comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o cotidianũ exegi debitũ. utrũ &̃ senten¬
tiar᷑ questioñ. ⁊ oppositioñ. oĩtĩ fere quas
didicerã. ⁊ solutiones memorit̾ cenerẽ
inumer̃. Causas sepe informaui. ⁊ disposi
ium̃tum carbonibꝰ depinxi. ⁊ ipso exẽ¬
plo ocłis subiecto. q̃ ampligonii. q̃ orcho¬
gonii. que exigoni differentia e̾et patñ
t̃ indicaui. Utrũne quadratũ equilate.¬
rũ. diobꝰ inse lat̾ib multiplicatis em¬
badũ impleret. utrobiq ꝓcurrente po¬
dismo disc̾i. Sepe noct᷑nꝰ horoscopꝰ adhi¬
bna ꝑuigilia excubaui. Sepe ad nume¬
rũ ꝓtensũ inligno magadani duce
solebã ut &r uoc̃ differentiã aure ꝑci¬
ꝑẽ. ⁊ aĩmũ parit̃ mellis dulcedine
oblectarẽ. Hpuerilia quid̃ fuerant.
s cñ ñ inutilia. neq ea nũc scire sto¬

Expanded text:
ipso quotidianum exegi debitum, ut etiam sentenipso quotidianum exegi debitum, ut etiam sententiarum, quaestionum et oppositionum omnium fere quas didiceram, et solutiones memoriter tenerem et numerum. Causas saepe informavi, et disposivimentum carbonibus depinxi; et ipso exemplo oculis subjecto, quae ampligonii, quae ortogonii, quae oxigonii differentia esset, patenter demonstravi; utrumne quadratum, aequilaterum duobus in se lateribus multiplicatis embadum impleret, utrobique procurrente podismo didici. Saepe nocturnus horoscopus ad hiberna pervigilia excubavi. Saepe ad numerum protensum in ligno Magadan ducere solebam, ut et vocum differentiam aure perciperem, et animum pariter meli dulcedine oblectarem. Haec puerilia quidam fuerant, sed tamen non inutilia. Neque ea nunc scire sto
Abbreviated transcription (Latin):
in historia tequirenda s̃. ꝑsona nego¬
ciũ. cẽpꝰ. ⁊ locus. Neq ego ce ꝑfecte
subcilẽ posse fieriputo in allegoria:
nͥ p̾us fundatꝰ fueris in historia. No
minima contempnuit. Si pͥmo alpba¬
becũ disd̾e contẽpsisses: nc̃ int̾ gͣmaticos
tm̃ nomen non haberes. Scio quosdã eẽ.
qui statĩ philosophari uolunt. fabulas
pseudo aplis relinquendas aũt. quor
scientia forme asini simił ẽ. Noli hm õi
imitari. Parus imbutꝰ tẽptabis grandia
tutus. E go tͥ affirmare audeo nicħ me
umꝗͣ. qd ad eruditionẽ ꝑtineret ꝯtẽpsisse
s multa sepedidicisse. que aliis iocoant
deliram̃to similia uiderent᷑. Meminime
dũ adhuc scolaris eẽm elaborasse. ut oĩum
rerũ ocłis subiectar̃ aut in usum uenien¬
tiũ uocabula scirẽ. ꝑpendens libere rerũ
naturã illũ ñ posse ꝓsequi. qͥ carũd noĩa
adhuc ignoraret. Quotiens sophismatũ
meor. que grã breuitatis una uł duab
in pagina dic tiõib signauerã amemet¬

Expanded text:
in historia requirenda sunt, persona, negotium, tempus et locus. Neque ego te perfecte subtilem posse fieri puto in allegoria, nisi prius fundatus fueris in historia. Noliciunt, qui minima contemnunt. Si primo alphabetum discere contempsisses, nunc inter grammaticos tantum nomen non haberes. Scio quosdam esse qui statim philosophari volunt, fabulas pseudoapostolis relinquendas aiunt. Quorum scientia formae asini similis est. Noli hujusmodi imitari. Parvis imbutus tentabis grandia tutus. Ego affirmare audeo nihil me unquam quod ad eruditionem pertineret contempsisse, sed multa saepe didicisse, quae aliis joco, aut deliramento, similia viderentur. Memini me dum adhuc scholasticus essem elaborasse, ut omnium rerum oculis subjectarum, aut in usum venientium vocabula scirem, perpendens libere rerum naturam illum non posse prosequi, qui earumdem nomina adhuc ignoraret. Quoties sophismatum meorum, quae gratia brevitatis una vel duabus in pagina dictionibus signaveram, a memet
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scͥptura qm̃ facta ẽ sapiẽtia ista.
qm̃ pͥmo om̃uĩ facta ẽ sapiẽtia Et̃ rursũ¬
alia seͥptura dicit. In pͥncipio c̃auit ds̃
celũ. it̾rã. Et uidentur. quedã cont̾ria ori¬
ri: ex assercionib istis. Nam si pͥmo om̃iuio
creata est sapientia. oĩa pꝰipsã facta sũt.
i facta sũt pꝰ ipͦm̃ celũ ⁊t̾iã: upsa fa

Expanded text:
Scriptura quando facita est sapientia ista, quoniam primo omnium facta est sapientia. Et rursualia Scriptura dicit: In principio creavit Deus coelum et terram . Et videntur quaedam contraria oriri assertionibus istis. Nam si primo omnium creata est sapientia, omnia post ipsam facta sunt. Et facta sunt post ipsam coelum et
Abbreviated transcription (Latin):
criptura dic̃. qr pͥmo oĩũ c̾ata ẽ
sapiẽcia : ⁊ telliginꝰ sapiẽtiam
lum̃ illuminãs: Nã illa sapiẽtia. qͣ sap̃
sapiẽta ista. cara pł ẽ: nec c̾atura ẽ nec
aliũde ee̾ ht̃. sic̃ aliũde saꝑe ñ ht̃. Ista¬

Expanded text:
criptura dicit quod primo omnium creata est sapientia ; et intelligimus sapientiam lumen illuminans. Nam illa sapientia quae sapit, sapientia ista creata non est, nec creatura est, nec aliu
Abbreviated transcription (Latin):
oc diligenter considerãdũ ꝙ̃.
calide hostis pͥmũ ꝙ mulier
cĩmuit malũ negando remoutt. ac
deinde ꝙ apse intẽdit. malũ lib̃e
ꝑsunsit Nouissime autẽ ad ipsã
ꝑsuasionẽ suffulciendã ꝓmissionẽ
ad iunx̃. ⁊ ũ eadẽ ꝑ fuasio eitiꝰ recip¬
tur: ꝓmissionẽ dupplicauit. Qui
enĩ unã tm̃ cõmestionẽ suasit. pu¬
na duo reponẽs ĩp̃mio similitu¬
dinẽ dĩ. scientiãq boni. imali spo¬
pondit. In ꝑsuasione gͦ cibi homi¬
nẽ cẽptauit gula. In ꝑmissioneqi¬
cats ⁊ cognitionis: uana gła. iau
ricia. Iin moderata nãq edendi.
cupiscentia gula ÷ Desidiũ autẽ in¬
ordinatũ excellendi tiana gła suimiꝰ
uͦ appetitꝰ habendi ł possidendra pe¬
uaricia

Expanded text:
 diligenter considerandum quam callide hostis primum quod mulier timuit malum negando removit, ac deinde quod ipse intendit malum libere persuasit. Novissime autem ad ipsam persuasionem fulcienut eadem persuasio citius reciperetur promissionem duplicavit. Qui enim unam tantum comestionem suasit, per una duo reponens in praemio similitudinem Dei scientiamque boni et mali spopondit. In persuasione igitur cibi hominem tentavit gula. In promissione divinitatis et cognitionis vana gloria et avaritia. Immoderata namque edendi concupiscentia, gula est. Desiderium autem inordinatum excellendi, vana gloria. Nimius vero appetitus habendi vel possidendi avar
Abbreviated transcription (Latin):
tiones ꝯfusas atq ineuidn̾tes sumũt.
ut nicħ exear᷑ ꝯunctioe atq ꝯpositioe
effic̾e possit. atq iccͥco meminisse quid̃
alendi acsentiendi thit. hisq ueludfa¬
muł atq obedientib utit᷑. ead tota

Expanded text:
nes confusas atque ineuidentes sumunt, ut nihil ex earum coniunctione ac compo- sitione efficere possint, atque idcirco meminisse quidemalendi ac sen- tiendi trahit hisque uelut famulis atque oboedientibus utitur, eadem tota
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsu dep̾hendit᷑. auar̾ una quidẽ
uitã solum corꝑi summinstrat ut naᷤ¬
cento estat. alendoq subsistat alia uͦ
officiũ est. ut c̾andis nutͥendis alendisq
corꝑib pͥsto sit. nullũ uͦ p̃stet io̾is sens ue
c̾re radicitꝰ asfixũ tenet᷑. Scdã uͦ ꝯposita¬
młtiforme uiditiũ capit. Oe enĩ aĩal
triendi ꝓbatur ẽẽ subiecta. Quibꝰ uͦ sensꝰ
adest. ñ tm̃ eas rer᷑ capuĩt formas. qͥbus
sensibili corꝑe feriunt᷑. p̾sente. s abscroñ

Expanded text:
s deprehenditur: quarum una quidem vitam solum corporis subministrat, ut nascendo crescat, alendoque subsistat. Alia veofficium est, ut creandis, nutriendis alendisque corporibus praesto sit: nullum vero praestet rationis sensusve terrae radicitus affixmultiforme iudicium. omne enim animal triendi, probatur esse subiecta. quibus uero sensus adest, non tantum eas rerum capiunt formas quibus sensibili corpore feriuntur praesente, sed absc
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Nam fides illa qua aliquid credr
ħ mͦ ut qui credit fide illa fideł ñ dr¬
catur: p̃sentis ꝓpositi ñ ẽ. Sine fide enĩ
⁊̃ infideles ñ uiu̾e exħ manifestũ est.
illa credit. quȩ credñdo ⁊ amando hõ¬

Expanded text:
natur. Nam fides illa qua aliquid creditur hoc modo ut qui credit fide illa, fidelis non dicatur; praesentis propositi non est. Sine fide enim etiam infideles non vivere manifestum est, illa credit quae credendo et amando ho
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ut nec c̾ature attͥbuat c̾atoris maie¬
statẽ. nec c̾atori ascͥbat: cat᷑e infirmita¬
etͣnitatẽ. Ita fides si unicuiq q̃ suũ ẽ.
detͥm̃tũ patiat᷑ Nã illi qͥ c̾at᷑a ꝓ dõ colẽ¬
tes gemino errore decepti: łc̾at᷑a etnã.

Expanded text:
s majestatem, nec Creatori ascribat creaturae infirmitaaeternitate. Ita fides, si unicuique quod suum est detrimentum patiatur. Nam illi qui, creaturam pro Deo colentes gemino errore decepti, vel creaturam a
Abbreviated transcription (Latin):
isua oꝑa. Inscda parte disc̾nit fides it̃¬
c̾atorẽ saluatorẽ ⁊ sac̾m̃ta sua. Ad creato¬
iẽ ꝑtinẽt oꝑa ꝯdicioĩs: quȩ sex diebus
facta s̃ Ad saluatorẽ ꝑtinẽt oꝑa restau¬
ratioĩs: quȩ ꝯplentur. sex etatib In pͥma
parte ad fidẽ ꝑtinet ꝯfit̾i unũ c̾atorẽ. &
ab eo facta ẽẽ oia quȩ hñt ẽẽ: Inscda par¬
te ad fide ꝑtinet uenerari unũ saluatorẽ.

Expanded text:
sua; in secunda parte discernit fides inter Salvatorem et sacramenta sua. Ad Creatorem pertinent opera conditionis quae sex difacta sunt; ad Salvatorem pertinent opera restaurationis, quae complentur sex aetatibus. In prima parte ad fidem pertinet confiteri unum creatorem, et ab eo facta esse omnia quae habent esse. In secunda parte ad fidem pertinet venerari unum salvatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥb ⁊ lingue ipsi s̾uient. Potestas eus
potesta et̾̃na. q̃ ñ auferet᷑. Quisputaᷤ
pot̾at : signata erãt.: i nemopot̾at solu̾e
signacła. hͥleo de tͥbu iuda. uenit gͦ fi¬
lis dĩ. unduit naturã nr̃am. natꝰ: de
uirgine. crucifixꝰ. sepultꝰ. resurrex̾ as¬
cendit ad celos. implendoq ꝓmissa
erant. aꝑuitque latebant. Lego in
euangłio quod angłs gabriel. ad ma-¬
riã uirginẽ mittitur. pariturã ꝓnũ¬
tiat. Recordoz ꝓpħie q̃ dicit. Ecce uir¬
e̾et ioseph in bethleem c̃maria uro.

Expanded text:
stas ejus potestas aeterna, quae non auferetur . Quis putas poterat? Signata erant, et nemo poterat solvere signacula, nisi leo de tribu Juda. Venit ergo Filius Dei, et induit naturam nostram: natus est de Virgine, crucifixus, sepultus, resurrexit, ascendit ad coelos, et implendo quae promissa erant, aperuit quae latebant. Lego in Evangelio, quod angelus Gabriel ad Mariam Virginem mittitur, parituram praenuntiat . Recordor prophetiae quae dicit: Ecce viresset Joseph in Bethlehem, cum Maria
Abbreviated transcription (Latin):
on idẽ ordo libroꝵ inhistorica .⁊
allegorica lectione suandꝰ: Histo¬
ria ordinem temꝑis ꝓsequit᷑. Ad alle¬
goriã magis ꝑtinet ordo cognitionis.
ꝯsequens ẽ. ut nouum testam̃tũ.
in quo manifesta p̃dicat᷑ ueritas.
in hac lectione uet̾i p̃ponatur ubi
ead u̾itas fig̾is obũbrata occulte. ꝓñ¬
ciat᷑. Ead utbiq u̾itas s ibi occulta:
ħ manifesta. ibi ꝓmissa: ħexhibita.
Audisti c̃ leg̾et᷑ inapocalipsi. qr signatꝰ
erat lib̾. ⁊ nemo inueniri pot̾at qͥ scl¬

Expanded text:
on idem ordo librorum in historica et allegorica lectione servandus est. Historia ordinem temporis sequitur, ad allegoriam magis pertinet ordo cognitionis; consequens est, ut Novum Testamentum, in quo manifesta praedicatur veritas, in hac lectione Veteri praeponatur, ubi eadem veritas figuris adumbrata occulte praenuntiatur. Eadem utrobique veritas, sed ibi occulta, hic manifesta; ibi promissa, hic exhibita. Audisti cum legeretur in Apocalypsi, quia signatus est liber; et nemo inveniri poterat, qui sol
Abbreviated transcription (Latin):
Qursꝰ uet̾is. inoui testam̃ti seriẽ ꝑc᷑¬
rentes. totã pene dep̃sentis uite sta¬
cu ireb̾ intp̾r gestis ꝯtextã c̾nimus.
raro aliqua de dulcedĩe et̾noꝵ bonoꝵ
icelestis uite gaudiis manifeste ãeꝓmi.
lñ has scͥpturas duunas appellare si¬
des catholica solet. Dhilosophoꝵ scͥpt᷑e
ꝙͣ luteus paries dealbatꝰ. nitore eloqͥi.
foris pollent q̃ si qn̾ u̾itatis p̃tendũt
spẽm falsa ãmiscendo. ꝙͣ quodã colo¬
re suꝑ ducco lutũ erroris oꝑiunt.
Cont᷑ diuina eloquia aptissime fa
arida apparet. ⁊ untꝰ dulcedine plena
sũt. Un ostat ꝙ merito cale uocabu¬
lũ sortita sũt que sola fit ⁊ falsitatis
ꝯtagione aliena ĩueniunt᷑. ut nicħ u̾i¬
uine s̃quas a catholice fidĩ cultorib
editas auccoritas uniu̾isał eccłie ad
euisd̃ fidi corroborationẽ. innum̾o
diuinoꝵ libroꝵ c̃putandas cep̃. ile

Expanded text:
Novi Testamenti seriem percurrentes, rotam pene de praesentis vitae statu et rebus in tempore gestis contextam cernimus, raro aliqua de dulcedine aeternorum bonorum et coelestis vitae gaudiis manifeste deprimi. Tamen has scripturas divinas appellare fides catholica solet. Philosophorum scripturae, quasi luteus paries dealbatus, nitore eloquii foris pollent. Quae si quando veritatis praetendunt speciem, falsa admiscendo, quasi quodam colore superducto lutum erroris operiunt. Contra, divina eloquia aptissime favarida apparent, et intus dulcedine plena sunt; unde constat quod merito tale vocabulum sortita sunt, quae sola sic a falsitatis contagione aliena inveniunt, ut nihil verivinae sunt, quas a catholicae fidei cultoribus editas, auctoritas universalis Ecclesiae ad ejusdem fidei corroborationem in numero divin
Abbreviated transcription (Latin):
qr afide cacholica ñ disc̾pãt. ⁊ ñ nulla
ñutilia docent. int̾ diuina ꝯputan¬
tur eloquia. Que fortasse enum̾ando
meliꝰ quã diffiniendo ostendimus
testam̃tis ꝯtinetꝰ inuet̾i uideł¬
⁊ nono. Utroq cestam̃tũ tͥbꝰ ordinibꝰ
diftinguit᷑. uecis cestam̃tũ xinet legẽ¬
ni prapħas agiogͦphos. Nouũ uͦ euan¬
geliũ apłos patres. Primꝰ ordo uet̾is ce¬
sam̃ti .i lex. quã ebrei corath nominãt
nineri. Quintꝰ adabarĩ: qui ẽ deutero¬

Expanded text:
 fide catholica non discrepant, et nonnulla etiam utilia docent, inter divina computantur eloquia, quae fortasse enumerando melius quam definiendo ostenderimusTestamentis continetur, in Veteri vide ordinibus distinguitur. Vetus Testamentum continet legem, prophetas, agiographos. Novum autem Evangelium, apostolos, Patres. Primus ordo Veteris Testamenti, id est lex quam Hebraei , thorath nominant,Numeri; quintus Adabarim, qui est Deutero
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta ierononimi. augustini. g̾gorii
ãbrosii. isidori. origenis bede. ⁊ alioꝵ
multoꝵ orthodoxoꝵ que tã infinita
s. ut num̾ari ñ possint. Exquo ꝓfecto
apparet qͣntũ infide rͥana feruorẽ ha¬
que dictare illi potuerũt. Inhis autẽ
ordinibꝰ maxime ułusq testam̃ti appa¬
ret ꝯuenientia. d sic̃ pꝰ legẽ ꝓpħe. ⁊ pꝰ¬

Expanded text:
scripta, Hieronymi, Augustini, Gregorii, Ambrosii, Isidori, Origenis, Bedae, et aliorum multorum orthodoxorum, quae tam infinita sunt, ut numerari non possint. Ex quo profecto apparet quantum in fidem Christianam fervorem haquae dictare illi potuerunt. In his autem ordinibus maxime utriusque apparet convenientia, quod sicut post legem prop
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsortiũ t̾reni corꝑis. ne forte ħ ipsũ ad
dep̃ssionẽ eius ꝑtin̾e iudet᷑. ad iunxit
ꝓuidñtia dĩ ũ pꝰmodũ c̃eod corpore
głificato ad cũsortioͣ illoꝵ qui in sua pu¬
ritate ꝑstiterãt sublimaretur. ut qͥ mi¬
nus exdispensatiõe creatoris sui ꝯditꝰ¬

Expanded text:
forte hoc ipsum ad depressionem ejus pertinere videretur, adjunxit providentia Dei ut postmodum cum eodem corpore glorificato ad consortium illorum qui in sua puritate perstiterant sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione creatoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
erat glificando. lit sciret hõ qr si potuit
dĩ tam disparẽ nat᷑ã corꝑis ⁊ aĩe ad unã
federationẽ atq amiciciã c̃iũg̃e. neqͣꝗͣ ei
ĩpossibile futur᷑ roał creat᷑e. humilita¬
tẽ licet longe infĩorẽ. ad sue głe paitici¬
pationẽ sublimare. Rursũ si tm̃ gau¬
diũ ẽ. ⁊ tͣnta iocditas uita ista mortał

Expanded text:
t Deus tam disparem naturam corporis et animae ad unam foederationem atque amicitiam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum, rationalis creaturae humilitatem licet longe inferiorem ad suae gloriae participationem sublimare. Rursus si tantum gaudium est et tanta jucunditas vita i
Abbreviated transcription (Latin):
aĩmantiũ qͦ exuna erigine ꝓdeũt
s nimã mansionẽ sortiũt᷑. Pisces in origi¬
nali sede ꝑmanẽt. uolitilia sur sũ tellũt᷑.
ifuit qͣsi sup id q̃ facta s̃. Sic de una massi
corruptibił nat᷑e. isua mutibilitate deflu¬
entis umũsa gn̾is humani ꝓpago t̾ñit᷑. s
aliis deorsũ inei q̃nitisũt corruptione iꝰte
relictis. Aliis sutsum dono gr̃e adfortẽ ce¬
lestis pat̾e eleuant᷑:¬

Expanded text:
imantium quae ex una origine prodeunt; sed non unam mansionem sortiuntur. Pisces in originali sede permanent. Volatilia sursum tolluntur, et fiunt quasi supra id quod facta sunt. Sic de una massa corruptibilis naturae, et sua mutabilitate defluentis universa generis humani propago trahitur, sed aliis deorsum in ea qua nati sunt conruptione juste derelictis; aliis sursum dono gratiae ad sortem coelestis patriae eleva
Abbreviated transcription (Latin):
Urto loco succedũt acoliti q̃ latine
dñr ecoroferarii. qr accensos cereos
defert dĩ legũt euangeliũ. uł dũ offert̃
sacͥ̾ficiũ. Non ut tenebras huius aeris
illuminẽt. s obħ ut sic̃ uisibile litmen
manibꝰ gestãt. ita oꝑa lucis ꝓximꝰ ostendãt.
palpancibꝰ ducacũ p̃beãt. hii eum ordi¬
nant᷑ postquã edoeti fuerint. ab ep̃o.
qualit̾ inofficio suo age debeant accipi¬
ut ab aichidiacono ceroferariũ .i. cãde¬
labrũ cũ cereo ue sciãt se ad accendẽda
luminaria mancipari. Acccipiunt

Expanded text:
rto loco accedunt acolyti, qui Latine dicuntur ceroferarii, quia cereos accensos deferunt dum legitur Evangelium, vel dum offertur sacrificium, non ut tenebras hujus aeris illuminent, sed ob hoc ut sicut visibile lumen manibus gestant, ita opera lucis proximis ostendant, palpantibus ducatum praebeant. Hi cum ordinantur postquam edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, accipiunt ab archidiacono ceroferarium, id est candelabrum cum cereo, ut sciant se ad accedenda luminaria mancipari. Accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui in esdra natanaei .i. ĩhumilitate dño
siuentes appellant᷑ exquoꝵ ordine fuit
ille natanael. qͥ ineuangelio saluatorẽ
confit̾i. ⁊ abipso meruit collaudari. di
guinis xͥ ipsis ad altare offerũt. ⁊ it̾m re¬
ferũc Dequibꝰ quid̃ patͥbꝰ placuie. ut qͥ
sac᷑ misteria contreccẽt. legẽ obsuent conti¬
nẽtie sic̃ scͥptũ ẽ. Mundamini qui fertis
uasa dm̃. Hii incemplo dñi oblationes¬

Expanded text:
qui in Esdra Nathanei, id est in humilitate Domino servientes appellantur, ex quorum ordine fuit ille Nathanael, qui in Evangelio Salvatorem confiteri, et ab ipso meruit collaudari, dicguinis Christi ipsis ad altare deferunt, et iterum referunt. De quibus quidem Patribus placuit, ut qui sacra mysteria contrectant, legem observent continentiae, sicut scriptum est: Mundamini qui fertis vasa Domini . Hi in templo Domi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciũ dedit: minist᷑ meo q̃ ordinẽ ⁊osficuĩ ac¬
copit. S dicis mͥ. Qmͦ adinẽ aut officiũ ac¬
cipe potuit. qͥ p̃ciũ dedit. Audi qͦmͦ adꝑni¬
ciẽ ⁊ ad ꝑditionẽ offitiũ em̃e potuit. grãm
em̃e ñ potuit. Tñ ꝙ officiũ accep᷑. iht̃ ꝑmi¬

Expanded text:
 eo quod ordinem et officium accepit. Sed dicis mihi: Quomodo ordinem aut officium accipere potuit qui pretium dedit? Audi quomodo. Ad perniciem, ad perditionem. Officium emere potuit, gratiam accipere non potuit. Tamen quia officium accepit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad correptionẽ. s ad dampnationem
om̃e iudiciũ exerc̾et᷑. ꝓpt̾ea posttisice
hoies iudices uice dĩ. ut culpas subiectoꝵ
eaminando castigẽt ut infine c̃ uen̾it
uidex ac̃ correptos saluare possit. quos
corrigendos humano uditio subrecit.
nas expiandas correptionum ⁊ satissati¬
onum modus im̃sura rationabili diffim-¬
cione p̃figitur. Et est scͥptus lib̾ peniten¬
cialis. in quo sp̾u̾ał quasi medicine anti¬
dota ꝓponuntur. uͥ medici animarum
accipiant quod contͣ morbos peccatoꝵ¬

Expanded text:
ad correctionem, sed ad damnationem omne judicium exerceretur. Propterea positi sunt homines judices vice Dei, ut culpas subjectorum examinando castigent, ut in fine eum venerit judex Deus, correctos salvare possit, quos corrigendos humano judicio subjecit. rsas expiandas, correctionum et satisfactionum modus ac mensura rationabili definitione praefigitur; et est scriptus liber poenitentialis in quo quasi spiritualis medicinae antidota proponuntur, ubi medici animarum accipiant quod contra morbos peccator
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea subuinccũ ẽ. qr ille ꝙͣ habebat uir eiꝰ
ũ eet: manifeste demonsttũ ẽ qr hiiquos
pͥus habueiat. qͥnq eius hest legituni ⁊ ñ
u̾i atq incedẽ. Cũ uͦ ad annos discretionis
tunc erior ñ maritꝰ s ad tilt̃ appellat᷑. Q aũ¬
tionis ꝑuen̾int c̃iungat eos sigam adiu¬
uantẽ s̃ habuerint acognitiõe ũ̾itatis. illa
siuerũ ẽ neq uitiũ fuiss iłł qͥsine pecc̃o nas¬
cerentur. sine cognitiõe ⁊̃ nasci. ꝙ nich inse
nascendo haberent unde p̾ea c̃ adtẽpus
cognoscendi ꝑuenissent: potuissent ad
cognitioe u̾itatis p̃pediri. Et nos qͥđ sed̃m
hũc modũ ĩreb occultis ea que magis
ꝓbabilia nob̃ uidebantur elegimus. ita
tñ tit innulla parte dubia pc̾tis asserere
p̃sumamꝰ. Peo autẽ qͥ propositũ est. nob̾
tractare quał pͥmꝰ homo cõditus ẽ. ħp̃senti
abbreuiatione suffice uoluintis. gunc

Expanded text:
abebat vir ejus non esset; manifeste demonstratum est quod ii quos prius habuerat quinque ejus, hoc est legitimi, et non veri atque incedere. Cum vero ad annos discretionis tunc non maritus, sed adulter appellatur. Quetionis pervenerint contingat eos si gratiam adjuvantem non habuerint a cognitione veritatis illa si verum est, neque vitium fuisset illis qui sine peccato nascerentur, sine cognitione etiam nasci; quia nihil in se nascendo haberent unde postea cum ad tempus cognoscendi pervenissent, potuissent a cognitione veritatis praepediri. Et nos quidem secundum hunc modum in rebus occultis ea quae magis probabilia nobis videbantur eligimus, ita tamen ut in nulla parte dubia pro certis asserere praesumamus. Pro eo autem quod propositum fuit nobis tractare qualis primus homo conditus est; hoc praesenti abbreviat
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ m̃tis ꝑfectus moxcõditꝰ est ita qͦͥre
eo qui nascituri fuissent tã corꝑe ꝙͣ sesu
c̾ilatur illos uͦ qui ex ppso nascent᷑ ead̃
loge qua ⁊ mĩc natiuitatẽ humanã or¬
dinatã enimꝰ p̃uos nascit᷑os ac deinde ꝑ¬

Expanded text:
sensum mentis perfectus mox conditus est, ita quoque qui ex eo nascituri fuissent, tam corpore quam sensu credatur; illos vero qui ex ipso nascerentur eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinata
Abbreviated transcription (Latin):
icunctis uiuẽtib c̃nimꝰ. qr amodico
tiniũsa incipiũt. ac deinde paulatim
ꝑ inc̾m̃ta ordine ad ꝑfectionẽ euadũt.
putãdũ ẽ. si ipͥncipio suo aꝑfecto ĩcho¬
ata ꝑsubsequẽtẽ ꝓpagõnẽ amodico ad
maiora ⁊ meliora ꝓficiat. ⁊ decorpe qͥd̃
huimano fortassis difficile ñ erit neq in¬
ꝯueniẽs uidebit᷑. ħ in estimationẽ reciꝑe.
u̾um de sensu ⁊ decogitone ũitatis for

Expanded text:
cunctis viventibus cernimus. Quia a modico universa incipiunt; ac deinde paulatim per incrementa ordine ad perfectionem evadunt. putandum est si in principio suo a perfecto inchoata, per subsequentem propagationem a modico ad majora et meliora proficiat. Et de corpore quidem humano fortassis difficile non erit, neque inconveniens videtur hoc in existimationem recipere. Verum de sensu et cognitione veritati
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a complent᷑ i oĩa diaboli figm̃ta.
frustrant᷑. Pea datur sal benedictũ ĩ os
enis u̾sapientia conditꝰ. fecore careat
iniquitatis. ⁊ ult᷑ non put᷑scat au̾mib
uicioꝵ. Deinde exsufflatꝰ malignus fo¬
aures ⁊ nares c̃salua ut cactu suꝑne
sapientie. iaures euis aꝑiant᷑ ad audi¬
endũ u̾bũ dĩ. ⁊ nares similit̾ addiscer¬
nẽdũ odore᷑ uite. ⁊ mortis. ħ ẽ sacm̃tũ
aꝑtionis q dñs ineuangelio significauit.

Expanded text:
a complentur, et omnia diaboli figmenta frustrantur. Postea datur sal benedictum in os ejus, ut sapientia conditus fetore careat iniquitatis, et ultra non putrescat a vermibus vitiorum. Deinde exsufflatur malignus foaures et nares saliva, ut tactu supernae sapientiae, et aures ejus aperiantur ad audiendum verbum Dei, et nares similiter ad discernendum odorem vitae et mortis. Hoc est sacramentum apertionis quod Dominus in Evangelio significavit,
Abbreviated transcription (Latin):
caduril ẽ etatẽ ꝑueniss. xxͫͦ. etatis sue
anno a iohe baptiratꝰ ẽ nõ necessitate
s dispensatioe. ut lauacrũ emũdãdis
scificaret De hinc apłos ministros euan¬
geli conuocãs regñ celoꝵ uenturũ p̃¬
dicare cep̃. ⁊ nouissime inconsũmatio¬
ne oĩũ semet ipsũ hostiã ꝓmundire¬
demꝑtioe ĩ ara crucis patͥ offerens mor¬
re sustinuit ut c̾dentibꝰ ĩ se mortis ti¬
morẽ tottet ⁊ amorte resurrex̃. i ꝓse
morientibꝰ sꝑem uite ⁊ resurrectioĩs
daret. Pcea ascensurꝰ incelos discipłos
ĩmũdũ uniu̾sũ misit. doce baptirare
cio ẽdita cõdita infine c̃dñda. sine fi¬
ne ꝓfutura. ħs̃ quibꝰ cateritandos in¬
buumnꝰ. ⁊ coꝵ qͥ sac̃m̃to nouitatis regen̾an¬
dis. fidẽ salutari ꝯfessione ꝓmendam
exigius:¬

Expanded text:
etatis suae anno a Joanne baptizatus est; non necessitate, sed dispensatione, ut lavacrum emundandis sanctificaret. Dehinc apostolos ministros Evangelii convocans regnum coelorum venturum praedicare coepit; et novissime in consummationem omnium semetipsum hostiam pro mundi redemptione in ara crucis Patri offerens mortem sustinuit, ut credentibus in se mortis timorem tolleret, et a morte resurrexit ut pro se morientibus spem vitae et resurrectionis daret. Postea ascensurus in coelos discipulos in mundum universum misit docere et baptizare tio condita in fine credenda, sine fine profutura. Haec sunt quibus catechizandos imbuimus, et eorum qui sacramento novitatis regenerandi sunt, fidem salutari confessione promerendam exigimus
Abbreviated transcription (Latin):
minos .i. eos qui hñt spm inmundum.
inuocãt nom̃ diũ iħu diuina u̾tute ob¬
iecta adiurantes eum. ut egrediat᷑ ab eis.
Recte gͦ post cateriacionẽ exorcismus
seq̃r ut ab eo quiꝰ am fide instructꝰ est.
adu̾saria u̾tus pellat᷑ t̾a quippe sũt usq
adsusceptionẽ nouitatis ꝑficienda. qͥbꝰ
baptirandꝰ qͣsi concipit᷑ inutͥtur: iusq
ad integͥtate noue uite ꝓmouet᷑. ħ autẽ s
cathetismi. exorcismi orones. pͥmũ itaq
cateritat᷑ baptiandꝰ. ut ad fidẽ ꝓͥ omoue¬
at᷑ uoluntatis arbito. De inde exorcirat᷑.
ut ab eo potestas iniqͣ diaboli pellatur
forma gͥ exorcismi in hc̃ modũ ꝑficit᷑.
Signat᷑ pͥmo baptuandꝰ crucis signa¬
cło infronte inpeccore. inodis inna¬

Expanded text:
id est eos qui habent spiritum immundum, invocant nomen Domini Jesu divina virtute objecta; adjurantes eum ut egrediatur ab illis. Recte ergo post catechizationem exorcismus sequitur, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Tria quippe sunt usque ad susceptionem novitatis perficienda, quibus baptizandus quasi concipitur et nutritur, et usque ad integritatem novae vitae promovetur. Haec autem sunt catechismi, exorcismi, orationes. Primum itaque catechizatur baptizandus, ut ad fidem proprio moveatur voluntatis arbitrio. Deinde exorcizatur ut ab eo diaboli potestas iniqua pellatur.Forma igitur exorcismi in hunc modum perficitur. Signatur primo baptizandus crucis signaculo in fronte, in pectore, in oculis, in na
Abbreviated transcription (Latin):
escentes digni regenerõne spiritali uidi¬
carent᷑. ⁊ ẽsẽ uolentes m̾ito aꝑceptiõe
sac̾m̃ti dĩ uelud indigni repellerẽtur.
ad optinendã quippe salutẽ. iccͥco arbi¬
to hois consulendũ ẽ qm̃ opꝰ salutis uo¬

Expanded text:
nte fidei acquiescentes digni regeneratione spirituali judicarentur, vel credere nolentes merito a perceptione sacramenti Dei velut indigni repellerentur. Ad obtinendam quippe salutem idcirco arbitrium hominis consulendum est, quoniam opus salutis vo
Abbreviated transcription (Latin):
naq arte abel agnuĩ oltulit sacficio.
etate abrahã ꝓfilio oblato. arretẽ mactaut
sicut ds̾ pat̾ u̾bũ suũ ꝓ satute mundi ob¬
tulit in qͦ tñ diuinitate ĩuuiolabili ꝑma¬
nẽte sola humanitas. dolorẽ mortic su¬

Expanded text:
aetate Abel agnum obtulit in sacrificio etate Abraham pro filio oblato arietem mactavit, sicut Deus Pater Verbum suum pro salute mundi obtulit. In quo tantem divinitate inviolabili permanente sola humanitas dolorem mortis su
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑale p̃figurãs et̾nũ in quo pͥnces pacis.
pat᷑ fut᷑i scłi. fideles suos aduisionẽ et̾ne
pacis inͦducit. ħꝰ autẽ regni exordium
ut ostendat᷑ qr ad future pacis quietẽ
ꝑuenire non possint. qͥ inp̃senti uita ctẽ
cempt̾ones ⁊ tͥbulationes uincendas for

Expanded text:
ernum; in quo princeps pacis, pater futuri saeculi , fideles suos ad visionem aeternae pacis introducet. Hujus autem regni exordium ut ostendatur quod ad futurae pacis quietem pervenire non possint, qui in praesenti vita contra tentationes et tribulati
Abbreviated transcription (Latin):
ẽdomada quadragesimał obsuantie.
que continentie nob̾ arma ministiat
iinquarta eiud eb domade. feria ca¬
therrandi. ⁊ exorcirandi deferunt᷑
ad eccł̃iam. ibi audituri ⁊ instruẽdi
qͣlr̃ ꝯtͣ sp̾ales neqͥtias fũt pugnaturi.
baptismus eoꝵ differt᷑. i attendente
eccłia qr qui ad agonẽ in p̾senti uita
uocant᷑ inspe future quietis baptirat᷑¬

Expanded text:
hebdomada quadragesimalis observantiae, quae continentiae nobis arma ministrat, et quarta hebdomade feria catechizandi et exorcizandi deferuntur ad Ecclesiam: ibi audituri et instruendirituales nequitias sint pugnaturi: baptismus eorum differtur, hoc attendente Ecclesia, quia qui ad agonem in praesenti vita vocantur, in spe futurae quietis baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
pba baptirate. docete ad instruetionẽ.
baptitate ad emendationẽ docete ad ficd
baptirate ad peccatoꝵ remissionẽ. Idõ
docece qr qui ẽdidit. ĩo baptitate. q qͥ
baptiratꝰ fuerit saluꝰ erit. ħ gͥforma¬

Expanded text:
postea baptizate. Docete ad instructionem, baptizate ad emundationem. Docete ad fidem, baptizate ad peccatorum remissionem. Idcirco docete quia qui crediderit, ideo baptizate; quia qui baptizatus fuerit, salvus erit .
Abbreviated transcription (Latin):
ħ id potiꝰ q uł in illo ł misto corꝑali facto
sp̃ualit᷑ imitãdũ fig̾at᷑. Palma qͥpoe sigñ
uitorie ÷ Rami aũ urentes: bona oꝑa sigͥ¬
bñdicit᷑. ⁊ de agnis qͥ benedicũt᷑ in

Expanded text:
 quod vel in illo vel in isto corporali facto spiritualiter imitandum significatur. Palma quippe signum victoriae est, rami autem virentes bona opera sigbenedicitur, et de agnis qui benedicuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmiũ iuste retͥbutioĩs. Taligͦ ꝯside¬
ratione incorde oborta. magno mosx
trepidatioĩs motu de dubio uite mor¬
tał ꝯscientia ipsa ꝯcutitꝰ. ⁊qͣntomag̃¬
adcognitionẽ ĩtitatis ꝑ uenire satagit.
Considat in ħ mundo tã diu̾sas ho
min̾ ẽẽ estimatiões. suꝑ his inqͥb
salꝰ hominis ꝯstat. Pagani ĩpłes u¬
nitatẽ diuinitatis scindũt. Iudĩ cre¬
atorẽ ꝯficent᷑. saluatorẽ ñ cognoscũt.
⁊ in his oĩb mens fluctuat. & nͥpie¬
tate in suo tenet᷑. fortassis abiecta u̾i¬
tate falsitatẽ seq̃ret᷑. accedit ad ħ spũ¬

Expanded text:
praemium justae retributionis. Tali consideratione in corde oborta, magno mox trepidationis motu de dubio vitae mortalis conscientia ipsa concutitur; et quanto magad cognitionem veritatis pervenire satagit. Considerat in hoc mundo tam diversas esse hominum existimationes, super his in quibus salus hominis constat. Pagani in plures unitatem divinitatis scindunt. Judaei creatorem confitentur, salvatorem non agnoscunt. Et in his omnibus mens fluctuat; et nisi pietate in suo teneretur, fortassis abjecta veritate falsitatem sequeretur. Accedit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfortatur. ⁊ ad ampliorẽ religioi̾s diui¬
ne deuotionẽ excitat᷑. Deuociõe autẽ
mundat᷑ ⁊ purificat᷑. ut mundo corde
iã qͦdã mͦ p̃gustare incipiat. id ad q fide
ĩuisibilib dociuñtis. ⁊ secͤta ac familiari
uisitatione de dõ suo cotidie eruditur
tionẽ p̾sentẽ hr̃e incipiat. ⁊ nulla iam
rõne ab eius fide.⁊ dilectiõe ⁊̃ si totꝰ mũdꝰ
ĩmiracła u̾tat᷑ auelli queat. Isti s̃gͦ tres
gradꝰ ꝓmotionis fidi quib fides crescens
app̾hendere

Expanded text:
tatus, ad ampliorem religionis divinae devotionem excitatur; devotione autem mundatur et purificatur ut mundo corde jam quodammodo praegustare incipiat, id ad quod fiinvisibilibus documentis, et secreta et familiari visitatione de Deo suo quotidie eruditur ntem habere incipiat; et nulla jam ratione ab ejus fide et dilectione etiam si totus mundus in miracula vertatur avelli queat. Isti ergo sunt tres gradus promotionis fidei, quibus fides crescens apprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
itum ẽ. s inferuore magñ. Hinc
diccũ est. Alulier magna ÷ fides
na reputat᷑. q̃ ⁊siminus uigeat sei¬
entia. ꝑ ꝯstantiã eñ fortis ostñditur.
Cũ gͦ fides cognitione c̃stit: adiu¬

Expanded text:
vum est, sed non fervore. Hinc dictum est: Mulier, magna est fides na reputatur, quae etsi minus vigeat scientia, per constantiam tamen fortis ostenditur. Cum ergo fides cognitione crescit, adju
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑. dubietas ñ tollit᷑ s mutat᷑. Accedit
ad hãc ĩ alia maior. meliꝰ eẽ confiti unũ
pͥncipiũ. ꝗͣ młta. Qm̃ u̾ multitudo est.
aut płalitas suꝑflua ÷: aut unitas ĩꝑ¬
fecta. Ad huc ampliꝰ. Meliꝰ : cãtorẽ pa¬

Expanded text:
 sed mutatur. Accedit ad hanc alia ratio major, melius est confiteri unum principium quam multa; quia ubi multitudo est, aut pluralitas superflua est, aut unitas imperfecta. Adhuc amplius, melius est creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
appͥbant qͥ fide credũt. Alii purita¬
te cordis ⁊ munda ꝯscientia int̾iꝰ iã
gustare incipiũt qd fide c̃idũt: In pͥ¬
mis sola pietas facit electionẽ. In scd̃is
rõ adiingit ad ꝓbationẽ. Int̾ciis: pu¬
ritas intelligẽtie apphendit c̾titudinẽ.
Solis enĩ trãseu̾tib int̾nti ñquã mntẽ ad
futura cogitanda subletiãt. ⁊ qͣuis¬

Expanded text:
approbant quod fide credunt. Alii puritate cordis et munda conscientia interius jam gustare incipiunt quod fide credunt. In primis, sola pietas facit electionem: in secundis, ratio adjungit approbationem; in tertiis, puritas intelligentiae apprehendit certitudinem. Solis enim transeuntibus intenti nunquam mentem ad futura cogitanda sublevant; et qu
Abbreviated transcription (Latin):
nichilo oĩa cieare poss ⁊̃ siuellet
c̃ata ĩ nichilũ redig̾e. Post senati¬
ũ oꝑib ddeputatũ septenarius seqr
ł potiꝰ dubitare. quomͦ de costa uiti
mulier facta sit. ⁊qͦmͦ de modico
pateruo semitie tã numerosa ꝓles

Expanded text:
ihilo omnia creare, posset etiam si vellet, creata in nihilum redigere. Post senarium operibus deputatum septenarius sequitur, imo potius dubitare quomodo de costa viri mulier fit, et quomodo de modico paterno semine tam numerosa proles
Abbreviated transcription (Latin):
his rursũ q̃ simplicitate uñ s. alia timi¬
tatẽ suã exmłtis ñ colligũt qr ñsũt ꝯpo¬
sita. nec unitatẽ suã. ĩ młta effundũt
qr młtiplicari ñ possũt. neq ẽẽ mat̾ia.
qͣles s incorꝑei sp̃s. qͥ nec ex mat̾ia s̃ qr¬

Expanded text:
his rursum quae ex simplicitate unum sunt, alia unitatem suam ex multis non colligunt quia non sunt composita; nec unitatem suam in multa effundunt, quia multiplicari non possunt, neque esse materia. Quales sunt incorporei sp
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ maiꝰ Creauit ꝑ collectionẽ iunionẽ
multa ⁊ ĩ simplicẽ eentiã recdeunt.
sic̃ pͥtis ẽscendo ꝑ multiplicationẽ asi¬
plici ẽentia plurima exierunt. Tercuĩ
opus est. qd utrũ in occulto nature
plicitate ad simplicitatẽ reducat. q̃
pꝰ a simplicitate ad multiplicitatẽ
ꝑduxerat. sic̃ scire ñ possicmus. ita
uĩ ꝑtinaciter negare ñ debemꝰ. hoc
plex eẽntia inultiplicat᷑. aliud eũ
multiplex ĩsiplicitatẽ reducit᷑. Post

Expanded text:
nem multa in simplicem essentiam redeunt sicut prius crescendo per multiplicationem a simplici essentia plurima exiverunt tertium opus est, quod utrum in occulto naturaeplicitate ad simplicitatem reducat quae prius a simplicitate ad multiplicitatem produxerat, sicut scire non possumus, ita etiam pertinaciter negare non debemus. Hoc plex essentia multiplicatur; aliud cum multipl
Abbreviated transcription (Latin):
mirabile uideat᷑. tñ maiꝰ ẽ denichilo
aliquid face. ꝙͣ de aliqͦ plꝰ fac̃e. hoc hõ
oꝑandi de suba costȩ inse diuina uir¬
tute absq extͥnseco additam̃to młtipli¬
cata corpꝰ mulieris factũ est. Neq eni
ꝯuenit ut costã illã extͥnsecus addita¬
m̃tũ accepisse dicamꝰ quatinus ineã
qͣntitatẽ exc̃scet: q̃ corꝑi mulieris for¬
palius fuiss: ⁊pͥncipalis mat̾iauo¬
cari debuiss. Nõ itaq coste illi extͥn¬

Expanded text:
men est de nihilo aliquid facere quam de aliquo plus facere. Hoc modo operandi de substantia costae in se divina virtute absque extrinseco additamento multiplicata, corpus mulieris factum est. Neque enim convenit ut costam illam extrinsecus additamentum accepisse dicamus quatenus in eam quantitatem excresceret, quae corporis mulieris forpalius fuisset et principalis materia vocari debuisset. Non itaque costae illi
Abbreviated transcription (Latin):
paruĩ erat maiꝰ factũ ÷ de aliqͦ aliqͥd
inmaiꝰ factũ ẽ. Ciĩ nͦ q magñ factũ est
minus aliqu fit: de aliqͦ aliqͥd ĩmunus
fit. Pmũ est opꝰ c̾ationis. Scdm̃ ẽ opus
multiplicatioĩs. Terciũ opꝰ est iuuois
sue collectionis. In pͥmo oꝑe fit aliqͥd
⁊ denichilo. In scđo oꝑe fit aliqͥd ⁊ de a¬

Expanded text:
factum erat majus factum est, de aliquo aliquid in majus factum est. Cum vero quod magnum factum est, minus aliquando fit, de aliquo aliquid in minus fit. Primum est opus creationis; secundum est opus multiplicationis; tertium est opus unionis sive collectionis. In primo opere fit aliquid et de nihilo. In secundo
Abbreviated transcription (Latin):
chil ẽẽ dr̃. ꝙ ꝑ eiꝰ opꝰ eentiis terũ siue
ĩꝯuingendo diuisa siue indiuidẽ¬
do cũtũcta: nicħ tollit᷑ łc̃tert᷑. Ubi
aũ de nichilo aliquid fit: aliqͥd fit qr
ħipsũ aliqͥd ut sit. ineo fit. ꝙ nͥ fieret.
id ipsũ qͥ est aliqͥd ñ eẽt. Rursũ est c̃¬

Expanded text:
rum sive in conjungendo divisa, sive in dividendo conjuncta nihil tollitur vel confertur. Ubi autem de nihilo aliquid fit aliquid fit; quia hoc ipsum aliquid ut sit in eo fit, quod nisi fieret idipsum quod est, aliquid non esset. Rursum cum
Abbreviated transcription (Latin):
mmortales. uniꝰ subtilitatis uł puri¬
tatis. siue ingoris eiuscł. itł qͦlibet
alio nomine significãdũ sit quelib
centia bona siue alia melior aut de¬
centior forma uire appellat᷑. cate sit̃
Sie enĩ corpoꝵ natura se de mõstrat.
isũt quedã corꝑa solida magis. ⁊ fir¬
ma. ⁊ alia puriora apparẽt co extͥsa
gis: ialia fragilia. ⁊ corruptioni ꝓn¬
ponderosa. ⁊ in ꝯgrua. Et est pulcrata
m muniu̾sititis ꝯpage & ordine isti
diu̾sitas: in qͣ muiꝰ boñ malũ ñ est.
ar diffrẽs boñ. maiꝰ boñ ẽ: Ad huncͦ

Expanded text:
immortales, unius subtilitatis vel puritatis sive vigoris ejusdem vel quolibet alio nomine significandum sit quaelibet essentia bona, sive alia melior aut decentior forma jure appellatur, creatae sunt. Sic enim corporum natura se demonstrat; et sunt quaedam corpora solida magis et firma, et alia puriora apparent et extersagis; et alia fragilia et corruptioni prponderosa et incongrua. Et est pulchra tamen in universitatis compage et ordine ista diversitas, in qua minus bonum malum non est, et differens bo
Abbreviated transcription (Latin):
unsinguł inseꝑabił uoluntas ubs
ab oĩ malo lib̾ata. ũpleta oi bono fruẽs
indesinent᷑ et̾noꝵ iocnnditate̾ gaudi¬
tori suo ñ sit ingͣta. Quantũ gͦ atcinet
adscientiã m̃abilẽ: menior pͣt̾itoꝵ¬

Expanded text:
 voluntas libera, ab omni malo liberata, et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum jucunditate gauditori suo non sit grata. Quantum ergo attinet ad scientiam rationalem, memor praet
Abbreviated transcription (Latin):
entis sensũ ĩmemor. Nã iꝑitissimus
medicus: sic̾ arte seiuntur õs morbos
corꝑis nouit. Si c̃aũ in corꝑe sentiunt᷑
plurimos nescit qͦs ip̾e ñpassus ẽ. Ut gͦ
scientie maloꝵ due sũt. una qua
potentiã m̃tis non latẽt: alt̾a qua
experientis sensib mne̾rent. Alit̾ quip¬
pe scuintur oĩa uitia ꝑ sapientie
doctͥnã. alit̃ ꝑ insqͥpientis pessimam:
alit̾ exꝑtꝰ ⁊passus. Ille si ꝑitiã negli¬
gat: iste si miseria careat. Scdm lã
obliuionẽ quã post̃iore loco posui:
abeoꝵ sensibꝰ. & tñ ꝑpotentiã scientie
uidebimus udebimꝰ ⁊ amabimꝰ. a¬
mabimis. ilaudabimꝰ. Soce quod
erit in fine: sine finez¬

Expanded text:
ensum, prorsus immemor. Nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes morbos corporis novit. Sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit quos ipse non passus est. Ut ergo scientiae malorum duae sunt, una qua potentiam mentis non latent, altera qua experientis sensibus inhaerent. Ita pe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam ualiter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. Secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, ab eorum sensibus, et tamen potentia scientiae uidebimus et amabimus, amabimus et Iaudabimus. ecce quod erit in fine sine fine
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mittit qui uolũtariũ dõ castitatis
sacͥficiũ offerre debemus siẽ scͥptum:
de uirginibꝰ p̃ceptũ dñi ñ habeo upse
dñs de uoluntariis eunuchis. loquens
ad iecit. Quipot̃ caꝑe capiat. Acsidicẽt.
feminalib ego non uestio. nec cinquã
conda cegenda uoluntarie munim̃ ca¬
stitatis assumat. Notandũ uͦ q̃ sac̾dotbꝰ
ĩferioris ordinis neq tinica dat᷑ iacci¬
lamina aurea. qͥbꝰ soli utũt᷑ pontifices

Expanded text:
itatis sacrificium offerre debemus, sicut scriptum est: De virginibus praeceptum Domini non habeo . Et ipse Deus de voluntariis eunuchis loquens adjecit: Qui potest capere capiat . Ac si diceret: feminalibus ego non uestio nec inpono alicui nda tegenda voluntarie munimentum castitatis assumat. Notandum vero quod sacerdotibus inferioris ordinis, neque tunica datur hyacilamina aurea; quibus soli utuntur pontif
Abbreviated transcription (Latin):
ost cec̾a ornam̃ta suꝑ imponit᷑
capiti pontificis mitra que alio
nomine cidaris ł tiara uocatur: qua
quinq senstiũ quiincapite sedem hnĩ
ĩponit᷑. cui in scͥptũ ẽ nom̃ dĩ quom
ebraico in effabile uocãt. ut ꝑ ħ signifi¬
cet᷑ dm̃ sic̃ conditorẽ om̃iĩ ita rectorem

Expanded text:
ost caetera ornamenta superimponitur capiti pontificis mitra, quae alio nomine cydaris vel tiara vocatur; qua quinque sensuum qui in capite sedem habenerimponitur, cui inscriptum est nomen Dei, quod Hebraice ineffabile vocatur. Ut per hoc significetur D
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c ordinatꝰ multa ingenu sui uolu¬
mina reliquit. Ite eronica eusebii
cesariensis. atq euisd historie eccłi¬
astice libros. ꝗͣuis in pͥmo narronis
sue libro tepuerit. ⁊ pꝰ in laudibꝰ atq
excusatione origenis scismatiei unũ
noticiã que ad instructionẽ ꝑtinet.

Expanded text:
hiorum, multa ingenii sui volumina reliquit. Item Chronica Eusebii Caesariensis, atque ejusdem historiae ecclesiasticae libri, quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit, et post in laudibus atque excusatione Origenis schismatici unum notitiam, quae ad instructionem pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
cicardinales p̃sbit̾i sandaliis. que
subtꝰ soleam integrã ne pes t̾rã ꝯtingat.
desr̃ uͦ ꝯstant excorio ꝑ loca ꝑforato. qr
gssꝰ p̾dicatoris. ⁊ subtꝰ muniti eẽ debẽt.
ne t̾renis polluant᷑. ⁊ desuꝑ aꝑti. ut ad ce¬
lestia cognoscenda reuelent᷑ Quod autem

Expanded text:
et cardinales presbyteri sandaliis, quae subtus soleam integram, ne pes terram contingat; desuper vero constant ex corio per loca perforato, quia gressus praedicatorum et subtus muniti esse debent ne terrenis polluantur, et desuper aperti, ut ad coelestia cognoscenda revelentur. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
nificat᷑ ꝗͣ rectos gͣssus debent fac̾e pedibꝰ
sius. ⁊ genua debilia .i. negligẽtiis dissoluta
roborare. ⁊ sic ad p̃dicandũ euangeliũ
festinare.¬

Expanded text:
nificatur quod rectos gressus debent facere pedibus suis; et genua debilia, id est negligentiis resoluta roborare, et sic ad praedicandum Evangelium festinare.
Abbreviated transcription (Latin):
d pͥmiceriũ ꝑtinẽt acoliti. exor¬
ciste. lectores. atq psalmiste.
te lecciones benedictiones. psalmoꝵ
laudes offercoriũ ⁊ responsortũ. qus
psallendi inchoro. ꝓsollennitate: itõr
ordinatio qͦ ꝓ luminaribꝰ deporan¬
dis. Siquid & necessariũ ẽ ꝓrepane
clicos qͦs delinquere cognoseit pe
ecessũ ad agnitionẽ ep̃i defeit s¬
silicarios iste constituit᷑. ⁊ matͣcłas
ipse disponit. Qñ autẽ pͥmicerius
absens ẽ. ea que p̃dicta s̃ iste eitͥnt
eruditione. his explendis certus:¬

Expanded text:
d primicerium pertinent acolythi, exorcistae, lectores atque psalmistae, ite, lectiones, benedictiones, psalmum, laudes offertorium et responsoria quis psallendi in choro pro solennitate temporum, ordinatio quoque pro luminaribus deportandis. Si quid etiam necessarium est pro reClericos quos delinquere cognoscit, ipse excessum ad agnitionem episcopi defert. Basilicarios ipse constituit, et matriculas ipse disponit. Quando autem primicerius absens est, ea quae praedicta sunt ille exquirit, eruditione his explendis certus
Abbreviated transcription (Latin):
Liber̃ qͦ arbitriũ inp̃o mex exndio
insitũ. innatũq parit̃ possidentes.
q̃ potãt sine uioleta adutrũlibet
ꝑa uolũtate. deflecti in alt̾o ad uti
sine coactione: maldo. derelicti si¬
ne opp̃ssione. d¬

Expanded text:
 mox exordio insitum innatum pariter possidentes quo poterant sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti; in altero adjuti sine coactione, in altero derelicti sine oppressione.
Abbreviated transcription (Latin):
sistentiȩ ñ aliud eẽ pot̾ id qd̾ ẽ. ⁊ id de
quo ẽ. qr uñ i simplex. ⁊ idiuiduũ.
numat̾iale ẽ totũ q est: s facta est in
tena. aut rudis mioles. aut aceriuis.
aut ꝯgregatio cumulata aut ex his
aliquid ꝙ illã nõ ꝯtiugit. s ꝑsoualit̃
distincta ⁊ exp̃ssa. ⁊ ꝯsiguata nuñio.
sp̃uał u intelligibił discretioĩs: ut mul

Expanded text:
e potest id quod est, et id de quo est. Quia unum et simplex et individuum et immateriale est totum quod est; sed facta est in teria ut rudis moles, aut acervus, aut congregatio cumulata, aut ex his aliquid quod illam non contingit, sed personaliter distincta et expressa et consignata numero spiritualis et intelligib
Abbreviated transcription (Latin):
na tand ꝑ reuelacionẽ ãmonitꝰ est:
ne amplius har̃ scͥpturar᷑ studio in¬
phos. aliasq tales simplici sulo dicta¬
cas freqͣntare ꝯsuesd̾e̾t. Sicq inb̾ui ad
statũ pͥstiñ reductꝰ. cantã int̾ne quie

Expanded text:
na tandem per revelationem admonitus est, ne amplius harum litterarum studio inphos, aliasque tales simplici stylo dictatas, frequentare consuesceret; sicque in brevi ad statum pristinum reductus, tantam internae qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ philosophat᷑. s negociat᷑ iux ꝗ tam
carere ualer. Quid aũ delect̃one simpli¬
cis pauli dicã qui ante implere legẽ
uoluit quã disd̾e̾: que nob̃ ꝓfecto satis
eremplo eẽ potest. ñ auditores neq lecto¬
res legis s faccores. potiꝰ uistos ẽẽ añ dm̃.
Consiđ indũ ptea est ł lectio duobꝰ mõis
aĩo fastidiũ ing̾ere solet. ⁊ afflig̾e sp̃m¬
⁊ qͣlitate uidelicet si obscurior fuerit.
i qͣntitate si ꝓlixior extit̾it ĩ qͦ utroq
magno uti moderamine oportet. ne
quod adrefectionẽ q̃sitũ ẽ: sumat᷑
ad suffocationẽ. Sunt qui oĩa leg̾e uo¬
lunt. cu noli ꝯtende̾. sufficiat tͥ. ni¬

Expanded text:
negotiatur; vixque tam carere valet. Quid autem delectione simplicis Pauli dicam, qui ante implere legem voluit quam discere? Quae nobis profecto satis exemplo esse potest, non auditores, neque lectores, sed factores potius justos esse ante Deum. Considerandum praeterea est, quod lectio duobus modis animo fastidium ingerere solet, et affligere spiritum, qualitate videlicet si obscurior fuerit, et quantitate si prolixior exstiterit, in quo utroque magno uti moderamine oportet, ne quod ad refectionem quaesitum est, sumatur ad suffocationem. Sunt qui omnia legere volunt; tu noli contendere, sufficiat tibi, ni
Abbreviated transcription (Latin):
oportet : s pacẽ ñ amitt̾e. Contempla¬
re. ⁊ occupari noli. nali auarꝰ ee. ne
facte sẽꝑegeas. Audi salomonẽ. audi sa¬
pientem. ⁊disce pͥdñtiã. filimi inqͥt.
ampsꝰ his ne requirts. factendi plures
libros nullus est finis. freqͣnsq medi¬
tauio carnis afflictit ẽ. U ẽ gͦ finis  si¬
nẽ loq̃ndi oł parit᷑ audiamus. Dm̃ timne.

Expanded text:
oportet, sed pacem non amittere. Contemplare, et occupari noli. Noli avarus esse, ne forte semper egeas. Audi Salomonem, audi Sapientem, et disce prudentiam. Fili mi, inquit, amplius his ne requiras; faciendi plures libros, nullus est finis, frequensque meditatio carnis afflictio est . Ubi ergo est finis? Finem loquendi omnes pariter audiamus Deus time