comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. N gͦ qͥ eos audiebant & faciebãt q̃ ab eis
dicebant᷑ de spinis legebant uuas. s ꝑspinas deuitȩ
legebant uuas. Tãꝗͣ si manũ aliqͥs ꝑsepẽ mittat.
aut certe deuitȩ q̃ sepi fuerit inuoluta uuã legat.
ñ spinarũ fructꝰ ille ẽ. s uitis. Rectissime sane querit᷑
qͦs fructꝰ attendẽ uoluerit qͥb cognosc̾e arborem
possimꝰ. Mulci enĩ q̃dã infructib deputant q̃ ad
uestitũ ouiũ ꝑtinent. ⁊ hoc mͦ alupis decipiunt᷑.
Sicutist̃ ieiunia. uł orationes. uł elemosinȩ. q̃ om̃ia

Expanded text:
faciunt. Non ergo qui eos audiebant et faciebant quae ab eis dicebantur, de spinis legebant uvas; sed per spinas de vite legebant uvas: tanquam si manum aliquis per sepem mittat, aut certe de vite, quae sepi fuerit involuta, uvam legat, non spinarum est fructus iste, sed vitis. 80. Rectissime sane quaeritur quos fructus nos attendere voluerit, quibus cognoscere arborem possimus. Multi enim quaedam in fructibus deputant, quae ad vestitum ovium pertinent, et hoc modo a lupis decipiuntur: sicuti sunt vel jejunia, vel orationes, vel eleemosynae; quae omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ onerati estis ⁊ ego reficiã uos. Tollite iugũ meũ
enĩ meũ leue r̃. ⁊ sarcina mea leuis. Hĩc autẽ iste ser¬
mo sũpsit exordiũ. debumilib ⁊mi tib corde. qd̾ iugũ
leue ⁊ leuẽ sarcinã multi respuunt. pauci subeunt. Coq
fit arta uia q̃duc̃ aduitã ⁊ angust a porta qͣ intͣtur ĩeã.

Expanded text:
ui laboratis, et ego vos reficiam. Tollite jugum meum enim meum lene est, et sarcina mea levis est » hinc autem iste sermo sumpsit exordium, de humilibus et mitibus corde: quod jugum lene et levem sarcinam multi respuunt, pauci subeunt; eoque fit arcta via quae ducit ad vitam, et angusta porta qua intratur in eam.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ denr̃o. s de ipsius damꝰ. firmitas autẽ ualentia
q̃qdã ambulandi ꝑsapientiȩ uiã inbonis morib constituta
÷ qͥ ꝑducunt᷑ usq ad mundationẽ simplicitatẽq cordis.
de qͣ iã diu loquens ita concludit. Om̃ia gͦ querũq
uultis ut faciant uob̾ homines ita & uos facite illis.
Hec ÷ enĩ lex ippb̃ȩ. In exẽplarib gretis sic inuenimꝰ.¬

Expanded text:
mitas autem et valentia quaedam ambulandi per sapientiae viam, in bonis moribus constituta est, qui perducuntur usque ad mundationem simplicitatemque cordis, de qua jam diu loquens ita concludit: Omnia ergo quaecumque vultis ut faciant vobis homines bona, ita et vos facite illis: haec est enim Lex
Abbreviated transcription (Latin):
addat᷑. Id enĩ qͦd dictũ ÷ q̃cũq uultis ñ usitate ac pas¬
sim. s ꝓpͥe dictũ accipi oportet. Uoluntas uãq ñ ẽ. nͥ
inbonis. Nam in malis flagitiosisq factis cupiditas
ppȩ dicit᷑ non uoluntas. Non qͥa sẽꝑ ppͥe locunt᷑ scͥpt̾ȩ.
s ubi oport& ita om̃ino ꝓpͥũ u̾bũ tenent. ut ñ aliud
sinãt in telligi. Udet᷑ autẽ hoc p̾ceptũ addilectionẽ

Expanded text:
addatur. Id enim quod dictum est, quaecumque vultis, non usitate ac passim, sed proprie dictum accipi oportet. Voluntas namque non est nisi in bonis: nam in malis flagitiosisque factis cupiditas proprie dicitur, non voluntas. Non quia semper proprie loquuntur Scripturae, sed ubi oportet ita omnino proprium verbum tenent, ut non aliud sinant in
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ cũ hic ñ aqdidit seruauit locũ alt̾i p̾cepto qd̾ addilec¬
tionẽ dei ꝑtinet. Hic autẽ qm̃ p̾cepta simplicis cordis
exeqͥt᷑ ierga eos metuendũ ÷ nehabeat qͥsq duplex cor
qͥb occultari cor potest. id ÷ erga homines idipsũ p̾cipi¬
endũ fuit. Nemo enĩ fere ÷. qͥ uelit quẽꝗͣ duplici corde
tẽporale cõmodũ expectet ⁊ ea incencione faciat deqͥ
suꝑiꝰ satis tͣctauimꝰ cũ de ocło simplici loquerem᷑. Miun¬
datꝰ gͦ ocłi simplexq reddit᷑. aptꝰ & idoneus erit ad con¬

Expanded text:
quod cum hic non addidit, servavit locum alteri praecepto, quod ad dilectionem Dei pertinet. Hic autem quoniam praecepta simplicis cordis exsequitur, et erga eos metuendum est ne habeat quisque duplex cor, quibus occultari cor potest, id est erga homines; idipsum praecipiendum fuit. Nemo enim fere est qui velit quemquam duplici corde temporale commodum exspectet, et ea intentione faciat, de qua superius satis tractavimus, cum de oculo simplici loqueremur. 76. Mundatus ergo oculus simplexque redditus, aptus et idoneus erit ad in
Abbreviated transcription (Latin):
uera sine ullo ꝑfidiȩ uitio custodienda sollicitudinẽ geris.
sine qͦ nulla potest ꝓdesse immo nec ẽẽ conu̾sio. Apłica
qͥppe dicit auctoritas. qͥa sine fide impossibile ÷ plac̾e
deo fides namq ÷ bonoꝵ om̃iũ fundamentũ. fides :
humanȩ salutis initiũ. sine acnemo potest ad filioꝵᷤ

Expanded text:
vera sine ullo perfidiae vitio custodienda sollicitudinem geris, sine qua nulla potest prodesse, imo nec esse, conversio. Apostolica quippe dicit auctoritas quia sine fide impossibile est placere Deo . Fides est namque bonorum omnium fundamentum. Fides est hu
Abbreviated transcription (Latin):
ut exeo cõpar& ea q̃ huic uite tͣnͣsigendȩ st̃ necessaru
neq tem̾e animũ hominis uoluatatẽq condẽpnat.
ĩ eo facto in qͦ ñ appar& qͦ animo & uoluncate sit factũ
& qͥcqͥd offitioꝵ exibet homini: hac intentione exhiba&
qͥsibi exhib̃i uult. id ÷ ut ñ ab eo cõmodi aliqͥd tẽpora¬
lis expectet. Ita erit cor simplex. ⁊ sumplex inqͣ qũe nt̃
ds̃. Beati gͦ mundi coides qm̃ ipsi dt̃a uidebunt. S. hac

Expanded text:
 ea quae huic vitae transigendae sunt necessaria; neque temere animum hominis voluntatemque condemnat in eo facto in quo non apparet quo animo et voluntate sit factum; et quidquid officiorum exhibet homini, hac intentione exhibet qua sibi exhiberi vult, id est, ut non ab eo aliquid commodi temporalis exspectet: ita erit cor simplex et mundum in quo quaeritur Deus. « Beati ergo mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt » . C
Abbreviated transcription (Latin):
occasione multa utilit̾ audiebãt. Hoc dixi. neqͥs forte
cũ int̾roganti ñ potuerit respondẽ. hac sententia
sibi excusatꝰ uideat᷑: si dicat nolle se sc̃m caribus
qd respondeat debet respondere. uł ꝓpt̾ alios qͥb:. ds¬
patio suborit᷑. si ppositã q̃stionẽ solui ñ posse credi¬
deruit. Et hoc dereb utilib & ad instructionẽ sali¬
tis ꝑtinentib. Multa st̃ emĩ ꝗ̃ inqͥri abotiosis possint
suꝑ uacua ⁊ mania: ⁊ plerũq noria. Deqͥb: tam̃ ñ ni¬
chil dicendũ ÷ s hoc ipsum aꝑiendũ & explicandũ
c̃ inqͥri talia ñ oporteat. Dereb gͦ utilib aliqͥndo adid
respondendũ ÷ qͣ int̾rogam᷑.: sic̃ dñs fecit. cũ et̃ sadu¬
cei demuliere int̾rogassent q̃ septẽ uiros habuit:
cnꝰ eoꝵ in resurrectione fut̃a ee̾t. Respondit enĩ.
qd iresurrectione neq nabent. neq uxores duceit

Expanded text:
occasione multa utiliter audiebant. Hoc dixi, ne quis forte, occasione multa utiliter audiebant. Hoc dixi, ne quis forte, cum interroganti respondere non potuerit, hac sententia sibi excusatus videatur, si dicat nolle se sanctum dare quid respondeat, debet respondere, vel propter alios, quibus desperatio suboritur, si propositam quaestionem solvi non posse crediderint: et hoc de rebus utilibus, et ad instructionem salutis pertinentibus. Multa sunt enim quae inquiri ab otiosis possunt, supervacua et inania, et plerumque noxia, de quibus tamen nonnihil dicendum est: sed hoc ipsum aperiendum et explicandum, cur inquiri talia non oporteat. De rebus ergo utilibus aliquando ad id respondendum est quod interrogamur: sicut Dominus fecit, cum eum Sadducaei de muliere interrogassent, quae septem viros habuit, cujus corum in resurrectione futura esset. Respondit enim quod in resurrectione neque uxores du
Abbreviated transcription (Latin):
aut negligit. Neq uero alia causa repperit᷑ cur ea qͣ
manifesta ⁊ magna st̃ ñ accipiant p̾t̾ odiũ & contẽptũ:
qͦ rũ ꝓpt̾ unũ canes ꝓpt̾ alt̾um porci nominati sunt:
Que tam̃ om̃is inmunditia rerũ tẽporaliũ delectao¬
one concipit᷑. id ÷ dilectione huiꝰ scłi: cui iubem᷑ renun¬
qͦd ille cui occultat caꝑe ñ potest. nec exeo arbit᷑n¬
dũ ÷ licere mentiri. Non enĩ ÷ consequens ut cũ uerũ
occaltat᷑ falsũ dicat᷑. Agendũ gͦ pͥmũ ⁊̃ : ut impedi¬
menta det̾hant᷑ qͥb efficit᷑ ut ñ capiat. Qa utiq si
nic᷑. q̃ multiladerant uł resistendo uł contẽpnendo
ũ acceꝑunt : ñ putandꝰ ÷ scm̃ dixisse canib aut mar¬
imundiciã negligi ñoportebat. Et̃ cũ eis tẽptatores
in t̾rogabant respondebatq eis. ita ut qͥd contͣ dice¬
rent ñ hab̃ẽnt. ꝗͣnis uenenis suis contabescerent. potiꝰ
ꝗͣ illiꝰ cibo sat᷑arent᷑: alii tam̃ qͥ pot̾ant caꝑe. ex illoꝵ

Expanded text:
r ea quae manifesta et magna sunt, non accipiant praeter odium et contemptum, quorum propter unum canes, propter alterum porci nominati sunt. Quae tamen omnis immunditia rerum temporalium dilectione concipitur, id est, dilectione hujus saeculi, cui jubemur renunquod ille qui occultat, capere non potest. Nec ex eo arbitrandum est licere mentiri: non enim est consequens ut cum verum occultatur, falsum dicatur. Agendum ergo primum est ut impedimenta detrahantur, quibus efficitur ut non capiat; quia utique si qui aderant, vel resistendo vel contemnendo non acceperunt; non putandus est sanctum dedisse canibus, aut marimmunditiam negligi non oportebat. Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis, ita ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius, quam illius cibo saturarentur; alii tamen qui poterant capere, ex illorum
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ studiis. ⁊ cogitationib bonis Prudens
dit. dura mollit. ardua exeqͥt. Scit enĩ qͥd quauia
aggredi debeat. & cito singła ⁊ distincte uidet.
Consiliũ peritoꝵ exꝑtis obscura estimat. ex paruas
magna. ex ꝑximis remota. ex partib tota. Nonce
inoueat dicendi auctoritas. nec qͥs s qͥd dicat ĩten¬
dito. nec ꝗͣ multis s qͣlibꝰ placeas cogita. Id quere
qd̾ potes inuenire. id disce qd̾ potes scire. id apta
qd̾ optara corã bonis potest. Ne altiori te rei im¬
ponas. ĩ ꝗͣ statĩ tͥ trem̃dũ descendenti cadẽdũ ÷¬
Tẽ consilia salutaria aduoca. cũ tͥ alludit uitẽ
ꝓsꝑitas. tc̃ te uelud in lubrico retinebis acsistes. Alec
tdabis inpetꝰ liberos. s circũspities qͦ eundũ sit. uł qͥsq¬

Expanded text:
sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prudens sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prudens dit, dura mollit, exaequat ardua. Scit enim quid qua via aggredi debeat: et distincte cuncta videt. Consilium peritorum, ex apertis obscura aestimat, ex parvulis magna, ex proximis remota, ex partibus tota. Non te moveat dicentis auctoritas, nec quis, sed quid dicat, intendito. Nec quam multis, sed qualibus placeat, cogita. Id quaere quod invenire possis. Id disce, quod potes scire. Id opta, quod optari coram bonis potest. Nec altiori te rei imponas, in qua tibi stanti tremendum, ascendenti cadendum sit. Consilia tibi salutifera advoca. Cum tibi alludit vitae prosperitas, tunc te velut in lubrico retinebis ac sistes, nec tibi dabis impetus liberos, sed circumspicies quo eundum sit, vel q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerare sit noxiũ. Prudens fallere ñ uultꝰ: nec falli
oblectaueris: cum om̃ia dispofueris. tristis remanebis
S cogitatio tua stabilis. ⁊ certa sit: siue delib̾et. siue
querat. siue cd̃ tẽplet᷑: ñ recedat a uero Sermo
quoq tuus ñ sit ianis: s aut suadeat. aut more¬
at: aut consolet᷑. aut p̾cipiat. Bauda parce. uitiꝑa
partiꝰ. Similit̾ enĩ rep̾hensibilis ÷ nimia laudato
ut iumꝰderata uituꝑatio. Illa siqͥdẽ adulacione. isti
malignitate suspecta ÷. Testimoniũ ueritati. ñ
amicitie reddas. Cũ considãtione ꝓmite. plemꝰ ꝗͣ
ꝓmiseris p̾sta. Siprudens ⁊̃ animꝰ tuis: t̾b tẽporib
Qnicħ de fut᷑o p̾meditat᷑. in om̃ia incautꝰ incidit.
ꝓpone aũ animo tuo. ⁊ mala fut᷑a ⁊ bona. ut illa
sustin̾e possis. ista modari. Non sẽꝑ inactusis. snt¬
dũ anino tuo reqͥẽ dato. ⁊ reqͥes ipsa plena sit

Expanded text:
perseverare sit noxium. Prudens fallere non vult, falli non perseverare sit noxium. Prudens fallere non vult, falli non se oblectaverit, cum omnia disposueris, tristis remanebis: sed cogitatio tua stabilis, et certa sit; sive deliberet, sive quaerat, sive contempletur, non recedat a vero. Sermo quoque tuus non sit inanis, sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vitupera parcius. Nam similiter reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderata vituperatio. Illa siquidem adulatione, ista malignitate suspecta est. Testimonium veritati, non amicitiae reddes. Cum consimiseris praesta. Si prudens est animus tuus, tribus temporibus qui nil de futuro praemeditatur, in omnia incautus incidit. Proponas in animo tuo futura mala et bona ut illa sustinere possis et ista moderari. Non semper in actu sis, sed interdum animo tuo requiem dato: et requies ipsa plena sit
Abbreviated transcription (Latin):
possides. ñ mireris. nec magni e imes qd̾ caducũ ⁊̃.
Nec apud te q̃ habes tanꝗͣ aliena seruabis. s ꝓte tanꝗͣ
tua ⁊ qͥispenses & utaris. Siprudentiã ãplecteris. ubiq
idẽ eris. ⁊ ꝓut rerũ ac tẽporis uarietas exigit. ita
accõmodes tẽpori. Nec te in aliqͥb mutes. s potiꝰ aptes.
Sic̃ manꝰ q̃ eadẽ ÷̃ ⁊ cũ inpalmã extendit᷑. & cũ in pug¬
nũ astringit᷑. Frudentis ꝓpͥũ ÷ oxaminare consilia.
iñ cito facili credulitate ad falsa ꝓlabi. De dubiis
qd̾ pͥmum incredibile uidet᷑. ñ continuo falsũ ÷.
Crebro siqͥdẽ faciẽ mendacũ ueritas retin&. crebro
sint contingere animo tuo cuncta ꝓpone. Nlicħ
łͥ subitũ sit: s tocũ ante ꝓspicias. Nã qͥ prudens ⁊.
ñ dicit. ñ putaui hoc fieri. qͥa ñ dubitat. s expectat
nec suspicat᷑. s cauet. Cuiꝰ cũq facti causã reqͥre.
cũ initia inuexis: exitꝰ cogitabis. Scito inqͥb dã

Expanded text:
possides, non mireris, nec magnum existimes quod caducum est; nec apud te quae habes tanquam aliena servabis, sed pro te tanquam tua dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes: sicut manus quae eadem est, et cum in palmam extenditur, et cum in pugnum astringitur. Prudentis proprium est examinare consilia, et non cito facili credulitate ad falsa prolabi. De dubiis quod primum incredibile videtur, non continuo falsum est. Crebro siquidem faciem mendacii veritas retinet. Crebro sunt contingere, animo tuo cuncta propone. Nihil tibi subitum sit, sed per otium ante conspicies. Nam qui prudens est, non dicit: Non putavi quidem hoc fieri; quia non dubitat, sed exspectat; nec suspicatur, sed cavet. Cujuscunque facti causam require: cum initia inveneris, exitus cogitabis. Scito te in quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ diligi. se uelle uniũ q̃cũq ⁊ adeo & ab hominibus.
taqͣ cũ hoc ei p̾cipet᷑ ut qd̾ sibi fieri uellet hoc facer&e
id utiq p̃ciꝑet᷑. ut diligeret dm̃ ⁊ homines. Cũ uͦ ex¬
p̃ssius de hominb dictũ ÷. om̃ia gͦ q̃ cũꝗ ultis ut fa¬
ciant uob̾ homiies ita ⁊ uos facite illis. nicbil aliud
gligent̃ attendendũ qd̾ hic subiecit. Hec ÷ enĩ lex i¬

Expanded text:
diligi se velle unumquemque, et a Deo, et ab hominibus: itaque cum hoc ei praeciperetur, ut quod sibi fieri vellet, hoc faceret; id utique praeciperetur, ut diligeret Deum et homines. Cum vero expressius de hominibus dictum est, Omnia ergo quaecumque vultis ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis; nihil aliud gligenter attendendum quod hic subjecit
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiet᷑. Petitio ꝑtinet adimpetͣudã sc̃itatẽ firmitatẽq
animi. ut ea q̃ p̃cipiunt᷑ implere possimꝰ:. ĩ qͥsitio aut̃¬
ad inueniendã ueritatẽ. Cum enĩ beata uita actione
i cognitione cõpleat᷑. actio facultatẽ uiriũ. contẽplatio
manifestationẽ rerũ desidat. Hoꝵ gͦ pͥmũ petendũ. scãm
querendũ ÷: ut illud det᷑ hoc inueniat᷑. S cognitio ĩhac
uita uiȩ pͥusꝗͣ ipsiꝰ possessionis ÷. S. cũ qͥsq uerã uiã inue

Expanded text:
ari. Petitio pertinet ad impetrandam sanitatem firmitatemque animi, ut ea quae praecipiuntur implere possimus. Inquisitio ad inveniendam veritatem. Cum enim beata vita actione et cognitione compleatur, actio facultatem virium, contemplatio manifestationem rerum desiderat: horum ergo primum petendum, secundum quaerendum est; ut illud detur, hoc inveniatur. Sed cognitio in hac vita, viae prius quam ipsius possessionis est: sed cum quisque veram viam
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦuult ꝑuenire. Quã cũ tenuerit & ꝑegerit eũ ipsi
locũ ubi habitare uult si clausũ inuenerit. neq am¬
bulare potuisse neq ambulasse ac ꝑuenisse ꝓfuert:.
nͥ aꝑiatur. Ad hoc gͦ ꝑtinet qd dictũ ÷ pulsate. Mag
enĩ. Om̃is qͥ petit accipit. & qͥquerit inuenit. ⁊ pul¬
santi aꝑiet᷑. Ergo ꝑseuerentia opͦꝰ ÷. ut accipiamͦ qd̃

Expanded text:
et quaerite. Quam cum tenuerit et peregerit, eum ipsum locum ubi habitare vult si clausum invenerit, neque ambulare potuisse, neque perrexisse ac pervenisse profuerit, nisi aperiatur: ad hoc pertinet quod dictum est: Pulsate. Magnenim: Omnis enim qui petit accipit; et qui quaerit invenit; et pulsanti aperietur. Ergo perseverantia opus est ut ac
Abbreviated transcription (Latin):
cũ stancib. Hoc enĩ dixer̃t senescire qͥd non nescicus
s dic̾e nolelant. Freuera iustũ erat. ut qͥsibi uolebant
responderi. qd̾ int̾rogauerant pͥus ipsi fac̾ent qd̾ ergase
sieri postulabant. Qd̃ si fecissent ipsi sibi utiq respon¬
dissent. Ipsi enĩ miserant ad iohem querentes qͥs e̾e̾t uł
se docerent in qͣ pocestate illa faceret. xp̃s. qd̃ qͦsi nes¬
cientes in t̾ro gauerant. ut calũpniandi aditũ repꝑi¬
aute porcos mittant᷑. potuit auditor occurrere & dic̾e.
conciꝰ ignorantiȩ atq infirmitatis suȩ. & audiens p̃ci¬
pi sibi nec dar& scm qͦd se ipsum ñdũ accepisse sentiebat :
pocuit gͦ occurrere ac dicere. d̾ scm̃ me dire canib
&e qͦs margaritas mitt̾e ante porces uetas. cũ ad huc ea
me hab̃e ñ uideã: Oportunissime subicit dicens. Petite

Expanded text:
. Hoc enim se dixerunt nescire quod non nesciebant, sed dicere nolebant. Et revera justum erat ut qui sibi volebant responderi quod interrogaverant, prius ipsi facerent quod erga se fieri postulabant: quod si fecissent, ipsi sibi utique respondissent. Ipsi enim miserant ad Joannem quaerentes quis esset; vel se docerent in qua potestate illa faceret Christus; quod quasi nescientes interrogaverant, ut calumniandi aditum repante porcos mittantur, potuit auditor occurrere et dicere, conscius ignorantiae atque infirmitatis suae, et audiens praecipi sibi ne daret, quod scipsum nondum accepisse sentiebat: potuit ergo occurrere ac dicere, Quod sanctum me dare canibus, et quas margaritas me mittere ante porcos vetas, cum adhuc ea me habere non videam? opportunissime subjecit, dicens, « Petite
Abbreviated transcription (Latin):
nefas ÷ suiꝰ utiq sceleris conatꝰ ⁊ uoluntas tenet
rea: ꝗͣuis illud scm nat᷑a in uiolabile atq incorrupti¬
do eruunt᷑: ⁊ allegonarũ integumentis qͦsi aꝑtis
conchis inueniunt᷑. Liquet itaq qͦd una eadẽq
res & scm̃ & margarita dici potest: s scm ex eo qd
ñ debet corrũppi. margarita ex eo qͦd noti debet cor¬

Expanded text:
nefas est: cujus utique sceleris conatus et voluntas tenetur rea, quamvis illud sanctum natura inviolabile atque incorruptido eruuntur, et allegoriarum integumentis, quasi apertis conchis, inveniuntur. Licet itaque intelligi una eademque res et sanctum et margarita dici: sed sanctum ex eo quod non debet corrumpi, margarita ex eo quod non debet con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea euuangłizamꝰ ut manducem. uiliꝰ habemꝰ
euuangłium ꝗͣ cibũ. & erit̾ iã bonũ nr̃m in
ꝑmissũ ẽẽ a dño. ut qͥ euuangłium annunti¬
ant. de eũgłio uiuant: id t̃ de eu̾głio habeant.
ea q̃ hitic uite st̃ necessaria. s tam̃ señ e̾e̾. ab usũ
hac potestate. Erant enĩ multi. qͥ occasionẽ hab̃e
cupiebant ad qͥrendi ⁊ uendendi eruangłium.
Quib cã uolens ãptitare apłs. manib suis uictũ
suũ tolerauit. De his enĩ alioloco dic̃. Ut ãputẽ
occasionẽ his qͥ querunt occasionẽ. Quã ꝗͣ ⁊̃ sic̃
gl̃io collocar&: id ÷ ut suꝑiꝰ dixi. ñideo euuan¬
gli ⁊arce. ut ꝑueniret ad cibũ. ⁊ siqua sunt
alia necessaria: s ideo ista sumeret ut illud imple¬
r&. ne ñ uolens. s neceͤssitate euuangłi ⁊ aret. hoc
enĩ iupbat cum dic̾ llescitis qm̃ qͥ intẽplo¬

Expanded text:
propterea evangelizamus, ut manducemus, vilius habemus Evangelium quam cibum; et erit jam bonum nostrum in missum esse a Domino, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant, id est, de Evangelio habeant ea quae huic vitae sunt necessaria; sed tamen se non esse abusum hac potestate. Erant enim multi qui occasionem habere cupiebant acquirendi et vendendi Evangelium, quibus cam volens amputasuum toleravit. De his enim alio loco dicit: Ut amputem occasionem, qui quaerunt occasionem. Quanquam etiam sicut gelio collocaret: id est, ut superius dixi, non ideo evangelizaret, ut perveniret ad cibum, et si qua sunt alia necessaria; sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed necessitate evangelizaret. Hoc enim improbat, cum dicit: « Nescitis q
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uitioꝵ accusationes odio ⁊ liuore suscipiant ⁊̃ consu¬
latores uiꝗĩ se uolunt. Et ideo piȩ cauteq uigilan¬
dũ ÷. ut cũ aliquẽ rep̃hendẽ uł ob uirgare nos ne¬
cessitas coegerit. pͥmo cogitemꝰ utrũ tale sit uitiũ
cogitemꝰ nos homines ẽẽ ⁊ hab̾e potuisse. Siaͦ habunsꝰ

Expanded text:
nium uitiorum accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consonium uitiorum accusationes odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas coegerit, primo cogitemus, utrum tale sit uitium, cogitemus et nos homines esse et habere potuis
Abbreviated transcription (Latin):
ille peccauit: tu odio rep̃hendas. Quantũ autẽ int̾
festucã & tbẽ. qͣsi tantũ int̾ irã distat & odiũ.
Odiũ ⁊̃ enĩ ira inuet̾ata: qͣn q̃ netustate ipsa tantũ
robur acceꝑit ut merito appellet᷑ tcͣes. fieri aũ
pocest ut si irascaris homini: uelis eũ corrigi.
Si aũ oderis hominẽ: ñ potes eũ uelle corrig̾e.
Quomͦ enĩ dicis fr̃i tuo. sine eitiã festucã de ocło
tuo: ⁊ ecce tͣbes est. in ocło tuo: hipocrita. eice
pͥmũ tͣbẽ de ocło tuo: & tc̃ uidebis eictre festucã
de ocło fr̃is tui. Id ⁊̃ pͥmo abste expellesͦ diũ. ⁊
deinde pot̾is iã cũ quẽ diligis emendare. Etbetie
ait hypocrita. Accusare em̃ uitia: officiũ ÷ ui-
alienas partes aguiit: sic̃ iṅpocritȩ qͥ tegunt
sub ꝑsona qd̵ st̃:⁊ ostendant in ꝑsona qd̵ ñ st̃:
Hypocritarum nomnie simulatores acceꝑis. Et ẽ uere¬
multũ cauendũ. ⁊ molestũ simulatoꝵ genꝰ. Qui cũ om¬

Expanded text:
 inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat et odium. odium est enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur acceperit, at merito appellaretur trabes. fieri autem potest, ut, si irascaris homini, uelis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum uelle corrigere. Quomodo enim dicis fratri tuo: sine eiciam festucam de hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo, et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui: id est primo abs te expelle odium, et deinde poteris iam eum quem diligis emendare. et bene ait: hypocrita. accusare enim uitia officium est bonalienas partes agunt sicut hypocritae, qui tegunt sub persona quod sunt et ostentant in persona quod non sunt. hypocritarum multum canendam et molestum simulatorum genus, qui cum om
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a factũ cura cẽ ut ad hanc staturã ueniret
corpꝰ ur̃m. ex hoc intelligi potest. qd̾ sicuretis &
uelitis adixere unũ cubitũ huic staturȩ ñ potestis
Iili gͦ inqͥt &̃ tegendi corporis curam rebinqͥte. cuiꝰ
uidetis cura factũ ẽẽ. ut tantę staturȩ corpꝰ habeatis.
Dandũ autẽ erat ⁊̃ documentum ꝓpt̾ uestitũ. sic̃ datũ ÷
ꝓpt̾ alimentũ. Itaq sebͥt᷑. & dicit. Considerate lilia
agri. qͦmͦ crescunt. Non laborant. neq nent. Dico aut̃
uobis. qͥa nec salomon in om̃i gła sua. sic uestitꝰ ÷ ut
unũ exhis. Si autẽ fenũ agri qd̾ hodie est. & cras in
clibanũ mittit᷑ ds̃ sic uestit. qͥntomagis uos modice
fidei: S ista documenta. ñ allegorice discutienda st̃:
ut queramꝰ qͥd significent aues celi. aut lilia agri.
Posita st̃ enĩ ut dereb minorib maiora ꝑsuaderent᷑.
sicuti ÷ illud de uidice qui nec qm timebat. nec homi¬
nẽ reuerebat᷑. ⁊ tam̃ sepe int̾pellante uidua accessit

Expanded text:
vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et adjicere velitis unum cubitum huic staturae non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse, ut tantae staturae corpus habeatis. Dandum etiam erat documentum propter vestimentum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur et dicit: Consagri quomodo crescunt; non laborant neque nent: dico autem vobis quia nec Salomon in omni gloria sua sic vestitus est ut unum ex his. Si autem fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit; quanto magis ergo vos, modicae fidei? » Sed ista documenta non sicut allegoriae discutienda sunt, ut quaeramus quid significent aves coeli, aut lilia agri; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur: sicuti illud est de judice qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur, et tamen saepe interpellanti viduae cessit,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ceptum erit illi sententiȩ qua dictũ ÷ Qd ꝓdest̾
homini si totũ mundũ lucret᷑. animȩ̨ autẽ sue detri¬
mentum faciat: Respicite uolatilia celi qmã non
serunt neque metunt. neq congregant inhorrea.
⁊ pater ur celestis pascit illa. Nonne uos pluris

Expanded text:
praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum faciat . Respicite volatilia coeli, quoniam non seminant neque metunt neque colligunt in horrea, et pater uester caelestis alit illa. nonne uos pluris
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ apłs. luoꝵaã hoĩum peccata manifesta it̃. p̃ceden¬
tia adiudiciũ. q̃dã aũ ⁊ subsequunt᷑. Manifesta ea
dicit. de qͥb clarũ ÷ qͦ animo fiant. Hȩc p̃cedunt ad iu¬
diciũ. id÷ qͥa si fuerit ista subsequtũ iudiciũ. ñ ÷
temerariũ. Subsequunt᷑ aũ illa q̃ occulta sunt: qͥn
nec ipsa latebt᷑ tẽpore suo. Sic ⁊ debonis factis in¬
telligendũ ẽ. Nã ita subiungit. Similit̾ & facta bo¬
na manifesta st̃: ⁊ quetũq se alit̾ habeut. abscondi¬
ñ posst̃. Demanifestis gͦ iudicemꝰ. de occultis uͦ do
iuditiũ relinqͣmꝰ: qͥa ⁊ ipsa abscondi ñ possunt:
siue mala. siue bona. cũ tẽpꝰ aduenerit ut ma¬

Expanded text:
 quorundam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad iudicium; quaedam autem et subsecuntur. manifesta ea dicit, de quibus clarum est quo animo fiant. haec praecedunt ad iudicium, id est quia, si fuerit ista subsecutum iudicium, non est temerarium. subseountur autem illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt tempore suo. sic et de bonis factis intellegendum est. nam ita subiungit: similiter et facta bona manifesta sunt, et quaecumque se alit est. De manifestis ergo judicemus, de occultis vero judicium Deo relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt, sive mala, sive bona, cum tempus advenerit quo ma
Abbreviated transcription (Latin):
cãsi &e. & hic manitestat de mundando corde
se cuncta ista p̃ciꝑe cũ dicit. Lucerna corporis tui
tenebrȩ quantȩ: Qlocꝰ sic intelligendꝰ ⁊: ut nouerimꝰ
om̃ia oꝑa nr̃a tc̃ ẽe̾ munda & placere in conspectu
di si fiant simplici corde. id ⁊ intentione suꝑna fine
illo caritatis qͥa & plenitudo legis caritas. Ocđm gͦ
hic acciꝑe debemꝰ ipsã intentionẽ. qͦ faciamꝰ qͥcqͥt fi¬
cimꝰ. Quȩ simunda fuerit ⁊ recta. & illud aspiciens

Expanded text:
 Et hic manifestat de mundando corde se cuncta ista praecipere, cum dicit: « Lucerna corporis tui tenebrae quantae? qui locus sic intellegendus est, ut nouerimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu dei, si fiant simplici corde, id est intentione in superna, fine illo caritatis, quia plenitudo legis caritas. oculum ergo hic. accipere debemus ipsam intentionem, qua facimus quidquid facimus. quae si munda fuerit et recta et illud aspiciens
Abbreviated transcription (Latin):
quã percando meruimꝰ. Huic gͦ penȩ cẽporalis ne¬
cessitatis. nolite addere aliqͥd gͣuius. ut non solum
patiaris harũ rerũ indigentiã. s ⁊̃ ꝓpt̾ hãc explen¬
force cũ uiderimꝰ aliquẽ seruũ dei ꝓuidẽ ne ista ne¬
cessaria desint. uł sibi. uł his quoꝵ sibi cura cõmissa
est. iudicemꝰ eũ contͣ p̾ceptũ dñi facere. ⁊ decrastino
ẽẽ sollicitũ. Nã ⁊ ipse qñs cui minstrabant auglłi.
tam̃ ꝓpt̾ exemplũ. ne qͥs postea scandalũ pateret᷑.
cũ aliquẽ seruoꝵ eiꝰ animadu̾tisset ista necessaria
cuma. unde usib necessariis qͥcqͥd opꝰ fuiss& p̾be¬
ret᷑. Quoꝵ loculoꝵ custos ⁊ fut. sic̃ scͥptũ ÷ iuidas¬

Expanded text:
quam peccando meruimus. Huic ergo poenae temporalis nequam peccando meruimus. Huic ergo poenae temporalis necessitatis noli addere aliquid gravius, ut non patiaris harum rerum indigentiam, sed etiam propter hanc explenforte cum viderimus aliquem servum Dei providere ne ista necessaria desint vel sibi vel eis quorum sibi cura commissa est, judicemus eum contra praeceptum Dei facere et de crastino esse sollicitum; nam et ipse Dominus, cui ministrabant angeli, tamen propter exemplum, ne quis postea scandalum pateretur, cum aliquem servorum ejus animadvertisset ista necessaria cunia unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberetur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
seruire dñis duob Ergo simplici corde tantũ modo
ꝓpt̾ regnũ dei debcinꝰ oꝑari bonũ ad om̃s: ñ autẽ in
hac oꝑatione uł solã uł cũ regno dei mercedẽ tẽpo¬
raliũ cogitare. Quoꝵ omniũ tẽporaliũ nomine
crastinũ posuit dicens. Nolite solliciti e̾e̾ de cras¬
tino. Non enĩ dicit᷑ crastmnꝰ dies. ħ intẽpore. ubi p̃ce¬
rito succedit futurũ. Ergo cũ aliqͥd boni oꝑam᷑.
ñ tẽporalia s et̾na cogitemꝰ: tc̃ erit illud bonum.
⁊ ꝑfectũ opꝰ. Crastinꝰ eniͣ dies inqͥt. sollicitꝰ erit sibi
ipsi. Id ÷ ut cũ oportuerit sumas cibũ uł potũ.
uł uestimentũ: cũ ipsa scilicet necessitas urgere
ceꝑit. Aderunt eñ ħ: qͥa nouit pater nr̃ qͦd hoꝵ
omĩum indigeamꝰ. Sufficit enĩ inqͥt diei malitia
sua. Id ÷ sufficit qd̃ ista sumere urg& necessitas. Quã
ꝑꝑt̾ẽa malitiã nomiuatã arbitror. qͥa penalis ẽ. nob̾.
Pertinet enĩ adhãc fragilitatẽ. ⁊ mortalitalitatẽ:

Expanded text:
e tantummodo propter regnum Dei debemus operari bonum ad omnes; non autem in hac operatione, vel solam, vel cum regno Dei mercedem, temporalium cogitare: quorum omnium temporalium nomine crastinum posuit, dicens, Nolite cogitare de crastino. Non enim dicitur crastinus dies, nisi in tempore, ubi praeterito succedit futurum. Ergo cum aliquid boni operamur, non temporalia, sed aeterna cogitemus: tunc erit illud bonum et perfectum opus. Crastinus enim dies, inquit, sollicitus erit sibi ipsi: id est ut cum oportuerit sumas cibum vel potum, vel indumentum, cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunt enim haec, quia novit Pater noster quod horum omnium indigeamus. Sufficit enim, inquit, diei malitia sua: id est, sufficit quod ista sumere urgebit ipsa necessitas. Quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis: pertinet enim ad hanc fragilitatem et mortalitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
metunt. neq congregant in horrea. ⁊ consi¬
derate lilia agri qͦmͦ crescunt. ni lab orant neq
nent : cũ istis p̃cipit ut laborant oꝑantes manib
ne quẽ gͣuaret. ⁊ de illo scriptũ ÷: qd̾ coniunxerit
se a qͥlȩ ꝓpt̾ arcis similitudinẽ. ut simul oꝑarent᷑
unde uictũ transigerent. ñ uidet᷑ imitatꝰ aues
celi & lilia agri. his & huiꝰ modi scͥpturarũ locis
satis apparet dñm nr̃m ñ hoc in ꝓbare. siqͥs
humano more ista ꝓcuret. s siqͥs ꝓpt̾ ista d̾o
militet. ut in oꝑib suis ñ regnũ dei. s istoꝵ
ad qͥsitionẽ in tueat᷑. Adhanc gͦ regłam hoc
regnum dei cogitemꝰ. inmilitia uͦ regni dei.
ista ñ cogitemꝰ . Ita enĩ &̃ si aliquando defuerint.
qd̃ plerũq ꝓpt̾ exercitationẽ nr̃am d̾s sinit:

Expanded text:
congregant in horrea; et, Considerate lilia agri quomodo crescunt; non laborant neque nent; cum istis praecipit ut laborent, operantes manibus ne quem gravaret ; et de illo scriptum est quod conjunxerit se Aquilae propter artis similitudinem, ut simul operarentur unde victum transigerent : non videtur imitatus aves coeli et lilia agri. His et hujusmodi Scripturarum locis, satis apparet Dominum nostrum non hoc improbare, si quis humano more ista procuret; sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem intucatur. 58. Ad hanc ergo regulam hoc gnum dei cogitemus, w in militia uero regni dei ista non cogitemus. ita enim, etiam si aliquando defuerint, quod plerumque propter exercitationem nostram deus sinit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ sollicitudo. ne illa desint q̃ huic uitȩ ꝓpt̾
regnũ dei st̃ necessaria. Dixit enĩ suꝑiꝰ. Scit
pat̾ ur̃. qͥa hoꝵ omĩum indigeris. Q ideo cũ
dixisset. querite pͥmũ regnũ dei ⁊ iusticiã eiꝰ. ñ dixit
deinde ista querite ꝗͣuis sint necessaria. s ait. hec om̃u
apponent᷑ uob̃. id ẽ. consequent̾ si illa queratis sine
ullo ur̃o inpedimento. Ne cũ ista queritis illinc auer¬
tamini. aut̃ ne duos fines constituatis.: ut & regnũ
dei ꝓpt̾ se appetatis. ⁊ ista necessaria. S hec potiꝰ ꝓpt̾
illud ita uob̾ non deerunt: qͥa ñ potestis duob dm̃s¬
seruire. Duob autẽ dñis seruire conat᷑ qͥ ⁊ regnũ dei
ꝓmagno bono appetit. & hec tẽporalia. Non pot̾it
autẽ simplicẽ hab̾e ocłm. ⁊ uni dño deo seruire: nͥ
quecũq st̃ cet̾a si sunt necessaria. ꝓpt̾ hoc unũ assu¬
mat. id : ꝓpt̾ regnũ dĩ. Sic̃ autẽ om̃s militantes
accipiunt annonã ⁊ stipendiũ : sic om̃s euuangłizan

Expanded text:
esse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaria. Dixit enim superius, Scitter quod horum omnium indigetis. Et ideo cum dixisset, Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, non dixit, Deinde ista quaerite; quamvis sint necessaria: sed ait, haec omnia apponentur vobis, id est consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento: ne cum ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria; sed haec potius propter illud: ita vobservire. Duobus autem dominis servire conatur, qui et regnum Dei pro magno bono appetit, et haec temporalia. Non potest autem simplicem habere oculum, et uni Domino Deo servire, nisi quaecunque caetera si sunt necessaria, unum propter hoc assumat, id est, propter regnum Dei. Sicut autem militantes accipiunt annonam et stipendium, sic omnes evangelizant
Abbreviated transcription (Latin):
de ieiumo p̾ceptũ ꝑtinens ad eandẽ carnis mun¬
dationẽ: de qͣ nc̃ agit᷑. Nam ⁊ in hoc oꝑe cauendũ
ẽ: ne sub repat aliqͣ ostentatio ⁊ appetitꝰ laudis hu¬
ma ne: qͥ duplic& cor. & ñ sinat mundũ
& simple x ẽẽ ad intelligendũ dm̃. Cum antẽ

Expanded text:
de jejunio praeceptum, pertinens ad eamdem cordis mundationem, de qua nunc agitur. Nam et in hoc opere cavendum est ne subrepat aliqua ostentatio et appetitus laudis humanae, qui duplicet cor, et non sinat mundum et simplex esse ad inte
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia que in hac qͦq uita concessa ÷ fidelib
seruis dĩ. ñ ⁊ desꝑanda. Ea autẽ ut id qd̃ dño
reuelante fugiendũ ẽẽ intellexerimꝰ cautissima
uigilantia fugiamꝰ. & id qđ dño reuelante appe¬
tendũ ẽẽ in tellȩxerimꝰ. flagr̃atissima caritate
appetamꝰ. Ita en ĩ relicto mortalitatis hui ouere.
ipsa morte deposita. ex om̃i hominis parte opor¬
tuno tẽpore ꝑfitiet᷑ beatitudo q̃ in hac uita in¬
choata ÷: ⁊ cui capescendȩ atq aliqͣndo optinen
cionũ consideranda ⁊ cõiendanda distinctio ẽ
llã cũ uita
nr̃a tẽporalit̾ nc̃ agat᷑ atq
t̾na : & cũ et̾na pͥora sint dig¬
nitate qͣuis
tẽporalib pͥus actis ad illa tͣn¬
seat᷑. tum pͥmarũ peticionũ inpetrationes qͣqͣ
in hac uita q̃ isto secło agit᷑ ȩxordiũ capiant nã

Expanded text:
ntia, quae in hac quoque vita concessa est, fidelibus servis Dei non est desperanda. Ea est autem, ut id quod Domino revelante fugiendum esse intellexerimus, cautissima vigilantia fugiamus; et id quod Domino revelante appetendum esse intellexerimus, flagrantissima charitate appetamus. Ita enim reliquo mortalitatis hujus onere ipsa morte deposito, ex omni hominis parte opportuno tempore perficietur beatitudo, quae in hac vita inchoata est, et cuitionum consideranda et commendanda distinctio est. Nam cum vita nostra temporaliter nunc agatur, atque terna, et cum aeterna priora sint dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur; trium primarum petitionum impetrationes quanquam in hac vita, quae isto saeculo agitur, exordium cap
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ sũ. ut om̃s lucri facerẽ: ñ utiq simulatione faci¬
ebat quẽ admodũ qͥdã intelligi uolt̾. ut eoꝵ detelan¬
da simulatio tauti exempli auctoritate muniat᷑.
Cum enĩ liber sim ex om̃ib. om̃iłn me seruũ feci. ut
plures lucri facerẽ. Qd̾ ut intelligas ñ simulatione si
ita monet alio loco dicens. Uos inlibertatẽ uocati
estis fr̃s cantũ nelibertatẽ ĩ occasionẽ carnis detis:
s ꝑ caritatẽ seruite inuicẽ. Qđ fieri ñ potest. nͥ al
aͥus infirmitatẽ qͥsq habeat qͦsi suã: ut eã eqͣ nimit̾
ferat. donec ab ealibet᷑ ille cuius curat salute. Raro gͦ
i magna necessitate obiurgationes adhibendȩ st̃. ita
tañ ut ⁊̃ inbis ipsis ñ nob̾ s d̾o ut sercuat᷑ instemus.
Ipse ÷ finis ut nichil duplici corde faciamꝰ. auferentes tͣbẽ
deocło nr̃o ĩuidentiȩ uł malitiȩ uł simulationis. ut

Expanded text:
omnes lucri facerem, non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intellegi uolunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctoritate muniatur, cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. quod ut intellegas non simulatione, sed mpatimur, ita enim monet alio loco dicens: uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasione carnis detis, sed per caritatem seruite iterius infirmitatem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanimiter ferat, donec ab ea liberetur ille cuius curat salutem. Raro ergo et magna necessitate obiurgationes adhibendae sunt, ita tamen, ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae u
Abbreviated transcription (Latin):
unt. nec tamen gladio moriunt᷑: sic̃ nec ipse pet
Si ne istũ uenia peccatorũ talẽ penã euasisse qͥs
putet. ꝗͣ ꝗͣ nichil absurdiꝰ ut maiorẽ putet glidi
penã ẽẽ potuisse q̃ petro ñ accidit. ꝗͣ crucis q̃
accidit: qd̾ tanĩ delatronib dicturꝰ ÷. qͥcũ dño
crucifixi st̃. qͥa ulle qͥ meruit ueniã postea¬
ꝗ crucifixus ⁊ meruit. & alt̾ omĩno  merut:
An forte om̃s qͦs occiderant crucifixerant: ⁊ꝓpt̾ea hoc
ĩ ipsi pati meruer̃t: Ridicłm ẽ. hoc patare. Qd gͦ
aliud dictũ ÷. om̃is enĩ qͥ gladio ꝑcusserit. gladio
miserit: Et qm̃ de temerario & iniqͦ iudicio nos
hoc loco dñs monet. uult enĩ ut simplici corde
iin unũ dm̃ intentiõe faciamꝰ quetũq facimꝰ. ⁊ mul¬
ta in certũ ÷ qͦ corde fiant. deqͥb iudicare teme¬
rariũ ÷. maxime autẽ hi tem̾e iudicant deuicer¬
cis & fatile rep̾hendunt. qͥ amant magis intuꝑare¬

Expanded text:
ladio percutiunt nec tamen gladio moriuntur, sicut nec ipse Petrus? ladio percutiunt nec tamen gladio moriuntur, sicut nec ipse Petrus? sed ne istum uenia peccatorum talem poenam euasisse quis putet — quamquam nihil absurdius, quam ut maiorem putet gladii poenam esse potuisse, quae Petro non accidit, quam crucis, quae accidit — quid tamen dcrucifixi sunt, quia et ille qui meruit ueniam, posteaquam crucifixus est meruit et alter omnino non meruit? an forte omnes, quos occiderant, crucifixerant et propterea hoc etiam ipsi pati meruerunt? ridiculum est hoc putare. quid ergo aliud dictum est: omnis enim, qui gladio percusserit, gladio miserit? Et quoniam de temerario et iniquo iudicio nos hoc loco dominus monet — uult enim, ut simplici corde et in unum deum intentione faciamus quaecumque facimus; et multa incertum est quo corde fiant, de quibus iudicare temerarium est. maxime autem hi temere iudicant de incertis et facile reprehendunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
Inqͦ enĩ iudicio iudicaueritis iudicabit᷑ deuob̾. &e:
qͣ mensura m̃si fueritis. ĩ ea remetiet᷑ uob̾. Nũqo
enĩ si nos udicio temeratio iudicauerimꝰ. temete
ĩ de nob̾ deus iudicabit : Aut nũqͥd simensura iniqͣ
nĩsi fuerimꝰ. ⁊ apud dm̃ ĩiqͣ m̃sura t̃. unde nob̾ re¬
metiet᷑: Nã & m̃sure nomine. ipsũ iudictũ sigu¬
ficatũ arbitror. Nullo mͦ deus uł temere iudic
uł iniqua ñsura cuiꝗͣ rependit. S hoc dictũ ⁊̃ q̃o
temeritas qͣ puris aliũ: eadẽ ipsa te puniatꝰ neces¬
se ;.Ilisi forte arbitrandũ ⁊: qd iniqͥtas ei nocea
aliqͥd inquẽ ꝓcedit: ei aũ nichil. aqͦ ꝓcedit. Immouͦ
sepe nichil nocet ei qͥ patit᷑ iniuriã. ei aũ q facit
ueresse : ut noceat. Qd enĩ martirib nocuit uqͥtas¬
ꝑsequentiũ: Ipsis aũ ꝑsecutorib: plurimũ. Qaisi
aliqͥ eoꝵ carrepti st̃. eo tam̃ tẽpore qͦ ꝑsequebanꝰ
excetauit eos malitia illoꝵ. Sic ⁊ temerariũ ui¬

Expanded text:
icaveritis, judicabitur de vobis, et in qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis. Nunquid enim si nos judicio temerario judicaverimus, temere etiam de nobis Deus judicabit? aut nunquid si in mensura iniqua mensi fuerimus, et apud Deum iniqua mensura est unde nobis remetietur? Nam et mensuare nomine, ipsum judicium significatum arbitror; nullo modo Deus, vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit: sed hoc dictum est, quoniam temeritas qua punis alium, eadem ipsa te puniat necesse est. Nisi forte arbitrandum est quod iniquitas ei noceat aliquid in quem procedit, ei autem nihil a quo procedit: imo vero saepe nihil nocet ei, qui patitur injuriam, ei autem qui facit necesse est ut noceat. Quid enim nocuit mapersecutoribus plurimum, quia, etsi aliqui eorum correcti sunt, eo tamen tempore, l quo persequebantur, excaecabat illos malitia illorum. sic et temerarium iu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia querunt. Scit enĩ pat̾ ur qͥa hoꝵᷤ om̃ium
indigetis. Quericte pͥmũ regnũ dei ⁊ iusticiã eiꝰ. &
hec om̃ia apponent᷑ uobis. Hic manifestissime os¬
tendit ñ hec ẽẽ appetenda tãꝗͣ talia bona nr̃a.
ut ꝓpt̾ ipsa debeamꝰ benefacere siqͥd facim᷑. s̧tañ
ẽẽ necessaria. Qd enĩ int̾ sit. int̾ bonũ qd̃ appeten¬

Expanded text:
ter quia horum omnium indigetis. Quaerite ergo primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia apponentur vobis. » Hic manifestissime ostendit non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appeten
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ nob̾ dm̃ dedisse qͦd nos fecit. ⁊ cõposuit
ex anima & corꝑe quã est alimentũ atq tegum̃tũ qͦt
cura nos chuplicare cor ñ uult. N onne anima inquit
plus ẽ. ꝗͣ esca : Ut tu intelligas eũ qͥ dedit animã. multo
facilius escam e̾e̾ daturum. Et corpꝰ ꝗͣ uestimentum: Id ÷
plus ÷ ut tu intelligas similit̾ eũ qͥ corpꝰ dedit. multo fa¬
ciliꝰ daturum ẽẽ uestimentum. Quo loco queri sol&
utrum ꝙꝰ aniniã cib iste ꝑtinet. cum anima in cor¬
porea sic. iste autẽ cib corporeus. S animã hoc loco
ꝓ ista uita positã nouerimꝰ. cuiꝰ retinaculum est. istud

Expanded text:
edisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, quorum curam nobis duplicare cor non vult. Nonne anima inquit plus est quam esca? Ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum, et corpus quam vestimentum, id est, plus, ut similiter intelligas eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus re
Abbreviated transcription (Latin):
uł masꝰ apparet. Si gͦ qͥspiã. uerbi gr̃a. conquestꝰ
destomacho ieuinare noluit. & tu id ñ credens.
edacitatis iduitio tribueris: temere iudicabis.
Itẽ si manifestã edacitatẽ ebriositatẽq cognoue¬
ris. ⁊ ita rep̃hendens qͣsi nũꝗͣ ille possit corrigi
atq mutari: nichilominꝰ temere iudicabis. Nlongͦ
rep̃hendamꝰ ea q̃ nescimꝰ qͦ animo fiant. neq ita
rep̃hendamꝰ q̃ manfesta st̃. ut desꝑemꝰ sanitatẽ.
& uitabimꝰ idicium de qͦ nc̃ dicit᷑. Nolite iudi

Expanded text:
us apparet. si ergo quispiam uerbi gratia conquestus de stomacho ieiunare noluit et tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit corrigi atque mutari, nihilo minus temere iudicabis. non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant, neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem, et uitabimus iudicium, de quo nunc dicitur: nol
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ tanta seueritas. ꝗͣ eiꝰ. qͥnaturalib ramis ñ
peꝑcit. s ꝓpt̾ in fidelitatẽ fregit illos: S qͥsqͥs
uult diligere dm̃ ⁊ cauere ne offendat ñ se
arbitret᷑ duob dñis posse seruire. & intencionẽ
cordis sui rectã ab om̃i duplicitate explic&. Ita
enĩ sentiae de dño in bonitate. & in simplicitate
sollicitudinẽ in anima ur̃a qͥd edatis. neq corpo
ri qͥd induatis. Neforte ꝗͣuis iã suꝑflua ñ queran¬
tͦ ꝓpt̾ ipsa necessaria cor dupplicet᷑ ⁊ ad istacol¬
qͥrenda. nr̃a detorqueat᷑ intentio cũ aliqͥd qͦsi
misericordit̾ oꝑam᷑. id ÷ ut cũ consulere alicui
uideri uolumꝰ. nr̃m emolum̃tũ ibi potiꝰ ꝗͣ util¬

Expanded text:
cujus tanta severitas, quam ejus qui naturalibus ramis non pepercit, sed propter infidelitatem fregit illos? Sed si quis vult diligere Deum et cavere ne offendat, non se arbitretur duobus dominis servire, et intentionem cordis sui rectam ab omni duplicitate explicet. Ita ensollicitudinem animae vestrae quid edatis, neque corpori vestro quid induatis. Ne forte, quamvis jam superflua non quaerantur, propter ipsa necessaria cor duplicetur, et ad ipsa conquirenda nostra detorqueatur intentio, cum aliquid quasi misericorditer operamur; id est, ut cum consulere alicui videri volumus, nostrum emolumentum ibi potius, q
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a quȩ sunt suꝑ t̾rã. forncationẽ. in mundi¬
tiã. auaritiã. ⁊ cet̾ea talia. Nongͦ qͥd qͥsq faciat
F qͦ animo faciat considerandum ÷. Hoc enĩ ⁊ lum̃
innob̾. qͣ hoc nob̾ manifestũ ÷ bono animo nos fa
Nã ipsa facta quȩ ad hominũ societatẽ a nob̾ ꝓcedit
in certũ habent exitũ. ⁊ ideo tenebras eas uoca¬
uit. Non enĩ noui cũ pecumã porrigo indigen¬
ti ⁊ pete nti. qͥd inde facttirꝰ aut passurꝰ sic. & si¬
eri potest ut uł faciat ex ea. uł ꝓpt̾ eã patit᷑ ali¬
qͥd mali. qđ ego cũ darẽ ñ euenire uolus¬
rim. neq hoc animo dederim. Itaq si bono ani¬
mo feci qd̾ mͥ cũ facerẽ notũ erat. ⁊ idõ lum̃ uocat᷑.
illuminat᷑ ⁊̃ factũ meũ. qualẽ cũq exitũ babuest
Si autẽ inalo animo feci. ⁊̃ ipsum lum̃ tenebrȩ sunt:
Lum̃ enĩ dicit᷑ qͥa nouit qͥsq qͦ animo faciat. ⁊̃ cũ
malo animo facit. S ipsum lur̃ tenebre sunt: qͥa

Expanded text:
t super terram, fornicationem, immunditiam, avaritiam, et caetera talia. Non ergo quid quisque faciat sed quo animo faciat, considerandum est; hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est bono animo nos facen est; nam et ipsa facta quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent exitum, et ideo tenebras eas vocavit: non enim novi cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest ut vel faciat ex ea vel propter eam patiatur aliquid mali, quod ego cum darem non evenire voluerim, neque hoc animo dederim; itaque si bono animo feci quod mihi cum facerem notum erat, et ideo lumen vocatur, illuminatur etiam factum meum qualemcunque exitum Si autem malo animo feci, etiam ipsum lumen tenebrae sunt, lumen enim dicitur quia novit quisque quo animo faciat 85 etiam cum malo animo facit: sed ipsum lumen tenebrae sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
os. diuitiȩ appellari dicunt᷑. Congruit & punicui nom̃.
Nã lucrũ punice mãmon dicit᷑. S qͥ seruit mãmo¬
ne. illi utiq seruit. qͥreb istis terrenis merito sue
id ĩ dm̃. aut alt̾m patiet᷑. ⁊ alt̾um contẽpnet.
Patit᷑ enĩ duril ⁊ ꝑniciosum dñm. qͥs qͥs seruit mã¬
monȩ. Sua enĩ cupiditate implicatꝰ subdit᷑ dia¬
bolo. ⁊ ñ eũ diligit. Qs enĩ est qͥdiligat diabolĩ
S̾ tam̃ pacit᷑. sic̃ in mauore aliqua domo qͥ ancillȩ
seruicutẽ. ⁊̃ si non disigat eũ cuiꝰ ancillã diligit.
Alterũ autẽ contẽpnet dixit. non odio habebit.
Nulliꝰ enĩ fere conscientia dm̃ potest odisse. Con
÷ Abhac negligentia & ꝑniriosa securitate. re¬

Expanded text:
cum nomen: nam lucrum, punice mammon dicitur. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suaeid est, Deum; aut alterum patietur, et alterum contemnet. Patitur enim durum et perniciosum dominum, quisquis servit mammonae; sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo: et non eum diligit; quis enim est qui diligat diabolum? sed tamen patitur: sicut in majore aliqua domo, qui ancillae servitutem, etiamsi non diligat eum cujus ancillam diligit. Alterum autem contemnet dixit, non odio habebit. Nullius enim vere conscientia Deum potest odisse, contsecurus est. Ab hac negligentia et perniciosa securitate re