comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ittis exticerit emmeutib repellat᷑/ Nasi uͦ pars suꝑior ins pd
onõduis sdhoci sormata est inferior aũt carcilatone adheret
molaa ut ad osum digitoꝵ possit esse tractabisis Inh̃oc aũt qis¬

Expanded text:
ictus extiterit, eminentibus repellatur. Nasi vero pars superior usque ictus extiterit, eminentibus repellatur. Nasi vero pars superior usque ad medium solida formata est, inferior autem cartilagine adhaerente mollita, ut ad usum digitorum possit esse tractabilis. In hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
ocułos Sc̃os erre barroni placet / ⁊lam ⁊ ip̃e palpebre quib mobi¬
licus mest palpitacio bocabult̃ tribuit pilis in ordine scanabi¬
uallete sopcum ocuas decentissimũ p̃bent/ Quar motus asidu¬
us incomprehensibili celeĩtate concurreus ⁊ uidendi cenoren
nõ impedit ⁊ refiat ob̾cutũ/ Acies em̃ id est membrana illa ꝑ¬
lceus quã sictari ⁊ obarestere nõ oporcet ñ humore assidoifi
tersa pure uiceat obsolertit Seind ipa suꝑ ciłior fastigia piłe
brenb adornata/ Nõne quasi aggeribus ⁊ munũtũ ocisio
ne quid suꝑue maidat ⁊ spẽm simuł pstant exquoꝵ cõsinio ual¬
exoriens ⁊ ueluti equali porrectus iugo utrãq acĩe simulet
disterut ⁊ muuuit Inferiꝰ quoq genaꝵ nõ indecens tunmor insiłi¬
tud̾inẽ colłiũ leuit̾ exurgens ab om̃ parte ooilos esfiat til¬
ores ꝑuisum ꝙ est abarcifire sũmo ut siquis foite uehemẽdior

Expanded text:
oculos dictos esse Varroni placet. Nam et ipse palpebre, quibus mobioculos dictos esse Varroni placet. Nam et ipse palpebre, quibus mobilitas inest palpitatio vocabulum tribuit, pilis in ordine stantibus septum oculis decentissimum prebent, quarum motus assiduus incomprehensibili celeritate concurrens et videndi tenorem non impedit et reficit obtusum. Acies enim, id est membrana illa perlucens quam siccari et obarescere non oportet, nisi humore assiduo tersa pure niteat, obsolescit. Quid? Ipsa superciliorum fastigia pilis brevibus adornata nonne quasi aggeribus et munimentum oculis, ne quid superne incidat, et speciem simul prestant? Ex quorum confinio nasus oriens et veluti equali porrectus iugo utramque aciem et discernit et munit. Inferius quoque genarum non indecens tumor, in similitudinem collium levis exurgens, ab omni parte oculos efficit tutiores, provisumque est ab artifice summo ut, siquis forte vehementior
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaudum ⁊ incencionẽ mẽtis relaxes cñ acies ocłi bc̾usq
deduat᷑ oms singuli uidere mopiunt seꝑatim: Si auiũ r ur̃si
incenderis aciem q direxeris coit in bnũ quicq̃d duplex uidebat᷑
Quĩ gͦ mirũ si mens ueneno ac pocencia uimi dissdluca dirige
se non p̃t ad uidendum sicut ne pedes quidem ad aubulandũ
neruis saipestentibus debiles aut si uis furoris incerebꝵ semẽt
concordiam disiugit oculoꝵ Quod ad eo ueꝵ est ut lustis hom̃ib
si aut nisam aut ebrii fiant nullo mꝰ possidit acad̾ere ut aliquid
duplex uidẽat/ Quare si racio apꝑet cur oculi fallunt᷑ maises¬
tiu est nõ esre falsds sensus qui aut ño falluũt᷑ si sunt puri et̾
incegri aut si fallĩtur mens tam non falłit᷑ que illoꝵ que ill¬
oꝵ nouit errdrem. E nos ad dei oꝑa reuertamur Et gͥ ooil¬
nicior es eẽut adiniuria eos ałioꝵ cegimĩbus occulint bude

Expanded text:
cogitandum et intentionem mentis relaxes, tum acies oculi utriusque cogitandum et intentionem mentis relaxes, tum acies oculi utriusque diducitur et singuli uidere incipiunt separatim. si animum rursus intenderis aciemque direxeris, coit in unum quidquid duplex uidebatur. quid ergo mirum si mens ueneno ac potentia uini dissoluta dirigere ae non potest ad uidendum, sicut ne pedes quidem ad ambulandum neruis stupescentibus debiles aut si uis furoris in cerebrum saeuiens concordiam disiungit oculorum? quod adeo uerum est, ut luscis hominibus, si aut insani aut ebrii fiant, nullo modo possit accidere ut aliquid duplex uideant. quare si ratio apparet cur oculi fallantur, manifestum est non esse falsos sensus: qui aut non falluntur, si sunt puri et integri, aut si falluntur, mens tamen non fallitur, quae illorum nouit errorem. Sed nos ad dei opera reuertamur. ut initiores essent ab iniuria, eos ciliorum tegminibus occuluit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ipos humeris puri ac liquidi plenos esre uoluit in quoꝵ media ꝑt
bus puris ac subailĩbus cernendi sensus ac racio contiuetur ꝑe¬
reos g᷑ orbes se ip̃am mens intendit ut uideat miraq racione
inunũ iistet᷑ ⁊ cõmugit᷑ amboꝵ luiinũ uisus libet hoc loco
illoꝵ rep̃hendere uancatẽ qui dum uolunt ostendere sensus fal¬
sos esse mulca colligunt in quib oculi fallant᷑ it̃ que illio enõ
ꝙ furiosis ⁊ ebriis omia duplicia uideant᷑ : Quasi ners eius oir¬
oris obstura sit causa Ideo eñĩ fit quia duo sunt oculi S quõm
id fiat accipe / uisus ocułoꝵ incencione aĩ constat itaq qm̃ mẽs
ut supra dictũ est oculis cꝙͣ fenestris utit᷑ non taucũ hoc ebrus
aut insanis accidit s ⁊ sais ⁊ sobuis. Nami si aliquio muis pp̾ia
admoneas duplex uidebit᷑ Cercũ est eñ̃ inc̃uallũ ac spacium
quo acies oculoꝵ coit Item si retrorsum auoces auimũ quasi as

Expanded text:
ipsos umoris puri ac liquidi plenos esse uoluit, in quorum media ipsos umoris puri ac liquidi plenos esse uoluit, in quorum media ibus puris atque subtilibus cernendi sensus ac ratio continetur. per eos igitur orbes se ipsam mens intendit ut uideat miraque ratione in unum miscetur et coniungitur amborum luminum uisus. Libet hoc loco illorum reprehendere uanitatem qui dum uolunt ostendere sensus falsos esse, multa colligunt in quibus oculi fallantur, inter quae illud etiam, quod furiosis et ebriis omnia duplicia uideantur: quasi uero eius erroris obscura sit causa. ideo enim fit, quia duo sunt oculi. sed quomodo id fiat accipe. uisus oculorum intentione animi constat. itaque quoniam mens, ut supra dictum est, oculis tamquam fenestris utitur, non tantum hoc ebriis aut insanis accidit, sed et sanis et sobriis. nam si aliquid nimis propius admoueas, duplex uidebitur: certum est enim interuallum ac spatium quo acies oculorum coit. item si retrorsum auoces animum quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ sibras ⁊ fluentẽ ꝑ uenas sangniem ⁊ crescences exuulũb
cornes ⁊ ob̃ductas adulcimũ cicatrites uichil posse lucis admict̃e¬
silisi force oculos aurib similes nasti uolebat ut nõ tam ocułs ꝙͣ
foram̃b corneremꝰ quo nchil ad sp̃em fedius adũsum nutiliꝰ fie̾i̾
potest/ Quãtulum eñ uidere possemꝰ si mens ab intinũs penetͣlib
captis pͣiguas cauernaꝵ ruuilas actendẽt ut siquis uelit tnͣspi¬
core ꝑcicutã nõ plus ꝑfecto ceruat ꝙͣ ticute ip̃ĩꝰ capacitas comp̃¬
hendat Itaq ad uidendum membris pocius in orbem cõglobatis
opus fuit ut uisus in lacum spargeret᷑ ⁊ que inp̃miori facie adherẽt
ut libere possuit om̃ia contueri: Eigo meffabilis diuine ꝑuidẽ¬
cie uirtus fecit duos simillimos orbẽs cosq ita deuuxit ut nõ in
tocũ conũti ẜ mouiꝰ tam ac flecti cũ mõdo possenti orbes aũt¬
ET

Expanded text:
oculorum fibras et fluentem per uenas sanguinem et crescent- tes ex uulneribus oculorum fibras et fluentem per uenas sanguinem et crescent- tes ex uulneribus carnes et obductas ad ultimum cicatrices nihil posse lucis admittere, nisi forte oculos auribus similes nasci uolebat, ut non tam oculis quam foraminibus cerneremus: quo nihil ad speciem foedius, ad usum inutilius fieri potest. quantulum enim uidere possemus, si mens ab intimis penetralibus capitis per exiguas cauernarum rimulas attenderet! ut si quis uelit transpicere per cicutam, non plus profecto cernat quam cicutae ipsius capacitas conprehendat. itaque ad uidendum membris potius in orbem conglobatis opus fuit, ut uisus in latum spargeretur, et quae in primori facie adhaererent, ut libere possent omnia contueri. ergo ineffabilis diuinae prouidentiae uirtus fecit duos simillimos orbes eosque ita deuinxit, ut non in totum conuerti, sed moueri tamen ac flecti cum modo possent. orbes autem
Abbreviated transcription (Latin):
ber erre quod uidet non in eo quod uidetur aut incenoone aels cũ
anie aut effusione radioꝵ qũi si ita ẽẽt tardius ꝙͣ ocułis aduera¬
mub uide̾mus douec intencus aer ami acie aut epp̃si radii adis
quod Gidendũ ẽẽt puẽĩrent / Cum añs uideamꝰ eod̾em momẽto
tẽporis plerq u ͨ aliud agences uichilonimꝰ cãm umũsa que cõu-¬
cra sut posita intueauĩ neruis ⁊ mamfestius est moncẽ & que
ꝑoculos ea que sunt oppoita tnͣspiciat quasi pfenestras lucente
merd aut speculari lapid̾e obductas ⁊ idcirto mens ac boliuitas ex
oculis sope dmoscit᷑ suod quidem ut refelleret lucreaus meptissiõ
usus ẽ argnũto Si eiũ mens inquit ꝑ oculos uidet erutis ⁊ esd¬
sis oculis magis uideret qm̃ enuire cũ postib fores plusnferũt
lumũs quã si fuerent adducte Amurũ ip̃i nt pocius epicuro qui
eũ docuit effossi oculi erant ne uiderent effossos orbes ⁊ ruptas

Expanded text:
bet esse quod uidet, non in eo quod uidetur, aut intentione aeris cum bet esse quod uidet, non in eo quod uidetur, aut intentione aeris cum acie aut effusione radiorum, quoniam si ita esset, tardius quam oculos aduertimus uideremus, donec intentus aer cum acie aut effusi rideamus eodem momento temporis, plerumque vero aliud agentes, nihilominus tamen universa quae contra sunt posita intueamur, verius et manifestius est mentem esse, quae per oculos ea quae sunt opposita, transpiciat, quasi per fenestras lucente vitro, aut speculari lapide obductas. Et idcirco mens, et voluntas ex oculis saepe dignoscitur. Quod quidem ut refelleret Lucretius, ineptissimo usus est argumento. Si enim mens inquit per oculos videt, erutis et effossis oculis magis videret; quoniam evulsae cum postibus fores plus inferunt luminis quam si fuerint obductae. nimirum ipsi uel potius Epicuro qui eum docuit effossi oculi erant, ne uideret effossos orbes et ruptas
Abbreviated transcription (Latin):
for⁊ inmins srili suet̃ qm simpliaĩ caueruaꝵ angusaas p̃cer¬
nolare box posset nͥ ꝑcoptam ꝑ canos suus ⁊ reꝑaissu retencam
foramina ip̃a comberent illis simlia uartalis quib impositis
polent augustiores uasa compleri/ Eas gͣ aures quib ẽscdi¬
mollibus pelliculis informare que pulchricudinẽ demereur᷑ ue¬
dule acq placcentes neq duris ac solidis ossibus ne adũsim in¬
habiles ẽent nmobiles ac rigentes s quod ẽẽt hoꝵ medium e¬
cogitauit ut eas cartilago mollior alligaret ⁊ habent aptam siul
⁊ plexibilem firmitatẽ  In hr̃s audiendi tantũ officiũ cõstitutũ ẽ
siouit in oculis uidendi ⁊ ornoꝵ p̃cipue in explicabilis est ac mira
subtilitas quia eoꝵ orbes gemminaꝵ simlitũdinẽ p̃ferentes abea
netrarent : Pereas gͦ membranas sonsus ille qui dicioͣ mens
eaque sunt foris oͣͣspiat ne forte existimes aut ymagniũ in¬
crsione nos ceruere ut pħi disserunt qñ uidendi offiaũ in eo de¬

Expanded text:
m simplicium cavernarum angustias praetervolare vox posset, nisi exceptam per cavos sinus, et repercussu retentam foramina ipsa cohiberent: illis similia vasculis, quibus impositis solent angusti oris vasa compleri. Eas igitur aures quibus est indimollibus pelliculis informare, quae pulchritudinem demerent pendulae atque flaccentes, neque duris ac solidis ossibus, ne ad usum inhabiles essent immobiles ac rigentes: sed quod esset horum medium excogitavit, ut eas cartilago mollior alligaret, et haberent aptam simul et flexibilem firmitatem. In his audiendi tantum officium constitutum est, sicut in oculis videndi; quorum praecipue inexplicabilis est ac mira subtilitas, quia eorum orbes gemmarum similitudinem praeferentes, ab ea netrarent. per eas igitur membranas sensus ille qui dicitur mens, ea quae sunt foris transpicit, ne forte existimes aut imaginum incursione. nos cernere, ut philosophi disserunt, quoniam uidendi officium in eo de
Abbreviated transcription (Latin):
ecar dispares quoq nacure hos mͦ fieri putant᷑ dum forte iulenã
uteri parcẽ mastuliue sarpis semen iciderit marẽ quidẽ gigmi
opmatõ est si quia sit infeminea parte conceptus aliqudo iuse hr̃e
fenmeũ supra qua decus uirile paciat᷑ uł formã insignẽ uł inne¬
cũ candorem uł corꝑis leuitatẽ uł arcus delicatos / uł sratura b̃re¬
nem uł uocẽ gracilem /uł amimũ nubecillũ uł exħus płura/ qce
parcẽ indexteram semen feminuusexus insłuxerit feminã quid¬
dam ꝑcreari s qm̃ in mascuła parte concepta sit q̃abere ise asiqͥd
uirilicatis blera quã sexus racio ꝑmictat ant balida membra  aut
di uero masculmũ indextam feminiũ in suustram puouĩt / derosa
fetus recte ꝓuerre ut et feumius ꝑ omĩa nasire s p aecis cifat
⁊ marib tam̃ mence quã corpe robur birile sornet᷑ Illud ic ip̃m¬
loꝵ duos sexus maris ac femine macãimatus ẽ / quib iceit̾

Expanded text:
etur. dispares quoque naturae hocmodo fieri putantur: cum forte in laeuam etur. dispares quoque naturae hocmodo fieri putantur: cum forte in laeuam uteri partem masculinae stirpis semen inciderit, marem quidem gigni opinatio est, sed quia sit in feminina parte conceptus. aliquid in se habere femineum supra quam decus uirile patiatur, uel formam insignem uel nimium candorem uel corporis leuitatem uel artus delicatos uel staturam breuem uel uocem gracilem uel animum inbecillum uel ex his plura. item si partem in dexteram semen feminini generis influxerit! feminam quidem procreari, sed quoniam in masculina parte concepta sit, habere in se aliquid uirilitatis ultra quam sexus ratio permittat. aut ualida membra aut isi uero masculinum in dexteram, femininum in sinistram peruenerit, utrosque fetus recte prouenire, ut et feminis per omnia naturae suae decus constet et maribus tam mente quam corpore robur uirile slorum, duos sexus maris ac foeminae machinatus est; quibus inter se
Abbreviated transcription (Latin):
bus forcasse hec collecta sunt Iuanium tam̃ fetib p̾nit ocułos sio
dub̃ĩ nõ est ꝙ in ouis sepe deprehendimꝰ: uude fieĩ nõ posse aroi¬
tror quin fictio acapite suuuiat exordmũ Sumilicudines aũt ĩ co¬
porib silioꝵ sic ficĩ putant dum senna mẽse ꝑmixt̾a coalestuut
si uirile suꝑauerit pat̾ suilem ꝓueire seu marem seu femiua /s
muliebre p̃ualuerit ꝑgeniem cuiaq sexus adimagine respondere
materuam Is aũt prenalet eduobus quod fuerit ulterus alcerum
guras quoq misteri / ut soboles illa cõmuus aut nentrũ referre
uideatur quia cotũ exalco nõ habet aut utrũq qr partẽ de su¬
ulis mucnata est nam incorporib aĩalai bidenꝰ aut cofiudi ps¬
rentũ colores aͥcͥ sieĩ c̃aũ nentri generanciũ similẽ/ aut uc̾usq plc
exp̾mint discoloribus membris ꝑ ome corpus concors imptura uas̃¬

Expanded text:
bus haec fortasse collecta sunt. In avium tamen foetibus primum oculos fingi bus haec fortasse collecta sunt. In avium tamen foetibus primum oculos fingi dubium non est, quod in ovis saepe deprehendimus. Unde fieri non posse arbitror, quin fictio a capite sumat exordium. Similitudines autem in corporibus filiorum sic fieri putant: cum semina inter se permixta coalescunt, si uirile superauerit. patri similem prouenire seu marem seu feminam. muliebre praeualuerit, progeniem cuiusque sexus ad imaginem respondere maternam. id autem praeualet e duobus, quod fuerit uberius; alterum guras quoque misceri. ut suboles illa communis aut neutrum referre uideatur, quia totum ex altero non habet. aut utrumque, quia partem de singulis mutuata est. nam in corporibus animalium uidemus aut confundi parentum colores ac fieri tertium neutri generantium simile aut utriusque sic exprimi, ut discoloribus membris per omne corpus concors mixtura uari
Abbreviated transcription (Latin):
genaẽ fatere nõ posseñt uena in marib que seminũ cõturet
Supłox est pauło inceior quã ilłud qmuoris obsteui receptacułũ
una tam compage coherences ꝙ uidemꝰ incorꝑib aĩaliũ cũ mc̃¬
fecta pacrsiunt Sed illa de᷑rerior mastulũ cõdiuet semen sinist̾o
feminũet ommo intoco corꝑe pars dextera masculiua est
partes que indiuersum diffuse ac ͭ salexe circĩplicant᷑ sicit arieti ẽ
cornua Que pars indexc̾am recorquet᷑ mastuliua est que insiuistra
femiuua/ Cõceptu gͥ uarro ⁊ aristotiles sic fieri arbitinut amut
ño tantũ marib ĩ esse semen uoꝵ eciã feninus ⁊ inde płoꝵq uari¬
bus simules ꝑcreari sed eaꝵ semen saugniem ee purgaca & si
recte cũ iurili nuptũ sic ucraq concreta ⁊ simul cargulata infor¬
mari Et p̾mũ quidem cor hõis effingi ꝙ in eo sit ⁊ uitã ons ⁊ sapi¬
encia deiq cocũ opus quadragesimo die cosimari Ex ab̾ orcibi¬

Expanded text:
 quae seminium continet, duplex est, paulo interior quam illud umoris obsceni receptaculum. una tamen conpage cohaerentes: quod uidemus in corporibus animalium, cum intersecta patefiunt. sed illa dexterior masculinum continet semen, sinisterior femininum, et omnino in toto corpore pars dextera masculina est, partes, quae in diuersum diffusae ac reflexae circumplicantur sicut arietis cornua. quae pars in dexteram retorquetur, masculina est, quae in sinistram, feminina. conceptum igitur Varro et Aristoteles sic fieri arbitrantur. aiunt non tantum maribus inesse semen, uerum etiam feminis et inde plerumque matribus similes procreari, sed earum semen sanguinem esse purgatum: quod si recte cum uirili mixtum sit, utraque concreta et simul cmari: et primum quidem cor hominis effingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; denique totum opus quadragesimo die consummari. Ex abortioni
Abbreviated transcription (Latin):
auedcsue compatũ est uc candens ac pigdius huude genen¬
soldmt ssiona conpps a rigaret dones adcapiendos forçiores cibos
ꝯdencib instruatur ⁊ diribus roboretur
sd nadunus ad posit̃ ut tetã que suꝑsunt breuit eal¬
coms Poteram mit ego ip̃oꝵ quoq geuitaltu mebroꝵ¬
nirisicam ratõne tibi exponere ñ me pudor ab hurꝰ mõi
sone reuotaret icaq a nobis indiuento uereandie
que sunt pudenda uelent Snod̃ in hant rem accmet quer sutis

Expanded text:
e comparatum est, ut candens ac pingui humor teneritudinem novi corporis irrigaret, donec ac capiendos fortiores cibos, et dentibus instruatur, et viribus roboretur. Sed redeamus ad propositum, ut caetera, quae supersunt breviteicemus. Poteram nunc ego ipsorum quoque genitalium membrormirificam rationem tibi exponere, nisi me pudor ab huiusmodi sermone reuocaret: itaque a nobis indumento uerecundiae quae sunt pudenda uelentur. quod ad hanc rem attinet, queri satis
Abbreviated transcription (Latin):
crassiq sit᷑ ⁊ cnͣsineat humor aũt om̃is ꝑ illam teneĩtudinẽ ꝑcoł¬
datur eñ q uesica auq eq cenus subtilisꝙ membrana ẽ ab drbe

Expanded text:
crassius fit, et transmeat, humor autem omnis per illam teneritudinem percocrassius fit, et transmeat, humor autem omnis per illam teneritudinem percolatur, eumque vesica, cujus aeque tenuis subtilisque membrana est, absorb
Abbreviated transcription (Latin):
ñ maceracos exse cibos aliuis emiserit paulatun ꝑ illos it̾noꝵ
aufractus excrudinitur ut quitqued ip̃is inest suci quo corpus alit̾
membris om̃ib dindat̃ Et tam ne cur forte obhereant ac resistãe
quod fieĩ pocerat p̃p ipoꝵ uoluminũ flexiones inse sepe redemp¬
tos ⁊ fieri siue puiae nõ pocerat oppleuit ea intũsetus crassiore
fuco nt purggamenta illa uentris adexicus suos faalius ꝓlubri¬
ami incerent᷑ Illa queq ratio subalissima ẽ quot uesita cũꝰ ussi
uolutres nõ habent eũ sic abicescinis sapara nec ullam heãt
fisralam qua exillis ninam trahat cõpletur cãm ⁊ humore dis¬
cendit᷑ id quẽ fiat non est diffiale ꝓuidere Incestinoꝵ em̃ parces
que ab ałuo cibum potũq suscipinũt pacenciores sunt quã tec̾e
spire ⁊ multe tenuores hec nesicam circ̃iplecũt᷑ ⁊ cononent
as quas ꝑtes oĩ potus ⁊ abus nixca ꝑuenerunt fuũ quidem

Expanded text:
ubi maceratos ex se cibos aluus emiserit, paulatim per illos internorum ubi maceratos ex se cibos aluus emiserit, paulatim per illos internorum anfractus extruduntur, ut quidquid in ipsis inest suci quo corpus alitur. membris omnibus diuidatur. et tamen necubi forte obhaereant ac resistant, quod et fieri poterat propter ipsorum uoluminum flexiones in se saepe redeuntes et fieri sine pernicie non poterat, obleuit ea intrinsecus crassiore suco, ut purgamenta illa uentris ad exitus suos facilius per lubricum niterentur. illa quoque ratio subtilissima est. quod uesica, cuius usum uolucrefistulam, qua ex illis urinam trahat, completur tamen, et humore distenditur. Id quomodo fiat, non est difficile pervidere, intestinorum enim partes, quae ab alvo cibum potumque suspiciunt, patentiores sunt quam caeterae spirae, et multo tenuiores. Hae vesicam circumplectuntur, et continent: ad quas partes cum potus et cibus mixta pervenerint, fimum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sic acadit᷑ ut morb̾o aliquo hic ad dicꝰ ab septus uocẽ nõ tnͣsiu¬
cat ad singuẽ faciatq de soquentib muicos : Quod cũ acaderit au¬
dicũ quoq ob̃stru necesse ẽ ut quia bocẽ erunt tere nõ p̃t ne adiu¬
cere quidem possit loquendi go causa pacefactꝰ ẽ hic meatus Ih̃d
quoq prestat ut in lauachris celebrandis quia nares calorẽ ferre
non possunt aer feruens ore ducat᷑ Item forte spiramenta narũ
frigoris picita precluserit ꝑ os auram crahere possimꝰ ne ob¬
structa meandi facultate sp̃t strangulet᷑ Cibi uͦ maluum recepa
⁊ eũ pocus humore ꝑ nxti cũ iam calore ꝑ cocti fueruit eoꝵ fuoꝰ
menarrabili mꝰ ꝑ membra diffisus irrigãt uiu̾sum corpus ⁊ue¬
gecat Incesanoꝵ queq młtiplices spire ac loucdaddo inse cõuo¬
luta ⁊ uno cam obscructa uniculo quã mirificũ dei opus ẽ Mam

Expanded text:
su accidit ut morbo aliquo hic aditus obsaeptus uocem non transmitsu accidit ut morbo aliquo hic aditus obsaeptus uocem non transmittat ad linguam faciatque de loquentibus mutos. quod cum acciderit, auditum quoque obstrui necesse est, ut quia uocem emittere non potest. ne admittere quidem possit. loquendi ergo causa patefactus est hic meatus. illud quoque praestat, ut in lauacris celebrandis, quia nares calorem ferre non possunt. aer feruens ore ducatur, item si forte spiramenta narium frigore pituita praecluserit, per os auram trahere possimus, ne obstructa meandi facultate spiritus stranguletur. cibi uero in aluum recepti et cum potus umore permixti cum iam calore percocti fuerint, eorum sucus inenarrabili modo per membra diffgetat. Intestinorum quoque multiplices spire ac longitudo in se convoluta et uno tamen substricta uinculo quam mirificum dei opus est! nam
Abbreviated transcription (Latin):
hes fitusa spiritał nõ tautũ adnares serũ adeos queq int᷑ patẽt
fee cremis pasati regionib ñ se cosses fanciũ spectantes ounã cos
u mopnnt intumorem ciuꝰ rei causa ⁊ racio non ob̾scura ẽ lo¬
uendi em facultatẽ nõ haberemꝰ si sicut gule icer ad eos taucum
na orsensio adnores tontũ paceret ⁊ Apꝑuit gͥ uiam uoci di¬
nis sof fertis ex illa fiscula spitali ut posset siugua m̃strio suo
coger et uoris qtĩs i offensum tenore pulsib sius in berba con¬
codere &m meatus si alique iuͦ mc̃ceptus sic᷑ niucũ facat neꝰ¬
necesse est/ Errat em̃ ꝑfecło quisqͥs aliami causam pũcat oir hõmes
muti suit᷑  Non eũt ut nulgo credicur uinctam gerunt liugnã sis
qn socalem ilłum sp̃m ꝑ nares quasi mugientes ꝑfindunt quod bs¬
ti trausitus ad os auc millus omino est aut noñ sit pacens uc ple¬
nam uocem possit enuctere / Quod pleꝵq nacira sit aliqũ etiã ca¬

Expanded text:
haec fistula spiritalis non tantum ad nares, verum ad os quoque interpatet in extremis palati regionibus, ubi se colles faucium spectantes uvam tollere incipiunt in tumorem. Cujus rei causa et ratio non obscura est; loquendi enim facultatem non haberemus, si, ut gulae iter ad osita gurgulio ad nares tantum pateret. aperuit igitur uiam uoci diuina sollertia ex illa fistula spiritali, ut posset lingua ministerio suo fungi et uocis ipsius inoffensum tenorem pulsibus suis in uerba concidere. qui meatus si aliquo modo intersaeptus sit, mutum faciat necesse est: errat enim profecto quisquis aliam causam putat cur homines muti sint. non enim, ut uulgo creditur, uinctam gerunt linguam, sed hi uocalem illum spiritum per nares quasi mugientes profundunt, quod uoci transitus ad os aut nullus omnino est aut non sic patens, ut plenam uocem possit emittere. quod plerumque natura fit, aliquando etiam ca
Abbreviated transcription (Latin):
qmi se pecudes nacos espe maluerũt Quos si ds in ca force si¬
uĩterit aĩalia quoꝵ sortem p̃ferunt sue iam ꝑfecto cupiaut᷑ rem¬
grare maguisq clamorib condicoem p̃sdnam flagicent quanõ
est tam robur ac firmitas corꝑis ut officio lugne careas aut an¬
un ꝑ aerem libera discursacio ut manibus indigeas plus emni
manus prescant qua leuitas usus q penuaꝵ plus lugna quã
edaus corꝑis forcitudo siue gͥ amencia est ea p̃ferre que si
daca suit accipe decrecces IIdem querũt᷑ hoĩem morbis ⁊ iia

Expanded text:
cudes natos maluerunt! quos si deus in ea forte conuerterit animalia quorum sortem praeferunt suae, iam profecto cupiant remigrare magnisque clamoribus condicionem pristinam flagitent, quia non est tanti robur ac firmitas corporis, ut officio linguae careas, aut auium per aerem libera discursatio, ut manibus indigeas. plus enim manus praestant quam leuitas ususque pinnarum, plus lingua quam totius corporis fortitudo. quae igitur amentia est ea praeferre quae si data sint, ac
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ut in hoiẽ aut ceruã aut inquadrupede Que tñ idͥ biua
solida ne ingradiendo pigricia ⁊ grauitas retarderet ͣ seaͬ
uace ⁊ adingorem corꝑis conseruaudũ medulłis icrmscens ple¬
na eaꝙ rursus non equalit᷑ porrecta finunt᷑ s smas roscparts
uodis crassiorib conglobauit ut ⁊ substringi nrius fatlai es
uerti cucuis possent unde suit uertibula nomĩaca eos nososͣ
firuit̾ solidatos senĩ quodam opoilo cexit ꝙͣ diat catuleo sci¬
it suie acrictu ⁊ sime sensu doloris aquo pleterent᷑ Eosdemc̃t
o in unũ modum formauit alios cm̃ fecit᷑ simplices ⁊ uor¬
bem rocundos in hus duintaxat arcitułis inquib mone᷑ iueui¬

Expanded text:
sunt ut in homine aut <qua>terna ut in quadrupede: quae tamen non fecit sunt ut in homine aut <qua>terna ut in quadrupede: quae tamen non fecit solida, ne in gradiendo pigritia et grauitas retardaret, sed cauata et ad uigorem corporis conseruandum medullis intrinsecus plena. eaque rursus non aequaliter porrecta finiuit, sed summas eorum partes nodis crassioribus conglobauit, ut et substringi neruis facilius. et uerti tutius possent, unde sunt uertibula nominata. eos nodos firmiter solidatos leni quodam operculo texit, quod dicitur ct sine attritu et sine sensu doloris aliquo flecterentur. eosdem tamen non in unum modum informauit. alios enim fecit simplices et in orbem rotundos, in iis dumtaxat articulis in quibus moueri mem
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib pedib Itẽ bnia capiti ⁊ colło ꝓxnna que uaĩos aian
cibus usus prebent Inpeatdibus sunt posteĩorib pedes ac¬
siuiles feris In hpĩe añt manus que nõ ad aibielandñ sed
ad faciendum temꝑandũ q sunt nate Et ⁊ tenĩ genus inquo
p̃ora ilła neq ped̾es neq manus sunt s ale inquib pemie per
ordinẽ fixe uolandi exibent usum Ita bna fictio duersas p̃ẽs
orre formore ne gradiendi flectendi ꝙ so faculcate axeͣ uon
haberet ex eius ꝑte quasi media coustas idert tnͣsuenao ⁊ nona
groilum pene conductis int̃ra uistera contegant᷑ nt ca qua ͫ es¬
lia ⁊ minus ualida sieĩ opus erat isłius solide cratis ampeepos
posrent esse inumita Insuma icꝰ conscrucois eius quã suuler na¬
nis carme diximꝰ caput colłotauit in quo eẽt regnũ cocis cau¬
uł ambulandi uł faciendi uł uolandi caura eire ponca ucorpe

Expanded text:
in omnibus pedes, item bina capitiin omnibus pedes, item bina capiti feris sunt posterioribus pedes similes, in homine autem manus; quae non sunt ad ambulandum, sed ad faciendum temperandumque sunt natae. Est et tertium genus, in quo priora illa, neque pedes, neque manus sunt, sed alae, in quibus pennae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Ita una fictio diversas species osse formare, ne gradiendi flectendique se facultatem animal non haberet. Ex ejus parte quasi media costas, id est transversa et plana  velut in circulum pene conductis, interna viscera contegantur, ut ea, quae mollia et minus valida fieri opus erat, illius solidae cratis amplexu possent esse munita. In summa vero constructionis ejus, quam similem narinae diximus. caput conlocauit, in quo esset regimen totius animanuel ambulandi uel faciendi uel uolandi causa esse producta, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ed niis dm de rebus aꝑtis dispuco cũ sit liquidumn
uthil siue ꝑuidentia nec factũ ẽẽ muꝙͣ ues flei̾ pot¬
isse decimis oꝑib uniũsis si nũc libeat disputore ꝑ̃
ordiuẽ infiica mateĩa est Si ego de uno corps t̃ã
tacem quanta fueĩt ostendam hus dinuicaxat ini reb que sunt cõ¬
p̃hensibiles ⁊ apte Nam illa que sunt aĩe nec subici oculis
nec conp̃hendi queunt Arũc de ipo base hõis loq̃uur ꝙ bide¬
niꝰ inpũcipio cũ d̾s fingeret aĩałia noluit ca in rociudam for¬
me spẽm conglobare atq collig̾e ut ⁊ moueri ad ambulandũ
⁊ flect̾e se inquãlibet ꝑtẽ facile possent s ex ipa corꝑis suma
ꝑduxit caput Item ꝓduxit iembra quedam longius que uo¬
cant᷑ pedes ut alterius motibus solo fixa ꝓducerẽt at̃ał quo
mens culisset aut quo petendi aibi necessicas ꝓuocasset Exip̃o
aũt uastulo corꝑis quatuor sent excancia Bma posteiꝰ que sũt

Expanded text:
ed nimis diu de rebus apertissimis disputo, cum sit liquidum nihil sine prouidentia nec factum esse umquam nec fieri potisse. de cuius operibus uniuersis si nunc libeat disputare per ordinem, infinita materia est. sed ego de uno corpore homtatem quanta fuerit ostendam, his dumtaxat in rebus, quae sunt conprehensibiles et apertae: nam illa quae sunt animi, nec subici oculis nec conprehendi queunt. nunc de ipso uase hominis loquimur quod uidemus. In principio cum deus fingeret animalia, noluit ea in rotundam formae speciem conglobare atque colligere, ut et moueri ad ambulandum et flectere se in quamlibet partem facile possent, sed ex ipsa corporis summa produxit caput. item produxit quaedam membra longius, quae uocantur pedes, ut alternis motibus solo fixa perducerent animal quo mens tulisset aut quo petendi cibi necessitas prouocasset. ex ipso autem uasculo corporis quattuor fecit extantia, bina posterius, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tenm et inconprehensibili ichil potest decedere Itaq serendaꝵ
aminarũ racio uni ac soli deo subiacet : demq celesti sumꝰ om̃s
semñe orundi omubus idem ille pat est ut ait lucrecius/ Namde
mortalib no potest quitqͣua insi mortale generari uec pucari
pat᷑ debet qui cransfudisse aut inspirasse aumam de sua nullo
entit nec si senciat quando aut quomodo id fiat habeat aĩo cõ¬
rrehensim / Exquo apparet nõ aparentibus dari aĩas si ab uno e¬
idemq om̃ium deo patre qui legẽ racionẽ q nascendi tenet solus
iquidem solus efficit Nam terrem ꝑarentis nichil ẽ nnisi humo¬
rem corꝑis in quo est maceĩa nascendi in sensu uoluptatis enut¬
eat uł ĩ eopiat ⁊ citra Noc opos humoris istius homo resiscit nec amplas
quicquã pocest Ideo nasti sibi filios optant quia ũ ip̃i faciũt. Cece̾a
iani dei sunt omia scilicet conceptus ip̃e ⁊ corꝑis informacio ⁊ iuspi¬

Expanded text:
tenui et inconprehensibili nihil potest decedere. itaque serendarum tenui et inconprehensibili nihil potest decedere. itaque serendarum animarum ratio uni ac soli deo subiacet: denique caelesti sumus omnes semine oriundi, omnibus ille idem pater est, ut ait Lucretius. nam de mortalibus non potest quicquam nisi mortale generari. nec putari pater debet qui transfudisse <se> aut inspirasse animam de sua nullo modo sentit, nec si sentiat, quando tamen aut quomodo id fiat habet animo conprehensum. ex quo apparet non a parentibus dari animas, sed ab uno eodemque omnium deo patre, qui legem rationemque nascendi tenet solus, siquidem solus efficit. nam terreni parentis nihil est nisi ut umorem corporis in quo est materia nascendi, cum sensu uoluptatis emittat uel recipiat: citra hoc opus homo resistit nec amplius quicquam potest, et ideo nasci sibi filios optant, quia non ipsi faciunt. cetera iam dei sunt omnia, scilicet conceptus ipse et corporis informatio et inspi
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ causa tributa adeo racio sompinandi ⁊ quidem incõmine uniũsis
ammantibus s illud hõi p̃cipue quod tñ eam racionẽ deus quietis ca¬
usa daret facultatẽ sibi reluiquit docendi hoĩem fucura ꝑ sompniũ
Nam ⁊ hysdorie sepe tescant᷑ exticisse sompuiã quoꝵ pnũs ⁊ adira¬
bil̃ fui̾t euencus et responsa uatũ nr̃oꝵ exꝑte sompii cõscicerũt ꝰ
& uare neq semꝑ uera sꝑ neq semꝑ falrã uirgilio teste qui duas
parces eẽ nosint sompinoꝵ S que falsa sunt dormiendi causa
bident᷑ que uero nimicũit᷑ adeo ut i mineus bonũ aut malũ ac re-¬
uelacione distamꝰ  Illud quoq uenire in quescionẽ potest ucrͣͣ ne
aiã expatre an pocius ex matre an uero exbtroq gene̾t᷑ S ego ĩ
meoqure ab ancipiti uiudico ⁊ lich̃il em̃ exhus cribus uerum qr ne¬
pocest qm̃ cõfertur aliquid exbcroq de aninus aĩa nõ p̃t qr exre

Expanded text:
ergo causa tributa est a Deo ratio somniandi; et quidem in commune universis ergo causa tributa est a Deo ratio somniandi; et quidem in commune universis animantibus: sed illud homini praecipue, quod cum eam rationem Deus quietis causa daret, facultatem sibi reliquit docendi hominem futura per somnium. nam et historiae saepe testantur extitisse somnia quorum praesens et admirabilis fuerit euentus, et responsa uatum nostrorum ex parte somniis constiterunt. quare neque semper uera sunt neque semper falsa, Vergilio teste, qui duas portas esse uoluit somniorum. sed quae falsa sunt, dormiendi causa uidentur, quae uera, inmittuntur a deo, ut imminens bonum aut malum hac reuelatione discamus. Illud quoque uenire in quaestionem potest, utrumne anima ex patre an potius ex matre an uero ex utroque generetur. sed ego id meo iure ab ancipiti uindico. nihil enim ex his tribus uerum epotest, quoniam confertur aliquid ex utroque. de animis anima non potest, quia ex re
Abbreviated transcription (Latin):
cꝙ iguis obducto cuere sopitni qͣuemi si p auieun e oisouesuer
mirsus cudestit et quasi eingilat Auotat᷑ ergo simlachris donec mem¬
bra sopore irrigata negetentur / Goipus em̃ iugilante sensu licet ia¬
ceat nimobile tñ nõ est quietũ quia flagrat in eo sensus ⁊ iubrat ut
llamina ⁊ artus oñis adse ascrictus tenet S post ꝙͣ mens adcõtem¬
plandas imagiies ab iutentione traducta est cũc demũ corpus ome
resoluit᷑ inquietẽ Tradutit᷑ aũt mens cogitatõne ceca cũ cogentibus
tenebris cecũ tantũ mͦ ẽẽ ceꝑit dumi intenta est mea dequibus cog̃¬
tat repente soninꝰ obrepit ⁊ in sp̃es ꝑxias seusũ cogitatio ĩp̃a de
clinat Sit ea que sibi aũ oculos posuerat uidere quoq incipit dem̃
ꝑcedit ułteĩus ⁊ sibi anotam̃ta in neuit ne saluberrunã quiete co¬
poris int̾rumpat  Nam ut mens ꝑ diem ueris insiomibus auotatur
aut uigilare illam necesse erit aut ꝑꝑetua morte sõpiri dormiendi

Expanded text:
 ignis obducto cinere sopitus, quem si paululum commoveris, rursus ardescit, et quasi evigilat. Avocatur ergo simulacris, donec membra sopore irrigata vegetentur; corpus enim, vigilante sensu, licet jaceat immobile, tamen non est quietum, quia flagrat in eo sensus, et vibrat, ut flamma, et artus omnes ad se adstrictos tenet. Sed postquam mens ad contemplandas imagines ab intentione traducta est, tunc demum corpus omne resolvitur in quietem. Traducitur autem mens cogitatione caeca, cum cogentibus tenebris secum tantummodo esse coeperit: dum intenta est in ea, de quibus cogitat, repente somnus obrepit, clinat: sic ea, quae sibi ante oculos posuerat, videre quoque incipit. Deinde procedit ulterius, et sibi avocamenta invenit, ne saluberrimam quietem corporis interrumpat. Nam ut mens per diem veris visionibus avocatur, ines cernat, aut vigilare illam necesse erit, aut perpetua morte sopiri. Dormiendi
Abbreviated transcription (Latin):
id effecerit quod erat melius ⁊ rectuis/ libet gͥ interrogare istos
diumoꝵ oꝑum reprehensores quid in hoĩe deesse quia nbecilłior nas¬
tis ꝑuehant᷑ nñ imbecillitas aut incrementũ impediat aut saluzẽ
qm̃ que desunt racio dependit/ at hoĩ s inquiunt educacio maximuis
laborib constat pecudum scilicet condicio melior quod hee om̃s cũ
feõi ediderunt nõ ñ pascu sui curam geruut exquo efficit᷑ ut bberi¬
bus sua sponte. discentis alimentis lactis fecibus muistret᷑ ⁊ id̃ co¬
gente nacura sae sollicicũdine appetant. Quid aues quaꝵ racio dñ¬
sa est nonue maximos suscipĩt meducando labores ut incerdum
aliquid hñane incelligencie habe̾ uideant᷑ alidos enĩ aut luco edi¬
sicant / aut uirgultis ⁊ frondibus conscruunt eciam ciboꝵ exꝑces
mcibant euis ⁊ qũ fetus de suis corporib alere non dacũ est aibos

Expanded text:
id effecerit quod erat melius et rectius. libet igitur interrogare istos id effecerit quod erat melius et rectius. libet igitur interrogare istos diuinorum operum reprehensores quid in homine deesse, quia inbecillior nastis prouehantur, num inbecillitas aut incrementum inpediat aut salutem, quoniam quae desunt ratio rependit? 4at hominis inquiunt \'educatio maximis laboribus constat, pecudum scilicet condicio melior, quod eae cum fetum ediderint, non nisi pastus sui curam gerunt: ex quo efficitur ut uberibus sua sponte distentis alimentum lactis fetibus ministretur et id cogente natura sine matrum sollicitudine adpetant\'. quid? aues, quarum ratio diuersa est, nonne maximos suscipiunt in educando labores, ut interdum aliquid humanae intellegentiae\' habere uideantur? nidos enim aut luto aedificant aut uirgultis et frondibus construunt, etiam ciborum expertes incubant ouis et quoniam fetus de suis corporibus alere non datum est, cibos
Abbreviated transcription (Latin):
dum uicio dant in quo ridicule insannnt id sumo quod ad rem de
qua nũc agimꝰ ꝑcinet/ Queruũtur hoĩem niiis ibeallũ ⁊ fra¬
ꝑtimis in pedes suos erigi ⁊ gestire discursib statĩq aeri tolerã¬
do ydonea erre ꝙ inlucẽ naturalib induuentis iniuta ꝓcesserĩt
hoiem contͣ audum ⁊ merme camꝙͣ exnanfragio in huiꝰ bite n¬
serias ꝑici ⁊ expelli qui neq mouere se loco ubi effusus ẽ possie
nec alimencũ lactis aꝑꝑere nec iiuriam tẽporis ferre / itaq na¬
curam non macrem qr̃e hũam Tenĩs s nouercam que ami
mutis liberalit᷑ gesserit hoĩem uers E efuderit ut mops ⁊ nfiriꝰ ⁊ om̃
auxilio indigens inchilialũd possit qũa fragilicatis sue condicionem
magis desiꝑe concendo quã cm hec locuntur : Consideraus eñi eõ¬
dicione rerum incelligo uchil sei̾ alit̾ debiusse ut non dicam pocius¬
se quia deus pocest oñnia s necesse ẽ ꝑuidencissima illa maiestas

Expanded text:
 uitio dant, in quo ridicule insaniunt: id sumo, quod ad rem de qua nunc agimus pertinet. Queruntur hominem nimis inbecillum et fraprotinus in pedes suos erigi et gestire discursibus statimque aeri tolerando idonea esse, quod in lucem naturalibus indumentis munita processerint, hominem contra nudum et inermem tamquam ex naufragio in huius uitae miserias proici et expelli, qui neque mouere se loco ubi effusus est possit nec alimentum lactis adpetere nec iniuriam temporis ferre. itaque naturam non matrem esse humani generis, sed nouercam, quae cum s tam liberaliter gesserit, hominem uero sic effuderit, ut inops et infirmus et omni auxilio indigens nihil aliud possit quam fragilitatis suae condicionem tam desipere contendo quam cum haec locuntur. considerans enim condicionem rerum intellego nihil fieri aliter debuisse, ut non dicam potuisse, quia deus potest omnia, sed necesse est ut prouidentissima illa maiestas
Abbreviated transcription (Latin):
ẽbniiset corꝑalibus enm tegere mumimentis õi p̃rertĩ pulchriot¬
cur amenciam soleo mirari qui nacure oꝑa reprehendiuit ut oste¬
dant nulla ꝑuidencia inscructũ esse as regi mũdum s aignem
rerũ insectubilibus ac solidis corꝑib assiguant quor forantib

Expanded text:
tribuisset, corporalibus eum tegere munimentis; cum praesertim pulchritutribuisset, corporalibus eum tegere munimentis; cum praesertim pulchritucurum sequuntur, amentiam soleo mirari, qui naturae opera reprehendunt, ut ostendant, nulla providentia instructum esse ac regi mundum; sed originem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
raçione concessa et uirtute senciendi acq eloqñdi daca/ eoꝵ que
ceti̾s anmalib accributa sunt fecit exꝑtem quia sapia reddere
mutis daca et homini deuegata sunt quã mirabilit̾ homii adpul¬
c̾cudinem faciant exp̃m non pocest Nam si hoi fermos deuces
auc cormia, aut ignes, aut migulas ant caudam, auc uarn colo¬
ris pillos addidisset quis non seuc̃iat quã curpe aĩał eẽt fucurum
sicus muta siunda ⁊ meriua fingerent᷑ saubus sa decͣhas uł-
naturalem su corporis uescem uel ea quibus ex se armant᷑ nec spe¬
ciosa pocermt erre nec tirta ut mirabilit̾ si ucilitatẽ cogites in¬
scrucca/ si specie oruata uideant᷑ adeo uuro mͦ consenait uailitas
cum decore hdĩem uero qm̃ etnũ aĩal atq nimortale surgebat
nõ formisecus ut ceta̾ s interius armauit/ nec ininum̃cum eib
in corꝑe s in aĩo posuit /qm̃ suꝑuatuũ fuit cum ilłi ꝙ erat maxmm̃¬

Expanded text:
ratione concessa et uirtute sentiendi atque eloquendi data eorum quae ratione concessa et uirtute sentiendi atque eloquendi data eorum quae ceteris animalibus attributa sunt, fecit expertem, quia sapientia reddere mutis data et homini denegata sunt, quam mirabiliter in homine ad pulchritudinem faciant, exprimi non potest. nam si homini ferinos dentes aut cornua aut ungues aut ungulas aut caudam aut uarii coloris pilos addidisset, quis non sentiat quam turpe animal esset futurum, sicut et muta, si nuda et inermia fingerentur? quibus si detrahas uel naturalem sui corporis uestem uel ea quibus ex se armantur, nec speciosa poterunt esse nec tuta, ut mirabiliter, si utilitatem cogites, instructa, si speciem, ornata uideantur: adeo miro modo consentit utilitas cum decore. hominem uero quoniam aeternum animal atque inmortale fingebat, non forinsecus ut cetera, sed interius armauit nec munimentum eius in corpore, sed in animo posuit, quoniam superuacuum fuit, cum illi quod erat maxim
Abbreviated transcription (Latin):
cerit quo facilius possent uim priuaro ac frigoris sustin̾e̾ suigulis sc̃
generibus ad ꝓpussandos impetus etnos sua ꝓp̾a inummenta cõstitu¬
it ut aut naturalibus telis reꝑugnent forciorib aut aut que sunt
mmbecilliora subtrahant se ꝑict̾is ꝑmatate fugiendi aut que suul
⁊ uiribus ⁊ Iceleritate iudigent᷑ ascuse ꝑcegant aut latibul sepi¬
ant Icaq alia eoꝵ uł plimus lenib insublime suspensa sunt uł sus¬
fulca migulis uł inscructa cornib quibꝰdam in ore arma sunt dẽ¬
ces aut inpedib admici ingnes nulliq mauim̃tũ ad cucelam sui de¬
est: Si qua u in p̃dam maioribus cedunt ne tãm sarps eoꝵ fim¬
dicus inceriret aut in ea sunt relegaca regione ñ maiora ẽẽ non
possunt / aut acceperiunt uberem generandi fecunditatẽ ut ⁊ besti¬
is que saugiuĩe aliuit᷑ uictus suppeteret ex illis ⁊ illacã tam̃ cla¬
dem adcõseruacionẽ genis mulcitudo ip̃a suꝑaret : hoĩem aũt

Expanded text:
terit, quo facilius possent uim pruinarum ac frigorum sustinere. Singulis autem generibus ad propulsandos impetus externos sua propria munimenta constituit, ut aut naturalibus telis repugnent fortioribus aut quae sunt inbecilliora, subtrahant ae periculis pernicitate fugiendi aut quae simul et uiribus et celeritate indigent, astu se protegant aut latibulis saepiant. itaque alia eorum uel plumis leuibus in sublime suspensa sunt uel suffulta ungulis uel instructa cornibus, quibusdam in ore arma sunt dentes aut in pedibus adunci ungues: nulli munimentum ad tutelam sui -deest. si qua uero in praedam maioribus cedunt, ne tamen stirps eorum funditus interiret, aut in ea sunt religata regione, ubi maiora esse non possunt, aut acceperunt uberem generandi fecunditatem, ut et bestiis quae sanguine aluntur, uictus suppeteret ex illis et inlatam tamen cladem ad conseruationem generis multitudo ipsa superaret. hominem autem
Abbreviated transcription (Latin):
qũt po napcxuret pedios ad gradiendum redendẽq aytisbuũ
poebent ostem toura no equasi modo ducta ne ideceno habini¬
do decoriñarret pocas  tenetibus siis clement̃ extantib sou¬
ꝙ cenuatios ⁊ firmata suit ⁊ omata Inplanctis n ͦ eadem amidẽ
quas sudnte sut mirisicus eas arciferino rocunda ppẽ ne
honis scarono posset aut̃ alus ad scandmm pedib indigeret nais
quadrupedes s porrecnores longiores q formauit ut stabile cal¬
pͥus esfiterent plauicie sua mide illis iudicum nõm̃ ẽ digiti eq̃
cotidem quot in manibus sp̃em magis ꝙͣ usum maiorẽ p̃ferentes
Ideoq ⁊ mucti ⁊ breues ⁊ gradatim compositi Q̃uoꝵ qui ẽ maxi
iꝯqn iltũ sicut in mauu disterm acet̾i̾s oꝑus nõ erat ita mor¬
dmen redactus ẽ ut tñ ab alus magnicudine ac modico inter¬
nalło distore uideat᷑ hec eor speciosa germauitas nõ leui ad¬
nmenco insum pedum firmat᷑ Sontitari eiũ ad oirsum nõ passiꝰ¬

Expanded text:
 flexuram pedibus, ad gradiendum sedendumque aptissimam, praebent. Item crura non aequali modo ducta, ne indecens habitudo deformaret pedes, sed teretibus suris clementer extantibus, sensimque tenuatis, et firmataquasi fundamenta sunt, mirificus eas artifex non rotunda specie, ne homo stare non posset, aut aliis ad standum pedibus indigeret, sicut quadrupedes, sed porrectiores, longioresque formavit, ut stabile corpus efficerent planitie sua; unde illis inditum nomen est. Digiti aeque totidem, quot in manibus, speciem magis, quam usum majorem praeferentes, ideoque et juncti, et breves, et gradatim compositi: quorum qui est maxi illum sicut in manu discerni a caeteris opus non erat, ita in ordinem redactus est, ut tamen ab aliis magnitudine, ac modico intervallo distare videatur. Haec eorum speciosa germanitas, non levi adjumanto nisum pedum firmat; concitari enim ad cursum non poss
Abbreviated transcription (Latin):
alligauit acq cõstriuꝑit quib mens si excurere aut resiste
loq conacu s cł inimiuo mitu cocius corpis molem tẽpar et ac flec¬
teret. hec aũt uisterib oꝑuit ut quẽcũq locũ decebat ut que soli¬
da ossa conclusa tegerencur Item uistei̾b ipis uenos adnustuit
quasi riuos ꝑ corpus om̃e dmisos ꝑ que disturrens humor ⁊ sancius
unmuersa membra suas bitalibus irrigaret ⁊ ea uista formata i
enm modicum qm unionq generi ac loco apcus suit supiecta pcłie
cõtexit: sua sł sola pultq̃ricudine decorauit ał retis ad opuit
uł sirnianus mununt ice pluus insignib adornauit᷑ sllu a ᷤ copunt¬
cum sei nurabile ꝙ sna disposicio ⁊ snus haditus mudtuent

Expanded text:
adligauit atque constrinxit, quibus mens, si aut excurrere aut resisterloque conatu, sed uel minimo motu totius corporis molem temperaret ac flecteret. haec autem uisceribus operuit ut quemque locum decebat, ut quae solida essent, conclusa tegerentur. item uisceribus ipsis uenas admiscuit quasi riuos per corpus omne diuisos, per quas discurrens umor et sanguis uniuersa membra sucis uitalibus inrigaret, et ea uiscera formata in eum modum qui uni cuique generi ac loco aptus fuit, superiecta pelle contexit: quam uel sola pulchritudine decorauit uel setis adoperuit uel squamis muniuit uel plumis insignibus adornauit. illud uero commentum dei mira
Abbreviated transcription (Latin):
tueri se nequeũt inuscitudine cueantur fforciora uers  dnbues¬
nes apperuunt qũ rob̾ore uirib q considunt homo quo s slcade
uiꝰ haberet ad ꝓpulsanda ꝑicula suppetens robur nec uslud
alteriꝰ auxilio indugeret q̃ne societas eẽt Que reueñciamt¬
se que ne racio que hũanitas aut quid eẽt cercus sd̃ĩe qud

Expanded text:
tueri se nequeunt, multitudine tueantur: fortiora vero solitudines appetunt, quoniam robore viribusque confidunt. Homo quoque si eodem modo haberet ad propulsanda pericula suppetens robur, nec ullius alterius auxilio indigeret, quae societas esset? quaeve ratio? quae humanitas? aut quid esset tetrius homine? quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alit̾ fieĩ debuit. Quid si ostendo id ip̃m magna racone ꝑiusum
esse ut morbis uexari possis ⁊ uita sua inmuedio cursus sui spacõ
rumꝑet᷑. Tum em deus aĩal quod feceras sua sponte ad morcem
aiͣsire recognonisset ut mortẽ ipãm que ẽ dissolucro nature caꝑ
possit dedit ci fragilitatẽ que morti adicũ ad dissoluendũ aĩał
nneniret Nam si eius roboris fiẽt ut ad eũ morb ⁊ egritdo
adureuõ porret ne mors quidem possẽt qm̃ mors̃ sequela maloꝵ¬
curasora est Inmacura uͦ mors quontꝰ abeẽt abeo aũ eẽt cõsti¬
ni ratura nrempe nulłum horẽm mori uoluit insi cũ cencesi¬
ne erotis ompłeuĩt annũ Quoni ilłis intanta repugnãcia
no ꝓ potit rano coustare ut em̃ aute amios centũ mori quisq
nẽ posrit asiquid issi roboris quodꝰ sit iimortas et suend qmsa
Mquio ysso necesse et condicone niortis excfudi s aut ip̃m

Expanded text:
 aliter fieri debuit\'. quid si ostendo id ipsum magna ratione prouisum esse, ut morbis uexari posset et uita saepe in medio cursus sui spatio rumperetur? cum enim deus animal quod fecerat sua sponte ad mortem transire cognouisset, ut mortem ipsam, quae est dissolutio naturae, capere posset, dedit ei fragilitatem, quae morti aditum ad dissoluendum animal inueniret. nam si eius roboris fieret, ut ad eum morbus et aegritudo adire non posset, ne mors quidem posset, quoniam mors sequella morborum est. inmatura uero mors quomodo abesset ab eo cui esset constituta matura? nempe nullum hominem mori uolunt nisi cum centesimum aetatis conpleuerit annum. quomodo illis in tanta repugnantia rerum poterit ratio constare? ut enim ante annos centum mori quisque non possit, aliquid illi roboris quod sit inmortale tribuendum est: quo concesso necesse est condicionem mortis excludi. id autem