comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Stella enĩ ab stella differt ingła. ita & resurrectio mortuoꝵ. Cũ gͥ
iuxta hunc modũ scriptura diuina timentes dm̃ laud& & dicat.
beati om̃s qui timent dñm. & plenã ꝑ hoc illis beatitudinẽ reꝓmit¬
tat: iterũ tam̃ dicit. Timor ñ ÷ incaritate. sed ꝑfecta caritas foras
mittit timorẽ. Qm̃ timor poenã hab&. qͥ aut̃ timet ñ ÷ ꝑfectus
incaritate. & rursũ cũ seruire dõ głosũ sit & dicat᷑. seruite dño
intimore. & magnũ tͥ ÷ uocari seruũ meũ. & beatꝰ seruus ille quẽ
dicoamicos. quia omĩa quȩcunq audiui a patre meo nota feci uob̾.
& iterũ. Uos amici meiestis. si feceritis ea quȩ ego precipio uobis.
U idetis gͦ ꝑfectionũ gradus. ẽẽ. diuersos. & de excelsis ad excelsio¬
ra nos a dnõ ꝓuocari. ita ut is qui intimore dĩ beatꝰ & ꝑfectus ex¬
titerit. ambulans sicut scriptũ ÷ de uirtute inuirtutẽ. & de ꝑ¬
fectione ad aliã ꝑfectionẽ. id ÷ de timore ad spẽ m̃tis alacritate

Expanded text:
stella enim a stella differt in gloria. ita et resurrectio mortuorum. cum igitur iuxta hunc modum scriptura diuina timentes deum laudet et dicat: beati omnes, qui timent dominum, et plenam per hoc illis beatitudinem repromittat, iterum tamen dicit: timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem: quoniam timor poenam hain caritate. et rursus, cum seruire deo gloriosum sit et dicatur: seruite domino in timore, et: magnum tibi est uocari seruum meum, et: beatus seruus ille, quem dico amicos, quia omnia quaecumque audiui a patre nota feci uobis, et iterum: nos amici mei estis, si feceritis ea quae praecipio uobis. nidetis ergo perfectionum gradus esse dinersos et de excelsis ad excelsiora nos a domino prouocari ita, ut is qui in timore dei beatus et perfectus extiterit, ambulans sicut scriptum est de uirtute in uirtutem et de perfectione ad aliam perfectionem, id est de timore ad spem mentis alacritate
Abbreviated transcription (Latin):
dant panib. & ego hic fame pereo : Reuertar gͦ ad patrẽ meũ. &
dicã illi. Pat̾ peccaui in celũ & corãte.lã ñ sũ dignus uocari filꝰ
tuus. fac me sicut unũ de mercennari is tuis. Sed ad istã humilis
poenitentiȩ uocẽ. in occursũ eiꝰ pat̾ ꝓsiliens. maiori quã emissa
fuerat pietate suscepit. Fũq ñ contentꝰ minora concedere. utroq
gradu sine dilatione transcurso. pristinę filioꝵ restituit digni¬
tati. fẽstinandũ ꝓinde etiã nobis ÷. ut ad t̾ciũ filioꝵ gradũ qui
omĩa quȩ patris sunt sua. e̾e̾̃. credunt. ꝑ indissolubilẽ caritatis grãm

Expanded text:
dant panibus, et ego hic fame pereo. reuertar ergo ad patrem meum et dant panibus, et ego hic fame pereo. reuertar ergo ad patrem meum et dicam illi: pater, peccaui in caelum et coram te, iam non sum dignus uocari filius tuus: fac me sicut unum de mercennariis tuis. sed istam humilis paenitentiae uocem in occursum eius pater prosiliens maiore quam emissa fuerat pietate suscepit eumque non contentus minora concedere utroque gradu sine dilatione transcurso pristinae filiorum restituit dignitati. festinandum proinde etiam nobis est, ut ad tertium filiorum gradum, qui omnia quae patris sunt sua esse c
Abbreviated transcription (Latin):
retributionis expectat. & quasi de peccatoꝵ absolutione et
poenali timore securꝰ. ac bonoꝵ sibi oꝑũ conscius. licet placiti
p̃miũ uideat᷑ expetere: tamen ad affectũ illũ fili i qui de pat¬
nȩ indulgentię liberalitate confidens. om̃ia quȩ patris sunt
sua eẽ. ñ ambigit. ꝑuenire ñ potuit. Ad quẽ etiã ille ꝓdigus
qͥcũ substantia patris etiã filii nom̃ amiserat. aspirare non
aud& dicens lã ñ sũ dignꝰ uocari filius tuus. fac me sicut unũ
de mercennari is tuis. Post illas enĩ porroꝵ siliquas quarũ ei
satietas negabat᷑. id ÷ uitioꝵ sordidos cibos. quia in sem& ipsũ
reuersus &e salutari timore cõpunctus. immundiciã poreoꝵ
horrere iã coeꝑat. ac dire famis supplicia formidabat: uelut iã
seruuꝰ effectꝰ. etiã mercennarii statũ de mercede iã cogitans con¬
cupiscit ac dicit. Quanti mercennari i indomo patris mei ab un¬

Expanded text:
retributionis exspectat, et quasi de peccatorum absolutione et retributionis exspectat, et quasi de peccatorum absolutione et poenali timore securus, ac bonorum sibi operum conscius, licet placiti praemium videatur expetere, tamen ad affectum illum filii qui de paternae indulgentiae liberalitate confidens, omnia quae patris sunt sua esse non ambigit, pervenire non potuit. Ad quem etiam ille prodigus, qui cum substantia patris etiam filii nomen amiserat, aspirare non audet, dicens: Jam non sum dignus vocari filius tuus; fac me sicut unum de mercenariis tuis . Post illas enim porcorum siliquas, quarum satietas negabatur, id est uitiorum sordidos cibos, quia in semet ipsum reuersus et salutari timore conpunctus inmunditiam porcorum horrere iam coeperat ac dirae famis supplicia formidabat, uelut iam seruus effectus etiam mercennarii statura de mercede iam cogitans concupiscit ac dicit: quanti mercennarii patris mei abun
Abbreviated transcription (Latin):
sunt eoꝵ. qͥ ad ꝓfectũ tendentes necdũ affectũ concepere uir¬
tutũ. Terciũ specialit̃ dĩ.ẽ. & eoꝵ qui insese imaginẽ dĩ ac
similitudinẽ receper̃. Ille nanq solus. ea quȩ bona sunt. nullo
metu. nulla remunerationis grã ꝓuocante. sed solo bonitatis
opat᷑ affectu. Omĩa nanq ut ait salomon. oꝑatꝰ ÷ dñs ꝓpt̾ se.¬
met ipsũ: Suȩ nanq bonitatis obtentu. om̃em bonoꝵ copiã
dignis indignisq largit᷑. quia nec fatigari in iiriis potest
nec iniqͥtatib hominũ passibilit̾ ꝑ moueri. sẽꝑ scilicor ma¬
nens ꝑfecta bonitas. immutabilisq natura. Sieuis gͥ ad
ꝑfectionẽ tendit: de illo primo timoris gradũ quẽ ꝓprie
diximꝰ ẽẽ. seruilẽ. de quo dr̃. cũ omĩa feceritis dicite serui
inutiles sumꝰ: ad altiorẽ spei tramitẽ. gradu ꝓficiente c̾scen
det. Qui iã ñ seruo sed mercennario cõparatur. quia mercedẽ

Expanded text:
sunt eorum qui ad profectum tendentes necdum affectum concepere uirsunt eorum qui ad profectum tendentes necdum affectum concepere uirtutum, tertium specialiter dei est et eorum qui in sese imaginem dei ac similitudinem receperunt. ille namque solus ea quae bona sunt nullo metu, nulla remunerationis gratia prouocante, sed solo bonitatis operatur affectu. omnia enim, ut ait Salomon, operatus est met ipsum. suae namque bonitatis obtentu omnem bonorum copiam dignis indignisque largitur, quia nec fatigari iniuriis potest nec iniquitatibus hominum passibiliter permoueri, semper scilicet manens perfecta bonitas inmutabilisque natura. Si quis igitur ad perfectionem tendit, de illo primo timoris gradu quem proprie diximus esse seruilem, de quo dicitur: cum omnia feceritis, dicite: quia serui inutiles sumus, ad altdet, qui jam non servo, sed mercenario comparatur, quia mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ. qͥa caritas nunquã cadit. & it̾ũ. Caritas oꝑit multi
tudinẽ peccatoꝵ. & iccirco beatꝰ apłs omẽm salutis sũmã in
istarũ triũ uirtutũ consũmatione concludens. nc̃ inquit
manent. fides. spes. caritas. tria hȩc fides nanq est: quȩ fu¬
turi iudicii ac supplicioꝵ metu. uitioꝵ facit contagia declinari.
Spes. quȩ mentẽ nrãm de p̾sentib auocans. uniuersas corporis
uoluptates. cȩlestiũ p̃mioꝵ expectatione contemnit. Caritas.
quȩ nos ad amorẽ xp̃i & sp̃ualiũ uirtutũ fructũ. m̃tis ar¬
dore succendens. qͥcqͥd illis contrariũ ÷. toto facit odio dete¬
stari. Quȩ tria lic& adunũ finẽ tendere uideant᷑. ꝓ uocant enĩ
nos a reb illicitis abstinere : magnis tam̃ excellentiȩ suȩ gra¬
dib ab inuicẽ disparant᷑. Duo nanq suꝑiora ꝓprie hominũ

Expanded text:
peccatorum, quia caritas numquam cpeccatorum, quia caritas numquam catorum. et idcirco beatus apostolus omnem salutis summam in istarum trium uirtutum consummatione concludens nunc, inquit, manet fides, spes, caritas, tria haec. fides namque est quae futuri iudicii ac suppliciorum metu uitiorum facit contagia declinari, spes quae mentem nostram de praesentibus auocans uniuersas corporis uoluptates caelestium praemiorum expectatione contemnit, caritas quae nos ad amorem Christi et spiritalium uirtutum fructum mentis ardore succendens, quidquid illis contrarium est, toto facit odio detestari. quae tria licet ad unum finem tendere uideantur prouocant enim nos a rebus inlicitis abstinere, magnis tamen excellentiae suae gradibus ab inuicem disparantur. duo namque superiora proprie hominum
Abbreviated transcription (Latin):
unt atq cõpungunt: rogamꝰ tam̃. ut taciturnitate paululũ
prȩt̾missa. ea nobis potiꝰ dignant̃ infundas. ꝑ quȩ hanc quã
uidemꝰ inte uirtutẽ. nos tã imitatione completi. quã ad mi
ratione possimꝰ. Nã si etiã reuelatꝰ tͥ tepor nr̃. impetrare id qđ
expetimꝰ ñ meretur: deb& hoc saltẽ labor tanti itineris obti¬
nere. q huc de bethleemitici coenobii rudimentis. insti¬
tutionis urẽ desiderio & ꝓfectus nr̃i amore ꝓperauimꝰ.
INC beatꝰ ceremon. Tria sunt inquit. quȩ faciunt homines
a uiciis temꝑare. Id ÷ aut metꝰ gehennȩ siue ꝓ̃sentiũ legũ.
aut spes atq desideriũ regni cęloꝵ. aut affectus boni ipsiꝰ
amorq uirtutũ. Nã timor. ita mali contagiũ legit᷑ execrari.
Timor dni odit maliciã. Spes etiã. uitioꝵ om̃iũ excludit incur
Non enĩ delinquent om̃s qͥ spant ineo. Amor qͦq ruinã ñ mecuit

Expanded text:
unt atque compungunt, rogamus tamen ut taciturnitate paululum unt atque compungunt, rogamus tamen ut taciturnitate paululum praetermissa, ea nobis potius dignanter infundas, per quae hanc quam videmus in te virtutem non tam ratione possimus. nam etiamsi reuelatus tibi tepor noster inpetrare id quod expetimus non meretur, debet hoc saltim labor tanti itineris obtinere, quo huc de Bethleemitici coenobii rudimentis institutionis uestrae desiderio et profectus nostri amore properauimus. Tunc beatus CHAEREMON: Tria sunt, inquit, quae faciunt homines a uitiis temperare, id est aut metus gehennae siue praesentium legum aut spes atque desiderium regni caelorum aut affectus boni ipsius amorque uirtutum. nam timor ita mali contagium legitur exsecrari: timor domini odit malitiam. spes etiam uitiorum omnium excludit incursum: non enim delinquent omnes qui sperant in eum. amor quoque ruinam non metuit
Abbreviated transcription (Latin):
ac desideriũ tantũ sp̃ualiũ institutionũ. causã fuisse aduentꝰ
nr̃ĩ ꝓtestarem᷑ : grauit̾ ille suspirans: Quid uob̾ ait possũ con¬
ferre doctrinȩ. cui imbecillitas senectutis ut rigorẽ pristinũ
relaxauit. ita loquendi quoq ad emit fiduciã : Quẽ ad modũ
enĩ docere p̃sumã qđ ipse ñ facio. aut aliũ in eo instruã qđ me
iã ł minꝰ uł tepidius exercere cognosco: obquã rẽ nullũ unioꝵ
mͥ in hanc usq ȩtatẽ cohabitare ꝑmisi. ne exẽplo meo alterius
districtio laxaret᷑. Nunquã enĩ erit efficax instituentis aucto¬
ritas. nisi eã effectu oꝑis sui cordi affixerit audientis.
Licet sufficere nobis ad omẽm instructionẽ debeat. ꝑ loci istius
difficultas. ł ipsa etiã solitaria ad huc uita quã iuuentꝰ quoq
robusta uix tolerat. quȩ nos etiã tetacente satis ab undeq instru¬

Expanded text:
ac desiderium tantum. spiritalium institutionum causam fuisse aduentus ac desiderium tantum. spiritalium institutionum causam fuisse aduentus nostri protestaremur, grauiter ille suspirans: quid uobis, ait, possum conferre doctrinae, cui inbecillitas senectutis ut rigorem pristinum relaxauit, ita loquendi quoque ademit fiduciam? quemadmodum enim docere praesumam quod ipse jam minus vel tepidius exercere cognosco? Ob quam rem nullum juniorem mihi in hanc usque aetatem cohabitare permisi, ne exemplo meo alterius districtio laxaretur. Numquam enim erit efficax instituentis auctoritas, nisi eam effectu operis sui cordi affixerit audientis. Licet sufficere nobis ad omnem instructionem debeat vel loci istius difficultas, vel ipsa etiam solitaria adhuc vita, quam juventus quoque robusta vix posset tolerare, quae nos etiam, te tacente, satis abundeque instru
Abbreviated transcription (Latin):
mina indesertũ. & exitꝰ aquarũ insitim. t̾rã fructiferã insalsugi
nẽ a malicia inhabitantiũ in ea: scđm litterã de illa putent regione
ꝓ̃ dictũ. Inhis gͥ locis multa in hunc modũ oppida eminentioribus
tumulis collocata. fugatis habitatorib eluuies illa uelut insulas
fecit. quȩ desideratã secedentibꝰ scĩs solitudinẽ ꝓ̃bent. Inqͥb tres
senes. id ÷ ceremon. nesteros. & iosfeh. anachoritȩ antiqͥssimi
ceREmonem maluit. qui & monasterio eiꝰ ꝓpior. & duob aliis
ꝓuectior esset ȩtate. Nã cũ centenariũ uite annũ. spu tantũ ali¬
cer excessisset : ita dorsũ eiꝰ tẽporis fuerat uetustate & oritio. iui
iugitate curuatũ. ut quasi in primęuã redactꝰ infant . ĩ. sum¬
ficatisq iã omib mebris. nequaquã censurã prȩteritȩ distri¬
ctionis amiserat. cũ sermonẽ atq doctrinã supplicit̾ posceremꝰ.¬

Expanded text:
mina in desertum: et exitus aquarum mina in desertum: et exitus aquarum nem, a malitia inhabitantium in ea , secundum litteram de illa putent regione praedictum; in his igitur locis multa in hunc modum oppida eminentioribus tumulis collocata, fugatis habitatoribus, eluvies illa velut insulas fecit, quae desideratam secedentibus sanctis solitudinem praebent, in quibus tres senes, id est, Chaeremon, Nesteros et Joseph, anachoretae antiquissimi Chaeremonem maluit, qui et monasterio ejus propior, et duobus aliis provectior esset aetate. Nam cum centenarium vitae annum spiritu tantum alacer excessisset, ita dorsum ejus temporis fuerat vetustate atque orationum jugitate curvatum, ut quasi in primaevam redactus infantiam, subficatisque jam omnibus membris, nequaquam censuram praeteritae districtionis amiserat, cum sermonem atque doctrinam suppliciter poscerem
Abbreviated transcription (Latin):
doleo quodq tradere iã ꝑditũ nequeo. ñ tã uerbis quã ipso sc̃ȩ uitȩ
discatis exemplo. Credo aut̃ inopiã meã hoc studio aliquatenꝰ suble¬
uandã. si inquirentib uobis illã euuangłicã margaritã quã ipse
non habeo. saltẽ ꝓuidero ubi eã cõmodius comparetis. Sumpto ita&
baculo & pera. ut illic cunctis uiã ingredientib monachis moris
÷ ad ciuitatẽ nos suã. id ÷ panephy sin itineris dux ipse ꝑduxit.
uiꝰ t̾ras immo etiã contigue regionis plurimã partẽ quondã opulen¬
tissimã. si quidẽ exea cunctos ut fama est regios cibos sũ ministra¬
bant. repentino t̾rȩ motu excussũ mare transgressis limitib occupa¬
uit. Atq ita collapsis ferme om̃ib uicis. opimas olim t̾ras salsis pa¬
ludib suꝑtex̃: ut illud qđ in psalmo sp̃ualit̾ decantat᷑. posuit flu¬

Expanded text:
doleo quodque tradere iam perditum nequeo, non tam uerbis quam ipso sanctae uitae doleo quodque tradere iam perditum nequeo, non tam uerbis quam ipso sanctae uitae discatis exemplo. credo autem inopiam meam hoc studio aliquatenus subleuandam, si inquirentibus uobis illam euangelicam margaritam, quam ipse non habeo, saltim prouidero ubi eam conmodius conparetis. Sumpto itaque baculo et pera, at illic cunctis uiam ingredientibus monachis moris est, ad ciuitatem nos suam, id est Fanephysin itineris dux ipse perduxit: cuius terras, immo etiam contiguae regionis plurimam partem quondam opulentissimam siquidem ex ea cuncta, ut fama est, in regios cibos subministrabantur repentino terrae motu excussum mare transgressis limitibus occupauit atque ita conlapsis fere omnibus uicis opimas olim terras salsis paludibus supertexit, at illud quod in psalmo spiritaliter decantatur: posuit flu
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis tenore laxauerit. aut de adiecto sibi honore blanditꝰ sit.
n eñ tanquã idoneũ se adistud officiũ testabat᷑ ascitũ. sed uelut indi¬
gnũ abilla anachoreseos disciplina querebatur expulsũ. eo qđ triginta
septẽ annis in eadẽ cõmoratꝰ adpuritatẽ tantȩ ꝓfessionis nequaquam
puenire potuisset: hicgͥ cũ insupradicta thenneso quo eũ eligendi
illic ep̃i causa ꝑduxerat᷑. pie nos atq humanissime suscepisset: agni¬
to desiderio nro quo scõs patres etiã inulteriorib egipti partib inqui¬
rere desiderabamꝰ. uenite inqͥt & uidete interim senes haud longe a
nro monasterio c̃sistentes. Quoꝵ ita & antiqͥtas incorporib iã curuatis.
& scitas in ipsis etiã fulget aspectib : ut uł sola contẽplatio eoꝵ ma¬
gnã intuentib possit conferre doctrinã. A quib id qđ ego amissũ

Expanded text:
humilitatis tenore laxauerit aut de adiecto sibi honore blanditos sit humilitatis tenore laxauerit aut de adiecto sibi honore blanditos sit non enim tamquam idoneum se ad istud officium testabatur adscitum, sed ut indignum ab illa anachoreseos disciplina querebatur expulsum, eo quod triginta et septem annis in eadem conmoratus ad puritatem tantae professionis nequaquam peruenire potuisset: hic igitur cum in supra dicta Thenneso, quo eum eligendi illic episcopi causa perduxerat, pie nos atque humanissime suscepisset, agnito desiderio nostro, quo sanctos patres etiam in ulterioribus Aegypti partibus inquirere desiderabamus: uenite, inquit, uidete interim senes haud longe a nostro monasterio consistentes, quorum ita et antiquitas in corporibus iam curuatis et sanctitas in ipso etiaquibus id, quod ego amissum
Abbreviated transcription (Latin):
fidei rudimenta succedentibus aliquatenꝰ incrementis ma¬
iorẽ ꝑfectionis desiderare grãm coepissemꝰ: statuimꝰ con¬
festim aegyptũ petere. ac remotissima etiã thebaidos
heremo penetrata. Scõꝵ plurimos quorũ głam fama ꝑ uniuersa diffuderat.
qi ũ emulandi saltẽ agnoscendi studio inuisere. Igͥ adoppidũ egr pti cui
chennesus nomen ÷. emensa nauigatione ꝑuenimꝰ. Cuiꝰ accolȩ ita ł
mari uł stagnis salsis undiq circũ luunt᷑: ut solis quia t̾ra de est nego¬
ciationib dediti. opes atq sub stantiã nauali cõmertio parent. ita ut
edificiis cũ uoluerint excruendis t̾ra ñ suppetat. niside longinquo na¬
ugiis apportet᷑. x ÷ bi cũ aduenientib nobis fauens desideri is nr̃is
diuuntas. beatissimi atq p̾cipui uiri archȩsii fẽi prestitisset aduentũ.
qui raptꝰ de anachoritarũ coetu & ep̃s panefisi oppido datꝰ. tanta distri¬
tione omi euo suo ꝓpositũ solitudinis custodiuit. ut nichil de prȩteritȩ

Expanded text:
fidei rudimenta succedentibus aliquatenus incrementis maiorem perfectionis desiderare gratiam coepissemus, statuimus confestim Aegyptum petere ac remotissima etiam Thebaidos heremo penetrata sanctorum plurimos, quorum gloriam fama. per uniuersa diffuderat, si non aemulandi, saltim agnoscendi studio inuisere. igitur ad oppidum Aegypti, cui Thennesus nomen est, emensa nauigatione peruenimus. cuius accolae ita uel mari uel stagnis salsis undique ciroumlunntur, ut solis, quia terra deest, negotiationibus dediti opes atque substantiam nauali conmercio parent, ita ut aedificiis cum uoluerint extruendis terra non suppetat, nisi de longinquo nauigiis adportetur. Vbi cum aduenientibus nobis fauens desideriis nostris diuinitas beatissimi atque praecipui uiri Archebi episcopi praestitisset aduentum, qui raptus de anachoretarum coetu et episcopus Panephysi oppido datus tanta districtione omni aeuo suo propositum solitudinis custodiuit, ut nihil de praeteritae
Abbreviated transcription (Latin):
ͥsos ꝑfectionũ gradus. arbitriĩ nr̃i ꝓuocat libertatẽ. Nec enĩ poterat
uniformis omib ꝑfectionis corona ꝓponi. quia nec om̃iũ una uir¬
tus aut uoluntas aut feruor est. & iccirco ipsarũ quodã modo ꝑfec¬
tionũ diuersos ordines diuersasq mensuras. sermo diuinꝰ instruit
Qd̃ ita. e̾e̾.. ęuangłicarũ quoq beatitudinũ uarietas euident̾ osten¬
dit. lic& enĩ beati dicantur quoꝵ sunt regna cȩloꝵ. & beati qui pos¬
sidebunt t̾rã. & beati qui consolationẽ recipient. & beati qui satieta¬
te potientur: tanĩ multũ credimꝰ int̾esse int̾ habitationẽ regni cȩ¬
loꝵ & possessionẽ illius quȩ cunq est t̾rȩ. & int̾ ꝑceptionẽ consola

Expanded text:
rsos perfectionum gradus arbitrii nostri prouocat libertatem. nec enim poterat rsos perfectionum gradus arbitrii nostri prouocat libertatem. nec enim poterat uniformis omnibus perfectionis corona proponi, quia nec omnium una uirtus aut uoluntas aut feruor est, et idcirco ipsarum quodammodo perfectionum diuersos ordines diuersasque menauras sermo diuinus instituit. quod ita esse euangelicarum quoque beatitudinum uarietas euidenter ostendit. licet enim beati dicantur quorum sunt regna caelorum, et beati qui possidebunt terram, et beati qui consolationem recipient, et beati qui saturitate potientur, tamen multum credimus interesse inter habitationem regni caelorum et possessionem il
Abbreviated transcription (Latin):
timentib eũ. & iterũ in obseruandis iustificationib dĩ. retri¬
butionis se contẽplatione fatet᷑ exercitũ. inclinaui inquiens
cor meũ ad faciendas iustificationes tuas in ȩc̃nũ ꝓpt̾ retributionẽ.
& apłs. fide inquit moises grandis factus negauit se. ẽẽ. filiũ filiȩ
pharaonis. magis eligens affligicũ popło dĩ quã temporalis peccati
habere iocunditatẽ. maiores diuitias existimans thesauris egiptioꝵ
imꝓperiũ xp̃i. Aspiciebat enĩ in remunerationẽ. Quomͦ gͦ imꝑ¬
fecta. ẽẽ. credenda sunt. cũ & beatꝰ dauid retributionis obtentu
iustificationes dnĩ se fecisse głȩtur. & legis lator ꝓ̃mia futura ꝓs¬
piciens. spreuisse adoptionẽ regiȩ dignitatis. & afflictionẽ duris¬
simã thesauris egiptioꝵ p̾tulisse dicatur: CERE NON.
ro statu atq mensura unius cuiꝰq mentis. scriptura diuina ad diũ¬

Expanded text:
timentibus eum, et iterum in obseruandis iustificationibus dei retritimentibus eum, et iterum in obseruandis iustificationibus dei retributionis ae contemplatione fateatur exercitum inclinaui, inquiens, cor meum ad faciendas iustificationes tuas in aeternum, propter retributionem. tolus fide, inquit, Moyses grandis factus negauit se esse filium filiae Pharaonis, magis eligens adfligi oam populo dei habere iocunditatem, maiores diuitias existimans thesauro Ęgyptiorum imperium Christi. Aspiciebat enim remunerationem. Fide relierfecta esse credenda sunt, cum et beatus Dauid retributionis obtentu iustificationes domini se fecisse glorietur, et legislator praemia futura prospiciens spreuisse adoptionem regiae dignitatis et adfliotionem dirissimam thesauris Aegyptiorum praetulisse dicatur ? CHAEREMON: Pro statu atque mensura uniuscuiusque mentis scriptura diuina ad diue
Abbreviated transcription (Latin):
mari posse signauit. alterutrũ inquiens onera urã portate &
Sic adimplebitis legẽ xp̃iꝰ. Sed nec illã uirtutẽ possid& caritatis.
quȩ non irritat᷑. Ñ in flatur. Ñ cogitat malũ. quȩ omĩa suffert.
omĩa sustinet: lustus enĩ miseratur animas pecoꝵ suoꝵ. uiscera
simũ est: quȩ in alio inclementi atq inhumana seueritate condep̃¬
nat. Rex enĩ rigidus incurr& in maculã: & qui opturat aures suas
ne audiat infirmũ: & ipse inuocabit & ñ erit qͥ exaudiat eum.
GeRManNUS. : : otent̃ quidẽ atq magnifice. de ꝑfecta dĩ
caritate dissertũ est. Ueruntam̃ illud nos ꝑ mouet: qđcũ eã
tanta laude prȩtuleris. timorẽ dĩ & spẽ retributionis aet̾nȩ
imꝑfecta. ẽẽ. dixisti. cũ utiq multo aliud uideatur de eis ꝓ¬
pħa sensisse. dicens. Ti mete dnm̃ om̃s scĩ eiꝰ. quia nichil de est

Expanded text:
mare posse signavit? Alterutrum, inquiens, onera vestra portate, et mare posse signavit? Alterutrum, inquiens, onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi . Sed nec illam virtutem possidet charitatis, quae non irritatur, non inflatur, non cogitat malum; quae omnia suffert, omnia sustinet . Justus enim miseretur animas pecorum Lips. in masimum est, quae in alio, inclementi atqnat. rex enim rigidus incurret in mala, et qui obturat aures suas ne audiat infirmum, et ipse inuocabit, et non erit qui exaudiat eum. GERMANVS: Potenter quidem atque magnifice de perfecta dei caritate dissertum est. uerumtamen illud nos permouet, quod, cum eam tanta laude praetularia, timorem dei et spem retributionis aeternae inperfecta esse dixisti, cum utique multo aliud uideatur de eis propheta sensisse dicens: timete dominum omnes sancti eius: quia nihil deest
Abbreviated transcription (Latin):
ritas in nobis ñ ÷. &iterũ Si dixerimꝰ quia ñ peccauimꝰ: mendacẽ
facumꝰ eũ & uerbũ eiꝰ ñ ÷ in nobis. Impossibile nanq est. quelib&
scõꝵ ñ inistis minutis. quȩ ꝑsermonẽ. ꝑ cogitationẽ. pignorantiã¬
Dobluno ne. ꝑ necessitatem. ꝑ uoluntatẽ. ꝑ obreptionẽ ad mittunt᷑
incurrere. Quȩ lic& ab illo peccato qđ ad mortẽ. c̃ẽ dr̃ aliena sint:
cupa tamꝰ ac rephensione carere ñ possunt. Cũ gͦ quis huncquẽ
p̃diximꝰ bonitatis affectũ & imitationẽ dĩ fuerit assecutꝰ: tunc
uiscerib dominicȩ longanimitatis inditꝰ. ꝓꝑsecutorib quoq
suis orabit similit dicens. Pat̃. ignosce eis. ñ enĩ sciunt quid faciunt.
Cȩcerũ euidens indiciũ ÷ animȩ necdũuitioꝵ fecib eliquatȩ: in
eriminib alienis non affectu miscdiȩ condolere. sed rigidã iu
dicantis tenere censuram. Nã quẽ ad modũ ꝑfectionẽ cordis pote¬
rit obtinere. is qͥ ñ hab& illud qͦ apłs plenitudinẽ legis consum¬

Expanded text:
ritas in nobis non est . Et iterum: Si dixerimus quia non peccavimus, mendacem facimus eum, et verbum ejus non est in nobis . Impossibile namque est quemlibet sanctorum non in istis minutis quae per sermonem, per cogitationem, per ignorantiam, petaolntatem, pet obreptionem admittuntur, incurrere. quae litet ab illo peccato quod ad Mortem.. dieitur aliena sint, culpa tamen ac reprehensione carere non possunt. Cum ergo quis hunc quem praediximus bonitatis affectum et imitationem dei fuerit adsecutus, tnne uisceribus dominicae longanimitatis indutus pro persecutoribus quoque suis orabit similiter dicens: pater, ignosce eis: non enim sciunt quid faciunt. ceterum euidens indicium est animae necdum uitiorum faecibus eliquatae in criminibus alienis non affectu misericdicantis tenere censuram. Nam quemadmodum perfectionem cordis poterit obtinere is qui non habet illud quod Apostolus plenitudinem legis consum
Abbreviated transcription (Latin):
datũ. diligite inimicos urõs. benefacite ĩ is qui oderunt uos.
& orate ꝓ ꝑsequentib & calum niantib uos. & ita ad illud ꝓ̃¬
miũ qđ subiungitur merebim᷑ ꝑ uenire : ꝑ qđ ñ solũ imagi¬
nẽ dĩ & similitũdinẽ ꝑferamꝰ. uerũ etiã filii nuncupemur.
Ut sitis inqͥt fili i patris ur̃ĩ qui in cęlis ÷. qͥ solẽ suũ oriri facit
suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ iustos & in iustos. Quẽ affectũ
beatus ioħs assecutũ se esse cognoscens. ait. Ut fiduciã habeamus
indie iudicii. quia sic̃ ille ÷ & nossumꝰ in hoc mundo. Inquo
enĩ infirma & fragilis humana natura. ẽẽ. sicut ille ÷ potest.
nisi in bonos & malos. iustos & iniustos. ad imitationẽ dĩ pla¬
cidam semꝑ sui cordis extenderit caritatẽ. & ut bonũ ꝓpt̾
BO ni ipsius operet᷑ affectũ. ꝑueniens ad illã uerã adoptio¬
nẽ filioꝵ dĩ de qua idẽ beatꝰ apłs ita ꝓnunciat. omĩs qui na¬

Expanded text:
te his qui oderunt uos, et orate pro persequentibus et calumniantibus uos. et ita ad illud praemium quod subiungitur merebimur peruenire, per quod non solum imaginem dei et similitudinem praeferamus, uerum etiam filii nuncupemur: ut sitis, inquit, filii patris uestri qui in caelis eat, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super iustos et iniustos. quem affectum beatus Iohannes adsecutum se esse cognoscens ait: ut fiduciam habeamus in die iudicii, quia sicut ille est et nos sumus in hoc mundo. in quo enim infirma et fragilis humana natura esse, siont ille est, potest, nisi si in bonos et malos, iustos et iniustos ad imitationem dei placidam semper sui cordis extenderit caritatem, et ut bonum propter boni ipsius operetur affectum, perueniens ad illam ueram adoptionem filiorum dei, de qua idem beatus apostolus it
Abbreviated transcription (Latin):
natus ÷ ex dõ ñpeccat. sed generatio dĩ conseruat eũ & ma¬
lignꝰ ñ tangit eũ : Qđ intelligendũ ÷. ñ de om̃i genere pec¬
catoꝵ sed de capitalibꝰ tantũ criminib dici. a quib quisquis¬
sc extrahere atq emundare noluerit. ꝓ illo in alio loco ꝓ̃dictus a pli ne
orari. quidẽ debere ꝓnunciat. Qui scit inqͥt frẽm suũ peccare pecca¬
tuĩ ñ admortẽ: petat & dabit᷑ ei uita peccanti ñ ad mortẽ . Eltr

Expanded text:
 peccat, sed generatio dei conseruat eum, et malignus non tangit eum? quod intellegendum est aea do omni genere peccatorum, sed de capitalibus tantum criminibus dici. a quibus M quisquis extrahere atque emundare noluerit, pro illo in alio loco praedictus apostolus ne orari quidem debere pronuntiat qui scit, inquiens, fratrem suum peccare peeeatam non ad mortem, petet, et dabit ei uitam, peccantibus non ad mortem. est
Abbreviated transcription (Latin):
poterimꝰ : nisiquẽ ad modũ nulliꝰ alteriꝰ nisi nr̃ȩ salutis grã prior
nos ille dilex̃. itaͤ nos qͦq nulliꝰ alteriꝰ rei nisi sui tantũ amoris di¬
lexerimꝰ obtentu. Quã obrẽ studendũ nobis ÷. ut de hoctimore
ad spẽ. de spe ad caritatẽ dĩ ł ipsarũ uirtutũ amorẽ. ꝑfectom̃tis
conscendamꝰ ardore. ut transmigrantes in affetũ boni ipsius. im¬
mobilit̾ quantũ humanȩ possibile ÷ naturȩ qđ bonũ ÷ retentemꝰ.¬

Expanded text:
admodum nullius alterius nisi nostrae salutis gratia prior nos ille dilexit, ita eum nos quoque nullius alterius rei nisi sui tantum amoris dilexerimus obtentu. Quamobrem nobis studendum est, ut de hoc timore ad spem, de spe ad charitatem Dei, vel ipsarum virtutum amorem, perfecto mentis conscendamus ardore, ut transmigrantes in affectum boni ipsius, immobiliter, quantum humanae possibile est naturae, quod bonum est, retentem
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ia urã sunt. siue paulus. siue apollo. siuecephas. siue mundus.
siue uita. siue mors. siue ꝓ̾sentia. siue futura. om̃ia ur̃a sunt. Ad
quã similitudinẽ. etiã saluatoris ꝓ̃cepta nos ꝓuocant. Estote in qͥt¬
& uos ꝑfecti. sicut & pat̾ ur̃ cȩlestis ꝑfectus est. In illis enĩ ñ nunq
solet int̾rũpi bonitatis affectus. cũ aliquo uł tepore uł leticia uł
oblectatione uigor animi relaxatꝰ. aut metũ ad p̾sens gehennȩ aut
desideriũ subtrahit futuroꝵ. & ÷ qͥdẽ in illis gradꝰ cuiꝰquã ꝓfectus.
imbuens nos ut dũ ł poenarũ metu uł ꝓ̃mioꝵ spe incipimꝰ uitia
declinare. ad caritatis gradũ transire possimꝰ. Quia timor inquit
ñ ÷ incaritate. sed ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ. Qm̃ timor poe

Expanded text:
lus sine Apollo siue Cephas, sine mundus siue uita siue mors, siue praesentia siue futura: omnia uestra sunt. ad quam similitudinem etiam saluatoris praecepta nos prouocant: estote, inquit, nos perfecti, sicut et pater uester caelestis perfectus est in illis enim nonnumquam solet interrumpi bonitatis affectus, cum aliquo uel tepore uel laetitia uel oblectatione uigor animi relaxatus ant metum ad praesens gehennae aut desiderium subtrahit futurorum. et est quidem in illis gradus cuiusdam profectus inbaens nos, ut dam uel poenarum metu uel praemiorum spe incipimus uitia declinare, ad caritatis gradum transire possimus, quia timor, inquit, non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando hoc scđm litterã fieri potuisset. quomꝰ nunc quoa
idipsũ ñ Trard contingeret. &e absq semine Ecoiti iu aqiss
nasci similit̾ de mulierib conceptu demonũ cerneremꝰ. ci
p̾sertim constet eos libidinũ sordib ad modũ celectari e
Quas ꝓculdubio ꝑsemet ipsos exercere quã ꝑ homines mal¬
lenti si id ullo modo posset impleri. ecclesiaste quoq ĩdipsi

Expanded text:
teram fieri potuisset, quomodo nunc quoque idipsum vel non raro contingeret, et absque semine vel coitu viri aliquos nasci similiter de mulieribus conceptu daemonum cerneremus? cum praesertim constet eos libidinum sordibus admodum delectari, quas proculdubio per semetipsos exercere plus quam per homines mallent, si illud ullo modo potuisset impleri; Ecclesiaste quoque idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
secutꝰ ÷. quantã nunc ne abillis quidẽ qui ȩuuangłia memo¬
rit̾ tenent uidemꝰ impleri : Quẽ scõrũ legimꝰ. ante legẽ
ullũ legis ñ obseruasse mandatũ : Quis illoꝵ ñ custodiu̾it.

Expanded text:
secutus est, quantam nunc ne ab illis quidem qui euangelia memosecutus est, quantam nunc ne ab illis quidem qui euangelia memoriter tenent uidemus inpleri ? quem sanctorum legimus ante legem ullum legis non obseruasse mandatum? quis illorum non custodiuit:
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ uł qđ immundũ esset animal discreuisset nondũ hȩc legali
distinguente mandato. nisi scientia naturali fuisset instructus:
Unde enoch didicit ambulare cũ dõ. nullã legis illuminationẽ ab
aliquo consecutꝰ: Ubi sem & iapheth legerant. turpitudinẽ patris
tui ñ reuelabis. ut incedentes retrorsũ patris uerenda uelarent:
Unde monitꝰ abrahã. spoliis hostiũ quȩ sibi offerebant᷑ ne retribu¬
tionem laboris sui consequeret᷑ abstinuit. ł decimas sacerdoti
melchisedech quȩ mosaica lege p̾cipiuntur exoluit: Unde
idẽ ipse abraham. unde loth. transeuntib ac peregrinis hu¬
manitatis iura & ablutionẽ pedũ. necdũ ęuangłico chonis¬
cante mandato supplicit̾ obtulerunt: Unde iob tantam
deuocionẽ fidei. tantã castimoniȩ puritatẽ. tantã humili¬
tatis. mansuetudinis. miscdiȩ. & humanitatis scientiã con¬

Expanded text:
mundum uel quod inmundum esset animal discreuisset nondum haec legali mundum uel quod inmundum esset animal discreuisset nondum haec legali distinguente mandato, nisi scientia naturali fuisset instructus ? unde Enoc didicit ambulare cum deo, nullam legis inluminationem ab aliquo consecutus? ubi Sem et Iapheth legerant: turpitudinem patris tui non reuelabis, ut incedentes retrorsum patris uerecunda uelarent? unde monitus Abraham spoliis hostium quae sibi offerebantur, ne retributionem laboris sui consequeretur, abstinuit, uel decimas sacerdoti Melchisedec, quae Moysaica lege praecipiuntur, exsoluit? unde idem ipse Abraham, unde Loth transeuntibus ac peregrinis humanitatis iura et ablutionem pedum necdum euangelico coruscante mandato suppliciter obtulerunt? unde Iob tantam de uotionem fidei, tantam castimoniae puritatem, tantam humilitatis, mansuetudinis, misericordiae, humanitatis scientiam con
Abbreviated transcription (Latin):
apposita est mosaicȩ legis seuera districtio. ut ł metu poenȩ p̃sentis
ñ penitꝰ bonũ scientiȩ naturalis extinguerent. scđ̾m ꝓpħȩ sententiã
dicentis. Legẽ dedit in adiutoriũ. Quȩ etiã scđm apłm pedagogus uelut
paruulis data fuisse describitur. erudiens scilicet eos atq custodiens.
ne ab illa disciplina in qua naturalit᷑ fuerant instituti. quadã obliui¬
one discederent. Nã quia sit homini omis scientia legis abinitio crea¬
tionis infusa: hinc manifeste ꝓbat᷑. qđ mandata legis absq litterȩ
lectione ante legẽ immo ante diluuiũ om̃s scõs obseruasse cognoscimꝰ.
Quẽadmodũ enĩ scire potuit abel necdũ lege mandante. qđ de primi¬
tiuis ouiũ suarũ & de adipe earũ sacrificiũ dõ deber& offerre. nͥ
ꝑ insitã sibi legẽ naturalit̃ fuisset edoctus : Quẽ ad modũ noe quod

Expanded text:
adposita est Moysaicae legis seuera districtio, ut uel metu poenae praesentis adposita est Moysaicae legis seuera districtio, ut uel metu poenae praesentis non penitus bonum scientiae naturalis extinguerent, secundum prophetae sententiam dicentis: legem dedit in adiutorium. quae etiam secundum apostolum paedagogus uelut paruulis data fuisse describitur, erudiens scilicet eos atque custodiens, ne ab illa disciplina in qua naturaliter fuerant instituti quadam obliuione discederent. nam quia sit homini omnis scientia legis ab initio creationis nfosa, hinc manifeste probatur, quod mandata legis absque litterae lectione ante legem, immo ante diluuium omnes sanctos obseruasse cognoscimus. quemadmodum enim scire potuit Abel necdum lege mandante, quod de primitiuis ouium suarum et de adipe ipsarum sacrificium deo deberet offerre, nisi per insitam sibi legem naturaliter fuisset edoctus? quemadmodum Noe quod
Abbreviated transcription (Latin):
Germanus: : R: erito potii isset illis exhac ꝓ̃sũptione çon¬
iugũ. crim̃ transgressionis ascribi: si data fuisset illis ista pͣceptio.
At cũ seiunctionis istius obseruatio necdũ fuisset aliqua c̃stitutione
p̃fixa: quẽ ad modũ illis ꝑmixtio generis ad noxã debuit impu¬
tari. que nullo fuerat int̾dicta mandato: lex enĩ ñ ꝓ̃terita solet
crimina sed futura dãpnare. Serenus. Is hominẽ creans
om̃em naturalit̾ ei scientiã legis inseruit. Quȩ si fuiss& ab homine
scđm ꝓpositũ dñi ut acceꝑat custodita: ñ utiq necessariũ fuisset
aliã dari. quã litteris postea ꝓmulgauit. Frat enĩ suꝑfluũ extrinsecꝰ
offerre remediũ. qđ ad huc intrinsecus uigebat insertũ. Sed quia hȩc
ut diximꝰ penitꝰ corrupta iã fuerat libertate usuq peccandi: uelut
huiꝰ executor ac uindex. & ut ipsis scripturȩ uerbis eloquar. adiutrix

Expanded text:
GERMANVS : Merito potuisset illis ex hac praesumptione conGERMANVS : Merito potuisset illis ex hac praesumptione coniugii crimen transgressionis adscribi, si data fuisset eis ista praeceptio. at cum seiunctionis istius obseruantia necdum aliqua fuisset constitutione praefixa, quemadmodum illis permixtio generis ad noxam debuit inputari, quae nullo fuerat interdicta mandato? lex enim non praeterita solet crimina, sed futura damnare. SERENVS : Deus hominem creans omnem naturaliter a scientiam legis inseruit. quae si fuisset abpositum domini ut coeperat custodita, non utique necessarium fuisset aliam dari quam litteris postea promulgauit: erat enim superfluum extrinsecus offerri remedium quod adhuc uigebat insertum. sed quia haec ut diximus penitus corrupta iam fuerat libertate usuque peccandi, uelut huius exsecutor ac uindex et ut ipsis scripturae uerbis eloquar adiutrix
Abbreviated transcription (Latin):
filiis sech & filiab cain nequiores filii ꝓcreati sunt. qui fuerunt
robustissimi uenatores. uiolentissimi ac truculentissimi uiri.¬
qͥ ꝓ enormitate corporũ uł crudelitatis atq maliciȩ. gigantes nun¬
cupati sunt Hi nanq finitimos populari. ac rapinas int̾ homi
nes primi exercere coeper̃ prȩda potius exigentes uitã suã quã
sudore oꝑisac labore contenti. & quorũ usq eo scclera su ꝑcreuer.
ut expiari mundus alias nisi diliiuiii inundatione ñ posset. lta ergo
filiis sech libidinis instigatione transgressis illud mandatũ. quod
abexordio mundi huiꝰ naturali instinctu diutissime fuerat custo¬
ditũ necesse fuit ꝑ litterã legis postea reparari. Filiã tuã ñ dabis
filio eiꝰ uxorẽ. nec de filiabꝰ eoꝵ accipies filiotuo. quia seducent cor
caurã ut discedatis a dõur̃o. & sequamini deos earũ ac seruiatis eis.

Expanded text:
filiis Seth et filiabus Cain nequiores filii procreati sunt,, qui fuerunt filiis Seth et filiabus Cain nequiores filii procreati sunt,, qui fuerunt robustissimi uenatores, uiolequi pro enormitate corporum vel crudelitatis ac malitiae, gigantes nuncupati sunt . Hi namque finitimos populari ac rapinas inter hones primi exercere coeperunt, praeda potius exigentes uitam suam quam sudore operis ac labore contenti, et quorum usque eo scelera supercreuerant, ut expiari mundus alias nisi diluuii inundatione non posset. ita ergo filiis Seth libidinis instigatione transgressis illud mandatum, quod ab exordio mundi huius naturali instinctu diutissime fuerat custoditum, necesse fuit per litteram legis postea reparari: filiam tuam non dabis filio eius uxorem nec de filiabus eorum accipies filio tuo, quia seducent corda uestra, ut discedatis a deo uestro etsequamini deos earum ac seruiatis eis.
Abbreviated transcription (Latin):
in diluuio non perierit ac suꝑuenientib scłis in notuerit. licet hoc
minime absolutio ꝓpositȩ quęstionis exposcat: tam̃ quia nos occa¬
sio huiꝰ expositionis admonuit. ꝑstringendũ breuit̾ puto. Quantũ
itaq antiq traditiones fer̃. cam filius noe qui suꝑstitionib istis
& sacrilegis ac ꝓphanis erat artib institutꝰ. sciens nullũ se posse
suꝑhis memoriale in arcã ꝓrsus inferre. in quã erat una cũ patre
diuersorũ metallorũ laminis quȩ scilicet aquarũ corrũpi inunda¬
tione ñ possent. & durissimis lapidib inculsit. Quȩ ꝑ acto diluiuo
eadẽ qua celauerat curiositate ꝑquirens. sacrilegiorũ ac ꝑpetuȩ ne¬
quiciȩ seminariũ transmisit in posteros. Hac gͥ ratione illa uulgi
opinio qua credunt angłos uł maleficia ł diuersas artes hominib
tradidisse. inueritate cõpleta est. de illis gͦ quẽ ad modũ diximꝰ

Expanded text:
in diluuio non perierit ac superuenientibus saeculis innotuerit, licet hoc in diluuio non perierit ac superuenientibus saeculis innotuerit, licet hoc minime absolutio propositae quaestionis exposcat, tamen, quia nos occasio huius expositionis admonuit, praestringendum breuiter puto. quantum itaque antiquae traditiones ferunt, Cham filius Noê, qui superstitionibus istis et sacrilegis ac profanis erat artibus institutus, sciens nullum se posse super his memorialem librum in aream prorsus inferre, in qua erat una cum patre diuersorum metallorum lamminis, quae scilicet aquarum conrampi inundatione non possent, et durissimis lapidibus insculpsit. quae peracto diluuio eadem qua celauerat curiositate perquirens sacrilegiorum ac perpetuae nequitiae seminarium transmisit in posteros. hac itaque ratione illa uulgi opinio, qua credunt angelos uel maleficia uel diuersas artes hominibus tradidisse, in ueritate conpleta est. de illis ergo quemadmodum diximus
Abbreviated transcription (Latin):
tempoꝵ. annorũ cursus & stellarũ dispositiones. naturas animaliũ¬
& uras bestiarũ. uim sp̃uũ & cogitationes hominũ. differentias
arborũ & uirtutes radicũ. & quȩcunq sunt abscondita & in ꝓntu
cognoui. Hanc gͦ scientiã om̃iũ naturarũ ꝑsuccessiones generatio¬
nũ. sem̃ seth pat̾na traditione suscipiens. donec diuisũ a sacrilg
ꝓpagine ꝑdurauit. quẽ admodũ scẽ ꝑceperat. ita etiã ł ad dĩ as¬
tum uł adutilitatẽ uitȩ cõmunis exercuit. Cũ uero impię gene¬
ratiqi ni fuisset ad mixtũ. ad res ꝓphanas ac noxias quȩ pie
didicerat instinctu quoq dȩ monũ deriuauit. curiosasq exea
maleficiorũ arces atq prestigias ac magicas suꝑstitiones audactaor
instituit. docens posteros suos ut sacio illo cultu diuini nominis
derelicto. uł ȩlementa hȩc ł ignẽ uł aerios dȩmones uenerarentur
& colerent. Hȩc gͥ quã diximꝰ curiosarũ rerũ noticia. quomodo

Expanded text:
stellarum dispositiones, naturas animalium iras bestiarum, uim spiritnum et cogitationes hominum, differentias arborum et uirtutes radicum, et quaecumque sunt abscondita et in promptu cognoui. hanc ergo scientiam omnium naturarum per successiones generationum semen Seth paterna traditione suscipiens, donec diuisum a sacrilega propagine perdurauit, quemadmodum sancte perceperat, ita etiam uel ad dei cultum uel ad utilitatem uitae communis exercuit. eam uero impiae generationi fuisset admixtum, ad res profanas ac noxias quae pie didicerat instinctu quoque daemonum deriuauit curiosasque ex ea maleficiorum artes atque praestigias ac magicas superstitiones audaciter instituit, docens posteros suos, ut sacro illo cultu diuini numinis derelicto uel elementa haec uel ignem uel aerios daemonas uenerarentur et colerent. haec igitur quam diximus curiosarum rerum notitia quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ tali uocabulo scriptura bonũ angłm designasset. nec de iis qui
in illa beatitudine ꝑseuerant dicer&. serpens aut̃ erat sapientior om̃ib
besti is t̾rȩ. Nã hoc cognom̃ ñ solũ gabriheli uł michaeli nullo mõdo
posset aptari : sed ne bono quidẽ cuiquã homini conueniret. Aꝑtis¬
si me itaq & serpentis uocabulũ & comparatio bestiarũ ñ sonat angłi
dignitatem. sed ꝓ̃uaricatoris infamiã. Deniq liuoris ac seductionis
materia qua ut hominẽ deciꝑet instigatus ÷ : de anterioris ruinȩ
extitit causa. qđ scilic& de limo t̃rȩ nuꝑrime figuratũ ad illã eũ
głam cerneret euocandũ. unde cũ esset unꝰ e principib sẽ memi¬
nerat corruisse. & iccuto priorẽ eiꝰ lapsũ quo suꝑbiendo corruerat.

Expanded text:
non enim tali uocabulo scriptura bonum angelum designasset nec de his qui non enim tali uocabulo scriptura bonum angelum designasset nec de his qui in illa beatitudine perseuerant diceret: serpens autem erat sapientior omnibus bestiis terrae. nam hoc cognomen non solum Gabriheli siue Michaeli nullo modo posset aptari, sed ne bono quidem cuiquam homini conueniret. apertissime itaque et serpentis uocabulum et conparatio bestiarum non sonat angeli dignitatem, sed praeuaricatoris infamiam. denique liuoris ac seductionis materia, qua ut hominem deciperet instigatus est, de anterioris ruinae extitit causa, quod scilicet de limo terrae nuperrime figuratum ad illam eum gloriam cerneret euocandum, unde, cum esset unus de principibus, se meminerat conruisse. et idcirco priorem eius lapsum quo supe
Abbreviated transcription (Latin):
deuolutas. ad similitudinẽ illarũ uirtutũ quȩ ibidẽ ꝑseuerant. ꝓ
nequiciȩ suȩ merito in qua una quęq in malũ creuit. hos int̾ se gradꝰ
& ordinũ uocabula in parte contraria uindicasse. Germanus:
os hactenꝰ credebamꝰ. causas atq iniciũ ruinȩ seu ꝓ̾uaricationis
diabolicȩ. qua de angłica statione deiectus ÷. inuidiã specialit᷑ ex¬
titisse. quando adã & euã liuida calliditate decepit.
manifestat. quȩ ante illoꝵ deceptionẽ. serpentini illũ nominis no
ta credidit inurendũ. itadicens. Serpens aut erat sapientior. ł sicut
hebraici exprimunt libri. callidior cunctis bestuis t̾re. quas fecit dñs
ds̃. Intelligitis gͦ qđ ante illã cucũuentionem primi hominis de
angłica discesserat scĩtate. ita ut ñ solũ nominis huiꝰ insigniri mereret᷑
infamia. sed etiã innequiciȩ tergiuersatione cȩteris prȩferret᷑ bestiis t̾rȩ:

Expanded text:
deuolutas ad similitudinem illarum uirtutum, quae ibidem perseuerant, pro deuolutas ad similitudinem illarum uirtutum, quae ibidem perseuerant, pro nequitiae suae merito, in qua unaquaeque in malum creuit, hos inter se gradus et ordinum uocabula in parte contraria uindicasse. GERMANVS: Nos hactenus credebamus causam atque illitium ruinae seu praeuaricationis diabolicae, qua de angelica statione deiectus est, inuidiam specialiter extitisse, quando Adam et Euam liuida calliditate decepit. manifestat, quae ante illorum deceptionem eerpentini nominis nota eum credidit inurendum ita dicens: serpens autem erat sapientior siue, ut Hebraici exprimunt libri, callidior cunctis bestiis terrae quas fecit dominus deus. intellegitis ergo, quod ante illam circumuentionem primi hominis de angelica discesserat sanctitate, ita ut non solum nominis huius insigniri mereretur infamia, sed etiam in nequitiae tergiuersatione ceteris praeferretur bestiis terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. sedebo in monte testamenti. in laterib aquilonis. ascendã suꝑ
altitudinẽ nubiũ. ero similis altissimo. Quos tamen ñ solos exillo
beatissimȩ stationis apice corruisse scriptura cõmemorat. dicens t̃ciã
partẽ stellarũ draconẽ illũ secũ parit̃ ꝑtraxisse. Unꝰ quoq apłors
euidentiꝰ dic̃. Angłos uͦ qͥñ seruauer̃ suũ principatũ sed dereliquer¬
suũ domiciliũ. iniudicio magni diei uinculis ȩt̾nis sub caligine re¬
seruauit. Illud etiã qđ ad nos dr̃. uos aut̃ sicut homines moriemini
& sicut unꝰ de principibꝰ cadetis. quid aliud quã multos principes ce¬
cidisse significat: Quib indiciis ratio diuersitatis huiꝰ ita colligitur.
has differentias ordinũ quas instar scãrũ cȩlestiũq uirtutũ adu̾sȩ
potestates habere dicunt᷑. uł exilliꝰ anterioris ordinis gradu in quo
una quȩq creata fuerat nunc etiã retentare. uł certe de cȩlestibus

Expanded text:
sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis. ascendam super altitudinem nubium, ero similis altissimo. quos tamen non solos ex illo beatissimae stationis apice conruisse scriptura conmemorat, dicens tertiam partem stellarum draconem illum secum pariter pertraxisse. unus quoque apostolorum euidentius dicit: angelos uero qui non seruauerunt suum principatum, sed reliquerunt domicilium suum, in iudicium magni diei uinculis aeternis sub caligine reseruauit. illud etiam quod ad nos dicitur: uos autem sicut homines moriemini: et sicut unus de principibus cadetis, quid aliud quam multos principes cecidisse significat? quibus indiciis ratio diuersitatis huius ista colligitur, has differentias ordinum, quas instar sanctarum caelestiumque uirtutum aduersae potestates habere dicuntur, uel ex illius anterioris ordinis gradu in quo unaquaeque creata fuerat nunc etiam retentare, uel certe de caelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ nominis illiꝰ ac ritũ sacrificiorũ quo eũ delectari &. eu¬
dere cognoscunt. uelut domesticos eiꝰ habere etiã in demonis
ei subiec̾tos potestatem. Germanus. Quia genescos ion¬
tio paulo ante in mediũ dĩ dispensatione ꝓlata ÷ quȩ noso¬
portune cõmonuit. ut id qđ semꝑ discere cupiebamꝰ nunc
possimꝰ congrue sciscitari: quid etiã de illis apostitis angus
sentiendũsit optamꝰ agnoscere. qui se cũ filiab hominũ. mis¬
cuisse dñr utrũ hoc possit sp̃uali natiux scđm lettera conus¬
nur. lllud quoq euuangłii testimoniu qđ de diabolo pauio

Expanded text:
ionem nominis illius ac ritum sacrificiorum quo eum delectari et gauionem nominis illius ac ritum sacrificiorum quo eum delectari et gaudere cognoscunt, aelnt domesticos eius habere etiam in daemonas ei subditos potestatem. GERMANVS : Quia Geneseos lectio paulo ante in medium dei dispensatione prolata est, quae nos oportune commonuit, ut id quod semper discere cupiebamus nunc possimus congrue sciscitari, quid etiam de illis apostatis angelis sentiendum sit optamus agnoscere, qui se cum filiabus hominum miscuisse dicuntur, utrum hoc possit spiritali naturae secundum litteram conuenire. illud quoque euangelii testimonium quod de diabolo paulo