comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dehis quae nobis famulantur
a postolicam sententiam quaho¬
mines fructu pietatis carentes.
uacuis arboribus comparantur.
etiam illam ficus nobis cauendaest
desuae in fecunditatis exemplo
refert. nihilhabentem quodesuri¬
ens sumeret perpetuã sterilitate
dampnauit. ut intellegerimus qm̃
qui esurientemꝰ nonrefouet illidene¬
gat crbum. qui quod pauperi est
datum sibi dixit in pensum Et hu¬
ius maledictionis arbores eruno
quibus auidicantedicetur : Disce¬
dite amemaledicai inignem aeter¬
num quemparauit patermeus
diabolo et angeliseius : Esuriui
enim et non dedistismihimanduca¬
re. sitiui et non dedistismihibibe¬
re et cetera. Quaeideo singula
recoluntur. ut aduertam. non
futurum extramisericordiam
qui uel partem horum operum fue¬
rit ex secutus. Anima autem nemi¬
nem iubans erit arbor non habens
poma cum totius pietatis inuenitur
aliena: decimiergo mensis hie iu¬
nium quodhie malis est temporis ad
agriculturam nos mrsticam uocat.

Expanded text:
etiam de iis quae nobis famulantur etiam de iis quae nobis famulantur apostolicam sententiam qua homines fructu pietatis carentes vacuis arboribus comparantur, etiam illa ficus nobis cavenda est de suae infecunditatis exemplo, refert, nihil habentem quod esuriens sumeret, perpetua sterilitate damnavit: ut intelligeremus quoniam qui esurientem non refovet, illi denegat cibum qui quod pauperi est datum, sibi dixit impensum. Et hujus maledictionis arbores erunt, quibus a judicante dicetur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, quem praeparavit Pater meus diabolo et angelis ejus. Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere, etc. . Quae ideo singula recoluntur, ut advertamus non futurum extra misericordiam, qui vel partem horum operum fuerit exsecutus. Anima autem neminem juvans erit arbor non habens poma, cum totius pietatis invenietur aliena. Decimi ergo mensis jejunium, quod hiemalis est temporis, ad agriculturam nos mysticam vocat,
Abbreviated transcription (Latin):
arrogantiam propulsauit: Et qui
inpudicitia sorduerant. castitate
nituerunt. his autem conuersio¬
nibus dilectissimi perprouidentiã
gratiaedĩ. addita sunt scã ieiunia
Quae in quibusdam diebus ab uniuer¬
saecclesia deuotionem obseruantiae
generalis exigerent: Quamuis enĩ
pulchrum sitꝰ atq laudabile. ut
singula quaȩq: membra corporis
xp̃i propris horrentur officiis.
ex cellentioris tamen est actionis.
sacratiorisq uirtutis cuminunum
propositum pieplebis corda concus¬
runt ut illeciu scĩficationr̃a sup¬
plicium est. non solum a parte. sed
etiam a soliditate superetur
Cuinunc operi dilectissimi decimus
mensis offertur. ad omnes quodam¬
modo proqualitate temporis sui
Nequisquam frigore infidelitatis
obtorpeat. sed pocius caritatis spũ
conualescat. Qm̃ et peripsa elemen¬
tamundi. tam quam perpublicas
paginas: significationem diuine
uoluntatis accipimus. Necumquã
cessat supernaeruditio. quando

Expanded text:
arrogantiam propulsavit; et qui arrogantiam propulsavit; et qui impudicitia sorduerant, castitate nituerunt. His autem conversionibus, dilectissimi, per providentiam gratiae Dei 57 addita sunt sancta jejunia, quae in quibusdam diebus ab universa Ecclesia devotionem observantiae generalis exigerent. Quamvis enim pulchrum sit atque laudabile ut singula quaeque membra corporis Christi propriis ornentur officiis, excellentioris tamen est actionis sacratiorisque virtutis, cum in unum propositum piae plebis corda concurrunt: ut ille cui sanctificatio nostra supplicium est, non solum a parte, sed etiam a soliditate superetur. Cui nunc operi, dilectissimi, decimus mensis offertur, admonens quodammodo pro qualitate temporis sui ne quisquam frigore infidelitatis obtorpeat, sed potius charitatis spiritu convalescat. Quoniam et per ipsa elementa mundi, tamquam per publicas paginas, significationem divinae voluntatis accipimus; nec umquam cessat superna eruditio, quando
Abbreviated transcription (Latin):
mouebitur. sed in nocentibus speciae
pacis infertur. Vbienim in aperco sunt
pugna. in manifestosunt etcoronȩ
ethoc ipsumalit atq accendit. pacien¬
tiae fortitudinem: quod sicut proxi¬
maest tribulatio. Ita est et uic in a pro¬
missio: Cessantibus uero publicis in¬
pugnationibu simpiorum. et acedib:
se ac suppliciis fidelium diabolo con¬
tinente nepertinatiae crudelitatum
multiplicationrorum fier ettrium¬
phorum F remens aduersarius cru¬
entasinimicitias. ad quietas conuer¬
tit insidias. ut quos uincere fame ee
gelu ferro flammisq non poterat.
otio tepefccceret. cupiditatibus in¬
anaacies potentes munitiones. et
arma uictricia: Dum inscruente
milites suos spũ ueritatis. mansuetu¬
do iramilargitas auaritiam. benig¬
nitas extinguit inuidiam. Commũ¬
tante ergo dextera ex celsi corda
multorum redit in nouitatem ue¬
tustas: De famulis iniquitatis minis¬
triprodiere iustitiae subegit.
luxoria continentia. humisitas

Expanded text:
56 movetur, sed nocentius specie 56 movetur, sed nocentius specie pacis infertur. Ubi enim in aperto sunt pugnae, in manifesto sunt et coronae. Et hoc ipsum alit atque accendit patientiae fortitudinem, quod sicut proxima est tribulatio, ita est et vicina promissio. Cessantibus vero publicis impugnationibus impiorum, et a caedibus se ac suppliciis fidelium diabolo continente, ne pertinacia crudelitatum, multiplicatio nostrorum fieret triumphorum, fremens adversarius cruentas inimicitias ad quietas convertit insidias: ut quos vincere fame et gelu, flammis ferroque non poterat, otio tepefaceret, cupiditatibus irChristiana potentes munitiones et arma victricia, dum instruente milites suos Spiritu veritatis, mansuetudo iram, largitas avaritiam, benignitas exstinguit invidiam. Commutante enim dextera Excelsi corda multorum, rediit in novitatem vetustas, et de famulis iniquitatis ministri prodiere justitiae. Subegit luxuriam continentia, humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
raesidia dilectissimi scifi candismen¬
tibus nr̃is at que corporibus diuini¬
tus instituta: Ideo cumdierum tempo¬
rumque curilissine cessatione reparan¬
tur infirmitatum nr̃arum. ipsa nosme¬
dicina commoneat. Natura quip pemu¬
tabilis et depeccati labemortclis licet
etiam redempta. et sacrobaptis mate
iamrenati in quantum est passibilis tan¬
tum est ad deteriora procliuis: corrum¬
per&ur carnalidesi derio. nisispiritali
muniretur auxilio: Quia sicut illȩnum¬
quam de est unde corruat. Ita semper
praesto est unde subsistat. Dicente a pło
ri superidquod potestis sed facietpro¬
uentum ut possetis sustinere: Quamuis
ergo dñs protegat bellaturus ex mili¬
tessuos illequi potens est in proelio co¬
hortetur et dicat: Nolitetimere
quia egouicimundum. sciendum tamen
est dilectissimi hoc incitamento formi¬
dinem sublatamesse non pugnam. Et
recunso aculeo timoris. cate sammaner
certaminis quod ab honeste uersutoter¬
ribiliter quidem furore persecutionis

Expanded text:
raesidia, dilectissimi, sanctificandis mentibus nostris atque corporibus divinitus instituta, ideo cum dierum temporumque curriculis sine cessatione reparantur, ut infirmitatum nostrarum ipsa nos medicina commoneat. Natura quippe mutabilis, et de peccati labe mortalis, licet jam redempta, et sacro baptismate jam renata, in quantum est passibilis, in tantum est ad deteriora proclivis. Corrumperetur carnali desiderio, nisi spiritali muniretur auxilio: quia sicut illi numquam deest unde corruat, ita semper praesto est unde subsistat, dicente Apostori supra id quod potestis, sed faciet proventum, ut possitis sustinere . Quamvis ergo Dominus protegat bellatores, et milites suos ille, qui potens est in praelio , cohortetur, et dicat: Nolite timere, quia ego vici mundum : sciendum tamen est, dilectissimi, hoc incitamento formidinem sublatam esse, non pugnam; et retuso aculeo timoris, causam manere certaminis, quod ab hoste versuto, terribiliter quidem furore persecutionis
Abbreviated transcription (Latin):
diuias suas: Et qui dem̃nonsine testi¬
monio semetipsum reliquit: Dene¬
faciens eis decaelo. danspluuiam
et tempora fructifera implenscrbo
et lactitia cordaurã: Dedit autem
nobis maiores diligendi proximi
causas. xp̃ianȩ gratiae latitudo
quaeseperomnes partes totius orbis
extendens neminem desperet dum
decet neminem neglegendum. Et
merito etiam in imicos diligi. et per
sequut oribus sibi precipit supplicari
qui ex omnibus cotidie gentibus sacris
oliue suaeramis inserens germen
oleastri: Deinimicis reconciliatos.
dealienis adoptiuos. deimpiis facit
iustos ut omne genu flectatur cae¬
lestium terrestrium et infernorum
Et omnis lingua confiteatur. qm̃¬

Expanded text:
di vias suas. Et quidem non sine testidi vias suas. Et quidem non sine testimonio semetipsum reliquit benefaciens eis, de coelo dans pluviam et tempora fructifera, et implens cibo et laetitia corda nostra . Dedit autem nobis majores diligendi proximi causas Christianae gratiae latitudo, quae se per omnes partes totius orbis extendens, dum neminem despectat, docet neminem negligendum. Et merito etiam inimicos diligi, et pro persecutoribus sibi praecipit supplicari , qui ex omnibus quotidie gentibus, sacris olivae suae ramis germen inserens oleastri , de inimicis reconciliatos, de alienis adoptivos, de impiis facit justos; ut omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum: et omnis lingua confiteatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
torissui atq rectoris. inmarciscibilem
caritatem. totumq se eius subiciatuo¬
luntceti in cusoperibus atq iudicus.
nihiluacata ueritate iustitiae. nihil
miserationeclementiae : qm̃ etsimagis
quis laboribus et multis fatigetur in¬
commodis. bona estillicausa colerandi
quis eaduersis uel corrigi intellegit
uel prabari: Caritatis uero istius
pietas perfecta ẽẽ non poterit. nisi
diligatur et proximus: quo nomine
Non hitantum diligendi sunt. qui nob
amicitia aut propinquitate iungun¬
tur : sed omnes prorsus homines cum
quibus nobisnatura communis est.
siue illi hostes si ue socii si ueliberi siue
sertu: Vnus enim nos conditor finxit
unuscreator animauit. eodem cuncu
caelo etaere hisdemutimur diebus
tamen omnibus largitor. omnibus
est benignus sicut Ercaoniiss a paulo
etbarnaba a postolis dicitur. depro¬
uidentiadi. qui in preteritis genera¬
tionibus dimisit omnes gentes ingre¬

Expanded text:
toris sui atque rectoris immarcescibilem toris sui atque rectoris immarcescibilem charitatem, totamque se etiam ejus subjiciat voluntati, in cujus operibus atque judiciis nihil vacat a veritate justitiae, nihil a miseratione clementiae. Quoniam etsi magnis quis laboribus et multis fatigetur incommodis, bona est illi causa tolerandi, qui se adversis vel corrigi intelligit, vel probari. Charitatis vero istius pietas perfecta esse non poterit, nisi diligatur et proximus. Quo nomine non ii tantum intelligendi sunt qui nobis amicitia aut propinquitate junguntur, sed omnes prorsus homines, cum quibus nobis natura communis est, sive illi hostes sint, sive socii; sive liberi, sive servi. Unus enim nos Conditor finxit, unus nos Creator animavit; eodem cuncti coelo et aere, iisdem fruimur diebus ; Deus tamen omnibus largitor, omnibus est benignus, sicut Lycaoniis a Paulo et Barnaba apostolis dicitur de providentia Dei: Qui in praeteritis generationibus dimisit omnes gentes ingre
Abbreviated transcription (Latin):
Scimusqm̃ filius diuenit. et dedit nob
sensum ut cognoscamus uerum: et
simus inuero filio eius Et iterum.
Diligen do itaq: nos ds̃ adimaginein suam
reparat: et ut in nobis formam suaebea¬
titu dinis inueniat : Datunde ipsi quoq
quodo peratur operemur : Accendens
scilicet mentium nr̃arum lucernas. et igne
nos suae caritatis inflammans. ut non so¬
lumipsum sed etiam quic quid diligit
diligamus: N amsi interhomines eade¬
mum infirma amicitia est. quam mos¬
rum similitudo sotiaberit. cum tamen
parilitas uoluntatum saepe inreprobos
tendat effeccus Quantum nobis optan¬
tum atq nitendum est ut nullo ab his
quaedõ sunt placita discrepemus:
Dequodicit propheta: qm̃ira in indig¬
nationeeius. et uita inuoluntate eius:
quinon aliter in nobis erit. dignitas di
Diliges dñm dm̃ tuum extotocordetuo
tõco et diligesproximum tuum sicut
teipsum. Suscipiat fidelis anima auc¬

Expanded text:
Scimus, quoniam Filius Dei venit, et dedit nobis Scimus, quoniam Filius Dei venit, et dedit nobis sensum, ut cognoscamus verum, et simus in vero Filio ejus . Et iterum: dilexit nos . Diligendo itaque nos Deus, ad imaginem suam nos reparat, et ut in nobis formam suae bonitatis inveniat, dat unde ipsi quoque quod operatur operemur, accendens scilicet mentium nostrarum lucernas, et igne nos suae charitatis inflammans; ut non solum ipsum, sed etiam quidquid diligit diligamus. Nam si inter homines ea demum firma amicitia est, quam morum similitudo sociarit, cum tamen parilitas voluntatum saepe in reprobos tendat affectus, quantum nobis optandum atque nitendum est ut in nullo ab iis quae Deo sunt placita, discrepemus! De quo dicit propheta: Quoniam ira in indignatione ejus, et vita in voluntate ejus : quia non aliter in nobis erit dignitas diviDiliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et diliges proximum tuum sicut teipsum : suscipiat fidelis anima auc
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter dilectissimi atq: sa¬
pienter creationisnrãe intel¬
legamus ex ordium: Inueniemus
hominem ideo adimaginem dĩ conditũ.
ut imitator suiesset auctoris. Et haec
eẽnaturalem nr̃i generis dignitatem
si innobis quasi inquodam speculo. di¬
uinebonitatis formaresplendeat :
At quam utique nos cotidie reparat
gratia saluatoris dum quod decidit
in adamprimo. erigitur insecundo.
Causa autem reparationis nrãe
non est nisimiseri cordiadĩ quem non
diligeremus: Nisinos prior ipsedi¬
ligeret. et tenebra signorantiae nr̃ae
ueritatissuae lucediscuteret.
Quod perscm̃ esaiam dñs praenun¬
tians ait: Adducam caecos inuiam
quam ignorabant. et semit as quasnes¬
ciebant faciam illos calcare: F. aci¬
amillis tenebras inlucem et praua in
directa: haec uerba faciamillis
et non derelin quameos: Et itęrum:
Inuentussum in quit non quaerentib
me. et palamappariu his quimenon
interrogabant: Quod modo implo¬
tumsit : Io hannes apls docet dicens :

Expanded text:
fideliter, dilectissimi, atque sapienter creationis nostrae intelligamus exordium, inveniemus hominem ideo ad imaginem Dei conditum, ut imitator sui esset auctoris; et hanc esse naturalem nostri generis dignitatem, si in nobis quasi in quodam speculo divinae benignitatis forma resplendeat. Ad quam utique nos quotidie reparat gratia Salvatoris, dum quod cecidit in Adam primo, erigitur in secundo. Causa autem reparationis nostrae non est nisi misericordia Dei: quem non diligeremus, nisi nos prior ipse diligeret, et tenebras ignorantiae nostrae, suae veritatis luce discuteret. Quod per sanctum Isaiam Dominus praenuntians, ait: Adducam caecos in viam quam ignorabant, et semitas quas nesciebant faciam illos calcare. Faciam illis tenebras in lucem, et prava in directa. Haec verba faciam illis, et non relinquam eos . 40 Et iterum, Inventus sum, inquit, a non quaerentibus me, et palam apparui iis qui me non interrogabant . Quod quomodo impletum sit, Joannes apostolus docet dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
potest multiplicare sumendas: Tria
uero sunt quae maxime adreligiosas per¬
tinent actiones: Oratio scilicet etieiu¬
nium et elemosina. quibus ad ex ercendũ
omne quidem tempus promp̃tum: sed
illud est studiosius obseruandũm. quod
a postolicis accepimus traditionibus
consecratum: Sicut etiam decimus hic
mensis morem refert ueteris instituti
ut triailla de quibus locutussum dili¬
gentius ex sequamur: Orationeenim
propitiatio dĩ quaeritur: Ieiunio
concupiscentias carnis extinguitur:
Elemosrnis. peccata redimuntur.
Simulque peromnia diin nobis imago
renouatur si et in laudemeius semper
parati. et ad purificationem nrãm
si ne cessatione solliciti. et ad sustenta¬
tionem proximi indesinenter sumus
intenti. Haec triplex obseruantia dilec¬
tissimi omnium uirtutum conprehen¬
dit effectus: haec adimaginem et simi¬
litudinem dĩ peruenit. et as cõspũ in¬
sepccrabiles facit. Quia in orationib
permanet fidesrecta Inieiunus in no¬

Expanded text:
potest multiplicare sumendo. CAP. IV. Tria potest multiplicare sumendo. CAP. IV. Tria vero sunt quae maxime ad religiosas pertinent actiones, oratio scilicet, jejunium, et eleemosyna, quibus exercendis omne quidem tempus acceptum, sed illud est studiosius observandum, quod apostolicis accepimus traditionibus consecratum; sicut etiam decimus hic mensis morem refert veteris instituti, ut tria illa de quibus locutus sum diligentius exsequamur. Oratione enim propitiatio Dei quaeritur, jejunio concupiscentia carnis exstinguitur, eleemosynis peccata redimuntur ; simulque per omnia Dei in nobis imago renovatur, si et in laudem ejus semper parati, et ad 43 purificationem nostram sine cessatione solliciti, et ad sustentationem proximi indesinenter simus intenti. Haec triplex observantia, dilectissimi, omnium virtutum comprehendit effectus. Haec ad imaginem et similitudinem Dei pervenit, et a Spiritu sancto inseparabiles facit. Quia in orationibus permanet fides recta, in jejuniis inno
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ est inxp̃o ihũ in omnibus uobis:
Huius autem deuotionis quemadmo¬
dum poterimus eẽ participes. nisi
rerum uariecas constantiammentis.
exerceat. et amor directus indm̃
Nec inter secunda superbiat. nec
inter aduersa deficiat: Quod pla¬
cetdõ. placeat et nobis. de omni
mensura num erum ipsius gaudea¬
mus. Quibeneusus est magnis. bene
utatur et modicis. tam nobis copia
quam parcitate consoletur. Nec in
spirite dibus lucris angustia graua¬
bitur fructuum si fecunditas non
arescat animorum. Oriatur decor¬
disagro: quod terra non dedit: sem¬
per illiquod largiatur occurrit
cui beneuelle non defecit: Adom¬
nia igitur dilectissimi operapie¬
tatis. omnium nobis qualitasprosit
annorum nec beniuolentiam xp̃i a¬
nam difficultas. temporalis impedi¬
at: Nouit dñsuasa hospitcclis uiduae
inopus pietatissuae uacuata complere:
Noñ ut inaquas uina conuertere. Nouit
de paucissimispanibus milla esurientiũ

Expanded text:
Dei est in Christo Jesu in omnibus vobis . Dei est in Christo Jesu in omnibus vobis . Hujus autem devotionis quemadmodum poterimus esse participes, nisi rerum varietas constantiam mentis exerceat? ut amor directus in Deum nec inter secunda superbiat, nec inter adversa deficiat. Quod placet Deo, placeat et nobis. De omni mensura munerum ejus gaudeamus. Qui bene usus est magnis, bene utatur et modicis. Tam nobis copia quam parcitate consulitur. Nec in spiritalibus lucris angustia gravabimur fructuum, si fecunditas non arescat animorum. Oriatur de cordis agro, quod terra non edidit. SEMBER ILLI, quod largiatur, occurrit, cui bene velle non deficit. Ad omnia igitur, dilectissimi, opera pietatis, omnium nobis qualitas prosit annorum, nec benevolentiam christianam difficultas temporalis impediat. Novit Dominus vasa hospitalis viduae in opus pietatis suae vacuata complere ; novit aquas in vina convertere ; novit de paucissimis panibus quinque millia esurientium
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ds̃ bonosnos uelitẽẽ quiabonus
estꝰ: nihil nobis debet de cius sudicus
displicere : Nam non peromnia illi
gratiasagere. quid est aliud quã
ex quadam eumparte reprehendere :
Aud et enimplerumq huma nainsi¬
pientia aduersus creatorem suum
non solum de in opiac. sed etiam decopia
murmurare : Vt et cum aliquid non
suppetit quarula. et cum quaedam
ex uberent sit in grata. Multae
meins dñs horreorum suorum ple¬
nitudine fastidiuit. et ad copiam
uindemie ingemuit. nec demagnitu¬
dine fructuum gratulatus. sed de
uilitate conquaestus est: Si autem
partior fuit in susceptis terra semi¬
nibus et castigatiore prouentu
uitae sol&ae quae fluxerunt accusa¬
turannus a guntur elementa et nec
aerparcit neccaelo: Cumfideles
et pios discipulos ueritatis. nihilma¬
zis commendet. et muniat. quam ꝑ¬
seuerans indm̃ et in defensa laudatio:
Dicente apło. semꝑ gaudentes: sine
intermissione orate. in omnibus
gratiasagite : Haec enim uoluntas

Expanded text:
ergo Deus bonos nos esse velit, quia bonus est, nihil nobis debet de ejus judiciis displicere. Nam non per omnia illi gratias agere, quid est aliud quam ex quadam eum parte reprehendere? Audet enim plerumque humana insipientia adversus Creatorem suum, non solum de inopia, sed etiam de copia murmurare; ut et cum aliquid non suppetit, querula, et cum quaedam exuberant, sit ingrata. Multae messis dominus, horreorum suorum plenitudinem fastidivit , et ad copiam vindemiae affluentis ingemuit; nec de magnitudine fructuum gratulatus, sed de vilitate conquestus est. Si autem parcior fuerit in susceptis terra seminibus, et castigatiore proventu vites oleaeque defluxerint, accusantur anni, arguuntur elementa, et nec aeri parcitur, nec coelo, cum fideles et pios discipulos veritatis nihil magis commendet et muniat, 42 quam perseverans in Deum, et indefessa laudatio, dicente Apostolo: Semper gaudete, sine intermissione orate; in omnibus gratias agite. Haec enim voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
feliciter uiuitur. Nec uera in cor¬
ruptio nisiubi salus nullo dolore
corrumpitur Vbi auteminfelix
mori nonsinitur. et utit adicam.
morsipsa nonmoritur. et ubi dolo
perpetuus non interemit. sed af¬
fligit ipsa corruptio nonfinitur.
haec in scĩs scripturis secunda mors
dicitur : Nec primatamen qua
suum corpus animarelinquere co¬
gitur. nec secunda quapoenale
corpus animarelinquere non per¬
mittitur. homini accidisset. si ne
nium poenaerit eorum qui preter
peccatum quodoriginale traxe¬
runt. nullum in super ad diderunt :
Et inceteris quiad diderunt. tanto ibi¬
quisque tolerabiliorem habebitdam¬
nationem. quanto hic min orem habu¬
it iniquitatem. CXX UIIII¬

Expanded text:
feliciter vivitur, nec vera incorfeliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo docorrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, et, ut ita dicam, mors ipsa non moritur, et ubi dolor perpetuus non interimit sed affligit, ipsa corHaec in sanctis Scripturis secunda mors dicitur ; nec prima tamen, qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemnium poena erit eorum qui praeter peccatum, quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
quid dixerit : Neque corruptio in¬
quit : in corruptionem possidebit:
quod prius dixit caro et sangius.
hoc posterius dixit incorruptionem.¬
Quantum autem adtinet ad substan¬
tiam etiamtunc caroerit. Propt̃
quod et postresurrectionem con¬
tam carnem. utnihił nobis repugn&
ex nobis sed sicut foris neminem
itanec intus nosipsospatiamur ini
hominem primum non liberantur
perunum media coremdĩ etho¬
minem re surgent quidam etiam
ipsi unusquisque cum sua carne :
Sedut cum diabolo et eius ange¬
lispuniantur: Vtrum sanecum
uitiis et deformita tibus suorum
corporum resurgant quicumq
in eis uitiosa et deformia membra
gestecrunt in requirendo labo¬
rarequid opus est : Nequeenim
fatigarenos debet incertaeorum
habitudo uel pulchritudo. quo¬
rumerit certa et sempi terna dam¬
natio: Nec moueat quomodoerit
in eiscorpus incorruptibile. si
dolere potuerit. Aut quomodo
corruptibile simori non poterit
Nonenim est uerauita. nisi ubi

Expanded text:
quid dixerit, neque corruptio, inquid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptioQuantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrectionem cortam carnem, ut nihil ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nos ipsos patiamur inimhominem primum, non liberantur per unum Mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat, quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere poterit; aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi
Abbreviated transcription (Latin):
rationalis aequalitteserit sicut est
uocum quibus cantator impletur
hoe fiet cui quem ateriae corporissui
quod ethominem reddat angelicis
coetibus et nehi sin conueniens in ge
rateorum sensibus: Indecorum quip¬
pe ibi aliquid nonerit sed quic quid
futurum est hoc decebit. quian ec
gent igitur corpora s cõrum sineullo
uitio sineulla deformitate. sicut
sineulla corruptione onere diffi¬
cultate : In quibus tanta facilitas.
quanta felicitaserit. Propter q̃d
et spiritadia dicta sunt cum pro¬
cul dubio corporasint futura non
sp̃s. sed sicut nunc corpus animale
dicitur. quod tamen corpus non
corpus tamen non sp̃serit. Pro in¬
de quantum attinet ad corruptio¬
nem quaenunc ad grauatanimam
etuitia quibus caro aduersus spmm̃
concupiscit. Tunc noneritcaro sed
corpus quaecaelestia corporapro¬
hibentur propterquod dictum est.
Caro et sangius regnumdĩ non pos¬
sidebunt. et tamquam exponens

Expanded text:
rationabilis inaequalitas erit, sicut est rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur; hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc decebit; quia nec gent igitur sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non us erit, corpus tamen, non spiritus erit. Proinde quantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam , et ad vitia, quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, sed corpus; quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens
Abbreviated transcription (Latin):
It ads̃mircbiliter atque in effabiliter
artifex de coto quod caronr̃a constite¬
rat eammirabili et ineffabili celerita¬
te restituet N ec aliquid ad tinebit
ad eius redinte grationem. utrum ca¬
pilli ad capillo sredeant. et ungues ad
ungues Anquid quid eorum perierat
mutetur in carnem. et in partes alias cor¬
poris reuocetur : Cur ante artificis
prouidentia nequid in decensfiat:
Nec illud est consequens. utideo diuer¬
sastatura sit reui uiscentium singulo¬
rum. quaefuerat diuersauiuentium
aut macricum eadem maciȩ autpingues
cum eadempinguedine reuiues cant᷑:
Sed sihocest in consiliocreatoris ut
inefftgiae sua cuiusque proprietas
et discernibilis similitudo seruetur.
Inceteris autem corporis membris
equalia cunctareddantur. Ite modi¬
ficabiturilla in uno quoque materies
ut necaliquid ex eapereat. Et quod
alicui defuerit. ille suppleat. quide
nihilo potuit quod uoluit opercri
Si autem in corporibus resurgentium

Expanded text:
ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili atque ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carne, et ad partes alias corporis revocetur, curante artificis prudentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporibus bonis aequalia cuncta reddantur, ita mundificabitur in illa in unoquoque materies, ut nec alalicui defuerit ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium
Abbreviated transcription (Latin):
homofieret cresceret. uiueret ama¬
uit: Ipsaitaq terrena materies quae
discedente anima. fit cadauer. Non
itaresurrectionereparabitur ut ea
quaedilabuntur. Et in alias atque
alias aliarum rerum species. formasq:
uertuntur. Quamuis ad corpus rede¬
ant undedilapsa sunt : Ad easdem quo¬
que corporispeqtes ubi fuerant redise
nec essesit: Alio quin sicapillis redit.
quod taancrebra tonsura detraxit :
siunguibus. quod totiens demp̃sit ex¬
secutio in moderata. et inde censtogi¬
tantibus et ideo resurrectionem carnis.
non credentibus occurrit in formitas.
sed quem admodum si statua cuius libet
so lubilis metalli aut igne liquesceret.
aut conterreretur. inpuluerem. aut
confundetur inmassam. et eamuellet
artifex rursus ex illius materiae ei¬
quantitate reparare nihilinter¬
ec̃ ad eius integritatem. quae particu¬
lac materiae cuique membro statuae
redderetur. Dum tamen totum ex quo
constitutafuerat restitutaresũmer&:

Expanded text:
homo fieret, cresceret, viveret, animahomo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant, unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes, ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si in capillis redit quod tam crebro tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursum ex illius materiae quantitate reparari, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae cuique membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, resumeretur:
Abbreviated transcription (Latin):
retulerunt. et scãe memoriae
hieronimus prbt̃ scriptum reliquit:
Absit inquam ut unum hominem duplicẽ
ac non potius duos quod futurum fuerat
segemininascerentur resurrecturos ex¬
istimemus It acetera quae s inguli quiqi
partus uel amplius uelminus. aliquid
hcebendo uel quad amnimia de formi¬
tate monstra dicuntur: Ad huchuma¬
nenaturae. figuramresurrectione re¬
uocabuntur It cut singule anim ae
singulcsua corpora obtineant : Nullis
coherentibus etiam quaecumq coheren¬
tia natafuerant. sed seor sum sibi singu¬
lissua membra gestantibus. quibus hu¬
mani corporis copuletur integritas:
dequamortadium creaturcaro: sed in
quem libet puluerem cineremue solua¬
tur. in quoslibet alitus aurasq diffugi¬
at In quamcumq aliorum corporum
substantiam uel in ipsa elementa uer¬
tatur : In quorum cumq: animalium
aetiam hominum cybumcedat. carnem
q: mutetur. Illi anime humanae puncto
temporisredit. quae illa primitus ut

Expanded text:
retulerunt, et sanctae memoriae retulerunt, et sanctae memoriae Hieronymus presbyter scriptum reliquit: absit, inquam, ut unum hominem duplicem, ac non potius duos, quod futurum fuerat, si gemini nascerentur, resurrecturos existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas. de qua mortalium creatur caro: sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcumque aliorum corporum substantiam vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcumque animalium etiam hominum cibum cedat carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
petur. sed integretur. quod non¬
dumerat integrum. sicut instaura¬
perhoc scrupulo sissime quidemin¬
terdoctissimos quȩri ac disputari
potest. quodutrum ab homine in¬
ueniri possit ignori quando incipi¬
athomo inutero uiuere. Vt rum
sit quȩ damuita et occulta. quae
non dum motibus uiuentis appareat.
Namnegtre uixisse puerperia
quae propterea membratim ex se¬
cantur. et eiciuntur exuteris preg¬
nantium. Nematres quoque simor¬
tua ibirelinquantur occidant. in¬
pudentia nimia uidetur. Ex quo
autem homo incipit uiuere. ex illo
utique moriiam potest. Mor tuus
uero ubicumq: illimors potuit eue¬
nire quomodo ad resurrectionẽ
non pertineat. mortuorumrepe
monstre qua enascuntur et uiuunt.
quam libet citomoriantur aut resur¬
rectura negabuntur. Autita resur¬
rectura credenda sunt.: ac non poti¬
us correcta emendataquenatura:
Absit enim ut illum bimembrem
quinuꝑ natus est inoriente. dequo
et fr̃s fidelissimi quod eum uider iNT

Expanded text:
petur; sed integretur quod nonpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instauraper hoc scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, repmonstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut ita resurrectura credenda sunt, ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem, qui nuper natus est in Oriente, de quo et fratres fidelissimi quod eum viderint
Abbreviated transcription (Latin):
amuero deresurrectione carnis
non sicut quidam reuixerunt
iterũq¬
Vtrumq: sunt mortui sed inae
onibus quaedehac remoueri asso¬
lent satisfacere non inuenio.
Resurrecturam tamencarnem om¬
nium quicumq natisunt hominum
atq nascentur. et mortui sunt atq
deauortiuis fletibus questio quitã
quidem nati sunt inuteris matrum
sed nondum it autiam possuntrenas¬
ci Si enim resurrecturos eos dixerim
dehis quiiam formatisunt tolerari
potest ut cumque quod dicitun
In formes uero a uorsus. quis non
procliuius perire arbi treturci
sicut semina quae concepta non fue¬
rint sed quis negare audeat et¬
si adfirmare non audeat id actu¬
ram resurrectionem ut quicquid
forme destut impleatur : Atque
ita non desit perfectio quaȩac¬
cessura erat tempore quem ad mo¬
dum noneruntuitia quae accesse¬
runt tempore ut neque ineo q̃d
aptum et congruum dies allaturi
fuerant natura fraudecur. Neq
in eo quod aduersum atque contra¬
rium dies attulerant natura tur¬

Expanded text:
am vero de resurrectione carnis, non sicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeonibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura tur
Abbreviated transcription (Latin):
do confecit. Vbia perteindicat.
Quiaomnes qui hic malignihostis cer¬
tamina superant. illicin requieuera
laudem sui redemptoris et adiutoris
decantant. Benedicentes inquit regi
profecti sunt in tabernacula sua la¬
tantes et a lacricorde superomnibus
bonis quae fecerat dñs dauidseruo suo
et isrł populosuo: Laetantes quippe
iusti superbonis. quaead nõ accipiunt.
tabernacula introeunt. caelestium
mansionum quiaquamuis graues hu¬
ius saeculi. quamuis longefuerint la¬
bores breuenimirumuidetur. et
la eue totum quicquid aeternabeati¬
tudine finitur : Vndeo portet km̃i
ut in aedificationedo musdĩ unus¬
quis quenrm̃ exhortando. obsecran¬
do increpando ipsepis actibus de¬
sudando quantum ualet insiscat:
Nesiquempiam rex caelestis. nunc
desidem in operesuitempli conspexe¬
rit. hunc intempore futurae dedi¬
cationis magne suae sollem nitatis
reddat ex sortem: Sattegamus mu¬
tuo caritactis auxilio. ut omnes pos a la¬

Expanded text:
do complevit. Ubi aperte indicat do complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in requie vera laudem sui Redemptoris et adjutoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua lae, et alacri corde super omnibus bonis, quae fecerat Dominus David servo suo, et Israel populo suo. Laetantes quippe justi super bonis, quae a Domino accipiunt, tabernacula introeunt coelestium mansionum, quia quamvis graves hujus saeculi, quamvis longi fuerint labores, breve nimirum et leve quidquid aeterna beatitudine finitur. Unde oportet, Carissimi, ut in aedificatione Domus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus desudando, quantum valet, insistat, ne si quempiam Rex coelestis nunc desidere in opere sui templi conspexerit, hunc in tempore futurae dedicationis, magnae suae solemnitatis reddat exortem. Satagamus mutuo charitatis auxilio, ut omnes vos ala
Abbreviated transcription (Latin):
et is rł populo suo: Dimittet enimper
actoresurrectionis munere dñs elec¬
tossuos inaeternatabernacula laetan¬
tes non eos utiq: ulterius a sua praesen¬
tia remouens sed a discrimine iudicu
quod inaere futurum a postolo dicen¬
te nouimus adinhabitatione patriȩ
caelestis inmittens. ut prosuis quisque
meritis promissam regni caelestissedẽ
percipiat. Quod en imhicpopuli inta¬
bernaculasua profecties sedicuntur:
Hoc est profecto quod in euangelio dñs
trisinei: Bene autemdicitur quia bene¬
dicentesregi. profecti sunt intaberna¬
cula sua. quia haec est nimirum sola
actio quietissima ac felicissima ciuiũ
supernorum hrmnos gratiarum suo
dicere conditori. Hinc et enim scrip¬
tum est: Beatiquihabitant indomo
tua in saeculum saeculi laudabuntte:
Hinc idem propheta ultimosseptem
psalmos in laudis diuinae suauitate
compleuit: Porro octauum antefinẽ¬
ꝓsalteru deuictoria pugnequa
gigantem strauerat. dnm̃benedicen¬

Expanded text:
et Israel populo suo: Det Israel populo suo: Dacto resurrectionis munere Dominus electos suos in aeterna tabernacula laetantes; non eos utique ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum Apostolo docente novimus, ad inhabitationem patriae coelestis immittens, unde pro suis quisque meritis promissam regni sedem percipiat. Quod enim hic populi in tabernacula sua profecti esse dicuntur, hoc est profecto quod Dominus in Evangelio ait: tris mei . Bene autem dicitur, qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula; quia haec est nimirum sola actio quietissima ac felicissima civium supernorum hymnos gratiarum suo dicere Conditori. Hinc etenim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua; in saeculum saeculi laudabunt te . Hinc idem propheta ultimos septem psalmos in laudes divinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finePsalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicen
Abbreviated transcription (Latin):
cum intus dm̃ decuius iusione sempi¬
ternagaudeant: Habentes et proximos
quorum felicitati sempiterne congau¬
deant. ubiillud proximum et maxi¬
mum dñi mandatum ad inte grumper¬
ficietur. Ad cuiusperfectionem in
hacuita iusti prosuis quoque uiribus
accinguntur:. Diliges dnm̃ dm̃ tuum
extotocordetuo. et ex tota animatua
et in totconentetua. & diliges proxi¬
mumtuum sicut te ipsum: Quia quouici¬
nius praesentem dñi uultum cernunt. eo se
ardentius eius dilectionem totius inpen¬
dunt. Quo proximossuos omnes eẽ electos
ac dõdilectos agnoscunt. quo corda illo¬
rum nonminus quam sua sincero amore¬
referta perspiciunt. eo illos ipsi nonmi¬
nus quamseipsos amore delectantur:
Sed et hoc notandum qui a exposita
dedi tatione acfestiuitate subsecuta
ita scriptura conclusit: Et dimisit salo
monpopulus : quibenedicentes regi.
profecti sunt intabernacula sua lae¬
tantes et alacricorde super omnibus
bonis quaefecerat dñs dauid seruo suo

Expanded text:
cum intus Deum, de cujus visione sempicum intus Deum, de cujus visione sempiterna gaudeant; habentes et proximos, quorum felicitate sempiterne congaudeant, ubi illud primum et maximum mandatum Domini ad integrum perficietur. Ad cujus perfectionem in hac vita justi pro suis quique viribus accinguntur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et in tota mente tua; et diliges proximum tuum, sicut te ipsum: quia quo vicinius presentem Domini vultum cernunt, eo se ardentius eius dilectioni totos inpendunt; quo proximos suos omnes esse electos ac Deo dilectos agnoscunt, quo corda illorum nonreferta perspiciunt, eo illos ipsi non minus quam seipsos amare delectantur. Sed et hoc notandum, qui exposita dedicatione ac festivitate subsecuta, ita Scrimon populos, qui benedicentes Regi profecti sunt in tabernacula sua, laetantes, et alacri corde super omnibus bonis quae fecerat Dominus David puero suo,
Abbreviated transcription (Latin):
quia corpus hominis quad ragesimo
sextodie postconceptionisinitium in
membrorum distentione formetur:
atque ideo non casugestum sed diuinitus
procuratum est. ut eo annorum numero
templum aedificaretur quodierum
numero corpus dominicum quod per
templum figurabatur inutero uirgina¬
liperficioportebat Quod autem ence¬
nia peromnes annos celebraris ancci¬
tum est. hoc profecto nos ammonet
ut memoriam et dominiceres urrectio
quo nuncangelicȩ uirtutes in flamman¬
tur. eorum quoque mentes uisa speciae
suiredemptoris absorbet: Quia qui¬
dem facedilectionis etiam nuncplu¬
rimos electorum insuperna illaciuita¬
te plenaabsorto sesse. non dubium ẽ:
Sed tunc nimirum hoc multo per¬
fectius adimplebitur. Cumr ecepta
suacarne in mortadi receptis in eandem
beatitudinem conseruissuis et fratri¬
bus cunctis. quos adhuc internis cer¬
tare conspiciunt. nec habebunt ultra
quo in tuitu co gitationis suae foras
uel ad modicum mittant: Habentes se¬

Expanded text:
quia corpus hominis quadragesimo quia corpus hominis quadragesimo sexto die post conceptionis initium in membrorum distinctione formetur; atque non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut eo annorum numero templum aedificaretur quo dierum numero corpus Dominicum, quod per templum figurabatur, in utero virginali perfici oportebat. Quod autem Encaenia per omnes annos celebrare sancitum est, hoc profecto nos admonet ut memoriam Dominicae resurrectiquo nunc angelicae virtutes inflammantur, eorum quoque mentes visa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc plurimos electorum in superna civitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta sua carne immortali, receptis in eadem beatitudine servis suis et fratribus cunctis quos adhuc in terris certare conspicimus, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes se
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Nam quia dñsñr octaua die
idest post septimam sabbati resuscitari
a morte uoluit. rectenumerus octo¬
narius nra e quoquere surrectionis
festauentura designat: Quod templũ
abhostibus incensumrur sum dño. mise¬
r ante construitur. quod abido latris
quo in quinatum denuo suꝑne piaetatis
auxiliomundatur : uarios scaẽ eccle¬
siae insinuat euentus: Quae nuncinfide¬
lium persecutione p̃mitur : Nunc aperse¬
cutionibus red ditaliberior: tranquilla
quibusdam suis membris hostisantiqui
periclitatur insidiis. Nunc instante soler¬
tia doctorum fidelium quos adhoram per¬
dere uidebatur. perpaenitentiam iam
castigatus recipit: Quod uero templum
ad significationem dominici corporis
quod deuirgine ad sumpsit specialiter
respicit de quoipsedicitiuda eis: Solui¬
tem quittemplum hoc. et intribus dieb:
ex citceboillud Quia uidelicet solutũ
passione corpussuum. ipsedietertiao
resuscitauit aduitam: ferunt si quidẽ

Expanded text:
bunt. Nam quia Dominus noster octava die, bunt. Nam quia Dominus noster octava die, id est, post septimam sabbati, resuscitari a morte voluit, recte numerus octonarius nostrae quoque resurrectionis festa ventura designat. Quod templum ab hostibus incensum rursum Domino miserante construitur; quod ab idololatris coinquinatum denuo, supernae pietatis auxilio, mundatur; varios sanctae Ecclesiae insinuat eventus, quae nunc infidelium persecutione premitur, nunc autem, persecutoribus reddita liberior, tranquilliuquibusdam suis membris hostis antiqui periclitatur insidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poenitentiam jam castigatos recipit. Quod vero templum ad significationem Dominici corporis quod de Virgine assumpsit spiritaliter respicit; de quo ipse Judaeis: Solvite, inquit, templum hoc et in tribus diebus aedificabo illud ; quia videlicet solutum passione corpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt siquidem physici
Abbreviated transcription (Latin):
rex quiinterpretatur pacificus. ipsũ
redemptoremnrm typicedesignat.
Dequoisaiasait Multiplicabitureius
imperium et pacis nonerit finis. Tem¬
plum quod aedificauit. catholica
eius ecclesia est. quam deuni uersisper
orbem credentibus. quasi deuiuis la¬
pidibus inunam suaefides et caritatis
conpagem ad gregat: Quod autem sep¬
temannis aedificatũ est templum.
significat quia pertotum huiussacculi
tempus quod septem diebus euoluitur
scã structura ecclesiaecrescere
numquam desinit: Quod octauo anno
dedi catumest. et caeleberrim a illa
ac maxima sollemnitas asalomonerege
cunctis filiisi srł tempore completae
dedicationis exhibita. insinuatm ystice
quia perfecto infinemundi numero elec¬
torum diudesiderate. inmortalita¬
tis est secutura festiuitas. Et peracto
uni uersalis resurrectionis miraculo
mox omnes quia dipisci regis ueri scilic&
salomonis regnum pertinent : Aeterna
cum eo gaudia patriaecȩlestis intra¬

Expanded text:
rex, qui interpretatur pacificus, ipsum rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Templum quod aedificavit catholica ejus Ecclesia est, quam de universis per orbem credentibus, quasi de vivis lapidibus, in unam suae fidei et charitatis compagem aggregat. Quod autem septem annis aedificatum est templum, significat quia per totum hujus saeculi tempus, quod septem diebus evolvitur, sanctae structura Ecclesiae nunquam crescere desinit. Quod octavo anno dedicatum est, et celeberrima illa ac maxima solemnitas a Salomone rege cunctis filiis Israel tempore completae dedicationis exhibita, insinuat mystice quia, perfecto in fine mundi numero electorum, diu desideratae immortalitatis secura festivitas erit, et peracto universalis resurrectionis miraculo, mox omnes qui ad pacifici regis veri, scilicet Salomonis, regnum pertinent, aeterna cum eo gaudia patriae coelestis intra