comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urb̾ rotomagensis. ep̃i uideł. & scoꝵ. cornobioꝵ. patres. cũ uenerabili dñi clero:
ꝓpinqui eiꝰdẽ sc̃i pontisicis. ac uulgꝰ innumerabile utriꝰq sexꝰ cũ deuotione magna:
coeper̃q ante illud ire psallendo. Indeq aigulfꝰ uenerabis abbas. cũ comitib¬
sui itineris ad ꝓprii reuertit᷑ coenobii habitacła. Iiuo qͦq mracłm qđ infraxi¬
mido uilla qͦ sita est inpago bello acensi: ꝑ eundẽ xp̃i famulũ gestũ est. placuit
ꝑ obsessã mulierculã sp̃s ĩmundus. Cur inqͥt intro duristis in hanc ꝓuintiã ansb̾tũ¬
& cet̾isset palliuĩ qͦ tegebat᷑ gestoriũ: clamans uoce magna meritis scĩ anspet pon¬
tificis staciꝰ euonunt cũ eruore sanguinis in imicũ humans generis. factũq est
ibi grande miracłm. At illa grãs agens oi pocenti deo & sco ansbto ꝑ que suerat
a pestifero sp̃u curata: sanitati reodita reuersa e. adsua. Benedict xp̃c dusr ex oi

Expanded text:
 sanctorum coenobiorum patres cum venerabili Domini clero propinquique eiusdem sancti pontificis ac vulgus innumerabile utriusque sexus cum devotione magna, coeperuntque ante illud ire psallendo. Indeque Aldulfus venerabilis abba cum comitibus itineris sui ad propria revertitur coenobii habitacula. 32. Illud quoque miranido villa, quae sita est in pago Belloacense, per eundem Christi famulum gestum est, placuit per obsessam mulierculam spiritus inmundus: 'Cur', inquid, 'introduxistis in hanc provintiam Ansbertuet tetigisset pallium quo tegebatur gestatorium, clamans voce magna, meritis sancti Ansberti pontificis statim evomuit cum cruore sanguinis inimicum humani generis, factumque est ibi grande miraculum. At illa gratias agens omnipotenti Deo et sancto Ansberto, per quem fuerat a pestifero spiritu curata, sanitati reddita, reversa est ad sua. Benedictus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
inquies opulentis. quo famẽ satient. quositim frigusq depellant.:
Sedhoemodo consolari quidẽ diuitus indigentia potest: auferri poe¬
nitus non potest.: Namsi haec huns semꝑatq aliquid poscens
opibus expletur: maneat necesse. ẽ. quae possit expleritaceo Qđ
naturae minimũ : qđ auaritiae nihil satis .ẽ. Quare si opes nec

Expanded text:
inquies, opulentis, quo famem satient, quo sitim frigusque depellant. Sed hoc modo consolari quidem divitiis indigentia potest, auferri penitus non potest; nam si haec hians semper atque aliquid poscens opibus expletur, maneat necesse est, quae possit expleri. Taceo, quod naturae minimum, quod avaritiae nihil satis est. Quare si opes nec
Abbreviated transcription (Latin):
legitur eẽ diuersũ ⁊ Quare quod a sũmo bono diuersũ ẽ sui natu¬
ra : idsũmũ bonum non est .: Quod ne fas. ẽ. deeo cogitare quo nihil
constat . eẽ. prestantius: Omnino enĩ nullius reinatura suo prin¬
cipio melior poterit existere .: Quare quod omniũ principium
sitis id & iam sui substantia sũmũ eẽ. bonum uerissima radone con¬
cluserim.: b Rectissime inquam ꝓ Sed summũ bonum beatitudi¬
nem ee concessum . ẽ. B Ita ẽ inquam. PIgitur inquit. Deum
eẽ ipsam beatitudinẽ Necesse .ẽ. con fiteribNec propositis in quã
prioribus refragari queo & illis hoc inlatũ consequens. ẽẽ ꝑspi

Expanded text:
legitur esse diuersum. Quare quod a. summo bono diuersum est sui natura., id summum bonum non est—quod nefas est de eo cogitare quo nihil constat esse praestantius. Omnino enim nullius rei natura suo principio melior poterit exsistere, quare quod omnium principium sit, id etiam sui substantia summum esse bonum uerissima ratione concluserim. Rectissime, inquam. Sed summum bonum beatitudinem esse concessum est. Ita est, inquam. Igitur, inquit, deum esse ipsam beatitudinem necesse est confiteri. Nec propositis, inquam, prioribus refragari queo et illis hoc inlatum consequens esse p
Abbreviated transcription (Latin):
iti cunditate refouisti : Adeo utiã me post hac imparem
fortunȩ ic tibus eẽ non arbitror: Itaq remedia quae paulo
acriora eẽ dicebas: non modo non ꝑhorresco. sed audiendi auidis
uehem̃t̃

Expanded text:
iucunditate refouisti, adeo ut iam me posthac imparem fortunae ictibus esse non arbitrer! Itaque remedia quae paulo acriora esse dicebas non modo non perhorresco, sed audiendi auidus uehem
Abbreviated transcription (Latin):
tans iam tandem inquit intellegis me esse philosophũ: Tumille
nimium mordaciter intellexeram inquit: sitacuisses: Quid aut̃
est qđ ad p̃cipuos uiros. De his enĩ sermo ẽ. qui uirtute gloriam

Expanded text:
tans: 'Iam tandem,' inquit, 'intellegis me esse philosophum?' Tum ille nimium mordaciter: 'Intellexeram,' inquit, ' si tacuisses.' Quid autem est quod ad praecipuos uiros, de his enim sermo est, qui uirtute gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
Quis quis profunda mente uestigat uerum
upitq nullis ille deuiis fallimns ipfando melientons¬
Longosq in orbem cogat inflectens mot̾.¬
Animũq doceat quioquid extra molitur
Suis retrusum possidere thesauris .¬

Expanded text:
Quisquis profunda mente uestigat uerum cupitque nullis ille deuiis falli in se reuoLongosque in orbem cogat inflectens motAnimumque doceat, quidquid extra molitur, Suis retrusum possidere thesauris
Abbreviated transcription (Latin):
alieniaeris necessitate cõmpulsus est ⁊ Opilionem uero¬
ut atq gaudentium . cum obimieras multiplicest frades ire in
exilium regia censura decreuisset. Cumq parere nolen¬
tes sacrarum sese aedium defensione tuerentur. Conptũq

Expanded text:
alieni aeris necessitate compulsus est. Opilionem uero atque Gaudentium cum ob innumeras multiplicesque fraudes ire in exilium regia censura decreuisset cumque illi parere nolentes sacrarum sese aedium defensione tuerentur compertumq
Abbreviated transcription (Latin):
medium uiribus occupate.: Quicquid aut infra subsistit aut ultra
progreditur: habet contẽptum felicitatis non habet prȩmium
laboris. In uestra enĩ sitũ manu : qualẽ iuobis fortunã formare
malitis. Omnis enim quae uidetur aspera: nisi aut exercet. aut co¬
rigit. punit.
ella bis quinis operatus annis
Vltor atrides phrygiae ruinis

Expanded text:
medium uiribus occupate; quicquid aut infra subsistit aut ultra prlaboris. In uestra enim situm manu qualem uobis fortunam formare malitis; omnis enim quae uidetur aspera nisi aut exercet aut corrigit punit. Bella bis quinis operatus annis Vltor Atrides Phrygiae ruinis
Abbreviated transcription (Latin):
pretio non segnis emeres uir totus exsapientia uirtutibq fac¬
tus suarũ securus tuis in gemlscit in iuriis. Viuit uaxor ingenio
modesta pudiciaȩ pudore p̃cellens: Et ut om̃ius dotes breui¬
ter includam: patrisimilis: Uiuit inquã: tibiq tantũ uitae

Expanded text:
pretio non segnis emeres, uir totus ex sapientia uirtutibusque factus: suarum securus tuis ingemescit iniuriis. Viuit uxor ingenio modesta, pudicitia pudore praecellens et, ut omnes eius dotes breuiter includam, patri similis; uiuit, inquam, tibique tantum uitae
Abbreviated transcription (Latin):
saeuit : id ipsũ eis licere noluissem. MT̃ Nec lic& inquit: uti conue¬
nienti monstrabitur loco. Sed tamen siipsum quodeis licere cre¬
ditur auferatur magna exparte sceleratorũ hominũ poena releuet᷑:
Et enim quod incredibile cuiquam forte uideatur: infeliciores esse ne¬
cesse est malos cum cupita ꝑfecerint. quam si ea quae cupiunt. imple¬
re non possunt: Nam simiserum est uoluisse praua: potuisse
miserius est. Sinequo: uoluntatis misere langueret effectus:
taq cum sua singulis miseria sit : triplici in fortunio necesse .ẽ. urgean¬

Expanded text:
saeuit, id ipsum eis licere noluissem. – Nec licet, inquit, uti conuenienti monstrabitur loco, sed tamen, si id ipsum quod eis licere creditur auferatur, magna ex parte sceleratorum hominum poena releuetur. Etenim, quod incredibile cuiquam forte uideatur, infeliciores esse necesse est malos cum cupita perfecerint quam si ea quae cupiunt implere non possint. Nam si miserum est uoluisse praua, potuisse miserius est, sine quo uoluntatis miserae langueret effectus. Itaque cum sua singulis miseria sit, triplici infortunio necesse est urguean
Abbreviated transcription (Latin):
possint. Nam aliȩ quidem campis. alie montibus oriuntur:
alias ferunt paludes alie saxis berent aliarumftunse sunt
steriles arene. Quassinaliaquis piam loca tramferre conet̃
arescant: Seddat cuiq natura qđ conuenit & nedũ manere

Expanded text:
possint. Nam aliae quidem campis, aliae montibus oriuntur, alias ferunt paludes, aliae saxis haerent, aliarum fecundae sunt steriles arenae, quas si in alia quispiam loca transferre conetur, arescant. Sed dat cuique natura quod convenit, et, ne, dum manere
Abbreviated transcription (Latin):
iter innocentis : meam scilic& criminationem uererer. & quasi
nouum aliquid acciderit ꝑ horrescerem aune en in
enim
primum censes apud in probos mores lacessitam periculis esse
sapientiam: Nonne apud ueteres quoq ante nostri plato¬
nis aetatem magnum sepe certamen cum stultitiae temeri

Expanded text:
iter innocentis; meam scilicet criminationem uererer et quasi nouum aliquid acciderit, perhorrescerem? Nunc enim primum censes apud inprobos mores lacessitam periculis esse sapientiam? Nonne apud ueteres quoque ante nostri Platonis aetatem magnum saepe certamen cum stultitiae temeri
Abbreviated transcription (Latin):
Est igitur summũ inquit bonum : qđ regit cuncta fortit᷑. suauit᷑q disponit.
Tum ego. Quam inquam me non modo ea quae conclusa est suma ratio

Expanded text:
Est igitur summum, inquit, bonum, quod regit cuncta fortiter suaviterque disponit. — Tum ego: Quam, inquam, me non modo ea, quae conclusa est, summa ratio
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit aspera. iusto supplicio malos coerc&: num bonam populus pu¬
tat : B Immo omnium in quam quaȩ excogitari possunt iudicat¬
esse miserrimam P Vide igitur neo pinionem populi sequentes :

Expanded text:
cum sit aspera, iusto supplicio malos cohercet, num bonam populus putat? — Immo omnium, inquam, quae excogitari possesse miserrimam. — Vide igitur, ne opinionem populi sequentes
Abbreviated transcription (Latin):
omne quod sensibus patet sia drationẽ referas uniuers ale est
si ad semecipsum respitias singulare. Sed si in mea inquies potes

Expanded text:
omne quod sensibus patet, si ad rationem referas, uniuersale est, si ad se ipsa respicias, singulare. ' Sed si in mea,' inquies,' potes
Abbreviated transcription (Latin):
quanti atonsoa simplicis potius proprietate nature huno enimuitȩ
immobilis prȩsentarium statum iinfinitus ille temporaliũ rerũ mo¬
tus imitatur. Cumq eum effingere atq ae quare nom possit ex

Expanded text:
quantitate sed simplicis potius proprietate naturae. Hunc enim uitae immobilis praesentarium statum infinitus ille temporalium rerum motus imitatur cumque eum effingere atque aequare non possit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ebilis heumestos cogor in ire modos:
ꝗł t ueris elegi fletibus ora rigant.
as saltem nullus potuit peruincere terrort

Expanded text:
ebilis heu maestos cogor inire modos. Eenae et veris elegi fletibus ora rigant. Has saltem nullus potuit pervincere terror
Abbreviated transcription (Latin):
uerecundiam. limen tristis excessit .b. Atego cuius acies la¬
crimis mersa caligarat. nec dinoscere possem quae nam
haec esset . tam imperiosȩ auetoritatis. obstupui. uisuq in t̾rã
defico. quidnam de inceps essec actura expectare tacitus coopi
Tum illa propitius accedens: in eatrema lectuli mei parte con¬
sedit. meumq in tuens uultum luctu grauem atq: in humum
merore deiectum : his uersibus de nostrȩ mentis ꝑturbatione

Expanded text:
uerecundiam limen tristis excessit. At ego, cuius acies lacrimis mersa caligaret nec dinoscere possem quaenam haec esset mulier tam imperiosae auctoritatis, obstupui uisuque in terram defixo quidnam deinceps esset actura exspectare tacitus coepi. Tum illa propius accedens in extrema lectuli mei parte consedit meumque intuens uultum luctu grauem atque in humum maerore deiectum his uersibus de nostrae mentis perturbatione
Abbreviated transcription (Latin):
pespitientum o hominum frustrabatur inta tui
estos erant uer uisimis fili: subtili artificio & indis olubilimae

Expanded text:
espicientiumque hominum frustrabatur intuitum. Vestes erant tenuissimis filis subtili artificio, indissolubili ma
Abbreviated transcription (Latin):
crans quatinꝰ usticie & rectitudini fauens officiali nullo mͦ offici eret nr̃o. accille alteri
iã donocorruptꝰ. monachossꝑnens. dona respuens: suꝑbia tumidus equũ conscendit. ser¬
uisq dei dixit. Recedite monachi cũ uasculis uris ad monasteriũ de quo huc ꝓperastis. hune
testor ensẽ. nullus abhodierno die ex hismancipus scõ famulabit᷑ benedicto. Hisdietis impu

Expanded text:
crans quatinus justitiae et rectitudini favens, officiali nullomodo officeret nostro. At ille alterius crans quatinus justitiae et rectitudini favens, officiali nullomodo officeret nostro. At ille alterius jam dono corruptus monachos spernens, dona respuens, superbia tumidus, equum conscendit, servisque Dei dixit: Recedite, o monachi, cum vasculis vestris, ad monasterium de quo huc properastis. Hunc testor ensem, nullus ab hodierna die ex his mancipiis sancto famulabitur Benedicto. His dictis, impu
Abbreviated transcription (Latin):
gis tantiq p̾sulẽ loci exhibitione operisui p̾sentiã ceruentes ostendere. Sedmentes celesti de¬
sideio flagrantes alaudib ommipotentis cessare ĩ poterant. quin potiꝰ eotẽpore. xp̃oiocun¬
dare inymius exultationis uberiꝰ aggauderent. quose tanto donatos munere cognosce
poneret. contentio maruna inter aduocatũ p̾sentis eccłe eptagiũ nomine nec ñ aduocatũ
alteriꝰ cuiꝰdã sacri loci oborit᷑. obmancipiorũ querelã ñ parunumeri. Theo doenꝰ dice¬
bat᷑ uocabulo uicariꝰ mauriacensics. cuiꝰ in officio eorundẽ concretio atq cabitatio a ꝓ¬
genitorib extiterat. Ad quẽ se aduocatꝰ illiꝰ alteriꝰ loci conferens. datoq munere corrũ¬
pens: ab equitatis uire deflęxit Iãq instabat dies. qualis emota in castello qđ nandons uo
monachos eiq loco muneris duo uascula mittit argentea ñ contemnendi ponderis obse¬

Expanded text:
gis, tantique praesulem loci, exhibitione operum, sui praesentiam cernentes ostendere? Sed mentes coelesti degis, tantique praesulem loci, exhibitione operum, sui praesentiam cernentes ostendere? Sed mentes coelesti desiderio flagrantes, a laudibus Omnipotentis cessare non poterant, quin potius eo tempore Christo jucundare in hymnis exsultationis uberius adgaudebant, quo se donatos munere cognoscebponeret, contentio maxima inter advocatum praesentis ecclesiae Epitagium nomine, necnon advocatum alterius cujusdam sacri loci oboritur ob mancipiorum querelam, non parvi numeri. Theodoinus dicebatur vocabulo vicarius Mariacensis, cujus in officio eorumdem concretio atque cohabitatio a progenitoribus exstiterat: ad quem se advocatus illius alterius loci conferens, datoque munere corrumpens, ab aequitatis jure deflexit: jamque instabat dies qua lis emota, in castello quod Nandonismonachos, eique loco muneris duo vascula mittit argentea non contemnendi ponderis, obse
Abbreviated transcription (Latin):
genua dolor ꝓ cul semoto. firmiꝰ stabilirent᷑. seruat᷑ ꝓinde in domopauperũ hospicio depu¬
cata ibiq sufficientẽ sibi agapẽ cũ reliquis  ochioresidentib accipit. Transactis aliquo¬
diebreger robustior reddit᷑ ac gressus dudũ hac illacq diuaricantes rectiꝰ incedere discunt.
postremo residentib cunctis frĩb inunũ hora diei tercia: post lectionẽ capituli regula¬
re conuentui. atq obdubietatẽ aquo rundã cordib auferendã putantiũ nec dũ eũ plenã
sospitatẽ recepise. situ lã plenã aque deferre. Erat gͥ spectabile miraculũ. Uideres asta
re stabili firmoq gressur. dudũ terre genutenꝰ in herentẽ acceleri directoq calle quo¬
quom discurrere. quinutantinuꝑ crure iux baculo sustentante quolibet ꝓgrediualebat.
Ac mortaliũ corda qͥa cunc gandu. qudexultationis habere poterant. patronũ tanti gre¬

Expanded text:
genua, dolore procul semoto, firmius stabilirentur. Servatur proinde in domo pauperum hospitio depugenua, dolore procul semoto, firmius stabilirentur. Servatur proinde in domo pauperum hospitio deputata, ibique sufficientem sibi agapem, cum reliquis ptochio diebus aeger robustior redditur, ac gressus dudum hac illacque divaricantes rectius incedere discunt. Postremo residentibus fratribus, hora diei tertia, post lectionem capituli regulare conventui, atque ob dubietatem a quorumdam cordibus auferendam, putantium necdum eum plenam sospitatem recepisse, situlam plenam re stabili firmoque gressu dudum terrae genutenus inhaerentem, ac celeri directoque calle quoquo discurrere, qui nuper nutanti crure vix baculo sustentante quolibet progredi valebat. At mortalium corda quid tunc gaudii, quid exsultationis habere poterant, patronum tanti gre
Abbreviated transcription (Latin):
tib mereant᷑ introire letantes Spinione uulgo orbẽ penetrante gram xp̃i p̃sta¬
fessoris xp̃i benedicti: cepere undiq monasteriũ petere. quatuꝰ obtabilis sospitatis
cõpotes esse ualerent. Interea cũ reliquis quidã utroq debilis gressu cui nunquã pe¬
dib concessũ fuerat iter carpere. sed magis sca mellorũ uiuamuie. genuculis se ꝑ¬
ꝑ terrãnouerat trahere. Hic dii inbasilica sce dĩ genitricis ppetueq uirginis maris apud
sacros cineres excubans: tardẽ respectu diuine pietatis atꝙ interuentu dilecti dĩ benedicti
sanitati redditꝰ. grãs añosim ulq intercessori suo ꝓ modulo collate sibi scientie referre ñ custu¬
lit. Sane quia in suetꝰ dolor lab orꝙ ĩ modicus mertensione diutiꝰ contractorũ neruorñ gra¬
uiter debilem afflixerat: nequaqua repentina eleritate ignotũ ꝑgere iterꝰ uolebat. donec titubantu

Expanded text:
tibus, mereantur intrare laetantestibus, mereantur intrare laetantesfessoris Christi Benedicti coepere undecunque monasterium petere, quatenus optabilis sospitatis compotes esse valerent. Interea cum reliquis quidam utroque debilis gressu, cui nunquam pedibus concessum fuerat iter capere, sed magis scamellorum juvamine, geniculis se per terram noverat trahere, astitit. Hic diu in basilica sanctae Dei genitricis perpetuaeque virginis Mariae apud sacros cineres excubans, tandem respectu divinae pietatis atque interventu dilecti Domini Benedicti sanitati redditus, gratias Domino simulque intercessori suo pro modulo scientiae sibi collatae referre non distulit. Sane quia insuetus dolor, laborque non modicus in extensione diutius contractorum nervorum graviter debilem afflixerat, nequaquam repentina celeritate ignotum pergere iter valebat, donec titubantia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc demq significare uͥsũ. cũ ꝓculdubio sues pisces. ignota uͦ sedreuerendi habitꝰ ꝑso¬
na: sũmũ portenderet benedictũ Neboratis hac uisione animis fr̃m: certatim re¬
cib paratis currit᷑ ad flumen. pansisq hinc inde cassib squanugeri gregis copia exu¬
beranter abstrahit᷑ equore. Tantaq fuit captorũ pisciũ abundantia: ut eorũ euec¬
cio uehiculo egeret. At qui nouerat beatꝰ pater tirones suos his ac talib infatigabilit̃
dñi in herentes p̃ceptis releuare beneficus: qui mortali ad huc sarcina grauatꝰ. disei¬
płis penuria panis laborantib opẽ ferre ualuit ducentorũ modiorũ collatione fari¬
ne. Si gͦ corpora alimentotantopere solat᷑ terreno: qͣnto putamꝰ eũ iuuamine anima¬
rũ saluti insistere. qualiter eterne felicitatis gaudia bonorũ actuũ honustati. fruc¬

Expanded text:
Hoc denique significare visum, cum procul dubio sues pisces, ignota vero, sed reverendi habitus persoHoc denique significare visum, cum procul dubio sues pisces, ignota vero, sed reverendi habitus persona, summum portenderet Benedictum. Roboratis hac visione animis fratrum, certatim retibus paratis, curritur ad flumen, pansisque hinc inde cassibus, squamigeri gregis copia exuberanter abstrahitur aequore, tantaque fuit captorum piscium abundantia, ut eorum evectio vehiculo egeret. Atqui noverat beatus Pater tirones suos his ac talibus, infatigabiliter Domini inhaerentes praeceptis, elevare beneficiis, qui mortali gravatus adhuc sarcina, discipulis penuria panis laborantibus opem ferre valuit ducentorum modiorum farinae collatione. Si igitur corpora alimento tantopere solatur terreno, quanto putamus eum juvamine animarum saluti insistere, qualiter aeternae felicitatis gaudia honorum actuum onusti fruc
Abbreviated transcription (Latin):
tis quidã fr̃ ureta morẽ nocturuo tẽpore cũ fr̃ib ꝓpͥo recubans lecto. uidit inuisu am¬
nẽ ligerun sese transpositũ. atq in loco quo fluuiolus uulgari dictꝰ uocabulo obla ligeri
immergit᷑. supra eiꝰdẽ fluuioli se astare margniẽ Eralia uͦ ri ꝓa p̃fati fluininis. quen¬
da ignote sibi quidẽ forne. sedtam̃ uenerandiuultꝰ astare clericũ. Quibaculo quẽ
gestabat incuruo more ueterũ antistitũ martinũ gregẽ suilli peccoris aꝓfundo eici¬
ens aque. eã uersus partẽ quã p̃dictꝰ monachus stare uidebat᷑ cũ mnagno impellebat stre¬
pitu. Expgefactꝰ fr̃. post expletionẽ officii nocturni euocato setus monasteru decano
somniu refert. hortat᷑q ut cũ fr̃ib fluuiũ piscaudi auiditate expetat. ꝓcerto se sci¬
re qͥa xp̃i dilectꝰ miles cõmilitonib suis abundantissunã largiturus erit pisciũ p̾dã.

Expanded text:
tis, quidam frater juxta morem nocturno tempore cum fratribus proprio recubans lecto, vidit in visu amtis, quidam frater juxta morem nocturno tempore cum fratribus proprio recubans lecto, vidit in visu amnem Ligerim sese transpositum, atque in loco, quo fluviolus vulgari dictus vocabulo Obla Ligeri immergitur, supra ejusdem fluvioli se astare marginem: ex alia vero ripa praefati fluminis, quemdam, ignotae sibi quidem formae, sed tamen venerandi vultus ast antistitum, maximum gregem suilli pecoris a profundo ejiciens aquae, eam versus partem, qua praedictus monachus stare videbatur, cum magno impellebat strepitu. Expergefactus frater post expletionem officii nocturni, evocato secretius monasterii decano, somnium refert, hortaturque ut cum fratribus fluvium piscandi aviditate expetat: pro certo se scire, quia Christi dilectus miles commilitonibus suis abundantissimam largiturus erit piscium praedam.
Abbreviated transcription (Latin):
impendebat sẽi confessoris xp̃i benedieti. qđ exueteri consuetu die qͥt ainus pͥdie nonarũ
decẽbriũ agit᷑. qͦconuentꝰ multorũ popłorũ obtantiinemoriã patris conflucere monasterio
solet p̃cerea seruorũ di religiosorũꝙ ũ contemnenda copia uirorũ. Mosaũt prisca ꝓcedens
etate istã occupauit cẽpestatẽ. liberalitatis grãpost spũa lis refectionis abundantissimũ
rei congruentiũ hinc inde ꝓfluereet. pisciũ omnimodis deerat. affluentia. que cante
celebritati aliquantulã p̃staret grãm. Nnxius ualde abbas sed & fr̃s huic ꝓcitran¬
do suffecti officio quaqua uersũ diriginit. si quomͦ cuiꝰlibet adminitulo atanta rele¬
uari possunt piseiũ penuria. Uerũ humana deficiente industria. cũ iã despera¬
ci om̃is deiectis animis nil qđ sperarent haberent. meritis&e interuentu clarissimi
uereq benedicti a tanto meroris sciscitant᷑ som no. Instante erã uigilia p̾dicte festiuita¬

Expanded text:
nsuetudine quotannis pridie Nonarum Decembrium agitur, quo conventus multorum populorum ob tanti memoriam Patris confluere monasterio solet: praeterea servorum Dei religiosorumque non contemnenda copia virorum. Mos autem prisca procedens aetate multam occupavit tempestatem, liberalitatis gratia post spiritalis refectionis abundantissimum rei congruentium hinc inde proflueret, piscium omnimodis deerat affluentia, quae tantae celebritati aliquantulam praestaret gratiam. Anxius valde abbas, sed et fratres huic procurando suffecti officio, quaquaversum dirigunt, si quo modo cujuslibet adminiculo a tanta relevari possent piscium penuria. Verum humana deficiente industria, cum jam desperati omnes dejectis animis nihil quod sperarent haberent, meritis et interventu clarissimi vereque Benedicti a tanto moeroris suscitantur somno. Instante enim vigilia praedictae festivita
Abbreviated transcription (Latin):
tiã cõmunẽq cunctorũ leticiã. sese psentẽ demonstrauit. ꝑditune operationis
efficatiã. Na aliquid magni se uidere uł cognoscere cuncti eredentes. accidit ut
ce retentabant limina. cũ obtate sospitatis inunere. quisq repedaret ad ꝓpria. Ser¬
agnita demꝙ utriꝰꝙ serus & etatis curati st̃ homines. omi magnificentia dolaudes.
dõgrãs & beatissimopatri benedicto in cũmune referentes. Tan ca siquidẽ ꝑfecta deiopa

Expanded text:
iam, communemque cunctorum laetitiam, sese praesentem demonstravit per divinae operationis efficaciam. Nam aliquid magni se vel videre vel cognoscere cunctis credentibus, accidit ut  sacrae basilicae retentabant limina, cum optatae sospitatis munere quisque repedaret ad propria. Sexaginta denique utriusque sexus et aetatis curati sunt homines: omni magnificentia Deo laudes, Deo gratias et beatissimo P. Benedicto in communi referentes
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Na sicut apͥorib nre tẽpestatis uiris atq: studioueracis assertionis ꝓbabilib credibi¬
u relatu cõperimꝰ. selis factũ me moriale larga dei celsitudo ꝑsepefatũ sibi dilectũ clemen¬
ti dignationis sue munere operari aignata.e Contigerat aliquando sacratissime eius¬
translationis festiuitas. Ad quã tẽporis orbi
redeunte plurime conflurerant diuerse
numerositatis undecunq caterue. ñ solũ a
circũpositis uerũ eciã aqubq ꝓuintiarum
reinotissums locis. Deniq in celebratione
tante festiuitatis p̾conus nocturnalib de¬
core cõpetenti a frib ꝑsolutis. ũdũ aurore
clare refuilgentib radus. quietis grã sua
quiq petiere cubilia. Quidã uͦ e frĩb cui
tuende basiliee cura de legata erat.
cu adnanciscenda suꝑne eternitatis gaudia ingiter intentꝰ suorũ peccatorũ om

Expanded text:
tia. Nam sicut a prioribus nostrae tempestatis viris atque studio veracis assertionis probabilibus credibitia. Nam sicut a prioribus nostrae tempestatis viris atque studio veracis assertionis probabilibus credibili relatu comperimus, saeculis factum memoriale larga Dei celsitudo per saepe fatum sibi dilectum clementi dignationis suae munere operari dignata est. Contigerat aliquando sacratissimae ejustranslationis festivitas, ad quam temporis orbita redeunte plurimae confluxerant diversae numerositatis undecunque catervae, non solum a circumpositis, verum etiam a quibusque provinciarum remotissimis locis. Denique in celebratione tantae festivitatis praeconiis nocturnalibus decore competenti persolutis, nondum aurorae clare refulgentibus radiis, quietis gratia sua quique petiere cubilia. Quidam vero ex fratribus cui tuendae basilicae cura delegata erat, cum ad nanciscenda supernae aeternitatis gaudia jugiter intentus suorumque peccatorum om
Abbreviated transcription (Latin):
tosẽs asticit benedictꝰ ueneranda decorus c̾anitie. quẽ seque bat᷑ puerulus &e ipse mona¬
chus cepitq ad uersũ me conqueri. quã obrẽ abbatẽ suũ interficere uellẽ. Cũq ei res¬
ponderẽ nullatenꝰ me abbatẽ suũ interficere uoluisse. baculo quẽ gestabat caput meũ ua¬
lide ꝑcutiens. morti me uicinũ reddidit. una etiã cõminans eitissime huiꝰ facti me inutiliter
peintudinẽ ꝑ acturũ. Hec dic eris. dolore interiora citiꝰ penetrante. nocte sequenti morticorpo
ris mortẽ anime soctans: ma nũ obsequio miserrimã animã herebi iaculat᷑ adima. at
raduifus abbas agnita eiꝰ prepeti quidẽ sed serotina morte: legatũ dirigit. qui regi &e suã
aũ cunctis mortalib corpus mirificari terris haud desistit iugiter miraculorũ frequen¬

Expanded text:
to sanctus astitit Benedictus, veneranda decorus canitie, quem sequebatur puerulus et ipse monato sanctus astitit Benedictus, veneranda decorus canitie, quem sequebatur puerulus et ipse monachus, coepitque adversum me conqueri, quamobrem abbatem suum interficere vellem. Cumque ei responderem nullatenus me abbatem suum interficere voluisse, baculo quod gestabat, caput meum valide percutiens, morti me vicinum reddidit; una etiam comminans, citissime hujus facti me inutiliter poenitudinem peracturum. Haec dicens, dolore interiora citius penetrante, nocte sequenti, morti corporis mortem animae socians, Manum daemonum obsequio, miserrimam animam Erebi jaculatur ad ima. At Radulfus abbas agnita ejus praepeti quidem, sed serotina morte, legatum dirigit, qui regi et suam dum cunctis mortalibus corpus mirificare in terris haud desistit jugiter miraculorum frequen
Abbreviated transcription (Latin):
inciteriorẽ transuehit᷑ ri pã. celerrimeq monasterio recipit᷑. Interea nunciat᷑ co¬
initi abbatẽ inibi affuisse. radulfũ. sed concite redisse. Cernens comes acerrime se ab a¬
Eo altiorai sopore de presso: asticit niuisu quidã senex monachi habitũ gerens. quẽ seque¬
bat᷑ puer eiꝰdẽ habitꝰ. taliterq ad eũ infert. Ocomes quid ꝓmerui. quia uoluisti abbatẽ me¬
ũ interficere: Cui cũ ille negandoresponen deret. nequaquã se abbatẽ suũ necare uolu¬
isse: ille toruo uultu in eũ respiciens. simul haculo quẽ gestabat incuruo caput eiꝰ ꝑcu¬
tiens: inqͥt Per cacput hoc testor penicudinẽ ce huiꝰ facti inutiliter citissime acturũ:
iã nunc morior. Cũq astautes territi requirerent. quid cause esset cur talia ac simente
captꝰ essunderet uerba pallens.  tremens: sciscitantib respondit. Quiescenti mͥ in lec¬

Expanded text:
in citeriorem transvehitur ripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur coin citeriorem transvehitur ripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur comiti abbatem inibi affuisse Radulfum, sed concite rediisse. Cernens comes acerrime se ab aEo altiori sopore depresso, astitit in visu quidam senex monachi habitum gerens, quem sequebatur puer ejusdem habitus, taliterque ad eum infit: O Comes, quid promerui, quia voluisti abbatem interficere meum? Cui cum ille negando responsum ederet, nequaquam se abbatem suum necare voluisse; ille torvo vultu in eum respiciens simulque baculo quod gestabat incurvo caput ejus percutiens, inquit: Per caput hoc testor poenitudinem te hujus facti inutiliter certissime acturum. vae mihi, jam nunc morior. Cumque astantes territi requirerent, quid causae esset, cur talia ac si mente captus effunderet verba, pallens ac tremens sciscitantibus respondit: Quiescenti mihi in lec
Abbreviated transcription (Latin):
inderfecto preripere cenobrã. Qł mactirato pageret: insiptetas matil gentisimi condi¬
ris obiiã setanto facinori opponere disposuissefretꝰ itaq fiducia pagende inalignitatis. quen¬
euestigio alterũ mittit. qui radufũ abbatẽ ad colloquiũ euocaret mutuũ. Sane legatꝰ regi
directꝰ. accelerato itinere palatiũ uenit. iussa erequit᷑. Necdũq pactonegotis: aliqͣn¬
diu palatio immorat᷑. at uͦ radulfus abbas conscensis equs: cũ paucis ad colloquiũ ꝓperat
fallentis amici. Seddũ ille iter pageret: comes balneũ ingressus curã corporis agebat.
dũq ad huc inbalneo resideret: abb̃s monasteriolũ seĩgundulfi ingredit᷑. Nam ini¬
tꝰcomiti inseriuebat. Quiq inserui ebat Quiq insidias ei comitis eũ nutib. tũ sermone
denunciaus: fuge auriliũ expe tere hortatur. Itaq abbas uerso calcarib equũ. im¬
pellens: citato cursu ligeris alue ũrepetit. Ilauimq umi conscendens

Expanded text:
praefatum praeripere coenobium. Quod maturato peregisset, nisi pietas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disposuisset. Fretus itaque fiducia peragendae malignitatis, quem pene evestigio alterum mittit, qui Radulfum abbatem ad colloquium evocaret mutuum. Sane legatus regi directus accelerato itinere palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto negotio aliquandiu palatio immoratur. At vero Radulfus abbas conscensis equis cum paucis ad colloquium properat fallentis amici. Sed dum ille iter perageret, comes balneum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuc in balneo resideret, abbas monasteriolum S. Gundulfi ingreditur nam iniine Gauringisum, qui facetiis comiti inserviebat, quique insidias ei comitis, cum nutibus, tum sermone denuntians, fugae auxilium expetere hortatur. Itaque abbas verso gradu, calcaribus equum impellens, citato cursu Ligeris alveum repetit, navemque conscendens,
Abbreviated transcription (Latin):
citer sullimaui. Cognoscant gͥ te fatente. quia postquã disponente dõ corporis mei
presentia a partib eois in hisoceiditis horis transuecta. ẽ. nullũ eorũ damna pas¬
uisse. His dictis.: uisio astautis simul & colboquentis ablata. ẽ. Ncuͦ se lux diei clara
terris infudit: fr̃ĩb asomno erprectis id. ẽ sonitii fusilis tahule olimi reserande
locutionis gr̃a cõpacte. abbatẽ theodeb̾tũ cũ reliquis asciscens salutationis uerba
deꝓuit. et cuncta que benedictꝰ pater dicenda p̃ceperat eispordinẽ retulit. Qui
om̃i corpore terre deflero: adoran letabundisanimis laudes innumerasdõ
& ꝓuisori suo retulerunt unanimi deuotione. & neNqͥd in congruũ aduenien¬
tis aspectis offenderet: qͥsq se studuit ꝓcurare. Quã  quã enĩ specialiter tunc sui
p̃sentiã fr̃ib prestolandã innotesceret. quib in dominicis p̃ceptis ꝑsistentib sal

Expanded text:
citer sublimavi. Cognoscant igitur te fatente, postquam disponente Deo corporis mei citer sublimavi. Cognoscant igitur te fatente, postquam disponente Deo corporis mei praesentia, a partibus Eois in has occiduas oras transvecta est, nullum eorum damna pas eos collocavisse. His dictis visio astantis simul et colloquentis ablata est. Ut vero se lux diei terris clara infudit, fratribus somno experrectis, idem sonitu fusilis tabulae, olim reserandae locutionis gratia compactae, abbatem Theotbertum cum reliquis asciscens, salutationis verba depromit, et cuncta quae Benedictus Pater dicenda praeceperat, eis per ordinem retulit. Qui omni corpore terrae deflexo adorantes, laetabundis animis laudes innumeras Deo et provisori suo retulerunt unanimi devotione: et ne quid incongruum advenientis aspectus ostenderet, quisque se studuit procurare. Quanquam enim specialiter cum sui praesentiam fratribus p
Abbreviated transcription (Latin):
ni contriticordis deuotione adno deposcens indulgentiã. cũ euestigio sacra¬
ti corporis ante altare resideret: psalmorũ ac p̃ cũ melodiã consueto sibi more sa
quia fr̃s agerent atq quonã fecesserant iocundo asfamine inquisiuit lile aut̃
ꝓtmnꝰ dormitũ isse respondit quopost aliquantulã corporee necessicudinis recre¬
ationẽ ditirni officu uberiꝰ ualerent ꝑsoluere modulationẽ. Admirans itaq qͥ siste
esset qui hec sibiimperando de ꝓmeret: beatisłuꝰ  adeũ. nemireris inqui p̃sen¬
ciã quã ꝑspicis. mei. certissime scienis me frẽm benedictũ uocari. p̃sulẽ ac defenso¬
rẽ huiꝰ constitutũ loci. frib or enĩ ex me salutes dicito in conuentu generali. & ad
eis p̾sens adesse nequiui. Nanq fr̃ẽ hainerico in partib britannie obeunte. ueniã
delictorũ suor ad nõ obtinui. atq de faucib tumici eripiens. pennis uite sedib feli¬

Expanded text:
ni devoti cordis devotione a Domino deposcens indulgentiam e vestigio sacrati corporis ante altare resideret, psalmorum ac precum melodiam consueto sibi more sats assistens, quid fratres agerent, atque quonam secesserant, jucundo affamine inquisivit. Ille autem protinus dormitum isse respondit, quo post aliquantulam corporeae necessitudinis recreationem, diurni officii uberius valerent persolvere modulationem. Admirans itaque quis iste foret qui sibi haec imperando depromeret, beatissimus ad eum: Ne mireris, inquit, ob praesentiam quam perspicis mei, certissime sciens me fratrem Benedictum vocari praesulem ac defensorem hujus constitutum loci. Fratribus etenim ex me salutes dicito in conventu generali, et admeis praesens adesse nequivi. Namque fratri Aimerico in partibus Britanniae abeunti, veniam delictorum a Domino obtinui, atque de faucibus inimici eripiens, perennis vitae sedibus feli
Abbreviated transcription (Latin):
diuini: operis machinas. uel ingenio comprehendere. uel explicare ser¬
mone. Hoc tantum ꝑpexisse sufficiat : quod naturarũ omniũ ꝓditords̃
idem ad bonum dirigens cuncta disponat : dũq: ea quae protulit. in sul
similitudinẽ retinere festinat : Malũ omne denei pͥublicȩ suae termi¬
nis ꝑfatalis seriem necessitatis eliminet: Quofit. utquae in terris ab un

Expanded text:
diuinae operae machinas uel ingenio comprehendere uel explicare sermone. Hoc tantum perspexisse sufficiat quod naturarum omnium proditor deus idem ad bonum dirigens cuncta disponat, dumque ea quae protulit in sui similitudinem retinere festinat, malum omne de rei publicae suae terminis per fatalis seriem necessitatis eliminet. Quo fit ut quae in terris abun
Abbreviated transcription (Latin):
no casum esse confirmo. & preter subiette rei significationẽ in anem
prorsus uocem esse decerno. Quis enim coercente inordine cuncta

Expanded text:
no casum esse confirmo et praeter subiectae rei significationem inanem prorsus uocem esse decerno. Quis enim coercente in ordinem cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
Pauidus acfugax non metuenda formidat cerui similis habeatur.
Segnis acstupidus torpet: asinum uiuit. Leuis atq in constans studia

Expanded text:
Pauidus ac fugax non metuenda formidat: ceruis similis habeatur. Segnis ac stupidus torpet: asinum uiuit. Leuis atque inconstans studia
Abbreviated transcription (Latin):
holocausta dignissima. Nã si tẽꝑe ꝑsecutionis net onianȩ aut decianę int̃̾suisset.
nulli dubiũ qm̃ ꝓ confessione xp̃i dñi nec uĩ igniũ. nec laniatũ bestiarũ: nec
eculei suspendiũ postremo nec gladiũ ꝑtuesceret ꝑsecutoꝵꝵ. Sentterꝰ¬

Expanded text:
holocausta dignissima. Nam si tempore persecutionis Neronianae aut Decianae interfuisset, holocausta dignissima. Nam si tempore persecutionis Neronianae aut Decianae interfuisset, nulli dubium, quin pro confessione Christi domini nec vim ignium nec laniatum bestiarum nec eculei suspendium, postremo nec gladium pertimesceret persecutorum. 24. Se
Abbreviated transcription (Latin):
se ñ sua sponte episcopat᷑ suscepisse gradũ: s ĩlione ꝓͥncipũ & electione eiuum
ħ uinulit᷑ suscepisse illud ministeriũ. Eꝓpt̃ ꝑgens p̃dict᷑ iur pat coenobii adeund¬
pͥncup ẽ suꝑso iuuamine fultꝰ peita concite ĩpetrare meruit. Reminiscens etiã
insuꝑ & adsed ẽ ꝓpriȩ urb reuertendi licentiã cribuit. S ne hoc fieret diuina uo¬
usione p̃ueste᷑ est : ut inseqͣntib dicemꝰ. Rediens aut̃ p̃fatꝰ uenerandꝰ abbas aigul¬
basti me de manu insurgenttũ contra me: & necisti mͥ eciã in hac exilii et iina
uincła amoris cui. Memorans uͦ qđ alicubi legerat. qͥa magni uiri multa pa¬
tiunt᷑ : & ut alios pati doceant nati st̃ inexẽplũ. semecipsũ inspũ humiliato & in¬
aĩo contrito incessant᷑ affligere ñ cessabat offerens altissimo cotidianȩ laudis

Expanded text:
se non sua sponte episcopatus suscepisse gradum, sed iussione principum et electione civium se non sua sponte episcopatus suscepisse gradum, sed iussione principum et electione civium humiliter suscepisse illud ministerium. Quapropter pergens praedictus coenobii patencipem, superno iuvamine fultus, petita concite impetrare meruit. Reminiscens etiam insuper et ad sedem propriae urbis revertendi licentiam tribuit. Sed ne hoc fieret, divina vocatione praeventus est, ut in sequentibus dicemus. 23. Rediens autem praefatus venerandus abba Aldulberasti me de manu insurgentium contra me et iniecisti mihi etiam in hac exilii aerumna vincula amoris tui'. Memorans vero, quod alicubi legerat, quia magni viri multa patiuntur et, ut alios pati doceant, nati sunt in exemplum, semet ipsum in spiritu humiliato et animo contrito incessanter affligere non cessabat, offerens altissimo cotidianae laudis
Abbreviated transcription (Latin):
Orationũ ac lacrimarũ ẏmbre: assidue rigabat᷑. Cui omp̃s hanc contulit grãm:
ut uniuersi locrhabitatores cernentes eiꝰ in xp̃o imitabilẽ deuotionẽ. ercẽplo
eũ unico diligerent affectu. nulloq tẽꝑisint̾uallo opportuni eiꝰ ab eẽ. uellent
colloqͥo. Nã & infra ipsiꝰ ãbitũ doenobii plurima habitatorũ utilitati diclauit.
q̃ hochie eo. necessitati manent utilia. S u̾sutia hostis antiqͥ instigante. ma¬
lignoꝵ. contra eundẽ inrũ dei accendit᷑ intudia: qͥ p̃dicto principi iterũ
moliebant᷑ suggerere. ut maiora ei inferret exili decriñta. Eͦ ppt̃ p̾fatũ uenerabilẽ
polte ang ilsũ accersiens i dẽ p̾clat᷑ ꝑ astor. ao pdictũ excellentisimũ pͥncipẽ una etĩ
elus uris uenerand ꝰ direxit: sacissaciens humilt̃ eiꝰ animi uoluntat. Al dieiens ecĩa

Expanded text:
orationum ac lacrimarum imbre assidue rigabatur. Cui omnipotens hanc contulit gratiam, orationum ac lacrimarum imbre assidue rigabatur. Cui omnipotens hanc contulit gratiam, ut universi loci habitatores, cernentes eius in Christo imitabilem devotionem, extimplo eum unico diligerent affectu nulloque temporis intervallo oportuni eius abesse vellent colloquio. Nam et infra ipsius ambitum coenobii plurima habitatorum utilitati dictavit opera, quae hodieque eorum necessitati manent utilia. Sed versutia hostis antiqui instigante, malignorum adversus eundem virum Dei accendit invidiam, qui praedicto principi iterum moliebantur suggerere, ut maiora ei inferret exilii detrimenta. Quapropter praefatum venerabilem patrem Aldulfum arcersiens isdem praeclarus pastor ad praedictum excellentissimum principem una cum aliis viris venerandis direxit, satisfaciens humiliter eius animi voluntati, adiciens etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mulũ seuirȩ fec̃ inuidiã. qͥ pipino pͥncipi fraudulent̃ suggererent: pͣfatũ iurũ
aduersus eũ contraria tractare aut tractasse consilia. Decede̾te enĩ dẽ ordiñe pͥnci¬
patꝰ uuarattone illustri. & eiꝰ silio ac supplantatore nefando gislemaro: pipinꝰ p̃fei¬
coriã administrationẽ dño largiente adept᷑ est. Qͦ dẽꝑe accusat̃ apud ipsum
pͥncipẽ p̾fatꝰ pontifex sẽs. ssu eiꝰ dẽ exilio deportat᷑ in altũ montẽ monasterii qd̾
ẽ. sitũ int̾rio hagnouuo supͥ sabrȩ suiuio: eui cẽꝑe illo pͣerat uenerabilis aigulfꝰ
eiꝰdẽ loci habitatorib monstrare lucis exẽpla. Qͦẜ diu̾ina religione feruentes
inuenit: s infrã parui tẽꝑis spatiũ. exẽplo & doctrina sua feruentiõres res didit
t eñĩ ieuinioꝵ instantiã. ac uigiliarũ ꝓlixa ꝑnaͦstitone se in desinent᷑ assiigebat.

Expanded text:
mulum sevire fecit invidiam, qui Pipino principi fraudulenter suggererent, praefatum virumulum sevire fecit invidiam, qui Pipino principi fraudulenter suggererent, praefatum virum sanctum adversus eum contraria tractasse consilia. Decedente enim de ordine principatus Warattone inlustri et eius filio ac supplantatori nefando Gislemaro, Pipinus praefectoriam administrationem, Domino largiente, adeptus est. Quo tempore incusatus apud ipsum principem, praefatus pontifex sanctus iussu eiusdem exilio deportatur in insae Hagnauvo supra Sambrae fluvio. Cui tempore illo praeerat venerabilis Aldulfus eiusdem loci habitatoribus monstrare lucis exempla. Quos in divina religione ferventes invenit, sed infra parvi temporis spatium exemplo et doctrina sua ferventiores reddidit. Etenim ieiuniorum instantia ac vigiliarum prolixa pernoctatione indesinenter se affligebat,
Abbreviated transcription (Latin):
lennit̾ celebris. Ipsȩ aut̃ egregiẽ ꝯuersationis p̃ontisex sẽꝑ reminiscens plebis
sibi a dño cõmisse: frequent̃ uirta ministeriũ sibi undictũ parrochias circũi¬
bat ꝓprias. pͣdicationis sc̃ẽ rorẽ & pee conuersatioius dulcedinẽ. indesment̃ eoꝵ
delibando mentib. Qͥ etĩa adhoc dituñi nusteru opꝰ ꝓbate conuersãtionis
uiros sẽꝑ secũ recinebat: quoꝵ. iuuamune fultꝰ popłm sibi creditũ ec̃nȩ uisio
nis deduceret adregnũ. Sic uniꝰ pͣdicationuis gr̃a: dispensatores mnultos ho¬
bebat. S hostis humanĩ generis inimicꝰ emulus sẽꝑ bonoꝵꝵ. cuiꝰ inuidia mors
ꝓpinata est hoitaui. egit callidissima arte: ut uir splendidꝰ mundo. splendidi
pastoris.ã cũ int̾ pͥncipes francoꝵꝵ. seua erorta e̾ẽt discordia ub mult¬
formẽ regni uusionẽ: callidꝰ humani generis hostis. malignoꝵ ꝯtra dei fa¬

Expanded text:
llemniter celebris. Ipse autem egregiae conversationis pontifex, semper reminiscens plebis llemniter celebris. Ipse autem egregiae conversationis pontifex, semper reminiscens plebis sibi a Domino commissae, frequenter iuxta ministerium sibi inditum parroechias circumibat proprias, praedicationis sanctae rorem et piae conversationis dulcedinem indesinenter eorum delibando mentibus. Qui etiam ad hoc divini ministerii opus probatae conversationis viros semper secum retinebat, quorum iuvamnsatores multos habebat. 21. Sed hostis, humani generis inimicus, aemulus semper bonorum, cuius invidia mors propinata est homini, egit callidissima arte, ut vir splendidus mundo, splendidiopastoris. Nam cum inter principes Francorum seva exorta esset discordia ob multiformem regni divisionem, callidus humani generis hostis malignorum contra Dei fa
Abbreviated transcription (Latin):
aduenas & hospites cuta. Ad erat p̾t̾ea munificentte aĩo par substantia. pari fide
ministrata. Et ñ insolũ indigentib alimoniã tribuebat sufficient̃: uerũ etiã te¬
guñta corꝑ oꝵ & nomismata largit̃ tribuebat. Hinc iã ex diuersis regionib diu̾¬
cessitatis halarit᷑ & sine defectu tribuebat. Mirabant᷑ enĩ pluritu. uñ cã ꝓfiua
ꝓdiret pii dispensatoris substantia. Nã & si aliquãdo contigisset exhauriri dispen¬
sationis substantiã. fides tam̃ semꝑ mansit solida. In pͣdicta uͦ sci prȩsulis audo¬
eui translatione ueneranda. oins eiues ꝓprie urbis rocomagensis. necñ & ha¬
bitatores monasterioꝵ circũadiacentui : clerici uidelicet ac scimoniales. de
dato ipsiꝰ pͣsulis uenerando resici merterunt ubertĩ. facta ÷ deinceps ꝑsucceden¬
tia cẽꝑa ꝓcõmemoratione beati pontifieis. audoeni. illiꝰ urbis ciuib hȩc diesso¬

Expanded text:
advenas et hospites cura; aderat praeterea munificentiae animo par substantia, pari fide advenas et hospites cura; aderat praeterea munificentiae animo par substantia, pari fide ministrata. Et non solum indigentibus alimoniam tribuebat sufficienter, verum etiam tegumenta corporum et nomismata largiter tribuebat. Hinc iam ex diversis regionibus divecessitatis hilariter et sine defectu tribuebat. Mirabantur enim plurimi, unde tam proflua prodiret pii dispensatoris substantia. Nam etsi aliquando contigisset exhauriri dispensationis substantiam, fides tamen semper mansit solida. In praedicta vero sancti praesulis Audoini translatione veneranda omnes cives propriae urbis Rotomagensis necnon et habitatores monasteriorum circumadiacentium, clerici videlicet ac sanctimoniales, de dato ipsius praesulis venerando refici meruerunt ubertim. Factaque est deinceps per succedentia tempora in commemoratione beati pontificis Audoini illius urbis civibus haec dies so
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionis dñi iħu xp̃i. sacerdotũ ac monachoꝵ reliqͦrũq clericoꝵ adunata
multitudme: ipsũ sacrũ corpꝰ leuari fecit cũ reuerentia magna. & intor.
cũ gaudio & honorisicentia magna. Interat aut̃ in hoc sc̃o ꝯuentu int̾ alios uiroᷤ
uenerandꝰ etiã clarissimꝰ genardꝰ uicedñs. Qͥ magna fec̃ pͣparari conuuia: qͥa
plebs mnnumera adtã uenerandi p̾sulis translationẽ sc̃am utidiq ꝯuenerat.
Cõpletis aut̃ missarũ soletinus: p̾fatꝰ &enaldꝰ cũ uiris nobilib iussi poneificis
ꝑib & egenis obseqͥũ ineoꝵ. refectiõe humilit̾ exhibebat. E rat enĩ ioc unda
facie hilarisq uultu. qͥa minist᷑ ẽẽ. iteruerat patiꝑũ ĩmo xp̃i dñi : qͥ largi¬
torib eoꝵdẽ egenoꝵ pͣmmia se largiturũ ꝓmisit ęt̾na. Magna illi int̾ hȩc in

Expanded text:
ascensionis domini Christi, sacerdotum ac monachorum reliquorumque clericorum adunata ascensionis domini Christi, sacerdotum ac monachorum reliquorumque clericorum adunata multitudine, ipsum sacrum corpus levari fecit cum reverentia magna et hymnorum cum gaudio et honorificentia magna. Intererat autem in hoc sancto conventu inter alios viros venerandos etam undique convenerat. Completis autem missarum sollemniis, praefatus Genardus cum viris nobilibus iussu sancti pontificis peribus et egenis obsequium in eorum refectione humiliter exhibebat. Erat enim iocunda facie hilarisque vultu, quia minister esse meruerat pauperum, immo Christi domini, qui largitoribus eorundem egenorum praemia se largiturum esse promisit aeterna, Magna illi inter haec in