comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iracundus. ẽ. & ille in laude subdolus.
Ille rep̃hensor. ẽ. iste laudator. Sed ille
rep̃hensione inimicus. ẽ. & ille in laude
subdolus. Caue utrunq. contͣ utrunq
ora. Quia enĩ orauit. conuertant᷑ retror¬
sũ & confundant᷑. qui mͥ uolunt mala:
respexit ad aliud genꝰ. dolose maliuolũ.
& falso benedicũ. Ferant confestĩ con¬
fusionẽ suã. qͥ dicunt mͥ euge euge.
Laudant falsa. magnꝰ uir. bonꝰ uir. lite¬
ratꝰ. doctꝰ. Sed quãre xp̃ianꝰ ea tua lau¬
dat. quȩ nolis laudari. ea rep̃hendit
unde gaudes: Sed si forte dicis qͥd in
me lauclas homo. qͥa uir bonꝰ. qͥa uir iu¬
stꝰ sũ. qͥ sic putas. xp̃c me hoc fecit. ipsũ
lauda: at ille. Absit. Noli tͥ iniuriã fa¬
cere. tu te ipsũ talẽ fecisti. Confundan¬
tur qͥ dicunt mͥ euge euge. Et qͥd seqͥt᷑
Exultent & iocundent᷑ ons qui te quer̃
dñe. Non quer̃ me. sed quȩr̃ te. Non mͥ¬

Expanded text:
iracundus est, et iste in laude subdolus; iracundus est, et iste in laude subdolus; ille reprehensor est, iste laudator: sed et ille in reprehensione inimicus est, et ille in laude subdolus. Cave utrumque, contra utrumque ora. Qui enim oravit, Convertantur retrorsum, et confundantur qui volunt mihi mala, respexit ad aliud genus dolose malevolum, et falso benedicum: Ferant confestim confusionem suam, qui dicunt mihi, Euge, euge. Laudant falso: Magnus vir, bonus vir, litteratus, doctus, sed quare christianus? Ea tua laudant, quae nolles laudari: illud reprehendunt unde gaudes. Sed si forte dicis: Quid in me laudas, o homo, quia vir bonus, quia vir justus sum? Si hoc putas, Christus me hoc fecit, ipsum lauda. At ille: Absit; noli tibi injuriam facere, tu te ipse talem fecisti. Confundantur, qui dicunt mihi, Euge, euge. Et quid sequitur? Exsultent et jucundentur omnes qui te quaerunt, Domine. Non quaerunt me, sed quaerunt te: non m
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ei imputat᷑ qđ dix̃ sed quo animo dix̃.
qͦmͦ imputatũ. ẽ. iudeis. qͣndo ille excȩ¬
conato factꝰ.ẽ. uidens. Cũ enĩ p̃meres̃
insultationib & urgerent: ait illis.
Nunqͥd & uos discipłi eiꝰ uultis. ẽẽ: & il¬
li maledixer̃ ei Hoc ait euangłista
Maledixer̃ ei dicentes. tu sis discipł seiꝰ.
ilis maledicentib. dñs benedixit fecit
qđ illi dixer̃ retribuit aut̃ illis. qđ
maledixer̃. Conuertant᷑ retror sũ &
reuereant᷑. qͥ uolunt mͥ mala. Sunt
cunt hona nr̃a sed malo animo: sic
multi mala nr̃a bono animo. Hoc dico.
qͥ dixerit tͥ tu sis xp̃ianꝰ bonũ tuũ dicit
animo malo. Qui aut̃ dixerit tͥ ita. te
melior nemo sit infactis malis: qm̃ lau¬
dat᷑ peccator in desideriis animȩ suȩ. &
qͥ iniqua gerit benedicet᷑. mala tua dicit
laudans. Quomͦ ille bonatua dicebat
maledicens. sic iste mala tua benedicens.
Sed utrunq genꝰ hostis fuge. utrunq caue:
Ille seuit. isteblandit᷑. uterq malus. Ille

Expanded text:
non illi imputatur quod dixit, sed quo animo dixit: quomodo imputatum est et Judaeis, quando ille ex caeco nato factus est videns: cum eum premerent insultationibus et urgerent, ait illis, Numquid et vos discipuli ejus vultis esse? Et illi maledixerunt ei. Hoc ait evangelista: Maledixerunt ei dicentes, Tu sis discipulus ejus . Illis maledicentibus, Dominus benedixit: fecit quod illi dixerunt, retribuit autem illis quod maledixerunt. Convertantur retrorsum, et revercantur, qui volunt mihi mala. Sunt cunt bona nostra, sed malo animo; sic multi mala nostra bono animo. Hoc dico, Qui dixerit tibi, Tu sis christianus, bonum tuum dicit malo animo: qui autem dixerit tibi ita, Te melior nemo; si in factis malis, quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur ; mala tua dicit laudans. Quomodo ille bona tua dicebat maledicens, sic iste mala tua benedicens: sed utrumque genus hostis fuge, utrumque cave. Ille saevit, iste blanditur; uterque malus: ille
Abbreviated transcription (Latin):
esto mͥ peccatori. Ille de saturitate ru¬
ctabat. ille de fame plorabat. Egenꝰ &
curaturiis es. qͥd tͥ ꝓuisurus: Habeat
tui curã qui fecit te. Qui habuit tuicu¬
rã antequã esses. qͦmͦ ñ habebit. cũ iã
hoc es qđ uoluit ut esses : Iã enĩ fidelis

Expanded text:
esto mihi peccatori . Ille de saturitate ructabat, ille de fame plorabat. Egenus ecuraturus es? quid tibi provisurus? Habeat tui curam qui fecit te. Qui habuit tui curam antequam esses, quomodo non habebit curam cum jam hoc es quod voluit ut
Abbreviated transcription (Latin):
sũ redeant: Quia qͥante supbi erant. ut
caderent retro. humiles fac̾ti st̃ ut resur.
se posteriores ut ille p̃cedat illi sequan¬
tur. Proinde petrũ male sibi dantẽ con¬
siliũ. sic redarguit. Passurus enĩ dñs
erat ꝓsalute nr̃a. & de ipsa passione.
quȩ futura erat pͣdicebat & ait petrus.
Ab sit dñẽ ꝓpicius tͥ esto. ñ fiet hoc. Prȩ¬
cedere uolebat dñm. & consiliũ dare
magistro. Dñs aut̃ ut ñ eũ faceret p̃̾ce¬
dentẽ sed sequentẽ: redi inqͥt retro
sachanas. Idõ retrosathanas: qͥauis an¬
tecedere eũ quẽ debes seqͥ. Si aut̃ retro
fueris. & secutꝰ fueris: iã ñ sathanas.
Quid gͦ: Suꝑ hanc petrã ȩdificabo ȩccłã¬

Expanded text:
sum redeant? Quia qui ante superbi erant ut caderent retro, humiles facti sunt ut resurgase posteriores, ut ille praecedat, illi sequantur. Proinde Petrum male sibi dantem consilium sic redarguit. Passurus enim Dominus erat pro salute nostra, et de ipsa passione quae futura erant praedicabat: et ait Petrus, Absit Domine; propitius tibi esto, non fiet hoc. Praecedere volebat Dominum, et consilium dare magistro. Dominus autem ut non eum faceret praecedentem, sed sequentem, Redi, inquit, retro satanas . Ideo, inquit, satanas, quia vis antecedere eum quem debes sequi: si autem retro fueris, et secutus fueris, jam non satanas. Quid ergo? Super hanc petra
Abbreviated transcription (Latin):
Et uere multi quȩsier̃ animã ipsius. &¬
abstuler̾ animã ipsius. sed ille potesta¬
tẽ habuit ponendi animã suã. & pote¬
statẽ habuit recipiendi animã suam.
Ergo illigauisi st̃ cũ posuit. confusi st̃
cũ recepit. Confundant᷑ & reuereant᷑
simul quiquęr animã meã. Conuertan

Expanded text:
sunt; quaesierunt animam ipsius, abstulerunt animam ipsius: sed ille potestatem habuit ponendi animam suam, et potestatem habuit recipiendi animam suam . Ergo illi gavisi sunt cum posuit, confusi sunt cum recepit. Confundantur, et revereantur simul, qui quaerunt animam meam ut auferan
Abbreviated transcription (Latin):
gare xp̃m. & idõ fallit qͥa qͥ docet᷑ ne¬
gare xp̃m. quasi ñ sibi uidet᷑ recedere
a xp̃o. Modo enĩ qͥd dicit᷑ abhereticis
homini xp̃i anocatholico: Ueni. esto
xp̃ianꝰ. Ad hoc dicit᷑ esto. ut dicat ñ sũ.

Expanded text:
 fallit, quia qui docetur negare Christum, quasi non sibi videtur recedere a Christo. Modo enim quid dicitur ab haereticis hominibus christiano catholico? Veni, esto christianus. Ad hoc dicitur, Esto, ut dicat, Non sum?
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c.ꝰ Sy meon agnouit infantẽ in
manib matris intẽplo. & dix̃. Quia
uider̃ oculi mei salutare tuũ Agno¬
uit infantẽ factꝰ in puero puer̃ in¬
nouatꝰ fide. Acceꝑat enĩ responsũ.
& hoc dix̃. Dixerat̾ ei dñs. qͥa ñ exitu¬
rus erat de hac uita. priusquã uideret
salutare dĩ. Hoc salutare dĩ bonũ. ẽ.
ut ostendat᷑ hominib. sed clament
in om̃ib gentib. Quia cũ dixisset qͦdã
loco ds̃ misereat᷑ nr̃i & benedicat nos:
illuminet uultũ suũ sup nos. ut co

Expanded text:
ntem in manibus matris in templo, et dixit: Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Agnovit infantem senex, factus in puero puer, innovatus fide. Acceperat enim responsum, et hoc dixit: dixerat ei Dominus, quia non exiturus erat de hac vita, priusquam videret salutare Dei. Hoc salutare Dei bonum est ut ostendatur hominibus: sed clament,in omnibus gentibus: quia cum dixisset quodam loco, Deus misereatur nobis, et benedicat nos, illumine
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticiã meã ñ abscondi incorde meo.
Quid .ẽ. iusticiã meã: Fidẽ ineã: quia
iustꝰ ex fide uiuit. Ut pote int̾rogat
sub poena ꝑsecutor qđ eis licuit ali¬
in xp̃m. sed huic ꝑsecutori meo seui¬
enti & minanti. ñ dicã qđ credidi.
Nouit ds̃ intꝰ in corde meo qͥa credo.
ipse scit qͥa ñ illi renuncio. Ecce hoc
dicis te intꝰ habere in corde. in labiis.
moniũ dicunt labia tua. Iusticiã
meã ñ abscondi in corde meo. Uerita¬
tẽ tuã & salutare tuũ dixi Ap̃m

Expanded text:
ustitiam meam non abscondi in corde meo. ustitiam meam non abscondi in corde meo. Quid est, justitiam meam? Fidem meam: quia justus ex fide vivit . Ut puta, interrogat sub poena persecutor, quod eis licuit aliin Christum, sed huic persecutori meo saevienti et minanti non dicam quod credidi: novit Deus meus intus in corde meo quia credo, ipse scit quia illi non renuntio. Ecce hoc dicis te intus habere in corde: in labiis qmonium dicunt labia tua. Justitiam meam non abscondi in corde meo. 18. Veritatem tuam et saluta
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. mors iustors eiꝰ. Mortes inquas
pacani seuier̃: in illis hodie reficim᷑.
Natalẽ martyrũ celebramꝰ. exempla
martyrũ nob̃ ꝓponimꝰ. actendimus
fidẽ quomͦ inuenti. qͦmͦ attracti. qͦmͦ
steter̾ ante iudices. In ec cła catholica
nichil habentes simulationis. cõpagi¬
nati iunctura unitatis. confessi sunt
xp̃m. Caput qđ p̃cesserat sic̃ mẽbra
sequi concupier̃. Sed qͥ concupierunt:
intorm̃tis patientes. in confessione
fideles. in sermone ueraces. Iaculaban¬
tur enĩ in ora int̾rogantiũ se sagit¬
tasdĩ. & uulnerabant ad irã. multos
uulnerauer ad salutẽ. Hȩc omĩa ꝓ¬
ponimꝰ nob̾ & intuem᷑ illa. & optamꝰ
unitari. Hȩc st̃ spectacula xp̃iana.
hortat᷑ ad hȩc adiuuat᷑. his certami¬
nib p̾mia ꝓponit & donat. Ecce labia
mea ñ ꝓhibebo. Uide ne timeas. & ꝓ¬
hibeas labia tua. Dñẽ tii cognouisti
qͥa . ẽ. & incorde. qđ sonat & in labiis

Expanded text:
Domini mors justorum ejus . Mortes in quas Domini mors justorum ejus . Mortes in quas Pagani saevierunt, in illis hodie reficimur. Natalem martyrum celebramus, exempla martyrum nobis proponimus, attendimus fidem, quomodo inventi, quomodo attracti, quomodo steterunt ante judices. In Ecclesia catholica nihil habentes simulationis, compaginati junctura unitatis, confessi sunt Christum: caput quod praecesserat, sicut membra, sequi concupierunt. Sed qui concupierunt? In tormentis patientes, in confessione fideles, in sermone veraces. Jaculabantur enim in ora interrogantium se sagittas Dei, et vulnerabant ad iram; multos vulneraverunt et ad salutem. Haec omnia proponimus nobis, et intuemur illa, et optamus imitari. Haec sunt spectacula christiana, hortatur, ad haec adjuvat; his certaminibus praemia proponit et donat. Ecce labia mea non prohibebo. Vide ne timeas, et prohibeas labia tua. Domine, tu cognovisti: quia est et in corde quod sonat et in labiis
Abbreviated transcription (Latin):
tra timorẽ habeat cor qđ dicunt la¬
bia. Hoc contra simulationẽ. Aliqͣn¬
do enĩ timor.ẽ: & ñ audes dicere qđ
nosti. qđ credis Aliqͣndo simulatio. ẽ.
dicis. & ñ habes in corde. Consentiant
labia tua cordituo. quęrens pacẽ a dõ
Tibi ipsi esto placatꝰ. ñ sit os tuũ & cor
tuũ mala rixa. Ecce labia mea ñ ꝓhibe¬
bo. dñẽ ti cognouisti. Quomͦ ille. qđ
cognouit dñs intꝰ in corde ubi ñ uidet
homo: idõ & ille credidit. Ecce cor ha¬
bet. iã habet qđ uideat ds̃ ñ ꝓhibeat
labia sua. Non ꝓhibet. Quid enĩ dicte:
.ẽ. qđ credidit. quęrens qͥd retribuat
dño. ꝓom̃ib quȩ retribuit ei: adiun¬
git Calicẽ salutaris accipiã. & nom̃
dnĩ inuocabo Non exhorruit dñm
dicentẽ potestis bibere calicẽ quẽ ego
bibiturus sũ: Conficet᷑ enĩ ꝑ labia.
qͥd habeat incorde. Puenit ad passio¬
nẽ. & qͥa ꝑuenit ad passionẽ. hostis qͥd
nocuit Nempe p̃ciosa inconspectu

Expanded text:
tra timorem. Habeat cor quod dicunt latra timorem. Habeat cor quod dicunt labia: hoc contra simulationem. Aliquando enim timor est, et non audes dicere quod nosti, quod credis: aliquando simulatio est, dicis, et non habes in corde. Consentiant labia tua cordi tuo. Quaerens pacem a Deo, tibi ipse esto pacatus: non sit inter os tuum et cor tuum mala rixa. Ecce labia mea non prohibebo, Domine, tu cognovisti. Quomodo ille? quid cognovit Dominus? Intus in corde, ubi non videt homo. Ideo et ille, Credidi, inquit. Ecce cor habet, jam habet quod videat Deus: non prohibeat labia sua. Non prohibet. Quid enim dicit? est quod credidit, quaerens quid retribuat Domino pro omnibus quae retribuit ei, adjungit: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo. Non exhorruit Dominum dicentem: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Confitetur enim per labia quod habebat in corde, pervenit ad passionem. Et quia pervenit ad passionem, hostis quid nocuit? Nempe pretiosa in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
longũ sꝑabat. dies ñ . ẽ. dilatꝰ. Ille dix̃.
mem̃to mei cũ ueneris in regnũ tuũ.
Ille respondit. am̃ dico tͥ. hodie mecũ
eris in paradiso. Hodie inqͥt mecũ eris
inparadiso. Paradisus habet ligna feli¬
cia. hodie mecũ in ligno crucis. hodie
mecũ inligno salutis. Ecce labia mea
ñ ꝓhibebo dñe tu cognouisti. Ne credat
corde. & pͣtimore labia ꝓhibeat. an¬
nunciare qđ credidit. Sunt enĩ xp̃iani.
habent fidẽ incorde. & si int̾ paganos
amaros. misere urbanos. sordidos.
infideles. ineptos. insultatores. Si ex.¬
agitari coeꝑint qͥa xp̃iani st̃: habent
incorde fidẽ. & timent confiteri ꝑla
bia. Prohibent labia sua sonare. qui
norunt sonare qđ intꝰ habent. sed rep̃¬
hendit hocdñs. Qui me confessus non¬
fuerit corã hominib: confundar de
illo corã patre meo. id.ẽ. ñ eũ agnoscã
Quia erubuit me confiteri corã homi¬
nib: ñ eũ confitebor corã patre meo.
Dicant gͦ labia. qđ habet cor. Hoc con¬

Expanded text:
Ille dixit, Memento mei, cum veneris in regnum tuum: ille respondit: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. Hodie, inquit, mecum eris in paradiso . Paradisus habet ligna felicia: hodie mecum in ligno crucis, hodie mecum in ligno salutis. 16. Ecce labia mea non prohibebo, Domine, tu cognovisti: ne credat corde, et prae timore labia prohibeat annuntiare quod credidit. Sunt enim christiani, habent fidem in corde, et inter paganos amaros, misere urbanos, sordidos, infideles, ineptos, insultatores, si exagitari coeperint, quia christiani sunt; habent in corde fidem, et timent confiteri per labia, prohibent labia sua sonare quod norunt, sonare quod intus habent. Sed reprehendit hos Dominus, Qui me confusus fuerit coram hominibus, confundar de illo coram Patre meo , id est, non eum cognoscam: quia erubuit me confiteri coram hominibus, non eum confitebor coram Patre meo. Dicant ergo labia quod habet cor: hoc con
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsos apłos. & ñ erat qͥ reqͥreret ani¬
mã meã. Usq ad eo ñ erat qͥ requireret
animã meã: ut qui p᷑sũpserat. negaret
mo. aut quo fruaris. autquẽ ꝑsequaris.
idõ hic alios dicit. qͦs uult confundi &
reuereri qͥ quȩr̃ animã suã Sed ne sic
intelligeres quomꝰ conquerit᷑ de ñnul¬
lis ñ quęrentib animã suã. ut auferant

Expanded text:
os; et non erat qui requireret animam meam. Usque adeo non erat qui requireret animam meam, ut qui praesumpserat negaret mo, aut quo fruaris, aut quem persequaris: ideo hic alios dicit, quos vult confundi et revereri qui quaerunt animam suam. Sed ne sic intelligeres, quomodo cum queritur de nonnullis non quaerentibus animam suam; ut auferant
Abbreviated transcription (Latin):
magna. Ecce labia mea ñ ꝓhibebo dñe¬
dnẽ tũ cognouisti. Labia mea loquunt᷑.
ñ ea ꝓhibebo loqui. Sonant quidẽ la¬
bia mea ad aures hominũ. sed tu cogno¬
uisti cor meũ. Labia mea ñ ꝓhibebõ.
dñẽ ti cognouisti. Aliud audit homo.
aliud cognoscit ds̃. Ne in labiis solis
ẽẽt. annunciatio. & diceret᷑ de nob̃.
Quȩ dicunt facite. quȩ autẽ faciunt fa¬
cere nolite: Aut ipsi popło laudanti
dm̃ ore ñ corde diceretur. Popłs hic
labis me honorat. cor autẽ eoꝵ lon¬
ge.ẽ. ame. Sona labus ꝓpinqua corde
Corde enĩ credit᷑ ad iusticiã. ore autẽ
confessio fit ad salutẽ. Qualis ille latro
inuentꝰ. ẽ. pendens incruce cũ dño. agno¬
scens incruce dñm. Alii ñ agnouerunt
miracula facientẽ agnouit inligno
pendentẽ. Frat ille confixus om̃ib
mẽbris. manꝰ clauis inhȩrebant. pedes
transfixi erant. totũ corpus ad iunge¬
bat᷑ ligno. Corpus illud ñ uacabat
cȩteris mẽbris. lingua uacabat. cor ua¬

Expanded text:
n Ecclesia magna. Ecce labia mea non prohibebo,ne tu cognovisti. Labia mea loquuntur, non ea prohibebo loqui. Sonant quidem labia mea ad aures hominum, sed tu cognovisti cor meum. Labia mea non prohibebo, Domine tu cognovisti. Aliud audit homo, aliud agnoscit Deus. Ne in labiis solis esset annuntiatio, et diceretur de nobis. Quae dicunt vobis, facite, quae autem faciunt, facere nolite : aut ipsi populo, laudanti Deum ore, non corde, diceretur, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me : sona labiis, propinqua corde. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Qualis ille latro inventus est, pendens in cruce cum Domino, agnoscens in cruce Dominum. Alii non cognoverunt miracula facientem, agnovit ille in ligno pendentem. Erat ille confixus omnibus membris; manus clavis inhaerebant, pedes transfixi erant, totum corpus adjungebatur ligno; corpus illud non vacabat caeteris membris, lingua vacabat et
Abbreviated transcription (Latin):
missũ. ẽ. ablata st̃ uerba ꝓmissiua.
data st̃ cõpletiua. Sacrificia gͦ illa
tanꝗ uerba ꝓmissiua ablata sunt.
Quid .ẽ. qđ datũ.ẽ. cõpletiuũ: Corpus
qđ nostis. qđ ñ om̃s nostis. qđ utinã qui
nostis om̃s ñ ad iudiciũ noueritis. Uidete
modo loquens ex mẽbris suis modo loquens
ex psona sua. Sacrificiũ inqͥt & oblatio¬
ne noluisti. Quid gͦ iã nos hoc tẽpore
sacrificio dimissi sumꝰ : Absit. Corpus
autẽ ꝑfecistimͥ. Idõ illa noluisti. ut hoc
ꝑficeres. Illa uoluisti ante quã hoc ꝑfi¬
ceres. ꝑfectio ꝓmissoꝵ. abstulit uerba
ꝓmittentia. Nã si adhuc st̃ ꝓmittentia:
nondũ impletũ ẽ. qđ ꝓmissũ. ẽ. Hoc
ꝓmittebat᷑ quibusdã signis. ablata sc̃
signa ꝓmitcentia. qͥa exhibita. ẽ ueritas
ꝓmissa. In hoc corpore sumꝰ. huiꝰ corpo¬
ris participes sumꝰ. qđ accepimꝰ nouimꝰ.
Q qͥ ñ nostis noueritis: & cũ didiceritis

Expanded text:
promissum est, ablata sunt verba promissiva, promissum est, ablata sunt verba promissiva, data iva, ablata sunt. Quid est quod datum est completivum? Corpus quod nostis, quod non omnes nostis; quod utinam qui nostis, omnes non ad judicium noveritis. Videte modo loquens ex membris suis, modo loquens ex persona sua. Sacrificium, inquit, et oblationem noluisti. Quid ergo? Nos jam hoc tempore sine sacrificio dimissi sumus? Absit. Corpus autem perfecisti mihi. Ideo illa noluisti ut hoc perficeres: illa voluisti antequam hoc perficeres. Perfectio promissorum abstulit verba promittentia. Nam si adhuc sunt promittentia, nondum impletum est quod promissum est. Hoc promittebatur quibusdam signis: ablata sunt signa promittentia, quia exhibita est veritas promissa. In hoc corpore sumus, hujus corporis participes sumus, quod accipimus novimus: et qui non nostis noveritis, et cum d
Abbreviated transcription (Latin):
ipse amor cursus. ẽ. Sacrificiũ & obla¬
adhuc sacrificiũ uerũ qđ fideles nor̃
infiguris pͣnunciabat᷑: celebrabant
figuras futurȩ rei. multi scientes. sed
plures ignorantes. Nã p̾atri archȩ &
ut fieret de illa qđ significaret poste¬
riora uentura. En uenit ueritas sub¬
lato illo sacrificiopͥmo. sublatis holo¬
caustis. arietũ. hẏrcoꝵ. uituloꝵ. cȩte¬
rarũq uictimarũ. Noluit illa ds̃
Quare illa noluit. quare pͥmo uoluit:
Quia illa omĩa quasi uerba erant ꝓmit¬
tentis. & uerba ꝓmissiua cũ uenerit qđ
ꝓmittunt. ñ iã enunciant᷑ Tãdiuqͥsq
ꝓmissor. ẽ. donecdet Cũ dederit. mu¬
tat uerba. ñ dicit adhuc dabo. qđ se
daturũ dicebat. sed dicit dedi. Muta¬
uit uerbũ. Quare illi placuit pͥmo¬
hoc uerbũ. & quare illud mutaute
Quia tẽporis sui uerbũ fuit. & ꝓ suo
tẽpore placuit. Quando ꝓmittebat᷑.
tunc dicebat᷑. Cũ autẽ datũ ẽ. qđ ꝓ

Expanded text:
ipse amor cursus est. 12. Sacrificium et oblaipse amor cursus est. 12. Sacrificium et oblaadhuc sacrificium verum quod fideles norunt, in figuris praenuntiabatur, celebrabant figuras futurae rei: multi scientes, sed plures ignorantes. Nam Prophetae et sanut fieret de illa quod significaret posteriora ventura: et venit sublato illo sacrificio primo, sublatis holocaustis arietum, hircorum, vitulorum, caeterarumque victimarum; noluit illa Deus. Quare illa noluit? quare primo voluit? Quia illa omnia quasi verba erant promittentis; et verba promissiva, cum venerit quod promittunt, non jam enuntiantur. Tamdiu quisque promissor est, donec det: cum dederit, mutat verba. Non dicit adhuc, Dabo, quod se daturum dicebat; sed dicit, Dedi: mutavit verbum. Quare illi primo placuit hoc verbum, et quare illud mutavit? Quia temporis sui verbum fuit, et pro tempore suo placuit. Quando promittebatur, tunc dicebatur: cum autem datum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ. Sacrificiũ & oblationẽ nolu¬
isti. Hȩc miracula st̃ dĩ. hȩ cogitatio¬
nes dĩ st̃ quib nemo. ẽ. similis. ut specta¬
tor ille adducat᷑ ad curiositatẽ. & quȩ¬
rat ista nobiscũ meliora. fructuosiora.
dequib inuentis gaudebit. & sicgau
debit ut ñ timeat. ne uincat᷑ quẽ
amat. Amat enĩ aurigã. quo uicto in¬
sultationes ferat. Quando uincit auri¬
ga. ipse uestit᷑. Nunqͥd pauꝑ qͥ illicla¬
mat uictori. ipse uestitur.  Prouicto
illi insultat᷑. Quare ꝓillo ꝑcipis repre¬
hensionẽ. cũ quo ñ diuidis uestẽ: hac
ctaculo. unꝰ tam̃ accipit brauiũ cȩte¬
ri uicti discedunt. & si pseuerauer̾ in
currendo. Sed cũ accepit unꝰ. remanen
cȩteri qͥ similit̃ laborãuer̾. Hac ñ est
ita. Si quotqͦt currunt pseuerant᷑ cur¬
rant: om̃s accipiunt: & qui pͥor uene¬
rit expectat: ut cũ posteriore coronet᷑.
Agonẽ quippe istũ. ñ cupiditas sed cari¬
tas facit. Om̃s currentes amant se. &

Expanded text:
acrificium et oblationem noluisti. Haec miracula Dei sunt, hae cogitationes Dei sunt, quibus nemo est similis: ut spectator ille abducatur a curiositate, et quaerat ista nobiscum meliora, fructuosiora, de quibus inventis gaudebidebit, ut non timeat ne vincatur quem amat: amat enim aurigam, quo victo insultationes ferat. Quando vincit auriga, ipse vestitur. Numquid pauper qui illi clamat? Victor ipse vestitur, pro victo illi insultatur. Quare pro illo percipis reprehensionem, cum quo non dividis vestem? Hac ctaculo, unus tamen accipit bravium: caeteri victi discedunt . Et perseveraverunt in currendo: sed cum acceperit unus, remanent caeteri qui similiter laboraverunt. Hac non est sic. Quotquot currunt, perseveranter currant, omnes accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut cum posteriore coronetur. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit: omnes currentes amant se, et
Abbreviated transcription (Latin):
mus ñ inferm̃to ueteri neq inferm̃to
malicie & malignitatis. Ostendit qͥd
sit uetꝰ. Uetꝰ farina. ẽ. tacuit. sed in
azimis sinceritatis & ueritatis. In
umbra remanser̃: solẽ głe ferre ñ
posst̃. Iã nos in luce sumus. tenemꝰ cor¬
pus xt̃i. tenemꝰ sanguinẽ xp̃i. Si ha¬
bemus nouã uitã: cantieũ nouum.
ymnũ dõ nr̃o. Holocausta ꝓdelicto
ñ petisti. tunc dixiecce uenio. Incapi¬
te libriscriptũ. ẽ. de me ut faciã uo-¬
luntatẽ tuã. ds̃ ms uolui. & legẽ tuã
in medio cordis mei. Ecce ad mẽbra re¬
spexit. ecce & ipse fecit uoluntatẽ
patris. Sed inqͦ capite libri scriptũ. ẽ.
de illo: Fortasse incapite libri huiꝰ
psalmoꝵ. Quidenĩ longe petamꝰ aut
alios libros inquiramꝰ: Ecce incapite
qͥ ñ abut inconsilio impiors. & in uia
peccatoꝵ ñ stetit. & in cathedra pesti

Expanded text:
n in fermento veteri, neque in fermento malitiae et malignitatis: ostendit quid sit vetus, vetus farina est, acuit: sed in azymis sinceritatis et veritatis . In umbra remanserunt, solem gloriae ferre non possunt: jam nos in luce sumus, tenemus corpus Christi, tenemus sanguinem Christi. Si habemus novam vitam, cantemus canticum hymnum Deo capite libri scriptum est de me, ut faciam voluntatem tuam: Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei. Ecce ad membra respexit, ecce et ipse fecit voluntatem Patris. Sed in quo capite libri scriptum est de illo? Fortasse in capite libri hujus Psalmorum. Quid enim longe petamus, aut alios libros inquiramus? Ecce in capite qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non st
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ corpus eiꝰ ꝙ mẽbra eiꝰ sumꝰ. sic̃ cal¬
cauit leonẽ pedib patrũ nr̃oꝵ apte
seuientẽ. & ad passiones martyres at¬
trahentẽ : ita modo draconẽ conculcet.
ne nob̾ insidiet᷑ De qͦ dracone nos cau¬
tos faciens apłs ait. Aptaui uos uniuiro
uirginẽ castã exhibere xp̃o. Tuneo
autẽ ne sic̃ serpens euã sedux̃ astutia¬

Expanded text:
us et membra ejus sumus, sicut conculcavit leonem pedibus patrum nostrorum aperte saevientem, et ad passiones martyres attrahentem, ita modo draconem conculcet, ne nobis insidietur. De quo dracone nos cautos faciens Apostolus ait: Aptavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo: timeo autem ne sicut serpens Evam sedux
Abbreviated transcription (Latin):
mansit ñ . ẽ. occisus cain. Non .ẽ. occi¬
sus. habet signũ suũ. Maledictꝰ ẽ. a t̾ra.
quȩ aꝑuit os suũ. exciꝑe sanguinẽ fr̃is
etꝰ. de manueiꝰ. Ille enĩ fudit sanguinẽ.
ñexcepit. Ille fudit. alia t̾ra excepit.
& abea t̾ra quȩ os aꝑuit & excepit. ille
maledictꝰ. ẽ & ipsa t̃ra quȩ ore excepit
sanguinẽ. eccła. ẽ Ab hac gͦ ille male¬
dictus. & ille sanguis clamat e t̾ra ad
me. De hac enĩ t̾rã dix̃ dñs uox sangui¬
nis fr̃is tui clamat adme de t̾ra. Cã¬
mat inqͥt ad me de t̾ra. clamat ad
dmĩ: sed surdus. ẽ. qͥ sanguinẽ fudit.
qͥa ñbibit. Illigͦ itast̃. danquã cam
cũ signo. Sacrificia uͦ quȩ ibi fiebañ
ablata st̃. & qđ eis remansit ad signũ
cain iã ꝑfectũ . ẽ & nesciunt. Agntĩ oc-¬
cidunt. atimas cõmedunt. pascha
agnũ occisũ: qͥa immolatꝰ ẽ xp̃c Quid¬

Expanded text:
mansit: non est occisus Cain, non est occimansit: non est occisus Cain, non est occisus, habet signum suum. Maledictus est a terra, quae aperuit os suum excipere sanguinem fratris ejus de manu ejus. Ille enim fudit sanguinem, non excepit: ille fudit, alia terra excepit: et ab ea terra quae os aperuit et excepit, ille maledictus est: et ipsa terra quae ore excepit sanguinem, Ecclesia est. Ab hac ergo ille maledictus est. Et ille sanguis clamat de terra ad me. De hac enim terra dixit Dominus, Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra . Clamat, inquit, ad me de terra. Clamat ad Dominum: sed surdus est qui sanguinem fudit, quia non bibit. Illi ergo ita sunt, tanquam Cain cum signo. Sacrificia vero quae ibi fiebant, ablata sunt; et quod eis remansit ad signum Cain, jam perfectum est, et nesciunt. Agnum occidunt, azyma comedunt: Pascha agnum occisum, quia immolatus est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
pecebant᷑ antea. Tunc dixi. ecce uenio.
Tẽpus .ẽ. ut ueniant quȩ ꝓmittebantꝰ᷑:
qͥa auferent᷑ ea ꝑ quȩ ꝓmittebant᷑.
Et uere fr̃s mei att̾endite. illa ablata. hȩc
impleta. Det mͥ modogens iudaica sa¬
cerdotiũ. Ubi st̃ sacrificia illoꝵ Cer-¬
te perierꝰ certe ablata st̃ Nunqͥd tunc
repbaremꝰ ea: Rȩꝓbamꝰ ea modo. qͥa
si modo uelis facere intẽporale.ẽ. Non
.ẽ. opportunũ. ñ congruit. ad huc ꝓ¬
mitti & iã accipe. mansit illis qͥdclã
qđ celebrent. ñe omino sine signo re¬
manerent. Cain enĩ maior fr̃ qͥ occi¬
dit minorẽ frẽm accepit signũ. neqͥs
eũ occideret. Sic scriptũ. ẽ. ingenesi.
Posuit dĩ cam signũ: ut nemo eũ occĩde¬
ret. Proinde & ipsagens uidea manet
pom̃s gentes. subdita iuri Romano.
nius romanũ confluxer̃ suꝑstitiones.
cõmunicauer̃ postea inde coeper̃ ꝑ
uͦ sic mansit cũ signo suo. cũ signo
circuncisionis. cũ signo azimoꝵ. sic

Expanded text:
o. Tempus est ut veniant quae promittebantur, quia auferuntur ea per quae promittebantur. Et vere, fratres mei, attendite illa ablata, haec impleta. Det mihi modo gens judaica sacerdotem. Ubi sunt sacrificia illorum? Certe perierunt, certe ablata sunt nunc. Numquid tunc reprobaremus ea? Reprobamus modo: quia si modo velis facere, intemporale est, non est opportunum, non congruit. Adhuc promittis, jam accepi. Remansit illis quiddam quod celebrent, ne omnino sine signo remanerent. Cain enim major frater, qui occidit minorem fratrem, accepit signum, ne quis eum occideret, sicut scriptum est in Genesi: Posuit Deus Cain signum, ut nemo eum occideret. Proinde et ipsa gens judaea manet. Omnes gentes subditae juri romano, in jus romanum confluxerunt, superstitiones communicaverunt; postea inde coeperunt vero sic mansit cum signo suo, cum signo circumcisionis, cum signo azymorum sic
Abbreviated transcription (Latin):
iãbona circa uerbũ dĩ. circa officia. &
obsequia caritatis. ad frequentandũ
gregẽ xp̃i ñ recedere de ȩccła. Uideñ
& loquinit᷑ ad inuicẽ. de inincẽ. Quis
ẽ. iste circissarius: Quis ẽ. iste amator
& la udator illius uenatoris. illiꝰ histrio¬
nis: De alioloquit᷑. & ille de ipso. Certe
ita st̃ certe gaudemꝰ de talib Si gaude
rum. de numero qͥ erat impioꝵ. Et ñ re-¬
spexit in uanitates & insanias mendaces
daces st̃. Quare aut̃ aliquando ꝓueni¬
unt quȩ dicunt: Ut adducant insanos.
ut amando ibi speciẽ ueritatis. incurrañ
laqueũ falsitatis Retro sint relinquant᷑.
amputent᷑. si mẽbra nr̃a erant mortifi
nia melior. ẽ omib. Qui pulchra fecit.
pulchrior. ẽ. omĩb Qui fortia fortior. ẽ:
qͥ magnamaior. ẽ. Quicqͥd amaueris.
illetͥ erit. Disce amare increatura crea¬
torẽ.
& in factura factorẽ. ne teneat te qđ
ab illo factũ. ẽ. & amittas eũ a quo & ipse

Expanded text:
jam bona circa verbum Dei, circa officia et jam bona circa verbum Dei, circa officia et obsequia charitatis, ad frequentandum gregem Christi non recedere de Ecclesia, vident et loquuntur ad invicem de invicem. Quis est iste circissarius? Quis est iste amator et laudator illius venatoris, illius histrionis? De alio loquitur, et ille de ipso. Certe ista sunt, certe gaudemus de talibus. Si gaudemrum, de numero qui erat impiorum. Et non respexit in vanitates et insanias mendaces. daces sunt. Quare autem aliquando proveniunt quae dicunt? Ut abducant insanos, ut amando ibi speciem veritatis, incurrant laqueum falsitatis: retro sint, relinquantur, amputentur. Si membra nostra erant, mortifinia, melior est omnibus; qui pulchra fecit, pulchrior est omnibus; qui fortia, fortior est; qui magna, major est: quidquid amaveris, ille tibi erit. Disce amare in creatura creatorem, et in factura factorem; ne teneat te quod ab illo factum est, et amittas eum a quo et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pendent ex ore eiꝰ audire sententiã. De
egroto & ꝑiclitanti stat anceps medicꝰ.
ñ uidet bonũ qđ ꝓmittat. timet malũ
ꝓ nunciare ne t̾reat. Modestã plane
iste concipit sententiã. Bonꝰ .ẽ. dsomĩa
potest. orate ꝓillo. Quẽ itaq cõphendã
istorũ insanorũ: Quis me audiat: Quis
eoꝵ nos ñ miseros dicat. qͥa cũ eis ñ in¬
sanimꝰ: Amisisse nos putant magnas
& uarias uoluptates. inqͥb ipsi in sani¬
unt. nec uident qͥa mendaces st̃. Quando
illi ouũ do. uł inuito. calice salutari se
sauciat. qͦmͦ reficiã: Quando inuenio
ne inedia deficiat. & ad sanitatẽ ñ ꝑue¬
niat: Hortor ut reficiat. pugnos pa¬
rat. seuire uult in medicũ. Ꝙ si ꝑcusse¬
rit diligat᷑. & si iniuriã fecerit. nͣ relin¬
quat᷑ Rediturus. ẽ. ad mentẽ. grãs actu¬
rus. Quã multi hic cognoscunt: se. uident
se inuicẽ. & loquunt᷑ de se in ȩccła dĩ.
In eccłȩ scẽ gremio attendunt studia sua

Expanded text:
pendent ex ore ejus audire sententiam de pendent ex ore ejus audire sententiam de aegroto et periclitante: stat anceps medicus, non videt bonum quod promittat, timet malum pronuntiare, ne terreat; modestam plane iste concipit sententiam: Bonus Deus omnia potest, orate pro illo. Quem itaque comprehendam istorum insanorum? Quis me audiat? quis eorum nos non miseros dicat? Quia cum eis non insanimus, amisisse nos putant magnas et varias voluptates, in quibus ipsi insaniunt: nec vident quia mendaces sunt. Quando illi ovum do vel invito, vel calicem salutaresaucio; et quomodo reficiam, quando invenio? Ne inedia deficiat, et ad sanitatem non perveniat, hortor ut reficiat: pugnos parat, saevire vult in medicum. Et si percusserit, diligatur; et si injuriam fecerit, non relinquatur: rediturus est ad mentem, gratias acturus. Quam multi hic cognoscunt se, vident se invicem, et loquuntur de se in Ecclesia Dei; in Ecclesiae sanctae gremio attendunt studia sua
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo sit ipse spestua. qͥ ducit & ꝑducit.
Quo ducit & quo ꝑducit. Terrena aua¬
ricia fundos quęrebas. t̾rã possidere
cupiebas. uicinos excludebas. illis exclu¬
sis aliis uicinis in hiabas. & tã diutenebas
auariciã. donec ad litora ꝑuenires. Per¬
ueniens ad litora. insulas concupiscis.
Possessa t̾ra. cęlũ forte uis prendere Re-¬
linque om̃s amores. pulchrior. ẽ. ille
ds̃ spes ipsius. & ñ respexit inuanitates
& in sanias mendaces. Unde enĩ insaniȩ
ueraces In sania m̃dax. sanitas uerax.
Quȩ uides bona falleris. sanꝰ ñ es. nimia
febri freneticus factꝰ es uerũ ñ .ẽ. qđ amas.
Laudas aurigã. clamas aurigȩ. in sanis
in aurigã. uanitas. ẽ. insania m̃dax est.
Non .ẽ. aitꝰ. nichil melius. nichil delectabi¬
lius. Quid facio febrienti: Si ẽ. in uob̃
misc̃ia. orate ꝓtalib. qͥa & ipse medicꝰ
plerunq indesꝑatione conuertit᷑ ad eos
qͥ circunstant lacrimantes indomo. qui

Expanded text:
ergo sit ipse spes tua, qui ducit et perducit. ergo sit ipse spes tua, qui ducit et perducit. Quo ducit et quo perducit terrena avaritia? Fundos quaerebas, terram possidere cupiebas, vicinos excludebas; illis exclusis, aliis vicinis inhiabas; et tamdiu tendebas avaritiam, donec ad littora pervenires: perveniens ad littora, insulas concupiscis; possessa terra, coelum forte vis prendere. Relinque omnes amores: pulchrior est ille Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Unde enim insaniae mendaces? Insania mendax, sanitas verax. Quae vides bona putas, falleris: sanus non es, nimia febre phreneticus factus es; verum non est quod amas. Laudas aurigam, clamas aurigae, insanis in aurigam. Vanitas est, insania mendax est. Non est, ait: nihil melius, nihil delectabilius. Quid facio febrienti? Si est in vobis misericordia, orate pro talibus. Quia et ipse medicus plerumque in desperatione convertitur ad eos qui circumstant lacrymantes in domo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ment. ambulare uias malas. uias latas.
eligant uiã angustã. ubi iã supͣ petrã
qͦrundã directi st̃ gressus. qͥd facere
debent audiant mõdo. Beatꝰ uircuiꝰ. ẽ.
nom̃ dnĩ spes eiꝰ. & ñ respex̃ inuanitates
& insanias mencdaces. Ecce qua uolebas
ire. ecce turba uia lata. ñ frustra ipsa
ducit ad amphiteatrũ. ñ frustra ipsa
ducit ad mortẽ. Uia lata mortifera. ẽ
latitudo eiꝰ delectat ad tẽpus. finis eiꝰ
angustꝰ inȩt̃nũ. Sed curbȩ strepunt.
turhȩ festinant. turbȩ collȩtant᷑. turhȩ
concurrunt. Noli imitari. noli auerti. ua¬
nitates st̃. & insaniȩ m̃daces. Sit dñs ds̃
tuus spes tua. Non aliud aliqͥd adnõ tuo
sꝑes: sed ipse dñs tuus. sit spes tua. Nanq
multi de dõ sꝑant pecuniã. multi de dõ
sꝑant honores caducos & ꝑituros. Aliud
alia. Mem̃to illius. relinquens retro alia
extendere in illũ. Ipse certe auersũ cõr¬
rigit. ipse ducit cor rectũ ipse ꝑducit.

Expanded text:
meant ambulare vias malas, vias latas; eligant viam angustam, ubi jam supra petram quorumdam directi sunt gressus: quid facere debeant, audiant modo. Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Ecce qua volebas ire, ecce turba viae latae: non frustra ipsa ducit ad amphitheatrum, non frustra ipsa ducit ad mortem. Via lata mortifera est: latitudo ejus delectat ad tempus, finis ejus angustus in aeternum. Sed turbae strepunt, turbae festinant, turbae collaetantur, turbae concurrunt. Noli imitari, noli averti; vanitates sunt, et insaniae mendaces. Sit Dominus Deus tuus spes tua: non aliud aliquid a Domino Deo tuo speres, sed ipse Dominus tuus sit spes tua. Namque multi de Deo sperant pecuniam, multi de Deo sperant honores caducos et perituros, aliud alia, memento illius; relinquens retro alia, extendere in illum. Ipse certe aversum correxit, ipse ducit rectum, ipse perducit:
Abbreviated transcription (Latin):
tim̃tes. xp̃ianos fideles. xp̃ianos pͣcepta¬
dĩ seruantes. dĩ uias ãbulantes. a pecca¬
tis abstinentes. Si crediderint confiten¬
tes. ipsi ad numerũ ꝑtinent. Sed nunqͥd
soli st̃: Sunt & suꝑ numerũ. Nã & si mͦ
pauci assunt. pauci in cõparatione multi¬
tudinis maioꝵ frequentiarũ. Quantis
turbis implent᷑ ȩccłȩ. stipant᷑ parietes.
pressuris se urgent ꝓpe se suffocant
multitudine. Rursus ab eis ipsis si mu¬
nus. ẽ: currit᷑ ad amphiteatrũ. Isti suꝑ
numerũ st̃. sed ad eos ista dicimꝰ. ut in
numero sint. Quia ñ assunt ñ audiunt
a nob̾. sed cũ exieritis audient a uob̃. An¬
nunciauit ipse ex capite nr̃o. ipse annun¬
ciauit ex mẽbris suis. ipse misit annun¬
ciatores. ipse misit apłos. In omnẽ t̾rã
exiuit sonꝰ eoꝵ. & in fines orb̾ t̾rȩ uer¬
ba eoꝵ. Quanti fideles agglomerant᷑.
quante turbȩ concurrunt: Multi uere
conuersi: multi falso conuersi. & pauci¬
ores uere conuersi. plures falso conuersi.

Expanded text:
timentes, christianos fideles, christianos praecepta servantes, Dei vias ambulantes, a peccatis abstinentes, si ceciderint confitentes: ipsi ad numerum pertinent. Sed numquid soli sunt? Sunt et super numerum. Nam etsi modo pauci sunt, pauci in comparatione multitudinis majorum frequentiarum: quantis turbis implentur ecclesiae, stipantur parietes, pressuris se urgent, prope se suffocant multitudine. Rursus ab eis ipsis, si munus est, curritur ad amphitheatrum: isti super numerum sunt. Sed ideo ista dicimus, ut in numero sint: quia non adsunt, non audiunt a nobis; sed cum exieritis, audiant a vobis. Annuntiavit ipse ex capite nostro, ipse annuntiavit ex membris suis, ipse misit annuntiatores, ipse misit Apostolos: in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Quanti fideles agglomerantur, quantae turbae concurrunt, multi vere conversi, multi falso conversi; et pauciores sunt vere conversi, plures falso conversi;
Abbreviated transcription (Latin):
turbantes. Noli gͦ illos attendere. multi
st̃. & qͥs numerat: Pauci autẽ. ꝑuiã an¬
gusta. Profer inquã staterã. apͥpende.
iude contra pauca grana. quantã paleã
leues. Hoc agant fideles iusti qͥ sequunt᷑.
qđ illi qͥ p̃cedunt. Non suphiant. ñ se ex¬
altent. ñ decipiant sequentes. Quomͦ
posst̃ deciꝑe sequentes.  ꝓmittendo illtᷤ
in se salute. Quid gͦ debent illi qͥ sequun¬
tur Uidebunt iusti & timebunt. & spa¬
bunt indũm. Non ineos aquib p̃cedun¬
tur. sed attendendo pͣcedentes se. se¬
quunt᷑ quidẽ & imitant᷑ Sed qͥa cogi¬
tant a quo accepint illi ut p̾cedant. &
in eũ sꝑabunt. Quãuis gͦ istos imitentꝰ᷑:
spem suã tam̃ in illo ponunt. a quo & isti
acceꝑunt. unde tales st̃. Uidebunt iusti

Expanded text:
turpantes. Noli ergo illos attendere; multi turpantes. Noli ergo illos attendere; multi sunt, et quis numerat? Pauci autem per viam angustam. Profer, inquam, stateram, appende: vide contra pauca grana quantam paleam leves. Hoc agant fideles justi qui sequuntur. Quid illi qui praecedunt? Non superbiant, non se exaltent, non decipiant sequentes. Quomodo possunt decipere sequentes? Promittendo illis in se salutem. Quid ergo debent illi qui sequuntur? Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum: non in eos a quibus praeceduntur: sed attendendo praecedentes se, sequuntur quidem et imitantur, sed quia cogitant a quo acceperint illi ut praecedant, et in eum sperant. Quamvis ergo istos imitentur, spem suam tamen in illo ponunt, a quo et isti acceperunt unde tales sunt. Videbunt justi
Abbreviated transcription (Latin):
dentes eos qͥ se in bono pͣcedunt. umi¬
tando sequunt᷑. Quomͦ sequuntur:
Uidebunt & timebunt. Uidebunt &¬
timebunt seqͥ uias malas. cũ uident
qͦsq meliores iã elegisse uias bonas.
& dicunt in animo suo. quẽ ad modũ
solent dicere uiatores. attendentes
alios cũ pͣsũptione ambulantes in
uia ipsi adhuc incerti uiȩ. & quasi
fluctuantes qua eant dicunt sibi.
N on frustra illi hac eunt. qͣndo illuc
ducia hac eunt. nisi qͥa illac ir̃e ꝑuici¬
osũ.ẽ. Uidebunt gͦ iusti & timebt̃
Angustã uiã uident᷑ ac latã uiã ui¬
dent. Hac uident paucos. illa multos.
Sed si iustꝰ es. noli numerare sed ap¬
pende. Staterã affer aequã ñ dolosã.
quia iustꝰ appellatꝰ es. Uidebt̃ iusti
& timebunt. Dictũ . ẽ. de te. Noligͦ
numerare turbas hominũ inceden¬
tes latas uias. implentes crastinũ
circũ ciuitatis natalẽ clamando ce.¬
lebrantes. ciuitatẽ ipsã male uiuen.

Expanded text:
dentes eos qui se in bono praecedunt, imidentes eos qui se in bono praecedunt, imitando sequuntur. Quomodo sequuntur? Videbunt justi, et timebunt. Videbunt, et timebunt sequi vias malas, cum vident quosque meliores jam elegisse vias bonas; et dicunt in animo suo, quemadmodum solent dicere viatores, attendentes alios cum praesumptione ambulantes in via, ipsi adhuc incerti viae, et quasi fluctuantes qua eant, dicunt sibi: Non frustra illi hac eunt, quando illo ducia hac eunt, nisi quia illac ire perniciosum est? Videbunt ergo justi, et timebunt. Angustam viam vident hac, latam viam vident illac: hac vident paucos, illac multos . Sed si justus es, noli numerare, sed appende; stateram affer aequam, non dolosam, quia justus appellatus es: Videbunt justi, et timebunt, dictum est de te. Noli ergo numerare turbas hominum incedentes latas vias, implentes crastinum circum, civitatis Natalem clamando celebrantes, civitatem ipsam male vivendo
Abbreviated transcription (Latin):
nabim᷑. Hec caritas xp̃i. Quid huic
cõparari potest huiꝰ rei ẏmnũ im¬
misit inos nr̃m. & dicit hoc ex mẽ¬
bris suis. Uidebunt iusti & timebt̃
& sꝑabunt indm̃. Uidebunt iusti.
Qui iusti: Fideles. qͥa iustꝰ ex fide
uiuit. Et enĩ in ȩccła iste ordo est:
alii pͣcedunt. alii sequunt᷑. Et qͥ pͣce.¬
dunt exemplo se pͣbent sequentib &
qͥ sequuntꝰ imitant᷑ p̃cedentes. Sed & illi
qͥ se exemplo pͣbent sequentib. nunqͥd
neminẽ sequunt᷑ : Si neminẽ sequunt᷑:
errabunt. Sequunt᷑ gͦ & illi aliquẽ.
ipsũ iã xp̃m meliores quiq in ȩccła
quib ñ remansit iã homo quẽ imiten¬
tur. qͥa om̃s ꝓficiendo suꝑarunt. Ipse
tur. & caritas ordinat hos gradus. ꝑ
paulũ apłm dicentẽ. Imitatores mei
estote. sic̃ & ego xp̃i. Ergo qͥ iã dire¬
ctos gressus habent inpetra. forma
sint fidelib Sed forma esto inquit
fidelib Ip̃si fideles st̃ iusti. qͥ atten¬

Expanded text:
nabimur. Haec est charitas Christi. Quid huic nabimur. Haec est charitas Christi. Quid huic comparari potest? Hujus rei hymnum immisit in os nostrum, et dicit hoc ex membris suis. 6. Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum. Videbunt justi. Qui justi? Fideles: quia justus ex fide vivit . Etenim in Ecclesia iste ordo est: alii praecedunt, alii sequuntur: et qui praecedunt, exemplo se praebent sequentibus; et qui sequuntur, imitantur praecedentes. Sed et illi qui se exemplo praebent sequentibus, numquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo et illi aliquem, ipsum Christum. Meliores quique in Ecclesia, quibus non remansit jam homo quem imitentur, quia omnes proficiendo superaverunt, ipse tis ordinatos gradus per Paulum apostolum dicentem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Ergo qui jam directos gressus habent in petra, forma sint fidelibus: Sed forma, inquit, esto fidelibus . Ipsi fideles sunt justi, qui atten
Abbreviated transcription (Latin):
ex se. id. ẽ ex capite nr̃o. Est enĩ ipse
saluator corporis caput nr̃m. filius dĩ
natꝰ ex uirgine. passus ꝓ nob̃. resurgenᷤ
ad nos iustificandos. sedens ad dexterã
dĩ ad int̾pellandũ ꝓ nob̾ retributu¬
rus omĩa in iudicio. bonabonis. mala.
malis. Caput nr̃m ille caput dignatꝰ
.ẽ. corporis fieri carnẽ assum̃do a no¬
bis. inqua moreret᷑ ꝓ nob. Quã etiã
resuscitauit ꝓpt̾ nos. ut in illa carne
resurrectionis nob p̃beret exemplit̃
exemplũ. ut sꝑare disceremꝰ qͦd desꝑa¬
bamꝰ. & haberemꝰ iã pedes inpetra. am¬
bularemꝰ in xp̃o. loquit᷑ gͦ aliqͣndo
ex capite nr̃o. loquit᷑ aliquando & ex
nob. id ẽ. ex mẽbris suis. Qui etiã
quando dixit. esuriui & dedistis mͥ
manducare. ex mẽbris suis loqueba¬
tur ñ exse. Quando dix̃ saule saule
qͥd me ꝑsequeris. caput ꝓmebris cla-¬
mabat & tam̃ ñ dix̃ quid ꝑsequeris
mebra mea. sed qͥd me ꝑsequeris. Si
in nob ipse patitur. & nos in illo coro.¬

Expanded text:
ex se, id est ex capite nostro: est enim ipse Salvator corporis, caput nostrum, Filius Dei natus ex virgine, passus pro nobis, resurgens ad nos justificandos, sedens ad dexteram Dei ad interpellandum pro nobis, retributurus omnia in judicio bona bonis, mala malis. Caput nostrum ille, caput dignatus est corporis fieri, carnem assumendo a nobis, in qua moreretur pro nobis: quam etiam resuscitavit propter nos, ut in illa carne resurrectionis nobis praeberet exemplum, ut sperare disceremus quod desperabamus, et haberemus jam pedes in petra, ambularemus in Christo. Loquitur ergo aliquando ex capite nostro, loquitur aliquando et ex nobis, id est ex membris suis: quia etiam quando dixit, Esurivi, et dedistis mihi manducare , ex membris suis loquebatur, non ex se. Et quando dixit, Saule. Saule, quid me persequeris ? caput pro membris clamabat: et tamen non dixit, Quid persequeris membra mea? sed, quid me persequeris? Si in nobis ipse patitur, et nos in illo coro
Abbreviated transcription (Latin):
fias illi. Estote enĩ sic̃ pat̾ ur̃ ꝑfecti. qui
solẽ suũ oriri facit suꝑ bonos & malos.
& pluit suꝑ iustos & iniustos. Sic gͦ lau¬
das dm̃. ut nolis male inimicis tuis. Et
enĩ de tuo accepturi st̃ ut boni sint. aut
& socius erit. ut simul uelis possidere qđ
amabas. iã fr̃ erit. Laudans gͦ inuoca
ẏmnũ dic dõ tuo. Sacrificiũ laudis ait
głificabit me. & qͥdͦ Maior gła erit dõ.
quia głificas eũ: Aut addimꝰ głam dõ.
qͣndo ei dicimꝰ. glorificote ds̃ msꝰ Aut
sanctiorẽ eũ facimꝰ. qͣndo dicimꝰ benedi¬
cote dsins: Ipse qͣndo nos be̾nedicit facit
nos sanctiores. facit nos feliciores. Quando
nos glorificat. facit nos głosiores. facit nos
honoratiores. Quando eũ głificamꝰ. nob̾
ꝓdest. ñ illi. Quomͦ ñ illi : Eũ głificamꝰ
głosũ dicendo ñ faciendo. Proinde qͥd
secutꝰ ait cũ diceret: sacrificiũ laudis głi
do illi sacrificiũ laudis: & ibi . ẽ. uia

Expanded text:
fias illi. Estote enim sicut Pater vester perfecti, qui fias illi. Estote enim sicut Pater vester perfecti, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Sic ergo lauda Dominum, ut nolis male inimicis tuis. Et enim de tuo accepturi sunt ut boni sint, aut  socius erit; ut simul velis possidere quod amabas, jam frater erit. Laudans ergo invoca, hymnum dic Deo tuo. Sacrificium laudis, ait, glorificabit me. Et quid? major gloria erit Deo, quia glorificas cum? aut addimus gloriam Deo, quando ei dicimus, Glorifico te, Deus meus? aut sanctiorem eum facimus, quando dicimus, Benedico te, Deus meus? Ipse quando nos benedicit, facit nos sanctiores, facit nos feliciores; quando nos glorificat, facit nos gloriosiores, facit nos honoratiores: quando eum glorificamus, nobis prodest, non illi. Quomodo enim eum glorificamus? Gloriosum dicendo, non faciendo. Proinde quid secutus ait, cum diceret, Sacrificium laudis glordo illi sacrificium laudis, Et ibi est via,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc nouus homo fiat. nouus hõdicat
canticũ nouũ. In nouatꝰ amet noua.
quib renouat᷑. Nã qͥd antiquius dõ. qui
.ẽ. ante om̃ia. & sine fine sine initio: Tibi
fit nouus redeunti. qͦ discedente factus
eras uetꝰ & dixeras in ueteraui in om̃ib
inimicis meis. Dicimꝰ gͦ ymnũ dõ nr̃o. &
ipse ymnꝰ liberat nos Laud ans enĩ in uo¬
cabo dñm. & ab inimicis meis saluus ero.
Ymnus ẽ. enĩ. canticũ laudis. Laudans
inuoca. ñ rep̃hendens. Quando enĩ inuo¬
cas dm̃. ut p̃mat inimicũ tuũ. qͣndo de
malo alieno gaudere uis. & adhoc malũ
inuocas dm̃: participẽ eũ facis maliciȩ
tuȩ. Si participẽ facis maliciȩ. ñ gͦ lau¬
dans inuocas. sed rep̃hendens. Talẽ enĩ
putas dm̃. qualistues. Unde tͥ in alio loco
dr̃. Hȩc fecisti & tacui. Suspicatꝰ es iniqͥ¬
tatẽ. qđ erotͥ similis. Laudans gͦ inuoca
dñm. noli eũ putare similẽ tͥ. ut similis

Expanded text:
non novus homo fiat: novus homo, dicat non novus homo fiat: novus homo, dicat canticum novum: innovatus amet nova quibus renovatur. Nam quid antiquius Deo, qui est ante omnia, et sine fine, et sine initio? Tibi fit novus redeunti; quia discedendo factus eras vetus, et dixeras: Inveteravi in omnibus inimicis meis . Dicimus ergo hymnum Deo nostro, et ipse hymnus liberat nos. Laudans enim invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero . Hymnus est enim canticum laudis. Laudans invoca, non reprehendens. Quando enim invocas Deum, ut premat inimicum tuum, quando de malo alieno gaudere vis, et ad hoc malum invocas Deum, participem eum facis malitiae tuae. Si participem eum facis malitiae, non ergo laudans invocas, sed reprehendens. Talem enim putas Deum, qualis tu es. Unde tibi alio loco dicitur: Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis . Laudans ergo invoca Dominum: noli eum putare similem tibi, ut similis