comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do ñ uos me elegistis: nisi quia mali era
Et uidete km̃i. quẽadmodũ ñ eligat bo¬
nos: sed quos eligit faciat bonos. Ego in¬
quit elegi uos: & posui uos ut eatis & fru¬
ctum afferatis. et fructus ũr maneat. Nõ¬
nichil potestis facere: Elegit ergo. et posu
it ut eamus & fructũ afferamꝰ. Nullũ itaq
fructũ unde nos eligeret habebamꝰ. Ut ea-¬
tis inquit: & fructũ afferatis. Imus ut af¬
feramus. Et ipse ẽ uia qua imus. in qua
nos posuit ut eamus. Proinde in om̃ib
miscdia eius p̃uenit nos. Et fructus inqͥt
ur̃ maneat: ut qd cunq petieritis ꝑatrẽ in
nomine meo det uob̃. Maneat gͦ dilectio.
Ipse ẽ ergo fructus nr. Que dilectio nc̃
ẽ in desiderio: ñdum in saturitate. Et
ipso desiderio qđ cunq petierimus in
nomine unigeniti filii. dat nobis pat.
Qd autẽ acciꝑe saluandis ñ expedit no¬
bis. ñ existimemus nos petere in nomine
saluatoris: sed hoc petimus in nomine

Expanded text:
do: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramdo: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramEt videte quemadmodum non eligat bonos, sed quos elegit facit bonos: Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis et fructum afferatis et fructus vester maneat. Nulnihil potestis facere? » Elegit ergo eit ut eamus, et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio, ipse est ergo fructus noster, quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate; et ipso desiderio quodcunque petierimus in nomine unigeniti Filii, dabit nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris; sed hoc petimus in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Non uos me elegistis inquit: sed ego
elegi uos. Hȩc ẽ illa ineffabilis gr̃a. Quid
qui & ꝑditi: Neq enĩ iam credideramus
in eum: ut eligeret nos. Nam si credentes
elegit: electos elegit. Cur ergo diceret
ratiocinatio. qui p̃scientiam dĩ defendt̃
contra gr̃ãm dĩ. et ideo nos dicunt electos
ante mundi constitutionẽ. quia p̃scunt
nos ds̃ futuros bonos. ñ se ipsũ nos factu¬
rumbonos. Non hoc dicit quidicit ñ uos
bonos futuros ẽẽ p̃scierat. simul etiã pre¬
scisset. qd eũ nos fuissemus pͥus electuri.
Quid gͦ elegit in ñ bonis: Non enĩ electi
sunt quia boni fuerunt: qui boni ñ ẽẽnt
nisi electi ẽẽnt. Alioquin gr̃a iam ñ ẽ gr̃a:
si p̃cessisse contendimus merita. Audi in
grate. Non uos me elegistis: sed ego uos
elegi. Non ẽ ut dicas. Ideo electus sũ: qͥa
iam credebam. Si enĩ credebas in eum:¬
iam elegeras eum. S ed audi. Non uos me
elegistis. Quid gͦ dicturi sumus. audien¬

Expanded text:
Christus. 2. Non vos me elegistis, iChristus. 2. Non vos me elegistis, ielegi vos . » Haec est illa ineffabilis gratia. Quid qui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, « Nobonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri.Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia jam non est gratia, si praecessisse contendimus meritgrate, audi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum,am elegeras eum. Sed audi: « Non vos me e sunt. Quid ergo dicturi sumus audien
Abbreviated transcription (Latin):
exultabitis gaudio inenarrabili & hono¬
rato. ꝑcipientes mercedẽ fidei salutẽ ani¬
marum ur̃arum. Si gͦ nunc tempus ẽ
fidei. salus autẽ animarũ merces est fidei:
quis dubitet in fide quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑa-¬
tur ꝑagendũ diem. atq in fine diei reci¬
piendam ẽẽ mercedẽ. ñ solum redẽptio¬
nem corporis nr̃i de qua dicit apłs pau¬
lus. uerũ etiam salutẽ animarũ ñrarum
de qua dicit apłs petrus: Ytriusq enim
rei felicitas isto tẽpore atq in ista morta¬
litate in spe potius habetur. quam in re
tenetur. Uerũ hoc int̃est. qđ exterior ho
mo nrͣ idest corpus adhuc corrumpitur:
interior autẽ idest anima iã renouat᷑ de
die in diẽ. Itaq sicut immortalitatẽ car¬
nis e salutẽ animarũ futurã expectamꝰ.
quamiuis iã ꝑignore accepto salui facti ẽẽ
dicam᷑: ita om̃ium noticiã quȩcũq uni¬
genitus audiuit apatre. futurã sꝑare de¬
bemus. quamuis iã se hoc fecisse dixerit

Expanded text:
inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis hoc jam se fecisse dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
it ponendi animã suam. & iterũ sum̃di
eam: nos autẽ nec quantũ uolumꝰ uiui¬
mus. et morim᷑ etiã si nolumus. Ille mo¬
riens mox in seoccidit & mortẽ: nos eius
morte liberamur a morte. Illius caro ñ
uidit corruptionẽ: nr̃a post corruptio¬
nem in fine scłi ꝑ illũ induetur incor¬
ruptionem. Ille nobis ñ indiguit. ut nos
saluos faceret: nos sine illo nichil possu¬
mus facere. Iue se nob̾ prebuit palmitib
dilexit nos: & tradidit semetipsũ ꝓ nob̾.
Maiorẽ quippe hac dilectionẽ nemo
habet: quã ut animã suam
ponat quis ꝓ amicis suis.Fumq sic imi¬
temur pia obedientia: ut ei nos cõparare
nulla p̃sumamus audacia. Cum dñs ih̾c

Expanded text:
it ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmitibus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia. TRAC
Abbreviated transcription (Latin):
stiamini. Ergo qđ om̃ib natura tribuit.
& ium̃tis ac bestiis hominib quoq com¬
mune ẽ: huius cura penitus liberam᷑.
Sed precipitur nob̾: ne solliciti simus
quid comedamus. Et quia in sudore
uultus p̃paramus nob panẽ: labor exer-¬
cendus ẽ. sollicitudo tollenca. Anima
plus ẽ quam esca: & corpus quam uesti¬
mentum. Admonet ut meminerimus
multo amplius nob̾ dm̃ dedisse qđ nos
fecit & composint ex anima & corpore. quã
ẽ alim̃tum atq tegum̃tum: ut intelligaᷤᷤ
eũ qui dedit animã. multo facilius escã
multo facilius daturũ ẽẽ uestim̃tum.
Quo loco queri solet. utrum adanimã
cibus iste ꝑtineat: cũ anima incorporea
sit. iste autẽ cibus corporeus. Sed ani¬
mam hoc loco ꝓ ista uita positã noueri.¬
mus: cuius retinaculũ ẽ alim̃tum istud
corporeũ. Sołm hanc significationẽ di¬
ctum ẽ etiã illud. Qui amat animam
suam: ꝑdet illam. Qđ nisi de hac uita
acceꝑimus. quã oportet ꝓ regno dĩ ꝑ¬

Expanded text:
amini. Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentueum qui dedit animam, multo facilius escam multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
nia adicientur uob̃. Hic manifestissime
ostendit. ñ hȩc appetenda tanquã talia
dona nr̃a ut ꝓꝑter ipsa debeamus be¬
nefacere siquid facimus: sed tam̃ esse
dum & ibi finis constituendus. ꝓpt̾ qͣ
om̃ia faciamus quȩcunq facimus. Sed
quia in hac uita militamus. ut ad illud
regnuᷤ ꝑuenire possimus. quȩ utta sine
his necessariis agi ñ potest: adicient᷑
hȩc uobis inquit: sed uꝯs regnum ddei
querite. Qui enim ñ ait dabuntur sed
adicientur: ꝓfecto indicat aliud ẽẽ qđ
pͥncipaliter datur. aliud qđ supra ad¬
dutir. quia nob̾ in intentione ȩt̾nitas.
in usu uero temporalitas ẽẽ debet. & il¬
lud datur. & hoc nimirũ exabundan¬
t super additur

Expanded text:
nia apponentur vobis. » Hic manifestissime nia apponentur vobis. » Hic manifestissime ostendit non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse dum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet, et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti superadditur
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia mea. Et in samuelis phantasma¬
te phitonissa loquitur ad saulẽ. cras
eris mecũ. Et uos nolite querere quid
manducetis aut quid bibatis. Notan¬
dum qđ ñ ait nolite querere uel sollici¬
ti esse decibo aut potii aut indumento:
sed expressius quid inquit manducetis
aut quid bibats. Et supra. neq corpori
quid uestiamini. Ubi mͥ uident᷑ argui.
qui spreto uictu uel uestitu commum.
lautiora sibi uel austeriora pre his
cũ quib uitã ducunt alim̃ta uel indu-¬
menta requirunt. Et nolite in sublime
tolli. Prohibita sollicitudine de alim̃tis:
consequenter ut ñ extollant᷑ ad monu¬
it. Primo enĩ hec ad necessitatẽ implen¬
dam homo queriti cũ autẽ hȩc abunda¬
uerint. incipit & suꝑbire de talib. Tale
ẽ hoc. acsi se uulneratus quis iactet qđ
habeat multa emplastra in domo: cum
hoc illi bonũ ẽẽc ut uulnera ñ haberet.¬
& ne uno quidẽ indigeret emplastro.
Hȩc enim om̃ia gentes mundi querunt:

Expanded text:
justitia mea . Et in Samuelis phantasmajustitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes mundi quaerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus habeatis. Si ergo inquit neq qđ
minimũ ẽ potestis. Minimũ enĩ est hoc.
sed deo: corpora operari. Dandũ autem
erat etiam docum̃tum ꝓpt̾ uestim̃tum:
sicut datũ est ꝓpter alimentũ. Itaq se¬
quitur & dicit. Considerate lilia quomͦ
crescunt: ñ laborant neq nent. Sed ista
docum̃ta ñ sic allegorice discutienda st̃:¬
ut queramus quid significent corui aut
lilia. Posita sunt enim: ut de reb mino
rib maiora ꝑsuaderentur. Dico autem
uobis: nec salomon in om̃i gła sua ue¬
stiebatur sicut unũ ex istis. Et reuera
Quid ita rubet ut rosa. quid ita can¬
det ut lilium: iolȩ uero purpurã
nullo superari murice. oculoꝵ magis
quã sermonũ indiciũ est. Si autẽ fȩ¬
num agri qđ hodie in agro est. & cras
in clibanũ mitutur ds̃ sic uestit: qͣn¬
tomagis uos pusillȩ fidei: Cras in
scripturis futurũ tempus intelligit᷑:
dicente iacob. & exaudiet me cras

Expanded text:
corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est potestis, minimum enim est hoc, sed Deo, corpora operari  sic . Dandum autem erat etiam documentum propter vestitum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur, et dicit: Considerate lilia quomodo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista documentaut quaeramus quid significaverit avis aut lilia, poribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis. Et revera,Quid ita rubet ut rosa? Quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum judicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillae fidei? Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras
Abbreviated transcription (Latin):
nis dei aluntur ꝓuidentia. quȩ hodie
sunt & cras ñ erunt. quoꝵ anima mor¬
talis ẽ. & cum ẽẽ cessauerint semꝑ non
erunt. quantomagis homines quibus
ȩternitas ꝓmitaitur. dei regunt᷑ imꝑe¬
rio: Quantomagis pluris estis illis. id
est carius uos ualetis: Quia utiq ratio.¬
nabile animal sicuti ẽ homo. sublimiuᷤ
ordinatum ẽ in rerũ natura: quã irra¬
tionabilia. sicuti st̃ aues. Quis autem
ur̃m cogitando potest adicere ad statu
ram suam cubitũ unũ : Si gͦ neq qđ¬
liciti estis: idest cuius potestate atq do¬
minatu factum ẽ. ut ad hanc staturã
corpus ur̃m ꝑduceretur: eus ꝓuidentia
etiam uestiri ꝑotest. Non autem uestra
cura factũ ẽ. ut ad hanc staturã ueni¬
ret corpus ur̃or. Ex hoc intelligi potest.
qđd si curetis & uelitis adicere cubitum
unũ huic staturȩ: ñ potestis. Illi gͦ etiã
tegendi corporis curam relinquite: cuiuᷤ
uidetis cura factũ ẽẽ. ut tantȩ staturȩ

Expanded text:
rovidentia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando pram suam cubitum unum? Et de liciti estis? id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae
Abbreviated transcription (Latin):
stans uͦ a stephano p̃dicatur. Primo om¬
nium ds̃ qui ine poralis ẽ & inuisibiliᷤ.¬
re aut stare quom potest: Deinde aut
cuncta contineat: Hȩc autẽ ꝓpterea
que sint contraria sibi: sed ut mͦ eius
utiq ꝓ potestate regis sedere dicit᷑ ꝓ
bonitate int̾ces soris stare suggeritur.
Ait enim beatus apls: quia aduocatũ
habemꝰ apud patrem tħ̾m dñm. Iudex
ergo ẽ xp̃c cum residet: aduocatus ẽ cũ
assurgit. Iudex plane iudeis ẽ: aduocatus
ẽ xp̃ianis. Hic enĩ stans apud patrẽ xp̃i¬
anorum licet peccantiũ causas exorat: ibi
residet cum patre. phariseoꝵ ꝑsequentiũ
peccata condemnans. Illis indignans ue¬
hementer ulciscit᷑: his int̃ueniend leni¬
ter miseret᷑. Hic stat ut suscipiat stefba¬
ni martyris sp̃m: ibi residet ut condẽ¬
net iude ꝓditoris admissum.

Expanded text:
tur. Primo omnium Deus qui incorporalis est et invisibilre aut stare quomodo potest? Deinde autem cunctam contineat. Haec autem propterea quo sint contraria sibi, sed ut modo ejuutique pro potestate regis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggeritur; ait enim beatus apostolus: Quia advocatum habemus apud Patrem Jesum Christum . Judex ergo est Christus, cum residet; advocatus est, cum assurgit; judex plane Judaeis, advocatus Christianis: hic enim stans 200 apud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat ut suscipiat Stephani martyris spiritum, ibi residet ut condemnet Judae proditoris admissum.
Abbreviated transcription (Latin):
exultare. Ait gͦ ꝓpheticus psalmꝰ. Dixit
dñs dño mẽo: sede ad dexterã meam.
Scd̾m consuetudinẽ nr̃am illi consessuᷤ
offertur: qui aliquo oꝑe ꝑfecto uictor
adueniens. honoris gr̃a ꝓmeretur ut

Expanded text:
ultare: ait ergo propheta psalmorum: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Secundum consuetudinem 198 nostram illi consessus offertur, qui aliquo opere perfecto adveniens honoris gratia promeretur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tor aꝑuit: mͦ nob ad regnandũ parachꝰ¬
tus celestia reserauit. Et quasi quibdã¬
ꝓfectuũ gradib tunc de morte ad uitã
didicimus remeare: mͥ autẽ de terris
quam redirec ad cȩlos: ꝓmisit discipłis
sius dicens. Cum autẽ ascendero roga¬
bo patrẽ meũ. et mittet uob̃ aliũ para¬
clẏtum qui uobiscũ sit in et̃num. sp̃m
ueritatis. Unde credendũ est. ad ꝑatiẽ
descendisse paraclytũ. Credendum in¬
quam ẽ sicut ait dauid saluatorẽ in

Expanded text:
tor aperuit; modo nobis ad regnandum Paracletus coelestia reseravit; et quibusdam quasi profectuum gradibus, tunc de morte ad vitam didicimus remeare; modo autem de terris quam rediret ad coelos promisit discipulis suis, dicens: Cum autem ascendero, rogabo Patrem meum, et mittet vobis alium Paracletum, qui vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis . Unde credendum est ad Patrem descendisse Paracletum. Credendum, inqua
Abbreviated transcription (Latin):
sua inferna reserans. tanquã ꝑfecto ope
ad celos uictor ueniens. audit a deo pa-¬
tre. sede ad dexterã meã. Nec mirum si
unius sedis offertur filio consessus a pa-¬
tre: qui unius ẽ substantiȩ natura cum
patre. Curautẽ ad dexterã filius ẽẽ dica¬
tur: moueat aliquẽ fortasse. Licet enim
dignitatis gradus ñ sit. ubi plenitudo
diuinitatis ẽ : tam̃ ad dexterã sedet filius:
ñ quo p̃feratur patri. sed ne inferior ẽẽ
credatur: Et ideo ad dexterã filius: quia
scd̾m euangłium ad dexterã oues. ad si¬
nistram uͦ constituent᷑ hȩdi. Necesse ẽ gͦ
partẽ ouiũ primus agnus obtineat: & se-¬
cuturo ĩmaculato gregi locũ dux ĩma¬
culatus anticipet. sicut ait iohannes in
apocalipsi dicens. Hi sunt qui sequunt᷑
agnum dei qͦcunq uadit: qui se cũ mu-¬
lierib si comquinauerunt. Refert ergo
ꝓpħa dauid. dixit dñs dño meo sede ad
dexterã meã: hoc est dñs pater dño deo
xp̃o filio throni sui offert sublimẽ con¬

Expanded text:
sua inferna reserans, tanquam perfecto opere ad coelos victor adveniens audit a Deo Patre: Sede ad dexteram meam. Nec mirum, si unius sedis offertur Filio consessus a Patre, qui unius est substantiae et naturae cum Patre. Cur autem ad dexteram Filius esse credatur, moveat aliquem fortasse? Licet enim dignitatis gradus non sit, ubi plenitudo Divinitatis est, tamen ideo ad dexteram sedet Filius, non quo praeferatur Patri, sed ne inferior esse credatur. Et ideo ad dexteram Filius, quia secundum evangelistam ad dexteram oves, ad sinistram vero constituentur haedi. Necesse est ergo partem ovium primus agnus obtineat, et secuturo immaculato gregi locum dux immaculatus anticipet, sicut ait Joannes in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quocunque ierit, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt. Refert ergo propheta David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam: hoc est Dominus Pater Domino Deo Christo Filio throni sui offert sublimem con
Abbreviated transcription (Latin):
osse credo uos fr̃s. quȩ sit ratio
qđ uenerabilẽ hanc ꝑentecostes
diem si minore lȩticia celebra¬
mus. quã sc̃m pascha curaui¬
mus: et qd eadẽ deuotione huiꝰ sollemni¬
tatis obseruantiã decurrimꝰ. sicut illius
obsequia festiuitatis impleuimus. Tẽ¬
etenĩ sicut mͦ fecimus ieiunauimꝰ sab¬
bato. uigilias celebrauimꝰ. orationibus
ꝑ noctant̃ institimꝰ. Unde necesse ẽ simi¬
lis obseruantia similẽ lȩticiã subsequa¬
tur. Est lȩticia plane consimilis. Tunc
enĩ ab inferis rifurgentẽ suscepimꝰ sal
bamur aduentũ nͦ trepidi uel ieumi
paraclyti desideramus aduentũ. bn om̃i

Expanded text:
res, quae sit ratio quod venerabilem hanc Pentecostes diem non minore laetitia celebremus quam sanctum Pascha curavimus, et quod eadem devotione hujus solemnitatis observantiam decurrimus, sicut illius obsequia festivitatis implevimus. Tunc enim, sicut modo fecerimus, jejunamus sabbato, vigilias celebravimus, orationibus pernoctanter institimus; unde necesse est similis observantia similem laetitiam subsequatur. Est laetitia plane consimilis; tunc enim ab inferis resurgentem suscepimus Salbamus adventum; modo trepidi, vel jejuni Paracleti desideramus adventum; in om
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ diceret dñe quis habitabit in ta¬
bernaculo tuo. aut qͥs requiescet in mon¬
te scõ tub: responso diumȩ uocis instru¬
itur. & eũ ad ȩt̾nam requiẽ ꝑtinere cogno¬
scit. qui int̃ alias piȩ conu̾sationis regũ¬
las. pecuniã suam ñ dedit ad usurã. Et
a tab̾naculo dĩ ostenditur alienus. & a
scõ monte eius extraneus. qui doloris que¬
stum de pecunia sua captat usuris. et dũ
ꝑ aliena cupit damna ditari. ec̃na dignꝰ
fugientes immundissimã auariciȩ le¬
Et dũ de ipsius largitate gaudetis: date
oꝑam. ut possitis gaudioꝵ ur̃oꝵ habere
consortes. Multis enim que uob̃ suppe¬
tunt desunt. & in quoꝵdã indigentia ma¬
teria uob̃ data ẽ diuinȩ bonitatis imitan¬
dȩ. ut ꝑ uos etiã in alios beneficia diuina
transirent. et bene dispensantes tẽpora¬
lia acquiratis ȩt̃na. Quarta igit᷑ & sexta
feria ieiunemꝰ. sabbato autẽ ad beatissimỹ

Expanded text:
e, quis habitabit in tae, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo ? responso divinae vocis instruitur, et eum ad aeternam requiem pertinere cognoscit, qui inter alias piae conversationis regulas, pecuniam suam non dedit ad usuram; et a tabernaculo Dei ostenditur alienus, et a sancto monte ejus extraneus, qui dolosum quaestum de pecuniae suae captat usuris; et dum per aliena cupit damna ditari, aeterna dignus fugientes immundissimam avaritiae le. Et quoniam juste de ipsius largitate gaudetis, date operam ut possitis gaudiorum vestrorum habere consortes. Multis enim, quae vobis suppetunt, desunt, et in quorumdam indigentia, materia vobis data est divinae bonitatis imitandae: ut per vos etiam in alios beneficia divina transirent, et bene dispensantes temporalia, acquireretis aeterna. Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato autem apud beatissimum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia. neq descendet cũ eo gła domus eiꝰ.
quia si benignus ẽẽt animȩ suȩ. illibona
sua crederet. qui & idoneus fideussor est
pauꝑũ. & largissimus redditor usurarũ.
Sed iniusta et impudens auaricia quȩ be¬
certiora estimat p̃sentia quã futura: me¬
rito in hoc frequent̃ incurit. ut ei cupidi¬
tas iniusti lucri. ñ miusti causa sit damni.
Unde quilibet sequatur effectus. mala sẽꝑ
ẽ ratio fȩnerantis. cui pecuniã & minuis¬
se & auxisse peccatũ ẽ. ut aut miser sit
amittendo qđ dedit. aut miserior accipi¬
endo qd ñ dedit. Fugienda ꝓrsus ẽ ini¬
quitas fȩnoris: et lucrũ qđ om̃i caret
humanitate uitandũ ẽ. Multiplicat᷑
quidẽ facultas iniustis & tristib incre¬
mentis. sed m̃tis substantia contabescit.
qm̃ fenus pecuniȩ funus ẽ animȩ. Quid
enĩ de huiusmodi hominib ds̃ sentiat.
sacratissimus dauid ꝓpheta manifestat.

Expanded text:
omnia, neque descendet cum eo gloria ejus . omnia, neque descendet cum eo gloria ejus . Qui si benignus esset animae suae, illi bona sua crederet, qui et idoneus fidejussor est pauperum, et largissimus redditor usurarum. Sed injusta et impudens avaritia, quae becertiora existimat praesentia quam futura, merito in hoc frequenter incurrit, ut ei cupiditas injusti lucri non injusti causa sit damni. CAP. III. Unde quilibet sequatur eventus, mala semper est ratio fenerantis, cui pecuniam et minuisse et auxisse peccatum est: ut aut miser sit amittendo quod dedit, aut miserior accipiendo quod non dedit. Fugienda prorsus est iniquitas fenoris: et lucrum quod omni caret humanitate vitandum est. 54 Multiplicatur quidem facultas injustis et tristibus incrementis, sed mentis substantia contabescit: quoniam FENUS pecuniae funus est animae. Quid enim de hujusmodi hominibus sentiat Deus, sacratissimu
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiȩ lucrũ: & et̃ni questus sectare
cõmercium. Munerator tuus uult te
ẽẽ munificũ. Et qui dat ut habeas. man¬
dat ut tribuas: dicens. date & dabit᷑ uob̾.
Implectenda ẽ tibi ꝓmissionis istius et¬
gratulanda conditio. Quamuis ñ habeas
nisi qđ acceꝑis: ñ potes tam̃ habere qđ ñ
dederis. Qui gͦ pecunias amat. et multi¬
plicare opes suas immodicis oꝑtat aug¬
mentis: hoc potius sc̃m fenus exerceat. &¬
hac usurarũ arte ditescat. ut ñ hominũ
laborantiũ captet necessitates. nec ꝑ dolo¬
sa beneficia laqueos incidat insolubiliũ
debitoꝵ. sed ut illius sit creditor. illius
fenerator qui dicit. date & dabitur uobis.
et qua mensura mensi fueritis. eadẽ reme¬
tietur uob̃. Infidelis autẽ & iniquus est
etiã sibi: qui qđ estimat diligendũ. non
uult habere ꝑpetuũ. Quantalibet adiciat.
qͣntalibet condat & congerat: inops de
hoc mundo et egenus abscedet. dicente ꝓ

Expanded text:
ricordiae lucrum, et aeterni quaestus sectare ricordiae lucrum, et aeterni quaestus sectare commercium. Munerator tuus vult te esse munificum, et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date, et dabitur vobis. Amplectenda est tibi promissionis istius gratulanda conditio. Quamvis enim non habeas nisi quod acceperis, non potes tamen non habere quod dederis. Qui ergo pecunias amat, et multiplicare opes suas immodicis optat augmentis, hoc potius sanctum fenus exerceat, et hac usurarum arte ditescat, ut non hominum laborantium captet necessitates, ne per dolosa beneficia laqueos injiciat insolubilium debitorum, sed illius sit creditor, illius fenerator, qui dicit: Date, et dabitur vobis; et qua mensura mensi fueritis, eadem remetietur vobis. Infidelis autem et iniquus est etiam sibi, qui quod aestimat diligendum non vult habere perpetuum. Quantalibet adjiciat, quantalibet condat et congerat, inops de hoc mundo et egenus abscedet, dicente Da
Abbreviated transcription (Latin):
sinarũ curã oportet assumi: ut de terra
quoq cordis nr̃i germ̃ iusticiȩ & fructus
caritatis oriatur. et miscdiam dĩ paupe¬
rum ipsius miserendo meream᷑. Effica¬
cisfima enĩ ẽ ad exorandũ dm̃ postulatio
cũ pietatis oꝑa suffragant᷑. q̃m qͥ suũ ab
inope ñ auercit animũ. cito ad se dñi
conu̾tit auditũ. dicente dño. Estote mi
sericordes: sicut & pater ur misericors ẽ.
Dimittite: et dimittet᷑ uob̃. Quid hac iu¬
sticia benignius. qͥd hac retributione
clem̃tius. ubi sententia iudicaturi in
potestate ponit᷑ iudicandi: Date inqͥt
& dabitur uob̃. Quam cito differentię
sollicitudo &ariciȩ ẽ amputata cun¬
ctatio: ut qd̃ Aditurã se ꝓmittit ue-¬
ritas. secura expendat humanitas. Con
as. sere qd metas. sparge qđ colligas.
Noli metuere dispendiũ: noli de dubio
suspirare ꝓuectu. Substantia tua cũ bene
erogat᷑ augetur. Concupisce iustũ mise¬

Expanded text:
synarum curam oportet assumi, ut de terra synarum curam oportet assumi, ut de terra quoque cordis nostri germen justitiae et fructus charitatis oriatur, et misericordiam Dei pauperum ipsius miserendo mereamur. Efficacissima enim est ad exorandum Deum postulatio, cui pietatis opera suffragantur, quoniam qui suum ab inope non avertit animum, cito ad se Domini convertit auditusericordes, sicut et Pater vester misericors est; 53 dimittite, et dimittetur vobis . Quid hac justitia benignius? Quid hac retributione clementius, ubi sententia judicaturi in potestate ponitur judicandi? Date, inquit, et dabitur vobis . Quam cito diffidentiae sollicitudo et avaritiae est amputata cunctatio, ut quod reddituram se promittit veritas, secura expendat humanitas. CAP.as, sere quod metas, sparge quod colligas. Noli metuere dispendium, noli de dubio suspirare proventu. Substantia tua cum bene erogatur, augetur. Concupisce justum mise
Abbreviated transcription (Latin):
uangłicis sanctionib dile¬
ctissim multũ utilitatis
p̃bet doctrina legalis: cũ
quȩdã de mandato uete¬
ri ad nouam obseruantiã transferun¬
tur. et ex ipsa ȩccłiastica deuotione
soluere. sedimplere. Cessantib enĩ signifi¬
cationib quib saluatoris nr̃i nunciaba¬
tur aduentus. et ꝑactis figuris quas abs¬
tulerat p̃sentia ueritatis. ea quȩ uel ad
regulas morũ uel ad simplicẽ dei cultũ
ritio pietatis instituit. in eadẽ apud noᷤ
forma in qua sunt condita ꝑseuerant:
et que utriq testam̃to erant congrua.
nulla sunt cõmutatione uariata. Ex hiᷤ
autẽ est etiã quarti m̃sis sollemne ieiuni¬
um. qđ a nob̃ nunc annua ẽ consuetudi¬
ne celebrandũ. quia plenũ iusticiȩ ẽ atq
pietatis gr̃as diuinȩ agere largitati. pro
fructib quos in usũ hominũ scd̾m sũmȩ
ꝓuidentiȩ temꝑam̃tum t̾ra ꝓduxit. Qđ
ut ꝓmpto animo nos facere monstremꝰ.
ñ solũ continentiã ieiunii. sed etiã elemo¬

Expanded text:
angelicis sanctionibus, dilectissimi, multum auctoritatis praebet doctrina legalis, cum quaedam de mandato veteri ad novam observantiam transferuntur, et ex ipsa ecclesiastica devotione solvere, sed adimplere . Cessantibus enim significationibus quibus Salvatoris nostri nuntiabatur adventus, et peractis figuris quas abstulit ipsa praesentia veritatis, ea quae vel ad regulas morum vel ad simplicem Dei cultum ratio pietatis instituit, in eadem apud nos forma in qua sunt condita perseverant; et quae utrique Testamento erant congrua, nulla sunt commutatione variata. Ex iis autem est etiam decimi mensis solemne jejunium, quod a nobis nunc annua est consuetudine celebrandum: quia plenum justitiae est atque pietatis, gratias divinae agere largitati pro fructibus quos in usus hominum secundum summae providentiae temperamentum terra produxit. Quod ut prompto animo nos facere monstremus, non solum continentiam jejunii, sed etiam eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
a me quia homo peccator sum dñe:
quia carnales quiq in eccł̃ia regim̃
spũalium in quib maxime xp̃i ꝑso¬
na eminet. a se quodammͦ repellunt.
Non enĩ hoc uoce linguȩ dicunt boniᷤ
ministris dei. ut eos a se repellant.
sed uoce morum & actuum suorũ
suadent a se recedere ne ꝑ bonos re-¬
gantur. et eo uehem̃tius quo deferunt
eis honorẽ. & tam̃ factis suis a se rece¬
dere admonent. ut honorificentiã eoꝵ
significauerit petrus cadens ad pedes
dñi. mores autem in eo qđ ait.exi a

Expanded text:
a me, quia homo peccator sua me, quia homo peccator suQuia carnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur, et eo vehementius quo deferunt eis honorem, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini, mores autem in eo quod ait: Exi a
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qm̃ ante udas ꝓditor. ante sy¬
mon magus. pisces nequissimi capti
sunt. ante ananias & saphira fidei rete
subdole temptabant ingredi. ante ut
iohannes testatur multi discipłoꝵ eiuᷤ
abierunt retro. & iam ñ cum illo am¬
bulabant:ac deinde barnabas & pau¬
lus ad gentiũ sunt apostolatũ segrega¬
ti. Et uenerunt: & impleuerunt am¬
bas nauiculas. ita ut ꝑene mergerent᷑.
harum impletio nauium usq in finẽ
seculi crescit: sed qđ impletȩ merguntur
hoc ẽ in subuersionẽ premuntur. Non
enim subuersȩ. sed tamen sunt ꝑiclitatȩ:
apłs exponit dicens. In nouissimis dieb
erunt tempora ꝑiculosa: & erunt homi¬
nes se ipsos amantes. et cetera.Nam mer-¬
gi naues ẽ homines in scłm ex quo elati
ꝑ fidem fuerant. morũ prauitate relabi:
quales & ipse petrus adhuc in infirmi¬
tate positus hoc loco demonstrat. unde¬
& sequitur. Qđ cum uideret symonpe¬
trus: ꝓcidit ad genua iħu dicens. Exi

Expanded text:
tur, quoniam ante Judas proditor, ante Situr, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus pisces nequissimi capti sunt, ante Ananias et Saphira fidei rete subdole tentabant ingredi : ante, ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant : ac deinde Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati . Et venerunt, et impleverunt ambas naviculas, ita ut pene mergerentur. Harum impletio navium usque in finem saeculi crescit: sed quod impletae merguntur, hoc est, in subversione premuntur non enim submersae, sed tamen sunt periclitatae, Apostolus exponit, dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves est, homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi
Abbreviated transcription (Latin):
positi. sed diuinȩ uocationis munere ꝓ¬
uenit. Et cum hoc fecisset: concluser̃t
piscium multitudinẽ copiosam. Rum¬
pebatur autẽ rete eorũ: pre multitudi¬
ne ꝑiscium. Rete rumpebatur: quia
nunc ad confessionẽ fidei etiam cum
electis reꝓbi tanti intrant. qui ipsam
quoq ecclam heresib scindant. Rum¬
pitur autem rete sed ñ labitur piscis:
quia suos dñs etam int̾ ꝑsequentium
scandala seruat. Et annuerunt sociis
qui erant in alia naui:ut uenirent &
adiuuarent eos. Alia nauis ut p̃diximꝰ
ẽ ȩccłia de gentib. quȩ & iꝑsa ñ suffi¬
ciente una nauicula piscib impletur
electis. quia nouit dñs qui sunt eius:
& apud ipsum certus ẽ suorũ numeruᷤ
electorum. Dumq tot in iudea creditu¬
ros ñ inuenit. quot ad fidem uitamq
predestinatos nouit et̃nam: quasi alia
nauis receptacula piscib querens suis.
corda quoq genuum fidei gr̃a replet.
Et bene rupto rete socra nauis aduoca¬

Expanded text:
positi, sed divinae vocationis munere ppositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecisset, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis, qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis, ut praediximus, est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa, non sufficiente una navicula, piscibus impletur electis: quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum . Dumque tot in Judaea credituros non invenit, quot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens suis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advoca
Abbreviated transcription (Latin):
loqui: dixit ad symonẽ. Duc in altum:
& laxate retia ur̃a in capturã. Qđ pͥmo
rogauit symonẽ nauim a terra reduce¬
re pusillum: significat uel temperate
utendũ uerbo ad turbas. ut nec terrena
eis precipiantur. nec sic a terrenis in ꝓ¬
funda sacram̃toꝵ recedatur: ut ea peni¬
tus ñ intelligant. uel prius in ꝓximis
regionib gentib p̃dicandum. ut quod
dicit item petro. duc in altum & laxate
retia ur̃a in capturam: ad remotiores
gentes quib postea p̃dicatũ ẽ ꝑtineat.
Et respondens symon dixit illi. Precep¬
tor. ꝑ totam noctẽ laborantes nichil ce¬
pimus: in uerbo autẽ tuo laxabo rete.
Nisi dñs ȩdificauerit domũ: inuanum
laborant qui ȩdificant eã. Nisi dñs cor
illustrauerit auditorũ: doctor in nocte
laborat. Nisi in uerbo suꝑnȩ gr̃ȩ laxa¬
ta fuerint instrum̃ta disputationum:
frustra uocis suȩ p̃dicator iaculũ mittit.
quia fides popłoꝵ ñ sapientia uerbi cõ¬

Expanded text:
loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navim a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut qui dicit item Petro, duc in altum et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est, pertineat. Et respondens Simon dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus, in verbo autem tuos aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat. Nisi in verbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi com
Abbreviated transcription (Latin):
dñs illuminabit abscondita tenebrarũ.
& manifestabit cogitationes cordis. Duo
sunt autẽ in quib temerariũ iudiciũ
cauere debemus: cũ incertũ est quo
animo quidq sit fac̾tum. uel cum in¬
certum ẽ qualis futurus sit qui nunc
uel malus uel bonus apparet. Dimitti¬
te: & dimittemini. Date: & dabit᷑ uob̾.
Dimittere nos iniurias. dare beneficia
iubet: ut & nob̃ peccata dimittant᷑.
et uita detur ȩterna. Qua sententia
breui sed eximia: cuncta quȩ latissi-¬
me de conuersando cum immicis
mandauerat. comp̃hendendo conclu¬
dit. Mensurã bonam & confertam &
coagitatã et suꝑeffluentẽ. dabunt in
sinum ur̃m. Huic simile ẽ qd alibi dicit.
Ut & ipsi recipiant uos in ȩt̾na taberna¬
cula. Non enĩ pauꝑes ipsi sed xp̃c mer¬
cedem his qui elemosinã fecere redditurꝰ
nis credentiũ erat cor unũ & anima una
De qua docebat turbas: idest quia de
auctoritate ȩccłiȩ usq hodie gentes ad¬

Expanded text:
deus inluminabit abscondita tenebrarum deus inluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit cogitationsunt autem in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel bonus apparet. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit: Mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula. Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his qui eleemosynam fecere redditurus nis credentium erat cor unum et anima una. De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae usque hodie gentes d
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ ex fructib eoꝵ cognoscetisᷤ
eos: de manifestis dictũ est. quȩ ñ pos¬
sunt bono animo fieri. sicuti sunt stu¬
pra uel blasphemiȩ. uel furta. uel ebrie¬
tates. & siqua sunt talia. de quib nob̾
iudicare ꝑmittitur. De genere autẽ ci¬
borum. quia possunt bono ammo & sim¬
plici corde sine uicio concupiscentiȩ qͥ¬
cunq humani cibi indifferent̃ sumi:
ꝓhibet apłs iudicari eos qui carnibus
uescebantur & unũ bibebant. ab eis qui
se huiusmodi alim̃tis tẽperabant. Qui
manducat inquit ñ manducantem ñ
sꝑnat: & qui ñ manducat manducan¬¬
tem ñ iudicet. Ad hoc ꝑtinec etiã illud
qđ alio loco dicit. Nolite ante tempus
quicquã iudicare: quoadusq ueniat
dñs & illuminet abscondita tenebrarũ.
ergo quȩdam facta media. quȩ ignoramꝰ
quo animo fiant: quia et bono & malo
fieri possunt. De quib temerarium ẽ ui-¬
dicare: maxime ut condemnemꝰ. Horum
autẽ ueniet tempus ut iudicentur: cũ

Expanded text:
Ex fructibus eorum cognoscetis eos , de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra, vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietas, et si qua sunt talia, de quibus nobis judicare permittitur. De genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine vitio concupiscentiae quicunque humani cibi indifferenter sumi, prohibet Apostolus judicari eos qui carnibus vescebantur, et vinum bibebant, ab eis qui se ab hujusmodi alimentis temperabant. Qui manducat, inquit, non manducantem non spernat ; et qui non manducat, manducantem non judicet. Ad hoc pertinet etiam illud, quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare, quoadusque veniat Dergo quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt; de quibus temerarium est iudicare, maxime ut condemnemus. horum autem ueniet tempus ut iudicentur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs semꝑ fuerit clausa. sicut ieze¬
chiel ꝓpheta in uisione diuina respe¬
xit. Conuerti me inquit ad uiam
portȩ santuarii exterioris. quȩ respicie¬
bat ad orientem: & hȩc erat clausa. Et
dixit dñs ad me. Porta hȩc quam uides
clausa erit & ñ aꝑietur. et uir ñ tran¬
siet ꝑ eam: et semꝑ erit clausa. Ecce ubi
euidenter ostendit nobis. quia sc̃a ma¬
ria semꝑ uirgo fuerit. uirgo ꝑmanserit:
uirgo ante partũ. uirgo post partũ. Con¬
cepit & uirgo est: generat & uirgo ẽ. la¬
ctat et uirgo ẽ. Mater quippe esse potu¬
it beata maria. mulier ẽe non potuit.
Magnũ meritũ. magnũ donum. magna
gr̃a. Ancilla peperit dñm. creatura pe
terris concipiens uirgo: pariens uirgo.
ꝑmanens uirgo. Uirgo grauida. uirgo
fȩca: uirgo ꝑpetua. Quid miraris hȩc
o homo: Dm̃ sic nasci oportuit. quan¬
do dignatus ẽ esse homo. Inter hȩc igi¬
tur toto affectu ad auxilium beatȩ
uirginis nos conferamus. om̃s omni
annisu ens patrocinia imploremus: ut

Expanded text:
est Dominus semper fuit clausa, sicut Ezechiel propheta in visione divina respexit. Converti me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respicit ad orientem, et haec erat clausa; et dixit Dominus ad me: porta quam vides, clausa erit, et non aperietur, et vir non transiet per eam et semper erit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria semper virgo fuerit, virgo permanserit, virgo ante partum, virgo post partum; concepit et virgo est, generat et virgo est, lactat et virgo est. Mater quippe esse potuit beata Maria, mulier esse potuit. Magnum meritum, magnum donum, magna gratia, 48 ancilla peperit Dominum, creatura pepfudit in terris, concipiens virgo, pariens virgo, permanens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo, Deum sic nasci oportuit, quando dignatus est esse homo. Inter haec igitur toto affectu ad auxilium beatae Virginis conferamus. Omnes omni nisu ejus patrocinia imploremus, et
Abbreviated transcription (Latin):
aninã nr̃am tollis: si tu es xp̃e: dic nob̾
palã. Quid enĩ uesanius qm ut magistrũ
ueritatis ideo sibi animã tollere quere¬
rentur. qͥa ñ eis incredulis & contͣdicenti-¬
b aꝑte suȩ maiestatis archana reserauit:
Sed ut scriptura admonet sentiendo de
illo in bonitate & in simplicitate. cordis
querendo illũ: qm̃ inuenitur abhis qͥ
ñ temptant illũ. apparet autẽ eis qͥ fidẽ

Expanded text:
animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Quid enim vesanius quam ut magistrum veritatis ideo sibi animam tollere quererentur, quia non eis incredulis et contradicentibus aperte suae majestatis arcana reseraverit? Sed, ut Scriptura admonet, sentiendo de illo in bonitate, et simplicitate cordis quaerendo illum. Quoniam invenitur ab iis qui non tentant illum; apparet aut
Abbreviated transcription (Latin):
mores uidelicet qͥa de humanitate illius
iurauit dñs dauid de fructu uentris eiꝰ se¬
dere suꝑ sedẽ suã. sed obliti qđ ipse de sua¬
diuinitate ꝑ eundẽ dauid cecinit dicens.
Dñs dixit ad me. filius m̃s es tu. Credebait
gͦ xp̃m de stirpe dauid nasciturũ. & regẽ
ceteris om̃ib excellentiorẽ ẽẽ uenturũ.
presidis puniendũ. qͣsi contra augustũ
repugnans illicitũ sibi usurparet ĩꝑiũ.
sed ipse nr̃e saluti consulens ꝓpt̾ quos
hȩc scribenda erant. ita responsũ tẽpauit
suum. ut & calumniatoꝵ ora concluderet.
& quia xp̃c ẽ fidelib aꝑta uoce ꝓderet.
Illi enim de homine xp̃o querebant. ipse
autẽ diumitatis suȩ qua ȩqualis ẽ patri
palam mysteria narrat.Circundemꝰ gͦ
tendo: sed ut fidelissima domꝰ eius pla¬
cidam illi in nob̾ sedẽ parando. de quib
merito dicat᷑. Sc̃ificauit tab̾naculũ suũ
altissimus: ds̃ in medio eiꝰ ñ cõmouebit᷑.
Petamꝰ eũ ñ ut illi uesaniendo quousq

Expanded text:
idelicet, quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus sedere super sedem suam; sed obliti quod ipse de divinitate sua per eumdem David cecinit dicens: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu . Credebant ergo Christum de stirpe David nasciturum, et regem caeteris omnibus excellentiorem esse venturum; estati praesidis puniendum, quasi contra Augustum repugnans, illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concluderet, et quia Christus est fidelibus aperta voce proderet. Illi enim de homine Christo quaerebant, ipse autem divinitatis suae qua aequalis est Patri, palam mysteria narrat. Circumdemus etendo, sed ut fidelissima domus ejus placidam illi in nobis sedem parando, de quibus merito dicatur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio ejus non commovebitur . Petamus eum, non ut illi vesaniendo; quousque
Abbreviated transcription (Latin):
siones sunt in domo patris mei. Bene au¬
tem dicit᷑ quia benedicentes regi ꝓfecti
sunt in tab̾nacula sua. quia hec ẽ nimi¬
rum sola actio qͥ etissima ac felicissima
ciuium suꝑnoꝵ. hymnos gr̃arũ suo dicere
conditori. Hinc et enĩ scriptũ ẽ. Beati qͥ
habitant in domo tua. in scłm scłi lauda¬
bunt te. Hinc idẽ ꝓpħa ultimos septem
psalmos in laudis diuinȩ suauitate com¬
pleuit. porro octauũ ante finẽ psalterii
de uictoria pugne qua gigantẽ strauerat
dñm benedicendo confecit: ubi aꝑte indi¬
cat. quia om̃s qͥ hic maligni hostis certa¬
mina suꝑant. illic in requie uera laudẽ
fui redẽptoris & adiutoris decantant. Be¬
nedicentes inquit regi ꝓfecti sunt in tab̾¬
nacula sua. lȩtantes & alacri corde. suꝑ¬

Expanded text:
siones in domo Patris mei . Bene autem dicitur, qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula; quia haec est nimirum sola actio quietissima ac felicissima civium supernorum hymnos gratiarum suo dicere Conditori. Hinc etenim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua; in saeculum saeculi laudabunt te . Hinc idem propheta ultimos septem psalmos in laudes divinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finem Psalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicendo complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in requie vera laudem sui Redemptoris et adjutoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, su
Abbreviated transcription (Latin):
scripta: ideoq a nob̃ sollertius spirita¬
li ratione discutienda. Salomon qͥppe rex
qui int̾pretat᷑ pacificus. ipsũ redẽptorẽ
nr̃m typice designat: de quo y saias ait.
Multiplicabit᷑ eius imꝑiũ. et pacis ñ erit
finis. Templũ qd edificauit catholica etꝰ
ȩccł̃ia ẽ. qmͣ de uniu̾sis ꝑ orbẽ credentib
qͣsi de uitus lapidib in unã suȩ fidei &

Expanded text:
scripta, ideoque nobis solertius spirituascripta, ideoque nobis solertius spirituali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit finis. Templum quod aedificavit catholica ejus Ecclesia est, quam de universis per orbem credentibus, quasi de vivis lapid