comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tima : redemit nos fuso sanguine
Ab hoc oeati sumus. Sermo contextus ad¬
uingit. Omnia ꝑ ipsum facta st̃ : et sine i d o
factum est nichil. Hoc ÷ qͦ ereati sumus.
qͦ. uͦ redempti : Auor. Qđ factũ. ẽ inquit: in
Ieo uita ẽ Etuita eet lux hominum.
Et lux intenebris lucet: et tenebrȩ eam
ñ ẽp̃bender̃. Ad huc ds̃ . ẽ. Ad huc il¬
lud dr̃: qđ in commutabile semꝑ manet.
Ad huc illud dr̃: cui uidendo corda mun¬
danda st̃ Unde autem mundentur:
nondum dic̃. Iux inqͥt lucet intene¬
bris et tenebe eam ñ ẽp̃hender̃
Sed ut sĩ sint tenebre. possintq comp̃hende ͣ¬

Expanded text:
tima, redemit nos fuso sanguine Ab hoc creati sumus. Sermo contextus adjungit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Hoc est quo creati sumus. Quo vero redempti, audi: Quod factum est, inquit, in eo vita erat, et vita erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Adhuc Deus est: adhuc illud dicitur, quod incommutabile semper manet; adhuc illud dicitur, cui videndo corda mundanda sunt: unde autem mundentur, nondum dicit. Lux, inquit, lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Sed ut non sint tenebrae, possintque eam
Abbreviated transcription (Latin):
ritatas decet Facere autem pigm̃tis quo uł
rubicundior uł candidior appareat: ad ul¬
terina fallacia ẽ Qua ñ dubito etiam ipsos
maritos se nolle decipi: quib solis ꝑmit¬
tendae st̃ feminȩ ornari scđm ueniam non
scđm imꝑiũ. Nam uerus ornatꝰ maximȩ xp̃i¬
anorum & xẽianarom. ñ tantũ nullus fucus
m̃dax: uerum nec auri qͥdem uestisq põpa ⁊¬
sed mores boni st̃ Execrenda autem suꝑstitio
ligatinberum. in qͥbus etiam in aures iuibꝵ
in summis ex una parte auriculis sus¬
pensȩ deputant᷑ : non ad placendum homi¬
mbrs sed ad seruiendum daemonib Adbi¬
betur. Quis aut̃ possit speciales nefarioꝵ
suꝑsationum ꝓhibitiones inscripturis
inueniye. Cum genertelit̃ apłs dicat.
nolo uos socios fieri daemonioꝵ. et iter̃
quȩ enim consonantia xp̃i ad belial.
insi forte qr belial nominauit. et gene¬
ralem societatem dȩmonioꝵ ꝓhibuit :

Expanded text:
ritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel ritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari secundum ueniam non secundum imperium. nam uerus ornatus maxime Christianorum et Christianarum non tantum nullus fucus mendax uerum ne auri quidem uestisque pompa sed mores boni sunt. Execranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures uirorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur: non ad placendum hominibus sed ad seruiendum daemonibus adhibentur. quis autem possit speciales nefariarum superstitionum prohibitiones in scripturis inuenire, cum generaliter apostolus dicat: Nolo uos socios fieri daemoniorum et iterum: Quae enim consonantia Christi ad Belial? nisi forte, quia Belial nominauit et generalem societatem daemoniorum prohibuit,
Abbreviated transcription (Latin):
Riterum. Caput mulieris uir : ca
si ds̃ non nisi omnia simul tria : qͦmͦ caput
intrinitate sit xp̃c ut sit trinitas : An qͥo
ẽ pat̾ cũ filio : cãput ei qđ ẽ solus filius :
Cũ filio enim pat̾ ds̃. ẽ. Solus aut̃ filius ds̃ ẽ:
ẽ pat̃. sicut dicit. q̃m pat̾ maior me.ẽ: ut
hoc ipsum dm̃ eẽ qđ illi cum pr̃e unũ. ẽ.
caput sit hominis mediatoris qđ ipse solẽ
Si enim m̃tẽ recte dicimꝰ pͥncipale hominis.
id.ẽ. tanqͣm caput humanȩ substantiȩ. cũ
ipse homo cũ m̃te sit homo: cur non multo
congruentius multo magis uerbum cum
non possit:¶ Nam si non uelatur mulier
olo de ornam̃tis auri uł uestis pre
properam habeas inꝓhibendo sen¬
mtentiam : nisi eos qui neq conugari neq
coniunigi cupientes. cogitare debent qͦmͦ
plciceant dõ. Illi aut̃ cogitant quȩ st̃ mundi.
qͦmꝰ placeant uł uiri uxorib uł mulieres
maritis : msi qđ capillos nudare feminas
qͣs etiam caput uelie apłs iub& nec ma¬

Expanded text:
iterum, Caput mulieris, vir; caped rursus si Deus non nisi omnia simul tria, quomodo caput in Trinitate sit Christus ut sit Trinitas? An quod est Pater cum Filio, caput est ei quod est solus Filius? Cum Filio enim Pater Deus, solus autem Filius Christus est: est pater, sicut dicit: quoniam pater maior me est, ut hoc ipsum deum esse, quod illi cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est tamquam caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo, cur non multo congruentius multoque magis uerbum cum non poNolo de ornamentis aureis, vel vestibus prproperam habeas in prohibendo sententiam nisi eos, qui neque coniugati neque coniugari cupientes cogitare debent. quo modo placeant deo. illi autem cogitant, quae sunt mundi, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec ma
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ ista distinctio: et recte intelligit᷑
duo testam̃ta diftinguere. Ladem qͥppe
st̃ inuetere et nouo. Ibi obumbrata :
hic reuelata Ibi p̃figurata : hic manifestata
Nam ñ solum sacrem̃ta diũ sast̃ uerum etixn
ꝓmissa ibi uidentur temporalia proponi:
quib fpĩtuale p̃mium occulte significetur
Hic autem manifestissime sp̃itualiã promit¬
tunt᷑ et et̃na: Temporalium aut̃ bonoꝵ atq
carnalium. et sp̃itualium atq ȩt̃noꝵ:
quȩ clarior certiorq diftnctio. ẽ. quam
satis constitit. non istam t̃renam transito¬
riamq felicitatem adño dõ pro magno mu¬
nere spandam et optandam: quando¬
quidem it utugento filio suo quem tanta
illa ꝑpet uoluit longe aliud ase pati
expectariq oportere aꝑtissima diftinc¬
tione declayeuit.

Expanded text:
na est ista distinctio: et recte intelligitur duo Testamenta distinguere. Eadem quippe sunt in Vetere et Novo: ibi obumbrata, hic revelata; ibi praefigurata, hic manifestata. Nam non solum Sacramenta diversa sunt, verum etiam promissa. Ibi videntur temporalia proponi, quibus spirituale praemium occulte significetur: hic autem manifestissime spiritualia promittuntur, et aeterna. Temporalium autem bonorum atque carnalium, et spiritualium atque aeternorum, quae clarior certiorque distinctio est, quam satis constitit, non istam terrenam transitoriamque felicitatem a Domino Deo pro magno munere sperandam et optandam: quandoquidem in unigenito Filio suo, quem tanta illa perpeti voluit, longe aliud a se peti exspectarique oportere apertissima distinctione declaravit.
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ uidetis in altare dĩ: etiam
trans acta nocte uidistis. Sed quid
e& quid sibi uelit. qͣm magne reisacra¬
m̃tum conteneret: nondum audistis. Qđ gͣ
uidistis. panis. ẽ. et calix: qđ uob̾ etiam ocłi
ur̃ĩ renuntiant. Qđ aut̃ fides ur̃a postulat¬

Expanded text:
quod videtis in altare Dei, etiam quod videtis in altare Dei, etiam transacta nocte vidistis, sed quid esset, quid sibi vellet, quam magnae rei sacramentum contineret, nondum audistis. Quod ergo videtis, panis est, et calix; quod vobis etiam oculi vestri renuntiant. Quod autem fides 227
Abbreviated transcription (Latin):
do xec manducat᷑ : uita manducat᷑
Nec ecciditur ut manducetur : sed mor¬
tuos uiuificat. Quando manducatur:
manducare istum panem. ne forte fi¬
mamus illum : et post ea qđ manducemꝰ
non inueniamꝰ. Manducetur xp̃c. Ui
uit manducatus : q resurrex̃ occisus.
Nec qͣndo manducamꝰ: partes de illo fa¬
ciamus. Et quidem in sacram̃to sic fit:
& noruã fideles quem ad modũ mandu¬
cent carnem xp̃i. Unus qruisq accipit
partem suam. Unde et ipsa gr̃ti partes uo¬
cantur Ppartes manducatur : et ma¬
net intẽger totus ꝑpartes manducatur
in sacroẽmento ÷ & manet integer totus
in cȩlo: manet integer totꝰ incorde tuo.
Totus enim eiber ap̾d patrem: qͣndo uenit
in uirginem. Impleuit illam : nec reces¬
sit ab illo. Ueniebat in carnem. ut eũ
hoẽs manduccuent: & manebat integer
apđ patiem ut angłos pascer& Qđ enim
sciatis fr̃s et qͥ scitis et qͥ nescitis scire de
iua: quib meritis: qͣ dignitate panẽ
angłoꝵ manducar& homo: nisi creator

Expanded text:
 manducatur, vita manducatur, nec occiditur, ut manducetur, sed mortuos vivificat. Quando manducatur,  fratres, manducare istum panem, ne forte finiamus illum et postea, quid manducemus, non inveniamus. Manducetur Christus, vivit manducatus, quia resurrexit occisus. Nec, quando manducamus, partes de illo faciamus. Et quidem in sacramento sic fit. Et norunt fideles, quemadmodum manducent carnem Christi. Unusquisque accipit partem suam, unde et ipsa gratia partes vocantur. Per partes manducatur et manet integer totus. Per partes manducatur in sacramento et manet integer totus in caelo, manet integer totus in cototus enim erat apud Patrem, quando venit in Virginem. Implevit illam, nec recessit ab illo; veniebat in carnem, ut eum homines manducarent; et manebat integer apud Patrem, ut angelos pasceret. Quod enim scitis, et qui scitis et qui nescitis scire debvia, quibus meritis, qua dignitate panem angelorum manducaret homo, nisi creator
Abbreviated transcription (Latin):
somno excitentur : et imꝑitia sua erubescass
sibi: et de ͥ imꝑitia sua periclitari se sentiant.
Qui homines sibonȩ st̃ fidei. non cedunt he¬
reticis: sed quid eis respondeant diligenter
inquirunt. Nec eos deserit ds̃ ut petentes ac¬
cipiant. et quȩrentes inueniant. et pulsantib¬
ralis commodi et incximȩ głȩ pͥncipatꝰq sui
gr̃t̃. falsas ac nouas opiniones uł gignit ut se¬
quitur. Ille autem qui huius modi hõinibus
credit: homo. ẽ imaginatione qͣdam ueritatis

Expanded text:
sompnio excitentur et de impericia sua erubescant; sompnio excitentur et de impericia sua erubescant; sic et de illa impericia periclitari se senciant. Qui homines, si bone sunt fidei, non cedunt hereticis, sed, quid eis respondeant, diligenter inquirunt. Nec eos deserit deus, ut petentes accipiant et querentes inveniant, et pulsantibralis commodi et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac nouas opiniones uel gignit uel sequitur, ille autem, qui huiusmodi hominibus credit, homo est imaginatione quadam ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
gentõ. Ad hoc enim hereses sinuntur ẽẽ
ut ꝓbati manifesti fiant.
grius et temporib ordinantur : ut etiam de
nis fiunt in honorem : gr̃a illius non
meritis suis . Ile quippe donat ꝓdesse nob̵ nog
solum qđ docet ueritas : uerum etiam qđ obs¬
treꝑit uanitas : ut cũ respondetur inquie¬
tissime uanitati. auscultetur sincerissime
ueritati  dõ diuina ꝓuidentia multos
diũsi erroris hereticos eẽ ꝑmittit: ut cum
insultant nob̾ & int̾rogant nos ea quae nes¬
cimus uł sic discutiamus pigritiam. et di¬
uinas scripturas nosse cupiamꝰ. ꝓpt̃ ea et
apłs dicii. Oporte multas hereses eẽ ut ꝓ¬
bati manifesti fiant int̃uos. Hi enim dõ ꝓ-¬
bati st̃ qui bene posst̃ docere sed manifesti
hominib eẽ ñ posst̃ nisi cum docent. Do-¬
cere aut̃ nolunt: nisi eos qui doceri quȩr̃.
Sed multi ad quȩrendum pigri st̃ nisi per
molestias et insultationes hereticoꝵ. qͦͣsi de

Expanded text:
gento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, gento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant.gruis et temporibus ordinantur, ut etiam de nis fiunt in honorem, gratia illius, non meritis suis . Ille quippe donat prodesse nobis, non solum quod docet veritas, verum etiam quod obstrepit vanitas; ut cum respondetur inquietissimae vanitati, auscultetur sincerissimae Sed ideo divina providentia multos diversi erroris haereticos esse permittit, ut cum insultant nobis, et interrogant nos ea quae nescimus, vel sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Propterea et Apostolus dicit: Oportet multas hereses esse, ut probati manifesti fiant inter nos. Hii enim deo probati sunt, / qui bene possunt docere, sed manifesti esse hominibus non possunt, nisi cum docent. Docere autem nolunt nisi eos, qui doceri querunt, sed multi ad querendum pigri sunt, nisi per mollestias et insultaciones hereticorum quasi de
Abbreviated transcription (Latin):
tate ñ obsint adũsus donatistas et lucife¬
rianos: aliosq si qui st̃ qui simili errore
aueritate dissentiunt. Quam multi c̃tra
cȩteros hereicos qͦs enumerare uł cõme¬
morare nimis longum. ẽt & p̃senti oꝑi non
necessarium. Quorum tam̃ sensum ꝓbati
assertores : aut ꝓrsus laterent: aut ñ ita
eminerent. ut eos eminere fecer̃ suꝑborum
contͣdictiones. Quos uelut tauios id. ẽ ugo
disciplinȩ pacifico leniq non subditos com¬
memorat apłs: ubi talem dic̃ eligendum
ad episcopatum. ut potens sit ex hortari iN
doctrina sana: et c̃tradicentes redarguere
S t̃ enim multi ñ subditi ut st̃ tauri: elatione
ceruicis impatientes aratri atq doctrinȩ.
uaniloqui &m̃tis seductores. Has m̃tes signifi¬
ca it iste psalmꝰ appellatione uacarum. Ad
hanc gͦ utilitatem ꝓuidentia diuina ꝑmittit
tauyds c̃ggari int̾ uacccis popłoꝵ ut exclu¬
dantur : id.ẽ. ut emineant qui ꝓbati st̃ ar¬

Expanded text:
tate non obsint, adversus Donatistas et Lucifetate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri atque juncturae: vaniloqui, et mentium seductores; has mentes significavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt ar
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dnĩ eloquia casta: argegũ ignie
probatum t̃rȩ. Nam excludantur dictũ ẽ ap¬
pareant et emineant : qđ ait ille manifesti
fiat. Vnde & in arte argentaria excluso¬
res uocantur : qui decon fusione masse
nouer̃ formam uasis exprimere Multi
enim sensus scãrum scripturtirũ latent :
et paucis intelligentiorib noti st̃: nec as¬
seruntur commodius et acceptabilius:
nisi cum respondendi hereticis cura com¬
pellit. Tñc enim etiam qui negligunt studia
doctrinȩ. sopore discusso ad audiendi exci¬
tantur diligentiam : ut aduersarii repel
lantur Demq quã multi script᷑arum sc̃a¬
rum sensus de xẽo dõ asserti st̃ c̃tro fotim̃
Quam multi de homine xp̃o ẽtra manicheũ
quã multi de trinitate ẽtra sabellium ÷
quã multi de unitate trinitatis adũsus ar¬
ricinos÷ eunomianos. macedonianos. spis.¬
Quam mubti de catholica eccła toto orbe
diffusa. et demaloꝵ cõmixtione usq ira
finem scłi : qđ bonis insacrem̃toꝵ eiꝰ socie¬

Expanded text:
quippe Domini, eloquia casta, argentum igne probatum terrae . Nam excludantur dictum est, appareant, emineant; quod ait ille, manifesti fiant. Unde et in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione massae noverunt formam vasis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur dililantur. Denique quam multi Scripturarum sacrarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum? quam multi de homine Christo contra Manichaeum? quam multi de Trinitate contrquam multi de unitate Trinitatis contra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus socie
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dicit: sicut et ego omnibus p omnia
placeo. Addit enim: ñ quȩrens qđ michi
p̾dest. sed qđ multis ut salui fiant. Nulli
aut̃ ꝓdest ut saluus fiat: si homo ei ꝓpt̃
se ipsum placeat qui ñ placet aliter
nisi eũ ꝓpt̃ dm̃ placet: id. ẽ. ut ds̃ placeat
et glificetur cum dona eius attendunt᷑
in homine : aut pministerium homi¬
nis accipiunturͭ Cũ aut̃ sic homo placet.
non iam homo sed ds̃ placet. Utrũq gͦ
pecte dici potest: et ego placeo. & non ego
placeo: Sienim assit bonus intellector pi¬
usq pulsator: patebit utrũq: et nulla int̃
se repugnantia repellet intrantemꝰ Imita¬
n eccła iste ordo. ẽ Alii p̃cedunł: Alii
Dsecuntur. Et qui p̃ceduns exemplo se
p̃bent sequentibus : et qͥ secunt᷑ imitantur
p̃cedentes. Sed et illi qui se exemplo p̃be&
sequentibus: nunquid neminem secunt᷑ :
Si neminem secuntur: errabt̃: Secuntur
gͦ et illi aliquem: ipsum xp̃m. Meliores
quiq in eccła qͥb ñ remansit iã homo

Expanded text:
 dixit, Sicut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. n Ecclesia iste ordo est: alii praecedunt, alii sequuntur: et qui praecedunt, exemplo se praebent sequentibus; et qui sequuntur, imitantur praecedentes. Sed et illi qui se exemplo praebent sequentibus, numquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo et illi aliquem, ipsum Christum. Meliores quique in Ecclesia, quibus non remansit jam homo
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ debitum in moderatione uoraci¬
tatis excedas: et uinolentia ingurgi¬
tes: qͣntas libet laudes dĩ lingua tua
sonet: uita blasphemat. Post cibũ et
potum requiescis ut dormias. Nec in lecto
tra concessam licentiam in lege dĩ. Dit
castus cũ coniuge thorus: & si ẽ cura ꝓpa¬
gandi lios: ñ sit effrenata luxuries li¬
bidinum. Defer in lecto tuo coniugi tua
conditi : ambo sanguine ipsius reparati
Nȩc agens laudas eũm: nec omnino silebit
iciudatio tua. Quid cũ somnꝰ aduenerit
&r cũ dormif : non te excitet a quiete mala
conscientia tua: et mnocentia somnu tui

Expanded text:
turae debitum immoderatione voraciturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto tra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuaeconditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui
Abbreviated transcription (Latin):
is psallerȩ. Non solũ uox tua sonet
laudes dĩ: sed et oꝑa tua concordent cũ
uoce tua. Cũ gͦ uoce cantaueris : silebis
aliqͣndo. Uita sic cantat: ut nunqͣm si¬
leas Negotium agis. et fraudem cogi¬
tas : siluisti alaude dĩ. Et quod ẽ grauius
non solum alaude siluisti. sed in blasphe¬
miam ꝑrexisti Cum enim ds̃ laudotur de
phemas dm̃. Itaq ad aurium exhortati¬
onem canta uoce Corde ne sileas: uita
ne taceas. Non cogitas in negotio frau¬
dem: psallis. Cũm manducas et bibis
psalle : non in t̾miscendo sonorum sua¬
uitates ad aures aptȩs: sed modeste et
frugaliter et temꝑanter manducando
et bibendo: qr hoc dic̃ apłs. diue man¬
ducctis siue bibitis. siue quid aliud¬
facitis: omĩa in głam dĩ facite Si gͦ
bene agis. et qđ manducas et bibis.
et ad refectionem corporis sumis. repa¬
rationemq m̃biorm grãs agens ei qͥ
tibi p̃buit mortali et fragili ista sup¬
plem̃toꝵ solatia: et cibus tuus et pot̾
tuus laudat dm̃. Si uero modum na¬

Expanded text:
 psallere? Non solum vox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; siluisti a laude Dei: et quod gravius est, non solum a laude siluisti, sed in blasphemiam perrexisti. Cum enim Deus laudatur de phemas Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, quod et manducas et bibis, et ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum na
Abbreviated transcription (Latin):
ducatꝰ. Iđ est om̃a qͥdem munda. & qͦd
ẽ sed ñ om̃a expediunt: ipsũ. ẽ sed malũ
ẽ homini qͥꝑ offerisionem manducat.
Ita ostendit ea quae licita st̃. id.ẽ. nullo p̃¬
cepto dñi ꝓhibentur : sic̃ expedit potius
ẽe tractanda:ͣ ñ p̃scripto legis sed consi¬
Glus uł qui libet fructꝰ. in qͦlibet agro
natus eius ẽ qui cyeauit: qr dr̃i ẽ t̾rã
et plenitudo eius: & omnis creatura dei
bona ẽ Sed si illud qđ in agris nascitur
c̃scoratur idolo uł sacrificat᷑: tñc̃ int̃idolo¬
idolotitum : aut certũ ẽ ñ eẽ aut ignorat᷑
S i eͦ certũ ẽ eẽ melius xp̃iana uirtute
respuitur. Si aut̃ uł non. ẽ uel nescitur:¬

Expanded text:
um est \'omnia quidem munda>; et quod est sed non omnia expediunt\', ipsum est sed malum est homini qui per offensionem manducat\\ ita ostendit ea quae licita sunt, id est nullo praecepto dominiesse tractanda non praescripto legis, sed consiolus uel quilibet fructus in quolibet agro natus eius est, qui creauit, quia domini est terra et plenitudo eius et omnis creatura dei bona est. sed si illud, quod in agris nascitur, consecratur idolo uel sacrificatur, tunc inter idoloidolothytum aut certum est non esse aut ignoratur. si ergo certum est esse, melius Christiana uirtute respuitur; si autem uel non esse scitur
Abbreviated transcription (Latin):
possiñ secũ trabere. Est enim insita mali¬
uolentia quȩdam & ꝑnities nocendi istis
malis sp̃itib: Gcud eñ de malo hominũ :
et defallacia nr̃a si nos fefellerint pascust᷑
& quid quȩr̃ : Ñ quib in ȩt̃num dominent᷑ :
sed cũ quib in ȩt̾̃num damnent᷑. Quomodo
solet maliuolus latio nominare in nocentẽ
Num ꝗͥd sĩ fuerit uiuus incensus : minꝰ ardet
siduo ardean: minꝰ moritur : sĩ duo
moriantur : Poena illa ñ minuit᷑ : sed ma¬
liuolentia pascitur. Mecum moriat᷑. N se minꝰ
moriturum dic̃ : sed solatiũ habet malũ al¬
terius. Talis ẽ diabolus. Seducere uult illos
qͥcũ illo puniant᷑. Et qr ñ potest fallere uidi¬
cem dm̃: non enim nominat apđ illũ in no¬
centem : uera crimina uolens habe quae

Expanded text:
possint secum trahere. Est enim insita malepossint secum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cum illo puniantur: et quia non potest fallere judicem Deum non enim nominat apud illum innocentem, vera crimina vol
Abbreviated transcription (Latin):
tala se arirs siores
Exxiftit nescio q disputator qͥ doctus¬
TII sibi uideatur: & ait. Non ego illũ lapidem
codo: nec illud simulacrum qđ ẽ sine sensu.
et ñ uident : & ego nescio qr illud simulacͥrũ
nec animam hab& nec uidet ocłis. nec au¬
dit auribus : N ego illud color sed adoro
qđ uideo : et seruio ei quem ñ uideo. Quis :÷
iste : Numen qͦddam inquit in uisibile
qđ p̃sidet illi simulacro. Hoc modo red¬
dendo rationem de simulachris suis: di¬
serti sibi uidentur qr ñ colunt id ola. et
colunt daemonia. hp̃se hoc dixit apłs. Sci¬
mus qr nichil. ẽ idolum : sed quȩ immo¬
lant gentes de moniis immolant & ñ dõ.
Bix̃ nolo uos socios fieri daemonioꝵ. N ergo
hinc se excusent: quia quasi idolis insen¬
satis dediti non st̃. Daemoniis magis dediti
sunt : qđ ẽ ꝑiculosius. Nam si tantum idola
colerent: sicut eos non adiuuarent. ita il¬
lis nichil nocerent: Si autem adores et ser¬
uelint possidẽ: semꝑtalem facer. qͣlem

Expanded text:
oblatione et participatione corporis et existit nescio quis disputator qui doct sibi videbatur et ait: Non ego illum lapidem colo, nec illud simulacrum quod est sine senset non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; sed adoro quod video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inquit, invisibile quod praesidet illi simulacro. Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non colunt idola, et colunt daemonia. mus quia nihil est idolum, sed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo:» dixit, «Nolo vos fieri socios daemoniorum.» Non ergo hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servelint possidere, semper talem facere, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum sacrificium qđ uni
fausũ cł uerd debetur dõ qͦ eius altare solus
Xẽc impleuit: inuictimis pecoꝵ inuitata
daemonia sibi arrogant̃ exposcunt Vde dic̃
apłs. Quȩ immolañ gs̃ de moniis immolans
et ñdõ: ñ qđ offerebat᷑ culpans : sed qr illis
offerebatur. Hebrei autem inuicamis pecoꝵ
quas offerebant dõ multis et uariis modis
sic̃ re tanta di gnum erat : ꝓpħiam cele¬
brabant futurȩ uictimȩ quam xp̃c
obtulit. Undeiam xp̃ĩaru ꝑacti eiusdẽ
sacrificu mem oriam celebrant: sacroscã
oblatione et participatiorie corꝑis et
sanguirus xp̃i.

Expanded text:
uerum sacrificium, quod uni uero debetur deo, quo eius altare solus Christus inpleuit, in uictimis pecorum imitata daemonia sibi adroganter exposcunt. unde dicit apostolus: quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, non quod offerebatur culpans, sed quia illis offerebatur. Hebraei autem in uictimis pecorum, quas offerebant deo, multis et uariis modis, sicut re tanta dignum erat, prophetiam celebrabant . futurae uictimae, quam Christus obtulit. unde iam christiani peracti eiusdem sacrificii memoriam celebrant sacrosancta oblatione et participatione corporis et sanguinis Chus altare solus
Abbreviated transcription (Latin):
piam de manibus ur̃ĩs: Ecce qđ ẽ scđm
ordinem aaron. Cur autem hoc non accipiat:
addit et dic̃. E ab ortu solis usq ad occasũ
głificatũ . ẽ nomen meum in gentibus : et
inomni loco incensum offertur nomini

Expanded text:
piam de manibus vestris. Ecce quod est secundum piam de manibus vestris. Ecce quod est secundum ordinem Aaron. Cur autem hoc non accipiat, addit, et dicit: Quia ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco ince
Abbreviated transcription (Latin):
mo ñ accipit uitulos: neq de gregib eius
hyrcos Iste immolat dõ sacrificium lcuidis :
non scđm ordinem aᷝaron sed scđm ordinem
melchisedech Qđ in eo psalmo positum. ẽ
quem dñs it̃c in euangłio de se conscriptum
naliter nouerent qͦmodo eum dd̾ in spũ dixe¬
rit dñm. Tnc̃ enim huius psalmi cõmemo¬
rauit exordium. Dix̃ dñs dño meo sede adex¬
tris meis : donec ponã in imicos tuos scabel¬
lum pedum tuoꝵ Ibi qͥppe & hoc dictũ :¬
ui euit dñs. & ñ poenitebit eum : tues sac̃dos
iN ȩc̃num scđm ordinem melcbiseda.l. Ho-¬
uer̃ qui legunt qd ꝓtulerit melchisedecr
qͣndo benẽdixit abrocham : & si iam st̃ parti¬
cipes eius. uident tale sacrificium nc̃ offerri
deo toto orbe t̃cerum. dĩ aut̃ iuratio iN¬
credulorum ẽ in crepatio : & qđ dm̃ ñ poenite¬
bit significatio ẽ qr hoc sac̃dotiũ ñ mutabit
Mutauit quippe sacerdotium scđm ordinem
Aaron. Vnde & alius ꝓpħa dicit ad eum qͣi

Expanded text:
mo non accipit vitulos, neque de gregibus ejus hircos. Iste immolat Deo sacrificium laudis, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedec. Quod in eo psalmo positum est, quem Dominus Jesus in Evangelio de se conscriptum naliter noverant, quomodo eum David in Spiritu dixerit Dominum. Tunc enim hujus psalmi commemoravit exordium: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Ibi quippe  et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . Noverunt qui legunt, quid protulerit Melchisedec, quando benedixit Abraham : et si jam sunt participes ejus, vident tale sacrificium nunc offerri Deo toto orbe terrarum. Dei autem juratio incredulorum est increpatio. Et quod Deum non poenitebit, significatio est quia hoc sacerdotium non mutabit. Mutavit quippe sacerdotium secundum ordinem Aaron. Unde alius propheta dicit ad eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde secutus osteridit ad qđ sa crifi¬
cium debeant iam ꝑtinere. dicens: qͣsi
pydaitib dico : udicate uos quod dico
Talix benedictionus quem benedicimꝰ ÷
nonne communucatio ẽ sanguinis xp̃i :¬
Et panis quem frangimꝰorine com¬
municatio ÷ corporis dñi : qr unus panis:

Expanded text:
Deinde secutus ostendit, ad quod sacrifiDeinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant pertinere, dicens: Quasi prudentibus dico, judicate vos quod dico. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio est sanguinis Christi? Panis quem frangimus, nonne communicatio est corpori
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem melchi sedech Incensum enim
apocũlypsi orationes st̃ scõꝵ * Quid gͦ
dico quod idolis immolatũ sit aliquid ÷ͣ
aut qđ idolum sit aliquid: Sed quȩ im
Ymolant gentes daemoniis immolant &
non dõ. Nolo autem uos socios fieri dȩ¬
lant gentes demoniis et non dõ immolant.
Iste aut̃ dixit. sed qui sacrificaÑ dȩ monib
sacrificcN : quasi om̃s qui sacrificaNT non sa¬
crificent nisi demonibus. Ñ enim ait apłs
qui sacrificaNT sed quȩ sacrificens. uel sicut
a me pofitũ ẽ. immolant: illi scilicet qui
idola colunt. quae sacrificant demonibus
et ñ dõ sacrificant siue immolaN: & idõ
subiunxit. Nolo uos socios damonioꝵ fieri. Cos
quippe ab idolatria phibebat. Ropt̃ qđ eis
ostende uoluit ita illos fieri socios dȩmonioꝵ
si idolotita sacrificia manducciuerint
qͦmͦ isrł carnalis socius erat altaris iti
tẽplo qui de sacrificiis manduccibat hinc¬
enim coepit ut hoc dicer&. Propt̃ qđ
dilectissimi mͥ fugite ab idoloꝵ cultura

Expanded text:
ordinem Melchisedec. Incensum enim Apocalypsi, orationes sunt sanctorum . Dico quod idolis immolatum sit aliquid? aut quod idolum sit aliquid? non. Sed dico quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo autem vos socios, comedelant, daemoniis, et non Deo, immolant. Iste autem dixit, Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me positum est, immolant: illi scilicet qui idola colunt; quae sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabatenim coepit, ut hoc diceret: Propter quod, dilectissimi mihi, fugite ab idolorum cultura.
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium illis. Nondum enim deđat ꝓ
sacrificus illis omnib sui corporis sacrificiũ:
nondum suscitauerat sui corporis templũ.
Nec de illo templo eiciens eos qui boues et
colũbas uendebaNt dicenx: domꝰ mea domꝰ
orationis uocabit᷑ : uos aut̃ fecistis speluncã

Expanded text:
testimonium illis . Nondum enim dederat pro testimonium illis . Nondum enim dederat pro sacrificiis illis omnibus sui corporis sacrificium, nondum suscitaverat sui corporis templum. Nec de illo templo ejiciens eos qui boves et columbas vendebant, diceret: Domus mea domus orationis vocabitur; vos au
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete isrł scđm carnem. Nonne qui de
sacrificiis manducan᷑ socii st̃ altaris : Vt
intelligerent ita se iam socios eẽ. corporis
xp̃i quem ad modum illi socii st̃ altaris
Et qr ut hoc dicene ab idolatria phibebat
unde locus iste sermonis eiꝰ sic̃ cõmemo¬
raui sumpsit exordiũ: ne putarent idõ
ñ. eẽ curandum si de sacrificiis edereq
idolorum q idolum nichil. ẽ existiman¬
tes sibi hȩc uelut suꝑflua ñ nocere : con¬
firmauit quidem & ipse nichil eẽ. idolv
nec idõ se ista ꝓhib̃e qr idolis immolant᷑
quȩ non habent sensum : sed qr quȩ immo¬
lant inqͥt. id ẽ idoloꝵ cultor esdemonis
et non dõ immolant᷑. Nolo uos socios dae¬
monioꝵ fieri. Istum sensum ueritas ipsa
declarat: qr intemplo cui seruiebat car¬
naliter isrł non utiq idolum colebatur
offerebantur dõ. tanꝗ idoloꝵ sacrificia
damnarentur. uel tanꝗ dȩmoniis immo¬
mundauerat diceret. Vade oftende te sa¬
cerdoti: & offermunus qđ p̃cepit morses in

Expanded text:
Videte Israel secundum carnem: nonne qui de sacrificiis manducant, socii sunt altaris? Ut intelligerent ita se jam socios esse corporis Christi, quemadmodum illi socii sunt altaris. Et quia ut hoc diceret, ab idololatria prohibebat; unde locus iste sermonis ejus, sicut commemoravi, sumpsit exordium: ne putarent ideo non esse curandum, si de sacrificiis ederent idolorum, quia idolum nihil est, existimantes sibi haec velut superflua non nocere, confirmavit quidem et ipse nihil esse idolum: nec ideo se ista prohibere, quia idolis immolantur quae non habent sensum; sed quia quae immolant, inquit, id est, idolorum cultores, daemoniis, et non Deo, immolant. Nolo vos socios daemoniorum fieri. Istum sensum veritas ipsa declarat: quia in templo cui serviebat carnaliter Israel, non utique idolum colebatur.offerebantur Deo, tanquam idolorum sacrificia damnarentur, vel tanquam daemoniis immomundaverat, diceret: Vade, ostende te sacerdoti, et offer munus quod praecepit Moyses in
Abbreviated transcription (Latin):
ris sanguinisq dñici participem fieri. qͣndo
inbaptismate m̃brum corporis efficitur¬
xp̃i : nec alienari ab illius panis calicisq
consortio. etiam si anteqͣm panem illum comedat
& calicẽbibat de hoc seło inunitate corporis xp̃i
constitutus absced at Sacram̃ti quippe
illius participatione ac beneficio ñ pri¬
uatur: quando ipse hoc qđ illud sacra¬
m̃tum significat inuenitur
consecratione mysticus fit nob̵ non nas¬
cstur. Roinde qđ ñ ita fit. quam uis sit panis
& calix. Alim̃tum ẽ. refectionis : non sacra¬
m̃tum religionis: nsi quod benedicimus.¬
ꝑ grãsq agĩmus dño in omni eius munere
non solum spĩtuali uerum etiam corporali.
Dt̃s uc ab eis qͦrũ ocłi tenebantur
ne illum agnoscerent : in fractione panis
uoluit se agnosci. Nouerunt fideles : sciuns¬
ꝗd dicam : nouer̃ xp̃m infractione panis.
N enim omnis panis. sed accipiens benedic¬

Expanded text:
ris sanguinisque dominici participem fieri, quando ris sanguinisque dominici participem fieri, quando in baptismate membrum corporis Christi efficitur, / nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiamsi, antequam panem illum comedat et calicem bibat, de hoc sęculo, in unitate corporis Christi constitutus, abscedat. Sacramenti quippe illius participatione ac beneficio non privatur, quando ipse hoc, quod illud sacramentum significat, invenitur. consecratione mysticus fit nobis, non ncitur. proinde quod non ita fit, quamuis sit panis et calix, alimentum est refectionis, non sacramentum religionis, nisi quod benedicimus gratiasque agimus domino in omni eius munere non solum spiritali, uerum etiam corporali.sus ab eis, quorum oculi tenebantur ne illum agnoscerent, in fractione panis voluit se agnosci. Norunt fideles quid dicam: norunt Christum in fractione panis. Non enim omnis panis, sed accipiens benedic
Abbreviated transcription (Latin):
Unitas pietas ueritas caritas Vnus pa¬
nis : unum corpꝰ multi. Recolite enim :¬
qr panis ñfit de uno grano sed de multis.
Quando exorcirabamini : quasi moleba¬
mini. Quando baptizati estis: qͣsi cons¬
ꝑsi estis. Quando sp̃s scĩficationem acce¬
pistis : quasi cocti estis Estote qͦd uidetis
et accipite qđ estis Hoc apłs de pane
dix̃. lã decalice qͥd intelligeremꝰ etiam
non dictũ satis ostendit. Sic̃ enim ut sit
species uisibił panis multa grana iN
unum consparguntur tanꝗ illudfiat
qđ defidelib ait scripturai sc̃a. eret
illis anima et cor unum in dm̃: sic et
de uinio Fas ieclite uride sit iurium.
Grana multa pendent ad botrum: sed
liquor granoꝵ inunitatem c̃funditur
&unitatis ñȩ insua m̃sa c̃secrauit. Qui acci¬
pitmysterium unitatis et ñ tenet uinculum
pacis : non mysterium accipit ꝓse sed testi¬
monium contrase. Nulli ẽ aliquatenus am¬
bigendum tnc̃ unũquemq fidelium corpo¬

Expanded text:
Unitas, pietas, veritas, caritas, unus paUnitas, pietas, veritas, caritas, unus panis, unum corpus multi sumus . Recolite enim quia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasi molebamini; quando baptizati estis, quasi conspersi estis; quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit, jam de calice quid intelligeremus, etiam hoc dictum satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis multa grana in unum consperguntur; tanquam illud fiat quod de fidelibus ait Scriptura sancta: Erat illis anima una et cor unum in Deum ; sic et de vino, fratres, recolite unde sit unum. Grana multa pendent ad botrum, sed liquor granorum in unitate confunditur.et unitatis nostrae in sua mensa consecravit. Qui accipit mysterium unitatis, et non servat vinculum pacis, non mysterium accipit monium contra se. Nulli est aliquatenus ambigendum, tunc unumquemque fidelium corpo
Abbreviated transcription (Latin):
creuit : ad iuuenilem ȩtatem ꝑductus . e Aiui¬
deis ꝑsecutionem passus.ẽ. lignosussus. ẽ.
luc leuauit corpus suũ : undẽ. ẽ uenturus ut
iudicet uiuos et mortuos. Ibi. ẽ modo seders
addexteram prĩs. Quomꝰ ẽ panis corpꝰ eiꝰ:
Et calix uł qđ habet calix quomodo .ẽ. sari¬
guis eius : Ista fr̃s idõ dicuntur sacram̃ta :
qr in eis aliud uidetur : aliud intelligitur.
Qđ uidetur fpeciem habet corporodem: qđ
intelligitur fructum haber spĩtualem.
Corpus gͦ xẽi siuis intelligere : apłm audi
dicentem fidelib. Uos estis corpus xp̃i
et m̃bra Si gͦ uos estis corpus xp̃i et m̃byci
mysterium ur̃m in m̃sa dñĩ positum est.¬
Mỹsterium urm accipitis Ad id qđ efas am̃
respondetis : & respondendo subscribitis
corporis xp̃i: ut uerm sit am̃. Qua re gͦ ir
pane: Nichil hic de nĩd afferamꝰ Ipsũ
apłm item audiamꝰ. Cũ gͦ de isto sacram̃to
: loqueretur : ait. Unus panis : unum
corpꝰ multi sumus. Intelligite et uudete

Expanded text:
crevit, ad juvenilem aetatem perductus est, a Judaeis persecutionem passus est, ligno suspensus est, luc levavit corpus suum; inde est venturus ut judicet vivos et mortuos; ibi est modo sedens ad dexteram Patris: quomodo est panis corpus ejus? et calix, vel quod habet calix, quomodo est sanguis ejus? Ista, fratres, ideo dicuntur Sacramenta, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. Quod videtur, speciem habet corporalem, quod intelligitur, fructum habet spiritualem. Corpus ergo Christi si vis intelligere, Apostolum audi dicentem fidelibus, Vos autem estis corpus Christi, et membra . Si ergo vos estis corpus Christi et membra, mysterium vestrum in mmysterium vestrum accipitis, ad id quod estis. Amen respondetis, et respondendo subscribitis.corporis Christi, ut verum sit Amen. Quare ergo in pane? Nihil hic de nostro afferamus. Ipsum A loqueretur, ait: Unus panis, unum corpus multi sumus. Intelligite, et gaudete.
Abbreviated transcription (Latin):
nistis. Et ibi uos estis in m̃sa: et ibi uos
estis incalice Nob̃cum uos estis dimul
enim hoc sumimus: simulbibimꝰ : qr
ex hoc pane : luuet in aet̃num. Et panis
quem ego dabo: c̃cd mea. ẽ ꝓmuridi uita.
Hoc quando caꝑet card qđ dix̃ panem
Acarnem : Vocatur caro qđ non capit caro
Et idõ magis ñ capit caib: qr uocatur caro.
Hoc enim ex horruerus : hoc ad se multum
dixerunł: hoc non posse fieri putauerud̃
Cayo mea ẽ inquit ꝓmuridi uita NoruNT
fideles corpus xp̃i: si corpus xp̃i eẽ nori
negliganT F iañ corpus xp̃i: si uoluns uiuee¬
corpus xp̃i. Intelligite fr̃s mei : quid
dixerim. Homo es et spm habes: & co¬
rpus habes. Sp̃m dico quȩ anima uocat᷑:
qua constat qđ homo es Constat enim
ex animo et corpore. Habes itaq spm̃ iN¬
uisibilem : corpus uisibile Dic mͥ quid
ex qͦ uiuat. Sp̃s tuus uiuit ex corpore tuo:
ancorpus tuum ex spũ tuo : Respondit

Expanded text:
nistis: et ibi vos estis in mensa, et ibi vos nistis: et ibi vos estis in mensa, et ibi vos estis in calice. Nobiscum vos estis. Simul enim hoc sumimus, simul bibimus: quia ex hoc pane, vivet in aeternum: et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem, carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc ad se multum esse dixerunt, hoc non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus Christi, si corpus Christi esse non negligant. Fiant corpus Christi, si volunt vivecorpus Christi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet
Abbreviated transcription (Latin):
erm̃ de nob̃. cõm̃dauit nob̵ in isto sacitem̃to corpꝰ¬
in et sanguinem suum: qͦssetiam feoit et nos
ipsos Nam et nos corpus ipsius facti sumꝰ:
Recordamini : et uos ñ fuistis: & creati estis
Ad aream dnĩcam cõportati efas laboribus
boum: id .ẽ. annuntiantium euangłm. Ritu¬
rati estis qͣndo cathecumini differebamini
in horreo seruabamini. Nomina ur̃a de¬
distis: coepistis moli ieiunus et exor¬
cismis Postea ad aqͣm uenistis et cons
qđ accepistis. Quomꝰ E unũ uideas eẽ.
qđ factũ ẽ sic unum estote uos. diligendo
uos tenendo unam fidem. unam spem
indiuduam caritatem. Herteaci qͣndo hoc
accipiun : testimonium cont᷑se accipiunt:
qr illi quęru& diuisionem: cũ panis iste
indicet unitatem. Sic & uinum in multis
racemis fuit : et mͦ in unũ . ẽ Unũ. ẽ in sua¬
natiuitate calicis post p̃ssuram torcula¬
ris: et uos post illa ieiunia. post labores
post̃ humilitatem & contritionem iam
innomine xp̃i tanꝗ ad calicem dnĩ ue¬

Expanded text:
ro nobis, commendavit nobis in isto Sacramento corpus et sanguinem suum; quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et nos corpus ipsius facti sumus,s, nos sumus. Recordamini, et vos non fuistis, et creati estis. Ad aream dominicam comportati estis: laboribus boum, id est annuntiantium Evangelium, triturati estis. Quando Catechumeni differebamini, in horreo servabamini. Nomina vestra dedistis; coepistis moli jejuniis et exorcismis. Postea ad aquam venistis, et consquod accepistis. Quomodo ergo unum videtis esse quod factum est, sic unum estote vos, diligendo vos, tenendo unam fidem, unam spem, individuam charitatem. Haeretici quando hoc accipiunt, testimonium contra se accipiunt: quia illi quaerunt divisionem, cum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuit, et modo in unum est. Unum est in suavitate calicis, post pressuram torcularis. Et vos post illa jejunia, post labores, post humilitatem et contritionem, jam in nomine Christi tanquam ad calicem Domini ve
Abbreviated transcription (Latin):
ta post peccatum primi hominis nati
sumus: ut nondum reddita luce m̃tis.
carnalibus sensibus subditi. carnalem
uitam sine ulla ueritatis intelligentia transi¬
gamus. Lale necesse. ẽ ẽẽ. infantes et paruu¬
los pueros : qui nondum possunt acciꝑe ra¬
tionem. Et quia naturales sunt ifti serisus.
qui primam ȩtatem reguat et deo artifice
nobis tribua su&d recte dicuntur uiri :
id. ẽ mariti tanquam legitimi : qͣm ñ eos
error uitio ꝓprio. sed dei artificio nat᷑a
contribuit: Cum autem quisq uenerit ad
eam xetatem ut iam possit eẽ capax rationis.
si ueritatem statim comp̃henđẽ potuerit.
non iam illis sensibus rectoribus utstur:
sed habebit uirum fp̃m roctionalem : cui
sensus illos infamulatum redigat seruituti
subiciens corprs suum: cum & ipse sp̃s ho-¬

Expanded text:
ta post peccatum primi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi; quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utetur; sed habebit virum, spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiciens corpus suum: cum anima no
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis. Dreuiter qͥdem hoc dictũ. ẽ. qđ fid̃i
forte sufficiat: sed fides instructionem de¬
siderat: Dic̃ enim ꝓpħa. Nsi crediditis ñ
in telligetis. Potestis gͦ mͦ dicere mͥ. Precepifa
ut credamꝰ : expone ut intelligamꝰ. Potest
enim in animo cuiꝰquam. cogitado talis

Expanded text:
sti. Breviter quidem hoc dictum est, quod fidei forte sufficiat: sed fides instructionem desiderat. Dicit enim propheta: Nisi credideritis, non intelligetis . Potestis enim modo dicere mihi: Praecepisti ut credamus, expone ut intelligamus. Potest enim in animo cujusquam cogitatio talis
Abbreviated transcription (Latin):
AUdramꝰ ueracem ma¬
gistrum : diuinum redemptorem ÷ comm̃¬
dantem nob̾ p̃tium nrm̃: sanguinem suũ.
Locutꝰ ẽ nob̵ de corpore et sanguine suo.
comm̃dans talem ȩscam & potum. Nisi
manducaueritis carnem meam & bibits
sanguinem meum: inqͥt ñ habebitis ui¬
tam inuob̵. Et hoc dix̃ de uita Quis
alius quã uita ĩpsa: ERit Autem illi ho¬
mini mors non uita: qui m̃dacem putaue¬
rit uitam. Ergo et decorpore ac sanguine
suo: dedit nob̵ salubrem refectionem.
Manduceñ gͦ qui manducaÑ: et bibant qͣi
bibuñ. Esuriant et sitiaNs : uitam maridu¬
cent: uitam bibant. Illuo manducaie:
refici.ẽ Sed sic reficeris: ut ñ deficiat
unde reficeris. Illud bib̾e qͥd ẽ nisi uiuere
Manduca uitam: Bibe uitam. Nabeb̵ uitã:
et integra ẽ. uita. Inc̃ autem hoc erit:
id ÷ uita unicuiq erit corpꝰ et sanguis xp̃i.
si qđ insacram̃to uisibiliter sumitur : ix
ipsa ueritate sp̃itualit̃ manducetur:
Ualem uocem dnĩ audistis inuitantis

Expanded text:
audiamus veracem Magistrum divinum Redemptorem commendantem nobis pretium nostrum sanguinem suum. Locutus est enim nobis de corpore et sanguine suo, commendans talem escam et talem potum: Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis. / Et hoc dixit de vita quis alius quam ipsa vita? Erit autem illi homini mors non vita, qui mendacem putaverit vitam. Ergo et de corpore ac sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem. Manducent ergo, qui manducant, et bibant, qui bibunt, esuriant et sitiant, vitam manducent, vitam bibant. Illud manducare, refici est, sed sic reficeris, ut non deficiat, unde reficeris. Illud bibere, quid est nisi vivere? Manduca vitam, bibe vitam: Habebis vitam, et integra est vita! Tunc autem hoc erit, id est, vita unicuique erit corpus et sanguis Christi, si, quod in sacramento visibiliter sumitur, in ipsa veritate spiritaliter manducetur, Qualem vocem Domini audistis invitantis
Abbreviated transcription (Latin):
credat: incorporetur : ut uiuificetur. Nori
ab boneat a compage m̃brorum : non sit
pute m̃brum qđ secari mereatur. Nsit
distortum : de quo erubescatur. Sit pul¬
chrum : sit aptum : sit sanum Hereat
corpori: uiuat deo dedõ. Nc̃ laboret in
terra: ut post ea regnet in cęlo

Expanded text:
credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo