comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
go filior esau oe ducum qui ex ipsiꝰ ge¬
neratione descenderãt. refert᷑ amalech
Ita enĩ scriptum est: Iste sunt generacio¬
nes esau patris edom. in monte seyr: &e
hec nomina filioꝵ esau Eliphat filius
ada uxoris esau: & raguhel filius ba-¬
asemach uxoris esau fuerunt aut̃ filii

Expanded text:
qui ex ejus genere descenderant, refertur Amalec. Ita enim scriptum est: Haec sunt autem generationes Esau patris Edom, in monte Seir. Et haec nomina filiorum ejus: Eliphaz filius Adae uxoris Esau; Raguel quoque filius Basemath uxoris ejus. Fueruntque filii
Abbreviated transcription (Latin):
& respuit : futuroꝵ bonoꝵ indicat
spẽ: quia fideles quiq ñ solũ in his
que gerunt. s & inhis que spant &¬
credunt: futurã consummationẽ sa¬
lutis expectant: in qͦ qͣsi adqͣndam
pacientie arborẽ spe iuncti & confir¬
mati. temptationũ ꝓ cellas ac turbineᷤᷤ
ferunt. Quod de historiali uda int̾¬
pretari nulla mͥ ratio uidet᷑ posse
ꝑ mittere: nͥ uidaicis fabulis annuen¬
tes. putemꝰ ita posse intelligi: ꝓ eo qͦd
dicunt partẽ tͥbus uide. qͣm interre
hereditate suscepit. ita esse refertã ui¬
neis: ut tanꝙͣ nullo alt̾ius generis exi¬
stente uirgulto: tanta esse uitis copia ui¬
deat᷑: ut ne animal quidẽ alligandi
ad aliud genus arboris detͣ facultas.
Sed hec ut diyxi: iudaica magis cõ¬
menta uidebunt᷑. Nobis autẽ mysti¬
ca plus etiã si sola sit placeat expositio.
Lauabit in uino stolam suã: ⁊ insan¬
guine uue amictum suum. Uidebũt᷑
& hec qͣntum aohystoricã expositionẽ:

Expanded text:
 respuit futurorum bonorum indicat  respuit futurorum bonorum indicat spem, quia fideles quique non solum in iis quae egerunt, sed et in his quae sperant et credunt futura, consummationem salutis exspectant: in quo quasi ad quandam patientiae arborem, spe vincti ac confirmati tentationum procellas ac turbines ferunt. Quod de Historiali Juda interpretari, nulla mihi ratio 12 videtur posse permittere, nisi si Judaicis fabulis attendentes, putemus ita posse intelligi pro eo quod dicunt, partem tribus Judae, quam in terrae haereditatem suscepit, ita esse refertam vineis, ut tanquam nullo alterius generis existente virgulto, tanta esse vitis copia videatur, ut ne animal quidem alligandi ad aliud genus arboris detur facultas. Sed haec, ut diximus, Judaica magis commenta videbuntur; nobis autem Mystica plus, etiam si sola sit, placeat exposito. 5. Lavabit in vino stolam suam, et in sanguine uvae amictum suum . Videbuntur et haec tantum ad Historica
Abbreviated transcription (Latin):
pullum suum alligat: ⁊ asine sue pul¬
lum. Pullus suus exgentib popłs.
cui utiq nunꝗͣ adhuc legis onꝰ fuerat
hi qui pͥore popło qui nunc insigura
asine nominãt᷑. electi sunt ad salutem.:
De qͥb ꝓpħa dicit. Si fuerint filii isrł
sicut arena maris: reliqu̾e salue sient.
A biecta gͦ asina que onus legis in infi¬
delitate portare maluit: pullus exip¬
sa natus eligitur: id est nouellus exue¬
teri ꝑ fidem populus adsciscit᷑: ac po-¬
pulo exgentibus sociat᷑. Uitis gͦ xp̃c
exea parte dr̃. qͣ naturã suscep̃ huma¬
nã: adquã ds̃ uerbũ pullũ suũ alligat.
idẽ populũ suũ comungit & sociat.
ei conuersationi quã ipse exigit in
carne: ut unitatione ipsius pullus qͥ
& filius dei & coheres xp̃i. P almitẽ
uͦ deqͦ minitiis quid significaret expo¬
siumꝰ: intelligere possumꝰ hoc mͦ.
intelligit᷑. qͦd palmes arbori cõnecti¬
tur. & confirmat᷑ alapsu: qͦ aminiculo
fretꝰ. uentos ac turbines contẽꝑnit¬

Expanded text:
pullum suum alligat, et asinae suae pullum . Pullus suus est ex gentibus populus, cui utique nunquam adhuc Legis onus fueratest, qui ex priore populo, qui nunc in figura asinae nominatur, electi erant ad salutem, de quibus Propheta dicit: Si fuerint filii Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Abjecta ergo asina, quae onus Legis in infidelitate portare maluit, pullus ex ipsa natus eligitur, id est, novellus ex veteri per fidem populus adsciscitur, ac populo ex Gentibus sociatur. Vitis ergo Christus ex ea parte dicitur, qua naturam suscepit humanam, ad quam Dei verbum pullum suum alligat, id est, populum suum conjungit et sociat ei conversationi, quam ipse exegit in carne: ut imitatione ipsius, pullus quet filius Dei, et cohaeres Christi . Palmitem autem, de quo initio, quid significaret, exposuimus, intelligere possumus hoc modo. intelligitur, quo palmes arbori connectitur, et confirmatur a lapsu quo adminiculo tutus, ventos ac turbines contemnit et
Abbreviated transcription (Latin):
ascensio tortuosa: & ascensio specule. uel ha¬
bens speculã. Accensio ad actꝰ ptinet:
Specula ad fidẽ. Ostendit gͦ. qͥa & in
actib & infide multa ẽ difficultas: &
multꝰ labor. Multe enim nob̾ tẽptatiõeᷤ
occurr̃. multa offendicula. uolentib agͥe
quȩ dei sunt. Tum deinde infide mul¬
ta inuenies tortuosa: plurimas questiões.
multas obiectiones hereticorũ: multas
contͣdictiones infideliũ. Hoc g agendũ
est: sequentib dm̃. Sedͤ & turris: in ħ

Expanded text:
ascensio tortuosa, et ascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficultas, et multus labor. Multae enim nobis tentationes occurrunt: multa offendicula volentibus agere quaedam sunt. Tum deinde in fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, multas objectiones haereticorum, multas contradictiones infidelium. Hoc iter agendum e
Abbreviated transcription (Latin):
legis: & uigilantia scͥpt᷑arũ. it̾ tͥ ipse
disputando. ꝑadu̾sarios pande. Cedt
unde continuo: & suꝑati fluctus. locũ
nitis. ac stupore defixis his qui paulo
ante adu̾sabant᷑: legitimis tudispu¬
tationum lineis. rectum fidei iter seca¬
bis. Et intantum doctrine uerbo
ꝓfities: ut auditores tui qͦs in uirga le¬
gis erudisti. ipsi iam contͣ egyptios ue¬
luit flctus maris insurgant. Nec solu̾¬
ut impugnent eos: sed & suꝑent & ex¬
tinguant. Extinguit nanq egẏptiũ:
qui ñ agit oꝑa tenebrarũ. Extinguit
egy ptium: qui ñ carnalit̾ s spiritalit̾
iuiuit. Extinguit egyptium: qui cogi¬
tationes sordidas & impuras uel depel¬
lit excorde. uel omnino ñ recipit. Sic̃
& apłs dicit. Assum̃tes scutũ fidei: ut
possimꝰ omuia maligni iacula ignita ex¬
tinguere. Hoc gͦ modo possumꝰ etiam
hodie egyptios uide mortuos. & iacenteᷤᷤ
acllitꝰ: submergi qͣdrigas eorũ ⁊ eqͦs.

Expanded text:
legis et vigilantia Scripturarum; iter tibi ipsi legis et vigilantia Scripturarum; iter tibi ipsi disputando per adversarios pande, cedent undae continuo et superati fluctus locum nitis ac stupore defixis his qui paulo ante adversabantur. Legitimis tu disputationum lineis rectum fidei iter secabis, et in tantum doctrinae verbo proficies, ut auditores tui, quos in virga legis erudisti, ipsi jam contra Aegyptios velut fluctus maris insurgant, et non solum impugnent eos, sed et superent et exstinguant. Exstinguunt namque Aegyptum, qui non agunt opera tenebrarum. Exstinguunt Aegyptium, qui non carnaliter, sed spiritualiter vivit. Exstinguit Aegyptium, qui cogitationes sordidas et impuras vel depellit ex corde, vel omnino non recipit: sicut et Apostolus dicit: Assumentes scutum fidei, in quo possimus omnia tela maligni ignita exstinguere. . Hoc ergo modo possumus hodie etiam Aegyptios videre mortuos et jacentes ad littus, submergi quadrigas eorum et equos.
Abbreviated transcription (Latin):
tabulon pͥncipes neptalim: nichilo¬
minꝰ unicuiq tribui. ꝓͥꝰ enumerari¬
uidet᷑ ingressꝰ. Hec amaiorib obser¬
uata inscͥpturis duimis: religiosũ
apłi sensus. Baptismũ hoc nominat
in moy sen: consummatũ innube &
inmari. Et tu qui baptitaris inxͦ
pꝰte egyptios. & uelle te reuocare ad
seruitium suum : Rectores scilicet huiꝰ
mundi & spiritales nequitias. quib an¬
tea deseruisti: que conant᷑ quidẽ inse¬
qui te: sed tu descendis in aquã. & eua¬
dis in columis. Atq ablutꝰ sordib pecca¬
torũ. homonouus ascendis: paratus
ad cantandũ canticũ nouũ. E gyptũ
uͦ pꝰ te insequentes. demergunt᷑ in abys¬
sum: etiã si uident᷑ rogare iłm. ne eos
interim mittat in abyssum. Sed aliu posumꝰ
fugias. si ignorantiȩ tenebras relinqͣs.
& sequaris legẽ dei moysen: obuiet
autẽ tͥ mare & contradicentium fluc¬
tus occurrãt⁊ ꝑcute & tu obluctan¬
tes undas uirga moysi. id est uerbo

Expanded text:
Zabulon, principes Nephthalim , nihiloZabulon, principes Nephthalim , nihilominus unicuique tribui videtur ingressus. Haec a majoribus observata in Scripturis divinis, religiosum Apostoli sensus? Baptismum hoc nominat in Moysen consummatum in nube et in mari, ut et tu qui baptizaris in ChAegyptios, et velle te revocare ad servitium suum: rectores scilicet hujus mundi et spirituales nequitias, quibus ante deservisti, quae conantur quidem insequi, sed tu descendis in aquam, et evadis incolumis, atque ablutis sordibus peccatorum, homo novus ascendis, paratus ad cantandum canticum novum. Aegyptii vero post te insequentes demergentur in abyssum, etiamsi videntur rogare Jesum, ne eos interim mittat in abyssum. Sed et alium fugias, si ignorantiae tenebras relinquas, et sequaris legem Dei Moysen, obviet autem tibi mare, et contradicentium fluctus occurrat, percute tu obluctantes undas virga Moysi, id est, verbo
Abbreviated transcription (Latin):
scõ apud dm: ꝑsilentium scõrũ cla¬
mor audit᷑. Et quid pꝰ hoc: lubet᷑
mos ses uirga ꝑcutere mare: ut ingre¬
diente popło dei. deiscat & cedat. ac
uoluntati diuine elem̃torum famulant᷑
obsequia: Et aque que timebant᷑ dex¬
tra leuaq famulis dei murꝰ effecte :
ñ solum ꝑniciem nesciant: s & muni¬
men exhibeant. Cogit᷑ gͦ fluctus in¬
cumulũ: ⁊ uncda insemet ipsa rep̃ssa
curuat᷑. Soliditatẽ recipit liqͦr: & so¬
lum maris arescit in puluerẽ. Bonita¬
tem dei creatoris intellige. Si uolunta¬
ti eiꝰ obtemꝑes. si legem eiꝰ sequaris.
ipsa tͥ elem̃ta. etiã contͣ suinaturã ser¬
ditum: qͦd inista digressione maris.
singulis quibꝰq tͥbubꝰ filiorũ istł. sin¬
gule aquarum diuisiones facte siͣnt:
& ꝓ pͥa unicuiq tribui inmari aꝑta
sit uia: Idq ostendi exhoc. qͦd in psal¬
mis scriptum ẽ. qui diusit mare rubrũ
indiuisiones. Per quod plures diuisio
pͥncipes uida duces eorum. pͥncipes

Expanded text:
ncto apud Deum, per silentium sanctorum clamor auditur. Et quid post hoc? Jubetur Moyses virga percutere mare, ut ingredienti populo Dei dehiscat et cedat, ac voluntati divinae elementorum famulentur obsequia, et aquae quae timebantur, dextra laevaque famulis Dei murus effectae, non solum perniciem nesciant, sed et munimen exhibeant. Sequitur: cumulum, et unda in semetipsam repressa curvatur, soliditatem recipit liquor, et solum maris arescit in pulverem. Bonitatem Dei creatoris intellige, si voluntati ejus obtemperes; si legem ejus sequaris, ipsa tibi elementa etiam contra sui naturam serditum quod in ista digressione maris singulis quibusque tribubus Israel singulae aquarum divisiones factae sint, et propria unicuique tribui in mari aperta sit via, idque ostendi ex eo quod in psalmis scriptum est: Qui divisit mare Rubrum in divisiones , per quod plures divisionPrincipes Juda, duces eorum: principes
Abbreviated transcription (Latin):
seras unum dm̃: quam tortuosum. ꝗͣ diffi¬
cile quã in extͥcabile uidet᷑ hoc ẽẽ infideli¬
crucifixum. & filiũ hominis esse qͥ descend
de celo: ꝗͣ tortuosa hec uident᷑. & qͣ difficilia:
Qui audit si ñ cum fide audiat: dic̃ qͥa
errant isti. Sed fixcus esto: nec dubites¬
de huiusmͦi fide: sciens qͥa ds̃ tͥ ostendit
de othon castra. collocate int̾ epauleum¬

Expanded text:
difficile et incredibile videtur hoc in infidelicrucifixum filium hominis esse, qui de coelo descendit: tortuosa videntur haec et difficilia; qui audit nisi eum fide audiat, dicit quia errant isti. Sed tu fixus esto in hac fide, sciens quia Deus ostendit de Othon castra, collocate inter Epauleum
Abbreviated transcription (Latin):
qui sic temptacionũ pondus expediat:
ut nulla mentẽ eiꝰ cogitatio ambiguita¬
tis obrepat: Uide magno illi eccłie sun¬
damento & petre solidissime. suꝑ quam
Modice inquit ficdi: quare dubitasti: Ue¬
runtñ quia dicunt meliꝰ nob̃fuerat ser¬
iure egẏptiis. quã mori in heremo: tẽp¬
tacionis & fragilitatis hec uerba sunt.
ALoquin: falsum est. Longe enim me¬
luis est inheremo mori: quã seruire
egyptiis. Qui ⁊ aim inheremo moritur.:⁊
hoc ipso qͦd separatꝰ ẽ ab egyptiis & dices-¬
sit arectorib tenebrarũ. & depotestate
sathane. Habuit aliquẽ ꝓfectum: etiã¬
si ad integrum ꝑuenire ñ potuit. oeliꝰ
enim est ꝑfectamuitam querenti. in iti¬
nere mori: quã nec ꝓfiscisepntt qͥdẽ ad ꝑ¬
fectionẽ querendã. Unde & eorũ uidet᷑
falsa opinio: qui dum nimis arduũ it̾ uir¬
tutis exponunt: dumq multas eiꝰ difficul¬
tates. multaq ꝑicula. & lapsus enum̾ant:

Expanded text:
qui sic tentationum pondus expediat, qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat? Vide magno illi Ecclesiae fundamento et petrae solidissimae, super quam Modicae, inquit, fidei, quare dubitasti ? Verum tamen quia dicunt, Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe enim melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab Aegyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum et de potestate Satanae, habuit aliquem profectum, etiamsi ad integrum pervenire non potuit. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtutis exponunt, dumque multas ejus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant,
Abbreviated transcription (Latin):
admare. S:ͤ si moy sen il est legem dei se¬
quens. agas hoc iter: egyptiꝰ te qͥdẽ ꝑseqͥt᷑.
& insectat᷑: sed uide quid fiat. Leuaũ
inquit angelus domini qui antecedebat
castram isrł: & abiit pꝰ illos. Eleuauit
& columnã nubis a facie eorũ. & stetit
pꝰ illos: & intrauit int̾ castra egyptioꝵ
⁊ israelitarũ. Hec columna nubis. popło¬
quidẽ dei efficit᷑ murꝰ: egyptiis uͦ obscu¬
transfert᷑ columna ignis ad egyptios
quia dilexerunt tenebras magis quã
lucẽ. Et tu gͦ si abegyptiis recedas. &
de potestate demonum fugias: i de
qͣnta tͥ diuinitꝰ p̃parant᷑ auxilia: uide
qͣntis adutorib ut̾is: tantum est. ut
ꝑmaneas fortis infide. Nec te egyptioꝵ
equitatꝰ & quadrigarum formido ꝑter¬
ñ essent sepulcra in egy pto ita eduxisti
nos ut indeserto hoc moriam᷑. Melius
fuerat noħseriure egyptiis: ꝙͣ mori inde¬
serto hoc. Hec fatiscentis intemptacio ẽ
animi ũba sunt. Sed quis ita beatus ẽ.

Expanded text:
m: sed si Moysen, id est legem Dei, sequens agas hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed vide quid fiat. Levavit se, inquit, angelus Docastra Israel, et abiit post illos. Elevavit et columnam nubis a facie eorum, et stetit post illos, et intravit inter castra Aegyptiorum et Israel. Haec columna nubis populo Dei efficitur murus: Aegyptiis transfertur columna ignis ad Aegyptios,aneant, quia dilexerunt tenebras, non lucem. Et tu ergo si ab Aegyptiis recedas, si de potestate daemonum fugias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut permaneas fortis in fide, nec te Aegyptiorum equitatus et quadrigarum formido perternon essent sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos, ut in deserto hoc moriamur. Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in deserto hoc. Haec fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est
Abbreviated transcription (Latin):
indeserto: & immolabimꝰ dño deo nr̃o.
hoc gͦ erat triduum. ad qͦd festinabat
moyses: & contradicebat pharao. Ille
enim dicebat: ñ eatis longuis. Non ꝑ¬
mitebat pharao ad locum signorum
puenire filios isrl: ñ ꝑmitebat eos in¬
tantum ꝓficere. ut possent tercii diei
Resuscitabit nos ds̃ pꝰ bidiuĩ⁊ ⁊ in die
tercia resurgemꝰ: & uiuemꝰ in conspectu
eius. Prima dies nob̃ passio saluatoris ẽ:¬
& scda. qua descendit in infernũ. Ter¬
cia autẽ: resurrectionis est dies. Et ideo
indie tercia ds̃ antecedebat eos ꝑdiẽ incolũ¬
na nub̃: ꝑ noctem autẽ in columpna ignis.
Quod si scdm ea que suꝑiꝰ diximꝰ in his u̾b.
recte nos apłs docet & baptismimist̾ia cõ¬
tineri: necessarium ẽ. ut qui baptirant᷑ in
xpõ. in morte ipsiuis baptirent᷑: & ipsi conse¬
peliantur : & cum ipso die tercia resurgant
amortuis. Quoᷤ & scđm hoc qͦd dicit apłs.
simul secũ suscitauit: simulq fecit sede in

Expanded text:
in deserto, et immolabimus Domino Deo nostro. in deserto, et immolabimus Domino Deo nostro. Hoc ergo erat triduum, ad quod festinabat Moyses: et contradicebat Pharao. Illi enim dicebat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum signorum pervenire filios Israel; non permittebat eos interim proficisci, ut possint tertii diei Resuscitabit Deus nos post biduum, et in die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatoris est; secunda qua descendit in infernum; tertia autem resurrectionis est dies. Et ideo in die tertia Deus antecedebat eos per fidem in columna nubis, per noctem autem in columna ignis. Quod si secundum ea quae superius diximus, in his verbis recte nos Apostolus docet baptismi mysteria contineri, necessarium est ut qui baptizantur in Christo, in morte ipsius baptizentur, et ipsi consepeliantur, et cum ipso die tertia resurgant a mortuis. Quos et secundum hoc quod dicit Apostolus, simul secum suscitavit, simulque fecit sedere in
Abbreviated transcription (Latin):
& habebis thesaurum in celo: & ueni
sequere me. Hoc est gͦ ꝓficissci de rames
sit & castrorum locus: ad quẽ uenit᷑ ex
ramesse. Uener᷑ inquit in soccoth. Soc¬
coth tabnaculum intelligi apud hebre¬
os: tradunt int̾p̃tes nominum. Cũ
ste tineas tocius corruptele. & uitiorũ
incitam̃ta reieceris: habitabis intaber¬
naculis. Habitamꝰ enim intabuaculis:
ex quib nolumꝰ expoliari sed suꝑ uestiri.
Habitatio autẽ tabuaculorũ: expedi¬
tum & absq ullis impedim̃tis indicat
ẽẽ eum. qui festinat addm̃. Sed ne in
hoc quidẽ standũ ẽ. Urgenda est ꝓfe¬
ctio. Mouenda sꝰ castra etiam de soc
enim audies dici. quia d̃s antecede-¬
bat eos ꝑdiem in columna nubis: & ꝑ
noctẽ in columpna ignis. Non hoc in¬
uenis factum apud ramesse. nec apud
socoth: que scda ꝓsiciscentib castra
dicunt᷑. Sed tercia castra sunt : in qͥb
fiunt signa diuina. Recordare que su¬
ꝑiꝰ lecta sunt: cum dicebat moyses
ad pharaonẽ. Iter trium dierũ ibimꝰ

Expanded text:
et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me , hoc est proficisci de Ramesssit castrorum locus ad quem venitur. De venerunt, inquit, in Socoth. Socoth tabernacula intelligi apud Hebraeos tradunt interpretes nominum. Cum s te tineas totius corruptelae, et vitiorum incitamenta rejeceris, habitabis in tabernaculis. Habitabis enim in tabernaculis, ex quibus nolumus exspoliari, sed supervestiri. Habitatio autem tabernaculorum, expeditum et absque ullis impedimentis indicat esse eum, qui festinat ad Deum. Sed nec in hoc quidem standum est: urgenda est profectio, movenda sunt castra etiam de Socoenim audis dici, quia Deus antecedebat eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis. Non hoc invenis factum apud Ramesse, nec apud Socoth, quae secunda proficiscentibus castra dicuntur; sed tertia castra sunt, in quibus fiunt signa divina. Recordare quae superius lecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharaonem: Iter trium dierum ibimus
Abbreviated transcription (Latin):
genda. De othon inquit conu̾si. itͥ facite
inter epauleũ. & int̾ magdalũ: qͦd ẽ con¬
tra beelsefon. Hec autẽ int̾p̃tant᷑. E pau¬
leum quidẽ. ascensio tortuosa.. Magda¬
lum turris: Beelsefon. ascensio specule.
uel habens speculã. Tu gͦ fortasse crede¬
bas quia it̾ qͦd ds ostendit planũ esset
& molle: & nichil ꝓrsus hab̾et difficul¬
tatis aut laboris. Ascensio est: & ascen¬
sio tortuosa. Non enim ꝓcliue it̾ ẽ. qͦten¬
dit᷑ ad uirtutes: sed ascendit᷑. & ang̾te ac difficult̃
angusta iuia est que ducit adiutam. Ui

Expanded text:
gitur: De Othon, inquit, conversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, quod est contra Beelsephon. Haec autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difficultatis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa: non enim proclive iter est, quo tenditur ad virtutes, sed ascenditur. Audi etiam Dominum angusta via
Abbreviated transcription (Latin):
rat: siquis est qui cupit obscuros huiꝰ¬
mundi actus. & erroꝵ tenebras derelin¬
quere: pͥmo omniũ exramesse ei ꝓfi¬
ciscendum ẽ. Ramesse uͦ: interp̃tatur
commotio tinee. Sigͦ uis uenire in hoc
ritalem & potum nichilominꝰ p̾beat spi

Expanded text:
rat proficisci, qui cupit obscuros mundi actus et errorum tenebras relinquere, primo ei ex Ramesse proficiscendum est, quae interpretatur commotio tineae. Si vis venire in hoc ritalem et potum
Abbreviated transcription (Latin):
rium de xp̃o:ͥ de sp̃u scõ: &e si uiderit
siue audierit ea que non licet homini lo-¬
qui ⁊ tiecessario habebit oris parsimoniã:
sciens quib uel quando. uł quomodo de
misteriis diuinis oporteat loqui:¬
ost hec uenitur in oboth C uiꝰ nomins
quãuis non inuenerimus interp̃tati¬
onem: tam̃ non dubitamus sic̃ & in ceteris¬
ꝓfectuum conseruari:¬

Expanded text:
et viderit vel audierit quae non licet homini loqui, necessario habebit oris parcimoniam, sciens quibus, quando vel quomodo de mysteriis divinis oporteat loquiost hoc venitur in Oboth. Cujus nominis quamvis non invenerimus interpretationem, non dubitamus sicut in caeterisprofectuum conservari
Abbreviated transcription (Latin):
Nde mansio habetur apud amacheloth:
qd interpretat᷑ ab inicio Com templatur
namq qui ad ꝑfectionem tendit iniciũ
rerum: immo pocius cuncta ad eum
refert. qui erat in pͥncipio: nec abinitio¬

Expanded text:
nde venitur ad Maceloth, quod interpretatur ab initio. Contemplatur enim qui ad perfectionem tendit initium rerum, imo cuncta ad eum refert qui erat in principio a
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ abonis admeliora. ceiterũ ad suꝑi¬
ora a meliorib ꝓuocatur: Hoc gͦ sapien¬
cie dei iter. grate satis &e cum multo
decore describit: dicens: Ut nemora um-¬
brantia. & ut paradisi suꝑ flumina: et
sic̃ tabernacła que fixit dñs: & sic̃ cedri
iuixta aquas: Qui enĩ incedunt ꝑ hanc
uiam: ꝑ nemora umbrancia incedunt:
Nemora enim sunt eis umbrantia: oĩs
Subumbra enĩ sensuum quos apud illoᷤ
scriptos inueniunt. refrigerantur animȩ
ipsorum: &e indoctrinis eorum quasi in¬
cedentes ꝑ opaca nemorũ delectantur:
Et sic̃ paradisi suꝑ flumina: In uenuits¬
les &e cognatos illi paradiso inquo li¬
gnum uite est Flumina uero possu¬
mus uel scripturas euangelicas. atq
apłicas accipert: uł etiã angłoꝵ et
celestium uirtutum erga huiꝰ modi
aninras ad iutoria: Rigantur enim

Expanded text:
semper a bonis ad meliora, et iterum ad superisemper a bonis ad meliora, et iterum ad superiora a melioribus provocatur. Hoc ergo sapientiae Dei iter grate satis, et cum multo decore praescripsit dicens. Ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumina, et sicut tabernacula, quae fixit Dominus; sicut cedri juxta aquas. Qui enim incedunt hanc viam, per nemora umbrantia incedunt. Nemora enim sunt eis umbrantia, et utSub umbra enim sensuum quos apud illos scriptos inveniunt, refrigerantur animae ipsorum; et in doctrinis eorum, quasi incedentes per opaca nemorum, delectantur, et sicut paradisi super flumina, sles et cognatos illi paradiso, in qua lignum vitae est. Flumina vero possumus vel Scripturas evangelicas atque apostolicas accipere, vel etiam angelorum et coelestium virtutum erga hujusmodi animas adjutoria. Rigantur enim
Abbreviated transcription (Latin):
non domos laudat. non eni ꝑuenerunt ad
finem. s tabernacła miratur: in quib sẽꝑ
ambulant. & semꝑ ꝓficiunt: & quantoma¬
gis ꝓficiunt. tanto eis ꝓficiendi uia auge¬
tur. ⁊ ininmensum tenditur: & ideo istos
ipsos ꝓfectus eoꝵ ꝑ sp̃m contuens. taber-¬
nacła nomirat isrł: Et uere si quis sci¬
entiȩ cepit aliquos ꝓfectus. & exꝑimentũ
utalib aliquod sumpsit: scit ꝓfecto. qd¬
& agnicionẽ misterioꝵ sp̃ãlium: ibi aĩa
quasi inquodã tabernacło demorat᷑. Cum
uͦ exhis que repꝑit alia rursus rimat᷑.
ce ad alios ꝓficit intellectus: inde quasi
eleuato tabernacło tendit ad suꝑiora: et
ibi collocat animi sedem. sensuum stabili¬
tate confixam: unde iterũ ex ipsis alios
inuenit sp̃ales sensus . quos prioꝵ sine
dubio sensuum consequentia pate fecit:
Et ita semꝑ se ad priora extendens: taber¬
nacłis quib dam uidetur incedere: Nũꝗͣ
est enrĩ quando anima sciencie ignicło
succensa. ociari possit ac quiescere: s

Expanded text:
nerunt ad fidem, sed tabernacula mirantur, in quibus semper ambulant, et semper proficiunt: et quanto magis proficiunt, tanto eis proficiendi via augetur, et in immensum ponitur. Et ideo istos profectus eorum per spiritum contuens, tabernacula ea nominat Israel. Et vere si quis scientiae aliquos profectus, et experimenti aliquid in talibus sumpsit, scit profecto q agnitionem mysteriorum spiritualium, ibi anima quasi in quodam tabernaculo demoratur. Cum vero ex his quae reperit, alia rursus rimatur, et ad alios proficit intellectus, inde quasi elevato tabernaculo tendit ad superiora; et ibi collocat, et in imis sedem, sensuum stabilitate confixam; et inde iterum ex ipsis alios invenit spiritales sensus, quos priorum sine dubio sensuum consequentia patefecerit. Et ita semper ad priora extendens, tabernaculis quibusdam videtur incedere. Nunquam enim est quando anima scientiae igniculo succensa, otiari possit et quiescere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iacob: non puto quod domicilia eoꝵ
terrena collaudet: Neq enĩ tale aliqͥd
fuisse apuo eos p̃ter gentes ceteras
memoratur. S uideamus. ne forte
qm̃ popłs ꝑtribus erat diuisus. &e unaque

Expanded text:
as. Non puto quo domicilia eorum terrena conclaudet. Neque enim tale aliquid fuisse apud eos propter caeteras gentes memoratur. Sed videamus, ne forte pulus per tribus erat divisu
Abbreviated transcription (Latin):
as. & unumquẽq in suo ordine resurrec-¬
tionis głas adepturum: &e assumpta pa¬
rabola sua intelligent quȩ inparabolis
scripta sunt: quȩ nunc ꝓpt̾ uelam̃ quod
pofitum ẽ suꝑ cor eoꝵ. neq uident neq
indelligunt: Denq non abiit inquit ex
more in occursum auspiciis. Non enim
more sibi solito. stultis & inanib sensib
rapietur. in animalib mutis. or pecudi¬
bus dei considerans uoluntatem: sicut
hi qui ex his talib auspicia colligunt:
s agnoscet etiã ipse. quia neꝙ de bub
cura est deo: similit̃ neq de ouib neq
de auib aliisq animalib: s si qua de
his scripta sunt ꝓpter homines intelli¬

Expanded text:
as, et unumquemque in suo ordine, resurrecas, et unumquemque in suo ordine, resurrectionis glorias adepturum. Et assumpta parabola sua intelliget quae in parabolis scripta sunt: quae nunc propter velamen quod positum est super cor eorum neque vident, neque intelligunt. Denique non abiit, inquit, ex more in occursum auspiciis. Non enim more sibi solito, stultis et inanibus sensibus rapietur, in animalibus mutis et pecudibus Dei considerans, sicut hi qui ex istis talibus auspicia colligunt, sed agnoscet etiam ipse, quia neque de bubus cura est Deo, similiter neque de ovibus, neque de avibus, aliisque animalibus, sed quia de his scripta sunt, propter homines intelli
Abbreviated transcription (Latin):
uidit balaam quia bonum est inconspec-¬
tu dñi benedicere isrł. & putabit᷑ ex sacri¬
ficiis intellexisse que iinmolauerat: Ubi
enim uidit nullum ad eẽ. demonum. nul¬
lam contrariam potestater uictimis suis
assistere audentem: ex clusosq ẽẽ omnes
malicie ministros. quib uti admaledi-¬
cendum solebat: potuit ex his intellexis¬
se quia bonum eẽt inconspectu dm̃ bene¬
dicere isrł: Ego tam̃ magis illud intelligo᷑
qd popłs ille qui nunc uanus est. &e illi
doctores qui xp̃o non credentes inuanita¬
te popłm detinent. aliquando uisuri st̃.
id est in nouissimis dieb cũ plenitudo gen¬
cium introierit & om̃is isrł ueture ceꝑit
ad fidem xp̃i: illi inqͣm qui nunc ocłos
habentes non uident: tunc uidebunt:
Eleuabunt enim occłos suos adaltiores
&r sp̃ales sensus: ce uidebunt ⁊ intelligent.
quia bonum est in conspectu dñi benedr.¬
cere sp̃alem isrł. Uidebunt uero eum dis¬
positum ꝑ tribus. & ꝑ domos. & ꝑfamili¬

Expanded text:
a bonum est in conspectu Domini benedicere Israel, et putabitur ex sacrificiis intellexisse quae immolaverat. Ubi enim vidit nullum adesse daemonium, nullam contrariam potestatem victimis suis assistere audentem, exclusos esse omnes malitiae ministros, quibus uti ad maledicendum solebat, potuit ex his intellexisse quia bonum esset in conspectu Dei benedicere Israel. Ego tamen magis illud intelligo, quod populus ille qui natus est, et illi doctores, qui Christo non credentes in vanitate popovissimis diebus, cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel venire coeperit ad fidem Christi, illi, inquam, qui nunc oculos habentes non vident, tunc videbunt. Elevabunt enim oculos suos de altiori et spiritali sensu, et videbunt et intelligent, quia bonum est in conspectu Domini, benedicere spiritalem Israel. Videbit enim eum dispositum per tribus, et per domos, et per famili
Abbreviated transcription (Latin):
riuit: Igit᷑ racob habendus est in eoꝵ per-¬
sonis. qui in actib & oꝑe ꝑfecti st̃: isrł uero
illi intelligendi sunt qui studiũ erga sapi
neq enĩ sine fine ẽ. oꝑum ꝑfectio: ubi
adimpleuerit quis omĩa que facere de¬
nerit: ꝑfectio ipsa honoꝵ õperũ domus
eius eẽ dicitur: Eoꝵ uero qui sapientie

Expanded text:
riunt. Igitur Jacob habendus est in eorum perriunt. Igitur Jacob habendus est in eorum personis, qui in actibus et opere perfecti sunt: Israel vero illi intelligendi sunt qui studia erga sapieneque enim sine fine est operum perfectio ubi adimpleverit quis omnia quae facere devenerit, perfectio ipsa operum, bona domus ejus esse dicitur. Eorum vero qui sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ones partite sunt. ⁊ cognationes ꝑ domos
bantur: hoc est om̃is qui erat auiginti
annis & supͣ. masculus qui poterat ꝓcecłe
tuens magnificet &e extollat: S ñ in his
soluis lutere contuenda sententia ẽ qm̃
quidẽ quȩ loquit᷑ balaham. assumpta pa-¬
rabola sua. loquitur: Inparabolis gͦ et
nos qđ dicit᷑ audiamus: Si enim conside¬
res diuisiones illas &e ordines popłoꝵ qͥ
in resurrectione habebuntur inpopło ue¬
ri isrł. quando unusquisq resurget insuo
ordine: si potes intueri trib illas ce plebes.
&e cognationes. in quib non tam carnis et
sanguinis. est cognatio. qm mentis & animi:
tunc intelliges quã bone funt domus iacob.¬
& iacob atq isrł diuersitatem: etiã de hoc
talis quedam distantta habenda est: Domus
est res fundata ac stabilis: ce certus itineris
terminus est: Labernacła uero sunt habi¬
tacła quedã eoꝵ qui semꝑ in uia sunt. ⁊ sẽꝑ
ambulant: nec itineris sui terminũ repꝑe-¬

Expanded text:
es partiebantur, et cognationes per domos bantur, hoc est, omnis, qui erat a viginti annis et supra, masculus, qui procedere poterat iritu contuens magnificet et extollat. Sed non in his solius litterae contuenda sententia est; quoniam quidem, quae loquitur Balaam, assumpta parabola sua loquitur: in parabolis ergo et nos, quod dicitur audiamus. Si enim consideres divisiones illas, et ordines populorum, qui in resurrectione habebuntur in populo veri Israelis, quando unusquisque resurget in suo ordine, si potes, intuere tribus illas, et plebes, et cognationes, in quibus non tam carnis et sanguinis est cognatio, quam mentis et animi: tunc intelliges quam pulchra sunt tabernaculet Jacob atque Israel diversitatem etiam de hoc talis quaedam habenda distinctio est. Domus res est fundata ac stabilis, et certis terminis septa. Tabernacula vero sunt habitacula quaedam eorum, qui semper in via sunt, et semper ambulant, nec itineris sui terminum repe
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit inquit balaam filius beor:
dixit homo uere uidens: Dixit audiens
uerba fortis. qui uisum dei insompnis ui-¬
dit: reuelati ocłi eius: Mirum profecto
est quomodo tante laudis babeat᷑ bala-¬
ham: qui accepta parabola sua hec de se¬
metipso ꝓnunciet: Quomodo enĩ homo
uere uidens balaam sit. qui diuinatiõi
& auguriis oꝑam dederit. qui etiã magr¬
ce studuerit. sic̃ supra ostendimus. ualde¬
ẽ mirum: insi forte ꝓ eo qd̾ supͣ dictũ ẽ.
quia sp̃s dei factus fuerit in ipso: & qͥa
uerbũ dei positum sit in ore eius: hec
de illo putentur tam magna scripta eẽ.
p̃conia: Nec moy ses enĩ nec alius quis
ꝓpħarum: facile inuenietur tantiꝰ lau¬
dibus eleuatus: Unde magis mͥ uident᷑
hec illi popło conuenire. eo tẽpr quo iã
conuersus ad dũm deposuerit uelam̃:
qd̾ erat suꝑ cor suum: Dñs aut̃ sp̃s est.

Expanded text:
edixit, inquit, Balaam, filius Beor. Dixit homo vere videns; dixit audiens verba fortis, qui visum Dei vidit in somnis, revelati oculi ejus. Mirum profecto est, quomodo tantae laudis genus habeat Balaam, qui accepta parabola sua de semetipso pronuntiet haec. Quomodo enim homo vere videns Balaam sit qui divinationi et auguriis operam dederit, qui etiam magiae studuerit sicut supra ostendimus, valde mirum est, nisi forte pro eo quod supra dictum est, quia spiritus Dei factus fuerit in ipso, et quia verbum Dei positum sit in ore ejus, haec de eo putentur tam magna conscripta esse praeconia. Nec Moyses enim, nec alius quis prophetarum facile invenietur tantis laudibus elatus. Unde magis mihi videretur haec illi populo convenire eo tempore quo, jam conversus ad Dominum, deposuit velamen quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
cionem fiant eoꝵ sacrificioꝵ quȩ de-¬
monib immolantur: ut quia ꝑilla
uulnerant᷑ anime. ꝑ ista sanentur.
sic̃ &e hi confirmant: qui medicine
ꝑiciam gerunt. Serpentium nãq ue
ominus confectis ex serpentib perhi¬
bent: Ita gͦ &e sacrificioꝵ demonicoꝵ
uirus. ꝑ sacrificia deo oblata depel¬
litur: sic̃ &e mors iħu. mortem pec̃ci
credentib non sunt dominari:. Et qͥd̃
donec tempus paciebat᷑: sacrificia
sacrificiis opponebant᷑. Ubi uero ue¬
nit ꝑfecta hostra. & agnus inmacła¬
tus. qui tocius mundi tolleret pecca¬
tum: sacͥficia illa que singillatim of-¬
ferebant᷑ deo iam suꝑflua uisa sunt:
cum una hostia om̃is demonũ cultura
depulsa sit. Uerum balaam iste. siue

Expanded text:
tionem fiant eorum sacrificiorum quae daetionem fiant eorum sacrificiorum quae daemonibus immolantur, ut quia per illa vulnerantur animae, per ista sanentur, sicut hi confirmant qui medicinae peritiam gerunt. Serpentum namque ominus sectis ex serpentibus perhibent. Ita ergo et sacrificiorum daemonicorum virus per sacrificia Deo oblata depellitur, sicut et mors Jesu mortem peccati credentibus non sinit dominari. Et quidem donec tempus patiebatur, sacrificia sacrificiis opponebantur. Ubi vero venit perfecta hostia et agnus immaculatus qui totius mundi tolleret peccatum, sacrificia illa, quae sigillatim offerebantur Deo, jam superflua visa sunt, cum una hostia omnis daemonum cultura depulsa sit. Verum Balaam iste sive
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ enĩ sacrificant gentes: demonib
& non deo sacrificant: S ce ꝓpħa simi¬
liter dicit: Sacrifica uerunt demo-¬
niis: & non deo: Cam̃ qm̃ ce lex dĩ de
sacrificiis precepit. & ritum sacrifi¬
candi tradidit filiis isrł: requiratur
fortassis. cur hec cum demoniis dica¬
ta uideant᷑. etiã deo iubeant᷑ offerri:
Et erit quidẽ simplex ⁊ cita respon-¬
sio: ut quẽadmodũ inaliis ostendimꝰ.
quod libellum repudii dari nõ fuit
uoluntas dei. qui qd̃ conrunxerat no-
ita etiã de hoc uideri posse⁊ quia deus
sic̃ ꝑ aliũ ꝓpħam dicit. nõ manducat
est. quia nõ mandaui tibi de sacrr¬
ficiis & uictimis. in die qua eduxi
imbuti fuerant in egypto. mandau̾it
eis ut qui abstinere se non possent ab
immnolando. deo saltim & non demoni-¬
b immolarent: Uidendum tam̃ ẽ: ne
forte aliqua sacrificandi dõ occultior
&e secrecior sit ratio: ne forte inquã
sacrificia que deo offerunt᷑. ad destru-¬

Expanded text:
Quae enim sanctificant gentes, daemoniis Quae enim sanctificant gentes, daemoniis et non Deo sacrificant . Sed et Propheta similiter dicit: Sacrificaverunt daemoniis, et non Deo. Tamen quoniam et lex Dei de sacrificiis praecipit et ritum sacrificandi tradit filiis Israel, requiratur fortassis cur haec cum daemoniis dicata videantur, etiam Deo jubeantur offerri. Et erit quidem simplex et cita responsio: ut quemadmodum in aliis ostendimus, quod libellum repudii dari non Dei voluntatis fuit, qui quod conjunxerat noluita etiam de hoc videri posse, quia Deus sicut per alium prophetam dicit, non manducat est, quia non mandavi tibi de sacrificiis et victimis, in die qua eduxi imbuti fuerant in Aegypto, mandaverit eis, ut qui abstinere se non possunt ab immolando, Deo saltem et non daemoniis immolarent. Videndum tamen est, ne forte sit aliqua sacrificandi Deo occultior ac secretior ratio, ne forte, inquam, sacrificia quae Deo offerunt, ad distinc
Abbreviated transcription (Latin):
Et enum infelix iste balac. putans qd̃ bala¬
ham diuino. ad maledicendũ loci oportu¬
nitas magis defuerit qͣm uoluntas: utiliꝰ
ẽẽ. ratus si mutaret locum: ueni inquit
& ducam te in locum alium si placet deo.
& maledices eum inde: Et assumpsit¬
tis phogor: qui tendit in desertum:
Eos quidẽ quos ds̃ uocat imponit
iuuerticem montis sina: hic aut̃ balac
qui deo contrarius est. imponit inuer¬
ticem montis phagor. balaam: Phagor
aut̃: interpretat᷑ delectatio Inuerticẽ
gͦ delectationis & libidinis: imponit
homines iste balac: Amator enum ẽ uo¬
luptatis inagis ꝗͣ dei: & iccico impoint
eos in summitatem &e uerticem uolup¬
tatis: ut excludat eos a deo: Excludens
enum & deuoratio: interpretat᷑ balac.
Ideo deniq & inheremum tendit phaͥgo
idẽ. ad ea que herema sunt. &e deserta a¬
deo negocia: Et dixit balaam adbalas.
Et fecit balac sic̃ dixit illi balaams
or obtulit uitulum ⁊ arietem. suꝑ arã
Aꝑta quidẽ apłi sententia est: dicentis

Expanded text:
 Infelix iste Balac, putans quod Balaam divino, ad maledicendum loci opportunitas magis defuerit quam voluntas, utilius esse ratus si mutaret locum. Veni, inquit, et educam te in alium locum, si placet Deo, et maledices eum inde. Et assumpsittis Phogor, qui tendit in desertum. Eos quidem quos Deus vocat, imponit eos in verticem montis Sina. Hic autem Balac, qui Deo contrarius est, imponit Balaam in verticem montis Phogor. Phogor autem interpretatur delectatio. In verticem autem delectationis et libidinis imponit homines iste Balac. Amator ergo est voluptatis magis quam Dei. Et idcirco imponit eos in summitatem et verticem voluptatis, ut excludat eos Deus. Excludens enim et devoratio interpretatur Balac. Ideo denique ad eremum tendit Phogor, id est, ad ea quae erema sunt, et deserta Deo negotia. Et dixit Balaam ad Balac:Et fecit Balac sicut dixit Balaam. Et obtulit vitulum et arietem super aram. Aperta quidem Apostoli sententia est dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
uidet ⁊uere audit uerba fortis. ⁊ uisũ
dei uidet insompnis: id÷ ea que insõpniᷤ
danieli ꝓpħe tp̃ra designata sunt. uide¬
bit impleta: iuisiones illas que insõp¬
nis ad illum. delate sunt uidebit: hoc
ẽ. intelliget ⁊ agnoscet: occłis reuelatis:
Efficietur enim similis his qui dicebãt.
Nos aut̃ om̃s reuelata facie głam dñi
speclam᷑: in eandem immaginẽ trans

Expanded text:
erba fortis, et visum Dei videt in somnis, id est, ea quae in somnis Danieli prophetae tempora designata sunt, videbit impleta, et visiones illas quae in somnis ad illum delatae sunt videt, hoc est, intelliget, agnoscet, et oculis revelatis efficitur similis, qui dicebant: Non autem omnes revelata facie gloriam Domini speculabimur, eadem i
Abbreviated transcription (Latin):
emendau̾at. siue scd̾m illam figurã
qua diximus eum ꝑsonam denere
doctoꝵ ac phariseoꝵ plebis incredu-¬
le: instaurat adhuc hostias ce p̃para-¬
ri sacrificia iubet: In his enim omnẽ¬
spem gerunt: hi quoꝵ cor non reci¬
pit fidem xp̃i: S quid sequitur: Et¬

Expanded text:
m iste sive secundum illam figuram qua diximus eum personam tenere doctorum ac Pharisaeorum plebis incredulae, instaurat adhuc hostias et praeparari sacrificia jubet. In his enim spem gerunt hi quorum cor non respuit fidem Christi. Sed quid sequitur? Cu
Abbreviated transcription (Latin):
que futura erant de isrł uł iacob Au-¬
disse quoq eum uerba fortis dicit. in eo
cum uenit ad eum ds̃. ce dixit ei in
sompnis: uerbum qd̵ dedero inore tuo
hoc obserua ut loquaris: & hoc erit ui¬
sum dei quod uidit in sompnis: &e per
hȩc reuelatos eẽ occłos eius asserit:
quia potuit uidere que uidit. Hec qͥdẽ.
dehis: que in p̃facione sua balaam in

Expanded text:
quae futura erant de Israel vel Jacob. Audisse quoque eum verba fortis dicet in eo, cum venit ad eum Deus, et dixit ei in somnis. Verbum quod dem in ore tuo, haec observa ut loquaris: et hoc erit visum Dei quod vidit in somnis. Et per haec revelatos esse oculos ejus asserit, quia potuit videre quae vidit. Haec quidem de his quae in praefatione sua Balaam in
Abbreviated transcription (Latin):
si colu ambigebas nunc pro-¬
bamus: duin & michi scĩtas tua
tuo loquor: ip̃a scedula ⁊ muti
t̃ dicis orrgenis multos errore deceptos.
ati st̃ simplices: auit ab erudito uiro er¬
itib subuenit᷑. E qͥa meȩ paruitatis que¬
ris sentñtiam. utrũ scd̃m fre̾t faustinum
penitꝰ respuendꝰ sit. an scd̃m quosdã legendꝰ
ex parte: ego orrgenem ꝑꝑ erucditionẽ sic
interdũ legendum arbitror. qͦmͦ t̾tullia nũ
⁊ nouatũ. arnobium ⁊ apollinarem: &̾ non¬
nullos eccłiasticos scͥptores. g̃cos parit᷑ ⁊ lati¬
uidentur mͥ illi maledicto ꝓpħico subta-¬
cere: Ue his qui dicunt bonum malum.
i malum bonum: qui faciunt amarũ
dulce:⁊ dulce amarum. Nec enĩ ꝓpt̃
doctrinam eiꝰ praua suscipienda sunt
dogmata: nec ꝑꝑ dogmatum pͣuitatem.
si quos com̃tarios in scripturas scãs uti¬
les edidit. penitꝰ respuendi sunt. d̾ si con¬
tenciosum inter se amatores. ⁊ obtrec-¬
tatores eus funem duxerint⁊ ut nicħ

Expanded text:
si olim ambigebus, nunc probauimus, dum et mihi sanctitas tua tuo loquor: ipsa scidula et mutidicis Origenis multos errore deceptos eantati sunt simplices aut ab erudito uiro errantibus subuenitur. et quia meae paruitatis quaeris sententiam, utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit an secundum quosdam legendus — ex hac parte ego —, Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum et Nouatum, Arnobium et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latiuidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, penitus respuendi sunt. quod si contentiosum inter se amatores eius et obtrectatores funem trahunt, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
esurientes: ipse rursũ esurire se fa¬
tet᷑ cum dicit. esuruu & dedistis mͥ
manducare: & it̾m cũ ipse sit aqua
uiua. & potum det omnib sicientib:
rursum ipseꝰ ad samaritanam. da mͥ
bibere: Sic & ꝓpħicus sermo cum ip¬
se potum det sicientib: nichilominꝰ
ipse abhis potari dr: cum studiosoꝵ
exercitia & ugilantias suscipit. Ista
gͦ talis anima que agit cuncta paci¬
enter. que tam ꝓinta ẽ & tanta eru-¬
dicione subnixa:. quȩ deꝓfundis hau¬
rire scientie fluenta consueuit: ipsa
potest copulari miptiis xp̃i. Nisigͦ
cotidie uenias ad puteos. nͥ cotidie
haurias aqͣs: ñsolum alios potare ñ
pot̾is: s ipse qͦ sitim uerbi dei paci¬
eris. Audi & dñm dicentẽ in euuan¬

Expanded text:
esurientes; ipse rursum esurire se faesurientes; ipse rursum esurire se fatetur, cum dicit, Esurivi, et dedistis mihi manducare : et iterum cum ipse sit aqua viva, et potum det omnibus sitientibus; rursum ipse dicit ad Samaritanam, Da mihi bibere : sic et propheticus sermo, cum ipse potum det sitientibus; nihilominus ipse ab his potari dicatur, cum studiosorum exercitia et vigilantiam suscipit. Talis ergo ista anima, quae agit cuncta patienter, quae tam prompta est, et tanta eruditione subnixa; quae de profundis haurire scientiae fluenta consuevit, ipsa potest copulari nuptiis Christi. Nisi ergo quotidie venias ad puteos, nisi quotidie haurias aquas; non solum alios potare non poteris, sed ipse quoque sitim verbi Dei patieris. Audi et Dominum in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
rent inqͥt bibentes. Myst̾i̾a sunt.
cuncta que scͥpta sunt. Qult & te
dnm. Quia gͦ uult te sibi despon¬
sare : p̃mittit adte istũ puerũ. Pu¬
er iste sermo ꝓpħicus ẽ: qͣm nͥ pͥus
susceꝑis. nub̃e. xp̃o ñ pot̾is. Scito
tantũ scit haurire ut etiã his suf¬
fitiat qͥ ir racionabiles & ꝑuersi
uident᷑. quorũ figuram tenent
cameli: ut & ipse possit dicere. qͥa
sapientib & insipientib debitor
sum. Deniq sic dixerat incorde
suo: puer iste. Ex his inqͥt uirgini¬
xerit mͥbibe tu & camelos tuos
ad aquabo: ipsa erit sponsa dñi
mei. Sic gͦ rebecca que int̾p̾tatur
pacientia. ut uidit ꝓuerũ & inspe¬
xit propheticumᷝ. de ponit de hu
mero hẏdriam:. Deponit enim ela¬
tam grece facundie adrogantiam:
& ad humilẽ acsimplicẽ ꝓpheticum
net figurã: qͦmͦ potat᷑ a rebecca: qͣm
ipse magis potare deberet: Cide gͦ
ne forte sicut & dominꝰ iħc cum ipse
sit panisuite. & ipse pascat anunas

Expanded text:
rent, inquit, bibentes . Mysteria sunt rent, inquit, bibentes . Mysteria sunt cuncta, quae scripta sunt. Vult et te Dominum . Quia ergo vult te sibi desponsare, praemittit ad te puerum istum. Puer iste sermo propheticus est, quem nisi prius susceperis, nubere Christo non poteris. Scito tantum scit haurire, ut etiam iis sufficiat qui irrationabiles et perversi videntur, quorum figuram cameli tenent; ut et ipse possit dicere, quia sapientibus et insipientibus debitor sum . Denique sic dixerat in corde suo puer iste, Ex his, inquit, virginixerit mihi, Bibe tu, et camelos tuos adaquabo, ipsa erit sponsa domini mei . Sic ergo Rebecca, quae interpretatur Patientia, ut vidit puerum, et inspexit propheticmero hydriam; deponit enim elatam graecae facundiae arrogantiam: et ad humilem et simplicem propheticum net figuram; quomodo potatur a Rebecca, quam ipse magis potare deberet? Vide ergo ne forte sicut et Dominus Jesus, cum ipse sit panis vitae , et ipse pascat animas
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd. ex his que lecta sunt. Nam
& apłs dicit de huuiscemodi sermo¬
nib. quia in int̾p̃tabiles sunt ad dicen¬
dum: qm̃ uos inquit in becilles facti
estis ad audiendũ. Uideamꝰ tam̃ hoc:
qͦd nobis rͣecitatũ ẽ. Rebecca inquit
ueniebat cum filiab ciuitatis: hauri¬
re aꝙͣ deputeo. Rebecca cotidie ueni¬
ebat ad puteos: cotidie hauriebat
aqͣm. Et quia cotidie uacabat ad
puteos: iccirco inueniri potuit apuero
abraham: ⁊ inmatͥmoniũ sociari isaac.
Hec fabulas putatis eẽ: & hystoriaᷤ
narrare in scͥpturis spm̃ scm̃: Animar᷑
est ista eruditio. & spĩtalis doct̾na:
domũ referre: sicut faciebat & scã
rebecca. Quȩ ñ alit̾ iungi potuisset
tanto patriarche isaac qͥ ex reꝓmis¬
sione natꝰ ẽ: nͥ hauriendo aqͣs: &
intantũ hauriendo: ut ñ solũ po-¬
tare possit eos qui domi sunt: sed
et puerum abrabȩ. Et ñ tantũ
puerũ: s & eo usq habundaret aqͥs
quas hauriebat deputeis: ut & ca-¬
melos posset adaqͣre.: usqueqͦ cessa¬

Expanded text:
cere ex his quae lecta sunt. Nam et Apostolus dicit de hujuscemodi sermonibus, quod interpretabiles sunt ad dicendum; quoniam vos, inquit, imbecilles facti estis ad audiendum . Videamus tamen hoc quod nobis recitatum est. Rebecca, inquit Scriptura, veniebat cum filiabus civitatis haurire aquam de puteo . Rebecca quotidie veniebat ad puteos, quotidie hauriebat aquam: et quia quotidie vacabat ad puteos, idcirco inveniri potuit a puero Abrahae, et in matrimonio sociari Isaac. Haec fabulas putatis esse, et historias narrare in Scripturis Spiritum sanctum? Animarum est ista eruditio, et spiritualis doctrina, domum reportare: sicut faciebat etiam sancta Rebecca; quae non aliter jungi potuisset tanto patriarchae Isaac, qui ex repromissione natus est, nisi hauriendo aquas: et in tantum hauriendo, ut non tantum posset potare eos qui domi sunt, sed et puerum Abrahae: et non tantum puerum, sed et eousque abundaret aquis, quas hauriebat de puteis, ut et camelos posset adaquare, Usquequo cessa