comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ponã suꝑ salutari meo : fiducialit̃ agã in eo. Salutare suũ dic̃ pat̃ uerbũ suũ: quod
est caro factũ: ꝑ qđ uita mortalib uenit: dũ om̃is credens. salutẽ copiosa largitate
sequit᷑. Et quid suꝑ eũ ponit : consolationẽ scilicet qũa superius dix̃ inopĩ
pauperĩi : qđ dño saluatore resurgente fidelib ꝓuenisse manifestũ ẽ. Fiducialit̃
agã. potestas om̃ipotentiȩ pat̾nȩ declarat᷑: quia reuera ille fiducialit̃ agit. cuiꝰ
uoluntate nullus p̃ualet obuiare. Sic & de xp̃o in euangłio dictũ ẽ. Erat em̃ do¬
cens eos tanqua potestatẽ habens: non tanqu̾a scribȩ eoꝵ & pharisei. Sed potestas
sa laudando confirmat. Nã sic om̃a contiger̃ : que ad modũ ꝓmissa noscunt᷑. Quid sint
gͦ eloqͥa dñi. sub breuitate definit᷑. id .ẽ eloqͥa casta: uidelicet iurginali integritate pu¬

Expanded text:
Ponam super salutari meo: fiducialiter agam in eo. Salutare suum dicit Pater Verbum suum, quod Ponam super salutari meo: fiducialiter agam in eo. Salutare suum dicit Pater Verbum suum, quod est caro factum, per quod vita mortalibus venit, dum omnis credens salutem copiosa largitate consequitur. Et quid super eum ponit? Consolationem scilicet, quam superius dixit inopum et pauperum: quod Domino Salvatore resurgente, fidelibus provenisse manifestum est. Fiducialiter agam: potestas omnipotentiae paternae declaratur, quia revera ivoluntati nullus praevalet obviare. Sic et de Christo in Evangelio dictum est: Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam scribae eorum et pharisaei . Sed potestas sa laudando confirmat; nam sic omnia contigerunt, quemadmodum promissa noscuntur. Quid sint ergo eloquia Domini, sub brevitate definitur, id est eloquia casta, videlicet virginali integritate pu
Abbreviated transcription (Latin):
sagoge : id .ẽ. contradictio. Propt̃ miseriã in op̃u & gemitũ pauperũ. nunc
exurgã : dicit dñs. In his duob uersib subtilit̾ patris & filii inspiciendę ꝑsonȩ
unt: ut nobis intelligentiȩ confusio possit auferri. Nã post qua argu
qui de dñi fundendo sanguine tractauer̃: uenit ad secundã partẽ. in qua ꝓ¬
pħa uoce patris resurrectionẽ ꝓmitait dñi saluatoris. Aliena enĩ uerba refer¬
re possumꝰ: cũ tam̃ ꝑsonȩ nr̃ȩ non mutamꝰ eloquiũ. Intelligamꝰ aut̃ quȩ sit ha̧
pietas creatoris quando ꝓpt̃ miseriã in opũ & gemitũ pauperũ. clarificatus ẽ
dñs xp̃c: ne eiꝰ fideles dutina tribulatione grauarent᷑. Exurgã. metaforice dic¬
tũ ẽ illũ exurgere : qui nescit humana imbecillitate recubare. Sed exurgã dic̃: ap¬
pareã & manifester in filio. Una enĩ uirtus : & in discreta maiestas ẽ. Apparet enĩ.
manifestat᷑ pat̾ in filio : sic̃ ipse in euangłio dic̃. Iui me uidet: uidet & p¬

Expanded text:
riam inopum, et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus. In his duobus versibus subtiliter Patris et Filii inspiciendae personae sunt, ut nobis intelligentiae confusio possit auferri. Nam postquam arguit eos qui de Domini fundendo sanguine tractaverunt, venit ad secundam partem, in qua propheta voce Patris resurrectionem promittit Domini Salvatoris. Aliena enim verba referre possumus, cum tamen personae nostrae non mutamus eloquium. Intelligamus autem quae sit hic pietas Creatoriss: ne ejus fideles diutina tribulatione gravarentur. Exsurgam, metaphorice dictum est illum exsurgere qui nescit humana imbecillitate recubare. Sed exsurgam dicit, apparebo, et manifestabor in Filio. Una enim virtus, et indiscreta majestas est. Apparet enim et manifestatur Pater in Filio, sicut ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m in scclerib similẽ ñ habebit : malignꝰ. quia iniquus dissuasor erit ut quos terrore ñ
potest ꝑuertere . saltĩ conet᷑ ꝑ noxia p̃mia declinare. Delictũ aut̃ eiꝰ dic̃ cõmissũ ꝑperã:
qđ licet singularit̃ ꝓnunciatũ sit. innumerabilia tam̃ eiꝰ extabunt sine dubitatio¬
uocat᷑ : addit nec inueniet᷑ : quia dubiũ ñ ẽ perire scȩlestã potestatẽ. cuiꝰ dãp¬
nandũ constat auctorẽ. Regnabit dñs in ęternũ & in scłm scłi peribitis

Expanded text:
m in sceleribus similem non habebit. Malignus, quia iniquus dissuasor erit; ut quos terrore non potest pervertere, saltem conetur per noxia praemia declinare. Delictum autem ejus, dicit commissa perperam; quod licet singulariter pronuntiatum sit, innumerabilia tamen ejus exstabunt sine dubitatiovocatur. Addit, nec invenietur, quia dubium non est perire scelestam potestatem, cujus damnandum c
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o dr̃ om̃s semitas habe pollutas : Id ẽ. cogitationes factaq sordentia. Necesse ẽ eñĩ. ut
sint contaminata atq polluta : quȩ ducatu pestiferi diaboli sordidant᷑: Additur &iã¬
aliud nefariũ scelus: ut cũ uindictã in se respicit eẽ. dilatã. dm̃ ñ putet exercere uelle
iustitiã. Sic eñĩ auferunt᷑ iudicia dĩ a corde impii : ꝗdo uidet tardius uenire qđ celerit̃
meruerat sustinere. Et qđ illi auget interitũ cũ uicus seruiat: om̃iũ inimicoꝵ suoꝵ ob¬
tinere dr̃ principatũ. qua felicitate subuectꝰ ad scelera ꝓnior erit. cũ nullũ sibi obuiã
ire posse cognouerit: qui tanta inferius ꝓprietatate describit᷑. ut iã ñ futurus. s quasi

Expanded text:
r, omnes semitas habere pollutas, id est cogitationes factaque sordentia. Necesse est enim ut sint contaminata atque polluta, quae ducatu pestiferi diaboli sordidantur. Additur etiam nefarium scelus, ut cum vindictam in se respicit esse dilatam, Deum non putet exercere velle justitiam. Sic enim auferuntur judicia Dei a corde impii, quando videt tardius venire, quod celeriter meruerat sustinere. Et quod illi auget interitum, cum vitiis serviat, omnium inimicorum suorum obtinere dicitur principatum. Qua felicitate subvectus ad scelera pronior erit, cum nullum sibi obviam ire posse cognoverit. Qui tanta inferius proprietate describitur, ut jam non futurus, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ut ille benedicat᷑ qͥ male potius actitau᷑ cognoscit᷑. Uerũ iste qͥ adulantiũ falsitate decep¬
tus in magnã se suꝑbiã dominationis euexerat. Qđ ꝓprie de anti xp̃o dat᷑ intelligi: qui fallen
cat̾us eo usq ꝑducet᷑ ut se ñ solũ regẽ terrenũ. s & iã rerũ om̃iũ p̃dicet dm̃: sic̃ ap
ita ut in tẽplo dĩ sedeat. & extollat se suꝑ om̃e qđ colit᷑. & qđ dicit᷑ ds̃ Sed ista. illi ꝓficiunt ad
runã Irritat enĩ uerũ dm̃ : ut falsus ds̃ flãmis ultricib ad dicet᷑. Scđm multitudinẽ trȩ¬

Expanded text:
eratio iniquitatis; ut ille benedicatur, qui male potius actitare cognoscitur. Verum iste qui adulantium falsitate deceperatio iniquitatis; ut ille benedicatur, qui male potius actitare cognoscitur. Verum iste qui adulantium falsitate deceptus, in magnam se superbiam dominationis evexerit, quod proprie de Antichristo datur intelligi, qui fallentium catervis eousque perducitur, ut se non solum regem terrenum, sed etiam rerum omnium praedicet deum; sicut ApIta ut in templo Dei sedeat, et extollat se super omne quod colitur, et quod dicitur Deus . Sed ista illi proficiunt ad ruinam; irritat enim verum Dominum, ut falsus deus flammis ultricibus addicatur. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
ũ suꝑbit impius. cũ suȩ effectũ malignȩ uoluntatis expleuerit᷑ tunc magis pauꝑ ad
studiũ uirtutis accendit᷑: quia dũ uiderit peccatorẽ nimis exaltatũ facile nouit ẽẽ. casu¬
rũ : & auidius ad humilia tendit. unde se exaltatũ potius eẽ. confidit. Sed istis impiis ac
suꝑbis ꝓuenit ista dãnatio : ut debitis pęnis quasi quibusdã uncis app̃hendant᷑ ne illos
in lucẽ ꝓdire liceat: qui tenebrosis actib: contradunt᷑ ds̃ bone quantus horror ẽ timere
quȩ ñ ualemꝰ effugere : s dona hic illa odisse. quȩ tuo p̃cepto iubem̃ euitare Qm¬
peccator in desideriis animȩ suȩ : & qui iniqua gerit benedicet᷑: rritauit dñm peccator:
Reddita ẽ causa quȩ peccatores cogitationib: suis faciat illigari. Malus enĩ dũ p̃dicat᷑ ex¬
ollit᷑. nec de correctione cogitat cui laudator blandiens inuenit᷑. Sequit᷑ exagge

Expanded text:
t, superbit impius, cum effectum malignae voluntatis expleverit. Tunc magis pauper ad t, superbit impius, cum effectum malignae voluntatis expleverit. Tunc magis pauper ad studium virtutis accenditur, quia dum viderit peccatorem nimis exaltatum, facile novit esse casurum; et avidius ad humilia tendit, unde se exaltandum potius esse confidit. Sed istis impiis ac superbis provenit illa damnatio, ut debitis poenis, quasi quibusdam uncis apprehendantur: ne illos in lucem prodire liceat, qui tenebrosis actibus contraduntur. Deus bone, quantus horror est timere quae non valemus effugere! sed dona hic illa odisse, quae tuo praecepto jubemur evitarepeccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicetur. Irritavit Dominum peccator. Reddita est causa quae peccatores cogitati nibus suis faciat illigari. Malus enim dum praedicatur extol itur; nec de correctione cogitat, cui laudator blandiens invenitur. Sequitur exagg
Abbreviated transcription (Latin):
iecto diapsalmate : uenit ad quartũ menbrũ ubi tẽporis illius mala ꝑtractans. afflic¬
toꝵ consideratione dño dicit more infirmitatis humanȩ: cur recis sisti longe: non qđ
ille locũ derelinquat & ad aliud spaciũ transferat᷑: qͥa ubiq totus ẽ. s quasi recessisse cre¬
it᷑ cũ subuenire tardauerit. Sed dũ suꝑiꝰ dixerit. qm̃ ñ derelinques quȩrentes te dñe
despicis in oportunitatib Sed illud constat dictũ ueracit̃ & definitiue: istud aut̃ ꝓ gem̃tiũ
gis uberius prestat: cũ magnȩ patientiȩ nob̵ solacia sũ ministrat. Dũ suꝑbit impius in cen
dit᷑ pauꝑ: comp̃hendunt᷑ in cogitationib quas cogitant. Studiosus ẽ hȩc sententia p̃serutan¬
da : ne putet᷑ ex inde iustꝰ uri. qͥa peccator in isto scło uidet᷑ extolli. S sic potiꝰ intelligendũ ẽ.¬

Expanded text:
jecto diapsalmate, venit ad quartum membrum: ubi temporis illius mala pertractans, afflicjecto diapsalmate, venit ad quartum membrum: ubi temporis illius mala pertractans, afflictorum consideratione Domino dicit more infirmitatis humanae: Cur recessisti longe? non quod ille locum derelinquat, et ad aliud spatium transferatur qui ubique totus est, sed quasi recessisse creditur, cum subvenire tardaverit. Sed dum superius dixerit: Quoniam non derelinques quaerentes te, Dgis praestat, cum magnae patientiae nobis solatia ministrat. 23 Dum superbit impius. Inceditur pauper, comprehenduntur in cogitationibus suis quas cogitant. Studiosius est haec sententia perscrutanda: ne putetur exinde justus uri, quia peccator in isto saeculo videtur extolli. Sed sic potius intelligendum es
Abbreviated transcription (Latin):
ta erit uersutia uł potestas. ut sola dñi uirtꝰ eiꝰ possit suꝑare nequitiã. G
tiã petit celerrimo aduentu iudicari: quȩ cũ ipso seuissimo. scelera magna facturȩ st̃
Nã dũ occulta potestate hic om̃a dñs amministret: ibi tam̃ palã iudicare petit᷑: ubi
qm homines st̃. Cudentius iã de ipso dic̃ antixp̃o : ut talis princeps detur peccatorib
ñ qͥ eos regat s cũ ipsis una depereat. Deniq seqͥt᷑. Ut sciant gentes q̃m homines st̃. Hoc
aut̃ dictũ minantis ẽ : ut ad conuersionẽ potuis inclinent᷑. qui de sceleris sui lib̾tate p̃su¬
munt. legis enĩ uerissimꝰ lator solus ẽ ds̃. Et qͥa ille contra p̃cepta dñi multa uessurꝰ ẽ. in
maledicto ponit᷑ ut eis prauȩ legis conditor tribuat᷑ qđ non ad salutẽ sceleratis ꝓficiat
s ruinã. Vt qͥd dñe recessisti longe : despicis in oportunitatib in tribulatione. Inter¬

Expanded text:
ta erit versutia vel potestas, ut sola Domini virtus, ejus possit superare nequitiam. Gentes ta erit versutia vel potestas, ut sola Domini virtus, ejus possit superare nequitiam. Gentes etiam petit celerrimo adventu judicari, quae cum ipso saevissimo scelera magna facturae sunt. Nam dum occulta potestate hic omnia Dominus administret, ibi tamen palam judicare petitur, ubi m homines sunt. Evidentius jam de ipso dicit Antichristo, ut talis princeps detur peccatoribus, non qui eos regat, sed qui cum ipsis una depereat. Denique sequitur, ut sciant gentes quoniam homines sunt. Hoc autem dictum minantis est, ut ad conversionem potius inclinentur, qui de sceleris sui libertate praesumunt. Legis enim verissimus lator solus est Deus. Et quia ille contra praecepta Domini multa jussurus est, in maledicto ponitur, ut eis pravae legis conditor tribuatur; quod non ad salutem sceleratis proficiatatibus in tribulatione? Inter
Abbreviated transcription (Latin):
dos: sed tunc magis in memoriã dñi illos uenire. ꝗdo diuites huiꝰ scłi a regni eiꝰ munerib
excludunt᷑ & quare illi pauperes a dño cõmemorent᷑: exponit. Dic̃ eiũ patientiã pau¬
rũ quȩ fidelissimos coronat. Nã si quibus libet erũpnis desit patientia ani
potest eẽ. ꝑfecta. Qua ꝓpt̃ patientia ẽ int̾̃ anxias tribulationes scłi usq ad finem
mortis in timore dñi gr̃atarũ actio uigit̃ obseruata: sic̃ dñs in euangłio dic̃. In pati¬
entia ur̃a possidebitis animas ur̃as. Cuiꝰ rei tanta uirtus ẽ: ut &iã ipse dñs qͥ nichil
patit᷑. patiens dicat᷑. Exurge dñe ñ p̃ualeat homo: uidicent᷑ gentes in conspecti tuo.
Cũ de fine scłi ꝓpħa tractaret. aduentũ anti xp̃i cordis illuminatione ꝓspexit: et
periculi magnitudine ꝑterritus magna uoce ꝓclamauit. Exurge dñe ñ p̃ualeat
homo. Ipse ẽ. enĩ homo pessimꝰ: que humana ñ potest sustinere condicio. in quo tan¬

Expanded text:
dos; sed tunc magis in memoriam Domini illos venire, quando divites hujus saeculi a regni ejus muneribus excluduntur. Et quare illi pauperes a Domino commemorentur exponit. Dicit enim, patientia pauperum, quae fidelissimos coronat; nam si quibuslibet aerumnis desit patientia, anima non potest esse perfecta. Quapropter patientia est inter anxias tribulationes saeculi usque ad finem mortis in timore Domini gratiarum actio jugiter observata; sicut Dominus in Evangelio dicit: In patientia vestra possidebigentes in conspectu tuo. Cum de fine saeculi propheta tractaret, adventum Antichristi cordis illuminatione prospexit, et periculi magnitudine perterritus, magna voce proclamavit: Exsurge, Domine; non praevaleat homo. Ipse est enim homo pessimus, quem humana non potest sustinere conditio: in quo tan
Abbreviated transcription (Latin):
epulsis Aliquando in rauennati urbe sollicitudinb dignita
Ammarũs mella gustastei id quod solent desiderantes efficere
Amilas i mees serutator inmmer si ut dieta Alutaria suauites
imbibes cipost ⁊ eires sinas actiones. Sed familaris mehean¬
nbil d eurr abscuritas quae uariis ẽ interta personis et uc¬
Abro eenrabo uusi Tace in dicts uitalib naria dissimulatiore
prcterit bulsepe ilud heperiri solet ambiguũ qđ magẽ
facamnti qes tet ardunĩi Tunc ad augustmi facundissim
panrs confisgi opma tislinal lectione in qua tanta crat copia
rongeslo sitor uut retineri uit possit relectu qđ abunde

Expanded text:
epulsis aliquando in Ravennati urbe sollicitudinibus dignitanimarum mella gustassem, id quod solent desiderantes efficere, avidus me perscrutator ingessi, ut dicta salutaria suaviter imbiberem post amarissimas actiones. Sed familiaris inchoantibus occurrit obscuritas, quae variis est intexta personis et velata parabolis. Haec in dictis vitalibus noxia dissimulatione praeteritur, dum saepe illud reperiri solet ambiguum, quod magni sacramenti gestat arcanum. Tunc ad Augustini facundissimi Patris confugi opinatissimam lectionem, in qua tanta erat copia congesta dictorum, ut retineri vix possit relectum quod abunde
Abbreviated transcription (Latin):
pulelird ulo senlũ ee sallaneni medietus uon dusis fons signatis paradr sus plenis om¬
nũ pomorẽ mEodo ennquoda pfal mori salutari institutione formaditurbueo dm peri¬
pestuosos ninos did mant in lim pide ⁊ tranquil lissima uute mede ꝓmittono cdomo¬
pesuoses donne iesualia hummandũ. & aduidieandũ orbẽ ẽ uenturũ. modo come¬
hent cr lont p traita Eiluerts eloniosins delicta curare: moddo sacris oratiombi eue¬
nent litonti podo hobrei al faben iuirtute ꝓfundi: modo de passione & dertsurrectꝰ¬

Expanded text:
 Hortus conclusus, et fons signatus, paradisus plenus omnium pomorum . Modo enim quidam psalmorum salutari institutione formati, turbidos et tempestuosos animos declinant in limpidam et tranquillissimam vitam; modo promaliter humanandum, et ad judicandum orbem esse venturum; modo commonent lacrymis peccata diluere, eleemosynis delicta curare; modo sacris orationibus reverenter attoniti; modo Hebraei alphabeti virtute profundi; modo de passione et resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
cũcla parte. adhuc eũ increpans. dicit. & quod celeri fine rapiatur. & quoel
cũ scĩs clñi ñ habeat portionẽ. Tercia. stuporẽ dicit ꝓuenire scõrũ: quando
diabolus qui in hoc scło nimia prȩsumptione grassatus . ẽ. infine miserrimus
abiectudq uidebitur. Quarta parte ꝓpħa confidens dedõ: infuturo sȩculo.
cũ sc̃ĩs habere sc aestimat beatissimã portionem. Aliqui uero: hunc psalmum
generaliter inpcccatores dictum. e̾e. putauerunt. Sed cũ ꝓtalib magis preci¬
piatur orari. qui spem conuersionis minime ꝑdilerunt: consequend est
ut de antierhisto magis & sequacib eiꝰ accipiat᷑: qui iam obstinationis sue cru-¬
delitate noscitur. ẽe. dampnatus: maxime. qui sicut dicit inferius.

Expanded text:
cunda parte adhuc eum increpans dicit, et quod celeri fine rapiatur, et quod cunda parte adhuc eum increpans dicit, et quod celeri fine rapiatur, et quod cum sanctis Domini non habeat portionem. Tertia stuporem dicit provenire sanctorum, quando diabolus, qui in hoc saeculo nimia praesumptione grassatus est, in fine miserrimus abjectusque videbitur. Quarta parte propheta confidens de Deo, in futuro saeculo cum sanctis habere se aestimat beatissimam portionem. Aliqui vero hunc psalmum generaliter in peccatores dictum esse putaverunt. Sed cum pro talibus magis praecipiatur orari, qui spem conversionis minime perdiderunt, consequens est ut de Antichristo magis et sequacibus ejus accipiatur, qui jam obstinationis suae crudelitate noscitur esse d
Abbreviated transcription (Latin):
est idur meus: quȩ utraq uerba coniuncta. sicut patrũ tradit auctoritas.
indicant motus terre nos. Quac significatio uerborum: antichristi actib non
in merito deputat᷑. doretͥ idumeus enĩ cdauid aduersariꝰ fuit: sicut xp̃o ante¬
christus erit. Iste sacerdotes extinexit: ille facturꝰ.ẽ. martyres. Iste nomini
significatione inlicat motus terrenos: ille cunctũ orbẽ moturꝰ est dũ eum
prȩ sumptione sacrilega ad culturã sui nominis cogit. Qua ꝓpt̾ ꝑ nomen
dohec idumei. iure antichristus intelligitur:  titulus acladuentum dñi se¬
cundũ ꝑ tempꝰ anticrhisti. uire referendus. ẽ: qm̃ omnia al xp̃i manifestationẽ
competenter aptantur: ut psalmo suo titulus non discrepare. sed potius con
consurgere ab hominabilem principatum: et ut fideliũ corla ro¬
boraret᷑ inprima parte psalmi. facta in eũ inuectione consurgit:
ne se nimiũ in suis iniquitatib extolleret. cui finis grauissimꝰ imminera. Se¬

Expanded text:
est Idumaeus. Quae utraque verba conjuncta, sicut Patrum tradit auctoritas, indicant motus terrenos. Quae significatio verborum Antichristi actibus non immerito deputatur. Doech enim Idumaeus David adversarius fuit, sicut Christo Antichristus erit. Iste sacerdotes exstinxit, ille facturus est martyres: iste nominis significatione indicat motus terrenos, ille cunctum orbem moturus est, dum eum praesumptione sacrilega ad culturam sui nominis coget. Quapropter per nomen Doech Idumaei jure Antichristus intelligitur, cui tantiscundum, per tempus Antichristi jure referendus est: quoniam omnia ad Christi manifestationem competenter aptantur; ut psalmo suo titulus non discrepare, sed potius congconsurgere abominabilem principatum. Et ut fidelium corda roboraret, in prima parte psalmi facta in eum invectione consurgit; ne se nimium in suis iniquitatibus extolleret, cui finis gravissimus immineret. Se
Abbreviated transcription (Latin):
panes propositionis accepit. & gladiũ quo occi¬
derat goliam. Panes ꝓpositionis: significauerunt
sacerdotem. Gladius sacratus: futurũ potentissimũ
regem. Ibi casu inuentus docc idomeus prepositus
mulorũ: nuntiauit omnia regi sauli. Tunc iratus

Expanded text:
panes propositionis accepit et gladium quo occiderat Goliam. Panes propositionis significaverunt sacerdotem, gladius sacratus futurum potentissimum regem. Ibi casu inventus Doech Idumaeus praepositus mulorum, nuntiavit omnia regi Sauli . Tunc iratus
Abbreviated transcription (Latin):
textus psalmorũ: & quantos clm̃ largitate transiuimꝰ: tanti nob̾ ad finẽ super. ẽe
noscuntur. Oremꝰ: ut qui nobis grãm pręstitit inpretergcis: ipse nobis auxiliũ
conceclat efficacit̃ in futuris Ex ẜucit palaꝰ lxXV¬

Expanded text:
s est hic textus Psalmorum, et quantos Domini largitate transivimus, tanti nobis ad finem superesse s est hic textus Psalmorum, et quantos Domini largitate transivimus, tanti nobis ad finem superesse noscuntur. Oremus ut qui nobis gratiam praestitit in praeteritis, ipse nobis auxilium concedat efficaciter in futuris. 259 EX
Abbreviated transcription (Latin):
regere ac moderari. dñi munere meruer̃. Hic enim suꝑbiȩ spũ. uacuatos reges
celligĩmꝰ. non potestate prȩfumentes: quia magis in ista parte mirac
suꝑbia tumidi. non s puniti: sed potiꝰ indulta conuersione liberati. cONCLUSIO
uenit: terribilẽ regib ꝓnuncians. quẽ crucifigendũ. hebreorũ clam
nia Quappt̃ intelligite ꝑtinaces. quia diregentes non estis sed pociꝰ errantes.
qui audire noluistis tam saluberrimũ ꝑcuncta monitorẽ. & ieleo disꝑsi per
uena regna uiuiti s. sacrificia non habetis: quisceptrũ noluistis par
diligere. sed romanũ. Nam dũ confitentes iatino sermone dicant᷑ uidei: quẽ.¬
ad modũ sic appellari potestis. tam grauit̾ obstinati: Cur ergo ultionẽ tantã
maduertitis : qui ipsũ quoq nomen post om̃ia ꝑclidistis : Dimidia

Expanded text:
regere ac moderari Domini munere meruerunt. Hic enim superbiae spiritu vacuatos reges regere ac moderari Domini munere meruerunt. Hic enim superbiae spiritu vacuatos reges intelligamus, non potestate praetumentes, quia magis in ista parte miraculum est quod superbia tumidi non sunt puniti, sed potius indulta conversione liberati. Conclusio ramenta pervenit: terribilem regibus pronuntians, quem crucifigendum Hebraeorum clamnia. Quapropter intelligite, pertinaces, quia dirigentes non estis, sed potius errantes, qui audire noluistis tam saluberrimum per cuncta monitorem. Et ideo dispersi per aliena regna vivitis, sacrificia non habetis, qui sceptrum noluistis patrioticum diligere, sed Romanum. Nam dum confitentes Latino sermone dicantur Judaei, quemadmodum sic appellari potestis tam graviter obstinati? Cur ergo ultionem tantam non advertitis, qui ipsum quoque nomen post omnia perdidistis? Dimidiatu
Abbreviated transcription (Latin):
& sepe dicendum ÷ adiutor m̃s & protector m̃s esto dñe netardaueris. EPLIC̃ ESAL¬
cus.X.UIIII INCIẼ ESALMꝰ .IXX DAUIO ESALM FILIO RUM IONADAB IT
PRLOR U MCAPTIUO RU M
auid & psalmus a sidua iteratione notissima sunt. Quod autem
dicit filiorum ionadab & priorũ captiuorũ: uirtutem psabni per
hystori cas causas insinuat: Inuestibulo monens qđ inpetrabilibus
inquiratur: Hieremias enim propħa refert ionaclab fuisse dei
sacerdotem: qui filiis suis precepit intemplo degere & probabili
se sobrietate  tractare. quos cos constat fecisse: & obedientiȩ sux̧¬
erent : utiq honẽsta se conuersatione tractarent. It ei qui aufert spm̃ principũ
terribili apud reges terrȩ. ad hux magnificentiam dñi. fide lis prȩdicator expo-¬
& ut conuersos deberes aduertere: intulit apud reges terrȩ: utiq qui corpꝰ suum

Expanded text:
et saepe dicendum est: Adjutor meus et protector meus es tu, Domine: ne tardaveris. EXPOSet saepe dicendum est: Adjutor meus et protector meus es tu, Domine: ne tardaveris. EXPOSITIO IN PSALMUM LXX. David psalmus, filiorum Jonadab, et priorum captivorum. David et psalmus assidua iteratione notissima sunt. Quod autem dicit, filiorum Jonadab, et priorum captivorum, virtutem psalmi per historicas causas insinuat, in vestibulo monens, quod in penetralibus inquiratur. Jeremias enim propheta refert Jonadab fuisse Dei sacerdotem, qui filiis suis praecepit in templo degere, et probabili se sobrietate tractare; quod eos constat fecisse, et obedientiae suers. 12. Et ei qui aufert spiritum principum, terribili apud reges terrae. Adhuc magnificentiam Domini fidelis praedicator exponuperbiae vel tumoris. Et ut conversos deberes advertere, intulit, apud reges terrae, utique qui corpus suum
Abbreviated transcription (Latin):
& intende quia dicit tu dnẽ: ut tota spes nr̃a ad eum debeat fixa respicere. Sequit᷑.
ne tardaueris. Periclitantiũ mos ÷ tarclum uidicare: quauis scelerrimum prestat.
auxilium. Ille enim competenter & mensurate facit omĩã: sed nos tardum putamus
n. & inuicorum saluberrimã confusionẽ: ut erubescentes mala sua deser
prauis actib obsecundant. Deinde bonorũ lȩtitiae ȩterna gaudia compromittit: &
qđ ÷ in afflictione sũma presidium. celerrime dominũ uenire de precatur : qui huius
mundi pregrauantes angustias. acluentus sui uisitatione sũ moueat. Illo enĩ uiso
cdiaboloͥ corruit superba: quȩ olim impia dominatione regnabat. Religatus est
qui munclum peccatorũ uinculis illigabat. & eo usq dñi iuusttene perductus : munc
sanctos paueat. qui pridam humano generi nequissimꝰ imperabat: unde desideranter

Expanded text:
Et intende quia dicit, tu, Domine, ut tota spes nostra ad eum debeat fixa respicere. Sequitur, Et intende quia dicit, tu, Domine, ut tota spes nostra ad eum debeat fixa respicere. Sequitur, ne tardaveris. Periclitantium mos est tardum judicare, quamvis celerrimum praestetur auxilium. Ille enim competenter et mensurate facit omnia; sed nos tardum putamus, ium, et inimicorum saluberrimam confusionem; ut erubescentes mala sua deserant, qui pravis actibus obsecundant. Deinde bonorum laetitiam et aeterna gaudia compromittit, et quod est in afflictione summa praesidium, celerrime Dominum venire deprecatur, qui hujus mundi praegravantes angustias adventus sui visitatione submoveat. Illo enim viso, diaboli corruit superbia, quae olim impia dominatione regnabat. Religatus est qui mundum peccatorum vinculis illigabat; et eousque Domini virtute perductus est, ut nunc sanctos paveat, qui pridem humano generi nequissimus imperabat. Unde desideranter
Abbreviated transcription (Latin):
rba eius ad suam transtulit psalmodiam. Dicit enim expersona suaa in a¬
ego uero egenus & pauper sum dñs curam hab& mei: Sicut & hic dictum ÷ a persona
beatorum. Sed dum dicit ego uero egenꝰ & pauper sum: significat illos diuites fuisse
meam. Sed uideamus cum sit cęlesti thesauro dtissima: ubiq s egenam & pauperem
edicit gloriosa paupertas. Utique quia & mundanas copias non hab&. & intus: ubi
t diues semꝑ ambit. semper desiclerat. semper accipit. sicutꝰ dicit. fra¬
cognouit quem ad modum ͤ oͣporteat scire. Uides merito dici tales ege̾ nos. tales pauꝑes¬
ui continue ad quirere grãm diuiflitatis ex optant: Igeni enim sumus qua
indigemus: pauperes dum semper ad beneficia ipsiuis auida mente properamus.
Sequitur ds̃ adiuuaͬme. id ÷ in tribulatione mundana: ubi cum uiciorũ aluersitate
ugnamus. ubi & sp̃s inmũdos hostes patimur. & dñi miseratione liberam
utrunq coniunctum: ut & adiutor sit dñs innecessitatib & dehac scłi clade liberator.

Expanded text:
verba ejus ad suam transtulit psalmodiam. Dicit enim ex persona sua Ego vero egenus et pauper sum; Dominus curam habet mei ; sicut et hic dictum est a persona beatorum. Sed dum dicit: Ego vero egenus et pauper sum, significat illos divites fuisse erunt animam meam. Sed videamus, cum sit coelesti thesauro ditissima, ubique se egenam et pauperem dicit gloriosa paupertas; utique, quia mundanas copias non habet, et intus, ubi est dives, semper ambit, semper desiderat, semper accipit; sicut Apostcognouit quemadmodum eum oporteat scire. uqui continue acquirere gratiam Divinitatis exoptant. Egeni enim sumus quando jugiter indigemus; pauperes, dum semper ad beneficia ipsius avida mente properamus. Sequitur, Deus adjuvat me, id est in tribulatione mundana, ubi cum vitiorum adversitate pugnamus, ubi et spiritus immundos hostes patimur, et Domini miseratione liberamutrumque conjunctum; ut adjutor sit Dominus in necessitatibus, et de hac saeculi clade liberator.
Abbreviated transcription (Latin):
formidari. Respice qͥq intentionẽ eiꝰ: qũa constat maxime ꝑquirendã. Idõ in pͥncipus
beatitudo dñi saluatoris edieit᷑. ut humano generi utalia exempla prestent᷑. qͥ tinꝰ

Expanded text:
formidari. Respice quoque intentionem ejus, quam constat maxime perquirendam. Ideo in principiis formidari. Respice quoque intentionem ejus, quam constat maxime perquirendam. Ideo in principiis beatitudo 12 Domini Salvatoris edicitur, ut humano generi vitalia exempla pr
Abbreviated transcription (Latin):
unuã ipsũ aduocatũ nr̃m eẽ cognoscimꝰ sic̃ ait apłs. Non enĩ habemꝰ pontificẽ
qͥ ñ possit compati infirmitatib nr̃is. Et paulo post. Ad eamꝰ gͦ cũ fidutia tbro
tia introire meream̃. Et idõ si c̃ p̃fati sumꝰ diuisio facienda ẽ quȩ si recte adhi¬
beat᷑ ita illustre & ꝑspicuã nob̵ efficit dietionẽ ut priusqũa legat᷑ orationis textus. ante
nob eiꝰ relucere possit intentio. DIGISIO PS AI M U niuersus
ruiuersus
textus psalmi huiꝰ: ꝓpħa referente narrat᷑. In pͥma parte. uitã sc̃ȩ in N carnati
onis exponit: qm si ad maiestatẽ xp̃i solam uelis referre quȩ de eo dicunt᷑. neque¬
unt conuenire. Secunda uͦ peccatoꝵ neqͥtias. in futuro udicio debitas recipere com¬
memorat ultiones : ut p̃missa gratius possemꝰ accipere: cuiꝰ uidebant᷑ sub sequentia

Expanded text:
januam, ipsum Advocatum nostrum esse cognoscimus, sicut ait Apostolus: Non enim habemus Pontificem januam, ipsum Advocatum nostrum esse cognoscimus, sicut ait Apostolus: Non enim habemus Pontificem qui non possit tia introire mereamur. Et ideo, sicut praefati sumus, divisio facienda est, quae si recte adhibeatur, ita illustrem et perspicuam nobis efficit dictionem, ut priusquam legatur orationis textus, ante nobis ejus relucere possit intentio. Divisio psalmi. Universus textus psalmi hujus propheta refeonis exponit: quoniam si ad majestatem Christi solam velis referre quae de eo dicuntur, nequeunt convenire. Secunda vero peccatorum nequitias in futuro judicio debitas recipere commemorat ultiones; ut praemissa gratius possemus accipere, cujus videbantur subsequentia
Abbreviated transcription (Latin):
e uniꝰ diei uita suꝑ terrã & alibi. In ueritate nemogenitus ẽ qͥ non impie ges¬
sit & de confitentib qͥ ñ deliquit Vel illud. Iustitia iusti sic ẽ. apđ te: sic̃ pannus
nstruate. Qua ꝓpt̃ ñ om̃i beato potest hȩc sententia conuenire: nisi illi tantũ
de quo scriptura dicit qͥ peccatũ ñ fecit. nec dolus inuentus ẽ. in ore .eiꝰ. Et ipse
de se in euangłio dic̃. Ecce ueniet princeps mundi huiꝰ: & in me ñ inueniẽt qͥeqũa
Merito E ad xp̃m dñm refert᷑ qͥ ñ abuit in consilio impioꝵ⁊ necan uia pec¬
catoꝵ stetitꝰ & in cathedra pestilentiȩ ñ sedit & cȩtera. Mirabilis ordo. cȩles¬
tis reuera dispostio: ut ab ipso nob̾ psalmoꝵ ꝓueniret initiũꝰ qũe salutarẽ ia¬
nuã constat eẽ. cȩloꝵ. Qua ꝓpt̃ intrare cũ sumo gaudio festinemꝰ ubi patentẽ

Expanded text:
est unius diei vita super terram ; et alibi: In veritate nemo de genitis est qui non impie gesest unius diei vita super terram ; et alibi: In veritate nemo de genitis est qui non impie gessit, et de confidentibus qui non deliquit; vel istud: Justitia justi sic est apud te sicut pannus menstruatae . Quapropter non omni beato potest haec sententia convenire, nisi illi tantum de quo Scriptura dicit: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Et ipse de se in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit , etc. Mirabilis ordo, coelestis revera dispositio, ut ab ipso nobis psalmorum proveniret initium, quem salutarem januam constat esse coelorum. Quapropter intrare cum summo gaudio festinemus, ubi patentem
Abbreviated transcription (Latin):
salmus hic idõ non habet titulũ quia capiti nr̃o dño saluatori
de quo absolute dicturus ẽ. nichil debuit p̃poni: dũ ipsũ rerũ om̃iũ¬
constet eẽ principiũ. sic̃ ipse in euangłio dic̃. Ego sũ principiũ: ꝓptes
qđ & loquor uobis. Nã licet & alii psalmi de ipso multa dicant nemo
am de eiꝰ quȩ fuit in terris conuersatione sic loqͥt᷑ It q̃m ad hunc quȩ dicenda
sunt cuncta respiciunt : merito caput scĩ oꝑis ponit̾: qͥ princeps rerũ om̃iũ eẽ
onstrat᷑ Q uicqͥd enĩ aut de p̾teritis instruit. aut de p̃sentib monet aut de fu¬
Diris efficit cautiores om̃a ad institutionẽ beati uiri ꝑtinent quȩ liber iste dietu
s Nã quidã tituliꝰ qͥdã p̃fationis locũ cũ tenere dixer̃. Sed licet a qͥbu
dixerim᷑ om̃i beato posse congruere : iã ñ constat illud qđ dr̃ in psalmo. om̃is
homo mendax. Vel illud qđ iob meminit. Nullus mundus ante te: nec infans cui

Expanded text:
salmus ideo non habet titulum quia capiti nostro Domino Salvatori, de quo absolute dicturus est, nihil debuit praeponi. Nam licet et ali principium, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum principium, propter quod et loquor vobis . Nam licet et alii psalmi de ipso multa dicant, nemo tamen de ejus quae fuit in terris conversatione sic loquitur. Et quoniam ad hunc quae dicenda sunt cuncta respiciunt, merito caput sancti operis ponitur, qui princeps rerum omnium esse monstratur. Quidquid enim aut de praeteritis instruit, aut de praesentibus monet, aut de futuris efficit cautiores, omnia ad institutionem beati viri pertinent, quae liber iste dicturus est. Nam quidam tituli, quidam praefationis locum eum tenere dixerunt. Sed licet a quibudixerimus omni beato posse congruere, jam non constat illud quod dicitur in psalmo: Omnis homo mendax ; vel illud quod Job meminit: Nullus mundus ante te, nec infans cujus
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ: id .ẽ. ad ipsã plebem xpõ sacerdote p̃clarã:
cui petrus ait. U os aut̃ genus electũ regale sacer¬
dotiũ. Quod aut̃ addit. ut comedã bucellam pa¬
nis ętiã ipsum sacrifitii genus elegant̃ exp̃nit.
de quo dic̃ sacerdos ipsȩ Panis quẽ ego dabo : caro
mea ẽ. ꝓmundiuita. Quia erũ dixerat suꝑuis.
dedisse cibos domi aaron: de uictimis ueteris
testãm̃ti. qui fuerant sacrifitia uideoꝵ: idõ hic
dix̃ postulandũ ad comedendũ bucellam panis.
qđ ẽ. in nouo testam̃to sacrifitiũ xpĩanoꝵ. Puer
aut̃ samuel ministrabat dño coram heli. ⁊ sermo
dni erat p̃tosus. Bene ait: ⁊ sermo dñĩ erat pre¬
raro fiebat. Omẽ enĩ qđ rarum ẽ. p̃tosũ. est q: am¬
plius desiđatur. Unde ⁊ subrangitur. In diebus ił
ñ erat uisio manifesta: qr uidelicet ꝓpħia ñ plęna
manfestabat᷑. Prept̃ pectata enĩ popłi. ⁊ eoꝵ qui p̃

Expanded text:
talem, » id est, ad ipsam plebem Christo sacerdote praeclaram. talem, » id est, ad ipsam plebem Christo sacerdote praeclaram. Cui Petrus ait: « Vos enim genus electum, regale sacerdotium . » Quod autem addit, « ut comedam buccellam panis, » etiam ipsum sacrificii genus eleganter expressit. De quo dicit sacerdos ipse: « Panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . » Quia enim dixerat superius dedisse cibos domui Aaron de victimis Veteris Testamenti, qui fuerant sacrificia Judaeorum, ideo hic dixit postulandum ad comedendum buccellam panis, quod est de Novo Testamento sacrificium Christianorautem Samuel ministrabat Domino coram Heli, et sermo Domini erat pretiosus. » Bene ait, « et sermo Domini erat preraro fiebat. Omne enim quod rarum est, pretiosum est, quia amplius desideratur. Unde et subjungitur: « In diebus illis non erat visio manifesta. » Quia videlicet prophetia non plena manifestabatur. Propter peccata enim p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓpriȩ dr̃ de domo huiꝰ heli s illus iaron de quo
genere uc̃ usq ñ de st̃ quiueniant. ⁊ conuertantur.
qui remanserit in damo tua ueniet ut oret᷑ ꝓeo ꝓꝓ
mundi ꝑfecte conplebit᷑ Nam ⁊ si pauci tam̃
aliqui cotidie ex uideoꝵ ñ tantũ ex plebe s ⁊ sa¬
cerdotali stirpe ad eccłiam confuguuint. Et cũ in¬
trauerit plenitudo gentiũ: tunc om̃is isrł saluus
fiet. Quicunq aut̃ ex his saluandiͥs. ẽ. ipse enim
qui remansurus. eẽ. dr̃. in domo pereunte sacer¬
dote heli: necesse ẽ. ad eccłiam confugiat ⁊ of¬
ferat ꝓse sacerdoti xp̃iano nũmũ confessionis dĩ
de uote quȩ in simbolo continet᷑ : breuẽ quidẽ uerbo
s uircute p̃cipiiam. Constat argenco clarita tẽ
uerbi celestis: sic̃ splendorẽ sapientię spiritał
auro sepe designari. Offerat ⁊ panem sacrifitii
salutaris. ab iectis carnalib legalĩ uictim arũ :
dicatq. Duruite me obsetro ad unã partẽ sac erdo¬

Expanded text:
 de domo dicitur hujus Heli, sed illius Aaron, de quo genere etiam hucusque non desunt, qui veniant et convertantur. « Qui remanserit in domo tua, veniet ut oretur pro eo; » mundi perfecte complebitur. Nam etsi pauci, tamen aliqui, quotidie ex Judaeorum non tantum ex plebe sed ex sacerdotali stirpe ad Ecclesiam confugiunt. « Et cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . » Quicunque autem ex his salvandus est, ipse enim qui remansurus esse dicitur, in domo pereunte sacerdotis Heli necesse est ad Ecclesiam confugiat, et offerat pro se sacerdoti Christiano nummum confessiodevotae, quae in symbolo continetur; brevem quidem verbo, sed virtute praecipuam. Constat argento claritatem verbi coelestis, sicut fulgorem sapientiae spiritualis auro saepe designari. Offerat et panem sacrificii salutaris, abjectis carnibus legalium victimarum, dicatque: Dimitte me, obse
Abbreviated transcription (Latin):
imcribitꝰ: Atq utinã in qͥt ds̃ loqueret᷑ tecũ. ⁊ os¬
tenđe tibi scoeta sipientiş suȩ. ⁊ qł multiplexeiꝰ
cẽler. Quod doccoꝵ sollertia aitestante septe¬
fore dinoscũt. Isti it enĩ septẽ sigilli quib iste lib
scđm aipec alipsim iodris signatꝰ esse ꝓclatnae quc
nemo potint. soluere ⁊ aꝑire fignacula eiꝰ nisilco

Expanded text:
 tecum, et ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex ejus esset lex. Quod doctorum solertia attestante septemforme dignoscuntur. Ipsi sunt enim septem sigilli, quibus iste liber, secundum Apocalypsim Joannis, signatus esse proclamatur, quem nemo potuit solvere, et aperire signacu
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ scđm qđ ad idasc alo inculcata
fuerant describe millatenꝰ ab nucrem.
Sed cũ negare ñ ualerẽ. tandẽ assensũ
p̃bere decreui ⁊ aliqͣ licet temere ⁊ for¬
midolose digerenda sũ aggressurꝰ. eo ui¬
delicet uirȩ ut intra domesticos parie¬
tes secretus reanerent: nec alicui ad le¬
gendũ traderent. ⁊ mea imꝑitia uerũ
⁊ temeritas legentib detecta. manifesta foret¬
⁊ ob locutionib occasio pandet᷑ rephendentiũ
Nami stilũ cũ ad primum librũ describendo
rpulissem. ut abdite abdita autore dõ con¬
gerent̃ extemplo mea ĩ prudent c̃. decetto
⁊sacris aurib magnifici drogonis egregu scli¬
cet᷑ pontificis qͥ nichil nobilius. nichilq pruaen¬
t e reuel ata migacitas Quo cũꝑto eepitinge¬
nue liba ana coriue ĩpare. ut dare oꝑam ⁊ ceptũ
opꝰ ñ sinire : s. sagacit̃ ad calcentenꝰ ꝑducerẽ. Ciuꝰ

Expanded text:
citatem, secundum quod a didascalo inculcata citatem, secundum quod a didascalo inculcata fuerant, describere nullatenus abnuerem. Sed cum negare non valerem, tandem assensum praebere decrevi, et ad aliqua, licet temere et formidolose, digerenda sum aggressus, eo videlicet jure ut intra domesticos parietes secretius retinerent, nec alicui ad legendum traderent, et ne mea imperitia, verum et temeritas, legentibus detecta, manifesta foret, et oblocutionibus occasio panderetur reprehendentium. Nam stylum cum ad primum librum describendo appulissem, ut abdite abdita auctore Deo congererem, exemplo mea impudentia est detecta, et sacris auribus magnifici Drogonis, egregii scilicet pontificis, quo nihil nobilius nihilque prudentius, est revelata nugacitas. Quo comperto, coepit ingenue libera auctoritate imperare ut darem operam, et coeptum opus non finirem, sed sagaciter ad calcem tenus perducerem. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aquam plurib frĩb & etiam a non¬
nullis prudentib & nobilibus uiris ro¬
garer. ut scđm sollertiam doctoꝵ &
traditionem magistri uiri disercissi¬
mi aliquod opusculũ in uolumine
regũ digererem coqđ a nullo doccoꝵ
ꝑ omĩa expoñtũ aput nos haberet᷑
intiquoꝵ ob memoriam uidelicet
frequenti lactione recreandã & p̃sertĩ
ꝓpt̃ illos qͥ aiunt sĩcut m exordio hanisce
uoluminis notando tetigi. ñ alia c̃tineri
nis̃ plia regũ accusq multoꝵ: qđ ego
dus multumq delitescendo facere distu¬
nec elugubitione artis scł aris sapien¬
tia fretus. ⁊ ut ita dicã edoctus eloqͥo
paruus ingenio: nec dicer poterã illud
psalmiste amandatis aus intellexi. nec
dignus erã in ꝗͣ ut angłs carbone torren¬
te de altari spurca purgaret labella
ut ualerẽ xp̃i digne enucleare misteria.
sed rursus his excusationib reluctantẽ.
tis obrationib cõpellere ut aliqͥd uixta
frugalitatẽ senilis. ⁊ in gemoli mei capa¬

Expanded text:
Cum a quampluribus fratribus, et etiam nonnullis prudentibus et nobilibus viris, rogarer ut secundum solertiam doctorum et traditionem magistri viri disertissimi, aliquod opusculum in volumina Regum digererem, ego quod a nullo doctorum per omnia expositum apud nos haberetur antiquorum, ob memoriam videlicet frequentata lectione recreandam, et praesertim propter illos qui aiunt, sicut in exordio hujusce voluminis notando tetigi, non alia contineri nisi praelia regum actusque multorum: quod ego diu multumque delitescendo facere distunec elucubratione artis saecularis sapientia fretus, et, ut ita dicam, indoctus eloquio, parvus ingenio, nec dicere poteram illud Psalmistae: « A mandatis tuis intellexi. » Nec dignus eram, inquam, ut angelus carbone torrente de altari spurca purgaret labella, ut valerem Christi digne enucleare mysteria. Sed rursus his excusationibus reluctantem mo objurationibus, compellere ut aliquid juxta frugalitatem sensus, et ingenioli mei capa
Abbreviated transcription (Latin):
psertĩ cũ illi rort celestis nectaris campos madu¬
er̃ diuinarũ scripturarũ multimodos ⁊ fucu¬
ri sdi donisere ꝓficua legentib : ego uix egir
saltẽ possũ excoꝵ dictis de terꝑe ꝑ modica ⁊
tandem intelligere uł minima. Sed ne uidet
ingratꝰ largitori : licet conpulsus contuli medi¬
ocrit̃ quȩ potui p̃cipientib. Simul etiã notan¬

Expanded text:
praesertim cum illi rore coelestis nectaris campos madupraesertim cum illi rore coelestis nectaris campos maduerunt divinarum Scripturarum multimodos, et futuris saeculis dimisere proficua legentibus: ego vix aegreque saltem possum ex eorum dictis decerpere permodica et tandem intelligere vel minima: sed ne videret ingratus largitori, licet compulsus, contuli mediocriter qui potui praecipientibus. Simul etiam notan
Abbreviated transcription (Latin):
p̃larus pontifex ⁊ abbas m̃ egragiꝰ. His enĩ ne¬
cessitatib ab accꝰ p̃conusq multismodas cõpulsus
s potiꝰ ut ita dicã xp̃i auxiliis fretꝰ qͥ prestat in¬
firmis confidentiã. ⁊ mutis locutionẽ : tẽptatũ
opꝰ enudeare p̃sũpsi. Sed sciendũ ẽ quia qͥbdã in
locis totã sententiam ꝓut ad octorib ẽ exposita
sermone multa inserui. ⁊ ex multis ad unũ ꝑdixi
qͥbdã quoq qđ in libris tractatoꝵ ñ repꝑi. sic̃ a
magistro aure accomod antẽ didia ꝓprus intuli
uerb. ñ nulla quippe licet pauca que legenti pa¬
tent stipulata exemplis ꝓpͥa. inserere p̃sũpsi. ⁊
ui libelli modũ xp̃o duce finire decreui. In quo ñ
ꝑsona ẽ adtendenda scribenas sed qualitas con¬
sid anda ẽ. conditionis. Inmitati inꝗͣ multos stre¬
nuos etiã doctoꝵ modernos: qͥ multa quoq poste¬
ris dereliquer exdictis colligendo monim̃ta scõꝵ
Non idõ dico uit coꝵ gressĩb me cocquare ualcã

Expanded text:
 egregius. His enim necessitatibus adactus, praeconiisque multimodis compulsus, sed potius, ut ita dicam, Christi auxiliis fretus, qui praestat infirmis confidentiam et mutis locutionem, tentatum opus enucleare praesumpsi. Sed sciendum est quia quibusdam in locis totam sententiam, prout a doctoribus est exposita,sermone multa inserui, et ex multis ad unum perduxi: quibusdam quoque quod in libris tractatorum non reperi, sicut a magistro aure accommodante didici, propriis intuli verbis. Nonnulla quippe, licet pauca, quae legenti patent, stipulata exemplis propria inserere praesumpsi, et in libelli modum Christo duce finire decrevi. In quo non persona est attendenda scribentis, sed qualitas consideranda est dictionis. In quam multos strenuos etiam doctorum modernos, qui multa quoque posteris dereliquerunt, ex dictis colligendo monumenta sanctorum. Non ideo dico ut eorum gressibus me coaequare valeam,
Abbreviated transcription (Latin):
mare circũierit ⁊tumo additur qđ sculp¬
tura hoc subt̃ labiũ posita .x. cubitis ambierit
patet ex utraq relatione quia uaserat in mo
cubitos coartatũ. Sculptura aut̃ histriata ẽ:
que historias rerũ aliquas imitatur. Unde
inscelerib ꝑdurar̃ quanta inselicitate obsce¬
ł stabat suꝑ duodet̃ boues. ł quib tres
respitiebant ad aquilonẽ ⁊ tres ad oc¬
adentẽ ⁊ tres ad meridiẽ : ⁊ tres ad orien

Expanded text:
mare circumierit, et nunc additur quod sculpmare circumierit, et nunc additur quod sculptura hoc subter labium posita decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in mocubitos coarctatum. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde in sceleribus perdurarint, quanta infelicitate ob sceEt stabat super duodecim boves, e quibus tres respiciebant ad aquilonem, et tres ad occiden
Abbreviated transcription (Latin):
quiequid gustu. quicquid tactu delinque¬
mus : totum hoc nob gr̃a dĩ ꝑ ab lutionẽ
uiu fici fontis relaxat. S ñ sufficit prete¬
ritoꝵ remisso peccatoꝵ : n non quisq de inceps
bonis studuerit osistere oꝑib: . Alioqium dia¬
bolus qui exierat de homine sibunc abonis ui¬
đit uacare: multiplicuis redit facitq nouaim¬
ma horinis illius peiora pͥorib
Phide apte subditur. Et resticula tri¬
grita cubitinr cogebat illud ꝑcirtu¬
itũ. Per resticulam namq discipli¬
na p̾ceptoꝵ celestiũ qua anr̃is uolup¬
tatib religam̾ potest apte signari. scru¬
tura dicente qr funaculus triplex difficilerũ¬
pitur : qr nimirũ obseruatio manditoꝵ dei quȩ
incordib: eleccoꝵ fide spe ⁊ dilatione suꝑnerẽ
tributionis firmata est: nullo tempor aliũ re¬
rũ pocest obstaculo dissoliu.
Nrarũ histriatarũ erant fusiles cum pre¬
dictũ sit suꝑ quod resticula . xxa. cubitoꝵ

Expanded text:
quid gustu, quidquid tactu, delinquiquid gustu, quidquid tactu, delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis, relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum si non quisque deinceps bonis studuerit insistere operibus: alioquin diabolus qui exierat de homine, si hunc a bonis viderit vacare, multiplicius redit: facitque « novissima hominis illius pejora prioribus . » Unde apte subditur, « et resticula triginta cubitorum cingebat illud per circuitum. » Per resticulam namque disciplinam praeceptorum coelestium, qua a nostris voluptatibus relegamur, potest apte signari: Scriptura dicente, quia « funiculus triplex difficile rumpitur; » quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum fide, spe et dilectione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. rdines sculpturarum histriatarum erant fusiles. Cum praedictum sit supra quod resticula triginta cubitorum
Abbreviated transcription (Latin):
baptixati st̃ mnube. Sacram̃tũ aut̃ baptisim ⁊
uite nob̵ munditiã qua erit m hoc scło : ⁊ uite
nob̵ et̃ nȩ głam ꝓmittit infuturo. Q uod utrumq
immari hoc eneo una sententia designat᷑. cũ
eẽ decẽ cubitoꝵ alabio usq ad labiũ designatur.
Decẽ nanq paeptis in lege dñs omĩa quȩ facere de¬
beamꝰ expressit. Denario aut̃ mercedẽ bene faciiil
signauit : cũ hunc inuinea laborantib dandion
ẽẽ p̃dix̃. Frat ergo mare decẽ cubitoꝵ alabionsq
ad labuũ : quia a primo baptitato uinomine iħu
xpĩ uiq ad ultonũ qui infine huuis scłi creditu¬
rus ⁊ baptizandus est om̃is fideliũ chorꝰ unam
eandemq uiam ueritatis ingredi ⁊ communẽ¬
ad nõ coronã sꝑare iusticiȩ. Rotundũ erat in
circuitu ut orbis touuersus ingiro lauacro uite
asorde peccatoꝵ designaret᷑ esse mundandus.
equobene subditoꝵ. Quinq cubitoꝵ al¬
sticudo enus quia noirũ quicquid uisu
quid auditu quicquid olfacti¬

Expanded text:
tum autem baptismi et vitae nobis munditiam quaerit in hoc saeculo, et vitae nobis aeternae gloriam promittit in futuro. Quod utrumque in mari hoc aeneo una sententia designatur, cum esse decem cubitorum a labio ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis in lege Dominus omnia, quae facere debeamus, expressit . Denario aeque mercedem benefactorum signavit, cum hunc in vinea laborantibus dandum esse praedixit . Erat ergo mare decem cubitorum a labio usque ad labium, quia a primo baptizato in nomine Jesu Christi usque ad ultimum, qui in fine mundi crediturus et baptizandus est, omnis fidelium chorus unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communeno coronam sperare justitiae. « Rotundum erat in circuitu, » ut orbis universus in gyro, lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur, « quinque cubitorum altitudo ejus, » quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfact