comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ego minꝰ liber sũ uł om̃s qui hoc in loco
uobis locuntur. siminꝰ liberi sumꝰ : certe
ipse sermodĩ neminẽ timet: Nosautẽ
siue timeamꝰ. siue liberi simꝰ: eũ cogim̃ur
annuntiare qͥneminẽ timet: Hoc uobis
non homines. sed ds p̃stitit: ut & ꝑtimidos
liberũ audiatis: Excusationẽ iniudicio
dĩ non habebitis nisiuos in bonis operib
exercueritis : & eorũ quȩ audistis. tanquã
fructũ pluuȩ congruum dederitis.
Fructꝰ congruus oꝑabona: fruet us congruus.
sincera dilectio : Non solũ frĩs sed & in imici
Supplicẽ nullũ sꝑnas: & cuidare non potes
quod petierit. non eũ sꝑnas: Si potesdare. da
S inon potes. affabilẽ tefac: Coronat ds̃
intus uoluntatẽ : ubi non inuenit facultatẽ:
Nemo dicat ñ habebã : caritas non de sacello
quia finis p̃cepti caritas est decorde
puro & conscientia bona & fide non ficta:
Interrogate quando rogatis dm̃ corda ur̃a

Expanded text:
ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco vobis loquuntur, si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem timet. Nos autem sive timeamus, sive liberi simus, eum cogimur annuntiare, qui neminem timet: hoc vobis non homines, sed Deus praestitit, ut et per tumidos liberum audiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congruum dederitis. Fructus congruus opera bona; fructus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. Nemo dicat: Non habeo. Charitas non de saccello quia finis praecepti charitas est, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Interrogate, quando rogatis Deum, corda vestra;
Abbreviated transcription (Latin):
liter quȩ rere ÷ Ergo si ad cȩlũ intellec¬
tu ut dixi. ad extentã pellem uultis ascen¬
dere & nubes facit ascen sionẽ eius:
nubes ista quȩ uobis loqͥtur inualida. ẽ.
hodie adom̃ia ista exponenda. Date
ueniã : & si nonurẽ. meȩ certe infirmitati:
auiditatẽ quidem ur̃am tantã uideo:
ut semꝑ parati sitis audire : sed duȩ ressuñ.
quarũ ratio non contẽnenda est Nam
& in firmitas corporis nr̃i consideranda ẽ.
& ipsarũ rerũ quȩ exponuntur. memoria
interim quȩ audistis cogitate : Quid dixi:
quȩ manducastis ruminate : Sic eñĩ eritis
munda animalia: & apta epulis dĩ. Fruc¬
tũ autẽ urm: inoperib ur̃is aduertite :
V alde enĩ male digerit is quibene audit.
pascere  Notũ ẽ. om̃ib:. quia depane
quẽ accepimꝰ & quẽ erogamꝰ: redditurisumꝰ
rationẽ : Optime nouit carita sura: Non
enĩ tacet nobis pagina diuina aut adu¬
lat nos ds de isto loco : quoquã liberi sumꝰ
aduos potestis aduertere : et si forte

Expanded text:
r quaerere? 19. Ergo si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam pellem vultis ascendere, et nubes fecit ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res sunt, quarum ratio non contemnenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic enim eritis munda animalia, et apta epulis Dei. Fructum autem vestrum in operibus vestris advertite. Valde enim male digerit is qui bene audit, non deest pascere. Notum est omnibus quia de pane quem accepimus, et quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adulatur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o iħs Ibiergo firmatisumꝰ : Merito
quia ibi firmati ñ inclinabimꝰ in scłm scłi
Nihil enĩ firmius. isto fundam̃to. Infirmꝰ
tueras: sed firmũ fundam̃tũ teportat
Inte firmꝰ ẽẽ. non poteras: firmꝰ eris sẽꝑ
si abillo firmo firmam̃ta non recedas:
ta colũna: & firmam̃tũ ueritatis. Ab is¬

Expanded text:
us Jesus» . Ibi ergo firmati sumus. Merito quia ibi firmati, non inclinabimur in saeculum saeculi; nihil enim firmius isto fundamento. Infirmus tu eras, sed firmum fundamentum te portat. In te firmus esse non poteras; firmus eris semper, si ab illo firmo fundamento non recedas. ta columna et firmamentum veritatis .
Abbreviated transcription (Latin):
fulicȩ dux. ẽ. cȩdrorũ : & hoc enĩ ibi est:
& cȩdrilibani quas plantauit illic passeres
indificabunt. fulicȩ domꝰ .dux. ẽ. eorum:
Et qͥdem latina locutione : eorũ cȩdrorum
non possumꝰ intelligere: Cȩdrienĩ: feminini
generis sunt : Fulicȩ itaq domꝰ. qͦ modo ẽ.
dux passerũ : Hoc enĩ in ista creatura
quȩ oculis nr̃is ad iacet intelligi nullo
pacto potest Fulicas enĩ: aues. eẽ. marinas.
uel stagnenses nouimꝰ. Domꝰ fulicȩ: sit nidus fulicȩ:
Quomodo ergodomꝰ fulicȩ dux ẽ. passerum:
quare quȩdã in rebus uisibilib: quasi absur¬

Expanded text:
est, «Et cedri Libani quas plantavit: illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Et quidem latina locutione, «eorum» cedrorum, non possumus intelligere; cedri enim feminini generis sunt. Fulicae itaque domus quomodo est dux passerum? Hoc enim in ista creatura, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas vel stagnenses novimus. Domus fulicae sit nidus fulicae: quomodo ergo domus fulicae dux passerum? Quare quaedam in rebus visibilibus quasi absur
Abbreviated transcription (Latin):
ebraice. grece xpc. latine unctꝰ : sedcorpꝰ
suũ totũ ꝑungit: Om̃sergo uenientes
accipiunt gr̃am: ut exilar&ur facies
intelligi. dequo pane dicerẽt: Panisenĩiste
uisibilis : stomachũ confirmat. uentrem
confirmat: Est alius panis qͥcor confirmat:
quia panis. ẽ. cordis: Iamenĩ dixerat depa¬
ne superiꝰ. ut educat panẽ de terra. sed non
isto dici: quia ebrii quasi lȩto corde uident᷑
apparere : Vtinã lȩtentur : & non rixentur :
Dicismihi : quidlaetius ebrio: immo qͥd insaniꝰ
ebrio : quid plerũq iracundius ẽ : ergouiũ
lȩtificare cor: Sed neputes hoc qͥdem de
spiritali uino debere accipi deillo pane
autẽ nontđ & ipse  spiritalis: exposuit
&ipsum : & panis inquit : corhominis confirmat:
Ergo sic accipe depane : quo modo accipis
deumo: Intus esuri: intus siti : Beatienim
quiesuriunt & sitiunt iustitiã: quia ipsi

Expanded text:
ristus, latine Unctus: sed corpus suum totum perunguit. Omnes ergo venientes accipiunt gratiam, ut exhilaretur facies  Quasi coegit intelligi de quo pane diceret. Panis enim iste visibilis stomachum confirmat, ventrem confirmat: est alius panis qui cor confirmat, quia panis est cordis. Jam enim dixerat de pane superius, «Ut educat panem de terra,» sed non isto dici, quia ebrii quasi laeti corde videntur apparere. Utinam laetentur, et non rixentur. Dicis mihi: Quid laetius ebrio? Imo quid insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est ergo vinuiud nisi laetificare cor. Sed ne putes hoc quidem de spirituali vino debere accipi, de illo pane autem non; quod et ipse spiritualis sit, exposuit et ipsum: «Et panis,» inquit, «cor hominis confirmat.» Ergo sic accipe de pane, quomodo accipis de vino; intus esuri, intus siti: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
insitim suã: Suꝑ illos uolucres cęli in ha¬
bitabt̃: demedio p&rarũ dabt̃ uocessuas
Rigans montes desuperiorib suis defrucꝰ¬
tu operũ tuorũ satiabitur terra: Produ¬
cens foenũ ium̃tis : & herbã seruituti¬
÷ hominũ: Vt educat panẽ de terra: &
⁊ unũ letificet corhominis: Vt exilaret

Expanded text:
sitim suam. Super ea volucres coeli inhabitabunt  de medio petrarum dabunt voces suas. Rigans montes de superioribus tuis  de fructu operum tuorum satiabitur terra. Producens foenum pecoribus  et herbam servituti hominum. Ut educat panem de terra  et vinum laetificet cor homini
Abbreviated transcription (Latin):
met: Saturabunt᷑ ligna cãpi. & cȩdri
libani quas plantauit. illic passeres nidi¬
ficabunt : Fulicȩ domꝰ : duxest eorum:
Anĩ aduertitis extentũ cęlũ: uultis intellec¬
tu ascendere : & ego uideo quantũ in altũ sit :¬
puto qđ mecũ consideret caritas ura: Nã
ideo multos uersus uolui ꝓnuntiare.
ut uideatis quã alte sint posita sacram̃tadĩ:
ne fastidiamꝰ oblata. neꝓmpta uilescant :
ut semꝑ quȩsita & sicũ difficultate . cum
maiori iocunditate inueniantur : In ter
cȩtera tam̃ fr̃s. quȩ possunt accipi adlit¬
terã : nũqͥd & hoc qđ dictũ ẽ illic passeres
nidificab̃t. fulicȩ domꝰ. dux ẽ. eorũ : Nũ¬

Expanded text:
abuntur ligna campi, et cedri Libani quas plantavit. Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Animadvertitis extentum coelum, vultis intellectu ascendere, et ego video. Quam tamen altum sit puto quod mecum consideret Charitas vestra Nam ideo multos versus volui pronuntiare, ut videatis quam alte sint posita sacramenta Dei; ne fastidiamus oblata, ne prompta vilescant, ut semper quaesita etsi cum difficultate, cum majori jucunditate inveniantur. Inter caetera tamen, fratres, quae possunt accipi ad litteram; numquid et hoc quod dictum est, «Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum?» Nu
Abbreviated transcription (Latin):
fȩnũ ium̃tis: quia dñs constituit: ut qͥ
euangłm annuntiant. de euangło uiuant:
Misit p̃dicatores: & ait illis. Omĩa quae ab ipsis
apponunt᷑ uob̵: manducate. Dignus est
enĩ operarius mercede sua. Cũ enĩ dixisset
quae apponunt᷑ uob manducate. ne illidice¬
rent imꝓbi erimus ad mensas alienas indige¬
bimꝰ : Uis nos ita eẽ frontosos: Nquit̃ ñ est
illa donatio eoꝵ: sed ur̃a merces. Sed cuiꝰ
rei merces: quid dant: quid accipiunt :
Dant spiritalia: accipiunt carnalia :
Dant aurũ: accipiunt foenũ : Om̃is enĩ caro
foenũ : &claritas carnis. ut flos foeni: Om̃a
tẽporalia. quȩ tibi suꝑ fluunt & redundañ:¬

Expanded text:
um jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia
Abbreviated transcription (Latin):
laborare in terra : & non finitur labor:
nisi cũ finita fuerit uia. Oportet inuia
laborare : ut in patria gaudeamꝰ : Ergo
consolatur ꝓmissione sua laborẽ tuũ.
sudorẽ tũ. molestias tuas. & dicit tibi:
non qđ merebamurꝰ accepimꝰ : Non scđm
QUITATES NRAS RETRIBUET NOBIS :
QMSCDMALTITUDINẼ CȨLIATERRA:
SUPER TIMENTESEUM: Confirmauit
sialiquando cȩlum potest abscedere
aꝓtectione terrae : aliquando poterit d̃s̃
non ꝓtegere tim̃tesse : Ad tende acȩlũ :
ubiq &undiq ꝓteget terrã: & nulla
pars terrȩ ẽ quȩ non cȩlo ꝓtegatur :
Peccant homines subcȩlo: faciunt om̃iamala
subcelo: tam̃ ꝓteguntur cȩlo: Inde lux
ad oculos nde aer. inde sp̃s. iude pluuia
ad terrã ꝓpt̃ fructꝰ : inde om̃is mi scđia
acelo : Tolle auxiliũ cȩli a terra : statim
deficiet : Sicut ergo ꝓtectio celi ꝑ manet
suꝑterrã : si ꝓtectio dñi ꝑ manẽt suꝑ tim̃teseũ :

Expanded text:
laborare in terra; et non finitur labor, laborare in terra; et non finitur labor, nisi cum finita fuerit via. Oportet in via laborare, ut in patria gaudeamus. Ergo consolatur promissione sua laborem tuum, sudorem tuum, molestias tuas, et dicit tibindignabitur; qui non secundum peccata nostra quitates nostras retribuet nobis. Quia secundum altitudinem coeli a terra  super tiSi aliquando potest coelum abscedere a protectione terrae, aliquando poterit Deus non protegere timentes se. Attende et coelum: ubique, undique protegit terram, et nulla pars terrae est quae non coelo protegatur. Peccant homines sub coelo, faciunt omnia mala sub coelo; tamen proteguntur coelo. Inde lux ad oculos, inde aer, inde spiritus, inde pluvia ad terram propter fructus, inde omnis misericordia a coelo. Tolle auxilium coeli a terra, statim deficiet. Sicut ergo protectio coeli permanet super terram, sic protectio Domini permanet super timentes eum.
Abbreviated transcription (Latin):
lapidabat᷑:  cũ audisignis est
minister dĩ : incensurũ illũ putas: Incendat
licet: sed fenũ tuũ id .ẽ. carnalia om̃ia
desideria tua curat minister dĩ. p̃dicans
uerbũ dĩ. Audi illũ: Sionos existimet homo
quasi min istros xp̃i: & dispensatores myste¬
riorũ dĩ. Quomodo autẽ ardebat cũ diceret.
osnrm̃ patet aduos ocorinthii. cornrm
dilatatũ. ẽ: ardebat & flagrabat caritate.
& ib᷑ in eos ut incenderet: Hunc ignẽ semis¬
surũ dñs in terra dicebat cũ ait: ignem
uenimittere interrã. Quomodo gladium:
sicignẽ: Cladius diuidit affectũ carnalẽ:
ignis assumit: Totũ inuerbodĩ intellige :
dotũ in spũdĩ cognosce. Incipe feruere
cartate ꝑ uerbũ qđ audis: & uide quid int̃
fecerit ignis minister dĩ: Qui facit angłos
suos sp̃s & ministros suos ignẽ flagrantẽ :¬

Expanded text:
abat ? Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum putas? Incendat licet, sed fenum tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum Dei. Audi illum: «Sic nos existimet homo, quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei» . Quomodo autem ardebat, cum diceret: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominus in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Dei. «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrante
Abbreviated transcription (Latin):
figurate:. qͥ modo accipimꝰ. qͥ facit angłos
suos sp̃s & ministros suos ignẽ flagran¬
tẽ : Sp̃s. spiritales dicit: Bene facit
bisui. Spiritalis enĩ om̃ia iudicat: ip¬
se aut̃ẽ ã neminẽ iudicat᷑: Uides spiri¬
talẽ factũ angłindi. Non potui in qͥt
uobis loqͥ quasi spiritalib sed quasi carna¬
libus: Despiritali quadã affectione missus ẽ.
ad carnales : tanquã angłs decȩlo ad terrã:
Quomodo dicit & ministros suos ignẽ flagran¬
tẽ: nisi quomodo dicit sp̃u feruentes: Si
enĩ feruet spu: ignis ardens. ẽ. om̃is minister
dĩ: Nonne ardebat stephanꝰ: quo igne

Expanded text:
figurate? Quomodo accipimus, «Qui facit angelos figurate? Quomodo accipimus, «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem?» Spiritus spirituales dicit. Bene facit bi sui. «Spiritualis enim omnia judicat; ipse autem a nemine dijudicatur» . Vide spiritualem factum angelum Dei. «Non potui,» inquit, «vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus» . De spirituali quadam affectione missus est ad carnales, tanquam angelus de coelo ad terram. Quomodo dicit, «et ministros suos ignem flagrantem,» nisi quomodo dicit, «Spiritu ferventes» ? Sic enim fervens spiritu, ignis ardens est omnis minister Dei. Nonne ardebat Stephanus? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ΙNOM ELAGRANTEM & hoc quã uis
nonuideamꝰ apparitionẽ angłorũ. abscon¬
dita ẽ. eñ aboculis nr̃is. & est inquadãrẽ¬
publica magna imperatoris dĩ : tam̃. eẽ.
angłos nouimꝰ exfide. & multis apparuis¬
se scriptũ legimꝰ & tenemꝰ. nec inde
Cũmittuntur: fiunt angłi. Angłs enim
officunom ẽ. nonnaturȩ : Queris nom̃
Vide illud in homine : Nom̃ naturȩ. homo:
Officii miles: Nom̃ naturȩ : uir: officii.
p̃co. homo ergo. fit p̃co Id ẽ quia erat
homo. fit p̃coꝰ Non quia erat p̃co. fit
homo: Sicergo qͥerant ĩa sp̃s conditi
acreatoredo. fac̃ eos angłos. mittendo eos
nuntiare qđ iusserit: & ignẽ flagrantẽ
facit ministros suos Legimꝰ apparuis se
ignẽ in rubo: legimꝰ etiã ignẽ desuper¬
missum &implesse qđ p̃ceptũ est: Mi¬
nistrauit ergo: cũ impleret: Cũ esset
innatura sua erat : cũ egit qđ iussumẽ:
ministerium impleuit: Sic scđm litterã:¬
uidemꝰ in creaturam : Quid ẽ. autẽ in eccła

Expanded text:
quamvis non videamus apparitionem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse Angelos novimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde cum mittuntur, fiunt angeli. Angelus enim officii nomen est, non naturae. Quaeris nomen Vide illud in homine. Nomen naturae homo, officii miles: nomen naturae vir, officii praeco; homo enim fit praeco, id est, qui homo erat fit praeco; non qui erat praeco fit homo. Sic ergo qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos, mittendo eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse ignem in rubo , legimus etiam missum ignem desuper, et implesse quod praeceptum est. Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, ministerium implevit. Sic secundum litteram in creatura. 16. Quid est autem in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat: Hoc drfimꝰ: & in nomine dĩ sermonẽ
terminauimꝰ: Quid. ẽ intermediũ montium
ꝑtransibunt aquȩ : audiuimꝰ qͥ sint montes
magni. p̃dicatores uerbi. sublimes angłidĩ
Quãuis adhuc in carne mortali: excelsi non sua
uirtute sedillius grã. Quantũ autẽ attinet
adipsos: conuallessunt: Humiliter emittunt
fontes: & intermediũ montiũ inqͥt: ꝑ transibt̃
aquȩ . Putemꝰ hocita dictũ: int̃medium apłoꝵ¬

Expanded text:
 in nomine Dei sermonem terminabimus. Quid est, «Inter medium montium pertransibunt aquae?» Audivimus qui sint montes, magni praedicatores verbi, sublimes angeli Dei, quamvis adhuc in carne mortali: excelsi non sua virtute, sed illius gratia; quantum autem ad ipsos attinet, convalles sunt, humiliter emittunt fontes. Et «inter medium montium,» inquit, «pertransibunt aquae.» Putemus hoc ita dictum, Inter Apo
Abbreviated transcription (Latin):
bene operamur. & longitudinẽ qua
ꝑseueramꝰ usq infinẽ. non faciamꝰ aliqͥd.
nisi spe cȩlestiũ p̃miorũ: Ipsa. ẽ. enĩ alti¬
tudo non hic quȩrere mercedẽ. sed sursũ.
nedicatur nobif: am̃dico uobis ꝑceper̃
mercedẽ suam: Profundũ autẽ qđ dixi
ubi fixaerat parscrucis & nonuidebat᷑
inde surgebant quȩ non uidebantur:
quid ẽ. qđ occultũ est & ñ publi& ineccła:
sacram̃tũ baptismi. sacram̃tũ eucharistiȩ :
Opera eñ ĩnrãbona uident & pagani: sacra¬
m̃ta uero occultantur illis: Sed abhis
quȩ uident surgunt ad illa quȩ non¬
uident : sic̃ a ꝓfundo crucis. quod in terra
figitur. surgit tota crux quȩ apparet¬
& cernitur : &quid post ea cũ hoc dixis¬
set apłs adiecite scie etiã suꝑeminentẽ
scientiã caritatis xp̃i . Cũ iã dictũ fuisset
in caritate radicati & fundati: amatis
enĩ xp̃m: & ideo incruce operamini: Sed
num quid amatis quantũ uos ille amauit:
Amando autẽ quantũ cũq amatis uolatis

Expanded text:
inem qua perseveramus usque in finem, non faciamus nisi spe coelestium praemiorum. Ipsa est enim altitudo, non hic quaerere mercedem, sed sursum; ne dicatur nobis: «Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam» . Profundum autem quod dixi, ubi fixa erat pars crucis, et non videbatur; inde surgebant quae videbantur. Quid est quod occultum est, et non publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pagani, Sacramenta vero occultantur illis: sed ab his quae non vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis
Abbreviated transcription (Latin):
inferiores quȩ ꝑ fundunt terras. & sint
aquȩ superiores remotȩ abaspectb
tamen fidei cõmendatȩ: & aquae
inquit quȩ suꝑ cȩloᷤ sunt laudent
nom̃ dñi : qm̃ ipse dix̃ & facta sunt
ipse mandauit & creata sunt: Ergo ex plica¬
tus. ẽ. sensus adlitterã: Protegit enĩ
inaquis superiora eiꝰ: Quid ad figuram
qm̃ infigurã accepimꝰ pellẽ scripturam
sc̃am. & auctoritatẽ diuimi uerbi dispen¬
satã nobis ꝑmortales. Quib mortuis.
eidẽ dispensationis fama extenditur :
Scđm hoc qͦmodo ꝓtegit inaquis. superio¬
ra eiꝰ : cuiꝰ superiora : cȩli & qͥd cȩlum :

Expanded text:
inferiores quae perfundunt terras, et sint inferiores quae perfundunt terras, et sint aquae superiores remotae ab aspectibus, tamen fidei commendatae. «Et aquae,» inquit, «quae super coelos sunt, laudent nomen Domini: quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» . Ergo explicatus est sensus ad litteram; «protegit» enim «in aquis superiora ejus.» Quid ad figuram? Quoniam in figura accepimus pellem Scripturam sanctam, et auctoritatem divini verbi dispensatam nobis per mortales, quibus mortuis ejusdem dispensationis fama extenditur; secundum hoc, quomodo «protegit in aquis superiora ejus?» Cujus superiora? Coeli. Et quid coelum?
Abbreviated transcription (Latin):
turũ erat: ꝑ os ꝑlinguã. dentes. manus :
Om̃ia ista quibus operatus est apłs. totũ
qđ legimꝰ corporis officia sunt: sed iuben¬
te amma cui iubedit ds̃ Propterea
extensum est cȩlũ. sicut pellis: Nossub
cȩlo tanquã subpelle diuinarũ scriptura¬
rũ legimꝰ modo cũtenditur : & enim
post ea cȩlũ plicabitur ut liber : Non
frustra fr̃s. hic ut pellis: ibi utliber figu¬
ratũ : Ibi qͥddam nobis est qđ ad diuinã
scripturã ad tinet : & tenditur sermo
mortuorum : Ergo ideo tenditur sicut
pellis: & multo magis tenditur: quia illi
mortui sunt. Nam post mortẽ : plus
tãnoti. cũ uiuerent: Propħas uiuos sola
uidȩa habuit: mortuos om̃s gentes: Cũ enĩ
uiuerent nondũ erat extensa pellis :
nondũ erat extensum cęlũ. utte geret
orbem terrarum. Extendi tergo celũ
litteram bene intelligitur: Quando
enĩ iussit ut fieret firmam̃tũ in ter
aquas & aquas: factũ est ut sint aquȩ

Expanded text:
turum erat, per os, per linguam, dentes, manus. turum erat, per os, per linguam, dentes, manus. Omnia ista quibus operatus est Apostolus totum quod legimus, corporis officia sunt, sed jubente anima cui jubebat Deus: propterea extentum est coelum sicut pellis. Nos sub coelo, tanquam sub pelle divinarum Scripturarum legimus modo, cum tenditur. Etenim postea «coelum plicabitur ut liber» . Non frustra, fratres, hic ut pellis, ibi ut liber; figuratum ibi quiddam nobis est. Quod ad divinam Scripturam attinet, extenditur sermo mortuorum: ergo ideo tenditur sicut pellis; et multo magis tenditur, quia illi mortui sunt. Nam post mortem plus tam noti cum viverent: Prophetas vivos sola Judaea habuit, mortuos omnes gentes. Cum enim viverent, nondum erat extenta pellis, nondum erat extentum coelum, ut tegeret orbem terrarum. «Extendit» ergo «coellitteram bene intelligitur. Quando enim jussit ut fieret firmamentum inter aquas et aquas, factum est, ut sint aquae
Abbreviated transcription (Latin):
placuit dõ ꝑstultitiã prȩdicationis
saluos facere credentes: Siꝑstultitiã
predicationis salui futuri erant cre¬
dentes : elegit ds̃ quȩdã mortalia. ele¬
git homines mortales & morituros:
Adhibita lingua mortali: exhibuit
sonos mortales: Ad hibita dispensati¬
one mortaliũ adhibuit instrum̃ta
mortalium . &ineo factũ est tibi cęlũ :
ut inremortali cognosceres uerbum
inmortale & fieres tu qͦq eiꝰdem uerbi
participatione in mortalis : Vix̃ mo¬
pses & mortuus est : Ait enĩ illids̃:
Ascende in montẽ : & morere : Mortu¬
us est hieremias : & tot ꝓpħȩ mortuis :
& mortuorũ dicta. quia non eorum
sed ꝑeos illius erant. qͥ extendit cȩlum
sicut pellem: manent usq ad posteritatẽ
nr̃am : Ecce apłs solutꝰ dehacuita qͥdixit.
dissolui & eẽ. cũ xp̃o: multo magis ẽẽ. op¬
timum. Uiuit nunc cũxp̃o: sicut illi
dispensauit id quod legimꝰ: ꝑid qđ mori¬

Expanded text:
«Placuit» «Deo per stultitiam praedicationis «Placuit» «Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes» . Si per stultitiam praedicationis salvi futuri erant credentes, elegit Deus quaedam mortalia, elegit homines mortales et morituros; adhibita lingua mortali exhibuit sonos mortales, adhibita dispensatione mortalium adhibuit instrumenta mortalia, et in eo tibi factum est coelum, ut in re mortali cognosceres Verbum immortale, et fieres tu quoque ejusdem Verbim participatione immortalis. Vixit Moyses, et mortuus est: ait enim illi Deus, «Ascende in montem, et morere» . Mortuus est Jeremias, et tot Prophetae mortui sunt; et mortuorum dicta, quia non eorum, sed per eos illius erant, qui «extendit coelum, sicut pellem,» manent usque ad posteritatem nostram. Ecce Apostolus solutus de hac vita, qui dixit, dissolvi et esse cum Christo, multo magis esse optimum , vivit nunc cum Christo, sicut illi dispensavit id quod legimus? Per id quod mori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos nobis scriptura prȩdicata est : mor¬
tales fuerunt : Illud qͥdem uerbũdĩ.
semꝑidem. sẽꝑ in cõmutabile atq inde¬
ficiens: ecce in principio erat uerbum
& uerbũ erat apud dm̃ & dsȩrat uerbũ:
Nũ qͥd erat & modo non est: a est & semꝑ
erit: Sicergo est uerbũ dĩ: ds apud dm̃.
Lege si potes: Sed qͥd dicis. quia sursum. ẽ.
& ideo legere non potes : ubiq est uer¬
bum dĩ: ꝑtendit afine usq ad finem
fortiter : & attingit om̃ia ꝓptersuã
mundiciam : In hoc mundo erat. & mun¬
dus ꝑeũ factus est: & cũuenit: hicerat:
Uenit enĩ in carne : nũquã absens diuini¬
tate : Quare ergo legere non poteras:
nisi quia in sapientia dĩ. non cognouit
mundus ꝑsapientiã dm̃. ibi constitutꝰ
insapientia dĩ : om̃ia enĩ ibi: & ipsa
subtracta nulla sunt: Ibi constitutus:
non poteras cognoscere ꝑsapientiam
dm̃ Ergo necessariũ erat qđ sequit᷑ :

Expanded text:
per quos nobis Scriptura praedicata est, morper quos nobis Scriptura praedicata est, mortales fuerunt. Illud quidem Verbum Dei semper idem, semper incommutabile atque indeficiens. Ecce, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Numquid erat, et modo non est? Et est, et semper erit. Si ergo est Verbum Dei Deus apud Deum, lege si potes. Sed quid dicis? quia sursum est, et ideo legere non potes? Ubique est Verbum Dei; pertendit a fine usque ad finem fortiter, et attingit omnia propter suam munditiam . «In hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est» : et cum venit, hic erat. Venit enim in carne, nunquam absens divinitate. Quare ergo legere non poteras? «Quia in sapientia Dei non congnovit mundus per sapientiam Deum,» ibi constitutus in sapientia Dei; omnia enim ibi, et, ipsa subtracta, nulla sunt; ibi constitutus non poteras cognoscere per sapientiam Deum: ergo necessarium erat quod sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gamꝰ cȩlũ scãm scripturã : hanc aucto¬
ritatẽ primo posuit ds̃ in eccła sua:
inde cȩpit exequi cȩtera : Posuit
eni celum. & extendit sicut pellem:
& non frustra sicut pellem. Primo
istã famam prȩdicantiũ. extendit
sicut pellẽ: Pellis: mortalitatem
signififat: Propterea & illi duo
homines primi parentes nr̃i. auctores
peccati generis humani adam & eua.
cũ in para diso contẽpto dĩ p̃cepto
ad suggestionẽ suasionẽq serpentis.
trans gressi essent qđ iusserat ds:
facti mortales. dimissi sunt depara¬
diso : Vtautẽ significaretur ipsa
mortalitas eorum: induti sunt tunicis
pelliciis Depellibus enĩ: tuni cas fac¬
tas acceperunt: Pelles autẽ detrahi
non solent : nisi animalibus mortuis:
Ergo pelliũ nomine : mortalitas illa
figura taest : Quidergo hic : si diuina
scriptura significatur pellis nom ine:
quomodo ds depelle fecit fecit cęlũ:
& extendit cęlum sicut pellẽ: quia

Expanded text:
gamus coelum sanctam Scripturam. Hanc auctogamus coelum sanctam Scripturam. Hanc auctoritatem primo posuit Deus in Ecclesia sua; inde coepit exsequi caetera: posuit enim coelum, et extendit sicut pellem, et non frustra sicut pellem. Primo istam famam praedicantium extendit sicut pellem: pellis mortalitatem significat: propterea et illi duo homines primi parentes nostri, auctores peccati generis humani, Adam et Eva, cum in paradiso, contempto Dei praecepto, ad suggestionem suasionemque serpentis transgressi essent quod jusserat Deus, facti mortales dimissi sunt de paradiso; ut autem significaretur ipsa mortalitas eorum, induti sunt tunicis pelliceis; de pellibus enim tunicas factas acceperunt : pelles autem detrahi non solent, nisi animalibus mortuis: ergo pellium nomine mortalitas illa figurata est. Quid ergo, hic si divina Scriptura significatur pellis nomine, quomodo Deus de pelle fecit coelum, et «extendit coelum sicut pellem?» Quia
Abbreviated transcription (Latin):
credere facile operantẽ dm̃ & non
putare sic eum extendis secȩlum.
sicut tu tectũ domꝰ tuae: Sedquam
tibi facile. ẽ. extendere una pellẽ:
tã illi facile fuisse extendere
tã magnũ cȩlũ: Mira facilitas : & tam̃
adhuc sp̃s tibitarde loquitur:
Tibi inquã : ad huc tarde loquitur
sp̃s: Nam nec sic extendit ds̃
cȩlũ: sicut tupellem : Sienĩ sic exten¬
dit: ecce antete pellis uel rugosa.
uel plicata ponitur : dic ut extendat᷑
dictu tuo : Extende pellem: Non
possum inquis : Ergo & in extenden¬
dam pellem: multum longe es a facili¬
tate dĩ: Ipse en ĩdixit : & facta sunt:
Dix̃ fiat firmam̃tũ inter aquã & aquã :¬
& sic est factũ : Tamen ꝓpter facilitatẽ
significandã s scđm sensum tuũ acce¬
peris aliquid interim ad litterã: Figu¬
rate autẽ. sialiquid tectũ retegiuolumꝰ
& pulsare ad clausum: inuenimꝰ exten¬
disse dm̃ cęlũ sicut pellemꝰ Ut intelli¬

Expanded text:
credere facile operantem Deum, et non credere facile operantem Deum, et non putare sic eum extendisse coelum, sicut tu tectum domus tuae; sed quam tibi facile est extendere unam pellem, tam facile illi fuisse extendere tam magnum coelum. Mira facilitas, et tamen adhuc Spiritus tibi tardo loquitur. Tibi, inquam, adhuc tardo loquitur Spiritus. Nam nec sic extendit Deus coelum, sicut et tu pellem. Si enim sic extendit, ecce ante te pellis vel rugosa, vel plicata ponitur; dic ut extendatur, dicto tuo extende pellem. Non possum, inquis. Ergo et in extendenda pelle multum longe es a facilitate Dei. «Ipse» enim «dixit, et facta sunt» . Dixit, «Fiat firmamentum inter aquam et aquam; et sic factum est» . Tamen propter facilitatem significandam, secundum sensum tuum acceperis aliquid interim ad litteram. 8. Figurate autem si aliquid tectum retegi volumus, et pulsare ad clausum, invenimus extendisse Deum coelum sicut pellem, ut intelli
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo circũ amictꝰ luce: uelut uestim̃tũ:
Ex tendens cȩlũ sicyx Pellem.
Q uomodo fecit hoc. ut indueret sesicut
uestim̃tũ lucẽ eccłam : enumerare
uult figuratis qͥbusdam sacram̃tis.
qͦ modo lux facta sit eccła: qͥmodo
facta sit fine macula &ruga : qͦͥ modo
facta sit candida dealbata. fulgens
inuestitu sponsi sui. inherens illi.
Quomodo facta sit : audiamꝰ: Extendit
cȩlũ sicut pellẽ : & hoc qͥdẽ uideo:
Quis eñ extendit hoccelũ qđ nr̃iscar¬
nalib oculis intuem nisi ds̃: & extendit
sicut pellem: ad faci łtatẽ redegit :
si adlitterã accipias : Qenĩ cũ uideris
istã fabricã magnã. quia qͥs qͥs hominũ
unã uel paruã camerã extenderit
magno molimine. magno labore. & dif¬
ficultate acdiuturna operatione
idfacit: nehuiꝰ modi laborẽ indĩopib
infirmitas suspicaretur humana.
attulit quandam facilitatẽ ꝓtua
capacitate. ut sic quodã modo incipias

Expanded text:
Ergo, «Circumamictus lucem, velut vestimentum. Ergo, «Circumamictus lucem, velut vestimentum. Extendit coelum sicut pellem.» Quomodo fecerit hoc, ut indueret se sicut vestimentum lucem Ecclesiam, enumerare vult figuratis quibusdam sacramentis: quomodo lux facta sit Ecclesia, quomodo facta sit sine macula et ruga, quomodo facta sit candida, dealbata, fulgens in vestitu sponsi sui inhaerens illi, quomodo facta sit, audiamus. «Extendit coelum sicut pellem.» Et hoc quidem video. Quis enim extendit hoc coelum, quod nostris carnalibus oculis intuemur, nisi Deus? Et, «Extendit sicut pellem,» ad facilitatem redegit, si ad litteram accipias. Etenim cum videris istam fabricam magnam, quia quisquis hominum unam vel parvam cameram extenderit, magno molimine, magno labore et difficultate ac diuturna operatione id facit; ne hujusmodi laborem in Dei operibus infirmitas suspicaretur humana, attulit quamdam facilitatem pro tua capacitate, ut sic quodammodo incipias
Abbreviated transcription (Latin):
bata. tãpulchra . tã luminosa. tãsine
macula & ruga  Nonne ista ẽ quȩ
iacebat incęno iniqͥtatũ : Nonne ista. ẽ.
quȩ iacebat infornicatione idolorũ :
Nonne ista ẽ. quȩ in munda erat in om̃i
cupiditate desiderioq carnali : quȩ. ẽ.
ergo ista quȩ ascendit dealbata: Ad ten¬
de qͥd sit ille. qui ꝑ ea factus est: non ha¬
bens speciem neq decorẽ : & intelligis
huiꝰ claritatis honorẽ : simiraris illius
humilitatẽ ꝓpt̃ hanc: noli ĩamirari huiꝰ
celsitudinẽ ꝓpt̃ illum: Quantȩ felici¬
tatis est ista dealbata : ut & cũ esset nigra.
pul chrũ ad se deponeret qͥ pro impus
moreretur : ergo induit se dñs ds nr̃
confessionẽ & decorẽ : induit se eccłam:
Ipsa enĩ ecła confessio & decus: Ante
neq rugam. lux uocatur : & hoc iã dixi:
fuistis aliquando tenebrȩ. nuncautẽ
lux in dño: non ergo in uobis: Nam
tenebrȩ in uobis: lux autẽ in dño :

Expanded text:
bata,» tam pulchra, tam luminosa, tam sine bata,» tam pulchra, tam luminosa, tam sine macula et ruga ? Nonne ista est quae jacebat in coeno iniquitatum? nonne ista est quae jacebat in fornicatione idolorum? nonne ista est quae immunda erat in omni cupiditate desiderioque carnali? «Quae est» ergo «ista quae ascendit dealbata?» Attende quis sit ille qui pro ea factus est non habens speciem neque decorem, et intelligis hujus claritatis honorem. Si miraris illius humilitatem propter hanc, noli jam mirari hujus celsitudinem propter illum. Quantae felicitatis est ista dealbata, ut et cum esset nigra, pulchrum ad se deponeret, qui pro impiis moreretur? Ergo induit se Dominus Deus noster confessionem et decorem, induit se Ecclesiam: ipsa enim Ecclesia confessio et decor. Ante neque rugam.» Lux vocatur; et hoc jam dixi: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino.» Non ergo in vobis; nam tenebrae in vobis, lux autem in Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo tu eccła : habes decorẽ : Dicitur
& tibi incanticis canticorũ: odecora
inter mulieres : Dicitur dete  Quȩ est
ista quȩ ascendit dealbata : quid est
dealbata : In luminata: non dealbata.
sic̃ fucata . quẽ ad modũ sede albant
feminȩ quȩ uolunt uideri quod non
sunt. Nondealbata: sicut paries
dealbatus: Destruetur enĩ sicut dicit
apłs. paries dealbatus hypocrisis &simu¬
latio paries dealbatus: foris tectoriũ.
intus lutũ: Nonergo illasic dealbata:
inquit fui blas phemus & itẽ: fuimus
eñĩ & nos aliquando natura filii irae.
sicut & cȩteri : Accedit grã: illuminans
& dealbans : Primonigra fuisti: sed fac¬
taes alba exgrã illius: Fuistis enĩ ali¬
quando tenebrȩ : nunc autẽ lux indño
dicitur ergo & dete Que est ista quȩas¬
cendit dealbata . ĩa mirabilis. iamurx
contẽplabilis: Admirantis eni est
dicere Quȩ est ista quȩ ascendit deal¬

Expanded text:
Ergo tu, Ecclesia, habes decorem: dicitur Ergo tu, Ecclesia, habes decorem: dicitur et tibi in Canticis canticorum, «O decora inter mulieres» . Dicitur de te: «Quae est ista quae ascendit dealbata» ? Quid est, «dealbata?» Illuminata: non dealbata, sicut fucata, quemadmodum se dealbant feminae quae volunt videri quod non sunt: non dealbata, sicut paries dealbatus; destruetur enim, sicut dicit Apostolus, paries dealbatus , hypocrisis et simulatio. Paries dealbatus, foris tectorium, intus lutum. Non ergo illa sic dealbata; inquit, «fui blasphemus» ; et item, «Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri» . Accedit gratia illuminans et dealbans: primo nigra fuisti, sed facta es alba ex gratia illius. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino.» Dicitur ergo et de te, «Quae est ista quae ascendit dealbata?» Jam mirabilis, jam vix contemplabilis. Admirantis est enim dicere, «Quae est ista quae ascendit deal
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ factꝰ & habitu inuentus ut ho¬
mo: Humiliauit se factꝰ obȩdiens usq
ad mortẽ.: mortẽ autẽ crucis: Merito
uider̃ eũ. & non habebat speciem neq
decorem: Merito ante cruc̃e agitabañ
caput. hicine est totꝰ filius dĩ. Si filius
dĩ est. descendat decruce : Sed non ha¬
bebat speciem neq decorẽ : etiã sic :
Oquibus displicet: quia non habebat
speciem neq decorem: Oagitantes
caput ante cruce : & nonfigentes caput
incapite. qđ pendebat incruce : Merito
nutat in sultantium caput. donec sit
eorũ caput ille ipse. cui insultabatur:
Ecce resumit decorẽ & magnũ decorẽ:
ecce qđ dicis tuminus est quã quod fe¬
cit : dicis tusifilius dĩ est: descendat
decruce : Ecce detruce non descendit:
sed de sepulchro resurrex̃ : Ergo anima
confossa fuerit fȩditatẽ ei qui semꝑ ẽ
pulcher & ꝓpterte ad tempus non
pulcher : & sic adtẽpus nonpul cher
informa ser ui: ut nũquã deficeret
apulchritu dine quȩ est in formadĩ:

Expanded text:
minum factus, et habitu inventus ut homo; humiliavit se, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis» . Merito viderunt eum, et non habebat speciem neque decorem. Merito ante crucem agitabant caput: Hiccine est totus Filius Dei? «Si Filius Dei est, descendat de cruce» . Sed non habebat speciem neque decorem. Etiam sic, o quibus displicet, quia non habebat speciem neque decorem! O agitantes caput ante crucem, et non figentes caput in capite quod pendebat in cruce! Merito nutat insultantium caput, donec sit eorum caput ille ipse cui insultabatur. Ecce resumit decorem, et magnum decorem. Ecce quod dicis tu, minus est quam quod fecit. Dicis tu, «Si Filius Dei est, descendat de cruce:» ecce de cruce non descendit, sed de sepulcro resurrexit. 6. Ergo, anima, confessa fueris foeditatem ei qui semper pulcher, et propter te ad tempus non pulcher; et sic ad tempus non pulcher in forma servi, ut nunquam defecerit a pulchritudine quae est in forma Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
fructueiꝰ non ꝑcipit : uinea ergo es
o eccła: & habes agricołã dm̃ Nemo
filii matris cȩlestis : audite cumtẽpus. ẽ:
Minatus est ds illi uineȩ. a trocissima
cõminatione: Mandabo nubib meis

Expanded text:
fructu ejus non percipit» ? Vinea ergo es, o Ecclesia, et habes agricolam Deum. Nemo filii matris coelestis, audite, cum tempus est. Minatus est Deus illi vineae atrocissima comminatione: «Mandabo nubibus meis
Abbreviated transcription (Latin):
qualescũq nubes numerare dign&ur : ui¬
derit quã nebulosa nubessim Om̃s tamen
p̃dicatores uerbi ueritatis : nubes accipite:
Quicũq ergo infirmi ñ possunt ascendere
incȩlum hoc: id .ẽ. ad intellectũ scriptura¬
rũ: ꝑnubes ascendant: Forte enĩ & modo¬
satis fit uobis : sia liqͥd agimꝰ: Silabor
sudorq nr̃. non est infructuosus: ascen¬
ditis in cęlũ scripturarũ diuinarũ. hociẽ
in intellectu earũ. ꝑp̃dicationẽ nr̃am
Quã altũ erat cęlũ inpsalmo isto: uemo¬

Expanded text:
qualescumque nubes numerare dignetur; viderit quam nebulosa nubes sim: omnes tamen praedicatores verbi veritatis nubes accipite. Quicumque ergo infirmi non possunt ascendere in hoc coelum, id est ad intellectum Scripturarum, per nubes ascendant. Forte enim et modo fit vobis; si aliquid agimus, si labor sudorque noster non est infructuosus, ascenditis in coelum Scripturarum divinarum, hoc est in intellectum earum per praedicationem nostram. Quam altum erat c
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ est ꝑfectio Raritatis : dicente dño
maiorẽ hac N aritatẽ nemo habet. quã ut
animã suã ponat quis ꝓamcis suis : Hocergo
considerantes sc̃i martͥ res. contẽpserunt
animas suas hic. ut ibi eas inuenirent: se¬
quentes uerba dñi dicentis. qͥ anim̃a suam

Expanded text:
tio charitatis, dicente Domino, «Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis» : hoc ergo considerantes sancti martyres, contempserunt animas suas hic, ut ibi eas invenirent, sequentes verba Domini dicentis, «Qui amat animam
Abbreviated transcription (Latin):
debeã: Iuid si alius aliud aliqͥd intelligat :
T antũ mem̃to qđ ait apłs: caritasdĩ diffusa ẽ.
Audi ĩãdñm: magistrũ apłorũ: Siquis sitit.
ueniat & bibat: Dicit ad huc: Quicredit
uime : flumina aquȩ iunuȩ fluent deuentre
ei. Quid ẽ. hoc : exponat euangłista: Hoc
autẽ dicebat in qͥt despũ quẽ accepturierant
credentes ineũ : Sp̃s eni nondũ erat datus:
quia iħs nondũ fuerat glorificatꝰ : Ergo fris¬
suꝑpterea sp̃s non dũ erat datꝰ. quia iħs

Expanded text:
debeam: quid si alius aliud aliquid intelligat? debeam: quid si alius aliud aliquid intelligat? Tantum memento quod ait Apostolus, «Charitas Dei diffusa est Audi jam Dominum magistrum Apostolorum: «Si quis sitit, veniat, et bibat.» Dicat adhuc: «Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus.» Quid est hoc? Exponat Evangelista: «Hoc autem dicebat,» inquit, «de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Spiritus enim nondum erat datus, quia propterea Spiritus nondum erat datus, quia Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
care cȩtera sacram̃ta : possunt cõmuni¬
care orationẽ : possunt cõmunicare
istos parietes. & istã cõ iunctionem:
caritatẽ nobiscũ ñ cõmunicant: Ipse .ẽ:
eñi fons ꝓ prius bonorũ ꝓprius sc̃orum:
de quo dicitur. nemo alienꝰ cõmunicettͥ:
Quisunt alieni : Om̃s qͥ audient ñ nouuios:
Sienĩ non agnoscuntur : utiq alieni sunt
qͥb dicitur ñ nouiuos: Suꝑeminens
ergo uia caritatis tenet eos: qͥpropriȩ
ꝑtinent ad regnũ cȩlorũ : Ergo p̃ceptũ
caritatis suꝑcȩlos suꝑ om̃s libros : Ei
enĩ subduntur libri: ei militant om̃s
linguȩ scõrũ : ei omĩs motꝰ dispensatoꝵ
di &animi & corporis : Suꝑeminens ẽ
ergo uia : & merito pͥtegit in aqͥs superiora
celi : quianihil inuenis eminentius cari¬
tate indiuinis libris: Sed adhuc euiden¬
rant aquȩ tuȩ : & ait maliqͥs: Nonibi
ex p̃sse dictũ ẽ: utrũ caritatẽ intelligere

Expanded text:
care caetera Sacramenta, possunt communicare caetera Sacramenta, possunt communicare orationem, possunt communicare istos parietes, et istam conjunctionem; charitatem nobiscum non communicant. Ipse est enim fons proprius bonorum, proprius sanctorum, de quo dicitur: «Nemo alienus communicet tibi.» Qui sunt alieni? Omnes qui audiunt, «Non novi vos.» Si enim non cognoscuntur, utique alieni sunt, quibus dicitur, «Non novi vos.» Supereminens ergo via charitatis tenet eos qui proprie pertinent ad regnum coelorum. Ergo praeceptum charitatis super coelos, super omnes libros: ei enim subduntur libri, ei militat omnis lingua sanctorum, et omnis motus dispensatorum Dei, et animi et corporis. Supereminens est ergo coeli; quia nihil invenis eminentius charitate in divinis Libris. 10. Sed adhuc evidenrant aquae tuae.» Et ait mihi aliquis, Non ibi expresse dictum est, utrum charitatem intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
ingratꝰ erat : & ipse impletꝰ ẽ. spũ ꝓphe¬
tandi & ꝓphetauit : Nonse ergo iactent.
qui forte sine caritate habuerint hoc mu
nꝰdĩ scm̃. sic̃ scm̃baptismũ : sed uideant
qualẽ rationẽ habituri sunt cũdõ qͥsc̃ĩs
non sc̃e utunt᷑ : Ex his erunt qͥdicturi suñ:
in nomine tuo ꝓpħauimꝰ: Non illis dicet᷑
mentimini: sed dic&ur non nouiuos.
recedite ame qͥoꝑ amini iniqͥtatẽ : Quia
si habeã omñẽ ꝓphetiã. caritatẽ autẽ
non habeã nihil sum: Proph& auit &sa¬
ul: sedo perabatur iniqͥtatẽ. Quis autẽ
operatur iniqͥtatẽ nisi qͥ non habuerit
caritatẽ : Plenitudo eñĩ legis: caritas
Ergo ꝓtegitinaqͥs superiora eiꝰ: Quid ix̃
in om̃ib scripturis suꝑ eminentissimã
uiã ÷ suꝑ eminentissimũ locũ caritas obti¬
nec : non adeã aspirant nisi boni᷑ Hanc
nobi scũ. ñ cõmunicant mali Possunt
cõmunicare  bapͣtismũ: possunt cõmuni¬

Expanded text:
ingratus erat; et ipse impletus est spiritu propheingratus erat; et ipse impletus est spiritu prophetandi, et prophetavit . Non ergo se jactent qui forte sine charitate habuerint hoc mu sanctum baptismum; sed videant qualem rationem habituri sunt cum Deo, qui sanctis non sancte utuntur. Ex his erunt qui dicturi sunt: «In nomine tuo prophetavimus.» Non illis dicetur, Mentimini; sed dicetur, «Non novi vos; recedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quia «si habeam omnem prophetiam, charitatem autem non habeam, nihil sum» . Prophetavit et Saül, sed operabatur iniquitatem. Quis autem operatur iniquitatem, nisi qui non habuerit charitatem? Plenitudo enim Legis charis superiora ejus,» quid dixit? In omnibus Scripturis supereminentissimam viam, supereminentissimum locum charitas obtinet; non ad eam aspirant nisi boni, hanc nobiscum non communicant mali: possunt communicare Baptismum, possunt communi
Abbreviated transcription (Latin):
& cum eis quasnolis imitari: Ipsum
ingeniũ acutũ habent & pessimi ho¬
mines. sollertẽ artium industriam
multimali habent: pulchradonadĩ:
Omĩa nemo negat : sed uide cũ qͥb cõmunia.
Respice ad munera ipsius ecłȩ : munꝰ
sacram̃toꝵ: in baptismo. in eu caristia.
incȩteris sc̃ĩs sacram̃tis Quale munꝰ ẽ.
hoc : smunꝰ adeptꝰ ẽ & symonmagus.
malus rex: & tunc ꝓphauit cũ dauid
penitentiã gessit : & dignꝰ fuit sp̃ũ ꝓ
dũ dauid ministros suos Dauid uero eo
tẽpore interꝓpħas erat: ubierat & sc̃s
samuhel: Impletisunt spũ ꝓphetiȩ qͥmis¬
si sunt : & ꝓphetauer̃ : Sed forte bonoilli
animo uenerant: uel obnecessitatẽ offi¬
cusui. uł non facturi qđ iussũ est Misit
& alios : hoc & in eis factũ est : &eorum
hoc modo animũ in terp̃tem. Cũ illi tar¬
darent. uenit ipse furens. anhelanscȩdẽ
sanguinẽ sitiens in nocentis sc̃i. cuietiã

Expanded text:
t cum eis quos nolis imitari. Ipsum t cum eis quos nolis imitari. Ipsum ingenium acutum habent et pessimi homines, solertem artium industriam multi mali habent. Pulchra dona Dei omnia, nemo negat; sed vide cum quibus communia. Ressacramentorum in baptismo, in eucharistia, in caeteris sanctis sacramentis, quale munus est? hoc munus adeptus est et Simon magus. malus rex, et tunc prophetavit cum David poenitentiam gessit, et dignus fuit spiritu dum David ministros suos: David vero eo tempore inter prophetas erat, ubi erat et sanctus Samuel; impleti sunt spiritu prophetiae qui missi sunt, et prophetaverunt. Sed forte bono illi animo venerant, vel ob necessitatem officii sui, vel non facturi quod jussum est. Misit et alios: hoc et in eis factum est; et eorum hoc modo animum interpretemur. Cum illi tardarent, venit ipse furens, anhelans caedem, sanguinem sitiens innocentis sancti, cui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uiã : silinguis hominũ loquar & angłoꝵ
caritatẽ autẽ non habeã. factꝰ sum
uelut ȩram̃tũ sonans. aut cĩbalũ tinni¬
ens : Siergo nihil suꝑ eminentius inscrip¬
tura scã inueniri potest quã caritas. supe¬
riora cȩli qͦmodo aquis ꝓteguntur.
sisuperiora scripturȩ p̃cepta caritatis
sunt : audiquẽ ad modũ : Caritas in qͥt
Hȩ sunt aquȩ deqͥb dicit᷑ in quadã scrip¬
tura : & inplateis tuis discurrant aquȩ
tuȩ. Nemo alienꝰ cõmunicet tibi alieni
enĩ sunt. om̃s auia ueritatis siue pagani.
siue uidȩi. siue heretici: & maliquiq
xp̃iani : Habere multa dona possunt.
caritatẽ ñ poss̃: Hoc ipsũ quale donũ. ẽ.
ut ñ loquam dedonis aliis foris quȩdona
habent om̃s homines : qͥ facit solẽ suum
oriri suꝑbonos & malos : dona dĩsunt :
Et nontantũ bonis & malis cõmunia:
sentire. audire . & cȩteris fungi sensuũ
muneribus : donadĩ sunt: Seduidete
cũ qualibus & quã multis cõmunia :¬

Expanded text:
hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut aeramendum sonans, aut cymbalum tinniens» . Si ergo nihil supereminentius in Scriptura sancta inveniri potest quam charitas; superiora coeli quomodo in aquis proteguntur, si superiora Scripturae praecepta charitatis sunt? Audi quemadmodum: «Charitas,» inquit, Hae sunt aquae, de quibus dicitur in quadam Scriptura: «Et in plateis tuis discurrant aquae tuae; nemo alienus communicet tibi» . Alieni enim omnes a via veritatis, sive Pagani, sive Judaei, sive haeretici, et mali quique christiani, habere multa dona possunt, charitatem non possunt. Hoc ipsum quare donum est? ut non loquamur de donis aliis foris, quae dona habent omnes homines, quia facit solem suum oriri super bonos et malos : dona Dei sunt, et non tantum bonis et malis communia, sentire, audire, et caeteris fungi sensuum muneribus, dona Dei sunt: sed videte cum qualibus et quam multis communia, e