comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ colonia. N Nno .uiiͦi. pipinus radbodum clucem frisonũ
boslo uicit. ⁊ Rflebrodum genti iłi ad p̾dicanclũ dirigit.
Riliam Witiburgensis ep̃i discipulus arnual: adamanus
nitit᷑ sergium papam in hoc gͥ resistentẽ eccłia decuitare fru¬
stra molitur. Defectio solis facta est ioea diei t̾cia: ita ut q̃dã
no priuat eũꝙ naso ⁊ lingua truncatũ : in exilio relegat.
hugo xͥ supr Insurrexit gͦ adũsus eum leopatͥcius cõspi¬
rante se cum gallinico patͥarcha ⁊ carcerib reseratis soluts¬
rant quoꝵ plures milites erant cum eis exiuit in forum.
Moxq iustinianũ narib amputatis: apd̾ cersonam exilio
relgauit. Deniq p̾fatoꝵ armis munitꝰ uiroꝵ: angustalẽ
ñabłis p̾sbr ⁊ monachꝰ clarens in anglia xxͦx. etatis an¬
nũ agit ⁊ reliqum tẽpus uite legendo tͣctando ⁊ exponen¬
do sacram scͥpturam utilit̾ exegit.

Expanded text:
em Fresonum bello vicit; et Willibrordum genti illi ad predicandum dirigit. Kyliani Wirziburgensis episcopi discipulus Arnual in Gallia, Adamanus nititur, et Sergium papam in hoc sibi resistentem aecclesia deturbare frustra molitur. Defectio solis facta est hora diei tertia; ita ut quaedno privat, eumque naso et lingua truncatum in exilio relegat.uis. Insurrexit ergo adversum eum Leontius patritius, conspirante secum Gallinico patriacha, et carceribus reseratis, solutis fuerant, quorum plures milites erant cum eis, exivit in forum, moxque Justinianum naribus amputatis ad Cersonam exsilio relegavit; deinde praefatorum armis munitus virorum, augustalem resbiter et monachus clarens in Anglia, tricesimum aetatis annum agit, et reliquum tempus vitae legendo, tractando et exponendo sanctam scripturam utiliter exigit.
Abbreviated transcription (Latin):
flictus auousq ꝑ cudelissimam assiluamq cedem ad mor
cedentem conũsatõnem ⁊ boni oꝑis stuclium conlignam¬
tꝰ aduen̾it: ide dõ opitulante reũtitur confoitatus. Si m̾ore
ilaudus. surdus. mutus. uł ab adu̾sa ꝑte uexatus aduen̾it.
suam ibi quisq medicinam ⁊ remeclia pristina sine moraꝑ
cpit oꝑtuna. Int̾ c̾ẽta uirtutum suaꝵ insignia multiplicia:
martyr ĩ suo nomine ñ patitur ĩpunitam fr̃e ꝑficliam. Nam
altare sub falsitatis ingenio mondaꝵ ꝑpetrare temptauit sac¬

Expanded text:
flictus, quousque per crudelissimam assiduamque caedem ad mortaecedentem conversationem et boni operis studium otus advenerit, inde Deo opitulante revertitur confortatus; si moerorclaudus, surdus, mutus, ab adversa parte vexatus advenerit, suam quisque ibi medicinam et remedia pristina sine mora percipit opportuna. 7. Inter caetera virtutum suarum insignia multiplicia, martyr in suo nomine non patitur impunitam ferre perfidiam. Nam altare, sub falsitatis ingenio mendax perpetrare tentaverit sac
Abbreviated transcription (Latin):
franci de pascha celebrando cdiscentiũt hyspanis .xii.¬
N. apilis francis uͭ xiiii. Hł. mai pascha celebrantib
Sed francos recte celebrasse ꝑ hoc diuinitꝰ olaruit: qd̃
fontes iũ hyspania qui in sabb̾o scõ pasce ad baptiran¬
armigero suo ꝑimitur fraude uxoris sue: cuiꝰ pr̃em chu¬
insiũdũ gepidaꝵ regem ip̃e olim in bello ꝑemerat. et
ertesta capitis eiꝰ sdͥ paterã ad uib iclum fec̾at. Quam
cum uno die d porrigͥet dicens. bibe cum ple tuo: illa fe¬
mineo furore accensa ilũ ab armigero eiusdẽ in lecto ꝑĩ¬
mi fecit. Eleo subrogatꝰ regno iongobaureoꝵ: regnat ãnis
ulde ab hec grogorius ad p̃dlicandũ anglis ab ite ꝑmis¬
sus s. ppło tumultuante retractꝰ septimus ieuita et ori¬
naris ie. ithanagudo rrege wisigothoꝵ mortno: le estgie
cumn. tr̃e suo leuna ÷ post soluo nognat alinio boungio¬
cimnatus poeta uenieuo ab ytaua etiregiue ie¬

Expanded text:
Franci de pascha celebrando dissentiunt, Hispanis 12 Kal. Aprilis, Francis vero 14 Kal. Maii pascha celebrantibus. Sed Francos recte celebrasse per hoc divinitus claruit, quod fontes in Hispania, qui in sabbato sancto paschae ad baptizanarmigero suo perimitur, fraude uxoris suae, cujus patrem Cunimundum Gepidarum regem ipse olim in bello peremerat, et ex testa capitis ejus sibi pateram ad bibendum fecerat; quam cum uno die ei porrigeret dicens: Bibe cum patre tuo! illa femineo furore accensa, illum ab armigero ipsius in lecto perimi fecit. Cleb subrogatus regno Langobardorum, regnat annos  Ab hoc Gregorius ad predicandum Anglis abire permissus, sed populo tumultuante retractus, septimus levita est ordinatus. Athanagildo rege Wisigothorum mortuo, Levigildus cum fratre suo Leuva et post solus regnat annis 16. Fortunatus poeta veniens ab Italia, claret i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃ciosis ⁊ albentibus uestimentis ad uitum: s ꝯmunibus
ut honestati uel necessitati chil desit: nichil accedat intori
U ox ip̃a ñ remissa. ñ frasta: nicħ femineum sonans. aualẽ
multi grauitatis sp̃e simulare censuerunt: s formã auã dã
⁊ regilam ac futum iurilem reseruans. Sicit autẽ mollidm
infrastum. aut uotis sonum aut gestum corporis ñ probo:
ita nec agrestem ac rusticam naturam imitari uolo. Conuie

Expanded text:
non pretiosis et albentibus adjutus vestimentis sed communibus; ut honestati vel necessitati nihil desit, nihil accedat nitori. 24 84. Vox ipsa non remissa, non fracta, nihil femineum sonans, qualem multi gravitatis specie simulare consuerunt, sed formam quamdam et regulam ac succum virilem ret infractum aut vocis sonum, aut gestum corporis non probo; ita neque agrestem ac rusticum. Naturam imitemur: e
Abbreviated transcription (Latin):
uitlicio. Sicut autẽ ĩ senibus grauitas. ĩ uiuenibus alacͥ¬
tas ita ĩ adolescentibus uͥecunclia uelut auadam dote cõmen¬
a. Hitus. ar mentis ĩ corporis statu c̾nitur: ⁊ uox quedam ẽ¬
ferunt: modulos quosdam s̾uare uideantur Nec arsim
ambulare honestum arbitror: nsi cum causa exigit alituius

Expanded text:
ti. Ut enim in senibus gravitas, in juvenibus alacritas; ita in adolescentibus verecundia, velut quadam dote commena. Habitus enim mentis in corporis statu cernitur. Hinc homierint modulos quosdam servare videantur. Nec cursum ambulare honestum arbitror, nisi cum causa exigit alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Nlio tempore in eadem campanie ragione fames ĩ
nes n̾o pene oñis consũpti fu̾ant. ut ñ plus qͣm .u. ad refeo¬
tonis horam fr̃ib inueniri potuissẽt. Cumq eos uen̾a¬
bilis pat̾ cont̾statos cern̾et: ait. Quare de panis inopia
ũrꝰ auimꝰ cont̾status. Hoclie quidem minꝰ est: s die cra¬
ama habundant̃ hẽbitis. Seqñti aũt die. cͣc. farine mo¬
dii ante fores celle in saccis sunt inuenti. Quos om̃ipotẽs
eo quib deferentib tnͣsmisisset: nũc usq manet incognitũ.
Qd̾ cum fr̃es cern̾ent: dño gras referentes didicerũt i am
de habundantia nec in egestate dubitare . lxc. Qualit̾ in

Expanded text:
e tempore in eadem Campaniae regione fames incnes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt jam de abundantia nec in egestate dubitare. Petr. Dic,
Abbreviated transcription (Latin):
excreuerat: multi hunc ex diñsis prouinciis anrse ude
striebãt. Quadam gͥ die ex longinquo ad uidenciũ el ud¬
dam rusticus uenit. Eadem uͦ hora casu contigerat it si
uir stans in ligneis gradib reficiencdis lampaclib aesti¬
ret. Erat aũt puscilus uasde: exili forma atꝙ despatu su¬
q is qui ad usdendũ eum uen̾at quisnam eẽt inquimt

Expanded text:
excreverat, multi hunc ex diversis provinciis anxie videre sitiebant. Quadam vero die ex longinquo loco ad videndum eum quidam rusticus venit. Eadem vero hora casu contigerat, ut sanctus vir stans in ligneis gradibus, reficiendis deserviret lampadibus. Erat autem pusillus valde, exili forma atque despecta. Cumque is qui ad videndum eum venerat quisnam esset inquire
Abbreviated transcription (Latin):
Ego grandem hoĩem credidi: iste aũt de hoĩe nicħ halt
Qd̾ ut uir dei constantius audiuit: lampades quas reli¬
bat protinꝰ letus relinquẽs concitus descendit ⁊ in efam
los aꝑtos habusti ex qua re pensandũ est cuiꝰ apuo sem
militatis fuit qui despicientẽ se rusticum amplun
mauit. Quaus enĩ quisq apd̾ se lateat: contumellus¬
uen̾abilis uirtute marcellinus fuit: cuiꝰ gressum alg
nimio podagra contͣxerat. Eũq familiares sui iͥũ
concurrer̃t om̃s ut ignem extinguerẽt. S illis aqͣ

Expanded text:
Ego grandem hominem credidi, iste autem de homine nihil habet. Quod ut vir Dei Constantius audivit, lampades quas reficiebat protinus laetus relinquens, concitus descendit, atque in ejusdem s est rusticum. «Ex qua re pensandum est cuius apud se humilitatis fuit qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apud se lateat, contumelia illaerabilis Marcellinus fuit , cujus gressum dolore nimio podagra contraxerat, eumque familiares sui sicubconcurrerunt omnes ut ignem exstinguerent. Sed illis aquam
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ fẽa abscentia iatẽ ñ pot̾ant. uinũ cum gr̃aꝵ actõne
quscepit: ⁊ discedentẽ pu̾m monuit dicẽs. Uide fili de illo
Aascone quom abscondisti iam ñ bibas s inclina illum
caute ⁊ inuenies qd̾ intus habetur. Qui cõfusus ualde. a
dei hor̃e exiuit. ⁊ reu̾sus uolens adhuo ꝓbare qd̾ audierat cũ
ciasconẽ inclinascet:. de eo protinus serpẽs est egressus Tunc¬

Expanded text:
quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus
Abbreviated transcription (Latin):
no mauricii uiͦ. nimie pluuie
inundãt: ut om̃s dicerẽt qr aque diluuit suꝑinund as̃
⁊ tarta elades fuit: ut nullus grauiorẽ a seculo fuste
memiu̾it. Magnus eciã dracho in moclum ualide trabo:
cum in num̃abili serpentium młtitudine ꝑ tyberim i
mare descendit. Aquib suffocate bestie maris ⁊ ad lies
dit: ⁊ ad mauriciũ imꝑatorẽ confugit eusq iurtute
ꝑsas debellãs regnũ ꝑsaꝵ accepit ⁊ annis xxxuii reg¬
nauit Ieuingildo Wisigothoꝵ rege mortuo: recharedus
filius eius regnauit annis xu.Lnytalia facto ulra¬

Expanded text:
oariorum. Nimiae pluviae inundant, ut omnes dicerent, quia aquae diluvii superinundarent; et tanta clades fuit, ut nullus graviorem a seculo fuisse meminerit. Magnus etiam draco in modum validae trabis cum innumerabili serpentium multitudine per Tiberim in mare descendit: a quibus suffocatae bestiae maris et ad litus cidit, et ad Mauritium imp. confugit, ejusque virtute Persas debellans, regnum Persarum accepit, et annis 39 regnavit. Levigildo Wisigothorum rege mortuo, Richaredus filius ejus regnat annis 15. In Italia facto dilu
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris ñitis oculis uid̾e ⁊ fidei luminib cõsꝑice debu¬
isset. Qd̾ cum fuisset oratum: ip̃e una cũ ppło ⁊ eadem
cernendũ celeste spectacłm cõprim̃tib corporalẽ pallã
digiti auriculari is sanguine cruentatã inuenit ao mu
ueri dixit. Oisce inqͣm uitati uł mͦ iam cred̾e concestãti.
Panis quẽ ego do caro mea est. ⁊ sanguis m̃s uere est potꝰ
S prescius conclitor nr̃ infirmitatis nr̃e ea potestate qͣn
cuncta fecit ex nichilo ⁊ corpꝰ sͥ ex carne semꝑ uirginis

Expanded text:
mulieris mentis oculis videre et fidei luminibus conspicere debumulieris mentis oculis videre et fidei luminibus conspicere debuisset. Quod cum fuisset oratum, ipse una cum populo, et eacernendum coeleste spectaculum comprimentibus corporalem pallam digiti aurlieri dixit: Disce, inquam, veritati vel modo jam credere contestanti: Panis quem ego do, caro mea est, et sanguis meus vere est potus . Sed praescius Conditor noster infirmitatis nostrae, ea potestate qua cuncta fecit ex nihilo, et corpus sibi ex carne semper Virginis,
Abbreviated transcription (Latin):
asticas consuetudines ⁊ familiaritates eiusdem grã offer¬
re solebat. Que cum qͣdam die ex more ad cõmunicãdum
de manu aplici orcline suo accedẽt isli q pontifex offam
añici corporis porrexisset icens corpꝰ dñt nr̃i iħu xp̃i
ꝓsit tͥ in remissionẽ om̃im pec̃coꝵ ⁊ uitam et̾nã sub¬
risit. Qd̾ uir dlñi cernẽs illi cõmunionẽ sacram retͣxite
⁊ seꝑatum sc̃ altare reposuit. Eamq dyacono seruãdã.
usq dum cũcti cõmunicarẽt fideles toidit. Expleto u̾o
sacro mist̾io int̾rogiuit eam bs gregorius dicens. Oic
gͦ quid coroi tuo em̾serit cũ cõmunicatura risisti.: Ait
uła recogioni in qͣm illam portiũtulam ex eadẽ oblatõ¬
ne fuisse qͣi ego ꝓpriis manib feci ⁊ tͥ obtuli. Et cum
eã te inteliex̾im corpꝰ dñi appellasse subrisi. Tũo sc̃s dei
pontifex sermonẽ exiude fecit ad ppłm: ⁊ hortatus est eũ
borandam carnis oculis ostñd̾et quid infidelitus huius

Expanded text:
asticae consuetudinis et familiaritatis ejusdem gratia offerre solebat. Quae cum quadam die ex more ad communicandum de manu apostolici ordine suo accederet, illique pontifex offam Dominici corporis porrexisset, dicens: Corpus Domini nostritam aeternam, subrisit. Quod vir Domini cernens, illi communionem sacram retraxit, et separatim super altare posuit, eamque diacono servandam usquedum cuncti fideles communicarent tradidit. Expleto vero sacro mysterio, interrogavit eam beatus Gregorius, dicens: Dic, rogo, quid cordi tuo emerserit, cum communicatura risisti? At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illam ex eadem oblatione fuisse quam ego manibus meis fecieam te intellexerim corpus Domini appellasse subrisi. Tunc sanctus Domini pontifex sermonem exinde fecit ad populum, et hortatus est m fidem corroborandam carnis oculis ostenderet quid infidelitas hujus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cem obreꝑatõem nr̃am spc̃ sui scĩficatõnem cõuertit. In¬
deꝙ uniu̾sos iussit diuinã p̾cari clem̃tiam ut in formã
pͥstinam sacrosc̃m reformaret mist̾ium qͣtinus mulieri
ad sum̃clum fuiss possibłe. Qd̃ ⁊ fc̃m est. Uñ seꝑe facta mu¬
lier płimũ in sc̃a religione ⁊ fide ꝓficiẽs ꝑticipatõne do

Expanded text:
cem ob reparationem nostram Spiritus sui sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam ut in formam pristinam sacrosanctum reformaret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide profic
Abbreviated transcription (Latin):
uitiorum assiduitate collecte diũsa mincem lance trutinã¬
de fieri etenim potest ut auod alt̾uis gentis homiri ardu¬
um atq impossibile ẽ hoo aluis insita consuetudo ciuodam¬
utrum ĩ illis corpiclis ut fama est regionibus ⁊ uelut fri¬
gore ninuc infelicitatis obstrictis. hanc nuditatem sustenta¬
re possitis. Nostris enin istam pre positis fortitudinem
naturalit ciuodam modo indidit sancte ꝯuersationi tiqu¬
tas. Quorum si substantie atqr uirtuti pares esse nos
parentes nostros districtõnem mentis iugiter recentare pos¬
sitis. Cumq uos ĩ hac aumi mortificatõne consimiles eis¬
dem senseritis tunc scitote parentum fratrumq uestrorum
uiciniam uobis auoq similiter noxiam non futuram
esse credatis: ita ut uec illos ur̃is fouere solatiis nec uos ille¬
rum sinatis ebsequio relaxari

Expanded text:
itiorum assiduitate collectae, diversa invicem lance trutinandae. Fieri etenim potest ut quod alterius gentis homini arduum atque impossibile est, hoc aliis insita consuetudo quodamLips. in marg. turbidis ut fama est regionibus, et velut frigore nimiae infidelitatis obstrictis, hanc ut ita dixerim nuditatem sustentare possitis. Nostris enim istam propositi fortitudinem naturaliter quodammodo indidit sanctae conversationis antiquitas, quorum si constantiae atque virtuti pares esse vos parentes vestros districtionem mentis jugiter retentare possitis. Cumque vos in hac animi mortificatione consimiles eidem senseritis, tum demum scitote parentum fratrumque viciniam vobis quoque similiter noxiam non futuram;rtuos vos esse credatis, ita ut nec illos vestris foveri solatiis nec vos illorum sinatis obsequiis relaxari
Abbreviated transcription (Latin):
App̾henso baculo quo sustentor nade ad bobiũ imꝑantis¬
q uoce dicito. Signo dñice crucis p̃lato: ut istas ripas ꝑ¬
fod̾e desinat. ne ꝑ̾sumpte audacie modos suppleat. Seo alia
incedens lat̾a. ista sinat eẽ illesa imꝑiis se cognoseat dñi reces¬
obediẽs relicto alueo collis lata uelut animalis sirictos lati¬

Expanded text:
Apprehenso baculo quo sustentor vade ad Bobium, imperantisque voce dicito signo dominicae crucis praelato, ut istas desinat perfodere ripas, nec praesumptae audaciae modos suppleat, sed alia cedens latera ista sinat esse illaesa, imperiisque se cognoscat Domini recesobedie
Abbreviated transcription (Latin):
ec mirum si in cellula quis residens qiuasi intra ar¬
dissimum claustrum cogitatõnibus congregatis cũ¬
foras progreditur anxietatum multitud ine suffocetur aue
de carceribus habitaculi cum homine prorumpentes ꝯtinuo
uelut equi effreni ĩ diuersa peruolitant. Cum uero ad cel
ueterate licentie ꝯsuetudo. Hi ergo qui nec ilum possunt
itia cellam fu̾int anxiati. si progredientdi sepus lib̾tatẽ
sibi remissa districtõius lege concesseriat: acriorem aduer¬
sum se pestem hoc ut putant remedio susatabunt situt ge¬
lidissinie atue hausti uim interuarum fibrium quidã
tio. el uamobrem ita monachi omnis intentõ ⁊̃ unum seꝑ ẽ
defingenda cunitarumq cogitatõnum cuis outu atqꝑ
aurcuitus ad ipsum idest memoriam cli strenue reuocancli
tssimam normam omnem iocunditatis parilitatem ⁊¬
strucdine colligat disciplinam. Aiter in decoram in corde suo
agq intlignam spĩu sancto domum continuoq lapluam
prudens attollet: non glorificanclus b̃i cohabitatous hos¬

Expanded text:
ec mirum si in cella quis residens quasi intra arctissimum claustrum, cogitationibus congregatis, anxietatum multitudine suffocetur, quae de carceribus habitaculi cum homine prorumpentes, continuo velut equi effrenes in diversa pervolitant. Sed cum ueteratae licentiae consuetudo. hi ergo qui necdum possunt ueintra cellam fuerint anxiati, si progrediendi saepius libertatem sibi remissa districtionis lege concesserint, acriorem aduersum se pestem hoc ut putant remedio suscitabunt: sicut gelidissimae aquae haustu uim internarum febrium quidam tio. Quamobrem ita monachi omnis intentio in unum semper est defigenda cunctarumque cogitationum eius ortus atque circuitus in id ipsum, id est ad memoriam dei strenue reuocandi,dum illius certissimam normam omnem rutunditatis parilitatem structurae colligat disciplina. qui atque indignam spiritui sancto domum continuoque lapsuram inprudenter adtollet, non glorificandus beati eohabitatoris hos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlii imumq plerumq ut dlicebat uł iastare se insolẽ
mcoꝵ dixit. fateor de p̾ciosa ueste erubesco. Et ido cmm ꝯat᷑
untchi uendo eam: ut quia uestis ñ pos esse ꝯmunis p̃ciũ
sit cõmune. Meusa frugali ⁊ ꝑca usus ẽ ⁊ int̾ olera ⁊
legumina. carnos ⁊̃ pp̃ infirmos et hospites hebat. In m̃¬
sã ledionem seniꝑ aut dispuratõnẽ dliligens: contia pestẽ
derastonis inca ita scriptum habebat. Q iusainta¬
mat dicisꝰ absentum rodẽ uitam. Hanc mensamꝰ
in lignam nou̾it esse sibi uł sui Unde si forte ali¬
qñ detrastõ em̾g̾et: ditebat qd̾ siñ tat̾ent aut u̾sus il

Expanded text:
plurimum, quia: «Plerumque», ut dicebat, «uel iactare se insolenticorum dixit: «Fateor, de pretiosa ueste erubesco; et ideo cum datur michi uendo eam, ut quia uestis non potest esse communis, pretium sit commune». Mensa frugali parca usus est et inter olera et legumina carnes etiam propter infirmos et hospites habebat. In mensa lectionem semper aut disputationem diligens contra pestem onis in ea ita scriptum habebat: ‘Quisquis amat dictis absentum rodere uitam hanc mensam indignam nouerit esse sui’. Vnde etiam si forte aliquando detractio emergeret, dicebat quod si non ta
Abbreviated transcription (Latin):
Capĩe lumen p̃fulgidum ꝓpugnacłm u̾itatis ⁊ fidĩ tuta¬
m̃tum oñs eccł̾ie doctores tam ingenio qm scĩa uicit. ĩ ꝙ¬
ꝑabilit florens. tam exemplis uirtutum qmͣ afluentia
Huius enim libroꝵ tractituũ ⁊ eplaruim nimus plus¬
au̾am ad mille. xxx. extentlitur. uit m̾ito ei dictum illd̾¬
ꝯuemiat: mentitur quite totum legise faretur. angien¬
Lo tempore maxinus trrannus ab ambͦsio excõieat
quia corrigi noluit a theodosio aquileie ĩ bello ꝑimitur:

Expanded text:
ie lumen prefulgidum, propugnaculum veritatis et fidei tutaie lumen prefulgidum, propugnaculum veritatis et fidei tutamentum; omnes ecclesie doctores, tam ingenio quam scientia vicit incomparabiliter, florens tam exemplis virtutum quam affluentia Huius enim librorum, tractatuum et epistolarum numerus, plusquam ad mille XXX extenditur; ut merito illud ei dictum conveniat: Mentitur qui te totum legisse fatetur. Ante 10. Maximus tirannus ab Ambrosio excommunicatus, quia corrigi noluit, a Theodosio Aquileiae in bello perimitur;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iisicorsꝰ erat ꝙ cum eccłie sue poounia deesset Hoc ip¬
sum ppło demintiabat. ñ se hr̃e ꝙ incligentibus erogaret.
Nam ⁊ de uasis dñitis ꝓpt̃ captiuos ⁊ intligentes fr̃angi
⁊ conflari iubebat ⁊ incligentibus dispensari. Qr ⁊̃
beatus ambrosuis intalibus nõcitatibiis inclubitant ẽẽ
facienclum ⁊ dix̃ ⁊ scripsit. feminaꝵ nulla intra do¬
mum eiusmansit. nec ⁊̃ gmana soror s nec fẽis siui filie
que d̾o ꝑit̾ s̾iuebant. Sicebat enim quiia ⁊ side sorore
et neptibus nulla poss nasci uala susꝑicio: tam̃ quia ta¬
les ꝑsone sine aliis nẽcriis scaunq manentibus eẽ ẽ pos¬
sent ⁊ ad eas ⁊̃ alic aduentarent: ex illis possent infir¬
miores aut temptatõmbris humanis perire aut cte ma¬
lis hominum suspitõ nibus infamapi. Et si forte enin ali¬
qua feminaꝵ ad se uidentlum iug̾et: numquã solus cũ
sola loquebatur nisi secretum aliquid int̾eẽt. Hic itat

Expanded text:
icors erat quod cum ecclesie sue pecunia deficeret, hoc ipsum populo denuntiabat non se habere quod indigentibus erogaret. Nam et de uasis dominicis propter captiuos et indigentes frangi et conflari iubebat et indigentibus dispensari. Quod etiam beatus Ambrosius in talibus necessitatibus indubitanter esse faciendum et dixit et scripsit. Feminarum nulla intra domum eius mansit. Nec etiam germana soror, sed nec fratris sui filie que deo pariter seruiebant. Dicebat enim quia et si de sorore et neptibus nulla posset nasci mala suspicio, tamen quia tales persone sine aliis necessariis secumque manentibus esse non possunt et ad eas etiam alie aduentarent et ex illis possent infirmiores aut temptationibus humanis perire aut certe malis hominum suspicionibus infamari. Et si forte cum aliqua feminarum ad se uidendum urgeret, nunquam solus cum sola loquebatur nisi secretum aliquid interesset. Hic itaque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ docens inscio s Et cuim iam t̾minũ ĩ ieuinus ⁊ oratonib
tausegiset: a sc̃o uałio ꝓpouensi ep̃o lie inuit᷑ orclimnẽ sac¬
dotis suscepit. Qui statim monastium cłicoꝵ mslitiut. et
cepit uiu̾e sod̾m regłam sub sc̃is apłis consatutam. gianst᷑
aut uallus orãmator enas exultabat ubius hominẽ sibi
esst ꝓdoue̾ Uñ ⁊ ipe malius auia giec ert esisenre ecr¬

Expanded text:
iam triennium in ieiuniis et orationibus transegisset, a sancto Valerio Yponensi episcopo licet inuitus ordinem sacerdotis suscepit. Qui statim monasterium clericorum instituit et cepit uiuere secundum regulam sub sanctis apostolis constitutam. Sanctus autem Valerius ordinator eius exultabat uberius hominem sibi esset ydoneus. Vnde ipse Val
Abbreviated transcription (Latin):
nis auereretur ⁊ sibi anfretur sciens se iam orpre er e¬
iutente in. ꝑ mou̾i ꝑ mitt̾ẽt ĩ pastorem. Quo ftõ cũ tanta
instantia omnes b̾eticos libris ⁊ epłis ⁊ disputa tõmons
debellabat: ad ie uictos erubescentes et angintis ucine
uuidentes graiissimas ⁊ intolerabiles ꝑsecutõ nes uii¬
tati ecclie niferebant. ⁊ alicmiociens am pesuro madnes

Expanded text:
 quereretur et sibi auferretur, sciens se iam corpore et enitentem promoueri permitteret in pastorem. Quo facto, cum tanta instantia omnes hereticos libris et epistolis et disputationibus debellabat, quod se uictos erubescentes et augmentis ecclesie inuidentes grauissimas et intolerabiles persecutiones unitati ecclesie inferebant; et aliquotiens uiam beati
Abbreviated transcription (Latin):
fundum ẽ ipẽ homo auus ⁊̃ capillos tu dñe numͥatos ha¬
bes ⁊ ñ minuunt᷑ ⁊ te. Et tñ capilli eius magis num̾abiles.
ciuam affectus eus ⁊ motus cordis euis. Confiteor tibi ad̾ illũ¬
magis ⁊̃ amore laudantium amau̾am: quam ĩ rebus ip̃is de
nec homo ip̃e alius: s tantum modo alius affectus narran¬
tium. Ecce ubi iacet anima infirma: nõ dum hñs aliciuid
solidum uitatis. Sit̃ aure lingnaꝵ flauerint a peccoribus.
opmantium ita f̾tur ⁊ u̾titur: torauct᷑ ⁊ retortuetur. ⁊
obnubilat ei lumen. nec c̾nitur u̾itas ⁊ ecce ẽ ante nos

Expanded text:
fundum est ipse homo, cuius etiam capillos tu, domine, numeratos habes et non minuuntur in te: et tamen capilli eius magis numerabiles quam affectus eius et motus cordis eius. At illm in amore laudantium magis amaueram quam in rebus ipsis, de nec homo ipse alius, sed tantummodo alius affectus narrantium. ecce ubi iacet anima infirma nondum haerens soliditati ueritatis. sicut aurae linguarum flauerint a pectoribus opinantium, ita fertur et uertitur, torquetur ac retorquetur, et obnubilatur ei lumen et non cernitur ueritas. et ecce est ante no
Abbreviated transcription (Latin):
nunciuam recessit. Quia mundus ꝑ ipsum sactus ẽ ⁊ ĩ ħ
mudo erat. ⁊ uenit ĩ hunc mundum pc̃coros saluos
fac̾e. Cui ꝯfitetur anima mea ⁊ sanat eam auia peccaũ
illi. filii honinum usqͦ graui corde : Numquid ⁊ post des¬
censum uite ñ witis ascend̾e ⁊ iuu̾e: s quo ascenditis ciñ
ĩ alto estis ⁊ posiustis ĩ celo osur̃m: Descentlite ut ascenda
ista. ut plorent ĩ conualle ploratõnis. ⁊ sic eos rape tecum¬
Cripsi libros de pulchio ⁊ apto. puto duos aut tres
tuscis deus. Quid autem me mouit domine ut ad ie
rium romanis urbis oratorem scriberemt illos libros auẽ
ũ noueram facie s amau̾am hominem ex doctrine fa¬
ma aue illi dara frit: laudatur homo. ⁊ amatur absẽs¬
Utrum nã ab ore landantis intrat ĩ cor auclientis amor
ille᷑ Absit. S ex amante alio accenditiir alius. Hinc
emim amatim aui laudatur. dum fallaci corde laud antis
p̃dicari c̃ditur. idest aimamans eum iaudat. Sic enĩ

Expanded text:
quia mundus per eum factus est et in hoc mundo erat et uenit in hunc mundum peccatores saluos facere. cui confitetur anima mea, et sanat eam,. quoniam peccauit illi. fili hominum, quo usque graues corde? numquid et post descensum uitae non uultis ascendere et uiuere? sed quo ascenditis, quando in alto estis et posuistis in caelo os uestrum? descista, ut plorent in convalle plorationis, et sic eos rape tecumcripsi libros "de pulchro et apto", puto, duos aut tres; tu scis, deus: nam rium, Romanae urbis oratorem, scriberem illos libros? quem non noueram facie, sed amaueram hominem ex doctrinae fama, quae illi clara erUtrumnam ab ore laudantis intrat in cor audientis amor ille? Absit: sed ex amante alio accenditur alius. Hinc enim amatur qui laudatur, dum non fallaci corde laudatoris praedicari creditur; id est, cum amans eum laudat. 22. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
Anno constantini sedo dagob̾tus rex francoꝵ morit᷑. De qͦ
ꝑuisionẽ cuidam reuelatum est qd̃ anima eiꝰ ad iudicium
del rapta sit. Et multis contͣ eam pro expoliatõne eccliaꝵ
penas inferni raꝑe: int̾uentu sci martyris ꝑisiensis dyo¬
isis cui ip̃e maxime deuotus fu̾at a penis lib̾ata est.
ex̃c. R odoaldus fõ icce ⁊ auuncłus sc̃e gertrudis archiep̃a.¬
tum treuerensem doctͥna ⁊ sc̃itate sua illustrat. Soror qͦ eiꝰ
ãmiião sarracenoꝵ infixo in uentrẽ eius gladio ꝑeniit eũ¬
uo qͥnto sc̃s furseus u hybnia claruit qui ꝑegͥnatõ¬
nem pao xp̃o aggressus: ad galłias usꝙ ꝑuenit. ⁊ a clodo¬
ueo rege honorifice suscept latiniacum cenobiũ fuuda¬
uet. Quem n̾ młto post fr̃es sui foillanus ⁊ ultanus pari
pegͥnandli uoto senti: ꝑ gallias claruerũt. E quib foua¬
nuos dono geetrudis uirginis fossense monast̾lum postea
indaure: ubi eriam martyrio coronatꝰ quiescit. l poste¬

Expanded text:
ritur; de quo per visionem cuidam revelatum est, quod anima ejus ad judicium Dei rapta sit, et multis sanctis contra eam pro expoliatione suarum apoenas inferni rapere, interventu sancti martyris Dionisii Parisiensis, cui ipse maxime devotus fuerat, a poenis liberata est. episcopus. Rodoaldus, frater ttae et avunculus sanctae Gertrudis, archiepisctum Trevirensem doctrina et sanctitate sua illustrat. Soror quoque ejus amiram Saracenorum, infixo in ventrem ejus gladio peremit euupant. Sanctus Furseus in Hibernia claruit; qui peregrinationem pro Christo aggressus, ad Gallias usque pervenit, et a Chlodoveo rege honorifice susceptus, Latiniacum coenobium fundavit. Quem non multo post fratres sui Foillanus et Ultanus pari peregrinandi voto secuti, per Gallias claruerunt. Ex quibus Foillanus dono Gertrudis virginis Fossense monasterium postea fundavit, ubi etiam martyrio coronatus quescit. Mart
Abbreviated transcription (Latin):
substantie. nec deb̾e ab inclignis de cliuinitate tractiais
celebraret: respiciens sursum uidit desuꝑ altare q̃.
de camera templi cad̾e equalit̾ tres guitas eqͣlis mit¬
nitulinis cristasso clariores q̃ simul defluentes ⁊ m̾
unũ ꝯiuncce qͣi unam gẽmam pulo̾rimam effec̾uit
Qmͣ cum in medio crucis aiuree ⁊ gẽmate posuissã
alie gẽme cecid̾unt. seorsum uͦ posita: infipnus da¬
bat sanitatem l adorantib ymaginẽ sc̃e trutis ai¬
gebat deuotõem: qr piis ⁊ mũclis clara imꝑiis ⁊ ltũ

Expanded text:
substantiae, nec debere ab indignis de divinitate tractari. celebraret, respiciens sursum vidit desuper altare quasi de camera templi cadere aequaliter tres guttas aequalis magnitudinis, cristallo clariores; quae simul defluentes et in unum conjunctae, quasi unam gemmam pulcherrimam effecerunt. Quam cum in medio crucis aureae et gemmatae posuissent; aliae gemmae ceciderunt, seorsum vero posita, infirmis dabat sanitatem, adorantibus vero imaginem sanctae crucis augebat devotionem, quia piis et mundis clara, impiis et
Abbreviated transcription (Latin):
tunt quia ꝓ multis lociuntur s monachus multum lo¬
ciuens muitis displicet. Conugia copulant illicita. licꝰ¬
at monachus causicliẽ it parat ut qid̾ alibi fieri ñ potu¬
it. rome fiat. Pio principe gͦ seculari alpium frigus
ytalie calorem libent̾ patitur qui pro magistro sp̃ali
multo leuiora forsitn inuitus ꝑateretur. Oneratur
cartulis auctoritatibus fultus ren̾titur. Ponit diem
magis amat monachus causidicus esse de simul discum¬
bentibus cum herode quam ĩ innculis ⁊ carcẽ teñi cum
iohanne

Expanded text:
tunt, quia pro multis loquuntur. Sed monachus multum loquens, multis displicet. Conjugia copulant illicita, liciat, monachus causidicus tunc parat, ut quod alibi fieri non potuit, Romae fiat. Pro principe igitur saeculari Alpium frigus, Italiae calorem libenter patitur, qui pro magistro spirituali multo leviora forsitan invitus pateretur. Oneratur chartulis, auctoribus fultus revertitur, ponit diem magis amat monachus esse causidicus, de simul discumbentibus cum Herode, quam in vinculis, et carcere teneri cum Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
respectu heres ĩ uno nisi añ te c̾neres quiccuud cir-
uisio ⁊ auocumq se sua mobilitate u̾teret stãti
ñ insi p̾sens esset. Nunc autem quia ex ꝑ te uides
mutabilit̾ uides ⁊ cum res uidenti tranut aut ui¬
deri desinit aut secum uisionem mutabilit̾ trahit
Qd̾ si totui oculus esses sic mutabilit ñ uideres. Qc¬
auid igitur ex ꝑte est mutabile ẽ ⁊ quiccirud ex ꝑte
ñ est ĩmutabileẽ. Seusantem ciuidem est esse
uiu̾e ⁊ intellig̾e cum ꝑ essentiam ex ꝑte ñ sit neq

Expanded text:
conspectu haberes; imo non nisi ante te cerneres quidquid circuconspectu haberes; imo non nisi ante te cerneres quidquid circuvisio, et quocunque sua se mobilitate verteret, stanti non nisi praesens esset. Nunc autem quia ex parte vides, mutabiliter non vides, et cum res videnti transit, aut videri desinit, aut secum mutabiliter visionem trahit. Quod si totus oculus esses, sic mutabiliter non videres. Quidquid igitur ex parte est, mutabile est; et quidquid ex parte non est, mutabile non est. Deus autem cui idem est esse, vivere et intelligere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ tempore. In essentia uicissituclinẽ ꝑit humana cog¬
nitio. qñ nuc hoc. nunc illud cogitamus auia sim
omnia nr̃o sensu comp̾hende ñ possinnus. In forma
huc. nunc illuc cogitatõnem clucimus. quia simł
ubiq cogitatõne esse ñ ualemus. In
tempore qñ nunt p̾t̾ita nunc p̾sentia nunc futura
mittimus. nunc int̾missam it̾um resuminus. Qͤ¬
modo uicissi tuclinem recipere possit sapientia que
onnua simul ⁊ semel sub uno uisionis raclio cõ¬
p̃henlit simul quia omnẽ essentiam. omnem
formam omina loca omina tempora. Semel qr
uisionem nec int̾missam recipit nec ħitam inter¬
mittit. S qd̃ semel est semꝑ est ⁊ qd̃ totum est
⁊ semꝑ ⁊ ubiq uidet. Quemadmodum si totum
corpus tuum oculus esset nec aliud tibi esset et
a liud uide esset auocumq se res u̾teret. p̃sens tͥ
ñ esse ñ posset ⁊ sub uno uisionis ittu ĩ mobilis ꝑ ma¬
uens comp̾henderes quiccuuid cuaq u̾sum in

Expanded text:
in tempore. In essentia vicissitudinem patitur humana cogin tempore. In essentia vicissitudinem patitur humana cognitio, quando nunc hoc, nunc illud cogitamus; quia simul omnia nostro sensu comprehendere non possumus. In forma,huc, nunc illuc cogitationem ducimus, quia simul ubique esse cogitatione non valemus. In tempore, quando nunc praeterita, nunc praesentia, nunc futura mittimus, nunc intermissam iterum resumimus; qomodo vicissitudinem recipere possit sapientia, quae omnia simul et semel sub uno visionis radio comprehendit? Simul, quia omnem essentiam, omnem formam, omnia loca, omnia tempora. Semel, quia visionem nec intermissam recipit, nec habitam intermittit; sed quod semel est semper est, et quod  in visione. Quemadmodum si totum corpus tuum esset oculus, nec aliud tibi esset esse et aliud videre, quocunque se res verteret, praesens tibi non esse non posset, et sub uno visionis ictu immobilis permanens comprehenderes quidquid quoquoversum in
Abbreviated transcription (Latin):
lfatio corporum fit ĩ transpositõe partium et
icissitudine qualitatum alt̾at̾o sp̃uum perco¬
enc tionem et affectum. Scd̾m affectum mutantur.
sp̃c. ut minc t̾stes nunc hylares. Scd̃m cognitionem
ut nuic plus nũc minus sapientes. Suo uͦ sunt p̾¬
cipue que affectum oꝑantis mutare solent. idest su
quia aliquid penitendum fecit ĩ p̃t̾ito suie quia ali¬
quud mortlinatum ꝓponat de futuro. Sed qd̾ deus de
facto ñ peniteat satis euident̾ ostentlit ĩmiitabilis iste
cursus ierum omnium qui sic lege ꝑpetua prime ĩsti¬
tritõnis modum ñ deserit. Qd̃ uͦ nil mordinatum
ꝓponat. ratõnabilis probat euentus. qui ĩ toto na-
oue immutabilis esse credendus est. Tribus enim
modis mutabilitati subiacet humana cognitio ꝑ
auguientum ꝑ diminutionem. ꝑ uicissi tulinem
ꝑ augmentum ut qñ discimus qd nescimus. ꝑ dimi¬
nutõnem ut qñqd̃ scimus obliuiscimur uicissi¬
tudo autem quadriꝑtita est. ĩ essentia ĩ forma. ĩ loco

Expanded text:
atio corporum fit in transpositione partium, et vicissitudine qualitatum. Alteratio spirituum per cognitionem et affectum. Secundum affectum mutantur spiritus, ut nunc tristes, nunc hilares. Secundum cognitionem, ut nunc minus, nunc amplius sapientes. Duo vero sunt praecipua quae affectum operantis mutare solent, id est, sive quia aliquid poenitendum fecerit in praeterito, sive aliquid inordinatum proponat de futuro. Sed quod Deus de facto non poeniteat satis evidenter ostendit immutabilis iste cursus rerum omnium, qui sic lege perpetua primae institutionis modum non deserit. Quod vero nil inordinatum proponat rationabilis probat eventus, qui in tanto corone immutabilis esse credendus est. Tribus enim modis mutabilitati subjacet humana cognitio, per augmentum, per diminutionem, per vicissitudinem. Per augmentum, ut quando dicimus quod nescimus. Per diminutionem, quando quod scimus obliviscimur. Vicissitudo autem quadripertita est, in essentia, in forma, in loco,
Abbreviated transcription (Latin):
face̾ qid̾ nolit pati. Q⁊ secretus es hitanł ĩ excelsis ĩ silẽ¬
tio deus magnus solus: lege infatigabili sꝑgens penalos
cecitates supia illicitas cupilitates. Dico ħ ⁊ ꝯficeor tibi¬
deus meus ĩ quibus laudabar ab eis auibus placẽ erat
duus: ĩ quam ꝓ iectus eram ab ocłis tius. Eram tũ ⁊̃ tunc.¬
uiuebam ⁊ sentiebam. meamq incolumitatem uestigiũ
secretissime unitatis exquirebam. Hoc autempeccabam:¬
ꝙ ñ ĩ ip̃o s ĩ creaturis eius exquirebam me at ĩ cet̾isuo¬

Expanded text:
facere quod nolit pati. Quam tu secretus es, habitans in excelsis in silentio, Deus solus magnus, lege infatigabili spargens poenales caecitates super illicitas cupiditates! Cum deus meus, in quibus laudabar ab eis, quibus placere tundinis, in quam proiectus eram ab oculis tuis. nam in uiuebam atque sentiebam meamque incolumitatem, uestigium secretissimae unitatis, ex qua eram, curae habquod non in ipso, sed in creaturis eius me atque ceteras uo
Abbreviated transcription (Latin):
los cupiditates copiose ĩopie ⁊ ignominose głe. Tu uͦ au
num̃ati sunt capilli nr̃i errore omnium qui mͥ instabãt
ut discerem utebaris ad utilitatem meam: meo autẽ
qui disc̾e nolebam utebaris ad penam meam quia plesti
ip̃o iuste retribuebas michi. Iusisti enim ⁊ sic est ut pena
sit sibi omnis animus mordinatus. Tenere cogebar ence
nescio ciũ errdres. oblitus errorum meoꝵ et plorare cli¬
conem mortuam. quia se occĩlit ab amorem. cum int̾ea
me ipsum ĩ huis a te morientem deusuita mea sictis¬
ocłis fr̾em miserrimus. Quid enim misu̾is misõ ñ mi¬
serante se ip̃m ⁊ flente didonis mortẽ que fiebat amãdo
eneam ⁊ ñ flente mortem suam q̃ fiebat ñ amando ce:
Deus lumẽ cordismer. ⁊ panis oris mei uictus amme
mee ⁊ uirtus maritãs mentẽ meam: ⁊ sinũ cogitatõis
mee. Non te amabã ⁊ formeabar abste: ⁊ fornc̃anti so¬

Expanded text:
les cupiditates copiose inopie et ignominiose glorie. Tu vero cui les cupiditates copiose inopie et ignominiose glorie. Tu vero cui numerati sunt capilli nostri et errore omnium qui mihi instabant ut discerem utebaris ad utilitatem meam; meo autem qui discere nolebam, utebaris ad penam: qua plecti non eipso, iuste retribuebas mihi. Iussisti enim et sic est, ut pena sibi sit omnis animus immoderatus. Tenere cogebat Enee nescio cuius errores, oblitus errorum meorum et plorare Didonem mortuam, quia se occidit ob amorem, cum interea meipsum, in hoculis ferrem miserrimus. Quid enim miserius misero non miserante se ipsum et flente Didonis mortem, quae fiebat amando Aenean, non flente autem mortem suam, quae fiebat non amando te, deus, lumen cordis mei et panis oris intus animae meae et uirtus maritans mentem meam et sinum cogitationis meae? non te amabam et fornicabar abs te et fornicanti so
Abbreviated transcription (Latin):
Deus meus qiuas ibi misias exꝑtus sum ⁊ ludificatõnos
lantibus. Inde ĩ scolam datus sum ut litas discerem ĩ
auibus quid utilitafis esset ignorabam miser. si tamẽ
h̾a maioribus ⁊ multi ante nos uitam illam agentes p̃s¬
truxerunt erumpnosas uias ꝑ quas transire cogebam᷑
multiplicato labore ⁊ dolore filus adam. Peccabamus
aũ minus srcͥbendo aut legendo aut cogitando de lit̾is:
amͣ exigebatu a nobis. Non enim deerat dñe memoria
delectabat ⁊ ĩ nos ab eis uniclicabatur aui talia utiq age¬
bant. S maiorum nuge negocia uocantur: puerorum
aũt cum sint puni untur a maioribus. Et tñ bñ
mithi fiebat: ⁊ ñ faciẽbam ego bñ. Non enim liscerem
ñ cogerer. slemo autem bñfacit iuitus: ⁊̃ si bonum ẽ ad̾
facit. Nec quime urgebant bñfaciebant: s bñ michi fie¬
bat deus meus abs te. Illi enim ñ intuebantur quo refrẽ
qdͣ me discẽ cogebant: p̃t̾ quam. ad satiandas insatiabi¬

Expanded text:
deus meus, quas ibi miserias expertus sum et ludificationes, lantibus. inde in scholam datus sum, ut discerem litteras, in quibus quid utilitatis esset ignorabam miser. et tamen,hoc a maioribus, et multi ante nos uitam istam agentes praestrtfxerant aerumnosas uias, per quas transire cogebamur multiplicato labore et dolore filiis Adam. tamen minus scribendo, aut legendo, aut cogitando de litteris, quam exigebatur a nobis. Non enim deerat, Domine, memoriadicabatur in nos ab eis qui talia utique agebant: sed maiorum nuge negotia vocantur, puerorum talia cum sint, puniuntur a maioribus; et tamen mihi bene fiebat et non faciebam ego bene; non enim discebam nisi cogerer. Nemo autem bene facit invitus, etsi bonum est quod facit. Nec qui me urgebant bene faciebant, sed bene mihi fiebat abs te deus meus. Illi enim non intuebantur quo referrem quod me discere cogebant, preterquam ad satiandas insatiabi
Abbreviated transcription (Latin):
trad̾e laboramus intellig̾e id temporis obligata mente nea
uiul. posten abomniuin atconum ac iusionum illecebns
ał solua p̃ciueq noctur na meditatõne taciti reuoluentes

Expanded text:
tradere laboramus, intellegere id temporis obligata mente non tradere laboramus, intellegere id temporis obligata mente non quiuimus, postea ab omnium actuum ac uisionum inlecebris absoluti praecipueque nocturna meditatione taciti reuoluentes
Abbreviated transcription (Latin):
darum muimũ soluens docuerif sic homines minimus uoca¬
bitur ĩ regno celesti qui multa ⁊ maiora negligens doc̾e p̃sũ
sit consequens ꝓfecto ẽ ut ñ iam minimꝰ ĩ iegno celesti s ĩ ge¬
henne supplicio maximꝰ hẽatur. Et id̾o cauendum s̾ ẽ neila¬
rum ad docencdum ĩ cet̾is exemplis qui ꝑiciam disputandias
s̾monis affluentiam consequti quia possiint ea que uoluerimnt
ornate copioseq cliscerere sciãm spũalem possid̾e creduntur al
hisquiuim eius ⁊ aualitatem discnere ñ nouerunt. Aliudnã¬
qr ẽ facilitatem oris ⁊ ntorem hr̃e s̃monis: ⁊ aliud uenasac medis¬
las celestium iare dictorum as ꝓfunda ⁊ absꝯdita sacram̃s
purissimo cordis odo contemplari. Ꝙ nullatenus humanada¬
tria nec eruditõ scł̾aris s sola puritas m̃tis ꝑ illuminatõnẽ¬
Hi enim meditatõnis iugitas: duplitem nobis ꝯft̾ frutum
Primũ ꝙ dum ĩ legendis ac parandis lectõnibus occupatur

Expanded text:
datum minimum soluens docuerit sic homines, minimus uocabitur in regno caelorum, qui multa et maiora npserit, consequens profecto est ut jam non minimus in regno coelorum, sed in gehennae supplicio maximus habeatur. Et ideo cavendum tibi est ne illorum ad docendum inciteris exemplis, qui peritiam disputandi ac sermonis afluentiam consecuti, quia possunt ea quae noluerint ornate copioseque disserere, scientiam spiritalem possidere creduntur ab his qui uim eius et qualitatem disoernere non nouerunt. aliud namque est facilitatem oris et nitorem habere sermonis et aliud uenas ac medullas caelestium intrare dictorum ac profunda et abscondita sacramenta pnrissimo cordis oculo contemplari, quod nullatenus humana doctrins nec cruditie saocularissed sola puritas mentis per inluminationesi primum quod, dum in legendis ac parandis lectionibus occupatur
Abbreviated transcription (Latin):
sipline ingressus. Om̃is qiuippe iabor hominis ĩ ore ip̃iꝰ. Et ut
omniũ semoꝵ instituta atq sm̃as intento corde ⁊ auasi mu¬
to oie suscipias. ac diligent̾ ĩ pectore tuo condens ad ꝑficiendaea
nisi qd̾ int̾rogare te aut ignoratõ nocitura aut ratõ necessarie
cognitõnis impułit ut quidam uane głe amore distenti ꝓ osten

Expanded text:
lis ingressus: Omnis quippe labor hominis in ore ipsius , et ut omnium seniorum instituta atque sententias intento corde et quasi muto ore suscipias; ac diligenter in pectore tuo condens, ad perficienda ea nisi quod interrogare te aut ignoratio nocitura, aut ratio necessariae cognitionis impulerit, ut quidam vanae gloriae amore distenti, pro osten
Abbreviated transcription (Latin):
uiret. Est enim sies auasi memoria auedam ail¬
bilium gautliorium aue ĩ corde hominis ⁊e ohisie
calefacit illud intrinsec ⁊ ñ sinit aresce ano eI¬
indun ĩ sumino deum. inmecdio collocemus
ionui animimo. Seinde considemul deorsũ
usbisto magnam aiuandam ⁊ horribilem om̃i¬
inrerum confusionem ⁊ inanitam hume aꝵ
patum distrattionem sursum aũ apd̾ deum ꝑp̃e¬
uiiit nrcontussam stabilitatem. Post hoc ꝓma¬
puemurr auasi humanum dehoc mundo sursum
uini ascendentem ⁊ alcendendo magis semper
smagis i unum se colligentẽ ⁊ tunc sp̃alit᷑ uidere
amsis formam arche nr̃e. que imolata fuit ⁊ sur
ei augustum surrexit auousq ad meniuram
uus cubiti catumine suo ꝑueniret.

Expanded text:
ite. Est enim spes quasi memoria quaedam invisibilium gaudiorum, quae in corde hominis recondita calefacit illud intrinsecus, et non sinit arescere fmundum, in summo Deum, et in medio collocemus humanum animum. Deinde consideremus deorsum in mundo isto magnam quamdam, et horribilem omnium rerum confusionem, et infinitam humanarum mentium distractionem; sursum autem apud Deum perpetuam et inconcussam stabilitatem. Post haec imaginemur quasi humanum animum de hoc mundo sursum ad Deum ascendentem, et in ascendendo magis semper ac magis in unum sese colligentem, et tunc spiritaliter videre poterimus formam arcae nostrae, quae in imo lata fuit, et sursum in angustum surrexit, quousque ad mensuram unius cubiti in cacumine suo perveniret.
Abbreviated transcription (Latin):
ui hoc modo ꝑ cogitatõnem
exeunt simues sunt conio. qui reu̾sus ñ est
quia dum foru qd̃ male delectat inuenunt ad ar¬
cham conscĩe amplius redire nolunt. Reliqua uͦ t̾a
contemplationum gña ĩ exitu columbe figurata

Expanded text:
ui hoc modo per cogitationem exeunt, similes sunt corvo, qui reversus non est, quia dum foris quod male delectat inveniunt, ad arcam conscientiae amplius redire nolunt. Reliqua vero tria contemplationis genera in exitu columbae figurata
Abbreviated transcription (Latin):
cit. sicut conpunctio incendio comparatur ita d¬
d̾ium simile ẽ fumo qui de incenclio nascitur posts
ꝑit confescim aninus ĩ quandam contemplamo is
speculam subleuatur. ibice quodam mͦ seip̃p alre
effectus quandam ut ita clix̾im lucidam retiouem
⁊ t̾ram nouam eminꝰ ꝓspicit mriratur subt se mius¬
quo ꝓstratus tacuit. miratur suꝑse ĩ sumino q
Conatur igatur festinat. ascentlit. crescit ꝑ deudiasi
⁊ aiuemadmodum ungula fumi quanto mna eilie
sum tollitur. tanto amplius extminatun ita ll¬
nebulam euaporans totusi sp̃ualis efictur is
q se humanis subclucit alpectibus dum ad ra
ista ⁊ uisibilia concupiscenda ampliuis exrare⁊

Expanded text:
cit. Sicut enim compunctio incendio comparatur, ita desiderium simile est fumo, qui de incendio nascitur, coeperit, confestim animus in quamdam contemplationis speculam sublevatur, ibique quodammodo seipso altior effectus, quamdam, ut ita dixerim, lucidam regionem, et terram novam eminus prospicitquo prostratus jacuit, miratur super se in summo, quo Conatur igitur festinat, ascendit, crescit per desiderium, et quemadmodum virgula fumi, quanto magis sum tollitur, tanto amplius extenuatur, ita nebulam evaporans, totus spiritualis tandemque se humanis subducit aspectibus, dum ad terrena ista, et visibilia concupiscenda amplius extra rec
Abbreviated transcription (Latin):
detulit. Ramus oliue uirentis lonum mentis aftec¬
tum demonstrat. quia seꝑe sc̃ uiri quantomagis fo¬
ris oꝑa diuina aspiciunt. tanto magis int̾ ĩ amore ꝯ¬
ta in nobis generat contemp̃tum mundi. In scd̃o si¬
mulachrum rafonis. laudem cłi In t̾cio instrumẽtũ
dispensationis timorem ⁊ amorem cłi. In quarto cu
piditas incentinũ libidinis. Hunc gͥ exitum cauea¬
mus. ne egrecliamur tem̾e. Nemo de conscĩa sua ꝯ⁊fidat
Dina intui uirgo intuscasta intus columba fuit s¬
lorem parit̾ cum nomine mutauit. Que opprimitur

Expanded text:
e. Ramus olivae virentis bonum mentis affectum demonstrat, quia saepe sancti viri quanto magis foris opera divina aspiciunt, tanto magis intus in amore Cta, in nobis generat contemptum mundi, in secundo simulacrum rationis, laudem Dei, in tertio instrumentum dispensationis timorem et amorem Dei, in quarto fomes cupiditatis incentivum libidinis. Hunc igitur exitum caveamus, ne egrediamur temere. Nemo de conscientia sua confidat. Dina intus virgo, intus casta, intus collorem pariter cum nomine mutavit. Sic enim scr
Abbreviated transcription (Latin):
dinari. Siuͦ ad altiorem sensum conscenclimus: inhibet
epm̃ duas usurpare eccłias. Si ocłus inciuit tiuis neauam¬
luptatibus illiditis ⁊ actõnibus uetitis ad similem fatinoꝵ
uoraginema ep̃s multitudinem ppłi prouocauit. ut nulli¬
tur s magis credant homines ẽe laudabile quicquid ep̃c hu̾it
delectabile. ut quisqm qd̾ ag̾e pontifex ñ clubitat se dubifat᷑

Expanded text:
dinari. Si vero ad altiorem sensum conscendimus, inhibet episcopum duas usurpare Ecclesias. Et si adhuc introrsu cum voluptatibus illicitis et actionibus vetitis ad similem facinorum voraginem episcopus multitudinem provocaverit, ut nulluum magis credunt homines esse laudabile quicquid episcopus habuit delectabile; nec quisquam quod agere pontifex non dubitat se dubitanter