comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sentiat: Quiamat patrem autma¬
trem plusquam me: et quinon ac¬
non est medignus: In alio euangelio
scribitur. qui non accipit crucem
suam cotidie Nesened putemus
ardoremfidei posse sufficere :
sempercrux portanda est. ut sem¬
per nosx pm̃ amare doceamus.
Qui recipituos. merecipit : Et qui
merecipit. recipit eum quime misit :
Ordo pulcherrimus adpre¬
dicationem mittitur. docetperi¬
cula non timenda. affectus subiecit
religioni. aurum supra tulerat.
aes dezona excusserat: Dura
euangelistarum condicio: Vnde
ergo sumptus : undeuictus necessa¬
ria austeritatem andatorum
spem temperat promissorum:
Qui r ecipit inquiensuos. mereci¬
pit. Et qui merecipit. recipiteũ
qui memisit. Vt insuscipiendis a płis
unus quisq: credentium xpmse
suscepisse arbitraretur: Quire¬
cipit prophetamin nomine pro¬
recipit ut prophetam. et intelle¬
git eum defuturis loquentem:
hic mercedem prophetae accipiet:
fessione. ⁊iz aniummaximum est :¬

Expanded text:
sentiat. Qui amat patrem aut masentiat. Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non non est me dignus. In alio Evangelio scribitur : Qui non accipit crucem suam quotidie. Ne semel putemus ardorem fidei posse susemper crux portanda est, ut semper nos Christum amare doceamus. Qui recipit vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ordo pulcherrimus. Ad praedicationem mittit, docet pericula non timenda, affectum subjicit religioni. Aurum supra tulerat, aes de zona excusserat. Dura Evangelistarum conditio. Unde ergo sumptus, unde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque crqui recipit justum in nomine recipit ut prophetam, et intelligit eum de futuris loquentem, hic mercedem prophetae accipiet. fessione zizanium mixtum est
Abbreviated transcription (Latin):
olite arbitrari qui auener̃¬
mittere pacem in terrã.
non ueni pacemmittere:
sed gladium: Supradixerat qđ
dicouobi sintenebris dicite in lumine
et quod in aureauditis predicate
supertecta: Nunc infert quid post
predicationem sequatur ad fidem xp̃i
Totus orbis contrasediuisus est. Vna¬
quaeq domus et infideles habuit.
et credentes: Et propt̃ea bellumiis¬
sum est bonum utrum peretur pax
mala : T alequidingenesi aduersus
rebelles homines qui motifuerant
deoriente et turrem ex struere
festinabant. perquam caeli alta pe¬
netrarent fecisse scribitur ds̃: ut
uidereinguaseorum: Vndeet
in psalmodauid precatur: Dissipa
dñegentes quaebella uolunt. ueni
ent hominem separare aduersus
patrem suum et filiam aduersus
matremsuam. et nurum aduer¬
sus socrum suam et inimici hominis
domesticieius : Hic locus propeisdẽ
uerbis inmiche a propheta scribit᷑
Et notandum ubicumq deueteri
instrumento: istimonium ponit᷑
utrum sensus tantum et sermo con¬

Expanded text:
olite arbitrari, quia veni pmittere in terram: Non veni pacem mittere, sed gladium. Supra dixerat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Nunc infert quid post praedicationem sequatur. Ad fidem Christi, totus orbis contra se divisus est: unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Tale quid et in Genesi adversus rebelles homines, qui moti fuerant de Oriente, et turrem exstruere festinabant , per quam coeli alta penetrarent, fecisse scribitur Deus, ut divideret linguas eorum. Unde et in psalmo David precatur: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Veni enim separare hominem adversus patrem suum, et filiam adversus matrem suam, et nurum adversus socrum suam; et inimici hominis, domestici ejus. Hic locus prope eisdem verbis in Michaea propheta scribitur . Et notandum ubicumque de veteri Testamento testimonium ponitur, utrum sensus tantum, an et sermo con
Abbreviated transcription (Latin):
auditis et corde intellegatis. et opese
faciatis. Hocergo diuina misericor¬
dia operetur inomnibus nobis. ut nos
quos uoluit essedispensatores fideles
faciat et prudentes: Vos quo que faciat
oboedientes et humiles: et mensuram
tritici dominici quam uobis damus
communem uobis cums a lubriter atq
ut iliter habeamus.

Expanded text:
auditis, et corde intelligatis, et opere auditis, et corde intelligatis, et opere faciatis. Hoc ergo divina misericordia operetur in omnibus nobis, ut nos, quos voluit esse dispensatores, fideles faciat et prudentes; vos quoque faciat obedientes et humiles: ut mensuram tritici dominici, quam vobis damus, communem vobiscum salubriter atque utiliter habeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: Prec inctoshabeat lumbos
ut non exhibeat membra sua arma
iniquitatis peccato. Ardentem ha¬
beat lucernam. ut exhibeat mem
trina: Haec est mensura tritici
dequad ñi redemptoris est pascenda
familia: Ex hacuobis quantum dũs
tribuitdam̃us ipsumq dnm̃ iugiter
ex oramus ut et nos etuos intimore
gratiae suo pasceredignetur auxi¬
lio : Auferat a nobis dominationem
prauecupiditatis. donec omnibus
profectum etper seuerantiam cari¬
tatis. l umbos nrõsipse precingat
lucernas nras ipsear derefaciat. ar¬
dentesq custodiat. ut necre frigescat
nr̃a caritas. nec aliqua nobis domine¬
tur iniquitas: Sed dñs a credemptor
nr̃ omnibus gratiam tribuat uniuer¬
sis donum scãe in luminationis ac
uirtutis infundat Nobisdonet ut
quod ab illo audimus recte intellega¬
mus sicut o portet faciamus. Vobisq
faciendum sermone sufficiente et con¬
gruo predicemus. Vobis quo quedo¬
net ut quod ab illo perseruos eius

Expanded text:
tatem: praecinctos habeat lumbos, tatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucernam, ut exhibeat membtrina. Haec est mensura tritici de qua Domini redemptoris est pascenda familia. Ex hac vobis , quantum Dominus tribuit, damus; ipsumque Dominum jugiter exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas nostras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetur iniquitas. Sed Dominus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficienti et congruo praedicemus. Vobis quoque donet ut quod ab illo per servos ejus
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt: Dumq inoperibus bonis non
hominibus sed do placere contendunt:
Omnis ergoxp̃i anus precintos habe¬
atlumbos ut fugiat libi dinem. Arden¬
tem habeat lucernam. ut custodiat cas¬
titatem. Precinccos habeat lumbos ut
aliquit alienum: necrapiat nec furetur :
Ardentem habeat lucernam. ut desuo
misericorditer operetur: Praecinctos
hebeatlumbos ut minoremnon ob pri¬
mat: Ardentem habeat lucernam.
ut oppresso uela men iustitiae dum¬
taxat defensionis impendat. Prae¬
c̃inctos habeatlumbos. ut habente non
auferat crbum. Ardentem habeat
lucernam utesurienti tribuat ali¬
mentum. praec inctos habeaclum¬
bos ut non ex poliet uestitum. A¬
dentem habeat lucernam. ut uestiat
nudum: Prȩcinctos habeat lumbos
ut domum nullius inuadat. Ardente
habeatlucernam ut peregrinasxp̃i
libenter suscipiat: Praecinetos habe¬
atlumbos ut expellata se inuidiam
et liuorem Ardentem habeat lucer¬
nam ut puram cunctis exhibeaccari¬

Expanded text:
faciunt, dumque in operibus bonis non faciunt, dumque in operibus bonis non hominibus, sed Deo placere contendunt. 12. Omnis ergo Christianus praecinctos habeat lumbos, ut fugiat libidinem; ardentem habeat lucernam, ut custodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, ut de suo misericorditer operetur: praecinctos habeat lumbos, ut minorem non opprimat; ardentem habeat lucernam, ut oppresso velamine justitiae justae defensionis auxilium impendat: praecinctos habeat lumbos, ut habenti non auferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius invadat; ardentem habeat lucernam, ut peregrinos Christi libenter excipiat: praecinctos habeaet livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat cari
Abbreviated transcription (Latin):
dauit. Quidest enim sint lumbiurĩ pre¬
cincti nisi declinate amalo: quid est
lucerneardentes nisi facitebonum : quid
est sint lumbiurĩ praecincti. nisi quiesci¬
tea gereperuerse : Quidest sintlucer¬
neardentas. nisi discite bene facere :
Praccinguntur igitur fidelium lumbi
dum concupiscentiamala comprimitur
dumini quacogitatio prohibetur. Dum
libidini resistitanimus. Dum lasciuiae
denegaturaffectus. dum calcatur luxu¬
ria. duma uaritiae contempnitur et
rapina dum proximilesio debilitatur
dum superbia uincitur. Dum in uidia su¬
peratur. Ardentuero lucerne fideli¬
um. dumrecte fidei regulam seruant.
Duminsinumatris ecclesiae longanimi¬
terperseuerant. Dum terrena contẽp¬
nunt et caelestia concupiscunt. Dum
solliciti pacencustodiunt. Dum sein uicẽ
purediligunt: dummutuo sehonorepre¬
ueniunt. dummansuetud ine cordis et
humilitate proficiunt. dum miseri¬
cordiae operalibenter atq hilarit̃

Expanded text:
davit. Quid est enim, Sint lumbi vestri praedavit. Quid est enim, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? Quid est, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Quiescite agere perverse? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Discite benefacere? 11. Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dum rectae fidei regulam servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum mansuetudine cordis et humilitate proficiunt, dum misericordiae opera libenter atque hilariter
Abbreviated transcription (Latin):
iubet ut eclumine uerefidei splendea¬
mus et scãẽ caritatis operibus feruea¬
mus: Iubensut sint lumbinr̃i precinc¬
ti. mandatut mala desideria atque
operafugiamus: Iubens ut sint lucerne
nrãe ardentes monet ut bona diliga¬
mus atque faciamus: Ista quaed ẽ
euangelio proposuimus cum propheti¬
cis sermonibus conferamus: Vtrum que
enim testamentum dsunus instituit. unus
dñs dedit. Etsi sunt ut riusque testamen¬
ti diuersec protemporalibus sacramenta
concordat tameninutroquesalutis huma¬
ne sententia qua precipitur ut non pecce¬
mus et iubetur utbonis operibus in sista¬
mus Precipititaq dñs perbeatum dauio
dicens. Declinaamalo et fachonum. ꝑ
esaiam quoque. omnes his ammonet uer¬
bis. Aufertem alum cogitationum ur̃arũ
aboculisineis Quiescite a gereperuer se
discitebene facere: Hocergo nune dñs
perse ipsum precipit. quod nobis etiam¬
perscõs patriarchas prophetas queman¬

Expanded text:
jubet ut et lumine verae fidei splendeajubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per beatum David, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Per Isaiam quoque omnes his admonet verbis: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, discite benefacere . Hoc ergo nunc Dominus per seipsum praecipit , quod nobis per sanctos etiam patriarchas prophetasque man
Abbreviated transcription (Latin):
tellegas Ostendens autem dñs quomodo
incaelisthesauri⁊aripossimus. ait. Sint
lumbiur̃ praecincti. et lucerne arden¬
tes: Siistum dñi sermonem secundum
litteram uelimus accipere. nihilineo
commodispiritalis possimus in uenire
Quid enim proficit ad anime salutem.
si aliquis corporaliter : autlumbossuos
precingat. aut lucernam accendat:
Alia ergo in praȩcinctis lumbis educer.¬
nas ardentibus quaeren da est intellegen¬
tia spiritalis. quaescilicet diuino sit pre¬
cepto condigna. quaen r̃ae saluti con¬
grua repperiatur et commoda. Neq
enimfrustra quodam loco ipsedñs ait:
Verba quaeego locutussum uobis. sp̃s et
uita sunt: In lumbisitaq. concupiscen¬
tia carnalis ostenditur: In lucernisuero.
fides et caritas xp̃iana monstratur:
Iubensigiturdẽs lumbosnr̃os precingi.
concupiscentias carnissine dubio prece¬
pit refrenari. Imperansautem ut lu¬
cernas ardentes habeamus. hoc utique

Expanded text:
telligas. Ostendens autem Dominus quomodo telligas. Ostendens autem Dominus quomodo in coelis thesaurizare possimus, ait: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino sit praecepto condigna, quae nostrae saluti congrua reperiatur et commoda. Neque enim frustra quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt . In lumbis itaque 550 concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique
Abbreviated transcription (Latin):
puddm̃ patronos pauperes. quosille
segaudet uirtutis habere consortes:
Sitilletalis quicum dño iudicaturus
nacula perpetuoiure possideat. sit
istetalis quem illerecipiat: Ammo¬
ne tenimnos dñs dicens. F. aci te uobis
amicos demammona iniquitatis. qui
uosrecipiant in aeternatabernacula ⁊
Hocergo fr̃s necessariumest cmnibus
robis ut in bonis operibus nemosit seg¬
nis. nemosit sterelis. Nemoprae¬
sentium dilectione. futura contemp¬
nat. Nemo aeterna dispiciens. sola
temporalia peruersus accipiat Ne¬
mospiritedibus corporalia praefe¬
rat. Ne moterrena. cȩlestibus ante¬
lisponamus. ut etiam cornrm incȩlis
habereposemus : N ec esseest enim
ut quo precesserit dilectionis thesau¬
rus. illuc etiam cogitationis sequatur
ligamus: Visnos seubithes auriz as. ad¬
tende quodamas: Visnosse quodamas.
adtende quid cogitas. Ita fiet ut thesau¬
rumtium extuo amore cognoscas. et amo¬
remtuum: in dicium tua ecogitationis in¬

Expanded text:
pud Deum patronos pauperes, quos ille pud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus nacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, qui vos recipiant in aeterna tabernacula . 8. Hoc ergo, fratres, necessarium est omnibus nobis, ut in bonis operibus nemo sit segnis, nemo sit sterilis, nemo praesentium dilectione futura contemnat, nemo aeterna despiciens, sola temporalia perversus aspiciat; nemo spiritalibus corporalia praeferat, nemo terrena coelestibus antelis ponamus, ut etiam cor nostrum in coelis habere possimus. Necesse est enim ut quo praecesserit dilectionis thesaurus, illuc etiam cogitationis sequatur ligamus. Vis nosse ubi thesaurizas? attende quid amas. Vis nosse quid amas? attende quid cogitas. Ita fiet ut thesaurum tuum ex tuo amore cognoscas, et amorem tuum indicium tuae cogitationis in
Abbreviated transcription (Latin):
qui a omnes quia regno dĩ alienantur
in aeterno ignecum diabolo eiusque
angelis damnabuntur. Proinde dilec¬
tissimi sino nomnes possunt implere
quod dñsait holiendite quod possidetis
si adsitbonauo luntas: omnibus faci¬
le si non ad sistat diracupiditas: omini¬
bus salubre siferueat caritas. Cunctis
ergo debetesse commune. ut omnib
donetur acterna felicitas. Quiergo
tantam uirtutem accepit adño utom¬
nia quae inmundosunt caelestureg¬
ni amore contempnat. quahabet̃
uendat. et egenis expendat: Quiergo
tante uirtutis nondumest. dehis quae
habet inquantum habet elemosrnã
faciat: ł antumo perecurbona uolun¬
tas. quantum suppetit facultas. Per¬
fectus possideat primum uirtutis lo¬
cum in perfectus saltim perueniat
ad sccundum: Efficiatur ille glori¬
osedignus. sit iste laudabiliter lar¬
gus :: Sit ille scãe paupertatis ardes¬
tis amator sitistescõrum pauperum
piissimus consolator: Habeatiste a¬

Expanded text:
quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, Vendite quae possidetis si adsit bona voluntas; omnibus facile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perveniat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste a
Abbreviated transcription (Latin):
quae sunt mundi. sed quae sunt dñi
Vt mundum sibi crucifixum haleat.
seq mundum crucifixum ex hibeat
ut si tomnino pauper in saeculo etdi¬
ues in xp̃o: Qui signoretbonihuius
magnitudinem : Videmus autem non
omnibus uendendarum rerum suarũ
in esse uirtutem Vnusquisq enim
proprium habetdonum adõ. Alius¬
quidemsic. alius autemsic: Eccehoc
tammagnumbonum implere pauci
possunt multi non possunt: Num quid
quia paucisdonatur ista perfectio
ropter ea debentesse pessimi. qui¬
cum que in bono nondum possunt esse
perfecti: Numquid propter ea xp̃i¬
anus debetuitio rapacitatis insistere
quia forte nondum potera. it omnes
ressuas pauperibus erogare : Aut
ideodebet aliena concupiscere. quia
propria nec dumpotest omnino con¬
tempnere : Absit hoc fr̃s ab omnibus
xp̃ianis auertat hoc ds̃ a fidelibus suis.
A postolus enim ueraciterdicit. qui a
nequeauari. nequera paces regnum
đ possidebunt Manifestum ẽ autem

Expanded text:
quae sunt mundi, sed quae sunt Domini quae sunt mundi, sed quae sunt Domini ; ut mundum sibi crucifixum habeat, seque mundo crucifixum exhibeat; ut sit omnino pauper in saeculo et dives in Christo. Quis ignoret boni hujus magnitudinem? 6. Videmus autem, non omnibus vendendarum rerum suarum inesse virtutem. Unusquisque enim proprium habet donum ex Deo, alius autem sic . Ecce hoc tam magnum bonum implere pauci possunt, multi non possunt. Nunquid quia paucis donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfecti? Nunquid propterea Christianus debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, fratres, ab omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem
Abbreviated transcription (Latin):
spinas et cribulos: munda necupidita¬
tis ex tirpat. Debemus itaq fecunda¬
ri caelestibus pliuius. Debemus
congrua fructificatione manibus super¬
nires ponderecultoris: et si nom possunt
omnes arbores aequales fructus affer¬
rȩ nulla tamen deb et in agrodomini¬
costerilis permanere : Multum metu¬
enda nobi sestfr̃s. illa sententia commi¬
nantis quadicitur: Omnis arbor quae
non facitfructumbonum excidetur
et in ignemmittetur. Quod sisterilitas
inignem mittitur rapicitas quid meret᷑
Autꝰ qui drccipiet quialienum tulerit
si semperar debit quidesuo non de deriti:
Et siudicium si nemisericordiaerit illi
qui non fecit miseri cordiam. quale iudi¬
cuimeritilli qui fecerit etrapinam su
Timea musergo fr̃s timeamus actusnros
Oboediens xp̃o uendatquae possidet
et elemosinam dec. ut deterra corad
caclum leuet. ut auaritiam calcet ut
adperfectionis culmentotamentis in¬
tentione festinet ut non sit sollicitus

Expanded text:
spinas et tribulos mundanae cupiditaspinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. Multum metuenda nobis est, fratres, illa sententia comminantis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo non dederit? Et si judicium sine misericordia erit illi qui non fecit misericordiam , quale judicium erit illi qui fecerit et rapinam? Timeamus ergo, fratres, timeamus actus nostros. Obediens Christo vendat quae possidet et eleemosynam det, ut de terra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
bis ec alimentum prestat nedeficiamus
inuia. et praemium seruat ut gaudea¬
mus in patria : Xp̃s est enim alimentum
cybus et consolatio currentium uiatorũ
ipsesacietas et exultatio quiescentium
beatorum N Adipsamitaq triticimen¬
quae possidetis eedate elemosinam :
pͥ acite uobissacculos qui nonueteres¬
cunt. thesaurum non deficientem in cȩ¬
lis. quo furnonad propiat. nequetinea¬
dum. et maximexp̃ianis omnibus appe¬
tendum. ut unũs quisq deficere non de¬
lecte tur in peius sed omnes proficere
studeamusin melius : Arboressumus
fr̃s in agro domini coconstituti. ds. ẽ
alitemnr agricola. Illenos conpluit.
ille colit: ipse fecunditatemdonat
ipsefructificandi gratiam subminis¬
trat. pluuia di estꝰ sermo predicatio¬
nis cultura di est infusio gratiae spiri¬
auferta nobis ignorantiae siccitatem:
Dum colit. beneuiuendi condonat uber¬
tatem: Dumpluit. terrã nr̃i cordisir¬
rigat. Dum uero colit deipsa terra

Expanded text:
bis, et alimentum praestat ne deficiamus bis, et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus in patria. Christus est enim alimentum um, Christus est cibus et consolatio currentium viatorum, ipse 548 satietas et exsultatio quiescentium beatorum. Ad ipsam itaque tritici menquae possidetis et date elemosynam. facite uobis sacculos, qui non ueterescunt, thesaurum non deficientem in caelis, quo fur non dum, et maxime Christianis omnibus appetendum, ut unusquisque deficere non delectetur in pejus, sed omnes proficere studeamus in melius. 4. Arbores sumus, fratres, in agro dominico constitutae. Deus est autem noster agricola: ille nos compluit, ille colit, ipse fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultura Dei est infusio gratiae spiriaufert a nobis ignorantiae siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dĩ dispensatorem: Seruiergo
patris familiassumus. dispensatores dñi
sumus mensuramtritici quam uobisero¬
gemus accipimus: Quae uero sit istamen¬
sura tritici siquaeramus. ipsam quoq no¬
bis beatus paulus apłs ostendit dicens:
Vnicuique sicut ds̃ diuisit mensuram
cupat: ipsammensuram fidei paulus ap¬
pellat ut agnoscamus. non aliud ee spiri¬
taletriticum quamxp̃ianefidei cienera¬
bilesacramentum : Huiustriticimensu¬
ram uobis in nomined ñĩ damus. quoties
inluminati donogratia espiritalis se¬
cundum regulamꝰ uerefidȩi disputamus:
Et eandem triticimensuram perdomi¬
nicos dispensatores accipitis. cum cotidiȩ
perdi famulos uerbum ueritatis&uditis.
Deipsa nunc ergotriticimensura loqui¬
mur ex ipsa sicut ds̃ diuidit uniuersi
pascamur: In de alimenta boneuitae
sumamus. ut ad aeterneuitae proemia
peruenire possimus: In illum creden¬
tes in illosperantes. illum praeomnib:
et in omnibus diligentes. qui seipsum no¬

Expanded text:
sicut Dei dispensatorem . Servi ergo sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patrisfasumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divisit mensuram cupat, ipsam mensuram fidei Paulus appellat: ut agnoscamus non aliud esse spiritale triticum quam Christianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis auditis. De ipsa nunc ergo tritici mensura loquamur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, universi pascamur, inde alimenta bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possimus, in illum credentes, in illo sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum no
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia catholica quae perorbem t̃se
copiosa fertilitate diffunditur. etre¬
demptam sepretioso suidñi sanguine
gloriatur : F ilius enim hominis sicut
iꝓseait uenit non ministrari sed minis¬
trare. et dareanimam suam redempti¬
onem promultis: Ipse est etiam pastor
bonus quianimam suam posuit prooui¬
bussuis. Grex ergo bonipastoris. ipsa
est familia redemptoris: Dispensator
uero quisit quemoportet essefidelem
pariter et prudentem. paulus nobis
ostenditapłs. quidese suisq sotus lo¬
quensait : Sic nos existimet homo ut
ministrosxp̃i et dispensatores ministe¬
Triorundĩ: Hiciam queritur inter
dispensatores. ut isidelis quis inuenia
tur : Nequis autem nrm solos. postolos
dispensatores factos existimet: Neglec¬
toq militiae spiritalis officio seruus
piger infideliter in prudenterq: dor¬
mitet. Ipseb eatus apłs epis copos quo¬
que dispensatoresesse ostendens ait:
Oportetenim epm sinecrimineesse

Expanded text:
Ecclesia catholica, quae per orbem terrae Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispentur . Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores factos existimet neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormitet, ipse beatus apostolus episcopus quoque dispensatores esse ostendens, ait: Oportet episcopum sine crimine esse
Abbreviated transcription (Latin):
sus ad salutem icansulituruni uersis
quos dñs saluare dignatur: Ibi est q̃d
omniaetatioigruat: ibi quod omni
professioni conieniat: Ibiaudimus
precepta : que faciamus ulbi cognosci¬
mus premia quae speremus: Ibi estius¬
sio quaenosperluteram doceat: et in¬
struat ad scientiam : Ibi promissio quȩ
pergratiam trahat : et perducat ad
gloriam: Seruorumigitur quos popi¬
losuo praeposuit dñs specialiter uolens
officiunꝰ demonstrare. Ait quode
euangelio modo audiuimus. Quispu¬
tas estfidelis dispensator et prudens
quem constituit dñs supra familiam
suam ut det illis intemp̃r triticimen¬
suram : B eatusseruus ille quemcum
uenerit dñs inuenerit ita facientem:
qui suis discipulis ait̃ Vosuocatis me
magister et dñe. etbenedicitis sum et¬
enim: Quaeest etiam huius dñi familia
nimirum illa est. quamipsedñs demanu
inimiciredemit. et suo dominio manci¬
pauit. Haecautem familia. scã efe

Expanded text:
sus ad salutem consulitur universis sus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram doceat et instruat ad scientiam; ibi promissio quae per gratiam trahat et perducat ad gloriam. 547 2. Servorum igitur, quos populo suo praeposuit, Dominus speciale volens officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram? Beatus ille servus quem, cum venerit Dominus, invenerit ita facientem .qui suis discipulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem familia sancta est
Abbreviated transcription (Latin):
ominicus sermo quem debe¬
musomnes non solums tudiose.:
uerum etiam sapienter audirea
cuinos oportet humiliter ac delectabi¬
liter oboedire moderationissuae te¬
nensubiq temperiem : ut nec ouibus de¬
sint pabula nec pastoribus alimenta
Quaedamspecialiter solis precepitno¬
bis : quaedamuerao generaliter et nobis
et uobis: Nobis namq: id est seruis quos
pater ille familias rerumomnium dñs
ad hoc insuamagna domoconstituit ut
populo eius uerbum gratiae ministremus
specialiter iniungitur scaẽ predicatio¬
nis officium: Generaliter uero et nobis
et uobis salutaris indicitur oboedientia
mandatorum: inquibus denuo manda¬
tis tam quamditissimis ferculis. sicȩlesti¬
um deliciarum copiaspiritalis exuberat:
ut in uerbodi abundet. quod perfectus
comedat: Abundec etiam quod par¬
uuli sugant: Ibiestenimsimul elacteus
potus: quo tencrasidelium nutriatur in¬
fantia : Et solidus erbus quo robus tape¬
fectorum iuuentus spiritadia scae uir¬
tutis accipiat in crementa: Ibi pror¬

Expanded text:
ominicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi pror
Abbreviated transcription (Latin):
proinanigloria exhibent : Et suntple¬
rique qui conpassionem proximo non spi¬
ritaliter : sed carnaliter inpendunt: utei
non aduir tutem. sed quasi miserendo ad
culpas faueant : Huitaq crucem quidem
uidentur ferre : sed dnmnon sequuntur :
Vnderectehaeceadem ueritaes dicit :
Quinonbaiolat crucem suam et uenit
postme : non potest meus esse discipulus :
Baiola reetenim crucem et post dnm̃ ire est:
uel carnis abstinentiam: uel conpassionẽ
proximo : studio aeternȩ intentionis ex¬
hibere : Nam quis quis haec protempo¬
rali intentione ex hibet: crucem quidem
baiolat : sedirẽ post dnm̃ recusat: Quia
uero sublimia precepta data sunt. p̃roti¬
nus conparatio a edificandȩ sublimitatis
adiungitur cumdicitur: Quis enim ex
uobis uolens turrem aedificare: noñ pri
ussedens computat sumptus qui necessa¬
rii sunt: si habeat ad perficiendum:
nepostea quamposuerit fundamentũ
et non potuerit ꝑficere : omnes quiuedȩ¬

Expanded text:
pro inani gloria exhibent. Et sunt plepro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. 6. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitur, cum dicitur: Quis enim ex vobis volus sedens computat sumptus, qui necessarii sunt, si habeat ad perficiendum, ne, posteaquam posuerit fundamentum et non potuerit perficere, omnes qui uide
Abbreviated transcription (Latin):
tendimus : dignum profecto est ut dedĩiti
nere procarnalibus effectibus non decli¬
nemus Totaenimuirtute pensandum est
qu duaccae dĩplaustrosuꝓpositae. ꝑgunt
et gc munt dant ab intimis mugitus : et
tamendeitinere non deflectunt gressus:
Si c nimirum predicatoresdĩ. sicfideles
qui queesse intrascam̃ ecclesiam debent:
ut compatiantur proximis percaritatem :
et tamendeuia dĩ non ex orbitent percom¬
passionem ⁊ hoc ipsumuero animeo dium
qualitexhiberedebeat : ueritas subdendo
manifestat dicens : Quinonbaiulateru¬
cemsuam etuenit postine : non potestme¬
us essediscipulus : Erux quippe : a cruci¬
atudicitur : Et duobus modis crucem dñi
baiulamus cum aut perabstinentiam
cannemaffligimus aut percompassionẽ
proximi necessitatem illius nram̃ putamus :
Qui enim dolorem ex hibetin aliena
necessitate : crucem portatinmente :
Sciendum uero est quod sunt non nulli
qui carnis abstinentiam: non prođo : fed

Expanded text:
tendimus, dignum proftendimus, dignum profnere pro carnalibus affectibus non declinemus. Tota enim virtute pensandum est quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt: dant ab intimis mugitus, et tamen ab itinere non deflectunt gressus. Sic nimirum praedicatores Dei, sic fideles quique esse intra sanctam Ecclesiam debent, ut compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. 5. Hoc ipsum vero animae odium qualiter exhiberi debeat, Veritas subdendo manifestat, dicens: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
autem quiacum de terraphylistum
arcadñi ÷ ad terrã israhelitcrumre¬
diret: plaustrosuperimposita est
et uacȩ plaustro subiuncta est: quae
fecȩ suis sememorantur. quarum
filios clauserunt domi : Et scriptum est :
Ibant autem in directum uaccȩ peruian
quaeducit bechsami s: uno initinere
gradiebantur: pergentes et mugientes:
et non declinabant neq ad dexteram neq
ad sinistram: Quidigitur uaccȩ. nisi fi¬
delesquosq in ecclesia designat: quidũ
sacmido quũ precepta considerant : q̃uasi
superinpositam dñi arcam portant : de
quibus hocestetiam notandum : quod fuisse
fecȩ memorantur : Quia sunt pleriquẽ
quuinuiadi intrinsecus positi foris carna¬
libus affectibus ligantur : non declinant tam̃
a recto itinere : qus ar cam dĩ portant in
mente : Ecce etenimuaccaebethsamis
pergunt : bedisamis ÷ quippe : dicitur
domussolis Et prophetaait Vobis aute
quitimetis dnm̃ : orietursoliustitiae :
Siigitur ad aeternisolis habitationem

Expanded text:
autem quia cum de terra Philisthiim autem quia cum de terra Philisthiim 1629 arca Domini ad terram Israelitarum rediret, plaustro superimposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directum vaccae per viam quae ducit Bethsames, et uno itinere gradiebantur, pergentes et mugientes, et non declinabant neque ad dexteram, neque ad sinistram . Quid ergo vaccae nisi fideles quosque in Ecclesia designant, qui dum sacri eloquii praecepta considerant, quasi superimpositam Domini arcam portant? De quibus hoc etiam est notandum, quod fuisse fetae memorantur, quia sunt plerique qui in via Dei intrinsecus positi, foris carnalibus afa recto itinere, quia arcam Dei portant in mente. Ecce enim vaccae Bethsamis pergunt. Bethsamis quippe dicitur domus solis, et Propheta ait: « Vobis autem qui timetis Deum orietur sol justitiae . » Si igitur ad aeterni solis habitationem
Abbreviated transcription (Latin):
mamsuam perfecteo deratdicebat :
Ego non solum alligari sed etmori
inhierusalem paratussum pronomi¬
nedñi ihũ : Nec facio animammeam
pretiosiorem quamie : Eccequas¬
immo odiens amabat : Quam cupie
Ab hacergo discretione odi nr̃i
trahamus formam adodiumpro¬
ximi : A metur quilibet in hoc mundo
aduersarius : sed inuadĩ contrarius
non a metur etiam propinquus :
Quis quis enimiamaeterna concupiscit
in eaquamad gredicur causadi : extra
patrem extramatrem ex trauxõrem
extrafilios. extra cognatos ex tra
semetipsumfieri debet : ut eo uerius
cognoscatdm̃ : quo in eius causa neminẽ
recognoscit: Multumnam que est
quod carnades affectus intentionem
mentis diuerberant : eiusq aciem ob¬
scurant : quos tamennequaquam noxl¬
spatimur : si eospremendo teneamus :
A mandiergosunt proximi: inpenden
daccaritas omnibus et propinquis et
extrancis : nec tamen proeadem cari¬
tate adi a more flectendum: Scimus

Expanded text:
mam suam perfecte oderat, quid dicebat? mam suam perfecte oderat, quid dicebat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem paratus sum pro nomine Domini Jesu; nec facio animam meam pretiosiorem quam me . Ecce quimo odiens amabat, quam cupiebrte. Ab hac ergo discretione odii ntrahamus formam ad odium proximi. Ametur quilibet in hoc mundo etiam adversarius, sed in via Dei contrarius non ametur etiam propinquus. Quisquis enim jam aeterna concupiscit, in ea quam aggreditur, causa Dei, extra patrem, extra matrem, extra uxorem, extra filios, extra cognatos, extra semetipsum fieri debet, ut eo verius cognoscat Deum, quo in ejus causa neminem recognoscit. Multum namque est quod carnales affectus intentionem mentis diverberant, ejusque aciem obscurant; quos tamen nequaquam noxios patimur, si eos premendo teneamus. Amandi ergo sunt proximi, impendenda est charitas omnibus et propinquis et extraneis, nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. 4. Scimus
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui carnaliter sapiens : dumpra¬
ua nobis ingerit non auditur : Vt autẽ
dñs denionstraret: hocerga proximos
odium non de affectione procedes
sed de caritate ad didit protinus dicens:
Adhuc autem et animainsuam disse
it aque precipiniur proximos: odisse
et animamnram̃ : Constatergo quia
amando debetodisse proximum : qui sie
eum odit sicut semetipsum: Tunc et enmn
bene nram animamođimus : cumeius
carnalibus desideriis non ad quiescinius:
Cum eius appetitum frangimus : eiusq
uoluptatibus reluccamur : Qua cergo
contempta admelius ducitur : quasi
pero dicmamatur: Si sic nimirum
ex hibere proximis ur̃is odi discreti¬
onem debemus: ut mneis et diliga mus¬
quod sunt: et habeamus odio quod in
dinobis itinese obsiscunt: Certedum
paulus hierosolimam pergeret pro¬
pheta agabus n onamillius ad prehen¬
dit : suisq pedibus alligauit dicens
Virum cuius haec ronaest : sicalliga¬
bunt in hierus alem, seduis quiani¬

Expanded text:
tur qui carnaliter sapiens, dum pratur qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipimur proximos, odisse et animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligaquod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est, sic alligabunt Judaei in Jerusalem . Sed is qui ani
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde ad seuenientibus . ueritasdicit:
Si quisuenitadme. et nonoditpatrem
suum et matrem: et uxor emet filios
et fr̃s et sorores. adhũ cautem et animã
suam : non potest meus essediscipulus:
S ed percontarilibet : quomodopa¬
uentes. et carnaliterpropinques pre¬
cipimurodisse : quiiubemuretinunicos
diligese : Et certe de uxore . ueri¬
tas dicit: Quos ds̃iunxit: homonon
separet ⁊ Et paulus ait: Viridili
gite uxoresurãs : sicut e xp̃s ecclesiã:
ĩiui Eccediscipulus uxorem diligendam
prediit c̃ummagisterdicat᷑: Qui
uxorenino nodit : non potest esse
meus discipulus Num quid aliud
iud ex nuntiat: aliud precoclamat :
an simulodisse possumus et diligele:
Sedsiuim precepti perpendimus.
utrumq agere perdiscretionem uale¬
mus ⁊ ut eos qui nobis carnis cognatione
coniuncti sunt  et quos proximos noui¬
mus diligamus: et quo a duersario sinuia
dĩ patimur. odiendo et fugiendo nes¬
ciamus: Quasi enimperodium diligi¬

Expanded text:
Unde 1628 ad se venientibus Veritas dicit: Unde 1628 ad se venientibus Veritas dicit: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum et matrem, et et fratres, et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus esse discipulus, etc. Percontari libet quomodo parentes et carnaliter propinquos praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere. Et certe de uxore Veritas dicit: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et gite uxores vestras, sicut et Christus Ecclesiam . Ecce discipulus uxorem diligendam praedicat, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus, et diligere? Sed si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos qui nobis carnis cognatione conjuncti sunt, et quos proximos novimus, diligamus, et quos adversarios in via Dei patimur odiendo et fugiendo nesciamus. Quasi enim per odium diligi
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur. ds̃ sicuestit: quanto ma¬
gis uosminime fidei: Quidamco acte
duos passeres animã interprecantur¬
et corpus. Quiñq quoq passeres se¬
cundum lucam quiduobus assibus ue¬
neant. ad sensus referunt. S ed quo¬
modo illa intellegentia. toto euangelu
sermonis corporeco aptetur. non parue
difficultatis est: Vrĩ autem et capilli
capitis. numerati sunt: Noliteergo
timere multis passeribus meliores estis
uos: Manifestius superior nrae
expositionis sensus ex pressus est. quod
timere non debeant̃ eos qui possunt cor¬
pus occidere et animam non possunt :
Qm̃sisinediscientia parua quoque
animalia nec decidunt. quantomagis
quia postolica fultus sit dignitatem:
Quod autem ait: Urĩ autem et capilli
capitis om̃s numerati sunt: Inmensa
dĩ ergahomines ostendie prouiden¬
tiam et ineffabilem signat affeccum:
quod nihil nrorum dm̃ lateat. etiam
parua et otios a dicta. eiusscientiam
non fugiant: Derident intellegentiã

Expanded text:
mittitur, Deus sic vestit, quanto mamittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, modicae fidei! Quidam coacte duos passeres, animam et corpus interpretantur. Quinque quoque passeres, secundum Lucam , qui duobus assibus veneunt, ad sensus referunt. Sed quomodo illa intelligentia toto Evangelici sermonis corpori coaptetur, non parvae difficultatis est. Vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt. Nolite ergo timere; multis passeribus meliores estis vos. Manifestius superior nostrae expositionis sensus expressus est: quod timere non 64 debeant eos qui possunt occidere corpus, et animam non possunt, quoniam si sine Dei scientia parva quoque animalia non decidunt, quanto magis homo, qui apostolica fultus sit dignitate! Quod autem ait: vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt, immensam Dei erga homines ostendit providentiam, et ineffabilem signat affectum, quod nihil nostrum lateat Deum, et etiam parva et otiose dicta ejus scientiam non fugiant. Derident intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ris esti suos: Heret sibi sermo domi¬
nicus. et sequentia pendent. expri¬
oribus: Prudens lector cauesem¬
persuperscitiosam intellegentiã
ut nontuo sensui ad temperesscrip¬
turas. sed scripturisiungas sensum
tuum et intellegas quidsequatur:
Supradixerat nolittimere cosqui
occidunt corpus animam autem
non possuntoccidere. Nuncloqui¬
tur consequenter. Nonne duopas¬
seres asseueneunt et unus ex illis ñ
cadet superterram sinepatreurõ.
et est sensus. Si parua animalia et
uilia absq: dõ auctore nondecidunt:
et inomnibus est prouidentia. et
qua e in hisparitura sunt sinedĩuo¬
luntate non pereunt: Vlos quia
aeterniestis. non deb etistimere qđ
absq: dĩuiuatis prouidentia. Iste
sensus et supradictus est. Respicite
uõ ł atilia caeli. qm̃ non serunt neq
sua et pateruester cadestis pascit
illa : Non neuos magis plurisestis
illis: Acdeinceps: Considerate
lilia agri quomodo crescunt. et
rliqua: Si autem fenum agri
quod hodieest et crasinclibanum

Expanded text:
is est. Haeret sibi sermo Dominicus, et sequentia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam; ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra dixerat: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: nunc loquitur consequenter, Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro? Et est sensus: Si parva animalia et vilia absque Deo auctore non decidunt, et in omnibus est providentia, et quae in his peritura sunt, sine Dei voluntate non pereunt: vos qui aeterni estis, non debetis timere quod absque Dei vivatis providentia. Iste sensus et supra dictus est: Respicite uolatilia caeli, quae neque serunt neque is, et pater uester caelestis pascit illa. nonne uos multo plus esillis? Ac deinceps: Considerate lilia agri quomodo crescunt, et reliqua. Si autem fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum
Abbreviated transcription (Latin):
in aria in quibus selo a fluit : Non
semellegimus: haec uallis et parui
campi planicies inriguaerat et nemo¬
rosa plenaquedeliciis educus in ea
ut deserta templi uiciniaibi hostias
immolaret etrigorem religionis
deliciae uincerent. filiosq suo sin :
Etappellabatur locus ipsegehen
menon edueremiasscribunt ple¬
nissime. Et commina turds̃ selocũ
ipsum implecurum cadaueribus
mortuorumꝰ. Futuraergo suppli
cia et poeneperpetuae quibus pec¬
catores cruciandi sunt huius loci
uocabulo denotantur: Duplicem
autem essegehennam nimuignis. et
frigoris in ic

Expanded text:
Moria, in quibus Siloe fluit, non Moria, in quibus Siloe fluit, non semel legimus . Haec vallis et parvi campi planities, irrigua erat et nemorosa, plenaque deliciis, et lucus in ea ut deserta templi vicinia ibi hostias immolaret, et rigorem religionis deliciae vincerent, filiosque suos daemEt appellabatur locus ille gehenmenon , et Jeremias scribunt plenissime. Et comminatur Deus se locum ipsum impleturum cadaveribus 63 mortuorum, cia et poenae perpetuae, quibus peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse gehennam, nimii ignis et frigoris, in