comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt: etiam ⁊ in suis reliquerunt scrip¬
turis: quod iam in illis perpetua sit
completa resurrectio. fatentur enim:
quod ueri testes non essent: nͥ et uera
esset eorum resurrectio. Unde ⁊ petrus
dixisse legitur: cum de dauid loqueret᷑
in testimonium. Et sepulchrum inquit
euis: apud nos est. Quasi non sit ausus
dicere. quod ipse aut corpus eius apud
nos est: s tantum sepulchrum quo con¬
ditus fuerat. Hinc auint ⁊ eum¬
resurretisse cum ceteris sanctis: ⁊ icdeo
uacuum remansisse monumentum:
uti nunc beate marie cernitur. Quod
sane factum. ⁊ de aluis quiblibet lo¬
cis scripturaꝵ firmare conantur: qd̃
hii iam cum xp̃o regnent. resuscitati
in eterna societate. Quod quia deo ni¬
chil est impossibile: nec nos de beata

Expanded text:
t etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine: Et omnia eius incrementa.
quousq fuit in mundo lumtaxat:
diuinis efferunt p̃coniis. Porro ab ex¬
ordio sancti euuangelui: gabrielem ar¬
changelum colloquentem marie au¬
clistis: ⁊ deinceps reliqua omnia ple¬
nius legistis. Ap̃sepi quoq o paula.
geloꝵ inter crepundia noui ꝑtus. et
querelas nescii ploratus: pro fescennins
ribus insuꝑ enuangelizantib credidisti.
magos preterea tria deferentes munera
in uisione beatis oculis conspexisti: ip̃a
eadem munera bene intelligendo uo¬
tis omnib fidem deo optulisti: nam ⁊
cum eisdem magis. deum puerum in
p̃sepi adorasti. decl forte conquesta:
me delatorem quod te prodiderim cla¬
mabis. Ad quod ego. Si celatim esse
uolebas: teste conscientia. michi narra¬
re ante p̃sepium. ubi plurimum lacri¬
mata es non debueras. Quocd ut ue¬
rum fatear: xp̃i p̃conia etiam si uolu

Expanded text:
virgine? et omnia ejus incrementa, virgine? et omnia ejus incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, o inter crepundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninisribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta me delatorem, qui  Al. quod te prodiderim, clamabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi volu
Abbreviated transcription (Latin):
ogitis me o paulane sc̃e maix¬
⁊ eustochium: imuo caritas
xp̃i me compellit. qui nobis
dudum tractatib loqui consueliam: ut
nouo loquendi genere. sanctis que nob̾¬
cum degunt uirginib: Latino uteris
eloquio: exhortationis gr̃a sermonẽm
faciam. ue assumptione beate ⁊ glose
semꝑ uirginis marie: more eoꝵ quĩ de¬
clamatorie in ecclesiis solent loqui ad
populum: quod utiq genus docendi:
nec dum attigeram. Sed quia negare
nequeo quicquid iniungitis: nimia ue¬
stra deuinctus dilectione experiar que
hortamini effectur infantium more
balbutieritium: qui quetumq aucli-¬
erint fari gestiunt. cum nec clum pos¬
sint act plenum uerba formare. Maxi¬
me quia propter simpliciores quasq
id me deꝓin̾e complłitis: ut habeant
dib ex eadem die: quib ne cliuiuis
uacent lectionib: p̃sentim cum ⁊ ead̃
or que de hac quedam uberius ubiq
in scripturis diuinis p̃dicata legunt᷑.
Quid enim aliud sonant enungelia:
nisi nascentem dominum ex maria

Expanded text:
ogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compellitis, ut habeat dibus eadem die, quibusve divinis vacet lectionibus: praesertim cum et eadem io, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata leguntur. Quid enim aliud sonant Evangelia, nisi Dominum nascentem ex Maria
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit. Et seruat que in ea scripta sunt.
It enim ait apostolus: non auditores
legis iusti sunt apud dm̃: sed fcõres le¬
gis iustificabuntur. Audire ⁊ ñ facere:
magis pertinet ad contumaciam. qͣm
ad beatitudinem. Inde iohannes dicit.
dcienti bonum ⁊ non facienti: peccatũ
est illi. Et iacob. E stote frõres uerbi: ⁊

Expanded text:
ta sunt . » Non enim, ut ait Apostolus, auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Audire et non facere, magis pertinet ad contumaciam quam ad beatitudinem. Unde Jacobus dicit: « Scienti bonum et non facienti, peccatum est illi . » Et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
uenter marie portauit corꝑalit: ipse
portat spiritualiter. Bene autem post¬
qͣm dixit. beati qui audiunt uerbum
dei. subiunxit: ⁊ custodiunt illud. qr
ad beatitudinem eternam ꝓmerẽcl̃a.
non proficit uerbum dei audire: nisi
quisq illud studeat custodire. domi¬
no dicente discipulis. Scitis hec: beati
eritis. si feceritis ea. Inde iohannes in
apocalipsi cum dixisset. beatus qui au

Expanded text:
venter Mariae portavit corporaliter, ipse venter Mariae portavit corporaliter, ipse portat spiritualiter. Bene autem postquam dixit: « Beati qui audiunt verbum Dei, » subjunxit: « et custodiunt illud, » quia ad beatitudinem aeternam promerendam non proficit verbum Dei audire, nisi quisque illud studeat custodire, Domino dicente discipulis: « Scitis haec, beati eritis, si feceritis ea . » Unde Joannes in Apocalypsi cum dix
Abbreviated transcription (Latin):
dula uoce dominum xp̃m confitet᷑.
Cuius re uera uoce uenter marie iͥ¬
ginis beatus p̃dicatur: que tocius
mundi redemptorem meruit por¬
tare: sicut ipsa de se ait. Ex hoc bea¬
tam me clicent omnes generationes.
Et helizabech. Beata est que crecli¬
disti. Confirmat autem uerba mu¬
lieris: cum subiungit. Qui inimmo.
beati qui adiunt uerbum dei: ⁊ custo¬
diunt illud. Ac si dixisset. Iusta tuã
sententiam. principaliter beatus ille
uenter est qui me portauit: sed et
omnes beati qui audiunt uerbum¬
uerbum dei: ⁊ custodiunt illud: Cui
autem beatitudo marie delectat: stu-¬
deat libenter audire uerbum dei et
custodire: beatus erit. Quisquis ergo
uerbum dei libenter audit: xp̃m cõ¬
cipit. si autem in ope ꝑpetrauerit:
dicenti sibi. ecce mater tua ⁊ fratres
tui. foris stant. querentes te: respon¬
dit. Si quis fecerit uoluntatem patͥs
mei. ipse meus frater: soror. ⁊ mater
uerbum dei audiens impleu̾it:
cotidie xp̃m concipit ⁊ parit. Et quẽ

Expanded text:
dula voce Dominum Christum confitetur. Cujus revera voce venter Mariae virginis beatus praedicatur , quae totius mundi Redemptorem meruit portare, sicut ipsa de se ait: « Ex hoc beatam me dicent omnes generationes. » Et Elizabeth: « Beata es quae credidisti. » Confirmat autem verba mulieris, cum subjungit: « Quinimo, beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud. » Ac si dixisset: Juxta tuam sententiam principaliter beatus ille venter est qui me portavit: sed et omnes beati, qui audiunt verbum Dei et custodiunt illud. Cui autem beatitudo Mariae delectat, studeat libenter audire verbum Dei et custodire, beatus erit. Quisquis ergo verbum Dei libenter audit, Christum concipit: si autem in opere perpetraverdicenti sibi : « Ecce mater tua, et fratres tui foris stant, quaerentes te, » respondit: « Si quis fecerit voluntatem Patris mei, ipse meus frater, soror, et mater verbum Dei audiens impleverit, quotidie Christum concipit et parit. Et quem
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sue flammas impiis ignib
uindicaret. Ardet profecto totis uisce¬
rib formissimus martys ⁊ uritur. s
regnum celi promissaq dei. fideli m̃¬
te ꝑtractans. refrigerio conscientie ui¬
ctricis exultat. Nec penali flexus ĩcen¬
dio est. cuius in pectore insuꝑabilis
scĩ sp̃c flamma feruebat. Aud nun¬
quid cedere poterat momentanee cor¬
poris ustioni: cuius fides eternum ge¬
henne extinguebat ardorem: Suꝑa¬
tis itaq fłamaꝵ ministris. uͣde mun¬
dane insanie refrixit incentlium: et
ad hoc usq cli abolica profecit inten¬
tio.  ⁊ uir fedelis ad dominum suum
gloriosus ascenderet. ⁊ crudelitas ꝑse¬
quentium cum suis ignib confusa

Expanded text:
tionis suae flammas impiis ignibus tionis suae flammas impiis ignibus vindicaret. 239 Ardet profecto totis visceribus fortissimus martyr, et uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, cujus in pectore insuperabilis S. Spiritus flamma fervebat. At nunquid cedere poterat momentaneae corporis adustioni, cujus fides aeternum gehennae 240 exstinguebat ardorem? Superatis itaque flammarum ministris, omne mundanae insaniae refrixit incendium; et ad hoc usque diabolica profecit intentio, ut et vir fidelis ad Deum suum gloriosus ascenderet, et crudelitas persequentium cum suis ignibus confusa
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit: qͣm pugna terreret. Ergo ut
comꝑit ore sacerdotis ⁊ martyris se
quoq omnimodis assumendum : cõgregatis-
inopum turbis ecclesiasticum censũ reli¬
gioriosa liberalitate cliui. Quam diuisit.¬
ꝓfundum spiritalis uiri ⁊ qͣm celeste
consilium. ut ⁊ egenis consuleret:
et multitudint ᷤ mente que dederat
inueniri non posset quod raperet ꝑse¬
cutor: illam nimirum secutus senten¬
tiam. disꝑsit dedit pauperib. iusti¬
cia eus manet in eternum. iusticia
eiue isericordie fuit quod alimoniã¬
autẽ pauperib dedit: iusticie autem.
quod ut uir prudentissimus procu¬
rauit. ne sanctorum substantiam a¬
uaris manib sacrilegus occuparet.
Iusticia inquit eius in anet in et̾num.
Quomodo non hec ei met̾num ma¬
nebit iusticia: qͣm ⁊ scõ impleuit oꝑe.
⁊ glouosissimo martyrio cõsecrauit:
Hoc itaq dolore furor gentilis accen¬
sus: craticulam continuo parat igni¬
tam. suꝑ qͣm cremandum laurentiũ
ꝑ membra distenderet: ut incligna¬

Expanded text:
ficavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dispersit, dedit pauperibus: justitia ejus manet in aeternum . Misericordiae fuit, quod alimoniam pauperibus dedit: justitiae autem, quod ut vir prudentissimus procuravit ne sanctorum substantiam avaris manibus sacrilegus occuparet. Justitia, inquit, ejus manet in aeternum. Quomodo non haec in aeternum manebit justitia, quod et sancto complevit opere, et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor gentilis accensus craticulam continuo parat ignitam, super quam cremandum Laurentium per membra discinderet, ut indigna
Abbreviated transcription (Latin):
ascensu huius urginis admirantes facit:
quod quasi nolu diluculi aurora ruti¬
lans ascensu suo resplendeat: multis
freta ⁊ uallata scõꝵ agminib. Inde
dicitur. Terribilis ut castroꝵ acies ad¬
modum ordinata. Hinc inde scoꝵ an
mo pulcrior qͣm luna: quia iam sine
defectu sui choruscat. celestib illustrata
fulgorib. Nlecta ut sol fulgore uirtutũ:
quia ip̃e eam elegit sol iusticie. ut nas¬
ceretur ex ea. Ad cuius ꝓfecto exequias
qͣnͣtum fas est credere famulabantur.
angeli: ⁊ uniu̾se celoꝵ congratulabantur
curie. Nec mirum quia honor matermꝰ
eius est qui natus est ex ea. quem om¬
nis celoꝵ ordo ueneratur ⁊ adorat: suꝑ

Expanded text:
ascensu hujus Virginis admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans, ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur, terribilis ut castromodum ordinata: hinc inde angelorumo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat, coelestibus illustrata fulgoribus. Electa ut sol, fulgore virtutum, quia ipse elegit eam sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias quantum fas est credere famulabantur angeli, et universae coelorum congratulabantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus ejus est, qui est natus ex ea: quem omnis coelorum ordo veneratur et adorat su
Abbreviated transcription (Latin):
cce hodierna die ad illum p̾darũ¬
et lendidum thronum archangeloꝵ
ipsa ꝑ humilitatem. per integritatem
carnis ascendit: unde intemperantia olim
eximios archangeloꝵ ⁊ supbia deiecit. Qͣ¬
ꝓpter gaudete. Gaudete inquam: quia
uobis uia patefacta est celoꝵ. Qͣmuis enĩ
nobis eacdem promittantur: uobis tamẽ
iam p̃sto sunt. que cum angelis incor¬
ruptionem seruatis.Que licet de hoc

Expanded text:
cce hodierna die ad illum praeclaruet splendidum thronum angelorum, ipsa per humilitatem et integritatem carnis ascendit, unde intemperantia olim eximios archangelorum et superbia dejecit. Quapropter gaudete, gaudete, inquam, quia vobis via patefacta est coelorum. Quamvis enim nobis eadem promittantur: vobis tamen jam praesto sunt, quae cum angelis incorruptionem servatis. Quae licet de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gice ꝑfidiam: ⁊ dic nobis genero si¬
tatem tuam. Beatus laurentius clix¬
it. Quantum ad genus. ispanus sũ:
eruditus uel nutritus romanus: ⁊
a cun abilis xp̃ianus. eruditus om¬
ni lege sancta ⁊ diuina. Decius ce
crifica diis. Nam nox ista: ĩ te expẽ¬
detur cum suppliciis. Beatus laurentiꝰ¬
dixit. Mea nox oscurum non habet:
sed omnia in luce clarescunt. Tunc¬

Expanded text:
gicae, et dic nobis generositatem tuam. » Cui beatus Laurentius dixit: « Quantum ad genus, Hispanus sum eruditus vel nutritus Romanus, et a cunabulis Christianus, eruditus omni lege sancta et divina. » Et Decius: « crifica diis; nam nox ista expendetur in te cum suppliciis. Mea, inquit Laurentius, nox obscurum non habet, sed omnia in luce clarescunt. Et c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑgit noctu ad t̾mas: iusta pala¬
tium salustii. ⁊ iussit sibi beatum
laurentium offerri. Tunc ypolitus cepit
tristis esse: ⁊ plorare. Cui beatus lau¬
rentius ita dixit. Noli flere: sed ma¬
gis tace et gaude: quia uado ad glo¬
riam dei. Dicit ei ypolitus. Quare ⁊
dixit ei. Magis in absconditis homi¬
et ueni. Et cum hoc cdixisset: iussit
decius cesar omne genus tormentoꝵ.
ante tribumal suum parari. plum¬
batas fustes. lamminas. ungues.
lectos. batulos: ⁊ sedit intermis pro¬

Expanded text:
gi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc cępit ypolitus tristis plorare;| Cui beatus laurencius ita dixit; Noli flere sed magis tace| et gaudę quia uado ad gloriam; Dicit ei ypolitus; Quare et| dicit ei; Magis in absconditis homiet ueni; Et cum| hęc dixisset . iussit decius cesar omne genus tormentorum| ante tribunal suum parare plumbatas . fustes . lamminas .| ungues . lectum . batulo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ⁊ si in sanctis pacrib ⁊ ꝓphetis
gr̃a fuisse creditur ñtũ eatenꝰ plena.
In mariam uero tocius gre que in xp̃o¬
est plenitudo uenit: qͣmꝙͣ aliter. Et id̃o
inquit benedicta tu inter mulieres :
idest plus benedicta: qͣm omnes mu¬
eres. Ac ꝑ hoc: quicquid maledictiõis
infusum est per euam: totum abstulit
benedictio marie. Insuꝑ ⁊ gr̃am refu¬
dit xp̃i ortus: qͣm non habuit prius

Expanded text:
Quia etsi in sanctis patribus et prophetis Quia etsi in sanctis patribus et prophetis gratia fuisse creditur: non tamen eatenus plena. In Mariam vero totius gratiae, quae in est, plenitudo venit, quanquam aliter. Et ideo, inquit, benedicta tu inter mulieres, id est, plus benedicta quam omnes mulieres. Ac per hoc quidquid maledictionis infusum est per Evam, totum abstulit benedictio Mariae. Insuper et gratiam refudit Christi ortus, quam non habuit prius
Abbreviated transcription (Latin):
tecum inquit. Mira res. Et iam erat
cum uirgine. qui ad uirginem mute¬
bat angłm: ⁊ p̃cessit nuntium suum
cleus. sz a deo non recessit. Nec teneri po
qͣm a patre disce dens: homo ꝓprie
fieri dignatus est. secreto suo mysterio.
qͦ ip̃e nouit. Qui qm̃ totum suscepit
quod est hominis: homo totus est.
Et totum accipiens quod dei est: om¬
nino aliud qͣm deus qui natus est ex
maria esse non potuit. Scit enim cls
omnia: ⁊ potest. Proterea quia ita
est: sciuit se ac potuit in utero uirginiꝰ
sine sui coruptione miscere atq uniri:
unus esset xp̃c cdeus ⁊ homo. una ꝑsona
unaq substantia. Ob quod dei geni¬
trix electa ⁊ p̃electa: iure ab angelo
fusa est omnis creatura. Et ideo: satis
cam deuotissime primum angelus uene¬
ratur ⁊ salutat. Miratur itaq ⁊ ipse:
qualis aut qͣnͣta sit qͣm salutat. Non
enim simplex fateor: uel consueta fuit
ista salutatio: s omni admiratione
digna. d̃i quidem uenerationis fuit de¬
latio: oblatio muñis famulatus obseqͥi.

Expanded text:
tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recequam a Patre discedens, homo pro nobis fieri dignatus est, secreto suo mysterio, quod ipse novit: qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est: et totum retinens quod Dei est, omnino aliud quam Deus qui natus est ex Maria esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se ac potuit in utero Virginis sine sui corruptione miscere atque unire, ut unus esset Christus Deus et homo, una persona, unaque substantia. Ob quod Dei genitrix electa et praeelecta jure ab Angelo ritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum Angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat: non enim simplex, fateor, vel consueta fuit ista salutatio, sed omni admiratione digna. Siquidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii.
Abbreviated transcription (Latin):
tolleret. uel tolli qͣntum ad se ꝑtineret ul¬
lo modo consentiret. Caballum quoq su¬
um cum sella ⁊ alia que potuit ad eandẽ
eccl̃iam donauit. sicq post confessionem ⁊
lacrimas atq ꝓfessionem ⁊ uõtum. p̃es
eius ab hostio cui inheserat est solutus.
Heruntamem de ipso arido pede claudus
ꝑmansit: usq dum putrescente crure ac
femore post diuturnum laborem mortu¬
cus. ⁊ karolus regnum post patris sui o¬
bitum inter se diuiserunt. episcopium re¬
mense qcł tenebat fulco p̾sbiter karolus
inter homines suos diuisit. ⁊ uillam ui¬
liacum richuino in beneficium dedit.
Cum aut̃ uxor illius nomine betta in cu

Expanded text:
tolleret, vel tolli, quantum ex ipso esset, ultolleret, vel tolli, quantum ex ipso esset, ullo modo consentiret. Caballum quoque suum cum sella et alia quae potuit ad eandem aecclesiam donavit, sicque post confessionem et lacrimas atque professionem et votum pes eius ab ostio cui inheserat est solutus. Veruntamen postea de ipso arido pede claudus permansit, usque dum, computrescente crure ac femore, post diutinum laborem mortus, Hludowicus et Karolus regnum post patris sui obitum inter se diviserunt, episcopium Remense, quod tenebat Folco presbiter, Karolus inter homines suos divisit; villam Luliacum Richuino in beneficium dedit. Cum autem uxor illius nomine Betta in cu
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. Cum autem defuncto ludouico
imꝑatore. a qͥntani gentilica mobilitate
absq iugo principis. prout quisq pote¬
rat se efferre. ⁊ adinuicem impugnare:
ac ꝑ contignos pagos debach are ceperũt
pauꝑes homines substantiolas suas
in ecclesiis reponere studuerunt. Uncle
confisi opinione uirtutum que ibi fie¬
bant ad saluandum sua in eodem ora¬
torio quiq poterant certatim reposue¬
runt. Audientes autem p̃dones idem o¬
ratorium multis plurimoꝵ opib refertũ.
aggressi st̃ eas diripere. Quoꝵ unus obse¬
ratum ostium pede ꝑtussit. ut seram effnͥ¬
geret. ⁊ mox idem hostio pes eius adhe¬
sit. et resupinus in terram p̃sumptor ce
cidit. Quod cernentes alii. aufugerunt.
cum maximo eul itu cepit culpam suam
fateri. ⁊ cum lacrimis amarissimis profit̾i.
quod si deus ꝑ merita sancti remigii pedem
illius ab ip̃o compede solueret. numqͣm in¬
ulterius de ipsa uel de alia eccl̃ia quicqͣm

Expanded text:
tendit. Cum autem, defuncto Hludowico tendit. Cum autem, defuncto Hludowico imperatore, Aquitani gentilicia mobilitate absque iugo principis, prout quisque poterat, se efferre et ad invicem impugnare ac per contiguos pagos debaccare ceperunt, pauperes homines substantiolas suas in aecclesiis reponere studuerunt. Unde confisi opinione virtutum que ibi fiebant, ad salvandum sua in eodem oratorio, quique poterant, certatim reposuerunt. Audientes autem predones idem oratorium multis plurimorum opibus refertum, aggressi sunt eas diripere. Quorum unūs obseratum ostium pede percussit, ut seram effringeret, et mox eidem ostio pes eius adhesit, et resupinus praesumptor in terram cecidit. Quod cernentes alii, aufugerunt. cum maximo heiulatu cepit culpam suam fateri et cum lacrimis amarissimis profiteri, quod, si Deus per merita sancti Remigii pedem illius ab ipulterius de ipsa vel de alia ecclesia quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
serunt ꝑtem de silua qͣm in saltu uosage
ut supͣ ostendimus sanctus remigius in
uita sua p̃tio comꝑau̾at intra fines eius.
dicentes quod plus ꝑtineret ip̃a silua ad
fiscum imꝑatoris qmͣ ad partem sancti
remigii. Contracdicentib autem homĩb
de potestate remensis eccl̃ie. unus eoꝵ alter¬
cando uenit ad p̃cos suos quos in eandem
siluam ad pastionem miserat int̾ quos
lupum inuenit. Quem ascendens equum
uelocit̾ insecuutus est. ⁊ uolens eum ꝑcut̾e:¬
ex quo expauescente collisit caput ad
unum fustem de ip̃a silua. ita ut cerebrũ
illura in terram deflueret. et mortuus est.
Frater uero eius concite ꝑgens in ꝑtem al¬
lierunt ab illa ꝑticule in oculos eius ⁊ exce¬
catus est. Sicq ambo receꝑunt mercedem
p̾sumptionis sue ⁊ mendatu.  .uiii.
uidam uir nobilis de territorio ni¬
uernensi obtentis reliquiis sc̃i re¬
migii oratorium in eius honore in pro¬
prietate sua edificauit. ubi dominus mł¬
tas uirtutes ꝑ merita sancti sui ip̃ius os¬

Expanded text:
serunt partem de silva, quam in saltu Vosage, ut snpra ostendimus, sanctus Remigius in vita sua pretio comparaverat intra fines eius, dicentes, quod plus pertineret ipsa silva ad fiscum imperatoris, quam ad partem sancti Remigii. Contradicentibus autem hominibus de potestate Remensis aecclesiae, unus eorum altercando venit ad porcos suos, quos in eandem silvam ad pastionem miserat, inter quos lupum invenit. Quem, ascendens equum, velociter est insecutus, et volens eum percutere, equo expavescente, conlisit caput ad unum fustem de ipsa silva, ita ut cerebrum illius in terram defluxerit, et mortuus est. Frater vero eius concite pergens in partem allierunt ab illa particule in oculos eius, et excecatus est. Sicque ambo receperunt mercedem praesumptionis et mendacii sui. 28. Quidam vir nobilis de territorio Niernensi, obtentis reliquiis beati Remigii, oratorium in eius honore in proprietate sua aedificavit, ubi Dominus multas virtutes per merita ipsius sancti sui os
Abbreviated transcription (Latin):
poniensi colonie uicinum est. eius¬
clem loci lucill: uꝰ ep̃c populo p̃ce dẽ¬
te acq sequente portabat .łc. sccła.¬
istula cuius molestia iam diu
laborauerat. ⁊ familiarissimi sui
medici qui eum secaret opiebatur¬
manus. illius pie sarcine nectatio¬
ne repente sanata est. Iam dein¬
ceps eam in suo corpore non i̾uenit.
lucharus est p̃sbiter. ex hispania
calamie habitabat. ueteri morbo
calculi laborabat: ꝑ memoriam
supͣdicti martyris qͣm possiduis il¬
lo acluexit ep̃c saluus factus est.
Idem ipse postea morbo alio p̃ua¬
lescente mortiis sic iacebat: ut ei
iam pollices ligarentur. Opitulati

Expanded text:
poniensi coloniae uicinum est, eiusdem loci Lucilius episcopus populo praecedente adque sequente portabat. Fistula, cuius molestia iam diu laborauerat et familiarissimi sui medici, qui eum secaret, oppemanus, illius piae sarcinae vectatione repente sanata est: nam deinceps eam in suo corpore non invenit. 12. Eucharius est presbyter ex Hispania, Calamae habitat, veteri morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris, quam Possidius illo advexit episcopus, salvus factuIdem ipse postea morbo alio praevalescente, mortuus sic jacebat, ut ei jam pollices ligarentur: opitulati
Abbreviated transcription (Latin):
Helyas helyseum reliquit: et uirtu¬
tem non abstulit. Et dixit beatus
sixtus ad beatum laurentium.
Accipe facultates ecclesie uel thesau

Expanded text:
Elias Eliseum reliquit , et virtutem non abstulit. Et dixit beatus Sixtus ad beatum Laurentium: Accipe facultates ecclesiae vel thesau
Abbreviated transcription (Latin):
tate de ꝓuidendo ⁊ ordinando p̾sbitero ci¬
uitati plebem dei alloqueretur ⁊ exhor¬
caretur: iam scientes catholici sci augu¬
stini ꝓpositum ⁊ doctrinam: manu ĩiesta
qm̃ ⁊ idem in pplo securus et ignarus quid
futurum esset astabat. Solebat autem
laicus sicut nobis dicebat ab eis tantum
etclesus que non haberent ep̃os: suam
consensu et desiderio fieri: ꝑficiq peten¬
tibus. magnoq studio et clamore flagi¬
tantib: ubertim eo flente non nullis
quidem lacrimas eius ut nobis ip̃e retu¬
lit. tunc suꝑbe interp̃tantib. ⁊ tanqͣm
eum consolantib ac dicentib: quia et
locus p̾sbiterii licet ip̃e maiore dignus
esset: ꝓpinquaret tamen episcopatui.
Cum ille homo dei ut nobis retulit
maiori consideratione intelligeret ⁊ ge¬
meret. qͣm multa et magna sue uite
pericula de regimine ⁊ gubernatione
ecclesie impendere iam ac ꝓuenire spera¬
ret. atq deo fleret: et eoꝵ ut uoluerunt

Expanded text:
tate, de providendo et ordinando presbytero citate, de providendo et ordinando presbytero civitati, plebem Dei alloqueretur, et exhortaretur; jam scientes catholici sancti Augustini propositum et doctrinam, manu injecta quoniam et idem in populo securus et ignarus quid futurum esset astabat: solebat autem laicus, ut nobis dicebat, ab eis tantum ecclesiis quae non haberent episcopos, suam consensu et desiderio fieri perficique petentibus, magnoque studio et clamore flagitantibus, ubertim eo flente: nonnullis quidem lacrymas ejus, ut nobis ipse retulit, tunc superbe interpretantibus, et tanquam eum consolantibus ac dicentibus, quia et locus presbyterii, licet ipse majore dignus esset, appropinquaret tamen episcopatui, cum ille homo Dei, ut nobis retulit, majori consideratione intelligeret et gemeret, quam multa et magna suae vitae pericula de regimine et gubernatione Ecclesiae impendere jam ac provenire spectaret, atque ideo fleret. Et eorum, ut voluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ontigit forte eodem tempore: ut
quidam ex huis quod dicunt agen¬
tes in reb apud hypponem regium consti¬
tutus bene xp̃ianus deumq timens. com¬
ꝑta eiu bona fama atq doctrina desid̃a¬
ret atq optaret ut eum uideret: ꝓmittens
se omnes mundi huiis contempnere posse¬
cupiditates atq illicebras si aliqͣndo ex eiꝰ
ore dei uerbum audire meruisset. Quod
cum ad se fideli fuisset relatione delatũ:
liberari animam cupiens ab huius uite
periculis. morteq eterna: ad memoratam
ultroq confestim uenit cuiuitatem: ⁊ ho¬
minem uisum alocutus frequentius atq
exchortatus est qͣntum deus donabat:
ut quod deo uouerat reddidisset. Hec
se ille de die in diem fatebatur ꝓmitten¬
do acturum: nec tamen in eius tũc hoc
impleuit p̃sensia: s uacare utiq ⁊ in ane
esse non potuit. quod per tale uas mun¬
dum in honore utile domino ad omne
opus bonum paratum: ⁊ in omni loco
ualeri us sanctus episcopatum gerebat.
Qui cum flagitante ecclesiastica neccessi¬

Expanded text:
ontigit forte eodem tempore, ut quidam ex iis quos dicunt Agentes in rebus, apud Hipponem-Regium constitutus, bene christianus, Deumque timens, comperta ejus bona fama atque doctrina, desideraret atque optaret eum videre, promittens se posse mundi hujus omnes contemnere cupiditates atque illecebras, si aliquando ex ejus ore Dei verbum audire meruisset. Quod cum ad se fideli fuisset relatione delatum, liberare animam cupiens ab hujus vitae periculis morteque aeterna, ad memoratam ultro atque confestim venit civitatem, et hominem visum allocutus frequentius atque exhortatus est, quantum Deus donabat, ut quod Deo voverat reddidisset. Ac se ille de die in diem facturum pollicebatur, nec tamen in ejus tunc hoc implevit praesentia: sed vacare utique et inane esse non potuit, quod per tale vas mundum et in honore, utile Domino, et ad omne opus bonum paratum , in omni loco Valerius sanctus episcopatum gerebat. Qui cum, flagitante ecclesiastica necessi
Abbreviated transcription (Latin):
generalem humanitatis scientiam
transenclerant: acliecit. Nobis autẽ
reuelauit cleus ꝑ sp̃m suum. Cui si¬
nule est quod hic dñs cum inter¬
rogasset cliscipulos quem eum cli¬
cerent esse homines:⁊ illi cliuersas
diuersoꝵ oppiniones p̾miisissẽt. li¬
cit illis. Uos autem quem me esse
dicitis: Quasi ab hominum gene¬
ralitate illos sequestrans:⁊ deos
ac dei filios ꝑ actoptionem iam
factos insinuans iuxta illud psal¬
miste. Ego dixi dii estis:⁊ filii ex¬
espondens symon petrus: clixit.

Expanded text:
generalem humanitatis sententiam transcenderent, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per Spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus cum interrogasset discipulos, quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones prompsissent, dicit illis: Vos autedicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem jam factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi: Dii estis, et filii Exespondens Sim
Abbreviated transcription (Latin):
nia iustificationum merita: uniuersaq
uirtutum studia postponuntur. Maria
optimam ꝑtem elegit: que ñ auferetur
ab ea. Ecce pars marche non rep̃hendit᷑:
s marie lauclatur. Neq iam bonam ꝑ¬
tem elegisse mariam dicit. sed optimam:
ut etiam pars marche indicaretur bona.
Quare autem pars marie sit optima:
sub infertur cum dicitus: que non au

Expanded text:
nia justificationum merita, universa virtutum studia postponuntur. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur. Neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae indicaretur bona. Quare autem pars Mariae sit optima, subinfertur cum dicitur: Quae non au
Abbreviated transcription (Latin):
spirituum agmina: que ex singl̃a¬
deo coniuncta sunt ut inter hec ⁊ cl̃m nul¬
li alii sp̃c int̾ sint: tanto magis ar¬
dent: qͣnto hunc uicinius uident. Quoꝵ
ꝑfecto flamina amor est: quia quo subti¬
lius claritatem diuinitatis eius aspitiũt:
eo ualidius in eius amore flammescũt.
ista ꝑstringere: si non studeamus hec eti¬
am ad nr̃os profectus congrua conssdera
tione diruare: Quia enin suꝑna illa
ciuitas ex angelis ⁊ hominib constat: acd
qm tantum credimus humanum genus
ascendere: qͣntos illic contigit electos an¬
gelos remansisse. sicut scriptum est: sta¬
tuit terminos gentium scł̃m numerũ
angeloꝵ dei: debemus ⁊ nos aliquid ex ill̾
distinctionib suꝑrioꝵ ciuium ad usum
nr̃e conu̾sationis trahere: nosq ip̃os ad
incrementa uirtutum bonis studiis in
sura creditur multitudo hominum: qͣnta
multitudo remansit angeloꝵ. suꝑest ut
ip̃i quoq homines qui ad celestem patri-

Expanded text:
spirituum agmina, que ex singulaDeo coniuncta sunt, ut inter hec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto magis ardent amore, quanto hunc vicinius vident. Quorum profecto flamma amor est, quia, quo subtilius claritatem divinitatis eius aspiciunt, eo valid<i>us in eius amore flammescunt. ista prostringere, si non studeamus hec etiam ad ntione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat: ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse; sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei», debemus et nos aliquid ex illis distincionibus supernorum civium ad usum nostre conversationis trahere, nos ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis infsura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest, ut ipsi quoque homines, qui ad celestem patri
Abbreviated transcription (Latin):
Nimiriun atinus erat aut non multo ampliꝰ
cum iustina ualentiniani regis pueri mat̾
scm̃ ambrosium persequebatur heresis sue
causa. que fuerat seducta ab arrianis. Excibe¬
bat tunc pia plebs in ecłia mori parata ꝓ
nacha sollicitudinis ⁊ uigiliarium pͥmas¬
partes tenens orationib. uidebat omnem ciui-¬
tatem atronitam atq turbatam. T̃uric hym Reclio
ni ⁊ psalmi ut canerentur secflm morem ori
constitum est. Et ex illo in hodiernum reten

Expanded text:
nimirum annus erat aut non multo amplius, cum Iustina, Valentiniani regis pueri mater, hominem tuum Ambrosium persequeretur haeresis suae causa, qua fuerat seducta ab Arrianis. excubabat pia plebs in ecclesia mori parata cuua, sollicitudinis et uigiliarum primas tenens, orationibus uiuebat. nos tate attonita atque turbata. Tunc hymni et psalmi ut canerentur secundum morem orieinstitutum est; et ex illo in hodiernum reten
Abbreviated transcription (Latin):
sticus ⁊ eleutherius in agonia pari confes¬
sione fidei ⁊ uirtutis constantia roborati:
post nimia tormenta gloriosum comple¬
re martiniũ elegerunt. Et iudicis abstrac¬
ti conspestib ac funerib sibi sanctorum
ostensis. diuina iusta ⁊ occulta laudau̾e
iudicia: qui sic eos in presenti humilia¬
re disponit:quos in celesti regno tam
glouose exaltari ante omne tempus de¬
creuit. Deinde terrore subuĩsto multisꝙ
in uiriis ⁊ non antea ꝑ atis supplicus ma¬
cerati. xp̃i se famulos magna confessio¬
nis uoce pronuntiant. Lerabaturq pre

Expanded text:
sticus et Eleutherius, in agonia pari confessticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et judicis abstracti conspectibus, ac funeribus sibi sanctorum ostensis, divina justa et occulta laudavere judicia, qui sic eos in praesenti humiliare disponit, quos in coelesti regno tam gloriose exaltari ante omne tempus decrevit. Deinde terrore subjuncto, multisque injuriis et non ante perlatis suppliciis macerati, Christi se famulos magna confessionis voce pronuntiant: lacerabaturque pr
Abbreviated transcription (Latin):
lux celestis gr̃e radiabat: ut aut omni fe¬
rocitate una cum armis deposita se illi pro¬
sternerent: aut qui compuncti sp̃c sancti
dono ad credendum non erant. pauore ni¬
mio soluerentur: et territi a p̃sentia eius
aufugerent. Miroq modo in ermi uiro ñ
ualebat plebs armata resistere: s subdebat
se illi potius certatim gallicanus toturnꝰ
atq germanica ceruicositas. iugumq xp̃i¬
poscebat. lectio¬
iis quoq explicitis adsunt carnisi¬
ces qui xp̃i famulos de squalore car¬
ceris educentes. p̃festi obtutib iterum pre¬
sentarunt. Quib p̃festus ait. Si priden¬
ti consilio tandem ad uitam tenditis: im¬
molate diis et uiuite. Si uero mori eligi¬
tis: mortuorum quos seduxistis cadauera
infeliciter in humata. et tormentoꝵ aclhuc
signa seruantia euntes cernite: et si non re¬
sipueritis infelicitatem eoꝵ. infelicitate ex¬
cedite: ⁊ infeliciter ut desideratis obite. Ad
hanc uocem xp̃i martyres clionisius ru¬

Expanded text:
lux coelestis gratiae radiabat, ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi prosternerent: aut qui compuncti Spiritus sancti dono ad credendum non erant, pavore nimio solverentur, et territi a praesentia ejus aufugerent. Miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere, sed subdebat se illi potius certatim Gallicanus cothurnus, atque Germanica cervicositas: jugumqposcebat. Ab ipsis quoqueces, qui Christi famulos de squalore carceris educentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et vivite: si vero mori eligitis, mortuorum quos seduxistis, cadavera infeliciter inhumata, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eorum infelicitate excedite, et infeliciter, ut desideratis, obite. Ad hanc vocem Christi martyres, Dionysius, Ru
Abbreviated transcription (Latin):
am. Sequenti itaq die post sermo¬
nem reditum: narrationis eius li¬
bellum incrastinum ppło recitancł
ꝓmisi. Quod cum ex dñico pasche
die tercio fieret in gradib execdre
in qua de supiore loquebar loco.
feci stare ambos fratres. Cum eoꝵ
legeretur libellus. intuebatur u¬
niuersus populus sexus utriusq
unum stantem sine deformi mo¬
tu alteram in membris om̃ib con¬
trementem. Et qui ipsum non ui¬
clerant. quid in eo cliu̾ine misccłie
factum ẽẽt in eius sorore cernebãt.
uidebant enim quid in illo gratu

Expanded text:
am. Sequenti itaque die post sermonem redditum narrationis eius libellum in crastinum populo recitandum promisi. Quod cum ex dominico Paschae die tertio fieret in gradibus exedrae, in qua de superiore loquebar loco, feci stare ambos fratres, cum eorum legeretur libellus. Intuebatur populus uniuersus sexus utriusque unum stantem sine deformi motu, alteram membris omnibus contrementem. Et qui ipsum non uiderant, quid in eo diuinae misericordiae factum esset, in eius sorore cernebant. Videbant enim quid in illo gratu
Abbreviated transcription (Latin):
natam cunctis suam ĩsinuat uolũ¬
tatem. Omnibq audientib ⁊ gratulã¬
tib. atq id fieri ꝑficiq ingenti desiderio
clamantib: episcopatum suscipere cõtra
morem ecclesie suo uiuente ep̃o p̃sbiter
recusabat. Oumq illud fieri solere au om¬
nib suaderetur: atq id ignaro transmna¬
rinis ⁊ affricanis ecclesie exemplis probaret᷑.
compulsus atq coactus succubuit. et ma
ioris loci ordinationem suscepit. Quo in
se postea ñ debuisse fieri. ut iiuo suo ep̃o

Expanded text:
s suam insinuat tunc voluntatem: omnibusque audientibus gratulantibus, atque id fieri perficique ingenti desiderio clamantibus, episcopatum suscipere contra morem Ecclesiae suo vivente episcopo presbyter recusabat. Dumque illi fieri solere, ab omnibus suaderetur, atque id ignaro transmarinis et Africanis Ecclesiae exemplis probaretur, compulsus atque coactus succubuit, et episcopatus curam et majoris loci ordinationem suscepit. Quod in se postea fieri non debuisse, ut vivo suo ep
Abbreviated transcription (Latin):
atq in eo uel qͣm obediens deo inobediensꝙ
esset agnosceret. ⁊ hoc opus uoluit speculum
et fortiter sana mente sanoq consilio in eccl̃ia
predicabat: menbris omnib sui corporis inco¬
lumis. integro aspectu atq auditu. et ut scrip¬
bona senectute. ⁊ nobis coram positis ꝓ eius
comiẽdanda corꝑis depositione. sacrificium
deo oblatum est: ⁊ sepultus est. Testamentũ
nullum fecit. quia unde faceret pauꝑ cl̃i ñ

Expanded text:
atque in eo vel quam obediens Deo inobediensve atque in eo vel quam obediens Deo inobediensve esset, agnosceret: et hoc opus voluit Speculum et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scripbona senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei n
Abbreviated transcription (Latin):
beatissimum ambrosium se p̃sente in eccłia
tractauisse nobis aliqͣndo retulerat. Ante ꝓ¬
ximum uero diem obitus sui a se clictatos
et editos recesuit libros. siue eos quos pͥmo
tempore sue conu̾tionis adhuc laitus si ue
quos p̾sbr. siue quos episcopus distauerat. ⁊
quecumqz in hiis recognouit aliter qͣm se h̃t
eccł̃iastica regula a se fuisẜ dictata ⁊ scripta
cum adhuc eccł̃iasticum usum minus sciret.
minusq sapuisse a semetip̃o ⁊ rep̃hensa et
correpta sunt. Inde etiam duo conscripsit
uolumina quoꝵ est titulus de recentione libro
quosdam ante diligentiorem emen-¬
datiorem a ñnullis fratrib conquerebatur.
licet eos postinodum emendasset. Imꝑfesta
reliquit. Quiq ꝓdesse omnib uolens. et
ualentib multa librorum legere ⁊ non ualen¬
tib ex utroq diuino testamento ueteri et no¬
uo p̃missa p̾fatione p̾cepta diuina seu uetita
ad uite regulam ꝑtinentia excerpsit. atq ex
hiis unum codicem fecit: ut qui uellet leg̾et.

Expanded text:
beatissimum Ambrosium se praesente in ecclesia tractavisse, nobis aliquando retulerat. CAPUT ximum vero diem obitus sui a se dictatos et editos recensuit libros, sive eos quos primo tempore conversionis suae adhuc laicus, sive quos presbyter, sive quos episcopus dictaverat: et quaecumque in his recognovit aliter quam sese habet ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. bros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquerebatur, licet eos postmodum emendasset. Imperfectreliquit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multa librorum legere, et non valentibus, ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefatione praecepta divina seu vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his unum codicem fecit; ut qui vellet legeret,
Abbreviated transcription (Latin):
allati sunt batuli cum primis: mise¬
runt sub gratem ferream: et cum fur¬
cis ferreis cohartari fecit beatũ lau¬
rentium. Et dixit decius cesar: ad
beatum laurentium. Sacrifica cliis.
Respondit beatus laurentius. Ego
me obtuli sacrificium deo: in odorẽ
su auitatis. quia sacrificium deo est
spiritus contribulatus. lectio .ixͦ.¬
arnifices tamen urgentes mini

Expanded text:
allati sunt batuli cum| prinis . et miserunt sub gratem ferream et cum forcipis fer| reis coartari fecit beatum laurentium . et dixit decius| ce ̨sar ad beatum laRespondit beatus laurentius| ego me obtulli sacrificium deo . in odorem suauitatis. Quia| sacrificium deo est spiritus contribulatus . carnifices tamen urgen| tes mini
Abbreviated transcription (Latin):
flegat. Et ne intentio euis a quoquam
impediretur: ante dies ferme decem qͣm
exicet de corpore a nobis postulauit p̃sen¬
tib. ne quis ad eum ingrederetur: ĩ hus
tantum horis quib medici acd inspici¬
endum intrabant: uel cum ei refectio¬
inferretur. Et ita obseruatum ⁊ fc̃m
est: ⁊ omni illo tempore orationi uaca¬
mente sanoq consilio in ecclesia p̃dicauit.
membris omnib sui corporis incolumis
integro aspestu atq auditu. Et ut scriptũ
tus in bona senectute. Et nobis coram ꝓ
eius cõmenclanda corporis depositione sa¬
crificium deo oblatum est: et sepultus est.

Expanded text:
flebat. Et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi his tantum horis quibus medici ad inspiciendum intrabant, inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacamente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scriptum ribus suis, enutritus in bona senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uero pacatis uitioꝵ tumultib: optata iã
in xp̃o mentis quiete ꝑfruitur. Et respon¬
dens: dixit illi dominus. Marcha mar¬
ta: sollicita es: ⁊ turbaris circa plurima.
Porro: unum est necessarium. Et beatꝰ
dauid solum hoc necessarium homini
esse diffiniens: deo iugiter inherere deside¬
rat dicens. Michi autem adherere deo bo¬
num est: ponere in domino deo spem
meam. Et alibi. Inam petii a domino
hanc requiram: ut inhabitem in domo
plum eius. In a ergo ⁊ sola est theoria:
idest contemplatio dei. cui merito om

Expanded text:
vero, pacatis vitiorum tumultibus, optata jam vero, pacatis vitiorum tumultibus, optata jam in Christo mentis quiete perfruitur. Et respondens dixit illi Dominus: Martha, Martha, sollicita es, et turbaris circa plurima, porro unum est necessarium. Et beatus David solum hoc neceesse diffiniens, Deo jugiter inhaerere desiderat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Et alibi: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo jus . Una ergo et sola est theoria, id est, contemplatio Dei, cui merito om
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut etiam noluerit carnis corruptibili
pondus cum merore portare: totisq desi¬
deris appetere: illis hymnicidis angeloꝵ
chous inter esse: ad misceri celestib ciui¬
bus: de eterna in conspectu dei in corrup
est qui dubitet. Et contemplaciue quidẽ
uniformis perfectio est: exutam mentem
a cunctis habere terrenis: eamq qͣntum
humanaĩbecillitas sinit. uniri cum xp̃o.
Actiue uero qͣm freq̃ns sit ministerium.
gentium magister edocet: cui crebre pri¬
se in speculo uirtutum quod ꝑ paucis est
imitabile consummatum fuisse significat.
Unde dicit. siue enim mente exceclimus cleo:
siue sobrii sumus uobis. Que stetit: ⁊ ait.
Domine: non est tibi cure. quocl soror mea
reliquit me solam ministrare: Dic ergo
illi: ut aiiuet me. Ex illoꝵ ꝑsona loquit᷑.
qui adhud diuine contemplationis igna¬
ri: solum quod didicere fraterne dilectio¬
nis. opus deo placitum ducunt. Ideoq
disse describitur: qr uita auctiua laborio¬
so desudat in certamine. contemplatiua

Expanded text:
ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptiest qui dubitet. Et contemplativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem a cunctis habere terrenis, eamque, quantum humana imbecillitas sinit, unire cum Christo; activae vero, quam frequens sit ministerium, gentium Magister edocet, qui creberrise in speculativa virtute, quod perpaucis est imitabile, consummatum fuisse significat. Unde dicit: Sive enim mente excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis . Quae stetit et ait: Domine, non est tibi curae quod soror mea reliquit me sola ministrare. Dic ergo illi ut adjuvet me. Ex illorum persona loquitur qui adhuc divinae contemplationis ignari, solum quod didicere fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoquedisse describitur, quia vita activa laborioso desudat in certamine, contemplativa
Abbreviated transcription (Latin):
rum collegerunt corpora ⁊ sepelierũt
incripta in cimiterio calixti in eadem
uia: sanctos uero felicissimum et a¬
gapitum martyres ⁊ clyaconos sepeli¬
erunt in cimiterio p̃taxati loci. sub¬

Expanded text:
rum, et collegerunt corpora sanctorum, in cripta in cimiterio Calisti in eadem via. Sanctos vero Felicissimum et Agapitum martyres sepilierunt in cimiterio Pretextati.
Abbreviated transcription (Latin):
licisus es p̾̃sentare: Beatus lauren
tius collecta multitudine: et intro¬
duxit in palatium paupes: ⁊ uoce
cdara clixit. Ecce isti st̃ thesauri et̾ni:
qui nonqͣm miniuintur. sed crescũt.
qui in singulis asꝑguntur: et in
alerianus p̃fectus dixit: p̃sen¬
ꝑ multa: Sacrifica cdiis: ⁊ obliuisce
artes magicas: in quib confidis.
tis: sacrificate demoniis: Si iustũ
est: ut cdemonib indinemur. ma¬
inuisibilum: uos ip̃i iudicate. Oeͥs
clebet adorari. Qui factus est: an
qui fecit: Decius cesar dixit. Qui fa¬
laurentius dixit. Oeus et pater
domini nostri iħ̃u xp̃i: creator est

Expanded text:
licitus es praesentare? Beatus laulicitus es praesentare? Beatus lautius, collecta multitudine pauperum, introduxit in palatium, et voce magna dixit. « Ecce isti sunt thesauri aeterni, qui nunquam minuuntur nec decrescunt, qui in singulis asperguntur et in lerianus praefectus dixit: per multa? Sacrifica diis, et obliviscere artes magicas, in quibus confidis.tis: Sacrest ut demonibus inclinemur mauisibilium . uos ipsi iudicate . quis debeat ad| orari . qui factus est . an qui fecit? Decius cesar dixit; Quis falaurentius dixit; Deus et pater domini