comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sunc discipłi om̃s relicto eo: fugert̃ diu
petrus qͥ negationẽ abluit lacrimis & con¬
fessione dei funditꝰ extirpauit: recupatiñ
eor significans qͥ in martyrio labuntur ita
cȩteri qui fugert̃: cautelã fugiendi docent en
qui minꝰ idonei ft̃ ferendis aduersis qͥb tutiꝰ et
latere. quã se discrimini cõmittere.lta etiam
adolescens qͥ scđm marcũ relicta sindone nub
ꝑfugit. illoꝵ opus & animũ designat. quiut
securiores sint: oĩa quȩ in mundo habent abi¬
ciunt. & deo potius nudi famulari: quã heris
reb mundi materiã tẽptandi& adeo reus¬
candi dare didicert᷑ iuxta exemplũ ioseph
qͥ relicto adultere pallio maluit deo ser¬
uire nudus. quã indutꝰ meretricis cupoitatib
It illi tenentes itim duxert ad caphan¬

Expanded text:
unc discipuli relicto eo fugerunt. Sicut Petrus, qui negationem abluit lacrymis, et confessionem Dei funditus extirpavit, recuperationem eorum significat, qui in martyrio labuntur, ita caeteri qui fugerunt, cautelam fugiendi docent eos, qui minus idonei sunt in ferendis adversis, quibus tutius est latere, quam se discrimini committere. Ita etiam adolescens, qui secundum Marcum, relicta sindone, nudus profugit, illorum opus et animam designat qui, ut securiores sint, omnia quae in mundo habent, abjiciunt; et Deo potius nudi famulari, quam habendo res mundi, materiam tentandi, et ab eo revocandi, dare didicerunt, juxta exemplum Joseph, qui relicto, adulterae pallio, maluit Deo servire nudus, quam indutus meretricis cupiditatibus. At illi tenentes Jesum, duxerunt ad Caipha
Abbreviated transcription (Latin):
sui gladio ẽẽt ꝑempturus. Ceterũ si
scđm sententiam eiꝰ om̃s gladio utentes
gladio ꝑim̃ent᷑. recte ad necẽ eoꝵ gladiꝰ
uertit᷑ ante paradisũ. id ÷ gladio diuinȩ
uindicte & gladio sp̃s id ÷ uerbi dei.
Inputas qͥa ñ possũ rogare patrẽ meũ.¬

Expanded text:
sui gladio esset perempturus. Caeterum si secundum sententiam ejus omnes gladio utentes, gladio perimentur, recte ad necem eorum gladivertitur ante paradisum, id est gladio divinae vindictae, et gladio spiritus, id est verbi Dei. An putas, quia n
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ sepius inscripturis sc̃is in significatione bo¬
norũ hominũ siue oꝑum ꝑfectorũ seu carisma¬
cũ spũaliũ solere intelligiꝰ Quȩ cuncta nunc
iubente rege inholocaustũ dĩ cęli offerunt᷑.
cũ fauentib mundi huiꝰ potestatib res sc̃ẽ excłe
crescunt. subditiq eis popłi undiq inunã
eandẽq fidẽ ueritatis xp̃o consecrandi ag¬
gregant᷑. Et quicqͥd boni naturalis quisq
diuinitꝰ acceꝑit. quicqͥd a uiris eccłasticis
silubre didicerit: totũ hoc in obsequium
diuini cultus impendit. De qͥb apte dicit᷑.
qd scđm ritũ sacerdotũ qͥsunt in ierłm dari
leberent: qͥa nimirũ ita solũ accepta fiunt
d nõ uota offerentiũ. si scđ̾m catholicȩ pacis
ritũ offerant᷑. Nam quȩcunq uel pagana
supstitione uł contentione heretica sunt
bona ꝑmixta: hȩc bona estimari nulla¬
tenuis debent. Offert᷑ autẽ hȩc idẽ sacer¬

Expanded text:
bantur, saepius in Scripturis sanctis in significatione bobantur, saepius in Scripturis sanctis in significatione bonorum hominum, sive operum perfectorum, seu charismatum spiritualium solere intelligi? Quae cuncta nunc, jubente rege, in holocaustum Deo coeli offeruntur, cum faventibus mundi hujus potestatibus res sanctae Ecclesiae crescunt, subditique eis populi undique in unam eamdemque fidem veritatis Christo consecrandi aggregantur, et quidquid boni naturalis quisque divinitus audierit, quidquid a viris Ecclesiarum salubre didicerit, totum hoc in obsequium divini cultus impendit. De quibus apte dicitur, quod secundum ritum sacerdotum qui sunt in Hierusalem, dari deberent; quia nimirum ita solum accepta fiunt Domino vota offerentium, si secundum catholicae pacis situm offerantur. Nam quaecunque vel pagana superstitione vel contentione haeretica sunt bona permixta, haec bona aestimari nullatenus debent. Offerunt autem ea sacer
Abbreviated transcription (Latin):
regaliũ uł ad iuta sit. uel etiã locupletata ꝑ
orbẽ: Quãuis etiã iuxta allegoriã possit accipi.
qđ de arca regis sumptꝰ in opus tẽpli tribuant᷑.
cũ etiã exfamilia principũ scłariũ aliqui ad fidẽ
xp̃i fauentib ipsis principib conueniunt. Qui
uelut in arca erant regis: dũ regaliũ essent archa
membris ad unandi committunt᷑. Qualis fuit
cassiodorus quondã senator. repente eccłȩ doctor
Quidũ in expositione psalmorũ qm egregiã fecit
diligenter intuitus est: qͥd ambrosius. quid
hylarius : qͥd augustinꝰ. quid cyrillus: quid
ioħes. qͥd coeteri patres sc̃i dixerint: edoctũ
seꝓculdubio a seniorib uideors. idest confi¬
tentiũ & laudantĩ dm̃ ꝓbauit. Cui simile
est illud qđ seqͥt᷑ ¶ Nuod si necesse fuerit:
& utulos &̃ agnos & hedos in holocaustũ
los. ne sit in aliquo querimonia. & offerant
oblationes dõ cȩli. orentq ꝓuita regis & filio¬
dos quȩ sunt munda animalia. frumentum

Expanded text:
adjuta sit, vel etiam locupletata per orbem? Quamvis etiam juxta allegoriam possit accipi, quod de arca regis sumptus in opus templi tribuantur, cum etiam ex familia principum saecularium aliqui ad fidem Christi, faventibus ipsis principibus, conveniunt; qui velut in arca erant regis, dum regalium essent arcanomembris adunandi committuntur; qualis fuit Cassiodorus quondam senator, repente Ecclesiae doctor; qui dum in expositione Psalmorum, quam egregiam fecit, diligenter intuitus est quid Ambrosius, quid Hilarius, quid Augustinus, quid Cyrillus, quid Joannes, quod caeteri fratres dixerunt, edoctum se procul dubio a senioribus Judaeorum, id est, confitentium et laudantium, probavit. Cui simile ediatur opus Dei. Quod si necesse fuerit, et vitulos et agnos et hedos in holocaustum los, ne sit in aliquo querimonia. Et offerant oblationes Deo coeli orentque pro vita regis et filiodos, quae sunt munda animalia, frumentum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionib contradixert᷑: inter quorũ ꝑsecu¬
tiones eadẽ eccła maxime martrrũ uictoria
florint Designet darius piã illorũ regũ de¬
uotionẽ qui agnita ueritate xp̃ianȩ fidei non
solũ non resistere : sed & suis etiã decretis ad¬
iuuare curabant. Ex quib multi interdic¬
tis prioruĩ ꝑsecutionib se quoq ipsos cũ sub¬
iectis sibi popłis eiusdẽ fidei sacramentis consẽ¬
crari uoluert᷑ Quorũ ꝑsonȩ conuent apte qdđ
uerbis darii regis subsequent̃ ad iungitua.
ed & a me prȩceptũ est qͥd oporteat fieri a
Spresbiteris iudeorũ illis: ut edificet᷑ domus
dei. Scilicet ut de arca regis id est de tributis quȩ
dint᷑ de regione transflumen: studiose sũptus
dent᷑ ab illis ne impediat᷑ opus. Quis & enĩ expli

Expanded text:
persecutionibus contradixerunt; inter quarum pertupersecutionibus contradixerunt; inter quarum perturbationes eadem Ecclesia maxime martyrum victoria floruit. Designet Darius piam illorum regum devotionem, qui agnita voluntate Christianae fidei, non solum non resistere, sed et suis eamdem adjuvare curabant. E quibus multi interdictis priorum persecutionibus, se quoque ipsos cum subjectis sibi populis ejusdem fidei sacramentis consecrari voluerunt; quorum personae convenit apte, quod verbis Darii regis subsequenter adjungitur: Sed et a me preceptum est, quid oporteat fieri a presbiteris Iudeorum illis, ut aedificetur domus Dei, scilicet ut de archa Dei, id est de tributis, quae dantur de regione trans flumen, studiose sumptus dentur viris illis, ne impediatur opus Dei. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
sunt intẽplo dĩ. Quod dicit posita tunc fuisse
uasa intẽplo dĩ: significat tẽplum babyloniorũ
inqͦ ea nabuchodonosor posuerat ut aꝑtius supͥ
legit᷑ & de quo hȩc cyrus auferri ac ierusolimã
iusserat referri. Huc usq litterȩ cyri regisꝗͣ
in egbatanis fuerant inuentȩ : quib repente no¬
uo atq in solitomore exꝑsona & auctoritate
darii regis additũ est. Nunc gͦ tatannai
pcul recedite ab illis. & dimittite fieri tẽplũ
dr̃ illud aduce iudeorũ & a seniorib eorũ. &
domũ dĩ illã ȩdificent in loco suo. Talis est gͦ con¬
cyri litteras easdẽq ꝑlectas statim sua aucto
compescens tẽplũ dĩ ꝓut in illis legebat᷑ in loco
suo ȩdificari uberet: cultoresq ilisꝰ ipse in õib
deuotissima mente ad seruendum illius uolur¬
tati uiuaret. Designet gͦ artarxerses qui sup
domũ uel cuntatẽ dĩ ȩdificari uetuit illo s
rerum dños. qͥ constructioni scȩ̃ eccłȩ motis

Expanded text:
ntea, etc. Quod dicit posita tunc fuisse vasa in templo Dei, significat templum Babyloniorum, in quo ea Nabuchodonosor posuerat, ut apertius supra legitur, de quo haec Cyrus auferri, ac Hierosolymam jusserat referri. Hucusque litterae Cyri regis, quae in Ecbatanis fuerant inventae; quibus repente novo atque insolito more ex persona et auctoritate Darii regis additum est: Nunc procul recedite ab illis et dimittite fieri templum Dei illud a duce Iudeorum et senioribus eorum, ut domum Dei aedificent in loco suo. Sed et a Cyri litteras, easdemque perlectas statim sua auctor compescens, templum Dei, prout illis legebatur, in loco suo aedificare juberet, cultoresque illius ipse in omnibus devotissima mente ad serviendum illius voluntate juvaret. Designet ergo Artaxerxes, qui supra domum vel civitatem Dei aedificari vetuit, illos dominos, qui constructioni sanctae Ecclesiae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
parietes & quartus delignis fabrefactis
& hoc quoq in tẽplo ierusolimorũ eodem modo
fieri debere putauit. Anforte de atrio sacerdotũ
intelligendũ est eũ dixisse. qđ circa tẽplũ in
giro factũ tres ordines habebat lapidũ polito¬
rũ & quartũ lignorũ cedri. eratq astantibus
ad pectus usq altũ. Aut certe de portieu do¬
mus dnĩ quȩ erat ante faciem tẽpli. de qua scrip¬
tura cũ palaciũ regis salomonis fabricaret᷑ ita
cõmemorat. Fecit & atriũ maius rotundũ triũ
ordinũ de lapidib rectis & unius ordinis dola¬
ta cedro: nec non & in atrio domꝰ dnĩ interiori

Expanded text:
parietes, et quartus de lignis fabrefactis: parietes, et quartus de lignis fabrefactis: et hoc quoque in templo Hierosolymorum eodem modo fieri debere putavit. An forte de atrio sacerdotum intelligendum est eum dixisse, quod circa templum in gyro factum, tres ordines habebat lapidum politorum, et quartum lignorum cedri, eratque astantibus ad pectus usque altum; aut certe domus Domini, quae erat ante faciem templi, de qua Scriptura, cum palatium regis Salomonis fabricaretor, ita cedro et atrium maius rotundum trium ordinum de lapidibus sectis et unius ordinis dolata cedro necnon et in atrio domus Domini interiori
Abbreviated transcription (Latin):
uel huiusmodi opis inuentt᷑. Vnde colli¬
gte᷑ hoc eyrus de suo sensu ꝓtulisse: & m̃¬
surã siue ordinẽ oꝑis ut sibi congruum
uidebat᷑ annotasse. Si quidẽ tẽplũ ut uer¬
ba dierĩ narrant. inmensura prima. hoc
est intra muros interiores habebat sexa¬
ginta cubitos longitudinis: uiginti cubi¬
tos iatitudinis. Porro altitudinis. ut regũ
m̧ storia scribit usq ad cenaculum: cũbi¬
tos triginta. Deinde alios triginta cubitos
usq ad cenaculũ suꝑius. quousq altitudo
porticuũ ascendebat ut iosephus testatur
Deinde alios seraginta usq ad sũmum tecti:
ia÷ simul centũ uiginti cubitos. ut uerba
dierũ docent. Quomodo autẽ dicit ordi¬
nes ponendos de lapidib impolitis tres: &̾
sie ordines de lignis nouis. cũ tẽplũ om̃e
fuerit interius cedro uestitũ : Nisi forte
ꝑsarũ erat moris ita tẽpla facere oꝑe ua¬
riato: ut terni ordines lapilũ essent per

Expanded text:
el hujusmodi operis invenitur. Unde colliel hujusmodi operis invenitur. Unde colligitur hoc Cyrus de suo sensu protulisse, et mensuram sive ordinem operis, ut sibi congruum videbatur, annotasse; siquidem templum, ut Verba dierum narrant, in mensura prima, hoc est intra muros interiores, habebat sexaginta cubitos longitudinis, viginti cubitos latitudinis. Porro altitudinis, ut Regum historia scribit, usque ad coenacula cubitos triginta; deinde alios triginta cubitos usque ad coenaculum superius, quousque altitudo porticuum ascendebat, ut Josephus testatur ; deinde alios sexaginta usque ad summum tecti; id est, simul centum viginti cubitos, ut Verba dierum docent. Quomodo autem dicit ordines ponendos de lapidibus impolitis tres, et sic ordines de lignis novis, cum templum omne fuerit interius cedro vestitum? nisi forte Persarum erat moris ita templa facere opere variato, ut terni ordines lapidum essent per
Abbreviated transcription (Latin):
in edificiũ domꝰ dñi congruo sibi sui
ordine locati. Quã uis & ita recte possit
accipi. qͥd de ueterib ac nouis lapidib de iã¬
dudũ politis ac dutius impolitis tẽplum
legis dĩ uelut politꝰ extiterat: altero uͦ qui
ido latriȩ mancipatꝰ nulla spũalium architec¬
torũ in dusħa. nullo pietatis cultu deformi¬
tatẽ agrestis ac t̾renȩ mentis exuerat. Quodq
sequitur in eadem epła. & ligna ponunt᷑ in
parietib ligna quȩ ad munimentũ uel
ornatũ erant parietũ tẽpli apposita: ean
des signant iuxta qđ & su pra docuimus.
Quorũ uidelicet lignorũ meminit ꝓpħa in
psalmo inqͥ domꝰ dñi ȩdificat᷑ post captiui¬
terne traditionis excidi: atq inedificatio¬
nẽ domus dnĩ meruere transferri. Exul¬
tant autẽ ante faciẽ dñi: qm̃ uenit iudi¬
care terrã. Cuiꝰ districtionẽ iudicii salu¬
briter timentło prȩuenert᷑: & cuiꝰ aduen¬
tũ quondã¬

Expanded text:
in aedificium domus Domini congruo sibi sunt in aedificium domus Domini congruo sibi sunt ordine locati. Quamvis et ita recte possit accipi, quod de veteribus ac novis lapidibus, de jamdudum politis, ac diutius impolitis templum legis Dei velut politus exstiterat; altero, qui idololatriae mancipatus, nulla spiritualium architectorum industria, nullo pietatis cultu deformitatem agrestis ac terrenae mentis exuerat. Quodque sequitur in eadem epistola: Et ligna ponuntur in parietibus. Ligna quae ad monimentum vel ornatum erant parietum templi apposita, eamddes signant, juxta quod supra docuimus. Quorum videlicet lignorum meminit propheta in psalmo, in quo domus Domini aedificatur post captiviternae traditionis excidi, atque in aedificationem domus Domini meruere transferri. Exsultant autem ante faciem Domini, quoniam venit judicare terram; cujus districtionem judicii salubriter timendo praevenerunt, et cujus adventum quonda
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ. In terrogauimꝰ gͦ senes illos. & ita
diximꝰ eis. Quis dedit uob̾ potestatẽ ut
domũ hanc ȩdificetis. Et coetera. Inqͥb
uerbis hoc quoq notandũ. quomͦ dictũ
sit lapide impolito domũ dĩ ȩdificatam:
cũ constet tantũ opus ñnisi de polios
lapidib potuisse fieri. Sed lapide impo¬
lito intelligendũ ẽ. lapide norio. Quẽ
ipsi qͥdẽ impolitũ repiebant: sed polien¬
do aptũ edificio dom̃us dnĩ fecerunt
Nã & si ueterũ lapidũ sicͥut ieremias plan¬
gens ostendet disꝑsi erant incapite om¬
niũ platearũ aliqui remansert̃: nulli
tamen dubiũ quin & noui erant lapi¬
des poliendi. ex quib opus tẽpli posset.
impleri. Cuicis nimirũ rei in ꝓmptu
est mysteriũ. cũ uiderimꝰ eccłam dĩ
ȩdificari ñ solũ de his qͥ poenitendo re¬
sipiscunt aduitã scĩtatis quã olim pec¬
cando ꝑdiderant: uerũ etiã de illis qͥ
nuꝑ ad fidẽ uocati in stitutione magistro.¬
rũ quasi norma opificũ compositi atq

Expanded text:
illos, et ita diximus eis: Quis dedit vobis potestatem ut domum hanc aedificaretis? etc. In quibus verbis hoc quoque notandum, quomodo dictum sit, lapide impolito domum Dei aedificatam; cum constet tantum opus non nisi de politis lapidibus potuisse fieri. Sed lapide impolito intelligendum est lapide novo, quem ipsi quidem impolitum repererunt, sed poliendo aptum aedificio domus Domini fecerunt: nam etsi veterum lapidum, qui, sicut Jeremias plangens ostendit , dispersi erant in capite omnium platearum, aliqui remanserunt; nulli tamen dubium, quin novi essent lapides poliendi, ex quibus opus templi possit impleri. Cujus nimirum rei in promptu est mysterium, cum viderimus Ecclesiam Dei aedificari, non solum de his qui poenitendo resipiscunt ad vitam sanctitatis, quam olim peccando perdiderant; verum etiam de illis qui nuper ad fidem vocati, institutione magistrorum quasi norma opificum compositi, atque
Abbreviated transcription (Latin):
est. Nunc gͦ si uidet᷑ regibonũ recenseat
inbibliotheca regis quȩ est inbabylone.
utrĩnã a cyro iussũsit ut ȩdificet᷑ do¬
mus dĩ in ierłm: & uoluntatẽ regis suꝑ
÷ hec epła ꝗͣ tatannai scribit dario. illi
epłȩ quã reũ & samsai scripsert᷑ artar¬
xersi. Illa nanq accusatione ierusolimi¬
tarũ. hȩc laude non solũ gentis s & dĩ
om̃ipotentis plena est. Deniq ita incipit.
Mrio regi pax omĩs. Notũ sit regiisse
nos adiudeã ꝓuinti am. ad domũ
dei magni quȩ ȩdificat᷑ lapide impolito:

Expanded text:
est. Nunc ergo, si videtur regi bonum, recenseat in bibliotheca regis, quae est in Babylone, utrumnam a Cyro rege jussum sit ut aedificaretur domus Dei in Jerusalem, et voluntatem regis super  quam Thathannai scribit Dario, illi epistolae quam Rehum et Samsai scripserunt Artaxerxi. Illa namque accusatione Hierosolymitarum, haec laude non solum gentis, sed et Dei omnipotentis plena est. Denique ita incipit: Dario regi pax omnis. Notum sit regi, isse nos ad Judaeam provinciam, ad domum Dei magni
Abbreviated transcription (Latin):
oe estis ꝑ duacit. Cuiꝰ pater est salithnia.
a me &e dabo tͥ g̃s hȩreditatẽ tuã. Sed & untis¬
uoeans. cũ non aliud abillo qm ipsũ dm̃ querit:
potest eũ recte salathiel. id ÷ petitio mea ds̃ no¬
minare. iuxta illud pͥasmistę. Quid ẽnĩ michi
restat incęlo. & ate qͥd uolui suꝑ terrã: Et
coetera usq dũ ait. mͥ autẽ adherere dõ bonũ
est Pecitio gͥ nrã ds̃ est cũ ipsũ solũ ab ipso quę

Expanded text:
coelestis perducat. Cujus pater est Salathiel, coelestis perducat. Cujus pater est Salathiel, a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Sed et unusocans cum non aliud ab illo quam ipsum Deum quaerit, potest recte Salathiel, id est, petitio mea Deus nominari, juxta illud Psalmistae: Quid enim mihi restat in coelo, et a te quid volui super terram ? et caetera, usque dum ait: Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Petitio
Abbreviated transcription (Latin):
nere designarent & actione: cõmodũ uidetur
ussa etia nomina eoꝵ quomͦ illũ significent ex¬
ponere. ⁊orobabeł gͥ dicit᷑ ortus in babylone
sure magister babylonis: salathiel petitio mea
d̃. iesus sue iosut saluator. iosedech dñs iustus
nore seruitio captiuitatis introduxit. infigu¬
Sa ueriites qͥ eectos suos ab om̃ib malis eru¬
ensad pmissa suꝑni regni gauctia inducit. Qui
est faliꝰ posedecs iar. dñi iusti. De quo canit᷑ inpsl
moDñs iustus concidet ceruices peccatorur:
cosifundant᷑ & reuereant᷑ om̃s qui odert᷑ syoqͥ
⁊orobabel qđ ortꝰ inbaby lone uocatur uuta
Mestoriã ad ipsũ respicit qͥaibi natus est cum
esset de stirpe dauid qui est natꝰ in bechleem
uxta uͦ allegoriã ad dnm ꝑtinet qͥuit mane¬
he a confusione errorũ erueret: in babylone
d ancontusione huiꝰ mundi ad tẽpus orixi
& conuersari dignatus est. Qui etiã magistin

Expanded text:
nere designarent et actione, commodum videtur nere designarent et actione, commodum videtur ipsa etiam nomina eorum, quomodo illum significent, exponere. Zorobabel ergo dicitur hortus in Babylone, sive magister Babylonis; Salathiel petitio mea Deus; Jesus sive Josue, salvator; Josedec, Dominus justus. giore servitio captivitatis introduxit, in figuram veri Jesu, qui electos suos ab omnibus malis eruens, ad promissa superni regni gaudia inducit, qui est filius Josedec, id est, Domini justi, de quo canitur in psalmo: Dominus justus concidet cervices peccatorum, confundantur et revereantur omnes qui oderunt Sion . Zorobabel, quod hortus in Babylone vocatur, juxta historiam ad ipsum respicit; quia ibi natus est, cum esset de stirpe David, qui est natus in Bethlehem. Juxta vero allegoriam, ad Dominum pertinet; qui ut modum a confusione errorum erueret, in Babylone, id est, in confusione hujus mundi ad tempus oriri et conversari dignatus est. Qui etiam magister
Abbreviated transcription (Latin):
tis magni. & sp̃m reliquorũ de om̃i popło.
& ingrissi sunt. & faciebant opus indomo do¬
nuni exercituũ dĩ sui. inchie iticesima &
quarta mensis. in sexto mense in anno secło
darii regis. Et insequentib qđ supra posuimus.
In mense octauo. in anno secło daru. factũ est
uaru dñ ad achariã filiũ barachiȩ. filiũ ad¬
do ppham E x quo titulo claritis apparet. quo¬
deoto eundẽ ꝓ pham et ras filiũ addo nominet
mdesicet qđ nepos ullius fuerit. Ipse autẽ adds
ppsa fuisse nobilis intelligendus est: cuiue
xpeniarias eũ esset eximiis in ꝓpħis iure filius
fuerint: ut aduersũ canti regis ȩdictũ & sama¬
tuea nos gentesq cunctas ꝑcireu̾itũ ad edifica¬
tione tẽpli impedientes iub̾ent tt̃plũ exstrui.
⁊orobabeł quoq & sesus &e popłs qͥ cũ eis erat ñ
minoris fidei ꝓbant᷑ extitisse : ut ꝓpħas mage
auidirent iubentes qͣm ꝓhibentis regis imꝑiũ.
Uerũ qr sep uis in hoc uolumine de zorobabel ȩ io

Expanded text:
o; et ingressi sunt, et faciebant opus in domo Domini exercituum Dei sui, in die vicesima et quarta mensis, in sexto mense, in anno secundo Darii regis . Et in sequentibus, quod supra posuimus: In mense octavo, in anno secundo Darii, factum est verbum Domini ad Zachariam, filium Barachiae filium Addo, prophetam . Ex quo titulo clarius apparet, quomodo eumdem prophetam Ezras filium Addo nominet, videlicet quod nepos illius fuerit. Ipse autem Addo propheta fuisse nobilis intelligendus est, cujus Zacharias cum esset eximius in prophetis, jure filius  isti prophetae fuerint, ut adversum tanti regis edictum et Samaritanos, gentesque cunctas per circuitum aedificationem templi impedientes, juberent templum exstrui. Zorobabel quoque et Jesus, et populus qui cum eis erat, non minoris fidei probantur exstitisse, ut prophetas magis audirent jubentes, quam prohibentis regis imperium. Verum quia saepius in hoc volumine de Zorobabel et Jos
Abbreviated transcription (Latin):
Hec mubris eorundem ꝓpħarum
ꝑlenius scripta sunt. qͥb iudelicet uer¬
bis ipsi uł socordiã redarguerit eorũ
qͥneglegentiores erga opus cẽpli extite¬
srant uł ꝓmisso dĩ auxilio eos ad oꝑan¬
Qdũi accenderint. qua idẽ deuotione
Ra exhortationẽ illorũ siue zorobabel
Uaciosue: seu popłs om̃ĩs sese ad opus ȩdi¬
ficandȩ domꝰ dnĩ accinxerit. Et quidẽ
aggeiis ꝓpħa ita incipit. In anno seđo
aari regis inuno die mensis sexti factũ
cobabei filiũ salathied & ad itgum filiũ iose¬
de sacerdotẽ magnũ dicens ħȩc ait dñs exer

Expanded text:
arum plenius scripta sunt; quibus videlicet verbis ipsi vel socordiam redarguerint eorum negligentiores erga opus templi exstiterant, vel promisso Dei auxilio eos ad operandum accenderint; qua item devotione ad exhortationem illorum Zorobabel ad Josue, seu populus omnis sese ad opus aedificandae domus Domini accinxerint. Et quidem Aggaeus propheta ita incipit: In anno secundo Darii regis, in uno die mensis sexti, factumrobabel filium Salathiel, et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum, dicens: Haec ait Dominus exer
Abbreviated transcription (Latin):
merito quomͦ dictũ sit ad qđ respondimꝰ
eis quasi &e ipse qͥscripsit tunc p̃sens affuerit:
cũ etras hunc librũ scripsisse dicat᷑. qui ñ
his temporib ierusolimȩ fuisse: sed longo post
tẽpore regnante artarxerse illo uenisse re¬
perit᷑. Aut gͦ uere ibi fuit tẽpore illo qͦ tẽplũ
edificabat᷑: & facto templo reduit babyloniã.
ut plures de filiis isrł reduceret in ierłm.
aut̃ certe etiã si adhuc ibi ñ erat cũ ȩdificare¬
tur tẽplum. sẽ tam̃ illis uingit qͥ edificabant:
quia quasi suũ esse ome quod erga fr̃s suos age¬
bat᷑ uł qđ ipsi agebant estimabant. Sic & apłs¬
obeiusdem concordiã fraternitatis : se quodam¬
modo consociat eis qui infine scłi futuri st̃
sc̃is. Nos inquit qui uiuimꝰ. qui residui sumꝰ:

Expanded text:
merito quomodo dictum sit, Ad quod respondimus merito quomodo dictum sit, Ad quod respondimus eis; quasi et ipse qui scripsit, tunc praesens adfuerit, cum Ezras hunc librum scripsisse dicatur, qui non his temporibus Hierosolymae fuisse, sed longo post tempore, regnante Artaxerxe, illo venisse reperitur. Aut ergo vere ibi fuit tempore illo quo templum aedificabatur, et facto templo rediit Babyloniam, ut plures de filiis Israel reduceret ad Hierusalem; aut certe etiam si adhuc ibi non erat, cum aedificaretur templum, se tamen illis jungit qui aedificabant, quia quasi suum esset omne quod erga fratres suos agebatur, vel quod ipsi agebant, aestimabat. Sic et Apostolus ob concordiam fraternitatis, se quodammodo consociat eis qui in fine saeculi futuri sunt sanctis: Nos, inquit, qui vivimus, qui residui sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
nipso tẽpore uenit ad eos tatannai qͥ erat dux
transflum: & stharbuzannai & consiliarii
corũ. sicq dixert̃ eis. Quis dedit uobis consi¬
liũ ut domũ hanc edificaretis . & muros hos
instauraretis: Ad qđ respondimꝰ eis qͦ essent
nomina hominũ auctorũ illiꝰ ȩdificationis.
Oculus autẽ dĩ eorũ factus est suꝑ senes udeoꝵ.
qͥd confortati uerbis ꝓpħarũ optimates iud eoꝵ
non ualebant hostiũ in sectationib a scõ oꝑe prȩ¬
pediri. a quo quiescentib adhuc ꝓphetis prȩti¬
more hostiũ cessauerant. Quod eodẽ nunc
ordine in scã ȩccła gerit᷑. dũ hi qͥ malignoꝵ
uel hominũ uł sp̃uum infsidus retardati:
tepidiores erga opus bonũ aliquandiu ꝑman¬
serant . repente uerbis siue doctorũ fidelium
seu diuinarũ scripturarũ correcti in tantũ
bonis studus feruere incipunt: ut nullis tẽp¬
tationũ ualeant machinis uinci. atq a pro¬
posito suȩ intentionis reuocari. Quęrit᷑ autẽ

Expanded text:
ipso tempore venit ad eos Thathannai, qui erat dux trans flumen, et Stharbuzanai, et consiliarii eorum: sicque dixerunt eis: Quis dedit vobis consilium, ut domum hanc aedificaretis, et muros hos instauraretis? Ad quod respondimus eis, quae essent nomina hominum auctorum illius aedificationis. Oculus autem Dei eorum factus est super senes  Al.quia confortati verbis prophetarum optimates Judaeorum, non valebant hostium insectationibus a sancto opere praepediri, a quo quiescentibus adhuc prophetis prae timore hostium cessaverant. Quod eodem nunc ordine in sancta Ecclesia geritur, dum hi qui malignorum vel hominum vel spirituum insidiis retardati, tepidiores erga opus bonum aliquandiu permanserant, repente verbis sive doctorum fidelium seu divinarum Scripturarum correcti, in tantum bonis studiis fervere incipiunt, ut nullis tentationum valeant machinis vinci, aque proposito suae intentionis revocari. Quaeritur autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciȩ loqͥt᷑ qͦd maior criminũ apud
ueteres iudeos ista pęna fuerit: ut inꝓ
fundũ ligato saxo demergerentur᷑.
&re uera meliꝰ erat innoxium pena :¬
quãuis atrocissima. tẽporali tñ uit᷑a
finire corporeã quã ledendo fr̃em mor¬
tẽ aĩȩ mereri ꝑpetuã. Recte autem
quisquis scandalitari potest : pusillus

Expanded text:
provinciae loquitur, quo majorum criminum apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Et revera melius est innoxium, poena quamvis atrocissima temporali, tamen vitam finire corpoream, quam laedendo fratrem, mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizar
Abbreviated transcription (Latin):
monũ uel hominũ temptam̃ta ieiunis qͥ
dñi cũ inultionem nr̃oꝵ scelerũ fuerit
accensa: hoc singulari remedio posse placar.
Ieiuniũ autẽ generale ÷ ñ solũ ab escis: felnnq̃
a cunctis illecebris carnis. immo ab oĩb utior
passionib abstinere.Sic & oratio generalii
S ẽꝑ gaudete: sine intermissione orate. hoc g gd¬

Expanded text:
m vel hominum tentamenta, jejuniis et mini cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa, hoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est non solum ab escis, sed et a cunctis illecebrpassionibus abstinere: sicut et oratio generalis Semper gaudete, sine intermissione orate . Hoc ig
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ granũ sinapis: dicetis monti huic.
transi hinc & transibit. & nichil impossi¬
grano sinapis cõparat: quȩ scilicet fit
ad faciẽ humilis. & feruens in abdit o
pectoris. Uilis qͥdẽ passim contuentib
nullarũq uiriũ apparens. sed pressũ¬
ris attrita: qͥd ꝑfectionis intꝰ gerat osten¬
dens. Notandũ etiã qͥa granũ sinapis ad
purgationẽ capitis saluberrime prodest.
Nã si optime tritũ & cribratũ tepido &&
pingui mulso admisceas. & hoc ieiunꝰ c̃tͣ
sole calidũ uel in balneo gargarizes.:
omnẽ humorẽ noxiũ etiã si crassior fu¬
erit de capite purgat. & imminentium
imbetillitatũ ꝑicła facit uitari. Sic ꝑfecta
fides teptationũ pistillo ꝓbata & ab
õi suꝑficie leuiũ cogitationũ cribro
discretionis castigata & ꝑfectȩ dilectionis
melle dulcorata om̃s de corde qͦd ÷ interiri

Expanded text:
sicut granum sinapis, dicetis monti hsicut granum sinapis, dicetis monti hhil impossigrano sinapis comparat, quae scilicet sit in facie humilis, et fervens in abscondito pectoris, vilis quidem passim intuentibus, nullarumque virium apparens, sed pressuris attritum, quid perfectionis intus gerat ostendens. Notandum est etiam quod granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest. Nam si optime tritum et cribratum tepido et pingui mulso permisceas, et hoc jejunus contra solem calidum, vel in balneo gargarizes, omnem humorem noxium, etiamsi crassior fuerit, de capite purgat, et imminentium imbecillitatum pericula facit vitari. Sic perfecta fides tentationis pistillo probata, et ab omni superficie levium cogitationum cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde quod est interioris
Abbreviated transcription (Latin):
melius ⁊ ñ puerũ qͥ uim patiebatur. s
demonẽ qͥ inferebat increpat. Quia
qͥ peccantẽ em̃dare desidat: uiciũ utiq
arguendo & odiendo depellere . s hominẽ
debet amando refouere. Seq̃r & exitt ab
eo demoniũ. Marcus de isto dicit̃. qd cũ
uidisset ddñm . statĩ sp̃s turbauit eũ. &e
elisus in terrã uolutabat᷑ & dño iubente
ut exeat exclamat & discerpens exit. qͥa¬
ut ueł odiũ uirtutis incutiat uel ex¬
pulsionis suȩ iniuriã uindicet. Exiturꝰ
discerpit & furenti clamore intuentes
terruit qͥa plerunq dũ de corde expel¬
lit᷑ acriores tẽptationes excitat: quãm
prius dũ quietꝰ possidebat. Seqr. & cuc¬
ratꝰ ÷ puer ex illa hora: qͥa ibi nullus
p̃ualet morb ubi omũipotentis int̾uenit manꝰ.
Aunc accessert᷑ gdiscipłi ad m̃mr
secreto & dixert᷑. Quare nos ñ potui¬
mꝰ eicere illũ: Dicit illis. Propt᷑ incre¬
dulitat̾ẽ ur̃am. Hic plane dat᷑ intelligi.
Imen quippe dico uobis. si habueritis fidẽ

Expanded text:
melius est, non puerum qui vim patiebatur, sed daemonem qui inferebat, increpabat. Quia qui peccantem emendare desiderat, vitium utique arguendo et odiendo depellere, et hominem debet amando refovere. Et exiit ab eo, etc. Marcus de isto dicit quod, cum vidisset Dominum, statim spiritus turbavit eum, et elisus in terra volutabatur, et Domino jubente ut exeat, exclamat, et discerpens exit, qut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae injuriam vindicet. Exiturus discerpit, et furenti clamore intuentes terruit, quia plerumque dum corde expellitur, acriores tentationes excitat, qui prius quietus possidebat. Et curatus est puer ex illa hora, quia nullus praevalet moTunc accesserunt discipuli ad Jesum secreto, et dixerunt: Quare nos non potuimus ejicere eum? Dicit illis: Propter incredulitatem vestram. Hic plane datur intelligi,Amen quippe dico vobis: Si habueritis fidem
Abbreviated transcription (Latin):
sin apis. dicetis monti huic transi hinc & triui¬
bit Realit᷑ potest hoc intelligi: sicuti lerur
beatꝰ benedictꝰ lapidẽ ortũ suũ occupant᷑
uerbo transtulisse. uel dicetis monti huic eli
cet diabolo. transi hinc de obsesso isto coruo
ce transibis in aliũ uel in maris ꝓfundũ ut̃¬
& nichil impossibile e

Expanded text:
si diceretis monti huic: Transi hinc, et transibit, realiter potest intelligi, sicut legitur beatus Benedictus lapidem hortum suum occupantem verbo transtulisse. Vel diceretis monti huic, id est diabolo: Transi hinc de isto obsesso corpore, et transibit in alium, vel in maris profundum. Et nihil impossibile, e
Abbreviated transcription (Latin):
gerentẽ dicit. Usq quo ad domum tuam
accetłã: Usq qͦ artis meȩ in te perdam
industriã me aliud iubente. & te aliud
faciente: Ita gͥ dñs ñ hõi iratꝰ s uitio. ut
ꝑ unũ hominẽ etiã iudeos arguat infideli¬
tatis.: statĩ intulit. Afferte illũ ad me huic

Expanded text:
gerentem, dicit: Usquequo ad domum tuam accedam? usquequo artis meae in te perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud faciente? Ita igitur Dominus non homini iratus, sed vitio, ut per unum hominem et Judaeos arguat infidelitatis, statim intulit: Afferte illum ad me.
Abbreviated transcription (Latin):
molȩ asinariȩ lapis ei religet᷑ ad colluait
cũ pituro hõe ꝑeat res usui necessaria dis
gentiũ designat᷑: qͥ clausis oculis circa igi¬
rantiȩ molã erroris sui giro ꝑtrahit.aꝰ fue
eno. Nonne eñ gentilis popłs molã asinarum¬

Expanded text:
molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sedgentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine eno. Nonne enim tibi videtur molam asinar
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ immo necessitatẽ: qͥa preciptõ
autẽ in dm̃ peccauerit. ñ ÷ nr̃i arbitris
Dicit enĩ scriptura: di peccauerit homo in
hominẽ rogabit ꝑ eo sacerdos. Si aute i
quo ordine scandala uitare possimuls
scilicet nos ipsos ne quẽ ledamꝰ custalo¬

Expanded text:
potestatem, immo necessitatem, qua  Al. quiaautem in Deum quis peccaverit, non est nostri arbitrii. Dicit enim Scriptura divina: Si peccaverit homo in hominem, rogabit pro eo sacerdos. Si autem iur ordine scandala declinare possimus insinuat, si nos ipsos ne quem laedamus a
Abbreviated transcription (Latin):
istis. Recdit ad suꝑius ꝓpositũ de qͥ dixet
docens idcirco parabolã istã positã ut pui¬
silli ñ contepnant᷑. Quod autt̃ dicit. non
ẽ uoluntas patris ut ꝑeat aliquis nota
nullũ ꝑire patris uoluntate. Niaut

Expanded text:
tc. Redit ad superius propositum, de quo dixerat: Docens idcirco parabolam istam propositam, ut pusillum non contemnant. Quod autem dicit, non est voluntas Patris, ut pereat aliquis, nota nullum perire Patris voluntate. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
noue iustos qͥ ñ indigent pęnitentia
Quia ut cotidie exꝑimꝰ : qͥ illicita non¬
ccinsert᷑ in reb licitis sepe sibi usum
prebent. & ad cȩlestia anxie ñ anhelant
qͥa securi st̃.: ad bona agenda pigrirons¬

Expanded text:
stos, qui non indigent poenitentia , quia, ut quotidie experimur, qui illicita commiserunt, in rebus licitis saepe sibi usum praebent, et ad coelestia anxie non anhelant, et quia securi sunt, ad bona agenda pigri rem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditã om̃s peccatores dixit. qui per
penitentiã reconciliant᷑ deo: quã urta¬
se humiliando tales erexit. Ideo autẽ ullas
tumorẽ uel sollicitudinẽ gerentes ins
animo. dũ solos se uidere uolunt. qͥb etiã

Expanded text:
ditam, omnes peccatores dixit, qui per poenitentiam reconciliantur Deo. Quam ia humiliando se tales erexit. Ideo autem illas m solitudinem gerentes in animo, dum solos se videri volunt, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis ee cupiens. ñ seq̃r unũ qͦdd̃s
est: ideo & in nonaginta nouẽ ouib &
in nouẽ dragmis ponit eoꝵ significati¬
onẽ. qͥ dese prȩsum̃tes peccatoribus
ad salutẽ redeuntib se p̃pont᷑. Unũ
enũ deest etiã ad nouẽ ut decẽ sint:¬
& ad nonaginta nouẽ ut centũ sint.

Expanded text:
potestatis esse cupiens, non sequitur unum, quod Deus est. Ideoque et in nonaginta novem ovibus et in novem drachmis ponit eorum significationem, qui de se praesumentes peccatoribus ad salutem redeuntibus se praeponunt. Unum enim deest ad novem ut decem sint, et ad nonaginta novem ut centum sint.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ ꝑtinent ꝓrsus intuitum auer¬
tant. sed hȩc ubi necessitas exigit. con¬
gruo moderamine dispensent

Expanded text:
m pertinent, prorsus industriam avertant; sed haec, ubi necessitas exigit, congruo moderamine dispensent
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ ita sacerdotis iudicio re ciliatũ cõ¬
municatione sociari. si uult ñ adiudiciũ
& condẽpnationẽ sui eucharistiã ꝑcipere.
Sed &̃ secreta satis factione solui morta¬
lia crimina ñ negamꝰ. S mutato pͥus secu¬
lari habitu. & confesso religionis studio
tuo luctu miserante dõ. Ita dũ taxat:
ut contraria ꝓhis quȩ penitet agat
Et eucharistiã om̃ib dñicis dieb suppͥex
& sũmissus usq ad mortẽ ꝑcipiat

Expanded text:
ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult: non ad judicium et condemnationem sui Eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus: sed mutato prius seculari habitu: et confesso religionis studio tuo luctu, miserante Deo: ita duntaxat, ut contraria pro iis, quae poenitet agat, et Eucharistiam omnibus Dominicis supplex et summissus usque ad mortem percipiat
Abbreviated transcription (Latin):
oridis eucharistiȩ cõmunionẽ ꝑcipe¬
re. nec laudo. nec reprehendo. Om̃ib
sitam̃ mens sine affectu peccandi sit. Nã¬
habentẽ adhuc uoluntatẽ peccandi graua¬
ri magis dico eucharistiȩ ꝓceptione. qͣm pu¬
rificari. Et idõ qu̾auis qͥs peccato mordea¬
t᷑ peccandi ñ habeat de cetero uoluntatẽ
& cõmunicaturꝰ satis faciat lacrimis & ora.¬
tionib: & confidens de dñi miseratione qͥ

Expanded text:
otidie Eucharistiae communionem percipere nec laudo, nec reprehendo. Omnibus si tamhabentem adhuc voluntatem peccandi gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo, quamvis quis peccato mordeatur, peccandi non habeat de cetero voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrimis et orationibus, et confidens de Domini miseration
Abbreviated transcription (Latin):
cere in diẽ. Sed mistice dicit lucescerȩ
ꝓgła resurrectionis imminentis. hue
usq dies nocgẽ dicebat᷑ p̃cede Nunc
ordo mutat᷑ &e nox qua surrexit diei
quo se ostendit adiuncta . ẽ. &e congrue
prius diẽ nox sequebat᷑ qͥa homoa
luce in genebras ceciderat: nõ uero
dies seqr̃ noctẽ qͥa ꝑ resurrectionẽ
a peccatis ad uitã reducimꝰ. Uenit¬
dico maria maglalene & altera
maria uidere sepulchrũ. Duȩ unius

Expanded text:
cere in diem, sed mystice dicit lucescere, pro gloria resurrectionis imminentis. Huc usque dies noctem dicebatur praecedere. Nunc ordo mutatur, et nox qua surrexerit diei, qua se ostendit, adjuncta est. Et congrue prius diem nox sequebatur, quia a luce homo in tenebras ceciderat. Nunc vero dies sequitur noctem, quia per resurrectionem a peccatis ad vitam reducimur. Venit Maria Magdalene et altera M
Abbreviated transcription (Latin):
Surrexit a mortuis. Nonsufficit scelus
mortis : nisi post mortẽ fama ipsiꝰ lacerent.
Nota qͦed dicit. post tres dies resurgam: a
parte totũ. Pars sextȩ diei qͣ crucifixus¬
ẽ cũ sua nocte : ꝓ una die accipe. Sabb̃m¬
aparte pͥma id ÷ nocte totꝰ cũ suo diurno:
cesic ÷ triduũ.  notandũ qͥa seductorẽ
Duerũ dict̃ Peior ÷ eñi contẽptꝰ peniten¬
tie : quã error ignorantiȩ. Nit illis
pilatꝰ Habetis custodiam. ite. : Icusto¬
qͥd consensi in nece innocentis: uobiscum
ꝑmaneat error. Illi autẽ abeuntes
cerat pͥncipib sacerdotũ crucifixisse
dñm. nisi sepulchrũ custodirent.
cohortẽ accipent. lapidẽ signarent:
& qͣntũ in illis ÷ resurgenti manum
opponerent. Sed hoc totũ factũ est :

Expanded text:
sumus, etc. Non sufficit scelus mortis, nisi post mortem famam ipsius dilacerent. Nota, quod dicit post tres dies, a parte totum. Pars sextae diei, qua crucifixus cum sua nocte pro una die accipia parte prima, id est nocte totus cum suo die, et sic triduum est. Et notandum, quia seductorem verum dicunt, pejor est enim contemptus poenitentiae, quam error ignorantiae. Ait illis Pilatus: Habetis custodiam, etc. Quaquod consensi in nece innocentis, vobiscum permaneat error. Illi autem abeuntes, cerat principibus sacerdotum crucifixisse Dominum, nisi sepulcrum custodirent, cohortem acciperent, lapidem signarent, et quantum in illis erat resurgenti manum opponerent, sed hoc factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
isset reserari sepulchri hostium.
yant autẽ ibi maria magtalene ꝙ
altera maria : sedentes ee sepulenpi
Recta. Notis iñu post depositus coror
ad sua remeantib: solȩ mulieres qie atd
amabant. obsequiũ funeris inspicieban.
expectantes qͦd ꝓmiserat itis: & ideo prme
uidert᷑ resurrectionẽ eiꝰ. Mistice qͥdẽ soy
mulieres die parasceues id ÷ p̃parationis
idem faciunt: cũ animȩ humiles qͥ mdiors
sibi consciȩ fragilitatis. eo maiori xp
amore feruentes. passionis eiꝰ uestigus in¬
herentes. in hoc scło quo futura requies
p̃paranda ÷ diligent᷑ obsecunt᷑ Qsi forte
ualeant imitari pia curiositate: q ordmns
sit eadẽ passio cõpleta perpendunt

Expanded text:
cri ostium. Erat autem ibi Maria Magdalene, et altera Maria, sedentes contra sepulcrum. BEDA. Notis Jesu post depositum corpus ad sua remeantibus, solae mulieres, quem arctius amabant, obsequium funeris inspiciebant, exspectantes quod promiserat Jesus; et ideo primae viderunt resurrectionem. Mystice quidem sanctae mulieres die parasceve, id est praeparationis, idem faciunt, cum animae humiles, quo majoris sunt consciae fragilitatis, eo majori Christi amore ferventes, passionis ejus vestigiis inhaerentes in hoc saeculo, quo futura requies paranda futura diligenter obsequuntur. Et si forte valeant imitari pia curiositate, quo ordine sit eadem passio completa perpendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
alis. Galilea quippe interpretat᷑ trans¬
migͣtio. Transmigrantib: gͦ de corrupti¬
onẽ ad incorruptionẽ. de morte ad uitã.
resurrectionis suȩ uictoriã promittit¬
uidendã & notandũ qͦd angis ꝑsuadet

Expanded text:
alis. Galilaea quippe interpretatur transmigratio. Transmigrantibus ergo de corruptione ad incorruptionem, de morte ad vitam, resurrectionis suae gloriam tio. Transmigrantibus ergo de corruptione ad incorruptionem, de morte ad vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
uiderint & a duob ẽadẽ singillatim
audierint. Aut certe intrantes ins
monumentũ in aliqua septa maceriae
debemꝰ intelligere: qͥa tunc locũ fuisse
munitũ credibile. ẽ. in aliqͦ scilicet spacio
ante petrã qua excisa locꝰ factꝰ ÷ sepul¬
turȩ: ut ipsũ uiderint in eodẽ spacio a
dextris. quẽ dicit matħs setđe suꝑ lapidẽ.
Tretimore autẽ eiꝰ exterriti sunt
custodes: & facti sunt uelut mor
ipse qͦq anqłs apparuit. ut scilicet cu¬
stodes sepulchri impios terrore concu¬
teret &e mortuoꝵ instar t̾rȩ ꝑsterne¬
ret uisitatrices uͦ eiusdẽ sepułchri pus¬
simas benigna consolatione refoueret:
& ne pauerent confortaret. Ait gͦ eugłi¬

Expanded text:
viderint, et a duobus eadem sigillatim viderint, et a duobus eadem sigillatim audierint, aut certe intrantes in monumentum, in aliqua septa macerie debemus intelligere, qua tunc locum fuisse munitum credibile est, in aliquo scilicet spatio ante petram, qua excisa locus factus est sepulturae, ut ipsum viderint in eodem spatio a dextris, quem dicit Matthaeus sedere super lapidem. Prae timore autem ejus exterriti sunt custodes, et facti sunt velipse quoque angelus apparuit, ut scilicet codes sepulcri ejus impios terrore concuteret, et mortuorum instar terrae prosterneret; visitatrices vero ejusdem sepulcri piissimas, benigna consolatione refoveret, et ne paverent confortavit dice
Abbreviated transcription (Latin):
rec̃tionis angłs sedens appaeiue resir
Stare quipre pugnantis e selitrana
nantis. Pecte gͣ angłs qͥ aduentun at¬
inmundo p̃licauit stans apperiut ip̃i
stando de signaret qͥa is quȩ penra nus¬
ciabat ad debellandũ munci ente tum
ueniret. Preco aucẽ resurreet uon pem
sedisse memorat᷑: ut etiã sedenddotigu¬
regni ꝑpetui conscendisse. Unde ipse
paulo post discipłis apparens ðirto
Data ÷ mͥ om̃is potestas in eęlo& in
terra. Nota etiam qͥa suꝑ lapioe sedebic
quo hostiũ monum̃ti claudebat᷑ u
claustra inferoꝵ xp̃m sua uirtuteae
suꝑasse &e deiecisse doceret
rectionis głam nunciabat & tribls
ad dãpnandũ reꝓbos & blanð eet ac
consolandũ electos. infulgure enim¬
dim̃itũ candoris & notandũ qo mart
dicit mulieres introeuntes in monumt¬
candida. qͦd potest mouere n intelligamꝰ
uel matħm tacuisse de illo angło queꝰ
intͣntes uidert᷑ uel marcũ de illoque
foris suꝑ lapidẽ uidert̃ ita ut duoso

Expanded text:
rectionis angelus sedens apparuerit, cumstare quippe pgnantis. Recte ergo angelus. qui adventum Christi mundo praedicavit stare apparuit, ut stando designaret, quia is quem venire nuntiabat ad debellandum mundi principem veniret. Praeco autem resurrectionis ejus sedisse memoratur, ut etiam sedendo signregni perpetui conscendisse. Unde ipse paulo post discipulis apparens dixit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. Nota etiam, quia super lapidem sedebat, quo ostium monumenti claudebatur, ut claustra infernorum Christum sua virtute et superasse et dejecisse doceret.rectionis nuntiabat, et terribilis ad damnandum reprobos, et blandus esset ad consolandos electos. In fulgure enimdimentum candoris. Et notandum, quod Marcus dicit: Mulieres introeuntes in monumcandida , quod potest movere, nisi intelligamus vel Matthaeum tacuisse de illo angelo, quem intrantes viderunt, vel Marcum de illo, quem foris super lapidem viderunt, ita ut duos angelos
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpora istarũ mulierũ in eugł us
describunt᷑ ñ mencdacii signũ. ẽ: sed
secdulȩ uisitationis officui. dũ crebro
abeunt: recurrunt. & ñ patiuntur
a sepulchro dñi uel longius abesse.
Sepulto dño quã diu licuit oꝑari ĩdt
usq ad occasũ solis unguenta para¬
uert̃. & qͥa p̃angustia tẽporis opus
explere ñ potuert tnsicto sabbo
id ÷ occidente sole ubilicentia opan¬
di rediit. emert᷑ anmata. & quia
nocte pͣoccupantt sepulchrũ adire
ñ potuert᷑: mone adeunt unde
ctis id ÷ a uesꝑe noctẽ significat in
cuiꝰ fine uenert̃ ad monumentũ
Ideo autẽ sio nõiat qͥa abeo tẽpore

Expanded text:
pora istarum mulierum in Evangeliis describuntur, non mendacii signum est, sed sedulae visitationis officium, dum crebro abeunt, recurrunt, et non patiuntur se a sepulcro Domini vel longius abesse. Sepulto Domino, quandiu licuit operari, id est usque ad occasum solis, unguenta paraverunt, et quia prae angustia temporis opus explere non potuerunt, transacto Sabbato, id est occidente sole, ubi licentia operandi rediit, emerunt aromata. Et quia nocte praeoccupante, sepulcrum adire non potuerunt, mane adeunt. ctis, id est a vespere noctem significat, cujus fine venerunt ad monumentum. Ideo autem sic nominat, quia ab eo te
Abbreviated transcription (Latin):
hora noctisnona: in eo qͦd dñs aiudeis oc¬
cicdendꝰ p̃parabat᷑. Parasceue enĩ ut diximꝰ:
dicit᷑ p̃paratio ab illa gͦ nona hora noctis
qua in domũ annȩ ae caiphȩ fuit uscyad
eius crucifixionẽ hora parasceues sexta
idus marcii fuisse neomeniã id ÷ nouȩ lunȩ
pncipiũ & iuxta hȩbreos ipsius anni pͥncipiũ
fuisse. Ut eo die agnꝰ dei ꝓ salute hominũ
in cruce penderet qua diȩ agnꝰ in libera¬
tione popłi occidi iussus ẽ : & ipsa sua morte
duidere uideret᷑ int̾ lucẽ &r tenebras.
id÷ int̃ fideles & infideles: ut impleretur
inresurrectione multor i isrł. & illud.
Empuit nos de potestate tenebrarũ: &
tnstulit in regnũ dilectionis suȩ. Consen¬
tit etiã eugłista huic sententiȩ qͥ dicit:
qͥd uidei non introiert᷑ in prȩtorium cum
pilato ut ñ contaminarent᷑ sed mandu¬
carent pascha. Ꝙ si aliquis licit. quare
gͦ dñs tunc ñ celebrauit pascha: sciat
quia ille ñ fuit sublege. & uoluit ante

Expanded text:
hora noctis nona, in qua Dominus a Judaeis occidendus praeparabatur. Parasceve enim, ut diximus, dicitur praeparatio. Ab illa ergo hora noctis, qua in domo Annae et Caiphae fuit, usque ad ejus crucifixionem, hora parasceve sexta, Idus Martii fuisse Neomeniam, id est novae lunae principium, et juxta Hebraeos ipsius anni principiumfuisse, ut eo die Agnus Dei pro salute hominum in cruce penderet, qua die agnus in liberatione populi occidi jussus est, et ipsa sua morte dividere videretur inter lucem et tenebras, id est inter fideles et infideles, ut impleretur in resurrectionem multorum . Et illud eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum dilecti Filii sui. Consentit etiam evangelista huic sententiae, qui dicit, quod Judaei non intraverunt in praetorium cum Pilato, ut non contaminarentur, sed ut manducarent pascha. Et si aliquis dicit, quare ergo Dominus tunc non celebravit pascha? sciat quod ille non fuit sub lege, et voluit ante
Abbreviated transcription (Latin):
sexto die its ꝓhõie morit᷑. Unde & dixit.
consũmatũ est : id ÷ sextę diei opus ꝓ
mortuor in secreta pace quiescere: donet¬
ueniat octaua resurrectionis. in genesi¬
etiã septima dies habere uespã ñ legit᷑:¬

Expanded text:
sexta Jesu pro homine moritur. Unde et dixit: Consummatum est, id est, sexta die opus pro mortuorum, in secreta pace quiescere, donec octava resurrectionis veniat. In Genesi septima dies vesperam habuisse non legit