comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed resurgendo dissoluit. Et ita ꝑpetui¬
tatem mortis incidit. ut eam de et̾̃na
faceret temporalem. Sicut enim in
adam om̃s moriuntur. ita & in xp̃o
om̃s uiuificabuntur. Fiat itaq dilectis¬
mortuus est. & resurrexit. Et quia
uetera translerunt. & facta sunt
omĩa noua: nemo incarnalis uitȩ
sit: habet tamen dum in hoc corpore
est. quod ꝓbatior esse possit & melior.
Qui autem non ꝓficit deficit. & qui
nichil adquirit non nichil. perdit.
Currendum ergo nobis est fidei gres¬
sibus. miscđie operibus. amore iusti¬
tiȩ. ut diem redemptionis nr̃e sp̃ua¬
liter celebrantes. non infermento
ueteris malitiȩ & nequitie. sed in
arimis sinceritatis & ueritatis. re¬
surrectionis xp̃i mereamur esse¬

Expanded text:
sed resurgendo dissolvit: et ita perpetuised resurgendo dissolvit: et ita perpetuitatem mortis incidit, ut eam de aeterna faceret temporalem. Sicut enim omnes in Adam moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Fiat itaque, dilectismortuus est et resurrexit ; et quia vetera transierunt, et facta sunt omnia nova, nemo in carnalis vitae sit, habet tamen, dum in hac vita est, quo probatior esse possit et melior. Qui autem non proficit, deficit; et qui nihil acquirit, nonnihil perdit. Currendum ergo nobis est fidei gressibus, misericordiae operibus, amore justitiae, ut diem redemptionis nostrae spiritaliter celebrantes, non in fermento veteri malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis , resurrectionis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificioꝵ uarietate cessante : om̃s
differentias hostiarum una corpo¬
ris & sanguinis tui implet oblatio.
qmͣtu es uerus agnus dĩ. qui tollis
peccatum mundi. Et ita ꝑficis intt
unuersa mysteria. ut sicut unũ et
pro om̃i uictima sacrifictum: ita
unum de om̃i gente fit regnum.
Nunc enim & ordo clarior leuita¬
rum. & dignitas amplior senioꝵ.
& sacratior est unctio sacerdotum.
quia crux tua om̃ium fons benedi¬
ctionum. om̃ĩum est causa gr̃arum.
Perquam credentibus datur uirtus
de infirmitate. gła de opprobrio.
uita de morte. Confiteamur igitur
dilectissimi. quod beatus magister
acceptione dignus. quia iħc uenit
facere. Hinc enim mirabilior est erga
nos miscđia dĩ. quod non pro iustis.
neq ꝓscis. sed pro miquis & impus
xp̃c est mortuus. Et cũ mortis aculeũ
recipere non posset natura deitatis:
suscepit tamen nascendo ex nobis. qđ
posset offerre ꝓnobis. Olim eñi morti

Expanded text:
significationum varietate cessante, omnes significationum varietate cessante, omnes differentias hostiarum una corporis et sanguinis tui implet oblatio: quoniam tu es verus agnus qui tollis peccatum mundi, et ita perficis in te universa mysteria, ut sicut unum est pro omni victima sacrificium: ita unum de omni gente sit regnum. Nunc etenim et ordo clarior levitarum, et dignitas amplior seniorum, et sacratior est unctio sacerdotum: quia crux tua omnium fons benedictionum, omnium est causa gratiarum: per quam credentibus datur virtus de infirmitate, gloria de opprobrio, vita de morte. Nundilectissimi, quod beatus magister acceptione dignus, quia Christus Jfacere . Hinc enim mirabilior est erga nos misericordia Dei, quod non pro justis, neque pro sanctis, sed pro iniquis et impiis Christus est mortuus : et cum mortis aculeum recipere non posset natura deitatis, suscepit tamen, nascendo ex nobis, quod posset offerre pro nobis. Olim enim morti
Abbreviated transcription (Latin):
tentia crucis. o ineffabilis gła passi¬
onis. in qua & tribunal dñĩ & iudi¬
cium mundi. & potestas est crucifixi.
Traxisti enim dñẽ om̃ia adte. cum
expandisses tota die manus tuas ad
plebem non credentem & contradi¬
centem tibi. Confitende maiestatis
tuȩ sensum totus mundus accepit.
Traxisti dñe om̃ia adte. qm̃ in execra¬
tionem iudaici sceleris. unam ꝓtuler̃
om̃ia elementa sententiam. cum obs¬
curatis luminaribus cęli. & conuerso
in noctem dic. terra quoq motibus
nutaret insolitis. uniuersaq creatu¬
ra impioꝵ usui se negaret. Traxisti
dñe om̃ia adte. qm̃ scisso templi
uelo. scã scõꝵ ab indignis pontificib
recesserunt. ut figura in ueritatẽ.
ꝓphetia in manifestationem. & lex
in euangłm uerteretur. Tratisti dñe
om̃ia adte. ut quod in uno iudeoꝵ
templo obumbratis significationib
agebatur : pleno aꝑtoq sacramento
uniuersarum ubiq nationum deuo¬
tio celebraret. Nunc enim carnaliũ

Expanded text:
tentia Crucis! o ineffabilis gloria Passionis! in qua et tribunal Domini, et judicium mundi, et potestas est crucifixi. Traxisti enim, Domine, omnia ad te, et cum expandisses tota die manus tuas ad populum non credentem et contradicentem tibi, confitendae majestatis tuae sensum totus mundus accepit . Traxisti, Domine, omnia ad te, cum in exsecrationem Judaici sceleris, unam protulerunt omnia elementa sententiam, cum obscuratis luminaribus coeli, et converso in noctem die, terra quoque motibus quateretur insolitis, universaque creatura impiorum usui se negaret. Traxisti, Domine, omnia ad te, quoniam scisso templi velo, sancta sanctorum ab indignis pontificibus recesserunt: ut figura in veritatem, prophetia in manifestationem, et lex in Evangelium verteretur. Traxisti, Domine, omnia ad te, ut quod in uno Judaeae templo obumbratis significationibus agebatur, pleno apertoque sacuniversarum ubique nationum devotio celebraret. Nunc enim, carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
ante oculos tuos. & timebis die ac
nocte. & credes uitȩ tue. Isti enim
nichil incrucifixo dño preter facinꝰ
suum cogitare potuerunt. babentes
timorem. non quod fides uera iusti¬
ficatur. sed quod conscientia iniqua
torquetur. Noster uero intellectꝰ
quem sp̃s ueritatis illuminat. głam
crucis celo terraq radiantem puro
ac libero corde suscipiat. & interiori
acie uideat. quale sit quod dñs ait.
cum depassionis suȩ loqueretur
instantia. uenit hora: ut clarificet᷑
filius hominis. Et infra. Nunc inqͥt
Sed propter hoc ueni in hanc horã.
Pater clarifica filium tuum. Et cum
circum adstantibus dixit. Nlon ꝓptꝰ
me uox hec facta est. sed ꝓpter uos.
Nunc iudicium est mundi. nunc

Expanded text:
ante oculos tuos, et timebis die ac ante oculos tuos, et timebis die ac nocte, et non credes vitae tuae . Isti enim nihil in crucifixo Domino praeter facinus suum cogitare potuerunt, habentes timorem, non quo fides vera justificatur, sed quo conscientia iniqua torquetur. Noster vero intellectus, quem Spiritus veritatis illuminat, gloriam Crucis 228 coelo terraque radiantem puro ac libero corde suscipiat, et interiore acie videat, quale sit, quod Dominus cum de passionis suae loqueretur instantia, dixit: Venit hora, ut clarificetur Filius hominis ; et infra: Nunc, inquiSed propterea veni in hanc horam. Pater, clarifica Filium tuum ; et cumcircumstantibus, dixit: Non propter me vox haec facta est, sed propter vos. Nunc judicium mu
Abbreviated transcription (Latin):
figuratũ & mysticum fuit. ut iudȩ¬
is in xp̃m seuientibus ad compati¬
endum ei peregrinus occurreret.
dicente apło. si compatimur : & con¬
regnabimus. ut sacratissimo saluato¬
ris opprobrio. non hebreus quisquã.
nec israbelita. sed alienigena subde.¬
retur. Per hanc enim trans latione
a circũcisione ad preputium. a filiis
carnalibus ad filios spũales. inma.¬
culati agni ꝓpitiatio. & om̃ium sa¬
cramentoꝵ plenitudo transibat. Siqͥ¬
tionis sacrificium offerens patri.
non in templo cuius iam erat finita
reuerentia. nec intra septa ciuitatis
obmeritum sui sceleris diluende. sed
foris extra castra crucistxus est. ut
ueterum uictimarũ cessante myste¬
rio: noua hostia imponeretur altari.
& crux xp̃i non templi esset ara sed
mundi. Exaltato igitur dilectissimi
ꝑ crucem xp̃o: non illa tantum spe¬
cies aspectui mentis occurrat. quȩ
fuit in oculis impioꝵ. quib ꝑ moy sen
dictum est. & erit peͤdens uita tua

Expanded text:
figuratum et mysticum fuit, ut Judaefiguratum et mysticum fuit, ut Judaeis in Christum saevientibus, ad compatiendum ei peregrinus occurreret, dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus : ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam, nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carnalibus ad filios spiritales, immaculati agni propitiatio, et omnium sacramentorum plenitudo transibat. Siquitionis sacrificium offerens Patri, non in templo, cujus jam erat finita reverentia, nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia, novo imponeretur altari, et crux Christi, non templi esset ara, sed mundi . CAP. VI. Exaltato igitur, dilectissimi, per Crucem Christo, non illa tantum species aspectui mentis occurrat, quae fuit in oculis impiorum, quibus per Mosen dictum est: Et erit pendens vita tua
Abbreviated transcription (Latin):
pleretur quod ysaias ꝓpheta p̃uide¬
rat dicens. Eece natus est puer. & datꝰ
est nobis filius. cuius imperium
suꝑ humeros eius. Cum ergo dñs
lignum portaret crucis. quod in
sceptrum sibi conuerteret potesta¬
ts: erat quidem apud impiorum
oculos grande ludibrium. sed ma¬
nifestabatur fidelibus grande my-¬
sterium. quia gloriosassimus draboli
uictor. & inimicarũ uirtutum
potentissimus debellator. specie
pulchra triumphi sui portabat
tropheum. & inuicte patientiȩ
humeris signum salutare adoran¬
dum regnis omibus inferebat.
tamquã tunc ipsa operis sui ima¬
gine om̃s imitatores suos confirma¬
ret & diceret. qui non accipit crucẽ
suam & sequitur me: non est me
dignus. Cuntibus autẽ cum iħu
turbis ad locum pene: sy mon
quidam cyreneus inuentus est. in
quem lignum supplicu transfer¬
retur adño. ut etiam tali facto prȩ¬
signaretur gentium fides. quib
crux xp̃i non confusio erat futura.
sed gła. Non ergo fortuitum sed

Expanded text:
pleretur quod Isaias propheta praeviderat, dicens: Ecce natus est puer, et datus est nobis filius, cujus imperium super humeros ejus . Cum ergo Dominus lignum portaret 227 crucis, quod in sceptrum sibi converteret potestatis, erat quidem hoc apud impiorum oculos grande ludibrium, sed manifestabatur fidelibus grande mysterium: quia gloriosissimus diaboli victor, et inimicarum virtutum potentissimus debellator, pulchra specie triumphi sui portabat trophaeum; et invictae patientiae humeris, signum salutis, adorandum regnis omnibus inferebat; tamquam et tunc ipsa operis sui imagine omnes imitatores suos confirmaret et diceret: Qui non accipit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus . CAP. V. Euntibus autem cum Jesu turbis ad locum poenae, Simon quidam Cyrenaeus inventus est, in quem lignum crucis transferretur a Domino : ut etiam tali facto praesignaretur gentium fides, quibus crux Christi non confusio erat futura, sed gloria. Non ergo fortuitum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis illius suꝑ nos & suꝑ filios
nros: obtinuerunt iniqui indap̾na¬
tionem suam. qđ ꝑtinacitr exige¬
bant. Quoꝵ dentes sicut ꝓpheta testã
est: arma erant & sagitȩ. & lingua
coꝵ gladius acutus. Frustra enim
a crucifigendo maiestatis dño manꝰ
impias continebant. in quem lȩtalia
uocum spicula & uenenata uerboꝵ
tela uibrauerant. Ue uobis falsi u¬
dȩi. & sacrilegi principes populi.
T otum facinoris istius pondus incũ¬
bit. Et licet immanitas sceleris & prę¬
sidem obligarit & milites: omnis
tamen facti summa uos arguit. Et
si quiã in supplicio xp̃i uel pilati
peccauit iudicium. uel cohortis ob¬
sequium: hoc uos facit humani ge¬
neris odio digniores. quia ur̃i fu¬
roris impulsu. nec illos in nocentes
esse licuit. quib iniquitas ur̃a non
dñs seuientium uoluntati. & adir¬
risionem regiȩ dignitatis. supplicii
sui iussus est esse gestator. quia si

Expanded text:
Sanguis ejus super nos et super filios Sanguis ejus super nos et super filios nostros ; obtinuerunt iniqui in damnationem suam quod pertinaciter exigebant: quorum dentes, sicut propheta testatus est, arma erant et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Frustra enim a crucifigendo majestatis Domino manus proprias continebant, in quem lethalia vocum spicula, et venenata verborum tela jaciebant. Vobis, vobis, falsi Judaei, et sacrilegi principes populi, totum facinoris istius pondus incumbit: et licet immanitas sceleris et praesidem obligarit, et milites; omnis tamen facti summa vos arguit. Et quidquid in supplicio Christi vel Pilati peccavit judicium, vel cohortis obsequium, hoc vos facit humani generis odio digniores: quia vestri furoris impulsu nec illis innocentes esse licuit, quibus iniquitas vestra non Dominus saevientium voluntati, ad irrisionem regiae dignitatis, supplicii sui jussus est esse gestator; ut i
Abbreviated transcription (Latin):
lote. nec in aspersis aqua digitis ex¬
piatur: quod famulante impia mente
cõmittitur. Excessit quidem pilati
culpam facinus iudȩoꝵ. qui illum
nomine cȩsaris territum. & intudi¬
osis uocibus increpatum. ad affectũ
sui sceleris impulerunt. Sed nec ipse
euasit reatum. qui superatis seditio¬
nibus reliquit iudicium proprium
& in crimen transiuit alienum. Qđ
ergo pilatus dilectissimi inplacabilis
populi uictus insania. multis dnm¬
iħm debonestare ludibrus. & non
in modicis uexari ꝑmisit iniurits.
quodq eum flagellis cęsum. spinis
coronatum. & amictu irrisoriȩ uestis
indutum. scribarum & sacerdotum
ostentauit aspectui. mitigandos pro¬
culdubio inimicoꝵ animos estimauit.
ut exsaturatis inuidiȩ odiis. non
ultra iam crederent persequendum.
quem tot modis intuebantur afflictũ.
Sed cum in ardesceret ira clamantiũm.
ut barraban indulgentię relaxaret.
& xp̃m crucis pęna susciperet. cum
consono fremitu diceretur a turbis.

Expanded text:
lotae, nec in aspersis aqua digitis exlotae, nec in aspersis aqua digitis expiatur quod famulante impia mente committitur. Excessit quidem Pilati culpam facinus Judaeorum, qui illum nomine Caesaris territum et invidiosis vocibus increpatum, ad effectum sui 226 sceleris impulerunt. Sed nec ipse evasit reatum, qui cooperatus seditiosis, reliquit judicium proprium, et in crimen transivit alienum. CAP. III. Quod ergo Pilatus, dilectissimi, implacabilis populi victus insania, multis Jesum dehonestari ludibriis, et immodicis vexari permisit injuriis, quodque eum flagellis caesum, spinis coronatum, et amictu irrisoriae vestis indutum, scribarum et sacerdotum ostentavit aspectui, mitigandos proculdubio inimicorum animos existimavit: ut exsaturatis invidiae odiis, non ultra jam crederent persequendum, quem tot modis intuebantur afflictum. Sed cum inardesceret ira clamantium, ut Barabbam indulgentia relaxaret, et Jesum crucis poena susciperet; cum consono fremitu diceretur a turbis:
Abbreviated transcription (Latin):
cayphe socerum. ac deinde ad cay¬
phan exannȩ transmissione ꝑducit᷑.
Et post insanas calumpniantium ob¬
iectiones post cõmentitias suborna¬
toꝵ testium falsitates: ad audientiã
pilati pontificum delegatione trans¬
fertur: Qui diuino iure neglecto.
clamantes se regem non habere.
nisi cęsarem: tamquam romanis
deuoti legibus omne iudicium po¬
testati prȩsidis reseruassent. ex peti¬
erunt exsecutorem magis seuitiȩ
quam arbitrium cause. Offerebant
enim iłm duris nexibus uinctũ.
colaphis & alapis frequentibus cȩsũ.
sputis oblitum. clamoribus prȩdap¬
natum: ut inter tot prȩiudicia.
quem om̃s uellent pertre. non
auderet pilatus absoluere. Deniq
tia sua tenuisse constantiam: docet
ipsa cognitio. in qua uidex quem
innocentem ꝓnuntiat dampnat.
addicens iniquo popło suo. sangui¬
nem̃ tusti. a quo abstinendum sibi
& intellectu proprio senserat. &¬
somnio uxoris nouerat. Non pur.¬
gant contaminatum animũ manꝰ

Expanded text:
Caiphae socerum, ac deinde ad CaiCaiphae socerum, ac deinde ad Caipham ex Annae transmissione perducitur: et post insanas calumniantium objectiones, post commentitias subornatorum testium falsitates, ad audientiam Pilati pontificum delegatione transfertur. Qui, divino jure neglecto, clamantes se regem non habere nisi Caesarem , tamquam Romanis devoti legibus, omne judicium potestati praesidis reservassent, expetierunt exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum causae. Offerebant enim Jesum duris nexibus vinctum, colaphis et alapis frequentibus caesum, sputis oblitum, clamoribus praedamnatum, ut inter tot praejudicia, quem omnes vellent perire, non auderet Pilatus absolvere. Deniquetia sua tenuisse constantiam, docet ipsa cognitio: in qua judex, quem innocentem pronuntiat, damnat, addicens iniquo populo sanguinem justi, a quo abstinendum sibi, et intellectu proprio senserat, et somnio uxoris noverat. Non purgant contaminatum animum manus
Abbreviated transcription (Latin):
his. quȩ ad compre hensionem
dñi precesserunt: suꝑcst. ut auxilian
te grã dĩ. de ipso iam passionis ordine.
sicut ꝓmisimus disseramus. Nam cũ
uerbis sacrȩ orationis suȩ dñs decla¬
rasset. uerissime sibi atq. plenissime
& humanã & diuiam inesse natu¬
ram ostendens unde esset. qđ pati
nollet. & unde quod uellet. depulsa
trepidatione infirmitatis. & con¬
firmata magnanimitate uirtutis:
rediit in sententiam dispositionis
ria iudeoꝵ formam serui nichil
peccati habentis obiecit. ut ꝑ eum
ageretur om̃ium causa. in quo solo
erat om̃ium natura sine macula.
Inruerunt ergo in lumen uerum
filui tenebrarum. & utentes faculis
atq lanternis. non euaserunt infide.¬
litatis suȩ noctem. qui non intellere.¬
runt lucis auctorem. Occupant
paratum teneri. extrabunt uolen¬
tem trahi. qui si uellet obniti. nichil
quidem in inuiriam eius impie
manus possent. sed mundi redepͣtio
quicquid sacerdotum incitamentis:
furor popularis audebat. ad annam

Expanded text:
hensionem Domini praecesserunt, superest nunc ut auxiliante Dei gratia, de ipso jam passionis ordine, sicut promisimus, disseramus. Nam cum verbis sacrae orationis suae Dominus declarasset verissime sibi atque plenissime et humanam et divinam inesse naturam, ostendens unde esset quod pati nollet, et unde quod vellet; depulsa trepidatione infirmitatis, et confirmata magnanimitate virtutis, rediit in sententiam suae dispositionis ria Judaeorum formam servi nihil peccati habentis objecit, ut per eum ageretur omnium causa, in quo solo erat omnium natura sine culpa. Irruerunt ergo in lumen verum filii tenebrarum, et utentes faculis atque laternis, non evaserunt infidelitatis suae noctem, quia non intellexerunt lucis auctorem. Praeoccupant paratum teneri, et trahunt volentem trahi: qui si vellet obniti, nihil quidem in injuriam ejus impiae manus possent, sed mundi redequidquid sacerdotum incitamentis furor popularis audebat, ad Annam
Abbreviated transcription (Latin):
data manu iuuare desiderat: de¬
me post te: curremus in odore
ungentoꝵ tuoꝵ. Citius ergo uir¬
tutum gressibus sequamur: ut
mereamur consequi. Nemo tardet
conuerti ad dñm. nemo differat
de die in diem. ipsum ꝑ omia. &
ante om̃ia precantes. ut gressus
nrõs dirigat scđm eloquiũ suũ.

Expanded text:
data manu juvare desiderat, dedata manu juvare desiderat, denos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suu
Abbreviated transcription (Latin):
creatura ds̃ non est. In qua nati¬
uitate diuina uideri ab hominib
non potuit. sed ut uideri posset
uerbũ caro factum est. & habitauit
in nobis. Uideamus ergo inqͥunt
hoc uerbũ quod factum est: quia
antequã factum esset hoc uidere
nequiuimus. Quod fecit dñs. &
ostendit nobis. Quod incarnari
fecit dñs. & ꝑ hoc uisibile nobis
exhibuit. & uenerunt festinantes :¬
& inuenerunt mariã & ioseph.
& infantem positum in presepio.
U enerunt pastores festinantes : &
inuenerunt dm̃ & hominẽ natũ.
simul & eiusdem natiuitatis mi¬
nistros. Festinemus & nos fr̃s mei.
non passibus pedum. sed bonoꝵ
profectib operũ uidere eam glo¬
rificatam humanitatem cũ eisdem
ministris digna seruitutis suȩ mer.¬
cede remuneratis. E estinemus ui¬
dere illum in diuina patris ac sua
maiestate fulgentem. Festinemus
inquam. Non est tanta beatitudo
cum desidia ac torpore quȩrenda:
sed alacriter sunt xp̃i sequenda
uestigia. Nam ipse cursum nrͣm

Expanded text:
creatura Deus non est. In qua naticreatura Deus non est. In qua nativitate divina videri ab hominibus non potuit; sed ut videri posset, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videamus ergo, inquiunt, hoc Verbum quod factum est, quia antequam factum esset, hoc videre nequivimus. Quod fecit Dominus et ostendit nobis, quod incarnari fecit Dominus, et per hoc visibile nobis exhibuit. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem. Festinemus, inquam, nam non est tanta beatitudo cum desidia ac torpore quaerenda, sed alacriter sunt Christi sequenda vestigia. Nam ipse cursum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
fideles qua mentis industria xpͣm
quȩrere debeant. dictis pariter
suis ostenderunt & factis. Transeamꝰ
inquiunt usq bethleem. & uideamꝰ
hoc uerbũ quod factum est. Tran¬
do usq bethleem ciuitatẽ dauid.
& recolamus amando. atq eius¬
incarnationem dignis cęlebremꝰ
honoribus. Transeamus abiectis
concupiscentiis carnalibus toto
mentis desiderio usq bethleem
suꝑnam: id est domũ panis uiui
non manu factam sed ȩternam
in celis. & recolamus amando.
quia uerbũ qͦd caro factum est
illuc carne ascendit. ibi in dextera
patris sedet. Illo eum tota uirtutũ
instantia sequamur. & sollicita
cordis ac corporis castigatione ꝓ¬
euremus : ut quẽ illi in prȩsepio
uidere uagientem. nos in patris
solio mereamur uidere regnantẽ.
Et uideamus inquit hoc uerbum
qđ factũ est. Quam recta & pura
fidei scę confessio. In principio erat
uerbũ. & uerbũ erat apud dmͣ.
& ds̃ erat uerbũ. Hoc uerbum
natũ ex patre non factum. quia

Expanded text:
fideles qua mentis industria Christum quaerere debeant, dictis pariter suis ostenderunt et factis. Transeamus, inquiunt, usque Bethleem, et videamus hoc verbum quod factum est. Trando usque Bethleem civitatem David, et recolamus amando quincarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum ex Patre, non factum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
maritis. cogitate quȩ diͣ sunt.
quomͦ illi in om̃ibus placeatis.
ut non uteruͣ fecibus. sed animuͣ
fecundũ possitis habere uirtutib
Postremo otñs alloquor. om̃ibus
dico. uniuersam uirgine̾ castam
uoce compello. quod miramini
in carne mariȩ. agite inpenetra¬
bilibus animȩ. Qui corde credit
ore confitetur ad salutẽ. parit
xpͣm. Sic in mentibus uris & fe¬
cunditas exuberet. & uirginitas

Expanded text:
maritis; cogitate quae Dei sunt, maritis; cogitate quae Dei sunt, quomodo illi in omnibus placeatis ; ut non uterum fetibus, sed animum fecundum possitis habere virtutibus. Postremo omnes alloquor, omnibus dico; universam virginem castam,sto, ista voce compello. Quod miramini in carne Mariae, agite in penetralibus animae. Qui corde creditore confitetur ad salutem , parit Christum. Sic in mentibus vestris et fecunditas exuberet, et virginitas
Abbreviated transcription (Latin):
reret uirgo ꝑmansit. Imitamini
eam quantuͣ potestis. non fecundi¬
tate. quia non potestis. sed salua
uirginitate. Utrumq potuit. Quoꝵ
uos unuͣ habere
uoluistis. qͥa
hoc ꝑdideritis si
alterum ha¬
bere uelletis. Sola utrũq. potuit.
que om̃ipotente̾ peperit ꝑ quem
potuit. Solum enĩ unicum dĩ fili¬
um. isto unico modo fieri oporte¬
bat filiũ hominis. Nec tamen ideo
non est uobis aliquid xp̃c. quia.
unus est uirginis fetus. Ipsum
quippe uos quẽ filiũ edere non
potiustis carne. sponsũ inuenistis
in corde. Et talem sponsum. quẽ
redemptorẽ. Sic teneat fidelitas
ura. ut perire non timeat uirgi¬
nitas ur̃a. Quia enĩ matris uir¬
ginitatem nec corporis abstulit
partu: multomagis in uobis eam
spuali seruat amplexu. Nec ꝓp¬
terea uos steriles deputetis. quia
uirgines ꝑmanetis. Nam & ipsa
pia integritas carnis. ad fȩcundi¬
tatem ꝑtinet mentis. Agite qđ
sunt mundi qualiter placeatis

Expanded text:
reret, virgo permansit. Imitamini reret, virgo permansit. Imitamini eam quantum potestis; non fecunditate, quia hoc non potestis, salva virginitate. Sola utrumque potuit, quorum vos unum habere voluistis; quia hoc perditis, si utrumque habere velitis. Sola utrumque potuit, quae omnipotentem peperit, per quem potuit. Solum enim unicum Dei Filium, isto unico modo fieri oportebat filium hominis. Nec tamen ideo non est vobis aliquid Christus, quia unius est virginis fetus. Ipsum quippe vos, quem filium edere non potuistis carne, sponsum invenistis in corde: et talem sponsum, quem et redemptorem sic teneat felicitas vestra, ut peremptorem non timeat virginitas vestra. Qui enim matri virginitatem nec corporali abstulit partu, multo magis in vobis eam spirituali servat amplexu. Nec propterea vos steriles deputetis, quia virgines permanetis. Nam et ipsa pia integritas carnis, ad fecunditatem pertinet mentis. Agite quosunt mundi, quomodo placeatis
Abbreviated transcription (Latin):
& sponsus infans de thalamo suo
unigenitus dĩ filius humana᷑ sibi
dignatus est coniungere naturam.
ut sibi capiti in maculato in macula¬
tam consignaret ȩccłam. Quam
paulus apłs uirginem uocat. non
solum eas considerans etiã corpo¬
re uirgines. sed incorruptas omiũ
desiderans mentes. Desponsaui
dñi sui matrem. qm corpore non
potuit: mente tamen & mater &
uirgo est. Nullo itaq modo uir¬
ginitatem matris suȩ nascendo
xp̃c ademit. qui ȩccłam suam de
fornicatione demonũ redimendo
uirginem fecit. Ex cuius incor¬
rupta uirginitate ꝓcreatȩ uirgi.¬
nes sceͣ. quȩ terrenas nuptias con¬
tempnentes. esse etiam carne uir¬
gines eligentes. gaudentes celebra¬
te sollempniter hodierno die uir¬
ginis partũ. Ille quippe est natus
ex femina. qui non est amasculo
satus in femina. Qui uobis attulit
quod amaretis. matri non abstulit
qđ amatis. qui sanat in uobis qđ
uestigia sectamini: ut conciperet
cum uiro non mansit. & cũ pa¬

Expanded text:
t sponsus infans de thalamo suo, t sponsus infans de thalamo suo, unigenitus Dei Filius humanam sibi dignatus est conjungere naturam, ut sibi capiti immaculato immaculatam consociaret Ecclesiam: quam Paulus apostolus virginem vocat, non solas in ea considerans etiam corpore virgines, sed incorruptas omnium desiderans mentes. Desponsavi Domini sui matrem, quoniam corpore non potuit, mente tamen et mater est et virgo. Nullo itaque modo virginitatem matri suae nascendo Christus ademit, qui Ecclesiam suam de fornicatione daemonum redimendo virginem fecit. Ex cujus incorrupta virginitate procreatae virgines sanctae, quae terrenas nuptias contemnentes, esse etiam carne virgines elegistis, gaudentes celebrate solemniter hodierno die Virginis partum. Ille quippe est natus ex femina, qui non est a masculo satus in femina. Qui vobis attulit quod amaretis, matri non abstulit quod amatis. Qui sanat in vobis quovestigia sectamini, et ut conciperet, cum viro non mansit; et cum pa
Abbreviated transcription (Latin):
erat. factus est in matre quam
fecerat. ut ex illa ortus hic aliqͣn¬
do esset. quȩ nisi ꝑ illum nusquã
tas de terra orta est. Merito scã¬
maria uirgo ante conceptũ. uirgo
post partũ. Absit enͣi. ut in ea terra
hoc est in ea carne unde orta est
ueritas. periret integritas. Nempe
post refurrectionẽ suã cũ sp̃s puta¬
retur eẽ non corpus: palpate inqͥt
& uidete. quia sp̃s carnẽ & ossa
non habet sicut me uidetis habere.
& tamen illius iuuenilis corporis
soliditatem non patentibus forib
ad discipłos se intromisit. Cur ergo
qui potuit ꝑ clausa ostia magnus
intrare. non potuit etiã ꝑ incor¬
rupta mẽbra paruus exire: Sed
neq hoc neq illud uolunt credere
increduli. Ideo potius fides utrũq
credit. quia infidelitas utrumq
non credit. Ipsa est quippe inside¬
litas. cui nulla in xp̃o uidetur fu¬
isse diuinitas. Porro fides dñm
trumq ee̾ possibile. ut & corpus
maioris ȩtatis non reserato ad itu
domus intus positis presentaretur.¬

Expanded text:
erat, factus est in matre quam fecerat; ut ex illa ortus hic aliquando esset, quae nisi per illum nunquam tas de terra orta est . Maria virgo ante conceptum, virgo post partum. Absit enim ut in ea terra, hoc est in ea carne unde orta est veritas, periret integritas. Nempe post resurrectionem suam, cum spiritus putaretur esse, non corpus: Palpate, inquit, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Et tamen illius juvenilis corporis soliditas, non patentibus foribus se ad discipulos intromisit . Cur ergo qui potuit per clausa ostia magnus intrare, non potuit etiam per incorrupta membra parvus exire? Sed neque hoc, neque illud volunt credere increduli. Ideo potius fides utrumque credit; quia infidelitas utrumque non credit. Ipsa est quippe infidelitas, cui nulla in Christo videtur esse divinitas. Porro si fides Deum trumque possibile; ut et corpus majoris aetatis non reserato aditu domus, intus positis praesentaret, e
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ac ꝑmanentis est secritum
uirtutis. Quod homo natus est
ex femina. nr̃e salutis est gr̃a.
Illic gła naturȩ. hic misterium
uoluntatis. Quis ergo fr̃s hoc
ꝓfundũ celestis consilii ualeat esti¬
mare. quod immortalitatis dñs
incorrupteq substantie. ut con¬
ditione carnis morte̾ suscipere
ꝓ mortalibus posset de femineo
utero nulla corporeȩ generati.¬
onis lege conceptus humana uo¬
luit sub lege prodire. atq. hoc ita
ut eum beata mater quȩ intacta
conceperat inuiolata ꝓferret.
Obuoluitur ꝓpterea pannis. & po.¬
nitur in prȩsepi. Uilitas ista in¬
fantis. preciosum dĩ est sacram̃tũ.
In pannis eũ nr̃as insirmitates.
nr̃a se indicat suscepisse peccata.
Quod uero in prȩsepi ubi pastus est
animalium sua collocari mẽbra
ꝑmittit: in eternam refectionem
uescendũ amortalib suũ corpus
ostendit. Quid illud dicam. qđ
in terras angelica multitudo des¬
cendens. uagientẽ paruuluꝰ głosa

Expanded text:
bilis ac permanentis est secretum bilis ac permanentis est secretum virtutis quod homo est natus ex femina, nostrae salutis est gratia. Illic gloria naturae, hic mysterium voluntatis. Quis ergo, fratres, profundum hoc coelestis consilii valeat aestimare, quod immortalitatis dominus incorruptaeque substantiae, ut conditione carnis mortem suspicere pro mortalibus possit, de femineo utero, nulla corporeae generationis lege conceptus, humana voluit sub lege prodire, atque hoc 40 ita, ut eum beata mater, quae intacta conceperat, inviolata proferret? Obvolvitur praeterea pannis, et ponitur in praesepi. Vilitas ista infantis pretiosum Dei est sacramentum. In pannis enim nostras infirmitates, nostra se indicat suscepisse peccata. Quod vero in praesepi, ubi pastus est animalium, sua collocari membra permittit, in aeternam refectionem vescendum a mortalibus suum corpus ostendit. Quid illud dicam, quod in terras angelica multitudo descendens, vagientem puerum gloriosa
Abbreviated transcription (Latin):
nuestigabiles humanis sensibus
dispositiones esse diuinas. ipsa ope¬
rum dĩ altitudo testatur: sed eo
magis nobis xp̃i sunt ueneranda
misteria. quo magnitudine sui ca¬
pacitatem ingenu mortalis exce¬
dunt. Et ideo fr̃s cũ ad nuntiatur
nobis sempiternus ille uniginitus
dĩ patris cui subiacent om̃ia. & ꝑ
quẽ creata sunt uauuersa. sub fine
tempoꝵ nasci uoluisse de femina.
infantiam ꝑpeti. nr̃ȩ carnis subire
consortia. tante dignationis grãm
non debemus examinare. sed cre¬
dere. nec discutere sed mirari.
Quid emͣi est equius. quid ue tam
congruũ: quã ut in rebus diuinis
om̃ipotentiam magis sequamur
diͣ. quã sapientiam mundi: Hodie
igitur nobis sicut decursa euan¬
gilu lectione cognouimus sccłm
carnem natus est xp̃c: incipiens
quidem esse quod non erat. sed
non desinens esse quod erat. Nec
eni natiuitas hominis imminue.¬
re aut separare indiserete maie¬
statis poterat unitatem. Quod
ds de dõ patre processit: ineffa¬

Expanded text:
nvestigabiles humanis sensibus dispositiones esse divinas, ipsa operum Dei altitudo testatur. Sed eo magis nobis Christi sunt veneranda mysteria, quo magnitudine sui capacitatem ingenii mortalis excedunt. Et ideo, fratres, cum annuntiatur nobis sempiternus ille Unigenitus Dei Patris, cui subjacent omnia, et per quem creata sunt universa, sub fine temporum nasci voluisse de femina, infantiam perpeti nostrae carnis; tantae dignationis gratiam non debemus examinare, sed credere; nec discutere, sed mirari. Quid enim est aequius, quidve tam congruum, quam ut in rebus divinis omnipotentiam magis sequamur Dei, quam sapientiam? Hodie igitur nobis, sicut decursa Evangelii lectione cognovimus, secundum carnem natus est Christus, incipiens quidem esse quod non erat, sed non desinens esse quod erat. Nec enim nativitas hominis imminuere, aut separare indiscretae majestatis poterat unitatem. Quod Deus de Deo Patre processit, ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. & petiit ut inueniret ta¬
bernaculũ dõ iacob. Salomon
autẽ edificauit illi domũ. Sed
non excelsus in manufactis ha.¬
bitat. sicut ꝓpheta dicit. Celũ mͥ
sedes est. terra autẽ scabellum
pedũ meoꝵ. Quã domũ eifica

Expanded text:
Deum, et petiit, ut inveniret taDeum, et petiit, ut inveniret tabernaculum Deo Jacob. Salomon autem aedificavit illi domum. Sed non excelsus in manufactis habitat, sicut Propheta dicit: Coelum mihi sedes est: terra autem scabellum pedum me
Abbreviated transcription (Latin):
in solitudine cũ angło qui loque¬
batur ei. in monte sẏna. & cum
patribus nrͣis. qui accepit uerba
uitȩ dare nobis. Cui noluerunt
obedire patres nr̃i. sed reppulert᷑.
& aduersi sunt cordibus suis in
egyptum dicentes ad aaron.
Fac nobis deos qui prȩcedant
nos. Moẏses eni hic qui edu¬
xit nos de terra egypti. nesci¬
mus quid factũ sit ei. Et uitu¬
lum fecerunt in illis diebus.
& obtulerunt hostiam simula.
chro. & letabantur in operibus
manuu suarũ. Conuertit autẽ
d̃. & tradidit eos seruire militie
cęli. sicut scriptũ est in libro pro
Suscepistis tabernaculũ moloch.
& sydus dĩ uri rempham figuras
quas fecisti adorare eas & tranferã
abernaculũ testimonii fuit patri¬
bus nris in deserto. sicut disposu¬
it loquens ad moysen. ut face¬
ret illud scđm formã quã uide¬
rat. Quod & induxerunt susci.¬
pientes patres nr̃i cũ iħu in pos¬
sessionem gentiũ quas expulit
dsͣ a facie patrũ nr̃oꝵ usq in dieb¬
dauid qui inuenit graͣm ante

Expanded text:
e cum angelo, qui loquebatur ei in monte Sina, et cum patribus nostris: qui accepit verba vitae dare nobis. Cui noluerunt obedire patres nostri: sed repulerunt, et aversi sunt in cordibus suis in Aegyptum, dicentes ad Aaron: Fac nobis deos, qui praecedant nos: Moyses enim hic, qui eduxit nos de terra Aegypti, nescimus quid factum sit ei. Et vitulum fecerunt in diebus illis, et obtuperibus manuum suarum. Convertit autem Deus, & tradidit eos servite militiae caeli, sicut scriptum est in libro Propsuscepistis tabernaculum Moloch et sidus dei vestri Rempham figuras quas fecistis adorare eas et transferam abernaculum testimonii fuit patribus nostris in deserto sicut disposuit loquens ad Mosen ut faceret illud secundum formam quam viderat quod et induxerunt suscipientes patres nostri cum Iesu in possessionem gentium quas expulit Deus a facie patrum nosDavid, qui invenit gratiam ante
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ illi dñs. Solue calciamentũ
pedum tuoꝵ. Locus eni in quostas.
terra scã est. Uidens uidi afflictio
nem popłi mei qui est in egypto.
& gemitũ eoꝵ audiui. & descendi
liberare eos. Et nunc ueni. & mittã
te in egyptum. Hunc moy sen
quẽ negauerunt dicentes. quis te
constituit principẽ & iudicem.
hunc ds principẽ & eruditorem
misit cum manu angeli. qui ap¬
paruit illi in rubo. Hic eduxit
illos faciens ꝓdigia & signa intra
egypti. & in rubro mari. & in de¬
serto annis quadraginta. Uii¬
Dic est moyses qui dixit filuis
isrł. Prophetam uobis suscitabit

Expanded text:
autem illi Dominus solve calciamentum autem illi Dominus solve calciamentum pedum tuorum locus enim in quo stas terra sancta est videns vidnem populi mei, qui est in Aegypto, et gemitum eorum audivi, et descendi liberare eos. Et nunc veni, et mittam te in Aegyptum. Hunc Moysen, quem negaverunt, dicentes: Quis te constituit principem et judicem? hunc Deus principem et redemptorem misit, cum manu angeli, qui apparuit illi in rubo. Hic eduxit illos, faciens prodigia et signa in terra Aegypti, et in Rubro mari, et in deserto annis quadraginta. Hic est Moyses, qui dixit filiis Israel: Prophetam suscitabit
Abbreviated transcription (Latin):
& in operibus suis.u.¬
um autẽ impleretur ei quadra¬
ginta annoꝵ tempus. ascendit.
in cor eius. ut uisitaret fr̃s suos
filios isrł. Et cum uidisset quendã
iniuriam patientem. uindicauit
illum. & fecit ulcionem qui inui
riam sustinebat ꝑcusso egẏptio.
illis. At illi non intellexerunt. Se¬
quenti utro die apparuit illis liti
trum: Qui autẽ iniuriam faciebat
ꝓximo. reppulit eum dicens. Quis
te constituit principẽ & iudicem
suꝑ nos. Numquid interficere me
tu uis: quẽadmodũ interfecisti
heri egẏptium : Eugit autẽ moy¬
ses in uerbo isto. & factus est adue¬
na in terra madian. ubi genue.¬
rat filios duos
xpletis annis quadragnita.
apparuit illi in deserto montis
syna angelus in igne flamine rubi.
Moyses autẽ uidens admiratus est
uisum. & accedente illo ut conside¬
raret. facta est uox dñi. Ego sũ ds̃
patrũ tuoꝵ. ds ab raham. & ds̃ isaac.
& ds̃ iacob. Tremefactus autẽ moy¬
ses non audebat considerare. Dixit

Expanded text:
 in operibus suis cum autem impleretur ei quadraginta annorum tempus ascendit in cor eius ut visitaret fratres suos filios Israhel et cum vidisset quendam iniuriam patientem vindicavit illum riam sustinebat, percusso Aegyptio. Eillis: at illi non intellexerunt. Sequenti vero die apparuit illis litigtrum? Qui autem injuriam faciebat proximo, repulit eum, dicens: Quis te constituit principem et judicem super nos? numquid interficere me tu vis, quemadmodum interfecisti heri Aegyptium? Fugit autem Moyses in verbo isto: et factus est advena in terra Madian, ubi generavit filios duos. Et expletis annis quadraginta, apparuit illi in deserto montis Sina angelus in igne flammae rubi. Moyses autem videns, admiratus est visum et accedente illo ut consideraret facta est vox Domini ego Deus patrum tuorum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob tremefactus autem Moses non audebat considerare dixit
Abbreviated transcription (Latin):
requietionis meȩ est. Nonne
manus mea fecit hȩc omĩa: Dura
ceruice & incircumcisi cordibus
& auribus uos semꝑ spui scoͣ re¬
stitistis. sicut patres ur̃i & uos.
Quẽ ꝓphetarũ non sunt ꝑsecuti

Expanded text:
requietionis meae est nonne manus mea fecit haec omnia dura cervice et incircumcisi cordibus et auribus vos semper Spiritui Sancto resistitis sicut patres vestri et vos quem prophetarum non sunt pe
Abbreviated transcription (Latin):
lus autẽ erat consentiens neci eiꝰ.
Facta est autẽ illa die ꝑsecutio
magna in ȩccła quȩ erat hieru¬
solimis. & om̃s disꝑsi sunt ꝑ re¬
giones iudee & samarie prȩter

Expanded text:
lus autem erat consentiens neci ejus. Facta est autem in illa die persecutio magna in Ecclesia que erat Hierosolimis: et omnes dispersi sunt per regiones Judee et Samarie: preter
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uirgo fuerit. uirgo ꝑman¬
serit. uirgo ante partũ. uirgo in¬
& uirgo est. Generat. & uirgo est.
Lactat. & uirgo est. Maria scã he¬
retice mater esse potuit. mulier
esse non potuit. Intumescunt
ubera uirginis. & intacta manent
genitalia matris. Utiq corrũpi
non potuit. quȩ integritatem ge¬
nuit. Magnũ meritũ. magnum
donũ. magna gr̃a. Ancilla peꝑit
dñm. creatura peperit creatore᷑.
filia peperit patrem. filia diuini¬
tatis. mater humanitatis. quia¬
uerbũ caro factũ est. & habitauit

Expanded text:
semper virgo fuerit, virgo permansemper virgo fuerit, virgo permanserit, virgo ante partum, virgo et virgo est, generat et virgo est, lactat et virgo est. Mater retice, mater esse potuit, mulier esse non potuit. Intumescunt ubera virginis, et intacta manent genitalia matris. Utrique corrumpi non potuit quae integritatem genuit. Magnum meritum, magnum donum, magna gratia. Ancilla peperit Dominum, creatura peperit creatorem, filia peperit patrem; filia divinitatis, mater humanitatis. Verbum caro factum est, et habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
ma tua impia. infidelis. & tene¬
brosa. que ista sibi confingit. cre¬
dens spiritibus erroris. ubi est¬
capite : In manibus : In oculis:
& non otiam intestinis tuis: Ubi
sunt stercora tua stulte : Stulte.
anuma dua non coinquinatur
ab stercore tuo. & ds inquinari
potuit ab opere suo : Sunt &iã
qui dicunt. quia scã maria habu¬
erit filios ex ioseph post partum
dñi. quod nefas est credere. his
breuiter respondemus. Genitalia
ex quib inmundũ ꝓgredimur.
porte dicuntur. Non tantum
dicuntur. sed &riam scribuntur.
Sc̃s eñi iob sic dicit de die natiui
uentris matris mee. ne me pareret.
Iam uidete fr̃s. quomͦ porta ꝑ quaͣ
ingressus est dñs semꝑ fuerit clausa.
Sic dicit hierechiel ꝓpheta. Conu̾ti
me inquit ad uiam portȩ scũaris
exterioris. quȩ respiciebat adori¬
entem. & hec erat clausa. & dixit
dñs adme. Porta hȩc quã uides.
clausa erit: & non aperietur. Uir
erit clausa. Eoce ibi euidenter
ostendit nobis. quia scã maria

Expanded text:
ma tua impia, anima infidelis et tenebrosa, quae ista sibi confingit, attendens spiritibus erroris, ubi escapite? Nunquid tantum in oculis, et non etiam in intestinis tuis, ubi sunt stercora tua? Immunde haeretice: anima tua non inquinatur a stercore tuo, et Jesus inquinari potuit ab opere suo? Sunt etiam qui dicunt quia sancta Maria habuerit filios ex Joseph post partum Domini, quod nefas est dici. His breviter respondemus. Genitalia ex qui bus in mundum procedimus, portae dicuntur; et non solum dicitur, sed etiam scribitur. Sanctus enim Job sic dicit de die nativitit, portas ventris matris meae, ne me pareret . Jam videte, fratres, quomodo porta per quam ingressus est Dominus, semper fuerit clausa. Sic enim ait Ezechielme, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respicit ad orientem, et haec erat clausa; et dixit Dominus ad me: porta quam vides, clausa erit, et non aperietur, et vir erit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria
Abbreviated transcription (Latin):
& quȩrebã quomͦ ꝑueniret ad te
quod erat in me. Attendi te. cuius
lingue esses. Inueni te latinum. la¬
tine tibi ꝓferendum est uerbum.
Si autẽ grecus esses. grece tibi loqui
tamquã uebiculũ. unde ꝑueniat
ad te. quod erat in me. Ecce audistiᷤᷤ
frͣs. & quod erat in corde meo. iam
est & in ur̃o. & in meo est. & in ur̃o
est. Et uos habere cepistis. & ego
non amisi. Sicut ergo uerbũ meuͣ
assupsit sonũ ꝑ quẽ audiretur. sic
uerbũ dĩ assumpsit carnem ꝑ quã
uideretur. Quantũ potin dixi. Et
nec loqui eũ pos simus. nec eu
tacere debeamus. Sed quia nͣ¬
nasceretur. asserentes eum sint
inmundi. eo qͦd illa pars corporis
fuerit turpis. quod si etiam aliquid
ibi fuisset immunditiȩ sua presen¬
tia dñs purificaret: attendat caritas
tentem in sordibus. in cloacis. in
locis &iam squalidissimis. Ecce corã¬

Expanded text:
Et quaerebam quomodo veniret ad te quod erat in me. Attendi cujus linguae esses. Inveni te Latinum. Latine tibi proferendum est verbum. Si autem Graecus esses, Graece tibi loqui m, quasi vehiculum, unde perveniat ad te, quod non recedit a me. Ecce audistis, et quod erat in corde meo jam est et in vestro. Et in meo est, et in vestro est: et vos habere coepistis, et ego non perdidi. Sicut verbum meum assumpsit sonum, per quem audiretur: sic Verbum Dei assumpsit carnem, per quam videretur. Quantum potui, dixi. Et nec eum loqui possimus, nec eum tacere debeamus. CAPUT sceretur, asserentes, cum sint immundi, quod pars illa corporis fuerit turpis. Quod si aliquid ibi fuisset immunditiae, sua praesentia Dominus purificaret. Attende solem tere in sordibus, in cloacis, in locis etiam squalidissimis.
Abbreviated transcription (Latin):
audete in dño dilectissimi. supra¬
iterũ dico gaudete: qm̃ breui int᷑¬
uallo temporis post sollempnitate᷑
natiuitatis xp̃i. festiuitas declaratio¬
nis eius illuxit. Et quẽ in illo die uirgo
peꝑit: in hoc mundus agnouit. Uerbũ
eñi caro factũ sic susceptionis nrͣȩ tem¬
perauit exordia: ut iħo natuis & cre

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Je
Abbreviated transcription (Latin):
hunc Nocru᷑ in terra repronissionis
otu inaspite uirginitatis. exordtũ
aliquando iudȩus in phalanga tam¬
quam in prȩsagio future crucis in¬
fixerat. sub quo curuaretur: non
ex quo reficeretur. Iam em de eis
psalmus fuerat prelocutus. obscu¬
rentur oculi eoꝵ ne uideant. &
dorsum eoꝵ semꝑ incurua. Porta¬
bant igitur botrũ duo. unus ante¬
rior. alter posterior. In medio palmi¬
te germinis propago pendebat. Pri¬
designabat popłm gentium. Iudeus
quidẽ ante ibat. sed contra botrũ
dorsa ponebat. Gentilis posterior
ambulabat. sed botrũ fidei oculis at¬
tendebat. quia inpendentẽ credebat.
Posuerunt inquit dñs de iudȩis ad
me dorsa. & non facies stias. Primꝰ
aduersabatur. scd̾s pascebatur. Ille an¬
helabat sub delato onere. iste bibebat
exubere. Ideo ergo botrus posterior :
gentili erat anterior. Illis in finem.
nobis in principio. Illos sequebatur
ad suppliciũ. nos inuitabat ad cibũ.
Itaq illi dissicati sunt & aruerunt.

Expanded text:
nis seu in cespite virginitatis exortum, aliquando Judaeus in palanga tanquam in praesagio futurae crucis infixerat, sub quo curvaretur, non ex quo reficeretur. Jam enim de eis psalmus fuerat praelocutus: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva. Portabant igitur botrum duo, unus anterior, et alter posterior; in medio palmitis germinis propago pendebat. Pricundus designabat populum gentium. Judaeus quidem anteibat, sed contra botrum dorsa ponebat. Gentilis posterior ambulabat, sed botrum fidei oculis adtendebat, quia in pendente credebat. Posuerunt, inquit Dominus de Judaeis, ad me dorsa et non facies suas. Primus aversabatur, secundus pascebatur; ille hanelabat sub delicti onere, iste bibebat ex aethere. Judaeo ergo botrus posterior, gentili erat anterior; illis in fine, nobis in principio; illos sequebatur ad supplicium, nos invitabat ad cibum. Itaque illi desiccati sunt et aruerunt,