comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credentib ut credant: pro aduersis ut con¬
uertantur. Uidetis quia nec ipsa conũsio¬
nec sine dĩ ad utorio: dep̃catio inquit ad
dm̃ pro ipsis in salutem. Testimonium enĩ
pͤrohibeo quia zelum dei habent. s non¬
in salutem. Sic habebat et ipse: zelum dĩ
habebat. S quomodo ipse habebat : quo¬
modo illi habebant : s ñ scdm scientiam:
quid ẽ. hoc non scdm̃ scientiam: ignoran¬
tes enim dei iusticiam. et suam uolentes
constituere: Unde iste correctus inquit:
non habens meam iusticiam. Iui suam uolen
tes constituere. adhuc eos delectat in stercore
iacere. Ego non habeam meam iusticiam:
s eam que est ꝑ fidem xp̃i. Iusticiam ex deo.
Iusticiam in ꝗͣ ex dõ: qui iustificat impium.
Tolle te. dolle inꝗͣ te: ate impedis te. Si tu te
edificas: ruinam edificas: Nisi dominus e¬
edificauerit citatem: inuanum laborant
qui edificant eam: Noli ergo hab̾e tuam
iusticiam uelle. Certe ex lege est. Nempe ex lege

Expanded text:
credentibus, ut credant; pro aversis, ut concredentibus, ut credant; pro aversis, ut convertantur. Videtis quia nec ipsa conversio sine Dei adjutorio. Deprecatio, inquit, ad Deum pro illis ad salutem. Testimonium enim perhibeo, quia zelum Dei habent. Sic habebat et ipse: zelum Dei habebat. Sed quomodo ipse habebat? Quomodo illi habebant: Sed non secundum scientiam. Quid est hoc, non secundum scientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere. Unde iste correctus inquit, Non habens meam justitiam. Illi volunt suam constituere, adhuc eos delectat in stercore jacere. Ego non habeo meam justitiam, sed eam quae est per fidem Christi, justitiam ex Deo; justitiam, inquam, ex Deo, quTolle te, tolle, inquam, te a te, impedis te: si tu te aedificas, ruinam aedificas. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Noli ergo velle habere justitiam tuam. Certe ex lege est, nempe ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
apud iudõs: Detrimenta eristimauit. dam¬
na credidit. stercora deputauit. ut inuenire¬
tur in illo non hñs suam iusticiam que er le¬
ge est: s eam que ꝑfidem est xp̃i. que est in¬
quit ex dõ. Illi autem qui offenderunt inla¬
pidem offensionis. quid de illis dicit apłs:
quia non inquit ex fide. s tamquam eroꝑ¬
ib quia ipsi quasi sua iusticia. offenderuit
in lapidem offensionis: sicut scriptum est.
Ecce pono in sion lapidem offensionis. et pe¬
tra scandali: et qui crediderit ieum non
confundetur: Qui enim crediderit in eum
non habebit iusticiam suam que ex lege est
quam uissit bona ler : s implebit ip̃sam le¬
gem. non sua uisticia. s data exdõ: Ita enĩ
non confundetur: Caritas enim: legis est¬
pidem offensionis. et petra scandali. et ait
de illis. fratres bona uoluntas quidem cor¬
dis mei. et deprecatio cordis mei ad domiñ
pro ipsis insalutem. Dep̃catur apłs pro ñ

Expanded text:
apud Judaeos: detrimenta existimavit, damapud Judaeos: detrimenta existimavit, damna credidit, stercora deputavit, ut inveniretur in illo non habens suam justitiam, quae ex lege est; sed eam quae per fidem est Christi, quae est, inquit, ex Deo. Illi autem qui offenderunt in lapidem offensionis, quid de illis dicit ipse Apostolus? Quia non, inquit, ex fide, sed tanquam ex operibus. Quia ipsi quasi sua justitia offenderunt in lapidem offensionis: sicut scriptum est, Ecce pono in Sion lapidem offensionis, et petram scandali; et qui crediderit in eum, non confundetur . Qui enim crediderit in eum, non habebit suam justitiam, quae ex lquamvis bona sit lex, sed implebit ipsam legem, non sua justitia, sed data a Deo; ita enim non confundetur. Charitas enim legis pidem offensionis, et petram scandali. Et ait de illis: Fratres, bona voluntas quidem cordis mei, et deprecatio ad Deum pro illis in salutem. Deprecatur Apostolus pro non
Abbreviated transcription (Latin):
deerat iusticie. amor caritatis xp̃i. et unde
illi amor: solus enim possȩdebat timor S ca¬
ritan uenture locum in corde seruabat: cum
seuiret et erectus: iactabundus. głans ap̃
ipsos uidõs quos scdm̃ emulationem pat̾uaꝵ
traditionum ꝑsequebatur. ecclesiam cum s̃
uideretur excelsus: audiuit desuper uocem
domini nr̃i iħ u xp̃i. iam in celo sedentis
et adhuc humilitatem commendautis:
Saule inquit saule quid me ꝑsequeris : du¬
rum est tibi contra stimulum calees mittere
Possem et ego mittere. Tu enim uex areris pũ¬
ctionib meis: non ego frangerer calcib tuis
S non te dimitto. Seuis: et misereor. Quid
me ꝑ sequeris ÷ non enim timeo te ne iterũ
crucificas me : s uolo agnoscas me. ne occides
sanabo et ꝑcutiam: s ꝑcutiam et sanabo:
ꝑcutiam te. dabo tibi me Sic prostratus or¬
ruit iustieiam suam. in qua erat certe sine
querela. laudabilis. magnus. quasi gloriosus

Expanded text:
deerat, amor justitiae, amor charitatis Christi. Et unde deerat, amor justitiae, amor charitatis Christi. Et unde illi amor? Solus illum possidebat timor, sed charitati venturae locum in corde servabat. Cum saeviret erectusipsos Judaeos quod secundum aemulationem paternarum traditionum persequebatur Ecclesiam; cum sibi videretur excelsus, audivit desuper vocem Domini nostri Jesu Christi, jam in coelo sedentis, et adhuc humilitatem commendantis, Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi adversus stimulum calces mittere . Possem te dimittere: tu enim vexareris punctionibus meis, non ego frangerer calcibus tuis: sed non te dimitto. Saevis, et misereor. Quid me persequeris? Non enim timeo te, ne iterum crucifigas me: sed volo agnoscas me, ne occidas Sanabo, et percutiam; sed, Percutiam, et sanabo. Percutiam te, et dabo tibi me. Sic prostratus horruit justitiam suam, in qua erat certe sine querela, laudabilis, magnus, quasi gloriosus
Abbreviated transcription (Latin):
autem quid: ꝑsequens legem iusticie: in legẽ
iusticie non ꝑuenit: quare: quia ñ ex fide:
quid est quia non exfide: non sperauit in
deum. non illampetiuit adomino Non cre¬
didit in eum qui iustificat impium: Non
fuit similis publicano. oculos in terra deici¬
enti. peccus suum ꝑcutienti et dicenti. ds
propitius esto michi peccatori. Ergo ꝑseqñs
legem iusticie: in legem ñ ꝑuenit̾. Quare
pidem offensionis. Ecce unde saulus ꝑseque¬
batur ecclesiam: Quando autem ꝑsequebat᷑
erat. Leuata illo carne sua amortuis resusci¬
tata s nisi et interra xp̃c iaceret: non ipse
saulo clamaret: quid me ꝑsequeris: gͦ ille ia¬
cebat: quia humilitatem p̃ferebat: Iue of¬
fendebat. quia ñ uidebat. & totu hoc uidere
unde erat: de tumore suꝑbie. Quidẽ. de tu¬
more suꝑbie: quasi de iusticia sua Ex lege q.
s sua. Quid est ex lege: quia in mandatis legis.
Quid est sua : tamquam de uirib suis Amor

Expanded text:
autem, inquit, persequens legem justitiae, in legem autem, inquit, persequens legem justitiae, in legem justitiae non pervenit. Quare? Quia non ex fide. Quid est, Quia non ex fide? Non speravit in Deum, non illam petivit a Deo, non credidit in eum qui justificat impium : non fuit similis Publicano oculos in terram dejicienti, pectus suum percutienti, et dicenti, Domine, propitius esto mihi peccatori . Ergo persequens legem justitiae, in legem justitiaepidem offensionis . Ecce unde Saulus persequebatur Ecclesiam. Quando enim persequebatur erat, levata illo carne sua a mortuis resuscitata; sed nisi et in terra Christus jaceret, non ipse Saulo clamaret, Quid me persequeris? Ergo ille jacebat, quia humilitatem praeferebat: ille offendebat, quia non videbat. Et totum hoc non videre, unde erat? De tumore superbiae. Quid est, De tumore superbiae? Quasi de justitia sua. Ex lege quidem, sed sua. Quid est, Ex lege? Quia in mandatis legis. Quid est, De sua? Tanquam de viribus suis. Amor
Abbreviated transcription (Latin):
mei habet delicias suas inquitas. et iusticia
non habet: delectat malum. et non delectat
bonum: delectat omnino. s dominus dabit
suauitatem. et terra nr̃a dabit fructum su¬
um. Ille nisi prior det suauitatẽ: terra nr̃a ñ
habebit nisi fterilitatem. hanc gͦousticiam con¬
cupiuit apłs. delectatus est memor fuit dei de
promagno habebat. facta s̃ damna. detrim̃ta
sequebatur scdm̃ emulationẽ pat̃naꝵ tradi¬
tionum. Inde erat quia suam iusticiam con¬
stituebat. non iusticiam dei querebat llidete
enim quia inde ꝑsequebatur eccłam: Quid gͦ
dicimus ait alio loco ipse apłs. quia gentes
que non sectabantur iusticiam ap̃bendert̃
iusticiam : Sed quam : iusticiam que ex fide
est: Gentes autem que non sectabantur iustici¬
am que inlege ẽ. quasi propriam suam q̃
fit de timore pene. non de amore iusticiȩ. Q
ñ sectabantur iusticiam: apprehender̃ iusti¬
ciam. Iusticiam autem que ex fide ẽ. Isra el

Expanded text:
mei, habet delicias suas iniquitas, et justitia non habet? Delectat malum, et non delectat bonum? Delectat omnino: sed, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Ille nisi prior det suavitatem, terra nostra non habebit nisi sterilitatem. Hanc ergo justitiam concupivit Apostolus, delectatus est: memor fuit Dei, etpro magno habebat, facta sunt damna, detrimenta, ersequebatur secundum aemulationem paternarum traditionum ; inde erat, quia suam justitiam constituebat, non justitiam Dei quaerebat. Videte enim, quia inde persequebatur Ecclesiam. Quid ergo dicemus? ait alio loco ipse Apostolus: Quia gentes quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam. Sed quam? Justitiam autem quae ex fide est. Gentes autem quae non sectabantur justitiam, quae ex lege est, quasi propriam suam, quae fit de timore poenae, non de amore justitiae; quia non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam; justitiam autem quae ex fide est. Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ille factus est cum esset diues: ut illius pau¬
ꝑtate sicut scriptum est nos ditaremur. Di¬
uicie illuis. qui nos facture sunt cuius pauꝑ¬
dit. umbram remouit. Nos sumus inquit
circumcisio qui sp̃iu dei seruimus. et gloria
mur ina põ iħu. et non incarne fidentes:
Resperit quosdam incarne edentes. ipsi e¬
rant qui de caris circumcisione gloriaban
cisionem: et esto circumcisus. Intellige et e¬
sto. Intellectus enim bonus: s omnib qui
faciunt eum: Non utiq frustra octaua
die infans circumeidi. nisi quia petra qua
circumcidimur xp̃t erat. Cultellis enim
petrinis circumcisus est populus: petra
medomadib. idem primus qui octauus.
Completis enim septem dieb reditur ad
primum. finitus septimus: dominus se¬
pultus. Reditur ad primum dominus re¬
suscitatus : domini enim resurrectio pro¬
misit nobis eternum diem: et conseeraũ
nobis dominicum diem. qui uocatur do¬
minicus. Ipse uidetur proprie ad domiñ

Expanded text:
ille factus est, cum dives esset; ut illius pauille factus est, cum dives esset; ut illius paupertate, sicut scriptum est, nos ditaremur . Divitiae illius quid nos facturae sunt, cujus paupdit, umbram removit. CAPUT II. 3. Circumcmur in Christo Jesu et non in carnRespexit quosdam in carne fidentes: ipsi erant qui de carnis circumcisione gloriabantcisionem, et esto circumcisio: intellige, et esto, Intellectus enim bonus, sed omnibus qui faciunt eum . Non utique frustra octavo die jussus est infans circumcidi , nisi quia petra, qua circumcidimur, Christus erat. Cultellis enim petrinis circumcisus est populus Josue hebdomadibus idem primus qui octavus. Completis enim septem diebus, reditur ad primum. Finitur septimus, Dominus sepultus: reditur ad primum, Dominus resuscitatus. Domini enim resuscitatio promisit nobis aeternum diem et consecravit nobis Dominicum diem. Qui vocatur dominicus ipse videtur proprie ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
criptura dicit. Uota stultorum frangen¬
da sunt. Nota quippe stultorũ intelligi¬
mus ea quȩ uł de malo fiunt: rił de bo¬
no male. Uerbi gr̃a. Si quis uoueret quẽpiam
int̃ficere. siue quodlibet aliud in quo culpa
constaret se facturum. uotum de malo ẽẽt. et
fuit uouere. scd̾a foret si impleretur ꝑficere. Si¬
milit̃ ec uotum de bono factum si bene non
fiat. int̾ uota stultoꝵ quȩ frangenda sunt depu-¬
tatur. Bene autẽ non fit etiã si de bono fit il¬
lud uotum in quo uouetur. uł quod non licet.
uł quod non expedit. Non licet ut si mulier non
consentiente uł pocius contradicente uiro suo
continentiã uoueat. Non expedit ut si quispi¬
am inieiunio uł alio quolibet oꝑe supra uires
ac possibilitatẽ fuam aliquid se facturum eẽ ꝓ-¬
ponat. Hȩc gͥ omĩa int̾ uota stultorum deputan¬
tur. quȩ uł ꝑuersa sunt. uł illicita uł in discre¬
ta. Ubi autẽ et bonum uouetur. et bene uouet᷑:
quedam eiꝰmodi funt ut cõmutationẽ ex dispen¬

Expanded text:
criptura dicit: Vota stultorum frangenda sunt . Vota quippe stultorum intelligimus ea quae vel de malo fiunt, vel de bono male. Verbi gratia: Si quis voveret quempiam interficere, sive quodlibet aliud in quo culpa constaret se facturum, votum de malo esset, et fuit vovere, secunda foret si impleretur perficere. Similiter et votum de bono factum si bene non fiat, inter vota stultorum quae frangenda sunt, deputatur. Bene autem non fit etiam si de bono sit illud votum, in quo vovetur vel quod non licet, vel quod non expedit. Non licet, ut si mulier non consentiente vel potius contradicente viro suo continentiam voveat. Non expedit, ut si quispiam in jejunio vel alio quolibet opere supra vires suas ac possibilitatem suam aliquid se facturum esse proponat. Haec igitur omnia inter vota stultorum deputantur, quae vel perversa sunt, vel illicita, vel indiscreta. Ubi autem bonum vovetur et bene vovetur, quaedam ejusmodi sunt ut commutationem ex dispen
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas satiffacere dõ uirginitas. potest au
potes. Est unde satiffacias dõ etiam si istam
non offeras. Nunquid sic dico de anima tuase¬
ꝑac animam tuam ita ut eam amplius red¬
dere non possis. et uide si aliquid tibi superest
quod ꝓ uia reddere possis. ꝓpterea dixi tibi quia
hoc unum ẽ ꝓ quo cõmutatio nulla dari po-¬
test. si hoc solum dari non potest. Hoc nisi red-¬
dis quioquid ded̾is non satiffacies : hoc si reddis
quicquid non dedis non offendis¬

Expanded text:
humilitas, satisfacere Deo virginitas; potest authumilitas, satisfacere Deo virginitas; potest autpotes. Et unde satisfacias Deo, etiam si istam non offeras, nunquid sic dico de anima tua? Perde animam tuam ita ut amplius eam reddere non possis; ei vide si aliquid tibi superest quod pro illa reddere possis. Propterea dixi tibi: Quia hoc unum est pro quo commutatio nulla dari potest. Si hoc solum dari non potest, hoc nisi reddideris quidquid dederis non satisfacis. Hoc si reddis quidquid non dederis, non offendis
Abbreviated transcription (Latin):
quã uouisti et post uotum amisisti: Est ne ali¬
quid aliua quod ꝓ ista reddi possit ut debitũ
reddatur et uotũ impleatur : Si nichil est aliud
quod ꝓ ista reddatur: salus non ẽ his qui hanc
uouerunt. et amissam iam reddere non posst̃.
eiusmodi ÷ Dicat hoc qui audet: ego nec pre¬
sumo nec uolo. Uideat qui hoc dicere uolue¬
rit. ne forte sibi ipsi ꝑicłm struat. Ergo aliud
ẽ quod reddere possis ꝓ uirgmitate tua si eã
ꝑdidisti. Quid aliud: Redde penitentiã tuã
reddde contrictionẽ tuam. redde humilitatẽ
tuam.  uirginitate carnis. redde humilita¬
tem cordis.  carne fracta. frange cor. Humi¬
litatẽ ꝑ se debuisti. etiã si uirginitatẽ habu¬
eras. Et tam̃ si uirginitatẽ redde non potes.
redde ꝓ ula humilitatẽ. et satisfaciet tam ꝓ
se qͣm ꝓ uia. Uide quanta ẽ uirt᷑ humilita¬
tis. Socia ẽ uirgiitatis numilitas. et socia
humilitatis uirginitas. et non potest si abest

Expanded text:
quam vovisti et post votum amisisti? Estne aliquam vovisti et post votum amisisti? Estne aliquid aliud quod pro ista reddi possit, ut debitum reddatur et tantum votum impleatur? Si nihil est aliud quod pro ista reddatur, salus non est iis qui hanc voverunt, et amissam jam reddere non possunt.re audebimus ejusmodi? Dicat hoc qui audet. Ego nec praesumo nec volo. Videat qui hoc dicere voluerit ne forte sibi ipsi periculum struat; ergo aliud est quod reddere possis pro virginitate tua si eam perdidisti. Quid aliud? Redde poenitentiam tuam? redde contritionem tuam; redde humilitatem tuam. Pro virginitate carnis redde humilitatem cordis; pro carne fracta frange cor; humilitatem per se debuisti etiamsi virginitatem habueras; et tamen si virginitatem reddere non potes, redde pro illa humilitatem, et satisfaciet tam pro se quam pro illa. Vide quanta est virtus humilitatis. Socia est virginitas humilitatis, et socia humilitas virginitatis, et non potest, si abest
Abbreviated transcription (Latin):
mis et alia ab his quȩ ꝓposita fuerant. salubri
ac rationabili cõmutatione impendẽ potest.
Sic̃ ꝙͦ uotum tuum in tua constat uoluntate.
sic cõmutatio uoti tui in illius constat potesta¬
te. Iuic ꝑ te oꝑari potes. bonum quod delectat.
hic autẽ consulere illum debes. quid magis ex¬
pediat. Est adhuc amplius aliquid quod dictiᷤ
adiciendum uidetur. Ecce uouisti uirginitatẽ
carnis tuȩ dño dõ tuo. dico quia reddere debes
quod uouisti. Non licet tibi retro respicere. ut
deinceps ad exꝑienitiã carnis descendas. Dico
gͦ tͥ: redde quod debes. Non licet tibi aliud ꝓ
isto redłe.: si istud potes reddere. S quid faci¬
mus: Ecce uousti. et uotum non teniusti.
quia uirginitatẽ amisisti. Non potes amplius
reddere urginitatẽ. Non potes dare quod non
habes. Semel amissa ẽ uirginitas. amplius re¬
ꝑari aut recupari non potest. Quid gͦ facies:
Quid reddes año dõ tuo ꝓ uirgmitate tua

Expanded text:
mis et alia ab iis quae proposita fuerant salubri mis et alia ab iis quae proposita fuerant salubri ac rationabili commutatione impendere potest. Sicut ergo votum tuum in tua constat voluntate; sic commutatio voti tui in illius constat potestate. Illic per te operari potest bonum quod delectat, hic autem consulere debes illum quod magis expediat. Est autem adhuc amplius aliquid quod dictis adjiciendum videtur. Ecce vovisti virginitatem carnis tuae Domino Deo tuo, dico quod reddere debes quod vovisti. Non licet tibi retrospicere, ut deinceps ad experientiam carnis descendas. Dico ergo tibi, redde quod debes. Non licet tibi aliud pro isto reddere, si istud potest reddere. Sed quid facimus? Ecce vovisti et votum non tenuisti, quia virginitatem amisisti. Non potes amplius reddere virginitatem, non potes dare quod non habes. Semel amissa est virginitas, amplius reparari aut recuperari non potest. Quid autem facies? Quid reddes Domino Deo tuo pro virginitate tua
Abbreviated transcription (Latin):
te remaneat quod a te fieri debuit. Non ẽ peri¬
culum tuum ubi non ẽ culpa tua. fac qđ po¬
tes tu. et quantum potes. et sufficit tibi. Abona
uoluntate non amplius exigitur nͥ quantum
potest. Si autẽ horũ aliquid uoueris. uł simili¬
um aliquid quȩ uł inuitis aufeͬri possunt uł
auolentib cõmutari. et implere quidẽ uales
quod uouisti: non ẽ in tuo arbitrio cõmutatio
uoti tui. etiã si mai us aliquid uideris uł meliꝰ
faciendum quid facias. Potest quidẽ dispensa¬
tio fieri cirea te. s non debet fieri ate. Nam
et non aliud. Non tibi licet ꝓ alio aliud cõmu¬
tare: s dispensatori magistro tuo si uoluerit.
et expedire nou̾it. licet acciꝑe aliud. Si idem
a te datur. debitum ẽ: si aliud ab illo accipit᷑¬
indulgentia est. Nam ideirco dispensator dicit᷑
ille: quia subiectis omnib scdm utilitatem et
fructum recõpensationis. diuersa quȩdam apͥ-¬

Expanded text:
te remaneat quod a te fieri debuit. Non est perite remaneat quod a te fieri debuit. Non est periculum tuum ubi non est culpa tua. Fac quod potes et quantum potes, et sufficit tibi. A bona voluntate non amplius exigitur nisi quantum potest. Si autem aliquid horum voveris vel similium aliquid, quae vel invitis auferri possunt, vel a volentibus commutari, et implere quidem vales quod vovisti, non est in tuo arbitrio commutatio voti tui, etiamsi majus aliquid videris, vel melius faciendum quod facias. Potest quidem dispensatio fieri circa te, sed non debet fieri a te. Nam et non aliud. Non tibi licet pro alio aliud commutare, sed dispensatori et magistro tuo; si voluerit et expedire noverit licet aliud accipere. Si idem a te datur debitum est; si aliud ab illo accipitindulgentia est. Nam idcirco dispensator dicitur ille qui a subjectis omnibus secundum utilitatem et fructum recompensationis diversa quaedam a pri
Abbreviated transcription (Latin):
etera omnia ꝓ loco et temꝑe et causa
cõmutationẽ admittunt. Uoiuisti aurũ.¬
et argentum reddere potes. quia quod
precio minus ẽ. in ponde maius ẽẽ potest.
Uoiusti ꝑegrinationẽ tuã dño. cõmutationẽ
admittit: si forte expediat magis quod contin-¬
gere potest. ut ꝑmaneas in patria tua. et in
domo tua. Nani si illic ꝑsoluere potes aliud
tantũ ualens. siue ad laborẽ oꝑis. siue ad de¬
uotionẽ uirtutis. siue ad utilitatẽ administra¬
tionis. cõnuitationẽ dare potes. Nouisti ieiu¬
nium. et hic cõmutatio eẽ potest. si forte non
expediat quod contingere potest. Alud adhuc
dico. Uouisti dõ seruire in loco aliquo uł in habi¬
tu. uł in societate aliqua. dico quia et hoc totum
cõmutationẽ habere potest. quia potest et locus
destrui. et homines mori. et habitus mutari.
Nunquid putas idõ ꝑdis animam tuam si locus
aliquis uastatur. aut si homines moriuntur. s̃¬
Tantũmͦ ex te non fiat quod in illis fit : neq in

Expanded text:
etera omnia pro loco et tempore et causa commutationem admittunt. Vovisti aurum, argentum reddere potes, quia quod pretio minus est, in pondere majus esse potest. Vovisti peregrinationem tuam Domino, commutationem admittit, si forte expediat magis quod contingere potest, ut permaneas in patria tua et in domo tua. Nam si illic persolvere potes aliud tantum valens, sive ad laborem operis sive ad devotionem virtutis, sive ad utilitatem administrationis, commutationem dare potes. Vovisti jejunium et hic commutatio esse potest, si forte hoc non expediat quod contingere potest. Aliud adhuc dico: Vovisti Deo servire in aliquo loco, vel in habitu, vel in societate aliqua, dico quod et hoc totum commutationem habere potest, quia potest et locus destrui et homines mori, et habitus mutari. Nunquid putas ideo perdis animam tuam si locus aliquis vastatur aut si homines moriuntur? Tantummodo ex te non fiat quod in illis fit, neque in
Abbreviated transcription (Latin):
alienum ⁊ diuersum abisto bono ⁊ ꝓeo ad ipiscen¬
do. aliquandi illi ad eserunt. donec increpati
⁊mutati ueritatem cognouerunt. ⁊ intentionẽ
cortexerunt. Putauerunt enĩ ꝙ. dõ seruiendunt
eẽt. ꝓeo ꝙ ipse ñ eẽt. quia ñ intellexerunt ipsum
eẽ. honum ꝙ solum amandum ẽ. ppt̃ seipsũ ⁊ qͥc¬
quid amandũ ẽ p̾t̾ ipsum ꝓpt̾ ipsum amandum
Qͥ ħ amat. se ipsum amat. quia bonum suum
amat. ⁊uere amat. quia uerũ bonũ amat. ꝓpt̾ea
scriptura ñ dixit tibi ut diligas te ipsũ ne forte
errares. ⁊putares indulgendũ tibi ⁊ studendũ
foueres ⁊ animã tuã negligeres ꝓpt ħ ñ dicit tͥ
ut te ipsum diligas ne hoc intelligeres ubi magis
diligeres. ⁊ hoc negligeres nisi ꝑiculosius deꝑires.
Ñ gͦ dix̃ tibi ut te ipsum diligas nunc tñ om̃itio
tacuit cum dicit ut dm̃ tuum diligas. Cũ enĩ

Expanded text:
alienum et diversum a bono isto; et pro eo adipiscenalienum et diversum a bono isto; et pro eo adipiscendo aliquandiu illi adhaeserunt, donec increpati et mutati veritatem cognoverunt, et intentionem correxerunt. Putaverunt enim quod Deo serviendum esset pro eo quod ipse non esset; quia non intellexerunt ipsum esse bonum, quod solum amandum est propter seipsum; et quidquid amandum est praeter ipsum amandum Qui hoc amat, seipsum amat, quia bonum suum amat; et vere amat, quia verum bonum amat. Propterea Scriptura non dixit tibi teipsum diligas, ne forte errares et putares indulgendum tibi et studendum foveres et animam tuam negligeres; propter hoc non dixit tibi ut teipsum diligas, ne hoc intelligeres, ubi magis diligeres, et hoc negligeres, ubi periculosius deperires. Non ergo tibi dixit, ut teipsum diligas, nec tamen omnino tacuit, cum dixit ut Deum tuum diligas. C
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut p̃mium abeo accipiamus: Non ÷ ħ pmi¬
um gͣtis amare neq amor iste filiał. s mercena¬
rii ⁊ serui. qui p̾cium querit ꝓseruitute sua. &
ħ dñt uircutẽ dilectionis ñ intelligunt. Qͥd ẽ enĩ
diligere nͥ ipsũ uelle habere: Ñ aliud abipso: s
ipsum ħ ẽ gratis. Si altũ quereres ab ipso gratis
ñ amares. Nc̃ aut̃ ñ aliud queris ꝓeo ꝙ. amas ⁊
tam̃ aliquid queris. ⁊ desidas in eo ipso ꝙ. amas.
Auoquin ñ amares si ñ desiderares. s ẽ ꝓ ipso ali¬
ud in ipso. Si ꝓ ipso aliquid amas mercenarius es.
Siinipso amas ⁊ ipsum amas filius es. Etiã si uitã
ȩt̃nam aliũ aliquid eẽ cogitauetis ⁊ diuersũ abil¬
lo bono ꝗ deus ⁊ ꝓipso adipiscendo tantũ seruie¬
ris. ñ est seruitus pura neq dilectio gratuita.
filii illi rebedei qui consessum dextre. ⁊ sinistre
petierunt in regno eius quidã aliud cogitauerun

Expanded text:
mus ut praemium ab eo accipiamus. Non est grmus ut praemium ab eo accipiamus. Non est gratis hoc amare, neque amor iste filialis; sed mercenarii et servi, qui pretium quaerit pro servitute sua. Qui hoc dicunt virtutem dilectionis non intelligunt. Quid est enim diligere nisi ipsum velle habere? Non aliud ab ipso sed ipsum, hoc est gratis. Si aliud quaereres ab ipso, gratis non amares. Nunc autem non aliud quaeris pro eo quod amas, et tamen aliquid quaeris et desideras in eo ipse quod amas. Alioquin non amares si non desiderares. Sed aliud est pro ipso, aliud in ipso. Si pro ipso aliquid amas, mercenarius; si in ipso amas et ipsum amas, filius es; etiam si vitam aeternam aliud aliquid esse cogitaveris, et diversum ab ipso bono quod Deus ris, non est pura servitus, neque dilectio gratuita. Filii illi Zebedaei qui consessum dextrae et sinistrae petierunt in regno ejus, quiddam aliud cogitaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
ed forte mercenarius eris si diligis dm̃
seruis ei ut pͥmum abipso accipias.¬
Dicunt hoc stulti quidã ⁊ tam stulti ut se ipsos
ñ intelligunt. Diligimus dñm ⁊ seruimus ei. s
ñ querimus p̃mium ne mercenarii simus ⁊ iã ip¬
sum ñ querimus dabit si uoluerit. s nos ñ q̃rimꝰ.
hi tm̃ enim excutimus manus abomi munere.
ut ⁊̃ ipsum ñ queramus quẽ diligimus Plura
enim gratuita ⁊ filiali dilectione qiligimus nicħ
querimus. Ipse cogitet siquit dare uoluerit. Nos
nichil requirimus. diligimus ipsum si ñ querimꝰ
aliquid euã ipsum ñ querimus qu̾e diligimus.
Audite gͦ homines sapientes. Diligimus inqͥuis
ipsum. s ñ querimus ipsum ħ ÷ dare diligunus
ipsũ s ñ curamus de ipso. Ego hõ sic diligi nollẽ
auobis. si me sic diligeretis. ut de me n̾curaretis
Ego de ur̃a dilectione ñ curarem. Uos uideritis
si dignum est. ut dõ offeratis ꝙ hõ digne respue

Expanded text:
ed forte mercenarius eris si diligis Deum et ed forte mercenarius eris si diligis Deum et servis ei, ut praemium ab illo accipias.Dicunt hoc stulti quidam, et tam stulti ut seipsos non intelligant. Diligimus Deum et servimus illi; sed non quaerimus praemium, ne mercenarii simus; etiam ipsum non quaerimus. Dabit si voluerit, sed nos non quaerimus. In tantum enim excutimus manus ab omni munere, ut etiam ipsum non quaeramus quem diligimus. Pura enim et gratuita et filiali dilectione diligimus, nihil quaerimus. Ipse cogitet si quid dare voluerit, nos nihil requirimus. Diligimus ipsum sed non quaerimus aliquid, etiam ipsum non quaerimus quem diligimus. Audite homines sapientes. Diligimus, inquiunt, ipsum, sed non quaerimus ipsum. Hoc est dicere diligimus ipsum, sed non curamus de ipso. Ego homo sic diligi nollem a vobis. Si me sic diligeretis ut de me non curaretis, ego de vestra dilectione non curarem. Vos videritis si dignum est ut Deo offeratis, quod homo digne respuer
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. St̃ uacua pietate mou̾is. Miserere potius
tui. Ille satis habet. Tu illum qui optimus ẽ
meliorem facere uis. Cũ gͦ dm̃ diligis. tibi diligais
bonum tuũ ipse ÷ quẽ diligis. Cũ diligis iusticiã
cui diligis. sibi. an tibi. Cum sapientiã diligis.
ocłis ÷ cum diligis cui diligis: Sibi an tib. Sic
est ds̾ tuus. Cum diligis eum intelligere quia
bonum tuum ipse ÷. Quid ẽ diligere nisi c̃cupis¬
cere. ⁊ habere. ⁊ uelle. ⁊ possidẽ ⁊ frui: Sin̾ habe
retur uelle retin̾e quã us uerum ⁊ bonum
numquã diligi possit nisi cum habetetur neq
habere nisi cum diligitur bona ista que foris
sunt sepe amantur cum u̾ habentur. ꝯcum
habentur ñ numquã despicruntur. Nontale
est bonum que ds̃ ẽ. Si amatur haberetur.
si diligitur gustatur. p̾sens ẽ dilectioni si potest
diligere. potest hr̃e. Si ħ das ħ recipis. ñ aliũ ꝓ-
illo queritur. nunc ꝓ aliũ illũ datur.

Expanded text:
ntum? Supervacua pietate moveris. Miserere potius ntum? Supervacua pietate moveris. Miserere potius tui. Ille satis habet. Tu illum qui optimus est meliorem facere vis? Cum ergo Deum diligis tibi diligis, bonum tuum ipse est quem diligis. Cum diligis justitiam cui diligis? Illi an tibi? Cum sapientiam diligis, oculis est cum diligis, cui diligis? Ipsis an tibi? Sic est Deus tuus. Cum diligis eum, intellige quod bonum tuum ipse est. Quid est diligere nisi concupiscere et habere velle et possidere etur, velle retinere, quamvis verum bonum nunquam diligi possit, nisi cum habetur; nec haberi nisi cum diligitur. Bona ista quae foris sunt saepe amantur, cum non habentur; et cum habentur nonnunquam despiciuntur. Non tale est bonum quod Deus est. Si amatur, habetur; si diligitur, gustatur: praesens est dilectioni. Si potes diligere, potes habere. Si hoc das, hoc recipis. Non aliud pro illo quaeritur, nec pro alio aliud datur.
Abbreviated transcription (Latin):
illum uis amare ad bonũ suũ quid illi dare
bom potes. ꝙ tu habeas ⁊ ille ñ habeat qui to¬
tũ ꝙ. habes ab ipso habes. Oblitus es illi dare
ãs meus estu qmͣ bonorum meoiũ non eges.
Quid gͦ illi dabit qui totum habet ꝙ. tu habes
⁊ plus ht̃ quam tu hs. tu pauꝑ es ille diues.
In hoc mundo pauperes dant diuitib ⁊ qui plus
S dicis. qu̾aius dare ñ possum. tñ optare pos¬
sum. Cupio ut illi bonum eueniat. possibilitas
quidẽ in ea parua ⁊ exigua est ad illum affectꝰ
possum. Facerẽ quid ẽ si possem s quia ñ possũ
facio q. possum. Quid facis. Amo dm̃ meum. qͦmͦ
amas. Cupio inquit bonum illi. ꝙ bonum illi
cuꝑe potes: ꝙ extra bonum illum inuenire po
tes. Ds̃ sũmum bonũ ẽ ⁊ipso om̃e bonũ ẽ.
⁊ om̃e bonum ipse ẽ. quid cupis illi qui totum
habet totum possidet : bono bonum optas rꝰa¬
ciȩ tectum fapientiȩ sensum. ꝑfectioni increm̾¬

Expanded text:
illum amare vis ad bonum suum, quid illi boni illum amare vis ad bonum suum, quid illi boni dare potes quod tu habeas et ipse non habeat, qui totum quod habes ab ipso habes? Oblitus es illi dicere: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Quid ergo illi dabis qui totum habet quod tu habes, et plus habet quam tu habes? Tu pauper es, ille dives est. In hoc mundo pauperes dant divitibus, et qui plus Sed dicis: Quamvis dare non possum, tamen optare possum. Cupio ut illi bonum eveniat. Possibilitas quidem mea parva et exigua est ad illum, affectupossum. Facerem quidem si possem, sed quia non possum, facio quod possum. Quid facis? Amo Deum meum. Quomodo amas? Cupio, inquis, bonum illi. Quod bonum illi cupere potes, qui extra illum bonum invenire non potes? Deus summum bonum est, et in ipso omne bonum est, et omne bonum ipse est. Quid cupis illi qui totum habet, totum possidet? Bono bonum optas, justitiae rectum, sapientiae sensum, perfectioni increme
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. quia aminȩ suȩ bonum diligit. quid
enim putasti tibi dictum fuisse qn̾ tibi dictum
ẽ. ut dm̃ diligas. fortassis existimabas tibi dici
ut dm̃ tuum diligas. sic̃ diligis uicinum tuum.
mͦ gͦ illum diligis nͥ quia bonum illi cupis. ⁊
optas ⁊ facis. si potes. ⁊ facis quantum potes. si
diligis quantum potes. Tantum enim facis
quantum diligis. si tñ potes quantum diligis.
Si autẽ minus potes. facis tũ quantũ potes. Si
uͦ plus potes ⁊minus diligis quantũ diligis t̾̃m
facis. Quidgͥ. Ita putas tibi uiberi ut dm̃ tuum
diligas. ut facias ł ctipulitas illi bonũ ⁊ nõ potĩ
tit cuipiditas illum bonum. Nõ illum amas ad
bonum suum. s amas illum ad bonum tuũ ⁊ a¬
mas illum bonũ tuũ. Neq enim sicut ulũ amas
ad bonum tuum ut ab illo sit bonum titũ. ⁊ ñ
ille sit boñ tuum. Itaq amas illũ ad bonum
tuum ut ipse quẽ amas sit bonũ tuũ. Si enim

Expanded text:
diligit, quia animae suae bonum diligit. Quid diligit, quia animae suae bonum diligit. Quid enim putasti tibi dictum fuisse quando tibi dictum est ut Deum diligas? Fortassis existimabas tibi dici, ut Deum tuum diligas sicut diligis vicinum tuum, enim illum diligis, nisi quia bonum cupis illi; et optas et facis si potes, et facis quantum potes si diligis quantum potes. Tantum enim facis quantum diligis. Si tantum potes quantum Si autem minus potes, facis tamen quantum potes. Si vero plus potes et minus diligis, quantum diligis tantum facis. Quid igitur? Ita putas tibi juberi ut Deum tuum diligas, ut facias vel cupias illi bonum, et non potius ut cupias illum bonum? Non illum amas ad bonum suum, sed amas illum ad bonum tuum, et amas illum bonum tuum. Neque enim sic illum amas ad bonum tuum, ut ab illo sit bonum tuum, et non ille sit bonum tuum. Itaque amas illum ad bonum tuum, ut ipse quem amas sit bonum tuum. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
bonum amat. ⁊ cominodũ appetit. ⁊ odisse
qui ea que adu̾sa illi sunt. ⁊ noxia aut stu¬
diose agit. aut uoluntarie sustinet. ita qͦq
animam suã amare dr̃ qui amat ea que illi
pona sunt n salubria ⁊ quȩ ad bonum illius
cooꝑantur ⁊ saluti ꝑficunt. qui autẽ que illi
nocent amat non illã amat. Qui diligit in qͥt
iniquitatem odit aminam suam. Amas liuores
⁊ ꝑcussuras ⁊ uulnera ⁊ dicis amo carnẽ meã.
Qualis amor: Tu illã lecde ⁊ affligere u̾ cessas. ⁊
amare dicis: Si illã ainas aina bonum illius. Si
illa amas bene fac illi si potes opta si non potes.
ħ amare bene facere ⁊ bonum uelle. qui ꝑseqͥt᷑
odit. qui fauet diligit. Sime uis dilig̾e. sic me
dilige. Alioquin si amicos ꝑsequeris inimicos
foues malo hostem hab̃e quam familiarem.
Nos amore uocamus eum bonum diligitur com¬
modum optatur. salus queriuit. Qui hȩc facit
anune ds̃ ẽ ille utiq animã suã diligit. qui dm̃

Expanded text:
illius amat et commodum appetit; et odisse illius amat et commodum appetit; et odisse qui ea quae adversa illi sunt et noxia aut studiose agit aut voluntarie sustinet, ita quoque animam suam amare dicitur, qui amat ea quae bona illi sunt et salubria; et quae ad bonum illius cooperantur et saluti proficiunt. Qui autem quae illi nocent amat, non illam amat. Qui diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam . Amas livores, et percussuras et vulnera, et dicis amo carnem meam, qualis amor? Tu illam laedere et affligere non cessas, et amare te dicis. Si amas illam, ama bonum illius, Si amas illam benefac illi si potes, opta si non potes. Hoc est amare benefacere et bonum velle. Qui persequitur odit, qui fovet diligit. Si me diligere vis, sic me dilige; alioquin si amicos persequeris, inimicos foves, malo te hostem habere quam familiarem. Nos amorem vocamus cum bonum diligitur, commodum optatur, salus quaeritur. Qui hoc facit animae Deus est, ille utique animam suam diligit, qui Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Nlam quia pnature affectium carnis suȩ amor suf¬
ficeret homini in erat ñ erat p̃cepto ꝓuocandus.
ut illum haberet s ammonitione potius tẽpan¬
dus ne minis haberet. Carnis inquit apłs curam
ne fecerias indesidiis. Carnem suam quippe ho¬
mo ante peccatum ꝑ affectum nature dilexit
adinecessitatem. post peccatum autem ꝑuitiũ
concupiscentiȩ iam nunc diligere consueiut.
ad suꝑfluitatẽ. ⁊ iccͥco inhac parte p̃cepto non
etet ubi ꝑse uoluntarius est etiam̃ si non mo
tio carnis in p̃cepto ponenda non fuit dequs
De dilectione uͦ anime queri potest utrũ in
mandata constrcuta sit ⁊ si hoc mandatũ est
homini ut diligat animam suam utrũ hoc
mandatum aliud ab illis duob mandatis
quȩ supͣ distincta sunt indilectione dĩ ⁊ ꝓxi¬
mi intelligendum sit. aut idẽ cum illis. Qd
ẽ autem animã dilig̾e nisi bonum eius ama¬
re: Sic̃ enim carnẽ suã amare dr̃ qui illius

Expanded text:
Nam quia per naturae affectum carnis suae amor sufNam quia per naturae affectum carnis suae amor sufficienter homini inerat, non erat praecepto provocandus, ut illum haberet, sed admonitione potius temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit Apostolus, curam ne feceritis in desideriis . Carnem quippe suam homo ante peccatum per affectum naturae dilexit ad necessitatem; post peccatum autem per vitium concupiscentiae jam nunc diligere consuevit ad superfluitatem, et idcirco in hac parte praecepto non eget, ubi per se voluntarius est ettio carnis in praecepto ponenda non erat, de quDe dilectione vero animae quaeri potest utrum in mandato constituta sit; et si hoc mandatum est homini ut diligat animam suam, utrum hoc mandatum aliud ab illis duobus mandatis quae supra distincta sunt in dilectione Dei et proximi intelligendum sit, aut idem cum illis. Quid est autem animam diligere, nisi bonum ejus amare; sicut enim carnem suam amare dicitur qui bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊ qđ bonum ẽ. totum diligendũ ẽ. Itaꝙ dilig̾e
aebet homo quicquid a dõ honum accipit qi boni¬
tati in grato eẽt s qđ abipsa ẽ. bonum ñ diligeret.
bene gͥ facit cum diligit corpus ita tam̃ si bñ di¬
ligat id ÷ si in eo diligat in quo diligendũ ẽ dimi¬
lit̾ cum diligit animam suã bene facit. ⁊ melius
facit cum diligit animã suã quã fac̾ cũ diligit
carnem suã. ⁊ tanto melius quã melior ẽ anina
qu̾a caro. Itaq intitroq bene facit cum utrũq
bene diligit. Corpus quippe diligendũ ppt̃ neces¬
sitatem. anima uero diligenda ẽ ad bonitatem.
Caro diligentia ẽ ut contra corruptionẽ foueat᷑.
anima diligentia ẽ ut contra iniquitatẽ custo¬
diatur. Tam̃ sinecessitas alterius ei incidit.
alterũ pati necesse sit melius ẽ ut caro sustineat
corruptionẽ quã amma faciat iniquitatẽ Utrũq
gͥ ailigendum est. s tamen magis illud qđ me¬
luis ẽ. quã ius autem utrumq eẽt. diligendũ.

Expanded text:
et quod bonum est, totum diligendum est. Itaque diligere debet homo totum quod a Deo bonum a Deo accepit; quia bonitati ingratus esset, si quod ab ipsa est bonum non diligeret. Bene ergo facit cum diligit corpus suum; ita tamen si bene diligat, id est si in eo diligat in quo diligendum est. Similiter cum diligit animam suam benefacit. Et melius facit cum diligit animam suam, quam facit cum diligit carnem suam; et tanto melius, quanto melior est anima quam caro. Itaque in utroque benefacit, cum utrumque bene diligit. Corpus quippe diligendum est ad necessitatem, anima vero diligenda ad bonitatem. Caro diligenda est ut contra corruptionem foveatur; anima diligenda est ut contra iniquitatem custodiatur. Tamen si necessitas alterius inciderit; et alterum pati necesse sit, melius est ut caro sustineat corruptionem, quam anima faciat iniquitatem. Utrumque ergo diligendum est, sed tamen magis illud quod melius est, quamvis autem utrumque esset diligendum,
Abbreviated transcription (Latin):
ed dicis. quare tria data ñ sunt p̃cepta ca¬
ritatis ut similiter non diligat homo se
ip̃sum ficut diligere iubemur dm ꝓpocimum:
⁊: consid̾ati suꝑfiuum foret ut illud fieri uiberet᷑.
ad ꝙ faciendum sic homo ꝓnus fuerat ex se ut il¬
uid aut non posset aut non uellet dimittere ersi
ꝓhiberetur. Non igitur p̃cipiendũ homini erat¬
ut se diligeret. s timendum uel cauendum magis
ut se odire non posset scđm qtĩa naemo carnẽ suam
odio habuent cuius cõmodum qui naturȩ ẽ insitꝰ
appetitus inseꝑabilit̾ diligit. ⁊ quod adu̾sum est
se ipsum sic̃ p̾ceptum ẽ. ut diligat dm̃ ⁊ ꝓximũ
suum considerare nos oportet si forte in his duob
mandatis in quib de dilectione dĩ ⁊ ꝓximi agit᷑¬

Expanded text:
ed dicis: Quare tria data non sunt praecepta charitatis ut similiter diligat homo se ipsum, sicut diligere jubetur Deum et proximum. Sed considera quia superfluum foret ut illud fieri juberetur ad quod faciendum sic homo pronus fuerat ex se, ut illud aut non posset, aut non vellet dimittere, etiamsi prohiberetur. Non igitur praecipiendum erat homini ut se diligeret, sed timendum vel cavendum magis ut se odire non posset secundum quam nemo carnem suam odio habuit cujus commodum qui naturae insitus est appetitus inseparabiliter diligit, et quod adversum est seipsum, sicut mandatum est, ut diligat Deum et proximum suum; considerare nos oportet, si forte in his duobus mandatis in quibus de dilectione Dei et proximi agit
Abbreviated transcription (Latin):
U t lauet inde suani quasi ꝓ medicamine frontẽ:
Obducet miseros extincto lumine uultus.
Si potum deđdis. uomito pulmone ꝑibit.
Hic totus niger est. s non est tota potestas
t qui caudorem fert grandinis atq figuram.
Ietib omnimodis inuicta gelatia gemina.
Cuius naturȩ uis tanta ꝓbatur. ut omni:
Tempore frigida sit. nulloq calescat ab igne.

Expanded text:
Ut lavet inde suam quasi pro medicamine frontem, Ut lavet inde suam quasi pro medicamine frontem, Obducet miseros, exstincto lumine, vultus. Si potum dederis, vomito pulmone peribit. Hic totus niger est, sed non et tota potestas.  GELACIA. At quae candorem fert grandinis atque figuram Ictibus innumeris invicta Gelacia gemma, Cujus naturae vis tanta probatur ut omni Tempore frigida sit, nulloque calescat ab igne.
Abbreviated transcription (Latin):
ifficili geminas suꝑ omnes sada repertu:
Numqͣm sciretur. nisi se daret inueniendam.
In medio siquidem natus lapis iste ꝓfundo.
Naues hinc quadam petit e regione meantes.
Et prelambentis tabulis herendo carine.
Ad portum uehitur. mers iguaris data nautis.
Est autem morsu tabulȩ sic fixa tenaci.
Qđ̃ nequit a ligno sine ligni parte reuelli.
Huic parasinꝰ color est. regio: caldeica tellus.
Quẽ medum uocitant. mortis dator atq salutis.
Nanq suꝑ cotẽ mulieris mulieris lacte solutus.
Que semel atq marem reꝑit. ꝑsanat muctus.
Uisu fraudatos multo iam temꝑe cecos
Cos medicinalis uiridis solet ẽẽ coloris.
L acte solutꝰ ouis. semel. atq marem parientis.
Expellit ueterem simili ratione podagram.
Et fessas resicit sub anhelo pectore fibras
Hoc et neufretici sanascunt unguine renes.
Debet in argento mixtũ uitro ue reponi.
Ieuinoq dari. sic utile fit medicamen.
At resolutus aquis. cotis sibi fragmine mixto.
Et porrectꝰ ei tibi quẽ decreueris hostem.

Expanded text:
ifficile gemmas super omnes sada repertur. Nunquam sciretur nisi se daret inveniendam, In medio siquidem natus lapis iste profundo, Naves vi quadam petit e regione meantes Et praelabentis tabulis haerendo carinae Ad portum vehitur merx ignaris data nautis. Est autem morsu tabulae sic fixa tenaci Quod nequit abrasa ligni sine parte revelli. Praxinus huic color est; regio Chaldaica tellus. Quem Medum vocitant, mortis dator atque salutis; Namque super cotem, mulieris lacte solutus Quae semel atque marem peperit, persanat inunctus Visu fraudatos, multo jam tempore caecos. Cos medicinalis viridis solet esse coloris Lacte solutus ovis, semel atque marem parientis. Expellit veterem simili ratione podagram, Et fessas reficit sub anhelo pectore fibras; Hoc et nephrelici sanescunt unguine renes. Debet in argento mistus vitrove reponi, Jejunoque dari; sic utile fit medicamen. At resolutus aquis cotis sibi fragmine misto, Et porrectus ei tibi quem decreveris hostem
Abbreviated transcription (Latin):
mne uirens suꝑat forma uiridante smaragdus.
c uiꝰ bisquinq species. binȩq feruntur.
Sunt et enim scitici. bractani. niliaciq
S t̃ et qui uenis nasci ꝑhibentur in exis.
Q uos maculis uiciosa notat natura metalli.
St̃ calcedonii reliquos piget enumerari.
Precipuus sciticis honor est et gr̃a maior.
Griphibus eripunt. seruantib hos arimaspi.
Quos uisus penetrat famȩ podioris habentur.
Q uoꝵ luce uirens uicinꝰ tangitur aer.
Quos neq sol mutat. nec clara lucerna. nec umbre.
Strata suꝑficies quibꝰ ẽ. uł concaua forma.
More iacentis aquȩ uultum spectantis adumbrat.
His usum speculis testat᷑a fama neronem.
Cum gladiatorem pugnax spectare liberet.
Optimꝰ his situs ẽ. quoꝵ st̃ copia plana.
Commodꝰ iste lapis scrutantib abdita fert᷑.
Cum prescire uolunt ac diuinare futura.
Auget opes idem. s eum reuerent̃ habentis.
Et sanare potest ipsa ratione caducos.
Emendat fessos uiridi dulcedine uisus.
Et tempestates auertere posse putatur.

Expanded text:
mne virens superat forma viridante smaragdus; Cujus bis quinae species, binaeque feruntur. Sunt etenim Scythici, Bactani, Niliacique. Sunt et qui venis nasci perhibentur in aeris, Quos maculis vitiosa notat natura metalli. Sunt Chalcedonii, residos piget enumerare. Praecipuus Scythicis honor est et gratia major. Grissibus eripiunt servantibus hos Arimaspi. Quos visus penetrat, famae potioris habentur; Quorum luce virens vicinus tingitur aer; Quos neque sol mutat, nec clara lucerna, nec umbrae. Strata superficies quibus est, vel concava forma, More jacentis aquae, vultum spectantis adumbrat. His usum speculis testatur fama Neronem, Cum gladiatorum pugnas spectare liberet. Optimus his situs est quorum sunt corpora plana. Commodus iste lapis scrutantibus abdita fertur Cum praescire volunt ac divinare futura. Auget opes lapis hic sese reverenter habentis, Et sanare potest ipsa ratione caducos. Emundat fessos viridi mulcedine visus, Et tempestates avertere posse putatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nter ueros amicos amicitia ex beniuolentia oritur
int fictos beneficio adiungitur. Non sunt fideles in
auncitia: quos munꝰ non gr̃a copulat. slam cito de¬
serunt: nisi semꝑ acceperunt. Dilectio enim quȩ
inunere glutinatur: eodem suspenso dissoluitur.
Illa uera ẽ amicitia: quȩ nichil querit ex reb ami¬
ci nisi solam beniuolentiam. scilicet ut gratis amet
amantẽ. Pleruniq amicitia ex necessitate uł indigen¬
tia nascitur: ut sit ꝑ quẽ quisq quod desiderat conse-¬
quatur. Ille autem eam ueraciter querit: qui nichil
egendo eam appetit. Nanti illa exinopia breuis ẽ et fu-¬
xxxi. De malorum

Expanded text:
nter veros amicos amicitia ex benevolentia oritur, inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis est et fuXXXI. De malorum
Abbreviated transcription (Latin):
micitia in rebus tantumbo E concordia:¬
nis habenda ẽ. Nam qui ea in malo utunt᷑
non sibi amici s inimici existunt. Concordiã¬
malorum bonis. ẽẽ contrariani: paulus apłc apꝓbat.
qui malos contra se diuidit. quos innecem suam con¬
cordasse conspexit. Et inde in lege mare rubrum hoc
uia tenens ad beatitudinem non impediatur. Impe¬
dit᷑ autem it̃ bonoꝵ: si mare hoc ẽ unitas non diui¬
ditur iniquorun
.xxxii. De correctione frat̃na.

Expanded text:
micitia in rebus tantum bonis habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. malorum bonorum esse contrariam, Paulus apostolus approbat, qui malos contra se dividit, quos in necem suam concordasse conspexit . Inde et in Lege mare Rubrum, hocvia tendens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc est, unitas non dividatur iniquorum . CAPUT XXXII. De correptione fraterna.
Abbreviated transcription (Latin):
aphiri species. digitis aptissima regum.
E gregium fulgens. puroq simillima cęlo.
uilior ẽ. nullo. uirtutib atq decore.
hic et sirtetes lapis a plerisq uocatur.
Q đ cirea sirtes. libicis ꝑmixt̾ arenis.
Fluctibꝰ expulsus. feruente freto reperitur.
Ille s optimꝰ ẽ quem tellus medica gignit.
Qui tam̃ asserttur nunqͣm transmictere uisum.
Quẽ natura potens tanto ditauit honore.:
Ut sacer. et merito gemmarum gẽma uocetur.
Nam corpus uegetum conseruat. et integra membra.
Et qui portat eum nequit ulla fraude noceri.
Inuidiam suꝑat. nullo terrore mouetur.
Hic lapis ut ꝑhibent educit carcere uinctos.
Obstructasq fores et uincula tacta resoluit.
Placatumq dm̃ reddit. precibꝰq fauentem.
Fertur et ad pacem bonus eẽ reconciliandam.
Et plusqͣm reliqͣs amat hanc nigromantia gẽmam.
Ut diuina queat ꝑ eam responsa mereri.¬
Scilicet ardorem refrigerat interiorem.
Sudorẽ stringit minio torrente fluentem

Expanded text:
apphiri species digitis aptissima regum, Egregium fulgens, puroque simillima coelo, Vilior est nullo virtutibus atque decore. Hic et syrlites lapis a plerisque vocatur, Quod circa syrtes Lybicis permistus arenis, Fluctibus expulsis, fervente freto reperitur. Ille sed optimus est, quem tellus medica gignit. Qui tantum asseritur nunquam transmittere visum; Quem natura potens tanto ditavit honore, Ut sacer et merito gemmarum gemma vocetur: Nam corpus vegetat, conservat et integra membra. Et qui portat eum, nequit ulla fraude noceri. Invidiam superat, nullo terrore movetur. Hic lapis, ut perhibent, educit carcere vinctos, Obstructasque fores, et vincula tacta resolvit, Placatumque Deum reddit, precibusque faventem. Fertur et ad pacem bonus esse reconciliandam; Et plusquam reliquas amat hanc hydromantia gemmam, Ut divina queat per eam responsa mereScilicet ardorem refrigerat interiorem, Sudorem stringit nimio torrente fluentem,