comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑans eum quẽ suũ iudicem quesierat.
suo iudicio supponat. Aꝑtegͦ iste ꝑ indis¬
cretionis sue uitiũ ꝓplexis testiculorum
neruis astringit᷑. quia aut obtemꝑans.
aut certe ñ obtemꝑans in culpa transgres¬
sionis ligatur. Studebat ꝓpͥas uolunta¬
tes frangere. ⁊ curat eas ⁊̃ comtempto pri-¬
ore solidare. Decreuit mundũ funditus
relinquere: ⁊ ad curas mundi uel ex alie¬
na uoluntate compellitur redire. ꝑplexi
itaq nerui siunt. cũ sic nos argum̃ta hos¬
tis illigant: ut culparũ nodi quo que
pondus honoris eccl̃astici negligens ad
locũ regiminis p̃miis ascendit. sed quia
omne quod hic eminet. plus meroribꝰ
afficitur. quã honoribꝰ gaudet᷑ dũ cor
tͥbulationibꝰ p̃mitur. ad memoriam cul¬
pa reuocatur. D oletq se ad laborem
cũ culpa puenisse: ⁊ quam sit iniquum
quod ãmiserit. ex ipsa fractus difficul¬
tate cognoscit. Reũ segͥcũ impensis

Expanded text:
temperans, eum quem suum judicem quaesierat temperans, eum quem suum judicem quaesierat suo judicio supponat. Aperte ergo iste per indiscretionis suae vitium perplexis testiculorum nervis astringitur, quia aut obtemperans, aut certe non obtemperans, in culpa transgressionis ligatur. Studebat proprias voluntates frangere, et curat eas etiam contempto priore solidare. Decrevit mundum funditus relinquere, et ad mundi curas vel ex aliena voluntate compellitur redire. Perplexi itaque nervi sunt, cum sic nos argumenta hostis illigant, ut culparum nodi quo quaerpondus honoris ecclesiastici negligens, ad locum regiminis praemiis ascendit. Sed quia omne quod hic eminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet, dum cor tribulationibus premitur, ad memoriam culpa revocatur, doletque se ad laborem cum culpa pervenisse, et quam sit iniquum quod admiserit ex ipsa fractus difficultate agnoscit. Reum igitur se cum impensis
Abbreviated transcription (Latin):
inde cogitationibꝰ impugnat᷑: atq hoc
silere formidat: ne silendo ad ulterii simł
⁊ homicidiĩ particeps fiat. Prodere tre¬
pidat: ne reatu se ꝑuirii obstͥnguat. P¬
plexis gͦ cesticulorum neruis ligatus ÷ qui
in quãlibet partem declinet: metuit. ne
a transgressionis contagio lib̾ ñ sit. Alius
omnia frangere proprias uoluntates q̃¬
rens alieno se subdere appetit: sed eum
qui sibi ad dm̃ preesse debeat. minꝰ cau¬
ta inquisitione discernit. Cui fortasse
is qui sine iudicio eligitur. cũ preesse
iam ceperit. agi quȩ dei sunt ꝓhibet:
quȩ mundi sunt iubet. Pensans itaq sub¬
ditus uel que sit culpa inobedientiȩ. ł
qͦd contagiũ scłaris uitȩ: ⁊ obedire trepidat.
⁊ ñ obedire formidat. ne aut obediens dm̃
in suis preceptis deserat:. aut rursũ non obe¬
diens d̃m in electo pͥore contempnat: ⁊aut
illicitis obtemꝑans hoc quod ꝓ do appetiit
contra dm̃ exerceat. aut rursum non ob¬

Expanded text:
inde cogitationibus impugnatur, atque hoc inde cogitationibus impugnatur, atque hoc silere formidat, ne silendo adulterii simul et homicidii particeps fiat, prodere trepidat, ne reatu se perjurii obstringat. Perplexis ergo testiculorum nervis ligatus est, qui, in quamlibet partem declinet, metuit ne a transgressionis contagio liber non sit. Aliqomnia frangere proprias voluntates quaerens, alieno se subdere regimini appetit; sed eum qui sibi apud Deum praeesse debeat minus cauta inquisitione discernit . Cui fortasse hic qui sine judicio eligitur, cum praeesse jam coeperit, agere quae Dei sunt prohibet, quae mundi sunt jubet. Pensans itaque subditus vel quae sit culpa inobedientiae, vel quod contagium saecularis vitae, et obedire trepidat, et non obedire formidat, ne aut obediens Deum in suis praeceptis deserat, aut rursum non obediens Deum in electo priore contemnat; et aut, illicitis obtemperans, hoc quod pro Deo appetit contra Deum exerceat, aut rursum, non ob
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͥ uehemoth iste caudam suam ĩ
fine mundi nequius dilatat: quid est¬
hoc quod in his tormentis tc̃ atrocius
crescat. nisi quod in eugłio ꝑ semet ipsã
ueritas dic̃. surgent pseudo. xp̃i. ⁊ pse¬
udo propħȩ. ⁊ dabunt signa magna
⁊ prodigia. ita ut in errorem mutant᷑
si fieri potest etiã electi. Nunc enĩ fĩ¬
deles mira faciunt: cum ꝑu̾sa patiũ¬
tur. Tunc aũ uehemoth huiꝰ satellites.
etiã cum ꝑuersa inferunt: mira facturi
uigatorũ uidelicet. continentiũ atq rectoꝵ:
ostendit: liqͥdo satisfacimꝰ si singula ex sin¬
cce enĩ quidã dum mundi huiꝰ amitiq¬
as appetit: cuilibet alteri similẽ sibi ui¬
stam ducenti. quod secreta illiꝰ omni
silentio contegat. se iure iurando constͥn¬
git. S is cui uiratum ẽ. ad ulti̾um ꝑpetra-¬
re cognoscit᷑. ita ut ⁊̃ maritũ adultere oc
cidere conetur. Is autẽ qui uis uirandũ
p̃buit. ad mĩtem reu̾titur. ⁊ diu̾sis hinc

Expanded text:
Cum igitur Behemoth iste caudam suam in Cum igitur Behemoth iste caudam suam in fine mundi nequius dilatat, quid est quod in his tormentis tunc atrocius crescat, nisi hoc quod in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Surgent pseudochristi et pseudoprophetae, et dabunt signa magna et prodigia; ita ut in errorem mittantur, si fieri potest, etiam electi ? Nunc enim fideles nostri mira faciunt, cum perversa patiuntur; tunc autem Behemoth hujus satellites, etiam cum perversa inferunt, mira facturiugatorum videlicet, continentium, atque rectorum; ostendit; liquido satisfacimus, si singula ex sincce enim quidam dum mundi hujus amicitias appetit, cuilibet alteri similem sibi vitam ducenti quod secreta illius omni silentio contegat se jurejurando constringit; sed is cui juratum est adulterium perpetrare cognoscitur, ita ut etiam maritcidere conetur . Si autem qui jusjurandum praebuit, ad mentem revertitur, et diversis hinc
Abbreviated transcription (Latin):
lit. miscdit̃ breatos dicit. profecto ut su
ꝑbiam terreat de adu̾sitate temporis:
infirmitatẽ refoueat de breuitate. Sed
considerandũ ualde c̃: cũ uehemoth iste
caudam suam sicut cedrum sulleuat:. in
qͦ tunc atrocior quã nc̃ se exerit surgat.
Que enĩ penarũ genera nouimꝰ: que non
iam uires martirum exercuisse gaudea¬
mus: Alios namq imꝓuiso ictu ĩ mersgͣs
iugulo gladius strauit. alios crucis pa-¬
tibulum afflixit: in quo mors ⁊ ꝓuocata
repellitur. ⁊ repulsa ꝓuocat᷑. Alios hir¬
sutis serra dentibꝰ atriuit: alios armata
ferro insulcans ungula sparsit. Alios be¬
luina rabies morsibꝰ detruncando com-¬
minuit: alios ab intimis uiscerũ ꝑcutẽ
pressa ius uerberũ rupit: alios effosa t̾ra
uiuentes oꝑuit: alios in altũ dm̾sos ĩmor¬
te precipiciũ fregit. Alios in se ꝓiectos
aqua replendo absorbuit. alios edax flã¬
ma usq ad cineres depasta consumpsit.

Expanded text:
lit, misericorditer breviatos dicit . Profecto ut et lit, misericorditer breviatos dicit . Profecto ut et superbiam terreat de adversitate temporis, et infirmitatem refoveat de brevitate. DConsiderandum valde est, cum Behemoth iste caudam suam sicut cedrum sublevat, in quo tunc atrocior quam nunc se exerit, surgat. Quae enim poenarum genera novimus, quae non jam vires Martyrum exercuisse gaudemus? Alios namque improviso ictu immersus jugulo gladius stravit, alios crucis patibulum affixit; in quo mors et provocata repellitur, et repulsa provocatur. Alios hirsutis serra dentibus attrivit; alios armata ferro insulcans ungula sparsit; alios belluina rabies morsibus detruncando comminuit; alios ab intimis viscerum per cutem pressa vis verberum rupit; alios effossa terra viventes operuit; alios ab alto demersos in mortem praecipitium fregit; alios in se projectos aqua replendo absorbuit; alios edax flamma usque ad cineres depasta consumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
abyssum ꝑhibetur. quia retrusus in pra¬
uorum cordibꝰ potentia diuine dispen-¬
sationis astringit᷑.: ne in quantũ nocere¬
ualet esfrenetur: ut quamuis ꝑ eos occulte
seuiat. ad uiolentas tam̃ rapinas suꝑbie
ñ erumpat. Sedillic quoq quomͦ ĩmũ¬
di fine sit soluendus. intimatur cũ dr̃. Et
postquã consũ mati fuerint nuille an¬
ni.soluetur sathanas de carcere suo:⁊
exibit ⁊ seclucet gentes. Millenat io nãq
numero: uniũsum ꝓ ꝑfectione sua hoc
Quo peracto antiquus hostis suis uiribꝰ¬
traditus: pauco quidẽ intempore. sed
ĩ multa contra nos uirtute laxatur.
coangustat. Hinc enĩ ꝑsemet ipsam ueti¬
tas dicit. Erit tunc tribulatio magna:
qualis ñ fuit ab initio mundi usq mͦ neq
siet. Hinc rursum ait. Nisi breuiati fuiss¬
sent dies illi:. ñ fieret salua omnis caro.
Quia enĩ ⁊ suꝑbos nos ⁊ infirmos dñs cõ¬
spicit. dies quos singularit̃ malos intii¬

Expanded text:
abyssum perhibetur, quia retrusus in praabyssum perhibetur, quia retrusus in pravorum cordibus, potentia divinae dispensationis astringitur, ne in quantum praevalet, effrenetur; ut quamvis per eos occulte saeviat, ad violentas tamen rapinas superbiae non erumpat. Sed illic quomodo in mundi fine sit solvendus intimatur, cum dicitur: Et postquam consummati fuerint mille anni, solvetur satan de carcere suo, et exibit, et seducet gentes . Millenario namque numero universum pro perfectione sua hoc xprimitur. Quo peracto, antiquus hostis suis viribtraditus, pauco quidem in tempore, sed in multa contra nos virtute, laxatur .coangustat. Hinc enim per semetipsam Veritas dicit: Erit tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi usque modo, neque fiet . Hinc rursum ait: Nisi breviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro . Quia enim et superbos nos et infirmos Dominus conspicit, dies, quos singulariter malos intu
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Uox diũ confringentis cedros. Quid aũ
cauda uehemoth istiꝰ. nisi illa antiqͥ hostis
extremitas dr̃: cũ nimirũ uas ꝓpͥum illũ
ꝑditũ hominẽ ingreditur. qͥ specialit̃ an¬
sclimͦ signis ⁊ prodigiis ficte scĩtatis. in
tumore potentie eleuari ꝑmittitur: recte
uoce dnĩca cauda illiꝰ cedro cõꝑatur.Si¬
cut enĩ cedrus arbusta cetera in altũ
minũ. ⁊ honorũ culmine ⁊ signorũ po¬
testate transcendit. Sp̃c quippe in illo
ẽ: qui in sułlimibꝰ conditus. potentiam
nature sue non ꝑdidit uel deiectus. Cuiꝰ
iccirco uirtꝰ nunc minime ostenditur:
quia dispensatione diuine fortitudĩs
liguatur. Unde ꝑ iohannẽ dr̃. Uidi
angelũ descendentẽ de celo habentem
clauem abyssi: ⁊ catenam magnam
in manu sua. Et apprehendit draco¬
nem serpentẽ antiquũ. qui ẽ diabo¬
lus ⁊ sathanas. ⁊ ligauit eũ ꝑ annos
mille. ⁊ misit eũ in abyssũ: ⁊ clausit. ⁊
signauit suꝑ illum. Ligatus quippe ĩ

Expanded text:
r: Vox Domini confringentis cedros . Quid autem cauda Behemoth istius, nisi illa antiqui hostis extremitas dicitur; cum nimirum vas proprium illum perditum hominem 1059 ingreditur, qui specialiter Ansaeculi, modo signis ex prodigiis fictae sanctitatis in timore potentiae elevare permittitur, recte voce Dominica cauda illius cedro comparatur. Sicut cedrus arbusta caetera in altum minum et honoris culmine, et signorum potestate transcendit. Spiritus quippe in illo est, qui in sublimibus conditus potentiam naturae suae non perdidit vel dejectus; cujus idcirco virtus nunc maxime ostenditur, quia dispensatione divinae fortitudinis ligatur. Unde per Joannem diciangelum descendentem de cęlo, habentem clauem abyssi, et cathenam magnam in manu sua, et apprehendit draconem, serpentem antiquum, qui est diabolus et Satanas; et ligavit eum per annos mille, et misit eum in abyssum, et clausit, et signavit super illum . Ligatus quippe in
Abbreviated transcription (Latin):
& leuiathan iste rex dr̃ suꝑborum:
apte cognoscimꝰ quod euidentissi¬
mum reproborũ signum suꝑbia
e:at contra humilitas electoꝵ. Cũ gͦ quã
quisq habeat agnoscit᷑. sub quo rege mi¬
litet inuenit᷑. Unusquisq enĩ quasi quen¬
dam titulum portat oꝑis: quo facile oste¬
dat sub cuiꝰ seriuat potestate rectoris.
llnde & ꝑ euangelium dr̃. Ex fructibꝰ
eorum cognoscetis eos. Ne gͥ nos leuia¬
than istuis menbra. ł mira faciendo fal¬
lerent: aptum signum dñs qͦ dep̃hendi
ualeant: demonstrauit dicens. Ipse :
rex suꝑ uniu̾sos filios suꝑbie. Qui et si¬
quando fictã
celare in
quaquã
quia eorum
dui latere ñ
et cũ ex alia tegi
humilitatis militant. semꝑ pauidi. atq
ex omni latere circumspecti. adu̾suri ia¬
cula elationis pugnant. & quasi contra
uenientes ictus. solũ magis in suo corpore
oculũ custodiunt: dum ĩ semetipsis pͥn¬
cipalit̾ humilitatẽ tuentur.

Expanded text:
et Leviathan iste rex dicitur superborum, et Leviathan iste rex dicitur superborum, aperte cognoscimus quod evidentissimum reproborum signum superbia est, at contra humilitas electorum. Cum ergo quam quisque habeat cognoscitur, sub quo rege militet invenitur. Unusquisque enim quasi quemdam titulum portat operis, quo facile ostendat sub cujus serviat potestate rectoris. Unde et per Evangelium dicitur: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ne igitur nos Leviathan istius membra vel mira faciendo fallerent, apertum signum Dominus quo deprehendi valeant demonstravit, dicens: Ipse est rex super universos filios superbiae. Qui etquando fictam celare in nequaquam quia eorum diu latere non s, cum ex alia tegithumilitatis militant, semper pavidi atque ex omni latere circumspecti, adversum jacula elationis pugnant, et quasi contra venientes ictus solum magis in suo corpore oculum custodiunt, dum in semetipsis principaliter humilitatem tuentur.
Abbreviated transcription (Latin):
meã. sed uoluntatẽ eiꝰ qui misit me. Ille
ꝑ menbra sua loquit᷑ dicens. nullũ pra-¬
tum sit. quod non ꝑtranseat luxuria niã.
coronemꝰ nos rosis. antequam marces¬
cant: uͥq relinquamꝰ signa leticie nr̃e:
iste menbris suis prenuntiat dicens.
plorabitis & flebitis uos mundus aut̃
gaudebit. Ille nil aliud mentes sibi sub¬
ditas docet. quã celsitudinis culm̃ appe¬
tere: cucta equalia. mentis tumore
transcendere: societatẽ ominiũ homiũ
alta elatione transire. ac sese & contra
potentiam conditoris erigerẽ. sic̃ de eis
ꝑ psalmistã dr̃. transiert̃ in dispositio¬
ne cordis. cogitauer̃. & locuti st̃ nequi¬
tias. iniquitatẽ in excelso locuti st̃. iste
ad sputa. & palmas. & colaphos. ad spi¬
neã coronam. ad crucẽ. ad lanceã. atꝙ
ad mortẽ ueniens: menbra sua admonet
dicens. Si quis mͥ ministiat: me sequat᷑.¬
Quia gͥ redemptor nr̃ corda regit humiliũ.

Expanded text:
meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Ille meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Ille per membra sua loquitur, dicens: Nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra; coronemus nos rosis antequam marcescant, ubique relinquamus signa laetitiae nostrae ; iste membris suis praenuntiat, dicens: Plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit . Ille nihil aliud mentes sibi subditas docet quam celsitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem omnium hominum alta elatione transire, ac sese et contra potentiam conditoris erigere, sicut de eisdem per Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositionem cordis, cogitaverunt et locuti sunt nequitias, iniquitatem in excelso locuti sunt ; iste ad sputa, ad palmas, ad colaphos, ad spineam coronam, ad crucem, ad lanceam, atque ad mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis mihi ministrat, me sequatigitur Redemptor noster corda regit humilium,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dimittam: iste ꝑ sem& ipsũ dicit. si di¬
xero quia ñ noui eũ. ero similis uobis
mendax̾. s noui eũ. & sermonẽ eiꝰ seruo.
Ille dicit mea st̃ flumina. & ego feciea:
iste dic̃ ũ possum ego a me ipso facere qc¬
quãs et rursum. Pat̾ meus ĩ me manẽs:
ipse facit oꝑa. Ille regna omnia osten-¬
dens dic̃. Tͥ dabo potestatẽ hanc uniu̾¬
sam & głam illorum: quia mͥ tradita st̃.
& cui uolo do illa: iste diẽ. Calicẽ quidẽ
meũ bibetis: sedere autem ad dexteram
uł ad sinuistram meam. ñ ÷ meũ dare uob̃:
sed quibꝰ ꝑatum ÷ a patre meo. Ille dic̃.
eritis sicut dii. scientes bonum et malũ:
iste dic̃ non ÷ urm nosse tempora ł mo¬
menta que pat̾ posuit in sua potestate.
Ille ut uoluntas diuina despici. et ut pos¬
sit ꝓpͥa suaderi: dic̃. cur precepit uob̃
łs. ut non comederetis ex omni ligno
paradisi: & paulopost. scit eiũ d̃s. quod
in quocq die comederitis ex eo. apient᷑
oculi ur̃i: iste dicit. ñ quero uoluntatẽ

Expanded text:
 dicit: Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis mendax; sed novi eum, et sermonem ejus servo . Ille dicit: Mea sunt flumina, et ego feci ea ; iste dicit: Non possum a meipso facere quidquam , et rursum: Pater meus in me manens, ipse facit opera . Ille regna omnia ostendens, dicit: Tibi dabo potestatem hanc universam et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt, et cui volo do illa ; iste dicit: Calicem quidem meum bibetis, sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo . Ille dicit: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum ; iste dicit: Non est vestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate . Ille ut voluntas divina despici, et ut possit propria suaderi, dicit: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis ex omni ligno paradisi ? Et paulo post: Scit enim Deus, 1142 quod in quacunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri ; iste dicit: Non quaero voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
dituri Audiant illi cum de accepta potesta
mem̃to fili. qr recepisti bona ĩ uita tua: audi-¬
aut isti c̃ contra rectores suos ĩ querela ꝓsili¬
unt. hoc qͦd murmuranti populo moysi et
aaron uocibꝰ respondetur. Nec contra nos ÷
murmur urm̃: sed contra dũm. Nos enim
quid sumꝰ: Audiant illi turbabunt᷑ in cõ¬
spectu eiꝰ. patres orphanorum. & uidices
iuduar̃. audiant isti qͦd contra contuma¬
tiã subditorũ dr̃. Qui resistit potestati.
dei ordinationi resistit. Audiant simł
om̃i. Qs suꝑbis resistit: humilibꝰ autem
dat grãm. Nudiant om̃s. lmmundus est
ap̃ dm: omnis qͥ exaltat cor suũ. Audi¬
ant om̃s. Quiꝰ suꝑbit terra & ciuis contͣ
hꝰ languoris pestẽ: audiamꝰ cuncti. quod
magistra ueritas dic̃. iscȩdite a me. qr
nitus d̃i filiꝰ formã infirmitatis nr̃e susce¬
pit: ad ħ inusibilis. ñ solum uisibilis s
etiã despectus apparuit: ad ħ contume¬
hominẽ doceret humilis ds̃. Quanta

Expanded text:
. » Audiant illi, cum de accepta potestatMemento, fili, quia recepisti bona in vita tua . » Audiant isti, cum contra rectores suos in querela prosiliunt, hoc quod murmuranti populo Moysi et Aaron vocibus respondetur: « Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum: nos enim quid sumus ? » Audiant illi: « Turbabuntur in conspectu ejus patres orphanorum et judices viduarum . » Audiant isti, quod contra contumaciam subditorum dicitur: Qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit . Audiant simul omnes: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Audiant omnes: Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor suum . Audiant omnes: Quid superbis, terra et cinis ? Contra hujus languoris pestem audiamus cuncti quod magistra Veritas docet dicens: Discite a me, quia rae suscepit, ad hoc invisibilis, non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit, ad hoc contumehominem doceret humilis Deus. Quanta
Abbreviated transcription (Latin):
& dabunt signa magna. & ꝓdigia:
ita ut in errorẽ inducantur si fieri
pot̃ etiã electi. Qua in re ualde que¬
rendum÷ quomodo aut hi qͥ electi
st̃ induci in errorem posst̃: aut cur si
fieri potest quasi ex dubietate sub¬
dit᷑. cum quid faciendum sit. dñs
omnia p̃sciens p̃stolat᷑. Sed quia elec¬
torum cor & trepida cogitatione cõ¬
cutitur. & tam̃ ab eorum constantia
non mouetur: una hac sententia
dñs utrumq complexus ÷ dicens.
Ita ut ĩ errorem inducant᷑. si fieri
pot̾̃ etiã electi. Quasi enĩ iã errare ::
in cogitatione titubare. S ꝓtinus
si fieri pot̾̃ subiungit᷑. quia ꝓculdu¬
bio fieri ñ pot̃. ut in errorem plane
electi capiant᷑. Bene autem ĩ hac fu¬
mi caligine ipse etiam animorũ feruor
expͥmitur: cum ꝓtinus subinfertur.

Expanded text:
 dabunt signa et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Qua in re valde quaerendum est quomodo aut hi qui electi sunt induci in errorem possunt, aut cur Si fieri potest quasi ex dubietate subditur, cum quid faciendum sit Dominus omnia praesciens praestolatur. Sed quia electorum cor et trepida cogitatione concutitur, et tamen eorum constantia non movetur, una hac sententia Dominus utrumque complexus est, dicens: Ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi. Quasi enim jam errare est in cogitatione titubare; sed protinus Si fieri potest subjungitur, quia procul dubio fieri non potest ut in errore plene electi capiantur. Bene autem in hac fumi caligine ipse etiam animorum fervor exprimitur cum protinus subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
de se balaã innotuit: qui iustorũ ta-¬
b̃nacula conspiciens ait. Moriatur
anuna mea morte iustorum: & fiant
nouissima mea horum similia. Sed c̃
do poposcerat: consiliũ prebuit. Et c̃
occasionem de auaritia repperit. ilico
oblitus ÷ quicquid sibi de innocentia
habet: quam nequam ꝑseuerantia cõ-¬
tinui amoris tenet. Quo contra bñ
de anna flente ꝑhibetur. uultusq
eiꝰ non st̃ amplius in diu̾sa mutati:
quia uidelicet mens eius nequaquam
post preces inepta leticia lascuiendo
ꝑdidit: quod orõnis sue tempore ge-¬
mituũ rigor ex quisiuit. Non nullis
uͦ in usum negociationis uertitur la¬
bor orõnis: de quib ĩ eugło ueritas
dicit. Qui deuorant domos uiduarũ
sub obtentu ꝓlixe orationis: hic accipi
ent ꝓlixͥus iudiciũ. Quia gͦ iniquor
peticionib qui leuiathan istiꝰ corpꝰ
sunt. nullo mͦ parcitur. cũ eorum p̃¬
ces oꝑe destruuntur: recte nc̃ dr̃:
Non parcam ei uerbis potentib:

Expanded text:
perte Balaam de se innotuit, qui justorum tabperte Balaam de se innotuit, qui justorum tabernacula conspanima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Sed cudo poposcerat, consilium praebuit; et cum occasionem de avaritia reperit, illico oblitus est quidquid sibi de innocentia habet, quam nequaquam perseverantia continui amoris tenet. Quo contra bene de Anna flente perhibetur: Vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati , quia videlicet mens ejus nequaquam post preces inepta laetitia lasciviendo perdidit, quod orationis suae tempore gemituum rigore exquisivit. Nonnullis vero in usum negotiationis vertitur labor orationis. De quibus in Evangelio Veritas dicit: Devorant domos viduarum sub obtentu prolixae orationis. ent prolixius judicium . Quia ergo iniquorum petitionibus qui Leviathan istius corpus sunt nullo modo parcitur, cum eorum preces opere destruuntur, recte nunc dicitur: Non parcam ei verbis potentibus et
Abbreviated transcription (Latin):
Quib ilico respondetur. Am̃ dico uob̾:
nescio uos. S cum uerba potentia ad
dep̃candũ componere dr̃. urget magis
qd̃ de eiꝰ corpore in fut᷑o diximꝰ. in hoc
tempore sentiamꝰ. Sunt namq ñ nulli
intra scãm eccl̃am. qͥ prolixas ad dñm
p̃ces hñt. sed uitã dep̃cantiũ non hñt.
Nam ꝓmissa celestia petitionib sequun-¬
tur: oꝑib fugiunt. Hii non nunquã
ꝙ̃ lacrimas ĩ orõne ꝑcipiunt: sed c̃ pꝰ
orationis temꝑa eorũ mentẽ suꝑbia pul-¬
sauerit: ilico fastu elationis intumes¬
cunt. Cũ auaritia instigat: mox ꝑ in¬
cendia auide cogitationes exestuant.
Cũ luxuria temptauerit: in illicitis ꝓtinꝰ
desideriis hanhelant. Cum ira suaserit:
mox mansuetudinẽ mentis. flamia in¬
sanie concremat. Ut gͦ diximus. et fletꝰ
in prece ꝑcipiunt: et tam̃ expletis p̃-¬
cibus cum uiciorũ suggestione pulsan-¬
tur. nequaquã ꝓ eterni regni desiderio
se fleuisse meminerunt. Quod aꝑte¬

Expanded text:
Quibus illico respondetur: Amen dico vobis, nescio vos . Sed cum verba potentia ad deprecandum componere dicitur, urget magis ut quod de ejus corpore in futuro diximus in hoc tempore sentiamus. Vet. intra sanctam Ecclesiam qui prolixas ad Dominum preces habent, sed vitam deprecantium non habent; nam promissa coelestia petitionibus sequuntur, operibus fugiunt. Hi nonnunquam etiam lacrymas in oratione percipiunt, sed cum post orationis tempora eorum mentem superbia pulsaverit, illico in fastu elationis intumescunt. Cum acendia avidae cogitationis exaestuant. Cum luxuria tentaverit, in illicitis protinus desideriis anhelant. Cum ira suaserit, mox mansuetudinem mentis flamma insaniae cremat. Ut ergo diximus, et fletus in prece percipiunt, et tamen expletis precibus cum vitiorum suggestione pulsantur, nequaquam pro aeterni regni desiderio se flevisse meminerunt. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
sed fortitudo eiꝰ inlumbis eiꝰ ⁊ uirtus illiꝰ
in umbilico uentris eiꝰ. ac si aꝑte dicere¬
tur. fortitudo eiꝰ in lumbis suis. ⁊ uirtꝰ
issiꝰ inumbilico uentris sui:. quia nimi¬
rũ eiꝰ ꝓprie corpꝰ fiuint: qͥ suggestionum
turpiũ blandimentis decepti ei ꝑ luxuriȩ
fuixa succumbunt. Sequitur. Stringit cau¬

Expanded text:
sed, fortitudo ejus in lumbis ejus, et virtus illius sed, fortitudo ejus in lumbis ejus, et virtus illius in umbilico ventris ejus. Ac si aperte diceretur: Fortitudo ejus in lumbis suis, et virtus illius in umbilico ventris sui, quia nimirum ejus proprie corpus fiunt, qui, suggestionum turpium blandimentis decepti, ei per luxuriae fluxa succumbunt. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ potestati diaboliutriusq generis serꝰ
ualde ex luxurie infirmitate substernit᷑.
⁊ fortitudo eius in lumbis contra mascu¬
los.: ⁊ uirtus illius contra feminas in um¬
istũ fenũ comedere intulit. pͥma decepti¬
onis eiꝰ argum̃ta luxurie dampna subiun¬
xit: nisi quod liquido omnibꝰ patet. quia
postquã semel hominis sp̃m ceperit. mox
se ad corruptionẽ carnis extendit. Quod ĩ
ipsis quoq hominibꝰ pͥmis agnoscimꝰ qui
dum pꝰ ꝑpetratam supbiã pudenda mĩbra
contegunt: patent̃ indicarunt. quia pꝰqͣ
apud semet ipsos intus arripere alta cona¬
ti sunt: mox in carne foris erubescenda
ꝑtulerunt. Uehemoth itaq iste insatiabilit̃
seuiens: ⁊ deuorare totũ simul hominem
querens. mͦ in suꝑbiã mentẽ erigit: modo
carnẽ luxurie uoluptate corrumpit be¬
ne autẽ nequaꝗͣ fortitudo eiꝰ inlumbis
uel umbilico eorũ dr̃. qͥ prosternuntur.

Expanded text:
igitur potestate diaboli utriusque generis sexus igitur potestate diaboli utriusque generis sexus valde ex luxuriae infirmitate substernitur, et fortitudo ejus in lumbis contra masculos, et virtus illius contra feminas in umistum fenum comedere intulit, prima deceptionis ejus argumenta luxuriae damna subjunxit, nisi quod liquido omnibus patet quia postquam semel hominis spiritum superbia ceperit, mox se ad corruptionem carnis extendit? Quod in ipsis quoque hominibus primis agnoscimus, qui, dum post perpetratam superbiam pudenda membra contegunt, patenter indicarunt quia postquam apud semetipsos intus arripere alta conati sunt, mox in carne foris erubescenda pertulerunt . Behemoth itaque iste insatiabiliter saeviens, et devorare totum simul hominem quaerens, modo in superbiam mentem erigit, modo carnem luxuriae voluptate corrumpit. Bene autem nequaquam fortitudo ejus in lumbis vel umbilico eorum dicitur qui prosternuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Seminaria coitus uiris in lumbis: inesse
aut̃ feminis inumbłico phibent᷑. Hinc eni
ẽ quod ueritas discipulis dic̃. Sint lumbi
ur̃i p̃cincti. hinc petrus cum luxuriã a cor¬
de restringeret: admonebat dicens. Suc¬
cincti lumbos mentis urẽ. hinc paulꝰ
cũ ꝑ habrahe sacrifitium melchisedech
temꝑe. leui sacrifitiũ diceret decimatũ:
ubi tunc in habrahe corpore leui lateret.
ostendens ait. Adhc enĩ in lũbis prĩs erat.
Quia uͦ seminarium luxurie feminis inum¬
blico continetur. propħa testatur: qui sub
femine specie ꝓstitute uideȩ petulantiam
increpans ait. Indie ortus tui non ÷ preci¬
sus umblicus tuus. In die quippe ortus.
umbilicũ precindere ÷ comu̾sationis
temꝑe carnis luxuriã resecare. Quia enĩ
difficile ẽ male inchoata corrigere ⁊ semel
formata deformit̃ in melius reformare:
de ortu suo uidea rep̃henditur: que dũ
in deo nata ẽ imprecisũ umbilicũ reti¬
nut. quia fluxa luxurie ñ abscidit. Quia

Expanded text:
inesse autem feminis in umbilico perhibetur. Hinc est enim quod Veritas discipulis dicit: Sint lumbi vestri praecincti . Hinc Petrus, cum luxuriam a corde restringeret, admonebat, dicens: Succincti lumbos mentis vestrae . Hinc Paulus cum per Abrahae sacrificium Melchisedech tempore Levi sacerdotium diceret decimatum, ubi tunc in Abrahae corpore Levi lateret ostendens, ait: Adhuc enim in lumbis patris erat . Quia vero seminarium luxuriae feminis in umbiculo continetur propheta testatur, qui, sub specie feminae prostitutae, Judaeae petulantiam increpans, ait: In die ortus tui non est praecisus umbilicus tuus . In die quippe ortus umbilicum praecidere est conversionis tempore carnis luxuriam resecare. Quia enim difficile est male inchoata corrigere, et semel formata deformiter in melius reformare, de ortu suo Judaea reprehenditur, quae dum in Deo nata est, impraecisum umbilicum retinuit, quia fluxa luxuriae non abscidit. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
glebe nequaꝗͣ concretȩ ex puluere
surgerent: nisi aꝗͣ prius puluis acci¬
peret. et concepto se humore solida
grã infunderet. contrictos eos ad fidei
oꝑa caritatis unitas non teneret: Qnͣdo
concentum celi dormire fecit: aꝑiat:
Ait eni: Qnͣdo fundabatur puluis in
Sterra ẽt glebe conpingebantur: Ac si
diceret: Tunc pͥmum uocatione &
disctione manifesta. secreta spiritalia.
et non sine miscdia aliis aꝑui. et non
sine usticia aliis clausi: cũ alios respue¬
rem. et alios intra ecclam concordia ca¬
gentes se contulit. atq in suo corpore cõ¬
uertendas quod quidem non suis. sed
dñi uiribꝰ fecit: apte subiungitur: Nõ¬

Expanded text:
glebae nequaquam concretae ex pulvere glebae nequaquam concretae ex pulvere surgerent, nisi aquam prius pulvis acciperet, et concepto se humore solidariritus gratia infunderet, constrictos eos ad fidei opera charitatis unitas non teneret. Quandoconcentum coeli dormire faciet, aperiat. Ait enim: Quando fundabatur pulvis in terram, et glebae compingebantur. Ac si diceret: Tunc primum vocatione et discretione manifesta, secreta spiritalia et non sine misericordia aliis aperui, et non sine justitia aliis clausi, cum alios respuerem, et alios intra Ecclesiam concordia chagentes se contulit, atque in suo corpore convertendas, quod quidem non suis, sed Domini viribus fecit, apte subjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ta: Et quid ꝑbis tinictum coccum:
nisi caritas demonstratur: Que ꝓ per¬
fectione bistinguitur: quia dei et ꝓxi¬
mi dilectione decoratur: Quid ꝑbys¬
sum: nisi inmaculata carnis incorrup¬
tioᷤ. Et qͥd ꝑ pilos caprarũ ex quibus
ciliciorũ asꝑitas texit᷑ nisi dura peni¬
tentiũ afflictio designatur: Dum gͥ
alii ꝑ armillas et amilos forte magiste¬
rium exercent. alii ꝑmaures et dextra¬
lia deuotam obedientiã rectamq
oꝑationẽ exhibent. alii ꝑ separatum
uas aureũ preclarã subtiliorẽq dei in¬
telligentiã tenent. alii ꝑ iacinctum
purpurã et coccum audita cȩlestia
sꝑare. c̾dere. amare non desinunt
etiã que adhuc subtiliori intellectu
mimime cognoscunt: alii ꝑbyssum in¬
corruptionem carnis offerunt. alii
ꝑ caprarum pilos. deplorant aspere
quod libenter ad miserunt: quasi ex
una terra. in numere glehe ꝓferunt᷑.
quia ex uno et pari obsequio facta
fideliũ disparia procedt̃: Que nimirũ

Expanded text:
ta? Et quid per bis tinctum coccum ta? Et quid per bis tinctum coccum nisi charitas demonstratur, quae pro perfectione bis tingitur, quia Dei et proximi dilectione decoratur? Quid per byssum nisi immaculata carnis incorruptio? Et quid per pilos caprarum, ex quibus ciliciorum asperitas texitur, nisi dura poenitentium afflictio designatur? Dum igitur alii per armillas et annulos forte magisterium exercent, alii per inaures et dextralia devotam obedientiam rectamque operationem exhibent, alii per separatum vas aureum praeclaram subtilioremque Dei intelligentiam tenent; alii per hyacinthum, purpuram et coccum, audita coelestia sperare, credere, amare non desinunt, etiam quae adhuc subtiliori intellectu minime cognoscunt, alii per byssum incorruptionem carnis offerunt; alii per caprarum pilos deplorant aspere quod libenter commiserunt; quasi ex una terra innumerae glebae proferuntur, quia ex uno et pari obsequio facta fidelium disparia procedunt. Quae nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
ctum. byssum. et pilos caprarum: In¬
ornamento gͦ tabernaculi. uiri dona
cum mulierib offerunt: quia in explẽ¬
do cultu sc̃ẽ eccłȩ. et fortiũ facta sulli¬
mia. et infirmorũ oꝑa extma nume¬
rantur: Quid autẽ ꝑ armillas. quȩ lacer¬
tos astringuntꝰ. nisi p̾pofitorum ualide
laborantiũ oꝑa demonstrantur: Et qͥd
ꝑ maures: nisi subditorũ obedientia
expͥmitur: Quid ꝑ amilos. nisi signacu¬
lum secretorum:. Plerũq eñĩ magistri
signant: quod ab auditorib capi non
posse considerant: Et qͥd ꝑ dextralia.
nisi pͥme oꝑationis ornamenta memo¬
rant᷑. Quid ꝑuas aureũ in donaria do¬
mini seꝑatumꝰ. nisi diuinitatis intelli¬
gentia accipit᷑. Quȩ tanto ab infirmo¬
rum amore disiungit᷑ ꝗͣto ad sola quȩ
eterna sunt amanda sulleuatur. Quid
ꝑ iacinctumꝰ. nisi spes cȩlestium: Quid
ꝑ purpuram᷑: nisi cruor ac tolerantia
passionũ. amore regni ꝑpetui exhibi¬

Expanded text:
ctum, byssum et pilos caprarum ctum, byssum et pilos caprarum ornamento tabernaculi viri dona cum mulieribus offerunt, quia in explendo cultu sanctae Ecclesiae, et fortium facta sublimia, et infirmorum opera extrema numerantur. Quid autem per armillas quae lacertos astringunt, nisi praepositorum valide laborantium opera demonstrantur? Et quid per inaures, nisi subditorum obedientia exprimitur? Quid per annulos, nisi signaculum secretorum Dei? Plerumque enim magistri signant, quod ab auditoribus capi non posse considerant. Et quid per dextralia, nisi primae operationis ornamenta memorantur? Quid per vas aureum in donaria Domini separatum nisi divinitatis intelligentia accipitur, quae tanto ab inferiorum amore disjungitur, quanto ad sola quae aeterna sunt amanda sublevantur? Quid per hyacinthum nisi spes coelestium? Quid per purpuram nisi cruor ac tolerantia passionum amore regni perpetui exhibi
Abbreviated transcription (Latin):
tas. cotidie dñs in terra conpingit: qͥa
seruata unitate sacramenti. uixta ua-¬
rietatem morũ atq linguarũ. fideles
in eccła populos colligit: has glebas
iam tunc dñs designauit: qñ ad ȩsum
panis et piscium. quinquagenos dis¬
cumbere uel centenos uissit: Quas tam̃
atcendimis. fortasse ad huc distinguere
subtilius ualemus. Nam dum alius. ẽ.
ordo predicantiũ. alius auditorum.
alius regentium atq alius subditorũ:
alius conuigum alius continentium:
alius penitentiũ. alius uirginum: qͦsi
ex una terra ẽ. diu̾sa glebarum. for-¬
ma distincta: dum in una fide. ĩ una
caritate. disparia demonstrantur:
bene oꝑantium merita: Has glebas po¬
pulus ille signauit: qui ad constructio¬
nem tab̾naculi. sub imo studio diuersa
donaria obtulit. de quo scͥptum ẽ Qͥc¬
et dextralia: Omne uas aureũ:. in do¬
naria dñi seꝑatum ẽ. Si quis habuit
iacinctum. purpuram. coccum bistin¬

Expanded text:
tas quotidie Dominus in terra compingit, quia, tas quotidie Dominus in terra compingit, quia, servata unitate sacramenti, juxta varietatem morum atque linguarum fideles in Ecclesia populos colligit. Has glebas jam tunc Dominus designavit, quando ad esum panis et piscium quinquagenos discumbere vel centenos jussit . 23. In Ecattendimus, fortasse adhuc distinguere subtilius valemus. Nam dum alius est ordo praedicantium, alius auditorum; alius regentium, atque alius subditorum; alius conjugum, alius continentium, alius poenitentium, alius virginum; quasi ex una terra est diversa glebarum forma distincta, dum in una fide, in una charitate disparia demonstrantur bene operantium merita. Has glebas populus ille significavit, qui ad constructionem tabernaculi sub uno studio diversa donaria obtulit, de quo scriptum est: Quiet dextralia, omne vas aureum in donaria Domini separatum est. Si quis habuit hyacinthum, purpuram, coccumque bis tin
Abbreviated transcription (Latin):
uere. nisi peccatores accipimus: qui
nullo rationis pondere solidati. cuius¬
libet temptationis flatu rapiunt᷑: De-
quibus scriptum ẽ. Non sic impii non
facie terre. Puluis gͦ in terra fundatus
ẽ. cum peccatores uocati in eccłia tra¬
ditȩ fidei sunt ratione solidati. ut qui
prius inconstantia mobiles. tẽptatio¬
nis aura leuabantur. immobiles post¬
modum contra temptamenta con-¬
sisterent: et deo ꝑseueranter inherentes.
fixum bene uiuendi pondus tenerent:
Glehe uͦ: ex humore coagulantur et
puluere: In hac itaq terra gle bȩ cõ¬
pictȩ sunt: quia uocati peccatores. et
caritatis uniti: Iste glebȩ in terra con-¬
pictȩ sunt. qͣndo populi qui pͥus quasi
in disꝑsione pulueris diu̾sa sentiebãt.
patͣissima unanimitatis concordia con¬
uenerunt. ut cum essent tͥa milia. uel
rursum quinq milia: scͥptura testante
diceretur. quia erat in eis cor unum
et anima una. has glebas ex uno quidem
puluere. sed quasi diu̾sa mole distinc-¬

Expanded text:
vere, nisi peccatores accipimus, qui nullo rationis pondere solidati, cujuslibet tentationis flatu rapiuntur? De quibus scriptum est: « Non sic impii, non ua . Pulvis ergo in terra fundatus est, cum peccatores vocati, in Ecclesiam traditi, fidei sunt rationprius inconstantia mobiles tentationis aura levabantur, immobiles postmodum contra tentamenta consisterent, et Deo perseveranter inhaerentes, fixum bene vivendi pondus tenerent. Glebae vero ex humore coagulantur et pulvere. In hac itaque terra glebae compactae sunt, quia vocati peccatores et pcharitatis uniti. Istae glebae in terra compactae sunt, quando populi qui prius quasi in dispersione pulveris diversa sentiebant, pacatissima unanimitatis concordia convenerunt, ut cum essent tria millia, vel rursum quinque millia, Scriptura testante, diceretur quia erat in eis cor unum et anima una . Has glebas ex uno quidem pulvere, sed quasi diversa mole distinc
Abbreviated transcription (Latin):
in ratione secũ factus ẽ. ꝑisse considerat.
uicinũ sibi casũ supbie exipsa ꝓpinqui
sui ꝑditione ꝑtimescat. In his aut̃ uerbis
sollerter intuendũ. est. qͦd aꝑte uoce do¬
minica nefarium manes dogna rep̃hen-¬
ditur: qui dũ duo pͥncipia loquit᷑. tene¬
brarũ gentẽ non factam asserere conat᷑.
Quomͦ enĩ non facta gens nequissima
dr̃. dum uehemoth istũ uidelicet auctorẽ
nequitie. ꝑ naturã bene conditã se dñs fe¬
cisse testat᷑. Sed quia uehemoth iste c̃ qͦ
sit factus andiuimꝰ.: ꝑditꝰ quid agat audiamꝰ.

Expanded text:
in ratione secum factus est, periisse considerat, in ratione secum factus est, periisse considerat, vicinum sibi casum superbiae ex ipsa propinqui sui perditione pertimescat. In his autem verbis solerter intuendum est quod aperte voce dominica nefarium Manichaei dogma reprehenditur, qui dum duo principia loquitur, tenebrarum gentem non factam asserere conatur. Quomodo enim non facta gens nequissima dicitur, dum Behemoth istum, videlicet auctorem nequitiae per naturam bene conditum se Dominus fecisse testatur? Sed quia Behemoth iste, cum quo sit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ creaturis om̃ibꝰ generalit̾ habet᷑. Sed si
rerũ causas subtili discussione pulsams:
simul factũ angelũ hominẽq cognoscimꝰ
Simul udelicet non unitate tẽꝑis. s cog¬
nitione rationis. Simul ꝑ acceptam imagi
nem sapientie:⁊ non simul ꝑ coniunctam
subam forme. Scͥptũ namq: de homine.
Faciamꝰ hoĩem ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ
nrãm. Et ꝑͥ ezechielem ad sathan dr̃. Tu
in delitiis ꝑadisi dei fusti. In cunctagͥ cre¬
atura hõ ⁊ angelus simul conditus exti¬
tit: quia ab omni natura irrationabili
distinctus ꝓcessit. Quia gͦ in cuncta con¬
ditione rerũ nullum rationale animal
nisi angelus ⁊ hõ ÷ quicqͥd ratione uti ñ
pot̃. cũ homine factũ non ẽ. Dicat᷑ itaq
homini dicat᷑ de angelo: qui ⁊ si potenti¬
am sullimitatis ꝑdidit: subtilitatẽ tam̃
nature rationalis minime amisit. Ecce
uehemoth quẽ feci tec̃. Ut dũ hõ eũ qͥ

Expanded text:
cum creaturis omnibus generaliter habetur? Sed si cum creaturis omnibus generaliter habetur? Sed si rerum causas subtili discussione pensamus, simul angelum factum hominemque cognoscimus, simul videlicet non unitate temporis, sed cognitione rationis; simul nem sapientiae, et non « simul » per conjunctam substantiam formae. Scriptum namque est de homine: « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . » Et per Ezechielem ad Satan dicitur: « Tu in deliciis paradisi Dei faisti . In cuncta igitur creatura, homo et angelus simul conditus exstitit quia ab omni creatura irrationali distinctus processit. Quia ergo in cuncta conditione rerum nullum rationale animal nisi angelus et homo est, quidquid ratione uti non potest, cum homine factum non est. Dicatur itaque homini, dicatur de angelo, qui etsi potentiam sublimitatis perdidit, subtilitatem tamen naturae rationalis non amisit: Ecce Behemoth, quem feci tecum. Ut dum homo eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Nec dũ enĩ eua facta descͥbit᷑. ⁊ iam
homo masculus ⁊ femina ꝑhibetur. S
quia exadȩ latere erat ꝓculdubio femina
a quo fuerat ꝓclucenda ꝑformã. Conside¬
tare tam̃ hec ⁊ inminimis possumꝰ: ut ex
mininuis maiora pensemꝰ. Herba nãq
cum creatur: necdũ in illa fructus. nec
dum fructus sui semen ostendit᷑. In est
uͦ ei etiam cũ non apparet. fructus ⁊ se¬
men: quia nimirũ simul sunt in radi¬
cis suba: que non simul ꝓdeunt ꝑ tem¬
poris incremerta. Sed quia hec simul¬
creata ꝑ sub̾am dicimꝰ que ꝓdire alia
ex aliis inuenimꝰ: quo pacto cũ beato
iob uehemoth creatus asserit᷑: cũ neq
una sit suba angeli ⁊ hominis. neq hõ
exangelo. neq angelus ex homine ꝓ¬
feratur: Si uͦ ꝓpt̾ hoc factus uehemoth
cũ beato iob dr̃. quod creatura omnis.
ab auctore qui inactione sua neqͦqͣ
temporis ꝓtelatione distenditur. sinił
condita non dubitat᷑: cur de uehe¬
moth specialit̾ dr̃. quod comanune

Expanded text:
 Necdum Eva facta describitur, et jam homo masculus et femina perhibetur. Sed quia ex Adae latere erat procul dubio femina a quo fuerat producenda per formam. Considerare tamen haec et in minimis possumus, ut ex minimis majora pensemus. Herba namque cum creatur, necdum dum fructus sui semen ostenditur. Inest vero ei etiam cum non apparet fructus et semen, quia nimirum simul sunt in radicis substantia quae non simul prodeunt per temporis incrementa. 17. Quo creata per substantiam dicimus, quae prodire alia ex aliis invenimus, quo pacto cum beato Job Behemoth creatus asseritur, cum neque una sit substantia angeli et hominis, neque homo ex angelo, neque angelus ex homine proferatur? Si vero propter hoc factus Behemoth cum beato Job dicitur, quod creatura omnis ab auctore, qui in actione sua nequaquam temporis protelatione distenditur, simul condita non dubitatur, cur de Behemoth specialiter dicitur quod commune
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ laudabantur inciuitate quasi iustorũ ope-¬
uore uallantur:. bene qͥde᷑m sapiens indicat
dicens. Transi hospes ⁊ orna mensã. Granse¬
undo namq hospes ornare mensam dr̃:
tis eiꝰ laus altaris ostendit᷑. ⁊ ipse tam̃ apud
dm̃ in numero ciium non habetur. Aliis
eiꝰ opinio proficit ⁊̃ tam̃ adeo extraneꝰ ipse
ꝑtransit. Mensam itaq transeundo decora¬
uit. quia stare ad sacra noluit: qui pomne
quod agere studuit. ad humanas laudes m̃te
decurrit. Quia gͦ ñ nulli mundam qui¬
dam uitam ꝑ studium ducunt. sed ex
illa intus placere ñ appetunt: recte ⁊ es-
medere uehemoth iste ꝑhibetur. Quasi
interra atq in infimis iacet: cum ⁊ uita qͣsi
innocens ꝑ mandatorũ custodiã agitur: et
tam̃ int̾ actionem que bona ostendit᷑. cor
ad appetenda sullunia non leuatur. Quid itaq
utilitatis agit. qui in se munditiam uite custo¬
dit. si ꝑintentionam infimam ore uehemoth

Expanded text:
et laudabantur in ciuitate quasi iustorum opeet laudabantur in ciuitate quasi iustorum opevore vallantur, bene quidam sapiens indicat, dicens: Transi, hospes, et orna mensam . Transeundo namque hospes ornare mensam dicittis ejus laus altaris extenditur, et ipse tamen apud Deum in numero civium non habetur. Aliis ejus opinio proficit, et tamen a Deo extraneus ipse pertransit. Mensam itaque transeundo decoravit, quia stare ad sacra noluit qui per omne quod agere studuit ad humanas laudes mente decurrit. Quia ergo nonnulli mundam quidem vitam illa intus placere non appetunt, recte et escmedere leo iste perhibetur. Quasi in terra atque in infimis jacet, cum et vita quasi innocens per mandatorum custodiam agitur, et tamen inter actionem, quae bona ostenditur, cor ad appetenda sublimia non elevatur. Quid itaque utilitatis agit qui in se munditiam vitae custodit, si per intentionem infimam in ore Behemoth
Abbreviated transcription (Latin):
suggestionis sue dente. cont̾ere mundam¬
uideo quomͦ uehemoth iste fenum sicut
bos comedens. untã spiritaliũ comsumere
dr̃. si sicut supradictũ ÷ feni nomine. uita
carnaliũ designat᷑. Esca quoq eiꝰ electa iã non
erit: si fenum edens carnales rap̃. Sed ad hȩc
citius occurrit. quia ñ nulli hominũ ⁊ apud
dm̃ fenum sunt. ⁊ apud homines scĩtatis nomĩe.
censẽtur: cum ⁊ ante humanos oculos aliud
ostendit uita:⁊ aute diuina iudicia aliud in¬
tendit conscientia. Hiitaq apud humana u-¬
dicia electi st̃. sed apud subtile dñi examen fe¬
num. An ante diuinos oculos saul fenũ non
erat. de quo samuel populo dicebat: certe ui¬
detis quẽ elegit ds̃.⁊ de quo paulo suꝑius dr̃.
electus ⁊ bonus. Quem enĩ peccans populus
meruit.:⁊ apud dm̃ repbꝰ extitit᷑. ⁊ tam̃ causar̃
ordini electus. ⁊ bonus fuit. Quia multi fenũ
pultos qui ⁊̃ cum aduiuerent. in loco scõ erãt:

Expanded text:
suggestionis suae dente conterere mundsuggestionis suae dente conterere mundvideo quomodo Behemoth iste, fenum sicut bos comedens, vitam spiritualium consumere dicitur, cum, sicut supra dictum est, feni nomine vita carnalium designatur. Esca quoque ejus electa jam non erit, si fenum comedens carnalem rapit. Sed ad haec citius occurrit, quia nonnulli hominum et apud Deum fenum sunt, et apud homines sanctitatis nomine censentur, cum et ante humanos oculos aliud ostendit vita, et ante divina judicia aliud intendit conscientia. Ii itaque apud humana judicia electi sunt, sed apud subtile Domini examen fenum. An ante divinos oculos Saul fenum non erat, de quo Samuel propheta populo dicebat: Certe videtis quem elegit Dominus ; et de quo paulo superius dicitur: Electus et bonus? Quem enim peccans populus meruit, et apud Deum reprobus exstitit, et tamen causarum ordine electus et bonus fuit. Vet. XI. pultos, qui etiam cum aduiuerent, in loco sancto erant
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite u̾ba discutimꝰ: hec⁊ illa uno spũ
ꝓlata reꝑimus. Isaias nãq cũ cerneret uitã
peccantiũ ab antiquo ⁊ insatiabili hoste deuo¬
rari ait. Leo sicut bos comedit paleas. Quid
caro fenum: Qui gͦ hic uehemoth illicleo.
Qui hic fenun: illic palee nominantur. S
ꝑscrutari mens nititur: cur iste uel apud
isaiam leo:. uel hic dnica uoce uehemoth
incomessatione feni uel palee. utroq loco
non equo sed boui cõparetur. Quod tam̃
citius cognoscimꝰ. si in utrisq animalibꝰ que
sit nutͥmentorum distantia ꝑpendamus
E qui namq fenum quãlibet sordidum co-¬
mnedunt: a quã uͦ non nisi mundã bibunt.
Boues quidẽ aquã quãlibet sordidam bi¬
bunt. sed feno non nisi mundo uescunt᷑.
Quid ÷ gͦ quod boui qui mundo pabulo
pascitur. uehemoth iste comꝑatur: nisi ħ
quod de istoantiqͦ hoste ꝑ propħam dr̃ aliũ.
tos. in imis secum respicit uoluntarie iace¬
re. fenũ gͦ comedere sicut bos appetit: quia

Expanded text:
sollicite verba discutimus, haec et illa uno spiritu prolata reperimus. Isaias namque cum cerneret vitam peccantium ab antiquo et insatiabile hoste devorari, ait: Leo sicut bos comedet paleas . Quid Omnis caro fenum . Qui ergo hic Behemoth, illic leo; qui hic fenum, illic paleae nominantur. Sed perscrutari mens nititur cur iste vel apud Isaiam leo, vel hic dominica voce Behemoth, in comestione feni vel paleae, utroque 1057 loco, non equo, sed bovi comparetur. Quod tamen citius agnoscimus, si in utrisque animalibus quae sit nutrimentorum distantia perpendamus. Equi namque fenum quamlibet sordidum comedunt, aquam vero non nisi mundam bibunt. Boves autem aquam quamlibet sordidam bibunt, sed feno non nisi mundo vescuntur. Quid est ergo quod bovi, qui mundo pabulo pascitur, Behemoth iste comparatur, nisi hoc quod de isto antiquo hoste per prophetam alium tos in imis secum respicit voluntarie jacere. Paleas ergo comedere sicut bos appetit, quia