comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& non factꝰ plagis uapulabit pauca. Seruus autẽ
quiscit uolunta tẽ dnĩ sui. & non facit digna: pla¬
gis uapulabit multa Non ergo quȩritur nisi ut
& ille uindicet cui rerũ ordine potestas dataẽ
et ea uoluntate uindicet qua pater inparuulum
filiũ quẽ ꝑ ȩtatẽ odisse nondũ potest. Hinc enĩ
aꝑtissimũ exemplũ datur. quosatis appareat pos¬
sẽ peccatũ amore potius uindicari quã impunitũ
relinqui. ut illũ inquẽ uindicat non pena mise¬
rũ sed correctione beatũ uelit. Paratus tamen
siopussit ȩquo animo: plura tolerare abeo illa¬
ta quẽ uult. eẽ. correcti siue ineũ habeat potes¬
tatẽ cohercendi. siue nonhabeat. Magni autem
& scĩ uiri qui iã optime scirent mortẽ istã quȩ
animã dissoluit acorpore non . eẽ. formidandã
secundũ eorũ tamen animũ quiillã tenerent
non nulla peccata morte puniuerunt quo et
uiuentib utilis metus incuteretur. & illis qui
morte pu niebant᷑ non ipsa mors noceret. sed

Expanded text:
na plagis, vapulabit pauca; servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multa . Non ergo quaeritur, nisi ut et ille vindicet, cui rerum ordine potestas data est; et ea voluntate vindicet, qua pater in parvulum filium, quem per aetatem odisse nondum potest. Hinc enim aptissimum exemplum ducitur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari, quam impunitum relinqui: ut illum in quem vindicat non poena miserum, sed correctione beatum velit; paratus tamen, si opus sit, aequo animo plura tolerare ab eo illata, quem vult esse correctum, sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat. 64. Magni autem et sancti viri, qui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit a corpore, non esse formidandam, secundum eorum tamen animum qui illam timerent, nonnulla peccata morte punierunt, quod et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsa mors noceret, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quod adhuc duob modis accipi potest Siue ut oremus
etiã ꝓinimicis nris. Quid enĩ aliud sunt habendi contra
quorũ uoluntatẽ xp̃ĩanũ & catholicũ nomen augetur.
ut ita dictũ sit fiat uoluntas tua sicut incęlo & in terra.
tanquã sidiceretur. faciant uoluntatẽ tã sicut iusti ita
etiã peccatores: ut ad te conuertant᷑: Siueita. Fiat uolu¬
ntas tua sicut incȩlo & in terra : ut sua cuiq tribuantur.
Quod fiet extremo iudicio ut iustisp̃miũ. pcatoribus
dampnatio retribuatur: cũ agni abhedis separabunt᷑
Ille etiã non absurdus immo & fidei & sp̃ei nrȩ conuenien¬
tissimꝰ intellectus. ẽ : ut cęlũ & terrã accipiamꝰ spiritum

Expanded text:
Quod adhuc duobus modis accipi potest: sive ut oremus Quod adhuc duobus modis accipi potest: sive ut oremus etiam pro inimicis nostris; quid enim sunt aliud habendi, contra quorum voluntatem christianum et catholicum nomen augetur? ut ita dictum sit, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, tanquam si diceretur, Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam peccatores, ut ad te convertantur: sive ita, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, ut sua cuique tribuantur; quod fiet extremo judicio, ut justis praemium, peccatoribus damnatio retribuatur, cum agni ab haedis separabuntur . 23. Ille etiam non absurdus, imo et fidei et spei nostrae convenientissimus intellectus est, ut coelum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiatur innobis uoluntas deisicuti. ẽ. incęlestib angelis.
ut nulla aduersitas resistat nrẽ beatitudini qͦd pax est
Itẽ fiat uoluntas tua : recte intelligitur obediatur p̃ceptis tuis
Sicut incęlo et in terra. Id .ẽ. sicut ab angelis: ita ab hominib
Nã fieri uoluntatẽ dei cũ obtẽperat᷑ p̃ceptis eiꝰ. ipse dis dic̃
cũ ait. Meus cib est: ut faciã uoluntatẽ eiꝰ qui memisit.
It sepe. Nonuenifacere uoluntatẽ meã : sed uoluntatẽ eiꝰ
quimemisit Et cũ ait . Ecce mater mea. & ecce fr̃smei
Et quicumq fecerit uoluntatẽ dei : hic michiest frater.
&mater &soror. Qui ergo faciunt uoluntaitẽ dei: in illis
utiq fit uoluntas dei Non quia ipsi faciunt ut uelit ds.
sed quia faciunt quod ille uult. id .ẽ. faciunt scđm uolun¬
tatẽ eiꝰ. Est etiã ille intellectus. fiat uoluntas tua sic̃ incȩ¬
lo & interra. Sicut inscis & iuscis : ita etiã in peccatoribus

Expanded text:
perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse Dominus dicit, cum ait, Meus cibus estet saepe, Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit ; et cum ait, Ecce mater mea, et ecce fratres mei, et quicumque fecerit voluntatem Dei, hic mihi est frater, et mater, et soror . Qui ergo faciunt voluntatem Dei, in illis utique fit voluntas Dei: non quia ipsi faciunt ut velit Deus; sed quia faciunt quod ille vult, id est, faciunt secundum voluntatem ejus. 22. Est etiam ille intellectus: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, sicut in sanctis et justis, ita etiam in peccatoribus.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nunc cęles tes angeli sancassimi atq beatissimi deo¬
sõlo illus trante sapientes & beati sunt quia & hocꝓmisit
dñs suis in resurrectione. Frunt inquit sicut angłi incęlis.
Et ideo post illã pętitionẽ quadicimꝰ. adueniat regnũ
tuũ : sequitur. Fiat uoluntas tua sicut incęlo & in terra.
Idest sicut ẽ. in angelis qui sunt in cęlis uoluntas tua ut
omĩmodo tibi adhereant teq ꝑfruant᷑. nullo errore ob¬
nubilante sapientiã eorũ. nulla miseria impediente be¬
atitudinẽ illorũ : itafiat insc̃ĩs tuis qui interra sunt. et
de terra quod adcorpus attinet factisunt. Et quãuis in
cȩles tẽ habitationẽ atq immutationẽ : tam̃ de terra assu¬
mendi sunt. Ad hoc respicit etiã illtidngelorũ p̃dicatio
Gła in excelsis deo. & in terra pax hominib: bonȩ uolunta¬
tis Ut cũ p̃cesserit bona uoluntas nrã quȩ uocantẽ sequit᷑.

Expanded text:
sicuti nunc coelestes Angeli sanctissimi atque beatissimi, sosicuti nunc coelestes Angeli sanctissimi atque beatissimi, solo Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt, inquit, sicut Angeli in coelis . 21. Et ideo post illam petitionem qua dicimus, Adveniat regnum tuum, sequitur, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ita fiat in sanctis tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet, facti sunt, et quamvis in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt. Ad hoc respicit etiam illa Angelorum praedicatio, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : ut cum praecesserit bona voluntas nostra, quae vocantem sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad scĩficationẽ nominis dei Non enĩ & hic ita
dictũ . ẽ. ad ueniat regnũ tuũ : quasi nunc ds non regnet
Sed forte quis dicat. ad ueniat dictũ. eẽ. in terra: quasi
uero non ipse etiã nunc regnet in terra semꝑq in ea
regnauerit a consatutione mundi. Adueniat ergo: ac¬
cipiendũ .ẽ. manifestet᷑ hominib. Quẽ ad modũ enĩ
etiã p̃sens lux absens est cȩcis &eis qui oculos claudunt.
ita dei regnũ quãuis nunquã discedat de terns. tam̃
regnũ. cũ eiꝰ unigenitus nonsolũ intelligibiliter sed etiã
ui sibiliter in homine dominico decȩlo uenent iu¬
dicaturus uiuos & mortuos. Post quod iudiciũ id . ẽ.
cũ discrecio
& separatio iustorũ ab iniustis facta
fuerit : ita in habitabit iustos ds̃ ut non opussĩt quenquã
doceri ꝑhominẽ sedsi nt om̃s ut scriptũ.ẽ. docibiles deo.
De inde beata uita onim exparte ꝑficiet᷑ inscis mȩternũ.

Expanded text:
pertinet ad sanctificationem nominis Dei. Non enim et hic ita pertinet ad sanctificationem nominis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adveniat regnum tuum, quasi nunc Deus non regnet. Sed forte quis dicat, Adveniat dictum esse in terram. Quasi vero non etiam ipse nunc regnet in terra, semperque in ea regnaverit a constitutione mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nunquam discedat de terris, tameregnum Dei, cum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod judicium, id est, cum discretio et separatio justorum ab injustis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut non opus sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est, docibiles Deo . Deinde beata vita omni ex parte perficietur in sanctis in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
petunt᷑ : hoc est Scĩ ficetur nom̃ tuũ. Quod non so
petitur quasi non sit scm̃ nomendĩ. sed ut scm̃ habea tꝰ
ab hominib. Id est ita illis innotescat ds̃ ut non existi¬
ment aliquid sanctius quod magis offendere timeant.
Neq enĩ qui a dictũ ẽ notus iniudȩa ds̃ in israhel mag¬
num nomen eiꝰ. sic intelligendũ .ẽ. quas̃ alibi minor
sit ds̃ alibi maior : sed sicut ibi magnũ . ẽ. nomen eius
ubi ꝓsuę maiestatis magnitudine nominatur: ita
ibi dicit᷑ scm̃ nomen eiꝰ. ubi cũ ueneratione & offensio¬
nis timore nominatur. Et hoc ẽ. quod nunc agiair dũ
euangeliũ adhuc usq ꝑ diuersas gentes innotescendo
cõmendat unius dei nomen ꝑ adminis trationẽ filii eiꝰ¬
De inde sequit᷑. Atueniat regnũ tuũ. Sicut ipse dñs
in euangelio docet tunc futrũ. eẽ. iudicii diem : cum
euangliũ p̃dicatũ fuerit in om̃ib gentibus. Quȩ res

Expanded text:
petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic pab hominibus, id est ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi minor sit Deus, alibi major: sed ibi magnum est nomen ejus, ubi pro suae majestatis magnitudine nominatur. Ita ibi dicitur sanctum nomen ejus, ubi cum veneratione et offensionis timore nominatur. Et hoc est quod nunc agitur, dum Evangelium adhuc usque per diversas gentes innotescendo, commendat unius Dei nomen per administrationem Filii eDeinde sequitur, Adveniat regnum tuum. Sicut ipse Dominus in Evangelio docet, tunc futurum esse judicii diem, cum Evangelium praedicatum fuerit in omnibus gentibus : quae res
Abbreviated transcription (Latin):
lo potiuscredant. eẽ. quã interra . ut cũ aliquando
cognouerint dignitatẽ animȩ. cȩleste etiã corpus
excedere : magis eũ quȩrant in anima quã incor¬
pore etiã cȩlesa. Et cũ cognouerint quantũ distet
inter peccatorũ animas &iustorum. sicut non au¬
debancũ adbuc carnaliter saperent in terra eum¬
collocare sed incęlo: sic postea meliori fide uel intel¬
ligenta magis eũ ianimis iustorũ quã in pecca¬
torũ requirant. Recte ergo intelligitur quod
dictũ .ẽ. paternr̃ quies in cęlis in cordib iustorũ
eẽ. dictũ : tanquã intẽploscõsuo Simul eciã ut
qui orat: in se quoq ipso uelit in uitare quẽ in¬
uocat. Et cũ hoc affectat: teneat iustitiã quomu¬
nere inuitatur ad in habitandũ animũ ds̃. lam
uideamꝰ quȩ sint petenda. Dictũ . ẽ. enĩ qui sit qui
petitur: & ubi habitet. Rimũ autẽ omniũ quȩ

Expanded text:
lo potius credant esse, quam in terra: ut cum aliquando lo potius credant esse, quam in terra: ut cum aliquando cognoverint dignitatem animae coeleste etiam corpus excedere, magis eum quaerant in anima, quam in corpore etiam coelesti; et cum cognoverint quantum distet inter peccatorum animas et justorum, sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. Dictum est enim quis sit qui petitur, et ubi habitet. Primum autem omnium quae
Abbreviated transcription (Latin):
simili dado est utispiritaliter tantũ inter essẽ
uideatur inter iustos & peciatores: quantũ corpo
raliter inter cȩlũ & terrã. Cuiꝰ rei signisicandȩ grã.
cũ ad orationẽ stamꝰ ad orientẽ conueram᷑. unde
cȩlũ surgit. Non tanquã ibi habitet ds. quasicȩte¬
ras mundi partes deseruerit quiubiq p̃sens est
non locorũ spatus sed maiestatis potentia sed ut
admoneatur animꝰ ad naturã excellentiorẽ se con¬
uertere id est ad dm̃ cũ ipsũ corpuseius quod t̾re¬
num .ẽ. ad corpus excellentius id .ẽ. ad corpus
cȩleste conueratur. Conuenit etiã gradib religi¬
onis: & plurimũ expedit ut om̃iũ sensibus & paruu¬
lorũ et magnorũ bene sentiatur de deo. Et ideo qui
uisibilib ad huc pulchritudinib deditisunt nec
possunt aliquid incorporeũ cogitare. qnm̃ necesse
est cȩlũ p̃ferant terrȩ. tolerabilior ẽ opinio
eorũ si dm̃ quẽ ad huc corporaliter cogitant incȩ¬

Expanded text:
similitudo est, ut spiritualiter tantum interesse similitudo est, ut spiritualiter tantum interesse videatur inter juum et terram. 18. Cujus rei significandae gratia, cum ad orationem stamus, ad orientem convertimur, unde coelum surgit: non tanquam ibi habitet et Deus, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est ad Deum, cum ipsum corpus ejus quod est terrenum, ad corpus excellentius, id est ad corpus coeleste convertitur. Convenit etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitare, quoniam necesse est coelum praeferant terrae; tolerabilior est opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter cogitant, in coe
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscant. Utatur ergo uoce noui testamenti po¬
pulus nouus ad ȩternã hereditatẽ uocatus: & dicat
spatio locorũ continetur ds̃. Sunt autẽ cęli excellen¬
tia quidẽ mundi corpora: sed ta men corpora quȩ
non possunt. eẽ. nisi in loco. Sed si incęlis tanquã in
superiorib mundi partib locus dei esse creditur.
melioris meria fiunt aues. quarũ uita.ẽ. deo uicinior.
Non autẽ scriptũ ẽ. ꝓpe est dñs excelsis hominib.
aut eis quunmontib habitant : sed scriptũ. est ꝓ¬
pe est dns his qui obaidsunt corde. Quod magis ꝑti¬
net adhumilitatẽ. Sed quẽ ad modũ terra oppella¬
tus. ẽ. peccator cũ ei dictũ . ẽ. terraes & in terrã ibis.
sic cęlũ iusais e contrano dicipotest. Iusas enĩ dicit᷑.
Templũ enĩ sei scm̃. ẽ : quod efasuos. Qua ꝓpter si
in tẽplosuo habratds. & scĩ templũ eiꝰsunt: recte dr̃
quies in cȩlis quies inscis. Et ac cõmodaassima ista

Expanded text:
cognoscant. Utatur ergo voce Novi Testamenti pocognoscant. Utatur ergo voce Novi Testamenti populus novus, ad aeternam haereditatem vocatus, et dicat: spatio locorum continetur Deus. Sunt enim coeli excellentia quidem mundi corpora, sed tamen corpora, quae non possunt esse nisi in loco: sed si in coelis tanquam in superioribus mundi partibus locus Dei esse creditur melioris meriti sunt aves, quarum vita est Deo vicinior. Non autem scriptum est, Prope est Dominus excelsis hominibus, aut eis qui in montibus habitant: sed scriptum est, Prope est Dominus obtritis corde ; quod magis pertinet ad humilitatem. Sed quemadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum est, Telum justus e contrario dici potest. Justis enim dicitur, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quapropter si in templo suo habitat Deus, et sancti templum ejus sunt; recte dicitur, qui es in coelis, qui es in sanctis. Et accommodatissima ista
Abbreviated transcription (Latin):
tib cui psũ ante dederit ut filii essent: Postremo
quanta cura animũ tangit. ut qui dicit pat̃ nr̃ tanto
patre nonsit in dignus: Si enĩ quisquã plebeius sena
care sinedubio trepidabit. nec facile audebit. cogi¬
tans humilitatẽ generissui. & opũ indigentiã & ple¬
beiȩ ꝑsonȩ uilitatẽ: Quanto ergo magis trepidan¬
dũ . e. appellare padẽ dm̃ si tanta est labes tantȩq
sordes inmorib ut multo iustius eas asua coniunca¬
one dsexpellat. quã ille senator cuiꝰ uismendici
egestatẽ. quando quidẽ ille hoc contẽpnit inmen¬
dico quo & ipse potest humanarũ rerũ fragilita te
deuenire : Ds autẽ in sordidos mores nunquã cadit
It grãs miseri cordiȩ ipsius : qui hoc a nobis exigit ut
pater nr̃ sit quod nullo sup̃tu sedsola sua bona uo
luntate cõ parari potest. Ad monentur hic etrã
diuites uel genere nobiles secundũ scłm. cũ xp̃ia
ignobiles: qnm̃ simul dicunt deo paternr̃
Quod non possunt uere acpie dicere : nisise fr̃s. eẽi

Expanded text:
 ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius senatatur; sine dubio trepidabit, nec facile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribus, ut multo justius eas a sua conjunctione Deus expellat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum humanarum fragilitate devenire: Deus autem in sordidos mores nunquam cadit. Et gratias misericordiae ipsius, qui hoc a nobis exigit, ut Pater noster sit; quod nullo suluntate comparari potest. Admonentur etiam hic divites, vel genere nobiles secundum saeculum, cum Chignobiles, quoniam simul dicunt Deo Pater noster. Quod non possunt vere ac pie dicere, nisi se fratres esse
Abbreviated transcription (Latin):
sed sibi consulit. Uel potius nec sibi: quando quidem
nrõ instat dicens. Nolite uobas condere thes auros
in terra ubi tinea & comestura exterminant. & ubi
fures effodiunt & furantur  Ihes auntate autem
uobis thesauros incęlo: ubineq tinea neq comes
tura ex terminant. & ubi fures non effodiunt nec
furant᷑. Ubi enĩ .ẽ. thes aurus tuus: ibi erit &cor
tuũ: Ergo sunterra erit cor: id est sieo corde quisq
operetur aliquid. ut terrenũ cõmodũ ad pis catur.
quo modo erit mundũ quod in terra uolutatur  Si
autẽ in cęlo: mundũ erit. quia mundas quȩcumq
cȩlestia. Sordescit enĩ aliquid cũ inferiorimiscetur
naturȩ . quã uis in suo genere non sordide : quia etiam
depuro argento sordidatur aurũ simisceatur. Ita &a
nimꝰ nr̃ terrenorũ cupiditate sordescit quã uis ipa
terra in suo genere atq ordine munda sit: Cęlũ aut̃
hoc loco non corporeũ acceperim: quia omne corpus

Expanded text:
sed sibi consulit: vel potius nec sibi; quandoquidem sed sibi consulit: vel potius nec sibi; quandoquidem nostro instat, dicens: « Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et comestura exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur: thesaurizate autem vobis thesauros in ubi fures non effodiunt nec furantur. Ubi enim est thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. » Ergo si in terra erit cor, id est, si eo corde quisque operetur aliquid, ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum, quod in terra volutatur? Si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecumque coelestia. Sordescit enim aliquid, cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordidae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperimus, quia omne corpus
Abbreviated transcription (Latin):
nrã lauanda .ẽ. quib dei aspectus offendit᷑. Nosenim
re uelata facie głam dnĩ speculantes in eandẽ ima¬
ginẽ trans formabimur. Sepe etiã cogitatione¬
cessariarũ rerũ ad istã uitã ꝑtinentiũ saucitit &
sordidat interiorẽ oculũ nr̃m : et plerumq: cordupli¬
cat ut ea quȩ uidemur cũ hominibus recte facere.
non eo corde faciamꝰ quo dñs p̃cepit. id .ẽ. non quia
eos diligimꝰ. sed quia cõmodũ ab eis aliquod ꝓpter
necessitatẽ p̃sentis uitȩ ad ipisci uolumus. Debemus
autẽ benefacere illis ꝓpter sec lutẽ ipsorũ eternã:
non ꝓpter tẽporale cõmodũ nrm̃. Inclinet ergo ds̃
cornrm in testimonia sua. & non inenolumentum.
finis enĩ p̃cepti .ẽ. K aritas de corde puro. & conscientia
bona & fide non ficta. Qui autẽ ꝓpter suã de hac
uita necessitatẽ fratr consulit : non utiq h aricate con¬
sulit. quia non illi quẽ debet tanquã se ipsũ diligere.

Expanded text:
nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos autem nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos autem reuelata facie gloriam dei speculantes in eandem imaginem transformabimur. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam uitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum et plerumque conduplicat, ut ea quae uidemur cum hominibus recte fnon eo corde faciamus quo Dominus praecipit, id est, non quia eos diligimus, sed quia commodum ab eis aliquod propter necessitatem praesentis vitae adipisci volumus. Debemus autem benefacere illis propter salutem ipsorum aeternam, non propter temporale commodum nostrum. Inclinet ergo Deus cor nostrum in testimonia sua, et non in emolumentum . Finis enim praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Qui autem propter suam in hac vita necessitatem fratri consulit, non utique charitate consulit; quia non illi, quem debet tanquam seipsum diligere,
Abbreviated transcription (Latin):
unguit : qui lȩtatur in terius mente atq: ratione:
hoc enĩ recte accipimꝰ caput quod in anima p̃mi¬
net. & quocȩtera hominis regi & gubernatori manifes¬
tũ est Ethoc facit : qui non foris querit letitiã ut de
laudib: hominũ carnaliter gaudeat. Caro enim
quȩ subiecta eẽ. debet: nullomodo . ẽ. totius natu¬
rȩ humanȩ caput. Nemo quidẽ ũquã carnẽ suã
odiohabuit sicut apłs dicit. cũ diligendã uxorem
p̃cipit. sed caput mulieris uir. cui uiro caput. ẽ xp̃e
interius ergo gaudeat inieiunio suo. eo ipso quosic
se ieiunando auer alloluptate scłi ut sit subditꝰ
siderat. ita enĩ & faciẽ lauabit id .ẽ. cor mundabit:
quo uisurus ẽ. dm̃. non interposito uelam ine ꝓpter
infirmitatẽ contractã desordib: sed firmꝰ & stabilis
qm̃ mundus et simplex. Lauamini inquit mundi
estote. auferte nequitias ab animis uris. atq¬
a conspectu oculorũ meorũ. Ab hisigi᷑ sordib facies

Expanded text:
unguit qui laetatur interius mente atque ratione. unguit qui laetatur interius mente atque ratione. hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeminet et quo cetera hominis regi et gubernari manifestum est; et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de hominum laudibus carnaliter gaudeat. caro enim, quae subiecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae caput. nemo quidem umquam carnem suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditussiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uelamine propter infirmitatem contractam de sordibus, sed firmus et stabilis, quoniam mundus est et simplex. lauamini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies
Abbreviated transcription (Latin):
consecutis uel consequi cupiunt : tuncnecesse ẽ. appa¬
reat utrũ lupus inouina pelle sit. a noius insũa. Non
enĩ ꝓpterea ornatu suꝑ fluo debet aspectus hominũ
mulcere xp̃ianꝰ quia illũ parcũ habitũ ac necessarium
etiã simulatores septus sȩpius usurpant ut in cautos
decipiant. Quia & ille ouesnondebent deponere pel¬
lessuas si aliquando eis lupise contegunt. Queri ergo
solet : quid sit quod ait. Uos a utẽ ieiunantes unguite
capita ura & facies uras lauate : neuid ea mini homi¬
nib ie uinantes. Non enĩ quispiã recte p̃ceperit
quã uis faciẽ cotidiana consuetudine lauemꝰ unotis
etiã capitib cũ ieiunamꝰ nosesse debere. Quod si tur¬
pissimũ om̃s fatent᷑: intelligendũ .ẽ. hoc p̃ceptũ
unguendi. caput & faciẽ lauandi ad interiorem
hominẽ ꝑtinere. Unguere ergo caput ad lȩtitiã
ꝑtine: lauare autẽ faciẽ ad munditiã. Et ideocaput

Expanded text:
consecuti consecuti reat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepe usurpant, ut incautos decipiant, quia et illae oues non habent deponere pelles suas, si aliquando eis lupi se contegunt. Quaeri ergo solet, quid sit quod ait: uos autem ieiunantes unguite capita uestra et facies uestras lauate, ne uideamini hominibus ieiunantes. non enim quispiam recte praeceperit, quamuis faciem cotidiana consuetudine lauemus, unctis etiam capitibus, cum ieiunamus, nos esse debere. quod si turpissimum omnes fatentur, intellegendum est hoc praeceptum unguendi caput et faciem lauandi ad interiorem hominem pertinere. unguere ergo caput ad laetitiam pertinet, lauare autem faciem ad munditiam,%et ideo caput
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ conformes fieri imaginis filuieiꝰ. In hoc autẽ capitulo
maximȩ anĩ ad uertendũ .ẽ. non in solorerũ corporearũ
nitore titq pompa. sed etiã in ipsis sordib luctuosis eẽ
posse iactantiã. & eo periculosiorẽ quosub nomine ser¬
uitutis dei decipit. Quiergo immoderato cultu corꝑis
uincit᷑ rebus ipsis pomparũ scłi. eẽ sectator. Nec quenquã
fallit dolosa imagine sc̃itatis. Quiautẽ in ꝓfessione. apĩa¬
nitatis inusitato sq̃aͣlore ac sordib intentos inse hominũ
oculos facit cũ id uolunta te facit non necessitate patiatur:
cȩteris eiꝰ operib potesc conici utrũ hoc contep̃tu suꝑflui
cultus anãbitione aliqua faciat. Quia & subouina pelle
cauendos lupos dns p̃cipit. Sed exfructib inquit eoꝵ
cognoscetis eos. Cũ enĩ ceperint aliquib tẽptationib
ea ipsa illis subtrahi uel negari. quȩ isto uela mine uel

Expanded text:
deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis uincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel
Abbreviated transcription (Latin):
pater ur̃ qui incȩlis est. Si autẽ non dimiseritis homi
onẽ  il in cagitur. Nã & in hoc opere cauendũ ẽ ne sub¬
repat aliqua ostentatio & appetitus laudis humanȩ
qui duplicetcor & non sinat mundũ & simplec. eẽ
ad incelligendũ dm̃. Cũ autẽ ie iunatis inquit: nolite
fieri sicut hypochrite tristes. Ex cerminant enĩuultũ
suũ ut uideant᷑ hominib i eiunantes. Amendico uob.
ꝑceperunt mercedẽ suã. Uos autẽ ie iunantes ungite
capita urã & facies ur̃as lauate neuideamini homi¬
nib: ieiunantes. sed patri uro qui est in abscondito Et pa¬
ter ur̃ qui uidet in abscondito reddet uobis. Manifes¬
tũ est his p̃ceptis omnẽ nram intentionẽ in interi ora
gaudia dirigi: ne foris quȩrentes mercedẽ huic sȩculo
conformemur & amictamꝰ ꝓmissio eanto solidioris atq:
firmioris quanto interioris beatitudinis quanos elegic

Expanded text:
Pater vester qui in coelis est. Si autem non dimiseritis hominPater vester qui in coelis est. Si autem non dimiseritis hominonem, de qua nunc agitur. Nam et in hoc opere cavendum est ne subrepat aliqua ostentatio et appetitus laudis humanae, qui duplicet cor, et non sinat mundum et simplex esse ad intelligendum Deum. « Cum autem jejunatis, inquit, nolite fieri, sicut hypocritae, tristes: exterminant enim vultum suum, ut uideantur hominibus ieiunantes. amen dico uobis, perceperunt mercedem suam. uos autem ieiunantes ungite capita uestra et facies uestras lauate, ne uideamini hominibus ieiunantes, sed patri uestro, qui est in abscondito; et pater uester, qui est in abscondito, reddet uobis. manifestum est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit
Abbreviated transcription (Latin):
non induci intẽptationẽ ne habea mꝰ duplexcor.
non appecendo simplexbonũ quo referamꝰ omiã
quȩ oꝑamur. sed simul tẽporalia & terrena sectando
Tẽptationes enĩ dehis reb quȩ graues et calamitosȩ
uident᷑ hominib nonmnos ualent: si non ualeant
illȩ quȩ blanditiis earũ rerũ accidunt. quas homines
bonas & lȩtandis putant. Si sapientia .ẽ. quabeatis
pacifici qnm̃ ipsi filu deiuocabunt᷑. oremꝰ ut liberem᷑
amalo Ipsa enĩ liberatio liberos nos faciet : id ẽ filios
dei. ut sp̃u adoptionis damemꝰ abba pater. Sane non
in quanos misericordes eẽ. uoluit. Quod unũ . ẽ. consi¬
liũ miserias euadendi. Nulla enĩ alia sentencia sic
oramus : ut quasi paciscam cũ deo. Dicimꝰ enĩ dimitte
nobis sicut & nos dimitamꝰ. Inqua pactione simentimur
totius orationis nullus est fructus. Sic b̃ dicit. Sienim
dimseritis hominib: delicta eorũ: dimittet & uobis

Expanded text:
non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. Tentationes enim de his rebus quae graves et calamitosae videntur hominibus, non in nos valent, si non valeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetandas putant. Si sapientia est qua beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur ; oremus ut liberemur a malo: ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemus, Abba, Pater . 39. Sane non in qua nos misericordes esse voluit, quod unum est consilium miserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus. In qua pactione si mentimur, totius orationis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis hominibus delicta eorum, dimittet et vobis
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsi consolabunt᷑: oremꝰ ut fiat uoluntas eiꝰ ficut
in cȩlo & interra. Quiacũ corpus tanquã terra spiri¬
tui tanquã cęlo sũma& tota pace consenserit: non
lugebimꝰ. Nã nullus alius huiꝰ tẽporis luctus ẽ nisi
cũ ad uersũ se ista confligunt et cogunt nos dicere
Uideo aliã legẽ in mẽbrismeis repugnantẽ legim̃tas
meȩ. & luctũ nrm̃ lacrimosa uoce testari. Miser ego
homo quisme liberabit decorpore mortis huiꝰ: Si
fortitudo est quabeati sunt quiesuriunt &sitiunt
iuscitiã quia ipsi saturabuntur : oremꝰ ut panis nr̃
cotidianꝰ detur nobis hodie. quo fulti atq susten¬
tati : ad plenissimã illũ saturitatẽ uenis ẽ possimꝰ:
Si consiliũ . ẽ quobeati sunt misen cordes qm̃ ipsorũ
miserebit᷑ : dimittamꝰ debita debitorib nr̃is. & ore¬
mꝰ ut nobis nrã dimittantur. Si intellectus . ẽ. quo
beatis mundi cordes qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: oremꝰ

Expanded text:
quoniam ipsi consolabuntur; oremus ut fiat voluntas ejus sicut quoniam ipsi consolabuntur; oremus ut fiat voluntas ejus sicut in coelo et in terra, quia cum corpus tanquam terra, spiritui tanquam coelo, summa et tota pace consenserit, non lugebimus: nam nullus alius hujus temporis luctus est, nisi cum adversum se ista confligunt, et cogunt nos dicere, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae; et luctum nostrum lacrymosa voce testari, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis ejus ? Si fortitudo est qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur; oremus ut panis noster quotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati, ad plenissimam illam saturitatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur; dimittamus debita debitoribus nostris, et oremus ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est quo beati sunt mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus
Abbreviated transcription (Latin):
uultus tui. Et malũ a quo liberan optamꝰ. et ipsa libe¬
ratio amalo adhanc utiq uitã ꝑtinet : quã & iustitia
deimortalẽ meruimꝰ. & unde ipsius miscđia lib amur
petitionũ congruere illi septenarionumero : ex quo
totus iste sermomanauit. Si enĩ timor dei .ẽ. quo beati
fiunt pauperesspũ qnm ipsoruĩ est regnũ cęlorũ: peta¬
mꝰ ut sc̃ĩficet᷑ in hominib nomendei. timore casto ꝑ¬
manente insȩcula scłorũ. Si pietas est qua beati sunt
mites. quia ipsc hȩreditatepossidebunt terrã. petamꝰ
ut ueniat regnũ eiꝰ. siue innos ipsos ut mitescamꝰ nec ei
resistamꝰ. siue decȩlo in terras inclantate aduentus
dñi. quonos gaudebimꝰ & laudabimur dicente illo
Uenite benedicti patris mei accipite regnũ quod
uobis paratũ est ab origine mudi. Indño inquit
ꝓpheta laudabit᷑ anima mea: andiant mites
& iocundentur. Siscientia .ẽ . quabeatisunt qui lugent

Expanded text:
vultus tui . Et malum, a quo liberari optamus, et ipsa libevultus tui . Et malum, a quo liberari optamus, et ipsa liberatio a malo ad hanc utique vitam pertinet, quam et justitia Dei mortalem meruimus, et unde ipsius misericordia libepetitionum congruere illi septenaritotus iste sermo manauit. si enim timor dei est, quo beati fiunt pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum, petamus, ut sanctificetur in hominibus nomen dei, timore casto permanente in saeculum saeculi. si pietas est, qua bemites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram; petamus ut veniat regnum ejus, sive in nos ipsos, ut mitescamus, nec ei resistamus; sive de coelo in terras in claritate adventus Domini, quo nos gaudebimus, et laudabimur, dicente illo, Venite, benedicti Patris mei, accipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . In Domino enim, inquit propheta, laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . Si scientia est qua beati sunt qui lugent,
Abbreviated transcription (Latin):
non er̃: cũ erunt om̃s docibiles deo. & ipa in effabilẽ
lucẽ ueritatis non motu corporũ signi ficantes sed pu¬
ritate mentis haurientes . Nã fortasse ꝓpterea. & pa¬
nis diccus ẽ. non potus: quia panis frangendo atq¬
mandendo in alimentũ conuertit᷑. Sicut seripturȩ
aperiendo & disseren do animã pascunt. sotus autem
paratus sicuti .ẽ. transit incorpus: ut isto tẽpore panis
sit ueritas cũ cotidianꝰ panis dicitur . Iunc autẽ potus
cũ labore nullo disputandi & sermo cmandi quasi
frangendi atq mandendi opuserit: sed solo haustu
sincere atq ꝑspicuȩ ueritatis. Et peccata nobis nunc
dimittuntur & nunc dimitamꝰ. quȩ harũ quattuor
reliquarũ secunda petitio est. Tunc autẽ nulla eritue¬
nia peccatorũ : quia nulla peccata & tep̃taciones tẽ¬
poralẽ istã uitã infestant. Non autẽ erunt: cũ ꝑfec¬
tũ ent quod dictũ est abscondes eos in abscondito

Expanded text:
non erunt, cum omnes erunt docibiles Dei, et ipsam ineffabilem non erunt, cum omnes erunt docibiles Dei, et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu corporum significantes, sed puritate mentis haurientes. Nam fortasse et propterea panis dictus est, non potus, quia panis frangendo atqmandendo, in alimentum convertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt; potus vero paratus, sicuti est, transit in corpus: ut isto tempore panis sit veritas, cum quotidianus panis dicitur; tunc autem potus, cum nullo labore disputandi et sermocinandi, quasi frangendi atque mandendi, opus erit, sed solo haustu sincerae et perspicuae veritatis. Et peccata nunc nobis dimittuntur, et nunc dimittimus; quae harum quatuor reliquarum secunda petitio est: tunc autem nulla erit venia peccatorum, quia nulla peccata. Et tentationes temporalem istam vitam infestant; non autem erunt, cum perfectum erit quod dictum est, Abscondes eos in abscondito
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinis. Et ideo sȩculi termmatione cõplebit᷑ : tam̃
omiã tria in ȩternũ manebunt . Nã &scĩficatio nominis
deisempiternaerit. et regnieiꝰ nullus. ẽ. finis. et ꝑfectȩ nrẽ
beatiaidini ęt̾na uita ꝓmitat᷑. ꝑmanebunt ergo ista
tria consũmata atq: cumulata in illa uita quȩ nobis
ꝓmitat᷑ : reliqua uero quat tuor quȩ petimꝰ ad cẽporalẽ
istã uitã ꝑtinere michi uidentur . Quorũ primumest
panẽ nrm̃ cotidianũ da nobis hodie. Hoc ip̃so enim
quod dictus ẽ. cotidianꝰ panis. siue spiritalis signi ficet᷑.
siue insacram̃to. aut inuictu isto uisibili: ad hoc tẽpus
ꝑtinet quod appellauit hodie. Non quia spiritalis
cib non est sempiternꝰ : sed quia iste qui cotidianus
dictus ẽ. inscripturis siue inscrepitu sermonis. siue qͥbusq
tẽporalib signis exhibet᷑ animȩ. Quȩ omiã tunc utiq

Expanded text:
beatitudinis, et ideo saeculi terminatione complebitur, tamen beatitudinis, et ideo saeculi terminatione complebitur, tamen omnia tria in aeternum manebunt. Nam et sanctificatio nominis Dei sempiterna erit, et regni ejus nullus est finis, et perfectae nostrae beatitudini aeterna vita promittitur. Permanebunt ergo ista tria consummata atque cumulata in illa vita quae nobis promittitur. 37. Reliqua vero quatuor quae petimus, ad temporalistam vitam pertinere mihi videntur. Quorum primum est: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Hoc ipso enim quod dictus est quotidianus, panis spiritalis significatur, sive in sacramento, aut in victu isto visibilis, ad hoc tempus pertinet, quod appellavit hodie: non quia spiritalis cibus non est sempiternus, sed quia iste, qui quotidianus dictus est in Scripturis, sive in strepitu sermonis, sive quibusque temporalibus signis exhibetur animae. Quae omnia tunc utique
Abbreviated transcription (Latin):
honere ipsa morte deposito ex omĩ hominis parte opor¬
tuno tẽpore ꝑficietur beaacudo quȩ in hac uita incho¬
ata est & cui capessende atq obtinende aliquando nune
consideranda & cõmendanda distinctio est̃. Nãcũ uita
nrã tẽporaliter nuncagatur atq speret᷑ ȩterna. & cũ
ȩcerna priora sint dignitate. quã uis cẽporalib: pͥus
actis ad illa transeatur. triũ primarũ petitionũ impetra¬
tiones quanquã in hac uitaquȩ isto sȩculo agit᷑ exordium
capiant. Nã et scĩ ficatio nominis dei ab ipso humilitatis dnĩ
ad uentuagicȩpit. &aduentus regnieiꝰ quo inclantate uen¬
turus .ẽ. non iã finito scło sed infine sȩculi manifestabit᷑.
et ꝑfectio uoluntatis eiꝰ sicut incęlo & in terra siue iustos
& peccatores cȩlũ & terrã intelligas. siue sp̃m̃ & tarnem.
siue dñm et eclãm. siue omiã simul ipsa ꝑfectione nrȩ̃

Expanded text:
onere ipsa morte deposito, ex omni hominis parte opporonere ipsa morte deposito, ex omni hominis parte opportuno tempore perficietur beatitudo, quae in hac vita inchoata est, et cui capessendae atque obtinendae aliquando nunc consideranda et commendanda distinctio est. Nam cum vita nostra temporaliter nunc agatur, atque speretur aeterna, et cum aeterna priora sint dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur; trium primarum petitionum impetrationes quanquam in hac vita, quae isto saeculo agitur, exordium capiant nam et sanctificatio nominis Dei ab ipso humilitatis Domini adventu agi coepit; et adventus regni ejus, quo in claritate venturus est, non jam finito saeculo, sed in fine saeculi manifestabitur; et perfectio voluntatis ejus, sicut in coelo et in terra, sive justos et peccatores coelum et terram intelligas, sive spiritum et carnem, sive Dominum et Ecclesiam, sive omnia simul, ipsa perfectione nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
nos amalo Orandũ enĩ ẽ. ut nonsolũ inducam᷑ inmalũ
quocamꝰ. qͦd sexto locopetitur : sed ab illo etiã liberem̃.
quoiã inducti sumꝰ. Quocũ fac tũ fuerit nichil remane¬
bit formidolosũ. nec omĩno metuendaerit ulla tẽp̃¬
tacio Iuod tam̃ in hac uita quandiu mortalitatẽ istam
circũ ferimꝰ inquã serpentina ꝑsuasione inducai sumꝰ.
non sperandũ . ẽ. posse fieri sed tamen aliquando futu¬
rũ sperandũ .ẽ. & hȩc est spes quȩ nonui det᷑. Dequa cii
loqueretur apłsait. Spes autẽ quȩ uidet᷑ non . ẽ spes
Sed tamen sapientia quȩ in hac quoq uita concessã est
fidelib seruis dei nonest desperanda. Ea autẽ est
ut id quod dño reuel ante fugiendũ. eẽ. intellexen¬
mꝰ cautissima uigilantia fugiamꝰ : & id quod dño reue¬
lante appetendũ. eẽ. intellexerimꝰ. flagrantissima
haritatt appetamꝰ. Ita enĩ reliquo mortalitatis huiꝰ

Expanded text:
nos a malo. Orandum est enim ut non solum non inducamur in malum, nos a malo. Orandum est enim ut non solum non inducamur in malum, quo caremus, quod sexto loco petitur; sed ab illo etiam liberemur, quo jam inducti sumus. Quod cum factum fuerit, nihil remanebit formidolosum, nec omnino metuenda erit ulla tentatio. Quod tamen in hac vita quamdiu istam mortalitatem circumferimus, in quam serpentina persuasione inducti sumus, non sperandum est posse fieri; sed tamen aliquando futurum sperandum est, et haec est spes quae non videtur: de qua cum loqueretur Apostolus, ait, Spes autem quae videtur, non est spes . Sed tamen sapientia, quae in hac quoque vita concessa est, fidelibus servis Dei non est desperanda. Ea est autem, ut id quod Domino revelante fugiendum esse intellexerimus, cautissima vigilantia fugiamus; et id quod Domino revelante appetendum esse intellexerimus, flagrantissima charitate appetamus. Ita enim reliquo mortalitatis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt etiã hum anȩ tẽptationes credo cũbono quisq ani¬
mo scđm humanã tamen fragilitatẽ in aliquo consi¬
lio labit᷑. aut irntat᷑ infrẽm studio corrigendi: paulo
tamen amplius quã xp̃ĩa. cranquillitas postulat: Deqͥb
apłs dicit. Temptatio uos non app̃hendat. nisi humana.
cũ idẽ dicat. fi delis ds̃ qui nonuos ꝑmittat tẽptari
supra quã potestis ferre. sed faciat cũ tẽptatione etiã
exitũ ut possitis tolerare. In qua sententia satis ostendit.
non id nobis orandũ. eẽ. ut non temptemur. sed nem
tẽptationẽ inducam᷑. Inducimur enĩ sicales accide¬
rint quasferre non possumus. Sed cũ tẽptationes
periculo se inquas inferri atq induci periculosũ est
aut ꝓsperis rebus tẽporalib aut aduersis oriant᷑: nemo
frangitur ad uersarũ molestia. qui ꝓsperarũ delectati¬
one non capit᷑. Utima & septima petitio ẽ. Sedlibera

Expanded text:
sunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque anisunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo consilio labitur aut irritatur in fratrem studio cotamen amplius quam christiana tranquillitas postulat: de quibus Apostolus dicit, Tentatio vos non apprehendat, nisi humana; cum idem dicat, Fidelis Deus, qui vos non sinat tentari supra quam potestis ferre; sed faciet cum tentatione etiam proventum, ut possitis tolerare . In qua sententia satis ostendit non id nobis orandum esse ut non tentemur, sed ne in tentationem inducamur. Inducimur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus. Sed cum tentationes periculosae in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus, aut adversis oriantur, nemo frangitur adversarum molestia, qui prosperarum delectatione non capitur. 35. Ultima et septima petitio est, Sed libera
Abbreviated transcription (Latin):
colla submittunt. Siautẽ hoc mouentor quod cẽptan¬
dũ iustũ satanas petit ad eo. non ego ex pono quare sit
factũ . sed ipsos cogo exponere quare sit dictũ in euan¬
gelio ab ipso dño discipulis. Ecce satanas petiit uexare
uos quomodo tritcũ. Et petro ait . Ego autẽ postu laui
nedeficiat fides tua. Cũ autẽ hoc exponunt michi: si¬
mul illud quod ame querunt exponunt sibi Si uero
ñ ualuerint hoc exponere : non audeant id quod ine¬
uangelio sine offensione intelligunt. in aliquo libro cũ
temeritate culpare: fiunt igit tẽp̃tationes ꝑsatanan.
non potestate eiꝰ sed ꝑmissudnĩ ad homines. aut ꝓsuis
peccatis puniendos. aut ꝓdei miseri cordia ꝓbandos
& exercendos. Et inter est plurimũ : inqualẽ quisq tep̃¬
tationẽ incidat. Non enĩ intalẽ incidit iudas qͥuendidit
dnm. inqualẽ incidit petrus. cũ territus dnm̃ negauit.

Expanded text:
colla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtancolla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtandum iustum satanas petit a deo, non ego expono, quare sit factum, sed ipsos cogo exponere quare sit dictum in euangelio ab ipso domino discipulis: ecce, satanas expetiuit uexare uos quomodo triticum; et Petro ait: ego autem postulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc exponunt mihi, simul illud quod a me . quaerunt exponunt sibi. si uero non ualuerint hoc exponere, non audeant id quod in euangelio sine offensione non intellegunt, in aliquo libro cum temeritate culpare. Fiunt igitur temtationes per satanan non potestate eius, sed permissu domini ad homines aut pro suis peccatis puniendos aut pro dei misericordia probandos et exercendos. et interest plurimum, in qualem quisque temtationem incidat. non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in qualem incidit Petrus, cum territus dominum negauit.
Abbreviated transcription (Latin):
uoce audisse ꝑhibetur: quicquid autẽ falsũ illi
cupiditati tribuitur qua diaboli nom̃ accepit. quan¬
quã etiã ꝑ creaturã corporalẽ atq uisibilẽ ds̃ple¬
rumq locutus ẽ seubonis seumalis tanqũa omiũ
dñs & rector et ꝓcuiusq rei meritis ordinator. Sicut
ꝑ angłos qui hominũ quoq aspettib apparuerunt
& ꝑꝓphetas dicentes. hȩc dicit dñs: Quid ergo
mirũ si quanquã non inipsa cogitatione ꝑ aliquã
certe creaturã tali operari ac cõmodatã. ds locu¬
tus cũ diabolo dicit᷑. nec dignitatis. eẽ. arbident᷑
quã silo queret̃ cũ anima humana stulta & cupi¬
da. Aut ips̃ dicant quomͦ locutus .ẽ. cũ illo diuite
cuiꝰ cupidita tẽ stultissimã arguere uoluit dicens.
Stulte. hac noc te anima tua expostulatur a te:
hȩc quȩ p̃parasti cuiꝰ erunt: Certe hoc ipsedĩs
in euangelio dicit. cui heretici isti uelint nolint

Expanded text:
voce audisse perhibetur? Quidquid autem falsum, illi voce audisse perhibetur? Quidquid autem falsum, illi cupiditati tribuitur, qua diaboli nomen accepit. Quanquam etiam per creaturam corporalem atque visibilem Deus plerumque locutus est seu bonis seu malis, tanquam omnium Dominus et rector, et pro cujusque rei meritis orper angelos, qui hominum quoque aspectibus apparuerunt, et per prophetas dicentes: haec dicit dominus. quid ergo mirum, si quamquam non ipsa. cogitatione, per aliquam certe creaturam tali operi accommodatam deus locutus cum diabolo dicitur? Nec dignitatis esse arbitrentur quam si, loqueretur cum anima humana stulta et cupida. aut ipsi dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i stultissimam arguere uoluit dicens: stulte, hac nocte anima tua expostulatur a te; et quae praeparasti . cuius erunt? certe hoc ipse dominus in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint,