comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meum scruteris: & scias qͥa
nichil impium fecerim. Ac
si humilit̾ reqͥrens. diceret.
Cum me ĩ temꝑe. ꝑ flagel¬
la examinas: quem apudte
ꝑfecte. & ante temꝑa scisti:
Cur culpas meas uerberib
int̾rogas : quem ꝑ et̾nitatis
tue potentiam. nec pͥusquã
conderes ignoras. Cuiꝰ nimi¬
rum potentie mox pondus
expͥmit: cum subiungit. Cũ¬
sit nemo. qui de manu tua
possit eruere. Ac si aꝑte di¬
cat. Quid tĩbi restat᷑ nͥ par¬
cere : cuiꝰ uirtuti nullꝰ ualet
obuiare: Quo enim nemo
est. qͥ animadũsionem tuã.
ex merito sue uirtutis reti¬
neat: eo a se facilius tua pi¬
etas exigat ut parcat. Qͥa
autem nos in delicto concep¬
ti. iiniquitatib editi: aut̃
noxie praua ꝑpetramꝰ. aut in¬
caute etiam recta agendo de¬
linquimꝰ ÷ distͥctus udex. unde
nobis fiat placabilis. ñ habemꝰ.
S cum nr̃m opus. eiꝰ obtutib
dignum exhibere ñ possumꝰ:
restat ut ad placationem illiꝰ.
suum ei opꝰ offeramus. Unde

Expanded text:
meum scruteris? et scias quia meum scruteris? et scias quia nihil impium fecerim. Ac si humiliter requirens, diceret: Cur me in tempore per flagella examinas, quem apud te perfecte et ante tempora scisti? Cur culpas meas verberibus interrogas, quem per aeternitatis tuae potentiam nec prius quam conderes ignoras? Cujus nimirum potentiae mox pondus exprimit, cum subjungit: Csit nemo qui de manu tua possit eruere? - Ac si aperte dicat: Quid tibi restat, nisi parcere, cujus virtuti nullus valet obviare? Quo enim nemo est, qui animadversionem tuam ex merito suae virtutis retineat, eo a se facilius tua pietas exigat ut parcat. Quia autem nos in delicto concepti, in iniquitatibus editi, aut noxie prava perpetramus, aut incaute etiam recta agendo delinquimus, districtus judex unde nobis fiat placabilis, non habemus. Sed cum nostrum opus ejus obtutibus dignum exhibere non possumus, restat ut ad placationem illius suum ei opus offeramus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nei facta temꝑm non nisi in
temꝑe agnoscunt: quia & ip̃i
ad uidendum cum temꝑe pro¬
deunt: cum temꝑe claudun¬
tur. Et humanus uisus. quod¬
libet opus sequit᷑ ñ precurrit:
quia uix exsistentia aspicit:
uentura nullomͦ agnoscit. Di¬
es quoq & anni hominis. adi¬
eb & annis discrepant et̾nita¬
tis: quia uitam nr̃am que tem¬
pore incipitur. temꝑe finit᷑:
dum intra sinus sui latitudi¬
nem format eternitas. deuo¬
rat. Quiꝰ nimirum inm̃sitas.
quia ultra citraq suꝑ nos
tenditur: sine inchoatione
& t̾mino eiꝰ et̾num ẽẽ dila¬
tatur. Siq nec transacta
pretereunt. nec adhuc uen¬
tura. quasi que ñ appareant
habet : cuncta sibi p̾sentia
conspicit. Cumq aspiciendo.
post & ante non tendit᷑: nul¬
la intuitus mutatione. uari¬
atur. Dicat gͦ. Numqͥd ocłi
carnei tͥ sunt. aut sicut uidet
homo & tu uidebis: Num¬
quid sicut dies hominis dies
tui ÷ & anm tui sicut huma¬
na sunt temꝑa: Ut queras
iniqͥtatem meam & peccatũ

Expanded text:
nei facta temporum non nisi in tempore agnoscunt, quia et ipsi ad videndum cum tempore prodeunt, cum tempore clauduntur; et humanus visus quodlibet opus sequitur, non praecurrit, quia vix existentia aspicit, et ventura nullo modo agnoscit. es quoque et anni hominis a diebus et annis discrepant aeternitatis, quia vitam nostram, quae tempore incipitur, tempore finitur; dum intra sinus sui latitudinem format, aeternitas devorat. Cujus nimirum immensitas, quia ultra citraque super nos tenditur, sine inchoatione et termino ejus aeternum esse dilatatur; eique nec transacta praetereunt, nec adhuc ventura, quasi quae non appareant, habet, cuncta sibi praesentia conspicit; cumque aspiciendo post et ante non tenditur, nulla intuitus mutatione variatur. Dicat ergo: Nunquid oculi carnei tibi sunt; aut sicut videt homo, et tu videbis? Nunquid cut humana sunt tempora, ut quaeras iniquitatem meam, et peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si patenter postulet dicens.
Memento queso quod ꝑ carnẽ
a terra uenio: & ꝑ eiꝰ int̾tum
ad terram tendo. Mat̾iam
itaq originis. & penam finis
aspice: & culpam citius transe¬

Expanded text:
Ac si patenter postulet, dicens: Memento, quaeso, quod per carnem a terra venio, et per ejus interitum ad terram tendo. Materiam itaque originis, et poenam finis aspice, et culpae citius transe
Abbreviated transcription (Latin):
sibiliter peccauerunt: quia
tanto robustius stare pot̾ant:
quanto eos carnis admixtio
nẽ tenebat. Homo uͦ idcirco
post culpam ueniam meruit:
quia ꝑ carnale corpꝰ. aliquid
qͦ semet ipso minor eẽt acce¬
pit. Unde & apud respectum
udicis. argumentum pietatis
est. hec eadem infirmitas car¬
nis: sicut ꝑ psalmistam dicit᷑.
Ipse autem est misericors & ꝓ
pitius. fiet peccatis eoꝵ: & non
disꝑdet eos. Et multiplicauit
ut auerteret iram suam ab
eis: & non accendet omnem
iram suam : & rememoratꝰ ẽ.
quia caro sunt. Ut lutum gͦ
homo factus est : quia de li¬
mo est. ad conditionem sũptꝰ.
Lutum quippe fit: cum se aqͣ
terre consꝑgit. Sicut lutum
itaq homo est conditus: qͥa
quasi aqua infundit puluerẽ:
cum anima rigat carnẽ. Qͦd
sc̃s uir. bene pietati iudicis ob¬
icit: cum postulans dicit. Me¬
mento qͤso: quod sicut lutum
feceris me. Ac si aꝑte dicat. In¬
firmitatẽm carnis considera:
& reatum iniquitatis laxa. Ubi
apte quoq mors eiꝰdem carnis

Expanded text:
sibiliter peccaverunt, quia tanto robustius stare poterant, quanto eos carnis admistio non tenebat. Homo vero idcirco post culpam veniam meruit, quia per carnale corpus aliquid quo semetipso minor esset accepit. Unde et apud respectum judicis argumentum pietatis est haec eadem infirmitas carnis; sicut per Psalmistam dicitur: Ipse autem est misericors, et propitius fiet peccatis eorum, et non disperdet eos. Et multiplicavit ut averteret iram suam ab eis, et non accendit omnem iram suam, et rememoratus est quia caro sunt . Ut lutum ergo homo factus est, quia de limo est ad conditionem sumptus. Lutum quippe fit, cum se aqua terrae conspergit. Sicut lutum itaque homo est conditus, quia quasi aqua infundit pulverem, cum anima rigat carnem. Quod sanctus vir bene pietati judicis objicit, cum postulans dicit: Memento, quaeso, quod sicut lutum feceris me. Ac si aperte dicat: Infirmitatem carnis considera, et reatum iniquitatis laxa. Ubi aperte quoque mors ejusdem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
temptationib. carnem iusti
ꝓdidit : animam negauit. Hoc
indesment̾ contra bonos con¬
silium. maligni sp̃c ineunt:
ut hi quos seruire deo ĩnocue.
in tranqͥllitate conspiciunt:
uexati adu̾sitatib. ad uoragi¬
nem culpe rapiantur. S eoꝵ
consilu acumen destruitur:
quia pius conditor. cum uiri¬
b flagella moderatur. ne uir¬
tutem pena transeat: & ꝑ as¬
tutiam fortium. humana in¬
firmitas excedat. Unde bene
& ꝑ paulum dicitur. Fidelis
autem d̾s : qui non patietur
uos temptari. supra quam po¬
testis: s faciet cum tempta¬
tione. etiam ꝓuentum: ut pos¬
sitis sustinere. Nisi enim mi¬
sericors d̾s. cum uirib temp¬
tam̃ta modificet: nullus ꝓfe¬
c̾to est. qui malignoꝵ spũum
insidias. non corruens portet:
quia si mensuram uidex tẽp¬
tationib non p̾bet: eo ipso
ꝓtinus statim deicit: qͦ ultra
uires onera imponit. Sic au¬
tem beatus iob. negando re
quisiuit ista que protulit:
sicut & requirendo negat

Expanded text:
tentationibus carnem justi tentationibus carnem justi prodidit, animam negavit. Hoc indesinenter contra bonos consilium maligni spiritus ineunt, ut hi quos servire Deo innocue in tranquillitate conspiciunt vexati adversitatibus ad voraginem culpae rapiantur. Sed eorum consilii acumen destruitur, quia pius conditor cum viribus flagella moderatur, ne virtutem poena transeat, et per astutiam fortium humana infirmitas excidat. Unde et bene per Paulum dicitur: Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra quam potestis, sed faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis sustinere . Nisi enim misericors Deus cum viribus tentamenta modificet, nullus profecto est qui malignorum spirituum insidias non corruens portet, quia si mensuram judex tentationibus non praebet, eo ipso protinus stantem dejicit, quo ultra vires onera imponit. Sic autem beatus Job negando 321 requisivit ista quae protulit, sicut et requirendo negat
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum sic ꝑ interrogatõem
dicitur: ut negetur. Ac si aꝑte
diceretur. Tu qͥ sum̃me bonꝰ es:
noui quia bonum ñ estimas:
ut pauꝑem ꝑ calumpniam pre¬
mas. Et scio gͦ. quia non est
iniꝰtum quod patior: & eoma¬
gis doleo. quo causas iustitie
ignoro. Notandum uͦ. qd̾ non
ait. ut oppͥmas innocentem: s
pauꝑem. Qͥ enim distͥcͥtioni
iudicis nequaqͣm innocentiam.
s pauꝑtatem suam obicit: ñ
iam de uita audatiam arripit:
s quam se infirmum conspi¬
ciat ostendit. Ubi & congrue
subiungit. Opus manuum
tuaꝵ. Ac si aꝑte dicat. Impie
oppͥmere non potes: quem te fe
cisse gratuitu recordaris. Be¬
silium impioꝵ adiuues: Qͦs
namq hoc loco impios: nͥ ma¬
lignos sp̃c uocat: Qͥcum re¬
dire ipsi ad uitam nequeunt:
crudelit̾ potius ad mortem
querunt. Quoꝵ nimirum
consilium fuit. ut beatum iob.
diuina correptio tangeret. &
qui in tranqͥllitate iustus ex¬
titerat : saltem ꝑ flagella pec¬
cet. S impioꝵ consilium.
dñs non aduuit: quia eoꝵ

Expanded text:
nimirum sic per interrogationem dicitur, ut negetur. Ac si aperte diceretur. Tu qui summe bonus es, novi quia bonum non aestimas, ut pauperem per calumniam premas. Et scio ergo quia non est injustum quod patior, et eo magis doleo quo causas justitiae ignoro. Notandum vero quod non ait Ut opprimas innocentem, sed pauperem. Qui enim districtioni judicis nequaquam innocentiam, sed paupertatem suam objicit, non jam de vita audaciam arripit, sed quam se infirmum conspiciat ostendit. Ubi et congrue subjungit: Opus manuum tuarum. Ac si aperte dicat: Impie opprimere ncisse gratuito recordaris. silium impiorum adjuves? - Quos namque hoc in loco impios, nisi malignos spiritus vocat? Qui cum redire ipsi ad vitam nequeunt, crudeliter socios ad mortem quaerunt. Quorum nimirum consilium fuit, ut beatum Job divina correptio tangeret, et qui in tranquillitate justus exstiterat, saltem per flagella peccaret. Sed impiorum consilium Dominus non adjuvit, quia eorum
Abbreviated transcription (Latin):
minime deserit : erubescit confi¬
teri. quod facit. Cum uͦ toto
iam iudicio. carnis delectationẽ
p̾mit: audaci uoce. in accusatio¬
nis sue confessionem se erigit.
Unde recte nunc dicit᷑. dimittã
adu̾sum me eloqͥum meum: qͥa
fortis mens. relaxare contrase uer¬
ba detestationis inchoat : que
apud semet ipsam pͥus. infirme
uerecundata. retinebat. S st̃
non nulli. qͥ aꝑtis uocib culpas
fatentur: s tamen in confessio¬
ne. gemere nesciunt ⁊ & lugen¬
da gaudentes dicunt. Inde ad¬
huc apte subiungitur. Loqͣr¬
in amaritudine anme mȩe.
Qui culpas suas detestans.
loqͥtur: restat necesse est. ut
has in amaritudine anime lo¬
quatur : ut hec ipsa amari¬
tudo pumat: quicqͥd lingua
ꝑ mentis iudicium accusat.
Sciendum uͦ. quia ex pena pe¬
nitentie quam sibi mens irrogat:
aliquatinus securitatem ꝑcipit.
atq ad int̾rogationem suꝑni
iudicis. fidentior exurgit: ut
semet ip̃am subtilius inueniat:

Expanded text:
minime deserit, erubescit confiminime deserit, erubescit confiteri quod fecit. Cum vero toto jam judicio carnis delectationem premit, audaci voce in accusationis suae confessionem se erigit. Unde recte nunc dicitur: Dimittam adversum me eloquium meum, quia fortis mens relaxare contra se verba detestationis inchoat, quae apud semetipsam prius infirme verecundata retinebat. Sed sunt nonnulli qui apertis vocibus culpas fatentur, sed tamen in confessione gemere nesciunt, et lugenda gaudentes dicunt. Unde adhuc apte subjungitur: in amaritudine animae. --Qui culpas suas detestans loquitur, restat necesse est ut has in amaritudine animae loquatur, ut haec ipsa amaritudo puniat quidquid lingua per mentis judicium accusat. Sciendum vero est quia ex poena poenitentiae, quam sibi mens irrogat, aliquatenus securitatem percipit, atque ad interrogationem superni judicis fidentior exsurgit, ut semetipsam s
Abbreviated transcription (Latin):
qui adhuc aprauitatis deside¬
rio liber non est. Bene itaq di¬
citur. neq enim possum metuens
respondere: quia uera obsequia
deo non reddimus : s ex timore
mandatis illiꝰ. & non potius ex
amore seruimꝰ. S cum m̃ti nr̃e.
eiꝰ dulcedinis amor accenditur:
om̃e desid̾ium p̾sentis uite. leui¬
gatur. In tedium dilectio u̾tit᷑:
atq hanc cum merore mens to¬
lerat : cui uicta pͥus. reꝓbo amo¬
re seruiebat. Unde & apte sub¬
lescere: cum conditoris amor dul¬
cescere ceꝑit: sese contra se animꝰ
accendit: ut accusare se de cul¬
pis debeat: in quib se ante. su¬
ꝑnoꝵ nescius. defendebat. Unde
ad huc recte adiungit᷑. Duit
qͥ praua que gessit. defendere ex¬
cusationib conatur. S aduer¬
sum se eloqͥum dimittit: qui
accusare in se hoc incipit. quod
errauit. Sepe uͦ. & cum delinqͥ¬
mus: ea quoq que agimꝰ. diui¬
dicamꝰ. Accusat mens ipsa quod
ꝑpetrãt: s. quia hoc ex desid̃ĩo

Expanded text:
qui adhuc a pravitatis desidequi adhuc a pravitatis desiderio liber non est. Bene itaque dicitur: Neque enim possum metuens respondere, quia vera obsequia Deo non reddimus, si ex timore mandatis illius, et non potius ex amore servimus. Sed cum menti nostrae ejus dulcedinis amor accenditur, omne desiderium praesentis vitae levigatur, in taedium dilectio vertitur, atque hanc cum moerore mens tolerat, cui victa prius reprobo amore serviebat. Unde et apte sublescere, cum conditoris amor dulcescere coeperit, sese contra se animus accendit, ut accusare se de culpis debeat, in quibus se ante supernorum nescius defendebat. Unde adhuc recte adjungit: CAPUT qui prava quae gessit defendere excusationibus conatur. Sed adversum se eloquium dimittit, qui accusare in se hoc incipit quod erravit. Saepe vero et cum delinquimus 319 ea quoque quae agimus dijudicamus. Accusat mens ipsa quod perpetrat; sed quia hoc ex desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Respondere qͥppe cuilibet
dicimur: cum factis illiꝰ digna
oꝑa repensamꝰ: Deo gͦ respon¬
dere est: donis eiꝰ p̾cedentib.
nr̃a obsequia reddere. Unde &
psalmi qͥdam in qͥb scã oꝑatio
imitanda p̾ponitur: ad respon¬
dendum. scripti p̾notantur.
Rectum itaq d̾s hominẽ con¬
didit: eumq ad ꝑu̾sa defluen¬
tem. cum longanimitate tole¬
rauit. Cotidie culpam aspicit:
& tam̃ uiuendi spatia. non ci¬
tius abscondit. Dona largit᷑:
benignitate sua. & ergamalos
beneficiis debet: s tamen res¬
pondere metuens ñ ualet : qͥa
humani gem̃s conditorem. qͥ
adhuc seruiliter formidat: ꝓ¬
culdubio. non amat. Nam tec̃
solum deo uera obsequia red¬
dimus: cum eum ꝓpt̾ amoris
fiduciam non timemus : cum
nos ad bona oꝑa affectus non
metus dirigit: cum malũ nre
menti iam non placet. etiam
si licet nam quii aꝑu̾sitatis
oꝑe. ex timore restringitur:
ꝑuersa libent̾ ageret. si liceret.
Nequaqͣm gͦ. ueracit̾ rectus ẽ:

Expanded text:
ddit. --Respondere quippe cuilibet dicimur cum factis illius digna opera repensamus. Deo ergo respondere est donis ejus praecedentibus nostra obsequia reddere. Unde et psalmi quidam, in quibus sancta operatio imitanda proponitur, ad respondendum scripti praenotantur. Rectum itaque Deus hominem condidit, eumque ad perversa defluentem cum longanimitate toleravit. Quotidie culpam aspicit, et tamen vivendi spatia non citius abscidit; dona largitur benignitate sua, et erga malos beneficiis debet; sed tamen respondere metuens non valet, quia humani generis conditorem qui adhuc serviliter formidat, procul dubio non amat. Nam tunc solum Deo vera obsequia reddimus, cum eum propter amoris fiduciam non timemus; cum nos ad bona opera affectus, non metus dirigit; cum malum nostrae menti jam non placet, etiam si licet. Nam qui a perversitatis opere ex timore restringitur, perversa libenter ageret, si liceret. Nequaquam ergo veraciter rectus est,
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. ignorat. Petit ut semet¬
ip̃m sibi uidex indicet: qͥtimus
quod ille animaduertendo.
ꝑcutit ⁊ hoc in se flendo. Aip̃e
castiget. Scit namq quod eqͥs
concutitur ÷ quia & dolet in
uerbere: & dep̾hendere in se ꝑ¬
fecte non ualet. quod deploret.
Unde adhuc subditur. Num¬

Expanded text:
sionis ignorat. Petit ut semetsionis ignorat. Petit ut semetipsum sibi judex indicet, quatenus quod ille animadvertendo percutit, hoc in se flendo et ipse castiget. Scit namque quod aequconcutitur, quia et dolet in verbere, et deprehendere in se perfecte non valet quod deploret. Unde adhuc subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe gͦ mens iusti ut magis
secura sit. altius trepidat: &
cum flagellis cingitur: suꝑ¬
ni udicii incertitudine tur¬
batur. Pauet ne initium se¬
quentis dampnationis sit. om¬
ne quod patitur: e ꝑ cogita¬
tionem. int̾rogat iu̾dicem:
quia de uite sue meritis ambi¬
git. in ꝑcussione. S cum uite
uirtus. ad ocłos mentis redu¬
citur: quasi consolatio a iudeͥ¬
ce respondetur: quia neqͣquã
ad ꝑdendum ꝑcutit: quem in
actionis innocentia. feriendo
custodit. Bene itaq nunc di¬
citur. Indica mͥ: cur me ita
iudices. Ac si aꝑte diceretur.
Quia flagellando me iudicas:
ostende quod ad iudicium ꝑ
flagella securum reddas. Qͦd
tamen intelligi & aliter potest.
Nam plerumq uir iustꝰ. flagel¬
la ad ꝓbationem ꝑcipit: & ui¬
tam suam subtilissima inqͥsiti¬
one discutiens. qmuis se pecca¬
torem. & sentiat & fateatur :¬
ꝓ qua tamen specialit̾ culpa
ꝑcutitur. minime cognoscit:
atq eo magis in ꝑcussione tre¬
pidat : quo causas sue ꝑcus¬

Expanded text:
e ergo mens justi, ut magis secura sit, altius trepidat; et cum flagellis cingitur, superni judicii incertitudine turbatur. Pavet ne initium sequentis damnationis sit omne quod patitur; et per cogitationem interrogat judicem, quia de vitae suae meritis ambigit in percussione. Sed cum vitae virtus ad oculos mentis reducitur, quasi consolatio a judice respondetur, quia nequaquam ad perdendum percutit quem in actionis innocentia feriendo 320 custodit. Bene itaque nunc dicitur: Indica mihi cur me ita judices. Ac si aperte diceretur: Quia flagellando me judicas, ostende quod ad judicium per flagella securum reddas. Quod tamen intelligi et aliter potest. Nam plerumque vir justus flagella ad probationem percipit, et vitam suam subtilissima inquisitione discutiens, quamvis se peccatorem et sentiat et fateatur, pro qua tamen specialiter culpa percutitur, minime cognoscit; atque eo magis in percussione trepidat, quo causas suae percus
Abbreviated transcription (Latin):
ita iudices. Qͥ peccatorem se in
Amaritudine amme asserit :
quid deo aliud qm ne condem¬
pnetur dicit: Quia amaritu¬
do p̾sentis penitentie: extin¬
guit supplicia sequentis ire.
Ouob autem modis. in hac
uita hominem iudicat deus:
quia aut ꝑ mala presentia.
irrogare iam tormenta sequen¬
tia incipit: aut tormenta se
quentia flagellis p̾sentib ex¬
tinguit. Nisi enim delictis ex¬
igentib. iustus uidex. & munc
& postmodum. quosdam ꝑcu¬
teret: iudas minime dixisset.
Scdo eos qui non crediderunt
ꝑdidit. Et de iniquis psalm
diploide: confusione suã. Di¬
tum dicimꝰ. Confusione gͥ sic̃
diploide indicti sunt. qui uxta
reatus sui meritum. & temꝑa¬
li & ꝑpetua anim adũsione fe¬
riuntur. Solos quippe pena.
a supplicio lib̾at: quos immu¬
tat. Nam quos p̾sentia mala
non corrigunt: ad sequentia
ꝑducunt. Si autem neqͦqͣm
quosdam pena p̾sens. asuppli¬
cio et̾no defendendi paulus
minime dixisset. Cum uidi¬
camur. a dño corripimur: ut

Expanded text:
 modis. --Quia peccatorem se in amaritudine animae asserit, quid Deo aliud quam ne condemnetur dicit? quia amaritudo praesentis poenitentiae exstinguit supplicia sequentis irae. Duobus autem modis in hac vita hominem Deus judicat, quia aut per mala praesentia irrogare jam tormenta sequentia incipit, aut tormenta squentia flagellis praesentibus exstinguit; nisi enim delictis exigentibus justus judex et nunc et postmodum quosdam percuteret, Judas 5 minime dixisset: Secundo eos qui non crediderunt perdidit; et de iniquis Psalmidiploide confusione sua. Diduplum dicimus; confusione ergo sicut diploide induti sunt qui juxta reatus sui meritum et temporali et perpetua animadversione feriuntur. a supplicio liberat, quos immutat. Nam quos praesentia mala non corrigunt, ad sequentia perducunt. Si autem nequaquam quosdam poena praesens a supplicio aeterno defenderet, Paulus minime dixisset: Cum judicam
Abbreviated transcription (Latin):
fugiens ÷ reatum culpe quam
ꝑpetrauerat. exsoluit. Sic
nos salutis unda. a culpa pͥ¬
mi parentis absolumiur: sed
tamen reatum eiꝰdem culpe
diluentes. absoluti qͦq. ad¬
huc carnalit̾ obimus. Bene
gͦ dicitur. sciens quod non
parceres delinquenti: quia
delicta nr̃a siue ꝑ nos. siue
ꝑ semet ip̃m resecat : etiam
cum relaxat. Ab elec̾tis enĩ
suis. miquita tum maculas.
studet temꝑali afflictione
tergere: quas in eis inꝑpe¬
tuum. non uult uidere.
S: sepe mens. dum plꝰ iusto
trepidat. dum pauore qua¬
titur. dum sinistͥs suspitio¬
nib urgetur: tedet hanc ui¬
uere : que se ad uitam. uel
ꝑ labores ambigit ꝑuenire.
Unde & subsequenter adiun¬

Expanded text:
fugiens, reatum culpae quam fugiens, reatum culpae quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur; sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus. Bene ergo dicitur: Sciens quod non parceres delinquenti, quia delicta nostra sive per nos, sive per semetipsum resecat, etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniquitatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas in eis in perpetuum non vult videre. Sed saepe mens dum plus justo trepidat, dum pavore quatitur, dum sinistris suspicionibus urgetur, taedet hanc vivere, quae se ad vitam vel per labores ambigit pervenire. Unde et subsequenter adjun
Abbreviated transcription (Latin):
ab et̾na morte eripitur : cũ
a delicto mundus. nemo reꝑit᷑:
An penitenti parcit: & delinqͦn¬
ti non parcit: Quia cum de¬
licta plangimus: nequaquam
iam delinquentes sumus.Si
quid. cum petrꝰ cum negat re¬
spicitur : & redemptoris nega¬
ti respectu. ad lacrimas uocat᷑.
Quid. quod paulus cum re¬
demptoris nomen. in terra co
naretur extinguere: eiꝰ u̾ba
de celo meruit audire: Sed
tamen culpa. in utroq puni¬
ta est: quia & de petro teste
eugłio scͥptum est. recordatꝰ
dicit. Ego ostendam ei: qͣnta
eum oporteat. ꝓ nõĩe meo pati.
Delinquenti gͦ dñs nequaqͣm
parcit: quia delictum sine ul¬
tione non deserit. Aut enim
ipse hoc homo. in se penitens
punit: aut hoc ds cũ homine.
uindicans ꝑcutit. Nequaqͣm
gͥ peccato parcitur: q̃uia nul¬
latenus sine uindicta laxatur.
Sic dauid. audire pt̾ confessi¬
onem meruit. dñs transtulit
peccatum tuum: & tam̃ mul¬
tis pt̾ cruciatib afflictus. ac

Expanded text:
ab aeterna morte eripitur, cum ab aeterna morte eripitur, cum a delicto mundus nemo reperitur? An poenitenti parcit et delinquenti non parcit? Quia cum delicta plangimus, nequaquam jam delinquentes sumus. Sed quid quod Petrus cum negat respicitur, et Redemptoris negati respectu ad lacrymas vocatur? Quid quod Paulus cum Redenaretur exstinguere, ejus verba de coelo meruit audire? sed tamen in utroque culpa punita est, quoniam de Petro, teste Evangelio, scriptum est: Recordatusdicit: Ego ostendam ei quanta eum oporteat pro nomine meo pati . Delinquenti ergo Dominus nequaquam parcit, quia delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse hoc homo in se ppunit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur, quia nullatenus sine vindicta laxatur Sic David audire post confessionem meruit: Dominus transtulit peccatum tuum . Et tamen multis post cruciatibus afflictus ac
Abbreviated transcription (Latin):
nec ab ore laudem: nͨ a manu
reciꝑe dationem querit. So¬
lus gͦ. in dei oꝑe fraudem non
facit: qui cum ad studia bo¬
ne actionis iniuigilat : nec ad
corꝑalis rei p̾mia. nec ad lau¬
dis uerba: nec ad humn arsu¬
dicu gr̃am. anhelat. Ipsa gͥ
bona oꝑa quia insidiantis cul¬
pe euadere gaudium neqͣunt.
nisi sollicito cotidie timore mu¬
dicitur. Uerebar om̃ia oꝑamea.
Ac si humili confessione diceret᷑.
Que aꝑte egerim uideo: sed
quid in his latent̾ ꝑtulerim
latrocinanti fraude deꝑeunt:
quia rectis se nr̃is actib con¬
cupiscentie t̾rene defigunt.
Sepe desidia int̾ueniente de¬
ficiunt: quia aferuore quo
cepta sunt. frigescente amo¬
re. tabefiunt. Quia gͦ culpe
subreptio. uel in ipso uirtutis
ac̾tu. uix uincitur: qͥd ad se¬
curitatem suꝑest. nͥ ut studi¬
ose semꝑ. & in uirtute time¬
pulosum cordi se obicit: quod
subiungit. Sciens quod non
parceres delinquenti. Si enĩ
delinquenti non parcit᷑. quis

Expanded text:
nec ab ore laudem, nec a manu nec ab ore laudem, nec a manu recipere dationem quaerit. Solus ergo in Dei opere fraudem non facit, qui cum ad studia bonae actionis invigilat, nec ad corporalis rei praemia, nec ad laudis verba, nec ad humani judicii gratiam anhelat. Ipsa igitur bona nostra, quia insidiantis culpae evadere gladium nequeunt, nisi sollicito quotidie timore mudicitur: Verebar omnia opera mea. Ac si humili confessione diceretur: Quae aperte egerim video, sed quid in his latenter pertulerim latrocinanti fraude depereunt, quia rectis se nostris actibus concupiscentiae terrenae subjungunt. Saepe desidia interveniente deficiunt, quia a fervore quo coepta sunt frigescente amore tabefiunt. Quia ergo culpae subreptio vel in ipso virtutis actu vix vincitur, quid ad securitatem superest, nisi ut studiose semper et in virtute timepulosum cordi se objicit quod subjungit: Sciens quod non parceres delinquenti. Si enim delinquenti non parcitur, quis
Abbreviated transcription (Latin):
dia udelicet & fraus. Unde
translationem dicit᷑. Maledi¬
fraudulenter: & desidiose.
S sciendum magnoꝑe est:
quia desidia ꝑ torporemna¬
sciturs. fraus ꝑ pͥuatam di¬
lectionem. Illam namo mi¬
nor d̃i amor exaggerat: hãc
autem. male mentem possi¬
dens. ꝓpͥus amor creat. Prau¬
dem quippe in dĩ oꝑe ꝑpetrat.
qͥsqͥs semetip̃m in ordinate
diligens : ꝑ hoc quod recte
egerit. ad remuneratiõis tͣn¬
sitoria bona festinat. Scien¬
dum quoq est. qd tͥb modis
fraus ipsa committit᷑: quia ꝑ
hanc ꝓculdubio. aut tacita
cordis humani gr̃a: aut fauo¬
ris aura: aut res quelibet exte¬
rior. desideratur. Quocontra
num ñ est. Tres uͦ acceptões¬
sunt munerum: ad quas ex
fraude festinatur. Munus
namq a corde est: capta gr̃a
a cogitatione. Munꝰ ab ore
ex manusest: p̾mium ꝑ dati¬
onem. S iustus qͥsq ab om̃i
munere manꝰ excutit: quia
in eo quod recte agit. nec ab
humano corde inanem głam:

Expanded text:
dia videlicet et fraus. Unde dia videlicet et fraus. Unde translationem dicitur: Maledifraudulenter et desidiose . Sed sciendum magnopere est, quia desidia per torporem nascitur, fraus per privatam dilectionem. Illam namque minor Dei amor exaggerat, hanc autem male mentem possidens proprius amor creat. Fraudem quippe in Dei opere perpetrat quisquis, semetipsum inordinate diligens, per hoc quod recte egerit, ad remunerationis transitoria bona festinat. Sciendum quoque est quod tribus modis fraus ipsa committitur, quia per hanc procul dubio aut tacita cordis humani gratia, aut favoris aura, aut res quaelibet exterior desideratur. Quo contranum non est. Tres vero sunt acceptiones munerum, ad quas ex fraude festinatur. Munus namque a corde est captata gratia a cogitatione. Munus ab ore ex manu est praemium per dationem. Sed 313 justus quisque ab omni munere manus excutit, quia in eo quod recte agit, nec ab humano corde inanem gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
neficia largitatis impendit:
qui ait. Si comedi buccellam
meam solus: & non comedit
pupillus ex ea. Et rursum.
Si non benedixert̃ mͥ latera
eiꝰ: & de uellerib ouium me¬
arum calefactus est. Gr̃am
hospitalitatis exhibuit: qui
dicit. Foris non mansit ꝑegri¬
nus: ostrum meum uictori pa¬
tuit. Et inter hec ad iurtu¬
tum cumulum ꝑ excellentio¬
rem uiam caritatis. & inimi¬
cos dilexit qui ait. Si gaui¬
sus sum: ad ruinam enis qͥ
me oderat. Et rursũ. Non
enim dedi ad peccandumgut¬
tur meum: ut expeterem
maledicens animam eiꝰ. Qͤ
qui illa semꝑ exhibuit. ex qͥ¬
b placari deus. & erga in¬
quitates solet : quid ergo ẽ
quod & mira oꝑa faciensc hec
ipsa etiam ueretur pauens :
cum diceͥt. uerebar om̃ia oꝑa
mea : nisi quod in sc̃ĩ uiri ac¬
tib. u̾bisq colligimꝰ: ut si pla¬
cere deo ueracit̾ cupimus : pt᷑¬
quam ꝑu̾sa subigimꝰ. ipsa in
nobis etiam bene gesta tune¬
studiose formidentur: desi¬

Expanded text:
neficia largitatis impendit, neficia largitatis impendit, qui ait: Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea . Et rursum: Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Gratiam hospitalitatis exhibuit, qui dicit: Foris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit . Et inter haec ad virtutum cumulum per excellentiorem viam charitatis, et inimicos dilexit, qui ait: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat . Et rursum: Non enim dedi ad peccandum guttur meum, ut expeterem maledicens animam ejus . Qverebatur, qui illa semper exhibuit, ex quibus placari Deus erga iniquitates solet? Quid ergo est quod, mira opera faciens, haec ipsa etiam veretur pavens, cum dicit: Verebar omnia opera mea, nisi quod in sancti viri actibus verbisque colligimus, ut si placere Deo veraciter cupimus, postquam perversa subigimus, ipsa in nobis etiam bene gesta timestudiose formidentur, desi
Abbreviated transcription (Latin):
beatus iob oꝑa exercuit: sacre
huius hẏstorie textus ostendit.
Holocaustis quippe multipli¬
cib auctorem placare studuit:
quia iuxta filioꝵ numerum. ut
scͥptum est: consurgens dilu¬
cło. offerebat holo causta ꝑ
singłos : eosq non solum ab
inmundis ac̾tib : s a praua
quoq cogitatione inunda¬
bat. de quo scͥptura teste ꝑ¬
hibetur. Dicebat enim. Nle
forte peccau̾int filii mei: &
benedixerint deo. in cordib
suis. Affectum quippe com¬
passionis exercuit: quia ipse
de se amicoꝵ questionib ex¬
actus. dicit. Flebam qͦndam
suꝑ eum qui afflictus erat᷑.
Minist̾ium pietatis impen¬
dit: qui ait. Ocłs fui cecõ.
& pes claudo. Et castitatis
mundiciam in corde custodi¬
uit: qui obtestando se aꝑit.
dicens. Si deceptum est cor
meum suꝑ mulierem. Hu¬
militatis culmen medullitꝰ
tenuit: qui dicit. Si contemp¬
si udicium subire cum seruo
meo. & ancilla mea: cum dis¬
ceptarent adu̾sum me. Be¬

Expanded text:
beatus Job opera exercuit, sacrae beatus Job opera exercuit, sacrae hujus historiae textus ostendit. Holocaustis quippe multiplicibus auctorem placare studuit, quia juxta filiorum numerum, ut scriptum est, consurgens diluculo, offerebat holocausta per singulos; eosque non solum ab immundis actibus, sed a prava quoque cogitatione mundabat. De quo, Scriptura teste, perhibetur: Dicebat enim: Ne forte peccaverint filii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis . Affectum ergo compassionis exercuit, quia ipse de se amicorum quaestionibus exactus dicit: Flebam quondam super eum qui afflictus erat . Ministerium pietatis impendit, qui ait: Oculus fui caeco, et pes claudo . Castitatis munditiam in corde custodivit, qui obtestando se aperit, dicens: Si deceptum est cor meum super mulierem . Humilitatis culmen medullitus tenuit, qui dicit: Si contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Be
Abbreviated transcription (Latin):
In qua refrenatione scilicet.
mentis nr̃e facies commutat᷑:
qtaa que pͥus non capiens.
audenter sũma requirebat:
infirmitatem suam pꝰtmodũ
agnoscens: uenerari inchoat.
quod ignorat. S in ipsa com¬
mutatione dolor est: qͥa ual¬
de affuigitur : qm̃ pͥme culpe
merito. adintelligenda ea qͦ¬
de se ipsa sunt. cecatur. Que
patitur iusta esfe considerat:
pauet ne in dolore. ꝑ licentiã
locutionis excedat. Ori silenti¬
um indicit: s excitatus dolor.
eo ipso quo restͥngitur. auget᷑
Dicat gͦ. Cum dixero nequa¬
quam ita loquar: commuto fa¬
ciem meam. & dolore torqueor.
solationis studium. afflictio¬
nis nr̃e. nobis conamur ma¬
la leuigare. S quisquis iam
subtilit᷑. parentis pͥmi dampira¬
tione ꝓpagata. humani gene¬
ris dampna considerat: supẽ
ut his adiungere ꝓpͥa metuat.
Unde uir sc̃s. ptꝰquam cõmu¬
nia intulit: repente specialia
subiungit. dicens. Uerebar.
non parcis delinquenti. Que¬

Expanded text:
In qua refrenatione scilicet In qua refrenatione scilicet mentis nostrae facies commutatur, quia quae prius non capiens audenter summa requirebat, infirmitatem suam postmodum agnoscens, venerari inchoat quod ignorat. Sed in ipsa commutatione dolor est, quia valde affligitur, quoniam primae culpae merito ad intelligenda ea quae de ipsa sunt caecatur. Quae patitur, justa esse considerat; pavet, ne in dolore per licentiam locutionis excedat; ori silentium indicit, sed excitatus dolor eo ipso quo restringitur augetur. Dicat ergo: Cum dixero, Nequaquam ita loquar, commuto faciem meam, et dolore torqueosolationis studium afflictionis nostrae nobis conamur mala levigare. Sed quisquis, jam subtiliter parentis primi damnatione propagata, humani generis damna considerat, superest ut his adjungere propria metuat. Unde vir sanctus postquam communia intulit, repente specialia subjungit, dicens: 312 CAPUTnon parceres delinquenti.
Abbreviated transcription (Latin):
letatur. Sicut gͦ aquila uo¬
lans ad escam. dies nr̃i uelo¬
cit̾ transeunt: quia quoima
petimꝰ ÷ eo subsistere in uita
mentis ocłos. continua cogi¬
tatione reuoluimur: duris
taciti q̃stionib urgemur:
cur omp̃c ds condidit. quem
ꝑiturum eẽ p̾sciuit: curis qͥ
sũme potens. & sũme bonus ẽ:
nequaqm uoluit hominem ta¬
lem facere. qui ꝑire ñ posset.
Cum uͦ hec tacita mens inter¬
rogat: pauet ne ipso interro¬
gationis ausu. in suꝑbiam e¬
rumpat : seq humilit̾ compͥ¬
mit: & cogitationes restͥngit.
S eo grauius affligitur: quo
inter mala que sustinet. etiam
de conditionis sue abscondito
intellec̾tu. cruciatur. Unde hic
quoq apte subiungit᷑. Cum
dixero. nequaqͣm ita loquar:
commuto faciem meam. & do¬
lore torqueor. Neqstaqͣm qͥppe
ita nos debere loqui dicimus:
cum nr̃e infirmitatis modũ.
ex inquisitione transeuntes.
nos met ipsos pauore rep̾hen¬
dimus ÷ & suꝑne reuerentie
consideratione. refrenamus.

Expanded text:
laetatur. Sicut ergo aquila volaetatur. Sicut ergo aquila volans ad escam, dies nostri velociter transeunt, quia quo ima petimus, eo subsistere in vita mentis oculos continua cogitatione revolvimus, duris taciti quaestionibus urgemur, cur omnipotens Deus condidit quem periturum esse praescivit? cur is qui summe potens et summe bonus est nequaquam voluit hominem talem facere qui perire non posset? Cum vero haec tacita mens interrogat, pavet ne ipso interrogationis ausu in superbiam erumpat, seque humiliter comprimit, et cogitationes restringit. Sed eo gravius affligitur, quo inter mala quae sustinet etiam de conditionis suae abscondito intellectu cruciatur. Unde hic quoque apte subjungitur: Cum dixero, Nequaquam ita loquar, commuto faciem meam, et dolore torqueor. Nequaquam quippe ita nos debere loqui dicimus cum, nostrae infirmitatis modum ex inquisitione transeuntes, nosmetipsos pavore reprehendimus, et supernae reverentiae consideratione refrenamus.
Abbreviated transcription (Latin):
dus expulsum: uim contem¬
plationis ꝑdidit: robur con¬
dite fortitudinis. amisit. Cũq
ad suꝑna repetenda se erigit:
flagrat qͥdem odore memorie:
s digne non exerit pondꝰ uite.
Pomoꝵ gͦ odorib repletur.
& tamen huc illucq leuiter.
mentis nr̃e nauis impellit᷑.
quia & paradysi celsitudinẽ.
cum ardoris recordatiõe me¬
minimꝰ ⁊ & importunos tem¬
ptationum fluctꝰ. ex carne to¬
ualde uolatu suspendit᷑: & an¬
nisu p̾peti. ad ethera libratur.
S ꝑ appetitum uentͥs. terras
expetit: seseq a sublimib. re¬
pente deorsum fundit. Sic
sic humanum genus. in paren¬
te pͥmo. ad ima de sublimib
corruit: quod nimirum con¬
ditionis sue dignitas. in rati¬
onis celsitudine: quasi in ae¬
ris lib̾tate suspenderat. Sed
quia contra p̾ceptum cibum
tiam ad terras uenit. Et qͣsi
post uolatum carnib pascit᷑:
quia illa lib̾a contemplatio¬
nis inspiracula ꝑdidit: & de¬
orsum corꝑeis uoluptatib

Expanded text:
diis expulsum vim contemdiis expulsum vim contemplationis perdidit, robur conditae fortitudinis amisit; cumque ad superna repetenda se erigit, fragrat quidem odore memoriae, sed digne non exerit pondus vitae. Pomorum ergo odoribus repletur, et tamen huc illucque leviter mentis nostrae navis impellitur, quia et paradisi celsitudinem cum odoris recordatione meminimus, et importunos tentationum fluctus ex carne tovalde volatu suspenditur, et adnisu praepeti ad aethera libratur; sed per appetitum ventris terras expetit, seseque a sublimibus repente deorsum fundit. Sic sic humanum genus in parente primo ad ima de sublimibus corruit, quod nimirum conditionis suae dignitas in rationis celsitudine quasi in aeris libertate suspenderat; sed quia, contra praeceptum, cibumtiam ad terras venit; et quasi post volatum carnibus pascitur, quia illa libera contemplationis inspiracula perdidit, et deorsum corporeis voluptatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fluctus ferunt. Cerra uͦ ho¬
minis. paradysus extitit: que
hunc inconcussum tenere po¬
tuit : si ꝑ innocentiam stare
uoluisset. S quia ad muta¬
bilitatis undas ꝑ culpam ce¬
cidit: ad p̾sentis uite maria.
post t̾ram uenit. Poma etiã
terre huiꝰ fuerunt: mandati
sermo. concessa possibilitas o¬
ꝑit : nature indita. intelligẽ¬
tia conditoris. S hec poma
edere in terra renuimꝰ: ꝑ ma¬
ria portamus : quia conces¬
sa bona tot munerum. ĩcon¬
cussi custodire. in paradyso
noluimus: & seruare nunc
in temptationib. conamus.
Tendentes ad t̾minum. cura
uite presentis impellimur: mu¬
tabilitatis nr̃e fluc̾tu fatigam᷑.
S quia ꝑ crucis mist̾ium. ad
ingenita nature bona restͥn¬
gimur: quasi ꝑ lignum. po¬
ma portamus. Quod tamen
intelligi & aliter potest.Na¬
ues etenim cum ponra por¬
tant: suauitatem odoris ha¬
bent: s grauitudinem pon¬
deris non habent. Et huma¬
num genus. a paradysigau¬

Expanded text:
per fluctus ferunt. Terra vero hoper fluctus ferunt. Terra vero hominis paradisus exstitit, quae hunc inconcussum tenere potuit, si per innocentiam stare voluisset. Sed quia ad mutabilitatis undas per culpam cecidit, ad praesentis vitae maria post terram venit. Poma etiam terrae hujus fuerunt mandati sermo, concessa possibilitas operis, naturae indita intelligentia conditoris. Sed haec poma quae edere in terra renuimus, per maria portamus, quia concessa bona tot munerum inconcussi custodire in paradiso noluimus, et servare nunc in tentationibus conamur. Tendentes ad terminum, aura vitae praesentis impellimur, mutabilitatis nostrae fluctu fatigamur. Sed quia per crucis mysterium ad ingenita naturae bona restringimur, quasi per lignum poma portamus. Quod tamen intelligi et aliter potest. Naves etenim cum poma portant, suavitatem odoris habent, sed gravitatem ponderis 311 non habent. Et humanum genus paradisi gau
Abbreviated transcription (Latin):
nunc. Sicut sepe tam diximꝰ.
sic pͥmus homo conditus fuit:
ut ꝑ augmenta tempoꝵ. ten¬
di possit eiꝰ uita tantummͦ.
non euolui. Si quia sponte
ad culpam decidit: qͦ atti¬
git uetitum ꝑtulit decursũ:
quem nunc homo. p̾sentis
uite desiderio opp̾ssus. inde¬
sinenter & tolerat. & optat.
e enim fimiatur. uiuere ap¬
petit: s ꝑ augmenta uite.
cotidie ad finem tendit. Nec
dep̾hendit ualde tempoꝵ i
crementa qm nulla sint: nisi
cum repente transacta fiunt :
que uementia longa uideban
cursus ingemiscat. dicens. Di¬
es mei uelociores fuerunt cur¬
sore: fugerunt. non uid̾unt
bonum. Ac si aꝑte dicat. Ad
hoc homo conditus fuit: ut
bonum quod est. uidere po¬
tuisset. S qui stare adlucem
noluit. fugiendo ocłos ami¬
sit: quia quo ꝑ culpam cepit
ad ima decurrere : eo cecitatẽ
ꝑtulit. ne intimum lumen ui¬
deret. De quib adhuc dieb:
apte subiungitur. Pertransi¬
erunt: quasi naues poma por¬
tantes. Naues cum poma por¬
tant: fructus terre uidelicet.

Expanded text:
us. --Sicut saepe jam diximus, sic primus homo conditus fuit, ut per augmenta temporum tendi posset ejus vita tantummodo, non evolvi. Sed quia sponte ad culpam decidit, quo attigit vetitum, pertulit decursum, quem nunc homo praesentis vitae desiderio oppressus indesinenter et tolerat et optat. Ne enim finiatur, vivere appetit, sed per augmenta vitae quotidie ad finem tendit. Nec deprehendit valde temporum incrementa quam nulla sint, nisi cum repente transacta fiunt quae venientia longa videbantcursus ingemiscat, dicens: Dies mei velociores fuerunt cursore; fugerunt, et non viderunt bonum. Ac si aperte dicat: Ad hoc homo conditus fuit, ut bonum, quod Deus est, videre potuisset; sed qui stare ad lucem noluit, fugiendo oculos amisit, quia quo per culpam coepit ad ima decurrere, eo caecitatem pertulit, ne intimum lumen videret. De quibus adhuc diebus apte subjungitur: Pertransierunt quasi naves poma portantes. Naves cum poma portant, fructus terrae videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
deo in se. oꝑa quib erga hoĩes
placaret᷑. ostendit. Nullus
quippe ante hunc extitit: qui
sic pro alienis erratib interce¬
deret : ut ꝓpͥa non haberet.
Eterne igit᷑ morti. tanto qͥs
in aluis obinare non poterat:
quantũ hunc reatus de ꝓprus
astringebat. Uenit itaq nouus
homo ad homines: contradictor
ad culpam : amicus ad penã.
Mira monstrauit: crudelia ꝑ¬
tulit. Manum gͦ suam. ĩ am¬
bob posuit: qͥa unde reum
recta docuit: inde iratum ui¬
dicem placauit. Qͥ hoc qͦq
ipsis suis miraculis mirabiliꝰ
p̾buit: quia corda delinqñtiũ
mansuetudine potius quam
t̾rore correxit. Unde & subdit᷑.¬
legem quippe. uirgam deus
tenuerat: cum dicebat. Si qͥs
hec uel illa fecerit: morte mo¬
riatur. S incarnatꝰ. uͥgam
abstulit: quia uias uite. ꝑ man¬
suetudinem ostendit. Unde ei
ꝑ psalmistam dicit᷑. Intende ꝓs¬
iustitiam. Timeri qͥppe. quasi
d̾s noluit: s quasi pater. ut
amaretur inspirauit. Quod

Expanded text:
Deo in se opera, quibus erga homines Deo in se opera, quibus erga homines placaretur, ostendit. Nullus quippe ante hunc exstitit, qui sic pro alienis reatibus intercederet, ut proprios non haberet. Aeternae igitur morti tanto quis in aliis obviare non poterat, quanto hunc reatus de propriis astringebat. Venit itaque novus homo ad homines, contradictor ad culpam, amicus ad poenam; mira monstravit, crudelia pertulit. Manum ergo suam in ambobus posuit, quia unde reum recta docuit, inde iratum judicem placavit. Qui hoc quoque ipsis suis miraculis mirabilius praebuit, quia corda delinquentium mansuetudine potius quam terrore correxit. Unde et subditlegem quippe virgam Deus tenuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. Sed incarnatus virgam abstulit, quia vias vitae per mansuetudinem ostendit. Unde ei per Psalmistam dicitur: Intendestitiam . » Timeri quippe quasi Deus noluit, sed quasi Pater ut amaretur inspiravit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
S possunt rec̾ti quilibet. ꝑ
accepte innocentie meritum.
aliquando p̾sentis motib ani¬
madũsionis obuiare: ñ autẽ
ualent uirtute ꝓpͥa. ab hu¬
mano genere supplicia secu¬
ture mortis expellere. Uir gͥ¬
sc̃s. humanum genꝰ conside¬
ret quo defluxit: et̾na mortis
dampna conspiciat: cui nimi
longe post uenturũ consid̾at:
deplorans dicat. Non est qui
utrumq ualeat arguere: &
ponere manum suam in ambo¬
b. Redemptor quippe huma¬
ni genĩs. mediator łi ⁊ hoĩs.
ꝑ carnem factus: quia iustus
in hominib solus apparuit:⁊
tamen ad penam culpe etiam
sine culpa ꝑuenit : & hominẽ
arguit ne delinqueret: & deo
obstitit. ne feriret. Exempla
innocentie p̾buit: penam ma¬
litie suscepit. Patiendo gͦ utr̃q
arguit: qui & culpam hoĩs.
iustitiam aspirando corripuit:
& iram uidicis moriendo dem¬
ꝑauit. Et in utsq manum
posuit: quia exempla homini¬
b que imitarentur p̾buit : &

Expanded text:
 possunt recti quilibet per  possunt recti quilibet per acceptae innocentiae meritum aliquando praesentis motibus animadversionis obviare, non autem valent virtute propria ab humano genere supplicia secuturae mortis expellere. Vir igsanctus humanum genus consideret quo defluxit; aeternae mortis damna conspiciat; cui nimirlonge post venturum considerat, deplorans 317 dicat: Non est qui utrumque valeat arguere, et ponere manum suam in ambobus. Redemptor quippe humani generis, mediator Dei et hominis per carnem factus, quia justus in hominibus solus apparuit, et tamen ad poenam culpae etiam sine culpa pervenit, et hominem arguit ne delinqueret, et Deo obstitit ne feriret, exempla innocentiae praebuit, poenam malitiae suscepit. Patiendo ergo utrumque arguit, qui et culpam hominis, justitiam aspirando, corripuit, et iram judicis moriendo temperavit; atque in utrisque manum posuit, quia et exempla hominibus quae imitarentur praebuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
quem arguimꝰ: rationis aucto¬
ritate contraimꝰ. Et quid est
quod dñs agere scã nos ad¬
monens. adiungit. Uenite &
arguite me: nisi quod aꝑte in¬
sinuat ⁊ quantam bonis acti¬
b fidutiam p̾stat: ac si paten¬
ter dicat. Recta agite: & a¬
nimadu̾sionis mee motib. nõ
iam ꝑ dep̾cationis gemitum:
s ꝑ fiduciam auctoritatis. ob¬
uiate. Hinc etenim iob̃es dicit.
Si cor nr̃m non rep̾henderit
nos: fiduciam habemꝰ ad d̾m.
Hinc est quod moyses. qͥa pla¬
cet seruiens. auditur tacens:
cum silentio deitur. Quid
clamas ad me: Hinc est qd̾
irascentem retinet: cũ audit.
Dimitte me: ut irascatur furor
meus. contra ppłm istum. Hĩc
est quod arguentem dñs. nõ
habuisse se queritur: cum ꝑ
tra me. ne dissiparem eam :¬
& non inueni. Hinc est quod
grauiter ysaias deplorat di¬
cens. Omnes nos cecidimus.
qͣsi folium: & miquitates nr̃e
quasi uentus abstulerunt nos.
Non est qui inuocet nom̃ tuũ.
qui consurgat & teneat te.¬

Expanded text:
quem arguimus rationis auctoritate contraimus. Et quid est quod Dominus, agere sancta nos admonens, adjungit: Venite, et arguite me, nisi quod aperte insinuat quantam bonis actibus fiduciam praestat? Ac si patenter dicat: Recta agite, et animadversionis meae motibus non jam per deprecationis gemitum, sed per fiduciam auctoritatis obviate. Hinc etenim Joannes dicit: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum . Hinc est quod Moyses, quia placet serviens, auditur tacens, cum silenti dicitur: Quid clamas ad me ? Hinc est quod irascentem retinet, cum audit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra populum istum . Hinc est quod arguentem Dominus non habuisse se queritur, cum petra me, ne dissiparem eam, et non inveni . Hinc est quod graviter Isaias deplorat, dicens: Omnes nos cecidimus quasi folium, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos; non est qui invocet nomen tuum, qui consurgat et teneat te
Abbreviated transcription (Latin):
debo: nec qui mecum in udi¬
cio. ex equo possit audiri.
Dum cum quolibet in uidi¬
cio ex equo contendimꝰ: et
quid contra nos dicat᷑ agno¬
scimus. & in his que dicimus
audimꝰ : & quo obiecta paten¬
ter app̾hendimus : audenter
ad ꝓposita respondemus. Qͥa
gͦ inuisibilis udex. que faci¬
mus uidet: quasi audit que
dicimꝰ. S quia id quod ei
displicet nequaquam plene
cognoscimus : quasi quid ip̃e
dicit. ignoramus. Uir gͥ sc̃s
uestimentoꝵ suoꝵ ab homi¬
nationem considerans: eo
ampliꝰ timet. quo audiri ex
equo in iudicio ñ ualet : qͥa
quousq corruptionis sue pon¬
dere p̃mitur: hoc in pena sua
grauius tolerat : quod & sen¬
sum sui rep̾hensoris ignorat.
Ac si apte dicat. In hõc ex eqͦ
non audior: quia & patent
cunct̾a que facio⁊ & tamen ip¬
se nescio ꝑ quanta rep̾hendor.

Expanded text:
debo; nec qui mecum in judidebo; nec qui mecum in judicio ex aequo possit audiri . » Dum cum quolibet in judicio ex aequo contendimus, et quid contra nos dicatur agnoscimus, et in his quae dicimus audimur, et quo objecta patenter apprehendimus, eo audacter ad proposita respondemus. Quia ergo invisibilis judex quae facimus videt, quasi audit quae dicimus. Sed quia id quod ei displicet nequaquam plene cognoscimus; quasi quid ipse dicit ignoramus. Vir igitur sanctus vestimentorum suorum abominationem considerans, eo amplius timet, quo audiri ex aequo in judicio non valet, quia quousque corruptionis suae pondere premitur, hoc in poena sua gravius tolerat, quod et sensum reprehensoris sui ignorat. Ac si aperte dicat: In hoc ex aequo non audior quia et patent cuncta quae facio, et tamen ipse nescio pro quibus reprehendor.