comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere quȩ legunt᷑. Quid aures tanquã tera & plũbo
ditis: Et tamen dnica beneficia & officia naturȩ. ñ potess
excludere. Auditis inuiti. auditis fastidientes. Auditis. ne
sed non quasi piscator hoc dicit. s quasi humani piscator
affectus. qͥ iã ñ pisces caꝑet. sed homines uiuificaret. Non
suũ ÷ qđ dicit. sed eiꝰ qͥ uiuificandi ei tribuit potestatẽ. Pis¬
cator enĩ. ipsis qͦs ante capiebat piscib taciturnior erat. &
circa diuina misteria magis mutus. qͥ uocis suę nesciebat
auctorẽ. Sed uiuificatus axp̃o: uocẽ audiuit in ioħe. uerbii
agnouit in xp̃o. Et idõ plenus sp̃u scõ. qͥ sciret pͥncipiũ non¬

Expanded text:
intelligere quae leguntur. Quid aures tamquam cera et plumbo intelligere quae leguntur. Quid aures tamquam cera et plumbo clauditis, et tamen Dominica beneficia et officia naturae non potestis excludere? Auditis inviti, auditis fastidientes: auditis, ne sed non quasi piscator hoc dicit, sed quasi humani piscator affectus; qui jam non pisces caperet, sed homines vivificaret . Non suum est, quod dicit: sed ejus qui vivificandi ei tribuit potestatem. Piscator enim ipsis, quos ante capiebat, piscibus taciturnior erat; et circa divina mysteria magis mutus, qui vocis suae nesciebat auctorem: sed vivificatus a Christo vocem audivit in Joanne, Verbum agnovit in Christo. 16. Et ideo plenus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
astruitur. diuine generationi prȩ iudicia inferre meditemur.
ne & nr̃m alicui dicat᷑. Si recte offeras. recte aut̃ ñ diuid as:
peccasti. quiesce. Hoc ẽ. si nesciamꝰ quȩ ꝓpria sunt diuinita¬
tis ȩcernȩ incarnationisq distinguere. si creatorẽ cũ suis oꝑib
cõferamꝰ. si auctorẽ tẽpoꝵ dicamus cȩpisse post tẽpora. Neq
enĩ potest fieri. ut ꝑquẽ sunt omĩa: sit unus ex om̃ib¬
Nolo nobis credatur. scriptura recitetur. Non ego dico ame qͥa
in pͥncipio erat sed audio. Non ego affingo. sed lego. Qđ om̃s
legimnꝰ. sed ñ om̃s intelligimꝰ. Et cũ legitur audimꝰ om̃s. & ñ¬
audiunt om̃s. In crassatũ est enĩ cor quoꝵdã. & aureq¬
uit̾ audiert̃. aures scilicet int̾ioris affectus. Non en s
peccat. quȩ suũ seruat officiũ. & recipit auditũ: sed a
duri auditus. pͣuus int̾pres. qͥ recusat audire quȩ dienis

Expanded text:
astruitur, divinae generationi praejudicia inferre meditemur; astruitur, divinae generationi praejudicia inferre meditemur; ne et nostrum alicui dicatur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti; quiesce; hoc est: Si nesciamus quae propria sunt divinitatis aeternae incarnationisque distinguere; si creatorem cum suis operibus conferamus: si auctorem temporum dicamus coepisse post tempora. Neque enim potest fieri ut per quem sunt omnia, sit unus ex omnibNolo nobis credatur, Scriptura recitetur. Non ego dico a me quia in principio erat Verbum , sed audio: non ego affingo, sed lego; quod omnes legimus, sed non omnes intelligimus. Et cum legitur, audimus omnes, et naudiunt omnes: Incrassatum est enim cor quorumdam, et aureiter audierunt ; aures scilicet interioris affectus. Non enim caro peccat, quae suum servat officium, et recipit auditum, sed animus puri auditus pravus interpres, qui recusat audire quae dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ diuiser̃: ęccłȩ menbra lacerando. Illos quoq ꝑcellit
ista sententia. qͥ animã rationabilẽ ab incarnationis dominicę se¬
gregant sacramento. naturã hominis ab homine separare cu¬
pientes. Et isti fortasse recte offerunt trinitati. sed rationẽ ne¬
sciunt naturȩ diuinȩ humanȩq distinguere. Di enĩ simplex
natura e. homo ex anima rationabili constat & corpore. Si alt̾ũ
tollas. totã naturã hominis sustulisti. Aduersus. om̃s igit᷑
hereses. ista sententia est. quȩ fraterno nomine. non fraternȩ
ȩccłam ꝑsecunt᷑. Siquidẽ suboptione nominis xp̃iani. & qͣdam
noncupatiua fidei germanitate. parricidalib gladiis nos cu
creto matris ȩccłȩ separare conetur: ad qđ illa anima incanti¬
cis canticoꝵ uerbũ dĩ se introduxisse siguficat. Caueamꝰ. ne asi-¬
nu patris & qͦdã utero pat̾no archanȩq naturȩ. substantiã unige¬
niti filii separemꝰ: uerbisq his qͥb ueritas susceptȩ incarnationis

Expanded text:
sacrificium diviserunt, Ecclesiae membra lacerando. 11. Illos quoque percellit ista sententia, qui animam rationabilem ab incarnationis Dominicae segregant sacramento, naturam hominis ab homine separare cupientes. Et isti fortasse recte offerunt Trinitati: sed rationem nesciunt naturae humanae divinaeque distinguere; Dei enim simplex natura est, homo ex anima rationabili constat et corpore. Si alterum tollas, totam naturam hominis sustulisti. 12. Adversus omnes igitur haereses ista sententia est, quae fraterno nomine, non fraterne Ecclesiam persequuntur. Siquidem sub optione nominis christiani et quadam nuncupativa fidei germanitate parricidalibus gladiis nos cupcreto matris Ecclesiae separare conetur, ad quod illa anima in Canticis canticorum Verbum Dei se introduxisse significat . 706 Caveamus ne a sinu Patris, et quodam utero paterno, arcanaeque naturae substantiam unigeniti Filii separemus, verbisque his quibus veritas susceptae incarnationis
Abbreviated transcription (Latin):
recte offeras. ñ recte diuidas: peccasti. quiescȩ. Si offerat
eunomianus. qͥ ex impietatis arrianȩ fonte ꝓgrediens redun¬
danti ꝑfidiȩ suȩ labitur cȩno. generationẽ xp̃i quȩ suꝑou¬

Expanded text:
recte offeras, non autem recte dividas, peccasti: quiesce . 7. Si offerat recte offeras, non autem recte dividas, peccasti: quiesce . 7. Si offerat Eunomianus, qui ex impietatis Arianae fonte progrediens, redundanti perfidiae suae labitur coeno, generationem Christi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. Et idõ abrahã sacrificiũ qđ offerebat. diuisit. Seue
etiã abel diuidere. qͥ expͥmitiuis ouiũ obtulit sacrificiu
cens ñ t̾rȩ munera placitura dõ. quȩ de generauerant inpa¬
catore. sed ea in quib diuina grã misteriis refulgeret. Propheta¬
uit itaq nos ꝑpassionẽ dñi. a culpa eẽ redimendos: de quo
scriptũ est. Ecce agnus dĩ. ecce qͥ tollit peccatũ mundi. Unde &
de primitiuis obtulit. ut pͥmogenitũ designaret. Ostendit
gͦ uerũ dĩ sacrificiũ nos futuros: de qͥb ꝓpħa ait. Afferte
generalẽ in oñs extra ȩccłam constitutos. latã ẽẽ sententiã.
Multoꝵ enĩ hic figurã cerno populoꝵ. qͦs diuina sententia cõ¬
p̃hendit. quoꝵ in illo tai. iã tunc munera refutauit. be
neralis enĩ hȩc in impiõs om̃s sententia ẽ. Itaq si udeus of¬
ferat. qͥ filiũ uirginis mariȩ apatre dõ separat: dr̃ ei. Si

Expanded text:
omnia . Et ideo Abraham sacrificium quod offerebat, divisit . 4. Scivit omnia . Et ideo Abraham sacrificium quod offerebat, divisit . 4. Scivit etiam Abel dividere, qui ex primitivis ovium obtulit sacrificium , docens non terrae munera placitura Deo, quae degeneraverant 704 in peccatore, sed ea in quibus divini gratia mysterii refulgeret. Prophetavit itaque nos per passionem Domini a culpa esse redimendos, de quo scriptum est: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Unde et de primitivis obtulit, ut primogenitum designaret. Ostendit ergo verum Dei sacrificium nos futuros, de quibus Propheta ait: Afferte generalem in omnes extra Ecclesiam constitutos latam esse sententiam; multorum enim hic figuram cerno populorum; quos divina sententia comprehendit, quorum in illo Cain jam tunc munera refutavit . neralis enim haec in impios omnes sententia est. Itaque si Judaeus offerat, qui filium virginis Mariae a Patre Deo separat, dicitur ei: Si
Abbreviated transcription (Latin):
nos meos ñ inuenio creditores. Nisi forte imꝓuiso
conuentu putauerunt nos eẽ curbandos. Sed nunquã uera¬
fides curbatur. Itaq dũ illi forsitan ueniunt: ad istos qͥ ꝓposi¬
ti sunt deflectamus agricolas. quoꝵ alt̾ hoc ÷ cam afructib
t̾rȩ. alter aut̃ abel uidelicet ex pͥmitiuis ouiũ suarũ hostiã
duo obtulit. Nichil inuenio. qđ inspecie munerũ rep̃hen-¬
dã. nͥ qđ & cam munera sua displicuisse cognouit. & dñs dix̃.
gͥ ẽ crimene Ubi culpas Non in oblatione muneris. sed
in oblationis affectu. Sunt qͥ dã qui recte arbitrantur.
qͥa alius quȩ offerebat elegerat. aliꝰ quȩ uiliora habuit
offerebat. Sed ñ ẽ ita inõbs spũaliũ sensus in nobis: ut
putemꝰ qͥa dñs corporale sacrificiũ ñ spũale querebat.
Et idõ addidit. quiesce. tolerabiltꝰ significans abstinere Muno¬
rib deferendis. quã infideli studio munꝰ offerri. Quiuue
nescit diuidere. nescit diiudicare. Spũalis autẽ diua

Expanded text:
nos meos non invenio creditores, nisi forte improviso conventu putaverunt nos esse turbandos: sed numquam fides vera turbatur. 2. Itaque dum illi forsitan veniunt, ad istos qui propositi sunt, deflectamus agricolas, quorum alter, hoc est Cain, a fructibus terrae: alter autem, Abel videlicet, ex primitivis ovium suarum hostiam Domino obtulit . Nihil invenio quod in specie munerum reprehendam, nisi quod et Cain munera sua displicuisse cognovit, et Dominus dixit: crimen? ubi culpa? Non in oblatione muneris, sed in oblationis affectu. Sunt quidam qui recte arbitrantur, quia alius quae offerret, elegerat: alius quae viliora habuit, offerebat. Sed non est ita inops spiritalium sensus in nobis, ut patemus quia Dominus corporale sacrificium, non spiritale quaerebat. Et ideo addidit, quiesce , tolerabilius significans abstinere a muneribus deferendis, quam infideli studio munus offerre. Qui enim nescit dividere, nescit dijudicare: spiritalis autem dijudicat
Abbreviated transcription (Latin):
alia creaturarũ sit ratio. alia secretoꝵ potentia diuinos.
& ipsi dr̃. Si recte offeras. ñ recte aut̃ diuidas: peccasti.
quiesce. Dicit᷑ hoc sabelliano. qͥ patrẽ filiũq confundit.
Dicit᷑ hoc marcionitȩ. qͥ aliũ putat dm̃ noui. aliũ ueteris
testamenti. Or̃ hoc manicheo & ualentino. qͥ ñ putauert̃
ueritatẽ carnis humanȩ axp̃o esse susceptã. Paulus quos
samosathenus & basilides. in eadẽ sententiȩ sorte numeran¬
tur. Similiter qͦq eiꝰdẽ sententiȩ auctoritate dãnant᷑. qui
diuinitatẽ scĩ sp̃s negauer̃. Alii eñi qͥdã uel arrianoꝵ udei¬

Expanded text:
 potentia divinorum; et ipsi dicitur: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti: quiesce. 8. Dicitur hoc Sabelliano, qui Patrem Filiumque confundit. Dicitur hoc Marcionitae, qui alium putat Deum novi, alium veteris 705 Testamenti. Dicitur hoc Manichaeo et Valentino, qui non putaverunt veritatem carnis humanae a Christo esse susceptam. Paulus quoque Samosatenus et Basilides in eadem sententiae sorte numerantur. 9. Similiter quoque ejusdem sententiae auctoritate damnantur, qui divinitatem sancti Spiritus negaver
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ aduersa erroris linea: ñ unũ eundẽq filiũ dĩ dicunt. s
aliũ eẽ qui ex dõ patre natꝰ sit. aliũ qui sit generatus ex
uirgine. cũ euangłista dicat. qͥa uerbũ caro factũ ẽ. ut unũ
dnm iłim ñ duos crederes. Nim nulli etiã aliud dĩ uerbũ. ali

Expanded text:
qui adversa erroris linea non unum eumdemque Filium Dei dicunt: sed qui adversa erroris linea non unum eumdemque Filium Dei dicunt: sed alium esse qui ex Deo Patre natus sit, alium qui sit generatus ex Virgine; cum Evangelista dicat quia Verbum caro factum est ; ut unum Dominum Jesum, non duos crederes. 48. Nonnulli etiam aliud Dei Verbum, al
Abbreviated transcription (Latin):
meũ ñ conuerti a confusione sputoꝵ. Dorsũ dirit. & maxillas.
& uultũ: hoc ÷ humani corporis portiones. Qd eñi caro uerbi
patiebat᷑. uel manens in carne dĩ uerbũ patiebat᷑ carne: sicut
scriptũ est. Ap̃o incarne passo: inse utiq ꝓcorporis assũpti¬
ea corporis passione. uerbi natura mutata est. In ueritate
enĩ nr̃a ÷ resurrectio: & idõ inueritate xp̃i passio pͣdicatur.
N eq enĩ qd qͥdã dicunt. inphantasmate passus ẽ: qͥa nec in
phantasmate suꝑ mare ambulauit. qđ discipłi in euangłio
opinati esse ꝓdunt᷑. Sed excusant᷑ qͥa nondũ erat sp̃s datus.
ndũ enĩ iesus fuerat honorificatus. Nobis iã crucifixus ẽ
xp̃c. & resurrexit: nobis iã sp̃s datus ẽ. qͥ assertor ⁊ initaas
Sed discipłi qͥdẽ aliquando errauer. ne nos postea eria pos¬
semus. Ergo illoꝵ error. nobis ꝓficit. Quasi homines .b¬

Expanded text:
meum non converti a confusione sputorum. . Dorsum dixit et maxillas meum non converti a confusione sputorum. . Dorsum dixit et maxillas et vultum, hoc est, humani corporis portiones. Quod enim caro Verbi patiebatur vel manens in carne, Dei Verbum patiebatur carne, sicut scriptum est: Christo in carne passo ; in se utique pro corporis assumptiea corporis passione Verbi natura mutata est; in veritate enim nostra est resurrectio, et ideo in veritate Christi passio praedicatur.Neque enim, quod quidam dicunt, in phantasmate passus est, quia nec in phantasmate super mare ambulavit, quod discipuli in Evangelio opinati esse produntur . Sed excusantur, quia: Nondum erat Spiritus datus ; nondum enim Jesus fuerat honorificatus . Nobis jam crucifixus est stus et resurrexit: nobis jam Spiritus datus est, qui assertor est veritatis. Et discipuli quidem aliquando erraverunt, ne nos postea errare possemus. Ergo illorum error nobis proficit. Quasi homines er
Abbreviated transcription (Latin):
uita nr̃a dicit scłi fluctib inquieta. Non ẽ enĩ int̾ homines
qua resurrexit. Deniq angłs ait. Quid quȩritis uiuentẽ cum
nortuis: Et bene mare dixit. ñ ÷ mecũ. qͥa suꝑ mare erat.
Peniq in mari & incorporis uestigiis ambulabat. quando & sub-¬
iecto mari. suꝑ mare petrũ ambulare precepit. Qui licet titu¬
bauerit: titubauit tam̃ ñ ꝑinbecillitatẽ iubentis. sed ꝑ infirmita¬
it̃ obȩdientis. Eigo splendori głȩ ñ ꝑmisceas nr̃ȩ atramentum
naturȩ : ñ luci nebulã humanȩ carnis infundas. Rursus
passionẽ prȩdicans. si nequaquã id qđ ÷ passibile recognoscas.
pietatẽ diũ refellisti. salutẽ tuã negasti. Unde amentes eos esti¬
mare debemus: qͥ audientes dicentẽ dĩ filiũ. qͥd me cȩdis scđ̾m na-¬
curã diuinitatis. subiectũ iniuriȩ putauerunt. Dexit enĩ quid
me cȩdis: sed cędẽ diuina natura ñsensit. ixit. Dorsum
meũ dedi in flagellaᷤ maxillas meas inpalmas: uultũ autem

Expanded text:
it fluctibus saeculi inquieta. Non est enim inter homines quia resurrexit. Denique Angelus ait: Quid quaeritis viventem cum mortuis ? Et bene mare dixit: Non est mecum; quia super mare erat. Denique in mari et corporeis vestigiis ambulabat, quando et subjecto mari super mare Petrum ambulare praecepit ; qui licet titubaverit, titubavit tamen non per imbecillitatem jubentis, sed per infirmitatem obedientis. 44. Ergo splendori gloriae non permisceas nostrae atramentum naturae, non luci nebulam humanae carnis offundas. Rursus passionem praedicans, si nequaquam id quod est passibile recognoscas, pietatem Domini refellisti, salutem tuam negasti. Unde amentes eos aestimare debemus, qui audientes dicentem Dei Filium: Quid me caedis ? secundum naturam divinitatis subjectum injuriae putaverunt. Dixit enim: Quid me caedis? sed caedem divina natura non sensit. Dixit: Dorsum meum dedi in flagella, et maxillas meas in palmas: vultum autem
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt uerũ dĩ filiũ confiteri: Sicut actor ipsoꝵ eusebius nicom¬
densis. epła sua ꝓdidit scribens. Siuerũ inquit dĩ filiũ & increatuĩ
dicimꝰ: uͦ Ncuͦ. q cͦiͥ uͦ. ͥ cũ patre incipimꝰ confiteri. Hȩc cũ lecti
ẽe̾t epła in concilio niceno: hoc uerbũ in tractatu fidei posuer
patres. qͥa id uiderunt aduersariis. e̾ẽ. formidini. ut tanquã
ñ ipsũ ÷ sibi. Recte gͦ coͦ Xccͦ ꝗͣ ci coͦ R patri. filiũ dicimꝰ: qͥ auhi¬
eo. & ꝑsonarũ distinctio. & naturę unitas significant᷑. Annegi¬

Expanded text:
nolunt verum Dei Filium confiteri? sicut auctor ipsorum Eusebius Nicomediensis epistola sua prodidit scribens: Si verum, inquit, Dei Filium et increatum dicimus, ὁμοούσιον cum Patre incipimus confiteri. Haec cum lecta esset epistola in concilio Nicaeno, hoc verbum in tractatu Fidei posuerunt Patres, quia id viderunt adversariis esse formidini; ut tamquam non ipsum est sibi. Recte ergo et personarum distinctio et naturae unitas significatur. 127. An nega
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Q g loquitur sps. filii est: qđ dedit filius patris est.
fun deruabis qͥa & de se filiꝰ dixit. Sicut audio & uidico. Et
Non potest aliquid facere filius. nͥ qđ uiderit patrẽ facientẽ. Si
enĩ uerũ ẽ sicut ÷ uerũ qđ dixit filius. omĩa quȩ pat̾ habet
mea sunt: & scd̾m diuinitatẽ unũ est cũ patre filius. unũ ꝑ sub¬
stantia naturalẽ. ñ unus scđ̾m sabellianã ꝑfidiam: qđ unum
utiq ÷ ꝑsubstantiȩ ꝓprietatẽ. non potest separari. Et idõ ñ
potest filius facere nisi qd audierit apatre: quia in ȩdernum
est pmanens dĩ uerbũ. nec unquã pat̃ afilii oꝑatione diui¬
ditur. & qđ oꝑatur filius. scit patrẽ uelle. & qđ uult pater
int patre & filiũ putares eẽ. oꝑis distantiã. sed eiꝰde oꝑationis
erederes unitatẽ: & oꝑa inquit quȩ ego facio. ipse facit. Et
rursus ue discretione aliquã inoꝑis distinctione soiis¬

Expanded text:
uod ergo loquitur Spiritus, Filii est: quod dedit Filius, Patris est.  derivabis; quia et de se Filius dixit: Sicut audio, judico; et, Non potest aliud facere Filius, nisi quod viderit facientem Patrem . Si enim verum est, sicut verum est, quod dixit Filius: Omnia quae Pater habet, mea sunt ; et secundum divinitatem unum est cum Patre Filius, unum per substantiam naturalem, non unus secundum Sabellianam perfidiam. Quod unum utique est per substantiae proprietatem, non potest separari; et ideo non potest Filius facere, nisi quod audierit a Patre; quia in aeternum est permanens Dei Verbum , nec umquam Pater a Filii operatione dividitur: et quod operatur Filius scit Patrem velle: et quod vult Pater,inter Patrem et Filium putares operis esse distantiam, sed ejusdem operationis crederes unitatem: Et opera, inquit, quae ego facio, ipse facit . Et rursus ne discretionem aliquam in operis distinctione s
Abbreviated transcription (Latin):
animi & cogitationũ. Unde liquet. qͥa nemo inferior sup
scrutat᷑ in terna. Diuinȩ enĩ solius est potestatis. oreins
esse qđ nesciat. quẽ nichil prȩterit. Deniq ille electis

Expanded text:
animi et cogitationis . Unde liquet quia nemo inferior superioris animi et cogitationis . Unde liquet quia nemo inferior superioris scrutatur interna; divinae enim solius est potestatis occulta nihil esse quod nesciat, quem nihil praeterit. 129. Denique ille electus
Abbreviated transcription (Latin):
N uncꝰ uelim respondeant quid ÷ in homine. qđ cognoscat
quȩ sunt hominis. Utiq racionabile. qđ ceteris animȩ
uirtutib suꝑeminet. & qđ p̾cipue natura hominis esti
litur: Nunquid plenitudine diuinitatis inferior est qͥ
esde cũ patre substantiȩ. etiã hoc exemplo ꝓbatur: Aut
aliquid ianorat qui nouit consilia dĩ. & mysteria eiꝰ abini-¬
tio abscondita:. Quid ÷ qđ nesciat qͥ nouit omĩa quȩ dĩ sunt:
Sps eni. etiã altadĩ scrutatur. Ac ne putes qđ scrutetur incog¬
nita. & idõ scrutetur ut discat id qđ ignoret: ante p̾misit.¬
hominis st̃. & ante quã scrutetur nouit: potest ne aliquid
nouerit ꝑ naturã. non qđ accidens in eo scientia diuinoꝵ.
sed cognitio naturalis sit: Uerũ site mouet qͥa dixit scru¬
tatur᷑: accipe quia hic quoq de dõ scriptũ ÷. eo qđ sit scru¬
tator renis & cordis. Ipse enĩ dixit. Egosũ scrutans corda
&e renes. Etiã de filio di habes adhebreos. qͥa scrutator est

Expanded text:
ehenditur. 126. Nunc velim respondeant, quid est in homine, quod cognoscat quae sunt hominis? Utique rationabile, quod caeteris animae virtutiumquid plenitudine divinitatis inferior est, qui ejusdem cum Patre substantiae etiam hoc exemplo probatur? Aut aliquid ignorat, qui novit consilia Dei, et mysteria ejus ab initio abscondita? Quid est quod nesciat, qui novit omnia quae Dei sunt? Spiritus enim etiam alta Dei scrutatur . 127. Ac ne putes quod scrutetur incognita, et ideo scrutetur, ut discat id quod ignorehominis sunt, et antequam scrutetur novit, potestne aliquid Dnoverit per naturam: non quod accidens in eo scientia divinorum, sed cognitio naturalis sit. 128. Verum si te movet quia dixit, scrutatur, accipe quia id quoque de Deo scriptum est, eo quod sit scrutator cordis et renum. Ipse enim dixit: Ego sum scrutans corda et renes . Etiam de Filio Dei habes ad Hebraeos: Qui scrutator est
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a apłs dicit incęlis sit. qui ante sicut ferȩ errabamul a
uis. Sed nec hoc tantũ loco petrus apłs. sed etiã alibi ineodi
libro aspũ scõ edificatã eccłam demonstrauit. Habes enim
dixisse eũ. Ds̃ enĩ qui nouit corda hominũ testimoniu
plebis utriusq connexuit : ita etiã sp̃s sc̃s ñ discreuit i¬
popłi corda sed iunxit. Non eͦs tanquã iudeus contẽs
filiũ. quẽ annuntiauerunt ꝓpħȩ. Contẽnas etiã sp̃n
scñi. contẽnas isaiam. contẽnas ieremiã. quẽ de lacuiu¬
ice domus ille assũptus ad nõ pannis & funib eleuaut
erbũ enĩ propheticũ despiciens. in lacũ deiner serat an
popłs uideoꝵ. Hec quisquã inuentus ẽ de uideis qui leure
ꝓpham sed unus etiops ab dimelech. sicut seriptura ustt
quẽ uudei uelut incenũ suȩ m̃tis carnisq de trurerano ii
uide licet exgentib peccatores. nigri aute delictis. &. quai
infrue tuosi eleuauimꝰ de ꝓfundo. Et ido scriptuest

Expanded text:
s dixit , in coelis sit, qui ante sicut ferae errabamus in silvis. 110. Sed nec hoc tantum loco Petrus apostolus, sed etiam alibi in eodem libro a Spiritu sancto aedificatam Ecclesiam demonstravit. Habes enim dixisse eum: Deus qui novit corda hominum, testimonium plebis utriusque connexuit, ita etiam Spiritus sanctus non discrevit  tamquam Judaeus contemnas Filium, quem annuntiaverunt prophetae; contemnas etiam Spiritum sanctum, contemnas Esaiam, contemnas Hieremiam, quem de lacu Judaicae domus ille assumptus a Domino pannis et funibus elevavit . Verbum enim propheticum despiciens, in lacum demerserat eum populus Judaeorum. Nec quisquam inventus est de Judaeis qui levaret prophetam, sed unus Aethiops Abdemelech, sicut Scriptura testaquem Judaei velut in coenum suae mentis carnisque detruserant, nos videlicet ex gentibus peccatores, nigri ante delictis, et quondam infructuosi elevavimus de profundo . Et ideo scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
inoduis aplis eliuinȩ oꝑationis unitas reuelatur. & quedã
supne constitutionis auctoritas. Oꝑatio enĩ diuina habet
umpiũ ñ habet ministeriũ. Neq eni cũ oꝑatur di aut la¬
poraliquo extenditur ait arte sed dixit & facta sunt
Diont siatlur & facta est lux. In p̾cepto enĩ dĩ oꝑationis

Expanded text:
in omnibus apostolis divinae operationis unitas revelatur, et quaedam supernae constitutionis auctoritas. Operatio enim divina habet imperium, non habet ministerium; neque enim cum operatur Deus, aut labore aliquid extundit, aut arte: sed dixit, et facta sunt . Dixit, Fiat lux, et facta est lux ; in praecepto enim Dei operationis
Abbreviated transcription (Latin):
uel exed omĩa esse intelligere debeamꝰ. Omĩis enĩ creatura.
& ex uoluntate. & ꝑoꝑationẽ. & in uirtute est trinitatis
sicut scriptum est. faciamus hominẽ adimaginem
& similitudinẽ nrãm. Et alibi. Uerbo drũ cęli fimati
ubiq est patris & filii & sp̃s scĩ: sed etiã una atq eadi
luntas. una uocatio. una p̾ceptio. qđ liqͥet in illo magn
salutari eccłȩ spec tare mẏsterio. Sic ut enĩ pater uon¬
uit gentes ad eccłam dicens. uocabo ñ plebẽ meã plebẽ me
& ñ ȩlectã meã dilectam. & alibi. domus mea domus orti¬
nis uocabitur om̃ib gentib: ita etiã dñs iesus adeuocandi
& congregandã eccłam. paului sibi dicit electũ. sicut¬

Expanded text:
vel ex eo omnia esse intelligere debeamus. Omnis enim creatura et ex voluntate, et per operationem et in virtute est Trinitatis, sicut scriptum est: Faciamus hominem ad imaginem t similitudinem nostram ; et alibi: Verbo Dubique Patris et Filii et Spiritus sancti, sed etiam una atque eadem voluntas, una vocatio, una praeceptio: quod licet in illo magno ac salutari Ecclesiae spectare mysterio. Sicut enim Pater vocavit gentes ad Ecclesiam, dicens: Vocabo non plebem meam, plebem meam: et non dilectam, dilectam ; et alibi: Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus : ita etiam Dominus Jesus ad evocandam et congregandam Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuoq dixerũnt. Uisũ est sp̃ui scõ & nobis. Et cũ dicunt
iusu uon solu opatore grẽ. sed etiã auctorẽ imꝑatȩ ox enons
mandat pat̃. mandat & filius: Sicut enĩ audiuit panuis
cutus ẽ ꝑ prophetas: ita etiã de spĩi agabus dicit. Hex det
in opus quo uocam eos. Itaq pͥmissi aspu sco qdđ infrea uet
indicat: nullã discretionẽ int̾ cȩteros habuerunt aplos. q
tũ circuncisionis. oꝑatus ẽ & mͥ adgentes. Cũ eͦ ido se op

Expanded text:
 dicunt, visum, non solum operatorem gratiae, sed etiam auctorem imperatae exsecutionis sicut mandat Pater, mandat et Filius? Sicut enim audivit Paulus 662 ocutus est per prophetas, ita etiam de Spiritu Agabus dicit: Haec dicin opus, quo vocavi eos . Itaque praemissi a Spiritindicat, nullam discretionem inter caeteros habuerunt apostolosatum circumcisionis, operatus est et mihi ad gentes . Cum igitur idem si op
Abbreviated transcription (Latin):
Ded & dm̃ patrẽ oꝑatũ inse petrus ipse cestatur sicut ꝑst uit
tibus apłoꝵ. quia surgens petrus dirit adeos. Hiri fr̃s uos
scitis quia ex dieb antiquis in nobis ds̃ elegit exore meo
audire nationes uerbũ euangłi. Ecce gͥ inpetro dĩ gram
assumptus. oꝑationẽ xp̃i qͥs audeat difficeri cũ ipse dñs die
filius opatus fuerat: quasi ei filii oꝑatio inmine redimaa¬
ret ad gͥram. Et idõ uelut adiunctis atq collntis ueiias
patris & filii & sp̃s scĩ oꝑatione fuisse multiplice nt ibi

Expanded text:
se operatum Petrus ipse testatur, sicut est in Actibus apostolorum, quia surgens Petrus dixit ad eos: Viri fratres, vos scitis quia a diebus antiquis in nobis Deus elegit ex ore meo audire nationes verbum Evangelii . Ecce igitur in Petro Deus gratiam us sit et assumptus, operationem Christi quis audeat diffiteri, cum ipse Dominus dicat: Filius operatus fuerat, quasi ei Filii operatio minime redundaret ad gratiam. Et ideo velut adjunctis atque collatis viribus Patris et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
facta carnis mortificaueritis: uiuetis. Et supra. Qui
Ostende mͥ specialit̾ lectũ. qͥa ex filio omĩa. uł ex spũ omĩa.
At ego refero. ut ostendant & illi mͥ lectũ esse: qͥa ꝑ patrem¬

Expanded text:
facta carnis mortificaveritis, vivetis ; et supra: Qui facta carnis mortificaveritis, vivetis ; et supra: Qui Ostende mihi specialiter lectum, quia ex Filio omnia, vel ex Spiritu omnia. At ego refero, ut et illi mihi lectum esse oste
Abbreviated transcription (Latin):
utiq humile in his certũ ẽ. declarari. cũ & ex filio dicam
edificationẽ sui incaritate. Et iterũ ad colosenses de hisa
non haberent cognitionẽ unigeniti filii dĩ. Quia ñ tenent
in quit caput. ex quo om̃e corpus ꝑ conpaginationes &
colligntiones. sũministratratũ & copulatũ crescit in noe¬
mentũ dĩ. Caput enĩ xp̃m eẽ. ȩccłȩ supra diximꝰ. Et¬
De meo accipiet & annuntiabit uobis. Et supra ait. Cogno.¬
ui uirtutẽ exisse de me. Similit̃ ut cognoscas unitatem
mus esse omĩa: ita ex filio posse dici omĩa. ꝑ quẽ omia st̃. &
exsp̃ eẽ. omia. inquo omĩa st̃ cestimoni is edocemur. Ne
consideremꝰ. utrũ ꝑ patrẽ esse aliquid docere possimꝰ. Sed
scriptũ est. Paulus seruus xp̃i ꝑuoluntatẽ dĩ. Et alibi. Unde
ũ nes seruus. sed filius. Si aut̃ filius. & hȩres ꝑdiñ. Et alibi.
Ecce ꝓseliti uenient ad ce ꝑme. Multa reperies alia si que
ee legimꝰ. & ꝑ patrẽ facta uł data plurima inscripturis

Expanded text:
utique humile in his certum est declarari; cum et ex Filio dicamuaedificationem sui in charitate . Et iterum ad Colossenses de his qui non haberent cognitionem unigeniti Filii Dei: Quia non tenent, inquit, caput, ex quo omne corpus per compaginationes et colligationes subministratum et copulatum crescit in incrementuDe meo accipiet, et annuntiabit vobis . Et supra ait: Cognovi virtutem exisse de me . 95. Similiter ut agnoscas unitatem,mus esse omnia, ita et ex Filio posse dici omnia, per quem omnia sunt: et ex Spiritu esse omnia, in quo omnia sunt, testimoniis edocemur. 97. Nunc consideremus utrum per Patrem esse aliquid docere possimus. Sed scriptum est: Paulus servus Christi per voluntatem Dei ; et alibi: Unde jam non est servus, sed filius: si autem filius, et haeres per Deum ; et alibi: Ecce proselyti venient ad te per me . 98. Multa reperies alia, si quaesse legimus: et per Patrem facta vel data plurima in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
di etie utisigam curationum. opitulationes. gubernatio¬
nes genera singuarũ. Ecce ds̃ posuit apłos. põsutt ꝓphi¬
tas atos doctores. Dedit curationũ gram quã supra habes
n oñis ꝓ pħs ñ oñs doctores. ñ om̃s inquit habent gram
curationi neq om̃s inqͥt linguis locunt᷑. In singulis enim
hominib uniuersa dona diuina esse ñ possunt. Pro captu
unus qͥsq id accipit. qđ aut desiderat aut meretur. Sed non
huiꝰ infirmitatis similis potentia trinitatis. quȩ om̃iũ muni¬
fica gratiarũ est. Deniq posuit apłos ds̃. Hos quos posuit¬

Expanded text:
onem, opitulationes, gubernationes, genera linguarum . 150. Ecce Deus posuit apostolos, posuit prophetas atque doctores, dedit curationum gratiam, quam supra habes rophetae, non omnes doctores. Non omnes, inquit , habent gratiam curationum, neque omnes, inquit, linguis loquuntur. In singulis enim hominibus universa dona divina esse non possunt: pro captu unusquisque id accipit, quod aut desiderat, aut meretur. Sed non hujus infirmitatis similis potentia Trinitatis, quae omnium munifica gratiarum est. 151. Denique posuit apostolos Deus. Hos quos Deu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Et ex una syllaba uel usu quodã. diuinitatis estiman¬
dũ putant esse mom̃tũ. argumentantes qđ si in spũ dm̃
predicandũ putent: ministeriũ scĩ sp̃s signare uideant᷑.
Si uͦ cũ spũ dicant di uirtutẽ esse uł głam: societatẽ quan¬
dã & cõmunionẽ patris & filii & sp̃s scĩ. designare ui-¬
deantur. Sed quis separet. qđ ñ potest separari:
Quis diuidat societatẽ. quã indiuiduã xp̃c ostendit:
Ite inquit baptitate om̃s gentes in nomine patris & filii
& sp̃s scĩ ꝰ Idem de spũ. quod de patre & de se sonat.
Unde nullũ scĩ sp̃s ministeriũ. sed consortiũ magis ho
qͥalnc ñ dixit cũ patris & filii & sp̃s scĩ nomine. sed in
nomine: & tamen ñ ministeriũ aliqđ trinitatis. hac
syllaba expͥmitur sed potestas. Deniq ut scias quia
fidei ñ prȩ iudicat syllaba. sed cõmendat fidẽ sylla.¬

Expanded text:
 praedicandum: et ex una syllaba, vel usu quodam divinitatis aestiman praedicandum: et ex una syllaba, vel usu quodam divinitatis aestimandum putent esse momentum, argumentantes quod si in Spiritu Deum praedicandum putent, ministerium sancti Spiritus signare videantur: si vero cum Spiritu dicant Dei vel virtutem esse, vel gloriam, societatem quamdam et communionem Patris et Filii et Spiritus sancti designare videantur. 71. Sed quis separet, quod non potest separari? quis dividat societatem, quam, individuam Christus ostendit? Ite, inquit, baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filiiet Spiritus sancti. Idem de Spiritu quod de Patre et de se sonat. Unde nullum Spiritus sancti ministerium, sed consortium magis honquia hic non dixit: Cum Patris et Filii et Spiritus sancti nomine; sed in nomine: et tamen non ministerium aliquod Trinitatis hac syllaba exprimitur, sed potestas. 73. Denique ut scias quia fidei non praejudicat syllaba, sed commendat fides sylla
Abbreviated transcription (Latin):
etiã alibi sc̃s iob. Uiuit dñs qͥ sic me iudicat. & omps qui
adamaritudinẽ ꝑduxit animã meã. Sp̃s aut̃ diuinus.
qͥest in narib meis. Non utiq sp̃m hic. aurã uitalẽ han
& spiramentũ corporeũ designauit: sed nares hnc intis
hominis sui significat qͥb uitȩ odorẽ carpebat eternȩs
in actu. aures in auditu. pedes in ꝑcessu qͦdã bonios
estimant᷑. Itaq & officiis ueluti quasdã colligimus
menbrorũ figuras. Neq enĩ interiorẽ hominẽ scđm
carnale aliquid nos conuenit opinari. Et sunt qͥdas
eiꝰ aut digitũ. Nec aduertunt qđ hȩc ñ propt̃ formam
scripta st̃ corporis. qͥa indiuinitate nec menbra nec
partes st̃: sed ꝓpt̾ unitatẽ diuinitatis ex pressa. ut creda
separari: cũ plenitudo diuinitatis. uel corporaliter
habitet insubstantia trinitatis. Idõ gͥ & filus patris dex¬
tera noncupat᷑. sic̃ lectũ ÷ dextera dñi. Sed quid mirũ.¬
faciunt & de syllabis: Sunt enĩ qͥhinc putent facien¬

Expanded text:
 sic me judicat; et omnipotens, qui ad amaritudinem perduxit animam meam: Spiritus autem divinus, qui est in naribus meis . Non utique spiritum hic auram vitalem hanc et spiramentum corporeum designavit, sed nares hic interioris sui hominis significat, quibus vitae odorem carpebat aeternae, et is, cujus manus in actu, aures in auditu, pedes in processu quodam boni operis aestimantur. Itaque ex officiis, veluti quasdam colligimus membrorum figuras; neque enim in interiore homine secundum carnalia aliquid nos convenit opinari. 69. Alias capus, aut digitum: nec advertunt quod haec non propter formam scripta sint corporis, quia in divinitate nec membra, nec partes sunt: sed propter unitatem divinitatis expressa, ut credamseparari; cum plenitudo divinitatis velut corporaliter habitet in substantia Trinitatis. Ideo igitur et Filius Patris dextera nuncupatur, sicut lectum est: Dextera Domini fecit virtutefaciant et de syllabis? Sunt enim qui hinc putent facien
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ cunq habet pater mea sunt. ꝓpterea dixi de me bmiꝰ
& annuntiabit uobis. Quid gͥ hac euidentius unitat
habet pater fili i sunt. quȩ habet filius. accepit & sp̃s. Ad
Et ueniet dñs ds̃ meus. & omis scĩ cũ eo. In illa die ñ ent li
sed frigus & gelu. Erit una dies. & dies illa nota dño. he hu
cat dĩ filius: sicut supra diximus. Non ẽ &ͦ infirmus qͥread
mutuã claritatẽ. ꝑ unitatẽ lucis ȩternȩ : nec inferior scosi
filius. Deniq paulus adõ assũptus est qͥa sic credidit. sic don
qͥa qđ oculus ñ uidit. nec auris audiuit. quȩ pͣparauit as¬

Expanded text:
quaecumque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, de meo accipiet, et annuntiabit vobis . Quid igitur hac evidentius unitate? Quae habet Pater, Filii sunt: quae habet Filius, accepit et SpiritusEt veniet Dominus Deus meus, et omnes sancti cum eo. In illa die non erit lumen, sed frigus et gelu: et erit dies una, et dies illa nota Domino . Haei Filius, sicut supra diximus. Non est ergo infirmus, qui reddit mutuam claritatem per unitatem lucis aeternae: nec inferior sanctouod locutus est Filius. Denique Paulus ideo assumptus est, quia sic credidit, sic docuit, quia quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
do sicut pat̾ reuelat quidat sp̃m reuelationis. sic reuelt
& filius: quia scriptũ ẽ. Nemo nouit filiũ nisi pater inꝑ
patrẽ quis nouit nͥ filius. & cui uoluerit filius reuiar
lus dixit de filio. ñ qđ plus habeat quã pater: sed ne mi
habere credatur. Hec in merito. sic reuelatur pat̾ afilio: q so
nouit patrẽ filius. quẽ ad modũ filiũ nouit pater. Accipe is¬

Expanded text:
do sicut Pater revelat, qui dat Spiritum revelationis, sic revelat et Filius; quia scriptum est: Nemo novit Filium, nisi Pater; neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Plus dixit de Filio, non quod plus habeat quam Pater, sed ne minus habere credatur. Nec immerito sic revelatur Pater a Filio; quia sic novit Patrem Filius, quemadmodum Filium Pater novit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ite in orbẽ uniuersũ. & predicate euangłiũ uniuer¬
se creaturȩ. & qͥ crediderit & baptuatus fuerit. hic saluus
erit. Qui uͦ ñ crediderit. dãpnabitur. Signa aut̃ credentes
ista sequent᷑ In nomine meo demonia eicient. linguis
loquent᷑ nouif. serpentes tollent. Et si mortiferũ q̃uid
biberint ñ illos nocebit. Suꝑ egros manus imponent. &
bene habebunt. Ecce doctores posuit pater. posuit etiam
Datur enĩ inquit ꝑ spm̃. alii grã curationũ. alii gentĩa lor

Expanded text:
ns: Ite in orbem universum, et praedicate Evangelium universae creaturae. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, hic salvus erit: qui vero non crediderit, damnabitur. Signa autem credentes ista sequentur: in nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent; et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit: super aegros manus imponent, et bene habebunt . Ecce doctores posuit Pater, posuit etiam Datur enim, inquit, per Spiritum alii gratia curationum, alii genera
Abbreviated transcription (Latin):
condicionẽ: decora ꝑredẽꝑtionẽ. Aut forte nigra exercitui
nsus h. fidelis enĩ dixit. Funes ceciderunt mͥ in prȩclaris.
fuerant: ad exitus uiarũ misit. ut quot qͦt inuenirentur
& boni & mali adnuptias uocarentur. His itaq pannis
hoc e assũptus adño: si de ꝓfundo gentilis imprudentiȩ leua¬
ueris di uerbũ. si credideris qͥa non fallitur non pͣteritur di
flius n ignorat quȩ futura sunt. ñ fallitur etia sp̃s sc̃s de qͦ¬
dicit dñs. Cũ uenerit aut̃ ille sp̃s ueritatis: deducet uos in
omẽm ueritatẽ. Qui dicit omẽm: nichil prȩterit. non diem.
ñ horã. ñ prȩterita. ñ futura. Et ut scias quia & omĩa nouit.¬
& futura annuntiat. & unius ÷ scientię cũ patre & filio: audi
qͥd dicat de eo dĩ ueritas. Non enĩ loquetur asemet ipso. sed

Expanded text:
conditionem, decora per redemptionem: aut certe nigra exercitii opheta; fidelis enim dixit: Funes ceciderunt mihi in praeclarisfuerant, ad exitus viarum misit, ut quotquot invenirentur et boni et mali, ad nuptias vocarentur . His itaque pannis hoc est, assumptus a Domino, si de profundo gentilis imprudentiae levaveris Dei Verbum: si credideris quia non fallitur; non praeteritur Dei Filius, non ignorat quae futura sunt; non fallitur etiam Spiritus s: Cum venerit autem ille Spiritus veritatis, deducet vos in omnem veritatem . Qui dicit omnem, nihil praeterit, non diem, non horam, non praeterita, non futura. 115. Et ut scias quia et omnia novit, et futura annuntiat, et unius est scientiae cum Patre et Filio; audi quid dicat de eo Dei veritas: Non enim loquetur a semetipso, sed
Abbreviated transcription (Latin):
exceptus ÷ sp̃s sc̃s abignorantia. quo modo ñ exceptus est
dĩ fili us: Sed dicis. quia cũ angłis annumerauit & filiũ.
Annumerauit quidẽ filiũ. sed ñ annumerauit & sp̃m scm̃.
arrianus. sed etiã quasi fotinianus loquaris: aut agnosce
quo referre debeas. qđ nescire filiũ dixit. Et enĩ quasi hõ
annumerari creaturis potuit. qui creatus est. Qđ si uis di¬
scere quia nouit omĩa. & pͣscientiã habet dĩ sps om̃iũ futuroꝵ
quȩ filio incognita putas: ea de filio sp̃s sc̃s accepit. Accepit

Expanded text:
tus sanctus ab ignorantia, quomodo non exceptus est Dei Filius? 117. Sed dicis quia cum angelis annumeraverit et Dei Filium. Annumeravit quidem Filium, sed non annumeravit et Spiritum. A solum quasi Arianus, sed etiam quasi Photinianus loquaris: aut agnosce quo referre debeas, quod nescire Filium dixit. Etenim quasi homo annumerari creaturis potuit, qui creatus est. 118. Quod si vis discere quia novit omnia, et praescientiam habet omnium Dei Filius futurorum, quae Fil
Abbreviated transcription (Latin):
& pat̾ & filius & sp̃s sc̃s. ut idem uelle & idem posse. non
ex affectione sit uoluntatis. sed in substantia trinitatis.
ens. quos separar uisserat sp̃s ordinarunt  e parat ingt
m pauluẽ & barnaban. Uidecis iubents imꝑuar spe ingt
merita seruientiũ. Credidit pauluis. & qͥl epelidst strto
ysccutoris abiecit. coronã iusticiȩ reportauit. Credidit ille qͥ
ccłas deuastabat. sed conuersis ad fidẽ p̾dicabat in spũ qđ¬
As umꝑabat. Unguebat achletã suũ sp̃s. & puluere impieta¬
dis excusso. debellatorẽ infideliũ ineluctabilẽ. uariis impioꝵ
congressionib offerebat. atq adbrauiũ suꝑnȩ uocationis in
oro desu diuersis passionib erudiebat. Barnabas quoq
erredundat insigne meritoꝵ. ñ fuit tanto indignus collegio
U na enĩ grã fulgebat in his quos sp̃s unus elegerat. N ec
paulus inferior petro. quãuis eccłȩ ille fundamentũ.
hic sapiens architec tus. sciens uestigia credentiũ fundare

Expanded text:
 et Spiritus sanctus; ut idem velle, et idem posse non ex affectione sit voluntatis, sed in substantia Trinitatis.tatimque eos quos separari jusserat Spiritus, ordinaverunt: Separate, inquit, mihi Paulum et Barnabam . Videtis jubentis imperium? Spectate merita servientium? 156. Credidit Paulus; et quia credidit, studia persecutoris abjecit, coronam justitiae reportavit. Credidit ille qui Ecclesias devastabat: sed conversus ad fidem, praedicabat in Sps imperabat. Ungebat athletam suum Spiritus, et pulvere impietatis excusso, debellatorem infidelium ineluctabilem variis impiorum congressionibus offerebat, atque ad bravium supernae vocationis in Christo Jesu diversis passionibus erudiebat . 157. Barnabas quoque rio, quod ei ad omne redundat insigne meritorum, non fuit tanto indignus collegio. Una enim gratia fulgebat in his, quos Spiritus unus elegerat. 158. Nec Paulus inferior Petro, quamvis ille Ecclesiae fundamentum, et hic sapiens architectus sciens vestigia credentium fundare
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius qͦq sp̃s illud ẽ confessus oraculũ. ipsius sp̃s grãm eẽ
cestatus ẽ. dicens. Si ergo eandẽ grãm illis concessit ds̃
sicut & nobis. ego qͥs erã qͥ ꝓhiberẽ dm̃: Sp̃s gͦ sc̃s est qͥ nos
ab illa colluuione gentili mundauit. In illis enĩ generibus
quadrũ pedũ & ferarũ & uolucrũ. figura erat conditionis
humanȩ. quȩ ferarũ modo bestialẽ uide t᷑ induta sȩuitiã.
nisi sp̃s scificatione initeseat. Bona ergo gr̃a. quȩ ferinã
rabiẽ spũ atq simplicitate cõmutat. Eramꝰ eni & nos
aliquando insipientes. increduli. errantes. seruientes de

Expanded text:
ipsius quoque Spiritus illud est confessus oraculum, ipsius Spiritus gratiam esse ipsius quoque Spiritus illud est confessus oraculum, ipsius Spiritus gratiam esse testatus est dicens: Si ergo eamdem gratiam illis concessit Deus, sicut et nobiili colluvione mundavit. In illis enim generibus quadrupedum, et ferarum, et volucrum figura erat conditionis humanae, quae ferarum modo bestialem videtur induta saevitiam, nisi Spiritus sanctificatione mitescat. Bona ergo gratia, quae ferinam rabiem spirituali simplicitate commutat: Eramus enim et nos aliquando insipientes, inc
Abbreviated transcription (Latin):
iste sit dñs scriptura declarat. Respondenti is utiq cuire¬
sponderat loquebatur. Sp̃m̃ aute ostendunt sequentia de¬
daratũ. qͥa ipse qͥ mysteriũ figurabat. mysteriũ reuelabat.
imul ilud aduerte. qͥa tercio repecita figura mysterii. oꝑa-¬
monẽ trinitatis ex pressit. Et idõ mysteriis int̾rogatio trina
defertur. & confirmatio trina celebrat᷑. nec potest qͥs nͥ crina
confessione purgari. Unde & ipse petrus in euangłio t̾cio
int̾rogatur. utrũ diligat dnm̃: ut trina responsione uin-¬
cula quȩ dnm̃ negando contraxerat. & quib se ipse liga-
otiosũ. qđ cũ insuꝑiorib pmisisset qđ dĩ mundauit ti ne
cõmune dixeris: subito decidit suꝑ gentes ut mundaret eos
sp̃s sc̃s. Unde ostenditur. oꝑationẽ sp̃s oꝑationẽ ẽẽ diuinã.
etrus aut̃ missus aspũ. ñ expectauit imꝑiũ dĩ patris: sed

Expanded text:
iste sit Dominus Scriptura declarat; respondenti enim, is utique cui reiste sit Dominus Scriptura declarat; respondenti enim, is utique cui responderat, loquebatur: Spiritum autem ostendunt sequentia declaratum; quia ipse qui mysterium figurabat, mysterium revelabat. 105. Simul illud adverte quia tertio repetita figura mysterii operationem Trinitatis expressit. Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebratur: nec potest quis nisi trina confessione purgari. Unde et ipse Petrus in Evangelio tertio interrogatur, utrum diligat Dominum; ut trina responsione vincula, quae Dominum negando contraxerat, et quibus se ipse ligaviotiosum, quod cum in superioribus praemisisset: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris ; subito decidit super gentiles, ut mundaret eos Spiritus sanctus; unde ostenditur operationem Spiritus operationem esse divinam. Petrus autem missus ab Spiritu, non exspectavit imperium Dei Patris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c uocauit: ita uocauit & sp̃s dicens. Separate mͥ pailui
& barnaban nopus quo uocaui eos. Tunt ieiunantes inqͥ
& orantes. imposuerunt his manꝰ. & dimiserunt eos. lpsi
aut̃ premissi aspũ scõ. deuenert̃ inseleuciã. Ergo non
solũ xp̃i. sed etiã sp̃s scĩ imꝑio. apłatũ paulus accepit
& ad congregationẽ gentiũ festinauit. Nec solũ paulis
.dã tanquã linteũ. inqͦ erant onĩa genera quadrupedi
& ferarũ & uolucrũ cęli: facta ÷ uox adeũ. Surge. oxei¬
de & manduca. Et petrus dixit. Absit dñe. N unqui
manducaui cõmune & inmundũ. Et uox rursus aeũ
Qđ dĩ mundauit. tu ne cõmune dixeris. Hoc aut̃ factu:
ꝑ ter. Ergo cũ hoc secũ petrus tacitus cogitaret. & uens¬
sent ad eũ cornelii seruuli ab angło destinati: ait illi
sp̃s. Ecce uiri querunt tẽ. Surge itaq descende & uad
cũ his. ne dubites qm̃ ego misi illos. Qua euident̃ expitĩ¬
siã scs sp̃s potestatẽ. Primo om̃iũ qͥa aspirauit oranti. affuit

Expanded text:
Christus vocavit, ita vocavit et Spiritus, dicens: Separate mihi Paulum et Barnabam in opus quo vocavi eos. Tunc jejunantes, inquit, et orantes, imposuerunt eis manus, et dimiserunt eos. Ipsi autem praemissi ab Spiritu sancto devenerunt in Selapostolatum Paulus accepit, et ad congregationem gentium festinavit. 103. Nec solus Paulus, oddam, tamquam linteum in quo erant omnia genera quadrupedum et ferarum et volucrum coeli, facta est vox ad eum: Surge, occide, et manduca. Et Petrus dixit: Absit, Domine: numquam manducavi commune et immundum. Et vox rursus ad eum: Quod Deus mundavit, tu commune ne . Ergo cum hoc secum Petrus tacitus cogitaret, et venissent ad eum Cornelii servuli ab Angelo 654 destinati, ait illi Spiritus: Ecce viri quaerunt te, surge itaque, et descende, et vade cum eis: ne dubites; quoniam ego misi illos . 104. Quam evidenter expsanctus potestatem? Primo omnium quia aspiravit oranti, adfuit
Abbreviated transcription (Latin):
imples omẽm animã bona uoluntate. De patre qͦq si dicis
idõ exipso qͥa ex ipso oꝑatrix sapientia quȩ omĩb ex sua &
patris uoluntate dedit ẽẽ quȩ ñ erant. Per ipsũ: qͥa ꝑloi¬
entiã eiꝰ facta sunt omia. In ipso: qͥa ipse ÷ uiuificatorie in
substantiȩ. in quo uiuimꝰ. & sumꝰ & mouem᷑. Ex spũ quoq

Expanded text:
imples omnem animam bona voluntate . 92. De Patre quoque si dicas: ideo ex ipso, quia ex ipso operatrix Sapientia, quae omnibus ex sua et Patris voluntate dedit esse, quae non erant: Per ipsum, quia per Sapientiam ejus facta sunt omnia: In ipso, quia ipse est vivificatoriae fons substantiae, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
opib suis creator agnoscit᷑. Idẽ gͥ sp̃s. idem inquit dñs. idẽ
inquit d̃. Et si sp̃m̃ dicas. idem ẽ: & si dnm̃ dicas. idẽ est. &
si dm̃ dicas idem est. Non idẽ ut ipse pat̾. ipse filius. ipse sit
sp̃s: sed quia & pat̾ & filius. eiꝰdẽ ÷ potestatis. Idẽ gͦ est ꝑ
substantiã atq uirtutẽ. qͥa ñ ẽ indiuinitate. uel sabelliana
confusio. uł arriana discretio. uel terrena corporalisq mu¬
tatio. Accipe aliud scẽ imꝑator in causa ualidũ exemplũ
& tibi notũ. Multifariã in quit & multis modis etiã locutꝰ
& apłos. Et alii datur sicut scriptũ ẽ ꝑ sp̃m sermo sapien-¬

Expanded text:
em, inquit, Dominus, idem, inquit, Deus . Et si Spiritum dicas, idem, est: et si Dominum dicas, idem est: et si Deum dicas, idem est. Non idem ut ipse Pater, ipse Filius, ipse sit Spiritus: sed quia et Pater et Filius ejusdem est potestatis. Idem ergo est per substantiam atque virtutem; quia non est in divinitate vel Sabelliana confusio, vel Ariana discretio, vel terrena corporalisque mutatio. Cet tibi notum. Multifariam, inquit, et multis modis etiam Deus locutus tas et apostolos. Et, alii datur, sicut scriptum est, per Spi
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis redundantis sicut etiã dauid dixit. qͥa fluminis im-¬
petus lȩtificat ciuitatẽ dĩ. Neq enĩ ciuitas illa ierłm cęlestis.
meatu alicuiꝰ fluuii t̾restris abluitur. Sed ille exuitȩ fonte
b thronis. dominationib & potestatib. angłis & archangłis.
re dundantiꝰ uidet᷑ effluere. pleno septẽ uirtutũ sp̃ualiũ
feruens meatu. Si enĩ fluuius riparũ editis suꝑfusus
exundat. quanto magis sp̃s omẽm suꝑeminens creaturã.
cũ reliqua tanquã inferiora nr̃ȩ m̃tis arua ꝑstringat.
cȩlestẽ illã creaturarũ naturã. effusione quadã scĩficati
onis ubercate lȩtificat : N ec moueat qđ uel hic dir̃ flu¬
mina. uel alibi septẽ sp̃s. His eni significationib septẽ
spualiũ sicut isaias dixit significatur plenitudo uñ¬

Expanded text:
t etiam David dixit: Quia fluminis impetus laetificat civitatem Dei . 158. Neque enim civitas illa Jerusalem coelestis meatu alicujus fluvii terrestris abluitur: sed ille ex vitae fontebus Thronis, Dominationibus et Potestatibus, Angelis et Archangelis redundantius videtur effluere, pleno septem virtutum spiritalium fervens meatu. Si enim fluvius riparum editis superfusus exundat, quanto magis Spiritus omnem supereminens creaturam, cum reliqua tamquam inferiora nostrae mentis arva perstringat, conis ubertate laetificat! 159. Nec moveat quod vel hic dixit flumina , vel alibi septem spiritus ; his enim sanctificationibus septem spiritalium, sicut Esaias dixit , significatur plenitudo