comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Consideremus ergo qua gradi¬
tur: ut sequi mereamur. Eoce
cum sit dñs & creator angloꝵ:
suscepturus naturam nr̃am quã
condidit. in uterum uirginis ue¬
nit. Nasci tamen in hoc mundo
ꝑ diuites noluit: parentes paupe¬
res elegit. Unde & cum agnus
qui pro illo deferretur defuit:
columbarum pullos & par tur¬
turum ad sacrificium mater in
uenit. Prosꝑari in mundo noluit:
obprobria irrisionesq tolerauit.
Sputa. flagella. alapas. spineam
coronam. erucem sustinuit. Et
qui rerum corporalium delecta¬
tione a gaudio interno cecidunꝰ:
cum qua amaritudine illue reͥ¬
deatur ostendit. Quid itaq ho¬
mo ꝓ se pati debet: si tanta ds̃
pro hominib ꝑtulit: Qui ergo
in xp̃õ iam credidit. sed adhuc
auaritiȩ lucra sectatur. in suꝑ¬
biam honoris extollitur. muidię
facibus mardescit. libidinis se
immunditia polluit. prospera
quȩ in mundo sunt concupiscit:
iħm in quo credidit sequi con¬
tempnit. Diuerso quippe itine¬
re ambulat. si gaudia delectati¬

Expanded text:
Consideremus ergo qua graditur ut sequi mereamur. Ecce cum sit Dominus et Creator angelorum, suscepturus naturam nostram quam condidit, in uterum virginis venit: nasci tamen in hoc mundo per divites noluit, pauperes parentes elegit. Unde cum agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrivenit Prosperari in mundo noluit; opprobria irrisionesque toleravit; sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucemque sustinuit; et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amaritudine illuc redeatur ostendit. Quid itaque homo pro se pati debet, si tanta Deus pro hominibus pertulit? Qui ergo in Christum jam credidit, sed adhuc avaritiae lucra sectatur, in superbia honoris extollitur, invidiae facibus inardescit, libidinis se immunditia polluit, prospera quae in mundo sunt concupiscit, Jesum in quem credidit sequi contemnit. Diverso quippe itinere ambulat, si gaudia delectati
Abbreviated transcription (Latin):
eternitatis intelligit: clamet me¬
dullis cordis. clamet & uocibus
mentis dicens. Ihu fili dauid: mi¬
serere mei. Sed quid clamante
ceco subiungatur audiamus. Et
qui preibant: increpabant eum
ut taceret. Quid autem desig¬
nant isti qui ihm uenientẽ pre¬
cedunt: nisi desiderioꝵ carnali¬
um turbas tumultusq uitiorũ:
Qui prius quam ihe ad cor nr̃m
ueniat temptationib suis cogi¬
tationẽ nram dissipant: & uoces
cordis in oratione ꝑturbant. Se¬
pe namq dum conuerti ad dm̃
post ꝑpetrata uicia uolumus:
dum contra eadem hȩc exorare
uicia quȩ ꝑpetrauimus conam᷑:
occurrunt cordi fantasmata pec¬
catoꝵ quȩ fecimus: mentisq nr̃e¬

Expanded text:
aeternitatis intelligit, clamet meaeternitatis intelligit, clamet medullis cordis, clamet et vocibus mentis, dicens: Jesu fili David, miserere mei. Sed quid clamante caeco subjungitur audiamus: Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret. 3. Quid autem designant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas, tumultusque vitiorum, qui, priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram disscordis in oratione perturbant. Saepe namque dum converti ad Deum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia, quae perpetravimus, conamur, occurrunt cordi fantasmata peccatorum quae fecimus, mentis n
Abbreviated transcription (Latin):
oo appropinquare dicitur: cecus
illuminatur. Iherico quippe: in¬
terpretatur luna. Luna autẽ
in sacro eloquio. ꝓdefectu ponit᷑
carnis. quia dum menstruis mo¬
mentis decrescit. defectum nr̃e
mortalitatis designat. Dum gͥ
conditor nr̃ appropinquat iheri¬
co cecus ad lumen redit: quia
dum chuinitas defectum nr̃e
carnis suscepit: humanũ genꝰ
lumen quod amiserat recepit.
Unde enim ds̃ humana patit᷑
inde homo ad diuina subleua¬
tur. Qui uidelicet oecus recte
& iuxta uiai sedere: & mendi¬
casse describitur. Ipsa enim ue¬
ritas dixit. Ego sum uia. Qui
ergo eterne lucis elaritatem nes¬
cit: eccus est. Sed si iam in redẽ¬
ptore credit: nixta uiam sedet
Si autem iam credidit. sed ut et̃¬
num lumen recipiat rogare dis¬
simulat. atq a precibus cessat: ce¬
cus quidem iuxta uiam sedet:
rit. s ut lum̃ ueritatis recipiat po¬
stulat: iuxta uiam cecus sedet &¬
mendicat. Quisquis ergo cecrta¬
tis sue tenebras cognoseit. quis¬
quis hoc quod sibi deest. lumen

Expanded text:
cho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Hiericho, caecus ad lumen redit, quia dum Divinitas defectum nostrae carnis suscipit, humanum genus lumen, quod amiseraUnde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veriqui aeternae lucis claritatem nescit, caecus est. Sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet, si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat, rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, rit, et ut lumen veritatis recipiat postulat, juxta viam caecus sedet, et mendicat. Quisquis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen
Abbreviated transcription (Latin):
sua discipłorum ani¬
mos ꝑturbandos. eis
longe ante & eiꝰdem
passionis penam & re¬
surrectionis suȩ głam predicit:
ut cum morientem sicut predi¬
Ctum esset cernerent: etiam re¬
surrecturum non dubitarent.

Expanded text:
ipulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem, sicut praedictum esset, cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent.
Abbreviated transcription (Latin):
miraculum. Ante eorũ oculos
cecus lumen recepit: ut qui cęle¬
stis mysterii uerba non caperent:
eos ad fidem celestia facta soli¬
darent. Sed miracula dñi & sal
tur facta: & tamen ꝑ significa¬
tionem nobis aliquid innuant.
Opera quippe enis & ꝑpotenti¬
am aliud ostendunt: & ꝑ myste¬
rium abud loquuntur. Ecce
enim quis iuxta historiam oecꝰ
iste fuerit ignoramus: sed tam̃
quem ꝑ mysterium significet
nouimus. Cecus quippe ẽ genꝰ
humanum: quod in parente pri¬
mo a paradisi gaudiis expulso:
claritatem suꝑnȩ lucis ignorais.
dampnationis suç tenebras pati¬
tur. sed tamen ꝑ redemptoris sui

Expanded text:
miraculum. Ante eorum oculos caecus lumen recipit, ut qui coelestis mysterii verba non caperent, eos ad fidem coelestia facta solidarent. Sed miracula Domini et Stur facta, et tamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tame
Abbreviated transcription (Latin):
perdidit. & mortis sibi sententiã
huc eius seruat imꝑium: licet ip¬
se creatori suum denegaret obse¬
quium. Unde apparet quid sue
felicitati detraxerit: cum peccatoꝵ
merita eius statum adhuc mutare
non possint. Grauaris homo in¬
isto grauaris: & mexeusabili pena
astringeris. Contempnis creatorẽ:
& eius imperas creature. Despieis
dñm: & de enus exigis creatura ser
uitium. Beneficiis dĩ ꝑfruieris. &
enis potentiam non extimescis: et
cum tibi ꝑeum cuncta deseruiant.
solus illi ipse nõn seruis. Bis delin
ineurris: dumi nec ꝓ conditione
ut seruus obsequeris nec ꝓ pote¬
state data dnõ famularis Tibi

Expanded text:
perdidit, et mortis sibi sententiam perdidit, et mortis sibi sententiam ura ejus servat imperium, licet ipse Creatori suo denegaret obsequium. Unde apparet quid suae felicitati detraxerit, cum peccatorum merita ejus statum adhuc mutare non possunt. Gravaris, homo, juste gravaris, et inexcusabili poena astringeris. Contemnis Creatorem, et ejus imperas creaturae. Despicis Dominum, et de ejus creatura exigis obsequium. Beneficiis Dei perfrueris, et ejus potentiam non extimescis. Et cum tibi per eum cuncta deserviant, solus ipse illi non servis. Bis delinqincurris, dum nec pro conditione ut servus obsequeris, nec pro potestate data Domino famularis. Tibi
Abbreviated transcription (Latin):
igiitas humane
originis facile ag¬
noseitur: conside¬
rata sublimitate
auctoris. Nec enim
facile poterat eẽ uel leue qđ manꝰ
saera confinxit. & celestis flatus
in uitalem substantiam animauit:
maximȩ cum idem artifex d̃s po-¬
testatẽ suam in omnem fabricam
eidem homini fuerat traditurus:
ut quem scđdm presidem post se
facere disponebat. eundem facer&.
precelleret. & potestate qua eunc¬
tis aminantib imꝑaret: soli serui¬
ens illi a quo ei cuncta fuerant sub¬
iugata: ut imꝑaret mundo. seruiros.
deo: ereatorem susciꝑet. creaturam
sibi parere compelleret: tantumq
ditionis sese d̃o debere ꝑspiceret.
quantum ipse acreatura exigeret:
habens in propria potestate & obe¬
dientiam & contemptum: obedi¬
entiam qua uiueret. contemptũ
quo digne ꝓ meritis interiret. Un¬
de effectum est ut contempnendo
mortem incideret: qui obedien¬
do uiuere potuisset. Unde po¬
testatem concessam dum incontem¬
ptum protulit: & uite priuilegiũ

Expanded text:
ignitas humanae originis facile agnoscitur, considerata sublimitate auctoris. Neque enim facile poterat esse vel leve quod manus sacra confinxit et coelestis manus in vitalem substantiam animavit, maxime cum idem artifex Deus potestatem suam in omnem fabricam eidem homini fuerat traditurus, ut quem secundum praesidem post se facere disponebat, eumdem faceret praecelleret, et potestatem qua cunctis animantibus imperaret, soli serviens illi a quo ei cuncta fuerant subjugata, ut imperaret mundo, serviret Deo, Creatorem suspiceret, creaturam sibi parere compelleret, tantumque ditionis sese Domino debere prospiceret, quantum ipse a creatura exigeret, habens in propria potestate et obedientiam et contemptum, obedientiam qua viveret, contemptum quo digne pro meritis interiret. Unde effectum est ut contemnendo in mortem incideret, qui obediendo vivere posset. Unde potestatem concessam dum in contemptum protulit, et vitae privilegium
Abbreviated transcription (Latin):
as suorũq animas creatori cõmen¬
dantes. a primi reatus uinculis ab¬
soluere curabant. Sine fide enim
impossibile est placere dõ: & sicut
alias seriptum est iustus autem ex
fide uiuit. Sed ueniens in carne
d̃i filius qui solam carnis naturam
nullam autẽ peecati contagionem
scentis. utrumq genus purifica¬
tionis subire dignatus est: & cir¬
cumcisus uidelieet a parentib oc¬
taua die natiuitatis. & trigesimo
etatis anno baptizatus a iohanne:

Expanded text:
as suorumque animas Creatori commenas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem scentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enim nunc ꝑ euangłium suum
terribilit̾ ac salubrit̃ clamat. nisi
quis renatus fuerit ex aqua et
spũ: non potest introire in regnũ
dei. ipse dudum ꝑ legem suã cla¬
mabat. Masculus cuius preputii
caro cireumcisa ñ fuerit. peribit
anima illa de ppł̃o suo. quia pactũ
meum irritũ fecit: id est quia pac̾¬
tum uitȩ in paradyso homibꝰman¬
datum adam p̾uaricante transgres¬
sus est. in quo om̃s peccauerunt. pe¬
ribit de cetu scõrũ: si non ei fuerre
remedio salutari subuentũ. Utraq
ergo purificatio & eircuncisionis
uidelicet in lege & in euangelio
baptismatis: tollende p̾uaricatio¬
nis primȩ gr̃a posita est. Et ne
cii scł̃i labentis ętati suꝑni respec¬
tus munera deessent: illi quoq qͥ
a mundi exordio usq ad tempora
date eircicisionis. uel post datã
circuncisionẽ de aliis nationibꝰ dõ
placuerunt: uel hostiarũ oblatio¬
nib uel certe sola fidei uirtute su¬

Expanded text:
Qui enim nunc per Evangelium suum Qui enim nunc per Evangelium suum terribiliter ac salubriter clamat: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute su
Abbreviated transcription (Latin):
filiorũ quȩ ꝑ grãm est sua largi¬
tate reduceret. Suscepit igitur
circumeisionẽ lege decretã in car-¬
ne: qui absq omi prorsus labe pol¬
lutionis apparuit in carne. Et qui
in similitudine carnis peccati. ñ autẽ
in carne peccati aduenit. remedio qͦ
caro peecati consueuerat mundari ñ
respuit: sicut etiam undam baptis¬
matis qua nouȩ grẽ popłos a pec¬
catoꝵ sorde lauari uoluit. ipse ñ ne¬
cessitatis sed exempli causa subiit. Sei¬
re etenum debet ur̃a frat̃nitas quia
idem salutifere curationis auxilium
circumcisio in lege contra origina¬
lis peccati uulnus agebat. qđ nune
baptisinus agere reuelate grẽ tem¬
pore consueuit: excepto quod regni
cȩlestis ianuam nec dum intrare
poterant. donec adueniens benedi¬
ctionẽ daret qui legem dedit: ut
uideri possit ds̃ dorũ in syon. Tan¬
tum in synu abtahe post mortem
beata requie consolati: suꝑnȩ pa¬
eis ingressum. spe felici expectabañ.

Expanded text:
filiorum, quae per gratiam est, sua largifiliorum, quae per gratiam est, sua largitate reduceret. Suscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui absque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit, excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret, qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Magna namq dispensatione pieta¬
tis ad redemptionẽ generis hu¬
mani d̃s pater non angłm ñ ar¬
changłm: sed filium suum uinge-¬
nitum mittere dignatus est. Quẽ
quia in diuinitatis suȩ specie uide¬
re nequiuimus: magna rursum di¬
lectionis arte prouidit. ut hunc
factum ex muliere. hoc est ex ma¬
terne carnis substantia sine uirili
admixtione conceptũ ad humanoᷤ
uerum hominem ꝓferret aspectꝰ.
qui in hiuina uirtute ac substan¬
tia manens ꝑ om̃ia quod erat uerã
nature mortalis infirmitatẽ quam
non habebat indueret: & ut nob̃
necessariam obediendi uirtutẽ pre¬
cipuo cõmendaret exemplo. Factũ
sub lege filium suum misit ds in
mundum. non quia ipse legi quicꝗͣ
debeat. qui unus magister noster.
unus est legis lator & iudex: sed ut
eos qui sub lege positi legis onera
portare nequiuerant sua cõpassione
iuuaret. ac deseruili conditione quȩ
sub lege erat ereptos in adoptionẽ

Expanded text:
Magna namque dispensatione pietaMagna namque dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos in adoptionem
Abbreviated transcription (Latin):
acram uenerandamq pre¬
sentis festi memoriã pau¬
cis quidem uerbis euan¬
głista comp̃hendit: sed
non pauea cȩlestis mysterii uirtu¬
te grauidam reliquit. Exposita
namq natiuitate dñica. cuius gau¬
dia mox angłi dignis laudib ex¬
tulerunt. pastores deuota usita¬
tione celebrarunt. om̃s qui tunc
audiere mirati sunt: nos quoq
pro modulo nr̃o ꝓ ut potuimus
proxime dño largiente congruis
missarum ymnorũq sollempnib
exegimus: subiunxit atq ait. Et
post quam consũmati sunt dies octo
ut circumeideret᷑ puer: uocatum
est nomen eius iħe: quod uocatũ
est ab angło priusquã in utero con¬
ciperetur. Hec sunt festiuitatis
hodierne gaudia ueneranda. hȩc
sacrȩ sollempnitas diei: hec illa
suꝑnȩ pietatis munera sacro sc̃a qͦ
fidelium cordib cõmendans apłs
ait: quia ubi uenit plenitudo tem¬
poris misit ds filium suum factũ
ex muliere factum sub lege: ut
eos qui sub lege erant redimeret
ut adoptionem filiorũ reciꝑemus.

Expanded text:
ctam venerandamque praesentis festi memoriam paucis quidem verbis evangelista comprehendit, sed non pauca coelestis mysterii virtute gravidam reliquit. Exposita namque nativitate Dominica, cujus gaudia mox angeli dignis laudibus extulerunt, pastores devota visitatione celebrarunt, omnes qui tunc audiere mirati sunt, nos quoque pro modulo nostro, prout potuimus, Christo Domino largiente, congruis missarum hymnorumque solemniis exegimus, subjunxit atque ait: Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcideretur puer, vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum est ab angelo, priusquam in utero conciperetur. Haec sunt festivitatis hodiernae gaudia veneranda, haec sacrae solemnitas diei, haec illa supernae pietatis munera sacrosancta, quae fidelium cordibus commendans Apostolus ait: Quia, ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus .
Abbreviated transcription (Latin):
bet ipse quam pater: ipso attestan¬
te qui ait. Paraclytus autem sp̃s
sc̃s quem mittet pater in nomine
meo: ille uos docebit om̃ia. Et
alio loco quod ipse hunc mittat
ostendit. Si enun non abiero. pa¬
raclytus non ueniet ad uos. si autẽ
abiero mittã eum ad uos: quia nim
rum una est in diuinitate substan¬
tia. inseparabilis oꝑatio patris & fi¬
lii & erusdem sp̃c scĩ. Nam & de
ipso sp̃ũ quod sua sponte ueniat
ubi uelit. sua potestate opereret᷑
que uelit: testatur filius ubi ait
quod & supra cõmemoraui. sp̃c ubi
uult spirat. Hec autem omĩa inqͥt¬

Expanded text:
bet ipse quam Pater, ipso attestanbet ipse quam Pater, ipso attestante qui ait: Paracletus autem Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia . Et in alio loco quod ipse hunc mittat, ostendit, dicens: Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos . Quia nimdivinitate substantia, insperabilis operatio Patris, et Filii, et ejusdem Spiritus sancti. Nam et de ipso Spiritu, quod sua sponte veniat ubi velit, sua potestate operetur quae velit, testatur Filius ubi ait, quod et supra memoravi: Spiritus ubi vult spirat. Haec autem omnia, inq
Abbreviated transcription (Latin):
descendentẽ. addidit & manentẽ
suꝑ eum. Et in scõs̃ enim enis spẽ
descendit. Uerum quia quam diu
sunt in corpore peccato carere ne¬
queunt: quia cęlestium contẽpla¬
tioni semꝑ oculum mentis intende-¬
re non sufficiunt. sed sepius hunc
ad terrenȩ curam conuersationis in-¬
flectunt: in eorũ proculdubio cor¬
dib spc aliquando uenit. aliquan¬
do recedit. Unde dictum ẽ. Sp̃s
ubi uult spirat. & uocem enis audis:
sed non scis unde ueniat & quo ua¬
dat. Uenit quippe ad scõs. uenit
a scĩs spẽ: ut quem semꝑ habere ido¬
nei non sunt. eius ꝑ tempora rede¬
untis crebra luce reficiantur In
solo autem mediatore d̃i & homi
cogitationis maculam quã refuge¬
ret̾ ullam inuenit. Mansit autẽ
totus in illo. ñ ex eo solum tempo¬
re quo hunc iohes suꝑ eum uidit
descendentẽ: sed ex quo homo fie¬
ri incipiens eius ministerio & oꝑe
conceptus est. Unde etiam pote¬
statem dandi hominib ñ minus ha¬

Expanded text:
descendentem, addidit, Et manentem descendentem, addidit, Et manentem super eum; in sanctos enim ejus Spiritus descendit. Verum quia quandiu sunt in corpore, peccato carere nequeunt, quia coelestium contemplationi semper oculum mentis intendere non sufficiunt, sed saepius hunc ad terrenae curam conversationis inflectunt, in eorum proculdubio cordibus Spiritus aliquando venit, aliquando recedit. Unde dictum est: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, sed non scis unde veniat, aut quo vadat . Venit quippe ad sanctos, vadit a sanctis Spiritus, ut quem semper habere idonei non sunt, ejus per tempora redeuntis crebra luce reficiantur. In solo autem mediatore Dei et homicogitationis maculam, quam refugeret, ullam invenit. Mansit autem totus in illo non ex eo solum tempore quo hunc Joannes super eum vidit descendentem, sed ex quo homo fieri incipiens ejus ministerio et opere conceptus est. Unde etiam potestatem dandi hominibus Spiritum non minus ha
Abbreviated transcription (Latin):
rum: ut hunc ubiq regnare fate¬
amur. Offeramus thus: ut creda¬
mus quod is qui in tempore appa¬
ruit. ds ante tempora extitit
Offeramus myrram: ut eum quẽ
credimus in sua diuinitate impas¬
sibilem: credamus etiam in nra
fuisse carne mortalem. Quãuis
in auro. thure. & myrra. intelli¬
gi & aliud potest. Auro namq
sapientia designatur: salomone
attestante qui ait. Thesaurus
desiderabilis. requiescit in ore sa¬
pientis. Thure autem quod đ̃o
incenditur. uirtus orationis expri¬
mitur: psalmista testante qui di¬
cit. Dirigatur oratio mea sicut
incensum inconspectu tuo. Per
myrram uero: carnis nr̃ȩ mortifi¬
catio figuratur. Unde & scã eccle-¬
sia de sins oꝑariis usq ad mortẽ
est nobis. Baptizat in spũ sc̃õ.
cum cuilibet electorum dat mani
ascensurus in cȩlum dicit discipłis
Uos autem baptizabimini in sp̃u
scõ: non post multos hos dies. Sed
diligentius intuendum est: quia
cum dixisset suꝑ quẽ uideris sp̃m

Expanded text:
rum, ut hunc ubique regnare faterum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem est nobis. Baptizat in Spiritu sancto, cum cuilibet electorum dat manifascensurus in coelum, dixit discipulis: Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto non post multos hos dies . Sed diligentius intuendum est quia cum dixisset: Super quem videris Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
nati ad regnum. ꝓficiunt: cum
serui qui secum fuerant nati. in
seruitute moriant᷑. Hec de stel¬
la breuiter diximus: ne matema¬
ticoꝵ stulticiam in discussam pre-¬
terisse uideamur. Magi uero
aurum. thus. & myrram defert̃.
Aurum quippe regi congruit.
thus uero in di sacrificium pone¬
batur: myrra autẽ mortuoꝵ cor¬
pora condiuntur. Eum ergo
magi quem adorant etiam mysti-¬
cis munerib predicant: auro re¬
gem. thure đm. myrra mortalẽ.
Sunt uero non nulli heretiei qͥ
hunc đm credunt: sed ubiq regna¬
re nequaquam credunt. Hi ꝓfec¬
to ei thus offerunt: sed offerre
etiam aurum nolunt. Et sunt
non nulli qui hunc regem existi¬
mant: sed dm̃ negant. Hi uideli-¬
cet ei aurum offerunt: sed offer¬
re thus nolunt. Et sunt nonnul¬
li qui hunc d̃m & regem fatentur:
sed assumpsisse carnem mortalem
negant. Hi nimirũ ei aurum et
thus offerunt: sed offerre myrrã
assumptȩ mortalitatis nolunt:
Nos itaq nato dño offeramus au¬

Expanded text:
nati, ad regnum proficiunt, cum nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus au
Abbreviated transcription (Latin):
solent matematici respondere: qͥa
uirtus constellationis in ictu pun¬
gentis est. Quibus ediuerso nos
diennus: quia magna ẽ. mora nati¬
uita tis. Si igitur in ictu puncti
constellatio ꝑmutatur: necesse iam
erit ut dicant tot fata quot sunt
membra nascentium. Fateri etiam
matematiei solent: quod qͣuisq sig¬
no aquarii nascitur. in hac uita
piscatoris ministerium sortiat᷑. Pis¬
catores uero ut fertur: getulia ñ
habet. Quis igitur dicat quia ne¬
mo illic in stella aquarii nascitur:
ubi piscator omnimodo non habe¬
tur: Rursum quos nasci signo
rum gentium ꝓuintiȩ ignorant.
Fateantur ergo necesse est aut hoc
in eis signum deesse: aut effectum
fatale. nullomodo habere. In ꝑsa¬
rum quoq francorumq terra: re¬
ges ex genere ꝓdeunt. Quib pro¬
fecto nascentibus. quis estimet qͣn¬
ti eisdem momentis horarũ ac tem¬
porum ex seruili conditione nas-¬
cuntur: Ettamen regum filii
uno eidemq sydere cͦum seruis

Expanded text:
solent mathematici respondere, quia solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo rum Gentium provinciae ignorant. Fateantur ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis
Abbreviated transcription (Latin):
quemq hominem sub constitutio¬
nib stellarum putant. & hoc in ad¬
iutorium sui erroris assumunt. qđ
noua stella exiit cum dñs in carne
apparuit: euius fuisse fatum eandẽ
qua̧ apparuit stellam putant.
Sed si euangłu uerba pensamus
quib de eadem stella dicitur usq
dum ueniens staret supra ubi erat
puer. dum non puer ad stellam sed
stella ad puerum eueurrit: si dici
liceat non stella fatum pueri. sed
fatum stellȩ is qui apparuit puer
fuit. Sed absit a fidelium cordibus:
ut esse aliquid fatum dicant. Uitam
quippe hominum solus hanc condi¬
tor qui creauit amministrat. Neq
enim ꝓpter stellas homo: sed stellȩ
propter hominem factȩ sunt. Et
si stella fatum hominis dicitur:. ip¬
sis suis ministeriis subesse homo
ꝑhibetur. Certe cum iacob de ute¬
ro egrederetur & prioris frĩs plan¬
tam teneret manu: prior ꝑfecte
nequaquã egredi potuit: nisi sub¬
sequens inchoasset. Et tam̃ cum
uno tempore eodemq momento

Expanded text:
quemque hominem sub constitutioquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidelium cordibus absit ut aliquid esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento
Abbreviated transcription (Latin):
filium ñ uidit. eui tam multa in po
sterum preuidit: quia nimirũ iudai
eum de quo multa in futurum pre¬
dixit. in p̃senti positum ñ agnouit
Sed natiuitate regis nr̃i cognita:
herodes ad callida argum̃ta conuer¬
titur. Ne terreno regno priuaret᷑:
reminciari sibi ubi puer inueniret᷑
postulat Adorare uelle se simulat:
ut quasi hunc si iiuenire possit ex¬
tinguat. Sed quanta est humana
malitia. contra consilium diumitatis:
Seriptum quippe ẽ. Non est sapi¬
entia. non est prudentia: ñ est consi
lium contra d̃m. Nam ea quȩ ap¬
paruit. magos stella ꝑducit. Natũ
regem repperiunt. mimera detule¬
runt: & ne redire adherodem de¬
beant in somnis ammonent᷑. Sieq
fit: ut iħm quem querit herodes
inuenire ñ possit. Cuius ꝑsona
qui alii quam ypochite designan¬
tur: Qui dum ficte querunt: in¬
uenire dũm nunquam merentur
Sed inter hȩc sciendum est quod
priscillianiste heretiei nasci unum¬

Expanded text:
filium non vidit, cui tam multa in posfilium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaiceum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est conum contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unum
Abbreviated transcription (Latin):
da discebant: cum nideoꝵ infide¬
litas ueritatem ore ꝓferret: & men¬
dacium corde retineret. Noluer̃t
enim agnoscere oculis. quem de
corda dm ẽẽ minime cognoscuns:
& duriora saxis seindi ad peniten¬
dum nolunt eumq confiteri abne¬
gant: quẽ elementa ut diximus
aut signis aut scissionib dm clamañ.
Qui etiam ad dampnationis suȩ eu uiñz¬
mulum eum quẽ natum despieuñ
nasciturum longe ante prȩscierunt.
& non solum quia nasceretur noue¬
rant: sed etiam ubi nasceretur. Nam
abherode requisiti locum natiuita¬
tis erus exprimunt. quem scripturȩ
auctoritate didicerunt: & testimo¬
nium proferunt quod bethleem
honorari natiuitate noui ducis ostẽ¬
ditur: ut ipsa eorũ gemina scien¬
tia &. illis fieret ad testimonium
dampnationis. & nobis ad adiutori¬
um credulitatis. Quos profecto
bene ysaac cum iacob filium suum
benediceret designauit: qui & cali¬
gans oculis & ꝓphetans in presenti

Expanded text:
da discebant: cum Judaeorum infideda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem decorda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem. Merito igitur dilectis¬
simi dies iste manifestatione dnũi
consecratus. specialem in toto mun¬
do optinuit dignitatẽ: que in cor¬
dib nris digno debet splendore
clarescere. ut rerum gestarũ ordi¬
nem non solum credendo sed etiã
intelligendo ueneremur. Quan¬
tam enim gr̃ãrumactionẽ debeamꝰ
do ꝓ illuminatione gentium: pro¬
bat obcecatio iudeoꝵ. Quid enĩ
tam cecum. quid tam lucis alienũ.
quam illi sacerdotes & seribȩ ifra¬
helitarum fuerunt: qui ꝑcunctan
de ꝓpħico eloquio quod indicabat
stella de celo: Quȩ utiq poterat
magos iherusolimis pretinissis usq
ad cimabula pueri sicut postmo¬
dum fecit sua significatione ꝑdii¬
cere: nisi ad confutandam iudeoꝵ
duritiam ꝑtinuisset: ut ñ solum
ductu syderis. sed etiam ipsorum
professione innotesceret natiuitas
saluatoris. Lam ergo ad eruditio¬
nem gentium ꝓpħicus sermo tran¬
sibat. & prenunciatũ antiquis
oraculis. xp̃m alienigenarũ cor-¬

Expanded text:
I. Merito igitur, dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontande prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum cor
Abbreviated transcription (Latin):
os docere dignatus est. Induite uos
uirtute patientiȩ. in qua animas ue¬
stras possitis adquirere: qm̃ qui cun¬
ctorum est redemptio. ipse est om̃i¬
um fortitudo. Quȩ sursum sunt
sapite: non quȩ suꝑ terrã. Per uiã
ueritatis & uitȩ constant̃ incedite:

Expanded text:
os docere dignatus est . Induite vos os docere dignatus est . Induite vos virtutem patientiae, in qua animas vestras possitis acquirere: quoniam qui cunctorum est redemptio, ipse est omnium fortitudo. Quae sursum sunt sapite, non quae super terram . Per viam veritatis et vitae consta
Abbreviated transcription (Latin):
uenerantes: quia qđ erat in sub
te diuersum. Reuersis autem ma¬
gis in regionem suam. & translato
iħu in egiptum ex aminonitione
hiuina. exardescit frustra in medi¬
tationib suis herodis insania. Ne¬
cari omnes bethleem paruulos iu¬
bet: & q̃m quem metuat nescit
infantem: generalem seuitiam in
suspectam sibi tendit ȩtatem. Sed
quos rex impius eximt mundo. xp̃e
inserit celo: & quibus nondũ san¬
guinis sui impendit redemptionem:
iam martyrii tribuit dignitatem:
Erigite ergo dilectissimi fideles
gram sempiterni. & impensa hu¬
mane salutis sacram̃ta uenerantes:
studium ur̃m his quȩ ꝓ uobis gesta
sunt subdite. Diligite castimoniȩ
puritatem: quia xp̃c uirgmitatis ẽ.
filius. Abstinete uos a carnalibus
desideriis que militant aduersus
animam: quẽ admodum presens be
epistolis. Malitia paruuli estote:
quia dñs głe mortalium se confor¬
mauit infantiȩ. Sectamini humi¬
litatem: quam d̃ĩ filius discipłos su¬

Expanded text:
venerantes: quia quod erat in subsvenerantes: quia quod erat in subste diversum. CAP. III. Reversis autem magis in regionem suam, translatoque Jesu in Aegyptum ex admonitione divina, exardescit frustra in meditationibus suis Herodis insania. Necari omnes in Bethleem parvulos jubet, et quoniam quem metuat nescit infantem, generalem sententiam in suspectam sibi tendit aetatem. Sed quod rex impius eximit mundo, Christus inserit coelo; et quibus nondum sanguinis sui impendit redemptionem, jam martyrii tribuit dignitatem. Erigite igitur, dilectissimi, fideles luminis sempiterni, et impensa humanae salutis sacramenta venerantes, studium vestrum iis quae pro vobis gesta sunt subdite. Diligite castimoniae puritatem, quia Christus virginitatis est filius. Abstinete vos a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam , quemadmodum nos praesens B. hortatur. Malitia parvuli estote , quia Dominus gloriae mortalium se conformavit infantiae. Sectamini humilitatem, quam Dei Filius discipulos su
Abbreviated transcription (Latin):
dum putas huinum tuo furore
consilium. Dñs mundi temporale
non querit regnum: qui prestat
ȩternum. Quid incõmutabilem
dispositarum rerum ordinem uer¬
tis: et aliorum facinus preoccupa¬
re conaris: Mors. xp̃i: non est tẽ¬
poris tui. Ante condendum est
euangłm. ante predicandum est di
regnum: ante sanitates donande.
ante facienda miracula. Cur qđ
alieni futurum est temporis tui
esse uis criminis: et non habiturꝰ
effectum sceleris in solum te reatũ
precipitas uoluntatis: Nichil hac
molitione proficis: nichil peragis.
Qui uoluntate natus ẽ: arbitrii¬
sui potestate morietur. Consum¬
mant ergo magi desiderium suum:
in carne uerbum. in infantia sapien¬
tiam: in infirmitate uirtutẽ. & in
hominis ueritate dnm̃ maiestatis:
ut q sacram̃tum fidei suȩ intelli-¬
gentiȩq manifestent: quod cordibꝰ
credunt. munerib protestantur:
Thus do. myrram homini. aurum
offerunt regi: scientes humanã
diuinamq naturam in unitate

Expanded text:
dum putas divinum tuo furore dum putas divinum tuo furore consilium! Dominus mundi temporale non quaerit regnum, qui praestat aeternum. Quid incommutabilem dispositarum rerum ordinem vertere, et aliorum facinus praeoccupare conaris? Mors Christi non est temporis tui. Ante condendum est Evangelium, ante praedicandum est Dei regnum, ante sanitates donandae, ante sunt facienda miracula. Cur, quod alieni futurum est operis, tui vis esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, nihil peragis. Qui voluntate natus est, sui arbitrii potestate morietur. Consummant ergo magi desiderium suum, in carne Verbum, in infantia sapientiam, in infirmitate virtutem, et in hominis veritate Dominum majestatis; atque ut sacramentum fidei suae intelligentiaeque manifestent, quod cordibus credunt, muneribus protestantur. Thus Deo, myrrham homini, aurum offerunt regi, scienter divinam humanamque naturam in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
in eis & sp̃e dei in naribus eoꝵ. non
loquentur labus iniquitatẽ. nec
lingua eorũ meditabitur mendaci¬
um. qui leuant manus suas ad man¬
data d̃i quȩ diligunt. qui ab omi
uia mala prohibent pedes suos ut
custodiant uerbum dei: isti om̃s su¬
os sensus petra spũalis exercitu se
ostendunt habere cicumcisos. Pe¬
trinis quidem cultris circumcisionẽ
fieri legimus. Petra autem erat.
solum in baptismate. sed in omni
prorsus actione deuota purificant᷑
corda bonorũ. Quȩ &. ipsa cotidia¬
na nrã circumcisio. idẽ continua.¬
uenerat sed iudicari: bethleem pre¬
elegit natiuitati. iherosolimã passi¬
oni. Herodes uero audiens iudeo¬
rum principem natum successorem
suspicatus expaint: & molitus necem
salutis auctori falsum spondet ob-¬
sequium. Quam felix foret si ma¬
gorum imitaretur fidem: et conuer-¬
teret ad religionem quod dispone¬
bat ad fraudem. O ceca stultȩ e¬
mulationis impietas: quȩ ꝑturban¬

Expanded text:
in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra circumcisio, id est continuaenerat, sed judicari, Bethleem praeelegit nativitati, Jerosolymam passioni. Herodes vero audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudem! O caeca stultae aemulationis impietas, quae perturban
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis dicitur. Qui est ex deo:
uerba di audit. Propterea uos ñ
auditis: quia ex dõ non estis. In¬
& dextera eorũ dextera miquita¬
tis: qui loquuntur pacẽ eum pro¬
xeimo suo. mala autem sunt in cor¬
dib eorũ: & dextera eorũ repleta
est muneribꝰ. In circumcisi sunt gu¬
stu: quos ꝓpħa redarguit dicens. Ue
qui potentes estis ad bibendum uinũ:
& uiri fortes ad miscendam ebrieta¬
tem. Incircumcisi sunt olfatu. qui
unguento & uariis odorib sunt
delibuti: qui sequuntur amplͤaiᷤ me¬
retricis asꝑgentis cubile suum mnyr¬
si sunt gressibus de quib psalmista
cõmemorat: contritio & infelicitas
in uiis eorũ. & uiam pacis ñ cogno¬
uerunt. At qui om̃i custodia ser¬
uant suum cor. qui auertunt ocu¬
los suos ne uideant uanitatẽ. qui
sepiunt aures suas spinis ne audiant
linguam nequam: qui gustant &
uident quam suauis est dñs. quam
beatus uir qui sperat in eo. qui eu¬
stodiunt uias suas ut non delinqͣnt
i lingua sua. qui donec suꝑ est alitꝰ

Expanded text:
Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verbum Dei audit. Propterea nos non auditis, quia ex Deo non estis . Inet dextera eorum dextera iniquitatis: qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum, et dextera eorum repleta est muneribus. Incircumcisi sunt gustu, quos propheta redarguit, dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrsi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus
Abbreviated transcription (Latin):
ciatum eclitus dominatoris ortũ.
insignior ubiq fama loqueretur.
Quͥam promptiorem ad narran¬
dum diligentiorẽq faciebat: et
suꝑnȩ significationis nouitas. &
eruentissimi ꝑsecutoris impietas.
Tunc autẽ etiam egypto saluator
illatus est: ut gens antiquis erro¬
ribus dedita iam aduicinam salu-¬
tem ꝑ occultam grãm uocaretur:

Expanded text:
tiatum coelitus Dominatoris ortum tiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur;
Abbreviated transcription (Latin):
audete in dño dilectissi¬
mi. iterum dico gaude¬
te: qm̃ breui interuallo
temporis post sollempnitatẽ nati¬
uitatis. xp̃i festiuitas declarationis
eius illuxit: et quem in illo die
uirgo peperit. in hoc mundus ag¬
nouit. Uerbum enim caro factum
sic susceptionis nr̃e temꝑauit exor¬
dia: ut iħe natus & credentibus
manifestus. et ꝑsequentib eẽt oc¬
cultus. Lam tunc ergo cȩli enar¬
rauerunt głam di. & in omnem
terram sonus ueritatis exiuit:
quando & pastorib exercitus an¬
głorum saluatoris editi annuncia¬
tor apparuit. & magos ad eum ad¬
orandum preuia stella ꝑduxit:
ut a solis ortu usq ad oecasum ue¬
ri regis generatio choruscaret. eũ
rerum fidem & regna orientis ꝑ
magos discerent. & romanum un¬
perium non lateret. Nam seuitia
herodis uolens primordia suspec¬
ti sibi regis extinguere. hiic dis¬
pensationi nesciens seruiebat: ut
dum atroci intentus facinori ig¬
notum sibi puerum indisereta in¬
fantium cede ꝑsequitur: annim¬

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annun
Abbreviated transcription (Latin):
co autem suꝑ eum in quo semꝑ ma¬
nebat baptizatũ spe descendere
ostenditur: ut & baptista ipse cel¬
sius iam quẽ predicaret agnoscer& :
& credentib daret inditrum nequa¬
quam se nisi baptizatos aqua. spẽ
eiusdem posse baptisma ꝓmereri
Querendum interea quomodo
speciale filu dĩ agnoscendi signũ
fuerit. quoq̃ suꝑ eum descenderit¬
& manserit sp̃e: cum etiam discipu¬
lis ipse ꝓmittat dicens. & ego roga¬
bo patrem et alium paraclytũ da¬
bit uobis. ut maneat uobiscum in
ȩternum. spm ueritatis: & paulo
post. quia apud uos manebit. &. in
uobis erit. Si enim apud seruos dĩ
electos manet. & in illis erit sp̃s:
quid magni est filio dĩ quod in ipso
manere spc̃ astruatur: Notandũq
mortale corpus gestauerint partĩ

Expanded text:
co autem super eum, in quo semper manebat, baptizatum descendere ostenditur, ut et Baptista ipse celsius jam quem praedicaret agnosceret, et credentibus daretur indicium, nequaquam se, nisi baptizatos aqua, Spiritus ejusdem posse baptisma mereri. Quaerendum est interea quomodo speciale Filium Dei agnoscendi signum fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus, cum etiam discipulis ipse promittat eum, dicens: Ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis . Et paupost: Quia apud vos manebit, et in vobis erit. Si enim apud servos Dei electos manet, et in illis erit Spiritus, quid magni est Filio Dei quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandumque , quandiu mortale corpus gestaverint, partim