comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minimis istis. michi fecit. Adiecit. & refugiũ meũ inchie tribrlationis meȩ. O quã
gratũ.ẽ. refugiũ: qͥnlo tribulationis tempore condonat᷑. Om̃ĩs enĩ caro suspecta
est. quã du audiat. uenite benedicti patris mei. & cȩtera : sed tunc ȩternum
refugiũ efficit᷑. qͣndo ad istã uocẽ desidera tissimã ꝑuenit᷑. Hoc sic̃ & insuꝑioribꝰ
ediximꝰ: accipiendũ ẽ. a parte menbrorũ. Ad iutor m̃s tibi psallam: qͥa deus sus

Expanded text:
ecit, et refugium meum in die tribulationis meae. O quam gratum est refugium, quando tribulationis tempore condonatur! Omnis enim caro suspecta est, quandiu audiat: Venite, benedicti Patris mei , etc. Sed tunc aeternum refugium efficitur, quando ad istam vocem desideratissimam pervenitur. Hoc, sicut et in superioribus diximus, accipie
Abbreviated transcription (Latin):
liter ꝑmundũ noscit᷑. eẽ. diffusa. Hanc ergo circuisse paulũ. salutare ᷤᷤ generis
anẽ istũ beatũ: qͥ populos ꝑsequit᷑ infideles: fures abigit. & ouilia
scã custodit: cuiꝰ latratꝰ ꝑ totũ mundũ. qͥsi grandisona tuba concrepuit.
Isti uero qui uerã meruer̃ hab̃e doctrinã. admanducandũ disꝑgent᷑: cibũ scilicet
spĩtalẽ : ut conuertant᷑ gentes adfidẽ catholicã uenientes: sic̃ petro apło inuisione che-
tũ ẽ: macta & manduca. Sequit᷑. Siuero non fuerint saturati & murmurabt̃. Satu¬
rant᷑ doctores. si qͣndo predicationes suas uiderint popłos desiderant̃ assũmere:
contra ieiuni murmurant. si uerba sua fructificare ñ cognorint in mentibꝰ ꝑfidoꝵ.
hos ergo uerbi dni distributores murmurare posse dic̃: si non fuerint popłorum
credulitate saturati : sic̃ ipse dic̃ et intrigesimo quarto psabno: retribuebant michi

Expanded text:
liter per mundum noscitur esse diffusa. Hanc ergo circuisse Paulum, salutares generi humliter per mundum noscitur esse diffusa. Hanc ergo circuisse Paulum, salutares generi humO canem istum beatum! qui populos persequitur infideles, fures abigit, et ovilia sancta custodit; cujus latratus per totum mundum quasi grandisona tuba concrepuit. Isti ergo qui veram meruerunt habere doctrinam, ad manducandum disperguntur, cibum scilicet spiritualem; ut coequitur, si vero non fuerint saturati, et murmurabunt. Saturantur doctores, quando praedicationes suas viderint populos desideranter assumere. Contra jejuni murmurant, si verba sua fructificare non cognoverint in mentibus perfidorum. Hos ergo verbi Domini distributores murmurare posse dicit, si non fuerint populorum credulitate saturati; sicut ipse dicit et in trigesimo quarto psalmo: Retribuebant mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tellectu repetit᷑: qđ inscripturis diuinis in eẽ. sȩpe iã diximꝰ: ille pͥmꝰ ꝑtinet ad
finẽ scłi. iste acldm̃ passionẽ: sic enĩ utroꝵq sequentia manifestant: ieleo sccłm
causas prȩdictas. eorũ .ẽ. intentio ꝑ quirenda. Insuꝑiore enĩ diuisione uesperã
qͥndo dñs saluator mundo salutaris aduenit: sic enĩ cle ipso dic̃ moyses. o ccidetis
agnũ aduesꝑam : post cuiꝰ resurrectionis miraculũ. multitudo credidit uideoꝵ.
Sequit᷑. Et famem patient᷑ ut canes. Canis uoracissimũ animal atq inportunũ :¬
consueuit illas domꝰ latratibꝰ defendere: inqͥbꝰ ȩdacitatẽ suã norit acce
pane satiare. His merito cõparant᷑ iudei: qͥ xpĩanȩ ficlei munere sigͥnati.
ȩccłiã dei clamosa p̃dicatione defenłe festinabt̃ : sic̃ paulo apło contigit.
ut qͥ ante fuit ꝑsecutor xpĩani nominis. post ea cdiuino munere iungeretur
apłis. addidit: & circuibt̃ ciuitatẽ. Ciuitatẽ significat ierłm: quȩ uniuersa-¬

Expanded text:
ad finem saeculi, iste ad Domini passionem; sic enim utrorumque sequentia manifestant, et ideo secundum causas praedictas eorum est intentio perquirenda. In superiori enim divisione vesperam spera, quando Dominus Salvator mundo salutaris advenit. Sic enim de ipso dicit Moyses: Occidetis agnum ad vesperam ; post cujus resurrectionis miraculum multitudo credidit Judaeorum. Sequitur, et famem patientur ut canes. Canisconsuevit illas domus latratibus defendere, in quibus edacitatem suam novit accepto pane satiare. His merito comparantur Judaei, qui Christianae fidei munere saginati, Ecclesiam Dei clamosa praedicatione defendere festinabunt: sicut Paulo apostolo contigit, ut qui ante fuit persecutor Christiani nominisAddidit, et circuibunt civitatem. Civitatem significat Jerusalem, quae universa
Abbreviated transcription (Latin):
taris eleuatio postruinã. Non enĩ paulus apłs surgeret ad salutẽ: nisi ad uocẽ
dant᷑ insuꝑbia sua. Et de execratione & mendatio euellentur. Delicta
oris eorũ. id ẽ. cogitationũ insaniȩ fuer̃: qͥndo consiliũ fecerunt ut neci tra-¬
derent chĩm saluatorẽ. Sermo quoq labiorũ ipsorũ detestabilis fuit: qͥndo
lixer̃: reus .ẽ. mortis. Insuꝑbia conprehensi sunt: qͥndo idẽ dixer̃. Qr¬

Expanded text:
taris elevatio post ruinam. Non enim Paulus apostolus surrexerat ad salutem, nisi ad vocem taris elevatio post ruinam. Non enim Paulus apostolus surrexerat ad salutem, nisi ad vocem hendantur in superbia sua, et de exsecratione et mendacio evellentur. Delicta oris eorum, id est cogitationum insaniae fuerunt, quando consilium fecerunt ut neci traderent Dominum Salvatorem. Sermo quoque labiorum ipsorum detestabilis fuit, quando dixerunt: Reus e
Abbreviated transcription (Latin):
funditꝰ pereat: sed magis errasse se gloriosa satisfactione cognoscat. Ad didit.
Disꝑge illos inuirtute tua. de uideis hoc dictũ. testat᷑ eorũ facta disꝑsio: ut
pene ꝑ totũ mundũ diuisi clisꝑsiq declarent᷑. Mam quamuis iuri romano¬
nt subeliti: suo tamen more uiuunt ubiq disꝑsi. hoc ẽ. ne occideris eos.
si fuissent ut merebant᷑ extincti: spes conuersionis eorũ funditꝰ interisset. dis.¬
ꝑsi ergo sunt iuelei. siue ut aed conuersionis ꝓuocarent᷑ stodia: seusic̃ qͥdã
uolunt. ut inter contentiones hereticoꝵ ab immicis sius ueteris legis paratũ
estimoniũ haberet ȩccłia : dũ illud indubitant̃ credit᷑. qđ aduersario
frangante firma ẽ. Sequit᷑. & destrue eos protector m̃s dñe. Aelhuc in eisdẽ
supplicationibꝰ ꝑseuerat: ut destucti iudei in meliꝰ construant᷑⁊ sitq illis salu¬¬

Expanded text:
funditus pereat, sed magis errasse se gloriosa satisfactione cognoscat. Addidit, funditus pereat, sed magis errasse se gloriosa satisfactione cognoscat. Addidit, disperge illos in virtute tua. De Judaeis hoc dictum testatur eorum facta dispersio, ut pene per totum mundum divisi dispersique declarentur. Nam quamvis nt subditi, suo tamen more vivunt ubique dispersi. Hoc est: Ne occideris eos; nam si fuissent, ut merebantur, exstincti, spes conversionis eorum funditus interiisset. Dispersi ergo sunt Judaei, sive ut ad conversionis provocarentur studia; seu sicut quidam volunt ut inter contentiones haereticorum, ab inimicis suis veteris legis paratum testimonium haberet Ecclesia; dum illud indubitanter creditur, quod adversario suffragante firmatur. Sequitur, et destrue eos, protector meus Domine. Adhuc in iisdem supplicationibus perseverat, ut destructi Judaei in melius construantur, sitque salu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi ñ acceperis. Pesinat ergo pelagiana heresis. rediuiuas suscitare calumnias. Nichil
boni ex nobismetipsis habere possumꝰ: nisi hoc a dño sumpserimꝰ. Sequitur.
eus m̃s ostende michi inter inimicos meos. Scđm dic̃ munꝰ beneficu: ut
inter mimicos ipsius. uirtꝰ maiestatis eiꝰ possit ostendi: s̃ cilicet ut deblasphe.¬
mis fiant religiosi: & de iniqua conuersatione iustissimi. He occideris eos ne.¬
quando obliuiscant᷑ legis tuȩ: disꝑge illos inuirtute tua. & destrue eos pro-¬
tector ms dñe. Hoc est qđ suꝑiꝰ dix̃ : o stende michi int̾ inimicos meos: qm̃ ab ipsis
inunicis quideo largiente crecdituri sunt. ideo ira suspendit᷑. ne clnĩ legem qui
infine scłi ignorare uideant᷑: et incipiant sic perire. ut nullus ex eis possit
bonꝰ fructus emergere. Obliuiscit᷑ enĩ legem. qui eiꝰ p̃cepta non implet:
muis animo uerba ipsius tenere uideat᷑. Predicat᷑ ergo negens iudeori

Expanded text:
si non acceperis ? Desinat ergo Pelagiana haeresis redivivas suscitare calumnias. Nihil boni ex nobismetipsis habere possumus, nisi hoc a Domino sumpserimus. Sequitur, Deus meus, ostende mihi inter inimicos meos. Secundum dicit munus beneficii, ut etiam inter inimicos ipsius virtus majestatis ejus possit ostendi; scilicet ut de blasphemis fiant religiosi, et de iniqua conversatione justissimi. Vers. 12. Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae: disperge illos in virtute tua, et destrue eos, protector meus Domine. Hoc est quod superius dixit, ostende mihi inter inimicos meos; quoniam ab istis inimicis, qui Deo largiente credituri sunt, ideo ira suspenditur, ne Domini legem usque in finem saeculi ignorare videantur, et incipiant sic perire, ut nullus ex eis possit bonos fructus emergere. Obliviscitur enim legem qui ejus praecepta non complet, quamvis animo verba ipsius tenere videatur. Precatur ergo ne gens Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ futura noscamꝰ. Nam quod ait al te custodiã: mutata sillaba. significat ꝑte custo-¬
diã fortitudinẽ meã: qđ inscripturis diuinis sȩpiꝰ inuenit᷑. Quȩ figura dicit᷑. ꝓthesyon¬

Expanded text:
profutura noscamus. Nam quod ait, ad te custodiam, mutata syllaba significat per te custoprofutura noscamus. Nam quod ait, ad te custodiam, mutata syllaba significat per te custodiam fortitudinem meam; quod in Scripturis divinis saepius invenitur. Quae figura dicit
Abbreviated transcription (Latin):
nequitia ꝑseuerant. Ipsos em̃ ꝓnichilo habet chñs: qͥ eũ creaturarũ om̃ĩũ ñ uenerant᷑
auctorẽ. Nam si hoc uniuersalit̃ dictũ intelligas: unde erat ȩcclia dñi construenda:
Sed mos. ẽ. scripturȩ diuinȩ dicere ꝓparte totũ: scłm illud clñ clictũ. Nũ cum
enerit filiꝰ hominis. inueniet fidẽ in terra : Quod si & hoc generalit̾ ue
acciꝑe: qͥbus clicencdũ. ẽ. uenite benedicti patris mei. possidete paratũ uobis
regnũ a constitutione mundi: Restat ergo: ut hic om̃s gentes eos intelligas.
qͥ ꝑfidia faciente clampnandi sunt. Sunt eñĩ ex omĩbꝰ gentibꝰ perituri: sic̃ iustos
ds̃ susceptor meus es. Suꝑiꝰ fortes diximꝰ. cẽ. cliabolum cũ ministris: qͥ fortitudinẽ
plicanclã: ut sic̃ ꝑillũ insidiatorẽ noxia didicimꝰ: ita ꝑuerũ redemptorẽ quȩ sunt

Expanded text:
nequitia perseverant. Ipsos enim pro nihilo habet Dominus, qui eum creaturarum omnium non venerantur nequitia perseverant. Ipsos enim pro nihilo habet Dominus, qui eum creaturarum omnium non venerantur auctorem. Nam si hoc universaliter dictum intelligas, unde erit Ecclesia Domini construenda? Sed mos est Scripturae divinae dicere pro parte totum, secundum illud Domini dictum: Nam cum venerit Filius hominise, quibus dicendum est: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi ? Restat ergo ut hic omnes gentes eos intelligas qui perfidia faciente damnandi sunt. Sunt enim ex omnibus gentibus perituri, sicut justostodiam, quia, Deus, susceptor meus es. Superius fortes diximus esse diabolum cum ministris, qui fortitudinem plicandam; ut sicut per illum insidiatorem noxia didicimus, ita per verum Redemptorem, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
apłs : et gladiũ sp̃s qđ e. uerbũ dĩ. addidit: qm̃ qͥs auduit. ẜ ene prȩmisit in labus cor
& gladũ id ẽ. inore ipsoꝵ p̃dicationes frequentissimas: qm̃ rarꝰ gentibis auditurus ẽ
cũ in scelerata antichristi religione ꝑmanserint. Quis enĩ cũ pondere ꝓferendũ est :
qͥsi pene nullus. qͣsi om̃ino rarissimꝰ. Significat enĩ hȩc sillaba frequent᷑ milũ : ut illud:
ꝗs similis tibi : aliquando unũ: ut illud: qͥs clabit ex syon salutare israel. Et tuednẽ¬
deridebis cos ꝓnichilo habebis om̃s gentes. IaRIdendos eos ꝓnuntiat. qͥ p̃dicationes
rectas audire nolueruint: sic̃ . ẽ. illud salomonis: meis aut̃ increpationibꝰ non intende¬
labor. quando suꝑuenerit uobis interitus. Perisui enĩ erunt: quando inanes & fatui
ab ȩerni regni intromissione pellent᷑. Sequit᷑. a nichilo habebis om̃s gentes. Sientes.
in bono & inmalo poni notissimũ. ẽ: hic tam̃ illos dic̃. qͥ obstinatione crucleli. ins

Expanded text:
s, quod est verbum Dei . Addidit, quoniam quis audivit? Bene praemisit in labiis eo rum esse gladium, id est in ore ipsorum praedicationes frequentissimas, quoniam rarus gentilis auditurus est, cum in scelerata Antichristi religione permanserint. Quis enim, cum pondere proferendum est, quasi pene nullus, quasi omnino rarissimus. Significat enim haec syllaba frequenter nullum, ut illud, Quis similis tibi ? aliquando unum, ut illud: Quis dabit ex Sion salutare Israel ? Vederidebis eos; pro nihilo habebis omnes gentes. Irridendos eos pronuntiat, qui praedicationes rectas audire noluerint, sicut est illud Salomonis: Meis autem increpationibus non intendelabor quando supervenerit vobis interitus . Derisui enim erunt, quando inanes et fatui ab aeterni regni intromissione pellentur. Sequitur, pro nihilo habebis omnes gentes. Gentes, et in bono et in malo poni notissimum est. Hic tamen illos dicit qui obstinatione crudeli in sua
Abbreviated transcription (Latin):
luminatione cognouerᷠ quas nunc sub falsa interp̃tatione suscipiunt. Inira
duob dicit᷑ modis: siue qͥndo iuindicat ad salutẽ. ut est illud. flagellat enim
omnẽ filiũ quẽ recipit : siue quando mitat inignẽ ȩternũ: dequa aliꝰ psalmꝰ
lc̃ dñẽ ne inira tua arguas me. neq infurore tuo corripias me. Abusiue qui
tractũ ẽ. ab hominibꝰ: qͥa qͣndo aliqͣm culpã uindicamꝰ ꝑperam factis irascimur.
cȩterũ deus omĩa subtranqͥllitate diuidicat: qͥa nescit ꝑturbationes sustinere
confusas. Consummationẽ uero illã dic̃ quã unꝰ qͥsque patit᷑: quando memor
peccatoꝵ suoꝵ interna se castigatione discruciat. Non erunt: utiq suꝑbi: dũ
eos constet ad humilitatẽ pęnitentiae. eẽ uenturos. Sequit᷑. It scient quia ds̃
clñabit᷑ iacob. & finiũ terrȩ. Cum iudei fuerint ꝑfecta religione ueraciter in.

Expanded text:
luminatione cognoverint, quas nunc sub falsa interpretatione suscipiunt. Vers.duobus dicitur modis: sive quando vindicat ad salutem, ut est illud: Flagellat enim omnem filium quem recipit ; sive quando mittit in ignem aeternum, de quo alius psalmus ait: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Abusive quippe tractum est ab hominibus, quia quando aliquam culpam vindicamus, perperam factis irascimur. Caeterum Deus omnia sub tranquillitate dijudicat, quia nescit perturbationis sustinere confusa. Consummationem vero illam dicit, quam unusquisque patitur, quando memor peccatorum suorum interna se castigatione discruciat. Non erunt utique superbi, dum eos constet ad humilitatis poenitentiam esse venturos. Sequitur, et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. C
Abbreviated transcription (Latin):
misccła mea p̃rieniet me. Deus ostende michi inter inimios meos. E xponit quod
suꝑiꝰ dix̃: fortitudinẽ meã ad te custocliã. Nichil enĩ ei dignũ obtulit humana conditio:
mereret᷑ muneris eiꝰ largitate gaudere. Ouere pietas stupenda creatoris: de se n
docet : qđ in nob̾ intelligere. & custodire debeamꝰ. Sed ue illis: qͥhanc regulã declinantes.
hominis putant arbitrio consistere.⁊ ut mereant᷑ ad aliqua dei munera peruenire.¬

Expanded text:
iet me: Deus meus, ostende mihi inter inimicos meos. Exponit quod superius dixit: Fortitudinem meam ad te custodiam. Nihil enim ei dignum obtulit humana conditio, ut mereretur muneris ejus largitate gaudere. O vere pietas stupenda Creatoris! De se nos docet quod in nobis intelligere et custodire debeamus. Sed vae illis qui hanc regulam declinantes, in hominis putant arbitrio consistere, ut mereatur ad aliqua Dei munera pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
audiendi uerbũ dĩ. Addidit. Et circubt̃ ciuitatẽ. In eadẽ conparatione ꝑmansit.
Canũ enĩ consuetudo . ẽ. illa loca defendere. inqͥbꝰ se norunt alimonias reperire :
ita & iuclei iã conuersi ciuitatẽ. id est scãm eccłiam defendent: quã correctis pre¬
elicationibꝰ circũibt̃. Canes enĩ fidelibꝰ cõparatos: euangłi scriptura testatur.
Dic̃ quippe mulier cananea : utiq dñẽ: nã & canes edunt clemicis quȩ cadt̃ de mensa
clñoꝵ suoꝵ. hoc schema clicit᷑ enigma. iel est obscura sententia: quȩ & ipsa ꝑtinet

Expanded text:
audiendi verbum Dei . Addidit, et circuibunt civitatem. In eadem comparatione permansit. audiendi verbum Dei . Addidit, et circuibunt civitatem. In eadem comparatione permansit. Canum enim consuetudo est illa loca defendere, in quibus se norunt alimoniam reperire: ita et Judaei jam conversi civitatem, id est sanctam Ecclesiam defendent, quam correctis praedicationibus circuibunt. Canes enim fidelibus comparatos Evangelii Scriptura testatur. Dicit quippe mulier Chananaea: Utique, Domine: nam et canes edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum . Hoc schema dici
Abbreviated transcription (Latin):
nec plenitudo gentiũ introiret: & sic om̃s israel saluus fieret: & cȩtera. Uides : sibi
ꝓmissũ. eẽ : ut quãuis sera. tam̃ aliquando salutifera conuersione saluentur.
Et ideo: ad similitudinẽ diei finis mundi uesꝑa conpetent̃ edicit᷑. Sequit᷑. It fam̃
patient᷑ ut canes. Aliꝰ tẽporis iucleoꝵ significat uoluntatẽ : quia sic̃ nc̃ crudissima
obstinatione durati fiunt: ita & tunc fidei auidissima desideria patient᷑. Qui me¬
rito canibꝰ cã parat᷑: qm̃ anticristũ illum inmanissimã beluã. ficħ̃ calore raptati
religiosis latratibꝰ insequent᷑. Canes eni: acanendo dicti sunt. Meliores erunt tẽ
canes. quã nunc sint homines: qͦndo legẽ in qua mͦ delinquunt. tunc fideliter
clefensare contendent. Nã quod dic̃ famen. cȩlestis uerbi significat auicditatem:
sic̃ ait ꝓpħa. Ecce incluco fam̃ in terrã: non fam̃ panis. neq sitim aque : sed fameni

Expanded text:
 sic omnis Israel salvus fieret , etc. Vides et ibi promissum esse, ut quamvis sera, tamen aliquando salutifera conversione salventur; et ideo ad similitudinem diei, finis mundi vespera competenter edicitur. Sequitur, et famem patientur ut canes. Illius temporis Judaeorum significat voluntatem, quia sicut nunc crudelissima obstinatione durati sunt, ita et tunc fidei avidissima desideria patientur. Qui merito canibus comparantur, quoniam Antichristum illum immanissimam belluam, fidei calore raptati, religiosis latratibus insequentur. Canes enim a canendo dicti sunt. Meliores erunt tunc canes, quam nunc sint homines: quando legem in qua modo delinquunt, tunc fideliter defensare 196 contendunt. Nam quod dicit, famem, csitim aquae, sed famem
Abbreviated transcription (Latin):
illud .ẽ. et dabo tibigentes hereclitatẽ tuã. & possessionẽ tuã terminos terrȩ : ubi¬
autẽ reuertit᷑ adiudeos. dic̃: non miserearis om̃ibꝰ qͥ oꝑant᷑ iniquitatẽ. hȩc oratio. si
bene conspiciat᷑: p̃ceptis eiꝰ innulla parte dissentit. Dicendo enĩ non om̃ibꝰ: ostendit

Expanded text:
illud: Et dabo tibi gentes haereillud: Et dabo tibi gentes haereautem revertitur ad Judaeos, dicit: Non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem. Haec oratio si bene conspiciatur praeceptis ejus in nulla parte dissentit. Dicendo enim: Non miserearis omnib
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓetat ꝑ atre sibi occurrere. ad seuenientem: cũ nec ille abipso aliqiaoile
discesserit. nec iste acleũ quantũ aclsuꝑnã naturã pertinet facie noltats
l suenerit: sed sic ipse in euangłio dic̃ ego inpatre & pat̾ inme. Quo el audm¬
Qluns treberrima consuetudine seminatur. Et tuchñe deus urtutũ eders it¬
suacis initencle. a diuistandas om̃s gentes: non miserearis omnibꝰ̃ qui opant
iniquitatem. Duo isti uersiculi in ano exponendi sunt: qm̃ de se in icẽ pende
noscunt᷑. Post resurrectionis igitur mirabilẽ narrationẽ: piꝰ interpellat aduocatus
ꝓ nobis. dicens ad patrẽ: et tu dnẽ ds̃ uirtutũ ds̃ israel. qui non putaris nisi cleus
soluiᷤᷤ israel. ielest uniꝰ gentis: intende nc̃ aduisitandas om̃s gentes: ut tibi credentium
copia crescat exgentibꝰ: quia sterelitatẽ fidĩ iudaico popło comperisti. Et respice
qđ om̃s gentes dicat: qm̃ de uniuersis nationib erant dño iuuante credituri: sicut

Expanded text:
 petat Patrem sibi occurrere, ad se scilicet venientem; cum nec ille ab ipso aliquando discesserit, nec iste ad eum, quantum ad supernam naturam pertinet, facie novitatis advenerit: sed sicut ipse in Evangelio dicit: Ego in Patre, et Pater in me est . Qudivinis creberrima consuetudine seminatur. Vers. 5. Et tu. Domis. 6. Intende ad visitandas omnes gentes: non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem. Duo isti versiculi in uno exponendi sunt, quoniam de se invicem pendere noscuntur. Post resurrectionis igitur mirabilem narrationem, pius Advocatus interpellat pro nobis, dicens ad Patrem: Et tu, Domine Deus virtutum, Deus Israel; qui non putaris nisi Deus solius Israel, id est unius gentis: intende nunc ad visitandas omnes gentes, ut tibi credentium copia crescat ex gentibus, quia sterilitatem fidei in Judaico populo comperisti. Et respice quod omnes gentes dicat, quoniam de universis nationibus erant Domino juvante credituri; sicut est
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ. Post quã de uideoꝵ conuers ione locutꝰ ẽ: ad patrẽ subito uerba conuer:¬
tit quȩ figura dicit᷑ ꝓsphonesis: latinc exclamatio Ipse enĩ cantabit insc̃ĩs siuis.
cdũ eiꝰ menbra gaudebt̃. It qͥle . ẽ. illud gaudiũ dedñi semꝑ contẽplatione gaudere.
Nã sic̃ uirtꝰ duuna numꝗͣ deficit: ita nee gaudiũ qđ de ipsius inspectione ꝓuenert
Sequit᷑. It exultabo mane miscdiã tuã. Osane: scilicet cũ nox scłi istiꝰ obscura transi

Expanded text:
conversione locutus est, ad Patrem subito verba convertit. Quae figura dicitur prophonesis, Latine exclamatio. Ipse enim cantabit in sanctis suis, dum ejus membra gaudebunt. Et quale est illud gaudium de Domini semper contemplatione gaudere! Nam sicut virtus divina nunquam deficit, ita nec gaudium quod de ipsius inspectione provenerit. Sequitur, et exsultabo mane misericordiam tuam. Mane scilicet, cum nox saeculi istius obscura t
Abbreviated transcription (Latin):
CONCIU. SIO: Quam mirabiliter asaph iste cuius nomen indicat sinagogam. & p̃teritos
errores respuit: & futurae bona credulitats assumpsit. Deliberauit enim sapienteꝵ.
eligit eximie : ut non in merito post illam suꝑioris psalmi de aduentu dñi salutiferam
ꝓmissionem septuagesimi secunedi psalmi ei numerꝰ conuenisse uideat᷑: quando utrasq
ionum partes. uelut uista libra discernens. equabili totum moderatione
domine ne nos talib inuidere facias. quos tua ueritate condempnas: sed ex ecre¬
mur qͦł horres: & aniemus certe quos diligis : quia tecum habere nequeunt
portionem. nisi qui uoluntates tuas mente deuotissima subseȩunt᷑.
ASAPHI.

Expanded text:
i. Quam mirabiliter Asaph iste cujus nomen indicat Synagogam, et praeteritos errores respuit, et futurae bona credulitatis assumpsit! Deliberavit enim sapienter, elegit eximie, ut non immerito post illam superioris psalmi de adventu Domini salutiferam promissionem, septuagesimi secundi psalmi ei numerus convenisse videatur, quando utrasque cogitationum partes, velut justa libra discernens, aequabili totum moderatione Domine, ne nos talibus invidere facias, quos tua veritate condemnas, sed exsecremur quos horres, et amemus certe quos diligis; quia tecum nequeunt habere portionem, nisi qui voluntates tuas mente devotissima subsequuntur. Asaph.
Abbreviated transcription (Latin):
pugnamus. ubi & sp̃s inmucdos hostes patimur. & dñi miseratione liberamur. Adcdidit
& uitende quia dicit tu dne: ut tota spes nr̃a ad eum debeat fixa respicere. Sequit᷑
netardaueris. Periclitantiũ mos ÷ tardum iuidicare: quauis scelerrimum prestat
auxilium. Iule enim competenter & mensurate facit omiã: sed nos tardum putamus
dium & inimicorum saluberrimã confusionẽ: ut erubescentes mala sua deserant qui
pranis actib obsecundant. Deinde bonorũ lȩtitiae ȩterna gaudia compromittit. &
qdđ ÷ in afflictione sũma presidium. celerrime lominũ uenire leprecatur: qui huius
mundi pregrauantes angustias. acluentus sui uisitatione sũ morieat. Illo enĩ uiso
diabolsͥ corruit superba: quȩ olim impia dominatione regnabat. Religatus est
qui mundum peccatorũ uinculis illigabat. &eo usq clñi iustoteȩ percluctus: nunc¬

Expanded text:
pugnamus, ubi et spiritus immundos hostes patimur, et Domini miseratione liberamur. Addidit pugnamus, ubi et spiritus immundos hostes patimur, et Domini miseratione liberamur. Addidit lade liberator. Et intende quia dicit, tu, Domine, ut tota spes nostra ad eum debeat fixa respicere. Sequitur, ne tardaveris. Periclitantium mos est tardum judicare, quamvis celerrimum praestetur auxilium. Ille enim competenter et mensurate facit omnia; sed nos tardum putamus, dium, et inimicorum saluberrimam confusionem; ut erubescentes mala sua deserant, qui pravis actibus obsecundant. Deinde bonorum laetitiam et aeterna gaudia compromittit, et quod est in afflictione summa praesidium, celerrime Dominum venire deprecatur, qui hujus mundi praegravantes angustias adventus sui visitatione submoveat. Illo enim viso, diaboli corruit superbia, quae olim impia dominatione regnabat. Religatus est qui mundum peccatorum vinculis illigabat; et eousque Domini virtute perductus
Abbreviated transcription (Latin):
ego uero egenus & pauper sum dñs curam hab& mei: Sicut & hic dictum ÷ a persona
beatorum. Sed dum dicit ego uero egenꝰ & pauper sum: significat illos diuites fuisse
munclanos. Sequib dicit: confunclantur & reuereantur inimici mei. qui quȩr̃ anuam
meam. Sed uideamus cum sit celesti thesauro ditissima: ubiq: fegenam & pauperem
edicit gloriosa paupertas: Utique quia & mundanas copias non hab&. & intus. ubi
est diues semꝑ ambit. semper desiderat. semper accipit. sicutꝰ eicit. fratres ego
cognorut quem admodum oͣporteat scire. Uides merito dici tales ege̾ nos tales pauꝑes¬
qui continue acdquirere grãm cliuittatis ex optant: Egeni enim sumus quando iugiter
indigemus: pauperes dum semper ad beneficia ipsius auida mente properamus.
Sequitur ds̃ adiuua me. id ÷ in tribulatione munclana: ubi cum uiciorũ adluersitate

Expanded text:
Ego vero egenus et pauper sum; Dominus curam habet mei ; sicut et hic dictum est a persona Ego vero egenus et pauper sum; Dominus curam habet mei ; sicut et hic dictum est a persona beatorum. Sed dum dicit: Ego vero egenus et pauper sum, significat illos divites fuisse mundanos, de quibus dicit: Confundantur et revereantur inimici mei, qui quaerunt animam meam. Sed videamus, cum sit coelesti thesauro ditissima, ubique se egenam et pauperem dicit gloriosa paupertas; utique, quia mundanas copias non habet, et intus, ubi est dives, semper ambit, semper desiderat, semper accipit; sicut Apostolus dicit: Fratres, ego cognouit quemadmodum eum oporteat scire. uqui continue acquirere gratiam Divinitatis exoptant. Egeni enim sumus quando jugiter indigemus; pauperes, dum semper ad beneficia ipsius avida mente properamus. Sequitur, Deus adjuvat me, id est in tribulatione mundana, ubi cum vitiorum adversitate
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternũ. iusti autẽ inuitam ȩternam. Sed hunc ueracis lȩtitiȩ moclũ cõpetent̃
insinuat. Dicendo enĩ inte. fatetur calucam. ẽẽ. lȩtitiam: quȩ humana p̃sump-¬
ione głatur. aAcliunctũ ÷ om̃s qui quęr̃ te dñe: Non suis uirib sed tua.¬
requisiti. Nam ut te quęrer& genus humanũ: tu illud deçȩlo prospiciens mise¬
ricorliter in quisisti. Ipse enĩ ad nos uenit: ut ad eum redire mereremur. Isti
tamen qui dnm quęr̃ quid debeant dicere salutariter ammonentur: id ÷ dicam
semper magnificetur dñs. Semper continuum tempꝰ ostendit: quia nũquã
cdeb& a laucle dnũ cessari & ut nobis sensus ipse manifestius elucescat. uerboꝵ
nficatur enim ille qui laudib crescit. qui bona opinione grandesei
gitur plenitudo: Nec aliunde potest crescere qui consueure creaturis omĩb increm̃ta
uerba eius ad suam transtulit psalmodiam. dicit enim expersona sua in alio psalmo.

Expanded text:
aeternum, justi autem in vitam aeternam . Sed hunc veracis laetitiae modum competenter insinuat. Dicendo enim, in te, fatetur caducam esse laetitiam quae humana praesumptione gloriatur. Adjunctum est, omnes qui quaerunt te, requisiti. Nam ut te quaereret genus humanum, tu illud de coelo prospiciens misericorditer inquisisti; ipse enim ad nos venit, ut ad illum redire mereremur. Isti tamen qui Dominum quaerunt, quid debeant dicere salutariter admonentur, id est, dicant semper: Magnificetur Dominus. Semper, continuum tempus ostendit, quia nunquam debet a laude Domini cessari. Et ut nobis sensus ipse manifestius elucescat, verborum ificatur enim ille qui laudibus crescit, qui bona opinione grandescitgitur plenitudo; nec aliunde potest crescere, qui consuevit creaturis omnibus incrementa verba ejus ad suam transtulit psalmodiam. Dicit enim ex persona sua Dominus in alio psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis: quam sibi ipsi petere uidebantur in pros peris constituti.
est. ut a suo ꝓposito erubescentes uelociter  conpellantur abscedere: qͥ falsis
onib cognoscuntur ficdelissimos increpare. Euge enĩ sermo laudanti
sed hic subironia. ied ÷̃ subirrisione dictum aduerti deb&. qͣm ab inimicis uide¬
tur. eẽ ꝓlatum. siue illos increpat: qui afflictiones martyrũ pęnasq col-¬¬
aclauctoris głiam refer̃ qđ eis ÷ larga pietate concessum. &am utr
uiciosum ÷: aut alienis calamitatib illudere. aut homines de sua possibilitate

Expanded text:
inimicis quam sibi ipsi petere videbantur in prosperis constituti. Vinimicis quam sibi ipsi petere videbantur in prosperis constituti. Vest, ut a suo proposito erubescentes, velociter compellantur abscedere, qui falsis laudationibus cognoscuntur fidelissimos increpare. Euge enim sermo laudantis est; sed hic sub ironia, id est sub irrisione dictum adverti debet, quoniam ab inimicis videtur esse prolatum. Sive illos increpat qui afflictiones martyrum poenasque colad auctoris gloriam referunt quod eis est larga pietate concessum. Nam utrumque vitiosum est, aut alienis calamitatibus illudere, aut homines de sua possibilitate
Abbreviated transcription (Latin):
his reb penas nos in currere formilamꝰ: qđ illis accidit: qui ꝑuersitate lampnata
adpietatem dñi conuersionis studio redire festinant. Sequit᷑. Au quer̃ animã
meã. Bene singulari numero animã suã posuit turba fideliũ: quib ÷ sic̃ scrip.¬
tura dic̃ anima & cor unũ. Quȩrebant ergo inimici animã ficleliũ: non aluene¬
rationẽ sed ut satis facientes odiis suis: eam a corpore suo segregarent. Iuod
factum ÷ in martyrum passionib: quando eos truciclabat ꝑsecutor infensus.
Legitur & in bono quęri : sicut est.perut fuga ame. & non est qui requirat
animam meã. & quia hoc uerbũ omonymũ ÷. adclidit ut auferant eam: Quatenr
istuel inmalo positũ intelligere cdebuisses subiun. xit. auertantur retrorsum
& erubescant qui cogitant michi mala.  uertitur retrorsũ: qui sepe dictũ ÷
cogitant michi mala. Hanc retributionẽ suscipiant: ne insua iniquitate per¬
sistant. Opia scõrũ: etiam ipsa quȩ putatur aduersitas. Melius optabant

Expanded text:
us, et pro his rebus poenas nos incurrere formidamus. Quod illis accidit qui, perversitate damnata, ad pietatem Domini conversionis studio redire festinant. Sequitur, qui quaerunt animam meam. Bene singulari numero animam suam posuit turba fidelium, quibus est sicut Scriptura dicit anima et cor unum . Quaerebant ergo inimici animam fidelium non ad venerationem, sed ut satisfacientes odiis suis eam a corpore suo segregarent. Quod factum est in martyrum passionibus, quando eos trucidabat persecutor infensus. Legitur et in bono, quaeri, sicut est: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Et quia hoc verbum homonymum est, addidit, ut auferant eam; quatenus istud in malum positum intelligere debuisses. Subjunxit, avertantur retrorsum et erubescant qui cogitant mihi mala. Avertitur retrorsum qui sicut saepe dicogitant mihi mala, hanc retributionem suscipiant, ne in sua iniquitate persistant. O pia sanctorum, etiam ipsa quae putatur adversitas! Melius optabant
Abbreviated transcription (Latin):
xpitrochamos. id ÷ dicti rotatio: cũ eaquę latius sentienda sunt breuit᷑
simus cassianus in clecima collatione plurima de eius utilitate disserens.
tanto honore concelebrat: ut quicquid monachi assumpserint sine huius
uersiculi trina iteratione non inchoent: qu̾ȩ repetita superias sepius
laude congeminans. nimis utilem probat. ee. eius memoriam. Cosu
erubescant: qui cogitant michi mala. Imitator capitis sui por
martyrum: emendationẽ inimicorũ suorũ ex postulans. dicit. confun¬
clantur & reuereantur inimici mei Confundi ÷ quando uoluntatessuas
iniqua conscientia studio ueritatis agnoscens: de facti sui per uersitate

Expanded text:
epitrochasmos, id est dicti rota tio, cum ea quae latius sentienda sunt, breviteepitrochasmos, id est dicti rota tio, cum ea quae latius sentienda sunt, brevitesimus Cassianus in decima collatione plurima de ejus utilitate disserens tanto honore concelebrat, ut quidquid monachi assumpserint, sine hujus versiculi trina iteratione non inchoent. Quem repetita saepius laude congeminans, nimis utilem probat esse ejus memoriam. Vers. erubescant qui cogitant mihi mala. Imitator capitis sui populus martyrum, emendationem inimicorum suorum expostulans, dicit: Confundantur et revereantur inimici mei. Confundi est, quando voluntates suas iniqua conscientia studio veritatis agnoscens, de facti sui perversitate
Abbreviated transcription (Latin):
sumit adnõ: unde nouit periclitantib uenire presidium: & ut ȩrũpnas
suas beatissimorũ martyrũ cȩtus ostender&: dicit in adiutorium meum
tende. Tunc enĩ adiutorium poscimus. quando periculis fubia
ut aliquo reme diuͦ subleuati. calamitates cdiuersarũ possimꝰ uincere
passionũ. Intende dicit. propicus respice: quia omĩa dñs etiã cũ non ro-¬
gatur agnoscit. Sed modus iste periclitantiũ est. ita ut liberari credant
si se adñõ respici posse agnoscant. & ne longius protraheretur beneficiũ
qł sciebat. eẽ. uenturum: adiecit. domine aladuauandũ michi festina.
Sic dicitur festina : quasi miscđia diuina tardar&. & ꝑmorã aduentus
eius fierent torm̃ta grauiora. festina dicit ergo dño: qui festinabat
de huius scłi clade liberari. Nam illi coniuncta ÷ uoluntas. & accelerata
ꝑfectio : dum omĩa creatori seruiunt. qm̃ eius imperio cuncta famu¬
lantur. Sic in uno uersiculo: multa conclusa sunt: quȩ figura clicitur

Expanded text:
sumit a Domino, unde novit periclitantibus venire praesidium. Et ut aerumnas suas beatissimorum martyrum coetus ostenderet, dicit, in adjutorium meum intende. Tunc enim adjutorium poscimus, quando periculis subjacemus; ut aliquo remedio sublevati, calamitates diversarum possimus vincern passionum. Intende, dicit, propitius respice; quia omnia Dominus, etiam cum non rogatur, agnoscit. Sed mos iste periclitantium est, ut ita liberari credant, si se a Domino respici posse cognoscant. Et ne longius protraheretur beneficium quod sciebat venturum esse, adjecit: Domine, ad adjuvandum me festina. Sic dicitur, festina, quasi misericordia divina tardaret, et per moram adventus ejus fierent tormenta graviora. Festina ergo dicit Domino, qui festinabat de hujus saeculi clade liberari. Nam illi conjuncta est voluntas et accelerata perfectio, dum omnia Creatori serviunt, quoniam ejus imperio cuncta famulantur. Sic in uno versiculo multa conclusa sunt. Quae figura dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
beneficio ꝓbaretur. e̾e. accepta. Congͥuum quippe fuit: ut qr insus
post caput suũ similiter & menbra loquerentur: quateͥnꝰ & passiones suas fide.¬
les edicerent. & spem uotuȩ resurrectionis assumerent. Diuisio ps
Martẏrum confessorũq popłs. qui multiplici quidem sed felici clade laborabat.
prima posi ione dñm deprecatur. ut aꝑsequentium ꝑiculis liberetur. & irrisio-¬
s eorum irritas faciat. quatinꝰ conuersi decͥta sua salutariter erube¬
pauperes & egenos suos iuiuare & liberare dignatur.

Expanded text:
beneficio probaretur esse concepta. Congruum quippe fuit, ut quoniam ipost caput suum similiter et membra loquerentur, quatenus et passiones suas fideles edicerent, et spem votivae resurrectionis assumerent. Divisio psalmi. Martyrum confessorumque populus, qui multiplici quidem, sed felici clade laborabat, prima positione Dominum deprecatur ut a persequentium periculis liberetur, et irrisiones eorum irritas faciat; quatenus conversi, dicta sua salutariter erubepauperes egenosque suos juvare et liberare dignatur.
Abbreviated transcription (Latin):
puenit terribile regib ꝓnuncians. quẽ crucifigendũ. hebreorã clanaut inds¬
mae lua ppt̃ itellgite ꝑtinaces. quia diregentes non estis sedeoti ep raues
qui auaire. noliustis tam saluberrimũ ꝑcuncta monitorẽ. A ieleo elisꝑb prer
quiera regna uiuiti s.: acrificia non habetis: quisceptrũ noliuistis pateioticum
diligere. sed romanti. Nam lũ confitentes iatino sermone licant̃ uideaꝰ quẽ¬
adimodũ sic appellari potestis: tam grauit̾ obstinati Cur ergo ultionẽ tanã
non acluertitis : qui ipsũ quoq nomen post om̃a ꝑclidistis al Dimaliatus  bic
tertus psabmoru & quantos clm̃ largitate transuumꝰ: tanti nob ad fine superiẽ
noscuntur. Mremꝰ ut qui nobis grãm prestitit in preteritis: ipse nobis auxilũ
conceclat efficacit̃ in futuris.

Expanded text:
nit: terribilem regibus pronuntians, quem crucifigendum Hebraeorum clamavit insania. Quapropter intelligite, pertinaces, quia dirigentes non estis, sed potius errantes, qui audire noluistis tam saluberrimum per cuncta monitorem. Et ideo dispersi per aliena regna vivitis, sacrificia non habetis, qui sceptrum noluistis patrioticum diligere, sed Romanum. Nam dum confitentes Latino sermone dicantur Judaei, quemadmodum sic appellari potestis tam graviter obstinati? Cur ergo ultionem tantam non advertitis, qui ipsum quoque nomen post omnia perdidistis? Dimidiatus est hic textus Psalmorum, et quantos Domini largitate transivimus, tanti nobis ad finem superesse noscuntur. Oremus ut qui nobis gratiam praestitit in praeteritis, ipse nobis auxilium concedat efficaciter in futuris.
Abbreviated transcription (Latin):
deat: oculi mei uideant ęquitatẽ. De uultu tuo ꝓdeat uidiciũ. propria scrip
rȩ diuinȩ sed nob̵ inusitata locutio ẽ: quia de mente solet manare sent
Sed hoc dño ꝑ tropicas elocutiones decent̃ aptat᷑: quia ille qđ uidicat uidet
dũ testis ẽ. examinis sui: nec de facto alicuiꝰ testimoniũ quęrit. qui solus om̃ium
ueracissime secreta cognoscit. De uultu gͦ dicit id ẽ de aspectu tuo: seđm illa
quȩ in me respicis atq cognoscis. Hoc aut̃ ille recte petebat: qui se nouerat
llutionẽ non habere peccati. Sequit᷑. Oculi mei uideant ȩquitatẽ. Hic

Expanded text:
rodeat: Oculi tui videant aequitates. C De vultu tuo prodeatrodeat: Oculi tui videant aequitates. C De vultu tuo prodeatturae divinae, et nobis inusitata locutio est, quia de mente solet manare sententia: sed hoc Domino per tropicas elocutiones decenter aptatur, quia ille quod judicat videt, dum testis est examinis sui; nec de facto alicujus testimonium quaerit, qui solus omnium veracissime secreta cognoscit. De vultu ergo dicit, id est de aspectu tuo, secundum illa quae in me respicis atque cognoscis. Hoc autem ille recte petebat, qui se noverat pollutionem non habere peccati. Sequitur: Oculi tui videant aequitatem. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
tia : resurrectionẽ uelocissimã dep̃cat᷑: nedutiꝰ insultare liceat ꝑuerso¬
popło udeoꝵ łtne aliquid de eiꝰ maiestate turba fideliũ haberet ambigu
tende dep̃cationi mex̧ Apud dm̃ certũ ẽ. habere iustitiã uocẽ suã. qui res ta¬
incassũ dissonantib: rebus: uerba ista copulata st̃. Nã intendere oculoꝵ ẽ: p̃ces
admittere auriũ. Sead idõ ista uerba sociata sunt: ut ambarũ rerũ. unꝰ intellige¬
ret effectus. Quicquid enĩ uel auris audit. uel oculus uidet uł manꝰ palpat. uł¬
quȩ palatus gustat uel nasus odorat᷑ dõ sola contemplationis uirtute notissi
Percipere ẽ. eiũ ñ transitoriȩ aliqͥd sumere : sed p̃ces hominũ copiosa dignatione
ipere. Non in labus dolosis : sic̃ a ud ȩis manauit falsa sententia: a pđ¬
in nocens dãpnatꝰ ẽ. & latro cognoscit᷑ absolutꝰ. De uultu tuo uidiciũ meũ ꝓ¬

Expanded text:
tia, resurrectionem velocissimam deprecatur, ne diutitia, resurrectionem velocissimam deprecatur, ne diutipopulo Judaeorum, et ne aliquid de ejus majestate turba fidelium haberet, ambiguum tende deprecationi meae. Apud Deum certum est habere justitiam vocem suam, qui res taincassum dissonantibus rebus verba ista copulata sunt; nam intendere oculorum est, preces admittere aurium. Sed ideo verba ista sociata sunt, ut ambarum rerum unus intelligeretur effectus. Quidquid enim vel auris audit, vel oculus videt, vel manus palpat, vel palatus gustat, vel nasus odoratur, Deo sola contemplationis virtute notissimPercipere est enim non transitorie aliquid sumere, sed preces hominum copiosa dignatione recipere. Non in labinnocens damnatus est, et latro cognoscitur absolutus. 3 De vultu tuo judicium meum p
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cũ legat᷑ liber psalmorũ. Oratio aut̃ duob dicit᷑ modis. Hȩc cũ agit᷑ apđ
homines oris ratio nuncupat᷑: cũ maiestati fundit᷑. supplicatio ẽ. salubris & uita
humilitas: & nota qđ iste. & octogesimꝰ qͥntꝰ. & centesimꝰ pͥmꝰ. & centesimꝰ c¬
ragesimꝰ pͥmꝰ orationis inscriptione p̾notent᷑. Quorũ distinctiones atq ꝓprietates:
incentesimo quadragesimo pͥmo psalmo qui horũ ultimꝰ ẽ. conuenienter edicemꝰ.
Dauid uͦ cũ dictũ ẽ significat xp̃m dñm : ad institutionẽ humani generis ex
cuiꝰ ꝑsona totus psalmꝰ iste ꝓlatus ẽ. DiGISIO ꝑSaLaVI. Trifaria ratio ab
humanitate xp̃i. in hoc psalmo de ꝓmit᷑. Prima ẽ ubi scđm iustitiã suã sibi
petit debere restitui. Secunda. ut a iudȩoꝵ insidus ciꝰ puritas liberet᷑. In ter¬

Expanded text:
maxime cum legatur liber Psalmorum. Oratio autem duobus dicitur modis: haec cum agitur 55 apud maxime cum legatur liber Psalmorum. Oratio autem duobus dicitur modis: haec cum agitur 55 apud homines, oet centesimus primus, et centesimus quadragesimus primus orationis inscriptione praenotentur: quorum distinctiones atque proprietates in centesimo quadragesimo primo psalmo, qui horum ultimus est, convenienter edicemus. David vero, sicut dictum est, significat Dominum Christum ad institutionem humani generis, ex cujus persona totus psalmus iste prolatus est. Divisio psalmi. Trifaria oratio ab humanitate Christi in hoc psalmo depromitur. Prima est, ubi secundum justitiam suam sibi petit debere restitui. Secunda, ut a Judaeorum insidiis ejus puritas liberetur. In ter
Abbreviated transcription (Latin):
designans quinq sensib corporeis ꝑ trinitatis gr̃am supatis. ad atria sc̃ẽ eccłȩ
felici munere ꝑueniri. Qđ & ꝑ istũ quoq dabit᷑ psalmũ: si eiꝰ saluberrimã p̃di¬
cationẽ dño ꝓtegente seruemꝰ. Ex elicit esalaiꝰ euiotos dtcioo. Incieit esac
moos statꝰ oiciatꝰ. ORATIO DaUIO Eũ multi psalmorũ in textu suo habeant
orationes : mouere uidet᷑ cur hic talẽ posuerit inscriptionẽ. Sed qũauis a¬
lui cũ reb diuersis breuit᷑ mixtas contineant dep̃cationes: iste tam̃ pene tota siu
contertione supplicatio ẽ. Merito gͦ sic p̃notatꝰ ẽ. quando intentio eiꝰ ad p̃cũ stu¬
diũ tota porrigit᷑ quȩ tam̃ sic oratio dicenda ẽ ut psalmi nom̃ debeat contine
quia nichił in hoc libro positũ reperimꝰ. qđ tali non debeat nomine nunci

Expanded text:
designans quinque sensibus corporeis per Trinitatis gratiam superatis, ad atria sanctae Ecclesiae designans quinque sensibus corporeis per Trinitatis gratiam superatis, ad atria sanctae Ecclesiae felici munere perveniri. Quod et per istum quoque dabitur psalmum, si ejus saluberrimam praedicationem Domino protegente servemd Patrem. EXPLANATIO. Cum multi psalmorum in textu suo habeant orationes, movere potest cur hic talem posuerit inscriptionem. Sed quamvis alii cum rebus diversis breviter mistas contineant deprecationes, iste tamen pene tota sui contextione supplicatio est. Merito ergo sic praenotatus est, quando intentio ejus ad precum studium tota porrigitur. Quae tamen sic oratio dicenda est, ut psalmi nomen debeat continere: quia nihil in hoc libro positum reperimus quod tali non debeat nomine nuncupari,
Abbreviated transcription (Latin):
illis eiꝰ aduersitatib uinceret᷑ : congrue dictũ ẽ. a dextera sua semꝑ dñm f¬
conspectũ. Sic enĩ mundi contraria suꝑauit: q̃m nullatenꝰ a pat̾na contẽplatione
discessit. Sed post resurrectionis głam ꝓprie se dic̃ in patris dextera delectatũ. ubi
iã mundi istius aduersitate deposita. humanitas eiꝰ totius maiestatis darificatione
re salutis informet. In passionib confidentiã tradit in spe ȩterña głam pollicet᷑: ut
ocendo quȩ futura st̃ prospera. p̃sentia non timeamꝰ aduers&. scola cȩlesti
ditio uitalis: aduitoriũ ueritatis disciplina certissime singularis: quȩ discipłos
occupat sensib fructuosis. non inaniũ lenocinatione uerboꝵ. Conuenit & iam
ontueri : quid sibi uelit quintus decimꝰ numerus. Significat eñi ut putam
decĩ gradus. quib templi iero solimitan conscendebat᷑ mirabilis amplitudo.

Expanded text:
nullis ejus adversitatibus vinceretur, congrue dictum est a dextera sua semper nullis ejus adversitatibus vinceretur, congrue dictum est a dextera sua semper conspectum. Sic enim mundi contraria superavit, quoniam nullatenus a paterna contemplatione discessit. Sed post resurrectionis gloriam proprie se dicit in Patris dextera delectatum, ubi jam mundi istius adversitate deposita, humanitas ejus totius majestatis clarificatione re salutis informet: in passionibus confidentiam tradit, in spe aeternam gloriam pollicetur, ut docendo quae futura sunt prospera, praesentia non timeamus adversa. Schola coelestis, eruditio vitalis, auditorium veritatis, disciplina certissime singularis, quae discipulos occupat sensibus fructuosis, non inanium lenocinatione verborum. Convenit etiam contueri quid sibi velit quintus decimus numerus; significat enim, ut putamus, quindecim gradus, quibus templi Jerosolymitani conscendebatur mirabilis amplitudo:
Abbreviated transcription (Latin):
sti uias uitȩ. adimplebis me lȩtitia cũ uultu tuo: delectatione in dextera tu
in finẽ. Cũ om̃a complesset de sui corporis scĩtate. uersus iste in conclusionẽ deduc¬
tus ẽ: ꝑtinens & iã ad iustos qui eiꝰ eligunt obedire mandatis. Notas michi fecisti
uias uitȩ. id ẽ. ꝑ me fecisti humanũ genus iter uitale cognoscere ut in mandatis tius
humilit̾ ambulantes. mortiferȩ suꝑbiȩ uenena declinarent. Adimplebis me: ualde
implebis. Plus ẽ enĩ a pleno: adimplere. Hic qui mitait in pleno fundit Illa autẽ lȩ¬
titia sic ad implet: ut semꝑ tota teneat᷑. Significat &iã iustos om̃s in illa beatitudine
lȩtitia uultus dñi eẽ. complendos: in quibus qͥa ipse ẽ. se adimpleri posse testat᷑ Sed
adimplendũ : cũ suꝑius duxerit q̃m ad extris ẽ. michi ne cõmouear. In isto quippe
scło ubi carne suscepta. flagella passus. alapis cȩsus. sputisq consputus ẽ cũ tam̃

Expanded text:
i vias vitae; adimplebis me laetitia cum vultu tuo; delectationes in dextera tua usque in finem. Cum omnia complesset de sui corporis sanctitate, versus iste in conclusionem deductus est, pertinens etiam ad justos, qui ejus eligunt obedire mandatis. Notas mihi fecisti vias vitae, id est per me fecisti humanum genus iter vitale cognoscere, ut in mandatis tuis humiliter ambulantes, mortiferae superbiae venena declinarent. Adimplebis me, id est valde implebis. Plus est enim a pleno adimplere: hic qui mittit in pleno fundit. Illa autem laetitia sic adimplet, ut semper tota teneatur. Significat etiam justos omnes in illa beatitudine laetitia vultus Domini esse complendos: in quibus, quia ipse est, se adimpleri posse testatur. Seadimplendum, cum superius dixerit: Quoniam a dextris est mihi ne commovear. In isto quippe saeculo, ubi carne suscepta, flagella passus, alapis caesus, sputisque complutus est, cum tamen