comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ facte᷑ iussit. supra quã transmissis sagitti
me militũ noxa ex haustus ẽ hostis. hãnibal adus
Scibionẽ in aphrica cũ haberet exeecitũ expeiis
et auxiliarib quoꝵt pars nõ solũ ex cuutesis sed
et exitalicii constabat post elepantos l xxx.4
ioma fronte positi hoffiũ turbarent aciem augliare
gallos et ligures et baltares mauros q posuiti ut
non fugece possent. penis a teego stantib et hostem
oppositi si non infestarent uł cecte fatigarent cũ
suig et macedonib: qui iam fessos romanos intgn
excpeeent in suma acie collocatis nouissimos ita¬
licos constituit: quor et timebat fidem et segni¬
tiem uecebat᷑. q̃m plecosq eoꝵ ab italia in uito
⁊traxeeat. Scipio adueesus hãc formã robur
legionis triplici acie infronte ocdinatũ ꝑ hastates
et principes et terrarios opposuit: net contimus
conffruxit choortes. S maniplis intex se distã¬

Expanded text:
nem facere iussit, supra quam transmissis sagittis nem facere iussit, supra quam transmissis sagittis sine militum noxa exhaustus est hostis. Hannibal adversus Scipionem in Africa, cum haberet exercitum ex Poenis et auxiliaribus, ex Italicis constabat, post elephantos LXXX, qui in prima fronte positi hostium turbarent aciem, auxiliares Gallos et Ligures et Baliares Maurosque posuit, ut neque fugere possent Poenis a tergo stantibus et hostem oppositi, si non infestarent, at certe fatigarent. Tum suis et Macedonibus, qui iam fessos Romanos integri exciperent, in secunda acie conlocatis, novissimos Italicos constituit, quorum et timebat fidem et segnitiam verebatur, quoniam plerosque eorum ab Italia invitos extraxerat. Scipio adversus hanc formam robur legionis triplici acie in fronte ordinatum per hastatos et principes et triarios opposuit; nec continuas construxit cohortes, sed manipulis inter se distan
Abbreviated transcription (Latin):
tos eos fudie. Casteonius lace demonius cũ in¬
auxilio egiptiis aduecsus uenissent: ut soret he¬
miorẽ ẽe grȩcũ militẽ magis ꝙ a ꝑsis timeri co¬
municatus armis grȩces ĩprima posuit acit
et cũ illi equo marae pugnarẽt submisit egipia
manũ ꝑse cũ gręcis quos egyptios opinabant᷑
restitissent: supeeueniente multitudine : quã ut
erecoꝵ expauecãt cessecũt. Gn. Pompeius in
albania qr hoftes et nũo et equitatu peģualebãt
uix collem in angustiis trotegere galeas ne fulgo¬
re eat conspicui fierent. iussit equites deinde
bitq eis: ut ad pͥmũ impetũ hofiũ refugerẽt:
et simul ad pedites uẽtũ ẽẽt ĩ alteca discendẽt
qd uoi displicitũ est patefacto loco subita pebitũ
conẜrexit acies: ĩuectos q temeeͣ hostes ĩ openato
inttefusa plio cecidit. Marcus. Antonius abu¬
sus partios: ꝗ infinita multitudine sagittarũ
xecatũ eius obruebant: Ibsidee suos et testudi¬

Expanded text:
tos eos fudit. Gastron Lacedaemonius, cum tos eos fudit. Gastron Lacedaemonius, cum auxilio Aegyptiis adversus Persas venisset et sciret, firmiorem esse Graecum militem magisque a Persis timeri, commutatis armis Graecos in prima posuit acie et, cum illi aequo Marte pugnarent, submisit Aegyptiorum manum. Persae cum Graecis, quos Aegyptios opinabantur, restitissent, superveniente multitudine, quam ut Graecorum expaverant, cesserunt. Cn. Pompeius in Albania, quia hostes et numero et equitatu praevalebant, iuxta collem in angustiis protegere galeas, ne fulgore earum conspicui fierent, iussit pedites, itque eis, ut ad primum impetum hostium refugerent et, simul ad pedites ventum esset, in latera discederent. Quod ubi explicitum est, patefacto loco subita peditum consurrexit acies invectosque temere hostes inopinato interfusa proelio cecidit. M. Antonius adversus Parthos, qui infinita multitudine sagittarum exercitum eius obruebant, subsidere suos et testudi
Abbreviated transcription (Latin):
nouissime Sic castra meditabat᷑: ut aut mõtib
aut paludib: aut simili locoꝵ aliqua oportuni¬
tat adi ut aciẽ eo m̃o collocaret. uicentih qde
romanis poenȩ ĩ demnen recipere posset intra mu¬
nim̃ta &eccitum cedentib aũt instandi libecum
habecet arbiteiu. Xantipus Racedemonius
in aphrica adueesus.M. Actliũ Regulũ leũo
armaturã in ꝑxima acie collocauit: in subsidio
aũt robire execcitus precepit q auxiliarib ute.¬
missis telis cederent hosti: et cũ se intra suoꝵ
ordines reapissent cunfestim in lacera discur¬
rerent : et a cornib rursus erumperent ex cep¬
tũ q iam hostera arobustiorib et ip̃i arcũirẽt
Sectorius idem inbispania adueesus pompeiũ
fect. Cleandrias lacedemonius aduersus lyca¬
onas densam infruxit aciem ut longe minoris
extecitus speciem p̃ becet securis deinde hofih ĩto
certamine deduxit ordines a laterib circũiũc¬

Expanded text:
novissime sic castra metabatur, ut aut montibus novissime sic castra metabatur, ut aut montibus aut paludibus aut simili locorum aliqua opportunitate adiutus aciem eo modo conlocaret, ut vincentibus quidem Romanis paene indemnem recipere posset intra munimenta exercitum, cedentibus autem instandi liberum haberet arbitrium. Xanthippus Lacedaemonius in Africa adversus M. Atilium Regulum levem armaturam in prima acie conlocavit, in subsidio autem robur exercitus praecepitque auxiliaribus, ut emissis telis cederent hosti et, cum se intra suorum ordines recepissent, confestim in latera discurrerent et a cornibus rursus erumperent; exceptumque iam hostem a robustioribus et ipsi circumierunt. Sertorius idem in Hispania adversus Pompeium fecit. Cleandridas Lacedaemonius adversus Lucanos densam instruxit aciem, ut longe minoris exercitus speciem praeberet. Securis deinde hostibus in ipso certamine diduxit ordines et a lateribus circumven
Abbreviated transcription (Latin):
cũ multitudine superaret: latius q hostes ace
infrructa ĩ fronee equiten leuemq acmatiram
in coenib collo cauit: atq ita ex industria lentiuꝰ
procedente media acie copias hostiũ cinxit ce¬
adit q. Contra hannibal ad cannas reductis
cornib reducta q media acie noforos pͥmo impe¬
tu frotrusit. Ider conꝑto p̃lio paulatĩ inucẽ
equentem hostem mediã aciem suã recepit: et ex
uttaq parte compresu ceaidit. Reterano et diu
edocto usus ex eratu. hoc .n. genus ordinationis ex¬
equi nisi pecitus ad omneg mom̃tũ respondens
mlles iux põt. D. Qiuius Salinator et .d. neco
cũ hasdeubal billo punico secundo deteenẽdi ne¬
cessi tatem cutari ĩ colle confragoso post uinens
aciem dicexigset: ip̃i diductis ĩ lateca iuribus
uatua fronte & utcaq parie ciccũuenceũt cũ
ato ita agressi superaueeũt. Nannabal cũ fre¬
quentib p̃liis a Claudio Marcello supecaret᷑

Expanded text:
cum multitudine superaret, latius quam hostes acie cum multitudine superaret, latius quam hostes acie instructa in fronte peditem, equitem levemque armaturam in cornibus conlocavit. Atque ita ex industria lentius procedente media acie copias hostium cinxit ceciditque. Contra Hannibal ad Cannas reductis cornibus productaque media acie nostros primo impetu protrusit. Idem conserto proelio, paulatim invicem equentem hostem in mediam aciem suam recepit et ex utraque parte compressum cecidit. Veterano et diu edocto usus exercitu, hoc enim genus ordinationis exsequi nisi peritus et ad omne momentum respondens miles vix potest.o Livius Salinator et Claudius Nero, cum Hasdrubal bello Punico secundo decernendi necessitatem evitans in colle confragoso post vineas aciem direxisset, ipsi diductis in latera viribus vacua fronte ex utraque parte circumvenerunt eum atque ita adgressi superarunt. Hannibal, cum frequentibus proeliis a Claudio Marcello superaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
heimũ impetũ eoꝵꝵ sibi fuga consulecent in silui
cobere execcitus ĩp̃e optima parte uixiũ suatt
agxoo coenu totã creciuit aciẽ hostiũ et antit
P Cornelius cui postea aphricano cognomen
fuit aduecsus has drubalan poenoꝵ ducẽ inhi¬
spania gecens bellum ita pec continuos dies or¬
dinatũ produxit execatũ: ut meolia acies for¬
tissimis fundaret᷑. S cũ hostes q eadem rõẽ
assidue ordinati procedecent. Scipio eo die qui
statuerat decernece comutauie instructionis
nibus collocauit at leuem aematurã in medu
acie. D retractã ita coenib: quib ĩpe p̃uale¬
bat infrrmissimas hostiũ partes lunata acie ag¬
gressus facile fuit N ecellus ĩ hispania eo p̃lio
ip̃e mediã suoꝵ aciem reduxit ne ea parie
ante cum hoste confligtret: quã hostib confu¬
gatis medios undiq ciecũuenisset. Aetaxeess
adueesus grȩcos qui pecsidã intrauecaueeant

Expanded text:
primum impetum eorum fugaprimum impetum eorum fugarobore exercitus, ipse optuma parte virium suarum dextro cornu totam circumiit aciem hostium et avertit. P. Cornelius Scipio, cui postea Africano cognomen fuit, adversus Hasdrubalem Poenorum ducem in Hispania gerens bellum ita per continuos dies ordinatum produxit exercitum, ut media acies fortissimis fundaretur. Sed cum hostes quoque eadem ratione adsidue ordinati procederent, Scipio eo die, quo statuerat decernere, commutavit instructionis nibus conlocavit ac levem armaturam in media acie, sed retractam. Ita cornibus, quibus ipse praevalebat, infirmissimas hostium partes lunata acie adgressus facile fudit. Metellus in Hispania, eo proelipse mediam suorum aciem reduxit, ne ea parte ante cum hoste confligeret, quam cornibus complicatis medios undique circumvenisset. Artaxerxes adversus Graecos, qui Persida intraverant,
Abbreviated transcription (Latin):
ecent᷑ robustus quedem miles q qui alibiũ
negotiũ ageret i sioniftro aut apliri minus uori
fiemi s animi constantioris: reducto siniftro la¬
get suoꝵ dexteo cornu qd ualidissinis militibus
⁊truxeeat obliqua acie cũ hoste conflixit. deor¬
ae fusis fugatisq aphris hispanos qui ĩ recessu stet¬
tantũ more stectecãt. facilem deditionẽ compilit
Phlippus Aacedenũ rex adutesus illiritos gerẽs
tellum ut animaduectit fontẽ hostiũ stipatam:
electis de toto extecitu uiris: lateca aũt infermi¬
ora. fortissimis ĩ dextro coenu collatis sinistrũ
latus hostiũ inuasit turbatata q tota acie uicto¬
nã profligauit. Damenes thebanus conspectaꝑ
soꝵ acie. quȩ cobuftifsimas copias in dextro coe¬
nu collocatas hẽbat: sanili ratione et ĩp̃e suos
ordinauit: omnem q equitatum et fortissimũ
quenq teditũ in dextro cornu infermissemos aũt
contea fortisimos hostiũ posuit. prȩcepit q ut ad

Expanded text:
erentur, robustus quidem miles, sed qui alienum erentur, robustus quidem miles, sed qui alienum negotium ageret, in sinistro autem Afri, minus viribus firmi, sed animi constantiores, reducto sinistro latere suorum, dextro cornu, quod validissimis militibus exstruxerat, obliqua acie cum hoste conflixit. Deinde fusis fugatisque Afris Hispanos, qui in recessu spectantium more steterant, facile in deditionem compulit. Philippus Macedonum rex adversus Hyllios gerens bellum, ut animadvertit frontem hostium stipatam electis de toto exercitu viris, latera autem infirmiora, fortissimis suorum in dextro cornu conlocatis, sinistrum latus hostium invasit turbataque tota acie victoriam profligavit. Pammenes Thebanus, conspecta Persarum acie, quae robustissimas copias in dextro cornu conlocatas habebat, simili ratione et ipse suos ordinavit omnemque equitatum et fortissimum quemque peditum in dextro cornu, infirmissimos autem contra fortissimos hostium posuit praecepitque, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
nisi proditocem ephialcem trachiniũ arcund¬
uctus hoftis a teego cos oppressic. Themisto themis¬
des dux atheniensiũ cũ uideret utilissimũ ge¬
ae ad udesus maltitudinẽ xtesis nauiũ in an¬
gustiis Salaminis decernec iod ꝙ pec suadere
ciuib non posset. solectia efecit ut a barbaris
aducilitates suas grȩti compellecent᷑ simulata
nanq proditiont misit ad xeesem : qui india¬
ret. populares suos de fuga cogitare. dificilio¬
rem q ei rem futuram si singulas ciuitate sob¬
sidictione agredecet᷑: qua ratione efecit ue
execcitus barbaroꝵ primũ inquietaretur dũ
cota nocde instatione custodię est deindeut
suis mant integris uixib cũ barbaris ulgila
marcenti confligerent loco ut uoluerat arcto
in quo xteses multitudine qua pręstabat uti
non posset
De acie credinãda
A BD S Rcipio in hispaniã
adueesus annonẽ ad opidũ ĩ dibi¬
le cũ animaduectisset punicam aciem ita di¬
rectum: ut in dextro cornu hyspani constitu¬

Expanded text:
en Trachinium circumductus hostis a tergo eos oppressisset. Themistocles dux Atheniensium, cum videret utilissimum Graeciae adversus multitudinem Xerxis navium in angustiis Salaminis decernere idque persuadere civibus non posset, sollertia effecit, ut a barbaris ad utilitates suas Graeci compellerentur. Simulata namque proditione misit ad Xerxen, qui indicaret populares suos de fuga cogitare difficilioremque ei rem futuram, si singulas civitates obsidione adgrederetur. Qua ratione effecit, ut exercitus barbarorum primum inquietaretur, dum tota nocte in statione custodiae est; deinde, ut sui mane integris viribus cum barbaris vigilia marcentibus confligerent, loco ut voluerat arto, in quo Xerxes multitudine qua praestabat uti non posset. III De Acie Ordinanda Cn. Scipio in Hispania adversus Hannonem ad oppidum Indibile, cum animadvertisset Punicam aciem ita directam, ut in dextro cornu Hispani constitu
Abbreviated transcription (Latin):
tur salubritatem enim egris corporibus af¬
ferre credimus sicut .C. Amaraus apollina
rii meminit. Nunc aut̃ inurbem confluũt
aqua appia Anio uetus Marria Texula iua¬
lia uirgo alsientina quę fadem uocatur.
Iugusta claudia Anio nouus. A. ualerio.
Max p. oecio murs cõs. anno xl. post ini-¬
udio crasso ceaiori cui postea ceto fuit cogno¬
men cirsa uiam appiamia porra capena
usq adurbem capuam muniendam curauit
collegam hiũt c. plancum cui ob inquisi¬
tas riui aque uenas uenosis rognomem da¬
tum ÷ Sedd is se quia intra ãnum d ui mea¬
ses de ceptus a collega tanꝗͦ idem facturo ab¬
dirauit a cenura nomen aque ad aippii
exirassisse censuram traditur doner & uiam
& aque ductum consumar&. Concipitur appia
in dgro lucullano uia penestrina iteranli¬

Expanded text:
tur; salubritatem aegris corporibus aftur; salubritatem aegris corporibus afferre creduntur, sicut Camenarum et Apollinis et Iuturnae. Nunc autem in urbem influunt aqua Appia, Anio Vetus, Marcia, Tepula, Iulia, Virgo, Alsietina quae eadem vocatur Augusta, Claudia, Anio Novus. § 5 M. Valerio Maximo P. Decio Mure consulibus, anno post initudio Crasso censore, cui postea Caeco fuit cognomen, qui et Viam Appiam a Porta Capena usque ad urbem Capuam muniendam curavit. Collegam habuit C. Plautium, cui ob inquisitas eius aquae venas Venocis cognomen datum est. Sed quia is intra annum et sex menses deceptus a collega tamquam idem facturo abdicavit se censura, nomen aquae ad Appii extraxisse censuram traditur, donec et viam et huius aquae ductum consummaret. Concipitur Appia in agro Lucullano Via Praenestina inter mili
Abbreviated transcription (Latin):
auium composui succedentium res acta est
cessorem urilitas. Sed cum inter mina ad¬
ministrationis meae scriptus sit imptimis
ad meam institutionem regulamq: profici
et ac nequid ad toriui rei ꝑtĩnens notitiam
ꝑ quos queq eat & quibus collibus quanto
post urbem conditam anno ꝑducte sirat:
tum subterraneo riuo quantum substructio.¬
ne quantum optre arcuato at illis post
altitudinem auuiq moduloꝵq rationem
extra urbtm quantum intra quiiq: modꝰ¬
cuiq regioni pro suo modo una queq aqͣꝵ.
seriuat quot castella publica priuataq sint¬
& ex quibui qitum publicis optribus ꝗ̃tum
muneribus ira .n. cultiores appellantirr
q̃ tum lacubus q̃tum noĩe Celarii quãtum
priuatorx usui beneficio principis detur
apum ierogata.¬
yentos xli. contenti fuecunt ro. usu
aquar quas aut ex tybeti aut ex pureis
alt exfentibus iauriebant. fontium me¬
moria cum sanctitates ad huc extat d roli¬

Expanded text:
et usum composui, succedentium res acta est; et usum composui, succedentium res acta est; cessorem utilitas, sed cum inter initia administrationis meae scriptus sit, in primis ad meam institutionem regulamque proficiet. § 3 Ac ne quid ad totius rei pertinens notitiam quos quaeque earum et quibus consulibus, quoto post urbem conditam anno perducta sit; ta sit ac quantum subterraneo rivo, quantum substructione, quantum opere arcuato; post altitudinem cuiusque modulorumque erogationes extra urbem, quantum intra urbem unicuique regioni pro suo modo unaquaeque aquarum serviat; quot castella publica sint, et ex eis quantum publicis operibus, quantum muneribus — ita enim cultiores appellant — quantum lacibus, quantum nomine Caesaris, quantum privatorum usibus beneficio principis detur;ipum inrogataginta unum contenti fuerunt Romani usu aquarum, quas aut ex Tiberi aut ex puteis aut ex fontibus hauriebant. Fontium memoria cum sanctitate adhuc exstat et coli
Abbreviated transcription (Latin):
UM DMNIS RESAB IMPE¬
ratore delerata intentior
exigat curam & me seunatu¬
ralis solliatudo seu fides sedula
non ad diligentiam modo uerũ
ad amorem quoqi cõmisse rei insagent: Sitq
miui nunc ab nerua aug nescio digeatibre
britatem atq etiam ad seueritatem urbis
ꝑtinent ad ministratum per principes semꝑ
cuuratis nr̃e uiros primum de potissimum
existimo suut incȩterii negotus instituerã
nosse quos suscepi. Neq enim ullum omnis
actus cectudinis fundamentum credioerim
aut alitte quȩ fucienda queq uitanda sint
posse decetueie aliud in rectam indecoe
tollerabile uiro q̃ delegatum officium ex
adiutol agere prȩceptis quod fierinecesse
est quotiens imꝑitia precessit ei a diuonẽ¬
ua dlcurrit usum quolꝵ d si necesse parces
sint ad ministerium tñ ut manus quȩdam
mihi officia seruato in ordinem e uelut hoc¬
incorpus deducta in hunc comeatarium tuli
quem pro formula administratiemi respics
bissem. in aliis aũt libris quos pest erpimeata

Expanded text:
um omnis res ab imperatore delegata intentiorem exigat curam, et me seu naturalis sollicitudo seu fides sedula non ad diligentiam modo verum ad amorem quoque commissae rei instigent sitque nunc mihi ab Nerva Augusto, nescio diligentiore britatem atque etiam securitatem urbis pertinens, administratum per principes semper civitatis nostrae viros, primum ac potissimum existimo, sicut in ceteris negotiis institueram, nosse quod suscepi. § 2 Neque enim ullum omnis actus certius fundamentum crediderim, aut aliter quae facienda quaeque vitanda sint posse decerni, aliudve tam indecorum tolerabili viro, quam delegatum officium ex adiutorum agere praeceptis, quod fieri necesse est, quotiens imperitia praepositi ad illorum decurrit usum; quorum etsi necessariae partes sunt ad ministerium, tamen ut manus quaedam mihi officia servato in ordinem et velut corpus diducta in hunc commentarium contuli, quem pro formula administrationis respicere possem. In aliis autem libris, quos post experimenta
Abbreviated transcription (Latin):
bui aquam militibus puella uirguncla
uenas quasdam monstrauit quaꝰ secuti
qui foderant ingentem aque modum in¬
uenerunt edicula fonte appositam hãc
uirginem pictam oscenoit conapitur ergo
uia collatina ad Muł octauum paluini¬
bus loai Si igitur arcumlsctio continendaꝵ
scainriginum cã audiuiutra ex complu¬
ribus aliis acquisitionibus uenit ꝑ longi¬
tudinem passuum xiiii mũ.c .x. exfo

Expanded text:
bus aquam militibus puella virguncula venas quasdam monstravit, quas secuti qui foderant, ingentem aquae modum invenerunt. Aedicula fonti apposita hanc originem pictura ostendit. Concipitur Virgo Via Collatina ad miliarium octavum palustribus locis, signino circumiecto continendarum scaturiginum causa. Adiuvatur et compluribus aliis adquisitionibus. Venit per longitudinem passuum
Abbreviated transcription (Latin):
tuiaquas sufticere iuoerentur alto
imꝑii sici amno N. aquilio suliano q
asprenate cons anno urbis condite dee lxexx
onificentissime censumauit dedicauitq
nbus ceculo g curto ꝑducebatur Claudis
datum hec bonitate proxime martie. alte¬

Expanded text:
tus aquarum sufficere viderentur, altero imperii sui anno, M. Aquila Iuliano P. Nonio Asprenate cos., anno urbis conditae septingengnificentissime consummavit dedicavitque tibus Caerulo et Curtio perducebatur, Claudiae datum. Haec bonitatis proximae est Marciae. Alte
Abbreviated transcription (Latin):
licos belio pectutur. Iani tamen quibusdã
loas sinbi ductus ustustate dilapsus onuis¬
so atnuitu subteaneo uallium breuna¬
ni causa substruchonibus aruuntionibus
traicimur. Sextum ren& libre locum anio
uetuꝰ similite suffecticeus etiam altiori¬
bus lons ubis sicubi uallium sub missadaq¬
q̃meegionum condino exigit substructio¬
nibus armationibusq ueteres exggeatur
Sequitur hant libram lurgo dẽ mae appia
quee num ex urbano apro pͤerduseientur
non in tantum altitudinis erigi potuerũt
ubi quasi respirate riuosꝵ crsu dexonunt
Modus quoq eaRe mensuris ibidem positis
initur. Una aĩi tal iulia martiad texu¬
la qͦ intercepta sicit suxͣ demonstrauimꝰ
uilo iulis acresserat. Nune apilania tũis¬
dem iulie nomea accexit ae propriecana¬
li & nomine uenit. He tres a pisanis ineos¬
dem arcus renpiuntur summus is tudie

Expanded text:
licos bella gererentur. Iam tamen quibusdam licos bella gererentur. Iam tamen quibusdam locis, sicubi ductus vetustate dilapsus est, omisso circuito subterraneo vallium brevitatis causa substructionibus arcuationibusque traiciuntur. Sextum tenet librae locum Anio Vetus, similter suffecturus etiam altioribus locis urbis, si, ubi vallium summissarumque regionum condicio exigit, substructionibus arcuationibusve erigeretur. Sequitur huius libram Virgo, deinde Appia; quae cum ex urbano agro perducerentur, non in tantum altitudinis erigi potuerunt. ubi quasi respirante rivorum cursu limum deponunt. Modus quoque earum mensuris ibidem positis initur. Tres autem earum, Iulia, Marcia, Tepula quae intercepta, sicut supra demonstravimus, rivo Iuliae accesserat, nunc a piscina eiusdem Iuliae modum accipit ac proprio canali et nomine venit — hae tres a piscinis in eosdem arcus recipiuntur. Summus in his
Abbreviated transcription (Latin):
prespictens operum com̃plecti. nam auim
maxima pars auius officii in nuitela tosꝵ
sit sare pcopositum oport&q: maioꝵ impe¬
dia exigant nr̃a quiden solliatudine
Non sufficit singula epełitonilis subierisse
formas quoq ductuum faceie arrauimus
exquibus appar& ubi ualles quanten
nõ possumus & deliberare tanq̃ assistentẽ
omneis aque murbem libra proueniunt¬
inde iuri quedam altionbus lons& quȩ¬
dam .n. in aninentiora non possunt. Nam
& rolles si sint & ꝑp freguenticm ingendi¬
lititudo in omnem partem inbis e his
alie maigee alie minore pressura cogunt᷑
Altissimus auio nouui proxima claudinter¬
nium laudium tertium locum tenet iulia
quartum Tepula de hnis martia que api¬
te d martie claudis libram equat Sedue¬
teres humili ore directam pduxerunt iuit
non dum ab subiile explorata arte librãdi
seu quia ex moustria intra reram aquas
megebant ne facde ab hoscibus meteape¬
ꝑpatire cum frequeatia adͥ huc contra iea¬

Expanded text:
per species operum complecti. Nam cum maxima huius officii pars in tutela eorum sit, scire praepositum oportet, quae maiora impendia exigant. Nostrae quidem sollicitudini non suffecit, singula oculis subiecisse; formas quoque ductuum facere curavimus, ex quibus apparet ubi valles quantaequhabere possimus et deliberare tamquam adsistentes. § 18 Omnes aquae Inde fluunt quaedam altioribus locis et quaedam erigi in eminentiora non possunt; nam et colles sensim propter frequentiam incendialtitudaliae maiore, aliae leviore pressura coguntur. Altissimus est Anio Novus, proxima Claudia, tertium locum tenet Iulia, quartum Tepula, dehinc Marcia, quae capite etiam Claudiae libram aequat. Sed veteres humiliore directura perduxerunt, sive nondum ad subtile explorata arte librandi, seu quia ex industria infra terram aquas mergebant, ne facile ab hostibus interciperentur, cum frequentia adhuc contra Ita
Abbreviated transcription (Latin):
publico publisii aluo adpertam tergeminam
T appia perdurta est anno ab urbe ondita
Iccrelxxxriiii . M. curius deahatui qui cea¬
suram a.l. papirco ensors gessit amp̃is
qui nunc dicitur uetus aquam ꝑducendam
murbem ex manubiis de pyrtho captisar¬
rauit spurio caluisio. l. papisrio rõs. Item
post biennieum de indeo actum ÷ insenatur
de consuanone eiusaque optrs ire sent

Expanded text:
pia imo Publicii Clivo ad Portam Trigeminam,os quadraginta quam Appia perducta est, anno ab urbe conditaus Dentatus, qui censuram cum Lucio Papirio Cursore gessit, Anionis qui nunc Vetus dicitur aquam perducendam in urbem ex manubiis de Pyrro captis locavit, Spurio Carvilio Lucio Papirio consulibus iterum. Post biennium deinde actum est in senatu de consummando eius aquae op
Abbreviated transcription (Latin):
eum fontem qui uocatur albudinus tan¬
te bonitatis ut Martiȩ quoq adiutorio
fonsquia martiam sibi safficeie aꝑparebat
intluudiam decutaetus manente nihilomi
minus poresidiario in martiam ut ita de¬
mum laudia aquam aduar& si eam

Expanded text:
eum fontem qui vocatur Albudinus, tantae bonitatis, ut Marciae quoque adiutorio fons, quia Marciam sibi sufficere apparebat, in Claudiam derivatus est, manente nihilo minus praesidiario in Marciam, ut ita demum Claudiam aquam adiuvaret
Abbreviated transcription (Latin):
nilium. ex es ruus e sõterranens passuũ
x uii. milium dec lxxuiiii subtractio supͣ¬
nos cxxxii .i. anno ab ube condita declliii¬
Seruio Sulpitio galba cum .L. Aurelio cot¬
ra cõs cum appie amenisq ductus uetust¬
re quassari priuatoꝵ d fraudibus intercipe¬
rentur datum ÷ a senatu negonum. Miri¬
uidebatur ampliorem modum aque eioei
mandatum asenatu ÷ ut surgr& quatena
alias aquas poss& in urbem ꝑducere Amiol
apud fenestellam in hec opera Maro decre
sumandum negosium non sufficieboat stanur
fodem tempere .x. uiri dum aliis excausis
libros sibyllinos inspiciunt inueniise dut
luim odusi deq ea xe insenatu lepido
pro collega uerba faciente Acham appio
claudio e cealio cõs. fademq postan
gratiam martii regis atq ita esso ibi ca¬
pitolium aquam ꝑduefam roncipitur
martia uia ualpria ad miliarium xexin¬

Expanded text:
decessit; gloria perductae pertinuit ad Fulvium. Concipitur Anio Vetus supra Tibur vicesimo miliin Tiburtium usum. Ductus eius habet longitucio Aurelio Cotta consulibus cum Appiae Anionisque ductus vetustate quassati privatorum etiam fraudibus interciperentur, datum est a senatu negotium Marcvidebatur ampliorem modum aquae, eidem mandatum a senatu est, ut curaret, quatenus alias aquas posset in urbem perducere. lacuna apud Fenestellam, in haec opera Marcio decretm ad consummandum negotium non sufficiebat spatium . Eo tempore decemviri, dum aliis ex causis libros Sibyllinos inspiciunt, invenisse diclium perduci, deque ea re in senatu M. Lepido pro collegio verba faciente actum Appio Claudio Q. Caecilio consgratiam Marci Regis: atque ita in Capitolium esse aquam perductam. Concipitur Marcia Via Valeria ad miliarium tri
Abbreviated transcription (Latin):
dre ac quisitionum ductus riui subterra¬
nei efficiunt passus m. ecce .i. q rõ¬
monuit auguscum prouidentis simum
pͥnapem producerent alsientinam
aquam que uocatur Augusta nõ satis
forte cum opus naumachie agredderet
nequii salubrcoribus aquis detaher&
ranc proiorie opere ꝑduxit & quot
mautathie cepat superese hortisso¬
iacincibus & priuatos usibus concessit¬

Expanded text:
m. Adquisitionum ductus rivi subterranei efficiunt passus mille qmoverit Augustum, providentissimum principem, perducendi Alsietinam aquam, quae vocatur Augusta, non satisforte cum opus Naumachiae adgrederetur, ne quid salubrioribus aquis detraheret, hanc proprio opere perduxit et quod Naumachiae coeperat superesse, hortis adiacentibus et privatoru
Abbreviated transcription (Latin):
depensatam acaipiunt Sednon kadem
moderatione aquarii nostri protem
eius semꝑ insupolementum iulis ut iu¬
dicaustunt nec ut iuliam au̾gecat: quã
hauriebant largiendo complere nisi sui
gratia exsiusa uõ : cabra & totamuis¬
su imiꝑaterii reddidat tus mulanii qui nũt
forsitan non sine admiratione eam sumũt
ignari cui caute insolitam habundantia
debeant iuliam aũt reuocani deriuatiomi¬
bus ꝑ qual subripiebatur modura suunr
q̃uii nomabili sicatate seruauit rodem anõ
Agrippa ductus appis anieas martie pe¬
nem delapsos rescituit ⁊ stasingulari cura
cempluribus salientibus aquis iusteuxit
uibem Idem eum im testium tõs fuiss&.e.
agro lucullano collectam̃ romam ꝑduxit

Expanded text:
dispensatam accipiunt. Sed non eadem moderatione aquarii nostri partem eius semper in supplementum Iuliae vindicaverunt, nec ut Iuliam augerent, quam hauriebant largiendo compendi sui gratia. Exclusi ergo Crabram et totam iussu imperatoris reddidi Tusculanis, qui nunc, forsitan non sine admiratione, eam sumunt ignari cui causae insolitam abundantiam debeant. Iulia autem revocatis derivationibus, per quas surripiebatur, modum suum quamvis notabili siccitate servavit. Eodem anno Agrippa ductus Appiae, Anionis, Marciae paene dilapsos restituit et singulari cura compluribus salientibus instruxit urbem. § 10 Idem cum iam tertio consul fuisset, C. agro Lucullano collectam Romam perduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
uo soncipitue ex flumine quo nm ter¬
ras arau cultas se bẽat. soli pinpussa in
inter amnem & specum consistera alinq̃¬
recur aqua. sic quotitusq iimbres sup¬
ueniunt nubida ꝑuenit murbem Iũ¬
gitur & riuni herallaneus oriens eadem
sui amictit diutus ameri noui efficit

Expanded text:
no excipitur ex flumine, quod cum terras cultas circa se habeat soli pinguis et inde inter amnem et specum consisteret et liquaretur aqua. Sic quoque quotiens imbres superveniunt, turbida pervenit in urbem. Iungitur ei rivus Herculaneus oriens eadem sui amittit. Ductus Anionis Novi efficit
Abbreviated transcription (Latin):
plancio hyssapone ful. flacro ronsulibus
aquam que uocatur tepula exaigro lunol¬
lalo quẽ quileas tusclanum reeduntro¬
mane & in capitolium ao ducfndam cura¬
uerunt. Tepula roncipitur uia latina ad

Expanded text:
Plautio Hypsaeo M. Fulvio Flacco cos., aquam quae vocatur Tepula ex agro Lucullano, quem quidam Tusculanum credunt, Romam et in Capitolium adducendam curaverunt. Tepula concipitur Via Latina ad
Abbreviated transcription (Latin):
A gno dechex belra regina filiã desi¬
derii regis langorbardorũ carlosi¬
lio suo conugio sociandõ de ualia ab¬
duxit:¬
A Nno dec lxxi carlmannus decersit is

Expanded text:
apit. DCCLXX. Berhta regina filiam Desiderii, regis Langobardorum, Carlo filio suo coniugio sociandam de Italia adduxit. DCCLXXI. Karlomannus rex decessit II.
Abbreviated transcription (Latin):
Domino nostro ielu christo sicut duele
nature hoc de dei ehominis suꝙ̃ dug
credantur eẽ uoluntatel suitoꝑationt
uisaudire de eo quod diuinitans est
ego iquit ꝙ parer unũ sumus uis au¬
dire quod humanitans parer maior
me est. ctrne secundũ humanitattin
cum in naui dormienie eterne tius
diuiniratlur cum tuangelista dist

Expanded text:
u Christo sicut duae sunt naturae, hoc est Dei et hominis, sic etiam duae credantur esse voluntates sive operationes. Vis audire de eo quod deitatis est? “Ego”, inquit, “et pater unum sumus”. Vis audire quod humanitatis? “Pater maior me est”. Cerne secundum humanitatem eum in navi dormientem; cerne eius divinitatem cum euangelista ait
Abbreviated transcription (Latin):
fuit malũ ciuem dicens cui nõ esset idem
qd̃ cȩteris sacis uniuersi q ex eccitus notabilis
epe fuit continẽtia: Sĩc eius qui sub marto
Scauro meruit nãq memorię tradidit.
Scaurus pomiferam arborem quã in pede
castroꝵ fuerat complexa metatio postero
die abeunte execcitu ĩ tactis fructib relictã
Iuspiciis imperatoris Cęsaris Domitiani tu¬
gusti germanico bello qsõ ulius ciuil ĩgalia
mouerat lingonũ opulentissima ciutas quȩ
ad ciuilem descuerat cũ ad uehem̃te ex erci¬
tus cȩsoris populationẽ timeret: qd contra
expectationem in uiolata nihil ex rebus suis
amiserat ad obsequiũ redacta Septuaginta
chorinto gapta nõ italia solum q etiã proũ¬
ciam tabulis statiusq exornauit: adeo nihil
& tantis manubiis ĩ suũ conuectit ut fiam
eius in opem senatus ex publico dotauerit

Expanded text:
fuit, malum civem dicens, cui non esset idem fuit, malum civem dicens, cui non esset idem quod ceteris satis. Universi quoque exercitus notabilis saepe fuit continentia, sicut eius qui sub M. Scauro meruit. Namque memoriae tradidit Scaurus pomiferam arborem, quam in pede castrorum fuerat complexa metatio, postero die abeunte exercitu intactis fructibus relictam. Auspiciis Imperatoris Caesaris Domitiani Augusti Germanici eo bello, quod Iulius Civilis in Gallia moverat, Lingonum opulentissima civitas, quae ad Civilem desciverat, cum adveniente exercitu Caesaris populationem timeret, quod contra exspectationem inviolata nihil ex rebus suis amiserat, ad obsequium redacta septuaginta Corintho capta non Italiam solum, sed etiam provinciam tabulis statuisque exornavit, adeo nihil ex manubiis tantis in suum convertit usum, ut filiam ejus inopem senatus ex publico dotaverit
Abbreviated transcription (Latin):
a quȩ sufficeret ĩdotem filiart: quas ob inopi¬
am publice dotauit senatus. Idem pręsiterũt
athenienses filiis aritidis post amplissimaꝵ reꝵ
administrationẽ maxima paupectate de funci
Epaminũdas dux thebanoꝵ tantę absinẽtiȩ
fuit ut ĩ suppellectili eius preterito reo et uni¬
tũ uo̾ nihil inueniret᷑. Nannibal surgere de
nocte solitus an notem nõ requiescebat. gepu¬
sculo demũ ad ccenã uocabat: neq ampliuis qͣ
duob lectis discumbebat᷑ apud eum. Idem cũ
sub has drubale imperatore militart : plerũq
supec nudam humũ sagulo tectus somnos ca¬
biebat. Emilianũ Scipionẽ iniditur ũtiner̃
cũ amicis ambulantem accepto pane uesci
solitum: Idem et de Alexandro macedone
tem meridie añ tabeenaculũ stantem ulam¬
bulantem capere solitũ abos legimus . G. Gu.¬
retur ei motus agri: quem consumati mili¬
tes accipiebant gregaliũ portione contentus

Expanded text:
a, quae sufficeret in dotem filiarum, quas ob inopia, quae sufficeret in dotem filiarum, quas ob inopiam publice dotavit senatus. Idem praestiterunt Athenienses filiis Aristidis post amplissimarum rerum administrationem in maxima paupertate defuncti. Epaminondas, dux Thebanorum, tantae abstinentiae fuit, ut in suppellectili eius praeter stoream et unicum veru nihil inveniretur. Hannibal surgere de nocte solitus ante noctem non requiescebat; crepusculo demum ad cenam vocabat neque amplius quam duobus lectis discumbebatur apud eum. Idem, cum sub Hasdrubale imperatore militaret, plerumque super nudam humum sagulo tectus somnos capiebat. Aemilianum Scipionem traditur in itinere cum amicis ambulantem accepto pane vesci solitum. Idem et de Alexandro Macedone nnum agentem, meridie ante tabernaculum stantem vel ambulantem capere solitum cibos legimus. M'. Curetur ei modus agri, quem consummati milites accipiebant, gregalium portione contentus
Abbreviated transcription (Latin):
xiui millib grȩtorũ qui nũs ĩ auxiliisari
adueesus artaxeesem fuit centũ milia bar¬
cura ex corpore suo xenophonti atheniensi de¬
mandata pee iniqua et ignota loca ĩ colu¬
mia reutesa sunt. A teses a trecentis ad¬
lace demoniceꝵ add thecmophilas uexatus cũ
uix eos confeasset. hoc se deceptũ aiebat ꝗd̾
milites quidem homines haberet iuiros disci¬
plim tenaes nulbos. De continẽtia
ICATONEM uino eodem quo re¬
miges contentũ fuisse teaditur. fabxiti
cũ cneas legatiis epyrotaꝵ grande pondus
auri dono ei daret nõ accepto eo dixit ma¬
lle se id habentib impeare qħ id habere
Actilius regulus cũ sumis reb p̃fuisset adeo pa¬
upeo fuit ut se coniuge liberos q toleraret agd¬
lo qui colebat᷑ per unũ uilicum: cuiꝰ audita m¬
orie sccipsit senatui de sucerore destitutis rb
obitu seeui necessariã ẽẽ p̃sentiã suam Gn. dãi¬
pio post res prospere ĩ hispanpa geftis ĩsuma pa¬
upectate decessit: ne ea quidem relicta pecuni¬

Expanded text:
im milibus Graecorum, qui numerus in auxiliis Cyri adversus Artaxerxen fuit, centum milia barcura uni ex corpore suo Xenophonti Atheniensi demandata, per iniqua et ignota loca incolumia reversa sunt. Xerxes a trecentis Lacedaemoniorum ad Thermopylas vexatus, cum vix eos confecisset, hoc se deceptum aiebat, quod multos quidem homines haberet, viros autem disciplinae tenaces nullos. III De Continentia M. Catonem vino eodem quo remiges contentum fuisse traditur. Fabricius, cum Cineas legatus Epirotarum grande pondus auri dono ei daret, non accepto eo dixit malle se habentibus id imperare quam habere. Atilius Regulus, cum summis rebus praefuisset, adeo pauper fuit, ut se coniugem liberosque tolararet agello, qui colebatur per unum vilicum; cuius audita morte scripsit senatui de successore, destitutis rebus obitu servi necessariam esse praesentiam suam. Cn. Scipio post res prospere in Hispania gestas in summa paupertate decessit, ne ea quidem relicta pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
milium c lxuii. preterea infrrapi non m̃
quingentos xxuii que inter mensuras m̃as
& rogarionem intersunt longe amplio¬
duberare comprehensam a nobii mensu¬
ram cuius xei ratio ⁊ quoq uii aque capa¬
uor ut ex largo e celaci flumine exemp¬
na ueronrate ipsa ampiiat moduni Non
subito aliquos ad notasse quod longe maiõ
copia actis mensuris incieacu sit qĩ erat
incominentariis pxincipum cuius rercã¬

Expanded text:
ium. Praeterea intercipi non tantum quingentas XXXVIII, quae inter mensuras nostras et erogationem intersunt, sed longe amplioet etiam exuberare comprehensam a nobis mensuram. Cuius rei ratio est, quod vis aquae rapacior, ut ex largo et celeri flumine excepta, velocitate ipsa ampliat modum. § 74 Non dubito aliquos adnotaturos, quod longe maior copia actis mensuris inventa sit, quam erat in commentariis principum. Cuius rei ca
Abbreviated transcription (Latin):
xo quinarie ix oprabus publisis xoiqui¬
narie i ccc lxex in quibus ꝑ se haripo
extra urbem consumitur nomine caesa¬
xeuii claudia e anio nouili extra uibe
proprior queq riuo erogatatur mtra ur¬
bem confundebatirr & dau. quidem extra
urbem dabit nomine calsere quinarias
ec xoii priuatii quinarias ocrt xxxuiii anio
nouus nomine. ces guinarie dec XXuiii

Expanded text:
 una, operibus publicis sedecim quinariae ∞CCCLXXX, in quibus per se Euripo, extra urbem consumitur, nomine Caesa§ 86 Claudia et Anio Novus extra urbem proprio quaeque rivo erogabantur, intra urbem confundebantur. Et Claudia quidem extra urbem dabat nomine Caesaris quinarias CC XI VI, privatis quinarias CCCCXXX novem; Anio Novus nomine Caesari
Abbreviated transcription (Latin):
nefitiis ante piscinam eroga & plurimũ
subtrahi deprehenderimus itaq: minus in¬
ueniatur q̃ re utra esse debeat quinaris
que neq ad romnentariok fidem neq ad
eas quas adcapur egimus meniuras ineꝙ
adillas saltem ad piscenas post tot inuiris¬

Expanded text:
neficiis ante piscinam eroget et plurimum subtrahi deprehenderimus ideoque minus inveniatur, quam re vera esse debeat, quinariis quae neque ad commentariorum fidem neque ad eas quas ad caput egimus mensuras, neque ad illas saltem ad piscinam post tot iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
uenies murben ꝯmiscebatur aun am¬
tno nouo contusione facta & conceptio ens
& trogano esse obsatrior quod siqui forte
me ac quisinonum menqura blandiri pu¬
tant dmonendi sunt lurtium & cexule¬
um fonte aque claudie sufficere ad pre¬
standas ductui suo quirarias quas signifi
suꝑfaiunt non sine rropria hohx fontiasz
capiunt .n. ex augusta que muenta in
martie supplumentum dum illa nõ in¬
dig& adienmus fontibus claudis ꝙ̃ius nec

Expanded text:
n urbe miscebatur cum Anione novo, ut confusione facta et conceptio earum et erogatio esset obscurior. Quod si qui forte me adquisitionum mensuris blandiri putant, admonendi sunt adeo Curtium et Caeruleum fontes aquae Claudiae sufficere ad praestandas ductui suo quinarias quas significsuperfluunt non sint proprie horum fontium; capiuntur enim ex Augusta, quae inventa in Marciae supplementum, dum illa non indiget, adicitur fontibus Claudiae, quamvis ne
Abbreviated transcription (Latin):
muisa sit quantumanq erogauerit de¬
inõe que ipsi scrupulosa inquisitiene pre¬
unte prouugentia optimi ailigentissim par
narii muls ce lxuip huiui rei admiratio cũ
prinpium offiai i exploranda fule aqͥh
arq copia crederem non mediorrites merõ¬
uettit ad snurandum quemadmodum am¬
plius trogaretur qi inpdrrimonio ut ita dicã
asset anre omnia ita capita ductum meti¬
ri aggeessus sum sed longe .i. arater quina¬
rias & milibus ampliorem qi inconiram¬
uiis ommnem inueri ut per singlas demõstrabo

Expanded text:
isa sit quantumque erogaveritinde quem ipsi scrupulosa inquisitione praeeunte providentia optimi diligentissimi Nerribus. Huius rei admiratio, cum praecipuum officii opus in exploranda fide aquarum atque copia crederem, non mediocriter me convertit ad scrutandum, quemadmodum amplius erogaretur, quam in patrimonio, ut ita dicam, esset. Ante omnia itaque capita ductuum metiri adgressus sum, sed longe, id est circiter quinariarum decem milibus, ampliorem quam in commentariis modum inveni, ut per singulas demonstrabo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ claudia produceretur urebdntur martia
lilia seo post ea q̃ nero imperator claudiã
nide distribueretur priores non ampliate
sed admisse sunt milla .n. castella adittẽ
scđ is sđ usus quolx quamuis mutata aqͣ
uetus appellario mansit. Satisiam demõ
onfectum ut sit dicam in marsam mas¬
nimus immo & falsis nominibus positam
q̃ breuissime nequid formuls officiis uelat¬
issit q̃s quibui saffiçit rognouest sum̃a
icebit tamea suꝑ leuiora ut aryo dipi

Expanded text:
quam Claudia perduceretur, utebantur Marcia quam Claudia perduceretur, utebantur Marcia et Iulia. Sed postquam Nero imperator Claudiam duxit, ut inde distribueretur, priores non ampliatae sed omissae sunt; nulla enim castella adiecit, sed isdem usus est, quorum quamvis mutata aqua vetus appellatio mansit. § 77 Satis iam de confertam et, ut sic dicam, in massa invenimus, immo etiam falsis nominibus positam,quam brevissime, ne quid velut formulae officii desit. Eis quibus sufficiet cognovisse summa, lic
Abbreviated transcription (Latin):
tusq fecerunt exstimanonem ac na me¬
tu aestatis ac sica̧inatum in tm a ueritate
cos raxssisse credam obstantibus quod ipsis
ꝯmensuris iulio mense hanc unitusq copi
roisse dum beueficia sua princepe saun¬
dum modum conmentariis ascriptum rem¬
perant sequens diuersiras quod alius mo¬
dus concipitur adcapita alius non fꝵigio
minor inpisanis mininus de mde disti¬
butione contineie cuiusrei fraui aquarioꝵ¬
toex usum deciuare deprehendimus Set
plecissq possessoꝵ & quoꝵ agris aque ar¬
unde sit ut ductus publici nomĩbus pxiua
est ntulus de aquis quod nũc nos omiã si¬
mili licntia iesurpata ũt non ꝑ offerr¬
sa probaremus irriguos agros tabenas
cenacula de rorrepuptelas ds iq omnes
perpetus salieatibus instructas muenmus
non quod falsis titulii alie pro aliisaque tro¬
gabant enam inter leuiora cereris uiciis in¬
ferea iñ que emendationem iudebannr
exigere mirandum quod fece ci montem
celium & auentinirm acadit qui collei pͥus¬

Expanded text:
uae fecerunt aestimationem. Ac ne metu aestatis aut siccitatum in tantum a veritate eos recessisse credam, obstat quod ipse actis mensuris Iulio mense hanc uniuscuiusque cidisse, dum beneficia sua principes secundum modum in commentariis adscriptum temperant. § 75 Sequens diversitas est quod alius modus concipitur ad capita, alius nec exiguo minor in piscinis, minimus deinde distributione continetur. Cuius rei causa est freprehendimus. Sed et plerique possessorum, e quorum agris aqua cirunde fit ut ductus publici hominibus privacui titulus est "De Aquis", quae nunc nos omnia simili licentia usurpata utinam non per offensas probaremus; inriguos agros, tabernas, cenacula etiam, corruptelas denique omnes perpetuis salientibus instructas invenimus. Nam quod falsis titulis aliae pro aliis aquae erogabantur, etiam sunt leviora ceteris vitia. Inter ea tamen quae emendationem videbantur exigere, numerandum est, quod fere circa montem Caelium et Aventinum accidit. Qui colles, prius
Abbreviated transcription (Latin):
sub nomine Calsatis quinarit mille dec¬
Sed hec ipsa dispensatio ꝑnomina aquaꝵ
exposuimus dantur nomine appile gx
uibem quinaris tonnodo quinq qm̃ hu¬
milior oritur & ametioribus relique

Expanded text:
sub nomine Caesaris quinariae milleet haec ipsa dispensatio per nomina aquseposuimus, dantur nomine Appiae extra urbem quinariae tantummodo quinque, quoniam humilior turetia metitorib
Abbreviated transcription (Latin):
ininus q̃ inoraarii ascribitur quina
depressio non farila manationtma oscendit
q̃ ei so ee ex eo appare quod in plerisq urbis
partib probara aqua obseruatur idq ex
ea mancs sed & quasdam intra uibes in

Expanded text:
in commentariis adscribitur quinardepressior, non facile manationes ostendit, quas esse ex eo apparet quod in plerisque urbis partibus probata aqua observatur, quae ex ea manat. Sed et quasdam fistulas in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ paminãdas mantinia cũ lacedemonios in
subsidium hosti uenisse animaduteteret ratus
posse lacedemonẽ occupari si clam illo profer¬
tus esset: node crebros ignes ficri iussit ut
spem remanendi occultaret profectionem s
trasfuga proditus assequto & eecitu lacedemo¬
nioꝵ i tinere quidem quo spartam perbat. de¬
ffitit Idem tũ consiliũ conueetit ad matinien¬
ses ȩque .n. ignib factis lacedemonios q̃i ma¬
neret fruftratus pec .xb. millia passuũ reuertit
mantiniam eamq auxilio destutã occupauit
EEx contrario cieca tutelã obsessoꝵ.¬

Expanded text:
. Epaminondas Mantineae, cum Lacedaemonios in . Epaminondas Mantineae, cum Lacedaemonios in subsidium hosti venisse animadverteret, ratus posse Lacedaemonem occupari, si clam illo profectus esset, nocte crebros ignes fieri iussit, ut specie remanendi occultaret profectionem. Sed a transfuga proditus, assecuto exercitu Lacedaemoniorum, itinere quidem, quo Spartam petebat, destitit, idem tamen consilium convertit ad Mantinienses; aeque enim ignibus factis Lacedaemonios, quasi maneret, frustratus per quadraginta milia passuum revertit Mantiniam eamque auxilio destitutam occupavit. Ex Contrario circa Tutelam Obsesso
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ de ea regrentib benigne respondit et noc¬
te qua dimissurus erat illos fenxit litteras
haberet ac paulũ regressus dimisit legatos. his
omĩa tuta et abisse formionem renũtiãtib
calaidenses spe et oblate humanitatis et abduca
execatus remissa uebis cuftodia cũ fefom fir¬
mio reuertisset prohibere ĩ expetatam ium
nõ potuerunt. Agesilaus dux lac demoniorum
cũ phocenses obsideret: et mnellexisset eos qui
tũ c prȩsidio illis ecant iam grauari helli ĩco¬
modo. paulũ regressus tanꝗ ad alios actus libe¬
ram recedendi occasionem his dedit non
multo post milite reducto delucto destituto
focenses saperauit. Alcibiades aduersus biran bri¬
tios qui se motnib continebant insidias dispo¬
suit et semulato regresi ĩ cautos eos opp̃ssit
uixiatus cũ tridiu iter descedens conficisset.
Idem illud uno dit remensus sego brigenses
et sacrifitio tũ maxime occupatos opp̃ssit¬

Expanded text:
eorum de ea re querentibus benigne respondit et noceorum de ea re querentibus benigne respondit et nocte, qua dimissurus illos erat, finxit litteras s redeundum haberet. Ac paulum regressus dimisit legatos. His omnia tuta et abisse Phormionem renuntiantibus, Chalcidenses spe et oblatae humanitatis et abducti exercitus remissa urbis custodia, cum confestim Phormion revertisset, prohibere inexspectatam vim non potuerunt. Agesilaus, dux Lacedaemoniorum, cum Phocaeenses obsideret et intellexisset eos, qui tunc praesidio illis erant, iam gravari belli incommoda, paulum regressus tamquam ad alios actus liberam recendendi occasionem his dedit; non multo post milite reducto destitutos Phocaeenses superavit. Alcibiades adversus Byzantios, qui se moenibus continebant, insidias disposuit et simulato regressu incautos eos oppressit. Viriathus, cum tridui iter discedens confecisset, idem illud uno die remensus securos Segobrigenses et sacrificio cum maxime occupatos oppressit