comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unus ds̃. qr & cum dixisset apłs ex quo omnia ꝑ qu̾e
omnia in quo omma: trinitatem ipsam insiuassecre¬
ditur. Nec tñ subiecit ipsis gła: sed ipsi gła. Pat̃¬
ñ habet habet patrem de quo sit: filius autem de pa¬
tre ẽ ut sit: atq ut illi coeternus sit. Imago enim
si ꝑfecte implet illud cuius imago ẽ: ipsa coequatur
ei. ñ illud imagii sue. Cbi iam ẽ tanta congruen¬
tia. & prima equalitas. & prima similitudo. Nulla
in re dissidens. & nullo mͦ inequalis. & nulla ex
parte dissimilis. sed ad identidem respondens ei ouius
ud uiuere: & aliud intelligere. Sed id qđ ẽ intelli¬
uerbum ꝑfectum: cui ñ desit aliquid. Et ars que
dam omntpotentis atq sapientis dei. plena omnium
rationum uiuentium incõmitabilitm. Et omnes
unum inea. sicut ipsa unum de uno. cum quo uñti.
Elbi nouit omnia ds̃. que fecit ꝑ ipsam. Et ideo
cum decedant & suecedant tempora. ñ decedit aliqͥd

Expanded text:
unus Deus. Quia et cum dixisset Apostolus: Ex quo omnia, per quem unus Deus. Quia et cum dixisset Apostolus: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia , Trinitatem ipsam insinuasse creditur; nec tamen subjecit, Ipsis gloria; sed, Ipsi gloriaer non habet Patrem, de quo sit; Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae, ubi jam est summa congruentia et prima aequalitas et prima similitudo, nulla in re dissidens et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis; sed ad identidem respondit ei, cujus ud vivere et aliud intelligere, sed id quod est ei intelliVerbum perfectum, cui non desit adam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et succedant tempora, non decedit aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
si dũm patrem tantummꝰ duxerimis. respondebitur
nobis. Ergo latria dño filio ñ debetur: qd uefas ẽ
deo. si q patri debetur & filio. nisi qi untis d̾s eui so¬
li ꝑ latriam seruire iussi sumus. ita dr̃ ds̃ solus ut &
gła sꝑu scõ. Nam si templum eifacere sicut salomon
cui templum ñ facimus sed sumus: Ac ꝑ hoc si & patͥ
& filio & sꝑui sc̃o latria debetur & exhibetur a nobis. de
cum sit in illa trinitate pater filii soluis. & filius pa¬
tris soluis. sꝑc autem sc̃s & patris & filii sit sꝑc. Sed
ꝓpter unam eandemq naturam atq inseparabiłẽ uitam.
ipsa trinitas quantum ab homine potest fide p̃cedente
aut tres deos fides catholica p̃dicat. sed ipsam tͥitatẽ
unum dm̃. ñ ut eadem trinitas simul possit aliquando
pater aliquando filius. aliquando sꝑc sc̃s dici. sicut sa¬
bellius credit. Sed ut pater ũ sit pater. & filius ñ sit

Expanded text:
si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio non debetur\', quod nefas est debetur deo, si et patri debetur et filio, nisi quia unus deus, cui soli per latrian seruire iussi sumus, ita dicitur deus solus, ut et  sancto. nam si templum ei facere, sicut Salomon cui templum non facimus, sed sumus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de cum sit in illa trinitate pater filii solius et filius patris solius, spiritus autem sanctus et patris et filii sit spiritus, sed propter unam eandemque naturam atque inseparabilem uitam ipsa trinitas, quantum ab homine potest, fide praecedente aut tres deos fides catholica praedicat, sed ipsam Trinitatem unum Deum: non ut eadem Trinitas simul possit aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus dici, sicut Sabellius credidit; sed ut Pater nonnisi Pater, et Filius nonnisi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. eademq trimitas una quedam summna res cõmimiꝰ¬
q omnib fruentib ea. si tñ res & ñ rerum omnium
causa: si tñ & causa. Non enim facile nom̃ qđ tante
excellentie conueniat inueniri potest. nisi qđ melits
ita dr̃. trinitas hec uitis ds̃. ex quo omina. ꝑ que om̃ia.
in quo omnia. Ita pater & filius & sꝑc sc̃s. & singults¬
quisq hon ds̃. & simul om̃s unus ds̃. Et singłs
quisq hon plena substantia: & simul om̃s una
pater tantum pater. & filius tantum filius. & spe sc̃s
tabilitas. eadem maiestas. eadem potestas. In patre tri¬
tas. in filio equalitas. in sꝑu sc̃o unitatis equalitatsq
concordia. Et tria hec untim omina ꝓpt̃ patrem.
equalia omina ꝓpter filium. conexa omnia ꝓpter
sꝑm scm. Enim scilicet dñm ẽẽ solum cm ser¬
uitus illa debetur. quę latria greco uocabulo ntun¬
cupatt. Ipsum enim uerbum ẽ in lege ubi scriptũ
ẽ. dũm dm̃ tuum adorabis. & illi soli seruies. Qũe

Expanded text:
s, eademque Trinitas, una quaedam summa res, communisque omnibus fruentibus ea; si tamen res et non rerum omnium causa sit, si tamen et causa. Non enim facile nomen quod tantae excellentiae conveniat potest inveniri, nisi quod melius ita dicitur Trinitas haec, unus Deus ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ita Pater et Filius et Spiritus sanctquisque horum deus et simul omnes unus deus et singulus quisque horum plena substantia et simul omnes una pater tantum pater et filius tantum filius et spiritus tabilitas, eadem maiestas, eadem potestas. in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum omnia propter patrem, aequalia omnia propter filium, conexa omnia prs. unum scilicet deum esse solum, cui seruitus illa debetur, quae latria Graeco uocabulo nuncupatur. ipsum enim uerbum est in lege, ubi scriptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem
Abbreviated transcription (Latin):
tñ cum in deo sint unmuersa que condidit. inquinant
eum qui peccant. de cunis sapientia ddr̃. Aitingit autẽ
omnia ꝓpt̃ suam munditiã. & nichil inquinatã in eam
incurrit. Oportet em̃ ut sicut dm̃ incorruptibilem &
incõmutabilẽ. ita consequent̃ etiã in comiquinabilẽ cre¬
damus. Quia uͦ &minima bona hoc ẽ t̾rena atq
mortalia ipse fecit. illo apłi loco sine dubitatione intel¬
ligitur. ubi loquens de m̃bris carnis nr̃e. qr si glorisi¬
catur unum m̃brũ congaudent omina m̃bra. & si pa¬
titur unũ m̃br̃ti cõpatiunt᷑ om̃ia m̃bra: etiã hoc ibi
ait. Ds posuit m̃bra singulũ quodq eoꝵ in corpore
ꝓut uoluit. Et ds̃ tẽꝑauit corpus. ei cui deerat maio¬
rẽ honorẽ dans. ut ñ ẽẽnt scissure in corpore: sed
idem ipsum ut ꝓinuicẽ sollicita fint menbra. Obse¬

Expanded text:
tamen, cum in Deo sint universa quae condidit, inquinant eum qui peccant, de cujus sapientia dicitur: Attingit autem omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit . Oportet enim, ut sicut Deum incorruptibilem et incommutabilem, ita consequenter etiam incoinquinabilem credamus. Quia uero et minima bona, hoc est terrena atque mortalia ipse fecit, illo apostoli loco sine dubitatione intellegitur, ubi loquens de membris carnis nostrae "quia si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra; et si patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra" etiam hoc ibi ait: deus posuit membra, singulum quodque eorum in corpore prout uoluit et: deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint membra.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs. Existimas autem hoc homo qui iudicas eos
qui talia agunt & facis ea: qm̃ tu effugies udiciũ deie
An diuitias beingnitatis & patientiȩ eius & longanimi¬
tatis contompnis. ignorans qm̃ patientia dei ad peniten¬

Expanded text:
dicit apostolus: existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos, dicit apostolus: existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis et patientiae eius et longanimitatis contemnis, ignorans
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio fecerit. qd auitem ñ dese: utiq de niehilo. Non
enim erat aliud unde faceret. de quo apłs aꝑtissi
Ex ipso autem ñ hoc significat qđ de ipso. qđ eñi
de ipso ẽ. potest dici exipso. Non autem omne qđ
qr ipse fecit ea. ñ autem de ipso. qr ñ de substantia stia.
Sicut aliquis homo sigignat filitun. & faciat domum:
exipso filius. ex ipso domus. Sed filius. de se ipso. domꝰ
de terra & de ligno. Sed hoo qr homo ẽ quia ñ potest
aliquid etiam de nichilo facere. Ds̃ autem ex quo om̃ia
ꝑ quem omnia. in quo omiia. ñ opuis habebat aliqua
materia quam ipse ñ fecerat aditiuari ommpotentiã suã.
Cum autem audinus omnia. exipso & ꝑ ipstim & in ipso.
omnes utiq naturas intelligere debemius quȩ naturalit̃ ft̃.
Neq euim ex ipso suit peccata. que naturam ñ seruant.
sed uiciant. Quȩ peocata ex uoluntate ẽẽ peccantium
multis modis sc̃a scriptura testatur. P recipue illo qđ

Expanded text:
imperio fecerit; quod autem non de se, utique de nihilo. non enim erat aliud, unde faceret. de quo apertissime a"Ex ipso" autem non hoc significat quod „ae ipso." quod enim de ipso est, potest dici "ex ipso;" non autem omne, ququia ipse fecit ea, non autem de ipso, quia non de substantia sua. -sicut aliquis homo si gignat filium et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus, sed filius de ipso, domus de terra et de ligno. sed hoc quia homo est, qui non potest aliquid etiam de nihilo facere; deus autem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, non opus habebat aliqua materia, quam ipse non fecerat,. adiuuari omnipotentiam suam. Cum autem audimus "omnia ex ipso et per ipsum et in ipso," omnes utique naturas intellegere debemus, quae naturaliter sunt. neque enim ex ipso sunt peccata, quae ua. turam non seruant. sed uitiant. quae peccata ex uoluntate esse peccantium multis modis sancta scriptura testatur, praecipue illo. quo
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ ꝑmissi sumus. principium ad qd̃ recurrimus. &
formam quam sequimur & gr̃am qua reconciliamur.
unum quo auctore conditi sumus. & similitudiñe ens
ꝑ quam ad unitatem reformamur. & pacem qua um¬
tati adheremus. dm̃ qui dixit fiat. & uerbum ꝑ qđ fac¬
tum ẽ omne qđ substainaliter & naturalit̃ factum est¬
& donum benignitatis eius. qua placnit & conciliatũ ẽ
auctori suo. ut ñ interiret quicquid ab eo ꝑuerbũ
factum ẽ. unuindm̃ quo creatore uimimus. ꝑ quẽ re¬
formati sapienter uiumus. quem diligentes & quo fru¬
entes beate uiuimus. unum dm̃ ex quo omnia. ꝑ quẽ
omnia. in quo omnia. ipsi gła in scła scłoꝵ amen..¬

Expanded text:
re non permissi sumus: principium ad qre non permissi sumus: principium ad qformam quam sequimur, et gratiam qua reconciliamur: unum Deum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus per quam ad unitatem formamur, et pacem qua unitati adhaeremus: Deum qui dixit, Fiat ; et Verbum per quod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo per Verbum factum est: unum Deum quo creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, ipsi gloria in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
eliget gͦ nos religio um omni¬
potenti deo. qr inter m̃tem ñam qua illum intelligi¬
mus patrem & ueritatem id est lucem interiorem ꝑ qũa¬
illum intelligimtis uulla interposita creatura ẽ. Qua¬
re ipsam quoq ueritatem nulla ex parte dissimilem
in ipso & cum ipso ueneremur: quȩ forma ẽ ominũ quȩ
ab uno facta sunt & ad unum nituntur. Ende appa¬
ret sꝑualib animis ꝑ hanc formam facta ẽẽ omnia qͦ
sola implet qd appetunt omma. Quȩ tñ omma neq
fierent a patre ꝑ filium. neq suis simib salua ẽẽnt. insi
ds̃ sumine bonus. ẽẽt: quiꝙ nuilli naturȩ que ab ipso
bona ẽẽ posset inuidit. & in bouo ipso alia quantũ uel¬
lent. alia quantum possent ut manerent dedit. Quare
ipsum donum dei cum patre & filio. eque incõmittabile
colere & tenere nos conuenit. umts substantiȩ triuitatẽ.
unum dm̃ a quo sumus. ꝑ quem simus. in quo sumꝰ
a quo discessimus cui dissimiles facti sumus. a quoꝑi¬

Expanded text:
eliget nos religio uni omnipotenti Deo. Quia inter mentem nostram, qua illum intelligimus Patrem, et veritatem, id est lucem interiorem, per quam eum intelligimus, nulla interposita creatura est. Quare ipsam quoque veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso et cum ipso veneremur, quae forma est omnium quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam facta esse omnia, quae sola implet, quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe esset, qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse possent, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit, uniusque substantiae Trinitatem unum Deum a quo sumus, per quem sumus, in quo sumus; a quo discessimus, cui dissimiles facti sumus, a quo peri
Abbreviated transcription (Latin):
femine exarser̃ in appetitũ suũ inuicẽ. mascłi in mascu¬
los deformitat̃ oꝑantes. Atq ut ostendet sic eẽ ista pecca.¬
ta ut etiã penȩ sint peccatoꝵ: etiã his adiunxẽ. Et merce¬
dẽ mutuã quã o porturt erroris su in semetipsis recipi¬
entes. Uidete qͦtiens uindicet. eadẽq uindicta q̃ pariat
pulluletq peceata. A huc actendite. Et siẽ ñ ꝓbauer̃ inqͥt

Expanded text:
feminae, exarserunt in appetitum suum in invicem, masculi in masculos deformitatem operantes. Atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adjunxit: Et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris i s sui in semet ipsis recipientes. uide quotiens uindicet eademque uindicta quae pariat pulluletque peccata. adhuc adtendite: et sicut non probauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Eta illos tanquã milites. illos autem tanquam
stipendiarios ꝓuintiales apłicaidoctrina coustituit. inse¬
rens eis xꝑ̃m uelut lapidem angulart̃. sicut ꝑ ꝓpħã
p̃nuntiatus erat. in quo ambo quasi parietes de di¬
uerso uementes de uideis uidelicet atq gentilib ger-¬
mana caritate coptilarentur. Salutate androincum¬

Expanded text:
hristo crediderant: ita illos tanquam milites, illos autem tanquam hristo crediderant: ita illos tanquam milites, illos autem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit; inserens eis Christum velut lapidem angularem, sicut per prophetam praenuntiatus erat, in quo ambo quasi parietes de diverso venientes, de Judaeis videlicet atque Gentibus, germana charitate copularentur . Se
Abbreviated transcription (Latin):
omma quȩ habebant. & p̃tia rerũ suarũ ante pedes
apłoꝵ ponebant. ut ipsi distribuerent. uracuiq sicut
cuiq opus erat. Eliuentesq in xꝑiana dilectione concor¬
diter ñ dicebant aliquid suum: sed erant illis omnia
cõmuma. & anima s cor unũ in dm̃. Deinde etiam
ipsi a uideis carnalib ciuib carnis sue ꝑsecutionem
Quia qui ꝓpter eos mansurtus passus fuerat. man¬
suefactos ꝓ se pati iubebat. Ex ipsis scõꝵ ꝑsecutorib
Sed postea credens ꝙ apłs factus missus ẽ ut gentib
euangłm p̃dicaret. grauiora ꝑpessus ꝓ nomine xꝑi: qũa
fecerat contra nom̃ xꝑi. Eccłias autem constituens ꝑ
om̃s gentes qua euangłm seminabat. impeuse p̃cipiebat.
uit qm̃ ipsi ex yddoloꝵ cultu uenientes. & ad untim dm̃
colendum rudes ñ facile poterant reb suis uenditis.
ꝙ distributis seruire deo. oblationes facerent in pau

Expanded text:
omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant, ut ipsi distribuerent unicuique, sicut cuique opus erat : viventesque in christiana dilectione concorditer, non dicebant aliquid suum, sed erant illis omnia communia, et anima et cor unum in Deum . Deinde etiam ipsi a Judaeis carnalibus civibus carnis suae persecutionem quia qui eos mansuetus passus fuerat, mansuefactos pro se pati jubebat. 43. Ex ipsis sanctorum persecutoribus sed postea credens et apostolus factus, missus est ut Gentibus Evangelium praedicaret, graviora perpessus pro nomine Christi, quam fecerat contra nomen Christi. Ecclesias autem constituens per omnes gentes qua Evangelium seminabat, impense praecipiebat, ut quoniam ipsi ex idolorum cultu venientes, et ad unum Deum colendum rudes, non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo, oblationes facerent in paup
Abbreviated transcription (Latin):
re eis. Qm quia ꝓpe inuenti sunt: & utiles fue.¬
runt gentib quȩ ab ydoloꝵ cultu ex longinquo uo
quare. Si enim sꝑualib eoꝵ inquit cõmiuncauer̃t
gentes: debent & incarnalib ministrare eis. Cum¬
inderent iudei tanta signa fieri in eius nomine quen
partim ꝑ inuudiam partim ꝑ error̃ẽ crucifixerant: alii
qu̾e ueluti a se opp̃ssum & inctum riserant. tanta mi¬
racula fierent. penitendo conuersi crediderunt in enm
milia iudeoꝵ. N on erant iam illi temporalia benesi¬
cia terrenĩiq regñ desiderantes a deo. nec ꝓmissũ reg̃ẽ
xpm carnaliter expectantes. sed immortalit̃ intelligentis
& diligentes eum. qui ꝓ ipsis ab ipsis tanta mortaliter
ꝑtulit. & eis usq ad sin sangninis peccata donatitt. &
immortalitatẽ a se sꝑandam & desiderandã exẽplo sue
resurrectionis ostendit. Itaq iam ueteris hominis ter¬
rena desideria mortificantes. & sꝑualis uitȩ nouitate
fagrantes. sicut p̃ceꝑat in euangło dñs: uendebant

Expanded text:
rat. quia prope inuenti sunt et utiles fuerunt gentibus, quae ab idolorum cultu ei longinquo uocquare; si enim spiritalibus eorum, inquit, communicauerunt gentes, debent et in carnalibus ministrare eis. Nuiderent Judaei tanta signa fieri in ejus nomine, quem partim per invidiam, partim per errorem crucifixerunt, alii s nomine, quem veluti a se oppressum et victum riserant, tanta miracula fierent, poenitendo conversi crediderunt in eum millia Judaeorum. Non erant jam illi temporalia beneficia terrenumque regnum desiderantes a Deo, nec promissum regem Christum carnaliter exspectantes: sed immortaliter intelligentes et diligentes eum qui pro ipsis ab ipsis tanta mortaliter pertulit, et eis usque ad sui sanguinis peccata donavit, et immortalitatem a se sperandam et desiderandam exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaque jam veteris hominis terrena desideria mortificantes, et spiritualis vitae novitate flagrantes, sicut praeceperat in Evangelio Dominus, vendebant
Abbreviated transcription (Latin):
amatoremq suũ accendit in se gr̃a scĩ sꝑc sui. Ut¬
Postremo tantũ honorem illi genti detusit ut cĩ eñ
interpellaret quȩdam mulier chananea salutẽ querens
filie sue. dixerit ei. Non sum missus nisi ad oues qͦ

Expanded text:
amatoremque suum accendit in se gratia spiritus suamatoremque suum accendit in se gratia spiritus supostremo tantum honorem illi genti detulit, ut, cum eum interpellaret quaedam mulier Chananaea, salutem quaerens filiae suae; diceret ei: Non sum missus nisi ad oves quae
Abbreviated transcription (Latin):
confitebortibi in gentib dñe. Propterea tibi ꝑ mecõ¬
fitebuntur gentes dñe. Et nomini tuo psallam. &
latus innotesces bonis oꝑib meis. Qđ ait. confi
tebor tibi: in eis utiq qui confitebuntur: in qͥb ꝙ loqͥt᷑.
Confessio autẽ ñ tantũ peccatoꝵ ẽ: sed & laus dei. Sicut
ipse in enuangło. Confiteor tibi inquit pater dũe celros
terre. Qđ autẽ ait. cantabo. hoc ẽ illud canticũ nouum
de quo in alio psalmo dr̃. C autate dño canticũ noũ.
cantate dño om̃is terra. Ipse quippe cantat in nobis. cuiꝰ¬
gr̃a cantamus. Sicut dicit apłs. An uultis exꝑĩtũ
labus ꝑsonat. cantat canticum nouũ: sed qui eo modo
cantat ut apłs admonet dicens. Cantantes & psallen¬
tes in cordib ur̃is dño. Intus emĩ ẽ hoc gaudiũ. ubi
uox laudis & canitur. & auditur. Qua uoce laudatur
qui gratis amandus ẽ toto corde. tota anima. tota m̃te.

Expanded text:
confitebor tibi in gentibus, Domine. « Propterea tibi per me conconfitebor tibi in gentibus, Domine. « Propterea tibi per me confitebuntur gentes, Domine. Et nomini tuo psallam. Et latius innotesces bonis operibus meis. » Magnitebor tibi, in eis utique, qui confitebuntur, in quibus et loquitur. confessio autem non tantum peccatorum est sed et laudis dei, sicut ipse in euangelio: Confiteor tibi, inquit, pater, domine caeli et finis. Quod autem ait: Cantabo, hoc est illud canticum nouum, de quo in alio psalmo dicitur: Cantate domino canticum nouum, cantate domino omnis terra. gratia cantamus, sicut dicit apostolus: An uultis experimentum labiis personat, cantat canticum nouum, sed qui eo modo cantat, ut apostolus admonet dicens: Cantantes et psallentes in cordibus uestris domino. intus est enim hoc gaudium, ubi uox laudis et canitur et auditur; qua uoce laudatur, qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente
Abbreviated transcription (Latin):
missus. insi ad oues que pierunt domus isił. Sed qͥd
dicit apłs in sequenti: S entes autẽ suꝑ miscdia glori¬
ficare dm̃. Quid & ipse dñs: Habeo & alias oues qͦ
ñ sunt de hoc otili. Qui dixerat ñ sum missus insi
ad oues que ꝑierunt domꝰ isrł. quomͦ habet alias oues
ad quas ñ ẽ missus. uisi qr siguificauit p̃sentiã cor¬
poralem. ñ se missũ exhibere. nisi solis iudeis quim
p̾ea credidert̃. ut ẽẽt sem̃ unde alia messis consurgert.
N unc uͦ cum fama euangełu & bono eius odore exetta¬
t. credunt fideles eius ꝑ om̃s gontes. erit expectatio gen¬
tium quando uemat qui iam uenit. quando ab om̃ib
maeatur qui tunc a quibdã uisus ẽ. a quibdam
insus ñ ẽ. quando uemat iudicaturus. qui tienit iudi¬
candus. quando uenat discretarus. qui uenit ut ñ
discerneretur. Non enum ab impiis xꝑc ẽ discretus. sed
cum impiis iudicatus. He illo enĩ dictũe. Et inter
iniquos deputatus ẽ. Batro euasit: xꝑc dãpnatus est.

Expanded text:
missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed quid dicit Apostolus in sequenti? Gentes autem super misericordia glorificare Deum . Quid et ipse Dominus? Habeo alias oves quae non sunt ex hoc ovili . Qui dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum exhibere nisi lata est, ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videatur, qui tunc a quibusdam visus non est, a quibusdam visus est; quando veniat judicaturus qui venit judicandus; quando veniat discreturus, qui venit ut non discerneretur. Non enim ab impiis Christus est discretus, sed cum impiis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christu
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝑgit in incõmutabilem uitã. & toto affectu inheret
illi. Si autem se ꝓpter se diligit. ñ se refert ad dm̃:
sed ad se ipsum conuersus ñ ad incõmutabile aliquid
conuertitur: & ꝓpt̾ea iam cum defectu aliquo se fruitur.
qr melior ẽ cum totus heret atq constringit: incõmu¬
tabili bonor quam cum inde uel ad se ipfũ relaxatur.
Sigͦ te ipsum ñ ꝓpt̃ te debes diligire. sed ꝓpter ilła tibi
dilectionis tue rectissimus fins ẽ: ñ suecenseat aliꝰ homo
si etam ipsum ꝓpter dm̃ diligis. Hec enim regula

Expanded text:
sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi: si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum; sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur. Et propterea jam cum defectu aliquo se fruitur; quia melior est cum totus haeret atque constringitur incommutabili bono, quam cum inde vel ad seipsum relaxatur. Si ergo teipsum non propter te debes diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius homo, si etiam ip
Abbreviated transcription (Latin):
pħe. Sed bene intelligentib utrunq inuenitur in sin¬
gulis. Nam & qui diligit dm̃. ñ potest eum contẽpn̾e
p̃cipientẽ ut diligat ꝓximũ. Et qui scẽ ac sꝑualit diligit
ꝓximũ. quid in eo diligit insi dm̃: Ipsa s̃ dilectio ab
omni mundana dilectione discreta. Quam distinguendo
addidit dñs. sicut dilexi uos. Quid enim nisi dm̃ dilexit
in nobise Non qd habebamtis. sed ut baberemus. ut ꝑ
recte dr̃ egros diligere. Et quid in eis diliga. nͥ salutẽ
quã cupit utiq reuocare: ñ morbũ qũe uenit expollere:
Sic gͦ & nos inuicem diligamus. ut quanta possumꝰ inui¬
cem ad habendũ in nobis dm̃. cura dilectionis attra hamꝰ.
Hanc dilectionem donat ipse nobis quiait. S icut dilex
uos: ut & nos diligatis inuicem. Ad hoo gͦ nos dilextr:
ut & nos diligamius inuicem. Hoc nobis conferens cdili¬
gendo nos: ut mutua dilectione constringamur int̃nos.
& tam dulci uinculo conexis m̃bris. corpus tanti capitis
simus.unc ẽ quippe optimus homo cũ tota uita

Expanded text:
e . Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis. Nam et qui diligit Deum, non potest eum contemnere praecipientem ut diligat proximum, et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta: quam distinguendo addidit Dominus: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quod habebamus, sed ut haberemus, ut perecte dicitur aegros diligere; quam cupit revocare, non morbum quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis DHanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem, hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris, corpus tanti capitis st. Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita
Abbreviated transcription (Latin):
ditatũ suarum: unde forte ñ redeat. R audat. qm̃
landator peocator in defideriis animȩ suȩ. Adhibet
illi unctionem adulationis suȩ. Ecce odit ꝙ laudat. Al¬
ter aincũ suum uidet tale aliquid facere. reuocat. S i
illũ ñ audiat. ꝓfert uerba enam castigationis. Obur¬
gat. lingat. Aliquando uenitur ad hanc necessitatẽ.
ut litiget. Gcce odiũ blanditar. ꝯ caritas litigat. Noli
attendere uerba blandientis: & quasi seuitiã obungan¬
tis. El enam inspice. radic̃e unde ꝓcedat quere. Ille
blanditur ut decipiat: iste litigat ut corrigat. Plem¬

Expanded text:
ditatum suarum, unde forte non redeat; laudat, Quoniam ditatum suarum, unde forte non redeat; laudat, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae ; adhibet illi unctionem adulationis suae: ecce odit, et laudat. Alter videt amicum suum tale aliquid facere, revocat; si illum non audiat, profert verba etiam castigationis, objurgat, litigat: aliquando venitur ad hanc necessitatem ut litiget. Ecce odium blanditur, et charitas litigat. Noli attendere verba blandientis, et quasi saevitiam objurgantis; venam inspice, radicem unde procedant quaere. Ille blanditur ut decipiat, iste litigat ut corrigat. E
Abbreviated transcription (Latin):
mi. malũ ñ oꝑatur. Qui gͦ amat homines aut qr
iusti sunit. aut ut iusti fiant: amare debebit. O̾ ie
eiuĩ & se ipsum amare debet. aut qr uistus ẽ. aut ut
iustus sit.  ic enim diligit ꝓximũ tanqu̾a se ipsũ
sine tillo ꝑiculo. Qui enmalit̃ se diligir. iiuste se
diligit: qm̃ ad hoc se diligit ut sit iniustus. Nad hoc
gͦ ut sit maliis. Ac ꝑ hoc iam ñ sediligit. qui enun
dilectionẽ: & securi estote. Quid ties ne male facies
alicuiꝰ Quis male facit ei qũe diligit: Dilige. non
potest fieri nisi bene facias. S ed forte corripis. Amor
hoc facitr ñ seuitia.  ed forte cedis. Ad disciplinam
facis. qi amor ipsins dilectionis ñ te ꝑmittit negligere
indisciplinatũ. Et sit quodam mͦ quasi diuersus frutꝰ
& contrarius. ut aliquando odium blandiatur: & caritas
semat. Nescio quis odit immicum suum. & fugit
illi anncitiam. El icdet illum facere aliquid mali. landat.
Uuit eum eẽ p̃cipitẽ. uult cecum ire ꝑ abrupta cupi¬

Expanded text:
t. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et semetipsum amare debet, aut quia justus est, aut ut justus sit: sic enim diligit proximum tanquam se ipsum sine ullo periculo. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit ut sit injustus: ad hoc ergo ut sit malus, ac per hoc jam non se diligit. Qui enim dilectionem, et securi estote. Quid times ne male facias alicui? Quis male facit ei quem diligit? Dilige, non potest fieri nisi bene facias. Sed forte corripis? Amor hoc facit, non saevitia. Sed forte caedis? Ad disciplinam facis; quia amor ipsius dilectionis non te permittit negligere indisciplinatum. Et fit quodammodo quasi diversus fructus et contrarius, ut aliquando odium blandiatur, et charitas saeviat. Nescio quis odit inimicum suum, et fingit illi amicitiam: videt illum facere aliquid mali, laudat: vult eum esse praecipitem, vult caecum ire per abrupta cupi
Abbreviated transcription (Latin):
tas ẽ. qua ds̃ ꝓximusq diligitur. In quib p̃ceptis ca¬
ritatis. tota lex pendet & ꝓpħe. Merito sit ommũ re¬
us. qui contra illam facte in qua pendent omina. Ne¬
mo antem peccat: tsi aduersus illam facienlo. Ma
ñ adulterabis. ñ homicidiũ facies. ñ furaberis. ñ con-¬
cupisces. & si qd ẽ aliud mandatum. in hoc sermone
recapitulatar. in eo qł diliges ꝓximũ tuum tanqũa
te ipsum. Dilecto ꝓxum maltm ñ oꝑatur. P lerita¬
do autem legis caritas. Nemo autem diligit ꝓximum
nisi diligens dm̃. ut hoc quantum ꝑotest ꝓximo un¬
pendat qũe diligit tanqu̾a se ipstm. ut & ille dili¬
gat dm̃. qũe si ipse ũ diligie: nec se nec ꝓxinum

Expanded text:
qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendet et prophetae, merito fit omnium reus, qui contra illam facit, in qua pendent omnia? nemo autem peccat nisi aduersus illam faciendo. quia \'non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces\' et si quod est aliud mecapitulatur in eo, quod \'diliges proximum tuum tamquam te ipsum\'. dilectio proximi malum non operatur;plenitudoautemlegiscaritas. nemo autem diligit proximum nisi diligens deum, ut hoc, quantum potest. proximo inpendat, quem diligit tamquam se ipsum, ut et ille diligat deum. quem si ipse non diligit, nec se nec proximum
Abbreviated transcription (Latin):
bestia crudelitans. Non furtum facies. Tangis septimã
cordam. ceridit bestia raparitatis. Non falsum testimomiũ
dices. Tangis octanã cordam. cecidit bestia falsitatis.Non
concupisces uxorom ꝓxim tui. Tangis nouã cordam.
cecidit bestia adulterme cogitationis. Aliud ẽ enim ũ
facere aliquid p̃t̃ uxorem. tãle: aliud ñ apperere ali¬
alienam uxorem. Ideo duo p̃cepta sunt ñ mechabe¬
ris. & ñ concupisces uxorem ꝓxumi tai. Non concupi¬
sces rem ꝓrimitin. Tangis decimã pordam. cecidit besti¬
a cupiditatis. Ata cadentib omnib bestiis. securus
& innocens in dei dilectione. s humana societate u̾saris.
scientia bona & fide ñ ficta diligit dm̃. & ꝓximũ
sicut se ipsum. Amator enĩ dei : amator ẽ sui. Et
ñ diligens dm̃ ñ diligit ꝓximũ. qr ñ diligit se ipstm.
Pro hac autẽ dilectione patienter etiã mundi odia
toleranda sunt: necesse ẽ enĩ ut nos oderit. quos itidet

Expanded text:
bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam chordam: cecidit bestia rapacitatis. non falsum testimonium dices; tangis octauam chordam: cecidit bestia falsitatis. non concupisces uxorem proximi tui; tangis nonam chordam: cecidit bestia adulterinae cogitationis. aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem; ideo duo praecepta sunt: non moechaberis et: non concupisces uxorem proximi tui. non concupisces rem. proximi tui; tangis decimam chordam: cecidit bestia cupiditatis. ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersaris. scientia bona et fide non ficta, diligit Deum et proximum sicut se ipsum. Amator enim Dei, amator est sui: et non diligens Deum, non diligit proximum; quia non diligit se ipsum. Pro hac autem dilectione patienter etiam mundi odia sunt toleranda: necesse est enim ut nos oderit, quos videt
Abbreviated transcription (Latin):
suffocans ambitionem. trucidans libidinẽ. Has pugnas
fac in occulto: & ñ uinitris in aꝑto. Ad hoc docentur
tharista. In spectaculo dei unum ẽ. T angis eascdẽ
decem cordas: & feras occidis. E trunq simul facis. T an¬
gis primã cordam. qua unus colitur ds̃. cecidio bestia
suꝑstitionis. T angis scclãm qua ñ accipis nomen
dm̃ dei tui in uanum. cecidit bestia erroris nefanda
rȩ quiets facis quicquid facis. interficitur crudelior ce-¬
teris bestiis. amor scłi huins. Propter amorẽ scłi huius
laborant homines in omnib negotiis. Tu autem in
omnib bonis oꝑib tuis labora ñ ꝓpter amorẽ scłi.s
ꝓ sempiterna requie quã ꝓmittit ds̃. Honora patrem
tuum & matrem tuam. Tangis quartã cordam ut
honort̃ parentib deferas. cecidit bestia impietatis. Non
mechaberis. Tangis quintã cordam. cecidit bestia libi¬
dims. Non otcides. T angis sextam cordam. cecidit

Expanded text:
suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarrae quietis facis quidquid facis: interficitur crudelior ceteris beatus amor saeculi huius. propter amorem enim saeculi huius laborant hoomnibus operibus tuis labora, non propter amorem saeculi, sed pro sempiterna requie quam promittit Deus. Honora patrem tuum et matrem tuam, tangis quartam chonorem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moechaberis; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. non occides; tangis sextam chordam: cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
s ex tota anima. & ex tota m̃te. ut om̃s cogntationes
tuas. & omnẽ uttã. & omñe intellectũ in illum con¬
feras a quo habes ea ipsa que confers. Cum autẽ
ait. toto corde. tota anima. tota m̃te. nullã uitȩ nr̃e
partem reliquit. que nacare debeat. & quasi locũ
dare ut re alia uelit frm: sed quicquid aliud diligen¬
dum uenerit in animum illtic rapiatur quo totus di¬
lectionis impetus currit. Quisquis gͦ recte diligit ꝓ¬
ximiui hoc cum eo debet agere. ut etiam ipse toto corde.
tota amina. tota m̃te diligat dm̃. Sic enim eũ diligins
tanqu̾a se ipsum totam dilectionẽ sm & illits refert in
illam dilectionem dei: que nullum a se riuulũ duci
extra patitur cuius deriuatione minuatur. Deca¬
logus legis decemp̃cepta habet. quȩ sic sunt distribu¬
ta. ut tria ꝑtineant ad dm̃. septẽ ꝑtineant ad homi¬
nẽ. Est enim bellum qł secũ agit homo dumeans cõntͣ
concupiscentias malas. frenans auaritiam. elidens suꝑbiam.

Expanded text:
 ex tota anima et ex tota mente, ut omnes cogitationes tuas et omnem uitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto corde, tota anima, tota mente, nullam uitae nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et quasi locum dare, ut re alia uelit frui, sed quidquid aliud diligendum uenerit in animum, illuc rapiatur quo totus dilectionis impetus currit. quisquis ergo recte diligit proximum, hoc cum eo debet agere, ut etiam ipse toto corde, tota anima, tota mente diligat deum. sic enim eum diligens tamquam se ipsum totam dilectionem sui et illius refert in illam dilectionem dei, quae nullum a se riuulum duci extra patitur, cuius deriuatione minuatur. logus enim Legis decem praecepta habet: quae decem praecepta sic sunt distributa, ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad homi. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ ũ dicimus qui hanc turtatem habet ha¬
bere om̃s. cum plenitudo legis sit caritas: An quanto
magis ẽ in homine. tantomagis ẽ uirtute p̃ditus. qͣnto
autẽ mintis. tantominus inest urtus. qr ipsa ẽ turtus:
Et quantominus inẽ uirtus: tantomagis ẽ uiciũ. Ubi
illa plena & ꝑfecta fuerit: nchil ex uicio remanebit.
olite itaq putare fr̃s mei. m hoc qđ ait dñs.
mandatũ nouum do uobis. ut uos inince diligatis.
illud mauis p̃t̾iissum ẽẽ mandatũ quo p̃cipitur ut
diligamtis dũm dm̃ nr̃m ex toto corde. & ex tota anima.

Expanded text:
Cur ergo non dicimus, qui hanc virtutem habet, habere omnes: cum plenitudo Legis, sit caritas ? An quanto magis est in homine, tanto magis est virtute praeditus: quanto autem minus, tanto minus inest virtus ei; quia ipsa est virtus: et quanto minus est virtus, tanto majus est vitium? Ubi ergo illa plena et perfecta erit, nihil ex vitio remanebit.Nolite itaque putare, fratres mei, in hoc quod ait Dominus: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis, illud magnum praetermissum esse, quo praecipitur ut diligamus Dominum Deum nostrum ex toto corde, et ex tota anima,
Abbreviated transcription (Latin):
dñetur. aliud qd rationi obtẽꝑet. iplagͦ cognitio ueluti
esfectio mulieris ẽ. de costa uiri. ꝓpt̾ ognitionẽ significandã.
Deinde ut quisq huic sue parti recte dñetur. & fiat qͥsi
sed sꝑui subiugetur id est concupiscentia carnalis ñ aduer¬
setur rationi. sed potius obtẽꝑando desinat c̃ẽ carnalis opꝰ
habet ꝑfectam sapientiam. Cuius contemplatio quia
interior est & secretor & ab omni sensu corporis remotissi¬
ma. conuenienter eciam ista soporis nomine intelligi potest.
T unc enĩ ordinatissime caput mulieris ẽ uir cñ caput
uiri ẽ xpc. qui sapientia deiẽ. Si pariat ista filios qu auis
cũ dolorib ꝙ se ad uirum suũ conuertat ut eius ipse
dñetur. tunc enĩ potest cognosei ñ aliã parit̃ ut nobis ꝑ¬
tinere ad auctore dm̃. & aliã ad gent̾ẽ tenebrarũ. sic̃
isti dicunt. sed potius & illud qd regendi habet potestatẽ

Expanded text:
dominetur, aliud quod rationi obtemperet; ipsa ergo cognitio veluti dominetur, aliud quod rationi obtemperet; ipsa ergo cognitio veluti effectio mulieris est de costa viri, propter conjunctionem significandam. Deinde, ut quisque huic suae parti recte dominetur, et fiat quasi iritum, sed spiritui subjugetur, id est concupiscentia carnalis non adversetur rationi, sed potius obtemperando desinat esse carnalis, opus habet perfecta sapientia. Cujus contemplatio quia interior est et secretior, et ab omni sensu corporis remotissima, convenienter etiam ista soporis nomine intelligi potest. Tunc enim ordinatissime caput mulieris vir est, cum caput viri est Christus, qui Sapientia est cum doloribus, et se ad virum suum convertat, ut ejus ipse dominetur. Tunc enim potest cognosci non aliam partem in nobis pertinere ad auctorem Deum, et aliam ad gentem tenebrarum, sicut isti dicunt; sed potius et illud quod regendi habet potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
appecitũ aminȩ ꝑ quẽ uoluptates corporis oꝑamur habeat
mens interior tanquã uirilis ratio subiugatũ. Sic debet
ubi contigit. ꝑuersa & misera domusẽ. Primo gͦ demon¬
stiauit ds homini quanto melior eẽt pecoribus. & homi¬
nibus irrationabilib animantibus. S ed hec facilis ratio
est. C ito enĩ homo intelligit se meliorẽ ẽẽ pecorib. Illa
ẽ difficilis ratio. qua utelligit in se ipso aliud ẽẽ rationale
cretiore sapientia uidet. ipsam uisionẽ secretã nomine
soporis significari arbitror. quem immisit ds̃ in adam.
quando ei mulier facta ẽ. Et enĩ hoc uideatur:. ñ ẽ opꝰ
oculis istis corporis. Sed quanto quisq ab istis uisibilib
reb ad interiora intelligentiȩ secesserit. hoc ẽ autẽ quasi
ob dormiscere. tanto melius ꝙ sincerius illud uidet. Ipsa
enĩ cognitio qua intelligitur in nobis aliud ẽẽ qđ ratione

Expanded text:
appetitum animae, per quem de membris corporis operamur, habeat appetitum animae, per quem de membris corporis operamur, habeat mens interior tanquam virilis ratio subjugatum, et justa lubi contingit, perversa et misera domus est. 16. Primo ergo demonstravit Deus homini quanto melior esset pecoribus, et omnibus irrationabilibus animantibus: et hest; cito enim homo intelligit se meliorem esse pecoribus: illa est difficilis ratio, qua intelligit in seipso aliud esse rationale cretiore sapientia videt, ipsam visionem secretam nomine soporis significari arbitror, quem immisit Deus in Adam, quando ei mulier facta est. Ut enim hoc videatur, non est opus oculis istis corporeis, sed quanto quisque ab istis visibilibus rebus in interiora intelligentiae secesserit hoc est autem quasi obdormiscere, tanto melius et sincerius illud videt. Ipsa enim cognitio, qua intelligitur in nobis aliud esse quod ratione
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib terrenis animalib. Pecit illi eciã adiutoriũ feminã
ñ ad carnalem concupiscentiã. quandoquidẽ ne corrupti¬
bilia coppora tunc habebant. antequã eos mortalitas in¬
uaderet pena peccati. sed ut haberet uir głam de femina.
cũ ei p̃iret ad dm̃. seq illi p̃beret imitandum scitate atq
pietate. Sicut ipse eẽt gła dei. cũ eius sapientiã sequeretur:¬
emina facta dr̃ in adiutoriũ uiri.
ne laudis. dũ ille regit. hec optẽꝑat. Ille a sapientia regit᷑.
q dr̃: ñ ẽ bonũ solum hominẽ ẽẽ. Ad hoc em̃ bonũ erat.
ut fieret. ut ñ solum anima corpori dñaretur. quia corpus
seruilem locũ optinet. sed etiã uirilis ratio subiugaret sibi
animasẽ partẽ suam. ꝑ qđ adiutoriũ imꝑet corpori. A d
huius rei exẽpsũ femina facta ẽ. quã rtrũ ordo subiugat ui¬
ro. uc qł in duob hominib euidentius apparet. id ẽ mas¬
eulo & femina: etiã in uno homine considerri possit. ut

Expanded text:
 illi adjutorium feminam non ad carnalem concupiscentiam, quandoquidem nec corruptibilia corpora tunc habebant antequam eos mortalitas invaderet poena peccati, sed ut haberet vir gloriam de femina cum ei praeiret ad Dominum, seque illi praeberet imitandum in sanctitate atque pietate, sicut ipse esset gloria Dei cum ejus sapientiam sequereturet facta dicitur in adjutorium viri, nae laudis; dum ille regit, haec obtemperat; ille a sapientia regitur, que dicitur: Non est bonum solum hominem esse. Adhuc enim erat, quod fieret, ut non solum anima corpori dominaretur, quia corpus servilem locum obtinet, sed etiam virilis ratio subjugaret sibi animalem partem suam, per quod adjutorium imperaret corpori. Ad hujus rei exemplum femina facta est, quam rerum ordo subjugat viro; ut quod in duobus hominibus evidentius apparet, id est in masculo et femina, etiam in uno homine considerari possit: ut
Abbreviated transcription (Latin):
sua sed mala cominemorans dicit. Euimus enĩ stulti ꝙ nos
aliquando & increduli. errantes seruientes desideriis & uo¬
luptatib uariis in malitia & inuidia agentes. abhominabi¬
les inuicẽ odio habentes. Quid istis tam malis meritis nisi pe-¬
na utiq debebatur: S̾ ed deo reddente bona ꝓlmalis ꝑgr̃am
& dicit. Cum aut̃e benignitas ꝙ humanitas illuxit saluato¬
ris nr̃i dei ñ ex oꝑib iustitiȩ que fecimus nos sed scłm suam

Expanded text:
nos aliquando et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes. Quid istis tam malis meritis nisi poena utique debebatur? Sed Deo reddente bona pro malis, per et dicit: « Cum autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justit
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ eternȩ. Hiis & talibus testimoniis diuinis ꝓbatur gr̃am
dei ñ scdm merita nr̃a dari quandoquidẽ ñ solum nullis bo-¬
nis uerum etiam multis meritis malis p̃cedentibus uidemus
datam. & cotidie uidemus dari. Sed plane cũ data fuerit inci¬
piunt ẽẽ etiam merita nr̃a bona. ꝑ illam tam̃ N̾am si se illa sub¬
traxerit cadit homo. ñ erectus sed p̃cipitatus libero arbitrio.¬
Qua ꝓpter nec quando cepit homo habere merita bona sibi de¬
bet tribuere illa. sed deo cui ar in psalmo. adiutor meus esto ne

Expanded text:
item : « His talibus testimoniis divinis probatur gratia Dei non secundum merita nostra dari, quandoquidem non solum nullis bonis, verum etiam multis meritis malis praecedentibus videmus datam, et quotidie dari videmus; sed plane cum data fuerit, incipiunt esse etiam merita nostra bona, per illam tamen. Nam si se ipsa subtraxerit, cadit homo, non erectus sed pQuapropter nec quando coeperit homo habere merita bona, debet sibi tribuere illa, sed Deo, cui dicitur in Psalmo, Adjutor meus esto, ne
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ignorantes dei iustitiam s suam uolentes constituere. iusti¬
tiȩ dei ñ sunt subiectis Nec solum dolorem. uerum etiã luctũ
suum denunti antem de quibdam qui ante peccauerunt & ñ
eger̃t penitentiã suꝑ immunditia & fornicationibus suis. Ex¬

Expanded text:
quod ignorantes Dei iustitiam et suam uolentes constituere iustiquod ignorantes Dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae Dei non essent ssuum denuntiantem de quibusdam qui ante peccaverunt et non egerunt poenitentiam super immunditia et fornicationibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
dm uiuentes illum optimũ & fortissimũ uirum qui in
suis infirmitatib głatur. ut eum potisimũ commemoremus qͥ
in eccłam xꝑi ex gentibus uenimus doctorem gentium in fide &
ueritate qui & plus omnibus suis coapłis laborauit & pluribus
epłis populos de ñ eos tantum qui p̃sentes ab illo uidebantur
uerũ etiã illos qui futuri p̃uidebantur instruxit illum in qũa
uerum athletam xꝑi. Hoctum ab illo. unctũ de illo crucifix̃
cũ illo. głosum in illo. In theatro huius mundi cui spectacłm
factus ẽ & angedis ꝙ hominibus legitime magno agone cer¬
tantem. & palmã suꝑnȩ uocationis in anteriora sectantem
oculis fidei letissime spectant gaudere cum gaudentib. flere
cum flentibus. Poris habentem pugnas: intus timores Cu-¬
pientem dissolui & ẽẽ cum xpo. D esiderantem uidere roma¬
nos. ut alique fructũ habeat ꝙ in illis. sieut ꝙ in ceteris gen¬
tibus. E mulantem chorinthios. & ipsa emulatione metuen¬

Expanded text:
m quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum commemoremus, qui in ecclesiam Christi ex gentibus uenimus, doctorem gentium in fide et ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; illum, inquam, uirum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolui et esse cum Christo, desiderantem uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis sicut et in ceteris gentibus, aemulantem Corinthios et ipsa aemulatione metuen
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solus. sed gr̃a de metum. Ne ꝑ hoc nec gr̃a dei sola. nec ipse soł.
sed gr̃a dei cum illo. Ut idem de celo uocaretur. & tam magna ꝙ¬
efficacissima uocatione conuerteretur. gr̃a dei erat sola. quia me¬
rita eius erant magna. sed mala. Beniq & alibi dicit ad timote¬
um. C ollabora euuangelio scdm̃ uirtutẽ dei saluos nos facientis
& uocantis uocatione sua sc̃a. Non scam̃ oꝑa nĩa. sed scdđm suũ

Expanded text:
non solus, sed gratia Dei mecum: ac per hoc nec gratia Dei sola, nec ipse solus, non solus, sed gratia Dei mecum: ac per hoc nec gratia Dei sola, nec ipse solus, sed gratia Dei cum illo. Ut autem de coelo vocaretur, et tam magna efficacissima vocatione converteretur , gratia Dei erat sola; quia merita ejus erant magna, sed mala. Denique et alibi dicit ad Timotheum: Collabora Evangelio secundum virtutem Dei salvos nos facientis, et vocantis vocatione sua sancta; non secundum