comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiã dĩ non euacuaui sinequanatura humana iam contenebrata
atq uiciata inluminari non potest et sanari : dequare duistis
uersa naturae defensione frustramus : dequanatura itempau¬
lopost dixi etiã ipsamnaturã aliter dicimuscũ ꝓprie loquimur
naturã hominis inqua primũ in suo genere inculpabilis factus ẽ :
Aliter istã inqua ex illius damnati poena et ignari et carnisub¬
ditinascimur : luxtaquẽ modũ dicita postolus : fuimus enim et
nos natura liter filii irae : sicut et ceteri: Siergo uolumus animas
adrecceuiuendũ frigidos et pigros cristianis exortationib: ex¬
cita re et accedere : Primitus exortemur ad fidẽ quaxp̃ianifiant :¬
et eius nomini subiciantur. sine quosalui. eẽ non possunt : Siautẽ
iã xp̃iani sunt et recte ui uereneglegunt᷑ uerberentur terroribus
et praemiorũ laudibus erigantur : Ita sane ut non solũ adbonas

Expanded text:
tiam dei non euacuaui, sine qua natura humana iam contenebrata tiam dei non euacuaui, sine qua natura humana iam contenebrata atque uitiata inluminari non potest et sanari. de qua re cum istis  nostro, peruersa naturae defensione frustremus. de qua natura item paulo post dixi: etiam ipsam naturam aliter dicimus, cum proprie loquimur naturam h hominis in qua primum in suo genere inculpabilis factus est, aliter istam, in qua ex illius damnati poena et ignari et carni subditi nascimur. iuxta quem modum dicit apostolus : \'fuimus enim et nos naturaliter filii irae sicut et ceteri\'. Si ergo uolumus \'animos ad recte uiuendum frigidos et pigros christianis exhortationibus excitare et accendere\', primitus exhortemur ad fidem, qua Christiani fiant et eius nomini subiciantur, sine quo salui esse non possunt. si autem iam christianis sunt et recte uiuere neglegunt, uerberentur terroribus et praemiorum laudibus erigantur. ita sane, ut non solum ad bonas
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aut̃ delibera uoluntate recte faciendi loquimur. deilla scili¬
cet in qua homofactus ẽ. loquimur : hinciam hominib: deipsius
ignorantia e difficultatis quiin prolem primi hominis traciecti
fuimus atq trans fusis uelut iustã qua erellã deponentibus ĩ ta
res ponsum ẽ : quibus breuit̃ inquã respondetur. ut quiescant :¬
et aduersus dm̃ murmura redesistant : Recte enĩ fortus sequere¬
rentur : sierroris et libidinis nullus hominũ uictor existeret :
Cũ uero ubiq: sit praesens quimultis modis percreaturã sibi dño
seruientẽ aduersum uocet doceat credentẽ. consoletur sperantẽ
diligentẽ adortetur. conantẽ adiuuet. ex audiat de precantem :
non tibideputatur adculpã quod inuitus ignoras.: set quod
neglegis quaerere quo dignoras: Neq: illud quod uulnerata
membra non colligis : sed quod uolentẽ sanare. contempnis :
lta et exortatus sum quantũ potui ad recte uiuendũ ẽt gra¬

Expanded text:
cum autem de libera uoluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicum autem de libera uoluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet, in qua homo factus e s t, . loquimur. hinc iam hominibus de ipsius ignorantiae difficultatisque in prolem primi hominis traiectis uitiis atque transfusis uelut iustam querellam deponentibus ita responsum est : quibus breuiter, inquam, respondetur, ut quiescant et aduersus deum murmurare desistant. recte enim fortasse quererentur, si erroris i s et libidinis nullus hominum uictor existeret; cum uero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem auersum nocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi deputatur ad culpam quod inuitus ignoras, sed quod neglegis quaerere quod ignoras; neque illud quod uulnerata membra non colligis, sed quod nolentem sanare contemnis. ita et exhortatus sum, quantum potui, ad recte uinendum et gra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : quod uelignorando non habet arbitriũ liberũ uolunta¬
tis adeligendũ quid recte faciat : uel resistente carnali con¬
suetudine quae uiolentia mortalis successionis quodam
modo natura liter in oleuit: Nideat᷑ recte faciendũ sit etue¬
lit nec possit implere : Illa ẽ enĩ peccati poena iustissima :
ut amittat quisq: quobene ut noluit cũ sine ulla posset dif¬
ficultate siuellet : ldẽ aut̃ lit quisciens rect non faciat amit¬
tit scire quidrectũ sia Et quirecte facere cũpos set noluit: a¬
mit tat possecũ uelit : Nã sunt reuera omniꝑec canti animae
duo ista poenalia ĩgnorantia et difficultas : Ixignorantia deho¬
nestat error exdifficultate cruciatus adfligit: sed approba¬
re falsa proueris ut erret inuitus. et resistente atq: torquente
dolore carnalis uinculi non posse alibidinosis operibus tem¬
perare non .ẽ. natura instititi hominis sed poena damnati :

Expanded text:
est quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntaest quod uel ignorando non habet arbitrium liberum uoluntatis ad e 1 igendum quid recte faciat uel resistente carnali consuetudine, quae uiolentia mortalis succession i s quodam modo naturaliter i nolenuit, uideat quid recte faciendum sit et uelit nec possit inplere. illa est enim peccati poena iustissima, ut amittat quisque quo bene uti nolui t, cum sinc ulla posset difficultate, si uellet. id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit, et qui recte facere cum posset noluit. amittat posset cum uelit. nam sunt reuera omni a peccanti animae duo ista poena 1 i a, ignorantia i a et difficultas. ex ignorantia i a dehonestat error, ex difficultate cruci atus affligit. sed approbare falsa pro ueris, ut erret inuitus, et res i stente atque torquente dolore carnalis uinculi non posse a libidinosis operibus temperare non est natura instituti homi n i s, se d poena damnati.
Abbreviated transcription (Latin):
sia remaneret : Continuo quippe post uerba mea qua eiste cõ¬
memorauit quod occur rere poterat ipse subiec: : et quantũ
potuiper tractaui dicens : Et tam̃ etiã pignorantiã facta quae¬
dã in ꝓbantur. et corrigenda iudicantur : sicut indiuinis aucto¬
ritatibus legimus Atq: hinc adhibitis exemplis etiã de in firmi¬
tate locutus sumdicens: sunt etiã neces sitate facta improbandit :¬
ubi uult homo recce facereret non potest : Namunde sunt ille uo¬
ces non enĩ quod uolo faciobonũ sed quod odimalũ hocago atq
aliis in hac sententia cõmemoratis testimoniis diuinorũ eloqui¬
orũ sed haec in quã om̃a hominũ sunt uoces ex illa mortis damna¬
tione uenientiũ : Hamsi non ẽ. ista poena hominis sed natura illa
ista peccata sunt : deinde paulo post : relinquitur ergo inquã ut
haec poena iusta declamnatione hominis ueniat : Nec mirandũ

Expanded text:
sia remaneret. continuo quippe post uerba mea, quae iste comsia remaneret. continuo quippe post uerba mea, quae iste commemorauit, quod occurrere poterat ipse subieci ut, quantum potui. pertractaui dicens: et tamen etiam per ignorantiam facta quaedam inprobantur ut corrigenda iudicantur, sicut in diuinis auctoritatibus legimus. atquc hinc adhibitis exemplis etiam de infirmitate locutus sum dicens: sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: \'non i enim quod uolo facio bonum, sed quod o.di malum, hoc ago\'? atque aliis in hac sententia commemoratis testimoniis diuinorum eloquiorum: sed hac, inquam, omnia hominum sunt uoces ex illa mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. deinde paulo post: relinquitur ergo, inquam, ut haec poena. iusta de damnatione hominis ueniat. nec mirandum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ei causae quaecũq: illa ẽ resisti potest planȩ : Nam
in hoc adiutoriũ postulamus dicentes : Nenos inferas intẽp¬
tationem : Quod adiutorium si non posceremus resisti
Nullo modo posse crederemus: potest peccatum caueri :
sed opitulante illo qui nom potest falli : Nam & hoc ipsũ
ad cauendũ peccatũ pertinet siueraciter dicimus : Simit¬
te nob̵ debita nr̃a sicut et nos dimittimus debitorib: nr̃is:
Duobus enĩ modis etiã in corpore cauemꝰ morbimalũ etut
nẽ utcito sanetur caueamus dicendo : Dimitte nob debita
nr̃a : si ue ergo immineat siue in sit c̃auerugitur potest :
sed ut notantũ illiuerũ etiã his quieos dẽ libros meos quosiste
legit delibero arbitrio non legerunt atq: illis non lectis hunc
forsitanle gerun dehacre sententia mea sacis appareat : ẽx
ipsis libris commerare me oportet quodiste si sentiret atq:
in sius litteris poneret : nulla internos dehacrẽ controuer¬

Expanded text:
ergo ci causae, quaecumque illa est, resisti, potest plane. nam ergo ci causae, quaecumque illa est, resisti, potest plane. nam in hoc adiutorium postulamus dicentes: nc nos inferas intem ptatio nem; quod adiutorium non posceremus, si resisti nullo modo posse crederemus. potest peccatum caueri, sed opitulante illo, qui non potest falli. nam et hoc ipsum ad canendum peccatum pertinet, si ueraciter dicimus: dimitte nobis s debita nostra, sicut c t nos dimittimus debitoribus nostris. duobus enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et utnem; ut cito sanetur, caneamus dicendo: d dimitte nobis debita nostra. siue ergo immineat siue insit, caueri igitur potest. Sed ut non tantum illi, uerum etiam his, qui eosdem libros meos, quos iste legit, De libero arbitrio non legerunt atque illis non lectis hunc forsitan legunt, de hac re sententia mea satis appareat, ex ipsis libris commemorare me oportet, quod iste si sentiret atque in suis litteris poneret nulla inter nos de hac re controuer
Abbreviated transcription (Latin):
audiat homo. atq ut eadem necessitas nonsit. discat dõdicere
denctes sitatib: meis educmȩ : Quia et in huius modi oratione cer¬
tamen est et aduersus temptator ẽ deipsanios necessitatepug¬
& mala necessicas remouebitur et libestas plena tribuetur:
Veniamus ad nos : Item inquid agustinus ep̃s in libris delibero
arbitrio : quaecdiq: ista causa ẽ uoluntatis si non potest eiresisti
sine peccato ei ceditur : si autem potest non eicedatur: & non pec¬
catur: anforte fallit in cautũ ergo caueat nefallatur : antan¬
ta fallatia ẽ incaueriomnino nom possig Nulla nergo peçca¬
ta sunt: quispeccat in eo quod cauerinullo modo potest : Pec¬
catur aut̃ caueri igitur potest : agnoscõ uerba mea sunt : sed
etiam ipsedignetur agnoscere superius cuncta quaedicta
sunt : Degratia quippedĩ agitur quae nobis permediatorẽ
medicina opitulatur. nonde possibilate: teiustitia e : Potest

Expanded text:
audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit discat deo dicere: audiat homo, atque ut eadem necessitas non sit discat deo dicere: de necessitatibus meis educ me, quia et in huiusmodi oratione certamen est aduersus temptatorem de ipsa contra nos necessitate pug Iesum Christum et mala necessitas remouebitur et libertas plena tribuetur. Veniamus ad nos. item, inquit, Augustinus episcopus in libris De libero arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur ; si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. an forte fallit incautum ergo caueat, ne f all atur. an tanta fallacia est, ut caueri omnino non possit? n ulla ergo peccata sunt. quis enim peccat in e o quod caueri nullo modo potest? peccatur autem; caueri igitur p potest. agnosco, uerba mea sunt; sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. de gratia quippe dei agitur, quae nobis per mediatorem medicina opitulatur, non de inpossibilitate iustitiae. potest
Abbreviated transcription (Latin):
morat cum ex poner& quod scriptum ẽ beatimundo corde qnĩnip¬
sid m̃ uidebunt : Quos non arguit conscientia ulla peccati : & adiecit:
mundus mundo corde conspicitur. Templum dĩ non potest essepollu¬
tum : hocutiq agitur in nobis conando laborando orando inpetran¬
do ut ad illam ꝑfectionẽ inqua possimus dm̃ mundo corde conspicere
dictum esse p̃sbitero liberi arbitrii noscondiditds̃. neca duirtutẽ nec
aditia necessitate trahimur. alio quin ubhiecessitas. nec corona est
quis non agnoscat : quis non coto corde suscipiat : quis alit̃ conditam hu¬
manam neg& ẽẽ naturam sedin recte faciendo ideonullũ ẽ uincu¬
lum necessitatis quia libtas ẽ carita s: rediergo ad a postolicam
datus ẽ nobis: a quo nisi ab illo quia scendit in altũ eaptiua uit
captiuitatem edit oonabominib: quod aut̃ exuitis naturae
Non ex conditione naturae sit quae dam peccandi necessitas

Expanded text:
morat, cum exponeret quod scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipmorat, cum exponeret quod scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt? quos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus mundo corde conspicitur, templum dei non potest esse pollutum. hoc utique agitur in nobis conando, laborando, orando, impetrando, ut ad illam perfectionem, in qua possimus deum mundo corde conspicere, dictum esse presbytero: liberi arbitrii nos condidit deus, nec ad uirtutem nec ad uitia necessitate trahimur: alioquin ubi necessitas, nec corona est, quis non agnoscat, quis non toto corde suscipiat, quis aliter conditam humanam neget esse naturam ? sed in recte faciendo ideo nullum est uinculum necessitatis, quia libertas est earitatis. Redi ergo ad apostolicam  sanctum qui datus est nobis. a quo, nisi ab illo qui ascendit in altum, captiuauit c a captiuauit, dedit dona hominibus ? quod autem ex uitiis naturae, non ex conditione naturae sit quaedam peccandi necessitas,
Abbreviated transcription (Latin):
filiusdi utique ammonuit necumquis q factus fuerit Ita castus et sine
peccato quo dibi & quando in eoperficiatur Nonnulla questio e
sed interpios bene quaeritur: In t̃quostam̃ constat fieriposse. & sineme¬
diatorediethominum homine xpõihũ fieri nom posse: tam̃ ut dicere
coeperam prudent xrscus ammonuit necũ fuerit quisq talis sactus.
et perho rectac int̃ filios dideputatus. ꝓutetur ipsius fuis se potestatis
quã pergratiã accepitado cum eam non haber& inuatura iamuitiata
atq: deprauata sicut in cuangelio legitur: Quõdqđ autem receper
eum dedit eis potestatem filios difieri : quodutiq nonerant pernatu¬
ram ne gomnino essent nisi eum recipiendo accepissent ꝑ eius gratiã
huius modi potestatem : haec ẽ potestas quã sibiuindicat fortitudo
praesbiter uenerabilis hieronimus dix̃ In his quaeillum dixisse cõme¬

Expanded text:
filius dei, utique ammonuit, ne cum quisque factus fuerit ita castus et sine filius dei, utique ammonuit, ne cum quisque factus fuerit ita castus et sine peccato - quod ubi et quando in eo perficiatur nonnulla quaestio est, sed inter pios bene quaeritur, inter quos tamen constat fieri posse et sine mediatore dei et hominum homine Christo Iesu fieri non posse -, tamen. ut dicere coeperam, prudenter Xystus ammonuit, ne cum fuerit quisque talis factus et per hoc recte inter dei filios deputatus, putetur ipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non haberet in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio legitur: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri; quod utique non erant per naturam nec omuino essent, nisi cum recipiendo accepissent per eius gratiam huiusmodi potestatem. haec est potestas, quam sibi uindicat fortitudo presbyter uenerabilis Hieronymus dixit in his, quae illum dixisse comme
Abbreviated transcription (Latin):
Quae abistotam quã sanaueltam quam sibi sufficiente uoluntatis ar¬
bitrio possit non peccare defendit : Quis item xp̃ianus ignorat qu iem
beatissimum xrstum romanae ecclesiae ep̃m et dñi mastrrẽ dixisse
cõmemorat : Quia libertatẽ arbitrii sui permisit hominib: dsut puri
et sine peccato uiuentes similes fiant dõsed adipsum arbitrium ꝑtin&
uocantem audire et credere & ab eo inquẽ credit non peccandi adiu¬
torium postulare : Namutiq cumdicit similesfiant dõ : ꝑ caritatẽ dĩ
futuri sunt similesdõ quae diffusa ẽ in cordib: nris Nonnaturae possibi¬
Et quod dicit idem martrr templum scm ẽ dõmenspura & altare
optimũ ẽ ei cormundum et sine peccatq : Quis nescit adistam ꝑfectio¬
nem ꝑducendũ cormundũ. duminterior homo renouatur dedie
qđ ait Ipseuir castus & sine peccato potestatem accepit a dõ esse

Expanded text:
quae ab isto tamquam sana uel tamquam sibi sufficiente uoluntatis arquae ab isto tamquam sana uel tamquam sibi sufficiente uoluntatis arbitrio posse non peccare defenditur. Quis item Christianus ignorat, quod beatissimum Xystum Romanae ecclesiae episcopum et domini martyrem dixisse commemorat, \'quia libertatem arbitrii sui permisit hominibus deus, ut pure et sine, peccato uiuentes similes fiant deo\'? sed ad ipsum arbitrium pertinet uocantem audire et credere et ab eo in quem credit non peccandi adiutorium postulare. nam utique cum dicit \'similes fiant deo\', per caritatem dei futuri sunt similes deo. quae diffusa est in cordibus nostris non naturae possibiet quod dicit idem martyr: templum sanctum est deo mens pura et altare optimum est ci cor mundum et sine peccato, quis nescit ad istam perfectionem perducendum cor mundum. dum interior homo renouatur de die  nostrum? item quod ait ipse: uir castus et sine peccato potestatem accepit a deo esse
Abbreviated transcription (Latin):
maculatissimã puritatem eccła scã ꝑueniat qua e in futuro scłꝗ Neq
aliquomalorum hominũ sibi ꝑmixtum. neque aliqua in selegepec¬
cati resistente legimentis ducat mundissimã uitam in a et̃nitate diui¬
nai ł am̃ adtendat iste quid secundũ scripturas ambrosius ep̃s dixerit :
Necabinitio in maculata humanae enim hoc in possibilefͤnaturae : Vtiq enĩ
abinitio dicit : quo exadam nascimur : Nam et ipse adam inmaculatus ꝓcul
dubio factus ẽ sed in eis qui sunt natura filu irae ducentes ex illo quoduiti¬
atum ẽ in illo abinitio esse in maculatos humanae natura e in possibile
definiuit : Itemio hannesconstantinopolita nus cuiusposuit sententiã :¬
dicit ꝓeccatum non esse substantiam sed actũ malignum: quis hoc ne¬
gat :et quia non ẽ natura leideo contra illud legem datam Eeo quod
degratia dĩ qͥsanatur perme dicũ xp̃m quo non indiger& si sana eẽt :

Expanded text:
maculatissimam puritatem ecclesia sancta perueniat, quae in futuro saeculo neque maculatissimam puritatem ecclesia sancta perueniat, quae in futuro saeculo neque aliquo malorum hominum sibi permixto neque aliqua in se lege peccati resistente legi mentis ducat mundissimam uitam in aeternitate diuina. tamen adtendat iste quid secundum scripturas Ambrosius episcopus dixerit: nec ab initio inmaculata; humanae enim hoc inpossibile naturae. utique enim \'ab initio\' dicit, quo ex Adam nascimur. nam et ipse Adam inmaculatus procul dubio factus est; sed in eis, qui sunt natura filii irae ducentes ex illo quod uitiatum est in illo, ab initio esse inmaculatos humanae naturae inpossibile definiuit. \'Item Iohannes Constantinopolitanus episcopus\', cuius posuit sententiam, \'dicit peccatum non esse substantiam, sed actum malignum\'. quis hoc negat? \'et quia non est naturale, ideo contra illud legem datam, et quod de gratia dei, qua sanatur per medicum Christum, quo non indigeret, si sana esset,
Abbreviated transcription (Latin):
praeparatur uoluntas hominũ : et nulla uel non magna qua estio e
Quis uel quando ꝑficiaturdũ tamensin exp̃ĩgratia aitipsum fieri
posseminime dubitetur : deinde quantũ erat ut adtender et iste unũ
uersum de ã brosii uerbis quae posuit : Cũ enĩ ille dixisset Nanicum
ec clesi a ex gentib: hoc est expeccatorib: congregata sia. Quomodo ex
maculatis inmacula ta potest esse Nisi primoperxp̃ĩ gratiam abluta
delicto sit Deinde quod ꝑqualita tẽ non peccandi abstineat adelictissl¬
lead didit quo diste apͥpar& quur ad derenoluerit : aitnamq: ille÷
necͣinitio in maculatahumanae enim hoc in possibile᷑naturae : sed
ꝑdigratiã et qualitatẽ siuquia iam non peccat fit ut inmaculata ui¬
deatur: haec uerba istae quur non ad diderit. quis non intellegat:
hocagitur utiq nunc in hoc scło ut adistam quã om̃ssci cupiunt in¬

Expanded text:
praeparatur uoluntas hominum, et nulla uel non magna quaestio est, praeparatur uoluntas hominum, et nulla uel non magna quaestio est, quis uel quando perficiatur, dum tamen sine Christi gratia id ipsum fieri posse minime dubitetur. deinde quantum erat, ut adtenderet iste unum uersum de Ambrosii uerbis quae posuit! cum enim ille dixisset : nam cum ecclesia ex gentibus, hoc est ex peccatoribus, congregata sit, quomodo e x maculatis inmaculata potest esse, nisi primo per Christi gratiam abluta delicto sit; deinde quod per qualitatem non peccandi abstineat a delictisle addidit, quod iste apparet cur addere noluerit, ait namque ille: nec ab initio inmaculata-humanae enim hoc inpossibile naturae —, sed per dei gratiam et qualitatem sui, quia iam non peccat, fit ut inmaculata uideatur. haec uerba iste cur non addiderit quis non intellegat ? hoc agitur utique nunc in hoc saeculo, ut ad istam, quam omnes sancti cupiunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
exqua fide etiam ante eius passionẽ iustos uixisse non dubiũ ẽ : qui
praestat spm̃sc̃m quidatus ẽ nobis perquẽ fiindit caritas in cordib
nr̃is Quauna iusti sung quicumq s̃ iusti quem spm̃ memoratiis ep̃s
etiam praecib impetrandum ammonet : Ita illi uoluntas diuinitus
non adiuta ñ sufficit ũbi imhrmno suo dicit: uotisqua e p̃stat sedu¬
lis scm̃ mereri sp̃m cõmemorabo & ego de hocipso opere scĩam¬
declarat Noneni uoluntate tantum huma nauisum .ẽ. sed sicut pla
bonumuideri possit operatur : quẽ enimmiseratur. et uocat : Et ideo
qͥ x p̃m seqͥtur potest int̃rogatus quur es seuoluerit xpĩanus res¬
pondere iusum ẽ mihi : Quscum dicit: Nonnegat᷑ ui sum: adõ
enim p̃paratur uoluntas hominum : ut enim ds̃ honori ficetur a scõ:
dĩgratia ẽ : Eccequidiste sapiat uerbis ambrosii delectatꝰ qđ a dõ

Expanded text:
um nostrum ? ex qua fide etiam ante eius passionem iustos uixisse non dubium est, qui um nostrum ? ex qua fide etiam ante eius passionem iustos uixisse non dubium est, qui praestat spiritum sanctum. per quem diffunditur caritas in cordibus nostris, qua una iusti sunt quicumque sunt iusti. quem spiritum memoratus episcopus etiam precibus impetrandum ammonet — ita illi uoluntas diuinitus non adiuta non sufficit —, ubi in ymno suo dieit: uotisque praestat sedulis sanctum mereri spiritum. Commemorabo et ego de hoc ipso opere sancti Amdeclarat. non enim uoluntate tantum humana uisum est, sed sicut placbonum uideri possit operatur; quem enim miseratur et uocat. et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est mihi. quod cum dicit, non negat deo uisum; \'a deo\' enim \'praeparatur uoluntas hominum\'. ut enim deus honorificetur a sancto, dei gratia e s t. ecce quid iste sapiat, si uerbis Ambrosii delectatur, quod a deo
Abbreviated transcription (Latin):
utiq spernera quia sinepeccato nemo est : sed sꝑnit discendentes
a sequos a postata s uocat : Vldexisquem ad modd̃ non dixerit qr
sine peccato nemofuerit. tam quã dep̃teritis loquens sed quod si¬
nepeccato nemosit : Vinde quidẽ ut dixi non contendo: Quisquis
enim nonceditiobanni a postolo qui ñ ecipseait. Sidixerimus qr
peccatum non habuimus sed nonhabe mus ẽp̃õhilario quomodo
cessurus ẽ : progratiax p̃õ clamo sine quanemo iustificatur tã¬
quam sufficiente naturae libero arbitrio: Immoipse ꝓeaclamat:
eicedatur dicente si ne menihil potestis facere : sc̃sautem ambro¬
siusre uera in eolocoquem iste cõmemorat illi s resistit Quidicunt
hominem cẽ posse sinepeccato in hacuita : Vt enim ea dicer&
Accepitocca sionem de tatharia. et belrsab& h: quod in euangelio
cõmemorati sunt ambulasse in omnib: iustificationib: legissine

Expanded text:
utique sperneret, quia sine peccato nemo est. sed spernit discedentes utique sperneret, quia sine peccato nemo est. sed spernit discedentes a se, quos apostatas uocat. uidetis quemadmodum non dixerit. quia sine peccato nemo fuerit, tamquam de praeteritis loquens, sed quod sine peccato nemo sit. unde quidem, ut dixi, non contendo ; quisquis enim non cedit lohanni apostolo, qui nec ipse ait: si dixerimus quia peccatum \'non habuimus\', sed non habemus, episcopo llilario quomodo cessurus est ? pro gratia Christi clamo, sine qua nemo iustificatur, tamquam sufficiente naturae libero arbitrio. immo ipse pro ea clamat; ei cedatur dicenti: sine me nihil potestis facere. Sanctus autem Ambrosius reuera in co loco, quem iste commemorat. illis resistit qui dicunt hominem non esse posse sine peccato in hac uita. ut enim ea diceret. accepit occasionem de Zacharia et Elisabeth. quod in euangelio commemorati sunt ambulasse in omnibus iustificationibus legis sine
Abbreviated transcription (Latin):
tia saluatoris : facere .ẽ. ergoiustitiam inuero dicultu cum in t̾̃no
concupiscentiae malo int̃na conflictatione pugnare : perficere
auten tomnino aduersariũ non habere : Nam qui pugnat et ad¬
huc pereclitatur & aliquando ꝑcutitꝰ: etiam honst̃nitur: Qui aut̃
non habet aduersarium plena pace la&atur : & ipse essesine pec¬
cato ueris sime dicitur in quonullum habitat peccatum : Num qͥd
ꝑ abstinentiam malioperis dicit iamnonego operor illud sed id
quod in mebabitat peccatum: Namet ipse iob depeccatis suis non
tac& : et utiq huic amico nr̃o merito placet humilitatẽ nullo
modo in falsitatis ptgponendam : Vnde id quo diob confitetur ql ue¬
rusdicultor ẽ : Procul dubio ueraciẽ confitetur et ipsehilarius cũ
locum psalmi exponer& ubiscriptũ ẽ. spra ecuistiom̃s discendentes
aiustificationib: tuis : Aitisi enimpeccatores dssperneret om̃s

Expanded text:
tia saluatoris. facere est ergo iustitiam in uero dei cultu cum interno tia saluatoris. facere est ergo iustitiam in uero dei cultu cum interno concupiscentiae malo interna conflietatione pugnare, perficere autem omnino aduersarium non habere. nam qui pugnat et adhuc periclitatur, et aliquando percutitur. etiamsi non sternitur; qui autem non habet aduersarium, plena pace laetatur. et ipse esse sine peccato uerissime dicitur, in quo nullum habitat peccatum. non qui per abstinentiam mali operis dicit: iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Nam et ipse Iob de peccatis suis non tacet et utique huic amico nostro merito placet humilitatem nullo modo in falsitatis parte ponendam; unde id quod Iob confitetur, quia uerax dei cultor est, procul dubio ueraciter confitetur. et ipse Hilarius, cum locum psalmi exponeret, ubi scriptum est: \'spreuisti omnes discedentes a iustificationibus tuis\', ait: si enim peccatores deus sperneret, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
posse esse hominẽ mundo corde testatus ẽ. Quod quis negat : sed gra
dixisse cõmomorat. quasi ioblitteras legeret ut abstiner et se abom¬
nire maligna quia dm̃ sola m̃ te uitus non ammixta ueneratur Dm
autem colere ꝓpriumiustitiae offitium .ẽ. quid fecisset iobdicit
Num qͥd in hoc scło ꝑfecisse : ut sine gratia scluatoris quemetiam ꝓphe¬
tauit uel fecis set uelperfecissets Abstin et enimse abomnire mala eti¬
am qui habet peccatum qđ inseregnare non sinit : Cuis ubrepit im¬
ꝓbanda cogitatio quam ꝑ uenire adfinemoperis ñ permitat : sed ali¬
ud ẽ non habepeccatum : aliud non oboedire desideris eius: Aliud ẽ.
implere quod p̃ceptũ .ẽ non concupisces : Et aliud. est perquendam
abstinentiae conatũ saltem idagere qđ scriptum ẽ post concupis¬
centias tuas non ea s nihilhorum tam̃ scre serectae posse sine gra¬

Expanded text:
posse esse hominem mundo corde testatus est. quod quis negat? sed gratiposse esse hominem mundo corde testatus est. quod quis negat? sed gratidixisse commemorat: quas s Iob litteras legerat u t ab stineret s e ab omn i re maligna ? quia deum sola mente uitiis non ammixta ueneratur, deum aute m colere proprium iustitiae off icium est, quid fecisset lob dicit, non quid in hoc saeculo perfecisset aut sine gratia saluatoris, quem etiam prophetauit, uel fecisset uel perfecisset. abstinet enim se ab omni re mala etiam qui habet peccatum quod in se regnare non sinit, cui subrepit inprobanda cogitatio, quam peruenire ad finem operis non permittit. sed aliud est non habere peccatum. aliud non oboedire desideriis eius; aliud est inplere quod praeceptum est: non concup i sces et aliud est per quendam abstinentiae conatum saltem id agere quod item scriptum est: post concupiscentias tuas non e a s, nihil horum tamen scire se recte posse sine gra
Abbreviated transcription (Latin):
fieriut uincendo peccatũ doceat hominẽ uincere posse peccatum ÷
Quomodo enim dictũ sit auctor huius sententiae uiderit qualiter
possit exponere Sumtam̃ nos minime dubitemꝰ peccatum xpm
Aliud eiusdẽ ita posuit Etiterũ ut desi deriis carnis edomitis docer &
Non necessitatis essepeccare sed ꝓpositia cuoluntatis : :rgo desideria
carnis si noniplicitarũ concupiscentiarum hinc dicunt᷑ accipio sicuti
.ẽ fames sitis refeccio lassicudinis. Et siquid huius modi ẽ: ꝑ haec enĩ
quamuis ea sint inculpalia inculpas decidunt : quod ab illo saluatore
afuit᷑ &iamsi haec in eo fuisse ꝓpt̃ similitudinẽ carnispeccati euange¬
lio testeuideamus : Beatis uero hilarius ciuꝰ haec uerba posuit Non
enimnisi spũ ꝑfecti et immortalitate mutati quod solis mundis
dixit contraid quod dicimus uel quis istũ adiuuet nescio: nisi quia

Expanded text:
fieri, ut uincendo peccatum doceat hominem uincere posse pecc ut m. fieri, ut uincendo peccatum doceat hominem uincere posse pecc ut m. quomodo enim dictum sit, auctor huius sententiae uiderit qualiter possit exponere, dum tamen nos minime dubitemus peccatum Chraliud eiusdem ita posuit: et iterum: u t desideriis carnis edomitis doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi a c ac l uoluntatis. ego desideria carnis, si non inlicitarum concupiscentiarum hic dicuntur, accipio, sicuti est fames, sitis, refectio lassitudinis et si quid huiusmodi est. per haec enim quidam, quamuis ca sint inculpabilia, in culpas decidunt; quod ab illo saluatore afuit, etiamsi haec in co fuisse propter similitudinem carnis peccati euangelio teste uideamus. Beatus uero Hilarius, cuius haec uerba posuit: non enim nisi spiritu per fecti et inmortalitate mutati, quod solis mundis dixit contra id quod dicimus uel quid istum adiuuet nescio, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
rumtractatorũ opusculis posuit uolen soccurrere his quieum solum
dicerent ista defenderȩita sunt media ut neq contra nostrã sententi¬
ã sint Neq contra ipsi ufinquib non nichiletiam de libris mei s int̃ponere
uoluit mnequoq aliquem deputans qͥcumillis commemorari dignius
uiderer : Vnde in gratus esse non debeo ẽt familiariore affectu nolim
ut err& qui hunc michi detulithonorẽ : Prima eñi quae posuit quia
nom̃ eiꝰ qui eadix̃ Non ibi legis siue quia ille nonscripsit si ue quia codex
quem misistis adaliqua forte mendo sitate ñ habuid ꝑtractare quid
opus ẽ maxime quo non inqinbuiꝰ modi quorũ libet hominũ scrip¬
tis liberum quẽ solis canonicis debeo sineulla recusatione c̃sensum Ñ¬
nihil mouet quod deillius scriptiscul nom̃ nonibi inueni ille posit̃.
Oportuit magistrũ doctorem qua e uirtu aatis homini simillimum

Expanded text:
rum tractatorum opusculis posuit uolens occurrere his qui cum solum rum tractatorum opusculis posuit uolens occurrere his qui cum solum dicerent ista defendere, ita sunt media, ut neque contra nostram sententiam sint neque contra ipsius. in quibus nonnihil etiam de libris meis interponere uoluit me quoque aliquem deputans, qui cum illis commemorari dignus uiderer. unde ingratus esse non debeo et familiariore affectu nolo ut erret, qui hunc mihi detulit honorem. prima enim quae posuit, quia nomen eius qui ea dixit non ibi legi, sine quia ille non scripsit sine quia codex quem misistis id aliqua forte mendositate non habuit pertractare quid opus est? maxime quoniam me in huiusmodi quorumlibet hominum scriptis liberum — quia solis canonicis debeo sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet quod de illius scriptis, cuius nomen non ibi inueni, ille posuit: oportuit magistrum doctoremque uirtutis ho mini simillimum
Abbreviated transcription (Latin):
similiã tamenutinã possit ostendi uel haec testimonia melius
alit̃ intellȩgiposse  uel perfec tam plenam quae iustitiam.
cui prorsus nihiladdendũ sit : Et erifuis se in aliquo cuministocor¬
poreuiueret et hodie esse et cras futuram: Dum tam̃ longe
plures sintiqͥcum sibiusq adultimũ uitae huiꝰ diem necessariũ
et̃ non dubitent ut ueracit̃ dicant: dimit te nobis debita nr̃a
sicut et nosclimitimꝰ debitorib: nr̃is : Spẽsuã tam̃ inxpoatq¬
in eius promissionib: ueracertam firmã eẽ confidant : Nullo
tamen modonisi adiuuante gratia saluatorisxpĩ crucifixi
et donosp̃sei uel quos lib& ad plenissimã perfectionẽ uel quam¬
quam ad qualemcũq ꝓuectũ uerae piae quae iuistitiae ꝑuenire.
quine gauerint: Nesci outrum rectae possint in qualium cũq
xp̃ianorum numero deputari: A Fhooutea testimania quae
Non quidem descripturiss canonicis seu d deqͥb damcathiolico¬

Expanded text:
similia, tamen utinam possit ostendi uel haec testimonia melius similia, tamen utinam possit ostendi uel haec testimonia melius aliter intellegi posse uel perfectam plenamque iustitiam, cui prorsus nihil addendum sit, et heri fuisse in aliquo, dum in isto corpore uiueret, et hodie esse et eras futuram, dum tamen longe plures sint, qui cum sibi usque ad ultimum uitae huius diem necessarium esse non dubitent, ut ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, spem suam tamen inin eius promissionibus ueram, certam, firmam esse confidant! nullo tamen modo nisi adiuuante gratia saluatoris Christi crucifixi et dono spiritus eius uol quolibet ad plenissimam perfectionem uel quemquam ad qualemcumque prouectum uerae piaeque iustitiae peruenire qui negauerit, nescio utrum recte possit in qualiumcumque Christianorum numero deputari. Ac per hoc et ea testimonia, quae non quidem de scripturis canonicis, sed de quibusdam catholico
Abbreviated transcription (Latin):
non uult : Quiderat magnũ ut hoc dicer& : cum praesertim
sibi hoctam quam ex ꝑsona aduersariorũ oppositũ tractare ec
aperire susceperit : Quur illic solam naturam defendere
uoluit & quia ita homo creatus ẽ ut non peccare posset sipeccare
noluisset asseruit: Acperhoc quodica creatus ẽ eam possibilita¬
tem ad gratiam dipertinere definuit qua possibilitate si nolue¬
rit peccare non peccat et nolint aliquiddicere de coquodipa
e. uel quia sibi non sufficita diuuatur utrũ enim in hocselo
fuerituel sit uel possit eẽ aliquis ita iusta uiuen sut nullum
habeat omninopeccatũ potest eẽ aliqua questio inter ueros
piosqua expianos. possetam̃ esseceste posthanc uitam quis¬
quis ambigit desipit : sed e gonec deistauita uolo contenderei
Quam qu a cnĩ michi ñ uideatur alter intellegendum qđ serip¬
tum .ẽ. Noniustificabitur in conspectutuo omnis uiuens : Et si qua

Expanded text:
non uult. quid erat magnum ut hoc diceret, cum praesertim non uult. quid erat magnum ut hoc diceret, cum praesertim sibi hoc tamquam ex persona aduersariorum oppositum tractare et aperire susceperit? cur illic solam naturam defendere uoluit et quia ita homo creatus est, ut non peccare posset. si peccare noluerit. asseruit, ac per hoc quod ita creatus est eam possibilitatem ad gratiam dei pertinere definiuit, qua possibilitate, si noluerit peccare, non peccat, et noluit aliquid dicere de eo, quod ipsa est. uel quia sibi non sufficit adiuuatur? Vtrum enim in hoc saeculo fuerit uel sit uel possit esse aliquis ita iuste uiuens, ut nullum habeat omnino peccatum, potest esse aliqua quaestio inter ueros piosque \'Christiano; posse tamen esse certe post hanc uitam quisquis ambigit desipit. sed ego nec de ista uita uolo contendere. quamquam enim mihi non uideatur aliter intellegendum quod scriptum est: non iustificabitur i n conspectu tuo omnis uiuens et si qua
Abbreviated transcription (Latin):
dus sit quisolis praeualere non resistentibus. potest: haec
et uerba mea sunt : uerius enĩ diciñ potest : sed hoc inter .ẽ.
internos e et istos quod nos etiã cũdiabolo resistitur. poscen¬
dũ dĩa diutoriũ non solũ non negamus uerũ etiã praedicam :
Istiautẽ tantũ uoluntati tribuunt potestatẽ ut pietati au¬
ferant orationẽ : Namutiq: ut diabaloresistamus et fugi¬
at a nob̵. Ideo p̃cantes dicimus. ne nos inferas in temptationẽ :
ldeo etiã moniti sumus tam quã abimperatore milites.
tionẽ : Quod uero contra eos disputat quidicunt: Et quis no¬
lit sinepeccato eẽ si hoc in hominis &x positũ potestate :
Recte quidẽ dis putat. hoc ipso eos consiteri non eẽ in possi¬
bile : quia hoc uel multi uel omnes uolunt : sed hoc undesit
cat aliter suspicantib: : Ipseenim hoc facit : quicum tantam dehac
repatiatur muidiam senti reiduult : et confiteri uel profiteri

Expanded text:
dus sit, qui solis praeualere non resistentibus potest. haec dus sit, qui solis praeualere non resistentibus potest. haec et mea uerba sunt; uerius enim dici non potest. sed hoc interest inter nos et istos, quod nos etiam cum diabolo resistitur poscendum dei adiutorium non solum non negamus, uerum etiam praedicamus, isti autem tantam uoluntati tribuunt potestatem, ut pietati auferant orationem. nam utique ut diabolo resistamus et fugiat a nobis, ideo precantes dicimus: n p nos inferas in temptationem; ideo et admoniti sumus tamquam ab imperatore milites is in temptationem. Quod uero contra eos disputat, qui dicunt: \'et quis nolit sine peccato esse, si hoc in hominis esset positum potestate?\' recte quidem disputat \'hoc ipso eos non esse inpossibile. quia hoc uel multi uel omnes uolunt\'; sed hoc unde sit cat aliter suspicantibus. ipso enim hoc facit, qui cum tantam de hac re patiatur inuidiam, sentire id uult et confiteri uel profiteri
Abbreviated transcription (Latin):
Inquantum quisq spũducitur Non ẽ sublege quia inquantũ con¬
delectatur legidinon est sublegistimore : quatimor torm̃tũ
hab& non delectationem : Proinde si rectae sentimus: sicut promen¬
brts sanatis gnatia sagere : Ita prosanandis orare debemꝰ
ut absolutis sima cuinihil addipossit sanitate perfecta dĩ
suauitate plena libertate perfruamur : Nonenĩ ab nuq¬
mus humanã naturã posse eẽ sine peccato: autullo modo
negare debemus perficipos se quam proficere Non negamus
ut iusta etbeata sit a quo creata ẽ ut sit : Faci leitaq refellitur quod
a quib dam sibidici obponit diabolus nobis aduersatur: Pror¬
sus huic obiectionieceadem uerba respondemus : quae ipsẽ res¬
pondit : resistamus illiẽt fugiet : resistite in quit beatus a postol
diabolo ẽt fugiet auobis : Vindeanimaduertendum quid posite
his nocere quos fugit uel quã uirtutẽ habere intelli gen¬

Expanded text:
in quantum quisque spiritu ducitur, non est sub lege. quia in quantum conin quantum quisque spiritu ducitur, non est sub lege. quia in quantum condelectabatur legi dei, non est sub legis timore, quia timor tormenum habet, non delectationem. Proinde si recte sentimus, sicut pro membris sanatis gratias agere ita pro sanandis orare debemus, ut absolutissima cui nihil addi possit sanitate, perfecta dei suauitate, plena libertate perfruamur. non emim abnuimus humanam naturam posse esse sine peccato aut ullo modo negare debemus perfici posse, quam proficere non negamus,ut iusta et beata sit, a quo creata est ut sit. facile itaque refellitur, quod a quibusdam sibi dicit opponi: \'diabolus nobis aducrsatur\'. prorsus huic obiectioni eadem uerba respondemus, quae ipse respondit: resistamus illi, et fugiet. res istite, inquit beatus apostolus, diabolo, et f ugi e t a uob i s. unde animaduertendum quid possit his nocere quos f ugit uel quam uirtutem habere intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
atis : & neabipsa pugna desides facer& et perhanc seniam la¬
xam̃tũ peccandi dedisseui deretur adiungit : quodsispũ duci¬
mini: Nonadhucestis sublege : sublege ẽ enim quitimore sub¬
plicu quod lexminatur non amore iustitiae sesentit abstinere
abopere peccati : Nandum liber nec alienus a uoluntato peccand :
in ipsaenim uoluntatoreus ẽ q̃uam all& si fieri posset non cẽ quodtimeit :
udibere faciat quodocculte desiderat : Ergosi spũ in quid ducimini
nonadbuc estis sublege : utique loge quae timorẽ incutita Nontribuit
caritatem : quae carita s dĩdiffusa ẽ in cordib nr̃is Nonper legem lit
& ia cobus a postolus ait : Quiautem ꝑspexerit in legem ꝑfectam
lbestatis : unde & ille nonqui demiam legediterrebatur ut seruus
sed condelectabatur ei secundum interiorẽ hominiem : Videt tamen
adhuc aliam legem in membrissius repugnanem legim̃tis suae :

Expanded text:
atis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laatis. et ne ab ipsa pugna desides faceret et per hanc sententiam laxamentum peccandi dedisse uideretur, adiungit: quodsispiritu ducimini, non ad huc estis sub lege. sub lege est enim, qui timore supplicii quod lex minatur, non amore iustitiae sc sentit abstinere ab opere peccati, nondum liber nec alienus a uoluntate peccandi. in ipsa enim uoluntate reus est, qua mallet, si fieri posset, non esse quod timeat ut libere faciat quod occulte desiderat. ergo sispiritu. inquit, ducimini, non ad huc estis sublege, utique lege, quae timorem incutit, non tribuit caritatem, quae caritas dei diffusa est in cordibus nostris non per legis litet Jacobus apostolus ait, Qui autem perspexerit in legem perfectam libertatis . Unde et ille, non quidem jam lege Dei terrebatur ut servus, sed condelectabatur ei secundum interiorem hominem: videt tamen adhuc aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae.
Abbreviated transcription (Latin):
Porrosi abistis uel hocimpetramus: ut nondum baptizati implo¬
rent auxilium gratiae saluatoris : Non .ẽ hoc quidem parum
aduersus illam falsam defensionẽ tamquã sibi sufficientis nature
et potestitis liber i arbitrii : Neq enim sibi sufficit quidicit
Infelix homo quis meliberabit aut plenam libestate habere di¬
cendus ẽ quise adhuc postulat liberari : uerum tam̃ etiam illud
ui deamusũtrum illi quiba ptitatisunt faciantbona qua e uolunt
nulla curnis concupiscentia repugnante : sed quid hinc dicamus ip¬
sẽ cõmemora tubi concludens hunclocũ ÷ ut dximus inquit illud
quo continctur : Caro concupiscit aduersus spm̃ : Non de carnis subs¬
tantia sed deoperib: sentire necesse. ẽ: hoc & nos dicimus : Nonde
carnis substantia sed deo perib: dictũ quȩ ueniunt de carnali con¬
cupiscentia : Depeccato scilic& de quo p̃cepit ut non regn& in
nr̃ o mortali corporea doboediendum desideriis ei : Sed adten¬
dat et iamipseiam baptizatis fuisse dictum. Caro concupiscit

Expanded text:
Porro si ab istis uel hoc impetramus, ut nondum baptizati implorent auxilium gratiae saluatoris, non est hoc quidem parum aduersus illam falsam defensionem tamquam sibi sufficientis naturae et potestatis liberi arbitrii; neque enim sibi sufficit qui dicit: infelix homo! quis me e liberabit? aut plenam Jibertatem habere dicendus est, qui se adhuc postulat liberari. Verum tamen etiam illud uideamus, utrum illi qui baptizati sunt faciant bona quae uolunt nulla carnis concupiscentia repugnante. sed quid hinc dicamus. ipse commemorat, ubi concludens hunc locum: ut diximus, inquit, illud quo continetur: caro concupiscit aduersus spiritum, non de carnis substantia, sed de operibus sentire necesse est. hoc et nos dicimus non de carnis substantia, sed de operibus dictum, quae ueniunt de carnali coucupiscentia, de peccto scilicet, de quo praecipit ut non regnet in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. Sed adtendat etiam ipse iam baptizatis fuisse dictum: caro concupiscit
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo testimonio. quasi contrariis testimoniis respon¬
dere conatus ẽ quod idẽ sc̃s io hannis in eadẽ episcola dicqͥt :
Hoc autẽ dico fratres ut non peccetis: Omnis quinatus ẽ
ex dõ peccatũ ñ facit : quia sem̃ ipsius in eomanet . et ñ po¬
test peccare : Itẽ illic : Quinatus ẽ ex dõ ñ peccat : quia ge¬
neratio dĩ conseruat eũ et malignus non tangit eũ : Itẽ illic
inquit ubide saluatore ait : Quoille apparuit ut peccata
tolleret omnis qui in eo manet non peccat : omnis qui peo¬
cat ñ uidit eũ nec cognouit eũ : Itẽ illicͥcaris simi : nune filu
dĩ sumus et nondũ apparuit quiderimus : Scimus quoͣcũ
apparuerit similis erimus quo uidebimus eũ sicuti ẽ :

Expanded text:
tissimo testimonio quasi contrariis testimoniis respontissimo testimonio quasi contrariis testimoniis respondere conatus est, quod idem sanctus Iohannes in eadem epistula dicat: hoc autem dico, fratres, ut non peccetis. omnis qui natus est ex deo peccatum non facit, quia semen ipsius in eo manet, et non potest peccare; item illic: qui natus est ex deo, non peccat. quia generatio dei conseruat eum, et malignus non tangit eum. \'item illic\', inquit, \'ubi de saluatore ait: quoniam ille apparuit, ut peccata tolleret. omnis qui in eo manet non peccat; omnis qui peccat non uidit eum nec cognouit eum. item illic: carissimi, nunc filii dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
utiq: pos set : Nec tam̃ ipse ostendit quẽ ad modũ secundũ suã
causam debeamus accipere quod scriptũ ẽ : quo n iusti ficabit᷑
in conspectutuo omnes uiuens : A perta quippȩ sententia ẽ¬
& Desuperiore uersu ẽ inlustrius declarata : Neintres inquit
in iudiciũ cũ seruotuo quo n iusti ficabitur in conspectutuo om¬
nis uiuens : Iudiciũ timet : quia miseri cordiã desiderat quae
supexaltat᷑ iudicio : Noc ẽ enĩ neintres inudicit̃ cũseruotuo:
Nolime iudicare secundũ tequies sine peccato q̃uia non iustifica¬
bitur in conspectutuo omnis uiuens: Quod dehacuita dic tum
sine difficila questione intellegitur ẽt quodait : Non iustifica¬
bitur ad illã ꝑfectionẽ iustitiae reculit. Que ein hac uita
ñ ẽ : Itẽ dicunt inquit : Sidixerimus quia peccatũ non habemꝰ
ipsi nos seducimus et ueritas in nobis ñ ẽ Ethuic euiden¬

Expanded text:
utique posset. nec tamen iste ostendit, quemadmodum secundum suam utique posset. nec tamen iste ostendit, quemadmodum secundum suam causam debeamus accipere quod scriptum est: quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. aperta quippe sententia est de superiore uersu inlustrius declarata. ne intres, inquit, in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. iudicium timet, quia misericordiam desiderat, quae superexsultat iudicio. hoc est enim ne intres in iudicium cum seruo tuo: \'noli me iudicare secundum te, qui es sine peccato\', quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, quod de hac uita dictum sine difficili quaestione intellegitur. et quod ait: non iustificabitur, ad illam perfectionem iustitiae retulit, quae in hac uita non est. \'Item dicunt\', inquit, \'si dixerimus quiapeccatum non habemus, ipsi nos seducimus. et ueritas in nobis non est\\ et huic euiden
Abbreviated transcription (Latin):
uxor eius iusti ambo inconspectud ñi et incedentes in omnib:
mandatis et iustificationib: dñi sine que rella :̃ Quiiusti ambo :¬
utiq: legerant inter ipsamandata quẽ ad modũ sua peccata mun¬
darent : Namtacharias quod deomnđ sacerdote ex hominibus
accepto inepistola adhebra eos dicitur ẽtiã ꝓsuis peccatis utiq hos¬
ticcs offerebat : Quo modo ergo intellegendũ ait qđ dicitur sine
querella ĩam supra satis quantũ opinor ostendimus : lebeatus
inquita postolus ait : ut simus scĩ et in maculati inconspectueiꝰ:
Nocagitur ut hoc simus : si in maculati intellt gendis: qui omnino
ta fuisse atq: eẽ negare non possumus : quia ñ ideo sineullo pet¬
cato ẽ aliquis quia ñ habet maculã criminis : Vnde et a posto¬
lus cũministros eligeret ordinandos. non ait Siquis sine pec¬
cato quod inuenire ñ posset sed ait. siquis sine crimine quod

Expanded text:
uxor eius iusti ambo in conspectu domini et incedentes in omnibus uxor eius iusti ambo in conspectu domini et incedentes in omnibus mandatis et iustificationibus domini sine querella\'. qui iusti ambo utique legerant inter ipsa mandata, quemadmodum sua peccata mundarent. nam Zacharias, quod de omni sacerdote ex hominibus accepto in epistula ad Hebraeos dicitur, etiam pro suis peccatis utique hostias offerebat. quomodo autem intellegendum sit quod dicitur sine querella, iam supra satis, quantum opinor, ostendimus. \'et beatus\', inquit, \'apostolus ait: ut simus sancti et inmaculati in conspectu eius\'. hoc agitur, ut hoc simus, si inmaculati intellegendi sunt qui omnino ta fuisse atque esse negare non possumus, quia non ideo sine ullo peccato est aliquis, quoniam non habet maculam criminis. unde et apostolus cum ministros eligeret ordinandos, non ait: si quis sine peccato — quod inuenire non posset — sed ait: si quis sine crimine, quod