comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q scyphos ae iusticias deferat. Qͦs si forte ꝓ aliqͣ causa
redire contig̾it. ñ eis imputabit᷑ qd̾ u̾sũ ꝑdid̾int. Qͥ
monachi mox ut u̾sũ pꝰ refectionẽ cõpleiui̾nt. in eli¬
nantes aelicentiã ñ expectantes discedant. nͥ abbas
reunuerit. Qd̾ si refectio abb̃is ultra fr̃m refectionẽ
ꝓducta fui̾t. cognito qd̾ conuentꝰ ad eccłiam ierit.
accepta ab abb̃e licentia reuertat᷑ in claustrũ. Por¬
no sociꝰ eiꝰ mox ut a conuentu ordinate diuertere po¬
tuerit ad ostiũ refectoriĩ ueniens socio suo se p̾sen¬
tet & nutu eiꝰ remaneat. aut ad seruiendũ albi si
necesse fuit exiens. pꝰquã refecerit mapulas &e ua¬
sa recolligat scyphos & iusticias monachoꝵ si affa¬
erint in refectoriũ referat. & cetera que sociꝰ eiꝰ faceret
da̾rius in refectorio p̾paret. aut si uisserit abbas in
hospicio. Salb̃o eadem hora qua gn̾ales eoci elauẽ

Expanded text:
umque scyphos et justitias deferat: quod si forte pro aliqua causa umque scyphos et justitias deferat: quod si forte pro aliqua causa redire contigerit, non eis imputabitur quod versum perdiderint. Qui monachi mox ut versum post refectionem compleverint, inclinantes et licentiam non exspectantes discedant, nisi abbas eos retinuerit. Quod si refectio abbatis ultra fratrum refectionem producta fuerit, cognito quod conventus ad ecclesiam ierit, accepta ab abbate licentia revertantur in claustrum. Porro socius ejus mox ut a conventu ordinate divertere potuerit, ad ostium refectorii veniens socio suo se praesentet, et nutu ejus remaneat ad serviendum abbati, si necesse fuerit; exiens postquam perfecerit mappulas et vasa recolligat, scyphos et justitias monachorum, si adfuerint, in refectorium referat, et caetera quae socius ejus faceret, m potum abbati hebdomadarius in refectorio praeparet, aut si jusserit abbas, in hospitio. Sabbato eadem hora qua generales coci, clavem
Abbreviated transcription (Latin):
ca benedictionẽ accipiat. Qd̃ si infirmitoriũ introie¬
oci abbatis coquinã ꝑ septimanas uicissim fa¬
riant. Si quando uͦ solus implere neqͥuerit: so¬
ciũ suũ in auxiliũ uocare poti̾t. S ad refectionẽ am¬
bo ñ seruiant. Silentiũ more solito teneant In coqͥnã
nullum intromittant. Cuiꝰ clauem custodiant. Nec¬
non &e laicꝰ hospitalis alterã habeat. Qͥ ipsos in om̃ibꝰ
debet adiuuare & utensilia ipsiꝰ coquine sic̃ &e mona¬
chi eustodire. Coquinã monachoꝵ & refectoriũ ꝓ of¬
ficio suo licet eis inare. Missas sicut suꝑuis de co¬
ois ordinauimꝰ. audiant. Qui septimanariꝰ ẽ. ma¬
ne post pͥmã scapulari &e diurnalib indutus. tm̃ le¬
guminis accipiat ut abb̃i & suꝑuenientib hospiti¬
b sufficere possit. Ante horã refectionis mensã ab¬
batis p̾paret. Si hospites defiu̾nt. duos qͦs abbas se¬
cũ comedere uolu̾it monachos ꝑsignũ aduocet. eoꝵ¬

Expanded text:
ca benedictionem accipiat: quod si infirmitorium introieoci abbatis coquinam per septimanas vicissim faciant. Si quando vero solus implere nequiverit, socium suum in auxilium vocare poterit: sed ad refectionem ambo non serviant, silentium more solito teneant. In coquinam nullum intromittant, cujus clavem custodiant. Necnon et laicus hospitalis alteram habeat, qui ipsos in omnibus debet adjuvare, et utensilia illius coquinae sicut et monachi custodire. Coquinam monachorum et refectorium pro officio suo licet eis intrare. Missas, sicut superius de cocis ordinavimus, audiant. Qui septimanarius est, mane post Primam, scapulari et diurnalibus indutus, tantum leguminis accipiat ut abbati et supervenientibus sufficere possit. Ante horam refectionis mensam abbatis praeparet; si hospites defuerint, duos quos abbas secum comedere voluerit monachos, per signum advocet, eor
Abbreviated transcription (Latin):
N carta caritatis inter oetera continetꝰ᷑ qd̾ singulis
annis semel conueniant om̃s abb̾es cenobioꝵ. que
dĩ grã in diuersis st̃ ordinata ꝓiunciis. adcistercien¬
sem eccłiam & qd ibi deobseruatione sc̃ẽ regłe & ordi¬
ne totius uite sue ac in dissolubili int̾ se pace custo¬
dienda diligentissime tractent. ut tenor iuiuendi se¬
piꝰ replicatꝰ ac diuinarũ script᷑arũ auctoritate cor¬
roboratꝰ ñ facile tepere. s ꝑ diuturna plurimoꝵ¬

Expanded text:
d singulis annis conveniant omnes abbates coenobiorum, quae Dei gratia in diversis sunt ordinata provinciis, ad Cisterciensem ecclesiam, et quod ibi de observatione sanctae Regulae et ordine totius vitae suae ac indissolubili inter se pace custodienda, diligentissime tractent: ut tenor vivendi saepius replicatus ac divinarum Scripturarum auctoritate corroboratus, non facile tepere, sed per diuturna plurimo
Abbreviated transcription (Latin):
Rreiientib ab altan sactista stans in capite suuistrea
cxi nouicioꝵ uinũ ꝓpinet inelinans firgulis. sieut
psi iuclinat᷑ a singulis eante ⁊ pꝰ susceptione. Qd̾ ñ¬
aliqd faciendũ ẽ. Qb pactis inclinantes ad altaiera¬
cendant ad staua sua. hic ordo de pace &e cõmunione
adutranq missã tenebit. Qd̾ siquis aliq̾n solꝰ cõmuni¬
care uoluiit sumpta pacea ministro.confiteat᷑ aut abb̃
si affutt. aut ill quẽ pͥmũ in dextro choro stantẽ sue¬
Serit. Dicta cõmunione si conuentꝰ cõmunicat sed eant
aucant facies suas ad altare dones dicat᷑ a saclote dnis

Expanded text:
Regredientibus ab altari, sacrista stans in capite sinistri Regredientibus ab altari, sacrista stans in capite sinistri chori novitiorum vinum propinet inclinans singulis, sicut et ipsi inclinatur a singulis ante aliquid faciendum est. Quibus peractis, inclinantes ad altare ascendant ad stalla sua. Hic ordo de pace et communione ad utramque missam tenebitur. Quod si quis aliquando solus communicare voluerit, sumpta pace a ministro confiteatur aut abbati si adfuerit, aut illi quem primum in dextro choro stantem invenerit. Dicta communione si conventus communicat, sedeant ducant facies suas ad altare donec dicatur a
Abbreviated transcription (Latin):
de ibi similit̾ cui dedit. cedat pꝰ pͥorem. Et istis int̾im faci¬
entib ad inuicẽ confessionẽ. cet̾i sequant᷑ ꝑ ordinẽ eomͦ qͦ
descriptũ ẽ de pͥmis pacẽ ab inuicẽ accipientes. ordina¬
am pꝰpͥorẽ se se collocantes bini aebini alterutrũ confiten¬
des uultus suos pꝰ confessionẽ ad altare u̾tentes. nec ad
sua stalla usq pꝰ ꝑceptã cõmunionẽ reu̾tentes. Porro
nouissimꝰ nouicio dabit pacẽ occurrenti sͥ in medio cho
ri. portabit &e conu̾so cũ se ad ostiũ chori ostendit. Dein¬
de ordinans se ultimũ cũ penultimo confiteatur.
ad cõmunionẽ. llenientes uͦ ad gͣdũ altari ꝓrimũ in¬
cumbant suꝑ articulos manuũ. Ascensoq gͣdu flexo¬
q genu iuxta cornu altaris ⁊ suscepta eucharistia cũ
se erexerint inelinent &e sic ꝑ retro sacerdotẽ accedant¬
ad calicẽ u̾it̾m inclinantes hauriant erurs nelinẽt

Expanded text:
te ibi similiter cui dedit, cedat post priorem. Et istis interim facite ibi similiter cui dedit, cedat post priorem. Et istis interim facientibus ad invicem confessionem, caeteri sequantur per ordinem eo modo quo descriptum est de primis, pacem ab invicem accipientes, ordinatim post priorem sese collocantes bini et bini alterutrum confitentes, vultus suos post confessionem ad altare vertentes, nec ad sua stalla usque post perceptam communionem revertentes. Porro novissimus novitio dabit pacem occurrenti sibi in medio chori, qui portabit et converso cum se ad ostium chori ostenderit. Deinde ordinans se ultimus cum penultimo confiteatur. ad communionem. Venientes vero ad gradum altaris proximum, incumbant super articulos manuum: ascensoque gradu, flexoque genu juxta cornu altaris et suscepta Eucharistia, cum se erexerint, inclinent, et sic per retro sacerdotem accedantad calicem, ubi iterum inclinantes hauriant, et rursus inclinent.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotẽ diu̾tat ad dexterã supplicans sac̾doti.Ad cõfes¬
sionẽ stet ad dexterã. Missale in dextro cornu altaris
uob̾cũ. aedemnde faciant sicut mͦ diximus. De pace.
acem nͥ cõmunicaturꝰ nemo accipiat nͥ forti pͥor
cũ necesse fuit ad hoc accipiat ut hospitib porri¬
gat. aut suppͥor absente p̾ore. aut qui suꝑtor tunc ertt ex
omĩb inchoro. si uterq defui̾t. Dieb uͦ dn̾icis ⁊ festis qͥ¬
b solent ire fr̃s ad cõmunionẽ. pͥor illoꝵ qͥ cõmunicare
uoluerint ueniens ad gradũ accipiat a subdiacono pa¬
cem. qͦ redeunte ad altare qͥ cõmunicaturi st̃ ordine suo
accedant ad pͥorẽ. ita ut prior stet ad gradũ ubi pacem
accepit. qͦusq qui pꝰ eũ primꝰ ẽ pacẽ ab eo acceꝑit. Qua
data. cedat in dextrũ choꝵ nouicioꝵ relicto ad gradũ
cui dedit. Qui ⁊ ipse ubi sequenti pacẽ dederit. manen¬

Expanded text:
sacerdotem divertat ad dexteram supplicans sacerdoti. Ad confessacerdotem divertat ad dexteram supplicans sacerdoti. Ad confessionem stet ad dexteram. Missale in dextro cornu altaris, ce. Pacem, nisi communicaturus, nemo accipiat, nisi forte prior cum necesse fuerit ut hospitibus porrigat, aut subprior absente priore, aut qui superior tunc fuerit ex omnibus in choro, si uterque defuerit. Diebus vero Dominicis et festis quibus solent ire fratres ad communionem, prior illorum qui communicare voluerit, veniens ad gradum accipiat a subdiacono pacem: quo redeunte ad altare, qui communicaturi sunt ordine suo accedant ad priorem, ita ut prior stet ad gradum ubi pacem accepit, quousque qui post eum primus est pacem ab eo acceperit. Qua data, secedat in dextrum chorum novitiorum, relicto ad gradum cui dedit. Qui et ipse ubi sequenti pacem dederit, manen
Abbreviated transcription (Latin):
uatã ad altare. Si diaconus ⁊ subdiaconꝰ iam cõpleui̾nt q̃
cõplenda erant. p̾cedant eũ eo ordine qͦ ad altare uenerũt
ad introitũ misse. Sacerdos aut̃ exutꝰ sac̾dotalib indum̃¬
dieb. Priuatis uͦ dieb flectat genua mox recedens. De
d missã siunꝰ tm̃ minister fu̾it sacerdos indutus
stola & manipulo. cũ ministro eat p̾parare alta¬
re. Qd̾ si minister diaconꝰ fuit officiũ altaris cõpleat qnͣ
diatur dechoro s ipsemet infundat sͥ aquã de ampul¬
la in pelium & tergat ad mappulam ad quã tergit sacer¬
dos ante secretas. Qͥpꝰquã comunicat᷑ sanguine de
calice sup̃to ad sinistrũ cornu secesserit: ille qͥ sacerdo¬
dem ad iuiuit ad induendũ accedat cũ fistula ante p̾¬
parata adiuuans eũ in om̃ib sicut subdiaconꝰ face¬
re solet. Si aut̃ subdiaconꝰ fuit. eundo ad altare p̾cedẽs

Expanded text:
vatam ad altare. Si diaconus et subdiaconus jam compleverint quae vatam ad altare. Si diaconus et subdiaconus jam compleverint quae complenda erant: praecedent eum eo ordine quo ad altare venerunt ad introitum missae. Sacerdos autem exutus sacerdotalibdiebus. Privatis vero diebus flectat genua mox recedens . CAAd missam si unus tantum minister fuerit, sacerdos indutus stola, et manipulo cum ministro eat praeparare altare. Quod si minister diaconus fuerit, officium altaris cdiatur de choro, sed ipsemet infundat sibi aquam de ampulla in pelvim, et tergat ad mapulam ad quam tergit sacerdos ante Secretas. Quis priusquam communicatus sanguine de calice sumpto ad sinistrum cornu secesserit: ille qui sacerdotem adjuvit ad induendum, accedat cum fistula ante praeparata, adjuvans eum in omnibus sicut subdiaconus facere solet. Si autem subdiaconus fuerit, eundo ad altare praecedens
Abbreviated transcription (Latin):
lulũ u̾sus parietẽ in dextra parte. Diaconꝰ autẽ accepta
patena offerat eã sac̾doti pꝰ s lib̾a nos a malo: osculanꝰ
ei manũ. Qua oblata ueniat in locũ ubi stetit ante p̾fa¬
cionẽ: reddens offertoriũ subdiacono. Subdiaconꝰ u re
cundat illud plicatũ. Qͦ recondito. reuertat᷑ pꝰ diaconem
Sacerdos autẽ accipiens patenã. ponat eã sub corꝑali.
Qd̾ si talis missa fu̾it in qͣ conuentꝰ uadit ad pacẽ: po¬
nat eã suꝑ corꝑale. Et dicto lib̾a nos qs dñe. pͥ qu̾a di¬
suos detersit. recondat ea ⁊ corꝑalia cũ cali cibꝰ sinita mis¬
sa sacerdos incuruet se ante mediũ altaris faciens oratio¬
nẽ solꝰ sine diacono. Qua facta erigat se: e osculans altare
signet se. Qd̃ si dn̾icꝰ dies fu̾it det benedictionẽ lectori
mense que in libro continet᷑. O einde inclinans recedat
casula demissa qua ante missã tulit in brachũs suble¬

Expanded text:
lulum versus parietem in dextera parte. Diaconus autem, accepta lulum versus parietem in dextera parte. Diaconus autem, accepta patena, offerat eam sacerdoti post Sed libera nos a malo, osculans ei manum. Qua oblata, veniat in locum, ubi stetit ante Praefationem, reddens Offertorium subdiacono. Subdiaconus vero recondat illud plicatum. Quo recondito, revertatur post diaconum. Sacerdos autem accipiens patenam ponat eam sub corporali. Quod si talis missa fuerit, in qua conventus vadit ad pacem, ponat eam super corporale. Et dicto Libera nos quaesumus, Dsuos detersit, recondat ea et corporalia cum calicibus. Finita missa sacerdos incurvet se ante medium altaris, faciens orationem solus sine diacono. Qua facta erigat se, et osculans altare signet se. Quod si Dominicus dies fuerit, det benedictionem lectori mensae, quae in libro continetur. Deinde inclinans recedat casula demissa, quam ante missam tulit in brachiis suble
Abbreviated transcription (Latin):
calicem a dextra parte dextra manu. sacerdote tñ in¬
cipiente a sinistra parte sinistra manu. Porro ipse dia¬
conꝰ sinistra manu posita sub brachio suo ad constrin¬
gendã manicã albe ne contingat corporale subponat
digitos dextere suedigitis sacerdotis ad tenendũ calicẽ
dũ sac̾dos tres cruces fec̾it suꝑ calicẽ discooꝑtũ dicens.
ꝑ ipsũ ⁊ cũ ipso ⁊ in ipso: & quartã ante horã ipsiꝰ calicis
dũ dixerit est t̾ dõ. Cũ aut̾e dixerit. Om̃is honor ⁊gła te¬
neat utraq manu corpꝰ dñi suꝑ calicẽ. Qͦ incipiente cunc¬
ce diaconꝰ parũ. usq pꝰdictũ. Oremꝰ Tunc deponat᷑. ⁊ iterũ
cooꝑiat᷑ ab utroq hinc ⁊ inde. Et sic diaconꝰ inclinans
ante arã recedat ubi stabat. Et cũ sac̾dos dixĩt Panem
nrm cotidianũ. accedens subdiaconꝰ ad diaconẽ offerat
ei patẽnã discooꝑtã. osculans ei manũ. Postea secedat pau¬

Expanded text:
calicem a dextera parte, dextera manu, sacerdote tamen incalicem a dextera parte, dextera manu, sacerdote tamen incipiente a sinistra parte, sinistra manu. Porro ipse diaconus sinistra manu posita sub brachio suo ad constringendam manicam albae ne contingat corporale, supponat digitos dexterae suae digitis Sacerdotis ad tenendum calicem dum sacerdos tres cruces fecerit super calicem discoopertum dicens, Per ipsum, et cum ipso, et in ipso: et quartam ante oram ipsius calicis dum dixerit, Est tibi Deo. Cum autem dixerit, Omnis honor et gloria, teneat utraque manu corpus Domini super calicem. Quo incipiente cuncet diaconus parum usque post dictum, Oremus: tunc deponatur et iterum cooperiatur ab utroque hinc et inde. Et sic diaconus inclinans ante aram, recedat ubi stabat. Et cum sacerdos dixerit, Panem nostrum quotidianum, accedens subdiaconus ad diaconum offerat ei patenam discoopertam osculans ei manum. Postea secedat pau
Abbreviated transcription (Latin):
clmet & sic reuertat᷑ ministrare. Post dns uobiscũ. tra¬
hat ei reuerent̾ deorsũ mediũ casulȩ e tunc diuerten
in locũ suũ inclinet se & subdiaconꝰ pꝰ eũ. Qd̾ si restant
alie colłe̾. redeant ad ministrandũ qd̾ restat. Qͦ com¬
pleto reu̾tant᷑ uͥ pͥus steterãt. ñ tñ inclinantes ñ ad
pͥmã colłam. Si autẽ nulla colła suꝑ fui̾t. subdiacon
descendat legere epłam ante gradũ presbit̾ii contra
mediũ altaris u̾sa facie ad ipsũ altare. inclinans
p ͫ quã incipiat legere e pꝰqua legerit. Q si forte in
ipsa epła errau̾it. plecta epła satis faciat ibidẽ. p̾us
tñ posito libro suꝑ formã ponens manꝰ ad t̾rã sub
derit eũ sodõ pꝰ incuruationẽ calicẽ signare. scił qn̾ dix̾it
sc̾ificas. uiuificas. accedat ad dexterã sac̾dotis. Etoscu¬
lans pͥus altare componat se honeste ad discooꝑiendũ

Expanded text:
clinet et sic revertatur ministrare. Post Dominus vobiscum, traclinet et sic revertatur ministrare. Post Dominus vobiscum, trahat ei reverenter deorsum medium casulae: et tunc divertens in locum suum inclinet se, et subdiaconus post eum. Quod si restant aliae Collectae, redeant ad ministrandum quod restat. Quo completo, revertantur ubi prius steterant, non tamen inclinantes, nisi ad primam Collectam: si autem nulla Collecta superfuerit, subdiaconus descendat legere Epistolam ante gradum presbyterii contra medium altaris, versa facie ad ipsum altare, inclinans priusquam incipiat legere, et postquam legerit. Qui si forte in ipsa Epistola erraverit, perlecta Epistola satisfaciat ibidem: prius tamen posito libro super formam, ponens manus ad terram subderit eum secundo post incurvationem calicem signare, scilicet quando dixerit, Sanctificas, accedat ad dexteram sacerdotis. Et osculans prius altare, componat se honeste ad discooperiendum
Abbreviated transcription (Latin):
Qua dicta erigant se ⁊ sic accendat sac̾dos ad librũ
qͥ ẽ suꝑ dextrũ cornu altaris. Quã confessionẽ si eaho¬
ra cõplere ñ potui̾nt: dicant p̾ea cũ eis uacuũ fui̾t. di¬
aconus uͦ si spaciũ habu̾it ante quã sac̾dos dicat. Dñs
uobiscũ. ponat corꝑale suꝑ altare aeliniens calicẽ uitꝰ
aqua ministret panẽ suꝑ patenã & unũ in calice subdi¬
acono ei subministrante. & notandũ qͥa siue diaconꝰ
siue subdiaconꝰ sit qͥ ministrat. pͥusuinũ infundat. de¬
inde ampullã cũ aqua sacerdoti tͣdat. qn̾ eũ uid̾it ma¬
gis expeditũ. & sac̾dos aqua in calicẽ fundat. Deinde
posita patena suꝑ calicẽ. cooꝑiat eam de offertorio. pꝰ¬
ea descendat sub gradu altaris in dextera parte. Qd̾
si sacerdos dũ diaconꝰ ministrauit dixerit Gła in excel¬
sis d̾o. ułdnis uob̾cũ: int̾mittens ministrare eat pꝰ sacer¬
dotem. Qd̃ si gła in excelsis d̾o dicit᷑: dicto illo breuit̾ in¬

Expanded text:
Qua dicta, erigant se, et sic accedat sacerdos ad librum qui est super dextrum cornu altaris. Quam confessionem si ea hora complere non potuerint, dicant postea cum eis vacuum fuerit. Diaconus vero si spatium habuerit antequam sacerdos dicat Dominus vobiscum, ponat corporale super altare, et liniens calicem intus aqua, ministret panem super patenam et vinum in calice, subdiacono ei subministrante. Et notandum quia sive diaconus, sive subdiaconus sit qui ministrat, prius vinum infundat, deinde ampullam cum aqua sacerdoti tradat quando eum viderit magis expeditum, et sacerdos aquam in calicem fundat: deinde posita patena super calicem, cooperiat eam de offertorio: postea descendat sub gradu altaris in dextera parte. Quod si sacerdos dum diaconus ministraverit dixerit Gloria in excelsis Deo, vel Dominus vobiscum, intermittens ministrare eat post sacerdotem: quod si Gloria in excelsis Deo dicitur, dicto illo breviter in
Abbreviated transcription (Latin):
Dns uob̾eũ. Cẽ uͦ surgant contra altare. e responso do
grãs inclinent ⁊ recedant. Si autẽ diu̾cꝰ dies fu̾it. ñ in¬
elinent nec recedant. usq pꝰ benedictionẽ lectoris de¬
missas pͥuatĩ tẽpe lectionis. ⁊ pꝰ offerendã misse
in conuentu etiã in quadragesima. excepta fr̃a. uiͦ
in capite ieiunii. Infestis autẽ in quadragesima q¬
b laboramꝰ. & infesto scĩ mauricii qñ die ieiunii eus¬
nerit teneat᷑. sicut in qrͣto decimo capło cõtinet᷑. Die
tñ qͥb due misse canunt᷑. statĩpꝰ pͥmã posst̾ sac̾dotes
cantare p̾uatĩ uͥ abbi uisũ fu̾it exceptis missis ieiunis¬
rũ. Porro in quadragesima si festiuitas in qͣ ñ labora
missas exceptis dieb quib ñ licet cantare ꝓ defunctis.
uiterponi possunt collẽ ꝓ defunctis. Pacem ñ dabit. ñ
forte p̾sentes fu̾nt illi misse hospites uel fr̃ cõminica¬
turꝰ. De cet̾o seagat ut sacerdos in conuentu. N otandũ¬

Expanded text:
scum. Tunc vero surgant contra altare, et responso Deo gratias, inclinent et recedant. Si autem Dominicus dies fuerit, non inclinent nec recedant usque post benedictionem lectorismissas privatim tempore lectionis: et post offerendam missae in conventu, etiam in Quadragesima excepta feria quarta in Capite Jejunii. In festis autem Quadragesimae quibus laboramus, et in festo sancti Mauricii quando dies jejunii evenerit, teneatur sicut in decimo quarto capite continetur. Dien quibus duae missae canuntur, statim post primam possunt sacerdotes cantare privatim ubi abbati visum fuerit, exceptis missis jejuniorum. Porro in Quadragesima si festivitas in qua non laboramissas, exceptis diebus quibus non licet cantare pro defunctis, interponi possunt Collectae pro defunctis. Pacem non dabit, nisi forte praesentes fuerint illi missae hospites vel frater communicaturus. De caetero se agat ut sacerdos in conventu. In omn
Abbreviated transcription (Latin):
dicationis ecclie. festi ep̃atus e omĩb dnĩcis dieb canun¬
tͣ due misse &e uacant fr̾s lectioni. S nec uestimĩta excu¬
sunt adiniciũ introituo sacerlos ⁊ muistia ii sit¬

Expanded text:
us Dominicis diebus canuntur duae missae, et vacant fratres lectioni. Sed nec vestimenta excusunt, ad initium introitus sacerdos et ministri ingred
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ori. Q ꝓuideat qͥssac̾dos hoc faciat ⁊ qͥcũ eo eant Sacdosu̾
ablutis manib indutꝰ alba stola ⁊ mamipulo sumat par¬
dẽ dñici corpis de uascło in qͦreseruat᷑. Quã tenens suꝑ ca¬
licẽ utiaq manu offertorio cooꝑta eat ad infirmũ fr̃ib
p̾euntib hoc mͦ. pͥmꝰ cũ aqua benedicta⁊ igne m abscon¬
sa sods eũuino in ampulla t̾eiꝰ uꝰ eũ cruce discoopta ẜor¬
uͤinelinent tm̃. Cũ autẽ ꝑuen̾int ad infirmũ inqͥren̾
fidẽ eiꝰ cõmunicet eũ sac̾dos. P̾ea asꝑgat digitos suoscu¬
no in calice. Qd̾ ministret ei tenens sinistrã manũ sub
mento illiꝰ. Et itm̃ liniens calicẽ uino det ei De sibi ad boc
dimittens ibi cruces¬

Expanded text:
i provideat qui sacerdos hoc faciat, et qui cum eo eant. Sacerdos vero ablutis manibus, indutus alba, stola et manipulo, sumat partem Dominici corporis de vasculo in quo reservatur, quam tenens super calicem utraque manu offertorio cooperta, eat ad infirmum, fratribus praeeuntibus hoc modo: primus cum aqua benedicta et igne in absconsa: secundus cum vino in ampulla. tertius vero cum cruce discooperta. Por autem pervenerint ad infirmum, inquirens fidem ejus, communicet eum sacerdos, postea aspergat digitos suos vino in calice, quod ministret ei, tenens sinistram manum sub mento illius, et iterum liniens calicem vino, det ei. De sibi autem dimittentes ibi cruce
Abbreviated transcription (Latin):
dimittere p̾sumat. s si sanus ẽ ceteris occasionib
post positis uenire contendat. ñ qd̾ debitã obedientiã
p̾latis nr̃is denegemꝰ. s qd̾ in ordine nr̃o tenere statuimꝰ
obseruare debemꝰ. Et ideo sicut alias scripsimꝰ cũ quis
abb̃m abb̾iam construere uoluerit pͥmo hoc capłm ⁊
bbas uel monachꝰ nr̃i ordinis choꝵ in epm̃. xxxuiii¬
sunepm̃ eligat᷑. nunquã consentiat sine assen¬
su abb̾is sui &e cisterciensis capłi nͥ forte a dño papa co
abbatib ad aliquod negociũ directi in alia nr̃i
ordinis abbatia. sine mandato abb̃is sui nichil que¬
rant pret̾ uictũ e calciam̃toꝵ reꝑationẽ ⁊ equoꝵ fer

Expanded text:
dimittere praesumat: sed si sanus est, caeteris occasionibus postpositis, venire contendat. Non quod debitam obedientiam praelatis nostris denegemus, sed quod in ordine nostro tenere statuimus, observare debemus. Et ideo sicut alias scripsimus cum quis abbatum abbatiam construere voluerit, primo hoc capitulum et bbas vel monachus nostri ordinis, si in episcopum eligatur, nunquam consentiat sine assensu abbatis sui et Cisterciensis capituli, nisi forte a domino papa cogatibus ad aliquod negotium directi in alia nostri ordinis abbatia, sine mandato abbatis sui nihil quaerant praeter victum et calceamentorum reparationem et equorum ferr
Abbreviated transcription (Latin):
pitulo. ñ eadẽ die ponat᷑ in ordine suo.llasaqrr b attoe
aut siangantur. aut pauꝑib erogerit᷑. Ad fares or atori
stiatus iaceat in terra ñ habens caputiũ in capi¬
D Quociens autẽ missa uł offm defunctoꝵ sine an¬
terliallo sequit᷑ horã canonicã ñ ꝓsternat᷑. donec oi¬
receptus fu̾it dũ complet᷑ opꝰ dĩ ꝓsternat sein ter

Expanded text:
pitulo, non eadem die ponatur in ordine suo. Vasa quibus utitur, aut frangantur aut pauperibus erogentur. Ad fores oratorii prostratus jaceat non habens caputium in capite; quoties autem missa vel officium defunctorum sine intervallo sequitur horam canonicam, non prosternatur, donec conreceptus fuerit, dum completur opus Dei prosternat se in ter
Abbreviated transcription (Latin):
llis dĩeb quib monachi cõmunica municaturis.¬
tur sunt possunt ad pͥuatas missas ministricõmu¬
nicare. Licet etiã abbati. monachos. nouicios. conũ¬
sos ꝓut expedire iudicauerit diuidere ꝑ altaria ad
sem. liceat clamare uł in audientia om̃iũ loqͥ n̾
stando. aliis omĩb sedendo auscultantib. Siquis
autẽ alioꝵ uł contra dicere uł aliud dicere uoluerts.
suaria. sine assensu illius abbatis. Qͦmͦ satisfaciat

Expanded text:
llis diebus quibus monachi communicaturi sunt, possunt ad privatas missas ministri communicare. Licet etiam abbati monachos, novitios et conversos prout expedire judicaverit, dividere per altaria ad sem, liceat clamare, vel in audientia omnium loqui nisi stando; aliis omnibus sedendo auscultantibus. Si quis autem aliorum vel contradicere, vel aliud dicere voluerit, suaria sine assensu illius abbatis. CAP. XLV. Quomodo satisfaciat
Abbreviated transcription (Latin):
nachilem arripiumꝰ. debere in cenobiis honeste
grauitati ac regularib disciplinis ñ leuitatib aut
iocis uacare. & ob hoc hoꝵ fom̃ta uicioꝵ a sci̾s locis

Expanded text:
am arripuimus, debere in coenobiis nostris honestae gravitati ac regularibus disciplinis, non levitatibus aut jocis vacare, et ob hoc fomenta vitiorum a sanctis locis
Abbreviated transcription (Latin):
missa sollemnit̾ celebree. Igit᷑ pꝰquã diaconꝰ euglm lege¬
rit & abb̃i munus do sacrandũ obtulit. ipseq diaconus
idẽ munꝰ more solito suꝑ altare ordinau̾it abbas cande.¬
lam suã reddat sacriste. ediaconꝰ suã abb̃i offerat. ⁊ pꝰea
subdiaconus. Deinde ueniat abb̃as ad gradũ p̾sbiterii
&e cet̾i offerant candelas suas apriorib incipientes: ma¬
nũ abbis uel sacerdotis si abbas defuit osculando. Quas
candelas sacrista &e solatiũ eius a manu abb̃is suscipien¬
tes extinguant. D einde abbas ad altare reu̾tens thuri¬
ficet illud.⁊ manꝰ abluat. Si uͦ die dn̾ica festũ purifi¬
cationis sc̃e marie euen̾it: more solito ante t̾ciã abbas
Q

Expanded text:
missa solemniter celebretur. Igitur postquam diaconus Evangelium legemissa solemniter celebretur. Igitur postquam diaconus Evangelium legerit, et abbati munus Deo sacrandum obtulerit, ipseque diaconus idem munus more solito super altare ordinaverit: abbas candelam suam reddat sacristae, et diaconus abbati suam offerat, et postea subdiaconus. Deinde veniat abbas ad gradum presbyterii, et caeteri offerant candelas suas a prioribus incipientes, manum abbatis vel sacerdotis si abbas defuerit osculando. Quas candelas sacrista et solatium ejus a manu abbatis suscipientes exstinguant. Deinde abbas ad altare revertens, thurificet illud et manus abluat. Si vero die Dominica festum Purificationis sanctae Mariae evenerit, more solito ante Tertiam abbas q
Abbreviated transcription (Latin):
N die purificationis sce̾ marie pꝰ t̾ciã abbas sc̃e marie¬
benedicat candelas iam antea a secretario in p̾sbitio de¬
latas. Postea uͦꝰ aqua benedicta asꝑgat. Cantor itaq cum
abb̃i candelam accensã obtulerit: imponat antipham.
uti in libs inuenit᷑. Int̾im secietariꝰ suo aduitꝰ solatio. &
qͥb a p̾ore iussũ fu̾it. reliquas candelas monachis ⁊ no¬
buciis ac conu̾sis laicis. familie etiã at hospitib si af¬
fiunt distribuant. Deinde fiat ꝓcessio ꝑ claustrũ. Ad ꝙͣ
sliaconus erucẽ. ⁊ subdiaconꝰ aꝗͣ benedictã bauilent. &e
sieut in ꝓcessione palmarũ p̾notauimꝰ. ita ⁊ in hac ꝓces¬
sione ineundo ⁊ instando se habeant. Porro eantor ad
exitum ꝓcessionis antipħam Auegr̃a plena imponat
tres stationes. ꝑ unam quãq scił antipham una statio
Ad introitũ uͦ eccł̃ie abbas incipiat antipħam. Hodie bea¬
ta uirgo. & om̃ib introgressis ⁊ p̾dicta antipħa finita:

Expanded text:
 In Purificatione sanctae Mariae post Tertiam abbas benedicat candelas jam antea a secretario delatas, postea vero aqua benedicta aspergat. Cantor itaque cum abbati candelam accensam obtulerit, imponat Antiphonamut in libris invenitur. Interim secretarius suo adjutus solatio et quibus a priore jussum fuerit, reliquas candelas monachis et novitiis, ac conversis laicis, familiae etiam atque hospitibus si adfuerint, distribuat. Deinde  subdiaconusque aquam benedictam bajulent et sicut in processione Palmarum praenotavimus. ita in hac processione in eundo et in stando se habeant. Porro cantor ad exitum processionis, Antiphonam Ave gratia plena imponat. tres stationes, per unamquamque scilicet Antiphonam una statio. Ad introitum vero ecclesiae abbas incipiat Antiphonam Hodie beata Virgo. Et omnibus introgressis et praedicta Antiphona finita
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sequant᷑ cõmemorationes alie. q̃ ꝑtinent ad istas p̾die¬
tas scoꝵs octauas. Sc̃oꝵ Cesarii atq Benigni cõmemoratio
ñ ad uesꝑas neq ad laudes. s tm̃ ad missam matutinalẽ fi¬
at. ¶ Quando tres antiph̃e tm̃ habent᷑ suꝑ psalmos in
uigiliis ⁊ occurit̾ psalmi qͥ diuidunt᷑ in qͣrto loco ut ho¬
liemulari. ⁊ attendite sub sed̾a antipħa dicant᷑ t̾cius

Expanded text:
vero sequentur commemorationes aliae, quae pertinent ad istas praedictas sanctorum octavas. Sanctorum Caesarii atque Benigni commemoratio non ad Vesperas neque ad Laudes, sed tantum ad missam matutinalem fiat. Quando tres Antiphonae tantum habentur super Psalmos in Vigiliis, et occurrent Psalmi qui dividuntur in quarto loco, ut Noli aemulari
Abbreviated transcription (Latin):
er oct̾auas apparitionis ascensionis a scorum¬
dñi. aeassumptionis beate mariȩ. eotidie celebret
missa de octauis. ñ int̾ueniat festũ alicuiꝰ scĩ qd̾ habeat
ingradali offm designatũ. uł aliqͦ die aliqͣ dñicalis mis¬
sa que in sua dn̾ica dici ñ potuit dicenda occurrerit. ul
sollemnitas duodecim lectionũ q̃ id impedire debeat e¬
uen̾it. uł p̾sens defunctꝰ fu̾it. aut missa ꝓdefunctis mo¬
re solito in conuentu dicenda occurrerit: siue talis c̃¬
memoratio defunctoꝵ quã sollẽnẽ agimꝰ interuenit¬

Expanded text:
er octavas Apparitionis, Ascensionis Domini, et Assumptionis beatae Mariae, quotidie celebretur missa de Octavis, nisi interveniat festum alicujus sancti, quod habeat in Graduali officium designatum, vel aliquo die aliqua Dominicalis missa, quae in sua Dominica dici non potuit, dicenda evenerit, vel solemnitas duodecim Lectionum quae id impedire debeat, evenerit: vel praesens defunctus fuerit, aut missa pro defunctis more solito in conventu dicenda occurrerit: sive talis commemoratio defunctorum quam solemnem agimus intervener
Abbreviated transcription (Latin):
corrigat. relo ordinis & paterne caritatis affectu .P.¬
hibeat etiam ne incipiant retractare que nou̾int
aigne correcta: ne sͥ suggerant incomꝑta: ne uaniꝰ
suspicionib: turbent animos patrũ siue fr̃m suoꝵ.
Qd siquis fecerit. digne eũ uisitator increpet & casti¬
get.ꝓhibeat etiam nequis frm ea que cognorutt. e¬
mendanda quasi ad mauis scandalũ qd nequissimũ
est usq ad uisitatoris aduentum differat &e reseruet.
get᷑ siue etiã puniat᷑ ꝑ generale capitulũ. Similit̾¬

Expanded text:
corrigat çelo Ordinis et paterne karitatis affectu. Prohibeat etiam ne incipiant reiterare que noverint digne correcta et ne sibi suggerant incomperta nec novis suspicionibus turbent animos patrum sive fratrum suorum. Quod si quis fecerit, digne eum visitator increpet et castiget. Prohibeat etiam ne quis ea, que noverit emendanda, quasi ad maius scandalum, quod nequissimum est, usque ad visitatoris adventum differat et reservet, getur, sive etiam puniatur per generale capitulum. Similit
Abbreviated transcription (Latin):
i clerici uel laici locũ aliquẽ ficiat᷑ monachie
ad honorẽ dei construxerint. illũq locũ alicis
ꝓficiat concedere uolu̾nt. abbasq illius cenobii aqͦ
consultũ flagitant locũ habilẽ ꝓspexerit. suscipiat
illũ si uolu̾it. Ipsi uͦ clerici uł laici si sc̃e regłe uigꝰ
se subdere uolui̾nt. aut in loco illo abbiam facienda
pͥstolent᷑ aut cellã nouicioꝵ intrent in cenobio p̾node¬
ti abb̃isut regularit̾ ꝓbent᷑. Qd̃ si ad aliquã eccłiarũ¬

Expanded text:
i clerici vel laici locum aliquem ad honorem Dei construxerint, illumque locum alicui ficiat concedere voluerint, abbasque illius loci a quo consilium flagitant, locum habilem perspexerit, suscipiat illum si voluerit. Ipsi vero clerici vel laici si sanctae Regulae jugo se subdere voluerint, aut in loco illo abbatiam faciendam praestolentur, aut cellam novitiorum intrent in coenobio praenotati abbatis ut regulariter probentur. Quod si ad aliquam alia
Abbreviated transcription (Latin):
estitus simplex & uilis absq pelliciis. camisiis.
staminiis. qualẽ deniq regłã describit. Unde¬
terraruũ. de nutrimento pecoꝵ. unde &licet nobis
possidere ad ꝓpͥos usus aquas. siluas. uineas. prata.
derras. a scłariũ hominũ habitatione semotas. & a¬
numalia. pret̾ illa que magis solent ꝓuocare curio¬
sitatẽ & ostentare in se uanitatẽ qua aliquã affer¬
re utilitatẽ. sicut st̃ cerui grues. & cet̾a huiusmo¬
diad hec exeitenda. nutrienda. conseruanda. seu
ꝓpe. seu longe ñ tñ ultra dietã grangias possumꝰ ha

Expanded text:
estitus simplex et vilis absque pelliciis, camisiis, staminiis, qualem denique Regula describit. terrarum, de nutrimento pecorum: unde et licet nobis possidere ad proprios usus aquas, silvas, vineas, prata, terras a saecularium hominum habitatione semotas, et animalia, praeter illa quae magis solent provocare curiositatem et ostentare in se vanitatem, quam aliquam afferre utilitatem, sicut sunt cervi, grues et caetera hujusmodi. Ad haec exercenda, nutrienda, conservanda, seu prope seu longe non tamen ultra diaetam grangias possumus ha
Abbreviated transcription (Latin):
pplicatio ubiq fiat extra dormitoriũ quocies abb̃i uł sͥ
inuicẽ obuiauint. In labore tñ cũ s obuiant nec mu¬
tuo s̾ supplicant. nec benedicite dicunt. Et notandũ
qd̾ nulli suꝑuenientiũ abb̾m in claustro inclinat᷑ ñ
ficuti monacho nͥ illi tm̃ qui sedem abb̃is tenet ⁊ ꝓpͥo
abb̃i. Nemo ꝑ caputiũ signũ faciat. nͨ qͥs uocetaliꝗͤ delõge
ꝑ uocẽ uł ꝑ sonitũ. & notandũ qd̾ om̃i tẽpore letionis
possunt eẽ fre̾s in nocturnalib. Si quis aliqͦ mͦfrem su¬
ũ scandalizau̾it cũ qͦ loqͥ ñ solet dicat pͥori: & tinc si pͥ¬
or uisserit uocato illo tam dui ante pedes eius ꝓstratꝰ
iaceat qͦusq ille placatꝰ erigat eum. Qs officinais frẽs¬

Expanded text:
pplicatio ubique fiat extra dormitorium, quoties abbati vel sibi pplicatio ubique fiat extra dormitorium, quoties abbati vel sibi invicem obviaverint. In labore tamen cum sibi obviant, nec mutuo sibi supplicant, nec Benedicite dicunt. Et notandum quod nulli supervenientium abbatum in claustro inclinatur, nisi sicuti monacho: nisi illi tantum qui sedem abbatis tenet, et proprio abbati. Nemo per caputium signum faciat, nec quis vocet aliquem de longe per vocem vel per sonitum. Et notandum quod omni tempore lectionis possunt esse fratres in nocturnalibus. Si quis aliquo modo fratrem suum scandalizaverit cum quo loqui non solet, dicat priori: et tunc si prior jusserit, vocato illo tandiu ante pedes ejus prostratus jaceat, quousque ille placatus erigat eum. CAPUT LXXII. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
lectinũ ad m̾sã e ad collationẽ ⁊ ad iugilias cũ neces¬
se fit. Que breuissime fiant. Siqs habuerit caputiũ
in epite dũ legerit: talit̾ habeat ut possit ꝑpendi
si drmiat. Qd̃ si aliqs necesse habuerit diuertẽ ali¬
cui librũ suũ in armario reponat. aut si in sede sua
eũlimittere uolu̾it. faciat signũ fr̾i iuxta sedenti
utiulũ custodiat. Qd̾ signũ etiã pꝰ uesꝑas facere licet.
Paro siꝗsͥ ab aliqͦ librũ inquo legit uł eantat accipe
uolu̾it necesse habens in eo uidere. tradat ei aliũ ⁊
ille cui tradiderit in pace ei dimittat. Quẽ si accomo¬
dare ei nolu̾it. ille qͥ petit in pace ferat dõnec suꝑ eo
in capło inde ꝓclamationẽ faciat. Ita se hant dũ
sedent. Dũ uꝰ ambulant humilit̾ incedãt &e diseooꝑ¬
to capite supplicantes inuicẽ obuiando. Qd̃ si abb̃i
obiuaui̾nt diu̾tant se in partẽ supplicantes ei. Que su¬

Expanded text:
lectionum ad mensam, et collationem, et ad Vigilias cum neceslectionum ad mensam, et collationem, et ad Vigilias cum necesse fuerit, quae brevissime fiant. Si quis habuerit caputium in capite dum legerit, taliter habeat se ut possit perpendi si dormiat. Quod si aliquis necesse habuerit divertere alicubi, librum suum in armario reponat; aut si sede sua eum dimittere voluerit, faciat signum fratri juxta sedenti ut illum custodiat. Quod signum etiam post Vesperas facere licet. Porro si quis ab aliquo librum in quo legit vel cantat accipere voluerit, necesse habens in eo videre, tradat ei alium, et ille cui tradiderit, in pace ei dimittat. Quem si ei accommodare noluerit, ille qui petit in pace ferat, donec super eo in capitulo inde proclamationem faciat. Ita se habeant dum sedent. Dum vero ambulant humiliter incedant, et discooperto capite supplicantes invicem obviando: quod si abbati obviaverint, divertant se in partem supplicantes ei. Quae su
Abbreviated transcription (Latin):
moratio. stent ita usq adoremꝰ & tc̃ resideant suꝑ mi¬
laboris simul &e ieuinii fuĩt. responso am̃. statĩ subse
nẽ u̾ire p̾sunt in eccłiam ñ solũ te̾. ẜ. eom̃i tẽpe lectioniᷤ
& ad omia int̾ualla uͥ ñ sedeant. nec caputia in captti¬
S babeant. nec legant uł librũ teneant. Simulit. eũ
opꝰ dĩineccłia celebrat᷑ nec caputia habeant incapitib
neo legant pret̾ illos qͥ psalt̾iũ nesciunt. &edͥ ad p̾sens
opꝰ pͥuidere legere aut cantare aliqd necesse habui̾nt.
singłis libs legntes exceptis illis qͥ in antiphonariis. hym¬
nariis sradalib cantau̾int & illis qͥ lectiones suas p̾¬
uidernt qs auscultet cantor uł quilib fr̾ ad hoc i¬
doneis ab ipso p̾monitꝰ. N eꝙ inquietent se iniucẽ
in qhonib faciendis. ñ deꝓductis. & correptis aocenti¬
b ce d dictione quã legere ignoraiu̾int ⁊ de pͥncipus

Expanded text:
moratio, stent ita usque ad Oremus, et tunc resideant super mimoratio, stent ita usque ad Oremus, et tunc resideant super milaboris simul et jejunii fuerit, responso Amen statim subse ire possunt in Ecclesiam, non solum tunc, sed et omni tempore lectionis, et ad omnia intervalla ubi non sedeant, nec caputia in capitibus habeant, nec legant, nec librum teneant. Similiter cum opus Dei in ecclesia celebratur, nec caputia habeant in capitibus, nec legant praeter illos qui Psalterium nesciunt, et qui ad praesens opus praevidere, legere aut cantare aliquid necesse habuerint. is illis qui in Antiphonariis, Hymnariis, Gradualibus cantaverint, et illis qui lectiones suas praeviderint, quas auscultet cantor vel quilibet frater ad hoc idoneus ab ipso monitus. Neque inquietent se invicem in quaestionibus faciendis, nisi de productis et correptis accentibus, et de dictione quam legere ignoraverint, et de principiis
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat hẏmnos om̃ib festis dieb tam aduigilias ꝙͣ
adceteras horas. excepto sexta a& nona quos inchoee
qͥ solet pͥuatis dieb incipere. Si cantor defiu̾t. ille ciu
inunctũ ẽ s enedictus & magnificat imponere. In
sinistro si fui̾t. succentor incipiat. Q si defiu̾t: ille cui
inuinctũ ẽ sup̃dicta cantica inciꝑẽ. ẜ riuatis uͦ die¬
b tam aduigilias ꝗͣ ad ceteras horas diei. illehymno
in choare debet qͥ psalmũ incipit qnͣdo ebdomadariꝰ in¬
cipit antipħam. Omĩ autẽ tẽꝑe qͥcũq hymnos inci¬
pit. stet semotꝰ apodio. Ad kyrieleyson resideant suꝑ
miscd̾ias sicut ad ceteras horas. Ebd̾ario incipiente
B enedicamꝰ dño. erigant se om̃s. Q dicto melinet. Nã
ad ceteras horas ñ surgunt ñ pꝰ d̾o grãs. excepto ad
uesꝑas. Si dn̾ica fui̾t stent u̾sis uultib ad altare. do¬
nec benedictiones suꝑ cocos cõpleant᷑. Qd̾ si fiet cõme¬

Expanded text:
cipiat hymnos omnibus festis diebus, tam ad Vigilias quam cipiat hymnos omnibus festis diebus, tam ad Vigilias quam ad caeteras horas, excepta Sexta et Nona, quos inchoet qui solet privatis diebus incipere. Si cantor defuerit, ille cui injunctum est Benedictus et Magnificat imponere. In sinistro si fuerit succentor incipiat; qui si defuerit, ille cui injunctum est supradicta cantica incipere. Privatis vero diebus tam ad Vigilias quam ad caeteras horas diei, ille hymnos inchoare debet, qui psalmum incipit, quando hebdomadarius incipit Antiphonam. Omni tempore autem quicunque hymnos incipit, stet semotus a podio. Ad Kyrie eleison resideant super misericordias sicut ad caeteras horas. Hebdomadario incipiente Benedicamus Domino, erigant se omnes, quo dicto inclinent. Nam ad caeteras horas non surgunt, nisi post Deo gratias, excepto ad Vesperas. Si Dominica fuerit, stent versis vultibus ad altare, donec henedictiones super cocos compleantur: quod si fiat comme
Abbreviated transcription (Latin):
guat nec librũ claudat si eugłm in eo legindũ fuit Por¬
ro frẽs dum cantant Te dm̃ laudamꝰ. humilient se ad
giũ qͦ & lectiones ad nocturnos legunt᷑. Dicto se decet
laus u̾tentes se ad alterutrũ inclinent usq pꝰ cũ scõ
N laudib finito. Ds misereat᷑ nr̃i. & ad uigilias finito
hymno. nullus sedeat in choro donec pͥmꝰ u̾sus finia¬
t sequentis psalmi nec exeat. Qui uͦ exierit. reu̾sus
duos u̾sus sustineat anteꝗͣ. sedeat. Similit̾ sustine¬
at aduigilias. &e ad pͥmã duos u̾sus qͥ de choro exie¬
rit. Nam ae ad p̾m̃a om̃i tẽꝑe excepta dn̾ica eo ordine
s mopłs foris qm̃ duos psalmos morent᷑ &e ne ampuꝰ
qua duo iuxta se stantes simul exeant. Q cantat ies¬
ponsorsũ ante quã ulud incipiat inclinet ⁊ pͦ u̾sum¬
tim inelinet.: Ad euiꝰ repeticionẽ u̾tat se corꝰ adiniui¬
cem. Si inuiratoriũ fui̾t in dextro choro. cantor in¬

Expanded text:
guat, nec librum claudat, si Evangelium in eo legendum fuerit. Porguat, nec librum claudat, si Evangelium in eo legendum fuerit. Porro fratres dum cantant Te Deum laudamus, humilient se ad gium, in quo et Lectiones ad Nocturnos leguntur. Dicto Te decet laus vertentes se ad alterutrum inclinent usque post Cum sancto In Laudibus finito Deus misereatur nostri et ad Vigilias finito hymno, nullus sedeat in choro donec primus versus finiatur sequentis psalmi nec exeat: qui vero exierit, reversus duos versus sustineat antequam sedeat. Similiter sustineat ad Vigilias et ad Primam duos versus qui de choro exierit. Nam et ad Primam omni tempore, excepta Dominica, eo ordine ne plus foris quam duos psalmos morentur, et ne amplius quam duo juxta se stantes simul exeant. Qui cantat Responsorium, antequam illud incipiat inclinet, et posm inclinet. Ad cujus repetitionem vertat se chorus ad invicem. Si Invitatorium fuerit in dextro choro, cantor in
Abbreviated transcription (Latin):
Fodẽm̃ undisquisq incipiat antipħam illiꝰqui supior
Nlo stat ¶ defu̾t. N ullus suꝑuemiens pret̃ abb̾em qui
pmã uncipit incipiat antipħam alii in capło datã: sed
isicłm. Et ita fiat ad om̃s u̾sus quidicunt᷑ ad ceteraᷤᷤ
horas. Porro lector si debet dicere u̾siculũ. nominanᷤ
abii ut dicat. dũ dicit᷑ penultimꝰ u̾sus sextipsalmi
slnte Gła pat̾. contra mediũ altaris inclinans incedat
tor u̾tant se frẽs ad illũ stantes sic donec dicat. Ee reliq̃.
Q autẽ legi̾t duodecimã lectionẽ. lecta ea que inlectiona¬
rio t̾minata ẽ. dicat tu autẽ: nͥ forte eantor ei aliquid qd̾
conueniat diei. siue aliud aliqd in dixerit ad legendũ.
Solet enĩ sacͥsta cũ se iudi̾t temꝑius quã debuerat sur¬
rexisse cantorẽ signo p̾monẽ ut duodecunã lectionẽ fa¬
ciat ꝓlongare. & tẽ qͥ eã legi̾t ñ eã finiat usq ad nutum
sacriste.uł sonitũ horologii. Qlecta nec eindelã extin¬

Expanded text:
 incipiat Antiphonam illius, qui superior illo stat, si defuerit. Nullus superveniens praeter abbatem, qui primam incipit, incipiat Antiphonam alii in capitulo datam, sed versiculum. Et ita fiat ad omnes versus qui dicuntur ad caeteras horas. Porro lector si debet dicere versiculum nominans alium ut dicat, dum dicitur penultimus versus sexti psalmi ante Gloria Patri, contra medium altaris inclinans incedat tor, vertant se fratres ad illum stantes sic, donec dicat Et reliqua. Qui autem legerit duodecimam lectionem, lecta ea, quae in Lectionario terminata est, dicat Tu autem, nisi forte cantor ei aliquid quod conveniat diei, sive aliud aliquid indixerit ad legendum. Solet enim sacrista cum se viderit temperius quam debuerat surrexisse, cantorem signo praemonere, ut duodecimam lectionem faciat prolongare. Et tunc qui eam legerit, non eam finiat usque ad nutum sacristae vel sonitum horologii. Qua lecta, nec candelam exstin
Abbreviated transcription (Latin):
piente suã ampbam t uednqui supior ille Cosalmẽ
tmnponat. Sumuit̃ obseruandũ ẽ ad omia defuis pebauit¬
fieia: ereots qd̾ qui psalmũ incipit auis dedaneto⁊ et
mie ob hoese erigue. Et qui antipħam impontt s̃ etpo¬
rato fine ui sus inolinat ae residet. ao officia tn de fupoetor

Expanded text:
um qui superior illo est psalmum imponat. Similiter observandum est ad omnia defunctorum officia, excepto quod qui psalmum incipit, aliis sedentibus minime se erigit. Et qui Antiphonam imponit non exspectato fine versus, inclinet et resideat. Ad officia tamen defunctor
Abbreviated transcription (Latin):
chi qu alt᷑ in suo choro. & alt̾ in alto ẽ ei ꝓpinquior. dum¬
lit̾ dechoro nouuicioꝵ unꝰ hinc aeunꝰ inde. Abbi etiam
stanti in stallo suo a nullo suꝑueniente in clinabet
ñ abhis . iiii. Id tñ obseruandũ. ut sibis qͥ rpinqͥores
abbi stare solent ñdum ingressis alii intrauerint
int̃ qs ae abbem nullus adhuc medius steriqliot de
talib ex utralib parte chori intrau̾int tot inelinent

Expanded text:
 in suo choro, et alter qui in altero est ei propinquior. Similiter de choro novitiorum unus hinc et unus inde. Abbati etiam stanti in stallo suo a nullo superveniente inclinabitur, nisi ab his quatuor. Id tamen observandum, ut si, his qui propinquiores abbati stare solent, nondum ingressis, alii intraverint, inter quos et abbatem nullus adhuc medius stet, quot de talibus ex utralibet parte chori intraverint, tot inclinent
Abbreviated transcription (Latin):
quoienscaꝙ ulequi nouissimꝰ in choro ẽ antiphai suã
in posu̾rt. tũne penultim̃ ealĩ suꝑiores. ordine teti ug̃¬
cio an ciph̃as quotquot suꝑ st̃ in eodẽ choro dicende etiaᷤ
siquis eoꝵ aliã antipħam adidem officiũ imposiuid incipi¬
ant. qd ad defunctoꝵ officia contingere potest. uel forsi¬
tan ad regulares iugilias aliqñ ꝓ paucitate monachoꝵ
Qd si antipħa ascͥpta fuit abbi. eipse deerit: snuta¬
doriũ indertro choro fuit illequi iuixta eũ stat. incipi¬

Expanded text:
 in choro est Antiphonam suam imposuerit, tunc penultimus et alii superiores ordine retrogrado Antiphonas, quotquot supersunt in eodem choro dicendae, etiam si quis eorum aliam Antiphonam ad idem officium imposuit, incipiat. Id ad officia defunctorum contingere potest vel forsitan ad regulares Vigilias, aliquando pro paucitate monachorum. Quod si Antiphona ascripta fuerit abbati et ipse defuerit, si Invitatorium in dextro choro fuerit, ille qui jux
Abbreviated transcription (Latin):
si dñica fu̾it. missa matutinał de uigilia erit.maior de
Dñe ds̃ nr̃ multiplica. scda dednica si dn̾ica fu̾it. tercia
descõ quintino. Siñ fu̾i̾t dnĩca: scdã de sco quintino.
tercia Omp̃s sempit̾ne d̾s qui iuiuoꝵ.¬

Expanded text:
si Dominica fuerit, missa matutinalis de vigilia erit, major denoster, multiplica. Secunda de Dominica, si Dominica fuerit. Tertia de sancto Quintino. Si non fuerit Dominica, secunda de sancto Quintino: tertia, Omnipotens sempiterne Deus, qui vivoru
Abbreviated transcription (Latin):
issale epistolare. textus. collecta bere diuersos¬
neum. gradale. antiphonariũ. regł̃a. hymnariũ
psalt̾ium. lectionariũ. kalendariũ ubiq unifor¬
miter habeantur. De uestitu:.

Expanded text:
issale, Epistolare, Textus, Collectaneum, Graduale, Antiphonarium, Regula, Hymnarium, Psalterium, Lectionarium, Kalendarium, ubique uniformiter habeantur. CAP. IV.
Abbreviated transcription (Latin):
gat. Inti̾m p̾notata antipħa finita: cantet᷑ alia. ꝓueri
Oocurrt̃ turbe. exeat subdiaconꝰ eũ aqͣ benedicta. subse¬
quente diacono eũ cruce discooꝑta Quẽ subsequat᷑ con¬
uentꝰ eo ordine qͦ stat in choro. laicis monachis p̾eunti¬
brsta ut abbas uel sacerdos ebd̾ariꝰ si abbas defuerit
postior eat.⁊ pꝰ ipsũ nouicii. pꝰnouicios uͦ laici fr̃s: e fiat¬

Expanded text:
gat. Interim praenotata Antiphona finita, cantetur alia, Puerigat. Interim praenotata Antiphona finita, cantetur alia, PueriOccurrunt turbae, exeat subdiaconus cum aqua benedicta, subsequente diacono cum cruce discooperta, quem subsequatur conventus eo ordine quo stat in choro laicis monachis praeeuntibus, ita ut abbas vel sacerdos hebdomadarius si abbas defuerit, eat posterior, et post ipsum novi