comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dato quã pecunia ei dẽ muliei̾
titius restituere rogatus ẽ.Si
nupsit mulier die legati ce¬
denͣte fideiꝯmissu petet.re¬
moͬto aũt fideiꝯmisso. lega¬
taruis exẽplum mutiane ca¬
utionis nõ habebit. ¶Pat̃
exhr̃date filie tutores dedit.
eosq simat̾ eius. impub̾e fiͣ¬
lao stituta decessiss adre ge¬
rendã accedẽ issit. cu uxori

Expanded text:
dato": quam pecuniam eidem mulieri Titius restituere rogatus est. si nubserit mulier die legati cedente, fideicommissum petet: remoto autem fideicommisso legatarius exemplum Mucianae cautionis non habebit. Pater exheredatae filiae tutores dedit eosque, si mater eius, impubere filia constituta, vita decessisset, ad rem gerendam accedere iussit, cum uxori
Abbreviated transcription (Latin):
rit. sẽpron io hr̃s ꝙ exstipula¬
tione cautioms int̾ posite cõ¬
sequi põt. utili actioꝰne p̃stare
cogit᷑. S si cautio medio tp̃r
defecit que sollicite fuerat ex¬
acta nõ desuo prabit hr̃s.S
quia nichil põt ei obici satis
erit actiones pr̃are. Si tñ trtiꝰ
cum ĩ asiam ueniss. sẽpronius
priꝰquam legatum accipiat.
fũctuis pete̾ potuit.

Expanded text:
onio heres, quod ex stipulatu cautionis interpositae consequi potest, utili actione praestare cogitur. sed si cautio medio tempore defecerit, quae sollicite fuerat exacta, non de suo praestabit heres, sed quia nihil ei potest obici, satis erit actiones praestari. si tamen, Titius cum ‹in› Asiam uenisset, Sempronius, priusquam legatum accipiat, functus petere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
iti.uit amonum̃to meo ñ rece¬
dat ailut milla ciuitate domi¬
cilium hãt. põt dici. non ẽẽ lo¬
cum cautioni. ꝑ quãius lib̾ta¬
tis infringit᷑. S.⁊ in defũcti
lib̾tis alio iuire utimur. ¶Titio
gñomeo hr̃s meus dotis seie
filie mee noĩe.c. datolegati q¬
dememolum̃tum ad seiam q̃
dotem bre incipit ꝑtinebit. S
qr non tm̃ mulieri. s titio quo¬
ꝙ cui pecuniam legaunt ꝯsul¬
cum intet᷑. ꝓpe ẽ ut ip̃e legata

Expanded text:
ita, ut a monumento meo non receita, ut a monumento meo non recedat uel uti in illa ciuitate domicilium habeat. potest dici non esse locum cautioni, per quam ius libertatis infringitur. sed in defuncti libertis alio iure utimur. 'Titio genero meo heres meus dotis Seiae filiae meae nomine centum dato.' legati quidem emolumentum ad Seiam, quae dotem habere incipit, pertinebit, sed quia non tantum mulieri, sed Titio quoque, cui pecuniam legauit, consultum
Abbreviated transcription (Latin):
ditione emancipatiõĩs exptibꝰ
hr̃des instituit. eisq plurium
rerum p̃ceptiones pure dedit.
hr̃ditatẽ adierũt. patrẽ alega¬
torum ꝯmodo illa quoq ratio¬
debet sũmouere. ꝙ emancipã.¬
do filios obsecũtus uoluntati
suppremũ uiditium uxoris.
sue custodiri uolu̾it.
mat̾ legata sũt. non ẽẽ cogen¬
dum titiũ cauẽ. sextus cecili
existimat. qm̃ adip̃m dun ta¬
xat emolum̃tum legati redi¬
ret. S si filio frĩs̾ alũpnomi¬
nus in dustrio ꝓspectum eẽi
uoluit. int̾ ẽẽ hrdis credendu
ẽ. atq ideo eantionẽ int̃ponẽ¬
dam. ut ⁊ fũdus ꝯparet ae po
stea nõ alienaret᷑. ¶Citio .c.
relicta sũt ita ut meuiã uxorẽ
queuidua ẽ ducat ꝯditio nõ
remitcet᷑. ⁊ ideo nec cauͣtio re¬
mittenda ẽ hiue snĩe nõ refra¬
gatur. ꝙ siquis pecuniam pro¬
mittat si meiiam uxorem nõ
Aluid ẽ enim eligendi matri¬
moni pene metu lib̾tatemau¬
ferri.aliuid adtestm̃ certa lege
inuitari. ¶Titio .c. relicta sũt̃.

Expanded text:
dicione emancipationis ex partibus heredes instituit eisque plurium rerum praeceptiones pure dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum debet summouere, quod emancipando filios obsecutus uoluntati supremum iudicium uxoris suae custodiri uoluit. 7mat, legata sunt: non esse cogendum Titium cauere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsum dumtaxat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse uoluit, interesse heredis credendum est atque ideo cautionem interponendam, ut et fundea non alienaretur. Titio centum relicta sunt ita, ut Maeviam uxorem quae vidua est ducat: condicio non remittetur et ideo nec cautio remittenda est. huic sententiae non refragatur, quod, si quis pecuniam promittat, si Maeviam uxorem non aliud est enim eligendi matrimonii poenae metu libertatem auferri, aliud ad testamentum certa lege inuitari.Titio centum relicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gis placuit cuilib eoꝵ sinũp¬
ẜit amissurã legatũ. nec iudrͣ
tali ꝯditiõe uidiutatẽ iniũc¬
tam. cum alu cuilib satis co¬
mode possit nubẽ iudeanus
⁊ si ta legatum sit sititio nup¬
serit. Et quidem si hõeste titis
possit nubere. non erit dubi:¬
dicendum ẽ posse cam bñfitio
legis cuilib nubẽ. Quem em̃
titio nubere iubetur cetĩs oĩb
nubere phibet᷑. Itaq sititius
indignus sit. tale ẽ quale si
genͣeralit scriptum eẽt. si nõ
onupẜit. Immosi um amam.
durior ꝯditio. ħ est quam illa
silutio titio nõ nuꝑsit nõ ẽẽ
legi lecum .iiil. aiebat. Qo̾ si i¬
tascriptum ẽẽt si ar̃itie non
nipẜit. int̃ eẽ. an fraus legi
facta ẽet. nam si ea eẽt que.
alibi nuptias nõ facile possit
inuenur int̾pretãdum ip̃o iu¬
re resciidi ꝙ fraudande legis
grã eẽt ascriptum. legem enĩ

Expanded text:
gis placuit, cuilibet eorum si nubserit, amissuram legatum, nec videri tali condicione viduitatem iniunctam, cum alii cuilibet satis commode possit nubere. Videamus et si ita legatum sit "si Titio nubserit". et quidem si honeste Titio possit nubere, dubium non erit,dicendum est posse eam beneficio legis cuilibet nubere. quae enim Titio nubere iubetur, ceteris omnibus nubere prohibetur: itaque si Titius indignus sit, tale est, quale si generaliter scriptum esset "si non nubserit". immo si verum amamus, durior haec condicio est quam illa "si Lucio Titio non nubserit" non esse legi locum Iulianus aiebat. Quod si ita scriptum esset "si Ariciae non nubserit", interesse, an fraus legi facta esset: nam si ea esset, quae aliubi nuptias non facile possit invenire, interpretandum ipso iure rescindi, quod fraudandae legis gratia esset adscriptum:
Abbreviated transcription (Latin):
is. Hon iõea dum taxat
ꝑtinet que sepius subdiu̾sis
ꝯditionib s etiam q̃ primo
pure. dem̃ subꝯditione dant᷑.
Itaꝙ ꝙ hr̃s pure dare uissus
ẽ. ꝙue pure legrtum ẽ. cum
id exintuallo sub ꝯdictione
sub ꝯditione deinde pure leg¬
atum ẽ. p̃sens debetur. Qd̃ si
pure legutum ex ꝯtinẽti hr̃s
subꝯditione dãpnatus aut
rogatus ẽ dare. ꝑinde ẽ ac si
i̾̃cta subiẽcta scriptura item
legatum ẽẽt. Uelut p̃señs uẽ¬
diemi si hoc uolu̾it legatarius
uł cum ꝯditio extitit. ab hr̃de¬
possit peti. nisi ꝯmemoratiõe
suꝑioris legati post̾ius scrip¬
tum fuĩt. ueluti stichum quẽ
illilegaui. hr̃s m̃s eĩ si illud fac¬
tum erit dato. tũc enim ĩ reuo.¬
candi aĩo p̃sens legatum⁊ sub
ꝯditione dandi ita scripsisse.
uidebit. Et si añ ꝯditõe rẽuẽ¬

Expanded text:
 non ad ea dumtaxat pertinet, quae saepius sub diversis condicionibus, sed etiam quae primo pure, deinde sub condicione dantur. itaque quod heres pure dare iussus est quodve pure legatum est, cum id ex intervallo sub condicione sub condicione, deinde pure legatum est, praesens debetur. quod si pure legatum ex continenti heres sub condicione damnatus aut rogatus est dare, perinde est, ac si iuncta subiecta scriptura idem legatum esset, vel ut praesens vindicari, si hoc voluerit legatarius, vel, cum condicio exstitpossit, nisi commemoratione superioris legati posterius scriptum fuerit, uelut: 'Stichum, quem illi legaui, heres meus ei, si illud factum erit, dato': tunc enim reuocandi animo praesens legatum et sub condicione dandi ita scribsisse uidebitur: et si an
Abbreviated transcription (Latin):
tuti onem remisse cautõis locũ
ciu relictum ẽ impleri ꝯditio
potuit. Quid ergosuta scrip¬
tum sit. peto post mortẽ tuar
restituas hr̃ditatem.ita ne.
satis fiderꝯmissum petatur.
ne ue ratio exigatur. smne du¬
bio ꝑ huiꝰmodi u̾banõ int̃poͣ¬
nende cautionis ꝯditio uide

Expanded text:
cautionis locum cui relictum est, impleri condicio potuit. Quid ergo, si ita scriptum sit: "peto, post mortem tuam restituas hereditatem ita, ne satis fideicommissi petatur neve ratio exigatur". sine dubio per huiusmodi verba non interponendae qui
Abbreviated transcription (Latin):
Dp̃. iur uxori adtp̃e libo̾ru
legauit. dubitari põt. an dehis
dum taxat filus sensiss testa¬
tor qui post mortẽ eius nati
fuissent. an ⁊ dehis qui iuuo.
eo abeo suscepti fuissent post.
testm̃ factum. cum manente
mĩo. decessiss. uerum ẽ equu.
ꝓficẽ. siue uiuo marito. siue p̾
mortẽ ñã scãtur.
Er. Set sihoc sp̾alit̃ expressit
testator etiam si exeo alios p̾t
mortẽ suam libos ꝓc̾reau̾it. i¬
chilominus eam adlegatum
admtiti. ¶Cuidam nõ solidũ
capienti amplius lege ꝯcesse:
portionis relictum ẽ. si hr̃di.
capiat ioq deroget. anuo idq
exbonis testatoris amplius:
capiat quam capturus eẽt si
sine ꝯditione legatum eẽt. Et
iul. rectissime scripsit. tanto
amplius capturum quãtum
oportet. necint̾ ẽẽ hr̃di. an ex̃¬
neo dare uissus ũt. qr ꝯputati¬
one facta que semꝑ inꝑsona.
eius introducẽtur nõ ampli.
lege ꝯesse portionis adeum sb̃¬
sidẽre̾t. ¶ Cumiur uxori si alt¬
beris ñe nupẜit inannos sin

Expanded text:
ir uxori ad tempus liberorum legauerit, dubitari potest, an de his dumtaxat filiis sensisset testator qui post mortem eius nati fuissent an et de his, qui uiuo eo ab eo suscepti fuissent post testamentum factum, cum manente matrimonio decessisset: uerum aequum est proficere, siue uiuo marito siue post mortem nascatur. Sed si hoc specialiter expressit testator, etiamsi ex alio post mortem suam liberos procreaverit, nihilo minus eam ad legatum admitti. Cuidam non solidum capienti amplius lege concessae portionis relicta est, si heredi capiat id quod eroget an vero id ex bonis testatoris amplius capiat, quam capturus esset, si sine condicione legatum esset. et Iulianus rectissime scribit tanto amplius eum capturum, quantum oportet, nec interesse, heredi an extraneo dare iussus sit, quia computatione facta, quae semper in persona eius introduceretur, non amplius lege concessae portionis ad eum subsideret. Cum vir uxori "si a liberis ne nubserit" in annos sin
Abbreviated transcription (Latin):
quinquagita hr̃s seio datoad
ꝙ sũpsit ex defũcti nolũtate
quia nõ aĩo legãdi s dim̾muẽ¬
dilegatum ꝙ fło datum exi¬
stimaret ita scribẽt. ꝓpt̃ falsam
tñ demonstrationẽ legati nõ
plus seius a ssequet᷑ quã suie̾
demõstratum fuiss.¬

Expanded text:
quinquaginta heres Seio dato' idque sumpsit ex defuncti uoluntate, quia non animo legandi, sed deminuendi legatum, quod falso datum existimaret, ita scriberet. propter falsam tamen demonstrationem legati non plus Seius adsequetur, quam si uere demonstratum fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
torum qui cum filio defumcti
morati sunt. aut peos nõ ste¬
tit quominus morarent᷑. mõ
tuo testatoris filio defecisse nõ
inderi. S si testator ꝓpt̾ filu.
utilitͤatẽ his qui cum eo moaͣ¬
ti fuissẽt alim̃ta pr̃ari uoluit.
ꝯtrauoluntitẽ defũcti petẽtes
audiri nõ oport᷑ere.

Expanded text:
rtorum, qui cum filio defuncti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non videri. sed si testator propter filii utilitatem his, qui cum eo morati fuissent, alimenta praestari voluit, contra voluntatem defuncti petentes audiri non oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
possibilẽ eẽ dixerãt. ueluti pã¬
phylus siꝙ dtirio debeo solu¬
erit lib̾esto. si mõ titio nichil
fuĩt debitum. Qd̾ si post testa¬
m̃tum factum testato᷑ pecũa
ex solu̾it. defecisse ꝯdictione ĩ¬
telligit᷑. ¶ Falsam legati de¬
monstrationẽ nonͣ facẽ lega¬

Expanded text:
possibilem esse dixerunt, ueluti: 'Pamphilus, si quod Titio debeo soluerit, liber esto', si modo nihil Titio fuit debitum: quod si post testamentum factum testator pecuniam exsoluit, defecisse condicionem intellegi. Falsam legati demonstrationem non facere lega
Abbreviated transcription (Latin):
quãquam statu lib̃m hr̃s maũ¬
eisdem ꝯditionib relictum eid.
ita p̾rare cogitur. si ꝯditiones
impletas eẽ ꝯstabit. aut peu
stetit quo minus impleant᷑.¬

Expanded text:
quamquam statuliberum heres manuiisdem condicionibus relictum ei debet, ita praestare cogitur, si condiciones impletas esse praestabit aut per eum stetit, quo minus impleant
Abbreviated transcription (Latin):
Duesitum ẽ an suussus fu¬
erit suus quiq opas extraneo
dare ut lib̾ sit. si ꝯditio talis sit
recipienda ut quẽ admodum
cirer pecume donationẽ dicit᷑.
ita ⁊ cirea pr̃ationẽ oꝑarum di¬
eimis. S hoc iuire utimur ut
quẽ admodum dictum ẽ si pe¬
cunam expeculio suo det extͣ¬
neo. admitti eum adlib̾tatem.
ita ⁊ si ꝯꝑan pstit̾it neceͣe sit
eum admitti adlib̾tate. Ita¬
ꝙ ⁊ in ꝓposito sapie̾nt faciet.
h̃s sumpedierit eum quo mi¬
nus pret oꝑas. hac enim ratio¬

Expanded text:
esitum est, an, si iussus fuerit servus quinque operas extraneo dare, ut liber sit, condicio talis sit recipienda, ut, quemadmodum circa pecuniae dationem dicitur, ita et circa praestationem operarum dicamus. sed hoc iure utimur, ut, quemadmodum dictum est, si pecuniam ex peculio suo det extraneo, admitti eum ad libertatem, ita et, si operam praestiterit, necesse sit eum admitti ad libertatem. itaque et in proposito sapienter faciet heres, si impedierit eum, quo minus praestet operas: hac enim ratio
Abbreviated transcription (Latin):
Intc̃ioit legatum. si ca pso¬
na decessẜit cui legatum ẽ subꝯ
ditione. Quid ergo si nõ deces¬
sit s inciuitate eẽ desierit. pu¬
ta alicui legatum si ꝯsul fuei̾t
⁊is mninsulã deportitus fuerit
nũquid nõ int̾im extinguit᷑
legatum quia restitur ĩ cunta

Expanded text:
Intercidit legatum, si ea persona decesserit, cui legatum est sub condicione. Quid ergo, si non decesserit, sed in civitate esse desierit? puta alicui legatum "si consul fuerit" et is in insulam deportatus est: numquid non interim exstinguitur legatum, quia res
Abbreviated transcription (Latin):
instituerat ita postea codicuł.
scripsit. hoc imͦiplius nepotii
stitui lego p̃dia illa. ꝯditioẽ
emãcipationis repetitã uidẽi.
placet. quãius auia nullam ĩ
legatis ut inb̃rditate substi¬
tutionẽ feciss. nam ⁊ cum ẜuꝰ

Expanded text:
instituerat, ita postea codicillis scribsit: "hoc amplius nepoti stitui, lego praedia illa". condicionem emancipationis repetitam videri placet, quamvis avia nullam in legatis, ut in hereditate, substitutionem fecisset. nam
Abbreviated transcription (Latin):
et eum in pot̾ate. siue añ deces¬
ẜit. diffimẽdum erit suum exi¬
stere. ¶Suos hr̃des accipe de¬
bemus filios filias siue natura¬
les suie adoptiuos. ¶Intluz
⁊̃ filius. suus hr̃s excludit᷑̾. fis¬
co p̃lato. ut put. si ꝑ duellioĩs
fuit dãpnatus pat̾ post mortẽ
suã. hoc quoq ut nec uira sepul¬
chrorum hic filius bãt.¶
ꝑtem succedũt om̃s nepotes.
neptesq exeo nati. qui sut ĩ po¬
testate. qd̾ naturali equitate cõ¬
tingit. filius aut suus hr̃s ẽẽ
desunt si capitis diminutione
uł magna uł minore exierit de
pot̾ate Qd̾si filius apud hos¬
tes sit. quã diu uiuat. Nepotes
ñ succedũt. ꝓuide ⁊ si fu̾it redẽp¬
tus nõ dum̾ succedut ante lui¬
tionẽ. s ⁊ si int̾im decesẜ it cu
placeat cum statu recepto deces¬
sisse. nepotib nõ obstibit¶S

Expanded text:
et eum in potestate, siue ante deceset eum in potestate, siue ante decesserit, definiendum erit suum existere. Suos heredes accipere debemus filios filias siue naturales siue adoptiuos. Interdum etiam filius suus heres excluditur fisco praelato, ut puta si perduellionis fuerit damnatus pater post mortem suam, hoc quo, ut nec iura sepulchrorum hic filius habeat. eiusdem partem succedunt omnes nepotes neptesque ex eo nati qui in potestate sunt: quod naturali aequitate contingit. filius autem suus heres esse desinit, si capitis deminutione uel magna uel minore exiit de potestate. quod si filius apud hostes sit, quamdiu uiuit nepotes non succedunt. proinde etsi fuerit redemptus, nondum succedunt ante luitionem: sed si interim decesserit, cum placeat eum statu recepto decessisse, nepotibus o
Abbreviated transcription (Latin):
proprie appellant᷑ qui
cum possent testam̃tu
adita nonẽ. uł ruptum uł irric¬
tum ẽ test̾m. intestatus nõ inꝑ¬
prie dicetur decessisse. ¶Plane
qui testari nõ potuit. ꝓprie nõ ẽ
intestatus puta impubes furi¬
osus. uł is cui bonus int̃ dictu ẽ
S hos quoq ꝑ ĩtestatis iccipe
fertur si ĩ ciuitate decessiss. na
⁊ eius hr̃ditas fuisse creditur.
¶Queri pot̾it si ex ea que infidei¬
.3. lib̾tate morã passa ẽ ꝯceptus
⁊ natus sit. an suus patri exist
rescriptum. cur nõ in totum ꝓ
manumissa hec hãtur. ut uxor
ducta suum pariat. nec miru
sit exẜua ĩgenũ nasci. cum ex
cap̾tiua Reꝑtũ sit ĩgenuũ nasci.
Qrͣ ausus sum dice̾ ⁊ si pat̾ hi
pueri eĩ d̾ sortis fuit cuiꝰ mat̾
morã passa ẽ in lib̾tate fideicõ¬
missa. ip̃e quoq mora passus ẽ.
suum eũ patri nasciexemplo
captiuorũ parẽtum cum quib
redut. ergo siue postea pat̾ eius
post morã manumittat᷑. recipi¬

Expanded text:
proprie appellantur, qui, cum possent testamentum adita non est uel ruptum uel irritum est testamentum, intestatus, non improprie dicetur decessisse. plane qui testari non potuit proprie non est intestatus, puta impubes furiosus uel cui bonis interdictum est: sed hos quoque pro intestatis accipere ferretur, si in ciuitate decessisset: nam et eius hereditas fuisse creditur. Quaeri poterit, si ex ea, quae in fideicommissa libertate moram passa est, conceptus et natus sit, an suus patri existagusto rescriptum, cur non in totum pro manumissa haec habeatur, ut uxor ducta suum pariat? nec mirum sit, ex serua ingenuum nasci, cum et ex captiua rescriptum sit ingenuum nasci. quare ausim dicere, etsi pater huius pueri eiusdem sortis fuerit, cuius mater moram passa in libertate fideicommissa, ipseque moram passus est, suum eum patri nasci exemplo captiuorum parentium, cum quibus rediit. ergo siue postea pater eius post moram manumittatur, recipi
Abbreviated transcription (Latin):
f. decessit. nepotes ĩ eius locum
succedũt p̃minus aũt nep¬
tes quam nepotes succedunt
ĩ locum parẽtum. Int̃ dum licet
parens alicui inpot̾ate ẽẽ non
desierit. s nec cepit. tñ dicemus.
succedentes ei libos suos existẽ.
to. mortuo ⁊ captiuo ap̃ hostes.
tis tp̃r p̃cessunt. tñ posse suos.
hr̃des existere. quams suecessi¬
o in suis hr̃dib nõ sit. ꝙ ita ꝓte¬

Expanded text:
it, nepotes in eius locum succedent. Non minus autem neptes quam nepotes succedent in locum parentium. Interdum licet parens alicuius in potestate esse non desierit, sed nec coeperit, tamen dicimus succedentes ei liberos suos existere:to, mortuo et captiuo apud hostes tis tempore praecesserunt, tamen posse suos heredes existere, quamuis successio in suis heredibus non sit. quod ita proce
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius testam̃tum rumpatur.
In futurum uõ collate ꝯdietio¬
nes si possibiles sint ⁊ existẽ
possũt. licet nõ existerĩt effiti¬
untut supius testm̃ rumpat᷑¬

Expanded text:
ius testamentum rumpatur. in futurum autem collatae condiciones si possibiles sunt, existere potuerunt, licet non exstiterint, efficiunt, ut superius testamentum rumpat
Abbreviated transcription (Latin):
Abot. Qui uxorem p̾gnãtez
uabebat. inbostium potestatẽ
puem̾it. q̾ro an filio nato quo
tp̃r testam̃tura ĩ cuutate fac¬
tumrumpat᷑ ⁊ si filius ante
moriat᷑ quam pat̾. q̃ro. in scͥp¬
ti br̃des hr̃ditatem hĩturi sũt.
rndi. nõ puto dubium ẽẽ.
quin ꝑlegem corneliam que
deꝯfumandis eorum testam̃¬
tis. qui ĩ hostium potãte deces¬
sissent lata ẽ. nato filio ꝯtinu¬
o eius testam̃tum qui inpote¬
state hostiumsit rumpat᷑. seq¬
tur ergout exeo testõ hr̃ditas
eum qui u̾ut instituimus:
sine pure siue subꝯdictione.
si tñꝯditio existere potͦuit lic
non extitͣit. supius testam̃tu
erit ruptum. Multum autẽ
int̾est qualis ꝯdietio posita
fu̾it. nam aut inp̃teritum s¬
cepta ponit᷑. aut inp̃sens. aut
infuturum. In p̃teritum cõ¬
cepta ponitur ueluti sititius
tutus hr̃s ut suꝑius testamẽ¬
tum rumpat᷑. tũc enim exħ
hr̃s erit. Si uõ titius ꝯsul nõ

Expanded text:
arum Qui uxorem praegnatem habebat, in hostium potestatem pervenit: quaero, filio nato quo tempore testamentum in civitate factum rumpatur? et si filius ante moriatur quam pater, an scripti heredes hereditatem habituri sint? respondi: non puto dubium esse, quin per legem Corneliam, quae de confirmandis eorum testamentis, qui in hostium potestate decessissent, lata est, nato filio continuo eius testamentum, qui in hostate sit, rumpatur: sequitur ergo, ut ex eo testamento hereditas eum qui uiuit instituimus siue pure siue sub condicione si tamen condicio existere potuit, licet non ex‹sti›terit, superius testamentum erit ruptum. multum autem interest, qualis condicio posita fuerit: nam aut in praeteritum concepta ponitur aut in praesens aut in futurum. in praeteritum concepta ponitur ueluti 'si Titiututus heres, ut superius testamentum rumpatur: tum enim ex hoc heres esset. si uero Titius consul
Abbreviated transcription (Latin):
tunt n legata prãntur. si p̃¬
tis aduocauit. Qd̾ sibonis se
patris abstinuit. licet subti¬
litas iuris refragari uideatũ.
at tñ uoluntas testatoris ex
bono ⁊ equo tuebitur.
dici satis ei factume qr ⁊ ante¬
quam adoptet᷑ institutiout
ĩ extraneo locum̃ ħẽbat.
sumus ⁊ añob̾ postumus ex¬
hr̃datus sit.asubstitutis no¬
stris nõ sit exhr̃datustitio.
defuncto. nec ego quidem ad¬
ire pot̃o. Iam enim ꝓpt̃ insti¬
tuti ꝑsonam aquo postumus
exhr̃datus ẽ incũius locum
substitutus uocat᷑. aquo po¬
stumus exhr̃datus non est.
rup̾tum ẽ testam̃tum. S si
ego ⁊ titius ĩ meem substituti
sumus quamius inꝑtem sb̃¬
stitutionis exhr̃datus nõsit.
mortuo uel repudiante titio.
me posse adire pũto. ⁊ exasse
hr̃dem ẽẽ. In prima tñ spetie
⁊ si uiuat titius. neq ego sine

Expanded text:
ntur, si prtis avocavit: quod si bonis se patris abstinuit, licet suptilitas iuris refragari videtur, attamen voluntas testatoris ex bono et aequo tuebitur. dici satis ei factum, quia et antequam adoptetur, institutio in extraneo locum habebat. simus et a nobis postumus exheredatus sit, a substitutis nostris non sit exheredatus, Titio defuncto ne ego quidem adire potero: iam enim propter instituti personam, a quo postumus exheredatus est, in cuius locum substitutus vocatur, a quo postumus exheredatus non est, ruptum est testamentum. Sed si ego et Titius invicem substituti simus, quamvis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo vel repudiante Titio me posse adire puto et ex asse heredem esse. In prima tamen specie et si vivat Titius, neque ego sine
Abbreviated transcription (Latin):
ptione legata. placet
osse ante aditam hr̃dit᷑a¬
tem optiri ⁊ nehil agi si op
rum ẜuorum titio data sitire¬
liqui meuio legati sint. cessa¬
te primo ĩ electione. reliquoꝵ
appellatione om̃s admeuiu
pertinẽt.
nichil agi. repudiato pãphy
elegit legratarius nullo aleg¬
diem legati cedentẽ adbrde̾
primo dig̾. ita scriptum ẽ cũ
ita legatum ẽ. uestim̃ta que
uolet triclinaria sumito. sibi¬
uis legati prima testitione
qua summe̾ se dixiss ꝯsump¬
sit. qm̃ res ꝯtinuo eius fit si¬
mulatq dixĩt eam sũmere

Expanded text:
ptione legata placet non posse ante aditam hereditatem optari et nihil agi, si opseruorum Titio data sit, reliqui Maeuio legati sint, cessante primo in electione 'reliquorum' appellatione omnes ad Maeuium pertinent.nihil agi repudiato Pamphilelegerit legatarius': nullo a legdiem legati cedentem ad heredeprimo rescriptum est, cum ita legatum est: 'uestimenta quae uolet triclinaria sumito sibiius legati prima testatione, qua sumere se dixisset, consumpsit, quoniam res continuo eius fit, simul ac si dixerit eam sumere
Abbreviated transcription (Latin):
milia mibẽt .c. ⁊ cum ĩ fimilia
nupẜit. his u̾bis. Insuꝑ arbi¬
tratu sempronie matris eiꝰ. mã¬
cipia .x. que ꝯfestim post aditã
hr̃ditatem meã a sempronia
uxore mea eligĩ uolo. Que mã¬
cipia cum in familiã nupserit
dari uolo. Et si ante quã nup¬
ẜit. aliꝙ ex mancipus decesẜit.
tum ĩ locum eiꝰ arbitratu sep̃ro¬
me matris eius dari uolo. duz
adeam plems nũs ꝑueniat.
Qd si sẽproma mat̾ eius non
elegĩt. tũc ip̃a sibi que uolet
eligat. Quesitum ẽ cum mat̃
elegĩt. an ea que exhis mãci¬
pus ante nuptias assignata
sũt. adpuellam supra numeꝵ
tp̃enuptiarum testator trans¬
tulit. ro qd̾ medio tp̃r ancille
enxe sũt. adfiliam nõ ꝑtinẽ.
Idem q̃ sut. ante nuptias. eorũ¬
dem mãcipiorum fructus ⁊ u¬
susan adsemproniã matrẽ ꝑ¬

Expanded text:
et, cum in familia nupserit, his uerbis: 'insuper arbitratu Semproniae matris eius mancipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore mea eligi uolo: quae mancipia, cum in familiam nupserit, ‹dari uolo. et si antequam nupserit›, aliquod ex mancipiis decesserit, tunc in locum eius arbitratu Semproniae matris eius dari uolo, dum ad eam plenus numerus perueniat. quod si Sempronia mater eius non elegerit, tunc ipsa sibi quae uolet eligat'. quaesitum est, cum mater elegerit, an ea, quae ex his mancipiis ante nuptias adgnata sunt, ad puellam supra numerutempus nuptiarum testator transtulit, id quod medio tempore ancillae enixae sunt ad filiam non pertinere. idem quaesiit, ante nuptias eorundem mancipiorum fructus et usus an ad Semproniam matrem p
Abbreviated transcription (Latin):
trici amarito eius roẽ apatre
tirii filii legatus sit. cui fund̃
excã si deiꝯmissi debeat᷑. utru
titio filio tm̃. an felicissimo ⁊
cissimo ⁊ felicissime nisi hec q̃
spalit̃ legauit. ad filium cui hr̃¬
ditatis sue ꝑtem reliquid lega¬
tum gnͣali ẜmõne transferre
uolusse. ¶Testõ pueros ita le¬
gauerat. publio memo dño ne¬
o abhr̃dib meis dari uolo. pu¬
eros quĩq exmeis dum taxat
initra annos.Uii. post ãnos ꝯ¬
plures quã fecit testm̃. morit᷑.

Expanded text:
trici a marito eius, id est a patre trici a marito eius, id est a patre Titii filii legatu‹s› sit, cui fundus ex causa fideicommissi debeatur, utrum Titio filio tantum an Felicissimo etcissimo et Felicissimae nisi haec quae specialiter legauit, ad filium, cui et hereditatis suae partem reliquit, legatum generali sermone transferre uoluisse. Testamento pueros ita legauerat: 'Publio Maeuio dominulo meo ab heredibus meis dari uolo pueros quinque ex meis dumtaxat intra annos septem': post annos complures, quam fecit testamentum, moritur.
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ postea mepła petut abhr̃¬
dib siis ut regionẽ iũbrietu¬
scie inpiceno cobr̃des uxoris
sue restituẽnt cum oĩb que ibi
erũt ⁊ mancipus rusticis ułur¬
banis ⁊ actoribexceptis ma¬
numissis. Quesitum ẽ cum.
heros ⁊ stichus ẜui. indiẽ uite
testatoris inũibria impiceno.
actum ãministrauerĩt. sĩt aũt
dãme quẽ testator uiuus maũ¬
miẜat filu naturales: utrum
eidem dame. exu̾bis codicilloꝵ
abbr̃dib pr̃andi sũt. anuõ ad
seiam uxorẽ exubis eple̾ ꝑtine¬
ant . R̾. ex codicilład patrez eos
naturalem pretatis intuitu ꝑ¬
tinere. ¶felicissimo ⁊ felicissiẽ
quib lib̾tatem dẽderat. fũdu
gargilionum legauit cum cas.i.
⁊ alio erpite titio filio quẽ ex ꝑ¬
te quarta hr̃dem scripẜat prele¬
gauerat ĩ hec u̾batitii fili. hoc
amplius emedio sũmito lega¬
ta mea que miebi tam pat̃ tuuᷤ
p̃sens quã clodius iustus frat̃
patris reliquerũt. Quesitu ẽ
cum fuĩdus gargilianus testa¬

Expanded text:
idem postea petiit ab heredibus suis, ut regionem Umbriae Tusciae Piceno coheredes uxori suae restituerent cum omnibus, quae ibi erunt, et mancipiis rusticis uel urbanis et actoribus exceptis manumissis. quaesitum est, cum Eros et Stichus serui in diem uitae testatoris in Umbria in Piceno actum administrauerint, sint autem Damae, quem testator uiuus manumiserat, filii naturales, utrum eidem Damae ex uerbis codicilli ab heredibus praestandi sint, an uero ad Seiam uxorem ex uerbis epiant. respondit ex codicillis ad patrem eos naturalem pietatis intuitu pertinere. Felicissimo et Felicissimae, quibus libertatem dederat, fundum Gargilianum legavit cum casa, et alio capite Titio filio, quem ex parte quarta heredem scripserat, praelegaverat in haec verba: "Titi fili, hoc amplius de medio sumito legata mea, quae mihi tam pater tuus praesens quam Coelius Iustus frater patris reliquerunt'. quaesitum est, cum fundus Gargilianus testa
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.¶at̃ filium pr̃de̾m p̃diao
bligare sen pignori ponẽ ꝓhi
ꝯmisit. filius p̃dia que pat̾ o¬
bligata reliquerat dimisso br̃¬
ditario creditore nũmis noni
creditoris apriore insequẽte
creditorem pignoris ypothece

Expanded text:
Pater filium heredem praedia alienare seu pignori ponere procommiserat: filius praedia, quae pater obligata reliquerat, dimisso hereditario creditore nummis noui creditoris, a priore in sequentem creditorem pignoris
Abbreviated transcription (Latin):
nerẽtur .s. cum ius uirãdum de¬
disse. sup hoc testator affirma¬
uit. credẽn᷑da ẽ supħ. scriptuã.
Titia honestissima femina cu
ĩnegotus sius oꝑa calumachi
non pot̾at. testõ facto manu

Expanded text:
nerentur, scilicet cum iusiurandum dedisse super hoc testator adfirmauit, credenda est scriptura. Titia honestissima femina cum negotiis suis opera Callimachi non poterat, testamento facto manu
Abbreviated transcription (Latin):
dum eẽ. quĩ fidei ꝯmissũ ualeat.
Duas filias equis exꝑtibo hr̃des
fecer̾it. alti fundum p̾legau̾ãt.
⁊ ab ea pẽtierit ut sorori sue .xx.
daret. abeãdem filia petut ut ꝑ¬
tem dimidiã fundi. eidẽ sorori
suͥscepta apatruo ut leg̃itiimo
prde petierat ut ꝑtem br̃dita¬
tis auũculo suo daret ⁊ agros
duoradutrumq aũt ut ꝓxi¬
mũ cognatum successio eius ꝑ
missum nõ ꝯstit̾it. quã suo uire

Expanded text:
missum ualet. Duas filias aequis ex par tibus heredes fecerat: alteri fundum praelegauerat et ab ea petierat, ut sorori suae uiginti daret: ab eadem filia petit, ut partem dimidiam fundi eidem sorori sherede petierat, ut partem hereditatis avunculo suo daret et agros duos: ad utrumque autem ut proximum cognatum successio eius pemissum non constiterit, quam suo iure
Abbreviated transcription (Latin):
quesitum ẽ cuiꝰ etatis meino:
mancipia debeãtur. utrumne
annos fuerũt. an que mortis
tp̃r intra eam etatẽ inuemãt᷑.
R̾ndi eam inderi etatẽ designa¬
tam que eẽt cum atestat᷑ore re¬
linq̃rent. ¶ Concubine int̾ ce¬
tera. his ubis legauerat. fũdũ
inapia cum uillico suo ⁊ ꝯtub̾¬
nali eius ⁊ filus dari uolo. Que¬
situm ẽ annepotes quoq uil¬
¶Legauerat ꝑfidei ꝯmissum m̾e¬
iuoita. ⁊ quicꝗd ĩ patria gadi¬
b possideo. q̾situm ẽ an siquã
suburbanã adiacentẽ ponem¬

Expanded text:
quaesitum est, cuius aetatis Maeuio mancipia debeantur, utrumne annos fuerunt an quae mortis tempore intra eam aetatem inueniantur. respondit eam uideri aetatem designatam, quae esset, cum a testatore relinquerentur. Concubinae inter cetera his uerbis legauerat: 'fundum in Appia cum uilico suo et contubernali eius et filiis dari uolo': quaesitum est, an nepotes quoque uiLegauerat per fideicommissum Maeuiis ita: 'et quidquid in patria Gadibus possideo': quaesitum est, an, si quam suburbanam adiacentem po
Abbreviated transcription (Latin):
dequo q̃ritur. ꝑinde ratione ĩ
fundo hr̃i uoliusse. ac si uninsuᷤ
hr̃ditarius ẽẽt. ut ꝓdimidia ꝑ¬
te ⁊ uxor ⁊ filius agrum ut bẽ¬
ditarium hant. ¶Intestõ ita scͥp¬
tum fuit. domũ meam cum orto
applicito. lib̾tismeis ꝯcedi uolo.
meo ꝯcedi uolo. q̃situm ẽ. an ɨ¬
br̃s test. itoris.honeratꝰ uideat᷑¬
p̃legata. R̾. non ẽẽ honeratu.
¶Codicilł ꝯfirmatis ita cauit..
om̃ib aũt lib̾tis meis ⁊ quos
uiuus. ⁊ quos his codicillis
manumisi. uł postea manu¬
misos tub̾nales suas Itez fi

Expanded text:
de quo quaereretur, perinde rationem in fundo haberi uoluisse ac si uniuersus hereditarius esset, ut pro dimidia parte et uxor et filius agrum ut hereditarium habeant. In testamento ita scriptum fuit: 'domum meam cum horto applicito libertis meis concedi uolo' meo concedi uolo'. quaesitum est, an heres testatoris oneratus uideatpraelegata. respondit non esse oneratum. Codicillis confirmatis ita cauit: 'omnibus autem libertis meis et quos uiuus et quos his codicillis manumissi uel postea manumisero, contubernales suas, item fi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ imp̃r nr̃ diuus marehus hoc
ꝯstituit. ¶Propositum ẽ. non
hñtem lib̃os nec cognatos an
discrimine uite ꝯstitutum ꝑ ĩ¬
firmitatẽ. accorsitis amicis..
guo seio ꝯ̃tub̃nali dixissẽ ꝙͣ uel¬
let ei relinquẽ p̃dia que noĩass.
eaq dictaantestationẽ gaui
seium redegisse.etiam ip̃o testa¬
tore int̾rogato ꝗn ea dixiss ⁊

Expanded text:
 noster diuus Marcus hoc constituit. Propositum est non habentem liberos nec cognatos in discrimine uitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio contubernali dixisse, quod uellet ei relinquere praedia quae nominasset, eaque dicta in testationem Gaium Seium red‹e›g‹i›sse etiam ipso testatore interrogato, an ea dixisset, et
Abbreviated transcription (Latin):
an hec petunia. ex eã mercedis
posse ĩ firãdem legis relictum.
¶Exhis ubis testam̃ti oĩb quos
siue his tabulis. suie quib cũ¬
ꝙ alus filios filias ue sũos ẽs
ocediuolo. Quesitum ẽ an his
quos uiuus mamimisiss debe¬
antur filii.R̾. his quoq quos
quasue ante testm̃ factum.

Expanded text:
an haec pecunia ex causa mercedis posse in fraudem legis relictum. Ex his uerbis testamenti: 'omnibus, quos siue his tabulis siue quibuscumque aliis, filios filiasue suos omnes concedi uolo' quaesitum est, an his, quos uiuus manumississet, debeantur filii. respondit his quoque, quos quasue ante testamentum factum
Abbreviated transcription (Latin):
reliquid filiam suam. nepte
beret.an uõ aduliam dnãm
que hũit patruum maioͣrem
lib̃tis quos noĩauerat.p̃dio.¬
ium cum tab̃na legauerat.⁊
adiecerat hec uba sibiq eos.
hr̃e posside̾ uolo ea lege.⁊ ꝯdi¬
tione nequis eorum ꝑtẽ sũa
uendẽ. conare ue aluid ue ꝗd
facere alu uelit.ꝙ si adu̾sus
ea quid factum erit. tunc eas
portiones p̃dium ue cum tab̾¬
na adrem publicam tuscula¬
norum ꝑtinẽ uolo. quidam.
exlib̾tis uendiderũt ꝑtes suas
duob collib̾tis sius exeodẽ
corpore. emptores aũt defũe¬
ti gaium seium extraneu hr̃¬
dem reliquerũt. Quesitum ẽ
ꝑtes que uenierũt utrum ad
Idem quesut an ꝑtes uendite
adrem .pi. tusculanorum ꝑti¬
quia nõ possidentis ꝑ sona qui
nẽ extraneus ẽ respicienda ẽ.
s ẽptorum qui ẜm uolũtatẽ
defimete exillis fuerũt quib
pinisat testatrix uenundai̾.
nec ꝯditio exĩtͣtit dati fidei¬
sit eius cui duo milia lega.¬

Expanded text:
reliquit filiam suam neptem beret an uero ad Iuliam Domnam, quae habuit patruum maiorem libertis, quos nominauerat, praediolum cum taberna legauerat et adiecerat haec uerba: 'sibique eos habere possidere uolo ea lege et condicione, ne quis eorum partem suam uendere donareue aliudue quid facere alii uelit: quod si aduersus ea quid factum erit, tunc eas portiones praediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum pertinere uolo'. quidam ex his libertis uendiderunt partes suas duobus conlibertis suis ex eodem corpore, emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt: quaesitum est, partes quae uenierunt utrum ad idem quaesiit, an partes uenditae ad rem publicam Tusculanorum pertiia non possidentis persona, qui nunc extraneus est, respicienda est, sed emptorum, qui secundum uoluntatem defunctae ex illis fuerunt, quibus permiserat testatrix uenundari, nec condicio exstitit dati fideissit eius, cui duo milia lega
Abbreviated transcription (Latin):
bitum ex solu̾sset. ¶ Duobus
ub̾tis sticho ⁊ herote hr̃dib ĩ¬
stitutis. ita cauit. fũdum coR¬
nelianum denoĩe eorum exire
ueto. Unus exhr̃dib stichus
ancillam arethusã. testõ lib̾a
ẽẽ ussit. eiq ꝑtem suam fũdi
legauit. Quero anheros ⁊ cef̾i
colub̾ti stichi. excã fid̾i ꝯmissi.
eus fundi ꝑtem abhr̃de stich
filiam suam hr̃dem scripsat ⁊
ita eiuerat. ueto aũt edifitiũ
denoĩe mẽo exire. s aduenias
meos quos hoc testõ noĩaui. ꝓ¬
tinerepiolo. Quesitum ẽ defũc¬
tohr̃de ⁊ legatͤirus u̾nis an
adunum lib̾tum qui remãsit.
totum fidei ꝯmissum ꝑtinẽt.

Expanded text:
bitum exsoluisset. Duobus libertis Sticho et Erote heredibus institutis ita cauit: 'fundum Cornelianum de nomine meorum exire ueto': unus ex heredibus Stichus ancillam Arescusam testamento liberam esse iussit eique partem suam fundi legauit: quaero, an Eros et ceteri conliberti Stichi ex causa fideicommissi eius fundi partem ab herede StichiFiliam suam heredem scripserat et ita cauerat: 'ueto autem aedificium de nomine meo exire, sed ad uernas meos, quos hoc testamento nominaui, pertinere uolo': quaesitum est, defuncta herede et legatariis uernis an ad unum libertum qui remansit totum fideicommissum pertineret.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuemri posse. maxime post cõ¬
stitutionẽ diui pii que hoc in¬
duxit. ¶Nuptura. duob fili
is quos expriore marito habe¬
d̾abat stipularent᷑ inõe cau
quo solui posset m̃m̾. ut etia
alterutri exhis tota dos sol¬
uatur. ꝯstante mm̾uo. uno ex
filus mortuo. uxor ꝑ epłam
petut asuꝑscite filio. uti qñ
ꝑtem dimroiã du taxat totiꝰ
exigeret ⁊ enp ita ꝯtentus eẽt.
alt̾am aũt ꝑtem apud maritr̃
eius remanẽ ocedat. Quesitũ
ẽ. postea ĩ m̾io muliere defũcta
an maritus si extota dote ꝯue¬
matur a filio. doli mali excep¬
tione se tueri possit. An ultro
excã fidei ꝯmissi actio ei ꝯpetar
ut depte obligationis accep¬
misso peti possel Idem querit
an dereliquã ꝑte dinitoraa
post littãs adfilium scriptis.
nõ forte utile. claudłus qm̃ ĩ
bis exp̃ssitut ꝯtentus eet ꝑ¬
tis dunrore dotis. quibubis
satis fidei ꝯmissum filio relĩ¬
qui placuit. ¶ Codicillis ita

Expanded text:
ri posse, maxime post constitutionem divi Pii, quae hoc induxit. Nuptura duobus filiis suis, quos ex priore marito habedabat, stipularentur in omnem casum, quo solvi posset matrimonium, ut etiam alterutri ex his tota dos solvatur: constante matrimonio uno ex filiis mortuo uxor per epistulam petit a superstite filio, uti quandoque partem dimidiam dumtaxat dotis exigeret et ea contentus erit, alteram autem partem apud maritum eius remanere concedat. quaesitum est postea in matrimonio muliere defuncta, an maritus, si de tota dote conveniatur a filio, doli mali exceptione se tueri possit et an ultro ex causa fideicommissi actio ei competit, ut de parte obligationis accepmisso peti posse. idem quaerit, an de reliqua dimidia parte post litteras ad filium scriptas non fore utilem. Claudius: quoniam in his expressit, ut contentus esset partis dimidiae dotis. quibus uerbis satis fideicommissum filio relinqui placuit. Codicillis ita
Abbreviated transcription (Latin):
eu. Cum quis decedẽs seie
mat̾ri sue fũdum qui ꝓprius:
matris erat. legauerat. ab ea
petierat ut cum moreret᷑. flaui¬
e albine ꝯuigi sue restitueret.
post testatoris mortẽ. Mat̾¬
apud magrãtum ꝑͦfessa ẽ. ni

Expanded text:
. Cum quis decedens Seiae matri fundum, qui proprius matris erat, legauerat, ab ea petierat, ut eundem cum moreretur Flauiae Albinae coni‹u›gi suae restitueret. post mortem testatoris mater apud
Abbreviated transcription (Latin):
dari uolo lage̾nas uni uetusti.
pronium pupillum an fideio¬
missum exu̾bis supea scriptis
ualere intelligat᷑.⁊ aquo sẽpro¬
nus petẽ possit cum adcerta
psonam codicillos scripserunt.
uo peti. ¶Pat̾ emancipato fi¬
lio. bona sua uniu̾sa exceptis
duob ẜiusnõ mortis cã dona¬
uit. ⁊ stipulatus ẽ afilio in hec
u̾ba. Que tibi mancipia.q̃q p̃¬
dia tonationis cã tradidi. cessi.
ea mancipia q̃ꝙ exhis agnata
erũt. eaq p̃dia cum instrõ.cu
ego uolamul cum morieris q̃¬
aut fraude fcõue tuo eiꝰq adq̃
eares ꝑtinebit. ea ĩ rerum natu¬
ra aut inpotate ẽẽ desiss̃. si iu¬
uã michi aut cui ego uolam.
reddãtur restitũatur. stipla̾t̾
ẽ lutius titius pat̾. spopondit
lutem.certus de tua pietate.
fidei tue ꝯmitto uti des pr̃es
illi ⁊ illi certam pecuniã ⁊ lucrio¬
nem ẜuum meũ. libn eẽ uolo.
q̃situm ẽ. cum filius patris nec

Expanded text:
dari uolo lagynos uini uetusti cpronium pupillum, an fideicommissum ex uerbis supra scriptis ualere intellegatur et a quo Sempronius petere possit, cum ad certam personam codicillos scripserit. uio peti. Pater emancipato filio bona sua uniuersa exceptis duobus seruis non mortis causa donauit et stipulatus est a filio in haec uerba: 'quae tibi mancipia quaeque praedia donationis causa tradidi cessi, ea mancipia quaeque ex his adgnata erunt eaque praedia cum instrumento, cum ego uolam uel cum morieris, quaut fraude factoue tuo eiusque ad quem ea res pertinebit ‹in re›rum natura aut in potestate esse desissent, si uiuam mihi aut cui ego uolam reddantur restituantur, stipulatus est Lucius Titius pater, spopondit lutem. certus de tua pietate fidei tuae committo, uti des praestes illi et illi certam pecuniam: et Lucrionem seruum meum liberum esse uolo'. quaesitum est, cum filius patris nec
Abbreviated transcription (Latin):
uit. in hecu̾ba. ate petromi pe¬
toutis ea duo milia solidoꝵ
reddas collegio cui̾dam tẽpli.
q̃situm ẽ cum id collegium.
postea dissolutum sit. utrum
legatum ad petronium ꝑti¬
neat.anuõ apud hr̃dem re¬
manẽ debeat. R. petronium
uire petẽ.utiꝙ si ꝑ eum non
stet̾it parere defũeti uolũtati.
¶Pat̾ filios suos hr̃des scripse¬
iat.⁊adiecit. p̃dia que adeos
exbonis meis ꝑuentura sũt.
successiomi sue. deq eare in¬
uicem sibi eaueãt. Exhus uer¬
bis q̃ situmẽ an p̃dia ꝑ fidei¬
ꝯmissum relicta uideãtur. R.
Nichil defidei ꝯmisso propoĩ.
¶ Exꝑte dimidia hr̃di ĩ stituto.
ꝑ p̾ceptionẽ fũdum legauit
⁊ abeo ita petiit. peto uti uelis

Expanded text:
uit, in haec uerba: 'a te, Petroni, peto, uti ea duo milia solidorum reddas collegio cuiusdam templi'. quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud heredem remanere debeat. respondit Petronium iure petere, utique si per eum non stetit parere defuncti uoluntati. Mater filios heredes scripserat et adiecit: 'praedia, quae ad eos ex bonis meis peruentura sunt, successioni suae deque ea re inuicem sibi cauerent': ex his uerbis quaesitum est, an praedia per fideicommissum relicta uideantur. respondit nihil de fideicommisso proponi. Ex parte dimidia heredi instituto per praeceptionem fundum legauit et ab eo ita petit: 'peto, uti ueli
Abbreviated transcription (Latin):
sobrinus uocat᷑. nã ut massuriꝰ
ait. quã quis appellat ꝑpriorẽ so¬
brinu qui ẽ patris uł matͥs sue
ꝯsobrinus uł ꝯsobrina. abeo ꝯso¬
brim ꝯsobrine ue filius filia noĩa¬
tur. ¶Patrui nepos neptis. hu
sũt aui pat̾nn. ul aue paterne.
ꝓnepos ꝓneptis exnepote. ułex
nepte filio natis. Cõsobrim ꝯ so¬
brineue filius filia.uiii. ꝓ soas
tis. qr ⁊ patruus. duplicit̃ accipi¬
tur.⁊ nepos ⁊ neptis subsinglis
patruorũ ꝑsonis duplicant᷑.a¬
mite nepos uł neptis. hu sunt
pos. ꝓneptis. exnepote uel ex¬

Expanded text:
nam, ut Massurius ait, quem quis appellat propiorem sobrino, qui est patris matrisve consobrinus aut consobrina, ab eo consobrini consobrinaeve filius filia nominatur. patrui nepos neptis: hi sunt avi paterni vel aviae paternae pronepos proneptis ex nepote vel ex nepte filio natis, consobrini consobrinae filius filia: octo personas tis, quia et patruus dupliciter accipitur et nepos vel neptis sub singulis patruorum personis duplicatur. amitae nepos vel neptis: hi sunt pos proneptis ex nepote vel
Abbreviated transcription (Latin):
filius filia. auir̃. maxĩe. filius
filia. hu sũt ataui nepos nepti
ex filia ab alii sororis filius filio¬
¶ Auuiculi maximi filius filia. hi¬
i sũt ataui nepos neptis exfilio
ab auie sororis filius filia. ¶Mã¬

Expanded text:
amitae maximae filius filia: hi sunt atavi nepos neptis ex filia, abavi sororis filius filia. avunculi maximi filius filia: hi sunt atavi nepos neptis ex filio, abaviae fratris filius filia. ma
Abbreviated transcription (Latin):
nepos uł neptis. mat̾tere magix.
nepos ul neptis. hec sigula noĩa
ꝯtinẽt ꝑsonas sexagĩta quatuõ.
Nam cum patru magni. Uerbi
gra ꝑsona quadrifariã intelli¬
gatur nepotis bifariã gemĩat᷑.
Is nũs dum taxat anumeratõ
⁊ quadruplat̾ is qui gemiinatus
erat. duplicatur ⁊̃ nepte ꝯputa¬
ta. ⁊ tm̃ unius dinuationẽ ꝓpo¬
nimus. ⁊ exẽpli grã. Pat̃ auus.
ꝓ anus. fr̃ aui. quiẽ patriuis
magnus filius eius. nepos ei
exfilio. Item neptis pat̾ auus.

Expanded text:
epos uel neptis, materterae magnae nepos uel neptis: haec singula nomina continent personas sexaginta quattuor: nam cum patrui magni uerbi gratia persona quadrifariam intellegatur, nepotis bifariam, geminatur s nepote dumtaxat adnumerato et quadruplatur is qui geminatus erat: duplicatur etiam nepte computata. et tantum unius denumerationem proponimus exempli gratia: pater avus proavus frater avi qui est patruus magnus filius eius nepos eiusdem ex filio ite
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. totidẽ. ¶ Auucli maioris
filiꝰ filia. bu sut ꝓaui frĩs filius
filia. ab aui abauie ꝑ pro auiã
nepos neptis exfilio. Eadez hic
dinũatio facienda ẽ que ĩ patriu
maioris filio filia. Mat̾tera ma¬
iori filius filia. hu sũt ꝓauie so¬
roris filius filia ab aui abauie
ꝑpro auia nepos neptis ex filio

Expanded text:
bimus totidem. avunculi maioris filius filia: hi sunt proaviae fratris filius filia, abavi abaviae per proaviam nepos neptis ex filio. eadem hic dinumeratio facienda est, quae in patrui maioris filio filia. materterae maioris filius filia: hi sunt proaviae sororis filius filia, abavi abaviaeve per proaviam nepos nep
Abbreviated transcription (Latin):
aui abauie. ꝑ ꝑauũ nepos neꝑtis
ex filio. ꝑsone subhoc erũt.xui.
enũatione sic ducta ut inquĩto
gradu cum patruum maiorẽ de¬
mõstremus fecimus adiecto dr̃¬
taxat filio filia. qr filius patrui¬
⁊ maiores totidem necc̃e ẽ ꝑsoãs
ꝯplectat᷑. quot patruus maior .a.
octo totidem. ex filio ꝑsoã ꝯpu¬
tatis. hus nũs efficiet̾ que sup̃
posiumus. ¶Amite maioris fi

Expanded text:
avi abaviae per proavum nepos neptis avi abaviae per proavum nepos neptis ex filio: personae sub hoc erunt sedecim, enumeratione sic ducta ut in quinto gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris totidem necesse est personas complectatur, quot patruus maior, id est octo. totidem ex filiae ptatis is numerus efficietur, quem supra posuimus. amitae m
Abbreviated transcription (Latin):
abaui. pat̃ auus. ꝓ auia ab auus¬
auia.abauus. attama fr̃ abaui.
ab aui. totidem erũt matris ap¬
pellatione ꝓposita. ¶Auũculus
maximus is ẽ ab auie fr̃. patris.
uł matris auũculus maior et
nũs itidẽ ⁊ ꝑsoãrum expositio
eadẽ que supra ħ̾ dum taxat in¬
mutato ut ꝑaui fr̃. ab auie frm̃
ponas. ¶Amita maxima ẽ ab¬
aui soror patris uł matris. ami¬
ta maior. Cetã ut ĩpatruo ma¬
ximo ĩmutato hoc tm̃. ut ubi ẽ¬
abaui fr̃ ꝓponat ab aui soror. ⁊¬
¶Mat̾tera maxima ẽ abauie soror
patris aił matris. mat̾tera maioͬ.
Cet̾a ut supra adextremũ dum¬
uie sorore. hos om̃s quos apatru¬
o magno ꝓposuimus. quida hus
noĩb designãt. ab oppatruus
abauũculus. abamita ab mat᷑¬
tera. Itaq ⁊ nos ĩ different hos
ponemus. Quos aũt ego appello
ab patruos abauũculos. abami¬
tas. abmat̾teras. illi me demon¬
strant frĩs sororisq ab nepote.
¶Patriu maioris filius filia. bu st̃
proaui patris fr̃is filius filia. ab¬

Expanded text:
abauusauiaabauusatauusfrater abaui› abaui totidem erunt matris appellatione proposita. auunculus maximus: is est abauiae frater, patris uel matris auunculus maior: et numerus idem et personarum expositio eadem quae supra hoc dumtaxat immutato, ut pro abaui fratre abauie fratrem ponas. amita maxima: ‹ea› est abaui soror, patris uel matris amita maior: cetera ut in patruo maximo iabavi frater ponatur abavi soror. matertera maxima: ea est abaviae soror, patris vel matris matertera maior: cetera ut supra ad extremum dumiae sorore. hos omnes, quos a patruo maximo posuimus, quidam his nominibus designant: abpatruus abavunculus, abamita abmatertera: itaque et nos indifferenter hos ponemus. quos ego autem appello abpatruos abavunculos, abamitas abmaterteras, illi me demonstrant fratris sororisque abnepotem. patrui maioris filius filia: hi sunt proavi fratris filius filia, ab
Abbreviated transcription (Latin):
nam.xxxii. trinepos ꝯplet. toti¬
dem trineptis ab nepote enim
nũs quadruplatus in se efficit.
at nepote .xxi. his accedũt.tri¬
nepos trineptis ama exhaene

Expanded text:
a duo trinepos complet, totidem trineptis. ab nepote enim numerus quadruplatus in se efficit tadnepote sedecim: his accedunt trinepos trineptis, una ex
Abbreviated transcription (Latin):
sũt fratres patrueles dr̃ent. ⁊tẽ
easque ex frĩb nate sũt sorores
patrueles. ex frẽ aũt ⁊ sorore a¬
mitinos amitinas. Eos uõ ⁊ cas
nos uocant. sicut trebatius sub
hac applłone noĩum ꝑsone cadt̃.
.xxi. hee patrui fuius. Item filia
bifariam sic̃ supra nũatur. nam
patris mei frat̾ eẽ põt ul exeodẽ
patre. uel ⁊ ex eadem matre sola
amite filius. Itẽ filia anũculi fi¬
lius. ⁊tem filia mat̾t̾ere filiꝰ. itez
filia amite auũculo mat̾tere cer¬
tis duplici ĩ tellectui ẜm eander
rõem patrui nom̃ frĩs sororisq¬

Expanded text:
sunt, fratres patrueles, item eas, quae ex fratribus natae sunt, sorores patrueles: ex fratre autem et sorore amitinos amitinas: eos uero et eas, os omnes consobrinos uocant, sicut Trebatius. sub hac appellatione nominum personae cadunt sedecim hae. patrui filius, item filia bifariam sicut supra numerantur nam patris mei frater esse potest uel ex patre solo vel etiam ex matre sola: amitae filius, item filia: avunculi filius, item filia: materterae filius, item filia, amita avunculo matertera acceptis duplici intellectu secundum eandem rationem. fratris sororisq