comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mincupatur id est mĩcius paterne uõluntatis. Unde propheta
ait. Uenit ad templum suum dommator quẽ uõs uultis. et ange¬
lus cestamnẽti quem uos desideratis. Angelus iohannes precursor
ĩ malachia uocatur. ut est illũ. Ecce mitto angelum meũ ante
faciem tuam. Simili quoq modo et ĩ apocalipsi ub̃i prelia descri¬
buntur ita legitur. Uidi angelum dei fortem uolantem ꝓmediũ
celum. Angeli sancti predicatores uõcantur. de quibz domius
ad iob pro dyabolo loquens ait. Cum sublatus fuerit timebunt
angeli et territi purgabuntur. Et alibi. Angeli pacis amare
flebunt. Et in apostolo. Apparuit angelis. Quod nomẽ nõ per
naturam: sed per officiũ ministracoĩs sortiti sunt. Angelus dya¬
bolus in apostolo mincupantur. Ubiait. Eciam si angelus de ce¬
lo euangeliz auerit uõbis preter quod euangeliz auimus anathe¬
ma sit. Similiter ⁊ angeli mimundi spũs nuncupant

Expanded text:
nuncupatur, id est, nuntius paternae voluntatis. Unde propheta nuncupatur, id est, nuntius paternae voluntatis. Unde propheta ait: Venit ad templum suum dominatorem, quem vos vultis, et angelus testamenti, quem vos desideratis. Angelus Joannes praecursor in Malachia vocatur, ut est illud: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam . Simili quoque modo et in Apocalypsi, ubi praelia describuntur, ita legitur: Vidi angelum Dei fortem volantem per medium coelum . Angeli sancti praedicationes vocantur, de quibus Dominus ad Job pro diabolo loquens ait: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et territi purgabuntur . Et alibi: Angeli pacis amare flebunt . Et in Apostolo: Apparuit angelis . Quod nomen non per naturam, sed per officium ministrationis sortiti sunt. Angelus diabolus in Apostolo nuncupatur, ubi ait: Etiam si angelus de coelo evangelizaverit vobis praeter quod evangelizavimus, anathema sit . Similiter et angeli immundi spiritus nuncupantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cerim quorũ cor ĩignem conuersum lucet et urit. quia e
cium oculos ad superna illuminant. et compũgendo ĩfletib uicio¬
rum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorẽ sui conditoris
iflammati sunt. quo isti msi inter seraphim numerũ sortẽ sue
põeucoĩs acceperunt. Ue autẽ amme. q̃ ĩsẽde his bonis que enume¬
raiuinus mimine aliquĩ recongnoscit. eiqz ad huc ue de terius
imminet: si ⁊ priuatũ se donis intelligit et nequaquã gemit es¬
ugius ergo talis est fratres mei gemendus est ualde. quia nõ ge¬
miti Pensemus igitur accepta electorum munera. et uirtute qua
possumus ad amorẽ tante sortis anbelemus. Qui ĩ se donorum
graciam mimie recongnosat gemat. qui uero minora ĩse cogno¬
scit maiora alus non nuideat. Angelorum emm nomine potestate ᷤᷤ
superne. ut supͣ ostendimus designantur. ut ĩpsalmo. Qui facit
angelos suos spiritus. Angelus autem typice domius ihũs ip̃s

Expanded text:
dixerim, quorum cor in ignem conversum lucet et urit: quia et dixerim, quorum cor in ignem conversum lucet et urit: quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant: quia ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt, quo isti, nisi inter seraphin numerum, sortem suae vocationis acceperunt? Vae autem animae quae in se de his bonis quae enumeravimus, minime aliquid recognoscit, eique adhuc vae deterius imminet, sed privatam se donis intelligit et nequaquam gemit. Quisquis ergo talis est, fratres mei, gemendus est valde, quia non gemit. Pensemus igitur accepta electorum munera, et virtute qua possumus, ad amorem tantae sortis anhelemus. Qui in se donorum gratiam minime recognoscit, gemat; qui vero minora in se cognoscit, majora aliis non invideat. Angelorum enim nomine potestates supernae, ut supra ostendimus, designantur, ut in psalmo: Qui facit angelos suos spiritus . Angelus autem typice Dominus Jesus Christus
Abbreviated transcription (Latin):
Uel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascrĩbuntur. Per
quos dum sancta ecclĩa regitur. plerumqz de quibusdam suis ĩ¬
firmis actib eciã electi iudicantur. Et sunt nomiilli. qͥ tanta
dei ac proximi dilectõe plemsunt. ut iure cherubim nominentur
Quia enim ut prefati sumus. cherubim plenitudo saẽcie dicitur
et paulo dicente didicimus quia plentudo legis caritas. omnes
qui dei et proximi caritate: ceteris amplius pleni sunt. meritoꝵ
suorum sortem inter cherubim numero perceperũt. Et sunt nomil¬
li qui superne contemplacoĩs amore accensi ĩsolo conditoris sui
desiderio anhelant. niliam ĩ hoc mundo cupuint. solo eternitatis
amore pascuntur. terrena queqz abiciunt. cũcta temporalia mẽ¬
nco transcendunt. amant et ardent: atq ĩ suo ip̃o ardore requiescũt.
amando ardẽt. loquendo et alios accendunt. et quos uerbo tangũt
ardere protinus ĩdei amore faciunt. Quid ergo istos: insi seraphin

Expanded text:
Vel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per Vel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut jure cherubim nominentur. Quia enim, ut praefati sumus, cherubim plenitudo scientiae dicitur, et Paulo dicente didicimus: Quia plenitudo legis charitas ; omnes qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt, meritorum suorum sortem inter cherubim numero perceperunt. Et sunt nonnulli qui, supernae contemplationis amore accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nil jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt, amant et ardent: atque in suo ipso ardore requiescunt, amando ardent, loquendo et alios accendunt; et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos, nisi seraphim,
Abbreviated transcription (Latin):
eciam electorum hominum merita transcendunt. Cũqz et bomis me-¬
liores sunt electis quoqz fratribz principantur. Quo ergo isti sortem
suam, nisi inter principatuum numerũ acceperunt. Et sunt non¬
nulli qͥ sic ĩ semetip̃is cunctis uicus omnibzqz desiderus dominãtur:
ut ip̃o iure mundicie du inter homines uõcentur. Unde et ad moysen.
diatur. Ecce constitur te deum pharonis. Quo ergoisti ausr m̃ter
numeros domina tuũ currunt. Et sunt nõnulli qui dũ si bimnet¬
ipĩs uigilanti cura dominantur. dum se sollicita ĩtencõe discu-¬
aunt. diuino timori semper ĩ herentes. hoc ĩ munere uirtutis ac¬
cipint. ut iudicare recte et alios possint. Quorũ profecto mẽti¬
bus dum diuina contemplacio presto est. ĩ his uelud inthrono suo
dommus presidens aliorum facta eraminat. et cũcta mirabiliter
de sua sede dispensat. Qui ergo isti nisi conditoris su throni sunt.

Expanded text:
etiam electorum hominum merita transcendunt; cumque et bonis meetiam electorum hominum merita transcendunt; cumque et bonis meliores sunt, electis quoque fratribus principantur. Quo ergo isti sortem suam nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semetipsis cunctis vitiis omnibusque desiderut ipso jurmunditiae dii inter homines vocentur; unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui te Deum Pharaonis : quo ergo isti, nisi inter numeros dominatuum, currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibi metipsis vigilanti cura dominantur, dum se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in munere virtutis accipiunt ut judicare recte et alios possint: quorum profecto mentibus dum divina contemplatio praesto est, in his, velut in throno suo, Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensat. Qui ergo isti, nisi conditoris sui throni sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
quid illuc reuertentes imitentur. Distincte nãqz conuersacões
hominum singulorum agniiũ ordinibz congruunt. et ĩeorũ fortẽ
ꝑ conuersacoĩs similitudinẽ deputantur. Nam sunt pleriqz qui par¬
ua capiunt: sed tamen hec eadem parua pie annũciare frĩbz nõ desis¬
tunt Isti itaqz in angelorum numerũ currunt. Et sũt nonulli qͥ
diuine largitatis munere refecti secretorũ celestiũ sũma et capere p̾¬
ualent et nunciare. Quo ergo isti nsi inter archangelorũ nuimerũ
deputantur. Et sunt qui mura faciunt. signa ualenter operantur.
Qruo igitur isti nsi ad supernarum uirtutum sortẽ et numerum
congruunt. Et sunt nonulli qui eciam de obsessis corporibz mali¬
gnos spuitus fugant eosqz uirtute oracionis et uĩ accepte pocesta¬
tis eiciunt. Quo itaqz isti meritũ suum inisi inter potestates celesti-¬
n numerum sorciuntur: Et sunt nomiulli qui acceptis uĩ

Expanded text:
quid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes quid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinem deputantur. Nam sunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desistunt. Isti itaque in angelorum numerum currunt. Et sunt nonnulli qui, divinae largitatis munere refecti, secretorum coelestium summa et capere praevalent, et nuntiare. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orationis, et vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli qui acceptis virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
dieb facta sunt in presenti seculo nouimus. Quod clamant ter
sanctus. alter ad alterum trinitatis in una diuinitate demonstrat mi¬
sterium. Sed quid prodest nos de angelicis spiitibz ista perstringere: si
non studeamus hec eciam ad nr̃os profectus congrua consideracõe de¬
riuare. Quia enim superna illa ciuitas exangelis et hominib cõstat
ad quã tantum credimius humanum genus ascendere: quantos
illic contigit electos angelos remansisse: sicut scriptũ est. statuit
terminos gencium secundum numerũ angelorũ dei debenus ⁊ nos
aliquũ exillis distinctionib supernorũ ciuiũ adbsum nc̃e conuer¬
saciomis trahere nosqz ip̃os ad incrementa iuitutum bonis studus
ĩ flaminare. Quia enim illic ascensura creditur tanta multitudo
hommum: quanta multitudo remansit angelorũ: superẽ ut ip̃i
quoqz hommes qui ad celestem patriã redeunt. ex eis agminib ali

Expanded text:
diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter, diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter, Sanctus, alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mysterium. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat: ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse; sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei; debemus et nos aliquid ex illis distinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim illuc ascensura creditur tanta multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest ut ipsi quoque homines qui ad coelestem patriam redeunt, ex eis agminibus al
Abbreviated transcription (Latin):
Unde apparet nullum ẽẽ locum, cui angeli non presunt. Hic est or-
gore ꝑstiterunt. Nam postꝙͣ apostate angeli ceciderunt: hu ꝑseuerã¬
cia eterne beatitudimis solidati sũt. Unde et post celi creacõem ĩprinci-¬
pio repetitur: fiat firmamẽtum. ninicum ostendens quõd post riu-¬
nam angelorum malorum: hu ꝑ manserũt: furmitatẽ eterne per¬
seuerancie consecuti sunt nullo iam lapsu auersi: nulla superbia
cadentes: sedfirmiter ĩ dei amore et contemplacõe manẽtes nichil
aliuid dulce habent: nisi eum a quo creati sunt. Quõd autẽ duo sera¬
phim in ysaia leguntur figuraliter uẽteris et noui testamenti si-¬
gnificacõem ostendunt. Ideo uero faciem et pedes dei oꝑunt. quia
preterita ante mundum. et futura post mundum scire nõ possu-¬
mus: sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Sin¬
guli senas alas habent. quia de fabrica tantum mundi: que ĩ ser

Expanded text:
Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enUnde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt engore  Forte vigore perstiterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum ; nimirum ostendens quod post ruinam angelorum malorum hi qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo jam lapsu aversi, nulla superbia cadentes: sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes nihil aliud dulce habent, nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo seraphim in Isaia leguntur, figuraliter Veteris et Novi Testamenti significationem ostendunt. Ideo vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex
Abbreviated transcription (Latin):
id curco ardentes uocantur: quod inter eos et deum nulli alii angeli
consistunt et ideo quantũ uicinus coram eo consistũt. tanto mag̾
claritate diuini lumimis in flammantur. Hec igitur uõcabula ag¬
minum angelorum. ita sunt specialia ordini singulorũ ut tamen
it ex parte cõmunia omniũ. Nam throni. dei sedes ĩguorũdan
lorũ ordine specialiter designentur. tamẽ dicitur per psalmistam.
Qui sedes super cherubin. Sed ideo isti ordines angelorum priuatis
nominibz appellantur. quia hoc ip̃m officium ĩ proprio ordine plemus
acceperunt. et cum sint omnibz officia cõmunia. proprie tamen ⁊¬
nomina suis ordinibz deputãtur. Uncuiqz enm sicut predictum
est propria officia sunt iniũcta: que promeruisse eos in mũdi con¬
stat exordio. Nam quia angeli. et locis et hominibz presũt prophete.
testatur angelus dicens. Princeps regni persarum restitit michi.

Expanded text:
idcirco ardentes vocantur, quod inter eos et Deum nulli alii angeli idcirco ardentes vocantur, quod inter eos et Deum nulli alii angeli consistunt; et ideo quantum vicinius coram eo consistunt, tanto magis claritate divini luminis inflammantur. Haec igitur vocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordini singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam licet throni, Dei sedes, in quorumdam angelorum ordine specialiter designentur, tamen dicitur per Psalmistam: Qui sedes super cherubim . Sed ideo isti ordines angelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt: et cum sint omnibus officia communia, proprie tamen nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Prophetam testatur angelus dicensDaniel. 10, 13: 'Princeps regni Persarum restitit mihi.'
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutibz ⁊ principatibz preminent: qui pro eo quod ceteris ange
agminibz dominantur. dominacoes uocantur. Troni sui
agmina angelorum: qui latino eloquio sedes dicuntur. et uocati
throni. quia ill presidet conditor. et per eos iudicia sua disponit.
Cherubin autem ⁊ ip̃i sublimes celorum potestates: et angelica
ministeria esse perhibentur qui ex hebraico ĩlĩguam nr̃am inter¬
pretantur: saẽcie multitudo. Sunt emi sublimiora agmia an¬
gelorum: qui pro eo quod uicinus positi diuina sciẽcia ceteris am¬
plius plena sunt: cherubmn id est plenitudo saiencie appellantur.
Ip̃a sunt illa duo ammalia super propiaatorium arche facta ex
metallio propter significandam angelorũ presenciã ĩquorũ medio
ostenditur deus. Seraphim quoqz similiter multitudo ẽ angelorũ.
qui ex hebreo in latinum ardentes uelincendentes interpretãtur.Q.

Expanded text:
virtutibus et principatibus praeeminent; qui pro eo quod caeteris angelorum virtutibus et principatibus praeeminent; qui pro eo quod caeteris angelorum agminibus dominantur, dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati throni, quia illis praesidet conditor, et per eos judicia sua disponit. Cherubim autem et ipsi sublimes coelorum potestates et angelica ministeria esse perhibentur, qui ex Hebraico in linguam nostram interpretantur, scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum; qui pro eo quod, vicinius positi, divina scientia caeteris amplius plena sunt, Cherubim, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae facta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphim quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
gnitates intelliguntur. Et pro hac ip̃a distribucõe officiorũ. alu
throni. alii dominacões. alui principatus. alui potestates dicuntur
pro certis dignitatibz quib inuicem distinguntur. Uirtutes an¬
gelica quedam ministeria perhibẽtur: per quos signa ⁊ miracula
in mundo fuint. propter quod et uirtutes dicũtur. Potestates sunt
quibz uirtutes aduerse subiecte sunt. et inde potestatũ nomine
nuncupantur. quia maligni spuitus eorum potestate coercentur.
ne tantum noceant quantũ cupuĩt. Prinaipatus sunt hu qui an¬
gelorum agminibz presũt: qui pro eo quod subditos angelos ad ex¬
plendum misterium diuinum disponunt. principatus uõcabulũ
acceperunt. Nam alii sunt qui ad ministrãt. alii qui asistũt. sicut
et per damelem dicitur. Milia milium iminstrabant ei et decies
centena milia assistebant illi. Dominacões sunt hu qui eciam

Expanded text:
gnitates intelliguntur. Et pro hac ipsa distributione officiorum, alii gnitates intelliguntur. Et pro hac ipsa distributione officiorum, alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quas signa et miracula in mundo fiunt, propter quod et virtutes dicuntur. Potestates sunt quibus virtutes adversae subjectae sunt, et inde potestatum nomine nuncupantur, quia maligni Spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum noceant quantum cupiunt. Pincipatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt: qui pro eo quod subditos angelos ad explendum mysterium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui assistunt sicut et per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant illi . Dominationes sunt hi qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
potestates humilis uenire dignatus est. Michael interpretatur:
quis sicut deus. Quando enim aliquid in mundo mire uirtutis
fit hic archangelus mittitur. et ex ip̃o opere. nomen est eius quia
nemo ualet facere quod facere potest deus. Raphael interpretatur
curacio uel medicina dei. Ubicurqz enim curandi opus necessauã
est hic archangelus a deo mittitur ⁊ inde mẽdicina dei bocatur. Unde
et ad tobiam. idem archangelus missus oculis eius curacõem ad hi¬
buit et cecitate de tersa uisum restituit. Nominis enim interpreta¬
cione et angeli officium designatur. Uriel ĩterpretatur ignis dei
sicut leginus apparuisse ignem in rubo. Leginius eciã ignẽ mis¬
sum desuper; et implesse quod preceptum est. Throni autẽ et domi¬
nacões et principatus et potestates. et uirtutes: quibz cũctam ce¬
lestem societatem apostolus complectitur. ordines angelorũ. et di¬

Expanded text:
potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur quis sicut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur: et ex ipso opere nomen est ejus, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicunque enim curandi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus, oculis ejus curationem adhibuit, et caecitate detersa visum restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et implesse quod praeceptum est. Throni autem, et dominationes, et principatus, et potestates, et virtutes, quibus cunctam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et di
Abbreviated transcription (Latin):
et duces principes: subquorũ ordine unicuiq angelorũ officia de¬
putata sunt. Nam quia archangeli angelis presunt. zacharias
propheta testatur dicens. Ecce angelus qui loquebatur in me; egre¬
diebatur. et alius angelus egrediebatur ĩ occursum eius et dicitadeũ
Curre loquere ad puerum istum dicens. Absqz muro habitabitur ihrlm.¬
Si emim ĩip̃is officus angelorum nequaquam pocestates superiores
inferiores disponerent. nullomodo hoc quõd homini diceret angelus
abangelo congnouisset. Quidam autẽ archangelorum priuatis no¬
minibz appellantur. ut per uocabula ip̃a ĩoꝑe quid ualeant designet᷑.
Gabriel hebraice in lingua nr̃a uertitur fortitudo dei. Obi enim potẽ¬
cia uel fortitudo manifestatur gabriel mittitur. Unde et eotempore
quo erat dommus nascturus et trimphaturus de mũdo. gabriel
uenit ad mariam ut illum annũciaret qui ad debellandas aerias

Expanded text:
et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deet duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur et alius angelus egrediebatur in occursum eius et dixit ad eum: Curre et loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur IhSi enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere quid valeant designetur. Gabriel Hebraice, in lingua nostra vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aerias
Abbreviated transcription (Latin):
ebraice malaoth. latine uero nũcu interpretãtur.
ab eo quõd domini uolũtatem populis nuncient.
Angelorum autem uocabulum officu nomẽ est: nõ
nature. Semper enim sunt spiritus. sed cũ mittũtur uocãtur angeli.
Quibus ideo pictorum licencia penias facit. ut celerẽ eorũ ĩcũta
discursum significent. sicut et iuixta fabulas poetarum uenti pemia
habere dicuntur propter uẽlocitatem sailicet. unde ⁊ sacra scriptura
dicit. Qui ambulac super pennas uentorum. Mlouẽ esse autem or¬
Quorum officiorũ uõcabula cur ita fint dicta interptando erequi
nuir. Angeli uocantur propter quod de celis ad annũciandũ homi-¬
nibus mictuntur. Angelus enii grece. latine mĩcius diciturar¬
changeli greca lingua sumini mincii interpretantur. Qui enim
parua uel mimima annunciant angeli. qui uero summna archan¬
geli mincupantur. Archangeli dicti eo quod primatũ teneant int̾
angelos. Archos emim grece: latine preceps interpretatur. Sunt em̃

Expanded text:
ebraice malachoth, Latine vero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatAngelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae; semper enim spiritus sunt, sed cum mittuntur, vocantur angeli. 3. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent, sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem, scilicet. Unde Scriptura sacra dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . 4. Novem autem orquorum officiorum vocabula, cur ita dimur. Angeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
pelant. Dramaticon est actuum inquo persone loquẽ¬
tes introducuntur sine poete interlocucõe ut se habent tra¬
gordie et fabule. Drama enĩ latine fabula diatur quo
genere scripta est. quo temere pedes an uel uia ducit ĩ
orbem. Quo apud nos genere canticorum cantiea scripta
sunt ubi box alternans xp̃i ⁊ ecclĩe tametsi non in hoc
in ter loquente scriptore manifeste reꝑitur. Eregemati¬
con est uel enarratiuũ. in quo poeta ip̃e loquitur sine
ullius interposicione persone ut se habent tres libri geor
gia toti ⁊ prima pars quarti. Item lucrecii carmina
et his similia quo genere a pud nos scripte sunt ꝑa
metro constat esse conscripta. Cenon uel mithon est
inquo poeta ip̃e loquitur ⁊ persone loquentes introdu¬
cuntur ut sunt scripta Iliada et odissia homeri ⁊ enei¬
dos uirgilii ⁊ apud nos historia beati isb quis hec in
sua ligua non tota poetica s partim sit metrico ue
richinico scripta sermone.

Expanded text:
pellant. Dramaticon est activum, in quo personae loquenpellant. Dramaticon est activum, in quo personae loquentes introducuntur sine poetae interlocutione, ut se habent tragoediae et fabulae. Drama enim latine fabula dicitur, quo genere scripta est: Quo te, Moeri, pedes, an qua via ducit in urbem? Quo apud nos genere canticorum Cantica scripta sunt, ubi vox alternans Christi et Ecclesiae tametsi non in hoc interloquente scriptore manifeste reperitur. Exegematicon est vel enarrativum, in quo poeta ipse loquitur sine ullius interpositione personae, ut sgici toti et prima pars quarti, item Lucretii carmina et his similia. quo genere apud nos scriptae sunt pametro constat esse conscripta. coenon est uel micton in quo poeta ipse loquitur et personae loquentes introducuntur, ut sunt scripta Ilias et Odyssia Homeri et Aeneidos Virgilii et apud nos historia beati Iob, quamuis haec in sua lingua non tota poetico, sed partim rethorico, partim sit metrico uel rithmico scripta sermone.
Abbreviated transcription (Latin):
gici multũ honorem adepti sunt. et excellentes in argu¬
mentis fabularum ad uarietatis ymaginẽ fictis. Co¬
medi appellati siue a loco quia circum pagos agebant
quos grea comas uocant. seu acomesatiõne. Solebant
enim post cibum homines uenire ad eos audiendos. sc̃d
comici priuatorum hominum predicant acta. tragia
uero respublicas ⁊ regum hystorias. Quidam autem
poete theologia dicti sunt. quonam de diis carimã
faciebant. Officium poete meo est ut ea que uere gesta
sunt in alias species obliqius figuracionib cum de¬
core aliquo conuersa transducant. Unde ⁊ lucanus
ideo in numero poetarum non ponitur. quia historias
composuisse uidetur nõ poenia. Poeniatis genera sũt
tria. aut enim accuũ uel imitacõnũ est qd̃ greci drama¬
ticon uocant uel micticon appellant. Aut enarratiuum
quod greci exegematicon uel pangericon mincgton a
aut cõmune uel miptũ quod grece cenon uel micton ap¬

Expanded text:
gici multum honorem adepti sunt, excellentes in argugici multum honorem adepti sunt, excellentes in argumentis fabularum ad veritatis imaginem fictis. Comici appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Graeci comas vocant: seu a comessatione. Solebant enim post cibum homines venire ad eos audiendos. Sed comici privatorum hominum praedicant acta: tragici vero respublicas et regum historias. Quidam autem poetae theologi dicti sunt: quoniam de diis carmina faciebant. Officium poetae in eo est, ut ea, quae vere gesta sunt, in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa transducat. Unde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur: quia historias composuisse videtur, non poema. Poematis genera sunt tria. Aut enim actuum vel imitationum est, quod Graeci dramaticon vocant vel micticon mimiticon appellant. Aut enarrativum, quod graeci exegematicon vel panegyricon nuncupant. Aut commune vel mixtum, quod graece coenon vel micton ap
Abbreviated transcription (Latin):
sũes nosse cultum edilicium ac sermonem comẽti. sibi
utriusq nessarium ad religionem maginficenciã deorũ
excogitauerunt. Igitur ⁊ templa illis domibus pulcrio,¬
ra et simulacra corporibus ampliora faciebant. ita elo
quio eciam quasi angustiore honorandos partauere. lau-¬
desqz eorum et uerbis illustrioribus ⁊ iocundiorib nuime¬
ris ertulerunt. id agentes quia forma quadam effici¬
tur que poetes diaitur. Poena uocitatum est eiusqz fac¬
tores poete. Uates a ui mentis appellatos. uarro autor
est. uel a uiendis carminibus. id est flectendis hoc est
modulandis. et proide poete latine uates olim scripta
eorum uaticina dicebantur. Luici poete apotolirin. ĩ
est a uarietate carminum. unde elira dicta. Tragẽdi
dicti ꝙ micio canentibz preniũ erat hyicus quẽ grea-
tragos uocant. unde et oratius. Carmine qui tr
uilem certauit obhicum. Iam de hinc sequentes tra¬

Expanded text:
suos nosse, cultum aedilicium ac sermonem commenti sibi suos nosse, cultum aedilicium ac sermonem commenti sibi utriusque necessarium, ad religionem magnificentiam Deorum excogitaverunt. Igitur ut templa illis, domibus pulchriora, et siquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genus quia forma quadam efficitur, quae ποιότης dicitur, poema vocitatum est, eiusque fictores poetae.' Vates a vi mentis appellatos Varro auctor est; vel a viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur. Lyrici poetae apo tou lyrein, id est, a varietate carminum: unde et lyra dicta. Tragici dicti, quod initio canentibus praemium erat hircus, quem Graeci tragon vocant. Unde et Horatius: Carmine qui tragico vilem certavit ob nircum. Jam dehinc sequentes tra
Abbreviated transcription (Latin):
Item sapiencia aligñ huius mundi philosophia nũcu¬
patur. Unde salomon ait. dapiencia hominũ non ẽ me¬
cum. Et in aplõ stultã inquit fecit deus sapienciã huius
ndi. Sapiens uo̾ deus in iob dicitur. ut est illud. ⁊
sapiens corde ⁊ fortis est robore. Item sapientes sc̃i uocitã¬
tur. mosee ubi scristum est. Quis sapiens ⁊ intelliget et
saiet hec quia recte uie domini ⁊ iusti ambulãt in eis. Rur-
sum sapientes dicuntur philosophi. uidei siue heretici.
de quibz apls art. Dicentes emi se esse sapientes. stul¬
ti facti sunt. Stulti ergo secundum seculum sunt sancti.
eapłs ait. S tulta mundi ⁊ in firma elegit deus.
confundat fortia. Rursum sapientes huius mundi.
stulti sunt apud deum. unde in ꝑsalmo scriptũ est. Si
Dete unde sint dictisicut ait. tranquillus. Cum
primum homines uicta mniciũ xpĩanitatis exita
seritate racdẽm uite habere cepissent. seqz ac de

Expanded text:
Item sapientia aliquando hujus mundi philosophia nuncuItem sapientia aliquando hujus mundi philosophia nuncupatur. Unde Salomon ait: Sapientia hominum non est mecum . Et in Apostolo: Stultam, inquit, fecit Deus sapientiam hujus mundi . Sapiens vero Deus in Job dicitur, ut est illud: Deus sapiens corde, et fortis est robore . Item sapientes sancti vocitantur in Osee, ubi scriptum est: Quis sapiens, et intelliget et sciet haec? quia rectae viae Domini, et justi ambulant in eis . Rur sum sapientes dicuntur philosophi, Judaei sive haeretici, de quibus Apostolus ait: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Stulti ergo secundum saeculum sunt sancti. Unde Apostolus ait: Stulta mundi et infirma elegit Deus, ut confundat fortia . Sapientes autem hujus mundi stulti sunt apud Deum. Unde in Psalmo scriptum est: Simis. Poetae unde sint dicti, sic ait Tranquillus: Cum primum homines juxta initium christianiatis, exuta feritate, rationem vitae habere coepissent, seque ac Deos
Abbreviated transcription (Latin):
agant. nisi ut diliganius deum et dñm nr̃m ex toto cor¬
de et ex tota anima et ex tota mente. et proximum nr̃m
tanqz nosmetipõs. Nam promissum habemus ab illo. ꝯͥ
fallere ignorat. uigum inquit meũ suaue est et omis
meum leue. Laboriosior est enim huius mundi aridi d
tatem ⁊ etei nitatem. quonam hec infimia pulcritũdo
transit ⁊ recedit uel amantem desent. uel ab amante
deseritur. Teneat ergo amma ordinem suum ut diligat
quod superius est. id est deum. et regat qd inferius est.
id est corpus ⁊ socias animas dilectione nutriat et foueat.
sicqz sacrificis purgata. atqz exonerata aĩa ab hac la¬
boriosa iutri ⁊ erumnosa reuoluet ad requiem. et intret
in gaudium domini sui. In scripturis ergo sacris sapien
dico dei uirtutem ⁊ dei sapienciam. aliquando doctrina
celestis ut in aplõ. sapienciam inquit loquimur inter
perfectos quonã nemo principũ huius seculi agnouit.

Expanded text:
agant, nisi, ut diligamus Deum et Dominum nostrum ex toto coragant, nisi, ut diligamus Deum et Dominum nostrum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, et proximum nostrum, tanquam nosmetipsos. Nam promissum habemus ab illo, qui fallere ignorat: Jugum, inquit, meum suave est, et onus meum leve . Laboriosior est enim hujus mundi amor, qutatem et aeternitatem: quoniam haec infima pulchritudo transit et recedit, vel amantem deserit, vel ab amante deseritur. Teneat ergo anima ordinem suum, ut diligat quod superius est, id est, Deum: et regat quod inferius est, id est corpus: et socias animas dilectione nutriat et foveat: sicque sacrificiis purgata atque exonerata anima ab hac laboriosa vita et aerumnosa revolet ad requiem, et intret in gaudium Domini sui. In Scripturis ergo sacris sapientdico Dei virtutem, et Dei sapientiam ; aliquando doctrina coelestis, ut in Apostolo: Sapientiam, inquit, loquimur inter perfectos, quam nemo principum hujus saeculi cognovit .
Abbreviated transcription (Latin):
cellentes uirtutes in nostra hoc est xpĩana religione in¬
telligende atqz obseruande. ut sapiẽcia sit qua deus scdm̃
modulum humane mentis intelligatur ⁊ timeatur et fu¬
turum eius credatur iudicium. Iusticia et cautas dei
euisqz mandatorum obseruatio furmiter teneatur. forti¬
tudo qua hostis antiquus uincatur et aduersa mundi
tolentur. Temperantia q̃ libidinem refrenat. auariciam
reprimat omnes amine impetus sedet ac temperet. Ille¬
qz finis in omnibus his uirtutibz actendatur ut diliga¬
tur deus ⁊ proximus. Quid enĩ facilius est amare speca¬
es pulcras. dulces sapores. sonos suaues. odores fragiã¬
tes. tactus iocundos. honores et felicitates seculi. q̃ uelut
uolatilis umbra recedunt. ante deum amare qui ẽ et̾ua
pulcritudo. eterna dulcedo. eterna suauitas. eterna su¬
grancia. eterna iocunditas. perpetuus honor. indefiai-¬
ens felicitas. maxime cum diuine nil aliud̃ nobiscum

Expanded text:
cellentes virtutes in nostra, hoc est, christiana religione incellentes virtutes in nostra, hoc est, christiana religione intelligendae atque observandae: ut sapientia sit, qua Deus secundum modulum humanae mentis intelligatur et timeatur et futurum ejus credatur judicium. Justitia, ut charitas Dei, ejusque mandatorum observatio firmiter teneatur. Fortitudo, qua hostis antiquus vincatur, et adversa mundi tolerentur. Temperantia, quae libidinem refrenet, avaritiam reprimat, omnes animi impetus sedet ac temperet: illeque finis in omnibus his virtutibus attendatur, ut diligatur Deus et proximus. Quid enim facilius est amare species pulchras, dulces sapores, sonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi, quae, velut volatilis umbra, recedunt, aut Deum amare, qui est aeterna pulchritudo, aeterna dulcedo, aeterna suavitas, aeterna fragrantia, aeterna jucunditas, perpetuus honor, indeficiens felicitas: maxime cum divinae Scripturae nil aliud nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
cone bene considerata stabilis ac perpetua per man¬
sio. Ultima uero species uirtutis est temperantia cuiꝰ
diffinicio talis est. Temperancia est racionabilis in
libidine atqz in alus non rectos impetus animi fir¬
ma ⁊ moderata dominacio eiusqz partes sunt. conti-¬
nencia. clemencia. modestia. Continencia est ꝑ quã
omins mala cupiditas magna consilu gubernacõe re¬
citur et gubernatur. Clemencia est per quam miuria
et odia miti aĩo retinentur. Modestia est per quam tocius
uite motus seu amni seu in corporis motibus ubiqz hones¬
ti cura seruatur. unde honor est eximius coram hominibus
hec seruanti. ⁊ laus apud deum. ded dolendum est cum
illi philosophi has uirtutes ob illarum tantũ uirtutum
dignitatem ad laudem uite seruauerunt. ꝙ nos xpĩam
abhis in multis deuio ercore declinanius. quando hec nc̃
in fide et caritate obseruantibus eterne glorie ab ipsa
ueritate xp̃o ihũ premia pollicentur. Sunt ergo he ex¬

Expanded text:
ione bene considerata stabilis ac perpetua permanione bene considerata stabilis ac perpetua permansio. Ultima vero species virtutis est temperantia, cujus definitio talis est: Temperantia est rationabilis in libidine atque in aliis non rectis impetus animi firma et moderata dominatio: ejusque partes sunt: continentia, clementia, modestia. Continentia est, per quam omnis mala cupiditas magna consilii gubernatione regitur et gubernatur. Clementia est, per quam injuria et odia miti animo retinentur. Modestia est, per quam totius vitae modus seu animi seu in corporis motibus ubique honesti cura servatur. Unde honor est eximius coram hominibus haec servanti, et laus apud Deum. Sed dolendum est, cum illi philosophi has virtutes ob illarum tantum virtutum dignitatem ad laudem vitae servaverunt, quod nos Christiani ab his in multis devio errore declinamus: quando haec nunc in fide et charitate observantibus aeternae gloriae ab ipsa veritate, Christo Jesu, praemia pollicentur. Sunt ergo haec ex
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinis. Ergo usu iusticia obseruatur ita ut
ex pacta pari iudicatoqz ex lege consideretur. Pactũ
qz est quod inter alios aliquos conuenit parite
non omnes. Equabile iudicatum est. quod alicuius
magini uiri aut aliquorum sentencus constitutum est.
Lex est omni populo scriptum ius quid cauere uel quid
obseruare debeat. Tercia uero species uirtutis est forti¬
tudo. que ita diffintur. Fortitudo est magno amio
piculorum ⁊ laborum perpessio. cuius partes sunt ma¬
gnificencia. fidencia. paciencia perseuerãcia. Magni¬
ficencia est rerum magnarum et excelsarum cum ã
ampla quadam ⁊ splendida proposicõe. cognicio atq
amimistracio. fidencia est perquam magnis et ho¬
nestis in rebus multum amnus in se fiducie certa
cum spe collocauit. paciencia est honestatis aut uti¬
litatis causa rerum arduarum aut difficilium uolũ¬
caua ac diuturna perpessio. perseuerancia est in ra-¬

Expanded text:
consuetudinis ergo usu justitia observatur: ita ut consuetudinis ergo usu justitia observatur: ita ut ex pacto pari judicatoque et ex lege consideretur. Pactum quoque est, quod inter alios aliquos convenit pariter, non omnes. Aequabile judicatum est quod alicujus magni viri aut aliquorum sententiis constitutum est. Lex est omni populo scriptum jus, quid cavere vel quid observare debeat. Tertia vero species virtutis est fortitudo, quae ita definitur: Fortitudo est magno animo periculorum et laborum perpessio: cujus partes sunt: magnificentia, fidentia, patientia, perseverantia. Magnificentia est rerum magnarum et excelsarum cum animi ampla quadam et splendida propositione cognitio atque administratio. Fidentia est, per quam magnis et honestis in rebus multum animus in se fiduciae certa cum spe collocavit. Patientia est, honestatis aut utilitatis causa, rerum arduarum aut difficilium voluntaria ac diuturna perpessio. Perseverantia est in rat
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiqz rei propriam tribuens dignitatem. In hac di-¬
iunitatis cultus. in hac humanitatis iura ⁊ equitas
tocius uite conseruatur. Hec partim ⁊ nature iure. par¬
tim ex consuetudinis usu constat. quia partes illius
qd̃dam nature us nserit ut religionẽ. pietatẽ. qñz
uidicacõem. ob seruacõem ueritatem. quarum diffi¬
nicio tał eẽ poterit. Religio ẽ que supioris cuiusdam
rei quam diuinã uocant curam cerimoniam qz asfert.
pietas per quam sanguine conũctis patrieqz benius¬
lis officium ⁊ diligens tribuitur cultus. gr̃a in quidr
amiciciarũ et officiorum alterius memoria⁊ remunera¬
di uoluntas continetur. Uindicacõ per quam ius aut
iiuria et omnino omne quod offuturum est defendẽdo
aut ulaiscendo propulsatur. Obseruancia per quam
hommes aliqua dignitate antecedentes cultu quodã
et honore dignãtur. Ueritas per quam ea que sunt
aut ante fuerunt aut futura sunt dicuntur. Ex

Expanded text:
unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divunicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus, in hac humanitatis jura, et aequitas totius vitae conservatur. Haec partim ex naturae jure, partim ex consuetudinis usu constat: quia partes illius quoddam naturae jus inserit, ut religionem, pietatem, gratiam, vindicationem, observationem, veritatem: quarum definitio talis esse poterit. Religio est, quae superioris cujusdam rei quam divinam vocant, curam caeremoniamque affert. Pietas, per quam sanguine conjunctis, patriaeque benevolis officium et diligens tribuitur cultus. Gratia, in qua amicitiarum et officiorum alterius memoria et remunerandi voluntas continetur. Vindicatio, per quam jus aut injuria et omnino omne, quod offuturum est, defendendo aut ulciscendo propulsatur. Observantia per quam homines, aliqua dignitate antecedentes, cultu quodam et honore dignantur. Veritas, per quam ea quae sunt, aut ante fuerunt, aut futura sunt dicuntur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
toto corde exquirunt eum. Hine ⁊ ip̃a ueritas ait. Sea¬
ti mundo corde qm̃ ip̃i deum uidebunt. Itaq primo
sciendum est. ꝙ quedam res tam clare ⁊ nobiles sunt
ut non propter aliud emolumentum expetende sunt
sed propter suam solũmõdo dignitatem amande sunt
et exequende. uirtus uidelicet sciencia uĩtatis amor bs¬
nus. Has quidem res ueri philosophi intellexerunt
in natura humana ⁊ sumio studio coluere. Igitur
uirtus est amini hĩtus. nature decus. uite racõmor
uilitas. que habet partes quatuor .i. prudenti
iusticiam. fortitudinem. temperantiã. Nam prudẽtia
est rerum ⁊ naturarum sciencia. Hec partes tres habet.
hoc est memoriam. intelligenciã. prouidenciã. Nlemo¬
ria ꝑ quam aminus repetit q̃ fuerunt. intelligencia.
per quam ea ꝑspiat que sunt . prouidencia per quam
futurum aliqulõ prouidetur antequam fiat. Iusticiu
quidem diffinicõ talis est. Iusticia est habitus ammi

Expanded text:
toto corde exquirunt eum . Hic et ipsa Veritas ait: Beatoto corde exquirunt eum . Hic et ipsa Veritas ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Itaque primo sciendum est, quod quaedam res tam clarae et nobiles sunt ut non propter aliud emolumentum expetendae sint, sed propter suam solummodo dignitatem amandae sunt et exsequendae: virtus videlicet scientia veritatis, amor bonus. Has quidem res veri philosophi intellexerunt in natura humana, et summo studio coluere. Igitur virtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum nobilitas: quae habet partes quatuor, id est, prudentiam, justitiam, fortitudinem, temperantiam. Nam prudentia est rerum et naturarum scientia. Haec partes tres habet, hoc est: memoriam, intelligentiam, providentiam. Memoria, per quam animus repetit quae fuerunt: intelligentia, per quam ea perspicit quae sunt: providentia, per quam futurum aliquid providetur, antequam fiat. Justitiae quidem definitio talis est: Justitia est habitus animi,
Abbreviated transcription (Latin):
muir. Nam quoqz in has duas partes philosophia uera
uditur. id est in spectiuam ⁊ actualem. Actualis e
que in operacionibus huic uite mortali neccessariis cõ¬
sistit. Per hanc legitur mos uiuendi honestus appeti¬
tus ⁊ instituta adiurtutes tendentia exercentur. per il¬
lam uero deus amatur spe ⁊ fide colitui. Unde neccesse
est ut quicunqz sapiens ẽẽ desiderat et ad agnicõem u̾e
sapientie atoz ad contemplacõem ipĩus ueritatis ꝑueĩ-¬
re uoluerit sacras scripturas secundum regulam eatho¬
lice fidei intente legar. et secund̃ earum instituta in sa¬
cis uirtutibus bene uiuendo semetipm exercere studeat
mundũqz cor ab omni malo desiderio ⁊ mundi cupidita¬
te habere cectet. sicqz ad desideratum honum deo opitulã¬
te peruenire ualebit hoc enim psalmista. nobis ostendͭ
dicens. Beati immaculati in uia qui ambulant in
lege domini. Seati qui scrutantur testimonia eius ĩ

Expanded text:
mur. Nam quoque in has duas partes Philosophia vera mur. Nam quoque in has duas partes Philosophia vera dividitur, id est, inspectivam et actualem. Actualis est, quae in operationibus huic vitae mortali necessariis consistit. Per hanc legitur mos vivendi, honestus appetitus, et instituta ad virtutes tendentia exercentur: per illam vero Deus amatur, spe et fide colitur. Unde necesse est, ut quicunque sapiens esse desiderat, et ad agnitionem verae sapientiae, atque ad contemplationem ipsius veritatis pervenire voluerit, sacras Scripturas secundum regulam catholicae fidei intente legat, et secundum earum instituta in sacris virtutibus bene vivendo semetipsum exercere studeat, mundumque cor ab omni malo desiderio et mundi cupiditate habere certet: sicque ad desideratum bonum, Deo opitulante, pervenire valebit: hoc enim Psalmista nobis ostendit, dicens: Beati immaculati in via qui ambulant in lege Dei. Beati, qui scrutantur testimonia ejus, in
Abbreviated transcription (Latin):
tertus qui rerum gestarum exprimit ueritatẽ. siue mo¬
ralis uite fidelis institucio. Opinacio est cum incerta
res latet et nulla firma racõe diffiniui potest ut magni¬
udo celi. uel profunditas terre siue eciã muisibit
rerum et in comprehensibilium disputaco. Diuiditiur
ergo philosophia intres partes. hoc est in phisicã ethicã
et loicam sicut suꝑius ostendimus. In phisica igitur
causa querendi. methica ordo uiuendi. In logica racõ
intelligendi uersatur. In quibz uidelicet generib trib
philosophie diuina eloquia consistunt. Nam auit de
atura disputare solent. ut in genesi. et in ecclĩa
aut de moribus. ut in prouerbus et in onnbz sparsim
libris. aut de logica proqua nũ theologiam sibi uẽdicãt.
ut in cantico canticorum ⁊ sancto euangelio. Theologia
qͦz est que inspectiua dicitur qua supergressi uisibilia.
de diuinis ⁊ celestibus aliquid mente solum contempla-¬

Expanded text:
textus, qui rerum gestarum exprimit veritatem, sine motextus, qui rerum gestarum exprimit veritatem, sine moralis vitae fidelis institutio. Opinatio est, cum incerta res latet, et nulla firma ratione definiri potest, ut magnitudo coeli, vel profunditas terrae, sive etiam invisibilem rerum et incomprehensibilium disputatio. Dividitur ergo philosophia in tres partes, hoc est, in Physicam, Ethicam et Logicam, sicut superius ostendimus. In Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intelligendi versatur. In quibus videlicet generibus tribus Philosophiae divina eloquia consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi, et in Ecclesiaste: aut de moribus ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de logica, pro qua nostri Theologiam sibi vendicant, ut in Cantico canticorum, et sancto Evangelio. Theologica quoque est, quae inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia, de divinis et coelestibus aliquid mente solum contempla