comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis oꝑacõnẽ. ad posteros usq trãsmitte̾. quãtũ ĩ nobi
et scripto eternare affectu caritatis intẽdimꝰ. quatenꝰ
ubiq et sꝑ admirãda dci potencia cõstantiꝰ et deuoi
p̃dicet᷑ Gloriose enĩ ꝙͣplura p̃fate canomi acoĩs ĩsignia
sub silencõ p̃mentes: aliquid ĩ luce proferẽdũ. et late
longeq ĩ fines orbis ꝑsonãdũ: dm̃e initu ꝓuidencie
euenisse sub fideli testimoĩo ꝑscp̾simꝰ Tertia nãq nocte
post ex altacõnẽ karissimi deo karoli magni tres cãdele
diuinitꝰ accẽse suꝑ pnmaculũ tẽpli: mirabili fulgore mi¬
rifice fulgurãtes: a multis gẽtibꝰ et ppłis uisi sũt ĩ gau¬
dio exultac̃õnis. Eadẽ uero tria celestis splẽdoĩs liũaria¬
ter quasi extincta: t̾tia reuolucõne. crucẽ turris eiusdem
eccĩe ĩ gyrũ ambierũt: et loca longe lateq distãtia noua

Expanded text:
tis operationem ad posteros usque transmittere, quantum in nobis, tis operationem ad posteros usque transmittere, quantum in nobis, et scripto aeternare, affectu charitatis intendimus: quatenus ubique et semper admiranda Dei potentia constantius et devotius praedicetur. Gloriose etenim quam plura praefatae canonizationis insignia sub silentio prementes, aliquid in luce proferendum et late longeque in fines orbis personandum, divinae nutu providentiae evenisse sub fideli testimonio perscripsimus. Tertia namque nocte post exaltationem charissimi Deo Caroli Magni, tres candelae divinitus accensae super pinnaculum templi, mirabili fulgore mirifice fulgurantes, a multis gentibus et populis visae sunt in gaudio exsultationis. Eadem vero tria coelestis splendoris luminaria quasi exstincta trina revolutione crucem turris ejusdem ecclesiae in gyrum ambierunt: et loca longe lateque distantia, nova
Abbreviated transcription (Latin):
e satisfatonẽ q se¬
eciã sue possessionis suarũq rerũ uiolentẽ inuasorẽ: dĩgͣs
digne ultionis merite riolencie penas sub publico popul
testimonio. miserriã morte ꝓtestabat᷑ expẽdisse. Insuper
etiã breui successu tꝑis: nullũ heredũ sui ñiuriatoris usꝙͣ
in t̾ra illa asseruit cõpare̾. Anatim nãq quotqͦt demo y¬
xit ãnis die meõrie btĩssimi deuotissimꝰ adibat. in suꝑ
etiã ad laudẽ et gloriã tanti sui ultoris liberali muni¬
ficẽtia. copiosam ĩ panimẽto eccł̃ie plerũq mĩmoꝵ bas¬
Nter nãq tanta p̃clara dei magnalia quibꝰ in suo fi¬
deli adleta diuina usq̃quaq resplẽduit clemẽtia leto
pene ĩmortali tripudianimꝰ gandio exultãtes ĩ dño qui
btissimi sui karoli btam̃ uere trãslacõe sua mirabili
tute mirabilis ip̃e mirabilit̾ cononizare digͫ iudicauit
Eam igitur tam celebrẽ. tam gloriosam diuine maiesta¬

Expanded text:
 satisfactione etiam suae possessionis suarumque rerum violentum invasorem, dignas dignae ultionis, meritae violentiae poenas, sub publico populi testimonio, miserrima morte protestabatur expendisse. Insuper etiam brevi successu temporis nullum haeredum sui injuriatoris usquam in terra illa asseruit comparere. Annuatim namque quotquot denuo vixit annis diem memoriae beatissimi Caroli devotissimus obibat. Insuper etiam ad laudem et gloriam tanti sui ultoris liberali munificentia copiosam in pavimento ecclesiae plerumque nummorum Basnta namque praeclara Dei magnalia, quibus in suo fideli athleta divina usquequam resplenduit clementia, laeta et pene immortali tripudiamus gaudio, exsultantes in Domino, qui beatissimi sui Caroli beatam vere translationem, sua mirabili virtute, mirabilis ipse mirabiliter canonizare dignum judicavit. Cum igitur tam celebrem, tam gloriosam divinae mejesta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ymagine et tytulo est extructꝰ Tytulꝰ igit᷑ ille hoc mõ
descp̾tus/ Sub hoc conditorio sitũ est corpꝰ karoli magni
atq orthodoxi ĩperatois : qui regnũ francoꝵ not abilit̾
ampliauit. et por ãnos xluii felicit̾ rexit. Decessit septu¬
genarius ãno dñi cec xiiii indictõe septima u. kł febes.
uiue̾ meritis qui tantis fulget exẽplis. Nuẽ et si tortura

Expanded text:
cum imagine et titulo exstructus . Titulus ille hoc modo descriptus est: SUB HOC CONDITORIO SITUM EST CORPUS KAROLI MAGNI ATQUE ORTHODOXI IMPERATORIS, QUI REGNUM FRANCORUM NOBILITER AMPLIAVIT ET PER ANNOS XLVII FELICITER REXIT. DECESSIT SEPTUAGENARIUS ANNO DOMINI DCCCXIIII, INDICTIONE VII, V. KAL. FEBR.vivere meritis qui tantis fulget exemplis, cui vero
Abbreviated transcription (Latin):
ante uenorãdã effigiẽ p̃fati ĩperatoi̾s sup̃tuosis lũĩnai̾bꝰ
ĩmulta at deuotissima missaꝵ et orõnũ cõtinuatõe: iten
eiumorũ in req̃eta afflictione: eleõsinarũ quoq ꝓut pos¬
bile erat exuli largicione aliquot ibidẽ expletis diebus.
noct᷑ue nisioĩs cõsolatorio admonitꝰ oraculo. forte cerm᷑ꝰ
multa lacinarũ ꝓfusione int̾ lũaria dormiret in eduit
ampliori spe et meliori fide roboratꝰ reprĩauit Eodẽ aũt
refente post ãni circulũ ad bt̃ĩ karoli gloriosã meõriã re-¬
ierso ctissume cõperimꝰ: quia p̃cibꝰ et meritis iustissin

Expanded text:
ante venerandam effigiem praefati imperatoris, scriptuosis breviaribus, in multa ac devotissima missarum et orationum continuatione, item jejuniorum irrequieta afflictione, eleemosynarum quoque prout possibile exsuli erat largitione, aliquot ibidem expletis diebus, nocturnae visionis consolatorio admonitus oraculo; forte cernuus in multa lacrymarum profusione inter luminaria dormiret medius, ampliori spe et meliori fide roboratus repatriavit. Eodem autem referente, post anni circulum ad beati Caroli gloriosam memoriam reverso, certissime comperimus quod precibus et meriti
Abbreviated transcription (Latin):
bal neñ correptꝰ decubuit. Nui statĩ ut ĩ febribꝰ soleb
sibi abstinẽciã indixit cibi. arbitratꝰ hac cõtinẽtia morbũ
posse depelli uel c̾te mitigari Sed accedẽte ad febr̃e late¬
ris dolore. quẽ greci pleuresin dicũt: illoq adhuc ĩ ediã
retmẽte. neq corpꝰ alit̾ ꝙͣ rarissimo potu sustentante

Expanded text:
febribus solebat, cibi sibi abstinentiam indixit, arbitratus hac continentia morbum posse depelli vel certe mitigari; sed accedente ad febrem lateris dolore, quem Graeci pleuresin dicunt, illoque adhuc inediam retinente, neque corpus aliter quam rarissimo potu sustentante,
Abbreviated transcription (Latin):
sit uoluit quoadusq uel ip̃e mãsisset ĩ corꝑe. ne rsũ ciꝰ
sibi necessariũ iudicaret. Post obitũ uero suũ. aut uolũ¬
tariã seculariũ rerũ tarẽtiã eadẽ pars quatuor sub di¬
uisioĩbꝰ secaretur et yna quidẽ eaꝵ sup̃dc̃ĩs riginti et u ͦ
ꝑtibꝰ adde̾tur: alteã a filiis ac filiabꝰ suis: filiisq ac
filiabꝰ filioꝵ suoꝵ: assup̃ta iusta et racõnabili int̾ eat
ꝑticione duuide̾t᷑. Tercio uero cõsueto xpĩanitatis moe̾:
elemosine in seruoꝵ et ãcillarũ rsibꝰ pallacii famlãnciũ
sustentacõnẽ dist̾buta ueniret Ad hãc t̾ciã totiꝰ summe
porcionẽ que similit̾ ut cetere ex auro et argẽto cõstat
adiũgi poluit omĩa ex ere et fr̃o. aliisq metallis rasa
et utensilia cũ armis et restibꝰ. alioq p̃cioso aut uili
ad uarios usus fc̃õ suuppellectili: ut sũt cortine stragu
tapetia filtratoria saginata. et ꝙyꝙͣ in camoti atq res¬

Expanded text:
iu, quoadusque vel ille mansisset in corpore, vel usum eius sibi necessarium indicaret. Post obitum vero suum aut voluntariam saecularium rerum carentiam, eadem pars quatuor subdivisionibus secaretur, et una quidem earum supradictis 20 et unae partibus adderetur, altera a filiis ac filiabus suis, filiisque ac filiabus filiorum suorum adsumpta, iusta et rationabili inter eos partitione divideretur; tertia vero consueto christianis more elemosinae in servorum et ancillarum usibus palatii famulantium sustentationem distributa veniret. Ad hanc tertiam totius summae portionem, quae similiter ut ceterae ex auro et argento constat, adiungi voluit omnia ex aere et ferro aliisque metallis vasa atque utensilia cum armis et vestibus alioque, aut pretioso aut vili, ad varios usus facto suppellectili, ut sunt cortinae, stragula, tapetia, filtra , coria, sagmata, et quicquid in camera atque ves
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑos erogari institiũt Int̾ teteros thezauros atq pe¬
cum̃a tres mẽsas argẽteas: et aureã unã p̃cipue mag̾¬
tuduns et põderis esse cõstat. De quibꝰ decreuit ut rna
sũt. roma ad basilicã bt̃ĩ petri apłi deferat᷑. et altea q̃
forma rotũda romane urbis effigie figuãta ẽ. episcopo
rauẽnatis ecclesie cõferatur. Tertiã q̃ teteris et ope
pulchritudiẽ et põderis grauitate multũ excellit: que
ex tribꝰ orbibꝰ cõnexa. totiꝰ orbis descp̃tionẽ titulis et
minuta figuratõe cõplectit᷑: et aureã illiꝰ. q̃ quarti
esse dcã est ĩttie illiꝰ int̾ heredes suos atq ĩ eleõsmã
diidẽde partis augiẽtũ esse cõstituit. Unã uõ̾ partẽ¬

Expanded text:
bus erogatum. Inter caeteros thesauros atque peccunias tres mensas argenteas et auream unam praecipue magnitudinis et ponderis esse constat. De quibus statuit asunt, Romam ad basilicam beati Petri apostoli deferatur, et alter a, quae forma rotunda Romanae urbis effigie figurata est, episcopio Ravennatis ecclesiae conferatur. Tertiam, quae ceteris et operis pulchritudine et ponderis gravitate multum excellit, quae ex tribus orbibus conexa totius mundi descriptionem subtili ac minuta figuratione conplectitur, et auream illam, quae quarta esse dicta est, m tertiae illius et inter heredes suos atque in eleimosinam dividendae partis augmento esse constituit. Hanc const
Abbreviated transcription (Latin):
bigne protegebãt. et ꝓpte̾a nõ potuerũt neq interius
noq exteruis ignẽ accende̾ Inte̾a nutu dĩne maiestatis pa¬
nore ꝑt̾riti in fugam cõuersi sũt neme ꝑseqñte. Inuẽtꝰ ẽ
autẽ unꝰ põstea ex eisdẽ saxombꝰ. mortus iuxta ipsam
basilicã flexis genibꝰ accliuis supra pedes hũs ligna et
ignẽ ĩ manibꝰ: et yelut ore flaret ipsã basilitã tremati¬

Expanded text:
a non potuerunt neque interius neque exterius ignem accendere. Interea nutu divinae maiestatis pavore perterriti in fugam conversi sunt, nemine persequente. Inventus autem est postea unus ex eisdem Saxonibus mortuus iuxta ipsam basilicam, flexis genibus adclinis supra pedes, habens ignem et ligna in manibus et velut ore flaret ipsam basilicam cremat
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓpter laborẽ detractauit. aut ꝓpt̾ ꝑiculũ exhorruit.
uerũ unũqd̾q scdm̃ suã ubliltatẽ qualitatẽ et subire
et ferre doctꝰ: nec ĩ adu̾sis cede̾: nec ĩ ꝓsperis false
blandiẽti fortune assentire solebat. De enĩ digitꝰ dei¬
ut merito intuentibꝰ ĩ dubiũ uenire possit: utrũ ĩ
aut laborũ patiẽtiã aut felicitatẽ mirari cõueĩat. Cũ¬

Expanded text:
r laborem detractavit aut propter periculum exhorruit, verum unum quodque secundum suam qualitatem et subire et ferre doctus, nec in adversis cedere, nec in prosperis false blandienti fortunae adsentiri solebat. 9. Cum enim ut merito intuentibus in dubium venire possit, utrum in eo aut laborum patientiam, aut felicitatem potius mirari conveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
eciã quã inter aquẽsem basilicã et regẽ operosa mole
cõstrixerãt: die ascensioĩs dñi subita ruina. usq ad fr̃¬
damẽta collapsa est Itẽ pons ren aput magũciã. quẽ
ipẽ ꝑ decem annos. ingẽti labore et oꝑe mĩrabili ita
una quidẽ hastula ex eo remanet. Ipse quoq cũ oltimã¬

Expanded text:
cus, quam inter basilicam et regiam operosa mole construxerat, die ascensionis Domini subita ruina usque ad fundamenta conlapsa. Item pons Hreni apud Magontiacum, quem ipse per decem annos ingenti labore et opere mirabili de una quidem hastula ex eo remaneret. Ipse quoque cum ultima
Abbreviated transcription (Latin):
Decemmilia quoq hominũ et ex hys qui uiasq rp
albis flunũs intenebãt: cũ uxoribꝰ et pariuilis sublatos
trinstulit. et huc atq illuc ꝑ galliã et germaniã mul¬
timoda diuisione distribuit. Eaq miseritordi et pia c̃¬
dicõne ab ipso imperatore ꝓposita et ab abis suscepta tras¬
tũ ꝑ tot ãnos bellũ cõstat᷑ esse finitũ: ut om̃es gu̾alit̾

Expanded text:
decem millia namque hominum ex his qui utrasque ripas Alvis fluminis incolebant, cum uxoribus et parvulis sublatos transtulit, et huc atque illuc per Galliam et Germaniam multimoda divisione distribuit, eaque conditione a rege proposita, et ab illis suscepta, tractum per tot annos bellum constat esse finitum, et
Abbreviated transcription (Latin):
belli arma sua bellica studiose p̃p̃arãtes. hastas suas
int̾ra fixerũt crectas: aute castra sua uidelicet ĩ pratis
iuxta p̃fatũ flumẽ quas sũmo mane corticibꝰ et frõdi
martirii pro fide xp̃i erant accepturi. Pnde ultra ꝙͣ di¬
ci fas ẽ ammirãtes. tãtũq miracłm dme gr̃e et mei̾tis
fideiq ĩperatorie assc̾be̾tes: absciderũt ꝓpe t̾ras. quaꝵ
radites q̃ in t̾ra remãserũt postea ex se magna gene¬
rauerũt nemora: que adhuc ĩ codẽ loco apparent. Eant
autẽ multe ex hastis fraxinee. Die igit᷑ seqñti. cõmissa
est cõtra hostes pugna. ĩ qua occisa sũt xpĩanoꝵ qua
interemptꝰ est. Tũc ĩperator cõstant̾ ꝑmanẽs cũ duobꝰ
milibꝰ xpĩanoꝵ peditũ. et ipse pedes: cũ se int̾ ĩmun¬
ra milia hostiũ cerne̾t cirtũuallatũ euaginauit gladiũ¬
snũ et multos sarratenoꝵ trucidauit. die uero aduespe¬
rascente tam xpĩam ꝙͣ sarrateni in castra reu̾tũt᷑ Altoo

Expanded text:
sua bellica studiose preparantes hastas suas in terra fixerunt erectas ante castra, scilicet in pratis iuxta prefatum flumen; quas summo mane corticibus et frondimartyrii pro fide Christi erant accepturi. Unde ultra quam dici fas est ammirantes tantumque mirac quarum radices, quae in terra remanserunt, ex se postea magna genuerunt nemora, quae adhuc in eodem loco apparent. Erant autem multe ex hastis fraxineae. Die igitur sequenti commissa est contra hostes pugna, in qua occisa sunt Christianorum interemptus est. Tunc imperator constanter permanens cum duobus milibus Christianorum peditum et ipse pedes, cum se inter innumera hostium milia cerneret circumvallatum, evaginato gladio multos Sarracenorum trucidavit. Die vero advesperascente tam Christiani quam Sarraceni in castra revertuntur. Altera
Abbreviated transcription (Latin):
ultionis manũ. scolares quidã tũc forte pñtes uidert
et pauidi trepidi q ac ꝓsugi quod riderant pulgauer̃t.
quĩdã etiã diuinitꝰ uisione tali admoniti. secularis uit
reui autẽ iꝑis successu accidit quẽdã uirũ
fatie uemustũ: moꝵ honestate et urbaĩtate affabi¬
litatis /^ u̾erẽdũ aquisgrani uenire qͥ gn̾is quidẽ scemate ca¬
rus merito argui poterat et possessione rerũ fuisse non
modicꝰ. Erat uero tentonicus ut ipse asserebat de tentonita
burgũdia oriũdus miles officio chiethaurꝰ noĩe. Hic igitur

Expanded text:
ultionis manum scholares quidam tunc forte praesentes viderunt, ultionis manum scholares quidam tunc forte praesentes viderunt, et pavidi trepidique ac profugi, quod viderant vulgaverunt. Quidam etiam divinitus visione tali admoniti, saecularis vitae em temporis successu, accidit quemdam virum, facie venustum, morum honestate et urbanitate affabilitatis verendum, Aquisgrani venire; qui generis quidem schemate clarus merito argui poterat, et possessione rerum fuisse non modicus. Erat vero Theutonicus, ut ipse asserebat, de Theutonica Burgundia oriundus, miles officio, Thiethmarus nomine. Hic igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
intrare ecclesiã. quin etiã ausu temerario noct᷑m admissi
excessu neglecto. sacrariucõtra reuerẽdã loci ciꝯ et clericoꝵ
tõsuetudinẽ irrũpere p̃supsit: et ante renerãdã effigiem
uenerabilis karoli reclinato capite ꝓpt̾ noctis p̃cedẽtis
rigilias: sop̃no dormitõnis irreuerent᷑ et infrunite idẽ
prudent̾ oppressus sop̃no mortis aduenit. Repente e
manꝰ q̃dã ut uiderũt qui hoc nobis retulerũt. p̃fatum
iuuenẽ suꝑ quoddã scrimũ ĩ p̃fato uenerabili oratorio
recdinatũ tanta u̾tute repulit: ut longe a loco ĩccũstpͥ
reclinacõnis reieterit ĩ opposito adu̾se partis Subito ibi
dem graui egritudiẽ oppressꝰ. sui excessꝰ huilit̾ errorẽ
cõfessus: pauco dierũ mumero int̾posito dĩne ultionis
iudicio cõdẽp̃natꝰ. yĩa uniu̾se carnis ẽ ingressꝰ. ceter̾s
exemplũ debite relinqũs reuerẽtie. Prefatã uero iuste

Expanded text:
sola, intrare ecclesiam: qui etiam ausu temerario, nocturni admissi sola, intrare ecclesiam: qui etiam ausu temerario, nocturni admissi excessu neglecto, sacrarium contra reverendam loci ejus et clericorum consuetudinem irrumpere praesumpsit, et ante venerandam effigiem venerabilis Caroli reclinato capite, propter noctis praecedentis vigilias, somno dormitionis irreverenter et infrunite  Id est, imprudenter oppressus, somnum mortis adinvenit. Repente enim manus quaedam, ut viderunt, qui hoc nobis retulerunt, praefatum juvenem, super quoddam scrinium in praefato venerabili oratorio reclinatum, tanta virtute repulit, longe a loco incircumscriptae reclinationis rejecit in opposito adversae partis. Subito igitur ibidem gravi aegritudine oppressus, sui excessus humiliter errorem confessus; pauco dierum numero interposito, divinae ultionis judicio condemnatus, viam universae carnis est ingressus: caeteris exemplum debitae relinquens reverentiae. Praefatam vero justae
Abbreviated transcription (Latin):
magñi pro mima gestoꝵ eiꝰ parte. ĩ opia libroꝵ. nos ar¬
gustante ꝓductꝰ ad nr̃i tꝑis digne meõrabiles euẽtꝰ usq
defluxit : quos eciã oportunitas cõgruo nature dicẽdi ordi-¬
ne oblata: euolue̾ zelo cai̾tatis ĩpellit Audiuimꝰ nãq et te¬
lebri sermone diu multũq aput nos uulgatũ ydoneorũ ⁊
fideliũ uiroꝵ lacõne diditimꝰ ⁊ nris tꝑibꝰ accuisgrani glo¬
riosũ contigisse miracłm̃. qd ad laudem dei et btissimã me-¬
moriã orthodoxi karoli magni. sub silencio p̃mere nullatẽꝰ
p̃sup̃simꝰ: ne iudicõ dm̃ce pecĩe intrã defosse merito argu¬
amur. Fuit igit᷑ in p̃fata regia ciuitate adolescẽs qͥdã iuue¬
nis qͥde etate clericꝰ ꝓfessione: sub diaconꝰ ordiẽ guibertꝰ
noĩe: cuiꝰ uita plerũq nimis fuerat dedita ĩ cõsulte et int̾¬
perãti lastinie. Accidit autẽ forte die quadã p̃fatũ clei̾tũ
scam̃ aquẽsem. nõ orationis causa sed ex sola cõsuetudine

Expanded text:
estorum ejus parte, inopia librorum nos angustante, productus ad nostri temporis digne memorabiles eventus usque defluxit. Quos etsi opportunitas, congruo naturae dicendi ordine oblata, evolvere zelo charitatis impellit. Audivimus namque, et celebri sermone diu multumque apud nos vulgatum, idoneorum et fidelium virorum relatione didicimus nostris temporibus Aquisgrani gloriosum contigisse miraculum, quod ad laudem Dei et beatissimam memoriam orthodoxi Caroli Magni sub silentio premere nullatenus praesumpsimus, ne judicio Dominicae pecuniae in terram defossae merito arguamur. 2. Fuit igitur in praefata regia civitate adolescens quidam, juvenis quidem aetate, clericus professione, subdiaconus ordine, Guibertus nomine, cujus vita plerumque nimis fuerat dedita inconsultae et intemperanti lasciviae. Accidit autem sorte quadam die praefatum clericum sanctum Aquensem, non orationis causa, sed ex consuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
rius: regi et francis cũ arinis occurrit. Tũc rex castra po¬
suit ad clusas et misit occulte unã scarã de elc̃s uiris ꝑ
mõtana. Hoc sentiens desiderius statĩ clusas reliquit.
obsedit ibiq ĩ sua castra celebrauit natale dnĩ et pascha
Rex igit᷑ dumi illis ĩ ꝑtibꝰ pro huiꝰ cemodi negocio morã
face̾t saxones occasione accepta postpositis satramentis
ĩ finibꝰ frãtoꝵ. ĩpetũ fecerũt et usq ad castꝵ qd noĩatur
buriaburch uenerũt. Quorũ aduentũ incole loci ꝑsẽtiẽ¬
tes: ĩ iam dicta munitõne se r̾ceperũt. Igit᷑ cũ fro p̃fata
gens seuiens cepisset fornsccꝰ. uillaꝵ edificia cõcremare :¬
uenerũt ĩ quãdam basilicã ĩ loco qui dici᷑ fricdislar. Cepe¬

Expanded text:
rius, regi et Francis cum armatis occurrit. Tunc rex castra posuit ad easdem clusas et misit occulte unam scaram de electis viris per montana. Hoc sentiens Desiderius statim clusas reliquit obsedit; ibique in sua castra celebravit natalem Domini et pascharex dum in illis partibus pro huiuscemodi negotio moram faceret, Saxones occasione accepta, postpositis sacramentis, in finibus Francorum impetum fecerunt et usque ad castrum, quod nominatur Buriaburgh, venerunt; quorum adventum incolae loci presentientes in iam dicta munitione se receperunt. Igitur cum prefata gens sevenerunt ad quandam basilicam in loco qui dicitur Fricdislar,
Abbreviated transcription (Latin):
karolo magno quidã rex affrite noĩe aigolandus
cũ suo excitu t̾ram hispanie sibi subiugauit: int̾fectis
uniu̾sis. ciectibq de oppidis et rrbibꝰ xpĩanis custodi
quas ad custodiendũ btũs karolus reliq̃rat. Hys audi¬
tis btq̃ karolus cũ magno exercitu rursũ ꝓficiscitur

Expanded text:
Karolo Magno, quidam rex Affrice nomine Aiolandus cum exercitu terram Hyspanie sibi subiugavit, interfectis universis eiectisque de oppidis et urbibus Christianis custodibus, quos ad custodiendam terram reliquęrat. His auditis Karolus cum magno exercitu rursum proficiscitur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ maciem fue õrõnib: sed ardẽtem affectũ nr̃e intẽtõis
pii iudices adu̾tant et approbẽt: et qui sperãt idem n
nr̃is quoq diebus diuinis laudibꝰ plena audinimꝰ et
cognouimꝰ passim et rarie ĩ odorẽ suauitatis meritis
euisdẽ iustissim ĩperatoris mirifice et magͥfice obtigisse.
quibꝰ oĩbꝰ et singulis gloriosꝰ et mirabilis ĩ sco suo de

Expanded text:
nostrae orationis, sed ardentem affectum nostrae intentionis pii judices advertant et approbent, et qui sperant idem in nostris quoque diebus divinis laudibus plena audivimus et cognovimus, passim et varie in odorem suavitatis, meritis ejusdem justissimi imperatoris, mirifice et magnifice obtigisse: quibus omnibus et singulis gloriosus et mirabilis in sancto suo De
Abbreviated transcription (Latin):
ostea uõ fusis fugatisq paganis ad celsã urbem q̃
rectiõnis retinet monumẽta: letꝰ ac supplex aduẽtans patri¬
arche. totiq xp̃ĩcole plebi tũcta ꝓspera deo opitulante so¬
idauit. Hys itaq digestis ĩꝑatorẽ ip̃iꝰ regionis licencĩ
reprĩandi pie karolus magnꝰ subrogauit Ast ubi dux¬

Expanded text:
ostea vero fusis fugatisque paganis, ad celsam urbem, quae sionis retinet monimenta, letus et supplex adventans patriarche totique Christicole plebi cuncta prospera Deo opitulante solidavit. His itaque gestis imperatorem Constantinum licentiam repatriandi Karolus Magnus subroga
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmunerasq urbes. a mari usq ad mare diuinis nmitus
subsidiis mũitibili potencie sue brachio subiugauit. et
ab ⁊fideliũ pt̃ate libea̾uit. xpĩano imperio subdidit Tan¬
to igit᷑ sudore ac graui fatigatꝰ labore ut requẽ sibi da¬
ret nec ãplius bellũ miret ꝓposuit. tũ ꝑ uisũ nocte ĩtii¬
tus ẽ intelo quãdã uiã quas stellatã nnpiẽtẽ a mai¬
et aquitamã rectissime trãseuntẽ ꝑ guasconia bas¬
culamq et nauarnã. atq hyspama usq galitiam
ubi corpus bt̃ĩ iacobi tũt tꝑis latebat incognitũ ¶ ⁊¬
karolꝰ magnꝰ ꝑ singulas pene nocte cospicoret

Expanded text:
innumerasque urbes a mari usque ad mare, divinis munitus subsidiis, invincibili potentie sue brachio subiugavit et ab infidelium potestate liberavit, Christiane imperio subdidit. Tanto igitur sudore ac gravi fatigatus labore, ut requiem sibi daret nec amplius bellum iniret, proposuit. Et ecce per visum nocte intuitus est in celo quandam viam quasi stellataet Aquitaniam rectissime transeuntem per Wasconiam Basculamque et Navarriam atque Hyspaniam usque Galiciam, ubi corpus beati Iacobi tunc temporis latebat incognitum. Hper singulas pene noctes conspiceret
Abbreviated transcription (Latin):
bti karoli exercitibꝰ mãdauit aigolandꝰ karolo optionẽ
mille adu̾sus totidẽ. rel yno cõtra ynũ. uel duobꝰ cõtra
duos decertãtibꝰ. Inte̾a missi sũt a bt̃o karolo mag¬
tẽtũ ex suis cõtra cẽtũ aigolandi milites: et int̾fecti st̃
sarrateni. Deinde misit aigolandus ducẽtos cõtra haro¬
li magni ducẽtos milites et statĩ occisi sũt om̃b mauri
Itẽ misit aigolandus duo milia cõtra duo milia: egͥbꝰ
alia ꝑs occisa est. alia terga uertit. Tertia yõ die ie¬
cit sortes aigolandꝰ secreto ⁊ ĩquibꝰ agnouit ĩpeatois¬

Expanded text:
tianorum exercitibus, mandavit Agyolandus Karolo optionem mille adversus mille, vel uno contra unum, vel duobus contra duos decertantibus. Interea missi sunt a Karolo centum contra C Agyolandi milites, et interfecti sunt Sarraceni. Deinde misit Agyolandus CC contra CC Karoli milites, et statim occisi sunt omnes Mauri. Iterum misit Agyolandus duo milia contra duo milia, e quibus alia pars occisa est, alia terga vertit. Tercia vero die iecit sortes Agyolandus secreto, in quibus agnovit Karo
Abbreviated transcription (Latin):
tus pro morte illiꝰ. Hũt õnes iure lacrimabãt᷑. qͥa ꝯsiliũ
erat ĩ eo diuitũ. cõsolator erat merẽtiũ. sustẽtator de¬
lũ. thezaurꝰ indigẽtiũ. retõciliator discordãtiũ. Hic mi
Nulla enĩ res ita a morte uos liberat sicut el cõsiã.
quia et melius ꝓtegit ꝙ̃ arma. et acutiorͤĩ hostẽ
ꝙ lancea Qui nõ est ydoneꝰ ꝓ se orare. det eleõ¬
siña et orabit pro eo. Pro hys oꝑibus et sermomi¬

Expanded text:
ilium erat divitum, consolator moerentium, sustentator debilium, thesaurus indigentium, reconciliator discordantium. Hic milNulla enim res ita a morte vos liberabit, sicut eleemosyna, quia et melius protegit quam parma, et acutior est in hostem quam lancea. Qui non est idoneus pro se orare, det eleemosynam, et orabit pro se. » Pro his operibus et hujusm
Abbreviated transcription (Latin):
amor nec ambitio eũ ad indebitũ declinae̾ poteãt
capharra ꝑuenit Ibi quatuor diebus ꝑ ebdomada¬
tis. cũ pncipes iterũ quenirẽt. et de eadẽ re u̾borũ
ꝯflictꝰ haberet᷑. dixit Comes Rayniũdꝰ. Uiri frẽs
et dnĩ qui urĩs oĩbus et robisipĩs ab negastis pro
amore dei. indicate michi si sine ꝑiurio possũ cum
oemũdo sicut r̾quirit pacificare. aut si alit̾ fiei
nõ pt̃ si ꝓ amore eius debeã ꝑiurare Cũq huius

Expanded text:
io eum ad indebitum declinare poterat.Capharda pervenit. Ibi quatuor diebus perendinatis, cum principes iterum convenirent, et de eadem re verborum conflictus haberetur, dixit comes Raimundus: « Viri fratres et domini, qui vestris omnibus et vobismetipsis abnegastis propter amorem Dei, ostendite mihi an sine perjurio possum cum Boamundo, si requirit, pacificari; aut si aliter fieri non potest, an pro amore ejus debeam perjurare. » Cumque hujus
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃e plerũq ĩmobilis relut colup̃na marmorea.
ita ut sepius mortua esse putaet᷑ insi uitalis calor
palpitãs ĩ sup̃mo pectoe sentiret᷑ Cũ rõ respiãbat¬
oblita fẽmei pudoi̾s int̾rã se uolutabat. et genas
unguibꝰ secãs aureos crines disrũpebat. Occurrunt
alie matrone que de se illi fac̾e talia ꝓhibẽt et pia
custodia obsernãt Que cũ loqͥ potuit ĩ hec u̾ba ꝓru¬
pit dicẽs. Rex ĩꝑsonis trinꝰ misere̾ walonis Et pite
munꝰ sibi ꝯfer ut es deꝰ unꝰ. Quid meruit iralo qr
mortuꝰ ẽ sine bello. Uirgiẽ ir̃e satus maloĩs terg̃e

Expanded text:
autem plerumque immobilis velut columna marmorea, ita ut saepius mortua putaretur, nisi vitalis calor palpitans in supremo pectore sentiretur. Seoblita feminei pudoris se in terram volutabat, et genas unguibus secans, aureos crines disrumpebat. Occurrunt aliae matronae, quae de se illi facere talia prohibent, et pia custodia observant. Quae cum loqui potuit, in haec verba prorupit dicens: Rex in personis trinus, miserere Walonis, Et vitae munus sibi confer, ut es Deus unus. Quid meruit Walo, quod mortuus est sine bello? Virgine matre satus
Abbreviated transcription (Latin):
et locoꝵ ¶peᵈ oͣculis pascebatur. Huc̃ ut ĩermẽ uirũ
irmati canes aggressi sũt. et mẽbratĩ diuisũ miseabil
cruciatu discerpserũt. Hen hen morte walonis pax
obstruũt᷑. et ꝑfidi gẽtiles intra memiũ turriũq suaꝵ
tauernas recludũt᷑ Luctꝰ ĩ castrib ꝑmaximꝰ habetur.
quĩ ab omĩbus piris ac mlieribꝰ mors walonis tre-¬
bris singultibꝰ lamẽtabat᷑ Cõiix reõ illiꝰ uniu̾sot
ad lacrimas ꝯçitabat q̃ re yltra morẽ aliaꝵ mulierũ¬

Expanded text:
te oculos pascebat. Hunc, ut inermem virum, armati canes aggressi sunt, et membratim divisum, miserabili cruciatu discerpserunt. Heu, heu! morte Walonis pax obstruuntur, et perfidi gentiles intra moenium turriumque suarum cavernas recluduntur. Luctus in castris permaximus habetur, quoniam ab omnibus viris ac mulieribus mors Walonis crebris singultibus lamentatur. Conjux vero illius universos ad lacrymas concitabat, quae se ultra morem aliarum mi
Abbreviated transcription (Latin):
imperialibus qͣĩ festiue mduẽtes aureã capiti coronã
imposuerũt. Deinde suꝑ aureã kathedr̃a qͣi iudicẽ ui
uente sede̾ fecerũt. ac suꝑ eius genua textũ qͣtuor euã¬
gelistaꝵ aureis lrĩs scp̾tum collocauerũt. ita ꝙ manꝰ
dextra textũ. sinistra uero sceptrũ aureũ tenebat Ca¬
thenulã quoq aureã dyademati cõm̃xerũt et kathedre
suꝑ quã sedebat ne caput defuncti decide̾t affixerũt S
et scutum aureum quod ei romani fecerant ante fa¬
tus erat preciosis replentes aromatibus monumẽtũ
stremiue sigillantes clauferũt

Expanded text:
imperialibus et festivis induentes, auream coronam capiti imposuerunt. Deinde super cathedram quasitextum quatuor evangelistarum, aureis litteris scriptum, collacaverunt, quem dextera manu, sinistra vero sceptrum tenebat. Catenulam etiam auream diademati convingentes cathedre auree super quam sedebat, ne caput defuncti decideret affigentes, sentem quoque aureum quod 21 Romani ei fecerant, ante fatus erat, aromatibus preciosis replentes, monumentum strenue sigillantes clauserunt
Abbreviated transcription (Latin):
nitentis gracie cũ sac̾dotis ac regis ordinacio fo-¬
lemni gaudio fuisset adhibita mĩcii de Neoppolitana ur
regnũ dicionẽq susciꝑet. Uolebant enũ de ip̃ĩs suũ
dilatae̾ imꝑiũ. magis affc̃antes suũ ꝙͣ alt̾i̾ꝰ pn̾cipis¬
frem̃ suũ et Tanchradũ cũ magna manu militũ et
peditũ. Quos illi cũ magna uenea̾cione susceꝑerũt¬

Expanded text:
nitentis gratiae, cum sacerdotis ac regis ordinatio solemni gaudio fuisset exhibita, nuntii de Neapolitana urbnim de seipsis suum dilatare imperium, magis affectantes suum quam alterius prifratrem suum, et Tancredum, cum magna manu militum et peditum; quos illi cum magnae venerationis
Abbreviated transcription (Latin):
nrãs yenires. totam te solo coeqũarẽ. et sepulti tui
sepulchrũ funditꝰ extlm̃arem. Cũ hec et hys sili̾a¬
nri assuete u̾tutis sue nõ ĩmemores. ante urbis ianuã
bellũ deuicit. et nros pictoi̾a cõdonauit. Et qͥs rale̾t¬
ra extincta uidit Quidã adhuc in sup̃mo spũ poĩti
palpitabãt. et clemẽtẽ qui eos adduxeãt male dice¬
uãt Fertur tũc olemẽs eiulando fleuisse. et nr̃os male¬

Expanded text:
nostras devenires, totam te solo coaequarem, et sepulti tui nostras devenires, totam te solo coaequarem, et sepulti tui sepulcrum funditus exterminarem. » Cum haec et his aequiponostri assuetae virtutis suae non immemores, ante urbis januam bellum devicit, et nostros victoria commendavit. Et quis ad plenuera exstincta vidit. Quidam adhuc in supremo spiritu positi palpitabant, et Clementi qui illuc eos adduxerat maledicebant. Fertur tunc Clemens ejulando flevisse, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ amisi. Multo argenti dispẽdio ligna ꝑauerã a
construendas turres ligneas. et oĩs guis machinas ĩ
circuitu ihrłmut eos obsiderẽ. et ipsi alonge ab ea p̃¬
uenerũt faciem meã. Quẽ honorẽ habeborlt̾ĩꝰ inti
mea tũ sic me dehonescet gens aliena ppłus ex̾nens
O machoie. machome quis uiꝙͣ uenustiol cultu te
coluit ĩ delubris auro argento q insignitis pulchris i
potens in celo et in t̾ra. Apparet autẽ nũt quia qui ĩ eo
s onũi sꝑ sublimitate excreuit. om̃iq famulatu debit
ueneracionis enituit Ista ueo̾ in qua crucifixus trimulat
est nũꝙͣ deinceps honorẽ habuit sed destructa et cõcul¬
ata ad nchilũ redacta multotiens fuit Cuiꝰ igit᷑
culpa ita degen̾es efficimur. cũ omnẽ tibi exħibenius
honorem et nullam nobis rependis uitẽ. O ihrłm ci-¬
itas seductrix et adultea si ullo tꝑe ꝯtinge̾t ut ĩ mai

Expanded text:
tium amisi. Multo argenti dispendio paraveram ligna ad tium amisi. Multo argenti dispendio paraveram ligna ad construendas turres ligneas, et omnis generis machinas in circuitu Jerusalem, ut eos obsiderem, et ipsi longe ab ea praevenerunt faciem meam. Quem honorem habebo ulterius in terra mea, cum sic me dehonestat gens advena, populus alienus? O Machomet! Machomet! quis unquam venustiori cultu te colitur, in delubris auro argentoque insignitis, pulchrisque potens est in coelo et in terra. Apparet autem nunc quoniam qui in sed omni sublimitate semper excrevit, omnique famulatu debitae venerationis enituit. Ista vero in qua crucifixus tumulatus est, nunquam deinceps honorem habuit, sed destructa et conculcata, et ad nihilum redacta multoties fuit. Cujus igitur culpa ita degeneres efficimur, cum omnem tibi exhibeamus honorem, et nullam nobis rependis vicem? O Jerusalem! civitas seductrix et adultera, si ullo tempore contingeret ut in manus
Abbreviated transcription (Latin):
fundũt sanguinẽ nõstrũ. Ergo ne sũt hoĩes isti qui
ns ruptus est. et inde populus iste erupit. Abyssus
crepuit et inde gens ista efferbuit. Nulla eñ habet
uistera huãnitatis nulla indicia pietatis Si honn
essent mortem tunerent. sed unde emerserũt in ĩfnũ
redire nõ pauescunt. O gla regni babilonie ꝙ tur¬
nt̾ hodie dehonestaĩs que tuos habitatoe̾s olim fort
nũc debilitatos amittis. Que gẽs ult̾iꝰ pote̾it huic
nũꝙ fugere didicerũt. et turpit̾ ꝓsterĩtur qͥ ali
ꝓscerne̾ cõsuenerũt. Prochdolor Oĩa cedũt nobis
in ꝯtrariũ. Uince̾ solebamꝰ et uiicimur. ĩ letitia cordis¬
Mersari assidue et nũc merore afficiniur. Quis emĩ-
let oculos suos a lac̾mis abstine̾. et erũpentes ab ĩtimo
Fortiores tociꝰ orientis milites ĩmĩabili p̃cio ꝯduxi et
ad hoc bellũ adduxi. et nũc ad extreuũ et ipos et pre¬

Expanded text:
effundunt sanguinem nostrum. Ergone sunt homines isti, quieffundunt sanguinem nostrum. Ergone sunt homines isti, quiernus ruptus est, et populus iste eruptus est. Abyssus crepuit, inde gens ista efferbuit; nulla enim habent viscera humanitatis; nulla indicia pietatis. Si homines essent, mori timerent, sed unde emerserunt, in infernum redire non expavescunt. O gloria regni Babyloniae! quam turpiter hodie dehonestaris, quae bellatores tuos olim fortes nunc debilitatos amittis! Quae gens ulterius poterit huic nunquam fugere didicerunt, et turpiter prosternuntur qui alios prosternere consueverunt. Proh dolor! omnia nobisincere solebamus, et vincimur. In laetitia cordis assidue versari, nunc moerore afficimur. Quis enim valet oculos suos a lacrymis temperare, et erumpentes ab intimo Fortiores totius Orientis milites innumerabili pretio conduxi, et ad hoc bellum adduxi, et nunc ad extremum et ipsos et pre
Abbreviated transcription (Latin):
um hec ita fierent. dũ sic milites xp̃i satellites
dyaboli descruerẽt. et Comes saucti egidii qui
in maiꝰ precipites ire cõpelleret. quid Clemẽsalũc uõ
lemẽs admiranisus stans ante portã ascolonie dixei
me p̃ceptor noster et Patrone ubi est uirtus tua᷑ ubi
est uirtus celestiũ numinũ cũ quibus ip̃e glãbais. Ubi
est treatois efficax potencia cui tua astat presẽcia: Ut¬
olita erat petere panẽ. que nichil habebat p̃t̾ bacui
et peram Tociens eis elemosinã dedimꝰ totiẽs eorũ
miserti sumꝰ. hen heu q̃ͣre eis peꝑcimꝰ. Cur illorũ
inserie indulsimꝰ. Quare nõ omnes occidimꝰ Nuui
sare possumꝰ qͥa huc ueniebãt nõ ut ueri adoratoẽs
sed ut subdoli exploratores. Gloriã nr̃e felicitatis ui-¬
derunt. diuitias nras concupierũt. ꝯcupiscẽtiã secum
in t̾ram suã detulerãt et illis nũciauerũt. Nũc igiti
isti siciũt aurũ et argentũ nrm̃. et obhoc tam crudelit̾

Expanded text:
um haec ita fierent, dum sic milites Christi satellites diaboli destruerent, et comes Sancti Aegidii qui in mare praecipites ire compelleret, quid Clemens, nunc vero demens admiravisus stans ante portam Ascalonae dixerit, met praeceptor noster et patrone, ubi est virtus tua? Ubi est coelestium virtus numinum, cum quibus ipse gloriaris? Ubi est Creatoris efficax potentia, cui semper astat tua praesentia? solita erat quaerere panem, quae nihil prorsus habebat nisi baculum et peram? Toties eis eleemosmiserti sumus. Heu! heu! quare eis pepercimus? Cur illorum miseriae indulsimus? Quare non omnes occidimus? Nunc scire possumus quod huc veniebant non ut veri adoratores, sed ut subdoli exploratores. Gloriam nostrae felicitatis viderunt, divitias nostras concupierunt, concupiscentiam secum in terram suam detulerunt, et istis nuntiaverunt. Nunc igitur isti sitiunt aurum argentumque nostrum, et ob hoc tam crudeliter
Abbreviated transcription (Latin):
et quodãmõ cũ eis dño iubilarẽt. Tũc implebat᷑ qd̾¬
⁊ ysaiam de ecclesia fideliũ dicitur. Mõtes et colles ci¬
tabũt corã uobis laudem Erat autẽ ad modũ grata et¬

Expanded text:
et quodammodo cum eis Domino jubilarent. Tunc reaet quodammodo cum eis Domino jubilarent. Tunc rea Isaiam de Ecclesia fidelium dicitur: Montes et colles cantabunt coram vobis laudem . Erat autem admodum grata
Abbreviated transcription (Latin):
nas. et dromedariũ unũ Iuid de ombꝰ et arietibus
aliibq petoĩbꝰ r̾ferã que ad esũ ꝑata enint. Lebetes et
caldaria cacabi lecti et eorũ exime. cophini pleni bili¬
auro et argẽto aureis q restibꝰ. oĩsq eoꝵ apparatus
ibi inuẽtꝰ est. Ditissima preda locupletati sũt qui
ntoria admiranisi regalibꝰ referta diuiciis habuer̃t
Candarũ qd ĩsũmitate argẽtee haste pomũ ha¬
bebat aureñt Comes Nortinãnie obtulit sepulchro
dm̃i. ffuitq app̃ciatũ pretio uiginti marcharũ Ense
ues alt̾ eunt .lx. bysanteis. Dũ ueo nr̃i sic triũphalit̾
reuerte̾nt᷑. inuenerũt agiĩa rusticoꝵ uasa umaria et
aquatilia defen̾tiũ quẽ ncc̃ia esse putabãt ĩ obsidione
tebãt. sed̃ mclinatis ceruicibus enses nr̃oꝵ expectabãt.
pleriq ĩmortuoꝵ sanguine se yolutabant et quasi
mortui int̾ mortuos latitabant. Ut autẽ nr̃i ꝑuene¬
nũt ad flumẽ ubi prĩarchã reliq̃rant qͥeuerũt. ut q

Expanded text:
nas, et dromedarium unum. Quid de ovibus et arietibus, aliisque pecoribus referam, quae ad esum parata erant? Lebetes et caldariae, cacabi, lecti, eorumque exuviae, cophini pleni auro argentoque, aureisque vestibus, omnisque eorum apparatus ibi inventus est; ditissimaque praeda locupletati sunt, qui tentoria admiravisi regalibus referta divitiis habuerunt. Standardum quod in summitate argenteae hastae pomum habebat aureum, comes Northmanniae obtulit sepulcro Domini, fuitque appretiatum pretio viginti marcarum. Ensenta byzanceis. Dum vero nostri sic triumphaliter reverterentur, inveniebant agmina rusticorum, vasa vinaria et aquatilia deferentium, quae necessaria esse putabant in obsidione,tebant, et inclinatis verticibus, enses nostrorum exspectabant. Plerique in mortuorum sanguine se volutabant, et quasi mortui inter mortua corpora latitabant. Ut autem nostri pervenerunt ad flumen, ubi patriarcham dereliquerant, quieverunt, utque
Abbreviated transcription (Latin):
luũ. Cũ ueõ aute fores yrbis penirẽt abhys qͥ remã¬
serant cũ diuinis laudibꝰ nõ iam a t̾renis mõtibus s
a celestibꝰ laudes dnõ p̃conãtur Et merito deꝰ sup
hoc laudabatur. quĩ nũt ꝑegrini sui pontibꝰ apertis
recipiũt᷑ cũ laudibꝰ. qui olim cũ magna difficultate
nagnis ũuriis suscipiebãt᷑ datis eciã munei̾bꝰ de l

Expanded text:
qui remanserant, cum divinis laudibus, non jam a terrenis montibus, sed a coelestibus praeconantur. Et merito Deus super hoc laudabatur, quoniam nunc peregrini sui portis apertis recipiuntur cum laudibus, qui olim cum magna difficultate in magnis injuriis suscipiebantur, datis etiam muneribus. De his
Abbreviated transcription (Latin):
deĩ filius sua morte gloriosa illustrauit. quia si nr̃is
placusset auctoribus nõ Iherusalem. s r nutata ĩs¬
hesusalem debuisset pocari. et sit ĩ nr̃o eloquio salus
pacifica posset int̾pretari. Pro hys et huiꝰ modi figati¬
saluator ponet᷑ in ea murꝰ et antemurale. Aperite por¬
tas et ingrediatur gens iusta custodiens reritatẽ. quia
mus que dicta sunt a ꝓphetis et legis doctoribꝰ. Hec ycõ
terrena nostra etate fuit a deo derelicta. et odio hĩta
israheli qui glorificauit te. Edificabũt qͦ filiĩ ꝑ eg̾noꝵ
muros tuos. et reges corĩr mĩstrabũt tibi. hec multa et¬
ia ĩueniemꝰ in ꝓpheticis libris que congruũt huic li¬

Expanded text:
morte illustravit, quia si nostris placuisset auctoribus, non Jerusalem, sed r in b mutata Jebussalem debuisset vocari, et sic in nostro idiomate salus pacifica potuisset interpretari. Pro his et hujusmodi figuratiSalvator, ponetur in ea murus et antemurale. Aperite portas, et ingredietur gens jumus quae dicta sunt a prophetis et legis doctoribus. Haec vero terrena nostra aetate fuit a Deo derelicta, et odio habitaIsraeli, quia glorificavit te. Aedificabunt filii peregrinorum muros tuos, et reges eorum ministrabunt tibi . Haec et multa alia invenimus in propheticis libris, quae congruunt huic li
Abbreviated transcription (Latin):
fiunẽ retinet sicut et medũiNulli ĩ cõsonũ uideat᷑ si in
calte huiꝰ oꝑis quis eam p̾mitus fecerit aut quis m
pellauerit inscribat᷑. Mrelchisedech fertur eã ptꝰ dilu¬
uiũ condidisse. quẽ iudei assexũt filiũ noe fuisse. Hãc
b ir mutata Iherusalem uocauerũt. Postea a Sa¬
lomone nobilius cõposita templo dñi et sua domo re¬
gia multisq aliis fabricib et ortis et piscinis Ihero¬
solima appellatur. et quasi de suo noĩe Iherusalor¬
ma intelligat᷑. Hec aꝓphctis soluna corrupte int̾prenũtu¬
patur. et a ꝓphetis syon dicitur qd̾ speculatio int̾p̃tat᷑.
o eo ꝙ ĩmonte constituta delonge uenientes cont̾i¬
plentur Iherusalem autẽ in nostr̃o sermone pacifica
transfertur. De antiqua huiꝰ opulentia scpͥtũ inue-¬
mꝰ in libro regũ. quia fecit Salomon ut tanta esse¬

Expanded text:
finem retinet sicut et medium, nulli inconsonum videatur, si in calce hujus operis, quis eam primitus fecerit, quis ita appellaverit, inscribatur. Melchisedech fertur eam post diluvium condidisse, quem Judaei asserunt filium Noe fuisse. Hanc b in r mutata Jerusalem vocaverunt. Postea vero a Salomone nobilius composita et templo Domini et sua domo regia, multisque aliis fabricis et hortis et piscinis Hierosolyma appellatur, et quasi de suo nomine Hierosalomonia intelligitur. Haec a poetis Solyma corrupte vocatur, et a prophetis Sionpro eo quod in monte constituta, de longe venientia contemplatur. Jerusalem autem, in nostro sermone, pacifica transfertur. De antiqua hujus gloriosa opulentia scriptum invenimus in libris Regum, quia Salomon fecit ut tanta
Abbreviated transcription (Latin):
et reliqua Nõ uos ꝓtrahat ulla possessio ulla cei faĩliaris
sollicitudo: quĩ t̾ra hec quã ĩhabitatis clansuã mai̾s p̃diq
diuiciaꝵ exubea̾t. et pix aliuẽta suis cultoi̾bꝰ ãmĩstrat
Inde est ꝙ ros ĩuicẽ mordetis et comeditĩs /bella mouetit
et plerũq mutuis ruluei̾bꝰ occiditis Cessent igit᷑ int̾
uos odia. cõticescant iurgia bella qͥescãt. et totiꝰ ꝯtrouer¬
sie dissentiones sopiãt᷑. Uiã sc̃i sepulchri ĩcipite. trã illã
nepharie genti auferte. eamq robis subitite Terra illa
filiis isrł a deo ĩpossessionẽ data fuit sicut scpͥtuã dicit
que lacte et melle fluit Iherusalẽ umbilicꝰ ẽ t̾raꝵ. t̾ra p̃

Expanded text:
t . Non vos protrahat ulla possessio, ulla rei familiaris sollicitudo, quoniam terra haec quam inhabitatis clausura maris undique divitiorum exuberat; et vix sola alimenta suis cultoribus administrat. Inde est quod vos invicem mordetis, et comeditis; bella movetis, et plerumque mutuis vulneribus occiditis. Cessent igitur inter vos odia, conticescant jurgia, bella quiescant et totius controversiae dissensiones sopiantur. Viam sancti sepulcri incipite, terram illam nefariae genti auferte, eamque vobis subjicite. Terra illa filiis Israel a Deo in potestatem data fuit, sicut Scriptura dicit quae lacte et melle fluit . Hierusalem umbilic
Abbreviated transcription (Latin):
miũtꝰ suscepit quasi alt̾ moyses ducatũ ac regunẽ do¬
nuͣti pp̃łi cũ bũdciõne dnũi pape ac totiꝰ ꝯsilii O quoti
diu̾se etatis ac potencie seu domestice facultatis hoĩes
illo ꝯsilio truces susceperũt. et uiam st̃i sepulchri spo¬
spõderũs Huic diuulgatũ est ybiq t̾raꝵ illud ꝯsiliũ re¬
hõrabile placuit omĩbꝰ et plo ꝙ̃ tricentamilia mẽte itee
xcipiñt et adiple satagũt prout unituiq posse ꝯtubit Aerib¬

Expanded text:
 Moses ducatum ac regimen Dominici populi, cum benedictione domini papae ac totius concilii. O quot diversae aetatis ac potentiae seu domesticae facultatis homines in illo concilio cruces susceperunt, et viam sancti sepulcri spoponderunt! Hinc divulgatum est ubique terrarum illud concilium ventitutum honorabile. Placuit omnibus, et plus quam trecenta millia mente iter concipiunt, et adimplere satagunt, prout unicuique posse contulit
Abbreviated transcription (Latin):
dictionẽ ad ꝓpͥa r̾meandi licẽtiã Et ut cũctis clarescat fĩ¬
delibꝯ fidatt ꝙ hec uia a deo et nõ ab hoĩbꝰ sit ꝯstitut
sicut a multis postea ꝯꝑim AIpõ die quo hec fc̃a etdcã
suit᷑. fania p̃conãs tante institutõis totũ ꝯmonit orbẽ.
iheosoliitanũ iter ĩ ꝯsilio sit stabilitũ fuisset G lon̾a
puenit inde xpĩanis et exultatõ gẽtibꝰ red̾ persis e
arabie tultoribꝰ meror et trepidatio hys addit̾ magnii
deo celestis tutba ꝑcrepuit qd rbiq gẽs oĩs infesta

Expanded text:
ta, ad propria remeandi licentiam. Et ut cunctis claresceret fidelibus quod haec via a Deo non ab homine sit constituta sicut a multis postea comperimus ipso die quo haec facta et dicta sunt, fama praeconans tantae constitutionis totum commovit orbierosolymitanum iter in concilio sic stabilitum fuisset. Gloria provenit inde Christianis et exsultatio; gentilibus autem Persis et Arabiae cultoribus, moeror et trepidatio. His additur animi adeo coelestis tuba percrepuit, quod ubique gens omnis infesta
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩanoꝵ ĩase̾i̾t ferro. rapinis incẽdio depopulaueĩt Ip¬
sosq capliuos partĩ int̾rã suã adduxit partĩq nete mii¬
rbili prostraue̾it Eccĩasq dei aut fũditꝰ enerteĩt. aut
suoꝵ ritui sacroꝵ mãcipauerit Altaĩa suis feditatibus
ribꝰ solo ꝓstrati corruut ¶nosdã ro̾ scipiti ligatos sagit¬
tant qͦsdam extẽso collo et midato gladio appctũt. et utꝵ
uno itu trũcare pñt ꝑtep̃tant Cuuid dicã de nephãda
mulierũ ꝯsmmpracione de qͣ loqͥ detei̾ꝰ est ꝙͣ silere Regn¬

Expanded text:
ianorum invaserit ferro, rapina, incendio depopulaverit ipsosque captivos partim in terram suam abduxerit, partimque nece miserabili prostraverit ecclesias Dei aut funditus everterit, aut suorum ritui sacrorum mancipaverit. Altaria suis foeditatibus ribus solo prostrati corruunt. Quosdam stipiti ligatos sagittant; quosdam extento collo et nudato gladio appetunt, et utrum uno ictu truncare possint pertentant. Quid dicam de nefanda mulierum constupratione? De q
Abbreviated transcription (Latin):
robis qr deus hac elicuit qͥ prĩs eã pectoribꝰ inseruit
Sit ergo yox ista ĩ rebꝰ bellitis militae̾ signũ qr uerbũ
hoc a deo ẽ prolatũ Cũ in hostẽ fiet bellicosi impetus
ꝯgressio. erit unuisis hec ex ꝑte dei yna uociferatio Deꝰ
uult Deꝰ rult Et nõ p̃cipimiꝰ aut suademꝰ ut senes
aut inbecilles et usui armoꝵ mĩme ydonei hoc ittr arri¬
piant. n ͨ młieres sine ꝯuigibꝰ suib aut frĩbꝰ aut legit̃is

Expanded text:
it. Sit ergo vobis vox ista in rebus bellicis militare signum, quia verbum hoc a Deo est prolatum. Cum in hostem fiet bellicosi impetus congressio, erit universus haec ex parte Dei una vociferatio: DEUS VULT, DEUS VULT. Et non praecipimus aut suademus, ut senes aut imbecilles, et usui armorum minime idonei, hoc iter arripiant, nec mulieres sine conjugibus suis, aut fratribus, aut legitimis
Abbreviated transcription (Latin):
romanis epĩs et cardinalibꝰ p̃fuit sfuit ãt
illud ꝯsiliũ ualde celeberrimũ cõuentugalloꝵ ac germi¬
norũ tam ep̃orũ ꝙͣ et pn̾cipũ Ordinatis igit᷑ i eo r̾bꝰ
eccl̃iasticis exiuit dũb papa in quadã spaciose latitudĩs
platea. qr nõ poterat ommes illos caꝑe cuiꝯlibet edifi¬
cii clausura Quihac suadela r̾thoice dulcedĩs gn̾alit᷑
ad om̃es in hec y̾ba ꝓrupit dicens Gens xpiana Gẽt
transinõtaua: gẽs sicuti ĩ plu̾bꝰ prĩs elucet oꝑibꝰ a deo
elcta et dilçã tam situ tharũ ꝙ fide catholica ꝙ in hõre

Expanded text:
episcopis et cardinalibus praefuit. Fuit autem illud concilium valde celeberrimum, conventu Gallorum ac Germanorum, tam episcoporum quam principum. Ordinatis igitur in eo rebus ecclesiasticis, exivit dominus papa in quadam spatiosae latitudinis platea, quia non poterat illos capere cujuslibet aedificii clausura. Qui hac suadela rhetoricae dulcedinis, generaliter ad omnes in haec verba prorupit, dicens: « Gens Francorum, gens transmontana, gens, sicut in pluribus vestris elucet operibus, a Deo dilecta et electa, tam situ terrarum quam fide catholica, quam honore