comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ait. Quod factũ.ẽ. in ipso uita erat:
idest qͦd factũ in tempore. siut uiuũ.
siue uita carens apparuit. om̃e hoc
in spiritali factoris ratione quasi semꝑ
uixerat & uiuit: non quia coȩẽnum
est creatori qͦd creauit: sed quia coȩe̾na
est illiratio uoluntatis suȩ. in qua ab
ec̃no habuit & habet. quid & quando
crearet: qualit̾ creatũ gubernet ut
maneat. ad quem finem singula quȩ
crtauit ꝑducat. Sequitur. Et uita erat
lux hominũ. Quo uerbo aꝑte docet᷑.
qͦd ipsa uitalis ratio ꝑ qũa om̃a dispo¬
sita sunt & reguntur. non omnẽ crta¬
turam. sed rationabilem tantũ ut sa¬
pert possit illuminat. Homines nanq
qui ad imaginem dĩ facti sunt ꝑciptre
sapientiã possunt. animalia ñ possunt.
Ded animalis quicũꝙ est homo ñ ꝑcipit
ea quȩ sunt sp̃s dĩ. U̾nde bene cũ di.¬
xiss&. & uita erat lux hominũ: sub¬
nnait aedt his qui ab humanȩ condi¬

Expanded text:
quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, quod factum in tempore, sive vivum sive vita carens, apparuit, omne hoc in spirituali factoris ratione, quasi semper vixerat et vivit. Non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando crearet, qualiter creatum gubernet ut maneat, ad quem finem singula quae creavit perducat. Sequitur: Et vita erat lux hominum. Quo verbo aperte docetur quod ipsa vitalis ratio per quam omnia disposita sunt et reguntur: non omnem creaturam, sed rationabilem tantum, ut sapere possit illuminat. Homines namque, qui ad imaginem Dei facti sunt, percipere sapientiam possunt, animalia non possunt. Sed animalis quicunque est homo, non percipit ea quae sunt Spiritus Dei . Unde bene cum dixisset: Et vita erat lux hominum, subjunxit et de his qui, ab humanae condi
Abbreviated transcription (Latin):
nenotp̃i distrere non potuert᷑ qulando
cycharam respice. Ut musicũ melos tonis
dulcib reddat. tria parit᷑ adesse uidentur:
N ecars. nec manus. sonũ reddunt: sed ea cũ
operantur. Sonũ sola corda discutit: car-¬
nem solus xp̃c accepit. Operatio in trib¬
⁊ constat: sed quomͦ ꝑtinet ad solam cordã
soni redditio. sic ꝑtinet ad solũ xp̃m. car.¬
nis humans susceptio. E contra iudȩus.
Contra naturã inquit parere uirgo maria
non potuit. Et decestandus manicheus.
Si caro erat. uirgo. ẽe. non potuit: si uirgo
pepit. fantasma fuit. Utrisq reponden¬
dum.c̃. Profero. de hystoria ueteris testa¬
menti. necessariũ exemplũ contra iudeũ.
p̃cepit de singulis tribubus uirgas afferri.
allate sunt duodetim uirgs: inter quas¬
criã una trat quȩ aaron fucrat sac̃ dotis:
postes sunt a scõ moẜit̾ in taber naculo¬

Expanded text:
ti deserere non potuerunt, quando citharam respice, ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tres pariter esse videntur; Nec ars, nec manus sonum reddunt, sed ea cum io pariter operantur. Sonum sola chorda excutit, carnem solus Christus accepit. Operatio in tribus constat; sed quomodo pertinet ad solam chordam soni retinctio, sic pertinet ad solum Christum carnis humanae susceptio. E contra Judaeus: Contra naturam, inquit, parere virgo Maria non potuit. Et detestandus Manichaeus: Si caro, inquit, erat, virgo esse non potuit; si virgo peperit, phantasma fuit. Utrisque respondendum est. De historia veteris Testamenti necessarium exemplum contra Judaeum. aecepit de singulis tribubus singulas virgas afferri . Allatae sunt duodecim virgae, inter quas una erat, quae Aaron fuerat sacerdotis. Positae sunt a s
Abbreviated transcription (Latin):
rectius apud dm̃ ꝑ ipsos agimus causã
gras agant. Quisquis aut̃ pauꝑ dm̃ bt¬
nedicit: ili ꝓficit quo facitate dñm be¬
nedicit. Et sicut scriptũ ẽ de ilo. ut illi
homuni ꝑ quẽ nom̃ dñi blasphematur:
ita & de isto scribitur. pax huic domui.
tassis petere de diuinitate ñ audeat.
plurunorũ interpellantiũ orationi¬
bus. etiam qͦd non sꝑabat accipiat.
Quod adiutoriũ nr̃m cõmentiorans nos¬
beatus apłs ait: & ꝑ multos grarũ¬

Expanded text:
rectius apud Deum per ipsos agimus causam rectius apud Deum per ipsos agimus causam gratiam agant. Quidquid autem pauper Domino benedicit, illi proficit, quo faciente Domino benedicit. Et sicut scriptum est de illo: Vae illi homini, per quem nomen Domini blasphematur; ita et de illo scribitur: Pax huic homini,tassis petere de Divinitate non audeat, plurimorum interpellantium orationibus, etiam quod non sperabat accipiat? Quod ad adjutorium nostrum commemorans beatus Apostolus ait: Ut per multos gra
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ligatis manib & pedib in tenebras
excriores expellitur. non solũ qͦd peccator
erat. sed quia cũ peocator e&̃ scitatis sibi
meritũ iundicabat. Igicur fr̃s suscepturi
natalem dm̃. ab om̃i nos delictoꝵ fexc
purgemus: repleamus thesauros cuis di¬
uersorũ munerũ donis. ut indit scã sit
undt peregrim suscipiantur. reficiant᷑
uiduȩ. pauꝑes uestiantur. Nam quale
erit si i una eademq domo int̾ seruulos
umius dñi. alt̃ exultet sericis. alter
consũmct᷑ in pannis: alius ȩstuet cibo. ali.¬
us famem frigusꝙ sustineat: ile eructuet
hesternã indigestionis crapulã. hic hester¬
nam teinu mediam non resoluat. c¬
Aut qui erit nr̃ȩ orationis effectus. petimꝰ
ut liberemur ab inrnca qͥ non sumus
liberales int̾ fr̃s. nte unitatores dñi.¬
Sicm̃ ilt puꝑes in glestigr̃a uoluit nob
ĩt. consortes: cur nobis non sint in substan¬
tia terrena consortes: nec extranei f unt

Expanded text:
sublatus manibus et pedibus, in tenebras sublatus manibus et pedibus, in tenebras exteriores expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Domini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus imitatores Domiim ille pauperes in coelesti gratia voluit nobis esse consortes, cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
latam uirguniem constitit. tius natalis
ꝑ immaculatos seruulos procurteur.
Quisquis enĩ in illa dit sondidus futrit ac
pollutus: natalem xp̃i uotũꝙ non curat:
intersit licet dominic festiuitati ccrpat.
mente tam̃ longus a saluattit separatur.
N ec societatem habert pocert᷑ immundus
& scĩ: auarus & mistricors. corruptus &t
uirgo: msi qͦd magis ingerendost indignꝰ
offensionem contrahit. cũ minime st
cognoscit. Dũ enĩ uult officiosus esse.
iniuriosus existit: sicut illt in cuangłio
qui in epen scoꝵ inuicatus ad nuptias
uenirt ausus.t̃. uestem non habens nup¬
tialtm: & cũ alius niteret iusticia. alius
lucer et fidt. alius castitate fulgirit: illt
solus dc̃iscientis syditate pollutus. cun.¬
ctis fplendentib & formi horrort sodebat.
& quanto plus simul discumbentiũ beato.¬
rũ candebat scĩtas. tantomagis peccatorũ
illius appartbat improbitas. Qui poterat
minus displicuisse fcesitan. su n consortiũ
iustorũ minime se dedis&. Propterta gͦ

Expanded text:
em constitit, ejus natalis per immaculatos servos procuretur. Quisquis enim in illa die sordidus 4 fuerit, ac pollutus, natalem Christi, votumque non curat. Intersit licet dominicae festivitati corpore, mente tamen longius a Salvatore separatur. Nec societatem habere poterunt immundus et sanctus, avarus et misericors, corruptus et virgo, nisi quod magis ingerendo se indignus offensionem contrahit, cum minime se cognoscit. Dum enim vult officiosus esse, injuriosus existit: sicut ille in Evangelio qui, in coetu sanctorum invitatus, ad nuptias venire ausus est vestem non habens nuptialem ; et cum alius niteret justitia, alius luceret fide, alius castitate fulgeret, ille solus conscientiae foeditate pollutus, cunctis splendentibus deformi horrore sordebat: et quando plus simul discumbentium beatorum candebat sanctitas, tanto magis peccatorum illius apparebat improbitas, qui potuerat minus displicuisse forsitan, si in consortium justorum minime se dedisset. Propterea ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lumbos opcrositatem miratur. sed fortis
castimoniȩ restringentis libidinem ac
pudicitiam plus mirat᷑. Ambiamus gͦ
inueniri ante ipsũ ꝓbati fide. cumpti
miscłiȩ. morib accurati : & qui fidelius
xp̃m diligit. nitidius se mandatorũ cius
obseruationt cõponat. Et uere nos in st
credere udcat. cũ ita in eius solleninitate
fulgemus. & magis lȩtus sit. qui nos ꝑspext.¬
rit puriores: atq ideo anet cõplures dies
castifigeius corda nr̃a: mnundemꝰ conscien.¬
tiam. purifictinus sp̃m. ac intidi & sinc
macula. immaculati dñi suscipiamus¬

Expanded text:
lumbos operositatem miratur, sed fortis lumbos operositatem miratur, sed fortis castimoniae restringentis libidinem ad pudicitiam plus miratur. Ambiamus ergo inveniri ante ipsum probati fide, compti misericordia, moribus accurati: et qui fidelius Christum diligit, nitidius se mandatorum ejus observatione componat, ut vere nos in se credere videat, cum ita in ejus solemnitate fulgemus, et eo magis laetus sit quo nos perspexerit puriores. Atque ideo ante complures dies castificemus corda nostra, mundemus conscientiam, purificemus spiritum, ac nitidi, et sine macula immaculati
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rogatio copiosa non desit: & ante uo¬
luntas donandi deficiat. quã substan-¬
tia largiendi. Hȩc aut̃ ideo sollicite fa.¬
ciunt: quia maiorem sibi remunerati.¬
onem ꝓ hac sollicitudine sꝑant fututã.
Si ergo fres scłi istius homines ꝓpt̾ p̾sea.¬
tis honoris głam. terreni regissui nata-¬
lis diem tanta apparatione suscipiunt:
qua nos accuratione ȩt̃ni regis nr̃i iħu
xp̃i nataltm suscipert debemus: qui ꝓ
deuotione nr̃a non nob temporalt̾ lar¬
gitur głam. sed et̾nã: neo terreni honoris
ad ministrationem dabit. quȩ successore
finitur: sed glestis imperii dignitatem
quȩ non habet successorem: Qualis aut̃¬
nr̃a remuntratio sit futura. dicit ꝓpħa.
nos exornari opceteo: Quod aut̃ dixi¬
mus nos. hoc est animas nr̃as. quia rex
nr̃ ap̃c non tam nitorem uestiũ. quã
animarũ requirit affectũ: nec inspicit
ornamenta corporũ. sed considerat corda
meritoꝵ: nec fragilis cinguli p̃cingentis

Expanded text:
praerogatio copiosa 3 non desit, et ante vopraerogatio copiosa 3 non desit, et ante voluntas donandi deficiat, quam substantia largiendi. Haec autem ideo sollicite faciunt, quia majorem sibi remunerationem pro hac sollicitudine sperant futuram. Si ergo, fratres, saeculi istius homines propter praesentis honoris gloriam terreni regis sui natalis diem tanta apparitione suscipiunt: quanta nos accuratione aeterni regis nostri Jesu Christi natalem suscipere debemus, qui pro devotione nostra non nobis temporalem largietur gloriam, sed aeternam; nec terreni honoris administrationem dabit, quae successore finitur, sed coelestis imperii dignitatem, quae non habet successorem? Qualis autem remuneratio nostra sit futura, dicit prophenos exornari oportet. Quod autem diximus nos, hoc est animas nostras, quia rex noster Christus non tam nitorem vestium, quam animarum requirit affectum, nec inspicit ornamenta corporum, sed considerat corda meritorum; nec fragilis cinguli praecingentis
Abbreviated transcription (Latin):
aericia quanta sit quantusq con.¬
cursus. cũ imperatoris mundi istius nata¬
lis glebrandus. ẽ: benc nostis quemad¬
modũ duces enis & principes. om̃s etiam
militantes accurati sericis uestibus. accin-¬
cti operosis cingulis auro fulgente p̃ciosis.
ambiant solito nitidius in conspectu regis
incedere. Credunt enĩ mauis. ẽt. impera.¬
toris gaudiũ. si uiderit maiorem suȩ appa.¬
rationis ornatũ : tantoꝙ illũ lȩtũ futu¬
rum. quanto ipsi fuerint in eius festiui-¬
tate deuoti: ut quia imꝑator tanquã
homo corda non conspicit. affectũ coꝵ
cuta se ꝓbet. uł habitũ intuendo. Ita
fit. ut splendidius se actu: ret quisq
regem fidelius diligit. Deinde quia in
dit natalis sui sciunt eũ largũ futurũ.
ac donaturũ plurima. uł ministris suis.
uł his qui in domo eius abiecti putant᷑
& uiles: tanta prius thesauros eiꝰ reple¬
re diuitiarũ uarietate festinant: ut in
quantũ p̃rogare uoluerit. in tantum

Expanded text:
aetitia quanta sit, quantusque concursus, cum imperatoris mundi istius natalis celebrandus est, bene nostis, quemadmodum duces ejus et principes omnes, etiam militantes accurati sericis vestibus, accincti operosis cingulis, auro fulgente pretiosis, ambiant solito nitidius in conspectu regis incedere. Credunt enim majus esse imperatoris gaudium, si viderit majorem suae apparitionis ornatum, tantoque illum laetum futurum quanto ipsi fuerint in ejus solemnitate devoti: ut quia imperator tanquam homo corda non conspicit, affectum eorum erga se probet vel habitum contuendo: ita fit, ut splendidius se accuret, quisquis regem fidelius diligit. Deinde quia in die natalis sui sciunt eum largum futurum, ac donaturum plurima vel ministris suis, vel his, qui in domo ejus abjecti putantur, et viles, tanta prius thesauros ejus replere divitiarum varietate festinant; ut in quantum praerogativa voluerit, in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Fece aliud. In sole calor & splendor in uno
radio sunt: sed calor exsictat. splendor
illuminat. Aliud suscipit calor. aliud
splendor: & licet caloe & splendor ab inui¬
cem ñ queant separari: suscipit splendor
illum inationẽ non feruorem: suscipit
simul aliud singulart agunt: & tamen
ab inincem ñ separantur. Sic & filius su¬
scepit carnem. & non deseruit patptin.
nec se diuisit a patre. Suscepit inquam
filius carnẽ in proprictate: & tamen &¬
pat᷑ e pi ic̃. non defuit maiestate. In diui¬
nitate ȩqualitas: incarne sola filii pro.
sit deitas. una sit diuinitas: impleuit
solus: sed pat̾ mecũ est. Audi & de spu scõ:
quia cũ eo crat. Euangłista restit: quia iħc

Expanded text:
Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscsimul, aliud singulares agunt; tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem, et non deseruit Patrem, nec defuit a Patre. Suscepit, inquam, Filius carnem in proprietate, sed tamen ritus sanctus non defuit majestate. In divinitate aequalitas, in carne sola Filii proprsit deitas, una sit divinitas, implevit hristus, solus; sed Pater mecum est . Audi et de Spiritu sancto, quia cum eo erat: evangelista refert quia Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
Legimus scm̃ moysen. populo di p̾cepta
minor: non potest numerari. dictint¬
Optime nostis ista fr̃ẽs kmñi: qui corde for¬
titer tenetis catholicã ueritatem: auditt
tamen breuit̃ quodd adiuuante dño pro¬
posui explanandũ. Ds̃ unus .ẽ. pater. ds̃
unus ÷ filius: ds unus.ẽ. sp̃s sc̃s: non tam̃¬
tres di. sed unus dẽ. Tres inuocabulis: unꝰ
in dacatt substantiȩ. Seddicit mͥ hereticus.
Ergo s unũ sunt: om̃s sunt in carnati. Non.¬
Ad solũ xp̃m. ꝑtinet caro. Nempt aliudit᷑.
amma. aliud est ratio hic: & tam̃ in aturia
est ratio. ꝙ una.t̾. anima: scdaliud
agit. aliudratio. Animauunt. nuo sapit:
ꝑtinet sapientia. Et cũ unũ sint: ani.¬
ma sola suscipit uitã: ratio sola suscipit
sapientiã: & tam̃ nec anima sine ratione.
nec ratio sine anima. Sic & pat̾ & filius
licet unũ sint. & unus ds̃ sit. ad xp̃m so.¬
lũ ꝑtinet caro: sicut ad solam rationem
ꝑtinet sipientia. licet ñ recedat ab anima.

Expanded text:
Legimus sanctum Moysen populo Dei praecepta n potest esse minor, non potest numerari, dicentOptime nostis ista, fratres charissimi, qui corde fortiter tenetis catholicam veritatem; audite tamen breviter quod, adjuvante Domino, proposui explanandum. Deus unus est Pater, Deus unus est Filius, Deus unus est Spiritus sanctus. Non tres dii, sed unus Deus. Tres in vocabulo, sed unus in Deitate substantiae. Sed dicet mihi haereticus: Ergo si unum sunt, omnes sunt inAd solum Christum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud est ratio: et tamen in anima est ratio, et una est anima. Sed aliud anima agit, aliud ratio: anima vivit, ratio sapit; pertinet sapientia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine anima. Sic et Pater et Filius, licet unum sint et unus Deus sit, ad Christum solum pertinet caro: sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima.
Abbreviated transcription (Latin):
cens: exiet uirga de radice iesse. & flos
de radice eius ascendet: & requiescet
Quod ergo hȩc uirga. nuces ꝓduxit: ima.¬
go dm̃iti corporis fuit. Nux enĩ trmã
habet in suo corpore substantiȩ unionem.
corium. testam. & nucleum. Incorio caro:
in testa ossa. in nucleo inttrior anima
cõparatur. In corio nucis. caro signifi.¬
catur saluatoris: quȩ habuit in se aspe.¬
ritatem uł amaritudinem passionis.
In nucleo interiore declarat dulcedint̃
deitatis: quȩ tribuit pastũ. & luminis
sub ministrat officiũ. In testa lignum
inserens crucis. quod non discreuit id
qͦd foris & intus fuit: sed quȩ terrena
& glestia fuerant. mediatoris ligni int̾.¬
positione sociauit. dicence apło: qm̃ ipse¬

Expanded text:
cens: Exiet virga de radice Jesse, et flos cens: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus aQuod haec virga nuces produxit, imago Dominici corporis fuit; nux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio, caro; in testa, ossa; in nucleo, interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem, vel amaritudinem passionis. In nucleo interiori declarat dulcedinem divinitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa lignum inserens crucis qui non discrevit, id quod foris et intus, sed quae terrena, et coelestia fuerant Mediatoris, ligni interpositione sociavit, dicente Apos
Abbreviated transcription (Latin):
chcus aliud sacramentũ. Solis radius spe¬
cular penctrat: & soliditatem eiꝰ insensibili
subtilitatt ꝑtraicit: & talis uidecur merin.¬
sccus qualis extat excrinsetus. Itaq fr̃es
nec cũ ingreditur uiolat. nec cũ egreditur
disspat. quia ad ingressũ & egressũ ciꝰ spe.¬
cular incegrũ ꝑseutrat. Specular ergo
non rumpit radius solis: in tegritatem
uirginis ingressus aut egressus numquid¬
uitiart potutrat deitatis : Sed qͥd ulterus
immoramur : Audiat ap̃ianus. qͦd non
uult audirt iudeus. aut manicheus: ut ille¬
ꝓficiat in fide redẽptus. & illc deficiat indu¬
ratus. Uirga illa unde agebamus a aron. uir¬
go maria fuit. quȩ nobis ap̃m ertum sa.¬
cerdotem concepit & pepit:  qͦ dauid¬
cecinit dicens. Tu es sacerdos inꝑternũ:
scđm ordinem melchisedech Superiori
nanꝙ uersu iam dixtrat. uirgam uir.¬
tutis tuȩ emittet dñs ex syon. Et isaias
ꝓpħa aꝑtius mrariã scãm designat di¬

Expanded text:
chaeus aliud sacramentum. Solis radius spechaeus aliud sacramentum. Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit; et talis videtur intrinsecus, qualis et extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violatur, nec cum egreditur dissipat, quia in ingressu et egressu ejus specular integrum perseverat. Specular ergo non rumpit radius solis; integritatem Virginis ingressus aut regressus vitiare poterat Deitatis? Sed quid ulterius rum. Audiat Christianus quod non vult audire Judaeus aut Manichaeus; ut hic proficiat in fide redemptus, ille aut ille deficiat induratus. Virga illa, unde agebamus, Aaron virgo Maria fuit, quae nobis Christum verum sacerdotem concepit et peperit, de quo modo David cecinit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech: superiori namque versu jam dixerat, Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion . Et Isaias propheta apertius Mariam sanctam designat, di
Abbreviated transcription (Latin):
diem inaciut᷑. ꝓduxiit flores & frondes:
&erpeptrust nuces. Deltecat hõc misteriũ
cũ caritatt ur̃a contra ꝑfidiam udeorũ
cõmisceri: ubi maxunt sigura int̾udait
sacramenti. Uirga hec ꝓculit qͦd aute ñ
habuit: non radicata. plantationt. non
defossa sarculo. ñ auimata suco. nec sȩcun¬
data seminario. & tam̃ cũ illi deessent
uniuersa nira nature: ꝓtulit uirga
qͦd neo semine suggeri potuit nec radice.
U itoga ergo potuit᷑ conera. naturã nuces
iudeus incredulus quẽ ad modũ arida uirga
floruit & fronduit. & nuces ꝓtulit: & ego
dicã illi qũcadmodũ conceperit uirgo & pe.¬
perit. Sed ꝓfecto iudeus. nec conceptũ pote.¬
rit uirge explcart: nec uirginis partum.
Ueniat ad ȩccłam exponatur illi: ut agnoscat
uerũ hominem officii naturalis. Uirgo per:¬
egit tempora pariendi: uirga non habuit
tempora germinandi. Illa enĩ decursis
nouem mensib peꝑit: uirga aut̃ alia die
quod natura ñ habuit germinauit. Uirginẽ

Expanded text:
 frondes, et perperisse nuces. Delectat hoc mysterium cum charitate vestra contra perfidiam Judaicam commisceri, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga haec protulit quod ante non habuit, nec radicata plantatione, nec defossa sarculo, non animata succo, nec fecundata seminario; et tamen cum illic deessent universa jure naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra naturam nuces daeus incredulus, quemadmodum arida virga floruit, et fronduit, et nuces protulit, et ego dicam illi quemadmodum virgo conceperit et pepererit. Sed profecto Judaeus nec conceptum poterit virgae explicare, nec virginis partum. Veniat ad ecclesiam, exponatur illi; ut agnoscat verum ordinem officii naturalis. Virgo peregit tempora pariendi: virga autem non habuit tempora germinandi. Illa enim decursis novem mensibus peperit; virga alia die quod natura non habuit germinavit. Virginem,
Abbreviated transcription (Latin):
dissimã messem: dũ insemine tantam
exhib& ubertatem. Derisit se. derisit se¬
hostilis immanitas: quȩ putauit tur¬
tibus multis martyriũ: dũ infantem
querit occidere. xp̃m. Prestat hostis
dũ nocet: beneficiũ tribuit dũ occidit.
Inuider& enĩ eorũ gła. si amara: sed aliş
sunt terrestres pugis. aiȩ ꝗlestes uiceoris.
In p̃lio xp̃i. moritndo uiuitur: cadendo
surgitur: uictoria ꝑ interitũ cõparatur.

Expanded text:
dissimam messem, dum in semine tantam dissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit turtibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit; invideret enim eorum gloriae si amaret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi moriendo vivitur, cadendo surgitur, victoria per interitum comparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quib: pro xp̃o contigit dedicare mares-¬
ria. Expungunt tempore unio. natiui¬
tatem & mortt̃. ingressũ & exitũ. prin¬
cipiũ & occasũ : ut ipsis poss& tempore
uno ut dixi contingere. & nascendo in¬
gredi mundũ. & dedicare martyrio
celũ. Probat nouos exertitus xp̃c: rudes
milites signat: legiones lactantes. uictoria
ꝑpetrata coronat. Fiunt pro xp̃o ui.¬
ctores: qui ȩtate fuerant corquales
Fiunt inquã infantes sine certamine for¬
tes: sine pugna uictores. Norunt uincere:
qui pugnare ñnorunt. Existunt uicto¬
riȩ cõpotes: qui fuerant ȩtate imbelles.
Mercanturꝰ pęna martyriũ. głam sanguine
cõparant. ȩt̃nã uitã temporali morte
cõmutant. Net timuit ȩtas illa mortẽ.
nec horruit. Timere enĩ non potuit:
quȩ tunere ñ nouit. Transmitut in¬
fantes infans xp̃c ad clũ: offert noua
exenia patri: primitias fructuũ exhi¬
bet genitori. Ostendit futurã fȩcun¬

Expanded text:
quibus pro Christo contigit dedicare martyquibus pro Christo contigit dedicare martyria. Expungunt tempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites designat, legiones lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecun
Abbreviated transcription (Latin):
fletus consolatione tergeri: Uel certe
cur indiguit flere. quȩ ñ indiguit conso¬
lationis sermone: Sed noluit inquit scri.¬
ptura consolari quia non sunt: idest no-¬
luit consolari quia non sunt. Si ictirto no.¬
luit consolari quia ñ sunt: quomͦ noluit
flere. quasi ilos qui non sunt: Sed ut com¬
pendio iam diuersitatũ causa reddatur.
conditio a matre defletur: sed spe gloriȩ
consolatio humana contẽpnitur. Pietatis
affectus in fletibus declaratur: sed occisoꝵ
gła repudiũ consolationi indicit᷑. Pugnant
enĩ in matrt affectus & fides: humanitas
cũ deuotione concertat. Plangit affectus:
sed fides exultat. Deflet humanitas: sed
deuotio consolatur. Licuit enĩ matri hu¬
manitus flere: cui ñ licuit consolatione
humanitus indigere. Adeo & dñs xxp̃c in
consolatione indiguit: quia hominis fuit
quod fleuit: cũ manifeste dĩ sit. quilara.¬
rũ suscitauit. Sed obeata lactantiũ gła:

Expanded text:
fletus consolatione tergi? Vel certe fletus consolatione tergi? Vel certe cur indiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed noluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt? Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitus indigere. Ideo et Dominus Chrisujusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o beata lactentium gloria!
Abbreviated transcription (Latin):
sorum anunȩ ab altari uociferent᷑ ad
dm̃. Contulit marbyriũ laudem: quib
negauerat natura sermonem. Licuit
sanguine clamare: quib narrare ñ
liccbat uoce. Licuit sanguine loqui:
.ł. UIT quib lingua non licuit. Miscent cũ
dño colloquia: quib humana negata.
sunt uerba. Sed enĩ occisis innoceritib
istis: impleta sunt ꝓphetiȩ uerba dicencis.
U ox in rama audita. ẽ: fletus & plorationis.
rachelis flentis filios suos: & noluit con-¬
solari quia non sunt. Rachelem primo.
eccłs esse ꝑsonã nemo qui abnuat: tremo
qui aliud contra ueritatem defendat. Sed
duo in illa diuersa conspicio: fletus et
consolationis contẽptus. Sienim fleuit:
cur consolari contẽpsit: Aut si consolari
contẽpsit. cur fleuit: Aut quomodo
cõpetit consolari noluisse. cui cõpetit
flesse: cũ aut flere non debuit quȩ conso¬
lari contẽpsit: aut consolari debuit. quȩ¬
non flere non potuit: cũ manifestũ sit.

Expanded text:
sorum animae ab altari vociferentur ad sorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae esse personam, nemo est qui abnuat, nemo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum manifestum sit
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio p̃dicatur. Accipiunt enĩ
axp̃o & reddunt: consequuntur &
referunt. Uno enĩ tempore & qui de¬
derat recipit: & qui acceperat reddit.
U no in quã temport sua xp̃o reddunt᷑ :
dũ cius laudes illi ab infantib referunt᷑.
Diximus de laude infantum: quid de
lactenttũ laudib ꝓferimus. quorum
laudem inuenire non possumus: nisi eos
ipsos qui laudauerint nouerimus. qui
sunt. ubi sint: Qũa laudem intulerint
quero: qui loqui non norant. Neq enĩ
ȩtas illa poterat posse quod natura
non dederat : aut̃ odebrari. a talibus
poterat quod institutio denegabat.
Dicunt nanq dño laudes: trucidati ab ho¬
rode lactantes. Loquuntur sanguine :¬
quod lingua ñ possunt. Passione canunt.
qͦd sermones norunt. Occisi p̃dicant:
quod uiui ñ pocerant. Nec nouũ qͦd
dicitur. ut in nocens sanguis. aut dõ it¬
ferat laudes aut suas indicet passiones:
cũ abel sanguis clamet ad glũ. aut occi.¬

Expanded text:
testimonio praedicatur. Accipiunt enim testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occi
Abbreviated transcription (Latin):
unt in nocentes: fiunt diserti laude:
qui fuerant imperiti sermone. Offerunt
dño primitias lingue: nouos oris immo¬
lant fructus. uerborũ principia libant.
Infantia enĩ quȩ ꝑȩtatẽ loqui ñ poterat:
głas dĩ cũ gaudio resonabat. Norunt lau¬
dare xp̃m. qui loqui non norant: fiunt
periti laude. qui fuerant imperiti ser-¬
mone: ostendunt laudibus dm̃. suffra¬
gns p̃dicant xxp̃m. Fiunt interea pueri
sine magistrs diserti. docti sine doctort:
penti sine eruditore: Agnoscunt oxp̃m.
p̃dicant dñm: non quẽ ꝑsuasio hu¬
mana docuerat. sed qũe diuinitas
in nocentib inspirabat. Cessantidũ
humaria cũ diuma tractantur: quia
humana ipsa ꝓdesst non poterunt.
nisi diuinorũ folatio sublcuentur.
Netesse est enii terreua suocumbere.
cũ cęlestia p̃dicantur : naturalia silere.
cũ uirtutes loquunt᷑. Frigitur itaq
infantiũ ętas in laudem: quȩ delictorũ
ñ nouerat crimen. Dignus adignis
laudatur:  innocens i nocentium

Expanded text:
unt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens innocentium
Abbreviated transcription (Latin):
liante tribulationũ impugnantiũ supe.¬
petuas. Hi sunt qui uenerunt de tribu¬
latione magna: & lauerunt stolas suas.
& dealbauerunt eas in sanguine agni.
Stolas quippe martyres in sanguint agni
lauerunt: dũ membra sua quȩ oculis
insipientium uisa sunt pęnarũ squalore
fedari. sic potius fuso ꝓxp̃o sanguine
ab om̃ib mundauere contagus: insuꝑ
& beata immortalitatis luce digna. red¬
didere: quod est lotas etiam dealbasse
stolas in sanguine agni. Ideo sunt inquit
ante chronũ dĩ: & seruiunt ei die ac
nocte in templo eius. Non ÷ laboriosa.
sed amabilis & optanda seruitus. in dĩ
laudib ꝑpetuo assistere. Dies quippe
& nox non uicissitudinem temporis
ꝓprie: sed ꝑpetuitatem tipice signi¬
ficant. Nox enĩ non erit illio. sed dies
una melior in attus xp̃i suꝑ milia.
in qua non plorat rachel filios suos.
sed absterget ds̃ omnem lacrimam
ab oculis eius: datq uocem lȩticis &

Expanded text:
liante, tribulationum impugnantium supeliante, tribulationum impugnantium supepetuas: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni. Stolas quippe martyres in sanguine Agni laverunt, dum membra sua, quae oculis insipientium visa sunt poenarum squalore foedari, sic potius fuso pro Christo sanguine ab omnibus mundavere contagiis, insuper et beata immortalitatis luce digna reddidere; quod est etiam lotas habuisse stolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt die ac nocte in templo ejus. Non est laboriosa, sed amabilis et optanda servitus in Dei laudibus perpetuo assistere . Dies quippe et nox non vicissitudinem temporis proprie, sed perpetuitatem tropice significant. Nox enim non erit illic; sed dies una melior in atriis Christi super millia. In qua non plorat Rachel filios suos, sed absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum, datque vocem laetitiae et
Abbreviated transcription (Latin):
stris excepit: atq ingaudiũ dñi sui ꝑpe¬
tuo coronandos introduxit. Unde dicit
ioħes. Stabant ante thronũ in conspeccu
agni amicti stolis albis. & palmȩ in manib
eorũ. Stant enĩ modo ante thronum dĩ
coronati: qui quondam ante thronos
iudicũ terrenorũ iacebant pęnis attriti.
Stant in conspectu agni. nulla ratione illic
a contem planda eius gła separandi:
a cuius hic amore nec ꝑ supplicia pote¬
rant separari. Stolis fulgent albis. & pal¬
mas in manib habent: quia p̾mia in
operibus habent: dũ corpora quȩ pro
absumi. ꝑ p̃cipitia dissolui. ungulis abradi
om̃i modo pęnarũ genere passi st̃ dissi¬
pari. ꝑ resurrectionem glorificata. reti¬
piunt. Et clamabant inquit uoce magna
dicentes. Salus dõ nr̃o. qui sedet suꝑ thro¬
num: & agno. Magna uoce salutem dõ
decantant: qui magna gr̃arũ actione re.¬
colunt. non sua se uirtute. sed ipso auxi.¬

Expanded text:
stris excepit, atque in gaudium Domini sui per pestris excepit, atque in gaudium Domini sui per petuo coronandos introduxit. Unde dicit Joannes: Stabant ante thronum, et in conspectu Agni amicti stolis albis, et palmae in manibus eorum . Stant enim modo ante thronum Dei coronati, qui quondam ante thronos judicum terrenorum jacebant poenis attriti. Stant in conspectu Agni nulla rata contemplanda ejus gloria separandi, a cujus hic amore nec per supplicia poterant separari. Stolis fulgent albis, et palmas in manibus habent; quia praemia in operibus habent, dum corpora quae pro absumi, per praecipitia dissolvi, ungulis abradi, omnimodo poenarum genere passi sunt dissipari, per resurrectionem glorificata recipiunt. Et clamabant, inquit, voce magna dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno. Magna voce salutem Deo decantant qui magna gratiarum actione recolunt, non sua se virtute, sed ipso auxi
Abbreviated transcription (Latin):
gentis eiusdem.quȩ tunc temponris fidẽ
xp̃i est susceptura designat. Unde bene
galilea ꝑpetrata transmigratio: nara¬
reth flos. aut uirgultũ eius interp̾tat᷑:
quia nimirũ scã ȩtła quo artdentiore
desiderio ab his quȩ in terris uidet ad.
celostia ꝓmerenda transmigrat: co ma.¬
iore spiritaliũ abundat flore ac ger¬
mine uirtutũ. Vnde oportet fr̃s km̃i.¬
uitate uetieramur: de ęc̾na quȩ ingelis
est martyrũ festiuitate sedule cogitemꝰ:
corũq uestigia in quantũ possumus
sequendo. & ipsi ciusdem festiuitatis su¬
pernȩ participes existert curemus. te:¬
stante apło: quia sisoci passionũ fueri-¬
mus. sumul & consolationis erimus:
nec tam de morte eorũ inusta. lugeamꝰ.¬
quã de iusta. palmȩ ꝑcepeione lȩtemur.
Si quidem singulos eorũ cum ꝑ tormenta
pellerentur ex hac uita rachel gemebun.
misq ꝓsetuta est: sed iam hinc expulsos
mox in aliam uitam obuiis leticiȩ mini-¬

Expanded text:
gentis ejusdem quae tunc temporis fidem gentis ejusdem quae tunc temporis fidem Christi est susceptura, designat. Unde bene Galilaea reth flos, aut virgultum ejus, interpretatur. Quia nimirum sancta Ecclesia quo ardentiore desiderio ab his quae in terris videt ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritalium abundat flore ac germine virtutum. vitate venecamur, de aeterna quae in coelis est martyrum festivitate sedule cogitemus, eorumque vestigia, in quantum possumus, sequendo, et ipsi ejusdem festivitatis superbae participes existere curemus, testante Apostolo, quia si socii passionum fuerimus, simul et consolationis erimus : nec tam de morte eorum quam de justa palmae perceptione laetemur. Si quidem singulos eorum cum per tormenta pellerentur, ex hac vita Rachel gemebundamisque prosecuta est: sed jam hinc expulsos mox in aliam vitam obviis laetitiae mini
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ueritatis accipient. Et bene cũ
iudeã deserit fugere. & hoc in nocte
dicitur : cũ uero reuertitur in illam.
quia nimirũ quos obpeccatoꝵ denebras
olim ꝑsecutores reliquit. ipsos oblucẽ
fidei tandem se querentes reuisit. Quod
dãpnato licet herode. ioseph tumere ar¬
dielai filii eius in iudeam ubi metropolim
habebat ire formidans. monente angło
in nazarech galileȩ secedit. ultima pre.¬
sentis ȩccłs tempora designat: quando
ꝓea quȩ nunc est uniuersali gentis
illius cęcitate qua xp̃ianos in quantũ
ualet ꝑsequi ñ desistit. acrior in quibus.¬
dam antixp̃i ꝑsetutio consurget. Et
quidem plurimis ad p̾dicationem enoch
& heliȩ a ꝑfidia conuersis. sed cȩceris ad
instinctum antxp̃i tota intentione
contra fidem dimicantibus. Pars igit᷑
iudet in qua regnabat arthelaus. ꝑfidos
antixp̃i sequaces ostendit. Porro nara.¬
reth galileş quo dñs transfertur. partẽ

Expanded text:
fidem veritatis accipient. Et bene cum fidem veritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur; cum vero revertitur in illam quia nimirum quos ob peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed caeteris ad instinctum Antichristi tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, perfidos Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus transfertur, partem
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ sunt temporib factȩ. in iudȩa
specialit̃ accipere: quando in ualescente
inuidia. p̃dicatores sunt uerbi pȩne
om̃s expulsi de ꝓuintia: & ingentib
p̃dicaturi sunt longe lateq disꝑsi. Sic ꝙ
factũ. ẽ: ut gentilitas quȩ ꝑ ȩgyptũ
figuratur. peccatis ante tenebrosa lu.¬
men uerbi ꝑciperet. Hoc est enim
puerũ iłm & matrem eius ꝑ ioseph in
ȩgyptũ transferri : fidem scilicet domi.¬
nicȩ incarnationis & ȩccłȩ societatẽ
ꝑ doctores sc̃õs gentib cõmiti. Quod
erant in egrpto usq ad obitũ herodis:
indicat figurate fidem xp̃i in gentib
mansuram: donet plenitudo earum
intrbeat. & sic om̃is isrł saluus fiat.
Obitus quippe herodis: terminũ inten-¬
tionis malitiosȩ qua nunc contra
ȩxcłam iudȩa seuit insinuat. Occisio
paruulorũ: mortẽ humiliũ spu quos
fugato a se.xp̃o iudei pert mere desi-¬
gnat. Quod aut̃ defuncto herode re
iudei sopita moderniȩ inuidiȩ flãma.

Expanded text:
actae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato a se Christo Judaei peremere, designat. Quod autem defuncto Herode redJudaei, sopita modernae invidiae flamma,
Abbreviated transcription (Latin):
ouis ac uidens dm̃ dicitur. eccłam figurate
demonstrat: cuius tota uitentio ut uide
re dm̃ mereatur inuigilat. Et ipsa est
ouis centesima: quã pastor bonus relictis
incelo nonagurta. nouem ouibus angeli
enĩ iuxta litceram quomodo rachel plo¬
rasse dicatur filios suos: cũ tribus iuda
quȩ bethleem tenebat. non de rachel
sed de sortue eius lia. fuerit orta. Ubi
tam̃ facilis patet responsio: quia non
tantũ in bethleem uerũ etiam in om̃ib
finib eius pueri sunt om̃s trucidati.
Tribus aut̃ beniamin quȩ de rachel
orta est. proxia fuit tribui iude: un.¬
de merito credi debet qͦd plaga crudelis.¬
simȩ necis non paucos etiam beniamin
eleuata in extelsum uoce plorauerit.
Potest & aliter intelligi. quia rachel iuxca
bethleem sepulta. ẽ. sicut titulus monu¬
menti eius manens usq hodie testatur.
ad occidentem ciuitatis ultra uiam
quȩ ducit hebron: quod ea quȩ in loco
eodem agebantur. ipsa egisse ꝓphetico

Expanded text:
ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intentre Deum mereatur, invigilat. Et ipsa est ovis centesima, quam Pastor bonus, relictis ictis nonaginta nouem ouibus unam quautem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaelata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico
Abbreviated transcription (Latin):
Rm̃i euangłii lectio retitata.
in qua tam̃ om̃iũ xp̃i martyrũ p̃tiosa
est mors designata. Quod enĩ paruuli
occisi sunt. significat ꝑ humilicatis me¬
ritũ ad martyru ꝑueniendum głam:
& quia nisi conuersus fuerit quis & ef¬
fectus ut paruulus. non possit animã
dare ꝓap̃o. Quod in boehleem & in
om̃ib finib eius occisi sunt: ostendit ñ
solũ in iudea unde ȩccłae cepit origo:
sed & in om̃ib eiusdem eccłs finibus
quacunq ꝑ orbem diffusa est. ꝑsetutio¬
nem seuituram ꝑfidorũ. & piorum
pacientiã ẽẽ. coronandã. Qui ab¬
imatu occisi sunt. doctrina & operati.¬
one i ꝑfectos indicat. Qui uero infra
simplices uł idiotas. fidei tam̃ non ficds
constantia fortes equȩ denuntia.t.
Quod illi quidem occisi sune. sed ap̃c qui
nulla tenus eis uł uiuentib uł occisis LXI¬
posse auferri : sed eos ueracit̾ contestari.
quia siue uiuimus. dño uiuimus. siue
morimur. dño morinur. Siue eñ uiui

Expanded text:
mi, Evangelii lectio recitata, in qua tamen omnium Christi martyrum pretiosa mors est designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus ut parvulus, non possit animam dare pro Christo. Quod in Bethleem et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus nullatenus eis vel viventibus vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari, quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivi
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s Rm̃i. quae & quanta st̃ quae
nobis promittuntur incelis. uilescunt
Animo om̃ia quac habentur interris:
Tcrrena nãq substantia suꝑnȩ felicitati
cõparata: pondus est non subsidium:
Temporalis uita. aeternȩ intȩ cõparata
mors est potius dicenda quam uita:
Ipsecñi cotidianus defectus corrup¬
tionis. quidẽ. aliud qua quȩdã proli¬
xitis moras.: quac aũt lingua dicere.
uł quis intellectus capere sufficit illa
suꝑnę ciuitatis quanta sint gaudia
angelorũ choris inter esse. cũbcatissi¬
mis spiritib gloriae conditoris assis¬
tere. praesente dĩ uultũ cernere. in¬
circũ scriptũ lumq uidere. Nullo
mortis mctu affici. incorruptionis
ꝑpoeuę munere lxari. Sed ad hȩc
audita in ardesct . Animus: umq
illic cupit assistere. ubisc sperat sinc
fine gaudere: Sed ad magna prae¬
mia ꝑucniri non potest. psi per
magnos labores: Unde & paulus
egregius praedicator: dicit: Non
magnitudo praemiorũ. Sednon
deterreat certamen laborũ: Vn

Expanded text:
charissimi, quae et quanta sunt quae nobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis isupernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, cum beatissimis spiritibus gloriae Conditoris assistere, praesentem Dei vultum cernere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: Non cmagnitudo praemiorum, sed non deterreat certamen laborum. Unde