comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis sciam dilectissimi quod seĩ¬
tatem urãm hodiernȩ festiuita.¬
tis causa non lateat. eamq. scđm con¬
suetudinem euuangelicus nobis
sermo reserauerit: tamen ut nrͣi
quod dñs donauerit audebo: ut
incõmuni gaudio tanto religiosior
sit om̃iũ pietas. quantomagis fuerit
intellecta sollep̾nitas. P rouidentia
miscdie dĩ dispositũ habens: ꝑeunti
mundo in nouissims temporibus
subuenire saluationt᷑ omidam gintiũ
prefiniuit in xp̃o: ut qͥuibaraunctas
nationes aueri dĩ cultu implis error
dudum auerterat. & ipse pcculiaris
dr̃ popłs isrł ab institutis legalibus
pene totus exciderat. conclusis om̃ib¬
sub peccato. omĩũ mistreretur. Defi¬
ciente em̃ cibiq iustitia & toto mundo
in uana &e maligna prolapso: nisi iu¬
unuuersi as hominu sententiam cdaip̃¬
nudims uuperet. Sed in indalgen¬
hũonłarauslata est: & ut clarior
fierit eãm duly grͣe magnitudo. tunc
pladitir i sends peceatis homintuᷤ
sicamentiss reiausionis afferri. qͥndo

Expanded text:
Quamvis sciam, dilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, tamen ut nihilquod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentiamisericordiae Dei, dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo: ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impiorum error dudum averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibusub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi juuniversitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando
Abbreviated transcription (Latin):
uel ternas. Ego inquit & pater unu̾
sumus. Eece habes binas. Da uel t̾nas.
quia hoc quod fecit in apłis xp̃c etiã
gidi: ꝑ fidem feruentes esse meream᷑
in oꝑe dĩ. cum ipsius adiutorio qͥntũ
possumus laboremus. ut usq infinẽ
bonoꝵ oꝑum ꝑseuerantiam tenere
mereamur. & ita in lectionibus
sc̃arum seripturarũ nos exercere
iugiter studeamus. ut cũ ꝓpheta
dicere possimus. potasti nos uino
compunctionis. & iterum. calix tuus
mebrians quã prȩclarus est. Sicut
eni ꝑ amore aĩ aqua nr̃a in uinura
conuersa est: ita econtrario timere
debemus. ne amando mundũ & eiꝰ
concupiscentias diligendo uinum
nrm cõmutemur in aquã. Et ideo
quantũ possumus bonis operibus
insistentes. dĩ miscdiam deprecemur.
ut in nobis oꝑa uel beneficia sua ipse
ꝓ sua pietate custodiat. qui cũ patre
& spũ scõ uiuit & regnat ds in scła¬

Expanded text:
vel ternas. Ego, inquit, et Pater unum vel ternas. Ego, inquit, et Pater unum sumus ; ecce habes binas. Da vel ternas. quia hoc quod fecit in Apostolis Christugidi, per fidem ferventes esse mereamur in opere Dei, cum ipsius adjutorio, quantum possumus, laboremus, ut usque in finem bonorum operum perseverantiam tenere mereamur; et ita in lectionibus sanctarum Scripturarum nos exercere jugiter studeamus, ut cum Propheta dicere possimus, Potasti nos vino compunctionis ; et iterum, Calix tuus inebrians quam praeclarus est ! Sicut enim per amorem Dei aqua nostra in vinum conversa est; ita e contrario timere debemus, ne amando mundum, et ejus concupiscentias diligendo, vinum nostrum convertatur in aquam. Et ideo quantum possumus, bonis operibus insistentes, Dei misericordiam deprecemur; ut in nobis opera vel beneficia sua ipse pro sua pietate custodiat: qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus in sa
Abbreviated transcription (Latin):
credidit aiam regnaturũ. Cum gͦ
in discipłis ita refrigerasset fides.
ut talia loquerentur. respondens
dñs dixit. O stulti. & tardi corde
ad credendum. Quare stulti erant:
Quia adhuc aquã bibebant. adhuo
xpͣo aquã spiritaliter in uinu̾ inti¬
metretas. binas. ciel ternas. Non eñi¬
dixit. aliȩ capiebant binas. aliȩ t̃nas.
sed de om̃ib dixit. quia capiebant
singulȩ metretas. binas uel ternas.
Et quia scđm litteram hoc intelligi
non potest. uideamus quid spiritalit᷑
in illis sentire possimus. Iam enim
supra diximus quod aqua illa quȩ
erat in hẏdriis: ꝓphetia uel uetus
testamentũ possit intelligi. Quare
ergo metretas. binas. uel ternas.:
Sine dubio ꝓpter ministeriũ trini¬
tatis. Quare etiam uel binas: Propt̾
duo p̾cepta dilectionis. In lege enim
rtum agnoscitur. sed etiam duo pre¬
cepta caritatis assidue predicantur.
U ideamus tamen. si & in euuangelio
possimus inuenirẽ metretas. binas.

Expanded text:
credidit etiam regnaturum. Cum ergo credidit etiam regnaturum. Cum ergo in discipulis ita refrigerasset fides, ut talia loquerentur, respondit Dominus: O stulti et tardi corde ad credendum . Quare stulti erant? Quia adhuc aquam bibebant: adhuc Christus aquam spiritualiter in vinum convMetretae binae dixit, Aliae capiebant binas, aliae ternas; sed de omnibus dixit, quia capiebant singulae metretas binas vel ternas. Et quia secundum litteram hoc intelligi non potest, videamus quid spiritualiter in illis sentire possimus. Jam enim supra diximus, quod aqua illa quae erat in hydriis, prophetia vel Vetus Testamentum possit intelligi: quare ergo metretas binas vel ternas? Sine dubio propter mysterium Trinitatis. Quare etiam vel binas? Propter duo praecepta dilectionis. In Lege enim atis agnoscitur, sed etiam duo praecepta charitatis assidue praedicantur. Videamus tamen si et in Evangelio possimus invenire metretas binas
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Obeati discipłi. ita in uobis in¬
firmata est fides. ut ꝓphetam dicatis
dnm ꝓphetarum: Numquid talit᷑
audistis beatũ petrũ apłm consiteri :
Non recolitis quid dño in terroganti
responderit petrus : Tu inquit es
xp̃c filius dĩ utui. Ille filiũ dĩ uiui
confessus est. & uos creditis fuisse
ꝓphetam: Licet & hoc nomen con¬
ueniat dño saluatori. scdm quod
moyses ait. ꝓphetam uobis suscita¬
bit dñs ur̃. tamquã meipsum au¬
dietis. erit autẽ om̃is anima que
non audierit ꝓphetam illũ exter¬
minabitur de plebe: tamen quando
hoc discipłi illi dicebant uerũ am̃
esse xp̃m om̃imodis non credebant.
Deniq uidete quid dixerunt. Nos
inquit sperabamus. quia ipse esset
redempturus isrł. O discipłi spera¬
batis. iam desperatis. Latro dicit
in cruce. memento mei tu cũ uene¬
ris in regnũ tuũ. & uos dicitis nos
aute᷑ sperabamus. Coce uos non cre¬
debatis uel resur recturũ. & latro

Expanded text:
ne. O beati discipuli! ita in vobis inne. O beati discipuli! ita in vobis infirmata est fides, ut prophetam dicatis Dominum Prophetarum? Numquid taliter audistis beatum Petrum apostolum confiteri? Non recolitis quid Domino interroganti responderit Petrus? Tu, inquit, es Christus Filius Dei vivi . Ille Filium Dei vivi confessus est; et vos creditis fuisse prophetam? Licet et hoc nomen conveniat Domino Salvatori, secundum quod Moyses ait: Prophetam vobis suscitabit Dominus vester, tanquam me ipsum audietis. Erit autem omnis anima quae non audierit Prophetam illum, exterminabitur de plebe ; tamen quando hoc discipuli illi dicebant, verum Deum esse Christum omnimodis non credebant. Denique videte quid dixerunt: Nos, inquit, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel. O discipuli, sperabatis; jam desperastis? Latro dicit in cruce, Memento mei, Domine, cum veneris in regnum tuum: et vos dicitis; Nos autem sperabamus. Ecce vos non credebatis vel resurrecturum; et latro
Abbreviated transcription (Latin):
etates mundi. uelut sex hydriȩ
implete sunt aministris. id est a
patriarchis atq. ꝓphetis. Ueniens
ergo xp̃c. non illam aquã iactauit
& aliam mifit. sed illam ipse in
uinũ conuertit. Quare hoc: Qu̾ia
non uenerat legem soluere. sed ad¬
implere. Non reppulit uetus testa¬
mentũ. & sio condidit notiũ. sed
illud quod inlittera legis aqua
sapiebat. dum sp̃ualiter intelligi
fecit aquas in uinu̾ conuertit. De¬
niq in tantum ante aduentum
xp̃i uetus testamentũ aqua erat:
ita ut qui eum legebant & xp̾m
non intelligebant ab ipso dño xp̃o
stulti appellarentur. Nlam post pas¬
sionem dñi nr̃i iter agentibus
duob discipłis. & ad castellum no¬
mine emmaus tre uolentibus.
iunxit se illis dñs. & saluator. oe
dixit ad eos. Qui sunt hi sermones
quos confertis adinuice̾ ambulan¬
tes. & estis tristes : At illi inter reliqͥ
dixerunt. De iħi nazareno. qͥ fuit
uir ꝓpheta. potens in oꝑe & sermo¬

Expanded text:
aetates mundi, velut sex hydriae, aetates mundi, velut sex hydriae, impletae sunt a ministris, id est, a Patriarchis et Prophetis. Veniens ergo Christus, non illam aquam jactavit, et aliam misit; sed illam ipse in vinum convertit. Quare hoc? Quia non venerat Legem solvere, sed adimplere. Non repulit Vetus Testamentum, et sic condidit Novum: sed illud quod in littera Legis aquam sapiebat, dum spiritualiter intelligi fecit, aquam in vinum convertit. nique in tantum ante adventum Christi Vetus Testamentum aqua erat, ita ut qui eum legebant, et Christum non intelligebant, ab ipso Domino Christo stulti appellarentur. Nam post passionem Domini nostri iter agentibus duobus discipulis, et ad castellum nomine Emmaus ire volentibus, junxit se illis Dominus et Salvator, et dixit ad eos: Qui sunt hi sermones, quos confertis ad invicem ambulantes, et estis tristes? At illi inter reliqua dixerunt: De Jesu Nazareno, qui fuit vir propheta, potens in opere et sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Mons ergo ille. hoc est regnũ iudȩoꝵ.
non impleuit terram: quia antequã
uentret xp̃c. notus erat tantũ in tu¬
dȩa ds̃. Postquã uero xp̃c uenit. ita
gr̃ã sua uniuersũ impleuit mundũ.
ut in omne̾ terram extret sonus
apłoꝵ. & in fines orbis terrȩ uerba
beatũ iohanne᷑ baptistam. Ipse enu
cũ uidisset ad baptisitͣ suũ uenire
iudeos: dixit ad eos. Progenes iupe¬
rarũ. quis uobis ostendit fugere
a uentura ira : Facite fructus
clignos penitentiei P otens est eñi
ds. de lapidibus istis suscitare filios
abrahȩ. Quos enĩ intelligi uoluit
lapides ex quibus suscitari possint
filii abrahȩ. quos utiq nisi om̃s
gentes. & quare gentes lapides
erant: Quomodo lapidas non
erant. qui lapides colebant: Sed
dicit aliquis. Et si aliqui lapides co¬
lebant. Num quid ideo lapides ft̃:
Audi scripturam dicentẽ. similes
illis fiant qui faciunt ea. & om̃s
qui confidunt in eis. Iste ergo sex

Expanded text:
Mons ergo ille, hoc est, regnum Judaeorum, Mons ergo ille, hoc est, regnum Judaeorum, non implevit terram; quia antequam veniret Christus, notus erat tantum in Judaea Deus. Postquam vero Christus venit, ita gratia sua universum implevit mundum, ut in omnem terram exiret sonus Apostolorum, et in fines orbis terrae verba beatum Joannem Baptistam. Ipse enim cum vidisset ad baptismum suum venire Judaeos, dixit ad eos: Progenies viperarum, quis vobis ostendit fugere a ventura ira? Facite fructus dignos poenitentiae. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Quos enim intelligi voluit lapides, ex quibus suscitari possent filii Abrahae; quos utique, nisi omnes Gentes? Et quare omnes Gentes lapides erant? Quomodo lapides non erant, qui lapides colebant? Sed dicit aliquis, Etsi aliqui lapides colebant, numquid ideo lapides sunt? Audi Scripturam dicentem: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Istae ergo sex
Abbreviated transcription (Latin):
cui dñs uissit. ut aq̃ similitudinem
dñi saluatoris filiũ suu̾ offerret in
holocaustum. Nam quomͦ beatus
isaac ad locum holo causti lignum
ipse portauit: ita &e uerus isaac ad
locũ passionis ipse sibi crueis pati.
impleta est in dauid̃. qui ae in hu¬
militate & mansuetudine & multis
tribulationibus xp̃m dñm figura¬
surge dñe iudicare terram. Gui di¬
oitut surge. nisi ei qui obdormi¬
uit : Surge inquit dñe iudicare
terram. Dormisti iudicatus. a terra
surge. ut udices terram. ut in te
danihelis. qui se dixit uidisse prȩci¬
sum lapidem de monte sine manib.
& creuisse ipsum lapide̾. & implesse
uniuersam facie̾ terrȩ. Uidete fr̃s.
quia mons ille unde lapis precisus ẽ:
impleuit omne̾ terram. Mons ille
significat regnũ iudeoꝵ. de quo mon¬
te precisus lapis id est natus est xp̃c.¬
De quo autẽ ait. sine manibus: hoc in¬
telligitur. quia sine oꝑe nuptiali. In
manibus enͣi: oꝑa intelliguntur.

Expanded text:
cui Dominus jussit ut ad similitudinem cui Dominus jussit ut ad similitudinem Domini Salvatoris filium suum offerret in holocaustum . Nam quomodo beatus Isaac ad locum holocausti lignum ipse portavit; ita et verus Isaac ad locum passionis ipse sibi crucis patibuimpleta est in David, qui et in humilitate, et in mansuetudine, et in multis tribulationibus Christum Dominum figuraSurge, Domine, judicare terram. Cui dicitur, Surge, nisi ei qui obdormivit? Surge, inquit, Domine, judicare terram. Dormisti judicatus a terra; surge, ut judices terram: ut in te Danielis, qui se dixit vidisse praecisum lapidem de monte sine manibus, et crevisse ipsum lapidem, et implesse universam faciem terrae . Videte, fratres, quia mons ille, unde lapis praecisus est, implevit omnem terram. Mons ille significat regnum Judaeorum; de quo monte praecisus est lapis, id est, natus est Christus: quod autem ait, Sine manibus, hoc intelligitur, quia sine opere nuptiali; in manibus enim opera intelliguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
istȩ hẏdriȩ mysterus ueteris testam̃ti.
Sed quando in illis xp̃c non intellige¬
batur. non exipsis uinu sed aqua bi
est temporibus adam. quando dñs
emisit soporẽ in adam. & tulit unam
de costis eius. & fabricatus est eam in
mulierem. Quid eñi aliud tunc sig¬
nificiuit. nisi passionẽ dĩi saluatoris:
Dormiuit adam & de latere eiꝰ tollitur
costa. fabricatur eua. inclinato capite
in latere. extinit sangiuis & aqua. sangiũ
redepͣtionis. & aqua baptismatis.
Quasi re uera fr̃s. non potuit ds̃ mde
facere euam. unde fecerat & adam:
autẽ adam significabatur: de cuius
latere formanda erat eccła. Sed hec
ꝓpheta. quia in illa iudȩoꝵ popłs¬
sed aquã sapiebat. Scd̾a hẏdria im¬
ita ꝑ mysteriũ arce uel diluuu
genus humanũ saluatur : quomͦ
ꝑ crucis uel ꝑbaptismi sacramentũ
in aduentu dm̃ saluatoris. de ęt̃na
morte totus mundus eripitur.
Tertia hẏdria impleta est in abrahã.

Expanded text:
istae hydriae mysteriis Veteris Testamenti: istae hydriae mysteriis Veteris Testamenti: sed quando in illis Christus non intelligebatur, non ex ipsis vinum, sed aqua bibest temporibus Adam, quando Dominus emisit soporem in eo, et tulit unam de costis ejus, et fabricatus est eam in mulierem . Quid enim aliud tunc significavit, nisi passionem Domini Salvatoris? Dormit Adam, et de latere ejus tollitur costa, fabricatur Eva: inclinato capite in latere, exivit sanguis et aqua ; sanguis redemptionis, et aqua Baptismatis. Quasi revera, fratres, non potuit Deus inde facere Evam, unde fecerat et Adam. Adam significabatur, de cujus latere formanda erat Ecclesia. Sed haec prophetia, quia in illa Judaeorum popsed aqua sapiebat. Secunda hydria im mysterium arcae, aut diluvii, genus humanum salvatur , quomodo per crucis vel Baptismi sacramentum in adventu Domini Salvatoris de aeterna morte totus mundus eripitur. 4. In Abraham. Tertia hydria impleta est in Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
drie quas modo euuangelica lectio
memorauit. & quarũ aqua in umũ
mutata est. sex etates mundi istius
figurabait. & ut soletis audire: una
itas impleta est ab adam usq ad noe.
Scda a noe usq ad abraham. & iam
sicut euuangłista cõmemorat. tertia
ab abraham usq. ad dauid. Quarta
a dauid usq ad transmigrationem
babylonis. Quinta a transinigratione
babylonis. usq ad ioħem baptistam.
A iohanne baptista. & ab aduentu dñi
saluatoris. sexta etas agitur. Quȩ res
&iam in humane uite cursu euident᷑
agnoscitur: Primus enĩ gradus est.
quasi prima etas infantia. scda pue¬
ritia tertia adolescentia. quarta iu¬
uentus. quinta senectus. sexta est illa
ꝑmatura. que etiã decrepita dicitur.
Non ergo tibi mirũ uideatur. quando
audis mundũ istum sex ętatib con¬
sũmari. cũ hoc uideas etiam in homi¬
nũ ȩtatibus adimpleri. In istis sex ȩca¬
tibus mundi. quasi in sex hydrus ꝓ¬
phetia non defuit. Plenȩ ergo erant

Expanded text:
driae, quas modo Evangelica lectio memoravit, et quarum aqua in vinum mutata est, sex aetates mundi istius figurabant. Et ut soletis audire, una aetas impleta est ab Adam usque ad Noe; secunda, a Noe usque ad Abraham; etiam sicut evangelista commemorat; tertia, ab Abraham usque ad David; quarta, a David usque ad transmigrationem Babyloniae; quinta, a transmigratione Babyloniae usque ad Joannem Baptistam; a Joanne Baptista et ab adventu Domini Salvatoris sexta aetas agitur Quae res etiam in humanae vitae cursu evidenter agnoscitur. Primus enim gradus est, quasi prima aetas, infantia; secunda, pueritia; tertia, adolescentia; quarta, juventus; quinta, senectus; sexta est illa permatura, quae etiam decrepita dicitur. Non ergo tibi mirum videatur, quando audis mundum istum sex aetatibus consummari; cum hoc videas etiam hominum aetatibus adimpleri. In istis sex aetatibus mundi, quasi in sex hydriis prophetia non defuit. Plenae ergo erant
Abbreviated transcription (Latin):
qm sicut ꝓphetauit ysaias gentiũ
popłs qui sedebat intenebris i̾ndit
luceꝰ magnam: & qui habitabant in
regione umbre mortis lix onta est
eis. De quibus idem dicit ad dnm.
Gentis quȩ te non nouerunt inuo¬
cabunt te. & popłi qui te nesciunt
ad te consuigient. Hunc diem abra¬
ham uidit & gauilis est. cũ benedi¬
cindos fidei sue filios in semine suo

Expanded text:
um populus, qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo,
Abbreviated transcription (Latin):
quã cupiebat inimicus inferre &iã
nunc atͥ si sil patris dexteram iã
sedentiqt qud rex ille impius timuit
adhuo matris ubera lambentem.
Audiant quod scriptũ est. & nunc
reges intelligite. erudimini qui ui¬
dicatis terram. Seruite dño inti.¬
more. & exultate & cum tremore.
Illo emi rex ultor impioꝵ regura. &
rector pioꝵ non ira natus est ut
reges nasciiam. in scło. qua &alle
natus est ciuu̾s regnuͣmos¬

Expanded text:
quam cupiebat inimicus inferre, etiaquam cupiebat inimicus inferre, etianunc reges ad Patris dexteram jam sedentem, quem rex ille impius timuit adhuc matris ubera lambentem. Audiant quod scriptum est: Et nunc, reges, intelligite; erudimini, qui judicatis terram: servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore . Ille enim rex, ultor impiorum regum, et rector piorum, non ita natus est, ut reges nascuntur in saeculo; quia et ille natus est, cujus regnum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlos. qui facti sunt sedes dĩ : Sicut
seriptũ est. anima iusti sedes sapien¬
tiȩ. Per hos em̃ celos ille celoꝵ fabri¬
cator & habitator intonuit. quo
tonitruo mundus contremuit. Et
ecce iam credidit magnũ sacramen¬
tum. In prȩsepi tunc iacebat. & ipoᷤᷤ
ab oriente ducebat. Abscondebatur
epyphania dies iste qđ latine ma¬
nifestatio dici potest. simul eiꝰ celsi¬
tudinem humilitatẽq cõmendans.
ut qui in aꝑto cęlo signis sydereis
monstrabatur. in angusto diuerso¬
rio quȩsitus inueniretur. inualidus
infantilibus mẽbris. inuolutus in¬
fantilibus pannis. ad oraretur amagis.
rex herodes eisdem magis sibi nun¬
tiantibus. cum adhuc quȩrerent
paruulũ. que cognouerunt celo teste
iam natum. Quid erit tribunal iu¬
dicantis. quando suꝑbos reges cuna
terrebat infantis : Quanto consul¬
tius nunc reges non sicut herodes
inter ficere quęrunt. sed sicut magi
potius adorare delectaitur. iam
prȩsentem eum qui & ipsam mortẽ

Expanded text:
 sicut scriptum est, Anima justi, sedes est sapientiae . Per hos enim coelos ille coelorum fabricator et habitator intonuit, quo tonitru mundus contremuit, et ecce jam credit. Magnum sacramentum. In praesepi tunc jacebat, et Magos ab Oriente ducebat. Abscondebatur Epiphania dies iste, quod latine manifestatio dici potest: simul ejus celsitudinem humilitatemque commendans, ut qui in aperto coelo signis sidereis monstrabatur, in angusto diversorio quaesitus inveniretur; invalidus infantilibus membris, involutus infantilibus pannis, adoraretur a Magis, rex Herodes, eisdem sibi Magis nuntiantibus, cum adhuc quaererent parvulum, quem cognoverant coelo teste jam natum. Quid erit tribunal judicantis, quando superbos reges cunae terrebant infantis? Quando consultius nunc reges, non sicut Herodes, interficere quaerunt; sed sicut Magi potius, adorare delectantur, jam praesertim eum qui et ipsam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
mamus. Quãuis enĩ om̃iuꝰ bonoꝵ
sit ipse largitor: &iam tamen nr̃e
fructum quęrit industriȩ.Non en̾i
dormientib ꝓuenit regnũ celoꝵ :
sed in mandatis ddĩ laborantib atq.
uigilantibus. ut si dona ipsius non.
irrita fecerimus ꝑ ea quȩ dedit me¬
reamur accipere que ꝓmisit. Unde
cohortamur dilectionem ura᷑m. ut
abstinentes uos ab oiͤn oꝑe malo
quȩ sunt casta & iusta sectemini.
F ilii enĩ lucis. abicere debent opera
tenebrarũ. Itaq odia declinate.
mendacia abicite. suꝑbiam humili¬
tate destruite: auaritiam proicite.
largitatẽ diligite. Decet enĩ ut capiti
suo menbra conueniant: ut promis¬
sarum beatitudinũ mereamur esse

Expanded text:
mamus. Quamvis enim omnium bonorum mamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse
Abbreviated transcription (Latin):
ustim linguȩ potestatem uerbi taci¬
tus exerebat: & quasi iam diceret
sinite pueros uenire ad me. talium
est etũ regnũ cęloꝵ. noua gła coro¬
nabap infantes. & demitiis suis par.¬
uuloꝵ primordia consecrabat: ut
disciritur neminẽ hominũ diumi
in capacem esse sacramenti. quando
in magis adoratoribus xp̃i uocati¬
onis nr̃e fideiq primitias : & exul¬
tantibus animis beatȩ spei initia
celebremus. Exinde enͣi in et̃nam
hereditatem cepimus introire: ex¬
inde nobis xp̃m loquentia scriptu¬
rarum archana patuerunt. & ueri¬
tas quã iudȩoꝵ obcecatio non recepit.
om̃ib nationib suuꝰ lumen inuexit.
Honoretur itaq a nobis sacratissimus
dies: in quo salutis nr̃e auctor appa¬
ruit. & quẽ magi infante᷑ uenerati
sunt incunabulis. nos omĩpotentẽ
adoremus in cęlis. ac sicut illi de thes¬
auris suis mysticas dño munerum
species obtulerunt. ita & nos de cor¬
dibus nr̃is quȩ digna sunt dõ pro¬

Expanded text:
usum linguae potestatem Verbi taciusum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando in magis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna pro
Abbreviated transcription (Latin):
qui regat popłm meũ isrł. Hunc
principẽ natũ & pastorib angeli:
& nobis nuntiauere pastores. Hunc
principẽ natũ longinque orienta¬
lium gentiũ nationes. insolito noui
syderis splendore didicerunt. & ne
de loco editi regis ambigerent.
ur̃a eruditio ꝓdidit. quod stella
non docuit. Cur uobis uiã quam
aliis aperitis obstruitis: Cur in
ur̃a infidelitate resedit dubium:
qd ex ur̃a fit responsione manifestũ :
Locum natiuitatis de scripturarum
testimonio demonstratis: presentiã
temporis decȩli & terrȩ attestatio¬
ne cognoscitis. & tamen ubi ad ꝑse¬
quendũ animus herodis exarsit. ibi
ad non credendũ ur̃ sensus obduruit.
Felicior ergo ignorantia infantium.
quos ꝑsecutor occidit. quã ur̃a scien¬
tia quos in sua ꝑturbatione consuluit.
Uos noluistis eiꝰ regnũ recipere. euius
oppitũ potitistis ostendere. Illi po¬
tuerunt ꝓtomori. quẽ non dubn
pottrant consiceri. Ita xp̃c ne ulltm
ei trmpus esset absq miraculo. ante

Expanded text:
qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante
Abbreviated transcription (Latin):
coram te dñe. & honorificabunt
nomen tuuͣ. & illud. Notu fecit
dñs salutare suu : ante conspectum
genttũ reuelauit iustitiam suam.
Quod utiq ex inde fieri nouimus. ex
quo tres magos delonginquitate
sue regionis excitatos ad cognoscen¬
dum & ad adorandũ regem cęli &
terrȩ stella ꝑduxit. Cuius utiq fa¬
mulatus ad forma̾ nos sui hortat᷑
obsequii: ut huic gr̃e quȩ om̃s in¬
uitat ad xp̃m quantũ possumus
seruiamus. Quicũq eni in eccła
pie uiuit & caste. qui ea quȩ sur sũ
sunt sapit non que suꝑ terram:
cȩlestis quodãmodo instar est lumi¬
nis. & dum ipse scę uite seruat nito
rem. multis uiam. ad dnm quasi
stella demonstrat. In quo studio di¬
lectissum om̃s uobis inuice᷑ ꝓdesse
debetis: ut in regno dĩ ad quod recta
fide & bonis operibus ꝑuenitur.
sicut lucis filii splendeatis. ꝑ dnm

Expanded text:
abunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit. Cujus utique famulatus ad formam nos sui hortatur obsequii: ut huic gratiae, quae omnes invitat ad Christum, quantum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; et dum ipse sanctae vitae nitorem servat, multis viam ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: per Dom
Abbreviated transcription (Latin):
dibus nr̃is digno debet splendore
clarescere. tit rerum gestarũ ordinẽ
non solum credendo sed &um in¬
telligendo ueneremur. Quantam
eñi grãrum actionem dibeamts
dõ ꝓ aluminatione gentiui.: ꝓbat
obcecatio iudeoꝵ. Quid enĩ tam

Expanded text:
dibus nostris digno debet splendore dibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam
Abbreviated transcription (Latin):
rant głam dĩ. & in omnẽ terrã sonus
ueritatis exiuit: quando & pastorib
exercitus angeloꝵ saluatoris editi
adnuntiator apparuit: & magos
ad eũ adorandũ prȩuia stella per¬
duxit. ut asolis ortu usq ad oceasũ
ueri regis generatio choruscaret:
cũ rerum fidem & regna orientis
ꝑ magos discerent. & romanũ impe¬
riũ non lateret. Nam & seuitia he¬
rodis uolens primordia suspecti
sibi regis extinguere: huic dispen¬
sationi nesciens seruiebat. ut dum
atroci intentus facinori ignotum
sibi puerũ indiscreta infantium
cede ꝑsequitur. ad nuntiatũ cȩlitus
dominatoris ortum insignior ubiq
fama loqueretur. Quã promptiorẽ
adnarrandũ diligentiorẽq faciebat.
& suꝑnȩ significationis nouitas. &
cruentissimi ꝑsecutoris impietas.
Tunc autẽ riam egypto saluator
illatus est: ut gens antiquis errorib
dedita iam aduicinam salutem ꝑ
dies iste manifestatione dñi conse¬
cratus. specialem in toto mundo
obtinuit dignitatem. quȩ in cor¬

Expanded text:
runt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cor
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ testimonia. nasceret᷑.
hoc responderunt de ꝓphetico slo¬
quio. quod indicabat stella de cȩlo:
Quȩ utiq poterat magos hierosoli¬
mis pretermissis usq ad cunabula
pueri: sicut post modũ fecit sua
significatione ꝑducere. nisi ad con¬
futandam iudȩoꝵ duritiam ꝑti.¬
nuisset. ut non solum ductu syde¬
ris. sed etiã ipsoꝵ ꝓfessione in notes¬
ceret natiuitas saluatoris. Iam ergo
aderuditienẽ gentiũ ꝓpheticus
sermo tusibao & pͣnuntiatum
antiguisrmict̾ilis xp̃m alienigena¬
rummramliscebanti cũ iudeoꝵ
infidilipas ueritate̾ ore ꝓferreti &
mondaciũ corde retineret. Noluer̃
em̃ agnoscere oculis qut̃ de sacris
indicabant libris. ut quẽ non ado¬
ibant in infantie infirmitate hũ¬
milem: postea crucifigerent mi
uirtutui fablunitate fulgentent.
na: Interrogati ubpepasustunt᷑.

Expanded text:
Scripturarum testimonium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. na? Interrogati ubi Christus nas
Abbreviated transcription (Latin):
& dum lege nuberet. non inuenit om¬
uit legem in grãm. Illam inflatrice᷑.
istam adiutricem. Fudit in lege san¬
guinis poculũ. & fecit moriendo con¬
uiuium. Gustauit arehitriclinus id
est mundi dñs: aqua uinũ factum.
& dicit. Om̃is homo prlatũ uinum
bonuꝰ ponit. & cu in ebriati fuertat
homines. tuno id quod deterius est.

Expanded text:
et dum legi nuberet, non invenit omet dum legi nuberet, non invenit omit legem in gratiam, illam inflatricem, istam adjutricem. Fudit in legem sanguinis poculum, et fecit moriendo convivium. Gustavit architriclinus, id est mundi Dominus, aquam vinum factam, et dicit: Omnis homo primum vinum bonum ponit, et cum inebriati fuerint ho
Abbreviated transcription (Latin):
Interea eccła que ꝑemensa scła cum
alieno utro polluta cubitabat: repen¬
tinis axp̃o haustibus munerata. tran¬
seunt ad xp̃m nuptiȩ. Quti em̃ dita¬
uit. ipse dotauit. Arripuit xp̃e con
it sui sanguinis potionem. & duxit
uxorem. Aptaui inquit uos apłs
uni uiro uirgine̾ castam exhibere
xp̃o. Ecce illa quondã fȩda nunc for¬
mosa. ante adultera. nunc matrona.
stat a dextris dĩ inuestitu deaurato
circu̾amicta uarietate. Per aquam
mundata. ꝑ sanguine̾ purpurata.
Per ressirrectionem dñ candidata.
preciosis geminis grae uariata. Et
sicut dixit seriptura fului sunt
oculi eius auino. & dentes eiꝰ candi¬
diores lacte. Potemus ergo & nos
uinuͣ eiꝰ cũ lacte eius. si uolumus
& in fide pulchrescere. & in uirtute
candescere. & in ornatu sc̃ȩ eccłe radi¬
are. Accipite grande illud a paruo
mysterium. Aliquando & iudȩa uinũ
in conuiuio suo non habuit. quia
munus sacrati sanguinis non recepit.

Expanded text:
Interea Ecclesia, quae in mensa saeculi cum Interea Ecclesia, quae in mensa saeculi cum alieno viro polluta cubitabat, repentinis a Christo haustibus muneratur. Transeunt ad Christum nuptiae. Qui enim vitavit, ipse dotavit. Arripuit Christus it sui sanguinis potionem, et duxit uxorem. Aptavi inquit vos apostolus uni viro virginem castam exhibere Christo. Ecce illa quondam fecunda nunc formosa, ante adultera nunc matrona, stat a dextris Dei in vestitu deaurato, circumamicta varietate, per aquam mundata, per sanguinem purpurata, per resurrectionem Domini candidata, pretiosis gemmis gratiae varietata: et sicut dixit Scriptura, fulvi sunt oculi ejus a vino, et dentes ejus candidiores sunt lacte. Potemus ergo et nos vinum ejus cum lacte ejus, si volumus et in fide pulchrescere, et in virtute candescere, et in ornatu sanctae Ecclesiae radiare. Accipite grande aliud a parvo mysterium. Aliquando et Judaea vinum in convivio suo non habuit, quia munus sacrati sanguinis non accepit;
Abbreviated transcription (Latin):
suã. non negauit matre suã. Neq se
subdidit genitricẽ. Et ideo ait. quid
mͥ & tibi est mulier: Nondũ uenit
hora mea. In miraculo emͣi deitas.
matre altior prȩdicatur. in hora aute
mortis cõmunitas intimatur. Interim
xp̃c insipidos haustus mirificat. factꝰ
latex fundebatur in hẏdria. & hau¬
riebantur in ebriata flumina. Que
est ista tam repentina conuersio :
In aqua uinũ nascitur. munda sapor
latenter. Germinat suauitas in uinis.
&e non fructificat uitis. Nulla expri¬
mitur uua. & feruescunt sine palmi¬
te uina. O magna pulchritudo mi¬
raculi. Inseritur diuini pͣcepti uirtꝰ.
& in aqua nascitur fructus. Hoc eñi¬
fecit tunc xp̃c in latice. qđ certo tẽ¬
pore facit in uite. Quis eñi alius
palmites laqueat. qui turgentes bo¬
tros ac uelut apices gemmatos im¬
pinguat. nisi qui uniuersa ꝓuocat.
& multiplicat. ut quod gignitur in
semine. diffundatur in germine. &
quod latet in grano. siluescat in folio:

Expanded text:
suam. Non negavit matrem suam, neque se suam. Non negavit matrem suam, neque se subdidit genetricem. Et ideo ait: Quid mihi et tibi, mulier? Nondum venit hora mea. In miraculo enim deitas matre altior praedicatur; in hora autem, mortis communitas intimatur. Interim Christus insipidos haustus merificat: fatuus latex fundebatur in hydrias, et hauriebantur inebriata flumina. Quae est ista tam repentina conversio? In aqua vinum nascitur, in unda sapor latenter exoritur: germinat suavitas in vinis, et nusquam fructificat vitis; nulla exprimitur uva, et fervescunt sine palmite vina O magni pulchritudo miraculi! Inseruntur divini praecepti vires, et in aqua nascitur fructus. Hoc fecit Christus in latice, quod certo tempore facit in vite. Quis enim alius palmites laqueat? Quis turgentes botros ac velut in apices gemmatos impinguat, nisi is qui universa provocat et multiplicat? ut quod adstringitur in semine diffundatur in germine, et quod latet in grano silvescat in folio.
Abbreviated transcription (Latin):
sacrate uindenie. qui trignita patꝰ
argenteis botrũ diuine pipbsnu¬
De quo in psalmis iam fuetat a teatu¬
tattm. nam & homo paces meȩ in
quẽ speraui. qui edebat panẽ meũ
ampliauit suꝑ me calcaneũ. Aderit
uirgo certa dies qua prematur
fructus tuus. & tuã ipsius animã
ꝑtranseat gladius. ut contristeris
de botro pendente. quẽ ꝓfuderas
ex radice. Uinũ inquit non habent.
& dñs. Quid mͥ & tibi est mulier :
Nondũ uenit hora mea. Hora utiq
non facti sed uoti. Hora non neces¬
sitatis impositȩ. sed uoluntatis im¬
pensȩ. Hora non qua cogeretur mori.
sed qua ꝓ mundo dignaretur occidi.
Quid mͥ & tibi est mulier: O dñe obla̾¬
turus es matrẽ tuã. an discernis po¬
tentiam tuã: Itane uero nulla est
tibi cũ matre cõmunitas. an in osten
maiestas. Creatorẽ te nunc designas
torem. Propellere istinc. ꝓpellere
dominicũ existimasti pręstigium.
Extulit hic xp̃c suꝑ matre diunitatẽ

Expanded text:
sacratae vindemiae, qui -XXX- pactus sacratae vindemiae, qui -XXX- pactus argenteis botrum divinae prolis juDe quo in psalmis jam fuerat decantatum: Nam et homo pacis meae, in quem speravi, qui edebat panem meum, ampliavit super me calcaneum. Aderit, virgo, certa dies qua prematur fructus tuus, et tuam ipsius animam pertranseat gladius, ut constiterit de botruo pendente quem profuderas ex radice. Vinum, inquit, non habent. Et Jesu: Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea . . . . Utique non fati sed voti hora, non necessitatis impositae sed voluntatis impensae . . . . non quo cogeretur mori, sed quo pro mundo dignaretur mori. Quid mihi et tibi, mulier? An oblitus es matrem? . . . . An discernis potentiam tuam? . . . . neret. Nulla est tibi cum matre communitas? An . . majestas? Creatorem te designas? torem propellere instinc . . . . periere dum cum . . . . asti praestigium. Extulit hic Christus super matrem divinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
opacata celestibus. sub fonde carnis
occultũ botrũ ꝓereauit. Pependit
salus in fidei apice. & uerbi botrus
in uentre. At ecce postmodũ ex
matris utero. racemus diuinȩ ꝓlis
animatus excerpitur. Natus est
xpͣc uerus botrus. Continebat qͥdẽ
cis accesserat prȩlaum. Dicit ei mat᷑
eius. Uinu̾ non habent. O uirgo
florentissima modo meruisti gem¬
inatam sobolem ꝓcreare. etiã botrũ
tuũ conaris exprimere : Et quidẽ
non potest nisi germen germini
obuiare. & pomũ pomo resistere.
Sed qui deligno carpsit suppliciũ.
in ligno debit epacare remediũ.
Et qui ex aubore illicitam demessu¬
it frugem. expectare debet ad
crucẽ: ut ubi mortis hauserat sic¬
citatem. ibi salutis accipiat potione᷑.
Uinuͣ inquit non habent. Paulisper
uirgo. paulisꝑ pparet uideus lignũ.
Descendat clauus in botrũ. & tuno
exire poterit uinuͣ. Quid ante tẽpꝰ
curris ad lacũ. cum necdũ impres
Ipse enum est ille iudas distractor

Expanded text:
opacata coelestibus subfrondet . . . . nis opacata coelestibus subfrondet . . . . nis occultum botrum procreavit. Pependit salus in fidei apice, et turguit botrus . . . . Ecce postmodum ex matricis utero racemus divinae prolis animatus . . . . natus est. Christus verus botrus continebat equidem cis accesserat prelum. Dicit mater ejus: Vinum non habent. O virgo sapientissima! modo meruisti germinatam sobolem procreare, et jam botrum . . . . ris exprimere? Equidem non potest nisi germen germini obviare, et palmiti suo resistere. Sed qui de ligno carpsit supplicium, in ligno debet expectare remedium; et qui in arbore inlicitam demessuit frugem, expectare debet ad crucem, ut ubi . . . . hauserat siccitatem, ibi salutis accipiat potionem. Vinum, inquit, non habent. Attende virgo, paulisper, praeparet judaeus lignum, descendat clavus in botrum, et . . . . poterit vinum. Quid ante tempus curris ad lacum, cum necdum impressIpse est enim ille Judas destruc tor
Abbreviated transcription (Latin):
celebrabat. Audi paulũ huius con¬
iunctionis iterum uincula formi¬
dantem. Timeo enĩ. ne sicut serpens
euam fefeslit astutia sua: ita corrũ¬
Dum itaq unius nubitionis stramen¬
to iactati diabolus & animȩ lasciuer᷑.
rie defecerunt. Genitrix autẽ xp̃i
illa que facinorosi concubitus partũ
exhorruit. cũ non solum corpore
uerũ etiã mente uirgo ꝑmansit.
intereas in uitata conditione gene¬
ris. non parilitate criminis. uniuer.¬
sitate nascendi. non societate peccan¬
mundo consentiret in malo. Hec
igitur mater xp̃i longos mundi
miserata labores. quȩ se nouerat
de palmite fidei magnũ ꝓduxisse
cere uinum. Quando autẽ angło
credidit. tunc ꝓ mundo suggessit.
Tunc inchoauit agere scłi negociũ.
quando non trepidauit ad ntinttũ.
Eoce inquit ancilla dni. fiat mͥ scd̾mi
uerbũ tuũ. Mox ex semine sc̃i sp̃s
ꝓpagata in saltu uirginali primi¬
tiua uitis effloruit. quȩ umbraculis

Expanded text:
celebrat. Audi Paulum hujus malae concelebrat. Audi Paulum hujus malae conjugationis iterum vincla formidantem: timeo, inquit, ne sicut serpens Evam fefellit astutia sua, ita corrumDum itaque in unius discubitionis instrumento jactati diabolus et anima lascivirent, riae defecerunt. Genetrix autem Christi illa, quae facinerosi concubitus pactum exhorruit, quae non solum corpore verum etiam mente virgo permansit, intererat invitata, conditione generis non participatione criminis, universitate nascendi non societate peccanmundo consentiret jucundo. Haec igitur mater Christi longum mundi miserata laborem, quae se noverat de palmite fidei magnum duxisse cere vinum. Quando autem angelo credidit, tunc pro mundo suggessit: tunc inchoavit agere saeculi causam, quando non trepidavit ad nuntium. Ecce enim ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Mox ex semine sancti Spiritus propagata in saltu virginali primitiva vitis effloruit, quae umbraculis
Abbreviated transcription (Latin):
& conuiua discubuit. munera¬
tor scilicet in origine. conutua factꝰ
in genere. ut qui in primordio co¬
pulȩ nouelle concesserat. homine᷑¬
nasci ex homine. homo ipse quoq.
nasci dignaretur ex utrgine. auri
nuerunt. Die inquit tertio nuptiȩ
factȩ sunt in chana galilee: & erat
mater iħu ibi. Inuitatus est autẽ
& iłic cum discipłis suis ad nuptias.
Si manicheoꝵ latebrosa uoluptuose
turpitudinis feditas de nuptiis ꝑ¬
cunctetur: ds eas inquiunt non
fecit. Si ergo ds̃ nuptias non fecit.
quomodo in eis xp̃c cũ discipłis suis
inuitatus accubuit: Sed &iam
opaci huitis mysterii nubilũ uen¬
tilemus. Die inquit tertio nuptiȩ
facte sunt inchana galilee. Splen¬
descente igitur suꝑ obscurũ delictis
offuscantib mundũ trinitatis die.
xp̃c uenit ad nuptias. Tunc autem
anima quȩ diuino fuerat iam at¬
trita consortio. ꝑ fornicationẽ oble¬
ctantis pomi adulteriũ demultato
marito pollute societatis conuiuia.

Expanded text:
et conviva discubuit; muneraet conviva discubuit; munerator scilicet in origine, conviva factus in genere, ut qui in primordio copulae novellae concesserat nasci ex homine hominem, ipse quoque nasci dignaretur ex virgine . . . nuerunt: die, inquit, tertio nuptiae factae sunt in Chanan galilaea, et erat mater Jesu ibi; invitatus est autem Jesus cum discipulis ad nuptias. Si Manichaeorum latebrosa voluptuosae turpitudinis foeditas de nuptiis percontetur, Deus eas, inquit, non fecit. Si ergo Deus nuptias non fecit, quomodo in eis Christus cum discipulis suis invitatus adcubuit? Sed jam opaci hujus mysterii nubilum ventilemus. Die, inquit, tertio nuptiae factae sunt in Chanan galilaea. Splendescente igitur super obscurum, delictis offuscantibus, mundum Trinitatis die, Christus venit ad nuptias. Tunc autem anima quae de limi fuerat jam affricta consortio, per fornicationem oblectantis pomi adulterum demutata maritum, pollutae societatis nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
mus primus agnouit humani ge¬
ctissime miraculũ dominicȩ maiesta¬
tis. Quando ad carne᷑ uenire dispo¬
suit dñs. qui ad nos uenit ꝑ amore
hominis. &iam homo fieri dignatꝰ est.
Et erat nouu̾ miraculũ ds̃ inter ho¬
mines. dñs inter seruos. creator int
creaturas. inter scĩficandos scĩficans.
Tunc iohannes dñm iłm e om̃ium
creatore᷑ homi qui redepͣturus fue¬
rat baptizauit. non fiducia ꝓuocatꝰ.
sed pͣceptione subiectus. Tunc gemine
uoces ꝓphetice sonucrunt. uox dmͣ
in deserto. uox dm̃i suꝑ aquas. Nun¬
tius ueritatis clamabat. & ds głȩ¬
intonabat. & erat ibi in unũ totiꝰ
gła trinitatis adorande. Pater de
suꝑnis filiũ predicabat. filius in tͣris
ordinem sacratissimȩ dispositionis
solubile mysteriũ colligabat. Hȩc ẽ
ergo kiñi trinitas unitatis. quȩ est
unitas trinitatis. Quȩ uos ꝑ innu¬
meras sollempnitates tueatur. atq.
hic & in ȩternũ custodiat. Sermo¬

Expanded text:
mus, primus agnovit humani gemus, primus agnovit humani gectissime, miraculum Dominicae majestatis. Quando ad carnem venire disposuit Dominus qui ad nos venit; pro amore hominis etiam homo fieri dignatus est: et erat novum miraculum, Deus inter homines, Dominus inter servos, Creator inter creaturas, inter sanctificandos sanctificans. Tunc Joannes Dominum Jesum et omnium Redemptorem, homo qui redemptus fuerat, baptizavit, non fiducia provocatus, sed praeceptione subjectus. Tunc geminae voces propheticae sonuerunt: Vox Domini in deserto, vox Domini super aquas . Nuntius veritatis clamabat; et Deus glorintonabat: et erat ibi in unum totius gloria Trinitatis adorandae. Pater de supernis Filium praedicabat: Filius in terris ordinem sacratissimae dispositionis s indissolubile mysterium colligabat. Haec est ergo, charissimi, Trinitas unitatis, quae est unitas Trinitatis: quae nos per innumeras solemnitates tueatur, atque hic et in aeternum custodiat per
Abbreviated transcription (Latin):
iħic xpͣc in iordanis fltienta descen¬
dit. non ut ipse scificetur. sed ut
aquis futuris uitalib scĩficationẽ
ipse preberet. Iohannes ergo imple¬
bat habitum sacerdot̾is. Ad eũ redepͣ¬
tor orbis accedit. ut baptizaritur
in aqua qui baptizantem illumina¬
bat in sp̃t. Uenit ergo rex ad prȩcur¬
sorem suũ. ds̃ ad ꝓphetam. Iobannes
ergo kmĩ non ignorabat dispensatio¬
nis mysteriũ. ꝑ quod dñs humano ge¬
neri remediũ p̃peraret. ded nec etm
sefellit corporis habitus. nec caro quȩ
uidebatur elusit. & ideo lucerna xp̃o
meo dictus est ꝑ ꝓphetam. quia filiũ
diꝰ qui in carnis obscuritate latebat
lumine sui cordis primus agnouit.
& ignorantib digito demonstrauit.
Hȩc est lucerna illa mirabilis. de qua
illud est. paraui lucernã xp̃o meo.
Hunc ergo pater filio pͣparauit. non
quod uerbũ dĩ quod erat lumen ue¬
rum & sol iustitie lucerne lumine
indigeret. sed quia ut superius dixi¬

Expanded text:
istus in Jordanis fluenta descenistus in Jordanis fluenta descendit: non ut ipse sanctificaretur, sed ut aquis futuris vitalibus sanctificationem ipse praeberet. Joannes ergo implebat habitum sacerdotis. Ad eum Redemptor orbis accessit, ut baptizaretur in aqua, qui baptizantem illuminabat in Spiritu. Venit ergo rex ad praecursorem suum, Deus ad prophetam. Joannes ergo, charissimi, non ignorabat dispensationis mysterium, per quod Dominus humano generi remedium praepararet: sed nec eum fefellit corporis habitus, nec caro quae videbatur elusit. Et ideo lucerna Christo meo dictus est per prophetam: quia Filium Dei, qui carnis obscuritate latebat, lumine sui cordis agnovit primus, et ignorantibus digito demonstravit. Hic est ergo lucerna illa mirabilis, de qua illud est, Paravi lucernam Christo meo . Hunc ergo Pater Filio praeparavit, non quod Verbum Dei, quod erat lumen verum et Sol justitiae, lucernae lumine indigeret; sed quia, ut superius dixi