comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formam intimans in uiro quã p̃cipiebat
ix femina. Quib ex p̃cepto dñĩ insina¬
uos ata Sequitur: Cȩteris autem rx dico
nor dũs Si quis frater habe iixorem
dnmm de his locutũ ut neuter a rerim
dipteretsi fideles ambo cẽro¬

Expanded text:
formam intimans in viro, quam praecipiebat formam intimans in viro, quam praecipiebat in femina. Quibus ex praecepto Domini insinuatis ita sequitur: Caeteris autem ego dico, non Dominus, Si quis frater habet uxorem Dominum de his locutum, ut neuter alterum dimitteret, si fideles ambo e
Abbreviated transcription (Latin):
re iussionis necessitate teneat᷑ sed con¬
sili uoluntate libe faciat Uerũ tam̃
si quisquam asserat solam illam fornica¬
tionem dnm admittex ad causam re
tratur: hoc potest dicere dñm cũ de
hac re loqueretur de utroq fideli
dixisse et marito et uxore : ut siam¬
bo fideles st̃ neutri liceat alterum
relinquere nisi ccuisa fornicationis ⁊
ubi ñ potest panismus intellgio qis
ut̃q fidelis .ẽ. Sic enim et apłs uidet᷑
distinguere cũ ait His aut̃ qui st̃ iri
conuigio p̃cipio ñ ego sed dñs uxo¬
rem a iuro ñ discedere qđ si reces¬
serit manere in nuptam : aut uir suo
reconciliari. Ubi intelligitur qr eta
ñ una illa causa qua sola relictio con¬
iugu ꝑmittitur mulier auirs suo itees¬
serit innupta ꝑseuerare debet:. Aut sise
ñ continet iun potius reconciliari: sea
correcto uł certe toleitendo quam alteri
nube Sequitur autem et dicit. et uir
uxorem ne dimittat: breuit̃ earidem

Expanded text:
re jussionis necessitate teneatur, sed conre jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Verumtamen si quisquam asserat solam illam fornicationem Dominum admittere ad causam reltratur: hoc potest dicere, Dominum, cum de hac re loqueretur, de utroque fideli dixisse, et marito et uxore, ut si ambo fideles sint, neutri liceat alterum relinquere, nisi causa fornicationis; ubi non potest paganismus intelligi, quia uterque fidelis est. Sic enim et Apostolus videtur distinguere, cum ait: His autem qui in conjugio sunt praecipio, non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere; quod si recesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Ubi etiam intelligitur quod si una illa causa, qua sola relectio conjugii permittitur, mulier a viro recesserit, innupta perseverare debet: aut si se non continet, viro potius reconciliari vel correcto vel certe tolerando, quam alteri nubere. Sequitur autem, et dicit, Et vir uxorem non dimittat: breviter eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
non discedere Qđ si discesserit maui¬
nere in nuptam: aut uiro suo recon¬
ciliari. Etuir uxorem ne dimitat
Credo simili forma: ut si dimiserit
non ducat aliam: aut reconcilietur
uxori. Fieri enim potest ut dimittat
uxorem causa fornicationis : quam
dñs exceptam ẽẽ uoluit lã uͦsinec
illi nube conceditur uiuo uns aqo
recessic neq huic alteram ducere uiua
uxore quã dimisit : multominus
fas ẽ illicita cum quibus libet faipꝰ¬
ꝓpiugis solam causam fornertio
paga nismus fornicationi n depute ᷑
dolã auc fomcationis causam excgo¬
ton sacere hnmicum de dimir enca
coniuee loqͥtur in eugłio manifetũ
bcaganũ uͦ coniugium hic ñ pfes
de hacre dare. ut fidelis uolentem
secũ eẽ coniugem infidelem ñ dimittat :
ait . Ego diconon dñs : ut dñs intelligat᷑
non quidem iube ut dimittat᷑ : ne cont᷑
iussũ eiꝰ consilium dare uideatur
apłs: sed tam̃ ꝑmittere : ut nemo in ea

Expanded text:
non discedere; quod si discesserit, manon discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari: et vir uxorem non dimittat . Credo, simili forma, ut si dimiserit non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jamvero si nec illi nubere conceditur vivo viro a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore quam dimisit; multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupconjugis solam causam fornicatiopaganismus fornicatio deputetur. Solam autem fornicationis causam exceptam facere Dominum, cum de dimittenda conjuge loquitur in Evangelio, manifestum est. Paganum vero conjugium hinc daret, ut fidelis volentem secum esse conjugem infidelem, non dimittat, ait, Ego dico, non Dominus: ut Dominus intelligatur, non quidem jubere ut dimittatur, ne contra jussum ejus consilium dare videatur Apostolus, sed tamen permittere; ut nemo in ea
Abbreviated transcription (Latin):
dicit non licet dimittere uxorem nisi
causa fornicationis. cogit retineri uxo¬
rem si causa fornicationis non fuerit
Si aut̃ fuerit : ñ cogit dimittere sed
ꝑmutit᷑dic̃ dicitur. Non liceat muli¬
eri nub̃e alteri : nisi uiro mortuo Si
ante uiri mortem nupserit : rea ẽ Si postui¬
ri mortem nupserit: non .ẽ yea Non enim
iussa. ẽ nubere : sed ꝓmitatur
s gͦ ad illud confirmandum ut
non facile uxor dimittatur: solã
causam fornicationis excepit Cȩc̃as uͦ.
uniũsas molestias si quȩ forte extiterig :
iub& pro fide conuigali et pro caftitate¬
fortiter suftineri : et moechũ dic̃ etam
uirũ qui eam duxerit quȩ soluta ẽ a
ostendit : qui tam diu obseruandũ
dicit quã diuuir eiꝰ uiuit. Illo autem
mortuo : dat nubendi licentiam. Hanc
etam regulam ipse tenuit: et in ea ñ
suũ consilium sic̃ et in nonnullis mo¬
nitis. sed p̃ceptum dñi iubentis osten¬
dit cũ ait. Cis aut̃ qui in conugio st̃¬
pcipio ñ eeo sed dñs mulierem auii

Expanded text:
dicit, Non licet dimittere uxorem, nisi causa fornicationis; cogit retinere uxorem, si causa fornicationis non fuerit; si autem fuerit, non cogit dimittere, sed permittit: sicut dicitur, Non liceat mulieri nubere alteri, nisi mortuo viro; si ante viri mortem nupserit, rea est: si post viri mortem non nupserit, non est rea; non enim jussa est nubere, sed perergo ad illud confirmandum, ut non facile uxor dimittatur, solam causam fornicationis excepit: caeteras vero universas molestias, si quae exstiterint, jubet pro fide confortiter sustineri; et moechum dicit etiam virum qui eam duxerit, quae soluta est a ostendit, quia tamdiu observandum dicit, quamdiu vir ejus vivit: illo autem mortuo, dat nubendi licentiam . Hanc enim etiam ipse regulam tenuit, et in ea non suum consilium, sicut in nonnullis monitis, sed praeceptum Domini jubentis ostendit, cum ait: Eis autem qui sunt in conjugio praecipio, non ego, sed Dominus, mulierem a viro
Abbreviated transcription (Latin):
ium EPenenrbilis paulus coniuribr
Eait Nolite fraudare inuicem nist excon¬
i sensu ad tempus ut uacets orationi &ite¬
rum ad ipsum estote ne uos temptea &it¬
nas ꝓpt̃ in continentiam uram. Qđ putari
posset non eẽ peccatũ misceri scilicet con¬
uigi non filiorum prdcreandoꝵ eausa qd
bonũ ẽ nuptiale : sed carnalis etã uolu¬
ptatis ut fornicationis siue adulterulu
siue cuiusquã alterius immundditiaȩ mor¬
tiferum malũ qđ turpe ÷ ea am dicero
quo podest tẽptante satana libido per¬
trabere in continentiũ deuitet infirmitas
Posset gͦ ut dixi hoc putari n ẽe peccatum
nisi ad didisset hoc aut̃ dico scđm ueniam
modi peccata et alia licet his minora quae
fiunt uerborũ et cogitationũ offensionib
apło iacobo confitente ac dicene in mul¬
tis enim offendimꝰ om̃s: oportet quotidie

Expanded text:
us conjugibus ait, Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter incontinentiam vestram: quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum veniam, modi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente: In multis enim offendimus omnes. Oportet quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a portemus. Xp̃m autem diligendo.
facile sustinemꝰ infirmitatem alterius.
etiam quem nondum ꝓpt̃ sua bona
diligimus Cogitamꝰ enimͣqr ille quem
dilĩgimꝰ dĩs ppt̃ eum mortuus . ẽ. Quã
caritatem nob̵ apłs paulus ingessit¬
infirmꝰ ẽ minus diligimꝰ : illum in illo con¬
mors ẽ. Iua ꝓpt̃ ingenti cura et im¬
plorata dĩmiscđia cogitandum ÷ ne xp̃m
negligamus propt̃ inĩfirmum÷ cum infir¬
mũm̃ debeamus diligere ꝓpt̃ xpm.¬
Uid ÷ gͦ qͦd pleriq homines ista pec¬
cata contemnuñ et dicunt: quid
magnũ feci : In hominem peccaui. Noli con¬
temnere. In hominem peccasa : Uis nosse
qr in hominem peccando perifa: Site
ille inquem peccasti corripuerit int̾ te &
ipsum solũ. et audieris illũ : lucratus ẽ te
Quid ÷ lucratꝰ ẽ te. nisi qr ꝑieras si non
lucraretur te : Nã si ñ ꝑieras : qͦmͦ lu-
cratus ẽ : Nemo gͦ contemnat : quando
peccat in frẽm. Ait enim apłs. Sic aut̃¬

Expanded text:
ra portemus. Christum autem diligendo ra portemus. Christum autem diligendo facile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus. cogitamus enim, quia ille quem diligimus, dominus propter eum mortuus est. quam caritatem nobis apinfirmus est minus diligimus, illum in eo conmors est. Quapropter ingenti cura, et implorata Dei misericordia cogitandum est ne Christum negligamus propter infirmum, cum infirmum debeamus diligere propest ergo quod plerique homines ista peccata contemnunt, et dicunt, Quid magnum feci? in hominem peccavi. Noli contemnere. In hominem peccasti: vis nosse quia in hominem peccando peristi? Si te ille in quem peccasti, corripuerit inter te et ipsum solum, et audieris illum, lucratus est te. Quid est, lucratus est te; nisi quia perieras, si non lucraretur te? Nam si non perieras, quomodo te lucratus est? Nemo ergo contemnat, quando peccat in fratrem. Ait enim quodam loco A
Abbreviated transcription (Latin):
monib immolañ. et ñ dõ. Nolo uos soci¬
os fieri daemonioꝵ. Nouimꝰ. qr ñ .ẽ. ds̃.
Utinam et ipsi sic norint. Sed ꝓͥpt̃ eos qͦi
hoc non noru&̃ infirmos: non debet
ꝑcuti c̃scientia ipsoꝵ. Hoc monet apłs.
Nam & illi qđ num̃ habeañ. & ꝓnu-¬
mine accipiant illam statuam : ara tes¬
tatur. Quid illic facit araͬ si illud non
habetur ꝓnumine : Nemo michi di¬
cat. Non÷ numen : ñ ẽ ds̃. Lam dixi Uti¬
nam sic ipsi norint hoc : qͦmͦ nouimus
om̃s nos Sed quid habeaa. ꝓqͣ re ha¬
beaÑ. quid ibi facit: ara illa testatur
Conuincit hominum colentium m̃tes:
mantur xp̃iani: si p̃munt᷑ pagani Corpꝰ
m̃tes : q̃erebat tangentes. Atq utinam
p̃mi solent xp̃iani : non p̃mant corpxẽi¬
i quaeritis unde uincant᷑ pagani. unde
illuminent᷑. unde ad salutẽm uocent᷑:
deserite solemnitates eoꝵ : deserite
nugas ipsoꝵ Et si non consentiunt ue¬
psa ÷ gͦ lex xp̃i : ut inuicem onera

Expanded text:
monibus immolant, et non Deo: nolo vos socimonibus immolant, et non Deo: nolo vos socios fieri daemoniorum . Novimus quia non est Deus; utinam et ipsi sic norint: sed propter eos qui hoc non norunt infirmos, non debet percuti conscientia ipsorum. Hoc monet Apostolus. Nam et illi quod numen habeant et pro numine accipiant illam statuam, ara testatur. Quid illic facit ara, si illud non habetur pro numine? Nemo mihi dicat. Non est numen, non est Deus. Jam dixi, Utinam sic ipsi norint hoc, quomodo novimus omnes nos. Sed quid habeant, pro qua re habeant, quid ibi faciant, ara illa testatur. Convicit omnium colentium mentes,mant Christiani, si premunt Pagani. Corpus ementes, quaerebat tangentes. Atque utinam, premi solet; Christiani non premant corpi quaeritis unde vincantur Pagani, unde illuminentur, unde ad salutem vocentur: deserite solemnitates eorum, deserite nugas ipsorum; et si non consentiunt veIpsa est ergo lex Christi, ut invicem onera
Abbreviated transcription (Latin):
mores bonos colloquia mala Tu ibi de eitan¬
głio loqui ñ potes : & de idolis loq̾entes
bibis: in eccła uomis p̃ orte hic audes loqͥ:
forte int̃turbas audes murmurare. Nuri¬
quid xp̃c non homo fuit: Nonne cruei¬
fixus ẽ. a paganis : Hoc didic isti salutẽ
ꝑdidisti: fimbriam non tetigisti. Tange
et in hoc fimbriam : recipe salutem Sic̃
eam te tangere docuimꝰ in eo qͦd scriptũ ẽ
qui uiderit᷑ inidolio recum bentem: tange
illam et de diuinitate xp̃i. De iudaeis dice¬
dm̃ peccas : dum discumbis apđ dõs falsos.
Ñ.ẽ inquit ds̃: qr genium .ẽ. Kartaginis
qͣsi si mars aut mercurius eẽ ds̃ e&̃. Sed
qͦmodo ab ipsis habeat᷑ attende: non
quid sit Nam & ego tecum scio : qr lapisẽ
Sigenium ornam̃tum aliquod.ẽ: ciues carta¬
ginis bene uiuañ: et ipsi er̃ genium car¬
taginis. Si aut̃ genium daemoniũ. ẽ : au¬
difa et ibi : quȩ immolant gentes de¬

Expanded text:
mores bonos colloquia mala ? Tu ibi de Evanmores bonos colloquia mala ? Tu ibi de Evangelio loqui non potes, et de idolis loquentes bibis, in Ecclesia vomis. Forte hic audes loqui, forte inter turbas audes murmurare: Numquid Christus non homo fuit? nonne crucifixus est? A Paganis hoc didicisti, salutem perdidisti, fimbriam non tetigisti. Tange et in hoc fimbriam, recipe salutem. Sicut eam te tangere docuimus in eo quod scriptum est, Qui viderit fratrem in idolio recumbentem: tange illam et de divinitate Christi. De Judaeis diceDeum peccas, dum discumbis apud deos falsos.Non est, inquit, Deus; quia genium est Carthaginis. Quasi si Mars aut Mercurius esset, Deus esset. Sed quomodo ab ipsis habeatur, attende; non quid sit. Nam et ego tecum scio quia lapis est. Si genium ornamentum est aliquod; cives Carthaginis bene vivant, et ipsi erunt genium Carthaginis. Si autem genium daemonium est, audisti et ibi: Quae immolant Gentes, dae
Abbreviated transcription (Latin):
tis muia. Uerure uoletates : offendunt¬
& redeunt. Dicunt enim in cordibus suis.
Quare nos relinquamus deos quos xpiani
ipsi nob̾cum colunt: Absit ame inquit:
ut ego dõs gentium colam. Noui : intelligo.
credo. Quid facis de conscientia infirmĩ
quã ꝑcutis: Quid facis de p̃tio : si contẽp¬
nis qđ emptũ: ẽ: Uide quanti emptũ. ẽ
Peribit inquit infirmꝰ in tua scientia qͣm
te dicis habe : ut scias qr nichil. ẽ idolũ:
& animo cogites dm̃: & sic recũbas in idolio.
In hac scientia perit infirmꝰ. Et ne contem¬
ipsius attende: et cũ morte xp̃i totũ mun¬
dum appende Et ne ad hucte putares in
infirmum peccare. & leue duceres pec¬
catum ac parui pendẽs: in xp̃m inquit
peccatis. Solent enim homines dicere.
In hominem pecco᷑ nunquid in dm̃: fe
aliud in idolio cum recũbes didicisti:
Non admittit istam doctrinam xẽi doc.¬
trina Quare: Vbi didiceris non eẽ. xp̃m
dm̃ Pagani hoc solent dicere. Uide quid
faciunt mensȩ malȩ. Vides q̃m corrumpust

Expanded text:
in via; venire volentes offendunt, et redeunt. Dicunt enim in cordibus suis: Quare nos relinquamus deos, quos Christiani ipsi nobiscum colunt? Absit, a me, inquit, ut ego deos Gentium colam. Novi, intelligo, credo. Quid facis de conscientia infirmi, quam percutis? Quid facis de pretio, si contemnis quod emptum est? Vide quanti emptum est, Peribit, inquit, infirmus in tua scientia: quam te dicis habere, ut scias quia nihil est idolum, et animo cogites Deum, et sic recumbas in idolio. In hac scientia perit infirmus. Et ne contemipsius attende, et cum morte Christi totum mundum appende. Et ne adhuc putares te in infirmum peccare, et leve duceres peccatum ac parvi penderes, In Christum, inquit, peccatis. Solent enim homines dicere: In hominem pecco, numquid in Deum? Nealiud, in idolio cum recumberes, didicisti? Non admittit istam doctrinam Christi doctrina. Quaero ubi didiceris non esse Christum Deum. Pagani hoc solent dicere. Vides quid faciunt mensae malae? Vides quoniam corrumpunt
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Quid nob̵ et tibi : & repellebantur. Con¬
fitemini: et amplectimini. Illi enim time¬
bant de iniqͥtatib suis : uos amate dimisso¬
rem iniqͥtatum uicrum.
Ecientia inflat: caritas aut̃ non ȩmulat᷑
Dñ inflatur. Sic itaq ad hibeatur scien¬
tia tanꝗ machina quaȩlam ꝑ quã structura
caritatis assurgat: quaȩ manet in aet̃num :
etiam cũ scientia destruetur. Quae ad finẽ
caritatis adhibita multũ. ẽ utilis: ꝑ se aut̃
ipsa sine tali fine non mͦ suꝑflua. sed etiã

Expanded text:
bant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Conbant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem iniquitatum vestrarum.Scientia inflat. caritas autem non aemulatur, non inflatur. sic itaque adhibeatur scientia tamquam machina quaedam, per quam structura caritatis adsurgat, quae manet in aeternum, etiam cum scientia destruetur, quae ad finem caritatis adhibita multum est utilis, per se autem ipsa sine tali fine non modo superflua sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cognouit: fere dulce habet : & eũ p̃cari ut
etiam atq etiam misereatur. don ec exuat totã
miseriam : & p̃cari cum fidutia. iam gratuito
pignore salutis accepto. ꝑ eius unicum sal¬
uatorem hominis et illuminatorem. Hunc
ita egentem ac dolentem scientia ñ inflat:
qr cãritas ȩdificat. ł posuit enim scientiam
scientiae. Prȩ posuit scire infirmitatem suam
magis quam scire mundi moenia: fundam̃ta
t̃rocrum et fastigia cȩloꝵ. Et hanc apponendo
scientiam: appõsuit dolorem. Dolorem ꝑ egri¬
nationis sue ex desiderio patriae sua: et con¬
ditoris eius beati dei sui
io ÷. qr fortes sumus : qr cognouimꝰ patyem:
omnia ista quasi cognitionem cõm̃dant : cari¬
tatem non comm̃dant: Si cognouimus : amemꝰ
Nã cognitio sine caritate: non saluos facit. Sci¬
Sentia inflat: caritas aedificat Si confiteri
uultis & ñ amare: incipits demonib similes
eẽ. Confitebantur daemones filiũ dĩ: & dice¬

Expanded text:
cognovit; flere dcognovit; flere detiam atque etiam misereatur, donec exuat totam miseriam, et precari cum fiducia jam gratuito pignore salutis accepto per ejus unicum Salvatorem hominum et illuminatorem. Hunc vero ita egentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat. Praeposuit enim scientiam scientiae; praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi maenia, fundamenta terrarum et fastigia coelorum; et hanc apponendo scientiam apposuit dolorem, dolorem peregrinationis suae ex desiderio patriae suae, et Conditoris ejus beati Dei suipio est quia fortes sumus, quia cognovimus Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dice
Abbreviated transcription (Latin):
autem temptat inflatio hoc ÷ elatio: ut ꝓpt̃
hxc uitiũ etiam tantus ille apłs appositum
sibi eẽ dicene samulũ carnis. angłm satanȩ
eius tundit᷑ ne erigat᷑ : & ibi de scientia metus
ertet inflationis. hoc ÷ elationis. Ait enĩ
In magnitudine reuelationum mearum ne
extollar . Lbi gͦ metuenda ẽ elatio: ubi erat¬
cientiam caelestiũ t̃restriumq reyem : ma¬
gni ȩstimare solet genꝰ humanũ. In qͦ ꝓfecto
meliores st̃: qui huic scientiȩ p̃ponunꝰ nosse
semet ipsos Laud abiliorq: ẽ animꝰ cui nota ẽ
uł infirmitas sua quiꝰ ea non respecta uias
sỹderum scrutatur etiam cogniturus. aut
qui iam cognitas tenet ĩ gnorans ipse qua in
grediat᷑ ad salutem ac firmitatẽ suam. Qui
tatus. atq in eius amore coram se uiluit. Ad
eũq intrare uolens nec ualens eoq sibi lucente
attendit inse inuenitq se. suãq egritudinẽ
illius munditiae contemperare non posse

Expanded text:
autem tentat inflatio, hoc est, elatio, ut propter autem tentat inflatio, hoc est, elatio, ut propter hoc vitium etiam tantus ille Apostolus appositum sibi esse diceret stimulum carnis, angelum satanae, ejus tunditur, ne erigatur: nam et ibi de scientia metus erat inflationis, hoc est elationis. Ait enim: In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Ibi ergo metuenda erat elatio, ubi maScientiam terrestrium coelestiumque rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans ipse qua ingrediatur ad salutem ad firmitatem suam. Qui tatus, atque in ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse
Abbreviated transcription (Latin):
affert cognitione dignissimum. Daemones
enim dicuntur : qm̃ uocabulũ grecum. ẽ
locutus ait Scientia inflat: caritas uͦ ȩdi¬
ficat. Qđ recte alit̾̃ ñ intelligit᷑. nisi scientiã
tunc ꝓdesse. cũ caritas in ẽst: Sine hac aut̃
in flare. id .ẽ in suꝑbiã in anissime quasi
uentositatis extollere Est gͦ indemonibus sci¬
entia sine caritate & idõtam inflati hoc ÷
Quid xͦ: Scientiam fugere debetis: et electuri
estis nic hil scise potius quam inflari: Ut qͥd
uob̵ loquaͥmͣ si melior ẽ ignonentia quã scien¬
tia : ut quid uob̵ disputamꝰ : Vt quid ista dis¬
tinguimus : Ut quid qͦd nostis admonemꝰ :
qđ non nostis inferimꝰ : si scientia cauenda ẽ
ne inflet: Ergo amate scientiam ÷ sed ante¬
ponite caritatem. Scientiasi sola sit inflat.
inflari Ibi gͦ inflat scientia : ubi caritas non
adificcit. Ubi aut̃ aedificat: solidata.ẽ N est
ibi inflatio: ubi ẽ p&ra fundam̃tum. Tantũ¬

Expanded text:
adfert cognitione dignissimum. Daemones adfert cognitione dignissimum. Daemones enim dicuntur quoniam uocabulum Graecum est locutus ait: Scientia inflat, caritas uero aedificat; quod recte aliter non intellegitur, nisi scientiam tunc prodesse, cum caritas inest; sine hac autem inflare, id est in superbiam inanissimae quasi uentositatis extollere. Est ergo in daemonibus scientia sine caritate, et ideo tam inflati, hoc est Quid ergo? scientiam fugere debetis, et electuri estis nihil scire potius quam inflari? Utquid vobis loquimur, si melior est ignorantia quam scientia? utquid vobis disputamus? utquid ista distinguimus? utquid quod nostis admonemus, quod non nostis inferimus, si scientia cavenda est, ne inflet? Ergo amate scientiam, sed anteponite charitatem. Scientia si sola sit, inflat. ntiam inflari. Ibi ergo inflat scientia, ubi charitas non aedificat: ubi autem aedificat, solidata est. Non est ibi inflatio, ubi petra est fundamentum. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia bona et fide non ficta ma¬
gna et uera uirtus . ẽ: qr ipsa ẽ et finis p̃¬
cepti. Merito dictũ ẽ fortis sic̃ mors dile¬
etto: siue qr nemo eam uincit sic̃ mortẽ⁊
siue qr in hac uita usq ad mortem. ẽ m̃¬
sura caritatis : sic̃ dñs ait: Maiorem hac
caritatem nemo hab&. quã ut animã¬
suã ponat quis ꝓamicis suis: siue potiꝰ
qr sic̃ mors animam auellita sensibus
carnis: sic caritas a concupiscentiis car¬
nalibus. Huic subseruit scientia: cũ. ẽ uti¬
lis. Nam sine illa inflat Qđ uerd illa ȩdi¬
ficcndo impleuerit: nichilibi ista it¬
ane qđ inflet inueniet: Utilem porro
scientiam: definiendo monstrauit. Ubi
cum dixisset ecce pietas. ẽ sapientia : con¬
tinuo subiunxit. abstinere ued amalis
bemꝰ odisse scientiam : Absit. Et quid ẽ¬
uii scientia inflat: Sola sine caritate Ideo
scientie caritatem : &utilis erit scienitia. ñ ꝑse
num si diuinios mtueamur libios: aliquid

Expanded text:
conscientia bona et fide non ficta maconscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: Maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animasuam quis ponat pro amicis suis, siue potius, quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat. quod uero illa aedificando inpleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi, cum dixisset: ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: a b stinere uero a malis bemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia inflat? Sola, sine charitate: ideo scientiae charitatem, et utilis erit scientia; non per se, nis, si diuinos intueamur libros, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
lobs dicit Ns̃ dilectio ẽ Et pelagiani etiam
ipsum dm̃ non ex dõ sed ex sem̃et ipsis ha¬
bere sedicunt: Et cũ scientiã legis ex dõ
nob̵ ẽẽ fateantur : caritatem ex nob̵ ipsis
uolunt: nec audiuñ apłm dicentem. Sci¬
entia inflat: Karitas aut̃ edificat. Quid. ẽ
in eptius : Immo uͦ quid. ẽ. am̃tius et ab
ipsa scĩtate caritatis alienius. qͣm c̃fiteri
ex dõ eẽ scientiam quaæe sine caritate in¬
flat. et ex nob̾ eẽ. caritatem. quȩ facit ut
scientia inflare non possit: Item cũ dicat
scientiam quae subdenda ẽ caritati : et
ex hominib caritatem quȩ suꝑ eminet
scientiae : Fides aut̃ uera & doetrina sana
ambas eẽ dic̃ ex dõ: qr scriptũ ẽ A facie
eus scientia & intellectus ꝓcedit. Et scri¬
et caritatis et continentiȩ: ssed mauus. ẽ
donum caritas quam scientia. Nam
scientia qͣndo ẽ in homine : caritas. ẽ
necessaria ne infletur. Curitas aut̃ ñ
Semulatur : ñ agit ꝑperam : ñ inflatur
aritas enim decorde puro et

Expanded text:
s dicit, Deus dilectio est . Et Pelagiani etiam ipsum Deum non ex Deo, sed ex semetipsis habere se dicunt: et cum scientiam legis ex Deo nobis esse fateantur, charitatem ex nobis ipsis volunt. Nec audiunt Apostolum dicentem, Scientia inflat, charitas autem aedificat . Quid est ineptius, imo vero quid est amentius, et ab ipsa sanctitate charitatis alienius, quam confiteri ex Deo esse scientiam, quae sine charitate inflat, et ex nobis esse charitatem, quae facit ut sciescientiam, quae subdenda est charitati, et ex hominibus charitatem, quae supereminet scientiae? Fides autem vera et doctrina sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum est: « A facie ejus scientia et intellectus procedit, » et scriet charitatis et continentiae . Sed majus est donum charitas quam scientia: nam scientia quando est in homine, charitas est necessaria, ne infletur; charitas autem non aemulatur, non agit perperam, non inflaturaritas enim de corde puro et
Abbreviated transcription (Latin):
facta st̃ : Si enim alia ꝑ patiẽ alia ꝑfiliũ :
iã ñ om̃a ꝑpatrem : nec om̃a ꝑfilium. Si¬
quam quã nec ab ipso uerbo tacuerit apłs
et aꝑtissime omnino dixerit. Qui cũ informa
dĩ e& non rapinam arbitratus . ẽ. eẽ. se aeqͣlis
dõ: Hic dm̃ ꝓpriae patrem appellans: sic̃

Expanded text:
facta sunt? si enim alia per patrem, alia per filium, iam non omnia per patrem nec omnia quamquam nec ab ipso uerbo tacuerit apostolus et apertissime omnino dixerit: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, hic deum proprie patrem appellans, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dinasse his qui eugłm annuntiant de
euangłio uiuere : id.ẽ uitam istam cui
opus ÷ uictu & tegum̃to de euangłio tran¬
Hunc itaq cibum & hanc mercedem sus¬
tentande huiꝰ uitȩ debitũ euangłistis
ab eis quib euangłizarT ñ aecepit apo¬
stolus: Uerum dicens. ego aut̃ nullius
horum usussum. Et sequitur & adiun¬
git : ne forte qͥsquã arbitretur idõ ñ eũ
N in me. Bonum. ẽ enim mͥmagis mori:
głam: nisi quam habe uoluit apd̃ dm̃
inxẽo. compatiens infirmis: Sic̃ mox
aptissime dicturus ẽ. Nam si ñ euange¬

Expanded text:
dinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio trahunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis quibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum  in me; bonum est mihi magis mori, gloriam, nisi quam habere voluit apud Deum, in Christo compatiens infirmis; sicut mox apertissime dicturus est? Si enim evange
Abbreviated transcription (Latin):
in firmatus. ẽ : Hoc autem mͦ filius ꝓprie reg¬
nat in fide credentiũ. Non enim pat̾ dici aut
credi potest: uł incarnatus uł iudicatus uł cru¬
cifixus. Especiem aut̃ qͣ equalis. ẽ. pr̃ĩ : cũ prẽ
regnat in contẽplan bus ueritatem. Qđ autem
tradet regnum dõ et pr̃i. a fide in curnationis
suae ad speciem dĩtatis ꝑducens eos qui sibi nẽ
credunt. non ipse amitat: sed ut̃q se unum ad
fruendum contem plantibus p̃bet. Iamdu
autem opus ẽ ut in hoĩnib nondũ ualentib
ȩqͣlitatem prĩs et filii ꝑspicua m̃tis luce contu¬
eri. ꝑ hoc regnet xẽc qđ tales caꝑe posst̃ et qđ
ꝓprie ipse suscepit id ÷ in carnationis humi¬
litatem: donec ponat mimicos sub pedib suis.
id ẽ. donec omnis suꝑbia scłaris. incarnationis
eius humilitati subclatur. Sane qđ dictũ. ẽa tñc
et ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit om̃a:

Expanded text:
infirmatus est? Hoc autem modo Filius proprinfirmatus est? Hoc autem modo Filius proprie in fide credentium. Non enim Pater dici aut credi potest, vel incarnatus, vel judicatus crucifixus: per speciem autem qua aequatis est Patri, cum Patre regnat in contemplantibus veritatem. Quod autem tradet regnum Deo et Patri, a fide incarnationis suae ad speciem deitatis perducens eos qui sibi nunc credunt, non ipse amittet, sed uterque se unum ad fruendum contemplantibus praebet. Tandiu autem opus est, ut in hominibus, nondum valentibus aequalitatem Patris et Filii perspicua mentis luce contueri, per hoc regnet Christus, quod tales capere possunt, et quod proprie ipse suscepit, id est incarnationis humilitatem, donec ponat inimicos omnes sub pedibus suis, id est, donec omnis superbia saecularis incarnationis ejus humilitati subdatur. Sane quod dictum est: Tunc et ipse Filius sub
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbo meo uere discipłi mei eritis : & cognoscets
ueritatem : et ueritas lib̾abit uos. Regnũ enim
tradet pr̃i: cum ꝑ id regnabit in contemplantib
ueritatem quo ȩqualis ÷ pr̃i: et ꝑ se unigenitũ
ꝑspeciem faciet uideri patrem. Nunc enim per
hoc regnat incredentib qđ sem ȩt ipsũ ex inani¬
uit formam serui accipiens: tnc̃ autem tradee
regnum dõ pr̃i : tũ euacuauerit omnem pͥnci¬
patum. et potestatem et uirtutem. Unde eua¬
cuabit : nisi humilitate. & patientia. et infirmi¬
tate : Quis enim pͥncipatꝰ ñ euacuat᷑: cũ filius
dĩ ꝓpt̾ea regnat incredentib qr eũ pͥncipes
soli iudicarunt: Quȩ potestas non euacuat᷑
cũ ille ꝑquem facta st̃ omnia ꝓpt̃ ea regnat
incredentibus quia ita subiectus ẽ potẽstatib
ut diceret homini. ñ hab̾es in me potestatẽ
Nisi data eẽ tibi desuꝑ : Quȩ uirtus non eua¬
cuatur: cũ ipse ꝑquem cali solidati st̃ ideo re¬
gnat in credentib qr usq ad crucem mortemq

Expanded text:
in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Regnum enim tradet Patri, cum per id regnabit in contemplantibus veritatem, quo aequalis est Patri, et per se unigenitum per speciem faciet videri Patrem. Nunc enim per hoc regnat in credentibus, quo se ipsum exinanivit, formam servi accipiens . Tunc autem tradet regnum Deo et Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et virtutem. Unde evacuabit, nisi humilitate, et patientia, et infirmitate? Quis enim principatus non evacuetur, cum Filius Dei propterea regnat in credentibus, quia eum princisaeculi judicarunt? Quae potestas non evacuatur, cum ipse, per quem facta sunt omnia, propterea regnat in credentibus, quia ita subjectus fuit potestatibus, ut diceret homini: Non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper? Quae virtus non evacuatur, cum ipse, per quem coeli solidati sunt, ideo regnat in credentibus, quia usque ad crucem mortemque
Abbreviated transcription (Latin):
corpore et spũ utrũq actotum sp̃s erit:
quasi dixerit apłs seminatur corpus surg&
spuale corpus non sp̃m debemus putare sed
corpus. Quis Porro audeat opinari ut
xp̃i corpus non sp̃uale resurrexisse uł
si spucile surrexit ñ iam corpus fuisse
sed spm̃: eum hanc opinionem disci-¬

Expanded text:
corpore et spiritu, utrumque ac totum spiritus erit, corpore et spiritu, utrumque ac totum spiritus erit, quasi dixerit apostolus: \'Seminatur corpus, surgespiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem disci
Abbreviated transcription (Latin):
in contumelia passionis mortisq semina
infirmitate pot̾uit erucifigi nẽ inuirtute
regnare : et qđ erat corpus animale. qm̃ ex
adam sumptum. ẽ. nẽ eẽ. sp̃ituale: qm̃ spĩu
iam inseparabiliter copulatũ ẽ. Cum enim
uellet apłs de corpore ammali adhibere
testimonium scripturarum: illud posuit
qđ in genesi legitur.Si est inquit corpus
animale. est et spĩtuale : sicut seriptũ ÷
scriptum sit Uet insufflauit ds̃ in faciem
eius flatum uitȩ : et factus ẽ bͦ in animam
uiuam. Dictum ẽ autem etiam de anima¬
libus. Pysducat t̃ra animam uiuam. Intel¬
ligitur gͦ corpus animale dici simile cȩte
quȩ cotidie cibo reficitur: et postea sepa¬
rata animantis cõpago dissoluitur: Spiri¬
tuale autem corpus qđ iam cum sp̃u immor¬
tale. ẽ quamuis non nulli arbidentur tño
fieri corpus sp̃ituale cum etiam et ipsum
corpꝰ mutat᷑ in spm. et qđ homo eytet ex

Expanded text:
in contumelia passionis mortisque seminain contumelia passionis mortisque seminat, quod ex infirmitate potuit crucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam sumptum est, nunc esse spiritale, quoniam spiritui iam inseparabiliter copulatum est. cum enim uellet apostolus de corpore animali adhibere testimonium scripturarum, illud posuit, quod in Genesi legitur: Si est, inquit, corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum esscriptum sit: Et insufflauit deus in faciem eius flatum uitae et factus est homo in animam uiuam. dictum est autem etiam de animalibus: Producat terra animam uiuam. intellegitur ergo corpus animale dici simile ceterim et corruptionem, quae cotidie cibo reficitur et postea superata animantis compago dissoluitur, spiritale autem corpus. quod iam cum spiritu inmortale est. Quamuis nonnulli arbitrentur tunc fieri corpus spiritale, cum iam et ipsum corpus mutatur in spiritum et, quod homo erat ex
Abbreviated transcription (Latin):
furget inuirtute Seminatur corpus ani-¬
male: surget corpus sp̃ituale
nbis uerbis apłi : numquid fas ẽ putare
melius corpora nr̃a resurrectura quam xp̃i ᷑
cum de illo sit ꝓpositum exemplum: qđ fide¬
liter intende et ꝑ eius grãm sꝑare debeamꝰ:
si nr̃m in incorruptione resurrecturum
ꝓmititur nec potuit illud sine gła si
nr̃m resurget ingla Quae aut̃ gła: ubi
adhuc corruptio: nimis itaq absurdum. ẽ
ut credamus illud corpus et in infirmitate.
seminatum eẽ .id. ẽ mortificatũ. et in infirmi¬
tate resurrexisse. cũ corpus nr̃m seminetur
in infirmitate surgat in uirtute et diccit
firmitate : sed uiuiit ex uirtute dr̃. Quis uͦ.
tam absurde sapiat. ut credat illud corpꝰ
animale seminatum. animale resuscitatũ:
in sepulchro non uidit. unde scriptũ. ẽ nec
dabis scm̃ tuum uide corruptionem: cla¬
uis tam̃ et lancea ꝑrumpi potuit: nẽ om¬
mno in incorruptione consiftere : et qđ

Expanded text:
surget in uirtute; seminatur corpus anisurget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. in his uerbis apostoli numquid fas est putare melius corpora nostra resurrectura quam Christi, cum de illo sit propositum exemplum, quod fideliter intendere et per eius gratiam sperare debeamus? si nostrum in incorruptione resurrecturum promittitur, nec potuit illud sine gloria, si nostrum resurget in gloria: quae autem gloria, ubi adhuc corruptio? nimis itaque absurdum est, ut credamus illud corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat in uirtute et dicat ifirmitate, sed uiuit in uirtute dei. quis uero tam absurde sapiat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale resuscitatum, in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et corpora cȩlestia: et corpora terrestria Sed alia
quidem caelestium głci: alia aut̃ terrestrium:
Alia claritas solis: et alia claritas lunȩ: et¬
S alia claritas stellarum. Stella enim ab stella differt
Ninclaritate: sic et resurrectio mortuorum.
nhis omnib iste sensus. ẽ. Si genera carnis cũ
sint cuneta mortalia differunt tam̃ int̾ se ꝓ
diũsitatibus animantium: et si corpora cũ siñ
omnia iusibilia differunt tam̃ ꝓdiũsitatib
locorum. unde alia ẽ. cȩlestium gła alia ter¬
restrium : et si in locis sublimib cũ sint enẽta
cȩlestia differunt etiam ipse claritates lumi¬
num: non mirũ.ẽ. qđ in resurrectione mo¬
rtuorum distabit gła meritorũ. Hinc iam
uenit ad illud qđ communiter habet omis
cud. quȩ ad uitam resurgit ȩt̾nam : et dicit¬
¶ Seminat᷑ in corruptione  surget in in cor¬
ruptione. Seminatur in ignõbilitate: sur¬
get in gła Semitiatur in infirmitate :¬

Expanded text:
Et corpora caelestia, et corpora terrestria, sed alia Et corpora caelestia, et corpora terrestria, sed alia quidem caelestium gloria, alia autem terrestrium. Alia claritas Solis, alia claritas Lunae, et alia claritas Stellarin gloria: sic et resurrectio mortuorum. In his omnibus iste sensus est: Si genera carnis cum sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se pro diversitatibus animantium; et si corpora cum sint omnia visibilia, differunt tamen pro diversitatibus locorum, unde alia est coelestium gloria, alia terrestrium; et si in locis sublimibus cum sint cuncta coelestia, differunt etiam ipsa claritatibus luminum; non mirum est quod in resurrectione mortuorum distabit gloria meritorum. 8. Hinc jam venit ad illud quod communiter habet omnis caro quae ad vitam resurgit aeternam, et dicit: Seminatur in corruptione, surget in incorruptione; seminatur in contumelia, surget in gloria; semi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ Resurrectionem mortuoꝵ ꝑsuade uellet
Sed dicet aliquis. Quomͦꝰ resurgent mortui:
Quo aut̃ corpore uenient: id ÷ quali corpore:
Deinde adhibet docum̃ta seminũ. Insipi¬
ens tu qđ seminas ñ uuificat᷑. nisi prius
moratua. Et qđ seminas non corpꝰ qđ futurũ. ẽ sed
IIminas. sed nudum granum: ut puta tritici aut¬
N alicuius cȩterorum. Ds autem dat illi corpus
sic̃ uoluit: et unicuiq seminum ꝓpriũ corpus.
cđm hoc gͦ dixerat: non corpus qđ futurũ . ẽ. se¬
minas. Nẽq enim ñtriticũ erit extritico: sed
quia nemo seminat erbam uł stipulam. et mul¬
tiplicia in palea te m̃ta grtinoꝵ: cũ quib tam̃ se¬
mina exurgunt.  deo ait. sed nudum granũ Hinc
uolens ostendere : quia si d̃ potest addere qđ
non erat in nudo semine: multo magis potest re¬
parare qđ erat in hominis corpore. Iam uͦ qđ ad¬
iungit ad differentiam ꝑtinet resurgentium:
ꝓpter diũsas głias fidelium atq scoꝵ¬

Expanded text:
um resurrectionem mortuorum persuadere uellet Sed dicet aliquis: \'Quo modo resurgent mortui? quo autem corpore uenient?\' id est quali corpore. deinde adhibens documenta seminum: Sens, tu quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur: et quod seminas, non corpus quod futurum est seminas, sed nudum granum, ut puta tritici aut alicujus caeterorum: Deus autem dat illi corpus, sicut voluit, et unicuique seminum proprium corpus secundum hoc ergo dixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait: Sed nudum granum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest reparare, quod erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, ad differentiam pertinet resurgentium propter diuersas glorias fidelium atque s
Abbreviated transcription (Latin):
bet eẽ. iuratio. Multo enim tutius ut
dixi quantũ ad nos attinet nũquam iu¬
ramus: ut sit in ore nr̃o. ẽ. est. non. non.
sic̃ dñs monet᷑ non qr peccatũ. ẽ. uerum
uintere. sed qr grauissimum pecccitũ .ẽ.
falsum iurtere : quo citius cadit qͥ consue¬
tio quȩ amalo non ẽ iurantis: sed incredulita¬
tis eius cui iurtore cogitur. Nã hinc intelli¬
gitur ita dnm ꝓhibuisse a uirando: ut qͣntũ
in ipso. ẽ quisq non iuret. Qđ multi faciunt
in ore habentes iurationem : tanꝗ magnum
aut suaue aliquid. Nam utiq apłs nouerat
p̃ceptũ dñi : et urauit tam̃. Non enĩ audi¬
endi st̃: qui has iurationes eẽ ñ putant. Iuid

Expanded text:
bet esse juratio. Multo enim tutius, ut bet esse juratio. Multo enim tutius, ut dixi, quantum ad nos attinet, nunquam juramus; ut sit in ore nostro, Est, est; non, non, sicut Dominus monet . Non quia peccatum est, verum jurare: sed quia gravissimum peccatum est falsum jurare; quo citius cadit qui consuetio, quae a malo est non jurantis, sed incredulitatis ejus a quo jurare cogitur. Nam hinc intelligitur ita Dominum prohibuisse a jurando, ut quantum in ipso est quisque non juret: quod multi faciunt in ore habentes jurationem tanquam magnum aut suave aliquid. Nam utique Apostolus noverat praeceptum Domini, et juravit tamen. Non enim audiendi sunt, qui has jurationes esse
Abbreviated transcription (Latin):
iurare ne moriatur. Ds̃ aut̃ qui nori
moritur: & si falsum ꝑ eum iuretur qͥd
mali contingit dõ : Bene qͥdem dicis. Ni¬
chil mali contingit dõ: ꝗdo falsum iuras
ꝑcłm̃. Sed tontingit mali multũ tibi: qͥi
fallis ꝓximum: eui testem adhibes dm̃.
uiRationem aut̃ caue: qͣntũ potes.
Melius qͥppe nec uerũ iuratur. qͣm
Hiurandi consuetudine et in ꝑiuriũ sepe
caditur : & semꝑ ꝑiurio ꝓpͥmqͣtur Sed
illi qͣntũ aliqͦs eoꝵ audiui: qͥd sit uirare
ꝓrsus ignorant. Putant enim se ñ iurare
quando in ore habent scit ds̃ et testis ẽ d̃s
et testem dm̃ inuoco suꝑ animam meam.
ẽ. qͣm ẽsitent᷑ et̃ iurationem. ubi ait apłs.
map̃o nĩu chño nr̃o. Iñ grecis enim codicib
repitur ommino hancꝰ ẽẽ iurationem : ne
quisquam in latina lingua hoc sic intel
ubi dr̃ ꝑ aliquid: et ñ ẽiuitatio. Sed non
idõ qr in suis litteris iurauit apłs uir
inueritate firmissimus : ludus nob de¬

Expanded text:
jurare, ne moriatur: Deo autem qui non jurare, ne moriatur: Deo autem qui non moritur, etsi falsum per eum juretur, quid mali contingit? Bene quidem dicis, nihil mali contingit Deo, quando falsum juras per Deum: sed contingit mali multum tibi, qui fallis proximum, cui testem adhibes Deum. Iurationem autem caue, quantum potes. melius quippe nec uerum iuratur, quam iurandi consuetudine et in periurium saepe caditur et semper periurio propinquatur. sed illi, quantum aliquos eorum audiui, quid sit iurare, prorsus ignorant; putant enim se non iurare, quando in ore habent: Scit deus et: Testis est deus et: Testem deum inuoco super animam meam, est quam confitentur esse jurationem, ubi ait Apostolus: omino nostro. in Graecis enim codicibus reperitur omnino hanc esse iurationem, ne quisquam in Latina lingua hoc sic inteubi dicitur, per aliquid, et non est juratio. Sed non ideo quia in suis Litteris juravit Apostolus, vir in veritate firmissimus, ludus nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid non iurauit: Qui hȩc dicu&:
nichil aliud uolud nisi inuocãto dõ teste
ds̃: Aut quid ẽ. testis. ẽ ds̃: nisi ꝑ dm̃:
quando ꝑ dm̃ iuras: lus saluti tuae redđe
quando ꝑsalutem tuam iuras: Ius filiis
tuis yeddere. qͣndo ꝑfilios tuos iuras:
Qđ aut̃ ius debemꝰ saluti nỹe. filus nr̃ĩs.¬
dõ nĩd nisi caritatis. ueritatis. et ñ falsi¬
tatis: Maxime aut̃ ꝑ dm̃ cũ sit. ipsa est
uera uiratio : qr et cum dicit quisq ꝑmeam
salutem. salutem suam dõ obligat. Qucindo
dicit ꝑfilios meos: oppignerat᷑ dõ filios suos:
ut hoc ueniat in caput ẽoꝵ qđ exit deore
ipsius. Si uere uerem: sifalsũ falsũ. Qũ gͦ
filios suos uł caput suũ uł salutem suã
quisq iniuratione nominans quicqͥd
nominat obligat dõ: quanto magis quan¬
do iurat ꝑ ipsũm dm̃: uimet enim falsum
urare ꝑfllium suum: et non tim et falsum
iurare ꝑ dm̃ suũ . Portasse hoc dicens in
animo suo. ũim eo ꝑfilium meum falsũ

Expanded text:
umquid juravit? Qui haec dicunt, nihil aliud volunt, nisi invocato Deo teste Deus? Aut quid est, Testis est Deus; nisi, Per quando per Deum juras: jus saluti tuae reddere, quando per salutem tuam juras: jus filiis tuis reddere, quando per filios tuos juras? Quod autem jus debemus saluti nostrae, filiis noso, nisi charitatis, veritatis, et non falsitatis? Maxime autem per Deum cum fit, ipsa est vera juratio: quia et cum dicit quisque, Per meam salutem, salutem suam Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppignerat Deo filios suos, ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius: si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisque in juratione nominans, quidquid nominat obligat Deo; quanto magis quando pejerat per ipsum Deum? Timet enim falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpsum filium sibi omnia subiecisse non putet.
Inseparabilis enim ÷ oꝑatio pr̃is et filii. Alioqͥn
nec ipse pat̾ sibi subiecit om̃a: sed filius ei subiecit
qͥ ei regnũ trcididit. et euacuat omnem pͥncipatum
et omnem potestatem & uirtutem. De filio qͥp¬
ppe ista dicta st̃. Cũ tradidit in qͥt regnum
dõ et pr̃i: cũ euacuauerit omnem pͥncipatum et o¬¬
mnem potestatem et uirtutem. Iesi enim stbicit

Expanded text:
ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; inseparabilis enim est operatio patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius ei subiecit, qui ei regnum tradidit et euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum tradiderit, inquit, regnum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestat
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ꝑsonȩ suȩ ista susceꝑit: nũꝗ postea sic ap¬
nam ad horam sũpsit effigiem in qͣ hoĩnibus ap¬
parene. ac deinde illa spẽcies p̃teriret: sed iN
unitatẽ ꝑsonȩ suȩ manente inuisibili dĩ forma
accepit uisibilem hõis formam. hon solũ natꝰ ẽ
in ea de homine made: uerum etiam creuit in
ea: et manducauit et bibit: et dormiuit in ea :
et occisus ẽ in ea: et resurrexit in ea: et ascendit
in cȩlum et sedet addexteram pr̃is in ea : et in¬
eđ Non aut̃ ut putas corpꝰ tantum filii id :
corpus hominis: uerum etiam humanũ sp̃m
pr̃i dicimꝰ ẽẽ. subiectũ: et scđm id qđ homo factus ÷
intelligimus dictum: cũ autem omnia illi subiecta
caput scilicet ipse saluator qui resurrex̃ amortius
dubitatione fubiecta Nam scđm id qđ sine
tp̃r d̃ natus ẽ nichil umquam potuit ei Nor ẽẽ
subiectun
ec euis auam ita exiftimet de patre I¬
telligendum qđ subiecerit oma filio: ut

Expanded text:
tatem personae suae ista susceperit, nunquam postea sic aptatem personae suae ista susceperit, nunquam postea sic apnam ad horam sumpsit effigiem, in qua hominibus appareret, ac deinde species illa periret; sed in unitate personae suae, manente invisibili Dei forma, accepit visibilem hominis formam, non solum natus in ea de homine matre, verum etiam crevit in ea, et manducavit, et bibit, et dormivit in ea, et occisus est in ea, et resurrexit in ea, et ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris in ea, ad ju Non autem, ut putas, corpus tantum Filii, id est, corpus hominis, verum etiam humanum spiritum Patri dicimus esse subjectum: et secundum id quod homo factus est intelligimus dictum, Cum autem omnia illi subjecta caput scilicet ipse Salvator qui surrexit a mortuis,dubitatione subjecta. Nam secundum id quod sine tempore Deus natus est, nihil unquam potuit ei non esse subiecit illi omnia, ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut