comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceptabile fiat. omĩs macula ñ erit in
eo. Si cecum fuerit. si fractum. si cicat᷑¬
cem habens: si papulam aut scabiem.
aut impetiginem. ñ offeratis ea dño:
neq ad olebitis exeo suꝑ altare dñi.
bouem ant ouem aure aut caucda
amputatis. uoluntarie offerri pot̾:.
uotum autẽ ex his fieri ñ pot̾. Om̃e
anumal qd̃ uel contritis uel resectis.¬
Demanib alieuigene ũ offeretis pa¬
nes dũo deo ur̃o. ⁊el quetumq alia
dare uoluerit: quia corrupta & macu¬
lata sunt omĩa: ñ suscipietis ea. Pri¬
mo reicitur e sacrificio maculosum
animal uel uarium. idẽ illi inquib
ẽ diuer̾sitas peccatoꝵ & nunc in libi¬
dine & cupiditate. nunc indiu̾sis cri¬
minib demutant᷑. Reicitur quidem
& cecum animal. idẽ qui nec dm̃ iudet.
nec oꝑa eius facit. fractum quoq. idẽ
na satisfactione uulnera peccatoꝵ suoꝵ
deplorat. s adhuc ueteris morbi sig
gem meditat᷑. Qeicitur & papulam

Expanded text:
ceptabile sit, omnis macula non erit in ceptabile sit, omnis macula non erit in eo. Si caecum fuerit, si fractum, si cicatricem habens, si papulam aut scabiem, vel impetiginem, non offeretis ea Domino; neque adolebitis ex eis super altare Domini. Bovem et ovem aure aut cauda amputatis voluntarie offerri potest: votum autem ex his fieri non potest. Omne animal quDe manu alienigenae non offeretis panes Deo vestro, vel quaecunque alia dare voluerit, quia corrupta et maculata sunt omnia, non suscipietis ea, etc. Primo rejicitur a sacrificio maculosum animal vel varium, id est illi in quibus est diversitas peccatorum, et nunc libidine, nunc cupiditate, nunc in diversis criminibus demutantur. Rejicitur quidem et caecum animal, id est is qui nec Dominum videt, nec opera ejus facit. Fractum quoque, id ena satisfactione vulnera peccatorum suorum deplorat, sed adhuc veteris morbi signgem meditatur. Rejicitur
Abbreviated transcription (Latin):
dem usq ad opus nefarium rapttͣᷤ
s eius animus uoluptate luxurie
sine ullo repugnationis stimulo
delectat᷑. Uicium nãq ponderis ẽ:
cũ humor uiscerũ ad uirilia labit᷑:
que ꝑfecto cum molestia dedecoris
intumescunt. Ponderosus gͦ ẽ: qui
totis cogitationib ad lasciuiam de¬
fluens. pondus turpitudinis gestat
incorde. Et quannus praua ñ exer¬
ceat oꝑa: ab his tam̃ ñ euellit᷑ mente:
nec adusum bomi oꝑis inaꝑto ualet
assurgere: quia grauat hunc inab¬
ditis pondus turpe. Quisquis ergo
quolibet hoꝵ uicio subicit᷑. panes
dño offerre phibetur. nec ꝑfecto di¬
luere aliena delicta ñ ualeat. is quẽ
adhuc ꝓpria deuastant. De libro
uiersitas uictimaꝵ uel que of¬
ferri debeant uel non: iuleuiti¬
co dinumeratur. S ꝑ comꝑationẽ
pecorum. conuersatio hominum de¬
monstrat᷑. Homo qui obtulerit uic¬
timam pacificoꝵ deo. uel uota soluẽs.
bobus umaculatum offerat: ut ac¬

Expanded text:
dem usque ad opus nefarium rapitur, dem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippecum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde: et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente, nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subjicitur, panes Domino offerre prohibetur, nec profecto diluere aliena delicta valet is, quem adhuc propria devastant. LIBER versitas victimarum, vel quae offerre Deo debeant, vel non, in Levitico dinumerantur; sed per comparationem peccatorum conversatio hominum demonstratur. Homo igitur, si obtulerit victimam pacificorum Deo, vel votum solvens, immaculatum offerat: ut ac
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicebat. Temptatio uos ñ app̃¬
hendat. nisi hnmana. Ac si aꝑte di¬
ceret. humanum quidem ẽ. in
nem quoq habet incorꝑe: quisqͥs
auaricia uastatur in mente. Que
si inparuis ñ compescitur: nimirũ
sine mensura dilatat᷑. Impetigo
& absq occupati tedio excrescens.
menbroꝵ decorem fedat: quia aua¬
ritia capti animũ dum quasi de¬
lectat. exulcerat: & dum ad ipiscen¬
da queq cogitationi obicit. ad mimi¬
citias accendit: & dolorem inuulne̾
ñ facit: quia estuanti animo ex culpa
abundantiã ꝓmittit. s decor men¬
broꝵ ꝑditui: quia aliaꝵ quoq uir¬
tutum ꝑhanc pulchritudo depra¬
uat᷑. Et quasi totum corpus exasꝑat:
quia ꝑ uiũsa uicia aminũ sup¬
plantat : paulo attestante qui ait.
Radix omniũ maloꝵ ẽ cupiditas.
Ponderosus uͦ ẽ. qui turpitũdinẽ
ñ exercet oꝑe. s tam̃ abhac cogitati¬
one continua. sine moderamine gͣ¬
uat᷑ inmente. Qui nequaqm qui¬

Expanded text:
cum dicebat: Tentatio vos non apprcum dicebat: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana ; ac si aperte diceret: Humanum quidem est tennem quoque habet in corpore, quisquis avaritia vastatur in mente: quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo et absque occupati taedio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia capti animum dum quasi delectat, exulcerat; dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorem in vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam 13 promittit. Sed decor membrorum perditur, quia aliarum quoque virtutum per hanc pulchritudo depravatur; et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est, qui turpitudinem non exercet opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine moderamine gravatur in mente; qui nequaquam qui
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Pupilla namq oculi nigra
uidet. albuginem tolerans nil ui¬
det. quia uidelicet sensus humane
cogitationis si se stultum peccatorẽ¬
q intelligit. cognitionem intime
claritatis apprehendit. Si autẽ can¬
dorem sibi uisticie seu sapientie tͥ¬
buit. a luce se suꝑne cognitionis
excludit. Et eo claritatem ueri lu¬
minis nequaqͣm penetrat. quo se
apud se ꝑarrogantiam exaltat. si¬
cut dequibdam dicit᷑. Dicentes em̃i
se ex̃̾ sapientes. stulti facti sunt. Iu¬
gein uͦ habet scabiem: cui carnis
petulantia sine cessatione dñatur:.
Inscabie & enim feruor uscerũ ad
cutem tralut᷑: ꝑ qm recte luxuria
designatur. Quia si corcdis tempta¬
tio usq adoꝑationem ꝑsilie. nunt¬
rum feruor intimus: usq ad cutis
scabiem ꝓrumpit. & foris iam corpꝰ
sauciat: quia dum incogitatione
uoluptas ñ repͥmit᷑. etiam inactio¬
ne dũatur. Quasi enim cutis pru¬
riginem paulus curabat ostend̾e:

Expanded text:
catur. Pupilla namque oculi nigra catur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nil videt, quia videlicet sensus humanae cogitationis si stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem intimae claritatis apprehendit. Si autem candorem sibi justitiae seu sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit; et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat, quo se apud se per arrogantiam exaltat; sicut de quibusdam dicitur: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Jugem vero habet scabiem, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuria designatur, quia si cordis tentatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus usque ad cutis scabiem prorumpit; et foris jam corpus sauciat, quia dum in cogitatione voluptas non reprimitur, etiam in actione dominatur. Quasi enim cutis pruriginem Paulus curabat abstergere,
Abbreviated transcription (Latin):
suffocant᷑. & ñ referunt fructum.
Lippus uͦ ẽ. cuius quidem ingeniũ
ad cognitionem ueritatis emicat
s tam̃ hoc carnalia oꝑa obscurant.
In lippis quippe oculis pupille sa¬
ne sunt. s humore defluente. infir¬
mrate palpebre grossescunt. quaꝵ
quia infusione crebro atteritur.
etiam acies pupille uiciat᷑. Et st̃
nonnulli quoꝵ sensum carnalis
uite oꝑatio sauciat. qui uidelicet
recta subtiliteꝵ ꝑ ingenium pot̾ant
s usu prauoꝵ actuum caligant. Lip¬
pus itaq ẽ. cuiꝰ sensum natura ex¬
acuit. s conũsationis prauitas con¬
fundit. Cui bene ꝑ angelum dicit᷑.
Collirio inunge oculos tuos: ut ui¬
deas. Collirio quippe oculos ut ui¬
deamꝰ inungimus. cum ad cognos¬
cendam ueri luminis claritatem.
intellectus nr̃i aciem medicamine
bone oꝑationis adiuuamꝰ. Albugi¬
nem uͦ habet inoculo. qui ueritatis
lumen uidere ñ sinitur. quia ar¬
rogantia sapientie seu iusticie ce¬

Expanded text:
suffocantur et non referunt fructum . suffocantur et non referunt fructum . Lippus vero est cujus quidem ingenium ad cognitionem veritatis emicat, sed tamen hoc carnalia opera obscurant. In lippis quippe oculis pupillae sanae sunt, sed humore defluente infirmantia palpebra grossescunt, quorum quia infusione crebro atteritur, etiam acies pupillae vitiatur. Et sunt nonnulli quorum sensum carnalis vitae operatio sauciat, qui videre recta subtiliter per ingenium poterant, sed usu pravo per actum caligant. Lippus itaque est, cujus sensum natura exacuit, sed conversationis pravitas confundit. Cui bene per Angelum dicitur: Collyrio inunge oculos tuos ut videas . Collyrio quippe oculos ut videamus inungimus, cum ad cognoscendam veri luminis claritatem, intellectus nostri aciem medicamine bonae operationis adjuvamus. Albuginem vero habet in oculo, qui veritatis lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae seu justitiae cae
Abbreviated transcription (Latin):
onib plusqmͣ necesse ẽ exercentes.
ex minia subt ilitate fallunt᷑. Unde
hic quoq subditur. uel grandi & tor¬
to uaso. Nasus & enum grandis ae
tortus ẽ. discretionis subtilitas im¬
consundit. fracto aut̃ pede uel manu
ẽ. qui uiam dei ꝑgere omnino nou
ualet. atq abonis actib funditus
ex sors uacat. quatinus hec ñ ut clau¬
dus saltem cum infirmitate teneat.
s abhis omnim᷑ alienus existat. Gib¬
b uero ẽ. quem t̾rene sollicitudinis
pondus depͥmit. ne runqͣm ad suꝑna
respiciat. s solis his que minfu mis
calcant᷑ intẽdat. Qui & si quando ali¬
quid de bonis patrie celestis audie¬
rit. ad hoc nimirũ ꝑuerse consuetu¬
dinis pondere pregrauatus. cordis
faciem ñ attollit. quia cognitionis
statum corrigere ũ ualet. quem t̾re¬
ne usus sollicitudinis curuũ tenet.
Ex hoꝵ quippe specie psalmista dicit.
ant̃ qd̃ inspinis cecidit. hii sunt qͥ
audierunt. & a sollicitudinib & di¬
uitiis & uoluptatib uite euntes

Expanded text:
ecesse est exercentes ex nimia subtilitate falluntur. Unde hic quoque subditur: vel grandi et torto naso. Nasus enim grandis et tortus est discretionis subtilitas imconfundit. Fracto autem pede vel manu est qui viam Dei pergere omnino non valet, atque a bonis actibus funditus exsors vacat, quatenus haec non ut claudus saltem cum infirmitate teneat, sed ab his omni modo alienus existat. Gibbus vero est quem terrenae sollicitudinis pondus deprimit, ne unquam ad superna respiciat, sed solis his qcalcantur, intendat, qui et si quando aliquid ex bono patriae coelestis audierit, ad hoc, nimirum perversae consuetudinis pondere praegravatus, cordis faciem non attollit, quia cogitationis statum erigere non valet quem terrenae sollicitudinis usus curvum tenet. Ex horum quippe specie Psalmista dicit: autem, quod in spinis cecidit, hi sunt, qui audierunt, et a sollicitudinibus et divitiis et voluptatibus vitae euntes,
Abbreviated transcription (Latin):
si gybbus. si lippus. si albuginem ha¬
bens inoculo. si ugem. scabiem. si
inpetiginem in corꝑe. uel pondero¬
sus. Cetus quippe ẽ. qui suꝑne cõ¬
templationnis lucem ignorat. qui
p̃sentis uite tenebris pressus. dũ
uenturani lucem nequaqm dili¬
gendo conspicit. quo gressum oꝑis
porrigat nescit. hinc & enum ꝓꝑhe¬
tante anna dicit᷑. Pedes sc̃oꝵ suoꝵ
seruabit. & impii intenebris conti¬
cessent. Claudus uͦ ẽ. qui quidem
quo ꝑgere debeat aspicit. s infir¬
mitate mentis. uite uiam ꝑfectã.
aduirtutis statum dum fluxa con¬
suetudo ñ erigit᷑. quo desiderium
innititur. illuc gressus oꝑis. mox
cit. Remissas manus a dissoluta
genua erigite. & gressus rectos fa¬
cite pedib ur̃is. ut ñ claudicans
quis erret. magis aut̃ sanet᷑. Par¬
uo aug̃ naso ẽ. qui adteuendam nĩ¬
suram discretionis ydonens ñ est.
Naso quippe odores fetoresq dis¬
cerminus. Recte gͦ ꝑnasum discre¬
tio exprimitͣ ꝑ quam uirtutes eli¬

Expanded text:
si gibbus, si lippus, si albuginem habens in oculo, si jugem scabiem, si impetiginem in corpore, vel ponderosus . Caecus quippe est, qui supernae contemplationis lumen ignorat; qui praesentis vitae tenebris pressus, dum venturam lucem nequaquam diligendo conspicit, quo gressus operis porrigat nescit. Hinc etenim prophetante Anna dicitur, Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent . Claudus vero est qui quidem quo pergere debeat aspicit, sed per infirmitatem mentis, vitae viam perfecte ad virtutis statum dum fluxa consuetudine non erigitur, quo per desiderium innititur, illuc gressus operis effcit: Remissas manus et dissoluta genua erigite, et gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans quis erret, magis autem sanetur . Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. Naso quippe odores fetoresque discernimus. Recte ergo per nasum discretio exprimitur, per quam virtutes eli
Abbreviated transcription (Latin):
Isrł uir uidens dm̃. uel fortis cum d̾o.
hi sunt cedentes philistum. caden¬
tes poculo scilicet demones. qui po¬
culo suꝑbie debriati. & ipsi cecid̾iuit
& homines ꝑuertere festinant. Con¬
tra quos isrł. id ẽ fideles ne cedant
s suꝑant. castra metant᷑. uixta lapi¬
dem aduitorii. idẽ legem xp̃i. ubi

Expanded text:
 Vir videns Deum, vel fortis cum Deo, hi sunt credentes. Philistiim cadentes poculo, scilicet daemones, qui poculo superbiae inebriati et ipsi ceciderunt, et homines pervertere festinant. Contra quos Israel, id est fideles ne cedant, sed superent, castrametantur juxta lapidem adjutorii, id est legem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
incarne tam̃ ext̾nus. que sacra¬
mentum ẽ. alie due que sunt res &
uirtus sacram̃ti. alt̾a que fit inp̃senti.
quando anima ꝑdepositionem mni¬
quritatis circumcidit᷑. alt̾a que infuto
fiet. quando ꝑdepositionem corrupti¬
oms. corpus circumcidet᷑. Prima gͥ
ẽ incarne. scd̾a inmente. t̾cia in corꝑe.
Octonartus uͦ insacra scriptura aliq̃n
tempus resurrectionis significat. qͦd
post p̃sentem que seꝑtem dieb cur

Expanded text:
arne tantum exterius, quae sacramentum est; duae aliae quae sunt res et virtus sacramenti. Altera quae fit in praesenti, quando per depositionem iniquitatis mens circumciditur. Altera quae in futuro fiet, quando per depositionem corruptionis corpus circumcidetur. Prima igitur est in carne; secunda in mente; tertia in corpore. Octonarius vero in sacra Scriptura aliquando tempus resurrectionis significat quod post
Abbreviated transcription (Latin):
nitati. saltem in noxie & latent̾ de¬
rogant. quasi regis suꝑpositi uestẽ
fedant. S tam̃ adsemetipsos redeunt.
siũ. eo qd̃ abscidiss horam clamidis
saul. facta qͥppe p̃positi. oris gladio
ferienda. ñ sunt: etiã cũ recte repre¬
hendenda iudicant᷑. Si quãdo uero
contͣ eos uel inminimis lingua la
& cum p̃posite dignitati deliquerit.
eiꝰ contra se uidiciũ qui sibi p̃latus ẽ.
ꝑhorrescat. Nam cũ p̃positis delinqͥ¬
nins. eiꝰ ordinatiomi qui nob̃ eos p̃¬
tulit obiuamꝰ. uñ moyses cũ contra

Expanded text:
nitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul. Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum rede reprehendenda iudicantur. Si quando vero contra eos vel i cum praepositae potestati deliquerit, ejusque contra se judicium, qui sibi praelatus est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moyses quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsaul. nisi mali restores. qͥd ꝑ dauid.
nisi bom subditi signant᷑: Saul uẽ
trem purgare ẽ. prauos p̃positos
conceptam in corde maliciam. usq
ad oꝑa miseri odoris extendere. &
cogitata apud se noxia. factis ext̾iorib
ex seqͤndo monstrare: Quẽ tam̃. dd̾.
ferire metuit. qͥa pie subditoꝵ m̃¬
tes ab om̃i se peste obtrectationis
abstinentes. p̃positoꝵ uitã nullo
lingue gladio ꝑcutunt. etiam cũ

Expanded text:
Saul, nisi mali rectores? Quid per David, nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit, quia piae subditorum mentes, ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ alexandeꝵ haberi apd̃ se ut regi¬
nas p̃cepit. filiab ñ sordidius matͥmo¬
mũ dignitate patͥs sꝑare uissit. Post
hec aut̃ darius ingr̃am uictoris alex¬
andri. aureis uincit᷑ cathenis. a cogna¬
tis sus. Et uinctus: intã parit̾ cum ꝑ¬
saꝵ regno finiuit. Cuiꝰ corpꝰ alexander
more regio sepelunt. Sicq ꝑsarum
regnũ cessit in potestatẽ macedonũ:
suꝑ annẽ thanaũ edificauit. & indiã
limbo. imꝑii sui fines t̾minaret. Ubi
cum porro ipsius gentis rege fortissi¬
mo: equo uectus. singulari certami¬
ue dimicauit. S occiso deiectus eqͦ
concursu satellitũ suoꝵ mortẽ euasit.
Subactis demq om̃ib orientis gentib
usq ad flumen indũ & ad occeanũ. sta¬
tuit remeare retrorsũ. Uerũ cũ dari¬
uni regẽ amis tantũ quinq suꝑ u¬

Expanded text:
tamen Alexander haberi apud se ut regitamen Alexander haberi apud se ut reginas praecepit, filiabus non sordidius matrimonium dignitate patris sperare jussit. Post haec autem Darius in gratiam victoris Alexandri aureis vincitur catenis a cognatis suis. Et vinctus pariter cum Persarum regno vitam finivit. Cujus corpus Alexander more regio sepelivit. Sicque Persarum regnum cessit in potestatem Macedonum, super amnem Tanaim aedificavit, et Indiam limbo imperii sui fines terminaret. Ubi cum Poro ipsius gentis rege fortissimo equo vectus singulari certamine dimicavit, sed occiso dejectus equo concursu satellitum suorum mortem evasit. Subactis deinde omnibus Orientis gentibus usque ad flumen Indum et ad Oceanum, statuit remeare retrorsum. Verum, cum Darium regem annis duntaxat quinque
Abbreviated transcription (Latin):
riam. maior pars asie statim ad alex¬
andrũ defecit. Deniq plurima gessit¬
alexandeꝵ bella cum p̾fectis daxeii.
quos iam ñ tam armis qm nominis
sui t̾rore suꝑauit. Iam eni milites
alexandri ꝑsicum aurũ & tocuis ori¬
entis opes. quasi suã p̃dam ducebant.
nec bell ꝑiculoꝵq. s diuitiaꝵ menii¬
nerant. Post liec aut̾ daruis cum tre¬
centis milib pelitũ. & centũ milib
eqͥtum. in aciem ꝓcedit. Occurrit ei
alexandeꝵ. & cõmictit᷑ preliũ ingenti¬
b animis. In eo p̃lio uterq rex uul¬
nerat᷑. & tamdui certam̃ anceps fuit.
quoad fugeret daruis. Exinde mag¬
na cedes ꝑsarum secuta ẽ. Cesa enini
lia. E macedonib cecidere pedites cen¬
tũ & trignita. & equites centũ qͥnqua¬
gnita. Incastris ꝑsarum multũ auri
& cet̾aꝵ opum inuentũ ẽ. & int̾ castroꝵ
captiuos capta ẽ darii mat̾ & uxor.
eiusdemq soror. & due darii filie. quaꝵ

Expanded text:
riam major pars Asiae statim ad Alexriam major pars Asiae statim ad Alexandrum defecit. Denique plurima gessit bella cum praefectis Darii, quos jam non tam armis quam nominis sui terrore superavit. Jam enim milites Alexandri Persicum aurum, et totius Orientis opes quasi suam praedam ducebant, nec belli periculorumque, sed divitiarum meminerant. Posthaec autem Darius cum quadringentis millibus peditum, et centum millibus equitum in aciem procedit. Occurrit ei Alexander, et committitur praelium ingentibus animis. In eo praelio uterque rex vulneratur, et tandiu tamen anceps fuit quoad fugeret Darius. Exinde magna caedes Persarum secuta est, caesa enimlia. E Macedonibus cecidere pedites centum et triginta, et equites centum quadraginta. In castris Persarum multum auri et caeterarum opum inventum est, et inter castrorum captivos capta est Darii mater, et uxor, ejusdemque soror, et duae Darii filiae, quar
Abbreviated transcription (Latin):
xandex magnꝰ. Igitur alexandeꝵ mag
nus cum uicesimũ etatis suȩ ageret
annũ. regnũ adorsus ẽ. expugnare ꝑ¬
saꝵ. habens in exercitu peditum. tri¬
guita duo milia. & eqͥtum quatuor mi¬
lia quingentos. & hoꝵ agminũ ordineᷤ
nemo nisi sexagenarius duxit. ut si
pͥncipia castroꝵ cerneres. senatum te
cernere. ñ militie duces estimares.
Nemo deniq illoꝵ inp̃lio fugam. s
inctoriã cogitanit. nec in pedib cui¬
qm spes s in lacertis fuit. Porro rex
ꝑe. głosnis ratus. flumen enfraten. &
montẽ cilitie taurũ. illũ sine impe¬
dim̃ito transire ꝑmisit. ac demum
ui campis adrasti dirigit aciem. ad u̾¬
sus eũ. Habint itaq darius in ea con¬
gressione sercenta milia peditũ. Sed
tam munerosus exercitus mox terga
uertit. suꝑatus ñ minꝰ alexandri arte.
qm macedonũ uirtute. Magna cedes
ꝑsaꝵ meo p̃lio fint. De exercitu uero
alexandri nonẽ tantũ pedites cecide̾.
& centũ uginti eqͥtes. Post hanc incto¬

Expanded text:
xander Magnus. Igitur Magnus Alexander, cum vicesimum aetatis ageret annum, regnum adorsus est expugnare Persarum, habens in exercitu peditum triginta millia, et equitum quatuor millia quingentos. Et horum agminum ordines nemo nisi sexagenarius duxit, ut si principia castrorum cerneres, senatum te cernere non militiae duces existimares. Nemo denique illorum in praelio fugam, sed victoriam cogitavit, nec in pedibus cuiquam spes, sed in lacertis fuit. Porro rex pere gloriosius ratus, flumen Euphratem, et montem Ciliciae murum illum sine impedimento transire permisit, ac demum in campis Adrasti dirigit aciem adversus cum. Habuit itaque Darius in ea congressione sexcenta millia militum. Sed tam numerosus exercitus mox terga vertit, superatus non minus Alexandri arte, quam Macedonum virtute. Magna caedespraelio fuit; de exercitu vero Alexandri novem tantum cecidere pedites, et centum viginti equites. Post hanc victo
Abbreviated transcription (Latin):
xerses scd̾s. & xersi scdo sogdianꝰ. & sog¬
diano darius nothus. Demiq pt᷑ hec
egyptus a ꝑses recessit. & ꝓprios reges
liabere cepit. Dario notho successit
artarrerses. qui &e inuenon. & post hc̃
artarrerses qui & ochus. Post hec o¬
chus necthabo egypti rege methyopi¬
qui pulso. egyptũ recuꝑauuit. & ex inde
usq ad alexandrũ magnũ. ꝑse. inegyp¬
to regnauert sic. Ochus. archtis. ochi
filius. Daruis arsami filius. Alexandex
inagnꝰ. S anteqm ad ꝑsicum bellũ.
& gesta alexandri narranda accedam.
pͥus ortum regni macedonie. inqua
primũ ipse alexander regnauit. pan¬
cis expedire curabo. De regno mace
sub cranao pͥmo rege exortiun. ab
anno t̾tiodecimo orie regis uide. iisq
inannũ nonũ onie pontificis. qui &¬
menelaus dictus ẽ. curtirrit: ꝑ annõ
sercentos. & triginta sex. & ꝑ reges tri¬
ginta nouẽ. Ante alexandrũ isti fue¬
runt reges. Cranaus. coemis. tyrimi¬

Expanded text:
Xerxes secundus, et Xerxi secundo Sogdianus, et SogXerxes secundus, et Xerxi secundo Sogdianus, et Sogdiano Darius nothus. Denique post haec Aegyptus a Persis recessit, et proprios reges habere coepit. Dario notho successit Artaxerxes qui et Mnenon, et post hunc Artaxerxes qui et Ochus. Post haec Ochus Nechao Aegypti rege in Aethiopiam pulso, Aegyptum recuperavit, et exinde usque ad Alexandrum Magnum Persae in Aegypto regnaverunt, sic Ochus, Atses Ochi filius, Darius Arsis filius, Alexander Magnus. Sed antequam ad Persicum bellum, et gesta Alexandri narranda accedam, prius ortum regni Macedoniae in qua primum ipse Alexander regnavit, paucis expedire curabo. CAP. VI. De regno Macedonum. sub Cranao primo rege exortum ab anno tertio decimo Oziae regis Judae usque in annum nonum Oniae pontificis, qui cucurrit per annos sexcentos et triginta sex, et per reges triginta novem. Ante Alexandrum isti fuerunt reges: Craneus, Crenus, Tyrimi
Abbreviated transcription (Latin):
mextraneũ regnũ translatũ. quã in
familiã cyri uideret᷑ eẽ reu̾sum. Ciu
qui mexercitu suo septuaginta nilia
armatoꝵ & de auxilus. trecenta milia
greciam expugnaturus. legit᷑ habuisse.
Naues etiani robustas mille ducentas.
& ouerarias. tria milia. s tanto agnu¬
in dux defuit. Nam semꝑ inbello
postremꝰ. & infuga pͥmus xerses ap¬
paruit. Unde ante exꝑimentũ belli.
opibi magnis fretus. montes in planũ
erequabat. & maria pontib oñãbat.
& in m̃sas aquaꝵ uoragines ꝑmeabi¬
les faciebat. Si ubi ad angustias termo¬
pliylaꝵ ꝑuenit. qua introitus ingre¬
ciã patet. turpit̾ ẽ deuictus. Et cum
inde fuisset reu̾sus. t̾restri naualiq
p̃lio suꝑatus. etiã sius contẽptui esse
cepit. Deficiente itaq cotidie regis ma
iestate. artabanus p̃fectus eiꝰ eum int̾¬
fecit. Artabano artarrerses. qui & lon¬
gunanꝰ successit. Ipse ẽ assuerus. sub qͦ
factum ẽ qͦd in hester hystoria continet᷑.
Porro artarxersi longimano successit.

Expanded text:
uam in familiam Cyri videretur reversum. Cui n exercitu suo septingenta millia armatorum, et de auxiliis trecenta millia Graeciam expugnaturus legitur habuisse. Naves etiam rostratas mille ducentas  onerarias ad tria millia; sed tanto agmini dux defuit, nam semper in praelio postremus, et in fuga primus Xerxes apparuit. Unde ante experimentum belli opibus magnis fretus, montes in planum exaequabat, et maria pontibus onerabat, et immensas aquarum voragines permeabiles faciebat, sed ubi ad angustias Thermopylarum pervenit, qua introitus Graeciam patet, turpiter est devictus, et cum deinde fuisset terrestri navalique praelio superatus, etiam suis contemptui esse coepit. Deficiente itaque quotidie regia in eo majestate, Artabanus praefectus ejus eum interfecit. Artabano Artaxerxes, qui et Longimanus, successit. Ipse est Assuerus, sub quo factum est quod in Esther historia continetur. Porro Artaxerxi Longimano successit
Abbreviated transcription (Latin):
dianos. Canor. parthos. Philippus hor¬
canos. fratafanes armenios. Thepote¬
mus ꝑsas. Pencestes. babylonios. Archo¬
is pelassos. Archesilans mesopotannã.
Post hec ut supra dictum ẽ. ad paucos
potestas collecta ẽ. Et philippiis quidã
qui & arideus dictus ẽ. tandem obtimi¬
it macedoniã. Selenchus syriã. Antigo¬
nus asiam minorẽ. Ptolomens lagi fi¬
lus egyptum. Isti sunt gͥ reges qui pͦt
alexandrum magnũ inmacedonia reg¬
nauert̃. Philippus qui & arideus. Cas¬
sandex. antigonꝰ. & alexandex cassandri
filii. demetrius. pyrrus. usumachus.
ptholomeꝰ cerannos. meleagris. antipat᷑.
plulippus. ꝑsis. Post hec finitũ ẽ regnñ
macedonie. Romami eñĩ int̾fecto ꝑse.

Expanded text:
dianos, Canor Parthos, Philippus Hirdianos, Canor Parthos, Philippus Hircanos, Frataphanes Armenios, TlepoPersas, Peucestes Babylonios, Arthous Pelassos, Archesilaus Mesopotamiam. Post haec, ut supra, dictum est, ad paucos potestas collecta est. Et Philippus quidem, qui et Arideus dictus est, tandem obtinuit Macedoniam, Seleucus Syriam, Antigonus Asiam minorem, Ptolemaeus Lagi filius Aegyptum. Isti sunt igitur reges qui post Alexandrum Magnum in Macedonia regnaverunt, Philippus qui et Arideus, Cassander, Antigonus et Alexander Cassandri fili, Demetrius, Pyrrhus, Lysimachus, Ptolemaeus Ceraunos, Meleagrus, Antipater, lippus, Perses. Post haec finitum est regnum Macedoniae. Romani enim, interfecto
Abbreviated transcription (Latin):
insydiis ineade urbe in ipso etatis &
uctoriaꝵ flore uitã ueneno finiuit.
uitȩ iudelicet sue anno tricesumo scd̾o
regni uͦ sui duodecimo. Quo defunc¬
to. successores eius orbem uniũsum.
qui macedonũ uirib subactus fue¬
rat. int̾ se partiti sunt. s postea uaria
belloꝵ sorte confligentes. ad paucos
potestas collecta ẽ. Prima particio ta¬
lis fuit. Ptholomeus accepit egyptũ:
affricam. arabian. Laomedon milite¬
nus syriã. filotas cilitiam. filo illiricos.
Acrapatus mediã maiorẽ. Sother me
riani. Menandeꝵ. lidiam. Leonnatꝰ.
frigiam minorẽ. Lysimachus. traciã
& pontũ. Eumenꝰ capadociã. & paflago¬
mam. Seleuchus. suminã castroꝵ. Cas¬
sandeꝵ antipati. stipatores & satellites
regia. Caxiles. seres int̾ idaspem & in¬
dum. Plnton agenoris. colonias inindis
conditas. Osi arches paropamenos
infine caufasi. Subiroes aracusios &
chedros. Statanor arancheos. & areos.
Amunthas. athianos. Sicheusitas. sog¬

Expanded text:
tis et victoriarum flore, vitam veneno finivit, vitae videlicet suae anno tricesimo secundo, regni vero sui duodecimo. Quo defuncto successores ejus orbem universum, qui Macedonum viribus subactus fuerat, inter se partiti sunt, sed postea varia bellorum sorte confligentes ad paucos potestas collecta est. Prima partitio talis fuit: Ptolomaeus accepit Aegyptum, Africam, Arabiam; Laius Militenus Syriam, Philotas Ciliciam, Philo Illiricos, Acropatus Mediam majorem, Sother Medriam, Menander Lydiam, Leonatus Phrygiam minorem, Lysimachus Thraciam et Pontum, Eumenus Cappadociam et Paphlagoniam, Seleucus summam castrorum, Cassander Antipatri stipatores et satellites regis, Traxiles Seres inter Hydaspem et Indum, Phiton Agenoris colonias in Indis conditas, Oxiarches Paropamenos in fine Caucasi, Subitores Aracusios et Chedros, Statanor Drancheos et Areos, Amyntas Athrianos, Sicheusita Sog
Abbreviated transcription (Latin):
ad se enocat. sicq iualle insidus com¬
positis. ducenta ꝑsaꝵ nilia subita ir¬
ruptione deleuit. Quib patratis iuis¬
sit cyri caput amputari. & inutreni
humauo sangͥne plenũ inferri. ita in¬
quiens. Satiate sangͥne quẽ sitisti.
Regnauit qi cambisses qui & artaxerses
& assuerus dictus ẽ filius eiꝰ ꝓeo. Porro
cambisses egyptũ subiuganit. opns
templi int̾dixit. Ipse scds nabuchodo¬
nosor a uideis appellat᷑. & sub eo qd̾ in¬

Expanded text:
ad se evocat, sicque in valle insidiis comad se evocat, sicque in valle insidiis compositis ducenta Persarum millia subita irruptione delevit. Quibus patratis, jussit Cyri caput amputari, et in utrem humano sanguine plenum inferri, ita inquiens: Satia te sanguine, quem sitisti. Regnavitque Cambyses, qui et Artaxerxes et Assuerus dictus est, filius ejus pro eo. Porro Cambyses Aegyptum subjugavit, opus templi inhibuit, ipse secundus Nabuchodonosor a Judaeis appellat
Abbreviated transcription (Latin):
decimũ balthasar complesset. regni
sui annũ: irritam putans ꝓpħ̾iam.
ieremie: qua p̃dixerat usq ad annũ
seꝑtuagesintũ captiuitatẽ uideoꝵ ẽẽ.
soluendã: ex hiberi fecit in mensa sua
uasa sacra templi dñi. & contra uis &
fas. bibit meis. S huiꝰ criminis con
festim penas luit. Nam anteqͣm il¬
lucesceret extinctus ẽ ⁊ cresus rex cũ
aliis regib multis qui ibi conuene¬
rant fugit. sicq cyrus urbem intra¬
uit. Post hec cyrus regẽ lidoꝵ cresũ
expugnauit. &e regnũ eius obtinuit.
Deinde scitis bellum intulit: ubi eũ
ẽẽ. comꝑerat. filium sitũ cũ exercitu.
ad ꝑsequendum eũ destinauit. S⁊ cy¬
rus scitiam ingressus. uinũ & epulas
p̃parauit: astuq. quasi t̾ritus statim
epuilas dereliquit. Ac illi uenientes
& castra cyri grandi apparatu referta
iuenientes. ꝓcumbunt quasi ad epu¬
las iuuitati. statimiq reũtente cyro.
cladis illate. & hostem uictoria suꝑbũ

Expanded text:
decimum Balthasar complesset regni decimum Balthasar complesset regni sui annum, irritam putans prophetiam Jeremiae qua praedixerat ad annum septuagesimum captivitatem Judaeorum esse solvendam, exhiberi fecit in mensa sua vasa sacrae templi Domini, et contra jus et fas bibit in eis, sed hujus criminis poenas confestim luit; nam antequam illuceret exstinctus est, et Croesus rex cum aliis regibus multis, qui illuc convenerant fugit, sicque Cyrus urbem intravit. Post haec Cyrus regem Lydorum Croesum expugnavit, et regnum ejus obtinuit. Deinde Scythis bellum intulit, ubi eum esse compererat, filium suum cum exercitu ad persequendum eum destinavit. Sed Cyrus Scythiam ingressus, vinum et epulas praeparavit, astuque quasi territus statim epulas dereliquit. At illi venientes, et castra Cyri grandi apparatu referta invenientes procumbunt, quasi ad epulas invitati. Statimque revertente Cyro pcladis illatae, et hostem victoria superbum
Abbreviated transcription (Latin):
egnũ ꝑsarum sub cyro pͥmo rege
quoꝵ ista sunt nomina. Cytus. cam¬
bises. fe̾s magi. darius. xerses. artaba¬
nus. artarer ses. qui & longinanus.
rerses scd̾s. socdianꝰ. darins. nothus. ar¬
& ochus. arxes ochi filius. daruis arsa¬
mi. Cyrus itaq ꝑsatum rex pͥmus.
apud ꝑsas edncatus. postquã monar¬
chiam optinuit. sẏriam scitiamq totã.
sibi subiugauit. Quib patratis ba¬
byloniam obsedit. urbem tunc cunc¬
sita. & castroꝵ facie menib parib. ꝑ
quadrũ disposita. Muroꝵ enim lati¬
tudo erat cubitoꝵ qͥnquaginta. ha¬
bens altitudinẽ quat̃ tantũ. Afronte
muroꝵ erant centũ porte eree. ꝑ me¬
diũ aut̃ enus eufrates fluiuus trans¬
currebat. & extrinsecus ꝑcircuitum
fossa late patens. uice amnis circum¬
fluebat. Aexs aut̃ que initus emine¬
bat. fuit turris illa que post diluuiũ
a nenroth gygante cȩpit edificari.
Aduenerat ibi cresus rex lidoꝵ. ut au¬
tiliaret᷑ babyloniis. Et cum septimũ

Expanded text:
egnum Persarum sub Cyro primo rege quorum ista sunt nomina: Cyrus, Cambises, Magi, Darius, Xerses, Artabanus, Artaxerses, qui et Longianus, Xerses, Sogdianus, Darius Nothus, Aret Ochus, Arses Ochi filius, Darius Arsynii. Cyrus itaque Persarum rex primus apud Persas educatus postquam monarchiam obtinuit, Syriam, Scythiamque totam sibi subjugavit. Quibus patratis, Babyloniam obsedit, urbem tunc caeteris cuncsita, et castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. Murorum enim latitudo erat cubitorum quinquaginta, habens altitudinem quater tantum. A fronte murorum erant centum portae aereae. Per medium autem hujus Euphrates fluvius transcurrebat, et extrinsecus per circuitum fossa late patens vice amnis circumfluebat. Arx autem, quae intus eminebat, fuit turris illa, quae post diluvium a Nemrod gigante coepit aedificari. Advenerat illuc Croesus rex Lydorum, ut auxiliaretur Babyloniis, et cum septimum
Abbreviated transcription (Latin):
senuisti. & filu tui ñ ambulant in
iuis tuis. Constitue nobis regem ut
iudicet nos: sicut & uniũse habent
nationes. Et erat uir de beniamin
nomine cis: filius abyhel. filu seor
gemini. fortis robore. Et erat ei filiꝰ
uocabulo saul. Pierant afine cis pa¬
tris saul: & dixit cis ad saul filiũ suũ.
Tolle tecum unũ de pueris. & consur¬
gens uade. & quere asinas. Et quesi¬
uit. & uenit ad samuelem: & introdu¬
bxit eum samuel intriclinium: & de¬
dit eis locum int̾ eos qui fuerunt¬
leuticulã olei: & unrit eum in regẽ
Saul qui offenso d̾o factus ẽ rex suꝑ
isrł: iudeos significat. Sic̃ eñi ipse
duriis & suꝑb. & rigidus factus ẽ: ut¬

Expanded text:
senuisti, et filii tui non ambulant in senuisti, et filii tui non ambulant in viis tuis: constitue nobis regem, ut judicet nos, sicut et universae habent nationes . Et erat vir de Benjamin nomine Cis, filius Abiel, filii Seor,Jemini, fortis robore. Et erat ei filius vocabulo Saul. Perierant asinae Cis, patris Saul; et dixit Cis ad Saul filium suum: Tolle tecum unum de pueris; et consurgens vade, et quaere asinas. Et quaesivit et venit ad Samuelem, et introduxit eum Samuel in triclinium et dedit ei locum inter eos, qui fuerantlenticulam olei; et unxit eum in regem . Saul, qui offenso Deo factus est rex super Israel, Judaeos significat. Sicut enim ipse durus, et superbus, et rigidus effectus e
Abbreviated transcription (Latin):
bethsames: & itiuere uno gradiebant᷑
ꝑgentes. & mugientes. & ñ declina¬
bant neq ad dext̾am neq ad sinistrã.
Bethsames interp̃tatur domꝰ solis
Sigͥ ad et̾ni solis habitationẽ tendi¬
mꝰ. ab itinere dei ꝓcarnalib affectib
ñ delinemꝰ. Pensandum aut̃ quod¬
& gemunt: nec tam̃ abitinere gressꝰ
flectunt. Sic p̃dicatores dei & qͥlibet
fideles intra eccłiam ẽẽ debent. ut ꝓ¬
ximis compatiant᷑ ꝑ caritatẽ: & de
uia d̾i ñ exorbitent ꝑ compassionem.
Archa dei suꝑposita bethsames ꝑgẽ
ẽ. cum suꝑna scientia ad int̾ne lucis
habitaculum ꝓpinquare. qd̾ uere
facimꝰ: cum ꝓ affectu pignoꝵ ñ de¬
clinamꝰ. Sic enim incedere debent
qui sacre legis ingo sub positi ꝑ iuit¬
nam scientiam dñi archam portant:¬
ut ꝓpinqnoꝵ necessitatib condolen
aut plus tacta. sit infletu remissa.
ongregati innũsi maiores na¬
Etu ĩfrł̾: uenerunt ad samuelem
iramatha. dixerunt q ei. Ecce tu

Expanded text:
itinere uno gradiebantur, pergentes, et mugientes, et non declinabant neque ad dextram, neque ad sinistram . Bethsames, intrepretatur domus solis. Si igitur ad aeterni Solis habitationem tendimus, ab itinere Dei pro carnalibus affectibus non declinemus. Pensandum est auet gemunt, non tamen ab itinere gressus flectunt. Sic praedicatores Dei, et quilibet fideles intra Ecclesiam esse debent, ut proximis compatiantur per charitatem, nec de via Dei exorbitent per compassionem. Arca Dei superposita, Bethsames pergere, est cum superna scientia ad internae lucis habitaculum propinquare. Quod vere facimus, cum pro affectu propinquorum non declinamus. Sic enim incedere debent qui sacrae legis jugo suppositi per internam scientiam arcam Dei portantpinquorum necessitatibus condolentaut plus tacta, sit in fletu remissa. ongregati majores natu de Israel venerunt ad Samuelem in Ramatha, dixeruntque ei: Ecce tu
Abbreviated transcription (Latin):
duris. inblasphemiã erupit. & de mag¬
no paruulus. & de placido turbulentꝰ
factuis ẽ. Quod saul asinas patris sui
querens uenit ad ꝓpħam. aquo unctꝰ
ẽ. significat qd̾ uidei stulticiam carna¬
lis sensus sequentes. ꝑerrores deinos
luxum mundi ꝑquir̾t̾. Asinus enim.
brutum & luxuriosum anunal ẽ. &
oleum. & regni gub̾naculũ ꝓmittit᷑.
inquib ad tempus fr̃es suos dema¬
nii hostium eriꝑent. Qd̾ samuhel sa¬
ulem in excelsum ducit. & refectionẽ
ut scientia sp̃nali refectus inculmi¬
ne uirtutum consistat. nec relabat᷑
ad uicia. Tulit samuel lenticulã olei.
Lentirula uas fictile quadrangulũ

Expanded text:
is, in blasphemiam erupit, de magno parvulus, et de placido turbulentus effectus est. Quod Saul asinas patris sui quaerens venit ad prophetam a quo unctus est, significat quod Judaei stultitiam carnalis sensus sequentes, per errores devios luxum mundi perquirunt; asinus enim brutum et luxuriosum animal est. Eoleum et regni gubernaculum promittitur, in quibus ad tempus fratres suos de manu hostium eriperent. Secuulem in excelsum ducit et ibi illi refut scientia spiritali refectus, in culmine virtutum consistat, nec relabatur ad vitia. Tulit Samuel lenticulam olei. Lenticula, vas fictile quadrangulu
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia uniu̾salit̾ incelũ ad iisionem¬
sui conditoris introducit᷑. cuiꝰ uite
desiderus quotiens in hac uita sustol¬
limͣ. quasi de futura cruitatis nr̃e de¬
dicatione letam᷑. unde & bifariam
dedicatio potest accipi. interim scił
inspe desiderantiũ & mundantium
ocłos cordis quib dm̃ uideant. tunc
uire ipsa fruentiũ indiuina uisione
int̾ angelica agmina. Ex plicit lib iii

Expanded text:
ia universaliter in coelum ad visionem Conditoris sui introducitur: cujus vitae desideriis quoties in hac vita sustollimur, quasi de futura civitatis nostrae dedicatione laetamur. Unde et bifaria dedicatio potest accipi interim, scilicet in spe desiderantium et mundantium oculos cordis, quibus Deum videant, et tunc in re ipsa fruentium divina visione inter angelica agmina. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ qd̾ ionathas uolens seruare
dantid cum ille lat̾et magro. iuxta
lapidem adsignum duas sagittas¬
ietit. quas puer pariuulus igno¬
rans quid faceret collegit. & in cuu¬
lapidem sedebat. quia inlegis ta
bulis scriꝑtus erat. Unde scͥptunt¬
assumes nom̃ dei tui inuanum.
trastabat. Cum gͦ illuxisset mane.
uenit ionathas inagrum iuxta
placitum daud. & puer parunlũ
cum eo. Iecit unã sagutam. ieut
& alt̾am. E pat̾ illucescente mane
fidei. prius testimoniũ legis de
xp̃o ꝓtulit. deinde ꝓpħas misit.
Collegit puer ionathe sagittas.
&̾ ad dñm ignorans quid ageret
legis & ꝓpħarum portans. quasi
diuinitus scriptos honorabat. s
tauit os suum coram achis. uii.¬
ꝯmutauit os suũ daiuid coram
achis. & collabebat᷑ inmanꝰ seruoꝵ
eiꝰ. & inpingebat in ostia porte. de¬
auebant qi saluie eiꝰ inbarbam.

Expanded text:
Quid est quod Jonathan David servare ns, cum ille lateret in agro juxta lapidem ad signum duas jecit sagittas, quas puer parvulus, ignorans quid fecerit, collegit, et in civilapidem sedebat quia in tabulis legis scriptus erat. Nam Sauassumes nomen Dei tui in vanum. tractavit. Cum ergo illuxisset mane, venit Jonathas in agrum juxta placitum David, et puer parvulus cum eo. Jecit unam sagittam, jecit et alteram. Et Deus Pater illucescente mane fidei prius testimonium legis de Christo protulit, deinde prophetas misit. Collegit puer Jonathae sagittas, et ad Dominum suum ignorans quid ageret, legis et prophetarum portans, quasi divinitus conscriptos honorabat, sedDavid mutavit os suum coram Achis. Commutavit os suum David coram Achis, et collabebatur inter manus eorum; et impingebat in ostia portae, defluebant salivae ejus in barbam
Abbreviated transcription (Latin):
relictis omĩb. ipsum secuti sunt.
Unde petrus. Eccȩ nos reliquimꝰ
omĩa: & secuti sumꝰ te. Sic emm io¬
nathas dedit dauid uestim̃ta sua
a tunica usq adbaltheum. cũ cre¬
Identes. omĩa quȩ habuer̾t in xp̃i
seruitiũ contulerunt. De ionatha

Expanded text:
relictis omnibus ipsum secuti sunt. Unde Petrus: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Sic enim Jonathas dedit David vestimenta sua a tunica usque ad balteum, cum credentes omnia quae habuerant, in Christi servitium contulerunt. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
qui oppssi st̃ ece alieno: censu scaicet
peccatorum. quem diabolo ꝑsol¬
uunt. Dum enun exhibent men¬
bra sua seruire iniquitati. ad iniqͥ¬
tatem. necesse ẽ ut in amaritudine
princeps. Ipse enim index uiuor
& mortuoꝵ. & pͥnceps pacis. cuius

Expanded text:
 2.-- Aere alieno. Censu scilicet peccatorum quem diabolo persolvunt, dum exhibent membra servire iniquitati ad iniquitatem; necesse est ut tales in amaritudine princeps. Ipse est enim judex vivorum et mortuorum, et princeps pacis, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾ent ñ agnouer̃t. Coram eis mu¬
tauit os suũ. & abiit. Erant enim
ibi p̃cepta legis carnalia: erat sacri¬
suo & sanguine. instituit sacrificiũ
scł̾m ordinem melchi sedech. Mu¬
tauit os suũ. insacerdotio: mutauit
inp̃ceptis. dans aliud testam̃tum.
euacuata oꝑatione carnali. Collap¬
sus ẽ inmanib eoꝵ. quando eum
comp̃hendunt & crucifixert. & pro¬
cidebat ad ostium porte. idẽ humi¬
liabat se ad mitium fidei ur̃e. Osti¬
um porte. initiũ fidei ẽ. Afide inci¬
pit eccłia. & ꝑuenit usq ad sp̃em.
Quod salme quasi furiosi decurrebãt

Expanded text:
um, non agnoverunt: coram quibus mutavit os suum, et abiit. Erant enim ibi praecepta legis carnalia, erat sacripore suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedech. Mutavit ergo os suum in sacrificio, mutavit in praeceptis dans aliud Testamentum, evacuata operatione carnali. Collapsus est in manibus eorum , quando eum comprehenderunt, et crucifixerunt. Et procidebat ad ostium portae , id est humiliabat se ad initium fidei nostrae. Ostium portae, initium fidei est. A fide incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem. Quod salivae quasi furiosi decurrebant
Abbreviated transcription (Latin):
nima ionathe colligata ẽ ani¬
me dauid. & dilexit eum iona¬
thas quasi animã suã. Nam expo¬
liauit se ionathas tunica qua erat
nidutus. & dedit dauid. & reliqua
uestim̃ta sua usq adgladiũ & arcũ
suũ. & ad balteum. Ionathas signifi¬

Expanded text:
nima Jonathae conglutinata est animae David; et dilexit eum Jonathas quasi animam suam. Nam exspoliavit se Jonathas tunica qua erat indutus, et dedit eam David, et reliqua vestimenta sua, usque ad gladium et arcum suum, et usque ad balteum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hominib saliue fluunt ꝑbarbã.
Quomͦ enim insaliuis infirmitas.
sic uirtus ostendit᷑ inbarba. T exit gͦ
apꝑarebat. intus diuina uittus. tan¬
qm barba latebat. De his qui comuie¬

Expanded text:
est hominibus , » salivae fluunt per barbam: quomodo enim in salivis infirmitas, sic virtus ostenditur in barba. Texit ergoapparebat; intus divina virtus tanquam barba latebat. Passus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
enim contͣ hostes bellum gerit. cũ
toria ad xp̃m refertur. cui omrĩs
potestas & potentia regni asscͥbit᷑.
Ds̃ enim ẽ qui oꝑat᷑ in nobis &
uelle & ꝑficere. Coronam gͦ regna¬
num auferens. sibi insigne decoꝵ

Expanded text:
enim contra hostes bellum gerit, cum toria ad Christum refertur, quia ipsi omnis potestas, et potentia regni ascribitur. Deus enim est, qui operatur in nobis, et velle et perficere . Coronam rnum auferens, sibimet insigne decorum
Abbreviated transcription (Latin):
turbis. collegerunt duodecim co¬
pliinos. uel septem sportas. fragniẽ¬
toꝵ. quia nullus sacram̃ta scriptẽ

Expanded text:
turbis collegerunt duodecim cophinos, sive septem sportas fragmentorum, quia nullus sacramenta Script
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sib trib. Contra qͦm: intellius
lucio iutellio ter consule natus. di¬
micauit. S otho se suosq uinci in

Expanded text:
mensibus tribus, contra quem Vitellius Lucio Vitellio tertio consule natus, dimicavit. Sed Otho, se suosque vinci in
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia meis unctus rex corꝑalit̾
tu exparte maxima inꝑfidia rema¬
nentes. pͥmordia fidei sequi nolue¬
runt. Sc̃a enim eccłia in pͥmitis su¬
is multitudine gentiũ fecundata.
inuenit suscipit. & extrema colligẽs
eos quasi reliquias frugum ponit.
arescente t̾ra morit᷑. possessores t̾re
sterilitatis dãpno feriant᷑. ut ipsi
maleclictionis sententiã acciꝑent

Expanded text:
Et quia in eis unctus rex corporalittu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluere. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecundata, invenerit suscipiet, et extrema colligens, eos quasi reliquias frugum ponet. exarescente terra moritur, possessores terrae, sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis
Abbreviated transcription (Latin):
Transacta deniq die apparuer̃t ei
insomiis apłi petrus & paulus di¬
centes ei. ut aduocaret de moute se¬
rapti siluestrum papam. quia & ipse
ei ostenderet piscinã in qua lauaret᷑
& sanaret᷑. Aduocatus itaq papa fi¬
dem. xp̃i illi exposuit. & credentem
baptirauit. & egrediens defonte con¬
stantinꝰ lepra corꝑis & anime parit̃
doloꝵ clauderent᷑. & eccl̃ie edificaren¬
tur. Deniq incredibile ẽ memora¬

Expanded text:
Transacta autem die, apparuerunt ei Transacta autem die, apparuerunt ei in somnis apostoli Petrus et Paulus dicentes ei ut advocaret de monte Soracte Sylvestrum papam, quia ipse et ostenderet piscinam, in qua lavaretur et sanaretur. Advocatus itaque papa fidem Christi illi exponit, et credentem baptizavit, et egrediens de fonte Constantinus lepra corpore et animae pariter dolorum clauderentur et Ecclesiae aedificarentur. Denique incredibile est memora
Abbreviated transcription (Latin):
tis imꝑumi tam ad constanturũ qmͣ
ad liciniũ ꝑuenit. Adhuc tam̃ regna¬
bat in orientis partib maximianus
uir impius. & mĩte ferox. qͤm liciniꝰ¬
a roma digressus expugnare ꝑauit.
Et cũ iani ferto licinii cecidisset exer¬
citus maximiani. pars que suꝑat li¬
eiuuo se subdidit. & maximianus tur¬
pit̾ fugit. Uerum dum reꝑasset exer¬
citum. & sccđo uellet cum hoste confli¬
gere dolore int̾noꝵ uiscerũ correptꝰ ẽ.
ac demũbuminib morbo amissis.
uiuenti finem fecit. Int̾ea constan¬
tmꝰ ualida scaloris lepra ꝑfundit᷑.
Ec cum amedicis curari ñ posset. sac̃¬
dotes capitolii dixerunt. illi debere
fieri piscinã incapitolio. & impleri
sanguine in nocentiũ. & calente eo
lotum posse sanari. S aggregatis
innocentib dum puis pͥnceps ma¬
trũ lacrimas uidit. & eiulatũ audi¬
uit. ilico facinꝰ ex horruit. Et ꝑpitiatꝰ
eaꝵ pueros uissit restitui matib suis.

Expanded text:
tis imperium, cum ad Constantinum, tum tis imperium, cum ad Constantinum, tum ad Licinium pervenit. Tamen adhuc regnabat in Orientibus partibus Maximianus, vir impius, et mente ferox, quem Licinius Roma digressus expugnare paravit. Et cum jam ferro Licinii cecidisset exercitus Maximiani, pars quae supererat Licinio se subdidit, et Maximianus turpiter fugit. Verum dum reparasset exercitum, et secundo vellet cum hoste confligere, dolore internorum viscerum correptus est, ac demum luminibus morbo amissis vivendi finem fecit. Interea Constantinus valida squaloris lepra perfunditur, et cum a medicis curari non posset, sacerdotes Capitolii dixerunt illi debere fieri piscinam in Capitolio, et impleri sanguine innocentum, et calente eo lotum posse sanari. Sed aggregatis innocentibus, dum pius princeps matrum lacrymas vidit, et ejulatum audivit, illico facinus exhorruit, et propitiatus earum pueros jussit restitui matribus suis.