comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cat pauꝑ iste: Multa enim dixit. quȩ illis
euemiant. Ꝙ quasi ei diceremiis. ut quidta¬
lia noli tantũ: respondet. Pauper & do¬
lens ego sum. Pduxerunt me adegestatem
ad istum dolorem deposuerunt. id eo ista di¬
co. Non ẽ.tam̃ stomachatio maledicentis.
s p̃dicatio ꝓphetantis. Nam de pauꝑtate sua
& dolore suo quȩdam quę posterius dicit.
cõmendaturus ẽ. nob̃. ut discamuis ẽe̾. paupes
ostendit. & ideo pauper & dolens ego sum.
Totum corpus eius hoc dicit. Corpus xp̃i in
hac terra. pauꝑ ẽ. & dolens. S sint diui¬
tes xp̃iani. ꝓrsus si xp̃ian sunt. pauꝑes
sunt. In comꝑatione diuitiarum cȩlestiũ.
quas sꝑant : omne aurũ suũ arenamde
tus ẽ pauꝑ iste: Quando tu dignaris pan¬
nosum pauꝑem applicare ad mensam tuã:
Porro aut̃ pauꝑem istũ. salus uultus dĩ sus¬
cepit. Inuultu suo abscondit eiꝰ egestatem.
De illo quippe dictum ẽ. Ab scondes eos mabs¬

Expanded text:
cit pauper iste? Multa enim dixit quae illis cit pauper iste? Multa enim dixit quae illis eveniant. Et quasi ei diceremus, Utquid talia? noli tantum; respondet: Pauper et dolens ego sum. Perduxerunt me ad egestatem, ad istum dolorem deposuerunt; ideo ista dico. Non est tamen stomachatio maledicentis, sed praedictio prophetantis. Nam de paupertate sua et dolore suo quaedam quae posterius dicit, commendaturus est nobis, ut discamus esse pauperes ostendit; et ideo, Pauper et dolens ego sum. Totum corpus ejus hoc dicit. Corpus Christi in hac terra pauper est et dolens. Sed sint divites Christiani. Prorsus si Christiani sunt, pauperes sunt; in comparatione divitiarum coelestium quas sperant, omne aurum suum arenam deptus est pauper iste? Quando tu dignaris pannosum pauperem applicare ad mensam tuam? Porro autem pauperem istum salus vultus Dei suscepit; in vultu suo abscondit ejus egestatem. De illo quippe dictum est: Abscondes eos in abs
Abbreviated transcription (Latin):
& ex eo numero qui sẽ sꝑabant staturos ad
dexteram tuam. seꝑati ab hedis sinistris.
Non quia cũ ibi steterit aliquis postea cadat.
aut cum sederit cũ illo qͥsqͣm abiciatur.
s quia multi casuri erunt in scandalum.
qui iam ibi se eẽ. putabant. id ẽ. multi qͥ
se spabant sessuros tecũ. multi qui se sꝑaue¬
rũt staturos ad dexteram tuã. ipsi casuri ft̃.
Sic gͦ & hic illi qui sesꝑabant tanqͣm merito
iusticiȩ suę: in libro scriptos dĩ. quib dr̃. scru¬
tamini scripturas. in quib putatis uos uitã
ȩt̾nam habere. cũ ꝑducta fuerit dampna.¬
tio eoꝵꝵ: etiã ad cognitionẽ eoꝵ delebunt᷑
de libro uiuentiũ. id ẽ. ñ ibi eẽ. se cognos¬
cent. Nam uersus qui sequit᷑: exponit quoo
dictũ ẽ & cum iustis ñ scribant᷑. Dixi gͦ
deleantur. scd̾m spem ipsoꝵ. scđ̾m aut̃ eqͥta.¬
tem tuam quid dico: Non scribant᷑. Paup
ceremus qd ꝑ amaritudinẽ animi maledi¬

Expanded text:
et ex eo numero qui se sperabant staturos ad et ex eo numero qui se sperabant staturos ad dexteram tuam, separati ab haedis sinistris : non quia cum ibi steterit aliquis, postea cadet, aut cum sederit cum illo quisquam, abjicietur; sed quia multi casuri erant in scandalum, qui jam ibi se esse putabant; id est, multi qui se sperabant sessuros tecum, multi qui se speraverant staturos ad dexteram, ipsi casuri sunt. Sic ergo et hic illi qui se sperabant tanquam merito justitiae suae in libro scriptos Dei, quibus dicitur, Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere : cum perducta fuerit damnatio eorum etiam ad cognitionem eorum, delebuntur de libro viventium, id est, non ibi se esse cognoscent. Nam versus qui sequitur, exponit quod dictum est: Et cum justis non scribantur. Dixi ergo, Deleantur, secundum spem eorum; secundum autem aequitatem tuam quid dico? Non scribantur. 14. ceremus quod per amaritudinem animi maledi
Abbreviated transcription (Latin):
Deleantur de libro uiuentium. Aliquando e¬
& delet illum. Si homo dixit. qđ scripsi scri¬
psi. de titulo ubi scriptum erat rex iudeoꝵ.
ds̃ qͣmqͣm scribet & delet: Prescius ẽ. Predes¬
tinauit omnes ante constitutionẽ mundi.
regnaturos cum filio suo inuitam ȩt̾nam.
Hõs conscripsit. ipsos continet lib̃ uitȩ. De¬
niq in apocalipsin qͥd ait sp̃s dĩ. cũ de p̃s¬
suris ab autixpõ futuris loqueret᷑ eadẽ
scriptura : Consentient in quit illi om̃s. qͥ ñ
sunt scripti in libro uitȩ. Pnide sine dubita¬
tione. non erunt consensuri: qui soripti st̃.
sti gͦ quomͦ inde delent᷑. ubi nunqͣm scripti
sunt : Hoc dictum ẽ. scd̾m spem ipsoꝵ. quia
ipsi se scriptos putabant. Quid ẽ deleant᷑
de libro uitȩ : & ipsos constet ñ illoᷤᷤ ibi ẽẽ. Ex
hac locutione dictũ ẽ. in alio psalmo. Ca¬
dent a latere tuo mille. & dena milia a
dextris tuis. Id ẽ. multi scandali tabuntur.
& ex eo numẽro qui se sꝑabant sessuros cecũ.

Expanded text:
Deleantur de libro viventium. Aliquando e vitae, et deleat illum. Si homo dixit, Quod scripsi, scripsi, de titulo ubi scriptum erat, Rex Judaeorum ; Deus quemquam scribit et delet? Praecisus est; praedestinavit omnes ante constitutionem mundi regnaturos cum Filio suo in vita aeterna . Hos conscripsit; ipsos continet liber vitae. Denique in Apocalypsi quid ait Spiritus Dei, cum de pressuris ab Antichristo futuris loqueretur eadem Scriptura? Consentient illi, inquit, omnes qui non sunt scripti in libro vitae Proinde sine dubitatione non erunt consensuri qui scripti sunt. Isti ergo quomodo inde delentur, ubi nunquam scripti sunt? Hoc dictum est secundum spem ipsorum, quia ipsi se scriptos putabant. Quid est, Deleantur de libro vitae? Et ipsis constet non illos ibi esse. Ex hac locutione dictum est in alio psalmo, Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis ; id est, multi scandalizabuntur, et ex eo numero qui se sperabant sessuros tecum,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Qͦ aut̃ fugituri sunt: Incȩlum ᷑ lu
ibi es. In infernum: Ades. Pennas suas
nolunt recipere: ut uolent in directum¬
comp̃hendat eos indignatio irȩ tuȩ. ñ cos
onem suã. ñ solũ occultã cõmendauit diceis
intende animȩ meȩ: & redime eã. uerũ
etiã manifestam scam corpꝰ adiciens ꝓ pter
inmicos meos erue me: ita & in his futas
quasdam calamitates p̃dicit occultas de
quib paulo ante soquebatur. Nam qͦtu¬
quisq est. qui intelligat infelicitatẽ ho¬
minis. euiꝰ cor iam cecum ẽ Gollantꝰ
IIII oc łi eorporis. omnes homines misctũ
dicunt. ꝑddat oculos mentis. s cam̃ enũ¬
fuat omniũ habundantia rerũ: felicẽ
appellant. s qui similit̾ mentis oculos ꝑdi¬
derunt. Ergo iam quid aꝑte ut appara

Expanded text:
mus. Quo autem fugituri sunt? In coelum? Tu mus. Quo autem fugituri sunt? In coelum? Tu ibi es. In infernum? Ades . Pennas suas nolunt recipere, ut volent in directumComprehendat eos indignatio irae tuae; non eos onem suam non solum occultam commendavit dicens, Intende animae meae, et redime eam; verum etiam manifestam secundum corpus, adjiciens, Propter inimicos meos erue me: ita et his futuras quasdam calamitates praedicit occultas, de quibus paulo ante loquebatur. Nam quotusquisque est, qui intelligat infelicitatem hominis cujus cor jam caecum est? Tollantur illi oculi corpoporis; omnes homines miserum dicunt: perdat oculos mentis, sed tamen circumfluat omni abundantia rerum; felicem appellant, sed qui similiter mentis oculos perd
Abbreviated transcription (Latin):
ne uideant. & dorsum eoꝵ semꝑ incurua.¬
Et hoc consequens est. Nam quoꝵ fuert̃
ocłi obscurati. ne indeant: sequit᷑ ut dor¬
sum illoꝵ incuruet᷑. Unde hoc: Qiua ces¬
sauerunt suꝑna cognoscere: necesse e̾. ut
de inferiorib cogitent. Quibene audiunt
sursum cor: curuũ dorsum ñ habent.
Recta quippe statura ẽ. & spectat spem re¬
positam s incȩlo. maxime si p̃mitat chesau¬
rũ suum qͦ sequat᷑ cor eiꝰ. Ac uͦ qui fut᷑ e
uicȩ spem non intelligunt: iamexcecati
de inferiorib cogitant. E boc ẽ. habere
dorsum curuũ. a quo morbo dñs mulierẽ
illam lib̾auit. Alligauerat eam sathanas
annis decem & octo. & eã curuatam erexit.
&e quia sabbato faciebat: scandalitati st̃.
iudei. B̾ene scandalirati sunt de illa erec¬
ta: ipsi curui. & dorsum eoꝵ sẽꝑ incurua.
Effunde suꝑ eos iram tuã. & indignatio irȩ
tuȩ comp̃hendat eos. Plana sunt: s cam̃
comp̃bendat eos. quasi fugientes agnosci¬

Expanded text:
ne videant; et dorsum illorum semper incurva.ne videant; et dorsum illorum semper incurva. Hoc consequens est. Nam quorum oculi fuerint obscurati, ne videant, sequitur ut dorsum illorum incurvetur. Unde hoc? Quia cum cessaverint superna cognoscere, necesse est ut de inferioribus cogitent. Qui bene audit, Sursum cor, curvum dorsum non habet. Erecta quippe statura exspectat spem repositam sibi in coelo; maxime si praemittat thesaurum suum, quo sequatur cor ejus . At vero qui futurae vitae spem non intelligunt jam excaecati, de inferioribus cogitant: et hoc est habere dorsum curvum; a quo morbo Dominus mulierem illam liberavit. Alligaverat enim eam satanas annis decem et octo; et eam curvatam erexit, et quia sabbato faciebat, scandalizati sunt Judaei: bene scandalizati sunt de illa erecta, ipsi curvi . Et dorsum illorum semper incurva.Effunde super eos iram tuam, et indignatio irae tuae comprehendat eos. Plana sunt: sed tamen, comprehendat eos, quasi fugientes agnosci
Abbreviated transcription (Latin):
glam querere. S cantum ualet animi prȩ¬
sumptio. ut & coram ipsis muscipula sit. &¬
incidant in eam. Oscurent᷑ ocłi eoꝵ ne uide¬
ant. Sequit᷑ hic. Ut qm̃ sine causo uiderunt:
fiat illis & ñ iudere. Fiat gͦ mensa eor corã
ipsis in muscipulam. Coram ipsis fiat in nu¬
cipulam. ñ est optantis. s. ꝓphetantis. Ñ
ut fiat. s quia fiet. Hoc sepe cõmendaui¬
mus & meminisse debetis. ne qđ presaga
mens inspũ dĩ dic̃. maliuolentia p̃cari
uideatur. Fiat gͦ. nec pocest alit̾. nsiut ta¬
dici calia nentura malis. ad hoc in illis hȩc
intelligamus: ut nos talia deuitemus. Hos
enim nob̾ ꝓ dest intellig̾e. et ex inimicis
ꝓficere. Fiat illis & in recributionẽ & in
seandalum. E nunquid iniustũ est hoc:ͦ
Iustum ẽ. Quare : Qm̃ in retributione. Ñ
enĩ aliquid illis accideret: qđ ñ debebat᷑.
In retributionẽ fit & in scandalũ: quia ip¬
si sibi sunt scandalum. Oscurent᷑ ocłi eoꝵ

Expanded text:
gloriam quaerere! Sed tantum valet animi praegloriam quaerere! Sed tantum valet animi praesumptio, ut et coram ipsis muscipula sit, et incidant in eam. Obscurentur oculi eorum, ne videant, sequitur hic; ut quoniam sine causa viderunt, fiat illis et non videre. Fiat ergo mensa eorum coram ipsis in muscipulam. Coram ipsis fiat in muscipulam, non optantis est, sed prophetantis; non ut fiat, sed quia fiet. Hoc saepe commendavimus, et meminisse debetis, ne quod praesaga mens in Spiritu Dei dicit, malevole imprecari videatur. Fiat ergo; nec potest aliter fidici talia eventura malis; ad hoc in illis haec intelligamus, ut nos talia devitemus: hoc enim nobis prodest intelligere, et ex inimicis proficere. Fiat ergo illis, et in retributionem, et in scandalum. Et numquid injustum est hoc? Justum est. Quare? Quoniam in retributionem: non enim aliquid illis accideret quod non debebatur. In retributionem fit, et in scandalum, quia ipsi sibi sunt scandalum. 8. Obscurentur oculi eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
fel: & in siti mea potauert̃ me aceto. Sitiebã.
& acetum accepi. id ẽ. fidem illoꝵ desidaui.
pulam mͥ exhibuerunt dando mͥ talem potũ:
talis muscipula illis sit. Quare gͦ corã ipsis
Duffic̾et fiat mensa eoꝵ in inuscipulã. Sunt
ca les qui iniquitatẽ suã nouerunt. & in ea
ꝑtinacissime ꝑseuerant. Coram ipsis fit mus¬
cipula eoꝵ. Pnitiosissimi ipsi sunt qui des¬
cendunt in infernũ uiuentes. Deniq de
ꝑ secutorib quid dictũ est: Nisi qͥa dñs
erat in nob̃. fortasse uiuos ab sorbuissent noᷤᷤ.
Quid ẽ. uiuos: Consentientes illis. & scientes
quia eis consentire ñ debebamus. Ergo corã
ipsis fit muscipula. & ñ corrigunt᷑. Uel
quia coram ipsis ẽ. muscipula. ñ incidant.
Ecce norunt muscipulam. & pedẽ mutui.
& tenenda colla subiciunt. Quanto melius
erat auerti a muscipula peccatoꝵ. cognos¬
cere ueritatem. errorem dap̾nare. amaritu.¬
dine carere. in corpus xp̃i transire. dñi

Expanded text:
fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sitiebam, fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sitiebam, et acetum accepi; id est fidem illorum desiderapulam mihi exhibuerunt, dando mihi talem potum, talis muscipula illis sit. Quare ergo, coram ipsis? Sufficeret, Fiat mensa eorum in muscipulam. Sunt tales qui iniquitatem suam noverunt, et in ea pertinacissime perseverant: coram ipsis fit muscipula eorum. Perniciosi nimis ipsi sunt, qui descendunt in infernum viventes . Denique de persecutoribus quid dictuerat in nobis, fortasse vivos absorbuissent nos . Quid est, vivos? Consentientes illis, et scientes quia eis consentire non debebamus. Ergo coram ipsis fit muscipula, et non corriguntur. Vel quia coram ipsis est muscipula, non incidant? Ecce norunt muscipulam, et pedem mittunt, et tenenda colla subjiciunt. Quanto melius erat averti a muscipula; peccatum cognoscere, errorem damnare, amaritudine carere, in corpus Christi transire, Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sui corporis demonstrauit. In hanc escam tã
ti sumus. in hanc escam suauem quidẽ. qͥd ÷
fel. nisi contͣaictores euangłii. tanqͣm illi
ꝑ secutores xp̃i : Mimis eni peccauerunt iu¬
dei crucifigentes in t̾ra ambulantẽ. qͣm qui
contempnunt in eȩ lo sedentem. Qd gͦ fecert̃
iudei ut in escã qͣm iã acceꝑat darent bibendũ
amarũ illũ potum: hoc faciunt qui male ui¬
uendo scandalum inferunt ȩccłȩ. hoc facuus
heretici a maricantes. s ñ ex altent᷑ in semet¬
ipsis. Dant fel : suꝑ tam iocundũ cibum.
D quid facit dñs: Non admittit ad corpꝰ suũ.
Hoc sacramanto ipse dñs quando illi obtule
runt potandum fel: gustauit. & noluit bi¬
bere. Si non eos pateremur: nec omnino
gustaremus. Quia uͦ necesse ẽ. eos pati. neceᷤᷤ
se est gustare. S quia in membris xp̃i taleᷤᷤ
ẽẽ. non possunt. gustari possunt. recipi in
corpus ñ possunt. Q dederunt in escam meã

Expanded text:
um corporis sui demonstravit. In hanc escam tam um corporis sui demonstravit. In hanc escam tam ti sumus ; in hanc escam tam suavem, quis est qui det fel, nisi contradictores Evangelii, tanquam illi persecutores Christi? Minus enim peccaverunt Judaei crucifigentes in terra ambulantem, quam qui contemnunt in coelo sedentem. Quod ergo fecerunt Judaei, in escam, quam jam acceperat, dantes bibendum amarum illum potum, hoc faciunt, qui male vivendo scandalum inferunt Ecclesiae; hoc faciunt haeretici amaricantes, sed non exaltentur in seipsis . Dant fel super tam jucundum cibum; sed quid facit Dominus? Non admittit ad corpus suum. Hoc sacramento ipse Dominus, quando illi obtrunt potandum fel, gustavit Dominus et noluit bibere . Si non eos pateremur, nec omnino gustaremus. Quia vero necesse est eos pati, necesse est eos gustare. Sed quia in membris Christi tales esse non possunt, gustari posscorpus non possunt. Et dederunt in escam meam
Abbreviated transcription (Latin):
ȩnangłium hoc nobis indicat: s incelli¬
gendum est frs. Hoc ipsum qđ ñ inuem
consolantes. hoc ipsũ qđ ñ inueni: qui simul
contristaretur. hoc fuit fel meum. hoc mͥ a¬
marum. hoc acecum fuit. Amarum ꝓpter
merorẽ. acetum ꝓpt̾ eoꝵ uetustatem. Nem¬
pe legimus illi quidem oblatum fel. sic̃
ȩuangłium loquitur: s in potum ñ in escã.
Ceruntamen sic accipiendũ. & impletum
e. qđ hic fuerat ante p̃dictum. dederunt
in escam meã fel. In isto ipso facto. ñ solũ
in hoc dicto. mẏsterium requirere debe¬
mus. secreta pulsare. uelum templi concis¬
sum intrare. uidere ibi sacramentũ. uel
quod ita dictũ ẽ: uel qđ ita factum est.
Dederunt in escam meã fel. Non ipsum
s in escam dederunt. qͥa iã dñs escã acce¬
ꝑat. et in ipsã iniectum ẽ fel. Acceꝑat
aut̃ ipse escam suanẽ. quando pascha man¬
ducauit cũ discipłis suis. Ibi sacramentũ¬

Expanded text:
Evangelium hoc nobis indicat. Sed intelliEvangelium hoc nobis indicat. Sed intelligendum est, fratres, hoc ipsum quod non inveni consolantes, hoc ipsum quod non inveni qui simul contristaretur, hoc fuit fel meum, hoc mihi amarum, hoc acetum fuit: amarum propter moerorem, acetum propter eorum vetustatem. Namque legimus illi quidem oblatum fel, sicut Evangelium loquitur ; sed in potum, non in escam. Verumtamen sic accipiendum et impletum quod hic fuerat ante praedictum, Dederunt in escam meam fel: et in isto ipso facto, non solum in hoc dicto, mysterium requirere debemus, secreta pulsare, velum templi conscissum intrare, videre ibi sacramentum, vel quod ita dictum est, vel quod ita factum est. Dederunt, inquit, in escam meam fel. Non ipsum sed in escam dederunt, quia Dominus jam escam acceperat, et in ipsam injectum est fel. Accepera autem ipse escam suavem, quando pascha manducavit cum discipulis suis, ubi sacrament
Abbreviated transcription (Latin):
ait. sustinui qui contristaret᷑ & ñ fus
ego: contristaretur. & ñ inueni. Petruscer¬
te plurimũ amauit. & influctus calcandoᷤᷤ
se sine dubitatione ꝓiecit. & ad uocẽ dnĩ
liberatus est. et eum ductum ad passionẽ.
amoris audatia consecutus. cam̃ turba¬
tus ter negauit. Unde. nisi quia malum
illi uidebatur mori : Id enĩ deuitabat. qđ
malum putabat. Hoc gͦ & in dño dolebat.
quod ipse deuitabat. Ppterea & ante dixe¬
rat absit a ce dñe. ꝓpitius tͥ esto ñ fiet istd̾:
quando meruit audire sathanas : postea¬
qͣm audierat beatus es sẏmon bariona.
Ein tristicia qͣm habebat dñs. de illis pro
quibus ait. pat̾ ignosce illis: quia nesci¬
unt quid faciunt : nullũ comitẽ inuenit. Q
sustinui qui simul contristaret᷑ & ñ fuit.
Prorsus non fuit. & consolantes. & ñ inuem.
Qui sunt consolantes: ꝓficientes. Ipsi enĩ nos
consolantur. ipsi sunt solatio omnib p̃di
ceto. factum ẽ. quidem ad litteram. et

Expanded text:
ait, sustinui qui contristaretur, et non ait, sustinui qui contristaretur, et non ego, contristaretur, et non inveni. Petrus certe plurimum amavit, et in fluctus calcandos se sine dubitatione projecit, et ad vocem Domini liberatus est : et eum ductum ad passionem, amoris audacia consecutus, tamen turbatus, ter negavit. Unde, nisi quia malum illi videbatur mori? Id enim devitabat quod malum putabat. Hoc ergo et in Domino dolebat, quod ipse devitabat. Propterea et ante dixerat, Absit a te, Domine; propitius tibi esto, non fiet istud: quando meruit audire, Satanas; posteaquam audierat, Beatus es, Simon Bar Jona . Ergo in tristitia quam habebat Dominus de illis pro quibus oravit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt, nullum comitem invenit. Et sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Prorsus non fuit. Et consolantes, et non inveni. Qui sunt consolantes? Proficientes. Ipsi enim nos consolantur, ipsi sunt solatio omnibus praeceto. Factum est quidem ad litteram, et
Abbreviated transcription (Latin):
sumptio. ñ nr̃a suspitio est. Constat doluis¬
se. constat luxisse disripłos. Extraneȩ mule¬
res flebant: quando ad passionẽ ducebatia
ad quas conuersus ait. flece. s uos: nola
me. Quomͦ gͦ sustinui qui simul contristat᷑
& ñ fuit : Attendimus. & inuenimus cristi
lugłntes. & plangentes. Unde nob̾ mira uid¬
tur ista sententia. sustinui qui simul conti¬
staret᷑ & ñ fuit. et consolantes. & ñ inueni
Intendamus diligentius. & udebimus eun
sustinuisse qui simul contristaret᷑ & ñs
isse. Contristabant᷑ enĩ illi carnalit̃ de ur
mortali. quȩ inutanda fuerat morte. & rqpu¬
randa resurrectione. Hinc erat illa tristial
De illis enĩ ẽẽ debuit. quia ceci medicũ oci¬
derunt. qui canqͣm ꝑ niciose febrientes fi¬
netici. faciebant iniuriam ei. aquo illissi¬
erat salus allata. Ille uolebat curare. illi se¬
uire. Hinc tristicia medico. Quere utum
inuenerit huiꝰ cristiciȩ comitẽ. Nonen

Expanded text:
esumptio, non nostra suspicio est: constat doluisesumptio, non nostra suspicio est: constat doluisse, constat luxisse discipulos. Extraneae mulieres flebant, quando ad passionem ducebatur; ad quas conversus ait: Flete; sed vos, nolite me . Quomodo ergo sustinuit qui simul contristaretur, et non fuit? Attendimus, et invenimus tristes, et lugentes, et plangentes; unde nobis mira videtur ista sententia: Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni. Intendamus diligentius, et videbimus eum sustinuisse qui simul contristaretur, et non fuisse. Contristabantur enim illi carnaliter de vita mortali, quae mutanda fuerat morte, et reparanda resurrectione: hinc erat illa tristitia. De illis enim esse debuit, qui caeci medicum occiderunt, qui tanquam perniciose febrientes phrenetici, faciebant injuriam ei a quo illis fuerat salus allata. Ille volebat curare, illi saevire: hinc tristitia medico. Quaere utrum invenerit hujus tristitiae comitem. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
et sustinui qui simul contristaret᷑ & ñ fuit.
Quid gͦ profuit quia expectaui: Hocͥ quid
ꝓfuit. quia p̃dixi: Quid ꝓfuit quia dixi.
Ideo me uenisse: Uentumꝰ ẽ. ut impleretur
qđ dixi. Sustinui qui simul contristaret᷑
& non fuit. et consolantes. et ñ inueni. Hoc
ẽ. ñ fuit. Quod enĩ suꝑiore uersu dix̃ susti¬
mii. qui simul contristaret᷑: hoc sequenti
uersu & consolantes. Qd aut̃ suꝑiori uer¬
su & ñ fuit. hoc sequenti uersu & non ime¬
ni. Ergo non altera subiecta. s suꝑior rept¬
tita sententia est. Qͣmͣ sententiam si retrac¬
temus: questio ñnulla poterit oboriri.slm.¬
quid enim discipłi eius ñ sunt contristati.
quando ductus ẽ. ad passionẽ. quando ligno
suspensus. qͣndo mortuuis. Usq adeo contrista¬
ti sunt: ut illa maria magdalene quȩ pͥmo
eum uidit gaudens. lugentib nuntiaret qd
uiderit. E uangłium ista loquit᷑. ñ nr̃a pri¬

Expanded text:
et sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. et sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. Quid ergo profuit quia exspectavi? hoc est, quid profuit quia praedixi? quid profuit quia dixi ideo me venisse? Ventum est ut impleretur quod dixi: sustinui qui simul contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni; hoc est, non fuit. Quod enim superiore versu dixit, Sustinui qui simul contristaretur; hoc sequenti versu, et consolantes. Quod autem superiore versu, et non fuit; hoc sequenti versu, et non inveni. Ergo non altera subjecta, sed superior repetita sententia est. Quam sententiam si retractemus, quaestio nonnulla poterit oboriri. Numquid enim discipuli ejus non sunt contristati, quando ductus est ad passionem, quando ligno suspensus, quando mortuus? Usque adeo contristati, ut illa Maria Magdalene, quae primo eum vidit, gaudens lugentibus nuntiaret quid viderit . Evangelium ista loquitur; non nostra pra
Abbreviated transcription (Latin):
cos meos: quia tu nosti ista mea. illi non
norunt. Ac ꝑ hoc quia ipsi in conspectu tuo
sunt ista nescientes: ñ poterunt uel confim¬
di. uł corrigi. nisi manifeste me erueris ꝓpt̃
ista p̃uidit. futura ista p̃dixit. Non enĩ ue¬
nit add aliud. Si mori nollet: nec nasci uelle.
Cansa resurrectionis utrumq fecit. Duo em̃
quȩdam nob̾ in genere humano nota erans.
unũ aut̃ in cognitum. N asci quippe homi¬
nes & mori sciebamus: resurgere in ȩt̾num
iuere. nesciebamꝰ. Ut ostenderet nob̾ qđ ñ
noueramus: suscepit duo qͦ noueramus.
Ad hoc gͦ uenit. Opprobrium expectauit cor
meum & miseriam. S miseriam cuiꝰ: Expec¬
tauit enĩ miseriã. s magis crucifigentium.
magis ꝑsequentiũ. ut in illis eẽt miseria.
in illo miscdia. Miseriam quippe illoꝵ mise¬
rans: etiam pendens in cruce. pater inquit
ignosce illis. quia nesciunt quid faciunt.
Oꝓprobrium expectauit cor meũ & miseriã.

Expanded text:
cos meos, quia tu nosti ista mea, illi non cos meos, quia tu nosti ista mea, illi non norunt; ac per hoc, quia ipsi in conspectu tuo sunt, ista nescientes non poterunt vel confundi vel corrigi, nisi manifeste me erueris proptista praevidit, futura ista praedixit. Non enim venit ad aliud. Si mori nollet, nec nasci vellet: causa resurrectionis utrumque fecit. Duo enim quaedam nobis in genere humano nota erant, unum autem incognitum. Nasci quippe homines et mori sciebamus; resurgere et in aeternum vivere nesciebamus. Ut ostenderet nobis quod non noveramus, suscepit duo quae noveramus. Ad hoc ergo venit. Opprobrium exspectavit cor meum et miseriam. Sed miseriam cujus? Exspectavit enim miseriam, sed magis crucifigentium, magis persequentium; ut in illis esset miseria, in illo misericordia. Miseriam quippe illorum miserans etiam pendens in cruce: Pater, inquit, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Opprobrium exspectavit cor meum et miseriam:
Abbreviated transcription (Latin):
um solũ poterat obici. Nam nec confusio
poterat. eẽ. in conscientia iam sanata. nec
uerecundia in fronte iam lib̃a. S cũ obice¬
retur quibdam: qđ xp̃m int̾fecerint. me¬
rito compuncti sunt. mala conscientia. & salu¬
briter confuisi atq conuersi. ut possent dic̾e.
Tu cognoinisti confusionẽ meam. Tii gͦ dñe
nosti non solũ opprobrium meũ. s & confu¬
sionẽ meam in quibdam. & uerecuridiam¬
in quibusdam. Qui qmuns in me credant.
publice: me tam̃ coram impiis confiteri eru¬
bescunt. plus apud se ualente lingua hu-¬
mana: quã ꝓmissione diuina. Uidete gͦ eos.
et cõmendant᷑ tales dõ ñ ut sic relinquat. s
ut eos aduuando ꝑficiat. Dix̃ enĩ & quidam
eredens & titubans. credo dnẽ. ad iuua incre¬
dulitatem meã. In conspectu tuo sunt om̃s
tribulantes mẽ. Quare mͥ sit opprobrium
tu nosti. quare confusio tu nosti. quare
uerecundia tu nosti. Gerue me ꝓpt̾ inimi¬

Expanded text:
um solum poterat objici. Nam nec confusio um solum poterat objici. Nam nec confusio poterat esse in conscientia jam sanata, nec verecundia in fronte tam libera. Sed cum objiceretur quibusdam quod Christum interfecerint; merito compuncti sunt mala conscientia, et salubriter confusi atque conversi, ut possent dicere: Tu cognovisti confusionem meam. Tu ergo, Domine, nosti, non solum opprobrium meum, sed et confusionem meam; in quibusdam et verecundiam, qui quamvis in me credant, publice me tamen coram impiis confiteri erubescunt, plus apud se valente lingua humana quam promissione divina. Videte ergo eos: et commendantur tales Deo, non ut sic relinquat, sed ut eos adjuvando perficiat. Dixit enim et quidam credens, et titubans: Credo, Domine; adjuva incredulitatem meam . In conspectu tuo sunt omnes tribulantes me. Quare mihi sit opprobrium, tu nosti; quare confusio, tu nosti; quare verecundia, tu nosti: ergo erue me propter inimi
Abbreviated transcription (Latin):
diam meã. Quid est opprobrium: Quid con¬
fusio: Qͥd uerecundia: Opprobrium ẽ qđ
obicit inimicus. confusio ẽ. quȩ mordet con¬
scientiam. uerecundia ẽ. quȩ fac̾ ingenuam
frontẽ. etiã de falsi criminis obiectione. fru¬
tum. Omnia hȩc sunt in corꝑẽ dñi. Nam
confusio in illo ñ pot̾at ẽẽ: in quo culpa
non inuemebatur. Obiciebatur crimen
quidem gła erat. Fortes libent̃ accipiebãt
& sic accipiebant: ut omnino in nomine
dñi sui ñ erubescerent. Operuerat enĩ irre¬
uerentia faciem eoꝵ. habentium frontẽ pau¬
li dicentis. Non enĩ erubesco de euangelio
iurtus enim dĩ ẽ. in salutem omni credenti.
Opaule. nonne tues adorator erucifixi: Parũ
ẽ. inquit mͥ inde non erubescere: immo hine
solum glorior. unde me putat inimicus eru¬
bescere. M aut̃ absit głari. nisi in crucedñ¬
nr̃i iħu xpĩ. ꝑ qͥm mͥ mundus crucifixus ẽ.
& ego mundo. Huic gͦ tali fronti opprobri¬

Expanded text:
diam meam. Quid est, opprobrium? quid est condiam meam. Quid est, opprobrium? quid est confusio? quid verecundia? Opprobrium est quod objicit inimicus. Confusio est quae mordet conscientiam. Verecundia est quae facit ingenuam frontem etiam de falsi criminis objectione erutum. Omnia haec sunt in corpore Domini. Nam confusio in illo non poterat esse, in quo culpa non inveniebatur. Objiciebatur crimen quidem gloria erat: fortes libenter accipiebant, et sic accipiebant, ut omnino de nomine Domini sui non erubescerent. Operuerat enim irreverentia faciem ipsorum, habentium frontem Pauli dicentis: Non enim erubesco de Evangelio; virtus enim Dei est in salutem omni credenti . O Paule, nonne tu es adorator Crucifixi? Parum est, inquit, inde mihi non erubescere; imo hinc solum glorior, unde me putat inimicus erubescere. Mihi enim absit gloriari, nisi in cruceristi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Huic ergo tali fronti opprobri
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta. Lib̾atio occulta ad animã. lib̾atio
manifesta etiã ad corpus ꝑtinet. In occulto
enĩ anima lib̾atur. in manifesto corpus.
Porro si ita est: in hoc ꝑsalmo uocem dñi ag¬
noscamus. Ad occultam lib̾ationẽ ꝑtinet. qđ
sup᷑ dix̃ : intende animȩ meȩ. & redime eam.
Restat corꝑis lib̃atio. qͥa eo & resurgente. et
te seuiert̃. & ex immicis amici facti sunt. ꝑ
illius grãm: ñ ꝑ iusticiam suã. Ido secutus
ẽ. ꝓpt̃ inimicos meos erue me. Incende aĩę
meę. s hoc in occulto. ꝓpt̾ inimicos meos
erue & corpus meum. Nichil enĩ inimicis
meis ꝓ derit: si solam animã lib̾au̾is. Aliqͥã
sẽ egisse. aliquid impleuisse credituri sunt.
Que utilitas in sanguine meo. dum descendo
incorruptionẽ: Ergo intende animȩ meę.
& redime eam. qđ tu solus scis. Deide ꝓpter
mimicos meos erue mȩ: ut caro mea ñ uide
briũ meum. et confusionem meã. & uerecun¬

Expanded text:
manifesta. Liberatio occulta ad animam, liberatio manifesta. Liberatio occulta ad animam, liberatio manifesta etiam ad corpus pertinet. In occulto enim anima liberatur, in manifesto corpus. Porro si ita est, in hoc psalmo vocem Domini agnoscamus: ad occultam liberationem pertinet quod supra dixit, Intende animae meae, et redime eam. Restat corporis liberatio: quia eo resurgente, et te saevierunt; et ex inimicis amici facti sunt per illius gratiam, non per justitiam suam. Ideo secutus est: Propter inimicos meos erue me. Intende animae meae; sed hoc in occulto: Propter inimicos autem meos erue et corpus meum. Nihil enim inimicis meis proderit, si solam animam liberaveris: aliquid se egisse, aliquid se implevisse credituri sunt. Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem ? Ergo, intende animae meae, et redime eam; quod tu solus scis: deinde et propter inimicos meos erue me, ut caro mea non videabrium meum, et confusionem meam, et verecun
Abbreviated transcription (Latin):
At illa mat̃ iam non eua s matri ȩccłẽ simił:
quos cum dolore pepererat ut uiuos agnos¬
ceret. cũ gaudio uidit morientes. & ad hoc
hortata est. ut eligerent potius mori ꝓ pa¬
ternis legib dñi dĩ sui. qm uiuere contra
eas. Qnid̃ hic credituri sumus fr̃s. nisi qͥa
lib̾ati sunt: S occulta fuit eoꝵ lib̾atio.
Deniq ipse antiochus a quo occisi sunt uis
ẽ.sͥ aliquid fecisse. quod eius crudelitas
dictabat uel potius in citabat. At uͦ tres
pueri de camino ignis aꝑte lib̃ati sunt.
Quia & corpꝰ eoꝵ erutum est: salus eoꝵ pu¬
blica fuit. Illi gͦ sunt inocculto coronati.
isti in aꝑto liberati: omnes tam̃ saluati. qͥs
aut̃ fruetus lib̾ationis trium pueroꝵ. e
Q uare corona dilata est: Ipse nabuchodono¬
ꝓ sor
comiersus est ad dm̃ ipsoꝵ. eũq p̃dicauit. qͥ
eruit seruos suos. qͦm contẽpserat cũ eos miserat
in camino. Est gͦ lib̾atio occulta. ẽ. liberatio

Expanded text:
At illa mater, jam non Evae, sed matri Ecclesiae similis, At illa mater, jam non Evae, sed matri Ecclesiae similis, quos cum dolore pepererat ut vivos agnosceret, cum gaudio vidit morientes; et ad hoc hortata est ut eligerent potius mori pro paternis legibus Domini Dei sui, quam vivere contra eas. Quid hic credituri sumus, fratres, nisi quia liberati sunt? Sed occulta fuit illorum liberatio: denique ipse Antiochus, a quo occisi sunt, visus est sibi aliquid fecisse quod ejus crudelitas dictabat, vel potius incitabat . At vero tres pueri de camino ignis aperte liberati sunt ; quia et corpus eorum erutum est, salus eorum publica fuit. Illi ergo sunt in occulto coronati, isti in aperto liberati; omnes tamen salvati. Quis autem fructus liberationis trium puerorum? Quare eorum corona dilata est? Ipse Nabuchodonosor conversus est ad Deum ipsorum, eumque praedicavit, quia eruit servos suos; quem contempserat, cum eos miserat in caminum. Est ergo liberatio occulta; est liberatio
Abbreviated transcription (Latin):
alteruis dampnatio: Ecce non sunt inimici.
qui uel confundant᷑ uł torqueant᷑ de lib̾ati¬
one mea. Si remanebis: Non liberaberis:
An ad hoc lib̾aberis. ut ualeat inmciscuiᷤᷤ:
.quo possint & ipsi cua lib̾atione conuerti.:
U. & hoc mirũ est. si habeat aliqͣm peticioniᷤᷤ
causam. Nunquid enim ad hoc lib̾atur ser¬
lius dĩadnõ dõ suo. ut aliĩ ꝓficiant: Quid
si deee̾nt qui ꝑficerent. ille seruus dĩ ñ erat
liberandus: Quacunq gͦ me conuertam.
siue ad punitionem. siue ad lib̃ationem ini¬
micoꝵ: non uideo causam peticionis huiꝰ.
ꝓpt̾ inimicoᷤ meos erue me: nisi aliquid intelli¬
gamus. qđ cum dixero adiuuante dño iudi¬
liberandos. Nam utiq d̾s de ignib ꝑsecu.¬
coris non lib̾auit fr̃s machabeos. quibais
anthioc hus seuiens etiã matrẽ adhibuit.
cuius blanditiis adamorem uitȩ conuert̾ent᷑.
& amando uiuerent hominib. dõ morerent᷑.

Expanded text:
alterius damnatio? Ecce non sunt inimici, alterius damnatio? Ecce non sunt inimici, qui vel confundantur, vel torqueantur de liberatione tua: sic remanebis? non liberaberis? An ad hoc ut valeat inimicis tuis, quo possint et ipsi tua liberatione converti? Sed et hoc mirum est, si habeat aliquam petitionis causam. Numquid enim ad hoc liberatur servus Dei a Domino Deo suo, ut alii proficiant? Quid, si deessent qui proficerent, ille servus Dei non erat liberandus? Quocumque ergo me convertam, sive ad punitionem, sive ad liberationem inimicorum, non video causam petitionis hujus, Propter inimicos meos erue me: nisi aliquid intelligamus, quod cum dixero adjuvante Domino, judiliberandos. Nam utique Deus de ignibus persecutoris non liberavit fratres Machabaeos, quibus Antiochus saeviens etiam matrem adhibuit, cujus blanditiis ad amorem amando vivere hominibus, Deo morerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. in tanta cribulatione sum: ut suauis
m̾ sit miscd̾ia tua. Ad hoc enĩ subuenire di.¬
ferebas. ut mͥ dulce eẽt. qđ subuenires. Iã
gͦ ultra non ẽ: quod differas. ꝑuenit tribuli¬
tio mea ad mensuram certam calamitatis.
ueniat uentat miscłia cua. ad faciendum
Apuero cuo. id̃.ẽ. a paruo. quia iam cariubꝑ¬
bia: ꝑ disciplinam tribulationis. Ne anto
su exponit quod dix̃. Qm̃ tribulor uelociteł
exandi me. Quid ẽ. uelocit᷑: Iam ñ ẽ qđ̵ dif¬
feras. Tribulor. preces sit afflictio mea.
deamus gͦ quod sequitur. Propter mimios
meos erne me. Hȩc plane miranda peno
est. nec breuiter ꝑstringenda. nec eurbal
cransibienda. ꝓrsus miranda. Pypt̃ adid
meos erue me. Quid est ꝓpter immicos meos.
erue me: Vt confundant᷑ & crucient᷑: lib̾at¬
one mea. Quid gͦ. Sinon eẽnt. illi qui lib̾ati¬
one tna e̾ent cruciandi tͥ subuenire non debu¬
ir. et cunc tͥ acceptabilis ẽ. lib̾atio. cũ fuerit

Expanded text:
nem; in tanta tribulatione sum, ut suavis nem; in tanta tribulatione sum, ut suavis mihi sit misericordia tua. Ad hoc ergo subvenire differebas, ut mihi dulce esset quod subveniebas: jam ergo ultra non est quod differas; pervenit tribulatio mea ad mensuram certam calamitatis, veniat misericordia tua ad faciendum a puero tuo, id est a parvo; quia jam carui superbia per disciplinam tribulationis: Ne avertsu exponit quod dixit: Quoniam tribulor, velociter exaudi me. Quid est, velociter? Jam non est quod differas: tribulor; praecessit afflictio mea, deamus ergo quod sequitur. Propter inimicos meos erue me. Haec plane miranda petitio est, nec breviter perstringenda, nec cursim transilienda; prorsus miranda: Propter inimicos meos erue me. Quid est, Propter inimicos meos erue me? Ut confundantur, ut crucientur liberatione mea. Quid ergo, si non essent illi qui liberatione mea essent cruciandi, mihi subveniri non debuit? et tunc tibi acceptabilis est liberatio, cum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunditas putei. Sequit᷑ gͦ int̾ passiones ex
ita ut capiti conuenire non possint: ador¬
pus referatis. Sic enim loquit᷑ xp̃c tanqͣm
umis. quia & uere ums: de quo dictũ ẽ.
Frunt duo incarne una. Si enĩ incarne
una. quid miraris quia & innoce imna:
debeat exaudiri: quia suanis ẽ miscdia
di. Nonne hoc magis erat consequens ut ei¬
ceret. exaudi me dnẽ ut suauis sit miscdiacu¬
cua Snauitatẽ miscdiȩ d̾nĩ. de tribulatiõi
sud cõmendauit. Alns quodammͦ uerbisdi
sam dicit quare se exaudiri roget.S homin
intribulatione posito. necesse est. ut suaue
sit miscłia di. De hac suauitate miscdiȩ
qei: indete quid alio loco scriptura dicat.
Uieut pluuia in siccitate: ita speciosa est mi¬
sericordia di intribulatione. Quod ibi ait
speciosa ẽ: hoc ait hic suaiuis. Nec panis du¬
eis eẽt: nisi fames precederet. Ergo & qͣndo
dns ꝑmittit aut facit. ut intribulatione alĩ

Expanded text:
profunditas putei. Sequitur ergo, inter passiones excprofunditas putei. Sequitur ergo, inter passiones excita ut capiti convenire non possint, ad corpus referatis. Sic enim loquitur Christus tanquam unus; quia et vere unus de quo dictum est: Erunt duo in carne una . Si enim in carne una, quid miraris quia et in voce una?debeat exaudiri, quia suavis est misericordia Dei. Nonne magis hoc erat consequens ut diceret, Exaudi me, Domine, ut suavis mihi sit miserictua! Suavitatem misericordiae Domini de tribulatione sua commendavit aliis quodammodo verbis, cum sam dicit quare se exaudiri roget: sed homini in tribulatione posito, necesse est ut suavis sit misericordia Dei. De hac suavitate misericordiae Dei videte quid alio loco Scriptura dicat: Sicut pluvia in siccitate, ita speciosa est misericordia Dei in tribulatione . Quod ibi ait, speciosa; hoc ait hic, suavis. Nec panis dulcis esset, nisi fames praecederet. Ergo et quando Dominus permittit aut facit ut in tribulatione aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
es peccati tui defensor. qͦmͦ erit as lib̾ator:
It gͦ sit ille liberator: tu esto accusator:¬
hesterno die locuti sumus
caritati ur̃ȩ: hodie nob̾
explicanda remanserat.
dendi debiti: si tatnen eius
prolixitas ñ nos etiam hodie
debitores reliquerit. Itaq hoc p̃loquor.
& peto: ne diuturnum sermonem in his quȩ
manifesta sunt expectetis. Ita enim possu¬
mus in obscuriorib necessitate immorari:
& fortasse supplere qd debemus. ut aliis di¬
ebus alia debeamus. aliaq reddamus. Ui¬
deamus gͦ quȩ secuntur postea quam dixit. nai
coartet suꝑ me puteus ossuum. Quod hester¬
no die cõmendaui caritati ur̃ȩ. ut omni ani¬
Emi intentione: & fide pietatis caueamus. ne
hoc maled̾ictũ suꝑueniat nobis. Tunc enĩ
coartat puceus suꝑ hominem ossuum. id ÷
ꝓfunditas iniquitatis: quando ñ solũ mer¬
sus in peccatis iacet. s etiam ꝑdit aditũ
confessionis. Quando aut̃ dicit homo pec¬
cator sum: radiatur aliquo lumine. etiã

Expanded text:
es peccati tui defensor; quomodo erit Deus liberator? Ut ergo sit ille liberator, tu esto accusatorhesterno die locuti sumus Charitati Vestrae, hodie nobis explicanda remanserat. dendi debiti, si tamen ejus proliritas non nos etiam hodie debitores reliquerit. Itaque hoc praeloquor, et peto ne diuturnum sermenem in his quae manifesta sunt exspectetis. Ita enine possumus in obscurioribus necessitate immorari, et fortasse supplere quod debemus, ut aliis diebus alia debeamus, aliaque reddamus. Videamus ergo quae sequuntur. Posteaquam dixit, Neque coarctet super me puteus os suum; quod hesterno die commendavimus Charitati Vestrae, ut omni animi intentione et fide pietatis caveamus ne hoc maledictum superveniat nobis. Tunc enim coarctat puteus super hominem os suum, id est profunditas iniquitatis, quando non solum mersus in peccatis jacet, sed etiam perdit aditum confessionis. Quando autem dicit homo, Peccator sum; radiatur aliquo lumine etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ꝓdest. Cũ autẽ quodlã loco moneret
dñs de pace retinenda: premisit salem.
habete inqͥt in uob̃ salẽ . & pacẽ habete in¬
ter uos. Ergo ms̃ ẽ. galaad. S galaad idẽ.
aceruis testimonii. inmagna tribulatio¬
ne euident̾ factus ẽ. Iunc ignominiosa
ȩccłia erat in hominib tunc opꝓbrium
illi uiduȩ oblectabat᷑ qͥa xp̃i erat. qͥa sig¬
nũ crucis infronte portabat. Nondum
erat honor. crimen erat tunc. Quã. do
gͦ ñ honor s crim̃ erat: tunc factꝰ est acer¬
uus testimonii. & ꝑaceruũ testimonii

Expanded text:
mihi prodest . Cum autem quodam loco moneret mihi prodest . Cum autem quodam loco moneret Dominus de pace retinenda, praemisit salem: Habete, inquit, in vobis salem, et pacem habete inter vos . Ergo, Meus est Galaad: sed Galaad, id est acervus testimonii, in magna tribulatione evidenter factus est. Tunc ignominiosa Ecclesia erat in hominibus, tunc opprobrium illi viduae objectabatur, quia Christi erat, quia signum crucis in fronte portabat: nondum erat honor; crimen erat tunc. Quando ergo non honor, sed crimen erat, tunc factus est acervus testimonii; et per acervum testimonii
Abbreviated transcription (Latin):
qͥatolistionus. Redeat onus & uolat. Ta¬
lis ẽ. xꝑi sarcina. Portent illã homines. ñ
sint pigri. ñ attendant᷑ illi qͥ eã ferre no¬
lunt. ferant illã qͥ uotunt. & inuenie nt
quã sit leuis. quã suauis quã iocunda.
quã rapiens incȩlũ. & a t̾ra eripiens.Di¬
uidã sicimã. & conualles tabernaculoꝵ
dimetiar. Forte ꝓpter oues iacob conual¬
lis tabnaculoꝵ indelligit᷑ gens iudeoꝵ.
& ipsa diuidit᷑. Nam transierunt inde qͥ
crediderunt. foras reliqui remanserunt.
teris dei Galaad habet int̾prȩtationis suȩ
uocẽ & magni sacram̃ti. Int̾pretat᷑ enim
a ceruus testimonii Quantꝰ aceritus tes¬
timonii in martirib. Meus ẽ. galaad.
Aleus ẽ enĩ aceruus testimonii. mei st̃ mar¬
tires ueri. Moriant᷑ alii. ꝓuetusta uami¬
tate. sine sale. Nunqͥd ꝑtinent ad aceruũ
testimonis: Qa & si tradidero corpus meũ
ut ardeã. caritatẽ autẽ non habeã: nichil

Expanded text:
quia tulisti onus; redeat onus, et volat. Taquia tulisti onus; redeat onus, et volat. Talis est Christi sarcina. Portent illam homines; non sint pigri: non attendantur illi qui eam ferre nolunt; ferant illam qui volunt, et invenient quam sit levis, quam suavis, quam jucunda, quam rapiens in coelum et a terra eripiens. Dividam Sichimam, et convallem tabernaculorum dimetiar. Forte propter oves Jacob, convallis tabernaculorum intelligitur gens Judaeorum, et ipsa dividitur: nam transierunt inde qui crediderunt; foris reliqui remanserunt. teris Dei. Galaad habet interpretationis suae vocem et magni sacramenti: interpretatur enim Acervus testimonii. Quantus acervus testimonii in martyribus? Meus est Galaad: meus est acervus testimonii, mei sunt Martyres veri. Moriantur alii pro vetusta vanitate sua sine sale; numquid pertinent ad acervum testimonii? Quia et si tradidero corpus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
oues suas & armenta: & appellauit locũ
illũ tabernacula. Et hȩc diuidã inqͥt ec¬
clesia. Qd ẽ hoc diuidã sicimã Si adhisto¬
riam uͥabscondita sunt idola gentes sig¬
nificat: diuido gentes. Qd ẽ diuido. Non
enĩ omniũ est fides. Quid ẽ. diuido: Alii
credunt inter illos qͥ ñcredunt. Diuisi
sc̃ enĩ nunc fide. postea diuident᷑ iniu¬
dicio. oues addexterã. hedi ad sinistrã.
Ecce inuentmꝰ quẽ ad modũ ȩccłia diui¬
dat sicimã. Quomͦ diuidit humeros.
scđm nominis int̾prȩtationẽ: Diuidun¬
tur humeri. ut alios grauent peccata
sua. alii tollant sarcinã xp̃i. Humeros
enĩ pios querebat cũ diceret. Iugũ meũ
lene ẽ: & sarcina mea leuis. ẽ. Alia sarci
te. Alia sarcina pondus habet. xp̃i sar¬
cina pennas habet. Nam & aui si pennaᷤᷤ
detrahas. qͣsi onus tollis. & qͦ onus magiᷤ
abstulisti. eo magis in t̾ra remanebit.
quã ex honerare uoliusti. Iacet. ñ uolat.

Expanded text:
oves suas et armenta, et appellavit locum oves suas et armenta, et appellavit locum illum Tabernacula . Et haec dividam, inquit Ecclesia. Quid est hoc, dividam Sichimam? Si ad historiam ubi abscondita sunt idola refenificat. Divido Gentes. Quid est, divido? Non enim omnium est fides . Quid est divido? Alii imeant qui credunt, inter illos qui non credunt. Divisi sunt enim nunc fide; postea dividentur in judicio, oves ad dexteram, haedi ad sinistram . Ecce invenimus quemadmodum Ecclesia dividat Sichimam. Quomodo dividit humeros, secundum nominis interpretationem? Dividuntur humeri, ut alios gravent peccata sua, alii tollant sarcinam Christi. Humeros enim pios quaerebat, cum diceret: Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est . Alia sarcinte: alia sarcina pondus habet; Christi sarcina pennas habet. Nam et avi si pennas detrahas, quasi onus tollis; et quo magis onus abstulisti, eo magis in terra remanebit. Quam exonerare voluisti, jacet: non volat,
Abbreviated transcription (Latin):
decipiaris: Opus ẽ. ut tu te ñ decipias. aꝑ
seueres usq infinem. cũ daturus ẽ. qq̃ ꝓmi¬
sit. Ds̃ locutus ẽ. inscõ suo. In quo scõsuo:
¶s̃ erat in xꝑo mundũ reconcilians sibi. ti
scõ illo: de quo alibi audistis. ds̃ in scõ uia
tua. Ds locutus ẽ insc̃o suo. letabor & diui¬
dam sicimã. Quia ds̃ hoc locutus ẽ. fiet.
Uox excłiȩ ẽ. ds̃ locutus ẽ. in scõ suio. Nonuer¬
ba dicit. quȩ ds locutꝰ est: s qm̃ ds̃ locutus ẽ.
inscõ suo. Nec fieri aliqͥd potest. nͥ quẽ ad¬
modũ locutus ẽ. ds̃. Consequent᷑ ista eueni¬
unt. Quȩ: Letabor &. diuidã sicimã. & con¬
uallẽ tabernaculoꝵ dimetiar. Sicima hu¬
meri int̾prȩtant᷑. Scđ̃m historiã uͦ iacob re¬
diens a laban socero suo cũ omĩb suis: ab¬
scondit idola insicuma. quȩ habebat de
syria u diu ꝑegrinatꝰ tandẽ aliqͣndo inde
ueniebat. Tabernacula autẽ fecit ibi ꝓpt̃

Expanded text:
decipiaris? Opus est ut tu te non decipias, et decipiaris? Opus est ut tu te non decipias, et perseveres usque in finem, cum daturus est quod promisit. Deus locutus est in sancto suo. In quo sancto suo? Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . In sancto illo, de quo alibi audistis: Deus in sancto via tua . Deus locutus est in sancto suo. Laetabor, et dividam Sichimam. Quia Deus hoc locutus est, fiet: vox Ecclesiae est, Deus locutus est in sancto suo. Non verba dicit quae Deus locutus est; sed quoniam Deus locutus est in sancto suo, nec fieri aliquid potest, nisi quemadmodum locutus est Deus, consequenter ista eveniunt: Laetabor, et dividam Sichimam, et convallem tabernaculorum dimetiar. Sichima Humeri interpretantur. Secundum historiam vero, Jacob rediens a Laban socero suo cum omnibus suis, abscondit idola in Sichima quae habebat de Syria, ubi diu peregrinatus, tandem aliquando inde veniebat . Tabernacula autem fecit ibi propter
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternã semꝑ exaudiri. Qͥs enĩ non sanita
tẽ petat: cũ egrotat:. Et tam̃ forte adhuc
egrotare illi utile ẽ Potest fieri ut hinc ñ
exaudiͣris. ñ tam̃ exaudiaris ad uolunta.¬
tẽ: ut ex audiaris adutilitatẽ. At uͦ cũ illud
petis. ut dec tͥ uitã eternã ds̃ ut det tͥ reg¬
nũ cȩloꝵ ds̃. ut det tͥ ad dexterã filii sui
stare cũ uenerit iudicare t̾ram: securus
esto. accipiessi mͦ ñ accipis. Non enĩ iamue¬
nit tempus. ut accipias. Exaudiriꝰᷤ & nescis.
Qđ petis agit᷑. & nescis inquo agit᷑. In radicȩ
aliquẽ grauẽ amicũ & sapientẽ qͦ mͦ dicers
Ille locutꝰ ẽ. fiat necesse ẽ. qđ locutus ẽ. uir
grauis ẽ: ñ leuitate utit᷑. ñ facile de senten¬
tia de mouet᷑. qđ ꝓmisit fixũ ẽ. S tam̃ ho¬
mo ẽ: qͥ aliqͣndo qđ ꝓmisit facere uult. &
ñ potest. Tu de deo ñ est qđ timeas. Quia ue¬
rax ẽ. constat. qͥa omp̃e ẽ. constat fallere te
ñ potest. habet unde faciat. Qd gͦ times ne

Expanded text:
iri. Quis enim sanitatem non petat, cum aegrotat? Et tamen forte adhuc aegrotare ei utile est. Potest fieri ut hinc non exaudiaris: non tamen exaudiris ad voluntatem, ut exaudiaris ad utilitatem. At vero cum illud petis, ut det tibi vitam aeternam Deus, ut det tibi regnum coelorum Deus, ut det tibi ad dexteram Filii sui stare, cum venerit judicare terram; securus esto; accipies, si modo non accipis: non enim jam venit tempus ut accipias. Exaudiris, et nescis: quod petis agitur, etsi nescis in quo agitur. In radice aliquem gravem amicum et sapientem, quomodo diceres? Ille locutus est haec, fiat necesse est quod locutus est: vir gravis est, non levitate utitur, non facile de sententia dimovetur, quod promisit fixum est. Sed tamen homo est, qui aliquando quod promisit facere vult, et non potest. De Deo non est quod tu timeas: quia verax est, constat; quia omnipotens est, constat; fallere te non potest, habet unde faciat. Quid ergo times ne