comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nationũ idest abroditorum soraborum uultzorũ
bohemanorum maruauorum predenecentorum
et in pannonia residencium ac etiam androꝵ le¬
gaciones cum muneribus ad se dixectae̾ audmit¬
burgundia et qui rheno erant contigui ⁊ bi¬
adesse iussi sunt inter ceteras etiam barbarorum le¬

Expanded text:
Sclavorum, id est Abodritorum, Soraborum, Wilzorum, Beheimorum, Marvanorum, Praedenecentorum, et in Pannonia residentium Abarum legationes cum muneribus ad se directas audiBurgundia et regionibus Rheno adiacentibus adesse iussi sunt. In quo inter caeteras barbarorum le
Abbreviated transcription (Latin):
ret Clotharius igitur quadam die uenatum ut
longiusqz forte recessit Contigit et dagobertũ
et memoratum ducem domi rẽsedisse Time da
gobertus exoptabilem oblatam sibi uaccus occa¬
sionem ducem ad se euocat iubetqz secum prandẽ
Ille nichil minus quam ꝙ futurum erat cogitãs
sibi dignus in quem prioris contumacie uindiẽ¬
ta retideret non sicut adomino sed sicut a socioin¬
fauste oblata presumit deinde dagobertus ut
patri infidelis ut sibi emulus uiq̃z socus muisu
foret orfue est expouere non oꝑꝑtere seruiles quide
molestias diu differri et ne in iniensum tumorẽ
tanti fastus procederent suas iuiurias non ulci¬
sti flagellis ergo eum assici imperat Post uero lur¬
he rasione ea eñi tunt precipua erat miuria detur¬
pat Sic ex inprouiso qui secundarum rexum succe¬
ssu futurum se regem auspicabatur quam longe
ab illa dignitate ãb esset admonitus intellex it

Expanded text:
ret. Clotharius igitur quadam die venatum iit ret. Clotharius igitur quadam die venatum iit longiusque forte recessit. Contigit autem, et Dagobertum et memoratum ducem domi resedisse. Tum Dagobertus exoptabilem oblatam sibi nactus occasionem, ducem ad se evocat, jubetque secum prandere. Ille nihil minus quam quod futurum erat cogitans, , dignus in quem prioris contumaciae vindicta recideret, non sicut a domino, sed velut a socio infauste oblata praesumit. Deinde Dagobertus, ut patri infidelis, ut sibi aemulus, utque sociis invisus foret, orsus est exponere; non oportere serviles quidem molestias diu differri, et ne in immensum tumorem tanti fastus procederent, suas injurias non ulcisci. Flagellis ergo eum affici imperat. Post vero barbae rasione ea enim tum praecipua erat injuria deturpat. Sic ex improviso, qui secundarum rerum successu futurum se regem auspicabatur, quam longe ab illa dignitate abesset admonitus intellexit
Abbreviated transcription (Latin):
tate ut etate in dies crescebat spem q su
spectate fidei sadregilum rebus sub se tractandis
prefecerat aquitãme ducatu specialiter sibi cõmi¬
sso Hic tanto dignitatis fastu elatus regis si¬
liũ dagobertun partim collate potestatis supar¬
bia partin spe regni laborans non equo anmo
prosperius agerẽ ferebat Nec quid moliretur
simulato saltem amore obtegere dui ualuit S
qr metu patris manisestus non poterat occultũ
se ei imiricum crebro contemptu appĩt Excusacto
sane uruemilis erat etatis ne rudis ad huc animuᷤ
iunorem ex subiectione principum contraheret
ne dominacione in mature adepta fastigia impu¬
bem ab excercitationis studio reuocarent ffit igi
ad gobertum tam muidiosa relacio et quãius sua
ex se industria id iam deprehendisset aliorunt m̃
sentencia in rem plemus inducitur Uerunt qr
eum in ordine redigere non sufficeret dux it satui
opportuntatem oꝑpiri qua et causam efficacius
exploraret et in enuilunr quod meruisset tempta¬

Expanded text:
tate ut aetate in dies crescebat spemque futspectate fidei Sadregiselum rebus sub se tractandis praefecerat, Aquitaniae ducatu specialiter ei commisso. Hic tanto dignitatis fastu elatus, regis filium Dagobertum partim collatae potestatis superbia, partim spe regni laborans, non aequo animo prosperius agere ferebat nec, quid moliretur, simulato saltem amore, obtegere diu valuit. Sed quia metu patris manifestus non poterat, occultum se ei inimicum crebro contemptu aperuit. Excusatio sane iuvenilis erat aetatis, ne rudis adhuc animus tumorem ex subiectione principum contraheret, ne dominationis inmature. adepta fastigia impubem ab exercitationis studio revocarent. Fit ad Dagobertum tam invidiosa relatio. Et quamvis sua ipse industria id iam deprehendisset, aliorum sententia in rem plenius inducitur. Verum, quia eum in ordinem redigere non sufficeret, duxit satius oportunitatem opperiri, qua et causam efficatius exploraret et in aemulum quod meruisset tempta
Abbreviated transcription (Latin):
honorum amissione mulcati sunt. similiter et baldri¬
ais dux forouilien cum propter eius ignam̃a bul¬
garorum exceratus termĩos pannomẽ superioris
ĩpune uastasset honoribus quos habebat priuatu¬
est et regio qua solus occupabat in quatuor comitat᷑
diisa

Expanded text:
honorum amissione multati sunt. Similiter et Baldricus, dux Foroiuliensis, cum propter eius ignaviam Bulgarorum exercitus terminos Pannoniae superioris inpune vastasset, honoribus quos habebat privatus, et marca quam solus tenebat, inter quatuor comites divisa
Abbreviated transcription (Latin):
generalem connentũ habuit haldefonsi quoque princi¬
pis galliciarum missos quoẽ pro amicicia firmanda
aquitame proximis principabatur micios pacem
petentes et dona ferentes excepit ac remisit conce¬
ne corporis natino superatus calore in multimodos
luxur ie raperetur anfractus cum confilio suorum
hyrmĩgardam futuram regnĩa claris ortã nata¬
libus ui pote filiam ingẽrrãm comitis sibi matri
Nam ciuitatem ausoña castrum cardonam casta¬
ferram et reliqua oppida oln deserta munuit habi¬
tari fecit et burrello comiti cum congrius auxilue
tuenda cõmisit

Expanded text:
generalem ibidem habuit. Adefonsi Galletiarum principis missos, quos pro amicitia firmanda Aquitaniae proximis principabatur, missos pacem petentes et dona ferentes suscepit et remisitne coluxuriae raperetur anfractus, cum consilio suorum, Hermengardam futuram reginam, claris ortam natalibus, ut pote filiam Ingrammi comitis, sibi sociaNam civitatem Ausonam, castrum Cardonam, Castamserram, et reliqua oppida olim deserta, munivit, habitari fecit, et Burrello comiti cum congruis auxiliis tuenda commisit
Abbreviated transcription (Latin):
in dalmaciam filu quoque godefridi regis dauorũ
propter assiduam herioldĩ infestacionem missa ab
imperatore legatione pacem petunt eamqz a se ser¬
uandã pollicentur U cum hec similata magis quã
uera uiderentur uelut iamia neglecta sunt et auxiliũ
contra eos herioldo datum est

Expanded text:
i sunt. Filii quoque Godofridi regis Danorum propter assiduam Herioldi infestationem missa ad imperatorem legatione pacem petunt eamque a se servandam pollicentur; sed cum haec simulata magis quam veracia viderentur, velut inania neglecta sunt, et auxilium contra eos Herioldo datum.
Abbreviated transcription (Latin):
peratoris deconstantino poli ꝓ dalmãticorũ causa missũ
quẽ illorum confinium cura pertinebãt non aderat
et tamen breui uenturus pucabatur iussit aduetũ
Illius prescolari Quo ueniente ratio inter eum et
legatum imperatoris de questionibus quae Idem
actulit habita est Et qr negocium romanos ꝙͣ plureᷤ

Expanded text:
inopoli pro Dalmatinorum causa missum, quem illorum confinium cura pertinebat, non aderat, et tamen brevi venturus putabatur, adventum illius iussit opperiri. Quo veniente, ratio inter eum et legatum imperatoris de quaestionibus quas idem detulit, habita est; et quia res ad plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
excepit solenniter pippinus etiam rex filius imperatoꝵ
ut ip̃e uisserat cum suis obtima tibus et hispaniai limitis
contra sarracenos occidentaliũ partium fimbus esset
tractatum atq dispositum ꝓipinus in aquitam̃a re¬
gressus estatem deputato sibi loco transegit imperator
uero medio mense mayo aquis egressus circa kt imi
ad ingilenhen uenit habitoq ibi comiẽtu non modico
multas et ex diuersis terrarum partibus leganones.
audunt et absoluit inter quas precipuas ceterisq pre¬
philatus inmeculator et deꝑitibus transmarimis:
domicus abbas de monte olmeti legati quoqz filioꝵ
godefridi regis danorum pacis ac federis causa directi
et do sclauorum regiomibus quidem abroditorũ prin¬
cipes ceadragimi duccem suũ accusautes accusabatur
et tunglo uinis desoraborum primoribus ꝙ et ĩpse
est ꝙ si medio octobris ad imperatoris generalem com̃ie¬
tui uenire distulisset condignas perfidie sue penais̾
esse daturum uenerunt et exbritonũ primoribus qͦs

Expanded text:
ecit. Interea Pippinus rex, filius imperatoris, ut iussus erat, cum suis optimatibus et Hispanici limitis contra Sarracenos occidentalium partium finibus esset tractatum atque dispositum, Pippinus in Aquitaniam regressus, aestatem in deputato sibi loco transegit. Imperator vero medio mense Maio Aquis egressus, circa Kalendas Iunii ad Ingilungeim venit, habitoque ibi conventu non modico, multas et ex diversis terrarum partibus missas legationes audivit et absolvit. Inter quas praecipua caeterisque prafilactus nomenclator, et de partibus transmarinis Dominicus abbas de monte Olivi, legati quoque filiorum Godofridi, regis Danorum, pacis ac foederis causa directi, et de Sclavorum regionibus quidam Abodritorum primores Ceadragum ducem suum accusantes. Accusabatur et Tunglo, unus de Soraborum primoribus, quod et ipest, quod si medio Octobrio ad imperatoris generalem conventum venire distulisset, condignas perfidiae suae poenas esse daturum. Venerunt et ex Brittonum primoribus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Amosissimus regum milliq suo tempore
post ponandus harolus cum post obitum
paternũ fratris q karlomãm infaustum occubi¬
tum populi regnq francorum suscepisset uiic̃ũ
gubernaculum mnuincibile sibi arbitratus affore
salutis prosperitatis qz suffragium si ecclesie paci
concordie q ad̃mimculans pacificos quidem sub umone
fraterna arcuis uinciret rebelles equa seueritate
ꝑcelleret neenon et oppressis apaganis et tyramius¬
oꝑem ferret sed et ipõs xpiam nomĩs imimcos ad

Expanded text:
amosissimus regum nullique suo tempore postponendus Karolus, cum post obitum paternum fratrisque Karlomanni infaustum occubitum populi regnique Francorum suscepisset unicum gubernaculum, invincibile sibi arbitratus est affore salutis prosperitatisque suffragium, si ecclesię paci concordięque adminiculans pacificos quidem sub unione fraterna artius vinciret, rebelles autem aequa severitate percelleret, necnon et oppressis a paganis opem ferret, sed et ipsos christiani nominis inimicos ad
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad geuẽnam burgundie ciuitatem iuxta ro¬
dam̃i fitam ueiit Sane ibidem de bello suscipien¬
do deliberans copias pugnatorum quas̾ secum
traxerat diuisit et unam partem cum bernardo
patruo suo per montem iomns tre Iussit alterain
ip̃e ducens per montem cimsium ytaliam intrare
contendit Superatoqz alpium iuigo desiderium

Expanded text:
u Genuam , Burgundiae civitatem iuxta Rhodanum sitam venit. Ibique de bello suscipiendo deliberans, copias quas secum adduxerat divisit, et unam partem cum Bernhardo patruo suo per montem Iovis ire iussit; alteram ipse ducens, per montem Cinisium Italiam intrare contendit. Superatoque Alpium iugo, Desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
tempore per sequeiomis que sub constantino imperatore
facta est sanctus siluester la tuisse fertur ibiqs ali¬
quãdu cõmoratus cum ex francia multi nobilium
ob uota soluenda solẽinter cõmearent et eum uelud
dũm quondam suum preterire nollent ocium quo
maxime delectabatur crebra salutacione interrĩpen¬
tes locum mutare compulerunt am ẜuiuscemodi
frequenciam cum suo proposito efficere uideret relicto
monte in samnũ prouincĩa ad monasterum sancti
benedicti situm in castro cassino secesfit et ibi quod
reliquũ erat temꝑoralis uite religiose compleuit pri¬

Expanded text:
tempore persecutionis, quae sub Constantino imperatore facta est, sanctus Silvester latuisse fertur. Ibique aliquandiu commoratus ob vota solvenda Romam sollemniter commearent et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium, quo maxime delectabatur, crebra salutatione interrumpentes locum mutare conpellunt: nam huiuscemodi frequentiam cum suo proposito officere vidisset, relicto monte in Samnium provinciam ad monasterium sancti Benedicti situm in castro Casino secessit, et ibi quod reliquum erat temporalis vitae religiose conver
Abbreviated transcription (Latin):
i iyio constituit dato primo facramiento ꝙ cuncto qus ad¬
iuueret tempore nou acciperet successorent Austrasius uero
patricium instituit Qui dum que pacis sunt diligeret
malorum deprimens nugacitatem ab ipsuis pagensibuᷤ
instinictu alethei patricũ et lendemũdi seduuensis epĩ
occiditur Tunc temporis clotarius ad uillam maure¬

Expanded text:
 dato ei sacramento, ne cuncto quo adviveret tempore successorem acciperet. Austrasiis vero patricium instituit. Qui dum quae pacis sunt diligeret, malorum deprimens nugacitatem, ab ipsis pagensibus, instinctu Alethei patricii, et Leudemundi Sedunensis episcopi, perimitur. Tunc temporis Clotarius ad villam, cu
Abbreviated transcription (Latin):
puniri fecit Lendemũdus aũt sedunensiũ epñs mo
intu alethei patricu ad bertrudem reginam uemiens
et eam secretius aduocans ut thesaurõs suos seduno trã¬
fferret ãmouuit dicens optime se nosse clotarium
eo anno deseculo inigraturum a lecheumqz esse para¬
tum suam uxorem relinquere et regniam cum reg¬
no assumere eo ꝙ esset ip̃e aletheus nobili burgun¬
dionũ prosapia ortus Regina hec audiens et se talẽ
cui talia suaderentur estimatam esse grauiter ferẽs
rabido se ni cubiculo proruit cursu. Lendenindus intel¬
ligens uerborum suorum calumpniã se subiturum
per urbem sedunũ ad abbatem austrasium luxomo
properat ut per eius preces indulgenciam regis me¬
reretur Suod et factum est nam promissa ĩmuni¬
late ad sedem suam redire permissus est Aletheus¬
aũt iussu clotharii massolato uilla ueniens in cons¬
pectu procerum causami homicidu dicere uissus dũ
se obiectis purgare nequiret crmmibus capitalem su¬

Expanded text:
uniri jussit. Leudemundus autem Sedunensis pontifex, monitu Alethei, ad Bertetrudem veniens reginam et eam secretius advocans, ut thesauros suos Sedunum transferret hortatatur, dicens optime se nosse Clotarium eo anno de saeculo migraturum, Aletheumque esse paratum suam uxorem relinquere et reginam cum regno assumere, eo quod esset ipse Aletheus e nobili Burgundionum prosapia. Regina, haec audiens et se talem, cui talia suaderentur, aestimatam esse graviter ferens, rapido se in cubiculum proripuit cursu. Leudemundus intelligens verborum suorum calumniam se subiturum, per urbem Sedunum ad abbatem Austrasium Luxoveo properat, ut per ejus preces indulgentiam regis mereretur. Quod et factum est, Nam, promissa impunitate, ad sedem suam redire permissus est. Aletheus, jussu Clotarii Massolaco villa veniens, in conspectu procerum causam dicere jussus, dum se objectis purgare nequiret criminibus, capital
Abbreviated transcription (Latin):
stra metari precepit atq infidifragos saxones arma
corripuit et ultor necis legatorum suorum quitquid
saxome inter albiam et uisaram interiacet totum
ferro et igne uastauit transalbiam autem superbia e¬
lati eo ꝙ̃ regis̃ legatos impime occiderant arreptis¬

Expanded text:
stra posuit, atque in foedifragos ac desertores arma corripuit, et ultor necis legatorum suorum, quicquid Saxoniae inter Albiam ac Wisuram interiacet, totum ferro et igni vastavit. Transalbiani autem, superbia elati, eo quod regis legatos inpune occidere p
Abbreviated transcription (Latin):
tamen obinopiam pabuli excercitus dehy
nacti legatos regis karoli qui ad eos ob Iusticias
faciendãs missi ẽrant comprehensos inter fecerunt
paucis tñ eorum quasi ad redemptionem reseruatis
Trucidantes etiam cum ceteris et godescalcum regi
legatum quem ille ante paucos dies ad sigifridum
regem danorum miserat Is cum eodem reuerteret:¬
tempore ab huiusmodi seditionis auctoribus inter¬
ceptus ac occisus est his auditis rex iusta indigna

Expanded text:
tamen propter inopiam pabuli exercitus de hinancti, legatos regis qui faciendas missi erant, conprehensos interficiunt, paucis eorum quasi ad redimendum reservatis, trucidantes cum caeteris et Godescalcum regis legatum, quem ille ante paucos dies ad Sigifridum regem Danorum miserat. Is cum eodem tempore reverteretur, ab huius seditionis auctoribus interceptus atque occisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
corum motu cum copus sus in loco qui suentana
uocatur eisdem occurrit cõmisso q prelio ip̃os ingeti
cede prostrauit Nam in prima congressione quãtuor
dextrum tennerat affirmauit fusi igitur fugatiq
et multis suorum amissis cum magna calamitate
ad propria sunt reuersi

Expanded text:
cum omnibus copiis suis in loco qui Suentana vocatur occurrit, commissoque proelio, ingenti eos caede prostravit. Nam in prima congressione quattuor dextrum cornu tenuit. Fusi igitur fugatique, et multis suorum amissis, cum magna calamitate ad loca sua reversi
Abbreviated transcription (Latin):
nõ et seruis ancillisqz regalibus sed et in cõmuine om̃ibu
erat femineũ palacio excludi iudicauit preter paucissi¬
mas quas famulatui regali congruas̃ iudicauit Uor¬
rorum autem queque in sua que apatre acceperat con¬
cessit que autem nec dum tale quod consequte erant ab
imperatore meruerũt et ad imperata sese uerterũt

Expanded text:
non et servis ancillisque regalibus, sed et in commune omnibus non et servis ancillisque regalibus, sed et in commune omnibus erat, palatio excludi judicavit, praeter paucissimas, quas famulatui regali congruas existimavit. Sororum autem quaeque in sua, quae a patre acceperat, concessit. Quae autem nec dum tale quid consecutae erant, ab imperatore meruerunt, et ad imperata sese verterunt
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent animũ illius ad mmisericordiam exicium flexit
amici in tantum ut tullus quidam talium qui pene
iam imperatoriẽ clemencia uenia udebatur digine
luminũ amissione multaretur uenit ergo imperator
aquis palacium et a propinquis atq multos francoꝵ
militibus cum multo est fauore receptus imperator¬
qz secundo declaratus quibus expletis studiosis sepul¬
ture gracias egit paterne ac propinquis luctus a¬
cerbitate confectis consolaciomis congrue contulit le¬
uamen sed et quod deerat in serus genitoris prompti¬
ssime suppleuit Nam recitato paterno testamento ni¬
chil relictum est paternorum bonorum quim sm̃ eiꝰ
Uesta
relictum sed quod ecclesus distribuendum cenfuit metropo¬
litanorum dinisit superscriptione nom̃m quarum parte
fuerũt xx et una quod autem ornatui condecebat regio
posteriori reliquit etati utatuit etiam quid secundum
morẽ xp̃ĩanorum filus filiorumq filus et filiabus nec

Expanded text:
fuissent, animum illius a misericordia exitium flexit fuissent, animum illius a misericordia exitium flexit amici in tantum, ut Tullius quidam talium , qui pene iam imperatoris clementia venia videbatur dignus, luminum amissione multaretur. XXII. XXII.Venit ergo imperator Aquis palatium et a propinquis atque multis Francorum milibus cum multo est favore receptus imperatorque secundo declaratus. Quibus expletis, studiosis sepulture gratias aegit paternę ac propinquis luctus acerbitate confectis consolationis congrue contulit levamen. Sed et quod deerat inferiis genitoris, promtissime supplevit: Nam recitato paterno testamento, nichil relictum est paternorum bonorum, quin secunduest relictum. Sed quod ecclesiis distribuendum censit, metropolitanorum subdivisit superscrfuere viginti et una. Quod autem ornatui regio conducebat, posteriori reliquit aetati. Statuit etiam quid, secundum morem Christianorum, filiis filiorumque filiis et filiabus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
iam dudum ꝙ̃ꝙͣ. natura mitissiiũ lllud ad
asororibus illius in contubernio excercebatur pac̾no
quo solo donnis paterna inurebatur neno Cui mederi-
nolens ĩcomodo siuil et cauens ne ꝙ per odilonẽ et hil¬
drudem olim acciderat remusceret scandalum misit hua
graui uenientes talibus ne accidere possent cautela pro¬
spicerent et aliquos stupri inmanitate et superbie fa¬
stu reos maiestatis caute ad aduentũ usq suũ asserua¬
rent nam aliqui eorum cum supplices ueiamz intex
iter agendum poposcissent emeruerũt uimił et precipĩes
at uero uuarnarius comes instio uuala et ingoberto accito
nepote lamberto hodomũ iamdicto obnoxnu crimĩe ad
se uenire mandauit quasi comprehendendum et regie
uindicte obiectandum cuuis ille infidias ut pote a¬
tauit et ip̃e experiri meruit et ip̃i uuarnario ultimã
non pauco tempore debilem reddidit et ad ultimũ sp̃e
confossus gladio obiit Que cum mĩciata imperatori

Expanded text:
iamdudum, quamquam natura mitissimum, illud quod a sororibus illius in contubernio exercebatur paterno, quo solo domus paterna inurebatur nevo. Cui mederi volens incommodo, simul et cavens, ne quod per Hodilonem et Hiltrudem olim acciderat, revivesceret scandalum, misit Uuagrani venientes, talibus, ne accidere possent, cautela prospicerent et aliquos stupri immanitate et superbiae fastu reos maiestatis caute ad adventum usque suum adservarent. Nam aliqui eorum, cum supplices veniam inter iter agendum poposcissent, emeruerunt. Simul et praecipiens, periretur venturum. At vero Uuarnarius comes, inscio Uuala et Ingoberto et accito nepote Lantberto, Hodoinum iam dicto obnoxium crimine ad se venire mandavit quasi comprehendendum et regiae vindictę obiectandum. Cuius ille insidias, utpote atavit, et ipse experiri meruit et ipsi Uuarnario ultimam non pauco tempore debilem reddidit, et ad ultimum ipse confossus gladio interiit. Que cum nuntiata imperatori
Abbreviated transcription (Latin):
et ex parte euertens multos ciues subicit seruituti
Eo actu clotarius tenorem pacti propositi ab hoste
dilataretur theoderici regium et inter sequanamt
et ysaraur ducatus integer dencelem iteni᷑ q usq
ad mare cederet theodeberto¬

Expanded text:
a ex parte evertentes, cives servituti subjiciunt. Coactus Clotarius tenorem pacti ab hostibus proposi, dilataretur Theodorici regnum, et inter Sequanam et Iseram ducatus integer Denteleni, itemque usque ad marc Theodeberto
Abbreviated transcription (Latin):
Estitutum se trãnus tanto parricidialis slagitii
consorte ammaduertens ad conabum britonum
ducem confugiens recidina bella parare cupiebat Cui nobi¬
litas comugis odiorum suppeditabat materiam ꝙ p̾mine¬
ret prosapie claritudine li nomen calce uiullecar lo genita
aquitame duce Qui uidelicet uiullecarius minis clotharni
territus quibus tranius fuisse arguebatur tutelam ba¬
silice sancti martun expeciit quam pridem et austrapnis
alter dux expecierat Persequtoribus querentibus eum ex¬
Iide nec auellere ualentibus appositis ĩgnibus pariter cum
Ilp̃a orationis domo flam̃nis est crematus Quam clotaru
sollerti industria uenustiori donauit gracia stag̃no q eiꝰ
oꝑuit tecta

Expanded text:
estitutum se Chrannus tanto parricidalis flagitii consorte animadvertens, ad Conabum Brittonum principem confugit, recidivaque reparare bella tentabat. Cui nobilitas conjugis odiorum suppeditabat materiam quod praeemineret prosapiae claritudine. Ei nomen Calte, Willecario genita, Aquitaniae duce. Qui, videlicet Willecarius, minis Clotarii territus, quibus Chranno favisse arguebatur, tutelam basilicae sancti Martini expetiit; quam pridem et Austrabius, alter dux, expetierat. Persecutoribus quaerentibus eum exinde avallere nec valentibus, admotis ignibus pariter cum ipsa orationis domo flammis est crematus. Quam Clotarius solerti industria venustiori donavit gratia stannoque ejus operuit tecta
Abbreviated transcription (Latin):
Onditus autem aromatibus cum ingẽti
populoxum dolore atque frequencia tra
gẽmis et multis preciosissimis Iocalibus ornaue¬
rat et condigne in cireuitu fabricari preceperat
atqz iuxta eorum tumulum in detro latere hono¬
re merito sepultus Tante uero opes ab eodem
et uille ac possessiones multe per pluxima loca
ibi fuerant collate etiam que hic mimie ob fasti¬
dium ut iam dixi quoruidam uitandum rec̃ẽ¬
sentur ut hedie eius¬

Expanded text:
onditus autem aromatibus, cum ingentipopulorum dolore atque frequentia trangemmis et multis pretiosissimis speciebus omaverat et condigne in circuitu fabricare praeceperat, atque iuxta eorum tumulum in dextro latere honore merito sepultus. Tantae vero opes ab eodem et villae ac possessiones multae per plurima loca ibi fuerant conlatae, etiamque hic minime ob fastidium, ut iam dixi, quorundam vitandum recensentur, ut hodiequ
Abbreviated transcription (Latin):
imperio amorem filu pretulissent delegit alios qui
quod hu neglex erant sagaciter implerent Rursũ
Illi filiam pacinitur et regressi eandem rẽ iterato
ingerant Sed nec sic regĩs ammnositas deferbuit et
ꝙ per ministros nequiuerat per se implere contẽdit

Expanded text:
imperio amorem filii praetulissent, deligit alios, qui imperio amorem filii praetulissent, deligit alios, qui quod hi neglexerant sagaciter implerent. Rursum illi similia patiuntur, et regressi, eandem rem iterato ingeminant. Sed nec sic animositas regis deferbuit, et quod per ministros nequiverat, per se implere contendit
Abbreviated transcription (Latin):
Euertenti igitur clotario hus contume¬
lus de honescatus sadregifilus se offert
et quid pieterea que palant erat passus uel aquo
Lacrimans induat i ex itaq ducie sui motus
iiurus filioq multa furibunde interminans̾ accer¬
siri eum ad se iubet Quo precognito dagobertus q
concederet iunt itaqz citissimã fugami et quo se
insequente cerũm iuderat ip̃e quõqz patre perse¬
quente se confert persuasum sibi hoc facto demon¬
strans ut qui canes ab ingressu sue edis remone¬
rant se quoque a regis infectatione protegere po¬
ssent nec spem euentus elusit Quippe cdotaris
ut enni sanctorum tutelam expetisse audiuit ad huc
in maiorem tollitur iram mititqz satellites qui inde
eum adductum sibi ocissime presentarent Matura¬
bant illi quod fuerat iussum implere Cumq ad sa¬
nctum locum tenidentes non plus uno miliar io
ab essent ultra aspirare uiamt tendentes diuino nuti
prohibentur redeunt ad dñm et quid passi fuerant
pandunt Guorum sidei deregans quippe qui suo

Expanded text:
evertenti igitur Clothario his contumeliis dehonestatus Sadregiselus se offert et quid praeter ea quae palam erat passus, vel a quo inlacrimans indicat. Rex itaque ducis sui motus iniuriis filioque multa furibunde interminans, accersiri eum ad se iubet. Quo praecognito, Dagobertus, concederet. Iniit itaque tutissimam fugam et, quo, se insequente, cervum viderat, ipse quoque, patre persequente, se confert, persuasum sibi hoc facto demonstrans, ut qui canes ab ingressu suae aedis removerant, se quoque a regis insectatione protegere possent. Nec spem eventus elusit. 8. Quippe Clotharius ut eum sanctorum tutelam expetisse audivit, adhuc in maiorem tollitur iram mittitque satellites, qui inde eum abductum sibi ocissime praesentarent. Maturabant illi quod fuerat iussum implere. Cumque ad sanctum locum tendentes, non plus uno miliario abessent, ultra aspirare viam tendentes, divino nutu prohibentur. Redeunt ad dominum, et quid passi fuerant, pandunt. Quorum fidei derogans. quippe qui suo
Abbreviated transcription (Latin):
Othorum qui apud antiquos gethe dicti
sunt quiq postea diuisi duo ex se regna
Idest ostrogothorum et uisigo thorum fuerunt tale
suisse origniem cognomimus ex historiis lordamt e
hii sianciam sichĩẽ infulam primo Incoluexunt ceũ
possessione non contenti. tũ rege eorum beritli exir̃
exierunt et uicmas fichie insulas et terras pagprãtes
uicmas gentes bellis la tessebant ac terrore nomiis
sut funtuuas gentes sibi subigebant post sub fid¬
mero ꝯm̃te domino suo ad ulteriora progressi ad
citeriores usq ripas damibii flumĩs terras dicide
tracie ac mesie dui longe lateqz sunt ꝑnagati Inde¬
q per multa tempora ymo per multa secrelitẽs.
gentem magnam coaluerunt et multas gentẽs uic¬
toriis suis applicantes nomẽ et fortitudutem fuao to¬
amplificauerunt uigentes uiribus erant ingerio cal
riem exuentes humanitate et honestate aliis bar bã¬
ritis gentibus preeminebant᷑ Temxore nũt dexiauo¬
Incubebant Romano imperio qui adecio Impetiti bello

Expanded text:
othorum, qui apud antiquos Getae dicti sunt, quique postea divisi, duo ex se regna, id est Ostrogotharum et Wisigotharum, fecerunt, talem originem fuisse cognovimus ex historia Jordanis. Isti Scanciam Scythiae insulam primo incoluerunt. Cujus possessione non contenti, cum rege eorum Berich inde exierunt, et vicinas Scythiae insulas et terras peragrantes, vicinas gentes bellis lacessebant, et terrore nominis sui finitimas gentes sibi subigebant. Post sub Filimere quinto rege suo ad ulteriora Scythiae progressi, ad citeriores usque ripas Danubii, terras Traciae, Daciae, Mesiaeque diu longe lateque sunt pervagati. Ibi per multa tempora, immo per multa saecula, in gentem magnam coaluerunt, et multas gentes victoriis suis applicantes, nomen et fortitudinem suam amplificaverunt. Viribus vigentes, ingenio callriem exuentes, humanitate et honestate aliis barbaricis gentibus preminebant. Tempore autem Decii iincubabant Romano imperio. Qui a Decio impetiti bello,
Abbreviated transcription (Latin):
guntrãms rex burgumdionũ eidem childeberto
sui ad pontem quem petreum dicunt sibi occurre¬
audientibus eum taliter alloqutus est Euenit mei ᷤ
prepedientibus peccatis ut ex me genitis caream
filus Unde michi propriis orbato heredibus necte¬
sse est adoptare extraneos quibus relinquam thesau¬
humana carne michi carior nepos childeberte elige¬
re qui et mei successor regni et possessor esses the
saurorum Qua propter maneat oro que inter pa¬
trem et filium debet manere dilectio unus nos
protegat clipeus una tueatur hasta et ab hodierno
et deiiceps talis inter nos caritas permaneat ut
si dante deofilios procreauero te tamen auire non
secernem hereditario. His dictis et proc̾ibus childe¬
simul prandentes et muneribus sese mutuo hono¬
rances ad propria sunt reuersi. Uerumptamẽ
legatos ad regem chilpericum direxerunt denũ¬
ciantes ut aut ea que de eorum regno peruaserat
redderet aut se ad belli certamĩa prẽpararet quod

Expanded text:
Guntrannus rex Burgundionum Childeberto sui ad pontem, quem Petreum dicunt, sibi occurreaudientibus sic est locutus: « Evenit, meis praepedientilius peccatis, ut ex me genitis carerem filiis. Unde mihi, propriis orbato haeredibus, necesse est quaerere extraneos, quibus partos relinquam thesauhumana carne mihi charior nepos, Childeberte, eligere, qui et mei successor regni et congregati esses possessor thesauri. Quapropter maneat, oro, quae inter patrem ac filium debet manere dilectio. Unus nos protegat clypeus, una contra adversantes tueatur hasta; et ab hodierno et deinceps talis inter nos charitas parmaneat, ut si dante Deo filios procreavero, te tamen a jure non secernam haereditario. » His dictis et proceribus Childeesset, simul prandentes et se muneribus honorantes, ad sua sunt reversi. Verumtamen legatos utrique ad Chilpericum regem miserunt, denuntiantes ut aut ea quae de eorum regno pervaserat redderet, aut se ad belli certamina praepararet. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ex uero karolus cum die sacratissima natali
dom̃i ad missarum solẽma celebranda bafilica
beati petri apłi fuisset ingressus et coram altari ubi
ad orationem se inclinauerat assisteret leo papa coroña
sionis̃ opportuntate qr mulier excecato imperatore constã¬
tmo filio suo eis̃ imperabat uno om̃i consenfu dumi coro¬

Expanded text:
se autem cum die sacratissima natalis Domini ad missarum solemnia celebranda basilicam beati Petri apostoli fuisset ingressus et coram altari, ubi ad orationem se inclinaverat, adsisteret, Leo papa coronam sionis oportunitate quia mulier excecato imperatore Constantino filio suo imperabat, uno omnium consensu Karo
Abbreviated transcription (Latin):
gregans monasceruim esse consttuit quod imulti¬
predus magnio q facultatibus ditauit Synodimi
xl. episcoporum congregari precipiens ut psallendi
qui in loco sanctorui agannensium temporibus sigi¬
smũdi regis ab auito et ceteris pontificibus illuis tẽ
retur effecit Enu iudelicet ordo etiam ad sepulthrum
esset ex quisitus taliter se habere est repertus. In diebie
namq fesciuis sex antiphone uinus psalmus explica¬
Ian ario et februario ut possibilitas sinebat Hoc tamẽ
obseruantes ne muiuo axu ꝑsalmorum quãtitate ad
uigilias dicerent nocturnas. Ad uĩ tamẽ ui psalmi cum
istis dicta susficiant fuit autem hic gũtrãnus in
bonitate precipiuis̃ in eroganda pauperibus dimonia
largifluus xp̃ĩ sacerdotibus se humilẽ suis beninolũ¬

Expanded text:
gregans, monasterium construxit, quod pluribus praediis facultatibusque ditavit. Synodum XL episcoporum aggregari praecipiens, ut ordo psallendi, qui in loco sanctorum Agaunensium temporibus Sigismundi regis ab Avito et caeteris pontificibus illius tempretur, effecit. Qui videlicet ordo etiam ad sepulcrum esset exquisitus, taliter se habere est repertus. In diebus namque aestivis sex antiphonae binis psalmis explicaJanuario ac Februario, ut possibilitas sinebat, hoc tamen observantes, ne minus a duodecim psalmorum quantitate ad vigilias dicerent nocturnas. Ad sextam tamen sex psalmi cum his ista sufficiant. Fuit autem Guntrannus in bonitate praecipuus, in eroganda pauperibus alimonia largifluus. Christi sacerdotibus se humilem praebens, l
Abbreviated transcription (Latin):
relianensem ep̃m iohamĩle arelatensem aliorumq
copiam ministrorum ecclesie procedere iussit insulis
indutos sacerdotalibus ad ultimũ imperator miliario
a monasterio processit sancti confessoris renngu et
tanꝙ̃ beati petri successorem honestissime suscepit de¬
scendens equo excepit et eccliam intrantem mami pro¬
pria sustentaĩt precm̃ẽtibus pro tanta exultatione
uarus ecclesie ordimbus  Te deum laudannus ⁊c. quo
finto hympno laudes imperatori debitas clerus ac¬
tifex õrone compleuit. His expletis sũmus pontifex¬
sui aduentus et benedictione panis ac uini simul par¬
ticipata imperator ad ciuitatem redit in crastino¬

Expanded text:
relianensem, Iohannem Arelatensem aliorumque copiam ministrorum ecclesię procedere iussit, infulis indutos sacerdotalibus. Ad ultimum imperator miliario a monasterio processit sancti confessoris Remigii, et tamquam beati Petri vicarium honestissimę suscepit, descendentem equo excepit et ecclesiam intrantem manu propria sustentavit, praecinentibus pro tanta exultatione variis ecclesię ordinibus: Te Deum laudamus et reliqua. Quo finito hymno, laudes imperatori debitas clerus cotolicus oratione complevit. His expletis, intrsui adventus et benedictione panis ac vini simul participata, imperator ad civitatem rediit
Abbreviated transcription (Latin):
et magña regno illiũs cõmoditatem uectigaliũ perso¬
lutione prestabat translatisq iude negõtiatoribus so¬
luta classe ad portum qui suesthorp dĩcitur cum uniner¬
so excercitu uenit. Ibi per aliquot dies moratus hurtẽ
regni sui qui saromĩa respicit uallo munire constituit
eo modo ut ab orientali maris fum quẽ ĩlli ostarsabt di¬
cũt usque ad occidentalem occeam totam egidore flñis
aquilonarem rippam mumimẽtum ualli pretexeret
una tantum porta dimissa per quã quarri et equites
emiti et recipi potuissent diniso ĩtaqz opere inter
duces copiarum demũ reuersus est Contra hoc bellũ.¬

Expanded text:
et magnam regno illius commoditatem vectigalium persoet magnam regno illius commoditatem vectigalium persolutione praestabat, translatisque inde negotiatoribus, soluta classe ad portum, qui Sliesthorp dicitur, cum universo exercitu venit. Ibi per aliquot dies moratus limitem regni sui, qui Saxoniam respicit, vallo munire constituit, eo modo, ut ab orientali maris sinu, quem illi Ostarsalt dicunt, usque ad occidentalem oceanum totam Egidorae fluminis aquilonalem ripam munimentum valli praetexeret, una tantum porta dimissa, per quam carra et equites emitti et recipi potuissent. Diviso itaque opere inter duces copiarum domum reversus est. Interea rex Nor
Abbreviated transcription (Latin):
desridue rex danorum per negonatores
riore duxexat excercitum et suas ultus esset imuxias¬
ab eo ꝙ ei obiciebatur sederis irruptionem ab eĩs fui
ut conientus comitum imperatoris atq suorum Iuxta
terim̃os regni sui transalbim fieret in quo res inuicẽ
geste proferxi et emendacione digna inter partes emi¬
merari possent Nlon abmit ĩmperator colloquium¬
q transalbim habitum tñ prĩoribut̾ dauorum in loco
qui dicitur badenflot multisqz hiuic et inde prolatis̾ ac
q infecto penitus dicessum est Trasco uero dux abrodi¬
torum postqͣmi filiũ suĩe postulanti godefrido obsidem
dederat collecta popularũ maini et auxilio a saronibut᷑
habere solebant sponte se copus eiue coniñxerũt tp̃oq in
regnũ suũ reuertente cum preda quã in abroditis cape¬
re potuerũt et ipͣi domũ reaxessi sunt godefridus. uero
priusquã reuerteretur destructo emporia quod in occean
lictore constitutum iingua danorum rerit dicebatur

Expanded text:
dofridus rex Danorum per negotiatoresriore duxit exercitum et suas ultus est iniuriasod ei obiciebatur; foedut conventus comitum imperatoris atque suorum iuxta terminos regni sui trans Albim fieret, in quo res invicem gestae proferri et emendatione digna inter partes enumerari potuissent. Non abnuit imperator; colloquiumque trans Albiam habitum cum primoribus Danorum, in loco qui dicitur Badenfliot , multisque hinc et inde prolatis atque us infecto discessum est. Thrasco vero dux Abodritorum, postquam filium suum postulanti Godofrido obsidem dederat, collecta popularium manu et auxilio a Saxonibus habere solebant, sponte se copiis eius coniunxerunt; ipsoque in regnum suum revertente, cum praeda, quam in Abodritis capere potuerunt, et ipsi domum regressi sunt. Godofridus vero, priusquam reverteretur, distructo emporio, quod in oceani litore constitutum lingna Danorum Reric dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
hec regalium esse ornamenta thesaurorum Quedam
enĩ ip̃e princeps docis muere obtulit Quedam propriꝰ
labor acquisiuiit alia ur̃a munificencia tribuit hac
copia ut sex plaustra his ouerata eam precederent
ucheretur in ip̃o porte limine esfracto uniꝰ rote qre ad

Expanded text:
rum autumet haec regalium esse ornamenta thesaurorum. Quaedam enim ipse princeps mihi dotis nomine contulit, quaedam proprius labor acquisivit, aliqua vestra munificentia tribuit. » Hac copia, ut sex plaustra his onerata eam praecederentveheretur, in ipso portae limine effracto unius axe rotae, ad
Abbreviated transcription (Latin):
contra pactum quod cum francis nuerat ne scilicet
uire duãntis aliquando ipãm ingrederetur uolẽ¬
ter intrauit Ob quam ⁊em portionem eiusdem
amisit Hoc etiam anno met̾uens gũtra̾num et
childebertum contra se conspirasse apud cameracũ
chesauros oũeqz deffensioms sue presidium consti¬
tuens excercitum sepe monebat et ac si in prelui

Expanded text:
contra pactum quod cum Francis inierat, ne scilicet jure dominantis eam aliquando ingrederetur violenter intravit. Ob quam rem portionem ejusdem idit. Chilpericus, metuens Guntrannum et Childebertum contra se conspirasse, apud Camaracum thesauros omneque defensionis suae praesidium constituens, exercitum saepe movebat, et ac si ad praelium
Abbreviated transcription (Latin):
Ot anno rose uise suiet mense ianuario
et arbores que mense iuilio fructus protu¬
lerant ⁊terum mense seꝑtembri in quibusdamt¬
respondit per legatos hoc modo ueniens parisius
fiscalmnorum multos aparentibus segregatos in
hispania cum filia petere iu compellebãt ⁊ quibus
quondam fuit egipcus interemptis primogeitis
thesauris ciuitatum quas sibi preripuerat uel de
fore auctorem Qui tamen per residuos ne poti man¬
dans nil se ex uetitis presumptuxrum multa ex suo
filie largitus est Nuin etiam regina tanta in auro¬
suie argento uel uariis uestibus protulit nimera

Expanded text:
oc anno rosae visae sunt mense Januario; et arbores, quae mense Julio fructus protulerant, iterum mense Septembri ahoc ordine per legatos despondit. Veniens Parisius, fiscalinorum multos a parentibus segregatos, cum filia Hispanias petere vi compellebat. E quibus quondam fuit Aegyptiis interemptis primogenitis. E thesauris civitatum, quas sibi praeripuerant, vel de fuisse auctorem. Qui tamen per reliquos nepoti mandans, nil se ex vetitis praesumpturum, multa ex suo filiae largitus est. Quinetiam regina tanta in auro, argento variisque vestibus protulit munera
Abbreviated transcription (Latin):
prelium parati constitissent uuarnarus cumi siue
quod constituerat signo dato epugna aute congre¬
ssum discessit Eadem fecere quibus par merat pug¬
nandi affectus Clotarius post eos paulatun iter
faciens ut pote qui nullum eorum perdere gestiẽ¬
bat quos suos fore confidebat mraxum usquẽ fluui¬
uni qui mĩc sagonna dicitur peruenit captisq
tribus theoderici filus sigiberto corbo et meroneo.
uam quartus nomĩe childebertus ꝑuicis equi sub¬
sidio usus eprelio lapsus nusquam post modim est
re pertus ad uicuut nona super iuncentem slumẽ
sicũ redit ibiq instancia unarnarii uel ceterorũ
procerum et fauenciũ brumchildis cum tendeliã
cheoderici germana de pago ultra iurano iulla
urbana al herpone regalium preposito equorum
protiacta clothario presentatur In ciuus conspectu¬
Elotarus sigibertum ac corbum euis nepotes theo¬
derico progenitos ingulari iussit meroneum uero

Expanded text:
praelium parati constitissent, Warnarius cum suis juxta, praelium parati constitissent, Warnarius cum suis juxta, quod constituerat, signo dato e pugna, ante congressum, discessit. Eadem fecere, quibus par inerat pugnandi affectus. Clotarius post eos paulatim iter faciens, utpote qui nullum eorum perdere gestiebat, quos suos fore confidebat, Ararim usque fluvium, qui nunc Sagonna dicitur, pervenit, captisque tribus Theodorici filiis, Sigeberto, Corbo atque Meroveo nam quartus, nomine Childebertus, pernicis equi subsidio usus, praelio elapsus, nusquam postmodum est repertus, ad vicum Riona super Vincennam flumen situm rediit. Ibique instantia Warnarii vel caeterorum procerum ei faventium, Brunechildis cum Theudelana Theodorici germana, de pago Ultrajurano, villa Urbana, ab Erpone regalium praeposito equorum protracta, Clotario praesentatur. In cujus conspectuClotarius Sigebertum ac Corbum ejus nepotes, Theodorico progenitos, jugulari jussit. Meroveum vero,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq nationes ad quas ad supplementum belli atter¬
sendas directus fuerat ab eis alienauit. Semde cum
brunichilde ac sigiberto burgundiam ingressus un¬
nersos primates simul cum pontificibus ĩpsuis gẽtie
in suam deduxit sentenciam secreto apud eos huius
rei usus uerlo Et qr om̃s superbiam brumchildis
sinuil et ceudelitatem exosam habebant se uolintati
euis polliciti sunt non defuturos Hie ita patratis
nĩcios ad clotarium misit ut cum excercitu ad¬
uentaret mandauit spondens se si et integra fide
securitas uite ac honoris concederetir regnumi
burgundionũ pariter cum austrasiorum umãsa
uilicia traditurum Uementi itaq sigiberto cum
burgundiombus in campama catalanensi super
fluuium axona occurrit clotharius cum nenstra¬
sus habens secum quamplures austrasios inter quos
aretheus patricius ruco si goaldus necnon enuilanꝰ
duces igitur dum utrumq armatorium cuuei ad

Expanded text:
itaque nationes, ad quas ad supplementum belli acceritaque nationes, ad quas ad supplementum belli accersiendas directus fuerat ab eis alienavit. Deinde cum Brunechilde ac Sigeberto Burgundiam ingressus, universos primates, simul cum pontificibus ipsius gentis, in suam deduxit sententiam, secreto apud eos hujus rei usus verbo. Et quia omnes superbiam Brunechildis simul et crudelitatem exosam habebant, se voluntati ejus polliciti sunt non defuturos. His itaque patratis, nuntios ad Clotarium misit, et ut cum exercitu adventaret mandavit: spondens se, si ei integra fide securitas vitae ac honoris concederetur, regnum Burgundionum pariter cum Austrasiorum universa militia traditurum. Venienti itaque Sigeberto cum Burgundionibus, in campania Catalaunensi super fluvium Axonam occurrit Clotarius cum Neustrasiis, habens secum complures Austrasios, inter quos Aletheus patricius, Rocco, Sigoaldus, necnon Eudilanus, duces. Igitur dum utrinque armatorum cunei ad
Abbreviated transcription (Latin):
et cõmuni tractatu de cõmumibus consulere rebus Se
uero Iudicio Illorum pariturum nec preceptis promi¬
sit obstaturum Brunchildis uerbis se decipi aminad¬
uertens misso thoringam sigiberto theodorici primo ge
irito gentes que trans ⁊ henũ habitant ad belli societatẽ
miñtare temptabat Cum quo etiam unarnarium ma¬
iorem domus ac albonium ex procexibus austrie pre¬
minentissimũ dirigendos curauit. Derum uuarnari¬
um suspectum hãbens quod ad clotarium transitũ
meditaretur directis post tergum eorum licteris allo¬
mo pumendum mandauit. Albonius lectos apices
scindens ad terram proiecit qui tamẽ aquodam fami¬
liarium uuarnari muenti ac in tabula tera lita
transcripti eisdem sunt ostensi Cuibus ille iusis pe¬
riculuu sibi lummnere perpendens mortis se se colliggẽ
dec preparare quiuo cepit quo pacto iheodorici filus
deletis regnum clotario una secum contiaderet primo

Expanded text:
et communi tractatu de communibus consulere rebus; se et communi tractatu de communibus consulere rebus; se vero judicio illorum in omnibus pariturum, nec praeceptis promisit obstiturum. » Brunechildis verbis se decipi animadvertens, misso nito, gentes etiam quae trans Rhenum habitant ad belli societatem invitare tentabat. Cum quo et Warnarium majorem domus ac Alboinum e proceribus Austriae praeeminentissimum, dirigendos curavit. Verum Warnarium suspectum habens, quod ad Clotarium transitum meditaretur, directis post tergum eorum litteris, Alboino puniendum mandavit. Alboinus lectos apices scindens ad terram projecit. Qui tamen a quodam familiarium Warnarii inventi, ac in tabula cera lita transcripti, eidem sunt ostensi. Quibus ille visis, periculum sibi imminere perpendens mortis, colligere sese ac praeparare animo coepit quo pacto Theodorici filiis deletis, regnum Clotario una secum contraderet. Primo
Abbreviated transcription (Latin):
etuictis uel uaria sorte obemitibus tot francoꝵ¬
regibus aquibus per quinquagnita serme et
unũ regnatum est annos solus legituie successionis
heres clotarius chilperico patre genitus e regia stripe
iudebatur relictus in quo regnandi lus potissintu
transfumdi oꝑꝑteret Briichildis tamen moliebatur.
si posset sigebertum theoderici siliun regno austresiorũ
nobiles ad regni quoq gubernacula estimabantur in
habiles Snnul qr et brunchildis electo uno ad speciem
regnandi non potestatem sume regni sed sollicitudĩe
sibi reseruare uelle intelligebatur et primates francie
tanto tempore dnãtui feminee de dignabantur subiti
Unde adintentibus armilpho atq pippio austrasie pri¬
moribus clotarius captomacun nel cognatum usq
accessit Brunchildis unamarcia residens eius audito
aduentu ad euni dirigit obtestans ut de regno theoderiti
quod filus relinquerat recederet Tlotarius ⁊espondit
conuentum nobilium debere eam aggregari francorum

Expanded text:
Exstinctis, vel varia sorte obeuntibus, tot Francorregibus, a quibus per quinquaginta ferme et unum regnatum est annos, solus legitimae successionis haeres Clotarius Chilperico patre genitus e regia stirpe videbatur relictus, in quem regnandi jus potissimum transfundi oporteret. Brunechildis tamen moliebatur, si posset, Sigebertum Theodorici filium regno praeponere Aunobiles, ad regni quoque gubernacula aestimabantur fore impares. Simul quia et Brunechildis electo uno ad speciem regnandi, non potestatem, summae rei sollicitudinem sibi reservare velle intelligebatur: et primates Franciae tanto tempore femineo dominatui dedignabantur subjici. Unde, adnitentibus Arnulfo atque Pippino Austrasiae primoribus, Clotarius Captonnacum usque accessit. Brunechildis in Warmatia residens, ejus audito adventu, ad eum dirigit, obtestans ut de regno Theodorici quod filiis reliquerat secederet. Clotarius respondit « conventum nobilium debere eam aggregare Francorum,