comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendis puto: quia facile seguntur hostau¬
ros : Non em̃ popłosuniuersos seducunt : inqͥbus
sunt graues aestabiles : Vnde scriptũẽ In popło
grauilaudabote : Sedicis popłis. quasinueneroit
uaccas : Exhis eni sunt qͥ penettant domos & cap¬
tiuas ducunt mulierculas honeratas peccatis.
quȩ ducuntur uariis desiderus. semꝑ discentes. &

Expanded text:
intelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauintelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauros. Non enim populos universos seducunt, in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te ; sed in eis populis quas invenerint vaccas. Ex his enim sunt qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur variis
Abbreviated transcription (Latin):
in hierłm quȩ ẽ liberamaternrã quia xi pseẽ tẽplũ
Quicũq regesintelligortur siucregestrrȩ siue reges quos
laudis : sed huic laudȩ obstrepunt xp̃ianũ uocabulũ
habentes & diuersa sentientes. Fiatergo qđ seqͥtur :
Increpa seras calami: Nam &e fere sunt qm̃ non intelli¬
gndo nocent & strecalami sunt qm̃ scripturarum
uł alia quȩ libet ꝑefficientẽ scilicet id qđ efficitr
Usitatũ ẽ autẽ in latino eloquio. ut cũ scriptura
stilus uocetur qđ stlo fiat: i taergo & calamus
qđ calamo siat: Dicit apłspetrus. insdoctos & in¬
stabiles ꝑuertere scripturas ad pxinũ suũ interitũ :
Hȩsunt ftrecalami. deqͥb hidi ctur increpa seras
calami: Dehis est etuam qđ aditngit : Congregaao
taurorũ interuaccas popłorũ : ut excludant᷑
hiqua pbatisunt argento : Taurosuocans ꝓpter
suꝑbiamdurȩ in domgeq ceruicis : significat mñ
hereticos : Vacca s autẽpopłorũ sedictibiles animas

Expanded text:
in Jerusalem, quae est libera mater nostra , quia et ipsa est templum Quicumque reges intelligantur; sive reges terrae, sive reges quos laudis ! Sed huic laudi obstrepunt, christianum vocabulum habentes, et diversa sentientes. Fiat ergo quod sequitur: Increpa feras calami. Nam et ferae sunt, quoniam non intelligendo nocent; et ferae calami sunt, quoniam Scripturarum vel alia quaelibet, per efficientem scilicet id quod efficitur. Usitatum est autem in latino eloquio ut scriptura stilus vocetur, quod stilo fiat; ita ergo et calamus, quod calamo fiat. Dicit apostolus Petrus indoctos et instabiles pervertere Scripturas ad proprium suum interitum : hae sunt ferae calami, de quibus hic dicitur, Increpa feras calami. 39. De his est etiam quod adjungit: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur ii qui probati sunt argento. Tauros vocans, propter superbiam durae indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas
Abbreviated transcription (Latin):
N onergo desolisisraclitis unde apłi clectisunt : sed
&iã decitrris gentib: fucuros p̃dicatores xp̃ianȩ
pacis. hocmodo mistice ẽ ꝓphetatũ: Qđ uero a it
p̃ueniet manꝰ eiꝰ. hocait p̃ueniet uindictã eiꝰ conuer¬
sione scilicet ad cũ ut peccata dimitantur. nepec¬
catores ꝑmanendo pumantur : Qđ etiã in alio psal¬
modicit᷑ : p̃ueniamꝰ faciemeiꝰ in confessione : Sicut

Expanded text:
Non ergo de solis Israelitis, unde Apostoli electi sunt, sed etiam de caeteris gentibus futuros praedicatores christianae pacis, hoc modo mystice prophetatum est. Quod vero ait, Praeveniet manus ejus, hoc ait, praeveniet vindictam ejus; conversione scilicet ad eum, ut peccata dimittantur, ne peccatores permanendo puniantur. Quod etiam in alio psalmo dicitur: Praeveniamus faciem ejus in confessione . Si
Abbreviated transcription (Latin):
confessio sit infide. fortitudo inspe. latitudo in caritate
fideiqͥpperes est . utcorde credatur a diustitiã. ore
autẽ confessio fit ad sedutẽ : in passionib: autẽ tribu¬
lationũ restriscisẽ : sed spesfortis est Sienĩ qđ ñ iui
forasmittit cimorẽ : quia timor torm̃tũ habet. ꝑam
mȩ angustias : Pruci pesergo iuda duces eorũ : qui
in eccłiis benedicunt dnm. principes tabulon. prin¬
cipes neptalim. Principes confessionis. fortitudinis
latitudinis. principes fidei. spci. caritatis: Manda¬

Expanded text:
confessio sit in fide, fortitudo in spe, latitudo in caritate. Fidei quippe res est, ut corde credatur ad justitiam: ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum trisforas mittit timorem ; qui timor tormentum habet per animae angustias. Principes ergo Juda duces eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim: principes confessionis, fortitudinis, latitudinis; principes fidei, spei, charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
curus ordo uerborũ est : cũ p̃termissione uer¬
bi. Qđ &iam tacitũ subaudiendũ est : uc iste ̃¬
ordo sit Filiieffrẽtendentes arcus. & miten¬
tes : Et subaudiatur sagitas. Penꝰq sit sen
sus. tendentes arcus. &mittentes sagictas:
Quia &iam si diceret. gendentes & mitentes sagit

Expanded text:
curus ordo verborum est, cum praetermissione vercurus ordo verborum est, cum praetermissione verbi, quod etiam tacitum subaudiendum est, ut iste ordo sit, Filii Ephraem intendentes arcus, et mittentes, et subaudiatur, Sagittas; pleniusque sit, Tendentes arcus, et mittentes sagittas: quia etiam si diceret, Tendentes, et mit
Abbreviated transcription (Latin):
tendentes & mittentes arcũ conuersisuint
diebelli sersequentis legẽ iusticiȩ : in legem
iustitiȩ. non ꝑuener̃ : Quare : qr non exfide :
Generatio em̃ erat cuiꝰ sp̃s cũ dõ creditus non est:
sed tã quã exoperibus: Qiia ñsicut tetendit:
&misit arcus ꝗd foris apparet tã quã in operib:
legis. ita direxit & cor. ubi iuscus uiunt exfide.
quȩ ꝑdilectionẽ operatur. q̃ua in heret idõ
& mittere & conuerti in diebelli. nisi ad tenđe
& ꝓmittere indie auditionis & deserere indie
tẽptationis : Armis quas : ꝓludere : & adhorã
certaminis nolle pugnare : đ sane ait ten¬
dentes & mittentes arcus. cũ debuisse dicere
uideat̃ tendentes arcus. & mittentes sagictas
non enĩ arcus inittitur. sed ab arcualiqͥd mit¬
titur. aut illa locutio ẽ dequa superius dis¬
seruimꝰ ubi dictũ ẽ. suscitauit testimonium:
Quia suscitauit aliqͥd testimonia. ita & hic mit¬
tentes arcus qr miser̃ aliqͥd arcubus autobs¬

Expanded text:
conversi sunt in die belli. Persequentes Legem justitiae, in Legem justitiae non pervenerunt . Quare? Quia non ex fide. Generatio enim erat, cujus spiritus cum Deo creditus non est: sed tanquam ex operibus; quia non sicut tetendimisit arcus quod foris apparet, tanquam in operibus Legis, ita direxit et cor, ubi justus vivit ex fide , quae per dilectionem operatur , qua inhaeretur Deoet mittere, et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis; armis quasi proludere, et ad horam certaminis nolle pugnare? Quod sane ait, tendentes et mittentes arcus; cum debuisse dicere videatur, tendentes arcus, et mittentes sagittas; non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur: aut illa locutio est de qua superius disseruimus, ubi dictum est, Suscitavit Testimonium, quia suscitavit aliquid Testimonio; ita et hic, mittentes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: aut obs
Abbreviated transcription (Latin):
ralib & it̃poralib signis. siue a doculos siue
ad aures ꝑtinentib: quantũ capere homines
poss: suã faciant in notescere uoluntatẽ: Sienĩ
angłs uti potest. acthere aerȩ. nubeigne.
&alia qͣlibet natura uel spetiȩ corporali:
& homo uulti linguamanu. calamo litte¬
ris aliis ue significantib reb ad suȩm̃tis
indicanda secreta: postremocũhomosit.
facit : quanto maiore &efficatiore potestate
dñ scui dño uniuersa subiecta sunt. & ipso
angło & homineutitur : ut qđ ciplacet ad¬
nunciet: Quã uisitaq ĩahomo dicat. qͣntaau¬
diuimꝰ & cognouimꝰ ea. patres nr̃i narrauer
nob̵: tam̃ tãquã dĩuerba. non tã quã huma

Expanded text:
ralibus et temporalibus signis, sive ad oculos sive ralibus et temporalibus signis, sive ad oculos sive ad aures pertinentibus, quantum capere homines possunt, suam faciat innotescere voluntatem. Si enim angelus uti potest aethere, aere, nube, igne, et alia qualibet natura vel specie corporali; et homo vultu, lingua, manu, calamo, litteris, aliisve significantibus rebus ad suae mentis indicanda secreta; postremo cum homo sit, et facit : quanto majore et efficaciore potestate Deus, cui Domino universa subjecta sunt, et ipso angelo et homine utitur, ut quod ei placet annuntiet! Quamvis itaque jam homo dicat, Quanta audivimus, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis; tamen tanquam Dei verba, non tanquam huma
Abbreviated transcription (Latin):
& iam intellecũ nrm in eas aperire dignetur:
Sieñ sicut ossuũ aperuit in parabolis. ita aperret
etiã ipsas parabolas. & sicut cloqͥtur ꝓpositiones
ita eloqueretur &earũ expositiones. non hic
ȩstuaremꝰ : Nunc uero ita obtacta & clausa st̃
om̃ia : ut &iam si adaliqͥd ipso ad iuuante unde
salubrit̃ pascam̃ ꝑuenire possimꝰ: insudore
tam̃ uultus nr̃i edamꝰ panẽ. & pęnã definitionis
antiq: ñ corporis tantũ sed & cordis labore
ad tendite popłsineus legẽmeã : quid est ergo
qđ nc̃ repente homo loqͥtur : i amenĩ hominis
uerba s̃ quanta audiuimꝰ & cognouimꝰ ea: &
patresnr̃i narrauer̃ nobis : Nimirũdsiam
ex hominis ininisterio locuturus. sicut ait
tur ut homo: Ita enĩ sehabent locutiones dĩ
quȩ nobis insinuantur: ꝑ sensũ corporis nr̃i :
reaturã subditã opere in uisibili
creator mouet. non ei substantia in aliquid
corporale & cẽporale conuertitur. ut corpo¬

Expanded text:
etiam intellectum nostrum in eas aperire dignetur! etiam intellectum nostrum in eas aperire dignetur! Si enim sicut os suum aperuit in parabolis, ita aperiret etiam ipsas parabolas; et sicut eloquitur propositiones, ita eloqueretur et earum expositiones; non hic aestuaremus: nunc vero ita obtecta et clausa sunt omnia, ut etiamsi ad aliquid ipso adjuvante, unde salubriter pascamur pervenire possimus, in sudore tamen vultus nostri edamus panem ; et poenam definitionis antiquae, non corporis tantum, sed et cordis labore Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod nunc repente homo loquitur? Jam enim hominis verba sunt, Quanta audivimus, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis. Nimirum jam Deus ex hominis ministerio locuturus, sicut ait tur ut homo. Ita enim se habent locutiones Dei, quae nobis insinuantur per sensum corporis nostri. Creaturam subditam opere invisibili Creator movet; non ejus substantia in aliquid corporale et temporale convertitur, ut corpo
Abbreviated transcription (Latin):
nificantur figuris. cũ tanta mala sint. &iam
significantes figurȩ : Nã sicut terra illa ꝓmis¬
sionis quoille popł s̃ ducebatur incõparati¬
onẽ regnicȩlorũ nihil est: Quoxristianꝰ
popłs ducitur: i ta &peneille quȩ figure fue
cũtã sint a troces: in cõparationẽ pȩnarum
quas significant. nihilsunt : Quasfiguras
dix̃ apłs: eas dicit iste psalmꝰ quantũ existi¬
mare possũ parabolas & ꝓpositiones: nonine
habentes finẽ qđ contigerunt : sed in his rebus
ad quas rationabili conparatione destruntur
Adtendamꝰ ergo legẽ dĩ popłsciꝰ. ut inclinemus
A quomitiodicat : satis a paret in consequentib
Nonenĩ exqͦ faccũ ÷ cȩlũ & terra. uel ex qͦcrea tũ ẽ.
in pͥmo homine genꝰ humanũ. sed exqͦpopłi
congregatio quȩ adducta ẽ exegipto ũtsensus
ꝑtineat ada saph. qđ interp̃tatur congregatio:
Seducinã qͥdixit aperiam in parabolis osieũ :

Expanded text:
nificantur figuris, cum tanta mala sint etiam nificantur figuris, cum tanta mala sint etiam significantes figurae. Nam sicut terra promissionis, quo ille populus ducebatur, in comparatione regni coelorum nihil est, quo christianus populus ducitur: ita et poenae illae quae figurae fuerunt, cum tam sint atroces, in comparatione poenarum quas significant nihil sunt. Quas autem figuras dixit Apostolus, eas dicit iste psalmus, quantum existimare possumus, parabolas et propositiones: non in eo habentes finem, quod contigerunt; sed in eis rebus ad quas rationabili comparatione referuntur. Attendamus ergo legem Dei, populus ejus, et inclinemus A quo initio dicat, satis apparet in consequentibus. Non enim ex quo factum est coelum et terra, vel ex quo creatum est in primo homine genus humanum; sed ex quo populi congregatio quae adducta est ex Aegypto: ut sensus pertineat ad Asaph, quod interpretatur Congregatio. Sed utinam qui dixit, Aperiam in parabolis os meum,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptauer̃ : & a serpentib: perier̃ neq mur¬
muraueritis sicut qͥdam illorũ murmu¬
rauer̃ & perier̃ ab exterminatore : Om̃ia
autẽ hȩc: infigura contingebant illis :
Scripta autẽ sunt ad correptionẽ nrãm :
inquos fines scłorũ obuenit : Nobis ergo
potius ista cantata sunt : unde in hoc pscil¬
mo inter cetera dictũ est. ut cognoscat
gencrato aliera filii qͥ nascent᷑ &exurgent:
Porro suille interitus. a serpentibus: & ab exter¬
minatore illa ꝑditio & gladii trucidatiofigurȩ
fuerant. sicut eudenter dicit apłscũ illa om̃u
contigisse manifes atũ sit. Nonenĩait infigura
dicebantur uel infigura scripta sunt. sed in
figura in qͥd contingebant in illis: quanto ma¬
iore diligentia pietatis cauendȩ sunt pęne:
quarũ figure ille fuerunt: Frocul dubio qͥp¬
pe sicut in bonis reb: multo amplius boniest
in eo qđ ꝑfigurã significatur. quã in ipsa figur.
ita & inmalis longe utiq peiora sunt quȩ sig¬

Expanded text:
et a serpentibus perierunt. Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et perierunt ab exterminatore. Omnia autem haec in figura contingebant illis: scripta autem sunt ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit » . Nobis ergo potius ista cantata sunt. Unde in hoc psalmo inter caetera dictum est: Ut cognoscat generatio altera, filii qui nascentur et exsurgent. Porro si ille interitus a serpentibus, et ab exterminatore illa perditio, et gladii trucidatio, figurae fuerunt, sicut evidenter dicit Apostolus, cum illa omnia contigisse manifestum sit; non enim ait, In figura dicebantur, vel, In figura scripta sunt; sed, In figura, inquit, contingebant illis: quanto majore diligentia pietatis cavendae sunt poenae quarum figurae illae fuerunt! Procul dubio quippe, sicut in bonis rebus multo amplius boni est in eo quod per figuram significatur, quam in ipsa figura; ita et in malis longe utique pejora sunt quae sig
Abbreviated transcription (Latin):
& suscitauit testimoniũ inia cob. & legẽ
posuit inisrł. hoc est initiũ dequo supͣ
dictũ est. eloquar ꝓpositiones abinitio
initũ est ergo uecus testam̃tũ.: finis nouũ:
caritas forismitta timorẽ : qm̃n ẽ sinelege
iustitiadĩ manifestata ẽ : Sed qm̃ testimoniũ
in ia cobde legẽ posuit inisrł: Nã & illud qđta
in signi &plenotantis significationib: oꝑe
tab naculũ constitutũ ẽ. tab̾ naculũ testimo¬
mii nominatur : In quo erat uela men contra
arcãlegis : sicut uelam̃ contra faciem minis¬
trilegis. qr imlla dispensatione. parabole &
ꝓpositiones erant : Hacqͥppe quȩ p̃dic&

Expanded text:
 suscitavit Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Hoc est initium de quo supra dictum est, Eloquar propositiones ab initio. Initium est ergo Vetus Testamentum, finis Novum. charitas foras mittit timorem , quoniam nunc sine Lege justitia Dei manifestata est. Sed quoniam testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Nam et illud quod tam insigni et pleno tantis significationibus opere tabernaculum constitutum est, tabernaculum Testimonii nominatur , in quo erat velamen contra arcam Legis, sicut velamen contra faciem ministri Legis; quia in illa dispensatione parabolae et propositiones
Abbreviated transcription (Latin):
fi deli poplo israelitaru. Et congregabunt᷑
ante cũ om̃s genites: & separabrto᷑ sic̃ pastor
oues abhedis : Sicigitur audiamꝰ qđ dic¬
tũ ẽ : ad tendite popłsmeus legẽ meã incli¬
nate aurẽ urãm in uerba orismei: Nontã¬
quã udȩis: sed potius tã quã nobis. uel certe
tã  etiã nobis ista dicantur : Cũ enim
dixisset apłs sed non inom̃ib: illis bene¬
placitũ est dõ. ita ostendens fuisse ibi &iam
illos inqͥbus beneplacitũ est dõ. continuo
subiecit ꝓstrati enĩ sunt in deserto : Deinde
adiunxit: hȩc autẽ figurȩ nrȩ̃ facte sunt :
ut nonsimꝰ concupiscentes mala. sicut &
illi concupierunt: Heq idolis seruientes
sicut qͥdam eorũ sic̃ scriptũ est : Sedit
popłsmanducare & bibere : & surrexer̃
ludere :Neq fornicemur sicut qͥdã eoꝵ

Expanded text:
 domus Israel . Nam et congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eos sicut pastor oves ab haedis . Sic igitur audiamus quod dictum est, Attendite, populus meus, legem meam, inclinate aurem vestram in verba oris mei, non tanquam Judaeis, sed potius tanquam nobis, vel certe tam etiam nobis ista dicantur. Cum enim dixisset Apostolus, Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo, ita ostendens fuisse ibi etiam illos in quibus beneplacitum est Deo; continuo subjecit, « Prostrati enim sunt in deserto: » deinde adjunxit, « Haec autem figurae nostrae factae sunt, ut non simus concupiscentes mala, sicut et illi concupierunt: neque idolis servientes, sicut quidam eorum; sicut scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Neque fornicemur
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥd popłsimeus legonineam: Quẽhiccre¬
damꝰ loqͥ nisidmñ: ĩ pseeñi legẽ dedit popło
suo: quẽ liberatũ exegipto congregauit :
Quȩ congregatio ꝓpriȩ sinagoga nuncupa
intellexerit. anfigurate intelligendũ est¬
qđ eadẽ sinagoga. hoc estidem popłs intelle¬
xerit: cuidr̃ adtendite popłsieus legẽ
meã : quid ẽ ergo qđ eudẽ poptͫ ꝑ proph&am
increpatdicens: i srł autẽ me nonagnouit
&popłsmeus non intellexit : sed ꝓfecto erant
etiã in illo popło qͥ in telligerent: habentes
fidem.quȩ postea reuelata . ẽ. non adlegis
litterã sed ad grãm sp̃s ꝑtinentẽ : Non enim
Grã ut in telligerent qđ audiebant: Sedutiq
sacram̃tũ regnicȩlorũ uelabatur inuetere
testam̃to: qđ plonitudine tẽporis reuelaret̃
in nouo: Holo em̃ uos ait apłs ignorare fr̃sqr¬

Expanded text:
inquit, populus meus, legem meam. Quem hic creinquit, populus meus, legem meam. Quem hic credamus loqui nisi Deum? Ipse enim legem dedit populo suo, quem liberatum ex Aegypto congregavit, quae congregatio proprie Synagoga nuncupatintellexerit; an figurate intelligendum, quod eadem Synagoga, hoc est, idem populus intellexerit, cui dicitur, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod eumdem populum per prophetam increpat, dicens: Israel autem me non agnovit, et populus meus non intellexit ? Sed profecto erant etiam in illo populo qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad Legis litteram, sed ad gratiam Spiritus pertinentem. Non enim gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur in Veteri Testamento, quod plenitudine temporis revelaretur in No
Abbreviated transcription (Latin):
a saph nisiqr fortasse non qđ suꝑ ficiessonat
sedinteriꝰ aliqͥd intelligentẽ quȩrunt ista
lectorem : Dein de narraturus & cõmemo¬
raturis hȩc om̃ia quȩ uidentur auditore
quã expositore potius indigere aperiam
in qͥd pͣarabolis osmeũ : eloquar ꝓposicio¬
nes abinitio : Quis non hic desono excite¬
tur : quis audeat uel ut marisestas
legendo ꝑcurre parabolas &ꝓpositiones. quȩ
nominibus suis indicant altiusse ꝑscrutari.
oportere : parabola qͥppe. alicuiꝰ rei similitu¬
dinẽ prese gerit: alicet sit. uocabulũ grecũ :
iã tam̃ ꝓlatino usurpatur: Et notũ est qđ in
parabolis quȩ dicuntur : rerũ similitudines
reb de qͥb agitur conparant᷑ : Propositiones
autẽ quȩ grecȩ appellantur ꝓblemata
questiones sunt: habentes aliqͥd. qđ disputa¬
tione soluendũ sit: Qui sergo parabolas
& ꝓpositiones transitoriȩ legat : quis non his
auditis ungilantia m̃tis intendat ut ad earũ
fructũ intellegendo ꝑueniat: Aotendite

Expanded text:
Asaph; nisi quia fortasse non quod superficies sonat, sed interius aliquid intelligentem quaerunt ista lectorem. Deinde narraturus et commemoraturus haec omnia, quae videntur auditore quam expositore potius indigere, Aperiam, inquit, in parabolis os meum, eloquar propositiones ab initio. Quis non hic de somno excitetur? Quis audeat velut manifestas legendo percurrere parabolas et propositiones, quae nominibus suis indicant altius se perscrutari oportere? Parabola quippe alicujus rei similitudinem prae se gerit; quod licet sit vocabulum graecum, jam tamen pro latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis, quae dicuntur rerum similitudines rebus de quibus agitur comparantur. Propositiones autem quae graece appellantur προβλήματα, quaestiones sunt, habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quis ergo parabolas et proposisitiones transitorie legat? quis non his auditis vigilantia mentis intendat, ut ad earum fructum intelligendo perveniat? 2. Attendite,
Abbreviated transcription (Latin):
credidit dõ sp̃s eiꝰ: Hoc est enĩ habe cũ dõ
creditũ spm̃ non credere spm̃suũ posse facere
sine dõ iustitiam: sed cũ dõ: Hoc est aĩamcre¬
dere indm̃ : qđ utiq plus est. quã credere dõ:
Nã homini cuilibet plerũq credendumẽ :
quã uis in eũ non sit credendũ: Hoc est ergo
credere indm̃: credendo ad herere. adbene
cooꝑandũ bona oꝑantidõ: qr sine me in qͥd
nihil potestis faccre : Quid autẽ plushine
testimoniũ quodã netur. non quo ab soluat᷑
rcus : Litera estminax. quȩ conuincat
p̃uaricationes : non sp̃s adiuuans qͥliberet
& iustificet peccatores : Generatio pinua¬
ergo illa cuiꝰ exẽplũ cauendum est. ideo
praua &a maricans fuit : qr non est creditꝰ

Expanded text:
credidit Deo spiritus ejus. Hoc est enim habere cum Deo credidit Deo spiritus ejus. Hoc est enim habere cum Deo creditum spiritum, non credere spiritum suum posse facere sine Deo justitiam, sed cum Deo. Hoc est etiam credere in Deum; quod utique plus est quam credere Deo. Nam et homini cuilibet plerumque credendum est, quamvis in eum non sit credendum. Hoc est ergo credere in Deum, credendo adhaerere ad bene cooperandum bona operanti Deo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere . Quid autem plus hinc testimonium est quo damnetur, non quo absolvatur reus. Littera enim est minax, quae convincat praevaricatores; non spiritus adjuvans, qui liberet et justificet peccatores. Generatio ergo illa, cujus exemplum cavendum est, ideo prava et amaricans fuit, quia non est creditus
Abbreviated transcription (Latin):
iam ea didicerint quomodo exquirant: q̃uanta
eni in qͥt mandauit patrib nr̃is. nota facere
ea filiis suis. ut cognoscat generatio alitra :
Quid cognoscat: utq mandata quȩ mandauit:
Quomodo ergo adhuc ex qͥrant. nisi quia poner¬
doin dõ spẽ suamꝰ: lunc mandata eiꝰ ex qͥrint:
utabes illo adiuuante cõpleantur. Nefiant
sicut patres eorũ generatio praua & a maricans
generatio quȩ cor non direxerit suum:
Et dicit quare. continuo subiungendo
qđ ds̃ iussic implecur : Echoc non fit : nisi credendeo
in cũ qͥuistificat impiũ : Quam fidem ñ habuit
generatio praua & amaricans: &ideo deilla dic¬
tũ est. non est creditus cũdõ sp̃seiꝰ Multo eñĩ¬
hoc expressius diccũ est ad significandã grãm
dĩ quȩ non solũ oꝑatur remissionẽ peccato¬
rũ sed &iam cooꝑantẽ sibi facit hominis sp̃m
in oꝑe bonorũ factorũ : quã sidi. ceret non

Expanded text:
jam ea didicerint, quomodo exquirant? Quanta jam ea didicerint, quomodo exquirant? Quanta enim, inquit, mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, ut cognoscat generatio altera. Quid cognoscat? Utique mandata quae mandavit. Quomodo ergo adhuc exquirant, nisi quia ponendo in Deo spem suam, tunc mandata ejus exquirant, ut ab eis illo adjuvante compleantur? Ne fiant, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae non direxit cor suum. Et dicit quare, continuo subjungendo,quod Deus jussit impletur; et hoc non fit, nisi credendo in eum qui justificat impium . Quam fidem non habuit generatio prava et amaricans; et ideo de illa dictum est: Non est creditus cum Deo spiritus eum est, ad significandam gratiam Dei, quae non solum operatur remissionem peccatorum, sed etiam cooperantem sibi facit hominis spiritum in opere bonorum factorum; quasi diceret, Non
Abbreviated transcription (Latin):
indicant duos qͦdã modo popłos : Alterũ ad ue¬
tus: Alterũ ad nouum testam̃tũ ꝑtinentẽ : Nam
qđ ait. quanta mandauit patrib nr̃is nota fa¬
cere ea filiis suis. mandata eiꝰ accepissedixit no¬
ta facere ea filiissuis : Nontam̃ es agnouisse
aut fecisse. sed ad hoc acceper ipsi. ut cognoscat
generatio altera qđ illa non cognouit: filii
qͥnascentur & exurgent: Nãillinati sunt.¬
& non exurrexer̃ qr non sursũ cor. sed in t̃ra
potius habuer̃ : Cumx põ enĩ exsurgitur:
undedictũ est. siexurrexistis cũ xp̃o quȩ sur¬
sũ sunt sapite : Et narrent inqd filiis suis: ut
ponant in dõ sp̃ẽ suã: Ita enĩ non suã iustitiã
uolunt constituere : sed reuelant addm̃uia suã
&sperant in eũ : ut ipse faciat & nonobliuis can¬
tur oꝑadĩ. Magnificando scilicet & iactando
oꝑasua : tã quã ipsi faciant. cũ ds̃ sit qͥoꝑatur
in eis qͥ bona oꝑantur. & uelle & oꝑari ꝓbona
uoluntate : Et mandata eiꝰex qͥrant : Cum

Expanded text:
indicant duos quodammodo populos; alterum ad Vetus, alterum ad Novum Testamentum pertinentem: nam quod ait, Quanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, mandata eos accepisse dixit, nota facere ea filiis suis, non tamen eos agnovisse aut fecisse; sed ad hoc acceperunt ipsi, ut cognoscat generatio altera, quod illa non cognovit. Filii qui nascentur et exsurgent. Nam illi qui nati sunt, non exsurrexerunt, quia non sursum cor, sed in terra potius habuerunt. Cum Christo enim exsurgitur: unde dictum est, Si exsurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite . Et narrent, inquit, filiis suis, ut ponant in Deo spem suam. Ita enim non suam justitiam justi volunt constituere, sed revelant ad Deum viam suam, et sperant in eum, ut ipse faciat . Et non obliviscantur operum Dei: magnificando scilicet et jactando opera sua, tanquam ipsi faciant; cum Deus sit qui operatur in eis qui bona operantur, et velle, et operari, pro bona voluntate . Et mandata ejus exquirant. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo testimoniũ inacob & legẽ posuit inis¬
rł. More suorepeat: Nam qđ est suscita¬
uit testimoniũ : hoc est legẽ posuit: Et
qđ est in ia cob hoc est inisrł: Namsicut ista
duo nomina sunt hominis unius: italex
& testimoniũ duo sunt nomina reiunius:
nter est aliqͥd ait qͥspiam: inter suscitauit
& posuit : Ita saine : quẽ ammodũ inter est ea ã
interia cob: &i srł: Non quia homines erant
duo: sed eidẽ duo nomina diuersis causis
unihomini sunt in posia : Ia cob ꝓpt̃ subplan¬
tationẽ qm̃ nascentis cenuit plantã fr̃is : Isy ł autẽ
ꝓpt̃uisionẽ dĩ: Sic aliud est suscitaint: aliud
posuit: Nã suscitauit testimoniũ quantũ existi¬
modictũ est . qđ illo aliqͥd suscitatũ est. Sin elage
eñĩait apłs: peccatũ mortium est . Ego autẽ

Expanded text:
ergo Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. More suo repetit. Nam quod est, Suscitavit Testimonium; hoc est, Legem posuit: et quod est, in Jacob; hoc est, in Israel. Nam sicut ista duo nomina sunt hominis unius, ita Lex, et Testimonium duo sunt nomina rei unius. Interest aliquid, ait quispiam, inter suscitavit et posuit. Ita sane; quemadmodum interest etiam inter Jacob, et Israel: non quia erant duo homines, sed eadem duo nomina diversis causis uni homini sunt imposita; Jacob propter supplantationem, quoniam nascentis tenuit plantam fratris; Israel autem propter visionem Dei . Sic aliud est, suscitavit, aliud posuit. Nam, suscitavit Testimonium, quantum existimo, dictum est, quod illo aliquid suscitatum est. Sine Lege enim, ait Apostolus, peccatum mortuum est. Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
ribus: Undedicitur : qr iusto lex non est
posita Testimoniũ est igitur inqͣntũ aliquid
ꝓbat: lexautẽ inquantũ iubet. cũ sit una ea¬
dẽq: . Quocirca sicut lapis xp̃c. sed credentib
caput anguli. non credentib autẽ lopis
offensionis & p&ra scandali : ita cestimonium
legis eis qͥlege non legitimeutuntur: Testi¬
moniũ est : quo conuincantur puniendi pec¬
catores: His uero qͥea legitime utunt᷑. testi¬
moniũ ẽ : quo demonstratur ad quẽ liberandi
confugere debent peccatores : In eiꝰenĩgrã . ẽ
ustitia dĩ : testimoniũ habens alege & ꝓpħ&is.
qua uissificatur impius : Quã qͥdã ignoran

Expanded text:
um peccatoribus: unde dicitur, Quia justo non est lex posita . Testimonium est igitur, in quantum aliquid probat; Lex autem, in quantum jubet; cum sit una eademque res. Quocirca sicut lapis Christus; sed credentibus in caput anguli , non credentibus autem lapis offensionis et petra scandali; ita Testimonium Legis eis qui Lege non legitime utuntur. Testimonium est quo convincantur puniendi peccatores; his vero qui ea legitime utuntur, Testimonium est quo demonstratur ad quem liberandi confugere debent peccatores. In ejus enim gratia est justitia Dei, testimonium habens a Lege et Prophetis, qua justificatu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb: multis qđ seqͥtur pluraliter dicitur :
inclinate aurẽ urãm in uerba oris mei :
Illenamq: pie. ad tendit legẽ dĩ & uerba
oriseiꝰ. cuiꝰ aurẽ inclinat humilitas. non
cuiꝰ erigit ceruicẽ suꝑbia: Iđ enĩ infun¬
ditur. concauo humilitatis excipitur:
eminentia tumoris expellitur : Vnde
alio loco:in clina inqͥd aurẽ tuã & exc̃ipẽ
uerba in tellectus : Sati sitaq ad moniti
sumꝰ & iam istũ psalmũ huiꝰ intellectus
a saph. quia genitiuo casu intitulo posi¬
tũ est huiꝰ intellectus non hic intellectꝰ
inclinata aure suscipere. id est humili
pietate : Heo ipsius a saph dictũ est: sed ipsi
a saph: Qđ greco articulo apparet : Et in qͥbdã
latinis codicibus inuenit : Verbaigitur
ista intellectus sunt : id est intellegentiȩ sunc:
Quȩda ta ẽ ipsi a saph: Qđ non uni homini :
nequaquã nos: alienare debemꝰ: Quãuis
peccorũ . conuocatio uͦ magis hominum

Expanded text:
quibus multis quod sequitur pluraliter dicitur: quibus multis quod sequitur pluraliter dicitur: Inclinate aurem vestram in verbIlle namque pie attendit legem Dei et verba oris ejus, cujus aurem inclinat humilitas; non cujus erigit cervicem superbia. Quod enim infunditur, concavo humilitatis excipitur, eminentia tumoris expellitur. Unde alio loco: Inclina, inquit, aurem tuam, et excipe verba intellectus . Satis itaque admoniti sumus etiam istum psalmum hujus intellectus Asaph quia genitivo casu in titulo positum est, hujus intellectus; non, hic intellectus inclinata aure suscipere, id est humili pietate. Nec, ipsius Asaph dictum est; sed, ipsi Asaph: quod graeco articulo apparet, et in quibusdam latinis codicibus invenitur. Verba igitur ista intellectus sunt, id est, intelligentiae sunt quae data est ipsi Asaph; quod non uni homini, snequaquam nos alienare debemus. Quamvispecorum, convocatio vero magis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
& potus illorũ qͥ nr̃ sed significatione idem
nonspetiȩ Quia idem ipse xp̃c illis inpecra
figuratus : nobis incarne manifestatus : Sed
non in qͥd in om̃ib illis: bene placitũ est dõ:
Om̃s quidem cundẽ cibum spiritalẽ mandu¬
in om̃ibus. Erant ergo ibialiq inꝗbus
bene placitũ est dõ : Etcũ ceñt. om̃ia cõmunia
scicram̃ta : non cõmunis erat om̃ib grã. quȩ
sccram̃torũ uirtus est : Sicut & nc̃iam
ipsagrã cuiꝰ ipsa sunt scicram̃ta. quam̃bra
corporis xp̃i cũ suo capite reginatura
sunt : non cõmunis est om̃ib: Ham heretici
habent eundem baptismũ: & falsi fr̃s
in cõmunione catholici nominis : Ergo
& hic racte dr̃: sed non in om̃ib: illis bene¬
placicũ estdõ: bcq tunctam̃ neq nunc
infructuosa est uox dicentis: ad tendite
popłsm̃s legẽmeam : Quȩ locutio nota ẽ
in om̃ib: literis. qđ nonait adtende. sed ad¬
tendite : Ex multis enĩ popłs constat:

Expanded text:
et potus illorum qui noster; sed significatione idem, non specie; quia idem ipse Christus illis in petra figuratus, nobis in carne manifestatus. « Sed non, » inquit, « in omnibus illis beneplacitum est Deo . Omnes » quidem « eumdem cibum spiritualem manduin omnibus, » erant ergo ibi aliqui in quibus beneplacitum est Deo; et cum essent omnia communia sacramenta, non communis erat omnibus gratia, quae sacramentorum virtus est. Sicut et nunc jam ipsa gratia cujus ipsa sunt Sacramenta, qua membra corporis Christi cum suo capite regenerata sunt, non communis est omnibus. Nam et haeretici habent eumdem Baptismum, et falsi fratres in communione catholici nominis. Ergo et hic recte dicitur: Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo. 3. Neque tunc tamen, neque nunc infructuosa est vox dicentis: Attendite, populus meus, legem meam. Quae locutio nota est in omnibus litteris, quod non ait, Attende; sed, Attendite. Ex multis enim populus constat;
Abbreviated transcription (Latin):
÷ & in omnib gẽntib
in multis popłis. scilugte fact sunt &iam
reliquiȩ popłi illius : Remansit foris
ingrata multitudo &claudicans ic cobsemoris
latitudo: Latitudo eni semoris intellegitur
in multitudine generis : & facta ẽ in maiore
parte israclitarũ turba quȩ dã uana &insipiens:
quȩ non agnosceret uestia xp̃iinaquis. Dedu¬
xistisicucoues plebemtiam & nonte cogno¬
uer̃ : Tanta cũ illis e uis bona sicisti mare
diuisisti. inten quasi ꝑaridã traiecisti ꝑsequen¬
tes immicos fluctib operuisti Inde serto egen¬
tib manna pliusti. deducens eos inmanumor si
&aaron &expuler̃ sẽ ate ut in maricẽt. uiatua
&uestigiatua non aͣgnoscerent :¬

Expanded text:
, et in omnibus gentibus, in multis populis. Salvae factae sunt etiam reliquiae populi illius. Remansit foris ingrata multitudo, et claudicans Jacob femoris latitudo . Latitudo enim femoris intelligitur in multitudine generis, et facta est in majori parte Israelitarum turba quaedam vana et insipiens, quae non agnosceret vestigia Christi in aquis. Deduxisti sicut oves plebem tuam, et non te cognoverunt. Tanta cum illis bona fecisti! mare divisisti, inter aquas per aridam trajecisti, persequentes inimicos fluctibus operuisti, in deserto egentibus manna pluisti, deducens eos in manu Moysi et Aaron; et expulerunt te a se, ut in mari esset via tua, et vestigia tua non cognoscerent
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia subiecit homini. quẽ fecit adimaginẽ suam :
scriptũ ẽ & benedix̃ cosds̃dicens : Crescitt & multi¬
plicamini &im plete faciem terre : Ergo benedi cao
ꝓpriȩ ad multiplicationẽ ualet : & adimplendam
tio & metuant eũ om̃s finesterrȩ : Ergo fr̃smei sic
habundanter in nomin ex p̃ibenedix̃ nosds̃: ut filus
sius impleat umuersã faciemterrȩ adoptacis in reg¬
nũ suũ. coheredib umgeniti sui: Unicũgenuit. &unũ
redes feciteũ paracipẽ priꝰmortalitatis nrẽ ut credemꝰ
nos cẽ possẽ participesdiuinitatis eiꝰ : Adcendamꝰ p̃tiũ
nrm̃: Predicata s̃ om̃ia. exhibent᷑ om̃ia utait euan¬

Expanded text:
ini, quem fecit ad imaginem suam, scriptum est: Et benedixit eos Deus dicens: Crescite et multiplicamini, et implete facient terrae . Ergo benedictio proprie ad multiplicationem valet, et ad implendam tio? Et metuant eum omnes fines terrae. Ergo, fratres mei, sic abundanter in nomine Christi benedixit nos Deus, ut filiis suis impleat universam faciem terrae, adoptatis in regnum suum cohaeredibus Unigeniti sui. Unicum genuit, et unum redes. Fecit eum participem prius mortalitatis nostrae, ut crederemus nos esse posse participes divinitatis ejus. 10. Attendamus pretium nostrum. Praedicta sunt omnia, exhibentur omnia, it Evan
Abbreviated transcription (Latin):
int̃raiuia tuã : Iuȩ c̃uia ipsius qr hocoptauimꝰ uc cog¬
noscimꝰ ntrauia tuã quȩsicuri sumꝰ eã nos ñ ꝑnosdis¬
cituri: Possumꝰ cã deeuanglio discere : Egosuuia dñs
& ueritas : Quiserrat inueritate: errat. qͥrecesseria
aliis scripturis adhibendũ eẽ. testimoniũ qđ forte deest :
Repetendo ostendit qͥd dixerit : ut cognoscamꝰ intra
uiã tuã : Et qui si tuquereres inquaterra. quã uiam :
iom̃ib gentib sclutaretiũ: In qua terra queris:
senex illeinquam in euangelio. seruatus. an¬
nosus. usq ad infantiã uerbi : accepitenĩ senexille
in manib: suis infantẽ: uerbũ dĩ : Iui&i nutero eẽ dig¬
nacꝰ : inmanib: senis dedignaretur: ille inutero uir¬
infirmꝰ. sed indutus in firmitate mutanda : Quia &e si
crucifixus ẽ. ex in firmitate : sed uiuit exuirtutedĩ
a płsait : Erat ergo inmanib: senis : & quid ait senex
ille: quud a it gratulans. qđ iam soluendus hic eẽt.
uidens suis manib: c̃ineri a quo & inquo salusciꝰ

Expanded text:
iam tuam. Quae est via ipsius, quia hoc optavimus, ut cognoscamus in terra viam tuam? Quaesituri sumus eam nos, non per nos discituri. Possumus eam de Evangelio discere: Ego sum via, DoEt veritas. Quis errat in veritate? Errat qui recesseritaliis Scripturis adhibendum esse testimonium quod forte hic deest, repetendo ostendit quid dixerit, Ut cognoscamus in terra viam tuam; et quasi tu quaereres, In qua terra, quam viam? In omnibus gentibus salutare tuum. In qua terra quaeris? senex ille, inquam, in Evangelio, servatus annosus usque ad infantiam Verbi? Accepit enim senex ille in manibus suis infantem Verbum Dei. Qui et in utero esse dignatus est, in manibus senis esse dedignaretur? Ille in utero virinfirmus, sed indutus infirmitate mutanda: quia etsi crucifixus est ex infirmitate; sed vivit ex virtute Dei . Apostolus ait. Erat ergo in manibus senis. Et quid ait senex ille? quid ait, gratulans quod jam solvendus hinc esset, videns suis manibus contineri a quo et in quo salus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ql ñ tantũ dere frigerio: sed nec deipso igne obtabili
tacuit: Introibo indomũ tuã: in holo caustis : Iuidẽ
holo caustũ : tocũ incensũ sedignediumo: Holo caufũ
enĩ dicit̃ sacrificiũ cũ cocũ accen dit̃ : Aliȩ spartes
sacrificiorũ : aliud holo caustũ : Quando cotũ ardit
& tocũ absumicur igne diuino : holo causcũ dicitur:
Quando pars. scicrificiũ : Omẽ qͥdem holo caustum
sacrifitiũ sed non om̃esccrifitiũ holo caustũ: holo¬
caustũ ergo ꝓmittit : Corpꝰ xp̃iloqͥt᷑ unitas xp̃ilo qt:

Expanded text:
n tantum de refrigerio, sed nec de ipso igne optabili tacuit: Introibo in domum tuam in holocaustis. Quid est holocaustum? Totum incensum, sed igne divino. Holocaustum enim dicitur sacrificium, cum totum accenditur. Aliae sunt partes sacrificiorum; aliud holocaustum: quando totum ardet, et totum consumitur igne divino, holocaustum dicitur; quando pars, sacrificium. Omne quidem holocaustum sacrificium; sed non omne sacrificium holocaustum. Holocausta ergo promittit; corpus Christ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnubessuas missis apłis & p̃dicantib ueritatem.
Benedicatnos dĩ ds̃ nr̃ : benedicat nos ds̃ : Bene¬
dicat sic̃ iã dixi : etiã atq etiã benedicat. multiplicet
miracula linguis om̃tũ locutist̃ implet st̃ spũdĩ:
Conuersi st̃ qͥibierant tm̃ tes & fuscipientes rmbrẽ
diuinũ. deder̃ inconstssione tantũ fructũ . ut om̃iua
sua i cõmune conferrent. distribuentes pauꝑib
erat sanguis dñi quẽ fuderant : donit eratignoscente
dño. utiã qđ fuderant. etiã bibere dicerent: Magnꝰibi
fructus : Terra dedic fructũ suũ : a magnũ fructũ &op¬
cinũ fructũ : Nũ qͥd terra illa sola debuit dare fructũsuũ
Benedicat nos d s̃dĩ nr̃ benedicat nosds̃ : Adhuc benedicat:
Benedictio enĩ in multiplicatione solet maximȩ &
ꝓpriȩ intelligi. Probemꝰ hoc ingenesi : uideo oꝑadis
Fecit ds̃lucẽ & diuisit hsint̃ lucẽ & tenebras: Lucẽ uocauit

Expanded text:
per nubes suas, missis Apostolis, et praedicantibus veritatem, per nubes suas, missis Apostolis, et praedicantibus veritatem, Benedicat nos Deus, Deus noster; benedicat nos Deus. Benedicat, sicut jam dixi; etiam atque etiam benedicat, multiplicet miracula, linguis omnium locuti sunt . Impleti sunt Spiritu Dei, conversi sunt qui ibi erant; timentes, et suscipientes imbrem divinum, dederunt in confessione tantum fructum, ut omnia sua in commune conferrent, distribuentes pauperibus; erat sanguis Domini quem fuderant; donatus erat ignoscente Domino, ut jam quod fuderant etiam bibere discerent. Magnus ibi fructus: terra dedit fructum suum, et magnum fructum, et optimum fructum. Numquid terra illa sola debuit dare fructum suum? Benedicat nos Deus, Deus noster; benedicat nos Deus. Adhuc benedicat; benedictio enim in multiplicatione solet maxime et proprie intelligi. Probemus hoc in Genesi: vide opera Dei. Fecit Deus lucem; et divisit Deus inter lucem, et tenebras: lucem vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
teri: iãdatt̃ra fructũ suũ: Daret fructũ suũ nisi ante
terra fruccũ suũ : Audi cõpluentẽ dnm̃: Agit pȩni¬
tentiã apppinquabit enĩ regnũ cȩlorũ : Pluit &
ipsa pluuia tonituus ẽ t̃rec: Time tonantẽ : excipe
pluentẽ : Ecce post illã uocẽ tonantis. & pluentisdĩ :
postillã uocẽ aliqͥd deipso cuangłio uideamꝰ. Ecce
illa meretrix. malã famã habensinciuitate. in rupit
in alienã domũ qͥ ñ erat inuitata ab hospite. sed ab in¬
uitato uocata : Vocata ñ lingua sed gnã: Nouerat
egra habc ibi sclocũ : ubi medicũ suiũ discũ bere
sciebat: Ingressa ẽ. quȩ erat peccatrix. ñ audet acce¬
derenisi ad pedes. Het ad pedes in rigat lacrimi s:
tergit crinib: ungit ungento : Quid miraris : terra
dedit fructũ suũ : Ergo hoc factũ ẽ ibi: plucnit dño
ꝑ ossuũ : factas quȩ legimꝰ in ecuangłio. qđ pluente

Expanded text:
teri, jam dat terra fructum suum. Daret fructum suum, nisi ante teri, jam dat terra fructum suum. Daret fructum suum, nisi ante terra fructum suum. Audi compluentem Dominum: Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum . Pluit, et ipsa pluvia tonitrus est; terret: time tonantem, et excipe pluentem. Ecce post illam vocem tonantis et pluentis Dei; post illam vocem aliquid de ipso Evangelio videamus. Ecce illa meretrix, malam famam habens in civitate, irrupit in alienam domum quo non erat invitata ab hospite, sed ab invitato vocata; non lingua, sed gratia. Noverat aegra habere ibi se locum, ubi medicum suum discumbere sciebat. Ingressa est quae erat peccatrix; non audet accedere nisi ad pedes: flet ad pedes, irrigat lacrymis, tergit crinibus, unguit unguento . Quid miraris? Terra didit fructum suum. Ergo hoc factum est, ibi pluente Domino per os suum; facta sunt quae legimus in Evangelio: quo pluente
Abbreviated transcription (Latin):
extenta ẽ misericordit̃ in popło: dirigunt᷑ ut am¬
bulent rectã uiã : uidtim eant uenturũ rectorẽ¬
iuidicẽ qͥ pͥmo agnouer̃ ractorẽ manibus eiꝰdent se:
ipsegentos interra diriget: Piriget autẽ gentes
ambulantes infide : ex ultantes in illo facientes
exauriendo cã ꝑoꝑabona ncplus intrando cumulũ
faciat & nauẽ depͥmat: Ex auriendo cotidic ieuinan¬
do. orando. elemosinas faciendo : dicendo puro
corde. dimite nob̵ debita nrã sicut & nos dimitti¬
mꝰ debitorib: nr̃is: Dicendo ista ambulas securus:
& exulta inuia. canta inuia : Nolitimere uidicem:
ante quã esses fidelis. inuenisti saluatorẽ : Impiũ
tequȩ siuit ut redinerit : redẽptũ deseret ut ꝑda :
& gentes int̾ra diriges : Exultat. gaudet hortit᷑ :
repetit cosdẽ uersus in exhortatione : Confiteant̃¬
erat spinis plenaerat accefsit eradicantis manꝰ acces

Expanded text:
extenta est misericorditer in populos; diriguntur ut amextenta est misericorditer in populos; diriguntur ut ambulent rectam viam: quid timeant venturum judicem, qui primo agnoverunt correctorem? Manibus ejus dent se; ipse gentes in terra dirigit. Directae autem gentes, ambulantes in fide, exsultantes in illo, facientes exhauriendo eam per opera bona, ne plus intrando cumulum faciat, et navem deprimat; exhauriendo quotidie, jejunando, orando, eleemosynas faciendo, dicendo puro corde, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : dicendo ista, ambula securus, et exsulta in via, canta in via. Noli timere judicem; antequam esses fidelis, invenisti salvatorem. Impium te quaesivit ut redimeret; redemptum deseret ut perdat? Et gentes inrepetit eosdem versus in exhortatione. Confiteanterat; spinis plena erat: accessit eradicantis manus, acce
Abbreviated transcription (Latin):
sinme priꝰ saluas in nomine tuo : debeo timero cũ me
iudicab in uirtutetua : Si autẽ mepriꝰ saluas in nomi¬
necuo qͥd timebo iudicant̃ inuircute. cuꝰ salus p̃ces¬
sit inmnomine : sic&iã hoc loco c̃sitantur tͥ popłiom̃s :
ł tneputtis aliqͥdtim̃dũ in confessone : letentur in
dat: nemote corrũpit. nemote fallit : Ergosccurus
sis : Sed qͥd : decausa tua : Nemo corrũ pit dm̃. ma¬
nifestũ ẽ ne forte ideo tnagis tumndũ ẽ. quia corrũpi
nullomꝰ potest : uomͦ ergo sccufus es. scđ illud
qđiam dictũ ẽ ds̃in nomine tuo saluũ me fac.: & in
uirtute tua iudicame : Sic & hic lȩtentur & exultent
genits: qm̃ uidicas popłosinȩqͥtate: Et netim carit
inqͥ: subiccit : &gentes intra dirigis. Briuecrant
gentts & tortuose erant gentes ꝓuerse erantgen¬
tes merito prauitatis & distortionis &ꝑuersitatis
suȩ iudicẽ uenientẽ tomebant : Ucnit in anꝰi psius

Expanded text:
non me prius salvas in nomine tuo, debeo timere cum me non me prius salvas in nomine tuo, debeo timere cum me judicabis in virtute tua: si autem me prius salvas in nomine tuo, quid timebo judicantem in virtute, cujus salus praecessit in nomine? Sic etiam hoc loco, Confiteantur tibi populi omnes. Et ne putetis aliquid timendam in confessione, Laetentur, indat, nemo te corrumpit, nemo te fallit. Ergo securus sis. Sed quid de causa tua? Nemo corrumpit Deum; manifestum est: ne forte ideo magis timendus sit, quia corrumpi nullo modo potest. Quoquod jam dictum est: Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me. Sic et hic: Laetentur et exsultent gentes, quoniam judicas populos in aequitate. Et ne timeant iniqui, subjecit: Et gentes in terra dirigis. Pravae erant gentes, et tortuosae erant gentes, perversae erant gentes; merito pravitatis et distorsionis et perversitatis suae judicem venientem timebant: venit manus ipsius,
Abbreviated transcription (Latin):
gentes : Qm̃iudicas popłosinȩqͥtate : Nemote fallat:
gaudeat iudicandus. qͥ timuit iudicaturũ : Preuidit enĩ:
& p̃uenit faciem eiꝰ in confessione : Illea utẽ cũ uenerit:
popłosinȩ qͥtate iudicaibit: Quidibi ualebit calliditas
accusatoris. ubiẽ testis c̃scientia ubitueris & causatua
ubiiud ex ñquȩrĩ testt̃ : aduocatũ misitt ꝓpt̃ illũ & ꝑ illũ¬
c̃fitere : A ge causãtuã defensor ẽ. penitencis pcator
ueniȩ c̃fitentis. iud ex innocentis : Vere timere ñ poteris
causa tuã ubi aduocatus tuus erit iudextuus:
leentur ergo & exultent gentes : qm̃ iudicas popłos
mȩqͥtate: Seltimere potuer̃ nemaleiudicentur :
dent se corrigendos. dent se dirigendos. ci qͥuidet
uidicandos: Hic corrigantur : & nontimeant cũ iudi¬
cabuntur : Vide qͥddicat: inalio psalmo. Dsimomine
tuo saluũ mefac: & nuirtute tua udicame : Iuidait :

Expanded text:
gentes; quoniam judicas populos in aequitate. Nemo te fallit: gentes; quoniam judicas populos in aequitate. Nemo te fallit: gaudeat judicandus, qui timuit judicaturum. Praeridit enim, et praevenit faciem ejus in confessione : ille autem cum venerit, populos in aequitate judicabit. Quid ibi valebit calliditas accusatoris, ubi est testis conscientia, ubi tu eris et causa tua, ubi judex non quaerit testem? Advocatum misit tibi: propter illufitere; age causam tuam, et defensor est poenitentis, et petitor veniae confitentis, et judex innocentis. Vere timere poteris causam tuam, ubi advocatus tuus erit judex tuus? Laetentur ergo, et exsultent gentes; quoniam judicas populos in aequitate. Sed timere poterunt ne male judicentur: dent se corrigendos, dent se dirigendos ei qui videt judicandos. Hic corrigantur, et non timeant cum judicabuntur. Vide quid dicat in alio psalmo: Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Quid ait? Si