comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si solus diutiꝰ illic expectare tẽptasset.
Hinc notã confitens in obȩdientiȩ culpã.
lacrimis ub̃tim ꝓfusis postulans opẽ. audo¬
marũ tremula tc̃ clamans uoce patronũ.
in dm̃ fidens cito recurrit ad nauĩ. Cunc
ds̃ omp̃c uentũ illi concedens aptũ. mitesce¬
re pelago iubet ante tumenti. Nauicula
natante rursũ ꝑ mare serenũ. ad tutum
iterũ saluus remeauerat portũ. de quo an
riuulus intrat in mare. Nauta surgens ili¬
co notos agnoscens agros. illesã liquit suã in
sib algas. multimodas agens om̃ipotenti grãs.
ad suũ pęnitens rursũ recurrit patronum
codiain eisde horis celer ille reu̾sus. Cẽ ꝓxi¬
mans postib aulȩ ubi senex orabat. miser
multis uocib cito ꝓstratꝰ ad terrã: humidis
uultib culpã confessus. cũ fletu suspirans. la¬
erimis ueniã flagitabat ꝓfusis. Tc̃ senex le¬
niter inquit corripiens illũ. Fili tibi antea

Expanded text:
si solus diutius illic exspectare tentasset. 6. si solus diutius illic exspectare tentasset. 6. Hinc notam confitens inobedientiae culpam, lacrymis ubertim profusis postulans opem, Audomarum tremula clamans tunc voce patronum, in Dominum fidens cito recurrit ad navem. Illico Omnipotens ventum illi concedens aptum, mitescere pelago jubens ante tumenti, navicula natans rursum per mare serenum, iterum salvus remiaverat portum, de quo illum rivulus Elna ubi intrat in mare, nauta surgens ilico, notos agnoscens agros, inlesam linquiens suam in sibus algas, multimodas agens gratias omnipotenti, ad suum penitens rursum recurrit patronum.cordia in eisdem horis celer ille reversus est. Tunc proximans postibus aulae, ubi senex orabat, miser multis vicibus cito prostratus ad terram, humidis vultibus culpam confessus, cum fletu suspirans, lacrimis veniam flagitabat profusis. Tunc senex leniter, inquit, corripiens illum: 'Fili, tibi antea
Abbreviated transcription (Latin):
iuueni qd eẽt malũ abire. Tc̃ sõno sopitꝰ:
fessus sic siluit senex. Ast iuuenis optimi
iussa sic sꝑnere senũ. rapidis gressib uelox
ad mare migrauit. Tc̃ nauiculã paruam
cernens in lictore stantẽ. qua soliti fuerant
hoĩes paruũ transcendere flum̃. qd̾ accolȩ
tũ solus ascendit in illã. uolens ludere int̾
huiꝰ riuuli ripas. Ast illũ in pelagus rapu¬
it uis ualida uenti. Tc̃ subito surgente seua
in ponto tẽpestate. ipsa nauicula tumescen¬
tib undis quassata. nec gub̾nacula nec gu-¬
b̾natorẽ habens. huc & illuc fluctib errans
natabat. in mari. qd̾ magno brittannium
gurgite secernit a francis. qd̾ sepe fortissimis
mersis hic nauib nocet. Ast miser cũ nec
ꝓpriã cerneret. nec alterã terrã: tẽ illum
penituit qd̃ spreuit uerba doctoris. Mo-¬
ri sese credidit: uentis pugnantib undisq
nec nauis nec iuuenis poterat resistere
raptorib se tremulus denudari timebat.

Expanded text:
juveni quod esset malum abire. Tunc sommo sopitus juveni quod esset malum abire. Tunc sommo sopitus fessus sic siluit senex. Ast juvenis optimi jussa sic spernere senum, tunc rapidis gressibus velox ad mare migravit. Tum parvam naviculam cernens in littore stantem, qua soliti fuerunt homines parvum transscendere flumen quod accolae tum solus ascendit in illam, ipse volens ludere in hujus rivuli ripas. Ast illum in pelagus rapuit vis valida venti. Tunc subito surgens in ponto saeva tempestas, ipsa navicula undis tumescentibus quassata, nec gubernacula nec gubernatorem habens, huc et illuc fluctibus errans natabat in mari quod magno Britanniam gurgite secernit a Francis, quod saepe fortissimis mersis hic navibus nocet. Ast miser nec propriam cernens nec alteram terram, tunc illum poenituit quod sprevit verba patroni; mori sese credidit ventis pugnantibus in undis; nec navis nec juvenis poterat resistere raptores tremulus se denudare timebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã uͦ p̃dictã plebẽ ad ueri di cultũ
p̃fatus pontifex conu̾tit. uerbũ diuinũ
concurrentib ad eũ undiq p̃dicando tur¬
bis. multosq in d̾i noĩe uaruis liberando
languorib magnarũ sibi signa uuitutũ¬
largitio concessit diuina. de quib nẽ almige¬
ris illiꝰ uirtutib subsequens sermo xp̃o fauen¬
te pauca deꝓmere ꝓperat. Quadã uͦ die
audomarus egregiꝰ xp̃i confessor in bononia
urbe ꝑseuerans. post nocturnas uigilias di¬
luculo more suo solito surgens eccliã intra¬
xp̃iano popło cantans. egrotis uariis gene¬
rib morboꝵ manꝰ imponens. meridianis
diei horis uitȩ uenerabilis senex lassus se lo¬
cauit ad lectũ. Dehinc cũ paruũ pausan¬
ꝑgere loca. Cẽ senex iuueni dixit coram
ad huc ꝑgere foras. nã tibi hic meliꝰ reor
expectare parũꝑ. donec me sospitẽ de som¬
no surgere cernas. Preuidit enĩ ꝓuidus spe¬
culator sui gregis ꝓpħico plenus sp̃u. erranti

Expanded text:
am plebem ad veri Dei cultum praefatus pontifex convertit, verbum divinum concurrentibus ad eum undique praedicando turbis, multosque in Dei nomine variis liberando languoribus, magnarum sibi signa virtulargitio concessit divina, de quibus nunc almigeris illius virtutibus subsequens sermo, Christo favente, pauca depromere properat. Quadam vero die Audomarus egregius Christi confessor in Bononia urbe perseverans, post nocturnas vigilias diluculo more solito surgens, in ecclesiam intraChristiano populo cantans, aegrotis variis generibus morborum manus imponens, meridianis diei horis vitae venerabilis senex lassus sese locavit ad lectum. Dehinc parvum pausanpergere loca. » Tunc senex juveni dixit coram  mi, adhuc pergere foras; nam tibi hic melius reor exspectare parumper, donec me sospitem de somno surgere cernas. » Praevidit enim providus speculator sui gregis prophetico plenus spiritu, erranti
Abbreviated transcription (Latin):
lidũ: ꝙsi potest iouis tuus faciat ce ñ sen¬
tire feruorẽ ardoris. Nã mͥ in nomine dñi
diar: qͥa creatura ipsa creatoris sui famulat᷑
imperio. fabianꝰ dix̃. Quis ignorat magicã
dixit. Obmutesce infȩlix. & noli aurib
meis hanc iniuriã facere: ut audiã te ra-¬
bido ore latrantẽ. mellifluũ nomen eius
sc̃m nominare. Tc̃ iratus fabianꝰ dictauit
sententiã dicens. Blasphemator deoꝵ &
reus atrociũ mniuriarũ: gladio animad¬
tius in uia lauicana t̾cio miliario ab ur¬
be: ꝙ illic effundens orationẽ ad dñm.
uno ictu gladii u̾beratus abscessit t̾cio¬
idus augusti: & in eodẽ loco apparente
quodã xꝑiano sepultus ẽ: in quo loco

Expanded text:
lidam aquam; et si potest Jovis tuus, faciat te non senlidam aquam; et si potest Jovis tuus, faciat te non sentire fervorem ardoris. Ndior, quia creatura Creatoris sui famulatur imperio. 82. Fabianus dixit: Quis ignorat magicam tius dixit: Obmutesce, infelix, et noli auribus meis hanc injuriam facere, ut audiam te rabido ore latrantem, mellifluum nomen ejus sanctum nominare. Tunc iratus Fabianus dictavit sententiam dicens: Blasphemator deorum, et reus atrocium injuriarum, gladio animadvia Lavicana tertio milliario ab Urbe, et effundens orationem ad Dominum uno ictu gladii verberatus abscessit. Et in eodem loco a parente quodam Christiano sepultus est: in quo loco
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ: qͥa meretͥcẽ uenerẽ. et incestum
iouẽ. et mercuriũ fallacẽ. et saturnum
filioꝵ occisorẽ. colere nolo: infamiã genero¬
sitatis incurro: Et qͥa unũ et uerũ dm̃
qͥ in cęlis regnat adoro et ueneror: suppli¬
ciis me macerandũ ẽẽ minaris: Non ab
de t̾ris ad celos possit hõ ascendere. Ideo
om̃s istas uanas effigies quas colitis sine causa
ꝓculcans pedibꝰ meis: do om̃ipotenti me sub¬
ieci.. Tunc fabianꝰ iussit ante pedes eiꝰ car¬
bones ardentes effundi: et ait ad eũ. Elige
tͥ unũ ẽ duobꝰ. aut thura istis carbonib
adice. aut pedibꝰ suꝑ eos nudis incede.
Tẽ beat᷑ tiburtĩ faciens signũ crucis. constan¬
ter nudis suꝑ eos ingressus ẽ plantis: et
cepit p̃fecto dicere. Depone infidelitatem:
& disce qͥa hic solus ẽ ds quẽ confitem᷑ crea¬
turis om̃ibꝰ dñari. Nc̃ uero mitte tu si
potes in nomine di tui iouis manũ in ca¬

Expanded text:
tutum! quia meretricem Venerem, et incestum tutum! quia meretricem Venerem, et incestum Jovem, et Mercurium fallacem, et Saturnum filiorum occisorem colere nolo, infamiam generositatis incurro: et quia unum et verum Deum, qui in coelis regnat, adoro et veneror, suppliciis me macerandum esse minaris. Non anna terris homo ad coelum posset ascendere; ideo istas omnes vanas effigies, quas colitis sine causa, proculcans pedibus meis, Deo me omnipotenti subjeci. 81. Tunc Fabianus jussit ante pedes ejus carbones ardentes effundi; et ait ad eum: Elige tibi unum e duobus, aut thura in istis carbonibus adjice, aut pedibus super eos nudis incede. Tunc B. Tiburtius faciens signum crucis, constanter nuda super eos ingressus est planta, et coepit praefecto dicere: Depone infidelitatem et disce quia hic solus est Deus, quem confitemur creaturis omnibus dominari. Mitte tu, si potes, in nomine Jovis dei tui manus in ca
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. inmensũ uini potatorẽ. et sepultã
diuini nominis scĩtatẽ. Ebriꝰ patiebat᷑ sitĩ.
et esuriẽ uomens: nec ut xꝑianꝰ s ut anto¬
nianꝰ quondã ille conuiua. manducabat.
bibebat. uomebat: ꝙ nc̃ xꝑianos arguit.
xꝑianos accusat. in nos mitẽ iudicẽ inci¬
tat. Gladiũ nolenti iudici porrigit: et ut
demoniis ceruices nr̃as inclinemꝰ hortat᷑:
Uidemꝰ uotũ tuũ uidemꝰ cruenta consiliã.
et scelerata arte uerboꝵ uenena tui pecto¬
ris intuem᷑. Accingere nc̃ o crudelissime:
suspende xꝑianos: dãpna. ꝑcute. incende:
ris: hoc philosophantibꝰ totus ẽ mundꝰ.
Si suppliciũ: euadimꝰ mundi carcerem.
Si ignes: maiora horũ in cupiditatibꝰ uin¬
cimꝰ. Decerne qͥcqͥd libet. om̃is nobis ui¬
hoc esto qđ te natura ditauit Nobilis
enĩ natus ad tantã deuolutus es fecẽ:
ut possis et suppliciũ simul et infamiã
subire et mortẽ. Tiburtiꝰ dix̃. O pruden-¬
tissimũ uiroꝵ et romanis iudicẽ consti¬

Expanded text:
 mersum vino pudorem, et sepultam divini nominis sanctitatem. Ebrius patiebatur sitim, et esuriem vomens: nec ut Christianus, sed ut Antonianus quoddam ille conviva manducabat, bibebat, vomebat, et nunc Christianos arguit, Christianos accusat, in nos mitem judicem incitat, gladium nolenti judici porrigit, et ut daemoniis cervices nostras inclinemus hortatur. Videmus votum tuum, videmus cruenta consilia; et scelerata arte verborum venena tui pectoris intuemur. Accingere nunc crudelissime: suspende Christianos, damna, percute, incende, ris, hoc philosophantibus totus est mundus; si supplicium, evadimus mundi carcerem; si ignes, majora horum in cupiditatibus vincimus. Decerne quidquid libet, omnis nobis vihoc esto quod te natura dictavit. Nobilis enim natus ad tantam devolutus es faecem, ut velis et supplicium simul et infamiam subire et mortem. S. Tiburtius dixit: O prudentissimum virorum, et Romanis judicem consti
Abbreviated transcription (Latin):
facies si saluti tuȩ consulas:
ꝙprincipũ decreta non contẽpnas. Ti
burtiꝰ dixit. Ego saluti meȩ meliꝰ non
consulo: quã ut deos deasq contẽpnens.
tear. Torquatus dixit. Non solũ ipse xp̃i¬
anus crudelis ẽ: uerũetiã multos ꝑsua¬
det. ac decipit: ꝙ docet om̃s deos deasq

Expanded text:
facies, si saluti tuae consulas, et principum decreta non contemnas. S. Tiburtius dixit: Ego saluti meae melius non consulo, quam ut deos deasque contemnas, utear. Torquatus dixit: Non solum ipse Christianus crudelis est, verum etiam multos persuadet, et decipit, ac doc
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ: totiens xp̃o testimoniũ ꝑhibemꝰ. Un¬
de & crux dñi ñ tantũ illa dicit᷑. quȩ pas-¬
sionis tẽpore ligni affixione construit᷑. s il
la quȩ totiꝰ uitȩ curriculo cunctarũ disci¬
plinarũ uirtutib coaptant᷑. De qua mͥ ui-¬
det᷑ saluator dicere. Qui uult pꝰ me ueni¬
re: tollat crucẽ suã & sequat᷑ me. Nunqͥdenĩ
om̃s mnartẏres qui secuti sunt dñm cruci¬
fixi sunt cũ dño: Nunqͥd om̃s uirgines qͥ
iuxta apocalipsin secunt᷑ agnẽ dĩ. crucifixi
sunt ut sequant᷑: Nunqͥd paulus apłs cruci¬
fixus fuerat. cũ dicebat. mͥ autẽ absit głari.

Expanded text:
imus, toties Christo testimonium perhibemus. Unde et crux Domini non tantum illa dicitur, quae passionis tempore ligni affixione construitur; sed et illa quae totius vitae curriculo cunctarum disciplinarum virtutibus coaptatur. De qua mihi videtur Salvator dicere, Qui vult post me venire, tollat crucem suam, et sequatur me . Numquid enim omnes martyres, qui secuti sunt Dominum, crucifixi sunt cum Domino? Numquid omnes virgines, qui juxta Apocalypsim sequuntur Agnum Dsunt, ut sequantur? Nunquid Paulus apostolus crucifixus fuerat, cum dicit: Mihi autem absit gloriari,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: nc̃ illic plurimi xp̃ianoꝵ exultant in
lutis nrȩ martyrũ exẽpla scõꝵ: qui ꝓpt̾ adi¬
piscendã cȩlestẽ coronã. om̃ib se mandatis
dñicis subdidert̃. & ita cunctis deuinxert̃ se
legib saluatoris. ut ꝓpt̾ actiuã uitã mereren-¬
quo confessionis suppliciũ ꝑtulert̃: s necesse
fuit illis priꝰ scd̾m ȩuangłiũ uixisse. ut xp̃i
passionib participarent᷑. Necesse ẽ in quã
ut initia bona fuerint. quoꝵ finis ẽ optimꝰ
subsecutꝰ: & martyris eos ñ solũ fuisse cum
passi sunt. s etiã martẏres fuisse cũ uiue-¬

Expanded text:
est: nunc illic plurimi Christianorum exsultant in est: nunc illic plurimi Christianorum exsultant in lutis nostrae martyrum exempla sanctorum, qui propter adipiscendam coelestem coronam, omnibus se mandatis dominicis subdiderunt, et ita cunctis devinxerunt se legibus Salvatoris, ut propter ante actam vitam mererenquo confessionis supplicium pertulerunt; sed necesse fuit illos prius secundum Evangelium vixisse, ut Christi passionibus potirentur. Necesse est, inquam, ut initia bona fuerint, quorum finis est optimus subsecutus; et martyres eos non solum fuisse cum passi sunt, sed etiam tunc martyres Christi e
Abbreviated transcription (Latin):
uinceret: tẽ illi inebriati furore rapuert̃
eũ. & cȩde crudelisima adiert̃. tc̃ beati
uiri corpꝰ flãmis in craticulã tradidert̃. Uere
beatũ corpꝰ. qd̾ ñ ad pęnã funestus ignis. uel
torm̃ta a fide. xp̃i ĩmutauert̃: s ad requiem
dñicȩ fidei sc̃a religio coronauit. S tam̃ ipsa
flãma sic suscepit martyrẽ ñ ut eũ a fidĩ suȩ
igne mutaret. s ut ꝓbatũ dño suo redderet.
Cali autẽ incendio beata sunt consecrata uisce-¬
ra: ñ tam̃ condẽpnata. Conuenit huic passio¬
ni qd̃ ait apls. ipse autẽ saluus erit. sic tam̃
quasi ꝑ ignẽ. Saluus enĩ ẽ factus: dũ uene¬
rabilis confessionis ẽ incendio concrematꝰ. Hoc
gͦ tota causa passionis ẽ fr̃s. ꝓpt̾ quã morti
addictus ẽ sc̃s uir. qd̾ sui similes eẽ cȩt̾os hor¬
taret᷑. Nã exhortatio illa in tantũ ꝓfecit.
to martyre suo laurentio ꝑsecutiones passus

Expanded text:
vinceret; tunc illi inebriati furore rapuerunt vinceret; tunc illi inebriati furore rapuerunt eum, et caede crudelissima sauciarunt; tunc beati viri corpus flammis in craticula tradiderunt. Vere beatum corpus, quod non ad poenam funestus ignis, vel tormenta a fide Christi immutaverunt; sed ad requiem dominicam sancta religio coronavit. Sed et ipsa flamma ideo suscepit Martyrem; non ut eum a fide sua ignis mutaret, sed ut probatum Domino suo redderet. Tali enim incendio beata consecrata sunt viscera, non condemnata. Convenit huic passioni quod ait Apostolus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Salvus enim iste factus est, dum venerabilis confessionis est incendio concrematus. Haec est tota causa passionis, fratres, propter quam morti addictus est sanctus vir, quod sui similes caeteros hortaretur. Nam exhortatio illa in tantum profecit, to martyre suo Laurentio persecutiones passus
Abbreviated transcription (Latin):
martẏres quos nob tradit antiqͥ-
tas. honorificentia digna mirem᷑:
precipue tam̃ beati laurentii martyris nata-¬
le debemꝰ tota deuotione susciꝑe. Maiorẽ gͦ
affectũ ibi debeo. ubi credulitatẽ meã cogit
Maiorẽ in quã affectũ illic debeo. ubi ꝑ ea
quȩ uidi cõpellor deuotionis causa credere:
etiã illa quȩ ñ uidi. Nã cũ audiui aliqͣnta
quȩ ĩpossibilia mͥ uidebant᷑. cȩpi ea credere
potuisse fieri: dũ similia facta ẽẽ conspexi.
Et id̾o tẽporis nr̃i passio hoc nob̃ p̃stitit. con
Supradictũ gͥ beatũ uirũ tota debemꝰ de-¬
uotione susciꝑe. Primũ quia p̾ciosũ sanguiẽ
suũ ꝓpt̾ dñm tradidit. deinde qd̾ p̃rogati-¬
uã nob̾ apud dñm nr̃m ñ minimã contu¬
lit. ostendens qualis eẽ debeat in xp̃ianis¬
fides. de cuiꝰ consortio existere martyres me¬
rerent᷑. tercio qd̾ idẽ tã scẽ conu̾sationis fue¬
rit. ut coronã martyrii tẽpore pacis inue¬

Expanded text:
martyres, quos nobis antiquitas tradit, honorificentia digna miremur; praecipue tamen beati Laurentii martyris triumphum debemus tota devotione suscipere. Majorem ergo affem, inquam, affectum illic debeo, ubi per ea, quae vidi, compellor devotius credere etiam illa, quae non vidi. Nam cum audita aliquanto mihi impossibilia viderentur, coepi ea credere potuisse fieri, dum similia facta esse conspexi. Et ideo temporis nostri passio hoc nobis praestitit, uSupradictos igitur beatos viros tota debemus venvotione suscipere: primum, quia pretiosum sanguinem suum propter Dominum tradidit; deinde, quod praerogativam nobis apud Dominum nostrum non minimam tribuit, ostendens qualis esse debeat in fides, de quorum consortio existere martyres mererentur. Tertio, quod iidem tam sanctae conversationis fuerint, ut coronam martyrii te
Abbreviated transcription (Latin):
peculiari obseruatione seruauit.
Om̃ib enĩ sine ulla exceptione ꝑsonȩ
domũ p̃buit: & conuiuiũ ieiunus pa-¬
stor exhibuit. Pedes om̃ib manib suis
lauit: dñicȩ institutionis minist̾ & custos.
taq uir beatissimꝰ¬

Expanded text:
peculiari observatione servavit; omnibus enim sine ulla exceptione personae domum praebuit et convivium ieiunus pastor exhibuit. Pedes omnibus manibus suis lavit, dominicae institutionis minister et custos. 6. Itaque vir beatissimu
Abbreviated transcription (Latin):
publico collocarent. ꝓ epigrãmate finxit
dicens. Uiuere pꝰ obitũ uatẽ uis nosse uia¬
tor: qd̾ legis ecce loquor. uox tua nẽpe mea ẽ.
Et in suis quidẽ scriptis ille dõ acceptꝰ & cã¬
rus sacerdos. quantũ lucente ueritate uide¬
ri concedit᷑: rectȩ ac sanȩ fidi. spei. & caritatis.
catholicȩ eccłiȩ uixisse manifestat᷑. atq eũ de

Expanded text:
publico collocarent, programmate finxit, publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre conceditur, recte ac sane, fidei, spei, et charitatis catholicae Ecclesiae vixisse manifestatur: quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia unde faceret pauꝑ d̃i ñ habuit.
Eccliȩ bibliothecã om̃sq codices. diligenter
posteris custodiendos semꝑ iubebat. Si qͥd
uͦ ȩcclłia ut in sũptib us in ornam̃tis habu¬
it. fideli prb̃ro qui sub eode domꝰ eccłiȩ curã
gerebat dimisit. nec suos consanguineos uel
in ꝓposito uł extra constitutos in sua uita &
morte uulgi more tractauit. Quib dũ
adhuc suꝑeẽt. id si opus fuit qd̾ & cet̾is ero¬
gauit. ñ ut diuitias haberent: s ut aut ñ.
aut minꝰ egerent. Clerũ sufficientissimũ
& monasteria uiroꝵ ac feminarũ continen¬
tiũ cũ suis p̃positis plena ęccłia dimisit.
una cũ bibliothecis libros & tractatꝰ uel
suos uł alioꝵ scõꝵ habentib. in quib dono
dĩ qualis quantꝰq in eccłia fuerit noscit᷑
& in his semꝑ uiuere a fidelib inuenit᷑.
iuxta qd̾ etiã scłariũ quidã poetarũ suis
iubens quo tumulũ sibi mortuo in aggere

Expanded text:
quia unde faceret pauper Dei non habuit. quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliothecis, libros et tractatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere
Abbreviated transcription (Latin):
sibi iusserat psalmos dauiticos qui st̃ pau¬
cissimi de pęnitentia scribi. ipsosq quat̾nio¬
nes iacens in lecto contra parietẽ positos. die¬
b suȩ infirmitatis intuebat᷑ & legebat: &
ub̃tim ac iugit̾ flebat. Et ne intentio eiꝰ a
quoquã impediret᷑. ante dies ferme decẽ
quã exiret de corpore. a nob̃ postulauit p̃¬
sentib. neqͥs ad eũ ingrederet᷑. nisi his tan¬
tũ horis quib medici ad inspiciendũ in-¬
trabant. uł cũ ei refectio inferret᷑. Et ita
obseruatũ & factũ ẽ. Et om̃i illo tp̃re ora¬
tioni uacabat. Li erbũ d̃ĩ usq ad ipsã suã
extremã egritudinẽ ñ pret̾misit. s alacrit̾
& fortit̾ sana mente sanoq consilio in eccłia
p̃dicauit. Mẽbris oĩb sui corporis incolumis in¬
teg̾ro aspectu atq auditu. Et ut de scĩs patribus
danda corporis depositione. sacrificiũ deo
oblatũ ẽ. &. sepultꝰ ẽ. Testam̃tũ nullũ fecit.

Expanded text:
sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt pausibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebat, et jugiter ac ubertim flebat: et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scriptum danda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
uidet lupũ uenientẽ & fugit. qm̃ ñ ẽ ei cura de
ouib. Hȩc tͥ quia me consuluisti fr̃ dilectissime
quȩ estimaui ueritate & certa caritate rescripsi.
sed ne meliorẽ si inuenires sequaris sententiam.
ñ p̃scripsi. Meliꝰ tam̃ qd in ꝑiculis his fa¬
ciamus inuenire ñ possumꝰ: quã orationes
ad dñm nr̃m fundamꝰ ut misereat᷑ nr̃i. quod
ipsũ ut scilicet ȩccłias ñ desererent d̃i do
no ñnulli prudentes & scĩ uiri. & uelle
& facere meruert̃. & int̾ dentes obtrectan¬
tiũ a sui ꝓpositi intentione minime defe
cert̃. Sane ille sc̃s in uita sua ꝓlixa. ꝓ uti¬
in clericatu autẽ uł ep̃atu annis ferme
quadraginta. dicere nob̃ int̾ familiaria
colloquia consueuerat. pꝰ ꝑceptionẽ bap¬
tisimi. etiã laudatos xp̃ianos & sacerdotes.
absq digna & cõpetenti pęnitentia exire
de corpore ñ debere. Quod & ipse fecit
ultima qu a defunctus ẽ egritudine. Nam

Expanded text:
uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum deum nostrum, ut misereatur nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defe. Sane ille sanctus in vita sua prolixa pro utiin clericatu autem vel episcopatu annis ferme quadraginta. Dicere autem nobis inter familiaria colloquia consueverat, post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam
Abbreviated transcription (Latin):
uitis. Qd̃ tẽ puto eẽ dicendũ. qͣndo uere ui¬
det᷑ utile eẽ ad loca tutiora migrare. Quo
audito: si uł om̃s uł aliqͥ dixerint in illiꝰ
potestate sumꝰ. cuiꝰ irã nullus quocũq ua-¬
dat euadit. & cuiꝰ miscd̃iam ubicũq sit po¬
test inuenire qui nusquã uult ire siue
certis necessitatib impeditꝰ. siue laborare
nolens ad incerta suffugia. & ñ ad finienda
s ad mutanda ꝑicula. ꝓculdubio isti dese¬
rendi ñ sunt ministerio xp̃iano. Si autẽ
hoc audito abire maluerint. nec illis ma¬
nendũ ẽ. qui ꝓpt̾ illos manebant. quia ibi
iã ñ sunt ꝓpt̾ quos manere adhuc debeant.
Quicũꝙ gͥ isto mͦ fugit ut eccłiȩ necessariũ ministeriũ
illo fugiente ñ desit. facit qd̃ dñs p̃cepit siue ꝑmi¬
sit. Qui aut̃ sic fugit. ut gregi xp̃i ea quib spirita¬
lit̾ uiuit alim̃ta subtrahant᷑. mercennariꝰ ille ẽ qͥ

Expanded text:
istis. Quod tunc puto esse dicendum, quando vere viistis. Quod tunc puto esse dicendum, quando vere videtur utile esse ad loca tutiora migrare. Quo audito, si vel omnes vel aliqui dixerint, In illius potestate sumus, cujus iram nullus, quocumque vadit, evadit; cujus misericordiam, ubicumque sit, potest invenire qui nusquam certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ usitata. si fiat ista sortitio. S si facta
fuerit: quis eã rep̃hendere audebit: Qs
ñ eam nisi imꝑitus aut inuidus congrua
p̃dicatione laudabit: Qͦd si ñ placet facere
cuiꝰ facti ñ occurrit exemplũ: nullus fugã
faciat ut eccłiȩ misteriũ maxime in tantis
ꝑiculis necessariũ ac debitũ desit. Nemo
accipiat ꝑsonã suã. ut si aliqua gr̃a uidet᷑
excellere. id̾o se dicat uita. & ob hoc fuga eẽ
digniorẽ. Qs qͥs enĩ hoc putat: nimiũ sibi pla
cũ id̾o ñ fugiunt. qͥa manere suos p̃positos cernuis.
S facile ẽ hanc rep̃hensionẽ uł inuidiã de¬
uitare: alloquendo easdẽ plebes atq dicendo.
Non uos decipiat. qd̾ de loco isto ñ fugimꝰ.
ñ enĩ ꝓpt̾ nos. s ꝓpt̾ uos potiꝰ hic manemꝰ. ne
uobis ñ ministremꝰ quicqͥd saluti ur̃ȩ quȩ in
xp̃o ẽ. nouimꝰ necessariũ. Si gͦ fugere uolue¬
ritis: & nos ab istis quib tenem᷑ uinculis sol-

Expanded text:
minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placcum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministremus, quicquid saluti uestrae, quae in Christo est, nouimus necessarium. si ergo fugere uolueritis,
Abbreviated transcription (Latin):
sorte eligendi sunt. Qui enĩ dixerint se po¬
tius fugere debere. aut timidi uidebunt᷑
quia ĩminens malũ sustinere noluert̃. aut
arrogantes quia se magis qui seruandi eẽnt
necessarios ȩccłiȩ iudicart̃. Deinde fortas¬
sis hii qui meliores sunt. eligant ꝑ fr̃ib
animas ponere. & hii seruabunt᷑ fugiendo
quoꝵ ẽ minus utilis uita. quia minor con¬
sulendi & gub̃nandi ẽ ꝑitia. Qui tam̃ si
pie sapiunt: contradicent eis. quos uident¬
& uiuere potiꝰ oportere. & magis mori malle ꝗͣ
fugere. Id̾o sicut scriptũ ẽ. contradictiones
sedat sortitio. & int̾ potentes definit. Meliꝰ
enĩ ds̃ in huiꝰcemodi ambagib quã hoĩes
iudicat: siue dignet᷑ ad passionis fructũ uo¬
care meliores & parcere infirmis. siue istos
facere ad mala ꝑferenda fortiores. & huic
uitȩ subtrahere. quoꝵ ñ potest ȩccłiȩ tan-¬
tũ quantũ illoꝵ uita ꝓdesse. Res qͥdẽ fiet

Expanded text:
sorte legendi sunt. qui enim dixerint se posorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res quidem fiet
Abbreviated transcription (Latin):
mus ne nr̃a desertione ꝑeant. ñ tẽporalẽ mor-¬
tẽ quȩ quandoq uentura ẽ. s eternã quȩ
potest si ñ caueat᷑ uenire. & potest si caueat᷑
etiã ñ uenire metuimꝰ. In cõmuni autẽ ꝑi¬
culo uitȩ huiꝰ. cur ñ existimemꝰ ubicũq fue¬
rit hostilis incursus. om̃s clericos necñ etiã
om̃s laicos eẽ morituros. ut simul finiant
hanc uitã cui sunt clerici necessarii: Aut
cur ñ speremꝰ sicut aliquos laicos sic etiã cle¬
ricos remansuros. a quib eis necessariũ mi¬
nisteriũ ualeat exhiberi: Quãquã osi int̾
d̃i ministros inde sit disceptatio. qui eoꝵ
maneant ne fuga om̃iũ. & qui eoꝵ fugiais
ne morte om̃iũ deserat᷑ eccl̃ia. Tale quippe
certam̃ erit int̾ eos ubi utriq ferueant ca¬
ritate: & utriq placeant caritati. Quȩ
disceptatio si alit̾ ñ potuerit t̾minari: qͣn¬
tũ mͥ uidet᷑ & qui maneant & qui fugiant:

Expanded text:
mus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mormus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant,
Abbreviated transcription (Latin):
at illa ꝑnicies. ut solos ministros ȩccliȩ ꝑse¬
quat᷑. qͥd dicemꝰ: An relinquenda ẽ a mini¬
stris fugientib ȩccł̃ia. ne a morientib mise¬
rabiliꝰ relinquat᷑. S si laici ñ querant᷑ ad
mortẽ. possunt occultare quoquomͦ ep̃os &
clericos suos. sicut ille adiuuerit in cuiꝰ po¬
testate sunt omĩa. qui potest & ñ fugien¬
tes ꝑ mirabilẽ conseruare potentiã. S ideo
querimꝰ qͥd nos facere debeamꝰ: ne in om̃ib
expectando diuina miracula tẽptare dñm
iudicem᷑. Nonne quidẽ talis ẽ ista tẽpestas.
quando laicoꝵ & clericoꝵ ẽ cõmune ꝑiculũ:
sicut in naui una cõmune ꝑiculũ ẽ merca¬
toꝵ atq nautarũ: Uerũ absit. ut tantipen¬
denda sit hȩc nr̃a nauis. ut debeant eã nau-¬
tȩ & maxime gub̃nator ꝑiclitantẽ deserere.
etiã si in scaphã transiliendo uł etiã na-¬
tando possint effugere. Quib enĩ metui-¬

Expanded text:
at illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae perseat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo episcopos et clericos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metui
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑiculũ. magis timendũ ẽ ne quisquã
id facere credat᷑ ñ consulendi uoluntate. s
timore moriendi. magisq fugiendo obsit
exemplo. quã uiuendi ꝓsit officio. Nulla
ratione fugiendũ ẽ. Deniq sc̃s dauid ne
se cõmitteret ꝑiculis p̃lioꝵ. & fortassis extin¬
gueret᷑ ficut ibi dictũ ẽ lucerna isrł: a sius
hoc petentib sũpsit. ñ ipse p̃sũpsit. Alioqͥn
multos imitatores fecisset ignauiȩ : qui eum
crederent hoc fecisse ñ considatione utilitatis
alioꝵ. s suȩ ꝑturbatione formidinis. Occur¬
rit autẽ alia questio: quã contẽpnete ñ de¬
bemꝰ. Si enĩ hȩ̃c utilitas negligenda ñ ẽ ut
aliqui ministri ꝓpterea fugiant ĩminente
aliqua uastitate. ut seruent᷑ qui ministrent
eis quos pꝰ illã cladẽ residuos potuerint in¬
uenire. qͥd fiet ubi om̃s uident᷑ interituri nͥ
aliqui fugiant: Quid si enĩ hactenus seui¬

Expanded text:
ne periculum, magis timendum est ne quisquam ne periculum, magis timendum est ne quisquam id facere credatur non consulendi voluntate, sed timore moriendi: magisque fugiendi obstet exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeui
Abbreviated transcription (Latin):
sua quert̃ ñ quȩ iħu xp̃i. nec habent illã
imitant᷑ eũ qui dixit. ñ querens qd̾ mͥ utile¬
ẽ s qd̃ inultis ut salui fiant. Qui etiã ꝑfe¬
cutoris pͥncipis illiꝰ insidias ñ fugisset. nisi
se aliis quib necessariꝰ erat seruare uoluis¬
set. ꝓpt̾ qd̾ ait. Cõpellor autẽ ex duob: con¬
cupiscentiã habens dissolui & ẽẽ cum xp̃o.
ideo debere fugere di ministros talib ĩminen¬
tib malis. ut se ꝓ utilitate eccliȩ tẽporib tͣn¬
quilliorib seruent. Recte hoc fit a quibdã:
quando ñ desunt alii ꝑ quos suppleat᷑ eccłia¬
sticũ ministeriũ. ne ab om̃ib deserat᷑. qd̾
fecisse athanasiũ supra diximꝰ. Nã quantũ
necessariũ fuerit ȩccłiȩ quantũq ꝓfuerit.
qd̾ uir ille mansit in carne catholica fides
nouit. quȩ adu̾sus arrianos hereticos ore
illiꝰ & amore defensa ẽ. S quando ẽ cõmu¬

Expanded text:
sua quaerunt, non quae Jesu Christi; nec habent illam sua quaerunt, non quae Jesu Christi; nec habent illam imitantur eum qui dixit: Non quaerens quod mihi utile, sed quod multis, ut salvi fiant . Qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset, nisi se aliis quibus necessarius erat, servare voluisset. Propter quod ait: Compellor autem ex duobus, concupiscentiam habens dissolvi, et esse cum Christo, ideo debere fugere Dei ministros talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate Ecclesiae temporibus tranquillioribus servent. Recte hoc fiet a quibusdam, quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur. Quod fecisse Athanasium supra diximus. Nam quantum necessarius fuerit Ecclesiae, quantumque profuerit quod vir ille mansit in carne, catholica fides novit, quae adversus Arianos haereticos ore illius et amore defensa est. Sed quando est commu
Abbreviated transcription (Latin):
qui de isto scło uł ñ regenerati exeunt uel
ligati: Quantus ẽ etiã luctus fideliũ suoꝵ.
quorũdã. quanta blasphemia de absentia
ministroꝵ & ministerioꝵ: U ide qͥd faciat
maloꝵ tẽporaliũ timor. & quanta in eo sit
acquisitio maloꝵ ȩternoꝵ. Si autẽ ministri
assint. ꝓ uirib quas eis dñs subministrat:
om̃ib subuenit᷑. Alii baptizant᷑. alii reconci¬
liant᷑. nulli dñici corporis cõmunione frau-¬
dant᷑. Om̃s consolantur. ȩdificant᷑. exhor¬
tant᷑. ut̃ dm̃ rogent qui potens ẽ omĩa quȩ
timent᷑ au̾tere. parati ad utrũq. ut si ñ po¬
test transire ab eis calix iste. fiat uoluntas eiꝰ.
qui mali aliqͥd ñ potest uelle. Certe iã ui-¬
des. qd̾ te scripseras ñ uidere. quantũ boni
consequant᷑ popłi xp̃iani. si in p̃sentib ma-¬
lis ñ eis desit p̾sentia ministroꝵ xp̃i. Quo¬
rũ uides etiã quantũ obsit absentia. dũ

Expanded text:
qui de isto saeculo vel non regenerati exeunt vel qui de isto saeculo vel non regenerati exeunt vel ligati! Quantus est etiam luctus fidelium de perquorumdam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! Vide quid faciat malorum temporalium timor, et quanta in eo sit acquisitio malorum aeternorum. Si autem ministri adsint, pro viribus quas Deus eis subministrat, omnibus subvenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli Dominici corporis communione fraudantur; omnes consolantur, aedificantur et exhortantur, ut Deum rogent, qui potens est omnia quae timentur avertere; parati ad utrumque, ut si non potest transire ab eis calix iste, fiat voluntas ejus qui mali aliquid non potest velle. Certe jam vides quod scripseras te non videre, quantum boni consequantur populi Christiani, si in praesentibus malis non eis desit praesentia ministrorum Christi: quorum vides etiam quantum obsit absentia, dum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur. Magis timeamꝰ ne lapides uiui ex¬
tinguant᷑ deserentib nobis: quã ne lapides
& ligna terrenoꝵ ȩdificioꝵ incendant᷑ p̃¬
sentib nobis. Magis timeamꝰ ne m̃bra cor¬
poris xp̃i destituta spiritali uictu necent᷑.
quã ne m̃bra corporis nr̃i opp̃ssa hostili
impetu torqueant᷑: ñ quia ista ñ sunt ui-¬
tanda cũ possunt. s quia potiꝰ ferenda sunt.
qͣndo uitari sine ĩpietate ñ possunt. nisi for¬
te quisquã contenderit. ñ eẽ ministrũ im¬
piũ. qui tẽ subtrahit ministeriũ pietati
necessariũ. qͣndo magis ẽ necessariũ. An ñ
eccłiam fieri soleat ab utroq sexũ atq ab
oñĩ ȩcate concursus. aliis baptismũ flagi-¬
tantib. aliis reconciliationẽ. aliis etiã pęni¬
tentiȩ ipsiuᷤ actionẽ. om̃ib consolationẽ. &
sacram̃toꝵ confectionẽ & erogationẽ: Libi
si ministri desint. quantũ exitũ sequit᷑ eos

Expanded text:
operatur; magis timeamus, ne lapides uiui exoperatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis; magis timeamus, ne membra corporis Christi destituta spiritali uictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando magis est necessarium. An non Ecclesia fieri soleat ab utroque sexu atque ab omni aetate concursus; aliis baptismum flagitantibus, aliis reconciliationem, aliis etiam poenitentiae ipsius actionem, omnibus consolationem et sacramentorum confectionem et erogationem. Ubi si ministri desint, quantum exitium sequitur eos
Abbreviated transcription (Latin):
contra suũ timorẽ dño miserante atq ad¬
iuuante fortit̾ dimicant. ne mala sine cõpa¬
ratione grauiora. quȩ multo ampliꝰ sunt
tremenda contingant: Eit hoc ubi di ca¬
ritas flagrat. ñ mundi cupiditas fumat.
Caritas enĩ dicit. Quis infirmat᷑. & ego ñ
infirmor: Quis scandalizat᷑ & ego ñ uror:
S si caritas ex d̾o ẽ. oremꝰ ergo ut ab illo
detur a quo iubet᷑: & ꝑ hanc magis time¬
amus. ne oues xp̃i spiritalis nequitiȩ gla-¬
dio in corde. quã ne ferro in corpore truci¬
dent᷑. uͥ q̃ncũq qͦcũq mortis genere mo¬
rituri sunt. Magis timeamꝰ. ne sensu in¬
teriore corrupto pereat castitas fił̃i. quã
ne feminȩ uiolent̾ constuprent᷑ in carne:
quia uiolentia ñ uiolat᷑ pudicitia si men¬
te seruat᷑. qm̃ nec in carne uiolat᷑. quan¬
do uoluntas patientis. sua turpit̾ carne
ñ utit᷑. s sine consensione tolerat. qd̾ alius

Expanded text:
contra suum timorem Domino miserante atque adcontra suum timorem Domino miserante atque adjuvante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione graviora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? Fit hoc ubi Dei charitas flagrat, non mundi cupiditas fumat. Charitas enim dicit: Quis infirmatur, et non ego infirmor? quis scandalizatur et non ego uror? sed caritas ex deo est oremus ergo, ut ab illo detur, a quo iubetur. et per hanc magis timeamus, ne oues Christi spiritalis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur, quando uoluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius
Abbreviated transcription (Latin):
nisteriũ. quib eadẽ ñ ẽ causa fugiendi.
Sicut in sporta submissus qd̾ supramemo
raui fugit apls. cũ a ꝑsecutore ipse ꝓprie
quereret᷑. Aliis utiq necessitatẽ similẽ
ñ habentib. a quib illic ministeriũ absit
ut desereret᷑ eccłia. sicut fugit sc̃s athana
siuis alexandrinꝰ ep̃c. cũ eũ specialit̾ app̃¬
hendere constantiꝰ cuꝑet imꝑator. nequaꝗͣ
a cȩt̾is ministris deserta plebe catholica.
quȩ in alexandria cõmanebat. Cum autẽ
plebs manet & ministri fugiunt. ministe¬
riũq subtrahit᷑. qͥd erit nisi mercennarioꝵ
illa fuga dãpnabilis. quib ñ ẽ cura de oui¬
bus: U eniet enĩ lupus ñ homo s diabolus.
qui plerosq fideles apostatas eẽ ꝑsuasit.
quib cotidianũ ministeriũ dñici corporis
defuit: & ꝑibit infirmꝰ in tua ñ scientia s
autẽ ad eos attinet qui in hac re ñ fallunt᷑
errore. s foemidine suꝑant᷑. quare ñ potius

Expanded text:
nisterium, quibus eadem non est causa fugiendi: nisterium, quibus eadem non est causa fugiendi: sicut in sporta raui, fugit apostolus, cum a persecutore ipse proprie quaereretur, aliis utique necessitatem similem non habentibus, a quibus illic ministerium absit uts Alexandrinus episcopus, cum eum specialiter apprehendere Constantius cuperet imperator, nequaquam a caeteris ministris deserta plebe catholica quae in Alexandria commanebat? Cum autem plebs manet, et ministri fugiunt, ministeriumque subtrahitur; quid erit nisi mercenariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ovibus? Veniet enim lupus, non homo, sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus quotidianum ministerium dominici corporis defuit; et peribit infirmus in tua non scientia, sed s est . Quod autem ad eos attinet, qui in hac re non falluntur errore, sed formidine superantur; quare non potius
Abbreviated transcription (Latin):
lapsis. partĩ ꝑemptis. partĩ obsidione con¬
sũptis. partĩ captiuitate disꝑsis. S multo
plures illic manentib ꝓpt̾ quos manerent.
sub eoꝵdẽ ꝑiculoꝵ densitate mansert̃. Et si
aliqui deseruert̾ plebes suas. hoc ẽ qd̃ dici¬
mus fieri ñ debere. neq enĩ tales docti au¬
ctoritate diuina. s humano uł errore de¬
cepti uł timore sunt uicti. Cur enĩ sibi pu¬
tant in different̾ obtemꝑandũ ẽẽ p̃cepto ubi¬
tentias unã scilicet ubi fuga sinit᷑. aut iu¬
betur. alterã ubi arguit᷑ atq culpat᷑. sic
intelligere student. ut it̾ se repꝑiant᷑ ñ
eẽ contrarie sicut ñ sunt: & hoc quomͦ rep¬
perit᷑. nisi attendat᷑ qd̾ iã suꝑus ddisputa¬
ui: Cc̃ de locis in quib sumus p̃mente ꝑ¬
secutione fugiendũ eẽ xp̃i ministris qͣndo
ibi aut plebs xp̃i ñ fuerit cui ministret᷑.
aut potest impleri ꝑ alios necessariũ mi¬

Expanded text:
lapsis, partim peremptis, partim obsidione conlapsis, partim peremptis, partim obsidione consumptis, partim captivitate dispersis: sed multo plures, illic manentibus propter quos manerent, sub eorumdem periculorum densitate manserunt. Et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est quod dicimus fieri non debere: neque enim tales docti auctoritate divina, sed humano vel errore decepti, vel timore sunt victi. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto,tentias, unam scilicet ubi fuga sinitur aut jubetur, alteram ubi arguitur atque culpatur, sic intelligere student, ut inter se reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? Et hoc quomodo reperitur, nisi attendatur quod jam superius disputavi, tunc de locis in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit cui ministretur; aut etiam fuerit, et potest impleri per alios necessarium mi
Abbreviated transcription (Latin):
re posuistr: Dicis enĩ si in ȩccłus ꝑsisten¬
deo. uisi ut ante ocłos nr̃os uiri cadant.
feminȩ constuprent᷑. Incendant᷑ eccłiȩ
nos ipsi torm̃tis deficiamꝰ: cũ de nobis
querit᷑ qd ñ habemꝰ. Potens ẽ quidẽ ds̃¬
preces audire familiȩ suȩ. & hȩc quȩ for¬
midant᷑ a uertere. Nec id̾o tam̃ ꝓpt̾ ista
quȩ incerta sunt debet ẽẽ nr̃i officii certa
desertio. sine quo ẽ plebi certa ꝑnicies. Non¬
in reb uitȩ huiꝰ. s alteriꝰ quȩ incõparabi¬
lit̾ diligentiꝰ sollicitiꝰq curanda ẽ. Nam si
certa essent ista mala quȩ timent᷑ ne in lo¬
cis in quib sumꝰ forte contingat. prius
inde fugerent om̃s ꝓpt̾ quos ibi manendũ
ẽ. & nos a manente necessitate liberos red¬
derent. Non enĩ quisquã ẽ qui dicat mi¬
nistros manere oportere. ubi iã ñ fuerint
quib necesse sit ministrare. Ita quidẽ sc̃ĩ ep̃i
de hispania ꝓfugert̃. priꝰ plebib parcĩ fuga

Expanded text:
re posuisti? Dicis enim: Si in ecclesiis persistideo, nisi ut ante oculos nfeminae constuprentur, incendantur ecclesiae. nos ipsi tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem dpreces audire familie sue et hec, que formidantur, avertere. Nec ideo tamen propter ista, que incerta sunt, debet esse nostri officii certi desercio, sine quo est plebi certa in rebus vitae hujus, sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. Nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis in quibus sumus, forte contingant, prius inde fugerent omnes propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent: non enim quisquam est qui dicat ministros manere oportere, ubi jam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. Ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt, prius plebibus partim fuga
Abbreviated transcription (Latin):
debent᷑ certamina. Nos quasi senes leuioris
pugnȩ cursũ recipimꝰ: te quasi iuuenẽ ma¬
net głosior de tyranno triũphus. Post ueni¬
ens flere desiste: pꝰ triduũ me sequeris sacer¬
dotẽ leuita. Hic mediꝰ numerꝰ decet. Non
erit tuũ sub magistro iuncere: quasi adiuto¬
rẽ queras. Quid consortiũ passionis meȩ
expetis: Totã eiusdẽ hereditatẽ tibi cõmit¬
to. Quid p̾sentiã meã requiris: Infirmi
rentiũ. Accipe facultates uł thesauros ȩccłiȩ:
& diuide quib tibi uidet᷑. Tc̃ beatꝰ sxxtꝰ¬
ta potestate beatꝰ laurentiꝰ. cepit ꝑ regiones

Expanded text:
debentur certamina. Nos quasi senes levioris debentur certamina. Nos quasi senes levioris pugnae cursum recipimus: te quasi juvenem manet gloriosior de tyranno triumphus. Mox venies, flere desiste, post triduum me sequeris. Sacerdotem et levitam hic medius numerus decet. Non erat tuum sub magistro vincere, quasi adjutorem quaereres. Quid consortium passionis meae expetis? Totam tibi haereditatem ejus dimitto. Quid praesentiam meam requiris? Infirmi rentium: « Accipe facultates vel tesauros aecclesiae, et divide quibus tibi videtur. » Accepta potta potestate, beatus Laurentius coepit per regiones