comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solũ gͥ uoxtua so¬
net saudes dei. s
⁊ opera tua ꝯcordẽt
cũ uoce tua. Cum
nore cantaũis sile¬
bis aliqñ uita. S
sic canta. ut nuĩꝙͣ
rexisti. Cum enĩ laudat᷑ d̾s debo¬
no oꝑe tuo laudas dm̃. ⁊ cũ blasphxmat᷑ d̾s de
malo opere tuo blasphemas dm̃. Si gͦ qd̾ man¬
oucas ⁊ bibis ad refectionẽ corꝑis sinmiꝰ repara¬
it mortali. ⁊ fragili ista supplem̃toꝵ solatia ci¬
ture debitum ĩmoderatõe uoracitatis excedas
⁊ iunolentia te ingurgites. qnͣtas libet laudes
del. liungna tua sonet. uita blasphematur¬
Seqr̃. Et sine offensione estote iudeis. qui
abhorrent ydola. ⁊¬
gentib q̃ sic ñ ar¬
guuntur. s in suo¬
errore firmantur
in firmos qui sũt
offendicula. dum
eoꝵ exemplo ad he¬
rent. hus q̃ inimi¬
ta sũt deo. estote di
co. ut placeatis oĩbͤ
sic̃ ⁊ ego qui ꝑ om̃ia
oĩb placeo. Sine sca¬
ñdalo cuiꝰ quã agẽs¬
hoc ẽ enĩ ꝑ om̃ia oĩ¬
b placete sine scã¬
dalo cuiꝰqmͣ ag̾e

Expanded text:
solum ergo vox tua sonet laudes Dei, sed etiam opera tua concordent cum voce tua. Cum enim voce cantaveris, silebis aliquando vita. Sed sic canta, ut nunquam emiam perrexisti. Cum enim laudatur Deus de bono opere tuo, laudas Deum: et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis, ad refectionem corporis sumis, reparait mortali et fragili ista supplementorum solatia, ci modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites, quantaslibet laudes Dei sonet lingua tua, vita blasphemat. Et sine offensione estote Judaeis, qui abhorrent idola, gentibus, quae sic non arguuntur, sed in suerrore firmantur; infirmos qui sunt offendicula, dum eorum exemplo adhrent his quae inimica sunt Deo. Estote, co, ut placeatis omnibus, sicut et ego, qui per omnia ibus placeo, sine scandalo cujusquam agHoc est enim per omnia omnibus placere, sine scadalo cujusquam agere
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. ac si decaluetur¬
ueatuR. qd̾ i fiet utiq quid̾ aut de¬
caluabr̃ aut tondebit᷑ qd̾
lata decaluet.s ⁊¬
tondeat᷑. s si fpe ẽ.
est mulieri tõ¬
cap̃suũ. Uir quid̃.

Expanded text:
em, ac si decalvetur: quod et fiet utique quia aut decalvabitur aut tondebitur. Quod lata decalvetutondeatur; sed si turpe est mulieri tocaput suum. Vir
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e. In aliis enĩ uͥo¬
pus est. pot̃ uelare.
S ñ dũ suo iudici se
offert. ⁊ colloquitur
ubi ꝯditionẽ suam

Expanded text:
e. In aliis enim, ubi opus est, potest velare, ndum suo judici se et colloquitur, ubi conditionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
cui ñ dñant᷑ pecc̃a renouamini admod̾ nomi
hõis. Et nota qd̾ hic ẽgn̾alis ꝓhibitio. ⁊ gu̾ał
iussio ꝓhibitio enĩ ẽ. Nolite ꝯ for. huic scło¬
ad nõ ꝯcupiscẽ. hoc addilig̾e. illud ad̾ ꝯtine¬
ciam. hoc adiusticiã. slud ad dedinandũ
amalo. hoc ad faciend̾ honũ. Nõ ꝯcupiscendo
enĩ uetustate expoliam᷑. ⁊ diligendo nouitate

Expanded text:
cui non damnantur peccata reformamini ad modum novi hominis. Et nota quod hic est generalis prohibitio, et generalis jussio; prohibitio enim est, nolite conformari huic sad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad justitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. Non concupiscendo enim, vetustate exspoliamur; et diligendo, novitate
Abbreviated transcription (Latin):
accẽsa formã ꝯcupiscẽ¬
cie scłaris amittit. ⁊¬
i deo sereferens ei tãꝙͣ
incõmutabili fornie¬
subdita reformat᷑. ⁊¬

Expanded text:
accensa, formam concupiscentiae saecularis amitti Deo se referens ei tanquam incommutabili formaesubdita reformatur
Abbreviated transcription (Latin):
nis adpñiam. qui titubau̾unt inꝑsecuti¬
one illa. ministri aũ antixp̃i gaudebunt ilłł
Dieb ducentes uxores ⁊ ounua celebrantes
⁊ ioca diu̾sigñis exercentes. ac dicentes. licet
securitatẽ. ⁊ tũ talia dixint. Suꝑucniet eisĩt.
ita grauis. ⁊ subitus. Sic̃ ẽ dolor mulieris

Expanded text:
nis ad poenitentiam qui titubaverunt in persecutione illa. Ministri autem Antichristi gaudebunt illis diebus ducentes uxores, et convivia celebrantes, et joca diversi generis exercentes ac dicentes: Licet securitatem. Et cum talia dixerint, superveniet eis interitus ita gravis et subitus, sicut est dolor mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃e rendet fuerũt
quẽ non falleret̃
ueus. dõe sunt pro¬
missiones adeo. pła¬
rit̾ dicit promissio¬
missa ẽ. ⁊ semini etꝰ¬

Expanded text:
Respondet: Fuerunt quem non falleret Deus, dictae sunt promissiones a Deo. Pluraliter dicit promissiomissa est: Et semini e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dolore. qd̾ addidit. ut hinc maxime mo¬
u̾et eos cũ ꝯsid̾arent. quomodo precio em̾t
possessionẽ qmͣ ĩ cis amittebat. Uelita n̾e fa¬
pylato .i. ita peccatis. sic̃ peccauit pylatus
ꝓscrilendo eum. Et dum insufficientem
lo.pꝰqm̃ galathas

Expanded text:
m dolore, quod addidit, ut hinc maxime moveret eos, cum considerarent quo pretio emerit possessionem quam in eis amittebat. Vel ita: Vere faPilato, id est ita peccatis, sicut peccavit Pilatus Jesus proscribendo eum, et dum insufficientem lo. Postquam Galatas
Abbreviated transcription (Latin):
tib faisis. ꝓp̃c c̾cifixꝰ e̾. ut purꝰ hõ sñ salute
serpentes magoꝵ hic ẽ sumꝰ sac̃ dos ĩ lege:
incuiꝰ morte qui sanguinẽ ꝓximi fud̾ant ig¬
norant̃. ⁊ ob id metuentes adciuitatẽ refu¬
gui se ꝯtulerãt. absoluebant᷑. ⁊ securi fiebãt
ametu. Ita morte. xp̃i dampnato suꝑbo sa¬
lus nr̃a ꝓcurata ẽ. qd insinuabat in effa¬
bile nom̃ dnĩ scptum inlamina aurea sũ¬
cuiꝰ legał iste sacerdos g̾it ꝑsonam. est nob̃
ꝑ passionẽ actor ⁊ reparator uite ꝑadam a¬
misse. uñ. Qui ascendit sr̃ occalũ dñs no¬
m̃ illi. Occasum .n. mortis xp̃c ascendit.
.i. triumphauit diabolũ ⁊ morte dampnaũ
M oculis stultoꝵ uidet᷑ ꝯdempnatꝰ tm̃ et
ineoꝵ sensu crucifrus ut homo inqͦ nłła

Expanded text:
tibus falsis Christus crucifixus est, ut purus homo sine salute serpentes magorum. Hic est summus sacerdos in lege, in cujus morte qui sanguinem proximi fuderant ignoranter, et ob id metuentes ad civitatem refugii se contulerant, absolvebantur, et securi fiebant a metu. Ita Christi morte damnato superbo salus nostra procurata est, quod insinuabat ineffabile nomen Domini, scriptum in lamina aurea sucujus iste legalis sacerdos gerit personam, est nobis per passionem auctor, et reparator vitae per Adam amissae. Unde: Qui ascendit super occasum Dominus nomen illi . Occasum enim mortis Christus ascendit, id est triumphavit, diabolum et mortem damnando. Sed oculis stultorum videtur damnatus tantum, et in eorum sensu crucifixus ut homo, in quo nulla
Abbreviated transcription (Latin):
recte istructi fu̾itis. Quis uos fascinauit
.i. decepit. u̾itati ñ obedire u̾itas emĩse ingerit
uob̃ ⁊ uos ei ñcreditis. ⁊ quis uos ita fascina
ñ uideatis. sic̾ magicis ludificationib. alit̾ q̃¬
dam oculis hominũ ostendunt᷑ qmͣ sunt. ⁊
scinatio uulgo. qui nocet infantib. dñr
ant demones. Simlit̾ inuidia tamꝙͣ. fasci¬
nus urit. Inuidus enĩ ñ mͦ sibi nocet cũ ali¬
ena felicitate tabescit. S ⁊̃ hiis inquib ali¬
qua bona ẽẽ incipiunt. Uñ in libro quisa¬
pͥĩa sadomonis s̃ scribit᷑. fascinatio mali¬
gnitatis obscurat bona. Sic fc̃m est. ut
Iuidi tamqm fastinantes nocuer̃t
galathis nuper inxp̃o renatis. ut id̾
galathe fidei sto macho nauseante ci
fascinatione enen̾̃it ostendit subders. añ¬

Expanded text:
facinavit, id est decepit, veritati non obedire? Veritas enim se ingerit vobis, et vos ei non creditis. Et quis vos ita fascinav oculos est non videatis, sicut magicis ludificationibus aliter quaedam oculis hominum ostenduntur quam sint, scinatio vulgo quod nocet infantibus. Dicuant daemones. Similiter invidia tanquam fascinus urit. Invidus enim non modo sibi nocet, cum aliena felicitate tabescit, sed etiam his in quibus aliqua bona esse incipiunt. Unde in libro qui Sapientia Salomonis inscribitur: Fascinatio malignitatis obscurat bona . Sic factum est ut invidi tanquam fascinantes nocuerint Galatis nuper in Christo renatis, ut iidem Galatae fidei stomacho nauseante cibfascinatione evenerit ostendit subdens: An
Abbreviated transcription (Latin):
uł scd̃ aliã litterã
q̃ ẽ. Nõ sũ ingͣtus
gr̃e dei. ut ei cõparẽ¬
cam ꝑ legem ẽẽ ĩti¬
ciam. nec debeo. Si

Expanded text:
um aliam litteram, est: Non sum ingratus gratiae Dei, ut ei comparecam per legem esse justitiam. Nec debeo: Si
Abbreviated transcription (Latin):
mus aũ. Hactenus
egit de altitudine
scĩe sue. hic agit defra
gilitate carnis qm re
illuxit ad illuminati¬
onẽ sc̃ie. s istũ the¬
saurum .i. scĩam istã
qua alios dicemꝰ ha
sa sunt fictilia. ⁊ u̾e
qr patim᷑ tribulatõe
in om̃ib. ⁊ qr nullus
m̃odꝰ tribulandi abẽ.
s de thesauro bñ cõ¬
scii. nõ angustiam᷑.
in aĩo. deinde aꝑte
q̃z dam tribulatões
enum̾at dicens. Apo¬
ãdeo. ut necessaria de¬
sint. Aporos enĩ g̾ce
a deo. qr d̾s pascit nos
ĩpatimur ꝑ secutr̃em
de loco ad locũ. s nõ
derelinquimi. adeo qͥn
tͥhesaurũ custodiat
humiliam᷑. i. affligĩ¬

Expanded text:
mus autem. Hactenus egit de altitudine scientiae suae, hic agit de fragilitate carnis quam rilluxit nobis ad illuminationem scientiae, sed istum thesaurum, id est scientiam istam qua alios ditemus, hsa sunt fictilia. Et vere, quia patimur tribulationem in omnibus, quia nullus modus tribulandi abest: sed de thesauro bene conscii non angustiamur in animo. Deinde aperte quasdam tribulationes enumerat, dicens: Apoadeo ut necessaria desint. Aporos enim Graeca Deo, quia Deus pascit nos. Et patimur persecutionem, de loco ad locum; sed non derelinquimur, a Deo, quando thesaurum custodiat. Humiliamur, id est affligi
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ mor¬
tificationẽ
pore nr̃o tir¬
cumferen¬
tes. ut ⁊ui¬
ta ihu inco¬
iporib no¬
stris mani¬
festetur. Sẽ
ꝑenim noᷤ
qui uiuimꝰ
in mortem
tradimur
manifestet᷑
incarne no¬
stra morta

Expanded text:
er mortificationem pore nostro circumferentes, ut et vita Jesu in corporibus nostris manifestetur. Semper enim nos qui vivimus, in mortem tradimur manifestetur in carne nostra morta
Abbreviated transcription (Latin):
luce fu̾at tenebrosũ. pꝰea u̾o as¬
cedente luce qd̾ fr̃m ẽ. meliꝰ rodditur in quo ꝓfici¬
entis hõie affectio sig̃catur. Unde apłs loquẽs
ad fideles ait. fuistis enĩ aliqñ tenebre. nunc ã
lux in dño. ille hoc fecit. quicũ tenebre ẽẽnt sr̃
ex quo nõ potest intelligi. quod tenebre sempit¬
ne fu̾int. sicut quidam legis calũpniatores im¬
ponunt eiusdem legł scriptori sensisse qui po¬
cius ostendit eas cepisse cũ dixit. In prĩcipio fec̃
d̾s celũ ⁊ t̾rã. t̾ra aũt erat inuisibił ⁊ in cõpo

Expanded text:
luce fuerat tenebrosum; postea vero accedente luce, quod factum est, melius redditur, in quo proficientis hominis affectio significatur. Unde Apostolus loquens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Ille hoc fecit, qui cum tenebrae essent super Ex quo non potest intelligi quod tenebrae sempiternae fuerint, sicut quidam legis calumniatores imponunt ejusdem legis scriptori sensisse: qui potius ostendit eam coepisse, cum dixit: In principio fecit Deus coelum, etc. Terra autem invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
manebr̃. ꝑ hoc dat omni a fiduciã. ut nõ
tuneamꝰ dissolui decorpore iuolentia ĩfideli¬
um. qr s̃parata ẽ habitatio incelis et̾na
nt detemporali. ⁊ t̾rena expulsi. ĩppetua do¬
mo recipiamur. Seqr. ¶Iam ⁊ in hoc qi¬
dico qd̃ habebimꝰ¬

Expanded text:
hoc dat fiduciam, ut non timeamus dissolvi de corpore violentia infidelium, quia praeparata est habitatio in coelis aeterna, ut de temporali et terrena expulsi in perpetua domo recipiamur. Nam et in hoc. QDico quod habebim
Abbreviated transcription (Latin):
qñ eẽ ⁊ sp̾uale. si¬
tut .n. aĩales sumꝰ¬
fc̃s ẽtarnalis in
animã uiuentem
resurcectõe in sp̃m¬
uiuificantẽ ꝙ sic

Expanded text:
e; sicut enim animales sumufactus est carnalis in animam viventem,resurrectione in spvivificantem. Quod sic
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ me̾. ĩ intenti¬
one mea est. ⁊ nor¬
.i. affirmatio. ⁊ ne¬
leuis erat. ⁊ gtã maioris cõmodi it̃ hoc dimise
rat. unde ⁊ mendar dicebat᷑. qd̾ modo purgat᷑
ostendens se ñ leuit̾. s excõsilio fecisse. non
m̃titum eẽ. qr ñ erat. inintentõe sua cũ il¬
dax. qui dicit falsum qd̾ putat ueꝵ. qi qnͣtũ
in se esti nõ fallit. s fallitur Econtra m̃titur
ille. qui dic̾ ireꝵ qd̾ putat fłm. nec ille ẽ lib̾
am̃datio. quiore nesciens loquit᷑ ueꝵ. sciens ã¬

Expanded text:
d est in intentione mea, est et noaffirmatio et nelevis erat, et gratia majoris commodi hoc iter dimise Unde et mendax dicebatur, quod modo purgat, ostendens se non leviter, sed ex consilio fecisse, nec mentitum esse, quia non erat in intentione sua cum ildax, qui dicit falsum quod putat verum: quia quantum in se est non fallit ipse, sed fallitur. Econtra mentitur ille, qui dicit verum quod putat falsum, nec est liber a mendacio; qui ore nesciens verum
Abbreviated transcription (Latin):
tare bñdictionẽ rep̾¬
batus ẽ. a deo. ysaac
oftrmante b̃ndictio¬
nẽ. qmͣ fec̾at iacob.
Ita cauendũ est. istis
ne cum pꝰ mortẽ debe¬
rent reciꝑe bũdictio¬
nem. reꝑbentur. ⁊ pe¬
nitentia eis ñ ualeat̃
Tunc enĩ infructuo
rei figura. nec esau ꝓ¬
fuit. unde subd̾. Nõ¬

Expanded text:
re benedictionem reprobatus est a Deo. Isaac confirmante benedictionem quod fecerat Jacob. Ita cavendum est istis, ne cum post mortem deberent accipere benedictionem reprobentur, et poenitentia eis non valeat: tunc enim infructuos cujus rei figura nec Esau profuit. Unde subdit: No
Abbreviated transcription (Latin):
Lacrime .ii. ille pociꝰ¬
fuerunt erindigna¬
dolore amissi hono¬
ris. qm̃ exhumili¬
enĩ. Dixerat imo
nuerat. ne quis de¬
sit gr̃e hiis modis
qͦs subdidit. nec de¬
bet aliquis deesse ꝑa

Expanded text:
Lacrymae enim illae potiuerunt ex indignadolore amissi honoris, quam ex humilienim dixerat et nuerat, ne quis desit gratiae his modis os subdidit. Nec debet aliquis deesse,
Abbreviated transcription (Latin):
se iactare. qr tem̾i¬
tas est qd̾ faciunt ⁊
dico. ĩllos audere
oriantur. qr ut ma¬
gni uideantur de
came seiactant. Apo¬
stolus ã siquid de
cia dic̾. facit. s ut
eos humiliet. H¬
brei. ⁊c. Dico qͥd̾
inquo quis audet¬
⁊ ego ita. ut inhis
apparet. hebrei sũt
lingua ⁊ uatione
⁊ ego. Isrłite sunt
Sem̃ habrahesut.

Expanded text:
se jactare, quia temeritas est quod faciunt, et egdico illos audere, oriantur, quia ut magni videantur de carne se jactant. Apostolus autem si quid de tia facit, sed ut eos humiliet. Hebraei, etc. Dico quod in quo quis audet et ego, ita ut in his apparet. Hebraei sunt lingua et natione, et ego. Israelitae sunt Semen Abrahae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dico ut minius sa¬
pieus. qmͣ deberẽ
qͣr nõ est hõis se
laudare. ꝑ hoc ostẽ¬
dit se coãatũ ĩ iau¬
dem suã ꝓrupisse
do sit minist̾ xͥ¬

Expanded text:
us sapiens, quam deberem, quia non est hominis se laudare. Per hoc ostendit se coactum in laudem suam prorupisse.do sit minist
Abbreviated transcription (Latin):
głia qd̾ non delere¬
debeatis sapientes
tur. qd̾ tales suffertis.
Sustiuetis enĩ. hãc
iniuriam. s. siquis re¬

Expanded text:
gloria, quod non debedebeatis, sapientes, tur, quod tales suffertis. Sustinetis enim hanc injuriam, si quis re
Abbreviated transcription (Latin):
flemur. net inde sue¬
tũhamus. uł doleamꝰ¬
Nota qd̃ głia. ⁊ ign¬
obilitas partes sũt
uangelii. ut p̃dicemꝰ ea q̃ indentur głosa¬
⁊ sunt. ⁊ ignobilitatẽ. ut pudeat p̃dic̾ate ñ.¬
⁊ ea u̾ba eimiangelii. q̃ quidam horrent:
Eodem mͦ exhibeamus nos ministros:
famã habemus de aliquo bono oꝑe. Item ex¬
hibramꝰ nos deo hñti. Ut seductores. ap̃¬

Expanded text:
flemur, nec inde sucumbamus, vel doleamuNota quod gloria et ignobilitas partes sunt m Evangelii, ut praedicemus ea quae videntur es sunt, et ignobilitatem, ut non pudeat praedicare etiam ea verba Evangelii quae quidam horrent. Eodem modo exhibeamus nos ministros, famam habemus de aliquo bono opere. Item, exhibeamus nos, habiti ut seductores ap
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ elatio aĩe suꝑhis
q̃ digna sunt erul¬
tantis. dequo le¬
gitur. ñ ẽ impiis.
gaudere dicit dñs.
tant. pacientia ad

Expanded text:
et elatio animi super e digna sunt exsultantis. De quo lgitur: Non est impiis gaudere, dicit Dominus. tant, patientia ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi. hec q̃ enum̃aui
sunt opera carnis.
s ista sunt opera
ñ nominat opera
tenda sunt. ⁊ ħ ẽ
qd̾ ait. fructꝰ aũt

Expanded text:
 Haec quae enumeravi sunt opera carnis, ista sunt opera on nominat opera, tenda sunt. Et hoc est quod ait: Fructus aut
Abbreviated transcription (Latin):
cat. ut diues fiat. ñ dm̃ inuosat. siam tũ dicis
u̾s da mͥ diuitias nonuisut ad te d̾s ip̃ẽ ueni¬
at. s ut duntie ueniant adte. Deus aũ gͣtis
se uult coli. ⁊ diligi. ħ e̾ enĩ caste amare. ñ qd̾
dat aliquid p̃cerse. s qr dat se talib dicit apo¬
stolus. Qui ĩuocant .no. do .ni .i.xͥ.i. saluatoris

Expanded text:
non invocat. Nam, cum dicis: Deus, da mihi divitias, non vis ut ad te veniat ipse Deus, sed ut divitiae veniant ad te. Deus autem gratis se vult coli et diligi. Hoc est enim caste amare, non quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Talibus dicit Apostolus; Qui invocant nomen Domini nostri Jesu Chris
Abbreviated transcription (Latin):
exploratores dcĩ sũt. si hoc illũ fac̃e uolebãt
qd̾ fc̃urus erat. s pp̃ istos ñ fecit. Smn aũ nõ
erat ft̃urus. sñ dubio pp̃ istos fecit. litt̃a ħ ĩ¬
dicat. qr cessit ⁊ hystoria fc̃m exclamat. qͣ¬
modo enĩ ad hora uggaret se cessisse quinũ¬

Expanded text:
lum facere volebant quod facturus erat? sed propter istos non fecit. Sin autem non erat facturus, sine dubio propter istos fecit. Littera hic indicat quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo enim ad horam negaret se cessisse, cu
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓbetꝰ pp̃uideos thimotheum circũtidis¬
se. ille enĩ poss dic̾e se nec ad horam cesscisse
qui nũqmͣ inueniret᷑ cessisse: nec ad horam
enĩ cessit. qui nũ qmͣcessit. qd̾ si aliqñ cessit
quomͦ nec adhorã cessit: cur dicit se ñ cessis¬
se pp̃ falsos fr̃es. si ꝑ se fcũrus erat: aut .N.
cessurꝰ pp̃ falsos fr̃es ñ cessit. aut ñ cessinus
pp̃ falsos fĩs cessit. U Num enĩ ex hiis du¬
oͣb restat intelligi. Cessit gͦ muitus nõ
sponte pp̃ illos̾ faciens qd̾ ꝑ se ñ fac̃et. hu¬
milians se logi cntumciso tymotheo. ut
colus ⁊ scandalũ iudeoꝵ cessaret. qui ꝑati
erant ꝯmou̾e tumultũ ⁊ seditionẽ. S illũ
filiũ iudee ĩ cirrũtisũ susciꝑet. ⁊ ep̃m ordina¬
apłoꝵ inde data erat ubi dicebat᷑. nõ opor¬
tere dos cucuncidi. S uidei credentes circũ¬
cidebant filios suos. nec epła apłoꝵ hoc
uetabat. nec dehiis aliquid significau̾at
Uñ nec tytus ẽ ꝯpulsus curũcidi. qui degͤ¬

Expanded text:
er Judaeos Timotheum circumcidisse? Ille enim posset defendere se nec ad horam cessisse, qui nunquam inveniretur cessisse. Nec ad horam enim cessit qui nunquam cessit: quod si aliquando cessit, quomodo nec ad horam? Cur etiam dicit se cessisse propter falsos fratres, si per se facturus erat? aut enim cessurus propter falsos fratres non cessit, aut non cessurus propter falsos fratres cessit. Unum enim ex his duobus restat intelligi. Cessit ergo invitus, non sponte, propter illos faciens quod per se non faceret, humilians se legi circumciso Timotheo, ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, qui parati erant commovere tumultum et seditionem, si illum filium Judaeae incircumcisum susciperet, et tola apostolorum inde data erat, ubi dicebatur non oportere eos circumcidi. Sed Judaei credentes circumcidebant filios suos, nec epistola apostolorum hoc vetabat, nec de his aliquid significaverat. Unde nec Titus est compulsus circumcidi, qui de Gr
Abbreviated transcription (Latin):
standa ẽ. cũ illam d̾s fi̾ p̾ceꝑit. hanc satha¬
nas ꝑsuaserit. Ideo gͦ ñ fecit in tyto qd̃ in
tymotheo ut ostenderetilla sacram̃ta. nec
tamꝙͣ necͣcia debere appeti. nec tamqͣ. sacuile¬
ga debere dampnari. nel ẜ aliam litt̾am. Qui¬
pot̾ legi.q. tytus ñ ẽ ꝯpulsus cirtucidi s

Expanded text:
standa est: cum illam Deus fieri praeceperit, hanc Satanas persuaserit. Ideo ergo non fecit in Tito quod in Timotheo, ut ostenderet illa sacramenta nec tanquam necessaria debere appeti, nec tanquam sacrilega debere damnari. Vel secundum aliam litteram. Quit: Titus non est compulsus circumcidi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad horam cessit pp̃ illos. i aũ pp̃ illos fal¬
sos fr̃es ñ cessit. sic̃ legr̃ ĩquibdã cõdicib ñ
uolũtate cessit. Nam cessurum se sigc̃auit
sulli ñ ẽẽnt. s pp̃ illos sub introductos fal¬
sos fr̃es ñ cessit. Si gͦ cedendũ ñ fuit qr fal¬
si fr̃es dñr. quoꝵ bñfitio ñ fait qd̃ faciend̾ ñ¬

Expanded text:
ad horam cessit propter illos? Si autem propter illos falsos fratres non cessit, sicut legitur in quibusdam codicibus, non voluntate non cessit; nam cessurum se significavit, si illi non essent; sed propter illos subintroductos falsos fratres non cessit. Si ergo cedendum non fuit, quare falsi fratres dicuntur, quorum beneficio non f
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ut nuist̾ium a do̾
ceptũ. ꝑidoneum ser¬
uum impleat᷑ quod
ignotũ asecuł fuit
tatis exdeo. ⁊ natiui¬
tatis ermaria ⁊ sal
ris xͥ. unde subdit. ut imple
.i. impletum ostendam. u̾bum .i. dispositionẽ

Expanded text:
 ut mysterium, a Deo per idoneum servitium, impleatur, quod um a saeculis fuit, tatis ex Deo, et nativitatis ex Maria, et ris Christi. Unde subdit, ut impleaEt impletum ostendam, verbum, id est dispositionem
Abbreviated transcription (Latin):
bitur quic̃q modo
quale fu̾it¬
solubile ignis futs
uiditui. ꝓbabit. duos
enĩignes legimꝰ fu¬
turos. Unũ et̾riu¬
Ulł. quo ecernalit̾ punient᷑ reꝓbi. qui se¬
q̃tur iuiditiũ. alterũ qui p̃sedet. quo

Expanded text:
bitur, quicunque modo quale fueritsolubile, ignis futuri judicii probabit; duos ignes legimus futuros, unum aeternum quo aeternaliter punientur reprobi, qui stur judicium, alteru
Abbreviated transcription (Latin):
ficau̾unt. qu.ar. lã. p̃. de utͦq igne secim st̃.
ñ solũ deillo et̾no qui et̾nũ cruciaturꝰ est̾
inipios. s ĩ de illo emũdatorio quo purgabũ¬
cur᷑ quidã saluãdi. Ignis enĩ extremi indicũ
tam dui durabit. quo us purgati sint qͥ

Expanded text:
e utroque igne securi sunt, non solum de illo aeterno quo in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidam salvandi. Ignis enim extremi judicii tandiu durabit, quousque purgati sint qui
Abbreviated transcription (Latin):
peti. quẽ alii ñ sentiũt. qui hiꝰ edificia socũ
ñ portau̾unt. ut inueniant ignẽ. trãsitorie
tribulationis uenialia ꝯctemantẽ ñ redar
pot diti. dies dnĩ. ut de die p̃senti ⁊̃ igne p̃sẽti
accipiat᷑. Nã hic ⁊̃ dies dni ẽ. dũ uditiũ ĩci¬
pit a domo dei .i. asaluandis incip̃ pena q̃¬
ti. ut ibi nõ pumant᷑. in quo die e̾ ⁊̃ ignis tri¬
bulatõis. quo uritur amor tp̃raliũ reꝵ. dũ
staut᷑ dr̃ t̾ribulationẽ carnis ħebũt hiꝰ.¬

Expanded text:
perpeti, quem alii non sentiunt, qui hujusmodi aedificia secum non portaverunt, ut inveniant ignem transitoriae tribulationis, venialia cremantem: non redargupotest dici dies Domini, ut de die praesenti, et igne praesenti accipiatur. Nam etiam hic dies Domini est, dum judicium incipit a domo Dei , id est a salvandis, incipit poena qti, ut ibi non puniantur. In quo die est ignis tribulationis quo uritur amor rerum temporalium, dum tur: Tribulationem carnis habebunt h
Abbreviated transcription (Latin):
do deo facit ei signũ u̾itatis. ut pie galdeat
⁊ spͥuali suauitate i̾tatẽ ꝯpl contemplãs
irxp̃m credat. ꝓdest ⁊̃ lex rudi pͦp litt̃am legiꝰ
sectanti. dũ subtimore dei custodit᷑. ¶ Que¬
rit᷑ aũ quomͦ hic dicat circũcisionẽ ꝓdeł. cũ ĩ
seqñti dicat. sicircũcidamini xp̃o uob̾ nicħ¬

Expanded text:
deat, et spirituali suavitate veritatem contemplans in Christum credat. Prodest etiam rudi populo litteram legis sectanti, dum sub timore Dei custoditur. Quaeritur autem quomodo hic dicat circumcisionem prodesse, cum in sequenti dicat: Si circumcidimini, Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ininfirmitate ut
testate nemet: pre¬
muia daturus scd̃
aduentu adco hu¬
milis fuit. qui ñ
de spe. dedit dico
tei h̾edes eẽ possimꝰ.
entib. ⁊ exhorta¬
re scientes ⁊ ar¬
gue: negligentes
uel rebelles ⁊ hoc
cum om̃i imꝑio.
.i. cum potestate
qeam nõ aspohe

Expanded text:
in infirmitate ut testate veniet, praemia daturus secundum adventu adeo humilis fuit. Quod node spe. Dedit dico,Dei haeredes esse possimus. entibus, et exhortare, scientes, et argue negligentes vel rebelles: et hoc, cum omni imperio, id est potestate, quia jam non aspe
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃it eam uinet mea. cũ p̃misiss. lex nõ
ẽ ex fide. ut intelligas loge̾ in hec loco pro
ipis op̾erib q̃ mulł obseruationib fiebãt
poi̾tam. Qui aũ uiuebant in his oꝑib ti¬
mnelant utiꝙ si ea nõ fecissent. lapidatio¬
nem. ua crucẽ uł aliquid hĩ pati. ideo ait.
retur. qui aũexfide uiuit. cũ hinc exierit tc̃
magis ħebit p̾sentissimũ p̾miũ. ñ gͥ ex fide
uiuit quisqͥs pͥsentia q̃ uident᷑. ł cupit. ił ti¬

Expanded text:
fecerit eam, vivet in ea, cum praemisisset, lex non est ex fide, ut intelligas legem in hoc loco pro ipsis operibus quae in illis observationibus fiebant positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, vel crucem, vel aliquid hujusmodi pati. Ideo ait: retur. Qui autem ex fide vivit, cum hinc exierit, tunc magis habebit praesentissimum praemium. Non igitur ex fide vivit quisquis praesentia quae videntur, vel cupit, vel ti
Abbreviated transcription (Latin):
abatuch ostend̾r¬
⁊ hoc ẽ qd̃ dicit. qͦ¬
catur ex lege .i. per
opera legis. ap̃ de
um. ⁊ si apd̃ hoĩes
qui falluntur. ma¬
nifestũ est. exuerb̃
catur apd̾ deum
qui eũ gratis colit¬
.s. nõ cupiditate ap¬
petendi. Aliquid
timore amittendi.
In ip̃o tium solo u̾a¬
nra beatitudo ⁊ ꝑ¬
fecta ẽ. manifestũ
ẽ dico qd̾ ait baba

Expanded text:
ostend hoc est quid dicit: Qucatur in lege, id est per opera legis, apud um, etsi apud homines qui falluntur, mnifestum est, ex verbis catur apud Deum, qui eum gratis colitcet non cupiditate appetendi aliquid timore amittendi. In ipso enim solo ra beatitudo est. Manifestum est, dico, quod ait Haba
Abbreviated transcription (Latin):
duo adidem tendũt. ire.s. subita tempestaᷤᷤ
aĩ. rixe. qñ exira inuicem se ꝑcutiunt. dissẽ¬
siones. qñ partes faciunt meccłia. secte. que
grece dũr hereses. inuidie: de alienis bonis.
homcidia. ebriecates. assidue. ꝯmessatoes.
suꝑflue. ⁊ hiis similia. attende ꝙ ñ ħ om̃ia

Expanded text:
dunt ad idem; ira, scilicet subita tempestas animi; rixa, quando ex ira invicem se percutiunt; dissensiones, quando partes faciunt in Ecclesia; sectae, quae Graece dicuntur haereses; invidiae, de alienis bonis; homicidia, ebrietates assiduae; commessationes superfluae, et his similia. Attende quod non ha
Abbreviated transcription (Latin):
nent. s uitia sũt aĩ. ut inimicicie. ĩre.
credere ⁊̃ om̃ia mala accid̾e aĩe ex carne:
enor ẽ. Non eium omnia uite muique uitia tri¬
buenda sunt. carni. ne ab hiis om̃ib mũdemꝰ
diabolũ. quicarnẽ ñ ħt. s carius noĩe totũ
se uiu̾e uoluit. qñ inu̾itate sĩ stetit. ut aũ
ab his pene ꝯminatõe det̾reat. additt

Expanded text:
nent, sed vicia sunt animi ut inimicicie, ire etc. Credere eciam omnia mala accidere anime ex carne error est. Non enim omnia vite inique vicia tribuenda sunt carni, ne ab hiis omnibus mundemus diabolum, qui carnem non habet, sed carnis nomine totum se vivere voluit, quando in veritate non stetit. Ut autem ab his poenae comminatione deterreat, addit:
Abbreviated transcription (Latin):
iã hetis. qd̾ ñ estis
sub lege. q̃ timorem
incutit. nõ amorẽ
tribuit. ⁊ ideo ħ pars¬
iam eligenda est
qua liberam᷑ alege.
¶Sanifesta ã sunt¬
Milla. opera caruis. incaipit enuareut
intelligant. se. si ad oꝑandũ ista.
refid̾us carnis ꝯsenserint: tunc duci carne nõ
fornicatio. opus . s. luxurie. inins̃dicia. ⁊ si

Expanded text:
estis sub lege, quae timorem ncutit, non amorem tribuit. Et ideo hajam eligenda est, qua liberamur a lege. Manifesta sunt. Opera carnis incipit enumerare, ut intelligant se, si ad operandum ista desideriis carnis consenserint, tunc duci carne, nonfornicatio, opus scilicet luxuriae, immunditia, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
lex facit reos. ñ legẽ
entes gr̃am. suꝑba¬
elatione dese psu¬
munt. Sub lego ẽ:
qui timore supplicu
qd̾ lex minatur ñ
amore iusticie anra
us uoluntate. nõ¬
dum lib̾. nec alienꝰ
auoluntate. peccan¬
di. qr uellet ⁊ si fieri
at. ut libere fac̾et¬
qd occulte desid̾at.ꝰ

Expanded text:
lex facit reos, non entes gratiam suelatione de smunt. Sub lege qui timore supplicii quod lex minatur, non amore justitiae, a us voluntate, ndum liber nec alienus a voluntate peccanuia vellet, si fieri at, ut libere facd occulte desiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
hentiũ. quos placatos hr̃e uolens decem ad
eccłias scͥpsit. It sic̃ moyses isrłitico ppꝰ
apharaonis ⁊ egẏptioꝵ seruitute educto de
uitute redemptas .x. epłax doctrina in formaret.
Ideo ⁊̃ ⁊ decẽ. ⁊.aiͦi. scripsit. ut duoꝵ testamĩtoꝵ
ꝯcordiam. atq ꝯuenientiam signaret. qmͣ mo¬
ẏses induab tabuł lapideis. simul unctis. qͥ¬
b legis decalogus inscriptus erat. ostendit.

Expanded text:
catos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mvitute redemptas, X epistolarum doctrina informaret. Ideo et XIV scripsit, ut duorum Testamentorum concordiam atque convenientiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus erat, ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Initium om̃i pec̃ci superbia ẽ. q̃ nati¬
one celestis sublimiũ m̃tes inhitat subtin̾e ⁊
cilicio latitans q̃ romanos a deo occupau̾at ut
ut int̾ se alt̾antes. ⁊ se sibi inuicẽ p̃ferentes. dis¬
scusiones ⁊ scismata fac̾ent. Erant enĩ romani
de uideis ⁊ gentib ad xp̃m coni̾si. Iudei aũt
p̃p scõs patres aquib origniẽ ducebant. ⁊ p̃p le¬
gem. qmͣ soli int̾ cet̾as gentes acceꝑanti genti¬
les credentes despiciebant dicẽtes se pp̃ obser¬
centes. ¶Os degene habrahe sumꝰ cui pri¬
mum fc̃a fint ꝓmissio. nos ppłs pcculiaris
cei sumus. nos dee̾gypto forti manu. ⁊ mi¬
rabilib signis d̾s eduxit. nos suto uesti¬
gio mare rubrũ transire fecit. in deserto ma̾¬
na pauit. aquãm de petra ꝓduxit. aliisib̾
silentio relictis. nos soli digni fuimꝰ iegẽ
uei acciꝑe. ⁊ eiꝰ u̾oluntatẽ cognos̾e. Ad
nos qͦ specialit̾ dei filius uenit. ut ip̃e ine

Expanded text:
tum est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praeferentes dissensiones et schismata facerent. Erant enim Romani de Judaeis et gentibus ad Christum conversi. Judaei autem proper sanctos Patres, a quibus originem ducebant, et propter legem quam soli inter caeteras gentes acceperant, gentiles credentes despiciebant, dicentes propter obsercentes: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio relictis, nos soli sumus digni legem Dei accipere et ejus voluntatem cognoscere. Ad nos quoque specialiter Dei Fi
Abbreviated transcription (Latin):
se. oeigenes u̾o de corntho. Item inspice ꝙ idẽ
aimo ait. pecrum romanis primũ nõ p̃dicas¬
se. cũ eccłiastica hystoria sic contineat. Claudii
tp̃rib clementia diuine ꝓuidentie. petrũ ad
murbe roma enungelii sui clauib ianuam
catione fidem tenentes ꝯfirmare se uelle pau¬
lus dicit. ñ qd̾ minꝰ accepissẽt apetro. s ut adu¬
ob apłis atrestantib atq dictorib eoꝵ corrobo

Expanded text:
se, Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem se, Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: « Claudii temporibus clementia divinae providentiae Petrum ad in urbe Roma euangelii sui clauibus ianuam catione Petri fidem tenentes confirmare se uelle Paulus dicit, non quominus accepissent a Petro, sed ut duobus apostolis attestantibus atque doctoribus, eorum corrobo
Abbreviated transcription (Latin):
ret de cormtho scripta. ⁊ ex eo qd̾ dicit. Salutat
uos Gaiis hospes meus. de quo scribens corin
⁊ apłs uidet᷑ eẽ ꝑfectior primatum obtinuit
s cã dignitatis romanoꝵ. qui tũc tpris uni¬
u̾sis gentib imꝑabant. ENt̾p̃tantur ro¬
mani sublimes. siue tonantes. qr illo tp̃re
quo apłc hanc epłam ad eos misit. cunctis
gentib dñabant᷑. Ideoq sublimiores erant
om̃ib ppłis ⁊ intonabant p̃cepta publica.
⁊ priuata eoꝵ q fama: oĩm. hõium reso¬
nabat inore.. Anno aũ ab athenis apłm
scͥpsisse romanis dicit. in hiis u̾bis. Abathe¬
niis ciuitate g̾coꝵ scͥpsit apłs romanis hãt
epłam. quos ñ ip̃e. nõ petrus. uł aliquis .xii.
apłoꝵ. primũ instruxit. s quidam uideorũ
credentium qui fide xp̃i ab apłis ꝑcepta ue
mentes romani uͥ princeps orb̾ residebat cui
romanis euuangłizai̾unt. Attende dili
gent̾ qd̾ aimo dicit apłm ab athenis scripsis¬

Expanded text:
ret de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat ret de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens CorintApostolus videtur perfectior, primatum obtinuit sed causa dignitatis Romanorum, qui tunc temporis universis gentibus imperabant. Interpretantur autem Romani sublimes sive tonantes, quia illo tempore, quo Apostolus hanc Epistolam eis misit, cunctis gentibus dominabantur: ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata: eorumque fama omnium hominum resonabat in 2 ore. Haimo autem ab Athenis Apostolum scripsisse Romanis dicit his verbis: « Ab Athenis civitate Graecorum scripsit Apostolus Romanis hanc Epistolam, quos non ipse, non Petrus, non aliquis XII apostolorum primum instruxit, sed quidam Judaeorum credentium, qui fide Christi ab apostolis penientes ubi princeps orbis residebat cui Romanis euangelizauerunt. Notandum genter, quod Haimo dicit Apostolum ab Athenis scripsis
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec salutatio eius nõie intitulata p̃scri¬
bit᷑. ⁊ longe facundiore ⁊ splendidiore stilo ꝙͣ
respondet᷑ hoc modo. qr sudeo nõ est dicenda pau
li. qd̾ nom̃ cius intitulo ũ ht̃. gͦ nec barnabe nͨ
sit. nec obio q pauli ñ eẽ putanda ẽ. qr diligẽ¬
tius ẽ scripta cum naturale sit imicuiq plus ua¬
lere insua lingua. qm inꝑegrina. Illam enĩ he¬
braice. cet̾as u̾o grece scͥpsit. nom̃ u̾o suũ ideo p̃¬
mitt̾e noluit. qr hebreis odiosus erat. eũ legis
restructorẽ. arbitrantib. ¶U cirea delegis
atq cerimoniaꝵ abolitione tractarus nomẽ
suũ subticuit. ne p̃scripti nõis inuidia. utili¬
tatẽ seqn̾tis excludee lectionis ẽ ita ⁊ illa epła
pauli. sic̃ ⁊ alie. de ordine qͦ epłaꝵ q̃r solet. qͣre¬
uident monstrat᷑ ex eo qd̾ dicit. Comẽdoͣ
uob̾ phebem sororẽ meã. nr̃am in inistram ec¬
clesie q̃ ẽ chencͥs. Chencris enĩ d̾r locus coritho
uicinus. ĩmo portus ip̃ius cornthi. Ex hoc appa¬

Expanded text:
quia nec salutatio ejus nomine intitulata praescribitur, et longe facundiore et splendidiore stylo quam respondli, quia nomen ejus in titulo non habet: ergo nec Barnabae, nec sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingua quam in peregrina: illam enim Hebraice, caeteras vero Graece scripsit. Nomen vero suum ideo praemittere noluit, quia Hebraeis odiosus erat, eum legis destructorem arbitrantibus. Quocirca de legis atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti nominis invidia, utilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. De ordine quoque videnter monstratur ex eo quod dixit: Commendo vobis Phoeben sororem nostram, ministram Ecclesiae quae est Cenchris . Cenchris enim dicitur locus Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo appa
Abbreviated transcription (Latin):
a deo indiscretũ usũ
quidã hẽbant. ut ex
eo. aut scandaliz arent᷑. aut saltẽ cõfim¬
terent᷑ infurmi. ⁊ ip̃i qui litis mordinate
utebant᷑. acłiasticam ĩ se formã ꝯfunde¬
rent. ⁊ unitatẽ scud̾e̾nt. Scientes enĩ omĩa
eẽ orcreatõe mũda immolata ydoł corã
infirmis in ydolio mandutabant. ⁊ qd̾ in¬
firmi uidentes putabãt eos edere sub ueña

Expanded text:
adeo indiscretum usum quidam habebant, ut ex eo aut scandalizarentur, aut saltem confunderentur infirmi: et ipsi qui licitis inordinate utebantur, ecclesiasticam in se formam confunderent, et unitatem scinderent. Scientes enim omnia ex creatione munda, immolata idolis coram infirmis in idolio manducabant. Quod infirmi videntes, putabant eos edere sub venera
Abbreviated transcription (Latin):
impedite lingue
sum. s tñ non sũ
quidꝙͥ magni. hoc
tes. s adꝑsendo qͥ
ꝯponebant u̾ba qͦs
pͣferebant. cori̾hii
cã accusati sermo¬
nis. cũ in religione

Expanded text:
impeditae linguae sum, sed tamen non sum quidquid magni. Hoc ntes, sed ad pseudo qui componebant verba quos praeferebant Corinthii causa accurati sermonis, cum in religione
Abbreviated transcription (Latin):
qr feci gͣtis. uñ mͥ.
rrasçimini ⁊ alios
mͥp̃ponitis. cũ hoc
gratis p̃dicaui uo¬
amorte ad utam
emisse licentiam
peccandi. hiis enĩ

Expanded text:
feci gratis. Unde mihi irascimini, et alios mihi praeponitis, cum hoc gratis praedicavi voa morte ad vitam,emisse licentiam peccandi. His enim
Abbreviated transcription (Latin):
qd m̃itum nr̃m qr p̃cesserit fidom pacẽ ha¬
inuitẽ arrogatis. attende qd̾ hu ait. Insti¬
ficati ex fide. qui supͣ dixit iustificati grã¬
tis ꝑ gr̃am. herideo dixit. ne ip̃a fides suꝑ¬
basit. nec dicat sͥ. si ex fide quomͦ gratis¬
Qd̾ enĩ fides m̾etur. cui nõ potius reddit᷑
qmͣ donat᷑: Non dicat ista homo fideł. qr
liquid m̃iti p̾̃cedit humani. S ip̃a gr̃a m̾¬
etur aug̾i. ut aucta m̃eatur ⁊ perfici. uolũ¬
tate comitante. ñ ducente. pediseta ñ p̃uiaᷤ¬

Expanded text:
quod meritum nostrum quod praecesserit fidem. Pacem hainvicem arrogatis. Attende quod hic ait: justificati ex fide. Qui supradixit justificati gratis per gratiam, hoc ideo dixit ne ipsa fides superba sit: nec dicat squod enim fides meretur, cur non potius redditur, quam donatur?\' non dicat ista homo fidelis. quia, liquid meriti praecedit humani, sed ipsa gratia meretur augeri, ut aucta mereatur perfici, comitante, non ducente, pedissequa, non pra
Abbreviated transcription (Latin):
ad de. p̾acẽ namq cũ deo hr̃e fides facit. nõ
lex. hec enĩ nos recc̃tiliat deo sublatis pecc̃iᷤ
lũtate ñ litigat. qui sarr iussa dñi⁊ ad
omine p̾ceptum diuinũ sium fiet̾it arbitnium
pax eni u̾a ẽ ꝯcordare cũ morib probis. ⁊ litigare¬
cũ uiciis. Eꝯtra pax huiꝰ mundi q̃ ꝑ amita ẽ
uiciis deo dissidet. qmͣ xp̃c non uenit mitr̾e s

Expanded text:
ad Deum. Pacem namque cum Deo habere fides facit, non lex: haec enim nos reconciliat Deo, sublatis peccatis, luntate non litigat, qui sequitur jussa Domini, omne praeceptum divinum suum flectit arbitrium. Pax enim vera eulinus. Contra pax hujus mundi, quae peramica est vitiis, Deo dissidet, quam Christus non venit mittere sed
Abbreviated transcription (Latin):
in osculo sc̃o. et ñ
doloso. ⁊ sic debetis
fat̾e. quia ita op¬
ip̃e. ⁊ hoc ẽ quod sub¬
dit. S alutant
rantes. ⁊ qͣi mecũ¬
ꝑ quem iustifita¬
Et caritas dei .i. d̾s
saluat. et cõmuni¬

Expanded text:
in osculo sancto, non doloso, et sic debetis facere, quia ita impero. Et hoc est quod subdit: Salutant rantes, et quasi mecur quod justificaet charitas Dei, id est salvat; et communi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ caritatem dei. ut enĩ possideamus gra¬
tiam salutis quam xp̃ tonat comuni
deo. ⁊ saluatos gr̃a xp̃i tueti: trinita¬
tis hic complexio est. ⁊ initas potestatis
et est dic̾e cota trinitas sit uobiscum.
dans gr̃am decomissis. ⁊ caritatem ut
trium perfectio consumatio sit homi¬
nis insalutem. Aoh E ⁊d.

Expanded text:
 charitatem Dei. Ut enim possideamus gratiam salutis quam Christus donat, communicDeo et salvatos gratia Christi tuetur. Trinitatis hic complexio est et unitas potestatis. Et est dicere: Tota Trinitas sit vobiscum dans gratiam de commissis et charitatem, ut trium perfectio consummatio sit hominis in salutem. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
usam incre
illos. ñ ut soles mol¬
lit̾. s dure. ideo ut¬
sani sint infide. iait
recte credant. non¬
intendentes indai¬
tis fabuł. litt̾alis¬
obẜuantie. inqua
nemo iustificat᷑ ap̃¬
reum. ⁊ mandatis ho¬
minũ. qr mandata¬
legis post manife¬
stã u̾itatẽ. iã hom̃¬
⁊ ñ dei. mãdata st̃.
hõiũ dico. adu̾santi

Expanded text:
usam increpa illos, non ut soles molliter, sed dure, ideo utsani sint in fide, id est ut recte credant, nonintendentes Judaicis fabulis litteralisservantiae, in qua nemo justificatur apDeum; et mandatis hominum, quia mandatlegis post manifestam veritatem, jam homion Dei mandata sunt. Hominum dico, adversanti
Abbreviated transcription (Latin):
scientes uim scͥpturaꝵ ⁊ int̾iora u̾boꝵ legis
sꝑlorẽ sequnt᷑ nõ saporem. putant enĩ num¬
ꝙͣ recedendũ eẽ. abhis amoyses tradidit ut
puta deescaꝵ diffr̾a. uñ subdit. Omĩa¬
Imnia enĩ¬

Expanded text:
scientes Scripturarum et interiora verborum legum, colorem sequuntur, non saporem. Putant enim nunquam recedendum esse ab his quae Moyses tradidit, ut puta de escarum differentia. Unde subdit: Omnia eni
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itate. qr om̃ta. hu¬
manib usib ꝯcessa
illis qui fide bona su-¬
munt ⁊ iͣti sũt qd̾ ip̃i
negant. i deo. qr ĩ lege
q̃ dam moyses ꝓhibu¬
it. ⁊ abĩmũdis mũda
discreuit. hoc ã ñ ẜ na

Expanded text:
itate, quia omnia humanis usibus concessa, illis qui fide bona sumunt et justi sunt; quod ipsi negant ideo, quia in lege quaedam Moyses prohibuit, et ab immundis munda discernit. Hoc autem non
Abbreviated transcription (Latin):
tum. stipendiũ enĩ
Antiquitꝰ .ii. potius
ponderabat᷑ pecunia
militib ꝓ patria mili¬
tantib ex publico:
erario tribuebatur.¬
Iteo dixit. stipen. pec.
mors ut mort̾e̾ peccõ¬

Expanded text:
 Stipendium enim Antiquitus enim potius ponderabatur pecunia militibus pro patria miltantibus ex publico aerario tribuebaIdeo dixit stipendium peccati mors, ut mortem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
passus ẽ. sSeptima n̾o die in sepulchio quieuit. sic
⁊ nos dũ sub oꝑib .ui. dierũ uuimꝰ operam᷑. inde
exeuntes quiescimꝰ. uł eodẽ u̾boꝵ sensu manente ita
pot̃ legi. ut sic ibi. dixit enĩ ⁊ sub intelligat᷑ nũci¬
atũ ẽ hoc modo ⁊ quid̃. qͣi nunciatũ ẽ de illa re¬

Expanded text:
us est. Septima vero die in sepulcro quievit, sic et nos dum sub operibus sex dierum vivimus operamur; inde exeuntes quiescemus. Vel eodem verborum sensu manente ita potest legi, ut sit ibi enim, dixit enim, et subintelligitur nuntiatum est, hoc modo: Et quidem. Quasi dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ epła stnitus ab
emĩ qr ꝑ nos ĩstitu¬
ti estis ⁊ legr̃ ab
eisdẽ. qr inuobis:
nos nnitari discũt
uos idem estis. ma¬

Expanded text:
itur ab enim quia per nos instituti estis; et legitur, ab eisdem, quia in vobis nos imitari discunt. vos idem estis. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstructi estis perqu̾e diffunditur caritas ĩcordi¬
b ur̃is. qui in cungelio digitus dei d̾r. ħ digi¬
to scͥpta ẽ lex uetns. s distat. qr lex illa scͥpta
ẽ intabulis lapideis. noua aũ lex diffusa ẽ in
occidens p̃uaricatorẽ. ista ẽ lex fi dei unificans
dilectorem. Ibi gͦ lex extrinsccus posita ẽ qm
iusti t̾rentur. hic intrinsecus põita ẽ qua uini¬
uiuificarentur. Ibi intabuł lapideis digitus
dei oꝑatus ẽ. ut sig̾caret᷑ duricia cordiũ illuis pͥp
hic idem digitus ĩ cordib hõium operatꝰ estͣ
ut uoluntas ꝓmpta. ⁊ ĩtelligentia capax sig
sientib. ut uecus lex la̾pis cnĩ ñ sig̾c nͥ dinis¬

Expanded text:
instructi estis, per quem diffunditur charitas in cordibus: qui in Evangelio digitus Dei dicitur . Hoc digito scripta est lex vetus, sed distat, quia lex illa scripta est in tabulis lapideis; nova autem lex diffusa est inoccidens praevaricatorem, ista est lex fidei vivificans dilectorem. Ibi ergo lex extrinsecus posita est qua injusti terrerentur; hic intrinsecus posita, qua justificarentur. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est, ut significaretur duritia cordium illius; hic idem digitus in cordibus hominum operatus est, ut voluntas prompta et intelligentia capax signtientibus ut vetus lex. Lapis enim non signifi
Abbreviated transcription (Latin):
pla ad correctionem
aut p̾miuĩ si obediẽ¬
tes flierimꝰ. aut ꝓpen¬
siorẽ penam ĩ obedi¬
entes mertam᷑. ad ħ
enĩ relate sunt poccã¬
tium pene. ut corri¬
gamur. alit̾ enĩ ent
maior pena. Ecce h¬

Expanded text:
pla ad correctiorem aut praemium si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam inobedientes mereamur. Ad hoc enim relatae sunt peccantium poenae ut corrigamur: aliter erit major poena.
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e inueneratõe uitu¬
li uł ludere .i. adorare
qd̾ ẽ ludo pu̾oꝵ simle
facilis utiq idlusũ ẽ
puericia. Quid aũ lu¬
sui puerili tam simile
ẽ. quam ydola adorare.¬

Expanded text:
facere in veneratione vituli; Vel, ludere, id est adorare, quod est ludo puerorum simile. Facilis utique ad lusum est pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est quam idola adorare
Abbreviated transcription (Latin):
los enĩ tang̾. qui ĩydo¬
lio epulabantur. putã¬
tes inmunes acrimine
ñ efficiamini dico sic̃ qͥ¬
uam ex ip̃is fu̾nt ꝙ̃ad¬
mod̾ scrip. E. in exodo de

Expanded text:
los enim tangit qui in idolio epulabantur, putantes se immunes a crimine. Non efficiamini dico, sicut quidam ex ipsis fuerunt, quemadmodum scriptum est in Exodo de
Abbreviated transcription (Latin):
ille figure fu̾nt. Sic̾ .n.
in bonis multo meliꝰ ẽ
id qd̾ ꝑfigurã signat᷑
cia. regnũ celoꝵ meliꝰ
ẽ qmͣ terra promissionis
ita ĩ mał longe ptiꝰ ẽ
qmͣ sig̾catur. qm figa
sig̾canꝰ. ut gelienna pe¬

Expanded text:
illae figurae fuerunt. Sicut enim in bonis multo melius est, id quod per figuram signatur  regnum coelorum melius est quam terra promissionis, ita in malis longe pejus est quod significatur quam figura significans, ut gehenna pe
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibile regnũ
⁊ qr dyxt electos
u̾um sit aꝑit. ⁊ qͥĩ quis dicat. quomodo ca¬
ro erit. ⁊ saro nõ erit. expouit dicens.
uob̾ misterium .i.

Expanded text:
ruptibile regnum. Et quia dixit electos ndum sit, aperit. Et quasi quis dicat: Quomodo caro erit, et caro non erit? exponit dicens: vobis mysterium, i
Abbreviated transcription (Latin):
S̾num alienũ. Cõtinuo tũ resperit ad p̃desti¬
natos cũ ait. stabit aũ. ħ de p̾destinatis dic̃
qd̾ ait. stat aut cadit. ostend̃ se uescire qͦ aĩs
ille se agãt ĩ dubiis. cũ u̾o addit. stabit ã. ħ
innuit qd̃ ambigua debemꝰ ĩ meliorẽ ꝑtẽ ũ¬
tere ⁊ plus saluteᷤ. qmͣ mortẽ reoꝵ sꝑare op¬
tare. ⁊ infut᷑o spẽ boni hr̃e. ⁊ si alit̾ sit ip̃sẽ¬
ti. Nlã allꝰ. sup̃dix̃ qd̾ aliioĩa maducãt. aliĩ ñ

Expanded text:
um alienum, continuo tamen respexit ad praedestinatos cum ait, stabit autem, hoc de praedestinatis dicit. r hoc autem quod ait, stat aut cadit, ostendit se nescire quo animo ille se agat in dubiis. Cum vero addit, stabit autem, hic innuit quod ambigua debemus in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi aliter sit in praesenti. Nam alius ju
Abbreviated transcription (Latin):
spem que re¬
posita ẽ uo¬
bisincelis
stis in u̾bo
u̾itatis enͣn¬
gelii. ¶uod
peruenit ad
uos sicut ⁊¬
mũdo est ⁊¬
fructificat¬
çio ad diĩ adeo pr̃e.
endit bona eẽ q̃ rece¬
deo agit. dicens. grãs

Expanded text:
spem quae reposita est uobis in caelis, stis in uerbo ueritatis euangelii quod peruenit in uos, sicut mundo est fructificaio ad Deum. A Deo Patre endit bona esse quae receeis agit, dicens: Gratias
Abbreviated transcription (Latin):
sħu. qua crełitis ip¬
eẽ ⁊ audientes diles¬
cionẽ qmͣ hẽtis. non
exhibitõe ꝓuenien¬
tis ex ea ostensam
ratam. quȩ tñ mo¬
doñ apparetis re¬
posita ẽ uob̾. ab ẽt̾¬
no reddenda. incelio
modo gͦ res tam la¬
tens sꝑatur subdit:
qm ut certam hr̃etiᷤ¬

Expanded text:
su, qua creditis Chesse; et audientes dilectionem quam habetis, non exhibitione provenientis ex ea ostensam ratam, quae, tamen modo non apparet, sed reposita est vobis, ab aeterno reddenda in coelis. modo ergo tam latens speratur? subdit, Quam, ut certam habe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ num̾o t̾ideliũ. ⁊¬
ñ id facit ꝑ hor qd̾
alii plus hant qmͣ¬
uos. s ita hoc facit
⁊ ideo nil debetis
dico. exea diequa
primum perarchi¬
ppũ. audistis cre¬

Expanded text:
t numero fidelium, n id facit per hoc quod alii plus habeavos, sed ita hoc facit t ideo nil debetis dico, ex ea die, qua primum per Archppum audistis, cre