comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stare : Sed et quasi iudex iuuorũ &e mortuoꝵ: stat quasi ad uocatis
suorũ. Sstabat cͦ quasi sacerdos: quando patri hostiã boni martins
offerebat. Stabat. quasi bono luctatori: brauiũ tanti piysul certa¬
minis redditurꝰ. Accipe & tu spm̃ dĩ ut ista distinguas. sicut ace¬
pit ͤ stephanꝰ & dicas sic̃ dix̃ & martyr . Ecce uid eo cȩlos aꝑtos &e fili
hominis stantẽ ad dexterã dĩ. Qui cȩlos aꝑtos habet. iħm addex¬
rã dĩ cernit. Qui clausos oculos habet mentis. itsum ad dexterã din
uidet. Confiteam᷑ gͦ iesũ ad dexterã: ut cęlũ & nobis aꝑiat᷑. Cau¬
dunt sibi cȩlũ: qͥ alit̃ confitent᷑. Qđ si  qui obiciunt qͥa filiꝰ stals¬
ostendat hoc loco qͥa pat̾ sedebat. Nã licae filiũ hominis stare dis¬
rit : tam̃ hoc loco nec patrẽ sedere cõmemorauit. Qd̃ aut̃ eiuden¬
tius cognosceret᷑ nulla. ẽẽ. stantis iniuria sed potestas: filiũ stephas

Expanded text:
stare? Sedet quasi judex vivorum et mortuorum: stat quasi advocatus stare? Sedet quasi judex vivorum et mortuorum: stat quasi advocatus suorum. Stabat ergo quasi sacerdos, quando Patri hostiam boni martyris offerebat: stabat quasi bono luctatori bravium tanti praesul certaminis redditurus. 138. Accipe et tu spiritum Dei, ut ista distinguas, sicut accepit et Stephanus; et dicas sicut dixit et martyr: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei. Qui coelos apertos habet, Jesum ad dexteram Dei cernit: qui clausos oculos habet mentis, Jesum ad dexteram Dei non videt. Confiteamur ergo Jesum ad dexteram, ut coelum et nobis aperiatur. Claudunt sibi coelum, qui aliter confitentur. ostendant hoc loco quod Pater sedebat. Nam licet Filium hominis stare dixerit; tamen hoc loco nec Patrem sedere commemoravit. 140. Ut autem evidentius cognosceretur nulla esse stantis injuria, sed potestas, Filium Stephanus
Abbreviated transcription (Latin):
sermone cõmemoras. qͥa mortuos suscitauerit. maria pede trans mis¬
rit infirmitates hominũ curauerit: Hȩc etiã seruulis suis pręsta
Plus ista miror in hominib: qđ tatitã dederit potestatẽ hominibo
Aliqͥd de xp̃o audire desidero. qđ spetiale sit xp̃i. qđ cũ his quȩ craa
st̃ non possit . eẽ. cõmune. Qa genitꝰ. qͥa unicus ÷ dĩ filiꝰ. qͥa ds̃ uerq
dõ uero qͥa ad dexterã patris sede. Ubi cunq lego consessũ patrss
filii : sẽꝑ ad dexterã filius sedet. Nunquid melior siliꝰ patre: Hon
hoc dicimꝰ. Sed quẽ caritas dĩ honorat: humana iniqͥtas derogat Sq¬
uit pat̾ serendas ẽẽ de filio quȩstiones. prȩbuit nob qđ sequeremꝰ
pitatis exemplũ: ne filio derogemꝰ. Uno tantũ loco stantẽ ad dexiti
dĩ iesum: stephanꝰ uidisse sedixit. Et hoc disce. ne quã hinc moues
quȩstionẽ. Cur enĩ ubiq ad dexterã sedere ostendit᷑. un olegitꝰ inlao

Expanded text:
sermone commemores, quod mortuos suscitaverit, maria pedes transmiserit, infirmitates hominum curaverit? Haec enim etiam servulis suis praestitit. Plus ista miror in hominibus, quod tantam eis dederit potestatem. Aliquid de Christo audire desidero, quod speciale sit Christi, quod cum iis quae creata sunt, non possit esse commune; quia genitus, quia unDeo vero, quia ad dexteram Patris sedet. 136. Ubicumque lego consessum Patris et Filii, 521 semper ad dexteram Filius sedet. Numquid melior Filius Patre? Non hoc dicimus: sed quem charitas Dei honorat, humana iniquitas derogat. Scivit Pater serendas esse de Filio quaestiones, praebuit nobis quod sequeremur, pietatis exemplum, ne FiliDei Jesum Stephanus vidisse se dixit . Et hoc disce, ne quam hinc moveas quaestionem. Cur enim ubique ad dexteram sedere ostenditur, uno legitur in loco
Abbreviated transcription (Latin):
Cipio ualdequẽ recordor
absentẽ. ut cuĩ quo mente
sũ: cũ eo etiã corpore sim
religiose sacerdos. ut
gloceas doctrinã ueram
credentem. Non quo
contentioni studeam.
aut uelĩ dm̃ magis
uerbis quam mente
omplecti. sed ut
magis aperto pecto¬
ri reuelatio diuini¬
tatis insidat.
Docebit enĩme
le quem non
nego.quem
fateor dm acdnm esse neum. ndnei obiciens quã in me uidec
reaturã. qͥa xp̃o me nichil addere posse conficeor uellẽ tam̃

Expanded text:
Cupio valde ut quem recordor absentem, et cum quo mente sum, cum eo etiam corpore sim religiose Dei sacerdos, ut doceas doctrinam vere credentem: non quod contentioni studeam, aut velim magis Deum verbis quam mente complecti; sed ut magis aperto pectori revelatio divinitatis insidat. 2. Docebit enim me ille, quem non nego, quem fateor Deum ac Dominum esse meum, non ei objiciens, quam in me video, creaturam, qui Christo nihil me addere posse confi
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ coepit e̾e̾ ꝑ filiũ. ñ naturȩ uire sed grȩ̃: tam̃ utranq naturã
hic significare uidet᷑ in xp̃o. & diuinitatis & carnis. diuinitatis ex
patre. carnis ex matre. Illã quȩ ante omĩa: istã quȩ ex iuirgine.
Deniq antȩpatrẽ ut filiꝰ nominauit. dm̃ postea ut homo nuncupa¬
uit. Ubiq aut̃ dm̃ suũ qđ expsona dicat hominis. testimoniado¬
cent. Dĩ ds m̃s respice me. qͣre me dereliqͥsti: Et alibi. de uentre
matris meẽ ds̃ m̃s es tũ. Et supra qͣsi homo patit᷑. &x in frahomoe st:
qui ex matris uentre iactat᷑. Itaq cũ dicit deuentre matris meȩ tues
ds nĩs. significat eũ qͥ pat̾ sẽꝑ erat. ex illo dm̃ sibi ẽt.exqͦ dematris
ꝓp̃i legerimꝰ. unde audent dicere creatũ uel factũ Et qͥd÷ in quo
credũ legerint. in qͦ factũ considerare deberent: Edoctũ ÷ enĩ
dĩ filiũ de dõ essȩ genicũ. dedõ natũ Factũ aut̃ in qͦ legerint.

Expanded text:
ure, sed gratiae; tamen utramque naturam hic significare videtur in Christo et divinitatis et carnis, divinitatis ex Patre, carnis ex matre, illamque ante omnia, istamque ex Virgine. Denique ante Patrem ut Filius nominavit, Deum postea ut homo nuncupavit. 92. Ubique autem Deum suum quod ex persona dicat hominis, testimonia docent: Deus, Deus meus, respice me; quare me dereliquisti ? Et alibi: De ventre matris meae Deus meus es tu . Et supra quasi homo patitur: et infra homo est, qui ex matris ventre jactatur. Itaque cum dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu; significat cum qui Paterimus, unde audent dicere creatum esse vel factum? Et quidem in quo creatum legerint, in quo factum, considerare deberent. Edoctum est enim Dei Filium de Deo esse genitum, de Deo natum: factum autem in quo legerint,
Abbreviated transcription (Latin):
nurabibis expatre generatio xp̃i. ad mirabilis etiã ipsa generatio eiꝰ
exuirgine. Tu illã dicis similẽ nr̃ȩ conceptioniꝰ & ego ꝓbo &e istã
nr̃ȩ. ẽẽ. dissimilẽ. inimo te ipsũ cogã fateri. Dic quẽ ad modũ sit
partus. unde uirgo prȩgnans. quẽ ad modum pulla mater
ante foetꝰ quã copulã uxoris exꝑta. Causa deerat &e generabatur
fuit in uirgine. quẽ ad modũ in dõpatre ꝓpriȩ generationis usũ
reqͥris: Certe usus insexu ÷: qͥa serus in carne. Ubigͦ caroñ ẽ.
quẽ ad modũ carnis infirmitatẽ ȩxgis : Nemo meliorẽ dis¬
cutit. Credere tͥ iussũ ÷ non discutere ꝑmissũ est. Scriptũ ÷ eni.
sed etiã in oꝑib dĩ. Scriptũ ÷ enĩ. Omĩa oꝑa eiꝰ infide. Oꝑaggͦ in
fide. generatiosine fides Et discutimꝰ quȩ ñiudemꝰ. qui iube¬
m credere magis quã discutere quȩ uidemꝰ:  Diat aliqͥs qͥ mͦ¬

Expanded text:
mirabilis ex Patre generatio Christi, admirabilis etiam ipsa generatio ejus mirabilis ex Patre generatio Christi, admirabilis etiam ipsa generatio ejus ex Virgine. Tu illam dicis nostrae similem conceptionis, et ego probo et istam nostrae esse dissimilem, immo te ipsum cogam fateri. Dic quemadmodum sit napartus, unde virgo praegnans, quemadmodum puella mater ante fetus, quam copulam ut uxor experta? Causa deerat, et generabatur tur in Virgrequiris? Certe usus in sexu est, quia sexus in carne est: ubi ergo caro non est, quemadmodum carnis infirmitatem exigis? Nemo meliorem discutit: credere tibi jussum est, non discutere permissum est. Scriptum est enim: sfide, generatio sine fide? Et discutimus quae non videmus, qui jubemur credere magis quam discutere, quae videmus. CAPUT XIII. Q
Abbreviated transcription (Latin):
creatꝰ. & sine loco. & supra tẽpora est. Nichilenĩ ante dm̃. immohoc
ipsũ uerbũ ante dm̃ dcere. ⁊ aliqͥd graue. Ergo si ita ÷: quia nichil
horũ ÷ in dõ patre quȩ ꝓfectũ significent quia d̾s est: nichil
hor aptari potest dĩ filio. ut uł mitiũ accipiat uel profetum.¬
quia dsuerus ex dõ est. Ergo qͥausitatũ non repperimꝰ ordinẽ.
adqͥesce arriane precipuã filii generationẽ fuisse. Adqͥes ce
in quã. Et si mͥ non credis. erubesce uł dĩ uocẽ dicentis. Cui me
similẽ existima tis: Et iterũ. Quia ñ sicut homo ita & deus. Et¬
ficit. ñ dieb absoluit. ipse enĩ dixit & facta sunt: ipse mandauit
& creata sunt. cur ñ credamꝰ prȩcipuã generationẽ ẽẽ. eiꝰ infilio.
cuiꝰ precipuã creationẽ in oꝑibus agnoscimus: Dignũ certe ⁊ ut
specialit̾ & prȩcipue uideat᷑ generasse filiũ. & habeat generatio¬
nis inusitate głam: qͥhab&e potestatis inusitatȩ gram̃. Non sola ad¬

Expanded text:
creatus, et sine loco, et supra tempora est. Nihil enim ante Deum, immo hoc ipsum Verbum, ante Deum dicere esse aliquid, grave. Ergo si ita est, quia nihil horum est in Deo Patre, quae profectum significent; quia Deus est: nihil horum aptari perimus ordinem, acquiesce, Ariane, praecipuam Filii generationem fuisse. Acquiesce, inquam; et si mihi non credis, erubesce vel Dei vocem dicentis: Cui me similem aestimastis ? Et iterum: Quia non sicut homo, ita et Deus . Etficit, non diebus absolvit; Ipse enim dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt : cur non credamus praecipuam generationem esse ejus in Filio, cujus praecipuam creationem in operibus agnoscimus? Dignum certe est ut specialiter et praecipue videatur generasse Filium. Habeat generationis inusitatae gloriam, qui habet potestatis inusitatae gratiam. 77. Non sola ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quãuis amentes sint: id tam̃ ñ audebunt dicere. Postremo ut
insipientiȩ eoꝵ. qđ uerũ non ÷ indulgeã: si nichil ut putant distat
in uerbo cur ñ eũ quẽ colunt meliore appellant nomine : Cur
uerbo ñ utunt᷑ patris : Cur abiciunt qđ honorificentiȩ ÷ assumuss
qđ in iuriȩ: Si aut̃ distat int̾ creatũ & genitũ ut ego arbitror :

Expanded text:
Sed quamvis amentes sint, id tamen non audebunt dicere. 101. Postremo ut Sed quamvis amentes sint, id tamen non audebunt dicere. 101. Postremo ut insipientiae eorum quod verum non est, indulgeam; si nihil, ut putant, distat in verbo: cur non eum quem colunt, meliore appellant nomine? cur verbo non utuntur Patris? cur abjiciunt quod honorificentiae est, assumunt quod injuriae? 102. Si autem distat inter creatum et genitum, ut ego
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptũ est. Qui fecit quȩ futura acuentura sunt. Nec mirũ si ante
scła fundatũ se e̾e̾ dicit: cũ legeris prȩdestinatũ ante tẽpora secularia.
Quã uͦ de in carnatione id uid eatũr expressũ: declarant sequentia.
Sapientia inquit edificauit sibi domũ. & subdidit colũnas septem.
Et int̾ suas hostias miscuit in cratera uinũ suũ. & parauit mensã siã.
& misit seruos suos conuocans cũ altissima predicatione dicens. Qs¬
ad me &e bibat : Ergo sequentia respondent pͥorib & totiꝰ cursum
in carnationis. uidemꝰ ꝓphetiȩ expositone digestũ. Multa alia
docum̃ta presto ẽe̾ possent. huiꝰ modi de in carnatione dictũ uide¬
ri sed ñ me inuoluo libras: ne tractatꝰ uideat᷑ ẽẽ diffusior. Nc̃ ipsos¬
arrianos int̾rogo. utrũ idẽ putent ẽẽ genitũ qđ creatũ. Si enĩidẽ
dicunt. nichil utiq distat int̾ generare & creare. Ergo qm̃ & nos
creatisumꝰ : int̾ nos & xp̃m. int̾ ip̃m & elementa nulla distantia :

Expanded text:
nte saecula fundatum se esse dicit, cum legeris praedestinatum ante tempora saecularia. Quam vere de incarnatione id videatur expressum, declarant sequentia: Sapientia, inquit, aedificavit sibi domum, et subdidit columnas septem, et inet misit suos seruos, conuocans cum excelsa praedicatione ad craterit, veniat ad me, et bibat ? Ergo sequentia respondent prioribus, et totius cursum incarnationis videmus prophetiae expositione digestum. 99. Multa alia documenta praesto esse possent hujusmodi de incarnatione dicta videri: sed non me involvo libris, ne tractatus videatur esse diffusior. 464 utrum idem putent esse genitum, quod creatum? Si enim idem dicunt, nihil utique distat inter generare et creare. Ergo quoniam et nos creati sumus, inter nos et Christum et elementa nulla distantia est.
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. in uirias ñ sentiunt. aliena ñ quęr̃. suoꝵ obliuiscuntur:
ita eciã uino tuo crapulatꝰ pacẽ diligat. & fidei exultatione securꝰ.
mortẽ infidelitatis ignorae. sed patiȩtiã caritatis exhibeat. sacri¬
leggia aliena ñ teneat. fidẽ etiã pignorib suis pͣferat. scđ̾m qđ
scriptũ est. Relinque omĩa tua: &e ueni sequere me. Hoc uino
dñẽ ies o sensus etiã nrõs dilue. ut te ad oremꝰ. te colamꝰ. uisibi¬
lui & inuisibiliũ creatorẽ. Non potes gͦ inuisibilis bonꝰ ot
esse qui id etiã tuis ope ribus cont ulista¬

Expanded text:
lunt, injurias non sentiunt, aliena non quaerunt, suorum obliviscuntur: lunt, injurias non sentiunt, aliena non quaerunt, suorum obliviscuntur: ita etiam vino tuo crapulatus, pacem diligat, et fidei exsultatione securus, mortem infidelitatis ignoret, patientiam charitatis exhibeat, sacrilegia aliena non teneat, fidem etiam pignoribus suis praeferat, secundum quod scriptum est: Relinque omnia tua, et veni, sequere me . 137. Hoc vino, Domine Jesu, sensus etiam nostros dilue, ut te adoremus, te colamus visibilium et invisibilium creatorem. Non potes ergo invisibilis aut bonus non esse, qui id etiam tuis operibus contulist
Abbreviated transcription (Latin):
in manib hic libellꝰ uenent uacuas mͥ prȩsta aures. necubi auditȩ ꝑfi¬
diȩ sordes resideant. Emunda gͦ. emunda aut̃ non fontanis poculis. neo
fluuiali haustu. nec susurro prȩt̾meantis nuuli: sed sermonib ad uicẽ
aqͥrũ oꝑantib supra nitorẽ aquarũ ꝑspicu is. & omi puriorib nue.
Illis itiq sermonib qͥb. dixsti. Si fuerint peccata urã sicut foeniciũ
ut niuẽ dealbabo. Est etiã poculũ . qͦ secretam̃ tis mundare consu¬
esti . Poculũ non naturȩ ueteris. nec ex uitȩ solẽni : sed poculũ nouũ
de cȩlo elatũ in terra. expressũ ex illo botrione peregrino. qͥ sic̃ uua
de uite : ita ille in carne. crucis pependit in ligno. Ex hoc gͦ botrio¬
ne est uinũ qđ letificat cor hominis. sobrietatẽ in ebriat. crapulã
fidei &e uerȩ religionis exhalat. crapulã castitatis infundit. Hoc
naturali homines in ebriatiqͥetẽ diligunt. timorẽ mortis expel¬

Expanded text:
in manus hic libellus venerit, vacuas mihi praesta aures; necubi auditae perfidiae sordes resideant. Emunda ergo, emunda aurem non fontanis poculis, nec fluviali haustu, nec susurro praetermeantis rivuli: sed sermonibus ad vicem aquarum operantibus, supra nitorem aquarum perspicuis, et omni purioribus nive; illis utique sermonibus, quibus dixisti: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, ut nivem dealbabo . 135. Est etiam poculum quo secreta mentis mundare consuevisti, poculum non naturae veteris, nec ex vite solemni: sed poculum novum de coelo delatum in terram, expressum ex illo botryone peregrino, qui sicut uva de vite, ita ille in carne crucis pependit e ligno. Ex hoc ergo botryone est vinum quod laetificat cor hominis, sobrietatem inebriat, crapulam fidei et verae religionis exhalat, crapulam castitatis infundit. 136.naturali homines inebriati, quietem diligunt, timorem mortis expel
Abbreviated transcription (Latin):
morauit. Et petrꝰ uult nos ut legimꝰ. diuinȩ consortes fieri naturȩ
Qđ si ex alia substantia filiũ dicent. ipsi sȩ iuincent. & uerbũ substantiȩ
qđ metuunt confitendo. & filiũ creaturis qͥb p̃ferre se simulant
conferendo. Arriꝰ dicit creaturã dĩ filiũ: ñ sic̃ cȩteras creaturas. Quȩ
enĩ creatura. ñ sicut alia creatura ñ ests homo ñ ut angłs. t̾ra ñ ut
cęlũ sol ñ ut aqua: lumen ñ ut tenebrȩ. Hichil gͦ pͣferendo donauit
serꝰ. ad siplices decipiendos misero colore fraudẽ suȩ impiecatis obuat¬

Expanded text:
moravit. Et Petrus vult nos, ut legimus , divinae consortes fieri naturae. moravit. Et Petrus vult nos, ut legimus , divinae consortes fieri naturae. Quod si ex alia substantia Filium dicent, ipsi se revincunt, et verbum substantiae quod metuunt confitendo, et Filium creaturis quibus praeferre se simulant, conferendo. 130. Arius dicit creaturam Dei Filium, non sicut caeteras creaturas. Quae enim creatura non sicut alia creatura non est? Homo non ut Angelus, terra non ut coelum, sol non ut aqua, lumen non ut tenebrae. Nihil ergo praeferendo donavit, sed ad simplices decipiendos misero colore fraudem suae impietatis ob
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ exutero. qͦ mͦ eructatũ ex corde uerbũ legit᷑. nͥut ex intimo
& inestimabili patris intelligat᷑ ut scriptũ ÷ ꝓdisse serretoꝰ. filiꝰ
enĩ. aut ꝑ adoptionẽ: aut ꝑnaturã est. Per adoptionẽ nosfili i
dicim᷑ ille ꝓueritatẽ naturȩ ÷. Quomͦi gͦ ex nichiloͤ qͥ ex nichilo
fecit omĩa : Non hab& filiũ. qͥ nescit unde sit. deniq nec iud ei
habeͣnt filiũ. qͥa unde esset nesciebant. Et idõ dix̃ dñs his. Hesci¬
tis unde ueni. Et in fra Neq me nostis. neq patrẽ ieũscitis.
Qui enĩ negat ex patre filiũ. nec patrẽ ex qͦ est filiꝰ nouit. neq filiũ
nouit qͥa patrẽ: nescit. Arriꝰ dicit ex alia substancia. Quȩ gͥ alia sub¬
stancia ȩquat᷑ dĩ s iͥlttͦ ex ipsa dĩ filiꝰ sitꝰ Aut qͦmͦ rep̃hendunt qͥa nos
nomine substanciȩ aut naturȩ diuinȩ uoluerinit dicere: facile reuin¬

Expanded text:
ratus ex utero? quomodo eructatum ex corde Verbum legitur, nisi ut ex intimo ratus ex utero? quomodo eructatum ex corde Verbum legitur, nisi ut ex intimo et inaestimabili Patris intelligatur, ut scriptum est, prodiisse secreto? Filius enim aut per adoptionem, aut per naturam est: per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae est. Quomodo ergo ex nihilo ille, qui ex nihilo fecit omnia ? 127. Non habet Filium, qui nescit unde sit. Denique nec Judaei habebant Filium, quia unde esset nesciebant. Et ideo dixit his Dominus: Nescitis unde veni ; et infra: Neque me nostis, neque Patrem meum scitis . Qui enim negat ex Patre Filium, nec Patrem ex quo est Filius, novit: neque Filium novit; quia Patrem nescit . 128. Arius dicit: Ex alia substantia. Quae igitur alia substantia aequatur Dei Filio, ut ex ipsa Dei Filius sit? Aut quomodo reprehendunt quia nos nomine substantiae aut naturae divinae voluerint dicere, facile revin
Abbreviated transcription (Latin):
arrii uiscera. pud& dicere ubi. atq ita crepuit medius. ꝓstratꝰ
in faciẽ. ea qͥb xp̃m negauerat feda ora pollitus. Crepu̾it enĩ
sticiȩ & in faciẽ ꝓstratꝰ crepuit meduis & effusa sunt omĩa uiscera
eiꝰ Non ÷ forcuita mors. ubi in sacrilegio pari. parilis pęnaiocessit
cxẽplũ. ut idẽ subirent suppliciũ. qͥ eundẽ dnm̃ ꝑdiderunt.¬
Ueniamꝰ ad alia. Arrius dic̃. Antequã nasceret᷑ ñ e̾rat. Sed scriptu¬
radicit. omĩa ee̾ ꝑfiliũ. Quomͦ gͦ aliis dedit e̾ẽ qͥ ñ erat : Cũ aut̃
dicit ĩpius qͣndo & ante: hec itiq duouerba tẽpꝰ ostendunt.
Quomͦ gͥ negant cẽpus ante filiũ. & uolunt prius fuisse quȩ tẽpo¬
ris st̃. cũ idipsũ quando. & ante. & aliqͣndo ñ fuisse. sit tẽporis:¬
Arriꝰ dicit ex nichilo dĩ filiũ. Quomͦ gͦ dĩ filiꝰ. qͦmͦ pat̾nogene¬

Expanded text:
et Arii viscera, pudet dicere ubi, atque ita crepuit medius, prostratus et Arii viscera, pudet dicere ubi, atque ita crepuit medius, prostratus in faciem; ea quibus Christum negaverat, foeda ora pollutus. Crepuit enim, stitiae, et in faciem prostratus crepuit medius, et effusa sunt omnia viscera ejus. Non est fortuita mors, ubi in sacrilegio pari poenae parilis processit exemplum; ut idem subirent supplicium qui eumdem Domineniamus ad alia. Arius dicit: Antequam nasceretur, non erat: sed Scriptura dicit omnia esse per Filium. Quomodo ergo aliis dedit esse, qui non erat? Cum autem dicit impius, quando et ante, haec utique duo verba tempus ostendunt. Quomodo ergo negant tempus ante Filium, et volunt prius fuisse quae temporis sunt: cum idipsum, quando et ante et aliquando non fuisse, sit temporisFilium. Quomodo ergo Dei Filius? quomodo paterno gene
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e imꝑator. eos qͥ talia asserunt iure dãnatos. Hon humana undu.¬
stria. ñ cõposito aliqͦ trecenti decẽ & octo ut supra pressĩ dixi cp̃i
nis & nominis dñs ies os suo ꝓbarae se ad e̾ẽ conalio. Crux intrecen.¬
cis. iħu nom̃ indecẽ & octo est sacerdotib. Hoc & in ariminensi con¬
cilio habutt pͥma confessio. & post ariminense conciliũ scłacorrep¬
tio. Confessionẽ epła ad imꝑatorẽ constantiũ missa cestat᷑. correptio.¬
nẽ secuta concilia confitent᷑. Arriꝰ gͦ dicit. erat qͦndo non erat. ded
scriptura dicit erat: ñ dicit ñ erat. Deniq ioħsscripsit lnpͥncipioetat
uerbũ & uerbũ erat apud dm̃ &e ds̃ erat uerbũ. Hoc erat in pͥuapio¬
gͦ credimꝰ ioħi in xp̃i pecctore recũbenti. a narrio inter effusa se
sua uiscera uolutanti ut agnosceremꝰ similẽ uidȩ ꝑditoris. ar-
ruqͦq fuisse ꝑfidiã. quẽ similis poena dãnauit. Effusa st̃ enĩ

Expanded text:
sancte Imperator, eos qui talia asserunt, jure damnatos. Non humana industria, non composito aliquo trecenti decem et octo, ut supra pressius dixi , epnis et nominis Dominus Jesus suo probaret se adesse concilio; Crux in trecentis, Jesu nomen in decem et octo est sacerdotibus. 122. Hoc et in Ariminensi concilio habuit prima confessio, et post Ariminense concilium secunda correctio. Confessionem epistola ad imperatorem Constantium missa testatur, correctionem secScriptura dicit, Erat, non dicit, non erat. Denique Joannes scripsit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in pgo credimus? Joanni in Christi pectore recumbenti, an Ario inter effusa se sua viscera volutanti; ut agnosceremus similem Judae proditoris Arii quoque fuisse perfidiam, quem similis poena damnavit? 124. Effusa sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Uere filiꝰ dĩ est. Hoc idẽ centurio cũ aliis qͥ secũ erant. treme¬
factis mundi cardinib in passione dñi conficet᷑. Et tu heretice
negas: Centurio dicit uere filiꝰ dĩ erat iste. Erat inquit centu¬
no. & arrianꝰ dicit ñ erat. Ille gͦ generationis & ueritatẽ &e xt̾ni¬
tatem
asseruit manu cruentꝰ. sed mente deuotꝰ. tu heretice ueritatẽ gene¬
rationis neggas. cẽpus ascribis  Ntinã manicꝰ potiꝰ quã animã cruen¬
tasses: Sed net manu in nocens. & mente feralis. Quantũ inte est
mortẽ infers. qͥ infirmũ opinaris. lmino qđ grauiꝰ :÷: & si diuini¬
tas uulnꝰ sentire ñ possit. qđ inte ÷ tam̃ maiestatẽ suã in xp̃o. ñ
nc̃ non testi monia reqͥrunt᷑. sed tius tam̃ sacrilegiis p̾feruntur.
Illos nominauimꝰ ut erubesceres. diuna qͦq responsa adhibuimꝰ

Expanded text:
tes: Vere Dei Filius es . 114. Hoc idem Centurio cum aliis qui secum erant, tremetes: Vere Dei Filius es . 114. Hoc idem Centurio cum aliis qui secum erant, tremefactis mundi cardinibus in passione Domini confitetur: et tu, haeretice, negas! Centurio dicit: Vere Filius Dei erat iste . Erat, inquit Centurio, et Arianus dicit, non erat. Ille ergo generationis et veritatem et aeternitatem asserit manu cruentus, sed mente devotus: tu, haeretice, veritatem generationis negas, tempus ascribis. Utinam manus potius quam animam cruentasses! Sed nec manu innocens, et mente feralis, quantum in te est, mortem infers, qui infirmum opinaris; immo, quod gravius est, etsi divinitas vulnus sentirnc non testimonia requiruntur, sed tuis tamen sacrilegiis praeferuntur. Illos nominavimus, ut erubesceres divina quoque responsa adhibuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ille qͥ fecit: Et qđ dicenti defert᷑. facienti negatur : Quo mͦ aut̃¬
nͥ uerũ filiũ sciroe. cõmitter&e ei uoluntatis suȩ unitatẽ. & oꝑis
ueritatẽ: Cũ eñi eadẽ faciat filiꝰ oꝑa quȩ pat̾ facit. & qͦs uult ui
uficet filiꝰ sic̃ scriptũ est: nec in differens potestate. & liber est
uoluntate. Ita unitas seruat᷑. qͥa & uirtꝰ dĩ indiuinitatis ꝓpͥeta¬
te est : & libertas ñ in aliqͣ differentia. sed inunitate ÷ uoluntatis.
Turbati infreto apłoꝵ licoe. s adhuc ñ credentiũ chori. ubi pͥmũ
sub pedib dĩi ludere aqͣs & inqͥeto maris estu deãbulantis dnĩ
suꝑ aquas intrepicla uiderent uestigia. subitoq nauis aquę
fluctib turbaret᷑. ubi eã tam̃ xp̃c ascendit. placidata ȩquora. &
elementa conspexere famulantia. uerũq dĩ filiũ credider̃ dicen¬

Expanded text:
ille qui fecit, et quod dicenti defertur facienti negatur? Quomodo auteille qui fecit, et quod dicenti defertur facienti negatur? Quomodo autem, nisi Filium verum sciret, committeret ei voluntatis suae unitatem, et operis veritatem? Cum envificet Filius, sicut scriptum est ; nec differens potestate, et liber est voluntate: ita unitas servatur; quia et virtus Dei in divinitatis proprietate est; et libertas non in aliqua differentia, sed in unitate est voluntatis. 113. Turbati in freto apostoli, licet adhuc non credentes corde, ubi primum sub pedibus Domini ludere aquas, et inquieto maris aestu deambulantis Domini super aquas intrepida videre vestigia; subitoque navi quae fluctibus turbaretur, ubi eam tamen Christus ascendit; placidata aequora, et elementa conspexere famulantia, verum Dei Filium crediderunt, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Si naturalẽ gͦ maiestatẽ querimꝰ : genitꝰ est. diqͥs aut̃ genitũ infi¬
ciat᷑. ꝓpͥum necgat. Quippͥũ abnuit. cõmunẽ cȩteris arbitrat᷑. Sinuͦ
generationis ipsiꝰ ꝓpͥetatẽ reqͥrimiꝰ : ex dõ exiuit. Nã cũ in usu nr̃o id sit
licoe sermonib ꝓpͥetatẽ diuinȩ generationis ad uertimꝰ. ut ñ exloco
aliqͦ uideatꝰ exisse: sed ut ds̃ exdõ. filiꝰ expatre. Nec uid eat᷑ coepisse
ex tẽpore qͥ ex patre nascendo ꝓdiuit. ut dix̃ ipse qui natꝰ ÷. Ex ore
altissimi ꝓdiui. ded si naturã non agnoscunt. siñ credunt scriptu¬
ris. uel oꝑib credant. Cui dicit pat̃ faciamꝰ. nͥ eiquẽ uerũ filiũ scira :¬
Inqͦ nͣuero suã imaginẽ recognoscerce: Non ÷ unũ ad oꝑtiuus. &
uerus. Nec filiꝰ dicerae unũ sumꝰ. si se cũ uero qͥuerꝰ ñ erat ipse con¬
ferret. Faciamꝰ gͦ dicit pat̃. Qui dix̃. uerꝰ est. Potest negͦ uerꝰ eͥsse

Expanded text:
tatem quaerimus, genitus est. Qui genitum inficiatur, proprium negat: qui proprium abnuit, communem caeteris arbitratur. Sin vero generationis ipsius proprietatem requirimus, ex Deo exivit. Nam 466 cum in usu nostro id sit licet sermonibus proprietatem divinae generationis advertimus; ut non ex loco aliquo videatur exisse, sed ut Deus ex Deo, Filius ex Patre; nec videatur coepisse ex tempore, qui ex Patre nascendo prodit, ut dixit ipse qui natus est: Ex ore Altissimi prodii . 111. Sed si naturam non agnoscunt, si non credunt Scripturis, vel operibus credant. Cui dicit Pater: Faciamus hominem , nisi ei in vero suam imaginem recognosceret? Non est unum adoptivus et verus, nec Filius diceret unum sumus, si se cum uno qui verus non erat ipse conferret. Faciamus ergo dicit Pater, qui dixit verus est. Potestne ergo verus non esse
Abbreviated transcription (Latin):
scđm scripturas dixer̃ patres. qͥ etiã sacrilega dogmata idõ siuis in¬
serenda putauer̃ decretis. ut arrii ꝑfidia ipsa se ꝓderae. ne qͣsi fucis
qͥb dã ce colorib illita uelaret᷑. tucũ enĩ faciunt qͥñ audent expli¬
care qđ sentiunt. Censorie itaq ĩpietas arriana ñ expositione reserat᷑.
sed dãnatione detegitꝰ᷑. Ut qͥ curiose gestit audire. pͥus dãnatã cogno¬
sceret ne laberetꝰ. quã expositã audirx ut crederi. Posinquã qͥ dicuss¬

Expanded text:
ostri secundum Scripturas dixerunt Patres, qui etiam sacrilega dogmata ideo suis inserenda putavere decretis, ut Arii perfidia ipsa se proderet; ne quasi fucis quibusdam et coloribus illita velaretur. Fucum enim faciunt, qui non audent explicare quod sentiunt. Censorie itaque impietas Ariana non expositione reseratur, sed damnatione detegitur; ut qui curiose gestit audire, prius damnatam cognosceret, ne laberetur, quam expositam audiret, ut crederet. 120. Alias
Abbreviated transcription (Latin):
xit errorẽ. ut eũ qͥ creauit omĩa. qͥ fecit omĩa. dicerae creaturam:
potest qͥa in seipsa ÷ facta sapientia : Legimꝰ genitũ. qͥa pat̾ dix̃.
Exutero ante luciferũ genui te. Legimꝰ pͥmogenitũ filiũ. Legimꝰ
unigenitũ. Primogenitũ qͥa nemo ante ipsũ: unigenitũ qͥa nemo
distantiã generationis & grȩ̃ dicens. Ascendo ad patrẽ meũ & patrẽ
do ad patrẽ meũ &e patrẽ urm̃. Separatio ista diuersitatẽ ostendit.
qđ illiꝰ generator nr̃ creator sit. Et addidit. Uñ meũ &e dm̃ urr̃. Qa¬

Expanded text:
xit errorem, ut eum qui creavit omnia diceret creaturam? xit errorem, ut eum qui creavit omnia diceret creaturam? potest quia in se ipsa est facta sapientia ? 89. Legimus genitum; quia Pater dixit: Ego ex utero ante Luciferum genui te . Legimus primogenitum : Filium, legimus unigenitum ? primogenitum, quia nemo ante ipsum: unigenitum, quia nemo distantiam generationis et gratiae, dicens: Ascendo ad Patrem meum, et Patredo ad Patremmeum, et Patrem vestrum. Separatio ista diversitatem ostendit, quod illius generator, noster creator sit. 91. Et addidit: Deum meum, et
Abbreviated transcription (Latin):
colorẽ: Iui tam̃ qđ uenerant᷑ amplificant. isti dĩ filiũ creaturã¬
asser̃ esse qͥ dĩ est. Pitoit ut arbitror sc̃ẽ imꝑator. neq dissimi¬
lẽ patris. neq ex tẽpore ẽẽ dnm̃ iħm. Restat ut illud qͦq sacrile¬
giũ redarguat᷑. & ꝓbemꝰ creaturã non ẽẽ dĩ filiũ. In qͦ nobis prȩ¬
sentis oraculũ lectionis aspirat. Audimꝰ enĩ legi dicente dño
I te in orbẽ uniuersũ &e predicate euangłiũ unuersȩ creaturȩ
Quiun iuersã creaturã dicit. nullã exipͥit. Et idõ ubi st̃ qͥ creaturã
xp̃m appellant: Nã si creatura esset. nunqͥd ipse sibi mandar&
euangłiũ p̃dicaris Non gͥ creatura ÷. sed creator: qͥ docendȩ crea¬
turȩ discipłis suis mandat offitiũ. Nongͦ creatura xp̃c. Hanttati
tura ÷ : dñs aut̃ sp̃s est. ubi aut̃ sp̃s dnĩ ibi libertas. Quis hunc indu¬

Expanded text:
colorem? Illi tamen quod venerantur, amplificant: isti Dei Filium creaturacolorem? Illi tamen quod venerantur, amplificant: isti Dei Filium creaturacap. VI. Patuit, ut arbitror, sancte Imperator, neque dissimilem Patri, neque ex tempore esse Dominum Jesum. Restat ut illud quoque sacrilegium redarguatur, et probemus creaturam non esse Dei Filium: in quo nobis praesentis oraculum lectionis aspirat; audivimus enim legi, dicente Domino: Ite in orbem universum, et praedicate Evangelium universae creaturae . Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ideo ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, numquid ipse sibi mandaret Evangelium praedicari? Non igitur creatura est, sed creator, qui docendae creaturae discipulis suis mandat officium. 87. Non creatura Christus: Vanitati tura est, Deus autem spiritus est; ubi autem spiritus Domini, ibi libertas. Quis hunc indu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ꝓpħarũ. filũ gͦ legimꝰ. Mens tua ꝑcipit lectionẽ. ed at lingua
siis suis iã dialectica taceat. Non quero qͥd loquant᷑ philosophi
reqͥro qͥd faciant. Soli in sius gymnasus remanser̃. Nide quã fides
argumentis p̃pondere. Illi cotidie a suis consortib deserunt᷑.
qͥ copiose disputant: isti cotidie crescunt. qͥ sĩplicit̃ credunt.
Non credit᷑ philosophis. creditꝰ piscatorib. Non credit᷑ dialecticis.
credit᷑ publicanis. Illi uoluptatib & delicis orbẽ ligarunt.
isti dolorib & ieiuni is exuerunt. Plures itaq iã cȩpit illicere
in iuria. quã uoluptas. Nunc uid eamꝰ qͦ distant a gentib arriani.
Illi deos appellant dispares sȩxu. dissimiles potestate. isti trinita¬
tẽ asser̾ differentis diuinitatis. & dissimilis potestatis. Illi dõꝵ
suorũ pͥncipiũ asseuerant tẽporale: & isti xp̃m coepisse extẽpore
mentiunt᷑. Nonne exphilosophia. omẽm impietatis suȩ traper̃ꝰ

Expanded text:
84. Filium ergo legimus: mens tua percipit lectionem, edat lingua siis suis jam dialectica taceat. Non quaero quid loquantur philosophi, requiro quid faciant. Soli in suis gymnasiis remanserunt. Vide 461 quam fides argumentis praeponderet. Illi quotidie a suis consortibus deseruntur, qui copiose disputant: isti quotidie crescunt, qui simpliciter credunt. Non creditur philosophis, creditur piscatoribus: non creditur dialecticis, creditur publicanis. Illi voluptatibus et deliciis orbem ligarunt, isti jejuniis et doloribus exuerunt. Plures itaque jam coepit illicere injuria, quam voluptas. 85. Nunc videamus quo distant a gentilibus Ariani. Illi deos appellant dispares sexu, dissimiles potestate: isti Trinitatem asserunt differentis divinitatis, et dissimilis potestatis. Illi deorum suorum principium asseverant temporale; et isti Christum coepisse ex tempore mentiuntur. Nonne ex philosophia omnem impietatis suae traxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
÷ filiꝰ. ut ipse testatꝰ dicens. Ex dõ ꝓcessi & ueni. Et alibi. Ad õ exiui
Qex dõ ꝓcessit ꝙ adõ exiute. nichil aliud potest habere nͥ qđ dĩ :÷
ueritas. Itaq si nom̃ quȩrimꝰ: ueritas est. Si maiestatẽ quȩrimus
Quifilio ꝓprio ñ pͤptit. sed ꝓ nobis om̃ĩb tradidit illũ. Tradidit
utiq scđm carnẽ Proprietas cliuinitatis est: ueritas ꝓpͥetatis.
miscđia pietatis. oblatio seturitatis. Sed ne calũ niarent᷑ quia
scriptũ ÷ tradidit eũ pat̾: ipse apłs alibi ait. Pax a dõ patre & dño¬

Expanded text:
 Filius, ut ipse testatur dicens Filius, ut ipse testatur dicens. Qui ex Deo processit, et a Deo exivit, nihil aliud potest habere nisi quod Deiveritas. Ita si nomen quaerimus, veritas est, si majestatem quaerimus Filio non pepercit, sed pro nobis tradidit eum : tradidit utique secundum carnem. Proprietas divinitatis est, veritas proprietatis, misericordia pietatis, oblatio securitatis. 109. Sed ne calumniarentur, quia scriptum est: Tradidit eum Pater; ipse Apostolus alibi dixit: Pax a D
Abbreviated transcription (Latin):
dũg ipse ap̃o seruirte. si creaturã xpm̃ putaretꝰ Aut gͥ desinant
colere quẽ creaturã appellant. aut desinant quẽ colere se simu¬
lant dicere creaturã: ne sub appellatione cultorũ. sacrileggia graui¬
ora cõmitant. detestabilior enĩ domesticꝰ hostis. quã extraneus. Eç
Legerat utiq salomonẽ plus quã arriꝰ. et erat peritus in lege. Et idõ
positȩ. cui nichil accetlat. sed solũ qđ diuinũ ÷ in natura habeat
sua. Cõplens omĩa. nufquã ipse confusus. Penetrans omĩa: nusquã
ipse penetrandUbiq totꝰ. eodẽq tẽpore uel in cęlo uel in terris. uel
in nouissimo maris prȩsens. Uisu incõphensibilis. affatu in int̾prȩta¬
bilis. sensu in estimabilis. fide sequendus. religione uenerandus.
Ut quicqͥd religiosiꝰ sentiri potest. quicqͥd prȩstantiꝰ ad decorem
qͥcqͥd sullimiꝰ ad potestatẽ : hoc dõ intelligas conuenire : Ergo qͥa
in filio cõplacoe pat̾: crede qͥa dignꝰ patre filiꝰ. crede qͥa a dõ exiuit¬

Expanded text:
 ipse serviret, si creaturam Christum putaret? Aut igitur desinant colere quem creaturam appellant, aut desinant quem colere se simulant, dicere creaturam; ne sub appellatione cultorum sacrilegia graviora committant. Detestabilior enim domesticus hostis quam extraneus: et Legerat 465 utique Salomonem plus quam Arius, et erat peritus in Lege; et ideo positae: cui nihil accedat, sed solum quod divinum est in natura habeat sua: complens omnia, nusquam ipse confusus: penetrans omnia, nusquam ipse penetrandus: ubique totus, eodemque tempore vel in coelo, vel in terris, vel in novissimo maris praesens: visu incomprehensibilis, fatu ininterpretabilis, sensu inaestimabilis, fide sequendus, religione venerandus; ut quidquid religiosus sentiri potest, quidquid praestantius ad decorem, quidquid sublimius ad potestatem, hoc Deo intelligas convenire. 107. Ergo quia in Filio complacet Pater , crede quia dignus Patre Filius, crede quia a Deo exivit
Abbreviated transcription (Latin):
plenꝰ has ꝓuidens questiones generalit̾ contra gentes. specialiter
contra arrianos locutꝰ. ait duuino uiditio ẽẽ dãnatos. qͥ serui reis
creaturȩ potiꝰ quã creatori. deniq sic habes. Tradidit illos deus
in de sideria cordisipsorũ. ut contum elus afficiant corporasua
int̾ semet ipsos. qui cõmutauer̃ ueritatẽ dĩ in mendatio. & co¬
luer̃ &e seruierunt creaturȩ potiꝰ quã creatori. qͥ ÷ ds̃ benedictꝰ

Expanded text:
plenus has praevidens quaestiones; generaliter contra gentes, specialiter contra Arianos locutus, ait divino judicio eos esse damnatos, qui servirent creaturae potius quam Creatori. Denique sic habes: Tradidit illos Deus in desideria cordis ipsorum, ut contumeliis afficiant corpora sua inter semetipsos: qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt, et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritate dicentis. Hic ÷ filiꝰ m̃s dilectissimꝰ ipsũ audite. Id ÷
qͥd conseruos tuos socias cũ dño tuos hic ÷ filiꝰ meus. Non mo¬
yses filiꝰ. ñ helias filiꝰ : sed hic filiꝰ. Sensit emendationẽ apłs.
ꝓcidit in faciẽ. consternatꝰ patris uoce & filii claritate. Sed
sulleuatꝰ a filio. qͥ iacentes erigere consueuit. unũ uidit.
solũ uidit dĩ filiũ. Recesser̃ enĩ seruuli ut solus dñs qai
sepiternũ aĩ filiũ quẽ annuntiauer̃ reuelarent: Ergo & nos cũ
audimꝰ ex utero filiũ. ex corde uerbũ credamꝰ. qͥa ñ plasmatus ma-¬
nibus sed erpatre natꝰ ñ artificis opꝰ. sed ꝓgenies ÷ parentis. Et
idõ qͥ dicit hic ÷ filiꝰ m̃s.: ñ dix̃ hic ÷ tẽporalis. ñ dix̃ hȩc : cratu

Expanded text:
Hic est Filius meus dilectissimus, ipsum audite , id est: Quid conservos tuos cum Domino socias tuo? Hic est Filius meus. Non Moyses filius, non Elias filius: sed hic Filius. Sensit emendationem apostolus, procidit in faciem, consternatus Patris voce, et Filii claritate: sed sublevatur a Filio, qui jacentes erigere consuevit. Unum vidit, solum vidit Dei Filium. Recesserunt enim servuli, ut solus Dominus, qui sempiternum Dei Filium, quem annuntiaverant, revelarent? Ergo et nos cum audimus ex utero Filium, ex corde Verbum, credamus quia non plasmatus manibus, sed ex Patre natus: non artificis opus, sed progenies est parentis. 83. Et ideo qui dicit: Hic est Filius
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ abftẽ. qͥndo aut qͦmꝰ filiũ putes esse generatũ. Michi enĩ
imposibile est: generationis scire secretũ. Mens deficit. uox sil et
ñ mea tantũ: s & angłoꝵ. Supͣ potestates. supra angłos. supͣ cheru¬
bin. supͣ seraphin: supͣ omẽm sensũ est : qͥa scriptũ est. Pax aut̃ xp̃i
quȩ exuꝑat omẽm sensũ. Si pax xp̃i superat omẽm sensũ. quẽ ad¬
modũ non ÷ suꝑ omẽm sensũ tanta generatio : Tu qͦq manũ oriad¬
moue. strutari ñ lic& suꝑna mysteria. Lic&e scire qđ natꝰ sit : ñ lico
discutere quẽ ad modũ natꝰ sit. Illud negare mͥ ñ lic&. hoc quȩre¬
re metꝰ est. Nã si paulꝰ ea que audiuit raptꝰ in t̾ciuĩ cęlũ in effabi¬
lia dicit. qͦmͦ nos expͥmere possumꝰ pat̾nȩ generationis archanũ
qđ nec sentire pociumꝰ nec audire: Nerũ sime ad consuetudi

Expanded text:
item abs te, quando aut quomodo Filium putes esse generatum? Mihi enim impossibile est generationis scire secretum: mens deficit, vox silet, non mea tantum, sed et angelorum. Supra Potestates, supra Angelos, supra Cherubim, supra Seraphim, supra omnem sensum est; quia scriptum est; Pax autem Chriquae est supra omnem sensum . Si pax Christi supra omnem sensum est, quemadmodum non est supra omnem sensum tanta generatio? 65. Tu quoque manum ori admove, scrutari non licet superna mysteria. Licet scire quod natus sit: non licet discutere quemadmodum natus sit. Illud negare mihi non licet, hoc quaerere metus est. Nam si Paulus ea quae audivit raptus in tertium coelum, ineffabilia dicit, quomodo nos exprimere possumus paternae generationis arcanum, quod nec sentire potuimus, nec audire? 66.
Abbreviated transcription (Latin):
aut si cõparare contenditis. considate qͦ urã ꝓcedat impietas. qđ
absit u elm sensus hr̃os aliqͥndo ueniat. Nosenĩ piam responsionẽ¬

Expanded text:
aut si comparare contenditis, considerate quo vestra procedat impietas; quod aut si comparare contenditis, considerate quo vestra procedat impietas; quod absit ut vel in sensus nostros aliquando veniat. 75. Nos enim piam responsione
Abbreviated transcription (Latin):
patur humanȩ: ergo & pater corporaliu tero portauit̾ filium.
decem mensuĩ curtulis onus uexit. Sed quomodo sine sexu altero
generationis usus: Hides solennem generationis seriem non cȩ¬
pisse. & tu partus cuiꝰdam corporeȩ necessitatis putas ⁊ solennes:
Tuusum queris. ego sexum. Uu tempus exigis. eggo ordinẽ. lu finẽ
discutis. eggo quȩro principium. Nempe finis ex principio. non
Ego aut̃ filiũ esse natũ ꝓfiteor. qđ reliquũ ÷ ĩpietatis horresco. Dm̃
confiteris homo. & tali circũ scrib iscalũnia: Ds hanc au̾tat am̃tiam.
referre cupienti. Est certe pat̾. & manae sẽꝑ. St̃ etiã creaturȩ.
ꝑdispositione diuina Est gͦ aliqͥd eoꝵ qđ ñ subiectũ sit aut
locis aut tẽporib aut creationi. aut causȩ alicui uel auctori
ꝑfecto nichil Quid gͦ dicitis: Est hoꝵ aliqͥd qͦeggeat pat̾: Impiũ :
dicere. Ergo aut desinite quȩ creaturarũ sunt aptare diuinitati.

Expanded text:
patur humanae; ergo et Pater corporali utero portavit Filium, patur humanae; ergo et Pater corporali utero portavit Filium, decem mensium curriculis onus vexit. Sed quomodo sine sexu altero generationis usus? Vides solemnem generationis seriem non coepisse, et tu partus cujusdam corporeae necessitatis putas fuisse solemnes. Tu usum quaeris, ego sexum: tu tempus exigis, ego ordinem: tu finem discutis, ego quaero principium, Nempe finis ex principio, non Ego autem Filium natum esse profiteor: quod reliquum est impietatis, horresco. Deum confiteris, homo, et tali circumscribis calumnia? Deus hanc averruncet amentiam. referre cupienti. Est certe Pater, et manet semper: sunt etiam creaturae pro dispositione divina. Est ergo aliquid earum quod non subjectum sit aut locis, aut temporibus, aut creationi, aut causae alicui vel auctori? Profecto nihil. Quid ergo dicitis? Est horum aliquid quo egeat Pater? Impium est dicere. Ergo aut desinite, quae creaturarum sunt, aptare divinitati:
Abbreviated transcription (Latin):
uoles. Usu inqͥs accepimꝰ eo qͥ nascitur. priorem. cẽ. qui generat.
.Persequere gͥ omĩa uestigia consuetudinis .a sceera coii¬
ueniunt: ñ obsisto qͥn & istud reqͥras. Si aut̃ nulla concordant. quẽ¬
ad modũ cum desint cetera hoc solũ exigis: Ergo qͥndo usũ reqͥris.
qͣndo generatꝰ ÷ expatre: pariuilus fuit. Uidisti incunis infantu¬
lũ uagientem: Processus aliqͦs accepit atatis: Si enĩ infirmitatẽ
generationis habuit. necesse ÷ ut ñ solũ nascendi. sed etiam ui uendi
inciderit infirmitatẽ. Sed fortasse eo prolabaris amentię: ut
de filio ista non abnuas: qui eum ex infirmitate metiris humana.
Quid si dm̃ negare non potes nomine. infirmitate tamen homi¬
nem uis probare: Quid sidum filium discutis patrẽ arguis.
& dum xp̃o prȩiuidicas. patrem ad iuidicas: Nam si diuina ge¬
neratio subiecta tempori fuit: & id ex usu generationis usur¬

Expanded text:
voles. Usu, inquis, accipimus eo qui nascitur, priorem esse qui generat. voles. Usu, inquis, accipimus eo qui nascitur, priorem esse qui generat. Persequere igitur omnia vestigia consuetudinis, et sicaetera conveniunt, non obsisto quin et istud requiras: si autem nulla concordant, quemadmodum cum desint caetera, hoc solum exigis? Ergo quia usum requiris, quando generatus est ex Patre, parvulus fuit. Vidisti in cunis infantulum vagientem, processus aliquos accepit aetatis; si enim infirmitatem generationis habuit, necesse est 458 ut non solum nascendi, sed etiam vivendi inciderit infirmitatem. 71. Sed fortasse eo prolabaris amentiae, ut de Dei Filio ista non abnuas, qui eum ex infirmitate metiris humana; quid si Deum negare non potes nomine, infirmitate tamen hominem vis probare? Quid si dum Filium discutis, Patrem arguis: et dum Christo praejudicas, Patrem adjudicas? 72. Nam si divina generatio subjecta tempori fuit, et id ex usu generationis usur
Abbreviated transcription (Latin):
conuiciarise Quȩns a me utrũ pͥor ñ possit ẽẽ qͥ pat̾ est . Quȩro
ate ut doceas qͣndopat᷑ fuerit pͥor. Aut testimonus aut argum̃¬
tis collige ueritatẽ. Si testimonus: accepisti utiq sẽpiternã e̾e̾
dĩ uirtutẽ. Legisti etiã dicentẽ. Isrł si me audieris ñ erit inte
ds̃ recens. neq ad orabis dm̃ alienũ. Aliud horũ atͣnitatẽ. aliud
ꝓpͥetatẽ substantiȩ indifferentis significat: ut neq posteriorẽ
neq alteriꝰ diuinitatis filiũ ẽẽ credamꝰ. Nã si posterior ÷. recens est.
Etsi unius ñ est diuinitatis. alienꝰ est. Sed nec posterior. qͥa recens ñ est.
ad orabis dm̃ alienũ : Aut si non adorant. fateant᷑ & finis est: ne
quẽ sub religiosi nominis ꝓfessione decipiant. Hec nempe sunt te¬
stimonia scripturarũ. Aut si habes aliud: ꝓferre debeͥs. Super est:
ut & argumentis ueritas colligatur. Quãquã etiã humanis testi¬
mon̾is argumenta cedere soleant: argumentare tam̃ hereticeut

Expanded text:
is. 68. Quaeris a me utrum prior non possit esse, qui Pater est. Quaero a te, ut doceas quando Pater prior fuerit, testimoniis, aut argumentis collige veritatem. Si testimoniis, accepisti utique sempiternam Dei esse virtutem. Legisti etiam dicentem: Israel, si me audieris, non erit in te Deus recens significat; ut neque posteriorem Patre, neque alterius divinitatis Filium esse credamus. Nam si Patre posterior est, recens est: et si unius non est divinitatis, alienus est. Sed nec posterior; quia recens non est: adorabis Deum alienum ? Aut si non adorant, fateantur, et finis est; ne quem sub religiosi nominis professione decipiant. Haec nempe sunt testimonia Scripturarum. Aut si habes aliud, proferre debebis. 70. Superest ut et argumentis veritas colligatur. Quamquam etiam humanis testimoniis argumenta cedere soleant; argumentare tamen, haeretice, ut
Abbreviated transcription (Latin):
siuĩ ñ unũ de multis. ñ cõmunẽ sed suũ. duũ cũ dic it: generati¬
onis et̃nȩ ꝓpͥetatẽ signauit. hunc postea factũ exmuliere asseruit
ut factura ñ diuinitati. sed assũptioni corporis ascriberet᷑. Factũ
ex muliere ꝑ carnis susceptionẽ: factũ sublege ꝑ obseruantiã legis
Generatio aut̃ illa cȩlestis ante legẽ. ista post legẽ. Unde & illud uane¬
caro hoc utiq fieri potuit. qđ potuit crucifigi. Nongͦ factura dĩfiliꝰ
sit: dñs creauit me. Non dix̃ pat̾ creauit me. s dñs creauit me. Caro
dnm agnosat. gła patrẽ signat. Creatura nr̃a dnm̃ confitet᷑: daritas

Expanded text:
um, non unum de multis: non communem, sed suum. Suum cum dicit, generationis aeternae proprietatem signavit. Hunc postea factum ex muliere asseruit, ut factura non divinitati, sed assumptioni corporis ascriberetur: factum ex muliere per carnis susceptionem: factum sub Lege per observantiam Legis: generatio autem illa coelestis ante Legem, ista post Legem . 463 CAcaro est. Hoc utique fieri potuit, quod potuit crucifigi. Non ergo factura Dei Filius. 96. sit: Dominus creavit me. Non dixit: Pater creavit me, sed Dominus creavit me. Caro Dominum agnoscit, gloria Patrem signat, creatura nostra Dominum confitetur, charitas
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ & ip̃c. Hongͦ exusu generationis humanȩ calũniã hereticer
struas neq ex nr̃o sermone cõponas. Neq enĩ augustis sermonib
nris imensȩ magnitudinẽ possumꝰ diuinitatis includere. cuiꝰ
magnitudinis ñ ÷ finis. Nãq hominis generationẽ si definire
contencdias. tepꝰ ostendis. Generatio aut̃ diuina supra omĩa est . late

Expanded text:
go ex usu generationis humanae calumniam, haeretice, struas; neque ex nostro sermone componas. Neque enim angustis sermonibus nostris immensae magnitudinem possumus divinitatis includere, cujus magnitudinis non est finis . Namque hominis generationem si definire contendas, tempus ostendis: generatio autem divina supra omnia est: late p
Abbreviated transcription (Latin):
atne. dͥa simul splendor oꝑat᷑ ut nascitur. Apłi istud exẽplũ
est ñ meũ. Noligͦ credere qđ fuerit uel momĩtũ auuquot
qͦ fuerit sine sapientia ds̃. aut sine splendore lux. Noli arriane
ex nrĩs estimare diuina: sed diuina crede ubihumana nor
inuenis. Rex gentilis. in igne cũ trib pueris hebreis qͣrti qͦsi
angłi uidit figurã. Et qͥa prestare putabat angłis : dĩ fuiũ quẽ
ñ legit s credidit. udicauit. Abrahã qͦq tres uidit & unũ
ad orauit. Petrus in monte moysen & heliã cũ filio dĩuidit. nec
errauit in natura. nec errauit in gła. Ueniq qͥd facere deberre
ñ illos sed ꝓp̃m in terrogauit. Nã & si trib parabat obseqͥũ. uniꝰ

Expanded text:
 ut nascitur. Apostoli istud exemplum est, non est meum. Noli ergo credere quod fuerit vel momentum aliquod quo fuerit sine sapientia Deus, aut sine splendore lux . Noli, Ariane, ex nostris aestimare divina: sed divina crede, ubi humana non invenis. 80. Rex gentilis in igne cum tribus pueris Hebraeis quarti quasi angeli vidit figuram: et quia praestare putabat angelis, Dei Filium, quem non legit, sed credidit, judicavit . Abraham quoque tres vidit, et unum adoravit . 81. Petrus in monte Moysen et Eliam cum Filio Dei vidit, nec erravit in natura, nec erravit in gloria. Denique quid facere deberet, non illos, sed Christum interrogavit; nam etsi tribus parabat obs