comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quando enim cum multis gaudet᷑
& in singłis tiberuis ẽ gaudium:
qi fertie faciunt se & inflãmant᷑
ex alterutro: deinde quod multis
noti. multis sunt auctoritati ad sa¬
lutẽ: & multis preeunt secuturis.
Ideoq multtim de illis. & qui eos
precessertint letantur. quia ñ de
solis letantur. Absit enim ut in
tabernaculo tuo pre pauꝑibus
accipiant᷑ ꝑsone diuitum. aut pre
ignobilibus nobiles. quando potius
infirma mundi elegisti. ut confun¬
deres fortia: & ignobilia huiꝰ mun¬
di elegisti & contemptibilia. & ea
que ñ funt tanꝗͣ sint: ut ea quȩ
sunt euacuares. Et tamen idem
ipse minimꝰ apłõrum ttiorum ꝑ cuiꝰ
linguã tuista uerbe sonuisti. cum
patilas ꝑ consul ꝑ eiꝰ militiam debel¬
lata suꝑbra stib lene ugum xp̃i tai
missus esset. regis magni ꝑuintialis
effectus: ipse quoq ex pͥore saulo pati¬
lus nocariamaiit. ob tam magnũ
nisigne uictoriȩ. Plus enim hostis
uincitur meo quẽ plus tenet & de

Expanded text:
Quando enim cum multis gaudetur, Quando enim cum multis gaudetur, et in singulis uberius est gaudium, quia fervefaciunt se, et inflammantur ex alterutro. Deinde, quod multis noti, multis sunt auctoritati ad salutem, et multis praeeunt secuturis. Ideoque multum de illis et qui eos praecesserunt laetantur, quia non de solis laetantur. Absit enim ut in tabernaculo tuo prae pauperibus accipiantur personae divitum, aut prae ignobilibus nobiles: quando potius infirma mundi elegisti ut confunderes fortia; et ignobilia hujus mundi elegisti et contemptibilia, et ea quae non sunt, tanquam sint, ut ea quae sunt evacuares . Et tamen idem ipse minimus Apostolorum tuorum , per cujus linguam tua ista verba sonuisti, cum Paulus proconsul, per ejus militiam debellata superbia, sub lene jugum Christi tui missus esset, regis magni provincialis effectus ; ipse quoque ex priore Saulo Paulus vocari amavit, ob tam magnae insigne victoriae. Plus enim hostis vincitur in eo quem plus tenet, et de
Abbreviated transcription (Latin):
circa te semꝑ gandeant: quid ẽ qd̾
hec rerum pars alternat defectu
& ꝓfectu. offensionibus & concilia¬
tionbus: An is ẽ. modꝰ earui: &
tantũ dedisti eis. cuim a suminis
celorum usq ad una t̾rarum ab
initio usq in finem scloram. ab an¬
gelo usq ad uermicalum. a motu
primo usq ad extremum omĩa
genera bonorum. & omnia iusta
oꝑa tua sius queq sedibus locares:
eo sitis queq temporibus ageres:
Ci muichi quã excelsus es in excel¬
sis. & quã ꝓfundꝰ es in ꝑfundis. &
nisꝗͣ recedis. & uix redimꝰ ad te.
Age dñe & fac. & excita & reuo¬
ca nos: accende & rape. flagra dul¬
cesce. iam ame mus & curramits.
Nonne multi ex ꝓfundiore tarta¬
ro cecitatis quam uictorinus rede¬
unt ad te & accedunt: & illtiminan¬
tur recipientes lumene. Quod
si recipiunt: accipiunt a te pote¬
statem ut filii tui fiant. S si mi¬
nus noti funt popłis. minꝰ de illis
gatident. etiam si nouerunt eos.

Expanded text:
circa te semper gaudeant? Quid est quod circa te semper gaudeant? Quid est quod haec rerum pars alternat defectu et profectu, offensionibus et conciliationibus? Au is est modus earum, et tantum dedisti eis, cum a summis coelorum usque ad ima terrarum, ab initio usque in finem saeculorum, ab angelo usque ad vermiculum, a motu primo usque ad extremum, omnia genera bonorum, et omnia justa opera tua, suis quaeque sedibus locares, et suis quaeque temporibus ageres? Heu mihi, quam excelsus es in excelsis, et quam profundus in profundis! et nusquam recedis, et vix redimus ad te.Age, Domine, fac; excita, et revoca nos; accende, et rape; flagra, dulcesce: amemus, curramus. Nonne multi ex profundiore tartaro caecitatis quam Victorinus redeunt ad te, et accedunt, et illuminantur recipientes lumen, quod si qui recipiunt, accipiunt a te potestatem ut filii tui fiant? Sed si minus noti sunt populis, minus de illis gaudent etiam qui noverunt eos.
Abbreviated transcription (Latin):
simul anmo. tit ei recte. & nondũ
ambulat pristinis utribus: & fit iã
tale gatidium ꝗtiale ñ fcnt cum
antea saluus & fortis ambularet.
Easq tpsas nolitptates humane
uite etiam ñ inopinatis & preter
noluntatẽ irruentibtis: sedinstitu.¬
tis noluntarii molestiis homines
adquirunt. Edendi & bibendi uo¬
litptas nulla ẽ. nisi p̃cedat estirien¬
di & siciendi molestia. Et ebriosi
quedam salcitiscala comedunt ꝗuo
fiat molestus ardor. quẽ dum ex¬
tinguit. potatio sit delectatio. Et
institutũ ẽ ut iam pacte sponse ñ
tradantur statim ne uilem habeat
maritus datam: quani ñ suspira¬
uerit sponsus dilatam. Hoc in tur
pi & execranda leticia. hoc in ea
quȩ concessa & licita ẽ: hoc in ip¬
sa sincerissima honestate amicitiȩ.
hoc in eo qui mortutis erat & re¬
uxit. perierat & inuientus ẽ.
llbiq maitis gaudium. molestia
maiore precedit᷑. Quid ẽ hoc dñe
deus mens. cum tu et̾num tibi iꝑ
se sis gaudium. & quedam de te

Expanded text:
simul animo: fit ei recte et nondum simul animo: fit ei recte et nondum ambulat pristinis uiribus, et fit iam tale gaudium, quale non fuit, cum antea saluus et fortis ambularet. easque ipsas uoluptates humanae uitae etiam non inopinatis et praeter uoluntatem inruentibus, sed institutis et uoluntariis molestiis homines adquirunt. edendi et bibendi uoluptas nulla est, nisi praecedat esuriendi et sitiendi molestia. et ebriosi quaedam salsiuscula comedunt, quo fiat molestus ardor, quem dum exstinguit potatio, fit delectatio. et institutum est, ut iam pactae sponsae non tradantur statim, ne uile habeat maritus datam, quam non suspirauerit sponpi et exsecranda laetitia; hoc in ea quae concessa et licita est; hoc in ipsa sincerissima honestate amicitiae: hoc in eo qui mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est. Ubique majus gaudium molestia majori praeceditur. Quid est hoc, Domine Deus meus, cum tu aeternum tibi tu ipse sis gaudium, et quaedam de te
Abbreviated transcription (Latin):
colle. tantibꝰ nicinis mulieri quȩ in¬
uenit. & lacͥmas excatit gaudium
sollempnitatis domusttie. cum legit᷑
in domo tua de minore filio tuo.
qm̃ moituus erat eu reuixit. perie¬
rat & miscntus ẽ. Oandes quippe
tate scĩs. Ham tusemꝑ¬
idem. qui ea qtiȩ ñ semꝑ nec eodem
modo sunt: eodem modo semꝑ nosti¬
omnia. Quid ergo agitar in anima.
cam amplits delectatur inuentis
aut redditis rebus quas diligit. quã
si eas semꝑ habuisset: Contestant᷑
enim & cetera: & plena sunt omĩa
testimoniis clamantibus ita ẽ. Tri¬
umphat uictor imꝑatoꝵ & non ui¬
cisset nͥ ꝑugnauisset. Et quanto
ꝑericulum marus fuit in prelio: tan¬
to ẽ gatidium maius in triamphe.
lactat tempestas natugantes. minat᷑¬
q naufragium: omnes fittura mor¬
te palescunt. Cranquillat᷑ celum
& mare & exultant nmis: qm̃ ti¬
muerunt nunis. Eger ẽ caris. &
uena eiꝰ malim remuintiat. Om̃s
qͥ eum saluum cupiunt: egrotant

Expanded text:
collaetantibus vicinis mulieri quae incollaetantibus vicinis mulieri quae invenit: et lacrymas excutit gaudium solemnitatis domus tuae, cum legitur in domo tua de minore filio tuo, quoniam mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Gaudes quippe tate sanctis. Nam tuidem, qui ea quae non semper nec eodem modo sunt, eodem modo semomnia. Quid ergo agitur in anima, cum amplius delectatur inuentis aut redditis rebus, quas diligit, quam si eas semper habuisset? contestantur enim et cetera et plena sunt omnia testimoniis clamantibus: "ita est". triumphat uictor imperator et non uicisset, nisi pugnauisset, et quanto maius periculum fuit in proelio, tanto est gaudium maius in triumpho. iactat tempestas nauigantes minaturque naufragium; omnes futura morte pallescunt: tranquillatur caelum et mare, et exultant nimis, quoniam timuerunt nimis. aeger est carus et uena eius malum renuntiat; omnes, qui eum saluum cupiunt, aegrotant
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ascendit ut redderet: omnes sibi¬
met inuicem quisq ut eum noue¬
rat instreptierunt nomen eiꝰ strepitu
gratulationis. Quis autẽ ibi ñ euni
nouerat: Et sonuit presso sonitti
ꝑora cunctoram colle tantium uicto¬
ryntis. miuyms. Cito sonuerunt
exultatione. qi uidebant eum: & cito
siluerunt intentione ut audirent eñ.
ꝓmintiauit ille fidem ueracem p̃clara
fidutia. Et uolebant eum omnes ra¬
pere intro in cor fitã: & rapiebant
amando & gandendo. Herapientiũ
manus erant. Detis bone. quid agitur
in homine. ut plus gandeat de saltite
desꝑate ammȩ. & de maiore pericu.¬
Io liberate: quam si spes ei semꝑ affu¬
isset. aut pericubam minus fitisset:¬
Etenim ꝗuioq tu misericors pateꝵ.
plas gaudes de nno penitente. qirã
de nonaginta nouem itstis quibus ñ
opus ẽ penitentia. Et nos cum nnig¬
na iocuinditate audimus. cum audi
ris reportetur ouis que errauerat:
& dragmna referat᷑ in thesauros tuos.

Expanded text:
ubi ascendit, ut redderet, omnes sibiubi ascendit, ut redderet, omnes sibimet inuicem, quisque ut eum nouerat, instrepuerunt nomen strepitu gratulationis. quis autem ibi non eum nouerat? et sonuit presso sonitu per ora cunctorum conlaetantium: "Victorinus, Victorinus". cito sonuerunt exultatione, quia uidebant eum, et cito siluerunt intentione, ut audirent eum. pronuntiauit ille fidem ueracem praeclara fiducia, et uolebant eum omnes rapere intro in cor suum. et rapiebant amando et gaudendo: hae rapientium manus erant. Deus bone, quid agitur in homine, ut plus gaudeat de salute desperatae animae et de maiore periculo liberatae, quam si spes ei semper affuisset aut periculum minus fEtenim tu quoque, misericors Pater, plus gaudes de uno poenitente, quam de nonaginta novem justis, quibus non est opus poenitentia. Et nos cum magna jucunditate audimus, cum audimoris humeris reportetur ovis quae erraverat; et drachma referatur in thesauros tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nomen dedit. ut ꝑ baptisurã
regeneraretur. Mirante roma giu¬
dente ȩccła. suꝑbi tudebant & irasce
bantur. dentibus stus stridebant &
tabescebant. Deruo autẽ tuo dñe
deus erat sꝑes eiꝰ: & ñ respitiebat
in uanitates & in samas mendaces.
Demq ut uentum ẽ. ad horam ꝓfitẽ.¬
de fidei que uerbis certis conceptis
retentisq memonter de loco emi¬
nentiore in conspectu popłi fidelis
rome reddi solet ab eis qͥ acceffuri
sunt ad grãm ttiam: oblatum e̾ẽ di¬
cebat. uictoryno a presbiteris ut se¬
cretuis redderet. sic nonntllis qui
neretundia trepidaturi uidebant᷑
offerri mos erat: illam autẽ ma¬
luisse salutẽ suam in conspectti sc̃e
multittidinis ꝓfiteri. Non enimerit
salus. quã docebat in rechorica. &
tamen eam publice ꝑfosstis erat:
quantominus ergo uereri debint
mansuetũ gregem tuũ. ꝓnuntiauᷤᷤ
uerbum tritĩ: qui ñ uerebat᷑ in uer¬
bis suis darbas insanouim: Itaq

Expanded text:
etiam nomen dedit, ut per Baptismum etiam nomen dedit, ut per Baptismum regeneraretur, mirante Roma, gaudente Ecclesia. Superbi videbant, et irascebantur, dentibus suis stridebant et tabescebant: seruo autem tuo dominus deus erat spes eius et non respiciebat in uanitates et insanias mendaces. Denique ut uentum est ad horam profitendae fidei, quae uerbis certis conceptis retentisque memoriter de loco eminentiore in conspectu populi fidelis Romae reddi solet ab eis, qui accessuri sunt ad gratiam tuam, oblatum esse dicebat Victorino a presbyteris, ut secretius redderet, sicut nonnullis, qui uerecundia trepidaturi uidebantur, offerri mos erat; illum autem maluisse salutem suam in conspectu sanctae multitudinis profiteri. non enim erat salus, quam docebat, in rhetorica et tamen eam publice professus erat. quanto minus ergo uereri debuit mansuetum gregem tuum pronuntians uerbum tuum, qui non uerebatur in uerbis suis turbas insanorum? itaque
Abbreviated transcription (Latin):
irridebat illum dicens. Ergo parie¬
tes faciant xp̃ianos: Et hoc se¬
ꝑe dicebat. iam se esse. xp̃ianum.
& symplitiantis illud sepe responde¬
bax. & sepe ab illo parietum irri¬
sio repetebatar. Amicos enim
suos uerebatur offendere suꝑbos
demonicolas: quorum exculmine
babylonice dignitatis quasi ex ce-¬
dris liban quas nondum contri¬
uerat dñs. gratuter ruitaras in
se iminicitias arbitrabatur. Sed
postea quã legendo & inhiando hau¬
sit firmitatẽ. timuitq negari ã
xp̃o coram angłis suis. si eũ tim̾et
coram hominibꝰ confiterr: reusq¬
gͥ magni criminis apparuit erubes¬
cendo de sacram̃tis humilitatis uer¬
bi tui. & ñ ertibescendo de sacris
sacrilegiis suꝑboram demoniorum.
que unitator sitꝑbus accepit: depti¬
dinit uanitati. & erubuit ueritati.
Subitoq & mopinatus ait sympli¬
ciano. ut ipse narrabat. Eamus in
se capiens leticia. perrȩxit cum eo.
llbi. autẽ imbutus est. pͥmis instruc¬
tionum sacramentis: non multo pꝰ

Expanded text:
inridebat dicens: „ergo parietes faciunt christianos?" et hoc saepe dicebat, iam se esse christianum, et Simplicianus illud saepe respondebat et saepe ab illo parietum inrisio repetebatur. amicos enim suos reverebatur offendere, superbos daemonicolas, quorum ex culmine . culmine Babylonicae dignitatis quasi ex cedris Libani, quas nondum contriuerat dominus, grauiter ruituras in se inimicitias arbitrabatur. sed posteaquam legendo et inhiando hausit firmitatem timuitque negari a Christo coram angelis sanctis, si eum timeret coram hominibus confiteri, reusqsibi magni criminis apparuit erubescendo de sacramentis humilitatis Verbi tui, et non erubescendo de sacris sacrilegis superborum daemoniorum, quae imitator superbus acceperat; depuduit vanitati, et erubuit veritati, subitoque et inopinatus ait Simpliciano, ut ipse narrabat: Eamus in se capiens laetitia, perrexit cum eo. Ubi autem imbutus est primis instructionum sacramentis, non multo post
Abbreviated transcription (Latin):
ẽo. tempora sant tria. p̃teritum.
p̃sens & fatitrum. sicut ab utitur
consuetudo dicatur. Eece ñ cur¬
ro ñ refisto nec rep̃hendo. dum tũ
intelligatar quod dicit᷑. neq id
quiso futarum ẽ. esse iam neq id
quod p̃teritum est. Patica funt
enĩ q̃ ꝓpͥe loquim̾. plura ñ ꝓpriȩ.
S agnoscitur quid uelimus. Diri
g patilo ante quod pretereuntia tẽ¬
pora metim. ut possimus dicere
dupłtm esse hoc temporis ad illũ
simplum. aut tantum hoc qͥntã
illid: & siquid aliuo de partibus
temporin. possumꝰ remintiare me¬
tiendo. Quo circa ut dicebam p̃te¬
peuntia metim̃ tempora. Et siqͥs mͥ
dicat unde scis. respondeam. Scio qi
metimur: nec metiri que non st̃
possumiis: & ñ funt preterita uel

Expanded text:
etiam: tempora sunt tria, praeteritum, etiam: tempora sunt tria, praeteritum, praesens et futurum, sicut abutitur consuetudo; dicatur. ecce non curo nec resisto nec reprehendo, dum tamen intellegatur quod dicitur, neque id, quod futurum est, esse iam, neque id, quod praeteritum est. pauca sunt enim, quae proprie loquimur, plura non proprie, sed agnoscitur quid uelimus. Dixi ergo paulo ante, quod praetereuntia tempora metimur, ut possimus dicere duplum esse hoc temporis ad illud simplum aut tantum hoc quantum illud et si quid aliud de partibus temporum possumus renuntiare metiendo. quocirca., ut dicebam, praetereuntia metimur tempora, et si quis mihi dicat: "unde scis?" respondeam: scio, quia metimur, nec metiri quae non sunt possumus, et non sunt praeterita uel
Abbreviated transcription (Latin):
Et si non sunt: auderi omnino ñ
possut. s predici possunt ex p̃stuti¬
bus. que iam st̃ & uident᷑. Tu autẽ
regnator creature tuȩ. quis ẽ modus
ꝗtio doces animas ea quȩ futura st̃:
Docutsti enimꝓpbat tuiot. Qtus naom
ille mod̾ ẽ. quo doces futura. cui futu¬
rum quicꝗͣ non est. uel potius de futu¬
ris doces p̃sentia : Nam quod ñ ẽ. nec
doccri utiq potest. Nimis longe est.
modus iste ab acie mea. Incialiut ex
me. ĩ potero ad illam: potero autẽ
ex te. cum dederis tu dulce lumen
occultoꝵ oculorum meoꝵ. Quod aut̃
Tempora sunt tria preteritu.¬
ppesens & futuram. S fortasse ꝓpͥp
diceretur. tempora sunt trii. p̃sens
de p̃teritis. p̃sens de presentibus.
presens defaturis. Sunt enim hec
in anima tria quedam & alibi ea
ñ uideo. p̃sens de preteritis memo¬
na. presens de presentibtis contuitꝰ
presens de faturis expectatio. Si
hec ꝑmittimtir dicere tria tempo¬
ra: uideo fateorq tria funt. Dicat᷑

Expanded text:
et si non sunt, uideri omnino non et si non sunt, uideri omnino non possunt; sed praedici possunt ex praesentibus, quae iam sunt et uidentur. Tu itaque, regnator creaturae tuae, quis est modus, quo doces animas ea quae futura sunt? docuisti enim prophetas tuos. quisnam ille modus est, quo doces futura, cui futurorum quicquam non est? uel potius de futuris doces praesentia? nam quod non est, nec doceri utique potest. nimis longe est modus iste ab acie mea; inualuit ex me, nec potero ad illum; potero autem ex te, cum dederis tu, dulce lumen occultorum oculorum meorum. Quod autem ura sunt nec praeteritpraesens et futurum. sed fortasse proprie diceretur: tempora sunt tria, praesens de praeteritis, praesens de praesentibus, praesens de futuris. sunt enim haec in anima tria quaedam et alibi ea non uideo, praesens de praeteritis memoria, praesens de praesentibus contuitus, praesens de futuris expectatio. si haec permittimur dicere, tria tempora uideo fateorque, tria sunt. dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
iam ẽ: non futurum s p̃sens ẽ. Cum
ergo uideri dicintur futura. ñ ipsa
que nondum sunt. idest que fatura
fcint: s eorum cause uel signa forsitã
uidentur que iam funt. ideo ñ fut᷑a
s p̃sentia sunt iam uidentibꝰ. ex quubꝰ
fut᷑a predicant᷑ ammo ꝑcepta. Quȩ
rursus conceptiones iam funt. & eas
p̃sentes apud se intuent᷑ qui illa p̃di¬
cant. Loquat᷑ mͥ aliquod exempltm.
tanta rerum numerositas. Intueor
auroram: oeituram solem p̾ntintio.
Quod intueor p̾sens ẽ: quod ꝓnunto
fatitrum. Non sol futurus qr iam
ẽ: s ortus eiꝰ qui nondum ẽ. Tamen
etiam ortum ipstm nͥ animo ima¬
ginarer sicut modo cum id loquor.
ñ eum possem predicere. S nec illa
aurora qtiã in celo indeo solis ortus
ẽ. quãuis eum p̃cedat: nec illa ima¬
ginatio in ammo meo. Que dno
p̃sentia cernunt᷑ ut futurus ille
ante dicatur. futura gͦ nondum
sunt. Et si nondum sc̃. non sunt.

Expanded text:
iam est, non futurum sed praesens est. cum iam est, non futurum sed praesens est. cum ergo uideri dicuntur futura, non ipsa, quae nondum sunt, id est quae futura sunt, sed eorum causae uel signa forsitan uidentur, quae iam sunt: ideo non futura, sed praesentia sunt iam uidentibus, ex quibus futura praedicantur animo concepta. quae rursus conceptiones iam sunt, et eas praesentes apud se intuentur qui illa praedicunt. loquatur mihi aliquod exemplum tanta rerum numerositas. intueor auroram: oriturum solem praenuntio. quod intueor, praesens est, quod praenuntio, futurum: non sol futurus, qui iam est, sed ortus eius, qui nondum est: tamen etiam ortum ipsum nisi animo imaginarer, sicut modo cum id loquor, non eum possem praedicere. sed nec illa aurora, quam in caelo uideo, solis ortus est, quamuis eum praecedat, nec illa imaginatio in animo meo: quae duo praesentia cernuntur, ut futurus ille ante dicatur. futura ergo nondum sunt, et si nondum sunt, non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cam uiera narrant᷑ ex memoria ꝓfe-¬
runt᷑. ñ res ipse que p̃terierunt. s
uerba concepta ex imaginibus ea¬
rum. que in animo uelut uestigia
ꝑ sensus p̃tereundo fixerunt. Ptie¬
ritia qͥppe mea que iam non ẽ in
tempore p̃terito ẽ. quod iam non
ẽ. Imaginem uͦ eius cum eam reco¬
lo & narro. in p̾senti tempore in¬
tueor. qr ẽ. adhuc in memoriamea.
lltram similis sit causa etiam p̃di¬
cendoꝵ futuroꝵ ut rerum quȩ ñ¬
dum sc̃ iam existentes p̃sententur
ymagines: confiteor ds̃ meus nesꝗo.
Illuo sane scio: nos plerumq pre¬
meditari fut᷑as actiones nr̃as. eãq
p̃meditationẽ esse p̾sentẽ: actionẽ
autẽ quã p̃meditamur nondum
ẽẽ qi fut᷑a ẽ. Quam cum aggressi
fuerimꝰ. & quod p̃meditamtr agere
ceꝑimꝰ. tunc erit illa actio: qi tunc
ñ futura s presens est. Quoquomͦ se
itaq habeat archana p̃sentia fatinoꝵ
uiderimsi quod ẽ. ñ potest. Quod ant

Expanded text:
cum vera narrantur, ex memoria profecum vera narrantur, ex memoria proferuntur non res ipsae quae praeterierunt, sed verba concepta ex imaginibus earum, quae in animo velut vestigia per sensus praetereundo fixerunt. Pueritia quippe mea quae jam non est, in tempore praeterito est quod jam non est; imaginem vero ejus cum eam recolo et narro, in praesenti tempore intueor, quia est adhuc in memoria mea. Utrum similis sit causa etiam praedicendorum futurorum, ut rerum quae nondum sunt, jam existentes praesentiantur imagines; confiteor, Deus meus, nescio. Illud sane scio, nos plerumque praemeditari futuras actiones nostras, eamque praemeditationem esse praesentem, actionem autem quam praemeditamur nondum esse, quia futura est; quam cum aggressi fuerimus, et quod praemeditabamur agere coeperimus, tunc erit illa actio, quia tunc non futura, sed praesens est. 24. Quoquo modo se itaque habeat arcana praesensio futurorum, uideri nisi quod est non potest. quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃side mͥ. & rege me. Quisimẽ. qͥ
dicat mͥ ñ e̾e̾ tria tempora. sĩc pueri
didicimus. puerosq doctumꝰ. p̃teri¬
tum. p̃sens. qñ illa duo ñ sunt:
An & ipsa sunt: sed ex aliquo ꝓce¬
dit occulto. qd̃ modo ex futuro sit
p̃sens. & in aliquod recedit occul¬
tum. cũ ex p̃senti sit p̃teritum:
Nam uͥ eauiderunt qui futura
cecinerunt. si nondum sunt: Neq
enim potest ideri id quod nonẽ:
& qͥ narrant p̃terita. ñ utiq nera
narrarent. si animo illa ñ cerneret᷑
Que si nulla essent: cerm omnino
ñ possent. Sunt gͦ & futura &
p̃terita. Sine  me dñe ampliꝰ
querere. Spes mea: non conturbet᷑
intentio mea. Si enim sunt futu¬
ra &o p̃terita: uolo scire uͥ sint. Qd̃
si nondum ualeo: scio tam̃ ubictm
q sunt ñ ibi ea fut ura ee̾ aut p̃te¬
rita s p̾sentia. Nam si & ibi fut᷑a
terita sunt: iam ibi non sunt. llbi¬
cumq gͦ sunt quectmq sunt. ñ
sunt nͥ p̃sentia: quamꝗͣ. preterita

Expanded text:
praeside mihi et rege me. Quisnam est qui praeside mihi et rege me. Quisnam est qui dicat mihi non esse tria tempora, sicut pueri didicimus, puerosque docuimus, praeteritum praesens, quoniam illa duo non sunt? an et ipsa sunt, sed ex aliquo procedit occulto, cum ex futuro fit praesens, et in aliquod recedit occultum, cum ex praesenti fit praeteritum? nam ubi ea uiderunt qui futura cecinerunt, si nondum sunt? neque enim potest uideri id quod non est. et qui narrant praeterita, non utique uera narrarent, si animo illa non cernerent: quae si nulla essent, cerni omnino non possent. sunt ergo et futura et praeterita. Sine me, domine, amplius quaerere, spes mea; non conturbetur intentio mea. si enim sunt futura et praeterita, uolo scire, ubi sint. quod si nondum uque sunt non ea ibi futura esse, aut preterita: sed presentia: nam si ibi futura terita sunt, iam non sunt. Ubicumque ergo sunt, quecumentia. Quanquam praeterita
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc cum adhuc futurum erit.
ñ erit longum. qr quid sit longã.
non dum erit. Si autẽ tẽ erit lon¬
gum. cum ex futuro quod nondũ
ẽ esse iam ceꝑit. & p̾sens facttim
erit. ut possit esse qd longum sio:
um fuꝑioribus  nocibus clamuat.
p̃sens tempas. longum se esse ñ pos¬
se. Et tamen dñe seutimus inter¬
ualla temporum. & comparamꝰ sibi¬
met: & dicimus alia longiora & alia
breuiora. Metimur d̃ qͥnto sit lon¬
guis aut breuitis illud tempꝰ ꝗam
illud. & respondemꝰ duplam esse
hoc nel triplum. illud autẽ sĩplũ:
aut tantũ hoc ẽẽ qͣntam illud.
S p̃tereuntia metimͦ tempora: cũ
sentiendo metim. Preterita uͦ que
iam ñ sunt. aut futura quȩ ñ dum
funt. quisqͥs metiri potesb: nͥ for¬
te audebit quis dicere. mentiri
potest quodñ ẽ: Cũ gͦ preterit.
tempꝰ sentiri & metiri potest cũ
autẽ p̃terierit. qm̃ ñ ẽ: ñ pot est.
Quero pater. ñ asfirmo: deus m̃s

Expanded text:
et tunc adhuc futurum erit, et tunc adhuc futurum erit, non erit longum, quia quid sit longum nondum erit: si autem tunc erit longum, cum ex futuro quod nondum est esse iam coeperit et praesens factum erit, ut possit esse quod longum sit, iam superioribus uocibus clamat praesens tempus longum se esse non posse. Et tamen, domine, sentimus interualla temporum et conparamus sibimet et dicimus alia longiora et alia breuiora. metimur etiam, quanto sit longius aut breuius illud tempus quam illud et respondemus duplum esse hoc uel triplum, illud autem simplum aut tantum hoc esse quantum illud. sed praetereuntia metimur tempora, cum sentiendo metimur; praeterita uero, quae iam non sunt, aut futura, quae nondum sunt, quis metiri potest, nisi forte audebit quis dicere metiri posse quod non est? cum ergo praeterit tempus, sentiri et metiri potest, cum autem praeterieritQuaero, Pater, non affirmo: Deus meus,
Abbreviated transcription (Latin):
dum. uix adumiꝰ diei spatium con¬
tractum ẽ. S discatiamis etiam iꝑ¬
fum: qi nec unis dies totus ẽ. p̃seas.
Nocturnis enĩ & ditirnis horis oĩbꝰ
inginti quatuor explioetur. Quarũ
pͥma. oct̾as futuras habet. nouissi¬
ma p̃teritas: aliqua uͦ int̾iectartim
ante se preteritas. pꝰ se faturas.
Et ipsa una hora fugitiuis. parti¬
culis agitar. Quicqd eiꝰ auolauit
pͣteritum ẽ: quid ei restat futtirũ.
Si quid intelligitar temporis qd
inntllas iam uid in mintitissimas
mon̾itoꝵ partes diuidi possit: id
solum ẽ ꝗtio p̃sens dicattr. Quod
tam̃ ita raptim a futtro in p̃teri¬
tam transuolat: ut nulla mortila
extendatur. Nam si extenditur:
dudit᷑ in p̃teritum. & futurũ.
Presens autẽ: nullum ht̃ spatiũ.
llbi ẽ ergo tempꝰ: quod longuim
dicamus: An faturã: Non qui¬
dem dicimus longam ẽ: ꝙ nondũ
ẽ. quod longum sit. s dicimius. lon¬
gam erit. Quando gͥ erit: Si eñ

Expanded text:
dum, uix ad unius diei spatium condum, uix ad unius diei spatium contractum est. sed discutiamus etiam ipsum, quia nec unus dies totus est praesens. nocturnis enim et diurnis horis omnibus uiginti quattuor expletur, quarum prima ceteras futuras habet, nouissima praeteritas, aliqua uero interiectarum ante se praeteritas, post se futuras. et ipsa una hora fugitiuis particulis agitur: quidquid eius auolauit, praeteritum est, quidquid ei restat, futurum. si quid intellegitur temporis, quod in nullas iam uel minutissimas momentorum partes diuidi possit, id solum est, quod praesens dicatur; quod tamen ita raptim a futuro in praeteritum transuolat, ut nulla morula extendatur. nam si extenditur, diuiditur in praeteritum et futurum: praesens autem nullum habet spatium. ubi est ergo tempus, quod longum dicamus? an futurum? non quidem dicimus: longum est, quia nondum est quod longum sit, sed dicimus: longum erit. quando igitur erit? si enim
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentes esse centum anni. Si enim
pͥmus eoruim annts agitur. ipse p̃¬
sens ẽ. Nonaginta uͦ ob notiem fu¬
turi sunt. o ideo nondum sunt. Si
teritus. alter presens. cet̾i faturi:
atq ita si mediorum quẽlibet cente¬
narii huiꝰ numeri annum p̃sentem¬
posuerimus. ante illum p̃teriti et.
pꝰ illum futari. Quo cirea. centum
aun p̾sentes esse ñ poterunt. llide
saltem utrum qͥ agitur tuus ipse
sit p̃sens. Et enis enim si pͥmus
agitur mensis: futuri sunt ceteri.
Si scd̃s. iam & pͥmus preteriit. &
reliqui ñdum sunt. Ergo nec amniꝰ
cim enimmenses annus ẽ. Quoꝵ qͥ¬
libet untis mensis qͥ agitur. ipse
p̃sens ẽ: cct̾i ante p̃teriti aut fud
quãꝗͣ neq mensis qui agit᷑. ipse p̃¬
sens ẽ. s untis dies. Si pͥmtis. futu¬
ris cet̾is. si notumus. p̃teritis ceteris:
si mediortm quilibet. inter p̃teritos
& futuros. Ecce p̃sens tempus qd̾
sltm inuemielumiꝰ longum appellã¬

Expanded text:
praesentes esse centum anni. Si enim praesentes esse centum anni. Si enim primus eorum annus agitur, ipse praesens est; nonaginta vero et novem futuri sunt, et ideo nondum sunt: si teritus, alter praesens, caeteri futuri. Atque ita si mediorum quemlibet centenarii hujus numeri annum pposuerimus: ante illum praeteriti erunt, post illum futuri. quocirca centum anni praesentes esse non poterunt. uide saltem, utrum qui agitur unus ipse sit praesens. et eius enim si primus agitur mensis, futuri sunt ceteri, si secundus, iam et primus praeteriit et reliqui nondum sunt. ergo nec annus, cim enim menses annus est, quorum quilibet unus mensis, qui agitur, ipse praesens est, ceteri aut praeteriti aut futuri. quamquam neque mensis, qui agitur, praesens est, sed unus dies: si primus, futuris ceteris, si nouissimus, praeteritis ceteris, si mediorum quilibet, inter praeteritos et futuros. Ecce praesens tempus, quod solum inueniebamus longum appellan
Abbreviated transcription (Latin):
longum erit. Dñe dt̃ meus lux mea:
nonne & hic ueritas tua derioebit
hominemt Quod enim longum
fuit p̃teritum tempꝰ cum iam e̾ẽt
p̾ceritum longum fuit. an cum
adhtic p̾sens esset: Tunc enim
poterat esse longum: quando erat
qd̃ esset longumꝰ. Preteritũ uͦ iã
u̾erat. unde nec longũ ẽẽ poterat.
quod omnino ñ erat. Non gͦ dica¬
mus longum fait preteritũ dem¬
ptis. Neq enĩ inueniemꝰ qͥd fa̾t
longum: quando ex qͦ p̃teritum et
ñ ẽ. S dicamus longum fuit illud
p̃sens tempts: qi cum p̃sens esset
longũ erat. Nondum enim p̃terie¬
rat ut ñ esset: & ideo erat quod lon¬
gum esse posset. Postea u̾ quã pre¬
teriit. simul & longum eẽ destitit.
quod esse destitit. Llideamus ergi
anima humana. utrum & presens
tempus possit esse longum. Datã
enim tibi est: sentire moras atq
metiri: quid respondebis michi:
Ancentum anui presentes. longã
tempꝰ ẽ : Llide pͥus utrum possint

Expanded text:
longum erit. domine meus, lux mea, longum erit. domine meus, lux mea, nonne et hic ueritas tua deridebit hominem? quod enim longum fuit praeteritum tempus, cum iam esset praeteritum, longum fuit, an ante, cum adhuc praesens esset? tunc enim poterat esse longum, quando erat, quod esset longum: praeteritum uero iam non erat; unde nec longum esse poterat, quod omnino non erat. non ergo dicamus: longum fuit praeteritum tempus; neque enim inlongum, quando ex quo praeteritum est, non est: sed dicamus, Longum fuit illud praesens tempus; quia cum praesens esset, longum erat. Nondum enim praeterierat ut non esset, et ideo erat quod longum esse posset. Postea vero quam praeteriit, simul et longum esse destitit, quod esse destitit. 19. Videamus ergo, o anima humana, utrum praesens tempus possit esse longum; datum enim tibi est sentire moras atque metiri. Quid respondebis mihi? An centum anni praesentes longum tempus est? Vide prius utrum possint
Abbreviated transcription (Latin):
pus. Et si nichil esset: ñ esset p̃sens
tempꝰ. Dno gͥ illa tempora p̃ceritã
& futurum. quom̃ st̃: quando &. p̃teri¬
tum iam ñ ẽ: & futurũ nondum ẽ.
Presens autẽ si semꝑ esset p̃sens. nec
in p̃teritum transiret: iam ñ esset
temꝑus. s et̾nitas. Si gͦ p̃sens. ut tẽ¬
pus sit. ideo fit. q in p̃teritum tͣnsit.
quomͦ & hoc e̾ẽ dicimus. cui catisa
tit sit. illa ẽ. qua non erit. ut scilicet
non esse : Et tñ dicimis longum
tempus & breue tempꝰ: neq hoc nͥ
de p̃terito aut futuro dicimus. ꝓre¬
teritum tempꝰ longum. uerbi gr̃a
uocamus ante centum annos: fu¬
turtim itidem longum pꝰ centum
annos. Brene autẽ p̃teritũ sic ut
puta dicimus. ante decẽ dies. & bre¬
ue futurtim post dexem dies. Sed
quo pacta longum ẽ. aut breue
qd̃ ñ ẽ: Preteritum enim iam ñ
estoo futurum nondum ẽ. Non
itaq dicamtis longui ẽ. s dicamus
de p̾terito longum fitit. & de fut᷑o

Expanded text:
pus, et si nihil esset, non esset praesens pus, et si nihil esset, non esset praesens tempus. duo ergo illa tempora, praeteritum et futurum, quomodo sunt, quando et praeteritum iam non est et futurum nondum est? praesens autem si semper esset praesens nec in praeteritum transiret, non iam esset tempus, sed aeternitas. si ergo praesens, ut tempus sit, ideo fit, quia in praeteritum transit, quomodo et hoc esse dicimus, cui causa, ut sit, illa est, quia non erit, ut scilicet non esse. Et tamen dicimus longum tempus et breue tempus neque hoc nisi de praeterito aut futuro dicimus. praeteritum tempus longum uerbi gratia uocamus ante centum annos, futurum itidem longum post centum annos, breue autem praeteritum sic, ut puta dicamus ante decem dies, et breue futurum post decem dies. sed quo pacto longum est aut breue, quod non est? praeteritum enim iam non est et futurum nondum est. non itaque dicamus: longum est, sed dicamus de praeterito: longum fuit, et de futuro:
Abbreviated transcription (Latin):
tuis ñ cedit crastino neq succedit
hesterno. Hodiernus cuus et̾nitas.
ideo coet̾num geniusti cai dixisti. ego
hodie genui te. Omna tempora tu
fecisti. & ante omĩa tempora tues:
nec aliquo tempore ñ erat tempus.
Nullo gͦ tempore ñ feceras aliquid.
ꝙi ipsum tempus tu feceras: &
nulla temꝑora tͥ coet̾na sunt: qr ta
ꝑmanes. At illa si ꝑman̾ent: ñ ee̾nt
tempora. Quid enim ẽ tempus:
Quis hoc facile breuiterq explica¬
terit: Quis hoc ad uerbum de illo
ꝓferendum nel cogitatione compre¬
henderit: Quid ã familarits o .Ø.
notius in loquendo cõmemoramus quã
temp̃: Et intelligitis utiq cumid
loquim̾᷑: intelligimnus ẽ cum alio lo¬
quente id audiamus. Quid ẽ gͦ tempꝰ:
Si nemo ex me querat scio: si querẽti
explicare uelim. nescio. fidenter tñ
dico scire me. quod si nichil preteri¬
rent: ñ esset p̃teritũ tempꝰ. & si ni¬
chil aoueniret: ñ esset futtrã tem¬

Expanded text:
tuus non cedit crastino; neque enim succedit tuus non cedit crastino; neque enim succedit hesterno. hodiernus tuus aeternitas: ideo coaeternum genuisti, cui dixisti: ego hodie genui te. omnia tempora tu fecisti et ante omnia tempora tu es, nec aliquo tempore non erat tempus. Nullo ergo tempore non feceras aliquid, quia ipsum tempus tu feceras. et nulla tempora tibi coaeterna sunt, quia tu permanes; at illa si permanerent, non essent tempora. quid est enim tempus? quis hoc facile breuiterque explicauerit? quis hoc ad uerbum de illo proferendum uel cogitatione conprehenderit? quid autem familiarius et notius in loquendo conmemoramus quam tempus? et intellegimus utique, cum id loquimur, intellegimus etiam, cum alio loquente id audimus. quid est ergo tempus? si nemo ex me quaerat, scio; si quaerenti explicare uelim, nescio: fidenter tamen dico scire me, quod, si nihil praeteriret, non esset praeteritum tempus, et si nihil adueniret, non esset futurum tem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗtã fuissent: Cum ergo sis oꝑator
omnitim temporum. si finit aliqaod
tempuis anteqͣ faceres celum & t̾rã:
cur dicit᷑ qd̾ ab oꝑe cessabas: Ioipsã
enim tempus tufeceras. nec p̃terire
potuerunt tempora. anteqͣ faceres
tempora. Si autẽ ante celum & t̾rã
nullam erat tempus: car querit᷑.
qͥd tc̃ facielas: Non enim erat tẽ.
uͥnon erat tempus: nec ta tempore
tempora p̃cedis. Alioquin ñ omina
tempora p̃cederes. S precedis omĩa
tempoia preterita: celsitudine sẽꝑ
p̃sentis. ct̾nitatis. Et suꝑas omĩi
fut᷑a. qies illa fatura funt: o cam
uenerint. p̃terita erunt: tu antẽ
idem ipse es. & anni tui ñ deficiet̃.
Anni tui. nec eunt nec ueniunt:
onines uemant anni ttu om̃s simtil
stant: qm̃ stant. nec euntes a uenien¬
tibus excludunt᷑. qi ñ transeant. Isti
autẽ nr̃i omnes eunt cam omnes
ñerunt. Anni tui dies unis. & dies
tuus ñ cotidie s hodie: qi hodiernus

Expanded text:
quam fuissent? Cum ergo sis operator quam fuissent? Cum ergo sis operator omnium temporum, si fuit aliquod tempus antequam faceres coelum et terram, cur dicitur quod ab opere cessabas? Idipsum enim tempus tu feceras, nec praeterire potuerunt tempora, antequam faceres tempora. si autem ante caelum et terram nullum erat tempus, cur quaeritur, quid tunc faciebas ? non enim erat tunc, ubi non erat tempus. Nec tu tempore tempora praecedis: alioquin non omnia tempora praecederes. sed praecedis omnia praeterita celsitudine semper praesentis aeternitatis et superas omnia futura, quia illa futura sunt, et cum uenerint, praeterita erunt; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. anni tui nec eunt nec ueniunt: omnes ueniant. anni tui omnes simul stant, quoniam stant, nec euntes a uenientibus excluduntur, quia non transeunt: isti autem nostri omnes erunt, cum omnes non erunt. anni tui dies unus, et dies tuus non cotidie, sed hodie, quia hodiernus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nescio: quã illad unde irridct᷑
qr alta int̾rogauit: & landat᷑ qͥ fal¬
sa respondit. S dico te deuis nr̃
omnis creature creatorem: & si ce¬
li & t̾rȩ nomine omnis creatura
intelligitur. audent̾ dico. anteqͣ
faceret deus cebum & t̾ram. non
faciebat aliquid. Si enim faciebt:
qͥd nͥ creatatam faciebut: Et uti¬
nam fic sciam quicqͥd utiliter scire cu¬
pio: quemadmodum scio quod nuilla
sichait cpeat̾a. anteꝗͣ. fieret ulla crea
gitur ꝑ ymagines retro temporum.
& te deum onimpotentẽ & omina¬
creantem. & omnia tenentem. celi cy
terre artificem ab oꝑe tanto anteqͣ.
d fatceres ꝑ innumerabilia scła ces¬
sisse mirat᷑: eiugilet atq attendat qri
filsa miratur. Nam unde poterat̾
innumerabilia scła preterire que iꝑse
ñ feceras: cum sis omniũ sclõꝵ auctor
& conditor : Aut que tempora fuis¬
sent finssint. que abste condita ñ es¬
sent: Auit qnomͦ preterirent. si nũ¬

Expanded text:
quod nescio; quam illud unde irridetur quod nescio; quam illud unde irridetur qui alta interrogavit, et laudatur qui falsa respondit. Sed dico te, Deus noster, omnis creaturae creatorem. Et si coeli et terrae nomine omnis creatura intelligitur; audenter dico, Antequam faceret Deus coelum et terram, non faciebat aliquid: si enim faciebat, quid nisi creaturam faciebat? Et utinam sic sciam, quidquid utiliter scire cupio, quemadmodum scio quod nulla fiebat creatura, antequam fieret ulla creatgatur per imagines retro temporum, et te Deum omnipotentem et omnicreantem et omnitenentem, coeli et terrae artificem, ab opere tanto, antequam id faceres, per innumerabilia saecula cessasse miratur; evigilet atque attendat, quia falsa miratur. Nam unde poterant innumerabilia saecula praeterire, quae ipse non feceras, cum sis omnium saeculorum auctor et conditor? aut quae tempora fuissent quae abs te condita non essent? aut quomodo praeterirent, si nun
Abbreviated transcription (Latin):
ut paulalum stet. & patilulum ra-¬
prat splendorem. semꝑ stantis et̾mta¬
tis: o comparet cum temporibus ntĩ.¬
quã stantibꝰ. & uideat esse in compabi¬
lem. & uideat longum demptis. nͥ ex
multis p̃tereuntibꝰ motib qͥ simul ex¬
tẽdi ñ posst̃. lõgũ ñ fieri:ñ aũ p̃terire
tũesse p̃sens. & uideat omne p̃teritũ
ꝓpelli ex futuro. & omne futurum
ex p̃terito consequi. & omne p̃teritã
ac faiturum ab eo qui semꝑ ẽ p̃sens.
creari ęx currere : Quis tenebit coe
hominis. ut stet & uideat. quomͦ stanᷤᷤ
dictet futura & p̃terita tempora.
nec fut᷑a nec p̾terita et̾nitas:
Nuiqͥd mantis mea ualet hoc:
aut manus oris mei ꝑ loquelas agit
dicenti. quid faciebat deus anteꝗͣ fa¬
ceret celum & t̾ram: respondeo. non
illud quod quidam respondisse ꝑhibe¬
E iocuilarit eludens questionis uio¬
lentiam. Alta in qͥt scrutantibus.
gehennas parabat. Alind ẽ uidere.
aliud ẽ ridere: hec ñ respondeo. Li¬
bentius enim responderim nescio.

Expanded text:
ut paululum stet, et paululum rapiat splendorem semper stantis aeternitatis, et comparet cum temporibus nunquam stantibus, et videat esse incomparabilem; et videat longum tempus, nisi ex multis praetereuntibus motibus, qui simul extendi non possunt, longum non fieri; non autem praeterire totum esse praesens: et videat omne praeteritum propelli ex futuro, et omne futurum ex praeterito consequi; et omne praeteritum ac futurum ab eo quod semper est praesens, creari et excurrere? Quis tenebit cor hominis, ut stet, et videat quomodo stans dictet futura et praeterita tempora, nec futura nec praeterita aeternitas? Numquid manus mea valet hoc, aut manus oris mei per loquelas agit dicenti, Quid faciebat Deus antequam faceret coelum et terram; respondeo non illud quod quidam respondisse perhibetur joculariter, eludens quaestionis violentiam: Alta, inquit, scrutantibus gehennas parabat. Aliud est videre, aliud ridere; haec non respondeo. Libentius enim responderim, Nescio,
Abbreviated transcription (Latin):
ium meã que memoria uocat᷑. uo¬
lens te attingere unde attingipo.
enim memoriã & pecora & aues. Alio¬
qͥn ñ cubilia indos ue repeteret:
ñ alia multa quib assuescunt. Ho¬
q enim & assuescere tialerent ulł
rebuis: nͥ ꝑ memorram. Cransibogͦ
& memoriã. ut attingam eũ qͥ se pa¬
ranit me a quadrupedibꝰ: & uola¬
tilibus celi sapientiorem me fecit.
meã te inuenio: immemor tui sum.
Et quomͦ iam intentã te: si memor¬

Expanded text:
vim meam, quae memoria vocatur, vovim meam, quae memoria vocatur, volens te attingere unde attingi potenim memoriam et pecora et aves, alioquin non cubilia nidosve repeterent, non alia multa quibus assuescunt, neque enim et assuescere ualerent ullis rebus nisi per memoriam. transibo ergo et memoriam, ut attingam eum, qui separauit me a quadrupedibus et uolatilibus caeli sapientiorem me fecit. meam te inuenio, inmemor tui sum. et quomodo iam inueniam te, si memo
Abbreviated transcription (Latin):
Nescio quid horrendum ds̃
meus ꝓftindei & infinita multipli¬
citas: o hoc animꝰ ẽ. &. hoc ego ip¬
se sum. Qͥd ergo sum ds̃ mens:
Que nat̾a sum: llaria multimo¬
da uita. o iinensa uehem̃ter. Ec¬
ce in memoriȩ meẽ campis. & antͥs.
& car̾inis. iniimerabilibꝰ atq ir¬
ntim̾abilit̾ plenis innumerabiliũ re.¬
rum generibts. fie ꝑ ymagines sit̃
omnitm corporum. fine ꝑ p̃sentiam
sic artium. sine ꝑ nescio quas notio.
nes uel notationes fic̃ affectionum
amini: quas ob cũ aniniꝰ ñ patit᷑ me¬
morra tenet. cum in animo sit qͥcqͥd
ẽ in memoria: ꝑ hec omĩa discurro
& uolito bac atq illac: penetro o̾s
qͣntum possum oe finis nusꝗͣ. Tan¬
ta uisẽ. memorie: tanta ius ẽ in ho¬
mine uitiente mortalit̾. Qͥd gͥ agã:
bo & hanc tum meam q̃ memoria
uocat᷑: tͣnsibo eam ut ꝑtendam ad te
dulce lumen. Qs dicis michi : Ecce
ego ascendens ꝑ aninũ meũ ad te.
qui desuꝑ mͥ manes. tͣnsibo o istam

Expanded text:
nescio quid horrendum, deus nescio quid horrendum, deus meus, profunda et infinita multiplicitas; et hoc animus est, et hoc ego ipse sum. quid ergo sum, deus meus? quae natura sum? uaria, multimoda uita et inmensa uehementer. ecce in memoriae meae campis et antris et cauernis innumerabilibus atque innumerabiliter plenis innumerabilium rerum generibus siue per imagines, sicut omnium corporum, siue per praesentiam, sicut artium, siue nes vel notationes, sicut affectionum animi; quas et cum animus non patitur, memoria tenet, cum in animo sit quidquid est in memoria: per haec omnia discurro et volito; hac illac penetro etiam quantum possum, et finis nusquam; tanta vis est memoriae, tanta vitae vis est in homine vivente mortaliter! Quid igitur agam, bo et hanc vim meam quae memoria vocatur, transibo eam ut pertendam ad te, dulce lumen. Quid dicis mihi? Ecce ego ascendens per animum meum ad te qui desuper mihi manes. Transibo et istam
Abbreviated transcription (Latin):
cum eam memini: Quo pacto &
hoc dicam. qͥndoqͥdem cum impri-¬
mit᷑ rei cuiꝰ ẏmago in memoria:
pͥus necesse ẽ. ut ad sit res ipsa. tiñ
illa ymago possit impͥmi: Sic enĩ
carthaginis memini. sic omniũ locoꝵ
qͥbus int̾fui. sic facies hominũ qͣs
indi & ceteroꝵ sensinĩ nuntiata: sic
iꝑsiuus corporis salutẽ siue dolorem.
Cum p̃sto essent ista: cepio ab eis
imagines memoria: quas intuerer
p̃sentes. & retractarẽ animo cũ illa
& absentia reminiscerer. Si gͦ per
ymaginem suã ñ ꝑ seipsam in me.¬
moria tenet᷑ oblituo: ipsa utiq ad¬
erat ut eiꝰ ẏmago caꝑct᷑. Ctm aut̃
adesset. quomͦ ymaginẽ suam in me-¬
moria conscribebat. quando id etiã
quod iam notatũ inuenit p̾sentia
fria delet oblituo: Et tamen quo¬
cumq mͦ licet fit modus iste inc̃õ.¬
prehensibilis & mexplicabilis. õs
ipsam oblutionẽ meminisse mecer¬
tus suim: qua id meminerimꝰ obrui¬
tur. Magna ista uis ẽ. memorie.

Expanded text:
cum cum hoc dicam, quandoquidem cum imprimitur rei cujusque imago in memoria, prius necesse est ut adsit res ipsa unde illa imago possit imprimi? Sic enim Carthaginis memini, sic omnium locorum quibus interfui, sic facies hominum quas vidi, et caeterorum sensuum nuntiata, sic ipsius corporis salutem sive dolorem. Cum praesto essent ista, cepit ab eis imagines memoria quas intuerer praesentes, et retractarem animo cum illa et absentia reminiscerer. Si ergo per imaginem suam non per seipsam in memoria tenetur oblivio, ipsa utique aderat ut ejus imago caperetur. Cum autem adesset, quomodo imaginem suam in memoria conscribebat, quando id etiam quod jam notatum invenit, praesentia sua delet oblivio? Et tamen quocumque modo, licet sit modus iste incomprehensibilis et inexplicabilis, etiam ipsam oblivionem meminisse me certus sum, qua id quod meminerimtur. Magna uis est memoriae,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑ ñ ꝑ seipsam inesse memo¬
rie. cũ eam meminimꝰ. s ꝑ imagiẽ
suam: q si ꝑ seipsam p̃sto esset obli¬
uio. ñ ut meminissemꝰ s ut obliuis¬
ceremur efficeret: Et hoc quis
tandem indagabit: Qͥs comp̃hen¬
det quomͦ sit: Ego certe dñe la¬
boro hic. & laboro in meipso: factꝰ
sum mͥ t̾ra difficuiltatis & fudor
nimii. Neq enim nc̃ scrutam᷑ pla¬
gas. celi aut syderũ int̾ualla diie¬
timur: uel terrȩ libramen q̃rmꝰ.
Ego sum qͥ memini. ego animꝰ. ñ
ita mirt̃i si a me longe ẽ. qͥcqͥd ego¬
ñ sum. Quid autẽ ꝓpinquius me.
ipso mͥe. Et ecce memorie mẽȩ uis
ñ cõprehenditur a meicum ipsum
me ñ dicã p̃ter illam. Qd enin
dicturus sum: qñ mͥ certũ est
meminisse me obliionẽ: An
uonem in memoria mea: ut non
oblitiscar: lltrumq absurdis¬
simũ ẽ. Qd̃ illud terciũ: quo pac¬
to dicam ymaginẽ obliuionis tene¬
ri memoria mea. ñ ipsam oblituopẽ

Expanded text:
intellegitur non se per ipsam inesse memointellegitur non se per ipsam inesse memoriae, cum eam meminimus, sed per imaginem suam, quia, si per se ipsam praesto esset obliuio, non ut meminissemus, sed ut obliuisceremur, efficeret? et hoc quis tandem indagabit? quis conprehendet, quomodo sit? Ego certe, domine, laboro hic et laboro in me ipso: factus sum mihi terra difficultatis et sudoris nimii. neque enim nunc scrutamur plagas caeli aut siderum interualla demetimur uel terrae libramenta quaerimus: ego sum, qui memini, ego animus. non ita mirum, si a me longe est quidquid ego non sum: quid autem propinquius me ipso mihi? et ecce memoriae meae uis non conprehenditur a me, cum ipsum me non dicam praeter illam. quid enim dicturus sum, quando mihi certum est meminisse me obliuionem? anuionem in memoria mea, ut non obliuiscar? utrumque absurdissimum est. quid illud tertium? quo pacto dicam imaginem obliuionis teneri memoria mea, non ipsam obliuionem,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sto ẽ. Nomino memoriã: & agnosco
qd̾ nomino. Et uͥ agnosco: nisi in
ipsa memoria: Num &o ipsa ꝑ yma¬
gienstrã sͥ ad est: acñ ꝑ se ipsam:
Qd cum oblituonem nomino: atq
itidem agnosco quod nomino. inde
agnosd̾em. nͥ meminisseme Noneun
dem sonum nominis dico: s rem ꝙͣ
significat. Quã si oblitus e̾ẽm. quid
ille ualeret sonus. agnoscere utiq
ñ ualerem. Ergo cum memoriam
memini. ꝑ seipsam sͥ p̃sto ẽ. ipsa me¬
moria. cũ uͦ memini oblicuonẽ. &
memoria p̃sto ẽ & oblimio. Memoria
qͥ meminerim: oblitno qua ñ memi¬
nerim. S qͥd ẽ oblituo. nͥ pͥuatiome¬
morie: Quomͦ gͦ ad est ut eam me¬
minerim. quando cũ ad est meminis.¬
se ñ possume. Ant sigtod meniiniinꝰ
memoria retinemꝰ. oblimonẽ autem
nͥmeminissemꝰ nequaꝗͣ possemꝰ audi¬
to isto nomine rem qtiȩ illo signifi¬
catur agnosc̾e̾: menoria retinetur
oblno. Adest gͦ ne obliuiscamͣ. q̃
cum adest obliuiscim. An ex hoc

Expanded text:
praesto est. nomino memoriam et agnosco praesto est. nomino memoriam et agnosco quod nomino. et ubi agnosco nisi in ipsa memoria? num et ipsa per imaginem suam sibi adest ac non per se ipsam? Quid, cum obliuionem nomino atque itidem agnosco quod nomino, unde agnosco rem, nisi meminissem? non eundem sonum nominis dico, sed rem quam significat; quam si oblitus essem; quid ille valeret sonus, agnoscere utique non valerem. Ergo cum memoriam memini, per seipsam sibi praesto est ipsa memoria: cum vero memini oblivionem, et memoria praesto est et oblivio; memoria qua meminerim, oblivio quam meminerim. Sed quid est oblivio, nisi privatio memoriae? Quomodo ergo adest ut eam meminerim, quando cum adest meminisse non possum? At si quod meminimus memoria retinemus, obliuionem autem nisi meminissemus, nequaquam possimus audito isto nomine rem, quae illo significatur, agnoscere, memoria retinetur obliuio. adest ergo, ne obliuiscamur, quae cum adest, obliuiscimur. an ex hoc