comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝓpt̾ea ds̃ hominẽ ad exꝑiendã obe¬
dientiã mandatoꝵ informãs. multa cõ¬
cessit. ⁊ pauca ꝓhibuit ut ipsa obediẽtia eẽt
dientia ipsa eẽt pura. de om̃i ĩ qͥt ligno
ꝑadisi comedes de ligno uͦ sciẽtie bomi
sens humani ꝑ cõcessionẽ ꝯsolaret᷑ ne for¬
te p̾ea ad phibitionẽ t̾reret᷑. Si gͦ hõ in hac
tis dolore tͣnsferri debuss. c̃ õi ꝑle fua
ꝓ ipsũ subseq̃nte incõsortio beatoꝵ angłoꝵ
uita celesti sine fine uicturus Ubi¬

Expanded text:
Propterea Deus hominem ad experiendam obedientiam mandato informans multa concessit et pauca prohibuit ut ipsa obedientia essetdientia ipsa esset pura. De omni, inquit, ligno paradisi comede; de ligno vero scientiae boni ne forte postea ad prohibitionem terreretur. Si ergo homo in hac tis dolore transferri debuisset cum omni prole sua post ipsum subsequente in consortio beatorum angelorum vita coelesti sine fine victurus.
Abbreviated transcription (Latin):
tã ad cõsuãdã qͣnt᷑ remãsit. hic̃ illa dtra
necessitas gignit᷑ uͥ extͣ ordinẽ p̾me dis¬
pois necessario appecitũ excẽddat. qͣtitrus
uitiuĩ ⁊ cortuptionẽ expellat. Sp̃s enĩ sic̃

Expanded text:
quam ad conservandam, quantum remansit. Hinc illa dira necessitas gignitur, ut extra ordinem primae dispositionis necessario appetitum extendat, quatenusvitium naturae expellat. Spiritus enim sicut
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ sp̃s erat. ꝓpt̾ea ad sessorẽ ꝑcine¬
bat ut utiñto suo pabulũ ꝑuidẽt ne
deficẽt. & ħ solũ fortasis cẽ suffice po-¬
tuiss. Nã mͦ p̃t̃ pabulũ ĩ freno ⁊ cal¬
qͥd ip̃cipitẽ ainalo cohibeat. calcarib
aũ ut ad bonũ faciendũ excitet pigrã
Tuc̃ gͦ solũ pabulũ ministns sine fre¬
no ⁊ calcarib suauit portaret᷑. ⁊si forte
freñ ibi eẽt qͦ ꝑsenescia incedẽ regetur.
sorerat intuinctũ ẽ. ei officiũ ũ uimĩtũo
suo pabulũ ꝓuidec. Nenero inillo exe¬

Expanded text:
mentum spiritus erat. Propterea ad sessorem pertinebat ut jumento suo pabulum provideret ne deficeret: et hoc solum fortassis tunc sufficere potuisset. Nam modo praeter pabulum, et freno et calet praecipitem a malo cohibeat; calcaribus autem ut ad bonum faciendum excitet pigrum. Tunc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus suaviter portaretur; et si forte frenum ibi esset quo per se nescia incedere regeretur, sor erat, injunctum est ei officium ut jumento suo pabulum provideret. Ne ergo in illo ex
Abbreviated transcription (Latin):
rẽt. dispensatione sessit. aqu̾uto gͣdu con¬
sanguinitatis ꝯiugio copulare. Inquo apparet
manifeste fiant. excusationẽ hñt ̃ sip̃ter¬
ꝯcessionẽ ignorant᷑ fiãt. & iccͥco fortassis
eimõi qͣndui aĩo latent ignorantia ꝯueni¬
entiꝰ estuñt᷑ excusari. que tñ manifesta
facta q contͣ p̃ceptionẽ s̃. ñ debent cołã
ri ħ autẽ dicta sũt contͣ illos qui putãt
ꝯugiũ oĩo dici ñ posse q̃ aliqn dissolui

Expanded text:
rent, dispensatorie concessit, a quinto gradu consanguinitatis conjugia copulare: in quo apparetmanifeste fiant, excusationem habecessionem ignoranter fiant. Et idcirco fortassis ejusmodi quandiu omnino latent ignorantia convenientius existimentur excusari, quae tamen manifesta facta, quia contra praeceptionem sunt, non debent tolerari. Haec autem dicta sunt contra illos qui putant conjugium omnino dici non posse quod aliquando dissolvi
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝯtinentiã ioħ̾s in oꝑe abrahã insolo
bat inusu abas in habitu. Caste enĩ ꝯui¬
galit᷑ uix̃: Ee aũ castꝰ sine ꝯiugio potuit.
s tuc̃ ñ oportuit. Iđ iustꝰ ꝙͣuis cupiat dissol
uiuendi s officio ꝯsulendi. ut maneat q̃
necessariũ ẽ ꝑꝑ alios. Sic misceri feminiis
iure nuptiar officiosũ fuit: scĩs uiris ñ libi¬
dinosũ. Quod enĩ ẽcibꝰ ad salutẽ hominis:
ħest concubitꝰ ad salutẽ gñis. & utrũq
ñ est sine delectone carnali q̃tñ inmo¬
dificata ⁊ refrenante tẽꝑantia. inusũna¬
turalẽ redacta : libido eẽ ñ pot̃. Quod
aĩi÷ insustendendo uictu illieitꝰ cib̾ ħ ẽ

Expanded text:
Sed continentiam Joannes in opere: Abraham in solo bat in usu, ambas in habitu. Caste enim conjugabiliter vixit; esse autem castus sine conjugio potuit; sed tunc non oportuit. Idem justus, quamvis cupiat dissolvvivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios: sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali, quae tamen modificata et refrenante temperantia in usum naturalem redacta libido esse non potest. Quod autem est in sustentando victu illicitus cib
Abbreviated transcription (Latin):
e hoc simiłr beatꝰ aug̾tinꝰ sic ait. an¬
tiqͥs tẽꝑibꝰ ẽ adhuc salutis nr̃e nist̾iũ
uelaret᷑ uisti officio ꝓpagandi nuptias contͣ¬
hebant. ñ uicti libidine. s ducti pietate. qui
multo facilius ꝯtin̾e possent. ⁊ uellẽt. Utebant᷑¬

Expanded text:
e hoc similiter beatus Augustinus sic ait. Antiquis temporibus cum adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate, qui multo facilius continere possent et vellent. Utebant
Abbreviated transcription (Latin):
Qr dĩ nec totus sciri potest nec¬
a pͥncipio nec totus conscientie
umane manifestus eẽ uoluit. nec totꝰ
abscondit᷑. nesi cotꝰ manifestꝰ eẽt meri¬
tũ fides nõ hab̾et: nec infidelitas locũ
Infedelitas enĩ demanifesto cõuic̃it᷑: i fides
de occulto non exercet᷑ Si ni abscondditꝰ cotꝰ
ee̾t: fides quidẽ a sctencia non adiuuant᷑.
ninfidelitas de ignorantia excusaretur.
Quo cura oportuit ut ꝑdet se. occultum
ds̃. ne cotꝰ celaret᷑ iprorsus nescuet᷑ irur¬
sũ ad aliquid ꝑditũ se. ⁊ agnitũ occultaroe:
ne totꝰ manifestaret᷑ ut aliqͥd ẽẽt qd cor ho

Expanded text:
ri, nec totus ignorari potest. Pncipio nec totus conscientiae humanae manifestus esse voluit, nec totus absconditus; ne si totus manifestus esset, meritum fides non haberet, nec infidelitas locum. Infidelitas enim de manifesto convinceretur: et fides de occulto non exerceretur. Si vero absconditus totus esset, fides quidem ad scientiam non adjuvaretur, et infidelitas de ignorantia excusaretur. Quocirca oportuit ut proderet se occultum Deus ne totus celaretur et prorsus nesciretur; et rursum ad aliquid proditum se et agnitum occultaret ne to
Abbreviated transcription (Latin):
ciptura dicit. Dñ nemouidit
unquã. Iñ fides qđ noniudet
credit. Et̃ ex hoc meritũ fidĩ
constat: nõiuidisse ⁊ crecłe Unde pul¬
chruin illud diclũ est. Nam siuides nõ
ẽ sides. Giedit gͦ fides qđ non uidet
Et nõuidet quiđ quod credit. Et uidet

Expanded text:
iptura dicit: Deum nemo vidit unquam ; tamen fides quod non videt credit. Et ex hoc meritum fidei constat non vidisse et credere. Unde pulchrum illud dictum est: Nam « si vides, non est fides. » Credit ergo fides quod non vidit; et non vidit quidem quod
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is q̃ ad ipsos ꝑtinẽt. Sexta pars.¬
cͣctat decreatione homitus. ide statu
eius añ peceatũ. Septima. tctat de
lapsu. Octaua. de reparatiõe. Hona.
de institutione sacmtoꝵ. Pecima: de
fide. Undecima: de sacmͣtis nat̾at
legis. Duodecima: de sacm̃tis nat᷑ał scͥpte
legis. Huiꝰ libri capitula ꝑ singłãs
parces subt̃ ordinauimꝰ. in hũe mo

Expanded text:
ipsos pertinent. Sexta de creatione hominis, et de statu ejus ante peccatum. Septima de lapsu. Octava de reparatione. Nona de institutione sacramentorum. Decima de fide. Undecima de sacramentis naturalis legis. Duodecima de sacramentis scriptae legis. Hujus libri capitula per singulas partes subter ordinavimus in hunc mo
Abbreviated transcription (Latin):
sum. ĩqͦ ñ nulla q̃ aña
sparsum dictauerã.
ꝓpt̾ea qd it̾ato ead stilo
expͥme molestũ ac
inserui. Inqͥbꝰ̾ si forte simplicior ser¬
mo colorẽ dictaminis s̾uare ñ potu¬
erit: ñ młtũ ĩt᷑ ẽẽ putaui eadẽ u̾ita¬
te constante. Hoe aũ mag̃ me mouor¬
qdc̃ ħ eadẽ pͥꝰ negligontiꝰ dictassẽ ut¬
pote ñtũ ad huc fut᷑i oꝑis ꝓpositũ
habẽs. passim tͣnscͥbenda exposui: suf¬
fic̾e tẽ arbit̾tꝰ eiꝰmodi minuna id ad¬
notata in notitiã uenire.s qr post¬
modũ c̃ ead̾ huiꝰ oꝑis rexcui insere¬
rẽ. q̃dã ĩ ipsis mutare. qͣdaĩ uͦ adoic̃ẽ.
ł det̾here no̾ postulabat lectorẽ ad¬
monitũ eẽ uolo. ut sicubi ea extͣhꝰ
oꝑis seriẽ aluid. aut alit̾ aliqͥd ha¬
bentia ĩ uen̾it : hanc diu̾sitatis cau¬
sã eẽ sciat. ⁊ siqͥd forte ĩeis em̃dandũ
fuerit ad huiꝰ oꝑis formã eponat.

Expanded text:
nulla quae antea sparsim dictaveram propterea quod iterato eadem stylo exprimere molestum vel inserui. In quibus, si forte sermo simplicior colorem dictaminis servare non potuerit, non multum interesse putavi, eadem veritate constante. Hoc autem magis me moc eadem prius negligentius dictassem utpote nondum adhuc futuri operis propositum habens, passim transcribenda exposui: sufficere tunc arbitratus ejusmodi minima vel adnotata in notitiam venire. Sed, quia postmodum cum eadem hujus operis textui insererem, quaedam in ipsis mutare, quaedam vero adjicere vel detrahere ratio postulabat. Lectorem admonitum esse volo, ut sicubi ea extra operis hujus seriem aliud aut aliter aliquid habentia invenerit, hanc diversitatis causam esse sciat, et si quid forte in eis emendandum fuerit, ad hujus
Abbreviated transcription (Latin):
llud ꝗͣ ait p̾destinatos ꝯformes imaginis
filii dĩ pot̾ sic accipi. ut quẽ admodũ nob̾
ille mortalitate. ita nos in mortalitate illi
efficiamur ꝯformes. Si autẽ in his ub qua
forma resurrectura sint corꝑa sumꝰ ã mo¬
niti. sic̃ illa m̃sura. ita usta ꝯformatio ñ
qͣntitatis intelligenda ẽ s etatis. Resur

Expanded text:
 Praedestinatos conformes fieri imaginis Filii Dei , potest sic accipi, ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes. Si autem in his verbis qua forma resurrectura sint corpora sumus admoniti, sicut illa mensura, ita et ista conformatio non quantitatis intelligenda est, sed aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos intelligimꝰ quos h ñdũ mortuos.
s adhuc inista carne iuuentes inuentur
ẽ eiꝰ ad inuentꝰ. Mortuos aũ: qui de corꝑe
priꝰꝗͣ ueniat exierunt ł exituri sũt. siue uiuos
iustos ⁊ mortuos iniuistos qm̃ uidicabũt
iusti: uudicabuntur in iusti d̾ resur¬

Expanded text:
vivos intelligimus quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus; mortuos autem qui de corpore priusquam veniat, exierunt vel exituri sunt. Sive vivos justos et mortuos injustos, quoniam judica bunt justi, judicabuntur injusti
Abbreviated transcription (Latin):
on debet onerosũ e̾ẽ studioso
lectori qr cã uarie multiplici¬
la diuinoꝵ libroꝵ tͣctamꝰ. qr sepe acci¬
dit. ut ħ minima ignorata magnar᷑q
rer᷑ iutiliũ noticiã obscurẽt. Qꝑꝑ
semel se expediat lector. ut his qͣ qͥbꝰ¬
dã clausuł. pͥma fronte reseratis lib̾o
gͥssu possit demn ꝓpositũ it̃ currere.
ne insingłis libris noua rudim̃ta qͥ¬
rere oporteat: his gͥ expeditis: dein¬
ceps cet̾a q̃ ad ꝓpositũ opꝰ ualere uide¬

Expanded text:
on debet onerosum esse studioso lectori, quod tam varie, multiplicila divinorum librorum tractamus, quia saepe accidit, ut haec minima ignorata, magnarum rerum et utilium notitiam obscurent. Quapropter semel se expediat lector, ut his quasi quibusdam clausulis, prima fronte reseratis, libero gressu possit deinde propositum iter currere, ne in singulis libris nova rudimenta quaerere oporteat. His ergo expeditis, deinceps caetera quae ad propositum opus valere vide
Abbreviated transcription (Latin):
tis xane ficdĩ studio
sum. ĩ qͦ ñ nulla q̃ aña
sparsim dictauerã.
ꝓpt̾ea q it̾ato ead stilo
expͥme molestũ ac¬
E suꝑfluũ uidebat᷑
inserui. Inqͥbꝰ si forte simplicior ser¬
mo colorẽ dictaminis s̾uare ñ potu¬
erit : ñ młtũ ĩt̃ ẽẽ putaui eadẽ u̾ita¬
te constante. Hoc aũ mag̃ me mouar¬
dͥ c̾ ħ eadẽ pꝰ negligentiꝰ dictassẽ ut¬
pote ñdũ ad huc fut᷑i oꝑis ꝓpositũ
habẽs. passim tͣnsc̾benta exposui: suf¬
fic̃e tẽ arbittꝰ eiꝰmocdi mituma uł ad¬
notata innotitiã uenire. S qr post¬
modũ c̃ ead̾ huiꝰ oꝑis cextui insere¬
rẽ. q̃dã ĩ ipsis mutare. q̃dã uͦ addice̾.
ł detͣhere rõ postulabat lectorẽ ad¬
monitũ ẽẽ uolo: ut sicubi ea extͣ ħꝰ
oꝑis seriẽ aliud. aut alit̾ aliqͥd ha¬
bentia ĩ uen̾it: hanc diu̾sitatis cau¬
sã eẽ sciat. ⁊ siqͥd forte ĩeis emĩdandũ
fuerit ad huiꝰ oꝑis formã cp̃onat.
Sane ħ opꝰ induos libros distinxi.

Expanded text:
tianae fidei studio sum; in quo nonnulla quae antea sparsim dictaveram propterea quod iterato eadem stylo exprimere molestum vel superfluum videbatur, inserui. In quibus, si forte sermo simplicior colorem dictaminis servare non potuerit, non multum interesse putavi, eadem veritate constante. Hoc autem magis me moeadem prius negligentius dictassem utpote nondum adhuc futuri operis propositum habens, passim transcribenda exposui: sufficere tunc arbitratus ejusmodi minima vel adnotata in notitiam venire. Sed, quia postmodum cum eadem hujus operis textui insererem, quaedam in ipsis mutare, quaedam vero adjicere vel detrahere ratio postulabat. Lectorem admonitum esse volo, ut sicubi ea extra operis hujus seriem aliud aut aliter aliquid habentia invenerit, hanc diversitatis causam esse sciat, et si quid forte in eis emendandum fuerit, ad hujus operis formam componat. Sane hoc opus in duos libros distinxi;
Abbreviated transcription (Latin):
cec̾is q̃ ad ipsos ꝑcinẽt. Sexta pars.¬
cͣctat decteatione hominis ⁊ de stacu
euis añ peceatũ. Septima: tͣctat de
lapsu. Octaua. de reparatiõe. Nona:
de institutione sacm̃toꝵ. Decima: de
fide. Undecima. de sacͤm̃tis nat᷑ał
legis. Duodecima: de facm̃tis nat᷑ał scͥpte
legis. Huiꝰ libri capitula ꝓ sitgłas
parces subt̾ ordinauimꝰ: in hũc mo

Expanded text:
ipsos pertinent. Sexta de creatione hominis, et de statu ejus ante peccatum. Septima de lapsu. Octava de reparatione. Nona de institutione sacramentorum. Decima de fide. Undecima de sacramentis naturalis legis. Duodecima de sacramentis scriptae legis. Hujus libri capitula per singulas partes subter ordinavimus in hu
Abbreviated transcription (Latin):
idet᷑ enĩ indm̃ necessitatis
cade rer̾ faciendar᷑: quasi creator eẽ
nonposs nͥ c̾at᷑a eẽt. Deinde exͥpsa p̾scientia
⁊ꝓuidẽtia dĩ alia necessita ĩreb factis uł
faciẽdis ꝓuenire: quasi sieri ñ possit ut

Expanded text:
idetur enim in Deum necessitas cadere rerum faciendarum, quasi Creator esse non posset nisi creatura esset. Deinde ex ipsa praescientia et providentia Dei alia necessitas in rebus factis vel faciendis provenire, quasi fieri non possit ut
Abbreviated transcription (Latin):
sientia eẽt: scientu nulla eẽt: Nong indõet̾¬
na scientia ł p̃scientia eẽt. nͥ fut᷑um eẽt ali¬
quid dequo ẽẽt. Si gͦc̃atũ nich uł creandũ
fuss. nicħ ĩcatore scitũ uł p̾scitũ fuisset.
Ac phscientia nulla e̾ẽt uł p̾sciẽtia fiuiss.
Si aũ scientia nulla ĩc̾atore fuisset: mani¬

Expanded text:
scientia esset, scientia nulla esset. Non ergo in Deo aeterna scientia vel praescientia esset nisi futurum esset aliquid de quo esset. Si ergo creatum nihil vel creandum fuisset, nihil in Creatore scitum vel praescitum fuisset. Ac per hoc scientia nulla vel praescientia fuisset. Si autem scientia nulla in Creatore fuisset, mani
Abbreviated transcription (Latin):
ic tͥ attende quanta sit la boni oꝑis¬
cautela bono oꝑt adhiben hͥ signifi
uide ut lucẽ habeas inte ut oĩa oꝑa tua
lucis sint. ⁊ non tenebrarũ: Postea conside¬
ra diligent̾ utrũ ne lux tua pura sit ⁊¬
non fuscata. ⁊ cum inueneris q bona est
tunc demũ diuide eam arenebris: et
uoca lucẽ diẽ ⁊ tenebras noctẽ. Demũ reli¬
qua oꝑa cua que inluce fec̃is. uide si cẽ ip̃a
bona sũt : mullũ omnino opus sine
iudicio pertranseas. donec agnoscas cun¬
cta que fecisti. Ita geminũ ẽ iuditium
pͥmũ in quo lux uidicatur. iuidet᷑ si bo¬
na ẽ ut diudatur a tenebris. Scdm u

Expanded text:
ic tibi attende quanta sit cautela bono operi adhibenda. In vide ut lucem habeas in te, ut omnia opera tua lucis sint et non tenebrarum. Postea considera diligenter utrumne lux tua pura sit et non fuscata; et cum inveneris quia bona est, tunc demum divide eam a tenebris, et voca lucem diem, et tenebras noctem. Deinde reliqua opera tua quae in luce feceris, vide si etiam ipsa bona sunt; et nullum omnino opus sine judicio pertranseat, donec agnoscas cuncta quae fecisti. Ita geminum est judicium: primum in quo lux judicatur et videtur si bona est ut dividatur a tenebris, secundum est
Abbreviated transcription (Latin):
uii. õs artes seruiũt diuine sapiencie.
xqͦ c̃stat qr õs aites. nat᷑ales diui¬
ne scientie famulant᷑. ⁊ ĩfi̾or sa¬
pientia recte ordinata ad suꝑiorẽ condu-¬
cit. Sub eo gͥ sensu qui est insignificõe
uoc̃ adres continet᷑ historia. cui famulã¬
t᷑ Es scientie sicut oictũ est .i. gͣmatica
dialetica. rethorica. Sub eo aũ sensu
qui ẽ in sig̾ciõe rer̃ ad facta mistica: con¬
tinet᷑. allegoria. ⁊ sub eo sensu. qͥ ẽ ĩfig̾tiõe¬

Expanded text:
unt divinae sapientiae. Ex quo constat quod omnes artes naturales divinae scientiae famulantur; et inferior sapientia recte ordinata ad superiorem conducit. Sub eo igitur sensu qui est in significatione vocum ad res, continetur historia; cui famulantur tres scientiae sicut dictum est, id est grammatica, dialectica, rhetorica. Sub eo autem sensu qui est in significatione rerum ad facta mystica, continetur allegoria. Et sub eo sensu qui est in signi
Abbreviated transcription (Latin):
tis xane fidĩ studio
sum: ĩqͦ ñ nulla q̃ aña
sparsim dictauerã.
ꝓpt̾ea qd it̾ato ead̃ stilo
expͥm̃e molestũ ac
suꝑfluũ uidebat᷑
inserui. Inqͥbꝰ si forte simplicior ser¬

Expanded text:
tianae fidei studio sum; in quo nonnulla quae antea sparsim dictaveram propterea quod iterato eadem stylo exprimere molestum vel superfluum videbatur, inserui. In quibus, si forte sermo simplicior
Abbreviated transcription (Latin):
.i modũ ꝓpono. q̃ si dilignt᷑
inspex̾is. facile tͥ it̾ legendi
patebit. In hoꝵ uͦ ꝯsid̾atiõe
nec oĩa tuo ingenio relinꝗͣ neq ꝑmeã
diligñtiã satis tͥ fieri ꝓmitto. S sic̃ quedã
buit̾ p̃libando tͣnscurrã: ut ⁊ posita a

Expanded text:
 modum, propono, quae si diligenter inspexeris, facile tibi iter legendi patebit. In horum vero consideratione nec omnia tuo ingenio relinquam, neque per meam diligentiam satis tibi fieri promitto; sed sic quaedam breviter praelibando transcurram, ut et po
Abbreviated transcription (Latin):
sum: ĩqͦ ñ nulla q̃ aña
sparsun dictauerã.
expͥm̃e molestũ ac
suꝑfluũ uidebat᷑
inserui. Inqͥbꝰ si forte simplicior ser¬
mo colorẽ dictaminis suare ñ potu¬
erit: ñ młtũ ĩt̾ ẽẽ putaui eadẽ u̾ita¬
te constante. Hoc aũ mag̃ me mouce
qdͥc̃ ħ eadẽ pͥꝰ negligentiꝰ dictassẽ ut¬
pote ñdũ ad huc futi oꝑis ꝓpositũ
habẽs. passim tͣscͥbenta exposui: suf¬
fic̾e tẽ arbit̾tꝰ eiꝰmodi minina uł ad¬
notata in notitiã uenite. s qr post¬
modũ c̃ead̾ huiꝰ oꝑis textui insere¬
rẽ. q̃dã ĩ ipsis mutare. q̃dã uͦ addicẽ.
ł dethere t̾ postulabat lectorẽ ab¬
monitũ eẽ uolo. ut sicubi ea ext᷑ hꝰ
oꝑis seriẽ aliud. aut alit̾ aliqͥd ha¬
bentia ĩ uen̾it : hanc diu̾sitatis cau¬
sã eẽ sciat. ⁊ si qͥd forte ĩeis em̃dandũ
fuerit ad huiꝰ oꝑis formã c̃ponat.
Sane ħ opꝰ induos libros distinxi.
qͣtinꝰ intanta rer̾ multitiroine ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
nulla quae antea sparsim dictaveram exprimere molestum vel superfluum videbatur, inserui. In quibus, si forte sermo simplicior colorem dictaminis servare non potuerit, non multum interesse putavi, eadem veritate constante. Hoc autem magis me move eadem prius negligentius dictassem utpote nondum adhuc futuri operis propositum habens, passim transcribenda exposui: sufficere tunc arbitratus ejusmodi minima vel adnotata in notitiam venire. Sed, quia postmodum cum eadem hujus operis textui insererem, quaedam in ipsis mutare, quaedam vero adjicere vel detrahere ratio postulabat. Lectorem admonitum esse volo, ut sicubi ea extra operis hujus seriem aliud aut aliter aliquid habentia invenerit, hanc diversitatis causam esse sciat, et si quid forte in eis emendandum fuerit, ad hujus operis formam componat. Sane hoc opus in duos libros distinxi; quatenus in tanta rerum multitudine et p
Abbreviated transcription (Latin):
ure sp̃em diuisim se adcognitionẽ effũ¬
t. Suscep̾ enĩ formã potestatis. rerũ
sitas. sapientie uͦ puicͥtudo. bonitatis
ilitas. Et uidebant᷑ ħ foris. Et c̾cuire¬
t cũ alio simulac qintꝰ ꝑfectꝰ erat:

Expanded text:
urae speciem divisium se ad cognitionem effundunt. Suscepit enim formam potestatis rerum immensitas; sapientiae pulchritudo, bonitatis utilitas. Et videbantur haec foris et concurrebant cum alio sim
Abbreviated transcription (Latin):
consolationes. Porro qđ uestis isrł ꝑ tot annos in heremo
nulla uetustate corrupta .ẽ. & morticina pelis calciamer¬
toꝵ tã dui sine labe durauit: potest figurare figurã
incorruptibilitatis corpoꝵ. ubi ea quȩ corruptibilia st̃
sine corruptione ꝑmanebunt
on plantabis om̃e lignũ uixta altare dĩ nec plantes
nemꝰ int̾ra. Int̃dicit᷑ quippe: ne nemꝰ conplantentur
iitẽplo Nemus frondentes arbores & in fruetuose suitt
addelectationẽ solã uosus plantat᷑a. Tales sunt & genti¬
les quirationẽ suã uerboꝵ decore cõponunt: ut

Expanded text:
consolationes. Porro quod vestis Israel per tot annos in eremo consolationes. Porro quod vestis Israel per tot annos in eremo nulla vetustate corrupta est, et morticina pellis calceamentorum tandiu sine labe duravit, potest figurare figuram incorruptibilitatis corporum, ubi ea quae corruptibilia sunt sine corruptione permanebunton plantabis omne lignum juxta altare Dei, nec facies nemus in terra. Interdicitur quippe ne nemus complantetur in templo. Nemus frondentes arbores et infructuosae sunt, solum ad delectationem visus plantatae. Tales sunt et gentiles, qui rationem suam verborum decore componunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
IboR deuteronomii: repetitio p̃cedentiũ quattuor
libroꝵ legis. Nã dũ illi in re ꝓpͥas contineant causas:
iste tam̃ replicat om̃iũ. Habet aũt & ipse ꝓpria innn¬
mene sacram̃ta: equib parua ꝓ exercitio lectoris
studii memoranda sunt. Deutero nomiũ aũt scđa legis
latio dr̃ qđ significat euangłm Incuiꝰ pͥncipio notandum est¬
quid in dicet qđ undecĩ dieb idẽ deutero nomiũ a monse scri¬
bitur: nisi ad significandũ uidaicȩ plebis lapsũ in ȩuanglio
ꝑ transgressionẽ decalogi mandatoꝵ. ⁊
ficatur : in quouiuit ȩccłia sublaborib & periculosis
tiã : quousq ad ꝓmissã et̃nȩ felicitatis ꝑueniat patriã
Idõ a dñs quad raguita dieb ieuinauit: & quad raginta
noctib tẽptatus .e. in heremo. Corpus eñĩ eius qđ .ẽ. eccłia
necesse ẽ. tẽptationes laboresq paciat᷑ in hoc sđo: quo ad¬
usq ueniat illud tẽpus ubi post tẽptationes suscipiat

Expanded text:
iber Deuteronomii repetitio est praecedentium quatuor librorum legis. Nam dum illi in se proprias contineant causas, iste tamen replicat omnium. Habet autem et ipse propria innumera sacramenta, e quibus pauca pro exercitio lectoris studui memoranda. 2. Deuteronomium autem secunda legis latio dicitur, quod significat Evangelium. quid indicet quod undecim diebus Deuteronomium a Moysi scribitur, nisi ad significandum Judaicae plebis lapsum in Evangelio per transgressionem Decalogi mandatorum. ficatum, in quo vivit Ecclesia sub laboribus tiam, quousqne ad promissam aeternae felicitatis perveniat patriam. Ideo et Dominus quadraginta diebus jejunavit, et quadraginta noctibus tentatus est in eremo: corpus enim ejus, quod est Ecclesia, necesse est tentationes laboresque patiatur in hoc saeculo, quoadusque veniat illud tempus ubi post tentationes suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
siue puteus septimꝰ. Qũa lib& aũt harũ nominis eiꝰ int̃p̃tationũ
in id qđ dicere intendimꝰ assumamꝰ : satis congruit Nã in cantico

Expanded text:
siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis
Abbreviated transcription (Latin):
osi mortẽ itaq saul unguit᷑ dđ & regnat: transfertq
archã testam̃ti in ciuitatẽ suã. Qui cũ uellet tẽplũ di
cabis mͥ tẽplũ : quia uir sanguineus es. Quid ẽ igit
đ erga exteriora bella laboranti datud. oit̃dicit᷑ ne domꝰ dĩ abeo
edi ficaret᷑ : tẽplũ qͥppedĩ nossumꝰ.: qui ad uerã uitã in eiꝰ habitation¬
S iursanguinũ tẽplũ dĩ ȩdificare ꝓhibetͥ: quia qui adhuc actis
carnalib incubat. necesse .ẽ. ut instituere sp̃ualit̃ ȩccłiã ñ p̃sumat
qui nequaq pure maculã in mẽbro consiđat. oculus qũe puliuis
grauat & suꝑ iectas sordes t̃gere ñ ualet: manꝰ quȩ lutũ tenet.
unc expeccato dauid qͥd in ꝓphetia signauerit: qͣͥnta possumꝰ
breuitate p̃stringamꝰ: Nomina quippe ipsa in t̃p̃tata satis os¬
endunt : qͥd etiã hoc factũ p̃figurauerit. Dauid ut diximꝰ: int̃¬
manu fortis sue desiđabilis. Bersabeȩ : int̃p̃ta t᷑ puteas saciecatis

Expanded text:
ost mortem itaque Saul ungitur David, et regnat: transfertque arcam testamenti in civitatem suam. Qui cum vellet templum Dei cabis mihi templum, quia vir sanguineus es. Quid est igitur quod erga exteriora bella laboranti David interdicitur, ne domus Dei ab eo aedificaretur? Templum quippe Dei nos sumus, quia ad veram Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incubat, necesse est ut instruere spiritualiter Ecclesiam non praesumat: quia nequaquam pure maculam in membro considerat oculus, quem pulvis gravat: et superjectas sordes tergere non valet manus, quae lutunc peccatum Dauid quid in prophetia significauerit, quanta possum breuitate perstringam. nomina quippe ipsa interpretata satis ostendunt, quid etiam hoc factum praefigurauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" siue "desiderabili
Abbreviated transcription (Latin):
dicat sacram̃ta. Primũ qđ post iosue suece¬
dunt uidices. sic̃ & post xp̃m surcesserunt
apłi. & ȩccłiarũ rectores: ad gubnandos
e regendos fideles qͦs ipse ad spẽ ȩt̃nȩ rȩꝓmissio¬
nis ꝑ ducit. Per om̃ia aũt ui hoc uolumne delicta
uidaici popłi: & seruitutes. clamor quoq eoꝵ. & mi¬
serationes di scribunt᷑. Nã multis annis ꝓsuis offensis
multoꝵ regũ seruierant: & iterũ conuersi lib̾ati sunt
Sed quid .ẽ. qđ sepe peccantes in manu hostili tradun¬
tur. nisi qđ nr̃a peccata qͥndo delinquimꝰ uires hostib
p̃bent: et quando nos facimꝰ malũ in conspectu dñi.
tunc confortant᷑ ad uersarii nr̃i: id .ẽ. demones. sp̃ua¬
liũ nequitiarũ uirtutes. Sed iterũ qͥndo conuertim̃.
suscitat dñs saluatores & udices: p̃s pͥncipes si¬
licet & doctores quos ad subsidium ds̃ nutat
uor eoꝵ. qui adse toto corde clamauerint. si cut mis
othonihel qui expugnauit cusã rasathaun regẽ me¬

Expanded text:
cramenta. Primum quod post Josue succedunt Judices sicut et post Christum successerunt Apostoli, et Ecclesiarum rectores, ad gubernandos et regendos fideles, quos ipse ad spem aeternae repromissionis perducit. Per omnia autem in hoc volumine delicta Judaici populi, et servitutis, clamor quoque eorum et miserationes Dei scribuntur. Nam multis annis pro suis offensis multorum regum servi erant, et iterum conversi liberati sunt. Sed quid est quod saepe peccantes in manu hostili traduntur, nisi quod nostra peccata, quando delinquimus, vires hostibus praebent? et quando nos facimus malum in conspectu Domini, tunc confortantur adversarii nostri, id est, daemones spiritualium nequitiarum virtutes; sed iterum, quando convertimur, suscitat Dominus salvatores et judices, hoc est, principes et doctores, quos ad subsidium Deus mittit eorum, qui ad se toto corde clamaverint, sicut misit Othoniel, qui expugnavit Chusan Rasathaim regem Me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quattuor mundi partes diffusa : subdeca logo legis uiuit.
&uadragenario gͦ numero delinquentes cȩdim̃: si in hoc tẽ¬
pore penitentiȩ uerberib flagellamur. Debet gͦ quisq pec¬
eator tẽporalib flagellis atteri : quatenus in uiditio pur¬
gatus ualeat in ueruri. Beatus eñi homo qui corripit᷑ adño
Nulla eñi in ȩnũ anim aduersio affligere poterit : quos
hic poenitentiȩ disciplina ꝑcusserit. Si eñĩ hic ꝓ peccatis
cedimur: illic sine peccato iuenimur

Expanded text:
 quatuor mundi partes diffusa sub Decalogo legis vivit. Quadragenario numero delinquentes caedimur, cum in hoc tempore poenitentiae verberibus flagellamur. Debet ergo quisque peccator temporalibus flagellis atteri, quatenus in judicio purgatus valeat inveniri. Beatus enim homo, qui corripitur a Domino. Nulla enim in aeternum animadversio affligere poterit, quos hic poenitentiae disciplina percusserit. Si enim hic pro peccatis caedimur, illic sine peccato invenimur
Abbreviated transcription (Latin):
pserutoa dos mores hominũ duo testam̃ta direxit
Fa meo ue er etentiu fide autrebelliũ ꝑ fidiã pleniꝰ
compbaret ante aduentũ uidicii sui quasi explora¬
tores duos legẽ &. euangłm destinauit. Raab uero
topũ donet cecdie quȩ de extranes atq alienis getabi con¬
p rea tut quie qutea aesiederus cirnis forucabate
gridolis Dc talib at dns qđ pcedent uos in regno celoꝵ

Expanded text:
dos mores hominum duo testamenta direxit. Nam in eo ut credentium fidem, aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret ante adventum judicii sui, quasi exploratores duos legem et Evangelium destinavit. Rahab vero typum tenet Ecclesiae, quae de extraneis atque alienis gentibus congregata est, quae antea in desideriis carnis fornicabatur in idolis. De talibus ait
Abbreviated transcription (Latin):
uatur : quis fidelis xp̃i non intelligat post euoluta
runt : etiã nobis id .ẽ. eccłiae dĩ ad illã cęlestẽ ierłm & ab
uere sacerdotẽ magnũ cuius figurã gerebat ille sacerdos
magnus illius tẽporis a quo tẽplum ȩdificatũ .ẽ. post cap¬
tiuitatẽ. qũe ꝓpħa zacharias uidit in sordido habitu de¬
uictoq diabolo qui ad eiꝰ accusationẽ stabat. ablatã illi
sordidam uestẽ & datũ indumentum honoris & głȩ sicu
ꝑ udiciũ suꝑato. a luctu peregrinationis ingła sẽpit̃nȩ
salutis assumitur. Quod etã in psalmo dedicationis
domus a ꝑtissime canitur : conuertisti luctũ meũ in gau¬
dium michi. conscidisti saccũ meũ & accinxisti me lȩtitia
ut cantet tibi gła mea & non cõpungar.
uod aut̃ uasa dñi sacrificiis uł sacramentis mis¬
captiuitatẽ uasa illa relata sunt non conflata & diuino

Expanded text:
uatur. quis fidelis Christi non. intellegat post euolutarunt, etiam nobis, id est ecclesiae dei. ad illam caelestem Hierusalem ex uere sacerdotem magnum, cuius figuram gerebat ille Iesus sacerdos magnus illius temporis, quo templum aedificatum est post captiuitatem ? quem propheta Zacharias uidit in sordido habitu deuictoque diabolo, qui ad eius accusationem stabat. ablatam illi sordidam uestem et datum indumentum honoris et gloriae: per iudicium superato a luctu peregrinationis in gloriam sempiternae salutis adsumitur. quod etiam in psalmo dedicationis domus apertissime canitur: conuertisti luctum meum in gaudium mihi. conscidisti saccum meum et accinxisti me laetitia, ut, cantet tibi gloria mea et non conpungar.uod autem vasa Domini sacrificiis vel sacramentis myscaptivitatem vasa illa relata sunt, non conflata, et divino
Abbreviated transcription (Latin):
p̃o ignũ & sacerdotiũ sigurauit : Itaq: ipsa samuelis sac̃ dotis
suecessio: nouũ ut p̃dictũ ẽ & sepinũ sacerdotiũ p̃figurabat
nunc foecunda indĩ laude lȩtatur. Quȩ nichil aliud in
cantico suo ꝓpħare uidet᷑. nisi mutationẽ ueteris testam̃ti
uł sacerdotii. innouũ testam̃tũ uł sic̃dotiũ qui .ẽ. xp̃c: nisi
forte qͥs dicat̃ nichil annã ꝓphetasse. sed dm̃ tantũ modo ꝓpt̃
filiũ inpetratũ exultatione p̃dicatione laudasse:¬

Expanded text:
gnum et sacerdotium figuravit? Itaque ipsa Samuelis sacerdotis successio, novum, ut praedictum est, et sempiternum sacerdotium praefigurabat,nunc fecunda in Dei laude laetatur. Quae nihil aliud in cantico suo prophetare videtur, nisi mutationem Veteris Testamenti vel sacerdotii, in Novum Testamentum vel sacerdotium, qui est Christus. Nisi forte quis dicat, nihil Annam prophetasse, sed Deum tantummodo propter filium impetratum, exsultanti praedicatione laudasse
Abbreviated transcription (Latin):
os ł librũ udicũ sequit᷑ lib̵ regum. Et as¬
pice tẽpora. pͥmo uidicũ postea regũ sicut
erit primo udiciũ de inde regnũ Inquib:
sacram̃ta xp̃i & eccłiae reuelantur. Nam
aouũ sac̃dotiũ nouumq regnũ repbato ueteri. qđ umbra erat

Expanded text:
ost librum Judicum sequitur Regum. Et aspice tempora, primo Judicum, postea Regum, sicut erit primo judicium, postea regnum; in his sacramenta Christi et Ecclesiae revelantur. 2. Nam novum sacerdotium, novumque regnum, reprobato veteri, quod umbra erat
Abbreviated transcription (Latin):
uedam misteria ex libro geneseos. & obscu¬
riora rerũ gestarũ quȩ allegoricis sunt
obtecta figuris ex libris maioꝵ breuit᷑
excerpta ꝑ strinximus: non nulla uero
sequentes legis tipica & figurata mis¬
teria singulatim. exlitteris sc̃oꝵ uiroꝵ
Nã om̃ia legis quis poterit in dagare. quȩ tã un mensa
sunt ut nec uixta historie textũ explicari facie possint:
Proide tantũ secuti sumus quantũ contiguo oꝑi suf¬
ficiendũ putauimꝰ : ut nec libellus excedat modũ nec
lector incurrat fastidium.⁊.

Expanded text:
edam mysteria ex libro Genesis, et obscuriora rerum gestarum, quae allegoricis sunt obtecta figuris, ex libris majorum breviter excepta perstrinximus. 2. Nonnulla vero sequentis legis typica et figurata mysteria singillatim ex litteris sanctorum virorum ntes. 3. Nam omnia legis quis poterit indagare, quae tam immensa sunt, ut nec juxta historiae textum explicari facile possint? Proinde tantum secuti sumus, quantum contiguo operi sufficiendum putavimus, ne libellus excedat modum, nec lector incurrat fastidium.
Abbreviated transcription (Latin):
siue puteus septimꝰ. Qũa lib& aũt harũ nominis eiꝰ int̃p̃tationũ
in id qđ dicere intendimꝰ assumamꝰ : satis congruit Nã in cantico
canticoꝵ. sponsa quȩ illi ȩccłia .ẽ. uocat᷑ puteus aquȩ uiuȩ: & huic

Expanded text:
siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis canticorum sponsa, quae illi Ecclesia est, vocatur puteus aquae vivae; et huic
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m ueib scm̃. nec genitum. nec ingenitum:
sed coet̾num de patre & filio: ꝓcedentem
Corfiteor unigentum filium. consubs titn¬
cialem. ⁊ sine tempore natum de patre. oĩ¬
um uisibiliũ ⁊ inuisibilium conditorem. lu¬
men ex lumine. dm̃ uerum de dõ uero. spleq¬
dorem głȩ. figuram substantir. Qui maner
uerbum ante scła ꝑfectus homo creatus t̃.
suscepit absq peccato. & sũb pontio pilato
crucifixus ÷ & sepultus. tercia die resurre¬
xit amortuis. die autẽ quadragesimo as¬
cendit in cęlum sedet addexteram patris
unde uenturus ÷ udicare uiuos ⁊ mortuos.
positurus ante oculos om̃ium omĩa occul¬
ta singulorum. daturus scĩs ꝑpetua p̾mia
regni cęlestis: iniquis autem supplicia ig¬
nis arterni. innouaturus scłm ꝑignem in
carnis resurrectionem. Confiteor uNam
fidem. unum baptisma. unam apłicam ⁊ uni¬
uersalem aecđam: iNqua sola possunt la¬
xari peccata: in nomine patris. ⁊ filii. et
spiritus sanch.¬

Expanded text:
sanctum, nec genitum, nec ingenitum, sed coaeternum, de Patre et Filio procedentem. Confiteor unigenitum Filium consubstantialem, et sine tempore natum de Patre, omnium visibilium et invisibilium Conditorem, lumen ex lumine, Deum verum de Deo vero, splendorem gloriae, figuram substantiae; qui manens Verbum ante saecula, perfectus homo creatus est suscepit absque peccato; et sub Pontio Pilato crucifixus est, et sepultus tertia die resurrexit a mortuis; die autem quadragesimo ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris. Unde venturus est judicare vivos et mortuos, positurus ante oculos omnium omnia occulta singulorum, daturus sanctis perpetua praemia regni coelestis, iniquis autem supplicia ignis aeterni, innovaturus saeculum per ignem in carnis resurrectione. Confiteor unam fidem, unum baptisma, unam apostolicam, et universalem Ecclesiam, in qua sola possunt laxari peccata in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sanc
Abbreviated transcription (Latin):
Iicut Graditatt̃ fauia carpentem denuo
rectum tramitem. tota dñs auidita¬
te cõplectit̾: ita demum cdheserentẽ cognitã
ueritatis uiã maiori merore quã gaudio
quo deconuertente lȩtatus fuerat: contristat᷑:
quia minoris ÷ excessus ueritatẽ ñ cognos¬
cere. quam ineadem agnita ñ manere.
Aliudq ÷ quod ab errante cõmittit᷑ : aliud
quod ꝑscienciam ꝑpetrat᷑. Et nos siquidem
quantum incorporatum te ĩã pͥdẽ fuisse
inunitatẽ arccłȩ gauisi fueramus: ab un¬
dancius nunc dissociatum acatholica
societate confundim. Proqua re immien¬
te latore p̃sencium. uixta xpianissimi et
serenissimi rerum dnĩ uissionem. adbeati
petrislimina cũ tuis sequacib uenire te
uolumus: ut auetore cheo aggregata syno¬
do. de ea quȩ int̾ uos uertit᷑ dubietate iudi
autharich. in hac quȩ nuꝑ exempiti
÷ paschali solemnitate langobardorum fi¬
lios infide catholica baptitari ꝓhibuit:

Expanded text:
icut gradientem per devia, carpentem denuo rectum tramitem, tota Dominus aviditate complectitur, ita demum de deserente cognitam veritatis viam majori moerore quam gaudio quo de convertente laetatus fuerat contristatur, quia minoris excessus est veritatem non cognoscere quam in eadem agnita non manere, aliudque est quod ab errante committitur, aliud quod per scientiam perpetratur. Et nos siquidem, 150 quantum incorporatum te jam pridem fuisse in unitate Ecclesiae gavisi fueramus, abundantius nunc dissociatum a catholica societate confundimur. Pro qua re imminente latore praesentium, juxta christianissimi et serenissimi rerum domini jussionem, ad beati Petri apostoli limina cum tuis sequacibus venire te volumus, ut, auctore Deo, aggregata synodo, de ea quae inter vos vertitur dubietate quod Autharit in hac, quae nuper expleta est paschali solemnitate Langobardorum filios in fide catholica baptizari prohibuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ma prestaripossit infantib. Huius gͦ tam
pre reitamq necessanȩ mole ꝑmoti. iubemꝰ
dilectiom tuȩ: ut huius p̾ceptionis aucto¬
ritate cõmonitus memorate eccłȩ uisitator
accedas: ut unum cardinalem illic prbm.
⁊ duos debeas diacones ordinare. In parro
men dignos adtale officiũ ueneratione uitę
⁊ morum grauitate ꝑuideris.⁊ quib in nullo
obiuent constituta canonicȩ disciplinȩ : ut

Expanded text:
tam piae rei tamque necessariae mole permoti, jubemus dilectioni tuae, ut, hujus praeceptionis auctoritate commonitus, memoratae Ecclesiae visitator accedas, ut unum cardinalem illic presbyterum, et duos debeas diacones ordinare. In parochmen dignos ad tale officium veneratione vitae et morum gravitate praevideris, et quibus in nullo obvient constituta canonicae d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmedĩ aliq̃m pupillũ successerit. dũc enĩ
tempꝰ tcerteris a famlia pͥmi ꝓhibentiᷤᷤ lñiã
habebit ex p̃senti nr̃a lege transmitt̃e res.
Põmunẽ eni hanc facimꝰ legẽtam p̃sentᷤ cõg¬
nitõis quam post h euenientiũ talit̃ ꝓhibi¬
tõe. tam enenientẽ nc̃ dni mentis cõtentões qͣm
eas que sutuesunt resecautes. Ut nulli iditũ

Expanded text:
medium aliquem pupillum successerit. Tunc enim tempus et exteris a familia primi prohibentis licentiam habebit ex praesenti nostra lege transmittere res. Communem enim hanc fecimus legem tam praesentis cognitionis quam post haec evenientium taliter prohibitionum, tam evenientem nunc dirimentes contentionem quam eas quae futurae sunt r
Abbreviated transcription (Latin):
conserariaut resgub̾nare ut nõ neccĩtafe
fiat de qualibep rehñte quer aut gub̾nan
ad ꝓuincias am destinari. Siuꝰ opus fũt tͣn¬
mitti aliquos in ꝓuintiis occc̃e publicaꝵ ex¬
accõnũt aut quelibed em̃gentiũ querelaꝵ ne¬
q ordiẽm neq nom̃ hp̃e loci seruatore desti¬

Expanded text:
conversari et res gubernare, ut non necessitas fiat de qualibet re debente quaeri aut gubernari ad provincias aliquem destinari. Si vero opus fuerit transmitti aliquos in provinciis occasione publicarum exactionum aut quarumlibet emergentium querellarum, neque ordinem neque nom
Abbreviated transcription (Latin):
neratões ianttransissouur᷑ nõ facere qui¬
dẽantiquã talr̃udiciis cogaitõem tradi
maxẽconstituẽs filia ad huc pusillaris. ta¬
lit̃ etatis fumcte nita ut et sietiam siũteᷤ¬
tõ ille etiã in mrẽm enus ꝓuenire ꝓastium
lia desuntta inpub̾e ad tam uilex hoc intro¬
ducit᷑ magnũ et ip̃ius scd̾m hoc legis pup
memorie filios senicuis neq alliũ q̃ndam ex
omĩb menis constitutũ familia añ ctͦ ma¬
pud quos res constitute sunt. nũt autẽ inqͥ¬
bus futo ꝑueñit tempore in quib hietius gło¬
se memorie ꝓhibens fecit alienatdẽm aũ oĩo q̃

Expanded text:
nerationes transisse videntur, non facere quidem antiquam taliter iudiciis cognitionem tradi, maxime Constantini filia adhuc pupillaris taliter aetatis functa vita, ut et si etiam sine testamento ille esset, in matrem eius pervenire proastium, lia defuncta impubere, attamen nil ex hoc introducitur magnum et ipsius secundum hoc legis pupimemoriae senioris filiorum neque alium quendam ex omnibus in eius constitutum familia aut contra Mapud quos res constitutae sunt nunc aut in quibus futuro pervenerint tempore, in quibus Hierius gloriosae memoriae prohibens fuit
Abbreviated transcription (Latin):
abbatis sui regulam. dequa fugerat. ci
cõpetenti coereicione reddat᷑: nesi tautã
iniquitatẽ fluxam in emendatamq dumi¬
timus : ꝑrunciũ animȩ ap̃positorũ anima
usq ad tantum nefas prosilisse cognouit
ut uxores publice sorciant᷑: sub omi eos
uigil ancia requiras. ⁊ inuentos coercicions
sitan culpa adsacerdocium uenit : ꝓcul¬
pa penitencia indici deb&. ⁊ tamen or

Expanded text:
abbatis sub regula de qua fugerat, cum abbatis sub regula de qua fugerat, cum competenti coercitione reddatur, ne si tantam iniquitatem fluxam inemendatamque dimittimus, pereuntium animae a praepositorum anima usque ad tantum nefas prosiluisse cognovimus, ut uxores publice sortiantur, sub omni eos vigilantia requiras, et inventos coercitione i culpa ad sacerdocium venit, pro culpa penitencia indici debet, et tamen or
Abbreviated transcription (Latin):
clericũ suũ capitulare : inter alia plu¬
ra. hoc nob noscitur intimasse. alios mo¬
nachos monasterioꝵ insurrentina dioce¬
si positorum. cte monasterio in monasterũ
prit eos libuerit transmigrare. ⁊ appruab¬
batis regula desiđio rei scłaris abscedere:
s et quod ñ licere notum ÷ peculiaritati eor
singulos studere. Si quos autem aclericatu¬
in monachicam conuersionẽ uenire conti¬
gerit: ñ liceat eis adeandem uł aliam ate¬
cdam quarũ pride̾ milites fuerant. sua uo¬
luntate denuo remeare: nisi sitał uite mo¬
nachus fuerit. ut ep̃s cui Ante mili taurat
sacerdocio dignũ p̃iuderit. ut abeo debeat
eligi: ⁊ in loco quo uidicauerit ordinari in¬
terea exꝑientiȩ tuȩ p̾senti uissione man¬
damus. ut neq monacho alterius. demo¬
nasterio in monasteriũ emigrare liceat: nt¬
eorum aliquem pecculiare quicꝗͣ habere ꝑ¬
mittat. Sed siquis libet hoc p̾sumpserit: in
monas terio quo abrnitio conũsatus ÷ et su

Expanded text:
clericum suum capitulari inter alia plura hoc nobis noscitur intimasse, aliquos monachos monasteriorum in Surrentina dioecesi positorum de monasterio in monasterium, prout eis libuerit, transmigrare, et a proprii abbatis regula desiderio rei saecularis abscedere: sed, et quod non licere notum est, peculiaritati eorum singulos studere. Proptereain monachicam conversionem venire contigerit, non liceat eis ad eamdem vel aliam Ecclesiam, quarum pridem milites fuerant, sua voluntate denuo remeare, nisi talis vitae monachus fuerit, ut episcopus cui ante militaverat sacerdotio dignum praeviderit, ut ab eo debeat eligi, et in loco quo judicaverit ordinariterea experientiae tuae praesenti jussione mandamus, ut neque monacho ulterius de monasterio in monasterium liceat migrare, neque eorum aliquem peculiare quidquam habere permittas. Sed si quilibet hoc praesumpserit, in monasterio in quo ab initio conversatus est, et sui
Abbreviated transcription (Latin):
& bii qui nunc ibi sunt. quos egere recto¬
re comperimus. ⁊ eos quos de congregati¬
one eius inuentos reduxeris : in uno possi¬
nt eo duce om̃ipotenti dño deseruire. Qũi
rem & uũ. felici eiusdẽ ciuitatis ep̃o Nos
significasse cognosce: ne p̾ter suam notitiã
indiocesi sibi cõmissa. ordidiatum quippi¬

Expanded text:
et hi qui nunc ibi sunt, quos egere rectoet hi qui nunc ibi sunt, quos egere rectore comperimus, et illi quos de congregatione ejus inventos reduxeris, in unum possint eo duce omnipotenti Domino deservire. Quam rem venerabili Felici ejusdem civitatis episcopo nos significasse cognosce, ne praeter suam notitiam in dioecesi sibi commissa ordinatum quippi
Abbreviated transcription (Latin):
nationis onera releuentur: et eius regimi¬
ire cõmuni mercede. beati theodori monas¬
terium. in ciuitate tua fundatum. studi¬
osius om̃ũpͦti dõ deseruiat: quod etiam te¬
iam uoluisse facere. eius relacione didici
cum his qui nunc ibi sunt collocare non
differat : quatinus eo rectore. dignius
animarum suarum curam exerceant.
Quam rem uenerationi tuȩ innotescen¬
dam p̾uidimus : ne te omisso. aliquid
in tua contristeris diocesi ordinari.
GREGORIVS. PETBO SUBDIACONO
ũ. Paulinus ep̃s tauri ciuitatis pro¬
uinciȩ brittiorum nobis asseruit:
monachos suos occasione disꝑsos barba¬
rica. eosq nc̃ per totam uacare siciliã :
et eos ut quippe sine rectore. nec animȩ
curam gerere: nec disciplinȩ sui habrtuᷤ
indulgere. Quadere p̾cipimus rosdẽ¬
te monachos om̃i cura et sollicitudine ꝑqui¬
sitos ad unum reducere: & cum memorato ep̃s
rectoreq suo. inmonasteriti sci theodori
in messanensi ciuitate posito. collocare. ut

Expanded text:
nationis onera releventur, ut ejus regimine communi mercede beati Theodori monasterium in civitate tua fundatum studiosius omnipotenti Deo deserviat. Quod etiam te voluisse facere, jam ejus relatione didicimterio cum iis qui nunc ibi sunt collocare non differat, quatenus eo rectore dignius animarum suarum curam exerceant. Quam rem venerationi tuae innotescendam praevidimus, ne te omisso aliquid in tua contristeris dioecesi ordinari.Gregorius Petro subdiacono. lis Paulinus episcopus Tauri civitatis, provinciae Brutiorum, nobis asseruit monachos suos occasione dispersos barbarica, eosque nunc per totam vagari Siciliam, et eos quippe sine rectore, nec animarum curam gerere, nec disciplinae sui habitus indulgere. Qua de re praecipimus eosdem monachos te omni cura et sollicitudine perquisitos ad unum reducere, et cum memorato episcopo rectoreque suo in monasterio sancti Theodori in Messanensi civitate posito collocare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qua dehis quȩ scripsisse me memini: fr̾¬
nitas urã admensam suam coram extra¬
neis legi faciat. Qđ ñ mͥ uicdetur. ẽr̃. faci¬
endum. quia hoc quod uos ꝓcaritate fa¬
citis. possunt quidam quantum adme ÷
uanȩ głȩ deputare. Idõq coram extrane¬
is antiquorum patrum dicta legite : ex
quorum auctoritate ualeant qui audi¬
unt informari.

Expanded text:
qua de his quae scripsisse me memini, fraqua de his quae scripsisse me memini, fraternitas vestra ad mensam suam coram extraneis legi faciat; quod mihi non videtur esse faciendum, quia hoc quod vos pro charitate facitis, possunt quidam quantum ad me est vanae gloriae deputare. Ideoque coram extraneis antiquorum dicta legite, ex quorum auctoritate valeant qui audierint informari.