comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& meridie narrabo & annuntiabo. & ex¬
audiet uocẽ meã. Euangłiza. noli tacere
tu qđ accepisti. Uesꝑe de p̃teritis. mane
de futuris. meridie de sempit̾nis. Ideo ad
id qđ ait uesꝑe. ꝑtinet qđ narrat. Adid
qđ ait mane. ꝑtinet qđ annuntiat. Ad
id qđ ait meridie. ꝑtinet qđ exauditur
uox eiꝰ. Finis enĩ inmeridie ẽ. s unde ñ
declinat᷑ in occasũ. In meridie enĩ lux
excelsa: ẽ splendor sapientiȩ. feruor dilec¬
tionis. uesꝑe & mane & meridie. Nesꝑe dñs
incruce. mane in resurrectione. meridie
in ascensione. E narro uesꝑe patientiã mo¬
rientis. annuntiomane uitã resurgentis
orabo ut exaudiat meridie. sedens addex¬
terã patris. Exaudiet uocẽ meã. qͥ inter¬
pellat ꝓ nobis. Quanta huiꝰ securitas. qͣn¬
ta consolatio. qͣnta refectio. apusillo ani¬
mo & tempestate. contra malos contra
miquos. & foris & intꝰ. & inbis qͥ foris sunt
bulentos. suꝑbos. sua querentes. elatos.
ñ habentes ⁊elũ dei castũ. sanũ. qͥetum.

Expanded text:
 meridie, enarrabo, et annuntiabo, et exaudiet vocem meam. Evangeliza tu, noli tacere tu quod accepisti, vespere, de praeteritis; mane, de futuris; meridie, de sempiternis. Ideo ad id quod ait, vespere, pertinet quod enarrat: ad id quod ait, mane, pertinet quod annuntiat: ad id quod ait, meridie, pertinet quod exauditur vox ejus. Finis enim in meridie est, sed unde non declinatur in occasum. In meridie enim lux excelsa est, splendor sapientiae, fervor dilectionis. Vespere, et mane, et meridie. Vespere Dominus in cruce, mane in resurrectione, meridie in ascensione: enarro vespere patientiam morientis, annuntio mane vitam resurgentis, orabo ut exaudiat meridie sedens ad dexteram Patris; exaudiet vocem meam qui interpellat pro nobis . Quanta hujus securitas, quanta consolatio, quanta refectio a pusillanimitate et tempestate, contra malos, contra iniquos et foris et intus, et in his qui foris sunt, bulentos, superbos, sua quaerentes, elatos, non habentes zelum Dei castum, sanum, quietum,
Abbreviated transcription (Latin):
mine tuo benedicent᷑ om̃s gentes. Cuqͥ di¬
misisti unitatẽ gentiũ. & in parte remansisti:
polliusti testam̃tũ eiꝰ. Qd tͥ gͦ contigit: Ut
ext̾minareris. ut abhereditate seꝑareris.
De iradei ẽ. Attende enĩ qͥd sequit᷑. Polluer̃
testam̃tũ eiꝰ diuisi st̃ prȩira uultꝰ eiꝰ. Quid
expectatis. qua maiore nota extendantur

Expanded text:
mine tuo benedicentur omnes gentes. Tu qui dimisisti unitatem omnium gentium, et in parte remansisti, polluisti testamentum ejus. Quod tibi ergo contigit, ut exterminareris, ut ab haereditate separareris, de ira Dei est. Attende enim quid sequatur: Polluerunt testamentum ejus; divisi sunt prae ira vultus ejus. Quid exspectat
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ Est in hoc abscondito alius intellec¬
tus. qͥ fortasse magis placebit. Et enĩ ex his
Pericula gratuora cõmemorans a płs. cũenu¬
meraret multas passiones suas & diceret.
ꝑiculis fiuminũ. piculis latronũ. ꝑiculis
ex genere. ꝑiculis exgentib. ꝑiculis inciui¬

Expanded text:
dentur. Est et in hoc abscondito alius intellecdentur. Est et in hoc abscondito alius intellectus, qui fortasse magis placebit. Etenim ex iis pericula graviora commemorans Apostolus, cum enumeraret multas passiones suas, et diceret, Periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex genere, periculis ex gentib
Abbreviated transcription (Latin):
añs tuus. & tu te honorari uis abeis qͥ longe
factist̾ a scĩs: Noli tͥ arrogare uelle. qđ in
illo ñ precessit. Non ẽ. discipłs maior magis¬
tro suo. ñ est seritus maior año suo.Si patrem
familias beclebub uocauer̃. qͣnto magis do¬
mesticos eiꝰ: Aduersus me omĩa consilia eoꝵ
in malũ. Incolent & abscondent. Incolere.
ꝑegrinari ẽ. Incolȩ dicunt᷑ qͥ habitant in
patria ñ sua. Omĩs homo inhac uita ꝑegri¬
nus ẽ: inqua uita tridetis qͥa carne circun¬
tegim᷑ ꝑquã carnẽ cor uideri ñ potest. Ideo
deo. Ante quã hoc faciat. in hac ꝑegrinatio.¬
ne carnalis uitȩ qͥsq corsuũ portat. & om̃e
cor om̃i cordi clausũ ẽ. Proinde isti quoꝵ
consilia aduersus hunc inmalũ: incolent
& abscondent. Qͥa mista ꝑegrinatione sunt
& carnẽ portant: dolũ tegunt incorde. qͥc¬
quid mali cogitant abscondunt. Quare:
Qͥa adhiic ꝑegrina ẽ uita ista. Abscondant.
apparebit qđ abscondunt. & ipsi ñ abscon¬

Expanded text:
 longe facti sunt a sanctis? Noli tibi arrogare velle quod in illo non praecessit. Non est discipulus major magistro suo, non est servus major domino suo . Si patrem familias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus? Adversum me omnia consilia eorum in malum. peregrinari est. Incolae dicuntur qui habitant in patria non sua. Omnis homo in hac vita peregrinus est: in qua vita videtis quia carne circumtegimur, per quam carnem cor videri non potest. Ideo Deo . Antequam hoc fiat, in hac peregrinatione carnalis vitae quisque cor suum portat, et omne cor omni cordi clausum est. Proinde isti quorum consilia adversus hunc in malum, incolent, et abscondent; quia in ista peregrinatione sunt et carnem portant, dolum tegunt in corde, quidquid mali cogitant abscondunt. Quare? Quia adhuc peregrina est vita ista. Abscondant; apparebit quod abscondunt, et ipsi non abscon
Abbreviated transcription (Latin):
nuntias ñ tͥ. Precedendo gͦ ñ corrigit᷑. Bo¬
nũ ẽ illi ut conuertat᷑ retrorsũ. & quẽ pre¬
cedere uolebat sequat᷑. Dñs de passione
sua futura. ad discipłos loquebat᷑. Ex hor¬
ruit petrus &. ait. Ab sit dñe non fiet is¬
tud. Qui paulo ante dixerat tues xp̃c fi¬
lius dei uiui: confessus deũ. timiit eũ
mori quasi hominẽ. Dñs autẽ qͥ sic uenerat
ut pateret᷑. neq enĩ aliter salui eẽ possemꝰ
nͥ eiꝰ sanguine redierem᷑: paulo ante con¬
fessionẽ petri laudauerat. & dixerat.

Expanded text:
ntias, non tibi. Praecedendo ergo non corrigitur: bonum est illi ut convertatur retrorsum, et quem praecedere volebat sequatur. Dominus de passione sua futura discipulis loquebatur, exhorruit Petrus, et ait, Absit, Domine, non fiet istud: qui paulo ante dixerat, Tu es Christus Filius Dei vivi, confessus Deum, timuit eum mori quasi hominem. Dominus autem qui sic venerat ut pateretur, neque enim aliter salvi esse possemus, nisi ejus sanguine redimeremur, paulo ante confessionem Pet
Abbreviated transcription (Latin):
deo adinferos uiui descendunt: qͥa malũ
qđ faciunt. malũ. eẽ. nouerunt. Illos de diui¬
na iracundia ignis absũpsit. Studio enĩ
contentionis accensi. a ducib suis malis
recedere noluerunt. Uenit suꝑ ignẽ ignis.
suꝑ ardorẽ dissensionis: ardor consũptio¬
nis. Ueniat mors suꝑ eos. & descendant
ad infernũ uiuentes. Qm̃ neqͥtia in hospi¬
cus eoꝵ. inmedio eoꝵ. In hospiciis uͥ ꝑegri¬
nant᷑. & transeunt. Nonenĩ semꝑ hic futu¬
ri st̾: & tam̃ ꝓ animositate tẽporali hic pug¬
nant. In hospitiis gͦ eoꝵ iniquitas. in
medio eoꝵ iniquitas. Nullum tam
turbatione exercitationis suȩ. ille unus
homo inuno corpore pofita unitas. cũ te¬
deret animã eiꝰ. clamans a finib t̾rȩ. afi¬
nib t̾rȩ ad te clamaui inqͥt cũ angeret᷑
cor meũ. ipse unꝰ. s unitas unꝰ. & ipse unꝰ
ñ inuno loco unꝰ.s afinib t̾rȩ clamat
unꝰ. Quomͦ afinib t̾rȩ clamaret unꝰ. nͥ in
multis. eẽt. unus: Ego addñm exclama¬

Expanded text:
descendunt, quia malum quod faciunt, malum esse noverunt. Illos autem divinae iracundiae ignis absumpsit. Studio enim contentionis accensi, a ducibus suis malis recedere noluerunt: venit super ignem ignis, super ardorem dissensionis ardor consumptionis. Veniat mors super illos, et descendant ad infernum viventes. Quoniam nequitia in hospitiis eorum, in medio eorum. In hospitiis, ubi peregrinantur et transeunt. Non enim hic semper futuri sunt: et tamen pro animositate temporali sic pugnant. In hospitiis ergo eorum iniquitas, in medio eorum iniquitas: nullum tam turbatione exercitationis suae; ille unus homo, in uno corpore posita unitas, cum taederet animam ejus exclamans a finibus terrae: A finibus terrae ad te clamavi, inquit, cum angeretur cor meum . Ipse unus, sed unitas unus: et ipse unus, non in uno loco unus, sed a finibus terrae clamat unus. Quomodo a finibus terrae clamaret unus, nisi in multis esset unus? Ego ad Dominum exclama
Abbreviated transcription (Latin):
uit ut ꝑ illũ bonus exerceat᷑. Utinã gͦ qͥ
nos mͦ exercent. conuertant᷑. & nobiscum
exerceant᷑. Iam̃ quã diu ita st̃ ut exerceañ
Et plerunq cũ tͥ uideris odisse mimicũ. fratrẽ
odisti & nescis. Diabolus & angłi eiꝰ inscrip¬
turis scĩs manifestati st̃ nob̃. qđ ad ignem
ȩt̾nũ sint destinati. Ipsoꝵ tantũ desꝑan¬
da ẽ. correptio. contra qͦs habemꝰ occultã
luctã. ad quã luctã nos armat apłs dics̃.
Non ẽ. nob colluctatio aduersus carnẽ & san¬
guinẽ. idẽ. aduersus homines qͦs uidetis.
s aduersus pͥncipes & potestates. & rectores
mundi tenebrarũ harũ. Ne forte cũ dixis¬
set mundi. intelligeres demones. eẽ. recto¬
res cęli & t̾rȩ. mundi dixit tenebrarũ harũ.
Mundi dix. amatoꝵ mundi. Mundi dixit:
impioꝵ & iniquoꝵ. Mundi dix̃. de qͦ dicit
ȩuangłiũ. & mundus eũ non cognouit. Si
enĩ mundus ñ cognouit lucẽ. qͥa lux inde

Expanded text:
vit ut per illum bonus exerceatur. Utinam ergo qui vit ut per illum bonus exerceatur. Utinam ergo qui nos modo exercent, convertantur, et nobiscum exerceantur: tamen quamdiu ita sunt ut exerceant, et plerumque cum tibi videris odisse inimicum, fratrem odisti, et nescis. Diabolus et angeli ejus in Scripturis sanctis manifestati sunt nobis, quod ad ignem aeternum sint destinati. Ipsorum tantum desperanda est correctio: contra quos habemus occultam luctam, ad quam luctam nos armat Apostolus, dicens: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est adversus homines quos videtis; sed adversus principes et potestates et rectores mundi, tenebrarum harum . Ne forte cum dixisset, mundi, intelligeres daemones esse rectores coeli et terrae; mundi dixit, tenebrarum harum; mundi dixit, amatorum mundi; mundi dixit, impiorum et iniquorum; mundi dixit, de quo dicit Evangelium: Et mundus eum non cognovit . Si enim mundus non cogn
Abbreviated transcription (Latin):
diu inse ista ñ uidet: nondũ est ibi ñ sen¬
tit qđ corpus sentit. qͥa prȩter corpus ẽ. In¬
corporet᷑ & sentiet. Dicat gͦ & audiamus.
ꝗudiamus. et intelligamus.¬
xaudi ds̃ deprȩcationẽ meã & nedes¬
pexeris precẽ meã. intende mͥ & exau¬
dime. Satagentis. solliciti. intribulatione
positi. uerba st̃ ista. Orat multa paciens
de malo liberari desiderans. Suꝑ ẽ ut au¬
diamꝰ. in quo malo sit. Cũ dicere ceꝑit: ag¬
noscamꝰ ibi nos eẽ. ut cõmunicata tribula¬
tione coniungamꝰ orationẽ. Contristatus
sũ in exercitatione mea: & conturbatꝰ sum.
Ubi contristatꝰ: Ubi conturbatꝰ In exercita¬
tione mea inquit. homines malos quos
patit᷑ cõmemoraturus ẽ: eandẽq passionẽ
hominũ maloꝵ exercitationẽ suã dixit.
Ne putetis gratis malos ẽẽ. in hoc mundo.
& nichil boni de illis agere deũ. Omĩs ma¬
lus aut ideo uiuit ut corrigat᷑. aut ideo ui¬

Expanded text:
diu et in se ista non videt nondum est ibi: non sendiu et in se ista non videt nondum est ibi: non sentit quod corpus sentit; quia praeter corpus est: incorporetur, et sentiet. Dicat ergo et audiamus, audiamus et dicamusxaudi, Deus, deprecationem meam, et ne despexeris precem meam: intende mihi, et exaudi me. Satagentis, solliciti, in tribulatione positi, verba sunt ista. Orat multa patiens, de malo liberari desiderans: superest ut audiamus in quo malo sit; et cum dicere coeperit, agnoscamus ibi nos esse, ut communicata tribulatione, conjungamus orationem. Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Ubi contristatus? ubi conturbatus? In exercitatione mea, inquit. Homines malos quos patitur commemoraturus est, eamdemque passionem malorum hominum exercitationem suam dixit. Ne putetis gratis esse malos in hoc mundo, et nihil boni de illis agere Deum. Omnis malus aut ideo vivit ut corrigatur, aut ideo vi
Abbreviated transcription (Latin):
ditore acceꝑunt: increpat ipse conditor
dicenꝰ. Nolite. ẽẽ. sicut ȩquus & mulus. qͥb
ñ est intellectꝰ. Et alio locodicit. Homo
in honore positus. In qͦ honore. nͥ qͥa factuᷤ.
ẽ. adimaginẽ dei: Ergo in honore positus.
non intellexit ait. comꝑatꝰ est iumentis
insensatis. & similis factus est illis. Agnos.¬
camiꝰ g̃ honorẽ nrm̃. & intelligamꝰ Sins¬
telligimꝰ. uidemꝰ non. eẽ. istam regionẽ gau.¬
dendi s gem̃di. Non iam exultandi. s ad¬
huc plangendi.S & si exultatio quedam
habitat incordib nrĩs: nondũ est inre s
inspe. Exꝓmissione lȩtam᷑. qͥa scimus ñnos
fallere ꝓmittentẽ. Uerũ qđ attinet ad prȩ¬
sens tempus: in quo malo. in quib angus¬
tiis simꝰ audite. Et si uiã istam tenetis: qđ
auditis in uob̃ agnoscite. Quisqͥs enĩ nondũ
tenet iter pietatis: mirat᷑ qͥa talia gemunt
m̃bra dauid. Non enĩ uidet inse ista. Quã¬

Expanded text:
ditore acceperunt, increpat ipse Conditor ditore acceperunt, increpat ipse Conditor dicens: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Et alio loco dicit: Homo in honore positus. In quo honore, nisi quia factus ad imaginem Dei? Ergo, in honore positus non intellexit, ait, comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Agnoscamus ergo honorem nostrum, et intelligamus. Si intelligimus, videmus non esse istam regionem gaudendi, sed gemendi; non jam exsultandi, sed adhuc plangendi. Sed etsi exsultatio quaedam habitat in cordibus nostris, nondum est in re, sed in spe. Ex promisso laetamur, quia scimus non nos fallere promittentem. Verum quod attinet ad praesens tempus, in quo malo, in quibus angustiis simus audite; et si viam istam tenetis, quod auditis in vobis agnoscite. Quisquis enim nondum tenet iter pietatis, miratur quia talia gemunt membra David: non enim videt in se ista. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo incęlo ꝑspẽ. ipse nob̾cũ int̾ra ꝑca
ritatẽ.Ergo intellectꝰ ipsi dauid. admo¬
neat᷑ cũ audimꝰ & intelligat ȩccłia. Perti¬
net enĩ ad nos magna cura intelligendi.
in quo malo nunc sumꝰ. & de quo malo
ut liberem᷑ optamꝰ. reminiscentes oratio¬
nis dnĩcȩ. uͭ infine dicimꝰ. libera nos amalo.
Inter multas gͦ tribulationes huiꝰ scłi. plã¬
git aliqͥd psalmꝰ iste de intellectu. Ille cũ
isto ñ plorat. qͥ ñ habet intellectũ. Porro
autẽ kiĩ meminisse debemꝰ adimaginẽ
dei nos ẽẽ. factos. nec alibi. quã inipso in¬
tellectu. Nam in multis reb ab estus su¬
peram᷑. Ibi autẽ homo adimaginẽ dei
factũ se. ẽẽ. nouit. ibi aliqͥd in se agnoscit
amplius. eẽ. quã datũ est pecorib Consi¬
deratis uͦ omĩb reb quas habet homo.
uiuenit se ꝓpriȩ discretũ apecore. qđ
ipse habeat intellectũ. Unde qͦsdã contẽ¬
nentes uise qđ ꝓpriũ ac prȩcipuũ acon-¬

Expanded text:
er spem, ipse nobiscum in terra per charitatem. Ergo, intellectus ipsi David. Admoneamur cum audimus, et intelligat Ecclesia: pertinet enim ad nos magna cura intelligendi in quo malo nunc sumus, et de quo malo ut liberemur optamus, reminiscentes orationis dominicae, ubi in fine dicimus, Libera nos a malo . Inter multas ergo tribulationes hujus saeculi, plangit aliquid psalmus iste de intellectu. Ille cum isto non plorat, qui non habet intellectum. Porro autem, charissimi, meminisse debemus ad imaginem Dei nos esse factos, nec alibi quam in ipso intellectu. Nam in multis rebus a bestiis superamur: ubi autem homo ad imaginem Dei factum se novit, ibi aliquid in se agnoscit amplius esse quam datum est pecoribus. Consideratis vero omnibus rebus quas habet homo, invenit se eo proprie discretum a pecore, quod ipse habeat intellectum. Unde quosdam contemnentes in se quod proprium et praecipuum a Con
Abbreviated transcription (Latin):
bat gͦ dñs inciuitate iniqͥtatẽ. & contradicti¬
onẽ. & extendebat manꝰ suas ad popłm non
credentẽ & contͣdicentẽ: & tam̃ & ipsos expec¬
tans dicebat. Pater ignosce illis: qͥa nesciuĩ
tib omniũ mͦ extendit manꝰ ad reliquias
ñ credentes & contradicentes. Qm̃ uidi iniqͥ¬
tatẽ & contͣdictionẽ inciuitate. Die ac nocte

Expanded text:
 contradictionem, et extendebat manus suas ad populum non credentem et contradicentem; et tamen et ipsos exspectans dicebat: Pater, ignosce illis, quia nesciunt tibus omnium modo extendit manus ad reliquias non credentes et contradicentes. Quoniam vidi iniquitatem et con
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃s suꝑ discipłos: omniũ linguis locu¬
ti st̃. ab om̃ib intellecti st̃. linguȩ disꝑsȩ
inunũ congregate st̃. Ergo si adhiic seui¬
unt. & gentiles st̃. expedit eis diuisas ha¬
bere linguas. uolunt unã linguã: ueni¬
ant adeccłiam. qͥa & indiuersitate lin¬
guarũ carnis. una ẽ. lingua infide cordis.
dit iniqͥtatẽ & contͣditionẽ inciuitate.
Est quedã ciuitas turbulenta. Ipsa erat
quȩ turrẽ edificauerat. ipsa confusa est
& appellata babylonia. ipsa ꝑinnumera¬
Contͣdicis. Natus ẽ. de uirginȩ. passus resur¬
rexit. Et unde hoc fieri potest: Contͣdicis.
Attende saltẽ głam crucis ipsius. Iam infron¬
te regũ crus illa fixa ẽ: cui iniici insul¬
tarunt. s ffectis ꝓba uirtutẽ. Domuit or¬
bẽ. ñ ferro. s ligno. Lignũ crucis. contu¬
meliis dignũ uisũ est inimicis. & ante ip¬
sũ lignũ stantes. caput agitabant: & dice¬
bant. Si filius dei ẽ: descendat de cruce.¬

Expanded text:
discipulos, omnium linguis locuti sunt, ab omnibus intellecti sunt : linguae dispersae, in unum congregatae sunt. Ergo si adhuc saeviunt et gentiles sunt, expedit eis divisas habere linguas. Volunt unam linguam, veniant ad Ecclesiam; quia et in diversitate linguarum carnis, una est lingua in fide cordis.vidit iniquitatem et contradictionem in civitate. Est quaedam civitas turbulenta: ipsa erat quae turrem aedificaverat, ipsa confusa est, et appellata Babylonia, ipsa per innumeracontradicis? Natus est de virgine, passus, resurrexit. Et unde hoc fieri potest, contradicis? Attende saltem gloriam crucis ipsius. Jam in fronte regum crux illa fixa est, cui inimici insultaverunt. Effectus probavit virtutem: domuit orbem, non ferro, sed ligno. Lignum crucis contumeliis dignum visum est inimicis, et ante ipsum lignum stantes caput agitabant, et dicebant: Si Filius Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
diligã: conuitia istoꝵ crebrescentia & ad¬
umbrantia me. cõmouendo oculũ meũ
conturbant. lum̃ meũ appetunt. cormeũ
int̾ficiunt. animũ meũ uellunt. Utinam
abirẽ. si infirmus sũ: ne manendo augeã
peccata peccatis. aut certe separarer pau¬
lulũ a genere humano. ut ñ paciat᷑ uulnꝰ
meũ crebras plagas. ut sanatũ exercitati¬
oni reddat᷑. Fit hoc fr̃s & surgit plerunq

Expanded text:
diligam, convicia istorum crebrescentia et addiligam, convicia istorum crebrescentia et adumbrantia me, commovent oculum meum, perturbant lumen meum, appetunt cor meum, interficiunt animam meam. Vellem ut abirem, sed infirmus sum, ne manendo augeam peccata peccatis: aut certe separarer paululum a genere humano, ne patiatur vulnus meum crebras plagas, ut sanatum exercitationi reddatur. Fit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ p̃ira ocłs m̃s. Et si ocłs turbatus ẽ. qͥd seqͥ¬
tur: et metꝰ mortis cecidit suꝑ me. uita nr̃a
dilectio. Siuita dilectio. mors odiũ ẽ. Cũ ce¬
ꝑit homo timere ne oderit quẽ diligebat:
mortẽ timet. & acriorẽ mortẽ. & interiorẽ
mortẽ qua occidit᷑ anima ñ corpus. Acten¬
debas hominẽ seuientẽ inte. Qa erat fac¬
turus. contra quẽ tͥ securitatẽ tuus dñs de¬
derat dics̃. nolite timere eos qͥ corpus occi¬
dunt: Ille seuriendo corpus occidit. tu odiũ
habendo animã occidisti. Et ille corptis ali¬
enũ: tii animã tuã. Metus gͦ mortis. ceci¬
trẽ suũ. intenebris ẽ: usq ad huc. Si dilectio
lumen ẽ: odiũ tenebrȩ. Et qͥd sibi ait in illa
infirmitate positus. & in illa exercitatione
turbatꝰ: Qͥs dabit mͥ pennas sicut colũbȩ.
& uolabo & reqͥescam: Aut mortẽ optauit
aut solitudinẽ desiderauit. Quã diu inqͥt
id mecũ agit᷑. id mͥ precipit᷑. ut inimicos

Expanded text:
Et si oculus turbatus est, quid sequitur? Et metus mortis cecidit super me. Vita nostra dilectio est: si vita dilectio, mors odium est. Cum coeperit homo timere ne oderit quem diligebat, mortem timet; et acriorem mortem, et interiorem mortem, qua occiditur anima, non corpus. Attendebas hominem saevientem in te: quid erat facturus, contra quem tibi securitatem tuus Dominus dederat, dicens, Nolite timere eos qui corpus occidunt ? Ille saeviendo corpus occidit, tu odio habendo animam occidisti; et ille corpus alienum, tu animam tuam. Metus ergo mortis cecitrem suum, in tenebris est usque adhuc. Si dilectio lumen est, odium tenebrae . Et quid sibi ait in illa infirmitate positus, et in illa exercitatione turbatus? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Aut mortem optabat, aut solitudinem desiderabat. Quamdiu, inquit, id mecum agitur, id mihi praecipitur ut inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. hiemalis. usq adestatẽ uiret. Nongͦ fi¬
at inanimo. qđ in alio psalmo inuenimꝰ.
Confitet᷑ enĩ quidã ꝓpe se cecidisse nutan¬
tẽ. & labasse gressus suos ambulantes in
uia dei. cũ aspiceret florẽ quendã felici¬
tatẽq iniquoꝵ. & postea quã cognouit
qͥd iniquis infine seruaret ds̃. & qͥd iustiᷤ
laborantib ꝓmitteret. qͥ fallere ñ potest:
agens grãs de hac cognitione ait. Quã
bonus ds̃ isrł. rectis corde. Quare hoc di¬
cis: ooei autẽ inqͥt penȩ cõmoti sunt
pedes. Unde: Quia zelaui in peccatorib
pacẽ peccatoꝵ uidens. Confirmati sunt
autẽ gressus eiꝰ. postea quã intellexit in
nouissima. Qđ enĩ in eodẽ psalmo pau¬
lopost dicit. hoc labor ẽ. ante me. inde
magna questio surrexit incorde. quare
homines malefaciunt & in scło florent.
multi autẽ bene agunt. & in hac t̾ra labo¬
rant. Questio gͦ ista magna ante oculos

Expanded text:
est hiemalis, usque ad aestatem viret. Non ergo fiest hiemalis, usque ad aestatem viret. Non ergo fiat in animo quod in alio psalmo invenimus. Confitetur enim quidam prope se cecidisse nutantem, et labasse gressus suos ambulantes in via Dei, dum aspiceret florem quemdam felicitatemque iniquorum: et posteaquam cognovit quid iniquis in finem servaret Deus, et quid justis laborantibus promitteret qui fallere non potest, agens gratias de hac cognitione, ait: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Quare hoc dicis? Mei autem, inquit, pene commoti sunt pedes. Unde? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Confirmati sunt autem gressus ejus, postea quam intellexit in novissima. Quod enim in eodem psalmo paulo post dicit, Hoc labor est ante me: id est, magna mihi quaestio surrexit in corde, quare homines male faciunt, et in saeculo florent; multi autem bene agunt, et in hac terra laborant. Quaestio ergo ista cum magna es
Abbreviated transcription (Latin):
filii lucis infirmi. &. nutant eiꝰ pedes. & cũ ui¬
derint malos felicitate florere: dicunt a¬
pud semetipsos. Qͥd mͥ ꝓdest in nocentia:
Qͥd m confert qđ deo seruo. qđ mandata eiꝰ
custodio. qđ neminẽ premo. nemini aliqͥd
rapio. nulti noceo. qđ possũ prȩsto. E cce
hȩc omĩa facio. & florent illi. ego laboro.
Qͥd enĩ : Et turipheus uelis ẽe: Qui florent
ras qͥd tͥ ꝓmiserit qͥ adeo uenit. qͥd in se¬
ipso hic ostenderit: Si flos zipheoꝵ appe¬
tendus esset. ipse dñs tuus nonne in hoc scło
floruisset: Aut uͦ deerat illi. hic posse flore¬
re: Sed maluit inter ripheos latere. & dice¬
re pontiopilato int̾roganti. tanquã et
ipsi flori ⁊ipheoꝵ. & suspecto de regno eiꝰ.
Regnũ meũ non ẽ de hoc mundo. Ergohic
latebat. & om̃s bonilatent hic. qͥa bonũ
bonalatent. & hoꝵ bonoꝵ merces latet.
At uͦ dignitas scłi. qͦmͦ ablata ẽ.: itet ad
tempus. nunqͥd semꝑ nitebit: herba

Expanded text:
filii lucis infirmi, et nutant eis pedes, cum vifilii lucis infirmi, et nutant eis pedes, cum viderint malos felicitate florere; et dicunt apud seipsos: Quid mihi prodest innocentia? Quid mihi confert quod Deo servio, quod mandata ejus custodio, quod neminem premo, nemini aliquid rapio, nulli noceo, quod possum praesto? ecce haec omnia facio, et florent illi, ego laboro. Quid enim? Et tu Ziphaeus velles esse? Florent ras quid tibi promiserit qui ad te venit, quid in seipso hic ostenderit? Si flos Ziphaeorum appetendus esset, ipse Dominus tuus nonne et in hoc saeculo floruisset? Aut vero deerat illi hic posse florere? Sed hic maluit inter Ziphaeos latere, et dicere Pontio Pilato interroganti, tanquam et ipsi flori Ziphaeorum, et suspecto de regno ejus: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo hic latebat: et omnes boni latent hic, quia bonumbona latent, et horum bonorum merces latet. At vero dignitas saeculi quomodo alba est? Nitet ad tempus: numquid semper nitebit? Herba
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ecce homo qͥ non posuit deũ adiutorem
suũ. s sꝑauit inmultitudine diuitiarũ su¬
arũ. & preualuit inuanitate sua: Isti sunt
Et enĩ ipsi uident᷑ ꝓspicere inposttrũ. qͦnes¬
ciunt utrũ ueniant. Audistis qͥd fecerit
d nõ suo uillicus ille faciens se bonũ de reb
dnĩ sui. & largiens debitorib ipsius. ut cũ
amotus esset auillicatione susciꝑet᷑ ab eis:
Et quãuis fraudẽ fecerit dño suo. tamen cor
eiꝰ laudauit dñs eiꝰ. non attendens addam¬
nũ suũ. s ad eiꝰ ingeniũ. Quanto magis nos
facere nob̃ amicos de mãmona iniquitatis:
Mãmona enĩ diuitiȩ int̾pretant᷑. Nrẽ diui-¬
de pecuniã temporalẽ illi appellant diui¬
tias. qͥ nͥ temporalit̃ florere ñ possunt. nec
in ȩt̾nũ sibi ex his amicos facere uolunt.
qͥa uera diuitias ñ nouerunt. Has gͦ diui¬
tias solas iniqͥtas putat. forens ad tempus
ut fenum. Hi sunt ⁊iphei uumici dauid flo¬
rentes in scło. Hos aliqͣndo attendunt etiã

Expanded text:
o qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua? Isti sunt Etenim ipsi videntur prospicere in posterum, quo nesciunt utrum veniant. Audistis quid fecerit domino suo villicus ille faciens sibi bonum de re domini sui, et largiens debitoribus illius, ut cum amotus esset a villicatione, susciperetur ab eis. Et quamvis fraudem fecerit domino suo, tamen cor ejus laudavit dominus ejus, non attendens ad damnum suum, sed ad ejus ingenium. Quanto magis nos facere nobis amicos de mammona iniquitatis ? Mammona enim divitiae interpretantur. Nostrae aupecuniam temporalem illi appellant divitias, qui nisi temporaliter florere non possunt, nec in aeternum sibi ex his amicos facere volunt, quia veras divitias non noverunt. Has ergo divitias sola iniquitas putat, florens ad tempus ut fenum. Hi sunt Ziphaei inimici David, florentes in saeculo. 3. Hos aliquando attendunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
indannationẽ. Noli tͥ blandiri uerbis tuis.
ñ sequaris cecũ ducẽ. Cȩcus autẽ cecũ duceis.
simul infoueã cadunt. Qͥd adme ait: Quo¬
mͦ heri uuxi. sic & hodie. Parentes mei qđ fu¬
erunt: hoc & ego. Nontimes deũ. De timo¬
re dei cogita. qͥa ista omĩa uera st̃ quȩ legun¬
tur. qͥa ẽ fides. xp̃i quȩ falli ñ potest. Quomͦ

Expanded text:
in damnationem, noli tibi blandiri verbis tuis, in damnationem, noli tibi blandiri verbis tuis, non sequaris caecum ducem; caecus autem caecum ducens, simul in foveam cadunt . Quid ad me, ait? quomodo vixi heri, sic et hodie; parentes mei quod fuerunt, hoc et ego. Non times Deum. Da timorem Dei: cogitet quia ista omnia vera sunt quae leguntu
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ. Exaudiet me ds̃ . &. humiliabit illos:
qͥ ẽ. ante scła. Illi enĩ presumunt de nescio
qͦ duce suo. qͥ cepit heri. humiliabit illos
uerbũ. & uerbũ apud deũ. & ds̃ uerbum.
humiliabit illos. qͥ ẽ. ante scła. Non enĩ est
illis cõmutatio. De illis dico. quib ñ ẽ com¬
mutatio. Nouerat aliqͦs ꝑseuerat᷑os. & in ꝑse¬
ueratione suȩ neqͥtiȩ morituros. Uidemus
enĩeoᷤᷤ & ñ ẽ. ilł c̃nuitatio. Qͥ sic moriunt᷑ in ip¬
sa ꝑuersitate. in ipso scismatt: non est̃
ilłis cominutatio. Humiliabit illos
ds̃. humiliabit indãnatione. qͥa erecti sunt
indissensione. Non ẽ illis cõmutatio. qͥa ñ
mutant᷑ in melius. s indeterius. nec cũ hic
mus. s ñ om̃s immutabim᷑. Quare: Quia ñ
ẽ. illis cõmutatio: & ñ timuerunt deũ. fr̃s
mei. unũ remediũ ẽ: timeant deũ. deserañ
donatũ. Dicis illi. Peris in heresi. inscismate.
necesse ẽ. ut ds̃ retribuat istis malis. uenies

Expanded text:
 Exaudiet me Deus, et humiliabit illos, qui est ante saecula. Illi enim praesumunt de nescio quo duce suo qui coepit heri: humiliabit illos Verbum, et Verbum apud Deum, et Deus Verbum . Humiliabit illos qui est ante saecula. Non enim est illis commutatio: de illis dico, quibus non est commutatio. Noverat aliquos perseveraturos, et in perseveratione suae nequitiae morituros. Videmus enim eos, et non est illis commutatio: qui sic moriuntur in ipsa perversitate, in ipso schismate, non est illis commutatio. Humiliabit illos Deus, humiliabit illos in damnatione, quia erecti sunt in dissensione. Non est illis commutatio, quia non mutantur in melius, sed in pejus; nec cum hic s immutabimur . Quare? Quia non est illis commutatio, et non timuerunt Deum. Fratres mei, unum remedium est: timeant Deum, deserant Donatum. Dicis illi: Peris in haeresi, in schismate; necesse est ut Deus retribuat istis malis: venies
Abbreviated transcription (Latin):
orabat: tanquã turbato prȩira ocło fuo.
Ira uͦ fr̃s. si fuerit inueterata. iam odiũ est.
Ira turbat oculũ. odiũ extinguit. Ira festu¬
ca ẽ: odiũ trabes ẽ. Aliqͣndo odisti &. corripiˢ
irascentẽ. Inte ẽ. odiũ. in illo ira quẽ corri¬
pis. Merito tͥ dicet᷑. Fice pͥmũ trabẽ de ocło
tuo. & sic uidebis eicere festucã de ocło frĩs
tui. Nam ut noueritis qͣntũ inter sit. int̾
irã & odiũ: cotidie homines irascunt᷑ filiis
suis. Date qͥ oderit filios fuos. Conturbatus
iste orabat & contristatꝰ luctans aduersus¬

Expanded text:
orabat, tanquam turbato prae ira oculo suo. orabat, tanquam turbato prae ira oculo suo. Ira vero fratris si fuerit inveterata, jam odium est. Ira turbat oculum, odium exstinguit: ira festuca est, odium trabes est. Aliquando odisti et corripis irascentem; in te est odium, in illo ira quem corripis: merito tibi dicitur, Ejice primum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Nam ut noveritis quantum intersit inter iram et odium: quotidie homines irascuntur filiis suis; date qui oderint filios suos. Conturbatus iste orabat et contristatus, luctans adversus
Abbreviated transcription (Latin):
s poterit. ẽẽ. qđ tu. Cũ gͦ sunt duo. unũ
uuide. alterũ intellige. Unũ dilige. alte¬
rũ caue. Namq & inimicus ille quẽ ui¬
des. in hoc te uult humiliare. unde uin¬
cit᷑. Uerbi grã. Si diuitiis tuis uincit᷑. pau¬
perẽ te uult facere. Si honore tuo uinci¬
tur: humilẽ te uult facere. Siuirib tuis
uincit᷑. debilẽ te uult facere. Ea gͦ atten¬
dit inte. uł deicere. uł auferre quibus
uincit᷑. Et ille occultus inimicus illud
tibi uult tollere. unde uincit᷑. Homo enun
hominẽ uincis: humana felicitate. diabo¬
lũ autẽ uincis. iniici dilectione. Quoroͦ
gͥ homo ambit auferre tͥ & detruncare.
aut euertere felicitatẽ qua uincit᷑: sic & di¬
abolus uult hominẽ uincere. auferendo
unde uincit᷑.S cura incorde seruare ini¬
mici dilectionẽ: qua diabolũ iuncis. Se¬
uiat homo qͣntũ potest. auferat qͥcqͥd po¬
test. Si diligit᷑ aꝑte seuiens: uictus ẽ. occul¬
de seuiens. At iste conturbatꝰ & contristatus

Expanded text:
sed poterit esse quod tu. Cum ergo sint duo, unum vide, alterum intellige; unum dilige, alterum cave. Namque et inimicus ille quem vides, hoc in te vult humiliare unde vincitur. Verbi gratia, si divitiis tuis vincitur, pauperem te vult facere; si honore tuo vincitur, humilem te vult facere; si viribus tuis vincitur, debilem te vult facere: ea ergo attendit in te vel dejicere vel auferre quibus vincitur. Et ille occultus inimicus illud tibi vult tollere unde vincitur. Homo enim hominem vincis humana felicitate, diabolum autem vincis inimici dilectione. Quomodo ergo homo ambit auferre tibi, et detruncare, aut evertere felicitatem qua vincitur, sic et diabolus hominem vult vincere auferendo unde vincitur. Sed cura in corde servare inimici dilectionem, qua diabolum vincis. Saeviat homo quantum potest, auferat quidquid potest; si diligitur aperte saeviens, victus est occulte saeviens. 7. At iste conturbatus et contristatus
Abbreviated transcription (Latin):
dnm illũ dicit. qͦm filius eiꝰ est: Questi¬
onẽ ꝓposuit. ñ filiũ negauit. Audistis
dñm. dicite qͥmꝰ filius sit. Audistis filiũ.
dicite qͦmͦ añs sit. Hanc questionẽ sol¬
uit fides catholica. Quomͦ dñs: Quia
inpͥncipio erat uerbũ. & uerbũ erat a¬
pud deũ. & ds̃ erat uerbũ. Quomͦ filius:

Expanded text:
um dicit, quomodo filius ejus est Quaestionem proposuit, non filium negavit. Audistis Dominum; dicite quomodo filius sit: audistis filium; dicite quomodo Dominus sit. Hanc quaestionem solvit fides catholica. Quomodo Dominus? Quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo filius?
Abbreviated transcription (Latin):
Salmi huius titulus est: infinẽ
inymnis intellectus ipsi dauid.
Qui sit finis cõmemoramꝰ. qͥ a
nostis. Fĩnis enĩ legis xp̃c ẽ: adiusticiã omĩ
credenti. Intentio gͦ dirigat᷑ infinẽ. diriga¬
mus. ad illũ referimꝰ.& cũ ad eũ ꝑueneri¬
mus. ultra qđ queramꝰ non habebimus.
Dicit᷑ enĩ finis qͥ consumit. & dr̃ finis qͥ ꝑfi¬
cit. Aliter qͥppe intelligimꝰ cũ audimꝰ fini¬
tus ẽ. cib qͥ manducabat᷑: & alit̾ intelligimꝰ
cũ audimꝰ finita ẽ. uestis quȩ texebat᷑. Inu

Expanded text:
salmi hujus titulus est: In finem, in hymnis, intellectus ipsi David. Quis sit finis commemoramus breviter, quia nostis. Finis enim Legis Christus est, ad justitiam omni credenti . Intentio ergo dirigatur in finem, dirigamus, ad illum referimus; et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habebimus. Dicitur enim finis qui consumit, dicitur finis qui perficit. Aliter quippe intelligimus cum audimus, Finitus est cibus qui manducabatur; et aliter intelligimus cum audimus, Fini
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Si enĩ ꝑipsũ facta st̃ omĩa: ꝑ ipsũ et
ipse dauid factꝰ ẽ. ex cuiꝰ semine uenit ad
homines. Proinde cũ interrogaret dñs
uidit eos remansisse incarne. & a misisse
diuinitatẽ. & corrigit eos questione ꝓpo¬
sita. Quomͦ gͦ ipse dauid in spũ uocat
eũ dñm dics̃. dixit dñs a nõ meo sede
addexterã meã. quo adusq ponã inimi

Expanded text:
tatem. Si enim per ipsum facta sunt omnia , per ipsum et ipse David factus est, ex cujus semine venit ad homines. Proinde cum interrogasset Domiidit eos remansisse in carne, et amisisse divinitatem; et corrigit eos quaestione proposita: Quomodo ergo ipse David in spiritu dicit eum Dominum, Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam, quoadus
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ñ desunt. Ubi uenerit aliqua temp¬
tatio. ut arguat᷑ aliqͥs ꝓflore scłi: ñ tͥ dico
offendet ep̃m. s nec ad ipsã ȩccłiam accedẽ
uult. nec cadat aliqͥd fȩni. Quare ista dixi
fr̃s: Qͥa mͦ libent̾ audistis om̃s in nomine
xp̃i. & quẽ ad modũ intelligitis ita exclama¬
tis ad uerbũ. Non utiq acclamaretis: nͥ in¬
telligeretis. Intellectꝰ iste ur̃. fructuosus. eẽ.
debet. Utrũ autẽ fructuosus sit tẽptatiom
t̾rogat. ne subito cũ dicimini nr̃i ꝑ tempta¬
tionẽ subito inuieniamini alieni. & dicat᷑.
Alieni insurrexer aduersũ me. & potentes

Expanded text:
tiones desunt: ubi venerit aliqua tentiones desunt: ubi venerit aliqua tentatio, ut arguatur aliquis pro flore saeculi, non tibi dico offendet episcopo, sed nec ad ipsam Ecclesiam accedere vult, ne cadat aliquid feni. Quare ista dixi, fratres? Quia modo libenter auditis omnes in nomine Christi, et quemadmodum intelligitis, ita exclamatis ad verbum; non utique acclamaretis, nisi intelligeretis. Intellectus iste vester fructuosus esse debet. Utrum autem fructuosus sit, tentatio interrogat; ne subito cum dicimini nostri, per tentationem inveniamini alieni, et dicatur, Alieni insurrexerunt adversum m
Abbreviated transcription (Latin):
tute sua. filiȩ eoꝵ cõpositȩ. & ornate. sicut
similitudo cẽpli. Celaria eoꝵ plena eruc¬
tantia ex hoc in hõc. Oues eoꝵ fecundȩ mul¬
tiplicantes inexitib suis. boues eoꝵ crassȩ.
Non est ruia sepis. nec exitus. neq clamor in
plateis eoꝵ. S uide ⁊ ipheos. ude ad tempus
florentes. Beatũ dixerunt popłm cui hȩc st̃.
Merito filii alieni. Iuqͥd latens inter ripheos:
b̾ eatꝰ popłs. cuiꝰ est ds̃ dñs ipsius. Ex hoc affec¬
tu. hȩc oratio mittit᷑ ad aures dñi: cũ dicit᷑.
Aurib ꝑcipe uerba oris mei. qm̃ alieni insur¬
rexerunt aduersũ me. & potentes quesiert̃
genꝰ scõꝵ. & ab huiꝰ scłi spe abstinentiũ. om̃s
qͥ spẽ habent in isto scło. Certe concreti sunt.
certe simul uiuunt. Uehem̃ter sibi aduer¬
sa st̃ ista duo genera hominũ. unũ eoꝵ qui
firmiter ponunt. Et cũ concordes st̃ isti riphe¬
i. noli multũ credere concordiȩ eoꝵ. Tempta¬

Expanded text:
tute sua: filiae eorum compositae et otute sua: filiae eorum compositae et osimilitudo templi. Cellaria eorum plena, eructantia ex hoc in hoc. Oves eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boves eorum crassae. Non est ruina sepis, nec exitus, neque clamor in plateis eorum. Sed vide Ziphaeos, vide ad tempus florentes. Beatum dixerunt populum cui haec sunt. Merito filii alieni. Tu quid, latens inter Ziphaeos? Beatus populus cujus Dominus Deus ipsius . Ex hoc affectu haec oratio mittitur ad aures Domini, cum dicitur: Auribus percipe verba oris mei; quoniam alieni insurrexerunt adversum genus sanctorum et ab hujus saeculi spe abstinentium omnes qui spem habent in isto saeculo. Certe concreti sunt, certe simul vivunt. Vehementer sibi adversa sunt ista duo genera: unum eorum qui firmiter ponunt. Et cum concordes sunt isti Ziphaei, noli multum credere concordiae eorum; tenta
Abbreviated transcription (Latin):
dñm rogaui. ut auferret eũ ame: & dixit mͥ.
Sufficit tͥ grã mea. Namuirtꝰ in infirmitate
ꝑficit᷑. Ego medicamentũ ad uulnus posui.
qͣndo posuerim noui. qͣndo auferendũ sit
noui. Non recedat egrotus a manib medi-¬
ci. ñ det consiliũ medico. Ita st̃ omĩa ista
temporalia. Tribulationes st̃: si bene colis
deũ noueris qͥa nouit qͥd cuiq expediat.
Prosꝑitates st̃: magis caue ne ipse corrum¬
pant animũ tuũ. ut ab eo qͥ hȩc dedit re¬
cedat. frgo iste intelligens qͥd ait: Us exau-
Qui alieni: Nonne ipse dauid iudeus erat
de tribu iuda: Ipse autẽ locus ziph adtri¬
bũ iuda ꝑtinebat. iudeoꝵ erat. Quomͦ gͦ
alieni: Non ciuitate. ñ tribu. ñ cognatione.
s flore. Namuis nosse alienos istos. In alio
psalmo filii alieni dicti st̃. quoꝵ os locutũ
ẽ. uanitatẽ . & dextera eoꝵ dextera iniqui¬
tatis. Et enumerat florẽ ⁊ ipheoꝵ. Quoꝵ
filii eoꝵ sicut nouelle constabilite in iuuen¬

Expanded text:
num, ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea: nam virtus in infirmitate perficitur . Ego medicamentum ad vulnus posui: quando posuerim novi, quando auferendum sit novi. Non recedat aegrotus a manibus medici, non det consilium medico. Ita sunt ista omnia temporalia. Tribulationes sunt; si bene colis Deum, noveris quia novit quid cuique expediat: prosperitates sunt; magis cave ne ipsae corrumpant animum tuum, ut ab eo qui haec dedit recedat. Ergo iste intelligens quid ait? Deus, exQui alieni? Nonne ipse David Judaeus erat de tribu Juda? Ipse autem locus Ziph ad tribum Juda pertinebat, Judaeorum erat. Quomodo ergo alieni? Non civitate, non tribu, non cognatione, sed flore. Nam vis nosse alienos istos? In alio psalmo filii alieni dicti sunt, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Et enumerat florem Ziphaeorum: Quorum filii eorum velut novellae constabilitae in juven
Abbreviated transcription (Latin):
illa celsitudine attendisti. & ecce ñ erat.
& quesisti eũ. & ñ est inuentꝰ locus eiꝰ. Iam
labor ñ est ante te: qͥa intrasti inscũariũ
dei. & intellexisti in noiussima. Sic & hic
ita concludit. & suꝑ inimicos meos respex̃
erigite corda urã. expolite aciem mentis
urẽ. discite gratis diligere deũ. Discite prȩ¬
sens contennere scłm. discite uoluntariȩ
florẽ feni. respiciatis suꝑinimicos urõs. aõ.

Expanded text:
illa celsitudine attendisti: et ecce non erat, illa celsitudine attendisti: et ecce non erat, et quaesisti eum, et non est inventus locus ejus . Jam labor non est ante te; quia intrasti in sanctuarium Dei, et intellexisti in novissima . Sic et hic ita concludit: Et super inimicos meos respexit Erigite corda vestra. Expolite aciem mentis vestrae. Discite gratis diligere Deum. Discite praesens contemnere seculum. Discite voluntarie florem foeni, respiciatis super inimicos vestros.
Abbreviated transcription (Latin):
one eripusti me. Ideo intellexi. qͥa bonũ
ẽ. nom̃ tuũ. Nam si hoc possẽ ante tri¬
bulationes agnoscere: forte mͥ necessarie
ñ fuissent. S adhibita ẽ. tribulatio ad ad¬
monitionẽ: admonitio facta ẽ. ad tuam
laudationẽ. Non enĩ intelligerẽ uͥ essem.
nͥ de infirmitate mea admonitꝰ essẽ. Ex
omĩb gͦ tribulationib eripuisti me: et
suꝑ inimicos meos despexit ocłs m̃s. Suꝑ
illos ripheos. respexit ocłs m̃s. Florẽ qͥppe
illoꝵ transii altitudine cordis ad te ꝑue¬
niens. Inde respexi suꝑ illos. & uidi qͥa ca¬
ro om̃is fenũ. & om̃is claritas hominis
sic̃ flos fęni. Sicut qͦdã loco itẽ dicit᷑. Uidi
impiũ exaltari. & eleuari suꝑ cedros liba¬
ni. & transiui & ecce ñ erat. Quare ñerat :
Qͥa transisti. Qͥd ẽ qͥa transisti: Qͥa ñ sine cau¬
sa fursũ cor audisti. qͥa ñ int̾ra uͥ putresce¬
res remansisti.qͥa leuasti animã tuã ad
deũ. & transcendisti cedros libani. & de

Expanded text:
one eripuisti me. Ideo intellexi quia bonum est nomen tuum: nam si hoc possem ante tribulationes agnoscere, forte mihi necessariae non fuissent. Sed adhibita est tribulatio ad admonitionem, admonitio facta est ad tuam laudationem. Non enim intelligerem ubi essem, nisi de infirmitate mea admonitus essem. Ex omnibus ergo tribulationibus eripuisti me. Et super inimicos meos respexit oculus meus: super illos Ziphaeos respexit oculus meus. Florem quippe illorum transii altitudine cordis, ad te perveni, et inde respexi super illos, et vidi quia omnis caro fenum, et omnis claritas hominis sicut flos feni : sicut quodam loco item dicitur, Vidi impium superexaltari et elevari sicut cedros Libani: transii, et ecce non erat. Quare, non erat? Quia transisti? Quid est, quia transisti. Quia non sine causa, Sursum cor, audisti, quia non in terra ubi putresceres remansisti, quia levasti animam tuam ad Deum, et transcendisti cedros Libani, et de
Abbreviated transcription (Latin):
tate sacrificas deo: s ex necessitate sacri
de dictũ ẽ. uoluntarie sacrificabo tibi.
Contemne omĩa. ipsũ attende. Et hȩc quȩ
dedit. ꝓpter dantẽ bona sunt. Nam dat
ꝓrsus. dat ista tẽporalia. & qͥbusdã bono
eoꝵ. & qͥbusdã malo eoꝵ. scđ̃m altitudi¬
nẽ & ꝓfunditatẽ iudicioꝵ suoꝵ. inquoꝵ

Expanded text:
tarie sacrificas Deo, sed ex necessitate sacriftarie sacrificas Deo, sed ex necessitate sacrifde dictum est, Voluntarie sacrificabo tibi. Contemne omnia, ipsum attende. Et haec quae dedit, propter dantem bona sunt. Nam dat prorsus, dat ista temporalia; et quibusdam bono eorum, quibusdam malo eorum, secundum altitudinem et profunditatem judicioru
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ita ẽ. as̃ nr̃. laudet᷑ uoluntate. amet᷑
caritate. gratuitũ sit qđ amat᷑ & qã
laudat᷑. Quid ẽ gratuitũ: Ipse ꝓpter se. non
ꝓpter aliud. Sienĩ laudas deũ ut det tͥ
aliqͥd aliud: iam ñ gratis amas deum.
Srubesceres. si te uxor tua ꝓpter diuitias a¬
maret. & si forte tͥ pauꝑtas accideret. de
actulterio cogitaret. Cũ gͦ te conuige
gratis amari uelis. tu deũ ꝓpter aliud a¬
mabis: Qd premiũ accepturus es a deo:
Auare. ñ tͥ terrã. s se ipsũ seruat. qͥ fecit cȩ¬
lũ & terrã. Uoluntarie sacrificabo tͥ no¬
li ex necessitate. Si enĩ ꝓpter aliud lau¬
das deũ. ex necessitate laudas. Si ad ẽet.
tͥ qđ amas. ñ laudares deũ. Uide qͥd di¬
cam laudas deũ uerbi grã. ut tͥ det am¬
plã pecuniã. Si haberes aliunde amplã
pecuniã. ñ adeo: nunqͥd laudares deũ:
Sigͦ ꝓpter pecuniã laudas deũ. ñ uolun¬

Expanded text:
non ita est Deus noster; laudetur voluntate, ametur non ita est Deus noster; laudetur voluntate, ametur charitate; gratuitum sit quod amatur, et quod laudatur. Quid est gratuitum? Ipse propter se, non propter aliud. Si enim laudas Deum ut det tibi aliquid aliud, jam non gratis amas Deum. Erubesceres si te uxor tua pmaret, et forte si tibi paupertas accideret de adulterio cogitaret. Cum ergo te a coniuge gratis amari uis, tu Deum propter aliud amabis? Quod praemium accepturus es a Deo, avare? Non tibi terram, sed seipsum servat qui fecit coelum et terram. Voluntarie sacrificabo tibi: noli ex necessitate. Si enim propter aliud laudas Deum, ex necessitate laudas. Si adesset tibi quod amas, non laudares Deum. Vide quid dicam: laudas Deum, verbi gratia, ut tibi det amplam pecuniam; si haberes aliunde amplam pecuniam, non a Deo, numquid laudares Deum? Si ergo propter pecuniam laudas Deum, non volun
Abbreviated transcription (Latin):
meo qͣntũ dñs dignaret᷑ concedere ñ sile¬
rẽ. Ueniat gͦ in linguã. qđ corde concep¬
tũ ẽ ꝓmat᷑ uoce. qđ mente seruat᷑. Dica¬
mus ut possitmꝰ. qͥd sit uoluntarie sacri¬
ficabo tͥ. Qđ enĩ sacrificiũ hic accipiã fr̃s.
aut qͥd digne offerã deo ꝓmiscđia eius :¬
uictimas querã de grege ouiũ. arietẽ eligã.
taurũ aliquẽ marm̃tis ꝓspiciã. thura
certe de t̾ra sabeoꝵ offerã: Qͥd faciam:
Qa offerã nͥ qđ ait sacrificiũ laudis głifi¬
cabit me: Quare gͦ uoluntarie: Quia
gratis amo: qđ laudo. laudo deũ. & ipsa
laude gaudeo. Ipsius laude gaudeo:
qͦ laudato ñ erubesco. Non enĩ quẽad¬
modũ laudat᷑ abstudiosis theatricarũ
nugarũ. uł auriga. uł uenator. uł qui¬
libet histrio. & a laudatorib suis inui¬
tant᷑. alii laudatores. exhortant᷑ ut pari¬
ter clament & cũ om̃s clamauerint.
plerunq illo uicto om̃s erubescunt

Expanded text:
meo, quantum Dominus dignaretur concedere, non silemeo, quantum Dominus dignaretur concedere, non silerem. Veniat ergo in linguam quod corde conceptum est; promatur voce quod mente servatur: dicamus ut possumus, quid sit, Voluntarie sacrificabo tibi. Quod enim sacrificium hic accipiam, fratres? aut quid digne offeram Domino pro Victimas quaeram de grege ovium, arietem eligam, taurum aliquem in armentis prospiciam, thura certe de terra Sabaeorum afferam? Quid faciam? Quid offeram, nisi quod ait, Sacrificium laudis honorificabit me Quare ergo, voluntarie? Quia gratis amo quod laudo. Laudo Deum, et in ipsa laude gaudeo: ipsius laude gaudeo, quo laudato non erubesco. Non enim quemadmodum laudatur ab studiosis theatricarum nugarum vel auriga, vel venator, vel quilibet histrio, et a laudatoribus suis invitantur alii laudatores, exhortantur ut pariter clament; et cum omnes clamaverint, plerumque illo victo omnes erubescunt:
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis meis. S qͦmͦ uirent. sic qͦmͦ florent.
igni seruent᷑. In uirtute tua disꝑde illos.
Puta qͥa florent mͦ. puta qͥa exoriunt᷑ sicut
fęnũ. tu noli eẽ. uir imprudens & stultus.
ut hȩc attendendo intereas in scłm scłi.
ris: incorpore ipsiꝰ dauid. inuirtite sua
disꝑdet illos. Isti florent felicitate scłi. pe¬
reunt inuirtute dei. Nonqͦmꝰ florent. sic
ꝑeunt. Norent enĩ ad tempus. ꝑeunt in
ȩternum. Florent falsis bonis. ꝑeunt ueris
torm̃tis. In uirtute tua disꝑde illos quos
in infirmitate tua tolerasti. uoluntarie
gustauerit: Qͥd ẽ. uoluntarie sacrificabo
tibi. Dicã tam̃. Capiat qͥ potest. qͦmͦ potest.
credat qͥ ñ potest. & oret ut possit. Nunqͥd
tam̃ istũ uersũ ita precerire debemꝰ. ut eũ
uob̾ noncõmendemꝰ: Dico caritatiurẽ. in¬
uitat me satis amor ipsius aliqͥd de illo
loqui. & grãs ago deo. qđ intente auditis.
Si autẽ uos fastidientes audire conspicerẽ
inuitꝰ ab hoc uersu silerẽ. & tam̃ incorde

Expanded text:
inimicis meis. Sic quomodo virent, sic quomodo florent, igni servantur. In virtute tua disperde illos. Puta quia florent modo, puta quia exoriuntur sicut fenum: tu noli esse vir imprudens et stultus, ut haec attendendo intereas in saeculum saris in corpore ipsius David, in virtute sua disperdet illos. Isti florent felicitate saeculi, pereunt in virtute Dei. Non quomodo florent sic pereunt: florent enim ad tempus, pereunt in aeternum; florent falsis bonis, pereunt veris tormentis. In virtute tua disperde illos: quos in infirmitate tua tolerasti. 10. vers. gustarit? Quid est, Voluntarie sacrificabo tibi? Dicam tamen; capiat qui potest, quomodo potest: credat qui non potest, et oret ut possit. Numquid tamen istum versum ita praeterire debemus, ut eum vobis non commendemus? Dico Charitati Vestrae, invitat me satis amor ipsius aliquid de illo loqui; et gratias ago Deo quod intente auditis. Si autem vos fastidientes audire conspicerem, invitus ab hoc versu silerem; et tamen in corde