comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testamento de tabernali constructione quod moyses
fabricauit in deserto ⁊ de temyli edificacõe quod edifi¬
cauit salomon in terra repromissions ubi in utroqz e¬
dificio sancta ⁊ sc̃a sanctorum commemorantur. quorũ
misteria rite in telligentib faale patent quia utraqz
donius sanctam ecclĩam defegnant. Uerum quia pͥor
domus in itinere quo ad terram repromissionis uenie¬
batur. Hec autem edificabatur in ip̃a terra repromis¬
sionis et in cuuitate ihrlm̃ illa ut de loco ad locum cre¬
bro leuitarum ministerio portata tandem in terram
promisse hereditatis induceretur hec ut mox in patria
ip̃a ⁊ eiuitate regna constructa iniuolabili semper fũ¬
damento consisteret donec indutum sibi fuguratũ celes¬
tium nunus impleret. potest in illa presentis ecclĩe la¬
bor et exilium in hac futura requies et beatitudo figu¬
rari. uel certe. quia illa solis filus israel hec autẽ apro¬

Expanded text:
Testamento de tabernaculi constructione, quod Moyses Testamento de tabernaculi constructione, quod Moyses fabricavit in deserto, et de templi aedificatione, quod aedificavit Salomon in terra repromissionis, ubi in utroque aedificio sancta et sancta sanctorum commemorantur, quorum mysteria rite intelligentibus facile patent: quia utraque domus sanctam Ecclesiam designat. Verum quia prior domus in itinere, quo ad terram repromissionis veniebatur; haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis, et in civitate Jerusalem; illa, ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haereditatis induceretur; haec, ut mox in patria ipsa et civitate regia constructa inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari; vel certe quia illa solis filiis Israel, haec autem a pro
Abbreviated transcription (Latin):
ria concnmãda cum fructibus caritatis et misericor¬
die refulgemus. aromata munguentũ et thimiama
boni odoris. cum oppinionẽ bone nr̃e actionis multis
cid exemplum bene uiuendi longe lateqz diffundimus.
lapides onichinos ⁊ genimas adornandum exhod ac
racionale cum miracula. sanctorũ quibus cogitacões
deo deuotas ⁊ opera uirtutum ornauere digna laude
predicamus atz hec in aduitorium nr̃e fider ubi opus
fuerit ad summus. Quia enim in humeris ouera ges¬
tare solemus recte ephot id est super humerale opera
iustorum ⁊ pypro domino labores infinuantur. quia
uero in pectore cogitacionum sedes est recte i racio¬
nali qui est habitus pectoris racionales munde elec¬
torum cogitacões exprimuntur. lapidesq onichini
et genime ornant ephod ac racionale. cum eximus
summorum patrum actibus ⁊ cogitacõnib eciã mira¬
culorum in signia iunguntur. legitur ergo inueteri

Expanded text:
naria concinnanda, cum fructibus charitatis et misericornaria concinnanda, cum fructibus charitatis et misericordiae refulgemus; aromata in unguentum, et thymiama boni odoris, cum opinionem bonae nostrae actionis multis ad exemplum bene vivendi longe lateque diffundimus; lapides onychinos et gemmas ad ornandum ephod ac rationale, cum miracula sanctorum, quibus cogitationes Deo devotas et opera virtutum ornavere, digna laude praedicamus, atque haec in adjutorium nostrae fidei, ubi opus fuerit, assumimus. Quia enim in humeris onera gestare solemus, recte ephod, id est, superhumerale opera justorum, et pii pro Domino labores insinuantur. Quia vero in pectore cogitationum sedes est, recte in rationali, qui est habitus pectoris, rationales et mundae electorum cogitationes exprimuntur; lapidesque onychini et gemmae ornant ephod ac rationale, cum eximiis summorum Patrum actibus et cogitationibus etiam miraculorum insignia junguntur. Legitur ergo in Veteri
Abbreviated transcription (Latin):
ri precepit nos quoqz qui spiritales filu israel. id est
ymitatores domini uidentes populi ẽẽ desideramus
spiritali intelligencia dehemus offerre. Cui uiz aurũ
offerimus cum claritate uere sapiẽcie qua ẽẽ in fide
rectri resplendemus argẽtum cum ⁊ ore nr̃o cõfessio fit
ad salutem. es cum eadem fide publica predicacõe diuul¬
gare gaudemus. hracinthum cum sursum corda leua¬
mus. purpurã eum corpus passiomi subramus coctũ
biscinctum. cum genima id est dei ⁊ proximi dilectiõe
flagramus. bissum cum carnis castitatẽ. sentinuis
pilos caprarum cũ habitum peiitencie ac luctus in¬
diumus. pelles aretum rubricatas cum ip̃os domini¬
ei gregis ductores suo sanguine baptisatos uidemus
pelles iacinthinas cum nos post mortem spiritalia
in celis corpora habitaturos ẽẽ speramius. ligna se¬
thini cũ expurgatis peccatorum spinetis munda car
amma domino soli seruienus. oleum ad lumi¬

Expanded text:
ri praecepit, nos quoque, qui spiritales filii Israel, id est, ri praecepit, nos quoque, qui spiritales filii Israel, id est, imitatores Domini videntes populi esse desideramus, spiritali intelligentia debemus offerre. Cui videlicet aurum offerimus, cum claritate verae sapientiae, quae est in fide recta, resplendemus; argentum, cum et ore nostro confessio fit ad salutem; aes, cum eamdem fidem publica praedicatione divulgare gaudemus; hyacinthum, cum sursum corda levamus; purpuram, cum corpus passioni subjicimus; coccum bis tinctum, cum gemina, id est, Dei et proximi dilectione flagramus; byssum, cum carnis castitatem sentimus; pilos caprarum, cum habitum poenitentiae ac luctus induimus; pelles arietum rubricatas, cum ipsos dominici gregis ductores suo sanguine baptizatos videmus; pelles hyacinthinas, cum nos post mortem spiritalia in coelis corpora habituros esse speramus; ligna sethim, cum, expurgatis peccatorum spinetis, munda carne et anima Domino soli serviemus; oleum ad lumi
Abbreviated transcription (Latin):
ciacõ enim placacio est. Pracula dicta eo ꝙ inde respõ¬
sa redountur et oracula ab ore. Quã autem materiã
ad instructionem tabernaculi dominus quesierit ip̃e
in exodo manifestat dicens ad moysen loquere filus is¬
rael ut tollant michi primicias ab omni hoĩe qui offe¬
ret ultroneus accipietis primicias michi. Et nos pri¬
mieias bonorum nostrorum domnio tollimus. quando
si quid boni agiius totum hoc diuine gracie tribuim᷑.
Hec sunt autem que acapere debetis aurum argentũ
et es iacinthum ac purpuram coctũqz bistinctũ ⁊ bis¬
sum pilos caprarum ⁊ pelles arietum rubricatas. pel¬
les racinthinas et linguas ethim oleum ad lummaria
concimanda aromata inũguentũ ⁊ thumiam bomi odo¬
ris lapides onichinos et geminas adorandos ephot ad̃
racionale. facientq michi sanctuarium et habitabo
in medio eorum. Cuncta hec que dominus sibi apriore
populo ad faciendum sanctuarium mateualiter offer¬

Expanded text:
tiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde respontiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur, et oracula ab ore. Quam autem materiam ad instructionem tabernaculi Dominus quaesierit, ipse in Exodo manifestat, dicens ad Moysen: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias: ab omni homine, qui offeret ultroneus, accipietis primitias mihi . Et nos primitias bonorum nostrorum Domino tollimus, quando si quid boni agimus, totum hoc divinae gratiae tribuimus. Haec sunt autem, quae accipere debetis: aurum, argentum et aes, hyacinthum ac purpuram, coccumque bis tinctum, et byssum, pilos caprarum, et pelles arietum rubricatas, pelles hyacinthinas et ligna sethim, oleum ad luminaria concinnanda, aromata in unguentum, et thymiama boni odoris, lapides onychinos et gemmas ad ornandum ephod ac rationale: facientque mihi sanctuarium: et habitabo in medio eorum . Cuncta haec, quae Dominus sibi a priore populo ad faciendum sanctuarium materialiter offer
Abbreviated transcription (Latin):
stabinus ante tribunal cristi ut recipiat unusquisq
propria corporis sui prout gessit fuie bonum suie ma¬
lum. Sacra sunt loca diuinis cultibz constituta ut
pote ea in quibus altaria litantibus de more aponti-¬
ficibus consecrantur. Sancta iuixta ueteres exteriora
templi sunt. sancta autem sanctorum locus templi
secrecior ad quem nulli erant accessus nisi tantum
sacerdotib. Dicta autem sancta sanctorum quia ex¬
teriori oraculo sanctiora sunt uel quia sanctorum sanctio
ra sunt sicut cantica canticorum. quia cantica uiniuer¬
sa precellunt. uanctum autem a sanguine hostiarum
nuncupatum. Nichil enim sanctum apud ueteres dice¬
batur insi quõd hostie sanguine eẽt consecratũ aut cõ¬
spersum. Item sanctum quod exstat ẽẽ sanctum. Sau¬
cire autem confirmare ⁊ irrogacõe pene ab iniuria de¬
fendere. Sic ⁊ leges sancte et mores sancti ẽẽ dicũtur.
Propiciatorium quasi propiciacionis oratoriũ. Propi¬

Expanded text:
stabimus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque stabimus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque propria corporis sui, prout gessit, sive bonum, sive malum . Sacra sunt loca divinis cultibus constituta, ut pote ea, in quibus altaria litantibus de more a pontificibus consecrantur. Sancta juxta veteres exteriora templi sunt; sancta autem sanctorum locus templi secretior, ad quem nulli erat accessus, nisi tantum sacerdotibus. Dicta autem sancta sanctorum, quia exteriori oraculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum comparatione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiarum nuncupatum. Nihil enim sanctum apud veteres dicebatur, nisi quod hostiae sanguine esset consecratum aut conspersum. Item sanctum quod exstat esse sancitum. Sancire autem est confirmare, et irrogatione poenae ab injuria defendere. Sic et leges sanctae et mores sancti esse dicuntur. Propitiatorum, quasi propitiationis oratorium. Propi
Abbreviated transcription (Latin):
Martirium locus martiru greca deriuacõe eo ꝙ in me¬
moria martias sit constructum. uel ꝙ sepulchra sctoꝵ
ibi sint martirium. Aram quidam uocatam dixerũt.
ꝙ ibi incense uictime ardeant. alu aras dicunt apre¬
caciombz quas greci aras dicunt. Pulpitũ quod in
eo lectorum uel psalmmista in publico conspici apopu¬
lo possit quo liberius audiatur. Analogium dictũ ꝙ
sermo inde predicetur. Nam logus grece sermo dicitur
quod ip̃m alcius situm est. Tribunal eo ꝙ inde a sacer¬
dote tribuantur precepta uiuendi. Sst enm locus in
sublimi constitutus unde uniuersa eum audire possit.
Alias tribunal a tribu de nominatũ quod ad illum
tribus conuocetur. Tribunal aliquando in scupturis
sanctis potenciam maiestatis diine qua iudicaturꝰ
est mundum significat ut ẽ illud in euangelio. Dum
uenerit filius hominis in sede maiestatis sue tũc con-¬
gregabuntur omnes gentes. et in aplõ. om̃s inquit

Expanded text:
Martyrium locus martyrii Graeca derivatione eo quod in meMartyrium locus martyrii Graeca derivatione eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. Aram quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae ardeant; alii aras dicunt a precationibus, quas Graeci aras dicunt. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmista in publico positus conspici a populo possit, quo liberius audiatur. Analogium dictum, quod sermo inde praedicetur, nam logos Graece sermo dicitur, quod ipsum altius situm est. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi eum audire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod ad illum tribus convocetur. Tribunal aliquando in Scripturis sanctis potentiam majestatis divinae, quia judicaturus est mundum, ut est illud in Evangelio: Dum venerit Filius hominis in sede majestatis suae, tunc congregabuntur omnes gentes ; et in Apostolo: Omnes, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
bat. unde consules demonum responsa audierant. De-¬
lubra ueteres dicebant templa fontes habentia quibz
ante in gressum diluebantur. et appellari delubra a
diluendo. Ip̃e sunt nunc edes cum sacris fontibz. In qͥbz
fideles regenerati purificantur ⁊ bene quodam presagio
delubra sunt appellata. sunt enim in ablucõe peccator.
fons autem in delubris locus regeneratorum est. in que
septem gradus in spiritussancti misterio formantur.
tres in descensu ⁊ tres in ascensu. Septimus uero ud est
qui et quartus id est similis filio hominis extinguens
fornacẽ ignis. stabilimentum pedum. fundamentũ aque.
in quo plemtudo. diuinitatis habitat corporaliter. Rasi-¬
ce prius uocabantur regum habitacula. unde ⁊
habent. Nai basileus rex ⁊ basilice regie habitaciões.
nune autẽ ideo diuina templa basilice nommantur.
quia ibi regi ommum deo cultus ⁊ sacrificia offeruntur.

Expanded text:
bat: unde consules daemonum responsa audirent. Debat: unde consules daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus ante ingressum diluebantur, et appellantur delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus; in quibus fideles regenerati purificantur, et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur, tres in descensu, et tres in ascensu: septimus vero is est, qui et quartus, id est, similis filio hominis exstinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae, in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileus rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divina templa basilicae nominantur, quia ibi regi omnium Deo cultus et sacrificia offeruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nofochonnum ion dicitur grece in quo consumpta
languoribus atqz medus miserorum membra fouẽ¬
acrarium proprie est locus templi in quo sa¬
cra reponuntur. sicut donarium est in quo
collocantur oblata sicut lectisterna dicunt
ubi homies sedere consueuerunt. Ab in ferendis er¬
go et deportandis sacris sacrarium nuncupatur. Dona¬
rium uero eo ꝙ ibi donata ponantur que in templis
offerre consueuerunt. Pratorium oracioni tantum
est consecratum. in quo nemo aliquid agere debet.
insi ad quod est factum. Unde ⁊ nomen accepit. pe-¬
netralia secreata sunt oraculorum. et penetralia deta
sunt ab eo quod est penitus. Monasterium uius
monachi habitacõ est. Sterio stacio id est solitaru ha-¬
bitacõ. Cenobium ex greco ⁊ latino uidetur eẽ composi¬
tum est enim habitaculum plurimorum in cõmune
ue unicium. Cenon enim grece commune dicitur. fana
dicta afunibz quibus templa error gentilium constiue¬

Expanded text:
nosocomeion dicitur Graece, in quo consumpta nosocomeion dicitur Graece, in quo consumpta languoribus atque inediis miserorum membra fovenacrarium proprie est locus templi, in quo sacra reponuntur: sicut donarium est, quo collocantur oblata: sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt. Ab inferendis ergo et deportandis sacris sacrarium nuncupatur; donarium vero eo quod ibi donata ponantur quae in templis offerre consueverunt. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet, nisi ad quod est factum: unde et nomen accepit. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus. Monasterium unius monachi habitatio est. Sterium statio, id est, solitarii habitatio. Coenobium ex Graeco et Latino videtur esse compositum: est enim habitaculum plurimorum in commune viventium. Coinon enim Graece commune dicitur. Fana dicta a funibus, quibus templa error gentilium construe
Abbreviated transcription (Latin):
speluncã dicimus. Solarium quod soli et aure pateat.
qualis fuit locus inquo dauid bethsabee lauantẽ
aspexit ⁊ adamauit. Cuius misterium patet. quia
xp̃s uidens ecclĩam de gentibus sed a peccatis per pe¬
nitencie lacrimas atqz baptismi sacramentũ puri-¬
ficante eis speciem concupuit ⁊ sibi sponsã associa¬
re desiderauit. Renodochium uero est habitaculum
factum ad suscipiendos perigrinos. Itaqz cũ hieroso¬
limam anthiochus obsideret iiranus princeps iudeo¬
rum reserato dauid sepulero tria milia auri talẽta
inde abstraxit. ex quibus trecenta antiocho dedit
ut obsidionem relinqueret atq ut facti inuidiam
demeret. Fertur ex reliqua pecunia instituisse. pͥmꝰ
renodochia quibz aduentum susciperet pauperum et
peregrinorũ. unde ⁊ uocaibulum sumpsit. Nam ex gre¬
co in latinũ senodochium peregrinorum susceptio nũ¬
cupatur. Ubi autem egrotantes de platers colligũt᷑

Expanded text:
speluncam dicimus. Solarium, quod soli et aurae pateat: speluncam dicimus. Solarium, quod soli et aurae pateat: qualis fuit locus, in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cujus mysterium patet: quia Christus videns Ecclesiam de gentibus, se a peccatis per poenitentiae lacrymas atque baptismi sacramentum purificantem, ejus speciem concupivit, et sibi sponsam associare desideravit. Xenodochium vero est habitaculum factum ad suscipiendos peregrinos. Itaque cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hircanus princeps Judaeorum, reserato David sepulcro, tria millia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret. Atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum: unde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum xenodocheion, peregrinorum susceptio, nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
quod nos occultat ⁊ celat. Cubiculum uero quod eo
cubanius ibiqz dormientes requiescimus. Cubile autem
cubandi locus est. secessus quod sit locus id est sine acces¬
su. Cubiculum spiritaliter significat cordis seere tum.
unde iubetur uir euangelicus orare patrem celestẽ. Uñ.
et dicitur. Tu autem cum oraueris intra in cubiculum
et clauso ostio ora patrem tuum. Diuersorium dictũ
eo ꝙ ex diuersis uiis ibi conueniatur. Hospiciũ sermo
gressus est. ubi quis ad tempus hospitali iure in ha-¬
bitat. et iterũ inde transiens migrat in de et metatũ
quia mutatur. Unde legitur. Et castrã etatis pro
mutauerunt. Non emi illie permanet exercitus
sed pertransit. Diuersorium potest significare prese¬
tem ecclĩam ad quam undiqz gentes conuemientes
habitaculum qua erunt et in eo hospicõ manentes
aditum exspectant superne patrie. Apogeum est cõ¬
structum sub terris edificium quod nos antrum uel

Expanded text:
quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus, ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est: secessus, quod sit locus, id est, sine accessu. Cubiculum spiritaliter significat cordis secretum: unde jubetur vir Evangelicus orare Patrem coelestem. Unde ei dicitur: Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum, et clauso ostio ora Patrem tuum . Diversorium dictum, eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est ubi quis ad tempus hospitali jure inhabitat, et iterum inde transiens migrat: inde et metatum, quia mutatur. Unde legitur: Et castrametati sunt pro mutaverunt. Non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Diversorium potest significare praesentem Ecclesiam, ad quam undique gentes convenientes habitaculum quaerunt, et in eo hospitio manentes aditum exspectant supernae patriae. Hypogaeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel
Abbreviated transcription (Latin):
deputet exire festinet ⁊ amoris amplexu in celesti
sponsi uisione requiescere desideret. Cenaculum
dictum a cõmunione uescendi. Unde ⁊ cenobium cõ¬
gregacio. Antiqui enim publice et in cõmune ues¬
cebantur nec illius conuiuium singulare erat. ne
occulto delicie luxuriã gignerent. Cenaculum ergo¬
significat sanctam eccliam in qua xp̃s misterium
passionis sue ⁊ sacramentũ corporis et sanguinis
sui dicauit necnon ⁊ ubi spiritussanctus in specie
ignis super centumuiginti eredentes ⁊ uariarum
linguarum loquela eis per euudem spiritũ data ẽ
Taclinum est cenaculum atribz lectulis discumbẽ¬
cium dictum. Apud ueteres enm in loco conuiuii
apparatus exponebatur. Clmon emm grece lectum
uel accubitum ex quo confectum est ut triclineum
diceretur. Triclinium enim fidem trinitatis expri¬
mit. ubi sancte amme fide spe ⁊ caritate quiescen¬
tes expectãt introitum regni celestis. Cella dicta

Expanded text:
deputet, exire festinet, et amoris amplexu in coelestis deputet, exire festinet, et amoris amplexu in coelestis sponsi visione requiescere desideret. Coenaculum dictum a communione gregatio. Antiqui enim publice et in communi vescebantur, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto delicie luxuriam gignerent. Triclinium esignificat sanctam Ecclesiam, in qua Christus mysterium passionis suae, et sacramentum corporis et sanguinis sui dicavit, nec non et ubi Spiritus sanctus in specie ignis super centum viginti credentes, et variarum linguarum loquela eis per eumdem Spiritum data est. Triclinium est coenaculum a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco convivii apparatus exponebatur. Cline enim Graece lectus vel accubitus, ex quo confectum est, ut triclinium diceretur. Triclinium enim fidem Trinitatis exprimit: ubi sanctae animae fide, spe et charitate quiescentes exspectant introitum regni coelestis. Cella dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
tius iherusalem. dignificat enĩ eos qui iã in penetra¬
bilibus sunt eccliẽ siue qui ingressus uel in ingressꝰ
esse meruerunt. Thalanum hac ex causa uocatum
ferunt. Cum enĩ rapte fuissent aromanis sabine ex
quibus cum una ante alias specie nobilis cũ magna
admiracõe omnium raperetur thalamoni duci eam
oraculo responsum est dari. Et quomodo hec nupcie
feliciter cesserant institutum est ut in omnibz i p¬
cus thalami nomen iteretur. Aegypeu quoqz lingua
sua loca in quibus nubentes succedunt ⁊ cubant tha¬
lamum nommant Thalamus ergo mistice uterũ
sancte marie iurginis significat. in quo natura nr̃a
conuicta est uerbo dei hoc est sancta ecelĩa. cristo fi¬
lio dei copulata est uel corda sanctorium in quibus
amma per amorem sponso in uisibili iungitur ut
eus desiderio ardeat. nullaqz iam que in mundo sũt
concupiscat. presentis uite longitudinem penam

Expanded text:
tuis, Jerusalem . Significat enim eos, qui jam in penetratuis, Jerusalem . Significat enim eos, qui jam in penetralibus sunt Ecclesiae, sive qui ingressus vel egressus esse meruerunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent a Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna admiratione omnium raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari. Et quomodo quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est, ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, thalamum nominant. Thalamus ergo mystice uterum sanctae Mariae virginis significat, in quo natura nostra conjuncta est Verbo Dei, hoc est, sancta Ecclesia Christo Filio Dei copulata est: vel corda sanctorum, in quibus anima per amorem sponso invisibili jungitur, ut ejus desiderio ardeat, nullaque jam, quae in mundo sunt, concupiscat: praesentis vitae longitudinem poenam
Abbreviated transcription (Latin):
domus est regia siue spaciosum habitaculum porti¬
abus quatuor conclusum. Atrium magna edes est
siue amplior ⁊ spaciosa domus ⁊ dictum est atrim
quod ad dantur ei tres porticus extrinsecus. Alii a¬
trium quasi ab igne ⁊ ligno atrum dixerunt. Atrũ
ergo fit ex fumo. Aula enm sanctam eccliam signi¬
ficat aut conscienciam mundissime aĩe ip̃a est. enĩ
aula regalis et habitacio spiritussancti sicut dicit
apostolus. Quia templum dei estis et spiritus dei
habitet in uobis. Domus ergo aliquando significat
sanctam ecelĩam ut est illud̃. domum tuam decet sctĩ¬
tudo domine in longitudine dierum. aliquando celes¬
tem ihrlm dequa legitur. Letatus sum in his q̃ ĩcta
sunt michi in domum domini ibimus. aliquando
ammiã sanctam inqua hĩtat deus. Atria emin
aut sanctã ecclĩam significat aut introitum fidei.
Unde scriptum est. Stantes erant pedes nostri ĩatrus

Expanded text:
domus est regia sive spatiosum habitaculum portidomus est regia sive spatiosum habitaculum porticibus quatuor conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus, et dictum est atrium, quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium, quasi ab igne et ligno atrum dixerunt. Atrum ergo fit ex fumo. Aula enim sanctam Ecclesiam significat, aut conscientiam mundissimae animae, ipsa est enim aula regalis et habitatio Spiritus sancti, sicut dicit Apostolus: Quia templum Dei estis et spiritus Dei habitat in vobis . Domus ergo aliquando significat sanctam Ecclesiam, ut est illud: Domum tuam decet sanctitudo, Domine, in longitudine dierum ; aliquando coelestem Jerusalem, de qua legitur: Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi: in domum Domini ibimus ; aliquando vero animam sanctam, in qua habitat Deus. Atria enim aut sanctam Ecclesiam significant, aut introitum fidei. Unde scriptum est: Stantes erant pedes nostri in atriis
Abbreviated transcription (Latin):
ut habitare casas. Domus ex greca appella¬
cõe uocata. Nam dogmata grẽci tecta dicuiit.
est autem̃ domus unius familie habitac̃õ sicut urbs¬
umus populi sicut orbis domicilium tocius generis
humam. Onme edificium antiqui edem appellauerũt
mant. dantes exemplum de plauto. si uocassem. uos
in edem ad prandium. Hinc et edificium eo ꝙ fuerit
prius ad edendum factum. Domus caro saluatoris es¬
sumpta in sancta ecclĩa ut in salomone sapiẽtia sibi
domum edificauit. Et in ꝑsalmo. In donium domini
ibimus cum consensu. Domus corda fidelium uel cor¬
pora ut in exodo. Ponetis de sanguine agni super utrũ¬
qz postem ⁊ super liminaribus donius in quibus ede¬
tis illud. Domus corda repreborum ut in esaia. Et
oriuntur in domibus eorum spine id est solitudo secu¬
li. Domus diaboli conuentus omnium malorum
ut in salomone. Ne forte impleantur extraner ui¬
ribus tis ⁊ labores tui sint in domo aliena. Aula

Expanded text:
ut habitare casas. Domus ex Graeca appellaut habitare casas. Domus ex Graeca appellatione vocata. Nam domata Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitaunius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. mant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Domus caro Salvatoris assumpta in sancta Ecclesia, ut in Salomone: Sapientia sibi domum aedificavit . Et in psalmo: In domum Domini ibimus cum consensu . Domus corda fidelium vel corpora, ut in Exodo. Ponetis de sanguine agni super utrumque postem, et superliminaribus domus, in quibus edetis illud . Domus, corda reproborum, ut in Isaia: Et orientur in domibus eorum spinae , id est, sollicitudo saeculi. Domus diaboli, conventus omnium malorum, ut in Salomone: Ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint in domo aliena . Aula
Abbreviated transcription (Latin):
plebeiorum parue et simplices inuicẽ sexibus uel uectibz
et tabulis cluse. Unde et tabernarie quod ibi solebãt
consedere. Dicte autem taberne quod ex tabulis lignis¬
qz erant constructe. que mine ⁊ si nos speciem nomẽ
acellum dictum ꝙ ibi mactentur pecora que
mercantibz uenundantur. Mercatum autem
acõmertio nommatum. Abi res uendere uel
emere solitum est sicut ⁊ teloneum dicitur ubr mer¬
ces nauium ⁊ nautarũ emolumenta redduntur. Ibi
enm uectigalis ex actor sed ⁊ precium reb impositurꝰ
et uocem amercatoribus. flagitãs. De carcere ca .xix.
atcer est aquo perhibenur exire et dictus
carcer a coercendo. Carcer iuxta allegoriam
aliquando significat tribulacõem presentis
uite ubi tribulantur electi ad tempus de quo prophe¬
ta ait. Educ de carcere ammam meam ad confitendũ
nomini tuo. aliquando custodiã inferm ut ẽ illud ĩ
euangelio. Iudex tradat te ministro et in carcerẽ mit¬
Abitacio ab habendo uel ab habitando uocata

Expanded text:
plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus vel vectibus et tabulis clausae: unde et tabernariae, quod ibi solebant consedere. Dictae autem tabernae, quod ex tabulis lignisque erant constructae: quae nunc etsi non speciem, nomencello. Macellum dictum, quod ibi mactentur pecora, quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a commercio nominatum. Ibi res vendere vel emere solitum est: sicut et teloneum dicitur, ubi merces navium, et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus et voce a mercatoribus flagitans. CAPUT XIX. De carcere. Carcer est, a quo prohibemur exire: et dictus carcer a coercendo. Carcer juxta allegoriam aliquando significat tribulationem praesentis vitae ubi tribulantur electi ad tempus, de quo Propheta ait: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo : aliquando custodiam inferni, ut est illud in Evangelio: Judex tradat te ministro, et in carcerem mitulis. Habitatio ab habendo vel habitando vocata,
Abbreviated transcription (Latin):
rustici capanam uocant ꝙ unum tantum capiat. Casa
siue tugurium possunt egestatem presentis uite signi¬
ficare. unde legitur patres nros interra peregrinacoĩs
sue in casulis habitare. Et per tugurũt uile hĩtaculũ
in esaia ⁊cito deciduum in hoc mundo exprimitur ut ẽ
illid. erit syon sicut umbraculum in uinea et sicut tu¬
gurium in cucumerario.

Expanded text:
rustici capannam vocant quod unum tantum capiat. Casa rustici capannam vocant quod unum tantum capiat. Casa sive tugurium possunt egestatem praesentis vitae significare. Unde legitur , patres nostros in terra peregrinationis suae in casulis habitare. Et per tugurium vile habitaculum in Isaia, et cito deciduum in hoc mundo exprimitur, ut est illud: Erit Sion sicut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario
Abbreviated transcription (Latin):
depulcrum corpus peccatis subditum. siue simulatores
qũqz ut in euangelio. Ue uobis pharisei scribe qui simi¬
les estis sepulcris dealbatis. Fossa dampnacõ pectator
ut in psalmo. Ut mitiges eum adiebz malis donec fo¬
deatur. fossa dannaco dyaboli uel anthixp̃i. ut in pro¬
pheta. et indagabunt assur id est anthixp̃m in fossa
nebroth. fouea dolus uel laqueus in mortem ut in psal¬
mo. Lacum apperuit ⁊ effodit eum et madit in foueã
quam fecit. fouea heretica decepcio. ut in salomoneqo¬
uea profunda est meretrx. et puteus angustus a lie
asa agreste habitaculum palis atq uirgustis
arundinibusqz conteptum quibz possint hoĩes
tueri a ui frigoris uel caloris inuiria. Tuguiiũ
casula est quam faciunt sibi custodes uincarũ ad tẽ¬
gimem sui quasi tegurium siue propter ardotẽ solis
et radios decl̃mandos. siue ut inde uel hommes uet besti¬
olas que insidiari solent natis fiugibz abigant. hac

Expanded text:
Sepulcrum corpus peccatis subditum, sive simulatores Sepulcrum corpus peccatis subditum, sive simulatores quique, ut in Evangelio: Vae vobis, Pharisaei et scribae, qui similes estis sepulcris dealbatis . Fossa, damnatio peccatorum, ut in Psalmo: Ut mitiges eum a diebus malis, donec fodiatur . Fossa, damnatio diaboli vel Antichristi, ut in propheta: Et indagabunt Assur, id est, Antichristum, in fossa Nebroth . Fovea dolus vel laqueus in mortem, ut in psalmo: Lacum aperuit et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Fovea haeretica deceptio, ut in Salomone: Fovea profunda est meretrix, et puteus angustus alienaasa agreste habitaculum, palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris injuria. Tugurium casula est quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui quasi tegurium: sive propter ardorem solis, et radios declinandos: sive ut inde vel homines vel bestiolas, quae insidiari solent natis frugibus, abigant. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
perseuerare. Item sepulcrum significat ypocuitas qͥ
foris simulatã iusticiam ostendunt. et intus plem
sunt malicia et dolore. de quibus dñs in euangelio di¬
ct. ꝙ similes eẽt sepulcris dealbatis qui foris apparẽt
hominibus speciosa nitus sunt plena ossibus mortuoꝵ.
Aliquando tamen sepulcrum in bonam partem accipi¬
tur. ut ẽ illa sentencia eliphas. ad beatum iob. Ingre¬
dieris in abundancia sepulcrum. Quid sepulcri noĩe
insi contemplatiua uita signatur. que nos quast ob
hoc mõdo mortuos sepeliuit. dum a terrems desiderus
susceptos in intimis abscondit. Ait ergo in gredieris ĩ
abundancia sepulcrum. Uir quippe perfectus sepulaũ
in abundancia ingreditur. quia prius actiue uite oꝑa
congregat. et postinodum carnis sensum per contem¬
placionem mortuum. Hiuic mundo funditus occultat.
Item sepulcrum memoria mortis et resurrectionis dñ
intelligitur. ut inesaia. Et erit sepulerum gloriosum.

Expanded text:
perseverare. Item sepulcrum significat hypocritas, qui perseverare. Item sepulcrum significat hypocritas, qui foris simulatam justitiam ostendunt, et intus pleni sunt malitia et dolore, de quibus Dominus in Evangelio dicit, quod similes essent sepulcris dealbatis, quae foris apparent hominibus speciosa, intus sunt plena ossibus mortuorum . Aliquando tamen sepulcrum in bonam partem accipitur, ut est illa sententia Eliphas ad beatum Job: Ingredieris in abundantia sepulcrum . Quid sepulcri nomine, nisi contemplativa vita, signatur? quae nos quasi ab hoc mundo mortuos sepelivit, dum a terrenis desideriis susceptos in intimis abscondit. Ait ergo: Ingredieris in abundantia sepulcrum. Vir quippe perfectus sepulcrum in abundantia ingreditur: quia prius activae vitae opera congregat, et postmodum carnis sensum per contemplationem mortuum huic mundo funditus occultat. Item sepulcrum memoria mortis et resurrectionis Domini intelligitur, ut in Isaia: Et erit sepulcrum ejus gloriosum .
Abbreviated transcription (Latin):
omem excelsituõiem que fieri manu possit. unde et
mensuram unam umbrarũ egresse. nullam habere
umbram dicuntur. Tali autem edificacio surguntut
alato in apiant ⁊ in angusto fimantur sicut ignis.
ir autem dicitur ignis. Has egyptus habet. a
maiores enm potẽtes. aut sub montibz aut in mõtib
sepeliebantur. Inde tractum est. ut super cadauera.
aut piranndes fierent. aut in gentes columne colloca¬
rentur. Mistice sepulerum a liquando occultã nequi¬
ciam siue hereticorum predicacõem significat. Unde
psalimsta dicit. Sepulerum patens gattur eorũ. Se¬
pulcrum enĩ mortui guttur est mentientis. qui exi¬
ciabilem sibi uanitatem in faucibus reuoluit que ma¬
lum mortis infligit. ene autem addidit patens. qd̃
si clausum eẽt. iinus feteret. Alquando fetidam con-¬
uersacionem peccatoris ⁊ auari hominis significat.
unde idem psalmmista ait. depulcra eorum domus eos
meternum. quia in incepta auaricia ⁊ luxuria elig̃t

Expanded text:
omnem excelsitudinem, quae fieri manu possit: unde et omnem excelsitudinem, quae fieri manu possit: unde et mensuram umbrarum egressae, nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt, ut a lato incipiant, et in angusto finiantur, sicut ignis. Pyr enim dicitur ignis. Has Aegyptus habet: apud majores enim potentes aut sub montibus aut in domibus sepeliebantur. Inde tractum est, ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes columnae collocarentur. Mystice sepulcrum aliquando occultam nequitiam sive haereticorum praedicationem significat. Unde Psalmista dicit: Sepulcrum patens guttur eorum . Sepulcrum enim mortui guttur est mentientis, qui exitiabilem sibi vanitatem in faucibus revolvit, quae malum mortis infligit. Bene autem addidit, patens: quod si clausum esset, minus feteret. Aliquando fetidam conversationem peccatoris et avari hominis significat. Unde idem Psalmista ait, Sepulcra eorum domus eorum in aeternum ; quia in incepta avaritia et luxuria eligunt
Abbreviated transcription (Latin):
e pulcheum a sepulto dictum. prius autẽ quisq
in domo sua sepeliebatur. postea uetitum est
legibus. nefetore ip̃o corpora uiuenciũ cõtacta
inficerentur. Monumentum ideo nincupatur eoq niẽ¬
tem moncat ad de functi memoriam. Cum enĩ non ui¬
deris momnentum illud est quod scriptum ẽ. Excidi
tanqͣz mortuus acorde. cum autẽ uideris monet mẽte
et ad mencoriam te reducit ut mortuum recorderis.
Monumenta itaqz ⁊ memorie. pro mentis ammonite¬
dicte. Tumulus dictus quasi tumens tellus. darcofa¬
gum grecum est. eoꝙ ibi corpora consumantur. sarco
enim grece caro. fagus comedere dicitur. Mausolea
sunt sepulcra uel monumenta regum mausoleo rege
egypciorum dicta. Nam eo defuncto uxor eus mire ma¬
gnitudinis ⁊ pulcritudinis exstrurit sepulerum intã¬
tum ut usqz hodie omnia monumenta preciosa ex no¬
mine eus mausolea nuncupantur. piramides est ge¬
nus sepulcrorum quadratum et fastigiatum ultra

Expanded text:
epulcris. Sepulcrum a sepulto dictum. Prius autem quisque epulcris. Sepulcrum a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur: postea vetitum est legibus, ne fetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur, eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris monumentum, illud est, quod scriptum est: Excidit tanquam mortuus a corde. Cum autem videris, monet mentem, et ad memoriam te reducit, ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitidictae. Tumulus dictus, quasi tumens tellus. Sarcophagus graecum est, eo quod ibi corpora consumantur: sarx enim graece caro, phagein comedere dicitur. Mausolaea sunt sepulcra vel monumenta regum, a Mausolaeo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor ejus mirae magnitudinis et pulchritudinis exstruxit sepulcrum, intantum, ut usque hodie omnia monumenta pretiosa ex nomine ejus mausolaea nuncupentur. Pyramis est genus sepulcrorum quadratum et fastigiatum ultra
Abbreviated transcription (Latin):
itinere solis ardores tempestatemqz imbrium
rigorisqz iniuias uitant. Dicta autem taber¬
nacula quod cortiue distente funihus tabulis inter¬
stantibus appenderentur que tentoria sustinerent.
Tentorium uocatum eoꝙ tendatur funibus atq pa-¬
uillis unde ⁊ hodis pretendere dicuitur. Mistice tento¬
rium siue tabernaculum aut presentẽ ecclĩam signi¬
ficat sicut illud tabernaculum mosaicũ in deserto in
huius prefiguracõe conditum est. aut congregacoĩs
fidelium ex gentibus sicut illuĩ est psalmiste. Quam
amabilia sunt tabernacula tua domine. uel condicio¬
nem corporis humami de quo dicit apłs. Quãdui sum
in hoc tabernaculo ingemisanus grauati nolentes
expoliari sed super uestui. Item cogitacõem mentis si¬
anificat tabernaculum ut ẽ illũd. beati iob. Ignis
deuorat tabernacula eorum qui muuera libenter ac¬
cipiunt. sicut enĩ corpus intabernaculo. sic mens hĩ¬
tat in cogitacõe. sed ignis tabernacula deuorat dum

Expanded text:
itinere solis ardores, tempestatemque imbrium, frigorisque injurias vitant. Dicta autem tabernacula, quod cortinae distentae funibus, tabulis interstantibus, appenderentur, quae tentoria sustinerent. Tentorium vocatum eo quod tendatur funibus atque paxillis, unde et hodie praetendere dicitur. Mystice tentorium sive tabernaculum aut praesentem ecclesiam significat, sicut illud tabernaculum Mosaicum in deserto in hujus praefiguratione conditum est: aut congregationem fidelium ex gentibus, sicut illud est Psalmistae: Quam amabilia sunt tabernacula tua, Domine ; vel conditionem corporis humani, de quo dicit Apostolus: Quandiu sumus in hoc tabernaculo, ingemiscimus gravati, nolentes expoliari, sed supervestiri . Item cogitationem mentis significat tabernaculum, ut est illud beati Job: Ignis devorat tabernacula eorum, qui munera libenter accipiunt ; sicut enim corpus in tabernaculo, sic mens habitat in cogitatione: sed ignis tabernacula devorat, dum
Abbreviated transcription (Latin):
dicti ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agressibz
et pagis gentiles lucos ydolaqz statuerũt ⁊ inta¬
li micio uocabulum pagam sortiti. Gentiles qui sine
lege sunt ⁊ dum non crederent. dicti sunt gentiles. quia
ita sunt ut fuerunt geniti id est incarne descenderunt
sub peccato sez ydolis seruientes ⁊ nec dum regenerati.
Proinde qui gentiles apud latinos nuncupabantur. ip̃i
dicuntur grece hetnnci. Hetinci enm grece latine gen¬
tiles. hetuos enĩ grece gens dicitur. Post fidem autem
non debent uocari gentes seu gentiles illi qui exgentib
credunt. sicut post fidem dici iam non potest iudeus. tes¬
tante paulo aplõ et dicente iam xpĩanis. Quoniã cum
gentes essetis. hoc est infideles et rel. Eciam apostate
dicuntur. qui post haptismum xp̃i susceptum ad ydolor
cultum et sacrificiorum contammacões reuertuntur.
Est autem nomen grecum.
De diis gentuinz ca . ui

Expanded text:
dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti. Gentiles, qui sine lege sunt et dum non crederent, dicti sunt gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est sicut in carne descenderunt, sub peccato scilicet, idolis servientes, et necdum regenerati. Proinde qui gentiles apud Latinos nuncupabantur, ipsi dicuntur Graece ethnici. Ethnici enim Graece, Latine gentiles: ethnos enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debent vocari gentes, seu gentiles, illi qui ex gentibus credunt: sicut post fidem dici jam non potest Judaeus, testante Paulo apostolo et dicente jam Christianis: Quoniam cum gentes essetis,' hoc est, infideles. Apostatae dicuntur, qui post baptismum Christi susceptum ad idolorum cultum et sacrificiorum contaminationem revertuntur. Est autem nomen Graecum. De diis gentium .
Abbreviated transcription (Latin):
conuratio siue sermo increpacionis ẽ ad¬
uersum dyabolum ut discebat. sicut ẽ illd
in zacharia. Et ostendit michi chesum sa¬
cerdotem magnum stantem coram angelo dei ⁊ sathã
stabat adertris eius ut aduersaretur ei. et diit dñ
ad sathan. Increpet domnus in te sathan. et marpet
dominus in te qui elegit iherusalem. Hoc est erorcis¬
mo icrepare et coniurare aduersur dyabolum. Unde
sciendum quod non creatura dei in infantibus exoraiza¬
tur aut exuflatur. sed ille sub qͦ sunt omes qui cum
ito nascuntur. Est enim princeps peccatorum.

Expanded text:
coniuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est illud in Zacharia 3, 1: 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Increpet DomDominus in te, qui elegit Jerusalem . Hoc est exorcismo increpare et conjurare adversus Diabolum. Unde sciendum quod, non creatura Dei in in infantibus exorcizatur aut exsufflatur: sed ille, sub quo sunt omnes, qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Preterea sextam et septimam edicionem origenes miro
labore reperit et cum ceteris ediciombus comparauit.
Prespiter qͦ iheronimus trium linguarum pariter et
hebreo in latinum eloquium easdem scripturas conuer¬
tit eloquenterq transfudit. Ciuius interpretacõ meri-¬
to ceteris antefertur. nam ẽ et uerborum tenacior et
ꝑspicuitate sentẽcie clarior

Expanded text:
Preterea sextam et septimam editionem Origenes miro Preterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore reperit et cum ceteris editionibus comparavit. Presbyter quoque Hieronymus, trium linguarum peritus, de hebreo in latinum eloquium easdem scripturas convertit, eloquenterque transfudit; cuius etiam interpretatio merito ceteris antefertur. Nam est et verborum tenacior et perspicuitate sententie clarior
Abbreviated transcription (Latin):
filadelfus omnis licterature sagacissimus cũ stũdio
bibliothecarum pissistratum emularetur non solum
gencium scripturas sed eciam et diuinas litteras in
thecam suam contulit. Nam septuaginta mil
librorum huius temporibus allexandrie iuenta sũt.
Hic eciam et ab eleazaro pontifice petens. scripturas
ueteris testamenti in grecam uocem. ex hebrea lingua
per .lxx. interpretes transferre curauit. quas ĩ allexã¬
drina bibliotheca habuit. Si quidem singuli ĩsigulis
cellulis ut quidam asserunt separati ita omĩa ꝑ sp̃m
sanctum interpretati sunt ut nichil ĩ alicuius eorum
codice inuentum esset. quod in ceteris uel in uerborum
ordmne discreparet. Fuerunt et ali interpretes quĩ ⁊ he¬
brea lingua in grecã sacra eloquia transtulerunt sicut
aquila simmachus et theodocion. sicut eciam est uulga¬
ris illa interpretacõ cuius auctor non apparet. et ob
hoc sine nomme interpretis quinta edicio mincupatur.

Expanded text:
Philadelphus, omnis litteraturae sagacissimus, cum studio Philadelphus, omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur; non solum Gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam contulit. Nam septuaginta millia librorum hujus temporibus Alexandriae inventa sunt. Hic etiam et ab Eleazaro pontifice petens, scripturas Veteris Testamenti in Graecam vocem ex Hebraea lingua per septuaginta interpretes transferre curavit, quas in Alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli in singulis cellulis ut quidam asserunt separati ita omnia per Spiritum sanctum interpretati sunt, ut nihil in alicujus eorum codice inventum esset, quod in a caeteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex Hebrea lingua in grecam sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam vulgaris illa interpretatio, cuius author non apparet et ob hoc, quia sine nomine interpretis, Va editio nuncupatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ibliotheca agreco nomen accepit eo qd̃ ibi re¬
condantur libri. Nam biblio librorum. theca
reposicio interpretatur. Bibliothecam ueteris testa¬
menti esdras scriba post incensam legem achaldeis.
dum uidei regressi fuissent in iherusalem diuino afla¬
tus spiritu reparauit cũctaq legis ac prophetarum
uolumma que fuerant agentibus corrupta correxit
totumq uetus testamentum in uinginti duos libros
constituit ut tot libri essent ĩ lege quot habebantur
et littere. Apud grecos autem bibliothecam primus
instituisse pissistrãtus creditur tiranius qͣz deinceps
ab athemensibus auctam xerses incensis athenis
euerit in persas longõqz post tempore seuleucus nica-¬
nor uirsus ingreciam retulit. Hinc studium regibus
urbibusqz ceteris natum est comparandi uolumina
uersarum gentium et per interpretes in grecã
uertendi. de hinc magnus allexander. uel successores
eorum instruendis omnium librorum bibliothecis ani-¬
mum intenderunt maxime ꝑtolomeus cognomento

Expanded text:
ibliotheca a Graeco nomen accepit: eo quod ibi recondantur libri. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuissent in Jerusalem, divino afflatus Spiritu reparavit, cunctaque legis ac prophetarum volumina, quae fuerant a Gentibus corrupta, correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit: ut tot libri essent in lege, quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes incensis Athenis evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam retulit. Hinc studium regibus urbibusque caeteris natum est comparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc Magnus Alexander, vel successores eorum instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt, maxime Ptolomaeus, cognomento
Abbreviated transcription (Latin):
minime uigilat. ut ĩpsalmo. Exurge quare obdormis domine. Bi¬
gilia domnu ĩelectorũ suorũ custõdia ꝑ p̾sciẽciam diuinitatis sẽꝑ
ad esse. ut in psalmo. Ecce nõ dormitabit neqz ob dormiet. Sedere
dominum. regnare est. ut ĩpsalmo. Deus sedet super sedẽ sc̃ãm suã.
Scabellum domini. homo assumptus a uerbo. uel sancti eius aqui¬
buidam putãtur. ut ĩ psalmo. Adorate scabellum pedũ eius qm̃
sanctũ est. Item scabellum est humiliatorũ subiectio ut ĩpsalmo.
Donec ponam immicos tuos scabellum pedum tuorũ. Ambulacio
domini. declarac̃õ diuuinitatis ĩ operib electorũ suorũ. ut ĩprophe

Expanded text:
minime vigilat, ut in psalmo: Exsurge, quare obdormis, Domine? Viminime vigilat, ut in psalmo: Exsurge, quare obdormis, Domine? Vigilia Domini, in electorum suorum custodia per praescientiam Divinitatis semper adesse, ut in psalmo: Ecce non dormitabit neque obdormiet . Sedere Dominum, regnare est, ut in psalmo: Deus sedet super sedem sanctam suam . Scabellum Domini, homo assumptus a Verbo, vel sancti ejus a quibusdam putantur, ut in psalmo: Adorate scabellum pedum ejus, quoniam sanctum est ; item scabellum est humiliatorum subjectio, ut in psalmo: Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Ambulatio Domini