comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deles. ꝗbxꝑꝑensiꝰ ꝓpt̾ timorẽ di obsequi debent. ⁊ ꝯgaude. ut ħ ui¬
mo: ꝓmptior solet ẽt̃ ad lapstĩ. Iõ. salubrib retinacłis otineri ui-¬
betur. ut infrenata diuinis legib gub̾net᷑. Qđ ut faciliꝰ sit: ma¬
docet u̾bis ostendat factis. ut hi qͥ ꝓphani st̃ ⁊ inimici fidi: erube¬
scant. uidentes qr q̃ docet u̾bis. uera ẽẽ ꝓbat fc̾is. Alit̃. pastor occi¬
dit oues. quantił in se ẽ: et si ille utuunt. Mali enĩ pastores. ñ par¬
et̃ ouib. qui ñ mͦ languentes ꝙ errantes ñ eurant. s ⁊̃ fortei et
do. malũ exemplũ p̃bendo. Attendens eñ oius p̾positũ suũ ma¬
le uiuentem: ocłos a regłis dñi declinantẽ: & in hoiem intendentẽ:
incipit diẽt apud se. Si p̃positꝰ m̃s sic uiuit : ego qͥsũ qͥ ñ faciã qͥ
ille facit : Omĩs gͦ qͥ male uiuit in ꝯspectu coꝵr quib p̃repositꝰ
ẽ : quantũ in ipõ cͦst occidit eos. Iõ seruo dei eminenti in m̃bris

Expanded text:
s propensius propter timorem Dei obsequi debent, et congaudere, ut hoc vimo promptior solet esse ad lapsum: ideo salubrius retinaculis contineri jubetur, ut infrenata divinis legibus gubernetur. Quod ut facilius sit, maani sunt et inimici Dei, erubescant, videntes quia quae docet vera esse probat factis. Aliter pastor occidit oves quantum in se est, et si illae vivunt mali enim pastores non parcunt ovibus, qui non modo languentes et errantes non curant, sed etiam fortes et do, malum exemplum praebendo. Attendens enim ovis praepositum suum male viventem, oculos a regulis Dei declinantem et in hominem intendentem, incipit dicere apud se: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum qui non faciam quod ille facit? Omnis ergo qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occidit eos. Ideo servo Dei eminenti in membris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ se. cor .i. pꝰ quã bis feceris correotionẽ.
unt u̾bis legis: ut prauitatẽ m̃tis sue legi
auctoritate cõm̃dent. Qͥ uitandi st̃. qͥã
freq̃ntiꝰ correcti exercitatiores eẽnt ad
malum. Ueuita dico. Cur: Ecet. seiens qͥa
qui huiꝰ ł eiꝰ mõi ẽ .i. incorrigibilis. subũ¬

Expanded text:
st postquam bis feceris correctionem, ex verbis legis, ut pravitatem mentis suae legis auctoritate confirmet, qui vitandi sunt: quia frequentius correcti exercitatiores emalum. Devita, dico, cur? Ecce, sciens quia qui hujusmodi est, id est incorrigibilis, sub
Abbreviated transcription (Latin):
eustodit: m̃dax.t̃. Si negatio ñ
tm̃ lingua fit
s e factis: certe multos inue
otis negant. Nolite gͦ eẽ tã quã defide securi. ad¬
uingite sidi recte: uitã rectã. ut xꝑm ofiteamini
n uerbis uera dicendo: ⁊ factis bñ uiuendo. Nã si ofi

Expanded text:
ustodit mendax est . Si negatio non tantum lingua sit sed et factis, certe multos invenctis negant. Nolite ergo esse tanquam de fide securi, adjungite fidei rectae vitam rectam, ut Christum confiteamini, et verbis vera dicendo, et factis bene vivendo.
Abbreviated transcription (Latin):
gne a romanis. qñ susceptꝰ ẽ in sociũ ⁊ ciũe romanũ. Uñ & paulꝰ
le ciue romanũ appellat. Pgnula enĩ uestis erat osularis qua ii¬
duebant᷑ ꝯstiles romani ing̾dientes in curiã. De qua si q̃rit᷑ uñ
apło accidit. respondõ romanos hanc hũisse ostietudinẽ qñ
monarchiã totiꝰ orbis sͥ acqͥrebant. ut q̃cũq gens eũ paee ⁊ co¬
ronis eis occurrisset. darent eis lib̾tat̾e. in t̾m ut fr̃s illoꝵ di
eerent᷑. ciuesq romani appellarent᷑. dabant q eis potestate e¬
dificandi curiam & hñdi osules sicut & ipĩ habebant. Later gͥ
pauli de giscalo oppido uidet uͥnatꝰ fuerat tͣns latꝰ ẽ in tharsũ
oyliciezqͥdã tp̃e uenientib romanis ꝑ oyliciã occurrit eis ip¬
se eũ aliis tharsensib ut pote nobilis. exceꝑunt q eos cũ pace.
Te romani ꝯcessert̃ cis p̃dicta. ibiq pat̾ pauli penulã accep̃.
Uꝰ cuiꝰ morĩt obrtcordationẽ eiꝰ hatio uestem paulꝰ sibi retinu¬

Expanded text:
gne a Romanis quando susceptus est in socium et civem Romanum. Unde et Paulus se civem Romanum appellat. Penula enim erat vestis consularis qua induebantur consules Romani ingredientes in curiam. De qua si quaeritur unde Apostolo acciderit, respondeo Romanos hanc habuisse consuetudinem quando monarchiam totius orbis sibi acquirebant, ut quaecunque gens cum pace et coronis cerentur civesque Romani appellarentur, dabantque potestatem aedificandi curiam et habendi consules, sicut et ipsi habebant. Pater igitur Pauli de Giscalo oppido Judaeae ubi natus fuerat translatus in Tharsum Ciliciae, quodam tempore venientibus Romanis per Ciliciam occurrit eis ipse cum aliis Tharsensibus, utpote nobilis, exceperuntque eos cum pace. Tunc Romani concesserunt eis praedicta, ibique pater Pauli penulam accepit, post cujus mortem ob recordationem ejus hanc vestem sibi Paulus retinu
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ eis hant in suis sisthareiis. ne q̃rant
aliena. Iqͣi qͥs q̃reret. un aut̃ res erit
ilł: un ht̃ titus qđ eis admatieũ lar¬
tenses. ut aliĩ p̃eẽ sibi ipsis in bo. oꝑe. dan¬
do ministris. ñ dieo ad q̃libet. s ad usus

Expanded text:
rant aliena. Et quasi quis quaereret: Unde autem res erit illis? Unde habet Titus quod eis ad viaticum lartenses, ut alii praeesse sibi ipsis in bonis operibus dando ministris. Non dico ad quaelibet, sed ad usus
Abbreviated transcription (Latin):
nicho. Ibi it sta. hi. Iõ dicit ut festinet
post epłam datã uenire : qr uult eñ in.¬
dere eausa affectꝰ. ⁊ ut plentꝰ ꝯfirmet in
dicit: ñ qr ꝑitior sit apollo. s qr huiꝰ ꝑ¬
fessionis fucrat in sy nagoga. & ãpollo q̃u¬

Expanded text:
nim statui hiemare. Ideo dicit ut festinet post Epistolam datam venire, quia vult eum videre causa affectus, et ut plenius confirmet in dicit, non quia peritior sit Apollo, sed quia hujus professionis erat in Synagoga. Apollo
Abbreviated transcription (Latin):
lit corrigas mala:. in peccantib. addendo bonis. ea q̃ dest̾ ad ꝑ
minali. Si dixisset sint pcccõ. nullꝰ in eccłia rrete posset or¬
dinari minist̾. Multi enĩ baptrzati fideles. st̃ sñ erimine.
firmitate manentib: cotidis ficri ñ quieset̾: q̃ fideliter or a¬
tiby cotidie remittant᷑. Quemlib⁊ ualde tustũ discutias in

Expanded text:
ut corrigas mala in peccantibus, addendo bonis, ea quae desunt adminali. Si dixisset sine peccato, nullus in Ecclesia recte posset ordinari minister. Multi enim baptizati fideles sunt sine crimine. firmitate manentibus quotidie fieri non quiescunt, quae fideliter orantibus quotidie remittantur. Quamlibet valde justum discutias in
Abbreviated transcription (Latin):
lis nec̾ios dari : qr dignũ erat ut qͥspua¬
lia tradebantmuus dcessent carnalis a¬
pollo ep̃e fuit corinthioꝵ. qͥ ꝓpt̃ seditionẽ
deitata adu̾sũ se a ꝑseudo apłis: discesserat
eũ zena socio suo adtitũ cretensem ep̃m.
s cormthiis iã sedatis ꝑ epłas pauli: man¬
dat tito ut priꝰ ꝗͣ ueniat nichopolim: pͣmi¬

Expanded text:
s necessarios dari, quia dignum erat ut qui spiritualia tradebant, non illis deessent carnalia. Apollo episcopus fuit Corinthiorum qui propter seditionem concitatam adversum se a pseudoapostolis discesserat, cum Zena socio suo ad Titum Cretensem episcopum, sed Corinthiis jam sedatis per Epistolas Pauli, mandat Tito ut priusquam veniat Nicopolim, pr
Abbreviated transcription (Latin):
n stimꝰ: sic̃ & qͥdã ẜ uos dixert̃. & de atheniensis are inscͥp¬
tione: ait. Inueni arã. in qua subseriptũ c̃. de ignoto de.
Ita duina auctoritas undecũq sumit qđ nec̾iũ inuenit.¬
tũ ẽ uid̾is: ut si mancipiũ gentile em̾ent: eiꝰ pili radent᷑
& unguiũ incrtm̃ta abseiderent᷑: dem̃ ad ustis domesti¬
cos assum̾ct᷑. Ita uanis atq suꝑflus gentiliũ suꝑsti¬

Expanded text:
 quidam secundum vos dixerunt . Et de Atheniensis arae inscriptione ait: Inveni aram in qua subscriptum est: Ignoto Deo . Ita divina auctoritas undecunque sumit quod necessarium invenittum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur. Sic vanis et superfluis Gentilium supersti
Abbreviated transcription (Latin):
reddet. qđ u̾bũ p̃nunciantis ẽ ñ imprecantis. Indieat enĩ non
nis defensio t̃. qr defendet tos in die nidicii. Nemo mͥ affuit dico.
ꝓhis qͥñ ab ruꝑant amorẽ s timore succtibuerant. orat ut cis
ĩgnoseat᷑. Multũ i int̾est int̾ eos qͥ hoc mͦ. & eos qͥ illo mͦ peocant
ab his qͥ p̃erant uidet. ob hos qr crsart̃ appellanit. Nã cũ uenisset
romã duob annis mansit in lib̾a eustodia. & pꝰ etiã tͣnsiuit ad

Expanded text:
reddet, quod verbum praenuntiantis est, non imprecantis. Indicat enim, non nis defensio est, quia defendit eos in die judicii. Nemo mihi adfuit dicopro his qui non abruperant amorem, scilicet timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Multum enim interest qui hoc modo, et eos qui illo modo peccant. ab his qui praeerant Judaeae, ob hoc quod Caesarem appellasset. Nam cum venisset Romam duobus annis mansit in libera custodia, post etiam transivit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ens qͦ eoꝵ suꝑbiã. sliãq humilitatẽ ip̃e demonstrans sui
ordinis dignitatẽ noluit añ ferre. noĩando se apłm. s m̾i¬
cundia ꝗͣ alie̾: sane mirandũ ñ ẽ. cũ nlle sit unictuq plꝰ
in sua ꝗͣ in aliena ualert lingua. Cct̾as enũ epłas. apłs ꝑ¬
gͥno .i. g̾eo sermone cõposuit. hanc aut̃ scripsit hebraica
lingua. cuiꝰ sensũ ⁊ ordiñe retinens lucas pꝰ excessũ eiꝰ
gco sermone cõpostut. Non gͦ mirũ.si in hac tanto doc¬
trinȩ fulget eloquio. Propulsatis gͥ calũniis adu̾santi¬
um u̾itati : nullatenꝰ ambigendũ ẽ: & hane pauli ftus¬
se apłi epłam. in qua intendit: rꝑi eminentiã: ⁊ fidei
sufficientiã: necñ elegis insuffiese̾ntiã & inutilitatẽ. o¬
stend̾e. Modꝰ tractandi talis c̃. Primo ꝓponit audien

Expanded text:
ens quoque eorum superbiam, suamque humilitatem ipse demonstrans, sui ordinis dignitatem voluit anteferre nominando se Apostolum, sed mericundia quam aliae, sane mirandum non est, cum naturale sit unicuique plus in sua quam in aliena valere lingua. Caeteras enim Epistolas  est Graeco, sermone composuit. Hanc autem scripsit Hebraica lingua, cujus sensum et ordinem retinens Lucas post excessum ejus Graeco sermone composuit. Non ergo est mirum si in hac tanto doctrinae fulget eloquio. Propulsatis igitur calumniis adversantium veritati, nullatenus ambigendum est et hanc Pauli fore Epistolam, in qua intendit Christi eminentiam, et fidei sufficientiam, nec non legis insufficientiam et inutilitatem ostende
Abbreviated transcription (Latin):
minentiã ostendit. dicens dm̃ unigenitũ suũ nobis misisse:
flicti & otriti erant. putarent ex hoc se inferiores cete¬
ris: ac miseriores cristert. Iõ q ut eos ꝯsolet᷑ atq erigat:
maiori grã preditos in mitio epłe sue declarat. qr antiꝗs
ꝗdem ꝓpħe missi st̃: nobis aut̃ filiꝰ. ⁊ illis serui & oser¬
ui locuti st̃: nobis aut̃ dñs. Qu̾idã tñu̾itatis calũmato¬
res. hanc epłam ñ ẽẽ pauli dic̾e ausi fc̃: eo qd nom̃ eiꝰ in ti¬
tulo ñ bãt : ⁊ longe splẽdidiore atq facundiore stilo ꝗͣ alie
resplendeat : s aut barnabe. aut luec. ł clem̃tis: ł tirtul¬
liani. quib in ꝓmptu nobis ẽ respondere. Si enĩ ido ĩ
t̃ dicenda pauli. qr noĩe ciꝰ p̃titulata ñ ẽ: gͦ nec alicuiꝰ il¬

Expanded text:
bis misisse, flicti et contriti erant, putarent ex hoc se inferiores caeteris ac miseriores existere. Ideoque ut eos consoletur atque erigat, majori gratia praeditos in initio Epistolae suae declara nobis autem Filius, et illis servi et conservi locuti sunt, nobis autem Dominus. Quidam tamen veritatis calumniatores hanc Epistolam non esse Pauli dicere ausi sunt, eo quod nomen ejus in titulo non habeat, et longe splendidiore et facundiore stylo quam aliae resplendeat; sed aut Barnabae, aut Lucae, vel Clementis, vel Tertulliani; quibus in promptu nobis est respondere. Si enim ideo non est dicenda Pauli, quia nomine ejus praetitulata non est, ergo nec alicujus il
Abbreviated transcription (Latin):
ułtifariã ł multifarie. & ẽ. P ãulꝰ
doctor eg̃giꝰ. gentiũ apłs: ministeriũ
suũ uolens honorificart iuxta qđ in
epła ad romanos ait: quãdlu qđem sũ¬
apłs gentiũ honori ficabo minist̾iũ me¬
um:. tẽptans si quo mõdo ad emulandũ
ꝑuoẽe carnẽ meam: tͥccłiis hebreorum
hane epłam seribit. agens de eminen¬
tia xꝑi scdm utrãq nat᷑am : & legis moysaies in utilitate.
astruens multis modis fide̾ uĩu xꝑi absq legalib sufficere.
uerũ etiã offic̾t. quorundã hebreoꝵ suꝑstitiosam traditio¬
nem excludens: qͥ xꝑm ofitentes. legales obseruantias te¬
nendas ꝑutabant. & in hẽ crrorem: quosdã ñ qͥ de gentilitate
uen̾ant ad ꝓ ꝑmisua auctoritate indux̾ant. Ideo apłs ꝓui¬
dens gentib. ne de inetps in hẽ errorẽ hebreoꝵ auctoritate
tra hanit᷑: udeos quoq ad emulandũ ꝓuocans: qdđ ẽ honor
ministerii sui: grãm dĩ hic cõmendat. ꝑ xꝑm uerũ pon¬

Expanded text:
ultifariam, vel multifarie, etc. Paulus doctor egregius, gentium Apostolus, ministerium suum volens honorificare juxta quod in Epistola ad Romanos ait: Quandiu sum Apostolus gentium, honorificabo ministerium meum, tentans si quomodo ad aemulandum provocem carnem meam . Ecclesiis Hebraeorum hanc epistolam scribit agens de eminentia Christi secundum utramque naturam, et legis Mosaicae inutilitate; astruens multis modis fidem Jesu Christi absque legalibus sufficere verum etiam officere. Quorumdam Hebraeorum superstitiosam traditionem excludens, qui Christum confitentes legales observantias tenendas putabant, et in hunc errorem quosdam etiam qui de gentilitate venerant ad Christum sua auctoritate induxerant. Ideo Apostolus providens gentibus ne deinceps in hunc errorem Hebraeorum auctoritate trahantur, Judaeos quoque ad aemulandum provocans, quod est honor ministerii sui, gratiam Dei hic commendat per Christum verum pon
Abbreviated transcription (Latin):
legt̃ gen̾a pcccõꝵ & p̃uaricationis crinĩ hĩ agnouit. ut qͥ in sordib erat p̃uaricando magis sordesceret .i.
doctort̃ sibi ce̾ necessariũ. uerũ ẽ adnutorem. ¶ ł ret̾ea data fuit lex. ut mediocris pedagogũ hrĩt. & ꝑfech
signũ. & durus sentiret flagellũ. & qr hic de lege magnꝰ sermo occuerit. uidendã ÷ quib modis lex acci¬
piat᷑. & cui ppło data sit. & qͣrt illi & ñ alii. & quib & ꝓ quib de illo ppło fit data. Põstremo qͥb de cansisda¬

Expanded text:
et praevaricationis crimen homo agnovit, ut qui in sordibus erat praevaricando, magis sordesceret, id et praevaricationis crimen homo agnovit, ut qui in sordibus erat praevaricando, magis sordesceret, id doctorem sibi esse necessarium, verum etiam adjutorem. Praeterea data fuit lex, ut mediocris paedagogum haberet, et perfectus signum, et durus sentiret flagellum. Et quia hic de lege magnus sermo occurrit, videndum est quibus modis lex accipiatur, et cui populo data sit, et quare illi, et non alii; et quibus, et pro quibus de illo populo data s
Abbreviated transcription (Latin):
addet᷑ lex cuiꝰ audnitate & magist̾io ingeniũ nͣle ꝓsice̾t ad fructũ isticis faciendũ. Sicut enĩ natiuitas
interit nͥ nutruñta habeat qͥb fota adolescat. ita & nͣle iusticie ingeniũ nͥ habeat qͥ rtspiciat & uen̾etur.
ñ facile ꝓficit s egrotat. & st̾uenicntib cedit peccĩs. Consuctudint cuĩ delinq̃ndi p̃mit᷑ ne crescat infructũ. &e¬
ꝑ ħ ex tinguit᷑. Erouident̃ gͦ & ad bonũ data ÷ lex. s ppłs uet̾rm usũ seq̃ns multiplicauit peccã. Ipo̾ ⁊t usu pł
cepit peccart ꝗͣ añ peccauerat. esie factũ ÷ ut dati legt ñ minuerent᷑ s abundarent pecrã. diabolo inu̾ten¬
te legrm bonã in malñ. cont᷑ qđ ds omĩa dimisit. sicuit ꝯscquent̃ osteͣndit᷑. Uł ita.L ex subint᷑uit ut abũ¬
darit qͥelictũ .i. ad ħ data fuit ut ꝑ cã abundantĩ ouosc̾et᷑ delictũ. Sł ciũ lex ñ fuisset. peeem̃ lat̾et. s ꝑ¬

Expanded text:
 cujus auctoritate et magisterio ingenium naturale proficeret ad fructum justitiae faciendum. Sicut enim nativitas interit, nisi nutrimenta habeat, quibus fota adolescat; ita et naturale justitiae ingenium, nisi habeat quod respiciat et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et suovidenter ergo, et ad bonum data est lex, sed populus veterem usum sequens multiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare quam ante peccaverat; et sic factum est ut data lege non minuerentur, sed abundarent peccata diabolo invertente legem bonam in malum, contra quod omnia Deus dimisit, sicut consequenter ostenditur. Vel ita: Lex subintravit ut abundaret delictum, id est ad hoc data fuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
darct᷑. qua p̃uaricata. suã infirmitatr̃ & logis insufficientiã pecẽm ñ ꝯsum̃tis intelligen¬
tes humiliarent᷑. & ad subuenientẽ currerent grãm. Hatis enĩ in peecĩs & turib suis
multũ assignantib dat᷑ lex ã dõ. ad domandã sr̃biã qua dicebant. ñ deẽ qui ĩpleat. sed

Expanded text:
daretur, qua praevaricata suam infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum non consumentis intelligendaretur, qua praevaricata suam infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum non consumentis intelligentes humiliarentur, et ad subvenientem currerent gratiam. Natis enim in peccatis, et viribus suis multum assignantibus, datur lex a Deo ad domandam superbiam, qua dicebant: Non deest qui impleat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quappter si malũ qͣ oĩo nusꝗͣ trat in cłi oꝑt oriri potuit. cur malũ qͥ alicubi iam erat ꝑ opꝰ cdĩ tͣnsire ñ ponuit :¬
Homines aut̃ sunt opꝰ cti. Per transiit gͦ opus diaboli ꝑ opꝰ di. E qr diabolꝰ ÷ factã ł oprs di. ꝑtͣnsiit opus oꝑis cdi
ꝑ opꝰ cłi̾. & ucnit usq ad paruulos. qui in ramo nichil cõmisert̾. s in radice pierunt. Nichil hñt mali. nͥ qđ de
omĩa ꝑcecã tam originalia ꝗͣ actualia. hic addit qđ etiã a peccõ legis lib̾at .i. a p̾uarica¬
trauit .i. latenter intrauit pꝰculpã originalẽ & actualem. ł pꝰ nat᷑alem legẽ. ut abundaret
delictum .i: ut hõ st̃be fidens de uirib suis acciꝑet p̾cepta. in qͥb deficiens & factꝰ ctiã pre¬
uaricator lib̾atorẽ saluatorẽ q reqͥrtret. Atq ita cũ humilem factũ. timor legis taꝗ̃ pedago¬
gus ad fidt̃ grãmq ꝑduc̾et. Oportebat gͦ ut sr̃bis & de lib̾tate sui arbitrii p̃sum̃tib lex

Expanded text:
pter si malum, quod omnino nusquam erat, in dei opere oriri potuit, cur malum, quod alicubi iam erat, per opus dei transire non potuitmines autem sunt opus Dei. Pertransiit ergo opus diaboli per opus Dei, et quia diabolus est factura vel opus Dei, pertransiit opus operis Dei per opus Dei, et venit usque ad parvulos, qui in ramo nil commiserunt, sed in radice perierunt: nil habent mali, nisi quod de omnia peccata, tam originalia quam actualia. Hic addit etiam quod a peccato legis liberat, et a praevaricatravit, id est latenter intravit, post culpam originalem et actualem, vel post naturalem legem. Ut abundaret id est ut homo superbe fidens de suis viribus acciperet praecepta, in quibus deficiens et factus est etiam praevaricator, liberatorem salvatoremque requireret, atque eum ita humilem factum timor legis, tanquam paedagogus, ad fidem gratiamque perduceret. Oportebat ergo ut superbis, et de libertate sui arbitrii praesumentibus lex
Abbreviated transcription (Latin):
in usu scõꝵ. & cauens netttrũ illud sumat. Hic ÷
sensus hoꝵ u̾boꝵ. Precipit apłs omnẽ plebẽ dñi¬
co die uenire ad ecołam. & illuc deferre qđ uo
stris deꝑiret si apud cos dimitteret. p̃cipit ut se¬
cũ referrent & tuto loco repon̾ent. quoadusq ip¬
se uentret. & hoc ꝑ singłos dñicos dies faciebant. qr qđ
paulatã colligit᷑ nc̃e gͣue ÷ s inuenit᷑ multũ. Ideo¬

Expanded text:
 illud sumat. Hic est sensus horum verborum: Praecipit Apostolus omnem plebem Dominico die convenire ad ecclesiam, et illuc deferre quod vstris deperiret, si apud Ecclesiam dimitterent, praecepit ut secum referrent, et tuto loco reponerent, quoadusque ipse veniret. Et hoc per singulos dies Dominicos faciebant, quia quod paulatim colligitur, nec grave es
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc item epłam sc̃
dentem epłam et si pͥ¬
mo otristati. pꝰea tñ
em̃dati fuerant. &e
passi. Aliqui uͦ eoꝵ
liquoꝵ scribit hanc epłam sȩdam repellens pseudo¬
apłos. ostendendo deceptiou̾e p̾dicationis eoꝵ. & se multis
modis cõmendans. Notat ⁊̃ illos in elemosinis parcos. p̃ci¬
pit q̃ correctũ fornicatorẽ suscipi quẽ sathane tradidat.
Q qr ⁊̃ boni ibi tribulant᷑ se eis exemplũ patientie ꝓpo¬
nit̾. dicens eos ñ debere egre ferre.cum ip̃t ꝓ alioꝵ salu¬
te ꝑicłis cotidie ⁊ morti subiaceat. Est gͥ int̾entio eiꝰ in
hac epła incorrectos corrigert. & corre.tos adulteriora

Expanded text:
Hanc item epistolam dentem Epistolam, etsi primo contristati, postea tamen emendati fuerant, et passi. Aliqui vero adliquorum scribit hanc Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit quoque correctum fornicatorem recipi, quem Satanae tradiderat. etiam boni ibi tribulabantur, se eis in exemplum patientiae proponit, docens eos non debere aegre ferre, cum ipse pro aliorum salute periculis quotidie et morti subjaceat. Est ergo intentio ejus in hac Epistola incorrectos
Abbreviated transcription (Latin):
mors .i. diabłs fecit. ñ a quo factꝰ est. Uł ita
Iic mortẽ arbitror significari deleo lationẽ pec¬
candi. & carnalem ꝯsuetudinẽ q̃ animã mortifi¬
cat. q̃ exactu peccĩ fit qđ in ada peocauimꝰ. Hanc
enĩ mortẽ peccato ũ meruimꝰ. qđ pecem̃ oĩo erat
in lib̾o arbitͥo. cũ in paradiso nullꝰ dolor denega¬
te delectationis uoluntati bone hoĩs resistebat.
ut u̾bi gr̃ã siqͥs existat quẽ nũꝗͣ uenatio delec¬
tauit. omĩno lib̾ ẽ utrũ uenari uelit ł nolit. nec
eũ cruciat ꝗ hoc ꝓhibet. At si ista lib̾tate maltusꝰ
uenatꝰ fuerit. otra ꝓhibentis imꝑiũ paulat̾i sur¬
repens. de lectatio mortificat animã. ut si se absti¬
nere uelit sine molestia & agone ñ possit. Caro e
Nec cessabit ꝯtentio. donec ꝑfecta sc̃itas totũ
hominẽ reparauerit. Tc̃ gͦ fiet ser. qͥ scͥp. ẽ. Nos

Expanded text:
st diabolus fecit, non a quo factus est. Vel ita, per mortem arbitror hic significari delectationem peccandi, et carnalem consuetudinem quae animam mortificat, quae ex actu peccati sit, quo in Adam peccavimus. Hanc enim mortem peccato meruimus, quod peccatum omnino erat in libero arbitrio, cum in paradiso nullus dolor denegatae delectationis voluntati bonae hominis resistebat, ut verbi gratia, si quis existat quem nunquam venatio delectavit, omnino liber est utrum venari velit vel nolit, nec eum cruciat qui hoc prohibet. At si ista libertate male usus, venatus fuerit contra prohibentis imperium, paulatim subrepens delectatio mortificat animam, ut si se abstinere velit, sine molestia et agone non possit. Caro enrsus carnem . Nec cessabit contentio donec perfecta sanctitas totum hominem reparaverit; tunc ergo fiet sermo qui scriptus est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
deducatis quocũq iero. Nolo eñ uos
mͦ intransitu uidere. Sꝑo enĩ me ali¬
qͣntũ tp̃ris manere apd uos. sidñs ꝑmi¬
serit. Permanebo aut̃ ephesi usq ad
pentecosten Ostiũ enĩ mͥ aꝑtũ ẽ mag¬
nũ & euidens. & adusarii multi Si au¬
tẽ uen̾it timotłs. uidece ut sine timore

Expanded text:
olo enim vos modo in transitu videre: spero autem me aliquantum temporis manere apud vos, si Dominus permiserit. Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten. Ostium enim mihi apertum est magnum et evidens, et adversarii multi. Si autem venerit Timotheus, videte ut sine timore
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s illoꝵ. qui ñ posset tos sedare. Uenerat ad apłm
ephestim. quib respondet hic apłs dicens. Rogaui
eum. & cct̾a. Eutiq ñfuit uoluntas eiꝰ ut nẽ ueniret
aduos. qr timet incorrectos. neniet autẽ eũ ei uacuũ
tem uigilatem̃tis ocłis otra astatias diaboli. & state
infide. qr stanti ñ surripit somnꝰ. Utriliter agite. mu

Expanded text:
pus illorum: qui cum non posset eos sedare, venerat ad Apostolum Ephesum. Quibus respondet hic Apostolus dicens, rogavi, etc. Et utique non fuit voluntas ejus, ut nunc veniret ad vos, quia timet incorrectos. Veniet autem cum ei vacuum tem vigilate mentis oculis contra astutias diaboli, et state in fide, quia stanti non obrepit somnus, viriliter agite. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
da monstraret. & oĩa t̾rena mala sustinuit q̃ sustinenda
p̃eipiebat. ut nec in illis q̃reret᷑ felicitas. nec in istis time¬
oceꝑit. semꝑq intacta ꝑmanserit. fabro tñ desponsata
trat: omne carnalis nobilitatis tumorẽ extinxit. Nat̾¬
est ⁊̃ inciuitate beth leem. q̃ int̾ om̃s uidee eiuitates exi¬
gua erat. noluit quẽꝗͣ de terrene ciuitatis sublimita

Expanded text:
da monstraret; et omnia terrena mala sustinuit quae sustinenda praecipiebat, ut nec in illis quaereretur felicitas, nec in istis timeconceperit, semperque intacta permanserit, fabro tamen desponsata erat, omnem carnalis nobilitatis tumorem exstinxit. Natus et in civitate Bethlehem, quae inter omnes civitates Judaeae era
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ fideles tꝑalem felicitatẽ ꝓ eterna ꝯtene. usq ad mortẽ ꝑtu¬
lit ꝑ seq̃ntes ac seiuentes: ⁊ qi uicto ⁊ opp̾sso suꝑbe illudentes.
Qd uo carnẽ suã resuscitauit ⁊ discipłoꝵ aspectib ⁊ ꝯtacti¬
b reddidit. eisq uidentib in celũ ascendit. ipsos elificauit.
⁊ ꝗͥ expectart deb̾ent ⁊ p̃dicare. euidentissima u̾itate monstua¬
uit. Uñ ⁊ iacobꝰ uet̾is ⁊ no. te. dispensationẽ diuidens. susti¬

Expanded text:
tatem, pro aeterna contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes ac saevientes, et quasi victo et oppresso superbo illudentes. Quod vero carnem suam resuscitavit, et discipulorum aspectibus et contactibus reddidit, eisque videntibus in coelum ascendit, ipsos aedificavit, et quod exspectare deberent, et evidentissima veritate monstravit. Unde et Jacobu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad .Ii. ds̃ .i. et̾nalit̃ ꝯdẽnabit. & si alit̾ qͥdã ꝑutant. di-¬
centes peceã carnis dm̃ ñ curart. Sint ⁊̃ mores .i.uita sine
auaritia .i. largiendi tenacitate. Monet ut ñ sint tenaces
in habitis. & sint otenti p̾sentib. Per hoc monet ut ñ suit
accipiendo. Hoe iõ dicit. qr istifortassis pꝰ quã ꝑdic̾ant ꝓã facu¬
a tem uolebant ꝯg̾gare iterum diuitias. qđ ꝑhibet hic. S ne
forte dicent.  facturi crimꝰ si suffragia nec̾ia nobis defece¬
rint: ꝑtinꝰ subdit dsołonẽ. adhibens testimoniũ de libro
seram quin dem nec̃ia. neq derelinquã. Derelinqueret᷑ il¬
dixit dñs iosue ita. Sicut fui cũ moyse. ita ero tecũ. sonfor¬
tare & esto robust᷑. Non te deserã neq de linquã. Hoc ã dicit ol
spanti in se: sicut iosue. Hoc enĩ nobis ꝓmittit: si in illo spem
nr̃am ponimꝰ. Non tenacib. ñ cupidifit ista ꝓmissio. s sꝑan¬

Expanded text:
id est aeternaliter condemnabit, etsi aliter quidam putent dicentes peccata carnis Deum non curare. Sint mores, id est vita, sine avaritia, id est largiendi tenacitate. Monet ut non sint tenaces in habitis, et sint contenti praesentibus. Per hoc monet ut non sintaccipiendo. Hoc ideo dicit, quia isti fortassis postquam perdiderant atem volebant congregare iterum divitias, quod prohibet hic. Sed ne forte dicerent: Quid facturi erimus si suffragia necessaria nobis defecerint? Protinus subdit consolationem adhibens testimonium de libro seram, quin dem necessaria; neque derelinquam. Derelinqueretur ilMoyse, ita ero tecum. Confortare et esto robustus, non te deseram neque derelinquam . Hoc autem dicit, omni speranti in se sicut Josue. Hoc enim nobis promittit si in illo spem nostram ponimus. Non tenacibus, non cupidis sit ista promissio, sed speran
Abbreviated transcription (Latin):
lexisse qd angłi eẽnt. S rursus cũ ad refectionẽ corꝑis in¬
uitat q̃ mortalib nec̾ia ẽ: uidet᷑ putasse qd hoĩes ẽẽnt. Er¬
go pot̾ hie dici sieut dictũ ẽ de tͥb qͥuenert̾ ad abraham
.s. qđ apparebat qͥb dam signis diuinitꝰ eẽ missos. qͥ tñ hoĩes
et̃ c̃rederent᷑. Exhibuit tcaq hospitalitatẽ ut scĩs hoĩb dei.

Expanded text:
nt, sed rursus cum ad refectionem corporis invitat quae mortalibus necessaria est, videtur putasse quod homines essent. Ergo potest hic dici sicut dictum est de tribus qui venerunt ad Abraham, scilicet apparebat quibusdam signis divinitus esse missos, qui tamen homines esse crederentur. Exhibuit itaque hospitalitatem ut sanctis hominibus De
Abbreviated transcription (Latin):
in illo stadio. in illo spectacło. Ibi enĩ unꝰ tm̃ acci¬
pit hrauiũ. eet̾i uicti discedunt qͥ similit̾ labora¬
uert᷑. Hic aut̃ ñ ÷ sic. Qꝰ tquot enĩ currt̾ si ꝑ¬
scuerant᷑ currunt a coipiunt. & qͥ prior uenerit
expectatꝰ ut coronet᷑ cũ posteriori. Agonẽ qͥppe is¬
tum ñ cupiditas s caritas facit. Om̃s eurrentes
diali. Nescitis enĩ qđ hi qͥ.i. st.c.o.ꝗ.c. s tm̃ unꝰ.¬

Expanded text:
in illo stadio, in illo spetaculo. Ibi enim unus tantum accipit bravium, caeteri victi discedunt, qui similiter laboraverunt; hic autem non est sic. Quotquot enim currunt, si perseveranter currunt, accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut coronetur cum posteriori. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit. Omnes currentes diali. Nescitis enim quod hi qui in stadio currun
Abbreviated transcription (Latin):
desidio ddoctrine dnĩcȩ & cupidȩ uirtutũ seq̃¬
bant᷑ apłos ministrantes cis & sũptus &e serui¬
tia. Sic & saluatorẽ secuit sunt ministrantes e¬
i de facultatib sins. Dñs enĩ nr̃ cui angłi mini¬
strabant. insirmis cõpatiens loculos habuit.
qͣb micteret᷑ pecunia a fidelib data uictui ne¬
cessaria. qͥs cõmendauit iude. ut ⁊̃ fures si ñ pos¬
semꝰ uitare disceremꝰ in eccła tolerare. Ee mulie

Expanded text:
irtutum sequebantur apostolos ministrantes et sumptus et servitia, sicut et Salvatorem secutae sunt ministrantes ei de facultatibus suis. Dominus enim noster cui angeli ministrabant infirmis compatiens loculos habuit, in quibus mitteretur pecunia a fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures, si non possemus vitare, disceremus in E
Abbreviated transcription (Latin):
quas ut noluit ꝯdidit. Ibi ẽ ⁊ gr̃a ꝑ quã salui fuint peccores. Nom et ꝑ nat᷑am uitio de¬
pͥrauata s ꝑd̃i grãm hõ restaurat᷑. ł ropt̾ea mist̾iũ gr̃e hucꝰ abseonattũ dixit. ñit̾
mundo in quo abscondite st̃ rõnabiles cause õiũ reru q̃ nͣlit̃ fiunt. sicut abscondit
tis mulier facta est . & in locd̃ coste ñ costa s caro suppleta ẽ. ñ habuit hoc pͥma rerũ ⁊di¬
tio ut fomina sis fierit . s. tm̃ hoe habtut qr sic fieri posset. ne dtͣ causis qͣs uoluntate

Expanded text:
io depravatam, sed per Dei gratiam restauratur. Propterea mysterium gratiae absconditum dixit, non in mundo in quo absconditae sunt rationales causae omnium rerum quae naturaliter fiunt, sicut absconditus tis mulier facta est, et in locum costae non costa, sed caro suppleta est. Non habuit hoc prima rerum conditio ut femina
Abbreviated transcription (Latin):
&e mist̾iũ erucis ostendit̾ur. Qui enĩ qr uoluit mortuꝰ c̃. quom̃ uolu¬
it mortuꝰ ẽ. Non frustra gͥ mortis tale elegit genꝰ. in qͦ latitudinis
eiꝰ ⁊ longitudinis & altitudinis & ꝓfunditatis. magister tibi crist̾et
qͥdit̾at. Tolle erucẽ tuã & seq̃re me. Tollit᷑ erux eũ sꝑu facta carnis
mortificant᷑. Qnã dui gͥ euacuat᷑ corpꝰ pecẽi. qͣdui ext̾ior hõ corrũ pitͣ ut¬
int̾ior renouet᷑ de diẽ in diẽ. tp̃s ẽ erucis. In cuiꝰ gͦ potestate erat
mori ⁊ ñ mori. ⁊ sic ł sic mori. ñ frnstra crucẽ elegit. ubi te huie m̃do
erucifig̾it. Nã latitudo ẽ in cruce tͣnsuersũ lignũ uͥ figunt᷑ manꝰ. qđ
ad boni oꝑa ꝑtinet. qr ibi extendunt᷑ manꝰ. Longitudo t̃ in ea parte
ligni q̃ ab ip̃so tͣnsu̾so ad tirrã tendit. & ab ipso ligno usq dspiena t̃.
ca

Expanded text:
mysterium crucis ostenditur. Qui enim quia voluit mortuus est, quomodo voluit mortuus est. Non frustra igitur mortis tale genus elegit, in quo latitudinis hujus, et longitudinis, et altitudinis, et profunditatis magister tibi existeret. Qui dixit: Tolle crucem tuam, et sequere me . Tollitur crux, cum spiritu facta carnis mortificantinterior renovetur de die in diem, tempus est crucis. In cujus ergo potestate erat mori vel non mori, et sic vel sic mori, non frustra crucem elegit, ubi te huic mundo crucifigeret. Nam latitudo est in cruce transversum lignum, ubi figuntur manus, quod ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. Longitudo est in ea parte ligni quae ab ipso transverso ad terram tendit, et ab ipso ligno usque ad terram cca
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in p̾miũ expectet. Nã si bñ oꝑaris etiã ad inimicos. & hilarit̃ tri¬
buis. habes latitudiñẽs. & si in his usq in finẽ ꝑseu̾as. habes longitudine
re dm̃. & gͣtis amare ipsũ aduitorẽ. ip̃m coronatorẽ. postremo ipsũ
p̃mũi depitare. ñ aliud ab ip̃o ꝗͣ ipsũ expectare. Si amas gͣtis amã
Si iu amas. ip̃e sit m̾ces quẽ amas. & qđ sit ꝓfundũ earitatis .i. pos¬
sitis intellig̾e occultũ dĩ uidiciũ ẽẽ. qͣre isti dat. illi ñ. De ꝓfundo u
iudicioꝵ dĩ q̃ ꝑscrutari dtẽplari q neꝗmꝰ. ꝓcedit om̃e qđ possumꝰ. Qdd
possã uideo. unde possĩ ñ uideo. nͥ qr noui eẽ a do. Quare aut̃ illi. ⁊ ñ
nis oꝑib exeet᷑ ad suibueniendũ aliis. & usq ad inimicos porrigit᷑. &
hec latitudo ẽ nc̃ longanimitate adu̾sa tolerat. & in eo qđ ueraciter
tenuit ꝑseu̾at. ⁊ hec iongitudo ẽ. Hoc aut̃ totũ ꝓpt̾ adipiscendã ui¬

Expanded text:
Deus in praemium exspectetur. Nam si bene operaris etiam ad inimicos et hilariter tribuis, habes latitudinem; et si in his usque in finem perseveras, habes longitudinemm, amare Deum, et gratis amare ipsum adjutorem, ipsum conatorem: postremo ipsum praemium deputare, non aliud ab ipso quam ipsum exspectare; si amas, gratis amas; si vere amas, ipse sit merces quem amas. Et quid sit profundum charitatis, id est possitis intellijudiciorum Dei quae perscrutari contemplarique nequimus, procedit omne quod possumus. Quod possum video, unde possum non video, nisi quia novi esse a Deo. Quare illi et non nis operibus exercetur ad subveniendum 169 aliis, et usque ad inimicos porrigitur; et haec latitudo est. Nunc longanimitate adversa tolerat; et in eo quod veraciter tenuit, perseverat: et haec longitudo est. Hoc autem totum propter adipiscendam vi
Abbreviated transcription (Latin):
lege. & aduenȩ .i. extͣnei a dõ. s estis eiues sc̃oꝵ ñ earnali
isrł .i. eiusdẽ iuris & dignitatis in domo d̃i eñ seĩs. & do¬
babilonia tͣnslati estis ad ierłm. Dias qͥppe eiuitates in to¬
to mundo faciunt duo amores. Ierłm facit amor di.ba¬
biloniã amor scłi. Int̾roget gͦ se qͥsq qͥd amet. & inue¬

Expanded text:
lege, et advenae, id est extranei a Deo. Sed estis cives sanctorum, non carnalis Israel, id est ejusdem juris et dignitatiBabylonia translati estis ad Jerusalem. Duas quippe civitates in toto mundo faciunt duo amores, Jerusalem facit amor Dei, Babylonia amor saeculi. Interroget ergo se quisque quid amet, et inve
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ st̃ in celestib .i. in celo .i. ubi & nos erimꝰ. Dic̾it nãq beatꝰ ieroni mꝰ
angłicas dignitates supͣ memoratũ mist̾iũ ad puru ñ intellexisse.
in ysaia angłi admirantes dixert̾. Qͥs ẽ iste quenit de edom: &
in pso. Qͥs ẽ iste rex głe: Non solũ gͥ ꝑatͥarchis ⁊ ꝓpħis. s etiã po
cte dicta ẽ multiformis & in g̾eo multiuaria .s. ñ solũ naria sed
celo. Herodes ꝑsequit᷑. s magi adorant. Ignorant pharisei. s stella
demonstrat.Baptrut᷑ aseruo .s uox tonantis patͥs audit᷑. Ti¬
met pati. s sponte ad passionẽ uenit. Uult tͣnsferri caliot̃. s pe¬
habens. quã pͥncipes ⁊ potestates ꝑ eccłam agnouert̃. Uł ita.
Que sit dis. sa. hoc ñ mutat᷑. sac̾menti dico aꝑsꝯditi a scłis ñ in scłis
s in dõ qui aĩa ereaũ. Hab u ds̃ in semetipso absconditas qͦrumdã
factoꝵ cansas quas reb dditis inseruit. easq implet ñ illo oꝑt ꝓuden¬

Expanded text:
nos erimus. Dicit namque beatus Hieronymus angelicas dignitates supramemoratum mysterium ad purum non intellexisse, in Isaia, angeli admirantes dixerunt: Quis est iste qui venit de Edom? Et in Psalmo: Quis est iste Rex glocte dicta est multiformis, et in Graeco multivaria, scilicet non solum varia, sedcoelo; Herodes persequitur, sed magi adorant; ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat; baptizatur a servo, sed vox tonantis Patris auditur; timet pati, sed sponte ad passionem venit; vult transferri calicem, sed Pe168 habens, quam principes et potestates per Ecclesiam agnoverunt. Vel ita: quae sit dispensatio sed in Deo, qui omnia creavit. Habet enim Deus in seipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet; non illo opere providen
Abbreviated transcription (Latin):
gat in fide eiꝰ. ipse dico faciens pac̃e destructis inimicieiis.
faciens dico in uno nouo hoĩe.i. inse solo. a quo ñ aluinde ẽ
nouitis. & itẽ ido euaeuauit ut reconeiliet ambos đo. posi
ata facit paeem int̾ ipsos. & ambos reconciliat dõ patͥ. E¬

Expanded text:
gat in fide ejus. Ambrosius Ipse dico, faciens pacem, destructis inimicitiis. gat in fide ejus. Ambrosius Ipse dico, faciens pacem, destructis inimicitiis. Faciens dico, in uno novo homine, id est in se solo a quo non aliunde est novitas. Et item ideo evacuat ut reconciliet ambos Deo, positata, facit pacem inter ipsos, et ambos reconciliat Deo Patri.
Abbreviated transcription (Latin):
diũ parietẽ mas̾is.i. obstacłm qd erat inter illos duos po¬
płos. hinc exlege. inde ex idolatria soluit. remouens legem
rat stabilis neq robustus. Est enĩ mac̾ia dgeries lapidũ sũ
cem̃to. ut fit circa hortos. Par ies gͦ mac̾ie est qͥ facile destr¬
ret᷑ ueniente gr̃a. q̃ & legẽ amouit. & corda gentiũ ab ido¬
lata dũtit. Mediꝰ uero erat. ut neucer popłs alt̾i ⁊eorda¬
ret. Stante aut̃ hoc pariete erant inmicicie. ira & inui¬
dia ¶Inter eos. q̃ abolita st̾ destructo pariete. Unde subdit.
& ꝑ hoc ẽ soluens inimicicias in earne sua assũpta ł ĩmolata.
Legem. Hic exponit parietẽ quantũ ad partẽ uidõꝵ. Qiͣ.
terẽ quantũ ad ea quę mandabat .i. ad carnales obseruanti¬
as. ñ qnt adueritatem quã p̃signabat. Euaeuans dico decre¬
tis .i. preceptis enangelii que ex rõne st̃. Ido euacuauit ut
duos popłos pͥꝰ diuisos ꝑ legem eondat in semet ip̃o .i. diun¬

Expanded text:
maceriae, id est obstaculum quod erat inter illos duos populos, hinc ex lege, inde ex idololatria solvit, removens legem rat stabilis neque robustus. Est enim maceria congeries lapidum sine caemento, ut fit circa hortos. Paries vero maceriae est qui facile destrueretur veniente gratia, quae et legem amovit, et corda gentium ab idololatria convertit. Medius autem erat ut neuter populus alteri concordaret. Stante autem hoc pariete erant inimicitiae, ira, invidiaeque inter eos, quae abolitae sunt destructo pariete. Unde subdit: Et per hoc est solvens inimicitias in carne sua, assumpta vel immolata. Legem. Hic exponit parietem quantum ad partem Judaeorum; Hterem, quantum ad ea quae mandabat, id est ad carnales observantias, non quantum ad veritatem quam praesignabat. Evacuans dico, decretis, id est praeceptis Evangelii quae ex ratione sunt, ideo evacuavit ut duos populos prius divisos per legem, condat in semetipso, id est conjun
Abbreviated transcription (Latin):
dem ad dm̃ fieri ꝑ se. Uobis dieo qͥ longe fuistis a dõ. qr
idolatre: ⁊ sine lege erant. Non enĩ regione a do longe est
qͥsq si affectu. Amas dm̃. ꝓpe es. Odisti dm̃. longe es. & e¬
andem pacẽ anñtiauit his qui ꝓpe erant .i. uideis qͥ unũ
dm̃ colebant. & legem a dõ acceꝑant. Qm̃. Qi. Anñtiauit

Expanded text:
em ad Deum fieri per se. Vobis dico, qui longe fuistis a Deo, quia idololatrae et sine lege erant. Non enim regione a Deo longe est quisque, sed affectu. Amas Deum, prope es. Odisti Deum, longe es. Et eamdem pacem annuntiavit his qui prope erant, id est Judaeis qui unum Deum colebant, et le
Abbreviated transcription (Latin):
ergo minor desꝑet nec
gͣs. brãs aut̃ hic appellat diuersos grad̾ & ordines.
diuisa ꝑ tres ꝑsonas. s indiscrete trium p̾sonaꝵ
subsequent̾ significat ꝑtria noĩa q̃ ponit .s. sp̃s.¬
dñs.ds. uł grãs hic dicit ipsas uirtutes gratisa
qđo cdatas. sicut fidem &spem & ħꝰmõi. & ẽ sensus.

Expanded text:
ergo minor desperet, nec Gratias autem hic appellat diversos gradus et ordines divisa per tres personas, sed indiscrete trium personarsubsequenter significat per tria nomina quae ponit, snus Vel gratias hic dicit ipsas virtutes gratis a Deo datas, sicut fidem, spem et hujusmodi. Et est:
Abbreviated transcription (Latin):
bre eam ñ comp̃henderunt. Ut aut̾ cõpre hendet᷑.
iõ uerbũ ca. fac. ẽ. Sicut enĩ curatio uia ẽ ad sa¬
tutia decepti sumꝰ. di sapi̾a lib̾amͣ. & sicut illa
sapientia uocabat᷑ erat aut̃ stultitia. sic ista q̃uo
eat᷑ stultitia sapi̾a ẽ. Ecot otͣria. Similia uͦ suit
qđ ꝑ seminã deceptos ꝑ seminã natꝰ lib̾auit. homo

Expanded text:
unt . Ut autem comprehenderetur, ideo Verbum caro factum est . Sicut enim curatio via est ad satutia, decepti sumus, Dei sapientia liberamur. Et sicut illa sapientia vocabatur; erat autem stultitia, sic ista, quae vocatur stultitia sapientia est. Ecce contraria. Similia vero sunt, quod per feminam deceptos per feminam l
Abbreviated transcription (Latin):
plena scĩa suꝑeminet alii caritati. qr qͣnto meliꝰ intelligit᷑ ds. tan¬
to plus diligitur. Ido oro uos seire ista. ut ꝑ has seĩas impleamini bono.
tundo in omnẽ plenitudinẽ di. ut hie uirtutũ pꝰ ea beatitudinis habeatis
plenitudiñe. Hane plenitudinẽ dĩ qͥdã in his u̾bis sic intellexert̾. ut puta¬
rent nos hoc idem fut᷑os qđ ds̃ ẽ. dicentes. Si aliqͥd minꝰ ꝗͣ ds̃ habebine ⁊ mi¬
tores crint᷑. quom̃ implebim̃ in omnẽ plenitudinẽ di: S qm̃ implebim̃
ꝓfecto erimeꝰ equales. De testand̾ ẽ trror iste. Non ⁊t sic t̃plebunt᷑ ut sint &
ip̃i plen̾ ds̃. s ut ꝑfecte sint pleni ło. Uł ita. Oro ut possitis eõprehen¬

Expanded text:
plena scientia supereminet alii charitati, quia quanto melius intelligitur Deus, tanto plus diligitur: ideo oro vos scire ista, ut per has scientias impleamini, bono, eundo in omnem plenitudinem Dei, ut hic virtutum, postea beatitudinis habeatis plenitudinem. Hanc plenitudinem Dei quidam in his verbis sic intellexerunt, ut putarent nos hoc idem futuros quod Deus est, dicentes: Si aliquid minus quam Deus habebimus et minores erimus, quomodo implebimur in omnem plenitudinem Dei? Sed quoniam implebimur, profecto erimus Deo aequales. Detestandus est error iste. Non enim sic implebuntur ut sint et ipsi plenus Deus, sed ut perfecti sint pleni Deo. Vel ita, oro, ut possitis comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. Altitudo aut̾ in illo ligno ẽ qł ab eodẽ tͣnsuerso sur sũuersus ad
eaput eminet: ꝑ qđ significat᷑ suꝑioꝵ expectatio. Profundũ u ẽ in
ea parte ligni q̃ n apparet. q̃ fixa terre oceultat᷑ Unde totũ illud suirg̃
Qđ ꝑfunditatẽ sig̃cat qͣtuite grẽ. in qua mulcoꝵ ingeni eteruntid uẽ¬
stigare conantia. Hec̃ gͦ u̾ba apłi sic intellig̾e soleo. Oro ut ꝑossitis in¬
tellige q̃ sit latitudo caritatis & longitudo & ẽ.i. qđ sit mist̾iũ erueis
titudo in oꝑib caritatis. q̃ extendit᷑ usq ad inimicos diligendos. sicuit
xp̃e fecit qͥ orauit ꝓ inimicis. qđ ostensũ in sua cruce fuit q̃ in latũ tensa
⁊ & deot in sinistr̃a. ubi inare fixe ꝑ qͣs oꝑa signant᷑. q̃ in hilaritate decet

Expanded text:
nificat. Altitudo autem in illo ligno est, quod ab eodem transverso sursum versus ad caput eminet: per quod significatur superiorum exspectatio. Profundum vero est in ea parte ligni, quae non apparet, quae fixa terrae occultatur, unde illud surgit, quod profunditatem significat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id vestigare conantia. Haec ergo verba Apostoli sic intelligere soleo, oro ut possitis intelligere quae sit latitudo charitatis, longitudo, etc., id est quod titudo, in operibus charitatis, quae extenditur usque ad inimicos diligendos, sicut Christus fecit, qui oravit pro inimicis, quod ostensum in cruce sua fuit, quae in latum tensa est a dextra in si
Abbreviated transcription (Latin):
sa ÷ diło ab omi mundana diłone discreta. quã distinguendo dñs ait. sicut dilexi nos. Qͥ d u nͥ dm̃
dilexit in nobis : ñ quẽ habebamꝰ s ut habemꝰ. sicut medicus dr̃ diligͥt egros. & ꝗd ineis diligit¬
nͥ salutẽ quã cupit utiq rtuocare: ñ morbũ quẽ tienit expellere. Sic gͥ & nos inuiẽt diligamꝰ.
ut quantũ possumꝰ inuicẽ ad habendũ in nobis dm̃ cura dilectionis attrahamꝰ. Tunc ⁊ quippe op
timꝰ homo. cũ tota uita sua ꝑgit in incõmutabilẽ uitã. & toto afscctu inheret illi. Si autem se
cum defectu aliquo se fruit᷑. Si gͦ te ip̃m. ñ ꝓpter te debes dilig̾e. s ꝓpter illum uͥ dilectionis tu¬
e rectissimꝰ finistñ succenseat aliꝰ homo. si ⁊̃ ipsum ꝓpt̾ dm̃ diligis. hcc ⁊ it regła dilectionis diui¬
nitus ostituta. ut diligas ꝓximũ ꝓpter dm̃. dm̃ uero ex toto corde. eto.aĩa. goto. m̃te. ut. s.¬

Expanded text:
io ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quem habebamus, sed ut haberemus; sicut medicus diligere nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut, quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectiotimus homo, cum tota vita sua pergit, in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi. Si autem se cum defectu aliquo se fruitur. Si ergo teipsum, non propter te debes diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius homo, si etiam ipsum propter Deum diligis. Haec enim est regula dilectionis divinitus constituta, ut diligas proximum propter Deum. Deum vero ex toto corde, ex tota anima, ex t
Abbreviated transcription (Latin):
i qđ fit in scõs. & ñ
met ipsos dedert̃ pͥ¬
mũ dño. deinde no¬
bis ꝑuoluntat̾e dei.
ita ut rogaremꝰ ti¬
tũ. ut quẽ admodũ
cepit ita & ꝑficiat
inuob̾ etiã gram

Expanded text:
 fit in sanctos, et non metipsos dederunt primum Domino, deinde nobis per voluntatem Dei, ita ut rogaremus Titum ut, quemadmodum coepit, ita et perficiat in vobis etiam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
erploratores uidere t̾ram. & cũ audirent ab eis ibi eẽ in ex¬
pugnabiles & gigantee stature uiros. obliti f̃ turtutis di toti¬
megyptũ ad ollas carni¬
umᷤ. Uñ iurauit dñs qd ñ intrent in t̾rã ꝓmissionis. q̃ cẽt eisre
t̾ciam sig̾catã. Unã sabdi qͦ rtqͥeuit dñs. sedam in palestinã. t̾eiã
uerã q̃ incelo ẽ. de qua hic dicit. loq̃ns ad ueros isrłitas. dicens
fidelib qui rꝑm loq̃ntẽ erant audituri. Nolite duri ẽẽ xꝑo lo¬
q̃nti sicut sꝑs sc̃s p̾monuit. loq̃ns in dauid. ne similia patͥb
ur̃is patiamini. qui ꝑ moy sen uoẽe dñi tẽ audiert᷑. uos autẽ¬

Expanded text:
exploratores videre terram, et cum audirent ex eis ibi esse inexpugnabiles, et giganteae 239 staturae viros, obliti virtutis Dei totiAegyptum ad ollas carnium. Unde juravit Dominus quod non intrarent in terram promissionis quae esset eis retertiam significatam, unam Sabbati quo requievit Dominus; secundam, in Palaestina; tertiam veram, quae in coelo est, de qua hic dicit, loquens ad veros Israelitas dicens fidelibus qui Christum loquentem erant audituri: Nolite esse duri Christo loquenti sicut Spiritus praemonuit loquens in David, ne similia patribus vestris patiamini, qui per Moysen vocem Domini tunc audierunt. Vos aute
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ⁊ eura ꝗͣ de nobis huĩt. Fugientẽ quippt añte ipsum natui
rã humanã & longe sugientẽ. longe enĩ eramꝰ. insecutus app̃¬
pͦm ung̾ct᷑. & reuera magnũ ⁊ mirabile & stupore ꝑlenũ est
carnẽ nrãm sursũ sedere ⁊ adorari ab angłis & archangelis.
Hoc gͦ septꝰ int̃te u̾sans exeessũ patior. magna de gn̾e huão ima

Expanded text:
e nobis habuit. Fugientem quippe ante humanam naturam, et longe fugientem longe enim eramus; insecutus appm jungeretur, et revera magnum et mirabile et stupore plenum est carnem nostram sursum sedere et adorari ab angelis et archangelis. Hoc ergo saepius in mente versans excessum patior magna de genere humano ima
Abbreviated transcription (Latin):
bere. qi ñsit liber ad dñm.
ue lamen intelligendũ÷
ñ om̃e. s qͦddam quo ute¬
bant᷑ antiqui. & ad huce¬
tiã utunt᷑ pleriq alieu

Expanded text:
 non sit liber ad Deum. Velamen hic intelligendum est non omne, sed quoddam, quo utebantur antiqui, et adhuc etiam utuntur plerique alicu
Abbreviated transcription (Latin):
unũ dm̃ ex partib n̾ẽe
cõpositũ. & hoc de pat᷑
uis intelligi. Ille inqͥs
uirtus ÷ ingenita. Sim¬
quã simplicẽ eẽ dixisti.
nũqͥd partes st̾ bouitas.
sapĩa. elem̃tia & poten¬
tia: Si dix̾is partes st̃.
simplex ergo ex partib¬
ee ostat. q̃ te diffiniente u
n ÷ ds. Ergo dm̃ ex partib cõpositũ eẽ dicis. Non di
onẽ partes uniꝰ di ñ sunt : Nirtus ÷ pater. uirtꝰ ÷
filiꝰ. uirtus ẽ sꝑs sẽs. Hoc uerũ dicis. S qđ uirtu¬
tem de uirtute genit̾a. & uirtut̾ẽ de uirtute ꝓce¬
dent̾e ñ uis eandẽ hr̃e nat᷑am. hoc falsũ dicis. boc

Expanded text:
unum Deum ex partibus non esse compositum, et hoc de patre vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita simquam simplicem esse dixisti, nunquid partes sunt bonitas, sapientia, clementia, et potentia? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat, quae te diffiniente unus est Deus, ergo Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dici non sunt? Virtus est Pater, virtus Filius, virtus Spiritus sanctus. Hoc verum dicis: sed quod virtutem de virtute genitam, et virtutem de virtute procedentem non vis eamdem habere naturam, hoc falsum dicis, hoc