comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
AUDITE INSULAE & ADTEN¬
DITE POPULI DE LONGE.
increduli ꝑmanentis. de quib
dixerat. Nonẽ pax impiis
dicit dñs. Transit ad aeccłas
degentib: congregatas & eis
sub insularũ nomine loqui¬
tur. quae ꝑ secutorũ quasi
maris fluctib patent: & ex
om̃i parte seuiente naufra¬
gio tunduntur pocius quã
mouentur: ac nequis put& uiolen¬
tã eẽ exposicionẽ nram̃ & non
ad gentes ꝑtinere quod dicitur
sedad srnagogas popłi iudaeorũ:
SEQVITVR & AD TENDITE POpłI
SIUEGENTES DELONOE
Hoc ẽ ab extremis finib: trae
uelut lxx transtuler̃. post
hoc tẽpore quo dicuntur sed post
multa fiant tẽpora. Dris in¬
QUT ABUTERO UOCAUIT MẼ.
DEVENTRE MATRIS MEAE RECOR¬
da tos edt noontus mei.
Quod nunc interim audientib
uidetur obscurũ. postea autẽ
cunctis gentib notũ fi&: quan¬
dogabrihel ioseph de partu
dixerit uirginali. & uocabis
nomen eius ihim̃. Ipse enim
saluũ faci& popłm suũ apec¬
catis corũ. Eł losuit os me
UO QUASIGLADIŨ ACUTUM

Expanded text:
Audite, insulae, et attendite, populi de longe. increduli populi permanentis, de quibus dixerat, non est pax impiis dicit Dominus, transit ad ecclesias de gentibus congregatas, et eis sub insularum nomine loquitur, quae persecutorum quasi maris fluctibus patent, et ex omni parte saeviente naufragio conduntur potius, quam moventur. Ac ne quis putet violentam esse expositionem nostram, et non ad gentes pertinere quod dicitur, sed ad synagogas populi Judaeorum, sequitur, et attendite populi, sive gentes de longe, hoc est ab extremis finibus terrae, vel ut LXX transtulerunt: Post hoc tempore quo dicuntur, sed post multa fient tempora. Dominus, inquit, ab utero vocavit me; de ventre matris meae recordatus est nominis mei. Quod nunc interim audientibus videtur obscurum, postea autem cunctis gentibus notum fiet, quando Gabriel Joseph de partu dixerit virginali, et vocabis nomen ejus Jesum, ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Et um, quasi gladium acutum.
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. dexpõ &enĩ & quae secunt᷑
intelligi possunt. dicit ei. In
tẽpore placito exaudiuite
& indie salutis auxiliatussũ
tui. hoc testimoniũ apłs u¬
susẽ dicens. tẽpore oportuno
exaudiuite & indie salutis
auxiliatus sũtui. Eccenunc
tẽpus acceptabilȩ. eccenunc
dies salutis. Tempus placitum
&oportunũ & dies salutis passio
saluatoris ẽ &resurreccio cui
&idem pater in subsequentib:
ait. dedite infoedus popłi ut
suscitares t̃rã & possideres
hereditates dissipatas. Vt dice¬
res his qui uicti sunt exite & his
qui intenebris reuelamini.
Infoedus popłi subauditur iu¬
daeorũ his uidelic& qui exillis
credere uoluer : & suscita uit
t̾rã quae inidolatriae iacebat
errorib: & possidebit heredita¬
tes desertas quae habita torem
non habebant dnm̃ & dic& his
qui peccatorũ uinculis stringe¬
bantur exite . quia funibus
peccatorũ suorũ unus quisq
constringitur : & his qui sede¬
bant intenebris & lucem uide¬
re non pocerant. ait. reuela¬

Expanded text:
ae sequuntur intelligi possunt, dicit enim in tempore placito exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui. Hoc testimonio Apostolus usus dicens, tempore opportuno exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui, ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Tempus placitum et opportunum, et dies salutis passio Salvatoris est et resurrectio. Cui et idem Pater in subsequentibus ait: Dedi te in foedus populi, ut suscitares terram et possideres haereditates dissipatas, ut diceres his qui vincti sunt, exite, et his qui in tenebris, relevamini. In foedus populi, subauditur Judaeorum, his, videlicet, qui ex illis credere voluerunt, et suscitabit terram, quae in idololatriae jacebat erroribus. Et possidebit haereditates desertas, quae habitatorem non habebat Dominum, et dicit his qui peccatorum vinculis stringebantur, exite, quia funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur. Et his qui sedebant in tenebris et lucem videre non poterant, ait: releva
Abbreviated transcription (Latin):
Dene inspũ & uirtute heliae
p̃cedere dicitur. qui a sicut ille
praeco uenturus ẽ iudicis.
ita hic praeco factus ẽ redẽp¬
toris. Vnde & conuersacione
prorsus simillima ambo deser¬
ta secuti uictu. frugi. uestitu
inculti. cinctusunt dispecti:
ambo regis & reginae uesaniã
tolerant. Ille iordanem caelũ
petiturus diuisit. hic ad laua¬
chrũ salutare quo caelum
petatur conuertit: hic cũ dño
uersatur interris. ille cũ eo
manifestatur ingła. VT CON
VERTAT CORDA PATRUM INFILI¬
OS QI CREDULOS ADPRU¬
DENCIÃ ISTORŨ. PARARE DÑO
plebem ꝑfectam.
Corda patrũ infilios conuerte¬
re ẽ: spĩtalem scõrũ antiquorũ
scienciã popłis p̃dicando infun¬
dere. Prudencia uero iustorũ ẽ
non de legis oꝑibus iusticiam
prae sumere : sed ex fide salutẽ

Expanded text:
ene in spiritu et virtute Eliae praecedere dicitur, quia sicut ille praeco venturus judicis, ita hic praeco factus est Redemptoris. Unde et conversatione prorsus simillima ambo deserta secuti, victu frugi, vestitu inculti, cinctu sunt despecti. Ambo regis et reginae vesaniam tolerant. Ille Jordanem coelum petiturus divisit, hic ad lavacrum salutare quo coelum petatur, homines convertit. Hic cum Domino versatur in terris, ille cum eo manifestatur in gloria. Et vertat corda patrum in filios, et incredibiles ad prudentiam justorum, parare Domino plebem perfectam. Corda patrum in filios convertere, est spiritalem sanctorum antiquorum scientiam populis praedicando infundere. Prudentia vero justorum est, non de legis operibus justitiam praesumere, sed ex fide salutem
Abbreviated transcription (Latin):
inspecie sacerdos ordinabatur.
Nunc quia ueritas uenit relin¬
quamus speciem & ueritatem
sequamur. Tunc quidẽ uices
erant. tunc autẽ ẽ ꝑpetuitas
quẽ aliũ significabat Zacharias
sacerdos. nisi eũ sacer dotem
cui sacrificiũ non ess& cõmune
cũ c&eris: qui non inmanu
factis tẽpli sacrificare᷑ ꝓ nob:
sed in sui corporis tẽplo nrã
peccata uacuar&. SoRTE
EXIIT UT INCEN SŨ PONER&¬
Ncensũ autẽ in scã scõrum
a pontifice deferri expec¬
tante foris tẽplũ om̃i popło
decima die septimi mensis ẽ
iussũ: & hanc diem expiacio¬
nis siue ꝓpiciacionis uocari.
quae apud nos obuariũ lunae
discursũ a qua menses conpu¬
tant he braei. modo inseptẽ¬
brem mensem modo incidit
in octobrem. quia scilic&
mensis quo pascha geritur.
&or dine condicionis &edicto
legis anni principium ten&.
dicente dñõ. Mensis iste uob
erit inmensib anni. decima
die mensis huius tollat unus¬
quisq: agnũ & c&er̃ . huius diei

Expanded text:
n specie, in specie sacerdos ordinabatur, n specie, in specie sacerdos ordinabatur, nunc, quia ueritas uenit, relinquamus speciem, ueritsequamur. Tunc quidem vices erant, nunc autem est perpetuitas. Quem alium significabat Zacharias sacerdos, nisi eum sacerdotem, cui sacrificium non esset commune cum caeteris, qui non in manu factis templis sacrificaret pro nobis, sed in sui corporis templo nostra peccata vacuaret. Sorte exiit ut incensum ponerencensum autem in sancta sanctorum a pontifice deferri, exspectante extra templum omni populo, decima die septimi mensis est jussum. Et hanc diem expiationis, sive propitiationis vocati, quae apud nos ob varium lunae discursum a qua menses computant Hebraei, modo in Septembrem mensem, modo incidit in Octobrem; quia scilicet mensis quo Pascha geritur, et ordine conditionis, et edicto legis anni principium tenet, dicente Derit in mensibus anni. Decima die mensis hujus tollat unusquisque agnum, etc. Hujus diei
Abbreviated transcription (Latin):
inaequitate. officiũ infacer¬
docio. factũ inmandato. in
iustificacione iudicium.
ante dcn.
Geatus qui in cons pectu dĩ
iustus ẽ atque laudabilis.
euenit quippe ut laudent
homines eũ. quinon ẽ lau¬
dabilis. &ei detrahant. qui
minime detraccione dig¬
nus ẽ. solus ds̃ & in laude
&uiti pehacione iustus est
iudex. Iricedentes inooñb:
matroatis & ius tifica cionib
Plerũq: iusticia durior
hominũ querelam ꝓuocat:
quae uero tẽperataẽ ipsa suae
dulcedinis grã &iam inuidiae
quaerimoniam uitat. quando
enĩ facimus mandatũ dĩ & in
consciencia nr̃a uanae gloriae
sordes spargimus ut homini¬
bus placeamus. Non illud
absq: querela facimus. Fac¬
TUM EST MTE CŨSACERDOCIO
FONGERETOR TACHARIAS IN
ORDINE UICIS SUAE. & C&ER̃
Quienĩ sorte legitur hu¬
mano iudicio non conp̃hen¬
ditur: ille igitur que reba
cui dicitur. Tues sacerdos
inaet̾nũ. qui non hostiarũ
generi reconciliar& humano
sed tunc sanguis funde batur

Expanded text:
in aequitate, officium in sacerin aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, in iustificatione iudicium. ante Deum. Beatus qui in conspectu Dei justus est atque laudabilis, evenit quippe ut laudent homines eum, qui non est laudabilis, et ei detrahant, qui minime detractione dignus est. Solus Deus et in laude et in vituperatione justus est judex. Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Plerumque justitia durior hominum iram provocat, quae vero temperata est, ipsa suae dulcedinis gratia etiam invidiae quaerimoniam vitat. Quando enim facimus mandatum Dei, et in concupiscentia nostra vanae gloriae sordes spargimus, ut hominibus placeamus, non illud absque querela facimus. Factum est autem cum sacerdotio fungeretur Zacharias in ordine vicis suae, etc. qui enim sorte legitur humano iudicio non conprehenditur. ille igitur quaerebatcui dicitur: tu es sacerdos in aeternum, qui non hostiarum generi reconciliaret humano. sed tunc sanguis fundebatur i
Abbreviated transcription (Latin):
TACHARIAS
Pacro scã prae corsoris dnĩ
nobilitas non solũ a parentib:
sed & aꝓgenitorib: gloriosa
descendit. quatenus aduentus
illius fidem non subita inspi¬
racione conceptam uerũ abita
magis ꝓpagacione suscepta
liberius p̃dicar&. DEVICC abia
Uiginti quattuor desacer¬
dotibus ordines inministerio
domus dñi sorte a salomone
sunt diuisi. in quibus abia
familiam dequa ⁊ acharias
ortus ẽ sors contigit octaua.
Non frustra primus noui
testam̃ti praeco inoctauae
sortis uice nascitur: quia sic̃
septenario saepe numero
ꝓpt̃ sabbatũ uetus testam̃tũ.
sic nouũ aliquocies octonirio
ꝓpt̃ sacram̃tũ resurreccio¬
nis exprimitur . Vnde quia
non aliter quãꝑ obseruanciã
utriusq testamenti regni
caelestis aula penetratur
recte & intẽplo salomonis
mysticus quin decim gradu¬
ũ ascensus fuisse narratur.
ETUXoR eros Defiliab: aaRon.
Plena igitur laudacio
quae genus mores. officiũ.
factũ. iudiciũ. conp̃hendit:
genus in maioribus. mores

Expanded text:
Zacharias. Sacrosancta praecursoris Domini nobilitas non solum a parentibus, sed et a progenitoribus gloriosa descendit, quatenus adventus illius fidem non subita inspiratione conceptam, verum habita magis propagatione susceptam liberius praedicaret. De vice Abia. Viginti quatuor de sacerdotibus ordines in ministerio domus Domini sorte a Salomone sunt divisi, in quibus Abia familiae, de qua Zacharias ortus est, sors contigit octava. Non frustra primus Novi Testamenti praeco in octavae sortis vice nascitur, quia sicut septenario saepe numero propter sabbatum vetus Testamentum, sic Novum aliquoties octonario propter sacramentum resurrectionis exprimitur. Unde quia non aliter quam per observantiam utriusque Testamenti regni coelestis aula penetratur, recte et in templo Salomonis mysticus quindecim graduum ascensus fuisse narratur. Et uxor ejus de filiabus Aaron; plena igitur laudatio. quae genus mores officium factum iudicium conprehendit, genus in maioribus, mores
Abbreviated transcription (Latin):
AUTEM ILLI ANGESDR̃I STANS
ADEXTRUS ALTARIS INCENSI¬
Non in merito angłs uidetur
intẽplo quia ueri sacerdotis
iam nunciabatur aduentus &
caeleste sacrificiũ parabatur
in quo angli ministrarent : uti¬
nã & nobis adolesientib uel
sacrificiũ deferentib assistat
angłs. Non enĩ dubites assiste¬
re angem quando xp̃s assistit.
xp̃s immolatur. & enĩ pascha
altare & ad extris appar& :
quia ui delic& & ueri sacerdo¬
tis aduentũ & misterium
sacrificii uniuersalis & cae¬
lestis donigaudiũ p̃dicat.
Nã sicut ꝑ sinistrã p̃sencia:
sic ꝑ dexterã saepe bona
p̃nunciantur aet̾na. A it
AUTẼ ADILLUꝰ ANGLS. NETI¬
MEAS TACHARIA. QM EXAUDI¬
TA Ẽ DEPRAE CACIOTUA. &UXOR¬

Expanded text:
autem illi angelus stans a dextris altaris incensinon inmerito angelus uidetur in templo, quia ueri sacerdotis iam nuntiabatur aduentus et caeleste sacrificium pain quo angeli ministrarent. Utinam et nobis a dolentibus vel sacrificium deferentibus assistat angelus. Non enim dubites assistere angelum, quando Christus assistit. Christus immolatur, etenim pascha altare, et a dextris apparet, quia videlicet et veri sacerdotis adventum in mysterium sacrifici universalis et coelestis doni gaudium praedicat. Nam sicut per sinistram praesentia, sic per dexteram saepe bona praenuntiantur aeterna. Ait autem ad illum angelus: Ne timeas, Zacharia, quoniam exaudita est deprecatio tua
Abbreviated transcription (Latin):
DUCTIS AD TERRAM NAUIbUS
Rlictis oc̃ib SECUTISUNT
Potest significare euor.¬
finẽ tẽporis quo ab huius¬
mundi scło qui xp̃o in heserint
paenitus recessuri sunt. Scien¬
dũ ẽ autẽ hanc eandem non
eẽ leccionẽ qua matheus &
marcus. binos denauiculis
piscatores. primo p&rũ & an¬
dreã deinde filios zebedei
adno narrant esse uocatos.
Non enĩ eos lucas nunc ad nõ
uocatos sed tantũ p&ro fuis¬
se pdicta quod homines
essa capturus in sinuat qđ non
ita dictũ ẽ quasi iam pisces. Nũ¬
quã ess&ł capturus. Nã & post
resurreccionẽ dnĩ legimus
eos eẽ piscatos. Vnde datur
intelligi eos ad capturã pisciũ
exmore remeasse ut postea fier&
qđ matheus & marchus narrant
quando eos binos uocauit. Tunc
enĩ non sub ductis ad terram
nauib: tã quã cura redeundi
sed ita eum secuti sunt : Tam qua
uocantẽ ac iubentẽ ut seque¬
rentur. INVIGłia Sc̃i ioħiS

Expanded text:
ductis ad terram navibus, ductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum, potest significare finem temporis, quo ab hujusmodi salo qui Christo inhaeserint penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos. Non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines esset capturus, insinuat. Quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos esse piscatos. Unde datur intelligi eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret, quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis a terra navibus, tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem, ut sequerentur. IN VIGILIA SANCTI JOANNIS.
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod ait. Exi ame dnẽ
quia peccator homo sũ. quod
tamen quia non fecit dñs.
Non enĩ recessit ab eis. sed eos
subductis. nauibus ad litus
ꝑduxit. significans inbonis
& spĩtalib uiris nonesse oporte¬
re hanc uoluntatẽ ut peccatis
tur barũ commoti quo quasi
securius tranquilliusq uiuant
munus ecclesi asticũ deserant.
Etait ad symone ihs.
NOLITICERE
Confortat dñs timorem
carnaliũ. animosq fragiliũ
consolando erigit. nequis
uł de sua consciencia & cul¬
pa tremens uł de aliorum
in nocencia stupens sc̃itatis
iter formid& aggredi.
qđ autẽ sequitur. Ex hoc
iamhomines ERIS CAPICNS.
Ad ipsũ petrũ specialiter
ꝑtin& exponit enĩei dñs
quid hȩc captura piscium signi¬
fic& quod uidelic& ipse sicut
nunc ꝑretia pisces sic aliquan¬
do ꝑ uerba sit capturus homi¬
nes Totusq: facti huius ordo
quid in aeccła cuius ipse trpũ
ten& cotidie geratur ostendat.
quod uero subiungitur. Et Sub¬

Expanded text:
in eo quod ait: Exi a me, Domine, in eo quod ait: Exi a me, Domine, quia peccator homo sum. Quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris non esse oportere hanc voluntatem, ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simonem Jesus: Nolite timere. Confortat Dominus timorem carnalium, animosque fragilium. Consolando erigit, ne quis vel de suae conscientia culpae tremens, vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi. Quod autem sequitur, Et hoc jam homines eris capiens, ad ipsum Petrum specialiter pertinet. Exponit enim ei Dominus quid haec captura piscium significet. Quod videlicet ipse sicut nunc per reita pisces, sic aliquando per verba sit capturus homines. Totusque facti hujus ordo quid in Ecclesia, cujus ipse typum tenet, quotidie geratur ostendat. Quod vero subjungitur: Et sub
Abbreviated transcription (Latin):
implete merguntur hocẽ
in submersione premuntur.
Non enĩ submerse sed tam̃ st̃
pereclitatȩ apłs exponit
dicens. Innouissimis dieb
erunt tepora periculosa.
& er̃ homines seipsos aman¬
tes & c&era Nã mergi nauis
ẽ homines in scłm. ex quo
clati ꝑfidem fuerant morũ
prauitate re labi qualis
& ipse pelrus ad huc in infir¬
mitate positus hoc loco de¬
monstrat. unde sequitur.
QUOD CŨ VIDER& SI MON P&RVS
ꝓCIDIT ADGENUA IHU DICENS
exiacne quia homo peccatoR
Quia carnales quiq: in aeccta
regimen spĩtaliũ inquibus
maxime xp̃i ꝑsona emin&
a se quo dã modo repellunt.
Non enĩ hoc uoce linguae
dicunt bonis ministris dĩ ut
eos ase repellant. sed uoce
morũ & actuũ suorũ suadent
a serecedi neper bonos regan¬
tur. &eo uehemencius quode¬
fer eis honorẽ & tamen factis
suis ase recedere ammonent:
ut honorificenciam eorum
significauerit. p&rus cadens
ad pedes dnui mores autem

Expanded text:
impletae merguntur, hoc est, impletae merguntur, hoc est, in subversione premuntur non enim submersae, sed tamen sunt periclitatae, Apostolus exponit, dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves, est homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator Quia carnales quique in Ecclesia regimen spiritalium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hoc voce linguae dicunt bonis ministris Dei, ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur, et eo vehementius quo deferunt eis honorem, attamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus, cadens ad pedes Domini; mores autem
Abbreviated transcription (Latin):
& laxate retia urã incapturã.
adremociores gentes quibus
postea p̾dicatum ẽ ꝑtineat.
TRESPONDENS SyMON
dixit illi. PRAE CEPTOR PER
TOTAM NOCTEM LAGORINTES
Nihil COEPIMUS INUERbO AUTẼ
TUO LAXAbO RETE
Nisi dñs aedificauerit domũ
inuanũ laborauer qui aedificant
eam. Nisi dñscor illustrauerit
auditorũ doctor in nocte laborat
nis̃i in uerbo suꝑnae grãe laxa¬
ta fuerint instrum̃ta disputa¬
cionẽ frustra uocis suae p̃dica¬
tor iaculum mittit quia fides
poptorũ non sapiencia uerbi
compositi sed diuinae uocacionis
munere praeuenitur . Et cũ
HOC FECISSENT CORICLUSER̃
PISCIŨ MULTITUDI NEM
copiosam. Rum peba¬
TUR ATE RETE CORUM
rae multitudine piscium
rete rumpebatur quia nunc
ad confessionem fidei &iam
cũ aelectis reꝓbi tanti intrart
qui ipsam quoq aeccłam here¬
sib scind nt rũpitur autẽ
rete sed non labitur piscis quia
suos dñs &iã inter ꝑsequenciũ
scandala seruat. ETARINUERUNT

Expanded text:
retia vestra in capturam, retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est, pertineat. Et respondens Simon dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus, in verbo autem tuo laxabo rete. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam : nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat; nisi in verbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. Et cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
modo lota plicantur. quia
non omne tẽpus ẽ habile doc¬
trinae. sed nunc exerenda
lingua doctoris. nunc suim&
cura gerenda. ASCENDENS
AUTẼ INUNÃ NAUEM QUEERAT
SIMONIS ROGAUIT EŨ ATER¬
RAREDUCERE EUSILLUM
&SEDENS DOCEBAT DENAUI¬
CULA TORbAS.
Nauis srmonis est aeccta
primitiua dequa paulus ait.
Quienĩ operatus ẽ p&ro in apos¬
tolatu circũ cisionis operatus
ẽ & mihi intergentes. bene
una dicta quia multitudi¬
nis credencii eratcor & anima
una. dequa docebat turbas quia
de auctoritate aecłae doc& usq
hodie gentes. Ut cessauit autẽ
LO QUI DIXIT AD SY MONEM DUC
INAL TŨ & LAXATE RETE URẼ
INCAB TURAML
Quod primo rogauit symonẽ
nauem a terra reducere pusil¬
lũ significat ul tẽperate uten¬
dũ uerbo ad turbas. ut nec
terrena eis praecipi antur
mnec sic aterrenis in ꝓfunda
sacram̃torũ recedatur ut ea
paenitus non intelligant
uł prius: in ꝓximis regionib:
gentib p̃dicandũ ut qđ
dicit Itẽ p&ro duc in altũ

Expanded text:
modo lota plicantur, quia modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua doctoris, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum, et sedens docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor et anima una , de qua docebat turbas, quia de auctoritate ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Quod primo rogavit Simonem navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut quod dicitur item Petro, du
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum genciũ infide con¬
currenciũ trpus est. de quib:
isaias : & fluent inquit adeum
oñs gentes sibt̃ poptimulti
& dicent. Uenite & ascendamus
ad montẽ dnĩ. CTUIDIT DUAS
NAUES SECUS SAGNUM.
Duae naues secus stagnum
positae: circũ cisionẽ & prae pu¬
ciũ significant. quas bene ihs̃
uidisse ꝑhibetur : quia in utroq
popło nouit dñs qui sunt eius.
Corũq: cor afluctib scłihuius
ad futurae uitae tranquillita¬
tẽ quasi ad soliditatẽ litoris
uidendo hoc ẽ misericorditer
uisitando prouehit. PiSCATO¬
RES AUTE DES CENDERANT
& LAUAbANT RECIA
Discatores sunt aeccłae doc¬
tores quinos retae fidei
conp̃hensos & dȩꝓfundo ad
lum̃ eleuatos: quasi pisces
litori sic terrae uiuenciũ
adue hunt. quasi enĩ quaedam
recia piscanciũ sunt conplexae
p̃dicanciũ dicciones quae eos
quo scoeperint infide non amit¬
tant. Unde & r&ia quasi retinen¬
cia sunt uocata. sed haec recia
modo laxantur in capturam.

Expanded text:
ad eum, gentium in fide conad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes gentes, exibunt populi multi et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas naves secusDuae naves secus stagnum positae circumcisionem et praeputium figurant, quas bene Jesus vidisse perhibetur, quia in utroque populo novit Dominus qui sunt ejus, eorumque cor a fluctibus saecuad futurae vitae tranquillitatem, quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditer visitando provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint, in fide non amittant. Unde et retia, quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam,
Abbreviated transcription (Latin):
primus apłorũ. cũ de amore
suo requiritur. simon ioħis
idẽ oboediens dĩgrã uocatur.
ut liquido cunctis ostendatur
hoc quod maiore pc&eris oboedi¬
encia dñi iussis obsequitur. quod
ardenciori illũ caritate am¬
plectitur. Non humani meriti
sed muneris eẽ diuini caute
actẽperate & simplici uoce ait.
dnẽ tuscis quia amote. quod ẽ
aꝑte dicere. scio quiate ut tu
melius nosti integro corde
diligo quã uero alii tediligant.
mihi quidem ignotũ sed tibi st̃

Expanded text:
primus apostolorum, cum de amore suo requiritur, Simon Joannis, id est obediens Dei gratia vocatur, ut liquido cunctis ostendatur hoc, quod majore prae caeteris obedientia Dei jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur non humani meriti, sed muneris esse divini. Caute ac temperate et simplici voce ait: Domine, tu scis quia amo te, quod est aperte dicere, Scio quia te, ut tu melius nosti, integro corde diligo, quam vero te alii diligant, mihi quidem ignotum, sed tibi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rur fus eaque stultus stulte
fabricaint. Ideo caecidit
quia pul sata tẽpestatib ẽ.
sedquia suꝑ arenã posita
erat : Vtrãque &enĩ aequaliter
aduersitas feriens tẽptauit :
seduni firm atas fundamenti
coronã ꝑ seueranciae tribuit.
alterã fragilis structurae
stulticia strauit: SED&SIQUIO
Paticnim ꝓpter nsticiãbeati:
Nonsolũ inquit nihil uobis
noc& quibonũ facientib mala
irrogat: sedoiã cũ uos ꝓpt̃bona
quae exsecratur. hostis insequit᷑.
causã uobis maioris beatitudi¬
nis praestat cũ pacienciae ur̃ȩ
uires exerc&. iuxta illud
euangelicũ: beati quipsecucionẽ

Expanded text:
rursus ea, quam stultus stulte rursus ea, quam stultus stulte fabricavit, ideo cecidit, quia pulsata tempestatibus est, sed quia super arenam posita erat. Utramque etenim aequaliter adversitas feriens tentavit, sed uni firmitas fundamenti coronam perseverantiae tribuit, alteram flagellis structurae stultitia stravit. Sed et si quid patimini propter justitiam, beati. Non solum, inquit, nihil vobis nocet, qui bonum facientibus male irrogat, sed etiam cum vos propter bona quae exsecratur, hostis insequitur, causam vobis majoris beatitudinis praestat, cum patientiae vestrae vires exercet, juxta illud Eva
Abbreviated transcription (Latin):
toleramus malos fram beni¬
uolenciã qua ꝑsequentib
bona optamꝰ admno praemio
remunerandã & ꝑ secutores
nros sipaeniteri noluerint
digno plectendos ee suppli¬
cio: Siuero paenituerint :
nos quoq ꝓipsorũ salute
quã de p̃camur ad nõ coronã
iustae congratulacionis ac¬
cepturos: Et QUISẼ QUrVob
TORES FUERITI
Dehis dicit quae nob̾ ab ad¬
uersarus ꝑ uerba contumeli¬
osa. ꝑdamna rerũ tẽp̾oraliũ.
ꝑtormenta corporis accedunt:
haec enĩ & huius modi omia
cũ fidelib: irragantur. Insolũ¬
ma magis pacienciae ae qua¬
nimiter tolerantib: affer̃:
econtra illis qui irrogant
paenã accumulando a&̃nã
plurimum nocent: Siquis
autẽ huiꝰ modi aduersis
uictus deuicit: Non huic ille
quimalũ intulit: sed ipse:
sibi quihaec pacient̃ ferre
recusauit nocuit: Neq enĩ
dom̃ quã uir sapiens aedi¬
ficauit. ideo non caeridit
quia i olencias tẽpestatũ
non ꝑtulit: sed quia funda¬
ta erat supra peiram: Nec

Expanded text:
toleramus malos, nostram benetoleramus malos, nostram benevolentiam, qua persequentibus bona optamus, aeterno praemio remunerandam, et persecutores nostros, si poenitere noluerint, digno plectendos esse supplicio, si vero poenituerint, nos quoque pro ipsorum salute, quam deprecabamur a Domino, coronam justitiae congratulationis accepturos. Et quis est qui vobis tores fueritis? De his dicit, quae nobis adversariis per verba contumeliosa, per damna rerum temporalium, per tormenta corporis accedunt. Haec enim et hujusmodi omnia cum fidelibus irrogantur, his dunmam magis poenitentiae aequanimiter tolerantibus afferunt. E contra illis qui rogant poenam accumulando aeterna plurimum nocent. Si quis autem hujusmodi adversis victus devicit, non huic ille qui malum intulit, sed ipse sibi qui haec patienter ferre recusavit, nocuit; neque eorum domus, quam vir sapiens aedificavit, ideo non cecidit, quia violentias tempestatum non pertulit, sed quia fundata erat supra petram ; nec
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ superius diuersas ꝑso¬
nas condicionis & sexus con¬
grua sibi discrecione doce¬
bat . lam nunc om̃s cõmimit̃
ad mon& infidei dñicae
causa unũ cor & unã habere
animam: Quia iN hoc uoca¬
ti estis. Ut benediccionẽ
hereditate possroeatis:¬
C& IDICE. UENITE bENE DICTI
PATRIS MEI PERCIPITE REGIM̃
Potest bene diccionẽ heredi¬
tatis &illa intelligi: qua eccła
infutura uita dnm̃ ꝑpetuo
benedicit: unde &iã nunc
spe futurorũ gratulabunda
quisq infuturo inuenire
desiderat. hoc inp̃senti me¬
ditari &agere satagat: & con¬
ditorem uidelic& & ꝓximũ
sincera uoce benedicere & se
ipsũ &iã diuina pariter ac.
frat̾na benediccione dignũ
reddere. quia oculi dñi suꝑ
iustos &aures eius in p̃ces eoꝵ.
uultus autẽ dñi suꝑ facientes
mala: Quia beatus parus
immo maledicentibus bene¬
dicere iusserat recte ꝓphoico
testimonio asseruit suꝑna
inspeccione & bonos semꝑ uide¬
ri &malos. quatenus memune¬
rira &nrãm pacienciam. qua

Expanded text:
ia superius diversas personas conditionis et sexus congrua sibi discretione docebat, jam nunc omnes communiter admonet in fidei Dominicae causa unum cor et unam habere animam. Quia in hoc vocati estis ut benedictionem haereditate possideatiscet judice, venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. Potest benedictio haereditatis et illa intelligi, qua Ecclesiam in futura vita perpetua benedixit, unde etiam nunc spe futurorum gratulabunda quisque in futuro invenire desiderat, hoc inditari et agere satagat, et conditorem videlicet et proximum, sincera voce benedicere, et ipsum divina pariter ac fraterna benedictione dignum reddere, quia oculi Domini super justos , et aures ejus in preces eorum, vultus autem Domini super facientes mala, quia beatus Petruse vetuerat. Imo maledicentibus benedicere jusserat, recte prophetico testimonio astruit, superna inspectione et bonos semper videri et malos, quatenus meminerimus et nostram patientiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
QUERIS NETIMEAS AFACIE
CORŨ QUATECŨ EGOSŨ UTE¬
RUAMTE DICIT DNS.
Quando autẽ uenit incorpꝰ
humanũ dicit in exor dio.
Nescio loqui quia iuuenis egosũ
Iuuenis ꝓpt̃ dispensacionem
senex iuxta hoc qđ primo genitꝰ
omĩs creaturae. Iuuenis qr
in consummacionẽ iã scłi
& inextremũ huius uitae
tẽpus aduenit. dicit itaque.
Nescio loqui. Scio enĩ quaedã
maiora loqui scio eloquium
tuũ uerbũ tuum sũ tibiscio
loqui hominibus. nescio lo¬
qui iuuenissũ. ET MiSit DNS
MANU SUÃ &TETIGIT OSMEŨ
& dixit dNs adoe ece dedi
UERBAMEA INORETUO ET

Expanded text:
is. Ne timeas a facie eorum, quia tecum ego sum ut eruam te, dicit Dominus. Quando autem venit in corpus humanum, dicit in exordio: Nescio loqui, quia juvenis ego sum. Juvenis propter dispensationem, senex juxta hoc, quod primogenitus omnis creaturae. Juvenis quia in consummatione jam saeculi, et in extremo hujus vitae tempore advenit. Dicit itaque, nescio loqui, scio enim quaedam majora loqui, scio eloquium tuum, scio verbum tuum Sion, tibi scio loqui, hominibus nescio loqui, juvenis sum. Et misit Dominus manum suam et tetigit os meum; et dixit Dominus ad me: Ecce dedi verba mea in
Abbreviated transcription (Latin):
IN CORDIBUS URAS
Quid est dnm̃ scĩficare
incordib urĩs. nisi scĩtatẽ
eius quã sit in cõpraehensi¬
bilis głae intimo cordis affec¬
tu contueri: quod maeximũ
nolis praesidiũ contra insidi¬
as ac uolencias terrentis
inimici semꝑ uidelic& intu¬
eri quantã inse sperantibus
uincendi fortitudinem dare
ual&. cuius in aestimabilis

Expanded text:
in cordibus vestris. Quid est Dominum sanctificare in cordibus vestris, nisi sanctitatem ejus, quam sit incomprehensibilis gloriae, intimo cordis affectu contueri, quod est maximum nobis praesidium contra insidias ac violentiam terrentis inimici, semper videlicet intueri, quantum in se sperantibus vincendi fortitudinem dare valet, cujus inaestimabilis
Abbreviated transcription (Latin):
&ꝓph&a inGentib dedite.
Non quod ante concepcionẽ
ut hereses suspicatur fuerit
hieremias. sed qđ praescierit
eũ futurũ dñs cui nec dum
facta iam facta sunt scđm illucd
qđ apłs loquitur. quiuocat ea
quae non erant quasiea quae
essent. Quidam hunc locum
suꝑ saluatore intelligunt.
&ꝑ apłos uocauit om̃s naciones.
Iste enĩ uere prius quã in ute¬
ro formaretur uirginali. &
antequã exir& deuulua ma¬
tris sc̃ificatus in utero est.¬
& notus patri quippe qui semꝑ
in patre &inquo semꝑ pater.
ETDixi. AAA dñe ds. eccẽ
NESCIO LOQUI QUIAPUER CG̃O

Expanded text:
phetam in gentibus dedi te. Non quod ante conceptionem, ut haereses suspicantur, fuerit Hieremias, sed quod praescierit eum futurum Dominus, cui necdum facta, jam facta sunt, secundum illud quod Apostolus loquitur, qui vocat ea, quae non erant, quasi ea quae essent . Quidam hunc locum super salvatore intelligunt, os vocavit omnes nationes. Iste enim vere priusquam in utero formaretur virginali, et antequam exiret de vulva matris, sanctificatus in utero est, et notus Patri, quippe qui semper in Patre, et in quo semper Pater. Et dixi: Domine Deus, ecce nescio loqui, quia puer ego
Abbreviated transcription (Latin):
dũ putauit quod plurimi infan¬
tẽ patris nomine Zachariam
appellandũ putauer̃ : ut ad uer¬
tas matri non nom̃ alicuius dis¬
plicuisse degeneris sed id scõ
infusũ spũ quod abangło ante
tachariae fuerat p̃nunciatũ.
Et quid ẽ ille mutus intimare
uocabu lũ filii nequid uxori:
sed ꝑ ꝓphetiã elis ab&h didicit.
qđ non didicerat amarito. Et
dixer̃ adillã. Quiatie mnoẽ
IRI COGRIACIONE TUA QUIUOCE¬
TUR hoc nomine.
Innuebant autẽ patrieius
quẽ uell& uocari eum. et pos
tulans pugillarem scripsit
dicens. loħs ẽ nomen eius.
& mirati sunt uniuersi. loħs
ẽ inquit nom̃ eius. hoc est
nonei nos nomen inponimꝰ:
quiaiã adõ nomen accepit
hab& uocabulũ suũ quod agno¬
uimus non quod elegimus:
nec mireris si nomen mulier
rat reuelauit. Neq enĩ poterat
dnĩ ignorare p̃nunciũ: quae
ꝓphetauerat xpm̃. et bene
additur. quia nemo incogna¬
cione eius uocatur hoc nomine :
ut intellegas nomen nongene¬

Expanded text:
dum putavit, quod plurimi infandum putavit, quod plurimi infantem patris nomine Zachariae appellandum putarunt, ut advertas matri non nomen alicujus displicuisse degeneris, sed id sancto infusum spiritu, quod ab angelo ante Zachariae fuerat praenuntiatum. Et quidem ille mutus intimare vocabulum filii nequivit uxori, sed per prophetiam Elisabeth didicit, quod non didicerat a marito. Et dixerunt ad illam, quia nemo est in cognatione tua, qui vocetur hoc nomine. Innuebant patri ejus, qupugillarem, scripsit dicens: Joannes est nomen ejus. Et mirati sunt universi. Joannes est, inquit, nomen ejus, hoc est, non ei nos nomen imponimus, quia jam a Deo nomen accepit, habet vocabulum suum quod agnovimus, non quod elegimus. Nec mrat, reuelauit. neque poterat domini ignorare praenuntium quae prophetauerat Christum. et bene additur quia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen non gene
Abbreviated transcription (Latin):
ImELE TŨẼ TEMPUS PARIEN¬
di. & pepeRit filium.
Uerbum impleccionis scã
scriptura in bonorũ tantũ
hortu uł obitu. uł actu. ponere
consueuit: quorũ uitã pleni¬
tudinẽ ꝑfeccionis habere
significat. deniq: elisab&h
impletũ ẽ tẽpus pariendi:
impleti sunt dies mariae
ut parer&. Impleuit salomon
aedificare domũ dñi. de func¬
tus ẽ abrahã uł alius aliquis
patrũ senex & plenus dierũ. Et
post quã uenit plenitudo tẽpo
ris misit ds̃ filiũ suũ. at contra
eR̃ uicini & cobnati eros. quia
maonficauit dns miscoiam
BANTUR EI.
Nab& scorũ aedicio ladiciã
plurimorũ qđ cõmune est
bonũ. Iusticia enĩ communis ẽ
uirtus. &ideo in hortu iusti
futurae uitae in signe ꝓmit¬
titur & grã secutura uirtutis
exultacione uicinorũ p̃figu¬
rante signatur . ETFACTUC̃
Et uocabant eũ nomine
patrissui ⁊ achariã. & respon¬
dens mat̃ eius dix̃. Nequa¬
quã sed uocabitur iohannes.
Mire sc̃s euange lista p̃mitten¬

Expanded text:
impletum est tempus pariendi, et peperit filium. Verbum impletionis sancta Scriptura in bonorum tantum ortu vel obitu, vel actu ponere consuevit, quorum vitam plenitudinem perfectionis habere significat. Denique Elizabeth impletum est tempus pariendi. Impleti sunt dies Mariae ut pareret. Implevit Salomon aedificare domum Domini. Defunctus est Abraham vel alius aliquis patrum senex et plenus dierum, et postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . At contra erunt vicini et cognati ejus, quia magnificavit Dominus misericordiam bantur uicini. habet sanctorum editio laetitiam plurimorum, quia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante signatur. pulchre ocabant eum nomine patris sui Zachariam, et respondens mater ejus dixit: nequaquam, sed vocabitur Joannes. Mire sanctus evangelista praemitten
Abbreviated transcription (Latin):
qui uocabulo hebraei omne
quod in aebriare potest po¬
culũ. siue depomis. siue de¬
frugibus. seu dequalib&
alia materia confectũ signi¬
nazare orũ erat iuino & si¬
cera tẽpr̃ consecracionis absti¬
nere. Vnde ioħs sam son & hne¬
remias. c&eriq: tales ut semꝑ
natare .i. idẽ sc̃i manere
possint semꝑ his abstinere sata¬
gunt. dec& enĩ uas caelesti
grãe mancipatũ a scłi in lecebris
castigari: nec uino in quo est
luxuria debriari eũ quimusto
CPU SC̃O REPLEBITUR ADHUC
EXUTERO MATRIS SUAE
Non ẽ dubiũ uerũ hoc angłi
ante quã nascer&ur matris
adhuc in utero positus. sp̃s
accepti grã de signauit. Cũ enĩ
plenitudo uirtutũ. Et orol¬
TOS FILIORŨ ISRAHEL COMER¬
T& aDDOMIN DM̃ IPSOR¬

Expanded text:
quo vocabulo Hebraei omne quo vocabulo Hebraei omne quod inebriare potest poculum, sifrugibus, seu de qualibet alia materia confectuNazareorum erat, vino et sicera tempore consecrationis abstinere. Unde Joannes, Samson et Jeremias, caeterique tales, ut semper Nazareni, id est sancti, manere possint, semper his abstinere satagunt. Decet enim vas coelesti gratiae mancipatum, a saeculi illecebris castigari, nec vino, in quo est luxuria, inebriari eum qui musto Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae. Non est dubium verum hoc angeli antequam nasceretur, matris adhuc in utero positus, spiritus accepti gratiam designavit. Cui enim plenitudo virtutum. Et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsor
Abbreviated transcription (Latin):
De p̃cacionem dicens exaup¬
ditam: partũ continuo ꝓmit¬
tit uxoris. non quod ille qui
ꝓpopło oblaturus intrauerat.
relictis publicis uotis ꝓacci¬
piendis filiis orare potuerit.
sed quod dicit. exaudita est
de p̃caciotua. ꝓpopłi redẽp¬
cione significat. quod uero
adiungit. & uxor tua d¬
pari& tibi filiũ eiusdem re
dẽpcionis ordinem pandit.
quod uidelic& natus ⁊ achariae
filius redẽptori illius popłi
praeconando sit iter factu¬
rus+ ETERIT GAUDIUM
tibi & exol Tacio & multi
IN NAUITATE CIOSGADEBT̃.¬
Et notandũ qđ nato praecur sore
multigaudent. nato autẽ dnõ
ad nunciat angłs gaudiũ mag.¬
nũ quoderit omĩpopto: quia
uidelic& hic salutẽ multis
p̃dicare. illȩ om̃ib quiuelint
aduenit donare. ET CRIT
MAGNUS CORAM DNO
Noncorporis hic sed animae
magnitudinem declarauit.
Est corã dño magnitudo ani¬
mae. magnitu do uirtutis. est
&iam paruitas animae & pu¬
ericia uirtutis. VINIUM & Si¬
CERAM NONBIB&
Sicera interp̃tatur aebrietas

Expanded text:
Deprecationem dicens exauditam, partum continuo promittit uxoris. Non quod ille, qui pro populo oblaturus intraverat, relictis publicis votis, pro accipiendis filiis orare potuerit, sed quod dicit: Exaudita est deprecatio tua, pro populi redemptione significat. Quod vero adjungit, et uxor tua pariet tidemptionis ordinem pandit, quod videlicet natus Zachariae filius redemptori illius populi praeconando sit iter facturus. Et erit gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Notandum quod nato praecursore multi gaudent, nato autem Domino annuntiat angelus, gaudium magnum quod erit omni populo, quia videlicet hic salutem multis praedicare, ille omnibus qui volunt advenit donare. Et erit magnus coram Domino. Non corporis hic, sed animae magnitudinem declaravit, est coram Domino magnitudo animae, magnitudo virtutis, est etiam parvitas animae et pueritia virtutis. Vinum et siceram non bibet. Sicera interpretatur ebrietas,
Abbreviated transcription (Latin):
hieremias enĩ int̃ p̃tatur
excelsus dñi. qui destruxit
regnũ diaboli quae sibi in ex¬
cel somonte ostenderat ad¬
uersarias ꝑdidit potestates
delens crrogra phum earum
incruce. dequibus & inpsalmo
post hystoriae ueritatẽ trophi¬
ce loquitur quare fremuer̃
gentes & popłi meditati sunt
in ania: astiterunt reges t̃re
& principes conuener̃ in unũ.
ꝓ his euulsis destructis ꝑditis
& in inferiora detractis aedi¬

Expanded text:
\'Hieremias\' enim interpretatur \'Hieremias\' enim interpretatur excelsus domini\', qui destruxit regna diaboli, quae sibi in excelso montis ostenderat, aduersarias perdidit potestates delens chirographum errorum in cruce. de quibus et in psalmo post historiae ueritatem τροπικω̃ς loquitur: quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum. pro his euulsis, destructis, perditis et in inferiora detractis aedi
Abbreviated transcription (Latin):
TRUAS & DISꝑDAS & DISSIpES
& a difices &plantes. dicit
Considerandũ qđ quattuor
tristib: duo leta succedant.
Neq enĩ poterant aedificari
bona nisi destructa ess& mala.
Net plantari optima. nisi era¬
dicarentur pessima. Omĩs enĩ
plantacio quã non plantauit
caelestis pater eradicabitur.
&aedificacio quae supra p&ram
non hab& fundam̃tũ sed in arena
extructa ẽ. Sermone dĩ suffo¬
ditur atq: destruitur illa.
quã consum& ihs̃ spũ oris sui.
& destru& aduentu p̃senciae
suae. omnẽ scilic& sacrilegã
ꝑ uersamq doctrinã disꝑd&
in ꝑpetuum. Porro eaque ele¬
uantur contra scienciã dĩ &
in sua confidunt sapiencia
quae apud dm̃ stulticia est.
dissipabit atq depon&. ut
aedificentur ꝓ his humilia
& in locũ superiorũ quaedes¬
tructa sunt &e uulsa extruan¬
tur atq plantentur. quae
aeclesi asticae conueniunt
ueritati &impleatur illud quod
dicit apłs dĩ aedificacio diagri¬
cultura estis. multi hunc locũ

Expanded text:
truas, et disperdas, et dissipes, et aedifices, et plantes, dicit Considerandum quod quatuor tristibus duo laeta succedant. Neque enim poterant aedificari bona, nisi destructa essent mala, nec plantari optima, nisi eradicarentur pessima. Omnis enim plantatio quam non plantavit coelestis Pater eradicabitur, et aedificatio quae super petram non habet fundamentum, sed in arena exstructa est, sermone Dei suffoditur atque destruitur, illam quam consumet Jesus spiritu oris sui, et destruet adventu praesentiae suae, omnem scilicet sacrilegam perversamque doctrinam disperdet in perpetuum. Porro ea quae elevantur contra scientiam Dei, et in sua confidunt sapientia, quae apud Deum stultitia est dissipabit atque deponet, ut aedificentur pro his humilia, et in locum superiorum quae destructa sunt et evulsa, exstruantur atque plantentur, quae ecclesiasticae conueniunt ueritati, et impleatur illud quod dicit apostolus: dei aedificatio, dei agricultura estis. multi hunc locum
Abbreviated transcription (Latin):
TEMPORE TRITICI MENSURA
Permen suram tritici exprfͥ¬
mit᷑ modus uerbi : Alta &enĩ
quȩq debent multis audienti¬
bus contegi & uix paucis aperi¬
ri necũ angusto cordi inca¬
pabile aliquid tribuit᷑ extra fun¬
dat᷑: ioinc mor ses asecre todi exiens
co ruscantẽ faciem corã popło
uelat quia nimirũ turbis cla¬
ritatis intimae archananon in¬
dicat: ꝓ qualitate igit᷑ audientiũ:
formari deb& sermo doctorũ.
ut & adsua singulis congru&.
& tam̃ a cõmunis aedificationis
arte nũ quã recedat: PEATVS
ILLESERUS: QẼCŨVENERIT DÑS¬
INUENERIT ITA FACIENTẼ: UCRE
dicouobis. quia suꝑ ocnĩa quac̃
POSSID& CONSTITU& EUM
Quanta int̾bonos auditores &
bonos doctores meritorũ distan¬
tia ẽ. tanta ẽ & p̃miorũ: hosenĩ
adueniens. cũ uigilantes in ue¬
nerit faci& discũbere. & transi
ens ministrabit eis : Illos autẽ
cã uerbi annonã familiae
sibi creditȩ fide lit̃ prudent̃q
dispensantes inuenerit. supra

Expanded text:
tempore tritici mensuram. Per mensuram tritici exprimitur modus verbi. Alta etenim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moyses a secreto Dei exiens, coruscantem faciem coram populo velat, quia nimirum turbis claritatis intimae arcdicat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Beatus ille servus quem, cum venerit Dinvenerit ita facientem. Vere dico vobis quia super omnia quae possidet, constituet eum. Quanta inter bonos auditores, et bonos doctores, meritorum distantia, tanta est et praemiorum. Hos enim adveniens cum vigilantes invenerit, faciet discumbeens ministrabit eis. Illos autem cum verbi annona familiae sibi creditae, fideliter, prudenterque dispensantes invenerit, supra
Abbreviated transcription (Latin):
drelinquere omia. paucorũe nĩ
ꝑfectorũ quae ẽ relinquere
omĩa curas mundi p̾ponere
solis desideriis a&nis in hiare.
Cunctorũ autẽ fideliũ ẽ renũ¬
ciare om̃ib: quae possident. hoc
ẽ sic tenere quaemun di sunt
ut tam̃ ꝑea non tene ant᷑ inmun¬
do habererem tẽporalem
inuisu a& nã indesi derio. sic
terrenagerere ut tamen totamente

Expanded text:
relinquere omnia; paucorum enim perfectorumque est relinquere omnia, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare. Cunctorum autem fidelium est renuntiare omnibus quae possident, hoc est sic tenere quae mundi sunt, ut tamen per ea non teneantur in mundo; habere rem temporalem in usu, aeternam in desiderio; sic terrena gerere, ut tamen tota mente
Abbreviated transcription (Latin):
euangelitare missi sunt : Qui dñs
ad p̃dicandũ eunti. unã mnam
hocẽ unã eandemq fidem. quae
&cir cũ cisioni creditaẽ p̃stiterat :¬
edhȩc quinq mnas fecit: quiagen¬
tes corporis sensib antea manci¬
patas ad fidei euangelicae gram̃
fide & conuersacione. magnus
bris docendo cõmutauerat:
recte quinq ciuitatib p̃fici
memorat᷑ quia non de suis tantũ
sed & de auditorũ suorũ quos
adlucẽ uocauit ꝓfectibus hono¬
ratur : ET ALTER UENIT DICCRS:
drĩc ecce oniatua quã habui
Repositam meU DaRIO: Tioui
ENĨ QUA HOMO MSTERISES.

Expanded text:
izare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiafide et conversione, magnus bris docendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed et de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit, profectibus honoratur. Et alter venit, dicens: Domine, ecce mina tua, quam habui repositam in sudario. Timui enim, quia h
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑodiũ amatur. sic sien¬
mirũ exibere ꝓximis nr̃is
odii discrecionẽ debem: utt
tunt. ET qUINOrIba ilat
CEM EUAM QUENIT POSTOE
Non potegi esse meus dl¬
CIpVLVS Crux quippe a
cruciatu dicitur & duob
modis crucem dñi bauila¬
mus. Cũ aut ꝑ abstirescĩ
urnem afficim: aut ꝑ cõpassionẽ
ꝓximi necessitatẽ illius nram pu¬
amus quie nĩ dolorem ex hib&
ad nae intencionis exhibere.
daquis quis haec ꝓtẽ porali inten¬
cione exib& crucẽ quidem ba¬
iulat sedire post dnm̃ recusat.
quia uero sublimia p̃cepta data
st ꝓtinus conparacio ae difican¬
dae sublimitatis adiungitur
cũdicit. QUIS EX UOBIS UOLENS
TRREMAE DIFICARE NONINẼ
paus sederis compotat sũp

Expanded text:
quasi per odium amatur. Sic sic nquasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in tunt. Et qui non bajulat crucem suam, et venit post me non potest esse meus discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur, et duobus modis crucem Domini bajulamus cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedificandae sublimitatis adjungitur, cum dicitur: Quis enim ex vobis volens turrem aedificare, nonne prius sedens computat sump