comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Super extinctum qui ppepopulum dñsueni¬
ens. quasiseprues inspiat: quitidona sp̃s septi¬
sormis gratue miseri corditer tribuit: quia
iguur sept septinarionumerosiẽ telesie uni¬
uenitus Eguntur. Ueniant ad beatum iob
umitiulius et iussum diuinius ofsenrit ho¬
locaustum. Sediugilanter omnino septiniri
ieei arhanicustodiant: ut udedtet
buquieatra sunt positi: prius se uniuersita
us seẽ irdesue misceant : et tuncdemum
ueniam de reii pristinae elationisexqui¬
rant ꝑroculpa sua septem sicrificu orserint
quia reatus sui absolutionem non accipiunt :
Nisigratie septisormis spũ unuies salipaci.
exqua extisi fuerant ad gregentur. Dicat᷑
igitur. Sumite uobis septem tauro&
septemanites: & ite ad serium meumiob
offerte holoc austumprouob. Iob autem
seruus meus orabit ꝓuobis. faciem cuis
suscipum ut non uobis inputetur stuttitia.¬
Acsiherticis redeuntibus aperte diceretur
obtinete. Quicum per hanc ueraciter sapere

Expanded text:
Super exstinctum quippe populum Dominus veniens quasi septies oscitat, quia ei dona Spiritus septiformis gratiae misericorditer tribuit. Quia igitur saepe septenario numero sanctae Ecclesiae universitas figuratur, veniant ad beatum Job amici illius, et jussum divinitus offerant holocaustum. Sed vigilanter omnino septenarii numeri arcana custodiant, ut videlicet hi qui extra sunt positi prius se universitati sanctae Ecclesiae misceant, et tunc demum veniam de reatu pristinae elationis exquirant. Pro culpa sua septem sacrificia offerant, quia reatus sui ablutionem non accipiunt, nisi gratiae septiformis Spiritu universali paci a qua excisi fuerant aggregentur. Dicatur igitur vobis septem tauros et septem arietes et ite ad servum meum Iob et offerte holocaustum pro vobis Iob autem servus meus orabit pro vobis faciem eius suscipiam ut non vobis inputetur stuAc si haereticis redeuntibus aperte diceretur:obtinete. Qui cum per hanc veraciter sapere
Abbreviated transcription (Latin):
iabrunis reddituri. Audiant illi cior
noit cepsa potesu głoriantur. hoc qđ
abrae uoce ardenu dutidicitur. Me¬
qestosiliquia recepistibona inuitatua
audiant isticum contiareciores suos inque¬
ndui ꝓsilluc boc quod murmuranti ppło
mossiet aa ronuocib respondetur. Nec
contranos est murmur urm. sed contrade¬
minum Nosenim quidsumus. Audi¬
ant illi Turbabuntur in conspectu eius
patres orfanorum & uidices iuduarum
Audiant isti quod contra contumaciam sub¬
ditorum dicitur. Quiresistu potestatidi
ordinationiresistit. Audunt simul ont nes
ds̃ superbis resistit humilibus autemat grãn
aucdiant omnes. inmundus est apuddino
omnis qui exaltat corsuum. Audiant orãs
Qud suꝑbit terra et cinis Contrahuius l
iguoris pestem audiamus cunctequidma¬

Expanded text:
abus vestris . Audiant illi, cum de accepta potestate gloriantur, hoc quod Abrahae voce ardenti diviti dicitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua . Audiant isti, cum contra rectores suos in querelas prosiliunt, hoc quod murmuranti populo Moysi et Aaron vocibus respondetur: Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum. Nos enim quid sumus ? Audiant illi: Turbabuntur in conspectu ejus patris orphanorum et judiciis viduarum . Audiant isti qui contra contumaciam subditorum dicitur: Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit . Audiant simul omnes: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Audiant omnes: Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor suum . Audiant omnes: Quid superbis, terra et cinis ? Contra hujus languoris pestem, audiamus cuncti, quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
qtamꝑsundamenti foratudinem in petra
socdatur. Soliergorme crescit quod
lueclificant quiante mosttu fabricuer
umilitatis fundamina non parant.
Quos bene ab intimis ꝓdimus. sipuicis
mnecari gribus ostendimus .¶ Etincas
nomq. superba abeid se coguatione ui¬
metibus. In est clãmor in locutione.
amaritudoinsilentio: disolutioin illari¬
tate.furor intristitia. in honestas inactio¬
ne honesta sipinimagine : erectioenin¬
cessĩ. rancor ireipersione. hoorũ mens
semper ad inrogandas contumelias uali¬
da ad tollerandas infirma. adobediendũ
Aullis exortationib flccttur. adhocata
quodlatenter desiderat querit ut coga¬
tu quia dummetuit ex desicleriosus
uilestere  optatuim in ipsasu olama
eapirtalib diximus: audiant illpman
casofotn um et gloriacius sicut flos feeni
aitut isti quod quibis dam pos qoadu¬
uasi suacius ueniunt ab internis nuptus ex¬
uasidiuitur Rursum quia aliter temptani

Expanded text:
quam per fundamenti fortitudinem in petra quam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur. Soli ergo ruinae crescit quod aedificant, quia ante molem fabricae humilitatis fundamina non procurant, quos bene ab intimis prodimus, si paucis in exterioribus ostendamus. Cunctis namque superba apud se cogitatione tumentibus, inest clamor in locutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritate, furor in tristitia, inhonestas in actione, honestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione. Horum mens semper est ad irrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma, ad obediendum ulla exhortatione flectitur, ad hoc autem quod latenter desiderat quaerit ut cogatur, quia dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa sua voluex spiritualibus diximus, audiant illi: Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . Audiant et isti, quod quibusdam post miracuvacuis vasculis veniunt, ab internis nuptiis excluduntur . Rursum, quia aliter tentari
Abbreviated transcription (Latin):
inpugnant. Sleue autem ne tonis
ditis pteniie obiuant : et cantdemuo¬
cis suꝑ biamlibenttem uocant. Sicquio
extimore. & tamenticere se aestimant
dunt. pliderta temiectitudinis : Aliq̃ ndo
quteni subeliti ꝓteruiaque sentiunt antqua¬
quam ipielunt et hiquorum loqua tids
amaritudine intimirinconis obmute sum
Quiptum oremmentis ꝓcacitais suae uer¬
ba subtrabentes cum male loqui soleant
peus tac. Quia cumpecantis uliꝗd
deconeationt audiunt: indignas aer
etiamresponsionis uerba sũpendunt
cumhis quando aspere agitur saepe id
quendamuotes . dehac ip̃si aspentato
ꝓsilunt. Cumuen eos maguiri su
blane p̃ueniunt. dehacipsa humilitate
qua preuenti sunt grauius indignantur.
Et tanto conimmens uastius accenditur
quanto consideratũ s infinia iudicatur.
hignimirum qui ahumilitatem quae uir¬
uitummater. ẽ nescuint: usum sui labo¬
rspclunt. Etiansiqua bonasint que ope¬
rinuideantur. Quia surgentis fabrica e
robiita celsitilonon figuur: Que nequa¬

Expanded text:
impugnant. Saepe autem rectoris sui dictis proterve obviant, et eamdem vocis superbiam libertatem vocant. Sic quipex timore, et tamen tacere se aestimant dunt per libertatem rectitudinis. Aliquando autem subditi proterva quae sentiunt nequaquam produnt; et hi quorum loquacitas amaritudine intimi rancoris obticescunt. Qui per dolorem mentis procacitatis suae verba subtrahentes, cum male loqui soleant pejus tacent, quia cum peccando aliquid de correptione audiunt, indignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae voces de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi sunt gravius indignantur, et tanto eorum mens vastius accenditur, quanto consideratius infirma judicatur. Hi nimirum, quia humilitatem, quae virtutum mater est, nesciunt, usum sui laboris perdunt, etiamsi qua bona sunt quae operari videantur; quia surgentis fabricae robusta celsitudo non figitur, quae nequa
Abbreviated transcription (Latin):
relatonamq incogitationib suggerit : ꝗa
solouite mento super coeteros extreuit:
Et siqua ab eobene aliquando gesta sunt:
haec in portunae eius animo obicit . Et cũ
huncdõ singulanter placuisse insinuat:
quo ficile suggesta ꝑsuadeat. ipsamad
itstimonim porestaus tradues etsibuuo¬
nemuocat dicens. Quia nisi omip̃s ds̃ de
his omnibus meliorem cernent. om̃s hos
subtu oregimine non dedisset. Eiuisq
mox mentem erigit. uiles atqinutiles.
eos qui suoiati sunt ostendit. itaut nullũ
iam quasiclionum respiciat: ciuequani¬
miterdoquatur. Vnde et mormentis
tranquillitas inuamueriitur: quiadum
cunctos despicit: umsensumiutamq
omnium sine moderationẽ reprehendit
Tanto inrefrenatius se in incundiam dugiit
quanio eos qui sibiconimissi sunt. et̃ sibit
aturbut su ucta considerare funditus
legleganet semꝑtanitis eogitationib
ectons up̃ uicdicesisiant Quiacdumin

Expanded text:
praelato namque in cogitationibus suggerit, quia praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vitae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisse insinuat: quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae retributionem vocat, dicens: Quia nisi omnipotens Deus te his omnibus meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimenititur, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus ectoris sui judices fiant, qui dum in
Abbreviated transcription (Latin):
s oenumquasibes commedes t scptemtempora
muta buntur sunte. Eccequiaatem ornter¬
quaiusque adipia uerbase ꝓtulit patientis
uidicis ounus usque aisententia menipti
T anto que hunc districtius peuiit quaintoi se
suꝑbiamnmoderatius erent. Et qulacnumt¬
rardobonadixt : in quib sibie lacuit. enu¬
meritam ala in quib ferrctur audiuut.¬
I Sciendum uero ẽ quod ipsa hec dequattac¬
tamus elatio alias oprebus secularibus
alios uen ex spintalibus possidet. Alter
namque intumescit auro: alter doquio
Alter infimis et terrenis ebus: ater sũmis
cadestibusq iurtutib. Vnitamen ea¬
demq ante dĩ oculos agitur. quamuis
adhumana corliueniens: in eonim obtu¬
tib duieiso amictu pallietur. Namcũ is
quide terrena priusglona suꝑbietat post¬
modum de scĩiate extollitur: nequaquã
cor eius elatio deseruit: sed adeum consueta
ueniens. ut cognosci nequeat uestemmuta¬
un Scundum quoque ẽ : quod iliter haec
prepositos. atque aliter subditos temptat.

Expanded text:
 fenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super te. » Ecce quia tumor mentis usque ad aperta verba se protulit, patientia judicis protinus usque ad sententiam erupit; tantoque hunc districtius perculit, quanto ejus se superbia immoderatius erexit; et quia enumerando bona dixit in quibus sibi placuit, enumerata mala, in quibus feriretur, audivit. Sciendum vero est quod ipsa haec, de qua tractamus, elatio, alios ex rebus saecularibus, alios vero ex spiritualibus possidet. Alter namque intumescit auro; alter eloquio; alter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestibusque virtutibus: una tamen eademque ante Dei oculos agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum is, qui terrena prius gloria superbiebat, postmodum de sanctitate extollitur, nequaquam cor ejus elatio deseruit; sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec propositos, atque aliter subditos tentat;
Abbreviated transcription (Latin):
ultra infirmutatem nrãm sunt uicienda sub¬
leuemue ei in hanc dñs descendit quia
nobis nultum piosicientib parum dest ali¬
quid ieisit pr̃is aperit. si tamen dici iillo
uel por p uel al suid potest: qui imus se¬
per it uinaꝑ uens intelligi partiliter
non poteit. Ai tamien asius fidelib partici¬
prridicitur cumiuia fubstantia. parsrail¬
lateniis admittatur. Sed quia hunc exprime¬
re perfecto sermone non possumus. bumani¬
tatism̃: mociulo quas infaritie inbecillita

Expanded text:
ultra infirmitatem nostram sunt videnda sublevemur? Sed in hanc Dominus descendit, quia nobis multum proficientibus, parum de se aliquid nostris sensibus aperit, si tamen dici in illo vel parum vel aliquid potest, qui unus semper et idem permanens, intelligi partiliter non potest, et tamen a suis fidelibus participari dicitur, cum in ejus substantia pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfecto sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infantiae imbecillita
Abbreviated transcription (Latin):
stamas. Qiia tram progredi perfecte no
possumuis adcogiationem tamen Anuro¬
ti inbiantes. iam aliquid delibertatis aum¬
et om̃ib congruens. ⁊t ascinctipso non dis¬
crepans qualitati audientium condescendit
Quem dum clectus quisq utiliter unta mo¬
dum suum intelligit. quasi acceptum man¬
n inuoluntarium saporem uertit. Et quia
laborem bom oꝑis gła sequitur retributiõis:
post aquarum irrigationem: itctt subum¬

Expanded text:
stamus. Quia enim progredi perfecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis auet omnibus congruens, et a semetipso non discrepans, qualitati audientium condescendit; quem dum electus quisque utiliter juxta modum suum intelligit, quasi acceptum manna in voluntarium saporem vertit. Et quia laborem boni operis gloria sequitur retributionis, post aquarum rigationem recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
da piupenb. & ab ebis thes aurum in
celo & uenisequere me. Sienim sub
noc precepto cunctos uissio generalis
astringer&. culpa profecto esset ali¬
quidnos dehoc mundo possidere.
Sed aluid est quod per senpiuram sacram
generalneromnib p̃cipitur. aliud qł
specialits ꝑfectiorb imperatur. hii
cgo iectae sub generaluudicio non te¬
nentur. quicetꝰ prcepta genelia ui¬
uendouicerumt. Sicut enimnonuidican¬
etur &perunt . qui suadente per fidia
lege tenqi contemnun ita noniulican¬
tur & regnant. qui suadeate pietate
etiam uiti generalia diuinar legis pre¬
cepta ꝓsiciunt. Hi est quod palidus
etam specialia precepta transcendens
plus opere exibuit : quam insututionet
pisset euangeluimpredicans de euan¬
geliouiuertt᷑: et euangelium audientib
contulit. et tamen euangelii sumptib
sustentariretusauit Cum egoiste uidicetur
et iegnet: quiminus quod seruaret accepit
sed maius quod uiueret inuenit. Dicatur
igitur recte. Iudicium pauperib tribuit.

Expanded text:
da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni et sequere me . Si enim sub hoc praecepto cunctos jussio generalis astringeret, culpae al., culpa profecto esset aliquid nos de hoc mundo possidere. Sed aliud est quod per Scripturam sacram generaliter omnibus praecipitur, aliud quod specialiter perfectioribus imperatur. Hi ergo recte sub generali judicio non tenentur, et quia praecepta generalia vivendo vicerunt: sicut enim non judicantur et pereunt, qui suadente perfidia lege teneri contemnunt: ita non judicantur et regnant, qui suadente pietate etiam ultra generalia alcepta proficiunt. Hinc est quod Paulus etiam specialia praecepta transcendens, plus opere exhibuit, quam institutione ppisset ut Evangelium praedicans de Evangelio viveret, et Evangelium audientibus contulit, et tamen Evangelii sumptibus sustentari recusavit. Cur ergo iste judicetur ut regnet, qui minus quod servaret accepit, sed majus, quod viveret, invenit. Dicatur igitur recte: Judicium pauperibus tribuit ,
Abbreviated transcription (Latin):
quent ur intulit dicens. Nobius inportis
reius quandosedent cutssenatoribritr¬
re h utaque ineare mouidicio nonuidi¬
cantur& regnant. quiacum auctore suo.
Louam udicos unirt. Relinquentes
quip& omma. plus prom prã eeuotione
or secutsur quamiuberi generaliter au¬
emeu. Specialit pmnq ussione pau

Expanded text:
obilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Hi itaque in extremo judicio non judicantur et regnant, quia cum auctore suo etiam judices veniunt. Relinquentes quippe omnia plus prompta devotione executi sunt, quam juberi generaliter audierunt. Speciali namque jussione pau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fectione uirtutum trnscendunt. Quia
nequaquam hoesom quoꝰ cun cris diuma
let p̃cipit imples conterti sunt. sed pres¬
tantiori desiderio plisexibere appetunt.
quam preceptis gent alib audire potuert.
Quibus dominica uoce dicttur: Uos
quurtliquistis omnia ura & secutietisme.

Expanded text:
tum transcendunt, quia nequaquam hoc solum quod cunctis divina lex praecipit implere contenti sunt, sed praestantiori desiderio plus exhibere appetunt quam praeceptis generalibus audire potuerunt. Quibus dominica voce dicitur: Vos qui reliquistis omnia, et secuti estis me,
Abbreviated transcription (Latin):
ide inurure Illilegaliter pertunt.
qui ptiblee gositipecauerunt. Istis in ꝑ¬
utiore sui de legenile dicitur. quia
lnibil egisabior orernunt frinceps
onamq et stnamrem publicamregeni.

Expanded text:
vare voluerunt. Illi legaliter pereunt, quia sub Lege positi peccaverunt, istis in perditione sua de Lege nihil dicitur, quia nihil Legis habere conati sunt. Princeps namque terrenam rempubl
Abbreviated transcription (Latin):
dicit Qui autem non credit iimuidi¬
sine uge peccauerura: sine lege periblint
Resurgunt uero etum onĩs infideles. sed
actormentum nona iucuicium. Non
enin eoriim unc cuisa discutitur. quia
conspertu districtiuidicis. iam cumdip¬
nationae suae infidelitatis abscedunt.
Pro essionem ueto futriretinentes. sed p¬
fessionis operaum þabentes. redargu¬
untur ut pertant. Qui ueron unider
sacramenta tenuerunt: increpitionem
uidicis in extitmã oruminatione a¬

Expanded text:
ui autem non credit, jam judisine lege peccaverunt, sine lege peribunt . Resurgunt vero omnes, etiam infideles, sed ad tormentum, non ad judicium. 2 Non enim eorum tunc causa discutitur qui ad conspectum districti judicis jam cum damnatione suae infidelitatis accedunt. Professionem vero fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in extrema examinatione
Abbreviated transcription (Latin):
nioreges uotantur Quia pluicunctis
motib: cernis. modolipunat ppetiuam
frenant: modo cfumauaritae timpe¬
rant modogiori amelationis inclinant
modo suggostiones liuoris obruunt. mo¬
doignem furons extingunt. Reges ergo
sunt quia temptationum suarum motiba
non consemiendo subcumbere s sed regen¬
do pre esse nouerunt. Quia igitur abac
porestate regiminis. ad potestatemtianse¬
unt retributionis. Bicatur rectae. Re¬
ges in solio conlotat inperpetuum. Semet¬
ipsos enimitgendo adampus fangatiunt.
Secdinregnierectionis internae solio in ꝑ¬
petuum conlocantur. Et eo illu ace pr¬
unt alios digne uidicare: quobie nadi¬
um sibimet ipsis nequiter parcere
hinc enimaliasdicitur. Doneciusutia con¬
uertetr inuidicium. Puulus dese sus¬
qr consorab: dicitu f̃t nos iusti sicemurl
uertitur: quia hiquinunc iuste equin¬
reprehensibiliter uuiunt. camuiuruu
potentia nonulciscurtur. hinc laudicensi¬

Expanded text:
ur, quia, praelati cunctis motibus carnis, modo luxuriae appetitum frenant, 838 modo aestum avaritiae temperant, modo gloriam elationis inclinant, modo suggestionem livoris obruunt, modo ignem furoris exstingnunt. Reges ergo sunt, quia tentationum suarum motibus non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse noverunt. Quia igitur ab hac potestate regiminis ad potestatem transeunt retributionis, dicatur recte: Reges in solio collocat in perpetuum. Semetipsos enim regendo, ad tempus fatigati sunt, sed in regni erectionis aeternae solio in perpetuum collocantur; et eo illic accipiunt alios digne judicare, quo hic nesciunt sibimetipsis nequiter parcere. Hinc enim alias dicitur: Donec justitia convertatur in judicium . Paulus de se suisque consortibus dicit: Ut nos efficeremur vertitur, quia hi qui nunc juste atque irreprehensibiliter vivunt, tunc judicandi potentiam nanciscuntur. Hinc Laodice
Abbreviated transcription (Latin):
infornace aurum: sic platur homo
ore laucdantis. haus quippe sua ius¬
tos truciat: iniquos ecaltat. Secł
iustos dumcrciat purgat. iniquos
tum letificat. reprobos monstrar.
I stienim sua lauede pascuntur. quu
auctoris suiglorian ñ reꝗr̃ pꝰ sua liu¬
ualo eruciaptiur: ne non su intus quod
foris cliiur: esit euam quod piit᷑.
uinte dĩ oulos ipsis fauoribꝰ euacuet
De burquia laus redor mentis emolliat.

Expanded text:
et in fornace aurum, sic probatur homo ore laudantis . Laus quippe sua justos cruciat, iniquos exaltat. Sed justos dum cruciat purgat, iniquos dum laetificat reprobos monstrat. Isti enim sua laude pascuntur, quia auctoris sui gloriam non requiude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat,
Abbreviated transcription (Latin):
uicmius nobis est earẽ quae intranobis. ẽ
et tamen cum prauas cogaationes spas¬
giur : a nobis cor nr̃m euagatur. lon¬
ge ergo ꝓpħa preuaricato remmitut.
cum cum adeor suum redire conpult.
Qiua quose extera fuct: eo adscunde
simulatormmens. ꝓeo qued aboria
gterntatis intentior ci aiiirm. cagi¬
utanonuam multi pliuao inundatione

Expanded text:
inius nobis est ea re quae intra nos est? Et tamen cum per pravas cogitationes spargitur, a nobis cor nostrum longius evagatur. Longe ergo prophetas praevaricatorem mittit, cum eum ad cor suum redire compellit, quia quo se exterius fudit, eo ad se unde simulatorum mens pro eo quod ab una aeternitatis intentione dividitur, cogitationum multiplicium inundatione
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuisse. npeecatũ dicentes ocubite
sine corruptrone ł macula ti posse
fieri. S añ pecc̃m. nec corruptio. nec
mines sñ oĩ pecc̃o ⁊ macula inparady¬
so carnali copła ouenissent. ⁊ ec̃t ibi
thori inmaculatus. ⁊ cõmixtio sñ
ocupiscentia. atq genitalibꝰ menbris
sic̃ cet̾is ĩꝑarent. ut ibi nullum mi¬
tum illicitum sentirent. ⁊ siẽ alia
m̃bra corporis aliis admouemꝰ. ut
manũ ori sũ aroote libidins ita ute
prurux carnis. Hȩc enĩ letał egͥnioo.
menbris humanis expeccato inhe¬
sit. Geniussent itaq filios inparady¬

Expanded text:
 post peccatum; dicentes concubitum sine corruptione vel macula non posse fieri. Sed ante peccatum nec corruptio, nec mines, sine omni peccato et macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupiscentia; atque genitalibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita gepruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in parad
Abbreviated transcription (Latin):
sur non eredamus p̾mos homines
ante peccatũ genitalibꝰ menbris ad
ꝓcreationẽ imꝑare potuisse. sic̃ cetis
in qͦlib oꝑe sñ uoluptatis prurito
utunt᷑. In credibile enĩ non est dm
talia fecisse illa corpora. ut si ñ pec¬
cassent. ilł m̃bris sic̃ pedibꝰ imꝑarẽt.
ec cũ ardore seminarent. ł cũ do¬
lore parerent. s pꝰ peccatũ motũ il¬
lum meruert̃. quẽ nuptie ordinãt
otinentia cohib. Infirmitas enm
ꝓna inruinã turpitudinis exciptꝰ
honestate nuptiali. ⁊ qͦd sanis eẽt
officium. egrotis ẽ inremedium.
Emissi qde de paradyso. ouenert̃:
genuert̃. s potuer̃ inparadyso eis
uilatus sine ardore libidinis. sine
labore pariendi.
Quare inpara dyso

Expanded text:
es ante peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis aculatus sine ardore libidinis, sine labore pariendi. 2. Quare in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
aut se ip̃m đdm genint. aliq̃ res se ip¬
sũ genuit. Ad qͦd respondentes. dici¬
mus ⁊ sane ⁊ catholice dcedi. qͥa uns
unũ genuit. ⁊ ꝗ ds̃ đm genuit. qr ds
pt. am filiũ genuit. In symbalo qͦus.
mus. Qđ aliy đm ñ genuit manifes

Expanded text:
autem seipsum Deus genuit, aliqua res se ipsam genuit. Ad quod et respondentes, dicimus sane et catholice concedi quod unus unum genuit, quod Deus Deum genuit; quia Deus Pater Deum Filium genuit. In symbolo quoque mus. Quod alium Deum non genuit manifest
Abbreviated transcription (Latin):
Quem cumplenque huuis munda ipientes
incunctis que appetit tanta ꝑtina citanta
formidine stringiposse consiuenit corda
sua adsamulatum eius trannidis incunant.
Et omne quoddõ largiente sapiunt : hoc
contrarum adseruitium hostis illius inflec¬
tunt. Unle et recte subiungitur Sub¬

Expanded text:
Quem cum plerique hujus mundi sapientes in cunctis quae appetit tanta pertinacia, tanta fortitudine stringi considerant, corda sua ad famulatum ejus tyrannidis inclinant, et omne quod Deo largiente sapiunt, hoc contra eum ad servitium hostis illius inflectunt. Unde et recte subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
beatorum. Per semet ipsamnamque ueri¬
tasdicit. Ibunt hii insuppliciumȩternum
iustiauteminuitam eternã. Siigitur hoc
uerum non est quodminatum nonẽ. neq
illudiierumest quod promiset. At in qui¬
unt id eo eternam poenam peccantibus
minatus ẽ: ut eos apeccatoꝵ ꝑpetratione
conpesceret : quia creaturae sua e. eterna
supplicia minar debuit non inferri. Q¬
buscitius respondemus. Sifalsaminatus ẽ
ut ab iniustitia corrigeret: etiam falsa est¬
pollicitius ut adiustitiam ꝓuocaret.
Et quis hanceorumuesaniam tolleret :¬
Quidum promissi onibus suis repro¬
borum supplicia fininad serunt ad ser¬
tione sua: ȩtumelectoꝵ corda p̃mia
remunerationesq confundunt. Quis
satagunt dm̃ꝑibere miseri cordem:
nonuerentur p̃clicare fallacem. At
inquunt: sine fine punire non deb&
culpacumsine. Iustus ñminim est
omnip̃s dĩ. ut quod non ȩternopeccato

Expanded text:
beatorum. Per semetipsam namque Veribeatorum. Per semetipsam namque Veritas dicit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. Si igitur hoc verum non est quod minatus est, neque illud verum est quod promisit. At inquiunt: Ideo aeternam poenam peccantibus minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa pollicitus est ut ad justitiam provocaret. Et quis hanc eorum vesaniam toleret qui dum promissionibus suis reproborum supplicia finire asserunt, assertione sua etiam electorum praemia remunerationesque confundunt? Quis satagunt Deum perhibere misericordem, non verentur praedicare fallacem. At inquiunt: Sine fine puniri non debet culpa cum fine. Justus nimirum est omnipotens Deus, et quod non aeterno peccato
Abbreviated transcription (Latin):
testatur dicens. Pudiciatua ab yssus mubta
Pemnectus urro aliquando ꝓfinis. ꝓpinqui¬
tate ponitur. Unde ait apłs. quod anti¬
quatur. & senescii ꝓpe imeritum est.
leuiathanitaq isto aestimabit ab issum
quasi senescentem: quia reꝓborum corda
sic fatuat. ut suspitionem eis dẽ uenturo
uidicio quod quasi finiatur insundat. A¬
bissuimnamq senescere aestimat qui termi¬
nari quandoq: insupplicus suꝑnam anim¬
aduersionem putat. Igitur antiquus iste
ꝑsuasor inmembris sius: id est inmentib
iniquonim futuras poenas quasicerto fine
de terminat. Vt eorum culpas sine ter¬
mino corripiionis extendat. Et eo magis
mepeccata nonfiniant: quo illic aestimans
peccatorum supplicia finienda. Sunt enĩ
nunc etiam qui id circopeccatis suis ponere
finem neglegunt. quia habere quandoq
finem futura super se uidicia suspicant᷑.
Quibus breuiter respondetur: Si quan¬
loque finiencda sunt supplicia reproboꝵ
quandoque finienda sunt eti amgaudiã

Expanded text:
 Judicia tua abyssus multa . Senectus vero aliquando pro finis propinquitate ponitur. Unde Apostolus ait: Quod antiquatur et senescit, prope interitum est . Leviathan itaque iste aestimabit abyssum quasi senescentem, quia reproborum corda sic infatuat, ut suspicionem eis de venturo judicio quod quasi finiatur infundat. Abyssum namque senescere aestimat, qui terminari quandoque in suppliciis supernam animadversionem putat. Igitur antiquus iste persuasor in membris suis, id est in mentibus iniquorum, futuras poendeterminat, ut eorum culpas sine termino correptionis extendat; et eo magis hic peccata non finiant, quo istic aestimant peccatorum supplicia finienda. 35. Sunt enim nunc etiam qui idcirco peccatis suis ponere finem negligunt, quia habere quandoque finem futura super se judicia suspicantur. Quibus breviter respondemus: Si quandoque finienda sunt supplicia reproborum, quandoque finien
Abbreviated transcription (Latin):
eientur reprobi. quasi planumiter eceta¬
tis sequentibus monstrant. Quando
uero inlapsum nequitie corrium elet us
post se ꝑgentibus quasi cauendam suꝑ¬
biae foueamostendunt. Eat ergo leuiathan
uiste et solis sibiradios subdat: aitaurũ
litu sibimore subiciat. Scit omni potens
ds̃ adelectorum suorum suoꝵ solacium:
bene ittunalere proboꝵ quandohii qui ad
ullum ꝑuenturi sunt: et sus ad eũ meri¬
tis ꝓficiunt : et saepe inec quod superbae
sapuint alienis lipsibus cornguntur. Sed
sihaec leui athanagit ineisetam quodela¬
uros aliqui uirto sostendit. Quidde illis fac¬
tirus est quorummens uel eparte aliqua
subleu ati aterrenis concupiscentiis non e.
Quos tamendiuinus sermo aperit exprimit

Expanded text:
dentur reprobi, quasi planum iter elecdentur reprobi, quasi planum iter electis sequentibus monstrant; quando vero in lapsum nequitiae corruunt, electis post se pergentibus quasi cavendam superbiae foveam ostendunt. Erat ergo Leviathan iste, et solis sibi radios subdat, atque aurum luti more subjiciat. Scit omnipotens Deus ad electorum suorum solatium bene uti malo reproborum, quando hi qui ad illum perventuri sunt, et suis ad eum meritis proficiunt, et saepe in eo quod superbe sapiunt, alienis lapsibus corriguntur. Sed si haec Leviathan iste agit in eis etiam quos claros aliqua virtus ostendit, quid de illis facturus est quorum mens vel ex parte aliqua sublevata a terrenis concupiscentiis non est? Quos tamen divinus sermo aperte exprimit,
Abbreviated transcription (Latin):
elimosinis uacat ꝓpria clistribuit : sed tam̃
multis inuistitus seruit. Uelfortasse lingua
indetractionib exserit et fit plenim que
ut his quimi sencors fuerat iuxtauitae suae
terminum rpicetatis & crudeliatis stimn¬
agitur. utt perdat et pnte homines undo
hominib placuit. qui hoc unde dõdispli¬
cuit corigere nuroquamorrunt. Alius pr¬
tiennae stidet:s iec linuidere alus: et seru¬
uare incorde malitiam non cauet. Fit
quandoque inpatiens: qui adiu latuit
dolens. bnitaque & ꝑ aliquid aurum surt.¬
artipiunt d cuco enimuitutis iter
nonter seueraturiinchoant ut eis qui
ꝑuertur sunt quagiadiantur osteniaui
Quorumetiam casus utilitate non modita
cciorum ꝓuectibus se:uit. Quia illo¬
rum la pimnedim conspiciunt : de suo
statu coniremenscunt. Et iuina que illos
climnat. istos humiliat. Discunt enĩ
isuꝑniaduitorii ꝓtecuone confidere
Dum plerosque conspiciunt desuis uirbus
caecidisse. Qu ando ergobene agere ui¬

Expanded text:
eleemosynis vacat, propria distribuit, sed tamen eleemosynis vacat, propria distribuit, sed tamen multis injustitiis servit, vel fortasse linguam in detractionibus exercet, et fit plerumque, ut is, qui misericors fuerat, juxta vitae suae terminum rapacitatis et crudelitatis stimuagitur, ut perdat ante homines unde hominibus placuit, qui hoc, unde Deo displicuit, corrigere nunquam curavit. Alius patientiae studet, sed dum invidere aliis, et servare in corde malitiam non cavet, fit quandoque impatiens, quia diu latuit dolens. Hi itaque et per aliquid aurum suntarripiunt. Idcirco enim virtutis iter non perventuri inchoant, ut eis qui perventuri sunt qua gradiantur ostendant. Quorum etiam casus, utilitate non modica, electorum profectibus servit, quia illorum lapsum dum conspiciunt, de suo statu contremiscunt; et ruina quae illos damnat istos humiliat. Discunt enim in superni adjutorii protectione confidere, dum plerosque conspiciunt de suis viribus cecidisse. Quando ergo bene agere vi
Abbreviated transcription (Latin):
mundinam pinlicita desidena conculcar
trugim sortudis eiusuestigis seniants
sa contra illum pruis uirutum spleadorẽ
iilabant .¶Antiquus itaque hõstis. alus
iunc subspecie sc̃irtus inludit. Alios autẽ
foeda uina uite carnalis in tercipit. Sed
quas habitamscĩtatem ante oculos hominũ
uidentur amnterte: sed eam ame dioculos
num quam habuerint. Sae penamque
homomutris ocuitae peccatis in uoluitur:
et inumaaliqui iurture. maconis utdetun
Quae ipsaquoque uirtus inara niens defio
quiadum in orescit hominibus porisedubio
laudatur: cuisque lous inhurter appetit᷑
Vnde fit ut ipsauintus ante ioculos uir¬
tus nonsit : clumabscondte quod displicet.
prodit quod placet. Que itaque ee men¬
ta apud dominum possunt quando et mala
ocultasin. et bona publica Plermq
enimsicut clitimus: latet superbiaet tast¬
tas innorescit. Atq icdeo ostensaduicastitas.
cutauitae sinem ꝑditur: quia cooperta suꝑ¬
bia usq. adfinẽ incorrepta retinetur. Alius

Expanded text:
desideria conculcare, ut hi etiam sordidis ejus vestigiis serviant, qui contra illum prius virtutum splendore rutilabant. Antiquus itaque hostis aliis tunc sub specie sanctitatis illudit, alios autem per foeda vitia vitae carnalis intercipit. Sedquasi habitam sanctitatem ante oculos hominum videntur amittere, sed eam ante oculos Dei nunquam habuerunt. Saepe namque homo multis occulte peccatis involvitur, et in una aliqua virtute magnus videtur, quae ipsa quoque virtus inanescens deficit, quia, dum innotescit hominibus, procul dubio laudatur, ejusque laus inhianter appetitur; unde fit, ut et ipsa virtus ante Dei oculos virtus non sit, dum abscondit quod displicet, prodit quod placet. Quae itaque esse merita apud Deum possunt, quando et mala occulta sunt, et bona publica? Plerumque enim, sicut diximus, latet superbia, et castitas innotescit. Atque ideo ostensa diu caritas circa vitae finem perditur, quia cooperta superbia usque ad finem incorrecta retinetur. Alius
Abbreviated transcription (Latin):
ex istimint: uistumq. hoc ẽ liuinoius
ut quipietatis uimperpendere & cilstõs
neglegunt: suspiuonis sue oclore falla
Unde et ad inlusionis augm̃tum eose
deba ꝑ petrantes. Signaquoque ã¬
presentemuitam diligentes conspicit. Quoꝵ
ptinus mentib uentura supplicia leuigat.
finieniaquandoque distrationis uidicia
asserit : & decoeptos callide ad p̃sentes uo¬
luptates rapit. Unde & aptemox subelit.¬

Expanded text:
existimant. Justumque hoc est divino judicio, existimant. Justumque hoc est divino judicio, ut qui pietatatis vim perpendere et custodire negligunt, suspicionis suae odore fallantur. Unde et, ad illusionis augmentum, eos crudelia perpetrantes signa quoque apraesentem vitam diligentes conspicit, quorum protinus mentibus ventura supplicia levigat, finienda quandoque districtionis judicia asserit, et deceptos callide ad praesentes voluptates rapit. Unde et apte mox subdit
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde bene ineuangelio discipulis ueritas dicti
Ntomnis quunterfucit uos arbitretur obseqũ se
prestare dõ Igitur sicut ollaferuent: dum
crudeliter ꝑ secuntur : seclapudeos ipsa ꝑses¬
cutiounguentoꝵ fligrantiamreidolet: dũ
menseorumuanis suspicionib de cepta.
aestimat quasi dõ obsequium ꝑsoluat. In
scriptura enimsacra: unguentorum ociorib
oppimnio solet signariuir tutum. Unde spon
unde paulus apłs uirtutum lauee flagra¬
re se sciensait. xp̃ibonus oclor sausdõ.
ł taque quia leuiathan iste: ministros illius
ꝑclitiuasis sum crudelitatis opera sub op¬
pinione laucas: et preteatuius tutis imer¬
cipit : postquamdictumẽ. Peruescere
faciet quasi ollam ꝓfundummare. Rectȩ
mox suoditur. Ponit qua nunguerta
bulliom Quo denim ꝑ cnideliratis incer¬
dum mare feruet: hocineorundẽ iudicio
qui excitantur fasso nomine uirtutis. Acsi
unguentibulliant. ostendit ut tarto atro¬
ciores aderudelitatemfiant. quantose se
etiamm erer premia quasi ꝓchelo religionis

Expanded text:
Evangelio discipulis Veritas dicit: Ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo . Igitur sicut olla fervent, dum crudeliter persequuntur; sed apud eos ipsa persecutio unguentorum fragrantiam redolet, dum mens eorum, vanis suspicionibus decepta, aestimat quia Deo obsequium persolvat. In Scriptura enim sacra unguentorum odoribus opinio solet signari virtutum. Unde sponsunde Paulus apostolus virtutum laude fragrare se sciens, ait: Christi bonus odor sumus Deo . Itaque quia Leviathan iste ministros illius perditi vasis sui in crudelitatis opera sub opinione laudis et praetextu vitututis intercipit, postquam dixit: Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, recte mox subdidit: Ponet quasi cum unguenta bulliunt. Quod enim per crudelitatis incendium mare fervet, hoc in eorumdem judicio qui excitantur falso nomine virtutis, ac si unguenta bulliant, ostendit, ut tanto atrociores ad crudelitatem fiant, quanto se etiam mereri praemia quasi pro zelo religionis
Abbreviated transcription (Latin):
id grauat: quiꝑ auaritiamtertenamuttiplica
peccatis sius se opressione coangustat. Rur¬
umluri nomine doctrinam sordidum sapi¬
ensdesignatur: Sicut ꝑ eundem prophetam
dño dicnur. Uiam fecistunm arigquistus
aplito aqu ar mmultarum. Ac sidiceret
Aperuisti iter p̃elicatorib tius interdoctrinas
huuis scłi. sordida et terrena sapientes. Per
lutumquoque elesiderium sordide uolup¬
titis exprimitur sicite p̃salinista dep̃cansate
Enpeme delutout non in hercam luto quippe
pberereasi. sordidis desideriis concupiscen¬

Expanded text:
aggravat, qui per avaritiam terrena multiplicans, peccati sui se oppressione angustat. Rursum luti nomine doctrina sordidum sapiens designatur. Sicut per eumdem prophetam Domino dicitur: Viam fecisti in mari equis tuis, in luto aquarum multarum . Ac siAperuisti iter praedicatoribus tuis inter doctrinas hujus saeculi sordida et terrena sapientes. Per lutum quoque desiderium sordidae voluptatis exprimitur, sicut Psalmista deprecans ait: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Luto quippe inhaerere, est sordidis desideriis concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
sicui aanticoram canticis specie sponsi
describitur. Capud euis aurumoptimunt.
Quiaenim capud xp̃ids̃ niluero est in me¬
tallis aurofulgentius. Sponsicapud aurum
dicitur. quia cus humanitas ex diuinitatis
suae nobis claritate principatur. Rursum
aurinomine splendor supemae ciuitatis
accipitur. sicut hanciohannes seuidisse
testatur dicens. Ipsa ciuitas auromundo
simile uitromundo. Aurumnam que ex
quo illa ciuitas constat simile uitrodicitur.
ut & ꝑ aurumclara. et ꝑuitrum conspicua
designetur. Rursum iuri nomine caritas
intimatur. sicut angłmquem sibi loqui
isdemioħsaspexit. Ad mamillas mona
aurea iccinctum uidit: quianimirum suꝑ¬
norumciuium pectora dumpenali imne¬
qauiamtimore subiectasum. atque uicis
ritate constringunt. Sonam quippe
auream circamam illas habere est : cunc¬
tos mutabilium cogitationum motus ꝑ
soliusiam amoris uincula restringere.
Rursum auri nomine nitor głȩ temporalis
exprimitur. Sicut ꝑ prophetam dicit᷑.
Calixaureus babilon. Quid enim babil¬

Expanded text:
canticorum Canticis sponsi species describitur: Caput ejus aurum optimum, quia caput Christi Deus, nil vero est in metallis auro fulgentius. Sponsi caput aurum dicitur, quia ejus humanitas ex divinitatis suae nobis claritate prauri nomine splendor supernae civitatis accipitur, sicut hanc Joannes se vidisse testatur, dicens: Ipsa civitas aurum mundum simile vitro mundo . Aurum namque ex quo illa civitas constat, simile vitro dicitur, ut et per aurum clara, et per vitrum perspicua designetur. Rursum auri nomine charitas intimatur, sicut Angelum quem sibi loqui idem Joannes aspexit , ad mamillas zona aurea cinctum vidit, quia nimirum supernorum civium pectora dum poenali jam nequaquam timori subjecta sunt, atque a sritate constringunt. Zonam vero auream circa mamillas habere, est cunctos mutabilium cogitationum motus per solius jam amoris vincula restringere. Rursum auri nomine, nitor gloriae temporalis exprimitur, sicut per Prophetam dicitur: Calix aureus Babylon . Quid enim Baby
Abbreviated transcription (Latin):
atque ꝑfecti illic lapides ducimur. ut lo¬
cis iuta mertum congruis disponamur.
bic et enimforistundimur. ut illic sine rep̃¬
hensione ueniamus. bic malleus. hic securis.
hic omnia tunsionumresonant ferramenta.
Indomo autem dĩ nulliatus audiuntur. ꝗa
ineterna patriaomnes iam ꝑcussionum stre¬
pitus conticescunt. Nequaquam ibimalle

Expanded text:
atque perfecti illuc lapides ducimur, ut loatque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. hic enim foris tundimur, ut illic sine reprehensione inveniamur. Hic malleus, hic securis, hic omnia tunsionum resonant ferramenta; in domo autem Dei nulli istus audiuntur, quia in aeterna patria omnes jam percussionum strepitus conticescunt. Nequaquam ibi malle
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens quidȩtiam in posterum mereantur.
ostentat. Namquia apellatione mallei anti¬
quus hostis exprimitur ꝓpheta testatur: cum
supeum e tremiuidicii contemplatur dicens.
Quo mod oconfractus est et contritus malleus
uniuersae terrȩ. Acsidicer&. Eum ꝑquẽ
uascula sua dñs inministeriiusu formanda ꝑ¬
ciit : quis ꝑpenlat quoturbine ueniente
extremouidicio in eternacdamnatione con¬
fringet : Rrsim ꝑmalleum ꝑcussio cȩles¬
tis exprimitur : quod salomone templum
hedificante signatur cumdicitur. Dom:
autem cum aeclificaretur lapidibus uedo¬
iatis atq ꝑfectis acdificata ẽ. et malleus &
securis & omne ferramentum non sunt audi¬
ta indomodñicum haȩdificasctur. Quid
enimdomu silla nisi scã mecciesiam quam
in caelestib dñs inbabitat figurabat.: Ad
ciius aedificationem electoꝵ animae. qͣsi
quid amexpolitilapides deferuntur.: Quȩ
cum aeclificatur in celis. nullus iluciam
disciplinae malleus resonat. quia dolati

Expanded text:
eniens, quid etiam in posterum mereantur, ostendit. Nam quia appellatione mallei antiquus hostis exprimitur, Propheta testatur, cum super eum vim extremi judicii contemplatur, dicens: Quomodo confractus est et contritus malleus universae terrae? Ac si diceret: eum, per quem vascula sua Dominus in ministerii usu formanda percutit, quis perpendat, quo turbine, veniente extremo judicio, in aeterna damnatione confringat. Rursum per malleum percussio coelestis exprimitur: quod Salomone templum aedificante signatur cum dicitur: Domus autem cum aedificaretur, de lapidibus dolatis atque perfectis aedificata est: malleus et securis et omne ferramentum non sunt audita in domo, cum aedificaretur . Quid enim domus ille, nisi sanctam Ecclesiam, quam in coelestibus Dominus inhabitat, figurabat: ad cujus aedificationem electorum animae, quasi quidam expoliti lapides, deferuntur: qui cum aedificantur in coelis, nullus illic jam disciplinae malleus resonat: quia dolati
Abbreviated transcription (Latin):
territi. uel cruciatibus fracti leuia¬
tbanist¬
as seditioni subiciunt: Rectȩ dr̃¬
perunt radusolis. Acsia perte dice
ꝥn qui intrascam ecclesum ꝑ accumi¬
nasapientiae quasiradios uidebantur lucis
aspergee. Et pauctorita temrectitudinis
desupe resplendere potestatileuiathan
istius inqua saepe ratione substernitur.
Vt nonia irecta p̃dicando desuꝑ luceant:
sedar. Ensaȩ obsequendo famulentur
ȩtimdotiiuri sapientiȩ suȩ a cumina non
liben agendosubleuant: sed aduestigia
leuiathanistius & ꝑ uersitate operis & blan¬
dimento adolationis inclinant. Ut intel¬
legentia que illis sicut sol desuꝑfuit: ex
calesi munere antiqui hostis pedibus sub¬
Strnantur exterrenacupiditate. Unde

Expanded text:
territi, vel cruciatibus fracti, Leviaterriti, vel cruciatibus fracti, Leviathan istius seditioni subjiciuntur, recte derunt radii solis. Ac si aperte diceretur: Hi qui intra sanctam Ecclesiam per acumina sapientiae quasi radios videbantur lucis aspergere, et per auctoritatem rectitudinis desuper resplendere, potestati Leviathan istius iniqua se operatione substernunt, ut non jam recta praedicando desuper luceant, sed ei perverse obsequendo famulentur. etiam docti viri sapientiae suae acumina non libere agendo sublevant, sed ad vestigia Leviathan istius et perversitate operis, et blandimento adulationis inclinant, ut intelligentia, quae illis sicut sol desuper fuit ex coelesti munere, antiqui hostis pedibus substernatur ex terrena cupiditate. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
cum figurate solponitur. Aliquando dñs.
aliquando ꝑsecitio: aliquando de re qua¬
lib& manifeste uisionis ostensio : Aliquan¬
doautemintellegentia sapientium designa¬
tur. Persolem quippe cins figuraitur.
sicut sapientie libro perhibetur. quod om̃s
impumextremidie iudicii cognita sua dã¬
nationẽ dictun sunt enauimus auia
ueritatas. et lumenuistitiae nonluxit nob̾
& solnonortus est nobis. Acsi perte dicnt
nterninobis luminis radius non resauit.
Unde et ioħs ait. Mulier amictasole &
iuna subpedibus eius. Insole eniminlus¬
uatioueritatis. In luna autemque menstrus
suppletꝰ onib deficit: mutabilitas tempo¬
ralitatis accipitur. Scã autemecclesia ꝗa
superniluminis splendore ꝓtegimur
quasisole uestitur. quia uero cuncta tempo¬
ralia despicit: lunam subpedib p̃n
radicibus semina ortosole amieni¬
sapiert
designatur. Per comparatio
clesia luce sapientiae resplende¬
re ude¬
intur: tunc uel ꝑsuasionib capti.

Expanded text:
Cum figurate sol ponitur, aliquando Dominus, aliquando persecutio, aliquando de re qualibet manifestae visionis ostensio, aliquando autem intelligentia sapientium designatur. Per solem quippe Dominus figuratur, sicut libro Sapientiae perhibetur quod omnes impii in extremi die judicii cognita sua damnatione dicturi sunt: Erravimus a via veritatis, et lumen justitiae non luxit nobis, et sol non ortus est nobis . Ac si aperte dicant: Interni in nobis luminis radius non refulsit. Unde et Joannes ait: Mulier amicta sole, et luna sub pedibus ejus . In sole enim illustratio veritatis, in luna autem quae menstruis suppletionibus deficit, mutabilitas temporalitatis accipitur; sancta autem Ecclesia quia superni luminis splendore protegitur, quasi sole vestitur; quia vero cuncta temporalia despicit, lunam sub pedibus prsine radicibus semina orto sole aruesapientiae designatur, per comparation sancta Ecclesia luce sapientiae resplendere videbantur, tunc vel persuasionibus capti,
Abbreviated transcription (Latin):
tuebris. ⁊ enebrisnamq homo cir¬
cumdatur: quia quamuis celesti desi¬
derio ferutat. quid desemetipso sit dis¬
positum intrinsecus ignorat. Et ualde
metuit nequid sibi iniudicio obiuet
quod se dest nunc et indesideno boni
feruoris iasit & iebris homo cirtumda¬

Expanded text:
ebris. Tenebris namque homo circumdatur; quia quamvis coelesti desiderio ferveat, quid de semetipso sit dispositum intrinsecus, ignorat. Et valde metuit, ne quid sibi in judicio obviet, quod se de se nunc in desiderio boni fervoris latet. Tenebris homo circumda
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ opponit᷑ ita. Si non peccarent
ñ morerent᷑ s. non peccarent. si non
comederent. Poterant gͥ sine alimo¬
nia uiuere. set̾m sic̃ sup̃ diximꝰ ñ
solum peccarent. si deligno uecito
ederent. s ⁊̃ si ocessis ñ u̾terent᷑. qr
sic̃ erat eis p̃ceptẽ ñ illo ligno uesci
ita aliis uesci. Pret̾ea ec̃ nanirilem

Expanded text:
autem opponitur: Si non peccarent, non morerentur; sed non peccarent si non comederent; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent si de ligno vetito ederent, sed etiam si concessis non uterentur; quia sicut erat eis praeceptum non illo ligno uti, ita aliis vesci. Praet
Abbreviated transcription (Latin):
tione dehis nichil t̃dat non ir¬
rationabilit quibꝰdam placuit pͥmoꝵ
parentũ filios nascituros pariulos
acdeinde ꝑinterualla tempoꝵ eade
lege qͣ mnc̃ natiuitatẽ humanã or¬
dinatam cernmꝰ stature merem̃tũ.
⁊ menbroꝵ usum recept᷑os. ut in il¬
lis expeettt᷑ etas adambulat E¬

Expanded text:
tione de his nihil tradat, non irrationabiliter quibusdam placuit primorum parentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus, staturae incrementum et membrorum usum recepturos, ut in illis expectaretur aetas ad ambula