comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uõluntarie occiderit. carnem nõ
commedat etiunum non bibat.
cunctis diebus uitȩ suȩ.
Ieuinec usq aduesperam exceptis
diebus festis atq dominicis. arma
non sumat equum non ascendac
aeccłam per u annos non ingre¬
diatur sed ante fores a ecclesiȩ
stet. Post quinq annos aecclesiã
ingrediatur. nondum uero com¬
municet sed inter audientes stec.
ei licencia concedatur et
equitandi tribuatur sibi remis
sio. Maneat autem in reliquis
obseruationibus tres dies per
ebđm. ut perfectus purificari
mereamur

Expanded text:
oluntarie occiderit, carnem non comedat et vinum non bibat cunctis diebus vitae suae; jejunet usque ad vesperam, exceptis diebus festis atque Dominicis; arma non sumat, equum non ascendat, ecclesiam per quinquennium non ingrediatur, sed ante fores ecclesiae stet; post quinquennium ecclesiam ingrediatur, nondum vero communicet, sed inter audientes stet, ei licentia concedatur, et equitandi tribuatur resio. Maneat autem in reliquis observationibus tres dies per hebdomadam, ut perfectius purificari mereatur
Abbreviated transcription (Latin):
statuunt. & ob hoc iura eccłasti¬
ca conuelluntur. & ministeriũ
sacerdotale fus tatur. immo
a sub ditis detra hitur & contenp¬
nitur placuit om̃ib ut de in¬
ceps auaricie hocgenꝰ caueatur
fixumq ab hinc &e ꝑ petuo man¬
surũ ẽẽ decreuimꝰ. ut ep̃s res
sui uiris quas aut ante episcoatũ
aut certe inpiscopatu. hereo ita¬
ria suecessione ad qͥsi uit seđm
autoritatẽ canonicã. quic quid uult
faciat & eui uult conferat. Post quã aut̃
ep̃s factus est. quascũq res defacultatib
eccłẽ. aut suo aut alteriꝰ nomine. qualibae
conditione cõparauerit. decreuimus ut

Expanded text:
statuunt, et ob hoc et iura ecclesiastica convelluntur et ministerium sacerdotale fuscatur, immo a subditis detrahitur et contempnitur, placuit omnibus, ut deinceps hoc avaritiae genus caveatur; fixumque abhinc et perpetuo mansurum esse decrevimus, ut episcopus res sui iuris, quas aut ante episcopatum aut certe in episcopatu hereditaria successione adquisivit, secundum auctoritatem canonicam quicquid vult inde faciat, et cui vult conferat. Postquam autem episcopus factus est, quascumque res de facultatibus ecclesiae aut suo aut alterius nomine qualibet conditione conparaverit, decrevimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
litigantibꝰ quã diu ipsi hñt
aliquid qđ ꝓponant inques¬
ec litiguntibus uidex prius ti¬
uelit sua sentencia obuiare :
Nisi qđo ipsi iã ꝑactis omuĩbus
fuhil habent in questione qđ
ꝓponant. Et tamdiu accio ue¬
ntiletur : quousq rei ueritas
repperiatur Frequent̃ in t̾ro¬
gare oportet. Ne aliquid pre¬
dermissum remaneat: qđ ad¬
necti conueniat. Induciȩ̨ nõr
inmodicȩ ad querendũ dandę
aquacũq parte uideatur. qr
ꝑ subeeptionẽ multti ꝓueni¬
unt. Nihil tam̃ absq legitimo
& idoneo accuscitore faciat
eẽ sciebat. s qr nõ ÷ accusatu
idõ noi ÷ eiectus. et quicquid
int̾ apłos egit: ꝓdignitate mi¬
nisterii ratũ mansit Nã sĩ¬

Expanded text:
litigantibus, quandiu ipsi habent aliquid quod proponant in quaesNec litigantibus judex prius velit sua sententia obviare, nisi quando ipsi jam peractis omnibus nihil habeant in quaestione quod proponant. Et tandiu actio ventiletur, quousque rei veritas reperiatur. Frequenter interrogare oportet, ne aliquid praetermissum forte remaneat, quod adnecti conveniat. Induciae enim non modice ad quaerendum dandae quacunque parte videatur: quia per subreptionem multa proveniunt. Nihil tamen absque legitimo, et idoneo accusatore fiat. esse sciebat sed quia non est accusatus non est eiectus et quicquid inter apostolos egit pro dignitate ministerii ratum mansit. I
Abbreviated transcription (Latin):
iqui ep̃i orcdinati sunt nec re¬
cepti ab illa parroechia inqua
fuerant denominati. uoluerintq
aliis occupare parroechias et uim
p̃sulib earũ inferre. seditiones ad¬
uersus eos excitandobs abiciplacuit.
Quodsi uoluerint in presbiterii or¬
dine ubi prius fuerant ut pbrire.¬
sidere. ñ abiciant᷑ ꝓpriadignitate.
Si autẽ seditiones cõmouerint ibi¬
dem constitutis ep̃is. presbiteru

Expanded text:
iscopi ordinati sunt, nec recepti ab illa parochia, in qua fuerant denominati, voluerintque alias occupare parochias, et vim praesulibus earum inferre, seditiones adversus eos excitando, hos abjici placuit. Quod si voluerint in presbyterii ordine, ubi prius fuerant, ut presbyteri residere, non abjiciantur a propria dignitate. Si autem seditiones commovent ibidem constitutis episcopis, presbyte
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credimꝰ potuerit inueniri. Primũ
enĩ illi reꝓbandist̃ ut aliq de
alienis ȩccłiis merito ꝓferantur.
habeat unusquisq suȩ fructũ mili¬
tiȩ in ȩccła in qua suã ꝑ om̃ia officia
ꝑegit ȩtatẽ. In aliena stipendia mi

Expanded text:
non credimus, potuerit inveniri. Primum enim illi reprobandi sunt, ut aliqui de alienis Ecclesiis merito praeferantur. Habeat unusquisque suae fructum militiae in Ecclesia, in qua suam per omnia officia transegit aetatem. In aliena sti
Abbreviated transcription (Latin):
riã quid sit ad orandũ ad discere. Nã
tent̃ pictura cernentib: quia in ipsa ig¬
norantes uident qđ sequi debeant in
ipsa legunt qui litteras sciunt. Vnde
etp̃cipuȩ gentib ꝓlectione pictura ẽ
Qđ magnoꝑe tu qui int̾ gentes habt¬
tas attenđe debueras. ne dũ recto
telo incante succenđis. ferocib animis
scandalũ generaris. Frangi gͦ non de¬
buit qđ nona dorandũ in ecełus sed in
struendas solũ modo m̃tes fuit nesci¬
entiũ collocatũ. Etquia in locis uene¬
rabilib scõrũ depingi historias non
sine ratione uetustas ad misit. si telum
discretione concedisses sine dubio et ca
quȩ intendebas salubrit̃ obtinere Et
collectũ gregẽ non disꝑgere sed potiꝰ
poteras congregare ut pastoris in teme¬
ratũ nomen excoleret ñ culpa disꝑso

Expanded text:
riam quid sit adorandum addiscere. Nam aestat pictura cernentibus: quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est. Quod magnopere, tu qui inter gentes habitas, attendere debueras; ne, dum recto zelo incaute succendereris, ferocibus animis scandalum generares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in Ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condidisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere, et collectum gregem non dispergere, sed potius poteras congregare, ut pastoris intemeratum nomen excelleret, non culpa dis
Abbreviated transcription (Latin):
ictũ nobis est quod quidam
pb̃ri cȩ̨lebrata missa detreꝰ¬
tantesipsi sumere diuina misteria
quȩ consecrarunt. calicẽ dñi muli-¬
erculis quȩ ad missam offerunt tra.¬
dant. ł quibdã laicis. qui diuidicare
corpus dñi nesciunt. iđ discernere
intercibum spiritalẽ atq carnalẽ.
Quod quantũsit om̃i ȩcłastici reli¬
gioni contrarium: pietas fidelium
nouit. Unde om̃ib pb̃ris int̃ dicimꝰ.
ut nullus inposterum hoc facere
dat: ut eos ꝓpria manu cõmunicet.
Nulli autẽ laico aut feminȩ: eucha.¬
dñi et sanguis ꝓsit tibi ad remissionẽ
peccatoꝵ et uitã ȩt̾nã. Siquis hȩo
transgressus fuerit. ꝗa dm̃ om̃ipo¬
tentẽ contempnit: et quantũ in ipso
est inhonorat. ab altari remoueat᷑.
consecratione om̃s cõmunicent.
qui noluerint ȩccłasticis carere li mi¬
nib. Sic enĩ apłi statuerunt. et sc̃ã
romana tenet ȩccła : et sihoc negle¬
xerint de gradentur. DETABI
missas cęlebrare et non cõmu

Expanded text:
t nobis quod quidam presbyteri celebrata Missa detrectantes ipsi sumere divina mysteria quae consecrarunt, calicem Domini mulierculis quae ad Missas offerunt tradant, vel quibusdam laicis qui dijudicare corpus Domini nesciunt, id est, discernere inter cibum spiritalem atque carnalem. Quod quantum sit omni Ecclesiasticae religioni contrarium, pietas fidelium novit. Unde omnibus presbyteris interdicimus ut nullus in posterum hoc facere dat ut eos propria manu communicet. Nulli autem laico aut feminae EuchaDomini et sanguis prosit tibi ad remissionem peccatorum et ad vitam aeternam. Si quis haec transgressus fuerit, quia Deum omnipotentem contemnit, et quantum in ipso est inhonorat, ab altari removeatur.consecratione omnes communicent qui noluerint ecclesiasticis carere liminibus. Sic enim et Apostoli statuerunt, et sancta Romana tenet Ecclesia. Et si hoc neglexerint, degradentur. CAP. LXMissam celebrare et non commun
Abbreviated transcription (Latin):
IMNs tim̃da est frẽs hec senten¬
tia. et p̃uidendũ uob̾ ne offen¬
datis eos qͥ tantã adño habent potes
tatẽ. Et ideo potius obȩdiendi. dili¬
gendi. et summopere sunt uenerandi.
et ñ detrahendi. uel lacerandi. aut
eiciendi. sed portandi et amandi. ipso
dño dicente. Quiuos audit me audit.
et qͥuos spernit: me spernit. Ideohec

Expanded text:
imis timenda est, fratres, haec sententia, et praevidendum vobis ne offendatis eos qui tantam a Domino potestatem habent. Et ideo potius obaudiendi, diligendi, et summopere sunt venerandi, et non detrahendi, vel lacerandi aut ejiciendi, sed portandi et amandi, ipso dicente Domino: Qui vos audit, me audit: et qui vos spernit, me spernit. Ideo haec
Abbreviated transcription (Latin):
que p̃destinata ñ fuerint. sed ea que
tinati s ut p̃cib obtineant᷑. Nã ipsa
qͦq ꝑhennis regni p̃destinatio. itaẽ.
ab omĩpotenti dõ disposita ut ad hoc
electi ex labore ꝑueniant quatenus
postulando mereant᷑ acciꝑe qd̾ eis
omĩ potens ds ante secula disposuit
donare & petrus. Probari mͥ aꝑtius
uellẽ. si pot est p̃destinatio ap̃cibus
adiuuari

Expanded text:
ed ea quae tinata sunt, ut precibus obtineantur. Nam ipsa quoque perennis regni praedestinatio, ita est ab omnipotenti Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant: quatenus postulando mereatur accipere, quod eis omnipotens Deus ante secula disposuit donare. Petrus: Probari mihi apertius velim, si potest praedestinatio praecibus adjuvari
Abbreviated transcription (Latin):
ua propter cunctis fidelibus et
sumopere omnibus presbiteris &
dia conibus ac reliqluis cleris adten¬
denoum est ut nichil absq epis¬
copi proprii licencia ag̾at. Non
utiq missas sine eius iussu quisꝗ
presbiterorum in sua parrochia aga
non babtit&. nec quicquam ud¬
no uscnm pertinea: absq cl
euis permisso faciat. Similiter ñs¬
e reliqui populi maiores scili-¬
c& & minores per eius licentiã
quicquid agendum est agant
nec sine eis permisse a sua
parrochia absceoant uel in ea
aduentantes morari presumant.
anime uero eorum ei creditę
sunt ideo omnia eius consilio
nichil. Quicũq enim obediunt
epis copis suis uidentur quidẽ
oboedire & deo. Iui autemeis
non oboediunt. indubitanter
in alicuius episcopi parro¬
chia aliquid agere debere
absq eius permiss u oocebat.
cunctos presbiteros proprus
episcopis in omnibus absq
mora obedientes instituente dño esse
docebat. Neminem eciam alicui
aliquio facere nisi quod sibi
uult fieri instruebat. OEEA DẼ¬

Expanded text:
uapropter cunctis fidelibus, et summopere omnibus presbyteris, et diaconibus, ac reliquis clericis attendendum est, ut nihil absque episcopi proprii licentia agant. Non utique missas sine ejus jussu quisquam presbyterorum in sua parochia agat, non baptizet, nec quidquam ad episcopum pertineat, absque ejus permissu faciat. Similiter et reliqui populi, majores scilicet et minores, per ejus licentiam quidquid agendum est agant, nec sine ejus permissu a sua parochia abscedant, vel in ea adventantes morari praesumant. Animae vero eorum ei creditae sunt, ideo omnia ejus consilio nihil. Quicunque enim obediunt episcopis suis, videntur quidem obedire et Deo. Qui autem eis non obediunt, indubitanter in alicujus episcopi parochia aliquid agere debere absque ejus permissu docebat. Cunctos presbyteros propriis episcopis in omnibus absque mora obedientes instituente Domino essdocebat. Neminem etiam aliqui aliquid facere, nisi quod sibi vult fieri instruebat. CA
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is pbr habeat piacidem autuas
tanto sacramento dignum ubi
corpusdnĩ cum diligenter reconda¬
tur adiuaticum recedentibus
a scło. Quȩ tantum sacra oblato
intincta deboe esse insanguiie
xp̃i ut ueraciter pb̃r possit dice¬
re infirmo corpus oe sangius dñi
ꝓficiat tibi &e cetera. Semꝑq sit
suꝑ altare obserata ꝓpt̾ mures
⁊ nefarios homines &ede uii insep¬
ne forte diutius obseruata mucida
qđ ab sit fiat¬

Expanded text:
omnis presbyter habeat pixidem, aut vas tanto sacramento dignum, ubi corpus Dominicum diligenter recondatur, ad viaticum recedentibus a saeculo. Quae tantum sacra oblatio intincta debet esse in sanguine Christi, ut veraciter presbyter possit dicere infirmo, corpus et sanguis Domini proficiat tibi, etc. Semperque sit super altare obserata propter mures et nefarios homines, et de septimo in sepne forte diutius reservata, mucida, quod absit, fiat
Abbreviated transcription (Latin):
e puellis raptis necdum despon¬
sacis incalcidonensi concilio scrip¬
tum ẽ. Cos qui rapiunt puellas
sub nomine simul habitandi co¬
operantes & combentes raptoribus
decreũ scã synodus. ut siquidẽ
cłi sunt decidant de ꝓprio gradu.
sĩ uͦ laici anathemati hentur
Quibus uerbis datur intelligi. qua
lit̃ huiꝰ mali auctores dapnandi
sunt. quando participes consilio
conilientes tanto anathemate feri¬
untur. & iuxtti canonicã aueto¬
ritatẽ ad coniugia legitima rap

Expanded text:
e puellis raptis nedum desponsatis in Chalcedonensi concilio scriptum est: Eos qui rapuerant puellas sub nomine simul cohabitandi cooperantes et conniventes raptoribus, decrevit sancta synodus, ut siquidem clerici sunt, decidant de proprio gradu; si vero laici, anathematizentur. Quibus verbis datur intelliter hujus mali auctores damnandi sunt: quando participes consilium conniventes tanto anathemate feriuntur, et juxta canonicam auctoritatem ad conjugia legitima rapt
Abbreviated transcription (Latin):
dmonendi funt presbiteri ut per¬
pendant quia quicquid a fidelib
ditur redemptio peccatorum est.¬
& ideo non glorientur talibus
sumptis uti seo magis timeant qđ
in ueteri testamento de sacerdo¬
tibus dictum est. iniquitatem
populi eos debere portare &
ideo cum magno timore super
culum est iudicem fieri uite¬
aliene. qui nescit tenere modera.¬
mina uite sue.

Expanded text:
dmonendi sunt presbyteri ut perpendant quia quidquid a fidelibus datur, redemptio peccatorum est. Et ideo non glorientur talibus sumptibus uti, sed magis timeant quod in Veteri Testamento de sacerdotibus dictum est: Iniquitatem populi eos debere portare . Et ideo cum magno timore super culum est judicem fieri vitalienae, qui nescit tenere moderamina vitae suae.
Abbreviated transcription (Latin):
monachorũ et scĩmon̾alium fre¬
quent̾ introeat. & cũ grauis et re¬
ligisis ꝑsonis in eorũ łetirũ con¬
uentu residens. earũ uittm et cor¬
uersacionẽ diligent̃ discutiat. ⁊¬
siquid rep̃hensibile inuenerit:
corrigere miscdit̾ satagat. Scĩ¬
monialiũ aũ pudiciciã subtiliter
inuestiget. & si aliqua inuenitur
quȩ neglecto ꝓposito castitatis
clerico aut lcuco impudent̃ misce¬
atur : acrit̃ uerberib coerceatur
& in priucitti custodia retrudat᷑.
ubi qđ male cõmisit digne peniceat
Int̾diccit etiam ex auctoritate scorĩ
Om̃ib. p̃terea publice & priuatim
denunci& quantũ piaculũ sit qui
reus maiesctitis efficit᷑. qui sponsam
om̃ĩ potentis dĩ corrũpit.¬

Expanded text:
monachorum et sanctimonialium frequenter introeat, et cum gravibus et religiosis personis in eorum vel earum conventu residens, eorum vitam et conversationem diligenter discutiat; et si quid reprehensibile invenerit, corrigere satagat. Sanctimonialium etiam pudicitiam subtiliter investiget. Et si aliquam invenerquae neglecto proposito castitatis clerico aut laico impudenter misceatur, acriter verberibus coerceatur, et in privata custodia retrudatur, ubi quod male ad misit digne poeniteat. Interdicat etiam ex auctoritate sanctorOmnibus praeterea publice et privatim denuntiet, quantum piaculum sit, quireus majestatis efficitur, qui sponsam omnipotentis Dei corrumpit
Abbreviated transcription (Latin):
t sunt aliqui interueniente
repudio. qui ab inuicẽ sint
separati. et sic maneant .
derelicto legittimo coniugio
qui suam coniugem quam¬
uis culpabilem sinẽ ep̃i iudicio
reliquerit :¬
XXII Int̃rogatio

Expanded text:
 Sunt aliqui, interveniente repudio, qui ab invicem sint separati, et sic maneant? Iderelicto legitimo conjugio,qui suam conjugem quamvis culpabilem sine episcopi judicio reliquerit? Interrogatio
Abbreviated transcription (Latin):
I Siquis spontanea uoluntateU
omicidium perpetrauerit iuxta de¬
creta melcia dispape ⁊ tribueniis conci¬
li statuta talem poenitentiam
accipere deboe¬

Expanded text:
i quis spontanea voluntate homicidium perpetraverit, iuxta decreta Melchiadis papae, et Triburiensis concilii statuta, talem poenitentiam accipere debe
Abbreviated transcription (Latin):
tamqua om̃iũ curã gerentes
ꝓpt̃ sedis propriȩ apicem de
cernimus ut nemo pontisicum
aliquem suis redus expoliatum
ep̃m aut asede pulsum ex com¬
municare aut uidicane
p̃sumat. quia non est priui¬
legu̾i quo expoliari possit
iam nudatus. Si quis autem
alit̾ gerere presumpserit.
defuturam ⁊ sic̃ egerit it a
recipi&. Sibene: bene. Si graue
graue. Sipessime: pessime.
cm dignus ẽ operarius mer¬
II cede sua

Expanded text:
tamquam omnium curam gerentes, propter sedis propricernimus ut nemo pontificum aliquem suis rebus exspoliatum episcopum, aut a sede pulsum, excommunicare aut judicare praesumat, quia non est privilegium quo exspoliari possit jam nudatus. Si quis autem aliter agere praesumpserit, venturam; et sicut egerit, ita recipiet: si bene, bene; si grave, grave; si pessime, pessime; quoniam dignus est operarius mercede sua
Abbreviated transcription (Latin):
it̃sclaria officiorũ studia.
neq int̃cłos religio tẽptat di¬
uina. sed solutos atq oberran¬
tes sola turpis uita coplectit᷑
et uaga. Qui ętiã dũ nullum
metuunt. explende uolunta¬
tis suȩ licenciã secitint᷑. & qua¬
si animalia bruta libertate
tauris similes nec equi nec homi¬
nes : Tales omĩno p̃cipimꝰ ut
ubicũq inuenti fuerint epĩ si¬
ne ullai mora sub custodia con¬
stringant canonaca. et nulla¬
tenꝰ eos amplius ita errabundos
& uagos seđm desideria uolun¬
tatũ suarũ uiuere ꝑmittunt
Sin aũ epĩs ss canonice obedire
noluerint : ex cõmunicentur
usq ad iudicium epĩ regionis
illius Si autẽ nec illi eos corri¬
gere uoluerint : omĩno subum¬
culo constringant᷑ usq ad si¬
nodũ ut ibi examinet᷑. utrũ
ad iudiciũ principis. aut ad

Expanded text:
larium officiorum studia, neque inter clericos religio tentat divina, sed solutos atque oberrantes, sola turpis vita complectitur et vaga: quique dum nullum metuunt, explendae voluptatis suae licentiam sectantur, et quasi animalia bruta libertate tauris similes, neque equi nec homines. Tales omnino praecipimus, ut ubicunque inventi fuerint, episcopi sine ulla mora eos sub custodia constringant canonica, et nullatenus eos amplius ita errabundos et vagos secundum desideria voluptatum suarum vivere permittant. Sin autem episcopis suis canonice obedire noluerint, excommunicentur usque ad judicium episcopi regionis illius. Sin autem nec illi eos corrigere valuerint, omnino sub vinculis constringantur usque ad synodum, ut ibi eis indicetur utrum ad judic
Abbreviated transcription (Latin):
seide acephalis id ẽ dehis qͥ sunt
sie capite. Neq inseruicio dñi
pri. Neq sub ep̃o. Neq sub abb̃e
sed sine canonica ł regulari ui¬
ta degentes ut in libro officioꝵ¬

Expanded text:
seu deacephalis, id est, de his qui sunt sine capite, neque in servitio Domini nostri, neque sub episcopo, neque sub abbate, sed sine canonica vel regulari vita degentes, ut in libro officio
Abbreviated transcription (Latin):
Ui sub gͣdu peccat: debet ex¬
cõmunicari. qͥa magna.ẽ. di¬
gnitas huiꝰ nominis. tam̃ potest
redimere animã suã post peni¬
re difficile ẽ. DeCADE RE
Iui sub gͣdu cecidit. post peniten¬
tiã contentus fiat baptitare.
cõmunionẽ infirmis dare. & altari
tantũ modo ministrare. de Eabͣ Re¬

Expanded text:
ui sub gradu peccat, debet excommunicari, quia magna est dignitas hujus nominis; tamen potest redimere animam suam post poenire difficile. Nescio an du cecidit, post poenitentiam contentus fiat baptizare, communionem infirmis dare, et altario tantummodo ministrare. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ec hoc quoq p̃ter eundũ eẽ diximus
quosdã turpis lucri cupiditate cap¬
tos. usurariã exeroere pecuniã
et fenore uelle di tescere. Quod
ñ dicã in eos inclericali officio cons
titutis sed & in laicos cadere. qui
xp̃ianos sedici eupiuntꝰ condoleri.
tẽ placuit ut clericus si cõmenda¬
uerit pecuniã. pecuniã accipiat.
sispeciẽ eãdẽ speciem quantion
dederie accipiat.

Expanded text:
ec hoc quoque praetereundum esse duximus, quosdam lucri turpis cupiditate captos usurariam exercere pecuniam, et fenore velle ditescere: quod non dicam titutos sed et in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus. Item placuit ut clericus si commodaverit pecuniam, pecuniam accipiat, si speciem, eamdem speciem quantum dederit accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
cenũ neglegentes ꝓprias deserent ciuita¬
tes sed aut parrorhias suas cũ officu
efsicatia circũ eant. aut cũ reͥgione in
suis ciuita tibus. canonice cũsiliis suis
degant. Pres biteros etiã sibi cõmis sus
doctrina. castitate & sobrietate atq
hospitalitate. scđm suũ ministerium

Expanded text:
terium neglegentes, proprias deserant civitates; sed ut paroechias suas cum officii efficacia circumeant, aut cum religione in suis cividegant. Presbyteros etiam sibi commissos doctrina, castitate et sobrietate, atque hospitalitate secundum suum ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
corporei metalloꝵ qua ĩ re pensandũẽ.
quia ĩ hoc qͦq mundo uisibili nichil nisi
ꝑcreaturã ĩuisibilẽ disponi potest. Nã
sic̃ omĩpotens ds aspirando uł implendo
ea q̃ racione subsistunt. & uiuificat
& moue usibilia. ita ipsa qͦq ĩ uisibi¬
lia ĩplendo mouent atq sensũ uiuifi-¬
cant carnalia corpora q̃ uident᷑. Pet
stis fa se or allegationib libent̃ iuctꝰ
cõpellor existimare qͥ prius in
me firmam̃tũ ꝑsonas suscipien
de inuisibilib dubitabã . Itaq pla¬
cent cuneta q̃ dicis. sed tam̃ sicut uitã
animȩ ĩ corpore manentis ex motu
corporis agnosco: ita uutã animȩ post
corpꝰ aꝑtis quib dã reb a testantibus
ignoscere cupio
cupio. Qoͦ incorporeus ip̃s¬

Expanded text:
metallorum. Qua in re pensandum est, quia in hoc quoque mundo visibili, nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, ut vivificat et movet invisibilia: ita ipsa quoque invisibilia, implendo movent atque sensim vivificant carnalia corpora quae videntur. Petrus: Istis, fateor, allegationibus libenter victus, compellor existimare, qui prius in me infirmantium personas suscipiens, de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis: sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco: ita vitam animae post corpus, apertis quibusdam rebus attestantibus, agnoscere cupio. CAP. 86.-- Quod incorporeus spir
Abbreviated transcription (Latin):
Qux om̃s appellare si necesse positi
suerit & eiꝰ sulciri auxilio opor¬
t&. sam ut nostis sy noclum
sine eus autoritate fieri non
canonicum nec ep̃s. nisi in legi¬
tima synodo. ⁊ suo tempore
aplĩca uocatione congregatus
desinite dãpnari potest. neq
um quã concilia rata legunt᷑
quȩ non sunt sulta apołica

Expanded text:
Quam omnes appellare, si necesse fuerit, et ejus fulciri auxilio oportet. Nam, ut nostis, synodum sine ejus auctoritate fieri non est canonicum: nec episcopus, nisi in legitima synodo et suo tempore apostolica vocatione congregata, definite damnari potest: neque ulla unquam concilia rata leguntur, quae non sunt fulta apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
non rogatus de aliqua prouin¬
cia in aliam uenerit. pre sumptione
irruens ad ordinationem. et consti¬
tutionem clericorum. et ad ea quȩ
ad illum non pertinent in portu¬
nus existat: uacua sint et in ania
omnia quae ab eo fuerint constitu¬
ta. Ipse autem digna increpati¬
ne ex comiunicetur. et ab omine¬
tur a sancto concilio.

Expanded text:
non rogatus de alia provincia in aliam venerit, praesumptione irruens ad ordinationem et constitutionem clead illum non pertinent, importunus existat, vacua sint et inania omnia quae ab eo fuerint constituta. Ipse autem digna increpatione excommunicetur, et abominetur a sancto concilio.
Abbreviated transcription (Latin):
oncilu̾ uero beat¬
catholicoꝵ ep̃orũ ãmoneri
p̃cipiti ut primas non
non gra dus elegantior sed
uite᷑ me lioris accio cõꝓbat᷑.
lpse uero pͥmas non passim
sic̃ moris est ꝑ uuillas sed
inuna uixta eorũ electionẽ
inter cos sic primus. c. ł x

Expanded text:
oncilium vero catholicorum episcoporum admoneri praecipitur, ut primatem non non gradus elegantior, sed vitae melioris actio comprobatur. Ipse vero primas non passim sicut moris est, per villas, sed in una, juxta eorum electionem, inter eos sit primus. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
qui passim ad gradus ecclesiasticos in-¬
oiscrete. ꝓmouentur placuit omnib
eum sacris canonib concordare & sta¬
tutũ est ut nullus epise opoꝵ oeinceps¬
eos ad sacros ordines ꝓmouere p̃sumat
nisi prius a dominis ꝓpriis lib̵tatẽ
consequti fuerint & si quiliba semiꝰ
domind̃ suẽ fugiens aut latitans aut
ad hibitis testib munere conductus
uł corruptis aut qualib& callidita.¬
te uł fraude ad gradus ecclesiasti¬
cos ꝑuenerit: decretum est ut depo
natur & dominus eius eum recipiat.
Si uero auus aut pater ab alia pa¬
tria in aliam migrans in eadem
ꝓuncia filium genuerit. & ipse
filius ibidem educatus & ad gradus
eclesiasticos ꝓmotus fuerit & utrũ
seriuis sit ingnotum sit & postea
ueniens dominus illius legib eũ
ad quisierit sancitum est ut si dñs
eius lib̾tatem dare uoluerit in gra¬
du suo ꝑmaneat. Si uero eũ catena
seruitiitis a castris dominicis abstra¬
here uoluerit gradum amitat quia
iuata saeros canones uilis ꝑsona

Expanded text:
qui passim ad gradus ecclesiasticos indiscrete promovebantur, placuit omnibus cum sacris canonibus concordari debere. Et statutum est ut nullus episcoporum deincepseos ad sacros ordines promovere praesumat, nisi prius a dominis propriis libertatem consecuti fuerint. Et si quilibet servus dominum suum fugiens, aut latitans, aut adhibitis testibus munere conductis, vel corruptis, aut qualibet calliditate vel fraude, ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decrnatur, et dominus ejus eum recipiat. Si vero avus aut pater ab alia patria in aliam migrans in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignotum sit, et postea veniens dominus illius legibus eum acquisierit, sancitum est ut si dominus ei ejus libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris Dominicis abstrahere voluerit, gradum amittat; quia juxta sacros canones vilis persona
Abbreviated transcription (Latin):
scõs apłos negociasse. ⁊ in regła scĩbe¬
nedicti p̃cipit᷑ p̃uidere. ꝑ quorũ manꝰ
negociũ monas terii transeat. Canes
⁊ aues sequi aduencndũ. & inoĩbus
quibus libet cotusis suꝑfluũ et̃. uidica¬
mꝰ Eoce talia ⁊ his similia ministris
altaris ch̃i nocent. quȩ monachis
Nemo militans dõ implicat se nego

Expanded text:
stolos negotiasse, et in regula sancti Bestolos negotiasse, et in regula sancti Benedicti praecipitur praevidere, per quorum manus negotium monasterii transeat: canes et aves sequi ad venandum, in omnibus, quibuslibet sit causis, superfluum esse. Ecce talia et his similia ministris altaris Domini necnon et monachis Nemo militans Deo im
Abbreviated transcription (Latin):
Uinistri autẽ altaris dñi ł moncichi
nobis cõplacuit: ut a negociis secu¬
larib omĩno se abstineant. Mul¬
ta enĩ sunt negocia secularia. De
quib tñ paũca ꝑstringimꝰ. Ad
quȩ ꝑtinet om̃is libido nõ solum
inmundicia carnis: s etiam om̃is
carnalis concupiscencia. Quicqͥd¬
uͦ plus iusto appetit homo: tur¬
pe lucrũ est. Munera iusta ac¬
cipere ł etiam dare ꝓaliquo se¬
culario questu. precio aliquo cor¬
ducere. contenciones &lites ł rixas
amare. inplacitis scłarib dispu¬
tare. excepta dispensacione orfa¬
norũ. aut uiduarũ. conductorũ.
aut ꝓcuratores eẽ scłariũ rerũ.
turpib uerbis uel factis iocularẽ¬
eẽ. uel iocũ scłarẽ diligere. ale¬
as amare. ornam̃tum in conueni¬
ensꝓposito suo quertre. indelicus
uiuere. ł gulam et ebriettitem sequi.
pondera inusta uł mensuras habere
negociũ iniustũ exercere. Nec tam̃
iustũ negociũ ẽ. contradicendũ ꝓpt̃
necessittites diuerscis. Legimus enim¬

Expanded text:
inistri autem altaris Domini vel monachi nobis placuit ut a negotiis saecularibus omnino abstineant. Multa sunt ergo negotia saecularia; de his tamen pauca perstrinximus. Ad quae pertinet omnis libido, non solum in inmunditia carnis, sed etiam in omni carnali concupiscentia. Quicquid plus iusto appetit homo, turpe lucrum dicitur. Munera iniusta accipere vel etiam dare, pro aliquo saeculari conquestu pretio aliquem conducere, contentiones et lites vel rixas amare, in placitis saecularibus disputare, excepta defensione orfanorum aut viduarum, conductores aut procuratores esse saecularium rerum, turpis verbi vel facti ioculaesse, vel jocum saecularem diligere, aleas amare ornamentum inconveniens proposito suo quaerere, in deliciis e velle, gulam et ebrietatem sequi, pondera injusta vel mensuras habere, negotium injustum exercere. Nec tamen justum negotium est est contradicendum propter necessitates diversas: quia legimus sa
Abbreviated transcription (Latin):
od si ȩgrotans fuerit ep̃s. aut ali¬
qua eũ grauis necessitas at tenuerit.
ꝓse legatũ ad sy nodũ mittat. susceptu¬
rus salua fidei ueritate : quicquid sy¬
nodus statuerit.
mittere dedignantib. Liii

Expanded text:
od si aegrotans fuerit episcopus, aut aliqua eum gravis necessitas detinuerit, se legatum ad synodum mittat, suscepturus salva fidei veritate quidquid synodus statuerit. mittere dedignantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq discernit RẼ HABET.¬
apb̃ro qui uxorẽ habuit quia
non oporteat eo iuustrante de
oblatione ꝑciꝑe: anathemasit

Expanded text:
uicunque discernit a presbytero qui uxorem habuit quod non oporteat eo ministrante de oblatione percipere, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. & paulo post reuertar ut plier
aduers pͥncipes ꝑsarũ. Cũ egrederer
apparuit princeps grecoꝵ adueniens
Quos itaq alios principes gentium
nisi angłos apellat: qͥ sibi resistẽ
exeunti potussent. Quȩ gͦ. eẽ. pax
ĩ sublimib potest. si ĩt̃ ipsos qͦq ange¬
licos sp̃s p̃liandi certam̃ agitur : qui
sẽꝑ cõspectui ueritatis assistunt: Sed
q certa angłoꝵ ministĩa despendi sin¬
gulis qͥbq gentib sunt p̾lata cũ sub¬
iectoꝵ mores aduersũ se uicissi p̃po
sitoꝵ spirituũ opem merent᷑ ipsi
qͥ p̃sunt sp̃s contͣ se uenire referunt.
Is nãq angłs qͥ danieli loquebatur
captiuus ifraheliti popłi ĩ ꝑsidi loco
constitutis p̃latꝰ cognoscit᷑. Michael
autẽ eoꝵ qͥ ex eadẽ plebe ĩ iudea
t̾ra remanserat : p̃positꝰ in ueniter
Unde ab eodẽ angło paulo post da-¬
neli dicit᷑. Nemo ẽ ad uitor meus
ĩ omĩb his nisi michael pͥnceps ur̃.
de quo & hoc qd p̃nusimꝰ dicit ł ⁊ ecce

Expanded text:
 paulo post: Nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens . Quos itaque alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo esse pax in sublimibus potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? Sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversitorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus contra se venire referuntur. Is nanque angelus qui Danieli loquebatur, captivis Israelitici populi in Perside constitutis praelatus agnoscitur Michael autem eorum, qui ex eadem plebe in Judaea terra remanserant, praepositus invenitur. Unde ab eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael princeps vester. De quo et hoc quod praemi
Abbreviated transcription (Latin):
ICOr PCUSSOr EXTITIRIT.
is aqubus elñi sacram̃ta tractant᷑
iudiciũ sanguinisagitare ñ
lic& Et idõ magnoꝑe talis excessus ꝓhi¬
bendus est. ne iñdis crete p̃sũptionis
motibus agitati aut qđ morte plecten¬
dũ ẽ sententia ꝓpria iudicare p̃su¬
mant aut truncationes quibus lib&
ꝑsonis aut ꝑse inferant aut inferen¬
bas p̃cipiant. Quod siquisrã hoꝵ in¬
memor p̃ceptoꝵ. aut in eccłẽ suȩ fami¬
liis aut inquib lib& ꝑsonis tale aliqͥd
ꝑ petrauerit & concessi ordinis hono
nis religet᷑ ergastulo. cuitam̃ cõ-¬
mumo exeunti deac uita ñ negan-¬

Expanded text:
ssor exstiterit. His, a quibus Domini sacramenta tractantur, judicium sanguinis agitare non licet. Et ideo magnopere talis excessus prohibendus est; nec, indiscretae praesumptionis motibus agitati, aut quod morte plectendum est, sententia propria judicare praesumant, aut truncationes quibuslibet personis aut per se inferant, aut inferendas praecipiant. Quod si quisquam, horum immemor praeceptorum, aut in Ecclesiae suae familiis, aut in quibuslibet personis tale aliquid perpetraverit, et concessi ordinis honornis religetur ergastulo. Cui tamen communio exeunti de hac vita non negan
Abbreviated transcription (Latin):
lo modo liceat ei. nec in alla sino elo
restitu cionis spem aut locũ hab̾e
satis facionis. Sed &
cõ muni cantes ei om̃s abici deecła
& maxime si postea quã dilicerint
aduersũ memoratos ꝓ latã fuisse
sentenciã. eis cõmunicare tempta¬
uerit.

Expanded text:
lo modo liceat ei nec in alia synodo restitutionis spem aut locum habere satisfactionis, sed et communicantes ei omnes abjici de aecclesia, et maxime si, posteaquam didicerint adversum memoratos prolatam fuisse sententiam, eisdem communicare temptaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
ui in quadragesimȩ dieb esũ
carniũ p̃sũpserit attẽptare :
ñ solũ reuserit resurrectionis do¬
minice: uerũ etiã alienꝰ ab eiꝰdẽ
die sca cõmunione. Et hoc illi cu¬
mulet᷑ ad penã: ut in ipsiꝰ anni
circulo ab omni esu carnũ absti¬
neat. ꝗa sacris dieb abstinentiȩ :¬
oblitus ẽ disciplinã¬

Expanded text:
us Quadragesimae esum carnium praesumpserit attentare, non solum reus erit resurrectionis Dominicae, verum etiam alienus ab ejusdem diei sancta communione, et hoc illi cumuletur ad poenam, ut ipsius anni tempore ab omni esu carnium abstineat gulam, quia sacris diebus abstinentiae oblitus est disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
Et enĩ mulier illa quȩ in einnģ¬
conuocat amicas & uicinas it con¬
gͣtulentur ei & ego connocabo
deant : sed ut lugeant mecũ nec
ut gͣtulent᷑. sedut lam̃tent᷑ a
gentẽ planctũ subleuent. ad
celũ una mecũ uocib reddant d¬
cendo ad eos. Clu late mecĩ¬
& plangite & fundite fontesl¬

Expanded text:
tenim mulier illa, quae in Evangeconvocat amicas et vicinas, ut congratulentur ei. Et ego convocabo deant, sed ut lugeant mecum, nec ut gratulentur, sed ut lamententur, et ingentem planctum, sublevatis ad coelum una mecum vocibus reddant, dicendo ad eos: Ululate mecum, amici, plangite et profundite fontes
Abbreviated transcription (Latin):
Licet enĩ nobilior surbes multe
nec gentes integrã lam̃tanda
mͥsit anima. tam̃ flenda est mul¬
tis gentib nobilior. multisq ur¬
bib p̃tiosior. Nã siunꝰ qͥ fecerit
uoluntatẽ dĩ melior. ẽ. quã mul¬
titudo iniquorũ: melior ergo &
tueras quondã quã multitudines
udeorũ. Propt̃đ nemomiret᷑ sĩ
forte ꝓlixiorib: ego nunc utar
dia de fleo nec uilis ulgi capti¬
uitatẽ lam̃tor: sed insignis animȩ
lapsũ. & tẽpli in qͦ xp̃s habitat ex¬
cidiũ. hec cnĩ lam̃tatio insignis
animȩ quã ego defleo. tanto est
illi durior & maior: quanto uerior.
inde utiq ẽ pł ego mre mediabilit̃
plango: quia noui. & incessabilit̃
langueo dũ recordor. Usq qͦ itũ
statũ. qđ hesi apud homines inr¬
possibile uidet᷑. apud dm̃ tam̃

Expanded text:
Licet enim non urbes multae, nec gens integra lamentanda sit, anima tamen flenda est multis gentibus nobilior, multisque urbibus pretiosior. Nam si unus qui fecerit voluntatem Dei, melior est quam multitudo iniquorum, melior ergo et tu eras quondam quam multitudines Judaeorum. Propter quod nemo miretur, si forte prolixioribus ego nunc utar dia defleo, nec vilis vulgi captivitatem lamentor, sed insignis animae lapsum, et templi in quo Christus habitat excidium. Haec enim lamentatio insignis animae quam ego defleo, tanto illa est durior et amarior, quanto et verior. Inde utique est quod ego irremediabiliter plango, quia novi, et incessabiliter lugeo dum recordor. Usquequo iterum statum? Quod etsi apud homines impossibile videtur, ap
Abbreviated transcription (Latin):
omniq nobilitate gẽmarĩ s
amicꝰ nescio qͦmodo lapsus fert᷑ in
&e suã ceperit desperare:iã nec
itelligit qͦmodo uult. in que
mala p̃cipitetur.ita & qui des¬
peratione capti ft̃ : ut intole¬
rabiles funt. & ꝑ om̃s malitiȩ
uias discurrunt. Exsurge
bolicã hanc depone temulentiã.
Parce cunctis qui ꝓtua despera¬
cione desperant. neputent se
iuã uirtutis incede. si te ad eã
redire ñuideant. Respice quesõ
te quantus nc̃ meror omniũ scoꝵ
fr̃m habeat deorũ. & quanta leci¬
tia & exultatio incrudeli fiat.
quantaq eis ad p̃cipicia luxuriȩ
decrescat auctoritas. nec erit
post hec aliqͥs qͥ qͦlibet lapsude¬
iectus. ñ statĩ resurgere cupiat.
& statĩ se reparare festinet.

Expanded text:
omnique nobilitate pretiosior amicus, nescio quomodo lapsus usque in tem suam coeperit desperare, jam nec intelligit quomodo, vel in quae mala praecipitetur: ita et qui desperatione capti sunt, intolerabiles fiunt, et per omnes malitiae vias discurrunt. Exsurge,bolicam hanc depone temulentiam. Parce cunctis qui pro tua desperatione desperant, ne putent se viam virtutis incedere, si te ad eam redisse non videant. Respice, quaeso, te, quantus nunc moeror omnium sanctorum fratrum habeat chorum, et quanta laetitia atque exsultatio incredulis fiat, quantaque eis ad praecipitia luxuriae decrescat auctoritas. Nec erit post haec aliquis, qui quolibet lapsu dejectus, non statim resurgere cupiat, et statim se reparare festinet.
Abbreviated transcription (Latin):
re erigit pauꝑẽ. ut collocet cũ pͥn¬
cipibus popłi sm. Ipse ẽqͥ sterilẽ
facit indomo matrẽ suꝑ filios le¬
tantem. Non ergo dubites neq
desꝑes mutari te posse in melius.
Si enĩ tatũ potuit diabolus ut a
celsis uirtutũ fastigiis. ad ꝓfun¬
dũ te duceret malorũ. quanto
magis poterit deus ad sũmũ uerti¬
cẽ reuocare: et ñ solũ in id te resti¬
tuere d finsti. sed et beatiorẽ
multo quã pͥꝰ uidebaris ef¬
ficere. Tantũ ẽ. ne concidas animo
neq spẽ tibi abscidas bonorũ.
ne queso accidat tibi ꝗđ im pusq
acciłe. Non enĩ peccatorũ nst¬
do in desꝑationẽ duc̃ animi ds
impietas. Impiorũ ergo ẽ dep¬
rare salutẽ: ñ peccatorũ. Uas i¬

Expanded text:
it pauperem, ut collocet eum cum principibus populi sui. Ipse est qui sterilem facit matrem super filios laetantem. Non ergo dubites, neque desperes mutari te posse in melius. Si enim tantum potuit diabolus, ut a celsis virtutum fastigiis, in profundum te duceret malorum, quanto magis poterit Deus ad bonorum verticem revocare, et non solum in id te restituere quod fuisti, sed beatiorem multo quam prius videbaris, efficere? Tantum est ne concidas animo, neque spem abscindas bonorum. Ne, quaeso, ne accidat tibi quod impiis solet. Non enim peccatorum multitudo in desperationem adducit animam, sed impietas. Impiorum ergo est desperare salutem, non peccatorum. Unde di
Abbreviated transcription (Latin):
tit mĩam. Illos t̾ret ne p̃sinat
in bonis. illos refouet ne desper
in malis. lustus es. irã ꝑtimescere
corruas. peccator es: p̃sumede ni
ut surgas. Et sic̃ lapsus grausst¬
mꝰ c̃iuicĩbus anime incombens s
eã deorsũ int̾rã cogit aspiceri

Expanded text:
iam. Illos terret, ne praesumant in bonis: illos refovet, ne desperent in malis. Justus es, iram pertimesce ne corruas; peccator es, praesume de misericordia ut surgas. Et sicut lapsus gravissimus cervicibus animae incumbens, semper eam deorsum in terram cogit aspicere,
Abbreviated transcription (Latin):
ccłasticas institutionum
quasdã scripturis. quasdam
uero apłica traditione ꝑ sufces¬
siones inminis terio confirmatas
accepimus. quib paruitus et idẽ
utrisq pietatis effectus quinsit
quotus ꝗsq ł aliquantulũ sacra-¬
rum exꝑtus scripturarum hesi¬
tauerit: Si enĩ attentauerimꝰ
consuetudines ȩccłȩ non ꝑscriptu¬
ras a patrib traditas. nichiles¬
timare quantũ religio detri¬
liquido constabit. Quȩ enim
ut inde ordiamur scriptura.
salutiferȩ erucis signaculo fi¬
deles docuit insigniri : Quȩ
multifariam digestam super
panẽ et calicẽ ꝓlixo orationis
et consecrationis uerba cõm̃da¬
uit. Nam non modo quod in
magnã quasiuim cõmodantia
misterus. Quȩ orientẽ uersus
nos adorare litterarũ forma
prestitit. benedicimꝰ fontem
baptismatis oleo unctionis. huc
accedit quod t̃ in mergimꝰ quos
baptizamus. oleo unguimus. uer¬
bis abrenuntiare sathane et
angłis eius in formamus. Vñ ħ
et alia inħmodũ ñ pauca.

Expanded text:
asticarum institutionum quasdam scripturis, quasdam vero apostolica traditione per successiones in ministerio confirmatas accepimus; quibus par virtus et idem utrisque pietatis effectus quin sit, quotusquisque vel aliquantulum sacrarum expertus Scripturarum haesitaverit. Si enim attentaverimus consuetudines Ecclesiae non per scripturas a Patribus traditas nihili aestimare, quantum religio detriliquido constabit. Quae enim, ut inde ordiamur, scriptura, salutiferae crucis signaculo fideles docuit insigniri? Quae vel trifariam digesta super panem et calicem prolixae orationis et consecrationis verba commendavit? Nam non modo quod conmagnam quasi vim commendantia mysteriis. Quae orientem versus nos adorate litterarum forma praestitit? Benedicimus fontem baptismatis oleo unctionis. Huc acbaptizamus, oleo ungimus, verbis abrenuntiare Satanae et angelis ejus informamus. Unde haec et alia in hunc modum non pauca,
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ benedictionẽ
Icatetumini etiam int̾ domesticos
ordines inquantũ caueri potest segre¬
gandi informandiq sunt. ut se e signan¬
et in ordine eoꝵ qui uerbo instruunt᷑
adsistat. hic aut̃ dep̃hensus peccans.
si quidem genuflexo audiat ut ñ delin¬
quat ulterius. si uero et audiens pecca¬
uerit expellatur. Co ii¬

Expanded text:
fidelium benedictione catechumeni, etiam inter domesticos ordines, in quantum caveri potest, segregandi informandique sunt, ut se et signanet in ordine eorum, qui instruuntur, assistat, hic autem deprehensus fuerit peccans, siquidem genu flectit, audiat, ut non delinquat ulterius. Si vero et audiens peccaverit, expellatur. C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ supliciũ amittit. A qualitate enĩui¬
uendi deficit. seo omĩmodo subsistend
interitũ nec moriens sentit. ut gͦ bre¬
uit̃ dixerĩ & ĩ mortalit̃ mortał ẽ &
mortalit̃ ĩmortał¬

Expanded text:
 supplicium amittit. A qualitate autem vivendi deficit, sed omni modo subsistendi interitum nec moriens sentit. Ut ergo breviter dixerim, et immortaliter mortalis est, et mortaliter immorta
Abbreviated transcription (Latin):
Iiquis ep̃s aut pbr non trinã mersi¬
onẽ huius misterii cȩlebrauerit:
sed semel mergit in baptismate qđ
dare iudet᷑ in morte dñi deponat᷑.
Non enĩ dñs dixit inmorte mea bapti¬
tate. sed euntes docete om̃s gt̃s bap¬
tuantes eos in nomine patris et filu

Expanded text:
iscopus aut presbyter, non trinam mersionem unius mysterii celebraverit, sed semel mergit in baptismate, quod dari videtur in morte Domini, deponatur. Non enim dixit Dominus: In morte mea baptizate, sed: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii,
Abbreviated transcription (Latin):
cant. nec dealus causis uł ne¬
gotus testimoniũ dicant. nisi
dehis que subp̃sentia eoꝵ acta
e̾e noscuntur. Accusatorss uero
con sangiunei: ad uersus extra¬
neos cestimoniũ non dicant.
nec eoꝵ familiares ł dedomib
eoꝵ ꝓdeuntes. s siuolueruit &¬
in inuicem consen seriͣt in terse
parentes : tantũ mͦ cestisicent᷑
& non inalios. Nec accusato¬
res uł testes suspecti recipian¬
tur. quia propinquitatis &
famili aritatis ac dominationis
affectio. ueritatẽ impedire sol&.¬

Expanded text:
cant, nec de aliis causis vel necant, nec de aliis causis vel negotiis testimonium dicant, nisi de his quae sub praesentia eorum acta esse noscuntur. Accusatores vero consanguinei adversus eos testimonium non dicant, nec eorum familiares, vel de domibus eorum prodeuntes, sed si voluerint et invicem consenserint, inter se parentes tantum testificentur, et non in alios. Nec accusatores vel testes suspecti recipiantur, quia propinquatis et familiaritatis ac dominationis affectio, veritatem impedire sol
Abbreviated transcription (Latin):
aricis ȩtiam sane¬
a suscepcione uxores accusare ꝑ¬
missũ est. ⁊ ipsi plus ceteris
deadulterio accusare possunt
adefendere

Expanded text:
aritis etiam ex suspicione uxores accusare permissum est et ipsi plus ceteris de adulterio et accusare possunt et defendere
Abbreviated transcription (Latin):
tem siquis desponsauit uxorẽ
& subarrauit. & tñ siue p̃uenien¬
te die mortis. siue irruentibus¬
qͥbus dã aliis causis minime eam
cognouit : Neq superstes fr̃ etus.
Neq ullꝰ de conscnguineis eius.
eandẽ sibi tollat uxorẽ ullo
umquã tempr¬

Expanded text:
t. Si quis desponsaverit uxorem, vel subarraverit, et sive praeveniente die mortis, sive irruentibus aliis causis, minime eam cognoverit, neque ejus superstes frater, neque ullus de consanguinitate ejus, eamdem sibi tollat in uxorem ullo unquam temp
Abbreviated transcription (Latin):
mias dõfacere. qui missas offert
ꝓmalo homine. Augustinus dicit
ꝓ om̃ib xp̃ianis ẽẽ faciendum. quia
uł eisꝑficit. aut offerentib aut pe¬
Ut inscituciones

Expanded text:
mias Deo facere, qui missas offert pro malo homine. Augustinus dicit, pro omnibus Christianis esse faciendum quia vel eis proficit, aut offerentibus pum institutiones
Abbreviated transcription (Latin):
annos sine aliqua interpellatione
possederit : quãuis scđm ius legis
eius uideatur eẽ diocesis ad mitten¬
da non .ẽ. contła eũ actio reposcen¬
di. sedhoc intra unã parroechiam.
extra uero nullo modo. nedũ diocȩ¬
sis defenditur. ꝓuinciarũ terrimi¬
ni confundantur.

Expanded text:
annos sine aliqua interpellatione possederit, quamvis secundum jus legis ejus non videatur esse dioecesis admittenda, non est contra eum actio reposcendi, sed hoc intra unam provinciam, extra vero nullo modo, ne dum dioecesis defenditur, provinciarum termini confundantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ignũ ÷ ut uita in nocentis
nõ maculetur ꝑnicie accu
sentencia exqͥratur. & si indig¬
na ad accuscindũ ꝑsona muen¬
tur : ad eiꝰ accusacionẽ ñ iudi

Expanded text:
ignum est ut innocentis vita nulla maculetur pernicie accussententia exquiratur. Quod si indigna ad accusandum persona invenitur, ad ejus accusationem non judi
Abbreviated transcription (Latin):
NONPRONIBENDA. IXLIII¬
multa uindicta non prohibenda
in nouo testamento hieronimus de
ꝑsonis dignis aduindictam ait.
Qui percutit malos in eo quod mali sunt
et habent causam interfectionis
ut percutiat pessimos minister dei
est. Item lex & ministri eius coher¬
ceant inimicos & constringant.
A płs inquit. Regi quasi precellenti
⁊ ducibus tanquam abeo missis.
aduindictam male factorum lau¬
dem uero bonorum. Item hieronimꝰ.
homicidas & sacrilegos punire
ñ est effusio sanguinis. Augustinus
ait. Quȩ ÷ ista uanitas : uni parcer¬
tun ⁊ om̃s indiscrim̃ adducere
Polluuntur enĩ om̃s uno peocante.
Uñ oe in lege iubet᷑ maleficos ñ patiaris
uiuere unde ꝓpħa. Mortificabant
animas quȩ uiuunt. Unde gregorius
Non morientẽ quippe mortificat qui
iustum dãpnat. Et non uicturũs
uiiuificare nititur. qui reum a suppli¬
cio soluere conatur. helias namq¬
multos affecit morte propria manu
petrus ananiam et saphiram. ter¬
rifice multauit.¬

Expanded text:
non prohibenda. De vindicta non prohibenda in Novo Testamento, Hieronymus de personis dignis ad vindictam ait: Qui percutit malos in eo quod mali sunt, et habet causam interfectionis ut percutiat pessimos, minister Dei est. Item, lex et ministri ejus coerceant inimicos et constringant. Apostolus inquit: Regi quasi praecedenti, et ducibus tanquam ab eo missis ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Item Hieronymus: Homicidas et sacrilegos punire, non est effusio sanguinis. Augustinus ait: Quae ista est vanitas? Uni parcere et omnes in discrimen adducere? Polluuntur enim omnes uno peccante. Unde et in lege jubetur: Maleficos non patiaris vivere. Unde Propheta: Mortificabant animas quae non moriuntur. Unde Gregorius: non morientem quippe mortificat, qui justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio solvere conatur. Helias namqmultos affecit morte propria manu Petrus Ananiam et Sapphiram terrifice multavit