comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uis uepo expugua ueruut me ut ds̃ ds̃ meus: La&itiã
uniub latedũo ut qui confidunt indno ut daudatednm
Nose duos tribulationis testius occurrit la&itiae: Qm̃
postiuos dies sepultune : testius occurritresurrections
iita onm duo genent compunctionis unumtimoris &
auo ruma monis Timor in duobus diuiditꝰ : Sequi¬
bus dicit es ccicis ecceego uenio cagitationes & opent
At congregem uerba in cogitationib: comp̃henduntur
cogiuiuo nes uerbas int animi a nidices uerborum so¬
uantium: A monsingularis . Aiumscit amare &
p&ere Vnum illud de quopro ei dicit unam p&ii
Ministrica sulase exiuunt quando lectorissiuecanitonis
ufficiũ assumunt. Inlectoris officio & acutoris cliquodgo¬
nus militiae exprimitur: solienim militiqit iulectione
siue inuocis modulatione: Haec officia agendo exmicorũ
exeunt: Quid hoc aliud significat nisiiter quod ccrripim:

Expanded text:
ut, Saepe expugnaverunt me; ut, Deus, Deus meus. Laetitiam, ut, Saepe expugnaverunt me; ut, Deus, Deus meus. Laetitiam, ut Jubilate Domino; ut, Qui confidunt in Domino; ut, Laudate Dominum. Post duos tribulationis tertius occurrit laetitiae, quoniam post duos dies sepulturae, tertius occurrit resurrectionis. Sunt etenim duo genera compunctionis: unum timoris, et alterum amoris. Timor in duobus dividitur, de quibus dicit Isaias: Ecce ego venio, cogitationes et opera ut congregem . Verba in cogitationibus comprehenduntur. Cogitationes verba sunt animi, et radices verborum sonantium. Amor singularis est. Unum scit amare et petere, unum illud de quo propheta dicit: Unam petiMinistri casula se exuunt quando lectoris sive cantoris officium assumunt. In lectoris officio et cantoris aliquod genus militiae exprimitur, soli enim militanti in lectione, sive in vocis modulatione. Haec officia agendo extra chorum exeunt. Quid hoc aliud significat, nisi iter quod arripuimus
Abbreviated transcription (Latin):
gelos rema n&: solusie ⁊ echiel quadrigas cerubin
& supernae ciuitatis ȩdificia celsacminttur:
Pa&ernae la&itiue: tum lu& tium electorum quã
luudem diũ admemori cmreducit. In quononio¬
post& uliquad siuis trum sonare: sed totum dextrũ
quade .ẽ in fu cuntuita: Illi sunt recti uirsus perquos
reuestimur etdadleluico quila&itiam eclesiue &dñ
luudem si netristitia r&inenit: sicuti suiit dũ sregna¬
uit decoreminduit: & dñs regnauit exult& terra : &
lacuda auim amecdum: & iubilate dõ omnisternc
&c&eritades: In responsorio seminauimus: in ałlin&im: :
Dequare dicit psadmistac: Qui seminant inalucri¬
uiis in ex ulita aue melerit.
QUI DSILINITE ALLELIIA ET TRACTIIM
Hoc ẽ inter ałł & trrctum: quod alleliua lu&itiam siue
lacudem dño : trictus uero coliquando tribulatianem:
aliquauido la&itcm sonat: tribulactiorem ut dȩ ꝓfuri¬
dis ut comiouisti ut quihabitat ut ad teleuaaoculo sineos

Expanded text:
gelos remanet . Solus Ezechiel quadrigas cherubin gelos remanet . Solus Ezechiel quadrigas cherubin et supernae civitatis aedificia celsa miratur .aeternae laetitiae, tam laetitiam electorum quam laudem Domini ad memoriam reducit. In quo non oportet aliquid sinistrum sonare, sed totum dextrum, quale est in futura vita. Illi sunt recti versus per quos revertimur ad Alleluia, qui laetitiam Ecclesiae et Domini laudem sine tristitia retinent, sicut sunt, Dominus regnavit, decorem induit . Et, Dominus regnavit, exsultet terra . Et, Lauderi tales. In responsorio seminavimus, in alleluia metimus. De qua re dicit Psalmista: Qui seminant in lacrymis, in exsultatione metent.Quid sit inter Alleluia et Tractum. Hoc est inter Alleluia et tractum, quod Alleluia laetitiam sive laudem Domino, tractus vero aliquando tribulationem, aliquando laetitiam sonat. Tribulationem, ut, De profundis; ut, Commovisti; ut, Qui habitat; ut, Ad te levavi oculos meos;
Abbreviated transcription (Latin):
tus turis. & columbue significantiam distat: quod
columba quae gregatim conuersariuolare & geme¬
re corisueuit: actiuaeuitae fro quenticm demins¬
trit dequadicitur Multitudirus autem creder
tium enticor & atuma unca: ne quisquam eorumq
possidebant aliquid iuum eẽ dicebant sederant illis
omnia communa: Turtur uero qui singularitate
⁊ aud& ad eo utsi coniiugem casuperdiderit᷑ solus exis¬
de perma neat: specũlatiua euitae culminude¬
municiut: quic & puucorum ẽ istuustus: Q
postpauca: Item cum intrrpscubiculum lausohosto
oro patrem incioscondito tusturem offero: At cũ
eiusdem operis compares quaero canendo cumpro¬
ph&co : Venite adoremus & procidamus antedm̃
ploremus cont̃ duio qui fecituos: columbas adadtare
de posto: EMMorses quasi trrctum cantat tribu¬
lactionis quisolus ascendit ad dnm & neidem populus
feriatur lacrimosis p̃cib: imp&nt: Daniel tractũ
lu& itice cunitat quat dosolus fugientib: sociis interat¬

Expanded text:
turturis et columbae significantiam distat, quod turturis et columbae significantiam distat, quod columba, quae gregatim conversari, volare, et gemere consuevit, et activae vitae frequentiam demonstrat, de qua dicitur: Multitudinisna, nec quisquam eorum quae possidebant, aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia ; turtur vero, qui singularitate gaudet, adeo ut si conjugem casu perdiderit, solus exinde permaneat, speculativae vitae culmina denuntiat, quia et paucorum est ista virtus. Et post pauca: Item cum intrans cubiculum clauso ostio oro patrem in abscondito , turturem offero, at cum ejusdem operis compares quaero canendo cum Propheta: Venite adoremus et procidamus ante Deum; ploremus coram Domino, qui fecit nos , columbas ad altare deporto. Moyses quasi tractum decantat tribulationis, qui solus ascendit ad Dominum, et ne idem populus feriatur, lacrymosis precibus impetrat . Daniel tractum laetitiae cantat, quando solus, fugientibus sociis, inter an
Abbreviated transcription (Latin):
& trictum cuinemo : quod ẽ interducis acrificia
scilic& columbarum & turturum: Tnactus uerba con¬
gruentia sui officii habenit: Illaquae sunt in septua ge¬
s̃i matribulationem soncinł : ut .ẽ illud depro furidis cla¬
maui ad tedniẽ: Quce in sex agesima opos turuta¬
tem fugue quaerurit utillud : ut fugianla facie arcus
& sicc&ent de inceps conicere possumus: Laud cite
dñm omnes gentes: Ic&iti cmneo frtorum & nuper
ordinatorum significat: Deistis sat ẽ : Neuesten¬
ium ẽ ad uolucres scilic& columbas &tusdures quue
sigru ficcnt res ponsorium & tnictum. De quibus di¬
citbedo intrstatu superlucam: Uolucres hue pro
cantu gemitus haberit: Non in merito lucrimashu¬
milium designicał . Quibus plurimum in iosis&iam houis
operibus inidigemus: QQuia &ssibona eẽ quae cigim
no uerimus quat a meri ditirictionie adnoexce¬
minarda: quaci nuo his perse uenintia sint consum¬
muradanescimus &iterum: Hoc sarot intur

Expanded text:
et tractum, cui nemo, quod est inter duo sacrificia, et tractum, cui nemo, quod est inter duo sacrificia, scilicet columbarum et turturum. Tractus verba congruentia sui officii habent. Illa quae sunt in Septuagesima tribulationem sonant, ut est illud, De profundis clamavi ad te, Domine ; quae in Sexagesima, opportunitatem fugae quaerunt, ut est illud: Ut fugiant a facie arcus , et sic caetera deinceps conjicere possumus. Laudate Dominum omnes gentes , laetitiam neophytorum et nuper ordinatorum significat. De istis sat est. Revertendum est ad volucres, scilicet columbas et turtures, quae significant responsorium et tractum, de quibus dicit Beda in tractatu super Lucam: Volucres hae pro cantu gemitus habent. Non immerito lacrymas humilium designant, quibus plurimum in ipsis etiam bonis operibus indigemus; quia etsi bona esse quae agimus, noverimus, qua tamen districtione a Domino examinanda, qua a nobis perseverantia sint consummanda, nescimus. Et iterum: Hoc sane inter
Abbreviated transcription (Latin):
quires pondent primo cantori : De quib: iterũ dicit
Dĩ cgricultunr estis: Inthentib: bobus anitrum scin¬
diturternt quan docantores intimos a nhelitus cõmouen¬
tes : trithunt dulcem uoem & proferunt adpulilicum : qua
corde suorum si uec &erorum compungunt ad lacrimas
siue cdcon fitendapeccata quasi sec r&la patefuciendo
temte: Radia modo : Ideoscribuntur littente : ut pere
ccs memoriae reddectur. quod obliuiorie del&um .ẽ
Similimodo expictunt recordamur quod interius memo¬
p̃dicator quo mododoctrinam quae p̃cessit in lectio¬
Ne exerceat : Primo ut dulcedine suae imitationiis
plurimos sibi assciscat: Coniuncti cordamultorum
exciteNcdcom punictionem & lacrim as: Quese
extollere debeat deoperep̃ dicationus : Pulsatur uer¬
su quatinus ad memori am sibi reducat̃ depropriis cau
IUIDSIT INTERRES PONSORIUM ET TRACTŨ
oc diffestur interres ponsorium cuicorus responid&

Expanded text:
qui respondent primo cantori, de quibus iterum dicit: qui respondent primo cantori, de quibus iterum dicit: Dei agricultura estis . Trahentibus bobus aratrum, scinditur terra, quando cantores, intimos anhelitus commoventes, dulcem trahunt vocem, et proferunt ad publicum, qua corda suorum sive caeterorum compungunt ad lacrymas, sive ad confitenda peccata quasi secreta patefaciendo terrae. Et alio modo: Ideo scribuntur litterae, ut per eas memoriae reddatur quod oblivione deletum est. Simili modo ex pictura recordamur quod interius compraedicator quomodo doctrinam quae praecessit in lectione, exerceat. Primo, ut dulcedine suae imitationis plurimos sibi asciscat: conjuncti, corda multorum excitent ad compunctionem et lacrymas; et ne se extollere debeat de opere praedicationis pulsatur versu; quatenus ad memoriam reducat sibi de propriis causUT XII. Quid sit inter responsorium et tractum. Hoc differt inter responsorium, cui chorus respondet,
Abbreviated transcription (Latin):
taelocutionis humilita tem quoque propriae conside¬
rationis exhibere:  Hoc faccit ille quiuersum cunat:
Inrep&itione res ponsorii exaltatuocem fiduciaditer:
icm nontimeris uersum : Illum p̃dicatorem sigat
qui cursũ suum consummatũ hab&. Quadisert p̃au¬
lus cum dicer& Ronumces tamencestaui cursum
consum m aui fidem seruaui: Inreliquo repositu ẽ.
mihi corona iustitice : Diximus quod excitentur
perres ponsorium qui suut quodam modo surdi cadepisto¬
lam dicamus quaditer oboedientes ilico proficiant
perres ponsorium: In lectione puscitus auditor
quasi quadamodobos: Ad hocenim pasciturbos ut
in eo exerceatꝰ opus agricultunte : Bosenim p̃dicator
est Vnde scriptum ẽ in libyo legis: Non alliga¬
bis os bouitri turteriti: Pastus .ẽ enimbos. exerco¬
atur opus: Cantor enimmiẽ quusi bubulcus quiiulu¬
lat
bobus uthilariu stnah ant a ratrum: Caritor ẽ dehis
dequib: dicitpcculus: Dĩ adiutores sumus : Douessup

Expanded text:
ertae locutionis, humilitatem quoque propriae consideertae locutionis, humilitatem quoque propriae considerationiIn repetitione responsorii exaltat vocem fiducialiter, jam non timens versum. Illum qui praedicatorem signat, qui cursum suum consummatum habet, qualis erat Paulus cum diceret: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi, in reliquo reposita est mihi corona justitiae . Diximus quod excitentur per responsorium, qui sunt quodammodo surdi ad Epistolam; dicamus qualiter obedientes illico proficiant per responsorium. In lectione pascitur auditor quasi quodammodo bos. Ad hoc enim pascitur bos, ut in eo exerceatur opus agriculturae. Bos enim praedicator est. Unde scriptum est in libro legis: Non alligabis os bovi trituranti . Pastus est enim bos, exerceatur opus. Cantor enim est quasi bubulcus, qui jubilat bobus, ut hilarius aratrum trahant. Cantor est de his de quibus dicit Paulus: Dei adjutores sumus . Boves sunt
Abbreviated transcription (Latin):
intermnis so ad tempus opere p̃dicundi : ad consciedicm
dactor recurrit : At que a publicolocutionis : adcuriu¬
cordis rediens sua secũ secr&ius acca ueldictur&ixstat
Puxtec disciplinamserui artutis : cmmon&urcanitur
ut non ilico postactũ opus sui officuireqiuem spect& &¬
torpore securitatis terpescut. Perfeci tenimopus suum
quando quodũ modo suciubi lica oneboues inexercitiũ
aratri iuduxit: Id .ẽ. cautores prouocauit ut scindereNt
cordaani trocompunctionis : Acpostecuersus sequitꝰ
nuersunecesse ẽ ut sucis cogitationes ad setrt hut¬
& secum cogita quo modo aut quidamagistrodidiciss&
Uersus timore : non est ausus alte leuare resporisorium
nescitquomodo finiat uersum : & hicimitatur aliud
exemplum doctrinae diũ quo iub&ur ut qui uoluerittur¬
rem aedificare prius sumptus cogit& si habect quace
neces suric sunt ad perficiendũ :: sequi tur bedame¬
montus : Post pastum atque agricultunm domi
sibi iub& pantre quodcȩn& : hoc ẽ. post laborem aꝑ¬

Expanded text:
intermisso ad tempus opere praedicandi, ad conscientiam doctor recurrit, atque, a publico locutionis ad curicordis rediens, sua secum secretus acta vel dicta retractat. Juxta disciplinam servi arantis admonetur cantor ut non illico post actum sui officii requiem spectet, et torpore securitatis torpescat. Perfecit enim opus suum, quando quodammodo sua jubilatione bonos in exercitium aratri induxit, id est cantores provocavit ut scinderent corda aratro compunctionis. Ac postea versus sequitur. In versu necesse est ut suas cogitationes ad se retrahat, et secum cogitet quomodo aut quid a magistro didicisset. Versus timore non est ausus alte levare responsorium; nescit quomodo finiat versum. Et hic imitatur aliud exemplum doctrinae Domini, qua jubetur ut qui voluerit turrim aedificare, prius sumptus cogitet, si habet quae necessaria sunt ad perficiendum. Sequitur Beda menterim post pastum atque agriculturam domi sui jubet parare quod coenet, hoc est, laborem ap
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃ xxviiii. Ideo offerre debent sacerdoti fili isrł
hostics suas quas occidunt in cegro: ut scĩ ficentur
dño adhostiũ tub naculi testimoni & immolenteas
hostias pacificas dño .ł Et iterũ in pandi peme nou
monstratur ꝓ quib: rebus sit offerendũ. Ingressi quo
q: suut sacerdotes uderechiã regem & dixert̃ ei:
Scĩ ficauim: omnem domũ dñi & cltare holociusti.

Expanded text:
i Israel hostias suas, quas occidunt in agro, ut sanctificentur Domino ad ostium tabernaculi testimonii, et immolent eas hostias pacificas Domino . Et iterum in Paralipomenon monstratur, pro quibus rebus sit offerendum: Ingressi sunt quoque sacerdotes ad Ezechiam regem, et dixerunt ei: Sanctificavimus omnem domum D
Abbreviated transcription (Latin):
ol& quaceri interuulgicres quatotempore debe¬
aut unctionẽ xpismitis obseruare incapite ut
non lau&ur. qui accipiunt manus imposi¬
tionem absq temporebaptystern: Quibus
potestresponderi . Quunto tempore genertt
apud unũ quemq: qui eum accipit: hoc ẽ. septẽ
dieb: ⁊ & nonim merito: qm̃s p̃ssc̃sinseptem
mulierib: uenit adhospitem suum: fccs e. ut
unicuiq: mulieri conuiuiũ suum parour ꝑo
s ingulos dies De quib: mulierib: dicit escuar
Appeebendert̃ septem mulieres uirũ unum:
Conuiuiũ illcrum mulierum ẽ quando ipse¬

Expanded text:
olet quaeri inter vulgares quanto tempore debeant unctionem chrismatis observare in capite, ut non laventur qui accipiunt manus impositionem, absque tempore baptisterii. Quibus potest responderi, quanto tempore generaliapud unumquemque qui eum accipit, hoc est, septem diebus. Et non immerito. Quoniam in septem mulieribus venit ad hospitem suum, fas est ut unicuique mulieri convivium suum paretur per singulos dies: de quibus mulieribus dicit Isaias: Apprehendent septem mulieres virum unum. Convivium illarum mulierum e
Abbreviated transcription (Latin):
& feceritis oblationem diõ inholacuustum : &uico¬
mam pacificam : uotasoluentes uelsponte offerentes
munent: ł Est & alterum genus sucrificii : quicdua
sunt nnte oblationes : Vna .ẽ. permos lificationem
cccrnis: altent in oblatio nebonorum operum: Quae
utreq: offeruntur in in troitut aberncculi : in p̃senti
uit a mortificcre carnem opost& & borico pentred¬
dere:: desecundo sacrificio memonitus lilerita memo¬
rat. Crĩ sucrificium similaeduarm decimarum
quae conspersc̃ sitolco testiae partirlum & uinum ad
libcimentũ testicepastis eius dẽ mensunte : ollo¬
r& inodorems uau itactis dũo  Ꝙquod ꝓscccerdo

Expanded text:
em Domino in holocaustum et victimam pacificam, vota solventes, vel sponte offerentes munera. Est et alterum genus sacrificii quia duae sunt nostrae oblationes: una est per mortificationem carnis, altera in oblatione bonorum operum, quae utraeque offeruntur in introitu tabernaculi; in praesenti vita mortificare carnem oportet et bona opera reddere. De secundo sacrificio memoratus liber ita memorat: Erit sacrificium simile duarum decimarum quae conspersa sit oleo tertiae partis hin, et vinum ad libamentum tertiae partis ejusdem mensurae offeret in odo
Abbreviated transcription (Latin):
deotcio quoduocaturofterenða
initis prioribus officiis superius ine moniris: offici¬
um introducitꝰ in quoc uelebintꝰ oblatio eorumqui
dño uota sucpersoluunit. Primo admemorium
reducenda ẽ oblatio legadis accdeiudexpĩ postre¬
monñt̃: Oblatio legcdis habebat duo adtecrico: unu
in introitutadernaculi idterum intahoruaculo. Al¬
tacre in in troitup̃ figumbca p̃sens officium: Dequo
scriptum ẽ in libro exodi Nosuit & tentorium in in¬
troitutab iaculi & cdtecreholocausti inuestibulo
testimonii offerens in eo holoccustum & sacrificiaut
dñs impentrnt: T Proquil: causis offerebatur
numerorum libm anifest at dicens in cap XViI¬

Expanded text:
cio quod vocatur offerenda. Finitis prioribus officiis superius memoratis, officium introducitur, in quo celebratur oblatio eorum, qui Domino vota sua persolvunt. Primum ad memoriam reducenda est oblatio legalis, ac deinde Christi postremo nostra. Oblatio legalis habebat duo altaria: unum in introitu tabernaculi, alterum in tabernaculo. Altare in introitu praefigurabat praesens officium, de quo scriptum est in libro Exodi: Posuit et tentorium in introitu tabernaculi, et altare holocausti in vestibulo testimonii, offerens in eo holocaustum et sacrificia ut Dominus imperat . Pro quibus causis offerebatur, Numerorum liber manifestat, dicens in capi
Abbreviated transcription (Latin):
conspectudiũ: Duocerei quipostuntur ante
eucingelium legem & proph&ces desigriunt : p̃ces¬
sisse euangelicam doctrinam Turibulum uero
opinio nemboncrumuis tutum procedentẽ dexp̃o
psumtur bulum intribunad cosceridit antecui¬
gelium utibi sucuemodorem ministr&: Xp̃i enĩ
bonciopent p̃cerserunt eucngelicam doctrinum ut
cuit: Excellentior locus nquo euangelium legitꝰ
eminentis simã doctrinam euan gelicue p̃dicutio¬
nis: atq: manifestissimam auctoritatem iudicur¬
disignat: Status cereorum monsgat inferiorem
es selegem & proph&cs eu angelio : Quaneeliore¬
posito postlectionem in locosuo: oerni guntur:
Quia finita pdicatione eu ceuo iis. lexo proph&ice
cessabunt: Euangelium u a primor amnore ad¬
uentus epĩ qui euit in cltousque cdnouissimum¬

Expanded text:
conspectu Domini. Duo cerei, qui portantur ante conspectu Domini. Duo cerei, qui portantur ante Evangelium legem et prophetas designant praecessisse Evangelicam doctrinam: thuribulum vero, opinionem bonarum virtutum: procedentem de Christo. Ipsum thuribulum in tribunal ascendit ante Evangelium, ut ibi suavem odorem ministret. Christi enim bona opera praecesserunt Evangelicam doctrinam, ut cuit. Excellentior locus, in quo Evangelium legitur, eminentissimam doctrinam Evangelicae praedicationis, atque manifestissimam auctoritatem judicandi signat. Status cereorum monstrat inferiorem esse legem et prophetas Evangelio. Evangelio reposito post lectionem in loco suo cerei exstinguuntur, quia finita praedicatione Evangelii, lex et prophetia cessabunt. Evangelium quod a primo tempore adventus episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
corda: neudumosa: sed temi boua. ut fructum
possint accipere & fructificare: Dicat sadtm qui
promptior non .ẽ. ut capiã uerba eucngeli gloria
tibi dñe : Hoc onito municait ses ignoscãe crucis
ad confirmanda eccquue benecogitando & lo¬
quendo planta uerui in mede : Qui amentio
facta .ẽ. designocrucis infronte : bonũ ẽ intima¬
re cuream potissimũ in eapaste corporis facia¬
mus. Sed es uerecundice infrone sol& eẽ si qui¬
dam iuduei erubescuut credere in illũ quem
norun crucifixum: Vt cepł paulus dicit: Nos autẽ
p̃dicamus xp̃m crucifixũ iudcceis quidem scutidu¬
lũ & rłq Sed noscredim ꝓcrucifixũ seduari:
Decuius nomine iuduei erubescunt : eiusq: nos nomine
credimus muniri: Atq ideo infronte signum
fadimus ubi sedes uerecundiue ẽ. sicutiam dixim:
Vsq adistudofficiũ baculis susterdabumur:
modo ut opost& seruos ante dnmsture : humilit̃
stumus: Deponentes baculos emanibus: Quad
potesł nos separtre abo pere iudueorum quidabad

Expanded text:
vel spinosa: sed terra bona, ut fructum bonum possit accipere et fructificare. Dicat saltem, qui promptior non est, ut capiat verba Evangelii, Gloria tibi, Domine . Hoc orato, muniat se signo sanctae crucis ad confirmanda ea, quae bene cogitando et loquendo plantavit in mente. Quia mentio facta est de signo crucis in fronte, bonum est intimare cur eam potissimum in ea parte corporis faciamus. Sedes verecundiae in fronte solet esse. Siquidem Judaei erubescunt credere in illum quem norunt crucifixum: ut apostolus Paulus dicit: Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum . Sed nos credimus per Crucifixum salvari, de cujus nomine Judaei erubescunt, ejusque nomine nos credimus muniri. Atque ideo in fronte signum facimus, ubi sedes verecundiae est, sicut jam diximus. Usque ad istud officium baculis sustentabamur; modo, ut oportet servos ante Dominum stare, humiliter stamus, deponentes baculos e manibus. Quod potest nos separare ab opere Judaeorum, qui dabant
Abbreviated transcription (Latin):
surdus obtunatis aurib: cordistorpescit : uoui at cari¬
ter cum excelsa tubu more proph&arum: son& quo
incures eius dulcedinem melodiue: forsa nexci¬
tabitur : fiat in eo quod de populo narntur fucti
ex̃ in libro esdnte : sicenim scriptũ ẽ ineo: Gt&ert
sacerdotes in ornatu suocumtubis: & leuitae filii
as aph incrmbadis ut laudacrent dm̃ permanus dauid
regis isnthel: & concineban ł ymnis & confessiane
Omnis quoq: populus uoci fenibatꝰ dumoremugnoiui
luudando dm̃n in eoquod fundatũ est templũ dñ
& paula post multi uo ciferantes : in la&itia leua¬
banituacem: nec poterait quis quã agnoscere uocom
clamaris la&cntium &uocem fl&us populi: Vndebe¬
dac intractatu es dne sacerdotes quidem scis ornati ues

Expanded text:
surdus obturatis auribus cordis torpescit, veniat cansurdus obturatis auribus cordis torpescit, veniat cantor cum excelsa tuba more prophetarum, sonetque in aures ejus dulcedinem melodiae, forsitan excitabitur. Fiat in eo quod de populo narratur factum esse in libro Esdrae. Sic enim scriptum est in eo: Steterunt sacerdotes in ornatu suo cum tubis et Levitae filii Asaph in cymbalis, ut laudarent Deum per manus David regis Israel, et concinebant hymnis et confessione Omnis quoque populus vociferabatur clamore magno in laudando Dominum, in eo quod fundatum est templum Domini . Et paulo post: Multi vociferantes in laetitia levabant vocem, nec poterat quisquam agnoscere vocem clamoris laetantium, et vocem fletus populi . Unde Beda in tractatu Esd
Abbreviated transcription (Latin):
Dedoctoribus dicit ambrosius in epistola adcorinthios
Illos dicit doctores quinpaulus qui in ecdesia litteris &
lectionib: r&inendis pueros imbue bant mores nago¬
gue quia trirditio illorum ad nostransi tum fecit  Ite¬
rum mihi uid&ur eẽ int̃lectionem & res ponsorium qđ
ẽ interelementa & astes ipsas: Ars quoque muscu
hab& elementa suca: & geo m&rica abelementis iu¬
cipit linearum: & dic decticaatq: medicinah aberit:
YCΑTΟTA sua: sicelementis u&cris testum enti ut
ad eucingelicam plenitudinem ueniat : scĩ uero eru¬
ditꝰ in fantiaa : Elementa lexmoss. & omneu&us
instrumentum intelle gendum ẽ : quib: quasidem̃tis
& religionis exordus dm̃ discimus : Dendectoress
uedoctores p̃tium dñi id ẽ uerba legis & recipicnit
scolusticus mentes scilic& uaccentes abemptioneuil¬
lue : abemptio neboum quinq: igorum : aductu
uxoris: scolaua catiodicitur: At si adhuc uliquis

Expanded text:
De doctoribus dicit Ambrosius in Epistola ad Corinthios: De doctoribus dicit Ambrosius in Epistola ad Corinthios: Illos dicit doctores, inquit, Paulus, qui in Ecclesia litteris et lectionibus retinendis pueros imbuebant more Synanogae, quia traditio illorum ad nos transitum fecit. Iterum mihi videtur esse inter lectionem et responsorium, quod est inter elementa et artes ipsas. Ars quoque musica habet elementa sua, et geometria ab elementis incipit linearum, et dialectica atque medicina habent isagogas suas. Sic elementis Veteris Testamenti, ut ad evangelicam plenitudinem veniat, sancti viri eruditur infantia. Elementa lex Moysis et omne Vetus Instrumentum intelligendum est, quibus quasi elementis et religionis exordiis Deum discimus. Dent lectores, sive doctores, pretium Domini, id est, verba legis, et recipiant scholasticas mentes, scilicet vacantes ab emptione villae, ab emptione boum quinque jugorum, a ductu uxoris . Schola vacatio dicitur. At si adhuc aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
Namquod uit lucas eucngelista lumextauimus & nor
plonestis ad iohati nempes tin& cuius abstinentia acibis &
potulutũ penitentiae significabat: Quodautem cat
cant abimustibis & non saltustis adipsumdum qui uterido
cum c&eris cibo & potulu& itiam regni figurabat: Atiud uei
nec humiliari cum iohapne : neccum xp̃ogiuidere uoluert̃ ł
sicut suauius ẽ nouumtes tamentum u&eri : it auulgo suu¬
uior cuntus lectioue : Ssentes lectores &cantores quib: ẽ.
surgere ad opus sicut depculo legimus superius : negotia diũ
habent quibus dicitꝰ ne gotiamini dũ uenio : Lector legẽ diũ
deb& tridere auditorib: quasi incipientibus inscoladũ
exerteri : Nuper uocuti sunt perofficiac antorum ad
nuptias neuterici sunt: cudicut doctorem necesse : ẽ
Doctor & lector unum sunt: De es drcenĩ scriptũ ẽ quod
ipselegem dĩ & faceret & docer& inis rithel: Eunde mes¬
dnom idẽ liber inducit postealegentem ingnadu ligneo:

Expanded text:
Nam, quod ait Lucas evangelista, Lamentavimus, et non plorastis , ad Joannem pertinet, cujus abstinentia a cibis et potu luctum poenitentiae significabat. Quod autem ait, Cantavimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum Dominum, qui utendo cum caeteris cibo et potu, laetitiam regni praefigurabat. At Judaei nec humiliari cum Joanne, nec cum Christo gaudere voluerunt. Sicut suavius est Novum Testamentum Veteri, ita vulgo suavior cantus lectione. Praesentes lectores et cantores, quibus est surgere, sicut de Paulo legimus superius, negotia Domini habent, quibus dicitur, Negotiamini dum venio . Lector legem Domini debet tradere auditoribus, quasi incipientibus in schola Domini exerceri. Nuper vocati sunt per officia cantorum ad nuptias. Neoterici sunt, audiant doctorem necesse est. Doctor et lector unum sunt. De Esdra enim scriptum est quod ipse legem Domini faceret et doceret in Israel. Eumdem Esdram idem liber inducit postea legentem in gradu ligneo.
Abbreviated transcription (Latin):
mis quos aeceperat erudiendos ofsicer& & auis tutis
modestia mte pedir&: & quod armoniam quẽ
modestũ suscopenat : in gonusdoro maticum quod .ẽ.
mollius inuestis sa : Tunugitur apudeos surusicue
diligentia : ute c̃ cinimas quoque abtinoro cerbitrare

Expanded text:
mis, quos acceperat erudiendos, officeret, et a virtutis mis, quos acceperat erudiendos, officeret, et a virtutis modestia praepediret, et quod harmoniam, quam modestam susceperat, in genus chromaticum, quod est mollius, invertisset. Tanta igitur apud eos musicae fuit diligentia, ut eam animos quoque obtin
Abbreviated transcription (Latin):
postoboedientiam audicorum uersum cunture
Quid signific& uersus in officio p̃dicatoris ex euangelicu
pant bola addiscerepossum quae nurnt deseruo anele
it adicens: Qui s autem uirũm habens seruu matiatem
aut pascentem quire gressode agro dicu illi statuntrer
si re cumbe: & non dicicei purt quod caenẽ  Arat quia
nrtrocompunctionis stiudit corda: Hullidubium quiri
cirnadia & sesecperi ant more sulo inconsessioneuacis
& lacrimurum : Husica hab& quandã naturt¬
lemim ad flectendum animum sicut bo&ius in suo libro
scriba quem demusica ferit : Nulgatum quippe ẽ quã
saepe ircup dius cantilenare presserit : quao multa
uel incorporum uelin animorũ cossoctioui: mirtipida
persecerit  Absecut uigorem ꝓpiatii asum in melli¬
tiem cuduc ĩ pos sitrouue:tere: quod genus ipsi &i camgex¬
rio reloco: Idcirco ti mothieo muesios partiatas succen¬
suis se : quod anulti plicã inusicam redderispucrorum anii¬

Expanded text:
post obedientiam auditorum versum cantare. post obedientiam auditorum versum cantare. Quid significet versus in officio praedicatoris, ex evangelica parabola addiscere possumus quae narrat de servo arante, ita dicens: Quis autem vestrum habens servum arantem, aut pascentemcoenem ? Arat qui aratro compunctionis scindit corda. Nulli dubium quin carnalia, et sese aperiant more sulci in confessione vocis et lacrymarum. Musica habet quamdam naturalem vim ad flectendum animum, sicut Boetius in suo libro scribit quem de Musica fecit: Vulgatum quippe est quam saepe iracundias cantilena represserit, quam multa vel in corporum vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Absit ut vigorem Christiani animi in mollitiem caducam possit convertere, quod genus etiam ipsi genriori loco, idcirco Timotheo Milesio Spartiatas succensuisse, quod multiplicem musicam reddens, puerorum ani
Abbreviated transcription (Latin):
nautes &cor popid ad suauitatẽ supernae luudis ac¬
cendentes : leuitie aut eminoyribalis benesonantib:
ymnos dũo conciuentes populus uero clamore cõmuno
affectũ siu cordis in laudcudo dñmosterders:  Can¬
tores qui res pondesit orimoca uenti uocemauditorum
ꝓferunt quos tesifican lauda redm̃: Non in merito
ipsi cantores gunt causus proph&umĩ : qui a defihis
priucipis eorum id .ẽ.a saphscriptum .ẽ in panelipe¬
inenion: filiieius submaniu ipsius erarit: proph&un¬
tesiuxcat regem: Ips exaltunt uocem ut tuba: Ipsis
dicitur inipitmno. Lxxxmo: Tuba cauite: Hoc e
ut agustiuus. curius & sidentius p̃dicatene terre ami¬
au :Sicut ait proph&a quodã loco exluma & exal¬
ta uocemtu cmsicut tuba Lex enimscripta: data
ẽ in tabulis: scriptunt enim pertin& adlectoris officiũ
Proph& ia menti inscriptaerat : quam uoce fidenti ꝓ¬
ph&ce pnaferebanit: quod pestin& ad cuntoris officiu:
Fidi p̃dicatoris officium geritcantor: Quemoposta

Expanded text:
rnae laudis accendentes; Levitae autem in cymbalis bene sonantibus hymnos Domino concinentes: populus vero clamore communi affectum sui cordis in laudando Dominum ostendens. Cantores qui respondent primo canenti, vocem auditorum proferunt, quos testificantur laudare Dominum. Non immerito ipsi cantores agunt causas prophetarum, quia de filiis principis eorum, id est, Asaph scriptum est in Paralipomenon: Filii ejus sub manu ipsius erant, prophetantes juxta regem ; ipsi exaltant vocem ut tuba, ipsis dicitur in psalmo octuagesimo, Tuba canite, hoc est, ut Augustinus ait, clarius et fidentius praedicate, ne terreamini, sicut ait propheta quodam loco, Exclama et exalta vocem tuam sicut tuba . Lex enim scripta data est in tabulis. Scriptura enim pertinet ad lectoris officium: prophetia menti inscripta erat, quam voce fidenti prophetae proferebant, quod pertinet ad cantoris officium. Fidei praedicatoris officium gerit cantor, quem oportet
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ illud p̃dicar: Pcedt sosficium p̃dica¬
tionem xpĩ usque adont pussionis demons enet
& suorum p̃dicatorum asq: in finẽ mur di&ulini
Sequens opus pcessionis xp̃i & resurrectionisãtq
ciscensionis in caelos si militer suorum uel saerficiũ
uel mostificationem &resurrectionem percusessio¬

Expanded text:
dicationem Christi usque ad horam passionis demonstrat et suorum praedicatorum usque in finem mundi et ultra. Sequens, opus passionis Christi et resurrectionis atque ascensionis, similiter suorum vel sacrificium vel mortificationem, et resurrectionem atqu
Abbreviated transcription (Latin):
nus sedere more anitiquorum : Vnde umbrosius intrita¬
tucd coruithias  Haec traditio sinagoguo e quam nosiula
sectari a postolus: Quic expi anis quidem scribits exgentib:
fuctis nou ex iudaeis : ut sedentes disputent seniores digrnta¬
te in cathedris : sequentes in subselliis : nouis simiir paui melo
suꝑ nattas T Ꝙiterum : Perlectoris officium & cantoris
pos sumus intellegere patre fumilics quiprofesł d& hescuro
suo noue & u&ert̃ : Vnde gregorius in suis omeliis. In coquod
ueritus dicit omnis scriba doctus in regnocelorum similis ẽ
pustri samilicis intellegiuad& quicnondehis quisuentut sedde

Expanded text:
us sedere more antiquorum. Unde Ambrosius in tractatu ad Corinthios: Haec traditio Synagogae est, quam nos vult sectari Apostolus, quia Christianis quidem scribit, sed ex gentibus factis, non ex Judaeis ut sedentes disputent seniores dignitate in cathedris; sequentes, in subselliis; novissimi in pavimento super mattas. Et iterum: Per lectoris officium et cantoris possumus intelligere patremfamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Unde Gregorius in suis homiliis. In eo quod Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias , intelligi valet quia non de his qui fuerant, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
numstratum. & ibi locutus .ẽ multa cum discipulis & im
num r&ulit dõ patriquemio hannes cominemort usq
dum exir& in montem oliu&i : Ibi gratia segitdõ ibrsm¬
num cantauit. inquo pcatus. ẽ. patrem at seruer& disci¬
pulos suos umcdo dicendo: Non rogo ut tollas eosde

Expanded text:
num stratum, et ibi multa locutus est cum discipulis , et num stratum, et ibi multa locutus est cum discipulis , et hymnum retulit Deo patri, quem Joannes commemorat, usque dum exiret in montem Oliveti. Ibi gratias egit Deo, ibi hymnum cantavit, in quo precatus est Patrem, ut servaret discipulos suos a malo, dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
sucerdos quid cogiture debeat. Insequedi nãq: oritioue
clumat populũ : ut quodipseiam hab& : hubeat& ille
Hocẽ sursũ cor : Acdein de ut gnitius agurit dõ ꝓserguita¬
tem̃tis Igitur haec necessario extollitꝰ uoce: Quodom¬
nib: lic& simulagere : id ẽ gratius referredõ: hocad da¬
matꝰ: Quod adsolũ sacerdotẽ ꝑtiu& id .e. immolatio
panis & uini: secr&o agitur: Quantũ enim uictima
pstubat inueerites tum̃to cd dñi sacrificiũ postquã
ductuerat ud hostiũ tubernaculi : tautũ pstit sacri¬
ficiũ in prima positione adturis. Non potestiã mutari
neq: in melius neq in d&erius. DeΝΗΝΟ ANtepAS
ne & lauidib ungelorũ Spanitio : quiu punit fnt¬
trũ mentes adhonestatem decentẽ conuentũ scorum
sauoce cantatur. Officiũ hoc inchoatur a sulutatio¬
ue quue dicitꝰ ante sursum corda. finitꝰ in ymuo sc̃ssẽs¬
reducit quudo xp̃s iucaena ascendit incenaculummag¬

Expanded text:
sacerdos quid cogitare debeat. In sequenti namque oratione sacerdos quid cogitare debeat. In sequenti namque oratione clamat ad populum, ut quod ipse jam habet, habeat et ille, hoc est, sursum cor, ac deinde, ut gratias agat Deo pro serenitate mentis. Igitur hoc necessario extollitur voce. Quod omnibus licet simul agere, id est gratias referre Deo, hoc acclamatur: Quod ad solum sacerdotem pertinet, id est, immolatio panis et vinipraestabat in Veteri Testamento ad Domini sacrificium, postquam ducta erat ad ostium tabernaculi , tantum praestat sacrificium in prima positione aitaris. Non potest jam mutari neque in melius neque in deterius. CAPUT ne, et laudibus angelorum; praeparatio, quia parat fratrum mentes ad honestatem decentem conventui sanctorum sa voce cantatur. Officium hoc inchoatur a salutatione quae dicitur ante Sursum corda, et finitur in hymno, Sanccoena ascendit in coenaculum mag
Abbreviated transcription (Latin):
rilis onitio: Nam cũ omnis arbor non faciens frici¬
tum excidatur & inignẽ mittatur: utiq & sermoncu
habens fructũ : ꝓmereridm̃ non potest : quia nullu ope¬
ntione fecuudus ẽ: &i durco scriptur diuina instru¬
it dicens: Donu ẽ oritio cũ ieiunio & elei mos ina
Quo facto reuestitur adpopulũ sacerdos & p̃catur uc
oreut ꝓ illo quatiuus dignus sit uui uersue plebis obla¬
tionẽ offerredũo: Psentes cdontaones p̃libacȩiuđ̃
in pantlipemenon ubionit turba cantiutib leuitis.
Post holocuustũ nempeicuruatus ẽ rex & om̃is poruł
ł Aidiuidicere quod plels e demont tresuersiculos cut&
In hac primo nomiuatur hostiu siues acrificiũ oblaio
in huc p̃catꝰ sucerdos : ꝑeandẽ hostiã purgari usq quacq
Sacerdocis solius ẽ: solidõ offerre sucrificiũ: Acideo
quidõ cogitati onib: loquimur : non .e. necessiria uox
reboans : sed uerba ad hoctuutũ ut eisdẽ ãmoueatur

Expanded text:
rilis oratio. nam cum omnis arbor non faciens frucrilis oratio. nam cum omnis arbor non faciens fructum excidatur et in ignem mittatur, utique et sermo habens fructum promereri Deum non potest, quia nulla operatione fecundus est. Et idcirco Scriptura divina instruit, dicens: Bona est oratio cum jejunio et eleemosyna : Quo facto, revertitur ad populum sacerdos, et precatur ut orent pro illo, quatenus dignus sit universae plebis oblationem offerre Domino. Praesentes adorationes praelibatae sunt in Paralipomenon ubi orat turba cantantibus levitis. Post holocaustum nempe incurvatus est rex, et omnis populus . Audivi dicere, quod plebs eadem hora tres versiculos cantet In hac primo nominatur hostia sive sacrificium, oblatio, in hac precatur sacerdos per eamdem hostiam purgari usquequaque. Sacerdotis solius est soli Deo offerre sacrificium, ac ideo quia Deo cogitationibus loquimur, non est necessaria vox reboans, sed verba, ad hoc tantum, ut eisdem admoncatur
Abbreviated transcription (Latin):
tia ẽ idienari &capi ineptis cogiationibus & ꝓfiduis
cũ dm̃ depcaris: quasisit aliud quod magis debers
cogiture : quaid quod cũ dõ loqueris. Quomod oaudi¬
ri tecdõpostulus cũ teipse noncudias uis eẽ dm̃tiu
memorem cũ rogus: quando tu ipsȩtui memornonsis
hoc ẽ deeo hoste intotũ noncauere. Hoc ẽ quando ores
dm̃ & maiestatẽ dĩ: neglegedia onationis offendere :
Hoc ẽ uigilareoculis: & cordedormire: Cũ debeut xp̃ia¬
nus & cũ dormit oculis cordeuigilare: sicut scriptũ ẽ
ex ꝑsonu ec desiue loquentis incantico canticorũ Ego
dormio & cormeũ uigilat: Qui cꝓpt̃ solicite & ccuite
apł ad mon& dicens: Instautes orationi : uigilaates in
ea : Docens sclic& & ostendens eos imp&ntre quod pos¬
culint dedõ posse: quos ds̃ uideat inontione uigilicre
Onentes uutẽ non in fructuosis: nec nudis p̃cibus ad
dm̃ ueniant: In efficio p&itio ẽ : cũ p̃cuatur dm̃ste¬

Expanded text:
tia est: alienari et capi ineptis cogitationibus et profanis, tia est: alienari et capi ineptis cogitationibus et profanis, cum Deum deprecaris? quasi sit aliud, quod magis debeas cogitare quam id quod cum Deo loqueris. Quomodo te a Deo audiri postulas, cum te ipse non audias? vis esse Deum tui memorem, cum rogas, quando tu ipse tui memor non sis? Hoc est de eo hoste in totum Deum, maiestatem Dei neglegentia orationis offendere, hoc est uigilare oculis et corde dormire, cum debeat christianus et cum dormit oculis corde uigilare, sicut scriptum est ex persona ecclesiae loquentis in Cantico cantiorum: ego dormio et cor meum uigilat. quapropter sollicite et caute apostolus admonet dicens: instate orationi uigilantes in ea, docens scilicet et ostendens eos inpetrare quod postulant de Deo posse, quos Deus uideat in oratione uigilare. Orantes autem non infructuosis nec nudis precibus ad Deum . ueniant. inefficax petitio est, cum precatur Deum ste
Abbreviated transcription (Latin):
sinit. Quinilico repellantur in hostio suggestio¬
nis acqui&a m̃te ꝓpeccatis aliorum in tercedat :
Vndecypricnus insermone deoratio uedominica:
Quan doccutẽ stamus cadonationẽ frtres dilectis¬
simi: uigilare & in cumbere ad p̃ces toto corde
debem:: Cogitatio om̃is carnalis & saeculuris
abscedat: Nequicquã tuncanim: quã id solũ
cogit& quod p̃catur. Ideo & sacerdos anteonatio¬
nẽ p̃factione p̃missu parat fratrum mentes di¬
cendo : sursum corda. Vt dũ respond& plebs
habemus addnm: ad moneatur nihiladiud se
quã dm̃ cogitare debere: Clcudatur contrit ad¬
uersariũ pectus: & solidõ pateat. Nec cd se
stemdi temiporeonatiouis adirepatiatur. Obrepti
enim frequenter & penerat & subtiliter fallens p̃ces
nrãs udo auotat: Vt adiud habeamus in corde &uliud
inuoce Quundo intentioue sincenadm̃ debeat : non
uocis sonus sed unimus & sensus onrre : quu eccutẽ segiu¬

Expanded text:
sinit, quin illico repellantur in ostio suggestiosinit, quin illico repellantur in ostio suggestionis, ac quieta mente pro peccatis aliorum intercedat. Unde Cyprianus in sermone 6 de oratione Dominica: Quando autem stamus ad orationem, dilectissimi, vigilare et incumbere ad preces toto corde debemus. Cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec quidquam tunc animus, quam id solum cogitet quod precatur. Ideo et sacerdos ante orationem praefatione praemissa, parat fratrum mentes, dicendo, Sursum corda: ut dum respondet plebs, Habemus ad Dominum, admoneatur, nihil aliud se quam Deum cogitare debere. Claudatur contra adversarium pectus, et soli Deo pateat, nec ad se stem Dei tempore orationis adire patiatur. Obrepit enim frequenter, et penetrat, et subtiliter fallens, preces nostras a Deo avocat, ut aliud habeamus in corde, et aliud in voce, quando intentione sincera Deum debeat non vocis sonus, sed animus et sensus orare: quae autem segni
Abbreviated transcription (Latin):
canitandi non habent licentiam huc illucq discurres
ut singuliofsenint cũ caeris. statutũ e cis ut pe¬
nitus non sint extorres a sucrificio custo direaquã
& huucuuũ offerre ꝓc&eris. Populus offostuuiũ
cantores ciquã. Sicut uinũ & aequa uniu fiutt iu
calice sic populus & cantores incorporexpi. Cuno¬
res more leuitarum cntiquorũ quio muia neter¬
saria tabernaculi ꝓuidebaut : quuennt aquum
ad fontẽ & seruent eam coopestũ usq ud tempus
sacrificii & tunc mundã eamofferent : Postea
ponit calicem incltari diaconus & sud arium
suum ind&tro cornucdtaris. Est habile ad hoc
ut quicquid accesserit sordidi illo tergatur & sa¬
cerdotis mundissimũ iaueat. Si ꝑ incuriam
sucer dotis ante orm sacrificii aliquae maculue
in huesert̃ uariarũ temptationũ : has suo sudario
d&ergat: On sacrificii it cuigil&: ut nullue
possint inhuerere quatũ humana fragilitas

Expanded text:
cantandi, non habent licentiam huc illucque discurrendi, cantandi, non habent licentiam huc illucque discurrendi, ut singuli offerant cum caeteris. Statutum est eis, ut penitus non sint extorres a sacrificio, custodire aquam et hanc unam offerre pro caeteris. Populus offert vinum, cantores aquam. Sicut vinum et aqua unum fiunt in calice, sic populus et cantores in corpore Christi. Cantores more levitarum antiquorum, qui omnia necessaria tabernaculi providebant, quaerant aquam ad fontem, et servent eam coopertam usque ad tempus sacrificii, et tunc mundam eam offerant. Postea ponit calicem in altari diaconus, et sudarium suum in dextro cornu altaris: Est habile ad hoc, ut quidquid accesserit sordidi, illo tergatur, et sacerdotis mundissimum maneat. Si per incuriam sacerdotis ante horam sacrificii aliquae maculae inhaeserunt variarum tentationum, has suo sudario detergat. Hora sacrificii ita vigilet, ut nullae possint inhaerere, quantum humana fragilitas
Abbreviated transcription (Latin):
non potest: quomodo & uinũ solũ potest. Namsi
uinum tantũ quis offeraet: singuis xp̃i incipit eẽ
sine nobis: siuero aqua sitsolã: plebs incipit eẽ
sinxp̃o: Quundo autẽ utrũq misc&ur: & aduna¬
tione confusa sibiinuicem copulatur. ticsa¬
cramentũ spĩtade &cueleste ꝑficitur : Sic uero
culix dñi non .ẽ. aquus olaait uinũ solum : nisi
utrũq: sibi misceatur quomodo nec corpus dñi
potest ẽẽ furincsola. aut aquasolanisiutrũq:
cidunatũ fuerit & copulatũ : & pinisunius com¬
page solidatũ. Quo d& ipso sucnam̃to populus
noster ostenditur adunatus. Vt quẽ dmodũ
gnina multa inunũ collecta & cõmolita & com¬
mixta punem unũ faciunt: sic iuxp̃o qui ẽ punis
cuelestis unũ scimus eẽ corpus : cui coniunctus sit
nr̃t numerus & adunatus .÷ Om̃is populus in¬
trns ec desiã deb& sucrificiũ dõ offerre: Accuto¬
res quis̃ degenere leuitarũ ꝓpt̃ instanitẽ nec essitatẽ

Expanded text:
non potest quomodo nec uinum solum potest. nam si non potest quomodo nec uinum solum potest. nam si uinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis. si uero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. quando autem utrumque miscetur et adunatione confusa sibi inuicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et caeieste perficitur sic uero calix Domini non est aqua sola aut uinum solum nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse farina sola aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit et copulatum et panis unius conpage solidatum. quo et ipso sacramento populus noster ostenditur adunatus. at quemadmodum grana multa in unum collecta et conmolita et conmixta panem unum faciunt, sic in Christo qui est panis caelestis unum scinoster numerus et adunatus. Omnis populus intrans ecclesiam, debet sacrificium Deo offerre: At cantores, qui sunt genere Levitarum, propter instantem necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
propitiare possit dñs: Videlic& perdnin nrum
scriptum ẽ in exodo: Vtofferaut in eo rdssmicna
dño nefostemoriantur: Vndebedo memontus:
Mors & enimtimendu .ẽ. animae spĩtadis & adnu
siqui ccdminis terium alturis lectus thsmiamaora¬
tionum dõ redderene glegit:  Dic conus a quã
mis c&iuno Curhõ c ficit: priuuus monstrt
adquirinum desacramento dominicicalicis
dicens. Quun docitẽ in cadice uino a quum isce¬
tur xp̃o populus cduuatꝰ & credentiũ plebs &
inquẽ credidit copulatꝰ &iungitur. Quccc opula¬
tio & coniuntio aquae ur sic misceur incalice
dñi : ut cõmixtio illa nom possit ubinuucem sepane¬
ri. Vnde et clesiã id .ẽ plebemmine desia constitu¬
tam : fideliter ⁊ firmiter i neo quod credidit ꝑse¬
uerantẽ: nullares separire poterit axp̃o: quo
minus huereat semꝑ & munecat in diuidua dilectio
Sic cutẽ inscificando calicedñĩ offerriaqua solu

Expanded text:
propitiari possit Deus: videlicet per Dominum propitiari possit Deus: videlicet per Dominum scriptum est in Exodo, ut offerant in ea thymiama Domino, ne forte moriantur . Unde Beda memoratus. Mors etenim timenda est animae spiritalis et aeterna, si qui ad ministerium altaris electus, thymiama orationum Deo reddere negligit. Diaconus aquam miscet vino. Cur hoc faciat, Cypriamus monstrat ad Quirinum, de sacramento Dominici calicis, dicens: Quando autem in calice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur et credentium plebs ei in quem credidit copulatur et iungitur. quae copulatio et coniunctio aquae et uini sic miscetur in calice Domini ut conmixtio illa non possit ab inuicem separari. unde ecclesiam id est plebem in ecclesia constitutam fideliter et firmiter in eo quod credidit perseuerantem nulla res separare poterit a Christo quo minus haereat semper et maneat indiuidua dilectione. sic autem in sanctificando calice Domini offerri aqua sola
Abbreviated transcription (Latin):
pontificem dnm̃ saluatorem accipere uolumus
constut &ium eum huius aqua la bripriusquã
codadture oblaturus intrier& eẽ lotum. Quia
prius quathymiama suis acro sci corporis ꝓpter
scclutemnnt̃m in altaricrucis incender& : pronro
amore &i amlacrimas fudit Quod in resur¬
rectione luz ari caele berrime in notuit: Cun¬
tuntib: adhuccuntorib: uuditsucer dosud ultaa
re &orat: Quod c&leros p̃monuit fucereaet :
ntt prosuis proprus delictisremissionem: ut dig¬
nus sit uccedere adclture & cd tuctum oblata¬
rum nefiat quod fuctum .ẽ b&h scimitib: qui
temore uideruut arcm dnũ: De quoscribitus
in libro samuhelis : Percus sitacutem de uiris beth¬
sumitib: eoquoduidis sent urcam diũ & percus sit
rum quib: licitum .e. accedere adidture: Acci¬
pit &iam ciburhidiacono ducas unum prose&
cilte ram prodiccono Exturibulo quod super¬
imponit postortionem de monstratꝰ : perqueme

Expanded text:
pontificem Dominum salvatorem accipere volumus, pontificem Dominum salvatorem accipere volumus, constat etiam cum hujus aqua labri prius, quam ad altare oblaturus intraret, esse lotum: Quia, priusquam thymiama sui sacrosancti corporis propter salutem nostram in altari crucis incenderet, pro nostri amore etiam lacrymas fudit, quod in resurrectione Lazari celeberrime innotuit. Cantantibus adhuc cantoribus, vadit sacerdos ad altare, et orat: Quod caeteros praemonuit facere, agit. Orat pro suis propriis delictis remissionem, ut dignus sit accedere ad altare, et ad tactum oblatarum, ne fiat illi quod factum est Bethsamitibus, qui temere viderunt arcam Domini, de quo scribitur in libro Samuelis: Percussit autem de viris Bethsamitibus, eo quod vidissent arcam Domini, et percussit drum, quibus licitum est accedere ad altare. Accipit etiam ab archidiacono duas: unam pro se, et alteram pro diacono. Ex thuribulo quod superimponit post orationem, demonstrat per quem ei