comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Manificencia eius discurrũt mibes. doctores uidelicet et predi-¬
catores euangelui in toto orbe dissemmant uerbum dei. Cui
sunt brachia sempiterra. quia cũctis hostibz uictoria eius
fit perpetua. Qui eiciet a facie sua inimicũ dyabolum. et dixͭ
conterere: qñ nouissima ĩinnica destruetur mors. et electi oñs
immortalitate et ĩcorrupcõe uestiti triumphantes ĩ regnum
ĩtrabunt eternum. ¶Ioseph ab eo ꝙ sibi aliud additamẽtũ
optauerat mater uocauit augnientũ. Nunc pharao sephaneth
appellauit: ꝙ ebraice absconditorum repertorẽ sanat. pro eo ꝙ
obscura somnia reuelauit eiqz sterilitatẽ predixit. Taniẽ quia
hoc nomen abegyptio pointur. ip̃ĩus lingue debet habere ra¬
tionem. Interpretatur ergo sephaneth egytio sermone: salua¬
tormundi. eo ꝙ orbem terre ab imminẽte famis excidio liberaret
Ꝙ autẽ ioseph a frĩbus uenditus ĩ egypto sublimatur redemp¬

Expanded text:
Magnificentia ejus discurrunt nubes . Doctores videlicet et praediMagnificentia ejus discurrunt nubes . Doctores videlicet et praedicatores Evangelii in toto orbe disseminant verbum Dei. Cujus sunt brachia sempiterna : quia cunctis hostibus victoria ejus fit perpetua. Qui ejiciet a facie sua inimicum diabolum, et dicit: Contere, quando novissima inimica destruetur mors, et electi omnes immortalitate et incorruptione vestiti triumphantes in regnum intrabunt aeternum. Joseph ab eo quod sibi aliud additamentum optaverat mater, vocavit augmentum. Hunc Pharao Sephaneth appellavit, quod Hebraice absconditorum repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit, eique sterilitatem praedixit. Tamen quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo Sephaneth Aegyptio sermone Salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminente famis excidio liberaret. Quod autem Joseph a fratribus venditus in Aegypto sublimatur, Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
xxponitur figurate. dum subditur. Tinguit ĩ oleo pedem suũ.
ascendens quippe ĩcelum caput nẽm dñs cristus chorum.
apostolicũ: auus consona predicaicõe unuiersum mundum
erat pagraturus qiͣ pedem ĩtra adhuc consistentẽ oleo spiri¬
tussancti coprosissime unxit. Exquo concepta uirtute nullo
labore deficeret: sed ĩmarcesaibilis semꝑ gaudii alacritate polle¬
ret: cui etiam. ĩ corruptibilis calciamenti prestitit munimẽ¬
tum. de quo sequitur. ferrum et es calciamẽtum eius. Cuius
dies iuuentutis ita fuĩt ut senectutis: quia corpus eius qͦd
ẽ ecclĩa ĩ p̾mordio fider floruit iurtutibz. sapiẽcia uiguit. mira¬
culis choruscauit. Sit et in fine seculi ĩelectis perseuerat uigor
fidei. et ardeo caritatis usqz ĩfinem. Hic rectissimus ẽ. ascensor
celi. quia supra onmes uirtutes celestes ⁊ potestates angelicas:
post resurrectionem suam ascendit ⁊ sedet ad dexterã patris.

Expanded text:
exponitur figurate, dum subditur: Tinguit in oleo pedem suum . exponitur figurate, dum subditur: Tinguit in oleo pedem suum . Ascendens quippe in coelum caput nostrum Dominus Christus chorum apostolicum, cujus consona praedicatione universum mundum erat peragraturus, quasi pedem in terra adhuc consistentem oleo Spiritus sancti copiosissime unxit; ex quo concepta virtute nullo labore deficeret, sed immarcescibilis semper gaudii alacritate polleret, cui etiam incorruptibilis calciamenti praestitit munimentum, de quo sequitur: Ferrum et aes calciamentum ejus. Cujus dies juventutis ita fiunt, ut senectutis; quia corpus ejus, quod est Ecclesia, in primordio fidei floruit virtutibus, sapientia viguit, miraculis coruscavit. Sic et in fine saeculi in electis perseverat vigor fidei, et ardor charitatis usque in finem. Hic rectissimus est ascensor coeli, quia super omnes virtutes coelestes et potestates angelicas post resurrectionem suam ascendit et sedet ad dexteram Patris .
Abbreviated transcription (Latin):
et sermonem confirmãte sequẽtibz signis. ¶ Aser qui interpre¬
tatur beatus. quia dum eum peperisset ⁊ elfa dixit lia. Ueata ego
et beatificant me mulieres. hic demonstrat dommũ ihũm xp̃m:
regibz hoc est corporis sui ⁊ sangiums sacramẽta dat sanctis: qui¬
te reges dicuntur. quoniam bene semetipõs uel sibi subd
regunt. Hic secundum prophetiam moysi est benedictus ĩ filus:
et placens fratribz suis: cum credẽtes ĩeum et ꝑ eius gratiam
renascentes umuersum orbem sui similitudine repleuerunt.
et fratubz: hoc ẽ apostolus: et sanctis gr̃am sue dilectionis. ita-
abuit ut legis cerimonias spernerẽt. et suscepta euana
ueritate gauderent et exultarẽt. quonã digni habiti sunt pro-
nomine eius contumeliam pati cunctisq fidelibz predicarent
dicentes. Omne gaudium existimate cum intemptacoẽs barias
inaideritis. Uñ autẽ tanta ĩeis sit abundantia cauitatis custi.

Expanded text:
et sermonem confirmante sequentibus signis . Aser, qui interpreet sermonem confirmante sequentibus signis . Aser, qui interpretatur beatus; quia dum eum peperisset Zelpha, dixit Lia: Beata ego, et beatificant me mulieres . Hic demonstrat Dominum Jesum Chrisregibus, hoc est, corporis sui et sanguinis sacramenta dat sanctis, qui rite reges dicuntur, quoniam bene semetipsos vel sibi subditos regunt. Hic secundum prophetiam Moysi est benedictus in filiis, et placens fratribus suis, cum credentes in eum et per ejus gratiam renascentes universum orbem in similitudine repleverunt; et fratribus, hoc est, apostolis et sanctis gratiam suae dilectionis ita tribuit, ut legis caeremonias spernerent, et suscepta evangelica veritate gauderent et exsultarent, quoniam digni habiti sunt pro nomine ejus contumeliam pati, cunctisque fidelibus praedicarent, dicentes: Omne gaudium existimate, cum in tentationes varias incideritis . Unde autem tanta in eis sit abundantia charitatis Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
nis nr̃e uirtute diuinitatis sue precinctus apparuit. Qui ĩlatitu¬
dine benedictus ẽ: cum nõ solum exiudeis: sz ex omnib etiã nacoĩb
amplissimum a pr̃e ĩtoto orbe regnum accepit impleto quod propheta
predirerat. Abortu enim solis usq ad occasum magnũ ẽ nomẽ meũ.
et horribile ingentibz. Quia uero ꝑ humilitatẽ passionis ad tãtã
excreuit gloriam celsitudmis apte de eius morte subiungitur. Qua¬
si leo requieuit; cepitqz brachium et uerticẽ etc̃ in requietiõe em̃
leoms: potestas expremitur ipsius saluatoris. qui brachio fortitu¬
dinis sue potestates mundanas religione sue melinauit. Subiectis
quippe sibi regnis ⁊ gentib uniuersis principatus eius potẽcia cla-¬
ruit. Ip̃e enim apostolis principibz: salicet populi dei toto orbe euã¬
gelium predicantib adiutor et cooperator ubiqz fuit dicente euã¬
gelista. Illi autem profecti predicauerunt ubiqz domino cooperãte

Expanded text:
us apparuit; qui in latitudine benedictus est, cum non solum ex Judaeis, sed ex omnibus etiam nationibus amplissimum a Patre toto orbe regnum accepit, impleto quod Propheta praedixerat: Ab ortu enim solis usque ad occasum magnum est nomen meum et horribile in gentibus . Quia vero per humilitatem passionis ad tantam excrevit gloriam celsitudinis, apte de ejus morte subjungitur: Quasi leo requievit: cepitque brachium et verticem, etc. . In requietione enim leonis, potestas exprimitur ipsius Salvatoris, qui brachio fortitudinis suae potestates mundanas religioni suae inclinavit. Subjectis quippe sibi regnis et gentibus universis principatus ejus potentia claruit. Ipse enim apostolis, principibus scilicet populi Dei, toto orbe Evangelium praedicantibus adjutor et cooperator ubique fuit, dicente evangelista: Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante
Abbreviated transcription (Latin):
tinum quoq uertitur iob dolens. Et recte dolens propter percussiõez
carns et passiones dolorum. Calamitates enĩ suas nominis
ethymologia figurauit. Hic gͦ. ĩ factis dictisq suis personam
expͥmit redemptoris: dequo scriptũ est. Ip̃e dolores nros tulit.
et egrotaciones portauit. ¶ Uror quippe ipĩus iob: que eũ
ad maledicendum prouocauit prauitatẽ carnaliũ designat.
Tres uero anna illius typum tenent hereticorum: qui sub
specie consulendi studiunt generunt seducendi. ¶ Heliud bo̾.
ꝙ contra eum superbe locutus ẽ doctorem suꝑbum et arrogãtẽ
demonstrat: qui diuius increpacõe sua: fidelium intra sanctã
eccliam arguit. et increpat turbam. ¶ De aliis quibusdã¬

Expanded text:
tinum quoque vertitur Job, dolens. Et recte dolens, propter percussionem tinum quoque vertitur Job, dolens. Et recte dolens, propter percussionem carnis et passiones dolorum; calamitates enim suas nominis etymologia figuravit. Hic ergo in factis dictisque suis personam exprimit Redemptoris, de quo scriptum est: Ipse dolores nostros tulit et aegrotationes portavit . Uxor quippe ipsius Job, quae eum ad maledicendum provocavit, pravitatem carnalium designat. Tres vero amici illius typum tenent haereticorum, qui sub specie consulendi studium gerunt seducendi. Eliud vero, qui contra eum superbe locutus est, doctorem superbum et arrogantem demonstrat, qui durius increpatione sua fidelium intra sanctam Ecclesiam arguit et increpat turbam. LIBER TERTIUS
Abbreviated transcription (Latin):
duos ĩutero gemimos habentem: quorum salicet primus qui diat
sara misit manum suam et obstetrir ligauit coccium:; et de hui
illo manum ĩ trisecus retrahente posterior: qui phares uocatur
porrexit manum: et nascendum precessit. figuraliter congruit.
ꝙ extenderit israhel in legis opera manum suam et eã prophetaꝵ
et ip̃ius saluatorius pollutam cruore contraxerit. postea uero p̾or
aperit populus gentium sailicet ut futuri essent nouissimi. qui
erant primi. et primi futuri essent: qui erant nouissim. ¶ Iob
autẽ ut quidam suspicantur ĩ libro geneseos iobab nominatur
et destupe esau generacõe quarta natus creditur. E contra hebrer
asserunt eum de nachor stirpe esse generatũ. Nam eliphar qui
umis de tribus amcis iob esse legitur in libro hebraicar questio¬
nuim striptum reꝑi qr ip̃e fuerit filius esau et ada urore sua. In la¬

Expanded text:
duos in utero geminos habentem, quorum scilicet primus, qui dicitur duos in utero geminos habentem, quorum scilicet primus, qui dicitur Zara, misit manum suam, et obstetrix ligavit coccinum; et dehinc illo manum intrinsecus retrahente posterior, qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo processit: figuraliter congruit quod extenderit Israel in legis opera manum suam, et eam prophetarum et ipsius Salvatoris pollutam cruore contraxerit; postea vero prior aperit populus, gentium scilicet, ut futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri essent qui erant novissimi. Job autem, ut quidam suspicantur, in libro Geneseos Johab nominatur, et de stirpe Esau generatione quarta natus creditur. E contra Hebraei asserunt eum de Nachor stirpe esse generatum. Nam Eliphaz, qui unus de tribus amicis Job esse legitur, in libro Hebraicarum Quaestionum scriptum reperi, quod ipse fuerit filius Esau ex Ada uxore sua. In La
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. et quos iustificauit: illos et glorificauit. Sed hec ut
cati ꝑ eundem odollamitẽ tanqͣz ĩcrepantẽ et dicẽtẽ. Generacõ
uꝑarum. Sed nõ eam inuenit peccati exprobratio quã muta¬
uit confessionis amaritudo. post uero iam publias signis
amili et monilis et iurge uiat temere iudicãtes uideos. quoꝵ
iam ꝑsonam ip̃e iuidas gestabat: qui hodieq dicũt nõ hũc po
pulum ẽẽ cristi; nec habere nos semen abrahe. Sed prolacis
certissimis documẽtis nr̃e uõcationis iustificacõnisq ⁊ glorifi¬
cacionis erubescunt sine. dubio et confunduntur ⁊ nos magis¬
ꝙͣr se iustificatos esse fatebuntur. Pignora emm refert habere
secum ecella. Accusatur enim auideis quasi adulteratux legis.:
s ostendit uugã signum passionie et momile legie legetime et amiulũ
pignus ĩ mortalitatis. Ꝙ autem scriptura dicit parietẽ chamiar et

Expanded text:
cauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut cauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut cati, per eundem Odollamitam tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim refert habere secum Ecclesia. Accusatur enim a Judaeis quasi adulteratrix legis; sed ostendit virgam signum passionis, et monile legis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura dicit parientem Thamar et
Abbreviated transcription (Latin):
i ergo amaritudo misceatur: ut uera penitẽtia p̾signeti
penitentia fecũdatur ecclĩa ĩ omnib gentib constituta. Oporte¬
bat enim xp̃m pati et resurgere tercia die: et predicari ĩ nomine
eius penitẽciam et remissionem peccatorũ per oñs gentes ĩci¬
pientib ab ihrlm̃. Nam et ip̃e hĩtus meretricis confessio pctõrũ
ẽ. Tytũ quippe ecclĩe gerit thamar ex gẽtib euocate. Sedens cũ
hoc habitu ad portã enan uel enachin quod interpretatur fons.
erit enim uelut ceruus ad fontes aquarũ ꝑuemre ad
mẽ abrahe. Illo enim nõ congnoscente feratur. quia de illo pre¬
dictum est. Populus quem nõ congnoui seruiet michi. Accepit
ĩ occulto amulum ⁊ monile et uirgam. quia uocatiõe signatur.
iustificacõe decoratur. glorificacõe exaltatur. Quos enĩ pre-¬
destinauit illos et uocauit. quos autẽ uocauit: illos ⁊ iustifi¬

Expanded text:
i ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentia praesignei ergo amaritudo misceatur, ut vera poenitentia praesignetur: hac poenitentia fecundatur Ecclesia in omnibus gentibus constituta. Oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die; et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est. typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. sedens cum hoc habitu ad portam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontes." cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustifi
Abbreviated transcription (Latin):
mentum. eo ꝙ auxerit eum deus. Hic autẽ gentiũ significat
populum qui ꝑ benedictionem patriarche prepositus ẽ maiorĩ
populo iudeorum. ¶ Thamar interpretatur amaritudo pro
uiris mortuis eadem et cõnuitans. mutauit enim se ĩhabitiũ
meretricis: qñ cũ socero suo concubuit. ¶ Phares interpreta¬
tur diuisio ab eo ꝙ diuiserit mẽbranula secundarũ. diuisoris ĩde
id ẽ fares sortitus ẽnomẽ. Unde ⁊ pharisei qui se: quasi iustos
apopulo separabant diuisi appellabantur. ¶ zara frater ciꝰ
ĩ cuius manu coctinum interpretatur oriens: siue quia primus
apparuit. siue ꝙ plurimi ex eo iusti nati sunt. ut in libro paralipo¬
menon continetur. Chamar hĩtum mutat. nuitat et nomẽ: et fit
de simnagoga ecclĩa : sed ĩea prorsus nomẽ amaritudinis manet. nõ
illius amaritudinis: ĩqua domino ministrauit: sed illius in qua
petrus amare fleuit. Nam et uidas latine confessio est. Confessio¬

Expanded text:
mentum; eo quod auxerit eum Deus. Hic autem gentium significat mentum; eo quod auxerit eum Deus. Hic autem gentium significat populum, qui per benedictionem patriarchae praepositus est majori populo Judaeorum. Thamar interpretatur amaritudo pro viris mortuis. Eadem et commutans; mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concubuit. Phares interpretatur divisio, ab eo quod diviserit membranula secundarum; divisoris inde, id est Phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi justos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara, frater ejus, in cujus manu coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo justi nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur. Thamar habitum mutat, mutat et nomen: et fit de Synagoga Ecclesia. Sed in ea prorsus nomen amaritudinis manet; non illius amaritudinis, in qua Domino ministravit, sed illius in qua Petrus amare flevit. Nam et Judas Latine confessio est. Confession
Abbreviated transcription (Latin):
iherusalem fuit eo tempore locus: quem elegit dommnus ut esset
nomẽ eius ibi. Allegorice autẽ dommus noster ihs̃ xp̃s ip̃e amã¬
tissimus ẽ dei prĩs: dequo dixit. Hic ẽ filius meus dilectus.in
quo michi bene complacui. Hic ĩuitute patris ꝑmanet. quia
in dertera uirtutis sedet: et regnauit ĩexcelsis. Sed et de humili¬
tate eius intelligi potest. quia ĩea diuinitas habitet cõfident᷑.
quam sibi coniuxit in unitate ꝑsone. Ꝙ autẽ ĩthalamo mora¬
bitur et inter humeros illius requiescet significat ꝙ ĩutero uir-¬
ginis celesti sponso comũcta ẽ ecclĩa: q̃ in fortitudine potencie
cristi et inoperib eius maximã fiduciã ac requiẽ mentis ha¬
bet.¶ Manasses dictus est abeo ꝙ sit pater eius oblitus labor
suorum. Ita hebraice uocatur obliuio: gestat autẽ figurã prio¬
ris populi. ¶ Effraim qui interpretatur frugifer suie aug¬

Expanded text:
ia Jerusalem fuit eo tempore locus, quem elegit Dominus, ut esset ia Jerusalem fuit eo tempore locus, quem elegit Dominus, ut esset nomen ejus ibi. Allegorice autem Dominus noster Jesus Christus ipse amantissimus est Dei Patris, de quo dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Hic in virtute Patris permanet, quia in dextera virtutis sedet, et regnavit regnat in excelsis. Sed et de humilitate ejus intelligi potest, quia in ea divinitas habitat confidenter, quam sibi conjunxit in unitate personae. Quod autem in thalamo morabitur, et inter humeros illius requiescet, significat quod in utero Virginis coelesti sponso conjuncta est Ecclesia, quae in fortudine potentiae Christi, et in operibus ejus maximam fiduciam ac requiem mentis habet. Manasses dictus est ab eo quod sit pater ejus oblitus laborum suorum. Ita Hebraice vocatur oblivio; gestat autem figuram prioris populi. Ephraim, qui interpretatur frugifer, sive aug
Abbreviated transcription (Latin):
qui interpretatur filius dextere ꝙ est uirtutis. Nam mater
euis moriens. uocauerat nomen eius benoni. id ẽ filius dolo¬
ris mei pater autem hoc mutauit filium dextere nominans.
Benianim autẽ pauli apostoli imaginẽ pretulit. quia et mi¬
minus apostolorum fuit. et de tribu eius ascendit. Iste ẽ lupus
rapax mane ꝑsecutor diripiens. uespere doctor pascens. Ꝙ autem
dirit moyses ĩ benedictione beniamin amantissimus dñi hĩtabͭ
confidenter. ĩ eo quasi in thalanio tota die morabitur: et ĩter
humeros illius requisset. Uidetur quidẽ secundum historiam
tangere. ꝙ beniamin aprĩarcha simul et propheta spũ dei pleno
uidelicet patre suo iacos amaretur: et ꝙ per dispensa cõem dei
locus ille, inquo cultus marime futurus erat. tribui eidem
decerneretur. hoc ẽ ihrlm̃ ubi templum ⁊ altare dei construebat.
atq ideo subiũgitur. Quasi ĩthalanio tota die morabitur. qr¬

Expanded text:
qui interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Nam mater qui interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Nam mater ejus moriens vocaverat nomen ejus Benoni, id est filius doloris mei; pater autem hoc mutavit, filium dexterae nominans. Benjamin autem Pauli apostoli imaginem praetulit, quia et minimus apostolorum fuit, et de tribu ejus ascendit. Iste est lupus rapax, mane persecutor diripiens, vespere doctor pascens. Quod autem dixit Moyses in benedictione Benjamin: Amantissimus Domini habitabit confidenter; in eo quasi in thalamo tota die morabitur, et inter humeros illius requiescet , videtur quidem secundum historiam tangere, quod Benjamin a patriarcha simul et propheta spiritu Dei pleno videlicet patre suo Jacob amaretur; et quod per dispensationem Dei locus ille, in quo cultus maxime futurus erat, tribui eidem decerneretur, hoc est Jerusalem, ubi templum et altare Dei construebatur; atque ideo subjungitur: Quasi in thalamo tota die morabitur; qu
Abbreviated transcription (Latin):
benedictiomib patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorũ
meritum patriarcharũ conualuit benedictio onmpotentis
patris ĩfilio. ita ut ei nullus scõrum equetur: donec ueniret
desiderium colliũ eternorum. Colles isti sancti sunt qui cristi
aduentum prophetantes magno desiderio incarnationẽ eius
expectauerũt. De quibz dominus dicit. Quia multi iusti et
prophete cupierunt uidere: que uidetis. Hu ergo sancti dicti
sunt colles: propter excellentiam sanctitatis: qui etiã eterm
uocantur. quia uitam consecuntur eternã. nec intereunt
cum mundo: sed esse creduntur eterm. fiant ĩcapite ioseph
ommes benedictões iste super caput cristi ponuntur: quas in¬
carnatus accepit. Et super uerticẽ nazarei: de quo scriptum
ẽ. Quomam nazareus uocabitur. id ẽ sanctus dei ĩter fratres
suos: quia ip̃e est caput ommum eminens uniuersorũ uide¬
licet scõrum: quos etiam ⁊ fratres uocat ĩ psalims. Demanim

Expanded text:
benedictionibus patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorum benedictionibus patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorum meritum patriarcharum convaluit benedictio omnipotentis Patris in Filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur. Donec veniret desiderium collium aeternorum. Colles isti sancti sunt, qui Christi adventum prophetantes magno desiderio incarnationem ejus exspectaverunt. De quibus Dominus dicit: Quia multi justi et prophetae cupierunt videre quae videtis . Hi ergo sancti dicti sunt, colles propter excellentiam sanctitatis. Qui etiam aeterni vocantur, quia vitam consequuntur aeternam, nec intereunt cum mundo, sed esse creduntur aeterni. Fiant in capite Joseph. Omnes benedictiones istae super caput Christi ponuntur, quas incarnatus accepit. Et super verticem Nazaraei, de quo scriptum est: Quoniam Nazaraeus vocabitur , id est, sanctus Dei. Inter fratres suos, quia ipse est caput omnium eminens, universorum videlicet sanctorum; quos etiam et fratres vocat in psalmis. Benjamin,
Abbreviated transcription (Latin):
nem abyssi tacẽtis deorsum. ut omnib angel ⁊ hominib dñare-¬
tur. Benedictionib uberum idẽ siue duorũ testamẽtorũ. quoꝵ
astero m̃ciatus ẽ. astero demonstratur. siue benedictionib uberũ
marie. que uere benedicta erant. quia husdem sancta uirgo de se
potum lactis dñs imimulsit. Unde et illa mulier ĩ euangelio ait.
Beatus uenter qui te portauit; et ubera que suxisti. Henedictioĩ¬
bus uberum et iilue. etiã h. benedicitur et iuilua eiusdẽ matris
illa utiqz uirgnialis: que nobis cristum dominum edidit. De
qua ꝑ prophetam hieremiã dicitur. Priusquam te formarem
ĩ utero nourte. et anteꝙͣ exires de iilua sanctificaui te. He¬
nedictiones prĩs tui confortate sunt inte benedictiomib patr
tuorum. Uenedictioms inquit prĩs tui celestis que date sũt
tibi a summo celi et abyssi confortatesunt. id ẽ preualuerũt

Expanded text:
nem abyssi jacentis deorsum, ut omnibus angelis et hominibus dominarenem abyssi jacentis deorsum, ut omnibus angelis et hominibus dominaretur. Benedictionibus uberum, id est, sive duorum testamentorum, quorum altero nuntiatus est, altero demonstratur; sive benedictionibus uberum Mariae, quae vere benedicta erant, quia iisdem sancta virgo de se potum lactis Domino immulsit. Unde et illa mulier in Evangelio ait: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Benedictionibus uberum et vulvae. Etiam hic benedicitur et vulva ejusdem matris; illa utique virginalis, quae nobis Christum Dominum edidit. De qua per prophetam Jeremiam dicitur: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Benedictiones patris tui confortatae sunt in te benedictionibus patrum tuorum. Benedictiones, inquit, Patris tui coelestis, quae datae sunt tibi, a summo coeli et abyssi confortatae sunt, id est, praevaluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
inuiderunt illi habẽtes iacula. Neqz emm quisquam ĩ ioseph conie¬
ait sagittas: uel aliquõd uulneris celum: sed hoc specialiter euemt
ĩcristum. Sedet ĩforti arcus eius. Xp̃us enim arcũ suum ⁊ arma po¬
suit in deo: qui fortis ẽ propungnator. Cuius uirtute concidetur
omins nequitia perfidorum. Et dissoluta sunt uincula brachioꝵ
eius: quib fratres eum uinctum ad pilatum duxerũt uelquibus
um suspensum ĩ lingno crucifixerũt. Rescissa sunt eni ꝑ
femore ip̃e dommus boms pastor egressus ẽ lapis ⁊ firmitas cre¬
dẽtium ĩisrahel. Deus prĩs tui erit aduitor tuus. Quis adiuuit
filium; nͥ solus deus pater: qui dixit. Iacob puer meus suscipiat
eum amina mea: et onmpotens benedicet tibi benedictu
celi de suꝑ. benedictiombz abyssi iacentis deorsum. Umuersa em̃
subiecit ei celestia per benedictionem celi et terrena ꝑ benedictõ

Expanded text:
Inviderunt illi habentes jacula. Neque enim quisquam in Joseph conjeInviderunt illi habentes jacula. Neque enim quisquam in Joseph conjecit sagittas, vel aliquod vulneris telum, sed hoc specialiter evenit in Christum. Sedet in forti arcus ejus. Christus enim arcum suum et arma posuit in Deo, qui fortis est propugnator. Cujus virtute concidetur omnis nequitia perfidorum. Et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus, quibus fratres eum vinctum ad Pilatum duxerunt, vel quibus eum suspensum in ligno crucifixerunt. Rescissa sunt enim pfemore ipse Dominus bonus pastor egressus est, lapis et firmitas credentium in Israel. Deus patris tui erit adjutor tuus. Quis adjuvit Filium, nisi solus Deus Pater, qui dixit: Jacob puer meus, suscipiat eum anima mea. Et omnipotens benedicet tibi benedictionibus coeli desuper, benedictionibus abyssi jacentis deorsum. Universa enim subjecit ei coelestia per benedictionem abyssi coeli, et terrena per benedict
Abbreviated transcription (Latin):
la ⁊ci. Hec prophetia post passionem domini pat̾ne uocis imaginem
pretulit. quia redeuntem ĩ celum post uictoriam. cristi pater alloq¬
tur dicens. filius accrescens ioseph filius accrescens utiq ĩgentib
quia cum ob ĩcredulitatẽ smnagoge populum reliquisset. ĩmimerã
sibi plebem ecclĩe ex omnib gentib ampliauit. Quod et dauid ce¬
cunt dicens. Reminiscentur ⁊ conuertẽtur ad dñm imiuersi fines
terre. filius accrescens et decorus aspectu. Dines enm superat
illius puschritudo. uirta quod de ip̃o in psalmis canitur. Speciosꝰ
forma pre filiis hommum. filie discurrerũt super murũ id ẽ ecclie
q̃ crediderũt ĩ cristum. He super soliditatẽ fidei: quasi suꝑ murum
amore pulchritudmis cristi accẽse discurrerunt ut uerum spõsũ
per contemplacõem aspiciant et osculo caritatis illi copulentur
atqz adhereant. Sz obiurgati sunt eum qñ falsis testimomis ca¬
lumpniãtes: sanctum deum oppͥmere sinagoge populi cogitaueĩt.

Expanded text:
. Haec prophetia post passionem Domini paternae vocis imaginem praetulit, quia redeuntem in coelum post victoriam Christum Pater alloquitur dicens: Filius accrescens Joseph, filius accrescens, utique in gentibus; qui cum ob incredulitatem Synagogae populum reliquisset, innumeram sibi plebem Ecclesiae ex omnibus gentibus ampliavit. Quod et David cecinit dicens: Reminiscentur et convertentur ad Dominum, universi fines terrae . Filius accrescens et decorus aspectu. Omnes enim superat illius pulchritudo, juxta quod de ipso in Psalmis canitur: Speciosus forma prae filiis hominum . Filiae discurrerunt super murum; id est, gequae crediderunt in Christum. Hae super soliditatem fidei, quasi super murum, amore pulchritudinis Christi accensae discurrerunt, ut verum sponsum per contemplationem aspiciant, et osculo charitatis illi copulentur atque adhaereant. Sed objurgati sunt eum, quando falsis testimoniis calumniantes sanctum Deum opprimere Synagogae populi cogitaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
malleo atqz maurant sermonis rethoria uenustate qͣũ
deus uenter ẽ et gloria in confusione eorum. Securis uo¬
parte acuta est eraltera fossoria. Hec apud ueteres pemia
uocabatur utranqz autem habens aciem bipennis. Ilam
bipennis dicitur ꝙ ex utraqz parte habeat acutã acens
quasi duas pennas. pennium autẽ antiqui acritũ dicebũt
de secure autem iohannes baptista adiuideos ita alt iam
enim securus ad radices arborum posita ẽ. Arbor hunes
mun di ẽ umiuersum genus humanum. Securis uero est
redemptor noster qui uelut ex manubo ⁊ ferro constati
teneturq ex humanitate. sed incidit ex diuinitate. que
uidesicet securis iam ad radicem arboris istius positu
e quia ⁊ si per pacientiam expectat. uidetur tamen quis
factura ẽ. potest ⁊ securs nomine predicace secm onia

Expanded text:
malleo atque inaurant sermonis rhetorici venustate, quorum malleo atque inaurant sermonis rhetorici venustate, quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum . Securis voparte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utramque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur, quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pennas: pennum autem antiqui acutum dicebant. De secure autem Joannes Baptista ad Judaeos ita ait: Jam enim securis ad radices arborum posita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro constat, teneturque ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris istius posita est. Quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Potest et securis nomi
Abbreviated transcription (Latin):
de cucino autem et ceteris instrumentis artificosis in e¬
saia ubi de plaste idoli mencõ fit ita scriptum est. faber
ferrarius lima operatus ẽ in prume ⁊ in malleis formauit
illud ⁊ operatus est in brachio fortitudinis sue. Artifer li¬
gnarius extendit normam formauit illud̃ in runcĩa: fe¬
cit illud in angulari et in circino tornauit illud ⁊ fecit yme¬
ginem uiri quasi speciosum hominẽ habitantẽ in domo.
Quicquid autem de idolis dictum est potest referri ⁊ ad he¬
reseos principes qui simuilachra dognatum suorũ atqz
mendacii artifici corde componunt ⁊ uenerantur ea que a
se sciunt ẽẽ simulata nec sufficit eis error proprius inisi
simplices quosqz eorũ adulacõe deceperint qui questum
putant ẽẽ pietatem et deuorant domus uiduatũ abutẽ¬
tesqz uulgi impericia ita arte dialetica quasi ascia tere¬
bro ⁊ limã et runcina formant dognia suum et cudunt

Expanded text:
De circino autem et caeteris instrumentis artificosis in IDe circino autem et caeteris instrumentis artificosis in Isaia, ubi de plaste idoli mentio fit, ita scriptum est: Faber ferrarius lima operatus est in prunis, et in malleis formavit illud, et operatus est in brachio fortitudinis suae. Artifex lignarius extendit normam, formavit illud in runcina: fecit illud in angulari, et in circino tornavit illud, et fecit imaginem viri, quasi speciosum hominem habitantem in domo . Quidquid autem de idolis dictum est, potest referri et ad haereseos principes, qui simulacra dogmatum suorum atque mendacii artifici corde componunt, et venerantur ea, quae a se sciunt esse simulata: non sufficit eis error proprius, nisi simplices quosque eorum adulatione deceperint, qui quaestum putant esse pietatem, et devorant domus viduarum , abutentesque vulgi imperitia, ita arte dialectica, quasi ascia, terebro et lima et runcina, formant dogma suum, et cudunt
Abbreviated transcription (Latin):
et stimuili ⁊ quasi claui in altũ defixi. Tabule a ueteribus
tegule uocabantur ategeudo sailicet unde ⁊ tegule. Cõmis¬
sura dicitur tabularum comunctio. Tabulẽ autẽ possunt
significare fideles auditores qui a trabibz uel tignis hoc ẽ
ãsanetis doctoribus sustentantur sic ⁊ cõmissura eorũ unitas
et caritas intelligi potest. dectio autem dicta a seguendo
ea que ceperit. Nam secare sectare et sequi est. Serra autem
nomen de sono factum est id est abstridore. hec persecucõem
in xxĩanos factam ab infidelib significare potest. unde et
in apostolo leginus lapidati sunt secti sunt in occisiõe gla¬
dii mortui sunt. et esaiam prophetam lignea serra serratũ
ꝓtura narrat. Circinus dictus ꝙ uergendo efficiat c
lum cuius motu duplicata linea fit que simplex per latitu
dinem extensa fuerat. Punctus autem in medio cura cen¬
trum agrecis dicitur in cuius medium cuncta conuergunt.

Expanded text:
et stimuli et quasi clavi in altum defixi . Tabulae a veteribus et stimuli et quasi clavi in altum defixi . Tabulae a veteribus tegulae vocabantur, a tegendo scilicet, unde et tagulae. Commissura dicitur tabularum conjunctio. Tabulae autem possunt significare fideles auditores, qui a trabibus vel tignis, hoc est, a sanctis doctoribus sustentantur: sic et commissura eorum unitas et charitas intelligi potest. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit. Nam secare sectari et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est, a stridore. Haec persecutionem in Christianos factam ab infidelibus significare potest: unde et in Apostolo legimus: Lapidati sunt, secti sunt, in occisione gladii mortui sunt . Et Isaiam prophetam lignea serra serratum Scriptura narrat. irculum: huius motu duplicata linea fit, que sdinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur, in cujus medium cuncta convergunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Item trabis sub alia significacõe in euangelio posita ẽ ubi
dominus ait quid autem uides festucã in oculo fratus tui
trabem autem que in oculo tuo est nõ consideras. Hic trabis
peccatum mauis ⁊ maxime inuidia intelligi potest s¬
autem peccatũ minus siue subitanea iracundia. Asseres
ab asse dicti quia soli ponuntur neq conuncti. Scidu¬
le eoc scindãtur u ẽ diuidantur. In asseribz autem quia tec¬
to domus conaeniunt bene penitentia accipi potest uel ca¬
itas que opit multitudinem peccatorum et in pfa
propheta dicit. Beati quorum remisse sunt iniquitates et
quorum tecta sunt peccata. Epigri ⁊ claui sunt quibz lignũ
ligno ad heret. Claui dicti quasi calabi quia ex calibe fuĩt
idẽ ferro calibs emm ferrum est. Claui autẽ mistice sancto¬
tum predicationes corda hominum transfigentes intelligi
possunt: unde in salonone scriptum est. Uerba sapieñtiũ

Expanded text:
Item trabes sub alia significatione in Evangelio posita est, ubi Item trabes sub alia significatione in Evangelio posita est, ubi Dominus ait: Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem, quae in oculo tuo est, non consideras? Hic trabes peccatum majus, et maxime invidia intelligi potest: festuca peccatum minus sive subitanea iracundia. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur, neque conjuncti. Scindulae eo quod scindantur, id est, dividantur. In asseribus autem quia tecto domus conveniunt, bene poenitentia accipi potest, vel charitas, quae operit multitudinem peccatorum , et in psalmo Propheta dicit: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi dicti, quasi chalabi, quia ex chalybe fiunt, id est ferro: chalybs enim ferrum est. Clavi autem mystice sanctorum praedicationes corda hominum transfigentes intelligi possunt: unde in Salomone scriptum est: Verba sapientium
Abbreviated transcription (Latin):
quia inde ea que sunt facta uidemus. et materia quasi
mater dicta. In materia enim mistice intellgi pote si
humana creatura unde artifet sumnus per opifices suos
ẜot est dactores sanctos multiplicem preparat ornatũ ecclie
et uasa apta ad ministerium suum edificat. Teaibet uoit¬
te quod iitransuerso posite utrosq parietes contnent
Aluis autem sunt tigna aliud trabes tiqna enõ iũt⁊
trabẽ faciunt. Trabes autem sunt cum sunt dolasũe
trabib autem in libro regum ita scuptum est po suor
sasomon trabes in domo per cutiutũ formsetre ut hor
hererent muri templi ⁊c. exui itaq trabes domus ꝯtis
tabutata portabant insi predicatores sanõr spuemp¬
ce designati qui dium ip̃i subsmiẽ ator honora biseni as
suis pted icaciontor as in firmorom apretitã Bistosius
ats ad desestia de sideranda ac speranda suspendunt ausi
ectiam qntceteisiombue ut inceptis persistãt adiuuantus

Expanded text:
quia inde ea, quae sunt facta videmus: et materia, quasi quia inde ea, quae sunt facta videmus: et materia, quasi mater, dicta. In materia enim mystice intelligi potest humana creatura: unde artifex summus per opifices suos, hoc est, doctores sanctos multiplicem praeparat ornatum ecclesiae, et vasa apta ad ministerium suum aedificat. Trabes vocatae, quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes: tigna enim juncta trabem faciunt. Trabes autem sunt, cum sunt dolatae. De trabibus autem in libro Regum ita scriptum est: Posuit Salomon trabes in domo per circuitum forinsecus, ut non haererent muris templi, etc. Qui itaque trabes domus, quae tabulata portabant, nisi praedicatores sancti, sunt typice designati qui dum ipsi sublimem atque hsuis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt: atque ad coelestia desideranda ac speranda suspendunt: suis etiam intercessionibus, ut in caeptis persistant, adjuvantur?
Abbreviated transcription (Latin):
est fabricator ⁊ artifer. Sara tector dictus ꝙ ex multis
hinc ⁊ inde coniũctis tabulis unum tecti sarciat corpus
idem ⁊ lignarius quia tectoria lignis inducit. Lignarii
ergo ac caipentarii atqz sarcitectores possunt intelligi
sancti doctores atqz predicatores euangelii qui spirita¬
le edificium deo suis sermonibus atq̃z bonis eremplis
preparant ⁊ siue ex nouiter credentibz domum deo edifi¬
cant siue ex his quos heretici atq scismatia per errorẽ
corrumperant iterum illos increpando atqz corrigendo
ad spiritale edificium dei restaurant. Unde ⁊ in erõdo
carpentarii leguntur. et in libro regum fabri lignorum
et cementarii describuntur qui instaurabunt sartatos¬
ta domus dei. materia inde dicitur omne lignum quod
ex ea aliquid efficiatur uel si ad iamiam rẽferas uelad
statuam materia erit. Ad aliquid enm semper materia
acapienda ẽ sicut elemerita materiã rerum c̃e dicimus

Expanded text:
est fabricator et artifex. Sarcitector dictus, quod ex multis est fabricator et artifex. Sarcitector dictus, quod ex multis hinc et inde conjunctis tabulis unum tecti sarciat corpus: idem et lignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignarii ergo ac carpentarii atque sarcitectores possunt intelligi sancti doctores atque praedicatores Evangelii, qui spiritale aedificium Deo suis sermonibus atque bonis exemplis praeparant, et sive ex noviter credentibus domum Deo aedificant, sive ex his, quos haeretici atque schismatici per errorem corruperant, iterum illos increpando, atque corrigendo, ad spiritale aedificium Dei restaurant. Unde et in Exodo carpentarii leguntur, et in libro Regum fabri lignorum, et caementarii describuntur, qui instaurabunt sartatecta domus Dei. Materia inde dicitur omne lignum, quod ex ea aliquid efficiatur: vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut clementa materiam rerum esse dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
cos mors suie passio est xp̃i. Lapis ad caput eius qui
nominatĩ quodamodo dictus ẽ eciam unctus xp̃s signifi¬
catur. Caput enm uiri cristus est: quis enĩ nescĩt xp̃m
ab unctione appellari: domus autem dei bethleem dicit᷑¬
descendit ubi iterum ad celum conscendit. Frectio autẽ
lapidis resurrectio cristi est. porro scala xp̃s est qui dix ͭ
Ego sum uia per hanc ascendebant ⁊ descendebant ange¬
li inquibus significati sunt euuangeliste predicatores
up̃i. ascendẽntes utiqz cũ ad intelligendam eus super
eminentissimam diuinitatẽ excedunt umuersã creaturã
ut eum niueniant in prinapio uerbum domma apud
dominũ per quem facta funt omma descendentes autẽ
ut eum inteniant factũ ex muliere factum sub lege ut
eos qui sub lege erant redimeret.
ignarius generaliter ligni opifex appella tur.
Carpentãrius speciale nomen est carpentum
Facit sicut nauicularius quia tantum nauium¬

Expanded text:
cob mors sive passio Christi est. Lapis ad caput ejus, qui cob mors sive passio Christi est. Lapis ad caput ejus, qui nominatim quodammodo dictus est, et jam unctus Christus significatur. Caput enim viri Christus est . Quis enim nescit Christum ab unctione appellari. Domus autem Dei, descendit, ibi iterum ad coelum conscendit, erectio autem lapidis resurrectio Christi est. Porro scala Christus est, qui dixit: Ego sum via . Per hanc ascendebant et descendebant angeli, in quibus significati sunt evangelistae, praedicatores Christi, ascendentes utique cum ad intelligendam ejus supeminentissimam divinitatem, excedunt universam creaturam, ut eum inveniant in principio Verbum Deum apud Deum, per quem facta sunt omnia ; descendentes autem, ut eum inveniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret ignarius, generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius, speciale nomen est: carpentum facit, sicut navicularius: quia tantum naviu
Abbreviated transcription (Latin):
dominus protectionem suam ⁊ ut ita dicam parietis uebõ¬
mentũ truila cessante subtrarerit: tunt demolientur ex¬
cecsa ydolorum ⁊ sanctificacoĩs decem tribuum desolabunt̃
firmissimum super aplõs et sanctos suos quibus dedit iit¬
ip̃e murus firmissimus uocarentur. Unde ⁊ petro dixit.
Tu es petrus et super hane petram edificabo ecclĩam me¬
am et porte inferi non preualebunt aduersus eam . ꝙ¬
niurus nisi domini defendatur auxilio omnẽ fortitudinẽ
amittit sed eo protegente in tantum robustus est ut di¬
catur ad eum si transieris per ignem flamnia non com-¬
puret te quantoqz magis temptacionibus tunditur tã¬
to plus fortior fit ⁊ pro nomine saluatoris inter flagella
quia numeri tantum pluralis est nomen ut litere que
epistolam significant. Scale enim mistice significat
profectus sanctorum per predicacões eorũ. Unde in gene¬
si legitur ꝙ uideret. iacoẜ in somnis sealã stant in sup

Expanded text:
Dominus protectionem suam et ut ita dicam parietis vestiDominus protectionem suam et ut ita dicam parietis vestimentum trulla cessante subtraxerit: tunc demolientur excelsa idolorum, et sanctificationes decem tribuum desolabunturt super murum firmissimum, super apostolos et sanctos suos, quibus deditipsi murus firmissimus vocarentur. Unde et Petro dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Qui murus, nisi Domini defendatur auxilio, omnem fortitudinem amittit: sed eo protegente in tantum robustus est, ut dicatur ad eum: Si transieris per ignem, flamma non comburet te ; quantoque magis tentationibus tunditur, tanto plus fortior fit et pro nomine Salvatoris inter flagella quia numeri tantum pluralis est nomen, ut litterae, quae epistolam significant. Scalae enim mystice significant profectus sanctorum per praedicationes eorum. Unde in Genesi legitur , quod viderit Jacob in somnis scalam stantem super
Abbreviated transcription (Latin):
amus et secundum hoc ꝙ diuina precepta docent sic opera
nrã ad salutem nobis proueniant. Alter autem perdit
suum laborem qui ertra hec. facit quia insi dominus edi¬
ficauerit domum in uanum laborauerunt qui edificant cã.
Trule nomen factum eo ꝙ trudit ⁊ de trudit id est includit
calce uel luto lapides. Trula autem cementari significat
spiritalem edificacõz dei quam ip̃e artifex optimus incon¬
structione ecclĩẽ sue agit. Unde in amos propheta scriptum
est: et ecce domius itans super murum litũ et in mani ei¬
trulla cementarii ⁊ dixit domnius ad me quid tu uides amos
et duit trullam cementari ⁊ dixit domnus. Ecce ego pouã
trullã in medio populi mei israel non adiciam ultra suꝑ
li et sanctificacões istael desolabuntur. Dominus autẽ cui
est structor macerie ⁊ lapis angularis cõmiatur auferre
se trullam in auxilio protectionis sue apopulo ifrael.ẽĩs

Expanded text:
amus, et secundum hoc, quod divina praecepta docent, sic opera amus, et secundum hoc, quod divina praecepta docent, sic opera nostra ad salutem nobis proveniant. Aliter autem perdit suum laborem, qui extra haec facit: quia nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant, qui aedificant eam . Trullae nomen factum, eo quod trudit et detrudit, id est, includit calce vel luto lapides. Trulla autem caementarii significat spiritalem aedificationem Dei, quam ipse artifex optimus in constructione Ecclesiae suae agit. Unde in Amos propheta scriptum est: Et ecce Dominus stans super murum litum, et in manus etrulla cementarii et dixit Dominus ad me quid tu vides Amos et dixi trullam cementarii et dixit Dominus ecce ego ponam trullam in medio populi et sanctificationes Israel desolabuntur . Dominus autem, qui est structor maceriae et lapis angularis, comminatur auferre se trullam in auxilio protectionis suae a populo Israel. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
ciebus uirtutum ut pro se opportumtas temporis affert
et racio postulat ordinis.
perpendiculum respondere oportet. Norma dicta a
greco uocabulo extra quam rectum nichil fieri
potest. Componitur autem er crib regulie ita ut duc sint
binorum pedum. tercia habeat pedes duos uncias .x. quas eqͣli
crassitudine politas extremis cacuminb sibi iungat ut sco
quasi rectula ⁊ impedimentũ non habeat. Perpendiculum
est ꝙ semper appenditur deniq in fabrica insi omma ap
pendiculum ⁊ certam regulam fiant: neccesse est cuncta mẽ¬
dosa instruantur ut aliqua parua sint aliqua cubancia
prona non nulla. alia supina. et propter hoc ruant unu¬
sa que sunt male constructa. In norma enm et regula
atqz perpendiculo equitatis racio inteluigenda est ut oĩa
opera nr̃a secundum sanctarum scripturarum tradicionẽ
et regulam recte fidei perpendiculumqz sane doctrine faci¬

Expanded text:
ciebus virtutum, ut pro se opportunitas temporis afferi, ciebus virtutum, ut pro se opportunitas temporis afferi, et ratio postulat ordinis. perpendiculum respondere oportet. Norma dicta a Graeco vocabulo, extra quam rectum nihil fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint hinorum pedum: tertia habeat pedes duos, uncias X, quas aequali crassitudine politas extremis cacuminibus sibi jungat, ut squasi rectula, et impedimentum non habeat. Perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant: necesse est, cuncta mendosa instruantur, ut aliqua parva sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina: et propter hoc ruant universa, quae sunt male constructa. In norma enim et regula atque perpendiculo aequitatis ratio intelligenda est, ut omnia opera nostra secundum sanctarum Scripturarum traditionem et regulam rectae fidei, perpendiculumque sanae doctrinae faci
Abbreviated transcription (Latin):
exprimere piugiq colorib. Plasticẽ autem dictũ
grece ꝙ latine est fingere terra uel gypso similitu¬
dines. Ilam et impressa argilla formam aliquam facere
plastis est unde et prothoplastus est dictus homo qui ex
limo primus est conditus.
que dum uisa fuerit ad recordationem mentem re
Olores autem dictos ꝙ calore ignis uel sole perfi¬
ciunitur siue ꝙ micio colabantur ut summe subti¬
Alitatis existerent. Colores autem nascuntur aͤ
fuint. nascintur ut sinopis rubrica patrinonium meli¬
num frecia auripigmentũ. Ceteri finguntur aut arte
aut promirtione. Colores autem diuersi diuersas signi¬
ficant species uirtutum quibus decoratur plasma dei ad
ymaginem sui conditotis ut ruborem sinopidis uel mim
ostendat in ardore caritatis et purpurismum in martirio
et passionibus pro rp̃i nomine expensis in auripigmẽto
splendo:em sapientie inueneto atq iacncto celestem con¬
uersacionem. in cerusa candorem castitatis et ceteris spe¬

Expanded text:
exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus homo qui ex limo primus est conditus. ae dum visa fuerit ad recordatioribus. Colores autem dictos, quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. Colores autem nascuntur aut fiunt, nascuntur ut sinopis, rubrica, paritonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur aut arte aut permistione. Colores autem diversi diversas significant species virtutum, quibus decoratur plasma Dei ad imaginem sui Conditoris, ut ruborem sinopidis vel minii ostendat in ardore charitatis, et purpurismum in martyrio et passionibus pro Christi nomine expensis, in auripigmento splendorem sapientiae, in veneto atque hyacintho coelestem conversationem, in cerusa candorem castitatis, et caeteris spe