comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cora uͦ indoctos. s tam̃ habentes fidem. Nam ha
bent pͥmogenta. Sunt docti qui assligunt
eeliam. scismata ohereses faciendo. Proids
nec in illis inucrus fidem. quĩ facti st̃ cerptꝰ.ͤ
id.ẽ. afflctio ppłi dĩ. Occisa sunt pͥmogenita
coꝵ. trahunt post se turbas indoctas. ipsa funt
peccora. In hac gͥ afflctione qua eoclla affligitur:
moritur in affligentib fides. moriunt᷑ pͥmoge.¬
nita emipsis doctis a indoctis: quia occidit ds̃
pͥmogenita egiptioꝵ. ab homine usq ad pecues.
minisit signa &eꝓdrgia in medio tui egrpte. in
phamonẽ & in om̃is seruos &ꝰ. Phamio. rex gro¬
tioꝵ. Nomen attendite o macte. quẽadinodũ
ista faciat as̃. Ree in om̃i gente: prior. ẽ. Egi¬
ptiis afflictio est: pharao dissiꝑatio. Afflictio gͦ
regem habet dissipationẽ. quia illi qui asstigunt
cccłtam: dissipati affligunit. Ut em̃ affligant ais¬

Expanded text:
ora vero, indoctos; sed tamen habentes fidem, nam non ora vero, indoctos; sed tamen habentes fidem, nam non haberent primogenita. Sunt docti qui affligunt Ecclesiam, schismata et haereses faciendo. Proinde nec in illis invenis fidem, quoniam facti sunt Aegyptus, id est afflictio populo Dei. Occisa sunt primogenita eorum: trahunt post se turbas indoctas; ipsa sunt pecora. In hac ergo afflictione qua Ecclesia affligitur, moritur in affligentibus fides: moriuntur primogenita et in ipsis doctis et indoctis; quia occidit Deus primogenita Aegyptiorum «ab homine usque ad pecus.misit signa et prodigia in medio tui, Aegypte, in Pharaone et in omnibus servis ejus.» Pharao rex Aegyptiorum. Nomen attendite, et videte quemadmodum ista faciat Deus. Rex in omni gente prior est; Aegyptus Afflictio est, Pharao Dissipatio. Afflictio ergo regem habet dissipationem; quia illi qui affligunt Ecclesiam, dissipati affligunt. Ut enim affligant, dis
Abbreviated transcription (Latin):
primogennta nr̃a. tañ in nobis meupsis inge.¬
iscimus. adoptionem expectantes red̃ptionẽ
corꝑis nr̃i. Si cogo magna gr̃ dĩ est. ut con¬
seructur fides mã: magna pena est occidere
pͥmogenita. quando homines in affuctione
ecłis constituti. ꝑdunt fidem. Anligunt enĩ
tus in terp̃tatur. Quicumq ergo affligunt
xcłiam. quicũq scandala eocłix imuntitunt:
&si ꝯp̃iam appallentur: moruint᷑ pͥmogenita eoꝵ.
Erunit infiddes. & crunt manes: habentes nom̃
tantum & signum. In corde aut̃ pͥmogenitũ suũ
sepdicrunt. usq adco: nt quanlo ci aliqͥd dixe.¬
timoiem ignis ꝑterm: apud se sibsannet. aut si
tais et ut audeat. coram te os torqueat & dicat.
Quis huc inde reuersus est: Dicntit sibi homines
qͥo nobant. De cepĩamiis est. Sed quia asfligens
corisus est pͥmogentus ciꝰ: mortua est fides. ohoc
ab homint usq ad pceus. Dicam fr̃s quod sentio.
Homines intelligo spũait̃ significari tanquam
doctos ꝓpt̃ racionalcm animã qł est homo. Pec.¬

Expanded text:
nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri» . Si ergo magna Dei gratia est ut conservetur fides nostra; magna poena est occidere primogenita, quando homines in afflictione Ecclesiae constituti perdunt fidem. Affligunt enim tio interpretatur. Quicumque ergo affligunt Ecclesiam, quicumque scandala Ecclesiae immittunt, etsi christiani appellentur, moriuntur primogenita eorum. Erunt infideles, erunt inanes, habentes nomen tantum et signum: in corde autem primogenitum suum sepelierunt; usque adeo, ut quando ei aliquid dixetimorem ignis aeterni, apud se subsannet; aut si talis cet ut audeat coram te, os torqueat et dicat: Quis huc inde reversus est? dicunt sibi homines quod volunt. Et christianus est; sed quia affligens, occisus est primogenitus ejus, mortua est fides ejus: et hoc «ab homine usque ad pecus.» Dicam, fratres, quod sentio. Homines intelligo spiritualiter significari tanquam doctos, propter rationalem animam, quod est homo: pec
Abbreviated transcription (Latin):
suã. o in scruas suis aduocabit᷑. Iudicasse enim
intelligitur plebem suam. seꝑando in ipsa plebe
sua bonos a malis. fideles ab infidelib. apłos a
tua o domꝰ iacob: uenite ambulemꝰ inluc̃ẽ dm̃.
Quare uobis dico. uenite ambulemꝰ in luoẽ dñi :¬

Expanded text:
suam, et in servis suis advocabitur.» Judicasse enim suam, et in servis suis advocabitur.» Judicasse enim intelligitur plebem suam, separando in ipsa plebe sua bonos a malis, fideles ab infidelibus, Apostolos a tua, «o tu domus Jacob, venite, ambulemus in luce Domini.» Quare vobis dico, «Venite, ambulemus in luce D
Abbreviated transcription (Latin):
plebem suam. Ipsũ iudiciũ. dixit ysauas. d nunc
Itu domus iacob. uenite & ambulemꝰ in lu¬
mine dñi. Parum est hoc. S quid sequitur :¬
Dimisit eñi plebem suam. domũ isrł. Ipsa et
domꝰ iacob quȩ est domus isrł. Qui cãi iacob
ipse est isrł. Hostis sc̃as litteras. & puto qͥd uobis
ueniat in mentem. quia ipse iacob qͣndo uidit
angłm secum luctari. tunc acceꝑit nomen ut
appellaretur isrł. Unus homo est: siue iacob:
Una gens. una plebs. Hanc inuitat: ao hanc di¬
mittit. Et minc iã certe occidisti xp̃m. O domꝰ
iacob iã occidisti xp̃m. iam caput ante cruoem
agitasti. iam pendentem trrisisti. iam dixisti.
ũ faluis dĩ es. aescende de eruce. Lam rogauit me¬
dicus ꝓ freneticis. Pater ignosce illis. qͥa nesciunt
quid faciunt. Certe iam fecisti ista om̃ia. & nc̃
crede in cũ quẽ occidisti: bibe sanguinẽ quẽ fu¬
disti. Et nc̃ tu domꝰ iacob. testimoniũ ysaiȩ gepo¬
nere cupio qͦd hic dixit. qm̃ iudicauit dñs plebẽ

Expanded text:
 dixit Isaias: «Et nunc tu domus Jacob, venite, ambulemus in lumine Domini.» Parum est hoc, sed quid sequitur? «Dimisit enim plebem suam, domum Israel» . Ipsa est domus Jacob, quae est domus Israel; qui enim Jacob, ipse est Israel. Nostis sanctas Litteras, et puto quod vobis veniat in mentem quia ipse Jacob quando vidit angelum secum luctari, tunc accepit nomen ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, una gens, una plebs; hanc invitat, et hanc dimittit. Et nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; jam occidisti Christum, jam caput ante crucem agitasti, jam pendentem irrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam fecisti ista omnia, et nunc crede in eum quem occidisti, bibe sanguinem quem fudisti. Et nunc tu domus Jacob, testimonio Isaiae exponere cupio quod hic dixit, «Quoniam judicavit Dominus plebem
Abbreviated transcription (Latin):
esset & infirmoꝵ. Nã & in illa missione serui
sui moysi cũ diceret ego fũ qui sũ. & dices filũs
isrł. qui est misit me ad uos: quia ipsũ ꝓpͥe esse
menti humanę difficile erat caꝑe. & mutebatur
homo ad homines. quãtus non ab homine. con¬
ti nuo ał temꝑauit laudẽ suã: & hoc de se dix̾.
qͦd capi dulcit̃ possit Hon in co uoluit remane.¬
re quo landabat᷑. quo non posset laudator at.¬
tingere. Uade inqͥt. dic filiis isrł. Ds̃ abrahã.
ds̃ rsaac. & ds̃ iacob: misit me ad uos. Hoc mibi
nom̃ est inetermĩ. Certe dñe nom̃ illud habes.
misit me ad uos. Unde mͦ nom̃ mutasti ut di-¬
tͥ uidetur tacio eiꝰ respondere & dictre. qͦd dixi
ego sũ qui sũ. uerũ est. s non capis: quod aurẽ
dixi. ego sũ ds̃ abtahã: & ds̃ ysaac: a ds iacob: &

Expanded text:
esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomisit me ad vos:» unde modo nomen mutasti, ut ditibi videtur ratio ejus respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: quod autem dixi, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum est: & habitauit in nobis. Ut gͦ panẽ
angłoꝵ manducaret homo: creator angłoꝵ factus
est homo. ꝓsallite ergo nomini eiꝰ. qm̃ suauis est.
Si gustastis: psallite. Si gustastis qm̃ suauis. ẽ. dñs:
psallite. Si bene sapit qd̾ gustastis: laudate. Qe
tam ingratus. ẽ. uł coquenti uł pascenti. ut eũ
fuerit pulmento aliquo delectatus. ñ reddat gram
laudando qͦd gustat: Si de his non tacemꝰ. de illo
sis tudere bonũ om̃iũ bonoꝵ. bonũ a quo sunt
om̃ia bona: bonũ sine quo melul est bonũ. & bo¬
nũ qdđ sine ꝯteris bonũ est. Tendebatis uos ut
uideretis. &farte in extendenda acie mentis ur̃e
deficiebatis. Hoc enĩ exeme conicio. sic patior ͤ ed
&si est aliquis sicut ficri potest. & ualde potest.
acie mentis fortior me.& contuitũ cordis sui diu
figi in co dd est. landet ille ut potest. o quottielo
non possumus laudet. Sr̃as tam̃ illi. qui in
hoc psalmo temꝑauit laudẽ suã: ut & firmoꝵ

Expanded text:
tum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo sis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo temperavit laudem suam, ut et firmorum
Abbreviated transcription (Latin):
scꝑando honos ã tualis: hoc ist a in feraus sus ad¬
nocabit᷑. A qua: A gentibu̾s. Quantȩ eñi gentes
credtado uenerunt. quanti fundi.quanta loca
descrti modo ueniunt. Ueniunt inde nescio
quanti. credere nolunt. Dicunus cis. Qduultis :
Responaent. Nlosse głam di. Erechte srz mirari uos.
& gaudere ad talem uoctui rustisos. Demunt.
nescio unde gxcitati. a nescio quo. Quid dicã
subito de silna. desdescrto. de remotis sinibꝰ &
ardus montib aopocłiam. & hanc uoct̃ habcnt
plcriq a pene unis eoqpe ut iacamꝰ uert intus¬

Expanded text:
alis: hoc est, «Et in servis suis advocabitur.» A quibus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerunt! quanti fundi, quanta loca deserta modo veniunt! Veniunt inde nescio quanti, credere volunt, dicimus eis: Quid vultis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem rusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, subito de silva, de deserto, de remotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene
Abbreviated transcription (Latin):
Nume tatĩ quadiu in spt uinimus. in sron stimtis.
Finita uita habitabimꝰ in illa ciuitate. quȩ nũquã
ruitura est: quia & dũs habitat in ea. & custodit
eam. quȩ est uisio pacis pterna iersem. pacis illuis
tr̃s inci. cui landandȩ lingua non susfieit. ubi
nullũ bostem iam sentiemus: nec in eccłia. noc extͣ
xcłiam. nec in carne urã. nec in cogitatione nta.
Absor bebint enĩ mors in uictoria. & nacabimus
ad uidendũ dm̃ in pace iterna. cuies icrłits¬

Expanded text:
tamen quamdiu in spe vivimus, in Sion sumus. Finita via habitabimus in illa civitate, quae nunquam ruitura est; quia et Dominus habitat in ea, et custodit eam: quae est visio pacis aeterna Jerusalem, pacis illius, fratres mei, cui laudandae lingua non sufficit, ubi nullum hostem jam sentiemus nec in Ecclesia, nec extra Ecclesiam, nec in carne nostra, nec in cogitatione nostra. Absorbebitur mors in victoriam , et vacabimus ad videndum Deum in pace aeterna, c
Abbreviated transcription (Latin):
suã in t̾ra ꝓmissionis: Adhuc plane udicabit. slant¬
iudicabit an̾s plebem suam. & in seruis suis aduo¬
cabitur. Iam iudicauit ipsam plebem. Excepto
iudicio futuro. iudicata est plebs uideoꝵ. Qs est
iudicata : Separati sunt inde iusti: & remanserunt
iniusti. Si aut̃ mentior aut mentiri existimor.
quia dixi iã iudicita. c̃: audi añm dicentẽ. In
iudiciũ ego ueni in hunc mundũ: ut qͥ ñ uident
uideant. & qui uident eti fiant. E xoxcati sunt

Expanded text:
suam in terram repromissionis? Adhuc plane judicabit: «Judicavit Dominus plebem suam, et in servis suis advocabitur.» Jam judicavit ipsam plebem; excepto judicio futuro, judicata est plebs Judaeorum. Quid est, judicata? Separati inde sunt justi, et remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videa
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatũ tuarũ. & tam̃ caro concupiseit adu̾¬
sus sp̃m. & sp̃s aduersus carnẽ: nt non ea quȩ
uultis faciatis. Tũ in te ipso non facis quod uis:
Ipse tibi det grãm. ut ui te ipso facias quod uis.
Hri cm̃i ipso adiuuante. nec in te facis qͦd uis. Et¬
eñi cũ ille non faceret in se qͦd uellet qui ait.
caro concupiscit aduersus sp̃m. sp̃s aut̃ aduersꝰ¬

Expanded text:
cupiditatum tuarum; et tamen «caro concupiscit adcupiditatum tuarum; et tamen «caro concupiscit ad spiritus adversus carnem, ut non ea quae vultis, faciatis» . Tu in teipso non facis quod vis; Ipse tibi det gratiam, ut in teipso facias quod vis; nisi enim ipso adjuvante, nec in te facis quod vis. Etenim cum ille non faceret in se quod vellet, qui ait, «Caro concupiscit adversus spiritum, spiritus au
Abbreviated transcription (Latin):
benelicis. corde mara conscientiȩ ietimas sacras
imponis: & respondct᷑ tibi. Pax int̃ra hominib
bone uoluntatis. Illt igit᷑ ds qui om̃ps est in
celo & in terra: om̃ia quecũq uoluit fecit. Tu
nunc in domo tua non facis om̃ia quȩ uis: ille
in glo & in terra. om̃ia quęcũq uoluit fecit. Tũ
fac uł in agro tuo. om̃ia quȩ uis. Multa uis:
& non potes in domo tua facere om̃ia quȩ uis. Con¬
tradicit forte uxor. contradicunt & filii. Aliqͥndo
& sernus contumatia contradicit: & ñ facis qͦd
uis. S facio inquis qͦd uolo. quia in nouobedi¬
ente. ac contradicente uindico. Hec hoc facis cũ
uis. Aliquando uindicare uis. & non potes.
Aliquando minaris. &o antequã facias qͦd mina.¬
ris: moreris. Putamus. in te ipso facis qͦd uis:
Frenas omĩs cupiditates tuas: Iorsitan frenas.
Nũqͥd esficis ipse ut cupiditates ñ surgant quas
freuas: Certe cm̃i boc uis. non titallari molestia

Expanded text:
benedicis, corde in aram conscientiae victimas sacras benedicis, corde in aram conscientiae victimas sacras imponis; et respondetur tibi, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . 12. Ille igitur Deus qui omnipotens est, «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» tu in domo tua non facis omnia quae vis: ille «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» tu fac vel in agro tuo omnia quae vis. Multa vis, et non potes in domo tua facere omnia quae vis: contradicit forte uxor, contradicunt filii, aliquando et servulus contumacia contradicit, et non facis quod vis. Sed facio, inquis, quod volo; quia in non obediente ac contradicente vindico. Nec hoc facis, cum vis: aliquando vindicare vis, et non potes; aliquando minaris, et antequam facias quod minaris, moreris, Putamus, in teipso facis quod vis? frenas omnes cupiditates tuas? Forsitan frenas, numquid efficis ut ipsae cupiditates non surgant, quas frenas? Certe enim hoc vis, non titillari molestia
Abbreviated transcription (Latin):
iubebatur sacrisiciũ in umbra sꝗturoꝵ: forte non
inuenires in groge tuo placitum: ppurum. & in ca¬
pris hircũ arx añi dignum. nec in ouili tuo ari.¬
ciem diguum in uictimã año tuo. E ñ inucnitns:
satageres quid faceres. & diceres forte dõ. Uolui. &
non habui. Nũquid de laule potes dicert. uolm &
ñ habui: Ipsum uoluisse. laudasse est. Non cnim
uerba a te quexit dĩ. s cor. Deniq potes diccre.
& linguam non habui. Si quis obmutescit aliqua
ualitudine. linguam non habuit:  tamen laudt̃
habuitSi cñi ds̃ aures carnales haberet. & sono
tui corꝑis indigeret: cũ remansisses sine lingua. sine
laude ȩtiam remaneres. Hunc uͦ quia cor quęrit.
cor inspicit: intus testis est iuage. approbator. an.¬
ditor. coronator: sussicit ut offeras uoluntate. Cñ
potes: ort consiteris ad salutem. Cũ autẽ ñ potes:
corde credis ad iusticiam. Corde landas. corde

Expanded text:
vovebantur sacrificia in umbra futurorum; forte non vovebantur sacrificia in umbra futurorum; forte non invenires in grege tuo placitum taurum, et in capris hircum arae Domini dignum, nec in ovili tuo arietem dignum ad victimam Domino tuo; et non inveniens satageres quid faceres, et diceres forte Deo: Volui, et non habui. Numquid potes de laude dicere, Volui, et non habui? Ipsum voluisse laudasse est. Non enim verba a te quaerit Deus, sed cor. Denique potes dicere: Et linguam non habui. Si quis obmutescit aliqua valetudine, linguam non habuit, et tamen laudem habuit. Si enim Deus aures carnales haberet, et sono tui corporis indigeret, ideo cum remansisses sine lingua, sine laude etiam remaneres: nunc vero quia cor quaerit, cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator; sufficit ut offeras voluntatem. Cum potes, ore confiteris ad salutem; cum autem non potes, corde credis ad justitiam : corde laudas, corde
Abbreviated transcription (Latin):
placet. Unde iustis co scis dĩ placuit dĩ. itiã flagellans
eos. Quando iniquis om̃ib displicet. placuit illis: &
sub flagello ciꝰ. in crũpnis. in laborib. in uulneribus.
ingestate constituti: laudauerunt am̃. Non eis displi¬
cuit nec torquens. Hoc est gratis amare. non quasi
ꝓposita acceptiont mercedis. quia ipsa merces tua sũ¬
ma. ds̃ ipse erit: quc̃ gratis diligis. Et sic amare debes:
ut ipstim ꝓ mercede desiderare aebeas. qui solus te
satiet. sicut philippus acsiderabat cũ diceret. ostende
nobis patrem: & sufficit nobis. Merito quia hoc de
libera uoluntatt facimꝰ. & ac libera uoluntate facere
debemus: quia aelectati facimꝰ. amando ficimꝰ. quia
&si corripimur ab illo: nobis nũquã displicere debet.
qui semꝑ est iustus. Hoc dixit ille laucator enas. In
me sunt as̃ uota tua. quȩ reodam laudationes tibi.
dño tuo sacrificiũ gratũ illi  acceptũ. sicut antea

Expanded text:
placet. Unde justis et sanctis Dei placuit Deus, etiam flagellans placet. Unde justis et sanctis Dei placuit Deus, etiam flagellans eos. Quando iniquis omnibus displicet, placuit illis; et sub flagello ejus, in aerumna, in laboribus, in vulneribus, in egestate constituti laudaverunt Deum: non eis displicuit nec torquens. Hoc est gratis amare, non quasi proposita acceptione mercedis; quia ipsa merces tua summa Deus ipse erit, quem gratis diligis: et sic amare debes, ut ipsum pro mercede desiderare non desinas, qui solus te satiet; sicut Philippus desiderabat, cum diceret, «Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis» . Merito, quia hoc de libera voluntate facimus, et de libera voluntate facere debemus, quia delectati facimus, amando facimus; quia etsi corripimur ab illo, nobis nunquam displicere debet, qui semper est justus. Hoc dixit ille laudator ejus: «In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationis tibi» Domino tuo sacrificium gratum illi et acceptum, sicut antea
Abbreviated transcription (Latin):
co in mari. co in onti abyssis. Sicut iã dixinus
non omia quȩ fecit corctus est facere: seo om̃ia
quetũq noluit fecit. Causa coꝵ quȩ fecit. lio.¬
luntas cuis est. Facis tu domũ. quia si nolles
facere. sine habitatione remaneres. Hecessitas
coegit te facere domũ: non libera uoluntas. fa¬
cis uestem. quia si non feceres: nudꝰ ambulares.
Ad ficiendũ ergo uestem necessitate diiceris: non
libera noluntate. Conseris montẽ intib. scm̃
spargis. quia ił feceris: alimenta non habebis.
Om̃ia hox necessitate facis. ã honitate fecit. Hullo quod
fecit quit. idõ om̃ĩa quęcũq uoluit fecit. Putas habe.¬
mus co nos. Id libera uoluntate faciamꝰ: Sa em̃ quȩ
diximꝰ ex necessitate facimꝰ. quia si non faceremꝰ: egen¬
tes & inopes remanertius. Inuenimus aliquid quod
libera uoluntate faciamꝰ: Inuenimꝰ plane. cũipsũ dt̃m
amando laudamꝰ. Hoc eni libera uoluntate facis. qͣndo
amas. quando laudas. Non eñi ex necessitate: s quia

Expanded text:
 in omnibus abyssis,» sicut jam diximus. Non omnia quae fecit, coactus est facere, sed «omnia quaecumque voluit, fecit:» causa omnium quae fecit, voluntas ejus est. Facis tu domum, quia si nolles facere, sine habitatione remaneres: necessitas cogit te facere domum, non libera voluntas. Facis vestem, quia si non faceres, nudus ambulares: ad faciendam ergo vestem necessitate duceris, non libera voluntate. Conseris montem vitibus, semen spargis, quia nisi feceris, alimenta non habebis: omnia haec necessitate facis. Deus bonitate fecit, nullo quod fecit eguit; ideo «omnia quaecumque voluit, fecit.» 11. Putas, habemus et nos quod libera voluntate faciamus? Ea enim quae diximus, ex necessitate facimus; quia si non faceremus, egentes et inopes remaneremus. Invenimus aliquid quod libera voluntate faciamus? Invenimus plane, cum ipsum Deum amando laudamus. Hoc enim libera voluntate facis, quando amas quod laudas; non enim ex necessitate, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ homo. ds̃ factus est homo: ut qm̃ homo po-¬
tes ad hominẽ qui non posses ad dm̃. ꝑ honuiuem
uenires ad dm̃: c factus est mediator d̾i ⁊ bominũ
homo xp̃s iłis. Sed si homo solum esseo. hoc sequea¬
qd̾ ñ poteras. Ipse est mediator. inde factus est su¬
S quomꝰ ea ꝑfruunt᷑ angłi: tu non potes. Illi eñi
quomͦ ꝑfruunt᷑. Sicuti in principio erat uerbũ.
& uerbũ erat apud dm̃ : a ds erat uerbũ. ꝑ qͦo facta¬

Expanded text:
ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo poad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominem venires ad Deum; et factus est mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . Sed si homo solum esset, hoc sequenquod non poteras. Ipse est Mediator, inde factus est sused quomodo ea perfruuntur Angeli, tu non potes. Illi enim quomodo perfruuntur? Sicuti est, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
S adnos redtamus. & in nobis illum agnoscamus.
o in oꝑib artifioem laudemus: quia ipsũ contem¬
plari idonei ñ fumus. o si contemplari idonei
aliquando trimus. cã fuerit mundatũ eor nr̃m
fide. ut postremo gaudeat ueritate. llunc qm̃
ipse a nobis uideri non pocest: oꝑa ciꝰ uideamus.
ne sine ciꝰ laude remaneamus. Ergo dixit. Lau.¬
date dnm̃ quia bomis. ẽ. psallite nomini eiꝰ. qm̃
suaues est. Forte esset bonus. & suatuis non esset:
si tibi non daretar posse gustare. Talem aut̃ se pre¬
buit hominib. ut gtiam panẽ de oelo miserit: &
filiũ suñ equalem qui hoc est qͦd ipse dederit homi¬
nẽ faciendũ. & ꝓbominib occidendũ: ut ꝑhoc qͦd
tu es. gustes qͦd non es. Multum em̃ a te erat gusti¬
re suauitatẽ dĩ. quia remota erat illa & nimis alta.
tu autem minis abiectus. & iuimo iacens. In mag.¬
tia ista seꝑatione. missus est mediator. Non poteris

Expanded text:
Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, et in operibus artificem laudemus; quia ipsum contemplari idonei non sumus: et si contemplari idonei aliquando erimus, cum fuerit mundatum cor nostrum fide, ut postremo gaudeat veritate; nunc quoniam ipse a nobis videri non potest, opera ejus videamus, ne sine ejus laude remaneamus. Ergo dixi, «Laudate Dominum, quoniam bonus est; psallite nomini ejus, quoniam suavis est.» Forte esset bonus et suavis non esset, si tibi non daret posse gustare. Talem autem se praebuit hominibus, ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras
Abbreviated transcription (Latin):
itiq utra diceret. Sublatis de medio om̃ib quib
appellari posset a dici ds̃. ipsum esse se uocari res¬
pondit. & tanquam hoc ei esset nom̃: hoc dices inqͥt.
qui est misit me. Ita eñi ille est: ut in eiꝰ cõꝑatione
ea qne facta sunit nou suit. Illi non cõpanta sunt.
qm̃ ab illo sunt: illi aut̃ cõꝑata ñ sunt. qua uerũ
esse inc̃imitabilt esse est: quod ille solus. ẽ. Est cm̃
Insaiit. qui laudat qͦd ñ t̃ bonũ. Si laudes miquã.
co ipso qͦd miquus est: nonne oti iniquus eris:
Si laudas furem. eo ipso qͦd fur. ẽ: nonnie & tu par.¬
ticeps cris: Si landes iustum in eo ipso qͦd instꝰ
est: nonne &ta habes inde partem landando:
Non eũi laulares iustum: nͥ amares. Non amares.
si nebil inde haberes. Si ergo quiaͥ aliud lan.¬
damus. ideo laudamꝰ quia bonũ. ẽ nulla tͥ maior
causa &melior & firmior dari potuit qͥre laudes
concipiat ut cõplectatur quãbonus sit dñs:

Expanded text:
utique vera diceret. Sublatis de medio omnibus quibus utique vera diceret. Sublatis de medio omnibus quibus appellari posset et dici Deus, ipsum esse se vocari respondit; et tanquam hoc esset ei nomen: «Hoc dices eis,» inquit, «Qui est, misit me.» Ita enim ille est, ut in ejus comparatione ea quae facta sunt, non sint. Illo non comparato, sunt; quoniam ab illo sunt: illi autem comparata, non sunt, quia verum esse, incommutabile esse est, quod ille solus est. Est enim Insanit qui laudat quod non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso quo iniquus est, nonne et tu iniquus eris? Si laudes furem eo ipso quo fur est, nonne et tu particeps eris? Si laudes justum in eo ipso quo justus est, nonne et tu habes inde partem laudando? Non enim laudares justum, nisi amares; non amares, si nihil inde haberes. Si ergo quidquid aliud laudamus, ideo laudamus, quia bonum est; nulla tibi major causa et melior et firmior dari potuit quare laudes concipiat aut complectatur quam bonus sit Dominus?
Abbreviated transcription (Latin):
angłm bonũ. bominẽ bonũ. Ad dm̃ autẽ łi me
resero. puto niclil meliꝰ diotre quã bonũ. Ipse
qͥppe dñs iħ̾s xp̃s dixit: homo bonꝰ. Et ipse item
dixit: neuio bonus. nͥ unꝰ dñs. H onne stimulauit
nos ad queitudũ & ad distingnendiã qͥdsit honũ
ilio bono bonũ. a& bonũ se ips bonũ: Quã gͦ bonũ t̃.
a quo sirat om̃ua bona: Om̃ino nullũ inuenuies bo¬
nũ. quod non ab ipso sit bonũ. Ponũ bona faciets.¬
sicuti est ꝓpͥe: sic s bomus est. ꝑrͥe. Neq cñi ca quȩ
fecit ĩ sunt. aut in uiria illi fit cũ dicimus ñ esse
quȩ fecit. Quare cũi fecit. si non sunt qͦ fecit:
Aut qͥd fecit. si non.t̃. qͦo foeit : Cũ ħ sint os illa
quꝓ fecit: uenitur tamen ad illius cõꝑationẽ. &
tanquã solus sit. aꝑxit. Ego sũ qui sũ. Hec dices
filiis ifrł: qui est misit me ad uos. Non dixit as̃
añs. ille omp̃s. miscricors. iustus. Quȩ si diccret:

Expanded text:
angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum me angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum me refero, puto Christus dixit, «Homo bonus;» et ipse item dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus.» Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid sit bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum? Quam ergo bonum est a quo sunt omnia bona? Omnino nullum invenias bonusicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae fecit? aut quid fecit, si non est quod fecit? Cum ergo sint et illa quae fecit, venitur tamen ad illius comparationem; et tanquam solus sit, dixit, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est, misit me Deus ille omnipotens, misericors, justus: quae si diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ętiam si non impletur illuis laudis explicatio.
acceptetur laudatoris deuotio. Approbet me
ipse uoluisse. ignoscat ñ impleuisse. Inesfabili
ex ipso sunt om̃ia: etiã cũ mͥ hȩc placent ad illum
ero. interiorem mͥ & suꝑiorem iuenio. quia
sic bonꝰ est dñs: ut istis ñ indigeat qͦ sit boirus.
Deniq ista non laudo sine illo. illum aut̃ sine
istis ꝑfectum. non indignũ. incõmutabilẽ. nul¬
lus bonũ quęrentem quo augeat᷑ : nulliꝰ malũ
timentem quo minuat᷑ inuenio. Et quid dicam
amplius: Inuemo in creatura olum bonũ. solẽ
bonũ. lunã bonã. stellas bonas. t̾ram bonam.
quȩ gignuntur in t̾ra ie radicib subnixa sunt
bona. quȩ ambulant & mouent᷑ bona. quȩ
uolitant inaere. & natant in aquis bona.
Dico obomint᷑ bonũ. Homa tm̃ bouꝰ. de bono
thesapra cordis sui ꝓfert bonũ. Dicõ e angłm
dico bona. s tam̃ cũsus nomurib elñ bẽtism.

Expanded text:
ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, acceptetur laudatoris devotio. Approbet me ipse voluisse, ignoscat non implevisse. 4. Ineffabili ex ipso sunt omnia, etiam cum mihi haec placent, ad illum ero, interiorem mihi et superiorem invenio; quia sic bonus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur, nullius malum timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? Invenio in creatura coelum bonum, solem bonum, lunam bonam, stellas bonas; terram bonam, quae gignuntur in terra et radicibus nixa sunt, bona; quae ambulant et moventur, bona; quae volitant in aere et natant in aquis, bona. Dico et hominem bonum: «Homo» enim «bonus de bono thesauro cordis sui profert bonum» . Dico et angelum dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. qualis est ille qui feeit: Et tam̃ cũ bona
fecerit. multoq sit melior qui fecit. quã ista quę
fecit: ñ mutnes meliꝰ qd̵ de illo dicas: nͥ qͥa bonꝰ¬
dñs. si tam̃ intilligas ꝓpͥc bonũ. a quo sunt extera
bona. Oñia cl̃i bona ipse fecit : ipse est bonꝰ quẽ
nemo fecit. Ille bono suo bonus. ẽ non aliunde par.¬
ticipato bono. Ille se ipso bono bonus est. non ad¬
berendo alteri bono. Michi aut̃ adherere dõ
bonũ ẽ. Qui non eguit a quo ficret bonꝰ. sco
egnerunt illo extera ut fiercat bona. Uultis
audire quã singłarit̃ ille sit bonus : Dñs inter.¬
laritatem bonitatis eiꝰ. & p̃terire breuit̾ nolo.
& cõmendare cõgrue ñ sufficio. Metuo ne si
hinc cito transicro: ego ingratus inueniar.
Item metuo. ne boc cũ explicandũ susceꝑo. sub
tanta laudis dñiee sarcina defatiger. Sic tam̃
fr̃s. accipite me olaudantẽ & non sufficientẽ.

Expanded text:
fecit, qualis est ille qui fecit? Et tamen cum bona fecit, qualis est ille qui fecit? Et tamen cum bona fecerit, multoque sit melior qui fecit, quam ista quae fecit; non invenis melius quod de illo dicas, nisi «quia bonnus:» si tamen intelligas proprie bonum, a quo sunt caetera bona. Omnia enim bona ipse fecit: ipse est bonus quem nemo fecit. Ille bono suo bonus est, non aliunde participato bono: ille seipso bono bonus est, non adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerere Deo bonum est , qui non eguit a quo fieret bonus; sed eguerunt illo caetera ut fierent bona. Vultis audire quam singulariter ille sit bonus? Dominus inter singularitatem bonitatis ejus, et praeterire breviter nolo, et commendare congrue non sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero, ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc cum explicandum suscepero, sub tanta laudis dominicae sarcina defatiger. Sic tamen, fratres, accipite me et laudantem et non sufficientem,
Abbreviated transcription (Latin):
tione. in hac domo. qͦd ętiam ꝑegrinationis tab̾na¬
culum dicit᷑. quia hic stamꝰ. nũqͥd parũ grati esse
debenius: Nonnie cogitandũ. ẽ quia hic stamus:
Nonne cogitandũ est quid facti fuerimꝰ: Nonne co.¬
gitandũ.ẽ. ubi iacebimus. & quo collecti sumir:
Nonne cogitandũ .ẽ. quia om̃s impii dñm ñ qrebant.
& ipse illos ñ quęrentes questuit. ipse inuentos
excitauit. ipse excitatos nocauit. ipse uocatos intro.¬
duxit. &. in domo sui stare fecit : Hȩc quisqͥs cogi¬
tat. & ingratus non est: om̃ino despicit se ꝓ amore
dĩ sui.a quo sibi tanta p̾stita sunt. & qm̃ non
habet qͥd ꝓ tintis benoficiis dõ retribuat. qͥd ei
restat nͥ gc̃as agere. non rephendere: Ad ipsam
gr̃arum actionem ꝑtinet & calicem dm̃ acciꝑe. &
nom̃ eiꝰ inuocare. Na qͥd retribuat dn̾o seruus.
fecit aĩ om̃ia boita ualde. Non tantũ bona. sed &
bona fecit. & tialde bona fecit. Si hic om̃ia bona

Expanded text:
tione, in hac domo, quod etiam peregrinationis tabernatione, in hac domo, quod etiam peregrinationis tabernaculum dicitur, quia hic stamus, numquid parum grati esse debemus? Nonne cogitandum est quia hic stamus? nonne cogitandum est quid facti fuerimus? nonne cogitandum est ubi jacebamus, et quo collecti sumus? nonne cogitandum est quia omnes impii Dominum non quaerebant, et ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inventos excitavit, ipse excitatos vocavit, ipse vocatos introduxit, et in domo sua stare fecit? Haec quisquis cogitat et ingratus non est, omnino despicit se prae amore Domini sui, a quo sibi tanta praestita sunt: et quoniam non habet quid pro tantis beneficiis Deo retribuat, quid ei restat nisi gratias agere, non rependere? Ad ipsam gratiarum actionem pertinet, et calicem Domini accipere, et nomen ejus invocare. Nam quid retribuat Domino servus, fecit Deus omnia bona valde : non tantum bona, sed et bona fecit, et valde bona fecit. Si haec omnia bona
Abbreviated transcription (Latin):
salutare nicũ: & conscquent̃. peccatori aut̃ dioit
as. ut qͥd tu euarras iusticias ineas. & assinms¬
testamentũ meũ ꝑ os tuũ. tu auit̃ odistis disci.¬
plinã. & ꝓiecistii sermones mcos post te: ne for¬
te quisquã qm̃ dictum. ẽ. laudate serm dñm.
gtum si indomo ista magna fuerit malus seruũ.
putet sibi ꝓdesse laudem dm̃i: continuo quales sint qͥ
laudart debeant anm̃. subiecit o docet. Qui statis
in domo dñi. in atriis domꝰ dĩ nr̃i. Qui statis. non
qui ruitis. Illi eñi stare dicuntur. qͥ in mandatis
cius ꝑscuerant. qui in fide ñ ficta. & spe firma. a
caritate sincera seruiunt dõ. & honorant gccłiã cuis.
& ñ dant offensiont̃ maleuiuendo eis qͥ uenire uolunt:
& in uia lapides offensionis ñ inuemunt᷑. Orgo
qui statis in domo dñi: laudate nom̃ adm̃. Grati esto.¬
qͦt stamꝰ in domo dñi: Hic interim in hac ꝑegrina¬

Expanded text:
salutare Dei;» et consequenter, «Peccatori autem dixit salutare Dei;» et consequenter, «Peccatori autem dixit Deus, Utquid tu enarras justitias testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te» : ne forte quisquam, quoniam dictum est, «Laudate, servi, Dominum,» etiamsi in domo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodesse laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, laudate nomen Domini.» Grati estorina
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi fin. rectores ȩccłiȩ suȩ. ueneratores nonunᷤᷤ
sm. optemꝑatores mandati sin. id docet ut in
conscientia sua habeant dulcedinẽ bonȩ intȩ
suȩ nec corru̾pantur laudib. nec frangantur
uituꝑationib hominũ : quantomagis ipse incõ¬
mutabiis suꝑ om̃ia quȩ hec docet. Non utiq
maior fit si laudaueris: nec minor si uituꝑaue¬
ris. S qm̃ nobis expadit laudere dñm : miseri.¬
cordit̃ iubet ut laudemus eũ. non arroganter.
Audiamus ergo quod dicit. Laudate nom̃ dñi.
laudate serui am̃m. Honenĩ aliqͥd incongrinĩ
facitis. laudando serui dñor. & si semꝑ tantũ¬
mͦ serui essetis. deberetis am̃ti laudare. Quanto.
magis debetis laudare dñm serui. ut esse mere.
psalmo. rectos aceet laudatio: & item alibi
scͥptum est. non est speciosa laus in ore pecca¬
toris. itemq alibi dicitur. sacrificiũ laudis glo¬
rificabit me: & ibi uia est. in qua ostendã illi

Expanded text:
verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? Sed quoniam nobis expedit laudare Dominum, misericorditer jubet ut laudemus eum, non arroganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.» Non enim aliquid incongruum facitis, laudando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis debetis laudare Dominum servi, ut esse mereampsalmo, «Rectos decet laudatio» ; et item alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi dicitur, «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est in qua ostendam illi
Abbreviated transcription (Latin):
& dulce nobis esse gudendũ est. quo
nos ꝑsalmus iste choortatut. Dicit
ipsam quare iustum sit ut landemꝰ
Q eñi si non landaueruit serui dm̃ti: suꝑbi. ingrati.
irreligiosi crunt. Et quid faciunt non laudando
dñm. nͥ ut scuerum sentiant dñm: Ntq cuim
seruus ingratus. fi dñm suũ laudare uoluerit:
idõ efficit ut seruus non sit. Laudes. ñ laudes.
seruus es. S si laudes: ꝓpitiabis. si non laudes:
offeadis. Bona gͦ exhortatio a utilis. Unde ma¬
gis satagre debemus. quemadmodũ laudandus
sit dñs: quã dubitare laudandũ. Laudate ergo
nomen dñi. Hortatur nos psalmus. hortatur
nos ꝓpħa. hortatur nos sp̃s ddĩ. hortat᷑ postremo
nos ipse dãs: ut laudemus dum̃. Non cñi lau¬
dib nr̃is ille crescit: seo nos. D̃s nec melior
fit si laudaueris: nec deterior si intuperaueris.
Stu laudando bonũ melior tris. uituꝑando
deterior. Bomis aut̃ ille manet: ut est. Si em̃
seruos suos ipsos beue de se meritos p̃dicatores

Expanded text:
nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit ipsam quare justum sit ut laudemus Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum. «Laudate» ergo «nomen Domini.» Hortatur nos Psalmus, hortatur nos Propheta, hortatur nos Spiritus Dei, hortatur postremo nos ipse Dominus, ut laudemus Dominum. Non enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
dicta quȩ timeres. Attende quia & quando utis¬
citur. facit qͥd uult. ꝑcussit pͥmogenita erpti.
ab homine usq ad pecus. Immisit signa & ꝓdigta
i medio tui egypte. Nostis. legistis. quanta ꝑ
morsen fecerit manus dm̃ in cgiͥpto. ad terre.¬
dos. ad contundendos. ad acicitndos suꝑbos ip¬
tios. In phanionem. & in om̃s seruos eiꝰ. Parum
est in egr̃pto. quid postea quã eduetus est inde

Expanded text:
dicta quae timeres: attende, quia et quando irasdicta quae timeres: attende, quia et quando irascitur, facit quod vult. «Percussit primogenita Aegypti, ab homine usque ad pecus. Immisit signa et prodigia in medio tui, Aegypte.» Nostis, legistis quanta per Moysen fecerit manus Domini in Aegypto ad terrendos, ad contundendos, ad dejiciendos superbos Aegyptios. «In Pharaone et in omnibus servis ejus.» Parum est in Aegypto; quid posteaquam eductus est inde
Abbreviated transcription (Latin):
implebitis. s dũ non potestis: confitemini qͦd
potestis. Grãs agite iacentes. clamante. eree.¬
turus est uos: suꝑbire nolite. Ille ergo in celo
& in t̾ra. om̃ia quecũq uoluit fecit. in mari &
tre. Uidcmus ista oꝑa lñi. in ciꝰ crcatura. Lleniũt
eñi nubes ab extremo t̾cȩ ad mediũ: & pluunt.
Inde surrexerunt nescis. Ergo indicat illud ꝓpła.
ab extremo t̾rȩ. Siue abhis. siue a circundatione
fimũ t̃rȩ: unde uult excitat nubes. tam̃ a terra.
mã fecit. Nã fulgura sine pluuia terrerent te.
& nichil cibi darent. Fulgura inpluã fecit.
Fulgura sunt: contremiscis. Pluit: gaudes. Ful¬
gura in plumã fecit. Qui terruit: ipse fecit¬
ut ganderes. Qui coucit uentos dt thesauris
suis. Occiltis cansis: unde nescis. Quia cũi flat
uentus. sentis: qua causa siat. uł dc qͦ thesatiro
racionis couetus sit. nescis. Debes tam̃ dõ pictatẽ
credendi: qni̾a non flaret nͥ iussisset ille qͥ fecit.
diuina dicta sunt que amares. & non erant

Expanded text:
dum non potestis, confitemini; cum poteritis, gratias agite: jacentes, clamate; erecti, superbire nolite. Ille ergo «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, in mari et Videmus ista opera Domini in ejus creatura: veniunt enim nubes ab extremo terrae ad medium, et pluunt; unde surrexerint nescis. Ergo indicat illud Propheta: «ab extremo terrae,» sive ab imo, sive a circumdatione finium terrae, unde vult excitat nubes, tamen a terra.  fulgura sine pluvia, terrerent te, et nihil tibi darent. «Fulgura in pluviam fecit.» Fulgura sunt, contremiscis; pluit, gaudes. «Fulgura in pluviam fecit;» qui terruit, ipse ut gauderes fecit. «Qui educit ventos de thesauris suis:» occultis causis, unde nescis. Quia enim flat ventus, sentis; qua causa fiat, vel de quo thesauro rationis eductus sit, nescis: debes tamen Deo pietatem credendi, quia non flaret nisi jussisset ille qui fecit, » Etenim illa divina dicta sunt quae amares, et non erant
Abbreviated transcription (Latin):
mindũ credentes. Et in eis. om̃ia quocũq
uoluit fecit. Non cũ scuiunt infideles nͥ ꝑmit¬
tantur. aut uindicat᷑ in eos. quando ꝑuersi sunt.
nsi uisserit ille. qui fecit om̃s gentes. Futa qͥa
mare est: non t̾ra. ħIũqͥo ids̃ a potestate dĩ om̃i¬
potentis alienum est: Ꝙin mari oin om.¬
nib abrssis: quȩ uoluit fecit. Qui st̃ abyssus:
Latentia corda mortaliũ: ꝓfundȩ cogitatione
hominũ. Quomͦ & ibi facit as qͦd uult: quia
diigit iniquitatem. odit animã suã. Et ubi
allum interrogat: Aubi scriptum. ẽ. In cogitati¬
onib impii. interrogatio erit. Ergo o in om̃ib
cor malum. Abyssus est o incorde bono. & in
corde mnaio: s hec nuda sunt dõ. qut̃ nudullatet.
Gonsolatur coi bonũ: torquet cor malã. Omĩa gͦ
quȩ uobait fecit inclo o int̾ra. in mari ꝙ in

Expanded text:
nondum credentes, et in eis «omnia quaecumque nondum credentes, et in eis «omnia quaecumque voluit, fecit.» Non enim saeviunt infideles, nisi permittantur; aut vindicatur in eos, quando perversi sunt, nisi jusserit ille qui fecit omnes gentes. Puta quia mare est, et non terra; numquid ideo a potestate Dei omnipotentis alienum est? «Et in mari et in omnibus abyssis quae voluit, fecit.» Qui sunt abyssus? Latentia corda mortalium, profundae cogitationes hominum. Quomodo et ibi facit Deus quod vult? Quia tem, odit animam suam» . Et ubi illum interrogat? Alibi scriptum est: «In cogitationibus impii interrogatio erit» . Ergo, «et in omcor malum; abyssus est et in corde bono, et in corde malo: sed haec nuda sunt Deo, quem nihil latet. Consolatur cor bonum, torquet cor malum. «Omnia» ergo «quae voluit, fecit in coelo et in terra, in mari et in
Abbreviated transcription (Latin):
ram quomꝰ scripta sunt uidemꝰ: nouimꝰ. laudamꝰ.
Si aut̃ aliquid significant. non sum oueroscis:
dũ explico ut potero. Eeoc in ipsis hominib pos¬
sum agnoscere. qua in eelo & interra om̃ia quȩ¬
cãq uoluit fecit. Ceum cm̃ echereũ spũalos⁊
accipio: terram carnales. Ex his duob tanquã
celo o t̾ra. constat gccłia ẜi. & ad spũales ꝑti¬
net p̃dicatio: ad carnales ꝑtinet obsccundatio.
tiat firmamentũ. Si autẽ t̾ra non esset plebs
estis. Sicut sapiens architectus fundamentũ po¬
sm. alius suꝑgdificat. Ergo poisiciũ d̾i suts. dager
dĩ sumus. Quis inqͥt plantat uiuea. de fruetu
ciuis non ꝑcipit:. Ego plantaui. apollo rigauit:
seo as merementũ dedit. Ergo co inxocłia sua. &
in p̃dicatorib suis. ꝙ in plebib suis: tanꝙͣ in eelo
ꝙ in t̾ra. om̃ia quecãq uoluit fecit. Parũ est
i eis. In mari & in om̃ib abrssis: om̃ia quocũq
uotuit fecit. Oart sunt om̃s infideles. omnes

Expanded text:
ram quomodo scripta sunt videmus, novimus, laudamus. Si autem aliquid significant, non sim onerosus, dum explico ut potero. Ecce in ipsis hominibus possum agnoscere quia «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit.» Coelum enim aethereum, spirituales accipio; terram, carnales: ex his duobus tanquam coelo et terra constat Ecclesia Dei; et ad spirituales pertinet praedicatio, ad carnales pertinet obsecundatio. tiat firmamentum» . Si autem terra Dei non esset plebs estis: sicut sapiens architectus fundamentum posui; alius superaedificat.» Ergo aedificium Dei sumus, et ager Dei sumus. «Quis,» inquit, «plantat vineam, et de fructu ejus non percipit» ? «Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit» . Ergo et in Ecclesia sua, et in praedicatoribus suis, et in plebibus suis, tanquam in coelo et in terra, omnia quaecumque voluit, fecit. Parum est in eis: «In mari et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Mare sunt omnes infideles, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid magnũ suꝑ homines as: & suꝑ angłos
as: quia angli non feccrunt dm̃. angłos fecit
ũs. & necesse est suꝑ omĩa que fecit. sit ipse qui
corꝑalem. s etiam sp̃ualem : rex magis inquit
suꝑ om̃s dõs. Ipse est summus at̃. qui suꝑ se ñ
habet dm̃. Oꝑa dicat. ipsa capiunt᷑. Om̃ia quȩ¬

Expanded text:
mines Deus? Et super Angelos Deus: quia Angeli non fecerunt Deum, Angelos fecit Deus; et necesse est super omnia quae fecit, sit ipse qui corporalem, sed etiam spiritualem: «Rex magnus,» inquit, «super omnes deos.» Ipse est summus Deus qui super se non habet deum. Opera ejus dicat, ipsa capiuntur. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
illis sint om̃s qui facint ea. & om̃s qui ꝯfidunt
cotidie aꝑuintur oculi ꝯxorũ. & aures mtdor.
Inspirantur nares inscnsatoꝵ. anolilu̾litur ora
gintar pedes clindorũ. De lapidib istis excit̾an¬
tur filii abrabe: quib em̃b iã dicat᷑. Domus
nedicite dam̃. Sed fac de domo illa pici. oppłm
isrs nocari. Crediderunt inde apłl. & milia
eircũcisoꝵ. Domus istł bencdiene dñm. Domꝰ
adron benedicite dñm. domus leui benedicue¬
lit̃. Benedicite ppossti. hoc est domꝰ ãtron. Bo.¬
nedicite ministri. hoc est dous leui. Qnto
de gieris natiomb: qui timetis dñm. bentai

Expanded text:
illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt uotidie aperiuntur oculi caecorum et aures surdorum, inspirantur nares insensatorum, resolvuntur ora guntur pedes claudorum, ex lapidibus excitantur filii Abrahae , quibus omnibus simul dicatur: Domus nedicite Dominum.» Sed fac de domo illa dici, et populum Israel vocari; crediderunt inde Apostoli et millia circumcisorum. «Domus Israel, benedicite Dominum; Domus Aaron, benedicite Dominum; Domus Levi, benediliter; benedicite praepositi, hoc est, «domus Aaron;» benedicite ministri, hoc est, «domus Levi.» Quid de caeteris nationibus? «Qui timetis Dominum, benedi