comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disserui. Cuiꝰ laboris ꝓbationem tͥkm̾e¬
ticione cõmitto. ut qiri scĩ sp̃o uenera¬
tione uereẽdꝰ es. collata ut᷑q oꝑis lecti¬
one audaciam. uereẽdȩ temeritatis explo¬
res ⁊ examine iudicii tui q̃ minꝰ a nob¬
uł imppp̾e forte digesta sunt auctorita¬
te sp̃c scĩ. qui in pectꝰ tuum inundatiõe
gr̃e cȩlestis influxit c̃oꝓbes n em̃des. sitq
adte de ista lectione ab humilitate nr̃a
mandata legatio yinsinuenda tͥ in nos
pͥma dilectionis peticio. ut paruitate
fidei meȩ cũ discipuloꝵ tuoꝵĩstructi¬
one atq eruditione conuingas. & me qͣm
in alia parte huius ꝓuincie constitutu ꝓpt ui¬
sendos uultꝰ tuos initineris longinqͥtas t¬
ruit. nec senium ac difficultas fatigati
ac fessi iam corporis retardauit. s anim̃a¬
de stimulatu dñi ꝯurgente festinato cu¬
piditate ꝓꝑandi contenta qͦq om̃i tͥbula¬
tione in opiȩ atq penuriş qnͣtac̃q uiriũ

Expanded text:
disserui. cuius laboris probationem tdisserui. cuius laboris probationem ttitione committo: ut qui sancti Spiritus veneratione verecundus es, collata utriusque operis lectione, audaciam verecundae temeritatis explores; et examine uel improprie forte digesta sunt auctoritate spiritus sancti, qui in pectus tuum inundatione gratiae caelestis influxit, comprobes et emendes: sitque ad te de ista lectione ab humilitate nostra mandata legatio et insinuanda tibi in nos prima dilectionis petitio, ut paruitatem fidei meae cum discipulorum tuorum instructione atque eruditione coniungas et me, quem in alia parte huius prouinciae constitutum propter uisendos uultus tuos non itineris longinquitas terruit nec senium ac difficultas fatigati ac fessi iam corporis redarguit, sed animante stimulatu Domini et urgente festinato cupiditate properandi, contempta quoque omni tribulatione inopiae atque penuriae quantacumque uirium
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ⁊ papisci alȩxandͥmi iudei disceptatio¬
nis occurrit. uidaici cordis obstinatã
duriciam hebrea monitione ac leni ĩ¬
crepatione molitam uictcem in papi¬
sci corde iasonis. desp̃us sc̃i infusione
doctnam. Qua papiscꝰ ad intellectũ uĩ-¬
tatis admissus & ad timorem dñi ipso
ret. dep̃catum iasonem postulauit: Pro¬
bat hoc scriptura concertationis ipso¬
rum quȩ collidentiũ int̾ se papisci adũ¬
santis u̾itatis ⁊ iasonis asserentis ⁊um¬
dicantis dispositionem ⁊ plenitudinẽ
xp̃i gregi sermonis oꝑe signata ÷. ad cu¬
ius translationem ad intellectũ latinũ
animante domini ope ⁊ uiuentis fid̾i
firmitate seruata ũ borum ꝓpͥetate ĩ¬
trepidꝰ accessi ⁊ his qui ab intellectu gre¬
cȩ docilitatis aliem sunt. int̃p̃tata inte¬
gra significatione u̾borum & intellectꝰ
om̃is acu̾tatis manifestatione patefa¬
cta romani sermonis ratione discussa

Expanded text:
ni et Papisci Alexandrini Iudaei disceptationi et Papisci Alexandrini Iudaei disceptationis occurrit, Iudaici cordis obstinatam duritiam Hebraei admonitione ac leni increpatione mollitam, uictricem in Papisci corde Iasonis de spiritus sancti infusione doctrinam, qua Papiscus ad intellectum ueritatis admissus et ad timorem Domini ipso ret deprecatus Iasonem postulauit. probat hoc scriptura concertationis ipsorum, quae collidentium inter se Papisci aduersantis ueritati et Iasonis adserentis et uindicantis dispositionem et plenitudinem Christi Graeci sermonis opere signata est: ad cuius translationem in intellectum Latinum animante Domini ope et uiuentis fidei firmitate seruata uerborum proprietate intrepidus accessi: et his qui ab intellectu Graecae docilitatis alieni sunt interpretata integra significatione uerborum et intellectus omnis ac ueritatis manifestatione patefacta Romani sermonis ratione discussa
Abbreviated transcription (Latin):
tum÷ ei ad iusticiam. cognoscite gͦ qm̃ qͥ
ex fide sunt. hii sunt filii abrahȩ: Hoc iu-¬
daicus ppłs cui apͥmordio legis monita
loq̃bant᷑ incredulȩ m̃tis duricia ⁊ ꝑfidia
cordis insania seruare noluit. ⁊ id̾o ꝓdif¬
fidentiȩ m̃itofili orum nom̃ amisit. ñ
tam̃ omnirim ꝑfidie g̃rtis adu̾sꝰ nom̃
añi qͦminꝰ intelligerent ũitat̾e odio du
saluum faceret qd̾ ꝑierat isrłis. qͥ maior
ac fortior ad subigenda contumatiũ colla
ta etiam tc̃ m̃tis cecitate durabant. ad
noticiam claritatis ac glȩ suȩ tã facile
conu̾tit. qmͣ ut om̃s saluos faceret ꝓuiden
tia duiinȩ mĩȩ suȩ dignat᷑ aduenit. Nam
ut duri cordis tc̃ &̃ pie plebis ad añi metũ
ipso domino ȩungłizante conu̾sas m̃tes si¬
leam ut apłorum eiꝰ p̾dicatione multipli¬
catum in orbe toto referfũ credentiũ po¬
pulum cõticiscam illud p̃clarum atq me¬
morabile głosumq iasomis hebrei xp̃ia¬

Expanded text:
tum est ei ad iustitiam. cognoscite ergo quoniam qui tum est ei ad iustitiam. cognoscite ergo quoniam qui ex fide sunt hi sunt filii Abrahae. hoc Iudaicus populus, cui a primordio legis monita loquebantur, incredulae mentis duritia et perfidi cordis insania seruare noluit, et ideo pro diffidentiae merito filiorum nomen amisit. non tamen omnium perfidae gentis aduersus nomen Domini, quominus intellegerent ueritatem, odio dursaluum faceret quod perierat Israelis: qui maior ac fortior ad subigenda contumacium colla ta etiam tunc mentis caecitate duras bant ad notitiam claritatis et gloriae suae tam facile conuertit, quam ut omnes saluos faceret prouidisericordiae suae dignatus aduenit. Nam ut duri cordis tunc et impiae plebis ad Domini metum ipso Domino euangelizante conuersas mentes sileam, ut apostolorum eius praedicatione multiplicatum in orbe toto et refersum credentium populum conticiscam: illud praeclarum atque memorabile gloriosumque Iasonis Hebraei Christia
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩleste munus ac misfus statim iam eiꝰ ñ
nisi ad diuina mens pateat. & ad cȩlũ ac
suꝑnam ocłos cordis attollens xp̃i lum̃
parte iam salutis aspiciat Exemplum
ac docum̃tum nr̃i timoris & fidei ex ipsiꝰ
abrahȩ patͥarche fideli credulitate mons-¬
tratur. qui reꝓmissioni dei m̃te simplici
statim credidit. & ideo ad iusticiã deputari
ei condigna remuneratione ꝯmeruit. Hoc
ds̃ diligit. hoc appetit. hoc in seruis suis
benignus remunerat. & honorat simplici¬
tatem mundi cordis qͦtqͦt eum cernimꝰ ti-¬
more dilectionis dñi comꝓꝓbam᷑. credulam
fidem m̃tis qͥ iusticie deputam᷑. hanc fi-¬
dem seqͥ. hc̃ dĩ timorem seruare nos ꝯuenit.
qui custodientes u̾ba cęlestia & sperantes
ꝓmissa diuina. filii abrahe meruimꝰ nc̃¬
ñcupari qd̾ apłi pauli qͥ di uoce uas elec¬
tionis ÷ dictꝰ contestatione firmat᷑ dicen¬
tis: Sic abraham credidit dõ. ⁊ accepto la¬

Expanded text:
ad caeleste munus admissus statim iam eius non ad caeleste munus admissus statim iam eius non nisi ad diuina mens pateat et ad caelum ac superna oculos cordis attollens Christi lumen partae iam salutis aspiciat. Exemplum ac documentum nostri timoris et fidei ex ipsius Abrahae patriarchae fideli credulitate monstratur, qui repromissioni Dei mente simplici statim credidit et ideo ad iustitiam deputari ei condigna remuneratione commeruit. hoc Deus diligit, hoc adpetit, hoc in semis suis benignus remunerat et honorat, simplicitatem mundi cordis quo Deum cernimus, timorem dilectionis Domini quo probamur, credulam fidem mentis qua iustitiae deputamur. hanc fidem sequi, hunc Dei timorem seruare nos conuenit, qui custodientes uerba caelestia et sperantes promissa diuina filii Abrahae meruimus nuncupari. quod apostoli Pauli qui Dei uoce uas electionis est dictus contestatione firmatur dicentis: sicut Abraham credidit Deo, et accepto la
Abbreviated transcription (Latin):
talis exitꝰ in lumine p̃ceptorum cȩlestium
gͣdiens ad diuina monita & dñi salutaria¬
gerenda mandata illuminatio corde tota
m̃tis ac fidei credulitate comu̾tat. ut qͦm
se mundo palam uenisse monstrauit. in¬
telligat ut scͥpturis diuinit᷑ testificantib
dei filium. & dm̃ credat sicut ipse quid
sit uita ęt̾na manifestat dicens Hȩc est
autem ait uita ȩt̾na. ut cognoscant te so¬
lum & uerum dm̃ & quem misisti ih̾m
xp̃m Docens atq ostendens nichil aliud
ẽẽ dm̃ nosse ꝗͣ credere. & ocłos cordis in
dñm proua. immo tota pectoris fide de
uotȩ m̃tis aꝑire: In de iam fit ut creden¬
do intelligas. intelligendo qͦdcredis in
sensu dm̃ illuminato corde conspicias:
Sicut idem ipse dñs & ꝑ ysaiam ante
monet dicens: Si non credid̾itis neq in¬
telligetis: Tam facilis ⁊ prestans ⁊ larga ẽ
atq habundans de dñi pietate clem̃tia ut
si quis semel se in eũ toto timore conu̾terit.

Expanded text:
talis exutos in lumine praeceptorum caelestium talis exutos in lumine praeceptorum caelestium gradiens ad diuina monita et Domigerenda mandata, illuminato corde, tota mentis ac fidei credulitate convertat? ut quem se palam mundo venisse monstravit, intelligat; ut Scripturis divinitus testificantibus, Dei Filium et Deum credat. Sicut ipse, quae sit vita aeterna manifestat dicens : Haec est autem, ait, vita aeterna, ut cognoscant te solum et verum Deum, et quem misisti Jesum Christum: docens atque ostendens, nihil aliud esse Deum nosse, quam credere, et oculos cordis in Dominum prona, immo tota puotae mentis aperire. inde iam fit ut credendo intellegas, intellegendo quod credis in sensu Deum illuminato corde conspicias, sicut idem ipse Dominus et per Esaiam ante monet dicens: si non credideritis, nec intellegetis. tam facilis et praestans et larga est atque abundans de Domini pietate clementia, ut si quis semel sese in eum toto timore conuerterit
Abbreviated transcription (Latin):
piauit: Abiciamꝰ gͦ oꝑa tenebrarum. & in-
duamꝰ arma lucis sic ut in die honeste abu-¬
lem᷑: Idest in xp̃o & mandatis eiꝰ cuius lumi¬
ne ac monitis luminati & in claritate diei
eiꝰ inuenti. ꝓximam nob̃ salutem credulita¬
tes in eum m̃te conspicimꝰ: Solem quoq ẽẽ
xp̃m cunctis tim̃tib eum: Malachias ꝓpħa
testat᷑ & ꝓmittit dicens Nob̃ autẽ tim̃tib
nom̃ meum. orietur sol iusticiȩ. & sanitas
in alis eiꝰ Ostendens ex nullo nob̃ salutem
posse conferri nisi inpassionem crucis eiꝰ.
qͣ extendens manus cunctas scł̃i saluaturꝰ
amplexꝰ :. conũso ad eum timore credamꝰȩ
t̾nitatem uitȩ spei fut᷑i regni eiꝰ animetͣ
Qͥs gͦ tam stolidꝰ ac demens. qͥs sic ab intel¬
lectu suȩ salutis alienꝰ. qui tot & tantis te¬
stimoniis uĩtatis incredulus. ñ adu̾sus ĩ¬
meram fidem obduratum pectꝰ intellectu
u̾itatis emolliat. & tenebris uitȩ qͦndã mor¬

Expanded text:
pinquauit. abiciamus opera tpinquauit. abiciamus opera tduamur arma lucis: sicut in die honeste ambulemus: id est, in Christo et mandatis ejus, cujus lumine ac monitis luminati, et in claritate diei ejus inventi, proximam nobis salutem credula in eum mente conspicimus. VI. Solem quoque esse Christum cunctis timentibus eum, Malachias propheta testatur et promittit, dicens Vobis autem timentibus nomen meum orietur Sol justitiae, et sanitas in alis ejus: ostendens ex nullo nobis salutem posse qua extendens manus cuncta saeculi saluaturus amplexus est, conuerso ad eum timore credamus et ad aeternitatem uitae spe futuri regni eius animemur. quis ergo tam stolidus ac demens, quis sic ab intellectu suae salutis alienus, qui in tot et tantis testimoniis ueritatis incredulus non aduersus sinceram fidem obduratum pectus intellectu ueritatis emolliat et e tenebris uitae quondam mor
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias in pͥma increpatione ppłi ꝓclamat
dicens Cognouit bos possessorem suũ: &
asinꝰ p̃sepium dñi sui. isrł autem me nes¬
cut. & plebs me ñ intellerit: Palam cunc¬
tis sic̃ ipse p̃dix̃ apparuit. n sedentib in te¬
nebris manifestum uidȩ lum̃ effulsit. &
iusticia ꝑfidorum pectꝰ obsessum postpo¬
sita ꝓpͥa ac reiecta salute tenebras pocius
cecitate cordis elegit. Freqñtat ubiq ato
nente aduentꝰ dñi metator ẽẽ sortiti sunt:
Hoc lum scło datum. & diem nob̃ salutis
exortum uiui ficandis qͦ in eum credenti¬
dificantes. hic factꝰ ẽ in caput anguli
A dño factꝰ ÷ iste. & ẽ mirabilis in oculis
nr̃is: Iste dies ẽ quem fecit dominꝰ. ãbule¬
mͦ & iocundem᷑ in eo: In hoc die nos ãbu¬
lare paulus quoq apłs p̃cipiens. & doceis
ac p̃ponens dicit: Nc̃ enĩ ꝓpiꝰ ÷ nob̾salus
ꝗͣ cũ credidimꝰ. nox p̃cessit. dies autẽ apo¬

Expanded text:
Esaias in prima increpatione populi proclamat Esaias in prima increpatione populi proclamat dicens: cognouit bos possessorem suum et asinus praesepe domini sui, Israel autem me nesciuit et plebs me non intellexit. palam cunctis sicut ipse praedixit apparuit et sedentibus in tenebris manifestum uitae lumen effulsit, et iniustitia perfidorum pectus obsessum postposita propria ac reiecta salute tenebras potius caecitate cordis elegit.\' Frequentat ubique atque nente aduentus Domini metatores esse sortiti sunt. hunc lumen saeculo datum et diem nobis salutis exortum uiuificandis quoque in eum credentidificantes hic factus est in caput anguli: a Domino factus est iste, et adest mirabilis in oculis nostris. iste dies est quem fecit Dominus, ambulemus et iocundemur in eo. in hoc die nos ambulare Paulus quoque apostolus praecipiens et docens ac praemonens dicit: nunc enim propius est nobis salus quam cum credidimus. nox praecessit, dies autem adpro
Abbreviated transcription (Latin):
ructat ũbum. & nox nocti indicat scientiã
Non st̃ sermones nec ũba. qͦrum ñ audiant᷑
uoces eorum In omnem t̾ram exiuit sonꝰ
eorumiun fines orbis terrȩ uiba eorũ. In so¬
le posuit tab̾naculum suum. id ẽ in manife¬
sto. in luce palam se ipsum uenisse monstͣ¬
uit. & p̾dicationem ꝑ ꝓpħas sui ostensione
qͦdammꝰ om̃ib suȩ p̾sentiȩ comꝓbauit. Hoc
etiam ysaias ꝑ quem dñs ipse p̾sentiam
suam clara annuntiationis manifestati-¬
one monstrauit ꝓph̃a & dicit. Ipse qui lo¬
quebar ueni. Id ẽ qui ꝑꝓpb̃as ante aduentꝰ
mei futuri p̾loquens fueram. his ꝓpria
nc̃ atq p̃clara uoce p̾sentiam meam tes¬
tis mei ipse manifestem. qͥd euidentiꝰ qͥd
luce p̃clarius. qͥd ũ̾ius potest dici ut ocłis
quodammꝰ ꝑspectꝰ eẽt uenisse ipse qui fu¬
erat uenturus anteqͣm uenisset ostendit.
& incredulitatem m̃tis ppłi ꝑfidi obstru¬
ente uenientem nemo cognouit. sic̃ idem

Expanded text:
ructat uerbum et nox nocti indicat scientiam: ructat uerbum et nox nocti indicat scientiam: non sunt sermones nec uerba, quorum non audiantur uoces eorum. in omnem terram exiit sonus eorum et trans fines terrae uerba eorum. in sole posuit tabernaculum suum. id est in manifesto in luce palam se ipsum uenisse monstrauit et praedicationem per prophetas sui ostensione quodammodo omnibus suae praesentiae conprobauit. hoc etiam Esaias, per quem Dominus ipse praesentiam suam clara adnuntiationis manifestatione monstrauit, prophetat et dicit : ipse qui loquebar ueni, id est, qui per prophetas ante aduentus mei futuri praeloquens fueram, is propria nunc atque praeclara uoce praesentiam meam testis mei ipse manifesto. quid euidentius, quid luce praeclarius, quid uerius potest dici ? ut oculis quodammodo perspectus esset uenisse, ipse qui fuerat uenturus, antequam ueniret ostendit, et incredulitate mentes populi perfidi obstruente uenientem nemo cognouit. sicut idem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius ẽẽ monstratam qͣ indice natũ illũ ma¬
gis p̃dicantib ⁊ affirmantib ierusolimis
crederetur: Symeon qͦ iustꝰ qui incecitate
constitut᷑. diuino monitu audierat se ñ añ
tum in manus puerum uidit. & bñdicens
dm̃ in conspectu & auditu om̃rum dix̃ Nc̃
dimittis seruum tuũ dñe. scdm u̾bũ tuũ
in pace: Quia uidert ocłi mei salutare tu¬
um: Symeon qd̾ cecus audierat. euidenti ue¬
ritate ꝑfectum ẽ. & u̾itatem qͣm acceptolu¬
mine uiderat. bñdicendo palam dm̃ ꝓpo¬
pulo p̃dicabat. ad hoc enim uiderat ut re¬
ferret. ut reuelatione sua qͦdxp̃c nat᷑ fuis
dulitatis instrueret. nec hoc solũ testimoni¬
um de eo scͥpt᷑arum cȩlestium u̾itatis ꝑhi
um conscientia p̃dicauit. nec ẽ obtent᷑ excu¬
sationis incredulis. uł ignorasse dĩ filium
xp̃m. uł nescisse fut᷑m saluatoris aduentũ
Sicut dauid manifestat dicens Dies diei e¬

Expanded text:
ipsius esse monstratam, qua indice natum illum maipsius esse monstratam, qua indice natum illum magis praedicantibus et adfirmantibus et Hierosolymis crederetur. Simeon quoque iustus qui in caecitate constitutus diuino monitu audierat se non anttum in manus puerum uidit et benedicens Deum in conspectu et auditu omnium dixit: nunc dimittis seruum tuum Domine secundum uerbum tuum in pace quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. Simeon quod caecus audierat euidenti ueritate perfectum est, et ueritatem quam accepto lumine uiderat benedicendo palam Deum populo praedicabat. ad hoc enim uiderat, ut referret, ut reuelatione sua quod Christus. natdulitatis instrueret. Nec hoc solum testimonium de eo scripturarum caelestium ueritas perhibum conscia praedicauit, ne esset obtentus excusationis incredulis uel ignorasse Dei filium Christum uel nescisse futurum saluatoris aduentum, sicut Dauid manifestat dicens: dies diei e
Abbreviated transcription (Latin):
minis claritate & ostenso nob̾ atq pa¬
tefacto melioris uitȩ limite dñi man¬
data sequenda & gerenda teneam᷑ Hoc
lum̃ nob̃ uitȩ salritaris ex ortum. hoc
in reparationem hominis natũ de di
patͥs ꝓcuratione acmiseratione p̾sidiũ.
magi pͥmi ab orientali parte uenientes
& stella eius duce iudeorum regem pa¬
lamp̃scia p̃dicatione querentes afferen¬
tes etiam munera testificata om̃ib in¬
quisitione monstrart̃: ne aniquib qͥs
ille ẽẽt absconsum. inuentum puerũ ꝓce¬
dentes genib adorart. Sicut testificat᷑ ȩxin¬
głium dicens Cum autem ih̃c nat᷑ eẽt in
belleem iudȩȩ in dieb herodis regis: & ecce
magi ab oriente uener̃t in ierusolimam di-¬
centes. U̾ ẽ qui natꝰ: rex iudeorum: Uidimꝰ
enim stellam eiꝰ in oriente. & uenimꝰ adorare
eum: Testificantes scilicet u̾itatem de eo. &̃
stellams̾ signum ȩque iudiciũ natiuitatis

Expanded text:
minis claritate et ostenso nobis atque paminis claritate et ostenso nobis atque patefacto melioris uiae limite Domini mandata sequenda et gerenda teneamus. Hoc lumen nobis uitae salutaris exortum, hoc in reparationem hominis natum de Dei patris procuratione ac miseratione praesidium. magi primi ab orientali parte uenientes et stella eius duce Iudaeorum regem palam praescia praedicatione quaerentes, adferentes etiam munera testificata omnibus inquisitione monstrarunt. et ne aliquibus quis esset esset absconsum, inuentum puerum procidentes genibus adorarunt, sicut testificatur euangelium dicens: cum autem Iesus natus esset in Bethleem Iudae in dieierosolymam dicentes: ubi ost qui natus est rex Iudaeorum. uidimus enim stellam eius in orientem et uenimus adorare eum. testificantes scilicet ueritatem de eo etiam stellam sibi signum atque indicium natiuitatis
Abbreviated transcription (Latin):
liter miãm suã ds sempit̾nam manere
demonstrans addidit dicens. Holo mor¬
tem morientis ꝗͣtum ut reu̾tatur & uiuat
liatum posse saluari: Quom gͦ reu̾ti ad
one placare potuerunt. qui eum qͥ ẽ satis¬
factio ⁊ placatio ꝓ nob̾. apd̃ patrem sacri¬
lega impugnatione ꝑseqͥ maluert̃ : Si e¬
debem᷑ Igͥ qui nos m̃te in dm̃ metũ ꝓn̾a
mandatorum eiꝰ monitis insistimꝰ ⁊ religi¬
osi ac uenerabitis cordis fide credulitatẽ
de eiꝰ timore concepimꝰ qͥd aluid seqͥ. qͥd
cuꝑe. quid magis uelle. ac tenere debemꝰ.
qm ut om̃ia nob̾ m̃tis antiq nocte dis¬
cussa & caligine uitȩ pͥoris abst̾sa man¬
datorum domini salutarium memores
ac uite et̃nȩ ꝓmissa retinentes ad eiꝰ mo¬
nita u̾tamur. ⁊ in ipsius lumine qͦd os-¬
tendit firmata credulitate gͣdiam᷑. ut
qui ignari aliqnͣdo salutis futͣȩ in er¬
rorib implicati uitȩ pͥoris ac tenebris
aberrauimꝰ illuminati nunc eiꝰ ueri lu-¬

Expanded text:
icordiam suam Deus sempiternam manere demonstrans addidit dicens: nolo mortem morientis, quantum ut reuertatur et uiuat,liatum posse saluari ? quomodo autem reuerti ad isfactione placare poterunt, qui eum qui est satisfactio et placatio pro nobis apud patrem sacrilega impugnatione persequi maluerunt? si edebemus. igitur nos qui mente in Domini metum prona mandatorum eius monitis insistimus et religiosi ac uenerabilis cordis fide credulitatem de eius timore concepimus, quid aliud sequi, quid cupere, quid magis uelle ac tenere debemus, quam ut omni a nobis mentis antiquae nocte discussa et caligine uitae prioris abstersa mandatorum Domini salutarium memores ac uitae aeternae promissa retinentes ad eius monita uertamur et in ipsius lumine quod ostendit firmata credulitate gradiamur: ut qui ignari aliquando salutis futurae in erroribus implicati uitae prioris ac tenebris oberrauimus inluminati nunc eius ueri lu
Abbreviated transcription (Latin):
uinit᷑ lum̃ uitȩ omittere. & m̃tis cecitatem¬
alle tenebras mortis eligere. ut ostendant dap
cundum qͦd yꝑdomini uocem increpatũ
qͦd colligi noluerit deo illam uolente colligẽ
peccatorib subuenire iugit̾ uellem. ierłm
fidi ppłi contumacia denotat᷑. ut etiam sa¬
lutem ꝓͥam suam semꝑ adu̾sus clem̃tem

Expanded text:
vinitus vitae lumen omittere, et mentis caecitate mvinitus vitae lumen omittere, et mentis caecitate malle tenebcundum quod et per Domini uocem increpatam Hierusalem, quod colligi noluerit Deo illam uolente colligerepeccatoribus subuenire iugiter uelle: Hieruserfidi populi contumacia denotatur, ut etiam salutem propriam suam semper aduersus clementem
Abbreviated transcription (Latin):
tsi płimos gentilium scio uigili
sc̃issime ab ordine atq ratione
uitatis au̾sos quo minꝰ dm̃ noscant ceci¬
tate m̃tis errare. tẽ mag̾ iuidaicȩ plebis
insaniam noui adu̾sus nomen domini ꝑtinaci
etiam ñc̃ duricia cordis ingenita. et patr̃u iniqͥ¬
tate pr̃are. adu̾santes ueram salutem. nec in¬
quirentes et̾nȩ uitȩ datorem. ut qͥ delictis sty¬
rpis antiq sint. pari m̃ito nequiciȩ genitał
obnoxios saltim uł sero credentes possint con¬
u̾si ad dm̃ timorem satisfactione om̃i pęni-¬
tentiȩ ab iniquitatib liberari. S pr̃at et
nea minata patrum inreligiosa ꝑfidia qͦ ad¬
u̾sum odrum nõis dñi incredulitatis insani¬
a roborata. nec agnoscendam uitatem potest
corrigi. nec adtimorem dei ipsius monitis
doceri atq suaderi Cum autem doceat do¬
minꝰ & ostendat dicens. ego sum lum̃ scłi. qui
me secut᷑ fuĩt ñ ambulabit intenebͥs. s habe¬
bit lum̃ uitȩ. Quȩ malũ ratio ẽ ostensum di¬

Expanded text:
tilium scio, Vigili sanctissime, ab ordine atque ratione veritatis aversos, quominus Dominum noscant, caecitate mentis errare; tamen magis Judaicae plebis insaniam novi adversus nomen Domini, pertinaci etiam nunc duritia cordis, ingenita et patrum iniquitate perstare; aversantes veram salutem, nec inquirentes vitae aeternae datorem: ut qui delictis stirpis antiquae sunt pari merito nequitiae genitalis obnoxii, saltem vel sero credentes possint conversi ad Domini timorem satisfactione omni poenitentiae ab iniquitatibus liberari. Sed perstat et neam innata patrum irreligiosa perfidia; quae adversus odium nominis Domini incredulitatis insania roborata, nec ad agnoscendam veritatem potest corrigi, nec ad timorem Dei ipsius monitis doceri atque suaderi. Cum autem doceat Dominus et ostendat, dicens : Ego sum lumen saeculi: qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae: quae, malum, ratio est, ostensum di
Abbreviated transcription (Latin):
religiosum nob̃ & necessarium
qui illic sunt. & nouatiani & nouati obsti¬
natione & pͣuitate subducti de eccłia reces¬
serunt. litt̾as breues facere. quib eos ꝓaffe¬
ctione mutua ꝯuenirent. ut ad matrem
suam id est eccłiam catholicam reu̾tant᷑:
diaconum legi prius mandaui. ne qͥẜ aliud¬
de me scͥpsisse fingeret. qmͣ qd̾ meis litt̾is
ꝯtinetur. Mandaui tam̃ & idem mectio
aduos ame misso. ut de tuo arbit᷑o rem
gerat. ⁊ si easdem litt᷑as confessorib puta¬
uĩs ẽẽ reddendas. tc̃ eas tradat Opto te fr̾¬

Expanded text:
religiosum uobis et necessarium qui illic sunt et Nouatiani ac Nouati obstinatione et prauitate seducti de ecclesia recesserunt litteras breues facere, quibus eos pro adfectione mutua conuenirem ut ad matrem suam id est ecclesiam catholicam reuertantur. diacono legi prius mandaui, ne quis aliud me scripsisse fingeret quam quod meis litteris continetur. mandaui tamen eidem Mettio a me ad uos misso at de tuo arbitrio rem gerat. et si easdem litteras confessoribus putaueris esse credendas,. tunc eas tradat. opto te, fr
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ si euasisse sit pęnam p̾uenisse sententiã:
tos dolemͦ. ut ueteratoris ꝑniciosũ latus
fugiant. ut letales laqueos sollicitantis
euadant. ut de qͣ ille pelli diuinit᷑ meru¬
it. eccłiam repetant. Quos quidem dño ad¬
iuuante ꝑeius miscdiam regredi posse
ꝯfidimꝰ. neq enim potest perire nͥ quem
constat ẽẽ ꝑiturum. Cũ dñs in eunglio suo
dicat. om̃is plantatio qmͣ ñ plantauit pa-¬
term̃s celestis eradicabit᷑ Qui plantat᷑
nonẽ preceptis dĩ patͥs & monitis. solus
poterit de eccłia ille discede. solus ep̃is dere-¬
lictis cum scismaticis & hereticis in furo¬
bene ualere:¬

Expanded text:
quasi euasisse sit poenam praeuenisse sententiam. quasi euasisse sit poenam praeuenisse sententiam. tos dolemus, ut ueteratoris perniciosum latus fugiant, ut letales laqueos sollicitantis euadant, ut de qua ille pelli diuinitus meruit ecclesiam repetant: quos quidem Domino adiuuante per eius misericordiam regredi posse confidimus. neque enim potest perire nisi quem constat esse periturum, cum Dominus in euangelio suo dicat: omnis plantatio quam non plantauit pater meus caelestis eradicabitur. qui plantatus non est praeceptis Dei patris et monitis, solus poterit de ecclesia ille discedere, solus episcopis derelictis cum schismaticis et haereticis in furobene ualere
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. Spoliati ab eo pupilli. fraudatȩ ui¬
duȩ. pecuniȩ qͦ eccliȩ de negatȩ. has de illo
exigunt penas. qͣs in eius furore conspici¬
mus. pat̾ eciam eiꝰ in uico fame mortuus.
& ab eo in morte post modũ nec sepult᷑.
uterꝰ uxoris calce ꝑcussus. & abortione ꝓ¬
ꝑante in parricidium partꝰ exp̃sfus est:¬
& dapnare nunc audet sacrificantium
manus cũ sit ipse nocentior pedib qͥb
filius qui nascebat᷑ occisus ẽ. Hanc consci¬
entiam criminum iam pͥdem timebat
ꝓpter hoc señ de pͣsbit̾io excitari tantum
s & ꝯmunicatione ꝓhiberi ꝓcerto tenebat.
& urgentib fr̃ib ĩminebat cognitionis
dies. quo apd̃ nos causa eius ageretur. nisi
ꝑsecutio ante uenisset. qͣm iste uoto qͦdam
euadendȩ ⁊ lucrandȩ dampnationis exci-¬
piens. Hȩc om̃ia ꝯmisit & miscuit. & qui
eici de eccłia excludi habebat. iudiciũ sacer¬
dotum uoluntaria discessione p̃cederet.

Expanded text:
erunt. spoliati ab illo pupilli, fraudatae uierunt. spoliati ab illo pupilli, fraudatae uiduae, pecuniae quoque ecclesiae denegatae has de illo exigunt poenas quas in eius furore conspicimus. pater etiam eius in uico fame mortuus et ab eo in morte postmodum nec sepultus. uterus uxoris calce percussus et abortione properante in parricidium partus expressus. et damnare nunc audet sacrificantium manus, cum sit ipse nocentior pedibus, quibus filius qui nascebatur occisus est. Hanc conscientiam criminum iam pridem timebat. propter hoc se non de presbyterio excitari tantum, sed et communicatione prohiberi pro certo tenebat, et urguentibus fratribus imminebat cognitionis dies quo apud nos causa eius ageretur, nisi persecutio ante uenisset, quam iste uoto quodam euadendae et lucrandae damnationis excipiens haec omnia commisit et miscuit, ut qui eici de ecclesia et excludi habebat, iudicium sacerdotum uoluntaria discessione praecederet,
Abbreviated transcription (Latin):
clesiam reu̾terunt. idem ẽ nouatꝰ qui apd̃ nos
pͥmum discordie & scismatis incendium se¬
minauit. qui qͦsdam istic ex fr̃ib ab ep̃o seg̃¬
gauit. qͥ in ipsa ꝑseuitione ad eu̾tendaᷤ frm
m̃tes. alias qͣsdam ꝑsecutiones tres fecit Ip¬
se ẽ qui felicissimum satellitem suũ diaco¬
num nec ꝑmittente me. nec sciente sua fau¬
tione & ambitione constituit. & cum sua
tempestate rome qͦ ad eũtendam eccłiam
nauiganͥt. similia illic ⁊ paria molitꝰ ẽ. a
dero portionem plebis auellens. fr̃nitatis
bene sibi coherentis ⁊ se inuicem diligentis
ꝯcordiam scindens Plane qm̃ ꝓmagnitu¬
dine sua debeat carthaginem roma p̃ced̾e.
illic maiora & grauiora ꝯmisit qͥ istic adũ¬
sus eccłiam diaconum fecerat. illic ep̃m
fecerunt. conscientia ipsa sceleratȩ m̃tis
agitantur. nec remanere in eccłia dei poss
qui dificam & eccłiasticam disciptinam nͦ
actus sui ꝯũsatione. nec morum pace temi¬

Expanded text:
clesiam reverterunt. Idem est Novatus, qui apud nos clesiam reverterunt. Idem est Novatus, qui apud nos primum discordiae et schismatis incendium seminavit, qui quosdam istic ex fratribus ab episcopo segrgauit, qui in ipsa persecutione ad euertendas fratrum mentes alia. quaedam persecutio nostri fuit. ipse est qui Felicissimum satellitem suum diaconum nec permittente me nec sciente sua factione et ambitione constituit et cum sua tempestate Romae quoque ad euertendam ecclesiam nauigans similia illic et paria molitus est, a clero portionem plebis auellens, fraternitatis bene sibi cohaerentis et se inuicem diligentis concordiam scindens. plane quoniam pro magnitudine sua debeat Carthaginem Roma praecedere, illic maiora et grauiora commisit. qui istic aduersus ecclesiam diaconum fecerat, illic episcopum fecerunt, conscientia ipsa sceleratae mentis agitantur. nec remanere in ecclesia Dei possunt qui deificam et ecclesiasticam disciplinam nec actus sui conuersatione nec morum pace tenu
Abbreviated transcription (Latin):
tatem indiuidus nexib coherentẽ sc̃a sua
uoce testetur. qͦmͦ potest eẽ cum xp̃o. qui
cum sponsa xp̃i atq in eiꝰ eccłia ñ est: Aut
quomͦ assunt sͥ regendȩ aut gubnandȩ
eccłiȩ curam. qͥ spoliauit & fraudauit eccłiã
xp̃ie. Nam de nouato nichil ad nos inde fu-¬
erat nuntiandum. cũ magis ꝑ nos nob̾ de¬
beat nouat᷑ ostendi. rerum nouarũ semꝑ¬
cupidꝰ. auariciȩ in explebił. rapacitate furi-¬
bundꝰ. arrogantia & stupore suꝑbit. humo¬
ris inflat᷑. semꝑ istinc ep̃is male cognitꝰ.
qͣi hereticus semꝑ & ꝑfidus om̃iũ sac̾dotũ
uoce dãpnatꝰ. curiosus semꝑ ut ꝓdat. ad hoc
adulatur ut fallat. ñqmͣ fidelis ut diligat.
factionis ad conflanda seditionis incendia
t᷑bo. & tempestas ad fi dei facienda naufra-¬
gia. hostis qͥetis. tranqͥllitatis adu̾sarius.
Ex parte illic quies facta ÷. & głosi ac boni
confessores qui de eccłia illo incitante disces¬
serant. postea qm aburbe ille discesfit. ad ec¬

Expanded text:
tatem indiuiduis nexibus cohaerentem sancta sua uoce testetur, quomodo potest esse cum Christo qui cum sponsa Christi adque in eius ecclesia non est? aut quomodo adsumit sibi regendae aut gubernandae ecclesiae curam qui spoliauit et fraudauit ecclesiam Christi? Nam de Nouato nihil inde ad nos fuerat nuntiandum, cum magis per nos uobis debeat Nouatcupidus, avaritiae inexplebili rapacitate furibundus, arrogantia et stupore superbi tumoris inflatus, semper istic episcopis male cognitus, quasi haereticus semper et perfidus omnium sacerdotum voce damnatus; curiosus semper ut prodat, ad hoc adulatur ut fallat, numquam fidelis ut diligat, fax et ignis ad conflanda seditionis incendia, turbo et tempestas ad fidei facienda naufragia, hostis quietis, tranquillitatis adversarius, ex parte illic quies facta est, et gloriosi ac boni confessores, qui de Ecclesia, illo incitante, discesserant, postea quam ab Urbe ille discessit, ad Ec
Abbreviated transcription (Latin):
mittendo niceforum acolitum qui nob̃ ꝙ de
ꝯfessorib regressis głosam leticiam nuntia¬
ret: adu̾sus nouatiani & nouati nouas & ꝑ¬
niciosas ad impugnandam xp̃i eccłiam ma-¬
chinas plenissime instrueret. Nam cũ pͥdie
istic uenisset hereticȩ pͣuitatis nocens fa-¬
ctio ip̃sa iam ꝑdita & alios qui sibi ꝯsense¬
instruere ceteros cepimꝰ. euarestum de ep̃oĩa
nec laicũ remansisse. cathedre & plebis extorrẽ.
& de eccłia xp̃i exulem. ꝑ alias longe ꝓuincias
oberrare ⁊ ipsum u̾itatis ac fid̾i naufragiũ
factum circa qͦsdam similes paria naufragia
ꝯcitare Nichostratum quoq diacono sc̃e ã¬
ministrationis amisso. eccłiasticis pecuni¬
is sacrilega fraude subtractis. & uiduarum
ac pupillorum depositis denegatis. ñ tam
in affrica uenire uoluisse. ꝗͣ ꝯscientia rapi-¬
narum ⁊ cruninum nefandorũ illinoab
urbe fugisse: & nc̃ eccliȩ desertor ac ꝓfugꝰ qͣi
mutasse sic hominem c̃fessorem se ultͣ iac¬

Expanded text:
mittendo Niceforum acoluthum, qui nobis et de confessoribus regressis gloriosam laetitiam nuntiaret et aduersus Nouatiani et Nouati nonas et perniciosas ad inpugnandam Christi ecclesiam machinas plenissime instrueret. nam cum pridie istic uenisset haereticae prauitatis nocens factio ipsa iam perdita et alios qui sibi consensee adque instruere ceteros coepimus Euaristum de episcopo iam nec laicum remansisse, cathedrae et plebis extorrem et de ecclesia Christi exulem per alias longe prouincias oberrare et ipsum ueritatis ac fidei naufragum factum circa quosdam sui similes paria naufragia concitare, Nicostratum quoque diaconio sanctae administrationis amisso, ecclesiasticis pecuniis sacrilega fraude subtractis et uiduarum ac pupillorum depositis denegatis non tam in Africam uenire uoluisse quam conscientia rapinarum et criminum nefandorum illinc ab urbe fugisse. et nunc ecclesiae desertor ac profugus, quasi mutasse sit hominem mutare regionem, confessorem se ultra iac
Abbreviated transcription (Latin):
ei quicqͣm Dunc enim cognoui qm̃ times
dominum dm̃ tuum. & ñ peꝑcisti filio
tuo dilectissimo ꝓpt̾ me. Item illic ad ia
dõ quem uidisti in loco dei. ubi unxisti
mͥ titulum lapideum: & uouisti mͥ uo¬
tum: Item in exodo: Ds̃ autem p̃ibat eos.
die quidem in colũna nubis ostend̾e illiͦ
iter. nocte autẽ in colũna ignis. & ptꝰea
illic Pxomouit autem angłs domini
qui p̃cedebat ex̾citum filiorum isrł. Itẽ
illic Occe ego p̃mitto angłm meũ ante
faciem tuam. ad custodiendum te initi¬
nere. ut te inducat interram quam t̃
p̃paraui. obserua eum. & obaudi eũ. et¬
ne fuĩs inobaudiens ei Non enĩ deerit
t. nom̃ enim meũ ẽ in illo Uñ ipse in
euͣngłio dicit: E go ueni in nomine patͥs
mei. & ñ accepistis me Cum alius uenerit
in nomine suo:illum aut̾ẽ accipietis:
& iterum in psalmo.cxui. benedictꝰ ẽ
qui uenit in nomine dñi

Expanded text:
cquam. nunc enim cognoui, quoniam times Deum tuum et non pepercisti filio tuo dilectissimo propter me. Item illic ad IacDeus, quem uidisti in loco Dei, ubi unxisti mihi titulum lapideum et uouisti mihi uotum. Item in Exodo: Deus autem praeibat eos, die quidem per columnam nubis ostendere illis iter, noctu autem in columna ignis. Item illic: Promouit autem angelus Dei, qui praecedebat exercitum filiorum Israel.Item illic: Ecce ego praemitto angelum meum ante faciem tuam ad custodiendum te in itinere, ut te inducat in terram, quam tibi praeparaui. obserua eum et obaudi eum, ne fueris inobaudiens ei: non enim deerit tibi: nomen enim meum est in illo. Unde ipse in euangelio dicit: Ego ueni in nomine patris mei, et non recepistis me. cum alius uenerit in nomine suo, illum accipietis. Et iterum in psalmo CXVII: Benedictus est, qui uenit in nomine Domi
Abbreviated transcription (Latin):
autem suppedaneum pedum meort̾i. qm¬
em mͥc Omĩa enim ista fecit manꝰ mea.¬
Item apd̃ eundem: Dnẽ d̾s altũ ẽ brachi¬
um tuum. & ñ sciebant. cum cognouerĩt
autẽ confundentur Item apd̃ eundem:
Reuelauit d̾s bracbium suum scm̃. in
conspectu om̃ium gentium. & uidebt̾ õs¬

Expanded text:
terra suppedaneum pedum meorum. Quiem mihi? Omnia enim ista fecit manus meaItem apud eumdem: Domine Deus, altum est brachium tuum, et non sciebant; cum cognoverint autem, confundentur . Item apud eumdem: Revelavit Dominus brachium suum illum sanctum in conspectu omnium gentium. Videbunt o
Abbreviated transcription (Latin):
ysalam. Dumqͥd ñ ualet manꝰ dei ut sal¬
uos faciat. aut grauauit aurem ut ñ ex¬
audiat S peccata ur̃a inter uos & dm̃
separant: & ꝓpt̾ peccata ur̃a aũtit faciẽ¬
mania. qui parturiunt dolorem. & pa¬

Expanded text:
lic: Numquid non ualet manus domini, ut saluos faciat? aut grauauit aurem, ut non exaudiat ? sed peccata uestra inter uos et deum separant: et propter peccata uestra auertit facieinania, quia parturiunt dolum et pa
Abbreviated transcription (Latin):
God xp̃c idem sit sermo di. In psal¬
num dico ego oꝑa mea regi Item in psal¬
mo.xxxi.Sermone dei celi solidati st̃.
& spu oris eius omnis uirtꝰ eoꝵ: Itẽ apd̃
ẏsaiam. Ubum consũmans ꝯ breuians
in iusticia. qm̃ sermonem breuiatũ fa

Expanded text:
 IDEM SIT SERMO DEI. In Psalnum, dico ego opera mea regi . Item in Psalmo XXXII: Sermone Dei coeli solidati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Item apud Esaiam: Verbum consummans et brevians in justitia; q
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ipse uobis signum. Ecce uirgo in ut̾o
accipiet et pariet filium. & uocabitis no¬
men eius emmanuel Butyrum & mel
manducabit. priusqm cognoscat aut ꝓ¬
ferat mala cõmutate bonum: Hoc sem̃
p̃dixerat ds de muliere ꝓcede qd̾ calcaret
caput diaboli In genesi. Tc̃ dixit dñs ad
spentem. Quia hoc fecisti tu. maledictꝰ
tu. ab om̃i pecore. & ab om̃i genere besti¬
arum terre: Pectore tuo & uentre reppes
&erit tibi terra cib in om̃ib dieb uite
tuȩ. & ponam inimiciciã inter te &
mulierem. & inter sem̃ tuum & sem̃
eiꝰ. Ipsa tuum obseruabit caput. & tu
obseruabis calcaneum eius:

Expanded text:
um: ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium, et uocabis nomen eius Emanuel. butyrum et mel manducabit: priusquam. cognoscat aut proferat mala, conmutat bonum. Hoc semen praedixerat Deus de muliere procedere, quod calcaret caput diaboli. In Genesi: Tunc dixit Deus ad serpentem: quia tu hoc fecisti, maledictus tu ab omni pecore et ab omni genere bestiarum terrae. pectore tuo et uentre repes, et erit tibi terra cibus in omnibus diebus uitae tuae. et ponam inimicitiam inter te et mulierem et inter semen tuum et semen eius. ipse tuum calcabit caput et tu obseruabis calcaneum eius.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. & ero eiꝰ d̾s. & ille erit mͥ filiꝰ. Item
in psalmo.lxxx. d̾s stetit in synagoga
deorum: in medio autem deos duudicat.
Item illic Ego dixi dii estis: & filiĩ excelsi
om̃s Uos autem sicut homines moriemi¬
ni. Qd̾si iusti qui fũint. & p̃ceptis di¬
uinis obtemꝑauerint. dii dici possunt.¬
głio cathaiohem dicit: Nonne scͥptũ ẽ
l̃lege. qm̃ ego dixi dii estis: & suillos dix̃
deos. & ñ pot̾it solui quem pat̾ sc̃ĩficauit
& misit in scłm uos dicitis qm̃ blasphe¬
mat. quia dixi filiꝰ d̾i sum: Qd̃ siñ facio
fẽa patͥs nolite crederem. Qd̃ si facio &
mͥ ñ uultis credere: factis credite. & cog-

Expanded text:
it mihi filius. Item in psalmo LXXXI: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernens. Item illic: Ego dixi: dii estis et filii excelsi omnes, uos autem sicut homines moriemini. Quodsi iusti qui fuerint et praeceptis diuinis obtemgelio cata Joannem dicit: Nonne scriptum est in Lege quoniam ego dixi: Dii estis? Si illos dixit deos, et non potest solui, quod pater sanctificauit et misit in saeculum, uos dicitis, quoniam blasphemat, quia dixi: filius Dei sum. si non facio facta patris, nolite mihi credere: sed si facio et mihi non uultis credere, factis credite et cogno
Abbreviated transcription (Latin):
incredulꝰ s fidelis: Bespondit thomas
&e dixit illi. Dominus m̃s ꝙ d̾s mͣs Urẽ
illi iħc Quia uidisti me credidisti: feli¬
ces qui non uiderunt & credid̾unt. Item
paulꝰ ad romanos: Obtabam ego ipse a¬

Expanded text:
sed fidelis. Respondit Thomas, et dixit illi: Dominus meus et Deus meus. Dicit illi Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Felices qui non viderunt et crediderunt . Item Paulus ad Romanos: Optabam ego ipse a
Abbreviated transcription (Latin):
uod hoc futurum eẽt signumxxxix.
uatiuitatis eius. ut de uirgine nasceret᷑.
iecit dñs loqui ad achaz dicens: Pete tͥ sig¬
num a dommno deo tuo in altitudinem
sursum. & in altitudinem deorsum. E dix̃
achaz Non petam & ñ temptabo dñm de¬
um meum: & dixit: Audi itaq domꝰ iacob
Non pusillum erit uob̃ certam̃ cũ homi¬

Expanded text:
uod hoc futurum esset signum natiuitatis eius, ut de uirgine nasceretur iecit Dominus loqui ad Achaz dicens: pete tibi signum a Domino Deo tuo in altitudinem susum et in altitudinem deorsum. et dixit Achaz: non petam nec temptabo Dominum Deum meum. et dixit: audite itaque, domus Dauid. non pusillum uobis certamen cu
Abbreviated transcription (Latin):
domine adu̾itatem tuam. & doce me qͦ¬
niamtu es d̾s saluator mĩs. Unde in euͣn¬
glio cathaioh̃em dñs dicit. Ego sum lum̃
mundi. Qui me secutꝰ fu̾it ñ ambulabit in
tenebris: s habebit lum̃ uite. Item catha-
matħm. gabriel angłs ad ioseph Iosephfi¬
gem tuam Qd̾ enim ex illa natum fuerit:
de sp̃u scõ ẽ: Pariet autem filium: & uoca¬
bis nom̃ eius ihm. Hic enim saluum po
pulum suũ apeccatis eorũ faciet. Itẽ cata
lucam: & zacharias impletꝰ ẽ spu scõ et
ꝓpħauit dicens. bñdictꝰ d̾s isrł. qui ꝓspex̃
redemptionem ppł̃o suo. & excitauit nob̾
cornu salutis in domo dd̃ pu̾i sui Item
illic angłs ad pastores: He timueritis. ecce

Expanded text:
e ad veritatem tuam, et doce me, quoniam tu es, Deus, salvator meus . Unde in Evangelio cata Joannem Dominus dicit: Ego sum lumen mundi. Qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . Item cata Matthaeum Gabriel angelus ad Joseph: Joseph, firem tuam. Quod enim ex illa natum fuerit, de Spiritu sancto est. Pariet autem filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Hic enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Item cata Lucam: Et Zacharias impletus est Spiritabat dicens: benedictus Deus Israel, qui fecit redemptionem populo suo et suscitauit nobis cornu salutis in domo Dauid pueri sui. Item illic angelus ad pastores: Ne timueritis. ecce enim
Abbreviated transcription (Latin):
exclamauit uoce magna & dix̃. Bñdicta
tu inter mulieres. & bndictꝰ fructꝰ uentͥs
tui. Eunde hoc mͥ c̃tingit ut ueniat ma¬
ter domini mei ad mes Item paulꝰ ad
thessalonicenses.ii. At uͥ uenit plenitudo
temporis. misit d̾s filium suũ natũ de
uirgine. Item in epła ioħ̃is: Omnis sp̃c qͥ

Expanded text:
mauit uoce magna et dixit: benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus uentris tui. et unde hoc mihi contigit, ut ueniat mater Domini mei ad me? Item Paulus ad Thessalonicenses II.: At ubi uenit adinpletio temporis, misit Deus filium suum natum de muliere. Item in epistula Iohannis: Omnis s
Abbreviated transcription (Latin):
indignationis meȩ. Nonsinam deleri
ibo: Item in psalmo.xliiii. Thronꝰ tuus
ga regni tui Dilexisti iusticiam & odio
habuistu niquitatem ꝓpt̾ea unxit te
dñs d̾s tuus oleo leticiȩ suꝑ participes tu¬
os: Item in psalmo. xłu. Uacate ⁊ cogno¬
scite qm̃ ego sum d̾s. exaltabor in gentibꝰ
& exaltabor in terra Item in psalmo.lxxx.
Non cognouerunt neq intellexert. in ũ¬
bra de ambulabt̃ Itemin psalmo.lxui.

Expanded text:
indignationis meae, non sinam deleri indignationis meae, non sinam deleri ibo. Item in psalmo XLIIII: Sedes tua, ga disti iniquitatem. Propterea unxit te Deus. Deus tuus, oleo exultationis super participes tuos . Item in Psalmo XLV: Vacate et cognoscite quoniam ego sum Deus. Exaltabor in gentibus et exaltabor in terra . Item in Psalmo LXXXI: Non cognoverunt neque intellexerunt, in umbra deambulabunt . Item in Psalmo LXVI
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ d̾s xp̃c. In genefi: Dix̃ autẽ ds̃ ad
iacob. Exurge & ascende in locum bethel
& habita illic & fac illicaltare illi d̾o. qui
tibi apparuit cum fugeres a facie esau
frĩs tui. Item apdysaiam: Sic dicit do
minus d̾s sabaoth fatigata ẽ egyptꝰ. et
negociatio ethiopum. & sabaim uiri alti
ad te tnͣsgredientur. et tui er̃t serui. et
pt te ambulab̾t uincti compedib. & ad
ñ sciebamꝰ d̾s isrł saluator. confundent᷑
& reuerebunt᷑ om̃s qͥ adũsant᷑ tͥ: & cadẽt
in confusiõe. Item apd̃ eundẽ Uox cla-¬
mantis in hereno. parate uiam dñi:
rectas facite semitas dei nostri. Omnis ri
ctum. et asꝑa in campum. & uidebit᷑ clari-¬
tas dñi dĩ. & uidebit om̃is caro salutare
đs nr̃. & ñ deputabit᷑ alius absq illo. qui
inuenit omnem uiam prudentiȩ & deð
mari fluctꝰ. & arefacient om̃s altitudines
fluminum. et confundet᷑ om̃is iniuiria
assiriorum. & sceptrum egyptii auferet᷑.
et confortabo eos in domino do ipsorum:

Expanded text:
 CHRISTVS. In Genesi: Dixit autem Deus ad Iacob: exurge et ascende in locum Bethel et habita illic et fac illic altare illi Deo, qui tibi apparuit, cum fugeres a facie Esau fminus Deus sabaoth: Fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum, et Sabaim viri alti ad te transgredientur, et tui erunt servi, et post te ambulabunt vincti compedibus, et anon sciebamus, Deus Israel salvator. Confundentur et reverebuntur omnes qui adversantur tibi, et cadent in confasionem . Item apud eumdem: Vox clamantis in deserto : Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri. Omnis rivctum et aspera in campum: et videbitur claritas Domini, et videbit omnis caro salutare  non deputabitur alius absque illo, qui inuenit omnem uiam prudentiae et dedmari fluctus, et arefient omnes altitudines fluminum et confundetur omnis iniuria Assyriorum, et sceptrum Aegypti auferetur, et confortabo eos in Domino Deo ipsorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uod xp̃c d̾s uentur᷑ eẽt illuminator
de saiuator generis humani. Apd̃ ysa¬
iam Confortamini manꝰ resolutȩ ⁊ge-
nua debilia exhortamini. qui estis pu-¬
Tc̃ aꝑientur ocłi cecorum: & aures sur¬
dorum audient. tc̃ saliet claud̃ ficut ceruus:
& plana erit lingua mutorum. quia rupta
ẽ in deserto aqua. & riuus in terra sicienti.
Item illic: Non senior neq angl̃s. s ipse dñs
liberauit illos. quia diliget illos & parcet
eis. & ipse redemit eos: Item illic E godñs
ds uocaui te in iusticia ut teneam manũ
tuam. & confortabo de. & dedi te in testam̃¬
tum generis mei. in lum̃ gentium aꝑire
ocłos cecorum. ꝓducere auincłis iunctos.
& de domo carceris sedentes in tenebris:
bgo dñs ds̃. Hoc mͥ nom̃ ẽ Claritatẽ meã¬

Expanded text:
US DEUS VENTURUS ESSET ILLUMINATOR ET SALVATOR GENERIS HUMANI. Apud Esaiam: Confortamini, manus resolutae, et, genua debilia, exhortamini. Qui estis puTunc aperientur oculi caecorum, et aures surdorum audient. Tunc saliet claudus sicut cervus, et plana erit lingua mutorum: quia rupta est in deserto aqua, et rivus in terra sitienti . Item illic: Non senior, neque Angelus, sed ipse Dominus liberabit illos; quia diliget eos et parcet eis, ipse redimet eos. Item illic: Ego Dominus Deus uocaui te in iustitia, ut teneam manum tuam, et confortabo te: et dedi te in testamentum generis mei, in lumen gentium, aperire oculos caecorum, producere a uinculis uinctos et de domo carceris sedentes in tenebris. ego Dominus Deus, hoc mihi nomen est. claritatem mea
Abbreviated transcription (Latin):
defecerit regredi. nisi iustũ quibd̃a ui¬
detur ut illi qui extͣ eccłiam apd̃ adu̾sari¬
os & antrepõs ꝓphana aqͣ polluunt᷑. bap¬
tizati iudicentur. hii uͦ qui in eccłia bap¬
tizantur. minꝰ indulgentiȩ & gr̃s diuinȩ
consecuti ẽẽ uideant᷑. & tant᷑ honor habe¬
atur hereticis ut in de uenientes ñ int̾¬
rogentur utrumne loti sint an ꝑfusi.
utrum ne clinici sint an ꝑepatici. Apud
nos autem de integra fidei u̾ĩtate detra¬
hitur. & baptismo eccłiastico maiestas
sua & sci̾tas derogat᷑. Rescripsi fili km̃e
ostendit qͥd in nos qnͣtum in nob̾ ẽ sen¬
tiamꝰ. Nemins ꝑscribentes quominꝰ sta¬
tuat qd̾ putat unꝰqͥsq p̃posit᷑ actꝰ sui rõ¬
nem dño redditur᷑. scm qd̾ beat᷑ paulus
apłs in epła sua ad romanos scͥbit & dic̃:
nos inuicem iuidicemꝰ Opto te fili lim̾e.¬

Expanded text:
defecerit regredi. nisi si iustum quibusdam uidefecerit regredi. nisi si iustum quibusdam uidetur ut illi qui extra ecclesiam apud aduersarios et antichristos profana aqua polluuntur baptizati iudicentur, hi uero qui in ecclesia baptizantur minus indulgentiae et gratiae diuinae consecuti esse uideantur, et tantus honor habeatur haereticis ut inde uenientes non interrogentur utrumne loti sint an perfusi, utrumne clinici an peripatetici: apud nos autem de integra fidei ueritate detrahitur et baptismo ecclesiastico maiestas sua et sanctitas derogatur. Rescripsi, fili cariostendi quid nos quantum in nobis est sentiamus, nemini praescribentes quo minus statuat quod putat unusquisque praepositus actus sui rationem Domino redditurus, secundum quod beatus aposnos invicem judicemus . Opto te, fili