comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gans eum si ita deberent ma-¬
nere reges francoꝵ cum pene
nulluis essent potestatis. sed
solo noĩe contenti.Quibz le¬
gatis romanus pontifex re-¬
spondit. illum debere uocari
regem & esse. qui rem publi¬
cam regeret. Setonsus igitur

Expanded text:
gans eum, si ita manere deberent reges Francorum, cum pene nullius potestatis essent, sed solo nomine contenti. Quibus legatis Romanus pontifex respondit, illum debere regem vocari et esse, qui rem publicam regeret. Detonso igitur rege
Abbreviated transcription (Latin):
uastat. Eudo dux karolo infe¬
rior ꝑ omnia: sarracenos contͣ
eum inuitat ab hispania Sar-¬
raceni cum omnib familiis
sius quasi in galliis habitaturi
garũnam transeit dnt omĩa
deuastant ecclias q dei cremant:
quib karolus dei auxilio fre-¬
tus bello concurrit & ex eis tre
centa octoginta quinq mi-¬
lia. cum rege suo abdirama
tacenoꝵ diripuit: et reliquias
eoꝵ contriuit. In anglia beda
pb̃r & monachus scĩtate et
scientia darus obiit karolus
lugduno aliisq cuntatibus
captis: burgundiam sibi sub¬
iugat. Ragenfredus moritur

Expanded text:
. Eudo dux, Karolo inferior per omnia, Saracenos contra eum invitat ab Hispania. Saraceni cum omnibus familiis suis quasi in Galliis habitaturi, Garunnam transeunt, omnia devastant, aecclesiasque Dei cremant. Quibus Karolus Dei auxilio fretus bello concurricenta septuaginta quinque millia cum rege suo Abdirama acenorum irrumpit, et reliquias eo avertit. In Anglia Beda presbiter et monachus sanctitate et scientia clarus obit. Karolus Lugduno aliisque civitatibus captis, Burgundiam sibi subjugat. Raginfredus moritur
Abbreviated transcription (Latin):
tum iaceret ubi taitrũ religa¬
tum inueniret. et sicut cum
terram pedib ꝓtriuisse uide¬
ret: sic eccłie ambitum duceret
eccłiam in honore scĩ archãga
constituit. et ex illo tẽpore sĩc
in monte gargano ita etiam
in illo loco qd̃ modo dicitur
in ꝑiculo maris. ueneratio ar¬
changłi frequentari cepit.
iustinianũ imꝑatorẽ iugulat.

Expanded text:
tum jaceret, ubi taurum religatum jaceret, ubi taurum religatum inveniret, et sicut eum terram pedibus protrivisse videret, sic aecclesiae ambitum duceret, aecclesiam in honore sancti archangeli constituit. Et ex illo tempore, sicut in monte Gargano, ita etiam in illo loco, quod modo dicitur In periculo maris, veneratio archangeli frequentari cepit. Justinianus imperato
Abbreviated transcription (Latin):
lingue ꝓprietate carlo. Creuit¬
q puer elegans atq egregius
effectus est. Anno octauo hilde
berti regis. Iustinianus auxili¬
o therbellis buĩgarum regis
miꝑium recipit. leonem & tibe¬
rium usurpatores imꝑii in me¬
dio tirci iuguiat. Callinicum
patriarcham excetatum exiliat.
et tantam in adu̾sario ultio¬
nem exercet ut quotiens a na¬
so sibi exciso defluentẽ reuma¬
tis gutt. in detergeret. pene to¬
ciens aliquem ex hũs qui contͣ
eum conspirau̾ant uigulari p̃¬
ciꝑet. Imꝑauit ergo scd̾o anñ.¬
uii. Hildeberto monarchiã reg¬
ni francoꝵ tenente. archangłs
michael aparens auibto abrĩ¬
catensi ep̃omonuit semel &
tt̾m in loco maris qui ꝓpter emi¬
nentiam sui tũba uocatur
fñdaret eccłiam in memoriã
sui. uolentem talem uenera¬
tionem exiheri sibi in pelago.
qualis exibetur in monte gar¬
gano. Iitt̾m taurus alatrone
furtim raptus. in illo loco reli¬
gatur unde ep̃c tertio admoni¬
tus ut in illo loco fundamẽ¬

Expanded text:
lingue proprietate Carlo, crevitque puer, eligans atque egregius effectus est. 7. Mortuus e . Justinianus auxilio Therbellis Bulgarum regis imperium recipit; Leonem et Tyberium usurpatores imperii in medio cyrci jugulat; Callinicum patriarcham excaecatum exiliat; et tantam in adversarios ultionem exercet, ut quoties a naso sibi absciso, defluentem reumatis guttam detergeret, paene toties aliquem ex his, qui contra eum conspiraverant, jugulari preciperet. Imur. Childeberto monarchiam regni Francorum tenente, archangelus Michael apparens Autberto Abrincatensi episcopo, monuit semel et iterum, ut in loco maris, qui propter eminentiam sui Tumba vocatur, fundaret aecclesiam in memoriam sui, volens talem venerationem exiberi sibi in pelago, qualis exibetur in monte Gargano. Interim taurus a latrone furtim raptus, in loco illo religatur. Unde episcopus tertio admonitus, ut in illo loco fundamen
Abbreviated transcription (Latin):
Waifero uero ⁊ hunaldo filiis
eudonis dumicando uictis aqui¬
taniam sibi subiugat fresiam
fresonum cum multis ꝑimit¬
& fresiam sibi subiugat. Auen-¬

Expanded text:
Waifero et Hunaldo filiis Eudonis dimicando victis Aquitaniam sibi subjugat. 734. 17Fresonem cum multis perimit, et Fresiam sibi subigit.
Abbreviated transcription (Latin):
annis .u. In campania italie
frum̃tu combustũ et ordeum
et legumina qi pluiia de celo
ceciderũt. karolus raguifredũ
ꝑsequens andegauis obsidet. eam¬
q captam uicto raginfredo ad ha-¬
bitandum concedit. & totius
regni principatũ recipit karo
lus saxones debellat. Rigobtus
ep̃c rem̃sis a karolo suo in bap¬
tismate filiolo ab ep̃atu deponi¬
tur: ꝓ eo qd̃ illi contra reginfre¬
dum eunti urbem rem̃sem p̃
timore Ragenfredi aꝑire no-¬
luit. Eucherius quoq aurelia¬
nensis ep̃c ꝓ simili causa ep̃a¬
tu priuatus. & apud sarcinũ¬
uicum hasbanie exiliatus in
cenobio sc̃i trudonis in sc̃itate
consũmatus est karolus baio
contra lanfridum alemãnoꝵ
ducem dunicat: eoq uicto a
lemannã sibi subiugat.
chilꝑico karolus theoderi-¬
sibi regem facit. qui annis .xu.
regna uit. karolus saxones de

Expanded text:
aciebat. In Campania Italiae triticum combustum, et hordeum, et legumina, qua in pluvia de coelo missa sunt. Carolus Raginfredum persequens Andegavum obsidet, eamque captam victo Raginfredo ad habitandum concedit, et totius regni principatum recipit. lus Saxones debellat. Rigobertus episcopus Remensis a Karolo, suo in baptismate filiolo, ab episcopatu deponitur, pro eo quod illi contra Raginfredum eunti urbem Remensem pre timore Raginfredi aperire noluit. Eucherius quoque Aurelianensis episcopus pro simili causa episcopatu privatus, et apud Sarchinium Hasbaniae vicum exiliatus, in coenobio sancti Trudonis in sanctitate conscontra Lanfridum Alamannorum ducem dimicat, eoque victo Alemanniam sibi subjugat. rtuo Chilperico, Karolus Theoderigem facit, qui annis 15 regnat. Karolus Saxones de
Abbreviated transcription (Latin):
tinus filius leonis imꝑatoris.
dum bapuizatur a pr̃ĩarcha ger¬
mano.cacans in sco lauachro
magnum dat p̾saguum: qd̃ fu
stantinopolis confusi desistũt.
ip̃is tum nauib suis partim
marino igne consũptis. partim
dimersis. partun ignee grandinis
tẽpestate consũptis. ꝙ ex tanta
copia nauium ux quinq resi¬
duis: potentia dei tunctis inno¬
tuit ppłis. Infra ciuitatẽ uero.
Cilꝑitus et Ragenfridus. Eũdo¬
nem ducem aquitame auxilio
sibi absciscunt qui in congres¬
su a karolo uicti. uix fuga eua¬
dunt. Eudo rediens chilꝑicum
secum abducit.

Expanded text:
tinus filius Leonis imperatoris dum baptizatur a patriarcha Germano, cacans in sancto lavachro, magnum dat presagium quod futustantinopolis confusi desistunt, ipsis cum navibus suis partim marino igne consumptis, partim demersis, partim igneae grandinis tempestate consumptis; et ex tanta copia navium vix quinque residuis, potentia Dei cunctis innotuit populis. Intra civitatem vero Hilpericus et Raginfredus Eudonem ducem Aquitaniae auxilio sibi asciscunt; qui in congressu a Karolo victi, vix fuga evadunt. Eudo rediens Chilpericum secum abducit.
Abbreviated transcription (Latin):
relicta pipini. karolum pri¬
uignũ suum captum colonia
urhe custodie mancipat. et
cum nepote suo theodo aldo¬
quẽ maiorem domus post in

Expanded text:
relicta Pipini Karolum privignum suum captum in Colonia urbe custodiae mancipat; et cum nepote suo Theodoaldo majore domus prin
Abbreviated transcription (Latin):
mensa ĩꝑatoris. Ili in
it templum saturni
⁊ bachi. ubi nunc iacẽt
symulachra eorum. Ibi
iuxta sunt equi marmo¬
rei. Ad quod autẽ homi¬
nes ⁊ caballi facti sunt un
di ⁊ quid sint: audi qd̾ ante
caballos quedam femina
serpentibus circumdata se¬
det. habens concam ante
se.

Expanded text:
tii. Ibi in it templum Saturni et Bachi, ubi nunc iacent simulacra eorum. 37. Ibi iuxta sunt caballi marmorei. Ad quid autem homines et caballi facti sunt nudi, audi; et quid sit, audi, quod ante caballos quaedam femina serpentibus circundata sedet, habens concham ante se.
Abbreviated transcription (Latin):
nus imꝑator sibillam attentiꝰ
audisset ilico aꝑtum est ce¬
lum. ⁊ splendor intolerabie
irruit suꝑ eum ⁊ iuicdit in
celo uirginẽ mnestimabilis
pulchrttudinis stantem
suiꝑ altare denentẽ puerũ
in brachio. ⁊ ammiratus

Expanded text:
nus Sibillam attentius audiret, ilico apertum est caelum, et splendor intolerabilis corruit super eum. Et vidit in caelo virginem inestimabilis pulcritudinis, stantem super altare, tenentem puerum in brachiis, et miratus est
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ statim ꝓcidens in der¬
ra adorauit. Quam uisio¬
nẽ dum senatorib retu
coras adulationes rep̾ssit ⁊
declinauit. atq in seq̃nti
die omnẽ popłm granis¬
simo edicto corripuit. nec
uisio facta est in camera oc¬
douiani imꝑatoris ubi nẽ
est eccłia sc̃e oꝯarie in ca¬
pitolio .⁊ ideo dicta est sc̃a
ogaria ad aram celi
ircus pristi transꝑmii fu¬
it mire pulchritudinis
qui ita erat gradatui qd̃ ne¬
mo romanoꝵ offendebat al¬
terum in uisione ludi. In sũ¬
circitum nitro ⁊ fuluo au¬
ro laqueati. Suꝑius erat
doniꝰ palatu in circuitu u¬
bi sedebant femmne ad ui¬
cimo kał. maii. Quando fi¬
ebat ludus in medio erant
due angulie minor habe¬
bat pedes .lxxxuii. maior
.c.xxii. In suminitate tri¬
umphalis arcuc qui est in
capite stabat eques ereus
⁊ deauratus qui uidebat᷑
uellet turrere in eum. In
alio arcu quod est in fine sta¬
bat alius eques ereus ⁊ deau¬
ratus simliter. Hii portatꝰ
sunt a constantino imꝑato¬

Expanded text:
est » . Et statim procidens in terram adoravit. Quam visionem dum senatoribus retucoras adulationes repressit edeclinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque visio fuit in camera Octaviani imperatoris, ubi nunc est ecclesia sancte Marie in Capitolio; idcirco dicta est Sancta Maria Ara celiircus Prisci Tarquinii fuit mirae pulcritudinis, qui ita erat gradatus, quod nemo Romanorum offendebat alterum in visione ludi. In sumcircuitum vitro et fulvo auro laqueati. Superius erant domus Palatii in circuitu, ubi sedebant feminae ad viIII. kal. madii, quando fiebat ludus. In medio erant duo aguliae: minor habebat pedes .LXXXVII., maior .CXXII. In summitate triumphalis arcus, qui est in capite, stabat eques aereus et deauratus, qui videbatur vellet currere aequum. In alio arcu, qui est in fine, stabat alius eques aereus et deauratus similiter. Hii portati sunt a Constantino imperato
Abbreviated transcription (Latin):
d portam flaminineã
fecit octouianꝰ impe¬
rator quoddam templũ
ꝗd uocauit augustum.
ubi sepelirentur ĩꝑatores.
quod tabulatum fũt
diuersis lapidib. Intus
in gyrum est concauũ
ꝑ occultas uas. In inferi¬
ori gyro sunt sepulture
imꝑatoꝵ. in unaquaq se¬
pultura sunt littere tres
dicentes. Hec sunt ossaz
quos stabat statua osi sui
sicut in om̃ib aliis se¬
pulchris. In medio se¬
pulchrorum est abscida
ubi sepe sedebat octonia¬
nus inꝑator. Ibiq erant
sacerdotes sui derimonias
facientes. De om̃ibus nãq
ꝓuincis orbis terrax sus¬
sit uenire unam gro¬
thecam plenam de t̃r̃a.
quam posuit suꝑtem¬
plum. ut esset in memo¬
ria ominib gentib ro¬
mam uenturis. In celio

Expanded text:
d portam Flamineam fecit Octavianus imperator quoddam templum, quod vocavit Augustorum, ubi sepelirentur Romani imperatores, quod tabulatum fuit diversis lapidibus. Intus in girum est concavum per occultas vias. In inferiori giro sunt sepulturae imperatorum. In unaquaque sepultura sunt litterae ita dicentes: HAEC SUNT OSSAquos stabat statua dei sui, sicut in aliis sepulcris. In medio sepultorum est absida, ubi sedebat Octavianus. Ibique erant sacerdotes, suas caeremonias facientes. De omnibus namque provinciis orbis terrarum iussit venire unam cyrothecam plenam de terra, quam posuit super templum, ut esset in memoriam omnibus gentibus Romam venturis. 29.
Abbreviated transcription (Latin):
gens contra theodericũ regem &̃
berchariũ ꝓperans ad bellum cõ¬
iuncti in oppido u̾mandensi in le¬
co qui d̃r textritio bellum mi¬
tuo gesserunt. Preualente pipi¬
no cum austrasiis. theodericus
cum betchario fugam init pi-¬
pius uictor extitit ꝑsecutos¬
q eos. eoꝵ cum regione sub
iugauit. Sequenti tẽꝑe idem
bercharius ab adulatoribus
falsis amicis interfectus est
instigante anstlede matrona
socru sua. Post hec autẽ pipi¬
nus theodericũ regem capiẽs
regredit eratq ei uxor nobi¬
lis et prudentissima nomine
plectrudis. genuit q ex ea fili¬
O duos. Nomen semoris dro¬
go nom̃ uero uinioris gri¬

Expanded text:
gens, contra Theodoricum regem et Bercharium properat ad bellum. Conjuncti in oppido Vermandensi, in loco qui dicitur Textricio, bellum mutuo gesserunt. Praevalente Pippino cum Austrasiis, Theodoricus rex cum Berchario fugam iniit, Pippinus victor exstitit, persecutusque eos, eam regionem sibi subjugavit. Sequenti tempore idem Bercharius ab adulatoribus falsis amicis interfectus est, instigante Ansflede matrona socru sua. Post haec autem Pippinus Theodoricum regem accipiens remeavit. Eratque ei uxor nobilis et prudentissima nomine Plectrudis; genuitque ex ea filios duos, nomen senioris Drocus, nomen vero iunioris Gri
Abbreviated transcription (Latin):
psas ⁊ sub tributo romano se¬
natiu redegit. Redieriq ro¬
mam fecit hoc templum ⁊
huic templo nomen panthe¬
on. Ad honorẽ uero sibiles
fecit statuam deauratã quã
posuit in fastigio templi su¬
per foramen ⁊ cooꝑuit eã
mirifico tegiunento ereo de¬
aurato. In huiꝰ autẽ tẽpli
fastigio stabant luo tauri
erei deaurati. Cemꝑe autẽ¬

Expanded text:
Persas et sub tributo Romani sePersas et sub tributo Romani senatus redegit. Regrediensque Romam fecit hoc templum, eosuit templo nomen Pantheon. Ad honorem cuius Cibeles fecit statuam deauratam, quam posuit in fastigio templi super foramen et cooperuit eam mirifico tegumento aereo deaurato. In huius autem templi fastigio stabant duo tauri aerei deaurati. 30. Ante
Abbreviated transcription (Latin):
quo martus agrippa pre
quatuor legionib recdiit¬
tuabulum statue regis¬
ꝑsarum que erat in cã¬
nabulum aucliens sacer¬
legationem marco agrippe
p̾fecto imposuerunt. Qui
reuuens ñ se posse pati tan¬
tum negociũ tandem con¬
uitus petut consiliũ triũ
dierũ. In quoꝵ termino qͣ¬
dam nocte ex nimio cogi¬
tatu obdormuuit. ⁊ apparu¬
it ei quedam femina que
ait ei. Agrippa quid agis:
In magno cogitatu es. Qui
illa. respondit. Confortare
⁊ ꝓmute mͥ templum te esse
facturum. quale tibi osten¬
dam ⁊ dicam tibi si eris ic¬
turus. Quiait. faciam aña.
Que in illa uisione osten¬
dit ei templum in hunc
modum. Qui dixit ei. Dña
que es tu: Que ait. Ego
sũ sibiles mater deoꝵ fer
libamina neptuno qui ẽ
l̃s magnus ut te adiuet
Hoc templũ fac declicari
ad houorẽ neptuni ⁊ meum.
quia tecum erimꝰ ⁊ uinces.
Agrippa lecus exurgens hoc¬
retitauit in senatu ⁊ cũ mag¬
no apparatu nauiũ ⁊ qͥuey
legionib iuit ⁊ uicit om̃e

Expanded text:
atorum, Agrippa prefquatuor legionibus, in cunabulum statue Perside, que erat in Canabulum audiens sacerlegationem Marco Agrippae praefecto imposuerunt. Qui renuens non se posse pati tantum negotium, tandem convictus, petit consilium trium dierum. In quorum termino quadam nocte ex nimio cogitatu obdormivit, et apparuit ei quaedam femina, quae ait ei: « Agrippa, quid agis? In magno cogitatu es » . illa respondit: «Confortare et promitte mihi templum te esse facturum, quale tibi ostendo, et dico tibi si eris victurus » . Qui ait: «Faciam, domina » . Quae in illa visione ostendit ei templum in hunc modum. Et dixit ei: «Domina, quae es tu ? » Quae ait: «Ego sum Cybeles, mater deorum; «fer libamina Neptuno, qui est deus marinus, ut te adiuvet. Hoc templum fac dedicari ad honorem Neptuni et meum, quia tecum erimus, et vinces ». Agrippa laetus exsurgens recitavit hoc in senatu, et cum magno apparatu navium et .V. legionibus ivit, et vicit omnes
Abbreviated transcription (Latin):
maior pars frantie et omnis
neustria ludouico primoge¬
iuniori aquitania atq pars
na et gotia. et inde unusqͥs
adiunctis sibi danis. franciã
et lotharingiam ꝑuagantes:
ambianis. atrebatis. corbeiã.
cameracum. taruennã. fines
tensium omnẽq circa scal¬
dum flum̃ terram monaste¬
ria scõꝵ Waleriti. et richarũ
ferro et igni deuastant. in de
wal fluuiũ ingressi. Totam
batuam. palacium etiam ne¬
omagi incendunt. Satriordi
nis in utroq sexu ministri
ubi poterant oportunus
latebant. et scõꝵ corpora &
pignera lotis tutiorib abscõ¬
derant. Northinanni urbẽ
treuersin incendunt et met¬
tim usq ꝑtendunt ibici
conserto prelio xp̃ianos uin¬
cunt. In hoc p̃lio Walo met¬
tensium ep̃c cesus est. Nor¬
thinani franciã repetẽtes.
post multas incirrsiones a
buto exigunt et sic in xii.
annis pacem ꝓmittunt:¬
et mare repetunt. Hoc tẽ¬
pore Rodulfus quidã corpꝰ
sc̃i kalixti pape et maruris

Expanded text:
est pars Franciae et omnis Neustria Hludowico,ro Aquitania atque pars n et Gothtia; et inde unusquisque adjunctis sibi Danis, Franciam et Lotharingiam pervagantes, Ambianum, Atrebatum, Corbeiam, Cameracum, Tarvennam, fines tensium, omnemqdum fluvium terram, monasteria sanctorum Walarici et Richarii, ferro et igni devastant. Inde Wal fluvium ingressi, totam Batuam, palatium etiam Neomagi inis in utroque sexu ministri ubi poterant opportunius, latebant; et sanctorum corpora et pignora locis tutioribus abscon. Northmanni urbem Treverim incendunt, et Mettim usque pertendunt, ibique conserto prelio christianos vincunt. In hoc prelio Walo Mettensium episcopus caesus est. i mox Franciam repetentes, post multas incursiones, a buto exigunt: et sic in duodecim annos pacem promittentes, mare repetunt. Hoc tempore Rodulphus quidam corpus sancti Calixti papae et martyris
Abbreviated transcription (Latin):
enun puellam filiam cuiusdã
suꝑ liminari et pectus sella eqͥ
attriuit. eumq ualde confregit.
unde egrotare cepit. et delatus
apud scm̃ dionisiũ nonas au-¬
gusti defunctus. Maximũ dolo¬
rem francis reliquit. sepultus¬
q est in eccłia beati dyonisii
miserunt qz et uocauer̃t kar¬
ne uenit in frantiam. Iste qͦ¬

Expanded text:
m puellam, filiam cuiusdam superliminare et pectus sella equi attrivit eumque valide confregit. Unde egrotare coepit et delatus apud Sanctum Dionisium, Nonis Augusti defunctus maximum dolorem Francis reliquit, sepultusque est in aecclesia sancti Dionisii. Miseruntque et vocaverunt fratne venit in Franciam. Be
Abbreviated transcription (Latin):
uidam reliquerat. Se regno uͦ¬
eius frants uarie sentientibus.
aliis aliud filiis ludoniti bal-¬
bi ex concubina deberi iudicã¬
tib. aliis hosom ꝓuintie re-¬
gulo ad illud iniuste inuadẽ¬
dum assencientib. aliis uero
illud regno germanie reso¬
tiare uolentib: nascitur in¬
terim ex legitima uicore lu-¬
douici balbi filius. qui ex
noĩ̾e aui karolus nomma¬
tus est. filii tam̃ lu douici hal¬
bi ex concubina ludouitus et
karlomannus dicti. interim̃
regnum francoꝵ inter se di¬
iuidentes. regnant annis
quinq: et bosonem semꝑ
ꝑsecuti sunt.

Expanded text:
vidam relinquens. De regno ejus Francis varie sentientibus, aliis illud filiis Ludowici Balbi ex concubina deberi judicantibus, aliis Bosoni Provintiae regulo ad illud injuste invalendum assentientibus, aliis vero illud regno Germaniae resociare volentibus, nascitur interim ex legitima uxore Ludowici Balbi filius, qui ex nomine avi Karolus nominatus est. Filii tamen Ludowici Balbi ex concubina, Ludowicus et Karlomannus dicti, interim regnum Francorum inter se dividentes, regnant annis quatuor, et Bosonem semper persecuti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Dani seu northinanni famo¬
sissimũ aquis grani palati¬
um inde cremant. et coloniã
agripinam. cum monaste¬
rĩs et palatiis regum. uil¬
las quoq habitatorib int̾¬
fectis igne cremauert. Nã
cedenti anno ciuitate atreba¬
tum cameracũ. tornacum.
& omnia monasteria etrta
flumum scaldum. et fluui¬
um iscarp. destruxerunt. in¬
cenderunt. acolas autẽ terre
aut caꝑtiuauer̃t aut occi-¬

Expanded text:
Dam seu Nortmanni famosissimum Aquisgrani palacium cremant et Coloniam Agrippinam cum monasteriis et palaciis regni, villas quoque, habitatoribus interfectis, igne cremarunt. Nam precedenti anno civitatem 24 Atrebatum, Cameracum, Tornacum et omnia monasteria circa fluvium Scaldum et fluvium Yscart destruxerunt, incenderunt, accolas autem terre aut captivarunt aut occi
Abbreviated transcription (Latin):
Et dum rex aprum uellet ꝑcu-¬
tere. quidam e suis bertolaus
let casu regem intiba uulne¬
rauit. Et accepto uulnere suꝑ¬
iuxit .uii. dieb atq in eodem
loco defunctus est m̃se decem-¬
bri anno etatis sue circit̃ .xuiii.
frantiam repetunt. dicentes
se cum rege francoꝵ tantu:
cõpulsi franci. karolum inꝑ¬
atorem ad auxiliandũ sibi in-¬
uitanfes: franciam ei subicũt.
Qui contra northinãnos apd̾
louanium castra metator semel
et bis exertitũ misit s nichil
dignum fecit. Regnauit ergo ka-¬
rolus in francia annis quĩq. De¬

Expanded text:
Et dum rex aprum vellet percutere, quidam e suis Bertoldus let, casu regem in tibia vulneravit, et accepto vulnere supervixit plus VII diebus atque in eodem loco defunctus est . . . . . Decembris, anno aetatis suae circiter XVIII. Franciam repetunt, dicentes se cum rege Francorum tantucompulsi Franci Karolum imperatorem ad auxiliandum sibi invitantes, Franciam ei subiciunt. Qui contra Northmannos apud Lovanium castra metatos semel et bis exercitum misit, sed nihil dignum fecit. Regnavit ergo Karolus etiam in Francia annis 4.
Abbreviated transcription (Latin):
bertõ duce spolitanoꝵ iniu¬
riatus frantiam uenit. eiusq¬
aduentus ludouico regi nuncia¬
tur qui tunt morabatur cirta
ligerem ꝓpter northinannos.
Qui festinant̾ trecas ciuitati
ei occurrit mutuoq se saluta¬

Expanded text:
berto duce Spolitanorum iniuriatus Franciam venit, eiusqadventus Hludowico regi nuntiatur, qui tunc morabatur circa Ligerem propter Nortmannos. Qui festinanter Trecas civitati ei occurrit, mutuoque se saluta
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ patris sui karoli cal
Hincinarus laudunensium ep̃c.
dampnatus se inculpabilẽ reddi-¬
dit. atq iubente apłico mis-¬
om̃s principes multis muneri-¬
b honorauerunt domnũ apłi¬
cum et sotios itineris ei delege¬
runt usq ad italiam. Iudouit᷑¬

Expanded text:
as Incmarus Laudunensium episcopus, dampnatus, inculpabilem reddidit atque iubente apostolico misomnes principes multis honoribus honoraverunt domnum apostolicum et socium itineris eius Bosonem delegerunt usque Italiam. Hludowi
Abbreviated transcription (Latin):
gloꝵ. post adeptum regnum
ultra se elatus: qd̃ dui m̃te con-¬
ceperat contra ludorcum re-¬
gem francoꝵ rebellat.Qui cõ¬
gregato exercitu. aquitanã
taansiit: et urbem tolosam
obsidione cinxit. Rex autem
est: et a comite scĩ egidii seu
ciuib cum magno gaudio
susceptus est. Qd̃ rex angloꝵ

Expanded text:
glorum post adeptum regnum ultra se elatus, quod diu mente conceperat, contra Ludovicum regem Francorum rebellat. Qui, congregato exercitu, Aquitaniam transiit, et urbem Tolosam obsidione cinxit. Rex autem est, et a comite Sancti Egidii seu civibus cum magno gaudio susceptus est. Quod rex Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
edesse uno animo. pari con¬
sensu. ad debellandos paga
nos ꝓficisci deliberant. In tã¬
tum autem erant om̃s ꝓmp¬
ti et alacres ad hanc ꝓfecti¬
onem. ut etiam conradus
rex theritonie et lu douicus
rex francoꝵ religiosoꝵ ui¬
toꝵ monitis animati et ip̃i
prompto animo ad hanc
expeditionẽ sese accingerẽt.

Expanded text:
 uno animo, pari consensu, ad debellandos eos proficisci deliberant. In tantum autem erant omnes prompti et alacres ad hanc profectionem, ut et Cunradus rex Theutoniae, et Ludowicus rex Franciae, religiosorum virorum monitis animati, et ipsi prompto animo ad hanc expeditionem sese accingerent.
Abbreviated transcription (Latin):
chil ꝓsꝑe egerunt. s tantis¬
eoꝵ exertitus attritus est in¬
fortuniis. tum fame tñ mor¬
talitate tum ferro hostium.
ut de tot milib tam cono¬
se multitudinis. iuix pauci
eis. et ob id ira dei ascendente
suꝑ eos. omnis conatus eoꝵ
in uacuum cessit. Aluisus¬

Expanded text:
chil prospere fecerunt; sed tantis exercitus eorum attritus est infortuniis, tum fame, tum mortalitate, tum ferro hostium, ut de tot milibus tam copiosae multitudinis vix pauci eis, et ob hoc ira Dei ascendente super eos, omnis conatus eorum in vacuum cessit. N
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas ex magna parte sui
incendio conflagrauit: et
principalis ecclia cum clau¬
stro et palatio ep̃i monaste¬
rium etiam beati autberti.
hoc etiam anno cõbustum
est cenobium sepulchri in
eadem urbe: paucis annis a
priori eius combustione tnͣs¬

Expanded text:
civitas ex magna parte sui incendio conflagravit, et principalis aecclesia cum claustro et palatio episcopi, monasterium etiam beati Autberti. Hoc etiam anno combustum est coenobium sancti Sepulcri in eadem urbe, paucis annis a priori ejus combustione trans
Abbreviated transcription (Latin):
castrum eius qd̃ iuitreiacũ d̾r.
opidanor et milites sibi resi-¬
stentes. aut cepit aut occi-¬
dit. Oppido succenso. in tan-¬
tum ignis excreuit: ut castrũ
qd̃ in eo erat ualde munitũ.
cum multo in habitantiũ ꝑi-¬
cularcontremauerit. In hoc bel¬
lo uel incendio capti. cesi aut
concremati ad mille quingen¬
tos sunt estimati. Quo fc̃o.¬

Expanded text:
castrum ejus, quod Vitreiacum dicitur, opidanos et milites sibi resistentes aut cepit aut occidit. Opido succenso, in tantum ignis excrevit, ut etiam castrum, quod in eo erat valde munitum, cum multo inhabitantium periculo concremarit. In hoc praelio vel incendio capti, cesi aut concremati, ad mille quingentos sunt estimati. In
Abbreviated transcription (Latin):
anno plaga ignis diuini
multos adussit. s ꝑ interces¬
sionẽ sc̃e dei genitricis Marie
alioꝵq scõꝵ multis hac eg-¬
tudine laborantib. miscd̃ia

Expanded text:
tur. Plaga ignis divini multos adurit; sed per intercessionem sanctae Dei genetricis Mariae aliorumque sanctorum multis hac egritudine laborantibus misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
prefuert᷑. stephanus. for¬
mosui. Sonefatius. Ste¬
phanus. Romanus. Theo¬
dorus. Ioh̃s Benedictus. Leo
xp̃oforus sergius Anastasi¬

Expanded text:
us. Stephanus Formosus. Bonifacius. Stephanus. Romanus. Theodorus. Iohannes. Benedictus. Leo. Christoforus. Sergius. Anastasi
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit illi herbertus in fide¬
lium nequissimꝰ. & sub ficte
pacis simulatõe. in castro
qd̃ ꝑrona d̾r. ut hdspitandi
gr̃a diu̾teret cõpislit. et sic eũ
dolo captũ retinuit. Habe-¬
bat enĩ ip̃e Robertus. soro¬
rem ip̃ius herberti in con¬
iugio. de qua hortus est hu-¬
go magnus. Illic positus
karolus rodulfum nobilem

Expanded text:
occurit illi Herbertus infidelium nequissimus, et sub fictae pacis simulatione in castro quod Parrona dicitur ut hospitandi gratia diverteret conpulit. Et sic eum dolo captum retinuit. Habebat enim idem Robertus sororem istius Herberti in conjugio; de qua ortus est Hugo Magnus. Illic itaque positus Karol
Abbreviated transcription (Latin):
lectus est. Hic formosus quon
more eus fugiens. ep̃atũ por-¬
tuensem reliquit. ꝙ quia re-¬
uocatus a papa redire noluit
a nathematizatus est. Cum aũ¬

Expanded text:
luerant. Hic Formosus cum ajus fugiens, episcopatum Portuensem reliquit: et quia revocatus a papa redire noluit, anathematizatus est: et t
Abbreviated transcription (Latin):
rex francoꝵ cum auxilio lo¬
thariensiũ iuxta iirbẽ su¬
essionis pugnans contra
Rob̾tum frẽm odonis regis.
qui contra se regnũ fran-¬
multis ꝑemit & se et fran¬
tiam henrico regi submit¬
tit: eiq impignus perpe-¬
tui federis et amoris mit¬
tit manũ preciosi mr̃is dy-¬
onisii parisiensis auro gẽ-¬
misq inclusam. Reges
heritus et karolus apd̃
hunnã confederant᷑: et ka-¬
rolus reddit henrico regi
regnum lotharingie: epĩs
et comitib utriq quran¬
do tem confirmantib ka¬

Expanded text:
rex Francorum cum auxilio Lothariensium juxta urbem Suessionem pugnans contra Robertum fratrem Odonis regis, qui contra se regnum Franmultis peremit, et se et Franciam Henrico regi submittit, eique in pignus perpetui foederis et amoris mittit manum pretiosi martyris Dionysii Parisiensis auro gemmisque inclusam. 923. Reges Henricus et Carolus apud Bunnam confoederantur, et Carolus reddit Henrico regi regnum Lotharingiae, episcopis et comitibus utrinque jurando rem confirmantib
Abbreviated transcription (Latin):
sedit. lepusculo forte uetsus
urbem fugiente. et exercitu cũ
clamore nimo sequente Ro-¬
manitĩtes se de muro ꝓici¬
unt: et hostib ꝑ fc̃es aceruos
murum ascendendi locum fa-¬
ciunt. Sic roma capta. illos qͥ
papam iniuriauerant decol-¬
lari fecit: et a papa ur imꝑato-¬
rẽ benedicitur. Et quia de for

Expanded text:
sedit. Lepusculo forte versus sedit. Lepusculo forte versus urbem fugiente, et exercitu cum clamore nimio sequente, Romani timentes se de muro proiciunt, et hostibus per factos acervos murum ascendendi locum faciunt. Sic Roma capta, illos qui papam injuriaverant, decollari fecit, et a papa in imperatorem benedicitur. Fulco Remor
Abbreviated transcription (Latin):
te. karolus rex estiuo tẽpore sr̃
ẏsam adunato exertitu rese-¬
dit tractaturus quid agerẽt
de suis inimicis. Balduinus
uero ꝑrexit ad ip̃m placitũ.
uolens sibi regem reblandi¬
ri. ut a trebatum qmͣ ei tule¬
rat redderet. Cũq hoc contra¬
dicẽt fulco archiep̃c rem̃sis.
atq heribertus. Wi nethina-¬
rus impuise suꝑueniens ful¬
comi archiep̃o cum suis cõpli-¬
cib qd̃ dictu nefas est. mul¬
tis ꝑ fossum uuluerib inter-¬
fecerũt .xui. kł̃ iulii. corpusq
eiis Remis delatũ atq in ec¬
cłia beati Remigii pofsitum.
post hec ordinato ep̃o here-¬
neo Remis synodoq fcõ. õs
interfectores ep̃i dampna-¬
uerunt. et aluminib sc̃e
matris eccłie extorres reddi¬
am potenter ingressus. ꝓgamũ
urbem armis cepit: cuius comr¬
tem ambrosiũ ante portam
urbis laqueo suspendens. cete¬
tis urbib terrore incusso. ad
obsequela suam om̃s adduxit.
Tandem Romain uenit: sed nõ
admissus. Romam leonianã ob-¬

Expanded text:
. Karolus rex estivo tempore super Ysam, adunato exercitu, resedit tractaturus quid ageret de suis inimicis. Balduinus vero perrexit ad 26 ipsum placitum, valens sibi regem reblandiri ut Atrebatum quam ei tulerat redderet. Cumque hoc contradiceret Fulco, archiepiscopus Remensis atque Heribertus, Winethmarus improvise superveniens, Fulconi archiepiscopo cum suis complicibus, quod dictu nefas est, multis perfossus vulneribus interfecerunt XVI, kl. Julii, corpusque ejus Remis delatum atque in ecclesia beati Remigii positum est. Post hoc ordinante episcopo Hereneo Remis, synodoque facta, omnes interfectores episcopi dampnaverunt et a liminibus sancte matris ecclesie extorres reddiam potenter ingressus, Pergamum urbem armis cepit: cujus comitem Ambrosium ante portam urbis laqueo suspendens, caeteris urbibus terrore incusso, ad obsequelam suam omnes adduxit.tatus Romam venit, sed non admissus, Romam Leonianam ob
Abbreviated transcription (Latin):
ne rege mortuo remis conue¬
mientes karolum in secłe pat̾¬
nam restituerũt. Balduinus
lit. Attam̃ missos dirigit qͥ
regi innotescerẽt se illi fidelẽ

Expanded text:
e ... Remis conveniunt Karolumque in sede paterna restituunt. Balduinus lit, attamen missos dirigit, qui regi innotescerent se illi fidelem
Abbreviated transcription (Latin):
mariti sui nupsit godefrido
duci de enham. ex qua sus¬
cepit tres filios scilicet goce¬
louem ducem ⁊ godefridum¬
⁊ hecelonem. Arnulphus iu¬

Expanded text:
relicta nupsit Godefrido, duci de Heyam, ex quo suscepit tres filios. Gezelonem ducem, Godefridum, Heselonem; Arnulphus
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. Et artiulphus qui
maior natu erat flandriam.
adolfus uero ciuitatẽ bano¬
niam ⁊ regionem taruenni¬
lato: arnulphus comitatũ¬

Expanded text:
serunt et Arnulphus, qui major natu erat, Flandriam, Adulphus vero civitatem Bononiam et regionem Taruanincto, Arnulphus ejus comitatu
Abbreviated transcription (Latin):
bata: iussu paschalis pape
separati sunt. Que consan¬
guinitas a cocotie p̃nestino
ep̃o in presentia pape hoc
modo recitata est. Constantia¬
gardis conitussa aru̾nensis
sorores fuerunt. De constantia
nata est adhela comitissa. &¬
ra ermengaridis comitissa. De
adhela robertus frisio: ⁊ de er
Roberto alter robertur ⁊ deb¬
ta hauisis naine comitissa.
De roberto iuniore iste baldu¬
nus ⁊ de hauise comes a lanꝰ.
De hoc ista iuuencula. Igit᷑
suis potens suꝑ om̃s francoꝵ
printipes bellis srequentib
ita nobiliter flan arensium
nis sius tyramus uncdiq ter¬

Expanded text:
rta, jussu Paschalis pape separati sunt: que consanguinitas a Conone, Prenestino episcopo, in presencia pape hoc modo recitata est: Constanciagardis, comitissa Avernensis, sorores fuerunt; de Constancia nata est Adela, comitissa Fra Ermegardis comitissa. De Adela Robertus Friso, comes FlaRoberto alter Robertus, De Bertha Awisis, Nannetensis comitissa. De Roberto iste Balduinus et de Hawise comes Alanus, de quo ista juvencula. Ita us potens super omnes Francie principes, bellis frequentibus ita nobiliter Flandrensium nis tyrannis undique ter
Abbreviated transcription (Latin):
te subsecutus est: inter qͥuos
cum uelocissimo equo ꝑue¬
niens ex aduersa parte ꝑcussus
corruit et mortuus est. franci tñ¬
rex cum fr̃e childeb̾to angustu-¬
dunum burgundie urbem ob-¬
sidens cunctam fugato Gõdema¬
ro burgundiam occupat. Theo¬

Expanded text:
te subsequtus est; inter quos cum velocissimo equo perveniens, ex adversa parte percussus corruit, et mortuus est. Cujus uxorex cum fratre Childeberto Augustidunum Burgundiae civitatem obsidens, cunctam fugato Godemaro Burgundiam occupat.
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Thuringi autem uenienti¬
b francis dolos p̾parant In cã¬
po enim quo certam̃ agi debe¬
bat fossas effodiunt quarũ
ora operta denso cespite pla-¬
num assimilant campum.
In huis ergo cum pugnare ce¬
uare teperunt. Deniq cum se
thoringi cedi uehem̃ter uiderẽt.
fugato herm̃frido rege ip̃oꝵ
terga uertunt et ad onestrud̾e
fluuium usq ꝑueniunt. Ibiq
tanta strages ex thuringis fac¬
ta est: ut a lucus flumus a
cadauerum congerie repleret᷑.
et franci tanqͣm ꝑ pontẽ alic̾̃
suꝑ eos in litus ulterius tran¬
sirent. Datrata ergo uictoria
regionẽ illam capescunt: et
gundem filiam bertharii re

Expanded text:
t. Thoringi vero venientibus Francis dolos praeparant. In campo enim, in quo certamen agi debebat, fossas effodiunt: quarum ora, operta denso cespite, planum assimulant campum. In has ergo foveas cum pugnare coevare coeperunt. Denique cum se Thoringi caedi vehementer viderent, fugato Hermenefrido rege ipsorum, terga vertunt, et ad Onestrudem fluvium usque perveniunt. Ibique tanta caedes ex Thoringis facta est, ut alveus fluminis cadaverum congerie repleretur, et Franci, tanquam per pontem aliquem, super eos in littus ulterius transirent. Patrata ergo victoria regionem illam capessunt, 112, Radegundem filiam Bertharii re
Abbreviated transcription (Latin):
menfrido rege thutingoꝵ ad
pactione medietatis regni illus
inuitatus: badericũ regem peri-¬
mit. Clodomeris fr̃ clotharii Re¬
gis et fãs eus instinctu Rothild̾
matris sue. insurgunt in sigis¬
mundum et Gõdemarum filior
Gundebaudi regis ad iundican-¬
dam necem a uie sue et aui sui
chilꝑici In congressu sigismun¬
dus capitur. Godemarus fuga
elabitur. Iste sigismundus bur-¬
gundionũ Rex filiam theode-¬
rici regis italie natam ex sorore.
Theoderici filii ludouici Regis¬
francoꝵ in matrimonio accep̃.
suamq germanam huntrico
Wandaloꝵ regi tradidit. her¬
menfredo quoq regi thurin-¬
goꝵ malgerbam copulauit. et
tertiam alemannoꝵ regi hultri-¬

Expanded text:
menfrido rege Thuringorum, pactione medietatis regni illius invitatus, Badericum regem perimit. gis, et fratres ejus, instinctu Rothildis matris suae insurgunt in Sigismundum et Godemarum, filios Gundebaudi regis, ad vindicandam necem aviae suae et avi sui Chilperici. In congressu Sigismundus capitur, Goderamus fuga elabitur. gundionum rex filiam hujus Theoderici regis Italie, natam ex sorore Theoderici filii Clodovei, in matrimonio accepit, suamque germanam Hunttrico Wandalorum regi tradidit. Hermenfredo quoque regi Thorincorum Malbergam copulavit, et terciam Alemannorum regi Huctri
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum. Ibiq cum dui multũq
obsidens nichil penitus p̃ualeret.
fortissimus intrinsecus romanoꝵ
militib resistentib. exercitu iã
murmurante et discedere cupiẽ¬
te Attila deambulans circa
muros dum utrum solueret
castra. an adhuc remoraretur
deliberat: animadu̾tit candi¬
das aues idẽ ciconias quem
fastigio domoꝵ udicant de ciui¬
tate fetus suos trahere atq con¬
tra morem ꝑ rura forinsecus
comportare. Et ut erat sagacis¬
simis inquisitor p̾sensit. et
ad suos. respiite inquit aues
futurarum rerum ꝓuidas ꝑi¬
turam relinquere cuutatem.
casurasq arces ꝑiculo ĩminẽ¬
te deserere.Non hoc uacuum.¬
non hoc credatur incertũ: re¬
bus preciis consuetudinẽ mu¬
tat uentura formido. Quid
plura: Animos suoꝵ rursus
ad oppugnandam aquileiã
dunt ciuitatẽ. spoliant diuid̃t
uastantq crudeliter: ita ut tux
eius uestigia apparerent. reliquẽ¬
runt. Et hinc iam audatiores. et
gurie metropolun et quondam
sorte deiciunt. uicinaq loca seui¬

Expanded text:
t. Ibique cum diu multumque obsidens nihil paenitus praevaleret, fortissimis intrinsecus Romanorum militibus resistentibus, exercitu iam murmurante et discedere cupiente, Attila deambulans circa muros, dum, utrum solveret castra an adhuc remoraretur, deliberat, animadvertit candidas aves, id est ciconias, qui in fastigia domorum nidificant, de civitate foetos suos trahere atque contra morem per rura forinsecus conportare. Et ut erat sagacissimus inquisitor, presensit et ad suos: 'Respicite', inquid, 'aves futurarum rerum providas perituram relinquere civitatem casurasque arces periculo imminente deserere. Non hoc non hoc credatur incertum; rebus praesciis consuetudinem mutat ventura formido. » Quid plura? Animus suorum rursus ad oppugnandum Aquileiam dunt civitatem, spoliant, dividunt, vastantque crudeliter, ita ut vix ejus vestigia, ut appareant, reliquerint. Exhinc jam audaciores, et guriae metropolim, et quondam sorte dejiciunt, vicinaque loca saevi
Abbreviated transcription (Latin):
mertus qui in ea urbe erat ep̃c.
dum missarum sacra in ip̃a ui-¬
gilia celebratq regale palaciũ¬
intramurum dino igne suc-¬
territis. et eccłam egressis. creden¬
tib ne hoc incendio aut urbs
tota consumeret᷑ aut disrupta
terra disceret: sc̃s sacerdor ꝓstra¬

Expanded text:
mertus, qui in ea urbe erat episcopus, dum missarum solemnia ipsa vigilia celebraret, palatiuintra muraneum divino igne sucterritis et ecclesia egressis, credentibus ne aut hoc incendio urbs tota consumeretur, aut certe disrupta tellure dehisceret sanctus sacerdos, prostra
Abbreviated transcription (Latin):
uit annis .xxx. Hic duxit uxorem
Rothildam filiam Chilberici regis
burgundionũ. quẽ Gundebaudꝰ
matrẽ scilicet Rothildis. ligato
ad collum saxo aquis immerse
no regni sui.u. suessionis Siagrio
duci Romanoꝵ congreditur.Sia¬
grius tolosam ad alaricũ fugit a
quo dodoueo reposcenti remissus
sub uire erat Romanoꝵ ad uis

Expanded text:
t annis triginta. Hic duxit uxorem Rothildem filiam Chilperici regis Burgundionum, quem Gundebaudusmatrem scilicet Rothildis, ligato ad collum saxo, aquis immerseorum Suessionis Siagrio duci Romanorum congreditur. Siagrius Tolosam ad Alaricum fugit: a quo Ludowico reposcenti remissus,sub jure erat Romanorum, ad jus
Abbreviated transcription (Latin):
patre et filio. dñs errantes cor¬
rigit: ostendens plano miracu¬
lo dm in trib ꝑsonis unuis et
equalis esse substancie. Nam¬
in uasacensi urbe ab attile obsi¬
dione liberata per diuinũ au¬
xilium. cum ep̃e pro gr̃arum
actione missam celebraret:re¬
spiciens sursum. udit desuper
altare qͣiͣ de camera tẽpli cadere
equaliter tres guttas equalis
magnitudinis. cristallo clario¬
res que simul defluentes et in
unum comuncte. quasiuunã
gẽmam pulcherrimã effecer̃t:
qͣm cum in medio crucis au¬
ree et geminate posuissent.
alie gẽme ceciderunt seorsũ¬
et sc̃ẽ trutis suꝑ eum ascendens. eo
uectante. Romã ueñ fr̃a .u. hora
celebrandi officii. et demone ꝓ fori¬
b expectante. pape rem retulit. ne-¬
gantem ꝑ sandaliũ ad penitenciã
mouit. et missa uice euis celebra¬
sabbo scõ. hora celebrandi officii.

Expanded text:
Patre et Filio: Dominus errantes corrigit, ostendens plano miraculo, Deum in tribus personis unius et aequalis esse substantiae, n Vasatensi urbe ab Hunorum obsidione liberata per divinum auxilium, cum episcopus pro gratiarum actione missam populo celebraret, respiciens sursum vidit desuper altare quasi de camera templi cadere aequaliter tres guttas aequalis magnitudinis, cristallo clariores; quae simul defluentes et in unum conjunctae, quasi unam gemmam pulcherrimam effecerunt. Quam cum in medio crucis aureae et gemmatae posuissent; aliae gemmae ceciderunt, seorsuet sanctae crucis super eum ascendens, eo vectante Romam venit feria 5, hora celebrandi officii; et demone pro foribus expectante, papae rem retulit, negantem per sandalium ad poenitentiam movit, et missa vice ejus celebrasabbato sancto, hora celebrandi officii.
Abbreviated transcription (Latin):
sepe gallias incessentes diripiũt
primo. et scd̃a irruptõe incendũt
urbem treuerun qͣm condidit. Tre-¬
ber filius Niniassitioꝵ regis ꝓfu¬
gus a fatie nouerte sue semira-¬
midis. et a suo noĩe treberim de¬

Expanded text:
sepe Gallias incessentes, diripiunt prima, et secunda irruptione incendunt urbem Treverim, quam condidit Treber, filius Nini Assiriorum regis, profugus a facie novercae suae Semiramidis, et a suo nomine Treberim de
Abbreviated transcription (Latin):
munitio. postremo aurelianis
urbem eis obsidentib. ad subsi¬
dium galliarum aduolauit
patricius romanoꝵ etius: ful¬
tus et ip̃e tod̾ici uiusigoꝵ regis.
et Meroueci francoꝵ regis alia¬
rumq gencium copiis milita¬
bus. Consertoq prelio in cam¬
pis cataliunicis: pugnatum
est usq ad direptionẽ noctis.
etius quidem suꝑior recessit: at¬
tiła tñ non uiq ad int̾netio¬
nem deleuit. Cesa sunt ibi cetũ
octoginta milia pugnatoꝵ. in¬
ter quos etiam cecidit theodo¬
ricus rex uusigothoꝵ. attila re¬
sumpta spe ex etii discessu. re¬
patriauit mature rediturus
suppleto exercitu. Turismodus
filius theodici regnum uiusi¬
gothoꝵ suscepit annisq tri
bus regnauit. Nichasius re¬
m̃sis eꝑes cum eutropia sorore
martirizantur. Auctor meten¬
sis ep̃c captiuatur. sed unis ceci¬
tate ꝑtussis tum captiuis sue
urbis relaxatur. Cum idem at¬

Expanded text:
munitio. Postremo Aurelianis urbem eis obsidentibus, ad subsidium Galliarum advolavit patricius Romanorum Etius, fultus et ipse Theoderici Wisigothorum regis et Meroveci Francorum regis aliarumque gentium copiis militaribus. Conserto prelio in campis Catalaunicis, pugnatum est usque ad diremptionem noctis. Etius superior quidem recessit, Attilam tamen non usque ad internecionem delevit. Caesa sunt ibi centum octoginta milia pugnatorum; inter quos etiam cecidit Theoderitus rex Wisigothorum. Attila, resumpta spe ex Etii discessu, repatriavit, mature rediturus suppleto exercitu. Thurismodus filius Theoderiti regnum Wisigotharum suscepit, annisque 3 regnavit. Nychasius Remensis episcopus cum Eutropia sorore ab Hunis martyrizantur. Auctor Mettensis episcopus captivatur, sed Hunis caecitate percussis, cum captivis suae urbis relaxatur. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
constantinopolis iram dei formi¬
dans. igne suꝑ nubem terribilit̾
fulgente ad penitenciam conu̾sa
chadius imꝑator ofsa Samuelis ꝓ¬
phete a uidea constantinopolim
transtulit. tam hilariter occurrẽ-¬
tib ppłis ac si eum uiuentem cer-¬

Expanded text:
Constantinopolis iram Dei formidans, igne super nubem terribiliter fulgente, ad penitentiam conversa chadius imperator ossa Samuelis prophetae a Judea Constantinopolim transtulit, tam hilariter occurrentibus populis, ac si eum viventem cer
Abbreviated transcription (Latin):
delicet et laurentius. Que res
graue discidium eccłie du usq
ad ip̃a ꝑtraxit homicidia: donec
tandem hanc altercationẽ com¬
pressit. Theoderici regis italie ꝙͣ¬
uis arriami potentia hoc equi¬
tatis uditõ optinente ut sim¬
matus papa ess. quia prior or-¬
dinatus fuerat: eiq pars maxi¬

Expanded text:
ntentionem Laurentio. Quae res grave discidium aecclesiae diu usque ad ipsa protraxit homicidia; donec tandem hanc altercationem compressit Theoderici regis, quamvis Ariani, potentia, hoc aequitatis judicio optinente, ut Simmacus papa esset, quia prior ordinatus fuerat, eique pars maxi
Abbreviated transcription (Latin):
Auares qui et hum contra
bello ꝑ domiti. adeo a forti-¬
tudine sua & potentia sũt
dumnitti. ut qui alios sole¬
bant ultro lacessere. iam nͦ
se ab aliis ualeant tueri. et
ri per tot scła orbeni tetra¬
rum uincendo sibi gesserãt.
totum modo uictorie franco¬

Expanded text:
Avares, qui et Huni, longo bello perdomiti, adeo a fortitudine sua et potentia sunt diminuti, ut qui alios ultro solebant lacessere, jam nec se ab aliis valeant tueri; quiri per tot saecula orbem terrarum vincendo sibi congesserant, totum modo victoriae Franco
Abbreviated transcription (Latin):
tula niginti tria instituit.
legati imꝑatoris karoliab
aaron amira uenientes rn-¬
ter terera munera etiam os¬
sa cypriam carthaginen¬
sis ep̃i et nrr̃is. et sperati pͥ¬
mi scillitanoꝵ nr̃m. et ca-¬
put pantaleonis mr̃is in
frantiam afferunt. karo-¬
lus imꝑator om̃s saxones
transalbiam morantes. in frã-¬
tiam transtulit pagosq eo-¬
rum abroditis de dit karolus¬

Expanded text:
tula viginti tria instituit.tula viginti tria instituit.Legati imperatoris Karoli ab Aaron amyra venientes, inter cetera munera etiam ossa Cypriani Kartaginiensis martyris et Sperati primi Scillitanorum martyrum, et caput Pantaleonis martyris in Frantiam afferunt. lus imperator omnes Saxones trans Albiam morantes in Franciam transtulit, pagosque eorum Abroditis dedit. Aaro
Abbreviated transcription (Latin):
ab imꝑarore constantino po¬
litano iam diu animo desci-¬
uerant. nunc accepta octa¬
sionis oportunitates. quia
mulier extecato imꝑatore cõ-¬
stantino filio suo eis imꝑa-¬
bat. uno omniũ consensu
karolo regi imꝑatorias lau¬
des acclamant. eumq ꝑ manũ
leonis ꝑꝑ coronant cesarem et
augustum appellant: pipinũ
uero filium ens regem italie
ordinatũ collaudant Aymtir-¬
lin rex ꝑsarum karolo imꝑ¬
atori elephantũ et multa mu-¬
nera mittit. Barchinona ca-¬
pitur. In italia quoq theate
nas a wWinigardo filio genar-¬
di ꝓcuratoris ip̃ius fisci mar¬
tirizatur ⁊ suꝑ corpore eius
requirendo. karolus magnꝰ
imꝑator tertio duuntus ad
monitus. corpus quidem ĩ¬
uentũ honorifice sepeliuit.
interfectores autẽ eius gra-¬
iu pena multauit. nec tam̃
per hoc in eos ultio dei ces¬
sauit. karolus imꝑator &
rex francoꝵ ꝑomne imꝑi¬
um suum legatos ad faciẽ¬
dum iudicium et iustitiã
cunctis dirigit et legis capi-¬

Expanded text:
ab imperatore Constantinopolitano jamdiu animo desciverant, nunc accepta occasionis opportunitate, quia mulier excecato imperatore Constantino filio suo eis imperabat, uno omnium consensu Karolo regi imperatorias laudes aLeonis pape coronatus, Cesarem et Augustum appellant. Puppinum vero filium ejus regem Italie ordinatum collaudant. Amymurlin, rex Persarum, Karolo imperatori elephantem et multa munera mittit. Barchinona capitur. In Italia quoque Theatenas, a Vuinigardo, filio Gerardi, procuratoris ipsius fisci martirisatur et super corpore ejus requirendo Karolus magnus imperator tertio divinitus 20 admonitus, corpus quidem inventum honorifice sepelivit. Interfectores autem ejus gravi pena multavit, nec tamen pro hoc in eos ultio Dei cessavit. Karolus imperator et rex Francorum per omne imperium suum legatos ad faciendum judicium et justitiam comitis dirigit et legis capi
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ dũ noia uana plac̾e̾nt.
Milicia popło menib alta fui.
Ast sumul effigies arcis q
supersticiosas. ¶deo¬
Eiciens. uni sũ stimulata
Ceffauit artes cecidere pa
uix fuirit occasus me memi

Expanded text:
m numina vana placerent, Militia, populo, moenibus alta fui: At simul effigies arasque superstitiosas Dejiciens, uni sum famulata Deo, Cesserunt arces, cecidere palVix sinit occasus, vel memi
Abbreviated transcription (Latin):
& infantes abortiui erunt.
Erit ingens supplitum ho¬
nuium: ut indigene re¬
stituantur. Qui facit hec.
eneum uirum induet. &¬
ꝑ multa tempora suꝑ equũ
eneum portas lundonie ser¬
uabit. Exin in ꝓprios mo¬
res reuertetur rubeus dra¬
co: nam in seipsum seui¬
re saborabit. Suꝑueniet
ilico ultio tonantis: quia
omĩs ager colonos decipiet.
Arripiet mortalitas popłm.
seminabunt. Rex benedictꝰ
parabit nauigiun: & in au¬

Expanded text:
 infantes abortiui erunt. Erit ingens supplicium hominum, ut indigene restituantur. Qui faciet hec, eneum uirum eneum per multa tempora super eneum equum portas Londonie seruabit. P 5 Exin in proprios mores reuertetur rubeus draco et in seipsum seuire laborabit. Superueniet itaque ultio tonantis quia omnis ager colonos decipiet. Arripiet mortalitas populumseminabunt. Rex benedictus parabit nauigium et in au