comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beatum esse stephanũ. Sciret igitur
hanc ipsorum trium existere uolunta¬
tem: ut quõd die transãcta quasi
dubius cogitauerat. ossum uideli¬
cet eiusdem sancti stepham clumãc
destinare: oꝑe adimplere. nullatenꝰ
omitteret. eo qd̾ clumãt ecclesia
ipsis tribus iam olim fuerit a deo cõ¬
mendata. Qua uisione exꝑrefactꝰ
archieps. cepit prius super his plu¬
rimũ auxiari. de hinc eadem fanta¬
sie deputare: quod uidelicet illa nũc
dormiens uiderit. que antea uigi¬
lans cogitauerat. Totum itaqz
diuine cõmendans disposi tioni.
sopori est redditus. cum ecce easdẽ
codemqz hĩtu assistere conspicit
personas cum multa iam auctorita¬
te sibi precipientes: ut cogitata
sine dilatione perficiat. Idcirco em
se ipsos iterum ei apparuisse protes¬
tantur; ne ipse celestem uisionem
quasi fãtafficam reputaret. Eui¬
gilans ergo subito. uir sanctus. n¬
mioqz terrore ꝑculsus: estimauit se
comprehendere: corporalibz oculis. qͦs

Expanded text:
beatum esse Stephanum. Sciret igitur beatum esse Stephanum. Sciret igitur hanc ipsorum trium existere voluntatem, vt quod die trāsacta quasi dubius cogitauerat, ossum videlicet eiusdē S. Stephani Cluniacum destinare, opere adimplere, nullatenus omitteret, eo quod Cluniacensis Ecclesia ipsis tribus iam olim fuerit a Deo commendata. Qua visione experrectus Archiepiscopus, cœpit prius super his plurimum anxiari, dehinc eadem phantasiæ deputare, quod videlicet illa nunc dormiens videret, quæ antea vigilans cogitauerat. Totum itaque diuinæ commendans dispositioni, sopori est redditus: cum ecce easdem, eodemque habitu assistere conspicit personas, cum multa iam authoritate sibi præcipientes, vt cogitata sine dilatione perficiat. Iccirco enim seipsos iterū ei apparuisse protestantur, ne ipse cœlestem visionem quasi fantasticam reputaret. Euigilans ergo subito vir sanctus, nimioque terrore perculsus, æstimauit se comprehendere corporalibus oculis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ret ꝑiculum: si celestis ille thesaurꝰ
quem sibi indigno diuina cõmen¬
dauerat bonitas. in manus aliquãdo
deueniret gentilium. Datis etem me¬
tuebat. ne urbs ipsa sarracenorũ per¬
fidie iterum daretur destruenda.
Felicem se nichilominus futurum
si deo uolente. sanctoqz stephano an¬
nuente: illa tam incomparabilis
margarita: cłm hẽretur: Ubi ⁊ am¬
plior ei deberetur reuerentia: sanc¬
tiorqz dnim seruitii cultus a tanta
ut pote celestium castrorum cat̾ua
ꝓsolueretur. Id tñ fieri posse: om¬
nino uidebatur ei impossibile. Red
quid multa. Quod deus omp̃s
uigilanti uoluit inspirare: hoc dor¬
nienti plenius dignatus est
intimare. Primo namqz sonno appa¬
ruerunt ei due uenerabiles ꝑsõne
ornamentis archiẽpalib insignite.
ducentes aliam terciã aliquanto
nmore. leuithe habitu honorifĩce
indutam. Docantes eum nomine
suo petrũ et paulum se ipsos initi
affatu professi sunt. illumqz medĩ

Expanded text:
ret periculum, si cœlestis ille thesaurus, ret periculum, si cœlestis ille thesaurus, quem sibi indigno diuina commendauerat bonitas, in manus aliquando deueniret gentilium. Satis etenim metuebat ne vrbs ipsa Sarracenorum perfidiæ iterum daretur destruenda, felicem se nihilominus futurum si Deo volente, sanctoque Stephano annuente, illa tam incōparabilis margarita Cluniaci haberetur, vbi & amplior ei deberetur reuerentia, sanctiorque diuini seruitij cultus, a tanta vtpote cœlestium castrorum caterua persolueretur. Id tamē fieri posse omnino ei videbatur impossibile. Sed quid multa? Quod Dominus omnipotens vigilanti voluit inspirare, hoc dormienti plenius dignatus est intimare. Primo namque somno apparuerunt ei duæ venerabiles personæ ornamentis Archiepiscopalibus insignitæ, ducentes in medio aliam tertiam aliquanto minorem, Leuitæ habitu honorifice indutam. Vocantes eum nomine suo, Petrum & Paulum seipsos esse miti affatu professi sunt, illūque medium,
Abbreviated transcription (Latin):
conuersione ecclesie luꝑciãc prior
datus. ibiqz aliquandiu honeste
ac sapienter cõmoratus. tandem
aliis fratribus iherosolimã petiit.
electusqz ordinatione diuina in
abbatem sanctissimi sepulchr¬
matris dm̃ de ualle iosapfat inde cũ
rege cherosolimitano consobrmosuo
perrexit antiochiam. sĩcqz deuenit edes¬
sam: comitante fratre suo uualaran¬
no issarũ principe parciu. Quos ar¬
chieps honorifice suscipiens. et cum
omni karitate cepit diligentius in qͥ¬
rere destatu ac religione clumaci: ut¬
pote confrater ipsius cenobni. Olimnaq
cum de partibz flandrie per clumãc
iherosolmmiã pergeret. inuestitus est
a sancto hugone dum bonoru cõgre¬
gationis societatem. Unde cum inter
cetera didicisset archieps clumãt¬
monasterium in honore beatorũ apos¬
prothomartiris stepham antiquitus
fuisse consẽcratum: cepit secum deo
sicut credimus inspirante tacitus
cogitare. quantum anime sue ĩmine¬

Expanded text:
conuersione Ecclesiæ Luperciacensi Prior conuersione Ecclesiæ Luperciacensi Prior datus, ibique aliquamdiu honeste ac sapienter cōmoratus tandem aliis fratribus Hierosolymam petiit, electusque ordinatione diuina in Abbatem sanctissimi Sepulchrmatris Domini de Valle Iosaphat, inde cum Rege Hierosolymitano consobrino suo perrexit Antiochiam, sicque deuenit Edessam, comitāte fratre suo Walaranno illarum partium principe. Quos Archiepiscopus honorifice suscipiens, & cum omni charitate, cœpit diligentius inquirere de statu ac religione Cluniacēsi, vtpote confrater ipsius Cœnobij. Olim namque cum de partibus Flandriæ per Cluniacum Hierosolymam pergeret, inuestitus est a Sancto Hugone omnium bonorum congregationis societate. Vnde cum inter cætera didicisset ArchiepiscMonasterium in honorem beatorum AposProtomartyris Stephani antiquitus fuisse consecratum: cœpit secum, Deo, sicut credimus, inspirante, tacitus cogitare, quātum animæ suæ immine
Abbreviated transcription (Latin):
ete mirabilis. Ueroq glo¬
riosus deus: in sanctis¬
uis. per quos ipse mira
atqz gloriosa non cessat opari. Et
licet mundus hic senuerit. trahat ͬ¬
qz cotidie ad occasum: conditor ta¬
men mundi. sanctorũ suorum gliaz
mundo innouare incessanter digna¬
tur. Hinc est aliud dulce ac pre¬
clarum miraculum. quod his diebz
deus ommpotens. Uir namqz ue¬
nerabilis edessenus archiẽps. enisdez
m̃ris sacrosanctũ ossum. uncia ui¬
delicet digiti diu secum habuerat.
Debitaq ueneratione excoluerat.
quod per quendam nobilem grẽcũ
de capella constantinopolitam im¬
peratoris edessam fuerat olim allatũ.
euidentissimis indiciis in manus
ipsius deuenerat archiepi. Interĩ
uero accidit. ut uir magni gñis
doniiꝰ gelduinus ex nobili uidelz
stemate puteacensium procerũ editꝰ.
prospe regni celestis seductoriam
seculi pompam deseruerit monachꝰ¬
qz effectus uoluntariã xp̃i pau¬
pertatem in clũni cenobio arripue¬
rit. Qui etiam pro sua religiosa

Expanded text:
ere mirabilis, vereque gloriosus Deus in Sanctis suis, per quos ipse mira atq. gloriosa non cessat operari. Et licet mundus hic senuerit, trahaturq. quotidie ad occasum, conditor tamen mundi sanctorum suorū gloriam mundo innouare incessanter dignatur. Hinc est aliud dulce ac præclarum miraculū, quod his diebus Deus omnipotēs. Vir namque venerabilis Edessenus Archiepiscopus, eiusdē martyris sacrosanctorum ossium vnciam, videlicet digiti, diu secum habuerat, debitaq. veneratione excoluerat: quod per quendam nobilem Græcum de Capella Constantinopolitani Imp. Edessam olim fuerat allatum, euidentissimis indiciis in manus ipsius deuenerat Archiepiscopi. Interim vero accidit vt vir magni generis domnus Gelduinus, ex nobili videlicet stemate Puteacēsium procerum editus, pro spe regni cœlestis, seductoriam seculi pōpam deseruit, Monachusq. effectus, voluntariā Christi paupertatem in Cluniacensi Cœnobio arripuerit. Qui etiam pro sua religiosa
Abbreviated transcription (Latin):
Item p̃oratus cti michaelis
de gincachia turoñ
npra pontes de charitale¬
treceñ diocesie.
muerneñ diocꝭ¬

Expanded text:
is. Prioratus S. Michaelis de Guerchia, Turonen. supra pontes de Charitaorensis diœcesis. Niuernensis diœc
Abbreviated transcription (Latin):
moͣchi. et debet ibi celebrari cothidie
una missa cũ nota. et. due alie
sine nota qualibet septinana. ede¬
mosmna debet ibi fieri ter in ebdo¬
mãda. Licet antiquitus nõ daret:
nisi transeñtib. Totũ diuinũ of¬
ficiũ debet ibi fieri cũ nota. et de¬
bent pulsari ãd õs horas religiosi
no debent ire per uillam sme licẽcia
yoris ipso priore pnte.¬

Expanded text:
ie vnam Missam cum nota, & duas alias sine nota qualibet septimana: eleemosyna debet ibi sieri ter in hebdomada, licet antiquitus nō daretur nisi transeuntibus. Totum diuinum Officium debet ibi fieri cum nota, & debet pulsari per omnes horas. Religiosi non debent ire per villā sine licentia Prioris, ipso Priore præ
Abbreviated transcription (Latin):
tem pͥoratus de bongesant ubi debet
ee p̾ore nõ cõputato.nͦ. mochi et debẽt
ibi celebrari cothidie inissa ⁊ uespe
cũ nota et fit ibidem elemosina bis ĩ
ebdoniada. monachi debent hr̃e lectos
regulares. et debet claũdi claustrum
post cõpletoriũ et debet ibi celebrari
missa ordinata pro rege cicilie.

Expanded text:
debēt esse Priore non computato, duo Monachi, & debent ibi celebrare cotidie Missam & Vesperas cum nota, & fit ibidem eleemosyna bis in hebdomada, monachi debent habere lectos regulares, & debet claudi claustrum post Cōpletorium, & debet ibi celebrari Missa ordinata pro Rege Siciliæ.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iste iterius de mirmande solems
doctor decretoꝵ abbas istius loci fe¬
licis memorie facundissimꝰ et elo¬
quetissimus sapientia et moribz mi¬
rabiliter ornatus rexit istam eccliaz
pace et tranquillitate et ea q̃ infe

Expanded text:
Iste Iterius de Miremanda solemnis doctor Decretorum, Abbas istius loci, felicis memoriæ, facundissimus & eloquentissimus, & sapientia mirabiliter ornatus, rexit istam Ecclesiam pace & tranquillitate. Fecit re
Abbreviated transcription (Latin):
clumaco cõstruxit monasterm̃.
Ibiq sanctissimũ bernonẽ ordina¬
uit a bbẽm. Qͥ ut deus dẽdit. ⁊ ip̃e
potuit. Congregationẽ sibi cõmis¬
sain: quoãdiuxit satis strenue rexit.
Reguãte karolo rege. Idem uero
gloriosissincus Dux fundator tã
acceptabilis cenobni. In briuatẽsi
uico apud scm̃ iulianũ martirem
sepultus requiescit.I demaũt pa¬
ter berno ordinatus est. a sancto
Tedeone archiepõ besoncionensi.

Expanded text:
Cluniaco construxit Monasterium, ibique Sanctiss. BERNONEM ordinauit Abbatem, qui vt Deus dedit, & ipse potuit, congregationem sibi commissam quoad vixit, satis strenue rexit, regnāte Carolo Rege. Idem vero gloriosissimus Dux, fundator tam acceptabilis Cœnobij, in Briuatensi vico apud S. Iulianum Martyrem sepultus requiescit. Idem autem Pater BERNO ordinatus est a S. Gedeone Archiepiscopo Bisontionensi.
Abbreviated transcription (Latin):
imperatoribangti eiꝰq remediũ anime ꝑ huius nr̃e
auctoritalis priuilegiũ It atuentes deceonimus ut cmicta loca et
monastẽria ad supradictum clumiacense conobum ꝑtinetia que
eidem loco punt concessa et ub antecessouil m̃s abbatib ad̃quisita
bernone uidelicet. Oddone. Eymardo. et beate Recordationis sancto
absq ulluis contoadictione cñ mugna securitate quietus debeaspossidere
et ꝑ tẽ unuicose successores tui inꝑpetuũ. Necrion sub dium iudicii
ꝓmulgatione et confirmationẽ et auatsematis iuter dictioner
corrobor mset̾ deceoninus. ut nullus Ep̃s sen quilibet sacaõdotũ m

Expanded text:
atoris augusti, ejusque remedium animae per hujus nostrae auctoritatis privilegium statuentes decernimus, ut cuncta loca et monasteria ad supradictum Cluniacense coenobium pertinentiaeidem loco sunt concessa, et ab antecessoribus tuis abbatibus acquisita, Bernone viabsque ullius contradictione, cum magna securitate quietus debeas possidere; et per te, universi successores tui in perpetuum. Necnon sub divini judicii promulgatione et confirmatione, et anathematis interdictione, corroborantes decrevimus ut nullus episcopus, seu quilib
Abbreviated transcription (Latin):
yohys Ep̃s sernus seruorum di. dilectissimo filio Odilom aAbbati
pauli consecoatum. in comitatu matistoncusi situm et ꝑ teꝰ cunctis
successoribus lnis abbatĩb iꝑpetuum. Sum oñm fidelium peticienib
et necessitatibus sub nenire debent aplicẽ curitatis grͣ̃a multomagis
his eit liꝑcienda eiꝰ benefici clementia quos singulariter ꝓprios
et specialit᷑ filios se gandet habere sitã Romana: mat᷑ eccła. et sure
utilitatis gr̃a et p̃cedcntiũ pateũ auctoritate egregia Quorũ etiã
desideriis et uotis ex plonius parere eebet auctoritas ai postolice
sublrunt atis. quo certius coust at eo non nisi illa desid̾erare et
extetere que sunt ad honestatem scte pretalis et utilitatem uele
Religionis. Et quotiens in sur necessitatis cõmodis nr̃m asseusũ
et solite apłico ancloritalis studuerint limuliter Requirere presidmay
ulteo beinguitalis mtiutã nos tonuenit subuenire. et Ritoꝵ integr̾a
sẽcuritate solidare ut ex hoc nobisquoq potissimũ ꝑmuum

Expanded text:
opus, servus servorum Dei, dilectissimo filio ODILONI abbati  Petri et Pauli consecratum, in comitatu Matisconensi situm, et per te cunctis successoribus tuis abbatibus in perpetuum. Cum omnium fideliumet necessitatibus subvenire debeat apostolicȩ caritatis gratia, multo magis his est impertienda ejus beneficii clementia quos singulariter proprios, et specialiter filios se gaudet habere sancta Romana mater ecclesia, et suae utilitatis gratia, et precedentium patrum auctoritate egregia. Quorum etiam desideriis et votis eo plenius parere debet auctoritas apostolicȩ sublimitatis quo certius constat eos non nisi illa desiderare et expetere quȩ sunt ad honestatem sanctae pietatis et utilitatem vere religionis. Et quotiens in suae necessitatis commodis nostrum assensum et solitȩ apostolicȩ auctoritatis studuerint humiliter requirere presidium, ultro benignitatis intuitu nos convenit subvenire et rite pro integra securitate solidare, ut ex hoc nobis quoque potissimum premium
Abbreviated transcription (Latin):
Legislaloris benedicti pater qui sibi preesse debeat eligatim. adq
ad eum ordinandũ qualistũq illis platuerit ep̃s aduoce tui
Quastinq uiro terras nñt tenes et quas tũ t̾ñiq successores
adquirere p̃otueritis Imꝑpetuũ posidendas concedimus uobis
Si quis añt tenerario ausũ qd fieri non credimus contra huius nr̃e
aposto lite ꝯfirmutionis / eoiem uenire aut agere tẽmptantoit stiet
et cum diabole cuisq atrocissuuis ꝑomxis atq cũ iuda toudilore

Expanded text:
legislatoris Benedicti, pater qui sibi preesse debeat eligatur, atque legislatoris Benedicti, pater qui sibi preesse debeat eligatur, atque ad eum ordinandum, qualiscumque illis placuerit episcopus advocetur. Quascumque vero terras nunc tenes, et quas tu tuisque successores adquirere potueritis, in perpetuum possidendas concedimus vobis. Si quis autem temerario ausu, quod fieri non credapostolice confirmationis seriem venire aut agere temptaverit, sciat et cum diabolo et ejus atrocissimis pompis atque cum Juda traditore
Abbreviated transcription (Latin):
met ingetur offensis spes salutis e⁊ indulgentia pietalis. Et
⁊̃ aliquis cuiusemiq obligatus anathematẽ eundem locũ expecido
sine pro coiporis spultura seu alterius suc utilitans ⁊ salutis
progrã miiue a uenia et obtuta mis corcordia ecludatur sed
olco medicamenti salutaris põnendus beriguites colligatiu. Quia
etiustũ sie est: ut in domo pretatis t iusto prebeatur dilactio
sando fuatermtãtit et ad ueniam confugienti percatori non mugetur
mediramentim indulgentie et salutis. Sit aũt omib ibi aduemẽtib
cansa salutis hic et Imxpetuũ diuine imiseralionis ẽt pietares
Refagum et apłĩce benedictionis et absocũtionis pres idim̃. decaimiut¬
preti u et om̃ino ꝯstitumus ut predicti loci obemte abbat non ibe
alius cuistunq peisone uiolentia ꝯsti luatur otdmandus. sed
ab ipsã congregatione loc scdmntimorem dei et iustitutionem

Expanded text:
nec negetur offensis spes salutis et indulgentia pietatis. Et nec negetur offensis spes salutis et indulgentia pietatis. Et si aliquis cujuscunque obligatus anathemate eumdem locum expetierit, sive pro corporis sepultura, seu alterius suae utilitatis et salutis gratia, minime a venia et optata misericordia excludatur, sed oleo medicamenti salutaris fovendus benigniter colligatur. Quia et justum sic est, ut in domo pietatis et justo praebeatur dilectio sanctae fraternitatis, et ad veniam confugienti peccatori non negetur medicamentum indulgentiae et salutis. Sit autem omnibus ibi advenientibus causa salutis, hic et in perpetuum divinae miserationis et pietatis refugium, et apostolicae benedictionis praesidium. Depreterea et omnino constituimus ut, predicti loci obeunte abbate, non ibi alius cujuscumque personae violentia constituatur ordinandus, sed ab ipsa congregatione loci, secundum timorem Dei et institutionem
Abbreviated transcription (Latin):
tibi tiuisq successorib placuroit Int̾diciins aut subsum li auattenitis
ꝑmulganione ut i sdem locus sub nullius cnuscũq ep̃p il sacedotis
Depo muatur ĩnteõdictionis aulo seu ex commntationis uł anagenutis
uinculo. Non emĩ ꝑ autur sancte s. dis axłice anctoritab ut ullius
cuistũq ꝑsone obligatione : ꝓstindatur asse culibet ꝯcessu liberalis
uidetuo ut sine nr̃o inditio a quoquã ita anatħematizetur sancte sedis
apłice filiis. ueluti cuustũss subierte eccłe distipulut. Si qua uero
pretendere palitur super lixt pacienter prestolitur et hiuliteu
Requiratur Decermus et ͬ illius enius uit quãnis indigm
fungiuuo auctoritate sanctim ut isdcm locus om̃ib ad sẽ ob saluti
confugientib sit mis uicordie sinus sit tõtius pietatis eł sãcutis
portus Obtineat in eo locum iustus. nec Repeslatur penitioe
uoltus iniquus. Pr ebeatur inuocentib caritas nutuꝰ fiat intutis.

Expanded text:
tibi tuisque successoribus placuerit. Interdicimus autem sub simili anathematis promulgatione, ut isdem locus sub nullius cujuscumque Episcopi vel Sacerdotis deprimatur interdictionis titulo, seu excommunicationis vel anathematis vinculo. Non enim patitur sanctæ Sedis Apostolicæ authoritas, ut ullius cujuscumque personæ obligatione proscindatur à se cuilibet concessa liberalis videtur, ut sine nostro judicio à quoquam anathematizetur sanctæ Sedis apostolicae filius veluti cujuscunque subjectae Ecclesiae discipulus. Si qua vero ium praetendere patitur, super hoc patienter praestoletur et humiliter requiratur. Decernimus etiam, et illius cujus vice quamvis indigne fungimur, auctoritate sancimus, ut isdem locus omnibus ad se ob salutem confugientibus, sit misericordiae sinus, sit totius pietatis et salutis portus. Obtineat in eo locum justus, nec repellatur poenitere volens iniquus. Praebeatur innocentibus charitas mutuae fraternitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab incarnatione dñ¬
pater odilo siluimaco deges uigelia.
circũcisionis dm̃ mortalis uite adep¬
tus est finem. Quẽ locum predecesso¬
ris sin sancti mayoli insiguẽ corpore.
Ip̃e etĩa nobilitate proprii corporis
tumulatione. subsẽquẽte uero ipsõ¬

Expanded text:
nno ab Incarnatione DPater ODILO, Siluiniaci degens, vigilia Circuncisionis Domini, mortalis vitæ adeptus est finem. Quem locum præcessoris sui S. MAYOLI insignem corpore, ipse etiam nobilitat proprij corporis tumulatione. Subsequente
Abbreviated transcription (Latin):
toserando adurit. Non euasissem
ut credo socioꝵ casum nisi et frm̃ or̃o.
et mẽdicine cura a quõdam sapiẽte
clerico. multo michi stũdio ĩpensã:
inuisset. Euasi tandẽ deo propicio.
ac per ipsius gr̃am maximus ille re¬
ligionis locus. a sin generis pessimo
turbatioĩs et scisiatis morbo. mira
celeritate cõualuit. Atqz ad pris¬
tiiũ et fortassis ex parte meliorẽ.
religioĩs. fame uel rerum. statũ per¬
uenit. Digressus uideor a propo¬
sito. Sed quia rem dt michi ui¬
detur non reticendam ⁊ ꝓfuturoꝵ
cautela perutilem. a subsequẽtiũ me¬
moria ꝑire timebam. occasione dñi
mathei iuenta. cuius maxime pre
ceteris studio. tantũ malum sopĩtũ
est dicenda silendo preti̾re timui.
Redeat ergostilus ad ipsum. et q̃ deipõ
restant. Ut ceꝑat exsequatur.

Expanded text:
tolerando adurit. Non evasissem, tolerando adurit. Non evasissem, ut credo, sociorum casum, nisi et fratrum oratio, et medicinae cura a quodam sapiente clerico, multo mihi studio impensa, juvisset. Evasi tandem, Deo propitio, ac per ipsius gratiam maximus ille religionis locus, a sui generis pessimo turbationis et schismatis morbo mira celeritate convaluit, atque ad pristinum et fortassis ex parte meliorem religionis, famae vel rerum statum pervenit. Digressus videor a proposito. Sed quia rem, ut mihi videtur, non reticendam, et pro futurorum cautela perutilem, a subsequentium memoria perire timebam, occasione domini Matthaei inventa, cujus maxime prae caeteris studio tantum malum sopitum est, dicenda silendo praeterire timui. Redeat ergo stylus ad ipsum, et quae de ipso restant, ut coeperat, exsequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
et uelut in momẽto. redintegra to
clumacensi corpore tantus tanq
Diitinus malorum turbose datur.
Irruit post paucos dies tã inuictos ꝙͣ
inuictores. romanus ille pestifer
morbus. et pene om̃s tam monachos
ꝙͣ famulos in brem prostreuit. In¬
uadit uix elapso mense et dñm põ¬
tium. paucisq dieb interiectis extĩ¬
guit. De cuius fine eplamn micha a
suprãdicto beate memorie papa hono¬
ris directã. si forte ens noticia util̃
uidicatur ã diurgo. ħonorius eps.¬
clłimi abbĩ salutem et aplicam bene¬
Dictionẽ. Pretito mense decembri:
ponaus uiam uniuerse carnis ingres¬
sus est. Qĩ ꝙͣuis de mal clumaco
illatis. sepe cõmonitus penitendiã
atf̾e̾ noluerit: nos tãm pro reuerẽcia
entsdem monasterii cuius monachꝰ
fuerat: eum honeste sepeliri fecimꝰ
Data lateram. ille quidẽ morbo ro¬
mano aliquãdiu fatigatus sic morit᷑.
Non parcit idem morbus et michi
et plusꝙͣ per dimidiũ amnũ igne dyo

Expanded text:
et velut in momento, redintegrato et velut in momento, redintegrato Cluniacensi corpore tantus tamque diutinus malorum turbo sedatur. Irruit post paucos dies, tam in victos quam in victores, Romanus ille pestifer morbus, et pene omnes tam monachos quam famulos in brevi prosternit. Invadit vix elapso mense et dominum Pontium, paucisque diebus interjectis exstinguit. De cujus fine epistolam mihi a supradicto beatae memoriae papa Honorio directam, si forte ejus notitia utilis judicatur, adjungo: Honorius epiCluniacensi abbati, salutem et apostolicam benedictionem. Praeterito mense Decembri, Pontius viam universae carnis ingressus est. Qui quamvis de malis Cluniaco illatis, saepe commonitus poenitentiam agere noluerit, nos tamen pro reverentia ejusdem monasterii, cujus monachus fuerat, eum honeste sepeliri fecimus. Data Laterani. Ille quidem morbo Romano aliquandiu fatigatus sic moritur. Non parcit idem morbus et mihi, et plusquam per dimidium annum, igne vix
Abbreviated transcription (Latin):
fatentes: protimis absoluũtur. ⁊lb¬
solicti causam ingrẽdiuntur ⁊ nnichil
qd̾ uel sibi uel illi pro quo a gebant
suffrattari posset intactũ relinquũt.
essicunt sibi ex parte alta. uõce biuet¬
sorũ uenerãdus matheus. et sapient
de tota causa ꝑorat. Surgit statim
aũditis pactib papa: et tota romana
curia sibi adiunita. ad rem examninã¬
dam in partẽ secedit. Moratur diu.
redit cum cunctis post aliquot horas
ad sedem ut iuentã ex cõsiłio senten¬
ciam ferat. portuensi ep̃o iubet. Fert
ille iussus sentenciã et ut ip̃a eius
uerba referam. Pontium inquit in ua¬
sorem sacrilettum. scismaticũ. excõnu¬
nicatum. ab oĩ eccliãstico honore del
officio. sancta romana et apostolica
eccłia imperpetuũ deponit. et clima¬
cum monachos. uel cuncta ad idem
monasterium pertinentia abbati
qui in presenciaꝵ est. cui miuste sub¬
traita fuerant restituit. Dacta sen¬
tencia uniuntur qui diuisi fuerãt.

Expanded text:
fatentes, protinus absolvuntur. Abfatentes, protinus absolvuntur. Absoluti, causam ingrediuntur, nihil quod vel sibi, vel illi pro quo agebant, suffragari posset, intactum relinquunt. Assumit sibi ex parte alia vocem universorum venerandus Matthaeus, et sapienter de tota causa perorat. Surgit statim auditis partibus papa, et tota Romana curia sibi adjuncta, ad rem examinandam in partem secedit. Moratur diu, redit cum cunctis post aliquas horas ad sedem, ut inventam ex consilio sententiam ferat, Portuensi episcopo jubet. Fert ille jussus sententiam, et ut ipsa ejus verba referam: Pontium, inquit, invasorem, sacrilegum, schismaticum, excommunicatum, ab omni ecclesiastico honore vel officio, sancta Romana et apostolica Ecclesia in perpetuum deponit, et Cluniacum, monachos vel cuncta ad idem monasterium pertinentia, abbati qui inpraesentiarum est, cui injuste subtracta fuerant, restituit. Data sententia, uniuntur qui divisi fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
aduocatur. Precipitur tamẽ. Ut qr
cõcomunicatꝰ nec atfẽ. nec iudiciũ
canonice subire potest: prius sa tissa¬
ciat et satiffaciendo. se uiniculo quo
nere bunctus fuerat. loluat. stit¬
tuntur a papa nuncii. et ex parte mit¬
tentis. Ut de tantis malis satistaii¬
at iubent. Respiut ille. nec se ab aliqͦ
uncentium anathematis uinculo
unciri posse affirinat. Solum ẽẽ pe¬
tru in cel᷑. preterquẽ milsi ħ sicere fa¬
titue. C omoto multomagis tasi eiꝰ
responto dño papa totaqz simuil inde
urbe turbata. non solum excõmunica¬
tũ. scd et scisiaticũ cuncti procla¬
mant. Et quia ut dictum est insi
olutus ad iũdicium admitti no po¬
terat: suos qui cũ eo uenerant. utrũ
quõd ille nolebat. illi sultem satisfa¬
cere uellent: rursum missus dñs papa
iuiciis querit. Qͥstatim: pro enus
imperio. paratos se esse respondent..
Intrant, ergo palatium nũdis pedib
cuncti. et reos se in conspectu uniu̾soꝵ

Expanded text:
advocatur. Praecipitur tamen, ut quia advocatur. Praecipitur tamen, ut quia excommunicatus nec agere, nec judicium canonice subire potest, prius satisfaciat, et satisfaciendo, se vinculo quo jure vinctus fuerat, solvat. Mittuntur a papa nuntii, et ex parte mittentis, ut de tantis malis satisfaciat, jubent. Respuit ille, nec se ab aliquo viventium anathematis vinculo vinciri posse affirmat. Solum esse Petrum in coelis, praeter quem nulli hoc licere fatetur. Commoto multo magis tali ejus responso domino papa, totaque simul inde urbe turbata, non solum excommunicatum, sed et schismaticum cuncti proclamant. Et quia, ut dictum est, nisi solutus ad judicium admitti non poterat, a suis qui cum eo venerant, utrum quod ille nolebat, ipsi saltem satisfacere vellent, responsum missis dominus papa nuntiis quaerit. Qui statim pro ejus imperio paratos se esse respondent. Intrant ergo palatium nudis pedibus cuncti, et reos se in conspectu universorum
Abbreviated transcription (Latin):
iũdicio. latsaan ad tempus laxatꝰ fu¬
rebat. Sed iuxta librum beati iob.
qmi fecit eũ applicuit gladiũ enis.
et congruũ tantis malis finem. brem
censis ⁊ sapientia dõm mathei.
Iecesserat iam e uita suprascy¬
tus deueraũdus papa casixtꝰ.
nec ie inferiorẽ papã honoriuacceperat
successorem. hͥtante ecclie tantos tu¬
mustus aũdiens. misso de late suo le¬
gato. dñoscilicet petro cardinali. pon¬
tium et pontianos. qui tunc sic uocã¬
bantur uñis. adnuicto schi lugdunẽsi
pͥmate siumbusdo. t̾ribisi auathemate
condempuauit. Data tãm post mod̾
die utrãq partem ãd subeiendũ in p̃¬
ientia sua tanti discĩdii iudiciũ. licte¬
ris aplicis euocauit. Obtemperat
statim pars cuncta ñrorum. et inter¬
inmimeros mouasterior priores. cau¬
sa cuius ħ interiecta sunt. iam dictꝰ
uenerandus matheus ãduenit. Ald ẽ.
et pontius licet muitus cũ suis. et de¬
nominata die. ut ĩdicium subeat

Expanded text:
judicio, Satan ad tempus laxatus fujudicio, Satan ad tempus laxatus furebat. Sed juxta librum beati Job, qui fecit eum applicuit gladium ejus , et congruum tantis malis finem, brevicensi, et sapientia domini Matthaei. ecesserat iam e vita suprascriptus venerandus Papa Calixtus, nec se inferiorem Papam Honorium acceperat successorem. Hic tantæ Ecclesiæ tantos tumultus audiens, misso de latere suo Legato, Domino scilicet Petro Cardinali, Pontium & Pontianos, qui tunc sic vocabantur, omnes, adiuncto sibi Lugdunensi Primate Hubaldo, terribili anathemate condemnauit. Data tamen postmodum die vtramque partem ad subeundum in præsentia sua tanti dissidij iudicium, literis Apostolicis euocauit. Obtemperat statim pars cuncta ninnumeros monasteriorum priores causa cujus haec interjecta sunt jam dictus venerandus Matthaeus advenit. Adest et Pontius, licet invitus, cum suis, et denominata die, ut judicium subeat,
Abbreviated transcription (Latin):
mis aureis siue argenteis. multorum
martirũ ac sanctoꝵ ossa cõtinẽtibus
par̃t. Conflat ex his et similibus
auri poñdus m̃mĩsum. et eo circũpositos
milites uel quoslibet auri cupidos ad
beslum rapto res inuitat. His protect
circũpositas monasterii uillas ⁊ cas¬
tra iuadit ac sibi barbarico more
religiosa loca subdẽ moliens. ignibz
et ferro q̃ põt cũcta consumit. Abs¬
tinet a nulla bellor specie rapinis rer.
cẽdibz horm per coñductos sacro au¬
ro milctes ubiqz diseuit. Consumit᷑
ab ipso micio quãdrattesime usq ad
lel̃ octobris. tota in hiiismõdi p̾luis
estas. nec saltem paucis diebz. a tan¬
ta uraloꝵ calamitate respirat. stia¬
nebat iai dictus bernardus prior.
et nobiles. religiosi ac magin uni
extra clumãcũ ubi poterant. et in
locis tutioribz. a tantoꝵ incursu
hostium. sese pro uiribz defensabant.
Wit in fancta illa et famosissima
clumacenli domo. ocultosed iusto dei

Expanded text:
niis aureis sive argenteis, multorum niis aureis sive argenteis, multorum martyrum ac sanctorum ossa continentibus parcit. Conflat ex his et similibus auri pondus immensum, et eo circumpositos milites vel quoslibet auri cupidos ad bellum raptores invitat. His protectus circumpositas monasterii villas et castra invadit, ac sibi barbarico more religiosa loca subdere moliens, ignibus, et ferro quae potest cuncta consumit. Abstinet a nulla bellorum specie, rapinis rerum, caedibus hominum, per conductos sacro auro milites ubique desaevit. Consumitur ab ipso initio Quadragesimae usque ad Kalendas Octobris, tota in hujusmodi praeliis aestas, nec saltem paucis diebus a tanta malorum calamitate respirat. Manebat jam dictus Bernardus prior, et nobiles religiosi ac magni viri extra Cluniacum, ubi poterant, et in locis tutioribus, a tantorum incursu hostium, sese pro viribus defensabant. Sic in sancta illa et famosissima Cluniacensi domo, occulto, sed justo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
repetuit. Explorata demũ absencia
mea. nam forte tũc in scd̾e̾ aqͥtanie
partib clumacẽsib negotiis insiste¬
bam. fingens se clumacũ nolle ue¬
nire. paulatim tamen apprõpĩquabat
De hinc quibusdam fugitiuoꝵ sibi
adiuuctis. armisq uuelgarũ quos
sibi asciuerat constipatus clumacẽ¬
sibus ꝓdãtis improuisus aduenit.
Quib estractis. et uencrabili sene
bernardo priore. fr̃ibrqz aliis inisi ubi
Dispersĩs. cũ promiscua illa armatoꝵ
multitũdine. ipsis quoqz mulierib
irruentibz claustrum ingressus est.
Iingressus. occupat statim omia. et eos
quos reꝑit mims tercorib ac tormẽtis.
in sue fidelitatis cogit sãcramẽta iura¬
re. Nolentes aut expellit; aut duro
carreti mancipat. Conuertit statim ma¬
nũ ad lacra. et aureas cruces. aureas
tabulas. aurea candelabra. aurea thu¬
ribula. et queqz alia multa. ⁊ multi
pondĩs inua sit. Rapit et ipsos cali¬
ces maxime sãcros. nec thecis uel scri¬

Expanded text:
repetiit. Explorata demum absentia repetiit. Explorata demum absentia mea, nam forte tunc in secundae Aquitaniae partibus Cluniacensibus negotiis insistebam, fingens se Cluniacum nolle venire, paulatim tamen appropinquabat. Dehinc quibusdam fugitivorum sibi adjunctis, armisque vulgarium quos sibi asciverat constipatus, Cluniacensibus portis improvisus advenit, quibus effractis et venerabili sene Bernardo priore, fratribusque aliis ubiubi dispersis, cum promiscua illa armatorum multitudine, ipsis quoque mulieribus irruentibus claustrum ingressus est. Ingressus occupat statim omnia, et eos quos reperit minis, terroribus, ac tormentis in suae fidelitatis cogit sacramenta jurare. Nolentes aut expellit, aut duro carceri mancipat. Convertit statim manum ad sacra, et aureas cruces, aureas tabulas, aurea candelabra, aurea thuribula et quaeque alia multa et multi ponderis vasa invasit. Rapit et ipsos calices maxime sacros, nec thecis vel scri
Abbreviated transcription (Latin):
uit. A sicut longa eius in sancta
conuersatione uita meruerat. ut
merito crẽditur ad meliora trãsiuit.
Fr̃es et isto ita subtracto. noue elec¬
tiom diem statuũt. proximis qͥbq
et remotis ut ad diem statũtũ conue¬
miant. iñdicunt. Congretatur cũ
quibusdam ep̃is et abbĩb. multus
monachorũ populus. et in octauis
assumptionis bt̃e uirginis. utinam
sibi melius consulentes in p̾sentium
scriptore cõueniũt. standant iam dic¬
to pape huius sue electionis assensum.
et ab eo rescriptũ. ħ quõd fecerant con¬
firmans. eũ. suscipĩt. Marsit deinde
aliquot annis res clumacensis in pace.
et uelut sepultis prioribz malis. opti¬
mo quietis ac bonorum prouentuũ.
successu florebat. Tandem iam dictꝰ
pontius transmarine habitationis
ꝑtes. rẽdiens ab oriente. occidenti tene¬
bras contra more inuexit. Qui ot
italiam attigit. Diuertere romã no-
tuit. Ibi monast̾iolo constructo. par¬
uoqz in eotpre demoratus. gallias

Expanded text:
uit, & sic longa eius in sancta uit, & sic longa eius in sancta conuersatione vita meruerat, vt merito crFratres et isto ita subtracto, novae electioni diem statuunt, proximis quibusque et remotis, ut ad diem statutum conveniant, indicunt. Congregatur cum quibusdam episcopis et abbatibus multus monachorum populus, et in octavis Assumptionis beatae Virginis utinam sibi melius consulentes! in praesentium scriptorem conveniunt. Mandant jam dicto papae hujus suae electionis assensum, et ab eo rescriptum, hoc quod fecerant confirmans, suscipiunt. Mansit deinde aliquot annis res Cluniacensis in pace, et velut sepultis prioribus malis, optimo quietis ac bonorum proventuum successu florebat. Tandem jam dictus Pontius transmarinae habitationis pertaesus, rediens ab Oriente, Occidenti tenebras contra morem invexit. Qui ut Italiam attigit, divertere Romam noletuit. Ibi monasteriolo constructo, parvoque in eo tempore demoratus Gallias
Abbreviated transcription (Latin):
litate insignis. sed morib. probita¬
te. ac liba̾l animi magnificentia.
longe insignior. qui prius uiẽnẽsi
ecclie prefuerat. calixtus py sc̃ds̃.
s in primis. abbĩs pontui uolũtati
et peticiom. om̃i exhortationis insu
resistens. postꝙͣ eum non posse flecti
a proposito uĩdit ab oĩ cura cluma¬
censis ecclie ut postulabat absoluit
Absolutus mñde. eiusdem pape ꝑmis¬
sione apuliã ꝓetiit. indeq mare tr̃as¬
missõ. iherosolimã semper ut propo¬
suerat ibĩdem mansurus peruenit.
eciꝑa featrib clumacẽsib quõd
factũ est. mandaus ut sibi patre
eligent. auctoritate aplica p̾cepit.
Idłiꝰ post preceptũ accepto consilio. to¬
tius religiomis. ac religiose opino¬
nes uñic marcimacensium soroꝵ
prĩore. Uenerabilem. hugonẽ sibi
pari assensu i abbẽm eligunt. Sus
apit sañctus ille sicit ualde centes.
quod imponebatur. Ded uix quinq
elaplis mensibz. ex hac luce migra¬

Expanded text:
litate insignis, sed moribus, probitalitate insignis, sed moribus, probitate, ac liberalis animi magnificentia longe insignior, qui prius Viennensi Ecclesiæ præfuerat, Calixtus Papa secundus. Is in primis, Abbatis Pontij voluntati & petitioni, omnis exhortationis nisu resistens, postquam eum non posse deflecti a proposito vidit, ab omni cura Cluniacensis Ecclesiæ, vt postulabat absoluit. Absolutus inde, eiusdem Papæ permissione Apuliam misso Hierosolymam, semper, ut proposuerat, ibidem mansurus, pervenit. Papa fratribus Cluniacensibus quod factum est mandans, ut sibi Patrem eligerent, auctoritate apostolica praecepit. Illi post praeceptum, accepto consilio totius religionis ac religiosae opinionis, virum Marciniacensium sororum priorem venerabilem Hugonem sibi pari assensu in abbatem eligunt. Suscepit sanctus ille, licet valde renitens quod imponebatur, sed vix quinque elapsis mensibus, ex hac luce migra
Abbreviated transcription (Latin):
anintos exasꝑando. eos pausãtĩ con¬
tra sẽ concitauit. Dissentientes illi
ab eo et quõd multa mobli̾tate uel
leuitate animi. nullis bonoꝵ con¬
siliis adquiescendo. Ut dicebant res
monasteri pessũm daret. inter sẽ nũc
pauci. nũc ꝓlitrum ⁊ andẽ pene dont¬
neqi motnuraletnt. Mansit taim̃ẽ
res asiquã diu tecta inter eos. nec ad
aures seculariũ per decenmũ fere per¬
uenit. Prorupit tandem eo usq̃z lis
occultata diu. Ut non solum ad crrcũ¬
positos. sed insuper ad remotissimos
quosq̃z huius dissensionts malum
pertingẽt et ipsas sũmi pontificis.
ac romane curie aures ĩpleret. his
rumoribz dñs pontius prouocatꝰ.
indignatiõis impẽtũ quẽ malios for¬
tasis derinare debuerat. in seĩpsirm
retorsit. et rom̃a uelut precipiti cur¬
su ãdiens. Ut cure pastolialis solli¬
citudine solue̾tur. Dõnum papan
instanter orauit. Pre erat tunt
romane eccłie regni sanguinis nobi¬

Expanded text:
animos, exasperando, eos paulatim conanimos, exasperando, eos paulatim contra se concitauit. Dissentientes illi ab eo, & quod multa mobilitate vel leuitate animi nullis bonorum consiliis acquiescendo, vt dicebant, res monasterij pessundaret, inter se nunc pauci, nunc plurimi, tandem pene vniuersi murmurabant. Mansit tamen res aliquamdiu tecta inter eos, nec ad aures secularium per decennium fere peruenit. Prorupit tandem eousque lis occultata diu, vt non solum ad circūpositos, sed insuper ad remotissimos quosque huius dissensionis malum pertingeret, & ipsas summi Pontificis, ac Romanæ curiæ aures impleret. His rumoribus Dominus Pontius prouocatus, indignationis impetum, quem in alios fortassis deriuare debuerat, in seipsum retorsit, & Romam velut præcipiti cursu adiens, vt curæ pastoralis sollicitudine solueretur, Dominum papam instanter orauit. Præerat tunc Romanę Ecclesiæ, regij sanguinis nobi
Abbreviated transcription (Latin):
ehinc non plems ut michi
uidetur duobz annis trasat¬
tis. insurrexit nota illa contra xp̃i
nariculam hoc est clumacesẽ ecclĩa.
horreñda tẽpestas. et uelut ciuile bel¬
lum in re publica nr̃a ubiqz terraꝵ
exgit. Qũdõ ne priores carꝑe uide¬
ar. quantũ ad presentẽ materiam
ꝑtinet. sũctincte describo. Dñs em̃
pontius. clumacensis post sanctũ¬
patrem hugonẽ nulso interiecto
abbẽ successor. eiusdem pr̃is ultimo
tẽpore. de monasterio sancti pontii
clumacũ ueniens. noua facta pro¬
fessione. more talium de aliis uel
de alienis monasteriis uemientiũ
clumacẽsis monachus factus ẽ.
Hic ualde iuuenis. a fr̃ĩbz cluma¬
censib spe bone indol eius m̃ductis.
in abbẽm electus. magno illi ⁊ famo¬
Io uiro. iam dicto pri hugoni suc¬
cessit. Qͥ primis assumptiõie sue
anis. satis mõdeste ac sobrie con¬
uersatus procẽdente tp̃re mores mu¬
tauit. et multis ac diuersis casib
uel causis. fr̃m pene unucersorum

Expanded text:
ehinc non plenis, ut mihi videtur, duobus annis transactis, insurrexit nota illa contra Christi naviculam, hoc est Cluniacensem Ecclesiam, horrenda tempestas, et velut civile bellum in republica nostra ubique terrarum exarsit. Quod ne priores carpere videar, quantum ad praesentem materiam pertinet, succincte describo. Domnus Pontius Clupatrem Hugonem nullo interiecto Abbate successor, eiusdem Patris vltimo tempore, de monasterio sancti Pontij Cluniacum veniens, noua facta professione, more talium de aliis, vel de alienis monasteriis venientium, Cluniacensis monachus factus est. Hic valde iuuenis, a fratribus Cluniacensibus spe bonæ indolis eius inductis, in Abbatem electus, magno illi & famoso viro, iam dicto patri Hugoni successit. Qui primis assumptionis suæ annis, satis modeste ac sobrie conuersatus, procedente tempore mores mutauit, & multis ac diuersis casibus vel causis, fratrum pene vniuersorum
Abbreviated transcription (Latin):
erant .xxxii. monachi p̃ore cõputato.
sed ab aliquib tprib citra non fue¬
runt inisi .xxui. monachi et debẽt
ibi ẽẽ cothĩdie ultra missas uolunta¬
rias .iii. misse cũ nota in cõuentu ⁊
una alia pro defunctis sine nota ⁊
fit ibi una elemosma de carnibus

Expanded text:
utato, sed ab aliquibus temporibus non fuerunt nisi viginti sex monachi, & debent ibi dici cotidie vltra Missas voluntarias, tres Missæ cum nota in Conuentu, & vna alia pro defunctis sine nota, & fit ibi vna eleemosyna de carnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cõpaciens. pro eo quia m̾istrabatur
unnũ minus aliquando sufficiens
donauit dicto cõuẽtui pro una ui¬
ce mille francos. Ut cõuẽtus ĩppetuũ
m̾istrare tene̾tur in refectorio: et in
domo carniũ tp̃re infirmariarum
in prãdio. cuil religioso. unũ ci¬
phum caritat᷑. qua libet die ebdoma¬
de exceptis diebz quibz cõsueuit

Expanded text:
compatiens, pro eo quia ministrabatur vinum minus aliquando sufficiens, donauit dicto Conuentui pro vna vice mille francos, vt Conuentus in perpetuum ministrare teneretur, in refectorio, & in domo carnium tempore infirmariarum, in prandio cuilibet Religioso vnum cyphum charitatis qualibet die hebdomadæ, exceptis diebus, quibus consueu
Abbreviated transcription (Latin):
tamen litil̾s sue mansionis putauerint noitꝰ obsrante
consnetudine contraria
cas botonatus laqueatas seu ad modum sux er tumcalis factus
cormitu caputia sotula res bassor totam pedis cauillam nõ teyei
secundum aliquas diffinicones uestibus ⁊ caxutus ⁊ sotula¬
ribus pre dtis Primo panperibus errogatuz debent Ie muare
ꝑties dies in pane et aqua pro de portatione predtaꝵ uestin
es secume̾um alias diffiniciones debent axud cłmm xsona¬
liter citari et sbi pena satiffactionie sole mom ꝓmiei Qena
de monastenio exemites et Recedeñ sine lice itia pumer
consueuerunt ultra alias Iuris penas Et secundum aliat
diffinicones portantes uestes non Regulares sine disẜẽn
domini abbatin in ordine ad aliquã ad mistiatõne nõ debent¬
t
Assium et halentes ad mistaciones Ps sex menses ipse facto sume
suspensi et scientee tales In honeste incedere sius suxerioribu hoc
debent notefficare et fuxiores coscei taliter corugere ꝙ eorum cor¬

Expanded text:
tauerint, nonobstante consuetudine contraria. cas botonatas, laqueatas, seu ad modū supertunicalis factas, cornuta caputia, sotulares bassas, totam pedis cauillam non tangentes, secundum aliquas diffinitiones vestibus, & caputiis, & sotularibus prædictis primo pauperibus erogatis, debent ieiunare per tres dies in pane, & aqua pro deportatione prædictarum vestium. Et secundum alias diffinitiones debent apud Cluniacum personaliter citari, & ibi pœna satisfactionis solemni puniri. Quia de Monasterio exeuntes, & recedentes sine licentia puniri consueuerunt vltra alias iuris pœnas, & secundum alias diffinitiones portantes vestes non regulares, sine dispēsatione Domni Abbatis, in ordine ad aliquam administrationē non debent assumi, & habētes administrationem per sex menses, ipso facto sunt suspensi, & scientes tales inhoneste incedere, suis Superioribus hoc debent notificare, & Superiores, eosdem taliter corrigere, quod eorum cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ilem anno quolibet in carituto gena̾li debuta oñi. status
abbatiarum et p̾orati Inmediate iubiectoꝵ Eccłie eliuuarẽñ
apud clumatum In Registro deb ent pom et u uisitatores statur
onera et delita huius modi ad capitłm Refferro et de bephecia
sumilia st pta Re mane in dutp ablatꝭ et pruieratebum Idẽm ecia¬

Expanded text:
Item, anno quolibet in Capitulo generali debita, onera, & status Abbatiarum & Prioratuum immediate subiectorum Ecclesiæ Clun. apud Cluniacum in registro debent poni, & per visitatores status, onera & debita huiusmodi ad Capitulum referri, & debent etiam similia scripta remanere, in dictis Abbatijs & Prioratibus. Illud i
Abbreviated transcription (Latin):
ppetatꝭ hũde uiciũ in monachuis nequissiũ et teste st pͥtura
actuũ apłorum a quibus apłis tanꝙͣ a p̾mis Religios ce nobite
descenderunt in anama et saphira moite sul itauẽa terrbililer
ꝓunitum et cuiᵈ contrariũ uidelicet sine ꝓprio quolibet est unie̾
adeo Ine ꝑabiliter Annexum ꝓfessiom et Re gule monathali ꝙ
cum ꝓp̾o in monachatu uiue̾ ut iura det̾immant dispe nsabẽ
aliquam eciam ap̃licam non admctit exhortaniur ꝙ hñ mllas
R ampale uelid In ꝓpria et appata de lectaut etiam si habrãt
et tẽneant admustratõne in offitũ aliquod uel statum Cum
ꝓp̾nin non possit ad nũstiatoris Se n officialis pecrnma ꝓp
mistrato ribis anuexis ips officiales et ad nũstratores ad usem
et fructum officioꝵ et ad iũftracionũ tenetur distiete et fideliter
dispensare secundim satuta ordinii ad licterantẽ

Expanded text:
prietatis habendæ vicium in monachis nequissimum, & teste scriptura Actuum Apostolorum, a quibus Apostolis, tanquam a primis religiosis Cœnobitæ descenderunt, in Anania & Saphira, morte subitanea terribiliter punitum, & cuius contrarium, videlicet sine proprio quolibet, est viuere adeo inseparabiliter annexum professioni & regulæ monachali, quod cum proprio in monachatu viuere, vt iura determinant, dispensationem aliquam etiam Apostolicam non admittit, exhortamur quod in nulla re velut in propria & appropriata delectentur, etiamsi habeant & teneant administrationem officium aliquod vel statum. Cumproprium non possit, administratoris seu officialis pecunia proministrationibus annexis, propter officiales & administratores ad vsum & fructum officiorum & administrationum, tenetur discrete & fideliter dispensare secundum statuta ordinis ad litera
Abbreviated transcription (Latin):
fictione se u excusacone quacunq ꝓlegere deffendere assishere e
Iaborare ad obsnatione in statutoꝵ diffuncionũ Instructionũ ceteroꝵ
or dinaconũ in dicto cupitulo factaꝵ et edictatum et ad maiore in Rer
seuuunt in Rotulo deffimconũ et Illud idem facient fieri uisitatores
mando uisitabuus ꝑ Illos qmi non fuerũt in foso Iotulo instrutienũ
Nem super mña dissunt fuita in capitulo pauo̾ l como
nongen septimo syue tur er mandetu exeynciom ꝑ uisitutotidr̃

Expanded text:
fictione, seu excusatione quacumque, protegere, defendere, assistere, & laborare ad obseruationem statutorum, diffinitionum, instructionum, cæterarumque ordinationum in dicto capitulo factarum & edipserunt in rotulo diffinitionum. Et illud idem faciāt fieri Visitatores, quando visitabunt, per illos qui non fuerunt in toto rotulo instructionum. Item, super omnia diffinitio facta in Capitulo generali anno nonagesimo septimo, seruetur & mandetur exe
Abbreviated transcription (Latin):
firentes in alium halitum capie ndo uestes muiliebies uel ał
uestes Iire guolares ipso facto sunt p̾nati mansione et alib de bent
mit se habent officim debent pͥnari ad mmstraroe et alios
Redemeumani ogei tme sens sesbroguro yoar dorum supiores et de iure
tales diunctendo habitum sunt expouñcari
Imansionis si benefficiatus non ex istat ꝙ ad cõmessaris nes cornia
et cõmunes conuo caciones fimeralium excequiarum q extra loca debe
degunt e le branda non acce dant net eciam nuptus et sposalituẽ coren
Iotulariom bua Inter siuit Rbet eciam faniant conmiaties sub eisapem

Expanded text:
ferentes in alium habitū, capiendo vestes muliebres, vel alias ferentes in alium habitū, capiendo vestes muliebres, vel alias vestes irregulares, ipso facto sunt priuati mansione, cium debent priuari administratione, & alij idonei in officiis suis subrogari per eorum Superiores, & de iure tales dimittendo habitum, sunt excommunicati. mansionis, si beneficiatus non existat, quod ad comessationes, conuiuia, & communes conuocationes funeralium exequiarumque extra loca vbi degunt celebranda, non accedant, nec etiam nuptiis & sponsalitiis, choreis, ioculationibus intersint, nec etiam faciant commatre