comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& tobias seruus amanites. & con¬
tristati sunt afflictione magna
quod uenissoc homo qui quęre¬
r& prosperitatem filiorum isra¬
hel Et ueniꝰierusalem. & eram
ibi diebus tribus. Et surrexi
nocte ego & uiri pauci mecum
& non indicaui cuiquam quid
as̃ dediss& incorde meo ut face¬
rem inicrusalem: & iumentum
non erat mecum. nisi animal
cui sedebam. Et egressus sum
per portam uallis nocte & ante
fontem draconis & adportam
stercoris. & considerabam mu¬
rum ierusalem dissipatum. &
portas eius consumptas igni
t transiui ad portam pͥontis &
ad aquae ductum regis. & non
erat locus iumento cui sedebam
ut transir& Et ascendi per
torrentem nocte. & considera¬
bam murum: & reuersus ueni
ad portam uallis & redii. Ma¬
gistratus autem. nesciebant quo
abissem. aut quid ego facerem
Sed & uideis & sacerdotibus & ob¬
timatibus & magistratibus & re¬
liquis qui faciebant opus. us¬
que adid lo conihil indicaue¬
ram. Et dixi eis. Uos nos¬

Expanded text:
et Tobias servus ammanites et conet Tobias servus ammanites et contristati sunt adflictione magna quod venisset homo qui quaereret prosperitatem filiorum Israhel et veni Hierusalem et eram ibi diebus tribus et surrexi nocte ego et viri pauci mecum et non indicavi cuiquam quid Deus dedisset in corde meo ut facerem in Hierusalem et iumentum non erat mecum nisi animal cui sedebam et egressus sum per portam Vallis nocte et ante fontem Draconis et ad portam Stercoris et considerabam murum Hierusalem dissipatum et portas eius consumptas igni et transivi ad portam Fontis et ad aquaeductum Regis et non erat locus iumento cui sedebam ut transiret et ascendi per torrentem nocte et considerabam murum et reversus veni ad portam Vallis et redii magistratus autem nesciebant quo abissem aut quid ego facerem sed et Iudaeis et sacerdotibus et optimatibus et magistratibus et reliquis qui faciebant opus usque ad id locorum nihil indicaveram et dixi eis vos nos
Abbreviated transcription (Latin):
patris mei deserta est & portae
eius combustae sunt igni Et
ait mihi rex. Pro qua re postu¬
ias: Et oraui dm̃ cacli. &
dixi ad regem. Si uidetur
regi bonum & si plac& seruus
tuus ante faciem tuam ut mit¬
tas me inuideamꝰ ad ciuitatem
sepul chri patris mei. & aedificabo
eam. Dixit quȩ mihi rex o
regina quae sedebat iuxta cum
Usque ad quod tempus erit iter tu¬
um & quando reuerteris. Et
placuit ante uultum regis. & mi¬
sit me. Et constitui ei tem¬
pus. & dixi regi Si regi uide¬
tur bonum. epistolas d& mihi
adduces regionis trans flumen
ut trans ducant me donec ueni¬
am iniudeam. & epistolam ad
asaph custodem saltus regis ut
dor inthi ligna: & tegere possim
portas templi domus & muri
ciuitatis & domum quam ingres
sus fuero. Et dedit mihi rex
uixta manum dĩ mei bonam mecã
Et ueni addu¬
ces regionis trans flumen. de¬
di que eis cpistolas regis. Mi¬
serat autem mecum rex princi¬
pes militum & equites. Et
audierunt sanabalath oronites

Expanded text:
patris mei deserta est, et portae patris mei deserta est, et portae ejus combustae sunt igni? Et ait mihi rex: Pro qua re postulas? Et oravi Deum coeli, et dixi ad regem: Si videtur regi bonum, et si placet servus tuus ante faciem tuam, ut mittas me in Judaeam, ad civitatem sepulcri patris mei, et aedificabo eam. Dixitque mihi rex, et regina, quae sedebat juxta eum: Usque ad quod tempus erit iter tuum, et quando reverteris? Et placuit ante vultum regis, et misit me: et constitui ei tempus. Et dixi regi: Si regi videtur bonum, epistolas det mihi ad duces regionis trans flumen, ut transducant me, donec veniam in Judaeam: et epistolam ad Asaph custodem saltus regis, ut det mihi ligna, ut tegere possim portas turris domus, et muros civitatis, et domum, quam ingresus fuero et dedit mihi rex iuxta manum Dei mei bonam mecum et veni ad duces regionis trans Flumen dedique eis epistulas regis miserat autem mecum rex principes militum et equites et audierunt Sanaballat Horonites
Abbreviated transcription (Latin):
moysi seruo tuo. Memento¬
uerbi quod mandasti moysi fa¬
mulo tuo dicens. cum transgres¬
si fueritis ego disperggam uos in
populos. & si reuersi fuerits ad
me ut custodiatis mandata mea
cum quem elegi ut habitar& no¬
men incum ibi. & ipsi serui tui &
populus tuus quos redemisti in
fortitudine tua magna & in ma¬
nu tua ualida Obsecro dñe.
sit auris tua attendens ad ora¬
tionem serui tui. & ad orationẽ
seruorum tuorum qui uolunt
timere nomen tuum. & dirige
seruum tuum hodie. & daci mi¬
sericordiam ante uirum hunc
Ego enim eram pincerna regis
anno uigͥesimo artaxersis regis
& uinum erat ante eum. & leuaui
uinum & dedi regi. & eram qua¬
si languidus ante faciem eius
ixit que mthi rex. Quare uul¬
tus tuus tristis est cum te egro¬
tum non uideam. Non est
hoc frustra. sed malum nescio
qđid incorde tuo est Et ti¬
mui ualde ac nimis. & dixi regi
Rex in actcernum uiue. Qua¬
re non mercat uultus meus quia
ciuitas domus sepulchrorum

Expanded text:
Moysi serMoysi serverbi, quod mandasti Mosi famulo tuo, dicens: Cum transgressi fueritis, ego dispergam vos in populos: et si revertamini ad me, et custodiatis mandata mea, cum, quem elegi, ut habitaret nomen meum ibi. Et ipsi servi tui, et populus tuus, quos redemisti in fortitudine tua magna, et in manu tua valida. Obsecro, Domine, sit auris tua attendens ad orationem servi tui, et ad orationem servorum tuorum, qui volunt timere nomen tuum: et dirige servum tuum hodie, et da ei misericordiam ante virum hunc. Ego enim eram pincerna regis.anno vicesimo Artaxerxis regis: et vinum erat ante eum, et levavi vinum, et dedi regi: et eram quasi languidus ante faciem ejus. Dixitque mihi rex: Quare vultus tuus tristis est, cum te aegrotum non videam? non est hoc frustra, sed malum nescio quod in corde tuo est. Et timui valde, ac nimis: et dixi regi: Rex, in aeternum vive: quare non moereat vultus meus, quia civitas domus sepulcrorum
Abbreviated transcription (Latin):
est in mense cas leu anno
de fratribus meis ipse & uiri ui¬
da & interrogaui eos deiuidcis
qui remanserant & supererant de
captiuitate & de ierusalem: & di¬
xerunt mihi Qui remanscrunt
& derclicti sunt de captiuitate ibi
inprouintia. in afflictione mag¬
na sunt & in obprobrio: & murus
ierusalem dissipatus est. & porte
cius combustae sunt igni Cunq
audissem uerba huiuscemodi.
sedi & fleui & luxi diebus tribus.¬
& iciunabam & orabam ante fa¬
ciem di cadi. & dixi Quaeso
dñe ds̃ caeli fortis magne atquę
terribilis. qui custodis pactum
& miscđiam cum his qui te dili¬
gunt & custodiunt inandata tua
fiat auris tua auscultans & oculi
tui aperti ut audias orationem
serui tui qua ego oro coram te ho¬
die nocte & dic profilus israhel
seruis tuis . & confiteor propecca¬
tis filiorum israhel quibus pecca¬
uerunt tibi Et ego & domus
patris mei peccauimus. uanitate
seducti sumuis & non custodiur¬
mus mandatum tuum & cerimo¬
nias & udicia quac pręcepisti

Expanded text:
est in mense Casleu anno vde fratribus meis, ipse et viri Juda, et interrogavi eos de Judaeis, qui remanserant, et supererant de captivitate, et de Jerusalem dixerunt mihi qui remanserunt et derelicti sunt de captivitate ibi in provincia in adflictione magna sunt et in obprobrio et murus Hierusalem dissipatus est et portae eius conbustae sunt igni cumque audissem verba huiuscemodi sedi et flevi et luxi diebus et ieiunabam et orabam ante faciem Dei caeli et dixi quaeso Domine Deus caeli fortis magne atque terribilis qui custodis pactum et misericordiam cum his qui te diligunt et custodiunt mandata tua fiat auris tua auscultans et oculi tui aperti ut audias orationem servi tui quam ego oro coram te hodie nocte et die pro filiis Israhel servis tuis et confiteor pro peccatis filiorum Israhel quibus peccaverunt tibi et ego et domus paseducti sumus: et non custodibimus mandatum et cerimonias adque iudicia que precepisti
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium dñi crubescat pro
quo ipse usque ad mortem cer¬
tauit: simul & de hereticis uitan¬
dis: atque his qui suas magis fa

Expanded text:
testimonium Domini erubescat, pro quo usque ad mortem ipse certavit; simul et de haereticis vitandis atque his qui suas potius fa
Abbreviated transcription (Latin):
silium & linguam & oculos &¬
aures & cor dedit illis ex cogitan
di & disciplina intellectus re¬
pleuit illos Creauit illis
scientiam sp̃s. sensu impleuit
ostendit illis Posuit oculum
suum super corda illorum osten¬
dere illis magnalia operum
suorum & nomen scĩficationis
collaudare. & gloriari inmira¬
bilibus illius. & magnalia enar¬
rare operum eius. Addidit
illis disciplinam. & legem uitȩ̨
hereditauit illos Iestamen¬
tum icternum constituit cum
illis uidicia sua ostendit il¬
uidit oculus eorum. & honorem
uocis audicrunt aures illorum.
& dixit illis Attendite abom
ni iniquo. & mandauit illis uni¬
cuique de proximo suo. Viac
illorum coram ipso sunt semper.
non sunt absconsae aboculis ip¬
sius In una quaque gente pro¬
posuit rectorem. & pars dĩ isra¬
hel facta est manifesta. & omnia
opera illorum uelut sol inconspec¬
tu dĩ. & oculi eius sine inter mis¬
sione inspicientes inuiis illorum

Expanded text:
silium et linguam et oculos silium et linguam et oculos aures et cor dedit illis excodi: et disciplina, et intellectu replevit illos. Creavit illis scientiam spiritus, sensu implevit ostendit illis. Posuit oculum eorum super corda eorum, ostendere illis magnalia operum suorum, ut nomen sanctificationis conlaudent; et gloriari in mirabilibus illius, et magnalia enarrare operum ejus. Addidit illis disciplinam, et legem vitae hereditavit illis. Testamentum aeternum constituit cum illis, et judicia sua ostendit ilvidit oculus eorum, et honorem vocis audierunt aures illorum, et dixit illis: Attni iniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum coram ipso sunt semper non sunt absconsae ab oculis ipsius in unamquamque gentem praeposuit rectorem et pars Dei Israhel facta est manifesta oopera illorum uelut sol in conspectu Dei et oculi eius sine intermissione in uiis illorum
Abbreviated transcription (Latin):
tuam: ante obitum tuum. Opi
rare iustitiam. quoniam non
est apud inferos inuenire cibum
Imnis caro sicut faenum uete¬
resc&. & sicut folium fructifi¬
cans in arbore uiridi. Alia
generantur & alia deiciuntur.
sic generatio carnis & sangui¬
nis: alia finitur & alia nasci¬
tur. Omnc opus corrupti¬
bile infine defici&. & qui illud¬
operatur ibit cum ipso. & om¬
ne opus electum iustificabitur
& qui operatur illud honora¬
bitur in ilło Seatus uir
qui insapientia sua morabitur
& qui iniustitia sua meditabi¬
tur. & insensu cogitabit cir¬
cum spectionem dĩ : Qui ex¬
cogitat uias illius in suo cor¬
dcꝰ & in absconsis illius intel¬
legens. uadens post illam
lum in ipsam. & sccundumse uesti¬
uit illum uirtute. Numi
dicrum & tempus dedit illi . & de¬
dit illi potestatem corum quac
sunt super terram. Posuit ti¬
morem illius super omnem car¬
nem & dominatus est bestiarum
& uolatilium. & creauit ex ipso
adiutorium simile ipsi Con¬

Expanded text:
tuam ante otuam ante orare justitiam, quia non est apud inferos invenire cibum. Omnis caro sicut fenum veterascet, et sicut folium fructificans in arbore viridi. Alia generantur, et alia dejiciuntur: sic generatio carnis et sanguinis, alia finitur, et alia nascitur. Omne opus corruptibile in fine deficioperatur ibit cum ipso. Et omne opus electum justificabitur, et qui operatur illud honorabitur in illo. Beatus vir qui in sapientia sua morabitur, et qui in iustitia sua meditabitur et in sensu cogitabit circumspectionem Dei qui excogitat vias illius in suo corde et in absconsis illius intellegens vadens post illam it illum in ipsam et secundum se vestivit illum virtutem numerum dierum et tempus dedit illi et dedit illi potestatem eorum quae sunt super terram posuit timorem illius super omnem carnem et dominatus est bestiarum et volatilium creavit ex ipso adiutorium similem ipsi con
Abbreviated transcription (Latin):
abitur. Qui sibi nequam est.
cui ali bonus crit Et non
iocu dabitur in bonis suis
ui sibi inuid& nihil est illo
nequius. & hace est redditio
maliti at illius. & si benefece¬
rit ignoranter & non uolens
socit innouissimo manifestabit
malitiam suam Nequam
est oculus liuidi. & auertens
faciem & despiciens animam
suam Insatiabilis oculus cu¬
pidi in parte iniquitatis. non
satiabitur donee consumens are¬
faciat animam suam. Oculus
malus ad mala ͤᷤ non satiabitur
pane. & indigens erit super men¬
sam suam XLiI.¬
IlI SIHABES BENEFAC TE¬
cum & dõ dignas oblationes
offer. Memor esto quoni am
mors non tardat. & testamen¬
tum inferorum quia demonstra¬
tum est tibi. Iestamentum
enim huius mundi. morte
morietur.Ante mortem
benefac amico tuo. & scđm
uires tuas exporrigens da pau¬
peri Non defrauderis adic
bona & particula boni doni
non te praetercat. Nonne
aliis relinques dolores & labo¬
res tuos Indiuisione sortis
da & accipe. & iustifica animã

Expanded text:
abitur qui sibi nequa est abitur qui sibi nequa est cui alii bonus erit et non iucundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil est illo nequius et haec redditio est malitiae illius et si bene fecerit ignoranter et non volens facit et in novissimo manifestat malitiam suam nequa est oculus lividi et avertens faciem et despiciens animam suam insatiabilis oculus cupidi in parte iniquitatis non satiabitur donec consummet arefaciens animam suam oculus malus ad mala et non satiabitur pane et in tristitia erit super mensam suam fili si habes benefac tecum et Deo bonas oblationes offer memor esto quoniam mors non tardat et testamentum inferorum quia demonstratum est tibi testamentum enim huius mundi morte morietur ante mortem benefac amico tuo et secundum vires tuas exporrigens da pauperi non defrauderis a die bono et particula boni doni non te praetereat nonne aliis relinques dolores et labores tuos in divisione sortis da et accipe et iustifica animam
Abbreviated transcription (Latin):
Iiues commotus confirmatur
ab amicis. humilis autem cum
ccciderit ex pellitur & anotis
Qiiti dec epto multi recu¬
peratores. locutus est superba
& iustificauerunt illum Hu¬
milis deceptus est insuper &¬
arguitur. locutus est sensate
& non est datus cilocus Di¬
ues locutus est & omnes tacue¬
runt & uerbum illius usque
ad nubes perducent Pauper
locutus est & dicunt quis est
hic Et si offenderit. subuer¬
tunt illum Bona est sub¬
stantia cui non est peccatum
in conscientia. & nequissima
paupertas inore impii Coi
hominis immutat faciem̃ illi¬
us. siue inbona siue in mala
estigium cordis boni & faciem
bonam. difficile inuenies &cum
labore
TATUS UIR QUI NOMEST LAP¬
sus uerbo exore suo. & non est
stimulatus intristitia delicti
elix qui non habuit animi sui
tristitiam & non excidit ab
spe sua. Viro cupido & te¬
naci sine ratione est substan¬
tia. & homini liido adquid
autum: Qui aceruat exa¬
nimo suo in iuste allus con¬
gregat. & inbonis illuss luxuri¬

Expanded text:
dives commotus confirmatur dives commotus confirmatur ab amicis humilis autem cum ceciderit expellitur et a notis diviti decepto multi recuperatores locutus est superba et iustificaverunt illum humilis deceptus est et insuper arguitur locutus est sensate et non est datus ei locus dives locutus est et omnes tacuerunt et verbum illius usque ad nubes perducent pauper locutus est et dicunt quis est hic et si offenderit subvertunt illum bona est substantia cui non est peccatum in conscientia et nequissima paupertas in ore impii cor hominis inmutat faciem illius sive in bona sive in mala vestigium cordis boni et faciem bonam difficile invenies et labore beatus vir qui non est lapsus verbo ex ore suo et non est stimulatus in tristitia delicti felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua viro cupido et tenaci sine ratione est substantia et homini livido ad quid aurum qui acervat ex animo suo iniuste aliis congregat et in bonis illius alius luxuri
Abbreviated transcription (Latin):
catus apotentiore discede. ex
hoc enim magis te aduocabit
Ue improbus sis ne impingaris.
& ne longe si sabecas in obli¬
uionem: Ne retineas ex ac¬
quo loqui cum illo. & ne cre¬
das multis uerbis illiis. Ex
multa enim loquela temp̃ta¬
bit te: & subridens interroga¬
bit te De absconditis tuis
immittis animus illius. con¬
seruabit uerba tua. & non par¬
c&demalitia & deuinculis¬
auditui tuo. quoniam cum
subuersione tua ambulas
Audiens uero illa quasi in som¬
nis uide: & uigilabis omni ui¬
ca tua: Dilige dm̃. & inuo¬
ca eum insalutẽ tua. Omne
animal diligit simile sibi.
sio & omnis homo proximum
sibi Omnis caro adsimilem
sibi coningitur. & omnis ho¬
mo simili si bi sociatur
i communi. cabit lupus agno
aliquando: sic peccator iusto
Quae communicatio sancto ho¬
mini ad canem aut quae pars
bona diuiti ad pauperem.
Lenatio leonis onager inhere¬
mo: sic pascua sunt diuitum
pauperes. Et sicut ab omi¬
natio est superbo humilitas.
sic execratio diuiti pauper

Expanded text:
catus a potentiore discede: ex hoc enim magis te advocabit. Ne improbus sis, ne impingaris; et ne longe absis, ne eas in oblivionem. Ne retineas ex aequo loqui cum illo, et ne credas multis verbis illius; ex multa enim loquela tentabit te, et subridens interrogabit te de absconditis tuis. Immitis animus illius, et conservabit verba tua: et non parcet de malitia et de vinculisauditui tuo, quoniam cum subversione tua ambulas. Audiens vero illa quasi in somnis, vide et vigilabis. Omni vita tua dilige Deum, et invoca illum in salute tua. Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis homo proximum sibi. Omnis caro ad similem sibi conjungitur, et omnis homo simili sibi sociatur. Si communicabit lupus agno aliquando, sic peccquae communicatio sancto homini ad canem aut quae pax bona diviti ad pauperem venatio leonis onager in heremo sic pascua sunt divitum pauperes et sicut abominatio est superbo humilitas sic execratio divitis pauper
Abbreviated transcription (Latin):
qui pend& inligno: ut ingenti¬
bus benedictio abrahae fur&
ires sccundum hominem dico
amen hominis testamentum
confirmatum nemo spernit
aut super ordinat: XIII¬
BRAHE DICTESUNT
promissiones & semini eius:
on dicit ex seminib quasi in
multis sed quasi in uno. & se¬
nuni tuo qui est xp̃e: Hoc
autem dico testamentum con¬
firmatum ad ñõ. quae post
quadringentos & triginta an¬
nos facta est lex non irrit am
facit ad eu acuendam promis¬
sionem: Nam si ex
lege hereditas. iam non exre¬
promissione: Abrahac au¬
tem. ꝑ repromissionem dona¬
uit dr̃: Quid igitur lex :

Expanded text:
qui pendet in ligno ut in gentibus benedictio Abrahae fieretres secundum hominem dico tamen hominis confirmatum testamentum nemo spernit aut superordinat Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius non dicit et seminibus quasi in multis sed quasi in uno et semini tuo qui est Christus hoc autem dico testamentum confirmatum a Deo quae post quadringentos et triginta annos facta est lex non irritam facit ad evacuandam promissionem nam si ex lege hereditas iam non ex repromissione Abrahae autem per promissionem donavit Deus quid igitur lex
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos qui creditasibi offitia dili¬
genter obseruant. & ita cuncta
agunt ut om̃ium laude suit dig¬
ni. mendaciorum funiculis co¬
nantur sub uertere. dum aurer
principum simplices & suana¬
tura alios aestimantes. callida
fraude dccipiunt. Quae res
& exueteribus ꝓbatur histo.¬
rus. & ex his quae geruntur
cotidie: quomodo malis quo¬
rundam suggestionibus regũ
studia deprauentur. Unde
ꝓudendum est paci omnium
ꝓuntiarum. nec putare de¬
betis si diuersa iubeamus ex
animi nr̃i uenire lenitate. sed
ꝓ qualitate & necessitate tem¬
porum. ut rei publice poscit
utilitas ferre sententi am
t ut manifestius quod dici¬
mus intellegatis: aman fili¬
us amadathi & anuno & gen¬
te macedo alienusq apersa¬
rum sanguine & pietatem nos¬
tram sua crudelitate comna¬
expertus humanitatem ut
pater noster uocaretur & ad¬
oraretur ab omnibus post
regem secundus. Qui in
tantum arrogantiae tumo¬
rem sublatus est: ut regno

Expanded text:
ut eos, qui credita sibi officia diliut eos, qui credita sibi officia diligenter observant, et ita cuncta agunt ut omnium laude digni sint, mendaciorum cuniculis conentur subvertere, dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes, callida fraude decipiunt. Quae res et ex veteribus probatur historiis, et ex his quae geruntur quotidie, quomodo malis quorumdam suggestionibus regum studia depraventur. Unde providendum est paci omnium provinciarum. Nec putare debetis, si diversa jubeamus, ex animi nostri venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. Et ut manifestius, quod dicimus, intelligatis, Aman filius Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et pietatem nostram sua crudelitate commaexpertus humanitatem, ut pater noster vocaretur, et adoraretur ab omnibus post regem secundus: qui in tantum arrogantiae tumorem sublatus est, ut regno
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Uideͥte domine mi
quasi angelum dĩ. & conturba¬
tum cor meum precimore glo¬
riae tuae. Ualde enim mira¬
bilis es domine. & facies tua ple¬
na est gratiarum. Cunq lo¬
querctur. rursus corruit & pe¬
ne exanimata est. Pex au¬
tem turbabatur: & om̃nes mi¬
EXEMPLAR EPISTOLAE REgS
ARIAXGRXIS QUAM PRO
IIOAEISAOTOTAS RESNI
SUI PROCIXTIAS MSIT.
QUOO ET Iꝑsuco iX heBRa¬
ICOUOLUANNE NON HABE
Axcrxis abindia usq inprae
Sethiopiam centum uiginti septem
prouinti arum ducibus ac prin¬
cipibus qui nostrac oboediunt
iussioni salutem dicit. Mul¬
ti bonitate principum & ho¬
nore qui incos collacus est abusi
sunt insuꝑbiam. & non solum sub¬
iectos regibus nituntur opprime¬
re. sed datim sibi głam non feren¬
tes. inipsos qui dederunt moliun¬
tur insidias. Aec contenti sunt
gras non agere beneficiis & huma¬
nitatis inse iura uiolare. sed dĩ
quoq: cuncta cernentis arbitran¬
tur se fugere posse sententiam.
& intantum uesani ae ꝓruperunt

Expanded text:
pondit: Vide te, domine, pondit: Vide te, domine, quasi angelum Dei, et conturbatum est cor meum prae timore gloriae tuae. Valde enim mirabilis es, domine, et facies tua plena est gratiarum. Cumque loqueretur, rursus corruit, et pene exanimata est. Rex autem turbabatur, et omnes miExemplar epistolae regis Artaxerxis, quam pro Judaeis ad totas regni sui provincias misit: quod et ipsum in Hebraico volumineaxerxes ab India usque Aethiopiam, centum viginti septem provinciarum ducibus ac principibus, qui nostrae obediunt jussioni, salutem dicit. Multi bonitate principum, et honore qui in eos collatus est, abusi sunt in superbiam: et non solum subjectos regibus nituntur opprimere, sed datam sibi gloriam non ferentes, in ipsos, qui dederunt, moliuntur insidias. Nec contenti sunt gratias non agere beneficiis, et humanitatis in se jura violare; sed Dei quoque cuncta cernentis arbitrantur se fugere posse sententiam. Et in tantum vesaniae proruperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
seo uultu colore perfusa. & gratis ac
nitentibus oculis tristem celeͤ bat ani¬
mum & numio timore contractum
ngressa igitur cuncta per ordinem
ostia. stit contra regem ubi ille re¬
sidebat super solium regni sui indu¬
tus uestibus regiĩs. Auroq fulgens
& pretiosis lapidibus. eratq terri¬
bilis aspectu. Cunꝗue eleuas¬
s&e faciem & ardentibus oculis furo¬
rem pectoris indicats&ͣ: regina
corruit. & inpallorem colore mu¬
tato. lafsum super ancillulam re¬
clinauit caput. Conuertitq
ds̃ spiritum regis in mansuetudi¬
nem. & festinus ae bretuens exi¬
liuit desolio. & sustentans eam
ulis suis donee redir&ͤ ad se: his
uerbis blandiebatur. Quid
habes hester. ego sum frater tuus
Noli metuere. non moriemi
Ion enim prote. sed pronobi s haec
lex constituta est. Accede igi¬
tur. & tange sceptrum. Cunq
illa reticer&: tulit auream uir¬
gam & posuit super collum eius
& osculatus est eam & ait. Cui
mihi non loqueris : Quae res¬

Expanded text:
seo vultum colore perfusa, et gratis ac seo vultum colore perfusa, et gratis ac nitentibus oculis, tristem celabat animum, et nimio timore contractum. Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra regem, ubi ille residebat super solium regni sui, indutus vestibus regiis, auroque fulgens, et pretiosis lapidibus, eratque terribilis aspectu. Cumque elevasset faciem, et ardentibus oculis furorem pectoris indicasset, regina corruit, et, in pallorem colore mutato, lassum super ancillulam reclinavit caput. Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et festinus ac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis, donec rediret ad se, his verbis blandiebatur: Quid habes, Esther? Ego sum frater tuus, noli metuere. Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec lex constituta est. Accede igitur, et tange sceptrum. Cumque illa reticeret, tulit auream virgam, et posuit super collum ejus, et osculatus est eam, et ait: Cur mihi non loqueris? Quae res
Abbreviated transcription (Latin):
toane dr̃ abraham: Os̃ forcis su¬
per omnes. ex audi uocem eorum
qui nullam aliam spem habent. &
lbera nos demanu iniquorum & erue
AEC QuOq ADDΙTΑ RΕΡΡ
SIX EDITIONE UUL GATA
haud dubium quin hester mardo che¬
us. ut ingrederetur ad regem &. roga
r& ꝓpopulo suo & propatria sua
emor inquit dierum humilitatis
tuac quom odo nutritasis in manu
mea quia aman secundus arege locu¬
tus est contra nos in mortem. & tu
inuoca dnm̃ & loquere regi prono¬
bis & libera nos desmorte ⁊ esigc ares¬
NECNON ET ISIA QUAESUBOITA
ic autem tertio deposuit uestimenta
ornatus sui. & circumdata est gloria
sua Cunque regio fulger& habitu
& inuocasso omnium rectorem & sal¬
uatorem dm̃. assumpsit duas famulas.
& super unam quidem innitebatur
quasi predelitiis. & nimia teneritudi¬
ne corpus suum ferre non sustinens.
altera autem famularum sequebatur
dominam. defluentia inhumum in¬
dumenta sustentans. Ipsa autem ro¬

Expanded text:
te, Domine Deus Abraham. Deus fortis sute, Domine Deus Abraham. Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum qui nullam aliam spem habent, et libera nos de manu iniquorum, et erue ec quoque addita reperi in editione Vulgata haud dubium quin Estheri Mardochaeus  ut ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua. Memorare, inquit, dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in mortem: et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, et libera nos de morte. Necnon et ista quae subdita sunt. Die autem tertio deposuit vestimenta ornatus sui, et circumdata est gloria sua. Cumque regio fulgeret habitu, et invocasset omnium rectorem et salvatorem Deum, assumpsit duas famulas, et super unam quidem innitebatur, quasi prae deliciis et nimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens: altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia in humum indumenta sustentans. Ipsa autem ro
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternum.Ne tradas dñc
sceptrum tuum his qui non sunt:
ne rideant ad riunam nostram
sed conuerte consilium corum su¬
per cos. & eum qui in nos coepit se¬
iuire disperde. Memento dñc
& ostrnde te nobis intemport tribu¬
lationis nrãe. & da mihi fidutiam
positum inore meo in conspectu leo¬
nis. & tranffercor illius inodium
bostis nr̃i ut & ipse pereat & cęteri
qui ei consentiunt : nos autem libe¬
nosti qui a oderim gloriam iniquo¬
rum. & decester cubile incircum¬
cisorum & omnis alien genat.
Iu scis naccisit item in eam quod ab¬
hominer signum suꝑbiac & glors
meae quod est super capud incum
in diebus ostentationis meae. &
actester ulud quasi pannum menstru¬
atat & non portem in dicbus slentu
nei & quod non comederim unuen¬
praman nec mihi placuerit conui¬
uum regis & non biberim uinum
uibaminum & nunquam lactata
sit ancilla tua ex quo huc trans lata
sum usq in praesentem diem. nisi in

Expanded text:
sempiternum. Ne tradas, Domine, sempiternum. Ne tradas, Domine, sceptrum tuum his, qui non sunt, ne rideant ad ruinam nostram: sed converte consilium eorum super eos, et eum qui in nos coepit saevire, disperde. Memento, Domine, et ostende te nobis in tempore tribulationis nostrae, et da mihi fiduciam,positum in ore meo in conspectu leonis, et transfer cor illius in odium hostis nostri, ut et ipse pereat, et caeteri qui ei consentiunt. Nos autem libeentiam, et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester cubile incircumcisorum, et omnis alienigenae. Tu scis necessitatem meam, quod abominer signum superbiae et gloriae meae, quod est super caput meum in diebus ostentationis meae, et detester illud quasi pannum menstruatae, et non portem in diebus silentii mei, et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit convivium regis, et non biberim vinum libaminum: et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata sum usque in praesentem diem, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
auit ieiuniis. omniaq loca in
quib lactari ante consueuerat
crinium laceratione comple¬
uit. & de precabatur dnm dm̃
ifrahel dicens Unẽ mi qui
rex noster es solus: aduiuame
solitariam. Et cuuis prac¬
ter te nullus auxili ator est¬
alius. periculum ieum in manibis
meis est Iudui.ipitre meo quoi
tu dnẽ tulisser is rabel. decuneareo¬
tibus. & patres nrõs exomnib fep
maioribus sur ut possideres hero¬
dicatem sempiternam. Iccistio
eis sicut locutus es. Peccauimusꝰ
inconspectu tuo .&. iccirco tradids¬
ti nos in manus inimicorum nr̃o¬
rum: coluimus erum deos eorum
ustus es dñe Et nunc non cis
sufficit quod durifsima nos obpr¬
munt seruitute. sed robur manu¬
um suarum idolorum potentia
deputantes. uolunt tua mutare
ꝓmifsa & delere hereditatem tuan
& claudere ora te laudantium as
extinguere głam templi & alta¬
ris tui. ut aperiant ora gentium
& laudent idolorum fortitudino
& predicent carnalem regem in

Expanded text:
avit jejuniis, omniaque loca, in avit jejuniis, omniaque loca, in quibus laetari ante consueverat, crinium laceratione complevit. Et deprecabatur Dominum Deum Israel, dicens: Domine mi, qui rex noster es solus, adjuva me solitariam, et cujus praeter te nullus auxiliator estalius. Periculum meum in manibus meis est. Audivi a patre meo, quod tu, Domine, tulisses Israel de cunctis gentibus, et patres nostros ex omnibus retro majoribus suis, ut possideres haereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus es. Peccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos in manus inimicorum nostrorum: coluimus enim deos eorum. Justus es, Domine: et nunc eis sufficit, quod durissima nos opprimunt servitute; sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes, volunt tua mutare promissa, et delere haereditatem tuam, et claudere ora te laudantium, atque exstinguere gloriam templi et altaris tui, ut aperiant ora gentium, et laudent idolorum fortitudinem, et praedicent carnalem regem in
Abbreviated transcription (Latin):
lia & aliqua glorie cupiditate fe¬
cerun hoc ut non adorauerim
aman suꝑbiffimum. Libenter
erum ꝓsalute israhel etiam uesti¬
gia pedum deosculari paratus simm¬
sem sed timui ne honorem di inci
traus ferrem ad hominem. & ne
quenquam ad orarem excepto
do meo. Et nunc dñe rex dr̃
abraham miserere populi tui.
quia uolunt nos inimiciͣ pͣdere.
& hereditatem tuam delere: ne
despitias partem tuam quam re¬
demisti de acgipto.  xaudi
de precationem meam. & ꝓpiri¬
us esto sorti & funiculo tuo. &
conuerte luctum nrm ingau¬
dium ut uiuentes laudemus
nomen tuum dñe. & non clau¬
des ora te canentium. Cm¬
nis quoq isrł. pari mente &
obsecratione clamauit ad dum.
eo quod eis certa mors impen
gina confugit ad dnm. pauens
periculum quod imminebat
unq deposuiss& uestes regias.
fletibus & luctui apta in dumen¬
ta suscepit: & ꝓ ungentis uari¬
is: cinere &. stercore impleuit
caput. & corpus suum humili¬

Expanded text:
lia, et aliqua gloriae cupiditate, felia, et aliqua gloriae cupiditate, fecerim hoc ut non adorarem Aman superbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum ejus deosculari paratus essem, sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne quemquam adorarem excepto Deo meo. Et nunc, Domine rex Deus Abraham, miserere populi tui, quia volunt nos inimici perdere, et haereditatem tuam delere. Ne despicias partem tuam, quam redemisti tibi de Aegypto. Exaudi deprecationem meam, et propitius esto sorti et funiculo tuo: et converte luctum nostrum in gaudium, ut viventes laudemus nomen tuum, Domine, et ne claudas ora te canentium. Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavit ad Dominum, eo quod eis certa mors impendgina confugit ad Dominum, pavens periculum, quod imminebat. Cumque deposuisset vestes regias, fletibus et luctui apta indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore implevit caput, et corpus suum humili
Abbreviated transcription (Latin):
diam: ussimus ut quoscunq
aman qui om̃ibus ꝓuintus
prepositus est & secundus are¬
ge . & quem patris loco coli¬
mus monstrauerit. cum con¬
iugibus ac liberis deleantur
ab inimicis suis. nullusq eo¬
rum miscreatur: uarta¬
decim a die duo decimi men¬
sis ad ar anni praesentis. ut
ne farii homines uno die ad
inferos descendentes. reddant
imperio nostro pacem quam
IUCUSQ EXEMPLAR EPI¬
STOLAE QUAESEQUUXTUR
POST EuM LoCuM SCRIpTΑ
REPPERI UBI LEGIEUR
PENgENSQ MARDOCHEUS
pecrt omra quae ei mar¬
TAMEX HA NENTUR IN
HENRAICO ET APUO
UULLuM pEΝUS ΡE¬
RUNTUR IX TERPRETUM
us autem deprecatus est
dñm memor omnium ope
rex omnipotens. inditione
enim tua cuncta sunt posi¬
ta. & non est qui possit tu¬
Ae resistere uoluntati: si de¬
creueris saluare is rahel
Iu fecisti eg̃clum & terrim. & quie¬
quid eali ambitu continetur
Iñs omnium es: nec est qui resistat
maiestati tuae. Cuncta nosti.
& scis quia non ꝓsuꝑbia & contume¬

Expanded text:
diam, jussimus, ut quoscumque diam, jussimus, ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis praepositus est, et secundus a rege, et quem patris loco colimus, monstraverit, cum conjugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis: nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis ADAR anni praesentis: ut nefarii homines una die ad inferos descendentes, reddant imperio nostro pacem, quam  exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta reperi, ubi legitur. Pergensque Mardochaeus, fecit omnia quae ei mantamen habentur in Hebraico, et apud nullum penitus feruntur interpretum. us autem deprecatus est Dominum, memor omnium operrex omnipotens, in ditione enim tua cuncta sunt posita, et non est qui possit tuae resistere voluntati, si decreveris salvare Israel. Tu fecisti coelum et terram, et quidquid coeli ambitu continetur. Dominus omnium es, nec est qui resistat majestati tuae. Cuncta nosti, et scis, quia non pro superbia et contume
Abbreviated transcription (Latin):
tum uiginti septem prouinti¬
arum: principib & ducib qui
eius imperio subiecti sunt: salutem¬
dicit. Cum plurimis gentibus
imperarem. & uniuersum orbem
maeie dicioni subiugassem : uo¬
lui nequaquam abitti potentiae
magnitudine sed elementia & le¬
nitate gubernare subiectos. ut absq
ullo terrore uitam silentio transi¬
gentes optata cunctis mortalibus
pacc fruerentur. Quaerente au¬
tem me aconsiliarus meis quo¬
modo hoc posse ᷤ impleri unus qui
sapientia & fide caeteros praccelle¬
bat. & erat post regem sccundus
aman nomine: indicauit mihi
in toto orbe terrarum populum
esse dispersum qui nouis uteretur
legibus. & contra omnium genti¬
um faciens consuctudinem regũ
iuissa contemneret. & uniuer¬
sarum concordiam nationũ
sua dissentione uiolaro. Qđ
cum didicifsemus. uidentes
un am gentem rebellem aduer¬
sum omne hominum genus
peruersis uti legibus. nrisq uis¬
sionib contraire & turbare
subiectarum nobis ꝓuinti a¬
rum pacem atque concor¬

Expanded text:
viginti septem provinciarum principibus et ducibus, qui ejus imperio subjecti sunt, salutem. Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed clementia et lenitate gubernare subjectos, ut absque ullo terrore vitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace fruerentur. Quaerente autem me a consiliariis meis, quomodo hoc posset impleri, unus qui sapientia et fide caeteros praecellebat, et erat post regem secundus, Aman nomine, indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omnium gentium consuetudinem faciens, regum jussa contemneret, et universarum concordiam nationum sua dissensione violaret. Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem adversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque jussionibus contraire, et turbare subjectarum nobis provinciarum pacem atque concor
Abbreviated transcription (Latin):
RIE PRE NOTAUIOUS
sunt ista. Necordatus sum som¬
nii quod uideram. hacc eadem sig¬
nificantis nee corum quicquam ir¬
ritum fuit. Paruus fons qui ere¬
uit influuium & inlucem solemq
conuersus est. & inaquas plurimas
redundauit: hester est quam rex
accepit uxorem. & uoluit esse re¬
ginam. Quo autem dracones.
ego sum &aman. CEmes quae
Iens autem mea israhel est qui cla¬
mauit addnm̃ & saluum fecit dñs
populum suum : liberauitq nol
dc om̃ibus malis & fecit signa mag¬
na atq portenta inter gentes. &
duas sortes esse precepit unam po¬
puli dĩ .&. alteram cunctarum gen¬
tium Uenitq ira utraꝓsors in
statutum exillo iam tempore eorã
dõ uniuersis gentibus. & recorda¬
tus est diis populi sui. ac misertus
hereditati suac. Et obscruabun¬
tur dies isti inmense ad arquarta
decima & quinta decima die cius¬
dem mensis cium omnistudio &
gaudio inunum egetum populi
congregati. incunctas deinceps
generationes populi ifrahel.In

Expanded text:
ru praenotavimus. sunt ista. Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem significantis; nec eorum quidquam irritum fuit. Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem solemque conversus est, et in aquas plurimas redundavit; Esther est, quam rex accepit uxorem, et voluit esse reginam. Duo autem dracones: ego sum, et Aman. Gentes, quae Gens autem mea: Israel est, quae clamavit ad Dominum, et salvum fecit Dominus populum suum: liberavitque nos de omnibus malis, et fecit signa magna atque portenta inter gentes: et duas sortes esse praecepit, unam populi Dei, et alteram cunctarum gentium. Venitque utraque sors in statutum ex illo jam tempore diem coram Deo universis gentibus: et recordatus est Dominus populi sui, ac misertus est haereditatis suae. Et observabuntur dies isti in mense ADAR, quarta decima et quinta decima die ejusdem mensis, cum omni studio et gaudio in unum coetum. populi congregati, in cunctas deinceps generationes populi Israel. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
rus omnem terram & cune¬
tas mars insulas fecit tributarias.
uius fortitudo & imperium & dig¬
nitas atq sublimitas qua exulta¬
uit mardocheum. scripta sunt in
libris medorum atq persarum.
& quomodo mardocheus uid aici
generis sccundus a rege afsuero fu¬
erit. & magnus apud iudeos & ac¬
ceptabilis plebi fratrum suorum
quiereus bona populo suo & loquens
ea quae ad pacem sui seminis per¬

Expanded text:
m terram et cunctas maris insulas fecit tributarias: cujus fortitudo et imperium, et dignitas atque sublimitas, qua exaltavit Mardochaeum, scripta sunt in libris Medorum atque Persarum, et quomodo Mardochaeus Judaici generis secundus a rege Assuero fuerit, et magnus apud Judaeos, et acceptabilis plebi fratrum suorum, quaerens bona populo suo, et loquens ea quae ad pacem sui seminis per
Abbreviated transcription (Latin):
ortus est. &. humiles ex altati sunt
& deuorauerunt inclitos. Qu
cum uidisse  mardo cheus &
surrexissa  destatu cogitabat qua
ds̃ facere uella  & fixum habebat
tur autem eo tempore inaula re¬
gis. cum bagatha & thara eunu¬
chisregis. qui ianitores erant pllaq
unquȩ intellexissoe. cogitationes o¬
rum & curas diligentius ꝑ̾uidifsa
didicit quod conarentur in regem
artaxerxeni manus mittere. & nul¬
tiauit super coregi. Qui deu¬
troq habita questione cdufessos
duci ussit ad mortem Rex au¬
tem quod gestum erat scripsit in
commentaris. Sed & mardodic¬
us rei memoriam litteris tradidit
Iraccepitq eirex ut in aula alatuc
moraretur: datis ei prodelatione
muneribus. Aman uero filtias
amadathu buxeus. erat gloriosis¬
simus coram rege & uoliit no¬
cere mardo cheo & populo cius
produobus regis cunuchis qui fu¬

Expanded text:
ortus est et humiles exaltortus est et humiles exalterunt inclytos. Quod cum vidisset Mardochaeus, et surrexisset de strato, cogitabat quid Deus facere vellet, et fixum habebat . Morabatur autem eo tempore in aula regis, cum Bagatha et Thara eunuchis regis, qui janitores erant palatii. Cumque intellexisset cogitationes eorum, et curas diligentius pervidisset, didicit quod conarentur in regem Artaxerxem manus mittere, nuntiavit super eo regi. Qui de utroque habita quaestione, confessos duci jussit ad mortem. Rex autem quod gestum erat, scripsit in commentariis: sed et Mardochaeus rei memoriam litteris tradidit. Praecepitque ei rex, ut in aula palatii moraretur, datis ei pro delatione muneribus. Aman vero filius Amadathi Bugaeus, erat gloriosissimus coram rege, et voluit nocere Mardochaeo et populo ejus, pro duobus regis eunuchis qui fu
Abbreviated transcription (Latin):
QUOD .XGCIN HE BRCO
NI CAPUD UIIIUM
POR TUR INIERPRC¬
nno sccundo regnante artaxtrs
maximo. prima die mensis ns
uidit somnium mardocheus fbi
iahiri fili semei filii eis de tribubo¬
iamin homo iudeus qui habitabe
in urbe susis uir magnus & interps¬
mos aulae regiac. Erat autem
acumero captiuorum quos tran¬
tulerat nabuchodonosor rexba¬
lonis dehierus alem cum iechoni
rege uidee: & hoc eius somnium
fuitIpparuerunt uoces & tu¬
multus & thonitrua & terrȩ mons
& conturbatio super terram &u
duo diicones magni paratiq con
tra se inproelium. ad quorum di¬
morem cunet.ac concitatac sun
nationes: ut pugnarent contri
gentem iustorum Luitq dic
illa tenebrarum & discriminis tn¬
bulationis & angustiae & ingeis
formido super terramꝰ. conturba¬
taq est gens iustorum tientum
mala sua. & preparata ad moram
lamaueruntq ad dnm. Etle
uociferantibus : fons paruur ereue
influuium maximum & in aqul
plurimas redundauit. lux & sl

Expanded text:
quod nec in Hebraeo, nec apud ullum fertur interpreAnno secundo, regnante Artaxerxe maximo, prima die mensis NISAN, vidit somnium Mardochaeus filius Jairi, filii Semel, filii Cis, de tribu Benjamin: homo Judaeus, qui habitabat in urbe Susis, vir magnus, et inter primos aulae regiae. Erat autem de eo numero captivorum, quos transtulerat Nabuchodonosor rex Babylonis de Jerusalem cum Jechonia rege Juda, et hoc ejus somnium fuit: Apparuerunt voces, et tumultus, et tonitrua, et terraemotus, et conturbatio super terram, et ecce duo dracones magni, paratique ctra se in prelium. Ad quorum clamorem cunctę concitatę sunt nationes, ut pugnarent contra gentem iustorum. Fuitque dies illa tenebrarum et discriminis, tribulationis et angustię et ingens formido super terram. Conturbataque est gens iustorum timentium mala sua et preparata ad mortem clamaveruntque ad dominum. Et illis vociferantibus fons parvus crevit in fluvium maximum et in aquas plurimas redundavit. Lux et sol
Abbreviated transcription (Latin):
tem dns pacis. d& uobis pacem
sempiternam in omni loco:
dñs cum omnibus uobis:
alutatio mea manu pauli.
quod signum inomni epii¬
tola ita sc̃ribo: Cratia dñi

Expanded text:
tem Deus pacis det vobis pacem sempiternam in omni loco. Dominus sit cum omnibus vobis. Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni Epistola, ita scribo: Gratia Domi
Abbreviated transcription (Latin):
aeperim ut iam perfectus sim.
saqu r autẽ si comprehendam
inquo & comprehensus sum a
arbitror comprehendisse: VInũ
autem qu e quidem retro sunt
obliuiscens. ad ca uero qu e sunt
priora extendens me ipsum. ad
destinatum per sequor adbraui¬
um supernę uocationis dĩ in
xp̃o ihũ: Quicunq ergo per¬
stcti sumushoc sentiamus. &
siquid aliter sapitis & hoc uobis
asreuclauit: Uerum
tamen ad quod peruenimꝰ
ut idem sapiamus: t ineadem
per maneamus regula Imita¬
tores mei estote fratres & obser¬
uate eos qui ita ambulant sicut
habetis formam nram: multi
enĩ ambulant quos saepe dice¬
bam uobis Nunc autem
& flens dico inimicos crucis xp̃i:
quorum finis interitus: quorũ
ds uenter est. & gła in confusione

Expanded text:
ceperim aut iam perfectus sim ceperim aut iam perfectus sim sequor autem si conprehendam in quo et conprehensus sum a arbitrautem, que quidem retro sunt obliviscens, ad ea vero que sunt priora extendens me ipsum, ad destinatum prosequor, ad bravium superne vocationis Dei insto Iesu. quicumque ergo perfecti, hoc sentiamus: et si quid aliter sapitis, et hoc uobis deus reuelauit: uerum tamen ad id quod peruenimus, ut idem sapiamus et in eadem permaneamus regula. imitatores mei estote, fratres, . et obseruate eos qui ita ambulant, sicut habetis formam nostram. multi enim ambulant, quos saepe dicebam uobis, nunc autem et flens dico, inimicos crucis Christi: quorum finis interitus, quorum deus uenter et
Abbreviated transcription (Latin):
enim sumus circumcisi qui sp̃ũ
dõ seruimus & gloriamur in xp̃o
ihũ & non incarne fiduciam ha¬
bentes: quanquam ego habcam
confidentiam incarne:
iquis a lius uiderua
confidere in carne: ego magis.
circum cisus octaua die. exgene¬
re israhel de tribu beniamin. he¬
breus ex hebreis scđm legempha¬
riseus : scđm emulationem perse¬
quens aeccłam dĩ: scđm iustina
quaie in lege est conuersatus sint
querela Sed quae mihi fugunt
lucra: H icc arbitratus sum prop¬
ter xp̃m de trunenta : Verum¬
tamen existimo omnia detrimen¬
tum esse propter eminentem sei¬
quem omnia de trimentum sia
& arbitror ut stercora. ut xpm
lucri faciam : & inueniar millo
non habens meam iustitiam que
ex lege est sed illam quic erside
est ihũ xxp̃i. qu ic ex dõ est usta
infide. ad agnoscendum illum
& uirtutem resurrectionis caus
a socictatem passionis illius confi¬
quatis morti cius. si quomodo
oaurram ad resurreetionem quȩ
at exmortuis: non quod iam ac¬

Expanded text:
enim sumus circumcisio qui spiritu enim sumus circumcisio qui spiritu Deo servimus et gloriamur in Christo Iesu et non in carne fiduciam habentes quamquam ego habeam confidentiam et in carne si quis alius videtur confidere in carne ego magis circumcisus octava die ex genere Israhel de tribu Beniamin Hebraeus ex Hebraeis secundum legem Pharisaeus secundum aemulationem persequens ecclesiam Dei secundum iustitiam quae in lege est conversatus sine querella sed quae mihi fuerunt lucra haec arbitratus sum propter Christum detrimenta verumtamen existimo omnia detrimentum esse propter eminentem sciquem omnia detrimentum feci et arbitror ut stercora ut Christum lucri faciam et inveniar in illo non habens meam iustitiam quae ex lege est sed illam quae ex fide est Christi quae ex Deo est iustitia in fide ad agnoscendum illum et virtutem resurrectionis eius et societatem passionum illius configuratus morti eius si quo modo occurram ad resurrectionem quae est ex mortuis non quod iam ac
Abbreviated transcription (Latin):
scruiuit incugłio: Hunc igitur
spero me mittere aduos: mox ut
uidero quae circa me sunt :¬
ONFIDO AUTEMINDNO
ecessarium autẽ existimaui epa¬
froditum fratrem & cooperatorẽ
& conmilitonem incum ur̃m au¬
tem apłm & ministrum necessi¬
tatis meę mittere aduos: quoni¬
amꝰ quidem omnes uos desidera¬
bat & mestus erat propterea qđ
audieratis illum infirmatum:
Uam & infirmatus est usque ad mor¬
tem : sed ds̃ misertus est eius. non¬
solum aut̃e eius uerum eti am&ema.
ne tristitiam super tristitiam ha¬
berem: Iestinantius ergo misi
illum: ut uiso eo iterum gaudeatis:
& ego sine tristitia sim: Uui
modi cum honore habetote: qm̃
ꝓpter opus xp̃i usque ad mortẽ
accessit. tradens animam suam:
ut impler& id quod ex uobis de¬
erat erga meum obsequium: unu¬
IE OETERO FNS MeI
gaudece indño eadem uobis seri¬
bere mihi quidem non pigrum
uobis auit̃ neces sarium: Vide¬
te canes: uidete malos operari¬
os: uidete concisionem: Nos

Expanded text:
seruiuit in euangelio. hunc igitur seruiuit in euangelio. hunc igitur spero me mittere, mox ut uidero quae circa me sunt. confido autem in donecessarium autem existimaui Epaphroditum fratrem et cooperatorem et conmilitonem meum, uestrum autem apostolum et ministrum necessitatis meae, mittere ad uos: quoniam quidem omnes uos desiderabat et maestus erat propter quod audistis illum infirmatum. nam et infirmatus est usque ad mortem, sed deus misertus est eius: nonsolum autem eius, uerum etiam et mei, ne tristitiam super tristitiam haberem. festinatius ergo misi illum, ut uiso eo iterum gaudeatis et ego sine tristitia sim. excimodi cum honore habetote: quoniam propter opus Christi usque ad mortem accessit tradens aniut impleret id quod ex vobis deerat erga meum obsequium de cetero fratres mei gaudete in Domino eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum vobis autem necessarium videte canes videte malos operarios videte concisionem nos