comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cantur: quia supra mensurã se sue
conditionis extollunt. Potentes autẽ.
non quia uere potentes sunt. sed qͥa
confidentes in uirtute sua. conditoris
adiutoriũ quęrere decrectant. Iii
autẽ uere potentes sunt. qui dicere¬
eo qui nos confortauit dño iħu xp̃o.
De qualib scriptũ est. ds potentes non
abieit. cũ & ipse sit potens. Deposuit
ergo potentes de sede. & exaltauit hu¬
miles: quia om̃is qui se exaltat hu¬
miliabitur. & qui se humiliat exalta¬
bitur. quãuis etiam recte ita possit in¬
telligi. qdd̃ non nũguã illi ipsi qui me¬
rito sue elationis a dño fuerant deie¬
cti. denuo miserante illo ad humili¬
tatis grãm redeant. sicq merito de¬
uote humilitatis erigantur ad głam.
Deniq saulus obsuꝑbiam desede doc¬
trinȩ legalis depositus est. sed mox
obhumilitatis subiectionem ad euan¬
gelitandam xp̃i fidem leuatus. Esti¬
rientes impleuit bonis. & diuites
dimisit mnanes. Quia gna bona per¬

Expanded text:
cantur, quia supra mensuram se suae cantur, quia supra mensuram se suae conditionis extollunt; potentes autem, non quia vere potentes sunt, sed quia confidentes in virtute sua, conditoris adjutorium quaerere detrectant. Illi autem vere potentes sunt qui dicereeo qui nos confortat . De qualibus scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Deposuit ergo potentes de sede, et exaltavit humiles, quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Quamvis etiam ita recte possit intelligi, quod nonnunquam illi ipsi, qui merito suae elationis a Domino fuerant dejecti, denuo miserante illo ad humilitatis gratiam redeant, sicque merito devotae humilitatis erigantur ad gloriam. Denique Saulus ad superbiam de sede doctrinae legalis depositus est, sed mox ob humilitatis subjectionem ad evangelizandam Christi fidem levatus. Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Qui aeterna per
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit inquit potentiã in bracbio suo.
disꝑsit suꝑbos mente cordis sit. In
brachio suo: inditionem ꝓprie uir¬
tutis significat. Non em̃ alieno ad ope¬
randũ indiget auxilio. cui sicut scrip¬
tum est subest cũ uoluerit posse.
Quod ad distinctionem mͣe bone ope¬
rationis dicit. qui non innr̃e uirib
libertatis. sed in dõ faciemus uirtu¬
tem. & sicut abas scriptum est. oe
brachiũ eoꝵ non saluabit eos: sed
dextera tua & brachiũ tuũ & illu¬
minatio uultus tui. Dispsit autem
suꝑbos mente cordis sui: quia ini¬
tium om̃is peccati suꝑbia. ob euius
meritũ dñs genus bumanũ asta¬
bili habitatione patriȩ celestis eiciens.
in huius peregrinatione̾ exilu longe
lateq. dispulit: sed & his qui in pec¬
catis ꝑdurare non timent grauiorẽ
futurȩ disꝑsionis uindictam reser¬
uauit. Deposuit potentes de sede. Fosdẽ
potentes appellat: quos ante dixerat
suꝑbos. Qui ideo nimirũ suꝑbi uo¬

Expanded text:
Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, Fecit, inquit, potentiam in brachio suo, dispersit superbos mente cordis sui. In brachio suo, in ditione propriae virtutis significat. Non enim alieno ad operandum indiget auxilio, cui, sicut scriptum est, subest cum voluerit posse. Quod ad distinctionem nostrae bonae operationis dicit, qui non in nostrae juribus libertatis, sed in Deo facimus virtutem, et sicut alias scriptum est: Et brachium eorum non salvavit eos, sed dextra tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui . Dispersit autem superbos mente cordis sui, quia initium omnis peccati superbia, ob cujus meritum Dominus genus humanum a stabili habitatione patriae coelestis ejiciens, in hujus peregrinationem exsilii longe lateque dispulit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem potentes appellat quos ante dixerat superbos. Qui ideo nimirum superbi vo
Abbreviated transcription (Latin):
dixit illi. Beatus uenter qui te por¬
tauit. & ubera quȩ suxisti. At ille
testimoniũ ueritati ꝓlatum libenter
accipiens continuo respondit: beati
qui audiunt uerbũ dĩ & custodiunt.
ut ipsa quoq mulier. imo uniu̾si
qui audiebant. se beatos fore confi¬
derent. si diuinis uellent optẽpera¬
re mandatis. acsi aꝑte dicat. Quãuis
singulare priuilegiũ beatitudinis
habeat. quȩ filiũ dĩ in carnatum
uirgo in utero gestare. parere. ac
nutrire digna est: precipuũ tamen
in eadem uita ꝑpetua beatitudinis
locũ & ipsi sunt habituri. qui eius
fidem ac dilectionem casto in corpore
concipiunt. qui sedula in mente pre¬
ceptoꝵ eiꝰ memoriã portant: qui banc
& in mente ꝓximoꝵ sollerti exhorta¬
tione nutrire satagunt. Uerũ quia
uenerabilis dĩ genitrix miscłiam eiꝰ.
om̃ib ꝑ orbem qui eũ timerent add¬
futuram ee̾ ꝑdocuit: restat ut etiam
suꝑbi &r contep̃nentes monita ueri¬
tatis quid mereantur insinuet.

Expanded text:
dixit illi: Beatus venter qui te pordixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . At ille testimonium veritatis prolatum libenter accipiens, continuo respondit: Beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud, ut ipsa quoque mulier, imo universi qui audiebant, se beatos fore confiderent, si divinis vellent obtemperare mandatis. Ac si aperte dicat: Quamvis singulare privilegium beatitudinis habeat, quae Filium Dei incarnatum virgo in utero gestare, parere, ac nutrire digna exstitit, praecipuum tamen in eadem vita perpetuae beatitudinis locum et ipsi sunt habituri qui ejus fidem ac dilectionem casto in corde concipiunt, qui sedula in mente praeceptorum ejus memoriam portant, qui hanc et in mente proximorum solerti exhortatione nutrire satagunt. Verum quia venerabilis Dei genitrix misericordiam ejus omnibus per orbem qui eum timerent adfuturam esse per docuit, restat ut etiam superbi et contemnentes monita veritatis, quid mereantur, insinuet.
Abbreviated transcription (Latin):
inuocationem eitsdẽ nominis aq̃¬
uolare. quatinus & ipsi scitatis etͣne
ac salutis uerȩ possent esse partici¬
pes. iuxta illud ꝓpheticũ. & erit.
om̃is quicũq inuocauerit nomen
dñi saluus erit. Ipsum est enim
nomen de quo supra ait. & exul¬
tauit sp̃s m̃s. in dõ salutari meo. Unde
adhuc aꝑtius addit. Et miscd̾ia eiꝰ
popłi iudei uidelicet & gentilis ap¬
pellat: uel certe om̃ium ꝑ orbem
nationũ quas in xp̃o credituras eẽ
p̃uidebat. quia sicut petrus ait. non
est ꝑsonaruͣ acceptor ds. sed in om̃i
gente qui timet eum. & operatur
iustitiam acceptus est illi. Concinit
autẽ his beate marie uerbis ipsius
dm̃ sermo. quo non tantum matrẽ
que se corporaliter generare me¬
ruit. sed & om̃s qui sua pcepta ser¬
uarent: ꝓnuntiauit eeͣ beatos. Cum
enĩ docente illo popłm quodã loco
& miracula faciente. om̃s eiꝰ sapien¬
tiam ac uirtutes mirarentur: ex tol¬
lens uocem quedã mulier de turba.

Expanded text:
invocationem ejusdem nominis adinvocationem ejusdem nominis advolare, quatenus et ipsi sanctitatis aeternae ac salutis verae possent esse participes, juxta illud propheticum: Et erit: omnis quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit . Ipsum enim est nomen, de quo supra ait, Et exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo. Unde adhuc apertius addit: Et misericordia populi, Judaei videlicet et gentilis, appellat, vel certe omnium per orbem nationum, quas in Christo credituras esse praevidebat: quia, sicut Petrus ait, Non est personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum, et operatur justitiam, acceptus est illi . Concinit autem his beatae Mariae verbis ipsius Domini sermo, quo non tantum matrem, quae se corporaliter meruit generare, sed et omnes qui sua praecepta servarent, pronuntiavit esse beatos. Cum enim docente illo populum quodam loco, et miracula faciente, omnes sapientiam ejus ac virtutes mirarentur, extollens vocem quaedam mulier de turba,
Abbreviated transcription (Latin):
uilia de seipsa senserit edocet. & qͦd
om̃e quicquid boni meriti habuit.
hoc suꝑna grã largiente ꝑceperit
dicens. quia respexit humilitatem
ancille sue. ecce enĩ ex hoc beatam
me dicent om̃s generationes. Hu¬
milẽ quippe xpͣi ancillam suo iudi¬
cio se fuisse demonstrat. sed respectu
se grͣe celestis repente sublimatam
ꝓnuntiat. atq in tantum glorifica¬
tam: ut sua beatitudo prȩcipua.
merito cunctarũ gentiũ uoce mi¬
retur. Addit &riam adhuc diuine
pietatis munera. que mirabiliter ac¬
cepit digna grãrum actione collati¬
dans. Quia fecit mͥ magna qͥ potens
meritis tribuit. quȩ totam suam¬
magnitudine̾ ad illius domũ refert:
qui essentialiter potens & magnus
exxistens. fideles suos de paruis atq
infirmis fortes facere consueuit ce
magnos. Bene autẽ addidit. &e scm
nomen eiꝰ ut admoneret audientes.
immo om̃s ad quos eiꝰ uerba ꝑue¬
nirent instrueret adfidem &e aci

Expanded text:
vilia de seipsa senserit edocet, et quod vilia de seipsa senserit edocet, et quod omne quidquid boni meriti habuit, hoc superna gratia largiente perceperit, dicens: Quia respexit humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Humilem quippe Christi ancillam suo judicio se fuisse demonstrat, sed respectu se gratiae coelestis repente sublimatam pronuntiat, atque in tantum glorificatam, ut sua beatitudo praecipua merito cunctarum gentium voce miretur. Addidit etiam adhuc divinae pietatis munera, quae mirabiliter accepit, digna gratiarum actione collaudans. Quia fecit mihi magna qui potens meritis tribuit, quae totam magnitudinem ad illius donum refert, qui essentialiter potens et magnus existens, fideles suos de parvis atque infirmis fortes facere consuevit, et magnos. Bene autem addidit, Et sanctum nomen ejus, ut admoneret audientes, imo omnes ad quos ejus verba pervenirent, instrueret ad fidem, et
Abbreviated transcription (Latin):
hominis sui affectus diuinis laudi¬
bus ac seruitiis mancipat: qui obser.¬
uantia pͣceptoꝵ dĩ semp eiꝰ potentiã
maiestatis se cogitare demonstrat.
Cius spͣs in dõ salutari suo exultat:
que̾ nil interrenis libet nulla ca¬
ducarũ rerũ affluentia. emollit.
nulla aduersitas frangit: sed sola
illius a quo salus speratur ecerna
sui conditoris memoria delectat.
Que cũ om̃ib ꝑfectis uerba recte
conueniant : maxime tamen ea
beatam diͣ genitrice ꝓferre decebat.
quȩ meriti priuilegio singularis
spũali illius dilectione flagrabat:
cuius corporali conceptione gau¬
debat. Quȩ iure in iħu idest saluia¬
tort suo speciali p̾ceteris scĩs gau¬
dio potuit exultare. quia quem
ꝑpetuũ salutis auctorẽ nouerat:
hunc ipsum temporali ortu de¬
sua carne nasciturũ esse sciebat.
quatinus in una eademq ꝑsona ue¬
raciter suus & filits esset & dñs.
Que sequentib quoq uerbis quam

Expanded text:
hominis sui affectus divinis laudihominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat, quem nihil in terrenis libet, nulla caducarum rerum affluentia emollit, nulla adversitas frangit, sed sola illius a quo salus speratur aeterna, sui conditoris, memoria delectat. Quae cum omnibus perfectis verba recte conveniant, maxime tamen ea beatam Dei genitricem proferre decebat, quae meriti privilegio singularis spirituali ipsius dilectione flagrabat, cujus corporali conceptione gaudebat. Quae jure in Jesu, id est, in salutari suo speciali prae caeteris sanctis gaudio potuit exsultare, quia quem perpetuum salutis auctorem noverat, hunc ipsum temporali ortu de carne sua nasciturum esse sciebat, quatenus in una eademque persona veraciter suus et filius esset et Dominus. Quae sequentibus quoque verbis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sui cognominauit: fide fortẽ lauda¬
uit. ad cuius ingressum seipsam cũ
filio spu scoͣ repletam ee̾ significauit.
non amplius tacere potuit dona.
quȩ ꝑceperat. sed quȩ semꝑ animo
gerebat. ubi aptum tempus inue¬
nit. oriam deuota oris ꝓfessione pa¬
tefccit. Namq ut uirginale̾ decebat
pudorẽ. acceptũ diuinitus oraculũ
num misterii celestis in sui pectoris
abdito uenerabatur occultũ. Expecta¬
bat reuerenter. donec ipse donor
distributor quid sibi doni specialis
tribuisset. quid secreti reuelasset.
quando cũq uellet ostenderet. At
postquã eadem quȩ sibi erant charis¬
mata prestita ꝑ alios spuͣ reuelante
esse patefacta cernebat: mox &iam
ipsa thesaurũ celi quẽ in corde
seruabat aperuit. Ait ergo. Mag
cialiter concessa confitetur: deinde
generalia dĩ beneficia. quib generi
humano in ȩternum consulere non
desistit enumerat. Eius autẽ anima
dnm magnificat. qui om̃s interioris

Expanded text:
sui cognominavit, fide fortem laudasui cognominavit, fide fortem laudavit, ad cujus ingressum seipsam cum filio Spiritu sancto repletam esse signavit, non amplius tacere potuit dona quae perceperat, sed quae semper animo gerebat, ubi aptum tempus invenit, etiam devota oris professione patefecit. Namque ut virginalem decebat pudorem, acceptum divinitus  Ms., dinum mysterii coelestis in sui pectoris abdito venerabatur occultum, exspectabat reverenter donec ipse donorum distributor quid sibi doni specialis tribuisset, quid secreti revelasset, quandocunque vellet, ostenderet. At postquam eadem quae sibi erant charismata praestita per alios Spiritu revelante esse patefacta cernebat, mox ipsa etiam thesaurum coeli quem in corde servabat, aperuit. Ait ergo: Magncialiter concessa confitetur, deinde generalia Dei beneficia quibus generi humano in aeternum consulere non desistit, enumerat. Ejus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s eam cũ repleuit. prȩsentium
simul pͣteritoꝵ & futuror scientia
instruxit. De presentibus namq.
se ecdoctam monstrauit: cũ beatã
mariam matrẽ dm̃ sui uocans.
quia redep̾torem humani generis
in utero gestaret indicauit. unde
aeiam fructũ uentris eiꝰ singula.¬
riter benedictũ esse ꝓfessa est. Pre¬
teritoꝵ se notitiam accepisse signa¬
uit: quȩ & uerba angłi ad mariã
& consensũ mariȩ credentis sibi
in notuisse ꝓdidit: sed & futuroꝵ
scientiam sibi non negatam intima¬
uit. cũ ꝑficienda adño quȩ ei dicta
essent aperuit. Quis autẽ fr̃s mei
dicere. quis estimare sufficiat: que
tunc grã sp̃s dĩ genitrice̾ repleue¬
rit: cũ tanta in matre pcursoris
lux doni celestis emicuit: Uerum
audiamus uerba quȩ dixit: si forte
ex his ualeamus aliquantulũ di nos¬
cere quid intus habuerit. Audita gͦ
responsione elisabech qua eam beatã
inter mulieres p̃dicauit. matrẽ dñi

Expanded text:
Spiritus eam cum replevit, praesentium Spiritus eam cum replevit, praesentium simul praeteritorum et futurorum scientia instruxit. De praesentibus namque se edoctam monstravit, cum beatam Mariam matrem Domini sui vocans, quia Redemptorem humani generis in utero gestaret, indicavit. Unde etiam fructum ventris ejus singulariter benedictum esse professa est. Praeteritorum se notitiam accepisse signavit, quae et verba angeli ad Mariam, et consensum Mariae credentis sibi innotuisse prodidit. Sed et futurorum scientiam sibi non negatam intimavit, cum perficienda a Domino, quae ei dicta essent aperuit. Quis autem, fratres mei, dicere, quis aestimare sufficiat, quae tunc gratia spiritus Dei genitricem repleverit, cum tanta in matre praecursoris lux doni coelestis emicuit? Verum audiamus verba quae dixit, si forte ex his valeamus aliquantulum dignoscere quid intus habuerit. Audita ergo responsione Elizabeth, qua eam beatam inter mulieres praedicavit, matrem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
reuelante. quid illa exultatio sui
significasset infantis. Hoc est illius
uenisse matre̾. cuius ipse p̃cursor
ac demonstrator essec futurus. Et
quã miranda. quã cita scĩ sp̃s ope¬
ratio. Nulla quippe indiscendo
mora est. ubi sp̃s doctor adest.
Et uno eodemq. momento cũ uoce
salutantis gaudiũ nascitur infan¬
tis. quia dũ uox ad aures ꝑuenit
corporales: untus spũalis cor in¬
trauit audientis. Nec solum ge¬
nitricem. sed & sobolem amore
dñi aduenientis accendit. Unde
mox eadem precursoris dñi geni¬
trix ea quȩ in occulto cognoue¬
rat: his qui simul aderant & au¬
diebant : palam euangelizare cu¬
rauit. Nam subdit. & beata que
credidit. qmͣ ꝑficientur ea que
dicta sunt ei adño. Nam & hoc
quoq ꝑ spͣm didicit elisabeth que
angłs ad mariaͣ uerba ꝓtulerit.
quod illa morx euangelizanti cre¬
diderit. qͦd hȩc diuina operante
potentia absq ulla essent dubietate
cõplenda. Mirumq. in modũ idem

Expanded text:
revelante, quid illa exsultatio sui revelante, quid illa exsultatio sui significasset infantis, hoc est illius venisse matrem cujus ipse praecursor ac demonstrator esset futurus. Et quam miranda, quam cita sancti Spiritus operatio! Nulla quippe in discendo mora est, ubi Spiritus sanctus doctor adest. In uno eodemque momento cum voce salutantis gaudium nascitur infantis, quia dum vox ad aures pervenit corporales, virtus spiritualis cor intravit audientis, nec solum genitricem, sed et sobolem amore Domini advenientis accendit. Unde mox eadem praecursoris Domini genitrix ea quae in occulto cognoverat, his qui simul aderant et audiebant palam evangelizare curavit. Nam subdit: Et beata quae credidit, quoniam perficientur in ea; quae dicta sunt ei a Domino. Nam et hoc quoque per Spiritum didicit Elizabeth, quae angelus ad Mariam verba protulerit, quod illa mox evangelizanti crediderit, quod haec, divina operante potentia, absque ulla essent dubietate complenda. Mirumque in modum idem
Abbreviated transcription (Latin):
ctus fructus uentris illius: ꝑ queͣ
semen incorruptionis & suꝑnȩ be¬
reditatis quã ꝑdidimus in adam
fructũ recepimus. & uere ac singu¬
lariter benedictus: qui non nr̃o
more postquã natus est. grãm adnͣo
benedictionis ꝑcepit. sed ipse ad sal
O quanta in ꝓphetisse mente humi¬
litas: quã uerus sermo dni quem
dixit. suꝑ quẽ requiescet sp̃s meus.
nisi suꝑ humilẽ & quietũ & tremen¬
tem uerba mea: Matrem quide̾
dñi quȩ ad se uenerat. mox ut
uidit. esse cognouit: sed nichil in
se talis meriti repperiens quo digna
fieret atanta hospite uisitari: unde
ipse spͣs qui ei ꝓphetie donuꝰ con¬
tulit. munus pariter humilitatis
prestitit. Prophetico repleta sp̃u ge¬
nitricem ad se uentasse saluatoris
intelligit: sed humilitatis spu cir¬
cumspecta minus dignam se eius
aduentui deprebendit. Coce enim
ut facta est uorx salutationis tue in
auribus meis: exultauit in gaudio
infans in utero meo. Intellexit eli.¬
sabeth eodem quo impleta erat spu

Expanded text:
ctus fructus ventris illius, per quem et semel incorruptionis, et supernae haereditatis, quam perdidimus in Adam, fructum recepimus. Et vere ac singulariter benedictus, qui non nostro more postquam natus est, gratiam a Domino benedictionis percepit, sed ipse ad salvO quanta in prophetissae mente humilitas, quam verus sermo Domini quem dixit: Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea? Matrem quidem Domini, quae ad se venerat, mox ut vidit, esse cognovit: sed nihil in se talis meriti reperiens quo digna fieret a tanta hospite visitari, Unde ipse Spiritus, qui ei prophetiae donum contulit, munus pariter humilitatis praestitit. Prophetico repleta spiritu genitricem ad se adventasse Salvatoris intellexit, sed humilitatis spiritu circumspecta minus dignam se ejus adventu deprehendit. Ecce enim ut facta est vox salvationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo. Intellexit Elizabeth, eodem quo impleta erat Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sed eiꝰ grãe tribuamus. cui
dictũ est. in ira miscłie memor
eris. Sicut locutus est ad patres
nroͣs: abraham & semini eiꝰ in scła.
Patrum memoriã faciens beata ma¬
.ria recte abraham nominatim ex¬
primit. quia & si multi patres ac
sci dominice incarnationis testi¬
montuͣ mystice ꝓtulerunt: ipsi
tamen primo manifeste stint eiꝰdẽ
incarnationis ac nr̃e redep̾tionis
archana predicta: ipsi specialiter

Expanded text:
nobis, sed ejus gratiae tribuamus, cui nobis, sed ejus gratiae tribuamus, cui dictum est: In ira misericordiae memor eris . Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Patrum memoriam faciens beata Maria, recte Abraham nominatim exprimit, quia etsi multi Patres ac sancti dominicae incarnationi testimonium mystice protulerunt, ipsi tamen primo manifeste sunt ejusdem incarnationis, ac nostrae redemptionis arcana praedicta: ipsi specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ.Isrł quippe. uir uidens dm
interpretatur: quo nomine om̃is
redemptoꝵ bominũ cectis designa¬
tur. ꝓpter quos ut dm̃ uidere ua¬
leant. ipse ds̃ homo insibilis inter
homines apparuit. Qui suscepit
isrł. quasi medicus egrum quem
curaret. quasi rex popłm quẽ ab
hostium incursione defenderet.
immo hoste prostrato liberũ redde¬
ret. ac secum ꝑpetuo regnare dona¬
ret. Et bene addidit puerũ suum.
uidelicet humilem obedientemq
significans: quia non nisi ꝑ uirtutẽ
humilitatis quis ad sortem potest
redemptionis attingere. Unde a
dñs ait. Nisi conuersi fuertas. & ef¬
ficiamini sicut paruuli: non intra¬
bitis in regnũ celoꝵ. Bene quoq
subiunxit memorari miscdie sue.
quia qđ ds hominẽ ut redimeret
assũpsit: non humane meritum
conditionis. sed diuinȩ donum pi¬
etatis extitit. Quid enĩ post culpã
pͣuaricationis. nisi iustam condico¬
ris iram meruimus: Unde restat.
ut quotquot ad salutem uitamq.
recuperamur ȩternam: non boc

Expanded text:
suae. Israel quippe vir videns Deum interpretatur. Quo nomine omnis redemptorum hominum coetus designatur, propter quos ut Deum videre valeant, ipse Deus homo visibilis inter homines apparuit. Qui suscepit Israel quasi medicus aegrum quem curaret, quasi rex populum, quem ab hostium incursione defenderet, imo hoste prostrato liberum redderet, ac secum perpetuo regnare donaret. Et bene addidit, Puerum suum, videlicet humilem obedientemque significans, quia non nisi per virtutem humilitatis quis ad sortem potest redemptionis attingere. Unde et Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Bene quoque subjunxit, Memorari misericordiae suae, quia quod Deus hominem ut redimeret, assumpsit, non humanae meritum conditionis, sed divinae donum pietatis exstitit. Quid enim post culpam praevaricationis, nisi justam Conditoris iram meruimus? Unde restat ut quotquot ad salutem vitamque recuperamur aeternam, non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo paruulus natus est nob:
Filius datus est nobis: Natus est
nobis qui sibi erat. Datus gͦ ex di¬
uinitate. natus ex uirgine. Nlatus
qui sentiret occasum. datus qui
nesciret exordiuͣ. Natus qui &
matre esset iunior. datus aquo
nec pater esset antiquior. Natus
qui moreretur. datus ex quo uita

Expanded text:
em. Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis! Natus est nobis qui sibi erat. Datus ergo ex Divinitate, natus ex Virgine, natus qui sentiret occasum, datus qui nesciret exordium. Natus qui et matre esset junior; datus et quo nec pater esset antiquior: natus qui moreretur; datus per quem vita
Abbreviated transcription (Latin):
tare eius. Habetis ergo pueri pu¬
erũ xpͣm. sciͥ senes senem symeo
iugatis aliquis uir testimontũ
ꝑhibeat. zachariam considerate.
Nemo querat aliud fr̃s mei. xp̃ia¬
ni fideles. aut uirgo. aut uiduȩ.
aut coniigate. aut pueri. aut
continentes. aut uxoratus. Si¬
enͣi aliquid plus esse quisq uolu¬
erit. non inueniet quẽadmo dũ
ad xpͣm ꝑtineat. Non inuenimꝰ
testimoniũ ꝑhibuisse xp̃o adul¬
teros. fornicatores. inmundos. ut
talibus testimonũ ꝑhiberetur.
mus ergo Rnͣi. ab hodierno die
crescunt dies. Crede in xp̃m. &
crescat in te dies. Credidisti. incho
xpͣc natus sic remansit : Creuit.
ad iuuentutẽ ꝑuenit. sed in sene¬
ctutem non declinauit. Crescat
ergo & fides tua. Robur inueniat.
uetustatem nesciat. Sic ꝑtinebis
ad xpͣm filiũ di. In principio u̾bũ.¬
uerbũ apud dm̃. uerbũ dm. sed
uerbu caro factuͣ est. ut habitaret
in nobis. Maiestas em̃ ibi latebat.
ubi infirmitas apparebat. In manꝰ
suas sẏ meon infirmitatem accepit

Expanded text:
to. Habetis ergo, pueri, puerum Jesum; sancti senes, senem Simeonjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nemo ergo quaerat aliud, fratres mei, christiani fideles, aut virgo, aut vidua, aut conjugata, aut puer, aut continens, aut uxoratus: quidquid plus esse quis voluerit, non invenit quemadmodum ad Christum pertineat. Non invenimus testimonium perhibuisse Christo adulteros, fornicatores, immundos. Et ut a talibus ei testimonium perhiberetur, mus ergo, charissimi. Ab hodierno die crescunt dies. Crede in Christum, et crescit in te dies. Credidisti? InchoaChristus natus sic remansit? Crevit, ad juventutem pervenit: sed in senectutem non declinavit. Crescat ergo et fides tua, robur inveniat, vetustatem nesciat. Sic pertinebis ad Christum Filium Dei, in principio Verbum apud Deum, Verbum Deum; sed Verbum carnem factum, ut habitaret in nobis. Majestas ibi latebat, ubi infirmitas apparebat. In manus suas Simeon infirmitatem accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
non tibi uideatur impossibile.
ut uirgo pareret. uirgo pariens
ꝑmaneret. Intellige natum dm.
& non miraberis uirginis partũ.
Ut ergo noueritis antiquos scõs &
iustos optasse uidere qͦd concessũ
uidendum maturus. Non expe¬
ctauit ut xp̃m audiret loquentẽ.
qm agnouit infante᷑. & hoc illi
concessum erat iam decrepito. qͣsi
desideranti & suspiranti & dicenti
cotidie in orationib suis. Quando
ueniet: Quando nascetur: Quan.¬
do uidebo: Putas durabo: Putas
hic me inueniet : Putas isti oculi
uidebunt: Dicebat ista in oratio¬
nibus suis. & ꝓ desiderio suo acce
Gestabat euͣ maria mater eiꝰ infan¬
tem. uidit ille & agnouit. Ubi no¬
uerat quod agnouit : An intiis eͣ
reuelatus. qui foris est natus : Uidit
& occiderunt iudei iuuene̾ xpͣm
miracula faciente᷑. Cum gͦ cogno¬
uisset. accepit eum in ulnas suas.
hoc est in brachia sua amplexatus
est eum. Portabat a quo portabat᷑.
erat. ubi erat. & quã magnus :
sed humiles colligebat. In prȩsepi

Expanded text:
non tibi videatur impossibile ut virgo pareret, virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos optasse videre, quod concessum videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quaueniet, quando nascetur, quando uidebo? Putas durabo? Putas hic me inueniet? putas isti oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepGestabat eum Maria mater ejus infantem: vidit ille, et agnovit. Ubi noverat quem agnovit? An intus est revelatus, qui foris est natus? Vidit, et occiderunt Judaei juvenem mirabilia facientem. Cum ergo cognovisset, accepit in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, amplexatus est eum. Portabat a quo portabatur. ibi erat, et quam magnus, qsed humiles et mites colligebat. In praesepi
Abbreviated transcription (Latin):
quarta restabat sine uiro de femi¬
na. sed ista quarta liberauit tres.
Prima eñi & scda ruerunt. tertiã
ade ruina generauerunt. in qͣrta
salutem inuenerunt. Exultent¬
uirgines. uirgo peperit xpͣm.
Nichil in ea quod uoueranit putent
exterminatũ. mansit uirgo post
partum. Exultent uiduȩ. infantẽ
xp̃m uidua anna cognouit. Exeul
gradus prȩter missus est. de quo
non haberet testimoniũ salus
om̃ium. Numquid emi solȩ uir¬
gines ad regnum cȩloꝵ ꝑuentunt :¬
U enient & uiduȩ. & magni meriti
fuit illa uidua scã anna. a uirgini¬
tate sua septẽ annos uixerat cũ
uiro suo. Quo defuncto: usq ad
senilem etatem ꝑuenerat. & in se¬
nectute sca expectabat infantiam
saluatoris. ut paruuͣ uideret annosa.
paruũ cognosceret anicula. intran¬
tem in mundũ saluatorem uideret
itura. Et in masculino sexu tria
ipsa genera cõmendata sunt. Ipse
ri continentiam uouentes puero.
pse uero integritatem pueritiȩ
consecrauit. qui suȩ matri fȩcun¬

Expanded text:
quarta restabat sine viro de femina. Sed ista quarta liberavit tres. Prima enim et secunda ruerunt, tertiam de ruina genuerunt, in quarta salutem invenerunt. CAPUTvirgines; virgo peperit Christum. Nihil in ea quod voverunt putent exterminatum: mansit virgo post partum. Exsultent viduae; infantem Christum vidua Anna cognovit. Exsultgradus praetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Numquid enim solae virgines ad regnum coelorum perveniunt? Perveniunt et viduae. Magni meriti fuit illa vidua sancta Anna. A virginitate enim sua septem annos vixerat cum viro suo; quo defuncto usque ad senilem aetatem pervenerat, et in senectute sancta exspectabat infantiam Salvatoris; ut parvum videret annosa, parvum agnosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura . Et in masipsa genera commendata sunt. Ipse ri, continentiam voventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecun
Abbreviated transcription (Latin):
suum. & seruituti subiciunt: idem
hostes eadem fortitudine conterun¬
tur. Et nunr enim a xxp̃o uincitur
mundus: Cum aseruis fuis quorũ¬
cumq uitioꝵ incentiua superantur:
ipsius uittus est. ipsiusq uictoria.
Hec dilectissim que ad participationẽ
crucis xp̃i ꝑtinent. sufficienter ut
arbitror ur̃is sunt hodie auribus
intimata. Ut paschale sacramentum
etiam in membris corporis xp̃i legi¬
time celebretur:: superest. ut de opti¬
nendo resurrectionis consortio dis¬
seramus: quod nec continuato ser¬
mone & michi & uobis fiat onero
ut debitum nrm ipsius auxilio
compleatur: qui uiuit & regnat cũ
uomodo obscuratum est aurũ.
mutatus est color optimus. dis¬
persi sunt lapides scũari in capite
om̃tum platearum : Beth. Filii syon
incliti & amicti auro primo. quomͦ
reputati sunt in uasa testea opus
manuum figuli: Gtorel. Sed & la¬
miȩ nudauerunt manimã. lactaue.¬
runt catulos suos. F ilia popłi mei

Expanded text:
suum et servituti subjiciunt , iidem suum et servituti subjiciunt , iidem hostes eadem fortitudine conteruntur, et nunc a Christo vincitur mundus. Cum enim a servis suis quorumcumque vitiorum incentiva superantur, ipsius virtus est, ipsiusque victoria. Haec, dilectissimi, quae ad participationem crucis pertinent, sufficienter, ut arbitror, vestris sunt hodie auribus intimata: ut paschale sacramentum 277 etiam in membris corporis Christi legitime celebretur. Superest ut de obtinendo resurrectionis consortio disseramus. Quod ne, continuato sermone, et mihi et vobis fiat onerosut debitum nostrum ipsius auxilio compleatur, qui vivit et regnat cum do obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum?  Beth.  Filii Sion inclyti, et amicti auro primo: quomodo reputati sunt in vasa testea, opus manuum figuli?  Gimel.  Sed et lamiae nudaverunt mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei
Abbreviated transcription (Latin):
alos timeant pati infensos. & uelint
habere placatos. cum beneficia de¬
monum om̃ibus sint nocentiora
uulner ibus. quia tutius est homini.
inimi. eitiam diaboli meruisse quã
pacem. Sapientes itaq animȩ. que
unum timere. unũ diligere. & in
unum sperare didicerunt: mortifi¬
catis cupiditatibus. & crucifixis cor¬
poris sensibus. ad nullum hostium
metum. ad nullum inclinãtur obse¬
quium. Uoluntatem enim dĩ etiam
amore se non amant. Cumq audi¬
unt sibi diuinitus dici. post con¬
cupiscentias tuas non eas. & auo¬
luntate tua auertere: diuidunt
affectus suos. & legem mentis a cor¬
poris lege discernunt. ut ex quadã
se parte sibi degenerent. ꝑdentes se
in his quȩ carnaliter cupiunt. &
muenientes se in his quȩ sp̃ualiter
dilectissimi. in talibus membris
corporis xp̃i legitime celebratur.
Et nichil illis deest triumphi. quos
passio saluatoris obtinuit. qm̃ in bis
qui apłico exemplo castigant corpꝰ

Expanded text:
illos et timeant pati infensos, et velint illos et timeant pati infensos, et velint habere placatos: cum beneficia daemonum omnibus sint nocentiora vulneribus, quia tutius est homini inimicitiam diaboli meruisse quam pacem. Sapientes itaque animae, quae unum timere, unum diligere, et in unum Dominum sperare didicerunt, mortificatis cupiditatibus et crucifixis corporis sensibus, ad nullum hostium metum, ad nullum inclinantur obsequium. Voluntatem enim Dei etiam samore se non amant. Cumque audiunt sibi divinitus dici: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere : dividunt affectus suos, et legem mentis a corporis lege discernunt: ut ex quadam se parte sibi denegent, perdentes se in iis quae carnaliter cupiunt, et invenientes se in iis quae spiritalitedilectissimi, in talibus membris corporis Christi legitime celebratur et nihil illis deest triumphis, quos passio Salvatoris obtinuit. Quoniam in iis qui apostolico exemplo castigant corpus
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ꝑsecutione pulsatur. Pacem
enim cum hoc mundo. nisi amato¬
res mundi : habere non possunt.
Et nulla uiquam iniquitati cum
equitate cõmunio. nulla mendacio
cum ueritate concordia. nullus ẽ
tenebris cum luce consensus. qui
etiam si pietas bonoꝵ cupiat malos
corrigi. conuersionemq multoꝵ
ꝑ gr̃am dĩ miserantis obtineat: ma.¬
lignoꝵ tamen spu̾um aduersus
scõs insidiȩ non quiescunt. Et siue
occulto dolo siue aꝑto prȩlio. in
om̃ibus fidelibus propositũ bonȩ
uoluntatis infestant. Inimicũ namꝗ¬
uas est: omne quod rectum. om̃e
quod castum est. Et cum eis inquẽ
quam nichil amplius liceat: quam
iustitia diuina ꝑmiserit. que digna¬
tur suos aut corripere disciplina.
aut exercere patientia: agunt tam̃
uersutissima arte fallaciȩ. ut ex ar-¬
bitrio ꝓpriȩ potestatis. aut ledere
uideantur: aut parcere. Et multis
quod dolendum est. ita ꝑ nequitiã
simulationis illudunt. ut quidam

Expanded text:
nulla persecutione pulsatur. Pacem nulla persecutione pulsatur. Pacem enim cum hoc mundo nisi amatores mundi habere non possunt, et nulla umquam iniquitati 276 cum aequitate communio, nulla mendacio cum veritate concordia, nullus est tenebris cum luce consensus. Quia etiamsi pietas bonorum cupiat malos corrigi, conversionemque multorum per gratiam Dei miserentis obtineat, malignorum tamen spirituum adversus sanctos insidiae non quiescunt, et sive occulto dolo, sive aperto praelio, in omnibus fidelibus propositum bonae voluntatis infestant. Inimicum namque est illis omne quod rectum, omne quod sanctum est; et cum eis nihil in quemquam amplius liceat, quam justitia divina permiserit, quae dignatur suos aut corripere disciplina, aut exercere patientia, agunt tamen versutissima arte fallaciae, ut ex arbitrio propriae potestatis, aut laedere videantur, aut parcere; et multis, quod dolendum est, ita per nequitiam simulationis illudunt, ut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
operetur interficit: audeat cũ apło
& ego mundo: Ibi ergo se constitu¬
at xp̃ianus. quo eum secum sustulit
xp̃c. Et ad id dirigat omnem uiam
suam. ubi scit humanã saluatam
eẽ naturam. Passio enim dñi. usq
ad finem producitur mundi. Et
sieut in scĩs suis ipse honoratur.
ipse diligitur. & ipse in pauperib
pascitur: ipse uestitur: ita in om̃ib
qui pro iustitia aduersa tolerant.
ipse compatitur: nisi forte ęstiman¬
dum est multiplicata ꝑ orbem fide.
& rarescente impioꝵ numero. om̃s
ꝑsecutiones & om̃ia quȩ aduersus
beatos martyres seuierunt finita
eẽ certamina. tamquã suscipiende
crucis illis tantum necessitas incu¬
buerit. quibus ad expugnandam
xp̃i dilectionem atrocissima sunt
illata supplicia. Sed aliud seuienti¬
um dõ pietas experitur: aliud
qui dicit. omnes qui uolunt pie¬
uiuere in xp̃o iħu. persecutionem
patiuntur. Qua sententia nimis
tepidus & segnis ostenditur. qui

Expanded text:
operetur, interficit, audeat cum Apostoperetur, interficit, audeat cum Apostcifixus est, et ego mundo . Ibi ergo se constituat Christianus, quo eum secum sustulit Christus; et ad id dirigat omnem viam suam, ubi scit humanam salvatam esse naturam. Passio enim Domini usque ad finem producitur mundi; et sicut in sanctis suis ipse honoratur, ipse diligitur, et in pauperibus ipse pascitur, ipse vestitur; ita in omnibus qui pro justitia adversa tolerant, ipse compatitur: nisi forte aestimandum est, multiplicata per orbem fide, et rarescente impiorum numero, omnes persecutiones, et omnia quae adversus beatos martyres saevierunt, finita esse certamina, tamquam suscipiendae crucis illis tantum necessitas incubuerit, quibus ad expugnandam Christi dilectionem atrocissima sunt illata supplicia. Sed aliud servientium Deo pietas experitur, aliud qui dicit: Omnes qui pie volunt vivere in Christo Jesu, persecutionem patiuntur . Qua sententia nimis tepidus et segnis ostenditur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tẏranno ꝑ potentiam crucis xp̃i
uasa antique depredationis erepta
sint. & dominatio principis mundi
a redemptoꝵ sit eiecta corporibus.
insidiari. tanen &iam iustificatis
eadem malignitas ꝑseuerat. Et mul¬
tis modis eos in quibus non regnat
impugnat. ut si quas animas ne¬
gligentes imprudentesq reppere¬
rit : sȩuioribus eas laqueis rursus
innectit. & paradiso ȩccłe raptas.
in consortium suȩ dampnationis
inducat. Unde cum quispiam se
excedere. & in id cupiditates suas
tendere. quod eum arecto itinere
faciat deuiare: currat ad crucem
dm̃. & ligno uitȩ motus noxiȩ
uoluntatis affigat. ac uoce prophe¬
tica ad dñm clamet & dicat. confige
clauis atimore tuo carnes meas.
a iudiciis enim tuis timui. Quid
autem est clauis timoris dĩ carnes
habere confixas. nisi corporeos
sensus ab illecebra inliciti desiderii.
sub metu diuini continere iudicii.
ut qui resistit peccato. & concupiscen¬
tias suas ne quid morte dignum

Expanded text:
tyranno per potentiam crucis Christi tyranno per potentiam crucis Christi vasa antiquae depraedationis erepta sint, et dominatio principis mundi a redemptorum sit ejecta corporibus, insidiari tamen etiam justificatis eadem malignitas perseverat, et multis modis eos in quibus non regnat impugnat: ut si quas animas negligentes imprudentesque repererit, saevioribus eas laqueis rursum innectat, et a paradiso Ecclesiae raptas in consortium suae damnationis inducat. Unde cum quispiam obsexcedere, et in id cupiditates suas tendere, quod eum a recto itinere faciat deviare, recurrat ad crucem Domini, et ligno vitae motus noxiae voluntatis affigat; ac voce prophetica ad Dominum clamet et dicat: Confige clavis a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui . CAP. V. Quid autem est clavis timoris Dei carnes habere confixas, nisi corporeos sensus ab illecebra illiciti desiderii sub metu divini continere judicii? ut qui resistit peccato, et concupiscentias suas, ne quid morte dignum
Abbreviated transcription (Latin):
nitendum est. ut cũ grauissimi
sit piaculi festum paschale negli¬
gere. periculosius sit ȩccłasticis
quidem conuentibus iungi. sed
in dominicȩ passionis consortio
non haberi. Nam dicente dño.
qui non accipit crucem suam &
sequitur me: non est me dignus.
& dicente apło. si com. patimur &
conregnabimus : quis uero xp̃m.
passum. mortuum. & resuscitatũ
colit. nisi qui cum ipso & patitur.
& moritur. & resurgit: Et hec
quidem in om̃ĩbus ȩcclesie filiis.
ipso iam regenerationis sunt in¬
choata mẏsterio. ubi peccati inte¬
ritus uita est renascentis. & tridu.¬
anam dnĩ mortem imitatur trina
dimersio. ut demoto quodã aggere
sepulture. quos ueteres suscepit sinꝰ
fontis. eosdem nouos edat unda
baptismatis. Sed implendum est
nichilominus opere: quod celebra¬
tum est sacramento. Et natis de
spũ sco quantum cũq superest.
mundani temporis: non sine
crucis susceptione ducendum est.
Quamuis enim forti & crudeli

Expanded text:
nitendum est ut cum gravissimi nitendum est ut cum gravissimi sit piaculi festum paschale negligere, periculosius sit ecclesiasticis quidem conventibus jungi, sed in Dominicae passionis consortio non haberi. Nam dicente Domino: Qui non accipit crucem suam, et non sequitur me, non est me dignus ; et dicente Apostolo: Si compatimur, et conregnabimus ; quis vere Christum passum, mortuum et resuscitatum colit, nisi qui cum ipso et patitur, et moritur, et resurgit? Et haec quidem in omnibus Ecclesiae filiis, ipso jam regenerationis sunt inchoata mysterio, ubi peccati interitus, vita est renascentis, et triduanam Domini mortem imitatur trina demersio; ut dimoto quodam aggere sepulturae, quos veteres suscepit sinus fontis, eosdem novos edat unda baptimastis; sed implendum est nihilominus opere quod celebratum est sacramento, et natis de Spiritu sancto quantumcumque superest mundani corporis, 275 non sine crucis susceptione ducendum est. Quamvis enim forti et crudeli
Abbreviated transcription (Latin):
qualis patri filius dĩ. qui imple¬
ret om̃ia. & contineret uniuersa.
furentium manib comprehendi.
iniquoꝵ iudicio condempnari.
& post dedecora illusionum cruci
se ꝑmisisset affigi. Sed in his om̃ib
simul sunt & humilitas hominis.
& celsitudo deitatis. Nec miscđie
ratio maiestatem miserentis obscu¬
rat. quia de ineffabili potentia fac¬
in carne passibili. conferretur
ruptio ꝑ supplicium. uita per
mortem. Nisi enim uerbũ caro
fieret. & tam solida existeret uni¬
tas in utraq natura. ut asuscipi¬
ente suscepta. nec ipsum breue
morus tempus adiungeret: num.¬
quam ualeret ad eternitatem redi¬
re mortalitas. Sed affuit nobis in
xp̃o singulare presidium. ut in
natura impaisibili mortis conditio
non maneret. quam passibilis es¬
sentia recepisset. & ꝑ id quod non
poterat mori. posset id qđ erat
mortuum suscitari. Huic sacra.¬
mento dilectissimi ut inseparabi.¬
liter congruamus: magna nobis
& animi & corporis intentione

Expanded text:
qualis Patri Filius Dei, qui implequalis Patri Filius Dei, qui impleret omnia et contineret universa, furentium manibus comprehendi, iniquorum judicio condemnari, et post dedecora illusionum, cruci se permisisset affigi. Sed in iis omnibus simul sunt et humilitas hominis, et celsitudo Deitatis; nec misericordiae ratio majestatem miserentis obscurat, quia de ineffabili potentia facin carne passibili, conferretur ruptio per supplicium, vita per mortem. Nisi enim Verbum caro fieret, et tam solida consisteret unitas in utraque natura, ut a suscipiente susceptam, nec ipsum breve mortis tempus abjungeret, numquam valeret ad aeternitatem redire mortalitas. Sed adfuit nobis in Christo singulare praesidium, ut in natura passibili mortis conditio non maneret, quam impassibilis essentia recepisset, et per id quod non poterat mori, posset id quod erat mortuum suscitari. CAP. IV. Huic sacramento, dilectissimi, ut inseparabiliter congruamus, magna nobis et animi et corporis intentione
Abbreviated transcription (Latin):
nerali indulgentia nec iudaicum
uoluit crimen excludere. Quoꝵ
itaq ꝑfidiam detestamur. eorum
fidem si conuertantur amplectimꝰ.
Et imitantes miscđiam dñĩ. qua pro
eis quibus erat crucifrxus orabat:
nos quoq cum beato paulo apło
nr̃as ungimus preces. & ut ille
populus miscđiam consequatur
optamus. obcuius offensionem
gram reconciliationis accepimus.
qm̃ sicut ait magister gentium.
ctum abstulit. &
mundi corda turbauit. nisi erux
filii dĩ. quȩ & phylosophiam ua¬
nescere prudentium. & israbeli¬
ticam fecit caligare doctrinam:
Omnẽ namq sensum humanȩ mtis
excessit: diuini altitudo consilu.
cum placuit dõ ꝑstultitiam prȩdi¬
cationis saluos facere credentes. il
mirabilior fieret constantia fidei:
ex difficultate credendi. In conse¬
quens enim & in rationabile uide¬
batur recipere animo. quod cre.¬
atorem om̃ium naturarum in
substantia ueri hominis uirgo
intemerata peperisset. Quod e¬

Expanded text:
nerali indulgentia nec Judaicum nerali indulgentia nec Judaicum voluit crimen excludere. Quorum itaque perfidiam detestamur, eorumdem fidem, si convertantur, amplectimur; et imitantes misericordiam Domini, qui pro eis a quibus erat crucifixus orabat, nos quoque cum beato Paulo apostolo nostras jungimus preces, et ut ille populus misericordiam consequatur optamus, ob cujus offensionem gratiam reconciliationis accepimus: quoniam, sicut ait idem magister gentium, ctum abstulit, et sapientium mundi corda turbavit, nisi crux Filii Dei, quae et philosophicam evanescere prudentiam, et Israticam fecit caligare doctrinam omnem? Namque sensum humane mentis excessit divini altitudo consilii, cum “placuit Domino per stultitiam predicationis salvos facere credentes”, ut mirabilior fieret constanex difficultate credendi. Inconsequens enim et irrationabile videbatur recipere animo quod creatorem omnium naturarum in substantia veri hominis Virgo intemerata peperisset; quod ae
Abbreviated transcription (Latin):
passio saluatoris. & ȩterne mortis
uincula temporali sint dñi morte
disrupta: aliud tamen crucifixi
patientia. aliud crucifigentium
egit insania. Nec ad eosdem rerum
exitus miscdia & ira tendebat. cũ
ꝑ eiusdem sanguinis fusionem. xp̃c
solueret mundi captiuitatẽ. iudȩi
interficerent om̃ium redep̾torem.
malignitas sua. & nichil ei legis
testificatio. nichil mysteriorum
imagines. niebil ꝓphetarum ora¬
cula ꝓfuerunt. cum pascha dnĩ
tot scłis celebratum. in eo doceret
iohannes impletum. de quo pu¬
blica protestatione dicebat. ecce
agnus dĩ. ecce qui tollit peccata
mundi. Repugnat iniquitas iusti.¬
tiȩ. cecitas luci. mendacium ueri.¬
tati. sed de sęxutia obluctantium.
de scelere crudelium. obtinuit iħc
eternȩ dispositionis effectum. Et ita
humano generi sua morte consu¬
luit. ut sacramentum salutis etiam
ipsis ꝑsecutoribus non negaret.
Qui enim uenerat uniuersis creden¬
tibus om̃ia peccata dimittere. age¬

Expanded text:
passio Salvatoris, et aeternae mortis passio Salvatoris, et aeternae mortis vincula temporali sint Domini morte dirupta, aliud tamen Crucifixi patientia, aliud crucifigentium egit insania, nec ad eosdem rerum exitus misericordia et ira tendebat: cum per ejusdem sanguinis effusionem Christus solveret mundi captivitatem. Judaei interficerent omnium Redemptorem. malignitas sua, et nihil ei legis testificatio, nihil mysteriorum imagines, nihil prophetarum oracula profuerunt, cum Pascha Domini tot saeculis celebratum in eo Joannes doceret impletum, de quo publica protestatione dicebat: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Repugnat iniquitas justitiae, caecitas luci, mendacium veritati; sed de saevitia obluctantium, de scelere crudelium obtinuit Jesus aeternae dispositionis effectum; et ita humano generi sua morte consuluit, ut sacramentum salutis etiam ipsis persecutoribus non negaret. Qui enim venerat universis credentibus omnia peccata dimittere, a ge
Abbreviated transcription (Latin):
simi dominice passionis hysto¬
riam. euangelica ut moris est nar¬
ratione decursam. ita om̃ium nrͣoꝵ
arbitror in hesisse pector ibus. ut
unicuiq audientium ipsa lectio
quȩdam facta sit uisio. Habet enim
hanc potentiam fides uera. ut ab his
mente non desit. quib corporalis
presentia interesse non potuit. Et
siue in prȩteritum redeat. siue in
futurum. se cor credentis extendat.
nullas sentiat moras temporis. cog¬
nitio ueritatis. Ad est ergo sensib
nr̃is imago rerum ꝓ nr̃a salute
gestarum. & quicquid tamen timnc
discipuloꝵ prestrinxit animos.
nr̃õs quoq tangit affectus. Non
quod aut tristitia deprimimur.
terremur: cum etiam eos quos
illius tempestatis magnitudo
concussit: ad inuictam constantiã
resurrectio dñi. ascensioq prouexe¬
rit. Sed quia in cogitationem ue¬
nit. quales tunc hierłm populi &
quales fuerint sacerdotes. cũ magno
accipimus tremore mentiũ tantũ
facinus impioꝵ. Quauis enĩ ad
salutem humani generis ꝑtineret

Expanded text:
imi, Dominicae passionis historiam, evangelica, ut moris est, narratione decursam, ita omnium vestrum arbitror inhaesisse pectoribus, ut unicuique audientium ipsa lectio quaedam facta sit visio. Habet enim hanc potentiam fides vera, ut ab iis mente non desit, quibus corporalis praesentia interesse non potuit; et sive in praeteritum redeat, sive in futurum se cor credentis extendat, nullas sentiat moras temporis cognitio veritatis. Adest ergo sensibus nostris imago rerum pro nostra salute gestarum, et quidquid tunc discipulorum perstrinxit animos, nostros quoque tangit affectus; non quod aut tristitia deprimamur, terreamur, cum etiam eos quos illius tempestatis magnitudo concussit, ad invictam constantiam resurrectio Domini 273 ascensioque provexerit; sed quia cum in cogitationem venit quales tunc Jerusalem populi et quales fuerint sacerdotes, magno accipiamus cum tremore mentium tantum facinus impiorum. Quamvis enim ad salutem humani generis pertineret