comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i argento sordido ornare uelis uas
ictile. sic labia tumentia cum pes¬
amo corde sociata.
abiis suis intelligitur muucus.
um in corde tractauerit dolos. Quã¬
do sumimniserit uocẽ suam ne credi¬
Deris ei. qm̃ septem nequitiȩ suut
In corde illitis. Qui oꝑit odiũ frau¬
dulenter. reuelabitur malitia eius
n concilio. Qui fodit foueam inci¬
det ineam. & qui uoluit lapidem.
reuertetur ad eum. Lingua fallax
non amat ueritatem. et os lubrieũ
pariat dies. Laudet te alienus ae ñ
s tuum. extraneus & non labia tua.
paue est saxum. et onerosa harena:
ed ira stulti utroq grauior. Ira non
habet miscłiam. nec erumpens furor:
et impetum concitati ferre quis po
Uelior est manifesta  terit:¬
correptio. quã amor absconditus.
Meliora sunt uulnera diligentis. quã
fraudulenta odientis oscula. Anima
saturata calcabit fauũ. anima esu¬
riens amarum ꝓ dulce sumet. Sicut
auis transinigrans de nido suo. sic
uir qui relinquit locũ suum. Un¬

Expanded text:
si argento sordido ornare velis vas si argento sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. Labiis suis intelligitur inimicus, cum in corde tractaverit dolos. Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei: quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. Qui operit odium fraudulenter, revelabitur malitia ejus in concilio, Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui volvit lapidem, revertetur ad eum. Lingua fallax non amat veritatem, et os lubricum pariat dies. Laudet te alienus, et non os tuum: extraneus, et non labia tua. Grave est saxum, et onerosa arena: sed ira stulti utroque gravior. Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor: et impetum concitati ferre quis poterit? Melior est manifesta correptio quam amor absconditus meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula anima saturata calcabit favum anima esuriens et amarum pro dulce sumet sicut avis transmigrans de nido suo sic vir qui relinquit locum suum un
Abbreviated transcription (Latin):
stulto filentiũ. iras mitigat. Sica
canis qui reuertitur ad uomitum
suũ. sic imprudens qui iterat stis¬
titiam suam. Uidisti hominẽ sapien¬
tem sibi uideri: magis illo spem lu¬
bebit stultus. Dicit piger. leo in ui¬
a. leȩna in itincribus. Sicut osti¬
um uertitur in cardine suo. ita ꝓi¬
ger in lectulo suo. Abscondit pigo
manus sub ascellas suas. & labota
si ad os suum eas conuerterit.
ientior sibi piger uidetur. septem
tiris loquentibus sententias. Sicut
ui apprehendit auribus canẽ. sic
ui transit impatiens cõmiscetur
rec alterius. Sicut noxius ẽ qui
nuitit lanceas & sagitas in mortẽ.
ic uii qui fraudulenter nocet amico
uo. et cum fuerit deprehensus dicit.
uoens feci. Cum defecerint ligna
etinguetur ignis: & susurrone sub¬
racto. turgia conquiescunt. Sicut
arbones ad prunas. & ligna ad ignẽ.
ic nomo iracundus suscitat rixas. Uer¬
a susurronis quasi simplicia. & ipsa
ueniunt ao iutima uentris. Quomͦ

Expanded text:
stulto silentium, iras mitigat. Sicut stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, qui revertitur ad vomitum suum, sic imprudens, qui iterat stultitiam suam. uidisti hominem sapientem sibi uideri? magis illo spem habebit stultus. dicit piger: leaena in uia, leo in itineribus. sicut ostium uertitur in cardine suo, ita piger in lecto suo. abscondit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico suo et, cum fuerit deprehensus, dicit: ludens feci. cum defecerint ligna, extinguetur ignis: et susurrone detracto iurgia conquiescunt. sicut carbones ad prunas et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. uerba susperveniunt ad intima ventris. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ei bonum. sic qui scrutator ẽ
maiestatis. opprimetur a gloria.
Sicut urbs patens et absa mu¬
raꝵ ambitu. ita uir qui ñ potest
in loquendo cobibere spm̃ suum.
Quomodo nix estate. e pluuia in ma¬
se. sic in decens ẽ stulto gła. Nam
sicut auis ad alia transuolans. et pa¬
ser quolibet uadens: sic maledictũ
frustra ꝓlatũ in quempiã suꝑuenia
Elagellum equo et chamus asino. &
uirga in dorso imprudentiũ. se
respondeas stulto iuxta stultitiam
suam. ne efficiaris ei similis.
Iesponde stulto iuxta stultitũ
suam. ne sibi sapiens cẽ uideat
Claudus pedibus & iniquitatẽ bibe
qui mitit uerba ꝑ nuntiuͣ stultũ
Quomodo pulchras frustra habet
claudus tibias. sic indecens ẽ in o¬
re stultoꝵ parabola. Sicut qui
mittit lapidem in aceruum mer¬
curii. ita qui tribuit insipienti
honorem. Quomodo si spia nas¬
catur in manu temulenti. sic pi¬
rabola in ore stultoꝵ. Iudicium
determinat causas. et qui impon

Expanded text:
est ei bonum sic qui scrutator est est ei bonum sic qui scrutator est maiestatis opprimitur gloria sicut urbs patens et absque murorum ambitu ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum quomodo nix aestate et pluvia in messe sic indecens est stulto gloria sicut avis ad alia transvolans et passer quolibet vadens sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet flagellum equo et camus asino et virga dorso inprudentium ne respondeas stulto iuxta stultitiam suam ne efficResponde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiȩ non sequentes: uir glori¬
osus. & ꝓmissa non complens. Pati¬
entia linetur princeps. &t lingua
mollis confringet duritiam. Mel
inuenisti. comede quod sufficit tͥ.
ne forte satiatus euomas illud.
ubtrahe pedem tuum
de domo ꝓximi tui. ne forte satia¬
tus oderit te. Iaculum  gladius.
et saguta acuta. homo qui loqui¬
tur contra ꝓximũ suũ testimoni¬
um falsum. Dens putridus & pes
lassus. qui sperat suꝑ infideli in
die angustiȩ. & amittit pallium
in die frigoris. Acetum in tutro.¬
& qui cantat carmina cordi pes¬
simo. Si esurierit mumicus tuus
ciba illum. si sitierit. da ei aquã
bibere. Prunas enĩ congregabis
tus aquilo dissipat pluuias. & faci¬
es tristis linguam detrahentẽ. Me
lius est sedere in angulo domatis.
quã cum muliere litigiosa. & in
domo cominuni. Aqua frigida
animȩ sitienti. & nuntius bonꝰ
de terra longinqua. Fons tur¬
batus pede & uena corrupta.
iustus cadens coram impio. Si¬

Expanded text:
pluviae non sequentes: vir gloripluviae non sequentes: vir gloriosus, et promissa non complens. Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam. Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud. Subtrahe pedem tuum de domo proximi tui, ne quando satiatus oderit te. Jaculum, et gladius, et sagitta acuta, homo qui loquitur contra proximum suum testimonium falsum. Dens putridus, et pes lassus, qui sperat super infideli in die angustiae, et amittit pallium in die frigoris. Acetum in nitro, qui cantat carmina cordi pessimo. Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitierit, da ei aquam bibere: Prunas enim congregabis tus aquilo dissipat pluvias, et facies tristislius est sedere in angulo domatis quam cum muliere litigiosa et in domo communi aqua frigida animae sitienti et nuntius bonus de terra longinqua fons turbatus pede et vena corrupta iustus cadens coram impio si
Abbreviated transcription (Latin):
ioria dei est celare uerbũ.
& gła regũ inuestigare ser¬
monẽ. Celũ sursum. & ter¬
ra deorsum. et cor regũ inscruta¬
bile. Aufer rubiginẽ de argento.
& egredictur uas purissimũ. Aufer
impietatẽ de uultu regis. & firma¬
bitur iustitia thronus eius. Ne
gloriosus appareas corã rege. et
in loco magnoꝵ ne steteris. Meliꝰ
ẽ enĩ ut dicatur tibi. ascende huc:
quã ut humilieris coram prin-¬
cipe. Quȩ uiderunt oculi tui ne
ꝓferas in uirgio cito. ne postea
cmendare non possis. cum de ho¬
nestaueris amicũ tuum. Causã
tuam tracta cũ amico tuo. et se¬
cretũ extraueo ne reueles: ne for¬
te insultet tibi cũ audierit. et
exprobrare non cesset. Mala au¬
rea in lectis argenteis. qui loqͥt᷑
uerbum in tempore suo. Inauris
aurea et margaritum fulgens. qͥ
arguit sapientem et aurem obedi¬
entem. Sicut frigus niuis in die
messis. ita legatus fidelis ei qui
misit eum. animã illius requi¬
escere facit. Nubes et uentus &¬

Expanded text:
oria Dei est celare verbum, et gloria regum investigare sermonem. Coelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum aufer impietatem de vultu regis et firmabitur iustitia thronus eius ne gloriosus appareas coram rege et in loco magnorum ne steteris melius est enim ut dicatur tibi ascende huc quam ut humilieris coram principe quae viderunt oculi tui ne proferas in iurgio cito ne postea emendare non possis cum denestaveris amicum tuum: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles: Ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus, e
Abbreviated transcription (Latin):
deicit᷑ sp̃s. Cor sapientis queret
doctrinã. & os stultoꝵ pascetur
imperitia. Om̃s dies pauꝑis mali
secura mens quasi iuge conui
dñi. quã thesauri magni & insa
lad holera cũ caritate. quã
ad uitulũ saginatũ cũ odio. Ui
iracundus prouocat rixas. qui
patiens est mitigat suscitatas. Iter
impioꝵ quasi sepis spinarũ. uia
iustoꝵ absq offendiculo. Filius
sapiens lȩtificat patrẽ. &t stultꝰ
homo despicit matrẽ suã. Stul¬
titia gaudiũ stulto. & uir prude
dirigit gressus. Dissipantur co¬
gitationes ubi ñ est consiliũ.
ubi uͦ plures sunt consiliarii: con¬
firmantur. Letatur homo in sen¬
tentia oris sui. & sermo oportu¬
nus ẽ optimus. Semita uite
suꝑ eruditũ. ut declinet de in¬
ferno nouissimo. Domũ suꝑboꝵ
demolietur dñs. & firmos faci

Expanded text:
or sapientis quaerit doctrinam et os stultorum pascetur inperitia omnes dies pauperis mali secura mens quasi iuge convivomini quam thesauri magni et insaad holera cum caritate quam ad vitulum saginatum cum odio vir iracundus provocat rixas qui patiens est mitigat suscitatas iter pigrorum quasi sepes spinarum via iustorum absque offendiculo filius sapiens laetificat patrem et stultus homo despicit matrem suam stultitia gaudium stulto et vir prudens dirigit gressus dissipantur cogitationes ubi non est consilium ubi vero plures sunt consiliarii confirmantur laetatur homo in sententia oris sui et sermo oportunus est optimus semita vitae super eruditum ut declinet de inferno novissimo domum superborum demolietur
Abbreviated transcription (Latin):
credit om̃i uerbo. astutꝰ considerat
gressus suos. Sapiens timet & de¬
elinat malũ. stultus transilit &
confidit. Impatiens oꝑabit᷑ stultiti¬
ã. o uir uersutiis. odiosus est.
Possidebunt paruuli stultitiã. &
astuti expectabunt scientiã. Iace¬
Bnt mali aute bonos. & impii
ante portas iustoꝵ. Etiam ꝓximo
suo pauꝑ odiosus erit. amici uͦ
diuitũ multi. Qui despicit. ꝓxi¬
mũ suũ peccat. qui aut̃ misere¬
t᷑ pauꝑi. beatus erit. Qui credit

Expanded text:
it omni verbo: astutus considerat gressus suos. Sapiens timet, et declinat a malo. stultus transilit, et confidit. Impatiens operabitur stultitiam: et vir versutus odiosus est. Possidebunt parvuli stultitiam. et astuti exspectabunt scientiam: Jacebuut mali ante bonos: et impii ante portas justorum. Etiam proximo suo pauper odiosus erit: amici vero divitum multi. Qui despicit proximum suum, peccat: Qui autem miseretur pauperis, beatus erit. Errant
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit inopi. & palmas suas exten¬
dit ad pauꝑem. Non timebit do¬
mui sue a frigoribus niuis. om̃s
enim domestici eiꝰ uestiti sunt du¬
plicibus. Stragulatã uestẽ fecit
sibi. byssus & purpura indumͣ¬
tum eius. Nobilis in portis uir
eius. quando sederit cũ seniorib

Expanded text:
uit inopi, & palmas suas extendit ad pauperem. Non timebit domui suæ a frigoribus niuis: omnes enim domestici eius vestiti sunt duplicibus. Stragulatam vestem fecit sibi, byssus & purpura indumentum eius. Nobilis in portis vir eius, quando sederit cum senioribus
Abbreviated transcription (Latin):
& ridebit in die nouissimo. Os su¬
ũ aꝑuit sapientiȩ. & lex clemen¬
tiȩ in lingua cius. Consideraũ
semitas domus suȩ. & panẽ otio¬
sa non comedit. Surrexerunt
filii eius. & beatissimã p̃dicaue¬
runt: uir eius et laudauit eam.
Multe filiȩ congregauerunt diui¬
tias. tu suꝑgressa es uniuersas.
Fallax grã & uana ẽ pulchritudo.

Expanded text:
s suum aperuit sapientiae et lex clementiae in lingua eius sade considerat semitas domus suae et panem otiosa non comedet coph surrexerunt filii eius et beatissimam praedicaverunt vir eius et laudavit eam res multae filiae congregaverunt divitias tu supergressa es universas sin fallax gratia et vana e
Abbreviated transcription (Latin):
oipe. diligenter attende quȩ posita sũt
ante faciem tuam. Et statue cultrũ
en guiture cuo. si tam̃ habes pocestatẽ¬
in animã tuã. Ne desideres decibis
eiꝰ. in quo ẽ panis mendacii. Noli
laborare ut diteris. sed prudentiȩ
tuȩ p̾one modum. Ne erigas oculos
tuos ad opes quas habere ñ potes.
quia facient sibi pennas quasi aqͥ¬
le. & uolabunt in celum. Ne come¬
das cũ homine inuido. et ne deside¬
res cibos eius. qm̃ in similituame
arioli & coniectoris estimat quod
ignorat. Comede. & bibe dicet cibi. &
mens eiꝰ non est tecũ. Cibos quos co¬
mederas euomes. & ꝑdes pulchros
sermones tuos. In aurib insipientiũ
ne loquaris: quia despicient doctri¬
nã eloquii tui. Ne attingas terminos
paruuloꝵ. & agrũ pupilloꝵ ne intro¬
eas. Propinquiis enĩ eoꝵ fortis est. &
ipse iudicabit contra te causã ilaꝵ.
Ingrediatur ad doctrinã cortuũ. &

Expanded text:
cipe diligenter adtende quae posita sunt cipe diligenter adtende quae posita sunt ante faciem tuam et statue cultrum in gutture tuo si tamen habes in potestat animam tuam ne desideres de cibis eius in laborare ut diteris: sed prudentiae tuae pone modum. Ne erigas oculos tuos ad opes, quas habere non potes: quia facient sibi pennas quasi aquilae, et volabunt in coelum. Ne comedas cum homine invido, et ne desideres cibos ejus: Quoniam in similitudinem harioli et conjectoris, aestimat quod ignorat. Comede et bibe, dicet tibi: et mens ejus non est tecum. Cibos, quos comederas, evomes, et perdes pulchros sermones tuos. In auribus insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinȩ fugabit eam. Qui calum¬
matur pauperẽ ut augeat diuitias
suas. dabit ipse ditiori & egebit.
Inclina aurẽ tuã. & audi uerba sa¬
pientiũ. Appone autẽ cor ad doc¬
trinã meam. quȩ pulchra erit tibi
tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi
tripliciter in cogitationib & scien¬
tia. ut ostenderẽ tibi firmitatẽ. &
eloquia ueritatis: respondere ex
bis illis qui miserunt te. Non faci¬
as uolentiã pauꝑi. quia pauper
get eos qui confixerunt animã eiꝰ.
oli esse amicus homini .xliiii.¬
iracundo. neq ambilles eũ iuro
furioso. ne forte discas seiitas eiꝰ.
& sumas scandalił animȩ cuȩ. Noli
cẽ cũ his qui defigunt manus suas.
&e qui uades se offerunt ꝓ debitis.
Si enĩ habes unde restituas. quio cau¬
se est ut tollat operumnentũ de cubi¬
li tuo: Ne transgredieris terminos
antiquos. quos posuerunt patres tui.
Uidisti uirũ uelocẽ in oꝑe suo: coram
regib stabit. noc erit ante ignobiles.
Quando sederis ut comedas cũ prin¬

Expanded text:
disciplinae fugabit eam. Qui calumniatur pauperem, ut augeat divitias suas, dabit ipse ditiori, et egebit. Inclina aurem tuam, et audi verba sapientium: appone autem cor ad doctrinam meam. Quae pulchra erit tibi,tibi hodie. Ecce descripsi eam tibi tripliciter, in cogitationibus et scientia: Ut ostenderem tibi firmitatem, et eloquia veritatis, respondere ex his, illis qui miserunt te. Non facias violentiam pauperi, quia pau per et configet eos, qui confixerunt animam ejus, Noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum viro furioso: Ne forte discas semitas ejus, et sumas scandesse cum his, qui defigunt manus suas, et qui vades se offerunt pro debitis: Si enim non habes unde restituas, quid causae est ut tollat operimentum de cubili tuo? Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. vidisti virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles quando sederis ut comedas cum prin
Abbreviated transcription (Latin):
& exultabunt renes mei cũ locu¬
ta fucrint rectũ labia tua. Non
emuletur cortuuͣ peccatores. seo
in timore diũ esto tota die. quia
habebis spem in nouissimo. et
prestolatio tua non
feretur. Audi filimi &
esto sapiens. & dirige in uia animũ
tinĩ. Noli eẽ in conuiuus potatoꝵ.
nec in cõmessationib eoꝵ qui car
nes ad uescendũ conferunt. quia
uacantes potib & dantes symbola
consumentur. & uestietur pannis
dormitatio. Audi patrẽ tuũ qui
genuit te: & ne contemnas cũ senu¬
erit mater tua. Ueritatẽ eme. & no¬
li uendere sapientiã & doctrinã &
intelligentiam. Exultat gaudio
pater iusti. qui sapientẽ genuit
letabitur in eo. Gaudeat pater tu¬
us & mater tua. & exultet que genu¬
it te. Prebe fili mi cor tuũ michi.
& oculitui uias meas custodiant.

Expanded text:
es mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potatorum, nec in comessatnes ad vescendum conferunt quia vacantes potibus et dantes symbola consumentur et vestietur pannis dormitatio audi patrem tuum qui genuit te et ne contemnas cum senuerit mater tua veritatem eme et noli vendere sapientiam et doctrinam et intellegentiam exultat gaudio pater iusti qui sapientem genuit laetabitur in eo gaudeat pater tuus et mater tua et exultet quae genuit te praebe fili mi cor tuum mihi et oculi tui vias meas cu
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ disseminabunt scientiã. cor
stultoꝵ dissimile erit. Uictimȩ
impioꝵ abominabiles dño. uota
iustoꝵ placabilia. Abominatio ẽ
dño uia impii. qui sequit᷑ iustiti¬
am. diligit᷑ ab eo. Doctrina mala
deserenti uiã. qui increpationes
odit. morietur. Infernꝰ & ꝑditio
corã dño. quantõmagis corda fili¬
oꝵ hominũ: Non amat pestilens
eũ qui se corripit. nec ad sapien

Expanded text:
seminabunt scientiam: cor stultorum dissimile erit. Victimae impiorum abominabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Domino: quanto magis corda filiorum hominum! Non amat pestilens eum, qui se corripit
Abbreviated transcription (Latin):
miseros facit popłos peccatum.
Acceptus ẽ regi minister intelligens.
iracundiã eiꝰ mutilis sustinebit.
Responsio mollis frangit iram.
sermo durus suscitat furorem.
Lingua sapientiũ oruat scienti¬
ã. os fatuoꝵ ebullit stultitiam.
In om̃i loco. oculi dñi contẽplan¬
t bonos et malos. Lingua pla¬
cabilis lignũ uite. quȩ autem
immoderata ẽ conteret sp̃m.
Stultus irridet disciplinã pa¬
tris sui. qui aut̃ custodit inere¬
pationes: astutior fiet. Domus
ĩti plurima fortitudo. & in fruetib

Expanded text:
miseros facit populos peccatum. Acceptus est Regi Minister intelligens: iracundiam ejus inutilis sustinebit. Responsio mollis frangit iram: sermo durus suscitat furorem. Lingua sapientium ornat scientiam: os fatuorum ebullit stultitiam. In omni loco oculi Domini contemplantur malos et bonos. Lingua placabilis, lignum vitae: quae autem immoderata est, conteret spiritum. Stultus irridet disciplinam patris sui: qui autem custodit increpationes, astutior fiet. Domus justi plurim
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis. & ꝓfert m̃dacia uersi¬
pellis. In timore dm̃i fidutia for¬
titudinis. & filius eiꝰ erit spes.
Timor dñi fons uite. ut declinent
a ruiiia mortis. In multitudine
popłi dignitas regis. & in pau-¬
citate plebis ignominia prin¬
cipis. Qui patiens ẽ multa gu¬
bernat᷑ prrdentia. qui aut̃ im¬
patiens ẽ. exastat stultitiã suã.
Uita carniũ sauitas cordis. putre¬

Expanded text:
rsipellis. In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis. In multitudine populi dignitas regis: et in paucitate plebis ignominia principis. Qui patiens est, multa gubernatur prudentia: qui autem impatiens est, exaltat stultitiam suam. Vita carniu
Abbreviated transcription (Latin):
cto itmere & timens dm̃. despici¬
t ab eo qui infami gradit᷑ uia.
In ore stulti uirga suꝑbiȩ. labia
sapientiũ custodiunt eos. Ubi ñ
aut̃ plurimȩ segetes: ibi mani¬
festa fortitudo bouis. Testis fide¬
lis ñ mentietur. ꝓfert mendatiũ
testis dolosus. Qucrit. derisor sa¬
pientiã. & ñ inueniet. doctrina
prudentiũ facilis. Uade contra
uirũ stultũ. & nescito labia pru¬
dentiȩ. Sapientia callidi ẽ intel¬
ligere uiã suã. & imprudentia
stultoꝵ errans. Stultis illudit
peccatũ. & inter iustos morabit᷑
gr̃a. cor qđ nouit amaritudinẽ
animȩ suȩ. in gaudio eiꝰ ñ misce¬
bit᷑ extraneus. Domus impiorũ
delebitur. tabernacula iustoꝵ
germinabunt.xxxi.¬
st uia quȩ uidet᷑ homini iuista.
nouissima aut̃ eiꝰ deducunt
ad mortẽ. Risus dolori miscebi

Expanded text:
mens Deum: despicitur ab eo qui infami graditur via. In ore stulti virga superbie: labia sapientium custodiunt eos. Ubi nonbi autem apparent plurime segetes: ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentietur: profert mendacium testis dolosus. Querit derisor sapientiam: et non inveniet: doctrina prudentium facilis vade contra virum stultum et nescito labia prudentiae sapientia callidi est intellegere viam suam et inprudentia stultorum errans stultis inludet peccatum inter iustos morabitur gratia cor quod novit amaritudinem animae suae in gaudio eius non miscebitur extraneus domus impiorum delebitur tabernacula iustorum germinabunt est via quae videtur homini iusta novissima autem eius deducunt ad mortem risu
Abbreviated transcription (Latin):
one res dignas gerit. Cogitationes
iustaꝵ iudicia. & confilia impioꝵ
fraudulenta. Uerba imnpioꝵ insi¬
diant᷑ sanguini. os iustoꝵ liberabit
eos. Uerte impios. e ñ erunt. domꝰ
aut̃ ustoꝵ ꝑmanebit. In doc trina
sua noscet᷑ uir. qui aut̃ uanus &
excors est: patebit contẽptui. Me¬
lior est pauꝑ & sufficiens sibi.
qua głosus & mdigens pane. Noũ
iustus animas iumͣtoꝵ suoꝵ. uis¬
cera aut̃ impioꝵ crudelia. Qͥ opat᷑
terrã suã saturabit᷑ panib. qui
aut̃ sectat᷑ otium: stultissimꝰ est.¬

Expanded text:
ignas gerit cogitationes iustorum iudicia et consilia impiorum fraudulentia verba impiorum insidiantur sanguini os iustorum liberabit eos verte impios et non erunt domus autem iustorum permanebit doctrina sua noscetur vir qui autem vanus et excors est patebit contemptui melior est pauper et sufficiens sibi quam gloriosus et indigens pane novit iustus animas iumentorum suorum viscera autem impiorum crudelia qui operatur terram suam saturabitur panibus qui autem sectat
Abbreviated transcription (Latin):
letificabit᷑. Qui ne gligit dãnũ
ꝓpt̾ amicũ ustus est: iter aut᷑
impioꝵ decipiet eos. Non inue¬
niet Raudulentꝰ lucrũ. & substan.¬
tia hominis erit auri pretium.
In semita. iustitię uita. iter autͣ
deuiũ ducit ad morte̾. Filius sa

Expanded text:
laetificabitur. Qui negligit damnum laetificabitur. Qui negligit damnum propter amicum, justus est: iter autem impiorum decipiet eos. Non inveniet fraudulentus lucrum: et substantia hominis erit auri pretium. In semita justitiae, vita: iter autem devium ducit ad mortem. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta oꝑa manuũ suarũ retribu¬
et᷑ ei. Uia stulti recta in oculiseiꝰ.
qui aut̃ sapiens ẽ. audit consilia.
Fatuus statim indicat irã suã. qͥ
aut̃ dissimulat inuriã callidꝰ ẽ.
Qui qđ nouit loquit᷑. index iustitiȩ
ẽ: qui aut̃ m̃titur. testis est frau¬
dulentꝰ. Est qui ꝓmittit. & quasi
gladio pungit᷑ conscientiȩ. lingua
aut̃ sapientiũ sanitas ẽ. Labium
ueritatis firmũ erit in ꝑpetuum.
qui aut̃ testis ẽ repentinꝰ. concin¬
nat linguã mendatii. Dolus in cor¬
de cogitantiũ mala. qui aut̃ me¬
unt pacis consilia. sequit᷑ eos gau¬
diũ. Non contristabit iustũ quic¬
quid ei acciderit. impii aut̃ reple¬
bunt᷑ malo. Abominatio est dño
labia mendac̃ia. qui aut̃ fidelit᷑
agunt: placent ei. Homo uersutꝰ
celat scientiã. & cor insipientiũ
ꝓuocat stultitiã. Manus fortiũ
dñabit᷑. quȩ aut̃ remissa ẽ: tribu¬
tis seruiet. Meror in corde uiri
humiliabit eũ. & sermone bono

Expanded text:
iuxta opera manuum suarum retribuetur ei via stulti recta in oculis eius qui autem sapiens est audit consilia fatuus statim indicat iram suam qui autem dissimulat iniuriam callidus est qui quod novit loquitur index iustitiae est qui autem mentitur testis est fraudulentus est qui promittit et quasi gladio pungitur conscientiae lingua autem sapientium sanitas est ueritatis firmum erit in perpetuum: qui autem testis est repentinus, concinnat linguam mendacem. dolus in corde cogitantium mala: qui autem ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. non contristabit iustum quicquid ei acciderit: impii autem replebuntur malo. abominatio domini labia meagunt, placent ei. Homo versutus celat scientiam: et cor insipientium provocat stultitiam. Manus fortium dominabitur: quae autem remissa est, tributis serviet. Moeror in corde viri humiliabit illum, et sermone bono
Abbreviated transcription (Latin):
rue eos qui ducuntur ad mortẽ.¬
re ne cesses. Si dixeris uires non
suppetunt. qui inspector ẽ cordis
ipse intelligit. & seruatorẽ anune
tuȩ nichil fallit. reddetq henuni
bonũ est: & fauũ dulcissimũ guitu¬
ri tuo. sic & doctrina sapientiȩ ani¬
mȩ tuȩ. Quã cum inueueris. habe¬
bis in nouissimis spem: & spes tua
non peribit. Ne insidieris & queias
impietatẽ in domo iusti. neq uali
requiem eius.
e in riuna eiꝰ ne exultet cor tuũ. ne
forte uideat dñs. & displiceat ei. et
auferat ab eo iram suam. Ne conten¬
das cũ pessimis. nec emuleris impi¬
os: qm̃ non habent futuroꝵ spem ma¬
i. & uicerna impioꝵ extinguetur. li¬

Expanded text:
erue eos qui ducuntur ad morteerue eos qui ducuntur ad mortere non cesses. Si dixeris: Vires non suppetunt, qui inspector est cordis, ipse intelligit, et servatorem anime tue nichil fallit, reddetque homini est, et favum dulcissimum gutturi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: quam cum inveneris, habebis in novissimis, et spes tua non peribit. Ne insidieris, et quaeras impietatem in domo justi, neque vastes requiem ejus, et in ruina 36 ejus non exultet cor tuum, ne forte videat Dominus et displiceat ei, et auferat ab eo iram suam. Ne contendas cum pessimis, nec aemuleris impios, quoniam non habent futurorum spem mali, et lucerna impiorum exstinguetur,
Abbreviated transcription (Latin):
in uino. & student calicib expotan¬
dis: Ne intuearis uinũ quando
flauescit. cũ spenduerit in uitro
color eius. Ingreditur blande. seo
in nouissimo mordebit ut colu¬
ber. & sicut regulus uenena dif¬
fundet. Oculi tui uidebunt extra¬
neas. & cor tuũ loquetur ꝑuersa.
& eris sicut dormiens in medio
ri. & quasi sopitus gu¬
bernator amisso clauo.¬
Et dices. Uerberauerunt me. sed non
dolui. traxerunt me & ego ñ sensi.
meditat᷑ mens eoꝵ. & fraudes labia
eoꝵ loquunt᷑. Sapientia edificabitur
domus. & prudentia roborabitur. In
uersa substantia p̾tiosa & pulcher¬
runa ¶Uir sapiens & fortis ẽ. & uir
doctus. robustus. & ualidus: quia
cũ dispositione mitur bellum. & eri
salus ubi multa consilia sutit. Excel¬
sa stulto sapientia. in porta non a¬
periet os suũ. Qui cogitat mala fa¬
cere. stultus uocabitur. Cogitatio
stulti peccatũ est. & abominatio ho¬
minũ de tractor. Si desperaueris lap¬
sus in die. angustiȩ. unminuetur
fortitudo tua.

Expanded text:
icibus epotandis? Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus. Ingreditur blande, sed in novissimo mordebit ut coluber, et sicut regulus venena diffundet. Oculi tui videbunt extraneas, et cor tuum loquetur perversa. Et eris sicut dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator, amisso clEt dices: Verberaverunt me, sed non dolui: traxerunt me, et ego non sensi: meditatur mens eorum, et fraudes labia eorum loquuntur. Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitversa substantia pretiosa et pulcherrima vir sapiens et fortis est et vir doctus robustus et validus quia cum dispositione initur bellum et erit salus ubi multa consilia sunt excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum qui cogitat malefacere stultus vocabitur cogitatio stulti peccatum est et abominatio hominum detractor si desperaveris lassus in die angustiae inminuetur fortitudo tua
Abbreviated transcription (Latin):
anuma aut̃ p̃uaricatoꝵ iniqua.
ui custodit os suũ xxix
custodit animã suã. qui aut̃
inconsideratꝰ ẽ ad loquendũ. sen¬
tiet mala. Uult & ñ uult piger.
anima aut̃ oꝑantiũ impingua¬
bit᷑. Uerbũ mendax iustus dete¬
stabit᷑. impius aut̃ & confundet᷑.

Expanded text:
iniqua. qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ non habeat ducẽ nec p̾cep¬
torẽ nec pͥncipem. parat estate ci¬
bũ sibi. & congregat in messe quod
comedat. Uusquo piger dorinis.
quando consurges ex somno tuo:
Paululũ dormies. paululũ dormi¬
tabis. paululũ conseres manꝰ ut dor-¬
mias: & ueniet tibi quasi uiator
egestas. et pauperies quasi uir ar¬

Expanded text:
cum non habeat ducem nec praeceptorem nec principem parat aestate cibum sibi et congregat in messe quod comedat usquequo piger dormis quando consurges ex Paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus tuas, ut dormias. Et ueniet tibi quasi uiator egestas et pauperies quasi uir ar
Abbreviated transcription (Latin):
cator: Qui qiligit disciplinã. dili¬
git scientiã. Qui autẽ mnerepatio¬
ones odit. insipiens est. Qui bonꝰẽ
hauriet a dño grãm. qui autẽ
confidit cogitationib suis. impiȩ
agit. Nlon roborabit᷑ homo ex impi¬
etate. & radye tustoꝵ ñ cõmouebit᷑.¬

Expanded text:
cator? Qui diligit disciplinam, diligit scientiam: qui autem odit increpationes, insipiens est. qui bonus est, hauriet a domino gratiam : qui autem confidit cogitationibus suis, impie agit. non roborabitur homo ex impietate, et radix iustorum non commouebit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ prestolatio impioꝵ furor.
Ilii diuidunt ꝓpria & ditior
fiunt. alii rapiunt ñ sua & sẽ¬
ꝑ in egestate sunt. Anima quȩ be¬
nedicit impinguabit᷑. & qui me¬
briat. ipse quoq. mebriabit᷑. Qui
abscondit frum̃ta maledicet᷑ in po¬
płis. benedictio aut̃ suꝑ caput uen¬
dentium. Bene consurgit diluculo.
qͥ querit bona. qui autͣ inuestiga¬
tor maloꝵ est: opprimet᷑ ab eis.
Qui confidit in diuitus suis. corru¬
et. iusti aut̃ quasi uirens folium
germinabunt. Qui cont᷑bat domũ
suã possidebit uentos. & qͥ stultꝰ ẽ
seruiet sapienti. Fructus iusti lig¬

Expanded text:
estolatio impiorum furor. Alii dividunt propria, et ditiores fiunt: alii rapiunt non sua, et semper in egestate sunt. Anima, quae benedicit, impinguabitur: et qui inebriat, ipse quoque inebriabitur. Qui abscondit frumenta, maledicetur in populo: benedictio autem super caput vendentium. Bene consurgit diluculo qui quaerit bona: qui autem investigator malorum est, opprimetur ab eis. Qui confidit in divitiis suis, corruet: justi autem quasi virens folium germinabunt. Qui conturbat domum suam, possidet ventos: et qui stultus est, serviet sapienti. Fructus justorum lig
Abbreviated transcription (Latin):
ili mi attende sapientiã meã. &
prudentiȩ meȩ inclina aurem
uam: ut custodias cogitationes: &
isciplinam labia tua conseruent.
luus enĩ stillans labia meretricis. &
emtdius oleo guttur eiꝰ. Noiuissima au¬
tẽ illius amara quasi absinthiũ ẽ
acuta quasi gladius biceps. Pedes
eiꝰ descendunt in mortẽ. & ad in¬
feros gressus illius penetrant. Per
semitã uitȩ non ambulant. uagi
sunt gressus eiꝰ & inuestigabiles. Nc̃
gͦ fili audi me: & ne recedas a uerbis

Expanded text:
adtende sapientiam meam et prudentiae meae inclina aurem tuam ut custodias cogitationes et disciplinam labia tua conservent favus enim stillans labia meretricis et nitidius oleo guttur eius novissima autem illius amara quasi absinthium et acuta quasi gladius biceps pedes eius descendunt in mortem et ad inferos gressus illius penetrant per semitam vitae non ambulat vagi sunt gressus eius et investigabiles nunc ergo fili audi me et ne recedas
Abbreviated transcription (Latin):
nitas impioꝵ. nec tibi placeat maloꝵ
ita. F uge abea. nec transeas ꝑ illamin
Eeluia & desere eam. Noneũi dormi¬
tt. nisi male fecerint. & rapit᷑ somnus
cis. nis̃i supplantauerit. Come¬
int panẽ impietatis. & umũ iniqui

Expanded text:
itis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impie
Abbreviated transcription (Latin):
& tobi & macabeer la ros. le ⁊ qu¬
scripiur s ñ recipi: si e hec duo
uolunina legat ad ediñcationem
plebis. non ad uel cuitatẽ eccłasti¬
coꝵ doginatu confirinaulam. Si
cui sane siptuaginta nui preu. ia¬
gis editio placet. habet etiã a nobis
olur emenclatam. Neq enĩ sic no

Expanded text:
quScripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic no
Abbreviated transcription (Latin):
sint alieni participes tui. Sit uena
tua benedicta. & letare cũ muliere
adolescentiȩ tue. Cerua carissima.
&e gratissimꝰ hynulus: ubera eiꝰ ine¬
brient te om̃i tempore. & in amo¬
re eius delectare iugiter. Quare
seduceris fili mi ab aliena.  fo¬
ueris in simi alteriuiꝰ. Respicit
dñs uias hominis. & om̃s gressus
caprunt impiũ. & funib peccatorum
suoꝵ const̾ingitur. Ipse morietur
quia non habuit disciplinam. &
in multitudine stultitię sue decipi

Expanded text:
i. Sit vena tua benedicta, et laetare cum muliere adolescentiae tuae: cerva charissima, et gratissisimus hinnulus: ubera ejus inebrient te omni tempore, et in amore ejus delectare jugiter. Quare seduceris fili mi ab aliena, et foveris sinu alterius? Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringetur. Ipse morietur, quia non habuit disciplinam, et in multitudine stultitie sue decipi
Abbreviated transcription (Latin):
res libros salomonis. id ẽ ꝓuerbia.
ccclesiastem. canticũ canticoꝵ. uet̾i
septuaginta interp̃tũ auctoritati red¬
didi. uel ante positis lincis suꝑflu¬
a queꝙ designans. uel stellis titu¬
lo p̃notatis. ea quę minꝰ habebant᷑
nus sit quid redundet. necnon etiã
illa quȩ imperiti trans latores. male
in linguã ur̃ãm de greco sermone
uerterant. obliterans: ex antiquis
curiosissima ueritate correxi. Et ubi
p̃postero ordine atq ꝑuerso. senten.¬
tiarũ fuerat lumen creptũ: suis lo¬
cis restituens. feci intelligi qđ la¬
tebat. Porro in eo libro. qui a ple¬
risq sapientia salomonis iuscribit᷑.
&e in ecclesiastico quẽ esse iħu filii sirach
nullus ignorat. calamo tẽperaui: tan¬
tũmͦ canonicas scripturas uobis emen¬
dare desiderans. & studiũ meũ certis
magis quã dubiis commodare.

Expanded text:
res libros Salomonis, id est, Proverbia, Ecclesiasten, Canticum Canticorum, veteri Septuaginta Interpretum auctoritati reddidi, vel antepositis lineis, ÷ superflua quaeque designans, vel stellis + titulo praenotatis, ea quae minus habebantur, nus sit, quid redundet. Nec non etiam illa, quae imperiti Translatores male in linguam nostram de Graeco sermone verterant, oblitterans et antiquans, curiosissima veritate correxi. Et ubi praepostero ordine atque perverso, sententiarum fuerat lumen ereptum, suis locis restituens, feci intelligi quod latebat. Porro in eo libro, qui a plerisque Sapientia Salomonis inscribitur, et in Ecclesiastico, quem esse Jesu filii Sirach, nullus ignorat, calamo temperavi: tantummodo Canonicas Scripturas vobis emendare desiderans, et studium meum certis, magis quam dubiis commendare.
Abbreviated transcription (Latin):
er agrum nominis pigri transi¬
ui. et ꝑ uineam uiri stulti. & ecce to¬
tum repleuerant urcice. et operuerant
suꝑficiem eius spinȩ: et maceria la-¬
pidũ destructa erat. Quod cũ uidis¬
sem. posui in corde meo. et exemplo
didici disciplinam. Parum in quã¬
dormies. modicũ dormitabis. paxil¬
lum manus conseres ut quiescas:
et ueniet quasi cursor egestas tua.
&e mendicitas quasi uir armatus.

Expanded text:
nsivi, et per vineam viri stulti, Et ecce totum repleverant urticae; operuerant superficiem ejus spinae, et maceria lapidum destructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam. Parum, inqudormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres, ut quiescas: Et veniet tibi quasi cursor egestas tua, et mendicitas quasi vir armatus.
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderit inimicus tuus ne gaudeas.
e in ruina eiꝰ ne exultet cor tuũ. ne
forte uideat dñs. & displiceat ei. et
auferat ab eo iram suam. Ne conten¬
das cũ pessimis. nec emuleris impi¬
os: qm̃ non habent futuroꝵ spem ma¬
li. & lucerna impioꝵ extinguetur. li¬
me dnm fili mi & regem. et cũ detrac¬
torib ne cõmiscearis: qm̃ repente
quis nouit: Hec quoq sapientibus.
Cognoscere ꝑsonã in iudicio. ñ est bo¬
nũ. Qui dicit impio iustus es: ma¬
ledicent ei popłi. & detestabuntur eũ
tribus. Qui arguunt laudabuntur:
& suꝑ ipsos ueniet benedictio. Labi¬
a deosculabitur. qui recta uerba
testis contra ꝓximũ tuũ. nec lactes
quẽquã labus tuis. ne dicas quom
fecit michi sic faciam ei. reddam
unicuiq scđ̾m opus suum.

Expanded text:
ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas, et in ruina ejus ne exsultet cor tuum: Ne forte videat Dominus, et displiceat ei, et auferat ab eo iram suam. Ne contendas cum pessimis, nec aemuleris impios: Quoniam non habent futurorum spem mali, et lucerna impiorum exstinguetur. Time Dominum, fili mi, et regem: et cum detractoribus non comquis nouit? haec quoque sapientibus: cognoscere personam in iudicio non est bonum. qui dicit impio: iustus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus. qui arguunt, laudabuntur, et super. ipsos ueniet benedictio. labia deosculabitur qui recta uerba  contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. Nec dicas, Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum.
Abbreviated transcription (Latin):
epties enĩ cadet iustus & resurget.
impii autẽ corruent in malũ. Cum
ceciderit inimicus tuus ne gaudeas.¬
& in ruina eiꝰ ne exultet cor tuu. ne
forte uideat dñs. & displiceat ei. et
auferat ab eo iram suam. Ne conten
das cũ pessimis. nec emuleris impi¬
os: qm̃ non habent futuroꝵ spem ma¬
li. & lucerna impioꝵ extinguetur. li¬
me dim̃ fili mi & regem. et cũ detrac¬
torib ne cõmiscearis: qm̃ repente¬
consurget ꝑditio eoꝵ & ruinã utriꝰq
quis nouit : Hec quoq sapientibus.
Cognoscere ꝑsonã in iudicio. ñ est bo¬
nũ. Qui dicit impio iustus es: ma¬
ledicent ei popłi. & detestabuntur eũ
cribus. Qui arguunt laudabuntuir:
& suꝑ ipsos ueniet benedictio. Labi¬
a deosculabitur. qui recta uerba
testis contra ꝓximũ tuũ. nec lactes
quẽquã labus tuis. ne dicas quomͦ
fecit michi sic faciam ei. reddam
unicuiq scđ̾m opus suum.

Expanded text:
in die cadit justus, et resurgit: impii autem corruent in malum. Cum ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas, in ruina ejus ne exultet cor tuum: ne forte videat Dominus, et displiceat ei, et auferat, ab das cum pessimis, nec aemuleris impios: Quoniam non habent futurorum spem mali, et lucerna impiorum exstinguetur. Time Dominum, fili mi, et regem: et cum detractoribus non coruinam utrinsque quis nouit? haec quoque sapientibus: cognoscere personam in iudicio non est bonum. qui dicit impio: iustus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus. qui arguunt, laudabuntur, et super. ipsos ueniet benedictio. labia deosculabitur qui recta uerba frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. Ne dicas: Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum.
Abbreviated transcription (Latin):
loria dei est celare uerbũ.
& gła regũ inuestigare ser-¬
monẽ. Celũ sursum. & ter¬
ra deorsum. et cor regũ inscruta¬
bile. Aufer rubiginẽ de argento.
& egredietur uas purissimũ. Aufer
impietatẽ de uultu regis. & firma¬
bitur iustitia thronus eius. Ne
gloriosus appareas corã rege. et
in loco magnoꝵ ne steteris. Meliꝰ
ẽ enĩ ut dicatur tibi. ascende huc.
quã ut humilieris coram prin¬
cipe. Quȩ uiderunt oculi tui ne
ꝓferas in uirgio cito. ne postea
emendare non possis. cum deho
nestaueris amicũ tuum. Causã
tuam tracta cũ amico tuo. et se-¬
cretũ extraneo ne reueles: ne for¬
te insultet tibi cũ audierit. et
exprobrare non cesset. Mala au¬
rea in lectis argenteis. qui loqͥt᷑
uerbum in tempore suo. Inauris
aurea et margaritum fulgens. qͥ
arguit sapientem et aurem obȩdi¬
entem. Sicut frigus iuis in die
messis. ita legatus fidelis ei qui
misit eum. animã illius requi¬
escere facit. Nubes et uentus &¬

Expanded text:
loria Dei est celare verbum, et gloria regum investigare sermonem. Coelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum aufer impietatem de vultu regis et firmabitur iustitia thronus eius ne gloriosus appareas coram rege et in loco magnorum ne steteris melius est enim ut dicatur tibi ascende huc quam ut humilieris coram principe quae viderunt oculi tui ne proferas in iurgio cito ne postea emendare non possis cum dehonestaveris amicum tuum: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles: Ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus
Abbreviated transcription (Latin):
consurget ꝑditio eoꝵ & ruinã utriꝰq
quis nouit : Hec quoq sapientibus.
Cognoscere ꝑsonã in iudicio. ñ est bo¬
nũ. Qui dicit impio iustus es: ma¬
ledicent ei popłi. & detestabuntur eũ
cribus. Qui arguunt laudabuntuir:
& suꝑ ipsos ueniet benedictio. Labi¬
a deosculabitur. qui recta uerba
testis contra ꝓximũ tuũ. nec lactes
quẽquã labus tuis. ne dicas quomͦ
fecit michi sic faciam ei. reddam
unicuiq scđ̾m opus suum.

Expanded text:
ruinam utrinsque quis nouit? haec quoque sapientibus: cognoscere personam in iudicio non est bonum. qui dicit impio: iustus es, maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus. qui arguunt, laudabuntur, et super. ipsos ueniet benedictio. labia deosculabitur qui recta uerba frustra contra proximum tuum, nec lactes quemquam labiis tuis. Nec dicas, Quomodo fecit mihi, sic faciam ei: reddam unicuique secundum opus suum.
Abbreviated transcription (Latin):
epties enĩ cadet iustus & resurget.
impii autẽ corruent in malũ. Cum
ceciderit inimicus tuus ne gaudeas.¬
& in ruina eiꝰ ne exultet cor tuu. ne
forte uideat dñs. & displiceat ei. et
auferat ab eo iram suam. Ne conten
das cũ pessimis. nec emuleris impi¬
os: qm̃ non habent futuroꝵ spem ma¬
li. & lucerna impioꝵ extinguetur. li¬

Expanded text:
in die cadit justus, et resurgit: impii autem corruent in malum. Cum ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas, in ruina ejus ne exultet cor tuum: ne forte videat Dominus, et displiceat ei, et auferat, ab das cum pessimis, nec aemuleris impios, quoniam non habent futurorum spem mali, et lucerna impiorum exstinguetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ui. et ꝑ uineam uiri stulti. & ecce to¬
tum repleuerant urtice. et operuerant
suꝑficiem eius spinȩ: et maceria la¬
pidũ destructa erat. Quod cũ uidis¬
sem. posui in corde meo. et exemplo
didici disciplinam. Parum inquã
dormies. modicũ dormitabis. paxil¬
lum manus conseres ut quiescas:
et ueniet quasi cursor egestas tua.
& mendicitas quasi uir armatus.

Expanded text:
vi, et per vineam viri stulti, Et ecce totum repleverant urticae; operuerant superficiem ejus spinae, et maceria lapidum destructa erat. Quod cum vidissem, posui in corde meo et exemplo didici disciplinam. Parum, inquam, dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres, ut quiescas: Et veniet tibi quasi cursor egestas tua, et mendicitas quasi vir armatus.
Abbreviated transcription (Latin):
loria dei est celare uerbũ.
& gła regũ inuestigare ser-¬
monẽ. Celũ sursum. & ter-¬
ra deorsum. et corregũ inscruta¬
bile. Aufer rubiginẽ de argento.
& egredietur uas purissimũ. Aufer
impietatẽ de uultu regis. & firma¬
bitur iustitia thronus eius. Ne
gloriosus appareas corã rege. et
in loco magnoꝵ ne steteris. Meliꝰ
ẽ enĩ ut dicatur tibi. ascende huc.
quã ut humilieris coram prin-¬
cipe. Quȩ uiderunt oculi tui ne
ꝓferas in uirgio cito. ne postea
emendare non possis. cum deho
nestaueris amicũ tuum. Causã
tuam tracta cũ amico tuo. et se¬
cretũ extraneo ne reueles: ne for¬
te insultet tibi cũ audierit. et
exprobrare non cesset. Mala au¬
rea in lectis argenteis. qui loqͥt᷑
uerbum in tempore suo. Inauris
aurea et margaritum fulgens. qͥ
arguit sapientem et aurem obedi¬
entem. Sicut frigus niuis in die
messis. ita legatus fidelis ei qui
misit eum. animã illius requi¬
escere facit. Nubes et uentus &¬

Expanded text:
loria Dei est celare verbum, et gloria regum investigare sermonem. Coelum sursum, et terra deorsum, et cor regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum aufer impietatem de vultu regis et firmabitur iustitia thronus eius ne gloriosus appareas coram rege et in loco magnorum ne steteris melius est enim ut dicatur tibi ascende huc quam ut humilieris coram principe quae viderunt oculi tui ne proferas in iurgio cito ne postea emendare non possis cum dehnestaveris amicum tuum: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles: Ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus
Abbreviated transcription (Latin):
zelum tuũ quem fecisti odio habens eos ⁊ no
ez de montib isoł dicens. Deserti nob̾ dati sunt
ad deuorandũ ⁊ insurrexistis suꝑ meore nr̃o
derogastis adu̾sum me: u̾ba ur̃a ego audum.
hec dic̃ dñs d̃s. Lecante uniu̾sa terra ĩ solitu¬
omem te tedigam sicuti gauisꝰ es suꝑberedita¬
te domꝰ ifrł. eo qd fr̾nt dissipata sic fatiam tibi
Dissipatus eris mons sen ⁊ ydumea om̃is ⁊ sci¬
ent q ego dñs ¶ Taũ fili hominis ꝓpħa super
montes isrb̃. ⁊ dices. Montes isrł audite uel¬

Expanded text:
zelum tuum quem fecisti odio habens eos et noes de montibus Israhel dicens deserti nobis dati sunt ad devorandum et insurrexistis supestis adversum me verba vestra ego audivi haec dicit Dominus Deus laetante universa terra in solitudinem te redigam sicuti gavisus es super hereditatem domus Israhel eo quod fuerit dissipata sic faciam tibi dissipatus eris mons Seir et Idumea omnis et scient quia ego Dominus tu autem fili hominis propheta super montes Isr
Abbreviated transcription (Latin):
zelum tuũ quem fecisti odio habens eos ⁊ no
ez de montib isoł dicens. Deserti nob̾ dati sunt
ad deuorandũ ⁊ insurrexistis suꝑ meore nr̃o
derogastis adu̾sum me: u̾ba ur̃a ego audum.
hec dic̃ dñs d̃s. Lecante uniu̾sa terra ĩ solitu¬
omem te tedigam sicuti gauisꝰ es suꝑberedita¬
te domꝰ ifrł. eo qd fr̾nt dissipata sic fatiam tibi
Dissipatus eris mons sen ⁊ ydumea om̃is ⁊ sci

Expanded text:
zelum tuum quem fecisti odio habens eos et noes de montibus Israhel dicens deserti nobis dati sunt ad devorandum et insurrexistis supestis adversum me: verba vestra ego audivi. Haec dicit Dominus Deus: Laetante universa terra in solitudinem te redigam, sicuti gavisus es super haereditatem domus Israel eo quod fuerit dissipata, sic faciam tibi. Dissipatus eris, mons Seir, et omnis I