comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑ hoc fecunditatem ꝓlis: s desideria
expetunt uoluptatis. Et ideo ꝑ rem ius¬
tam: signifieari potest non in congrue
res intusta. Ad ceuam nos ergo eterni
conuuui summus paterfamilias inui¬
tat: s dum hunc terrena cura occupat.
illum aliem actus sagax cogitatio deuastat.
alterius etiam mentem uoluptas carna¬
lis inquinat. fastidiosus quisquis ad et̾ne
uite epulas non festinat. Et reu̾sus ser¬
uus: nunciauit hec dño suo. Tunc iratꝰ
paterfamilias: dixit secuo suo. Exi eito
in plateas et iucos ciuitatis. et pauperes
ac debiles. et cecos. et claudos introduc
huc. Ecce qui terrene substancie plus iusto
incombit: ueture ad dñicam cenam recu¬
sat: qui uero labori curiositatis insudat.
p̃parata uite alunenta fastidit. Qui car¬
nalib desideriis inheret: sp̃ualis coniu¬
iiii epulas tespuit. Quia uero uenire su¬
ꝑbi renuunt: pauꝑes eliguntur. Cur hoc:
quia iuxta pauli uocem. infirma mundi

Expanded text:
non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis. Et ideo per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam nos ergo aeterni convivii summus Paterfamilias invitat, sed dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. Et reversus servus nuntiavit haec domino suo. Tunc iratus paterfamilias dixit servo suo: Exi cito in plaac debiles, caecos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae plus justo incubat, venire ad Dominicam coenam recusat, qui labore incuriositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit, qui carnalibus desideriis inhaeret, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur, cur hoc? nisi quia juxta Pauli vocem, infirma mundi
Abbreviated transcription (Latin):
tandum quod et is quiꝓpter uillam: &
is qui ꝓpter ꝓbanda uiga boum. a cena
sui inuitatoris excusat: uerba humili¬
tatis ꝑmiscet dicens. Rogo te habe me
excusatum. Dum enim dicit rogo: et ta¬
men uenire contempnit. humilitas sonat
in uoce: suꝑbia in actione. Et ecce hoc di¬
udicat prauus quisq cum audit nec ta¬
men ea quȩ diuidicat: agere desistit.
Nam dum ciulibet ꝑuetse agenti: di¬
cimus. Conu̾tere: dm̃ sequere. mundũ
telinque. ubi hunc nisi ad dñicam cenam
uocamus: S cum respondet ora ꝓme qr
peccator sum: hoc facere non possum. qͥd
aluid agit nisi rogat et excusat: dicens
uamq peccator sum: humilitatem usinu¬
at. Subungens autem conu̾ti non posstĩ:
suꝑbiam demonstrat. Et alius dixit. Uxo¬
rem duxi. et ideo non possum uenire. Qd
ꝑuxorem nisi uoluptas carius accipitur:
Nam quamius bonum sit conuigim
atq ad ꝓpagandam sobolem ꝓuidentia
diuina consticutum. non nulli tamen

Expanded text:
tandum quod et is qui propter villam, et tandum quod et is qui propter villam, et is qui propter probanda juga boum a coena sui invitatoris excusat, verba humilitatis permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit rogo, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce hoc dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus: Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit nisi rogat et excusat? Dicens namque, Peccator sum, humilitatem insinuat, subjungens autem, Converti non possum, superbiam demonstrat. Et alius dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem, nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem Providentia divina constitutum, nonnulli tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mus dixit ei. uillam emii. et necesse habeo
exire & iudere illam. Rogo de habe me
excusatum. Quid ꝑ ullam nisi terrena
substantia designatur: Exiit gͦ tudere
uillam: qui sola exteriora cogitat ꝓpter
substantiam. Et alter dixit. Iuga boum
emi quinq. et eo probare illa. Rogo te habe
me excusatum. Quid in quinq itgis bo¬
um. nisi quinq corporis sensus accipimus:
qui recte quoq uiga uocati sunt. quia in
utroq sexii geminantur. Qui indelicet
corporales sensus. quia comphendere nes
ciunt interna. s sola exteriora cognoscũt
it deserentes intima ea quę extra sunt tan¬
gunt. recte ꝑ eos curiositas designatus
Graue namq curiositatis ẽ uicium: quod
dum cuiꝰlibet mentem ad in uestigandam
uitam ꝓximi exterius ducit. semꝑ ei sua
uitima abscondit. Propter hoc namq et
de isdem quinq uigis boum dicitur eo
ꝓbare illa: quia iudelicet aliquando ꝑti¬
nere ꝓbatio ad cutiositatem solet. S no¬

Expanded text:
mus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo mus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo exexcusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? exit ergo videre illam qui sola exteriora cogitat propter substantiam. Et alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa; rogo te habe me excusatum. Quid in quinque jugis boum nisi quinque corporis sensus accipimus? qui recte quoque juga vocati sunt quia in utroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia compciunt interna, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima ea quae extra sunt tangunt, recte per eos curiositas designatur. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa, quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem solet. Sed no
Abbreviated transcription (Latin):
cena uocaretur. S quid ꝑ hunc secuum qͥ
a patrefamilias ad inuitandum mutit᷑.
nisi ptedicatorum ordo signatur: Ad re¬
pellendum ergo fastidium nr̃m.iam pa¬
rata sunt omtua: quia ad abstergendũ
mentis nr̃e torporem. incena dĩ ille nobis
singularis agnus occisus est: qui tulit
peccata mundi. Et cepetunt simul om̃s
excusare. Offert ds̃ quod rogari debuit.
non togatus: dare uult quod uix sperari
poterat. quod dignaretur largiri presto¬
latus. Contempnitur uero: cum paratas
delicias refectionis eterne denunciat. Et
tamen simul om̃s excusant. s dicunt ali¬
qui excusare nolumus. Ad illud enim
suꝑne refectionis conuiuum: & uocari.
et ꝑuenire gratulamur. Qui uerum pro¬
fecto dicunt si non plus terrena quam ce¬
lestia diligunt. si non amplius teb cor¬
poralib quam sp̃ualib occupant᷑. Uñ
hic quoq ipsa excusantium causa sub¬
iungitur: cum ꝓtinus sub infertur. Pti¬

Expanded text:
coena vocaretur. Sed quis per hunc servum qui coena vocaretur. Sed quis per hunc servum qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo signatur? Ad repellendum autem fastidium nostrum jam parata sunt omnia, quia ad abstergendum mentis nostrae teporem in coena Dei ille nobis singularis agnus occisus est, qui tulit peccata mundi. Et coeperunt simul omnes excusare. Offert Deus quod rogari debuit, non rogatus dare vult quod vix sperari poterat. Quia dignaretur largiri postulatus, contemnitur vero paratus, delicias refectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant. Sed dicunt aliqui, Excusare nolumus; ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. Qui verum profecto dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritualibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Pri
Abbreviated transcription (Latin):
Yet uocauit multos. Quis est iste homo
nisi ille de quo ꝑ ꝓpħam dicitur et homo
est. et quis cognoscit eum: Qui fecit cenam
magnam: quia satietatem nobis interne
dulcedinis preparauit. Qui uocat mul¬
tos s pauci ueniunt: quia non nunquã
ipsi qui ei ꝑ fidem subiecti sunt eterno etus
conuiuio male tuuendo contradicunt. Et
misit seruum suum hora cene dicere inui¬
tatis ut uenirent: quia iam parata sunt
omnia. Quid hora oene nisi funs ẽ mundi:
in quo nimirum nos sumus: sicut iam
dudum paulus testatur dicens. Nos sumꝰ
in quos fines scłorum deuenerunt. Si ergo
iam hora cene est cum uocamur. tanto
minus debemitis excusare ã coniuinio dĩ.
quanto ꝓpinquasse iam cernumus finem
scłi. Idcuco autem hoc conuiuum dĩ nõ
prandium s cena nominatur: quia pꝰt
prandium cena restat post cenam uero
conuuuium nullum restat. Et quia et̾nuĩ
dei conuiuium. nobis inextremo p̃parabi¬
tut: rectum fuit. ut hoc non pͣudium. sed

Expanded text:
et vocavit multos. Quis iste est homo, et vocavit multos. Quis iste est homo, nisi ille de quo per prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognoscit eum? Qui fecit coenam magnam, quia satietatem nobis internae dulcedinis praeparavit. Quia vocat multos, sed pauci veniunt, quia nonnunquam ipsi qui ei per fidem subjecti sunt aeterno ejus convivio male vivendo contradicunt. Et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent, quia jam parata sunt omnia. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? in quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines saeculorum devenerunt . Si ergo jam hora coenae est, cum vocamur, tanto minus debemus excusare convivio Dei, quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Idcirco autem prandium, sed coena nominatur, quia post prandium coena restat, post coenam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cut cetera fraterne dilectionis officia:
ipse qui tussit remunerat. Qui gulosos
ac luxuriosos ꝓꝑter lasciuiam inuitat.
pena in futuro plectetur eterna. Hȩc cũ
audisset quidam de simul discum ben¬
tib dixit ei. Beatus qui manducabit panẽ
in regno dĩ. Panis qui mandueatur in reg¬
no dci non uixta cheritum corporalis
intelligendus est cib. s ille utiq qui ait
Ego sum panis uiuus: qui de celo descendi.
Si quis manducauerit ex hoc pane: uiuet
ineternum. Id est si quis mee incarnatio¬
nis sacramento ꝑfecte incorporatus. mee
ditune maiestatis uisione frui meruerit:
hic ꝑppetue uite immortali beatitudine
gaudebit. S quia non mlli hunc panem
fidetenus quasi adorando ꝑcipint: dul¬
cedinem nͦ eius attingere ueraeiter gus¬
tando fastidiunt. subiecta parabola do¬
minus taltum torporem celestibus epulis
dignum non eẽ redarguit. Sequitut etũ
At ipse dixit ei.luiiii
Nomo quidam fecit cenam magnam.

Expanded text:
cut caetera fraternae dilectionis officia, cut caetera fraternae dilectionis officia, ipse qui jussit, remunerat. Qui gulosos ac luxuriosos propter lasciviam invitat, poena in futuro plectetur aeterna. Haec cum audisset quidam de simul discumbentibus, dixit ei: Beatus qui manducabit panem in regno Dei. Panis qui manducatur in regno Dei, non juxta Cerinthum corporalis intelligendus est cibus, sed ille utique qui ait: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi, Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Id est, si quis meae Incarnationis sacramento perfecte incorporatus meae divinae majestatis visione frui meruerit, hic perpetua vitae immortalis beatitudine gaudebit. Sed quia nonnulli hunc panem fide tenus, quasi adorando percipiunt, dulcedinem vero ejus attingere veraciter gustando fastidiunt, subjecta parabola Dominus talium torporem coelestibus epulis dignum non esse redarguit. Sequitur enim: At ipse dixit ei: Homo quidam fecit coenam magnam,
Abbreviated transcription (Latin):
brarum adnumerantur: sicut in die in¬
quit honoste ambulemus. non in comme¬
ssationib et ebrietatib. Cũmessationes qͥ¬
ppe sunt luxuriosa conuuua: que aut col¬
latione omnium celebrantur. aut uicib
solent a contubernalib exiberi. ut nemi¬
nem pudeat ui honeste aliud dicere aut
facere. quia ad hoc conuenitur. ut feda il¬
lic gerantur copia iun. & inettetur libi¬
dinis diu̾sa uoluptas. S cum facis coniu¬
uium. uoca pauꝑ es. debiles. claudos. cecos.
et beatus eris. quia non habent recribuere
tibi. Retribuetur enim tibi in resurrectio¬
ne iustorum. Resurrectionem iustorum di¬
cit: quia et si om̃s resurgant. eorum tam̃
non tmmerito quasi ꝓpria cognominatur.
quia et in hac se beatos non dubitant ẽe
futuros. Ergo qui pauꝑes ad comuiuum
uocat: in futuro premium ꝑcipiet qui¬
et amicos fr̃s et diuites uocat recipit mer¬
cedem suam. S et si hoc omnis ꝓꝑter dm̃
facit. in exemplum filiortm beati iob si¬

Expanded text:
brarum adnumerantur. Sicut in die, inbrarum adnumerantur. Sicut in die, inquit, honeste ambulemus, non in comessationibus, et ebrietatibus . Comessationes quippe sunt luxuriosa convivia, quae aut collatione omnium celebrantur, aut vicibus solent a contubernalibus exhiberi, ut neminem pudeat inhoneste aliquid dicere aut facere: quia ad hoc convenitur ut foeda illic gerantur copia vini, et incitetur libidinis diversa voluptas. Sed cum facis convivium, voca pauperes, debiles, claudet beatus eris, quia non habent retribuere tibi: retribuetur enim tibi in resurrectione justorum. Resurrectionem justorum dicit, qui etsi omnes resurgant, eorum tamen non immerito quasi propria cognominatur, qui in hac se beatos non dubitant esse futuros. Ergo qui pauperes ad convivium vocat, in futuro praemium percipiet; qui amicos, fratres et divites vocat, recipit mercedem suam. Sed et si hoc propter Deum facit in exemplum filiorum beati Job, si
Abbreviated transcription (Latin):
gruit. Dicebat autem et ei: qui se unu¬
tauerat. Cum facis prandium aut cenã:
noli uocare amicos tuos. neq fr̃s tuos. neq
cognatos. neq uicuios diuites. fr̃s. amicos
et diuites. alterntrum conuuua celebra¬
re non quasi scelus interdicit: s sicut cet̾a
necessitatis humane commnercia. ubi et
peccatores peccatorib fenerantur: ut re¬
cipiant equalia ad ꝓmerenda uite celestis
premia nil ualere ostendit. Deniq sub¬
iungit. Ne forte et ipsi te remuitent. et
fiat tibi retributio. Non ait et fiat tibi pec
quod alibi dicit. Et si bene feceritis his qͥ
uobis benefaciunt. quȩ uobis est grã : neq
hic dicit peccatum est uobis: s quȩ uob̾
est grã. Siquidem et peccatores hoc faciunt:
qͣmius sint quedam mutua fr̃m. amieorũ.
cognatorum. uicinorumq diuctum con¬
iuuia: que non solum in presenti retribu¬
tionem. s et dampnationem ꝑcipiunt¬
in futuro. Deniq ab apło inter oꝑa tene¬

Expanded text:
gruit. Dicebat autem et ei qui se invgruit. Dicebat autem et ei qui se invitaverat: Cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cognatos, neque vicinos divites. Fratres, amicos et divites, alterutrum convivia celebrare, non quasi scelus interdicit, sed sicut caetera necessitatis humanae commercia, ubi et peccatores peccatoribus fenerantur, ut recipiant aequalia, ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Denique subjungit: Ne forte et ipsi te reinvitent, et fiat tibi retributio. Non ait, Et fiat tibi peccquod alibi dicit: Et si bene feceritis iis qui vobis bene faciunt, quae vobis est gratia ? Neque hic dicit, Peccatum est vobis, sed, Quae vobis est gratia? Si quidem et peccatores hoc faciunt. Quamvis sunt quaedam mutua fratrum, amicorum, cognatorum, vicinorumque divitum convivia, quae non solum in praesenti retributionemin futuro: denique ab Apostolo inter opera tene
Abbreviated transcription (Latin):
Michi autem nums honoraficati sunt
amici tui ds̃. nimis confortatus ẽ pͥncipa¬
tus eorum. Quia omnis qui se exaltat
humiliabitur. et qui se humiliat exalta¬
bitut. Et ex hac conclusione manifeste
claret: precedentem dñi sermonem typi¬
ce intelligendum. Neq enim mox omnis
qui se coram hominib exaltat humili¬
abitur. aut qui se in conspectu hominũ
humiliat exaltabitur ab eis: s econtra¬
rio non nũquam qui se uel in apice dig¬
nitatis. uel. in alia qualibet ad quiren¬
da gła subleuat: usq ad finem exaltari
non cessat. Similiter et humilis quilibet
ac uerecundus. in sua qua contentus ẽ
usq ad uite t̾minum mediocritate ꝑse¬
uerat. et ideo quia uixta u̾itatis sententi¬
am. omnis qui se incaute de m̾itis alle¬
uat humiliabitur a dño: et qui ꝓuide
se de benefactis humiliat exaltabitur
ab eo. In eundem ꝓcul dubio sensum. p̃¬
missus sermo redemptoris quo pruos
innuptiis accubitus queriuetat: con¬

Expanded text:
Mihi autem nimis honorificati sunt Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum . Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Et ex hac conclusione manifeste claret, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e contrario nonnunquam qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus in sua qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de bene factis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, con
Abbreviated transcription (Latin):
cum uenerit qui te inuitanit dicat tibi.
Amice ascende suꝑuis. Ueniens dñs. quem
humilem inuenerit amici nomine beati¬
ficans: suꝑuis ascendere ꝓtecipiet. Quicum¬
q enim humiliauerit se sicut parutlus:
hic est maior in regno celorum. Tune erit
tibi gła coram sunul discumbentib. Pul¬
chre dicitur tunc erit gła. ne nune querere
incipias quod tibi seruatur in fine quia
sicut salomon att. hereditas ad quam
festinatur in principio. in nouissimis be¬
nedictione carebit. Potest autem et in hac
uita intelligi qui in nouissimo loco recũ¬
bens inuenitur domino ueniente subli¬
matur quia cotidie dñs suas nuptias
intrat: cotidie mores. secdes. habitus con¬
uiuentium diuidicat: et suꝑbos despi¬
ciens. humilib sepe tanta sui sp̃e munera
prestat: ut eos m̾ito simul discumbentium.
hoc est in fide quiescentium cetus. una¬
nua adiniratione glorificet: stupens q
in auctoris sui laudationem ꝓsiliat dic̃s.

Expanded text:
cum venerit qui te invitaverit, dicat tibi: cum venerit qui te invitaverit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Veniens Dominus quem humilem invenerit, amice nomine beatificans, superius ascendere praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se, sicut parvulus hic est major in regno coelorum . Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitur, tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias, quod tibi servatur in fine, quia, sicut Salomon ait: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Potest autem in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus. Quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens, humilibus saepe tanta suis spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est, in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
parere: et ipsarum habitum uirtutum
loco deuote humilitatis adornet. Ne forte
honoratior te sit inuitatus ab eo. et ueni¬
ens is qui te & illum uocauit dicat tibi.
Da huic locum. Et tunc incipias cum ru¬
bore: nouissimum locum tenere. Hono¬
ratiori post inuitato locum dat ille: qui
de longa sue conu̾sationis confidentia se¬
curior factus. cita illorum qui se in xp̃o
secuti sunt agilitate preitur. Et cum ru¬
bore nouissimum locum tenet. quando
de aliis meliora cognoscens. quicquid de
sua oꝑatione celsum sentiebat: humili¬
at dicens cum ꝓpħa. Egens sum et ego.
et in laborib a iiuentute mea. exaltatꝰ
autem humiliatꝰ sum et confusus. S cũ
uocatus fucris: uade recumbe in nouis¬
simo loco. Quanto magnus es: humilia
te in omnib. Et psalmista głatur. Humi¬
liatus sum usq quaq domine: uuufica
me scd̃m uerbum tuum. Manifeste sig
nificans tta se a domino posse uiuificari si
de sius ipse turtutib humilia sentiret. Ut

Expanded text:
parere, sed ipsarum habitum virtutum parere, sed ipsarum habitum virtutum loco devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locum, et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Honoratiori post invitato locum dat ille, qui, de longae suae conversationis confidentia securior factus, cita illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea, exaltatus autem humiliatus sum et confusus . Sed cum vocatus fueris, vade, recumbe in novissimo loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus . Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica menificans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
untendens quomodo prunos acubitus elige¬
rent: dicens ad illos. Cum inuitatus fueris
ad nuptias. non discumbas in primo loco.
aꝑta quidem ad litteram ẽ hȩc admonitio
saluatoris: docens humilitatem. non solũ
apud dm̃ s etiam apud homines ẽẽ. lau¬
dabilem. S cum hanc euangelista ñ frus¬
tra parabolam uocat breuiter intuendũ:
quid etiam mistice signet. Nuptias appel¬
lari. xp̃i et eccłie comiunctionem multis
locis apparet: equib unus est Num quid
possunt filii nuptiarum quam diu spon¬
sus cum illis est ieuinare: Alius. Simile
factum est reguum celorum homini regi
qui fecit nuptias filio suo. Et misit seruos
suos uocare inuitatos ad nuptias. Has ergo
nuptias quisquis iuitatus adierit. id est
eccłie se membris fidei gr̃ã conuuixerit: ñ
discumbat in primo loco. hoc est non se de
meritis glorrando. quasi ceteris sublimior
extollat. Et quidem studeat uixta alt̾ius
loci parabolam ueste nuptiali uestitus.
hoc est uirtutum fulgore choruscus ap¬

Expanded text:
bitus eligerent, dicens ad illos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem, sed quoniam hanc evangelista non frustra parabolam vocat breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari, Christi et Ecclesiae conjunctionem, multis locis apparet. E quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est, jejunare ? Aliud: Simile factum est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est non se, de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum fulgore coruscus ap
Abbreviated transcription (Latin):
mum. quia mox ut eius duinitas ꝑ carnẽ
claruit: omnis se nr̃a conscientia concussit
Domus namq eu̾titur. cum consideratiõe
reatus siu humana conscientia ꝑturbat᷑.
Euersa tero domo inuenttur dragma qr
dum ꝑturbatur conscientia hominis. re¬
paratur in homine similitudo conditoris.
Et cum inuenertt: conuocat amicas. et ui¬

Expanded text:
mum, quia mox, ut ejus divinitas per carnem mum, quia mox, ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit; domus namque evertitur, cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. Eversa vero domo invenitur dragma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas, et
Abbreviated transcription (Latin):
cinguntur. Lamentis gaudent. in cunctis
semet ipsos humiliant. et sicut non nulli per¬
cata operum: sic ipsi peecata cogitationũ
deplorant. hinc ergo colligendum. qͣntũ
deo gaudium faciat quando humiliter
plangit iustus: si sic facit in celo gaudi¬
um. quando hoc quod male gessit per
penitentiam dampnat intustus. Aut
quȩ muliet habens draginas decem. et
si ꝑdiderit draginam unam: nonne accen¬
dit lucernam. et eu̾tit domum. et querit
diligenter donec inueniat: qui signatur ꝑ
pastorem. ipse et ꝑ mulierem. Ipse enim
deus ipse et dei sapientia. Et qui a
uago exprimitur in dragna. mulier dra¬
giam ꝑdidit quando homo qui conditus
ad imaginem dĩ fuerat. peccando a simili
tudine sui conditoris recessit. S accendit mu¬
lier lucernam: quia sapientia dĩ apparu¬
it in humilitate. lucerna quippe lumen in
testa est. Lumen uero in testa est: diuutas
in carne. accensa autem lucerna eu̾tit do¬

Expanded text:
cinguntur, lamentis gaudent, in cunctis cinguntur, lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant; et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat injustus. Aut quae mulier habens drachmas decem, si perdiderit drachmam unam, non accendit lucernam, et evertit domum, et quaerit diligenter donec inveniat? Qui signatur per pastorem, ipse et per mulierem. Ipse enim Deus, ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimitur in drachma, mulier drachmam perdidit, quando homo, qui conditus ad imaginem Dei fuerat, tudine sui conditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia sapientia Dei apparuit in humanitate. Lucerna quippe lumen in testa est. Lumen vero in testa, est divinitas in carne. Accensa autem lucerna evertit do
Abbreviated transcription (Latin):
la memenerunt. Et plerumq pigri re¬
manent ad exercenda bona precipua. qr
ualde securi sunt: quod nulla commise¬
tint mala grauiora. At contra non nun¬
quam hi qui se aliqua illicita egisse me¬
minerunt ex ipso suo dolore compuncti
in ardescunt ad amorem dĩ. seseq in ma¬
gnis uirtutib exercent. Ergo mauis de
peccatore conuerso. quam de stante iusto
gaudium fit in celo: quia et dux in prelio
plus eum militem diligit qui post fugam
reu̾sus. hostem fortiter premit quam illũ
qui nunquam terga prebuit. et nunquã
aliquid fortiter fecit. S inter hec sciendum
est. quia sunt pleriq iusti in quorum utta
tantum est gaudium. ut eis quelibet pec¬
catorum penitentia ꝓponi nullatenꝰ pos¬
sit. Nam multi et nullorum sibi maloꝵ
sunt conscii. et tamen in tanti ardoris af¬
flictione se exerunt: ac si peccatis omnibs
angustentur. Cuncta etiam licita respu¬
unt: ad despectum mundi sublimiter ac¬

Expanded text:
la meminerunt, et plerumque pigri rela meminerunt, et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde securi sunt, quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti inardescunt ad amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit et nunquam aliquid fortiter fecit. Sed inter haec, sciendum est quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus angustentur, cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter ac
Abbreviated transcription (Latin):
tierat. Inuenta oue ad domum rediit. qr
pastor nr̃ reparato homine. ad regnum ce¬
leste recdiit. Ibi anuicos et uicinos uiuenit.
illos uidelicet angelorum choros qui ami¬
ci eius sunt. quia uoluntatem eius conti¬
nue in sua stabilitate custodiunt. Uicu
quoq euis sunt: quia claritate iusionis illiꝰ
sua assiduitate ꝑfruuntur. Et notandũ
quod non dicit congratulamini oui in¬
uente. s mͥ: quia uidelicet euis est gaudi¬
um uita nr̃a. et cum nos ad celum redu¬
cimur: sollempnitatem leticie illiꝰ un¬
plemus. Dico uobis quod ita gaudium
am agente. quam suꝑ nonaginta nouẽ
uistis. qui non indigent penitentia. Nus
de conuersis peccatorib quam de stan¬
tib iustis gaudium erit in celo. quia
plerumq hi qui nullis se oppressos pec¬
catorum molib sciunt stant quidem in
uia iusticie. nulla illicita ppetrant. sed
tamen ad celestem patriam anxie non
anhelant. Tantoq sibi in reb licitis usũ
prebent: quanto se ꝑpettasse inlictta nul¬

Expanded text:
tc. Inventa ove ad domum rediit, quia pastor noster, reparato homine, ad regnum coeleste rediit, ubi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros, qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur, et notandum quod non dicat congratulamini ovi inventae, sed mihi, quia, videlicet, ejus est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. Dico vobis, quod ita gaudium ente, quam super nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia. Plus de conversis peccatoribus quam de stantibus justis gaudium erit in coelo, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse illicita nul
Abbreviated transcription (Latin):
le est: cuits iniectu germinare ꝓhibetur.
Neq in sterquilintu agri culture ꝓfu¬
turum. quod uiuacib licet glebis ĩmix¬
tum. non fetare semitra frugum. s extin¬
gure solet. Sic omis qui post agnitionem
ueritatis retro redit. neq ipse frugrum
boni oꝑis ferre. neq alios excolere ualet.
s foras est iiitendus: hoc est ab eccłiȩ ẽ
unitate secernendus. ut uixta p̃missam
parabolam irridentes cum inimnici dicant.
quia hic homo cepit edificare: et non po¬
tuit consummare. Et ideo multum utił
exhortatio subinfertur. cum dicitur. Qui
habet aures audiendi audiat. id est qui
habet aures intelligentie. quib dĩ uer¬
bum ꝑcipere possit: non contempnat.
s audiat. obediendo uidelicet et facien¬
do quȩ didicit. Non autem aułitor obli¬
uiosus. s factor oꝑis. hic beatus in facto
suo erit. Erant autem appropinquantes

Expanded text:
le est, cujus injectu germinare prohibetur, le est, cujus injectu germinare prohibetur, neque in sterquilinium agriculturae profuturum, quod vivacibus licet glebis immistum non fetare semina frugum, sed exstinguere solet, sic omnis qui post agnitionem veritatis retro redit, neque ipse fructum boni operis ferre, neque alios excolere valet, sed foras mittendus, hoc est ab Ecclesiae est unitate secernendus, ut, juxta praemissam parabolam, irridentes eum inimici, dicant quia hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare. Et ideo multum utilis exhortatio subinfertur, cum dicitur: Qui habet aures audiendi audiat. Id est, qui habet aures intelligentiae, quibus Dei verbum percipere possit, non contemnat, sed audiat, obediendo videlicet et faciendo quae didicit. Non enim auditor obliviosus, sed factor operis hic beatus in facto suo erit. A
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parat ẽẽ consummendam. Bonum qͥppe
est dĩ uerbum audire frequentius: sale sa¬
pientie sp̃ualis. cordis archana condiri:
immo ipsum cum apłis sal terre fieri.
idest eorum quoq qui ad huc terrena sa¬
piunit imbuendis mentib sufficere. at
si quis semel condimento u̾itatis illumi¬
natus. ad apostasiam redierit: quo alio
doctore corrigitur. qui eam quam iꝑse
gustauit sapientie dulcedinem. uel ad¬
tiersis scłi ꝑterritus. uel illecebris allectꝰ
abiecit. uixta hoc quod quidam sapiens ait.
Quis medebitur incantatori a serpente ꝑ¬
cusso: qua sententia uide scariothis socios
ip̃mq designari non immerito creditur.
qui filargiria uictus. et gradum aposto¬
latus ꝓdere. et dñm tradere non qdubitauit
Neq in terram. neq insterquilulium to¬
tile est: s foras mittetur. Sicut sal ttifa¬
tuatum cum ad condiendos cibos car¬
nesꝙ siccandas ualere desierit. nullo iã
tisui aptum erit. Neq enim in terra uti¬

Expanded text:
praeceperat esse consummandam. Bonum quippe praeceperat esse consummandam. Bonum quippe est Dei verbum audire, frequentius sale sapientiae spiritalis cordis arcana condire, imo ipsum cum apostolis sal terrae fieri, id est, eorum quoque qui adhuc terrena sapiunt imbuendis mentibus sufficere. At si quis semel condimento veritatis illuminatus ad apostasiam redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae dulcedinem, vel adversis saeculi perterritus, vel illecebris allectus abjecit? Juxta hoc quod quidam sapiens ait: Quis medebitur incantatori a serpente percusso ? Qua sententia Judae Iscariot socios ipsumque designari non immerito credatur qui philargyria victus et gradum apostolatus prodere et Dominum tradere non dubitavit. Neque in terram, neque in sterquilinium utile est, sed foras mittetur. Sicut sal infatuatum cum ad condiendos cibos carnesque siccandas valere desierit, nullo jam usui aptum erit neque enim in terram uti
Abbreviated transcription (Latin):
endam turrem. et mittere legationem
ad impetrandam pacem: non ẽẽ aliud qͣm
renunciare omnib que possidemus. Inter
que omnia et amor ꝓximorum de quo pre¬
dicatum est et ipsa anima nr̃a quã quidã
pro temporali hac uita dictam putant
intelligantur necee est quam sic possidere
ad tempus oportet ut nos non unpediat
ab ecerna si quis eam fuerit auferre mina¬
tus. Distat sane inter renunciare omnib:
et relinquere omma. Paucorum etum ꝑfec¬
torumq est relin quere omnia: curas mũ¬
di postponere. solis desid̾iis eternis inbi¬
are Cunctortim autem fidelium est te¬
nunciare omnib que possident: hoc est
sic denere quȩ mundi sunt. ut tamen per
ea non teneantur in mundo. habere tem
desid̃io. Sic terrena gerere: ut tamen tota
mente ad celestia tendant. Bonum est sal.
Si autem sal quoq euanuerit in quo condi¬
etur: Ad suꝑiora respicit. ubi turrim uir¬
titum. non solum incboandam. s etiam

Expanded text:
endam turrem, et mittere legationem endam turrem, et mittere legationem ad impetrandam pacem, non esse aliud, quam renuntiare omnibus quae possidemus. Inter quae omnia et amor proximorum, de quo praedictum est, et ipsa anima nostra, quam quidam pro temporali hac vita dictam putant, intelligatur necesse est, quam sic possidere ad tempus oportet, ut non nos impediat ab aeterna, si quis eam fuerit auferre minatus. Distat sane inter renuntiare omnibus et relinquere omnia; paucorum enim perfectorumque est relinquere omnia, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare. Cunctorum autem fidelium est renuntiare omnibus quae possident, hoc est sic tenere quae mundi sunt, ut tamen per ea non teneantur in mundo; habere rem desiderio; sic terrena gerere, ut tamen tota mente ad coelestia tendant. Bonum est sal: Si autem sal quoque evanuerit, in quo condietur? Ad superiora respicit, ubi turrem virtutum non solum inchoandam, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
non uenimus: quos nimirum conditio.
infirmitatis et causa inferiores exhibet.
S fortasse iam mali oꝑis culpas abscindimꝰ.
iam praua queq exterius declinamꝰ. Num¬
quid ad reddendam rationem cogitationis
nr̃e sufficimus Cum duplo ergo exer¬
citu contra suplum uenit: qui nos uix
in solo oꝑe p̃paratos. simul de opere et cogi¬
tatione discutit. et ideo dum ad huc longe
est legationem mittamus: rogemus ea quȩ
pacis sunt. Longe enim ẽe̾ dr̃ quia ad huc
presens ꝑ uidicium non uidetur. Mutamꝰ
legationem lacrunas nr̃as. mittamꝰ miscdie
oꝑa. mactemus in ara eius hostias placa¬
tionis. Hec est nr̃a legatio: quȩ regem ue¬
tuentem placat. Sic gͦ omnis ex uob̃ qui
non renunciat omnib quȩ possidet: non
potest meus ẽe discipulus. Manifestissime
dominus hac conclusione docet: quid sit
edificare turrim. uel cum rege fortiore
facere pacem. suum uidelicet ẽẽ discipu¬
lum. Pteparare autem sumptus ad ꝑfici¬

Expanded text:
non venimus, quos nimirum conditio, non venimus, quos nimirum conditio, infirmitas et causa inferiores exhibet? Sed fortasse jam mali operis culpas abscidimus, jam prava quaeque exterius declinavimus, nunquid ad reddendam rationem cogitationis nostrae sufficimus? Cum duplo ergo exercitus contra simplum venit, qui nos vix in solo opere praeparatos, simul de opere et cogitatione discutit. Et ideo dum adhuc longe est, legationem mittamus, rogemus ea quae pacis sunt. Longe enim esse dicitur, quia adhuc praesens per judicium non videtur. Mittamus legationem lacrymas nostras, mittamus misericordiae opera, mactemus in ara ejus hostias placationis. Haec est nostra legatio, quae regem venientem placat. Sic ergo omnis ex vobis qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus. Manifestissime Dominus hac conclusione docet quid sit aedificare turrem, vel cum rege fortiore facere pacem: suum videlicet esse discipulum; praeparare autem sumptus ad perfici
Abbreviated transcription (Latin):
tir̃is oꝑib intendunt. semꝑ ex nr̃o defectu
gratulantur. Quos ꝓpħa intuens ait. Ds̃
mĩs in te confido non erubescam. neq irri¬
deant me inimici mei. In bonis enim oꝑi¬
b uitenti. nisi contra malignos sp̃c solli¬
cite uigilemus. ipsos irrisores patimur
quos ad malum ꝑsuasores habemus. S¬
quia de construendo edificio comparatio
data est: nunc ex minore ad maius simi¬
litudo subditur. ut ex reb minimis. ma¬
iora pensentur. Nam sequitur. Aut qͥs
rex iturus committere bellum aduersus
alium regem. non sedens prus cogitat.
si possit cum decem milib occurrere ei.
qui cum ui ginti milib tienit ad se. Ali¬
oquin adhuc illo longe agente. legatio¬
nem mittens. rogat ea que pacis sunt. Rex
contra regem ex equo uenit ad prelium.
et tamen si se ꝑpendit non posse sufficere:
legationem mitut. et ea que pacis sunt pos¬
tulat. Quib gͦ nos lacrimis sperare ue¬
niam debemus. qui in illo tremendo ex¬
amine cum rege nro ex equo ad iudiciũ

Expanded text:
tris operibus intendunt, semper ex nostro defectu gratulantur. Quos Propheta intuens ait: Deus meus, in te confido, non erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur quos ad malum quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitur: Aut quis rex iturus committere bellum adversus alium regem, non sedens prius cogitat si posviginti millibus venit ad se? Alioquin adhuc illo longe agente legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo nos lacrymis sperare veniam debemus, qui in illo tremendo examine cum rege nostro ex aequo ad judicium
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat ex quo iam minferm ignib simul
et ipse crucictur Dico tibi non exies inde:
donec etiam nouissimum minitum red¬
das. Idest donec etiam mininia peccata
ꝑsoluas. que quia semꝑ soluere penas pati¬
endo. s niunquam ꝑsoluere uieniam conse¬
quendo potetis. Neq enum ibi uenie locus
erit. slunquam exies inde: ubi ꝑpetuas o¬
perum petias lues. Aderant autem quidã
ipso in tempore. nunciantes illi de galileis.
quorum sanguinem pilatus miscuit cum
sacrificiis corum. hi galilei qui ab ipio
preside sunt inter sua sactificia necati:
suorum quidem scelerum penas. impia sce¬
lerataq morte soluunt. Quib tamen non
ipsa mors. nam et bonos quoꝙ sic potuisse
mori. beatorum martirum gła declarat.
s uita unproba. ꝓ qua in scdam mortẽ mit¬
terentut. obfuit uerum ad correptionem iui¬
uentium ut pestilente flagellato. stultus
sapientior fieret uel cecte ad ȩxemplum cor¬
rigi nolentium: ⁊deoq pessime periturorũ

Expanded text:
veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul et ipse crucietur. Dico tibi, Non exies inde donec etiam novissimum minutum reddas, id est donec etiam minima peccata persolvas: quae quia semper solvere poenas patiendo, sed nunquam persolvere veniam consequendo poteris, neque enim ibi veniae locus erit, nunquam exies inde, ubi perpetuas oues. CAPUT XIII. Aderant autem quidam ipso in tempore nuntiantes illi de Galilaeis, quorum sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis eorum. Hi Galilaei, qui ab impio praeside sunt inter sua sacrificia necati, suorum quidem scelerum poenas impia scelerataque morte solvunt. Quibus tamen non ipsa mors, nam et bonos quoque sic potuisse mori, beatorum martyrum gloria declarat, sed vita improba, pro qua in secundam mortem mitterentur, obfuit: verum ad correctionem viventium, ut pestilente flagellato stultus sapientior fieret: vel certe ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum,
Abbreviated transcription (Latin):
caueat: nec bona potest ignorare que appe¬
tat. Cum autem uadis cum adu̾satio tuo
ad principem inuia: da oꝑam liberari ab
illo. ne forte trahat te apud uidicem. et ui¬
dex tradat te exacton. et exactor mutat te
incarcerem. Et hec sicut et superiora seculi
calcandas illecebras. aduentum ꝙ tremendi
uidicis: continua docent expectatione pres¬
tolandum. Adu̾sarius ñt quippe inuia est
sermo dĩ. contrarius nr̃is carnalib desid̾iis
in presenti uita. A quo ipse liberatur: qui
preceptis enis humiliter subditur Alioquin
adu̾sarius uidici. et uidex tradet exactori:
quia ex sermone dominii contempto. reus pec¬
cator tenebitur in examine iudicis. Quẽ ui
dex eractori tradit: quia hunc maligno sp̃u
ad ultionem trahere ꝑmitcet ut compulsã
anunam ipse ad penam de corpore eeigat:
que ei ad culpam sponte consensit. Exactor
mittit in carcetem. quia ꝑ malignum sp̃m
ininfecuo retruditur quonsq dies uidicii

Expanded text:
caveat, nec bona potest ignorare quae appecaveat, nec bona potest ignorare quae appetat. Cum autem vadis cum adversario tuo ad principem in via, da operam liberari ab illo, ne forte tradat te apud judicem, et judex tradat te exactori, et exactor mittat te in carcerem. Et haec sicut et superiora saeculi calcandas illecebras, adventumque tremendi judicis continua docent exspectatione praestolandum. Adversarius quippe noster in via, est sermo Dei contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita. A quo ipse liberatur, qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius judici, et judex tradet exactori, quia ex sermone Domini contempto reus peccdex exactori tradet, quia hunc maligno spiritui ad ultionem trahere permittet, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittit in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est uel primi uel secłi dominici aduentꝰ
Nam de utttoq: nonnulla premiserat. ex
dictis intelligeit ꝓpħarum. qui hȩc utrumq
manifestissimis uel indiciis rerum. uel anno¬
tum presignauere circulis. Et ne qui de tur¬
ba sibi forte de impeticia blanditentur. & si
idiotas acꝓpħetice electionis ignaros tem¬
porum cursum ꝓbare p̃osse nõn causarentur:
uigilanter adiungit. Quid autem et a uob̃
ipsis non uidicatis quod iustum est: Osten¬
dens cos ut pote rationabilem creaturam. &
silitteras nesciant naturali tamen ingenio
posse dinoscere uel cum qui opera in se que
nemo alius fecisset: supta hominem intelli¬
gendam. et ideo dm̃ ẽe credendum. uelpost
tot seculi huius intusticias. iustum creatoris
uidicium ẽẽ tienturtum. Nemo gͥ ex eo quod
supra dictum est seruum nescientem adm̃ uo¬
lunitatem uapulare paucis inter peccandũ
temedium nesciendo presumat: qui ut alia
taceam ex eo ipso quod homo est malaq

Expanded text:
hoc est vel primi, vel secundi dominici adventus hoc est vel primi, vel secundi dominici adventus nam de utroque nonnulla praemiserat ex dictis intelligere prophetarum, qui hoc utrumque manifestissimis, vel indiciis rerum vel annorum praesignavere curriculis. Et ne quid de turba sibi forte de imperitia blandirentur, et se idiotas ac propheticae lectionis ignaros temporum cursum probare non posse causarentur, vigilanter adjungit. Quid autem et a vobis ipsis non judicatis quod justum est? Ostendens eos utpote rationalem creaturam, et si litteras nesciant, naturali tamen ingenio posse dignoscere, vel eum qui opera in se, quae nemo alius, fecisset, supra hominem intelligendum, et ideo Deum esse credendum, vel post tot saeculi hujus injustitias, justum Creatoris judicium esse venturum. Nemo igitur ex eo quod supra dictum est, servum nescientem Domini voluntatem vapulare paucis, inter peccandum de remedio nesciendi praesumat. Qui ut alia taceam, ex eo ipso quod homo est, nec mala quae
Abbreviated transcription (Latin):
siue de circuncisione. seu de prepitio creden¬
tes ꝑsequi non cessat. S et ipse in socrũ ma¬
tremq sunt diuise nolentes circuncisionem
recipere carnalem ut actus apłorum do¬
cent Dicebat autem et ad turbas. Cum iu¬
deritis nubem orientem ex occasti: statu
dicitis. slimbus uenio Et ita fit. Et cum
ausicum flantem: dicitis quia estas erit
Et fit Nubem orientem ab occasu: carnẽ
suam a morte tesurgentem significat. Ex
illo enim omnib tectis: imber euange¬
lice predicationis infustis est Austcã flan¬
tem ante estus. tribulationes lemores. ante iu¬
dicium. Hypoecite faciem terre et celi nosti
ꝓbare. hoc autem tempus quomodo non ꝓ¬
batis: Quid ntibe et austro mistice designetur:
preoccupando prestrinximus. S et ad litce¬
ram manifestus est stnsus. quia ge elemen¬
torum imnmutatione statum aurartim
qui uoluerunt facillime prenoscere potue¬
runt. Possent etiam siuellent hoc tempus.

Expanded text:
sive de circumcisione, seu de praeputio credensive de circumcisione, seu de praeputio credentes persequi non cessat. Sed et ipsae in socrum matremque sunt divisae, nolentes circumcisionem recipere carnalem, ut Actus apostolorum docent. Dicebat autem et ad turbas: Cum videritis nubem orientem ab occasu, statim dicitis, Nubes venit, et ita fit. Et cum austrum flantem, dicitis quia aestus erit, et fit. Nubem orientem ab occasu, carnem suam a morte resurgentem significat. Ex illo enim omnibus terris imber Evangelicae praedicationis infusus est. Austrum flantem ante aestus, tribulationes leniores ante judicium. Hypocritae, faciem terrae et coeli nostis probare. Hoc autem tempus quomodo non probatis? Quid nube et austro mystice designetur, praeoccupando perstrinximus. Sed et ad litteram manifestus est sensus, quia qui ex elementorum immutatione statum aurarum, quia voluerunt, facillime praenoscere potuerunt, possent etiam si vellent hoc tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
da uiarcha anumalia sub hoc numero reti¬
nentur. et sola in genesi sccdi dici opera uisa
a deo: quia bona sint non dicctur. later in
filium : et filius in patrem suum. Pater hic
diabolus ẽ cuiꝰ aliquando filii. non illo cre¬
ante s nobis unitantib eramus dicente
domino: uos ex patre diabolo estis. S post¬
ignis ille idest grã sp̃ualis separauit nos ab in¬
uicem. ostendit alterum patrem: cui dice¬
remus pater nr̃ qui es in celis. Mater in fi¬
liam et filia in matrem suam. Mater: syna¬
goga. filia est eccłia primitiua. Quȩ etiam
de qua genus aduxit synagogam fidei per¬
secutricem sustinuit. et ipsa eidem sytagoge
fidei u̾itate contradicit. Socrus in nurum
suam: et nurus in soctum suam. Socrus
synagoga. nurus est eccłia de gentib: quia
sponstis eccłĩe xp̃s. filius est synagoge: dicen
carnem. Socrus igctur. id est matet sponsi.
et in nurum sicut prediximus suam et in
filiam diuisa est: quia synagoga carnalis.

Expanded text:
da in arca animalia sub hoc numero retida in arca animalia sub hoc numero retinentur, et sola in Genesi secundi diei opera visa a Deo quia bona sint, non dicitur. Pater in filium, et filius in patrem suum. Pater hic diabolus est, cujus aliquando filii non illo creante, sed nobis imitantibus eramus, dicente Domino: Vos ex patre diabolo estis . Sed post tui, venit ignis ille, id est gratia spiritalis separavit nos ab invicem, ostendit alterum patrem, cui diceremus, Pater noster qui es in coelis . Mater in filiam, et filia in matrem. Mater synagoga, filia est Ecclesia primitiva, quae et eam de qua genus duxit synagogam fidei persecutionem sustinuit, et ipsa eidem synagogae fidei veritate contradixit. Socrus in nurum suam, et nurus in socrum suam. Socrus synagoga, nurus est Ecclesia de gentibus, quia sponsus Ecclesiae Christus filius est synagogae, dicencarnem . Socrus igitur, id est mater sponsi, et in nurum sicut praediximus suam, et in filiam divisa est, quia synagoga carnalis