comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onis soleat pr̃are contuentib ⁊ eis quoq qui litteras ignorant.
quasi uiuam dnĩce historie pandere lectionem: Nam pictura
grece ⁊ o ot ꝑa dya. id est uiua scriptura uocatur. Silicuit duo¬
decim boues eneos facere. qui mare suꝑ positum ferentes. quatuor mi¬
euntes docerent om̃s gentes. baptizantes eos in nomine patris. ⁊ filii
⁊ sp̃c sc̃i. uiua ut ita dixerim pre occłis om̃ium defignari scriꝑtura:
Si contra legem non fuit ineodem mari sculꝑturas histixatas in
giro decem cubitoꝵ. fieri: quomͦ legi contrarium putabitur. si hẏsto¬
diam diuine legis ad głam meruerunt eterne retributionis attin¬
gere. Uerum si diligentiꝰ uerba legis attendamꝰ. forte ꝑatebit non in¬
terdictum imagines rerum aut anmaliũ facere: sed hec idolatrie
gr̃a facere om̃imodis ẽẽ ꝓhibitum. Deniq dicturꝰ in monte sc̃o dñs

Expanded text:
onis soleat praestare contuentibus, et eis quoque qui litteras ignorant, onis soleat praestare contuentibus, et eis quoque qui litteras ignorant, quasi vivam Dominicae historiae pandere lectGraece ζωγραφία, id est, viva scriptura vocatur. Si licuit duodecim boves aeneos facere, qui mare superpositum ferentes quatuor muneuntes docerent omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filiiet Spiritus sancti, viva ut dixerim prae oculis omnium designari scriptura? Si contra legem non fuit in eodem mari sculpturas historiatas in gyro decem cubitorum fieri; quomodo legi contrarium putabitur, si histodiam divinae legis ad gloriam meruerunt aeternae retributionis attingere? Verum si diligentius verba legis attendamus, forte parebit non interdictum imagines rerum ac animalium facere, sed haec idololatriae gratia facere omnimodis esse prohibitum. Denique dicturus in monte sancto Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
palmas focit. ⁊ cherubim cum uariis celaturis. in columis illius ma¬
logr ͦ anata ⁊ reciacula: in mari quoq hoc eneo duodetim boues
⁊ sculpturas histriatas. s & inbasib luterum ut insequentib leg̾r
leones cum bobus. palmas. axes. ⁊ rotas eum cherubun ͫ ⁊ tiario pic¬
turarum genere fecit: uel cerce ipsius moysi oꝑa considerassent qui
iubente dño ⁊ cherubim ꝑrius inppitiatorio ⁊ postea serpentem feeit
eneum in heremo cuius in tuituppłs a feroꝵ serpentium ueneno sal¬
uaretur. Si enim licebat serpentem exaltari eneum in ligno. qͣnem
aspicientes filii isrł uiuerent. cur ñ licet exaltationẽ dm̃ saluatoris in
cruce. qua mortem uicit. ad memoriam fidelib deꝑingendo reduci: uel
alia eius miracła ⁊ sanationes quib de eodem mortis auctore mira¬
biliter triumphauit: cum hoꝵ aspectus multum sepe cõpuncti¬

Expanded text:
palmas fecit et cherubim, cum variis caelaturis, et in columnis illius mapalmas fecit et cherubim, cum variis caelaturis, et in columnis illius mala granata et retes, in mari quoque aeneo duodecim boves, et sculpturas histriatas, sed et in vasibus laterum, ut in sequentibus legitur, leones cum bobus, palmas, axes et rotas, cum cherubim et vario picturarum genere fecit; vel certe ipsius Moysi opera considerassent, qui, jubente Domino, et cherubim prius in propitiatorio, et postea serpentem fecit aeneum in eremo, cujus intuitu populus a ferarum serpentium veneno salvaretur. Si enim licebat serpentem exaltari aeneum in ligno, quem aspicientes filii Israel viverent; cur non licet exaltationem Domini Salvatoris in cruce, qua mortem vicit, ad memoriam fidelibus depingendo reduci; vel ad alia ejus miracula et sanationes, quibus de eodem mortis auctore mirabiliter triumphavit; cum horum aspectus multum saepe compuncti
Abbreviated transcription (Latin):
uino. oles. aqua. Itaq batus qui certe norme mensura est. oꝑa designa
equitatis ⁊ tusticie: quib hii qui in remissionẽ peccatoꝵ baptirant᷑.
necesse habent institui. Batosq mille capiebat mare: cũ aqua baꝑ¬
tismatis plebem iudeoꝵ abluens. ad regnum celeste transmisit. Ne¬
cipiebat ⁊ alios mille. cum etiã turbas nationũ eodem fonte rena¬
tas. ⁊ oꝑib iusticie confirmatas eiusd̾̃e regni ꝑhemnis fecit ẽẽ par¬
ticipes. Notandum sane in hoc loco quia sunt qui pucant lege dei
ꝑibitum. ne uel hominum uel quolibet ammalium. siue rerum
co: eo qd̾ in decalogo legis dixerit. non facias tibi sculptile. neq om¬
nem similitudinem que est incelo desuꝑ. ⁊ que interra deorsum.
nec eoꝵ. que sunt inaquis sub terra. Qui nequaqu̾a hoc putarent
si uel salo monis opus ad memoriã reuocassent. qui ⁊ intemplo intꝰ

Expanded text:
vino, oleo, aqua. Itaque batos, qui certae normae mensura est, opera designat vino, oleo, aqua. Itaque batos, qui certae normae mensura est, opera designat aequitatis et justitiae, quibus hi qui in remissionem peccatorum baptizantur, necesse habent institui. Batosque mille capiebat mare, cum aqua baptismatis plebem Judaeorum abluens, ad regnum coeleste transmisit. Recipiebat et alios mille, cum etiam turbas nationum eodem fonte renatas, et operibus justitiae confirmatas, ejusdem regni perennis fecit esse participes. Notandum sane hoc in loco, quia sunt qui putant lege Dei prohibitum, ne vel hominum, vel quorumlibet animalium, sive rerum co, eo quod in decalogo legis dixerit: Non facias tibi sculptile, neque omnem similitudinem, quae est in coelo desuper, et quae in terra deorsum, nec eorum quae sunt insi vel Salomonis opus ad memoriam revocassent, quo et in templo intus
Abbreviated transcription (Latin):
illas oportet me adducere n uocem meam audient: ꝙ fiet unĩ ouile
⁊ unus pastor. Qd̃ in hoc quoq mari typice figurabatur. Nam sub¬
ditur. Duo milia batos capiebat. Millenarius namq numerus ꝓsigni¬
ficatione ꝑfectionis solet poni in scripturis: quia nimirum denarium
numer̾̃ quadratum solidum facit. Decem quippe decies ducti. centum
stunt mille. Quo ꝓfecto numero stabilis ⁊ insuꝑ abilis ⁊ uelut conqua¬
drata iustoꝵ conscientia designatur. Quocũq enim uerteris quadra¬
tum stabit. Sic ⁊ amintis electoꝵ. nullo temptationũ occursu nouit as
tatu sue rectitudinis inlinari. Batus autẽ hebreoꝵ mensura est
quam ipsi bath nominant. habens modios tres. Iꝑsa est ⁊ ephy.
qd̾ illi ⁊ epha nuncupant. S ephi ad mensurã ꝑtinet uariartim
frugum. tritici. ordei. legominum: batus uero est inspecieb liqͥdis.

Expanded text:
et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor : quod in hoc quoque mari typice figurabatur: nam subditur: Duo millia batos capiebat. Millenarius namque numerus pro significatione perfectionis solet poni in Scripturis, quia numerum quadratum solidum facit. Decem quippe decies ducti, centum fiunt mille. Quo profecto numero stabilis et insuperabilis, et velut conquadrata, justorum conscientia designatur. Quacunque enim verteris, quadrum stabit. Sic et animus electorum nullo tentationum occursu novit a suae rectitudinis statu inclinari. Batus autem Hebraeorum mensura est, quam ipsi bath nominant, habens modios tres. Ipsa est et ephi, quod et illi epha nuncupant. Sed et ephi ad mensuram pertinet aridarum frugum, tritici, hordei, leguminum; batus vero est in speciebus liquidis,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem suam quasi clausum ad huc liltum fuit. cum signis miracłe
que fecit clarus homo refulsit. post resurrectionẽ uero n ascensionem
suam repandum se lilium suꝑne patrie ciuib exhibuit qd̾ in assũp¬
ta humanitate potentiã diuine claritatis quam habuit apud ꝑa¬
trem priusquam mundꝰ esset ostendit. Uride ⁊ iismoris cantico: lilii
se uocabulo designare uoluit dicens. Ego flos campi: ⁊ lilium conua¬
lium. Labium ergo maris in quo sacirdotis lauabantur. quasi labi¬
um fuit calicis. & folium reꝑandi lilii: quia lauachrum salutare
quo menbra sumini sacerdotis efficimur. infide sacro sc̃e passionis
cius a peccatoꝵ omnium labe purificat. ac purificato sãd. iiio¬
nem głe rpsius ꝑ hemins intromittit. In quo nimirum lauachro
tionem unum in dño efficitur: ipso attestante qui circumeifionem ꝑ se
pridicansiait inter alia. Et alias oues habeo que non sunt ex hoc oiili

Expanded text:
quidem suam, quasi clausum adhuc lilium fuit, cum signis miraculorum quidem suam, quasi clausum adhuc lilium fuit, cum signis miraculorum quae fecit clarus homo refulsit; post resurrectionem vero et ascensionem suam repandum se lilium supernae patriae civibus exhibuit, quod in assumpta humanitate potentiam divinae claritatis, quam habuit apud Patrem priusquam mundus esset, ostendit. Unde in amoris Cantico, lilii se vocabulo designare voluit, dicens, Ego flos campi, et lilium convallium . Labium ergo maris, in quo sacerdotes lavabantur, quasi labium fuit calicis, et folium repandi lilii; quia lavacrum salutare quo membra summi Sacerdotis efficimur, in fide nos sacrosanctae passionis ejus a peccatorum omnium labe purificat, ac purificatos ad visionem gloriae ipsius perennis intromittit. In quo nimirum lavacro upem et dilectionem unum in Domino efficitur, ipso attestante, qui circumcisionem post praedicans, ait inter alia, et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili;
Abbreviated transcription (Latin):
nis ersmꝰ Quod infigura quoq maris enei typice signatum est: conse¬
quent adiungitur: Labiumq eius. quasi labium calicis: & quasi fo¬
lium repandi lilii ꝑ labium namq calicis gustus dnĩce passionis ꝑfoli¬
um lilii repandi. patefacta claritas resur rectionis ipsius exprimitur.
Nam quod incalice poculum passionis designetur: ipse dñs declarat. qͥ
uemiens ad passionem patrem orat dicens. Pater: si uis transfer calicem
istum a me. Lilium uero qd̃ comitante odoris iocundissum gr̃a candi.¬
dum foris colorem intus ostendit aurosum. apte głam resurrectionis
enis insinuat: qui ⁊ corporis immortalitatis foris ostendit discipłis &s
animã diuina luce choruscam simul sibi in esse ꝑdocatt. Potest etiã
in lilio repando ipse mediator dei ⁊ hominum post pasfionem mortis
gloria ⁊ honore coronatꝰ non inconuenient̃ accrpi: qui ante passion̾e

Expanded text:
nis erimus . Quod in figura quoque maris aenei typice signatum est, cum consenis erimus . Quod in figura quoque maris aenei typice signatum est, cum consequenter adjungitur: Labiumque ejus sicut labium calicis, et folium repandi lilii. Per labium namque calicis, gustus dominicae Passionis; per folium lilii repandi, patefacta claritas Resurrectionis ipsius exprimitur. Nam quod in calice poculum passionis designetur, ait ipse Dominus, qui veniens ad passionem Patrem orat dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me . Lilium vero quod comitante odoris jucundissimi gratia candidum foris colorem, intus ostendit aurosum, apte gloriam Resurrectionis ejus insinuat, qui et corporis immortalitatem foris ostendit discipulis, et animam divina luce coruscam, simul sibi inesse perdocuit. Potest etiam in lilio repando ipse Mediator Dei et hominum, post passionem mortis gloria et honore coronatus, non inconvenienter accipi; qui ante passionem
Abbreviated transcription (Latin):
uitã potest. Unde recte subiungit᷑. Grossitudo autẽ laceris tritm ñti¬
arum erat. Grossitudo ⁊ eñi lateris in mari: firmitas est uirtutis in
baptismo. Et trium nuntiarum hec est grossitudo: dum robore fid̾i.
spei. ⁊ dilectionis: baptismi ꝑceptio cominuntur. Neq alit̾ nficuũ ẽẽ.
accipientib ostenditur: nisi harum certitudo firma turtutum men¬
tem accipientium simul ⁊ oꝑa confirmet. Nocipitur autẽ ⁊ gelebm¬
tur baptismi lauachrum in exemplo dñice passionis ⁊ resurrectionis
a mortuis: iuxta qd̾ apłs exponens ait. quia quicumq baptizati sumꝰ
in xp̃o iħu. in morte ipsius baptizati fumus. Consepulti enim sumꝰ
cum illo ꝑbaptisium in morte: ut quem ad modum resurrexit xp̃s
amortuis ꝑgłam patris. ita ⁊ nos in nouitate uite ambulemꝰ. Si em̃i
complantati facti sumus similitudini mortis eius. simul ⁊ resurrectio¬

Expanded text:
libro recte subjungitur: Grossitudo autem luteris trium uncilibro recte subjungitur: Grossitudo autem luteris trium unciarum erat . Grossitudo etenim luteris in mari firmitas est virtutis in baptismo; et trium unciarum est haec grossitudo, dum robore fidei et spei et dilectionis perceptio baptismi communitur. Neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum mentem accipientium simul et opera confirmet. Accipitur autem et celebratur baptismi lavacrum in exemplum Dominicae passionis et resurrectionis a mortuis, juxta quod Apostolus exponens ait, Quia quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus; consepulti enim sumus cum illo mbulemus. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione satagunt. ꝙ tres ad aquilonem ⁊ tresadoccidentem. ⁊ tres
ad meridiem. ⁊ tres ad ouientem respiciunt. cum in uniu̾sis quadrati
ꝑ uͦi mundi plagas eugłiantes baptizare̾t eos in nomĩe prĩs ⁊ filii.¬
ones ꝑ facile in p̾senti uid̾e̾ uel legendo cognosce̾. ualemꝰ. que uero
illos in futuro maneat gła̾ retributionis necdum uid̾e̾ possumꝰ. Uñ
apte subdr᷑. Quoꝵ posteriora uni uersa incrinsecus lacitabant. In¬
trinsecus nam̃q latitabant. uniuersa boum posteriora quia qua
mercede sci p̾dicatores inꝑpetuum donent᷑. in int̾ni arbitriᷤᷤ examine iã
de̾ positum est. sed nobis qui adhue foris sumꝰ. manet omĩmodis occultũ
quib tam̃ hoc esse ocultum nullatenꝰ pocest. quia omĩs qui lauacrũ
baptismi ad salutem accipit. & uitam. sidem. spem caritateni deb hab̾e̾.
nec sinȩ his trib iurtutib quisq aliquid iam oꝑari. neq intͣre ad

Expanded text:
devotione satagunt. Et tres ad aquilonem, et tres ad occidentem, et tres devotione satagunt. Et tres ad aquilonem, et tres ad occidentem, et tres ad meridiem, et tres ad orientem respiciunt, cum in universis quadrati atis per quatuor mundi plagas evangelizantes baptizarent in nomine Patris, et Filiiones perfacile in praesenti videre vel legendo cognoscere possumus; quae vero illos in futuro maneat gloria retributionis, nec dum videre valemus. Unde apte subditur, Quorum posteriora universa, intrinsecus latitabant. Intrmercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitris examine jam dispositum est, sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. Quibus tamen hoc esse occultum nullatenus potest, quod omnis qui lavacrum baptismi ad salutem accipit et vitam, fidem, spem et charitatem debet habere, nec sine his tribus virtutibus quisque aliquid jam operari neque intrare ad
Abbreviated transcription (Latin):
utros ti stoato sollert̾ ac pie consid̾ata multum studiosis quibq ꝓsũt.
liultent historias. Ideo decem cubitoꝵ erant in gyro. ut qͦs¬
cũq meisdem historus deditos uissis celestib ac tota intentione ad su¬
ꝑna pͥmia sispensos ẽẽ ꝑspererunt. hos imitari contendant. Bñ autẽ
seqr. Et stabat suꝑ duodecim boues de quib tres respiciebant ad aqui¬
lonem. ⁊ cres ad occidentem. & cres ad meridiem. ꝙ tres ad orientem.
Per boues guippȩ aplos & eugłistas ĩmo om̃s uerbi ministros debẽ ĩtelli¬
gi. aplo̾ docente oognoscimus. Qui exponens mandacum legis quo dic¬
tum est. non alligabis os boui criturati. nonꝗͥ de bobus inquit cura est
deo ͦ An ꝓpt̾ nos utiq dicit: Nam propt̾ nos scripta sunt qm̾ debet inspe
qui arat᷑ arare. ꝙ qui criturat spei sue fructus ꝑciꝑe. duodecimergo

Expanded text:
utroque Testamento solerter ac pie considerata multum studiosis quibusque prosuutroque Testamento solerter ac pie considerata multum studiosis quibusque prosuigenter auscultent historias. Ideo decem cubitorum erant in gyro, ut quoscunque in iisdem historiis deditos, jussis coelestibus, ac tota intentione ad superna praemia suspensos esse perspexerint, hos imitari contendant. Bene autem sequitur: Et stabat super duodecim boves, e quibus tres respiciebant ad aquilonem, et tres ad occidentem, et tres ad meridiem, et tres ad orientem. Per boves quippe apostolos et evangelistas, imo omnes verbi ministros debere intelligi, Apostolo docente, cognoscimus, qui exponens mandatum legis, quo dictum est: Non alligabis os bovi trituranti. Nunquid de bobus inquit cura est Deo ? an propter nos utique dicit; nam propter nos scripta sunt, quoniam debet in spe qui arat, arare, et qui triturat, spei suae fructus percipere . Duodecim ergo
Abbreviated transcription (Latin):
signata. Que necesse est nos sollert̾ intueri. ut uideamꝰ quib oꝑibi scĩdo̾ pli¬
cuerunt ab inicio. qua obstinatione inscelerib ꝑdurauerũt iniqui. quã
ta infelicitate ob scelera perierunti eꝓbi. qͦmͦ in exordio nascentis selĩ cain
ob maculam unudie dapnatꝰ. abel sit ob iusticie meritum coronatus.
lamec ob adhulterium ⁊ homicidium maledictꝰ. e noc ob gram pieta¬
tis ad ꝑadisum reductꝰ. quomodo cam post diluuium ob impietatem
a pr̾e decestatꝰ. sem ⁊ iafec ppłi ob ob sequium reuerentiȩ ꝑpetua sint
bñdictione donati. abraham ob meritum fidi̾ heres sit diuine ꝓmissi¬
onis esfecłꝰ cecerum gentium multicudo inatidita at insioelitate
reticta. qualit̾ aduenientȩ incarne dño uidea ob ꝑfidie noxam repul¬
sa. ⁊ gentilits Et ꝑ gram fidĩ ad salutem reducta. & cet̾a huiꝰ modi que ĩ

Expanded text:
signata, quae necesse est nos solerter intueri: ut videamus quibus operibus sancti Deo plasignata, quae necesse est nos solerter intueri: ut videamus quibus operibus sancti Deo placuerunt ab initio: qua obstinata iniquitate ob scelera perierint reprobi; quomodo in exordio nascentis saeculi Cain ob malitiam invidiae damnatus, Abel sit ob justitiae meritum coronatus, Lamech ob adulterium et homicidium maledictus, Enoch ob gratiam pietatis ad paradisum reductus; quomodo post diluvium Cham ob impietatem a patre detestatus, Sem et Japhet populi ob obsequium reverentiae perpetua sint benedictione donati, Abraham ob meritum fidei haeres sit divinae promissionis effectus, caetera gentium multitudo in avita sit infidelitate relicta; qualiter, adveniente in carne Domino, Judaea ob perfidiae noxam repulsa, et gentilitas sit per gratiam fidei ad salutem reducta; et caetera hujusmodi quae in
Abbreviated transcription (Latin):
mi cum exsecutione bonoꝵ oꝑum. & spe celestium p̾mioꝵ cunclis nationib
ministrandum. apte resticula xxx. cubitoꝵ mare illuo in quo baptisma¬
de quod crigenarius accepit. undam nobis lauachri salutaris consecͣuit.
. nobis om̃ib incum credentib in remissionem peccatoꝵ. dedica
m. riit scultura subt̾ labium cireuibat illud. decem eubitis ambiens
mare. Duo ordiues sculpturar̾ histriatarum erant fusiles. Cum p̾diclũ
sit supͣ quod resticula xxx cubitor marecirciuerit. & nũc addit᷑ quod seuli¬
cura hoc subc̾ labium posita decem cubitis ambierit. pacet ex utrao
relacione quod uaserat in modum fiale repandum. ac diffusum. qd a xxxicu
autem histriata est. que historias rerum aliquas unictit᷑. Unde & recte pet
sculpcuras histriatas quib mare circundabat᷑. gxempla sunt pͥoꝵ tempoꝵ de¬

Expanded text:
mi cum exsecutione bonorum operum et spe coelestium praemiorum cunctis erat nationibus mi cum exsecutione bonorum operum et spe coelestium praemiorum cunctis erat nationibus ministrandum, apte resticula triginta cubitorum mare illud in quo baptismate, quod tricenarius accepit, undam nobis lavacri salutaris consecravit, a nobis omnibus in eum credentibus in remissionem peccatorum de. « Et sculptura subter labium circuibat illud, decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. » Cum praedictum sit supra, quod resticula triginta cubitorum mare circuierit, et nunc additur quod sculptura hoc subter labium posita, decem cubitis ambierit, patet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae, repandum ac diffusum, quo trigintaautem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum temporum de
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirum obseruantia mandatoꝵ dĩ que incordib electoꝵ. side. spe.
ꝙ̾ dilectione suꝑne recributionis firmataest. nullo cemporolium rerum
pocest obstaculo dissolui. ꝙ resticula mare ambit. cum sacramentum
baptismi quod accepimꝰ. piis cõmunire oꝑib. studemꝰ. Quȩ nimirum
restieula apte cringinta dicit᷑ ẽẽ cubitoꝵ. Quiquies ⁊ enim seni cr̃i¬
grinta faciunt. Senario autem numero in quo dñs hominem fecit. cum u̾
lic̾ subui gamus imꝑus. Possumus autem & alit̾ hunc trigenarium misticȩ
maris num̾um non inconuenient̾ acciperȩ. Ter ⁊ enudeni. faciunt tͥginta.
& genus humanum post diluuium ex progeniȩ crium filoꝵ noe. lacitudiem
tocius orbis impleuit. Sem quiqpe ꝓsapia asiam. cham posteri africam. ia¬
phec soboles europam. ⁊ insulas maris obtinuit. & quia misterium baptis¬

Expanded text:
quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum, fide, spe, quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum, fide, spe, et dilectione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. Et resticula mare ambit, cum sacramentum baptismi quod accepimus, piis communire operibus studemus, quae nimirum resticula apte triginta dicitur esse cubitorum. Quinquies etenim seni triginta faciunt. Senario autem numero, in quo Deus hominem fecit cum non liter subjugamus imperiis. Possumus autem et aliter hunc tricenarium mystice maris numerum non inconvenienter accipere: ter enim deni faciunt triginta, et genus humanum post diluvium ex progenie trium filiorum Noe latitudinem totius orbis implevit. Seni quippe prosapia Asiam, Cham posteri Africam, Japhet soboles Europam et insulas maris obtinuit: quia et mysterium baptis
Abbreviated transcription (Latin):
to in nomĩe ib̃i xp̃i. usq ad ultimũ qui insine scli̾ nascit᷑us est. & bapN¬
tizandus. omĩs sideliũ chouis unameamdemq uiam ueritatis ĩgredi.x
& cõmunem a dño debet coronam sꝑare iusticie. Rocundum erat in eueitu. ut
orbis uniuersalis ingyro lauaero. uite a sorde peccatoꝵ designaret᷑. ẽẽ mudandꝰ.
De quo bñ subdĩ quinq enbitoꝵ alcicudo eius quia nimirum quicꝗͥ uisu. quicꝗͥ¬
audicu. quicꝗͥ olfatu. quicꝗͥ gustu. quicꝗͥ cactu delinquimus. totum hoc nob̾
grãdĩ ꝑ ablutionem peceatoꝵ uiuisici fontis relaxat. Sed non susficit p̾ceritoꝵ
remissio peceatoꝵ. si non quisq bonis deinceps insistere studuerit oꝑib. Aloqͥn
diabolus qui enerat de homĩe si hunc a bonis uacare actib iudi̾t. mulciplicuis¬
dit᷑. Ec resticula criginta cubitoꝵ.cingebat illud ꝑ circuitum. Mer resticu
potest apce signari. script᷑a dicente. quia funiculus criplex disficile rũpitlir.

Expanded text:
 Christi, usque ad ultimum, qui in fine saeculi crediturus et baptizandus est, omnis fidelium chorus, unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem debet a Domino coronam sperare justitiae. « Rotundum erat in circuitu, » ut orbis universus in gyro, lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene subditur, « quinque cubitorum altitudo ejus, » quia nimirum quiauditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisque bonis deinceps insistere studuerit operibus; alioquin diabolus qui exierat de homiditur: Et resticula triginta cubitorum cingebat illud per circuitum. Per resticulpotest apte signari, Scriptura teste, quia funiculus triplex difficile rumpitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nulla etiã in hac adhuc recẽtis fidelib donari conlieuit ut idẽ iob de¬
uicto aduersario eũ dño loque̾s ait. audit auris a duitui te: ut moysi dñs
fatie uisus est ad fatien. ut ysme sedẽs in solio regni erreu̾stantib in
articulo passionis aꝑtis celi ianuis gła d̾i ostensa est : ut panlo intro¬
itus paradisi ⁊ tertii eeli sut patefacta misteria s uniu̾sa hec expa

Expanded text:
fidelibus donari consuevit, ut idem Job devicto adversario cum Domino loquens ait, Auditu auris audivi te : ut Moysi Dominus facie visus est ad faciem; ut Isaiae sedens in solio regni, circumstantibus carticulo passionis apertis coeli januis gloria Dei ostensa est; ut Paulo introitus paradisi et tertii coeli sunt patefacta mysteria. Sed universa haec ex pa
Abbreviated transcription (Latin):
phecie. asii discrecio sp̃uum. alii genera linguarum. alii interp̾ta¬
tio sermonum. ꝙ uc ad illas uemamus quas om̃s hab̾e uolumus
iurtutes. koritas. gaudium. pax. lumganimitas pacientia. benic¬
nitas. bonitas. mod̾estia. continentia. ⁊ eec̃i fructus sp̾e. quio nĩ¬
sicelature sunt parietum templi. quia ornamenta sunt ppłi ͤ
fideles ad faciendum cuncta q̃ dñs p̃cepit. ad paciendum cunc¬
ł que ꝑmitcit. dicentes ex animo ꝑ singula quȩ occurrũt.
benedieam dnm in om̃i tẽmpore.S. paratum cormeunds̃ pa¬
ratum cormeum. cantabo ⁊ psalmum dicam dño. Sculpiint᷑
torno. cum incantum uircutib oꝑam impendunt. ut ab ha¬
rum cramite nullis circistantium rerum contrariȩcatib null
tace precellit. ⁊ ipsa regulam quasme errore opus ꝑsici¬
at seruat. apte ꝑhane pia scbr uita signadur. qure o paratuest sẽp
a obegium diuie uolun tatis ⁊ hoe absq dierticulo ere

Expanded text:
phetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum . Et ut ad illas veniamus, quas omnes habere valemus virtutes, charitas, gaudium, pax, longanimitas, patientia, benignitas, bonitas, modestia, continentia , et caeteri fructus spiritus, quid nisi caelaturfideles ad faciendum cuncta quae Dominus praecepit, ad patiendum cuncta quae permittit, dicentes ex animo per singula quae occurrunt: Benedicam Dominum in omni tempore ; et Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum, cantabo et psalmum dicam Domino . Sculpuntur torno, cum in tantum virtutibus operam impendunt, ut ab harum tramite nullis circumstantium rerum contrarietatibus, nulltate praecellit, et ipsa sibi regulam, qua sine errore opus perficiat, servat, apte per hanc pia sanctorum vita signatur, quia et parata est semper ab obsequium divinae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
aln der: sicut scriptũ est in ysaia ꝓpħa. Et matheus. Hoc totũ factũ
est: tit ad implerent᷑ scripture pͥphar̃. Et cet̾a huiꝰ modi. Bene autẽ
fuerint respectantes: qr nimirũ om̃is seriptura ꝓpħica fibimet int¬
cẽ ꝯsentanea est ut pote uno d̾i sp̃u condita Quatuor autẽ fuere ꝑ ba¬
ses sĩgulas hum̃tili. uidelicet iusta nimerũ rotarum: ñ quia quatuo
sunt tantum libri ꝓpħier. Set quia in om̃ib que locuti sunt ꝓpbe &
moyses dictis quatuor eugłistaram testimoniu̾ prebuere : ut ex eon¬
sensu utriusq testamenti una fides et dilectio xp̃i nr̃a om̃tum corda
firmaret: Os quoq luteris intrinsecus erat in capitis sũmitate.
&e qd̾ formseeus apparebat. unius eubiti erat totũ rotũdim: parit̾

Expanded text:
 Dei, sicut scriptum est in Isaia propheta; et Matthaeus: Hoc totum factum est ut adimplerentur Scripturae prophetarum , et caetera hujusmodi. Bene autem tra se invicem fuerint respectantes, quia nimirum omnis Scriptura prophetica sibimet consentanea est, ut pote uno dises singulas humeruli, videlicet juxta numerum rotarum; non quia quatuor sunt tantum libri prophetici, sed quia in omnibus quae locuti sunt prophetae et Moyses dictis quatuor evangelistarum testimonium praebuere, ut ex consensu utriusque testamenti una fides et dilectio Christi nostra omnium corda firmaret. « Os quoque luteris intrinsecus erat in capitis summitate, et quod forinsecus apparebat unius cubiti erat to
Abbreviated transcription (Latin):
Quinq oubicoꝵ ala cherub una. ⁊ u. cubicor ala cheral
oris sui currentes inodore ungentoꝵ eius. & donee super¬
est alitꝰ in eis. ⁊ sp̃c dei in noribus eoꝵ. non loguentes labus¬
& ꝑ arma iusticie adextris ⁊ a sinistris incedentes. ad ꝑcer¬

Expanded text:
um erat ala Cherub una, et quinque cubitorum ala Cherub um erat ala Cherub una, et quinque cubitorum ala Cherub ori suo, currentes in odore unguentorum ejus; et donec superest halitus in eis, et spiritus Dei in naribus eorum, non loquentes labper arma justitiae a dextris et a sinistris incedentes ad percep
Abbreviated transcription (Latin):
missi. ꝓpt̾ eos qui hereditatem capiunt salucis. Possunt et iam
ꝑ duo cerubin. duo testamenta sigurari. Qui nimirum cheru¬
bin in oraculo sunt facti. quia in conscilio diume ꝓuusionisno¬
bis utiꝙ ⁊ naccesabili atq in comp̃hensibili ante secula dispo¬
sicum est. quando ⁊ qualit̾ quib ue auctorib sacra scriptu¬
ra conoeretur. De lignis oliuarum sunt facti. quia ꝑ turosmi
tione inustratos. diuini sunt libri conscripti. De lignis oliua¬
rum sunt facti. quia lucem nobis scientie tribuũt. niuante
flamma caritatis dei. que per sp̃m sc̃m disfundit᷑ in
condibus nr̃is. decem cubicis sunc alti. quia ꝑ obserua¬
tonem decalogi legis deo seruiendum p̃dicant. quia
c̾eo sidelit̾ seriuentes. denario remunerandos esse
regni ppetis ostendunt. Seminas habent alas. quia
proposito semꝑ ad celestia cendidise ac peruenisse declarãt
N hoc quidem sius audicorib faciendum ẽẽ demonstroiti

Expanded text:
missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis. Possunt etiam missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis. Possunt etiam per duo Cherubin duo testamenta figurari, qui nimirum Cherubin in oraculo sunt facti, quia in consilio divinae promissionis nobis utique inaccessibili atque incomprehensibili ante saecula dispositum est, quando, et qualiter quibusve auctoribus sacra Scriptura conderetur. De lignis olivarum sunt facti, quia per viros miiritus illustratos, divini sunt libri conscripti. De lignis olivarum sunt facti, quia lucem nobis scientiae tribuunt, juvante flamma charitatis Dei, quae per Spiritum sanctum diffunditur in cordibus nostris. Decem cubitis sunt alti; quia per observantiam decalogi legis, Deo serviendum praedicant, et Deo fideliter servientes denario remunerandos esse regni perpetui ostendunt. Geminas habent alas, quia proposito semper ad coelestia tendisse ac pervenisse declarant; et hoc idem suis auditoribus faciendum esse demonst
Abbreviated transcription (Latin):
secum intꝰ habent hominun iustoꝵ felicitate lecant᷑. agmina
celestia. uerumeciam nr̃i qui foris adhuc positi. de piofũdis ad
dñm clamamus. curam gerunt sedulam. Unde bene de eisdem
cherubi in libro ꝑalipͦomenon scriptum est. Ipsi stabant ere
tis pedib. ⁊ facies eoꝵ uerse erant ad exteriorem domum.
Stabant ⁊ enim erectis pedib cherubin. qr auia ueritatis ĩ
qua mox ut conditi sunt positi. numquam aberrauerunt
Angħ habent facies ad exteriorem domum. quia nos abhu
parfetes extendunt. ut facies habeant addomum uersaser¬
teriorem. qiua angłi sic suam ꝑpecuo innocentiam conseruant
sic de ammarum sanctarum incelis beatituoine congaudẽt
ut eis qͦ quos incerris adhuc peregrinari conspicrunt᷑. electi
opemferre non desinant. donec ⁊ illos ad celestem patriam in¬
troducant. Om̃s enim sunt ad ministratorii sp̃e. in ministeriũ

Expanded text:
secum intus habent hominum justorum felicitate laetantur agmina secum intus habent hominum justorum felicitate laetantur agmina coelestia, verum etiam nostri, qui foris adhuc positi de profundis ad Dominum clamamus, curam gerunt sedulam. Unde bene de eisdem cherubim in libro Paralipomenon scriptuctis pedibus, et facies eorum versae erant ad exteriStabant erectis pedibus cherubin, quia a via veritatis, in qua mox ut conditi sunt positi, nunquam aberraverunt. Angeli habent facies ad exteriorem domum, quia nos ab hujus parietes extendunt, ut facies habeant ad domum versas exteriorem, quia angeli sic suam perpetuo innocentiam conservant, sic de animarum sanctarum in coelis beatitudine congaudent, ut eis quoque quos in terris adhuc peregrinari conspiciunt, electis opem ferre non desinant, donec et illos ad coelestem patriam introducant. Omnes enim sunt administratorii spiritus, in ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
denda Quisic condicorem de collato sibi mun̾e beaticudinis coll¬
audant. ut de nr̃a quoq ereptione ad ean dem beatitudinem
incroductione congaudeant. Extendulit enimalas ad inuicem
suꝑ archam. cum ad laudem dni saluatoris referunt om̃e bonũ
guod acceꝑunt. Ercendunt alteras alas ad parietem oraculi. cum
scõs etiam homines secum uidere lecantui: eosq uelut alarum
suarum sumicatib tangunt. quos consorces atq imicatores fuisse
in hac uita sue puricatis exultant. duosautem equȩ parieces ali
suis tangunt. quia fideles ucriusq populi iudeos scilio ⁊ genti¬
les possẽssores secum habent aule celestis. non quod in illa pata
distinctio sic localis inter utrumq ppłm. sed quia maior fiat
dunt ergo cherubin ad utrumq parietem or aculi alas suas.
quia letantes incelesti patria iustos. utriusq plebis. ausione qͦ
sue głe ad laudemereatoris. excitant. Nec solum de illoꝵ quos

Expanded text:
denda. Qui sic Conditorem de collato sibi munere beatitudinis colldenda. Qui sic Conditorem de collato sibi munere beatitudinis collaudant, ut de nostra quoque ereptione atque ad eamdem beatitudinem introductione congaudeant; extendunt enim alas ad invicem super arcam, cum ad laudem Domini Salvatoris referunt bonum omne quod acceperunt; extendunt alteras alas ad parietes oraculi, cum sanctos etiam homines secum videre laetantur, eosque velut alarum suarum summitatibus tangunt, quos consortes atque imitatores fuisse in hac vita suae puritatis exsultant. Duos autem aeque parietes alis suis tangunt, quia fideles utriusque populi, Judaei scilicet et gentilis, possessores secum habent aulae coelestis: non quod in illa patria distinctio sit localis inter utrumque populum, sed quia major fiat dunt ergo cherubim ad utrumque parietem oraculi alas suas, quia laetantes in coelesti patria justos utriusque plebis visione suae gloriae ad laudem sui creatoris excitant. Nec solum de illorum quos
Abbreviated transcription (Latin):
la cerub secundi alcerum parietem. ad illam caricatis aministra¬
e alcerutrum conplectunt᷑ expͥmit. Bene autem sequitur. texic
quoq cherubin auro. quia ⁊ naturam eoꝵ condicor immortali
claritate sublimauit. & mentemuere dilectionis atq humilitacis
luce repleuit. Nocandum sane quia moyses dum cabernacli
faceret. fecit diios cherubin aureos. quos posuit in propitiatonio
quod erat suꝑ archam. salomon autem addidit alios duos. mul¬
to maiores quos in templo poneret. sub quoꝵ alis archam inme¬
dio ponerec. cum ꝓpitiatorio ⁊ cherubin priorib. Sic que factũ
est. ut incabnaclo quidem essent cherubin duo. intemploaute
quacuor. Ad unam uero ean.demq significationem utriq
ꝑtinent Sed repecitum est opus atq ia̾m tatius factum ꝑ salc¬
monem. ut typice doceret᷑. quia mulciplicata post incarnatio¬
nem dnĩeam ecłialatius essec. gentib sublimitas celi ciuium pan¬

Expanded text:
la cherub secundi alterum parietem, ad illam charitatis administrala cherub secundi alterum parietem, ad illam charitatis administrase alterutrum complectuntur, exprimit. Bene autem sequitur: Texit quoque auro cherubin, quia et naturam eorum Conditor immortali charitate sublimavit, et mentem vera dilectionis atque humilitatis luce replevit. Notandum sane, quod Moyses, dum tabernaculum faceret, fecit et duos cherubin aureos, quos pquod erat super arcam, Salomon autem addidit alios duos multo majores, quos in templo poneret; sub quorum alis arcam in medio poneret cum propitiatorio et cherubim prioribus . Sicque factum est ut in tabernaculo quidem essent cherubim duo, in templo autem quatuor; ad unam vero eamdemque significationem utrique pertinent. Sed repetitum est opus atque augustius factum per Salomonem, ut typice doceretur quia, multiplicata post Incarnationem Dominicam Ecclesia, latius esset gentibus sublimitas coeli civium pan
Abbreviated transcription (Latin):
erat in duob cerubin. Quo exant facta cerubin. ꝓpt̾ consor¬
uerbum fidei predicarent. uircutem dilectionis ante oimo¬
opa ẽe genendam. Uniuscuiꝰq mensure ⁊ oꝑis sunt duc
cerubin. q dispatilitas uolun. catum siue cogitationum.
insugna patria nulla est. ubi una om̃s eademq dĩ p̃sentis ui¬
sionȩ e gloria illustrantur. Posuit ꝙ cherubin in meoio
templi incerioris. Excendebant aucem alas suas eherubin ⁊ can¬
gebat ala una pariecem. ⁊ ala cherub sed̾i tangebat pariecem al¬
terum. Ale aucem altere in medio pariecum t̾empli. se inuicem
contingebant. Manfestum est ex his que predictasunt. quare che
rubin in medio templi interioris positasint. quoꝵ habitatio semꝑ
in celis est. Extendebant aucemalas suas cherubin quasi ad uolandũ.
quia sp̃c anglici semꝑ habentaminun ad obsequium diuine uo¬
iumcatis paratum. Quod uero ala una tangebat pariecem. ⁊ a¬

Expanded text:
er cherub secundus. » Duo erant facti cherubim, propter consorer cherub secundus. » Duo erant facti cherubim, propter consorverbum fidei praedicarent, virtutem dilectionis ante omnia esse tenendam. Uniusque mensurae et operis erant duo cherubim, quia disparilitas voluntatum sive cogitatuum in superna patria nulla est: ubi una omnes eademque Dei praesentis visione et gloria illustrantur. « Posuitque cherubim in medio templi interioris; extendebant autem alas suas Cherubin, et tangebat ala una parietem, et ala Cherub secundi tangebat parietem alterum: Alae autem alterae in medio pariete templi se invicem contingebant. Manifesturubim in medio templi interioris sint positi, quorum habitatio semper est in coelis. Extendebant autem alas cherubin quasi ad volandum, quia spiritus angelici semper habent animum ad obsequium divinae voluntatis paratum. Quod vero ala una tangebat parietem, et a
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uero in significatione angłoꝵ ponuntur. ale quid apci
quam grãm demonstrant ꝑpetue ⁊ in defectiue felicitatis
eoꝵ. qui semꝑ in celestib imministerio sui ꝑsistunt auctorii
Uel certe qr leuicate spũalis nature sunt p̾redici. ita uc u¬
bicumq uoluerint statimquasi uolando ꝑueniant. ⁊ hic ci
alis figurati ⁊ ꝓpħis siue cum alis ostensi. Bene autem dicit᷑
cerub alcera.qm̾uirtutes anglice legem dei que in u librũ
descriptaest. in defessadeuotione cusfoditur diligendo uide¬
quam se ipsos. plenicudo enimlegis caritasest. proximi au¬
dem eoꝵ ⁊ ip̃i ad inicem sunt anglici sp̃e. ⁊ homines electi
eoꝵ q conciues. Unde utraꝙ ala eiusoem esse mensure. ꝑ
diligunt. nr̃am qͦ ad se ascendentium sociecatem desidant.
uic̃ꝙ simulalȩ decem cubitos conplent. cum in gemine ca¬
ricatis eribicione angłi de condicoris p̾sentia lecant. Pecem
quoq cubitoꝵ erant cerub sed̾s. mensura pari. ⁊ opus unu̾

Expanded text:
quid aptius quam gratiam demonstrant perpetuae et indefectivae felicitatis eorum, qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris? Vel certe quia levitate spiritalis naturae sunt praediti: ita ut ubicunque voluerint statim quasi volando perveniant, et hic cum alis figurati, et prophetis sunt cum alis ostensi. Bene autem dicitur cherub altera; quoniam virtutes angelicae legem Dei, quae in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt, diligendo videroximos tanquam seipsos. Plenitudo enim legis est charitas. Proximi autem eorum, et ipsi adinvicem sunt angelici spiritus, et homines electi eorum aeque concives. Unde utraque ala ejusdem esse mensurae pediligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant. Sicque simul alae decem cubitos complent cum in geminae charitatis exhibitione angeli de Conditoris sui praesentia laetantur. Decem quoque cubit
Abbreviated transcription (Latin):
pocerunt. quod ubicumq est xp̃c ibi & ministri euis erunt. quod manifesta¬
bit se ipsum illis. quod palam de pr̃e annunciabit eis. quod gaudium uisio¬
inseius collet nemo a nobis. sed ip̃a species hoꝵ que diximus. ip̃e status ꝙ
conuersacio patrie celestis illius quomodo sese habeat solis eis qui hanc
intrare meruerunt. eius ciuib patet. Unde bene factui siue altitudo hoꝵ ca¬
picelloꝵ que supͣ lilium erant ut in conp̃hensibilis essec cerrestrib qualitas oe¬
lestis habitationis non nisunuat᷑. de qua cam̃ hoc minime lacet. quia om̃s
ibi cõmuni felicitate di iisionis fruunt᷑. canto quisq sublimius quanto mũ
diores ad uidendum eum oculos cordis habuerit. Auienĩ dix̾ om̃scuñ¬

Expanded text:
poterunt, quod ubicunque est Christus, ibi et ministri ejus erunt, quod manifestapoterunt, quod ubicunque est Christus, ibi et ministri ejus erunt, quod manifestabit seipsum illis, quod palam de Patre annuntiabit eis, quod gaudium visionis ejus nemo tollet ab eis. Sed ipsa species horum quae diximus, ipse status et conversatio patriae ipsius coelestis, quomodo sese habeat, solis eis qui hanc intrare meruerunt, ejus civibus patet. Unde bene factura sive altitudo horum capitellorum, quae supra lilium erant, ut incomprehensibilis esset terrestribus, qualitas coelestis habitationis insinuatur; de qua tamen hoc minime latet, quia omnes ibi communi felicitate dividiores ad videndum eum oculos cordis habuerit; qui enim dixit, Omn
Abbreviated transcription (Latin):
colĩnarum. desuꝑ urta mensuram colũne contra reciacula. iurta mensu¬
raincolũne dicit tante latitudins quante erat & colũna. cuiꝰ cam̃ latitudo
quanta fuerit minime nariat᷑. hec autem capitella qualiacumq & quan¬
tacumq fueruit. nonenim mensuram eoꝵ aꝑte seript᷑a designat. more lil¬
oꝵ indent᷑ ẽx̃ apposita. de quoꝵ factura si quid misticum inquirere delectat.
illam regni ꝑhẽnis sublimitatem potest ñ incongrue designarȩ. quam necoci¬
lus uidit. nec auris audiuit. nec in cor hominis ascendit. que p̾parauit deus
diligentib se. Post lilia ⁊enĩ quatuor cubitoꝵ alia sunt apposita copicella.
Quoꝵ alcicudo quanta fuerint nondicit᷑. quia multa quidem de celestibea¬
tudine in eugłio legimus. quod uidelicet ibi mundicordes om̃ indebunt. qs
erunt equales anglis di quod non nubent neq nubent᷑. quod nec mori ultra

Expanded text:
columnarum desuper, juxta mensuram columnae, contra retiacula; juxta mensucolumnarum desuper, juxta mensuram columnae, contra retiacula; juxta mensuram columnae dicit, tantae altitudinis quantae erat et columna, cujus tamen altitudo quanta fuerit, minime narratur. Haec autem capitella qualiacunque et quantacunque fuerint non enim mensuram eorum aperte Scriptura designat more liliorum videntur esse, apposita; de quorum factura si quid mysticum inquirere delectat, illam regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Post lilia etenim quatuor cubitorum, alia sunt apposita capitella, quorum altitudo quanta fuerit, non dicitur, quia multa quidem de coelesti beatitudine in Evangelio legimus, quod videlicet ibi mundi corde Deum videbunt, quod erunt aequales angelis Dei, quod non nubunt, neque nubentur, quod nec mori ultra
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta litt̾am quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitoꝵ esse me¬
moratur. neq addit᷑ laticudinis aut alticudinis. lectoris utiq iudicio
utrum in altitudine an in lacitudinȩ intelligi debeat relictum est. Een¬
Constat autem abso ulla prorsus dubiecate quia colũna quam duodecĩ
cubitoꝵ restis ambiebat. quatuor cubitos habebat grossitudinis. om̃is eni
cutulus quantumht spacu indiametro tantum habet ter ingyro. demiq
mare eneum quia cliametrrĩ uel diamatro habebat decem cubitoꝵ ut ĩ
sequentib legitui: consequent̾ habebat xxxͣ cubicos ingyro. Uerum qͥa
dicit᷑ opus lilii quatuor fuisse cubitoꝵ. siue laticudinem seu designat al¬
cudinem. nichilominus ratio siguia ꝑspicua est. quia non nisi per eugliũ
ex optatissima illa mundo uox insonuit. Penitentiam agite. appinquabit
enim regnum celoꝵ. Quod uero sequit᷑ ⁊ rursum alia capitella insũmitate

Expanded text:
juxta litteram, quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitorum esse mejuxta litteram, quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitorum esse memoratur, neque additur, latitudinis, aut altitudinis, lectoris utique judicio, utrum in altitudine an in latitudine intelligi debeat, relictum est. Constat autem absque ulla prorsus dubietate quod columna, quam duodecim cubitorum restis ambiebat, quatuor cubitos habebat grossitudinis. Omnis enim circulus quantum spatii in diametro, tantum habet ter in gyro. Denique mare aeneum quia diametrum habebat decem cubitorum, ut in sequentibus legitur, condicitur opus lilii quatuor fuisse cubitorum, sive latitudinem, seu designet altitudinem, nihilominus ratio figurae perspicua est. Quia nonnisi per Evangelium exoptatissima illa mundo vox insonat. « Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . » Quod vero sequitur: « Et rursum alia c
Abbreviated transcription (Latin):
&eum utroq uircutis mun̾e. q oꝑatione uidelicet & caritate scoͬꝵ uta
clarescit. quasi cuculum malogͥnatoꝵ in capitellis colũne. concatenatio
reciaculoꝵ suꝑaddita. comitatur. Et qm omĩa uirtutum dona p̾sentiũ
ta respiciunt. apte subiungit᷑. Capitella autem que erant suꝑ capita
colũnarum. quasi oꝑe lilii fabricata erant in porticu quatuoꝵ eubitoꝵ
uid ꝑ lilia nisi suꝑne claritas patrie. atq ĩmortalitatis florib redole̾s
paraidisi de signatur amenitas  Q ud ꝑ quatuor cubitos nisi euagłicus
sermo qui introitum nobis et̾ ne beatitudinis. illius ꝓmiccit. ꝙ iter
quo ad ahanc ꝑuemiat᷑ ostendit.ͦ Cum gͦ scĩ doctores ꝓmissa nob̾ limi
na regni celestis inquatuor scl eugłu libris ostendunt᷑. quasi capita co¬
lũnarum. opus inse lilii quatuorꝰ cubitoꝵ exibent. Ubi nocandum

Expanded text:
et cum utroque virtutis munere et operatione videlicet et charitate sanctorum vita et cum utroque virtutis munere et operatione videlicet et charitate sanctorum vita clarescit, quasi circulum malogranatorum in capitellis columnae concatenatio retiaculorum superaddita comitatur. Et quoniam omnia virtutum dona praesentiaata, respiciunt, apte subjungitur: Capitella autem quae erant super capita columnarum, quasi opera lilii fabricata erant, in porticu quatuor cubitorum. Quid per lilia, nisi supernae claritatis patria, atque immortalitatis floribus redolens, paradisi designatur amoenitas? Quid per quatuor cubitos, nisi evangelicus sermo, qui introitum nobis aeternae beatitudinis illius promittit, et iter quo ad hanc perveniatur, ostendit? Cum ergo sancti doctores na regni coelestis in quatuor sancti Evangelii libris ostendunt, quasi capita columnarum, opus in se lilii quatuor cubitorum exhibent. Ubi notandum,
Abbreviated transcription (Latin):
q misteru sigura. quare reciacula suꝑ sũmicatem fuerint malogranatoꝵ
adnexa. quẽ ad unam pene signisicationẽ siue ꝑsonarũ seuurtutum
ꝑtin̾ent spu̾alium. Seimus enim uircutes de uircutib nasci. q sco̾s am¬
bularȩ de uirtute imurtutem. donec uideatur deus deoꝵ insyon. Ulua
uirtude nulla pocest maior adiri. Unde ⁊ apłs scientes inquit quia tribu¬
latio pacientiam operatur. pacientia autem probationem ꝓbatio
uero spem. Sed & in ipso uiuersali electoꝵ collegio uarie. sibimet inui¬
cem suecedunt. ꝑsone iustoꝵ. minoresq maioꝵ ac predecessoꝵ suoꝵ gau¬
dent fidelit̾ ad herere uestigiis. eoꝵq dictis siue scriptis ne forte merro¬
rem labi possunt inniti. Reciacula gͦ suꝑ suꝑ su̾mitatem sunt malogͣ
natoꝵ apposita. cum concordia caritacis perfectis fuerit suꝑadiecta oꝑib.

Expanded text:
que figura mysterii, quia retiacula super summitatem fuerint malorum granatorum que figura mysterii, quia retiacula super summitatem fuerint malorum granatorum adnexa, quae ad unam pene significationem sive personarum seu virtutum pertinent spiritualium. Scimus enim virtutes de virtutibus nasci, bulare « de virtute in virtutem, donec videatur Deus deorum in Sion ; » qua virtute nulla potest major adiri. Unde et Apostlatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio vero spem . Sed et in ipso universali electorum collegio varie sibimet invicem succedunt personae justorum, minoresque majorum ac praedecessorum suorum gaudent fideliter adhaerere vestigiis eorumque dictis sive scriptis, ne forte in errorem labi possint, inniti. Retiacula ergo super summitatem sunt malorum granatorum apposita, cum concordia charitatis perfectis fuerit superadjecta operibus.