comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligna stipulam. spinas et tribulos soliumqz q̃ eterno
traduntur incendio. Hi tamen prouocantur ad sa¬
lutem. diciturqz eis ambulate in lumine ignis urĩ
et flaminis et reliqua ut in penis et supplicus distãt
dei potenciam et redeant ad salutem. Item ignis in¬
tellectus in sacrus eloquus accipitur bonus uel mal
sicut in leuitico de filus aaron dicitur qui ignem
alienum in conspectu domini obtulerunt et ibi cõ¬
sumpti sunt. fumus autem aliquando in bonam
partem. aliquando incontrariam ponctur. Nam qd̃
dicit psalmmsta ascendit fumus mira eius et ignis
a facie eius exardescit fumus hic in bono positus est
quia sicut iste terrenuis iutiles lacrimas mouet: ita
et ille penitenaie calore suscensus fructuose profũ-¬
dit fluenta lacrimarum mira eus. hoc ẽ tempore
hic peccatores futuri uidicu timore contu
eos ad ad remedium conuersionis ad aucrt. Ignis

Expanded text:
ligna, stipulam, spinas et tribulos, foliumque, quae aeterno ligna, stipulam, spinas et tribulos, foliumque, quae aeterno traduntur incendio. Hi tamen provocantur ad salutem, diciturque eis: Ambulate in lumine ignis vestri et flammis, et reliqua; ut in poenis et suppliciis distant effugiant Dei potentiam, et redeant ad salutem. Item ignis intellectus in sacris eloquiis accipitur bonus vel malus, sicut in Levitico de filiis Aaron dicitur, qui ignem alienum in conspectu Domini obtulerunt, et ibi consumpti sunt. Fumus autem aliquando in bonam partem, aliquando in contrariam ponitur. Nam quod dicit Psalmista: Ascendit fumus in ira ejus, et ignis a facie ejus exardescit , fumus hic in bono positus est, quia sicut iste terrenus inutiles lacrymas movet, ita et ille poenitentiae calore succensus fructuose profundit fluentia lacrymarum in ira ejus, hoc est, tempore, quo hic peccatores futuri judicii timore conturbat, ut eos ad remedium conversionis adducat. Ignis
Abbreviated transcription (Latin):
uatum demonstrat. De quo igne dicitur. Nunc ignis
aduersarium consumet quia pessimum cor er sua mali¬
cia tabescit sieut autem ignis amoris mentẽ erigit ita
ignis malicie inuoluit. Tribulacionem autem ignis
significat ut ẽ illud in psalmo. Igne nos examimasti si¬
cut igne eraminatur argentum. Tunc autẽ irã signi¬
ficat quando uinidictã celestem ostendit ut ẽ illũd. Cõ¬
sumai eos igne ire mee ait dñs et alibi quia ignis
inquit exarsit abira mea et ardebit usq nd̃ in feros de¬
orsum. Tunc autem uoluptatem ignis significat qñ
libidinis ardorem ostendit ut ẽ illud omnes adulterã¬
tes sicut carbo ignis ardens corda eorum. Quibz insi
subuenerit peiitentie remẽdium ignis pene perpetue
subsequetur ubi erit fletus et stridordentium ⁊ crucia¬
tus sempiternus. De quo in ysaia scriptum ẽ. Ecce õs
uos accensi igne accincti flaminis ambulate in lu-¬
mine ignis uectri. Habent enm peccatores in se fenũ.

Expanded text:
vatum demonstrat. De quo igne dicitur: Hunc ignis vatum demonstrat. De quo igne dicitur: Hunc ignis adversarium consumet, quia pessimum cor ex sua malitia tabescit. Sicut autem ignis amoris mentem erigit, ita ignis malitiae involvit. Tribulationem autem ignis significat, ut est illud in psalmo: Igne nos examinasti, sicut igne examinatur argentum . Tunc autem iram significat, quando vindictam coelestem ostendit, ut est illud: Consumam eos igne irae meae ait Dominus ; et alibi: Quia ignis, inquit, exarsit ab ira mea et ardebit usque ad inferos deorsum . Tunc autem voluptatem ignis significat, quando libidinis ardorem ostendit, ut est illud: Omnes adulterantes sicut carbo ignis ardens corda eorum . Quibus nisi subvenerit poenitentiae remedium, lignis poenae perpetuae subsequetur, ubi erit fletus et stridor dentium, et cruciatus sempiternus. De quo in Isaia scriptum est: Ecce omnes vos accensi igne, accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri. Habent enim peccatores in se fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem. aliquando maliciam. aliquando intellectum.
aliquando tribulacõem. aliquando iram. aliquando
uoluptatem. zelum emm dei illa sentencia notat qͥ
dicitur. Deus noster ignis consumens est. Nam sp̃m
sanctum demonstrat quia indie penthecostes. in ling
igneis super aplõs apparuit ubi eos luce sapientie
illuminauit. et zelo iusticie corda eorum accendit. Ca¬
ritatem autem significat ubi feruorem dilectionis ex¬
primit ut ẽ illud in euangelio. Ignem ueni mittere ĩ
terram. et quid uolo nnisi ut ardeatur. Cupiditatem
autem significat quando ambicionem nimã terrena¬
rum rerum denotat. Unde in exodo dominus precepit
de obseruatione sabbati non suscendetis inquit ignẽ
in omnib hĩtaculis urĩs per diem sabbati hͦ est ignem
cupiditatis tam in corporib humanis quam eciam in
conuenticulis uniuersis betat in cendere. Maliciam aut̾
significat ignis qñ cor malum ad inferiora semper incur¬

Expanded text:
ditatem, aliquando malitiam, aliquando intellectum, ditatem, aliquando malitiam, aliquando intellectum, aliquando tribulationem, aliquando iram, aliquando voluptatem. Zelum enim Dei sententia notat, qua dicitur: Deus noster ignis consumens est . Nam Spiritum sanctum demonstrat, qui in die Pentecostes in linguis igneis super apostolos apparuit, ubi eos luce sapientiae illuminavit et zelo justitiae corda eorum accendit. Charitatem autem significat, ubi fervorem dilectionis exprimit, ut est illud in Evangelio: Ignem veni mittere in terra: et quid volo, nisi ut ardeat? Cupiditatem autem significat, quando ambitionem nimiam terrenarum rerum denotat. Unde in Exodo Dominus praecipit de observatione Sabbati: Non succendetis, inquit, ignem in omnibus habitaculis vestris per diem Sabbati . Ignem cupiditatis tam in corporibus humanis, quam etiam in conventiculis universis vetat incendere. Malitiam autem significat ignis, quando cor malum ad inferiora semper incur
Abbreviated transcription (Latin):
quia illi non pereunt diluuio qui in prophetis ⁊ oĩb
scripturis diuimis tanquã dei nubibus uirtutem agnoscũt
xp̃i. Ilam quod in eodem arcu color aque et ignis simuil
ostenditur quia ex parte ceruleus est. et ex parte rubicũ¬
us apparet quod utriuisq iudicu testis sit uiiue
faciendi et alterius facti id ẽ quia mundus iudicu igne
cremabitur non aqua diliuui ultra delebitur. Iris ũ
ẽ arcus duorum iudiciorum dei figuram habere dicit᷑
hoc ẽ primi quod ꝑ diluuium secundi quod per ignem
ut ẽ illud apocalipsi. Et iris incircuitu eius. Derenitas
est indulgentia delictorum per sanguinem ihũ xp̃i p
tenebras peccatorum data ut ẽ illud in euangelio frc¬
to uespere dicitis serenum erit rubicundum est enm
gnis ergo qui quartum mundi ẽ elementũ. ali¬
quando exprimit zelum dei. aliquando spiritum
sanctum. aliquando caritatem. aliquando cupi¬

Expanded text:
quia illi non pereunt diluvio, qui in prophetis et omnibus quia illi non pereunt diluvio, qui in prophetis et omnibus Scripturis divinis, tanquam Dei nubibus, virtutem agnoscunt Christi. Nam quod in eodem arcu color aquae et ignis simul ostenditur, quia ex parte caeruleus est et ex parte rubicundus, apparet, quod utriusque judicii testis sit: unius videlicet faciendi, et alterius facti, id est, quia mundus judicii igne cremabitur, non aqua diluvii ultra delebitur. Iris, id est, arcus, duorum judiciorum Dei figuram habere dicitur: hoc est, primi, quod per diluvium; secundi, quod per ignem, ut est illud in Apocalypsi: Et iris in circuitu ejus . Serenitas est indulgentia delictorum per sanguinem Jesu Christi post tenebras peccatorum data, ut est illud in Evangelio: Facta vespere dicitis: Serenum erit, rubicundum est enim gnis ergo, qui quartum mundi est elementum, aliquando exprimit zelum Dei, aliquando Spiritum sanctum, aliquando charitatem, aliquando cupi
Abbreviated transcription (Latin):
lumine radiantia. que tenebras hominum ꝑ totum
bi ita dicitur fulgora multiplicauit ⁊ conturbauit
eos iõ est miracula multa fecit que sie corda biuẽciũ
ꝓmouerũt quemadinodum crebra solent fulgora uisa
terreri. Conturbauit eos de his dicit qui tune contur¬
bati sunt quando eum resurrexisse manifestis proba¬
reu celestis dictus asimilitudine curuati ar¬
cus. Iris huic nomen propriũ est ⁊ dicitur
uis quasi aeris id ẽ quid paerem ad terram
descendat. Hic autem asole resplendet dum caue nubes
exaduerso radium solis accipiunt et arcus speciem fĩ¬
gunt. Cuius uarius color est quia aqua tenuis aer
lucidus et nubes caligantes in radiate illi uarios
creant colore. Arcus autẽ celestis ẽ signum testamẽti
quod posuit deus inter se et hommes atqz onnẽ aĩas
biuam ne ꝑdat eam diluuio. Nam quod ille apparet
in nubibus et nunqͣz nisr de sole resplendet significat

Expanded text:
lumine radiantia, quae tenebras hominum per totum lumine radiantia, quae tenebras hominum per totum bi ita dicitur: Fulgura multiplicavit, et conturbavit eos ; id est, miracula multa fecit, quae sic corda intuentium permoverunt, quemadmodum crebra solent fulgura visa terrere. Conturbavit eos: de his dicit, qui tunc conturbati sunt, quando eum resurrexisse manifestis probalestis dictus a similitudine curvati aureus arcus. Iris huic nomen proprium est, et dicitur iris, quasi aeris, id est, quod per aerem ad terram descendat. Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt, et arcus speciem fingunt. Cui varius color est: quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligantes irradiatae illi varios creant colores. Arcus autem coelestis est signum testamenti, quod posuit Deus inter se et homines atque omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio. Nam quod ille apparet in nubibus, et nunquam nisi de sole resplendet, significat,
Abbreviated transcription (Latin):
dicatores up̃i circulum tocius orbis uerbis tonãtib
impleuerunt. Cum tomtruo autem simul et fulgur
exprimitur sed illud celerius iudetur quia clarum est.
hoc autem id ẽ tonitruum ad aures tardiꝰ peruenit.
fulgor et fulme nictus celestis iaculi aferiendo dicti.
fulgi enim ferire est atq ꝓcutere. fulmina autẽ colli¬
sa lumina faciunt. Nam omnium rerum collisio ignẽ
creat ut in lapidibus cerniinus uel aterritu rotarum
simili modo in mibibus ignis uñ et prius nubilia sti
ignem uim habere maiorem qui subtiliorib elementi
factus est quam noster iõ est qui nobis in usu est.
Tria sunt autem eius nomina fulgus quia tangit
fulgor quia incendit et urit fulmẽ quia findit ideo ⁊
cum ternis radus pingitur fulgora autem siue corus¬
cationis mistice diuinos in scripturis exp̾munt terro
est terra. Coruscatões diuina precepta dicit ueritatis

Expanded text:
dicatores Christi circulum totius orbis verbis tonantibus dicatores Christi circulum totius orbis verbis tonantibus impleverunt. Cum tonitruo autem simul et fulgur exprimitur, sed illud celerius videtur, quia clarum est: hoc autem, id est, tonitruum ad aures tardius pervenit. Fulgur et fulmen ictus coelestis jaculi a feriendo dicti, fulgere enim ferire est atque percutere, fulmina autem collisa nubila faciunt. Nam omnium rerum collisio ignem creat, ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, simili modo in nubibus ignis, unde et prius nubila sunt,ignem vim habere majorem, quia subtilioribus elementis factus est quam noster, id est, qui nobis in usu est. Tria sunt autem ejus nomina: fulgur quia tangit; fulgor quia incendit et urit; fulmen quia findit: ideo et cum ternis radiis pingitur. Fulgura autem sive coruscationes mystice divinos in Scripturis exprimunt terrorrrae: vidit et commota est terra . Coruscationes divina praecepta dicit veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
et sulgore et chorustaciombus ca .xx.¬
Omtruum dictum quõd sonus eius terreat. Nã
tonus sonus qui ideo interdum tam grauiter
concutit omnia ita ut celum de hircisse uidea¬
tur quia cũ procelle uehementissimi uenti nibibus
se repente in miserint turbine in ualescente exitũqz
querente nubem quam excauauit impetu magno
rescindit ac si cum horrendo labore defertur ad aures.
Tonitruum aliquando in scripturis diuinam uocem si¬
gnificat ut ẽ illud. intonuit de celo domiius et altis¬
simus dedit uocem suam. quippe qui erat ingentia sa¬
cramenta locuturus ait. enm in euangelio uox omi¬
potis patris et clarificauit et iterum clarificabo uñ
multi sicut ibi legitur tromtruum fuisse crediderũt.
Alcissimus autem dedit uocem suam quando dictum
est hic ẽ filius meus dilectus in quo michi bene con¬
placui. aliquando uero predicationem designat euã¬
gelu ut est illud uox tonitrui tui in rota. In rota gͦ
id ẽ in mundo uox tomtrui eius egressa ẽ quando pre¬

Expanded text:
et fulgore, et coruscationibus. Tonitruum dictum, quod sonus ejus terreat. Nam tonus sonus, qui ideo interdum tam graviter concutit omnia, ita ut coelum discidisse videatur, quia cum procellae vehementissimi venti nubibus se repente inmiserint, turbine invalescente, exitumque quaerente nubem quam excavavit, impetu magno rescindit ac sic cum horrendo labore fragore defertur ad aures. Tonitruum aliquando in Scripturis divinam vocem significat, ut est illud: Intonuit de coelo Dominus, et Akissimus dedit vocem suam , quippe qui erat ingentia sacramenta locuturus; ait enim in Evangelio vox omnipotens Patris: Et clarificavi, et iterum clarificabo ; unde multi sicut ibi legitur tonitruum fuisse crediderunt. Altissimus autem dedit vocem suam, quando dictum est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Aliquando vero praedicationem designat Evangelii, ut est illud: Vox tonitrui in rota . In rota ergo, id e
Abbreviated transcription (Latin):
autem idem locus ethra in quo sidera sunt
et significat eum ignem qui a toto mundo
maltum separatus est. Sane ether ẽ ip̃m elementũ
ethera uero splendor etheris est. Consistunt enim lu¬
minaria. in firmamento celi hoc ẽ in fumamerito
legis dei infira euangeliste iudelicet ⁊ dactores sarp¬
ture sancte disputando coherentes et omnib inferio¬
tibus lumem sapiẽtie de monstrantes. Produt eciã
simul ⁊cͥ micantium siderum turba id ẽ diuersarum
uirtutum in ecclĩa numerositas que in huius uite
obscuritate tamqͣ in nocte refulgentes diuidant in
hoc firmamento scripture sensibilia ⁊ intelligibiliar
quasi iter lucem ꝑfectorum et tenebras populorum
et sunt in signia iurtutum et miraculorum.
et occasus. Nam una porta sol procedit alia se
recpit. Significant autem ianue celi testamẽta
diuina. Unde psalmista ait. Mandauit nubibus
de sup et ianuas celi apuit. Mandatum est enim m
saluatoris domini nunciarent. qui uere manna su-¬

Expanded text:
autem idem locus aethra, in quo sidera sunt, et significat eum ignem, qui a toto mundo in altum separatus est. Sane aether est ipsum elementum, aethera vero splendor aetheris est. Consistunt enim luminaria in firmamento coeli, hoc est, in firmamento legis Dei infixa, evangelistae videlicet et doctores Scripturae sanctae disputando cohaerentes et omnibus inferioribus lumen sapientiae demonstrantes. Prodiit etiam simul, etc., micantium siderum turba, id est, diversarum virtutum in Ecclesia numerositas, quae in hujus vitae obscuritate, tanquam in nocte, refulgentes dividant in hoc firmamento Scripturae sensibilia et intelligibilia, quasi inter lucem perfectorum, et tenebras populorum: et sunt insignia virtutum et miraculorum. et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit. Significant autem januae coeli testamenta divina. Unde Psalmista ait: Mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit . Mandatum est enim nuSalvatoris Domini nuntiarent: qui vere manna su
Abbreviated transcription (Latin):
hoc seculo ex turbulentis ⁊ pessimis adeuocionis tranquil¬
lissima studia peruenerunt. Qui faciunt uerbum eius
nisi qui ex tempestuosis ⁊ improb ad confessionis ipiũs
loquitur. De cuius utero egressa est glacies et gelu de
uis genuit. In gelu uel glacie frigida et perfu
corpore constricta. ccipinius corda uideorum qui ꝑ miste¬
ria legis ⁊ prophetie sic intra sinum gratie quasi intra
uterum creatoris habebantur. Sed quia uemiẽte dño cõ¬
stricti fugore perfidie feruorem caritatis. amiserunt
quasi glacies de utero creatoris egressi sunt. Et gelu
inquit de celo quis genuit. quasi de celo gelu eriit qz
de sublimi prole sanctorum processit frigida plebs in¬
fidelium idcirco autem dominus genuisse dicit quia fr

Expanded text:
hoc saeculo ex turbulentis et pessimis ad devotionis tranquilhoc saeculo ex turbulentis et pessimis ad devotionis tranquillissima studia pervenerunt. Quomodo isti faciunt verbum ejus, nisi quia ex tempestuosis et improbis ad confessionis ipsius loquitur: De cujus utero egressa est glacies, et gelu de coelo quis genuit? In gelu vel glacie, frigida et perfidiae torpore constricta accipimus corda Judaeorum, qui per mysteria legis et prophetiae sic intra sinum gratiae quasi intra uterum creatoris, habebantur. Sed quia, veniente Domino, constricti frigore perfidiae fervorem charitatis amiserunt, quasi glacies de utero creatoris egressi sunt. Et gelu, inquit, de coelo quis genuit? quasi de coelo gelu exiit: quia de sublimi prole sanctorum processit frigida plebs infidelium: idcirco autem Dominus genuisse dicit, quia fr
Abbreviated transcription (Latin):
riorum pectora factus ẽ uel candore iusticie uel districti
eloquii correptione. sed et hoc notandum quod in iue
aliquando blandimentũ candoris exprimitur. sicut in
fulgore terror. unde angelus qui gloriam resurrectoĩs
dominice nunciabat ⁊ terribilis ad dannandum reprobos
et benignus erat ac blandus ad consolandũ electos Nã
idem angelus qui apparuit ⁊ custodes sepulcri impios
timore pertereret ac mortuorum instar terre prosternere
ut iusitatrices eiusdem sepulcri purissimas benigna
consolatione refouet. De glacie
lacies agelu ⁊ aqͥ quasi gelacies id ẽ gelata aqͣ.
gelus autem qd̃ eo stringatur cellus. Ge quippe
terra dicitur. Tunc autẽ maiori gelu stringitur
terra. cũ fuerit nox serena. Nam glacies duriciã pectator
significat ut ẽ illud in salonone. Sic in sereno glacies
ita soluentur peccata tua. Et in psalmo. Ignis grando
Quibus rebus per allegoriam hommes significat qui ĩ

Expanded text:
riorum pectora factus est vel candore justitiae, vel districti riorum pectora factus est vel candore justitiae, vel districti eloquii correptione. Sed et hoc notandum, quod in nive aliquando blandimentum candoris exprimitur, sicut in fulgore terror. Unde et angelus, qui gloriam resurrectionis Dominicae nuntiabat, et terribilis ad damnandum improbos, et benignus erat ac blandus ad consolandum electos. Nam idem angelus, qui apparuit, ut custodes sepulcri impios timore perterreret, ac mortuorum instar terrae prosterneret: is visitatrices ejusdem sepulcri purissimas benigna consolatione refovet. CAPUT XVII. De glacie. Glacies a gelu et aqua, quasi gelacies, id est, gelata aqua: gelus autem, quod eo stringatur tellus. Ge quippe terra dicitur. Tunc autem majori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Nam glacies duritiam peccatorum significat, ut est illud in Salomone: Sicut in sereno glacies, ita solventur pec verbus ejus , » quibus rebus per allegoriam homines significat, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
Niues baptisim profusionem significant ut in iob. Qui
net priunam irruet super eum nix priunam ue
co presentem tribulacoẽm intellexerunt item in iob ita
legitur. Nungiid ingressus es thesauros muis aut thesau¬
ros grandinis asperisti. In frigore mius uel induricia
grandinis quid aliud accipitur quam uita prauorum
que ⁊ corpore frigesat et per duriciam malicie percutit
que preparauit inquit intempus hostis in die pugne
et belli ut cum aduersarius noster diabolus temptare
os nititur eorum moribus quasi sus contra i
mis nititur. Siue in mue uel grandine thesauri haben¬
tur. quia pleriq iniquitatis torpore frigidi ad supernã
gratiam assumpti in sancta ecclĩa fulgescunt luce et
prauam saientiam doctrine sue ictibz cudunt. Unde aꝑte
sequitur. Que preparaui intempus hostis in diem pu¬
gne et belli. Saulus quippe nir ⁊ grando contra aduersa¬

Expanded text:
. Nives Baptismi profusionem significant, ut in Job: Qui . Nives Baptismi profusionem significant, ut in Job: Qui timet pruinam, irruet super eum nix : pruinam vero in loco praesentem tribulationem intellexerunt. Item in Job ita legitur: Nunquid ingressus est thesauros nivis aut thesauros grandinis aspexisti? . In frigore nivis, vel in duritia grandinis quid aliud accipitur, quam vita pravorum, quae et torpore frigescit, et per duritiam malitiae percutit? Quae praeparavi inquit in tempus hostis, in diem pugnae et belli : ut cum adversarius noster diabolus tentare nos nititur, eorum moribus, quasi suis contra nos armis, nititur. Sive in nive vel grandine thesauri habentur: quia plerique iniquitatis torpore frigidi ad supernam gratiam assumpti in sancta Ecclesia fulgescunt luce, et pravam scientiam doctrinae suae ictibus cudunt. Unde aperte sequitur: Quae praeparavi in tempus hostis in diem pugnae et belli. Saulus quippe nix et grando contra adversa
Abbreviated transcription (Latin):
quasi paruilis in xp̃o lac uobis potum dedi non escã
pͥmum enim auditas fidei quibusdam stillicidus aĩat
perueniamus. et sic per hec tria diuimi muneris ordo
declaratur.
candorẽ iusticie ut ẽ illud in psalmo. lauabis
me et super niuem dealbabor. et item dum dis¬
ceriit celestis reges super terram nue dealbabuntur
in selmon. Reges sunt apostoli sanctiqz pontifices ce¬
terqz fideles qui probabiliter regere corpora sua diui¬
no munere meruerũt. Hi super iuem dealbabuntur
in selmon id ẽ super candorem niuis clucescunt. quia
ecclĩam regere fideliter atqz ordinare noscuntur in sel¬
mon qui interpretatur umbra hoc ẽ sub protectione
diuina. Dealbabuntur autẽ aliquando ponitur ⁊ in ma¬
lo. sicut ⁊ in actib apostolorum. Percuciet te dñs paries
dealbate. Hoc et in euangelio testatur. dimiles estis
monumentis dealbatis que pleria sunt ossibz mortuor

Expanded text:
quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam ; quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam ; primum enim ariditas fidei quibusdam stillicidiis animaante Domino, pervenimus: et sic per haec tria divini muneris ordo declaratur. candorem justitiae, ut est illud in psalmo: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Et item: Dum discernit coelestes reges super terram, nive dealbabuntur in Selmon . Reges sunt apostoli, sanctique pontifices, caeterique fideles, qui probabiliter regere corpora sua divino munere meruerunt. Hi super nivem dealbabuntur in Selmon, id est, super candorem nivis elucescunt: quia Ecclesiam regere fideliter atque ordinarie noscuntur in Selmon, qui interpretatur umbra, hoc est, sub protectione divina. Dealbabuntur autem aliquando ponitur in malo, sicut et in Actibus apostolorum: Percutiet te Dominus, paries dealbate . Hoc et in Evangelio testatur: Similes estis monumentis dealbatis, quae plena sunt ossibus mortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
utta que stat. stilla que cadit. Hine est stilli¬
cidium quasi stilla cadens. scira enĩ grecum
est id est gutta inde fit dimnuitiuũ ut dica¬
mus stilla. Nam gutta significat doctrinã spiritalẽ.
unde ẽ illud sponsi ⁊̃ cãtico canticorum quod ad spõsã
dicit. Aperi michi soror mea amica mea: columba mea
immaculata mea quia caput meum plenum est rore et
encinmi mei guttis noctium. Caput xp̃s deus. cincinmi st̃
fidelium collectões. In rore et guttis noctim fringẽs cari¬
tas in multis ostenditur. quam in deum et proximos ha¬
bere debuerũt. Ideo necessarie excita dominus fideles qs¬
qz ad predicacoĩs studium. Stillicidia autem significãt
leuia documenta dequibus dicitur. Instillicidus sus
letabitur cum exorietur. Que ad nchoantes respiaiunt
cristianos quando angusta premordia latissima non
potest introire doctrina. Dequibz dicit. apostolus non
potui uobis loqui quasi spiritalibz sed quasi carnalib

Expanded text:
utta, quae stat: stilla, quae cadit. Hinc est stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim graecum est, id est, gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus, stilla. Nam gutta significat doctrinam spiritalem: unde est illud sponsi in Cantino canticorum, quod ad sponsam dicit: Aperi mihi, soror mea, amica mea, columba mea, immaculata mea; quia caput meum plenum est rore, et cincinni mei guttis noctium . Caput Christus Deus, cincinni sunt fidelium collectiones. In rore et guttis noctium frigens charitas in multis ostenditur, quam in Deum et proximos habere debuerunt. Ideo necessarie excitat Dominus fideles quosque ad praedicationis studium. Stillicidia autem significant levia documenta, de quibus dicitur: In stillicidiis suis laetabitur, cum exorietur . Quae ad inchoantes respiciunt Christianos, quando angusta primordia latissima non potest introire doctrina. De quibus dicit Apostolus: Non potui vobis loqui, quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus;
Abbreviated transcription (Latin):
brei. Unde heber ĩcuius domo propria loquela remansit c
singuis dispersis redemptorẽ nr̃m ĩsimiat. ĩ cuius ecclia unitas
fidei sine scismate perseuerait ¶ Falech in terpretatiur diuisio. ciu
pater propterea tale nomen imposuit: quod turic natus est quãdo
per linguas terra diuisa est. Propter suꝑbiam. enim filiorũ adam
que semper mimica est simplicitati atq ũnitati diuisiolinguar
facta est. et propter humilitatẽ et mansuetudinem cristi ⁊ aposto¬
lorum eius linguarum diuersitas coadunata est. Melchisedeth
interpretatur rer iustus. Rex quia postea imperauit salem iustus
pro eo quod discernens sacramenta legis. et euangelu. nõ pecudũ
uictimas: sed oblacõem panis et calics ĩsacrificiũ obtulit. Hic ergo
⁊ oblacione sua regnum cristi uel sacerdocium figurauit: cus cor¬
poris et sangiums sacramentum: id ẽ oblacio panis ac ũii in toto

Expanded text:
Hebraei. Unde Heber, in cujus domo propria loquela remansit, caeteris Hebraei. Unde Heber, in cujus domo propria loquela remansit, caeteris linguis dispersis, Redemptorem nostrum insinuat, in cujus Ecclesia unitas fidei sine schismate perseverat Faleg interpretatur divisio. Cui pater propterea tale nomen imposuit, quod tunc natus est quando per linguas terra divisa est. Propter superbiam enim filiorum Adam, quae semper inimica est simplicitati atque unitati, divisio linguarum facta est; et propter humilitatem et mansuetudinem Christi et apostolorum ejus linguarum diversitas coadunata est. Melchisedech interpretatur rex justus. Rex, quia postea imperavit Salem; justus pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificium obtulit. Hic ergo in oblatione sua regnum Christi vel sacerdotium figuravit, cujus corporis et sanguinis sacramentum, id est oblatio panis ac vi
Abbreviated transcription (Latin):
dibus sius eiectus filus fratrum suorũ tram possessiomis sue reli¬
quit. posteritatem indicans uideorũ: qui ĩpassione domini dãna¬
cioms sentẽciam exceperunt clamantes. Sanguis eus sr̃nos et
suꝑ filios nr̃os. Ob quõd apatria quasi ingrati per romanos in
ulcionem sangiumis xp̃i expulsi. locum sancte ecclie dederũt: ĩqͣ
uerus cultus unius dei perseuerat meternum. Nemroch interp̾¬
tatur tirannus. Iste enm prior arripuit ĩsuetam ĩpopulos tirã¬
nidem ⁊ ip̃e agressus est aduersus deum impietatis edificare tur¬
rim. Unde drabolum expressit: qui superbie appetitu culmen di¬
uine celsitud̃inis appetiit dicens. Ascendam super altitudinem
nubium. et ero similis altissimo. ¶Heber interpretatur crãsitus.
Ethymologia eius mistica ẽ: quod ab eius stupe transiret deus.
ne perseueraret ĩeis translata ĩgentib gracia. Ex ip̃o exorti sũt

Expanded text:
dibus suis ejectus, filiis fratrum suorum terram possessionis suae relidibus suis ejectus, filiis fratrum suorum terram possessionis suae reliquit, posteritatem indicans Judaeorum, qui in passione Domini damnationis sententiam exceperunt, clamantes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Ob quod a patria quasi ingrati per Romanos in ultionem sanguinis Christi expulsi, locum sanctae Ecclesiae dederunt, in qua verus cultus unius Dei perseverat in aeternum. Nemrod interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populos tyrannidem, et ipse aggressus est adversus Deum impietatis aedificare turrim. Unde diabolum expressit, qui superbiae appetitu culmen divinae celsitudinis appetivit, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Heber interpretatur transitus. Etymologia ejus mystica est, quod ab ejus stirpe transiret Deus, ne perseveraret in eis translata in gentibus gratia. Ex ipso exorti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
minatus. Posteritas emm eius eam terre partẽ possedit. que uicĩõ
sole calencior est. Unde ⁊ egyptus usqz hod ie egypaiorum lingua
un dicitur. Hic uideorum designat imaginem: qui cristio
atqz mortem derident. ¶Iafeth latitudo interpretatur. Ex eo enĩ
populus gencium nascitur. Et quia lata est exgentibz multitu¬
do credencium ab eadem latitudme iafech dictus est. qui conuer¬
satur ĩ ecclesus israhelitarum. In his ergo tribz filus noe. secũda
origo seculi surrerit. ut tres partes mundi atriũ generacõe imple¬
rentur. Porro sem ĩfilus sius asiam. et cham libiam. et i afeth
europam possederunt. In quibz eciam ecclia cristi sancte trinitat̃
fide plantanda premonstrabatur. ¶Chanaan filius cham inter¬
pretatur motus eorũ. Quod quid est aliud. nisi opus eorũ. Pro
motu enim patris. u est pro oꝑe eius maledictus est. Unde de se¬

Expanded text:
minatus. Posteritas enim ejus eam terrae partem possedit, quae vicino minatus. Posteritas enim ejus eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Cham dicitur. Hic Judaeorum designat imaginem, qui Christi carnem atque mortem derident. Japhet latitudo interpretatur. Ex eo enim populus gentium nascitur. Et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Japhet dictus est, qui conversatur in ecclesiis Israelitarum. In his ergo tribus filiis Noe secunda origo saeculi surrexit, ut tres partes mundi a trium generatione implerentur. Porro Sem in filiis suis Asiam, et Cham Libyam, et Japhet Europam possederunt. In quibus etiam Ecclesia Christi, sanctae Trinitatis fide plantanda, praemonstrabatur. Chanaan, filius Cham, interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud, nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est, pro opere ejus maledictus est. Unde de se
Abbreviated transcription (Latin):
sanauerunt. Sem uero ⁊ iafech tanquam duo populi excraia¬
e et prepucio credentes. congnita nuditate prĩs. qua si¬
ficabatur passio saluatoris sumentes uẽstimẽtum posuerunt
super dorsa sua. et intrantes auersi operuerunt nuditatẽ prĩs.
nec uiderunt quõd uerenda patris tererunt. Quodam enim modo
passionem cristi uelamento teginius. id est sacramento honora¬
nus eiusdem misterii raciõem reddentes iudeorum detrac
oꝑimius. Uestimentum emm significat sacramentum dorsa
memoriam preteritorum. quia passiõẽm xp̃i transactam cele¬
brat ecclĩa nõ ad huc prospectat futuram. ¶ em dicitur noĩa¬
tus. quod nomen erpresagio posteritatis accepit. Ex ip̃o enim
patriarche. prophete. et apostoli. et populus dei exip̃ĩs quoq stuipe
et cristus ab ortu solis usqz ad occasum magnum ẽ nomẽ ĩgentibus.
¶Cham calidus interpretatur. Et ip̃e expresagio futuri congno¬

Expanded text:
sannaverunt. Sem vero et Japhet, tanquam duo populi ex circumcissannaverunt. Sem vero et Japhet, tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi operuerunt nuditatem patris, nec viderunt, quod verenda patris texerunt. Quodam enim modo passionem Christi velamento tegimus, id est, sacramento honoramus, ejusque mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum: quia passionem Christi transactam celebrat Ecclesia, non adhuc prospectat futuram. Sem dicitur nominatus: quod nomen ex praesagio posteritatis accepit. Ex ipso enim patriarchae, prophetae, et apostoli, et populus Dei; ex ipsius quoque stirpe et Christus, cujus ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Cham calidus interpretatur. Et ipse ex praesagio futuri cogno
Abbreviated transcription (Latin):
construxit de lignis imputribilibus. sie cristus fabricauit eccle¬
siam ex homiib uicturis ĩeternum. Ligna arche conglutina¬
ta erant bitumine. sic et ecclĩe membra iuncta sunt compagĩe
ũnitatis et tolerancia caritatis. Sicut noe cũ suis peraquã
et lignum saluatus est. sic familia cristi per baptismũ ⁊cruc
passionem est sanata. Archa emim ista ecclĩam demonstrabat
que natat ĩfluctibz mundi huius et cristo gubernãte ad litus
eterne quietis tendit. Iam uero illud quõd post diluuiũ de uiea
quam plantauit inebriatus noe. et midatus est ĩdomo sua
cui nõ appareat xp̃i ẽẽ figuram: qui ĩebriatus est dum passus
est. midatus est dum crucifixus est. In domo sua id est ingente
sua. et ĩ domesticis sangiumis sui utiqz uideis. Tunc enim mi-¬
data est. mortalitas carnis eius. Quam nditatẽ id ẽ passio¬
nem custi uidens cai derisit. et uidei cristi mortẽ uidentes sub

Expanded text:
construxit de lignis imputribilibus; sic Christus fabricavit Eccleconstruxit de lignis imputribilibus; sic Christus fabricavit Ecclesiam ex hominibus victuris in aeternum. Ligna arcae conglutinata erant bitumine; sic et Ecclesiae membra juncta sunt compagine unitatis et tolerantia charitatis. Sicut Noe cum suis per aquam et lignum salvatus est, sic familia Christi per baptismum et crucis passionem est sanata. Arca enim ista Ecclesiam demonstrabat, quae natat in fluctibus mundi hujus, et Christo gubernante ad littus aeternae quietis tendit. Jam vero illud, quod post diluvium de vinea quam plantavit inebriatus Noe et nudatus est in domo sua, cui non appareat Christi esse figuram, qui inebriatus est dum passus est, nudatus est dum crucifsua, et in domesticis sanguinis sui utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus, quam nuditatem, id est, passionem Christi videns Cham derisit, et Judaei Christi mor
Abbreviated transcription (Latin):
longeui fuerint super terram. tamẽ ueraciter moriuntur. quia
etere uĩte partiapes existere nõ merẽtur. ¶Lamech autẽ percu-¬
iens interpretatur. Iste enm pertuciens interfecit cam.
eciam ip̃e postea se perpetrasse uxoribz confitetur. Hic seculi hu¬
ius figurã tenet: cuius peccatum cristus per sangiuims sui effu
euangelista lucas scribit. ¶Noe uero requies interpretatur. Ab
eo igitur quod sub illo ommia retro quieuerint per diliium ap¬
pellatus est requies. significat autem noe per ommnes actus suos
cristum. Noc enim ut diximus requies interpretatur. et dommnus
dirit. Discite ame. quia mitis sum et humilis corde. et inuenietis
reqiuem ammabus ur̃is. Solus iuistus ĩuenitur noe. illa gente.
cui septem hommes donantur propter iusticiam suã. Solus iust
est: atq perfectus. cui septem ecclĩe propter septemplicem spiri-¬
tum illuminantẽ. ĩ ũnam ecclĩam condonantur. Uoc ergo arcã

Expanded text:
longaevi fuerint super terram, tamen veraciter moriuntur, quia longaevi fuerint super terram, tamen veraciter moriuntur, quia aeternae vitae participes existere non mereatur. Lamech autem percutiens interpretatur. Iste enim percutiens interfecit Cain. Quod etiam ipse postea se perpetrasse uxoribus confitetur. Hic saeculi hujus figuram tenet, cujus peccatum Christus per sanguinis sui effusevangelista Lucas scribit. Noe vero requies interpretatur. Ab eo igitur quod sub illo omnia retro quieverint per diluvium, appellatus est requies. Significat autem Noe per omnes actus suos Christum. Noe enim, ut diximus, requies interpretatur, et Dominus dicit: Dircite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Solus justus invenitur Noe in illa gente, cui septem homines donantur propter justitiam suam. Solus justus est atque perfectus, cui septem ecclesiae, propter septemplicem Spiritum illuminantem, in unam Ecclesiam condonantur. Noe ergo arcam
Abbreviated transcription (Latin):
est laudabile: bonum esse cum boms. sed bonum ẽẽ cũ malis.
Enoch autem filius iareth interpretatur dedicacio. sicut et su-¬
perior. Ip̃e genuit matusalã. ambulauitqz cum deo. et nõ appa¬
ruit. quia tulit illum deus. hic septimus ab adam translatus
est ⁊ significat septimam requiẽ future resurrectionis quando
transferentur sancti ĩ uĩtam perpetue immortalitatis: et dedi-¬
cabuntur habitaculum dei ĩspiritusancto. ¶Matusalã interp̾¬
tatur mortuus. Est euidens ethymologia nominis. Quidam
enim eum cum patre translatum fuisse. et diluuium preterisse
putauerunt. Ob hoc signanter transfertur. mortuus est. ut
ostenderetur non uixisse eum post diluuium: sed ĩ eodem cataclis¬
mo fuisse defunctum. Soli enim octo homines ĩarcha diliium
euaserunt. significat autẽ idem matusalam eos qui huic mũdo
tantũ dediti sunt. et futuram uitam nõ querunt. Hii enĩ licet

Expanded text:
est laudabile bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. est laudabile bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Enoch autem, filius Jared, interpretatur dedicatio, sicut et superior. Ipse genuit Mathusalam, ambulavitque cum Deo, et non apparuit: quia tulit illum Deus . Hic septimus ab Adam translatus est, et significat septimam requiem futurae resurrectionis, quando transferentur sancti in vitam perpetuae immortalitatis, et dedicabuntur habitaculum Dei in Spiritu sancto. Mathusalam interpretatur mortuus. Est evidens etymologia nominis. Quidam enim eum cum patre translatum fuisse, et diluvium praeterisse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in arca diluvium evaserunt. Significat autem idem Mathusalam eos qui huic mundo tantum dediti sunt, et futuram vitam non quaerunt. Hi enim licet
Abbreviated transcription (Latin):
cem postẽa edificauit eam. Significat autem impios ĩ hac uĩta
cantum ẽẽ fundatos. ¶ Caman l amentacio uel possessio eorum
interpretatur. Sicut enim caim possessio. ita deriuatum nomen
quod est caman facit possessio eorum. Significat autẽ appetito¬
res carnalium uoluptatum. qui tantum de presentis uĩte delicus
sollicitudinem gerunt. Chus hebraice ethiops interpretatur
posteritate sui generis nomen fortitus. Ab ip̃o emm sunt primogeĩti
ethiopes. In cuius terra dicitur beatus iobhabitasse cum ĩcapite li¬
bri illius ita scriptum est. Uirerat in terra chus nomẽ iob. Idar¬
co sanctus uir ubi habitauerit dicitur. ut eius meritũ uirtutis
matur. Chus namqz quis nesaat quod sit terra gentili
gentilitas autem obligata uĩcus extitit. quomam congnicõem
sui conditoris ignorauit. Dicatur itaqz ubi habitauerit. bt hoc
eius laudibz proficiat: quõd bonus inter malos fuit. Neqz ualde

Expanded text:
tem postea aedificavit Cain. Significat autem impios in hac vita tem postea aedificavit Cain. Significat autem impios in hac vita tantum esse fundatos. Cainan lamentatio vel possessio eorum interpretatur. Sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Significat autem appetitores carnalium voluptatum, qui tantum de praesentis vitae deliciis sollicitudinem gerunt. Chus Hebraice Aethiops interpretatur, posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt primogeniti Aethiopes. In cujus terra dicitur beatus Job habitasse cum in capite libri illius ita scriptum est: Vir erat in terra Chus nomine Job . Idcirco sanctus vir ubi habitaverit dicitur, ut ejus meritum virtutis exprimatur. Chus namque quis nesciat quod sit terra gentilium? Gentilitas autem obligata vitiis exstitit, quoniam cognitionem sui Conditoris ignoravit. Dicatur itaque ubi habitaverit, ut hoc ejus laudibus proficiat quod bonus inter malos fuit. Neque valde
Abbreviated transcription (Latin):
abel interfectus sit. et penam sui sceleris dederit. Hic autem
frater quõd etate maior eundem abel occidit ĩcampo populũ
priorem significat: qui interficit xp̃m ĩcaluarie loco. Abel enim ĩ¬
terpretatur luctus: quo nomine prefigurabatur. occidendus.
Idem et uanitas quia ato solutus est. atqz subtractus. Hic pastor
ouium xp̃i tenuit typum: qui est uerus pastor et rector fidelium
populorum. Unde et aminam suam posuit pro ouibz suis ¶ Bech
qui interpretatur resurrectio uelposicio. eo quo ꝑ interfectionẽ
fratris natus quasi resurrectio illius appositus sit. Hic demõs¬
trat cristum ihesum: in quo est uera resurrectio et uita fidelium
Enos uixta proprie lingue uarietatem homo uel uir dicitur et
congruie hoc uocabulum habuit. De eo enim scriptũ est. Tunc in¬
diu ad beatitudinem promisse felicitatis perueniat. ¶ E noch
filius cayn dedicacio interpretatur. In ipĩus enm nomine ciuita¬

Expanded text:
Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. Hic autem Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. Hic autem frater, qui aetate major eumdem Abel occidit in campo, populum priorem significat, qui interficit Christum in Calvariae loco. Abel enim interpretatur luctus: quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Hic pastor ovium Christi tenuit typum, qui est verus pastor et rector fidelium populorum: unde et animam suam posuit pro ovibus suis. Seth, qui interpretatur resurrectio vel positio, eo quo per interfectionem fratris natus quasi resurrectio illius appositus sit. Hic demonstrat Christum Jesum, in quo est vera resurrectio et vita fidelium. Enos juxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur, et congrue hoc vocabulum habuit; de eo enim scriptum est: Tunc indiu ad beatitudinem promissae felicitatis perveniat. Enoch, filius Cain, dedicatio interpretatur. In ipsius enim nomine civita
Abbreviated transcription (Latin):
dam. Qui sicut beatus iheronimus tradidit homo seli
terremis. siue terra rubra interpretatur: et terra eñi
facta est caro. et humus hominis faciendimaterie
fuit. hic figuram cristi gestauit. Nam sccuti sexta
die formatus ẽ ad imaginem dei. ita sexta mudi etate filius
dei formain carinis induit ut reformaret hominem ad simi¬
litudinem dei. Eua interpretatur uita. siue calamitas. sicie
ue Uita quia origo fuit nascendi calamitas et uergiia per
p̾uaricacõem causa extitit moriendi. Acadendo emm nomẽ as¬
sit calamitas. Alu autem dicunt quõd obhoc eua uita. et
calamitas sit appellata. quia sepe mulier iuiro causa salutis est:
sepe calamitatis et mortis quod est ue. Disignat autẽ ecclĩam
sponsam xp̃i factam per lauacri misterium quõd de latere mo¬
rientis xp̃i proflurit ¶Caym interpretatur possessio. Unde
ethymologiam ip̃ius pater exprimens ait. Caym id ẽ possedi
hominem per deum. Idem et lamẽtacio eo quõd pro interfecto

Expanded text:
dam, sicut beatus Hieronymus tradidit, homo seu terrenus, sive terra rubra interpretatur; ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. Hic figuram Christi gestavit. Nam sicut sexta die formatus est ad imaginem Dei, ita sexta mundi aetate Filius Dei formam carnis induit, ut reformaret hominem ad similitudinem Dei. Eva interpretatur vita, sive calamitas, sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi; calamitas et vae, quia per praevaricationem causa exstitit moriendi. A cadendo enim nomen assumpsit calamitas. Alii autem dicunt quod ob hoc Eva vita et calamitas sit appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis, quod est vae. Designat autem Ecclesiam sponsam Christi factam per lavacri ministerium, quod de latere morientis Christi profluxit. Cain interpretatur possessio. Unde etymologiam ipsius pater exprimens ait: Cain, id est, possedi hominem per Deum . Idem et lamentatio, eo quod pro interfecto
Abbreviated transcription (Latin):
brimi consobrinorum filii. Patruus frater patris ẽ
quasi pater alius. unde et moriente patre pupillũ
prior patruus suscipit ⁊ quasi filium lege tuetur. A¬
uunculus ẽ frater matrs. cius nomen formam
diminutiuiꝰ habere iuidetur quia ab auo uenire mon¬
stratur. Amita ẽ soror prĩs quasi alia mater. Ma-¬
tertera soror matris quasi alta mater. docer qͥ filiã
dedit. Gener qui filiam diuit. Senex autem dictus
quod asciscatur ad augendum genus docer autẽ
et socrus quod generum uel mirũ sibi associat. Ui¬
tricus ẽ qui uxorem ex alio uiro filium aut filiam
habentem duxit. et dictus uitucus quasi nouittus
quod a matre suꝑducatur nouus. Priuignꝰ ẽ qui ex
alio patre natus ẽ. et priuignus dici putatur qͥsi
priuigenus quia prius genitus. Unde et uulgo añ
natus dicitur. Uocabula hec agente uidentũr de¬
clinata ccenitor genitrix agnati agnate congnati
congnate. progenitores progemtrices. germami

Expanded text:
Sobrini, consobrinorum filii. Patruus frater patris est, Sobrini, consobrinorum filii. Patruus frater patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est frater matris, cujus nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris, quasi alia mater. Matertera, soror matris quasi altera mater. Socer, quia filiam dedit. Gener, quia filiam duxit. Gener autem dictus, quod asciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi associat. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit: et dictus vitricus, quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est, qui ex alio patre natus est: et privignus dici putatur, quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo ante natus dicitur. Vocabula haec a gente videntur declinata: genitor genitrix, agnati agnatae, cognati cognatae, progenitores progenitrices, germani
Abbreviated transcription (Latin):
quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeat᷑.
Mistice autem sororis nomme sancca ecclia uel aĩa
fidelium accipi potest. Unde meantĩco canticorum
sponsus ad sponsam dicit. Quam pulere sũt mãme
tue soror mea sponsa. Pulcriora ubera tua uinio et
ordor ungentorum tuorum suꝑ omma aromata. In-
mãmis sancti doctores intelliguntur propter conso¬
latoẽm in firmorum et pariuilorum sustentacõ q̃
lacte exprimitur. In uberib suauitas gr̃e designat᷑
que pultrior ẽ austeritate legis. In odore ungẽtoꝵ
fama suauissima infinuatur diffuse fidei q̃ ꝑ totũ
ebem spargitur. hec qͦz legi ueteri prefertur qi
sola iudea coangustata dui latebat. Fratrum pa-¬
trueles dicti eꝙ patres eorum germani fratres ĩt
se fuerunt. Consobrim uero uocati. quia aut ex so¬
rore et fratre. aut ex duabz sororibz sunt nati quasi
onsormi. Matrueles autem matertere filu si

Expanded text:
quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Mystice autem sororis nomina sancta Ecclesia vel anima fidelis accipi potest. Unde in Cantico canticorum sponsus ad sponsam dicit: Quam pulchrae sunt mammae tuae, soror mea sponsa! Pulchriora ubera tua vino: et odor unguentorum tuorum super omnia aromata . In mammis sancti doctores intelliguntur propter consolationem infirmorum, et parvulorum sustentationem, quae lacte exprimitur. In uberibus suavitas gratiae designatur, quae pulchior est austeritate legis. In odore unguentorum fama suavissima insinuatur diffusae fidei, quae per totum orbem spargitur. Haec quoque legi veteri praefertur, quae in sola Judaea coangustata diu latebat. Fratrum patrueles dicti eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, quia aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consorini. Matrueles autem materterae filii sunt.