comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat. qͥ stabilitatẽ seruat: qͥa dũ sol¬
licitus studet ꝑagere qd̾ mansuete
conditor imꝑat ⁊ securus cogitat
etiã qͦd t̾ribiliter intentat. Sciendũ¬
p̃terea ẽ. qm̃ ñ nulla bona sunt ad
quȩ indefessi ꝑsistimꝰ: ⁊rursũ ñ nul¬
la sunt. a qͥb continue deficientes
labimur: atq: ad hȩc magnis cona-¬
tib ꝑ int̾ualla tp̃rum reformam᷑. In
defigit᷑: a contẽplatiua aut̃. infirmi-¬
tatis suȩ ponde uicta lassatur. Illa
qͥppe tanto firmiuᷤ durat: qͣnto ad
uicina se erga utilitatẽ ꝓximi dila-¬
tat. Hȩc tanto celeriꝰ labit᷑. qͣnto et
carnis claustra tͦnsgrediens. suꝑse
met ip̃am ire conat᷑. Illa ꝑ plana
se dirigit: ⁊ iccirco pedẽ oꝑis robus¬
tius figit. hȩc autẽ qͦ suꝑse alta ap¬
petit: ad se citius fessa descendit.
Quõd bñ ac breuit̃ iezechiel insinu¬
at: cum eoꝵ quȩ uid̾at motus am-¬
maliũ narrat. dicens. Non reu̾tebai-¬

Expanded text:
erat, qui stabilitatem servat, quia dum solerat, qui stabilitatem servat, quia dum sollicitus studet peragere quod mansuete conditor imperat, securus etiam cogitat quod terribiliter intentat. praeterea est quod nonnulla bona sunt ad quae indefessi persistimus, et rursum nonnulla sunt a quibus continue deficientes labimur, atque ad haec magnis conatibus per intervalla temporum reformamur.  figitur, a contemplativa autem infirmitatis suae pondere victa lassatur. Illa quippe tanto firmius durat, quanto ad vicina se erga utilitatem proximi dilatat; haec tanto celerius labitur, quanto et carnis claustra transgrediens, super semetipsam ire conatur. Illa per plana se dirigit, et idcirco pedem operis robustius figit; haec autem quo super se alta appetit, ad se citius fessa descendit. Quod bene ac breviter Ezechiel insinuat, cum eorum quae viderat motus animalium narrat, dicens: Non reverteban
Abbreviated transcription (Latin):
tis hominib peccata eon: nec pat̾
ũr qui incęlis ẽ remittet uob̾ pec¬
cata ur̃a. hinc it̾m admonet di-¬
cens. Cum stabitis ad orandũ: di¬
mitite si qͥd habetis adu̾sus ali-¬
quẽ. Hinc rursus ait. Date. et da¬
bit᷑ uob̾. Dimittite: et dimictetur
uob̾. hinc constitutioni postulati¬
oĩs. conditionẽ posuit pietati dicẽs.
dimitte nob̾ debita nr̃a sicut et noᷤ
dimittimꝰ debitorib nr̃is: ut ꝓfec¬
to bonũ qͦd adeo compuncti peti
ta mala cõmittimus: nec ea que in
nob̾ cõmissa sunt ex ꝓpͥo zelo reti¬
nemꝰ. Graui nãq mens nr̃a oĩonis
suȩ tpr̃e confusione depͥmit᷑. si hãc
aut sua adhiic oꝑatio ĩqͥnat: aut alie¬
ne neqͥcie seruatꝰ dolor accusat. Q
duo qͥsq dũ terserit. ad ea q̃ sub¬
nexa sunt. ꝓtinꝰ lib̾ exurgit. ⁊ eris sta¬
bilis ⁊ñ timebis: qͥa nimirũ tanto mi-¬
nus iudicem trepidat ⁊ qͣnto in boniᷤ
actib solidius stat. Timorẽ qͥppe su-¬

Expanded text:
tis hominibus peccata eorum, nec Pater tis hominibus peccata eorum, nec Pater vester qui in coelis est remittet vobis peccata vestra . Hinc admonet, dicens: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus alterum . Hinc rursum ait: Date, et dabitur vobis; dimittite, et dimittetur vobis . Hinc constitutioni postulationis conditionem posuit pietatis, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; ut profecto bonum quod a Deo compuncti petimta mala committimus, nec ea quae in nos commissa sunt ex proprio zelo retinemus. Gravi namque mens nostra orationis suae tempore confusione deprimitur, si hanc aut sua adhuc operatio inquinat, aut alienae malitiae servatus dolor accusat. Quae duo quisque dum terserit, ad ea quae subnexa sunt protinus liber exsurgit. Et eris stabilis, et non timebis; quia nimirum tanto minus judicem trepidat, quanto in bonis actibus solidius stat. Timorem quippe sup
Abbreviated transcription (Latin):
ce uacat. obuiamꝰ. S tn qͥa nosculpa ᷤ
rarius cõmittimus aliena pigriꝰ de-¬
licta relaxamus:⁊ quo peccare nr̃
animus sollicitiꝰ metuit ⁊ eo distric¬
tius hoc quod in se ab alio delinqͥ¬
tur. ab horrescit. Uñ fit ut inueni¬
atur qͥsq tardus adueniã. quo ꝓfi¬
ciendo fẽs est cautus ad culpã: ⁊ qͦ
ip̃e excełe in alt̾um metuit. hoc
quod inse excedit᷑ punire duriꝰ exqͥ¬
rit. S qͥd hac dolorismacła reperiri
deterius potest: que in conspectu
uidicis caritatẽ non in qͥnat. s ne¬
cate uitã quippe aĩȩ quelibet cul¬
pa polluit: seruatus uͦ contͣ ꝓximũ
dolor occidit. Menti namq ut gla-¬
dius figitur: ⁊ muerone illiꝰ ip̃a uiᷤˢ¬
cerũ occulta ꝑforant᷑. Qui scił a tͣnᷤ¬
fixo corde si pͥus ñ educit᷑. nicħ in p̃¬
neratis mẽbris imponi salutis medi-¬
camina neq̃unt. nͥferrũ a uulnere
ante subtrahat᷑. Hinc ẽ enĩ qͦd ꝑse
met ip̃amu̾itas dic̃. Nisi remiseri¬

Expanded text:
 obviamus; sed tamen quia nos culpas rarius committimus, aliena pigrius delicta relaxamus; et quo peccare noster animus sollicitius metuit, eo districtius hoc quod in se ab alio delinquitur abhorrescit. Unde fit ut eo inveniatur quisque tardus ad veniam, quo proficiendo factus est cautus ad culpam; et quo ipse excedere in alterum metuit, hoc quod in se exceditur punire durius exquirit. Sed quid hac doloris macula reperiri deterius potest, quae in conspectu judicis charitatem non inquinat, sed necat? Vitam quippe animae quaelibet culpa polluit, servatus vero contra proximum dolor occidit. Menti namque ut gladius figitur, et mucrone illius ipsa viscerum occulta perforantur. Qui scilicet a transfixo corde, si prius non educitur, nihil in prneratis membris imponi salutis medicamina 353 nequeunt, nisi ferrum a vulnere ante subtrahatur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: Nisi remiseri
Abbreviated transcription (Latin):
sumptũ putau̾is dic̃: quia ⁊ qͦd
uidemꝰ indubietate ẽ: ⁊ qͦd sꝑamꝰ
incertitudine. Unde ⁊idẽ paulus
ñ se consumptũ nou̾at. s putabat:
qͥ ⁊ i adu̾sa tͥbulationũ corruens.
ut lucifer resplendebat. dicens.
qͣsi morientes: ⁊ ecce uiuimꝰ. Qͣi tͥs¬
tes: semꝑ aut̃ gaudentes. Sic̃ egen¬
tes: multos aut̃ locupletantes. Scien¬

Expanded text:
mptum putaveris dicit, quia et quod videmus in dubietate est, et quod speramus in certitudine. Unde et isdem Paulus non se consumptum noverat, sed putabat, qui et in adversa tribulationum corruens ut lucifer resplendebat, dicens: Quasi morientes, et ecce vivimus; quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos aut
Abbreviated transcription (Latin):
nis subruit: s tñ tactu meroris in¬
sundit. Nam madec quidẽ ꝑcru-¬
orẽ uuiln̾is: ⁊si a suȩ certitudine ñ
tẽptamenta grassant᷑: ut ext̾ius ex
ꝑcussiõe doleat: ⁊ intꝰ aliqͣtenꝰ ex tẽp¬
tatione frigescat. S nequaꝗͣ gr̃a
deserit: quȩ quo nosduriꝰex dispen-¬
satione ꝑcutit. eo ampliꝰ ⁊ expietate
custodit. Nam cũ tenebresc̾e ꝑtẽpta-¬
tionẽ ceꝑit: se se it̾m lux int̃na sue¬

Expanded text:
nis obruit, sed tamen tactu moeroris innis obruit, sed tamen tactu moeroris infundit. Nam madet quidem per cruorem vulneris, etsi a suae certitudine non ituum tentamenta grassantur, ut exterius ex percussione doleat, et intus aliquatenus ex tentatione frigescat. Sed nequaquam gratia deserit, quae quo nos durius ex dispensatione percutit, eo amplius ex pietate custodit. Nam cum tenebrescere per tentationem coeperit, sese iterum lux interna suc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mia ñ uult considare que res¬
tant: gͣuia estimat ẽẽ quȩ tołat.
uñ ⁊ contͣ flagelli ictũ cogitatio
ceca conq̃ritur: ⁊ qͣi infinita cala¬
mitas credit᷑. q̃ dieb cursu labenti¬
bꝰcotidie finit᷑. ac si semel qͥsq ad et̾¬
na se erigat: atq in his quȩ incom-¬
mutabilit̃ ꝑmanent oculũ cordis
figat: ꝓpe nil ẽẽ hic conspicit. qͥcqͥd
ad finẽ currit. Presentis uitȩ ad u̾sa
tołat: sed qͣi nicħ ẽẽ õe qd̾ labit᷑ pen¬
sat. Quo enĩ se int̃nis gaudiis robus¬
tius inserit: eominus ext̾ius doloreᷤᷤ
sentit. Uñ sophar nequaquã ueritꝰ
ausu tem̾ario doc̾e meliorẽ exortat᷑
ad iusticiã: ⁊ demonstrat. quã nul¬
la iusti oculis uideat᷑ pena. Ae si
aꝑte dicat. Si degustas gaudiũ qͦd
intus ꝑmanet: leue fit ꝓtinꝰ om̃e
quod foris dolet. Bene aũ p̃sentis
uitȩ miserias aquis p̾tereuntib
cõparat ⁊ quia calamitas tͣnsiens. e¬
lectimentẽ nequaquã inconcussio¬

Expanded text:
mia considerare quae restant, gravia aestimat esse quae tolerat. Unde et contra flagelli ictum cogitatio caeca conqueritur, et quasi infinita calamitas creditur, quae diebus cursu labentibus quotidie finitur. At si semel quisque ad aeterna se erigat, atque in his quae incommutabiliter permanent oculum cordis figat, prope nihil esse hic conspicit quidquid ad finem currit. Praesentis vitae adversa tolerat, sed quasi nihil esse omne quod labitur pensat. Quo enim se internis gaudiis robustius inserit, eo minus exterius dolores sentit. Unde Sophar nequaquam veritus ausu temerario docere meliorem, exhortatur ad justitiam, et demonstrat quam nulla justi oculis videatur poena. Ac si aperte dicat: Si degustas gaudium quod intus permanet, leve fit protinus omne quod foris dolet. Bene autem praesentis vitae miserias aquis praetereuntibus comparat, quia calamitas transiens, electi mentem nequaquam vi concussio
Abbreviated transcription (Latin):
si aꝑte dicat. Cum male gesta de¬
fleueris: nequaꝗͣ. rursũ facias qd̃
inp̃cib it̾m planguas. Ut gͦ ad pre-¬
cẽ facies sine macła lauet᷑. añ or̃oniᷤᷤ
semꝑ tpr̃a. debet sollicite conspici. qͥe¬
qͥd pocest in or̃one reꝓbari. Talemꝙ
se mens ⁊ cũ ab or̃one cessat ex hib̾e fes¬
tinet: qͣlis apparere iudici in ip̃o or̃oniᷤ
tpr̃e exoptat. Sepe nãq immunda
quedã uł illicita in animo u̾timus
quociens a p̃cib uacamus: s cũ se mẽ
ad studia orationis erexerit. earum
rerũ imagines reu̾berata patit᷑. qͥb
libent̃ pͥus ociosa p̃mebat᷑. Et qͣi iam
faciem aĩa ad dm̃ leuare ñ sufficit:
qͥa inse nimirũ inqͥnata mente ma-¬
culas pollute cogitationis erubescit.
Sepe curis mundi libent̃ occupam᷑:
cumq pꝰ hȩc studio orationis inten¬
dimus. nequaquã se mens ad cȩlestia
erigit: qͥa pondus hanc t̃rene sollici¬
tudinis in ꝓfundũ mersit. Et in p̃¬

Expanded text:
si aperte dicat: Cum male gesta desi aperte dicat: Cum male gesta defleveris, nequaquam rursus facias, quod in precibus iterum plangas. 29. Antecem facies sine macula levetur, ante orationis semper tempora debet sollicite conspici quidquid potest in oratione reprobari; talemque se mens et cum ab oratione cessat exhibere festinet, qualis apparere judici in ipso orationis tempore exoptat. Saepe namque immunda quaedam vel illicita in animo versamus, quoties a precibus vacamus. Sed cum se mens ad studia orationis erexerit, earum rerum imagines reverberata patitur, quibus libenter prius otiosa premebatur; et quasi jam faciem anima ad Deum levare non sufficit, quia in se nimirum inquinata mente maculas pollutae cogitationis erubescit. Saepe curis mundi libenter occupamur. Cumque post haec studio orationis intendimus, nequaquam se mens ad coelestia erigit, quia pondus hanc terrenae sollicitudinis in profundum mersit; et in pr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quicqͥd petierimꝰ ab eo accipiemꝰ.
hinc salomon ait. Qui au̾tit aurem
suã ne audiat legẽ: oratio eiꝰ erit exe¬
crabilis. Cor qͥppe nosinpetitione
rep̃hendit: cum resistere se p̃ceptis
eiꝰ quẽ postulat meminit. Et oratio
fit execrabilis cũ acensura u̾titur le¬
gis: qͥa dignũ ꝓfecto ẽ. ut ab eiꝰ bene¬
ficiis sit qͥsq extraneus. cuiꝰ nimirũ
iussionib ñ uult ẽẽ subiectus. Qua
mre hoc ẽ salubre remediũ ut cũ
mens se ex memoria culpȩ rep̃hen-¬
dit. hoc pͥus in or̃one defleat quod
errauit: qͣtinus erroris macula cũ
flentib t̃gitur. in petitione sua cor¬
dis facies ab auctore munda uidea¬
tur. S curandũ nimis ẽ. ne ad hoc
rursus ꝓruat. quod se mundasse
fletib exultat: ne dũ deploratai¬
terũ culpa cõmittitur. in conspec¬
tu iusti iidicis. ip̃a etiam lam̃ta le¬
uigent᷑. Sollert̃ quippe debemꝰ me-
piens nequaquã nosꝓhibuit sepe
ueniam petere: s culpas it̾are. Ac

Expanded text:
imus ab eo, accipiemus . Hinc Salomon ait: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Cor quippe nos in petitione reprehendit, cum resistere se praeceptis ejus quem postulat meminit, et oratio fit exsecrabilis, cum a censura avertitur legis, quia dignum profecto est ut ab ejus beneficiis sit quisqueiussionibus non vult esse subiectus. Qua in re hoc est salubre remedium, ut, cum se mens ex memoria culpe repdit, hoc prius in oratione defleat, quod erravit; quatenus erroris macula cum fletibus tergitur, in petitione sua cordis facies ab auctore munda videatur. Sed curandum nimis est ne ad hoc rursus proruat quod se mundasse fletibus exsultat, ne dum deplorata iterum culpa committitur, in conspectu justi judicis ipsa etiam lamenta levigentur. Solerter quippe debemus memo vir sapiens nequaquam nos prohibet saepe veniam petere, sed culpas iterare. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
obstaculo. de uentura retͥbutione
confidit. Iustus gͦ cũ se consũptum
putau̾it. ut lucifer orit᷑: qͥa mox ut
tenebresc̾e temptationũ caligine ceꝑit.
ad lucẽ gr̃ẽ reformat᷑: ⁊ inse ip̃o mon¬
strat diẽ iusticiȩ. qui casurus paulo
ante timuit noctẽ culpȩ. Recte autẽ
claritatẽ clamat. In eoꝵ nãq ad mira¬
tione conspicimꝰ: qͥd de maiestate ue-¬
ri luminis estimemꝰ. Nec dũ redẽp¬
toris nr̃i potentiã uidemꝰ: s tñ uͥtu
tem illiꝰ inelectoꝵ suoꝵ morib ad mi-¬
ram᷑. Quia gͥ bonoꝵ uita. considatio¬
ne sua. ocłis nr̃is uim u̾itatis obicit:
clarus ad nos liicifer ante solem ue¬
tationũ sp̃ualium adu̾sitate discussi¬
mꝰ: iuxta ext̾iora qͦ mala nil obstat in¬
telligi. Sc̃i ⁊ enĩ uiri qͥa sũma medulli¬
tus diligunt. in infimis dura paciun¬
tur: s infine. gaudii lum̃ inueniunt:
qd̾ hab̾e in hoc spacio p̃currentis uitȩ
contempnunt. Uñ nẽ ꝑ sophar dr̃.¬

Expanded text:
staculo de ventura retributione confidit. Justus ergo cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia mox ut tenebrescere tentationum caligine coeperit, ad lucem gratiae reformatur, et in se ipso monstrat diem justitiae, qui casurus paulo ante timuit noctem culpae. Recte autem claritatem clamat? In eorum namque admiratione conspicimus quid de majestate veri luminis aestimemus. Necdum Redemptoris tem illius in electorum suorum moribus admiramur. Quia igitur bonorum vita in consideratione sua oculis nostris vim veritatis objicit, clarus ad nos lucifer ante solem vetationum spiritalium adversitate discussimus, juxta exteriora quoque mala nil obstat intelligi. Sancti etenim viri quia summa medullitus diligunt, in infimis dura patiuntur; sed in fine gaudii lumen inveniunt, quod habere in hoc spatio percurrentis vitae contemnunt. Unde nunc per Sophar d
Abbreviated transcription (Latin):
cere: nullã iniuriȩ ultionẽ querere:
ꝓueritate contumeliã. lucrũ puta¬
re. S hec iustoꝵ simplicitas deridet᷑:¬
qͥa ab huiꝰ mundi sapientib. puritatis
u̾tus. fatiutas credit᷑. Om̃e enĩ quod
innocent̃ agit᷑. ab eis ꝓculdubio stultũ
putat᷑: ⁊ qͥcqͥd in oꝑe u̾itas approbat.
carnalis sapĩa fatuũ sonat. Quid nãq
stultiꝰ uidet᷑ mundo. quã mentẽ u̾¬
bis ostendẽ : nil callida machinatiõe
simulare : nullas iniuriis contumeliaᷤ
redde : ꝓmaledicentib orare : pauꝑ¬
tatẽ q̃rere: possessa relinq̃re: rapien

Expanded text:
cere; nullam injuriae ultionem quaerere, cere; nullam injuriae ultionem quaerere, pro veritate contumeliam lucrum putare. Shujus mundi sapientibus puritatis virtus, fatuitas creditur. Omne enim quod innocenter agitur, ab eis procul dubio stultum putatur; et quidquid in opere veritas approbat, carnali sapientiae fatuum sonat. Quid namque stultius videtur mundo quam mentem verbis ostendere, nil callida machinatione simulare, nullas injuriis contumelias reddere, pro maledicentibus orare, paupertatem quaerere, possessa relinquere, ra
Abbreviated transcription (Latin):
na derisio deo ꝓximũ ⁊ quẽ abhuma¬
nis pͣuitatib. uitȩ innocentia seruat
alienum. Seqͥtur. Deridet᷑ enĩ iusti
simplicitas. Huiꝰ mundi sap̃ia ẽ. cor
machinationib tegere ⁊ sensũ u̾bis
uelare: quȩ falsa sunt uera ostende:
que uera sunt. fallacia demonstrare.
Hȩc nimirũ prudentia usu aiuiue¬
nib scit᷑. hȩc apueris p̃cio discit᷑.
hanc qui nesciunt. subiectr ⁊ timi¬
di in aliismirant᷑: qͥa ab eis hec eadẽ
duplicitatis iniqͥtas. noĩe palliata
diligit᷑. dum mentis ꝑu̾sitas. urbani¬
tasuocat᷑. Hȩc sͥ obseq̃ntib p̃cipit
honoꝵ culmina q̃rere ⁊ ad epta tpr̃a¬
lisgłiȩ uanitate gaudẽ÷ irrogata ab
aliismala multipliciꝰ reddere: cum
uires suppetunt. nullis resistentib
cedere: cũ uirtutis possibilitas de ẽ.
qͥcqͥd explere ꝑ maliciã ñ ualet. hoc
inpacifica bonitate simulare. At coi
diligere : falsa deuitare: bona gratiᷤ
exhib̾e ⁊ mala libentiꝰ tołare quã fa-¬

Expanded text:
na derisio Deo proximum, quem ab humanis pravitatibus vitae innocentia servat alienum. Sequitur: Deridetur enim justi simplicitas. - Hujus mundi sapientia est cor machinationibus tegere, sensum verbis velare, quae falsa sunt, vera ostendere; quae vera, fallHaec nimirum prudentia usu a juvenibus scitur, haec a pueris pretio discitur. hanc qui nesciunt, subjecti et timidi in aliis mirantur, quia ab eis haec eadem duplicitas, aequitatis nomine palliata diligitur, dum mentis perversitas urbanitas vocatur; haec sibi obsequentibus praecipit bonorum culmina quaerere, adepta temporalis gloriae vanitate gaudere, irrogata ab aliis mala multiplicius reddere; cum vires suppetunt, nullis resistentibus cedere; cum virtutis possibilitas deest, quidquid explere per malitiam non valet, hoc impacifica bonitata ut sunt diligere, falsa devitare, bona gratis exhibere, mala libentius tolerare quam fa
Abbreviated transcription (Latin):
lucifer. Sepe nãq tot temptam̃ta
nos obsident: ut ip̃a nos eoꝵ num̾o¬
sitas. pene ad lapsum desꝑationis
inclinet. Uñ plerũq dũ mens in te¬
dium uertitur. uix ip̃a uͥtutis suȩ
dãpna consid̾at ⁊⁊ tota dolens. s qͣi
iam et asensu doloris aliena. frangit᷑:
⁊ enum̾are ñ ualet. qͣnto cogitationũ
tumultu uastat᷑. Ruitur̃ã sẽ ꝑ mom̃¬
ta conspicit: eiq ne arma repugna¬
tionis arripiat. grauiꝰ meror ip̃e contͣ¬
dicit. Circunductos qͦlibet ocłos obs¬
curitas obsidet: ⁊ cũ uisũ tenebre
semꝑ impediant. mesta mens nil a-¬
liud quã tenebras uidet. S ap̃d mi¬
sericordẽ iudicẽ. sepe hȩc ip̃a quȩ an¬
nisum qͦ or̃onis aggrauat: ꝓ nob̾ sub¬
tilius tristicia exorat. Nã meroris
nr̃i caliginẽ conditor conspicit ⁊ et
subtracti luminis radios refundit:
ita ut erecta ꝓtinus ꝑdonamens
uigeat: quã paulo ante decertantia
uicia. suꝑbiȩ calce depͥmebant. Mox

Expanded text:
lucifer. --Saepe namque tot tentamenta nos obsident, ut ipsa nos eorum numerositas pene ad lapsum desperationis inclinet. Unde plerumque cum mens in taedium vertitur, vix ipsa virtutis suae damna considerat; et tota dolens, sed quasi jam et a sensu doloris aliena, frangitur, et enumerare non valet quanto cogitationum tumultu vastatur. Ruituram se per momenta conspicit, eique ne arma repugnationis arripiat gravius moeror ipse contradicit. Circumductos quolibet oculos obscuritas obsidet, et cum visum tenebrae semper impediant, moesta mens nihil aliud quam tenebras videt. Sed apud misericordem judicem saepe haec ipsa, quae adnisum quoque orationis aggravat, pro nobis subtilius tristitia exorat. Nam tunc moeroris nostri caliginem conditor conspicit, et subtracti luminis radios refundit, ita ut erecta protinus per dona mens vigeat, quam paulo ante decertantia vitia superbiae calce deprimebant. Mox
Abbreviated transcription (Latin):
ad uesꝑum. Pecc̃orum enĩ lum̃ in die.
ẽ obscuritas inuesꝑe: qͥa inp̃senti uita.
felicitate attollit᷑ s adu̾sitatis tene¬
bris infine deuorat᷑. Iusto aut̃ meri¬
dianꝰ fulgor aduespum surgit: quia
qͣnta sͥ claritas maneat. cũ iam occũ¬
bere ceꝑit agnoscit. hinc namq scͥp-¬
tũ est. Tim̃ti dm: bñ erit in extremiᷤ.
hinc ꝑpsalmistã dr̃. Cũ dedit dile-¬
ctis sus somnũ: hȩc ẽ hereditas dñi.
Qui in huiꝰ qͦ uite ad huic certami¬
ne positus. cum se consũptum pu¬
tau̾it. ut liicifer orit᷑ ⁊ qͥa foriscadeis.
intus ĩnouat᷑. ⁊ quo magis ext̾ius ad¬
u̾sa tolat. eo ub̾ius uͥtutũ lumine
int̾ius coruscat : paulo attestante

Expanded text:
Aliter: Peccatoris enim lumen in die est, obscuritas in vespere, quia in praesenti vita felicitate attollitur, sed adversitatis tenebris in fine debacchatur. Justo autem meridianus fulgor ad vesperum surgit, quia quanta sibi claritas maneat, cum jam lumen occumbere coeperit, agnoscit. Hinc namque scriptum est: « Timenti Dominum bene erit in extremis . » Et Psalmista: « Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Qui in hujus quoque vitae adhuc certamine positus, cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia foris cadens, intus innovatur; et quo magis exterius adversa tolerat, eo uberius virtutum lumine interius coruscat,
Abbreviated transcription (Latin):
audientes doceant: s ut ip̃i qͣnta do¬
ctrina polleant innotescant. Preire
qͥppe sẽ sapĩa cunctos existimant:
nccirco nichil se cuilibet dic̾e ultra
mensuras suȩ magnitudinis putãt.
sic pͣui qͥlibet. sic om̃es heretici. suꝑ¬
ba uoce meliores docere ñ metuunt:
qͥa om̃s se inferiores arbitrant᷑. Sed¬
scã eccłia elatos qͦsꝙ ab estimatioĩs
culmine reuocat: ⁊ discretionis ma¬
nu ad equalitatis compagẽ reformat.
Un beatus iob qui eiꝰdem sc̃ȩ ȩccłiȩ
m̃brum ẽ. uidens quod amicoꝵ mẽs

Expanded text:
audientes doceant, sed ut ipsi quanta doctrina polleant, innotescant. Praeire se quippe sapientia cunctos existimant, et idcirco nihil se cuilibet dicere ultra mensuras suae magnitudinis putant. Sic pravi quilibet, sic omnes haeretici superba voce meliores docere non metuunt, quia omnes se inferiores arbitrantur. sancta Ecclesia elatos quosque ab aestimationis suae culmine revocat, et discretionis manu ad aequalitatis compagem reformat. Unde beatus Job, qui ejusdem sanctae Ecclesiae membrum est, videns quod amicorum mens
Abbreviated transcription (Latin):
tes. cum ꝑcollatã sͥ actiuȩ uitȩ gr̃am.
erroris uias deserunt: redire ad ma-¬
la mundi nesciunt. quȩ derelique¬
runt. Cũ uͦ ꝑ contẽplatioĩs aciem. ⁊¬
ab hac se eadem actiua uita suspen-¬
dunt. eunt et redeunt: qͥa ꝑhoc qͦd
diu ꝑsistere minime incontẽplati¬
one sufficiunt. se se it̾m ad oꝑatio¬
nẽ fundunt⁊ ut in his quȩ iuxta¬
sͥ sunt. se exercendorefoueant: et
suꝑ se rursum surg̾e contẽplando
conualescant.S dũ hȩc eadẽ contẽ¬
platio. more debito ꝑ tp̃rum inter¬
ualla repetit᷑. indeficient̃ ꝓculdu¬
bio ⁊ in eiꝰ soliditate ꝑsistitur: quia
⁊ siinfirmitatis suȩ pondẽ suꝑata
mens deficit. hanc tn it̾m continu-¬
isconatib reꝑata comp̃bendit:
nec stabilitatẽ suã in ea ꝑdidisse
dicenda ẽ: a qua ⁊si sẽꝑ deficit.
hanc ⁊ cum ꝑdidit semꝑ inqͥrit.
Seqͥtur.¶Miserie quoq obliuisce-
ris ⁊ qͣi aquarũ quȩ p̃terierint ñ

Expanded text:
ntes cum per collatam sibi activae vitae gratiam erroris vias deserunt, redire ad mala mundi nesciunt quae reliquerunt; cum vero per contemplationis aciem ab hac se eadem activa vita suspendunt, eunt et redeunt, quia per hoc quod diu persistere minime in contemplatione sufficiunt, sese iterum ad operationem fundunt; ut in his quae sibi juxta sunt se exercendo refoveant, et super se rursum surgere contemplando convalescant. Sed dum haec eadem contemplatio more debito per temporum intervalla repetitur, indeficienter procul dubio et in ejus soliditate persistitur, quia etsi infirmitatis suae pondere superata mens deficit, hanc tamen iterum continuis conatibus reparata comprehendit. Nec stabilitatem suam in ea perdidisse dicenda est, a qua etsi semper deficit, hanc et cum perdiderit semper inquirit. Seris et quasi aquarum que preterierint non
Abbreviated transcription (Latin):
diciã in cogitatione construamꝰ: Pe¬
ne cuncta nãq: oꝑ a bona ex cogira-¬
tione ꝓdeunt: s sunt ñ nulla co-¬
gitationis aciunina. quȩ ex oꝑati-¬
one nascunt᷑. Nam sic̃ ab animo o¬
pus sumit᷑: ita rursus ab oꝑe animꝰ
eruditur. Mens quippe diuini a-¬
moris exordia capiens. imꝑat bona
quȩ fiant: s pꝰquã fieri imꝑata ce¬
ꝑint. ip̃is suis exercitata actionib
discit. cũ imꝑare bona inchoau̾at
qͣntum minꝰ uidebat. Foris gͦ ager
excolit᷑. ut domꝰ pꝰmodum constru¬
atur: qͥaplerumq ab ext̾iori ope
siunimꝰ. qͣntam subtilitatẽ rectitu¬
dinis incorde teneamꝰ. Quẽ bñ so¬
phar seruare ordinẽ studuit. cũ
pͥus auferriiniqͥtatẽ amanib. et

Expanded text:
ditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri ini
Abbreviated transcription (Latin):
sepe contra nos qͥb libet penis duriꝰ torm̃¬
ta u̾boꝵ seuiunt. c̃q noᷤ ad defensionẽ
erigunt : inmnpacientia sternunt. Uñ
beato iob ne de ẽẽ temptatio nulla po¬
tuisset: ñ solũ hc̃ flagella desuꝑ feruĩt.
s grauiora plagis amicoꝵ colloqͥa af¬
fligunt: ut scĩ uiri aĩa hinc inde pul¬
sata. ad motũ iracundiȩ uł elationis
matiã suꝑbȩ locutioĩs inqͥnaret.S
tactꝰ plagis grãs retulit: lacessitus u̾¬
b̾recta respondit: ⁊ ꝑcussus in notes¬
cit. quã ꝓminimo salutẽ carnis ha¬
buerit. Loquens quoq indicat. quã
sapiens tacebat. S quedã eiꝰ u̾bis ad mix¬
ta sunt. quȩ ap̃d humana iudicia pati¬
entie limitẽ tͦnsire uidebant᷑: quȩ noᷤ
uere intelligimꝰ. si suꝑni sententiã iu¬
dicis in eorũ examinatione pensemꝰ.
Ip̃e qͥppe beatũ iob ⁊ pͥus contra ad u̾¬
sariũ p̃tulit dicens. uidisti seruũ me

Expanded text:
nos quibuslibet poenis durius tormenta verborum saeviunt; cumque nos ad defensionem erigunt, in impatientiam sternunt. Unde beato Job ne deesse tentatio ulla potuisset, non solum hunc flagella desuper feriunt sed graviora plagis amicorum colloquia affligunt; ut sancti viri anima hinc inde pulsata, ad motum iracundiae et elationis maciam superbae locutionis inquinaret. Sed tactus plagis gratias retulit; lacessitus verbis recta respondit; et percussus innotescit, quam pro minimo salutem carnis habuerit. Loquens quoque indicat, quam sapiens tacebat. Sed quaedam ejus verbis admista sunt, quae apud humana judicia patientiae limitem transire videantur: quae nos vere intelligimus, si superni sententiam judicis in eorum examinatione pensamus. Ipse quippe beatum Job et prius contra adversarium praetulit, dicens: Vidisti s
Abbreviated transcription (Latin):
densamalo: ip̃e pꝰt ꝓbationẽ amicos
eiꝰ redarguit dicens ñ estis locuti corã
me rectũ sic̃ seruꝰm̃s iob. Restat gͦ. ut
cũ mens in beati iob sermonib fluc¬
tuat: eoꝵ pondus ex eiꝰdẽ hystorie
mitio ac fine ꝑpendat. Ab et̾no enĩ
iudice. nec casur laudari potuit:
nec lapsꝰ p̃ferri. Si gͥ in ambiguita-¬
tis tẽpestate dep̾hensi. pͥma huiꝰhy¬
storiȩ. ⁊ postrema conspicimꝰ: nauys
cordis considãtionis suȩ funib. qͣ¬

Expanded text:
em amicos ejus redarguit, dicens: 212 Non estis locuti coram me rectum, sicut servus meus Job . Restat ergo ut cum mens in beati Job sermonibus fluctuat, eorum pondus ex ejusdem historiae initio ac fine perpendat. Ab aeterno enim judice nec casurus laudari potuit, nec lapsus praeferri. Si igitur in ambiguitatis tempestate deprehensi, prima hujus historiae et postrema conspicimus, navis cordis considerationis suae funibus, q
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis fu̾int. demonstrant᷑: qͣnuiᷤᷤ
et ꝑhoc qͦd scͥptura eostanti uiri a¬
micos fuisse testatur. qr boni studii
hȩc ipsa illoꝵ intentio. eis ad u̾ba ꝓ¬
rumpentib ante distͥcti iudicis ocu-¬
los suborta indiscretiõe fuscat᷑. Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
hariratis fuerint, demonstrantur. Quamvis et per hoc, quod Scriptura eos tanti viri amicos fuisse testatur, quia boni studied tamen haec ipsa illorum intentio, eis ad verba prorumpentibus, ante districti judicis oculos, suborta indiscretione, fuscatur. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
tationũ adu̾sa studia. ꝑ intentio¬
nis hostiã. qͣi ad amica corda per-¬
nutamꝰ. Hȩc nos uitͥb uolumini¬
b tͥplicit disseruisse sufficiat.
In ip̃o nãq oꝑis huiꝰ exordio. ue¬
lut in molẽ nascit᷑re arboris. lin¬
gue radicẽ fiximꝰ: ut expositioĩs
ramos pꝰmodũ. ꝓut singla expe¬
tunt loca. ꝓducamꝰ.

Expanded text:
tationum adversa studia per intentiotationum adversa studia per intentionis hostiam, quasi ad amica corda permutamus. Haec nos in tribus voluminibus tripliciter disseruisse sufficiat. In ipso namque operis hujus exordio velut in molem nasciturae arboris, linguae radicem fiximus, ut expositionis ramos postmodum, prout singula expetunt loca, producamus.
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ. Si eñĩ cor u̾aciter dolet: lin¬
guã contͣ nos uicia ñ habent. Nam
cũ plene uita rectituduus q̃rit᷑. suꝑ¬
uacua suggestio pͣuitatis obtura¬
tur. Sepe aut̃ si forti nos studio
contͣ uicioꝵ incentiua restͥngimus:
ip̃a etiã uicia. ad usũ uͥtutis immu¬
tamꝰ. Non nullos nãq ira possi¬
det: s hanc dũ rõn subiciunt: in
sc̃i zeli minist̾ium u̾tunt. Non nul¬
los suꝑbia erigit: s dũ diuine for¬
midini animũ inelinant: hanc ad
defensionẽ iusticiȩ. in uocẽ libere
auetoritatis immutant. Non nul¬
los fortitudo carnis illecebrat: s dũ
exercendis piis oꝑib corpꝰ subdunt:
unde iniqͥtatis stimulũ passi suis.
inde pietatis luchra mercant᷑. Uñ
bene idẽ beatꝰ iob pꝰt multa certa¬
nuna: hostiã ꝓ amicis ĩmolat. Qͦs
enĩ ꝑcontentionẽ diu hostes ꝑtu¬
lit ⁊ q̃nq ꝑ sacͥficiũ ciues reddit:
qͥa dũ uiciosas qͣsq cogitationes
subigendo in u̾tutes uertimꝰ ⁊ tẽp¬

Expanded text:
mulari. --Si enim cor veraciter dolet, linguam contra nos vitia non habent. Nam cum plene vita rectitudinis quaeritur, supervacua suggestio pravitatis obturatur. Saepe autem si forti nos studio contra vitiorum incentiva stringimus, ipsa etiam vitia ad usum virtutis immutamus. Nonnullos namque ira possidet: sed hanc, dum rationi subjiciunt, in sancti zeli ministerium vertunt. Nonnullos superbia erigit; sed dum divinae formidini animum inclinant, hanc ad defensionem justitiae in vocem liberae auctoritatis immutant. Nonnullos fortitudo carnis illecebrat; sed dum exercendis piis operibus corpus subdunt, unde iniquitatis stimulum passi sunt, inde pietatis lucra mercantur. Unde et bene isdem beatus Job post multa certamina hostiam pro amicis immolat. Quos enim per contentionem diu hostes pertulit, quandoque per sacrificium cives reddit; quia dum vitiosas quasque cogitationes subigendo in virtutes vertimus, ten
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑm ꝑpulu̾em capitũ: humilitas
ꝑsessionẽ. Aliqñ enĩ piũ quid hos¬
tis insidians simulat. ut ad crudeli¬
tatis t̾minum deducat: sic̃ ẽ. cũ plec¬
ti ꝑ discipliuã culpã ꝓhibet: qͣtuiꝰ
quȩ hic ñ repͥmit᷑. gehenne igne feri¬
atur. Aliqñ discretioĩs imaginẽ o¬
cłis obicit.⁊ ad indiscretioĩs laq̃oᷤ
ꝑduc̃: sic̃ ẽ. cũ impulsu eiꝰ ꝓinfir¬
mitate nob̾ plus alim̃toꝵ qͣi discre¬
te concedimꝰ ⁊ s in discrete contͣ uos bel¬
la caris excitamꝰ. Aliqñ affectũ isi-
esc̾e ñ ualet. ⁊ qͣi de ocio iudicariti¬
met. Aliq̃nimaginẽ humilitatis os¬
tentat. ut affectũ utilitatis subtra¬
hat: sic̃ ẽ. cum qͦsdam plusqͣm sunt.
infirmos atq mutiles sͥ met ip̃is as¬
serit: ut dũ se nunis in dignos consi¬
quȩ sub urtutũ sp̃e antiquꝰ hostiᷤ
occultat: ualde subtilit manꝰ cõ¬
punctionis examinat. Qui enĩ ue¬
racit̃ intus dolet: quȩ agenda fo¬

Expanded text:
 pulverem capitum, humilitas per sessionem. Aliquando enim pium quid hostis insidians simulat, ut ad crudelitatis terminum deducat; sicut est, cum plecti per disciplinam culpam prohibet, quatenus quae hic non reprimitur, gehennae igne feriatur. Aliquando discretionis imaginem oculis objicit, et ad indiscretionis laqueos perducit; sicut est cum impulsu ejus pro infirmitate nobis plus alimentorum quasi discrete concedimus, sed indiscrete contra nos bella carnis excitamus. Aliquando affectum simuiescere non valet, et quasi de otio judicari timet. Aliquando imaginem humilitatis ostentat, ut affectum utilitatis subtrahat; sicut est cum quosdam, plusquam sunt infirmos atque inutiles sibimetipsis asserit, ut dum se nimis indignos consiquae sub virtutum specie antiquus hostis occultat, valde subtiliter manus compunctionis examinat. Qui enim veraciter intus dolet quae agenda fo
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. Affuctos enĩ nos uicia minime
cognoscunt : qͥa tͥste cor mox ut pul¬
saueruit reꝓbata resiliunt:⁊ quȩ
nos letos qͣi nouerant qͥa penetͣbais :
merentes cognoscere neq̃unt. qͥ a
ip̃o nr̃o rigore frangunt᷑. S anti¬
quiis hostis quo in eis fortit̾ depre¬
hendi se conspicit: eo illa sub uir¬
tutũ imagine altius abscondit. Un¬

Expanded text:
Afflictos enim nos vitia minime cognoscunt, quia triste cor mox ut pulsaverint, reprobata resiliunt; et quae nos laetos quasi noverant, quia penetrabant, moerentes cognoscere nequeunt, quia ipso nostro rigore franguntur. Sed antiquus hostis, quo in eis fortiter deprehendi se conspicit, eo illa sub virtutum imagine altius abscondit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
mat : ut om̃e qd̾ in eo ẽ illicitũ et
oꝑis ⁊ cogitatioĩs exurat. Quod gͦ
illic ẽ ius in petͣm funde: hoc. hic.
saniẽ testa mundare. ꝑfecta enĩ
mens sollert̃ inuigilat ⁊ ut ñ solũ
ꝑu̾sa ag̾ẽ renuat: s om̃e etiã qͦd
inse ꝑcogitationes turpit̾ li qͣt᷑
lum orit᷑: ut cũ immunda cogi¬
tatio uincit᷑. uictoris animꝰ elatio¬
ne pulset᷑. Sic gͦ mentẽ necesse ẽ¬
debeat in humilitate subst̾m.
Unde ⁊ cũ de sco uiro dic̾etur. tes¬
ta saniẽ radebat: ꝓtimus apte
subdit᷑ : sedens in stqͥlinio. Inster¬
qͥlinio quippe sede ẽ: uilia de se ⁊¬
nio nob̾ secłe ẽ. ad ea que illicite
gessimꝰ mentis ocłos penitendo
rediic̾e: ut cũ ante nos pecẽorum
st̾cora c̾nunus : om̃e qd̾̃ in animo
de elatione surgit inclinemꝰ. In
sterqͥliuo sedet. qͥifirmitatẽ suã
apd̃ se inst̾qͥliuio abraham sederat
mus. in qͦse ap̃d se loco posuerat: qͥ

Expanded text:
mat, ut omne quod in eo est illicitum et mat, ut omne quod in eo est illicitum et operis et cogitationis exurat. Quod ergo illic est jus in petram fundere, hoc est hic saniem testa mundare. Perfecta enim mens solerter invigilat, ut non solum perversa agere renuat, sed omne etiam quod in se per cogitationes turpiter liquatulum oritur, ut cum immunda cogitatio vincitur, victoris animus elatione pulsetur. Sic ergo mentem necesse esdebeat in humilitate substerni. Unde et cum de sancto viro diceretur. « Testa saniem radebat, » protinus apte subjungitur, « sedens in sterquilinio. » In sterquilinio quippe sedere est, vilia de se qnio nobis sedere est, ad ea quae illicite gessimus, mentis oculos poenitendo reducere; ut cum ante nos peccatorum stercora cernimus, omne quod in animo de elatione surgit inclinemus. In sterquilinio sedet, qui infirmitatem suam apud se in sterquilinio Abraham sedebat, mus, in quo se apud se loco posuerat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsaniẽ nͥ fluxꝰ illicite cogitationis
accipit᷑: ꝑcussi gͦ. testa saniẽ radi¬
mus: cũ pꝰt pollutiones cogitatio¬
nis illicite. nosmet ipso ᷤᷤ asꝑe duu¬
dicando mundamꝰ. Potest etiã te¬
sta. fragilitas mortalitatis intelli¬
gi. Testa gͦ saniẽ mundare ẽ: mor¬
talitatis cursũ fra gilitatẽq pen¬
sare: ⁊ putredinẽ misere delectati
onis abst̾gere. Nã dũ qͥsq conside¬
rat. qͣm citiꝰ caro ad pulu̾em rede¬
at: festine suꝑat. hoc qͦd se de car¬
ne intꝰ turpit̾ impugnat. Cum gͦ ex
tẽptatione pͣua m̃tem cogitatio in¬
fluit: qͣi ex uuln̾e sanies decurrit
s citꝰ sanes tͥgitur. si in considãtio¬
ne nr̃a fragilitas. qͣi in manu testa te¬
neat᷑. Neq enĩ paruipendenda st̃: q̃
qͣmuis usq ad effectũ ñ ꝑtrahunt:

Expanded text:
saniem, nisi fluxus illicitae cogitationis accipitur? Percussi ergo testa saniem radimus, cum post pollutiones cogitationis illicitae, nosmetipsos aspere dijudicando mundamus. Potest etiam testa fragilitas mortalitatis intelligi. Testa ergo saniem mundare, est mortalitatis cursum fragilitatemque pensare, et putredinem miserae delectaonis abstergere. Nam, dum quisque considerat, quam citius caro ad putredinem redeat; festine superat hoc quod se de carne intus turpiter impugnat. Cum ergo ex tentatione prava mentem cogitatio influit, quasi ex vulnere sanies decurrit. Sed citius sanies tergitur, si in consideratione nostra fragilitas quasi in manu testa teneatur. Neque enim parvipendenda sunt, quae quamvis usque ad effectum non pertrahunt,
Abbreviated transcription (Latin):
figit: s tñ ad aĩam feriendo ñ ꝑue¬
nit. qͥa cunctis cogitationib int̾ioꝵ.
int̾ ip̃a uuln̾a delectationũ quȩ sus¬
cipit. archani ꝓpositi intentio resis¬
tit: ut qͣmuis delectatio mentẽ mor¬
deat: delib̾ationem tñ sc̃e rectitu¬
dinis usq ad consensus molliciẽ
ñ inflectat. Debemꝰ tñ ꝑ asꝑitatem
penitentiȩ ip̃a delectationũ uul¬
n̾a t̃gere: ⁊ censura distͥctionis ri¬
gide. siqͥd fluxũ emanat in cogita¬
tione mundare. Uñ bñe mox sub¬

Expanded text:
sfigit. Sed tamen ad animam feriendo non pervesfigit. Sed tamen ad animam feriendo non pervenit, quia cunctis cogitationibus interior, inter ipsa vulnera delectationum quae suscipit, arcani propositi intentio resistit; ut quamvis delectatio mentem mordeat, deliberationem tamen sanctae rectitudinis usque ad consensus mollitiem non inflectat. Debemus tamen per asperitatem poenitentiae ipsa delectationum vulnera tergere, et censura districtionis rigidae, si quid fluxum emanat in cogitatione, mundare. Unde bene mox sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussi sp̃ẽm plaga mutau̾at. amici
plorantes exclamant: uestes sein¬
dunt: capita pulu̾e asꝑgunt: ut
cũ mutatũ eũ ad quẽ uen̾ant cer-¬
nerent: ipsã etiã consolatorũ spẽm
spontaneus dolor ĩmutaret. Ordo
quippe consolationis ẽ: ut cũ uolu¬
mus afflictũ quempiã a merore suˢ¬
pendẽ: studeamꝰ pͥus merendo eius
luctui concordare. Dolentẽ namq
ñ potest consolari. qͥñ concordat
dolori: quia eo ipso quo amerentis
afflictioẽ discrepat. minus ab illo re¬
cipit᷑. cui. m̃tis qualitate separatur.¬
S emolliri pͥus debet animꝰ. ut affu¬
cto congruat: congruens inhereat:
inherens trabat. Neq enĩ feͬrũ ferro
conungit᷑. si ñ utrũq ꝯbustĩe ignis
ut qͣsi hoc ip̃m fiat. qd̾ curat᷑ ut tene¬
at. Sic nec iacentes erigimꝰ. nͥ arigo¬
re nr̃i statꝰ inelinem᷑: qr dũ rectitu¬
ad maiora ꝑueniens. qͣi om̃e corpus
m̃tis illatis cẽptationib illac̾ando tͣn¬

Expanded text:
cussi speciem plaga mutaverat, amici plorantes exclamant, vestes scindunt, capita pulvere aspergunt; ut cum mutatum eum, ad quem venerant, cernerent, ipsam etiam consolatorum speciem spontaneus dolor immutaret. Ordo quippe consolationis est, ut cum volumus afflictum quempiam a moerore suspendere, studeamus prius moerendo ejus luctui concordare. Dolentem namque non potest consolari, qui non concordat ejus dolori, quia eo ipso, quo a moerentis afflictione discrepat, minus ab illo recipitur, a quo mentis qualitate separatur. Emolliri itaque prius debet animus, ut afflicto congruat, congruens inhaereat, inhaerens trahat. Neque enim ferrum ferro conjungitur, si non utrumque exustione ignis ut quasi hoc ipsum fiat, quod curatur ut teneat. Sic nec jacentes erigimus, nisi a rigore nostri status inclinemur, quia dum rectituad majora perveniens, quasi omne corpus mentis illatis tentationibus lacerando tran
Abbreviated transcription (Latin):
lis atterit᷑. s flagelloꝵ tp̃re nequa¬
qͣm se ex donis quȩ eũ contigit acce¬
pisse consolat᷑: ad statu m̃tis om̃imo¬
da desꝑatiõe destriuit᷑. Sic gͦ utraq
iungenda sunt. ut unũ semꝑ ex alt̾o¬

Expanded text:
lis atteritur, sed flagellorum tempore nequalis atteritur, sed flagellorum tempore nequaquam se ex donis quae eum contigit accepisse consolatur, ab statu mentis omnimoda desperatione destruitur. Sic ergo utraque jungenda sunt, ut unu
Abbreviated transcription (Latin):
ta. s ñ bene concupita. in ea quȩ nob̾
mala sunt flagella u̾tunt᷑. ꝑculpã
qͥppe deo discordes extitimus : dig
numgͦ ẽ ut ad pacẽ illiꝰ ꝑflagella re¬
deamꝰ: ut cũ unaqueq res bene con¬
dita nob̾ in dolorẽ u̾tit᷑: correcti mẽ .
ad auctoris pacẽ humilit̾ reformet᷑.
Hȩc itaq flagella beatꝰ iob mala
noĩat: qr salutis ⁊ tͣnqͥllitatis bonũ.
qua ꝑturbatione feriant. pensat.
S illud ualde in eiꝰ u̾b̾ intuendũ ẽ:
contͣ ꝑsuasionẽ coniugis. qͣnta con-¬
sideratioĩs arte se colligat dicens. Si
bona accepimꝰ de manu dñi: ma¬
la qͣre ñ sustineamꝰ: Magna quippe
consolatio tͥbulatioĩs ẽ. si cũ adu̾sa
patim᷑. auctoris nr̃i ad memoriã do¬
na reuocemꝰ: nec frangit qͦd ex do-¬
memor sis bonorũ. Quisqͥs enĩ do¬
na ꝑcipit. s donoꝵ tp̃re nequaquã
etiã flagella ꝑtimescit: inelatione
ꝑleticiam corruit. Qͥs qͥs aut̃ flagel¬

Expanded text:
ta, sed non bene concupita, in ea, quae nobis ta, sed non bene concupita, in ea, quae nobis mala sunt, flagella vertuntur. Per culpam quippe Deo discordes exstitimus; et ideo dignum est, ut ad pacem illius per flagella redeamus; ut cum unaquaeque res bene condita nobis in dolorem vertitur, correcti mens hominis ad actoris pacem humiliter reformetur. Haec itaque in flagella beatus Job mala nominat, quia salutis et tranquillitatis bonum, qua perturbatione feriant, pensat. Sed illud valde in ejus verbis intuendum est, contra persuasionem conjugis, quanta considerationis arte se colligat, dicens: « Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? » Magna quippe consolatio tribulationis est si cum adversa patimur, auctoris nostri ad memoriam dona revocemus. Nec frangit quod ex domemor sis bonorum . Quisquis enim dona percipit, sed donorum tempore nequaquam etiam flagella pertimescit, in elatione per laetitiam corruit. Quisquis autem flagel
Abbreviated transcription (Latin):
Ego dñs ⁊ ñ ẽ alt̾: formans lucẽ. et
creans tenebras ⁊ faciens pacẽ. et creãs
malum. Neq enĩ mala quȩ nulla
sua nat᷑a subsistunt a dño creant᷑
s creare se mala dñsindicat. cũ res
bene conditas nob̾ male agentibus
in flagellũ format: ut ea ipsa ꝑdo
lorẽ quo feriunt delinq̃ntib mala
sint.⁊ ꝑ nat᷑am qua existunt. bona.
uita serpenti. Amore enĩ p̃sentiũ. ab
auctoris nr̃i dilectiõe recessumꝰ. ꝑuersa
mens dũ dilectiõi creature se subdi-¬
dit: a creatoris societate disiunxit.
Exhis gͦ ab auctore ferienda erat. q̃
errans auctori p̃posuerat: ut unde
hõ culpã ñ timuit suꝑb ad mitt̾e.
inde penã corrigendus inueniret:¬
⁊ tanto citiꝰ resipisc̾et ad illa quȩ per¬
didit: qͣnto doloris plena ẽe̾ cognoᷤ¬
cerẽ quȩ q̃siuit. Unde ⁊ bene dr̃.
formans lucẽ et creans tenebras:
qr cũ ꝑflagella ext̾ius doloris tenebre
creant᷑. intꝰ ꝑeruditionẽ lux mentiᷤˢ

Expanded text:
non est alter formans lucem et creans tenebras, faciens pacem, et creans mala : Neque enim mala quae nulla sua natura subsistunt a Domino creantur, sed creare se mala Dominus indicat cum res bene conditas nobis male agentibus in flagellum format, ut ea ipsa, et per dolorem quo feriunt, delinquentibus mala sint, et per naturam qua existunt, bona:  sed tamen vita serpenti. Amore enim praesentium ab auctoris nostri dilectione recessimus, et perversa mens, dum delectationi creaturae se subdidit, a Creatoris societate disjunxit. Ex his ergo ab auctore ferienda erat, quae errans auctori praeposuerat; ut unde homo culpam non timuit superbus admittere; inde poenam corrigendus inveniret; et tanto citius resipisceret ad illa quae perdidit, quanto doloris plena esse conspicere, quae quaesivit. Unde et bene dicitur formans lucem, et creans tenebras, quia cum per flagellacreantur, intus per eruditionem lux mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstratꝰ foris uuln̾ib carnis. erectus
subsemet ipso om̃e iacłm tͣnsuolare
conspicit: qd̃ in se ext̾ius distͥcta ma¬
nu seuiens hostis figit. Uigilanter
dep̃hendit iacła. mͦ uuln̾ib. contͣ
se a facie: mͦ u̾bis. qͣsi ex lat̾e intorta.
Et bellator nr̃ circũuallantium
pacĩe suȩ clipeũ opponit: undiq
uenientib spicłis obuiat: ⁊ ꝑcunc

Expanded text:
stratus foris vulneribus carnis, erectus stratus foris vulneribus carnis, erectus sub semetipso omne jaculum transvolare conspicit, quod ipse exterius districta manu saeviens hostis figit. Vigilanter deprehendit jacula, modo vulneribus contra se in facie, modo verbis quasi ex latere intorta. Et bellator noster circumvallantium patientiae suae clypeum opponit, undique venie
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ uir ut opp̾ssam mentẽ int̾ uuln̾a
mulceat: in flagelloꝵ dolorib blan¬
dim̃ta donoꝵ pensat. dicens. Si bo¬
na accepimꝰ de manu dñi: mala qͣre
ñ sustineamꝰ: Ubi ibene p̃mittit:
locuta es qͣsi una ex ineptis mulieri¬
b. Quia enĩ sensus pͣue mulieris.
ñ aut̃ sexꝰ. in uicio ẽ: nequaqͣm ait
locuta es. qͣsi una ex mulierib. s ex
ineptis mulierib⁊ ut uidelicet os¬
tendat᷑. qͥa qͦd prauũ sapit. acciden¬
tis stulticie. ñ aut̃ condite sit nat᷑e
delinqͥmꝰ: cũ aut iniusta dicimus
aut iusta reticemꝰ. Nã si aliq̃n et ta¬
quia nec contͣ ferientẽ suꝑbi a dix̃:
nec cont᷑ suadentẽ. recta conticuit.
Nec loq̃ns gͦ nec tacens deliqͥt: qͥ ⁊
flagellanti patͥ gr̃as reddidit : et
gr:. iccirco ⁊ hanc redarguendo.
docuit: ⁊ illũ grãs agendo. lauda¬
uit. Qͥs aut̃ nr̃m siunũ qͦd libet uul¬
nus tante huiꝰ ꝑcussionis acciꝑet : ñ
mor abintimis ꝓstratꝰ iac̾et: Ecce

Expanded text:
 vir, ut oppressam mentem inter vulnera mulceat, in flagellorum doloribus blandimenta donorum pensat, dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Ubi et bene praemittit, Locuta es quasi una ex insipientibus mulieribus. Quia enim sensus pravae mulieris, non autem sexus in vitio est, nequaquam ait: Locuta es quasi una ex mulieribus, sed, ex ineptis mulieribus, ut videlicet ostendatur quia quod pravum sapit, accedentis stultitiae, non autem conditae sit naturae. delinquimus: cum vel injusta dicimus, aut justa reticemus. Nam si aliquando et taquia nec contra ferientem superba dixit, nec contra suadentem recta reticuit. Nec loquens ergo, nec tacens deliquit, quia et flagellanti patri gratias reddidit, et mgi: idcirco et hanc redarguendo docuit, et illum gratias agendo laudavit. Quis autem nostrum si unumquodlibet vulnus tantae percussionis acciperet, non mox ab intimis prostratus jaceret. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
it: qͥ ⁊ illud suũ familiare solatiũ.
etiã de muliere amisit. Int hec gͥ
uacuũ: int̾isecus deo plenũ. Paul
cũ in se ipso. diuitias sap̃iȩ int̾nȩ
conspic̾et. seꝙ ipsũ ext̾ius ẽẽ corru¬
ptibile corpꝰ uid̾et: ait. Habemꝰ aũ
thesaurũ istũ inuasis fictilib. Ecce
in beato iob uas fictile scissuras ulce¬
rum ext̾ius sensit: s hic thesaurus
int̾uis integer mansit. Foris enĩ ꝑ
uuln̾a crepuit: s indeficient̃. in¬
t̾ius nascens thesaurus sap̃ie. ad¬

Expanded text:
it, quia et illud suum familiare solatium etiam de muliere amisit. Inter haec vacuum, intrinsecus Deo plenum. Paulus cum in seipso divitias sapientiae internae conspiceret, seque ipsum exterius esse corruptibile corpus videret, ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Ecce in beato Job vas fictile scissuras ulcerum exterius sensit; sed hic thesaurus interius integer mansit. Foras enim per vulnera crepuit, sed indeficienter interius nascens thesaurus sapie
Abbreviated transcription (Latin):
diat: Im om̃i fr̃e suo ñ habeat fidu¬
ciani. Hinc rursũ scͥptũ ẽ. Inimi¬
ci hoĩs domestici eiꝰ. Callidus nãq
adu̾sarius cum abonoꝵ cordib re¬
pelli se conspicit. eos qͥ ab illis ual¬
de diligunt᷑ exqͥrit: et ꝑ eoꝵ u̾ba
blandiens loqͥtur. qui plus cet̾is
amant᷑: ut dũ uis amoris cor ꝑforat:
facile ꝑsuasionis eiꝰ gladiꝰ ad intime
rectitudinis munimina irrumpat.
Post dãpnagͥ rerũ. pꝰt fun̾a pigno¬
rũ. pꝰt uuln̾a scissurasq m̃broꝵ: an¬
tiquꝰ hostis lingam mouit uxoris.
Et notandũ. quo tp̃re. uiri mentẽ
studuit iurulento sermone corrũ¬
pere. Uerbaenĩ pꝰt uuln̾a intulit:
ut nuirũ cũ uis doloris in graues¬
ceret facile ꝑsuasionis suggestio

Expanded text:
suo non habeat fiduciam . Hinc rursum scriptum est: Inimici hominis domestici ejus . Callidus namque adversarius, cum a bonorum cordibus repelli se conspicit, eos qui ab illis valde diliguntur exquirit; et per eorum verba blandiens loquitur, qui plus caeteris amantur; ut dum vis amoris cor perforat, facile persuasionis ejus gladius ad intimae rectitudinis munimina irrumpat. Post damna igitur rerum, post funera pignorum, post vulnera scissurasque membrorum, antiquus hostis linguam movit uxoris.Et notandum quo tempore viri mentem studuit virulento sermone corrumpere. Verba enim post vulnera intulit, ut nimirum cum vis doloris ingravesceret, facile persuasionis suggestio