comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oculis carnalium diabolus terribilis ẽ: in oculis e¬
lectorum terror eius uilis ẽ. Ab incredulis ut leo ti¬
metur: a fortib in fide ut uermis contempnitur.
atq ad momentum ostensus repellitur. Qui sugge¬
stiones diaboli non recipit: in eius insidias minime
transit. Non facile inconsequenti oꝑe repellitur: si
pͥma oblectam̃ta illiꝰ respuantur. Diabolus enun ser¬
pens ẽ. lubricus. Cuiuis si capiti idẽ pͥme suggestioni
non resistitur: totus in interna cordis dum ñ sentit᷑
illabitur. Temptationum diabolicarum micia: fra¬
gilia sunt. Quȩ si non caueant᷑ s ꝑ usum in consue¬
tudinẽ transeant: in nouissimis fortiter conualesẽt.
ita ut aut nunqͣm aut cum difficultate uincantur.
Dum in tota uita diabolus preuaricari hominem¬
cupiat: ampliꝰ tamen in fine molitur decipere. huic
ẽ quod in principio contra ꝓthoplaustũ serpenti est
dictum. Et tu insidiaberis calcaneo eius. Quia nimi¬

Expanded text:
oculis carnalium diabolus terribilis est, in eoculis carnalium diabolus terribilis est, in electorum oculis terror ejus vilis est. Ab incredulis, ut leo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est, primae suggestioni non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. 270 15. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae, si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. 16. Dum in tota vita diabolus hominem praevaricari cupiat, amplius tamen in fine molitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia nimi
Abbreviated transcription (Latin):
ne eos diabolus ꝑ speciem boni fallat. Hȩc ẽ enim ꝑcun¬
tatio iosuȩ dicentis. Noster es an aduersarioꝵ : ꝓꝑter
hoc et ieremiȩ dicitur. Si separaueris preciosum a uili:
quasi os meum eris. Tunc enim bene de se uidieant
scĩ: quando eos deus fallacia demonum temptam̃ta
facit intelligi. Multi decipiuntur a diabolo et igno¬
rant se eẽ deceptos: oseȩ ꝓpħȩ testimonio declarante
Comederunt inquit alieni robuir eiꝰ: et ipse ignorauit.
Alieni namq maligni sp̃c significant᷑ qui uirtutes m̃¬
tis comedunt: s hoc corda negligentium non intelli¬
gunt. lanqͣm inermis diabolꝰ iuncitur: quando in¬
aꝑta iniquitate hominem deprauare conatur. Ar¬
matꝰ uero tunc mcedit: dum ꝑ speciem sanctitatis
et uirtutis ea quȩ sancta sunt destruit. Quando et
qui decipitur sua detrimenta non sentit: s tanqͣu
sint uirtutes quȩ sunt uicia sectatur et diligit. In

Expanded text:
ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Tunc enim bene de se 269 judicant sancti, quando ab eis Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intelligunt. 12. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando aperta iniquitate hominem depravare conatur; armatus vero tunc incedit, dum per speciem sanctitatis et virtutis ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed, tanquam sint virtutes, quae sunt vitia sectatur et diligit. 13. In
Abbreviated transcription (Latin):
piscentiȩ fomenta succedit: nisi uł ubi ibi prius pra
guntur iacula concupiscentiȩ eiꝰ: contempteq iacent
et sine luce facies illiuis. Sollicite hostis insidias intelli¬
gere pariter et cauere : dei seruum oportet. Sicq iuo¬
centię uitȩ existere simplicem: ut tamen oporteat cũ
simplicitate ẽẽ prudentem. Qui prudentiam simpli¬
citati non miscet: uixta ꝓpħam colunba ẽ seducta
non habens cor. S ideo columba: quia simplex. Ideo
autem cor non habens: quia ignara prudentiȩ ẽ. Se¬
pe fraus satanȩ scõꝵ cordibꝰ aꝑitur: quando ꝑ speci¬
em boni angłm se simulans lucis. duni nicitur ele¬
etos decipere. detegitur atq contempnitur. Sic et u̾¬
ba fallacis doctrinȩ scõs suos deus facit intelligere:
quatinꝰ diabolicũ errorem interius cognoscant. ac
sollicite. caueaut. Discretio sc̃oꝵ tanta eẽ debet. ut
inter bonum et malum. predditi ratione diudicent.

Expanded text:
piscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravpiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent,
Abbreviated transcription (Latin):
se contendunt. Nam quando scoꝵ uirtus tanta tole¬
rare potuisset. si suꝑna dispensatio pio moderami¬
ne nequiciam demonũ non frenaret. Et licet diabo¬
lus temptationẽ iustis. semꝑ inferre cupiat: tamen si
a dõ potestatem non accipit nullatenꝰ adipisci potest
quod appetit. Unde et omnis uoluntas diaboli inui¬
sta ẽ. et tamen ꝑmittente. deo omĩs potestas iusta. Ex
se enun temptare quoslibet iniuste appetit: s eoꝰ qui
ri deus uste ꝑmittit. Unde etiam in libris regum de
diabolo scriptum ẽ: quia sp̃c domini malus irruebat
in saul. Ubi iuste queritur si dñi. cur malus: Si malꝰ
cur dũi ͤ S duob uerbis comprehensa ẽ et dei potestas
iusta: et diaboli uoluntas iniusta. Nam spiritꝰ malus ꝑ
nequissimam uoluntatẽ : et idem spiritus dominn ꝑ
acceptam iustissimam potestatem. Diabolus non ẽ im¬
missor: s incentor pociꝰ uicioꝵ. Neq enim alibi concu¬

Expanded text:
se contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolese contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare posset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam daemonum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potestatem non acceperit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est, et tamen, permittente Deo, omnis potesse enim quoslibet temptare iniuste appetit, sed eos qui ri Deus permittit. Unde et in libris Regum de diabolo scriptum est quia « spiritus Domini malus irruebat in Saul , » ubi juste quaeritur: Si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimam voluntatem, et idem spiritus Domini per acceptam justissimam potestatem. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concu
Abbreviated transcription (Latin):
ultis calamitatum temptationibꝰ meas
iusti in hac uita pulsatur. Unde et obtat
ab hoc scł̃o fundtt̃ euelli: quo et erum¬
niis careat. et fixam illuc securitatem inueniat.
Int̾ eas pęnas quas hic iustus in corpore patitur: atq
eas quas mente ꝑ fraudem diaboli tolerat: multũ
inter est. Nam grauius fert quas interius luget. qͣm
eas exterius sustinet. Has enim et loco euitat et tem¬
pore: Illas nec loco potest euitare : nec tempore. Non
temptat ampliꝰ electos diabolus: qͣm dei uoluntas
ꝑmittit. Temptando autem sc̃oꝵ ꝓfectibꝰ seruit. Et¬
si nolens. utilitati tamen scõꝵ seruit diabolus: quan¬
do eos temptationib suis non decipit. s pocius eru¬
dit. Nam temptationes quas ille adhuinanum inti
salubri utilitate conuercit. Insidiȩ diaboli atq
astuciȩ quamuis hiic atq illuc querentes quem de¬
uorent diffundant᷑: a potestate diuina tam̃ non e¬
grediuntur. ne tantum noceant. quantum malicio¬

Expanded text:
ultis calamitatum tentationibus mens justi in hac vita pulsatur; unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus quam Dei voluntas permittit. Tentando autem, sanctorum profectibus servit. 4. Etsi nolens, utilitati tamen sanctorum servit diabolus, quando eos tentationibus suis non dejicit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum intersalubri utilitate convertit. 5. Insidiae diaboli, atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent diffundantur , a potestate tamen divina non egrediuntur, ne tantum noceant, quantum malitio
Abbreviated transcription (Latin):
nebantur uiam aꝑiret reu̾tendi ad cȩlos: scđm te¬
stimoniũ isaie ꝓpħȩ dicentis. Posusti ꝓfunditni
maris uiam: ut trausirent lib̾ati. Uiam quippe
xp̃c in ꝓfinidum maris posuit: quando in infernum
descendens scĩs iter ad celos reu̾tendi monstrauit.
Sc̃ĩ ex tempore resurrectionis xp̃i statun ut de cor¬
ꝑe exeunt. mox ad cȩlestem habitationem ascendunt:
quod antiquis patribꝰ non dabatur. Nam ante aduen¬
tum saluatoris quamqͣui sine pena supplicii. tam̃
non in celo s in infernum scoꝵ animȩ tenebantur.
ꝓ quibꝰ absoluendis dñs in infernum descendit. xp̃e
in cęlum ascendens. discessit quidem carne: s presens
ẽ maiestate. scđm illud quod ait. Ecce ego uob̾eum sũ¬

Expanded text:
nebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum tenebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippe Christus in profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit. 16. Sancti ex tempore resurrectionis Christi, statim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris, quanquam sine poena supplicii, tamen non in coelo, sed in inferno sanctorum animae tenebantur, pro quibus absolvendis Dominus in infernum descendiin coelum ascendens discessit quidem carne, 152 sed praesens est majestate, secundum illud quod ait: Ecce ego vobiscum su
Abbreviated transcription (Latin):
interfecit. qui nichil peccati admiserat. Ideoq qͦs
quasi iuste tenuit amisit: quia iitiste redemptorẽ
nr̃m occidit. Iuusus ẽ diaboliis morte dñi: quasi aui
Nam ostensa xp̃c suȩ caruis mortalitate quam int̾ĩ¬
dam ille appetebat. abscondit diuinitatẽ ut laqueo
eũ uelut auem inꝓuidam. prudenti in retiret deci¬
pulȩ. Nam si in nos xp̃c non occidetur: homo diabolo
ad dictus. ꝑ preuaricationẽ. non absolueretur. Dia¬
bolus dum in xp̃o carnẽ humanitatis inspexit quȩ
patebat quasi hamo diuinitatis eius captus est
qui latebat. Est enim in xp̃o hamꝰ diuinitas: esea
autem caro. liea genealogia quȩ ex euglio recitat᷑.¬
Caput xp̃i deus. Et lucas lineam generationis xpisti
ab inus ad summã contexens: inchoat a ioseph. Et con¬
summat in dñi dum dicit. Qui fuit heli. et ꝑficiens
liueam generis. dicit. Qui fuit dei. Idcireo dñs in infer¬
num desceudit: ut his qui ab eo non penaliter deci¬

Expanded text:
interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam ostensa Christus suae carnis mortalitate, quam interimendam ille appetebat, abscondit divinitatem, ut laqueum quo eum, velut avem improvidam, prudenti irretiret decipula. Nam si innox Christus non occideretur, homo diabolo addictus per praevaricationem non absolveretur. 151 14. Diabolus dum in Christo carnem humanitatis impetit, quae patebat, quasi homo divinitate ejus captus est, quae latebat. Est enim in Christo hamus divinitas, esca autem caro, linea genealogia, quae ex Evangelio recitatuChristi Deus. Et Lucas lineam generationis Christi ab imis ad summa contexens inchoat a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et perficiens lineam generis, ait: Qui fuit Dei. 15. Idcirco Dominus in inferno descendit, ut his qui ab eo non poenaliter deti
Abbreviated transcription (Latin):
tecur in lacte ꝑ carnem: ita et nos dum eẽmul infir¬
mi ad conspiciendam uerbi ȩt̃nitatẽ faccum ẽ ipsum
uerbum caro. ut enutriti ꝑ carnem fortioresq effect.
cibum solidum id est uerũ dm̃ cum patre sempiternũ
contemplando ut augłi sacientur. Prima dei dona eẽ
qua nos nob̃ eẽ reos ostendit: qui duni iaceremus sub
reatu culpȩ. uistos nos eẽ credebamus. Uenit patefecit
uulinus. composuit semet ipsum: et de sua morte nob̾
medicinã aptauit. ut non esset ostensor tautum uul¬
nescierit diabolus: sciuit tam̃ qđ ꝓ saluatione
hominum xp̃c aduenit. S quia sua idem nos mor¬
te redimeret ignorauit: unde et eum occidit.
Nam si ille xp̃m ꝑ mortẽ redi mere humanum
genꝰ scisset: non eum utiq ꝑemisset. Qđ nouerit
diabolꝰ ꝓ salute humani generis xp̃m uenisse: euan¬
gelii testimonio docetur. Quem ut uidit: cognos¬
cendo ꝑtimuit dicens. Quid nob et tibi fili dei: ue

Expanded text:
tetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirtetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad conspiciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem, fortioresque effecti, cibum solidum, id est, verbum Domini cum Patre sempiternum contemplando, ut angeli satiemur. 8. Prima Dei dona esse, quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu culpae, justos nos esse credebamus. Venit medicus, patefecit vulnus, composuit semetipsum, et de sua morte 150 nobis medicinam aptavit, ut non esset ostensor tantum vulnescierit diabolus, scivit tamen quod pro salutatione hominum Christus advenit, sed quod sua idem nos morte redimeret ignoravit; unde et eum occidit. Nam si ille Christum per mortem redimere humanum genus scisset, non eum utique peremisset. 11. Quod noverit diabolus pro salute humani generis Christum venisse, Evangelii testimonio docetur; quem ut vidit, cognoscendo pertimuit, dicens: « Quid nobis et tibi, Fili Dei? Ve
Abbreviated transcription (Latin):
qua et impassibilis pati. et iminortalis mori. et ȩt̃nus
ante scła temporalis possit ostendi. Mediator dĩ atq
ñ tam̃ alius ex patre. aliꝰ ex uigine
Ipse de patre sine matre: ipse de matre sine patre. Ipse
conditoris templum: ipse conditor templi. Ipse auecor
oꝑis: ipse opus auctoris. Manens unus de utroq et in
utraq natura. Nec naturarũ copulatione confusus-
nec naturarum distinctione gemuinatꝰ. ldõ ds̃ in ho¬
mine uenit: quia ꝑ se ipsum ab hominibꝰ cognosci ñ
potuit. S unde nob̃ consuluit. inde despectionem
tulit: quia infirmitatẽ quam ꝓ nob̃ suscepit. homo
suꝑbꝰ despexit. Ob hoc gͦ infirma et stulta mundi ele¬
git: ut forti᷑a et sapientiora ꝑ que non agnoscebat᷑
confundet. Sic̃ cibum fortem inualidus infans caꝑe
non potest. nisi a matre prius editꝰ in lactis suecum
u̾tatur: ut qđ in cibo non potuit uti sugendo. po¬

Expanded text:
qua et impassibilis pati, immortalis mori, et aeternus qua et impassibilis pati, immortalis mori, et aeternus ante saecula temporan tamen alius ex Patre, alius ex Virginipse de Patre sine matre, ipse de matre sine Patre; ipse conditoris templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus Auctoris; manens unus de utroque, et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo po
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ ineẽ: nͥ homini tantũ p̃dito ratione. Ceteris
enim: in ipsa qualitate considerationis suȩ. sensus car
nis non intelligentia mentis ẽ . xiiii.
ne preterita sit si desut. et ne unꝑfeeta si adhue
fic. S sit ecerna. sit et ꝑfecta: quatenus in ea
natiuitate et etnitas et ꝑfeccio habeat. Ex utero uir¬
ginis minor dicitur patre xp̃c: uidelicet iuxta huma¬
nani assumptionem. non uixta diuinitatẽ. Xp̃c infer
Xp̃e nforma serui. ꝓpt̃ conceptionis excellentiam dũs
ẽ hominum: quia et si suscepit carnen. ñ tam̃ ex car¬
nis libidinosa contagione. Mediator dei atq honui¬
in deitate est: s in utraq natura idem unus ẽ. Nec
puriis homo concept᷑ ẽ. nec purus homo editꝰ ẽ. nec
postea meritũ ut deus eẽt accepit. S deus manente
u̾bo incõmitabili eẽntia quȩ illi cum patre et spũ scõ
est coeterna: assiupsit carnem ꝓ salute humana. in

Expanded text:
lectum inesse, nisi homini tantum praedito ratione. Caeteris lectum inesse, nisi homini tantum praedito ratione. Caeteris enim in ipsa qualitate considerationis suae sensus carnis, non intelligentia mentis est. CAPUT Xne praeterita sit, si desiit, et ne imperfecta sit, si adhuc fit; sed sicut aeterna, sic et perfecta, quatenus in ea nativitate aeternitas et perfectio habeatur. 2. Ex utero Virginis minor dicitur Patre Christus, videlicet juxta humanam assumptionem, non juxta divinitatem. 3. Christus et stus in forma servi, propter conceptionis excellentiam, Dominus est omnium, quia etsi suscepit carnem, non tamen ex carnis libidinosa contagione. 4. Mediator Dei et homiin deitate est, sed in utraque natura 149 idem unus est. Nec purus homo conceptus est, nec purus homo editus est, nec postea meritum ut Deus esset, accepit; sed Deus Verbum, manente incommutabili essentia, quae illi cum Patre, et Spiritu sancto, est coaeterna, assumpsit carnem pro salute humana, in
Abbreviated transcription (Latin):
Innoxios eẽ infantes oꝑe: non ẽẽ in noxios cogitatiõe.
Quia motum quem gerunt mente: nondum posst̃
explere moꝑe. Ac ꝑ hoc in illis ȩtas ẽ inbecillis: non
antmꝰ. Ad nutum enim uoluntatis nondũ obtempe
rat alis fragilitas corꝑis: nec de oꝑe nocere possunt.
sic̃ cogitatione mouent᷑. Ex causa uocabulum sortita
ẽ cogitatio. Cogendo enim animũ reminisci quod
memoriȩ cõmendatum ẽ: dicitur cogitatio. Rerumn
oniniũ thesaur᷑ : memoria ẽ. Ipsa enim: custos rebus
inuentis. ipsa cogitatis. De qua ad liquidum difficile ẽ
aliquẽ disputare: quia grandis eiꝰ ꝑplexitas ẽ et ani¬
mus ipsa ẽ. Iinago asensibꝰ corꝑis remota. sue speciei
similitudinem relinquit in memoria. Beatitudinẽ
autem non ꝑunagines sic̃ cȩcera: s sic̃ gaudium sine
imagine reminiscimur. Dum obliuionem memoratu
moriam. Nullum autem animalis irrationalis intel¬

Expanded text:
Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, Innoxios esse infantes opere, non esse innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis nondlitas corporis; nec adeo opere nocere possunt, sicut cogitatione moventur. 7. Ex causa vocabulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota, suae speciei similitudinem relinquit in memoria; beatitudinem autem non per imagines sicut caetera, sed sicut gaudium sine imagine reminiscimur. Dum oblivionem memoramus, moriam, nullum autem animalibus irrationabilibus intel
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ et loco et merito his uniu̾sis sensibꝰ suꝑfertuR.
In arce enĩ capitis constitutꝰ: qđ illi corꝑalit̾ non attin¬
gunt. iste intellectualit̃ contuetur. ampliꝰ excellit ocu¬
loꝵ sensus. ceteris sensibꝰ: quando quidẽ quȩ ad alios
ꝑtinent sensus. uide dicamus ueluti cũ dicimus. Uide¬
quomͦ sonat. uide qͦmͦ sapit: Sic et cȩtera. Quẽ admo¬
dũ oculus. itãlanimus cetera uidet. s se non intuetur.
Auarum enim rerũ origines. species. et magnitudiues
ꝑspicit. De se autẽ tanta ueri ignorantia inficitur.
ut in his omnib nichil certiꝰ contempletur. Homo
quid miraris s derum altitudinem et maris ꝓfun¬
ditatem: Animi tui abyssum intra et mirare si potes.
Multa cogitantes sine sensu carnis. et sine imagiubꝰ
uiuis. animo tantũ cernentes intuenur: memoriãq
mente sibi eas fingente tenemꝰ. Multa quoq intelli¬
gius sensu: quȩ lingua explere non possumus.

Expanded text:
autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris sensibus, quandoquidem quae ad alios pertinent sensus quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auddum oculus, ita et animus caetera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magnitudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
sum ego et ipsi sunit mecun. si tantum ipse solus ascen¬
ad dexteram patris: nou ut dexteram corpoream ha¬
beat pater. s dextera patris beatitudo est. sic̃ sinistra
iniseria.

Expanded text:
sum ego, et ipsi sint mecum . Si enim membra caad dexteram Patris, non ut dexteram corpoream habeat Pater; sed dextera Patris beatitudo est, sicut sinistra miseria.
Abbreviated transcription (Latin):
agit: qui nec penitere preterita negligit. nec adhue
penitenda cõmitit. Qui uͦ lacrinias indesinent̃ effun¬
dit. et tam̃ peccare non desinit: hic lam̃tum habet.
s mundationem ñ habet. Si qui autẽ ad penitentiam
emendationem relicta uicia corda pulsent. dum non
possuit bonȩ conuersationi nocere. si talis cogitatio ñ
tis. Nam et qui cura finem suum ꝑ penitentiã desinit
esse malus: non ideo debet esse desperatus quiꝰ in terii¬
no est ultime uite positus. quoniã deus non respieit
quales sumus. s quales ctrca finem inte existimus. x
fine en im suo unumquẽq aut iustifrcat aut condem¬
pnat: sicut scriptum ẽ. Ipse iudicat extrema terre.
Et alibi. Uniu̾soꝵ finem boͣnsiderat. Proinde ñ dubita¬
mꝰ cura finem iustificari hominẽ: ꝑ penitentiȩ com¬
punctionem. S quia raro id fieri solet: inetuendũ
ẽ ne dum ad finem differtur conu̾sio. si incerta occupas

Expanded text:
agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec adhuc agit, qui nec poenitere praeterita negligit, nec adhuc poenitenda committit. Qui vero lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet. Si qui autem per gratiam Deiemendationem relicta vitia cor pulsent, dum non possunt boni conversationi nocere, si talis cogitatio non tis. Nam et si quis circa finem suum per poenitentiam desinet esse malus, non ideo debet desperare, quia in termino est ultimo vitae, quoniam non Deus respicit quales antea fuimus, sed quales circa finem vitae existimus. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae. Et alibi: Universorum finem ipse considerat. Proinde non dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem; sed quia raro id fieri solet, metuendum est ne dum ad finem differtur confessio sperata, anticipet
Abbreviated transcription (Latin):
egere se cuneti agnoscere debent ꝓ cotidianis huma¬
ne fragilitatis excessib sine quibꝰ ii hac uita ẽẽ non
possumus. Hoꝵ duntaxat dignitate seruata. ita
ut sacerdotes et leuitȩ dõ tantum testificata. ceteri
agat fructuosa confessio quod temerariꝰ appetitus
aut ignorantiȩ notatur contraxisse negletus. ut
sicut in baptismo om̃s iniguitates remitti. uł ꝑ
martirium nulli peccatum credimꝰ impitari:
ita pęnitentie compuuctione fructuosa. uniu̾sa
fateamur deleri peccata. Lacrimȩ enim peniten¬
tium: apud dm̃ ꝓ baptismate reputantur. Unde
et quãlibet sint magna delicta. quanuis grauia.
non tam̃ in illis dm̃ misd̾ia desꝑanda. In actione
enimpenitudinis ut sup̃scriptum ẽ. non tamcon¬
sidanda ẽ mensura temporis: qͣm doloris. Cor enim
contritum et humiliatũ: non sꝑnit ds̃. Uerũpta¬
men quanta in peccando fuit ao malum abrupta
plangimus quod male gessimus: uel dum non agi¬
mus quod agere debenius. Ine enim uere penttentiã

Expanded text:
egere se cuncti agnoscere debent pro quotidianis humanae fragilitatis excessibus, sine quibus in hac vita esse non possumus; honorum duntaxat dignitate servata, ita ut sacerdotibus et levitis Deo tantum teste fiat; a caeteris mniter; ut hic tegat fructuosa confessio, quod temerarius appaut ignorantiae notatur contraxisse neglectus, aut sicut in baptismo omnes iniquitates remitti, vel per martyrium nulli peccatum credimus imputari, ita poenitentiae compunctione fructuosa, universa fateamur deleri peccata. Lacrymae enim poenitentium apud Deum pro baptismo reputantur: unde et quamlibet sint magna delicta, quamvis gravia, non est tamen in illis Dei misericordia desperanda. In actione autem poenitudinis ut supra dictum est non tam consideranda est mensura temporis, quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit. Verumtamen quanta in peccato fuit ad malum abruptae plangimus quod male gessimus, vel dum non agimus quod agere debebamus. Ille autem vere poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
te ᷤᷤ et peccatum meum coram me est semper. Quod autẽ
res quia cinis et puluis sunt. uł quia puluis facti ft̃
recedentes adõ. malisq factis offendentes creatorem:
in puluerem unde sumpti sunt redierunt. Bene gͦ
in cilicio et cinere penitens deplorat peccatuni: qͥa
in cilicio asꝑitas et conpunctio peccatoꝵ. in cine¬
re autem puluis ostenditur mortuoꝵ. Et ideirco
in utroq penitentiam agimus: ut et in punctio¬
ne cilicii agnoscamus uicia quȩ ꝑ culpam cõmisim.
et ꝑ flagella cineris ꝑpendamus mortis sententiam.
ad quam peccando ꝑuenimus. Pȩnitentie autem re¬
medram eccłia catholica in spe. indulgentiȩ fidenter
alligat exerrendum: et post unum baptismi sacra¬
mentum quod in singulari traditione cõmendatum
sollicite ꝓhibet iterandum. medicinali remedio
pęnitentiȩ subrogat aduimentũ. Cuiꝰ remedio

Expanded text:
dicentes: Et peccatum meum coram me est semper. Quod autem res, quia cinis et pulvis sunt, vel quia pulvis facti sunt, recedentes a Deo, malisque factis offendentes Creatorem, in pulverem unde sumpti sunt redierunt. Bene ergo in cilicio et in cinere poenitens deplorat peccatum, quia in cilicio asperitas et punctio peccatorum, in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum, et idcirco in utroque poenitentiam agimus, ut et in punctione cilicii, cognoscamus vitia quae per culpam commisimus, et per favillam cineris perpendamus mortis sententiam, ad quam peccando pervenimus. Poenitentiae autem remedium Ecclesia catholica in spe indulgentiae fideliter alligat exercendum, et post unum baptismi sacramentum, quod singulari traditione commendatum, sollicite prohibet iterandum, medicinali remedio poenitentiae subrogat adjumentum, cujus remedio
Abbreviated transcription (Latin):
minum quibꝰ caput peccatoris grauatur. Capilli
ꝓ uiciis accipiuntur: sicut scriptum ẽ. Et crinibus
peccatoꝵ suoꝵ: unusquisq constringitur. Uir quip¬
pe si comam nutriat ut ait apłc ignomima est illi.¬

Expanded text:
minum, quibus caput peccatoris gravatur. Capilli enim minum, quibus caput peccatoris gravatur. Capilli enim pro vitiis accipiuntur, sicut scriptum est: Crinibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Vir quippe si comam nutriat, ignominia est illi
Abbreviated transcription (Latin):
enitentibꝰ exemplum iob pͥmus exhibuit: qͣn¬
do post fuuera uł flagella adhuc in sui redargu¬
tione etiam in cilicio et cinere lamenta pęni¬
tudinis sumpsit diceus. Idcirco ago penitentiam in
fauilla et cinere. Post hunc nob dauid pęnitentiȩ ma¬
gisterium p̾buit: quando graui uulnere lapsus. dum
audisset a ꝓpħa peccatum suum: confestim penituit.
et culpam suam penttentiȩ confessione sanauit. Sic ni¬
neuitȩ et alii multi peccata confessi sunt: et peniten¬
tiam egerunt. Displicuerunt sibi quales fuerant. et qͣles
ꝑ dm̃ facti sunt illi placuerunt. Est autem penitentia
medicina uulueris. spes salutis: ꝑ quam peccatores sal¬
uantur. ꝑ quam deus ad miscd̾iam ꝓuocatur. quȩ non
tempore pensat᷑. s ꝓfunditate luctus et lacrimarum.
Penitentia non mensium ac temporum cursu pensat᷑.
s pęna qua anima cruciatur. et mortificatur caro. hi
uero qui pęnitentiam gerunt. ꝓinde capillos et bar¬
bam nutriunt: ut demonstrent habundantiam cri

Expanded text:
enitentibus exemplum Job primus exhibuit, quando post funera vel flagella adhuc in sua redargutione etiam in cilicio et cinere lamenta poenitudinis sumpsit, dicens: Idcirco ago poenitentiam in favilla et cinere . Post hunc nobis David poenitentiae magisterium praebuit, quando gravi vulnere lapsus, dum audisset a propheta peccatum suum, confestim poenituit, et culpam suam poenitentiae confessione sanavit . Sic Ninivitae et alii multi peccata sua confessi sunt, et poenitentiam egerunt. Displicuerant sibi quales fuerant, et quales per Deum facti sunt illi placuerunt . Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes salutis, per quam peccatores salvantur, per quam Deus ad misericordiam provocatur: quae non tempore pensatur, sed profunditate luctus et lacrymarum. Poenitentia autem non mensium ac temporum cursu pensatur, sed poena, qua anima cruciatur, et mortificatur caro. Hi vero, qui poenitentiam gerunt, proinde capillos et barbam nutriunt, unde monstrent abu
Abbreviated transcription (Latin):
Hic int̃ geminas uilissimus ẽẽ uilissimus eẽ ꝓbatur.
S ortit᷑ nom̃. rubei solet esse coloris.
E xcepto quod onix nequit hoc presente nocere.
Iste mari similis. quiddamq uiroris adumbrans.
Esse philatteriũ fixus ꝑhibetur in auro.
Contra nocturnos fortis tutela timores.
P cussus setis si traiciatur aselli:
Demones exterret. et eos agitare putatur.
Traiectũ leuo decet hunc portare lacerto.

Expanded text:
Hunc quoque dant nobis Arabes, dat et India gemmam. Sortitus nomen. Rubei solet esse coloris. Excepto quod onyx nequit hoc praesente nocere. Iste mari similis, quoddamque viroris adumbrans. Esse philacterium fixus perhibetur in auro. Contra nocturnos fortis tutela timores. Pertusus setis si transjiciatur aselli, Daemones exterret, et eos agitare putatur. Trajectum laevo decet hunc portare lacerto.
Abbreviated transcription (Latin):
stinendo autem: pacientia uittoriam pottat. Tristi¬
ciȩ merorem: spes ȩterni gaudii suꝑat. Et quem tur¬
bata mens de exteriorib afficit: dulcedo interioris
tranquillitas lenit. aduersus inuidiam preparatur
caritas. et aduersus ire incendia: mansuetudinis
suꝑbi: aduersus quam opponitur humilitas xp̃i. qua
humiliantur elati. Principalium septem uiciorum:
regina et mat̃ suꝑbia ẽ. Eademq septẽ principalia:
multa de se parturiunt uicia. Quia ita sibunet quedã
cognatione iunguntur: ut ex altero alterum orat᷑.
Sic̃ princeps septem uiciorum suꝑbia nos eorum po¬
testatib subdit: ita xp̃c septiformis gr̃ȩ plenus. a dña¬
tu uicioꝵ noseruit. Et quos illa addicit septemplici
uicio: iste lib̾at septiformis grẽ dono

Expanded text:
stinendo autem patientia victoriam portat. 5. Trististinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur aritas, et adversus irae incendia mansuetudinis asuperbi, adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gratiae dono
Abbreviated transcription (Latin):
ueracnis auiciorum colluuione detergunt:
dum ab eis contra singula uicia urtutes single
opponũntur. Iterdum uicia cum uirtutibꝰ adutilitatẽ
confligunt: ut ipso certamine uł mens exerceatur. uł
ab elatione conuersus animus restringatur. Aduer¬
sus impetus uiciorum: contiariis uirtutib est puguan¬
dum. Contra suxuriam enim: cordis ẽ adhibenda mun¬
dicia. Contra odium: dilectio preparanda. Contra ira¬
cundiam: pacientia ꝓponenda ẽ. Porro contra timno¬
rem: fiduciȩ adhibenda ẽ uirtus. Contra torporem:
deli prelium. Rasticiȩ quoq gaudium. Accidiȩ. forti¬
tudo. Auariciȩ: largitas. Suꝑbiȩ: humilitas opponen¬
da ẽ. Sieq singulȩ uirtutes nascentia contra se uicia
reprimunt: ac temptationum motꝰ uirtute diuine
caritatis extingunt. Libidinem: abstinentia domat.
slam quantum corpus inedia frangitur: tanto mens
ab mlicito appetitu reuocatur. Aduersuis iram: tole¬
rantia dimicat. Ira autem: semet ipsam necat. Su¬

Expanded text:
eracius a vitiorum colluvione detergunt, dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur. Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine vel mens exerceatur, vel ab elatione conversus animus restringatur. 2. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium 240 dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est. Porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium; tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. 3. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat, su
Abbreviated transcription (Latin):
et urceolum uacuũ ad infundendum uinũ
in calicẽ. quo consecraudus ẽ sanguis xp̃i: uͥ
fit cõmemoratio sanguinis de xp̃i latere ꝓflu¬
entis. et aquę inde ꝓcedentis. Quȩ duo iõ in
calice cõmiscent᷑: quia xp̃i sanguine sumus
redempti. et aqua baptisiatis a peccatis ablu¬
ti. Hoc officium se hab̾e dñs in euangłio te¬
statur: dicens. Ego sum lux mundi. Qui seqͥ¬
tur me non ambulat in tenebris: s habebit

Expanded text:
et urceolum vacuum ad infundendum vinum et urceolum vacuum ad infundendum vinum in calicem, quo consecrandus est sanguis Christi, ut sit commemoratio sanguinis de Christi latere profluentis, et aquae inde procedentis. Quae duo ideo in calice commiscentur, quia Christi sanguine sumus redempti, et aqua baptismatis a peccatis abluti. Hoc officium se habere Dominus in Evangelio testatur, dicens: Ego sum lux mundi qui sequitur me non ambulat in tenebris,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid om̃s donationes habent sanationũ:
Hoc officio usus est dñs quando saliua sua te¬
tigit aures. et linguam surdi et inuti dicens.
effeca quod ẽ adaꝑire. hoc exemplo nos docens.
spiritalit̃ aꝑire debere aures p̃cordioritin ho¬
minum ad intelligendum. et ora ad confiten
recipiat. Similit̃ hoc officium exhibuit quan¬
do de maria magdalene septẽ demonia eiecit.
qui latine dicuntur ceroferarii. quia
accensos cereos deferunt dimi legitur
euangłim. uł dum offertur sacrificium non
ut tenebras huiꝰ aeris illuminent: s ob hoc
ut sicut uisibile lum̃ manib gestant. ita oꝑa
lucis ꝓximis ostendant: et more lucis. erran¬
tib uiam. in tenebris palpantib ducatum
p̃beant. hi cum ordinant᷑ postqͣm edoeci fu¬
erint ab ep̃o qualit̃ in officio suo agere debe¬
ant accipiunt ab archidiacono ceroferariũ.
id ẽ candelabrum cũ cereo: ut sciant se ad ac¬
cendenda luminaria mancipari. Accipiunt

Expanded text:
Nunquid omnes donationes habent sanationum? Nunquid omnes donationes habent sanationum? Hoc officio usus est Deus quando saliva sua tetigit aures et linguam surdi et muti, dicens: Ephpheta, quod est adaperire ; hoc exemplo nos docens spiritualiter aperire debere aures praecordiorum hominum, ad intelligendum, et ora ad confitendrecipiat. Similiter hoc officium exhibuit, quando de Maria Magdalena septem daemonia ejecit qui Latine dicuntur ceroferarii, quia accensos cereos deferunt, dum legitur evangelium, vel dum offertur sacrificium. Non ut tenebras hujusmodi aeris illuminent, sed ob hoc ut sicut visibile lumen manibus gestant, ita opera lucis proximis ostendant, et more lucis, errantibus viam in tenebris palpantibus ducatum praebeant. Hi cum ordinantur postquam edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, accipiunt ab archidiacono ceroferarium, id est candelabrum cum cereo, ut sciant se ad accedenda luminaria mancipari. Accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
pite et memoriȩ cõmendate: et habetote
potestatẽ imponendi manus super energu¬
minos siue cathecuminos. Exorcistȩ in ordi¬
ne et mnisterio eccłiȩ constituti sunt. scdđm
officia quȩ in templo salomonis erant dis¬
posita: queq posterius funt ab hesdra dis¬
ꝑtita. Leguntunr enim sub esdra fuisse au¬
tores templi. filii seruorum salomonis : qui
actum templi totius sub cura sua haberent.
ac sacris oblationib deserurent. Et cum fuis¬
sent ex ordine et ministerio templi : longe tñ
fuerunt ab officio altaris diei. Neq enim psal¬
mistis id est cantorib nec ostiariis. nec sacrorũ
seruis. attinge̾ licebat ad mimera altaris: nisi
tantũmꝰ leuitis. Quasi gͦ actores quidam sp̃uales
templi dei. exorcistȩ sunt in popło dĩ: qui de
sub̃a dñi sui sibi in donis spũalib tradita. in
spũalib edificiis dilapsa restituant. et reparent
dissipata. Exorcistas significat apłe: cum dicit.

Expanded text:
pite et memoriae commendate, et habetote pite et memoriae commendate, et habetote potestatem imponendi manus super energumenos, sive catechumenos. Exorcistae in ordine et ministerio Ecclesiae constituti sunt secundum officia quae in templo Salomonis erant disposita. Quae posterius sunt ab Esdra dispertita. Leguntur enim sub Esdra fuisse actores templi filii servorum Salomonis, qui actum templi totius sub cura sua haberent; aut sacris oblationibus deservirent. Et cum fuissent ex ordine in ministerio templi, longe tamen fuerunt ab officio altaris Dei. Neque enim psalmistis, id est cantoribus, nec ostiariis, nec sacrarum servis attingere licebat ad munera altaris, nisi tantummodo levitis. Quasi ergo actores quidam spirituales templi Dei exorcistae sunt in populo Dei, qui de substantia Domini sui sibi in donis spiritualibus tradita, in spiritualibus aedificiis dilapsa restituant, et reparent dissipata. Exorcistas significat Apostolus cum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
tẏpum gerentes ad irrisionẽ ꝓuocant. uox
lectoris aurib et cordi consulere debet. non
oculis. ne motu uł gestu indiscipliuato spe¬
ctatores magis ex se ipso faciat qͣm auditores
eque effractum et femineum. qͣm agrestẽ
et rusticum sonum deuitans. Lectores olim p̃co
uocem faciunt. Hoc officium dñs in ꝓpͥa ꝑso¬
na ostendit: quatido in medio seniorum u¬
brũ ysaie ꝓpħe apperiens distincte ad intel¬
ligi datur: quia gr̃a sp̃uali clarere debent.
exorcistarum: qui suꝑ cathecumi nos
faciunt sacram̃tum aꝑtionis. et habẽt
sp̃uale imꝑium suꝑ sp̃c in mundos. ut eos de
corporib obsessis eiciant. Debet autẽ hab̾e
spm mundum qui spiritib inmundis inꝑat.
ut uita ab officio non discordet: et ialignũ
quẽ ꝑ acceptũ officium expellit de corpore
alieno. ꝑ mundiciam uitȩ expellat de corde
suo. Hi cum ordinantur accipiunt de maini
ep̃i librum exorcismorum et dicitur eis. Acci¬

Expanded text:
typum gerentes ad irrisionem provocant. Vox typum gerentes ad irrisionem provocant. Vox lectoris auribus et cordi consulere debet, non oculis, ne motu vel gestu indisciplinato spectatores magis ex seipso faciat, quam auditores, aeque effractum et femineum quam agrestem et rusticum sonum devitans. Lectores enim olim vocem faciunt. Hoc officium Dominus in propria persona ostendit, quando in medio seniorum librum Isaiae prophetae aperiens, distincte ad intelligi datur, quod gratia spirituali clarere debent, exorcistarum, qui super catechumenos faciunt sacramentum apertionis, et habent spirituale imperium super spiritus immundos, ut eos de corporibus obsessis ejiciant. Debet autem habere spiritum mundum qui spiritibus immundis imperat, ut vita ab officio non discordet, et malignum quem per acceptum officium expellit de corpore alieno, per munditiam vitae expellat de corde suo. Hi cum ordinantur accipiunt de manu episcopi librum exorcismorum, et dicitur eis: Acci
Abbreviated transcription (Latin):
cds gradus ẽ lectorum. qui formam et
inictum a ꝓpħis accepit. Sunt enun
lectores qui u̾bum dĩ annuntiant: qͥb
dicitur. Ciama ne cesses. quasi tuba exatta uocẽ
tuam. Hi cum ordinantur pͥmum de uita ipsoꝵ
et fide et ingeuio ep̃c ad popłm uerbum facit
diuinarum lectionum. et dicitur eis. Accipite
et estote u̾bi dei relatores. nabituri si fideliter
et utilit̃ impleueritis officium. partẽ cum his qui
uerbum dĩ ministrauerunt. Ex hinc qͦ potesta¬
tem habent in eccłia coram popło ꝓpħieas et
apłicas lectiones recitandi. hi quidem qui ad
hunc gradum ꝓmouentur. litterarum scien¬
tia debent ẽẽ instruti. ut eorum quȩ legunt sen¬
sum uttelligant. in ꝓnunciatione ium accentuũ
agnoscant : distincte legant. ne confusione ꝓ¬
nuntiationis intellectum auditorib toulant.
Considerent quid sit indicatiue legendum. qͥd
sub int̾rogatione ꝓnuntiandum. ubi sit in ora-
ta intellectum ꝑturbant. et gramaticorum

Expanded text:
s gradus est lectorum, qui formam et initium a prophetis accepit. Sunt enim lectores qui Verbum Dei annuntiant, quibus dicitur: Clama ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Hi cum ordinantur primum de vita ipsorum, et fide, et ingenio, episcopus ad populum Verbum facit;itur divinarum lectionum, et dicitur eis: Accipite et estote Verbi Dei relatores, habituri si fideliter et utiliter impleveritis officium partem cum his qui verbum Dei ministraverunt. Ex hoc ergo potestatem habent in Ecclesia coram populo propheticas et apostolicas lectiones recitandi. Hi quidem qui ad hunc gradum promoventur litterarum scientia debent esse instructi ut eorum quae legunt sensum intelligant; in pronuntiatione vim accentuum agnoscant, distincte legant, ne confusione pronuntiationis intellectum auditoribus tollant. Considerant quid sit indicative legendum, quid sub interrogatione pronuntiandum, ubi sit in oratita intellectum perturbant, et grammaticorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se mala sunt. Coniugia uero et potestates ꝑ se quidẽ
bona sunt. ꝑ ea uero quȩ cura ea sunt mala existunt.
Conuigia enum ꝑ id mala sunt. ꝑ quod dicit apłe. Qui au¬
tem cumuxore ẽ: cogitat quȩ sunt mundi. Et ꝓpter
fornicationẽ unusquisq fuam uxorem habeat. Sic et
potestates ꝑ elationem: ꝑ oppressionem. ꝑ iusticiȩ quoq
preuaricationem male existunt. Nocent enum nupciȩ
nocent et potestates. S ꝑ id quod eis iuxta ponitur:
non ꝑ se. Exemplo itineris recti iuxta quod spinȩ nas¬
ciuitur: quȩ surgentes elatere. nocent eis qui recto i¬
tinere gradiuntur.
xL De cupiditate.

Expanded text:
per se mala sunt, conjugia vero et potestates per se quidem per se mala sunt, conjugia vero et potestates per se quidem bona sunt; per ea vero quae circa ea sunt, mala existunt. Conjugia enim per id mala sunt, per quod dicit Apostolutem cum uxore est cogitat quae mundi sunt . Et: Propter fornicationem unusquisque suam uxorem habeat . Sic et potestates per elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiuntur. CAPUT XLI. De cupiditate.
Abbreviated transcription (Latin):
uirent. Qui continentiam ꝓfitetur et ab aliis terre¬
nis desideriis non subtrahitur: quanius hunc lu¬
xuria carnis non polluat. diuersa tamen munda¬
nȩ conuersationis operatio maculat. Uirgines de
suis meritis głantes hẏpochritis comparantur. qͥ
głam boni oꝑis foris appetunt. quam intra cons¬
cientiam hitmiles habere debuerunt. Taies igit᷑
ad ꝓmissa cȩlestia non ꝑueniunt: quia ipsi sibi
uirginitatis premiũ ꝑ elationis uicium auferunt.
Hoc ẽ enim menangłio non hab̾e uirgines in uafis
oleum: id ẽ non seruare intra conscientiam boni
oꝑis testimouiũ. s in facie głari apud homines
non in corde apud dm̃. Ruina adulterii excipit᷑:
de testina matrimonii. Meluisq ẽ uxorem duce¬
re: qm ꝑlibidinis ardorẽ ꝑire. Quidam coniuga¬
le decus non ꝓgignendis filiis delectantur: s hoc
ꝓ turbulenta carnis et libidinosa consuetudine
appetunt. Sicq bono: male utuntur. uicia.

Expanded text:
virent. 10. Quisque continentiam profitetur et ab aliis terrevirent. 10. Quisque continentiam profitetur et ab aliis terrenis desideriis non subtrahitur, quamvis hunc luxuria carnis non polluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibi virginitatis praemium per elationis vitium auferunt. Hoc est enim in Evangelio non habere virgines in vasis oleum, id est, non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. 12. Ruina adulterii excipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non pro gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono male utuntur. 14. Vitia
Abbreviated transcription (Latin):
cito debilitat: fractamq celerit̃ diicit ad senectutẽ.
Omne peccatum: ꝑ penitentiam recipit uulneris
sanitatem. Uirginitas autẽ si labitur: nullatenꝰ
reꝑatur. Ilam quanuis penitendo ueniȩ fructum
ꝑcipiat: incorruptionem tam̃ nullatemis recipit
pristinam. Uirgo carne ñ mente: nullum p̃miũ
habet in reꝓmissione. Unde et insipientib uirginibꝰ
saluator in iudicium ueuiens: dicit. Am̃ dico uobis:
uescio uos. Ubi enim iudicans mentẽ corruptam inue¬
nerit: carnis ꝓculdubio incorruptionem dampna¬
bit. Nichil ꝓdest incorruptio carnis: ubi non ẽ in¬
tegritas mentis. Nichilq ualet mnunduni corpore.
eum qui pollutus ẽ mente. Multi sunt reꝓborum:
qui carnalis corruptelȩ contagium nesciunt. Qui
sicut infecundi sunt corpore: ita steriles manent et¬
mente oꝑis boni fecunditate. Qui recte de uirgi¬
nitate gauderent: si aliis prauis operib non inser¬

Expanded text:
cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio vos . Ubi enim judicans mentem corruptam invenerit, carnis procul dubio incorruptionem damnabit. 8. Nihil prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas mentis. Nihilque valet mundum esse corpore eum qui pollutus est mente. 9. Multi sunt reproborum, qui carnalis corruptelae contagium nesciunt; qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent mente, operisque boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis operibus non inser