comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sermo sapientiȩ. Quo mͦ gͦ negatur quod arguere possit sp̃s
hendere adulteriũ libidinis. mendatiũ fraudis. Nã cum
susanna presbiteroꝵ conuirationib appetita inflexam
popłi mentẽ uideret contẽplatione senioꝵ. & om̃ib desti¬
tuta subsidiis. sola int̾ homines pudicicie suȩ conscia. dm̃
arbitrũ p̃caretur: & audiuit inquit dñs uocẽ eiꝰ cũ duce¬
testimonia deprehendit. Neq enĩ ałia nisi diuinȩ fuit
oꝑatio potestatis. ut ros uox sua ꝓderet: quoꝵ latebat
Illa quȩ maluit sibi eẽ casta quã popło. illa quȩ maluit in¬
nocentiȩ subire periculũ. quã pudoris. quȩ cũ accusaret᷑
tacebat. cũ dãnaret᷑ silebat. conscientię suȩ contenta ui¬
dicio. quȩ reuerentiã pudoris etiã inꝑiculis reseruabat.
ne extorsisse petulantiã uiderent᷑. cui extorquere ñ po¬
latentẽ presbiteroꝵ conscientiã reuelauit. Discant pu¬
dicȩ. calũniã ñ timere. Nã quȩ castimoniã uitȩ p̾tulit :

Expanded text:
sermo sapientiae: quomodo ergo negatur quod arguere possit Spirihendere adulterium libidinis, mendacium fraudis. Nam cum Susanna presbyterorum conjurationibus appetita, inflexam populi mentem videret contemplatione seniorum; et omnibus destituta subsidiis, sola inter homines pudicitiae suae conscia Deum arbitrum precaretur: Exaudivit, inquit, Dominus vocem ejus, cum ducetestimonia deprehendit; neque enim alia nisi divinae fuit operatio potestatis, ut eos vox sua proderet, quorum latebat Illa quae maluit sibi casta esse, quam populo: illa quae maluit innocentiae subire periculum, quam pudoris: quae cum accusaretur, tacebat: cum damnaretur, silebat, conscientiae suae contenta judicio: quae reverentiam pudoris etiam in periculis reservabat; ne extorsisse petulantiam viderentur, qui extorquere non polatentem presbyterorum conscientiam revelavit. 42. Discant pudicae calumniam non timere. Nam quae castimoniam vitae praetulit,
Abbreviated transcription (Latin):
tertauer̃. & aserpentib perierunt. Iusta uindicta ut aduer¬
saru uenena sentirent. qͥ ñ uenerabant᷑ auctorẽ. Et bene
dns hereo serpente suspenso. iussit curari uulnera saueioꝵ.
mago eñ cruris. hȩreus serpens ẽ. Nã & si incarne sua sus
mundo Crucifixus gͦ ÷ insuis mundus illecebris. Et idõ non
uerus sed hęreus suspensus ẽ serpens: qͥa inueritate qͥdẽ cor¬
poris sed sine ueritate peccati. suscepit dñsspeciẽ peccatoris.
It ꝑlubricũ infirmitatis humanȩ simulando serpentẽ: depositis
carnis exuuiis ueri destrueret serpentis astuciã. Per crucẽ ant̃
dni quȩ intẽptationis ultione subuenit. offensã inꝑfidis trini¬
tatis agnosco. qͥ me dicinã trinitatis accipio. Ergo cũ habeas in
libro morsi. qͥa dñs tẽptatus serpentes immiserit popło uideoꝵ.
necesse ẽ. aut unitatẽ in maiestate diuina fatearis patris & fi¬
lii & sp̃s scĩ. aut cerce cũ sp̃m dicat apłica scriptura. tẽptatũ.

Expanded text:
tentaverunt, et a serpentibus perierunt . Justa vindicta, ut adversarii venena sentirent, qui non venerabantur auctorem. 50. Et bene Dominus, aereo serpente suspenso, jussit curari vulnera sauciorum ; imago enim crucis aereus serpens est; nam etsi in carne sua suspmundo . Crucifixus est ergo in suis mundus illecebris; et ideo non verus, sed aereus suspensus est serpens; quia in veritate quidem corporis, sed sine veritate peccati suscepit Dominus speciem peccatoris; ut per lubricum infirmitatis humanae simulando serpentem, depositis carnis exuviis, veri destrueret serpentis astutiam. Per crucem itaque Domini, quae in tentationis ultione subvenit, offensam in perfidis Trinitatis agnosco, qui medicinam Trinitatis accipio. 51. Ergo cum habeas in libro Moysi, quia Dominus tentatus serpentes immiserit populo Judaeorum , necesse est aut unitatem in majestate divina fatearis Patris et Filii et Spiritus sancti: aut certe cum Spiritum dicat apostolica Scriptura tentatum,
Abbreviated transcription (Latin):
sel astuce actũ. Cognouistis eni loci istius uos atcestation an¬
uinci. nͤargumentã ur̃a aduersii id posse testimoniũ onao
Quo enĩ possit ur̃a argumentatio incellectũ lociisti de quiue
cũ series lectionis tota de spũ sit: Nichodemꝰ querit de regti¬
ratione. respondit dñs. Amen amen dico tibi nͥ quis renatus

Expanded text:
e. Astute enim cognovistis loci istius vos attestatione convinci, nec argumenta vestra adversus id posse testimonium convenire. Quo enim possit alio intellectus loci istius derivari, cum series lectionis tota de Spiritu sit? 63. Nicodemus quaerit de regeneratione, respondet Dominus: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus
Abbreviated transcription (Latin):
ni testificamini eẽ de spĩi: ut eũ de ur̃is codicib auferatis.
Atq utinã de ur̃ĩs. & ñ etiã de ȩccłȩ codicib tolleretis. Eoenĩ tpre
qͦ impia infidelitas auxentii mediolanensẽ eccłam armis exerci-¬
tuq occupauerat. uł aualente atq ursatio nutantib sacerdotib
suis. incursabatur ȩccła sirmiensis: falsũ hoc & sacrilegiũ ur̃m
ineccłasticis codicib deprehensũ ẽ. Et fortasse hoc etiã inoriente
fecistis. Et litteras qͥdẽ potuistis abolere: sed fidẽ ñ potuistis
auferre. Nus uos illa litura ꝓdebat. plus uos illa litura dam-¬
nabat. Neq enĩ uos poteratis oblinire ueritatẽ: sed illa litura
de libro uitȩ nomina ur̃a radebat. Cur auferebatur qm̃ ds̃ sp̃s
& dm̃ patrẽ negatis. qͥ putatis eẽ delendũ. Utrũ uelitis eligere.
inutroq uos laqueus ur̃ȩ impietatis astringit. si gentilis s

Expanded text:
ni, testificamini esse de Spiritu; ut eum de vestris codicibus auferatis: atque utinam de vestris, et non etiam de Ecclesiae codicibus tolleretis! Eo enim tempore quo impiae infidelitatis Auxentius Mediolanensem 677 Ecclesiam armis exercituque occupaverat, vel a Valente atque Ursatio, nutantibus sacerdotibus suis, incursabatur Ecclesia Sirmiensis, falsum hoc, et sacrilegium vestrum in Ecclesiasticis codicibus deprehensum est. Et fortasse hoc etiam in Oriente fecistis. 60. Et litteras quidem potuistis abolere, sed fidem non potuistis auferre. Plus vos illa litura prodebat, plus vos illa litura damnabat; neque enim vos poteratis oblinire veritatem, sed illa litura de libro vitae nomina vestra radebat. Cur auferebatur: Quoniam Deuset Deum Patrem negatis, qui putatis esse delendum. Utrum vultis, eligite: in utroque vos laqueus
Abbreviated transcription (Latin):
ille ueniens arguet mundũ de percato. & de iusticia.
& de iudicio. Sed qͦ nos ꝑfidoꝵ hominũ deducit amentu
bile illud salomonis iudiciũ. qđ inter dubia certantun
cũ una oppresso paruulo quẽ ipsa accterat uindican
sibi uellet alienũ. altera filiũ ꝓpͥũ defensaret. & fraude
in ipsis cogitationib occultis. & pietatẽ in mat̾nis uiscen.¬
mittere sed macherã: quia ñ ferro sed spu ẽ. mens inten
penetrabilis. Est eni sp̃s intelligentiȩ sos unicus. multipe
macherã illã iuberet afferri: qͥa simulato qđ diuidere uellet
infantẽ considerauit qđ uera mat̾ plus consuleret filio quã
solatio. & grãm iuri. ñ gr̃ȩ uira p̾ferret. At uͦ illa quȩ matriᷤᷤ
simularet affectũ. uincendi studio cȩca: parui duceret eiꝰ
exitũ. in qͦ nesciret pietatis dispendiũ. Itaq ille uir spualis
qͥdiiudicaret om̃ia. spũalis enĩ diudicat om̃ia. naturam

Expanded text:
ille veniens arguet mundum de peccato, et de justitia, ille veniens arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio . 36. Sed quo nos perfidorum hominum deducit amentia, bile illud Salomonis judicium, quod inter dubia certantium; cum una, oppresso parvulo, quem ipsa susceperat, vindicare sibi vellet alienum, altera proprium filium defensaret; et fraudem in ipsis cogitationibus occultis, et pietatem in maternis viscerimittere, sed machaeram ; quia non ferro, sed Spiritu mens interna penetrabilis: Est enim Spiritus intelligentiae sanctus, unicus, multiplex, machaeram illam juberet afferri ; quia simulato quod dividere vellet infantem, consideravit quod vera mater plus consuleret filio quam solatio; et gratiam juri, non gratiae jura praeferret. At vero illa quae matris simularet affectum, vincendi studio caeca, parvi duceret ejus exitium, in quo nesciret pietatis dispendium. Itaque vir ille spiritalis, qui dijudicaret omnia  Spiritalis enim dijudicat omnia  naturam
Abbreviated transcription (Latin):
dasti. Quid gͥ hic digiti minus quã manꝰ fecisse ꝓduntur.
cũ ide fecerint digiti qđ manꝰ sic̃ scriptũ ẽ. qm̃ delet tasti
me infactura tua. & in oꝑib manuũ tuarũ delectabor 
uirtus dĩ sempit̾na suscepit: utiq liquet manus. & de fli
dĩ. & de spĩ scõ scriptura locutã. Et rursus qͥa digitũ di s
legimꝰ. idõ appellatos digitos estimamus: ut filiũ spm̃q signi¬
ret. Deniq ut et filii & sp̃s scificationẽ se habere memorart
ait qͥdã sc̃s. Manus tuȩ fecerunt me & plasmauer̃ me.
asserimꝰ. cũ eousq unitas potestatis sit ut & arguat sp̃s sicit
arguit pater. arguit filius: Sic enĩ scriptũ ẽ. Diie ne in
ira tua arguas me. neq infurore tuo corripias me. Deno
inquadragesimo & nono psalmo sic dicit diĩs. Arguãte &
statuã ante faciem tuã peccata tua. Ita etiã de spũ sco
filius dicit. Cũ autẽ abiero mittã paraclitũ aduos. łt

Expanded text:
dasti . Quid hic igitur digiti minus quam manus fecisse produntur; cum idem fecerint digiti, quod manus; sicut scriptum est: Quoniam delectasti Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum delectaborvirtus Dei sempiterna suscepit utique liquet manus et de Filio Dei et de Spiritu sancto Scripturam locutam. 34. Et rursus quia digitum Dei Slegimus , ideo appellatos digitos aestimamus, ut Filium Spiritumque signaret. Denique ut et Filii et Spiritus sanctificationem se habere memoraret, ait quidam sanctus: Manus tuae fecerunt me, et plasmaverunt me asserimus; cum eousque unitas potestatis sit, ut et arguat Spiritus, sicut arguit Pater, et arguit Filius? Sic enim scriptum est: Domine, ne ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Deinde in quadragesimo nono psalmo sic dicit Dominus: Arguam te, et statuam ante faciem tuam peccata tua ; ita etiam de Spiritu sancto Filius dixit: Cum autem abiero, mittam paraclitum ad vos: et
Abbreviated transcription (Latin):
habes. Anania. cur impleuit sathanas cortuũ admentien¬
Ai spĩu scõ. ut fraudẽ faceres de p̃tio agri: Ita nonne ma-¬
nens tibi manebat. & uenditꝰ intua erat potestate: Quare
posuisti in corde iuo hoc scelus: Non es hominib mentitꝰ
seddõ. Et subt̃ adeiꝰ uxorẽ dixit. Quid utiq conuenit uob̾
tatẽ diuinitatis conaris excludere: scđ̾m scripturȩ uerba
mendatiũ dep̃hendit᷑. Qđ si utrunq de spũ scõ accipimꝰ.
cur qd legis ꝑfide negare conaris: Aut qͥ unitatẽ diuini¬
tatis patris & filii & sp̃s scĩ: aut diuinitatẽ sc̃ĩ sp̃s confitere.
Utrũ dixeris indõ. utrimq dixistr qͥa & unitas diuinitatem
astruit. & diuinitas unitatẽ. Nec solũ hoc loco euident̃ scĩ¬

Expanded text:
habes: Anania, cur implevit Satanas cor tuum ad mentiendum Spiritui sancto, ut fraudem faceres de pretio agri? Ita nonne manens tibi manebat, et venditus in tua erat potestate? Quare posuisti in corde tuo hoc scelus? Non es hominibus mentitus, sed Deo . Et subter ad ejus uxorem ait: Quid utique convenit vobis tatem divinitatis conaris excludere, secundum Scripturae verba mendacium deprehenditur. Quod si utrumque de Spiritu accipimus, cur quod legis, perfide, negare conaris? Aut igitur unitatem divinitatis Patris et Filii et Spiritus sancti, aut divinitatem sancti Spiritus confitere. Utrum dixeris, in Deo utrumque dixisti; quia et unitas divinitatem astruit, et divinitas unitatem. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
tia potestatis est. Fortasse tam̃ aliquis diceret hoc erepi
non posse ad propͥetatẽ scĩ sp̃s deriuari. nͥ alio loco etu
petrus apłs nos docuisset peccatis nr̃is etiã sp̃m posse
temptari. Sic enĩ habes ada naniȩ uxorẽ dictũ. Quid
utiq conuenit uobis tẽptare sp̃m dnĩ: Et enĩ dñi spsus¬

Expanded text:
i contenditur. 54. Fortasse tamen aliquis diceret hoc exemplum non posse ad proprietatem sancti Spiritus derivari, nisi alio loco etiam Petrus apostolus nos docuisset peccatis nostris etiam Spiritum posse tentari, sic enim habes ad Ananiae conjugem dictum: Quid utique convenit vobis tentare Spiritum Domini ? Etenim Domini S
Abbreviated transcription (Latin):
quã tra ñ parcurierat. agricola ñ seuerat: ymbre fertd
fecundabat. N unc spectẽmꝰ singula. Requiẽ udeis ꝓm
nitatis. Condemnat ds popłm uideoꝵ ut int̾rũ fluene
mel & lac hocẽ. adresurrectionis requiem ꝑuenet ĩ
possit. eadẽ sententia condẽpnat  sp̃s dicens. Si intr ĩ¬

Expanded text:
quam terra non parturierat, agricola non severat, imbre fertili fecundabat. 53. Nunc spectemus singula. Requiem Judaeis pinitatis. Condemnat Deus populum Judaeorum ; ut in terram fluentem lac et mel, hoc est, ad resurrectionis requiem pervenire non possit: eade
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a sacramenti. Sed qͥd mirũ si scĩficat singulos ipse sci̾fi¬
catione ñ indigens sed redundans. quando tantã ut dixi
maiestatẽ eiꝰ accepimꝰ ut tanquã digitus a corpore. ita adõ
patre inseparabilis uideatur sp̃s scs: Qđ si quis addimi¬
nutionẽ ñ adunitatẽ potestatis putat eẽ referendũ: is ꝓfec¬
to ineam amentiã cadet. ut tanquã in una uelut in corporis
tiones quasdã figurare menbroꝵ. Sed accipiant ut sepius
dixi. ñ in ęqualitatẽ s unitatẽ potestatis. hac testificatione
signari: quandoqͥdẽ quȩ oꝑa dĩ st̃. eadẽ sunt oꝑa manuũ.

Expanded text:
as cap. VI. Sed quid mirum si sanctificat singulos ipse sanctificatione non indigens, sed redundans; quando tantam, ut dixi, majestatem ejus accepimus, ut tamquam digitus a corpore, ita a Deo Patre inseparabilis videatur Spiritus sanctus? 30. Quod si quis ad diminutionem, non ad unitatem potestatis putat esse referendum, is profecto in eam amentiam cadet, ut tamquam in unam velut corporis fotiones quasdam figurare membrorum. 31. Sed accipiant, ut saepius dixi, non inaequalitatem, sed unitatem potestatis hac testificatione signari; quandoquidem quae opera Dei sunt, eadem sint opera manuum,
Abbreviated transcription (Latin):
refusũ obrueret. Inde & colũnã nubis pleriq p̾cessisse indie
popłm iudeoꝵ. & colũnã nubis in nocte arbitrantur. qđ
apłs declarauit. dicens infigura illa p̾cessisse spualis my¬
sterii ueritatẽ. Sic enĩ habes. Qm̃ patres nr̃i om̃s sub i¬

Expanded text:
 per Spiritum refusus obrueret . Inde et columnam nubis plerique praecessisse in die  per Spiritum refusus obrueret . Inde et columnam nubis plerique praecessisse in die populo Judaeorum, et columnam ignis in nocte arbitrantur, quoApostolus declaravit, dicens in figura illa praecessisse spiritalis mysterii veritatem; sic enim habes: Quoniam patres nostri omnes sub n
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse ꝑfiliũ. & desinant roȩternũ filiũ patri negare.
Quando enĩ ñ fuit dĩ uirtus: Qđ si aliquando putant ñ fusse dei
uirtitẽ: aliquando plenitudinẽ in dõ patre negabunt fuis u
putant aliquando defuisse uirtutẽ. Sed hȩc ũt dixi scripaint
ut adunitatẽ diuin istaᷤ referamꝰ. & credamus qđ apl̃s dixit. q
plenitudo diuinitatis corporalit̾ habitat inxp̃o. & habitat
tas oꝑationis sit. Quod etiã excantico moysi colligi potest. Ipsi
enĩ cũ ꝑmaria transduxisset ppłm iudeoꝵ. & dĩ patris oꝑationẽ.
a filii ÷ confessus. & sp̃s dicens. Dextera manꝰ tua dnẽ glorificata
est inuirtute. dextera manꝰ tua dñe confregit inimicũ. Habes qͥa
& filiũ sit confessus & patrẽ. cutꝰ ÷ dexterã. Et infra. ne sp̃mscem
prȩteriret: adiecit. Misisti sp̃m tuũ. & cooꝑuit eos mare. Nixᷤ¬
tibus fluctib inmedio mari. aquarũ quidã murus insur¬

Expanded text:
accepisse per Filium, et desinant coaeternum Filium Patri negare. accepisse per Filium, et desinant coaeternum Filium Patri negare. Quando enim non fuit Dei virtus? Quod si aliquando putant non fuisse Dei virtutem, aliquando plenitudinem in Deo Patre negabunt fuisse, cui putant aliquando defuisse virtutem. 19. Sed haec, ut dixi, scripta sunt, ut ad unitatem divinitatis ista referamus, et credamus quod Apostolus dixit , quia plenitudo divinitatis corporaliter habitat in Christo, et habitat unitas operationis sit. 20. Quod etiam ex Cantico Moysis colligi potest; ipse enim cum per maria traduxisset populum Judaeorum, et Dei Patris operationem et Filiirtute: dextera manus tua, Domine, confregit inimicos . Habes quia et Filium sit confessus et Patrem, cujus est dextera. Et infra, ne Spiritum sanctum praeteriret, adjecit: Misisti Spiritum tuum, et cooperuit eos mare: entibus fluctibus in medio mari, aquarum quidam murus insur
Abbreviated transcription (Latin):
animale aut̃ ñ ꝑciꝑe quȩ sunt sp̃s dĩ. Sciebat enĩ qđ is qui
diuina carnalib cõpararet. int̾ animalia esset ñ int̾ sp̃ua.¬
les homines cõputandus. Stulticia enĩ inquit illi ẽ. Et idõ qͥa
sciret has futuras ẽẽ animaliũ hominũ questiones: presagus
futuri ait. Quis enĩ cognouit sensũ dñis Qui instruat eums
ambiguis. & corporalib uacillat exemplis. consideret qͥa ñ
potest bene sentire de filio. qͥ potest male sentire de spũ.
Nã si idõ portionẽ quandã exiguã putant esse sp̃m dĩ. qͥa
sp̃s digitus dĩ dr̃: idem utiq & portionẽ exiguã dicunt
et̃ infilio dĩ. quia dextera dĩ dr̃. Sed & filius. & dextera.
& uirtus dr̃. Itaq si uerba nr̃a penaamꝰ: nulla potest
sine uircute eẽ ꝑfectio. Et idõ caueant ne putent qđ nefas
dictu ẽ semiꝑfectũ in sua substantia patrẽ. ꝑfectionem

Expanded text:
nem non percipere quae sunt Spiritus Dei; sciebat enim quod is, qui nem non percipere quae sunt Spiritus Dei; sciebat enim quod is, qui divina carnalibus compararet, inter animalia esset, non inter spiritales homines computandus: 669 Stultitia enim, inquit, illi est . Et ideo quia sciret has futuras esse animalium hominum quaestiones, praesagus futuri ait: Quis enim cognovit sensum Domini, qui instruat eum ? ambiguis, et corporalibus vacillat exemplis, consideret quia non potest bene sentire de Filio, qui potest male sentire de Spiritu. Nam si ideo portionem quamdam exiguam putant esse Spiritum Dei, quia digitus Dei dicitur; iidem utique et portionem exiguam dicunt esse in Filio Dei, quia dextera Dei dicitur. 18. Sed Filius et dextera et virtus dicitur: itaque si verba nostra pendamus, nulla potest sine virtute esse perfectio; et ideo caveant ne putent, quod nefas dictu est, semiperfectum in sua substantia Patrem perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tabule frac tac pͥmio sunt & abieete dc mosest miaubus
quia uidei a propheticis oꝑibus exciderunt. st beno tailis
fractȩ sunt: non scriptura deleta. Et tũ uide ne frangatur tabu¬
la tua. ne mens tua & animꝰ diuidatur. hunquid diuisus ẽ xp̃c:
on diuisus ÷. sed unum ẽ. cũ patre. Et te nemo adõ separet. Si
fides deficiat: tabula cordis tui frangitur. Cõminuitur animi
fortitudo: si unitatẽ diuinitatis intrinitatẽ ñ credas. Scripta
ẽ fides tua. scripta ÷ & culpa tua: sic̃ ieremias dixit. Scripta ẽ
culpa. grafio scribit᷑. grã. spũ designatur. Hoc digito. inystice
significans ꝑfigurã. quando de peccatis alt̾ius udicamus.
nr̃i nos debere meminisse peccati. Sed ne rursus qͥa legẽ dĩ
spii suo scripsit inferiꝰ aliqͥd tanquã de mn inisterio sp
crederemꝰ. uel ex corporis nr̃i estimatione portionẽ quandam
exiguã dĩ sp̃m putaremꝰ : ait tibi apłs. ñ se humanȩ scientiȩ

Expanded text:
sed tabulae fractae primo sunt, et abjectae de Moysis manibus; quia Judaei a propheticis operibus exciderunt. Et bene tabulae fractae sunt, non scriptura deleta. Et tu vide ne frangatur tabula tua, ne mens tua et animus dividatur. Numquid divisus est Christus? Non divisus est, sed unum est cum Patre: et te nemo ab eo separet. Si fides deficiat, tabula cordis tui frangitur. Comminuitur animi firmitudo, si unitatem divinitatis in Trinitate non credas. Scripta est et fides tua, scripta est et culpa tua, sicut Hieremias dixit: Scripta estculpa graphio scribitur, gratia Spiritu designatur. 15. Hoc digito mystice : significans per figuram, quando de peccatis alterius judicamus, nostri nos debere meminisse peccati. 16. Ac ne rursus quia Legem Deus Spiritu suo scripsit, inferius aliquid tamquam de ministerio Spiritus crederemus, vel ex corporis nostri aestimatione portionem quamdam exiguam Dei Spiritum putaremus, ait alibi Apostolus non se humanae scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
datũ gr̃a trinitatis. Cũ aut̃ ipse sẽ filiꝰ dederit: utiq ñ potuit
ipse sibi eẽ. subiectus. Ergo ñ potuit diuinę subiectionis esse
scm̃ datũ ostendit & filiũ. Sic inquit dicit dñs qͥ fecit cȩlũ & finx̃
illud. qui solidauit terrã & quȩ in ea sunt. & dat populo qͥ suꝑ
te inequitate. & tenebo manũ tuã. & confortabo te. Et dedi te
intestamentũ generis mei in lucẽ gentiũ. aperire oculos cȩcoꝵ.
edducere de uinculis alligatos. Cũ cͦ & filius & missus & datus
tatis qui habent oꝑis unitatẽ. Unde etiã digitus dĩ appellatus

Expanded text:
datum gratia Trinitatis. Cum autem ipse se Filius dederit, utique non potuit datum gratia Trinitatis. Cum autem ipse se Filius dederit, utique non potuit ipse sibi secundum divinitatem esse subjectus. Ergo non potuit divinae subjectionis esse tum datum ostendit, et Filium. Sic, inquit, dicit Dominus qui fecit coelum et fixit illud, qui solidavit terram et quae in ea sunt, et dat populo qui supte in aequitate, et tenebo manum tuam, et confortabo te et dedi te in testamentum generis mei, in lucem gentium, aperire oculos caecorum, educere de vinculis alligatos . Cum ergo Filius missus et datus tatis, quia habent operis unitatem. Unde etiam digitus Dei appellatus
Abbreviated transcription (Latin):
sierent illic erã. & nunc dnĩs misit me & sp̃s erꝰ. Quis ẽ qͥ dicit.
ustt me dñs & sp̃s eiꝰ. nisi qͥuenit apatre ut saluos faceret pec¬
atores: Quẽ ut audis & sp̃s misit. ne cũ legis quia filius spm̃ mit¬
ct: inferioris ęsse spm crederes potestatis. Ergo & pater filium
quia scriptuĩ ẽ. Paraclytus autẽ ille sp̃s sc̃s. quẽ mittet pater
inuomine meo. filius misit. qͥa dixit. Cũ uenerit autẽ para cly¬
tus que ego mittã uobis apatre meo. sp̃m ueritatis. Si gͦ se in¬
uicẽ filius & sp̃s mittunt sicut pat̾ mittit: non subiettionis
iniuria. sed cõmunitas potestatis est. Nec solũ misit pat̾ filiũ.
sed etiã dedit: sicut se ipse filius dedit. Lectũ ẽ enĩ. Gr̃a uob̾
subiectũ in eo putant fuisse qͥd missus est: gr̃ẽ eẽ negare non
possunt qͥa datuis ẽ. Datus ẽ aut̃ apatre ut isaias dixit. Puernatꝰ
est nobis. filius datus ẽ nobis. Datus ẽ audeo dicere & abspu: qͥa

Expanded text:
fierent, illic eram, et nunc Dominus misit me et Spiritus ejus . us ejus; nisi qui venit a Patre, ut salvos faceret peccatores? Quem ut audis, et Spiritus misit; ne cum legis quia Filius Spiritum mittit, inferioris esse Spiritum crederes potestatis. 8. Ergo et Pater Filium quia scriptum est, Paraclitus autem ille Spiritus, quem mittet Pater in nomine meo . Filius misit, quia dixit, Cum venerit autem Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre meo spiritum veritatis . Si ergo se invicem Filius et Spiritus mittunt sicut Pater mittit, non subjectionis injuria, sed communitas potestatis est . Nec solum misit Pater Filium, sed etiam dedit, sicut ipse se Filius dedit. Lectum est enim, Gratia vosubjectum in eo putant fuisse, quia missus est, gratiae esse negare non possunt, quia datus est. Datus est autem a Patre, ut Isaias dixit, Puer natus est nobis, filius datus est nobis . Datus est autem, audeo dicere, et a Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓpositũ aliqͥs prȩt̃ fugere uideat᷑ exemplũ: qua ratione
acsincarnationis dominirȩ sacramentũ ex pec tare uideat᷑
eni rorporalis ds aut nimmensus : ut tanquã fulerũ pe¬
dib en fcabellũ subiectũ putemꝰ. Neq adorandũ qͥequam
iu soli seruies. Quom &ͦ aduersus lege propha pꝰcipereti
sub sege nitritus. & eruditus in lege: Non mediocris igic̾
questio & ido diligentius consideremꝰ. qͥd sit scabellũ. Le¬
gimus enĩ alibi. Celũ mͥ thronꝰ. t̾ra autẽ scabellũ pedũ
meor. Sed nec terra adoranda ẽ nobis: qͥa creatura est dĩ.
U ideamꝰ tam̃. ne terrã illã dicat adorandã propħa: quã dñs
ib̾s in carnis assũptione suscepit. Itaq ꝑ scabellũ t̾ra intelli¬
gitur. ꝑ t̾rã aut̃ caro xp̃i: quã hodieq in mysteriis ado-¬
ramus & quã apłi in dnõ iesu ut supra diximus adoraue¬
runt. Neq enĩ diuisus ẽ. xp̃c sed unus. neq cũ adoratur

Expanded text:
ideatur exemplum, qua ratione ad incarnationis Dominicae sacramentum spectare videatur, enim corporalis Deus, aut non immensus, ut tanquam fulcrum pedibus ejus scabellum subjectum putemus; neque adorandum quidquam ipsi soli servies . Quomodo ergo adversus Legem Propheta praeciperet, sub Lege nutritus, et eruditus in Lege. Non mediocris igitur quaestio, et ideo diligentius consideremus quid sit scabellum. Legimus enim alibi: Coelum mihi thronus, terra autem scabellum pedum meorum . Sed nec terra adoranda 681 est nobis, quia creatura est Dei. 79. Videamus tamen ne terram illam dicat adorandam Propheta, quam Dominus Jesus in carnis assumptione suscepit. Itaque per scabellum terra intelligitur: per terram autem caro Christi, quam hodieque in mysteriis adoramus, et quam apostoli in Domino Jesu, ut supra diximus, adorarunt; neque enim divisus est Christus, sed unus : neque cum adoratur
Abbreviated transcription (Latin):
monus scripturarũ docuimus apłos & ꝓpħas illos
oms uire mirentur & dubitare non possint. Dicit eni
gelitare pauꝑib misit me. prȩdicare captiuis remissio¬
nẽ & cȩcis uisũ. Qđ cũ de libro isaiȩ legeret: ait ineuan¬
gelio. hodie cõpleta est hȩc scriptura in auribus ur̃is.
ut de se dictũ esse designaret. Ergo mirari possumus si
Et bene suꝑme dixit. quia quasi filiꝰ hominis loquebatur.
Quasi filiꝰ enĩ hominis & unctus & missus est. ad euangłiũ
p̃dicandũ. Sed si non creditur filio: audiant etiã patrem

Expanded text:
moniis Scripturarum docuimus apostolos et prophetas, illos omnes jure mirentur, et dubitare non possint, quod Spigelizare pauperibus, misit me, praedicare captivis remissionem, et caecis visum . Quod cum de libro Esaiae legeret, ait in Evangelio: Hodie completa est haec Scriptura in auribus vestris ; ut de se dictum esse signaret. 2. Ergo mirari possumus si Et bene, super me, dixit, quia quasi filius hominis loquebatur. Quasi filius enim hominis et unctus et missus est ad Evangelium praedicandum. 3. Sed si non creditur Filio, audiant etiam Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
integer sp̃s ur̃ & anima & corpus sine quęrela. indie dñi
ritate. De filio aut̃. idẽ apłs dicit. Qui factus ÷ nobis sapien-¬
ta adõ & iusticia. & scr̃ficatio. & redẽptio. Uides qͥa factus
ẽ scificatio. sed factus ÷ nobis. Non ut ille mutaret qđ erat.
Sic enĩ dicit. Grãs agere debemꝰ dõ semꝑ ꝓuobis fr̃s dilectissi¬

Expanded text:
ester, et anima et corpus sine querela in die Dominritate . 26. De Filio autem idem Apostolus dixit: Qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Vides quia factus est sanctificatio? Sed factus est nobis; non ut ille mutaret quod erat, Sic enim dicit: Gratias agere debemus Deo semper pro vobis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa moris ÷ scripturis diuinis. & futura ꝓpͣteritis dicere. &
geminã in xp̃o significare substantiã. diuinitatis &e carnis: ne
quis aut diuinitatẽ neget eiꝰ aut carnẽ : sicut in isaia habes.
Puernatꝰ ÷ nobis. filiꝰ datꝰ sn obis. Ita hic qͦq ante pmisit creaturã
carnis. & subtexuit assertionẽ diuinitatis. ut scires ñ duos
xp̃oc. sed unũ ẽẽ̾ qͥ ante secula generatꝰ expatre sit. & ultimis
tẽporib creatꝰ exuirgine. Hoc ÷ ego sũ ille creatꝰ ex homine.
creatꝰ ad causã: qui sũ generatꝰ ante scła. Deniq dicturꝰ dñs
creauit me: p̃misit. Cõmemorabo quȩ a scłosunt. Dicturꝰ
genuit: p̃misit. In pͥncipio antequã terrã facerae. ante om̃s¬
colles genuit me. Ante cũ dicit᷑ in infinitũ retrosine aliquadisfin
quẽ. sed omĩa intra sedixit. Sic enĩ moris est. ȩternitatẽ dĩ. scripus
significare diuinis. deniq alibi habes. Priꝰquã fierent montes. &¬

Expanded text:
ris divinis, et futura pro praeteritis dicere, et geminam in Christo significare substantiam divinitatis, et carnis; ne quis aut divinitatem neget ejus, aut carnem. 60. Nam sicut in Esaia habes: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis ; ita hic quoque ante praemisit creaturam carnis, et subtexuit assertionem divinitatis; ut scires non duos Christos, sed unum esse: qui et ante saecula generatus sit ex Patre, et ultimis temporibus creatus ex Virgine, hoc est: Ego sum ille creatus ex homine, creatus ad causam, qui sum generatus ante saecula. 61. Denique dicturus: Dominus creavit me, praemisit: Commemorabo quae a saeculo sunt. Dicturus: Genuit, praemisit: In principio antequam terram faceret, ante omcolles genuit me. Ante, cum dicitur, in infinitum retro sine aliqua definaliquem, sed omnia intra se dixit; sic enim moris est aeternitatem Dei Scripturis significare divinis. Denique alibi habes: Priusquam montes
Abbreviated transcription (Latin):
homo xp̃c iesos qͥ dedit semae ipsũ red ẽptionẽ ꝓ nobis: Et hoc itia
ad incarnationẽ ꝑtinet. Redẽptiorñi nrã ꝑsanguinẽ. remissi opa
potestatẽ. uita ꝑ grãm. Quasi altissimꝰ donat. qͣsi homo precat᷑. Ali
creatoris. aliud redẽptoris ÷ distincta lic&. uniꝰ tam̃ auctorisbene¬
ficiast᷑. Decuit enĩ ut ille nos redimer&e qͥ creauit. Quis aut̃ neget
xp̃mn.ẽẽ. altissimũ significatũ : Nã qͥ alit̃ sentit: dõ patri sa cram̃tui
incarnationis ascribit. Sed hinc cdubitari ñ potest qđ altissimꝰ ip̃c
sit : cũ etiã alibi dixerit de mysterio passionis. dedit uocẽ suã altis¬
simꝰ. & mota ÷ terra. Et in euangłio habes. Et tu puer ꝓpħa altissimi
uocaberis. preibis enĩ aute faciẽ dni parare uias eiꝰ. Qui altissimͦ. di
filiꝰ. Etgo qͥ altissimꝰ. ds̃ x̃c. Et solus utiq cũ dicit᷑ ds̃. nĩ separatꝰ etis¬

Expanded text:
t hoc utique ad incarnationem pertinet; redemptio enim nostra per sanguinem, remissio per potestatem, vita per gratiam. Quasi altissimus donat, quasi homo precatur: aliud creatoris, aliud redemptoris est. Distincta licet, unius tamen auctoris beneficia sunt; decuit enim ut ille nos redimeret, qui creavit. 9. Quis autem neget Christum esse altissimum significatum? Nam qui aliter sentit, Deo Patri sacramentum incarnationis ascribit. Sed hinc dubitari non potest quod altissimus Christus sit; cum etiam alibi dixerit de mysterio passionis: Dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra . Et in Evangelio habes: Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis; praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Qui altissimus? Dei Fili
Abbreviated transcription (Latin):
Nã aeccła erat: & scĩ erant prȩdestinati ante scła. Sed ñ id hoc locosi
illud assero. factũ e̾ẽ. ñ ad diuinitatẽ. sed ad incarnationis ꝑtiner
naturã: sic̃ ipse ioħs dix̃. hic ẽ. de qͦdixi: post me uenit uir qͥam¬
me factꝰ est.Itaq cũ geminã sic̃ supra dixi in xx̃o substantiã ꝓpesi¬
set. ut utrunq intelligas & diuinitatis & carnis: hoc loco certã cart
Est enĩ scripturis ꝓmiscua consuetudo diuinis. ut int̾dũ a diuit
ab humilitate incarnationis exordiũ sumant. & ad głam diuins¬
tis assurgant: ut in ꝓpħis. & in euangłistis frequent̃ & paulo g¬
& hic iuxta memoratã consuetudinẽ ab incarnatione tdñi coept
de eiꝰ diuinitate dicturꝰ. ñ ut confunder&e humana atq diuina
sed ut distingueroe. Nerũ arriani. uelut iudaici caupones mison
aquã cũ uino: qͥa diuinã generationẽ. humanãq confundunt il
dttatẽ referentes qđ de carne sit dictũ. Nec metuo qđ obiecturis

Expanded text:
a erat, et sancti erant praedestinati ante saecula: sed non id hoc loco dico, at illud assero, factum esse non ad divinitatem, sed ad incarnationis pertinere naturam, sicut ipse Joannes dixit: Hic est de q cum geminam, sicut supra dixi, in Christo substantiam proposuisset, ut utramque intelligas et divinitatis et carnis, hoc loco coepit a carne. Est enim Scripturis promiscua consuetudo divinis, ut interdum a divinab humilitate incarnationis exordium sumant, et ad gloriam divinitatis assurgant, ut in prophetis, et in evangelistis frequenter, et nsuetudinem ab incarnatione Domini coepit de ejus divinitate dicturus; non ut confunderet humana atque divina, sed ut distingueret. Verum Ariani, velut Judaici caupones, miscent aquam cum vino; quia divinam generationem humanamque confundunt, ad deitatem referentes, quod de carne
Abbreviated transcription (Latin):
melior patre lux est. ut ñ sit in luce qͥ sic̃ scriptuĩ ⁊. & apis. iud¬
trẽ.est. & inpatreꝰ. Nongͦ scparent filiũ cũ legunt iolũ dĩ
nec patrẽ separent cũ leg unt filiũ solũ. In cerris fui sine patt
non÷: & putas qͥa pat̃ sine filio sit in cȩlo: In carne ÷ filiꝰ. Cũ dicoin
enĩ scđm carnẽ iã non nouimꝰ xp̃m. Ergo in carne ÷ filiꝰ. & solus
ñ est scđm qđ scriptũ ÷ & ñ sũ solus qͥa pat̾ mecũ ÷ & putas qđ sit

Expanded text:
melior Patre lux est; ut non sit in luce, qui sicut scriptum est, et apud Patrem est, et in Patre ? Non ergo separent Filium, cum legunt solum Deum: nec Patrem separent, cum legunt Filium solum. 23. In terris Filius sine Patre non est, et putas quia Pater sine Filio sit in coelo? In carne est Filius, cum dico in enim secundum carnem jam non novimus Christum : ergo in carne est Filius, et solus non est, secundum quod scriptum est: Et non sum solus, quia Pater mecum est ; et putas quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
semen. doctrinȩ cęlestis semine suscitaret: cui calciame
nuptiale accłȩ copulandȩ prȩscripta legis spũ alia defa
Non moyses sponsus. Illi enĩ dicit᷑. solue calciamentũ pedũti
solue calciamentũ pedũ tuorũ: ne exsimilitudine nomi
sponsus accłȩ crederet᷑. Hon aliꝰ sponsus. sed solus xp̃c ÷ spos

Expanded text:
semen doctrinae coelestis semine suscitaret, cui calciamentum semen doctrinae coelestis semine suscitaret, cui calciamentum nuptiale Ecclesiae copulandae praescripta Legis spiritalia deferebant. 71. Non Moyses sponsus; illi enim dicitur: Solve calciamentum pedum Solve calceamenta; ne ex similitudine nominis sponsus Ecclesiae crederetur. Non alius sponsus, sed solus Christus
Abbreviated transcription (Latin):
calciamenta portare. Prȩstantiã utiq diuinitatis. ñ ȩternita.¬
tẽ diuinȩ generationis exponens. Qđ eo usq ad in carnationẽ
ꝑtina: ut typũ in hominib mystici caltiamenti. ante p̾mise¬
nt. Lege enĩ ꝑximo de functi uel fr̃i. copula deferebat᷑ eiꝰ uxo.¬
ris: ut sem̃ fratris uel ꝓximi resuscitaroe. Unde qͥa ruth licae
ipsa alienigena. tam̃ qͥa maritũ habuerat ex iudeis. qͥ relique¬
rat suꝑstitẽ ꝓximũ. eã qr colligentẽ manipulos suȩ messis
quib alebat & socrũ. boor uidit & amauit: ñ alit̾ eã acce¬
pit uxorẽ. nͥ calciamentũ eiꝰ ante soluissoe. cui uxor debebat᷑.
Ex lege hystoria sĩplex. sed alta mysteria. Aliud enĩ gerebatꝰ᷑:
aliud figurabat᷑. Nã si scd̾m litterã sensũ torqueamꝰ: prope
quidẽ pudor &e horror in uerbo est.Si admixtionis corporeȩ coni¬
etudinẽ. sententiã intellectũq referamꝰ : designabatꝰ᷑ futuro

Expanded text:
ernitatem divinae generationis exponens. Quod eousque ad incarnationem pertinet, ut typum in hominibus mystici calciamenti ante praemiserit. Lege enim proximo defuncti vel fratri copula deferebatur ejus uxoris; ut semen fratris vel proximi resuscitaret . Unde quod Ruth, licet ipsa alienigena; tamen quia maritum habuerat ex Judaeis, qui reliquerat superstitem proximum, eamque colligentem manipulos sut socrum, Booz vidit et amavit: non aliter eam accipit uxorem, nisi calciamentum ejus ante solvisset, cui uxor debebatur ex Lege . 70. Historia simplex, sed alta mysteria; aliud enim gerebatur, aliud figurabatur. Nam si secundum litteram sensum torqueamus, prope quidam pudor et horror in verbo est, si ad commixtionis corporeae consuetudinem sententiam intellectumque referamus. Designabatur autem
Abbreviated transcription (Latin):
S ic̃ gͦ puer ñ om̃ib natꝰ ÷ sed fidelib. sic filiꝰ ñ infidelib datꝰ. sed
fidelib. Nobis datꝰ : : ñ fotinianis. Illi enĩ non datũ nobis dĩ filiũ
dicunt ẽẽ: sed ab initio int̾ nos natũ. Nobis datꝰ ÷: ñ sabellianis.
Illi enĩ nolunt filiũ datũ. eundẽ asserentes patrẽ e̾e̾ quẽ filium.
N obis non arrianis. Et ipsi enĩ non habent filiũ ꝓsalute datũ. sed ꝓ
infirmitate transmissũ. Non habent consiliariũ quẽ putant futu¬
Deniq ut ad ꝓpositũ reuertam᷑ exẽplũ: in pͥncipio inquit ante¬
quã terrã facerae. ante quã abyssos facer&. antequã ꝓcederers
fontes aquarũ. ante oñs colles genuit me. fortassedices. qͦmͦ¬

Expanded text:
puer non omnibus natus est, sed fidelibus: sic Filius non infidelibus datus est, sed fidelibus. Nobis datus est, non Photinianis; illi enim non datum nobis Dei Filium dicunt esse, sed ab initio inter nos natum: nobis datus est, non Sabellianis; illi enim nolunt Filium datum, eumdem asserentes Patrem esse quem Filium: nobis, non Arianis; et ipsi enim non habent Filium pro salute datum, sed pro infirmitate transmissum: non habent consiliarium, quem putant futuDenique ut ad propositum revertamur exemplum: In principio, inquit, antequam terram faceret, antequam abyssos faceret, et antequam produceret fontes aquarum, ante omnes colles genuit me . CAPUT IX. D
Abbreviated transcription (Latin):
formã serui accepit. cũ patrẽ dm̃ maiestate uirtutis ęquaret. ẜ
illo enĩ accepit uirtꝰ unaquęq pͥncipium. Et ideo ut hec uirattũ
genera disceremꝰ. filiꝰ datꝰ est nobis: cuiꝰ pͥncipiũ suꝑ humeros eiꝰ
Principiũ illud crux dni ÷. pͥncipiũ fortitudinis. qͦ uia scĩs est
re sełata martẏrib. ad sacri certaminis passionẽ. Uidit hoc pͥna
cũ stellã conspicerent p̃dicantes filiꝰ datꝰ est nobis. Aliud munus
e terris. aliud munꝰ e cęlo. & utrunq unꝰ in utroq ꝑfectꝰ & si ne
mutabilitate diuinitatis. & sine humanȩ imm inaitione natui
Unũ ad orauer̃. eidẽq munera obtulerunt: ut ostenderent psũ
eẽ cȩli dnm̃. qͥ inp̃sepib uid eretur. Distingue singulorũ mouen¬
ta uerborũ. Puer natꝰ est. filiꝰ datꝰ est nobis. Et si expatre natꝰ. non
tam̃ nobis natꝰ. sed latꝰ . qͥa ñ filiꝰ ꝓpter nossed nosꝓpt᷑ filii

Expanded text:
majestate virtutis aequaret. Ex illo enim accepit virtus unaquaeque principium. 53. Et ideo ut haec virtutum genera disceremus: Filius datus est nobis, cujus principium super humeros ejus . Principium illud crux Domini est; principium fortitudinis, quo via sanctis est reserata martyribus ad sacri certaminis passionem. 507 CAest; cum stellam conspicerent, praedicantes: Filius datus est nobis . Aliud munus e terris, aliud munus e coelo, et utrumque unus in utroque perfectus, et sine mutabilitate divinitatis, et sine humanae imminutione naturae. Unum adoraverunt, eidemque munera obtulerunt; ut ostenderent ipsum esse coeli Dominum, qui in praesepibus videretur. 55. Distingue singulorum momenta verborum: Puer natus est, Filius datus est nobis. Etsi ex Patre natus, non tamen nobis natus, sed datus est; quia non Filius propter nos, sed nos propter Filium.
Abbreviated transcription (Latin):
&e mortis assũpserit passionẽ : Propt̃ quȩ aut̃ oꝑa sit creatꝰ ex
uirgine: ipse dñs cũ illũ cęcũ airarae. ostendit dicens in illo. Me
dictũ crederemꝰ. Cũ hoo inmundosũ: luxsũ mundi. Et enĩ qͣsiho¬
mo: in hoc mundo ꝓtempore ÷. Nã qͦsi dĩ sẽp est Deniq & alibi ait
Ecce ego uob̾cũ sũ: usq ad consũmationẽ mundi Hecde pͥncipio aliqͥd
residet quęstionis: cũ interrogatꝰ in carne: respond t ap

Expanded text:
sionem? 48. Propter quae autem opera sit creatus ex Virgine, 506 ipse Dominus cum illum caecum curaret, ostendit dicens: In illo me dictum crederemus: Cum in hoc mundo sum, lux sum hujus mundi . Etenim quasi homo in hoc mundo pro tempore est; nam quasi Deus semper est. Denique et alibi ait: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem mundi . 49. Nec de principio residet aliquid quaestionis, cum inter
Abbreviated transcription (Latin):
Adorat᷑ gͥ trinitas. ñ ad orat. Laudat᷑ trinitas.: ñ laudat. Ego malo
sic̃ seraphin credere. & sic̃ om̃s potestates. uirtutesq cȩlestes ad orare.
Igit᷑ ꝓsecutionẽ tuã uideamꝰ. quẽad modũ conciliestͥ iudicẽ. Diesa¬
ne. dic inquã. Ego te xp̃s puto esse dissimilẽ patri. Respondebit
ar ille. discerne si potes. Discerne inquã inqͦ putes ẽẽ dissimilẽ. dic
alud. Creaturã inqͥes te arbitror. Respondebit & ip̃c. Si duors
hominũ testimoniũ uerũ ÷. tu nec mͥ nec patri saltẽ credere debu¬

Expanded text:
Adoratur igitur Trinitas, non adorat: laudatur Trinitas, non laudat. Ego malo sicut Seraphim credere, et sicut omnes Potestates Virtutesque coelestes adorare.Igitur prosecutionem tuam videamus, quemadmodum concilies tibi judicem. Dic sane, dic, inquam: Ego te, Christe, puto esse dissimilem Patri. Respondebit et ille: Discerne, si potes; discerne, inquam, in quo putes esse dissimilem. 109. Dic aliud: Creaturam, inquies, te arbitror. Respondebit et Christus: Si duorum hominum testimonium verum est, tu nec mihi, nec Patri saltem credere debu
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ ẽẽ misterio: cũ ꝓpter oꝑasua a corrupstelȩ seruitio liberanda
dñs susceꝑit carnẽ. ut illũ qͥ imꝑiũ habebat mortis. ꝑ sui corporis
ipse ante omĩa. & omĩa in ipso constant. Non gͦ diuinitas ꝓpter
oꝑa. sed ꝓpt̾ diuinitatẽ oꝑa : sic̃ apłs declaradicens. qͥa ꝓpter filium¬

Expanded text:
ctum esse mysterio, cum propter opera sua a corruptelae servitio liberanda ctum esse mysterio, cum propter opera sua a corruptelae servitio liberanda Dominus susceperit carnem; ut illum qui imperium habebat mortis, per sui corporis ipse ante omnia, sed et omnia in ipso constant. 47. Non ergo divinitas propter opera, sed propter divinitatem opera; sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. Castitatẽ. pietatẽ. religionẽ fidẽ & alia huiꝰ modi. que
in uoluntate dĩ facta st̃. Ergo sic̃ indĩ patris. ita etiã in xp̃i uo
luntate & in uirtute facta sunt: sic̃ legimꝰ. Creati in xp̃o in opi
bonis. Et in psalmo. fiat pax inuirtute tua. Et alibi. Omĩa in sa¬
prentia fecisti. In sapientia in qͥt fecisti: ñ sapientiã fecisti Na cũ
utiq sed subsistens. & ꝑmanens in xt̃nũ: si facta ÷ sapientia
iã deteriori conditione facta .ẽ. quã omĩa. qͥa sapientia fieri¬
ꝑ se ipsã non potuit. Ergo si factũ ẽẽ. frequent̃ ad aliqͥd ñ ad naturã
refertur: etiã creatũ ad causã refert᷑. Inde intelligimꝰ illud qđ de¬
incarnatione dnĩ scriptũ est. dñs creauit me pͥncipiũ uiarũ sua¬
rũ in oꝑa sua: id significare. qđ ad redimenda oꝑa patris. dñs ies os
ex iurgine sit creatꝰ. Neq enĩ dubitari potest de incarnationis di¬

Expanded text:
tem, pietatem, religionem, fidem et alia hujusmodi, quae in voluntate Dei facta sunt. 45. Ergo sicut in Dei Patris, ita etiam in Christi voluntate et virtute facta sunt, sicut legimus: Creati in Christo in operibus bonis ; et in psalmo: Fiat pax in virtute tua ; et alibi: Omnia in sapientia fecisti . In sapientia, inquit, fecisti, non sapientiam fecisti. Nam cum utique, sed subsistens et permanens in aeternum; si facta est sapientia, jam deteriore conditione facta est quam omnia; quia sapientia fierir se ipsam non potuit. Ergo si factum esse frequenter ad aliquid, non ad naturam refertur, etiam creatum esse ad causam refertur. CAPUT VIincarnatione Domini scriptum est: Dominus creavit me principium viarum suarum in opera sua , id significare quod ad redimenda opera Patris Dominus Jesus ex Virgine sit creatus. Neque enim dubitari potest de incarnationis di
Abbreviated transcription (Latin):
merito÷: ñ presũptio de potestate & hominis oꝑationi
ñ de sua uirtute prȩceptionis auctoritas. Quid qͥ arrian
passe dĩ filiũ sed rogasse: Sed lectũ÷ qͥa rogauit. disce dip¬
tiũ Rogat qͣsi filiꝰ hominis: imꝑat qͣsi dĩ filiꝰ. An non deferos
hoc dĩ filio qđ etiã diabolus detulit. & uos maiores sacrilegio
derogatis: Ille dicit si filiꝰ dĩ es dic lapidi huic ut fiat par
Iile dicit. imꝑa. uos dicitis obsecra. Ille credit qđ iubente dĩ
filio elemĩtorũ rerũq in aduersũ natura uertatꝰ: uos credits
qđ nͥ roget dĩ filiꝰ. nec uoluntas ipsiꝰ impleat᷑. Et diabolus de
potestate estimandũ putat dĩ filiũ: uosde infirmitate ule¬
rabiliora st̃ tẽptamenta diaboli: quã argumenta arrii. N ec mo¬
ueat qͥa potentẽ dixit filiũ hominis. cũ dnm̃ maiestatis logens
cruicifixũ. Quȩ aut̃ maior potentia.quã supra cȩlestes potestat

Expanded text:
merito est, non praesumptio de potestate; et de nominis operatione, merito est, non praesumptio de potestate; et de nominis operatione, non de sua virtute praeceptionis auctoritas. Quid igitur Ariani perasse Dei Filium, sed rogasse. 32. Sed lectum est quia rogavit. Disce distantiam. Rogat quasi filius homhoc Dei Filio quod etiam diabolus detulit, et vos majore sacrilegio derogatis. Ille dicit, Si Filius Dei es, dic lapidi huic ut fiat panis. Ille dicit, impera; vos dicitis, obsecra. Ille credit quod jubente Dei Filio elementorum rerumque in adversum natura vertatur: vos creditis quod nisi roget Dei Filius, nec voluntas ipsius impleatur. Et diabolus de potestate aestimandum putat Dei Filium, vos de infirmitate. Tolerabiliora sunt tentamenta diaboli, quam argumenta Arii. 33. Nec moveat quia potentem Filium dixit hominis, cum Dominum majestatis legeris crucifixum . Quae a
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatẽ aduerte diuinitatis in xp̃o. Et si factͦ ÷ si c̃ homo. & sic̃
caro factꝰ ÷: factꝰ ÷ tam̃ int̾ mortuos liber. & liber sine adutorio
Sed qͦmͦ hic sine ad uitorio fuisse se filiꝰ dicit. cũ supradictũ sit :
posui adiutoriũ suꝑ potentẽ.Ergo & hic distingue naturas. Ad¬
uitoriũ caro habet. diuinitas ñ habet Liber ÷ gͥ: qͥa mortis uincula
nesciuit. ñ captꝰ ab inferis. sed qͥ oꝑatꝰ sit in inferis. Sine aduitorio ÷:¬
qͥa ñ ꝑnuntiũ. non ꝑ legatũ. sed ipse ꝑse dñs saluũ fecit popłm
suũ. Quomͦ enĩ potuit adutoriũ sui corporis quȩrere suscitandi.
qͥ alios suscitauit: Ac lic&e homines quoq resuscitauerit mor¬
tuũ. non in sua tam̃ uirtute fecerunt sed in xp̃i nomine. Aliud
÷ rogare. aluid imꝑare. Aliud mereri. aliud donare. helias gͦ
missus in simlitudine carnis humanȩ. etiã sepultus morti
xp̃i nomine. Surge aut̃. uerbũ ÷ imꝑantis. Sed fiduciao

Expanded text:
initatis in Christo. Et si factus est sicut homo, et sicut caro factus est; factus est tamen inter mortuos liber, et liber sine adjutorio. 28. Sed quomodo hic sine adjutorio fuisse se Filius dicit, cum supra dictum sit: Posui adjutorium super potentem ? Ergo et hic distingue naturas. Adjutorium caro habet, divinitas non habet. Liber igitur est, quia mortis vincula nescivit; non captus ab inferis, sed qui operatus sit in infernis: sine adjutorio atum, sed ipse per se Dominus salvum fecit populum suum. Quomodo enim potuit adjutorium sui corporis quaerere suscitandi, qui alios suscitavit? 29. Ac licet homines quoque suscitaverint mortuos; non in sua tamen virtute fecerunt, sed in Christi nomine. Aliud est rogare, aliud imperare: aliud mereri, aliud donare. 30. Elias missus in similitudinem carnis peccati, etiam sepultus mortuoChristi nomine. Surge autem verbum est imperantis: sed fiducia de
Abbreviated transcription (Latin):
dnm maiestatis crucifixissent. Gbi mysteriũ passions exprimteꝰ.
ñ utiq generationis ȩt̾uȩ series declarat᷑.Sapientia gͥ mea. erux
dñi est Redẽptiomea. inors dnĩ est. Sangiunȩ enĩ precioso redemp¬
insidias & uerborũ tendiculas aucupem᷑. ut qͥa & altidd scłm impios
significare putat᷑ sermo qͥ legit᷑ ñ id qđ sensus exprimat sed qđ
litera ostendat interp̃tem᷑. Sicperier̃ uidei. dũ sensuũ ꝓfunda
a espicunt : & sequunt᷑ nuda uerborũ. Littera enĩ ocadit. sp̃s aut̃

Expanded text:
m majestatis crucifixissent . Ubi mysterium passionis exprimitur, non utique generationis aeternae series declaratur. 36. Sapientia igitur mea crux Domini est, redemptio mea mors Domini est; sanguine enim pretioso redempinsidias, et verborum tendiculas aucupemur; ut quia et aliud secundum impios significare putatur sermo qui legitur, non id quod sensus exprimat, sed quod littera ostendat, interpretemur. Sic perierunt Judaei, dum sensuum profunda despiciunt, et sequuntur nuda verborum; Littera enim occidit, spiritus