comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ato: regnũ francoꝵ qđ ex diuersis nationib soli¬
dũ corpꝰ fuerat effectũ. trifariã diuidit᷑. atq
atrib eiusdẽ imꝑatoris filiis. ad regendũ suscipit᷑ :
Et maior qͥdẽ natu hlotharius franciã cũ italia.
bloduicus saxoniã amẽmq germaniã : carolus aut̃
iunior burgundiã cũ aqͥ tania acepit: Sed ut dereg¬
nis taceã bellisne attrita decreuerint. anpace con¬
tinua eliquanto floruerint: nr̃ȩ partis erũnas.
breui eloqͥo excurrere libet: Carolo regni ñ minimã
assecuto partẽ : infortuniũ iunctũ fortunȩ . rẽ publicã
maximo ꝓfligauit dãno: Ac pͥmo marchisis britannici
limitis int̃se grauit̃ ꝑduellionẽ dissidentib : bellum
orit᷑ utrȩq lugubre parti : Quãuis enĩ reinaldo occũ¬
bente. uictor lanb̃tus extitit : ñ adeotam̃ uictricia
abhoste retulit signa. dũmilia suoꝵ ꝓspex̃ oppetusse
satellitũ: Idq. aduersũ erueũ repetens pͥmũ natoꝵ

Expanded text:
diversis nationibus solidum corpus fuerat effectum, trifariam dividitur, atque a tribus ejusdem imperatoris filiis ad regendum suscipitur. Et major quidem natu Lotharius Franciam cum Italia, Ludovicus Saxoniam omnemque Germaniam, Carolus autem junior Burgundiam cum Aquitania possedit. Sed ut de regnis taceam, bellisne attrita decreverint, an pace continua aliquanto floruerint, nostrae partis aerumnas breviloquio excurrere libet. Carolo regni non minimam assecuto partem, infortunium junctum fortunae, rempublicam maximo profligavit damno, ac primum Marchisis Britannici limitis inter se gravi perduellione dissidentibus, bellum oritur utraeque lugubre parti. Quamvis enim Rainoldo occumbente victor Lambertus exstiterit, non adeo tamen victricia ab hoste retulit signa. Dum millia suorum prospexit oppetisse satellitum, idque adversum Heriveum repetens, primus natorum
Abbreviated transcription (Latin):
dũtaxat pariete ãbusto qͥerat contextis exuimin
cunctaq illius remansere illesa : xx¬
Caput ceruiũ pagus qͥdã aqͥtanicȩ ꝓuinciȩ regue
liberalitate coenobio scĩ benedicti donatꝰ mulas
uic inoꝵ insectationib & maxime pͥmoꝵ patriȩ
a potestate huiꝰ loci desciuerat: At post longũ
tẽporis spatiũ. maximo labore seruoꝵ dĩ ꝓpriȩ
restitutis seruituti: consiliũ necessariȩ reꝑtũ :
ut habitatione congrua monachis qͦ quomͦ inibi
constructa. assidue monachi duo ueltres ibidẽ ꝑsiste¬
rent: qͦusq faciles aqͥtanoꝵ animi adouaquȩq leuit̃
molienda instantia frm̃ ab potiendarũ rerũ qdͥesceren
fiducia : Mittitꝰ adidenitendũ raganarius mo¬
nachus. uir magnȩ religionis. qͥolĩ ab imꝑatore hlu.¬
douico cũ aliis hierusolimĩt missus fuerat : atq cũ eo
fundi ꝓ pͥi. cuidã seruo scĩ benedicti accepto p̃cio

Expanded text:
duntaxat pariete ambusto, qui erat contextus ex vimine. duntaxat pariete ambusto, qui erat contextus ex vimine. cunctaque illius remansere illaesa. acerge  pagus quidam Aquitanicae provinciae regia liberalitate coenobio S. Benedicti donatus, multis vicinorum insectationibus, et maxime primorum patriae, a potestate hujus loci desciverat. At post longum temporis spatium, maximo labore servorum Dei propriae restitutus potestati, consiliumque necessario repertum est, ut habitatione congrua monachis quoquomodo inibi constructa, assidue monachi duo vel tres ibidem persisterent: quousque faciles Aquitanorum animi ad nova quaeque leviter mollienda, instantia fratrum ab hac potiendarum rerum quiescerent fiducia. Mittitur ad id enitendum Raganarius monachus magnae vir religionis, qui olim ab imperatore Ludovico cum aliis Hierosolymam missus fuerat: atque cum eo fundi proprii cuidam servorum sancti Benedicti accepto pretio
Abbreviated transcription (Latin):
ac geneste. suꝑhereditatẽ construxerat suã : qͦcuneta
quȩ ad qͥrere potuit conducens. sp̃e omẽm ꝓtrahendȩ
pauꝑrimȩ contulerat uitȩ: Easu deniq accidente
igni cõp̃hensa: flã marũ globũ cepit ȩmittere :¬
erstrepentiũ aut̃ tumultu ut intali assoletre
uicinarũ homines uillarũ ceper̃ concurrere: Sedcũ
iã rogũ flã marũ altius ascendentẽ. concrematio¬
niq ꝓximã cernerent : gradũ cõpressere dicentes.
eã anullo posse liberari quȩ exstructa uiminibus
& cõpacta geneste. leuẽ pastũ uoranti p̃ber& flãmȩ:
Pretereahumano recedente auxilio. pauꝑ ille ad diui¬
nũ conũ sus auxiliũ. ita aiebat Odñẽ. miserere
mei. ne fame affectus moriar:: Omem enĩ meam¬
Sc̃ẽ benedicte subuenim: & adiuua seruũtuũ¬
pauꝑtatẽ. in hoc conduxerã tuguriũnculo:
Dũ hȩc & alia plurima flendo ingeminar&: diui¬

Expanded text:
ac genesta, super haereditatem construxerat suam: quo cuncta ac genesta, super haereditatem construxerat suam: quo cuncta quae acquirere potuit conducens, spem omnem protrahendae pauperrimae contulerat vitae. Casu denique accidente, igne comprehensa, flammarum globum coepit emittere. Perstrepentium autem tumultu, ut in tali assolet re, vicinarum homines villarum coeperunt concurrere. Sed cum jam rogum flammarum altius ascendentem, concremationique proximam cernerent, gradum compressere, dicentes eam a nullo posse liberari quae exstructa viminibus et compacta genesta, levem pastum voranti praeberet flammae. Praeterea, humano recedente adjutorio, pauper ille ad divinum conversus auxilium ita aiebat: O Domine, miserere mei, ne fame affectus moriar! S. Benedicte, subveni mihi, et adjuva servum tuupaupertatem in hoc conduxeram tuguriunculo. Dum haec et alia plurima flendo ingeminaret, Divi
Abbreviated transcription (Latin):
habitatio: Porro circa tẽpora hiemis in ruptionem
insuperiora meditantib paganis: necessitate coacti
uimꝰ bisciuitate incendio cremata. t̃cio distracta :
nullus iã ei defensionis actutelȩ uidebat᷑ eiusus in. eẽ
donec uenerabilis pontifex eiꝰdẽ urbiscũ sũma di-¬
cendus reuerentia uualteriꝰ : dõ inspirante muros
ꝑcuncta fere destructos ciuitatis. sagacitate nobilis
ingenii qͣ p̃pollere cognoscit᷑ restaurans: defensioni
coaptaret popłorũ: Huc itaq seruidĩ deuenien.¬
tes : tẽpus ꝓoportunitate religiose transigunt uitȩ :
Affuit autẽ int̾hȩc apud sacrã ediculã quȩdã femina
giosoꝵ fr̃m pasci solita erat : expectans si quonꝰ fien
ida geret : tandẽ respectu diuinȩ pietatis & int̾uen¬
tu sc̃ĩ c̃fessoris. sanitati restituit᷑: Dũq in odẽ loco sanã
atq in columis ꝑman&: post uirilẽ assecuta copulã

Expanded text:
habitatio. Porro circa tempora hiemis, irruptionem habitatio. Porro circa tempora hiemis, irruptionem in superiora meditantibus paganis, necessitate fratres vimus, bis civitate incendio concremata, tertio distracta, nullus jam ei defensionis ac tutelae videbatur usus inesse: donec venerabilis pontifex ejusdem urbis cum summa dicendus reverentia, Galterius, Deo inspirante muros per cuncta fere destructos civitatis, sagacitate nobilis ingenii qua praepollere cognoscitur restaurans, defensioni coaptaret populorum. Huc itaque servi Dei devenientes, tempus pro opportunitate religiosae transigunt vitae. Adfuit autem inter haec apud sacram aediculam quaedam femina giosorum fratrum pasci solita erat: exspectans si quomodo fieri id ageret, tandem respectu divinae pietatis, mesimi Benedicti sanitati restituitur, diuque in eodem loco sana et incolumis permanens, post virilem assecuta copulam,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to. uelut uilissimã attẽptauerat rẽ : sanitatẽ asseqͥ
mereret᷑: Affuit clem̃tia conditoris. p̃cib affectuosi
miseri põscentis auxiliũ eximiiducis: eiꝰq int̃cessio.¬
ne medelã infirmꝰ conseqt᷑. lȩcusq forũ repetit :
Sedne forte plurima tristitia: ꝓꝑditis absorbere tur
nũmis: consolarieũ dñs dignatus ÷ eiꝰ uirtute. cuiꝰ
auxilio salutẽ illi uoluit conferre : Nãq mirabi¬
le dictu. cũ om̃is fere popłi multitudo a foro
ad ꝓpͥa recessisset. pauciq ad modũ remansissent :
eo in loco qͦmaior discursus fuerat plebis respiciens.
uidit sacculũ iacentẽ cũ nũmis qͦsꝑdiderat Quẽ
recolligens. gaudio maiori afficit. ñ solã ꝓsalute
corporea uerũ etiã ꝓinuento pauꝑtatissuȩ laborio
Huic ad mirabili
signo adicit᷑ aliud annuente xp̃i grã: longiori
insecretiori ut eo putabat᷑ tẽpore loco ciuitatissita:
ac ꝑ hoc aptissima monachis. in necessariis reb e gendis

Expanded text:
ssimam attentaverat rem, sanitatem assequi mereretur. Adfuit clementia Conditoris precibus affectuosis miseri poscentis auxilium eximii ducis, ejusque intercessione medelam infirmus consequitur, laetusque forum repetit. Sed ne forte plurima tristitia pro perditis absorberetur nummis, consolari eum Dominus dignatus est, ejus virtute, cujus auxilio salutem illi voluit conferre. Namque mirabile dictu! cum omnis fere populi multitudo a foro ad propria recessisset, paucique admodum remansissent, eo in loco quo major discursus fuerat plebis respiciens, vidit sacculum jacentem cum nummis quos perdiderat. Quem recolligens, gaudio majore afficitur, non solum pro salute corporea, verum etiam pro invento paupertatis suae laborioHuic admirabili adjicitur annuente Christi gratia, longiori in secretiori ut eo putabatur tempore loco sita civitatis, ac per hoc aptissima monachis et abbati in necessariis rebus agendis
Abbreviated transcription (Latin):
beret᷑ : necessitate cõpulsus. dexterã contrabasilicã
extendens cũ furore iuram̃tũ ꝓtulit ita inqͥens: Peristũ
sco benedictũ : ego illos ei reddidi denarios: Qđ quia
temere ac falso iurauerit : neqquã ex inpunitate
gauisus est: Siqͥdẽ manũ quã cũ brachio in ꝓuide
peieraturus tetenderat: ad se reuocare nequiit : sed
in suo conamine obrigescens. stupida remansit: Territi
om̃s qͥaderant : qͥd consulto opus eẽt scrutant᷑ e uestigio:
Nil uͦ consilii salubrioris reꝑtũ. quã ut reus uirtutẽ iam
exꝑtus diuinã: ueniã petiturus. edẽ sacrã expetera&e:
Quod ille impiger ex secutus: deiectꝰ animo ac suplex
eccłam petit: deferens altera in manuquȩ penȩ obno¬
xia neqͣquã fuerat : uoti gr̃ã furcã ferreã tridentẽ :
Postea sternit᷑ ante sacratissimũ tumulũ uacuũ qͥdẽ
scõ corpore. sed uirtutẽ diuina exsocietate quondã

Expanded text:
beretur, necessitate compulsus dexteram contra basilicam beretur, necessitate compulsus dexteram contra basilicam extendens, cum furore juramentum protulit, ita inquiens: Per istum S. Benedictum ego illos ei reddidi denarios. Quod quia temere ac falso juraverat, nequaquam ex impunitate gavisus est: si quidem manum, quam cum brachio improvide pejeraturus tetenderat, ad se revocare nequivit; sed in suo conamine obrigescens, stupida remansit. Territi omnes qui aderant, quid consulto opus esset scrutantur e vestigio. Nihil vero consilii salubrioris repertum, quam ut reus virtutem jam expertus divinam, veniam petiturus aedem sacram expeteret. Quod ille impiger exsecutus, dejectus animo ac supplex ecclesiam petit, deferens altera in manu quae pene obnoxia nequaquam fuerat, voti gratia furcam ferream tridentem. Postremo sternitur ante sacratissimam tumbam, vacuam quidem sancto corpore, sed virtute divina ex societate quondam
Abbreviated transcription (Latin):
in loco corpꝰ beatissimidefer̃ benedicti : in loculo adhu
rante tale qđ dã accidit miraculũ : Tẽpore p̃fixo¬
h ÷ septima feria ꝑtotiꝰ cursũ anni exuillis in ꝓximo
c̃stitutis. more consueto orb ad distrahendas seu co¬
em̃das merces. popłi confluere solent: in loco iuxta
monasteriũ posito qͥdicit᷑ uetus floriacus: Quadã
itaq die sabbati. duo cõpares locũ ad eunt mer¬
candi grã : quoꝵ alt̃ insaculo ut ipse referebat.
duodecĩ habebat denarios: Quossimul ex mercib
distrattis acceperan: : eosq in ibi int̃se diuidere
conuenerat: Seddũ ille qͥnihilexeis habuerat.
a socio sibi debitã reqͥrer& partẽ. ille uͦ se ei reda¬
disse fateret᷑: contentione oborta. iudex foriengil¬
raus uocabulo accurrit: Cũq litẽ dirimere
uell&. atq ille qͥp̃ciũ habuerat cõparisuo se reddi¬
disse modis om̃ib: affirmar&e. nec dictis eiꝰ fides ad h¬

Expanded text:
in loco corpus beatissimi deferunt Benedicti, in loculo adhuc in loco corpus beatissimi deferunt Benedicti, in loculo adhuc rante tale quoddam accidit miraculum. CAPUT Xhoc est septima feria, per totius cursum anni ex villis in proximo constitutis, more consueto orbis, ad distrahendas seu coemendas merces populus confluere solet in loco juxta monasterium posito, qui dicitur Vetus Floriacus. Quadam itaque die Sabbati duo compares locum adeunt mercandi gratia: quorum alter in sacculo ut ipse ferebat duodecim habebat denarios, quos simul ex mercibus distractis acceperant eosque inibi inter se dividere convenerant. Sed dum ille qui nihil ex eis habuerat, a socio sibi debitam requireret partem, ille vero se ei reddidisse fateretur; contentione oborta, judex fori, Engilraus vocabulo, accurrit. Cumque litem dirimere vellet, atque ille qui pretium habuerat, compari se reddidisse modis omnibus affirmaret, nec dictis ejus fides adhi
Abbreviated transcription (Latin):
repositũ ÷ : Sicq in loculo gestatorio collocatum.
qͣlit̃ qͦcũq fugiendi impeller& necessitas. a fr̃ib fugi
p̃sidio sese tueri posset : Sed grã xp̃i agente. gentili
gladio sedessibi aptits repetente: scĩssima m̃bra
abbate ultimossui regiminis decurrente soles : Iterũ
leuatũ sc̃ĩssimũ corpꝰ. atq in loculo uectatorio depositũ.¬
ut hac illacq ꝓut oportunitas fuge se offerret afrĩb
suosquanquã miserabilit̾ peregre incertisq sedibis
iactatos obliuisci dignata ÷: quin miraculoꝵ signis sola
incendio coenobiũ: nulla iã solegrã remanente.
nora noncerte qͥppiã decoris aut utilitatis restierat
nudiq maceriarũ parietes. stuporẽ spectantib: oculis.
horrorẽq magis quã decus aut głam p̃ferrent :
cõpulsi fr̃s domũ quondã qͥeti aptatã int̃positis partien¬
tes arcub : departe ũbrã fixere minorissacelli : Inquo

Expanded text:
repositum est: sicque in loculo gestatorio collocatum, repositum est: sicque in loculo gestatorio collocatum, qualiter quocunque fugiendi impelleret necessitas, a fratribus fugae praesidio sese tuentibus deferri posset. Sed gratia Christi agente, gentili gladio sedes sibi aptatas repetente, sanctissima membra abbate ultimos sui regiminis decurrente soles, iterum levatum sanctissimum corpus atque in loculo vectario depositum, hac illacque prout opportunitas fugae se obtulit, a fratribus  servos suos quanquam miserabiliter peregre incertisque sedibus jactatos oblivisci dignata est, quin miraculis solaretur peincendio coenobium, nulla jam soli gratia remanente nora, non certe quidpiam decoris, aut utilitatis restiterat nudique maceriarum parietes stuporem spectantibus oculis, horroremque magis quam decus aut gloriam praeferrent; compulsi fratres domum quondam quieti aptatam interpositis partientes arcubus, de parte umbram finxere minoris sacelli, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ũtuũ: Atq cũ alis humilit̃ implorare: Dñe miserere
nr̃i.teenĩ expectauimꝰ. estobrachiũ nr̃m inmane & sa¬
lus nr̃a intẽpore tribulationis: XXII.¬
ȩc de excidio iocundissimȩ patriȩ breuit̾ litteris
mandare libuit . qͦ his quȩ con sequenda erant clari¬
ora pararemꝰ uiã : omississcilic& infandis malorum
cladibisquȩ ipso sui horrore & execratione. stilicursũ
in sema hebescere cogunt : Iã nc̃ ad ꝓpositũ redeamꝰ¬
nterea nort manni ut supͣ paucis p̃libauimꝰ. scđa
in ruptione aurelianis aggressi. urbẽ ãbustione
aurelianensi decẽ & octo milib: distat: Illud deniq
uacuũ habitatorib repperientes. cunctis uͦ mortaliũ
tẽ poraneis refertd̃ cõmodis: more sibi familiari p̃dant᷑ :
dissipant : ad postremũ uͦ igni inmisso adurunt:
uastatione p̃fatȩ urbis. curã huiꝰ sacriloci agente
p̃fatobernardo nobilissimi generis uiro: leuatũ a lo co
sepulchri scissimũ corpa. inscrinio cũ honore congruo

Expanded text:
rere nostri, te enim exspectavimus: esto brachium nostrum in mane et salus nostra in tempore tribulationis . Haec de excidio jucundissimae patriae breviter litteris mandare libuit, quo his quae consequenda erant clariorem pararemus viam. Omissis scilicet infandis malorum cladibus, quae ipso sui horrore et exsecratione, styli cursum in semet hebescere cogunt, jam nunc ad propositum redeamnterea Nortmanni, ut supra paucis praelibavimus, secunda irruptione Aurelianos aggressi, urbem ambustione Aurelianensi decem et octo distat millibus. Illud denique vacuum habitatoribus reperientes, cunctis vero mortalium temporaneis refertum commodis, more sibi familiari praedantur, dissipant, ad postremum vero igni immisso adurunt. vastatione praefatae urbis, curam hujus sacri loci agente Bernardo nobilissimi generis viro, levatum a loco sepulcri sanctissimum corpus in scrinio cum honore congruo
Abbreviated transcription (Latin):
Debiles uero grauamine gressuũ. qͥnũquã pedib
incesserant : facilitatẽ gradiendi sũmo cũ gaudio
recipiebant Dȩ mones a bobsessis extrudebant᷑
corporibu : lunatici medelã asseq bant̾ optatã :
Preterea qͥdã m̃broꝵ qͦrundã incendiũ male ꝑpessi.
qđ genꝰ morbi incurabile medici diriuato nomine
acancrocanceroma uocitant : sanitatẽ ꝑfectã se
adeptos eẽ gaudebant: Innumera ꝓinde sanitatũ
& głam nominissui dñs : qelectos suos ubiq glori¬
ficat. ñ solũ ȩt̃nȩ beatitudinis p̃mia largiendo :
uerũ in p̃senti scło mortalib: deputato miraculis

Expanded text:
debiles vero gravamine gressuum qui nunquam pedibus debiles vero gravamine gressuum qui nunquam pedibus incesserant, facilitatem gradiendi summo cum gaudio recuperabant: daemones ab obsessis extrudebantur corporibus, lunatici medelam assequebantur optatam. Praeterea quidam membrorum quorumdam incendium male perpessi, quod genus morbi incurabile, medici derivato nomine a cancere cancerauma vocitant, sanitatem perfectam a se adeptos gaudebant. Innumera proinde sanitatum et gloriam nominis sui, qui electos suos ubique glorificat, non solum aeternae beatitudinis praemia largiendo, verum in praesenti saeculo mortalibus dep
Abbreviated transcription (Latin):
ticȩ : nullo om̃ino pacto in petrare ualuerunt
llis uͦ inp̃ce ꝑclurantibu: coeꝑe etiã qͥq nobilio¬
res causa tantirumoris excitati. ad tã uenerabile
unde cũq confluere spectaculũ : luntisq p̃cib
uix extorquere qͦ quomodo ab abbate & frib ualu-
er ut extra portã monasterii ad occidetalẽ plagã
in loco nemorib consito. tentoriũ extendi iuberte:
qͦ memoriȩ scõꝵ certo tẽpore. ħ ÷ uigilia dñicidi.¬
ei deferrent᷑. manerentq subreuerenti ui gilũ
edibq: Suod cũ impletũ fuisset : multitudines
plebiũ ñ solũ ex contiguis uerũ ꝓcul positis mede¬
lã animarũ accorpoꝵ consecuture: eo confluxere:
Operabat᷑ deniq dñs ꝑclarissimos martyres suos
nunc in hissuis dilectissimis testib illud cõpleri:
qđ olĩ eis qͥineũ uera fide crederent reꝓmisit. ita
seu pessimo lippitudinis humore. seu glaucõmã¬
te adoꝑti : clarissimũ recipiebant uidendiusũ:

Expanded text:
ticae, nullo omnino pacto impetrare valuerunt. Illis vero in prece perdurantibus, coepere etiam quique nobiliores causa tanti rumoris excitati ad tam venerabile undecunque confluere spectaculum: junctisque precibus vix extorquere quoquomodo ab abbate et fratribus potuerunt, ut extra portam monasterii ad occidentalem plagam in loco nemoribus consito tentorium extendi juberet, quo memoriae sanctorum certo tempore, hoc est vigilia Dominici diei deferrentur, manerentque sub reverenti vigilum aedibus. Quod cum impletum fuisset, multitudines plebium non solum ex contiguis, verum procul positis locis, medelam animarum ac corporum consecuturae eo confluxere. Operabatur denique Dominus per clarissimos martyres suos nunc in his suis dilectissimis testibus illud compleri, quod olim eis qui in eum vera fide crediderint repromisit, ita seu pessimo lippitudinis humore, seu glaucomate adoperti, clarissimum recipiebant videndi usum:
Abbreviated transcription (Latin):
ñantũ uniꝰ uiri. s & multop̾: natiuũ repetit solũ:
suũ carnis sartina absolutũ. oꝑari dignatus ÷ : quȩ
mertia eoꝵ qͦrũ studiis nota popłis debuere fieri:
p̃t̃missast̃: Ceterũ eaquȩ ui sucorporeo nos
cognoscere qͥuimꝰ. quȩ uefideli narratione cõꝑime.
sumisso genere loquendi qđ uel maxime in a gendis
rebes ualet : ad posteroꝵꝰ noticiã hortatũ mecioꝵ
transmittere : xxi.¬

Expanded text:
non tantum unius viri, sed et multorum, nativum repetit solum. non tantum unius viri, sed et multorum, nativum repetit solum. suum carnis sarcina absolutum operari dignatus est: quae inertia eorum, quorum studiis nota populis debuere fieri, praetermissa sunt. Caeterum ea quae visu corporeo nos cognoscere quivimus, quaeve fideli narratione comperimus, submisso genere loquendi, quod vel maxime in agendis rebus valet, ad posterorum notitiam hortatu majorum transmittere
Abbreviated transcription (Latin):
ille conuertit᷑: Dũq a sac̃ dote oblata scĩ ficaret᷑
multũq nigerrimȩ abore uesani hominis egressȩ.
foras tabernaculũ auolare: Quod pꝰquã uisũ est
Huic p̃erat qͥdã nobiliorte ꝓsapia nomine rodulf.
ex officio uicẽ comitis agens : qͥob prauitatẽ morũ
pessimorũq actuũ. inmanitatẽ m̃te captꝰ in rabiẽ
uertit᷑ Cũq sem& ipsũ ac reliqͦs cirçũquaq sibi
ad stantes. gladio. fustib: ceterisq sibim& occurren¬
tib telis petere uell& : tenet᷑ a suis uinctusq cum
magno apparatu utiopulentissimꝰ uiroꝵ ad monas¬
teriũ deducit᷑: Illicq diu debachatꝰ. intantũ ut
dentib̧ fendendo minaret᷑. silicitũ forae accedentes
ad se mossib laniare : euolutis ferme dieb xu. inter
uentu beati prĩs benedicti melius sapere cepit:
Nonl ngo post. ad pͥme saluti restitutꝰ : cũ gaudio

Expanded text:
ille convertitur: dumque a sacerdote oblata sanctificaretuille convertitur: dumque a sacerdote oblata sanctificaretumultumque nigerrimae ab ore vexati hominis egressae foras tabernaculum avolarent. Quod postquam visum est, Huic praeerat quidam nobili ortus prosapia, vocabulo Raculfus, ex officio vicem comitis agens, qui ob pravitatem morum pessimorumque actuum immanitatem mente captus in rabiem vertitur. Cumque semetipsum ac reliquos circumquaque sibi astantes gladio, fustibus, caeterisque sibimet occurrentibus telis petere vellet; tenetur a suis, vinctusque cum magno apparatu uti opulentissimus virorum ad monasterium deducitur: illicque diu debacchatus, in tantum ut dentibus frendendo minaretur si licitum foret accedentes ad se morsibus laniare; evolutis ferme diebus quindecim, interventu B. Benedicti melius sapere coepit; nec longe post apprime saluti restitutus, cum gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ꝑmittebat᷑ ad ominatore suo: cibo more
humanouti: Triduũ transigere: absq. cibo solitꝰ
erat: Aqua int̃dũ simplici ut ebat᷑: ex orcitatã
coactꝰ accipiebat. uociferans ac detorquens m̃bra:
Carnẽ aliquando auide : sed sordide sidaret᷑. more
canũ edebat: Huiꝰ modi uictu : miser infelicem
trahebat uitã : Hicdiutius apud sacrã edẽ. diuer¬
sis atq in manissimis cruciatib uexatꝰ: postremo
uinctis manicis ad memorias scoꝵ ducit᷑ martyrũ:
qͦ etiã cineres sepedicti c̃fessoris benedictr̃a fideli
plebe uenerant᷑: Religat᷑ adstipitẽ tabernaculi
ibiq nimiũ nimiũq. affligit᷑: Sciebat nẽ pe im¬
piustotor. uirtutẽ meritisq scõꝵ citiꝰ sese pellendũ
ab obsesso homine : idõq crudelius in eũ om̃i modis
deseuiebat: Sed circa horã t̾ciã. cũ iã miss cele¬
brarent᷑ : postlectionẽ euangłicã. in sõnũ misen

Expanded text:
non enim permittebatur a dominatore suo cibo more non enim permittebatur a dominatore suo cibo more humano uti. Triduum transire absque alimento solitus erat, aqua interdum simplici utebatur, exorcizatam coactus accipiebat, vociferans ac detorquens membra. Carnem aliquando avide, sed sordide si daretur more canum edebat; hujusmodi victu miser infelicem trahebat animam. Hic diutius apud sacram aedem diversis atque immanissimis cruciatibus vexatus, postremo vinctus manicis ad memoriam sanctorum ducitur martyrum, quo etiam cineres saepedicti confessoris Christi Benedicti a fideli plebe venerabantur. Religatur ad stipitem tabernaculi, ibique nimium affligitur. Sciebat nempe impius tortor, virtute meritisque sanctorum citius sese pellendum ab obsesso homine: ideoque crudelius in eum omni genere desaeviebat. Sed circa horam tertiam cum jam missae celebrarentur, post lectionem evangelicam in somnum miser
Abbreviated transcription (Latin):
limina residet: Colloquentib sibi quomͦ arrep¬
tus a dȩmonib fuerit ex planat : conficet᷑ culpã.
seq obscelerũ enormitatẽ in mundis traditũ spiri¬
tib contrito corde & humilispũ ꝓclamat Grates
dño liberatori suo. nec non inẽcessoribeato benedc¬
to refert : sicq. in columis ad ꝓpͥa remeat: Huic
consuetꝰ abhinc tẽpore qͦ aduix̃ mos incidit. annis
singulis redeunte tẽpore sanitatis adeptę: cũ uoco
ad limina scĩ confessoris xp̃i ꝓperare. atq oratione
Hoctali tantaq dĩ clem̃tia. arabie dęmoniaca libe¬
rato : alt̃ uinctis diris ligaminib: a superioribus
partib ligeris aluei deducit᷑: obsessꝰ et hic crudelis¬
simo dȩmone: Alligat᷑ deniq: ad colũnã eccłȩ:
Sanguinei huic optutꝰ. pallidus color. macilenta
facies toruus aspectꝰ quiq mortalib plurimũ
t̃roris incuteret Inlicitũ erat. ẽi panẽ comedere :

Expanded text:
limina residet. Cum loquentibus sibi quomodo arreplimina residet. Cum loquentibus sibi quomodo arreptus a daemonibus fuerit explanat, confitetur culpam, seque ob scelerum enormitatem immundis traditum spiritibus, contrito corde et humili spiritu proclamat: grates Domino liberatori suo, necnon intercessori B. Benedicto refert, sicque incolumis ad propria remeat. Huic consuetus abhinc tempore quo advixit, mos incidit, annis singulis redeunte tempore sanitatis adeptae cum voto ad limina sancti confessoris Christi properare, atque oratione Hoc tali tantaque Dei clementia a rabie daemoniaca liberato, alter vinctus diris ligaminibus a superioribus partibus Ligeris alvei deducitur, obsessus et hic a crudelissimo daemone. Alligatur denique ad columnam ecclesiae. Sanguinei huic obtutus, pallidus color, macilenta facies, torvus aspectus, quique mortalibus plurimum terroris incuteret. Illicitum ei erat panem comedere:
Abbreviated transcription (Latin):
eccłȩ abea parti corporis qͣ uestis cingulo sinuat᷑.:
infelxx dirissime constringit᷑ : Accedit᷑ ad eum
a sac̃ dotib qͥexorcismos et cuncta quȩ erga ener¬
guminos agidebent impleuerant : int̾rogatus
nom̃ edici. legionẽ se nuncupari c̃fitet᷑ : VUoluebat᷑
deniq diũso circuitu colũnarũ: & motib pessimis
infelicissimũ detorquens corpꝰ qͥd inse gereret osten¬
debat: Luctabant᷑ si fariliceat agmina illa dȩmo¬
nũ : cũ int̾cessionib scõꝵ Eqͥdẽ miser ille monitu
religiosoꝵ monachoꝵ qͥeũ ad obsecrandã dĩ miscđiã
uelutiorationẽ inuitꝰ fundere dic̃s Ds̃ liberame ab.
hoste antiqͦ qͥ me obsidet Sc̃ẽ benedicte. tuillũ pun
rtis. iocularit̃ ut innumera alio ꝓferebat: Qd plura :
Int̾uentu serenissimi patris di uina miseratione respect.
liberat᷑ adiaboli laq is & sospes acqͥetꝰ intra eccłȩ

Expanded text:
ecclesiae ab ea parte corporis qua vestis cingulo sinuatur, ecclesiae ab ea parte corporis qua vestis cingulo sinuatur, infelix durissime constringitur. Acceditur ad eum a sacerdotibus, qui exorcismos ac cuncta quae erga energumenos agi debent, impleverant. Interrogatus nomen edicit, Legionem se nuncupari confitetur. Volvebatur denique diverso circuitu columnarum, et motibus pessimis infelicissimum detorquens corpus, quid in se gereret ostendebat. Luctabantur si fari liceat agmina illa daemonum cum intercessionibus sanctorum. Equidem miser ille monitu religiosorum monachorum, qui eum ad obsecrandam Domini miseriveluti orationem invitus fundens dicere: Deus, libera me ab hoste antiquo qui me obsidet. S. Benedicte, tu illum punriis, joculariter ut innumera alia proferebat. Quid plura? interventu serenissimi Patris, divina miseratione respectus liberatur a diaboli laqueis, et sospes ac quietus intra ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ : ceper̃ se neruidiu contracti extendere.
aridiq meatꝰ uenarũ. sanguinis infusione humec¬
tari: Taliqͦq natibe uehem̃t̃ astricti: paulatim
sese abeis disiungere : Nec mora extendit᷑ puerulȩ:
et toto corpore paui m̃to inheret: Paulo pꝰ uͦsanus
ex surgens : quanquã titubanti gressu. corpore
rabie dȩmonũ furiisq agitatꝰ aduenit: Madal¬
baldushic uocabulo nuncupabat᷑ Qui paulo ante
aciuib aurelianȩ urbis app̃hensus : uti cerebros
uirgiscedit᷑ uinculis constringit᷑. custodie manci¬
pat᷑ Sed om̃a deuincens: cursu rapido monasteriũ
petit. Ibiq bachari ꝑcñcta miserime cepit. m̃ bra
corti .re. collũ in absidã defringere. crinẽ rotare
arcuata dorsi spina aluũ ꝓtendere: saltib in aera
semet reuoluere : ac ꝑ om̃s motꝰ corporis diabolicis
incitam̃tis uexari : Procolor miserrimũ spectacu¬
lũ: Artat᷑ tandẽ uinculis. atq ad colũ nam

Expanded text:
batur coeperunt se nervi diu contracti extendere, batur coeperunt se nervi diu contracti extendere, aridique meatus venarum sanguinis infusione humectari. Tali quoque natibus vehementer astricti, paulatim sese ab eis abjungere. Nec mora, extenditur puerulus, et toto corpore pavimento inhaeret: paulo post vero sanus exsurgens, quanquam titubanti gressu, diversamrabie daemonum furiisque agitatus advenit. Maldabertus hic vocabulo nuncupabatur, qui paulo ante a civibus Aurelianae urbis comprehensus, uti cerebrosus virgis caeditur, vinculis constringitur, custodiae mancipatur. Sed omnia devincens, cursu rapido monasterium petit, ibique bacchari per cuncta miserrime coepit, membra torquere, in absidem defringere, crinem rotare, arcuata dorsi spina alvum protendere, saltibus in aera semet revolvere, ac per omnes motus corporis diabolicis incitamentis vexari. Proh dolor, miserrimum spectaculum! arctatur tandem vinculis, atque ad columnam
Abbreviated transcription (Latin):
der& benedictũ: Immo nealiqͥ minꝰ intelligere ua¬
lentes diuinã dispensationẽ. gloriosiores hosputa¬
qͥ sanguinis effusione ꝓpicoronã sibi parauerint
felicitatis ꝑpetuȩ : quã illũ qͥ absq martrr palma
in pace animã sedib patriȩ cȩlestis in miserit
placuit illi haud disparia ꝑseruũ suũ dilectisi¬
mũ patrare miracula. apud sacratissimã edẽ qͣ
condita eiꝰdẽ pr̃is m̃bra seruant᷑ : Nãq de latus
a parentib puerparuulus ad memorias scoꝵ mar¬
tyrũ: cũ salutẽ neqͥ quã diutius opperirae: erat¬
enĩ cruriũ exsiccatione neruor q contractione
ad eo debilis: quin etiã taxilli itanatib tenacit̃
in haeserant: qͦ nũ quã anatiuitate gressuũ inces¬
sũ expeririqͥret : deportat᷑ abt iulis ad sepulchr̃u
sepe menorati c̃fesseris xp̃ibenedicti: Ibiq int̾¬
diu ꝑseuerans: postridie cernentib nob cunctisq
qͥaderant fr̃ĩb Nã uesꝑtina sinaxis tñccebra¬

Expanded text:
um, imo ne aliqui minus intelligere valentes divinam dispensationem, gloriosiores qui sanguinis effusione proprii coronam sibi pararint felicitatis perpetuae, quam illum qui absque martyrii palma in pace animam sedibus patriae coelestis immiserit; placuit illi, haud disparia per servum suum dilectissimum patrare miracula apud sacratissimam aedem qua condita ejusdem Patris membra servantur. Namque delatus a parentibus puer parvulus ad memorias sanctorum martyrum, cum salutem nequidquam diutius expetitam enim crurium exsiccatione, nervorumque contractione adeo debilis, quin etiam taxilli ita natibus tenaciter inhaeserant, quod nunquam a nativitate gressuum incessum experiri quiret, deportatur a bajulis ad sepulcrum saepe memorati confessoris Christi Benedicti: ibique intdiu perseverans, postridie concinentibus nobis cunctisque qui aderant fratribus nam vespertina synaxis tunc celebra
Abbreviated transcription (Latin):
grauis uniuersas occupauit gallias : Clades
etiã ex insectatione paganoꝵ non modica : totã oceani
incolentẽ littora at triuit gentẽ: Sed ut terciã
uxta ꝓphetã orbis experiret᷑ plagã: graue sirmis¬
sesunt bestiȩ. quȩ famẽ clademq. effugientes
barbaricã : hiantiore exciperent: Accidit autẽ
eatẽ pestate . ut mulier quȩdã exmatriniacensi
egressa p̃dio: infantulũ minusculȩ etatis secum
illiꝰus mulieris rapuit : ac substollens non siluã
repetiit: sed ꝑ cãpoꝵ spatia exportari coepit :
Cernens hoc infelix mulier. miserrimis uocibu
plangoribaq. imm̃sis indolens: mixtũ de inde ul¬
gus. lupũ inseqͥ cepit At ille neqͣquã t̾ritꝰ infan¬
tulũ longius ꝓtrahebat: Sedcũ fatigatũ uulg
a ꝑsecutione lupicessar&: desꝑans ei nullo modo
p̃dã excutere seposse: mulier quȩ ꝓfilii amissiom

Expanded text:
gravis universas occupavit Gallias, clades etiam ex insectatione paganorum non modica totam per Oceani littora attrivit gentem. Sed ut tertiam juxta prophetam orbis experiretur plagam, graves immissae sunt bestiae, quae famem clademque effugientes barbaricam hianti ore exciperent. Accidit autem ea tempestate, ut mulier quaedam ex Matriniacensi egressa praedio infantulum minusculae aetatis secum mulieris illius rapuit, ac sustollens non silvam repetiit, sed per camporum spatia exportare coepit. Cernens hoc infelix mulier, miserrimis vocibus plangoribusque immensis indolens, mista deinde vulgo, lupum insequi coepit. At ille neutiquam territus, infantulum longius protrahebat. Sed cum fatigatum vulgus a persecutione lupi cessaret, desperans ei se ullo modo praedam excutere posse; mulier quae pro filii amissione
Abbreviated transcription (Latin):
nitic᷑ : Aduocatꝰ uͦ una cũraganario monacho ad
locũ cessionis t̃rȩ iuxta morẽ legis adueniens.
p̃dictã uineã adius eccłȩ scĩ benedicti sua auctoritate
Tibi dico raganari monache: qͥtrans mare hierusalẽ
reqͥsisti: Per hunc testor ensẽ. quandotu & ego ab hoc
recesserimꝰ loco: sc̃s benedicte ex hac uinea nullã
potestatẽ habebit: Cui de furenti raganarius infit:
Certe ego ignoro. tuuͦ nescis: utrũ ab hoc loco ꝓuoto¬
recedere possimus: Ille iterũ concusso ense. iura¬
m̃tũ repetens : affirmauit se absq. grã scĩbenedicti
abeo regressurũ loco : Hisdictis. confestim ab equo¬
cuI insedebat corruens: contritis & conlisis om̃ibas
membris. Ingestatorio addomũ ꝓpͥã reuehit᷑ a suis¬

Expanded text:
conatur. Advocatus vero una cum Raganario monacho, ad locum cessionis terrae juxta morem legis adveniens, praedictam vineam ad jus S. Benedicti sua auctoritate Tibi dico, Raganari monache, qui trans mare Jerusalem requisisti, per hunc testor ensem; quando tu et ego ab hoc recesserimus loco, S. Benedictus ex hac vinea nullam habebit potestatem. Cui furenti Raganarius infit: Certe ego ignoro, tu vero nescis, utrum ab hoc loco recedere pro voto possimus. Ille iterum concusso ense juramentum repetens affirmavit se absque gratia S. Benedicti ab eo regressurum loco. His dictis confestim ab eo corruens, contritis collisisque omnibus membris in gestario ad domum propriam a suis
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ꝓcessu tẽporis a scõ ꝓpheta nec ñ rege mini¬
bili dauid. a pliori dispositione ordinata.
more nobis nr̃eq religioni ut ita dixero gessere
E quidẽ uetusta ętas. idẽ officiũ ꝑ suc cessionem
magis purtate uitȩ moꝵq. ꝓbitate officiales.
admitcit : Hac deniq. sacra consuetudine:
ꝑassim sũma celebritate uigente : p̃sentis
quoq lociba silica in honort sc̃ȩ dĩ genitricis
le etiã corpa scĩssum benedicti humatũ decenti¬

Expanded text:
quae processu temporis, a sancto propheta necnon rege miraquae processu temporis, a sancto propheta necnon rege mirabili David, ampliori dispositione ordinata, morem nobis nostraeque religioni, ut ita dixero, suggessere. Et quidem vetusta aetas idem officium per successionem magis puritate vitae morumque probitate officiales admittit. Hac denique sacra consuetudine passim summa celebritate vigente, praesentis quoque loci basilica in honore sanctae Dei genitricis le etiam corp
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣquã iudicis illius et legis latoris oblitus .ẽ:
qui pͥmꝰ sententiã diuidendi mancipie uersute
unta nom̃ suũ acbestialit̃ ꝓtulit: Nãq conti
iudicio ita ꝑcussus ÷ ut nullo modo aliqͥd loqͥ
posset euacuato totius linguȩ officio: Cogros¬
centes aut̾ familia res eiꝰ dͥinibi ederant uertate
rei geste. deduxer̃ eũ ad monasteriũ scĩ ẽfessom
xp̃i. quẽ grauit̾ offenderat: ibiq. ꝑ unũ ferme
demoratꝰ : mensẽ. nutib qͥbu potãt auxiliũ
deposcens egregupris: Beniq aliquantulam
sanitatẽ consecutꝰ: ad sua regredit᷑. nõqua tam̃
donec aduix̃. inpetrare ualuit. ut nom̃ scĩ bene¬
dicti lingua ꝓpria ex primer&: XU.¬
xcubitoꝵ officiũ sacris tẽplis dicatũ. non modo
modernis tẽporib constat: uerũ priscag̨tate
subbeato moyse ad ño legimꝰ tabnaculo sacrato.
exleuitarũ genere custodũ munia subrogata:

Expanded text:
nequaquam judicis illius ac legislatoris oblitus est, nequaquam judicis illius ac legislatoris oblitus est, qui primus sententiam dividendi mancipia versute juxta nomen suum ac bestialiter protulit. Namque continjudicio ita percussus est, ut nullomodo aliquid loqui posset, evacuato totius linguae officio. Cognoscentes autem familiares ejus qui inibi aderant veritatem rei gestae, deduxerunt eum ad monasterium S. confessoris Christi quem graviter offenderat: ibique per unum ferme demoratus est mensem, nutibus quibus poterat auxilium deposcens egregii patris. Denique aliquantulam sanitatem consecutus, ad sua regreditur: nunquam tamen donec advixit, impetrare valuit ut nomen sancti lingua propria exprimeret Excubitorum officium sacris templis dicatum non modo modernis temporibus constat, verum prisca aetate sub B. Moyse a Domino legimus tabernaculo sacrato ex Levitarum genere, custodum munia subrogata:
Abbreviated transcription (Latin):
lege a discernere ꝑfecte ñpossent: uisũ ẽ. musis
dominicis placitũ aurelianis mutare: Venien.¬
tes itaq ad condictũ placitũ legũ magistri &iu¬
dices : utraq exparte a cerrime contendebant :
Aderant nãq legũ doctores. tã exaurelia nensi.
parte testes exirent: qͥ post sacram̃tis fidẽ scutis
ac baculis decertantes. finẽ controũsiȩ imponerent :
Sedcũ id iustũ rectũq uisũ fuisset omibas.
qͥdã uuastinensis regionis legis doctor. cui qͦdã
aduenerat. uerens nesi duo int̾se decertarent:
testis eoꝵ rȩꝓb inueniret᷑ : iudiciũ ꝓculit
non . eẽ. rectũ ut bello ꝓpt̾ res ecclesiasticas
pugnaret᷑ : in mo magis int̃ se mancipia aduocati
partirent᷑ : Cuiꝰ sententiȩ genesius comes
fauens : rectius dix̃ mancipia diuidi quã
testes bello decertare : In eamq. sententiã:
conciliũ om̃e inflex̃: At uͦ sc̃s benedictus.

Expanded text:
lege decernere perfecte. non possent, visum est missis lege decernere perfecte. non possent, visum est missis dominicis placitum Aurelianis mutare. Venientes itaque ad condictum locum magistri et judices, utraque ex parte acerrime decertabant. Aderant namque legum doctores, tam ex Aurelianensi parte testes exirent, qui post sacramenti fidem scutis ac baculis decertantes, finem controversiae imponerent. Sed cum id justum rectumque visum fuisset omnibus, quidam Wastinensis regionis legis doctor, cui quodam advenerat, verens ne si duo inter se decertarent, testis eorum reprobus inveniretur; judicium protulit, non esse rectum ut bello propter res ecclesiasticasnerent, imo magis inter se mancipia advocati partirentur. Cujus sententiae Genesius vicecomes favens, rectius dixit esse mancipia dividi, quam testes bello decernere: in eamque sententiam concilium omne deflexit. At vero S. Benedictus,
Abbreviated transcription (Latin):
piis. scõ famulabit᷑ benedicto: Hisdictis: in pulso
calcarib equo. celerrime incedere cepit: Necdũ
ꝓcul adomo recesserat ꝓpͥa : & ecce eqͥ cui infedet
pes lapsus. sessorẽ adorsopicit: Iui corruens
in t̾rã. fracto humero. totoq pene corpore contrto
obsequentiũ manib: addomũ refertꝰ ꝓpriã:
De in in grauescente dolore: die abhinc t̃cie. uitȩ
excepit t̾minũ: Aduocatꝰ uͦ scĩ benedicti
castrũ nandonis ꝑueniens: querelã apud iudices
deponens. aclegali eoꝵ iudicio mancipia recipiens.
oborit᷑ controuersia. int̾ ad uocatũ huiꝰlocip̃fatũ¬
Colligunt᷑ abutrisq. partib plurimi legũ magistri
& iudices : qͥ ꝓpartib decertarent : Preterea a deran
in eodẽ placito missi alatere regis : lonas ep̃s
aurelia nensis. & donatꝰ comes milidune nstum:
Sedcũ litẽ in eo placito finire neqͥrent. eo qđ salicȩ
legis iudices ecdesiasticas res subromana c̃stitutas

Expanded text:
piis sancto famulabitur Benedicto. His dictis, impulso piis sancto famulabitur Benedicto. His dictis, impulso calcaribus equo, celerrime incedere coepit. Necdum procul a domo recesserat propria, et ecce equi cui insederat pes lapsus, sessorem a dorso projicit. Qui corruens in terram, fracto humero, totoque pene corpore contrito, obsequentium manibus ad domum refertur propriam. Dein gravescente dolore, die abhinc tertia vitae excepit terminum. Advocatus vero S. Benedicti castellum Nandonis perveniens, querelam apud judices deponens, ac legali eorum judicio mancipia recipiens, oboritur controversia inter praefatum hujus loci aColliguntur ab utriusque partibus plurimi legum magistri et judices, qui pro partibus decertarent. Praeterea aderant in eodem placito missi a latere regis, Jonas episcopus Aurelianensis, et Donatus comes Milidunensium. Sed cum litem in eo placito finire nequirent, eo quod Salicae legis judices ecclesiasticas res sub Romana constitutas
Abbreviated transcription (Latin):
electione suscipiens. nonignobilit̾ disponeret:
loci oboritꝰ : obmancipioꝵ querelã non parui
numeri: Teo doinꝰ dicebat᷑ uocabulo: uicarius
mauriacensis: Cuiꝰ inofficio eorundẽ concretio
atq cohabitatio : apgenitorib extiterat
Adque se aduocatꝰ illius alteriꝰ loci conferens.
datẽq munere corrũ pens. abȩqͥtatis iure reflex̃:
amq instabat dies qͦlis emota in castello quod
abbas. neforte minꝰ incautꝰ eẽ. uideredur
ad p̃satũ uicariũ duos mittit monachos. eiq loco
muneris duo uascula mittit argentea non contẽp¬
nendi ponderis: Obsecrans qͣtinꝰ iustitiȩ & rectituoi¬
nifauens: officiali nullo modo officiret nr̃o : Atilb
alteriꝰ iã dono corruptꝰ : monachos spernens
dona respuens : suꝑbia tumidus equũ c̃scenos
seruisq dĩ dix̃ : Recedite omonachi cũ uasculis
uris : ad monasteriũ deqͦhuc aduenistis: Hunc
testor ensẽ : nullꝰ abhodierna die exhis manoi¬

Expanded text:
electione suscipiens non ignobiliter disponeret, electione suscipiens non ignobiliter disponeret, loci oboritur ob mancipiorum querelam, non parvi numeri. Theodoinus dicebatur vocabulo vicarius Mariacensis, cujus in officio eorumdem concretio atque cohabitatio a progenitoribus exstiterat: ad quem se advocatus illius alterius loci conferens, datoque munere corrumpens, ab aequitatis jure deflexit: jamque instabat dies qua lis emota, in castello quod abbas, ne forte minus cautus esse videretur, ad praefatum vicarium duos mittit monachos, eique loco muneris duo vascula mittit argentea non contemnendi ponderis, obsecrans quatinus justitiae et rectitudini favens, officiali nullomodo officeret nostro. At ille alterius jam dono corruptus monachos spernens, dona respuens, superbia tumidus, equum conscendit, servisque Dei dixit: Recedite, o monachi, cum vasculis vestris, ad monasterium de quo huc properastis. Hunc testor ensem, nullus ab hodierna die ex his manci
Abbreviated transcription (Latin):
incedere discunt: Postremo residentib cunctis
fr̃ib: in unũ hora diei t̃cia pꝰ lectionẽ capituli
tare conuentui. atq obdubietatẽ a quorundã
cordib auferendã. putantiũ necdũ eũ plenã
sospitatẽ recepisse : situlã plenã aquȩ deferre :
Quod cunfestĩ impletũ est: Erat gͥ spectare
miraculũ: Uideres astare stabili firmo gssu.
qudũ tre genutenꝰ inherentẽ: acceleri directoq
calle qͦ quo discurrerȩ : qͥ nuꝑ nutanti crure unx
baculo sustentante quolibet ꝓ gredi ualebat
At mortaliũ corda. quidtunc gaudii qͥdexultatio nis
habere potant: patronũ tantigregis tantiq p̃sue¬
le loci ẜ exibitione oꝑũ sui p̃sentiã cernentes osten¬
dere : edm̃tes cȩlesti desiderio fla grantes
alaudib om̃i potentis cessare nompotant: quin poci
eo tẽpore xp̃o iocundare in ymnis exultationis
uberꝰ ad gauderent : qͦ se tanto donatos munere

Expanded text:
incedere discunt. Postremo residentibus incedere discunt. Postremo residentibus fratribus, hora diei tertia, post lectionem capituli tare conventui, atque ob dubietatem a quorumdam cordibus auferendam, putantium necdum eum plenam sospitatem recepisse, situlam plenam aquae deferre. Quod confestim impletum est. Erat igitur spectare miraculum, videres astare stabili firmoque gressu dudum terrae genutenus inhaerentem, ac celeri directoque calle quoquo discurrere, qui nuper nutanti crure vix baculo sustentante quolibet progredi valebat. At mortalium corda quid tunc gaudii, quid exsultationis habere poterant, patronum tanti gregis, tantique praesulem loci, exhibitione operum, sui praesentiam cernentes ostendere? Sed mentes coelesti desiderio flagrantes, a laudibus Omnipotentis cessare non poterant, quin potius eo tempore Christo jucundare in hymnis exsultationis uberius adgaudebant, quo se donatos munere
Abbreviated transcription (Latin):
optabilis sospitatis cõpotes esse ualerent :
Interea cũ reliqͥs qͥdã. utroq debilis gressũ.¬
cuinũ quã pedib concessũ fuerat it̃ carpere :
sed magis sca melloꝵ iuuam ine. genuculis ꝓt̾rã
senouerat trahere: Hic diu inbasilica sc̃ȩ di
cineres excubans : tandẽ respectũ diuinȩ pietats
atq int̾uentu dilecti dñi benedicti sanitati reo ditꝰ
grãs dño simulq int̃cessori suo ꝓmodulo scientiȩ
sibi collatȩ : referre non distulit : Sane qr in suet
dolor laborq non modicꝰ in extensione diutius
c̃tractoꝵ nerdoꝵ grauit̃ debilẽ affuxerat. neqͥq
repentina celeritate ignotũ ꝑgere it̃ ualebat:
donec titubantia genua dolore ꝓcul semoto
firmius stabilirent᷑: Seruat᷑ ꝓ inde indomo
pauꝑũ hospitio deputata : ibiq. sufficient̃ sibi
Trans actis aliquot dieb. eger robustior reddit᷑
acgressus dudũ hac illacqͦ. diuaricantes. recdꝰ

Expanded text:
optabilis sospitatis compotes esse valerent. optabilis sospitatis compotes esse valerent. Interea cum reliquis quidam utroque debilis gressu,cui nunquam pedibus concessum fuerat iter capere, sed magis scamellorum juvamine, geniculis se per terram noverat trahere, astitit. Hic diu in basilica sanctae Dei cineres excubans, tandem respectu divinae pietatis atque interventu dilecti Domini Benedicti sanitati redditus, gratias Domino simulque intercessori suo pro modulo scientiae sibi collatae referre non distulit. Sane quia insuetus dolor, laborque non modicus in extensione diutius contractorum nervorum graviter debilem afflixerat, nequaquam repentina celeritate ignotum pergere iter valebat, donec titubantia genua, dolore procul semoto, firmius stabilirentur. Servatur proinde in domo pauperum hospitio deputata, ibique sufficientem sibi Transactis aliquot diebus aeger robustior redditur, ac gressus dudum hac illacque divaricantes rectius
Abbreviated transcription (Latin):
currit᷑ ad fluuiũ : pansisq hinc inde cassibus.
squamigeri gregis copia exuberant̃ abstraitur
ȩquore : Tantaq fuit captoꝵ pisciũ abundantiã:
ut eoꝵ euectio uehiculo eger& : At qui nouerait
beatꝰ pat̃ tirones suos hi s actalib in fatigabilit̃
dñi in hȩrens p̃ceptis releuare beneficus : qͥ mor¬
tali adhuc grauatꝰ sarcina dis c̃płis penuria panis
laborantib: opẽ ferre ualuit ducentoꝵ modioꝵ
farmȩ collatione: Sigͥ corpora alim̃to tanto¬
pere solat᷑ treno: quanto pere putamꝰ eũ iuua¬
mine suo animarũ saluti insistere: quatinus
aet̾nȩ felicitatis gaudia bonoꝵꝰ actuũ fructibus
onustati mereant᷑ introirelȩtantes: XII¬
pinio ne uulgo penitrantȩ : grãm xp̃i p̃stabilẽ
affore qͥbusq mortalib incõmoditate corporea
laborantib& ad limina c̃fessoris xp̃i benedicti :¬
cepere unde unde monasteriũ petere. quatinꝰ

Expanded text:
curritur ad flumen, pansisque hinc inde cassibus, curritur ad flumen, pansisque hinc inde cassibus, squamigeri gregis copia exuberanter abstrahitur aequore, tantaque fuit captorum piscium abundantia, ut eorum evectio vehiculo egeret. Atqui noverat beatus Pater tirones suos his ac talibus, infatigabiliter Domini inhaerentes praeceptis, elevare beneficiis, qui mortali gravatus adhuc sarcina, discipulis penuria panis laborantibus opem ferre valuit ducentorum modiorum farinae collatione. Si igitur corpora alimento tantopere solatur terreno, quanto putamus eum juvamine animarum saluti insistere, qualiter aeternae felicitatis gaudia honorum actuum onusti fructibus, mereantur intrare laetantespinione vulgo orbem penetrante, gratiam Christi praestabilem adfore quibusque mortalibus incommoditate corporea laborantibus, ad limina confessoris Christi Benedicti coepere undecunque monasterium petere, quatenus