comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utri archȩ & prophee a postoli & martyres nonin congrue accipi: quisiue p̃dicando siue operando siue patiendo fideis
umenta nobis iecerunt. & quorum austoritatem indoctrina exempla mnactib imitationem into lerantia cecera turbaf
sequit᷑. Xam sic̃ apłi & martyres post saluatoris incarnationem passionem &resurrectionem atque ascensionem in caelos ꝑ
patriarchae atq proph&e in priore populo &unhis regionib inquib degebant semꝑ aliorũ uitam uerbis atq exemplis
melius conuertere satagebant. quatinus digna conuersatione dm̃ habere mererentur habitatorem ipsumq sibi
ntirent dm̃ propitium subcuius dominatione positi cognouerunt omnipotententẽ. Bene ergo in libro regum se
deilla typici templi adificatione quod p̃ceperit rex ut tollerent lipides grandes lapides p̃tiosos infundamentũ templi
quadrarent eos. lapides ergo pr&osi sunt scĩ uiri quia meritis sunt praeclari quibent quad rariiubentur acsic infund

Expanded text:
accipi, qui sive praedicando, sive operando, sive patiendo, fidei fundamenta nobis jecerunt, et quorum auctoritatem in doctrina, exempla in actibus, imitationem in tolerantia caetera turba fidelium sequitur. Nam sicut apostoli et martyres post Salvatoris incarnationem, passionem et resurrectionem atque ascensionem in coelos per  in carne patriarchae atque prophetae in priore populo, et in his regionibus in quibus degebant, semper aliorum vitam verbis atque exemplis in melius convertere satagebant, quatenus digna conversatione Deum habere mererentur habitatorem, ipsumque sibi esse sentirent Deum propitium, sub cujus dominatione positi cognoverunt omnipotentem. Bene ergo in libro Regum scriptum est de illa typici templi aedificatione, quod praeceperit rex ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides ergo pretiosi sunt sancti viri, qui meritis sunt praeclari, qui bene quadrari jubentur, ac sic in fun
Abbreviated transcription (Latin):
inus &sic̃ in indicem traensit postea in pollicẽ sẽ trigens & pbroechium dȩxitũ ascendens inuertice capitis finitur quitalis ẽ. dexIA
BΙIAΜΧΟΟ sertius itẽ aquarto digito dextice manus qui medicus uocatur incipiens &ꝑ auricula rem dextrum brtechium subtus du¬
is in later dextro usq uduentrem medium descendens rursusq adextrogenu m redicẽ pedis desinit ita. UEE SIC POSIE

Expanded text:
manus, et sic in indicem transit, postea in pollicem se erigens et per brachium dextrum ascendens, in vertice capitis finitur. Qui talis est: Dexmanus, et sic in indicem transit, postea in pollicem se erigens et per brachium dextrum ascendens, in vertice capitis finitur. Qui talis est: Dexabit e sanguine debita mundo. Tertius a quarto digito dextrae manus, qui medius vocatur, incipiens, et per auricularem dextrum brachium subtus ducens, in latere dextro usque ad ventrem medium descendens, rursusque a dextro genu in radicem pedis desinit. Ita: In cruce sic
Abbreviated transcription (Latin):
emorte aduitam nos ꝑduxit niphi&i qđ future ruelauit. Sacerdos qđ pronobis hostiam se obtulit Pistor ꝗcustos ẽ nagistiro
ensor ac arus uero aloconarireus amerito idẽ sc̃s siue mundus quia peccatũ non fecit. si quidem &xaliis inferioribus reb xomi
simmlitu dintin earnis precati ẽ cuituilus proco qđ s nobis est immolatus. l eo prgno & fortitudine uetpens prdmor te desa puientudurus uerinis iedem
iu nsurte cut mi quila propter quod post itsurretionẽ adastie remeauit uecmirũ siuilibus significationibus figurour quidum sit patri
nus antt scculi filius nr̃e natunet uilitatem non spernens nitus ẽ. In tempon hominis filius uerbũ enim caro factum ẽ. oe habitauit in no
nunt ergo uersus quinqut quiilinea hiumani corporis speciem forinsecus cirtumdante conseripti sunt quorũ primus incipit amedio digito dextra

Expanded text:
morte ad vitam nos perduxit; propheta, quod futura revelavit; sacerdos, quod pro nobis hostiam se obtulit; pastor, quia custos est; magister, quia ostensor; Nazaraeus vero a loco Nazareth; a merito, id est, sanctus, sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum similitudinem carnis peccati. VITULUS, pro eo quod pro nobis est immolatus. LEO, pro regno et fortitudine. SERPENS, pro morte et sapientia. VERMIS idem, quia resurrexit. AQUILA, propter quod post resurrectionem ad astra laetus remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui dum sit Patri coaeternus ante saecula Filius, naturae nostrae vilitatem non spernens, natus est in tempore hominis filius. Verbum enim caro factum est, et habitavit in noSunt ergo versus quinque, qui in linea humani corporis speciem forinsecus circumdantes conscripti sunt, quorum primus incipit a medio digito dextrae
Abbreviated transcription (Latin):
uci aliter dieit cupio dissolui &esse cum xpo sed & detristitia quam alii dolorem appellant idem dlociongentiu

Expanded text:
fiducialiter dicit: Cupio dissolvi et esse cum Chrisfiducialiter dicit: Cupio dissolvi et esse cum Chris
Abbreviated transcription (Latin):
fernorum daeribus puisi testi inonium estuideamus ee quartum laudate dnm cadicadorũ &caqua quaesuos eloiisse
turat idestes s uilare sentire & uttelleg ere in quilius omnis creatura subsistit. Namn alia taentum sueet sed nee iuiuut̃
sentiunt neque discetnunt ut sunt lapides alie quippe sunt &uiuunt sed nec sentiunt neque discernunt ut surit
esreretia sabsis tisnit uita iiuunt sensu sentiunt intellestu discernunt. Sunt &ipsius anime quattuor asfestien ies
quibus anim utis uel ad boniutuntur uel admala has & antiqui subtiliter inueneruil &eorum inuentuo robantes poster
morbi at cuustales animorũ motus inueniantur inscis apostolis & ꝓpheas quis ita dissipiat uteos uedia cuctlit exqrui
dõ plaruerunt illi quiuitus plusquam ceceri homines :estiterunt: itaq a postolus paulus detimore sic loerituoru diduet
to ansicut serpens sedu xit lcuũ ais tutia suasic eeur̃i sensus corrumpantur acastitate quȩ ẽ Inrepo. Idem dec ureidura

Expanded text:
fernorum . » De tribus Pauli testimonium est. Videamus et quartum. « Laudate Deum, coeli coelorum, et aqua quae super coelos turae, id est, esse, vivere, sentire, et intelligere, in quibus omnibus creatura subsistit. Nam alia tantum sunt, sed nec vivunt, nec sentiunt, neque discernunt, ut sunt lapides. Alia sunt et vivunt, sed nec sentiunt neque discernunt, ut sunt qui essentia subsistunt, vita vivunt, sensu sentiunt, intellectu discernunt. Sunt et ipsius animae quatuor affectiones, quibus animantia vel ad bona utuntur vel ad mala. Has et antiqui subtiliter invenerunt, et eorum inventa probantes posterimorbi. Aut cum tales animorum motus inveniantur in sanctis apostolis et prophetis, quis ita desipiat, ut eos affectus vio placuerunt illi, qui vitiis plus quam caeteri homines restiterunt. Itaque Paulus apostolus de timore sic loquitur. Timeo autem ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a charitate quae est in Christo. Idem de cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
ł exponens euangelista subiunxit. hoc autem dicebat de templo corporissui dicit autẽ apostolus de nobis nescitis ꝗ temi
efficimur: constat utiq quia figuram omnium nr̃m &ipsius uidelic& dñi & membrorũ ciꝰ quaenos sumus templum illud ma¬
riale tenuit qđ salomon rex aedificauit inhierusalem. sedipsius tamquam lapidis angularis singulariter elesti & preo
in fundamento fundati nr̃i autem tamquã lapidũ uiuorũ suꝑ xdificatorũ suꝑ fundamentũ a postolorum & proph&irum
est suꝑ ipsum dnm̃ qđ ostendit apostolus dicens. fundamentum enim aliud nemo potest ponere precer id qđ positũ ẽ
hominib in quo oporteat nos saluos fieri. & item adquem inquit accedentes lapidem uiuum ab hominib quidem reprobatum
lõ autem dectũ & honorificatũ &ipsi tamquam lapides uiui suꝑ aedificamini domus spiritalis in sacerdotiũ scm̃ offi

Expanded text:
 exponens evangelista subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis quia tspiritum ejus efficimur, constat utique quia figuram omnium nostrum et ipsius videlicet Domini, et membrorum ejus quae nos sumus, templum illud materiale tenuit, quod Salomon rex aedificavit in Hierusalem; sed ipsius tanquam lapidis angularis singulariter electi et pretiosi in fundamento fundati; nostri autem tanquam lapidum vivorum superaedificatorum super fundamentum apostolorum et prophetarume, quam illud quod ostendit Paulus, dicens: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positumhominibus in quo oporteat nos salvos fieri. Et item: Ad quem, inquit, accedentes lapidem vivum, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum et honorificatum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini domus spiritualis in sacerdotium sanctum, o
Abbreviated transcription (Latin):
ddunt qconfirn antur angeli redimuntur populi conteruntur inimici stabiliuntur subsistentia animantu
uiuentia conseruantur sentientia inlustrantur intellegentia. inde timor ductus apoena fideles liberat . iristitia salubris
pocantea tes iperi atis mundat. concupiscentiu boni uirtutũ fruetus terminit. Quudiũ uitȩ sꝑe confidenteslura freor
nniũ quippe autor hanc scam sibi p̃uidebat machinã hinc construi uoluit ut inipsa restiurare & eoadunar&i
insinistram crucis tendens. Sunt & intederagono cirta crucem .iiii. uersus quorũ primus qui supra crucemẽ hic. OC RVX

Expanded text:
erfodit. In ea confirmantur angeli, redimuntur populi, conteruntur inimici, stabiliuntur subsistentia, animantur erfodit. In ea confirmantur angeli, redimuntur populi, conteruntur inimici, stabiliuntur subsistentia, animantur viventia, conservantur sentientia, illustrantur intelligentia. Inde timor ductus a poena, fideles liberat; tristitia salubris, poenitentes a peccatis mundat; concupiscentia boni virtutum fructus germinat; gaudium vitae spe confidentes laetificat. Omnium quippe auctor hanc sanctam sibi praevidebat machinam; hanc construi voluit, ut in ipsa restauraret et coadunartriumpho. a dextra in sinistram crucis tendens. Sunt et in tetragono circa crucem quatuor versus, quorum primus, qui supra crucem, est hic: O Crux
Abbreviated transcription (Latin):
teriminosos qđ es sent sine affestu culpauerunt. non ergo has affectiones habendo sedeis male uterdo deliniquit
humanoruimaf fectuum proprioas hominis indicat creatorẽ. qualitas uero bonam uel malam signi fiebt uolu ntn
ausi motus lu qui in hominibus affectiones sunt hae tedem ipse inbene utentibus urtuten & mmale di t entibius pas siooiessiui
urmotiosils qut ut quidabi uosunt aegti tudines fiunt. Illeque bene eis utitur qui non suam seld ĩ qostolo fucere
luntatem ut um non sibi uiuat sedei qui ꝑsanguinis sui effusionem incruce illum redemit. Quicum a postolio ddicero potes
luo enim pligam legi mortuus sum utdoiuiuam &põ confrxus sum eruci uiuo aitem iam nonego uitt uero inme xp̃sigđ¬
tem nunc uuuo incarne infide uiuo filudĩ quidilexit me &tradidit sem& ipsum prome. dima eego hec sc̃ecu
conuenunt quia inca omnium citator pussus est xp̃s. nam passio xp̃i caelum sustentat mundum reguit tuirtaruir

Expanded text:
uere, inter criminosos quod essent sine affectu culpaverunt. Non ergo has affectiones habendo, sed eis male utendo delinquimus, quia humanorum affectuum proprietas hominis indicat creatorem; qualitas vero bonam et malam significat voluntatem; ac si motus qui in omnibus affectiones sunt, hae eaedem ipsae in bene utentibus virtutes, et in male utentibus passiones sive perturbationes, ac, ut quidam volunt, aegritudines fiunt: illeque eis bene utitur, qui non suam, sed Dei quaerit facere voluntatem, ut jam non sibi vivat, sed ei qui per sanguinis sui effus onem in cruce illum redemit; qui cum Apostolo dicere potest: Ego enim per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam: Christo confixus sum cruci. Vivo a tradidit semetipsum pro me. Omnia ergo haec sanctae cruci conveniunt, quia in ea omnium Creator passus est Christus. Nam passio Christi coelum sustentat, mundum regit, tartarum p
Abbreviated transcription (Latin):
manus qulanta est altitudo siue longitudo aplanta pedis usque aduerticem capitis haec ergo uxta arcam & propitiatori
sticbeent. qui a ueram propitiationem in in carnatione saluatoris humanogeneri demonstrabant. haec & in modum
alas extensas semper habebant. qui a perpeluam nostram redemptionem in passione xp̃i saluandorum rite intimabarł :
ruce quoque hic uersus est in longitudine a summo deorsum uadens. na+ea intraphiciduodue &ec
bin uersus elegiaci conscripti sunt. nam in seraphiin illo quod supra dextrum cornu crucis stat hisuant uersus. SC¬

Expanded text:
manus, quanta est altitudo sive longitudo a planta pedis usque ad verticem capitis. Haec ergo juxta arcam et propitiatorium manus, quanta est altitudo sive longitudo a planta pedis usque ad verticem capitis. Haec ergo juxta arcam et propitiatorium stabant, quia veram propitiationem in incarnatione Salvatoris humano generi demonstrabant. Haec et in modum crucis alas extensas semper habebant, quia perpetuam nostram redemptionem in passione Christi salvandorum rite intimabant. In cruce quoque hic versus est in longitudine a summo deorsum vadens: En arx alma Crucis: en fabrbim versus elegiaci conscripti sunt. Nam in seraphim illo quod supra dextrum cornu crucis stat, hi sunt versus: S
Abbreviated transcription (Latin):
toris fuerunt &e qui in prȩsentia in carnationis eius uixerunt: quique ad huc usque infinem mundi post ascensio nenicius lo
caelos add fidem conuercendisunt. quia omnes una passio xp̃i simul redemit deudaeis uidelic& atquegentibus . Dece
herubin illa que intaber naculo siue templofabricata erant. quid aliud & tensione alarum suarum quam crucis xp̃i
nem praeserebant. dequibus bene in libro regum narrat. quod facta essent .A. cubitorum altitudinis &x acubitos haberen
asummitare olire usque adalue alterius summitictem. ad cuius &um instar humanicor poris forma comparari potesi
penetanta est latrtido in eecensionebrachiorum a summitate digitorum unius manususque ad sum mitatem digitorum alterius

Expanded text:
Salvatoris fuerunt, et qui in praesentia incarnationis ejus vixerunt, quique adhuc usque in finem mundi post ascensionem ejus in Salvatoris fuerunt, et qui in praesentia incarnationis ejus vixerunt, quique adhuc usque in finem mundi post ascensionem ejus in coelos ad fidem convertendi sunt; quia omnes una passio Christi simul redemit, de Judaeis videlicet atque gentibus. De caetero cherubim illa quae in tabernaculo sive templo fabricata erant, quid aliud extensione alarum suarum quam crucis Christi imaginem praeferebant? De quibus bene in libro Regum narrat, quod facta essent decem cubitorum altitunis, et decem cubitos haberent a summitate alae usque ad alae alterius summitatem. Ad cujus etiam instar humani corporis forma comparari potest, cujus pene tanta latitudo est in extensione brachiorum a summitate digitorum unius manus usque ad summitatem digitorum alterius
Abbreviated transcription (Latin):
demissas . eẽ credendum est & obhoc inferiorem partem crucis significare. illue autemduce quae ad uoliendum eccense sunt qu
ud quantrans uer sum sc̃e crucis lignum in quo brachia & manus extensaesunt dñi significant. & pro inde in positione seralarum
phin mani feste totius crucis ⁊ pi signaculum ex pressum esse nemo sapiens dubitat. benequoque ipsa inetndentes deb ar de
inter preocuntur quia illam form amdemonstrant inqua superatue sunt omnes aduersariue potestutes & cotius mundipe
consumpta arque dele tu sunt. Immo ignem illum elestis dĩ commendant quem sedñs interram mittere & ut ar dere seuelle
testatus est & merito ternauoce ad laudem scẽ trinitatis omnes elestos cohor tubantur hoc est eos quiante aduentũ

Expanded text:
dimissas esse credendum est, et ob hoc inferiorem partem crucis significare. Illae autem duae quae ad volandum extensae sunt, quid dimissas esse credendum est, et ob hoc inferiorem partem crucis significare. Illae autem duae quae ad volandum extensae sunt, quid aliud quam transversum crucis lignum, in quo brachia et manus extensae sunt, Domini significant? Et proinde in positione sex alarum seraphim, manifeste totius crucis Christi signaculum expressum esse nemo sapiens dubitat. Bene quoque ipsa incedentes vel ardentes interpretantur, quia illam formam demonstrant, in qua superatae sunt omnes adversariae potestates, et totius mundi peccata consumpta atque deleta sunt, imo ignem illum electis Dei commendant, quem se Dominus in terram mittere et ut arderet se velle testatus est. Et merito trina voce ad laudem sanctae Trinitatis omnes electos cohortabantur, hoc est, eos qui ante adventum
Abbreviated transcription (Latin):
tamsidusuo similiter portendant. enique deseraphin ꝓpheca esaias interalia Ita narrat dicens. uididñm sedentem suꝑ solũ
src suns uoddeuatum& e quae sub eo erant replebant templum. Seraphin stabant suꝑ illud sex alae uni & ser ale alceri
uelabunt faciem cu duabus uelubant pedes &x duabus uolubant & clamabac abter a ddalterum de diceberuses ses ic̃is dusdem ei
atuum plena ẽ. omnis tenae gloria cius. quidergositus i ste senarum alarum seraphin pfigurat nisi erucus a pi litiaginei
quippe alite quae superiorem partem corporissui id ẽ. faciem uelubunt quod sursum ad caput ereste sint necesse ẽ. && obli
superiorem par temgrucis demonstrent manifestum. ẽ. ille autẽ quace in fimã partem id ẽ. pedes uelabant quo modonisideorsu

Expanded text:
sinistram situ suo similiter protendant. Denique seraphim propheta Isaias inter alia ita narrat dicens: Vidi Dominum sedentem super solium sinistram situ suo similiter protendant. Denique seraphim propheta Isaias inter alia ita narrat dicens: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum, et ea quae sub eo erant replebant templum. Seraphim stabant super illud, sex alae uni et sex alae alteri, duabus velabant faciem, et duabustuum, plena est omnis terra gloria ejus. Quid ergo situs iste senarum alarum seraphim praefigurat, nisi crucis Christi imaginem? Illae quippe alae quae superiorem partem corporis sui, id est, faciem velabant, quod sursum ad caput erectae sint, necesse est et ob hoc superiorem partem crucis demonstrent manifestum est. Illae autem quae infimam partem, id est, pedes velabant, quomodo nisi deorsum
Abbreviated transcription (Latin):
N hac staque pagina erax dñisimul camfiguris seraphin& cherubincirea se positis depista conseripta quo ernitur queideo lubioc
pus bic litra ductu sunt ut ostendereuir quanta prouisione ac dispensatione diuna clementia humano generi semper salucẽ
procuirauerit cum& in ipsis spirttibus angelicis per prophoicam reue lationem speciem redemptionis nr̃e ante uideri uolurt  añꝑ
pera propbdeica intabernaculi tem plique aditis constructa id. ẽ: in ipsis cherubin luxta arcam ultra uelum positis a suer
orepi pntioner mundo irtimare decreuit: prolude lic& multa mult dehabitu e situborum auim alium later pe &icti sine ee alaa
itque alia diersostilo nondiuersa fide scripti tarint. mihitam en non lncon grue uidetur salua maiortun traditione ipssa e nim
habituasuo scaero cis &emplari figuram cum& inter ualla ipsius localiter seruent & sursum at que deorsum indexteram atque

Expanded text:
n hac itaque pagina crux Domini, simul cum figuris seraphim et cherubim circa se positis, depicta conscriptaque cernitur. Quae ideo in hoc opus hic introducuntur, ut ostendatur, quanta provisione ac dispensatione, divina clementia humano generi semper salutem suam procuraverit, cum et in ipsis spiritibus Angelicis per propheticam revelationem, speciem redemptionis nostrae ante videri voluit, et per opera prophetica in tabernaculi templique aditis constructa, id est, in ipsis cherubim juxta arcam ultra velum positis, aeternam propitiationem mundo intimare decrevit. Proinde, licet multa multi de habitu et situ horum animalium interpretati sint, et alia atque alia diverso stylo non diversa fide scriptitarint; mihi tamen non incongrue videtur salva majorum traditione ipsa animalia habitu suo, sanctae crucis exemplari figuram, cum et intervalla ipsius localiter servent, et sursum atque deorsum, in dexteram atque
Abbreviated transcription (Latin):
tionis er ranunetur Siautem inaricis omnib: qui solum modo memi genus &t pedum regulum seruoa retesessor
monine datum ꝑmetap lalmos e sce mata at que tropos e eocerae quae pocis habuncla rtisseme a seruem ci nunerũ
cenusuntatiu fantem nos mi hi qui non solum genera cestametrorũ & pedes legutimosoed anum siueeque qui hoc
letfusurrũ & figurarum modum diligentius seruare curaui. Ante omnia quoque obsecro unum quem quo quihoe
opus legerit ne mudiut stimulis contra me excitecur ut laborem meũ dissipare contendat uedum̃ hec quord agrtt̃
oousam est ururusategi ille delere stude: sibi magis noceat quã mihi. &dum scãe crucis gloriã ꝓmnea hiumilita
auasire cinsustine erueifni rogis offensan incurrens redlemptionis gratiã quae in eruce ẽ uonconsequatur

Expanded text:
tionis esse convincitur. Si autem metricis omnibus, qui solummodo metri genus et pedum regulam servant potestas non minima datur per metaplasmos et schemata atque tropos, et caetera quae poetis abundantissima a grammaticis concessa sunt, cur non mihi? qui non solum genera certa metrorum et pedes legitimos, sed etiam seriem et numerum litterarum et figurarum modum diligentius servare curavi. Ante omnia quoque obsecro unumquemque qui hoc opus legerit, ne invidiae stimulis contra me excitetur, ut laborem meum dissipare contendat, ne dum hoc quod ego ad laudem Dei parare sategi, ille delere studeat, et sibi magis nocere studeat quam mihi; et dum sanctae crucis gloriam per meam humilitatem audire non sustinet, crucifixi regis offensam incurrens redemptionis gratiam quae in cruce est non consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
x hac igitur pagina crux scã permedium tendit quattuor quadrangulas formas circa latera eius positas habens ao
tendendum utique cęlestis aedificii structuram Ecclesiȩ uidelic& dĩ uiui quȩ &domus eius est columna & firm.¬
en tum ueritatis. ad hane ergo domum pertinent electi angeli quorum nobis similitudo infutura uita gromittiti
dicente dño illi autem qui digni habentur sȩculo illo & resurrectione exmortuis neque nubunt. neque ducunt uxores.
que enim ultra mori poterunt aequales enim angelis sunt & filii sunt dĩ cum sint filii resurrectionis. ad hanc
ꝑtin& ipse mediator dĩ & hominum homoxp̃s ilis ipso attestante cumait. soluite templum hoc & intribus dieb excitabo illud.

Expanded text:
 hac igitur pagina crux sancta per medium tendit, quatuor quadrangulas formas circa latera ejus positas habens: ad ostendendum utique coelestis aedificii structuram, Ecclesiae videlicet Dei vivi, quae et domus ejus est, columna et firmamentum veritatis. Ad hanc ergo domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita praemittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habentur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt, neque ducunt uxores, neque enim ultra mori poterunt: aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Ad hanc pertinet ipse mediator
Abbreviated transcription (Latin):
meis osuedico ut sedulo camn legentes ac sedulo conspicientes urẽn in ea redem pnionẽ anidue coꝵ tenus rederr¬
que n couotissant sgratiasn danus quicum nullius egera sempiter numque drrgrũ una eltup are esciesso souee quoq¬

Expanded text:
meis praedico, ut saepius eam legentes ac sedulo conspicientes, nostram in ea redemptionem assidue cogitemus, Redemptormeis praedico, ut saepius eam legentes ac sedulo conspicientes, nostram in ea redemptionem assidue cogitemus, Redemptorique nostro incessanter gratias agamus. Qui cum nullius egeret, sempiternumque regnum una cum Patre et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
SUCCIDENS MANEATSCEPIFAIININDO BONEESTELA SUAIURAIEIIBUNI. EITRRAE SOLIDUS BII¬
MANET ORBIS. CRISII BUATMEMORIT NOMEN UBIQUE. ET UERBUMDÑI PRAEDICET ULIRO
Incirculo autem qui caput eius cingit .ii. uersus ad oniacim&ri continentur isti. IVΗLVΝΟVΙΙCΩΜ XΡEGΧΑ Cru
ILUNADAUEAOSTCIDEUIUMVIAEATROPIA PARANE DECOIUMPECIUS DIUINO MUNIN
latimem cum morsi dũs piuecepit ita dicens : loquere filis isrł ut tollant mibi primitias aborut homide ue pst
ultroneus accipidus eas ubinullus excusationi locus datur quando uoluntas prempta quae reuotiun onpecessit
i estafonsun im eius laudem uelle conferte qui non secundu feceni sed serancdum cer uudic ans anso esti nut qua¬
otatemnmnuner is Sad quantta tẽdeiotionis nec enim arbitror me posse aliquidistã ribusecon qu ofssum qnisereuis
ritite sun cue đaificat sed claritatem eius & maiestatem ꝑpeuan audibo quibuisuuta que pus sue conseruis

Expanded text:
Succedens maneat sceptra tenendo, Donec saecla sua jura tenebunt, Et terrae solidus permanet orbis, Christe, dum memoret nomen ubique, Et verbum Domini praedicet ultro. In circulo autem qui caput cingit duo versus adonici metri continentur isti: Tu, Hludovicum, Christe, it Augustum clara tropaea parans Devotum pectus divino munere oblationem, cum Moysi Dominus praecepit ita dicens: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias, ab omni homine qui offert ultroneus accipietis eas. Ubi nullus excusationi locus datur, quando voluntas prompta quaeritur et non necessitas gratia possum, in ejus laudem volens conferre; qui non secundum faciem, sed secundum cor judicans, non aestimat quantitatem muneris, sed quantitatem devotionis. Nec enim arbitror me posse aliquid sanctae cruci decoris conferre, quae claritate sua cuncta clarificat; sed claritatem ejus et majestatem perpetuam, laudibus quibuscunque possum, conservis
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam tribuens omnis gens omnis natiotuam uoluntatem facere expeut. Nosque tui miseri famuli clementiam tuã pro
obsequiis adire optamus eiusque uotis obtemperare in omnib desideramus nam libellum quem in honorem scãe crucis
dudum prosa metroque composui uunc tuae serenitati supplex offero dep̃cans ut qui scuto fidei lorica iustitiae & galea silutis
decenter es ornatus nos subtua defensione xpomnilitantes munire digneris. atque postum salutis acernae in augmentũ p̃mi
tuorum dño adiuuante ꝑducere Contin& autem praesens imago serenissimi im̃p hludo uuici xvuersus metro dastibi

Expanded text:
veniam tribuens. Omnis gens, omnis natio tuam voluntatem facere expetit; nosque tui miseri famuli clementiam tuam pronis veniam tribuens. Omnis gens, omnis natio tuam voluntatem facere expetit; nosque tui miseri famuli clementiam tuam pronis obsequiis adire optamus, ejusque votis obtemperare in omnibus desideramus. Nam libellum, quem in honorem sanctae crucis dudum prosa metroque composui, nunc tuae serenitati offero supplex, deprecans, ut qui scuto fidei, lorica justitiae et galea salutis decenter es ornatus, nos sub tua defensione Christo militantes munire digneris, atque ad portum salutis aeternae in augmentum praemiorum tuorum Domini adjuvante perducere. Continet autem praesens imago serenissimi imperatoris Ludovici quindecim versus metro dactylico
Abbreviated transcription (Latin):
iura tenebit: ne frustra uerbi i acula proferat seds int arma potentia dõ in omne opus bonum & xp̃i fidei roborata carnis pri¬
teruiam doment. Oquam solidus fide & stabilis inxp̃iana relegione caesar man& qui oues sibi commendatas diligenter omni
hora custodit & pensum dominici seruitii cultumque diuinu strenue abomnib sibi obtemperantib. exp&ut. dum superni regis
uexillum cunctis honoraendum ee ostendit & ad p̃dicandũ xp̃i euangeliũ ubique dodores suos dirigit. qui duri cordes sermon
collocantes ipsius passionib: communicare app&ant eccetibi o imperator clementissime atque scĩssime p̾sens offero munus or
deuotione subiectus qui terribilis extas aduersariis in imicorum terga persequens & placitus es deuotis. clementer conuersis

Expanded text:
jura tenebit: ne frustra verbi jacula proferat, sed sint arma potentia Deo in omne opus bonum, et Christi fide roborata carnis projura tenebit: ne frustra verbi jacula proferat, sed sint arma potentia Deo in omne opus bonum, et Christi fide roborata carnis proterviam doment. O quam solidus fide et stabilis in Christiana religione manet, qui oves sibi commendatas diligenter omni hora custodit, et pensum Dominici servitii cultumque divinum strenue ab omnibus sibi obtemperantibus expetit, dum superni regis vexillum cunctis venerandum esse ostendit, et ad praedicandum Christi Evangelium ubique doctores suos dirigit, qui duricordes sermonicollocantes ipsius passionibus communicare appetant. Ecce tibi, o imperator clementissime atque sanctissime, praesens offero munus omni devotione subjectus, qui terribilis exstas adversariis, inimicorum terga persequens, et placidus es devotis, clementer conversis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis semꝑ imitabilem proponit uultque ut nobilissimi caesaris onEN felicem habeat astum hincque eius imperiũ terror
simul & pelago tutũ maneat uam genies grecorũ dona proosissima illi deferunt similiter & regnapsarũ. nec ñ &c&ari
gentes ipsius simul eiusque sobolis latus tuendo frequentant maxime gens germaniae & populus francorum dequib: eus
nobilis prosapia originem traxit in eis laudib concinnit. uitam illi &i prosperitatem continuam exoptans exul quoque qui¬
cumque priscis temporibus a seede propria ab errauit eius triumphos amando modo reditum uelocem sperat quia sceptra ten¬
sacroe fide uerbum spargit̾ ubi que donec populum suũ auttusto scelerum usu purg&. qui iuuante xp̃o firmiter fidei catholicat

Expanded text:
nobis semper imitabilem proponit, vultque ut nobilissimi Caesaris omnem felicem habeat actum, hincque ejus imperium terra nobis semper imitabilem proponit, vultque ut nobilissimi Caesaris omnem felicem habeat actum, hincque ejus imperium terra scilicet et pelago tutum maneat. Nam gentes, Graecorum dona pretiosissima illi deferunt, similiter et regna Persarum, nec non et caeterae gentes ipsius simul ejusque prolis latus tuendo frequentant, maxime gens Germaniae et populus Francorum de quibus ejus nobilis prosapia originem traxit in ejus laudibus concinnit, vitam illi et prosperitatem continuam exoptans. Exsul quoque quicunque priscis temporibus a sede propria aberravit, ejus triumphos amando mox reditum velocem sperat, quia sceptra tenendo fidei verbum spargit ubique, donec populum suum a vetusto scelerum usu purget, qui juvante Christo firmiter fidei catholicae
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus communi consilio eius defensionem omnes pariter quaerant. quod quidem nos tui famuli xp̃emitis saluator sup¬
plices p&dimus quatinus ꝑ uexillũ scãe crucis tua sacratissima uistus ipsius dextrom diuinamibuat aste atq triumphũ ubique
conferat iustitiae haec quoque illum thoraca fidei ad amante duriore induit quae simul & ornatum decentissimũ & mu¬
nimentũ confest fortissimũ unde necesse est ut nos pariter cum omni populo xp̃iano eius amicitiae gractiã optemus quem
dñs xp̃s ita protegens custodit ut nullus insidians eũ aliquomodo nocere possit uel famam eius iustissimã aliquo crimin
maculare sed de fensor omnipotens & adiutor boni studii eius bonae uoluntatis constantiã & uerre in nocentiae formã ine

Expanded text:
quatenus communi consilio ejus defensionem omnes pariter quaerant. Quod quidem nos tui famuli, Christe, mitis salvator, supquatenus communi consilio ejus defensionem omnes pariter quaerant. Quod quidem nos tui famuli, Christe, mitis salvator, supplices petimus, quatenus per vexillum sanctae crucis, tua sacratissima virtus ipsius dexteram divina imbuat arte, atque triumphum ubique conferat justitiae. Haec quoque illum thorace fidei adamante duriore induit, quae scilicet et ornatum decentissimum et munimentum confert fortissimum. Unde necesse est ut nos pariter cum omni populo Christiano ejus amicitiae gratiam optemus: quem Dominus Christus ita protegens custodit ut nullus insidians eum aliquo modo nocere possit, vel famam ejus justissimam aliquo crimine maculare; sed defensor omnipotens, adjutor boni studii ejus et bonae voluntatis, constantiam et verae innocentiae formam in eo
Abbreviated transcription (Latin):
IXP̃E SALUMÕR REXRECUMEIDOMINUS DOMINORUM QUIMUNDUN PROPRIADICIONE QUBERN
& sceptrum in corruptibile tenendo iure ꝑenni super omnia regnas tu crimina multa parentum nr̃orũ incruce de¬
lesti quando humanogeneri iustitiae frena constituisti. atqrtuis fidelib in caelis beatã uitã speroore uelociterque
adipisci posse dedisti ergo tui muneris ẽ largissimi patrisque tui simul potentissimi quod nomen illud tuũ in effabile
omnibusque seclis dudum terribile uunc piissimi principis uestice gestatur honesta relegioneque ab omnib: ueneroti
celeberrima hinc quoque ostenditur quod eius austoritate acque defensione augustum imperium firmiter ten&ur &cun
auaro relegioniq xp̃ianae contrario ꝑiustum iudiciũ potestas aufestur ut religiosi principis nutu totus orbis regatur.
nam largitio amplissima munerũ illius hoc ubique prodit ad laudem uenerindi imperatoris temrũ populos prouocans

Expanded text:
iste salvator, rex regum et Dominus dominorum, qui mundum propria ditione gubernas, et sceptrum incorruptibile tenendo jure perenni super omnia regnas: tu crimina multa parentum nostrorum in cruce delesti: quando humano generi justitiae frena constituisti, atque tuis fidelibus in coelis beatam vitam sperare, velociterque adipisci posse dedisti. Ergo tui muneris est largissimi patrisque tui scilicet potentissimi, quod nomen illud tuum ineffabile omnibusque saeculis dudum terribile, nunc piissimi principis vertice gestatur honesta religione, quae ab omnibus veneratur celeberrima. Hinc quoque ostenditur quod ejus auctoritate atque defensione, augustum imperium firmiter tenetur, et cuique avaro religionique Christianae contrario, per justum judicium potestas aufertur, ut religiosi principis nutu totus orbis regatur. Nam largitio amplissima munerum illius hoc ubique prodit, ad laudem venerandi imperatoris terrarum populos provocans,
Abbreviated transcription (Latin):
principi a postolico munere missa petro
Qua xp̃i ad laudem conscripta est tempore prisco
ludere dum libuit carmine uersifico
Credoquidem mem& perte conquirere posse
Vitam quam nequeo perpropria merita
Teds̃ a &ernus mundimitissimus auctor
lempore longeuo ꝓtegat atque regat
UIt ualeas uigrassanus & prospera captes
Hic & in a&ernum regna suꝑna m& as
Teuigilem seru & qui non dormitat in aeuum
Nominis atque tui restituat meritum
Vt uigil& cautus pastor gregorius adsis
Sc̃ẽtuis ouibus papa beate uale

Expanded text:
Principi apostolico munera missa Petro: Principi apostolico munera missa Petro: Quae Christi ad laudem conscripta est tempore prisco Ludere dum libuit carmine versifico. Credo quidem memet per te conquirere posse Vitam quam nequeo per propria merita. Te Deus aeternus, mundi mitissimus auctor, Tempore longaevo protegat atque regat, Ut valeas, vigeas sanus, et prospera captes Hic et in aeternum regna superna metas. Te vigilem servet qui non dormitat in aevum, Nominis atque tui restituat meritum. Ut vigilet cautus pastor, Gregorius adsis Sancte tuis ovibus: papa beate, vale
Abbreviated transcription (Latin):
Sedis a postolicae princeps lux aurea romae
It decus & doCtor plebis & almus amor
Tu caput aeclesiae esprimus patriarcha ꝑ orbem.
Praedarus meritis & picate potens
Salterre mundilux atque urbs inclita xp̃i.
interris positus clauiger aetherius
T urenouator ades patriae spes rector honor que
Dulcis amor cunctis dignus amoredĩ
Tempora sunt huius uitae nunc plena periclis
bella mouent gentes hostis ubi que furit
Undeopus est ualdetua quod protestio fortis
Succurrat miseris quos immnicus odit
Eripe scẽpius monitis precibusque sacratis
commissum tibim& pastor abhoste gregem
Ut tua laus maneat merces & gloria semper
cum xp̃o in caelis regnabeata tenens
Inter oues proprias me ut miserũ numeres
Sisque tui famuli protector uerus & ipsum
A &erno dño restituas precibus
Qui se totum offert parua hoec & dona ministrat
cominendans tibin& sequesu aque simul¬
Ut perte alma crucis laus nunc acceptior ex stet

Expanded text:
Sedis apostolicae princeps, lux aurea Romae, Et decus et doctor plebis, et almus amor. Tu caput Ecclesiae es, primus patriarcha per orbem, Praeclarus meritis et pietate potens. Sal terrae, mundi lux, atque urbs inclyta ChristIn terra positus claviger aethereus. Tu renovator ades patriae, spes, rector honorque. Dulcis amor cunctis, dignus amore Dei. Tempora sunt hujus vitae nunc plena periclis: Bella movent gentes, hostis ubique furit; Unde opus est valde tua quod protectio fortis Succurrat miseris, quos inimicus odit. Eripe, sancte, piis monitis precibusque sacratis Commissum tibimet, pastor, ab hoste gregem. Ut tua laus maneat, merces et gloria semper, Cum Christo in coelis regna beata tenens,Intra oves proprias me ut miserum numeres. Sisque tui famuli protector verus, et ipsum Aeterno Domino restituas precibus, Qui se totum offert, parva haec et dona ministrat, Commendans tibimet seque suaque simul. Per te ut alma crucis laus nunc acceptior exstet
Abbreviated transcription (Latin):
rmedia crurte ascendens ad raedicem usque
pedis sinis tri exitrius peruenit ita ATTTENSDOMINUS OETUXITADASRABEATOS. Quin

Expanded text:
a ascendens ad radicem usque pedis sinistri exterius pervenit. Ita: Aeternus Dominus deduxit ad astra beatos. Quin
Abbreviated transcription (Latin):
scius substantia Quaedam uero exdis pensatione susceptȩ humanitatis assumpta ut os tender&ur qđ idem mediator dĩ & homu
i pati sł indertite consabstantialis atque coequalis &matri in humanitite suscepta connaturalis atque consimilis qui a omnẽ naturã nrtũ
ipseꝓfecte uncepit absque peccato. Qualitas aute eorũ facile ꝑrationẽ subter nexam potest cognosciutrũ addiumã uel adhumanã euis
rtineunt naturam. xp̃s numque grece achrismate ẽ appellatus hoc ẽ unctus. sacerdotes ergo &reges apud iudeos sacra ui

Expanded text:
divinitatis ejus substantia, quaedam vero ex dispensatione susceptae humanitatis assumpta: ut ostenderetur, quod idem mediator Dei et hominum, divinitatis ejus substantia, quaedam vero ex dispensatione susceptae humanitatis assumpta: ut ostenderetur, quod idem mediator Dei et hominum, et Patri est in deitate consubstantialis atque coaequalis, et matri in humanitate suscepta connaturalis atque consimilis, quia omnem naturam nostram ipse perfecte suscepit absque peccato. Qualitas autem eorum facile per rationem subternexam potest cognosci utrum ad divinam vel ad humanam ejus pertineant naturam. Christus namque Graece a chrismate est appellatus, hoc est, unctus. Sac
Abbreviated transcription (Latin):
Fcce imago saluatoris membrorum suorum posicione consecrat nobis salubertimã dulcissimã &amantissimam scũe erucis formam ut
s romine gedentes &cius mandatis oboedientes pereius passionem spem uitȩ aernac habeamus ut quotiens cumque erucen
amus ipsius recordemur qui pronobis in ea passus est uteriper& nos de potestate tenebrarum deglutiens quidem morter
ut uitasa derne heredes efficeremur profestus in caelum subiestis sibi anglis & potestatib &uirtutib: ut que recogitemus qđ non
iptibili argento uel auro redempt sumus deuana ur& conuersatione paternȩ traeditionis sed p̃tioso sanguine quasi agni in cont
nuculati x p̃i utsimus sc̃i &mmaculati in conspectu ti incaritate ut ꝑ hec efficiamur diuinȩ consortes naturȩ fugientes eius quȩi
mundo ẽ concupiscentiȩ corruptionem : S unt quippe &xipsa pagina pomina eiusdem redemptoris nr̃i uersib comp̃bensa. quȩdã exdiui

Expanded text:
cce imago Salvatoris membrorum suorum positione consecrat nobis saluberrimam, dulcissimam et amantissimam sanctae crucis formam, ut in ejus nomine credentes et ejus mandatis obedientes, per ejus passionem spem vitae aeternae habeamus; ut quotiescunque crucem aspiciamus, ipsius recordemur, qui pro nobis in ea passus est, ut eriperet nos de potestate tenebrarum, deglutiens quidem mortem, ut vitae aeternae haeredes efficeremur, profectus in coelum subditis sibi angelis et potestatibus et virtutibus; utque recogitemus, quod non corruptibili argento vel auro redempti sumus de vana nostra conversatione paternae traditionis, semaculati Christi, ut simus sancti immaculati in conspectu ejus, in charitate, ut per hoc efficiamur divinae naturae consortes, fugientes ejus qui in mundo est concupiscentiae corruptionem. Sunt quippe et in ipsa pagina nomina ejusdem Redemptoris nostri versibus comprehensa, quaedam ex
Abbreviated transcription (Latin):
quie resurrexit A quila propter quod post resurrectionẽ ad astrae remeauit uec mirũ siuilibus significationibus figur&ur quidum sit patri coae
ite seculi filius nrtẽ naturee uili tatem nonspernens natus ẽ in tempore hominis filius. uerbũ enim carofactum ẽ & habitauit in nobis
Sunt ergo uersus quinque qui inlinea humani corporis speciem forinsecus circumdante conseripti sunt quorũ primus incipit amedio digitodexitx
sic in indicem trensit postea inpollicẽ se crigtns & ꝑbrachium dextrũ ascendens inuertice capitis finitur quitalis. ẽ. DEXT RΑ DEIS
CONCTA CREAUITIUS¬
ITIŨS Secundus acapite descendens similiter in medio digito sinistrae manus finitur iste. XÕS LAXΛITESΑNEΥINE
DEDITAMUNDO

Expanded text:
quia resurrexit. Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui cum sit Patri coaeternus quia resurrexit. Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui cum sit Patri coaeternus ante saecula Filius, naturae nostrae vilitatem non spernens, natus est in tempore hominis filius. Verbum enim caro factum est, et habitavit in nobis. Sunt ergo versus quinque, qui in linea humani corporis speciem forinsecus circumdantes conscripti sunt, quorum primus incipit a medio digito dextrae manus, et sic in indicem transit, postea in pollicem se erigens et per brachium dextrum ascendens, in vertice capitis finitur. Qui talis est: Dextra Dei summi cuncta creavit Hiesus. Secundus a capite descendens similiter in medio digito sinistrae manus finitur iste: Christus laxabit e sanguine debita mundo
Abbreviated transcription (Latin):
gipsũ fasti sunt N inc &edextent propter effectum operis totius creatureq ꝑ ipsũ formata ẽ. Brocchium qđ ab ipso omnia continentur. firtus
nptris potestatem in sem&ipso habeat &omnia potest S apientia qđ ipse reuel & mysteria scientiȩ &artana sapientiȩ d plendor
qđ manifestat lum̃ ꝗ inluminat. Liuxꝗ aducritatẽ contem plandã cordis oculos reseret Sol ꝗmlus traxtor Oriens ꝗ luminis fons & qđ oriti
ostensor Natarus uero aloconatareus amerito idẽ sc̃s siue mundus quia peccatũ non fecit. siquidem & aliis inferioribus reb
species ad se trohit xp̃s ut facilius intellegatur. Dicitur autem panis quia caro. Uitis quia exsanguine ipsius redempti sumus plos ꝗ lectas
suꝑ cum citholici ecdesia constructa ẽ A gnus dr̃ propter in nocentiã ouis proptermansu&ud inem Aries propter principatũ eidus pi

Expanded text:
ipsum facta sunt. Hinc et dextera, propter effectum operis totius creaturae quae per ipsum formata est. Brachium, quod ab ipso omnia continentur. Virtus, quod omnem Patris potestatem in semetipso habeat, et omnia potest. Sapientia, quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Splendormen, quia illuminat; lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat; sol, quia illustrator; oriens, quia luminis fons, et quod orquia ostensor; Nazaraeus vero a loco Nazareth; a merito, id est, sanctus, sive mundus, quia peccatum non fecit. Siquidem et de aliis inferioribus rebus nominum species ad se trahit Christus, ut facilius intelligatur. Dicitur autem panis, quia caro; vitis, quia ex sanguine ipsius redempti sumus; flos, quia e eum catholica Ecclesia constructa est. Agnus dicitur, propter innocentiam. Ovis, propter mansuetudinem. Aries, propter principatum. Haedus,
Abbreviated transcription (Latin):
. inueste quidem femorte cirtũ dante sunt uersus hi duo dggiaciuESTE QIDEMΡARUAUICTEGIT URGICON
TINETASTRA ATO EOLUMPALMOCLAUDIT UBIBISUO

Expanded text:
. In veste quidem femora circumdante, sunt versus hi duo elegiaci: Veste quidem parva hic tegitur tinet astra, Atque solum palmo claudit ubiqu
Abbreviated transcription (Latin):
etur atreꝰ conro absides al tis simȩ sunt saturno : inscorpione loui : in urgine : Mati
tar dius moueri uideantur cum altissi mo ambitu feruntur nonqi accelerent tardent᷑¬
ue naturales motus quicertia c singulisunt illis sed quia deductis asuma ab side lineas
centri ꝓpinquitate sentitur : Motum autem dugeri quã diu inuicinosunt terrae cum abscdunt
in alttiudi nem minũ. Lune maxime sublimitatibus apibatur : De quibus si pletnius uelis :
Ie geplinium secundum e quo o stanos excerpsimus: QUARI NOTINT COLOLIS
uus quide cuiquecolor est : Satirno candidus : loui clorus : Marti igneus. Lucifero
gudens, Ve spero refulgens, Mercurio radians Lurae blandus : Soli q̃um oritur
ardens posto adus. Sed colores rtio alitudinum tom perat: diquidẽ eaum simileua¬
alienĩ meat Circulus frigidior inpallorem. ardentior in ruborem uentuosus in hor¬

Expanded text:
errae centro apsides altissimae sunt Saturno in scorpione, Iovi in virgine, Marti tardius moveri videantur, cum altissimo ambitu feruntur, non quia adcelerent tardentve naturales motus, qui certi ac singuli sunt illis, sed quia deductas ab summa apside lineas centri propinquitate sentitur. Motum autem augeri quandiu in vicinia sunt terrae, cum abscedant in altitudinem minui, lunae maxime sublimitatibus approbatur. De quibus si plenius scire velis, lege Plinium Secundum, ex quo et ista nos excerpsimus. CAPUT XV. Quare mutent colores. Suus quidem cuique color est: Saturno candidus, Jovi clarus, Marti igneus, Lucifero gaudens, Vespero refulgens, Mercurio radians, Lunae blandus, Soli cum oritur ardens; postea dies. Sed colores ratio altitudinum temperat, siquidem earum similitu alieni circuli meatus: circulus frigidior in pallorem, ardentior in ruborem, ventosus in hor
Abbreviated transcription (Latin):
tiam cremontem rauennam transalpinam galliam prreneum celtrberiã¬
so nomini xax umbrae xori. amplissimus dies horarum .xi. a quinta rum
partium horae trium: Oetauus atanai pemerotium lacus & sarmatas¬
I lacos partemq germaniae gallias ingreditur: cis a sirmats¬
ongissimnus dies horarum .XVI. His circulis quidam duos p̃ponunt. Vnum
Iꝑ insulam meroen a ptholomaidam rubrimaris urbero ubi longis si mus
dies uip horarum ẽ dimidia hota amplior: Alterum ꝑsronem aegrpti quiẽ

Expanded text:
tiam, Cremonam, Ravennam, transalpinam Galliam, Pyrenaeum, Celtiberiamtiam, Cremonam, Ravennam, transalpinam Galliam, Pyrenaeum, Celtiberiam. Gnomoni XXXV pedes umbrae XXXVI. Amplissima dies horarum XV et quintarum partium horae trium. Octavus a Tanai per Maeotim lacum, et Sarmatas, Dacos, partemque Germaniae Gallias ingreditur. Longissimus dies horarum XVI est. His circulis antiqui duos praeponunt, unum per insulam Meroen, et Ptolemaidam Rubri maris urbem, ubi longissimus dies horarum XII est, dimidia hora amplior: alterum per Syenem Aegypti, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
philian rhodum a cidudas siracusas eatenams eodus dus mones cune
puinbiam ⁊odui. unciatum. faciunt. Lon gissimus dies ho rtarum
xiiii. at dimidiȩ cumtricosima hunius hore
Quartus ab altero latere cimaui ꝑefesum marecicladum septentri¬
onalia ilio nas bonenis. gallie exortiui. istico̧ maritima tendit ad occasũ:
s nomini xxi pedum respondent umbrȩ xii. pedum Longissimus dies
haba horas xiiii & tertias duas unius horae: Quitto circulo continent̃
ab introitu caspu maris. bastrii. ar moenia macedoni a tarentum. tuscũ
mare baleares. his pania mȩdia: Gnominis VIi pedes umbris sex. Mla¬
ximis dies horarum .X. Sextus impletitur caspias gentes. caucsũ tonsa¬
mothrasiam yllirios campaniam. eutruriam muissiliam hispaniam. terra¬
conensem mediam & indeplisitaniam. Gnomom pedes vIIi umbro vii.
Longis simus dies horarum .xv. ad ditanona parte unius horae
Septimus ab altera caspimaris ora incipit. uaditq ꝑtrachiae auersa uenan¬

Expanded text:
philiam, Rhodum, Cycladas, Syracusas, Catinam, Gades: gnomonis cunctae umbram XXXVIII unciarum faciunt. Longissimus dies horarum XIV atque dimidiae, cum tricesima unius horae. Quartus ab altero latere Imai per Ephesum, mare Cycladum, septentrionalia Siciliae, Narbonensis Galliae exortiva, Africae maritima tendit ad occasum. Gnomoni XXI pedum respondent umbrae XVI pedum. Longissimus dies habes horas XIV et tertias duas unius horae. Quinto circulo continentur ab introitu Caspii maris Bactrii, Armenia, Macedonia, Tarentum, Tuscum mare, Baleares, Hispania, Media. Gnomonis septem pedes, umbris VI pedum. Maximus dies horarum XV. Sextus amplectitur Caspias gentes, Caucasum, Samothraciam, Illyricos, Campaniam, Etruriam, Massiliam. Hispaniam, Terraconensem mediam, et inde per Lusitaniam. Gnomoni pedes IX umbrae VIII. Longissimus dies horarum XV addita nona parte unius horae. Septimus ab altera Caspii maris ora incipit, vaditque per Thraciae aversa, Vene