comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taris nr̃. Ille unꝰ uir qͥ assumit᷑ in tẽplũ dĩ. & plures¬
& qͥa ipse unꝰ explurib: constat : mͦ ait Exaudinos
ds̃ salutaris nr̃ Audi illũ iã aꝑtius p̃dicari Exaudi
nos ds̃ salutaris nr̃ spes om̃iũ finiũ t̃rȩ & in mari
longe. Ecce unde dictũ ẽ : ad te om̃is caro uenia
Undiq uenit: spes om̃iũ finiũ t̃rȩ Ñ spes unius
anguli ñ spes solius iudeȩ ñ spessolius affricȩ
ñ spes pannonie ñ spes orientis aut occidentis :
sed spes om̃iũ finiũ t̃rȩ & in mari longe. Ipsoꝵ finiũ
t̃rȩ : in mari longe & qͥa in mari: ideo longe Mlare
turbulentũ. Ubi homines cupiditatib puersis &
prauis: factis̃ uelut pisces inuicẽ se deuorantes
Attendite mare malũ. mare amarũ. fluctib seuũ:
attendite qualib hominib plenũ sit. Quis optat
hereditatẽ. nisi morte alterius : qͥs optat lucrũ nisi
damno alteriꝰ : quã multi alioꝵ defectione cupiunt
sublimari : quã multi ut emant optant alios uen¬

Expanded text:
eset quia ipse unus ex pluribus constat, modo ait, Exaudi nos, Deus, salvator noster. Audi illum jam apertius praedicari: Exaudi nos, Deus, salvator noster; spes omnium finium terrae, et in mari longe. Ecce unde dictum est: Ad te omnis caro veniet. Undique venitur. Spes omnium finium terrae: non spes unius anguli, non spes solius Judaeae, non spes solius Africae, non spes Pannoniae, non spes Orientis, aut Occidentis; sed spes omnium finium terrae, et in mari longe; ipsorum finium terrae. Et in mari longe: et quia in mari, ideo longe. Mare turbulentum; ubi homines cupiditatibus perversis et pravis facti sunt velut pisces invicem se devorantes. Attendite mare malum, mare amarum, fluctibus saevum; attendite qualibus hominibus plenum sit. Quis optat haereditatem, nisi morte alterius? quis optat lucrum, nisi damno alterius? Quam multi aliorum defectione cupiunt sublimari! quam multi ut emant optant alios ven
Abbreviated transcription (Latin):
aut creuiss& herba & fructũ feciss& : cuno appa¬
nier zitania Ergo uenit inimicꝰ: & suꝑ seminauit
zitania Sed qͥd fecit tritico : ñ opprimet᷑ zita¬
nis frum̃tũ: immo ꝑtolerantiã titanioꝵ. cresc&
fructus frum̃toꝵ Ip̃se enĩ dñs dix̃ qͥbusdã oꝑariis
uolentib eradicare tizania. Sinite utraq cresce¬
re usq ad messem : neforte cũ uultis eradicare zi-¬
taniã. eradicetis simul & frum̃tũ. Sed intẽpore
messis : dicã messorib Colligite primũ titaniã
& alligate fasciculos ad cõburendũ : fram̃tũ aut̃ re¬
condite in horreũ meũ. Ille ẽ finis anni: messisscłi
Benedices coronã anni benignitatis tuȩ: Coronã ubi
audis gła uictoriȩ significat᷑. Uince diabolũ: &

Expanded text:
herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania. Ergo venit inimicus, et superseminavit zizania: sed quid fecit tritico? Non opprimitur zizaniis frumentum; imo per tolerantiam zizaniorum crescit fructus frumentorum. Ipse enim Dominus dixit quibusdam operariis volentibus eradicare zizania: Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et frumentum; sed in tempore messis dicam messoribus: Colligite primum zizania, et alligate fasciculos ad comburendum; frumentum autem recondite in horreum . Ille est finis anni, messis saeculi. Benedices coronam anni benignitatis tuae. Coronam ubi audis, gloria victoriae significatur. Vince D
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ cui ista dicunt᷑ : qͥ auenit ut te reducat. & se
tibi fecit uiã. Quid dicit: beati qͥ esuriunt & siti¬
unt iustitiã : qm̃ ipsi saturabunt᷑. Sc̃m ẽ tẽplũtuũ:
admirabile in iustitia Et ipsũ tẽplũ frs nolite p ter
uos cogitare : amate iustitiã & uos estis tẽplũ dĩ
Exaudinos ds̃ salutaris nr̃. A peruit mͦ : quẽ dm̃ dicat
Saluator ꝓprie : dñs ihc̃ xp̃e. Aperuit mͦ aꝑtiꝰ de qͦ

Expanded text:
regem cui ista dicuntur, qui venit ut te reducat, et se regem cui ista dicuntur, qui venit ut te reducat, et se tibi fecit viam . Quid dicit? Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Sanctum templum tuum, admirabile in justitia. Et ipsum templum, fratres, nolite praeter vos cogitare. Amate justitiam, et vos estis templum Dei. 9. Exaudi nos, Deus, salvator noster. Aperuit modo quem Deum dicat. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ si alienũ ñ concupiscit. si de suo qđ hab& erogat
indigentib si bene mon& & rectũ sapit. integrũ cre¬
dit si paratꝰ ẽ ꝓfide ueritatis etiã ipsa confracta
m̃bra impendere. multi enĩ martyres. etiã senes in¬
de illũ amamꝰ: qͥd eiꝰ bonũ uidemꝰ oculis carneis:
nichil: Quȩdã gͦ ẽ pulchritudo iustitiȩ qͣm uidemꝰ
oculo cordis: & amamꝰ & ex ardescimꝰ quã multum
dilexer̃ homines in ipsis martẏrib : cũ eoꝵ m̃bra
bestiȩ laniarent. Nonne cũ sanguis fȩdan& om̃ia.
cũ morsib beluinis uiscera funderent᷑ ñ habebad
oculi nisi qđ horrerent: qͥd ibi erat qđ amaret᷑
nisi qͥa erat in illa feditate dilaniatoꝵ m̃broꝵ
in tegra pulchritudo iustitiȩ : ista s̃ bona domꝰ dĩ:
istis para tẽ satiari. Sed ut inde satieris cũ ꝑuene¬
ris: hoc tẽ oportet esurire & sitire. cũ peregrinans
hoc siti. hoc esuri : qͥa ipsa er̃bona dĩ Audi illum

Expanded text:
est, si alienum non concupiscit, si de suo quod habet erogat est, si alienum non concupiscit, si de suo quod habet erogat indigentibus, si bene monet, et rectum sapit, si integre credit, si paratus est pro fide veritatis etiam ipsa confracta membra impendere, multi enim martyres etiam senes; unde illum amamus? quid in eo bonum videmus oculis carnis? Nihil. Quaedam ergo est pulchritudo justitiae, quam videmus oculo cordis, et amamus, et exardescimus; quam multum dilexerunt homines in ipsis martyribus, cum eorum membra bestiae laniarent. Nonne cum sanguis foedaret omnia, cum morsibus belluinis viscera funderentur, non habebant oculi nisi quod horrerent? Quid ibi erat quod amaretur, nisi quid erat in illa foeditate dilaniatorum membrorum integra pulchritudo justitiae? Ista sunt bona domus Dei; his te para satiari. Sed ut inde satieris, cum perveneris; hoc te oportet esurire et sitire, cum peregrinaris: hoc siti, hoc esuri; quia ipsa erunt bona Dei. Audi illum
Abbreviated transcription (Latin):
plũ dñi. Replebim᷑ in bonis domꝰ tuȩ : Scm̃ ẽ tẽ¬
plũ tuũ mirabile in iustitia Ista s̃ bona domus
illius Ñ dix̃. tẽplũ scm̃ tuũ mirabile in columnis.
mirabile in marmorib mirabile in tectis aura¬
tis : sed mirabile in iustitia habes foris oculos
unde uideas marmora & aurũ: intꝰ ẽ oculus un¬
de uideat᷑ pulchritudo iustitie: Si nulla ẽ pulchri¬
tudo iustitiȩ : unde amat᷑ uistus senex : qͥd affert
in corpore qđ oculos delectet: curua m̃bra. frontẽ
rugatã. caput canis albatũ : imbecillitatẽ undiq
quȩrelis plenã. Sed forte qͥa tuos oculos ñ dele¬
ctat senexiste decrepitꝰ: aures tuas delecat
Quib uocib qͦ cantu: & si forte ad olescens be¬
ne cantauit: om̃ia cũ ȩtate defecer. An forte
sonus uerboꝵ eiꝰ delectat aures tuas . quȩ uerba
uix plene nuntiat lap̃sis dentib : tam̃ si iuistus

Expanded text:
plum Domini. Replebimur in bonis domus tuae: sanctum templum Domini. Replebimur in bonis domus tuae: sanctum templum tuum, mirabile in justitia. Ista sunt bona domus illius. Non dixit, Templum sanctum tuum, mirabile in columnis, mirabile in marmoribus, mirabile in tectis auratis; sed mirabile in justitia. Habes loris oculos unde videas marmora et aurum: intus est oculus unde videatur pulchritudo justitiae. Intudo justitiae, unde amatur justus senex? Quid affert in corpore quod oculos delectet? Curva membra, frontem rugatam, caput canis albatum, imbecillitatem undique querelis plenam. Sed forte quia tuos oculos non delectat senex iste decrepitus, aures tuas delectat: quibus vocibus? quo cantu? etsi forte adolescens bene cantavit, omnia cum aetate defecerunt. An forte sonus verborum ejus delectat aures tuas, qui verba vix plena enuntiat lapsis dentibus? Tamen si justus
Abbreviated transcription (Latin):
spaciis cubiculis & desiderant᷑ talia : sed ad huc
ex confusione babyloniȩ. Amputa om̃ia ista de¬
sideria ociuis hierłm : Amputa si uis redire ñ
te delect& captiuitas.: Sed iã cępisti exire: noli
retro respicere. noli remanere inuia Ñde s̃ ad¬
huc hostes qͥ tibi ꝑsuadent captiuitatẽ & peregri¬
nationẽ : iã ñ p̃ualeant supte sermones iniquoꝵ
Domũ dĩ desidera : & bona domꝰ eiꝰ desidera. Sed
noli talia qualia desiderare soles uł indomo tua:
uł in domo uicini tui. uł indomo patroni tui. Ali.¬
ud qͥddã ẽ bonũ domꝰ illius. Quid opus ẽ ut nos
dicamꝰ quȩ sint bona domꝰ illiꝰ: ipse indic& : qui
cantat exiens de babylonia : Replebim᷑ in qͥt in
bonis domꝰ tuȩ quȩ s̃ ista bona: erexeramꝰ for¬
tasse cor ad aurũ. Ad argentũ & cȩtera p̃ciosa :
tẽpli dñi meditem᷑ : qͥa quȩ domꝰ dñi. hoc ipsũ tem¬

Expanded text:
spatiis, cubiculis; et desiderantur talia, sed adhuc spatiis, cubiculis; et desiderantur talia, sed adhuc ex confusione Babyloniae. Amputa omnia ista desideria, o civis Jerusalem; amputa! si vis redire, non te delectet captivitas. Sed jam coepisti exire: noli retro respicere, noli remanere in via. Non desunt adhuc hostes qui tibi persuadeant captivitatem et peregrinationem: jam non praevaleant super te sermones iniquorum. Domum Dei desidera, et bona ejus domus desidera; sed noli talia, qualia desiderare soles vel in domo tua, vel in domo vicini tui, vel in domo patroni tui. Aliud quiddam est bonum domus illius. Quid opus est ut nos dicamus quae sint bona illius domus? Ipse indicet qui cantat exiens de Babylonia: Replebimur, inquit, in bonis domus tuae. Quae sunt bona ista? Erexeramus fortasse cor ad aurum, ad argentum, et caetera pretiosa: ntempli Domini meditemur: quia quae domus Domini, hoc ipsum tem
Abbreviated transcription (Latin):
uiri xp̃c ẽ Ipse ẽ ille beatꝰ uir qͥ ñ ab ut in consilio
impioꝵ: & cȩtera quȩ ibi dicunt᷑. Ipse ẽ qͥ assumit᷑
ñ ẽ extra nos in ipsius m̃bris sumꝰ. sub uno capite
regim᷑ Vno sp̃u om̃s uiuimꝰ : unã patnã om̃s desi¬
nr̃as : amorẽ illũ ꝑscrutem᷑ & si adhuc paruus
ẽ: & mͦ natꝰ amor ifte. forte enĩ mͦ in aliqͦ ger-¬
minauit. diligent̃ extirpet iuxta germinantes
spinas id ÷ scłares curas: ne crescendo scm̃ ger¬
men suffocent. Deatꝰ quẽ elegisti & as sum pisti
hierłm illa ẽ: cui cantant. qͥ incipiunt exire de
babylonia in habitabit in atruistuis: Reple¬
bim᷑ in bonis domꝰ tuȩ Quȩ s̃ bona domꝰdĩ: frs
constituamꝰ nob̵ aliqͣm domũ diuitẽ qͣntis bonis
referta sit : quã copiosa sint uasa quã multa
ibi aurea sed & argentea. qͣntũ familiȩ qͣntum
ium̃toꝵ & animaliũ: Ipsa deniq domꝰ qͣm dele¬
etat picturis marmore. la quearib: columnis.

Expanded text:
lle beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et caetera quae ibi dicuntur : ipse est qui assumitur. Non est extra nos; in ipsius membris sumus, sub uno capite regimur, uno spiritu omnes vivimus, unam patriam omnes desi si adhuc parvus est, et modo natus amor iste forte enim modo in aliquo germinavit, diligenter exstirpet juxta germinantes spinas, id est curas saeculares, ne crescendo sanctum germen offocent. Beatus quem elegisti et assumpsisti.Jerusalem illa est, cui cantant qui incipiunt exire de Babylonia: Inhabitabit in atriis tuis. Replebimur in bonis domus tuae. Quae sunt bona domus Dei? Fratres, constituamus nobis aliquam domum divitem; quantis bonis referta sit, quam copiosa sit, vasa quam multa ibi aurea, sed et argentea; quantum familiae, quantum jumentorum et animalium; ipsa denique domus quam delectet picturis, marmore, laquearibus, columnis,
Abbreviated transcription (Latin):
induti s̃ arietes ouiũ. Sub audiendũ exultatio¬
ne qua enĩ exultatione colles accingent᷑. Ac
induunt᷑ arietes : ouiũ Ipsi arietes : qͥcolles Col¬
les enĩ eminentiore gr̃ã: arietes qͥa duces gregũ
Arietes gͦ apłi. indutis exultatione : gaudent᷑
fructib suis q̃ sine causa laborauer : ñ sine cau
sa p̃dicauer̃ indutis̃ arietes ouiũ : & conual¬
les abundabunt frum̃to & humiles popłi :
multũ fructũ afferent. Clamabunt. Inde ab¬
undabunt frum̃to : qͥa clamabunt. Quid da¬
mabunt : & enĩ ymnũ dicent Aliud ẽ enim
clamare aduersus dm̃: aliud ymnũ dicere
Aliud clamare sacrilegia: aliud clamare
laudes dĩ Si clamas in blasphemia: spinas
ꝓtulisti: Si clamas in ymno abundas frum̃to¬

Expanded text:
ium: subaudiendum, exsultatione. Qua enim exsultatione colles accingentur, hac induuntur arietes ovium. Ipsi arietes, qui colles. Colles enim, eminentiore gratia; arietes, quia duces gregum. Arietes ergo Apostoli induti sunt exsultatione, gaudent de fructibus suis; non sine causa laboraverunt, non sinedicaverunt. Induti sunt arietes ovium; et convalles abundabunt frumento: et humiles populi multum fructum afferent. Clamabunt: inde abundabunt frumento, quia clamabunt. Quid clamabunt? Etenim hymnum dicent. Aliud est enim clamare adversus Deum, aliud hymnum dicere; aliud clamare sacrilegia, aliud clamare laudes Dei. Si clamas in blasphemia, spinas protulisti; si clamas in hymno, abundas frumento
Abbreviated transcription (Latin):
cipulȩ : & uolabo ad dñm meũ qͥ m ait Nolite ti¬
mere eos qͥ corpus occidunt : animã aut̃ ñ poss̃
occidere. Et de ipso corpore securitatẽ dedit di¬
cens: capillus capitis ur̃i ñ pen& Magnifice hic
posuit : delectab̾ exitꝰ mane & uespere Siç enĩ
ñ te delectet ipse exitus: ñ laborabis exire inde
Mittis caput in lucrũ ꝓmissũ : si ñ te delectet
ꝓmissio saluatoris. Et rursus cedis tẽptanti & t̃ren¬
calix tuus in ebrians qͥm p̃clarus. Uisitasti t̾ram.
& in ȩbriasti eã Misisti nubestuas : pluer̃ p̃dicati¬
one ueritatis in ebriata ẽ t̾ra. Multiplicasti ditare
eã. Unde multiplicasti ditare eã : Fluuius dĩ repletꝰ

Expanded text:
ula, et volabo ad Dominum meum qui mihi ait: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Et de ipso corpore securitatem dedit dicens: Capillus capitis vestri non peribit . Magnifice hic posuit, Delectabis exitus mane et vespere. Si enim non te delectet ipse exitus, non laborabis exire inde. Mittis caput in lucrum promissum, si non te delectet promissio Salvatoris. Et rursus, cedis tentanti, et terrenCalix tuus inebrians quam praeclarus est ! Visitasti terram, et inebriasti eam: misisti nubes tuas, pluerunt praedicationem veritatis, inebriata est terra. Multiplicasti ditare eam. Unde multiplicasti eam
Abbreviated transcription (Latin):
audiebant: faciem ñ uidebant & qͥd ait apłs: ita
ut ñ possent intendere filii srł in faciem moysi Ñ
intendebant inqͥt usq in finẽ quid ÷ usq infinẽ:
usqueqꝰ intelligerent xp̃m. Dic̃ qͥppe apłs. finis enĩ
legis xp̃c : adiustitiã om̃i credenti. Et qͥdem splendor
in facie moysi. tanqͣm in facie carnali & mortali. nũ¬
qͥd diuturnꝰ aut ȩt̃nꝰ eẽ poss& : morte enĩ succedente
hoc aut̃ qđ illa figura significabat᷑: Legunt itaq
& ñ intelligunt xp̃m: ñ ꝑducunt intentione usq
in finẽ. qͥa uelũ oppositũ negat eis aspectũ splen-¬
doris interioris & uide ibi sub uelo xp̃m. Ait ipe

Expanded text:
audiebant; faciem non videbant. Et quid ait Apostolus? Ita audiebant; faciem non videbant. Et quid ait Apostolus? Ita ut non possent intendere filii Israel in faciem Moysi. Non intendebant, inquit, usque in finem . Quid est, usque in finem? Usque quo intelligerent Christum. Dicit quippe Apostolus: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Est quidem splendor in facie Moysi, tanquam in facie carnali et mortali: numquid diuturnus aut aeternus esse posset? Morte enim succedente, hoc autem quod illa figura significabatur, veritas. Legunt itaque, et non intelligunt Christum: non perducunt intentionem usque in finem, quia velum oppositum negat eis aspectum splendoris interioris. Et vide ibi sub velo Christum. Ait ipse
Abbreviated transcription (Latin):
popło & in illo pͥmo tẽplo unus sacerdos in trabat
ꝓpopło foris stante. Siintelligat᷑ bene : sp̃s uiuifi¬
cat : si ñ intelligat᷑ lutera occidit. Modo cũ apłs
legeret᷑ audistis: littera occidit. sps aut̃ uiuificat
Quid enĩ ageret᷑ in illo popło. iudȩi nescier̃ : sed¬
nec modo sciunt. De illis quippe dictũ ẽ quandiu
legit᷑ moyses: uelam̃ suꝑ cor eoꝵ positũ ẽ. Ubi ue¬
lam̃ figura ẽ sed tollet᷑ figura & apparebit ueritas
ineis ip̃sis Sed qͣndo tollet᷑ uelam̃ : audi apłm Cũ
aut̃ transieris addnm : auferet᷑ uelam̃ Dũ gͦ ñ tran-¬
scunt ad dĩm. qͣmndiu legunt moysen: uelam̃ habea
suꝑcor Ad hoc sacram̃tũ fulgebat tunc facies mo-¬
ysi: ita ut ñ possent intendere filii isrł in faciẽ eiꝰ
Audistis mͦ cũ legeret᷑ & uelam̃ erat int̃ faciẽ moysi
loquentis & popłm audientẽ uerba ꝑ uelũ uerbũ

Expanded text:
populo, et in illo primo templo, unus sacerdos intrabat ipopulo, et in illo primo templo, unus sacerdos intrabat ipro populo foris stante . Si intelligatur bene, spiritus vivificat: si non intelligatur, littera occidit. Modo cum legeretur Apostolus, audistis: Littera occidit; spiritus autem vivificat. Quid enim ageretur in illo populo, Judaei nesciernec modo sciunt. De illis quippe dictum est: Quandiu legitur Moyses, velamen super cor eorum positum est ; ibi velamen figura est: sed tolletur figura, et apparebit veritas in eis ipsis. Sed quando tolletur velamen? Audi Apostolum: Cum autem transieris ad Dominum, auferetur velamen. Dum ergo non transeunt ad Dominum, quamdiu legunt Moysen, velamen habent super cor. Ad hoc sacramentum fulgebat tunc facies Moysi, ita ut non possent intendere filii Israel in faciem ejus audistis modo cum legeretur; et velamen erat inter faciem Moysi loquentis, et populum audientem verba. Per velum verba
Abbreviated transcription (Latin):
impietas ex piet᷑ & ꝓpitiet᷑ lmpietas enĩ tunc
dr̃ ꝓpitiari : cũ ꝓpitius fit ds̃ impietati quid ẽ¬
fit ꝑ aliqͥd sacrificiũ. Extitit gͦ adõ dñõ missus
qͥđđ sacerdos nr̃ assumpsitꝰ a nob̵ qđ offerret
dño ipsas diximꝰ sc̃ãs primitias carnis ex utero
uirginis: hoc holocaustũ optulit dõ Extendit
manus in cruce: ut dicere Dirigat᷑ oratio mea
sic̃ incensũ in conspectu tuo : eleuatio manuũ me¬
arũ sacrificiũ uesꝑtinũ Sic̃ nostis qͥa dñs circa
uesꝑam pependit᷑ in cruce: & impietates nrãe
ꝓpitiatȩ s̃. alio quin absorbuerant nos. Sermo¬
nes iniqͦruĩ p̃ualuerant suꝑnos : duxerant nos p̃¬
dicatores iouis & saturnĩ & mercurii. Sermones
tes nrãs tu ꝓpitiabis. Tu sacerdos tuuictima tu
oblator tu oblatio. Ipse sacerdos ẽ : qͥ nunc ingres
sus in interiora ueli. solus ibi exhis qui carnẽ gesta¬
uer̃ int̾pellat ꝓ nob̵ in cuiꝰ rei figura in illo primꝰ

Expanded text:
impietas expietur et propitietur. Impietas enim tunc dicitur propitiari, cum propitius fit Deus impietati. Quid e aliquod sacrificium. Exstitit ergo a Deo Domino missus quidam sacerdos noster; assumpsit a nobis quod offerret Domino, ipsas diximus sanctas primitias carnis ex utero virginis. Hoc holocaustum obtulit Deo: extendit manus in cruce, ut diceret, Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo; elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Sicut nostis, quia Dominus circa vesperam pependit in cruce : et impietates nostrae propitiatae sunt; alioqui absorbuerant nos: sermones iniquorum praevaluerant super nos; duxerant nos praedicatores Jovis, et Saturni, et Mercurii: Sermones tes nostras, tu propitiaberis. Tu sacerdos, tu victima; tu oblator, tu sus est in interiora veli, solus ibi ex his qui carnem gestaverunt interpellat pro nobis. In cujus rei figura, in illo primo
Abbreviated transcription (Latin):
iã ñ corruptibilis qͥa iã ñ in babylonia sed iã cor¬
pus cȩleste immutatũ. Qualis mutatio ꝓmittit᷑ :
om̃s enĩ resurgemꝰ ait apłs: sed ñ om̃s immuta¬
bim᷑. Qui aut̃ immutabunt᷑ : ipse dix̃. In ictu ocu-

Expanded text:
jam non corruptibilis, quia jam non in Babylonia, sed jam corjam non corruptibilis, quia jam non in Babylonia, sed jam corpus coeleste immutatum. Qualis mutatio promittitur? Omnes enim resurgemus, ait Apostolus, sed non omnes immutabimur. Qui autem immutabuntur ipse di
Abbreviated transcription (Latin):
cordis audit conditor hierłm. Unde dicit apłs
exortans ipsos ciues ad amatoria quȩdã can¬
tica & desideria redeundi ad illã pulcherrimã
ciuitatẽ uisionẽ pacis : Cantantes inqͥt & psal
babylonia : sed inde cantate unde sursũ habi¬
tatis Ergo te dec& ymnꝰ ds̃ in syon. Insyonte
dec& ymnꝰ ñ in babylonia qui cantant in baby¬
lonia ciues babyloniȩ : etiã ymnũ dĩ ñ decent̃
cantant. Audi uocẽ scripturȩ Ñ ẽ speciosa laus
in ore peccatoris: Tedec& ymnus ds̃ in syon
& tibi reddet᷑ uotũ in hierłm. hic uouemꝰ: & bo¬
nũ ẽ ut ibi reddamꝰ. Iui aut̃ hic uouent & ñ red¬
dunt: qͥ ñ ꝑseuerant usq in finẽ in eo qđ uouer̃
Vnde dicit aliꝰ psalmꝰ. Uouete & reddite dño dõ ur̃o
Et tibi reddet᷑ uotũ in hierłm. Ibi enĩ erimꝰ toti.
id ÷ integri: in resurrectione iustoꝵ. Ibi reddet᷑
totũ uotũ nrm̃: ñ sola anima sed ipsa etiã caro.

Expanded text:
sonum audit conditor Jerusalem. Unde dicit Apostolus, sonum audit conditor Jerusalem. Unde dicit Apostolus, exhortans ipsos cives ad amatoria quaedam cantica, et desideria redeundi ad illam pulcherrimam civitatem, visionem pacis: Cantantes, inquit, et pBabylonia; sed inde cantate, unde sursum habitatis. Ergo, Te decet hymnus, Deus, in Sion. In Sion te decet hymnus, non in Babylonia. Qui cantant in Babylonia, cives Babyloniae, etiam hymnum Dei non decenter cantant. Audi vocem Scripturae: Non est speciosa laus in ore peccatoris . Te decet hymnus, Deus, in Sion. 4. Et tibi reddetur votum in Jerusalem. Hic vovemus, et bonum est ut ibi reddamus. Qui autem hic vovent, et non reddunt? Qui non perseverant usque in finem in eo quod voverunt. Unde dicit alius psalmus, Vovete, et reddite Domino Deo vestro . Et tibi reddetur votum in Jerusalem. Ibi enim erimus toti, id est integri in resurrectione justorum: ibi reddetur votum totum nostrum; non sola anima, sed ipsa etiam caro
Abbreviated transcription (Latin):
rusale cantat. dicente apło Conuersatio nr̃a
incȩlis ẽ in carne enĩ ambulantes inqͥt: non
seđm carnẽ militamꝰ lã desiderio ibi sumꝰ: iam
spem in illã trã quasi anchorã p̃misimꝰ ne in isto
mari turbati naufragemꝰ quẽ ad modũ gͦ de naui
quȩ in anchoris ẽ recte dicimꝰ qđ iã int̾ra sit ad¬
huc enĩ fluetuat sed in t̾rã quodã mͦ educta ẽ contra
uentos & contra tẽpestates : sic contra tẽptationes
huius pereginationis nr̃ȩ spes nr̃a fundata in il¬
laciuitate hierłm. facit nos ñ abripi insaxa.
Qui ÷ͦ scđm hanc spem cantat: ibi cantat Ergo¬
&e dicait Tedec& ymnꝰ ds̃ in syon in syon: ñ in baby¬
lone Sed m ibi es ad huc in babylone. Ibi inqͥt
sũ Amator iste & ciuis iste ibi s̃: sed carne ibis¬
sed carne ñ corde. Cũ aut̃ duo quȩdã dixerim
quia ibi cũ carne ñ corde. unde canto. non ibi:
ñ enĩ canto carne: sed corde : Carnẽ qͥdem sonan¬
tẽ audiunt & ciues babyloniȩ: sonũ autem

Expanded text:
nte Apostolo: Conversatio nostra in coelis est . In carne enim ambulantes, inquit, non secundum carnem militamus . Jam desiderio ibi sumus, jam spem in illam terram, quasi anchoram praemisimus, ne in isto mari turbati naufragemus. Quemadmodum ergo de navi quae in anchoris est, recte dicimus quod jam in terra sit; adhuc enim fluctuat, sed in terra quodammodo educta est contra ventos, et contra tempestates: sic contra tentationes hujus peregrinationis nostrae, spes nostra fundata in illa civitate Jerusalem facit nos non abripi in saxa. Qui ergo secundum hanc spem cantat, ibi cantat: ergo dicat, Te decet hymnus, Deus, in Sion. In Sion, non in Babylone. Sed modo ibi es adhuc in Babylone? Ibi, inquit, sum; amator iste, et civis iste: ibi sum; sed carne, non corde. Cum autem duo quaedam dixerim, quia ibi sum carne, non corde; unde canto, non ibi: non enim carne canto, sed corde. Carnem quidem sonantem audiunt et cives Babyloniae; cordis autem
Abbreviated transcription (Latin):
corpore ꝑmixtis : desiderio tam̃ scõ discernun¬
tur et ꝓ pt̃ ꝑmixtionẽ corporalẽ nondũ exier̃
mus fr̃s. audiamꝰ & cantemꝰ & desideremꝰ unde
ciues sumꝰ łtquȩ gaudia cantant᷑ nob̵. quomͦ in
nob̵ reformat᷑ amor ciuitatis nr̃e : quã diutur¬
na pegrinatione obliti fueramꝰ: sed misit in¬
redeundi qͥa peregrinationẽ nram diligendo
ad hostes faciem posueramꝰ & dorsũ ad patriã

Expanded text:
corpore permixti sunt, desiderio tamen sancto discernuncorpore permixti sunt, desiderio tamen sancto discernuntur; et propter permixtionem corporalem nondum eximus, fratres; audiamus, et cantemus, et desideremus unde cives sumus. Et quae gaudia cantantur nobis? Quomodo in nobis reformatur amor civitatis nostrae, quam diuturna peregrinatione obliti fueramus? Sed misit inm; quia peregrinationem nostram diligendo, ad hostes faciem posueramus, et dorsum ad patriam.
Abbreviated transcription (Latin):
toler captiuitatẽ. spen& lib̾tatẽ. Multi enĩ ciues
sc̃ẽ matris hierłm cupiditatib babyloniȩ corrupti te¬
nebant᷑ & ipsa corruptione cupiditatũ tanqͥm ciues
inde facti erant Et multi adhuc ita s & multi post
nos in hac terra futuri ita er̃ Sed nouit dñs conditor
hierłm quos ciues eiꝰ p̃destinauerit : quos uideat ad¬
huc sub dominati diaboli redim̃dos sanguine xp̃i
Nouit illos ipse : ante qͣm se ipsi nouerint: Subhac
ergo figura cantat᷑ hic psalmus: incuiꝰ titulo positi
sunt etiã duo ꝓphetȩ. qui illo tẽpore in captiuitate
fuer̃. hieremias & ietechiel. & cantant quȩdã cũ
inciperent exire Incipit exire : qͥ incipit amare
Exeunt enĩ multi latent̃: & exeuntiũ pedes sunt
cordis affectus Exeunt aut̃ de babylonia quid
out᷑ de babylonia : de confusione quomͦ exit᷑
de babylone id÷ de confusione : qͥ primo confu¬
si erant similib cupiditatib : incipiunt carita¬
te distingui. lã distincti : ñ s̃ confusi. Et si ad hue

Expanded text:
toleret captivitatem, speret libertatem. Multi enim cives sanctae matris Jerusalem cupiditatibus Babyloniae corrupti tenebantur, et ipsa corruptione cupiditatum tanquam cives inde facti erant; et multi adhuc ita sunt, et multi post nos in hac terra futuri ita erunt: sed novit Dominus, conditor Jerusalem, quos cives ejus praedestinaverit, quos videat adhuc sub dominatu diaboli redimendos sanguine Christi, novit illos ipse antequam se ipsi noverint. Sub hac ergo figura cantatur hic psalmus. In cujus titulo positi sunt etiam duo prophetae, qui illo tempore in captivitate fuerunt, Jeremias et Ezechiel, et cantabant quaedam, cum inciperent exire. Incipit exire qui incipit amare. Exeunt enim multi latenter, et exeuntium pedes sunt cordis affectus: exeunt autem de Babylonia. Quid est de Babylonia? De confusione. Quomodo exitur de Babylone, id est de confusione? Qui primo confusi erant similibus cupiditatibus, incipiunt charitate distingui; jam distincti, non sunt confusi. Etsi adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
conditȩ s̃ : ut manifestaret᷑ figura duarũ ciuitatũ olim
ceptarũ. & usq in finẽ in isto scło mansurarũ. sed in fine
separandarũ Vnde gͦ possumꝰ eas mͦ ostendere qͣmꝑmix¬
tȩ s̃ : ostend& tunc dñs : cũ alios ponit ad dexterã alios
ad sinistrã hierłm ad dexterã erit : babylon ad sinistrã
hierłm auditura ẽ. uenite benedicti patris mei ꝑcipite
regnũ qđ uob̵ paratũ ẽ ab origine mundi. Babylon audi¬
tura ẽ i te in ignẽ ȩt̃nũ qͥ paratꝰ ẽ diabolo & angłis eius
Possumꝰ tam̃ aliqͥd afferre qͣntũ dñs donat : unde distia¬
guant᷑ pii. fideles etiã hoc tẽpore. ciues hierłm. aciuib:
babyloniȩ Duas istas ciuitates : faciunt duo amores
hierłm facit amor dĩ : babyloniã facit amor scłi. lu¬
terrog& gͦ se qͥsq qͥd am& : & inueni& unde sit ciuis

Expanded text:
conditae sunt, ut manifestaretur figura duarum civitatum olim conditae sunt, ut manifestaretur figura duarum civitatum olim coeptarum, et usque in finem in isto saeculo mansurarum, sed in fine separandarum. Unde ergo possumus eas modo ostendere, quae permixtae sunt? Ostendet tunc Dominus, cum alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram. Jerusalem ad dexteram erit; Babylon ad sinistram. Jerusalem auditura est: Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Babylon auditura est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Possumus tamen et aliquid afferre, quantum Dominus donat, unde distinguantur pii fideles, etiam hoc tempore, cives Jerusalem a civibus Babyloniae. Duas istas civitates faciunt duo amores: Jerusalem facit amor Dei; Babyloniam facit amor saeculi. Interroget ergo se quisque quid amet, et inveniet u
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc in quadã captiuitate sumꝰ quandiu sumꝰ in qͥt in
corpore : peregrinam᷑ adño. Et uidete nomina duarũ
istarũ ciuitatũ : babylonis & hierłm. Babylon confu
tẽ confusionis : ut intelligatis uisionẽ pacis. Istã tolere¬
tis: ad illã suspiretis. Unde dinosci poss̃ istȩ duȩ ciuita¬
tes : nũ qͥd possumꝰ eas mͦ separare ab inuicẽ : ꝑmixtȩ s̃
& ab ipso exordio generis humani ꝑmixtȩ curr̃ usq
in finẽ scłi. hierłm accepit exordiũ ꝑ abel: babylon
ꝑ cam. Edificia qͥppe urbiũ: postea factas Illa hierłm¬
in t̾ra iebuseoꝵ : nã pͥmo iebus dicebat᷑. Indegens iebu¬
seoꝵ eiecta ẽ qͥndo popłs dĩ lib̾atꝰ ẽ de egypto : & intro¬
ductꝰ ẽ in t̾rã reꝓmissionis. Babylonaũ condita in inti¬
mis ꝑsidis regionib : quȩ diuturno tẽpore caput extulit
suꝑ cȩteras gentes. Duȩ gͦ istȩ urbes certis temporib

Expanded text:
adhuc in quadam captivitate sumus: Quamdiu sumus, inquit, in adhuc in quadam captivitate sumus: Quamdiu sumus, inquit, in corpore, peregrinamur a Domino . 2. Et videte nomina duarum istarum civitatum, Babylonis et Jerusalem. Babylon Confustem confusionis, ut intelligatis visionem pacis: istam toleretis, ad illam suspiretis. Unde dignosci possunt istae duae civitates? Numquid possumus eas modo separare ab invicem? Permixtae sunt, et ab ipso exordio generis humani permixtae currunt usque in finem saeculi. Jerusalem accepit exordium per Abel; Babylon per Cain: aedificia quippe urbium postea facta sunt. Illa Jer inde gens Jebusaeorum ejecta est, quando populus Dei liberatus est de Aegypto, et introductus est in terram promissionis. Babylon autem condita est in intimis Persidis regionibus, quae diuturno tempore caput extulit super caeteras gentes. Duae ergo istae urbes certis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixũ enĩ dnm̃ uindicatũ ẽ in illos flagello magno:
& eradicati ab eo loco ubi impia lib̵tate furiosi aduer¬
sus medicũ in sanierant. dispsis̃ ꝓom̃s gentes Et data
ẽ illa t̃ra xp̃ianis : impletũq ẽ qđ eis dixerat dñs
Propt̃ ea auferet᷑ a uob̾ regnũ : & dabit᷑ genti facienti
iustitiã Cũ aũ uiderent tunc multas turbas ire post
dñm p̃dicantẽ regnũ cȩloꝵ & mirabilia facientem :
dixer̃ principes illius ciuitatis. Si dimiserimꝰ eum :
om̃s eunt post illũ. & uenient romani. & tollent nob̵
& locũ & gentẽ. Ne locũ ꝑderent dnm occider̃ : &¬
cuiusdã ciuitatis et̃nȩ in cȩlis umbrã gerebat. At ubi
cepit illa quȩ significabat᷑ euidentius p̃dicari:
umbra qua significabat᷑ deiecta ẽ. Propterea mͦ
templũ ibi ñ ẽ : qđ fabricatũ fuerat in imaginẽ cor
poris futuri dñi. Tenemꝰ lucẽ umbra transiuit : tam̃

Expanded text:
crucifixum enim Dominum, vindicatum est in illos flagello magno; crucifixum enim Dominum, vindicatum est in illos flagello magno; et eradicati ab eo loco, ubi impia libertate furiosi adversus medicum insanierant, dispersi sunt per omnes gentes, et data est illa terra Christianis: impletumque est quod eis dixerat Dominus, Propterea auferetur a vobis regnum, et dabitur genti facienti justitiam . Cum autem viderent tunc multas turbas ire post Dominum, praedicantem regnum coelorum, et mirabilia facientem, dixerunt principes illius civitatis: Si dimiserimus eum, omnes ibunt post illum; et venient Romani, et tollent nobis et locum, et gentem . Ne locum cujusdam civitatis aeternae in coelis umbram gerebat; at ubi coepit illa quae significabatur, evidentius praedicari; umbra qua significabatur, dejecta est: propterea ibi templum non est, quod fabricatum fuerat in imaginem futuri corporis Domini. Tenemus lucem; umbra transivit: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
titulo psalmihuius Inscribit᷑ in finem
psalmus dauid. canticũ iheremiȩ & ie¬
zechiel: ex popło transmigrationis.
cũ inciperent exire : Res quẽ ad modum
gesta sit apud patres nrõs tẽpore transinigratio¬
nis babyloniȩ ñ om̃ib notũ ẽ sed his qͥ scripturas
scãs diligent̃ aduertunt uł legendo uł audiendo
ductꝰ ẽ in seruitutẽ babylonia ꝓphecauit aũ hie¬
remias sc̃s post septuaginta annos rediturũ po¬
płm de captiuitate & in stauraturũ ciuitatẽ ipsam
hierłm. qͣm deuictã abhostib planxerat. Illo autẽ
tẽpore fuer̃ ꝓphetȩ in illa captiuitate popłi consti¬
tuti in babylonia : int̃ qͦs erat & sc̃s hie techiel ꝓ¬
pheta . Expectabat aũ ille popłs: donec implerent᷑
ctũ erat : & regressa ẽ de captiuitate magna pars
uenit : debemꝰ & nos nosse priꝰ captiuitatẽ nr̃am. de¬
inde liberationẽ nrãm. Debemꝰ nosse babyloniã in
qua captiui sumꝰ: & hierłm ad cuiꝰ reditũ suspiramꝰ¬

Expanded text:
ibitur: In finem, Psalmus David, Canticum Jeremiae et Ezechielis ex populo transmigrationis, cum inciperent exire. Res quemadmodum gesta sit apud patres nostros tempore transmigrationis Babyloniae, non omnibus notum est, sed his qui Scripturas sanctas diligenter advertunt, vel audiendoductus est in servitutem Babyloniae . Prophetavit autem Jeremias sanctus, post septuaginta annos rediturum populum de captivitate, et instauraturum civitatem ipsam Jerusalem, quam devictam ab hostibus planxerat . Illo autem tempore fuerunt prophetae, in illa captivitate populi constituti in Babylonia; inter quos erat et Ezechiel propheta. Exspectabat autem ille populus donec implerentur ctum erat; et regressa est de captivitate magna pars venit : debemus et nos nosse prius captivitatem nostram, deinde liberationem nostram. Debemus nosse Babyloniam in qua captivi sumus, et Jerusalem ad cujus reditum suspiram
Abbreviated transcription (Latin):
re cessabit qͥd dictũ ẽ: nouissima inimica de¬
struet᷑ mors Reddã uotũ meũ qđ uotũ : quasi
holoca ustũ. holo caustã enĩ tunc dr̃: qͣndo totũ
ignis absumit holo caustũ sacrificiũ ẽ: ubi uo-
mensio holo caustũ : totũ incensũ. Arripiat gͦ
nos ignis : ignis diuinꝰ in hierłm. Incipiamꝰ arde¬
re caritate. donec totũ mortale consumat᷑ : &
qđ contra nos fuit eat in sacrificiũ dño. Unde
alibi dr̃. Benigne fac dñe in bona uoluntate tua
syon: & ȩdificent᷑ muri hierłm. Tunc accepta¬
bis sacrificiũ iustitiȩ : oblationes & holocausta
Te dec& ymnꝰ ds̃ in syon: & tibi reddet᷑ uotũ in
ciuitatis cõm̃det᷑ dñs & saluator nr̃ ihc̃ xp̃c¬

Expanded text:
re cessabit. Quid dictum est? Novissima inimica dere cessabit. Quid dictum est? Novissima inimica destruetur mors . Reddam votum meum. Quod votum? Quasi holocaustum. Holocaustum enim tunc dicitur, quando totum ignis absumit: holocaustum sacrificium est ubi totuensio. Holocaustum totum incensum. Arripiat ergo nos ignis, ignis divinus in Jerusalem: incipiamus ardere charitate, donec totum mortale consumatur, et quod contra nos fuerit, eat in sacrificium Domino. Unde alibi dicitur: « Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem: tunc acceptabis sacrificium justitiae, oblationes et holocausta . Te decet hymnus, Deus in Sion; et tibi reddetur votum in civitatis commendetur, Dominus et Salvator noster
Abbreviated transcription (Latin):
ruptionẽ & mortale hoc induerit immortali¬
tatẽ : tunc fi& sermo qͥ scriptus ẽ Absorta ẽ
mors inuictoria. Vbi ẽmors aculeus tuus:
modo enĩ inchoatis in nob̵ primitiis m̃tis. un¬
de desideramꝰ hierłm: multa ex carne corra¬
ptibili contendunt aduersũ nos: quȩ ñ conten¬
dunt: cũ fuerit mors ab sorta in uictoriã. Vin¬
cet pax. & finiet᷑ bellũ: quando aut̃ uincet
pax unc& illa ciuitas quȩ uocat᷑ uisio pacis
Nulla gͦ erit amorte contentio Modo cũ mor¬
te quanta contendimꝰ : inde s̃ enĩ delectationes
carnales : quȩ nob̵ etiã illicita multa sugger
quib: ñ consentimꝰ & tam̃ ñ consentiendo contendimꝰ
Primo gͦ concupiscentia carnis sequentes duxit nos:
postea renitentes traxit nos. Deinde accepta gr̃a
cepit nos nec ducere. nec trahere. sed adhuc
contendere nob̾cũ. Post contentionẽ: erit & ui¬
ctoria. Modo te & si expugnat: ñ expugnet. Pos¬
tea cũ absorta fuerit mors in uictoriã. & pugna¬

Expanded text:
c induerit immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus » ? Modo enim inchoatis in nobis primitiis mentis, unde desideramus Jerusalem, multa ex carne corruptibili contendunt adversum nos, quae non contendent, cum fuerit mors absorpta in victoriam. Vincet pax, et finietur bellum. Quando autem vincet pax, vincet illa civitas quae dicitur Visio pacis. Nulla ergo erit a morte contentio. Modo cum morte quanta contendimus! Inde sunt delectiones carnales, quae nobis etiam illicite multa suggerunt: quibus non consentimus, sed tamen non consentiendo contendimus. Primo ergo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes traxit nos; deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed adhuc contendere nobiscum: post contentionem erit et victoria. Modo te etsi oppugnat, non expugnet: postea cum absorpta fuerit mors in victoriam, et pugna
Abbreviated transcription (Latin):
Pinguescent fines deserti : & exultatione colles ac¬
cingent᷑. Campi colles fines deserti : idem ipsis
homines Campi ꝓpt̃ ȩqͣlitatẽ : ergo ꝓpt̃ ȩquali¬
tatẽ inde dictis cãpi popłi iusti Colles ꝓpt̃ ere¬
ctionẽ : qͥa erigit in se dĩ eos qͥse humiliant fines
deserti: om̃s gentes quare fines desera : deserti
erant : nullus ad eos ꝓpheta missus fuerat. Sic
erant illi quo mͦ heremus. qͥa ñ transit homo: nul¬
tunc discipłis Dicitis quia longe ẽ messis.
respicite & uidete qͥa albȩ s̃ regiones ad mes¬
sem fuit gͦ messis prima : erit scđa in ultimo
scłi Messis prima de uidȩis: qͥa mittebant᷑
ad illos ꝓphetȩ & annuntiantes uenturũ sal¬
uatorẽ ideo dix̃ discipłis suis dñs. Uidete qͥa
albȩ s̃ regiones ad messem : regiones utique
ut seminarent : & uos cũ falce intrastis ad
alioꝵ labores facta ẽ gͦ prima messis: &
inde de ipso frum̃to qđ tunc purgatũ ẽ semi¬

Expanded text:
nguescent fines deserti, et colles exsultatione accingentur. Campi, colles, fines deserti, iidem ipsi sunt homines. Campi propter aequalitatem: ergo propter aequalitatem, inde dicti sunt campi, populi justi. Colles propter erectionem; quia erigit in se Deus eos qui se humiliant. Fines deserti, omnes Gentes. Quare fines deserti? Deserti erant; nullus ad eos Propheta missus erat: sic erant illi quomodo eremus, qua non transit homo. Nultunc discipulis: Dicitis quia longe est messis; respicite, et videte quia albae sunt regiones ad messem. Fuit ergo messis prima; erit secunda in ultimo saeculo. Messis prima de Judaeis; quia mittebantur ad illos Prophetae annuntiantes venturum Salvatorem. Ideo dixit discipulis suis Dominus, Videte quia albae sunt regiones ad messem: regiones utique ut seminarent, et vos cum falce intrastis ad illorum labores. Facta est ergo prima messis; et inde, de ipso frumento quod tunc purgatum est, semi
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis in xp̃o Cũ dicit paruulis in xp̃o iã dicit
exortos: sed nondũ idoneos ad capiendã illã uberẽ
sapientiã de qua dicit. sapientiã loqͥm᷑ int̃ ꝑfectos
trit᷑ lacte & fit idoneus cibo : tam̃ pͥmo de ipsocibo
cuiminꝰ idoneus erat illi lac factũ ẽ instillicidus

Expanded text:
parvulis in Christo . Cum dicit, parvulis in Christo, jam dicit parvulis in Christo . Cum dicit, parvulis in Christo, jam dicit exortos, sed nondum idoneos ad capiendam illam uberem sapientiam, de qua dicit: Sapientiam loquimur inter perfetritur lacte, et fit idoneus cibo; tamen primo de ipso cibo cui minus idoneus erat, illi lac factum est. In stillicidiis
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ qͥa ita ẽ p̃paratio tua Ñ qͥa te ꝓmeruer
qͥb peccata donasti. Merita illoꝵ mala erant. sed
ci qͥ in ȩbrient᷑ : duritia pectoris nr̃i aꝑiat᷑ uome¬
re sermonis dĩ. Sulcos eiꝰ inebria multiplica mul¬
s tiplica generationes eiꝰ. Uidemꝰ credunt & excre¬
dentib: alii credunt. & ex illis alii credunt: & ñ
sufficit uni homini ut factꝰ ipse fidelis unũ lucret᷑
Sic multiplicat᷑ & sem̃ Pauca grana mittunt᷑ : &¬
segetes exurgunt. Sulcos eiꝰ in ebria: multiplica
generationes eiꝰ. In stillicidiis eiꝰ lȩtabit᷑ cũ exoriet᷑
id ÷ ante qͣm sit forte idonea capacitati fluminis
cũ exoriet᷑ instillicidiis suis id ÷ sibi congruis: leta¬
bit᷑. Paruulis enĩ adhuc & infirmis sallant᷑ quȩdam
de sa cram̃tis qͥa ñ pos s̃ capere plenitudinẽ uerita¬
tis Audi quomͦ stillet paruulis dũ ex oriunt᷑ idẽ
in recenti ortu minꝰ capacib Apłs dicit Ñ potui uo¬
bis loqͥ quasi spiritalib sed quasi carnalib: : quasi

Expanded text:
illorum; quia ita est praeparatio tua. Non quia te promeruerunt, quibus peccata donasti: merita illorum mala erant; sed ci qui inebrientur: duritia pectoris nostri aperiatur vomere sermonis Dei, Sulcos ejus inebria; multiplica generationes ejus. Videmus: credunt, et ex credentibus alii credunt, et ex illis alii credunt; et non sufficit uni homini ut factus ipse fidelis unum lucretur. Sic multiplicatur et semen: pauca grana mittuntur, et segetes exsurgunt. Sulcos ejus inebria; multiplica generationes ejus: in stillicidiis suis laetabitur, cum exorietur. Id est, antequam sit forte idonea capacitati fluminis, cum exorietur, in stillicidiis suis, id est sibi congruis, laetabitur. Parvulis enim adhuc et infirmis stillantur quaedam de sacramentis, quia non possunt capere plenitudinem veritatis. Audi quomodo stillet parvulis dum exoriuntur, id est in recenti ortu minus capacibus. Apostolus dicit: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
bũ erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ quia ipse ẽ filius
dĩ uerbũ dĩ. De quo etiã dicit Om̃ia ꝑ ipsũ facta s̃
& sine ipso factũ ẽ nichil. Vt illi dicat᷑ filio dĩ : quia
ipse ẽ sacerdos nr̃ postea carne assumpta. Beatus
quẽ elegisti & assumpsisti: id ÷ ille homo qͦ indutus
ẽ qͥcȩpit ex tẽpore natꝰ ex femina. tẽplũ quodam¬
mͦ illius qͥ semꝑ in ȩt̾nũ ẽ & in ȩt̃nũ fuit an potius
ipse xp̃c assumpsit quendã beatũ & ñ dr̃ ipse qͥem
assumpsit quasi in plurali numero sed singulari :
unũ enĩ assumit : qͥa unitatẽ assumit : Scisinata
ñ assumit: hereses ñ assumit. Muba tudinẽ de se
fecer̃. ñ ẽ unꝰ qͥ assumat᷑ qui aut̃ manent in cõpage

Expanded text:
est Filius Dei, Verbum Dei, de quo etiam dicit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : ut illi dicatur Filio Dei, quia ipse est sacerdos noster, postea carne assumpta, Beatus quem elegisti, et assumpsisti: id est, ille homo quo indutus es, qui coepit ex tempore, natus ex femina templum quodammodo illius qui semper in aeternum est, et in aeternum fuit. An potius ipse Christus assumpsit quemdam beatum, et non dicitur ipse quem assumpsit quasi in plurali numero, sed in singulari? Unum enim assumit, quia unitatem assumit. Schismata non assumit, haereses non assumit: multitudinem de se lecerunt; non est unus qui assumatur. Qui autem manent in compage
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qͥa ut insererent᷑ talib opinionib & sacrile¬
giis. ꝑ suasiones fecer̃ eoꝵ. qͥ qͣnto ȩtate p̃cedebaã
tanto auctoritate p̃cedere debere putabant᷑ :
confitet᷑ iã redire uolens ad hierłm de babẏlonia.
& dicit. Sermones iniqͦꝵ p̃ualuer̃ suꝑnos Duxer

Expanded text:
Sed quia ut insererentur talibus opinionibus et sacrileSed quia ut insererentur talibus opinionibus et sacrilegiis, persuasiones fecerunt eorum qui quanto aetate praecedebant, tanto auctoritate praecedere debere putabantur; confitetur jam redire volens ad Jerusalem de Babylonia, et dicit: Sermones iniquorum
Abbreviated transcription (Latin):
pietatib nr̃is tu ꝓpitiaberis: qđ nati sumꝰ in hac
t̃ra iniqͦs inuenimꝰ : qͦs loquentes audiuimꝰ Si
possim explicare qđ sentio : ad uu& me intentio
caritatis urȩ . Om̃is homo ubicũq nascit᷑ : ipsius
t̃rȩ uł regionis uł ciuitatis linguã discit. illiꝰ imbu¬
it᷑ morib & uita qͥd facene puernatꝰ int̃ paga nos
ut ñ colen& lapidẽ qͣndo illũ cultũ in sinuauer̃ pa¬
rentes : inde prima uerba audiuit : illũ errorẽ cũ
lacte suxit. Et qͥa illi qͥ loquebant᷑ maiores erant.
& puer qͥ loqͥ discebat in fans erat. unde poterat
paruulus nisi maioꝵ auctoritatẽ sequi & id sibi bo¬
nũ ducere qđ illi laudarent: Ergo gentes conuer¬
sȩ ad xpm postea. & retordantes impietates pa-¬
rentũ suoꝵ & dicentes iã qđ dix̃ ꝓpheta ipse hie¬
remias. uere m̃daciũ coluer̃patres nr̃i uanitatẽ
quȩ eis ñ ꝓfuit. cũ gͦ iã hoc dicunt : renuntiant
opinionib & sacrilegiis parentũ suoꝵ iniquoꝵ.

Expanded text:
pietates nostras tu propitiaberis? Quod nati sumus in hac terra, iniquos invenimus quos loquentes audivimus. Si possim explicare quod sentio, adjuvet me intentio Charitatis Vestrae. Omnis homo ubicumque nascitur, ipsius terrae, vel regionis, vel civitatis linguam discit; illius imbuitur moribus et vita. Quid faceret puer natus inter Paganos, ut non coleret lapidem, quando illum cultum insinuaverunt parentes? Inde prima verba audivit; illum errorem cum lacte suxit: et quia illi qui loquebantur majores erant, et puer qui loqui discebat infans erat, unde poterat parvulus nisi majorum auctoritatem sequi, et id sibi bonum ducere quod illi laudarent? Ergo gentes conversae ad Christum postea, et recordantes impietates parentum suorum, et dicentes jam quod dixit propheta ipse Jeremias, Vere mendacium coluerunt patres nostri; vanitatem quae eis non profuit : cum ergo jam hoc dicunt, renuntiant opinionibus et sacrilegiis parentum suorum iniquorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nis caro ueni& : quare ad illũ om̃is caro ueni&:
qͥa carnẽ assumpsit. qͦ ueniat omĩs caro. Tulit
inde primitias : ex utero uirginali: Assumptis
primitiis. cȩtera consequent᷑ : ut holocaustum
cõpleat᷑. Vnde gͦ om̃is caro : om̃is homo Et un¬
de om̃is homo: Nunqͥd om̃s credituri p̃nuntia¬
ti s̃ in xpm : nonne multi impii qͥ etiã damna¬
bunt᷑ : Nonne quottidie multi ñ credentes in
sua in fidelitate moriunt᷑ : scđm qͥd gͦ intelli¬
gimꝰ. adte om̃is caro ueni& : om̃is caro dixit :
om̃is generis caro. ex om̃i genere carnis uenieat
ad te quid ÷ ex om̃is genere carnis: nũqͥd ue¬
humiles & ñ uener̃ sublimes : nũ qͥd ueneruat
indocti & ñ uener̃ docti : nunqͥd uener̃ uiri. & ñ ue¬

Expanded text:
nis caro veniet. Quare ad illum omnis caro veniet? Quia carnem assumpsit. Quo veniet omnis caro? Tulit inde primitias ex utero virginali: assumptis primitiis caetera consequentur, ut holocaustum compleatur. Unde ergo, omnis caro? Omnis homo. Et unde, omnis homo? Numquid omnes credituri praenuntiati sunt in Christum? Nonne multi impii qui etiam damnabuntur? Nonne quotidie multi non credentes, in sua infidelitate moriuntur? Secundum quid ergo intelligimus, ad te omnis caro veniet? Omnis caro dixit, omnis generis caro: ex omni genere carnis venietur ad te. Quid est, ex omni genere carnis? Numquid vehumiles, et non venerunt sublimes? numquid venerunt indocti, et non venerunt docti? numquid venerunt viri, et non ve
Abbreviated transcription (Latin):
& norant impii sentire ñ poss̃ : qđ gustare no¬
lunt qͥd gͦ facit de iocunditate nominis dĩ: tulit
se continuo a turb̵ impioꝵ Et expectabo in qͥt
nom̃ tuũ qͥa iocundũ ẽ in c̃spectu scõꝵ tuoꝵ lo
cundũ ẽ nom̃ tuũ : sed ñ in conspectu impioꝵ Ego

Expanded text:
et norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare noet norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspectu sanctorum tuorum. Jucundum est nomen tuum, sed non in conspectu i