comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orum. cum adhuc hierus alem ha¬
bitarctur. & esselopulenta. ipsa&
urbes incircuitu eius. & ad austrũ
& in campestribus habitaretura
Et factum est uerbum dñi ad rac¬
chariam dicens. Hec dicit dñs exti¬
cituum dicens. Iudicium uerum
iudicate . & miscdiam & miseratio¬
nes facite unusquisq cum fratre
suo. & uiduam & pupillum. & ad
uenam. & pauperem nolite calum¬
niari. & malumuir fratrisuonon
cogitet in corde suo. Et noluerunt
adtendere. & uerterunt scapulam
recedentem. & aures suas adgra¬
uauerunt ne audirent. & cor siu¬
um posuerunt ut adamantem ne
audirent legem . & uerba quat i¬
sit dñs exercituum in spũ scõ pẽs
manum prophetarum priorum
Et facta est in dignatio magial
qnoexercituum. & factum est sicut
pcutus est : & non audierunt Sic
at dñs exercituum. Et dispersi
cos ꝑomnia regna quae nesciua
& terra desolata est ab eis coquod
nonesset transiens & reuertens. &
posucrunt terram desiderabilem

Expanded text:
orum cum adhuc Hierusalem haorum cum adhuc Hierusalem habitaretur et esset opulenta ipsa et urbes in circuitu eius et ad austrum et in campestribus habitaretur et factum est verbum Domini ad Zacchariam dicens haec ait Dominus exercituum dicens iudicium verum iudicate et misericordiam et miserationes facite unusquisque cum fratre suo et viduam et puvenam, et pauperem nolite calumniari: et malum vir fratri suo non cogitet in corde suo. Et noluerunt attendere, et verterunt scapulam recedentem, et aures suas aggravaverunt, ne audirent. Et cor suum posuerunt ut adamantem, ne audirent legem, Et verba quae misit Dominus exercituum in spiritu suo per manum prophetarum priorum, et facta est indignatio magna a Domino exercituum; Et factum est sicut locutus est, et non audierunt: sic cit Dominus exercituum. Et dispersi eos per omnia regna quae nesciunt, et terra desolata est ab eis, eo quod non esset transiens et revertens, et posuerunt terram desiderabilem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul sunt uenient & aedificabunt
in templo dñi. & scietis quia dñs
exercituum misit me aduos. Erit
autemhoc: si auditu audieritis
uocem dñi dĩuñ. Ft̃ faltum est
in anno quarto darii regis. factum
est uerbum dnĩ ad ⁊ acchariam in
quarta mensis nom. qui est casleu
Et miscrunt addomum dĩ sarasar
& rogomelech: & uiriqui erant
cum eo ad deprȩcandam faciem
dñi : ut dicerent sacerdotib domꝰ
dñi exercituum. & ꝓphetis loquen¬
tes. Numquid flendum mihi ẽ
imense quinto. ul sc̃ificare de
debeo sicuti feciiam multis annis
Et faccum est uerbum dñi exereidui
ad medicens. Ioquere ad onma
populum terrae & ad sacerdo res
dicens. Cumiciunaretis & pim¬
geretis in quinto & in septimo per
hos septuaginta annos. numquo
ieiuniumieiun astis mihie Ep
cum comederctis & biberetis.
num quid non uobis comedistis.
& uobis metipsis bibistis: Num¬
quidnon sunt uerba quae locu¬
tus est dñs in manu ꝓphetarum pri¬

Expanded text:
procul sunt venient et aedificabunt procul sunt venient et aedificabunt in templo Domini et scietis quia Dominus exercituum misit me ad vos erit autem hoc si auditu audieritis vocem Domini Dei vestri et factum est in anno quarto Darii regis factum est verbum Domini ad Zacchariam in quarta mensis noni qui est casleu et miserunt ad domum Dei Sarasar et Rogomelech et viri qui erant cum eo ad deprecandam faciem Domini ut dicerent sacerdotibus domus Domini exercituum et prophetis loquentes numquid flendum mihi est in mense quinto vel sanctificare me debeo sicuti feci iam multis annis et factum est verbum Domini exercituum ad me dicens loquere ad omnem populum terrae et ad sacerdotes dicens cum ieiunaretis et plangeretis in quinto et septimo per hos septuaginta annos numquid ieiunium ieiunastis mihi et cum comedistis et cum bibistis numquid non vobis comedistis et vobismet ipsis bibistis numquid non sunt verba quae locutus est Dominus in manu prophetarum pri
Abbreviated transcription (Latin):
bant ire & discurrere ꝑ omnem
terram. Et dixit. Ite. peram¬
bulate terram. Et pambulaue¬
runt terram. Et uocauit me.
& locutus ẽ ad medicens. Ecce
qui egrediuntur in terram aqui¬
lonis. requiescere fecerunt spiri¬
atum meum in terra aquilonis.
Et faꝗtum ẽ uerbum dñi ad me
dicens. Sumea transmigratione ab
boldai & atobai & abidai. & ue¬
mes tu in die illa & in trabis domũ
iosiae filii sophoniae : qui uenert̃
de babylone: & sumes argentum
& aurum & facies coronas. & po¬
nes in capite hicsu filii iosedechsa
cerdotis magni. & loqueris ad
eum dicens. Haec dicit dñs exer¬
cituum dicens Ecce uir oriens
nomen cius. & subter eum oriet᷑
Et aedificabit templum dno. &
ipse extruet templd̃ dño. & ipse
portabit gloriam. & sedebit &
dominabitur suꝑ filio suo. Et
erit sacerdos suꝑ solio suo. & con¬
silium pacis erit inter illos duos
Et coronȩ erunt helem & tobiae
& idaiae. & henfilio sophoniae
memoriale intemplo dñi. Et qui

Expanded text:
bant ire et discurrere per omnem bant ire et discurrere per omnem terram. Et dixit: Ite, perambulate terram: et perambulaverunt terram. Et vocavit me, et locutus est ad me, dicens: Ecce qui egrediuntur in terram aquilonis, requiescere fecerunt spiritum meum in terra aquilonis. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Sume a transmigratione, ab Holdai, et a Tobia, et ab Idaia; Et venies tu in die illa, et intrabis domum Josiae, filii Sophoniae, qui venerunt de Babylone. Et sumes argentum, et aurum: et facies coronas, et pones in capite Jesu, fis magni; et loqueris ad eum, dicens: Haec ait Dominus exercituum, dicens: Ecce vir oriens nomen ejus: et subter eum orietur, et aedificabit templum Domino. Et ipse exstruet templum Domino: et ipse portabit gloriam, et sedebit, et dominabitur super solio suo: Et erit sacerdos super solio suo, et consilium pacis erit inter illos duos. Et coronae erunt Helem, et Tobiae, et Idaiae, et Hen, filio Sophoniae, memoriale in templo Domini. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
e mulieres egredientes. & spiritꝰ
mnalis earum. Et habebant alas
quasi alas milui. & leuauerunt
imphoram inter terram & cȩlũ
Et dixi ad angelum qui loquebatur
inme. Quo iste deferunt anpho¬
ram: Et dixit ad me. Vt ac¬
dificetur ei domus in terra senna¬
ar. & stabiliatur & ponatur ibi
suꝑbasi sua Ft̃ cdnuersus sum :¬
& leuaui oculos meos & uidi Et
ecce quattuor quadrigę egredi¬
entes de medio duorum montiũ.
& montes: montes aerei. Inquad¬
riga prima: equi rufi. Et in quad
riga secunda: equi nigri. Et in
quadriga tertia: equi albi Et in
quadriga quarta: equi uarii for¬
lum quiloquebatur in me: Quid
sunt haec domine mi: Et res¬
pondit angelus & ait ad me. Isti
sunt quattuor uenti cęli. qui egre¬
diuntur ut stent coram domina
tore omnis terrae. In quoerant
equinigri: egrediebantur inter¬
ram aquilonis. & albi egressi st̃
post eos. & uarii egressi sunt ad
terram austri. Qui autem erant
robustissimi: exierunt & quere¬

Expanded text:
ae mulieres egredientes, et spiritus ae mulieres egredientes, et spiritus in alis earum, et habebant alas quasi alas milvi: et levaverunt amphoram inter terram et coelum. Et dixi ad angelum, qui loquebatur in me: Quo istae deferunt amphoram? Et dixit ad me; Ut aedificetur ei domus in terra Sennaar, et stabiliatur, et ponatur ibisuper basem suam et conversus sum et levavi oculos meos et vidi et ecce quattuor quadrigae egredientes de medio duorum montium et montes montes aerei in quadriga prima equi rufi et in qriga secunda, equi nigri; et in quadriga tertia, equi albi; et in quadriga quarta, equi varii forlum qui loquebatur in eo: Quid sunt haec, Domine mi? respondit angelus: Isti sunt quatuor venti coeli, qui egrediuntur ut stent coram Domtore omnis terrae. In qua erant equi nigri, egrediebantur in terram aquilonis: et albi egressi sunt post eos: et varii egressi sunt ad terram austri. Qui autem erant robustissimi, exierunt, et quaere
Abbreviated transcription (Latin):
Euolumen uolans. Et dixit
ame. Quid tuuides : Et dixi
ꝓ uideo uolumen uolans. longi¬
udo cius uiginti cubitorum. &
atudo eius decem cubitorum
dicit adme. Haec est maledic¬
no quac egreditur suꝑ faciem uni¬
uesae terrae: quia omnis fur sicut
pi scriptum est iudicabitur & om¬
is iurans exhoc similiter iudicabi¬
air Educam illud dicit dñs
gercituum. & ueniet addomum
suris & ad domum iurantis in no¬
nine meomendaciter. & commo¬
sabitur in medio domus cius. &
consumet eum & ligna eius. & la
pides eius. Et̃ cegessus ẽ angelus
quiloquebatur ime: & dixit ad
mne I eua oculos tuos. & uide qið
est hoc quoa egreditur. Et dixi
Iuidnamest: Et ait. Hȩc ẽ an¬
phora egrediens. Et dixit hic
est oculus eorum in uni uersa ter¬
rai Et ecce talentum plumbi
portabatur. & ecce mulier una se¬
dens in medio amphore. Et dixit
Iacc est impietas. Et piecit eam
inmedio amphorę. & misit mas¬
samplumbeam in os eius. Et le¬
uauioculos meos. & uidi & ecce du¬

Expanded text:
et dixit ad me quid tu vides et dixi ego video volumen volans longitudo eius viginti cubitorum et latitudo eius decem cubitorum et dixit ad me haec est maledictio quae egreditur super faciem omnis terrae quia omnis fur sicut ibi scriptum est iudicabitur et omnis iurans ex hoc similiter iudicabitur educam illud dicit Dominus exercituum et veniet ad domum furis et ad domum iurantis in nomine meo mendaciter et commorabitur in medio domus eius et consumet eam et ligna eius et lus, qui loquebatur in me: et dixit ad me: Leva oculos tuos, et vide quid est hoc, quod egreditur. Et dixi: Quidnam est? Et ait; Haec est amphora egrediens: Et dixit: Haec est oculus eorum in universa terra. Et ecce talentum plumbi portabatur, et ecce mulier una sedens in medio amphorae. Et dixit: Haec est impietas. Et projecit eam in medio amphorae, et misit massam plumbeam in os ejus. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce du
Abbreviated transcription (Latin):
infaeno: & deuorabunt addextrã
& ad sinistram. om̃s populos in cir¬
cutu. Et habitabitur hierus alẽ:
rursumin loco suo in hicrus alem.
t saluabit dñs tabernacula iuida
sicut in principio: ut non magnifi¬
a glorietur domus dauid : & gła
babitantium hicrus alem contra
uidam. Indicilla ꝓreget dñs habita¬
tores merusalem. Et erii qui offen

Expanded text:
in faeno et devorabunt ad dextram in faeno et devorabunt ad dextram et ad sinistram omnes populos in circuitu et habitabitur Hierusalem rursum in loco suo in Hierusalem et salvabit Dominus tabernacula Iuda sicut in principio ut non magnifice glorietur domus David et gloria habitantium Hierusalem contra Iudam in die illo proteget Dominus habitatores Hierusalem et
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluet. Opastor& idolum
derelinquens gregem: gladius
uoer brachiumcius. & super oculum
ꝗferumcius. Orachium cius aridi¬
t sic cabitur : & oculus dexter mꝰ
gnebrescens obscurabitur. Qñils
acbi dñi suꝑisrahel. Dixit dñs
ecendens cęlum & fundans terram:
& singens spiritum hominis in co.
ae ego ponam hierus alem super¬
iminare crapulac omnibus popu¬
is incircuitu: sed & uida erit in pͦos¬
ione contraherus alem. Et
ent indic illa. ponam hierus alem
upidem oneris cunctis populis
Imnes quileuabunt eam concisio¬
ne lacerabuntur: & colligentur
ad uersus eam omnia regna terrȩ
ndie illa dicit dñs ꝑcutiam omnẽ
cquum instupore: & ascensorem
cius inamentia . Et super domũ
uda aperiam oculos ieos: & om¬
nemequum populorum ꝑcutiam
aecitate. Et dicent duces iuda in
corde suo. Confortentur mihi
habitatores hierus alem: in dño ex¬
erentuum dõ eorum. In die illo po¬
nam duces uida sicut caminum ig¬
nis in lignis. & sicut fac emignis

Expanded text:
dissolvet. O pastor, et idolum, dissolvet. O pastor, et idolum, derelinquens gregem: gladius super brachium ejus, et super oculum dextrum ejus: Brachium ejus ariditate siccabitur et oculus dexter eius tenebrescens obscurabitur onus verbi Domini super Israhel dixit Dominus extendens caelum et fundans terram et fingens spiritum hominis in eo ecce ego ponam Hierusalem superliminare crapulae omnibus populis in circuitu sed et Iuda erit in obsidione contra Hierusalem et erit in die illa ponam Hierusalem lapidem oneris cunctis populis omnes qui levabunt eam concisione lacerabuntur et colligentur adversum eam omnia regna terrae in die illa dicit Dominus percutiam omnem equum in stuporem et ascensorem eius in amentiam et super domum Iuda aperiam oculos meos et omnem equum populorum percutiam in caecitate et dicent duces Iuda in corde suo confortentur mihi habitatores Hierusalem in Domino exercituum Deo eorum in die illo ponam duces Iuda sicut caminum ignis in lignis et sicut facem ignis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuod succiditur succidatur : & rel¬
qui uorent unus quisq carnempr¬
ximisui. Et tuli uirgam meam
quae uocabatur decus: & abscd
eam ut irritum facerem foedus me¬
um. quod ꝑcussi cum omnibus po¬
pulis: & irritum deductum est in
die illa Et cognouerunt sic pau¬
peres gregis qui custodiunt mihi
quia uerbum dñi est : & dixi ad cos
Si bonum est in oculis ur̃is afferte
mercedem meam: & si non. quiesci¬
te. Et appenderunt mercedem
meam triginta argenteos. Et
quo ad preciatus sum ab eis & tuli
triginta argenteos. & ꝓieciillos
in domodñi ad statuarium: & pre¬
cidi uirgam meam secundam quȩ̨
appellabatur funiculus. ut dissol¬
uerem germanitatem inter iudã
& israhel Et dixit dñs ad me
Adhuc sume tibi uasa pastoris stul¬
ti: quia ecce ego suscit abo pasto¬
rem interra. qui derelicta non ui¬
sitabit: dispersum non queret: &
contritum non sanabit: & id quod
stat non enutriet. Carnes pingu¬
um comedet: & ungulas corum

Expanded text:
quod succiditur, succidatur: et relquod succiditur, succidatur: et reliqui devorent unusquisque carnem proximi sui. Et tuli virgam meam, quae vocabatur Decus: et abscidi eam, ut irritum facerem foedus meum, quod percussi cum omnibus populis. Et in irritum deductum est in die illa: et cognoverunt sic pauperes gregis, qui custodiunt mihi, quia verbum Domini est. Et dixi ad eos: Si bonum est in oculis vestris, afferte mercedem meam, et si non, quiescite. Et appenderunt mercedem meam triginta argenteos. Et quod appretiatus sum ab eis. Et tuli triginta argenteos, et projeci illos in domum Domini ad statuarium. Et praecidi virgam meam secundam, quae appellabatur Funiculus, ut dissolverem germanitatem inter Judam et inter Israel. Et dixit Dominus ad me: Adhuc sume tibi vasa pastoris stulti. Quia ecce ego suscitabo pastorem in terra, qui derelicta non visitabit, dispersum non quaeret, et contritum non sanabit, et id quod stat non enutriet, et carnes pinguium comedet, et ungulas eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Tuila abies quia cȩcidit cedrus:
quoniam magnifici uastati sunt.
U lulate quercus basan: quoniam
succisus est saltus munitus. Tox
ululatus pastorum: quia uastata
est magnificentia eorum. Uoxru¬
gitus leonum: quoniam uastata c̃
superbia iordanis. Haec dicit dñs
ãs meus. Pasce pecora occisionis.
quae qui possederant. occidebant.¬
& non dolebant.
bant ea dicentes
Benedictus
dñs : diuites facti
sumus. Et
pastores eorũ.
non parceban
eis: & ego non
parcam ultra su¬
ꝑ habitantes
terram dicit dñs
Ecccego tradã
homines unum¬
quemq: in
manu poimi sui
& inmanu.
regis sui: & con¬
cident ter¬
ram & non eruã
de manu
corum: & pas¬
cam pecus
occisionis ꝓpter
hoc o
pauperes gre¬
gis. Et assumsi mihi duas uirgas:
unam uocaui decorem. & alterã
uocaui funiculus: & paui grege̾
Et succidi tres pastores in mense
uno: & contracta est anima mea
incis. Siquidem anima corum ui¬
riauit inme: & dixi Nonpuc
uos quod moritur moriatur. &

Expanded text:
ulula abies quia cecidit cedrus ulula abies quia cecidit cedrus quoniam magnifici vastati sunt ululate quercus Basan quoniam succisus est saltus munitus vox ululatus pastorum quia vastata est magnificentia eorum vox rugitus leonum quoniam vastata est superbia Iordanis haec dicit Dominus Deus meus pasce pecora occisquae qui possederant, occidebant, et non dolebant, bant ea, dicentes: Benedictus Dominus, divites facti sumus: Et pastores eorum non parcebant eis. Et ego non parcam ultra super habitantes terram, dicit Dominus: Ecce ego tradam homines, unumquemque in manu proximi sui, et in manu regis sui: Et concident terram, et non eruam de manu eorum. Et pascam pecus occisionis propter hoc, o pauperes gregis! Et assumpsi mihi duas virgas, unam vocavi Decorem, et alteram vocavi Funiculum: et pavi gregem. Et succidi tres pastores in mense uno et contracta est anima mea in eis: siquidem anima eorum variavit in me. Et dixi: Non pascam vos: quod moritur, moriatur: et
Abbreviated transcription (Latin):
res equorum: & confortabo do¬
mum iuda : & domum ios ephsal¬
uabo. Et conuertam eos quia
miserebor eorum: & crunt
sicut fuerunt. quando non pro¬
ieceram eos. Ego enim dñs
ds eorum exaudiam cos : & ert̃
quasi fortes ephraim: & lactabit᷑
cor eorum quasi a uino Et filii
eorum uidebunt & lactabuntur:
& exultabit cor eorum in dño.
Sibilabo eis & congregabo cos:
quia redemi illos. Et multi¬
plicabo eos sicut ante fuerant mul
tiplicati: & seminabo eos in popu¬
us: & delonge confitebuntur mei
Et uiuent cum filiis suis & reuer¬
tentur : & reducam cos de terra
aegypti: & de assiriis congregabo
cos. Et ad terram galaad & liba¬
n adducam eos: & non inuenietur
eis locus. Et transibit inmaris¬
freto: & percutiet in mari fluctus
Et confundentur omnia profunda
fluminis: & humiliabitur super¬
bialassur: & sceptrum aegẏpti rece¬
dec. Confortabo cos in dño: &
in nomine eius ambulabunt dicit
añs Aperi libane portas tuas:
& comedet ignis cedros tuds

Expanded text:
res equorum et confortabo dores equorum et confortabo domum Iuda et domum Ioseph salvabo et convertam eos quia miserebor eorum et erunt sicut fuerunt quando non proieceram eos ego enim Dominus Deus eorum et exaudiam eos et erunt quasi fortes Ephraim et laetabitur cor eorum quasi a vino et filii eorum videbunt et laetabuntur et exultabit cor eorum in Domino sibilabo eis et congregabo illos quia redemi eos et multiplicabo eos sicut ante fuerant mutiplicati. Et seminabo eos in populis, et de longe recordabuntur mei, et vivent cum filiis suis, et revertentur. Et reducam eos de terra Aegypti, de Assyriis congregabo eos, et ad terram Galaad et Libani adducam eos, et non invenietur eis locus. freto et percutiet in mari fluctus et confundentur omnia profunda Fluminis et humiliabitur superbia Assur et sceptrum Aegypti recedet confortabo eos in Domino et in nomine eius ambulabunt dicit Dominus aperi Libane portas tuas et comedat ignis cedros tuas
Abbreviated transcription (Latin):
& deuorabunt & subitient lapidib
sundac. Et bibentes in ebriabunt᷑
quasi a uino: & replebuntur ut
siale & quasi cornua altaris. Et
siluabit eos dñs ds̃ eorum in die
illaut gregem populi sui: qui ala¬
pidcs sc̃ĩ eleuabuntur suꝑ terram
cius Quid enim bonum eius est.
& quid pulchrum eius. nisi frum
faciet nubes & pluuiam imbris da¬
bis eis singulis herbam in agro:
quia simula cra locuta sunt inuti¬
le. & diuini uiderunt mendaciũ.
& somniatores frustra locuti st̃.:¬
& uane consulebantur. Idcirco
ab ducti sunt quasi grex⁊ affli¬
gentur : quia non ẽ cis pastor
Suꝑ pastores iratus est furor ineus.
& super hircos uisitabo: quia uisi¬
tabit dñs exercituum gregem su¬
um. domumiuda: & posuit eos
quasi equum glae suȩ in bello.
Ex ipso angulus & exipso paxil¬
lus : ex ipso arcus procdii. exip¬
so egredietur omnis exactor si¬
mul: & erunt quasi fortes con¬
culcantes lutumuiarum in proe¬
lio & bellabunt quia dñs cum
eis . Et confundentur ascenso¬

Expanded text:
unt, et subjicient lapidibus fundae: Et bibentes inebriabuntur quasi a vino, et replebuntur ut phialae, et quasi cornua altaris. Et salvabit eos Dominus Deus eorum in die illa, ut gregem populi sui: quia lapides sancti elevabuntur super terram ejus. Quid enim bonum ejus est, et quid pulchrum ejus, nisi frumefaciet nives, et pluviam imbris dabit eis, singulis herbam in agro. Quia simulacra locuta sunt inutile, et divini viderunt mendacium, et somniatores frustra locuti sunt: Vane consolabantur: idcirco abducti sunt quasi grex: affligentur, quia non est eis pastor. Super pastores iratus est furor meus, et super hircos visitabo: Quia visitavit Dominus exercituum gregem suum, domum Juda, et posuit eos quasi equum gloriae suae in bello. Ex ipso angulus, ex ipso paxillus, ex ipso arcus praelii, ex ipso egredietur omnis exactor simul. Et erunt quasi fortes conculcantes lutumlio et bellabunt quia Dominus cum eis et confundentur ascenso
Abbreviated transcription (Latin):
la erit quod suꝑ frenum equi est
scm̃dño: & crunt lebetes in domͦ
dñi : quasi fiale coram altari
erit omnis lebes iN hierus alem:
& udas sc̃ificatus dño exercituũ
Et uenientom̃s immolantes: & su¬
ment ex eis & coquent in eis : &
non erit mercator ultra in domo
dñi excrcituum in dieilio

Expanded text:
lo erit quod super frenum equi est lo erit quod super frenum equi est sanctum Domino et erunt lebetes in domo Domini quasi fialae coram altari et erit omnis lebes in Hierusalem et in Iuda sanctificatus Domino exercituum et venient omnes immolantes et sument ex eis et coquent in eis et non erit mercator ultra in domo Domini exercituum in die illo
Abbreviated transcription (Latin):
imniuscuiusq: stantis suꝑpedes suos.
& oculieorum contabescent info¬
raminibus suis: & lingue eorum
contabescent in ore suo. Indie illa
ent tumultus dñi magnus in eis:
& ad prehendet uir manum ꝓoci¬
misui : & conseretur manus cius
supmanum ꝓximi sui. Sed & iu¬
das pugnabit contra hierus alẽ:
& congregabuntur diuitiae om¬
nium gentium in circuitu: aurũ
& argentum. & uestes multe sa
ns: & sic erit ruma equi & muli &
cameli. & asini . & omnium ui¬
mentorum quae fuerint in castris
ilis: sicut ruma hȩc. Et om̃s qͥ¬
salem: ascendent ab anno in annũ.
ut ad orent regem dñm exercituum:
& çelebrent festiuitatem taberna¬
culorum. Et erit qui non ascen¬
deritit de familuis terrae adhicru¬
cituum: non erit super eos imber
dñs om̃s gentes: quae non ascende¬
rint ad celebrandam festiuitatem
tabernaculorum: Hocerit pec¬
catum aegypti. & hoc peccatum
omnium gentium : quae non as¬
cenderint ad celebratidam festiui¬
tatem tabernaculorum: Indie il¬

Expanded text:
stantis super pedes suos et oculi eius contabescent in foraminibus suis et lingua eorum contabescet in ore suo in die illo erit tumultus Domini magnus in eis et adprehendet vir manum proximi sui et conseretur manus eius super manum proximi sui sed et Iudas pugnabit adversus Hierusalem et congregabuntur divitiae omnium gentium in circuitu aurum et argentum et vestes multae sans: Sic erit ruina equi et muli, cameli, et asini, et omnium jumentorum quae fuerint in castris illis, sicut ruina haec . His vem, ascendent ab anno in annum, ut adorent regem Dominum exercituum, et celebrent festivitatem tabernaculorum. Et erit: qui non ascenderit de familiis terrae ad Jerucituum non erit super eos imber Dominus omnes gentes quae non ascenderint ad celebrandam festivitatem tabernaculorum hoc erit peccatum Aegypti et hoc peccatum omnium gentium quae non ascenderint ad celebrandam festivitatem tabernaculorum in die il
Abbreviated transcription (Latin):
ad mare nouissimum. In aestat
queme crunt: & erit dñs rex super
memn terram. In dic illa crit dfis
us & erit nomencius unum Et
uercetur omnis terra usq ad de¬
otum. & de colle remmonad aus¬
rum hierus alem: & ex altabitur
habitabitur in loco suo A por¬
abeniamin usq: ad locum portȩ
mioris. usq ad portam angulorũ
&aturre ananchel: usq ad tor¬
cilaria regis. & habitabunt inea:
& anathema non erit amplius. sed
sedebit hierus alem secura: & hȩc
ent plaga qua ꝑcutiet dñs om̃s
gentes: quac pugnauerunt aduer

Expanded text:
ad mare novissimum in aestate et ad mare novissimum in aestate et in hieme erunt et erit Dominus rex super omnem terram in die illa erit Dominus unus et erit nomen eius unumrevertetur omnis terra usque ad desertum, de colle Adremon ad austrum, et Jerusalem exaltabitur, et habitabit in loco suo, a porta Benjamin usque ad locum portae prioris, et usque ad portam angulorum: et a turre Ananeel usque ad torcularia regis. Et habitabunt in ea, et anathema non erit amplius: sed sedebit Jerusalem secura. Et haec erit plaga, qua percutiet Dominus omnes gentes quae pugna
Abbreviated transcription (Latin):
dentur spolia tua in mediotui.
congregabo om̃s gentes ad hierũ¬
salem in proclium: & capietur &¬
uitas. & uastabuntur domus: &
mulicres uiolabuntur. Et egre¬
dictur media pars ciuitatis in cap¬
tiuitatem : & reli quum populino
auferetur ex urbe. Et egredictꝰ
dñs & proeliabitur contra gentes
illas : sicut proeliatus est in dicco¬
taminis Et sto int pedes cius
in dic illa . super montem oliuarũ
qui est contra hierus alem. adori¬
entem : & scindetur mons oliuarũ
ex media parte sui ad orientem&
occidentem: praerupto grandi
ualde. Et separabitur mediũ
montis ad aquilonem: & medium
eius admeridiem. Et fugietis ad
uallem montium eorum: quoniã
coniungetur uallis montiumusq
ad ꝓximum: & fugietis sicut fugis¬
indie illa nonerit lux: sed frigus
& gelii. Et erit dies una que nora
est dño: non dies neq nox: & intem¬
pore uespere erit lux. Et eritii
die illa. exibunt aquȩ uiuȩ de hit¬
rusalem. Medium earum ad
mare orientale : & medium earũ

Expanded text:
dentur spolia tua in medio tui et congregabo omnes gentes ad Hierusalem in proelium et capietur civitas et vastabuntur domus et mulieres violabuntur et egredietur media pars civitatis in captivitatem et reliquum populi non auferetur ex urbe et egredietur Dominus et proeliabitur contra gentes illas sicut proeliatus est in die certaminis et stabunt pedes eius in die illa super montem Olivarum qui est contra Hierusalem ad orientem et scindetur mons Olivarum ex media parte sui ad orientem et occidentem praerupto grandi valde et separabitur medium montis ad aquilonem et medium eius ad meridiem et fugietis ad vallem montium meorum quoniam coniungetur vallis montium usque ad proximum et fugietis sicut fugisin die illa non erit lux sed frigus et gelu et erit dies una quae nota est Domino non dies neque nox et in tempore vesperae erit lux et erit in die illa exibunt aquae vivae de Hierusalem medium earum ad mare orientale et medium earum
Abbreviated transcription (Latin):
coherentem mihi dicit dñs exer¬
cituum. Percute pastorem: &
dispergentur oues gregis. Et
conuertam manum meam ad
paruulos: & erunt in omni terra
perdentur & deficient: & tertiã
pars relinquetur in ca. Et ducã
tertiam partem ꝑ ignem. & urã
eos sicut uritur argentum : & ꝓ¬
babo cos sicut ꝓbatur aurum:

Expanded text:
cohaerentem mihi, dicit Dominus exercohaerentem mihi, dicit Dominus exercituum: Percute pastorem, et dispergentur oves; et convertam manum meam ad parvulos. Et erunt in omni terra, perdentur et deficient, et tertia pars relinquetur in ea. Et educam tertiam partem per ignem et uram eos sicut uritur argentum, et probabo eos
Abbreviated transcription (Latin):
quiae. familiac & familiȩ seorsũ:
& mulieres eorum seorsum
die illa erit fons patens domui da¬
uid: & habit antibus hierus alẽ :¬
in ablutione peccatoris & menstru¬
atȩ. Eterit in dic illa dicit dñs
exercituum. disperdã nomina
idolorum de terra: & non memo¬
rabuntur ultra: Et ꝓphetas. & spi¬
ritum inmundum auferam de terra
Eterit cum ꝓphetauerit quispiam
ultra: dicent ei pater eius & mater
eius qui genuerunt eũ. Nonui¬
ues : quiamendacium locutus es
innomine dñi. Et confringent
cum pater eius & mater eius. geni¬
tores eius. cum ꝓphetauerit: It
erit indie illa confundentur ꝓphe¬
tȩ unusquisq: ex uisione sua cum
ꝓphetauerit. Nec operientur
pallio saccinout mentiantur: sed
dicent. Non sum ꝓpheta. homo
agricola ego sum: quoniam adã
exemplum meum ab ad olescentia
mea. Et dicetur ei Quid sunt
plage iste in mediomanuum tua¬
rume Et dicet. His plagatus
sum in domo eorum: qui dilige¬
bant me. Framea suscitare sup
pastoremincum: et superuirum

Expanded text:
miliae et familiae seorsum et mulieres eorum seorsum in die illa erit fons patens domus David et habitantibus Hierusalem in ablutionem peccatoris et menstruatae et erit in die illa dicit Dominus exercituum disperdam nomina idolorum de terra et non memorabuntur ultra et prophetas et spiritum inmundum auferam de terra et erit cum prophetaverit quispiam ultra dicent ei pater eius et mater eius qui genuerunt eum non vives quia mein nomine domini. Et confringent eum pater eius et mater eius genitores eius cum prophetaverit. Et erit in die illa, confundentur prophete unusquisque ex visione sua cum prophetaverit, nec operientur pallio sacdicet: Non sum propheta, homo agricola ego sum: quoniam Adam exemplum meum ab adolescentia mea. Et dicetur ei: Quid sunt plagae istae in medio manuum tuarum? Et dicet: His plagatus sum in domo eorum, qui diligebant me. Framea suscitare super pastorem meum, et super virum
Abbreviated transcription (Latin):
effundã super domum dauid & suꝑ
habit atores hierusalem: spiritum
grãe & precum. Et aspicient ad
me quem confixerunt: & plangent
cum planctum quasi suꝑ unigeni¬
tum: & dolebunt super eum. ut do¬
leri solet in morte primogeniti. In
die illa magnus crit planctus in
hicrus alem: sicut planctus adre¬
moh in campo mageddon: & plan¬
get terra familiae. & familiae seor¬
sum Familiae domus dauid seorr¬
sum : & mulieres eorum seorsũ. Fa¬
miliae domus nathan seorsum: &
mulieres eorum seorsum. Lami¬
liac domus leui seorsum: & mulie¬
res corum scorsum. Familiȩ se

Expanded text:
effundam super domum David, et super habitatores Hierusalem Spiritum gratiae, et precum: et aspicienme, quem confixerunt et plangent eum planctu quasi super unigenitum, et dolebunt super eum, ut doleri solet in morte primogeniti. In die illa magnus erit planctus in Jerusalem, sicut planctus Adedremmon in campo Mageddon. Et planget terra: familiae et familiae seorsum; Familiae domus David seorsum, et mulieres eorum seorsum: Familiae domus Nathan seorsum, et mulieres eorum seorsum: Familiae domus Levi seorsum, et mulieres eorum seorsum: Familiae
Abbreviated transcription (Latin):
angelo dñi. quistabat inter myr¬
teta & dixerunt. Perambula¬
uimus terram. & ecce omnis terra
habitatur & quiescit. Et respar¬
dit angelus dñi & dixit. Sne
exercituum usque quo tũmis ere¬
beris hicrus alem. & urbium uda
quibus iratus es: Iste septuagei¬
mus annus est. Et respondit dñs
angelo quiloquebatur in me ue¬
dixit ad me angelus quiloqueba¬
tur in me. Clama dicens Hȩ
dicit dñs exercituum. Belatus sũ
hierus alem & syon⁊ elomagno.
& ira magna ego irascor super
gentes opulentas. Quia ego ira¬
tus sumparum. ipsi uero adiuue¬
runt in malum. Propterea hȩc
dicit dñs. Neuertar ad hieru¬
salem in misericordiis. & domus
mea aedisicabitur in ea dicit dnis
exercituum. & ꝑ pendiculum ex¬
tendetur suꝑ hierus alem Ad¬
huc clamadicens. Haec dicit
dñs exercituum: Adhuc affluent
ciuitates meȩ bonis. & consolabi¬
tur dñs adhuc sẏon. & eliget ad¬
huc hierus alem. fĩt dꝰ leuauiocu¬
los meos. & uidi & ecce quattuos

Expanded text:
angelo Domini qui stabat inter myrangelo Domini qui stabat inter myrteta et dixerunt perambulavimus terram et ecce omnis terra habitatur et quiescit et respondit angelus Domini et dixit Domine exercituum usquequo tu non misereberis Hierusalem et urbium Iuda quibus iratus es iste septuagesimus annus est et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me vedixit ad me angelus qui loquebatur in me clama dicens haec dicit Dominus exercituum zelatus sum Hierusalem et Sion zelo magno et ira magna ego irascor super gentes opulentas quia ego iratus sum parum ipsi vero adiuverunt in malum propterea haec dicit Dominus revertar ad Hierusalem in misericordiis domus mea aedificabitur in ea ait Dominus exercituum et perpendiculum extendetur super Hierusalem adhuc clama dicens haec dicit Dominus exercituum adhuc affluent civitates meae bonis et consolabitur Dominus adhuc Sion et eliget adhuc Hierusalem et los meos, et vidi: et ecce quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
priores dicentes. Haec dicit dñs
exercituum. Conueramini de ui¬
is ur̃is malis. & cogitationibus ur̃is
pessimis. Et non audierunt.
numquam in sempi ternum uiuent:
Terum tamen uerha mea & legia¬
ma mea quae mandaui seruis
meis ꝓphetis. num quidnon con¬
prachenderunt patres ur̃os:
Et conuersi sunt & dixcerunt Si¬
cut cogitauit dñs exercituum
facere nobis: secundum uias nr̃as
&s secundum adinuentiones nr̃as
fecit nobis. In dic uigesima &
quarta undecima mensis sabba¬
ti: in anno secundo darii. factũ
Iest uerbum am̃i ad zachariam fi¬
lium barachiae filii addo ꝓphe¬
tam dicens. Uidiꝑ noctem & ec¬
ce uir ascendens super equum ru¬
fum. & ipse stabit inter myrteta
quae erant in ꝓfundo. & post cũ
equi rusi uani & albi. Et dixi
ui sunt isti dñe mi: Et dixit
ad me angelus quiloquebatur
inme. Ego ostendam tibi quid
sunt hȩc. Et respondit uir qui
stabat inter myrteta & dixit. Isti
sunt quos misit dñs ut ꝑambula¬
rent terram. Et responderunt

Expanded text:
 dicentes: Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini de viis vestris malis, et de cogitationibus vestris pessimis: et non audierunt, numquid in sempiternum vivent? Verumtamen verba mea, et legitima mea, quae mandavi servis meis prophetis, numquid non comprehenderunt patres vestros, et conversi sunt, et dixerunt: Sicut cogitavit Dominus exercituum facere nobis secundum vias nostras, et secundum adinventiones nostras, fecit nobis? In die vicesima et quarta undecimi mensis Sabath, in anno secundo Darii, factum est verbum Domini ad Zachariam, filium Barachiae, filii Addo, prophetam, dicens: Vidi per noctem, et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter myrteta, quae erant in profundo: et post eum equi rufi varii et albi et dixi quid sunt isti domine mi et dixit ad me angelus qui loquebatur in me ego ostendam tibi quid sint haec et respondit vir qui stabat inter myrteta et dixit isti sunt quos misit Dominus ut perambularent terram et responderunt
Abbreviated transcription (Latin):
bant sortem : tu quoq eras quasi
unus excis. & non despicies in dic
fratris tui. in dic peregrinationis
eius & non lactaberis suꝑ filios
uda in dic ꝑditionis eorum. Ei
non magnisicabis os tuum in die
angustiae. neq ingredieris por¬
tam populi mei in die ruinae co¬
rum. neq despicies & tu m malis
eius indic uastitatis illius. neq sta
fugerint. & non concludes reli¬
quos eius in die tribulationis:
quoniam iuxta est dies dñi super
omnes gentes. Sicut fecisti fict ti¬
bi. retributionem tuam conuertam
in caputtuum: Quomodo enim
bibisti super montem scm̃meum
bibent omnes gentes iugiter. & bi¬
bent & absorbent. & crunt quasi
non sint. Et in monte syon crit
saluatio. & crit sc̃s. & possidebit
domus ia cob cos qui se possederant
Et crit domus ia cob ignis. & domus

Expanded text:
bant sortem: tu quoque eras quasi bant sortem: tu quoque eras quasi unus ex eis. Et non despicies in die fratris tui, in die peregrinationis eius et non laetaberis super filios Iuda in die perditionis eorum et non magnificabis os tuum in die angustiae neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum neque despicies et tu in malis eius in die vastitatis illius et fugerint et non concludes reliquos eius in die tribulationis quoniam iuxta est dies Domini super omnes gentes sicut fecisti fiet tibi retributionem tuam convertet in caput tuum quomodo enim bibisti super montem sanctum meum bibent omnes gentes iugiter et bibent et absorbent et erunt quasi non sint et in monte Sion erit salvatio et erit sanctus et possidebit domus Iacob eos qui se possederant et erit dom
Abbreviated transcription (Latin):
in scissuris petraẽ exaltantem so¬
exaltatus fueris ut aquila: & si in¬
ter sidera posueris nidum tuum.
inde traham te dicit dñs. Si fu¬
res introissent adte: si latrones
ꝑ noctem. quomodo conticuisses:
Uonne furati essent sufficienti a
sibi : Si uindemiatores introissent
reliquissent tibi: Quomodoscru¬
tati sunt esau. inuestigauerunt
aͥ scondita cius: usq ad terminum
emiscrunt te. Omnes uiri foc¬
deris tuiinlluserunt tibi. inualue¬
runt aduersum te uiri pacis tuae
qui comedent tecum ponent insi¬
dias subterte. Non est pruden¬
tia in eo. Numquidnon in die
illa dicit dñs perdam sapientes
de ydumaca. & prudentiam de
monte esau: Et timebunt for¬
tes tuiꝰ meridie. ut intercat uir
de monte esau. ꝓpter interfecti¬¬
onem & ꝓpter iniquitatem in fra¬
trem tuum iacob Operiet te
confusio. & pcribis in acternum
Indie cumstares aduersus cum. quan¬
do capiebant alieni exercitum eius.
& extranci ingrediebantur paor¬
tas cius. & suꝑ hicrus alem mitte¬

Expanded text:
 Al. petrae, exaltantem soliexaltatus fueris ut aquila, et si inter sidera posueris nidum tuum: inde detraham te, dicit Dominus. Si fures introissent ad te, si latrones per noctem, quomodo conticuisses? nonne furati essent sufficientia sibi? Si vindemiatores introissent reliquissent tibi? Quomodo scrutati sunt Esau, investigaverunt abscondita ejus? Usque ad terminum emiserunt te: omnes viri foederis tui illuserunt tibi, invaluerunt adversum te viri pacis tuae: Qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. Numquid non in die illa, dicit Dominus: perdam sapientes de Idumaea, et prudentiam de monte Esau? Et timebunt fortes tui a meridie, ut intereat vir de monte Esau. Propter interfectionem, et propter iniquitatem in fratrem tuum Jacob, operiet te confusio, et peribis in aeternum. In die cum stares adversus, quando capiebant alieni exercitum ejus, et extranei ingrediebantur portas ejus, et super Jerusalem mitte
Abbreviated transcription (Latin):
regionẽ¬
samariac. Et beniamin poniao¬
bit gala ad: & transmigratio das¬
citus huius filiorum is rahel: on¬
na loca chananȩorum usq ad
sarepth ani: Et transmigratio hc¬
rusalem quae in bosforo est: pos
sidebit ciuitates austri. & ascer¬
dent saluatores in montem syon
iudicare montem esau. & erit dno
regnum EX PL ABDIAS

Expanded text:
ioneSamariae et Beniamin possidebit Galaad et transmigratio exercitus huius filiorum Israhel omnia Chananeorum usque ad Saraptham et transmigratio Hierusasidebit civitates austri. Et ascendent salvatores in montem Sion judicare montem Esau: et erit Domino regnum. Explicit
Abbreviated transcription (Latin):
incorpore. sed dixisse siue in cor¬
pore siue extra corpus nescio d
scit. Hiis & talibus argumenis
a pochryfas in libro aecclac fibu¬
las arguebat. Super quare lecto¬
ris arbitrio iudicium derelinquens
illud ammoneo non haberi danl¬
dem apua hebrcos inter ꝓpher
eiscipstrunt In tres siquidem
sistes omnis ab cis scriptura di¬
uditus iniegem. in ꝓphetas. in
contra hunc librum porphyrius
obitiat. testes sunt methodius. cu¬
sibus. apollinaris. qui multis uer¬
sium milibus eius uesaniae res¬
pondentes: nescio ancurioso lec¬
con satis feccrint. Vnde obse¬
cro uosopaula & eustochium
fundatis ꝓme ad dñm preces. ut
quandiu in hoc corpusculo sum¬
uobis scribam aliquid gratum.
Desentium qͦruppe iudictis nonsa¬
il noueor : qui in utram due par¬
temait amore labuntur aut o¬
do.

Expanded text:
in corpore, sed dixisse: Sive in corin corpore, sed dixisse: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio. Deus scit . His et talibus argumentis apocryphas in libro Ecclesiae fabulas arguebat. Super qua re lectoris arbitrio judicium derelinquens, illud admoneo, non haberi Danielem apud Hebraeos inter prophetas, conscripserunt. In tres siquidem partes omnis ab eis Scriptura dividitur: in Legem, in Prophetas in contra hunc librum, Porphyrius objiciat, testes sunt Methodius, Eusebius, Apollinaris: qui multis versuum millibus ejus vesaniae respondentes, nescio an curioso lectori satisfecerint. Unde obsecro vos, o Paula et Eustochium, fundatis pro me ad Dominum preces: ut quamdiu in hoc corpusculo sum, scribam aliquid gratum vaesentium quippe judiciis non satis moveor: qui in utramque partem, aut amore labuntur, aut odio.
Abbreviated transcription (Latin):
dicamus ab arbore ilice. dixisse
cum ilico ꝑeas. & alentisco in len¬
tem te comminuat angelus. uel
non lente ꝑcas aut lentus: id est
flexibilis ducaris ad mortem. siue
aliud quid ad arboris nomen con¬
ueniens : deinde tantum fuisse
otii tribus pueris cauillabatur:
ut in camino aestuantis in cendii
metro luderent. & ꝑ ordinem adlur¬
aut quod miraculum diuinaqͦu
paspirationis iudicium. uel draeo¬
nem interfectum offapicis. uso
cerdotum belis machinas deprenen¬
sas. quac magis sollertia pruden¬
tis uiri quam ꝓphetali essent spũ
gissemus in toto ueteri testamen¬
to quamquam scõrum grauiuo¬
lasse corpore. & in punctoshore
tanta terrarum spatia transisse:
& diceret eum de chaldea iniu-¬
daeam fuisse trins latum: deri¬
sit hominem. et exipso uolumine
demonstrauit hiez edhielem in
spuse uidisse trans positum.
cet ut eruditum uirum. & qule¬
gem ab hebrȩis didicisset: non
fuisse ausum affirmare se raptum

Expanded text:
dicamus ab arbore ilice dixisse dicamus ab arbore ilice dixisse eum, Illico pereas: et a lentisco, In lentem te comminuat angelus, vel non lente pereas, aut lentus, id est flexibilis ducaris ad mortem: sive aliud quid ad arboris nomen conveniens. Deinde tantum fuisse otii tribus pueris cavillabatur, ut in camino aestuantis incendii metro luderent, et per ordinem ad lauaut quod miraculum, divinaeque aspirationis indicium, vel draconem interfectum offa picis, vel sacerdotum Belis machinas deprehensas: quae magis prudentia solertis viri, quam prophetali essent  Al.gissemus in toto veteri Testamento, quemquam sanctorum gravi volasse corpore, et in puncto horae tanta terrarum spatia transisse.  diceret eum de Chaldaea in Judaeam fuisse translatum: derisit hominem, et ex ipso volumine demonstravit Ezechielem in spiritu se vidisse transpositum. icet ut eruditum virum, et qui legem ab Hebraeis didicisset, non fuisse ausum affirmare se raptum
Abbreviated transcription (Latin):
pegi nouissime in danihelom: Ut
tanto tȩdio affectus sum: ut despe¬
ratione subita omnem ueterem la¬
borem uoluerim contempnere
¶crum adhortante meihebraco.
sciolus : inter cos coepi discipulus
esse chaldaicus. Et ut uerd̃ fate¬
ar : usq ad presentem diem ma-¬
gis possum sermonem chaldeũ
legere & intelligere quam son a¬
re. Hacc idcirco ut difficuita¬
tem uobis danihelis ostenderẽ. qͥ
apud hebreos nec susannae hab&
historiam. nec ẏmnum trium pue¬
rorum. nec belis draconisq fabu¬
las. quas nos quia in toto orbe dis¬
persc sunt. uerũ ante posito easq
iugulantes subiecimus: ne uide¬
remur apud inperitos magnam
partem uoluminis detruncasse:
Audiuiego quendam de pręcepto¬
ribus iudaeorum: cum susannę
deriacret historiam. & a greco
nescio quo diceret esse confictã.
illud opponere quod origeni quo¬
q affricanus opoosuit ehimo
cuius rei nos intelligentiam nr̃is
hanc possumus dare. ut uerbi grã

Expanded text:
pegi novissime in Danielem, et pegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me quodam Hebar sciolus inter eos, coepi rursum discipulus esse Chaldaicus. Et ut verum fatear, usque ad praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Haec idcirco, ut difficultatem vobis Danielis ostenderem, qui apud Hebraeos nec Susannae habet historiam, nec hymnum trium puerorum, nec Belis, draconisque fabulas: quas nos, quia in toto orbe dispersae sunt, veru ÷ anteposito, easque jugulante, subjecimus: ne videremur apud imperitos magnam partem voluminis detruncasse. Audivi ego quemdam de praeceptoribus Judaeorum, cum Susannae derideret historiam, et a Graeco nescio quo diceret esse confictam, illud opponere, quod Origeni quoque Africanus opposuit, etymolscendere. Cujus rei nos intelligentiam nostris hanc possumus dare: Ut, verbi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
PNETAMO
CAGIATA
BUONIS AECOLESII
non legunt: utentes theodoti¬
onis editione. Et hoc cur ac¬
ciderit nescio: Siue cnim quia
sermo chalddus est: & quibus¬
dam ꝓprictatibus a nr̃o eloquio
discrepat: Nolucrunt septua¬
ginta interp̃tes easdemꝰ lineas
in translatione seruare: siue sub
nomine eorum ab alio nescio quo
non satis chaldeam linguam sci¬
ente editus liber est: siue aliud
quid causae extiterit ignorans.
Soc unum ad firmare possum:
quod multum a ueritate discor¬
det. & recto iudicio repudiatus
sit. Sciendum quippe danihe¬
lemmaxime & efram. hebraicis
quidem litteris. sed chaldaico
sermone conscriptos: & unam
quoq cum arabica lingua nabe¬
re plurimam sotietatem. ¶De¬
niqͦ & ego adolescentulus.
post quinti liani & tullii lecti¬
onem ac flores rethorcos. cum
me in linguae huius pͥistinore¬
clusissem. & multo sudore mul¬
toq tempore. uix cuepissem anhe¬
lantia stridentiaq uerba resonare.
& quasi ꝑ criptam ambulans ra-¬
rum desuper lumen aspicere in¬

Expanded text:
phetam tuaginta vatoris Ecclesiae non legunt utentes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit, nescio. Sive enim quia sermo Chaldaicus est, et quibusdam proprietatibus a nostro eloquio discrepat, noluerunt Septuaginta Interpretes easdem linguae lineas in translatione servare: sive sub nomine eorum ab alio nescio quo non satis Chaldaeam linguam sciente, editus liber est: sive aliud quid causae exstiterit ignorans: hoc unum affirmare possum, quod multum a veritate discordet, et recto judicio repudiatus sit. Sciendum quippe, Danielem maxime et Ezram, Hebraicis quidem litteris; sed Chaldaico sermone conscriptos, et unam quoque cum Arabica lingua habere plurimam societatem. Denique et ego adolescentulus, post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore, multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, im
Abbreviated transcription (Latin):
hic dicitur: unde & apud grecos
RoeΜΥ. ab ornatu nomen acce¬
pit & quicquid nunc aduersus
nineuen dicitur de mundo figu¬
raliter praedicari. Quam ob
tuaginta interpretes. AhmMX
id est graue onus. & quod eam ad¬
uersum quam uidetur praemat. nec
sinat eleuare ceruicem. simulq hoc
adtendendum quod hacc ipsa uel
ad sumptio uel onus uel pondus
ꝓphetae uisio sit: Non enim lo
quitur in eletACi ut montanus
& prisca maximillaq delirant.
sed quod ꝓphetat liber est uisio
intelugentis. Uniuersa quae
loquitur. & pondus ostium faci¬
entis suo populo uisionem. De
ut quecumq in mundo ui¬
dent. quasi practereuntia
& caduca contempn̾ant. &
pracparent se adiudicii diem:
ubi ultor aduersus uiros assẏrios
futurus .ẽ. dñs

Expanded text:
hic dicitur: unde et apud Graecos hic dicitur: unde et apud Graecos κόσμος ab ornatu nomen accepit quidquid nunc adversum Niniven dicitur, de mundo figuraliter praedicari. Quam ob tuaginta interpretantur λῆμμid est, grave onus: eo quod eam adversus quam videtur, premat, nec sinat elevare cervicem. Porro adtendendum, quod haec ipsa uel adsumptio uel onus uel pondus prophetae uquitur in ἐκστάσει, ut Montanus et Prisca Maximillaque delirant; sed quod prophetat, liber est visionis intelligentis universa quae loquitur, et pondus hostium facientis in suo populo visionem. De ut quaecumque in mundo vident, quasi praetereuntia et caduca contemnant, et praeparent se ad judicii diem, ubi ultor adversus veros Assyrios futurus Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
MCADUENTUM ROGIS
sriorum. qui populum israhd
pnuum in suas regiones trans¬
erat fuisse hȩbreorum tradi¬
ao confirmat. Siquidem in fi¬
ehuius lectionis pracdicti re¬
Saduentum idem ꝓpheta ad¬
untare monstratur: Sed cum
atores niniue iona interitũ
uiacis pracdicente ne diuina
ira denuntiatum interitum sustine¬
rent peccatorum & impietis pę¬
nitentiam egissent. accepta dĩ mi¬
scđia graui oribus se criminibus
ita est clocutus. Ds̃ zclans &
ulciscens dñs Iam enim decem
tribus assẏriis ducte fuerant in
captiuitatem sub exechia rege
uda. sub quo etiam nunc in con¬
solatione populi transmi grati:
aduersus nincuen uisio cernitur
Nec erat parua consolatio tã
his quiiam assyriis seruic¬
bant quam reliquis sub exe¬
chia de tribuiuda & beniamin¬
qui ab isdem hostibus insidiaban¬
tur. ut audirent assyrios quoq
monstrabitur. Sciendum autẽ.
quoniam niniue in nostram lin¬
guam de haebreo specios am so¬
nat. Speciosus autem mundus

Expanded text:
adventum regis Assyriorum, qui populum Israel captivum in suam regionem transtulerat, fuisse, Hebraeorum traditio confirmat. Siquidem in fine hujus lectionis praedicti regis adventum idem Propheta annunciare monstratur. Sed quum habitatores Ninivae, Jona interitum civitatis praedicante, ne divina ira denunciatum interitum sustinerent, peccatorum et impietatis poenitentiam egissent, accepta Dei misericordia gravioribus se criminibus ita est locutus: Deus zelans et ur consolator Jam enim decem tribus ab Assyriis deductae fuerant in captivitatem sub Ezechia, rege Juda, sub quo etiam nunc in consolationem populi transmigrati, adversum Niniven visio cernitur. Nec erat parva consolatio, tam his qui jam Assyriis serviebant, quam reliquis, qui sub Ezechia de tribu Juda et Benjamin ab iisdem hostibus obsidebantur, ut audirent, Assyrios quoque 536 demonstrabitur. Sciendum autem est quoniam Ninive in nostra lingua de Hebraeo speciosam sonat: speciosus autem mundus