comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe nr̃am. nisi rationale & intellectu¬
ale nr̃m dicere non solemus. Ae ꝑ hoc
mini m̃te ur̃d᷑ Si enim sp̃s m̃tis
nichil aliud ẽ quã mens. quomodo
corpus carnis nichil aliud potest eẽ.
quam caro: Nam & hoc scriptũ ẽ NN
expoliatione corporis carnis. ubi carnem
corpus. appellat. Dicit sane et alio mͦ
sp̃m hominis : quem ꝓrsus am̃te discer¬
it. Si enim orauerb lingua inqͥt. sp̃s m̃s
bet iste suam. eandemq difficilem
quȩstionem. Multis enim modis atq
indiusis significcitionib scripture di¬
negas quia eius intelligentia distincte
dr̃ sps̃. poteris negast̃ uniũ sum sem̃ ia cob
appellare isrł: qm̃ excepto iudam etiam dis¬
tincte Appellatꝰ ẽ isrł in tribubus .x. qȩ
in samaria fuer̃. Sed quid opus ẽ hic
anima . ẽ etiã sp̃m dici. cũ audis uł legis
dño moriente qđ scriptum. ẽ Et in eli¬
nato capite tradidit sp̃m. Attende etiã
quibus uerb sp̃m definieris atq descrip¬
seris: cũ illum ab anima diftinguere ni¬

Expanded text:
quippe nostram nisi rationale et intellectuale nostrum dicere non solemus. ac per homini mente uestra" ? sic enim spiritus mentis nihil est aliud quam mens, quomodo corpus carnis nihil aliud potest esse quam caro. nam et hoc scriptum est: in expoliatione corporis carnis, ubi carnem corpus appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, spiritus meus bet iste suam eandemque difficilem quaestionem. multis enim modis atque in diuersis significationibus scripturae dinegas, quia eius intellegentia distincte dicitur spiritus, poteris negare uniuersum semen Iacob appellari Israhel, quoniam excepto Iuda etiam distincte appellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Samaria fuerunt. sed quid opus est hic anima est etiam spiritum dici, quam audis uel legis. domino moriente quid scriptum est? et inclinato capquibus verbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere ni
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis et ꝓpͥe dicatur
sp̃s ñ uniũsa anima sed aliquid ipsius sic̃
absoluisti animam meam ab sp̃u meo:
tam̃ & uniũsa anima appellat᷑ hoc no¬
mine. Cum enim constet ẽẽ. aliquid
ista dicunt᷑: quẽ ad modũ apłs ait. et
integer sp̃s ur̃ et anima et corpus. Hunic
autꝰ sp̃m etiam m̃tem uidetur appel-¬
lare cum dic̃ Mte seruio legi dĩ: car¬
ne aut̃ legi peccati. Nã ipsa sententia
ẽ. ccup c̃cũpi scit adũsus sp̃m. sp̃s autem

Expanded text:
uamvis proprie dicatur spiritus, non universa anima, sed aliquid ipsius; sicuAbsolvisti animam meam a spiritu meo. Tamen universa anima vocatur hoc nomine. Cum enim constet aliquid esse iista dicuntur, quemadmodum apostolus ait: et integer spiritus uester et anima et corpus. hunc autem spiritum etiam mentem uidetur appellare, cum dicit: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. nam ipsa sententia est: et caro concupiscit aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
ns ait. Oportet semꝑ orare : et ñ de¬
ficere. Et apłs. Sine in t̃missiorie
orate. Qđ sanissime sic accipitur:
ut nullo die int̾mittant᷑ certa tẽpora
orandiu
it desidiũ tuũ ante illum: et
pat̾ qͥ uidet in occulto reddet
tibi. Ipsum enim desidium tuũ: oratio tua ẽ Et
si continuum desidium: continua oratio. Non
enim frustra diãc̃ apłs: sine in t̾missione orate
Nuriquid sine int̾missione genu flectimꝰ. corpꝰ
gatio sine int̃missione oratio: quȩ ÷ desiđiũ
Quicquid aliud agis si desidas illud sabbatũ
ñ int̾mitais orarẽ Siñ uis int̾mittere orare:
noli int̾mittere desidare Continuũ desidiũ
tuum: continua uox tua. ẽ Iaceb si amare
destiteris: qr tacuer̃ de quib dictum. ẽ. qͣm
abundauit iniqͥtas refrigescet caritas multoꝵ
Frigus caritatis: silentiũ cordis.ẽ flagrantia¬

Expanded text:
it, Oportet semper orare, et non deficere ; et Apostolus, Sine intermissione orate : quod sanissime sic accipitur, ut nullo die intermittantur certa tempora orandi: it desiderium tuum ante illum; et Pater qui videt in occulto, reddet tibi . Ipsum enim desiderium tuum, oratio tua est: et si continuum desiderium, continua oratio. Non enim frustra dixit Apostolus, Sine intermissione orantes . Numquid sine intermissione genu flectimus, corpus erior sine intermissione oratio, quae est desiderium. Quidquid aliud agas, si desideras illud sabbatum, non intermittis orare. Si non vis intermittere orare, noli intermittere desiderare. Continuum desiderium tuum, continua vox tua est. Tacebis, si amare destiteris. Qui tacuerunt? De quibus dictum est: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Frigus charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
eͦ dies pꝰ istam noctem. Interim in hac nocte
luc̃na ñ desit. Et hoc ÷ fortasse qđ nc̃ facimus
has litteras exponendo. luc̃nam in ferimꝰ. ut
in hac nocte gaudeamꝰ. Quȩ quidem debet
diceret : secutꝰ ait. Propħias nolite sꝑñere : id ÷
luc̃na in uob semꝑ luceat. Ipse aut ds̃ pacis¬

Expanded text:
go dies post istam noctem; interim in hac nocte lucerna non desit. Et hoc est fortasse quod nunc facimus: has Litteras exponendo, lucernam inferimus, ut in hac nocte gaudeamus. Quae quidem debet diceret, secutus ait, Prophetiam nolite spernere: id est, lucerna in vobis semper luceat.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s adueram fidem & bonã uoluntatẽ Sed
aliqͣndo tardius eiꝰ impetus qͦ incarnalia
& temporalia defluit: refrenat᷑ Sed qm̃ et
ipsa mundat᷑ recipiens stabilitatẽ nature
tui naturȩ ꝓpͥe. sed utq ñ tam cito quã sp̃s.¬
anima: sic̃ neq animatã cito quã csp̃s sed tp̃r
oportuno in nouissima tuba : cũ mortui re¬
surgea in corrupti & nos immutabi mur
liuo. ẽ eẽ sine peccato. qđ de solo unige
quȩ ela qđ de multis iusas etiam in hac uita
dici potuit. Im .ẽ qͥdam mođ bonȩ uitȩ de
qͦ etiam in ista humaina cũ satione iusta quȩ¬
rela eẽ. ñ possit. Quis enim iuste queritur de
homitie qͥ nemini male uult. & quib potest
fidelit̃ c̃sulit nec cont᷑ cuiꝰꝗ iniurias tenet
libidinem uindicandi. ut ueracit̃ dicat.
sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nris: et tam̃
eo ipso qđ uerũ dic̃. dimitte sic̃ et nos di

Expanded text:
 ad veram fidem et bonam voluntatem: sed aliquando tardius ejus impetus, quo in carnalia et temporalia defluit, refrenatur. Sed quoniam et ipsa mundatur, recipiens stabilitatem naturae tui naturae propriae: sed utique non tam cito quam anima, sicut neque anima tam cito quam spiritus; sed tempore opportuno in novissima tuba, cum mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur esse sine peccato, quod de solo in hac querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo etiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui. nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusque iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? et tamen eo ipso quod uerum dicit: dimitte, sicut et no
Abbreviated transcription (Latin):
enite exultemꝰ dño. Inuitat ad ma¬
gnas epulas: sexultandi : ñ scło
sed dnõ. Nisi enim eõe in hoc scło exu¬
ltatio mala : quȩ distinguenda ẽ ab
exultatione bona: sufficeretdicere
uenite exultemꝰ. Sed breuit̃ diftinxit
quid sit bene exultare. dnõ exultare
Ergo exultatio mala ẽ: exultare scło
Exultatio bona ẽ exultare dnõ. Pie debes
dño exultare : siuis securus mundo iñsuul

Expanded text:
enite, exsultemus Domino.» Invitat ad magnas epulas exsultandi, non saeculo, sed Domino. Nisi enim esset in hoc saeculo exsultatio mala, quae distinguenda est ab exsultatione bona, sufficeret dicere, «Venite, exsultemus:» sed breviter distinxit. Quid est bene exsultare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; exsultatio bona est, exsultare Domino. Pie debes Domino exsultare, si vis securus mundo insul
Abbreviated transcription (Latin):
raudi comm̃dationein: Beatꝰ certe popłs
sciens iubilationem. Quã iubilationiẽ
Uide si ñ degr̃a uide si non de dõ. & om̃ino¬
nomine tuo. Si autem exultabt̃ in nomine
suo: non tota die exultabt̃. Non enim in
gaudio ꝑseuerabt̃. quando de  iͤpsis gaude¬
bunt. et ꝑ suꝑbiam cadent. Ergo ut tota
die exultent : in nomine tuo exultabt᷑.¬
Baudete et exultate : qm̃ merces ur̃a
multa ẽ in cęlis Anim aduertat. qͥsqͥs
delicias huius scłi et facultates rerũ tem¬
poralium quȩrit in homine xp̃iano. in¬
trinsecus eẽ. beatitudinem nr̃am: sic̃
Omnis pulcritudo filiȩ regis intrin¬
secus. Nam extrinsecus masedicta et ꝑ¬
secutiones et detractiones ꝓmittuntur:
de quib tam̃ magna merces in cȩł ẽ
Quæ sentitur in corde patientium. eoꝵ
qui iam posst̃ dicere Głiamur intribu¬
lationib: scientes qm̃ tribulatio pa¬
tientiam oꝑat᷑. patientia ꝓbationem.

Expanded text:
audi commendationem. «Beatus» certe «populus audi commendationem. «Beatus» certe «populus sciens jubilationem.» Quam jubilationem? Vide si non denomine tuo; sin autem exsultabunt in nomine suo, non tota die exsultabunt. Non enim in gaudio perseverabunt, quando de seipsis gaudebunt, et per superbiam cadent. Ergo ut tota die exsultent, «in nomine tuo exsultabte et exsultate, quoniam merces vestra multa est in coelis. Animadvertat quisquis delicias hujus saeculi et facultates rerum temporalium quaerit in nomine christiano, intrinsecus esse beatitudinem nostram; sicut Omnis pulchritudo filiae regis intrinsecus : nam extrinsecus maledicta et persecutiones et detractiones promittuntur: de quibus tamen magna merces est in coelis, quae sentitur in corde patientium, eorum qui jam possunt dicere, « Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, pati
Abbreviated transcription (Latin):
em tuã ludicium tuũ uenturum
timerem : nisi ante ceđet te miscđia et
ueritas tua Quid timeã infine iudicia tua
qͣndo p̃cedente miscđia tua deles pecccita
mea. & exhibendo ueritatem imples
ꝓmissa tua : miscđia & ueritas p̃euñ
ante faciem tuã. Uniũ sȩ enĩ uiȩ dñi mi
scđia & ueritas ln his omnib ñ exulta¬
bimꝰ : Aut qđ exultamꝰ capimꝰ : Aut
uerba sufficient letitiȩ nr̃ȩ : Aut lingͣ
idonea erit explicce gaudium nr̃m s
Si gͦ nulla uerba sufficiunt: beatꝰ popłs
sciens ubilationem: Obeate popłe. pu¬
tas intelligis iubilationem : Nullo mͦ be¬
atus es: nisi intelligas iubilationem
Quid ÷̃ intelligas iubilationẽ dcias un¬
de gaudeas : qđ uerbis explicare ñ possis
Gaudiũ enim tuum non dete : ut qͥgłiat᷑
tua: sed in gr̃a dĩ Hide ipsam grãm tantã
esse cui lingua explicandȩ ñ sit idonea.
et in tellexisti iuibilationem. Deniq si¬
bac intellexisti in gr̃a iubilationem ipsius gr̃ȩ

Expanded text:
et judicium tuum venturum timerem, nisi antecederet te misericordia et veritas tua: quid timeam in fine judicia tua, quando praecedente misericordia tua deles peccata mea, et exhibendo veritatem imples promissa tua? «Misericordia et veritas praeeunt ante faciem tuam.» Universae enim viae Domiis omnibus non exsultabimus? aut quod exsultamus capiemus? aut verba sufficient laetitiae nostrae? aut lingua idonea erit explicare gaudium nostrum? Si ergo nulla verba sufficiunt; «Beatus populus sciens jubilationem.» O beate popule! putas, intelligis jubilationem? Nullo modo beatus es, nisi intelligas jubilationem. Quid est, intelligas jubilationem? Scias unde gaudeas quod verbis explicare non possis. Gaudium enim tuum non de te, ut qui gloritua, sed in gratia Dei. Vide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicandae non sit idonea, et intellexisti jubilationem. 17. Denique si intellexisti in gratia jubilationem, ipsius gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ex dõ. ad cognoscendum eũ et uirtutem re¬
surrectionis eius et communionem passio¬
ssnum eius. Configuratus morti eius. Con
surrexit Amortuis. sic & nos innouitate uitȩ
Ambulemꝰ. Morere ut uiuas: sepelire ut re¬
surgas. Cum enim sepultus fueris & resur¬
rexeris: tnc̃ uerum erit sursum corSi¬

Expanded text:
oscendum eum, et virtutem resurrectionis ejus, et communicationem passionum ejus, conformati morti ipsius. Conssurrexit a mortuis, sic et nos in novitate vitae ambulemus . Morere, ut vivas: sepelire, ut resurgas. Cum enim sepultus fueris, et resurrexeris; tunc verum erit, Sursum cor
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a de cinere reparatur. Magnũ est
quidem qr p̃cessit in exemplo: et de¬
dit nob̶ quid sꝑaremus. Sed non boc
ẽ. solum illi qui de iustitia loquebat᷑
non sua sed illa quȩ ex dõ. ẽ: et ibi no¬
minauit uirtutem resurrectionis xẜĩ.
Agnosce ibi iustificationem tuã. Ex illiꝰ
enim resurrectione iustificam᷑ tanq
a p&ra circumcidam᷑. Propt᷑ ea indeꝰ
coepit. Nos sumus circumcisio. Unde cir¬
cumcisio A p&rco qua p&ra : xC̃o
Quomodo octauo die. quomͦ resurrex̃¬
onem. et habeamꝰ᷑ in qͣntum habe mꝰͦ
et augeamus in quantum minores sumꝰ
et ꝑficiamus cum illuc uenerimus ubi
dicetur ubi ÷ mors uictoria tua. ubi ÷
mors aculeus tuus: Sed totum ex dõ÷¬

Expanded text:
nostra de cinere reparatur. Magnum est nostra de cinere reparatur. Magnum est quidem, quia praecessit in exemplo, et dedit nobis quid speraremus: sed non hoc est solum illi qui de justitia loquebatur non sua, sed illa quae ex Deo est, et ibi nominavit virtutem resurrectionis Christi: agnosce ibi justificationem tuam. Ex illius enim resurrectione justificamur, tanquam a petra circumcidamur. Propterea inde coepit, Nos sumus circumcisio. Unde circumcisio? A petra. Qua petra? Christo. Quomodo? Octavo die. Quomodo ressurrexonem et habeamus in quantum habemus, et augeamus in quantum minores sumus, et perficiamus cum illuc venerimus, ubi dicetur: Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Sed totum ex D
Abbreviated transcription (Latin):
iuftitiam constituebat: non iustitiam dĩ
quȩrebat. Videte enim: quia inde ꝑse¬
iustitiam ex dõ. lustitiam in quam ex
inquam de ate : impedis de Si tu te ȩdifĩ¬
cas: ruinam edificas. Nisi dñs ȩdificaue¬
rit domum: inuanum laborauer̃ qui
adificant eam. Noli gͦ uelle habe tuam
sit tua. Apłs paulus loquitur michi
deputat apłs: quamuis sit exlege Et
mueniar inquit in illo non habens meã
iustitiam quȩ ex lege . ẽ. Quam uis ex lege:
tam̃ meam. Sed eam quae. ẽ. ꝑfidem xpĩ
quae impetrat a dõ quȩ. ẽ ex dõ iustitia
infide Agnoscendum illum et uir
magnum agnoscere uirtutem resurrec¬
quia carnem suam resuscitauit: Ipsam
dix̃ uirtutem resurrectionis eius. Nonne
erit etiam nr̃a in fine scłi resurrectio :
Nonne & nr̃m corrup tibile hoc indu¬
ipse resurrexit amortius et iam non mo¬
ritur & mors ei ultra non dominabitur.
sic et nos: mirabilius ut ita dicam. Nam
illius caro non uidit corruptionem :

Expanded text:
justitiam constituebat, non justitiam Dei justitiam constituebat, non justitiam Dei quaerebat. Videte enim, quia inde persejustitiam ex Deo; justitiam, inquam, exinquam, te a te, impedis te: si tu te aedificas, ruinam aedificas. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Noli ergo velle habere sit tua. Apostolus Paulus loquitur: mihi deputat Apostolus, quamvis sit ex lege, tinveniar, inquit, in illo, non habens meam justitiam, quae ex lege est; quamvis ex lege, tamen meam: sed eam quae est per fidem Christi; quae impetratur a Deo, quae est ex Deo, justitiam in fide, ad cmagnum est, agnoscere virtutem resurrecquia carnem suam resuscitavit? Ipsam dixit virtutem resurrectionis ejus? Nonne erit etiam nostra in fine saeculi resurrectio? Nonne et nostrum corruptibile hoc induipse resurrexit a mortuis, et jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur .; sic et nos, mirabilius, ut ita dicam? Nam illius caro non vidit corruptionem,
Abbreviated transcription (Latin):
quis nefarius: Sed hoc int̃ ẽ int̃ timorem
tuum timoremq latronis qđ latro timet
leges hominum. & idõ facit latiocimum. qr
sꝑat se fallere leges hominum: tu autem le
fallere posses : qu qͥd non fecisses: Ergo et con¬
cupiscentiam tuam malam non amor tol¬
lit. sed timor p̃mit. Ad orile uenit lupus :
latratis canum & clamore pastoꝵ ab ouili
iustitia eius non tua. Nam quam diu habes
quitas et iustitta non habet : Delectat ma¬
lum: et non deleetat bonum: Belectat om¬
nino: sed dñs dabit suauitatem : et t̾ra nr̃a
dabit fructum suum Ille nisi prior det
suauitatem : terra nr̃a non habebit nisi
sterilitatem. Hanc gͦ iustitiam concupiuit
apłs delectatus est: memor fuit dĩ. et dele¬
ctatus. ẽ. Concupiuit anima eius: et estua¬
uit in atria dñi. Et uiluer̃ omnia quaȩ ꝓ
magno habebat facta st̃ damna detrim̃ta
ꝑsequebatur scđm xmulationem pat̾na¬
rum traditionum Inde erat: quia suã

Expanded text:
quis nefarius? Sed hoc interest inter timorem quis nefarius? Sed hoc interest inter timorem tuum; timoremque latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo facit latrocinium, quia sperat se fallere leges hominum: tu autem legfallere posses, quid non fecisses? Ergo et concupiscentiam tuam malam non amor tollit, sed timor premit. Ad ovile venit lupus; latratu canum et clamore pastorum ab oviljustitia ejus, non tua. Nam quamdiu habes quitas, et justitia non habet? Delectat malum, et non delectat bonum? Delectat omnino: sed, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Ille nisi prior det suavitatem, terra nostra non habebit nisi sterilitatem. Hanc ergo justitiam concupivit Apostolus, delectatus est: memor fuit Dei, et delectatus est : concupivit anima ejus, et aestuavit in atria Domini ; et viluerunt omnia quae pro magno habebat, facta sunt damna, detrimentapersequebatur secundum aemulationem paternarum traditionum ; inde erat, quia suam
Abbreviated transcription (Latin):
am gͦ dicam ut potero reuelet melius
qui uos possidet. Donet & intellectũ
et affectum. Donabit enim effectum :
si donauit affectum. Hoc ÷ enim qđ
uolo dicere Lege dei ꝓposita quisquis
dmuerit et suis uirib eam implere¬
posse putauerit. & fecerit qđ iubet
lex ñ amando iustitiam sed tim̃do
poenam: fit quidem scđm iustitiam
quȩ ex lege ÷ homo sine quȩrela N
furatur. non adulterat ñ dicit falsũ
destimonium. ñ facit homicidiũ. ñ con¬
cupiscit rem ꝓximi sui. Potest hoc : Po¬
test fortassis. Unde : ⁊imore poene
Quamquam qͥ timore poene ñ ẽcu-¬
piscit. puto qe c̃cupiseit: t̃rore ingenti
armorum atq telorum. et circundantis for¬
sitan multitudinis uł obuiam euntis. etiam
leo reuocatur ap̃da. Et tam̃ leo uenit:
leo redit: p̃dam non rapuit: non malitiã
posuit. Si talis ad huc iufatia.ẽ. qua
iustitia tibi consulis ne torquearis:
quid magnũ ẽ. poenam timere: Quis eã
non timẽt: Quis latro. quis sceleratus.

Expanded text:
am ergo dicam ut potero: revelet melius qui vos possidet, donet et intellectum et affectum. Donabit enim effectum, si donabit affectum. Hoc est enim quod volo dicere: lege Dei proposita, ipsmuerit, et suis viribus legem implere putaverit, et fecerit quod jubet lex non amando justitiam, sed timendo poenam, fit quidem secundum justitiam quae ex lege est, homo sine querela; non furatur, non adulterat, non dicit falsum testimonium, non facit homicidium, non concupiscit rem proximi sui: potest hoc, potest fortassis; unde? Timore poenae. Quanquam qui timore poenae non concupiscit, puto quia concupiscit. Terrore ingenti armorum atque telorum, et circumdantis forsitan multitudinis vel obviam euntis, etiam leo revocatur a praeda: et tamen leo venit, leo redit; praedam non rapuit, non malitiam posuit. Si talis es, adhuc justitia est, qua justitia tibi consulis ne torquearis. Quid magnum est, poenam timere? Quis eam non timet? quis latro, quis sceleratus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenie Ad qđ nondum es Nam ubi tibi
placuisti : ibi remansisti Si aut̃ dixeris suf¬
ficit: perisi. Semꝑ adde. semꝑ ambula
semꝑ ꝓfice : noli inuia remanere noli r&ro
redire noli deuiare. Remanet qͥ non ꝑficit
Rxro redit : qui ad ea reuoluitur unde iam
abscesserat. Deuiat qui apostatat. melius est¬
uł clciudus inuia : quã cursor p̃t̃ uiam

Expanded text:
pervenire ad id quod nondum es. Nam ubi tibi pervenire ad id quod nondum es. Nam ubi tibi placuisti, ibi remansisti. Si autem dixeris, Sufficit; et peristi: Semper adde, semper ambula, semper profice: noli in via remanere, noli retro redire, noli deviare. Remanet, qui non proficit; retro redit, qui ad ea revolvitur unde jam abscesserat; deviat, qui apostatat. Melius it claudus in via, quam cursor praeter viam
Abbreviated transcription (Latin):
iam inuia ambulant ꝑfecti uiatores sunit:
lt scias uiatores eum dixisse non habitato¬
res non possessores : Audi qđ sequitur. Quot¬
quot gͦ ꝑfecti hoc sapiamus. Et si quid Alit̃
subrepat uob: qr uos aliquid estis. Qui aut̃
se ipsum putat eẽ aliquid cum nichil sit:
se ipsum seducit. Et qui se putat aliquid sciie:
necdum scit quem ad modum oporteat eũ¬
scire Ergo & si quid alit̃ sapitis quasi par¬
uuli : id quoq ds̃ uob reuelabit. Uerum¬
uelet nob̾ ds̃ & qđ alit̃ sapimus in quo
ꝑuenimꝰ non meo remaneamus. sed in eo
ambulemus. Nidetis qr uiatores sumꝰ
dicitis. quid ẽ ambulaie: Breuit̃ dico
ꝓficere. ne forte ñ intelligatis. et pigrius
ambuletis. Proficite fr̃s mei. discutĩte uos
semꝑ sine dolo: sine adulatione. sine pal¬
patione. Nenim aliquis ẽ. intus tecum cui
erubescas & iactes te Est ibi sed eui placet
humilitas : ipse te ꝓbat. Proba & te ipsum
tu ipse Semꝑ tibi displiceat qđ es. siuis

Expanded text:
jam in via ambulant, perfecti viatores sunt: ut scias viatores eum dixisse, non habitatores, non possessores; audi quod sequitur: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. Et si quid aliter subrepat vobis, quia vos aliquid estis. Qui autem se ipsum putat esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit . Et qui se putat aliquid scire, necdum scit quemadmodum oportet scire . Ergo, Et si quid aliter sapitis, quasi parvuli; id quoque vobis Deus revelabit. Verumvelet nobis Deus et quod aliter sapimus, in quo pervenimus, non in eo remaneamus, sed in eo ambulemus. Videtis quia viatores sumus. Dicitis, Quid est ambulare? Breviter dico, Proficere; ne forte non intelligatis, et pigrius ambuletis. Proficite, fratres mei, discutite vos semper sine dolo, sine adulatione, sine palpatione. Non enim aliquis est intus tecum, cui erubescas, et jactes te. Est ibi, sed cui placet humilitas, ipse te probet. Proba et te ipsum tu ipse. Semper tibi displiceat quod es, si vis
Abbreviated transcription (Latin):
men ista sine magno amore ñ poterant: Sed ñ
sic amator dĩ Dẽus non amatur nisi de dõ:
Amauit ille nescio quid aliud de carne. sic̃
homo qđ libet amauit. socios suos a maue
potuit: deficere ñ potuit. Si gͦ ille non potuit
tanta ꝑferre sine amore : nec tu poteris com¬
municare xp̃i passionib sine amore Sedquȩio¬
quo amore: non sit cupiditas sed caritas. Si
enim inquit tradidõ corpus meum ut ardeã
caritatem autem ñ habeam: nichil mͥ ꝓdest
Ut ꝓsit tibi communicatio passionum xp̃i:
caritas Ad sit Vnde tibi caritas : O men¬
dicissima in firmitas. Vnde tibi caritas dĩ:
Uis ostendo tͥ unde sit tibi: Ipsum int̾roga
horrearium dnĩcum. Si enim inte fuerit᷑
caritas dĩ. communicab xp̃i passionibus:
& uerus eris martyr. In quo caritas coro¬
natur: ipse eris uerus martyr. Unde gͦ
tibi: habemus thesaurum istum inuasis
fictilibus ait ipse apłs. ut eminentia uir¬

Expanded text:
men ista sine magno amore non poterant. Sed non men ista sine magno amore non poterant. Sed non sic amator Dei. Deus non amatur, nisi de Deo. Amavit ille nescio quid aliud de carne, sicut homo. Quodlibet amaverit, socios suos amaveripotuit, deficere non potuit; si ergo ille non potuit tanta perferre sine amore; nec tu poteris communicare Christi passionibus sine amore. CAPUquo amore. Non sit cupiditas, sed sit charitas. Si enim, inquit, tradidero corpus meum ut ardeam, et charitatem non habeam; nihil mihi prodest . Ut prosit tibi communicatio passionum Christi, charitas adsit. Unde tibi charitas? O mendicissima infirmitas, unde tibi charitas Dei? Vis ostendo tibi unde sit tibi? Ipsum interroga horrearium dominicum. Si enim in te fuerit charitas Dei, communicabis Christi passionibus et verus eris martyr. In quo charitas coronatur, ipse erit verus martyr. Unde ergo tibi? Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ait ipse Apostolus, ut eminentia vir
Abbreviated transcription (Latin):
Iraditus . ẽ enim ꝓpt̾ delicta nr̃a. et
resur rex̃ ꝓpt̾ iustificationẽ nybẽm.
Quid. ẽ ꝓpt̾ iustificationem nrãm.
Ut iufaficet nos. ut iustos faciat nos.
tris opus dĩ ñ solum qr homo es: sed
etiam qr iustus es. Melius ẽ enim iustũ
eẽ : quam hominem eẽ. Si hominem te fecix
ds̃. & iustum te facis: melius aliquid facis.
quam fecit ds̃. Sed sine te fecit te ds̃. Ñ enĩ
te lrgo fecit nescientem: iustificat uolentẽ
& uirtutẽ resurrectionis eiꝰ. Et societatem pas¬
sionum eius. Et ipsa uirtus tua erit: Commu¬
nicatio passionum xp̃i: uirtus tua erit. Quid¬
aut᷑ erit in communicationib passionum xp̃i
si caritas non erit: Nonne inueniuntur torti
latrones intanta fortitudine corporum: ut qui¬
dam eoꝵ ñ solum conscios ꝓdere noluerint.
sed nec nomina sua confiteri dignati sint. int̃
cruciatus. int̃ torm̃ta effossis laterib & poene
ꝑditis m̃bris manserit animꝰ in obstinatione
nequissima: uide gͦ quid amabant: facere ta¬

Expanded text:
elicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Quid est, propter justificationem nostram? Ut justificet nos, ut justos faciat nos. Eris opus Dei, non solum quia homo es, sed etiam quia justus es. Melius est enim justum esse, quam te hominem esse. Si hominem te fecit Deus, et justum tu te facis; melius aliquid facis quam fecit Deus. Sed sine te fecit te Deus. Non enim te. Ergo fecit nescientem, justificat volentem. et virtutem resurrectionis ejus, et communicationem passionum ejus. Et ipsa virtus tua erit; communicatio passionum Christi, virtus tua erit. autem erit in communicationibus passionum Christi, si charitas non erit? Nonne inveniuntur torti latrones in tanta fortitudine corporum, ut quidam eorum non solum conscios prodere noluerint, sed nec nomina sua confiteri dignati sint; inter cruciatus, inter tormenta, effossis lateribus, et pene perditis membris, manserit animus in obstinatione nequissima? Vide ergo quid amabant. Facere ta
Abbreviated transcription (Latin):
nomen qđ ẽ suꝑ omne nom̃: ut cum
ipsa forma serui nominetur filius unige¬
Nitus dei
orimus xp̃m seđe ad dexteram prĩs
post resunectionem amortuis &
in caelos ascensionem. Pactũ ÷ iam : nec
uidemus sed credimus. In libris legimꝰ
ex semine dd: ita honoratum. ẽ. ut e&̃ dãs
manis ista noti fian. Si enum contingat
filiũ cuiusquam regem fieri patre priuato :
nonne erit dãs patris: Ad miyorbiliꝰ est
qđ potest contingere. ut ñ solum rex factꝰ
priuati filius sit̃ dñs prĩs sui: sed ep̃s factꝰ
laici filius. sit pat̃ pr̃is sui. Ergo & eo ipso
sed et ad dexteram prĩs. et in eadem ipsa
carne sic honorata. sic głificata. sic iNcȩ¬
lestem habitum commũtata. et filius ÷
pensationem transitus xp̃i etiã ab apło dr̃¬

Expanded text:
nomen quod est super omne nomen; ut cum nomen quod est super omne nomen; ut cum ipsa forma servi nominetur Filius unigenitus Deixteram Patris post resurrectionem a mortuis, et in coelos ascensionem. Factum est jam; nec vidimus, sed credidimus: in Libris legimus, ex semine David, ita honoratum est, ut esset et manis ista non fiant. Si enim contingat filium cujusquam regem fieri patre privato, nonne erit dominus patris? Admirabilius est quod potest contingere, ut non solum rex factus privati filius, dominus sit patris sui; sed episcopus factus laici filius, sit pater patris sui. Ergo et eo ipso sedet ad dexteram Patris, et in eadem ipsa carne sic honorata, sic clarificata, sic in coelestem habitum commutata, et filius espensationem transitus Christi, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ne sumpsit exordium. Humilitas gͦ eius
incipit insermone apłi ab eo loco ubi ait
semet ipsum ex in aniuit formam serui ac¬
cipiens. et ꝑuenit usq ad mortem crucis.
Claritas uero eius incipit ab eo loco ubi arx.
gła ẽ. dĩ prĩs. Vt gͦ mediator dei et hominum
homo xp̃c itĩc rẽsurrectione clarificaretur
uł głificaretur : prius humiliatus ẽ. pas¬
humilitatis est p̃mium. Sed hoc totum
factum ẽ iniforma serui. In forma uͦ dei
semꝑ fuit: semꝑerit claritas immo nori
fuit quasi iam Non sit. nec erit quasi
nonidum sit : sed sine intio sine fine
semꝑ est claritas
r Roẜt̃ ad eum exaltauit & donauit
Homini gͦ donauit ista nondõ Neque
enim cũ in forma dĩ eõ non excelsus erat.
aut non ei genua flectebant celestia terre¬
na et inferna. Sed cum dicitur ꝓpt̃ qđ
eum exaltauit: satis appar& ꝓpt̃ quid
exciltauerit. id ÷ ꝓpt̃ oboedientiam usq
Ad mortem crucis In qua gͦ forma cruci¬
ficus ÷ : ipsa exaltata .ẽ. Ip̃si donatum ÷

Expanded text:
ne sumpsit exordium. Humilitas ergo ejus incipit in sermone Apostoli, ab eo loco ubi ait, Semetipsum exinanivit formam servi accipiens; et pervenit usque, ad mortem crucis. Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi ait, est Dei Patris. Ut ergo Mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus resurrectione clarificaretur vel glorificaretur, prius humiliatus est pashumilitatis est praemium. Sed hoc totum factum est in forma servi. In forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas; imo non fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas Deus eum exaltavit, et donavit Homini ergo donavit ista, non Deo. Neque enim cum in forma Dei esset non excelsus erat, aut non ei genua flectebant coelestia, terrena et inferna. Sed cum dicitur, Propter quod eum exaltavit; satis apparet propter quid exaltaverit, id est, propter obedientiam usque ad mortem crucis. In qua ergo forma crucifixus est, ipsa exaltata est, ipsi donatum est
Abbreviated transcription (Latin):
Quid requiris: ut in habitem in domo drũ
ꝑ om̃s dies uite meȩ. Ut quid: ut con¬
templer delectationem drũ. Ipsum est
unum qđ se dicebat nondum app̃hen¬
disse apłs. Et qͣntum illi deerat: intantum¬

Expanded text:
quid requiris? Ut inhabitem in domo Domini quid requiris? Ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae. Utquid? Ut contempler delectationem Domini . Ipsum est unum, quod se dicebat nondum apprehendisse Apostolus: et quantum illi deerat, in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
in quo & cõp̃hensus sum a xp̃o inu. Prȩue¬
nit me iustitia ipsius : sequatur illum mea.
Iñc autem sequetur mea: si non sit mea. Si qͦmͦ
occurram: non qr iam acceꝑim aut iam ꝑ.¬
fectus sim. Coeper̃ mirari qui hoc audie.¬
bant dicentem apłm. non qr iam acceꝑim.
aut iam ꝑfectussim. Quid ẽ qđ non dum ac¬
ceꝑat: tidem habebat. uirtutem habebat
spem habebat. caritate flagraibat. uirtutes
oꝑabatur. inuictissime p̃dĩcabat. omnes
ꝑsecutiones tolerebat. in omnib patiens.
amans eccłam. sollicitudinem omnium ec¬
cłiarum corde gestans. Quid nondum acce¬
ꝑat: Ñ quia iãm acceꝑim. aut iam ꝑfectꝰ sĩm
Quid ẽ qđ dicis: Dicis et miramur: dicis et
stupemus. Nouimus enim quem audiamus.
plus me ipse noui quã uos Scio quid mͥ
desit: nescio quid adsit Ego me ipsum ñ
arbitor app̃hendisse Unum aut̃. Hoc
me non arbigor app̃hendisse Unum Mul¬
ta habeo : & unum nondum app̃hendi
Unam petui ad ño: hanc reqͥram. Quid petisti :

Expanded text:
in quo et apprehensus sum a Christo Jesu. Praevenit me justitia ipsius, sequatur illum mea. Tunc autem sequetur mea, si non sit mea. Si quo modo occurram. Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Coeperunt mirari, qui hoc audiebant dicentem Apostolum: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Quid est quod nondum acceperat? Fidem habebat, virtutem habebat, spem habebat, charitate flagrabat, virtutes operabatur, invictissime praedicabat, omnes persecutiones tolerabat, in omnibus patiens, amans Ecclesiam, sollicitudinem omnium Ecclesiarum corde gestans: quid nondum acceperat? Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Quid est quod dicis? Dicis, et miramur; dicis, et stupemus. Novimus enim quid audiamus: plus me ipse novi quam vos. Si nescio quid mihi desit; nescio quid adsit. Ego me ipsum non arbitror apprehendisse. Unum autem: hoc non me arbitror apprehendisse. Multa habeo, et unum nondum apprehendi. Unam petii a Domino, hanc requiram. Quid petisti, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tͦ haec omnia detrimenta & stercora
ut xp̃m lucrifaciam. Et inueniar¬
I in illo non habens meam iustitiam
quȩ ex lege.ẽ Si meam dixerat:¬
quare addidit ex lege: Si enim ex
lege quomodo tua ẽ: num quid
tu tibi imposuisti legem : dĩ legem
dedit. ds̃ legem imposuit: ds̃ te
legi suȩ obtemꝑare p̃cepit. Lex si
non te docerer quem ad modum
uiuere deberes. quomodo possis ha¬
ħe iustitiam sine quȩrela scđm le¬
gem: Si scđm legem habes : quomodo
dicis non haben̾s meam iustitiam. quȩ
ex lege ẽ Sed illam quȩ ex fide est¬

Expanded text:
ergo haec omnia detrimenta et stercora, ergo haec omnia detrimenta et stercora, ut Christum lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam quae ex lege equare addidit ex lege? Si enim ex lege est, quomodo tua est? Numquid tu tibi imposuisti legem? Deus legem dedit, Deus legem imposuit, Deus legi suae te obtemperare praecepit. Lex si non te doceret quemadmodum vivere deberes, quomodo posses habere justitiam sine querela secundum legem? si secundum legem habes, quomodo dicis, Non habens meam justitiam, quae ex lege e
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrela & hoc inde triñtis tuis. in dam¬
nis. in st̃corib computas ut xp̃m lucri¬
faciasi ergo iustitia illa axp̃o prohibe¬
bat. Obsecro te expone hoc paululum.
Dõ potius dicaimꝰ ut illuminet & nos a qͦ¬
et ipse illuminatus ẽ qui epłam istam
scripsit nob̵ ñ atram̃to sed spũ dĩ ui¬
ui Uidete kemĩ quam sit arduum
quam difficile intelligere hoc : cum
fideles catholicos. ita ut nemo dissen¬
tiat nisi qui ñ uult ẽẽ catholicus
hanc legem non datam nisi adrio
fuisse apło ne ueniret ad xp̃m nec
eum uenisse ad xp̃m. nisi hoc qđ fuit
scđm iustitiam quȩ in lege ÷ sine que¬
rela. int̃ damna et detrim̃ta & ster¬
cora computasset. Sequamur gͦ
& accedamus aliquantum ÷ ne for¬
te in ipsis uerb̾ apłi elucescat nob̃
aliquid unde ista remoueatur
et soluatur obscuritas Detrim̃ta
inquit credidi hȩc omnia et ster¬
cora existimaui ut xp̃m lucrifaciã:
quod fuerim sine quȩrela scđm
iusatiam quȩ in lege ÷. Existimaui

Expanded text:
querela, et hoc in detrimentis tuis, in damnis, in stercoribus computas, ut Christum lucrifacias, ergo justitia illa a Christo prohibebat? Obsecro te, expone hoc paululum. Deo potius dicamus, ut illuminet et nos, a quo ipse illuminatus est, qui Epistolam istam scripsit nobissimi, quam sit arduum, quam difficile intelligere hoc: cum cfideles catholicos; ita ut nemo dissentiat, nisi qui non vult esse catholicus, hanc legem non datam nisi a Domifuisse Apostolo, ne veniret ad Christum; nec eum venisse ad Christum, nisi hoc quod fuit secundum justitiam, quae in lege est, sine querela, inter damna et detrimenta et stercora computasset. Sequamur ergo, et accedamus aliquantum, ne forte in ipsis verbis Apostoli elucescat nobis aliquid, unde ista removeatur et solvatur obscuritas. Detrimenta, inquit, credidi haec omnia, et stercora existimavi, ut Christum lucrifaciam. quod fuerim sine querela secundum justitiam, quae in lege est. Existimavi
Abbreviated transcription (Latin):
erat in lege sine quȩrela ambulabat.
et qđ in eõ fuit sine quęrela hoc de
illo faciebat magnam quȩrelam. Quid
mali. ẽ lex : sed habem̾us eundem
apłm dicentem. Itaq lex quidem scã
et mandatum scm̃. et iustum. et bonũ
Silex scã. et inandatum sc̃m. et iustum

Expanded text:
erat. In lege sine querela ambulabat: erat. In lege sine querela ambulabat: et quod in eo fuit sine querela, hoc de illo faciebat magnam querelam. Quid emali est lex? Sed habemus eumdem apostolum dicentem, Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum . Si lex sancta, et
Abbreviated transcription (Latin):
N Passione magis eius humilitas
quam claritas comm̃datur apło
teste qui dicit. Humiliauit semet¬
ipsum. factus oboediens usq ad mor¬
tem. mortem autem crucis deiride
sequitur : & de eius clarificatiorie iã dic̃

Expanded text:
n passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit, « Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis » : deinde sequitur, et de
Abbreviated transcription (Latin):
ne ego magis. Ne arbi tremini inquit hoc
contemnerẽ qđ non habeo. Quid magnum
ẽ si homo abiectus. plebeius. ignobilis. contẽ¬
humilitatem : quam quam ego inquit ha¬
beam fidutiam & in carne Idõ uos in qͥt
doceo contemnere: qm uidetis me habe
qđ contemnam. Si quis alius in carne
putat se habe fidutiam : magis ego. Et audi in

Expanded text:
is ego. Ne arbitremini, inquit, me hoc contemnere quod non habeo. Quid magnum est, si homo abjectus, plebeius, ignobilis, contemhumilitatem? Quanquam ego, inquit, habeam fiduciam et in carne. Ideo vos, inquit, doceo contemnere, quoniam videtis me habere quod contemnam. Si quputat se habere fiduciam, magis ego et en
Abbreviated transcription (Latin):
seruimus. Et głamur in xp̃o itiu : & non in
carne fidutiam habentes. Respexit qͦs¬
dam in carne fidentes. Ipsi erant qui de car¬
nis circ̃cisione łabantur. De quib alio lo¬
circ̃cisio. Intellige & esto. Intellectus enim
bonus: sed omnib qui faciunt eũ Ñ utiq
frustra oetauo die iussus ẽ infans circ̃cidi:
nisi qr p&era qua circ̃cidimur xpc̃ erat.
Cultellis enim p&rinis. circ̃cisus ẽ popłs.¬
Petra aut̃ erat xp̃c. Quare gͦ octaua die :
qr in ebdomadib idem primꝰ qͥ et octauus
completis enim .uii. dieb: reditur ad pͥmũ
Fiitur septimus : dñs sepultus Reditur
ad primum: dñs resuscitatus. dñi enim re¬
suscitatio: ꝓmisit nob̾ xt̃nam diem. et c̃secra¬
uit nob̾ dñicũ diem qͥ uocat᷑ dñicus. Ipse
uidetur ꝓpriȩ ad dnm ꝑtinere: qr eo die
dñs resurrexit. Reddita ẽ. pera: circunci¬
dantur qui uolunt dicere. Nos enim sumus

Expanded text:
servimus, et gloriamur in Christo Jesu, et non in servimus, et gloriamur in Christo Jesu, et non in carne fidentes. Respexit quosdam in carne fidentes: ipsi erant qui de carnis circumcisione gloriabantur. De quibus alio loem, et esto circumcisio: intellige, et esto, Intellectus enim bonus, sed omnibus qui faciunt eum . Non utique frustra octavo die jussus est infans circumcidi , nisi quia petra, qua circumcidimur, Christus erat. Cultellis enim petrinis circumcisus est popPetra autem erat Christus . Quare ergo octavo die? Quia in hebdomadibus idem primus qui octavus. Completis enim septem diebus, reditur ad primum. Finitur septimus, Dominus sepultus: reditur ad primum, Dominus resuscitatus. Domini enim resuscitatio promisit nobis aeternum diem et consecravit nobis Dominicum diem. Qui vocatur dominicus ipse videtur proprie ad Dominum pertinere: quia eo die Dominus resurrexit. Reddita est petra, circumcidantur qui volunt dicere, Nos enim sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ob temꝑet dõ. Sp̃s enim regit. caro regit᷑:
nec spiritus bene regit sĩ non regatur
quid uoluerit intelligi in illa grc̃cisi¬
one quȩ inumbra data. ẽ significante.
quae remota .ẽ. luce ueniente Cur aut̃
non dixerit nos habemus circuncisio¬
nem sed nos sumꝰ circ̃cisio: sic accipite¬
enim comm̃dat qđ dicit dicendo nos eẽ
iufatiam : quam dicendo nos eẽ. iustos
Sic tam̃. ut cum iustitiam dic̃: eẽ. iustos
uusti iustitia cuius participes facti sumꝰ: sed
quem ad modum dr̃ magna ibi iuuentus. ẽ
pyo multis iuuenib. sic̃ dr̃ iustitia. ut in¬
telligantur iusti. Audite hoc ipsũ euidentiꝰ
eodem dicente apło. Ut nos in quit simus
iustitia dĩ in ipso. Simꝰ iustitia: noni nr̃a
sed dĩ. Ab illo accepta. non a nob assumpta.
Imꝑtita non usurpata: donata non rapta:¬
Apłs gͦ non tibi negauit circ̃cisionem: sed
exposuit. Lucem p̃tendit: umbram remouit
Nos sumus inquit circuncisio: qui sp̃ũ dõ

Expanded text:
obtemperet Deo. Spiritus enim regit, caro regitur: obtemperet Deo. Spiritus enim regit, caro regitur: nec spiritus bene regit, si non regatur.quid voluerit intelligi in illa circumcisione, quae in umbra data est significante, quae remota est luce veniente. Cur autem non dixerit, Nos habemus circumcisionem; sed, Nos sumus circenim commendat quod dicit, dicendo nos esse justitiam, quam dicendo nos esse justos: sic tamen ut cum justitiam dicit esse, justos participes facti sumus: sed quemadmodum dicitur, Magna ibi juventus est, pro multis juvenibus; sic dicitur justitia, ut intelligantur justi. Audite hoc ipsum evidentius, eodem dicente Apostolo, Ut nos, inquit, simus justitia Dei in ipso . Nos simus justitia, non nostra, sed Dei; ab illo accepta, non a nobis assumpta; impertita, non usurpata; donata, non raptago non tibi negavit circumcisionem, sed exposuit; lucem praetendit, umbram removitNos sumus, inquit, circumcisio, qui spiritu Deo
Abbreviated transcription (Latin):
trectant: Nunquid & illud uarium in
codicibus reꝑunt. nescitis qr corpora
ur̃a templum in uob. ẽ sp̃s scĩ quẽ ha
betis ado: Quid aut̃ insanius magisq
sacrilegium .ẽ quã ut quisq dicere
enim loco dic̃. Corpora ur̃a m̃bra
plum ẽ. sp̃s scĩ : non. ẽ creatura sp̃s sc̃s.
quia cui corpus nr̃m templum exhibe¬
mus. necesse ẽ ut huic eam seruitutẽ
dm̃ in corpore ur̃o.¬
udisas dicentẽ apłm ꝓaulum.
Nos enim sumus circũcisio :
qui spũi dĩ seruimus. Scio plerosq
codices hab̾e : qui spũ dõ seruimus.
Quantum aut̃ inspicere potuimus
plures greci hoc habent. qui sp̃iu dĩ
seruimus Sed non ibi quȩstio ẽ Mani¬
festum . ẽ enim utrumq et congruum
et non carne sed sp̃u dõ seruimus.
Carne enim seruit dõ: qui de rebus car¬
nalib sꝑat se placere dõ. Cũ .uͦ. et ipsa
caro ad bona oꝑa spũ subditur. spũ ser¬
uimꝰ dõ. qͥ carnem domamus. ut sp̃us

Expanded text:
tractant, numquid et illud uarium in tractant, numquid et illud uarium in codicibus reperiunt: nescitis, quia corpora uestra templum in uobis est spiritus sabetis a Deo? Quid autem insanius magisque sacrilegum est, quam ut quisquam dicere enim loco dicit: Corpora vestra membra plum est Spiritus sancti, non est creatura Spiritus sanctus: quia cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est ut huic eam servitutem um in corpore udistis dicentem apostolum Paulum, Nos enim sumus circumcisio, qui spiritui Dei servimus. Scio plerosque codices habere, Qui spiritu Deo servimus. Quantum autem inspicere potuimus, plures graeci hoc habent, Qui spiritui Dei servimus. Sed non ibi quaestio est. Manifestum est enim utrumque, et congruum et non carne, sed spiritu Deo servimus. Carne enim servit Deo, qui de rebus carnalibus sperat se placere Deo. Cum vero et ipsa caro ad bona opera spiritui subditur, spiritu servimus Deo: quia carnem domamus, ut spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
anes appellauit non ratione sed
consuetidine contra insolitam ueri¬
tatem latrantes. Hȩc ẽ enim canum na¬
tura : ut cum quibus habent consue¬
tudiriem siue illi boni siue mali sin
non ad eos latrent. in solitorium aut̃
ꝑsonis uisis etiam innocentib irritent᷑.¬

Expanded text:
 appellauit non ratione sed consuetudine contra insolitam ueritatem latrantem. haec est enim canum natura, ut. cum quibus habent consuetudinem. siue illi boni siue mali sint, non ad eos latrent, insolitorum autem personis uisis etiam innocentibus inritent
Abbreviated transcription (Latin):
Rołrium quippe arbitrium nisi gr̃a¬
dĩ iuuetur: nec ipsa bona uolunꝰ¬
das eẽ. in homine potest. Ds ẽ enim in¬
quit apłs qui oꝑatur in uob & uelle et
oꝑari ꝓbona uoluntate Non sicut isti
sentiunt tantum mͦ scientiam reue¬
lando ut nouerimꝰ quid facere debe¬
amus: sed etiam inspirando caritatẽ
ut ea quae discendo nouimus etiam
diligendo faciamꝰ Nam utiq noue¬
rat᷑ ille quam magnum bonum eõ
continentia qui dĩcebat. Et cum sci¬
rem qr nemo eẽ. potest continens nisi
ds̃ det. Ñ solum gͥ sciebat qͣntũ e&̃
hoc bonum. et q̃uam desiđabiliter e&̃
concupiscendum : uerum etiam quod
nisi dante dõ eẽ non posset. Docuerat
enim eum sapientia. Nam hoc dicit
et hoc ipsum erat sapientiȩ scire cuiꝰ
e&̃ hoc dionum. Nec tam̃ ei scientia¬
sum illum Non igitur tantum modo
mhoc nos adiuuat ds̃ : ut sciamus quid
agendum siz. uerum etiam ut amando
agamus qđ discendoiam scimus Nemo
itaq potest eẽ non solum sciens uerum

Expanded text:
roprium quippe arbitrium nisi dei gratia iuuetur, nec ipsa bona uoluntas esse in homine potest. deus est enim, inquit apostolus. qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate, non, sicut isti sentiunt, tantum modo scientiam reuelando. ut nouerimus. quid facere debeamus, sed etiam inspirando caritatem. ut ea, quae discendo nouimus. etiam diligendo faciamus. Nam utique nouerat ille, quam magnum bonum esset continentia, qui dicebat: Et cum scirem, quia nemo potest esse continens, nisi deus det. non solum ergo sciebat, quantum esset hoc bonum et quam desiderabiliter esset concupiscendum, uerum etiam quod nisi dante deo esse non posset; docuerat enim eum sapientia; nam hoc dicit: E t ho c ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum. nec tamen ei scienteprecatus sum illum. non igitur tantum modo in hoc BOS adiuuat deus, ut sciamus, quid agendum sit, uerum etiam ut amando agamus, quod discendo iam scimus. nemo itaque potest esse non solum sciens uerum
Abbreviated transcription (Latin):
penses. Eadem scribe uobis. michi¬
scorum. quidem non pigrum. uob̾ autem tutum.ẽ
Idem tam̃ scribens ad galathas. cum se
satis apud eos egisse ꝑspicer& qđ illis
ꝑminis terium sermonis sui necessarium
ẽẽ cernebat : de coetero inquit laborẽ
michi nemo p̾stet: uł sicut in plerisq
codicibus legitur nemo michi molestus sit

Expanded text:
penses, Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens ad Galatas, cum se satis apud eos egisse perspiceret, quod illis per ministerium sermonis sui necessarium esse cernebat: De caetero, inquit, laborem mihi nemo praestet; vel, sicut in plerisque codicibus legitur, nemo mihi molestus sit
Abbreviated transcription (Latin):
mane degrege sollicitus e&̃. Sed contige¬
rat ut illo tempore quo timotħm misit
circa se alium de filuis ñ habet. sed soli
mercenarii cũ illo ẽẽnt. sua quaerentes
non quȩ inũ xp̃i. et tam̃ ipse germane
de grege sollicitus maluit filium mittere.
& int̃ mercenarios remanere

Expanded text:
mane de grege sollicitus esset: sed contigemane de grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii cum illo essent, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Et tamen ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mercenarios remanere
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ numerat multitudinem stel¬
larum : et omnib eis inquit
nomina uocat. St̃ stellȩ quȩdam
lumina in eccła consolantia noctem
quib apparetis tanꝗ luminaria in
mundo. In ista inquit natione tor¬
tuosa et ꝑũsa. in quib apparetis tanꝗ
luminaria in mundo uerbum uite
habentes Ipsas stellas numerat ds̃
om̃s secum regnaturbs. omnes aggre¬
gandos corpori unigeniti sui Qui in¬
uertat quisq utrum luceat intene
bris utrum iniquitate scłi tenebrosa
non seducatur. Si non fuerit seductꝰ
nec uictus: tanꝗ stella erit quam
iam numerat deus.
mam̃to scaẽ scripture : non obscurat
humana iniquitas. Sꝑo autem IN.¬
dño itũ timotħm me cito mittere
aduos. ut & ego bono animo sim. cog
nigis quȩ circa uos st̃. Neminem enim
nter mercenarios pastor ingemuit. Quȩ¬
siuit aliquem qui sinceriter dilige¬
ret gregem xẽi : et circa se in eis qui cum
illo eo tempore fuerant non inuenit
stolum et tim otħm nemo erat qui ger¬

Expanded text:
ui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis,» inquit, «nomina vocans.» Sunt stellae quaedam lumina in Ecclesia consolantia noctem quibus apparetis tanquam luminaria in mundo. In ista,» inquit, «natione tortuosa et perversa, in quibus apparetis tanquam luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Ipsas stellas numerat Deus; omnes secum regnaturos, omnes aggregandos corpori Unigeniti sui numeraubris, utrum iniquitate saeculi tenebrosa non seducatur; si non fuerit seductus nec victus, tanquam stella erit quam jam numerat Deus. Sacre Scripture non obscurat humana iniquitas. Et SenDomino Jesu Timotheum cito mittere vobis, ut et ego bono animo sim, cum cognovero quae circa vos sint: neminem enim r mercenarios pastor ingemuit: Quaesivit aliquem qui sinceriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, non invenit. stolum et Timotheum nemo erat qui ger
Abbreviated transcription (Latin):
÷ unt. Non enim propt̾ea debent
ferre et tolerare qr in alios fiunt:
& si in se fiant non debent ꝑdere
toleraentiam. Nam qui ꝑdiderit to¬
leraentiam : cecidit de caelo. Qui aut̃
fixum habet cor in caelo: terra
ipsius laborat int̾ra. quanta et
de ipsis luminarib fingunit hões
& patient̃ ferunt. qͦmͦ iusti patient̃ de¬
bent ferre omnes etiam de se falsas cri¬

Expanded text:
unt. Non enim propterea debent unt. Non enim propterea debent ferre et tolerare, quia in alios fiunt: et si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fingunt homines, et patienter ferunt? Quo modo justi patienter debent ferre omnes etiam de se falsas cri