comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audistis in co qui fecit cũ: hoc est in rege suo.
Filsꝰ aĩ qui fecit nos. factus est int̾ nos. Et rex
nrͣ regit nos. quia creitor nr᷑ sccit nos. Ipse est
tam̃ ꝑ quẽ facti sumꝰ. qui est ꝑ quẽ regimur: &
id.c̃. ab unctione. R eges aut̃ unguebant᷑. & sacerdo.¬
tes. Ille uͦ unctus est. & rex & sacerdos. Rex pugna.¬
uit ꝓ nobis. sacerdos obtulit ꝓ nobis. quando pro
nobis pugnauit. quasi uictus est: uere aut̃ uieit.
Crucifixus. ẽ eñi. & de cruce sua in qua erat fixus
diabolũ occidit: & inde rex nr̃. Unde aut̃ sacerdos :
Quld ꝓ nobis obtalit: Date sacerooti quod offerat.
o impie: Quieqͥo aituleris ĩmundũ est: & aliquio
mundũ ꝓte offerendũ. ẽ. Quoxe apud ie quod
titur arietib o hircis. nec tauris. Om̃ia ipsiꝰ st̃.
co si non offeras. Offer gͦ ei mundũ sacrificiũ.
S peccator es. impius es. s inquinatã conscientiã
habes. Poteris forte aliqͥo mundũ offerre purga¬

Expanded text:
audistis, «in eo qui fecit eum;» hoc est, «in rege suo.» Filius Dei qui fecit nos, factus est inter nos: et Rex noster regit nos, quia Creator noster fecit nos. Ipse est tamen per quem facti sumus, qui est per quem nos regimur: et ctus est, id est, ab unctione. Reges autem ungebantur et sacerdotes : ille vero unctus est et Rex et Sacerdos. Rex pugnavit pro nobis, Sacerdos obtulit se pro nobis. Quando pro nobis pugnavit, quasi victus est; vere autem vicit. Crucifixus est enim, et de cruce sua, in qua erat fixus, diabolum occidit: et inde Rex noster. Unde autem Sacerdos? Quia se pro nobis obtulit. Date Sacerdoti quod offerat. o impie! quidquid attuleris immundum est, et aliquid mundum pro te offerendum est. Quaere apud tetatur arietibus, nec hircis, nec tauris. Omnia ipsius sunt, etsi non offeras. Offer ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius es, sed inquinatam conscientiam habes. Poteris forte aliquid mundum offerre, purga
Abbreviated transcription (Latin):
degnius in caritate. Quisqͥs habet caritatẽ. ut¬
quid illũ mittimus longe. ut uideat dm̃: Q¬
seientiã suã attendat. & ibi uideat dm̃. Si ea¬
ritas ibi ñ habitat. ñ habitat ibi s as̃. Si autẽ
forte uidere sedentẽ in celo. Habeat caritarem.
d in illo habitat sieut in gelo. Ergo simꝰ istł:
& letemur in co qui fecit nos. Lecetur isrł in
co qui fecit eñ. In eo qͥ feeit eił lexeb᷑. ñ in arrio.
non in donato. ñ in ociliano. ñ in ꝓculiano.
ñ in angustino. In co letetur qͥ secit cũ. Hos
fr̃s. non uobis cõmendamꝰ nos ipsos. s cõmenda

Expanded text:
atem, utquid illum mittimus longe, ut videat Deum? Conscientiam suam attendat, et ibi videt Deum. Si charitas ibi non habitat, non ibi habitat Deus: si autem forte videre sedentem in coelo; habeat charitatem, et in eo habitat sicut in coelo. Ergo simus Israel, et laetemur in eo qui fecit nos: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» In eo qui fecit eum laetetur, non in Ario, non in Donato, non in Caeciliano; non in Proculiano, non in Augustino: «In eo laetetur qui fecit eum.» Nos, fratres, non vobis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui donauit ipu̾s mortẽ suã. qͥd seruat iustis. nͥ
uitã suã : E rigat se g humana fragilitas. ñ des¬
peret. ũ sẽ collidat. ñ sẽ auertat: ñ dicat non cro.
Qui ꝓmifit as̃ est: co uenit ut ꝓmitteret. apparuit

Expanded text:
s mortem suam, quid servat justis, nisi s mortem suam, quid servat justis, nisi vitam suam? Erigat ergo se humana fragilitas, non desperet, non se collidat, non se avertat, non dicat, Non ero. Qui promisit, Deus est: et venit, ut promitteret; apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinamꝰ miseri adhuc sumꝰ. & qꝰ reditari in
spe beati. & qͦ cũ redierimꝰ in re beati. Statuit
ñ coquint. Oꝑa cm̃ sunt ista necessitatis: ibi
necessitas ñ est. Non surant᷑. ñ dep̃dant᷑. ñ adulte.¬
rant᷑. Oꝑa eñi ista sunt iniqͥtatis: sbi miquitas
ñ. ẽ: Non frangunt panẽ csurienti. ñ uestiunt
nudũ. ñ suscipiunt ꝑegrinũ. ñ uisitant egrotũ.
ñ concordant litigiosũ: ñ sepeliunt mortuum.
in qua fiat mmiscdia. Obeati. Putamꝰ erimꝰ & nos
sic: Eu suspiremꝰ. ac suspirio gemamꝰ. E quid
sumꝰ. ut illie simus: Mortales. ꝓiecti. abiecti.
tra. cuiis. Sed qui ꝓmisit. om̃ps. ẽ. Si ad nos
atcendamꝰ. qͥo sumꝰ  Ni ad alũ: dĩ est. om̃ips. t̃. Non
nẽ go nehilo: Aut uͦ ꝓ nichilo babet dł homi¬
nẽ. ꝓpt᷑ quẽ mori uoluit: Ilnicũ suũ attende.¬
mus. ad indiciũ ailectionis. Promissionis dĩ ta.¬
les arras acccpimsꝰ. Tenenꝰ mort᷑ xp̃i. tenemus
sangunẽ xp̃i. Qnis matuus. ẽs U̾nicus. P ro

Expanded text:
egrinamur, miseri adhuc sumus; et quo redituri, in spe beati; et quo cum redierimus, in re beati. «Statuitno coquunt: opera enim sunt ista necessitatis; ibi necessitas non est. Non furantur, non depraedantur, non adulterantur: opera enim sunt ista iniquitatis; ibi iniquitas non est. Non frangunt panem esurienti, non vestiunt nudum, non suscipiunt peregrinum, non visitant aegrotum, non concordant litigiosum, non sepeliunt mortuum: in qua fiat misericordia. O beati! Putamus, erimus et nos sic? Eia, suspiremus, de suspirio gemamus. Et quid sumus, ut ibi simus? Mortales, projecti, abjecti, terra et cinis. Sed qui promisit omnipotens est. Si ad nos attendamus, quid sumus? si ad nem ex nihilo? aut vero pro minimo habet Deus hominem, propter quem mori voluit Unicum suum? Attendamus ad indicium dilectionis. Promissionis Dei tales arrhas accepimus; tenemus mortem Christi, tenemus sanguinem Christi. Quis mortuus est? Unicus. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
exponenti. Htmo dicat exposuit sibi. quomͦ
uoluit. Si parabolam ꝓpħs expoueret dãs. qndo
ipse ꝑ cos loquebatur qͦd diocbant. qͥs auderet
dicere non sic aebere exponere : Multomagis
quando ipse exposuit qͦd ipse ꝓposuit. qͥd audet
conatradicere manifestȩ ueritati: Cũ gͦ hanc
parabolam añs geponeret: ait. Qui autẽ semi¬
nat bonũ scm̃. est filus hominis se utiq de.¬
monstrans. Bonũ uͦ semen. filii funt regni.
Ipsa est ȩccłia scõꝵ. Titinia autẽ silĩ sunt
maligna. ager est autẽ hic mundꝰ. Iam uidete
fr̃s. quia ꝑ mundx̃ seminatũ est bouũ semen.
oo ꝑ mundũ seminata st̃ tirania. Hũgrad in
parte triticũ. o in parte gitania: ꝑ totum
triticũ. ꝑ totũ cirania. Ager dm̃ mundus et.
ñ assrica. Non quomͦ t̾ra ista getulia. fert sgca.¬
gesimũ aut centesimũ. & numidia fert deaũ
ñ sic est aõ ager suus. Ubiq illi fert᷑ fructus

Expanded text:
exponenti. Nemo dicat: Exposuit sibi quomodo exponenti. Nemo dicat: Exposuit sibi quomodo voluit. Si parabolam prophetae exponeret Dominus, quando ipse per eos loquebatur quod dicebant; quis auderet dicere, non sic debere exponere? Multo magis, quando ipse exposuit quod proposuit ipse, quis audet contradicere manifestae veritati? Cum ergo hanc parabolam Dominus exponeret, ait, «Qui autem seminat bonum semen, est Filius hominis:» se utique demonstrans. «Bonum vero semen, filii sunt regni:» ipsa est Ecclesia sanctorum. «Zizania autem, filii sunt maligni. Ager est hic mundus» . Jam videte, fratres, quia per mundum seminatum est bonum semen, et per mundum seminata sunt zizania. Numquid in parte triticum, et in parte zizania? Per totum triticum, et per totum zizania. Ager Domini mundus est, non Africa. Non quomodo terrae istae: Getulia fert sexagenum aut centenum, et Numidia fert denum: non sic est Deo ager suus. Ubique illi fertur fructus,
Abbreviated transcription (Latin):
paleam. gopectant uentilatorẽ. quẽ cognoscunt
redt̃ptorem. Cantare año canticũ nouũ. lauso
mentoꝵ toto tͣrarũ orbe diffusoꝵ. ꝑ agrũ dñi
seminata : qͦd est hic mundꝰ. ipso dño exponente
cũ de seminante diceret. quia homo seminauit
semen benũ in agro suo. s uenit iimicus & super.¬
seminauit girania: & dixerunt serui patris fami.¬
lias. Nonne bonũ semen seminasti in agro tuo:
Unde hic sunt ti rania: Q respondat ille. Iniueᷤ
homo hoc fecit. Uoluerunt colligere ⁊ uania.o
cõpescuit illos aicens. Sinite uttiq erescere
usꝙ ad messem. & in tempore messis dicã messo¬
ribꝰ. Colligite pͥmũ titania. o alligate fascieu.¬
los ad cõburendũ ca. triticũ aut̃ meñ reponite
in horreo. Postea int̾rogauerunt cũ discipula
dicentes. Marra nobis parabolam ⁊i taniorũ.
Et ipse exponit om̃ia. ut nullus homo cordi suo
tribuat qͦd ibi intellexerit: s magistro. cęli

Expanded text:
paleam, exspectant ventilatorem, quem cognoscunt paleam, exspectant ventilatorem, quem cognoscunt redemptorem. «Cantate Domino canticum novum: laus mentorum toto terrarum orbe diffusorum; per agrum Domini seminata, quod est hic mundus, ipso Domino exponente, cum de seminante diceret: Quia «homo seminavit bonum semen in agro suo, et venit inimicus, et superseminavit zizania; et dixerunt servi patrifamilias, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde hic sunt zizania? Respondit ille, Inimicus homo hoc fecit.» Voluerunt colligere zizania, et compescuit illos dicens: «Sinite utraque crescere usque ad messem; et in tempore messis dicam messoribus, Colligite primum zizania, et alligate fasciculos ad comburendum ea: triticum autem meum reponite in horreo.» Postea interrogaverunt eum discipuli dicentes: «Narra nobis parabolam zizaniorum.» Et ipse exponit omnia, ut nullus homo cordi suo tribuat quod ibi intellexerit, sed Magistro coeli
Abbreviated transcription (Latin):
discordia blasphemat dm̃. Ꝙ uultis iam nosse
ubi cantetis canticũ nouũ: Quȩ dicturꝰ.ẽ. in ipso
psalmo. uidete quomꝰ frant & ubi fiant: utrum ꝑ
om̃s gentes fiant ista. an inuna aliqua parte
ttarũ. & hine plenius intelligitis ad quẽ ꝑtineet
canticũ nouũ. Iam quidem manisestũ. ẽ. illud
qͦd. de alis ꝑ falmo cõmemoraui. cantate dño
canticũ nouũ. & ut ostenderet in cantico nouo
esse fructũ caritatis & unitatis: addidit. cantate
dño om̃is t̾ra. Nlemo se sẽparet. nemo se disura¬
gat. Eriticũ es. ferto paleam quousq uentilettir.
De arta uis excuti: Et si triticũ esses. foris al irea
inuenirent te uolatilia: & colligerent te. Ad de
quia eo ipso qͦd gocedis & uolas: palcam te esse iu¬
dicas. S quia leuis tras. uenit uentus. &. de sub
pedib beũ ablatus ess. Qui aut̃ triticũ st̃ ferunt
triturã. gaudent quia grana sunt. genunt int̃

Expanded text:
discordia blasphemat Dominum. 3. Et vultis jam nosse discordia blasphemat Dominum. 3. Et vultis jam nosse ubi cantetis canticum novum? Quae dicturus est in ipso Psalmo, videte quomodo fiant, et ubi fiant; utrum per omnes gentes fiant ista, an in una aliqua parte terrarum: et hinc plenius intelligetis ad quem pertineat canticum novum. Jam quidem manifestum est illud quod de alio psalmo commemoravi, «Cantate Domino canticum novum:» Et ut ostenderet in cantico novo esse fructum charitatis et unitatis, addidit, «Cantate Domino, omnis terra.» Nemo se separet, nemo se disjungat: triticum es, ferto paleam quousque ventiletur. De arca vis excuti? Etsi triticum esses foris ab area, invenirent te volatitia, et colligerent te . Adde quia eo ipso quo discedis et volas, paleam te esse indicas: et quia levis eras, venit ventus, et de sub pedibus boum ablatus es. Qui autem triticum sunt, ferunt trituram; gaudent, quia grana sunt, gemunt inter
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ apud se. ñ nouerat nͥ as. uenit tẽptatio seꝑaut
illos. o patesteit hominib quot nouerat q̃s.
Non et̃i fructus ostinatõ. nͥ in factis. Unde dictum est:
ex fructib eoꝵ cognoscetis tos. Dixit cũi añs de qͥp̃dã.
qui ouiũ uestitu se induunt. intus aut̃ sunt lupi
rapaces. Et ne forte fragilitas bumana amoscere
ñ posset. lupũ sub ouiua pelle: ait. Eoc fructibꝰ eoꝵ
cognoscctis eos. Querimꝰ fructus caritatis. inueni¬
mus spinas aissentionis. Eoo fructib eoꝵ cognosoetis
cos. Ergo eoꝵ canticũ. uetus est. Cantemus nos
dicat qͦd ualt. linguis sonet allelua. dicat tota.
die. dicat tota nocte. Non ualde aures meȩ incli.¬
tiantur ad uocẽ cantantis. sed quȩro mores oꝑan.¬
tis. In terros eñĩ & dico. Quid est qͦd cantas: Respon.¬
det. alleluia. Ea est alleliua: Laudate dm̃. Utui.
simul laudemꝰ am̃. Si tu laudas dm̃. & ego lando
dm̃. quare in discordia sumꝰ: Caritas laudat dm̃.

Expanded text:
enit tentatio; separavit illos, et patefecit hominibus quod noverat Deus. Non enim fructus ostenditur nisi in factis. Unde dictum est: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos» . Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se induunt, intus autem sunt lupi rapaces; et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Quaerimus fructus charitatis, invenimus spinas dissensionis. «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Ergo canticum eorum vetus est: cantemus nos dicat quod vult, linguis sonet Alleluia, dicat tota die, dicat tota nocte; non valde aures meae inclinantur ad vocem cantantis, sed quaero mores operantis. Interrogo enim, et dico: Quid est quod cantas? Respondet: Alleluia. Quid est, Alleluia? Laudate Dominum. Veni, simul laudemus Dominum. Si tu laudas Dominum et ego laudo Dominum; quare in discordia sumus? Charitas laudat Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgrtdiebant᷑ in lapsũ. cõꝑ edib tenent᷑. Habit um.¬
cula ferrta. timet dm̃. dicit᷑ illi. Damiabit it
as si feccris. iudex est supra om̃s. audit semiti
uxoris tuȩ. rtus teneberis in conspect. Hãc con¬
cupiscentia blandit᷑. hac prua deterretur. A con-¬
sentiendo prauȩ cupiditati. ñ nͥ uincula ferrea
retinent. Ea plus est si dicat contiuiere iã uolo.
nolo iã uxorẽ : ñ potes. Qa si tu uis. & illa non uult:
Nũdo ꝑ contuentiã tuã debet illa fieri fornicaria:
Si alii nupserit tẽ uiuo: ad ultera erit. Nlon uult
tali lucro as̃ cõpensare tale dãpnũ. Redde debitũ.
o si non erigis: redde. Pro scĩficatione ꝑfecta ds tibi
cõputabit. si non qͦo debet exigis. s reodis qͦd debetur
uxori. Times. ñ facis. concutuint᷑ iuncula tua. Audi.
quia uinculis ferreis constrictus es. Alligatꝰ es uxori.
ne quęsicris solutionẽ. Durñ .c̃. strreũ. ẽ slã quando
añs hoc ait. ostendit quia uinculũ strreã.t̃. Adoles¬

Expanded text:
sum, compedibus tenentur; habet vincula ferrea, timet Deum. Dicitur illi: Damnabit te Deus, si feceris; judex est supra omnes, audit gemitum uxoris tuae, reus teneberis in conspectu ejus. Hac concupiscentia blanditur, hac poena deterret. Ibat ad consentiendum pravae cupiditati, nisi vincula ferrea retinerent. Quod plus est, si dicat, Continere jam volo, nolo jam uxorem: Non potes. Quid, si tu vis, et illa non vult? numquid per continentiam tuam debet illa fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus compensare tale damnum. Redde debitum; etsi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debetur uxori. Times, non facis; concutiuntur vincula tua. Audi quia vinculis ferreis constrictus es: «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem» . Durum est, ferreum est. Nam quando Dominus hoc ait, ostendit quia vinculum est fe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ d̃ erat u̾bũ. Hoc erat in principio apud dm̃. Om̃a
ꝑ ipsũ facta sunt: o sine ipso factũ est niedil. Si que
ꝑ ipsum facta sunt antĩqua sunt. quid est ipse ꝑ quẽ
facta sunt: ¶o. nͥ ccertius. & patri cogt̃nus : Sed
nos delapsi in peccatum. ꝑuenimus ad uetustatẽ.
Nrã eñĩ uax est in illo psalmo ubi dicit᷑ cũ gemita.
inueteram in om̃ib mimicis meis. Inueterauit

Expanded text:
principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» . Si quae per ipsum facta sunt, antiqua sunt; quid est ipse, per quem facta sunt? Quid, nisi aeternus, et Patri coaeternus? Sed nos delapsi in peccatum, pervenimus ad vetustatem. Nostra enim vox est in illo psalmo ubi dicitur cum gemitu: «Inveteravi in
Abbreviated transcription (Latin):
In uetere testam̃to. ꝓmisfiones st teporales. & terrenȩ.
Qusqͥs t̾rena ailigit. uctus canticũ cantat. Qui uult
cantare canticti nouũ: diligat ȩtna. Ipsa dilectio no¬
ua est ae cierna. loo semꝑ noua : quia ñquã uete.¬
tascit. Hã si bene consideres: antiquũ. ẽ. hoc. Quomͦi
g̾ est nouũ: Nũquid fr̃s mei uita et̃na mͦ nata est :

Expanded text:
Testamento promissiones sunt temporales et terrenae. Quisquis terrena diligit, vetus canticum cantat: qui vult cantare canticum novum, diligat aeterna. Ipsa dilectio nova est et aeterna: ideo semper nova, quia nunquam veterascit. Nam si bene consideres, antiquum est hoc: quomodo ergo est novum? Numquid, fratres mei, vita aeterna modo nata est?
Abbreviated transcription (Latin):
toua. Quid fectrunt isti. habentes in manib
frameas bis acutas: Ad faciendã uindictã in
gentibꝰ. Uidete si ñ ẽ. facta uindicte in gentib
Cotidie ipsa fit̾. hoc agimus & nos loqͦndo. Artendi¬
te quomͦ sunt cosȩ gentes babrloniȩ. Illi reddit᷑
duplũ. Sio em̃i de illa dictũ ẽ. Rcodite illi duplũ
ad quod fecit. Quomͦ reddit᷑ duplũ : bellant scĩ.
educunt frameas bis acutas. fiunt strages. fiunt
occisiones. scꝑationes. Quomͦ duplũ illi reoditur:
Iua quando poterat ꝑsequi ap̃ianos carnẽ occide.¬
bat. am̃ ñ confrangebat. Modo illi dupłũ reddif.
o pagani extingunt᷑: & idola frangunt᷑. Quomodo
Ergo mortuus.ẽ. paganus. slã si non occiduntur.
unde dictũ.ẽ. petro. macta & manduca : Unde
ipse saulus occisus est ꝑsccutor. & paulus erectus
est p̃̾dicator: Quero saulũ ꝑsecutort̃ oñ mucuio.
occisus. e Unot᷑ De stamca bis acuta S qͥa eciea e

Expanded text:
toria. Quid fecerunt isti habentes in manibus toria. Quid fecerunt isti habentes in manibus frameas bis acutas? «Ad faciendam vindictam in gentibus.» Videte si non est vindicta facta in gentibus. Quotidie ipsa fit; hoc agimus et nos loquendo. Attendite quomodo caesae sunt gentes Babyloniae. Illi redditur duplum: sic enim de illa scriptum est, «Reddite illi duplum, ad quod fecit» . Quomodo redditur duplum? Bellant sancti, educunt frameas bis acutas; fiunt strages, fiunt occisiones, separationes: quomodo illi duplum redditur? Illa quando poterat persequi Christianos, carnem occidebat, Deum non confringebat: modo illi duplum redditur; et Pagani exstinguuntur, et idola franguntur. Quomodo, ergo mortuus est paganus. Nam si non occiduntur, unde dictum est Petro: «Macta et manduca» ? Unde ipse Saulus occisus est persecutor, et Paulus erectus est praedicator? Quaero Saulum persecutorem, et non invenio; occisus est. Unde? De framea bis acuta. Sed quia oc
Abbreviated transcription (Latin):
potestate. A coꝑunt eñ sermonẽ dĩ in potestate.
ut ubi uellent dicerent. cui uellent dicerent. ñ
timerent potestatẽ: ñ contẽpnerent pauꝑtatẽ. In
manib eũi habebant gladiũ. qua uolebant ui¬
brabant. uers abant. ꝑcutiebant: & hoc totũ crat in
potestate p̃dicantiũ. Nã si ñ est sermo in manibꝰ.
ne sortet aliquis dicat. quomͦ sermo est gladiꝰ bis
a cutꝰ. e quomͦ in manibꝰ: si ergo sermo ñ est in
manibꝰ. quare scͥptũ . c̃. factus.c̃. sermo dm̃ in
in digias ipsius stcit : Quid.ẽ. in manu ipsus
factus.ẽ: In potestate illi datũ. c̃. p̃dicare scrmo¬
nẽ dĩ. Postremo possumꝰ iciã o has manꝰ alit̃ intel.¬
ligere. Nr̃ qui locutist᷑. in lingua habuerunt sermo¬
nẽ dĩ. qui scripstrunt in manib. Et staice bis acu¬
tendite strages. attendite p̾lia głosa. Si cñi impe¬
tator: co miles. Si miles: oo hostis. Si bellũ: & uic¬

Expanded text:
potestate. Acceperunt ergo sermonem Dei in potestate, potestate. Acceperunt ergo sermonem Dei in potestate, ut ubi vellent dicerent, cui vellent dicerent; non timerent potestatem, non contemnerent paupertatem. In manibus enim habebant gladium, qua volebant, vibrabant, versabant, percutiebant: et hoc totum erat in potestate praedicantium. Nam si non est in manibus sermo: ne forte aliquis dicat, Quomodo sermo est gladius bis acutus, et quomodo in manibus? si ergo sermo non est in manibus, quare scriptum est, «Factus est sermo Domini in in digitis ipsius fecit? Quid est, «in manu» ipsius «factus est?» In potestate illi datum est praedicare sermonem Domini. Postremo possumus etiam has manus aliter intelligere. Nam qui locuti sunt, in lingua habuerunt sermonem Dei; qui scripserunt, in manibus: «Et frameae bis acutendite strages, attendite gloriosa praelia. Si enim imperator, et miles; si miles, et hostis; si bellum, et vic
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ȩccłia dĩ ꝑtotũ mundũ ñ etatꝰ Ecet est.
A n̾tea legebatur s ñ uidebat᷑. mͦ sicut legit᷑ ita cer.¬
nitur. Ecqͥd tẽpotalit̃ nobis ꝓmissũ. E: ad unam
partem gladiĩ ꝑtinet. quioqͥo sempit᷑aũ: ad alterã
partẽ gladii ꝑtinet. Habes spem futuroꝵ. habes
consolationẽ p̃sentiũ. noli retrahi ab eo qui uult
retrahere. Pater. mater. soror. uxor sit: amicꝰ sit:
ñ te retrahat. e utilis tͥ erit gladius bis acutus.
Utilit̃ te ale seꝑat. male te tũ conglutinas. Uenit
implens temporalia. Nã idõ & duo testamenta
dicunt᷑. Quȩ erant gͦ frameȩ bis acutȩ in manib
eoꝵ: Duo testamenta. ad gͥladiũ bis acutũ ꝑͥtinent.
Netus testam̃tũ t̾rena ꝓmittit. nouũ ectia. In utroq
sermo aĩ uerax inuentꝰ. E. ut gladius bis acutus.
Quart gͦ in manib a ñ in linguis: Et frameţ bis
acute inquit in manib eoꝵ. In manib dixit. in

Expanded text:
Nonne Ecclesia Dei per totum mundum non erat? Ecce est. Nonne Ecclesia Dei per totum mundum non erat? Ecce est. Antea legebatur, et non videbatur: modo sicut legitur, ita cernitur. Quidquid temporaliter nobis promissum est, ad unam partem gladii pertinet: quidquid in sempiternum, ad alteram partem gladii pertinet. Habes spem futurarum rerum, habes consolationem praesentium; noli retrahi ab eo qui vult retrahere: pater, mater, soror, uxor sit, amicus sit, non te retrahat; et utilis tibi erit gladius bis acutus. Utiliter te ille separat, male te tu conglutinas. Venit implens temporalia. Nam ideo et duo Testamenta dicuntur. Quae erant ergo «frameae bis acutae in manibus eorum?» Duo Testamenta ad gladium bis acutum pertinent: Vetus Testamentum terrena promittit, Novum aeterna. In utroque sermo Dei verax inventus est, ut gladius bis acutus. Quare ergo in manibus, et non in linguis? «Et frameae bis acutae,» inquit, «in manibus eorum. In manibus» dixit, in
Abbreviated transcription (Latin):
&o framee bis acutȩ in manib coꝵ. Framea appel¬
latur. quas uulgo spatam dicunt. Sunt em̃i gladii
ex una parte acuti. ipsȩ sunt machere. Iste autẽ
framex. ipsȩ & rũphee: ipse enã spate appellantur.
Magnũ misteriũ habet hoc genꝰ ferram̃ti. quod ex
sermones dĩ. Et una framea est. s idõ multe dicunt᷑.
quia multa ora sunt. & multę linguę scõꝵ. Sermo
gͥ dĩ. gladiꝰ bis acutꝰ. Unde bis acutus: Dicit de
tẽporalib. dicit de eternis. In utroq ꝓbat quod
dicit. et cũ quẽ ferit scparat a mundo. Nonne
dõ. pat ñ uult: uenit gladius. uenit sermo dĩ.
aiuidit filiũ a patoe. fiia uult. mat̾ non uult:
Qadio diuidunt᷑ ab iniuotm. Hurus uult. socrus
non uult: ueniat gladiꝰ bis acutiis. afferat ꝓmissio.¬
nẽ uite p̃sentis aofuture. temꝑaliũ consolatione.
ȩttioꝵ ꝑfunctionẽ. Eece glidius exutinꝙ parte
acutꝰ ꝓmittens temꝑalia o gc̃na. In quos nos fefellit:

Expanded text:
 frameae bis acutae in manibus eorum.» Framea appellatur, quam vulgo spatham dicunt. Sunt enim gladii ex una parte acuti, ipsae sunt machaerae. Ipsae autem frameae, ipsae et romphaeae, ipsae etiam spathae appellantur. Magnum mysterium habet hoc genus ferramenti, quod ex sermonem Domini: et una framea est; sed ideo multae dicuntur, quia multa ora sunt, et multae linguae sanctorum. Sermo ergo Dei, gladius bis acutus . Unde bis acutus? Dicit de temporalibus, dicit de aeternis. In utroque probat quod dicit, et eum quem ferit, separat a mundo. Nonne Deo, pater non vult: venit gladius, venit sermo Dei; dividit filium a patre. Filia vult, mater non vult; gladio dividuntur ab invicem. Nurus vult, socrus non vult; veniat gladius bis acutus, afferat promissionem vitae praesentis et futurae, consolaterfruitionem. Ecce gladius ex utraque parte acutus, promittens temporalia et aeterna. In quo nos fefellit?
Abbreviated transcription (Latin):
cor ꝓximũ est: qura credimꝰ. quia spamꝰ. qͥi diligimꝰ.
quia copo adiancti sumꝰ: quia m̃bra ipsius facti
sim. Nlũqͥo m̃bra longe sunt a capue: Si essent
longe  aruisa essent: ñ diceret. E. cce ego uobis.¬
cũ sũ usq ad consũmationẽ seli. di seꝑata. et̾nt.
ñ de glo diccret᷑. Saule saule. qͥd me ꝑsequeris:

Expanded text:
cor proximum est; quia credimus, quia speramus, quia diligimus, quia Christo adjuncti sumus, quia membra ipsius facti sumus: numquid membra longe sunt a capite? Si essent longe, et divisa essent, non diceret: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Si separata essent, non de coelo dic
Abbreviated transcription (Latin):
anderes rep̃hendere folles. incudes. malleos. Gt
da imꝑitũ hominẽ nescientẽ qͥd qͥre sit: o om̃ia
rep̃hendit. Si ñ habeat imꝑitiã artisicis. &habeat
saltẽ consid̾ationẽ hominis. qͥd sibi dicit: Hon sine
causa hocloco folles positi sunt. artistx nouit qͥre:
co si ego ñ nom. In officina ñ audet utuꝑare fabrũ.
quẽadmodũ ignis. grando . nix. glacies. sp̃s tem¬
pestatis. quȩ facuint u̾bũ tiꝰ: sic om̃ia quȩ uanis
uident᷑ in rerũ natura temere ficri. ñ fuint nͥ
e om̃is colles. ligna fructistra. o om̃s cdri: bestiȩ.¬
s imiu̾sa peccor. reptilia: & uolatilia pennata.
Demde arhomines. Reges tͣre. & om̃s ppłi. pͥncipes.
⁊ om̃s iudices t̃by. iuuenes. & uirgines. senes cũ
iiiorib laudent nom̃ dñi. Eoxplicata ẽ. laus
suũ. Uis graltari : Illi te subde. qͥ ñ potest humi¬
liari. Exaltatũ est nom̃ ciꝰ solius. Confessio eus¬

Expanded text:
auderes reprehendere folles, incudes, malleos. Et auderes reprehendere folles, incudes, malleos. Et da imperitum hominem nescientem quid quare sit, et omnia reprehendit. Sed si non habeat peritiam artificis, et habeat saltem considerationem hominis, quid sibi dicit? Non sine causa hoc loco folles positi sunt; artifex novit quare, etsi ego non novi. In officina non audet vituperare fabrum; do, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus;» sic omnia quae vanis videntur in rerum natura temere fieri, non faciunt et omnes colles, ligna fructifera et omnes cedri; bestiae et omnia pecora, reptilia et volatilia pennata.» Deinde ad homines: «Reges terrae et omnes populi, principes et omnes judices terrae; juvenes et virgines, seniores cum junioribus laudent nomen Domini.» Explicata est laus suum. Vis exaltari? Illi te subde, qui non potest humiliari: «Exaltatum est nomen ejus solius.» 15.
Abbreviated transcription (Latin):
domus. Locata est eũi tͥ donł: Domus ista tͥ locata
est. ñ donata. a si nolis migrabis. & ñ cã tali condi¬
tione accepisti: ut quasi tẽpora tͥ certa sint. Quid
dixit dñs tuus: Quando uoluero cũ dixero migra.
paratꝰ esto. Expello te oc hospitio. s dabo domum.
Inquilinus es int̾ca. eris possessor in gelo. Qcquid
gͥ hic aocidit contra uoluntatẽ nr̃am. nouerits
ñ accidere nͥ de uoluntate dĩ. de ꝓuidentia ipsiꝰ.
de ordine ipsiꝰ. de nutu ipsiꝰ: de legib ipsius. Et si
nos ñ intelliganꝰ qͥd quare siat: demus hoc prudea¬
tiȩ ipsiꝰ. quia ñ fit sine causa. o ñ blasphemamꝰ.
Cũ cxperimꝰ eñi disputare de oꝑib dĩ. quare hoc.
quare illud: ꝙ ñ debuit sic factre. male fecit hoc.
ubi est lans dĩ: ꝑdidisti alleliua. Omĩa sie con¬
sidera quomͦ placeas dõ. & laudes artisicẽ. Quia
si iitrares foite in officinã fabri ferrarii. non

Expanded text:
domus. Locata est enim tibi domus; domus ista tibi locata domus. Locata est enim tibi domus; domus ista tibi locata est, non donata; etsi nolis, migrabis: et non eam tali conditione, accepisti, ut quasi tempora certa tibi sint. Quid dixit Dominus tuus? Quando voluero, cum dixero, Migra; paratus esto. Expello te de hospitio, sed dabo domum: inquilinus es in terra, eris possessor in coelo. 12. Quidquid ergo hic accidit contra voluntatem nostram, noveritis non accidere, nisi de voluntate Dei, de providentia ipsius, de ordine ipsius, de nutu ipsius, de legibus ipsius: et si nos non intelligimus quid quare fiat, demus hoc providentiae ipsius, quia non fit sine causa, et non blasphemabimus. Cum enim coeperimus disputare de operibus Dei, Quare hoc, quare illud; et, Non debuit sic facere, male fecit hoc: ubi est laus Dei? Perdidisti Alleluia. Omnia sic considera, quomodo placeas Deo, et laudes artificem. Quia si intrares forte in officinam fabri ferrarii, non
Abbreviated transcription (Latin):
noluerit. qͥd penarũ in occulto scruat᷑. Nonne
mallent fulmine incendi quibꝰ in fine dicet᷑. ite
in ignẽ et̃mim: Opus est ut innocens sis. Qtnd
tm̃ : Mabñ est mori in nausragio. & bonũ ẽ mori
sebre : Siue inde. suie inde moriat᷑: quexe qͥlis
sit qui morit᷑. quo post mortẽ iturꝰ. ẽ: non unde
de inta exiturus. ẽ Qnacũq occasione. hinc gci¬
tari sumus. Quib exitib martyris oxire meru.¬
count: Hũquid febrib quoti multi optant ut
sebre soluant᷑: Ali uno ictu gladii. alii ignibꝰ.
aliĩ bestiis. Et deuorauerunt bestiȩ cotꝑa mar.¬
q̃rũ. o ñ timuerunt ne ꝑirent corpora cor.
nr̃i mancrati st̃. Et quando uobuit tres pue¬
ros ab igne liberauit. nũqͥd idõ machabios in
igne acseruit: Illos aꝑte libtrauit. illos occralte
coronauit. Nouit gͦ as̃ quid agat. tu tirnt. O bonꝰ
esto. Undecũq uoluerit ut gxeas hinc. paratũ
te inueniat. In qulimis cñ es. non posseaor

Expanded text:
noluerit, quid poenarum in occulto servetur? Nonne noluerit, quid poenarum in occulto servetur? Nonne mallent fulmine incendi, quibus in fine dicetur: «Ite in ignem aeternum» ? Opus est ut innocens sis. Quid enim? malum est mori naufragio, et bonum est mori febre? Sive inde, sive inde moriatur, quaere qualis sit qui moritur; quo post mortem iturus est, non unde de vita exiturus. Quacumque occasione, hinc exituri sumus, Quibus exitibus martyres exire meruerunt? numquid febribus, quomodo multi optant ut febre solvantur? Alii uno ictu gladii, alii ignibus, alii bestiis. Et devoraverunt bestiae corpora martyrum, et non timuerunt ne perirent corpora ipsorum. nostri numerati sunt . Et quando voluit, tres pueros ab igne liberavit : numquid ideo Machabaeos in igne deseruit ? Illos aperte liberavit, istos occulte coronavit. Novit igitur Deus quid agat. Tu time, et bonus esto. Undecumque voluerit ut excas hinc, paratum te inveniat. Inquilinus enim es , non possessor
Abbreviated transcription (Latin):
que uerbo dĩ in om̃i motu suo descriuunt. Q uult
ds illuc lucet ignis. illuc fertur mibes: siue pluuaᷤ.
sine niues. siue granduit̾ partet. Et quare aliqͣndo
ꝑcutiunt montẽ falmina. & ñ ꝑcutiunt latronẽ:
Excũq possũ dicere ꝓ captu mentis ineȩ quantũ as
donart dignat᷑. maiores maiora noueruit o
ampliꝰ intelligant:  det nobis as plus saꝑe quã
dico. tam̃ cũ temꝑantia sine suꝑbia. Possum ergo
ꝓ modulo meo dicere. quare ꝑcutiant montem
ñ ꝑcutiant latronẽ: qͥa sorte adhuc latroms
conu̾sionẽ querit. & idõ ꝑcutit᷑ mons qͥ ñ tuet.
ut mutet᷑ homo qͥ trmet. Aliquando & tu cũ
das disciplinã. t̾ram feris ut infans expauescat.
& aliquando ferit. & quẽ uult hominẽ. Sed quẽ¬
dicis mͥᷤ . Ecce ferit in nocentiorẽ. & dimatit set.¬
leratiorẽ. Noli mirari. mors undecũq pio. bonũ
est Unde ant̃ scis illi sceleratiori si se mutare

Expanded text:
quae verbo Dei in omni motu suo deserviunt. Quo vult quae verbo Dei in omni motu suo deserviunt. Quo vult Deus, illuc ignis, illuc fertur nubes, sive pluviam, sive nivem, sive grandinem portet. Et quare aliquando percutiunt montem fulmina, et non percutiunt latronem? Quodcumque possum dicere pro captu mentis meae, quantum Deus donare dignatur: majores majora noverint, et amplius intelligant; et det vobis Deus plus sapere quam dico, tamen cum temperantia, sine superbia: possum ergo pro modulo meo dicere quare percutiant montem, et non percutiant latronem: quia forte adhuc latronis conversionem quaerit; et ideo percutitur mons qui non timet, ut mutetur homo qui timet. Aliquando et tu, cum das disciplinam, terram feris, ut infans expavescat. Et aliquando ferit et quem vult hominem. Sed dicis mihi: Ecce ferit innocentiorem, et dimittit sceleratiorem. Noli mirari: undecumque mors pio bona est. Unde autem scis illi sceleratiori, si se mutare
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i anno. & om̃i anno dat frum̃tũ. seruari
hic frum̃tũ ñ potest. cito corrũpit᷑: quia om̃i
anno datur. Iti quia raro: & multũ datiro. &
du scruatur. S forte putas quia ibi deserit
ds̃ homines. aut ñ ibi scłm iocunditatẽ suã
co laudant & glorificant dbam̃. App̾hende inde ge.¬
tulũ. pone int̾ istas arbores amg̨nas. fugere
hine uult co redire ad nudã getulia. Om̃ib gͦ
d̃s locis. regionibꝰ. tẽporibꝰ. fua quȩq diftribuit.
gordinauit. Et longũ. ẽ. cõmemorare diligentio.¬
rẽ consicłationẽ omlũ rerũ. Qd illã explicat.
Tam̃ qui oculos habent multa ibi uident. cumi
uideriat placent. cũ placuerint landantur.
ũ tanꝙͣ ipsa s alle qui sceit. Ita om̃ia laudabunt
nix. glacies. sps tempestatis. quȩ om̃ia turbata uidiut᷑
qͥbllata stultis. quasi casib agitari: addidit. Quȩ faci¬
uat uerbũ cꝰ. Non tͥ cogo iudeant᷑ casib mautri.

Expanded text:
omni anno, et omni anno dat frumentum: servari omni anno, et omni anno dat frumentum: servari hic frumentum non potest, cito corrumpitur; quia omni anno datur: ibi, quia raro, et multum datur, et diu servatur. Sed forte putas quia ibi deserit Deus homines, aut non ibi secundum jucunditatem suam et laudant et glorificant Deum? Apprehende inde Getulum, pone inter istas arbores amoenas; fugere hinc vult, et redire ad nudam Getuliam. Omnibus ergo Deus locis, regionibus, temporibus, sua quaeque distribuit et ordinavit. Et longum est commemorare diligentiorem considerationem omnium rerum. Quis illam explicat? Tamen qui oculos habent, multa ibi vident: cum viderint, placent; cum placuerint, laudantur, non tanquam ipsa, sed ille qui fecit: ita omnia laudabunt nix, glacies, spiritus tempestatis,» quae omnia turbata videntur quibusdam stultis, et quasi casibus agitari, addidit, «Quae faciunt verbum ejus.» Non tibi ergo videantur casibus moveri,
Abbreviated transcription (Latin):
nã. Qui fecit in celo angłm. ipse fecit in terra
uermicula.¶ angłm in celo ꝓ habitatione oȩ¬
lesti. u̾miculũ ii t̃ra ꝓ habitatione terrestri.
Nũqͥd angłia fecit repere in eeno. & u̾miculã
in glo. Distribuit sedib habitatores. incorrup.¬
tionẽ incorrupts dedit sedibꝰ. corruptibilia
corruptibilib locis. Totũ attende. totũ lauda.
Qui ergo disposint m̃bra uermiculi. ñ guber.¬
nat nubes: Et quare in mare pluit: Quasi
ñ sint in mari quȩ alant᷑ pluuia. quasi non
ibi steit pisces: quasi tl ibi fecit ammalia.
Aitendite. quomͦ currunt pisces ad aquã duloẽ.
&̾ quare inqͥt pisei pluit. & mͥ aliquando ñ pluit.
Ut cogites te in regione esse deserti. & inꝑegri.¬
natione uitȩ: & amarescat ł uita p̃sens. ut futu.¬
rã desid̾es. aut ut flagelleris o corripiaris. &
corrigaris. Quoni aut̃ distribint. ꝓͥa regionũ :
Ecce quia de gitulia locuti sumꝰ. pluit hic ꝓpe

Expanded text:
na. Qui fecit in coelo angelum, ipse fecit in terra na. Qui fecit in coelo angelum, ipse fecit in terra vermiculum: sed angelum in coelo pro habitatione coelesti, vermiculum in terra pro habitatione terrestri. Numquid angelum fecit repere in coeno, et vermiculum in coelo? Distribuit sedibus habitatores; incorruptionem incorruptis sedibus dedit, corruptibilia corruptibilibus locis. Totum attende, totum lauda. Qui ergo disposuit membra vermiculi, non gubernat nubes? Et quare in mare pluit? Quasi non sint in mari, quae alantur pluvia; quasi non ibi fecit pisces, quasi non ibi fecit animalia. Attendite quomodo currunt pisces ad aquam dulcem. Et quare, inquit, pisci pluit, et mihi aliquando non pluit? Ut cogites te in regione esse deserti, et in peregrinatione vitae; et amarescat tibi vita praesens, ut futuram desideres; aut ut flagelleris, et corripiaris, et corrigaris. Quomodo autem distribuit propria regionum? Ecce, quia de Getulia locuti sumus, pluit hic prope
Abbreviated transcription (Latin):
głio. Beati qͥ esuriunt o sitiunt iusticiã. qm̃
ipsi saturabunt᷑. Iste eñi iã saturatꝰ.c̃. qͥ talia
disputat. quasi aoctus sibi iuidetur. nec uult
discero: idõ ñ sitit. Nã si suiret uellet disccrt:
& inueniret quia totũ dĩ ꝓuid̾tutia fit in t̃ra.
a miraret᷑ disposita etiã m̃bra pulicis. Atten¬
dat caritas ur̃a qͥs disposuit m̃bra pulicis &
culicis. ut habeant ordinẽ sut̃. habeant intã
suã: habeant motũ suũ. Unã bestiolã breuẽ.
minintissimã considema: quã uolueris. Si consi¬
deres ordinẽ m̃broꝵ ipsius. & animationem
uitȩ qua mouet᷑. ut ꝓ sẽ fugiat mortẽ. amat
uitã. appetit uoluptates. deuitat molesti as.
goerit sensus diuersos. uiget in motu congruo
sibi. Quis dedit aculcũ culici. quo sanguinẽ
suͤg̾at: Quã tenuis fistula est qͣ sorbet: Quis
disposuit ista. qͥs fecit ista : Eapauescis in ihi¬
nimis. lauda magnũ. Hoc itaq tenete fr̃s
mei. nemo uobis de fide gxcutiat sanã doct᷑¬

Expanded text:
Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Iste enim jam saturatus est, qui talia disputat; quasi sibi doctus videtur, nec vult discere, ideo non sitit. Nam si sitiret, vellet discere; et inveniret quia totum Dei providentia fit in terra; et miraretur disposita etiam membra pulicis. Attendat Charitas vestra. Quis disposuit membra pulicis et culicis, ut habeant ordinem suum, habeant vitam suam, habeant motum suum? Unam bestiolam brevem, minutissimam considera, quam volueris. Si consideres ordinem membrorum ipsius, et animationem vitae qua movetur; ut pro se fugit mortem, amat vitam, appetit voluptates, devitat molestias, exserit sensus diversos, viget in motu congruo sibi! Quis dedit aculeum culici, quo sanguinem sugat? Quam tenuis fistula est qua sorbet! Quis disposuit ista? quis fecit ista? Expavescis in minimis; lauda magnum. Hoc itaque tenete, fratres mei; nemo vos de fide excutiat, et de sana doctri
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. s ñ dicant tͥ. id est ne andiendo consenti as
quando ista dictint. Blasphema eni sunt. &
grecrabilia dõ. Si ẽ plueret. nĩqͥd plueret in
mari: Qualis inquiunt ꝓuidentia. Gctulia
sitit. o mart cõpliutur. Acute sibi uidentur
tractare. Quib boc dicendũ. ẽ. Ei etulia uel
sitit. ti nec sitis. Bonũ cni erat. ut diceres
dõ: anima mea uelut t᷑ra sinc aquatͥ. Quod
alio loco aꝑte dicit᷑. Sitiuit anima mea tibi.

Expanded text:
sibi sed non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias sibi sed non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias quando ista dicunt; blasphema enim sunt et exsecrabilia Deo, Si Deus plueret, numquid plueret in mare? Qualis, inquiunt, providentia? Getulia sitit, et mare compluitur. Acute sibi videntur tractare: quibus dicendum est hoc, Getulia vel sitit; tu, nec sitis. Bonum enim erat ut diceres Deo: «Anima mea velut terra sine aqua tibi» . Quod alio loco aperte dicitur: «Sitivit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc atq om̃is ista humida natura aquarũ si¬
mul cũ mari & isto iufano aere. abrsus ul
ab yssi uocant᷑. ubi uiuunt dracones & laudant
dm̃. Qd putamꝰ quia choros faciunt dracones.
co landant añm : Absit. Sed uos considetantes
dracones. autendite artisice̾ draconũ. creatorẽ
rraconũ: a cũ miramini dracones & dicitis.
magnus dõ qui fecit bȩc : dracones laudant
am̃ de nocib ur̃is. Dracones & om̃s abrssi.
igius. grando .iix. glicies. sp̃s tẽpestatis. quȩ
facuit u̾tũ eiꝰ. Quare hic addidit. q̃ faciunt
u̾bũ ciꝰ : Multi stulti ñ uolentes contẽplari &
discernere crtaturã locis suis. & ordine suo fub
nutu & iussu dĩ agentẽ motꝰ suos: uisũ. Ẽ. illis
quia suꝑiora om̃ia dĩ gubuat. inferiora uero
despicit. deserit. abicit. ut nec curet ista nec
gub̾uiet nec regat: s casib regant᷑ q̃ii possunt.
qua possunt. & mouet illos qͦd dicunt aliquando

Expanded text:
hoc, atque omnis ista humida natura aquarum, sihoc, atque omnis ista humida natura aquarum, simul cum mari et isto infimo aere, abyssus vel abyssi vocantur, ubi vivunt dracones et laudant Deum. Quid? putamus quia choros faciunt dracones, et laudant Deum? Absit. Sed vos considerantes dracones, attendite artificem draconum, creatorem draconum; et cum miramini dracones, et dicitis, Magnus Deus qui haec fecit, dracones laudant Deum de vocibus vestris: «Dracones et omnes abysIgnis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus.» Quare hic addidit, «quae faciunt verbum ejus?» Multi stulti non valentes contemplari et discernere creaturam locis suis et ordine suo, sub nutu et jussu Dei agentem motus suos, visum est illis quia superiora omnia Deus gubernat, inferiora vero despicit, abjicit, deserit, ut nec curet ista, nec gubernet, nec regat: sed casibus regantur, quomodo possunt, qua possunt: et movent illos quae dicunt aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
caligiis instri retrudetis. tradidit ia indicio pu¬
mendos sernari. Instrũ hoc appellans. qͥ iserior
pars mũdi sit. Holi cũi cegitare qͥd accepit dia¬
bolus s qͥo ꝑdidit. Om̃ia ergo ista uidctis qualia
sunt: mutabilia. turbata. t̾bibilia. corruptibilia.
Tam̃ habent locũ suũ. habent ordinẽ suũ. implent
⁊ ipsa uninersi . puleͥtudrnẽ ꝓ modo suo. & ideo
laudant dm̃. Conuersus gͦ ad illa tanquã ex¬
hortans & ipsa. imino gohortans nos ut coꝵ con.¬
sid̾atione laudemꝰ dr̃a: sic em̃ landant dm̃ cum
considerata pariunt laudẽ dĩ. cepit dicere. Lan¬
date añm at t̾ra. dracones & omt̃s abyssi. Braco¬
nes cirea aquã uersant᷑. De spelincis ꝓcedunt.
ferunt᷑ in aere. concitat᷑ ꝓpt̃ cos act. Magna
quȩdã fiuit anutantia dincones. maiora ñ sunt
Sunt aut̃ spolunce aquarũ latentiũ. unde fon.¬
tes. unde flumina ꝓcedunt. & alia ꝓoedunt ut
fluant suꝑ t̃raiti. alia oculte subter eunt: a totũ

Expanded text:
caliginis inferni retrudens, tradidit in judicio puniendos servari» : infernum hoc appellans, quod inferior pars mundi sit. Noli enim cogitare quid accepit diabolus, sed quid perdidit. Omnia ergo ista videtis qualia sunt, mutabilia, turbata, terribilia, corruptibilia: tamen habent locum suum, habent ordinem suum, implent et ipsa universi pulchritudinem pro modo suo, et ideo laudant Dominum. Conversus ergo ad illa, tanquam exhortans et ipsa; imo exhortans nos, ut eorum consideratione laudemus Dominum sic enim laudant Deum, cum considerata pariunt laudem Dei, coepit dicere, «Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi.» Dracones circa aquam versantur, de speluncis procedunt, feruntur in aera; concitatur propter eos aer: magna quaedam sunt animantia dracones, majora non sunt Sunt autem speluncae aquarum latentium, unde fontes, unde flumina procedunt; et alia procedunt, ut fluant super terram, alia occulte subter eunt: et totum
Abbreviated transcription (Latin):
in his placet: manꝰ est quã ipse. Non gͦ ita tͥ plactat
qd sccit: ut recedas ab eo qui fecit. Si amas qd fccit:
multõ migis eũ qͥ fecit. Si pulclira st̃ qui fec̃. qͣnito
eraltabit cornu ppłi fui. E coe qͥd ꝓpłlabant aggius
s tacharias. Modo cornu ppłi ipsiꝰ bumile est in
trituris. in tͥbulationibꝰ in tẽptationib. in tonsio.¬
ne pectoꝵꝵ. Quando gratabit᷑ cornu popłi sui:
Quando uenerit ipst ibris. & ortus fuerit sol nt᷑. non
iste qui oculis uidet᷑. & orit᷑ suꝑ bonos & malos:
s ae quo dicit᷑. Nobis qui tumetis dnm̃ orictur soi¬

Expanded text:
ibi placet, minus est quam ipse. Non ergo ita tibi placeat quod fecit, ut recedas ab eo qui fecit; sed si amas quod fecit, multo magis eum qui fecit. Si pulchra sunt quae fecit, quanto exaltabit cornu populi sui.» Ecce quod prophetabant Aggaeus et Zacharias. Modo cornu populi ipsius humile est in trituris, in tribulationibus, in tentationibus, in tunsione pectorum: quando «exaltabit cornu populi sui?» Quando venerit ipse Dominus, et ortus fuerit sol noster: non iste qui oculis videtur, et oritur super bonos et malos ; sed de quo dicitur, «Vobis qui timetis D
Abbreviated transcription (Latin):
didit aut̃ abraha dõ. &. acputatũ est illi ad iusticiã.
Qs qͥ imitatꝰ fuerit abralã: filiꝰ est abrahã. Qs quis
degenerauit fidẽ abraliã: ꝑdidit ꝓgruen abrahã.
Indei degenerauert᷑. ꝑdiderunt. Imitati sumus nos.
inuenamus. Audi quia illi ꝑdiderunt. Qtud illis
tare se. & crigere ceruice de nobilitate geueris
iusti. E quid illis añs: Si filii abraliȩ essetis.
facta abrahȩ sicissetis. Si ergo ꝑdiderunt ipsi qͦa
filii sunt abtahȩ: iuenimus nos ut filii simus
abraliȩ. Credendo aͥtpe inuenutꝰ qͦ illi non ere¬
dendo amiscrunt: quia credidit abralã diõ. &. de¬
putatã est illi ad iusticiã. Et semea abraliã xp̃s.¬
Maria. ac qua maria ap̃s: in quo xp̃o nos.
Ergo silii istł nos. Et quomͦ addidit ut discernerae
nos : fiiis irł popło appropuqͥati sibi. Actendite
tudcos. si appropinquant ipsi sunt. Et ꝓpinqͣnt¬

Expanded text:
didit autem Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam» . didit autem Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam» . Quisquis imitatus fuerit Abraham, filius est Abrahae: quisquis degeneraverit a fide Abraham, perdidit progeniem Abrahae. Judaei degeneraverunt; perdiderunt: imitati sumus nos; invenimus. Audi quia illi perdiderunt: quid illis tare se, et erigere cervicem de nobilitate generis justi; et quid illis Dominus? «Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae fecissetis» . Si ergo perdiderunt ipsi quod filii sunt Abrahae, invenimus nos ut filii simus Abrahae. Credendo quippe invenimus quod illi non credendo amiserunt: quia «credidit Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam.» Et semen Abrahae Maria, de qua Maria Christus, in quo Christo nos: ergo filii Israel nos. Et quomodo addidit, ut discerneret nos? «Filiis Israel, populo appropinquanti sibi.» Attendite Judaeos: si propinquant, ipsi sunt. Et forte propinq
Abbreviated transcription (Latin):
Umnꝰ. scitis qͥd est: s. antus est cũ laude dĩ. di
landas am̃ o ñ canitas: ñ dicis rmuũ Si cantas
S ñ laudas dm̃: ñ dicis rmuũ. Si laudas aliud
qͥd ñ ꝑtinet ad laudẽ dĩ. c si cantando laudes:
ñ dicis pmnũ. Ymuꝰ gͦ. tria ista habet. Et
cantũ. c laudem. & dĩ. Lans ergo dĩ. in cantico
ymnꝰ dicit᷑. Qa est gͦ rmuus om̃ib sc̃ĩs eius:
hoc est qͦo accepturi sunt in sinẽ. runũ scmpi¬
ternũ. Ios alio loco dicit psalmus. Sacrificiũ
laudis glorificabit me: o ibi est uia qͣ ostendã
ili salutart incũ. Ꝙ. beati qui habitant in
domo tua. in scła scłoꝵ laudabunt tt. Hoc est
ppło appropina̾nti sibi. Nemo dicat. ñ sũ filius
isrł: ne putetis uideos filios isrł esse o nos non
sunt: c nos sinus. Audite quare. Qa maior
est nanuis sed̾m spm : qua natus sołm carnẽ.
Unds isr ẜ: Sex abtabam: quia ẏsaac ex abraliã:
arł gersaae. Quomͦ ꝑlacuit dõ abralã: Cit¬

Expanded text:
um laude Dei. Si laudas Deum, et non cantas, non dicis hymnum: si cantas, et non laudas Deum, non dicis hymnum: si laudas aliud quod non pertinet ad laudem Dei, etsi cantando laudes, non dicis hymnum. Hymnus ergo tria ista habet, et cantum, et laudem, et Dei. Laus ergo Dei in cantico, hymnus dicitur. Quid est ergo, «Hymnus omnibus shoc est quod accepturi sunt in fine, hymnum sempiternum. Ideo alio loco dicit psalmus, «Sacrificium laudis glorificabit me; et ibi est via qua ostendam illi salutare meum» : et, «Beati qui habitant  laudabunt te» . Hoc est, populo appropinquanti sibi.» Nemo dicat: Non sum filius Israel. Ne putetis Judaeos filios Israel esse, et nos sunt, et nos sumus. Audite quare: quia major est natus secundum spiritum, quam natus secundum carnem. Unde Israel? Ex Abraham; quia Isaac ex Abrplacuit Deo Abraham? «Cre
Abbreviated transcription (Latin):
quia xop̃lanꝰ est. qͥd habet plus a me: Quitis arida.
utendis iuxta tẽ uitẽ nudã in hiberno. s ñ atidã.
Estas ueniet. ueniet dñs honor nr̃. qͥ latebat in ra.¬
dice: & tẽ exaltabit cornu popłi sui post captiuitatẽ.
in qua mortalit̃ uiuimꝰ. unde dic̃ apłs. Nolite añ
abaminet ab scondita ten ebrarñ: otuno lauss
erit unicunq ã dõ. S dicis mͥ. Ubi est radix
mea. ubi est fructas m̃s: s̾i credis. nosti ubi est
radix tua. Uhi est cm̃s llmi o fides tua: ubi spes
est. es caritas tua. Audi apłm. Mortui eñi estis.
Quasi ꝑ hiemẽ. mortui apparebant. Audi quia ui.¬
uunt. E uita urã abscondita est cũ cop̃o in dõ.
Eect ubi habes radicem. Quando ergo ornaberis¬
honore: Quando secundaberis fructu: Audi
tunc e uos apparebitis cũ illo in gła. Et exal.¬

Expanded text:
quia christianus est, quid habet plus a me? O vitis arida, attendis juxta te vitem nudam in hiberno, sed non aridam. Aestas veniet, veniet Dominus, honor noster, qui latebat in radice; et tunc «exaltabit cornu populi sui,» post captivitatem in qua mortaliter vivimus. Unde dicit Apostolus: «Nolite ante abit abscondita tenebrarum; et tunc laus erit unicuique a Deo» . Sed dicis mihi: Ubi est radix mea? ubi est fructus meus? Si credis, nosti ubi est radix tua. Ibi est enim, ubi est fides tua, ubi spes est et charitas tua. Audi Apostolum: «Mortui enim estis.» Quasi per hiemem mortui apparebant; audi quia vivunt: «Et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo.» Ecce ubi habes radicem. Quando ergo honore ornaberis? quando fecundaberis fructu? Audi tunc et vos apparebitis cum ipso in g