comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rantia uenditoris. an calliditate¶ A¬
lud sciendũ ẽ. edictũ hoc ño ꝑtinere
ad uenditõnes fiscales. si tñ res.pͥ. ali¬
qm̃ faciat uẽditõne edictũ hoc locũ
habebit. In pupillai̾b quoq uẽditio¬
nid erit edicto locus. ¶ Si intelliga¬
tur uiciũ moib q mãcipu ut płmq
signis quibdam solent de mopstrari ẽ
uicia. põt dici edict̃ cessare. h enim
tm̃ intuendũ ẽ ne ep̃tor decipiatur.
Ecosciend̾ morbũ apud sab̾. sic diffimi¬
qui usũ eiꝰ ad id faciat detĩorem. ciius
causa natum nob̾ eius corpis dedit sa
nitatẽ. Idt aũ alias in toto corꝑe. ali

Expanded text:
rantia uenditoris an calliditate. Illud sciendum est edictum hoc non pertinere ad uenditiones fiscales. Si tamen res publica aliqua faciat uenditionem, edictum hoc locum habebit. In pupillaribus quoque uenditionibus erit edicto locus. Si intellegatur uitium morbusue mancipii ut plerumque signis quibusdam solent demonstrare uitia, potest dici edictum cessare: hoc enim tantum intuendum est, ne emptor decipiatur. Sed sciendum est morbum apud Sabinum sic definiqui usum eius ad id facit deteriorem, cuius causa natura nobis eius corporis sanitatem dedit: id autem alias in toto corpore, ali
Abbreviated transcription (Latin):
io pignoi dedit. atq ita idẽ titiꝰ sẽp¬
nio ⁊ gaio seio fũdũ eũdẽ massẽ uen¬
didit. quib pignori añt ded̾at in so¬
lidũ sigłis. Q uero. an u̾editõne int̃p¬
ore fundi ded̾at. qui fundris cũ eẽt re¬
pecunã rei .p. cam exoluit s raeuiꝰ¬

Expanded text:
io pignori dedit, atque ita idem Titius Sempio pignori dedit, atque ita idem Titius Sempronio et Gaio Seio fundum eundem in assem uendidit, quibus pignori ante dederat in solidum singulis. quaero, an uenditione interpore fundi dederat: qui fundus cum esset repecuniam rei publicae eam soluit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ereditorẽ ĩ n comtͣriũ non erit q̃¬
rendũ quĩ recte uendio̾it. si pluris
uendiderit qm̃ ꝯcessit creditor¶Nõ
uidetur aũt ꝯsenisse creditor si sciẽ¬
te codebitor rem uẽdid̾it. cũ ido pas¬
sus ẽ. uẽnire ꝙ sciebat ubiq sibi pigꝰ
dur̃are. ꝙ si subscͥpsetat forte in tab¬
ulis ẽp̃tõnis ꝯsensisse uidet᷑. nũ ma¬
nifeste appereat deceptũ eẽ ꝙ obs.
rit ¶ Si debiton ꝯ cessũ sit. ⁊ hĩs eiꝰ
ẽ hde eñi subtilitates a iudicib no
admittũt᷑. ¶ Si debitor forte ꝯcẽssa
uẽditõne dẽsiei̾t possid̾e. ⁊ nouus pꝰ¬
sessor uendid̾it. an duret pignus qͣ ꝑ¬
uẽde dicendũ ẽ noc̃e ei exͣceptõne.
s si int annũ aut biẽnũ ꝯsenserit
creditor ũed̾s põt post ħ tp̃s uedẽdo
ño ausert pignꝰ creditori ¶ Si c̾di¬
tor ypothecaria usus a possoie litis
estimationẽ fuĩt ꝯsecutus. ⁊ a debito¬
re petat debitũ. puodoli . in. excep¬
tiouẽ ei obstaturam.

Expanded text:
dum creditorem: in contrarium non erit quaerendum, quin recte vendit, si pluris vendiderit, quam concessit creditor. Non videtur autem consensisse creditor, si sciente eo debitor rem vendiderit, cum ideo passus est veniri, quod sciebat ubique pignus sibi durare. sed si subscripserit forte in tabulis emptionis, consensisse videtur, nisi manifeste appareat deceptum esse. quod rit. Si debitori concessum sit et heres eius  hae enim suptilitates ab iudicibus non admittuntur. Si debitor forte concessa uenditione desierit possidere et nouus possessor uendid. Sed si intra annum aut biennium consenserit creditor uendere, post hoc tempus uendendo non aufert pignus creditori. Si creditor hypothecaria usus a possessore litis aestimationem consecutus fuerit et a debitore petat debitum, puto doli mali exceptionem ei obstaturam.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ accõ int̾ i. dies utiles accõmodat᷑
ep̃toiͣ ad redibẽdũ. ultͣ nõ. si u̾o ꝯue¬
niͣt. ut in ꝑpetuũ redibitio fiat. pu¬
to hãc ꝯuetioñe ualere. Itẽ si tp̃s.lx.
ra fũit ꝑ ũtditorẽ aut ñ fuit p̃sẽs cui
ted detur. aut aliqͣ iusta cã int̾cessit.
aut int̃ diem redibtłi m̃acipiũ nõ ẽ
ꝙ eĩ magis displicuerat. In his autẽ
actionib ead̾ erũt obẜuanda q̃d̾ par¬
tu fructib accessionib. et q̃d mortu

Expanded text:
tra sexaginta dies utiles accommodatur emptori ad redhibendum, ultra non. si uero conuenerit, ut in perpetuum redhibitio fiat, puto hanc conuentionem ualere. Item si tempus uit praesens cui redderetur, aut aliqua iusta causa intercessit, cur intra diem redhibitum mancipium non est, quod ei magis displicuerat. In his autem actionibus eadem erunt obseruanda, quae de partu fructibus accessionibus quaeque de mortu
Abbreviated transcription (Latin):
possare petatur. non recte petet᷑ di¬
indiuso. ⁊ cũ uno c̾ditor paciscatur
ne ypothece sit. dem̃ ab eo petat. ⁊̃¬
siꝑit cũ quo pactus ẽ. solidũ fundũ
põssideat ꝓ ĩdiuiso. qr d̃ parte ꝯuem¬
sset. nõ repeuit eũ atoto. ¶ an pati¬
sci possũt. filiꝰ. f. ⁊ ẜuus ne res pig

Expanded text:
ssore petatur, dimidia non recte petetindiuiso et cum uno creditor paciscatur, ne hypothecae sit, deinde ab eo petat, etiamsi hic cum quo pactus est solidum fundum possideat, pro indiuiso quia de parte conuenisset, non repellit eum a toto. An pacisc
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Sempniũ antiꝗorẽ e̾dito¬
rẽ ꝯscntientẽ cum debitor eand̾ rem
tĩtio creditoĩ obligaret. ius sui pig
liorẽ cãm effectã. id̾ obẜũad̾ ẽ. ⁊ si res
.ptͣcio loco c̾did̾it. ¶ Qm̃ pignois uire
rem ꝑlecut a uẽdicatõ e rei eos rem¬
oucri soleit. Si qłcũq possefior offer¬

Expanded text:
dit Sempronium antiquiorem creditorem consentientem, cum debitor eandem rem tertio creditori obligaret, ius suum pigliorem causam effectam. idem obseruandum est et si restio loco crediderit. Qui pignoris iure rem persequuntur, a uindicatione rei eos remoueri solere, si qualiscumque possessor offer
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r finitũ pignꝰ ẽ. Idẽ dicẽ debemꝰ.
uł si qua ratione obligõ ẽ finita est.
Qni ꝑotus ẽ solu̾e merito pignꝰ uide¬
tar lib̾asse qui u̾o nõ solũe. set satis¬
facere ꝑatus ẽ. in diũsa cã ẽ. ergo sa¬
tisfecisse ꝓdẽ. qr sibi imputare debe
croditor qui satisfactõñẽ admisit ui¬
ce solutõnis. at qui ñ admittit satiꝰ¬
factõne. set solutionẽ desid̾at culpã¬
dus nõ ẽ ¶ Insatisfactõne aut ñ
utimut. attilicimi sñia qui putab¬
at si satis detͣ. alieui certe pecume
reced̾e eum a pignorib debẽ.
tor. lib̾atũr ypotheca. s in hic pupi

Expanded text:
pore finitum pignus est, idem dicere debemus, uel si qua ratione obligatio eius finita est. Qui paratus est soluere, merito pignus uidetur liberasse: qui uero non soluere, sed satisfacere paratus est, in diuersa causa est. ergo satisfecisse prodest, quia sibi imputare debet creditor, qui satisfactionem admisit uice solutionis: at qui non admittit satisfactionem, sed solutionem desiderat, culpandus non est. In satisdatione autem non utimur Atilicini sententia, qui putabat, si satisdetur alicui certae pecuniae, recedere eum a pignoribus deberetor, liberatur, hypotheca: sed in his pupi
Abbreviated transcription (Latin):
pignor accep̃. ⁊ post aliũ creditorem
qui pignoꝵ. quentõñe ad bona debito¬
ris contulit. Ip̃e quoq simile pactũ
nullo uire cecera bona tytulo pigno¬
ris uendidit. s ob eam rem in ꝑson¬
am actõ cont̃ eum creditori:. qui pig¬
noia sua reliquit. non cõpetit. nec n¬
liũ grã recte ꝯuenietur. qr ꝓpͥgm ca¬
usam ordituis errore ductus ꝑsecutus
ad exhabendũ quoq frustra ut̃em excip¬
iet. quia neq possidet. neq fecit dolo qͦ¬

Expanded text:
pignori accepit et post alium creditorem, qui pignorum conventionem ad bona debitoris contulit, ipse quoque simile pactum nullo iure cetera bona titulo pignoris vendidit. sed ob eam rem in personam actio contra eum creditori, qui pignora sua requirit, non competit nec lium gratia recte conuenietur, quia propriam causam ordinis errore ductus persecutuad exhibendum quoque frustra litem excipiet, quia neque possidet neque dolo
Abbreviated transcription (Latin):
tore ius recipiunt. s in pͥstinã causã
res redit resoluta uenditione.
dem: Lutius titius cũ eẽt uxõi sue¬
gaie seie debitor sub pignore. si ue
ypotheca p̃dioꝵ ead̃ p̃dia cũ uxore
sua seie septicie cois filie noĩe sẽꝑm¬
o maĩto eius fut᷑o indotẽ dedit. pꝰea
defũcto lutio ticio ⁊ septicia filia ab¬
stinuit se hr̃ditate pat̃na. Quero. an

Expanded text:
tore ius recipiunt: sed in pristinam causam res redit resoluta uenditione.m. Lucius Titius cum esset uxori Gaiae Seiae debitor sub pignore siue hypotheca praediorum, eadem praedia cum uxore sua Seiae Septiciae communis filiae nomine Sempronio marito eius futuro in dotem dedit: postea defuncto Lucio Titio Septicia filia abstinuit se hereditate paterna: quaero, an
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe sit res obligata. siue aliõ possiden¬
te pͥor creditor uendicet ypothecaĩa ac¬
tione. ⁊ ille erupiat. si ñ ꝯueniat ut
sibi res sit obligata. hic in modũ sup̃
relatũ replicabit. set si cũ alio possõre
c̃ditei scõs agat. recte aget.⁊ adiudi¬
cari ei pd̾tĩt ypotheca. ut tñ pͥor cum
eo agñdo auferat ei rem¶Si qm̃ non
resticuebat rem prgnoratã possor con¬
dempnatus ex p̃fatis modis utis esum¬
atõnem exsoluit. atiꝑinde scd̃o cred¬
tton teneatut. ac si soluta sit pecĩa
nit. dubiũ nonẽ. qn pͥotior sit. lic ⁊ añ
diem cũ aho credicore pure de eadẽ re
ꝯuenit ¶ Si id̾ bis idest añt scd̾m. et
post eumꝰ credid̾it. in pͥore pocunia po

Expanded text:
nomine sit res obligata': siue alio possidente prior creditor uindicet hypothecaria actione et ille excipiat 'si non conuenit, ut sibi res sit obligata', hic in modum supra relatum replicabit. sed si cum alio possessore creditor secundus agat, recte aget et adiudicari ei poterit hypotheca, ut tamen prior cum eo agendo auferat ei rem. Si quoniam non restituebat rem pigneratam possessor condemnatus ex praefatis modis litis aestimationem exsoluerit, an perinde secundo creditori teneatur, ac si soluta sit pecunianit, dubium non est, quin potior sit, licet ante diem cum alio creditore pure de eadem re conuenit. Si idem bis, id est ante secundum et post eum crediderit, in priore pecunia po
Abbreviated transcription (Latin):
casu possent dici. ur ⁊ ab ypotheca
discedatur. ¶ Si paciseatur credioꝵ
de ypotheca quoq id̾ pactus eẽ ¶ s
ꝯuenĩt. ut ꝓ yporheca fid̾iussor daẽ¬
tur. ⁊ datiis sit. satisfactũ iudebitur.

Expanded text:
casu possunt dici, ut et ab hypotheca discedatur. Si paciscatur creditor, de hypotheca quoque idem pactus esse. Si conuenerit, ut pro hypotheca fideiussor daretur, et datus sit, satisfactum uidebitu
Abbreviated transcription (Latin):
am: ⁊̃ prgnoi̾ ei ressuas om̃s obligauit.
⁊ intulit seie parte debiti. ⁊ reuꝙ̃ sũ¬
mã nouatione fcã eid̾ ꝓmisit. in qua
obligõne similit̃. ut hpͣ d̾ ꝑignoͬe cõ¬
uenit. Quesitũ ẽ. an sela p̃feñda sit fi¬

Expanded text:
gnori ei res suas omnes obligauit: et intulit Seiae partem debiti et reliquam summam nouatione facta eidem promisit, in qua obligatione similiter ut supra de pignore conuenit. quaesitum est, an Seia praeferenda sit fi
Abbreviated transcription (Latin):
ameuio. ⁊ pactustũ eo ut si titio desi etͣt
nes ⁊ patiscitur tetũ ut idẽ p̃dĩ pig¬
nou ei ypothece ue sit ⁊ locũ eiꝰ subaat.
num hie mediꝰ t̾cio potior ẽ. qui pactꝰ
ẽ. ut titio soluta petinĩa impleat᷑ ꝯditõ
⁊ t̃cius d̾ sua negligñtia queri debeat.
hi ꝑmittit. ad hoc ut prioꝵi pecuma.¬
ex soluta. ⁊̃ aliud ꝑignus pͥon succedat.

Expanded text:
aeuio et pactus est cum eo, ut, si Titio desierit pueres, et paciscitur tecum, ut idem praedium ei pignori hypothecaeue sit et locum eius sube‹a›t: num hic medius tertio potior est, qui pactus est, ut Titio soluta pecunia impleatur condicio, et tertius de sua neglegentia queri debeat? ahi permittit ad hoc, ut priori pecunia soluta in aliud pignus priori succedat,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum añt qm̃ aliã pccuniã tn c̃deres
eidem debitoi seiꝰ creoidisset qͥnq̃ gĩta.
⁊ y pothecã huiꝰ rei q̃ tibi pignori da¬
sĩmã. pͥmo ordine creditã. dixi ꝯseqͣns
cẽ. tit seiꝰ potior sit ĩco ꝙ ampliꝰ e̾ in pi¬
gnoe ⁊ obłita abeo sũma pͥmo ordinie
credita usuraꝵq erus. postponat᷑ primꝰ
creditor in sũm̃a qmͣ pꝰea eid̾ debitoĩ tre

Expanded text:
tu crederes, eidem debitori Seius credidisset quinquaginta et hyperocham huius rei, quae tibi pignori dasummam primo ordine creditam. dixi consequens esse, ut Seius potior sit in eo quod amplius est in pignore, et oblata ab eo summa primo ordine credita usurarumque eius postponatur primus creditor in summam, quam postea eidem, debitori cre
Abbreviated transcription (Latin):
inde cum alio tua uolũtate. sed̾̃s poti¬
or erit. pecunia aũt solita scd̃o an rur¬
ut disscedatur ab ypotheta in totu ꝓor
cõsensit ẽditor alu obligai ypothecam.
an ut ordo ẜuetur. ⁊ pͥoi ẽditor scdo loco

Expanded text:
idem cum alio tua uoluntate, secundus potior erit: pecunia autem soluta secundo an rurut discedatur ab hypotheca in totum, prior concessit creditor alii obligari hypothecam, an ut ordo seruetur et prior creditor secundo loco
Abbreviated transcription (Latin):
tĩs ad eum nussis donasset. eoq defũc¬
to dõatõñe quib dã modis inͣ ntilẽ eẽ
ꝯstabat iure pignois. fiscũ frastra pe¬
tẽ p̾diũ ꝙ successaͣt in locũ neditoris
apparuit. cuꝰ pignois solutũ ẽẽ pactũ¬

Expanded text:
is ad eum missis donasset, eoque defuncto donationem quibusdam modis inutilem esse constabat. iure pignoris fiscum frustra petere praedium, qui successerat in locum uenditoris, apparuit, cuius pignoris solutum e
Abbreviated transcription (Latin):
eractõnes fieri ꝓhibeat. ¶ Neq hcit¬
a negotiatione aliquos ꝓhiberi. neq
ꝓhibita exercer. neq innocentib pe¬
ses ꝓuincie reue cet. Ne tenuis inte i¬
omines sub p̃tertu aduentus õffõru
uł militũ. um̃ine unico uł breui suꝑ¬
pellectili ad alioꝵ usus tñslatis ꝑuurus
moda iniq uendicantib es initatus p̃¬
les ꝓ uincie ꝓmidebit bscuti medico im

Expanded text:
rum fieri prohibeat. Neque licita negotiatione aliquos prohiberi neque prohibita exerceri neque innocentibus peses prouinciae reuocet. Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine unico uel breui suppellectili ad aliorum usus translatis, iniuriis moda inique uindicantibus committatur, praeses prouinciae prouideat. Sicuti medico im
Abbreviated transcription (Latin):
mio accepto oꝑam dedisse. ut iun ido¬
ona. iienarie. ¶ Quod aut dictum est
ut .s. nos de dñis quentes p̃fectus audiet
su accipiemus non accusantes dños ħ
eñi uequa qm ẜ uo ꝑ mittendũ est nisl
ex causis receptis. sco si uerecũde er po¬
fulẽt. si seuitia. si duritia. si fame eos
p̃mant. si obscenitatẽ in qmͣ eas ꝯpu¬
ietĩt. ux compellant apud p̃fectum
urbis exponant. Hoc quoq. offmũ pre¬
fecto urbis adiuo senero datum est.
ut ⁊ mancipia tueantur. ne ꝓstituã¬
tur. ¶ peterea curare debebit p̃fect᷑
urbis. ut nũmularũ ꝓbe se ag̾ant cir¬
ca om̃e negotiũ suũ. ⁊ tẽpent his que
sũt ꝓhubita. ¶ Cum̃ potronus ꝯtẽp¬
tũ se alib̾to dirit. uł atu meliosũ sibi¬
assurm. lib̾osq suos ut urorem suam ł¬
quid hiuc simile obiecẽrit. p̃fectus ur¬
bis adiri solet.⁊ ꝑ modo querele corri¬
gere eum. aut ꝯmmari aut fustib
castiꝗore. aut ult̾nus ꝓced̾e. in penã
enus solet. Ham ⁊ puniendi płmiq sũt

Expanded text:
mio accepto operam dedisse ut non idoona alienasse.Quod autem dictum est, ut seruos de dominis querentes praefectus †audi‹a›t, sic accipiemus non accusantes dominos hoc enim nequaquam seruo permittendum est nisi ex causis receptis sed si uerecunde expostulent, si saeuitiam, si duritiam, si famem, qua eos premant, si obscenitatem, in qua eos compulerint uel compellant, apud praefectum urbi exponant. hoc quoque officium praefecto urbi a diuo Seuero datum est, ut mancipia tueatur ne prostituantur. Praeterea curare debebit praefectus urbi, ut nummularii probe se agant circa omne negotium suum et temperent his, quae sunt prohibita. Cum patronus contemni se a liberto dixerit uassum liberosque suos uel uxorem uel quid huic simile obicit: praefectus urbi adiri solet et pro modo querellae corrigere eum. aut comminari aut fustibus castigare aut ulterius procedere in poena eius solet: nam et puniendi plerumque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
condũctũ. ut diu̾soriũ. uł atea tati¬
tã ꝯuecõñe. de inuectis ⁊ illatis. et
inhis locum hr̃e putat nerat. ꝙ ue
sũt pignori ẽẽ credantur. qͣi id tati¬
te ꝯuenĩt. in rusticis p̃dus cont obser¬
uatur. ¶ Stabła q̃ nõ sũt inꝯtmĩetib

Expanded text:
conductum uel deuorsorium uel area, tacitam conuentionem de inuectis illatis etiam in his locum habere putat Neratius: qusunt pignori esse credantur, quasi id tacite conuenerit: in rusticis praediis contra obseruatur.Stabula quae non sunt in continentibus
Abbreviated transcription (Latin):
totius ꝑignoi̾s causã. qd̾ potit ꝗs ad¬
mntẽ ¶ si in cibaia nautaꝵ sinͣt cre¬
ditũ sine quib nauis salua ꝑuenire
non potãt¶Item siquis in merc̃es sibi
obligatas credid̾at. pelut salue fiant.
uelut nailũ ex solua: potentiar erit.
licet postĩoi sit. nans. ⁊ ip̃m ꝑgulum
potentiꝰ ẽ. tm̃dẽ dicetur. ⁊ si mcites ho¬
rreoꝵ uł aroe . uł uecture ium̃toꝵ dede¬
tur. nq̃ ⁊ hic potentior erit. lic⁊ postior

Expanded text:
totius pignoris causam. quod poterit quis admittere et si in cibaria nautarum fuerit creditum, sine quibus nauis salua peruenire non poterat.Item si quis in merces sibi obligatas crediderit, uel ut saluae fiant uel ut naulum exsoluatur, potentior erit, licet posterior sit: nam et ipsum naulum potentius est.Tantundem dicetur, et si merces horreorum uel areae uel uecturae iumentorum debetur: nam et hic potent
Abbreviated transcription (Latin):
Cetmͣ si uł inuito dño secit uł quo ñ de¬
buit tp̃i. aut siminꝰ ydonee dedit naui:
tẽ ex locato erit agñd̾ ¶Si magister na¬
uis sine gub̾natore in flum̃ naue emi¬
sit. ⁊ tẽpestate orta tẽꝑare nõ potue̾it
⁊ nauẽ ꝑdidĩt. u̾octores habebũt adusus
eũ ex locato actõnẽ ¶ Siꝗs ẜ ũti docẽdũ

Expanded text:
ito domino fecit uel quo non debuit tempore aut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum.Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem.Si qui
Abbreviated transcription (Latin):
secutã uid̾i .i. cũ iure pigno s. si bous
fid̾i possores ñ alt̃ cogendos creditołr:
edificiũ restituͣt. qmͣ sũ ptꝰ in exstructio¬
ne erogatos. qͣtr nꝰ p̃tiosior res fcã ẽ reci¬
uus ut omĩa beadm̃ pignoi obligata
eent. ꝯuenit. ip̃m quoq qui cauit. ob
fundo dicta erat. ut si post certũ tp̃s ue¬
ctigal solutũ nõ eẽt. is fundus ad dñm i
tiatũ eẽt. fundũ scd̾m legem dñi eẽ cũs
ctigali non soluto iure suo dñs uus eẽt.
ctiam ꝑignois ius euanuisse.

Expanded text:
secutam uideri, id est cum iure pignoris: sed bona fide possessores non aliter cogendos creditoribus aedificium restituere, quam sumptus in exstructione erogatos, quatenus pretiosior res facta est, reciuus, ut omnia bona domini pignori obligata essent, conuenit, ipsum quoque qui cauit oblifundo dicta erat, ut, si post certum temporis vectigal solutum non esset, is fundus ad dominumtiatum esset fundum secundum legem domini esse, cuius ctigali non soluto iure suo dominus usus esset, etiam pignoris ius euanuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ti ⁊ tabule signate nõ sũt. ¶ Credi¬
tor pignori accep̃ a debitore quicquid
in bonis hab⁊ habiturus ue eẽt. Que¬
sitũ ẽ. an corꝑa peciũe qmͣ id̾ debi¬
tor ab alio mutuã accep̃. cũ in bor̃s
enis fcã sũt. obligata creottoĩ pigno¬
ris ẽẽ cepint. R. cepisse.¬
aboł: Siisula qm̃ tibi ex pac
toꝯuento licuit ũcd̾e. ꝯbusta ẽ. deĩ
a debatore suo fui̾t reftituta idẽ ĩ no¬
ua insula niris habes. in quiu cãn
pigiius ẜ ypetectutacite ot̾inꝰ¬
aut. Senatus ꝯsulto ꝙ sub mar¬
co imꝑatore fcm̃ ẽ. pignꝰ insule credi¬
todatũ ẽ. qui petimiam ob restituti

Expanded text:
ti vel tabulae signatae non sint. Creditor pignori accepit a debitore quidquid in bonis habet habiturusve esset: quaesitum est, an corpora pecuniae, quam idem debitor ab alio mutuam accepit, cum in bonis eius facta sint, obligata creditori pignoris esse coeperint. res insula, quam tibi ex pacto conuento licuit uendere, combusta est, deinde a debitore suo restituta, idem in noua insula iuris habes. IN QUIBUS CAUSIS PIGNUS UEL HYPOTHECA TACITE CONum.Senatus consult‹o› quod sub Marco imperatore factum est pignus insulae creditori datum, qui pecuniam ob restituti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdẽpnan oportẽ¶ editꝰ in municipi
cũ balneatore ex ꝯducto ut ꝓportioẽ
tp̃is quo lauatione non p̃stiłiset. pecu¬
me ꝯtributio fieret ¶ E mulas a cer¬
tũ pondus oneris locass. cũ maiore o¬
nere ꝯ ductor eas rupisset. ꝯsulebat d
eo agi posse qui mulas egifset ex lo¬

Expanded text:
demnari oportere.Aedilis in municipiocum balneatore ex conducto, ut pro portione temporis, quo lauationem non praestitisset, pecuniae contributio fieret.Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat eo agi posse, qu‹i› tum mulas agitasset, ex lo
Abbreviated transcription (Latin):
pignori ꝯmodi siue in ꝯmodi fortaito
accefsit. id ad debitorẽ ꝑtinet ¶ Srrespi¬
gnorata non restituatur. lisadn̾sus po¬
adũsus ip̃m debitorẽ. alit adũsus qñeuis
possõrem. nam adũsus debitorẽ no pͥlũ

Expanded text:
pignori commodi siue incommodi fortuito accessit, id ad debitorem pertinet.Si res pignerata non restituatur, lis aduersus poaduersus ipsum debitorem, aliter aduersus quemuis pos
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ip̃m ꝙ ratũ ht̃. uoluisse eũ retro
currere ratihaditõne. ⁊ illud tp̃s
quo ꝯuenit. uolũtas aũt fert eoꝵ de¬
mũ ẜuabitur. qui ⁊ pignor dari po¬
ssũt ¶ Si res ypothece data postea
mutãta fu̾it. eque ypothecaria ac¬
tio cõpetit. ueluti de domo data ypo¬
thete. ⁊ erto scõ.Item si de loco ꝯue¬
nit. ⁊ domus facta sit. Item si de loco
dato ꝯueñ. deiũ uinens in copositis.

Expanded text:
hoc ipsum, quod ratum habet, voluisse eum retro hoc ipsum, quod ratum habet, voluisse eum retro recurrere ratihquo conuenit. uoluntas autem fere eorum demum seruabitur, qui et pignori dare possunt.Si res hypothecae data postea mutata fuerit, aeque hypothecaria actio competit, ueluti de domo data hypothecae et horto facta: item si de loco conuenit et domus facta sit: item de loco dato, deinde uineis in eo positis.
Abbreviated transcription (Latin):
sca ẽ. ñ ad illam q̃ cotidie inseri sol⁊
casitionibi. ut specialit reb ypothe¬
ce. noĩe datis cetera bona teneantur
debitons que ñt hãt ⁊ q̃ postea acꝗsi¬
ent. ꝑ iñ atq si speclalit᷑. ⁊ hec res fu¬
isent obligate. ¶ Qũi res suas ꝓpotħ¬
ecam obligaiũnt. ⁊ aln scd̾o obligauãt
creditoĩ ut fugiãt ꝑͣiclm ꝙ solent pa¬
ti qui sepiꝰ easdem ies obligant. p̃dicẽ
solent aui nulli rem obligatã eẽ. qm̃
solidũ eũ pͥmo debito libata res fuciͣt.
d̾ quo uidendũ ẽ. utrũ hec ita se hab¬
cant. si et ⁊̃ ꝯuẽniat. an ⁊ si fr̃plicit̃
ꝯuenĩt de co ꝙ exͣcedit. ut sit ypoth¬
ece. ⁊ solid̃a res mẽẽ ꝯuentioni uidẽ¬
atur. cũ a pͥmo creditire fuit lib̾ata.
an ad huc ꝑars. set illa magis ẽ ꝙ pꝰ
ꝓpothece datus sit. dem̃ allinuone
malor factus ẽ. totas obligabit᷑ ¶ Si
nesciente dño res eiꝰ ypothece data sit.
detũ postea dñs ratũ habui̾t. dicẽdũ e

Expanded text:
facta est, non ad illam, quae cottidie inseri solet cautionibus, ut specialiter rebus hypothecae nomine datis cetera etiam bona teneantur debitoris, quae nunc habet et quae postea adquisierit, perinde atque si specialiter hae res fuissent obligatae. Qui res suas iam obligaverint et alii secundo obligant creditori, ut effugiant periculum, quod solent pati qui saepius easdem res obligant, praedicere solent alii nulli rem obligatam esse quam solidum, cum primo debito liberata res fuerit? de quo uidendum est, utrum hoc ita se habeat, si et conueniat, an et si simpliciter conuenerit de eo quod excedit ut sit hypothecae? et solida res inesse conuentioni uidetur, cum a primo creditore fuerit liberata, an adhuypothecae datus sit, deinde alluvione maior factus est, totus obligabitur. Si nesciente domino res eius hypothecae data sit, deinde postea dominus ratum habuerit, dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
cis̃. et quail contralantur et
de pactis eorui. R.
si nõ fuit ei qui pignꝰ dabat debita debi¬
tori dñio q̃sito. diffciliꝰ creditori ꝙ ñ igno¬
rauit alienũ. utilis accõ dabit᷑.s facilior
erit creditoi possidẽti reientio ¶ Seruo
pignõi dato. peculiũ eł creditoi cit᷑ ꝯue¬
tõnẽ specialit suꝑ eo ꝯceptã frustra distͣ¬

Expanded text:
CIS ET QUALITER EA CONTRAHANTUR ET DE PACTIS EORUM 1 Pasi non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignorauit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio.Seruo pignori dato peculium eius creditor citra conuentionem specialiter super eo conceptam frustra distra
Abbreviated transcription (Latin):
põt .i. p̾scͥptis du. nisi quis in hac sp¬
ecie d̾ dolo accõnẽ ꝯpetẽ dicat. ubido¬
lus aliquis arguatur
sem replerẽ. eremi. nec repleo. Q sctũ
ẽ. qsli habeas actioñe. s certũ ẽ. ciu¬
lem actionẽ incerti competẽ. sinaũ¬
erẽptõnẽ crete rep̾seuero. nec patiais
me cretã tołe. tũ agã ad erbibñdũ.
qi mea facta est. cũ uoluntate tua exẽ¬
ptasit ¶ ꝑmisisa mͥ ut sererẽ ĩ fũdo
tuo. ⁊ fructus tossem. si nec patiaris

Expanded text:
ptis verbis. nisi si quis et in hac specie de dolo actionem competere dicat, ubi dolus aliquis arguatur.sem, replerem: exemi nec repleo: quaesitum est, quam habeas actionem. sed certum est civilem actionem incerti competere: si auexemptionem cretae repleuero nec patieris me cretam tollere t‹u›, agam ad exhibendum, quia mea facta est, cum uoluntate tua exempta sit.Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo et fructus tollerem: seui nec pateris
Abbreviated transcription (Latin):
ce mutua dedisset. ut totidẽ acciꝑet
posse eum p̃scͥptis .u. age̾. sicuti sip̃ẽ¬
nulas dedisset. ut tunicas acciꝑet. nec
aliud dando ut aliud redd̃atur obliga¬
ri iure gñtrũ possumꝰ. ꝙ aũt indebitũ
dat᷑. aut ip̃m repeti debr. aut tãtũdẽ
ex eodẽ gnͣe. quoꝵ nentro modo opere
redderes. ꝯmodati actio ẽ. siut pondix
argñti redd̾es. qnͣtũ in illis eẽt. tãtidẽ

Expanded text:
vice mutua dedisset, ut totidem reciperet, posse eum praescriptis verbis agere, sicuti si paenulas dedisset, ut tunicas acciperet: nec aliud dando, ut aliud reddatur, obligari iure gentium possumus: quod autem indebitum datur, aut ipsum repeti debet aut tantundem ex eodem genere, quorum neutro modo operaeredde‹re›s, commodati actio est: si, ut pondus argenti redderes quantum in illis esset, tantidem
Abbreviated transcription (Latin):
rie actõnẽ ẽẽ. in icm̃ tñ eẽ agendum
pecons qr non in tuo pascit᷑. neq d̾
paupie. neq dãpni ĩ iurie agi posse ĩ
factum ĩtãꝙ. erĩ agendũ¬
dem ͤ Nolent ꝗ nouerũt ẜuos fu¬
gitnuos alicubi celar in dicare eos do¬
ninis ubi celentur. q̃ res nõ facit eds
fures. solẽt. ⁊ m̃cedẽ huiꝰ rei accipe.
⁊ sic indicare. nec uidet᷑ illicitũ eẽ¬

Expanded text:
riae actionem esse, in factum tamen agendum. pecoris quia non in tuo pascitur neque de pauperie neque de damni iniuriae agi posse: in factum itaque erit agendum.Solent, qui nouerunt seruos fugitiuos alicubi celari, indicare eos dominis ubi celentur: quae res non facit eos fures. solent etiam mercedem huius rei accipere et sic indicare, nec uidetur illicitum e
Abbreviated transcription (Latin):
liuitio id accidit. locatens erit ꝑiłm.
Si oꝑis uitio id accidit. tuũ erit detrim̃¬
tollende dubitatõtuis grã. fuit eñi ma¬
gis dubitatũ. cũ res esniata uendẽda
datur. utrũ exuendito sit actõ ꝓpter
oꝑas ꝯduxissem. anmandati. meliꝰ ita¬
q uisũ est. hanc accõnẽ ꝓꝑoni. Quotiẽs
eñi de noĩe contec̃tus alieuius ambig̃e¬
tur. ꝯu̾tinret tam̃ aliqm ałtõñe dari.
dandã estim̾atoriam p̃scͥptis u̾b̾. accoͬñe.¬

Expanded text:
li vitio id accidit, locatoris erit periculum, li vitio id accidit, locatoris erit periculum, si operis vitio accidit, tuum erit detrimetollendae dubitationis gratia: fuit enim magis dubitatum, cum res aestimata uendenda datur, utrum ex uendito sit actio propteoperas conduxissem, an mandati. melius itaque uisum est hanc actione‹m› proponi: quotiens enim de nomine contractus alicuius ambigeretur, conueniret tamen aliquam actionem dari, dandam aestimatoriam praescriptis uerbis actione
Abbreviated transcription (Latin):
tibi pr̃aturũ dio. quod eum tibi elegi¬
ssem. qui eiꝰ modi dampno te afficeret.¬
uehiełm ꝯduristi ut onꝰ tuũ portaret.
⁊ secũ iter facienis. ⁊ cũ pontẽ tnͣsiret.
red emptor eius pontis pertaliu ab eo
erigebat. Ꝙũebatur. an ẽtiam ꝓipsa
sola reda portorrũ daturus sit. puto.
si portonum mulio non ignorauit. et¬
ea se tnͣsitum eum uehiculũ locaret.
mulionẽ pĩare debẽ. ¶ Rerũ custodi¬
am qm̃ horrearius ꝯductorib pĩare de¬
beret. locatorem totoꝵ horreoꝵ horre¬
arum rerũ fructus denis amplus au¬
reis anniuis is ager locari ceꝑat. Quesi¬
tũ est. si dñs istũ colonũ fundo erectũ
pensionũ debitarũ noĩe ꝯueniat. an
nauigaret.olei metretis trib milib im¬
retinẽtur. ⁊ onus impositũ ꝯmisso to¬
lłetur. Quesitũ ẽ. anuecturas quas ꝯue¬
abor: Si riũ qũe faciendũ ꝯdux¬
eras. ⁊ feceras añt qm eum ꝓbãres labeᷤᷤ
corrupit. tuũ ꝑicłm ẽ. paut ĩmo. si so¬

Expanded text:
tibi praestaturum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te adficeret.Uehiculum conduxisti, ut onus tuum portaret et secum iter faceret: id cum pontem transiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium daturus fuerit. puto, si mulio non ignorauit ea se transiturum, cum uehiculum locaret, mulionem praestare debere.Rerum custodiam, quam horrearius conductoribus praestare deberet, locatorem totorum horreorum horreer earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum pensionum debitarum nomine conueniat, an nauigaret olei metretis tribus milibus imretineretur et onus impositum commisso tolleretur. quaesitum est, an uecturas quas conueanon Si rivum, quem faciendum conduxeras et feceras, antequam eum probares, labes corrumpit, tuum periculum est. Paulus: immo si so
Abbreviated transcription (Latin):
ta a me. dño insule pignori nõ eẽ ¶ Iñ
sllud in quit uidendũ est. uolũtate dñi
indui nignꝰ ita posse ut in paͣrtẽ debrti
sit obsigatũ ¶ Siquis fid̾iubeat eũ res
iliꝰ a debitore ꝓ quo fid̾ iussit pignori
date sit. uiͣsimile intelligit᷑ hoc ip̃o ꝙ
fid̾iub eat. quodã modo maudare res su¬
as eẽ obligatas. sane si postea sint eius
res ꝓpothece date ño erũt obligate.

Expanded text:
ta a me domino insulae pignori non esse.Item: illud, inquit, uidendum est uoluntate domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatum.Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori data sit, bellissime intellegitur hoc ipso, quod fideiubeat, quodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius res hypothecae datae, non erunt obligatae.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Sed addes ħ iuliani sm̃e ut si
collusi ego cũ tutore. ex ꝯduto tene¬
HDar mid ꝙ pupuli int̾fut. ¶ Siquis
dolia uitiosa ignarus locait. deind̃
uinũ effiuxĩt tenebit᷑ in id ꝙ ĩtitẽ.
nec ignountia eiꝰ erit ex cusata. et
ita cassi scͥh. Alit̃ atq si saltũ pascu¬
ũ locasti in quo hierba mala nascrb̃¬

Expanded text:
.Sed addes hoc Iuliani sententiae, ut, si collusi ego cum tutore, ex conducto tenear in id quod pupilli interfuit.Si quis dolia uitiosa ignarus locauerit, deinde vinum effluxerit, tenebitur in id quod interest nec ignorantia eius erit excusata: et ita Cassius scripsit. aliter atque si saltum pascuum locasti, in quo herba mala nasceb
Abbreviated transcription (Latin):
p̃diis obligauit. hrdes ens predris int̃
se diuisis illis m̃acipus desuctis alia sub¬
stituerũt. c̃ditor postca p̃dia cũ manci¬
piis distrarit. Quent᷑. an tp̃a macipia q̃
sũt mod̾o in p̃dns constitita. hoc est in
ypothecis empitu uendicart recte possit.
ex pignoratis ancillis nata mituime cre
dem: Seruũ qũe quis pignoĩ ded̾at.
ex leuissima offensa uinrcit. mox sol
tio creditor in debitore ꝯstituenda sit.
Querit᷑. qr credit ip̃ius actõ non suffiẽ.
ad id ꝙ deẽ ꝑseq̃ndũ. qd̾si eum int̃fecis¬
set. ut elistasset. ubi quidẽ uñ fegsset. ad
exhibendũ teneretur ubi aũt elucasset.
qͣl dãpñi iniurie dabimus accõñe. ad qnͣ¬
tũ nite̾ ꝗd̾ si debilitado. aut uinciendo
ꝑsecutõne pignois exmanierit. figamꝰ¬

Expanded text:
obligauit: heredes eius praediis inter se diuisis illis mancipiis defunctis alia substituerunt: creditor postea praedia cum mancipiis distraxit. quaeritur, an ipsa mancipia, quae sunt modo in praediis constituta, hoc est in hypothecis, emptor uindicare recte possit. ratis ancillis nata, minime crem.Seruum, quem quis pignori dederat, ex leuissima offensa uinxit, mox soluitio creditori in debitorem constituenda sit, quia crediti ipsius actio non sufficit ad id quod deest persequendum? quid si eum interfecisset aut eluscasset? ubi quidem interfecisset, ad exhibendum tenetur: ubi autem eluscasset, quasi damni iniuriae dabimus actionem ad quantum interest, quod debilitando aut uinciendo persecutionem pignoris exinanierit. fingam
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aũt ille uł noluiͣt. uł nõ potuiͣt me¬
rtedẽ diffinire. tc̃ ꝓ nichilo ẽe ꝯductõñe
er ꝯducto¶ S uicmo edificante obscũ.¬
rent᷑ lumina cei scli: tenĩ locatorẽ ĩ ꝗ¬
lin̾oscerte ꝗnliceat colono. u inꝗlino
resi̾quẽ ꝯductõñe. nulla dubitatõ estꝰ. de

Expanded text:
autem ille uel noluerit uel non potuerit mercedem definire, tunc pro nihilo esse conductionem ex conducto.Si uicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono uel inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de
Abbreviated transcription (Latin):
mertedib quoq si cũ eo agatur. reputa
locater ũ restit̾uat. ¶ Conductor omia
scd̾m legẽ ꝯductõnis fac̾e deb.⁊ añ oĩa
curare deb ut oꝑi rꝑstica suo quoq tẽ¬
pore faciat. ne intẽpestiua cultã detĩorẽ
fũdũ face̾t. p̃tẽa uillau curã agẽ debr.
ut eas incorruptas hãt ¶ Culpe aũt
ip̃iꝰ ⁊ ullud ãnumerat᷑. si ꝓp̃t inim̃igiti¬
Is eiꝰ ucinꝰ arbores excid̾t. Ip̃e quoq si

Expanded text:
mercedibus quoque si cum eo agatur, reputatlocator non restituat. Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet. et acurare debet, ut opera rustica suo quoque tempore faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret. praeterea uillarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat.Culpae autem ipsius et illud adnumeratur, si propter inimicitias eius uicinus arbores exciderit.Ipse quo
Abbreviated transcription (Latin):
causis sere ut putasire qm̃ ꝯduxit
agri aut partis nõ pĩatur. aut uilla
uon resuitur. uł stabulũ ubi greges
eiꝰ stare opertear. uł siquid in lege cõ¬
ouctionis ꝯuenit. si hoc nõ pr̃abitur
ex canducto aget᷑ ¶ Si is tẽpestatis
ri aliqͥlub pr̃are debeat ud̾amius. ser¬
lono prãre dehe̾ ait. ut puta flumin¬
um uinꝰ gracculoꝵ. sturnor. ⁊ siqͥd si¬
mue accidt. aut si ncursus hostium
fiat. siq̃ tñ uitia ex ip̃a re euant᷑. ho
dãpns oloni ẽẽ. uelu⁊ ⁊ sruinũ coacuĩt.
si rarͭ ͣ dut herb segetes ccerupte sĩt.

Expanded text:
causis fer aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius stare oporteat uel si quid in lege conductionis conuenit, si hoc non praestatur, ex conducto agetur.Si uis tempestatisri aliquid praestare debeat, uideamus.Serlono praestare debere ait, ut puta fluminum graculorum sturnorum et si quid simile acciderit, aut si incursus hostium fiat: si qua tamen uitia ex ipsa re oriantur, haec damno coloni esse, ueluti si uinum coacuerit, si raucis aut herbis ‹s›egetes corrupt
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾abatur. ut sũptus quos in unũ
ex his qũt erudierat fecerat. ei resti
riam. quȩ non lib̾auit. uł hrdem pa¬
numissi sũt. R. seroꝑ probaui iuli¬
am siũam putartis manumissionẽtõ
sũptibi uo qr s in erudiendũ hoĩem
eniptoi ficerit. uidaidũ ẽ. Nam ep¬
tiiudiciũ abcam quoq sprciẽ suffi¬
cere ex istimo ħon eñi p̃tiũ ꝯtinet
tm̃. set om̃e ꝙ int̃e est emptols ser¬
uũ nõ eũiei. plane si in tm̃ p̃tiũ
ponas agitatorẽ postea fcm̃ uł pan¬
thornũ enietũ ẽẽ ei qui minimo
uenit p̃tic ini qũõ uid̾tur iri magña
qũatitatẽ obligari ũeditorẽ.¬

Expanded text:
desiderabatur, ut sumptus, quos in unum ex his quem erudierat fecerat, ei restitriam quae non liberavit vel heredem panumissi sunt. respoani sententiam putantis manumissione non sumptibus uero, quos in erudiendum hominem emptor fecit, uidendum est: nam empti iudicium ad eam quoque speciem sufficere existimo: non enim pretium continet tantum, sed omne quod interest emptoris seruum non euinci. plane si in tantum pretponas agitatorem postea factum uel pantomimum euictum esse eum, qui minimo ueniit pretio, iniquum uidetur in magnam quantitatem obligari uenditore
Abbreviated transcription (Latin):
su p̃doĩs ab hr̃de sũt mariu̾missi. are¬
thusa quoq nolle se ep̃tor̃e patͦnum
hr̃c respc̃debat. ⁊ cũ ep̃tor p̃tiũ aũe¬
ditore empti iudicio arethuse quoq no¬
mine repetẽt lectũ ẽ. Rsũ. domnii
ulpiani quo atinebatur. arechusam
queq ꝑtint ad rescͥptũ sac̾rũ ꝯstitu

Expanded text:
manumissi.Arescusa quoque nolle se emptorem patronum habere responderat. cum emptor pretium a uenditore empti iudicio Arescusae quoque nomine repeteret, lectum est responsum Domi‹ti›i Ulpiani, quo continebatur Arescusam pertinere ad rescriptum sacrarum constitu
Abbreviated transcription (Latin):
oporteat. qi cu̾stodia adũsus uim parũ ꝓ.¬
ficit. actõnes aũt meas ñosolũ arbitrio
s etiã ꝑicło tuo tibi p̃stare debebo. ut
om̃e lucrũ ac dispendiũ te sequatur. et
ñ solũ ꝙ ip̃e ꝑeum acqͥsiui p̃stare debco

Expanded text:
oporteat, quia custodia aduersus uim parum proficit. actiones autem eas non solum arbitrio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebo, ut omne lucrum ac dispendium te sequatur.Et non solum quod ipse per eum adquisii praestare debeo
Abbreviated transcription (Latin):
odestꝰ. QUero si quis fundũ ita ue¬
did̾it. ut id uenũdatũ ẽẽ uid̾atur. quod
intra t̃minos ip̃e possedit. scicns tam̃
aligm̃ partem certam se nõ possidere.
nec certioiauĩt emptoiẽ. an exempto
iudicio teneatur. cũ ł gnalis adiectio
ad ea que spocialĩt nouit qui ũedidit
nec excepit. ꝑtinere nõ debeat. ne alio¬
nouisset. uł empturus nõ eẽt. uł mi¬
noĩs empturus esset. Si certiorat᷑ d̾ lo
tes. si que debentur. uł debebitntur. iu¬

Expanded text:
orum.Quaero, si quis ita fundum uendiderit, ut id uenum datum esse uideatur, quod intra terminos ipse possedit, sciens tamen aliquam partem certam se non possidere non certiorauerit emptorem, an ex empto iudicio teneatur, cum haec generalis adiectio ad ea, quae specialiter nouit qui uendidit nec excepit, pertinere non debeat, ne alionovisset, vel empturus non esset vel minoris empturus esset, si certioratus de lotes si quae debentur, debebuntur": e
Abbreviated transcription (Latin):
ño existat. ꝙ si int̃ diem adiectõnis hrͣs
cprstat. meltor ꝯditõ ei afferii põt ¶ Si
fũdꝰ in diem addictus fu̾i̾t pluris: ut q̃dã
ei accedant. q̃ ño accessiñt. pͥor emptoi
N ns ininoris srat heẽ res qm̃ ꝙ pluris
postea fundus uenierit. pͥor uendit̃o ua¬
iet qi melior ꝯditõ allota nõ sit. si mino¬

Expanded text:
 exsistat: quod si intra diem adiectionis heres existat, melior condicio ei adferri potest.Si fundus in diem addictus fuerit pluris, ut quaedam ei accedant, quae non accesserint priori emptori, si non minoris sint hae res, quam quo pluris postea fundus uenierit, prior uenditio ualet, quasi melior condicio allata non sit: si mino
Abbreviated transcription (Latin):
Imionẽ recce ait. frustra in lege ĩ uẽdi¬
tionis de rutis. ⁊ cesis ꝯtinĩ. quia si non
specialĩt uenierĩt. ad exhibendũ d̾ his
¶labo gnͣalĩt scͥb̾. ea que ꝑpetuiusus cã¬

Expanded text:
nionem, recte ait frustra in lege uendinionem, recte ait frustra in lege uenditionis de rutis et caesis contineri, quia, si non specialiter uenierunt, ad exhibendum de his Labeo generaliter scribit ea, quae perpetui usus c
Abbreviated transcription (Latin):
herreant. ded ⁊ umũ ⁊ fructus ꝑceptoᷤᷤ
uille non ẽẽ ꝯstat ¶ fundo uẽoto. ixł
legato sterꝗlimũ ⁊ fram̃ta emptous
⁊ legatarii sũt ligna aũ ueditẽis uł
hrdis. qr ño sũt fundi tñ ⁊ si ad dam rẽ
comꝑata sũt. In fteralio aũt distractio
trebatii ꝓbanda ẽ. ut si ꝗd̾ stercorandi
agri causa cõꝑatũ sit. emptorẽ soquat᷑.
si uẽdendi uenditorẽ. nisi aliud actũ
ẽ. nec it̃ẽ instabulo iaceat. an acer¬
uus sit. ¶ Que tabłe picte ꝓ̃tectoĩo in¬
udũtur. Itẽq cruste.⁊ marmor esse
ehium sunt. reticuli circa colũpuas.¬
uela sdiũ non sũt ¶ Itẽ ꝙ insule ca¬
usa ꝑatũ c̃. si ñõdũ ꝑfectũ est. qmͣuis
positũ in edificiosit. nõ tñ uidet᷑ ediũ
eẽ ¶ Si ruta cesa excipiant᷑. inuẽditi¬
one.ea platuit eẽ ruta que eruta sũt.
ut harena. creta. ⁊ siłia cesa ea eẽ. ut
arbores cesas. ⁊ carbones. ⁊ his simili¬
a. Gallus aũt aꝗliꝰ cuiꝰ mela refert opi¬

Expanded text:
haerent. Sed et vinum et fructus perceptos villae non esse constat. Fundo vendito vel legato sterculinum et stramenta emptoris et legatarii sunt, ligna autem venditoris vel heredis, quia non sunt fundi, tametsi comparata sunt. in sterculino autem distinctio Trebatii probanda est, ut, si quidem stercorandi agri causa comparatum sit, emptorem sequatur, si uendendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit.Quae tabulae pictae pro tectorio includuntur itemque crustae marmoreae aedium sunt.Reticuli circa columnasuela aedium non sunt.Item quod insulae causa paratum est, si nondum perfectum est, quamuis positum in aedificio sit, non tamen uidetur aedium esse.Si ruta et caesa excipiantur in uenditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his similia.Gallus autem Aquilius, cuius Mela refert opi
Abbreviated transcription (Latin):
¶. Si ftilis ancillasit cus partus
ũẽnit uł maioi aritus qnqͣgnita. cum
id emptoi ignorauit. ex empto itͣnet᷑
uẽditor ¶ Si p̃du uenditor nõ dicat
de tributo sciens. tenetur quidẽ exep̃to.¬

Expanded text:
.Si sterilis ancilla sit, cuius partus uenit, uel maior annis quinquaginta, cum id emptor ignorauerit, ex empto tenetur uenditor.Si praedii uenditor non dicat de tributo sciens, tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
onis nõie tenetur uẽditor furẽ autẽ¬
⁊ si alios secũ sollicitiuit. ut fugent. uł
q̃sdã abstulit. Qid tñ si ignorauit qd̾¬
te teneat᷑.⁊ puto trmi. at qui ignoraut
s ño debuit facile que ignoralat afse¬
uerare. Iter hũc igitur ⁊ qui scit in¬
eẽ. hic non debuit facilis eẽ ad ierae¬
rariar. innocatõñe ¶Si uẽditar dalo
feciͣt. ut rem plui̾s uẽd̾et puta d̾ arti¬
ficio rãtitus est. aut d̾ pecłio empti eum
licto hͣrde frẽ suo.⁊ res quasdã de hĩdita¬
te. ⁊ instrurãta ⁊ mãcipia. uillicus ꝗd̾
subtͣrisset. quib subtractis facile quasi
dito intm̃ qñtũ pluris hẽditas ualeret.
si heẽ res subtc̃te non fuissẽt ¶ Id̾ uł¬
ait. Dñ solere a uẽditore p̃staĩ etiam in
huiꝰmodi specie ostñdit. si cũ uẽditor
sciret fundũ plurib municipus legata
deb̾e. in tabula ꝗdẽ ꝯscͥpsit. uni mumi

Expanded text:
aestimationem, sive pecora contagione m si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit.Quid tamen si ignorauit qto teneatur. et putem teneri. atqui ignoravit: sed non debuit facile quae ignorabat adseverare. inter hunc igitur et qui scit pesse, hic non debuit facilis esse ad temerariam indicationem. Si venditor dolo fecerit, ut rem pluris venderet, puta de artificio mentitus est aut de peculio, empti eumlicto herede fratre suo et res quasdam ex hereditate et instrumenta et mancipia bellicus quidam subtraxisset, qdito in tantum, quanto pluris hereditas ualeret, si hae res subtractae non fuissent.Idem Iulianus dolum solere a uenditore praestari etiam in huiusmodi specie ostendit: si, cum uenditor sciret fundum pluribus municipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit uni muni
Abbreviated transcription (Latin):
epytonei fistulis applũbata aut que te¬
ria ꝯtiñetur. qmuis non sit̃ affiꝑa edi¬
solet. uille eẽ sea quoq que ex edificio
at ^ Pata sĩt ut imponãtir. nõ suntꝰ
tur fundi sunt.

Expanded text:
pitonia fistulis adplumbata aut quae terra continentur quamuis non sint adfixa aediso‹l›et, uillae esse.Ea, quae ex aedificio ae parata sunt ut imponantur, non sunt tur, fundi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eres coattus es. cõidiuidũdo iudiciũ ac¬
ciꝑe. si socio finidus sir adiudicatus qñ¬
tum obeam rem atitio ꝯsecutus es id
tm̃ emptoi pr̃abis. ꝙ si tibi fundꝰ totꝰ
adiudicatus est. totum inqͥt eũ ep̃to¬
ti trades. s suta ut ille soluat ꝙ ob tã
rem titio ꝯd ẽpnatus es si ob eam ꝗdẽ
partem qm tiẽdi disti ꝓ euictõne caueir
debes. ob altãm aũt tm̃ de dolo.i. pro
toĩs que futura eẽt. si cũ ip̃o actũ eẽt cõ¬
mun diuidũdo s si c̾tis regionib fũdũ
int̃ te ⁊ titrum iudex dixusit. sine dubio
partem que adiudicata ẽ emptoĩ trad̾e de¬
bes ¶ Siquid ẜ uodistracto ũeoitor dona¬
uit añt traditõñe. hoc qͦs restit̾u debet.
tori. emptori restituendũ est ansi ib̾o dies
traditõnis er pacto progatꝰ ẜ. idad uendi¬
ditori competit ad ea con seqñde q̃ ei ab
ep̃tore pr̃ari ei opcetet. Ueniũt aũ in ħ
iudiciũ infra scͥpta. inpͥmis p̃tiũ qnͣti

Expanded text:
eres, coactus e‹s› communi diuidundo iudicium accipere. si socio fundus sit adiudicatus, quantum ob eam rem a Ti‹ti›o consecutus es, id tantum emptori praestabis. quod si tibi fundus totus adiudicatus est, totum, inquit, eum emptori trades, sed ita, ut ille soluat, quod ob eam rem Titio condemnatus es. sed ob eam quidem partem, quam uendidisti, pro euictione cauere debes,  ipso actum esset communi diuidundo. sed si certis regionibus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, emptori tradere debes.Si quid seruo distracto uenditor donauit ante traditionem, hoc quoque restitui debet: tori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad uendiditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari oportet.Ueniunt autem in hoc iudicium infra scripta. in primis pretium, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑarent in conthñttũ pot̃estate ẽ. neq
eñi quis qm̃ cogitur uend̾e. si aut p̃ti¬
um aut m̃sura displiceat. p̃sertĩ si nicħ
ceͣ ꝯsuetudinẽ religionis siat.¬
ap̃. Pacta conuento que postea facta.
uidentur. que uͣo adicrũt. credimꝰ nonĩ¬
esse. ꝙ locũ ht̃ in his que ad miuicla st̃
emptionis. ueluti ne cau̾tõ duple pr̃et᷑.
aut cũ fideiussore cautõ duple pĩetur s
puo quid̾ casu agñte eraptore nõ ualz
pactũ. idẽ uires habebit. iure excẽptõ¬
nis agñte uẽditoie ¶In idem dici possit
au̾cto pꝰea uł diminuto p̃tio. ñ ĩmĩto
quesitũ ẽ. qm̃ emptõnis sub̾a ꝯstitit exͣ¬
nentib d̾ augñdo ia minuẽdo p̃tio.
rursum ꝯuetut. recessũ a priore ꝯtra¬
ctu.⁊ noua emptõ int̃cessisse iudetur.¬
¶pap. lege uendicõnis illa facto siquid saeͥͥ
aut religiosi aut publiei ẽ. ciꝰ nicħ uenit.
si res nõ inusu publido ses in patͥmo¬
no fisci eͣrit. uẽditõ eius ualebit. nec ꝓ¬

Expanded text:
arent, in contrahentium potestate esse: neque enim quisquam cogitur uendere, si aut pretium aut mensura displiceat, praesertim si nihil contra consuetudinem regionis fiat.Pacta conuenta, quae postea facta duidentur: quae uero adiciunt, credimus non inesse. quod locum habet in his, quae adminicula sunt emptionis, ueluti ne cautio duplae praestetur aut ut cum fideiussore cautio duplae praestetur. sed quo casu agente emptore non ualet pactum, idem uir‹e›s habebit iure exceptionis agente uenditore. an idem dici possit aucto postea uel deminuto pretio, non immerito quaesitum est, quoniam emptionis substantia tio rursum conuenit, recessum a priore contractu et noua emptio intercessisse uidetur.Papinianus: Lege uenditionis illa facta 'si quid sacri aut religiosi aut publici est, eius nihil uenit', si res non in usu publico, sed in patrimonio fisci erit, uenditio eius ualebit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
cipio debi. Uin postea legem ꝯsigna¬
uerit. si qua tributorũ aut uectigalis
conductionis ue quid nõie aut ad uie
collationem pr̃art oportet. Idemp¬
torem dare facert pr̃areq oportẽ. ⁊ ex
empto eum tenĩ. qi decepisset emp¬
torem. Que sm̃a uera ẽ. s cum in fac¬

Expanded text:
cipio deberi, uerum postea legem consignauerit, si qua tributorum aut uectigalis indictionisue quid nomine aut ad uiae collationem praestare oportet, id emptorem dare facere praestareque oportere, ex empto eum teneri, quasi decepisset emptorem: quae sententia uera es