comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex quo ħ absolutio facca ÷: unusquisq qd̃ fr̃ib suis deb. non ex¬
pectato reditu abb̃m de capitło. deuote ut cuiq dñs dederit soluere
satagat. Et cũ abb̃es de cisterciensi capitulo uen̾int: prima die qua
in suo quisq fuerit capitło ad ammonitionẽ cantoris iterũ absoluan.
.xii. łconũ dieb tam ad missas ꝗͣ ad officia dicat᷑. Suꝑ ħ omnia mis¬
sa una cotidie. excepto natali dm̃i. parasceuen. Sabb̃o paschȩ. & ip̃o
atres. mr̃es. fc̃s. sorores. ⁊ ꝯsanguinei defuncci fr̃m ordinis
nr̃i. in cisterciensi capitulo. in ꝯuentu abb̃m ext̾mo
die nominatim absolui debent. Similit fiet in omnib abbũs

Expanded text:
Et ex quo haec absolutio facta est, unusquisque quod fratribus suis debet, non exspectato reditu abbatum de capitulo, devote, ut Dominus cuique dederit, solvere satagat. Et cum abbates de Cisterciensi capitulo venerint, prima die qua in suo quisque fuerit capitulo, ad admonitionem cantoris iterum absolvantuduodecim lectionum diebus tam ad missas quam ad officia dicatur. Super haec omnia, missa una quotidie, excepto Natali Domini, Parasceve, Sabbato Paschae, et ipso atres, fratres, sorores et consanguinei defuncti fratrum ordinis nostri, in Cisterciensi capitulo in conventu abbatum extremo die nominatim absolvi debent. Similiter fiet in omnibus abbatiis
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus. Miscr̃e mei deus. cantandꝰ alternatim. ab utroq choro
cum gla. ad quam ñ ẽ inclinandũ: sicut nec ad illam que dicr᷑
inde benedicta cuculla. &. aqua benedicta asꝑsa: extiens abbas
ppriis uestib nouitium. dicat. Exuat te dñs ⁊c̃. Et fr̃ib respon¬
dentib amen: induat eum cucullam dicens. Induat ce dñs ⁊ cet̾a.
fr̃ib respondentib amen: & sstatuat᷑ in chorũ. pꝰ ħ abbas reu̾tens
ad altare: dicat credo in unũ dm̃. ut dñs uobiscũ. Qd̃ si alius sac̃¬

Expanded text:
psalmum Miserere mei, Deus, decantandum alternatim ab utroque choro cum Gloria, ad quam non est inclinandum, sicut nec ad illam quae dicitur benedicta cuculla et aqua benedicta aspersa, exuens abbas propriis vestibus novitium, dicat Exuat te Dominus, etc., et fratribus respondentibus Amen, induat eum cucullam, dicens Induat te Dominus, etc., fratribus respondentibus Amen, et sic statuatur in chorum. Post haec abbas revertens ad altare, dicat Credo in unum Deum, vel Dominus vobiscum. Porro si a
Abbreviated transcription (Latin):
monachum non adducat nec plusꝙ̃ duos equos . s. content
onachus uel ꝯuersus non debet minui nisi ad abbĩas¬
nr̃i ordinis. neq ad grangias: nisi grauis necessitas incu
priuatas missas ministri communicare. Licet etiã abb̃i mo¬
nachos. nouicios conuersos. prout expedire iudicauerit. diude
ꝑ altaria ad communicandũ.mam ul¬
in audientia omnium loqui nisi stando. alĩs omnib
sedendo auscultantib Si quis autem alioꝵ uel contradicere
uel aliuã dicere uoluerit: illo sedente surgat. Q nullꝰ p̃si¬
uel usuaria. uel inde aliquã habuerit ꝯuentionẽ: nult¬
abb̃m querat eam. uel in ea usuaria: sine assensu illius abba
gradum ut monachus. excepto qd̾ sine licentia alicuius post
satissactionẽ recedat ad sedem suã. nisi alius abbas in choro affu̾it.

Expanded text:
monachum non adducat, nec plusquam duos equos, sed contentus onachi vel nostri ordinis, neque ad grangias nisi gravis necessitas incubprivatas missas ministri communicare. Licet etiam abbati monachos, novitios et conversos prout expedire judicaverit, dividere per altaria ad communicandum. CAPin audientia omnium loqui nisi stando; aliis omnibus sedendo auscultantibus. Si quis autem aliorum vel contradicere, vel aliud dicere voluerit, illo sedente surgat. CAP. XLIvel usuaria lus abbatum quaerat eam, vel in ea usuaria sine assensu illius abbatgradum ut monachus, excepto quod sine licentia alicujus post satisfactionem recedat ad sedem suam, nisi alius abbas in choro fuerit. C
Abbreviated transcription (Latin):
patri. ceptam subsequat᷑ asꝑsionem. Quȩ si force ad gl̾am pͥmi
psalmi nondum ꝑacta fuerit: p̾sb̃r stans in eodem loco usq
post Gła patri asꝑsionem inter mitat: qua ꝑacta: redeat in
locum suum: & sedeat cum ministris. Deinde secretariꝰ por¬
tet aquã hospitib & familiȩ & ponat inde in uas unde semꝑ
aquam acciꝑe solent: peinde in uas conuersoꝵ. Dicta autem

Expanded text:
Patri, coeptam subsequatur aspersionem. Quae si forte ad Gloria primi Patri, coeptam subsequatur aspersionem. Quae si forte ad Gloria primi psalmi nondum peracta fuerit, presbyter stans in eodem loco usque post Gloria Patri aspersionem intermittat: qua peracta, redeat in locum suum et sedeat cum ministris. Deinde secretarius portet aquam hospitibus et familiae, et ponat inde in vas unde semper aquam accipere solent, deinde in vas conversorum. Dicta autem
Abbreviated transcription (Latin):
ei de ipsa aqua infundat in receptacłm quod ÷ ad introitũ eccl̃e
aq̃ hoc deputatum. Uas autẽ quod tenet ⁊ asꝑsoriũ reponat in
uestiario. Sacerdos uero stans suꝑ gͣdum p̾sbiterii. asꝑgat prius
abb̃em. pꝰea se ipsum. uem̃ ministros ⁊ ceteros accedentes a suꝑiori
parte chori inter formas. ⁊ sedilia ficut ea hora stant in chero. Q
reuertentes deorsum ꝑ mediũ chorũ: ascendat unusqͥsq Ad locum
suum & nouicii qui ante formas consistunt aspũ aqua reuer¬
tant᷑ ibidem. Qui uero extra chorum. uel in retro chorũ fum̃t.
tam monachi quã nouicii: ueniant ꝑ suꝑiorem introitum
chori. & ꝑmedium chorum reuertant᷑. De conu̾sis uero unaqͦq
eccl̃a faciat scđm positionem ipsius oratorii. finita antipħa
sacerdos int̾mitteis asꝑsionis officium uersus ad altare dicat
colłam Exaudi nos: in loco quo stat. Et incepta tercia. pꝰ Gła

Expanded text:
ei de ipsa aqua, infundat in receptaculum quod est ad introitum Ecclesiae ei de ipsa aqua, infundat in receptaculum quod est ad introitum Ecclesiae ad hoc deputatum. Vas autem quod tenet et aspersorium reponat in vestiario. Sacerdos vero stans supra gradum presbyterii aspergat prius abbatem, postea seipsum, deinde ministros et caeteros accedentes a superiori parte chori inter formas et sedilia, sicut ea hora stant in choro. Qui revertentes deorsum per medium chorum ascendat unusquisque ad locum suum: et novitii qui ante formas consistunt aspersi aqua revertentur ibidem. Qui vero extra chorum vel in retro chorum fuerint, tam monachi quam novitii, veniant per superiorem introitum chori, et per medium chorum revertantur. De conversis vero unaquaeque ecclesia faciat secundum positionem ipsius oratorii. Finita Antiphona sacerdos intermittens aspersionis officium, versus ad altare dicat Collectam, Exaudi nos, in loco quo stat. Et incoepta Tertia post Gloria
Abbreviated transcription (Latin):
tenens manum desuꝑ dum exorcismum dixerit. Et misso in mo¬
dum crucis sale in aqua exorcismoq ꝑdicto: reddat librum
subdiacono. qui & auferat salinum ponens illud seorsum suꝑ
gradum p̾sbiterii. Cantore igit᷑ imponente antiphonã: sumat
sacerdos sparsoriũ. Quod intinguers in aqua: ascendat ad altare
inclinans ad gradum ipsius altaris. Peinde asꝑgat aquã ante ip¬
sum altare. ⁊ incipiens a dextera parte. circũeat illud asꝑgendo.
quo usq ꝑueniat in anteriorem. ubi inclinats. asꝑgat presbite¬
rium hinc & inde. Interim uero minister recipiat aquã in quo¬
libet uase de urceleolo in quo ÷ aqua benedicta. ⁊ habets spar.¬
sorium aliud. claustrum asꝑgat. ⁊ officinas. scil̃ capitł̃m. Audi¬
toriũ. dormitoriũ. ⁊ dormitorii necessaria. calefactoriũ. refecto¬
rium. coquinã. cellariũ. Redieis autẽ de officinis. si quid suꝑ est

Expanded text:
tenens manum desuper dum exorcismum dixerit. Et misso in motenens manum desuper dum exorcismum dixerit. Et misso in modum crucis sale in aqua exorcismoque perdicto, reddat librum subdiacono, qui et auferat salinum, ponens illud seorsum super gradum presbyterii. Cantore igitur imponente Antiphonam, sumat sacerdos sparsorium, qui intigens in aqua ascendat ad altare inclinans ad gradum ipsius altaris. Deinde aspergat aquam ante ipsum altare, et incipiens a dextra parte circumeat illud aspergendo quousque perveniat in anteriorem: ubi inclinans aspergat presbyterium hinc et inde Interim vero minister recipiat aquam in quolibet vase de urceolo in quo est aqua benedicta, et habens sparsorium aliud claustrum aspergat, et officinas scilicet capitulum, auditorium, dormitorium et dormitorii necessaria, calefactorium, refectorium, coquinam, cellarium. Rediens autem de officinis si quid superest
Abbreviated transcription (Latin):
distribuat. & postea sanguinem eomͦ quodiaconem facere suꝑiꝰ
diximꝰ nisi diaconus affuerit. Et sciendum quod nunꝗͣ osclat᷑
manus abb̃is uel sacerdotis nisi ad missam & hoc tantũ in locis
supͣ terminatis. & qͣndo datur in conuentu abb̃i uirga pastorał.¬
Lominico die pulsato signo.
ante terciam seruitor ȩccl̃ȩ prȩparata formula suꝑ gradũ
presbiterii. ponat sal & aquã desuꝑ cum sparsorio. & indutũ mi¬
nistris. & sacerdote preparatoq altari. sicut supͣdiximus. iterum
pulsetur signum ad conuocandum conuentum. Quenientes ordi¬
nentur sicut ad missam. Quod semꝑ faciant ad terciam: cum
mox subsecura: missa. Et dimisso signo ad sonicum prioris: fid
oratio. Qua completa: accedat sacerdos ante gradum p̾sbiterii
cenens collectaneum. Qui cum ibi aduenerit: inclinet ad altare.
Deinde benedicat sal & aquam similit̾ sicut in collectaneo habet᷑.

Expanded text:
distribuat, et postea sanguinem, eo modo quo diaconum facere superius distribuat, et postea sanguinem, eo modo quo diaconum facere superius diximus, nisi diaconus adfuerit. Et sciendum quod nunquam osculatur manus abbatis vel sacerdotis nisi ad missam, et hoc tantum in locis supra determinatis, et quando datur in conventu abbati virga pastoraDominico die pulsato signo ad Tertiam, servitor ecclesiae praeparata formula super gradum presbyterii, ponat sal et aquam desuper cum sparsorio, et indutis ministris et sacerdote, praeparatoque altari sicut supra diximus, iterum pulsetur signum ad convocandum conventum. Qui venientes ordinentur sicut ad missam. Quod semper faciant ad Tertiam cum mox secutura est missa. Et dimisso signo ad sonitum prioris fiat oratio. Qua completa, accedat sacerdos ante gradum presbyterii tenens collectaneum. Qui cum ibi advenerit inclinet ad altare. Deinde benedicat sal et aquam similiter: sicut in collectaneo habetur;
Abbreviated transcription (Latin):
municare licet. Lect̾urus epłam ferat epłare in eccłiam anteq̃ in¬
duat᷑. & pꝰ missam inde referat. Sacerdos uero ad legendum eũ¬
głm petat bnedictionem ab abb̃e non tamen descenders de gradu
altaris. ꝑlecto eugl̃io: ibidem dicat credo in unum deũ. si dicendũ
fuerit. & mox secedat ad dextrum cornu altaris ibidem dicturus
dñs uobiscum. Quando uero credo in unum deum ñ dicit᷑. ibi di-¬
cat dñs uobiscum uͥ legit eugłm. Sciendum uͦ qͦd omnib dieb qͥb
conuentus communicat. possunt uͥ necesse fuerit ad missam matu¬
tinalem plures hostiȩ consecrari & suꝑ patenam communcatis
distribui. & tunc minister si fieri pot̾ diaconus sit. ille scił qui
prȩcedenti ebdomada eugl̃io fuit ascriptus. Nam ceteris tam pͥ¬
uatis ꝗͣ festiuis dieb ad omnes missas una tantum hostia conse¬
cretur. cuius cerciam partem sacerdos suꝑ calicẽ teneis cõmunicati

Expanded text:
municare licet. Lecturus Epistolam ferat Epistolare in ecclesiam antequam inmunicare licet. Lecturus Epistolam ferat Epistolare in ecclesiam antequam induatur, et post missam inde referat. Sacerdos vero ad legendum Evangelium petat benedictionem ab abbate, non tamen descendens de gradu altaris. Perlecto Evangelio ibidem, dicat Credo in unum Deum, si dicendum fuerit. Et mox secedat ad dextrum cornu altaris ibidem dicturus, Dominus vobiscum. Quando vero Credo in unum Deum non dicitur, ibi dicat Dominus vobiscum, ubi legit Evangelium. Sciendum vero quod omnibus diebus quibus conventus communicat, possunt ubi necesse fuerit, ad missam matutinalem plures hostiae consecrari, et super patenam communicaturis distribui, et tunc minister si fieri potest diaconus sit, ille scilicet qui praecedenti hebdomada Evangelio fuerat ascriptus. Nam caeteris tam privatis quam festivis diebus ad omnes missas una tantum hostia consecretur, cujus tertiam partem sacerdos super calicem tenens communicaturis
Abbreviated transcription (Latin):
Dmissam si tantum unus minister fuerit.
sacerdos indutus stola & manipulo. cum ministro eat
preparare altare. Quod si minister diaconus fuerit. offm̃
altaris compleat quantum ad se &ͣ subdiaconũ ꝑtinet. ꝑlecta
tamen epła non egrediatur de choro. s: ipsemet infundats
aquam de ampulla in peluim. & tergat ad mapulam ad qs
tergit sacerdos ante secretas. Qui pꝰꝙͣ communicatus sanguine
de calice sumpto ad sinistrũ cornu secesserit. ille qui sacerdotĩ
adiuuit ad induendum. accedat cum fistula ante preꝑaca
adiuuans eum in omnib sicut subdiaconus facere solet. Si
autẽ subdiaconus fuerit eundo ad altare precedens sacerão.¬
tem. diuertat ad dextram supplicans sacerdoti. Add confessio¬
nem stet ad dexteram. Missale in dextro cornu altaris. textũ
calicem offerat. Casulam trahat. pacem & communionem semꝑ acci¬
piat excepta missa defunct̾orum. in qua nec pacem sumere. nec cõ¬

Expanded text:
missam si unus tantum minister fuerit, sacerdos indutus stola, et manipulo cum ministro eat praeparare altare. Quod si minister diaconus fuerit, officium altaris compleat, quantum ad se et ad subdiaconum pertinet. Perlecta tamen Epistola non egrediatur de choro, sed ipsemet infundat sibi aquam de ampulla in pelvim, et tergat ad mapulam ad quam tergit sacerdos ante Secretas. Quis priusquam communicatus sanguine de calice sumpto ad sinistrum cornu secesserit: ille qui sacerdotem adjuvit ad induendum, accedat cum fistula ante praeparata, adjuvans eum in omnibus sicut subdiaconus facere solet. Si autem subdiaconus fuerit, eundo ad altare praecedens sacerdotem divertat ad dexteram supplicans sacerdoti. Ad confessionem stet ad dexteram. Missale in dextro cornu altaris, Textum nistret, et patenam et calicem offerat. Casulam trahat, pacem et communionem semper accipiat, excepta missa defunctorum, in qua nec pacem sumere, nec com
Abbreviated transcription (Latin):
matutinalem quando sacerdotes possunt cantare pꝰ primam.
Sacerdos autẽ indutus: ⁊ asꝑsis digitis aqua: dicat confessionẽ
ante graduni presbiterii. medius inter adiutores suos. ita qͦd clericꝰ
sit ad dexteram. laitus ad sinistrã. Qui cantauerit ꝓ defunctis:
pot̾ int̾miscere alias colłas ꝓ qualibet necessitate: ita tamen ut
numerum trium coftarum non excedat. insi iussu ab̃b̃is qͣrtã
care ꝓ defunctis int̾ poni possunt coll̃e ꝓ defunctis. Pacem non
dabit nisi forte prȩsentes fuerint illi missȩ hospites. uel fr com¬
municaturꝰ. De cȩtero se agat ut sacerdos in conuentui. In om̃ib
missis tͥb tantum uicib sacerdos osculetur altare: totieisq tͣ
hatur casula.

Expanded text:
matutinalem quando sacerdotes possunt cantare post Primam. matutinalem quando sacerdotes possunt cantare post Primam. Sacerdos autem indutus et aspersis digitis aqua, dicat confessionem ante gradum altaris, medius inter adjutores suos, ita quod clericus sit ad dexteram, laicus ad sinistram. Qui cantaverit pro defunctis, potest intermiscere alias Collectas pro qualibet necessitate, ita tamen ut numerum trium Collectarum non excedat, nisi jussu abbatis quartam tare pro defunctis, interponi possunt Collectae pro defunctis. Pacem non dabit, nisi forte praesentes fuerint illi missae hospites vel frater communicaturus. De caetero se agat ut sacerdos in conventu. In omnibus missis tribus tantum vicibus sacerdos osculetur altare, totiesque ei trahatur casula.
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti sabb̃o ⁊ die pasche ⁊ pentecostes ⁊ natalis dñi. die tam̃¬
cantet de festo ad altare ubi missa eadem. cantari solet. ⁊ dicas
coll̃. Inclina dñe In scło loco. Si tricenariũ fuerit: subiungas
deus cui ꝓpriũ ẽ. Quod si his trib dieb prȩsens defunctus sup¬
ueneri. supͣdictus ebdomadariꝰ dimittat missam de festo. &
agat missam ꝑeo. & dicat primã colłam inclina. Sed̾am: Omp̃s¬
sapiterne deuscui nunꝙͣ. sine spe mi ꝓ islis ꝓquib Inclinas
dicebat᷑. nsi tricenariũ fuerit: dicat terciã. Deus cui ꝓ prium:
colła ꝓeo. Qui cantant priuatim: coll̃am tantum dicant. ꝓ eo tã
ipsi quã auditores eoꝵ. ne alũ impedimentũ paciãt᷑. Si quis uero
uiderit cersorium altari suꝑ positum. non prȩsumat suꝑ illud
cantare. nisi ad mucum illius qui ipsum tersorium ibi posuit. neq
faciat apparatum circa altare in quo debet cantare. pꝰ ꝗͣ missa ge¬
neralis incepta fuerit. donec offerenda sit cantata: nisi ad missã

Expanded text:
ntecostes et Natalis Domini cantet de festo ad altare, ubi missa eadem cantari solet, et dicat Collectam Inclina in secundo loco: si Tricenarium fuerit, subjungat Deus cui proprium. Quod si his tribus diebus praesens defunctus supervenerit, supradictus hebdomadarius dimittat missam de festo et agat missam pro eo, et dicat primam Collectam ppiterne Deus, cui nunquam, pro illis quibus Inclina dicebatur; et si Tricenarium fuerit, dicat tertiam Deus cui proprium. tur Collecta pro eo. Qui cantant privatim, Collectam tantum dicant pro eo tam ipsi quam adjutores eorum, ut alii impedimentum non patiantur. Si quis vero viderit tersorium altari superpositum, non praesumat super illud cantare, nisi ad nutum illius qui ipsum tersorium ibi posuit, neque faciat apparatum circa altare in quo debet cantare, postquam missa generalis incoepta fuerit donec Offerenda sit cantata: nisi ad missam
Abbreviated transcription (Latin):
hic. sed etiam ubiq quotiens uel suscipiunt aliquid: faciendũ
est. Quib ꝑactis: inclinantes ad altare. alcendant ad stasla sua.
udo de pace & communione ad utranq missam tenebit. Quoo
a aliquando solus cominunicare uoluerit: sumpta pace a mini¬
sico confiteat᷑ aut albi si affucrit. aut illi quem primum in dexcͦ
horo stantem inuenerit. Dicta comimunione: si conuentus com¬
mimicat. sedeant interim qui uoluerint usq ad dñs uobiscum
qtu uͦ steterint. reducant facies suas ad altare donec dicat᷑ a sacer¬
dote uñs uob̃cũ ⁊ tunc resideant suꝑ miscdias. usq ad ultimũ
dũs uobiscum. Tunc uero surgant contra altare. & responso deo
gr̃as inclinent & recedant. Si autẽ dies dñcꝰ fuerit. non ineli¬
tempore lectionis. ⁊ pꝰ offerendam missȩ in conuentu etiã
in quadragesima. excepta fr̾a . iiiͦi. in capite ieiunii. Bieb tam̃¬

Expanded text:
hic, sed etiam ubique quoties vel dant vel suscipiunt aliquid faciendum hic, sed etiam ubique quoties vel dant vel suscipiunt aliquid faciendum est. Quibus peractis, inclinantes ad altare ascendant ad stalla sua. Hic ordo de pace et communione ad utramque missam tenebitur. Quod si quis aliquando solus communicare voluerit, sumpta pace a ministro confiteatur aut abbati si adfuerit, aut illi quem primum in dextro choro stantem invenerit. Dicta communione si conventus communicat, sedeant interim qui voluerint usque ad Dominus vobiscum: qui vero steterint, reducant facies suas ad altare donec dicatur a sacerdote Dominus vobiscum: et tunc resideant super misericordias usque ad ultimum Dominus vobiscum. Tunc vero surgant contra altare, et responso Deo gratias, inclinent et recedant. Si autem Dominicus dies fuerit, non inclitempore lectionis: et post offerendam missae in conventu, etiam in Quadragesima excepta feria quarta in Capite Jejunii. In
Abbreviated transcription (Latin):
pientes. ordinatim pꝰ priorẽ sese collocantes. bini ⁊ bini alterutrũ
confitentes. uultus suos pꝰ confessionẽ ad altare uertentes. nec ad sua
stalla usq pꝰ ꝑceptam communionẽ reuertentes. Porro nouissim
nouicio dabit pacem occurrenti sͥ in medio chori. portabit ⁊ ꝯu̾¬
so.cum se ad hostium chori ostend̾it. Demde ordinans se ultimũ:
Iterim qui primi sunt ordine suo accedant ad communionẽ.
Uenientes uero ad gradum altari ꝓximum. incumbant suꝑ as¬
d̃os manuũ. Ascensoq gradu. flexoq genu iuxta cornu altariˢ
& suscepta eucharistia. cum se erexerint. inclinent: & sic ꝑretro
sacerdotem accedant ad calicem. uͥ iterum inclinantes hauriat᷑.
& rursus inclinen. Regredientib ab altari. sacrista stans in capi¬
te sinistri chori nouicioꝵ uinum ꝓpinet. inclinans singłis sic̃
& ipsi inclinat᷑ a singulis. ⁊ ante ⁊ pꝰ susceptionẽ. Quod ñ solũ

Expanded text:
pientes, ordinatim post priorem sese collocantes bini et bini alterutrum pientes, ordinatim post priorem sese collocantes bini et bini alterutrum confitentes, vultus suos post confessionem ad altare vertentes, nec ad sua stalla usque post perceptam communionem revertentes. Porro novissimus novitio dabit pacem occurrenti sibi in medio chori, qui portabit et converso cum se ad ostium chori ostenderit. Deinde ordinans se ultimus cne. Interim qui primi sunt, ordine suo accedant ad communionem. Venientes vero ad gradum altaris proximum, incumbant super articulos manuum: ascensoque gradu, flexoque genu juxta cornu altaris et suscepta Eucharistia, cum se erexerint, inclinent, et sic per retro sacerdotem accedant ad calicem, ubi iterum inclinantes hauriant, et rursus inclinent. Regredientibus ab altari, sacrista stans in capite sinistri chori novitiorum vinum propinet inclinans singulis, sicut et ipsi inclinatur a singulis ante et post susceptionem. Quod non solum
Abbreviated transcription (Latin):
nemo accipiat. nisi forte ᷤ cũ necesse fuerit ad hoc accipiat¬
ut hospitib porrigat. aut supprior absente priore. aut qui suꝑi¬
or tunc erit ex omnib in choro. si uterq defuerit. Dieb uero dñi¬
cis ⁊ festis quib solent fr̃s ire ad communionẽ: prior illoꝵ qͥ
communicare uoluerint ueniens ad gradum accipiat a subdiaco¬
no pacem. quo redeunte ad altare. qui communicaturi sunt. ordine
suo accedant ad̃ priorem. ita ut prior stet. ad gradum uͥ pacẽ accep̃
quousq qui pꝰ eum primus ÷ pacem ab eo acceꝑit. Qua data: in dex.¬
trum choꝵ nouitioꝵ. relicto ad gradum cui dedit. Qui & ipse ubi
sequenti pacem dederit. manente ibi similiter cui dedit. cedat pꝰ
priorem. Et istis interim facientib ad inuicẽ confessionẽ. ceteri seqͣn¬
tur ꝑ ordinẽ eo mͦ quo descriptũ ÷ de primis. pacem ab inuicẽ acri.¬

Expanded text:
nemo accipiat, nisi forte prior cum necesse fuerit nemo accipiat, nisi forte prior cum necesse fuerit ut hospitibus porrigat, aut subprior absente priore, aut qui superior tunc fuerit ex omnibus in choro, si uterque defuerit. Diebus vero Dominicis et festis quibus solent ire fratres ad communionem, prior illorum qui communicare voluerit, veniens ad gradum accipiat a subdiacono pacem: quo redeunte ad altare, qui communicaturi sunt ordine suo accedant ad priorem, ita ut prior stet ad gradum ubi pacem accepit, quousque qui post eum primus est pacem ab eo acceperit. Qua data, secedat in dextrum chorum novitiorum, relicto ad gradum cui dedit. Qui et ipse ubi sequenti pacem dederit, manente ibi similiter cui dedit, cedat post priorem. Et istis interim facientibus ad invicem confessionem, caeteri sequantur per ordinem eo modo quo descriptum est de primis, pacem ab invicem acci
Abbreviated transcription (Latin):
ad altare. Cantore autem incipiente offerendam: conuertanT se
stantes sicut ante erant. Qua cantata. uertan se iterum ad alta¬
re. donec dicat sacerdos orate fr̃s. & sic resideant suꝑ miscd̃ias.
usq ad ꝑomnia secła secłoꝵ. Tunc autẽ surgant. & uersis uultib
celi. erigant se. & signent se cum dixerint In nomine dñi. & dic¬
to extremo osanna in excelsis. uersis uultib ad altare. stent ita usq ad
ꝑomnia secł̃a secłoꝵ. & tunc reclinent se suꝑ miscdias. gonec respon-
deant. & cum sp̃u tuo post pax dñi sit semꝑ uobiscũ. Moxq sur¬
gentes stent facie ad faciem usq pꝰ primum agnus dei & tunc pe¬
tant ueniam untisquisq in loco suo. Nectentes genua pret̾ mi¬
nistros altaris. ⁊ facta tanta mora ut dici possit unum pat̾. in
cipiat cantor scđ̃m agnus dei. Quod si dies fuerit ꝓsternendi: dic-¬
to sẽs se̾s. incumbant suꝑ formas quousq respondeant & cum

Expanded text:
ad altare. Cantore autem incipiente Offerendam, convertant se ad altare. Cantore autem incipiente Offerendam, convertant se stantes sicut ante erant. Qua cantata, vertant se iterum ad altare, donec dicat sacerdos Orate, fratres, et sic redeant super misericordias usque ad Per omnia saecula saeculorum. Tunc autem surgant et versis vultieli, erigant se, et signent se cum dixerint in nomine Domini: et dicto extremo Hosanna in excelsis, versis vultibus ad altare stent ita usque ad Per omnia saecula saeculorum, et tunc recldeant, Et cum spiritu tuo post Pax Domini sit semper. Moxque surgentes, stent facie ad faciem usque post primum Agnus Dei. Et tunc petant veniam unusquisque in loco suo flectentes genua, praeter ministros altaris: et facta tanta mora ut dici possit unum Pater noster, incipiat cantor secundum Agnus Dei. Quod si dies fuerit prosternendi, dicto Sanctus, incumbant super formas quousque respondeant, Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
tam in responsorũs quã in uersib. Sciendum etiã quia quotieis
uncum solum ałła siue dicat᷑ responsoꝵe siue non: ad missam d̾a
primum neuma de alła int̾inutat᷑. sed pꝰ uersum in repeticione
idem alła cum suo neumate integre canat᷑. Cum uero duo uel pła
alła in una missa dicunt᷑ cum suis neumatib integre sine repi¬
ticione canant᷑: excepto eo qͦd ꝓximum ẽ euͣgłio. quia repetit̃.
Et notandum quod in uigilia paschȩ & pentecostes unũ solũ
alła dicitur. sed non repetit᷑. Ad finem uero cantus ante eũ¬
głm reducant fr̃s facies suas ad altare: & signent se cũ dixerui
gla tͥ dñe. Quod si credo in unum d̃m dicendũ fu̾it cantore
subiungente patrẽ om̃ipotentẽ: uertat se choꝵ contͣ choru̾
& cum uenerinc ad homo factus est: petant ueniam sicut in festis
dieb. Et cum dixerint Adorat᷑ inclinent se. erigentes se ad et con¬
głificatur. & cum dixerint & uitam futuri secłi: reducans faciẽ

Expanded text:
sonantias evitandas. Sciendum etiam quia quoties unum solum Alleluia, sive dicatur Responsorium sive non, ad missam dicitur: primum neuma de Alleluia intermittatur, sed post versum in repetitione idem Alleluia cum suo neumate integro cantatur. Cum vero duo vel plura Alleluia in una missa dicuntur, cum suis neumatibus integre sine repetitione canantur, excepto eo quod proximum est Evangelio, quia repetitur. Et notandum quod in Vigilia Paschae et Pentecostes, unum solum Alleluia dicitur sed non repetitur. Ad finem vero cantus ante Evangelium, reducant fratres facies suas ad altare, et signent se cum dixeri Domine: quod si Credo in unum Deum dicendum est, cantore subjungente, Patrem omnipotentem, vertat se chorus contra chorum.  cum venerint ad Homo factus est, petant veniam sicut in festis diebus. Et cum dixerint Adoratur, inclinent se, erigentes se ad Et conglorificatur. Et cum dixerint Et vitam futuri saeculi, reducant facies
Abbreviated transcription (Latin):
inqua non laboramus ꝑ septimanã euenerit ñcantat nisi post
inquib ieuinamus nec laboramꝰ pot̾ cantare missam usq aAd
lmittat. Qui autẽ cantare uoluerit: d̃uos testes habeat. unum
diricũ: qui ei ministrate possit. Qui si acolitus tantum fuerit.
non presumat calicem deferre suꝑ altare. neq panẽ & uinum
ministrare ueq sacerdoti offerri. cȩtera uero pot̾ adimplere. Od
si sacerdos uel diaconus uł subdiaconus fuerit: potest panem
& uinum in calice ministrare. atq sacerdoti offerre. Aquã tñ
horum prȩsum̾e debet nisi aquã afferre. & sacerdoti infundde
ante ꝗͣ induatur sacerdotalib ur̃is. candelam uel lampadem
accendere: presbiteriũ pot̾ ascendere. tam ipse ꝗͣ cȩteri laici: non
solum ad missam. sed quotiens necesse hñt. gradum tam̃ altar
non ascendunt nisi ꝓpt̾ aliꝗͣ necessitatẽ eis precipiat᷑. uel qͣndo
cominunicant. Misse quoq ꝓ defunctis non solent cantari añ¬

Expanded text:
in qua non laboramus per septimanam evenerit, non cantant nisi post in quibus jejunamus nec laboramus, potest cantare missam usque ad erit, dimittat. Qui autem cantare voluerit duos testes habeat, unum clericum qui ei ministrare possit. Qui si acoluthus tantum fuerit, non praesumat calicem deferre super altare, neque panem et vinum ministrare, neque sacerdoti offerre: caetera vero potest adimplere. Quod si sacerdos vel diaconus vel subdiaconus fuerit, potest panem et vinum in calice ministrare, atque sacerdoti offerre; aquam tamen horum praesumere debet, nisi aquam afferre et sacerdoti infundere antequam induatur sacerdotalibus vestibus, candelam vel lampadem accendere. Presbyterium potest ascendere tam ipse quam caeteri laici, non solum ad missam, sed quoties necesse fuerit: gradum tamen altaris non ascendunt, nisi propter aliquam necessitatem eis praecipiatur, vel quando communicant. Missae quoque pro defunctis non solent cantari Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uitarium. In pͥma uero missa inchoet᷑ in altero. In natiuntate
dñi ad missam de nocte in choro inuitacorii incipiat᷑. Quo fini¬
to: conuertant se ad altare. Si sacerdos dixerit gła in excelsis
Cum aritem dixerint adoramus te. incuruent se erigentes se
ad glificamus te. ⁊ similit̾ inclinent ad suscipe dep̃cationem
nr̃am. Ad cum scõ spiritu uero signantes se. conuertant᷑ ad al¬
stent usq ad eugłm sicut stabant dum cancabant introitum. In¬
terim tamen ad maiorem missam ꝑmissum ÷ seddere simul si uo¬
luerint. Ad missam uero matutinalem pꝰ primum dñs uobisc̃
usq ad eugłm sedeat qui uoluerit. & pꝰ sc̃s usq ad finem missȩ.
preter agnus dei. In omnib precipuis festiuitatib sicuti & te¬

Expanded text:
ro missa inchoetur in altero. In Nativitate Domini ad missam de nocte in choro Invitatorii incipiatur. Quo finito, convertant se ad altare. Si sacerdos dixerit Gloria in excelsis Cum autem dixerint Adoramus te, incurvent se, erigentes se ad Glorificamus te, et similiter inclinent ad Suscipe deprecationem nostram. Ad Cum sancto Spiritu vero signent se et convertantur ad alstent usque ad Evangelium sicut stabant dum cantabant Introitum. Interim tamen ad majorem missam permissum est sedere simul si voluerint. Ad missam vero matutinalem post primum Dominus vobiscum usque ad Evangelium, sedeat qui voluerit, et post Sanctus usque ad finem missae, praeter Agnus Dei. In omnibus praecipuis festivitatibus, sicuti et cae
Abbreviated transcription (Latin):
D missam ꝓ defunctis. Eni. iut¬
⁊ ad Matutinalẽ missam qñ duȩ misse canende sunt. ad im¬
tium introitus sacerdos: ministri ingrediant᷑ ad altare. Ad reliqs
autẽ usq ad glam sustineant.
Dmissam Ry ricł semꝑ incipit᷑ in illo choro in quo ÷ muita¬
corium. excepto ad Matut̃. qñ duȩ misse canunt᷑. Et hoc al¬
ternatim nouies. ita ut chorꝰ in quo incipit᷑. quat̾ dicat kẏritiꝰ¬
Ultimum tanien Ryriel̃ uterq insimul chorꝰ finiat. Ad horiꝰ
uero regulares. Et u̾q totꝰ conuentus semel dicat ł yrieł. it
pauiet. Semel xpel̃ eless: ⁊ pauset: ⁊ Iterũ semel kyrieł.¬

Expanded text:
d missam pro defunctis, et ad matutinalem missam quando duae missae canendae sunt, ad initium introitus sacerdos et ministri ingrediantur ad altare. Ad reliquas autem usque ad Gloria sustineant. yrie eleison semper incipitur in illo choro in quo est Invitatorium, excepto ad matutinalem quando duae missae canuntur, et hoc alternatim novies: ita ut chorus in quo incipitur, quater dicat Kyrie eUltimum Kyrie eleison uterque simul chorus finiat. Ad horas vero regulares et ubique, totus conventus semel dicat Kyrie eleison et pauset, semel Christe eleison et pauset, et iterum semel Kyrie
Abbreviated transcription (Latin):
Ad missam in conuentu. nisi in purificatione scẽ marie. Ad sepultu¬
ram autẽ duos tantũm᷑ quos uoluerimus de amicis uel familia¬
rib nr̃is cũ uxorib suis.

Expanded text:
ad missam, nisi in Purificatione sanctae Mariae, ad sepulturam autem duos tantummodo quos voluerimus de amicis vel familiaribus nostris cum uxoribus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
si ad aliq̾d cȩnobiũ ad habitandũ uenerit. nec ibi ꝓpt̾ uicinitatẽ
aut noticiã eccl̃e suȩ recipi potuerit. ñ diutiꝰ teneat᷑ in domo hospitum.
obhoc ut inter hant motã aut aliquo ingenio. aut aliquar eccliastiax
scu sccłariũ ꝑsonarũ petitione. qui sine dubio uolentiã constat ẽẽ ab ab̃b̃e

Expanded text:
si ad aliquod coenobium ad habitandum venerit, nec ibi propter vicinitatem si ad aliquod coenobium ad habitandum venerit, nec ibi propter vicinitatem aut notitiam ecclesiae suae recipi potuerit, non diutius teneatur in domo hospitum; ob hoc ne inter hanc moram, aut aliquo ingenio, aut aliquarum ecclesiasticarum seu saecularium personarum petitione, quae sine dubio violenta constat esse, ab abbate
Abbreviated transcription (Latin):
Nterdicimus
ne in ȩxcł̃aꝵ nr̃ar libris. aurea uel argentea siue de argentata. uł
deaurata babeant᷑ retinacula: que usu firmacła uocant᷑ ⁊ nȩ aliquis codee
pallio tegatur.D
discordes: sic etiã in uictu cotidiano diuersitas ÷ cauenda. ne fres
carnis uel sp̃c fragilitate uicti: grossiorẽ panẽ abhorrere ⁊ loattiore n
incipiant desid̾are. Ideo stabilimꝰ ne in cenobus nr̃is fiat panis candidꝰ.
nec etiã in precipuis festiuitatib s grossus. id: cum: cribxo factus. Ubi
autẽ frumentũ defuerit: cum seacio licet fieri. Que lex infirmis non
tenebit᷑. S i bospitib quib iussum fuerit asbum panẽ apponimꝰ. et
plus pondare deb s: equa lance appendi.
I sunit caprint. uel corduani. s. naccint
nere. habitumq eunreligionis iubeat auferri: nisi priusq̃ ad nr̃m ordirẽ
uenerit monachũ fuisse constiterit. conuerso uero de reb: monasteri inch
dimittat᷑: pret̃ indumentũ simplex & uile.
onachus peregrinus

Expanded text:
nterdicimus ne in ecclesiarum libris aurea, vel argentea sive deargentata, vel deaurata habeantur retinacula, quae usu firmacula vocantur, et ne aliquis codex pallio tegatur. Cdiscordes, sic etiam in victu quotidiano diversitas est cavenda, ne fratres carnis vel spiritus fragilitate victi grossiorem panem abhorrere et lautiorem incipiant desiderare. Ideo stabilimus ne in coenobiis nostris fiat panis candidus, nequidem in praecipuis festivitatibus, sed grossus, id est cum cribro factus. Ubi autem frumentum defuerit, cum scatio liceat fieri, quae lex infirmis non tenebitur, sed et hospitibus quibus visum fuerit album panem apponimus, et plus ponderare debet, sed aequa lance appendi. n sint caprini vel corduani, sed vaccininere, habitumque ei religionis jubeat auferri, nisi priusquam ad nostrum ordinem venerit monachum fuisse constiterit. Converso vero de rebus monasterii nihil dimittatur praeter indumentum simplex onachus peregrinus
Abbreviated transcription (Latin):
Iclerici
uel laici locum aliquem ad honorem dei
construxerint. illumq locum alicui cenobioꝵ nr̃oꝵ quatinꝰ ad ab¬
batiam ꝓficiat concedere uoluerint. abbasq illius cenobiĩ a quo con¬
sultum flagitant locum habilẽ ꝓspexerit: suscipiat illũ si uolu̾it
Ipsi uero clerici uel laici. si scẽ regulȩ uigo se subdere uoluerint.
aut in loco illo abbaĩam faciendam prestolent᷑: aut cellã nouicioꝵ
intrent. in cenobio prȩnotati abb̃is. ut regularit᷑ ꝓbent᷑. Quodsi
ad aliquã aliã eccł̃iarum nr̃arũ elegerint secedere. uel aliud quid
ꝓprio arbitrio facere. licent agant. Illuc tam̃ magnoꝑe nob ommib:¬
÷ cauendum: ne isti aut alii aliqui sine regulari ꝓbatione aliquo
mͦ nr̃o collegio socient᷑. ex ceptis monachis: quos b̾atꝰ suscipit bene¬
Ntra monasterium nullus uescat᷑ carne aut sagimine: nisi omino
infirmi. & artifices conducti. Similit̾ ⁊ intͣ curtes grangiare. nisi
ꝓpter easdem causas: & etiã ꝓpter mercennarios.

Expanded text:
clerici el laici locum aliquem ad honorem Dei construxerint, illumque locum alicui coenobiorum nostrorum quatenus ad abbatiam proficiat concedere voluerint, abbasque illius loci a quo consilium flagitant, locum habilem perspexerit, suscipiat illum si voluerit. Ipsi vero clerici vel laici si sanctae Regulae jugo se subdere voluerint, aut in loco illo abbatiam faciendam praestolentur, aut cellam novitiorum intrent in coenobio praenotati abbatis ut regulariter probentur. Quod si ad aliquam aliam Ecclesiarum nostrarum secedere elegerint, vel aliud quid pro arbitrio facere, licenter agant; illud tamen magnopere nobis est cavendum ne isti aut alii aliqui sine regulari probatione aliquo modo nostro collegio socientur, exceptis monachis quos B. suscipit BeneIntra monasterium nullus carne vescatur aut sagimine, nisi omnino infirmi et artifices conducti. Similiter nec intra curtes grangiarum, nisi propter easdem causas et etiam propter mercenarios. C
Abbreviated transcription (Latin):
preũto anno defunccoꝵ s & in anmu̾sario omĩũ defunctors
ordinis nr̃i epõrum & abbatũ. qͦd fit .iiiͦ. idꝰ ianuarii. sollẽp¬
ne facimus officium cũ uesꝑis uigiliis ⁊ lardib & psalmi
quas ⁊ ad laudes. Dicto aũ uersu añ lectiones ab eblomadario
elidcant suꝑ miscdias dicentes pat̃ nr̃. subsil eritio. dorie mcex¬
fa leccione resideant suꝑ sedes usꝙ a tram roepetitioios liba
ue ane ee moite. Qd responsorium debet cantor stando eneipe.¬

Expanded text:
defunctorum: sed et in anniversario omnium defunctorum ordinis nostri episcoporum et abbatum, quod fit quarto Idus Januarii, solemne facimus officium cum Vesperis, Vigiliis et Laudibus, et Psalmi ad Vigilias et ad Laudes. Dicto autem versu ante Lectiones ab hebdomadario, resideant super misericordias dicentes Pater noster, sub silentio, deinde incoepta lectione resideant super sedes usque ad tertiam repetitionem Libera me, Domine, de morte: quod Responsorium debet cantor stando incipe
Abbreviated transcription (Latin):
altare transferat inde calicem ⁊ patenam suꝑ ministeriũ sum̃s
ibi lingua sua siquid de corpore dñi remanserit suꝑ patenam.
Et postea accipiens fistulam: abluat eam uino. & pꝰea patenã.
Qđ bibens: infundat aliud uinũ: circũliniens ipsum calicem
intꝰ. quod iterum ꝑcipiat. Tercio infundat uinũ eo mͦ cͥcu̾limẽs
Quod ꝑcipiat subdiaconus. Et adhuc etiam alia uice infundat
si necesse fuerit. Quib lotis & detersis ad lintheũ quo sacerdos
paulo ante digitos suos detersit. recondat ca uͥ solent:⁊ corporalt
orationem solus sine diacono. Qua facta. erigat se & osculans
altare signet se. Qͦd si dnicꝰ dies fuerit: dec benedictionẽ lectori
mensȩ. quȩ in libro continecur. Deinde inclinans recedat casula
demissa. quã ante missam tulit in brachiis subleuatam ad
altare. Si diaconus & subdiaconus iam compleuerint que cõ¬
plenda erant: precedant eum eo ordine quo ad altare uenerun

Expanded text:
altare transferat inde calicem et patenam super ministerium, sumens altare transferat inde calicem et patenam super ministerium, sumens ibi lingua sua si quid de corpore Domini remanserit super patenam. Et postea accipiens fistulam abluat eam vino, et postea patenam; quod bibens infundat aliud vinum circumliniens ipsum calicem intus, quod iterum percipiat. Tertio infundat vinum eo modo circumliniens, quod percipiat subdiaconus. Et adhuc etiam alia vice infundat si necesse fuerit. Quibus lotis et detersis ad linteum, quo sacerdos paulo ante digitos suos detersit, recondat ea et corporalia cum caliorationem solus sine diacono. Qua facta erigat se, et osculans altare signet se. Quod si Dominicus dies fuerit, det benedictionem lectori mensae, quae in libro continetur. Deinde inclinans recedat casula demissa, quam ante missam tulit in brachiis sublevatam ad altare. Si diaconus et subdiaconus jam compleverint quae complenda erant: praecedent eum eo ordine quo ad altare venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sistulã reddiderit subdiacono. Quã fistulam ante ꝗͣ reddat in qͣtũ
potuerit ab utraq parte suggendo a sanguine dñi euacuet & calicẽ
reddat sacerdoti non oscłans ei manum. Subdiaconus uero teneis
fistulam contͣ faciem suam intrans uerso eat ad sacerdotem ꝑ retro
altare ministrare ei uinũ in calice. Sacerdos autẽ ante quã recipiat
calicem si quȩ hostiȩ integre suꝑfuerint cominunicatis reponat
in uasculo. Qui recepto calice: resꝑgat digitos suos in ip̃so calice. E
ponens suꝑ altare: eat ad piscinã abluere ipsos digitos aqua. Quib
cersis ad medium lintheum ad hoc ibi prȩparatũ: redeat ao alta¬
fistulam assistat altari. habens faciem in patena: usq ad finem
colłe. Interim diaconus complicet corꝑale suꝑ altare. & uerteis
ad pꝰ cominunionem. referat missale ad dextrum cornu altaris.
& dicto benedicamꝰ dño. uel ite missa ẽ: inclinet. Peinde iens ad

Expanded text:
fistulam reddiderit subdiacono. Quam fistulam antequam reddat inquantum fistulam reddiderit subdiacono. Quam fistulam antequam reddat inquantum potuerit ab utraque parte sugendo a sanguine Domini evacuet, et calicem reddat sacerdoti: non osculans ei manum. Subdiaconus vero tenens fistulam contra faciem suam in transverso, eat ad sacerdotem per retro altare ministrare ei vinum in calice. Sacerdos autem antequam recipiat calicem, si quae hostiae integrae superfuerint communicatis, reponat in vasculo. Qui, recepto calice, respergat digitos suos in ipso calice: quem ponens super altare eat ad piscinam abluere in ipso digitos aqua. Quibus tersis ad medium linteum ad hoc ipsi praeparatum, redeat ad altafistulam, assistat altari, habens faciem in patena usque ad finem Collectae. Interim diaconus complicet corporale super altare, et vertens ad post communionem, referat Missale ad dextrum cornu altaris. et dicto Benedicamus Domino, vel Ite missa est, inclinet. Deinde iens ad
Abbreviated transcription (Latin):
tra manu calicem tenets. sinistrã mento ill orũ supponat. Qͥ uero
ꝑcepturi sunt diaconi uł subdiaconi. sinistra manu pedẽ calicis
tenentes. ad os suum sicut sͥ uiderint ex pedire coaptent. Qͦd si płes
fuerint: ꝑcepto sanguine diaconꝰ ibidẽ ponat calicẽ suꝑ sinistrum
cornu altaris. tenens illum. subdiacono sibi assistente. atq adiuuãt
hoc mͦ scił ut dextrã manũ tentat expansam iuxta labiũ calicis
deforis. sinistra uͦ teneat pedem ipsius calicis. Diaconus autẽ teneat
utraq manu in calice fistulam a subdiacono antea p̃paratam. Qͥ
subdiaconus ꝑcipiat sanguinem cum fistula prĩꝗͣ se cõponat
ad tenendũ calicem eomodo quo diximus. Uum autẽ fr̃s ꝑcip¬
unt sanguinẽ: infundat᷑ uinum in calice adiacono cum opꝰ fu̾it
de ampulla a subdiacono ante preparata. iuxta altare. Siquid
aut̃ residuũ fuerit de ipso sanguine: bibat illud cum calice pꝰꝗͣ

Expanded text:
tera manu calicem tenens, sinistram mento illorum supponat. Qui vero tera manu calicem tenens, sinistram mento illorum supponat. Qui vero percepturi sunt diaconi vel subdiaconi sinistra manu pedem calicis tenentes, ad os suum sicut sibi viderint expedire coaptent. Quod si plures fuerint, diaconus percepto sanguine, Ibidem ponat calicem super sinistrum cornu altaris, tenens illum, subdiacono sibi assistente, atque adjuvante hoc modo, scilicet ut dextram manum teneat expansam juxta labium calicis deforis: sinistra vero teneat pedem ipsius calicis; diaconus autem teneat utraque manu in calice fistulam a subdiacono antea praeparatam. Qui subdiaconus percipiat sanguinem cum fistula priusquam se componat ad tenendum calicem eo modo quo diximus. Dum autem fratres percipiunt sanguinem, infundatur vinum in calice a diacono cum opus fuerit de ampulla a subdiacono ante praeparata juxta altare. Si quid autem residuum fuerit de ipso sanguine, bibat illud cum calice postquam
Abbreviated transcription (Latin):
hostiis ceteros qui comunicat᷑i st̃. ꝓuideat autem qͣntum potu¬
erit ne aliq̃ parsañici corpis remaneat. Piaconus uͭ accedens ad
comiunionem. non oscłans manum sacerdotis subleuec albã
ab anteriori parte flectens genua iuxta altare. & resupinato captte
sub manu sacerdotis conuenienter aꝑto ore ꝑcipiat corpus dñi. E
ꝑcepto surgat: & supplicet. simiłr & subdiaconꝰ. Quod pꝰꝗͣ fecerit
sumens fistulam si tunc necessaria ẽ eat ad sinistrã partẽ ꝑ ret altare
Qd̃ si tunc necessaria non fuerit: sequat᷑ diaconẽ. Qui diaconꝰ ueniets
ante calicẽ inclinet. & ad nutum sacerdotis accipiat illum. sumatq
sanguinẽ eadẽ parte qua & sacerdos. nec tangat eam manu donec
uino abluat᷑. Qd̃ si unꝰ uel duo tm̃ pꝰ eum cõmunicaturi sunt: mini.¬
stret eis ĩanguinẽ eadem parte calicis qua ipse recepit. ita ut ipse dex¬

Expanded text:
hostiis caeteros qui communicaturi sunt. Provideat autem quantum pothostiis caeteros qui communicaturi sunt. Provideat autem quantum poterit, ne aliqua pars Dominici corporis remaneat. Diaconus vero accedens ad communionem, non osculans manum sacerdotis, sublevet albam ab anteriori parte, flectens genua juxta altare, et resupinato capite sub manu sacerdotis convenienter aperto ore percipiat corpus Domini. Quo percepto surgat et supplicet: similiter et subdiaconus quod postquam fecerit sumens fistulam, si tunc necessaria est, eat ad sinistram per retro altare. Quod si tunc necessaria non fuerit, sequatur diaconum. Qui diaconus veniens ante calicem inclinet et ad nutum sacerdotis accipiat illum, sumatque sanguinem eadem parte calicis qua et sacerdos: nec tangat eam manu donec vino abluatur, quod si unus vel duo tantum post eum communicaturi sunt, ministret eis sanguinem eadem parte calicis qua ipse recepit, ita ut ipse dex
Abbreviated transcription (Latin):
commnixtio. totam orationem sub silentio. diuertat os suum addia¬
conem osculans illum. & diaconus subdiaconem sibi inuicẽ sup¬
plicando. & subdiaconus similiter alium si pacem quesierit eun¬
do ad gradum. Sacerdos autem data pace diacono. eam partem
hostiȩ de qua ministri cõmunicandi sunt suꝑ patenã ponat. qͣ
posita dicat orationẽ dñe ih̃u xp̃e. qua dicta. statim sumens corpꝰ¬
am̃ cum calice utraq manu applicet ad se. & sic ꝑcipiat corpꝰd̃ni
suꝑ calicem. deinde sangumem. Itaq deposito calice suꝑ corporale
cum hostiis sumat hostrã de uasculo preparato sibi & aꝑto adia¬
cono. quam ponat suꝑ patinam. & unam uel plures ubi necẽe
fuerit ex illis que ibi sunt recondat in illo uasculo. hoc tͥantũ
re dimittatur usq pꝰ missam. Quo facto sacerdos cõmunicet
diaconem & subdiaconem de tertia parte hostiȩ. deinde de aliᷤ

Expanded text:
commistio, totam orationem sub silentio: divertat os suum ad diacommistio, totam orationem sub silentio: divertat os suum ad diaconum osculans illum, et diaconus subdiaconum sibi invicem supplicando, et subdiaconus similiter alium, si pacem quaesierit eundo ad gradum. Sacerdos autem, data pace diacono, eam partem hostiae de qua ministri communicandi sunt, super patenam ponat: qua posita dicat orationem Domine Jesu Christe; qua dicta statim sumens corp cum calice utraque manu applicet ad se, et sic percipiat corpus Domini super calicem, deinde sanguinem. Itaque, deposito calice super corporalcum hostiis, sumat hostiam de vasculo praeparato a diacono, quam ponat super patenam: et unam vel plures, ubi necesse fuerit, ex illis quae ibi sunt recondat in illo vasculo. Hoc autem fire dimittatur usque post missam. Quo facto, sacerdos communicet diaconum et subdiaconum de tertia parte. Deinde de aliis
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. Panem nr̃m cotidianũ. accedens subdiaconus aã dia¬
conum offerat ei patenam discooꝑtã oscł̃ans ti manũ. pꝰca sece¬
dat paululũ uersus parietem in dextra parte. Piaconus aucẽ
accepta patena offerat eam sacerdoti pꝰ s: libera nos a malo. os¬
culans ei manum. Qua oblata. ueniat in locum ubi stecit ante
prȩfationem reddens offertoriũ subdiacono. Subdiaconus uͦ
recondat illud plicatum. Quo recondito: reuertatur pꝰ diaconẽ
Sacerdos autẽ accipiens patenam. ponat eam sub corꝑali. Qd
si talis missa fuerit in conuentus uadit a pacem: ponat eam
dm̃ suꝑ calicem in tres partes: & dicto ꝑ omnia secła secłoꝵ. faciat
ad pox dñi intra calicem unam crucem. aliam: ad sit semꝑ. tertiã:
ad uob̃cum. Et pꝰꝗͣ ter dixerit agnus dei. & dimiserit in calicem illã
partem dñici corꝑis quam cenet in dextera manu: dicens. ħ sacroscã

Expanded text:
dixerit, Panem nostrum quotidianum, accedens subdiaconus ad diadixerit, Panem nostrum quotidianum, accedens subdiaconus ad diaconum offerat ei patenam discoopertam osculans ei manum. Postea secedat paululum versus parietem in dextera parte. Diaconus autem, accepta patena, offerat eam sacerdoti post Sed libera nos a malo, osculans ei manum. Qua oblata, veniat in locum, ubi stetit ante Praefationem, reddens Offertorium subdiacono. Subdiaconus vero recondat illud plicatum. Quo recondito, revertatur post diaconum. Sacerdos autem accipiens patenam ponat eam sub corporali. Quod si talis missa fuerit, in qua conventus vadit ad pacem, ponat eam Domini super calicem in tres partes, et dicto, Per omnia saecula saeculorum, faciat ad Pax Domini intra calicem unam crucem, aliam ad Sit semper, tertiam ad Vobiscum. Et postquam ter dixerit Agnus Dei, et dimiserit in calicem illam partem Dominici corporis quam tenet in dextera manu dicens Haec sacrosancta