comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione: illa scilicet accipienda ẽ. qͣ
dilexit eum pat̃. Sed nũquid & hic gr̃a
intelligenda ẽ qua pat̃ diligit filium.
sicut gr̃a ẽ qua nos diligit filius. cũ simꝰ
nos filii gr̃a ñ natura. unigenitus autẽ
natura ñ gr̃a: An hoc etiã in iꝑso filio
ad hominẽ referendũ est: Ita sane. Nã
dicendo sicut dilexit me pat̾ & ego di¬
lexi uos: gr̃am mediatoris ostendit.
Mediator autẽ dĩ & hominũ ñ inquantũ

Expanded text:
dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
one mea. ñ apparet quã dixerit dilectio¬
nem. utrũ qua eũ diligimus. an qua ipse¬
nos diligit. sed ex uerbo suꝑiore dinoscit᷑.
Dixerat quippe & ego dilexi uos. cui uer¬
bo continuo subiunxit. manete in dile-¬
ctione mea. illa ergo qua dilexit eos. Qͥa
ẽ gͦ manete in dilectione. nisi manete in
gr̃a mea: Et quid ẽ si precepta mea¬
seruaueritis manebitis in dilectiõe mea:
nisi ex hoc scietis qđ in dilectione mea qua
uos diligo manebitis. si p̃cepta mea ser-¬
uabitis: Non gͦ ut nos diligat pͥus eiꝰ
precepta seruamus: sed nisi nos diligat
p̃cepta eius seruare ñ possumus. Hȩc ẽ
gr̃a que humilib patet: suꝑbos latet.
dilectionẽ patris intelligi uoluit: qua
eum diligit pater. Ita quippe dixerat.
Sicut dilexit me pat̾ & ego dilexi uos: ãtq
his u̾bis illa subiunxit. manete in dile¬
ctione mea. illa ꝓculdubio qua dilexi uoᷤ.
Ergo quod ait etiã de patre. maneo in eiꝰ

Expanded text:
one mea, non apparet quam dixerit dilectioone mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse diligit nos: sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos; cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectioest ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in grservabitis, manebitis in dilectione mea, nisi ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc głificatur pater ut fructũ affera¬
mus in uite hoc ẽ in filio. et efficiamur
eius discipłi. Manete inquit in dilectio¬
ne mea. Quomͦ manebimus: Audi qͥd
sequatur. Si precepta mea inquit serua-¬
ueritis: manebitis in dilectione meã Di¬
faciunt dilectionẽ: Sed quis ambigat qͥd
dilectio precedit: Unde enĩ p̃cepta seruet
ñ habet: qui ñ diligit. Quod gͦ ait. si pre¬
cepta mea seruauerits manebitis in di¬
lectione mea: ostendit ñ unde dilectio
generetur. sed unde monstretur. tanqͣm
diceret. Nolite uos putare manere in di¬
lectione mea. si ñ seruatis p̃cepta mea.
Si enim seruaueritis manebitis: hoc ẽ hinc
apparebit qd̃ in dilectione mea manebi¬
tis. si mea p̃cepta seruabitis. ut nemo se
fallat dicendo qd eum diligat. si eius pre-¬
cepta ñ seruet. Nam intantũ eũ diligimꝰ.
inquantũ eius p̃cepta seruamus. Inqͣn-¬
tum autẽ minus seruamus. minus di-¬
ligimus: quãuis qͦd ait manete in dilecti¬

Expanded text:
in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. 3. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dita servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
Unius quippe naturȩ sunt. uitis et
palmites. Proꝑter qd cum ẽẽt ds̃ cuiꝰ
nature ñ sumus. factus ẽ homo ut
in illo ẽẽt uitis humana natura:. cuiuᷤs
et nos homines palmites ẽẽ possem᷑.
Quid ergo ẽ ego sum uitis uera: Ab¬

Expanded text:
Unius quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus , cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis vera
Abbreviated transcription (Latin):
altior. eo casus grauior. Quo autẽ gra-¬
uior casus: eo pietas erigentis gratior.
Quo uero gratior in eis pietas dñi ap¬
paruit: eo certior cunctis pęnitentib
spes salutis effulsit. ut iuire om̃s qui
audiunt dicant. quia ds̃ uisitauit ple¬
bem suam. ñ tantumm uerbũ suum
semel incorporando. sed etiã nr̃o hoc
ut suscitari debeamus semꝑ in corde¬

Expanded text:
altior, eo casus gravior. Quo autem gravaltior, eo casus gravior. Quo autem gravior casus, eo pietas erigentis gratior. Quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc, ut suscitari debeamus, semper in cord
Abbreviated transcription (Latin):
do spe resurgendi potiantur oppri¬
munt. Dño ergo loculũ tangente. fu¬
neris bauili steterunt: quia superni¬
formidine iudicii attacta conscientia.
& carnaliũ sepe affluentiũ uoluptatr̃
et in iuste laudantiũ turbã coercens.
aq̃ se ipsam reuertitur: uocantiq ad
urtam festina respondet saluato .i. Un¬
de recte sequitur. Et ait. Adolescens:
tibi dico surge. &resedit qui erat mor¬
tuus: et cepit loqui. & decut illũ ma¬
tri suȩ. Residet quippe qui erat mor-¬
tuus: cũ interna compunctione reui¬
uiscit peccator. Incipit loqui: cũ reducis
indicia uitȩ cunctis qui peccatũ luxe¬
rant ostendit. Redditur matri: cũ ꝑ
sacerdotalis decreta iudicii. cõmunioni
sociatur eccłiȩ. Accepit autẽ om̃s timor.
et magnificabant dm̃ dicentes quia ꝓ¬
pheta magnus surrexit in nobis.
Quanto desperatior animȩ mors ad ui¬
tam reuocatur: tanto plures eodẽ cor¬
riguntur exemplo. Uide dauid ꝓpħam.

Expanded text:
do spe resurgendi potiantur, opprido spe resurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis, qui peccatum luxerant, ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur Ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis. Quanto desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corriguntur exemplo. Vide David prophet
Abbreviated transcription (Latin):
are conatur. ueramq matrem ȩccłiam
de natoꝵ suoꝵ sp̃uali extinctione plo¬
rantem. spe uitȩ redonandȩ negat con¬
solari debere. Et pulchre euangłista do¬
minum prius miscdia motũ esse suꝑ
matrem ac filiũ & post suscitasse testa¬
tur: ut in uno nob̃ exemplũ imitandȩ
pietatis ostenderet. in altero fidẽ mi-¬
randȩ potestatis astrueret. Et accessit:
& tetigit loculũ. Hi autẽ qui porta¬
bant steterunt. Loculus in quo mor¬
tuis effertur: male secura desperati
peccatoris conscientia ẽ. Qui uero sepe¬
liendũ portant: uel immunda deside¬
ria quȩ hominẽ rapiunt in interitũ.
uel lenocinia blandientiũ sunt uene¬
nata sociorũ: quȩ peccata nimirũ dũ
unt. de quib alibi dicitur. dimitte
mortuos sepelire mortuos suos. Mortu¬
os quippe mortui sepeliunt: cũ pecca¬
tores quiq sui similes alios nociuo
fauore demulcent. congestaq pessi¬
mȩ adulationis mole. nequa aliquan¬

Expanded text:
are conatur, veramque matrem Ecclesiam, are conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista, Dominum prius misericordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum unt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
libenter aꝑit. hanc animȩ suȩ portam
mortis efficit: ceterosq qui ñ seruat
sensus. mortis sibi ipse reserat aditus.
Obsecro dñe iħu cunctas meȩ ciuitatis
portas. portas iusticiȩ facias: ut ingres¬
sus in eas confitear nomini tuo. tueq
maiestati cũ ministris cȩlestib eã cre¬
brius inuisenti. ñ fȩtor elati cadaue¬
ris occurrat. sed occupet salus muroᷤ
illius. & portas eius laudatio. Et hȩc
uidua erat: et turba ciuitatis multa
cum illa. Uiduam ẽẽ eccłiam om̃is ani¬
ma que sponsi dñiq sui se morte re¬
demptam memunt. agnoscit. Diuino
autem nutu multa dñm turba. multa
uiduã comitabatur: ut uiso tanto mi¬
raculo. multi testes. multi fierent dez¬
laudatores. Quã cũ uidissec: miscdia
siste inquit quasi moriuũ flere: que
mox uiuũ resurgere uidebis. Ubi my¬
stice nouati dogna confunditur: qui
de sua mundicia suꝑbe glorratus. hu¬
milem pęnitentũ mundationẽ euacu¬

Expanded text:
libenter aperit, hanc animae suae portam libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cuncta meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Dominus, siste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacu
Abbreviated transcription (Latin):
q insuꝑ animȩ mortẽ ñ cordis adhuc
cubili tegentẽ. sed ad multoꝵ noticiã
ꝑ locutionis oꝑisue indiciũ. quasi per
suȩ ostia ciuitatis ꝓpalantẽ. Qui bene
filius unicus mat̾ris suȩ fuisse ꝑhibe¬
tur: quia licet e multis collecta ꝑsoniᷤ¬
una sit ꝑfecta & immaculata uirgo
uniuer salis se ęccłiȩ filios rectissime
fatentur. Nam & electus quilibet qͦn¬
do ad fidem imbuitur filius ẽ: quan¬
do alios imbuit mat̃. An ñ materno
erga paruulos agebat affectu.qui ait:
filioli mei quos iterũ parturio donec
formetur xp̃c in uobis : Portã ciui-¬
tatis qua defunctus efferebat᷑: puto
aliquem de sensib ẽẽ corporeis. Qui se¬
minat enim inter fr̃s discordias. qui
iniquitatẽ in excelsũ loquitur: ꝑ oris
portam extrahit᷑ mortius. Qui uide¬
rit mulierẽ ad concupiscendũ eã: ꝑ
oculoꝵ portã suȩ mortis inlicia pro¬
fert. Qui fabulis ociosis obscenis ue
carminib uel detractionib aurem¬

Expanded text:
animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve sui indicium, quasi per suae civitatis ostia propalantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibetur, quia licet e multis collecta una sit perfecta et immaculata virgo universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est; quando alios imbuit, mater. Annon materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem
Abbreviated transcription (Latin):
uit. aquã de petra sitientib fudit: Quis
nisi iesunaue popło transituro iordanis
fluenta diuisit: & currentẽ solẽ emissa
son ꝓpter sitim suã maxilla mortui asim
exundante satiatus ẽ : Quis prẽt helyã
curru igneo in alta subuectus ẽ: Quis
pret̃ heh seũ qđ paulo ante cõmemoraui.
Quis preter iuros. ananiã. arariã. misae¬
lem. in fiãmis ardentib & ñ urentib de¬
ambulauit illesus: Pret̾eo cetera. q̃m hȩc
satis ẽẽ arbitror. quib demonstretur &
alios scõs quędam oꝑa miranda fecisse. quȩ
nemo alius fecit. Sed qui tam multa uicia
& malas ualitudines uexationesq morta¬
lium tanta potestate sanaret: nullus om̃i¬
no legitur antiquoꝵ. Ut enĩ taceant᷑ quos
iubendo sicut occurrebant saluos singłos
fecit: marcus euangłista quodã loco ait.
Uesꝑe autẽ facto cũ occidisset sol: afferebant

Expanded text:
vit, aquam de petra sitientibus fudit ? Quis vit, aquam de petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transitu Jordanis fluenta divisit, et currentem solem emissason propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta potestate sanaret, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur quos jubendo, sicut occurrebant, salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto cum occidisset sol
Abbreviated transcription (Latin):
moxaddit. quȩ nemo alius fẽcit: Nulla
quippe in oꝑib xp̃i uidentur ẽẽ maiora.
quã suscitatio mortuoꝵ: qđ scimus etiã an¬
tiquos fecisse ꝓphetas. Fecit enĩ helyas. fe¬
cit helẏseus: & cũ in hac carne iuueret.
& cũ in suo monum̃to sepultus iaceret. Nã
quidã portantes mortuũ cũ irruentib
hostib eo refugissent. eũq ibi posuissert:
continuo resurrexit. Fecit tam̃ aliqͣ xp̃c
quȩ nemo alius fecit: qđ quinq milia ho¬
minũ de quinq. & quatuor milia de sep¬
tem panib pauit. qđ suꝑ aquas ambu¬
laurt. & petro ut hoc faceret prestitit. qđ
aquã mutauit in uinũ. qđ aꝑuit oculos
ceci nati. & alia multa quȩ cõmemorare
longũ est. Sed respondetur nobis & alios
fecisse quȩ ipse ñ fecit: & quȩ nemo alius
fecit. Quis enĩ nisi moyses egyptios plagis
tot tantisq ꝑcussit: diuiso mari populum
duxit. & manna de cȩlo ȩsurientib impetra¬

Expanded text:
mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Cquae nemo alius fecit, quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati ; et alia multa, quae commemorare longum est. Sed respondetur a nobis et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetra
Abbreviated transcription (Latin):
garentur iudei utrũ diligerent dm̃. qͥd
se aliud quã diligere responderent. nec
ex animo mentientes. sed errando potius
opinantes: Quomͦ enĩ diligerent patreo
ueritatis. qui haberent odio ueritatem:
Nolunt enim sua facta damnari: & hoc ha-¬
bet ueritas ut talia facta damnent᷑. Tan¬
tum igitur oderunt ueritatẽ: quantũ
oderunt suas pęnas quas talib irrogat
ueritas. Nesciunt autẽ illam ẽẽ ueritatẽ.
quȩ tales quales ipsi sunt damnat. Ode¬
runt ergo quã nesciunt. Et cum illam
oderunt: ꝓfecto & eum de qͦ nata ẽ nisi
odisse ñ possunt. ac ꝑ hoc quia ueritatẽ
qua iudicante damnantur de patre dõ
natam nesciunt: utiq etiã ipsũ & nesciuit
ec oderunt. Si oꝑa ñ fecissem in eis que ne¬
mo alius fecit: peccatũ ñ haberent. pec¬
catum illua scilicet magnũ. de qͦ & suꝑius
Ait. Si ñ uenissẽ & locutus fuissem eis: pec¬
catum ñ haberent. Hoc ẽ peccatũ. qͦ in eũ
ẽ qđ cum dixisset. si oꝑa ñ fecissem in eis:

Expanded text:
garentur Judaei utrum diligerent Deum, quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari; et hoc habet veritas, ut talia facta damnentur. Tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat. Oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc, quia Veritatem, qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt, utique etiam ipsum nesciunt, et oderunt. Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud, scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum nod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis,
Abbreviated transcription (Latin):
nec illud a contrario impossibile ẽ ut eoᷤ
qͦs ñ quã uidimus oderimus. fama qͥppe
de aliquo sermocinante seu bene seu ma¬
le. fit ñ immerito ut amemꝰ uel oderimꝰ
ignotũ. Sed si fama sit uerax. quomͦ ẽ de
quo uera didicimus dicendus ignotus:
Anquia eius faciem ñ uidimus. qua cũ
et ipse ñ uideat. nulli tam̃ potest notior
ẽe quam sibi: Non igitur in eius facie cor¬
porali nob̾ intimatur cuiusq noticia : sed
tunc nobis ad cognitionẽ patet. quando
eius mores & uita ñ latet. Alioquin nec
se ipsũ nosse quisquã potest. qui uidere
faciem suam ñ potest: sed utiq tanto cer¬
tius quã notus ẽ aliis ipse se nouit. qͥnto
certius interiore conspectu potest uidere

Expanded text:
nec illud a contrario impossibile est, ut eos nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest vide
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i peccato suo. sed hoc peccato quo in xp̃m
ñ crediderunt. ad quos ñ uenit. & quib ñ
ẽ locutus. Sed ñ in eo sunt numero ad
quos in discipłis uenit: & quib ꝑ disci¬
płos ẽ locutus. Qđ & nunc facit. Nam
ꝑ eccłiam suã uenit ad gentes: & ꝑ ȩccle-¬
siam suam loquitur gentib. Ad hoc enĩ
ꝑtinet qd ait. Qui uos recipit me reci-¬
minum dicentẽ. qui me odit & patrem
meũ odit: qui suꝑus dixerat. Hȩc facieit
uob̾: quia nesciunt eũ qui misit me. Non
utiq dissimulanda nascitur questio: qͦ¬
modo possint odisse quẽ nesciunt. Si enĩ
dm̃ ñ quod ẽ ipse sed nescio quid aliud
eũ suspicantur aut credunt. & hoc oder̃t:
utiq ñ ipsũ oderunt. sed qđ sua m̃daci
suspicione uel uana credulitate concipi¬
unt Si autẽ qd ẽ hoc de illo sentiunt:
quomͦ eum nescire dicuntur: Et de ho-¬
minib quidẽ fieri potest. ut eos sepe
quos ñquã uidimus diligamꝰ: ac ꝑ hoc

Expanded text:
omni peccato suo, sed de hoc peccato, quia in Christum omni peccato suo, sed de hoc peccato, quia in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus; sed non in eo sunt numero, ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus: quod et tunc facit, nam per Ecclesiam suam venit ad gentes, et per Ecclesiam suam loquitur gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait: Qui vos recipit, me recitrem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quoddã peccatũ ñ om̃e peccatũ quasi sub
generali nomine uult intelligi. Hoc est
enim peccatũ quo tenent᷑ cuncta peccata:
qđ unusquisq si ñ habeat. dimituntur
ei cuncta peccata. Hoc ẽ autẽ qd̃ ñ cre¬
diderunt in xp̃m: qui ꝓꝑterea uenit
ut credatur in eũ. Hoc peccatũ si ñ ue¬
nisset ñ utiq haberent. Aduentus qͥppe¬
eius quippe eius quantũ credentib sa¬
lutaris: tantũ ñ credentib exitiabilis fa-¬
ctus ẽ. Sed qđ adiunxit atq ait. nunc
autẽ excusationẽ ñ habent de ꝑeccato suo:
potest mouere querentes. utrũ hi ad qͦs
ñ uenit. xp̃c nec locutus ẽ eis. habeant
excusationẽ de peccato suo. Si enĩ ñ ha¬
bent: cur hicdictum ẽ ꝓpt̃ea istos ñ ha-¬
bere. quia uenit & locutus ẽ eis: Si autẽ
habent. utrũ ad hoc habeant ut pęnis¬
alienentur. an ut mitius puniantur. Ad
hȩc inquisita ꝓ meo captu dño donante
respondeo. habere illos excusationẽ ñ de

Expanded text:
quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata: quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata. Hoc est autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit, ut credatur in eum: hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus, quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. Sed adjunxit atque ait: Nunc autem excusationem non habent de peccato suo. Potest movere quaerentes utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim nbent, cur hic dictum est propterea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant ut alienentur, an ut minus puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu Domino dante respondeo habere illos excusationem, non de
Abbreviated transcription (Latin):
bentes. Et erat om̃is ciuitas congregata ad
ianuã: et curauit multos. qui uexabant᷑
uariis languorib. & demonia multa eici-¬
ebat. Id autẽ cũ cõmemorasset matheus.
etiã testimoniũ ꝓpheticũ addidit dicens:
ut adimpleretur qđ dictũ est ꝑ ysaiam ꝓ.¬
phecam dicentẽ. Ipse infirmitates nr̃as
accepit: & egrotationes portauit. Itẽ alio

Expanded text:
civitas congregata ad januam; et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit, dicens: Ut adimpleatur, quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem: Ipse infirmitates nostras accepit, et aegrotationes
Abbreviated transcription (Latin):
ec mando uobis: ut
diligatis inuicẽ. ꝑhoc intellige¬¬
re debemus hunc ẽẽ fructum
nr̃o. de quo ait. ego uos elegi.
ut eatis & fructũ afferatis. et fructus ur
maneat: et qđ adiunxit. ut qđcunq pe¬
tieritis patrẽ in nomine meo det uobis.
Tunc utiq dabit nob̾ si diligamꝰ inuicẽ:
cũ & hoc ipsũ ipse dederit nobis qui
nos elegit ñ habentes fructũ. quia non
eum nos elegeramus. Et posuit nos ut
fructũ afferamus: hoc ẽ inuicẽ diligamꝰ.
Quem fructũ sine illo afferre ñ possumꝰ.
sicut palmites facere sine uite nichil
possunt. Caritas ergo ẽ fructus ñr: quã
definit apłs. de corde puro. & conscien¬
tia bona. et fide ñ ficta. Hac diligimꝰ inui¬
cem: hac diligimus dm̃. Qua enĩ uera di¬
lectione diligeremus inuicẽ: insi diligen¬
tes dm̃: Diligit enĩ unusquisq ꝓximũ
tanquã seipsũ. si diligitdm̃. Nam si dm̃

Expanded text:
ec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait: Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ ut diligatis inuicẽ: adiecit atq att.
Si mundus uos odit: scitote quia me pri¬
orem uob̃ odio habuit. Cur ergo m̃brũ¬
se supra uerticẽ extollit: Recusas ẽẽ in
corpore: si ñ uis odiũ mundi sustinere
cũ capite. Si de mundo inquit essetis:
mundus qd suũ erat diligeret. Uniuersȩ
mundi nomine appellat. sicut illud est.
Ds̃ erat in xp̃o mundũ reconcilians sibi.¬
Totus gͦ mundus ȩccłia: & totus mundus
odit ȩccłiam. Mundus igitur odit mun¬
dum: inimicus reconciliatũ. damnatus
saluatũ. inquinatus mundatũ. Deniq cũ¬
elegi uos de mundo: ꝓpt̾ea odit uos
mundus. Ergo et ipsi inde erant. unde
ut ñ ẽẽnt electi sunt inde: ñ meritis sius
quoꝵ nulla bona p̃cesserant oꝑa. ñ natura.
quȩ tota fuerat ꝑ liberũ arbitriũ in ip¬
sa radice uiciata: sed gratuita. hoc ẽ ue¬
ra gr̃a. Qui enĩ de mundo mundũ elegit:
fecit qđ eligeret. ñ inuenit. Mem̃tote in¬

Expanded text:
vobis, ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibiTotus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. Seelegi vos de mundo; propterea odit vos mundus. » Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla praecesserant bona opera, non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
unc inquit iudiciũ est mundi.
Quid̃ ergo expectandũ ẽ in fine
scłie Sed in fine qd expectatur
⁊iudicium erit iudicandoꝵ ui¬
uorum atq mortuoꝵ. iudiciũ erit pre¬
miorũ. pęnarũq ȩt̃narum. Quale ergo
nunc iudiciũ : Iam in suꝑiorib lectioni.¬
b quantũ potui cõmonui caritatẽ ur̃am:
dici etiã iudiciũ ñ damnationis seddis-¬
cretionis. Unde scriptũ est. Tudica me ds̃
et discerne causam meã de gente ñ sc̃a.
Multa autẽ sunt uidicia dĩ. unde dicit᷑
in ꝑsalmo. Iudicia tua abyssus multa.
Dicit etiã apłs. O altitudo diuitiarũ sa¬
pientiȩ & scientiȩ dĩ. quã inscrutabilia
sunt iudicia eiꝰ. Ex quib iudiciis etiam
hoc ẽ qd hic ait dñs. nunc iudicium est
mundi: seruato illo iudicio infine. ubi
nouissime uiui & mortui iudicandi sẽ.
Possidebat diabolus genus humanũ. &
reos supplicioꝵ tenebat: cyrographũ pec
catorũ dñabatur in cordib infidelium.
ad creaturã colendã deserto creatore.

Expanded text:
unc, inquit, judicium est mundi. Quid ergo exspectandum est in fine saeculi? Sed in fine quod exspectatur judicium, erit judicandorum vivorum et mortuorum, judicium erit praemiorum poenarumque aeternarum. Quale ergo nunc judicium est? Jam in superioribus lectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Dei: unde dicitur in Psalmo, Judicia tua abyssus multa . Dicit etiam Apostolus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebatcatorum. Dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam deserto Creatore
Abbreviated transcription (Latin):
cipatur eis qͥ ordine ꝑuerso mundũ potirs
quã mundi conditorẽ diligunt. qui iudi¬
catus est a dño cũ ait. Uidebam sathanan
sicut fulgur cadentẽ de cęlo. Iudicatus est
ab eo cũ & ipse demonia eiceret: & discipłis
daret potestatẽ calcandi suꝑra om̃em uir¬
tutem inimici. Arguit᷑ itaq mundus de
iudicio qͦ dẏabolus ẽ iudicatus: quando
homines ne dei uoluntati resistere p̃fu¬
mant. exemplo damnati ꝓpt̃ suꝑbiam ter¬
rentur archangłi. Arguit mundũ sp̃s sc̃s
de udicio qͦ pͥnceps mundi iudicatus est.
cũ loquens in sp̃u scõ iudas apłs ad corri¬
gendam hominũ prauoꝵ nequiciã. pęnam
suꝑbientiũ cõmemorat angłoꝵ dicens. An¬
gelos uͦ qui ñ seruauerunt suũ pͥncipatũ.
sed reliquerunt suũ domiciliũ. in iudiciũ
magni dei uincłis et̃nis sub caligine reser-¬
uauit. Sequit᷑. Adhuc multa habeo uob̃

Expanded text:
undum potius quam mundi creatorem diligunt; qui judicatus est a Domino, qui ait: Videbam Satanam sicut fulgur cadentem de coelo . Judicatus est ab eo, cum et ipse daemonia ejiceret, et discipulis daret potestatem calcandi supra omnem virtutem inimici. Arguitur itaque mundus de judicio, quo diabolus est judicatus, quando homines ne Dei voluntati resistere praesumant, exemplo damnati propter superbiam terrentur archangeli. Arguit mundum Spiritus sanctus de judicio, quo princeps mundi judicatus est, cum loquens in spiritu sancto Judas apostolus ad corrigendam hominum pravorum nequitiam poenam superbientium commemorat angelorum dicens: Angelos vero, qui non servaverunt suum principatum, sed reliquerunt suum domicilium, in judicium magni diei vinculis aeternis sub caligine reservavit. Sequitur: Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ed inter hec sciendũ est. quia ille
recte delicti sui ueniã postulat: qui
prius hoc qđ in eũ delinquitur relaxat.

Expanded text:
ed inter haec sciendum est quia ille recte sui delicti veniam postulat, qui prius hoc quod in ipso delinquitur relaxat.
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciã: ut quando mͥ sublata fu
erit dispensatio. suscipiant me in do
mos suas. Yocauitq singłos debitorũ
dñi sui: & dixit primo. Quantũ debes
dño meo: Qui dixit ei. Centum cados
olei. Ait illi. Accipe cautionẽ tuam: &
sedens cito scribe quinquaginta. Dem¬
de ad alium locutus ẽ. Tu autẽ qͣntũ
dee¬

Expanded text:
quid faciam, ut, quando sublata mihi quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispmos suas. Vocavit itaque singulos debitores domini sui, et dixit primo: Quantum debes Domino meo? Qui dixit ei: Centum batos olei. Ait illi: Tolle cautionem tuam, et sedens cito, scribe quinquaginta. Deinde ad alium locutus est: Tu autem quantum de
Abbreviated transcription (Latin):
tiam discipłos hortaretur: & aliis uerbis
diceret. Du niute: et dimittetur uob̾. Et
in oratione dñica libera fronte poscatis.
Dimitte nob̾ debita nr̃a: sicut & nos di¬
misimus debitorib nr̃is. Quȩ ẽ ergo pa¬
rabola ad clem̃tiam discipłos ꝓuocantis:
homo quidã erat diues: qui habebat uil¬
licum siue dispensatorẽ. Hoc enĩ ycono¬
mos significat. Uillicus autẽ ꝓprie: uillȩ
gubernator ẽ. Unde & a uilla: tullicus
nom̃ acceꝑit. Yconomos autẽ tam pe¬
cuniȩ quã frugũ: & om̃ium quȩ dñs
possidet dispensator est. Unde & ycono¬
micus xenofontis pulcherrimus liber
ẽ: qui ñ gubernationẽ uillȩ sed dispen¬
sationem uniuersȩ domus tullio inter¬
pretante significat. Iste igitur dispensa¬
tor accusatus ẽ ad dñm suũ: qđ dissiparet
substantiam eius. Quo uocato dixit. Qͥd
bis. Qui dixit in semet ipso. Quid faciã
quia dñs m̃s aufert a me dispensationẽ:
Fodere ñ ualeo: m̃dicare erubesco. Scio

Expanded text:
tiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensatorem; hoc enim olxovo/xog significat. uilicude et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quidis dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntum dñs tribuit damus. ipsumq
dñm iugit exoramꝰ. ut et nos & uos in
timore gr̃ę suȩ pascere dignet᷑ auxilio.
Auferat a nob̾ dñationem prauȩ cupi¬
ditatis. donet om̃ib ꝓfectum & ꝑse-¬
uerantiam caritatis. Lumbos nr̃os ip¬
se precingat. lucernas nr̃as ipse arde-¬
re faciat. ardentesq custodiat. ut nec
refrigescat nr̃a caritas. nec aliqua
nob̾ dominetur iniquitas. sed dñs ac
redemptor nr om̃ib gr̃ãm tribuat.
uniu̾sis donũ sc̃ẽ illuminationis ac
uirtutis infundat. Nob̃ donet ut qđ
ab illo audimus. recte intelligamꝰ. sicut
oportet faciamꝰ. uobisq faciendũ ser¬
mone sufficienti & congruo p̃dicemꝰ.
uob̾ quoq donet. ut qđ ab illo ꝑ seruoᷤᷤ
eius auditis. et corde intelligatis. & oꝑe
faciatis. Hec gͦ diuina miscdia oꝑetur
in om̃ib nob̃. ut nos quos uoluit ẽẽ
dispensatores fideles faciat & pruden¬
tes. uos quoq faciat obedientes et hu¬

Expanded text:
quantum Dominus tribuit, damus; ipsumque quantum Dominus tribuit, damus; ipsumque Dominum jugiter exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas nostras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetur iniquitas. Sed Dominus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficienti et congruo praedicemus. Vobis quoque donet ut quod ab illo per servos ejus auditis, et corde intelligatis, et opere faciatis. Hoc ergo divina misericordia operetur in omnibus nobis, ut nos, quos voluit esse dispensatores, fideles faciat et prudentes; vos quoque faciat obedientes et hu
Abbreviated transcription (Latin):
ardentẽ habeat lucernã. ut de suo mise-¬
ricorditer oꝑetur. Precinctos habeat lũ¬
bos. ut minorẽ ñ opprimat: ardentẽ ha-¬
beat lucernã. ut oppresso uelamen iustȩ
dũtaxat defensionis impendat. Precin¬
ctos habeat lumbos. ut habenti ñ aufe-¬
rat cibũ: ardentẽ habeat lucernam. ut
ȩfurienti tribuat alim̃tum. Precinctoᷤ
habeat lumbos. ut ñ expoliet uestitum:
ardentẽ habeat lucernã. ut uestiat nudũ.
Precinctos habeat lũbos.ut domũ nul¬
lius inuadat: ardentẽ habeat lucernã.
ut ꝑegrinos xp̃i libent̃ excipiat. Precin¬
ctos habeat lumbos. ut fugrat elationẽ :
ardentẽ habeat lucernã. ut seruet hu-¬
militatẽ. Precinctos habeat lumbos.
ut expellat a se inuidiã et liuorẽ: ar¬
dentem habeat lucernã. ut puram
cunctis exhibeat caritatẽ. Precinctos
habeat lũbos. ut ñ exhibeat membra
sua arma iniquitatis peccato. ardentẽ
habeat lucernã. ut exhibeat mẽbra
ris est pascenda familia. Ex hac uobi ᷤ

Expanded text:
ardentem habeat lucernam, ut de suo misericorditer operetur: praecinctos habeat lumbos, ut minorem non opprimat; ardentem habeat lucernam, ut oppresso velamine justitiae justae defensionis auxilium impendat: praecinctos habeat lumbos, ut habenti non auferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius invadat; ardentem habeat lucernam, ut peregrinos Christi libenter excipiat: praecinctos habeat lumbos, ut fugiat elationem; ardentem habeat lucernam, ut servet humilitatem: praecinctos habeat lumbos, ut expellat a se invidiam et livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat caritatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucernam, ut exhibeat membra ris est pascenda familia. Ex hac vobis ,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ calcatur luxuria. dũ auaricia con¬
tempnitur & rapina. dũ ꝓximi lesio de¬
uitatur. dũ suꝑbia uincitur. dũ inuidia
suꝑatur. Ardent uͦ lucernȩ fideliũ dũ
recte. fidei regulam seruant. dum in sinu
matris eccliȩ longanimit̃ ꝑseuerant. dũ
terrena contẽpnunt. & cȩlestia concupi¬
scunt. dũ solliciti pacẽ custodiunt. dũ se
inuicẽ pure diligunt. dũ mutuo se ho¬
nore p̃uemunt. dũ mansuetudine cordiᷤ
et humilitate ꝓficiunt. dũ miscdiȩ oꝑa
libenter atq hilarit̃ faciunt. dũq in bo¬
nis oꝑib ñ hominib sed deo placere
contendunt. Om̃is ergo xp̃ianus p̃cin¬
ctos habeat lũbos ut fugiat. libidinẽ:
ardentẽ habeat lucernã ut custodiat
castitatẽ. Precinctos habeat lũbos ut
aliqͥd alienũ nec rapiat nec furetur.¬

Expanded text:
dum calcatur luxuria, dum avaritia condum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dum rectae fidei regulam servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum mansuetudine cordis et humilitate proficiunt, dum misericordiae opera libenter atque hilariter faciunt, dumque in operibus bonis non hominibus, sed Deo placere contendunt. 12. Omnis ergo Christianus praecinctos habeat lumbos, ut fugiat libidinem; ardentem habeat lucernam, ut custodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur
Abbreviated transcription (Latin):
angelio ꝓposuimus: cũ ꝓpheticis sermoni¬
b conferamꝰ. Utrunq enĩ testam̃tũ ds̃
unus instituit. unus dñs dedit. Et si fẽ
utriusq testam̃ti diu̾sa ꝓ temporib sacra¬
menta: concordat tam̃ in utroq salutis
humanȩ sententia. qua p̃cipitur ut ñ
peccemꝰ et iubet᷑ ut bonis oꝑib insistamꝰ.
Precepit itaq dñs ꝑ beatũ dauid dicens.
Declina a malo et fac boliũ. ꝑ ysaiã qͦq
om̃s his admonet u̾bis. Auferte malũ
cogitationũ ur̃arum ab ocłis meis. Qui¬
escite agere ꝑu̾se. discite bene facere.
ẽ sint lucernȩ ardentes. nisi facite bonũ:
Quid est sint lumbi ur̃i precincti. nisi
qͥescite agere ꝑuerse: Quid ẽ sint lucer¬
ne ardentes. nisi discite bene facere: Pre¬
cingunt᷑ igitur fideliũ lumbi. dũ con¬
cupiscentia mala comprimit᷑. dũ iniqͣ
cogitatio cohibetur. dũ libidini resistit
animus. dũ lasciuiȩ denegatur effectuˢ.

Expanded text:
angelio proposuimus, cum propheticis sermoniangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per beatum David, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Per Isaiam quoque omnes his admonet verbis: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, discite benefacere . est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? Quid est, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Quiescite agere perverse? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Discite benefacere? 11. Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus,
Abbreviated transcription (Latin):
di spiritalis possumꝰ inuenire. Quid enĩ
ꝓficit ad animȩ salutẽ. si aliqͥs corporalit̃
aut lumbos suos p̃cingat. aut lucernã
accendat: Alia gͦ in precinctis lũbis &
lucernis ardentib querenda ẽ intelligen-¬
tia spiritalis. quȩ scilicet diuino sit p̾cep-¬
to condigna. quȩ nr̃ȩ saluti congrua re-¬
periatur & cõmoda. Neq enĩ frustra quo¬
dam loco ipse dñs ait. Uerba quȩ ego locu¬
cernis uͦ fides et caritas xp̃iana mon-¬
stratur. Iubens igitur dñs lũbos nr̃os pre¬
cingi: concupiscentias carnales sine dubio
p̃cipit refrenari. Imꝑans autẽ ut lucer¬
nas ardentes habeamus: hoc utiq iubet
ut lumine uere fidei splendeamꝰ. et sc̃e
caritatis oꝑib ferueamꝰ. lubens ut sut
lumbi nr̃i precincti: mandat ut mala
desideria atq oꝑa fugiamus. Iubens ut
sint lucernȩ nr̃e ardentes: monet ut
bona diligamꝰ atq faciamꝰ. Ista quȩ de eu¬

Expanded text:
di spiritalis possumus invenire. Quid enim di spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino sit praecepto condigna, quae nostrae saluti congrua reperiatur et commoda. Neque enim frustra quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Ev
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. ut in bonis oꝑib nemo sit segnis.
nemo sit sterilis. Nemo presentiũ dile¬
ctione futura contẽpnat. nemo ȩt̾na
despiciens sola temporalia ꝑuersus aspi¬
ciat. nemo sp̃ualib corporalia preferat.
nemo terrena cȩlestib anteponat. Thes¬
aurum nr̃m fr̃s in celis ponamꝰ. ut etiã
cor nr̃m in celis habere possimꝰ. Necesse
ẽ enim ut qͦ precesserit dilectionis thesau¬
rus: illuc etiã cogitationis sequat᷑ affectꝰ.
Ideo ueritas ait. Ubi em̃ thesaurꝰ ũr est:
ibi & cor ur̃m erit. Ut ergo in cȩlis thesau¬
rizemus: cȩlestia diligamꝰ. Uis nosse ubi
thesaurizas: Attende qđ amas. Uis nos¬
se quod amas: Attende quod cogitas.
Ita fiet ut thesaurum tuũ ex tuo amore
cognoscas: et amorẽ tuũ indicio tue
cogitationis intelligas. Ostendens autẽ
dñs quomͦ in cęlis thesaurizare possimꝰ.
ait. Sint lumbi ur̃i p̃cincti: et lucernȩ ar¬
dentes. Si istũ dñi sermonẽ scđm lite-¬
ram uelimus acciꝑe. nichil in eo cõmo¬

Expanded text:
nobis, ut in bonis operibus nemo sit segnis, nemo sit sterilis, nemo praesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus anteponat. Thesaurum nostrum, fratres, in coelis ponamus, ut etiam cor nostrum in coelis habere possimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur affectus. Ideo Veritas ait: Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit . Ut ergo in coelis thesaurizemus, coelestia diligamus. Vis nosse ubi thesaurizas? attende quid amas. Vis nosse quid amas? attende quid cogitas. Ita fiet ut thesaurum tuum ex tuo amore cognoscas, et amorem tuum indicium tuae cogitationis intelligas. Ostendens autem Dominus quomodo in coelis thesaurizare possimus, ait: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commo
Abbreviated transcription (Latin):
ominicus sermo quẽ de¬
bemus om̃s ñ solũ stu¬
diose uerumetiã sapi¬
enter audire. cui nos
oportet humiliter ac delectabilit obe¬
dire. moderationis suȩ tenens ubiq
temꝑiem. ut nec ouib desint pabula.
nec pastorib alim̃ta: quȩdã specialiter
solis precipit nob̾. quȩdã uͦ generalit̾
et nob̃ & uobis. Nobis nanq idest ser¬
uis qͦs pat̃ illefamilias rerũ om̃ium
dñs ad hoc in sua magna domo con¬
stituit. ut popło eius u̾bum gr̃e mini¬
stremus. specialit̾ inungitur scẽ p̃di¬
cationis officiũ: generalit̃ uͦ & nobis
et uob̃ salutaris indicit᷑ obedientia
mandatoꝵ. In quib denuo mandatis
tanqͣm ditissimis ferculis. sic cȩlestiũ
deliciarũ copia sp̃ualis exuberat. ut
in u̾bo dei abundec qđ ꝑfectus come¬
dat. abundet etiam qđ paruulus sugat.
Ibi ẽ enim simul & lacteus potus quo
tenera fideliũ nutriatur infantia: &
solidus cibus quo robusta ꝑfectorũ
iuiuentus spũalia sc̃ȩ uirtutis accipiat

Expanded text:
ominicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
hominis mortẽ & ultimam re-¬
surrectionem interpositum est.
animas abditis receptaculis continet.
sicut unaquęq digna ẽ uel requie uel
erumna: ꝓ eo qd sortita est in carne
um releuari. cum pro illis sacrificiũ
mediatoris offertur: uel elemosinȩ in
ȩccłia fiunt. Sed eis hȩc prosunt. qui
cum uiuerent hec sibi ut postea pos¬
sent ꝓdesse meruerunt.

Expanded text:
hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne,um relevari, cum pro illis sacrificium mediatoris offertur, vel eleemosynae fiunt in ecclesia. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, haec sibi ut postea possent prodesse meruerunt.