comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersibus: hierłm pristinȩ triplici modo mores pessimi rationabiliter accusantur. Dicit enĩ.
die ac noecȩ. ideft omĩ tẽpore. circundabit eam suꝑ muros eius inquitas: ut quantã
murorum machina in altum potuit crescere: multo magis ibidem malitia sȩ ꝓterua sten¬
deret. Sequitur: & labor inmedio eus & iniusticia. Prius muros dixit. ut cunctos habi¬
tores includeret : Nunc ehcit & medium ciuitatis : de signahs nobilissimos & pͥmates.
qui honorabili sede uideri uolunt semꝑ inmedio constituti. hos non lex non ratio:
labor & inuisticia possidebat. Labor respicit adexercenclas oppressiones:
sticia pertinet acihe fancla iudicia. Subiungit tercium modum. St non elefecit ele
plateis eius: uisura & dolus. Intendamꝰ quod non clixit occultȩ: sed inplateis taliau
fuisse commissa. quȩ lex suꝑna lampnauit. deusura enim dictum .ẽ. qui pecuiniã

Expanded text:
versibus Jerusalem pristinae, triplici modo mores pessimi rationabiliter accusantur. Dicit enim: versibus Jerusalem pristinae, triplici modo mores pessimi rationabiliter accusantur. Dicit enim: Die ac nocte, id est omni tempore circumdabit eam super muros ejus iniquitas; ut quantum murorum machina in altum potuit crescere, multo magis ibidem malitia se proterva distenderet. Sequitur: Et labor in medio ejus, et injustitia. Prius muros dixit, ut cunctos habitatores includeret; nunc dicit, et medium civitatis, designans nobilissimos et primates, qui honorabili sede videri volunt semper in medio constituti. Hos non lex, non ratio, sed labor et injustitia possidebat. Labor respicit ad exercendas oppressiones, injustitia pertinet ad nefanda judicia. Subjungit tertium modum: Et non defecit de plateis ejus usura, et dolus. Intendamus quod non dixit, occulte, sed in plateis talia fuisse commissa, quae lex superna damnavit. De usura enim dictum est: Qui pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
impleret effectum: sicut in turri illa factum est. quam metu recentis eliluuii
in altum homines extende temptauerunt: ubi primo. linguarum fac
est confusa diuisio. Ante enĩ mundus: hebreis tantum sicut puto ser.¬
monibus utebatur. Sed spetialiter mente condendum est : quia iratus¬
linguas eluisit: propituis autem insius apłis adunauit: ibi ne suꝑflua uota comple-¬
t: hic ut uniuersȩ gentes ꝓpria lingua predicationem ueritatis agnoscer
Precipita dixit. ne muniant cogitationes suas machinatione peruersa: diide.
ne inpernitiosam confluant unitatem. Sequit᷑. Qm̃ uidi iniquitatem & contradic:¬
tionem inciunate. Digne illos duucli postulabat: quos iniquos fore insacrilegis congre¬
gationibus prȩsciebat. Et merito solitulines expetut: qm̃ iniquitatem inciuitate
inmechio eus & iniusticia. Et non defecit deplateis eius usura & lolus. inchiobus istis

Expanded text:
impleret effectum: sicut in turri illa factum est quam metu recentis diluvii impleret effectum: sicut in turri illa factum est quam metu recentis diluvii in altum homines extendere tentaverunt, ubi primo linguarum facta est confusa divisio . Ante enim mundus Hebraeis tantum, sicut putamus, sermonibus utebatur. Sed specialiter mente condendum est, quia iratuslinguas divisit, propitius autem in suis apostolis adunavit: ibi ne superflua vota complerent, hic ut universae gentes per propriam linguam praedicationem veritatis agnoscerent. Praecipita dixit, ne muniant cogitationes suas machinatione perversa. Divide, ne in perniciosam confluant unitatem. Sequitur, quoniam vidi iniquitatem et contradictionem in civitate. Digne illos dividi postulabat, quos iniquos fore in sacrilegis congregationibus praesciebat. Et merito solitudines expetiit, quoniam iniquitatem in civitate s. 11. Et non defecit de plateis ejus usura et dolus. In duobus istis
Abbreviated transcription (Latin):
litudine: Nunc artem ꝓnuntiat patris se expectare presidium: qui eũ pot¬
rat acorporea infirmitate sanare. Non enim se securum factum solitudine
prtauit. qui adhuc presicha paterna sustinuit: prebens nobis saluberrima
institutionis exemplum: ut non inaliutorio cuus quam alterius. sel in ip.¬
sius tantum liberatione presumamus. Et quia clixerat se superius perturba-¬
m ideo nunc modici ammi se fuisse testatur. hȩc enim & his similia: ac
humanitatis sunt referenda naturam. Pusillum enim apugillo dictum.ẽ:
parum aliquid atque breuissimum᷑ quantum unius manus capacitas cons-¬
tricta possit includere. Tempestatem uero dicit: procellas seditionũ.
quas uidei precipites similes fluctibus commouebant. Precipita dñe
iudeo populo salutariter inprecatur: ut diuisione linguarum. maliciȩ suae non

Expanded text:
solitudine: nunc autem pronuntiat Patris se exspectare praesidium, qui eum potsolitudine: nunc autem pronuntiat Patris se exspectare praesidium, qui eum poterat a corporea infirmitate salvare  ms. A., sanare. Non enim se securum factum solitudine putavit, qui adhuc praesidia paterna sustinuit; praebens nobis saluberrimae institutionis exemplum, ut non in adjutorio cujusquam alterius, sed in ipsius tantum liberatione praesumamus. Et quia dixerat se superius perturbatum, ideo nunc modici animi se fuisse testatur. Haec enim et his similia ad humanitatis sunt referenda naturam. Pusillum enim a pugillo dictum est, parvum aliquid atque brevissimum, quantum unius manus capacitas constricta possit includere. Tempestatem vero dicit procellas seditionum, quas Judaei praecipites, similes fluctibus commovebant. Vers. 9. Praecinem in civitate. Hic Judaeo populo salutariter imprecatur, ut divisione linguarum malitiae suae non
Abbreviated transcription (Latin):
surgens. egressus abuit indesertum locum: ibiq orabat. Et paulo post sequitur.
ta t̾it iam non possit manifeste incuitatem introire: sed foris in desertis lo
eẽ. Elongauit enim. aꝑsequentibus. ut occasionẽ iracundiae insanis mentibus
ab rogaret: m ansit insolituline. ut inꝑturbati secreti puritate frueretur : tali
facto nos commonens. ut quando iniquitatis alicuius fasce deprimimur. in secreto
conscientiae quiescere debeamus. Siue illud potest intelligi: qm̃ aiuideis ꝑfilis
ecedens. in solitudine gentium mansit. Solitudinem uero gentes apellari:
pheta testatur dicens. Letare desertum siciens: & exultet desercum: & floreat
quasi lilium: & floreant & exultent deserta iordanis. Expectabeam eum qui¬
saluum me fecit: a pusallo animo & tempestate. Uenit ad scłam partem. Inter¬
cidente enim dia psalmate: mutauit & causam. Dixerat quippe. requeuisse se

Expanded text:
valde surgens, egressus abiit in desertum locum, ibique orabat ; et paulo post sequitur, valde surgens, egressus abiit in desertum locum, ibique orabat ; et paulo post sequitur, ita ut jam non posset manifeste in civitatem introire, sed foris in desertis locis esset. Elongavit enim a persequentibus, ut occasionem iracundiae insanis mentibus abrogaret; mansit in solitudine, ut imperturbati secreti puritate frueretur: tali facto nos commonens, ut quando iniquitatis alicujus fasce deprimimur, in secreto conscientiae quiescere debeamus. Sive illud potest intelligi: quoniam a Judaeis perfidis recedens, in solitudine gentium mansit. Solitudinem vero gentes appellari propheta testatur dicens: Laetare, desertum sitiens, et exsultet desertum, et floreat tanquam lilium, et floreant et exsultent deserta Jordanis sillanimitate spiritus et tempestate. Venit ad secundam partem. Intercedente enim diapsalmate mutavit et causam. Dixerat quippe requievisse se in
Abbreviated transcription (Latin):
dam. dit enim. Quis dabit michi. scilicet nisi tu pater: qui hͣmanam naturam usque
ad celorũ regna ꝑducens. acl tuam dexteram collocabis: penne apendendo dictȩ sunt
quat corpus auium in aures ethereas sublimi leuitate suspenclunt. Secl inspice.
quod pennas non aquilȩ. non accipitris. non hyrundinis. quiȩ his omnib celerius uolat
bi cdari postulat. sed columbȩ. Columba enim chcta est: quasi celle alumna: queia
sine alterius grauamine peragit. dius in nocens: mansueta: quȩ in nullum animal
ellita uoluntate consurgit: Nec escis sordidis ullatenus al quiescit. Merito ere
columbȩ pennas dñsxp̃s expłtut: in cuius speciȩ supra eum baptiratum spiritus
quoq sc̃s aparuit. Sequitur. & uolabo & requiescam. Uolabo: id est celerrima uelo-¬
itate me transponam. Signuificat enim quanclo molestias uideorum uitauit.: ut
seditiones sibi concitauit omni modis perfidorum. Ait enim marcus Et diluculo

Expanded text:
dam. Ait enim: Quis dabit mihi, scilicet nisi tu, Pater, qui humanam naturam usque ad coelorum regna perducens, ad tuam dexteram collocabis? Pennae a pendendo dictae sunt, quae corpus avium in auras aethereas sublimi levitate suspendunt. Sed inspice quod pennas non aquilae, non accipitris, non hirundinis, quae his omnibus celerius volant, sibi dari postulat, sed columbae. Columba enim dicta est quasi cellae alumna, quae vitam sine alterius gravamine peragit. Avis innocens, mansueta, quae in nullum animal fellita voluntate consurgit, nec escis sordidis ullatenus acquiescit. Merito ergo columbae pennas Dominus Christus expetiit: in cujus specie supra eum baptizatum Spiritus quoque sanctus apparuit . Sequitur: Et volabo, et requiescam. Volabo, id est celerrima me velocitate transponam. Significat enim quando molestias Judaeorum vitavit, ut aseditiones sibi concitavit omnimodis perfidorum. Ait enim Marcus: Et diluculo
Abbreviated transcription (Latin):
Et nota quod in hoc & incluobus aliis uersib qui secuntur: pariter eorum&
iudicio sunt agenla cum perfidis. Manum hic uirtutem operationemq
significat: quȩ tunc fit quando illa discretio bonorum malorumq pro¬
uenerit. Sub iungit etiam. cur iudeos pena iustissima consequatur:

Expanded text:
Et nota quod in hoc et in duobus aliis versibus qui sequuntur, pariter eorum et Et nota quod in hoc et in duobus aliis versibus qui sequuntur, pariter eorum et judicio sunt agenda cum perfidis. Manum hic virtutem operationemque significat, quae tunc fit, quando illa discretio bonorum malorumque provenerit. Subjungit etiam cur Judaeos poena justissima consequatur;
Abbreviated transcription (Latin):
tiutabiliter unigenitus filius ꝑseuerat. Non . ẽ. enim illis commutatio: & nonti-¬
muerunt dm̃. Interiecto chapsalmate: uenit ad terciam partem. Prius enĩ
solita pietate conuerti optauit errantes: nunc uirtute diuitatis sue futura
cognoscens. sensum. ẽẽ dicit in commutabilem perfidorum  enĩ cduritia mentis
non poterat recipere ueritatem. Commutationem uero cluplici modo debemꝰ
cipere: siue istã quȩ hic fit quanelo ad confessionem piam ab ostinata u¬
tate transitur  siuit illam quam cdicit apostolus. Om̃s resurgemus: sed non om̃s
immutabimur. Qua propter. qui hic commutatus non fuerit: ibi non potest
immutari. Sed de istis talib quare non commutabuntur: causa subsequ itur
Quia non timuerunt dm̃. Nam qui timet dm̃. a sua ꝑfidia commutatur:
im iudicii pauore & caritatis studio. eligit clominicis uisionibus obȩdire

Expanded text:
mutabiliter unigenitus Filius perseverat. Vers. 20. Non est enim illis commutatio, et non timutabiliter unigenitus Filius perseverat. Vers. 20. Non est enim illis commutatio, et non timuerunt Deum. Interjecto diapsalmate venit ad tertiam partem. Prius enim solita pietate converti optavit errantes: nunc virtute divinitatis suae futura cognoscens, sensum esse dicit incommutabilem perfidorum, quia duritia mentis non poterat recipere veritatem. Commutationem vero duplici modo debemus accipere, sive istam quae hic fit, quando ad confessionem piam ab obstinata voluntate transitur, sive illam quam dicit Apostolus: Omnes resurgemus, sed non omnes immutabimur . Quapropter qui hic commutatus non fuerit, ibi non potest immutari. Sed de istis talibus quare non commutabuntur, causa subsequitur: quia non timuerunt Deum. Nam qui timet Deum, a sua perfidia commutatur, dum judicii pavore et charitatis studio eligit dominicis jussionibus obedire.
Abbreviated transcription (Latin):
retur in pace. łt aquib liberaretur. consequenter exponit: abhis scilicet. qui ap¬
proprinquant michi. De illis dicit: qui laudib fictis redlere uidebantur ob¬
sequium᷑ & corde fauebant nichilominus inimicis: a quib merito animã suam
dicit. ẽẽ. liberatam. Erat enĩ grauissimum inimiciciae genꝰ: eẽ corde aduersa.¬
secula. Exaudiet utique superiora quȩ dicta sunt: & hunuliabuit eos. scilicet
adcredenclum: ut qui per suꝑbiam fide declinauerant xpĩana: ꝑ humilitatẽ
iterum lumen ueritatis agnoscant. Nam quoel additum.ẽ. qui .ẽ. ante scła:
uerbum significatur coaeternum patrine ex tempore aliquo extitisse uide-¬
ur qui secula creauit uniuersa. Tempꝰ etunc cepit: quando mundus si
inicium. Pesinat ergo arrianorum insana temeritas. creatorẽ temporum pre.¬
dicare sub tempore : dum coaeternus patri & consubstantialis. cum sc̃o spũ incom.¬

Expanded text:
retur in pace. Et a quibus liberaretur consequenter exponit: ab his scilicet qui apretur in pace. Et a quibus liberaretur consequenter exponit: ab his scilicet qui appropinquant mihi. De illis dicit qui laudibus fictis reddere videbantur obsequium, et corde favebant nihilominus inimicis, a quibus merito animam suam dicit esse liberatam. Erat enim gravissimum inimicitiae genus esse corde adversasaecula. Exaudiet utique superiora quae dicta sunt. Humiliabit eos, scilicet ad credendum; ut qui per superbiam fidem declinaverant Christianam, per humilitatem iterum lumen veritatis agnoscant. Nam quod additum est, qui est ante saecula, Verbum significatur coaeternum Patri: ne ex tempore aliquo exstitisse videretur qui saecula creavit universa. Tempus enim tunc coepit, quando mundus sumpsit initium. Desinat ergo Arianorum insana temeritas, Creatorem temporum praedicare sub tempore; dum coaeternus Patri, et consubstantialis, cum sancto Spiritu incom
Abbreviated transcription (Latin):
querentibus: mane. cum ad pontium pilatum perductus est aueliendus: meridȩ
quia hora sexta ut euangłista dicit. incruoe suspensus est. Meridies quippe
dictus .ẽ: quasi medius dies. His sequentia uerba redeluntur. Narrabo ꝑtinet ad
uesperam. quando omnia locutũ eũ constat quȩ uiclas nequissimꝰ facere dispo¬
nebat: annuntiabo admane respondst. quando clicente pilato tues rex iudeoꝵ.
innuntiauit. in hoc natus sum: & cȩtera quȩ ibi dicuntur adño kinxit ȩtia
exaudiet uocem meam admeridiaẽ pertinet: quando incruce dixit consum.¬
matum est & emisit spm. O mira breuitas. In hoc uno uersiculo. tam magnꝰ accꝰ
ille narratus. ẽ: ut quod in illa latitudine cognoscitur expositum. in hac breui¬
ap propinquant michi: qm̃ inter multos erant mecum. Hoc.ẽ. quod superꝰ
exauditam dicit uocem suam: ut resuerectionis benesicio eius anima libera¬

Expanded text:
quaerentibus. Mane, cum ad Pontium Pilatum perductus est audiendus. Meridie, quaerentibus. Mane, cum ad Pontium Pilatum perductus est audiendus. Meridie, quia hora sexta, ut evangelista dicit, in cruce suspensus est. Meridies quippe dictus est, quasi medius dies. His consequentia verba redduntur. Narrabo pertinet ad vesperam: quia omnia locutum constat, quae Judas nequissimus facere disponebat. Annuntiabo, ad mane respondet, quando dicente Pilato: Tu es rex Judaeorum ; Annuntiavit: In hoc natus sum, et caetera quae ibi dicuntur a Domino. Junxit etiam, et exaudiet vocem meam; ad meridiem pertinet, quando in cruce dixit: Consummatum est; et emisit spiritum . O mira brevitas! In hoc uno versiculo tam magnus actus ille narratus est, ut quod in illa latitudine cognoscitur expositum, in hac breviappropinquant mihi, quoniam inter multos erant mecum. Hoc est quod superius exauditam dicit vocem suam, ut resurrectionis beneficio ejus anima libera
Abbreviated transcription (Latin):
Tili siquidem intellectu: preclictã euaclimus questionem. Iustȩ quoque illos petit
conuerti qui in suo pectore quasi in quodam hospicio nequitiam susceperunt. Et benedix̃
hospicio: ut ostenderet malitiam non ẽẽ: naturalem. sed aduenticiã: quadam hosꝑtea¬
at susceptã. Quod autem dixit in medio. clesignat prȩcordia eorum: ut ꝑnĩosi
exaudiuit me. Malorum increpationib ut lecebat premisis: al sua desideria uotaq
remeauit: exforma serui uerba depromens. Clamauit enim iugiter ad cleum
qui se diuina tractatione conuersatione tractauit. & consequens erat illum exaudiri:
ui amaicstate sua non poterat se gregari. Quod scema clicitur prosphonesis
latine exclamatio: quoties inter alia quȩ loquimur ad dm̃ subito uerba conuer-
animo: quia hȩc uerba magna nobis sacramenta denuntiant. Nespere significat
tempus traditionis. quando eum uidas co bortibus noscitur pro didisse

Expanded text:
Tali siquidem intellectu praedictam evadimus quaestionem. Juste quoque illos petit Tali siquidem intellectu praedictam evadimus quaestionem. Juste quoque illos petit converti, qui in suo pectore quasi in quodam hospitio nequitiam susceperunt. Et bene dixit, hospitio; ut ostenderet malitiam non esse naturalem, sed adventitia quadam hospitalitate susceptam. Quod autem dixit, in medio, designat praecordia eorum; ut perniciosissima vi: et Dominus exaudivit me. Malorum increpationibus, ut decebat, praemissis, ad sua desideria votaque remeavit, ex forma servi verba depromens. Clamavit enim jugiter ad Deum, qui se divina conversatione tractavit; et consequens erat illum exaudiri, qui a majestate sua non poterat segregari. Quod schema dicitur prosphonesis, Latine exclamatio: quoties inter alia quae loquimur, ad Deum submeam . Haec verba magna nobis Sacramenta denuntiant. Vespere signifitempus traditionis, quando eum Judas cohortibus noscitur prodidisse
Abbreviated transcription (Latin):
possit stare contextio isti & suꝑiori uersui uingendum. ẽ cur me tradebas. Ueniat mor
ipsorum. Cum deuida superius singulariter sit locutus: nunc ꝑsententiã cõmuni
penȩ conuertitur al iudeos. sed moriere potest. quare dixerit. ueniat mors suꝑ
cos & subiunxit: & cdescendant in infernum uiuentes. Quoel utiq fieri non potest:
spritaliter : quiamore suo emenclationem magis quã consumłtionem uenire postulat
iumcis. Mors enim dicitur. uitȩ finis. & qui in meliorem partem conuertitur: occasum
priors conuersatioms. merito re̾perisse iudicatur. hinfernum autem descendunt
uiuentes. sicut paruitati nr̃a uidetur: qui cogitationes suas pessimas ex pauescunt.
& addmelioris insticutionis tramitem. cliuin& gr̃a transferuntur. Sic enim quasi inin:¬
fernum uiuentes descendimus: quanelo malorum nr̃orum recorlatione terremur.

Expanded text:
possit stare contextio, isti et superiori versui jungendum est, cur me tradebas? Vers. 15. Vpossit stare contextio, isti et superiori versui jungendum est, cur me tradebas? Vers. 15. Vipsorum. Cum de Juda superius singulariter sit locutus, nunc per sententiam communis poenae convertitur ad Judaeos. Sed movere potest quare dixerit: Vedescendant in infernum viventes, quod utique fieri non potest, cipiendum est; quia more suo emendationem magis quam consumptionem venire postulat inimicis. Mors enim dicitur vitae finis; et qui in meliorem partem convertitur, occasum prioris conversationis merito reperisse judicatur. In infernum autem descendunt viventes, sicut parvitat nostrae videtur, qui cogitationes suas pessimas expavescunt, et ad melioris institutionis tramitem divina gratia transferuntur. Sic enim quasi in infernum viventes descendimus, quando malorum nostrorum re cordatione terremur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui futurus hostis & crudelissimus traclitor ꝑ omnia noscebatur. Unianmis adillud
ꝑtinet. qr na inter apłos fuit: dux quoniã aluicos acastella prȩmissus est uirc prrsdie¬
ptione uero rudes amimos inbtusset. dricem uero benelicimus. itineris prȩcursorẽ.
tantur eximia. Quod sceͥma dicit᷑ emfasis. &am quȩ uis malignitas. eiborum ⁊ semp
comestione mitescit: nẽ solet eẽ seuus. quidulcis mense gratificatione delinitar.
Congrue si quidem corporales cibos stulto homii cognoscimꝰ impuitatos: quodille
dulaes tantum poterat estimare. Mam si clogmaticos cibos quos ante ꝑceꝑat retinere
uoluiset: ad tantum sacrilegium nonueniret. Pequib cibis fidelib chctum est. Gustate
hiero solimitano ubi inter eius udebat᷑. eẽ. discipłos: ut simul uocatus incederetͣ simu
eius collegia sequeretur. Consensus enim ꝑfidi hominis. ad conuenticula processionum
ptinet: non acl ppositi firmissimam sanctitatem. Et ut nobis absoluta uerborum

Expanded text:
qui futurus hostis, et crudelissimus traditor per omnia noscebatur. Unanimis ad illud pertinet, quia inter apostolos fuit; dux, quoniam ad vicos et castella praemissus est, ut praedicatione verbi rudes animos imbuisset. Ducem vero bene dicimus itineris praecursorem. tantur eximia. Quod schema dicitur emphasis. Nam quaevis malignitas ciborum semper comestione mitescit; nec solet esse saevus, qui dulcis mensae gratificatione delinitur. Congrue siquidem corporales cibos stulto homini cognoscimus imputatos, quos ille tantum dulces poterat aestimare. Nam si dogmaticos cibos, quos ante perceperat, retinere voluisset, ad tantum sacrilegium non veniret: de quibus cibis fidelibus dictum est: Gustate st in templo Jerosolymitano, ubi inter ejus videbatur esse discipulos; ut simul vocatus incederet, simul ejus collegia sequeretur. Consensus enim perfidi hominis ad conventicula processionum pertinet, non ad propositi firmissimam sanctitatem. Et ut nobis absoluta verborum
Abbreviated transcription (Latin):
extitit xp̃s qui uere erat agnꝰ inmacolatus: in quo om̃s crucifixi om̃s mortui᷑.
m̃s sepulti: om̃s sunt ȩtiã suscitati. Presta piissime deus: ut qui in assumpr
carne pro nobis clignatus es pati: regni tui nobis consortia largiaris. Memoria
quoque tenenclum est : quod hic psalmus tertius est eorũ qui depassione
surrectione dñi latius sunt locuti. EXELIC̃ ESALOOꝰ QUINEUAOESIMꝰ EUARTUS¬

Expanded text:
exstitit Christus, qui vere erat Agnus immaculatus, in quo omnes crucifixi, omnes mortui, exstitit Christus, qui vere erat Agnus immaculatus, in quo omnes crucifixi, omnes mortui, omnes sepulti, omnes sunt etiam suscitati. Praesta, piissime Deus, ut qui in assumpta carne pro nobis dignatus es pati, regni tui consortia nobis largiaris. Memoria quoque tenendum est quod hic psalmus tertius est eorum qui de passione et resurrectione Domini latius sunt locuti. EXPOSITIO IN PSALMU
Abbreviated transcription (Latin):
patri coaeternũ. mortis subisse supplicium. O inȩstimabile precium. quod rede¬
mit genus humanũ: holo caustum. quod nobis prestitit ȩternas flamimas etiade.
interitus. qui tulit exitum: finis. qui dedit bonum sine fine mansurũ. Nam cum
prienit inin nocentem mortis aculeus: factum. ẽ. ut uire perleret quos tenebat
obnoxios. Deglutiuit enĩ infernus more pisciũ exicium suũ: & qui se capere preclam
credicht. predatorem suũ pͣtius deceptus excepit. Unde pap̾aleo sedis suȩ ompar.
pulerhae locutus . ẽ dicens. Quamuis multorũ martyrum in conspectu dñi preciosa
ors fuerit: nullius tamen insontis occisio fuit redemptio peccatorum. do
autẽ iusti. non deder̃ coronas: et defortitudine ficleliũ. exempla nata sunt pa¬
tientiȩ: non dona iusticiae. Singulares qrippe insingulis mortes fuerunt: nec
alterius quisquã debitũ suo fine ꝑsoluit. Inter filios autem hominũ unus solus

Expanded text:
Patri coaeternum mortis subiisse supplicium. O inaestimabile pretium, quod redePatri coaeternum mortis subiisse supplicium. O inaestimabile pretium, quod redemit genus humanum! O holocaustum, quod nobis praestitit aeternas flammas evadere! Interitus, qui tulit exitium; finis, qui dedit bonum sine fine mansurum. Nam cum provenit in innocentem mortis aculeus, factum est ut jure perderet quos tenebat obnoxios. Deglutivit enim infernus more piscium exitium suum; et qui se capere praedam credidit, praedatorem suum potius deceptus excepit. Unde papa Leo sedis suae compar, pulchre locutus est dicens : Quamvis multorum martyrum in conspectu Domini pretiosa mors fuerit, nullius tamen insontis occisio fuit redemptio peccatorum. Acceperunt enim justi, non dederunt coronas; et de fortitudine fidelium exempla nata sunt patientiae, non dona justitiae. Singulares quippe in singulis mortes fuerunt, nec alterius quisquam debitum suo fine persolvit. Inter filios autem hominum unus solus
Abbreviated transcription (Latin):
non adño constitutos. Ego autẽ in te sperabo dñẽ. Illos tales quib celerrimus eueni
finis inse sꝑpasse non clubiũ.ẽ. dñm autem saluatorem cuius hȩc uerba sunt. exforma
serui inpat̾rem sperasse manifestum. ẽ. Passionis psalmũ solito more concludens se
aicit sperasse indñm: ut significar& corda ficlelium inspe dñi semꝑ. ẽẽ. ch
& huiꝰ pmni modũ. sicut intrigesimo quarto psalmo iam dictum. ẽ: debemus ex¬
ab oratione: tercio passionis dñica gesta memorauit: quarto uerbis euangłicis
assona ueritate consensit: q uinto. inspe fideliũ magna finitus. ẽ: ut dub
non sit & presentẽ psalmũ prȩ sicriptis regalis conuenisse. Codietos i
udiuimus tuuificatorẽ creaturarum animam suam posuisse pro salute mortaliũ:
audiuimꝰ inpassibilem dm̃. carne suscepisse ꝓpeccatoribꝰ passionem: Audiuimus

Expanded text:
non a Domino constitutos. Ego autem in te sperabo, Domine. Illos tales quibus celerrimus evenit non a Domino constitutos. Ego autem in te sperabo, Domine. Illos tales quibus celerrimus evenit finis, in se sperasse non dubium est. Dominum autem Salvatorem, cujus haec verba sunt, ex forma servi in Patrem sperasse manifestum est: Passionis psalmum solito more concludens, se dicit sperasse in Dominum, ut significaret corda fidelium in spe Domini semper esse et hujus hymni modum, sicut in trigesimo quarto psalmo jam dictum est, debemus exab oratione. Tertio dominicae passionis gesta memoravit. Quarto, verbis evangelicis assona veritate consensit. Quinto, in spe fidelium magna finitus est; ut dubium non sit praesentem psalmum praescriptis regulis convenisse. Conclusio psalmi. Audivimus vivificatorem creaturarum animam suam posuisse pro salute mortalium. Audivimus impassibilem Deum carne suscepisse pro peccatoribus passionem. Audivimus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc magis scriptura diuine propͥum. ee. dicimus. Uiri siquidem sanguunũ ꝓpriae
non dicuntur. qui. nocenter humanum funclunt cruorem: qm̃ &iusti uidices disci-¬
plinȩ necessitate constricti. quia quetos populos recldit. interdum puniunt nocen¬
tes: et ille qui uolentum repellit cruorem sexussimi hostis effundit. maxime. cum
legamus iusta bella uiris scĩs a dño fuusse precepta. Qua ꝓpter addidit & dolosi: ut
lum tantũ intelligeres reum. qui ꝑinsidias & iniquissimum dolum alienũ quȩ
exit̾um. hos tales implere non dicit dies suos: ꝗ uando cũ sibi longam uitam promit.¬
tant. exitum celerrime mortis inueniunt. Nam omniũ clies: inpre destinatione nos-¬
cuntur. ẽẽ. definiti. Sed illis climicliabunt᷑ dies sui: quibꝰ contra elispositũ proprium
prouere monstratur ocrasus. Ileo enĩ additum. ẽ: suos: ut uoluntarios intelligeres.

Expanded text:
hoc magis Scripturae divinae proprium esse dicimus. Viri siquidem sanguinum proprie hoc magis Scripturae divinae proprium esse dicimus. Viri siquidem sanguinum proprie non dicuntur qui innocenter humanum fundunt cruorem, quoniam et justi judices disciplinae necessitate constricti, quae quietos populos reddit, interdum puniunt nocentes; et ille qui violentum repellit, cruorem saevissimi hostis effundit: maxime cum legamus justa bella viris sanctis a Domino fuisse praecepta. Quapropter addidit, et dolosi; ut illum tantum intelligeres reum, qui per insidias et iniquissimum dolum, alienum quaerit exitium. Hos tales implere non dicit dies suos, quando cum sibi longam vitam promittunt, exitum celerrimae mortis inveniunt. Nam omnium dies in praedestinatione noscuntur esse definiti: sed illis dimidiabuntur dies sui, quibus contra dispositum proprium provenire monstratur occasus. Ideo enim additum est suos, ut voluntarios intelligeres,
Abbreviated transcription (Latin):
enim nequaquã excitabitur fluctus: ubi est semꝑ tranquillissimus portꝰ
dicit de impus qui ingehenne profunditatẽ mergendi sunt. Puteuis quidẽ
dicitur latus patens. interrȩ sinib excauatus. aquas continens humagasi
sib attributas. S ed ne hunc puteũ uitalem intelligere pcuisses: ad eliclu
interitus ⁊ dequo alio loco legitur. Neque aperiat suꝑme puteris os suum.
fouea mortalis: mersura terribilis: ubi nec spatium ullum conceditur : nec
ipsa miseris respiramenta prestantur: sed obscuritas tenebrosa circunddns.¬
amoeni luminis tollit aspectum. Exputei si quidem similitudine. gehennȩ
tormenta nos ammonet formi dare. O pietas in aulita iudicañtis totũ
hominibus preclicitur: ut culpa plectibilis euitetur. Uiri sanguinũ & dolosi: non
dimiclabunt dies suos. Numerum pluralẽ sanguinis latina bingua non recipit: sed

Expanded text:
enim nequaquam excitabitur fluctus, ubi est semper tranquillissimus portusenim nequaquam excitabitur fluctus, ubi est semper tranquillissimus portusdicit de impiis, qui in gehennae profudicitur hiatus patens in terrae sinibus excavatus, aquas continens humanis usibus attributas: sed, ne hunc puteum ut talem intelligere potuisses, addidit interitus; de quo alio loco legitur: Neque aperiat super me puteus os suum ; fovea mortalis, mersura terribilis, ubi nec spatium ullum conceditur, nec ipsa miseris respiramenta praestantur, sed obscuritas tenebrosa circumdamoeni luminis tollit aspectum. Ex putei siquidem similitudine, gehennae tormenta nos admonet formidare. O pietas inaudita judicantis! totum hominibus praedicitur, ut culpa plectibilis evitetur. Vers, 26. Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos. Numerum pluralem sanguis Latina lingua non recipit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse homines mollia loqui: cum. e̾ent. tam dura facturi. lacta in edm̃ co¬
gitatum tuũ & ipse te enutriec: non clabit inȩcernũ fluctuationẽ iusto. Cum
de pdis iudeis cȩlestis uisticia loqueretur: saluberrimũ consiliũ nr̃is infirmitatib decdit.
ait. Quem admodũ uermis ligno. & tinea uestimento: ita tristicia uiri. nocae
cordi. Sed quando iactatur inclño: non solum nonnos consumit. sed etiã
trit : ut quȩ solec uminuere. augmentũ nobis uideatur afferre. Sequit᷑
Non dabit in ȩternum fluctuationẽ iusto. Uera est cdñummutablisque sentencia:
sed sieam qua dictum est integritate noscamus. Iustis inisto scło non adimit
fluctuationes : quia hic eos temporaliter ꝓbat. ut ibi quos coronet inueniat.
inȩternum autem sicut hic dicit neminẽ ꝑmittit iustissimum fluctuare:
quando iam ꝑpetua pace cũ ipsis cognoscitur ineternitate regnare. Ioi

Expanded text:
potuisse homines mollia loqui, cum essent tam dura facturi! Vers. potuisse homines mollia loqui, cum essent tam dura facturi! Vers. gitatum tuum, et ipse te enutriet; non dabit in aeternum fluctuationem justo. Cum de perfidis Judaeis coelestis justitia loqueretur, saluberrimum consilium nostris infirmitatibus deditait: Quemadmodum vermis ligno, et tinea vestimento; ita tristitia viri nocet cordi . Sed quando jactatur in Dominum, non solum non nos consumit, sed etiam nutrit; ut quae solet imminuere, augmentum nobis videatur afferre. Sequitur, non dabit in aeternum fluctuationem justo. Vera est Domini immutabilisque sententia, sed si eam qua dicta est integritate noscamus. Justis in isto solo, saeculi non addimit fluctuationes, quia hic eos temporaliter probat, ut ibi quos coronet inveniat. In aeternum autem, sicut hic dicit, neminem permittit justissimum fluctuare, quando jam perpetua pace cum ipsis cognoscitur in aeternitate regnare. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ olcum: & ipsi sunt iacula. hoc dicit: quod in illa iudicatione futurum. ẽ.
Duicluntur enim perfidi a populo fideli: & tanquamꝰ paleae arsurae segibic¬
gantur agranis. Abira uultus eius: uidicii tempus exprimitur Ira enim hic
pro uindicta ponitur.⁊ quam pro suis actibus impii sustinebunt: cȩterum ille
omnibꝰ in notescit illo enim tempore. ap ꝓpinquabit eor eiꝰ: quanelo illuel
qđ hic per propħas suos prȩcinuit. & per apłos preclicauit. generalitas ma¬
nifestissimȩ uidebit. Sed cur illa faciat quȩ dicta sunt. subsequenter
enin ꝑfidi uidei sermones suos : quando clicebãt. Magister scimꝰ qm̃ adõ uenisti
& uia chi inueritate csoces. Inmundo enĩ quid leniꝰ oleo Sed ad exaggerationem
nimiã supra oleũ ꝑsidorũ sermones dicit. ẽẽ. mollitos: ne tanto sceleri peai
potuiisset aliquid inueniri. Ipsi enĩ fuerunt iacula: quando dixeru reciseas
mortis. hoc enĩ sermones illi ꝓbant᷑ effecisse : qđ iacula. S execranela eliuersitas.

Expanded text:
uavit cor ejus. Hoc dicit quod in illa judicatione futurum est. Dividuntur enim perfidi a populo fideli, et tanquam arsurae paleae segregantur a granis. Ab ira vultus ejus, judicii tempus exprimitur. Ira enim hic pro vindicta ponitur, quam pro suis actibus impii sustinebunt. Caeterum ille omnibus innotescit. Illo enim tempore appropinquavit cor ejus, quando illud quod hic per prophetas suos praecinuit, et per Apostolos praedicavit, generalitas manifestissime tunc videbit. Sed cur illa faciat quae dicta sunt, subsequenter enim perfidi Judaei sermones suos, quando dicebant: Magister, scimus quoniam a Deo venisti, et viam Dei in veritate doces . In mundo enim quid lenius oleo? Sed exaggerationem nimiam supra oleum perfidorum sermones dicit esse mollitos, ne tanto sceleri par potuisset aliquid inveniri. Ipsi etiam fuerunt jacula, quando dixerunt: Reus est mortis ; hoc enim sermones illi probantur effecisse, quod jacula. O exsecranda diversitas
Abbreviated transcription (Latin):
se& & ꝑse uincendo talia iclem ipse dm̃ se ẽe. declarauit. Ael didit. Et formido
mortis cecidit super me. Sua sius apte recleluntur. Consequens enim erat.
it cuius cor conturbatum fuerat. eum & formido mortis inuaderet. Inspiciamꝰ
quod dicit. formido mortis cecidit super me. Reuera ceciedit. quanelo supra
eum uenit. ulterius non ualitura quod potuit. Morte siquilem dm̃ momenta¬
nea mors perpetua ucta est. quȩ sibi dominatum in humano genere iuinelicabat:
prus timnemus : &e inde coneremescimus: quia separatio ista corporis animaeq
sinencontur batione maxima non potest erienire. Sequitur. Et conte¬
xerunt me tenebrȩ. Uicinia mortis. tenebrarum premittebat aspeetumon
quia frequenter illa conspicimus animo. le quibus nos uentura solet con.¬
tarbare formilo. Et cdixi: quis labit michi pennas sicut columbe &euolabo
requiescam : Post conturbationes mortiferas & uerissime humanitatis am¬

Expanded text:
sed et per se vincendo talia, idem ipse Deum se esse declaravit. Addidit, et formido sed et per se vincendo talia, idem ipse Deum se esse declaravit. Addidit, et formido mortis cecidit super me. Sua suis apte redduntur. Consequens enim erat ut cujus cor conturbatum fuerat, eum et formido mortis invaderet. Inspiciamus quod dicit formido mortis cecidit super me. Revera cecidit, quando supra eum venit, ulterius non valitura quod potuit. Morte siquidem Domini momentanea, mors perpetua victa est, quae sibi dominatum in humano genere vindicabat; prius timemus, deinde contremiscimus; quia separatio ista corporis animaeque sine conturbatione maxima non potest evenire. Sequitur, et contexerunt me tenebrae. Vicinia mortis tenebrarum praemittebat aspectum, quia frequenter illa conspicimus animo, de quibus nos ventura solet conturbare formido. Vers. 6. Et dixi: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? Post conturbationes mortiferas, et verissimae humanitatis i
Abbreviated transcription (Latin):
ebant: cȩdebant alapis: ac flagellis : exꝓbrationes illi scipra uerbera geminabant. Sequit᷑
Qm̃ declinauerunt in me iniquitatẽ: & mira molesti erant michi. furentis populi
impetus: quasi fluminis cursus exponitur. Declinauerunt enim effrisionem sans¬
Ndeos ddicit uehementer accensos: quos ira feruida precipitabat ad facinus. Nam
quod ad se pertinet clxit molesti erant michi: quod nobis solet contingere.
quando peacitate suꝑ flua relelimur inquieti. Audiant insipientes iudei. dño
secantum fecisse molestiam: sibi autem perpetuam rumã. Cormeum conturba.
exprimitur. Nam quamuis lege carnis eius animus turbaretur: diunitatis tamen
suee prcͥchio dolores corporis tormentaq uincebat. Nam sihoc inmartyribus
cdei uertus ꝯperatur: quanto magis in illa dispensatione carnis sue. tormentorum
sensus uehemens non poterat prȩualere : Impleuit patiendo uerum hominem:

Expanded text:
ebant, caedebant alapis ac flagellis, et 183 exprobrationes illi supra verbera geminabant. Sequitur, ebant, caedebant alapis ac flagellis, et 183 exprobrationes illi supra verbera geminabant. Sequitur, quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira molesti erant mihi. Furentis populi impetus, quasi fluminis cursus exponitur. Declinaverunt enim in Dominum inlicantur. Judaeos dicit vehementer accensos, quos ira fervida praecipitabat ad facinus. Nam quod ad se pertinet dixit, molesti erant mihi; quod solet nobis contingere, quando procacitate superflua reddimur inquieti. Audiant insipientes Judaei Domino se tantum fecisse molestiam, sibi autem perpetuam ruinam. Vers. 4. Cor meumexprimitur; nam quamvis lege carnis ejus animus turbaretur, divinitatis tamen suae praesidio dolores corporis, tormentaque vincebat. Nam si hoc in martyribus Dei virtus operatur, quanto magis in illa dispensatione carnis suae tormentorum sensus vehemens non poterat praevalere. Implevit patiendo verum hominem;
Abbreviated transcription (Latin):
exercitabatur scĩtate doctrinȩ: sed contristabatur eo maxime. quia fruetum uisti¬
eie perfidi non ꝓbabantur afferre: sicut euangłista dicit & contristatus.s̃. super
heerbm & fleuit. D bonitatem pussimi creatoris: ut se contristatum & conturbatũ
quod predicationibus saluberrinis. obstinati poprili uesania non credebat. Auoce
inimici. & atribulatione peccatoris. Qm̃ declinauerunt inme imquitatem: & inira mo-¬
lesti erant michi.  uoce inimici & atribulatione peccatoris. subaudienlum .ẽ. libe-¬
rame ut possit nobis scłm auctoritatem hebream uersuum constare eliuisio. a uoce
inimici petit se liberari: quando deipso dicebat populus iudeorum: sirex ifrael est.
descenlat de crace & creclimus ei: Pecit ergo: ut hec uox ꝑfidorum conspecta resur.¬
rectione uincatur. Tribulatio uero peccatoris erat. quando eum ore sacrilego conspu¬

Expanded text:
exercitabatur sanctitate doctrinae: sed contristabatur eo maxime, quia fructum justiexercitabatur sanctitate doctrinae: sed contristabatur eo maxime, quia fructum justitiae perfidi non probabantur afferre; sicut evangelista dicit: Et contristatus est super Jerusalem, et flevit . O bonitatem piissimi Creatoris! ut se contristatum et conturbatum dicat, quod praedicationibus saluberrimis obstinati populi vesania non credebat. Vem declinaverunt in me iniquitatem, et in ira molesti erant mihi. A voce inimici, et a tribulatione peccatoris, subaudiendum est, libera me; ut possit nobis secundum auctoritatem Hebraeam versuum constare divisio. A voce inimici petit se liberari, quando de ipso dicebat populus Judaeorum: Si Rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Petit ergo ut haec vox perfidorum conspecta resurrectione vincatur. Tribulatio vero peccatoris erat, quando eum ore sacrilego conspu
Abbreviated transcription (Latin):
a miseratione saluandos. uite nobis formam tribuens & salutem. ex dispensatione q
passus est. inmundi ꝑturbationib uoluntariȩ constitutus: primo cõmate exaudiri petit
rationem suam: deinde postulat ne eius deprecatio despiciatur. Sed hoc totum ꝑ ili
despici deprecationem suam. Poterat enim & exaudiri prius: & postea despici. Euenit em̃ eis
iui mundi istuis bona desiderantes accipiunt. quaȩ precantur: & tamen postea desi
tis audire. Nemo enĩ aduersus exaudit: s ed cui aspectus tranquillus conceditur. ipsi
& aures placidissime commoclantur÷ sicut in alio psalmo dicitur: respice & exaudi me
dñe ds̃ m̃s. Deinde. redditur causa ꝑfecte orationis. Contristatus sum in exerc¬
onc mea: & conturbatus sum. Pulcherrime dñi saluatoris uno sermone uitȩ cursus
ex ponitur. Eercitationẽ quippe dicimus quȩ nulla remissione. nullo otio conquiescit.:
sed intenta iugi labore iniurcutis gloria perscuerat. Exercitabatur namq muaculis:

Expanded text:
pia miseratione salvandos, vitae nobis formam tribuens et salutem, ex dispensatione qua passus est, in mundi perturbationibus voluntarie constitutus, primo commate exaudiri petit orationem suam. Deinde postulat ne ejus deprecatio despiciatur. Sed hoc totum per illud esse dignatus est. Poterat enim et exaudiri prius, et postea despici. Quod evenit eis qui mundi istius bona desiderantes, accipiunt quae precantur, et tamen postea despiciuntur: tis audire. Nemo enim aversus exaudit; sed cui aspectus tranquillus conceditur, ipsi et aures placidissimae commodantur; sicut in alio psalmo dicitur: Respice et exaudi me, Domine Deus meus . Deinde redditur causa perfectae orationis: Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Pulcherrime Domini Salvatoris uno sermone vitae cursus exponitur. Exercitationem quippe dicimus, quae nulla remissione, nullo otio conquiescit, sed intenta jugi labore in virtutis gloria perseverat. Exercitabatur namque miraculis,
Abbreviated transcription (Latin):
oculis decenter Apositis. uerba sunt dñi saluatoris exforma serui: Quam integra ꝓprietate
delarans. humilitatis nobis saluberrimȩ clonauit exemplum. In prima parte petit. ne
latione positi despiciatur oratio depretantis liberationis celeritatem: quã excarn
infirmitate ꝓbatͣur experere. Scdo loco iudeorum destrui supplicat iniquitates: quoni ã
inciuitate ipsorum erat contradictio ueritatis. Tertio loco elicit: quȩ obstinatis uideis pro
uis sceleribus nouerat euenireaulita seueritate uidicis terre

Expanded text:
oculis decenter appositis, verba sunt Domini Salvatoris ex forma servi, quam integra proprietate oculis decenter appositis, verba sunt Domini Salvatoris ex forma servi, quam integra proprietate declarans, humilitatis nobis saluberrimae donavit exemplum. In prima parte petit ne in tribulatione positi despiciatur oratio: deprecans liberationis celeritatem, quam ex carnis infirmitate probabatur expetere. Secundo loco Judaeorin civitate ipsorum erat contradictio veritatis. Tertio dicit quae obstinatis Judaeis pro suis sceleribus noverat evenire
Abbreviated transcription (Latin):
N finem quidem frequenter dictum. ẽ: quod tamen nonpigebit repetere: si& hoc alit̃
otuerit explanari. Bene finissdicitur xp̃c: quod quid quid recte ac fideliter agimi
aclipsum constat sine dubitatione referenclum: siue quia uenit intemporum finem:
cdetis agnum ad uesperam : In carminibus: in laudibus dicit. Ammonet enĩ nos siue intristicia
siie ingaucdio: preconia dñi iugiter personare: unde psalmus iste dicturus.ẽ. nec ab eus
iquando lauide discedere. Nam paterno affectu quando castigat corrigit: quando¬
latur reforet. Utrumq ergo nobis proficit: si de ore nr̃o grarũ accio non recedit. Sequit᷑.
intellectus dauid. Sccłm carnẽ iste certus intellectus est dauid. ut eum patremdicamꝰ
chñi xp̃i: sicut in euangłio cȩtus exclamat. fili dauid miserere mei: ẜcđm diunitatem
uero. dñi seruũ. ẽe. fateamurͣ sicut ipse incentesimo nono dicit: dixit dñs dño meo secle
dextris meis. Diuisio esalon. Per totum psalmum. duabus dia psalmatibus quasi ger

Expanded text:
n finem quidem frequenter dictum est; quod tamen non pigebit repetere, si hoc et aliter potuerit explanari. Bene finis dicitur Christus, quoniam quidquid recte ac fideliter agimus, ad ipsum constat sine dubitatione referendum; sive quia venit in temporum fine, sdetis agnum ad vesperam . In carminibus, in laudibus dicit. Admonet enim nos sive in tristitia, sive in gaudio praeconia Domini jugiter personare unde psalmus iste dicturus est nec ab ejus aliquando laude discedere. Nam paterno affectu, quando castigat, corrigit; quando consolatur, refovet. Utrumque ergo nobis proficit, si de ore nostro gratiarum actio non recedit. Sequitur: Intellectus David. Iste certus intellectus est David, ut secundum carnem eum Patrem dicamus Domini Christi; sicut in Evangelio caecus exclamat: Fili David, miserere mei . Secundum divinitatem vero servum esse fateamur; sicut ipse in centesimo nondextris meis . Divisio psalmi. Per totum psalmum duobus diapsalmatibus, quasi geminis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligens factus ÷ asaph: qui talia petit. unde totus mundus potuiss& ab solui & uide
qua sapiencia cuncta cliscurrit: quia non erant bona quȩ delinquentis popłi cõmemorare
potuisset: meminie ꝓmisionis chĩgȩ. quȩ semꝑ impletur. Seqͥt᷑ alia causa miserendi q
cdcit᷑ qualitas absoluta : qͥa repleti st̃ qui obscurati st̃. id÷ peccatores qui ignoranciȩ obscu
facilius debeat apparere. Dix̃ respice: quia repleti sunt qui obscurati sunt.
Repleti enĩ fuerant iniqͥtatib & necesse erat ut eos sequeret᷑ obscurias. Qui merito
Isti sunt terrȩ domoꝵ iniquitatũ: id÷ t̾reni dedomo inquitatũ. Ane forte hic
terrã inbono uoluisses acciꝑe: pulchre definitũ ÷ quid sit corpꝰ infideliũ. hoc est

Expanded text:
intelligens factus est Asaph, qui talia petit, unde totus mundus potuisset absolvi. Et vide intelligens factus est Asaph, qui talia petit, unde totus mundus potuisset absolvi. Et vide qua sapientia cuncta discurrit: quia non erant bona, quae delinquentis populi commemorare potuisset, meminit promissionis Dominicae quae semper impletur. Sequitur alia causa miserendi, quae dicitur qualitas absoluta: Quia repleti sunt qui obscurati sunt, id est peccatores qui ignorantiae obscurfacilius debeat apparere. Dixit, Respice, quia repleti sunt qui obscurati sunt. Repleti enim fuerant iniquitatibus, et necesse erat ut eos sequeretur obscuritas, qui merito morum iniquitatum. Isti sunt terrae domorum iniquitatum, id est terreni de domo iniquitatum. Et ne forte hic terram in bono voluisses accipere, pulchre definitum est quid sit corpus infidelium, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
ministris: quoꝵ capita sic̃ suꝑius dix̃. contriuit suꝑ aquas. Seqͥt᷑. & animas pau-¬
perũ tuoꝵ. ne obluuscaris insinẽ. De illis dic̃ qui suꝑbia mundi repudiata. ad
umilitatẽ se scissimã contuler̃.  rogans ut eis dñi saluatoris beneficra ñneg
Sed quia pauꝑes facti eius sunt. ipsius largitate ditescant. Respice intestamentũ¬
tuum: quia repleti st̃. qui obscurati sunt terrȩ domoꝵ inqͥtatũ. Refprce dix̃ ut cligneris
patrib eorũ. In illo em̃ pollicitationes temporales sunt. ut fuit terra repmissionis ĩni¬
micorũ sub iectio: talia enĩ rudi popło debiit concelere. ut ad spiritalia intrepidus po¬
tuiss& subinde festinaraȩ: In nouo aut̃ testam̃to: ꝓmitatur in ꝑt̾babilis uita. regnũ cuiꝰ
non erit finis: bertitudo ꝑpetua: & dnĩ contemplatio gloriosa. In hoc ergo testimentũ
respicere dicit dñm debere: ut cito erranti popło debeat profutura p̃stare. Reuera

Expanded text:
contrivit super aquas. Sequitur, et animas pauperum tuorum ne obliviscaris in finem. De illis dicit qui superbia mundi repudiata, ad humilitatem se sanctissimam contulerunt: rogans ut eis Domini Salvatoris beneficia non negentur; sed quia pauperes ejus facti sunt, ipsius largitate ditescant. Veia repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquitatum. Respice, dixit, ut digneris patribus eorum . In illo enim pollicitationes temporales sunt, ut fuit terra repromissionis et inimicorum 253 subjectio. Talia enim rudi populo debuit concedere, ut ad spiritualia intrepidus potuisset subinde festinare. In Novo autem Testamento promittitur imperturbabilis vita, regnum cujus non erit finis, beatitudo perpetua, et Domini contemplatio gloriosa. In hoc ergo testamento respicere dicit Dominum debere, ut cito erranti populo debeat profutura praestare. Revera
Abbreviated transcription (Latin):
concelebrat. Mutꝰ ÷ sipsallat suꝑb. pauꝑ & in obs lauclat dñm. & cũ uidet᷑ habere
nuncupatur. Iste ÷ regis ȩt̃ni: ille temporis utiq fugitiui. Non sib hab&: qui foris
diues ÷. Iste potius diues dicendus est: qui inthesauris animȩ ꝓbat᷑ uirtutes exi¬
eum efficacius commouer&. cui negocii sui qualitas intimat᷑. Nunc ad ipsi
dñm uerba conuercit: expetens causã suã contra illos diuidic&. qui ñ desinunt pͣuis
murmurationib insonare. Iulicat enĩ causam suã : dũ errantes facit manifesta cog-¬
scere᷑: ut conuersi p̃dicent qđ stultis cogitationib abnuer̃. Sequit᷑. memore¬

Expanded text:
psallat superbus; pauper et inops laudant Dominum, et cum videntur habere ves saeculi nuncupatur; iste est Regis aeterni, ille temporis utique fugitivi. Non sibi habet qui foris dives est, iste potius idoneus dicendus est, qui in thesauris animae probatur virtutes eximiut eum efficacius commoveret, cui negotii sui qualitas intimatur. Nunc ad ipsum Dominum verba convertit, expetens ut causam suam contra illos dijudicet, qui non desinunt pravis murmurationibus insonare. Judicat enim causam suam, dum errantes facit manifesta cognoscere, ut conversi praedicent quod stultis cogitationibus abnuebant. Sequitur, Memor