comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clarumest: in quibdam tam̃ euũgłi¬
is. uel in his que ad introitum offitio¬
rum. uel que dicunt᷑ in offerendis.
tia grana ꝑueniamꝰ. spicas manib
confiricemus cuncta ad illiuis õꝑati¬
onem. atꝙ ad baptitatoꝵ cõpetentẽ
pertinere parebit instructionẽ. Suis
autẽ ab hoc sabbato usq ad aliud sab¬
batum. Officia septem: uno die id est
feria quinta ꝓpͥum ñ habente.s de
dñica die mutuante officium: uide¬
licet inueneratione posita. septẽ esdẽ
sp̃c sc̃i donoꝵp. S in his eo contenti ñ
erimus. ut uycta ꝓpositum in officiis
queramus partiũ concordiã. magisꝙ
opificem nr̃e salutis inquirendo. ue¬
nerabimur sc̃ĩ sp̃c diuinitatẽ. Dignũ¬
est quippe ut ꝓpħica uel euũgłica seu
apłica pensando dicta. que inhis ges¬
ta sunt officiis. organistam antiquũ
sius euocib ñ recentẽ agnoscamus
esse dm̃: p̃sertim cum in his quoq que hoc
minus in littera ꝑsonare uident᷑. magni¬

Expanded text:
larum est, in quibusdam tamen Evangeliis, vel his quae ad introitus officiorum, vel quae dicuntur in offerendis, tia grana perveniamus, spicas manibus confricemus, cuncta ad illius operationem atque ad baptizatorum competentem pertinere patebit instructionem. Sunt autem ab hoc Sabbato usque ad aliud Sabbatum officia septem, uno die, id est feria quinta proprium non habente, sed de Dominica mutuante officium, videlicet in veneratione posita septem ejusdem Spiritus sancti donorum. Sed in his eo contenti non erimus, ut juxta propositum in officiis quaeramus partium concordiam, magisque opificem nostrae salutis inquirendo, venerabimur sancti Spiritus divinitatem. Dignum quippe est ut prophetica vel evangelica seu apostolica pensando dicta, quae in his congesta sunt officiis, organistam antiquum suis ex vocibus, non recentem agnoscamus esse Deum, praesertim cum in his quoque, quae hoc minus in littera personare videntur, magni
Abbreviated transcription (Latin):
eratit qui hereditatẽ eius nimiũ uel¬
lent angustare: aut etiam annullare.
ut iudei qui insua tantũ synagoga.
ut donatꝰ qui in sola contendit coar¬
supͣdicto patris testam̃to sibimet lega¬
ta: insidiantib malignis spiritib tu¬
torem hunc fidissimũ ad esse oporte¬
bat. qui illos erudiret ꝓtegeret. &e ꝓ delin¬
quentib int̾ueniret. Nam quid oremꝰ
inquit apłs sicut oportet nestimus. s

Expanded text:
erant qui haereditatem ejus nimium velerant qui haereditatem ejus nimium vellent angustare, aut etiam annullare, ut Judaei, qui in sua tantum Synagoga, ut Donatus, qui in sola coarctare contsupradicto Patris testamento, sibimet legata, insidiantibus malignis spiritibus, tutorem hunc fidissimum adesse oportebat, qui illos erudiret, protegeret atque pro delinquentibus interveniret. « Nam quid oremus, inquit Apostolus, sicut oportet nescimus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
&amplectenda sc̃e matri eccłie
filiisq eius uniuersis debeat esse. de
aduentu sp̃c sc̃i sollempnitas: consi¬
derata ꝑsone aduenientis dignitas. si¬
mulꝙ causa aduentus eius euident̾
demonstrat. Ipse est enim d̾s ac dñs
nr̃. patͥ filioꝙ consubstantialis ce co¬
et̃nus. increatus atq inm̃sus. in pote
creatricis tercia ꝑsona tͥnitatis. cuius
homo. dõ similis redditꝰ est. Causa autẽ
aduentus eius hec est: ut quia spor¬
sus eius ab latus est. filiorp eius curã
atq tutelam pupillorp suscipiat᷑. et
testamento patͥs legatã illis immo san¬
guine eius conscriptã bereditatem.
aduocationem legitimã defendat in
omni p̃torio. coram quouis iudice rege.
ac tyranno siuie pͥncipib terre. ꝓponẽ¬
danamq erat lis inuiditio de terminis
pat̾ne possessionis. & eum antiquus
dierum dixerit. huic dequo loquim᷑
sponso pupilloꝵ patri. Postula a me
ce dabo tͥ gentes hereditatẽ uiã ce pꝰ¬
sessionẽ tuã t̃̾minos terre. futuri tam̃

Expanded text:
amplectenda sanctae matri Ecclesiae filiisque ejus universis debeat esse de adventu Spiritus sancti solemnitas, considerata personae advenientis dignitas, simulque causa adventus ejus evidenter demonstrat. Ipse enim Deus et Dominus est, Patri Filioque consubstantialis et coaeternus, increatus atque immensus, utpote creatricis tertia persona Trinitatis, cujus cedens homo, Deo similis redditus est. Causa autem adventus ejus haec est, ut quia sponsus ablatus est, filiorum ejus curam atque tutelam pupillorum suscipiat, et testamento Patris legatam illis, imo sanguine ejus conscriptam haereditatem, advocatione legitima defendat, in omni praetorio, coram quovis judice, rege aut tyranno, sive principibus terrae. Proponenda namque erat lis in judicio de terminis paternae possessionis, et cum Antiquus dierum dixerit huic, de quo loquimur, sponso, pupillorum Patri: « Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae , » futuri tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rem gentib. fece gentem quam nescie¬
bas uocabis. uidelicet tuus ipse testis
Et gentes que ñ nouerunt te ad te cͤtẽt.
glificauit te: uid elicet uitta hoc qd̃
de illo dicis. & testimonium ꝑhibet
deme quimisit me pater. Iicirco
namq gentes credendo ad filium cͤ¬
runt quas nesciebat: quia ipsum
filiũ patremq deum qui duo teste ᷤ
sunt. quia due ꝑsone. s ñ duo dii
sunt: fideles ce idoneos comꝓbant.
quoꝵ testimonia recipiant ex dictiᷤ
et ex factis utriusq. certũ tenentes
quod ipse filius ad ipsorꝑ salutem
a patre missus sit. S & in eo qđd ait
in eũuglice pͥncipio lectionis Ego
sũ lux mundi &e cet̾a. & in eo quod
ꝓpbice lectionis exordio p̃dicatũ est
Om̃s sitientes uenite ad aquas & cet̾̃a:
tia est. Nam ce illa lux in ebriat.
& hec aqua sapientie potatos illu¬
minat. teste psalmista. Quicũ dixiss
patͥs fons est uite. lumenq delumie:
& de utroq p̃missum est. in ebriabun¬

Expanded text:
rem gentibus: Ecce gentem, quam nescierem gentibus: Ecce gentem, quam nesciebas vocabis, videlicet tuus ipse testis, et gentes, quae non cognoverunt te, ad te current, ificavit te . videlicet juxta hoc quod de illo dicis: Et testimonium perhibet de me, qui misit me Pater. Idcirco namque gentes credendo ad Filium currunt, quas nesciebat, quia ipsum Filium Patremque Deum, qui duo testes sunt, quia duae personae, sed non duo dii sunt, fideles et idoneos comprobant, quorum testimonia recipiant, ex dictis et ex factis utriusque, certum tenentes quod ipse Filius ad ipsorum salutem a Patre missus sit Sed et in eo, quod ait in Evangelicae principio lectionis: Ego sum lux mundi , etc.; et in eo quod in propheticae lectionis exordio praedictum est: Omnes sitientes, venite ad aquas , etc., tia est. Nam et illa lux inebriat, et haec aqua sapientiae potatos illuminat, testante Psalmista, qui cum dixissePatris, fons est vitae lumenque de lumine. Et de utroque praemissum est: « Inebriabun
Abbreviated transcription (Latin):
obuiantib iudeis & dicentib tu
de te ipso testimonium ꝑhibes. testi¬
monium tuũ ñ est uerũ: reuincit
eos firmo ce uero argumento. cum di¬
cit. Et si ego testimoniũ phibeo de me¬
ipso: testimonium meũ uerum est.
Et statim ꝓponit. quod necessario con¬
cedendum est. In lege ur̃a scriptum ẽ:
qm̃ duor hõium testimoniũ uerũ ẽ.¬
Cꝓtinꝰ assumit. Ego sum qui testimo¬
nium ꝑhibeo de me ipso. & testimo¬
niũ ꝑhibet de me qui misit me pat̃.
Qd̃ ae ipsum concedi oportet: palam
namq auditum est testimoniũ patris
dicentis. hic est filius meus dilectꝰ. in qͦ
mͥ bene ꝯꝑlacui Et mortui resuscitati¬
ce̾ cet̾a que ostendebat eis ex patre suo
oꝑabona: testimonia erant de ipso.
tampaͥs quam filii. Testimonium gͦ
uerum atq fidele. falso calum niaban¬
tur contra legem suã p̃uaricatores le¬
gis. Ad hoc que p̃currit lectio ꝓpħica
pulchre accedit. in eo quod ait. Ecce
testem ppłis dedi eum: ducẽ ac p̃cepto¬

Expanded text:
obviantibus Judaeis et dicentibus: Tu de te ipso testimonium dicis, testimonium tuum non est verum , evincit eos firmo et vero argumento, dum dicit: Etsi ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum verum est . Et statim proponit, quod necessario concedendum sit: In lege vestra scriptum est: Quoniam duorum hominum testimonium verum ego sum qui testimonium perhibeo de meipso, et testimonium perhibet de me, qui misit me Pater . Quod et ipsum concedi oportet. Palam namque est auditum testimonium Patris dicentis: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . » Et mortui resuscitati, etc., quae ostendebat eis ex Patre suo opera bona, testimonia erant de ipso, tam Patris quam Filii. Testimonium ergo verum atque fidele falso calumniabantur, contra legem suam praevaricatores legis. Ad haec, quae praecurrit lectio prophetica, pulchre accedit in eo quod ait: Ecce testem populis dedi eum, ducem ac praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
tulo p̃notat᷑. p̃terea iudith. tobi.
siue machabeorr libros. qui aue¬
nores scripserunt minime constat De
positio duorp uerborꝑ int̾p̃tatione
consistit. hoc est lausdi. De cuiꝰ my¬
sterio ioħs in apocalypsi refert sp̃u
reuelante. uidisse se ce audisse uocẽ
celestis exercitꝰ angłoꝵ. tanqͣm uocẽ
aquarũ multarũ. & tanqͣm uocẽ¬

Expanded text:
tulo praenotatur. Praeterea Judith, et Tobiae, tulo praenotatur. Praeterea Judith, et Tobiae, sive Machabaeorum libros qui auctores scripserunt, minime constat. positio duorum verborum interpretatione consistit, hoc est, laus Dei, de cujus mysterio Joannes in Apocalypsi refert Spiritu revelante vidisse, et audisse vocem coelestis exercitus angelorum, tanquam vocem aquarum multaru
Abbreviated transcription (Latin):
sacras scͥpturas conuertit. cuiꝰ editione
generalit̾ omnis eccłia usq quaꝙ uti¬
tur. ꝓ eo qd ueratior sit insententuis.
& clarior in uerb. librum sapientie
salomon scripsisse ꝓbat᷑ testimoniis
ilł. quib ibi legitur. Tuinquit elegi¬
sti regẽ appłotuo. & dixisti edifica¬
re tem plũ innomine sc̃o tuo: &
inci Tuitate habitationis tue.
piebant. s postquã comp̃henden¬
tes xp̃m int̾fec̃unt: memorantes in
eod̾ libro tã euidentissima dexͦ testi¬
monia quib dicit᷑. Dix̃unt impũ¬
& ꝓmittit se scientiã hab̾e dei. &e fili¬
um dei se nominat. & infra. si enĩ
est uere filius dei suscipiet illũ. et
lbabit de manu contrarior. ac de¬
inde. ut sciamus reu̾entiã eius. & ꝓ¬
bemus patientiã eius: morte tͤpissi¬
librũ autẽ eccłiasticũ ꝯposuit ibc
filius sirac iero solimite. neposiħu
sac̃dotis de quo meminit ⁊achari¬
as. Qui liber apud latinos ꝑꝑ elo¬
quii si militudinẽ: salomonis ti¬

Expanded text:
sacras Scripturas convertit: cujus editione generaliter omnes Ecclesiae usquequaque utuntur, pro eo quod veneratior sit in sententiis, et clarior in verbis. Librum Sapientiae Salomon scripsisse probatur, testimoniis illis quibus legitur: Tu me, inquit, elegisti regem populo tuo, et dixisti aedificarem templum in nomine sancto tuo, et in civitate habitationis tuae . piebant. Sed postquam comprehendentes Christum interfecerunt, memorantes in eodem libro tam evidentissima de Christo testimonia, quibus dicitur: « Dixerunt omittit Dei scientiam se habere, et Filium Dei se nominat. » Et infra: « Si enim vere est Filius Dei, suscipiet illum, et liberabit eum de manu contrariorum. » Ac deinde: « Ut sciamus reverentiam illius, et probemus patientiam ejus, morte turpissiLibrum autem Ecclesiasticum composuit Jesus filius Sirach Jerosolymitani, nepos Jesu sacerdotis, de quo meminit Zacharias, qui liber apud Latinos propter eloquii similitudinem Salomonis ti
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑc uenturꝰ inmundũ misit ꝓph̃as. sa¬
pientes. & scribas. In loco scͥbarũ acoliti
uinas scripturas et po¬
cedunt ad illuminandũ corda fi¬
delium. In loco sapientiũ subdi¬
aconi. qui sapient sciunt dispo¬
nere uasa dñi. In lo co ꝓpharumdi¬
aconi. qui enũgłio futurã annun-¬
tiant uitam. Ep̃c int̾̃ duo presbros.

Expanded text:
 venturus in mundum praemisit prophetas, sapientes et scribas. In loco scribarum acolythi vinas Scripturas, et praecedunt ad illuminandum corda fidelium; in loco sapientium subdiaconi, qui sapienter sciunt disponere vasa Domini; in loco prophetarum diaconi in evangelizando futuram annuntiant vitam; episcopus inter duos p
Abbreviated transcription (Latin):
cant mulieres sepulto dño a mo¬
num̃to recedentes. ꝑ atena signisi¬
cat feminarũ corda. in obsequio se¬
pulture xͥ latitudine caritatis pati¬
tentia. In recordatione septime diei
peticiones. Subdiaconꝰ dat pate¬
nam diacono. quia resurrectionẽ¬
xͥ mulieres nuntiant apłis. Parsob¬
dote comesta uł ppło. significat corpꝰ
xp̃i adhuc interramanentis. Pars re¬
licta in altari. quam eccłia etiã uiati-¬
cum sibi sumit. significat corpꝰ iaceis
fid eliũ in sepulchris. hec pars rema¬
net in altari usq ad finẽ misse. quia
usq in finẽ scłi corpora sc̃or quiescer
insepulchris. Mundicia corporalis
significat mundiciã ppłi fidelis. Do¬
minꝰ ascensurꝰ in celũ benedixit dis¬
cipulis: & sacerdos omnib rite ꝑactis
benedicit ppło atq salutat. Deinde
ad orientẽ conũtit᷑. xͥ ascensioni se cõ¬
mendans. M issa est tantũ ab offeren¬
da. usꝙ ite missa est. Catecumini ab

Expanded text:
cant mulieres sepulto Domino a mocant mulieres sepulto Domino a monumento recedentes. Patena significat feminarum corda in obsequio sepulturae Christi latitudine charitatis patentia, in reconciliatione septimae diei petitiones. Subdiaconus dat patenam diacono, quia resurrectionem mulieres nuntiaverunt apostolis. Pars obdote comesta vel a populo significat corpus Christi adhuc in terra manens. Pars relicta in altari quam Ecclesia viaticum sibi sumit, significat corpus fidelium jacens in sepulcris: haec pars remanet in altari usque ad finem missae, quia usque ad finem saeculi corpora sanctorum quiescunt in sepulcris. Munditia corporalis significat munditiam populi fidelis. Dominus ascensurus in coelum benedixit discipulis, et sacerdos omnibus rite peractis benedicit populo atque salutat; deinde ad orientem conversus Christi ascensioni se commendat. Missa est tamen ab offerenda usque Ite, missa est. Catechumeni ab
Abbreviated transcription (Latin):
oratio tendit usq ꝑ om̃ia scła se¬
culoꝵ. hic eleuata uox sacerdo¬
tis significat exclamationẽ centĩ¬
onis dicentis. Uere filius dei erat iste.
Int̾im stabant noti eius õs a longe.
ce mulieres. que secute erant eũ aga¬
lilea hec uidentes. hos significant sub¬
diaconi ad hanc uocem erecti: te intu¬
entes in os ep̃i. Minorib autẽ disci¬
pulis ita intuentib apłis uͦ latitan¬
tib. uenit nichodemus &e ioseph. c
depositũ corpus inuoluert̃ in sin¬
done munda. &e posuerunt in mo¬
num̃to. quos significãt ep̃e. & archi¬
diaconus. qui subdiaconib a lon
ge aspicientib ce retro stantib ele¬
uant calicẽ dealtari. &e inuoluunt
in sudario &e reponunt. Due ciuces
facte uxta calicẽ. docent xp̃m ꝓ du¬
ob ppłis crucifixum. Oblata in ca¬
lice. significat corpus dñi in sepul¬
chro. uinũ intra calicẽ. intͣ corpus
sangͥnẽ. Subdiaconi recedentes a fa¬
cie ep̃i cum incipit᷑ pat̾ nr̃. signifi¬

Expanded text:
oratio tendit usque Per omnia saecula saeculorum. Hic elevata vox sacerdotis, significat exclamationem Centurionis dicentis: Vere Filius Dei erat iste . Iterum stabant noti ejus omnes a longe, et mulieres quae secutae erant eum a Galilaea, haec videntes . Hos significant subdiaconi. Ad hanc vocem caeteri erecti, et intuentes in os episcopi; minoribus autem discipulis ita intuentibus, apostolienit Nicodemus et Joseph, et depositum corpus involverunt in sindone munda et posuerunt in monumento , quos significant episcopus et archidiaconus, qui subdiaconibus a longe aspicientibus, diaconibus retro stantibus elevant calicem de altari, et involvunt in sudario et reponunt. Duae cruces factae juxta calicem docent Christum pro duobus populis crucifixum. Oblata in calice significat corpus Domini. Vinum intra calicem, intra corpus et sanguinem. Subdiaconi recedentes a facie episcopi cum incipitur Pater noster, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
oratione sindo subsistens significat
x̃ inpassione humilitatẽ. sud ariũ
laborem.
dis facere suꝑ panẽ &e uinũ. ñ est
qui dicat cur intali loco: uł cur
plures seu pauciores fiant. Inloco
ubi dicit᷑ hec quotienscũq fec̃itis
in mei memoriã facietis: hic sim¬
plex panis & uinũ reuertit᷑ in rati¬
onabilem nat᷑am corporis ce san¬
gͥnis xͥ. Unde &e memores. hic incip̃
passio. hostiã puram. hostiã sc̃am

Expanded text:
oratione sindo subsistens significat oratione sindo subsistens significat Christi in passione humilitatem; sudarium, laborem. do facere super panem et vinum, non est quid dicam in tali loco, vel cur plures seu pauciores fiant. In loco ubi dicitur: Haec quotiescunque feceritis, in mei memoriam facietis; hic simplex panis revertitur in rationabilem naturam corporis et sanguinis Christi. Unde et memores, hic incipit passio. Hostiam puram, hostiam sanctam,
Abbreviated transcription (Latin):
cenaculo ymnũ retulit. & ymno
dicto: exiuit in montẽ oliueti. Et
hoc altare significat mensã dñi.
in qua ꝯuiuabat᷑ cũ discipłis suis.
Corporale. lintheũ quo erat ille p̃¬
cinctus. Sudariũ. laborẽ ꝓ ꝑsecuto¬
rib. Sursum corda. ascensionẽ in ce¬
naculũ. Finito ymno. sẽs sc̃s. quẽ
huic loco. inseruit syxtꝰ papa. cuiꝰ ym¬
ni pͥma pars laudes continet ange¬
lorp. ultima hominũ bonoꝵ. Sacer¬
dotes & diaconi retro stantes incli¬
nati ꝑseuerant usq infinẽ dñice
orationis. illos significant aplos
qui inpassione dñi magna tͥbulatio¬
ne opp̃si: ñ i audebant se enig̾e. ut
stabant in fide in faciem aꝑte. Sicut
erant duo altaria intab̃naculo. unuͦ
thimiamatis. & alt̾um holo causti: ita
sunt duo sacram̃ta eccłie. unũ in qͦ
carnales motꝰ sopiti sunt. quod esta¬
tegͥ usꝙ quã oblationẽ. alt̾um hinc
usꝙ nob̃ ꝙͦ peccatorib. in quo neces¬
se est cotidie carnalia mactari. In hac

Expanded text:
coenaculo hymnum retulit, et hymno dicto exivit in montem Oliveti . Et hic altare significat mensam Domini in qua convivabatur cum discipulis suis; corporale, linteum quo erat praecinctus; sudarium, laborem ex persecutoribus; sursum corda, ascensionem in coenaculum. Finito hymno Sanctus, sanctus, quem hic inseruit Xystus papa, cujus hymni prima pars laudem continet angelorum, ultima hominum, sacerdotes et diaconi retro stantes 393 inclinati perseverant usque in finem Dominicae orationis. Isti significant apostolos qui in passione Domini magna tribulatione oppressi non audebant se erigere ut tamen in fide in faciem aperte. Sicut erant duo altaria in tabernaculo, unum thymiamatis, alterum holocausti, ita sunt duo sacramenta Ecclesiae, unum in quo carnales motus sopiti sunt, quod esttur, usque Quam oblationem; alterum hinc usque Nobis quoque peccatoribus, in quo necesse est quotidie carnalia mactari. In hac
Abbreviated transcription (Latin):
antiqmͣ traditionẽ. p̃ter dies ieui¬
niorp. & quadragesime. om̃i tẽpore
in spe fut᷑ai facit eccłia. significans
apost annuntiationẽ regni celorp.
qd̾ in hac uita ꝑ utrũꝙ testam̃tũ
nisi in laude dei sicut scriptũ est
Beati qui habitant indomo tua dñe
in scła scłoꝵp laudabunt te. hinc ẽ¬
enim quod ce liber psalmor in lau¬
de concludit᷑. ut ead̾ post finẽ scłi
laus eterna monstret᷑
re cantant᷑ ireccłiasticꝰ lib̃ indi
cat uet̾es cantare solitos. qnͣdo uic¬
time immolabant᷑. Sic enĩ dicit.
Porrexit sacerdos manũ suã in li¬
bationẽ. & lauit insangͥne uue.
ce fudit infundam̃to altaris odo¬
rem diuinũ excelso pͥncipi. Tunc

Expanded text:
ter dies jejuniorum, vel Quadragesimae, omni tempore in spe futura facit Ecclesia, significans post annuntiationem regni coelorum, quae in hac vita per utrumque Testamentum nisi in laudem Dei, sicut scriptum est: Beati qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te . Hinc est quod et liber psalmorum in laude concluditur, ut eadem post finem saeculi laus aeterna monstreturre canuntur, Ecclesiasticus liber indicio est veteres cantare solitos, quando victimae immolabantur, sic enim dicit: Porrexit, inquit, sacerdos manum suam in libationem, et libavit de sanguine uvae, et fudit in fundamento altaris odorem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationẽ noui testam̃ti. que excel¬
ectores ce cantores ad offitiũ surgen¬
tes. negotia dñi habent. sicut illis
dicitur. Nego tiamini dum uenio.
ut siquis obduratis aurib cordis ñ
excitat᷑ dep̃ssa ad monitione ueteris
solus cantat ãmonet ut seeũ retrac¬
ret fragilitatẽ suam. ⁊̃imore uersus.
alte inciꝑe responsũ ñ est ausus fini¬
to autem uersu: uocẽ exaltat fiduel¬
alius. ibi designans eos. qͥ consid̃atiõe
ꝓpͥe fragilitatis quieqͥd agunt tardan¬
nificat. in quo seminamꝰ. Arla spẽ
cium suũ acturus supra gradum
ascendit. quia doctor ꝑfectione uite
uulgus debet transcendere.
inthuribulũ suꝑ prinas incensũ.
ut suauẽ emittat odorẽ bonorp
oꝑum: hec suꝑius exposita sunt
Deinde diaconus accepta benedic¬
tione. ce confirmata crucis imp̃s¬
sione. ut securus incedat: de altari
euũgłm sumit. sinistro brachio
suꝑꝑonit. quia in uita temporali
necesse est euũgłm p̃dicare
epositio baculoꝵ. humilitatẽ

Expanded text:
dicationem Novi Testamenti quae excelectores et cantores ad officium surgentes negotia Domini habent, sicut illis dicitur: Negotiamini, dum venio .ut si quis obduratis auribus cordis non excitatur depressa admonitione Veteris solus cantat, admonet ut solus retractet fragilitatem suam. Timore versus alte incipere responsum non est ausus. Finito autem versu, vocem exaltat fiducialius, ubi designat eos qui consideratione propriae fragilitatis quidquid agunt, humilnificat, in quo seminamus illam spemcium suum acturi supra gradum ascendunt, quia doctor perfectione vitae vulgus debet transcendere. in thuribulo super prunas incensum ut suavem emittat odorem bonorum operum, haec superius exposita sunt. Deinde diaconus accepta benedictione, et confirmata crucis impressione ut securus incedat, de altari Evangelium sumit, sinistro brachio superponit, quia in vita temporali necesse est Evangelium praedicari; depositio baculorum humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
nũ in sc̃ĩs suis in mortalit̾ ꝑma¬
nebunt. Iam uͦ panis condianus
qͥuoduelanime uł corpori tribuit᷑
hic exposcit᷑. hic etiã uenia post
subsidium cibi ad exemplum fra-¬
t̃ne indulgentie postulat᷑. hic ne in
peccati temptationẽ incidarꝰ expos¬
cunus. hic pt omĩa ut amalis lib̾em̃
dei auxilium imploramus. illic aut̃ẽ
nichil istori ẽ. hanc itaq orationem
saluator do cuit inqua ae spes conti¬
net᷑ fideliũ. & confessio peccatoꝵ. de¬
inuocaũit nom̃ dñi saluus erit.
Iesunt itaꝙ septẽ sacͥficii oratio

Expanded text:
um in sanctis suis immortaliter permanebit. Jam vero panis quotidianus, qui vel animae, vel carni tribuitur, hic exposcitur; hic etiam post subsidium cibi venia de exemplo fraternae indulgentiae postulatur; hic, ne in peccati tentationem incidamus, exposcimus. Hic, post omnia, ut a malis liberemur, Dei auxilium imploramus. Illic autem nihil istorum est. 5. Hanc itaque orationem Salvator docuit, in qua et spes continetur fidelium, invocaverit nomen Domini salvus erit . Hae sunt autem septem sacrificii oration
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis in hacuta fideles adhuc po¬
siti sint: xp̃i tam̃ et̾nitati semꝑ inten¬
dunt. ut ipse dicit. Qui mͥ ministrar
me sequat᷑. Quando ep̃c dicendo. Dñs
uob̾cum. salutat ppłm: ei faciem su¬
am p̃sentat. excepto in uno loco ubi
demonstrat deuotionẽ intentissimã
qͣm habet in offerendo sacrificio.
hac quid̾ ep̃i salutatione. & ppli respõ¬
sione itnus affectꝰ itͥusq dibeat eẽ de¬
monstrat᷑. Prima salutatio ep̃i sig̃cat
salutationẽ xͥ ad discipulos post re¬
surrectionẽ. Oratio ce benedictio ep̃i
xͥ. post ascensionẽ ad dext̃am pais.
Sessio ministroꝵ. sessionẽ eoꝵ quib
dicitur. Sedebitis ce uos suꝑ sedes

Expanded text:
quamvis in hac vita fideles adhuc poquamvis in hac vita fideles adhuc positi sunt, Christi tamen aeternitati semper intendunt, ut ipse dicit: Qui mihi ministrat me sequatur . Quando episcopus, dicendo Dominus vobiscum, salutat populum, ei faciem suam praesentat, excepto in uno loco, ubi demonstrat devotionem intentissimam quam habet in offerendo sacrificio. Hac quidem episcopi salutatione et responsione internus affectus utriusque debet esse. Prima salutatio episcopi significat salutationem Christi ad discipulos post resurrectionem. Oratio et benedictio episcopi Christi post ascensionem ad 389 dexteram Patris, sessio ministrorum, sessionem eorum quibus dicitur: Sedebitis et vos super sedes
Abbreviated transcription (Latin):
głm. xp̃c enim reconciliauit pͥmũ
inde. gentiles. Remanet euũgłm
in  altari ab initio officii donec
legatur. quia remansit euũgłica
doctrina ab aduentu dñi in ierłm
loco passionis que significat᷑ ꝑ alta¬
re. donec publice exiit ad gentiles.
Int̾im tenent acoli cereos in manibꝰ
quiadoctores debent exercere qd
docent. In Ryrieł. orat eccłia. ut¬
oratio sacerdotis sit deo placabił.
Cum incipit᷑ kyrieł: acoliti cereos¬
in in terramponunt altrinsecus.
uno in medio posito. ut in bono
oꝑe id est p̃dicatione doctores se es
se terram cognoscant. Medius uͦce¬
reus illum significat. qui ait. Ubi
duo uł tres congregati fuerint in noĩe
meo. ibi sũ inmedio eorp kansitus
ep̃i demedio altaris in dexteram par¬
tem. significat. xͥ transitũ depassio¬
ne ꝑ resurrectionẽ ad et̃nam uitã.
ubi dñicis dieb ae festis sc̃oꝵ. Gła in¬
rectionẽ głe angłorꝑ sociatos recolit̃
Retro in eadem parte ministri stant. Na

Expanded text:
 enim reconciliavit primum inde gentiles. Remanet Evangelium in altari ab initio Officii donec legatur, quia remansit evangelica doctrina ab adventu Domini in Jerusalem loco passionis, quod significatur per altare, donec publice exiit ad gentiles. Interim tenent acolythi cereos in manibus, quia doctores debent exercere quod docent. In Kyrie eleison orat Ecclesia, ut sacerdotis oratio sit Deo placabilis. Cum incipitur Kyrie eleison, acolythi cereos ad terram ponunt, altrinsecus uno in medio posito, ut in bono 388 opere et praedicatione doctores se esse in terram cognoscant; medius autem cereus illum significat qui ait: Ubi duo vel tres congregati sunt in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Transitus episcopi de medio altaris ad dexteram partem significat Christi transitum de passione post resurrectionem ad aeternam vitam, ubi Dominicis diebus et festirectionem gloriae angelorum recolit. Retro in eadem parte ministrant, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
quemq ad se redire. conscientias
rali imposito altari. ammonet᷑
mandatum est a nat᷑ali uiridi¬
tate &e humore. Illud splendet ni¬
tore. isti uirtute. Postea cantante

Expanded text:
quemque ad se redire, conscientias rali imposito altari, admonentu mundatum est a naturali viriditate et humore. Illud splendet nitore, isti virtute. Postea cantante
Abbreviated transcription (Latin):
laturus scipsũ intrauit in templũ.
Oblatio panis ce uini. significat pia
desid̾ia. siue ꝓ immolatione. seu
ꝓuiua hostia. Deinde lauat ep̃c
manus. ut sint munde at̾reno
pane. ce orat ante altare ut sit
ne fiat illi qd̾ factũ est. in bethsa-
ta milia. Thuribulũ qd suꝑponit᷑

Expanded text:
laturus, intravit in templum. Oblatio panis et vini significat pia desideria sive per immolationem, sive per vivam hostiam. Deinde levat episcopus manus ut sint mundae a terreno pane, et orat ante altare ut sit  ne fiat illi sicut factum est in BethsamiL millia . Thuribulum quod superponitur
Abbreviated transcription (Latin):
dni intraret quam cet̃i cibi. & ideo ꝑ¬
uniũsum orbẽ mos iste seruaturi
p̃s sc̃i gr̃a inspirante dicendũ
se cum satis esset sine cantorib. lec
benedictione ep̃orꝑ uł sacerdotũ
ad confitiendũ corpus ce sangͥnẽ
dñi. sicut tempore apłore.¶ Signoꝵp
usus aueti testam̃to est sumptus.
habebant enĩ filii isrł tubas argẽ¬
teas quib ꝯuocabant ppłm. nos
habemus signa erea sonoriora a
Durabiliora. significantia ora p̃¬
dicatorp. ⁊̃ unc enim ds notꝰ inui
dea tantũ. nunc in om̃i terra.Tẽ¬
enim p̃dicabant᷑ temporalia. nẽ

Expanded text:
us intraret quam alii cibi; ideo ubique mos iste servatur. sancti gratia inspirante dicendum sae, cum satis esset, sine cantoribus  msbenedictione episcoporum vel sacerdotum ad conficiendum corpus et sanguinem Domini, sicut tempore apostolorum. Signorum usus a Veteri Testamento est sumptus, habebant enim filii Israel tubas argenteas quibus convocabant populum . Nos habemus signa aerea sonoriora et durabiliora, significantia ora praedicatorum; tunc enim Notus in Judaea Deus tantum, nunc in omni terra; tunc praedicabantur temporali
Abbreviated transcription (Latin):
głii eminentiã significat p̃dicatio¬
nis. duo cerei qui p̃cedunt diaconũ
legẽ &e ꝓpħiam que p̃cesserunt euũ¬
głm. Cereor ad terrã depositio. legẽ
&e ppħiam inferiorẽ esse insinuat¬
euũglio. Lecto euũgłio cerei extin¬
gunt᷑. quia p̃dicatione euũgłii fi

Expanded text:
gelii, eminentiam significat praedicationis, duo cerei qui praecedunt diaconum, legem et prophetiam quae praecesserunt Evangelium; cereorum ad terram depositio, legem et prophetiam inferiorem esse Evangelio. Lecto Evangelio cerei exstinguuntur, quia, praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
inoꝑe p̃dicationis. Extensio fu¬
nis sursum intellectꝰ doctoris qnͣ¬
tum ꝓficiat in sublimitate uͥtutũ¬
Retractio funis deorsum. consid̾atio
quantum iaceat inimo uttiory. Anu¬
cõnuentꝰ. inqua quare oueniamꝰ
duo sunt. Unũ ut ibi audiamus
iuditia nr̃a. siue bona siue mala.
Att̾um ut ibi ꝑcipiamꝰ dñcũ corp.
Masculi in australi parte stare de
bent. contͣ maioꝵp huius scti estus
corporis dicitur esse Cancellũ signifi¬
cat caput. crux exutraꝙ parte bra¬
chia & manus. reliqua pars corpo¬
ris ab occidente: quicquid corporis¬
humani uidet᷑ suꝑesse. Sacͥficiũ altaris.
celestinus papa instituit. Antea enĩ
epła tantum ce euũgłio recitatis:
missa celebrabat᷑ p̃ferri debet tburibulũ
cũ incenso: subseqͥ acoliti cũ cereis. acoli¬

Expanded text:
et opus praedicationis; exsecutio funis sursum, intellectus 386 doctoris, quantum proficiat in sublimitate virtutumretractio funis seorsum, consideratio quantum jaceat in uno vitiorum; annuconventus, in quam quare conveniamus duo sunt. Unum ut ibi audiamus judicia nostra, sive bona, sive mala; alterum ut ibi percipiamus Dominicum corpus. Masculi in australi parte stare dei aestus corporis dicitur esse. Cancellum significat caput, crux ex utraque parte brachia et manus, reliqua pars corporis ab occidente, quidquid corporis videtur superesse; sacrificium altaris, Coelestinus papa instituit; ante enim Epistola tantum et Evangelio recitatis, missa celebrabatur. Praeferri debet thuribulum cum incenso, subsequi acolythi cum cereis,
Abbreviated transcription (Latin):
nis docet tͣaitio. Nã e ipnudei legitimiᷤ
pͥfintusq dieb ex lege ce ꝓpbetis leeti¬
ones insynagogis utuntur. & hoe
de ueti patrũ institutione seruan¬
tes. Est autẽ lectio. ñ parua audien¬
tium edificatio. Unde oportet qͣn¬
do psallitur. psallat᷑ abomnibi. ei
Namaesitune suꝑuenerit quisq eũ
letio celebrat᷑ ad oret tantũ dm̃. &e p̃¬
signata tantũ fronte aurẽ sollicite
accõmedet. patet tempꝰ orandi eũ
om̃s oramꝰ. patet cũ uoluerit orare
pͥuatim. Obtentu orationis ne ꝑdi¬
uam nasci utilitate ex lectionis auoitu.
siquid̾ oratio ipsa fit pingiuior. dumi
mens recenti lectione saginata: ꝓduu
ce matia soror marthe. que sedens ade
pedes ihu sorore neglecta attenti uer¬
bum audiebat: bonã partẽ sibi elegis¬
dicat᷑. equalit̃ ab omnib audiatur¬

Expanded text:
io docet. Nam et ipsi legitimis praefinitisque diebus ex lege et prophetis lectione in synagogis utuntur, et hoc de veteri patrum institutione servantes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; Nam etsi tunc superveniat quisque, cum lectio celebratur, adoret tantum Dominum, et, praesignata fronte, aurem sollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare privatim; obtentu orationis ne perdiam nasci utilitatem ex lectionis auditu. 3. Siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens, recenti lectione saginata, per det Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisdi
Abbreviated transcription (Latin):
quã trad̾ etur: sicut ce legit᷑ ineuũ¬
gło. accepit inquit iħc panẽ ce cali¬
cẽ. & benedicens dedit eis. Quod qͥd
sacramentum melchisedech rex salẽ
quem dicit᷑. Tu es sacerdos i neter¬
num scdm ordinẽ melchi sedech
hoc gͦ sacrificiũ omnib rͥanis ce¬
le brare p̃ceptum ẽ: relictis ac fini¬
tis iudaicis uictimis que inserui¬
tutẽ uet̾is ppłi celebrari impata

Expanded text:
quam traderetur, sicut legitur in Evangelio. Accepit Jesus, inquit, panem et calicem, et benedicens dedit eis. Quod quidem sacramentum Melchisedech rex Salem quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . Hoc ergo sacrificium Christianis celebrare praeceptum est, relictis ac finitis Judaicis victimis, quae in servitute veteris populi celebrare imperata
Abbreviated transcription (Latin):
longo ante tempore sunt repta. ce uo¬
cata hoc nomine: qd̾ uno canente
chos consonando respondeat Ante
autẽ id solus quisꝙ agebat. nunc
int̃dum unus. int̾dum duo uł tres
ꝯmunit᷑ cantant. choro in plurib
respondente De precib.

Expanded text:
longo ante tempore sunt reperta. Et vocata hoc nomine, quod, uno canente, chorus consonando respondeat. Ante autem id solus quisque agebat, nunc autem interdum unus, interdum duo vel tres communiter canunt, choro in plurimis respondente. De laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
bros meditari omnium gentiũ ecclie
pͥmũ ceꝑ unt. eosdemq de greco in la¬
tinum int̾p̃tantes pͥmieccliarũ ꝓui¬
sores tradid̾unt. Post hanc scdam edi¬
tionem aquila. terciã & quartam
theodotion & symachus edid̾ unt.
ambo iudei ꝓseliti. Quintã uͦ &e sextã
latinor interp̃tũ qui de ggreco in
nr̃m eloquium transtułunt: ut me¬

Expanded text:
bros meditari omnium gentium Ecclesiae bros meditari omnium gentium Ecclesiae primum coeperunt, eosdemque de Graeco in Latinum interpretantes, primi Ecclesiarum provisores tradiderunt. Post haec secundam editionem Aquila, tertiam et quartam Theodotion et Symmachus ediderunt, ambo Judaei proselyti; quintam vero et sextam Latinorum interpretum qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut me
Abbreviated transcription (Latin):
cim libros constituit. ut tot libri es¬
sent inlege. quot habent᷑ & littere.
Primam pͦt esdrã editionẽ de hebͤo
sub ptholomeo egyptio rege successo¬
realexandri qui in legendo studiosus
fuit. omniũq libros gentiũ in unũ
cong̃gauit. Iste enim ab eleararo qui
erat pͥnceps sacerdotũ multa dona
mittens ad templũ. petut ut seniores
duodecim tͥbuum isrł tͣnsmitt̃ent᷑. qui
int̾pretarent᷑ om̃s libros. Et ut fidem
int̾pretationis aduertet. singuł eorp
qui fuerant destinati. singulas cellu¬
las dedit. & assignans omnib omnes
scripturas: uissit int̾pretari. Qui cũ ꝑ
septuaginta istius rei negotiũ ad im¬
pless. om̃ium simul int̾pretationes
quas ꝑ diuersa loca seg̃gatim nullo
ad nullũ ap ꝓpinquante fecunts con-¬
g̾gauit inunũ. atq ita om̃s librunt̃¬
lum in intellectu uerũ etiã in sermo¬
ne consonantes inuenirent᷑. hec fuit
pͥma int̃p̃tatio uera ce diuina. hos li¬

Expanded text:
in viginti duos libros constituit, ut tot libri esin viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in lege, quot habentur et litterae.Primam post Esdram Editionem de Hebraeo sub Ptolomaeo Aegyptio rege, successore Alexandri, qui in legendo studiosus fuit, omniumque libros gentium 375 congregavit. Iste enim ab Eleazaro, qui erat princeps sacerdotum, multa dona mittens ad templum, petiit ut seni de duodecim tribubus Israel transmitterentur, qui interpretarentur omnes libros. Et, ut fidem interpretationis adverteret, singulis corum qui fuerant destinati singulas cellulas dedit, et assignans omnibus omnes Scripturas, jussit interpretari. 5. Qui, cum per septuaginta dies istius rei negotium adimplessent, omnium simul interpretationes, quas per diversas cellulas segregati nullo ad ullum propinquante fecerunt, congregavit in unum. Atque ita omnes libri intetum innibus consonantes invenirentur. Haec fuit prima interpretatio vera ac divina. Hos li
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum uite magist̾ium iã adultis
om̃ib p̃stans. Ideo in illa oꝑantib
bonat᷑re promitebant᷑. his uͦ cum
grã ex fide uiuentib regnũ celeste
traditionẽ hebreor hi scriptores ha¬
bent᷑ pͥmus moyses scͥpsit eptaticũ.
iħunaue edidit librũ suum. Iuditũ
autẽ ce ruth &e samueł pͥmã partẽ scͥp¬
sit samuel: sequentia autẽ samuelis¬
usꝙ ad calcẽ scͥpsit dauid. Malachĩ
totũ edidit ieremias. nam antea spar¬
sus erat ꝑ singłorp regum historias.
Iob librũ suũ hebrei scripsisse putart
Alii unũ ex ꝓphetis. Psaltium uͦ spͥp¬
asaph. ethan. idithun. eman. ce filii
chore. id est asur. elchana. ebiarab.
Sunt qͥ esdrã ce aggeum. ce tachariã scͥꝑ¬
sisse dicant illud Sa lomon scͥpsit
ꝓũbia. eccłiasten. ce cantica canticorp.
ysaias scͥpsit librũ suũ. Ieremias libr̃
ster. Esdras scripsit librũ suũ. hos
sam legẽ a chaldeis. dum uidei fuissẽt
na que fuerunt agentib corrupta

Expanded text:
fectum vitae magisterium, jam adultis omnibus praestans. Ideo in illa operantibus bona terrae promittebantur, hic vero sub gratia ex fide viventibus regnum coeleste traditionem 374 hi scriptores habentur: primus Moyses scripsit Pentateuchum, Jesus Nave edidit librum suum, Judicum autem et Ruth, et Samuelis primam partem conscripsit Samuel; sequentia Samueusque ad calcem, scripsit David. Malachim totum edidit Jeremias: nam ante sparsus erat per singulorum regum historias. Job librum Hebraei Moysen scripsisse putant, alii unum ex prophetis. Psalterium vero scrip Salomon, Asaph, Ethan, Idithun, Eman et filii Core, id est, Asir, Elcana, Ephiasab. Sunt qui et Esdram, et Aggaeum, et Zachariam scripsisseProverbia, Ecclesiastem, et Cantica canticorum. Isaias scripsit librum suum, Jeremias librumnon, et Esther. Esdras scripsit librum suum. 3. Osam legem a Chaldaeis, dum Judaei na, quae fuerunt a gentibus corrupta,
Abbreviated transcription (Latin):
sibile corp᷑ uniamur. Quinta dein¬
de infert᷑ illatio insc̃ificatione ob
qd̃ saluatore de geñe dauid nasceri-¬
te: salus mundi usq ad excelsa ꝑue¬
nerit. Porro sexta ex hinc succedit
confirmatio sacram̃ti. ut oblatio
ultima ẽ. oratio quã dñs nr̃ disci¬
pulis suis orare instituit. dicens: Pat̃
nr̃ qui es inceł. In qua oratione ut
patres nr̃i scͥpserunt septẽ peticiones
continent᷑. d in trib pͥmis eterna
poscunt᷑. in sequentib quatuor. tẽ¬
poralia. que tam̃ ꝑꝑ eterua ad ipis¬
cenda petunt᷑. Nam cũ dicit᷑ sc̃ifi¬
cetur nom̃ tuũ. adueniat regnũ
tuũ. fiat uo luntas tua sicut in
celo & in terra. hic quid̃ ista tria

Expanded text:
sibile corpus. Quinta deinde infertur illatio in sanctificatione oblquod Salvatore de genere David nascente salus mundo usque ad excelsa pervenerit. 3. Porro sexta exhinc succedit conformatio sacramenti, ut oblatio,ultima est oratio, qua Dominus noster discipulos suos orare instituit, dicens: Pater noster, qui es in coelis. In qua oratione, ut sancti Patres scripserunt, septem petitiones continentur; sed in tribus primis aeterna poscuntur: in sequentibus quatuor temporalia, quae tamen propter aeterna adipiscenda petuntur. 4. Nam cum dicimus: Sanctificetur nomen tuum, Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua, sicut in coel
Abbreviated transcription (Latin):
etium. Atła autẽ sicut ce am̃ de he¬
hrea lingua in aliã nequaqͣm trãs¬
fert᷑. ñ qi int̃p̃tari ñ queant: s sicut
autẽ regionib ñ om̃i tempore s tan¬
tum dñicis dieb: & quinqͣginta pꝰt¬

Expanded text:
autem, sicut et Amen de Hebraea in Latinam linguam nequaquam transfertur, non quia interpretari minime queant, sed, sicut autem regionibus non omni tempore, sed tantum dominicis diebus, et quinquaginta p
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Namꝙ si ꝑtegłam compoti retro
ꝑcurras. inuenies enis anni quo natus
est concurrentes quinq: quos ad dens
regulatib decembris septem: ut compen¬
diosius fiat. regularib ianuarii trib.
inuenies diem illũ quo decembrẽ inchõ¬
um. pͥmam. id est dominicã: sublatis ui¬
delicet septẽ ex eo numero qͥuo regłaribꝰ
⁊ concurrentib compositis accrescit. ẜũ
autem december qͥrita feria uł ianuatiꝰ
inchoat᷑ pͥma: necesse est diem natalis
dñi. qui post kalendas decembris ui
octauus. primam feriã id est diem
consonante mirabiliu suore ordine. ut¬
in quo die dirit fiat lux & facta est lur
eiusdem diei nocte exorirer᷑ intenebris
lumen rectis corde: & uisitaret nos oriers
exalto. illuminare iis qui intenebris
ce in umbra mortis sedent. Nocte gͦ cõ¬
grue natus est: ut ipso ortus sui teni¬
pore ad illuminandam nr̃am noctem
se aduenire signaret

Expanded text:
rit. Namque si per regulam computi retro percurras, invenies ejus anni quo natus est, concurrentes quinque. Quos addens regularibus decembris septem vel, ut compendiosius fiat, regularibus Januarii tribus, invenies diem illum, quo decembrem incho primam, id est diem Dominicam, sublatis videlicet septem ex eo numero, qui regularibus et concurrentibus compositis accrescunt. Cum autem december quinta feria, vel Januarius inchoatur prima, necesse est diem natalis Domini, qui post Kalendas decembris XXV octavus, primam feriam, id est diem  Christus, consonante mirabilium suorum ordine, ut quo die dixit: « Fiat lux, et facta est lux , » ejusdem diei nocte exoriretur in tenebris lumen rectis corde, et visitaret nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris sunt et in umbra mortis . Nocte vero congrue natus est, ut ipso die ortus sui tempore, ad illuminandam noctem nostram se advenire signaret
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ quib tempus illud significat᷑. quo
ante passionẽ suam in hoc mundo
uixit dñs. Icurco paulus legit᷑ apłs.
quia pene ubiq tota intentio eius est
aꝓꝓbare gr̃am toti mundo. id est tam
nudeis qͣm gentib fuisse necessariam:
nec ullum exoꝑib legis s sola fide xp̃i
posse saluari. Itaq toto tempore quo
siue ante siue post passionẽ suam do¬
mini nr̃i p̃sentia ꝯmemorat᷑. congrue
noui testam̃ti p̃cones loquunt᷑. ut qͣsi
ab sponsi p̃sentis ub̃ib filii eius lacte
consolationis potem᷑. he siqͥdẽ scͥpture.
illa ubera sunt. de quib eidẽ sponso in
canticis eccłia dicit: quia meliora suit
ubera tua uino. fragłantia unguentis
optimis.

Expanded text:
tem quibus tempus illud significatur, quo ante passionem suam in hoc mundo vixit Dominus, idcirco Paulus legitur apostolus, quia pene ubique tota intentio ejus est approbare gratiam toti mundo, id est tam Judaeis quam gentibus, fuisse necessariam, nec ullum ex operibus legis, sed sola fide Christi posse salvari. Itaque toto tempore, quo sive ante, sive post passionem suam Domini nostri praesentia commemoratur, congrue novi testamenti praecones loquuntur, ut quasi ab sponsi praesentis uberibus, filii ejus lacte consolationis potentur. Haec siquidem Scripturae ubera illa sunt, de quibus eidem sponso in Canticis Ecclesia dicit: « Quia meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis dñice. idest a pascha usꝙ ad
pentecosten aplice litt̃e lecte sunt inui-¬
giliis nocturnis. uidelicet actus apłoꝵ.
apocalypsis cũ septẽ canonicis epłis:
quia testimoniũ ꝑsonant eiusdẽ re¬
surrectionis sicut scriptũ est: quia
Duirtute magna reddebant apłi. uide

Expanded text:
rectionis, id est a Pascha usque ad Pentecosten, apostolicae litterae lectae sunt in vigiliis nocturnis, videlicet Actus apostolorum, Apocalypsis, cum septem canonicis Epistolis, quia testimonium personant ejusdem resurrectionis, sicut scriptum est: « Quia virtute magna redde
Abbreviated transcription (Latin):
abbato uacat qͣndo domnus papa
est quo dñs bethaniã uenit: ce indomo
lazari quem suscitauerat cenã habuit
sicut euũgłista refert. Ihe gͦ ante sex
dies sollempnitatis pasche uenit betha¬
niam. ubi fuerat lararus mortuus fẽ¬

Expanded text:
abbato vacat, quando dominus papa est, quo Dominus Bethaniam venit, et in domo Lazari, quem suscitaverat, coenam habuit, sicut Evangelista refert « Jesus ergo ante sex dies solemnitatis paschae venit Bethaniam, ubi fuerat Lazarus mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ accepit libram unguenti nardi pisti¬
ci p̃ciosi: & uxit pedes iħu. ce extersit
capillis sius: & domus impleta est ex
odore unguenti. Ibi celebri mysterio
cõmendat᷑ odoriferũ opus elemosine.
maria namq tẏpũ gessit eccłie: pedes
autẽ dñi. pauꝑes sunt infirmi: qui
qmius extrema. tamen eius menbra
sunt ꝑ conunctionẽ ce unitatẽ fidei
Mulier pedes dñi ungit. &e capillis
suis qui utiq corpori suꝑfluunt ex¬
tergit. quotiens di uites qui sunt in
eccłia paupes fideles miscdie blan¬
dimento refouent: & dehis que sibi
habundant illorp inopiã supplent.
ut gͥ romanus papa celebrem cũ ma-¬
ria dño cenam exhe̾beat hoc sabb̃to
elemosinã dat: atq ita circa pedes
ꝑñi occupato eo. sabbatũ uacat

Expanded text:
i nardi pistici et unxit pedes Jesu, et extersit capillis suis, et domus impleta est ex odore unguenti . Ibi celebri mysterio commendatum est odoriferum opus eleemosynae. Maria namque typum gessit Ecclesiae, pedes autem Domini, pauperes sunt infirmi, qui quamvis extrema, tamen ejus membra sunt per conjunctionem et unitatem fidei. Mulier pedes Domini ungit et capillis suis, qui utique corpori superfluunt, extergit, quoties divites qui sunt in Ecclesia, pauperes fideles misericordiae blandimento refovent, et de iis quae sibi abundant, illorum inopiam supplent. Ut ergo Romanus papa celebrem cum Maria Domino coenam exhibeat, hoc Sabbato eleemosynam dat, atque ita circa pedes Domini occupato eo, Sabbatum vacat.
Abbreviated transcription (Latin):
credulitate est cetatꝰ. bene & hoc
ꝓpħe ostendit᷑. in eo qd̾ domꝰ dñi
fumo implet᷑. fumus enĩ ille iudeor
cecitatẽ designat: sicut ce paulo post
eidẽ ꝓphe dicit᷑. Exceca corppłi hutꝰ
le cet̾a. S nos ad librũ quẽ aꝑuit ag¬
nus oculos cordis ꝑ fidem aptos ha¬
bentes. cũ supradictis seraphin. uł
sedet suꝑ thronũ & agno: uidelicce
qr librũ iam dictũ apiens agnus
trinitatis mysteriũ in illo descrip¬
tum ostendit qd̾ nesciebat᷑. Nam
cum int̾rogantib iudeis & dicen¬
tib tu quis es: respondiss ego pͥn¬
cipiũ qui celoqͦr uobis: aꝑuit nob̾
qr iuxtaqd̾ et inpsalmo dicit. in
capite libri scriptũ ẽ de me. ͫ ñ ali¬
ud moyses pͥncipiũ intelligi uo lu¬
it. Ubi ait. inpͥncipio creauit ds̃ ce¬
lum ce terrã. ñ aliud inqm pͥncipi¬
nia ꝑ ipsũ facta sunt. Ereauit ce
capite libriquẽ agnus aꝑuit bea¬
ta p̃fulget trinitas. O has fores tri¬
fidas sc̃am ingressus scͥpturã. pas¬

Expanded text:
credulitate caecatus est, bene et hoc prophetae ostenditur in eo quod domus Domini fumo impletur . Fumus enim ille Judaeorum caecitatem designat, sicut et paulo post eidem prophetae dicitur: « Excaeca cor populi hujus , etc. Sed nos ad librum, quem aperuit Agnus, oculos cordis per fidem apertos habentes, cum supradictis seraphin, velsedet 137 super thronum et Agno , » videlicet quia librum jam dictum aperiens Agnus, Trinitatis mysterium in illo descriptum ostendit, quod nesciebatur. Nam cum interrogantibus Judaeis et dicentibus: « Tu quis est? » respondisset: « Ego principi juxta quod et in psalmo dicit: « In capite libri scriptum est de me , » non aliud Moses principium intelligi voluit, ubi ait: « In principio creavit Deus coelum et terram ; » non aliud, inquam, principincapite libri, quem Agnus aperuit, beata praefulget Trinitas. Per has fores trifidas sanctam ingressus Scripturam, pas
Abbreviated transcription (Latin):
penitus absq hac fide uet̾es deo
plaꝰ ⁊ cuerunt: qm̃ hi a quib tanqͣm¬
a radicib suis multiplices rami por¬
tabant᷑ scilicet magni patres. diui¬
ni huiꝰ nominis pinguedine ñ caru¬
erunt qua nũc pascim᷑ nos. qui cum
oleaster essemus naturalib ramis
ꝑꝑ incredulitatẽ fractis. ꝑ eandẽ fidẽ
inbonã oluiã inserti sumus. pluri¬
ma quippe libri illoꝵp testimonia tͥ¬
nitatis euũgłio xͥ conferunt. unde
hec duo testamenta recte ꝑduo se¬
raphin significant᷑ in ysaia: Quorꝑẽ

Expanded text:
penitus absque fide veteres Deo placuerunt, quoniam hi, a quibus tanquam radicibus suis multiplices rami portabantur, scilicet magni Patres divini hujus nominis pinguedine non caruerunt, qua nunc pascimur nos: qui cum oleaster essemus, naturalibus ramis propter incredulitatem fractis, per eamdem fidem in bonam olivam inserti sumus . Plurima quippe illorum libri testimonia Trinitatis Evangelio Christi conferunt. Unde haec duo Testamenta recte per duo seraphin significantur in Isaia, quorum est
Abbreviated transcription (Latin):
uiuiũ. Et si queras cur ñ ipsa quoq
crismatis consecratio dilata est: ideo
scilicet quod abhac feria qͥnta usq
est crismate. uacamus a missarũ sollẽp¬
niis. Ipsum autẽ crisma. ñ nisi inter
missarũ sollempnia. eo loco quo pa
cem accipius. fas est consecrari. Et
ante hocbaptismũ celebrari sabbo
scõ ratio exigit. de quo dicendũ est suo

Expanded text:
vivium. Et si quaeras cur non ipsa quoque vivium. Et si quaeras cur non ipsa quoque chrismatis consecratio dilata est, ideo sciliest chrismate, vacamus a missarum solemniis. Ipsum vero chrisma non nisi inter missarum solemnia, cem accipimus fas est consecrare. Et ante haec baptismum celebrari hoc Sabbato sancto, ratio exigit, de quo dicendum est suo