comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unde in ecclesiastico scriptum est. sicut cedrus eraltata
sum in libano. Item cedrus prophetas atqz apostolos
tipice figurat. Unde dicitur in psalmo. saciabuntur
omnnia ligna siluarũ ⁊ cedri libani quas plantasti illic
passeres indificabunt hoc est uiri spiritales in doctrina
prophetarum ⁊ apostolorum conuersantur. Item cedri
superbos hereticos. siue philosophos. seu etiam demoẽs
figurant. unde scriptum est in psalmo. Uox domini
confringentis cedros. et confringet dominus cedros liba¬
nii. et comininuet eas. Et in isaia super omnes inquit
cedros libani ⁊ erectas. Ciparissus grece dicitur ꝙ caput
arotunditate in acumen erigitur. unde ⁊ cono
pocatur iõ est alta rotunditus. hinc et fructus euis
conus quia rotunditas eius talis est ut conum mite
cedro pene proxiniam habet uirtutem templorũ quoq
trahibus aptum in penetrabili soliditate nunquam

Expanded text:
Unde in Ecclesiastico scriptum est: Sicut cedrus exaltata Unde in Ecclesiastico scriptum est: Sicut cedrus exaltata sum in Libano . Item cedrus prophetas atque apostolos typice figurat. Unde dicitur in psalmo: Satiabuntur omnia ligna silvarum, et cedri Libani, quas plantasti, illic passeres nidificabunt , hoc est, viri spiritales in doctrina prophetarum et apostolorum conversantur. Item cedri superbos haereticos, sive philosophos, seu etiam daemones figurant: unde scriptum est in psalmo: Vox Domini confringentis cedros: et confringet Dominus cedros Libani, et comminuet eas . Et in Isaia: Super omnes, inquit, cedros Libani et erectas . Cyparissus Graece dicitur, quod caputeius a rotunditate in acumen erigitur. Unde et κῶνος vocatur, id est alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitetcedro pene proximam habet virtutem; templorum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam
Abbreviated transcription (Latin):
est. et du durans nec atinea unquam ex terminatur.
dequo persiuis. et cedro digna locutus est scilicet propter¬
durabilem perpetutatem. Unde ⁊ in templis propter
duiturnitatem ex hoc ligno laquearia fuint. huus li¬
gni resma cedra dicitur que in conseruandis lipris adeo
est utilis ut ꝑliti ex ea nec tineas paciantur nec tempo
de consenescant: nascitur in creta affrica atq siria. Ce¬
deus namqz ut diximus arbor est impitribilis omnino
nature odoris iocundi aspectus nitidi: serpentes accẽsa
indore fugans ac ꝑimens. que uniuersa ꝑfectis quibus¬
q conueniũt quorum in superabilis est paciẽtia. fama
urtutum eximia. presentia cunctis gratissima bonis
auctoritas ad reuincendos confutandosq eos qui uĩtati
relistunt. constantissima qui ⁊ in hac uita ⁊ in futura
sugulan preceteris sanctis emmentia fulgent. Nempe
cedrus cristum siue sanctam eccliam mmistice significat.

Expanded text:
est, et diu durans, nec a tinea unquam exterminatur, est, et diu durans, nec a tinea unquam exterminatur, de quo Persiudurabilem perpetuitatem. Unde et in Templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Hujus ligni resina cedrea dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis, 335 ut perliti ex ea, nec tineas patire consenescant: nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cedrus namque, ut diximus, arbor est imputribilis omnino naturae, odoris jucundi, aspectus nitidi, serpentes accensa nidore fugans ac perimens: quae universa perfectis quibusque conveniunt, quorum insuperabilis est patientia: fama virtutum eximia, praesentia cunctis gratissima bonis, auctoritas ad revincendos confutandosque eos qui veritati resistunt, constantissima: qui et in hac vita et in futura singulari prae caeteris sanctis eminentia fulgent. Nempe cedrus Christum sive sanctam Ecclesiam mystice significat.
Abbreviated transcription (Latin):
abies uisura marinos. quia ex ea naues fuin. hant
quidam gallicum uoeant. Propter candorem: est autẽ
sine nodo. Abies uero propter altitudinem sui ⁊ robur
diudirabile mentem electorum infima queqz desideria
spernentem ⁊ celestium contemplacõi semper intentam
uirtute quoqz patientie singulariter excellentem non
incongrue demonstrat. Unde in libro regum scriptum
est de salonione ac templi edificacõe. et texit inquit
pauimentum tabulis a biegnis uestiuit eas auro. Au-¬
ri autem lanimine que marmori ac tabulis sunt ab iegͥs
superposite ip̃a ẽ latitudo caritatis de corde puro ⁊ consciẽ¬
tia bona ⁊ fide non ficta. que sicut aurum aliis precio¬
sus est metallis: ita ceteris exmnor uirtutibus in tem¬
plo dei singulari luce refulget. Item in aliam partem
in zacharia significacõ abietis ẽ ubi dicitur. Ulula a¬
bies quia cecidit cedrus. Cedrus quam greci cedrosin uo
similitudinem respondent: ignum uero iocundi õdoris

Expanded text:
abies visura marinos, quia ex ea naves fiunt. Hanc abies visura marinos, quia ex ea naves fiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem: est autem sine nodo. Abies vero propter altitudinem sui, et robur diu durabile, mentem electorum infima quaeque desideria spernentem, et coelestium contemplationi semper intentam, virtute quoque patientiae singulariter excellentem non incongrue demonstrat. Unde in libro Regum scriptum est de Salomone ac templi aedificatione: Et texit, inquit, pavimentum tabulis abiegnis, vestivit eas auro . Auri autem laminae quae marmori ac tabulis sunt abiegnis superpositae, ipsa est latitudo charitatis de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae sicut aurum aliis pretiosius est metallis, ita caeteris eximior virtutibus in templo Dei singulari luce refulget. Item in aliam partem in Zacharia significatio abietis est, ubi dicitur: Ulula, abies, quia cecidit cedrus . Cedrus, quam Graeci cedron vocsimilitudinem respondent: lignum vero jucundi odoris
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis que sub ea seruantur. sicut ficus nocere ominibz
potest autem timor gehemne per pinum piceam signife¬
cari quia sicut pmus arboribus creditur prodesse cũctis
que sub ea consistunt. sie tinior gehenne illis proderis
qui propter timorem penarum agunt penitenciã pecca¬
torum suorum. Econtrario uero ficus hoc est carnalis
luxus nocet omnibus qui secuntur. et abutũtur rebus
concessis per illecebram uoluptatũ. Item pmus leues
in ecclĩa significat. et ab omne opus bonum paratos.
unde in isaia ita legitur. Abres ⁊ burus et pnus li¬
mul. Rursum pmus diuites seculi huius significat u
supra. Pix inquinamentũ ⁊ incredo delictorũ. In sabo¬
mone. qui tangit picem inquinabitur ab ea adde biee
dicta ꝙ preceteris arhoribus longe eat et in excebu
promineat. cuius natura expers est terrem hunidras
ac per inde hyibilis atq leuis. degua uirggiluie. etcis

Expanded text:
cunctis, quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. cunctis, quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Potest autem timor gehennae per pinum et piceam significari: quia sicut pinus arboribus creditur prodesse cunctis, quae sub ea consistunt: sic timor gehennae illis proderit, qui propter timorem poenarum agunt poenitentiam peccatorum suorum. E contrario vero ficus, hoc est, carnalis luxus nocet omnibus qui sequuntur, et abutuntur rebus concessis per illecebram voluptatum. Item pinus leves in Ecclesia significat, et ad omne opus bonum paratos: unde in Isaia ita legitur: Abies et buxus et pinus simul . Rursum pinus divites saeculi hujus significat, ut supra. Pix inquinamentum et nigredo delictorum. In Salomone: Qui tangit picem, inquinabitur ab ea . Abies dicta, quod prae caeteris arboribus longe eat et in excelsum promineat: cujus natura expers est terreni humoris, ac perinde habilis atque levis: de qua Virgilius: Et casus
Abbreviated transcription (Latin):
mina poetarum secularis sapiencia. rethoricorũ põ¬
pa uerborum. hec sua omnes suauitate delectant et
dum aures uersibus dulci modulacõe aurentibz capiũt
ammain quoqz penetrant ⁊ pectoris interna deuincunt.
uerum ubi cum summo studio fuerũt ac labore peclecta¬
nichil aliud nnsi in anem soninum et sermonum strepi¬
tum suis lectoribus tribuunt. nulla ibi saturitas uerita
tis. nulla iusticie refectio repperitur. studiosi earum ĩ
faine ueri ⁊ uirtutum penuria perseuerant. piscacia di¬
ir quõd cortex pomi eius nardipistici odorem refer
de quo in sequentibus dicemus. ꝑmus arbor picea ab
acumine foliorum uocata: pinum enim antiqui acutũ
nominabant. pnum autẽ aliam pitim aliam greci pe¬
uten uocant quam nos piceam dicimus. eoꝙ desudet
ii. nam ⁊ specie differunt. In germame autem in
main facit de qualitate sua ⁊ nomen accipiens id est
sucnium eoq sucus sit arboris. pmus creditur prodesse

Expanded text:
armina poetarum, saecularis sapientia, rhetoricorum pomarmina poetarum, saecularis sapientia, rhetoricorum pompa verborum. Haec sua omnes suavitate delectant, et dum aures versibus dulci modulatione currentibus capiunt, animam quoque penetrant, et pectoris interna devincunt. Verum ubi cum summo studio fuerunihil aliud nisi inanem sonum et sermonum strepitum suis lectoribus tis, nulla justitiae refectio reperitur: studiosi earum in fame veri et virtutum penuria perseverant. Pistacia dicitur, quod cortex pomi ejus nardi pistici odorem referat, de quo in sequentibus dicemus. Pinus arbor picea ab acumine foliorum vocata: pinum enim antiqui acutum nominabant. Pinum autem aliam pitin, aliam Graeci peuken vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desu nam et specie differunt. In Germaniae autem imam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est, succinum, eo quod succus sit arboris. Pinus creditur prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
sit dulais. silo quippe dicunt lignum. licon dulce huuis
arhoris ponis sucus expressus accacia dicitur agrecis.
mustice autem siliqua aut uoluptatem mundĩ aut
sapienciam secularem significat. Unde lururiosus fi¬
lius in euangelio legitur. dum pasceret porcos ⁊ egeret
fame ꝙ concupisceret siliquas quas porci manduca
et nemo illi dabat. Demonum enim cibus e
ebrietas. luxuria. fornicatio. et uniuer sa uicia hec
blanda sunt ⁊ lascuia et sensus uoluptatem demulcẽt.
statimq ut apparuerunt ad usum sui prouocant.
qui bus ĩdeo luxuriosus adolescens non poterat satura
uia semper uoluptas famen sui habet. et tran¬
ta non saciat ⁊ satanas cum aliquem sua arte ceperit
et proprium ei imposuerit iugum. ult᷑ ad uiciorum
abundanciam prouocare non procurat saiens ẽe iam
mortuum sicuti multos idolatras uidenus panis mi
egestate confectos. Item demonum abus est c¬

Expanded text:
sit dulcis: silo xylon quippe dicunt lignum: licon glyky dulce. Hujus sit dulcis: silo xylon quippe dicunt lignum: licon glyky dulce. Hujus arboris pomis succus expressus acacia dicitur a Graecis. Mystice autem siliqua aut voluptatem mundi, aut sapientiam saecularem significat: unde luxuriosus filius in Evangelio legitur, dum pasceret porcos et egeret fame, quod concupiceret siliquas, quas porci manducabant, et nemo illi dabat. Daemonum enim cibus est ebrietas, luxuria, fornicatio, et universa vitia haec blanda sunt et lascivia, et sensus voluptatem demulcent: statimque ut apparuerunt, ad usum sui provocant: quibus ideo luxuriosus adolescens non poterat saturari: quia semper voluptas famem sui habet, et transacta non satiat: et Satanas cum aliquem sua arte ceperit et proprium ei imposuerit jugum, ultra ad vitiorum abundantiam provocare non procurat, sciens esse jam mortuum: sicuti multos idolatras videmus panis miseria et egestate confectos. Item daemonum cibus est c
Abbreviated transcription (Latin):
tos urtutum fructus affert. Ilex ab eiecta uocatu. hu¬
ius enim arboris fructum homines p̾mum ad uictum
sibi elegerunt. unde ⁊ poeta mortales primi ructabãt
gutture gtandem. Prius enĩ quam frumenti usus esset
antiqui homies glande uirerunt. Ilex uero misterium
tenet cruas cristi. unde legitur ꝙ abraham habitauerit
ad ilicem mambre quia in misterio prefigurabat passio¬
nem rp̃i. Fugus et esculus arbores glandifere ideo boca¬
te creduntur ꝙ fructibus earum olim homines uirerũt
ac cibum sumpserunt. escamqz habuerũt. Ilam esculus
ab esca dicta fagus. uero agreco uocabulum traxit.
fage autem gr̃ece comedere diaitur in quo facto admo¬
nemur abst̾inentie operam dare ut magis studeamus
parco uictu contenti ẽe. qͣz carnalibus epulis auide ĩ¬
cumbere. Silicum quam latini corrupte siliqͣz uocant
ideo agrecis tale nomen accepit. eoꝙ ligni eius fructus

Expanded text:
tos virtutum fructus affert. Ilex ab electo vocata: hutos virtutum fructus affert. Ilex ab electo vocata: hujus enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt: unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim, quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Ilex vero mysterium tenet crucis Christi. Unde legitur, quod Abraham habitaverit ad ilicem Mambre: quia in mysterio praefigurabat passionem Christi. Fagus et aesculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod fructibus earum olim homines vixerunt ac cibum sumpserunt, escamque habuerunt. Nam aesculus ab esca dicta, fagus vero a Graeco vocabulum traxit. Fage phagein autem Graece comedere dicitur, in quo facto admonemur abstinentiae operam dare, ut magis studeamus parco victu contenti esse, quam carnalibus epulis avide incumbere. Xyliglycon quam Latini corrupte siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni ejus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
Dumqz ab ip̃is cortex littere subtrahitur. allegorie can-¬
dor interior demonstratur. et dum corter relinquitur
exterioris intelligentie uirentia exempla monstrãtur
quas bene iacob in aque canalibus posuit. quice
demptor noster in libris eas sacre scientie quibus nos
nctrinsecus in fundinuir fixit. Has aspicientes arietes
cum ouibus coeunt quia racionabiles nostri spiritus
intellectus dum in earum intentione defixi sunt. sin
gulis quibusqz actiomibus permmiscentur ut tales fec
operum procreent qualia exempla precedentiũ in uocib
preceptorum uident. Castaneam latini agreco appellãt¬
uoccibulo. hane enim greci castaneam uocant propter
quõd fructus eius gemim in modum testiculorum ĩtra
osliculum reconditi sunt qui dum eiciuntur qi
castrantur. Hec arbor simul ut excisa fuerit camquam
silua expullulare consueuit. Hec arbor continencium
cetum significare potest qui per castitatem corporis uił¬

Expanded text:
Dumque ab ipsis cortex litterae subtrahitur, allegorice canDumque ab ipsis cortex litterae subtrahitur, allegorice candor interior demonstratur; et cum cortex relinquitur, exterioris intelligentiae virentia exempla monstrantur. Quas bene Jacob in aquae canalibus posuit, quia et Redemptor noster in libris eas sacrae scientiae, quibus nos intrinsecus infundimur, fixit. Has aspicientes arietes cum ovibus coeunt, quia rationales nostri spiritus intellectus, dum earum intentigulis quibuscunque actionibus permiscentur, ut tales fetus operum procreent, qualia exempla praecedentium in vocibus praeceptorum vocabulo: hanc enim Graeci castanon vocant, propter quod fructus ejus gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum ejiciuntur, quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tanquam silva, expullulare consuevit. Haec arbor continentium coetum significare potest, qui per castitatem corporis mul
Abbreviated transcription (Latin):
uorum. Legitur iacob patriarcha tulisse uirgas popu-¬
leas uirides. amigdalinas. et explatanis ãtqz ex par
is decorticasse ⁊ posuisse in canalibus ubi effui¬
batur aqua ante oues: ut cum uenissent. greges ad
bibendum. coram se haberent iuirgas ut in aspectu eaꝵ
conciperent. Quid ẽ uirgas uindes amigdalias. atq
explataiis ante oculos gregum ponere: insi per scrip¬
ture seriem antiquorum patrum uitas uel sentencias.
in eremplum populis prebere. Que nimirum quia uxt
racionis examen recte sunt. uirge nominantur. quibus
exparte corticem subtrahit. ut in his que expoliantur
intimus candor appareat. et ex parte corticem seruant
sicut fuerant exterius in ueritate permaneant. uariusq
iurgarum color efficitur dum cortex exparte subtrahit᷑.
et ex parte retinetur . Ante consideracois emin nr̃e ocu¬
los precedencium patrũ sentencie quasi uurge uarie po¬
nuntur. In quibus dum plerumqz intellectũ littere fu-¬

Expanded text:
vorum . Legitur Jacob patriarcham tulisse virgas popuvorum . Legitur Jacob patriarcham tulisse virgas populeas virides, et amygdalinas, et ex platanis atque ex parte eas decorticasse, et posuisse in canalibus, ubi effundebatur aqua ante oves: ut cum venissent greges ad bibendum, coram se haberent virgas, ut in aspectu earum reliqua. Quid est virgas virides et amygdalinas atque ex platanis ante oculos gregum ponere, nisi per Scripturae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, si ut fuerant exterius in veritate permaneant; variusque virgarum color efficitur, dum cortex ex parte subtrahitur, et ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praedicantium Patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur, in quibus dum plerumque intellectum litterae fu
Abbreviated transcription (Latin):
plurima silius induit in florem: cunctis enĩ arborib
prior se flore conuestit. et ad inferenda poma arbusta
sequentia preuenit. unde ⁊ primitiuam eccliãm que
ex iideis credidit significat. de qua salomon ait. flore¬
bit amigdalum. que sentẽcia ⁊ alitẽ iurta allegoriam
in telligi potest. Dicit enm ecclesiastes. florebit amig¬
dalum impinguabitur locusta. et dissipabitur cappa¬
ris. quoniam ibit homo in domum eternitas sue. trad̃t
per hec humanorum membrorum fieri significuntiã.
nam in flore amigdali canos capilles in impinguacõe
locuste humorẽ pedum. in dissipacõe capparis concu-¬
piscencie fugus ostendit que cum sem in postreme
etatis tempore acciderunt. tunc neccesse est ut in trã
id̃ ẽ quasi eternitatis sue domum redeat. Uene quoq
hanc eternitatis domum illam futuram terram acci¬
pimus dequa scribitur. placebo domino in regione ui¬

Expanded text:
plurima silvis Induit in florem. . . . . Cunctis enim arboribus plurima silvis Induit in florem. . . . . Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Unde et primitivam Ecclesiam, quae ex Judaeis credidit, significat: de qua Salomon ait: Florebit amygdalus, quae sententia et aliter juxta allegoriam intelligi potest. Dicit enim Ecclesiastes: Florebit amygdalum, impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae . Tradunt per haec humanorum membrorum fieri significantiam: nam in flore amygdali canos capillos, in impinguatione locustae humorem pedum, in dissipatione capparis concupiscentiae frigus ostendit: quae cum seni in postremae aetatis tempore acciderunt, tunc necesse est, ut in terram, id est, quasi in aeternitatis suae domum redeat. Bene quoque hanc aeternitatis domum, illam futuram terram accipimus, de qua scribitur: Placebo Domino in regione vi
Abbreviated transcription (Latin):
ut persica. punica. maciana. cidonia. et cetera. Misti¬
ce autem nuas arbor significat ecclĩam uel sanctũ uuũ
dulcedinem fructuum uirtutum in abdito cordis gestãtẽ.
unde sponsa in cantico canticorum dicit. Descendi ador¬
tum nucum ut uiderem poma conuallium. Ortus ⁊ ceui
micũ ecclia est presens ubi nrãis consciencias alterutrũ
mimime uidemus. sed fracta per temptacõem testa cor¬
poris. apparebit interne dulcedins gustus. Poma cõ¬
uallis fructus est humilitatis. descendit sancta ecclĩa
per doctores sanctos. ut uideat quo proficiant ad fruct
bonos. qui ue ad huc in digeant doctrine irrigatione.
Item mces incarnationem domini saluatorĩs. siue
misterium sancte trinitatis ut quidam putant sigmi¬
ficant. Unde in libro numeri de iurga aaron ita legi¬
tur ⁊ germimauit nuces. Amigdala grecum nomen q̃
la tine nux longa uocatur. hanc alii nuiculam uocant
quasi minorem micem dequa uiggilius. Cum se nux

Expanded text:
ut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, etc. Mystiut Persica, Punica, Matiana, Cydonia, etc. Mystice autem nucis arbor significat ecclesiam vel sanctum virum dulcedinem fructuum virtutum in abdito cordis gestantem. Unde sponsa in Cantico canticorum dicit: Descendi ad hortum nucum, ut viderem poma convallium . Hortus etenim nucum ecclesia est praesens, ubi nostras conscientias alterutrum minime videamus: sed fracta per tentationem testa corporis, apparebit internae dulcedinis gustus. Poma convallis fructus est humilitatis: descendit sancta Ecclesia per doctores sanctos: ut videat, qui proficiant ad fructus bonos: quive adhuc indigeant doctrinae irrigatione. Item nuces incarnationem Domini Salvatoris, sive mysterium sanctae Trinitatis ut quidam putant significant. Unde in libro Numeri de virga Aaron ita legitur: Et germinavit nuces . Amygdala Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur: hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem nucem, de qua Virgilius: . . . . . Cum se nux
Abbreviated transcription (Latin):
cum assumpserit dominus. et miserit ad populum suum
israel ⁊ preceperit ei ut egrederetur de terra sua. et sama-¬
riam pergeret. Item sicomorus uana sciencia. In hiere¬
mia habitabunt dracones hoc est demones cum fatuis
ficarus. Item in bonam partem ascendit zacheus in arbo¬
rem sicomorum . Mux appellata quod umbra uel stillia¬
dium foliorum eius proxinus arboribus noceat. hanc a¬
lio nommne latini ioglãdem dicunt. quasi iouis glandẽ.
fuit enim hec arbor consecrata ioui cuius ponium tãtã
uim habet ut missum inter suspectos herbarum uel fun¬
gorum cibos. quicquid in eis. uirulentum est. elidet. ra¬
piat. atq extiguat. Nuces autem generaliter dicunt
omina pomia tecta corio duiore. ut pinee. nices. auella¬
ne. glandes. castanee. amigdale: hinc ⁊ miclei dicti ꝙ sũt
duro corio tecti. At contra poma omiia mollia mala.
sed cum adiectione terrarum quibus antea nata sunt.

Expanded text:
cum assumpserit Dominus, et miserit ad populum suum cum assumpserit Dominus, et miserit ad populum suum Israel, et praeceperit ei, ut egrederetur de terra sua, et Samariam pergeret. Item sycomorus vana scientia. In Jeremia: Habitabunt dracones, hoc est, daemones, cum fatuis ficariis . Item in bonam partem: Ascendit Zachaeus in arborem sycomorum . Nux appellata quod umbra vel stillicidium foliorum ejus arboribus noceat: hanc alio nomine Latini juglandem dicunt, quasi Jovis glandem: fuit enim haec arbor consecrata Jovi, cujus pomum tantam vim habet, ut missum inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, elidat, rapiat, atque exstinguat. Nuces autem generaliter dicunt omnia poma tecta corio duriore: ut pineae, nuces, avellanae, glandes, castaneae, amygdalae: hinc et nuclei dicti, quod sunt duro corio tecti. At contra poma omnia mollia mala dicta, sed cum adjectione terrarum in quibus antea nata sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uirgulta eius rubent. est emm mora siluestris fructꝰ
afferens. quibus in deserto pastorum fames ac penu-¬
ria confouetur. huius folia superiactata serpẽti ferũ¬
tur interimere eum. Rubus ergo ut quidam opinãtur
ris rubo. saluatorem tamqͣz rosam emiserit. aut ꝙ uim
duuim fulgoris sine sui consumpcõe pertulerit. Unde in ex¬
odo legitur. Apparuit donnius moisi in flanima ignis de
medio rubi. et uidebat quod rubus arderet et non combu¬
reretur. Sicomorus sicut et morus greca nomina sunt.
dicta autem sicomorus eo ꝙ fint folia eius similia moro.
hanc latini celsam appellant ab altitudine quia nõ est
breuis ut morus. Alii autem dicunt eam ficũ ẽẽ siluestrẽ.
unde amos propheta ad amasiam ait. Non sum prophe¬
ta. nec filius prophete. sed cum ẽem armentarius. et
ruborum mora stringerem. tulit me domnnius sequentem
greges. hoc dicendum est quod humilem pastorem ⁊ rusti¬

Expanded text:
virgulti rubent. Est enim morus silvestris fructus virgulti rubent. Est enim morus silvestris fructus afferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur: hujus folia superjactata serpenti feruntur interimere eum. Rubus ergo ut quidam opinanturris rubo, Salvatorem tanquam rosam, emiserit: aut quod vim divini fulgoris sine sui consumptione pertulerit. Unde in Exodo legitur: Apparuit Dominus Moysi in flamma ignis de medio rubi: et videbat quod rubus arderet et non combureretur . Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt: dicta autem sicomorus eo quod sint folia ejus similia moro. Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. Alii autem dicunt eam ficum esse silvestrem. Unde Amos Propheta ad Amasiam ait: Non sum propheta, nec filius prophetae: sed cum essem armentarius, et ruborum mora stringerem, tulit me Dominus sequentem greges . Hoc dicendum est, quod humilem pastorem et rusti
Abbreviated transcription (Latin):
piguedinem animi mifericordis. deo deuota profi
sed hec ficus domnio ad eam tercio ueniente hoc est in
legis lacõe per moysen in sedula increpacione ⁊ exhorta¬
cione per prophetas. in oblacõe gracie perseip̃m uirtu¬
tis fructum ferre neglexit. propter quõd ad maledictõe
eus eterna aridats damna est. Item ficus prisca ler
unde dicitur in euangelio. Homo quidam plantauit
uineam hoc ẽ plebem iudaicam. et in uinea plantauit
ficum. Folia ficus asperitas est legis uel prurigo ui¬
ciorum. hinc ẽ illud in genesi. et sumpserunt folia fi¬
cus et fecerunt sibi perizoniata hoc est succinctoria
genitalium. Caprificus appellata eo quõd parietes qͥb
in nascitur carpat. rumpit enim ⁊ prodit exlatebris qͥb
epta est. Alu caprificum putant dictum. quõi
ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus agrecis
uocata quam latini rubum appellant eo ꝙ fructus uel

Expanded text:
pinguedinem animi misericordis, Deo devota proferebat: pinguedinem animi misericordis, Deo devota proferebat: sed haec ficus, Domino ad eam tertio veniente, hoc est, in legislatione per Moysen, in sedula increpatione et exhortatione per Prophetas, in oblatione gratiae per seipsum, virtutis fructum ferre neglexit: propter quod ad maledictionem ejus aeterna ariditate damnata est. Item ficus, prisca lex: unde dicitur in Evangelio: Homo quidam plantavit vineam, hoc est, plebem Judaicam, et in vinea plantavit ficum . Folia ficus, asperitas est legis, vel prurigo vitiorum. Hinc est illud in Genesi: Et sumpserunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata , hoc est, succinctoria genitalium. Caprificus appellata eo, quod parietes, quibus innascitur, carpat: rumpit enim et prodit ex latebris, quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum, quod ficus arbor ejus remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus ejus velut
Abbreviated transcription (Latin):
et in cruce rp̃i gloriari nõ erubescentes. et hec magna
sunt ualde que uidentur in ea: sed multo maiora que
non uidentur et in futura reseruantur. Potest⁊ ima¬
lo granato intelligi ecclĩa de multis gentib congrega¬
ta. siue diuersas in se gratias habens. unde in cañtiãs
canticorum de ea scriptum legitur. emissiões tue paradi¬
sus malorumgranatorum cum fructu pomorum. Sicus
latine a fecunditate uocatur. seratior est enim arboribz
ceteris. nam terquaterqz per singules annos generat fruc¬
tum atq alto maturescente alter ob oritur: hine ⁊ cari¬
ce acopia nominate sunt. ficus mistice significat sinago¬
gam uideorum ut ẽ illud in euangelio. Arefacta e
tinuo ficulnea. et in abacub. ficus inquit non afferet
fructum. et non erit generacio in uineis et cetera. ficꝰ
uinee ⁊ oliua erat sinagoga iudeorum. quando dulce¬
dinem bone operacoĩs. flagrantiam feruide dilectioĩs.

Expanded text:
et in Christi cruce gloriari non erubescentes. Et haec magna et in Christi cruce gloriari non erubescentes. Et haec magna sunt valde quae vinon videntur et in futura reservantur. Potest et in malogranato intelligi Ecclesia de multis gentibus congregata sive diversas in se gratias habens: unde in Canticis canticorum de ea scriptum legitur: Emissiones tuae paradisus malorum granatorum cum fructu pomorum . Ficus Latine a fecunditate vocatur: feracior est enim arboribus caeteris: nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur: hinc et caricae a copia nominatae sunt. Ficus mystice significat synagogam Judaeorum, ut est illud in Evangelio: Arefacta est continuo ficulnea . Et in Habacuc: Ficus, inquit, non afferet fructum, et non erit generatio in vineis, etc. Ficus vineae, et oliva erat synagoga Judaeorum, quando dulcedinem bonae operationis, flagrantiam fervidae dilectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
filii dei dicuntur sed gracia ille solus natura. et eodem
rodeunte quem semper adesse quesiui quiesco ae secu
permaneo. quia gracie sue celesti dulcedine me reficit.
malum punicum dica eo ꝙ ex punica regione sit genus
eus translatum idẽ et malumgranatum. eo ꝙ intra
corticis rotunditatẽ granorum̃ contineat. multitdinẽ
Ma lapunica ecclĩa est siue unitas fidei ⁊ pacis concordia
ob ciius figuram israhelitici exploratores in libro nime¬
ri de terra repromissionis malumpunicum cum botro pa¬
riter ⁊ ficis portabant: et in exodo. in ornanento sacera¬
tis malapunica tintimiabulis aureis coniungi preci¬
piuntur. Malum autem punicũ significat cẽtum sc̃õr
et electorum uirorum. unde sponsa ad sponsum incãtico
canticorum dicit. sicut cortex malipunici gene tue. absq
occultis tius. Gene sancte ecclĩe spiritalẽs sunt patres:
qui uirtutibz sunt mirabiles ⁊ moribus uenerabiles

Expanded text:
filii Dei dicuntur: sed gratia, ille solus natura, et eodem filii Dei dicuntur: sed gratia, ille solus natura, et eodem prodeunte, quem semper adesse quaesivi, quiesco ac secura permaneo: quia gratiae suae coelesti dulcedine me reficit. Malum Punicum dici eo, quod ex Punica regione sit genus ejus translatum: idem et malumgranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Mala Punica Ecclesia est sive unitas fidei, et pacis concordia, ob cujus figuram Israelitici exploratores in libro Numeri de terra repromissionis malum Punicum cum botro pariter et ficis portabant. Et in Exodo, In ornamento sacerdotis mala Punica tintinnabulis aureis conjungi praecipiuntur. Malum autem punicum significat coetum sanctorum et electorum virorum: unde sponsa ad sponsum in Cantico canticorum dicit: Sicut cortex maloculis tuis. Genae sanctae Ecclesiae spirituales sunt Patres, qui virtutibus sunt mirabiles, et moribus venerabiles,
Abbreviated transcription (Latin):
aloco uocata. unde prius aduecta sunt. Nam multe
arbores nomina ex prouicus uel ciuitatibus de quibia
allate sunt acceperunt. Uirgilius amantibus quid
ex malo queri sole at ostendit. Malacidonia nomẽ sũp¬
sit ab opido que ẽ in insula creta de qua greci dicere sosẽt
urbium crethensium matrem cidonã. ex cuius pomo ci¬
donicum conficitur. fit quoqz ex ea et uium quo lan-¬
guencium desideria falluntur. nam specie ⁊ gustũ. et
odore culibet uini ueteris imaginem representat. Ma¬
lomelum adulcedine appellatum uel ꝙ fructus eis me¬
lis saporem habeat. uel ꝙ in melle seruetur: malũ autẽ
allegorice significat dominum xp̃m. unde sponsa in
cantico canticorum dicit. Sicut malum inter ligna
siluarũ sic dilectus meus inter filias. sub umbra illiꝰ
quem desiderabam sedi. et fructus eius dulcis gutturi
meo. hoc est sicut malum uisu õdore ⁊ gustu antecẽdit
ligna siluestria. sic xp̃s antecellit omnes sanctos. qui

Expanded text:
a loco vocata, unde prius advecta sunt. Nam multae a loco vocata, unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civitatibus, de quibus allatae sunt, acceperunt. Virgilius amantibus, quid ex malo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpserunt ab oppido quae est in Insula Creta, de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam, ex cujus pomo Cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum, quo languentium desideria falluntur: nam specie, et gustu, et odore cujuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Melimelum a dulcedine appellatum, vel quod fructus ejus mellis saporem habeat, vel quod in melle servetur. Malum autem allegorice siis dicere: « Sicut malum inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Sub umbra illius, quam desiderabam, sedi: et fructus ejus dulcis gmeo ; hoc est, sicut malum visu, odore et gustu antecedit ligna silvestria: sic Christus antecellit omnes sanctos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eterne a domnio accipiunt. de quo in spsalmo scriptũ est.
Iustus ut palma florebit. sicut cedrus libani multipli¬
cabitur. et in cantico canticorum sponsa de sponso di-
ome eius sicut elate palmarum nigri quasi co
riam . ingre ob pressuras. Laurus a uerbo laudis deã.
hac emm cum laudibus uictorum capita coronabatur.
Apud antiquos autem laud̃ea nominabatur: postea.
d. lictera sublata ⁊ sub rogata .r. dicta ẽ laurus. ut
in auriculis que in micio audicule dicte sunt. et me¬
didies qui nnc meridies dicitur. Hanc arborem greci
dafnem uocant. ꝙ nunquam deponat uiriditatẽ inde
illa potus uictores coronabantur: sola quoqz hec arbor
fulgore fulminari mimie creditur. Hec arbor bene po¬
test significare martirũ uictorias et coronas in mar¬
cescibiles. Malum a grecis dicta ꝙ sit fructus eius po¬
morum omnium rotundissimus: unde ⁊ hec sunt ueĩa
mala que uehementer rotunda sunt. Malamaciana

Expanded text:
aeternae a Domino accipiunt, de quo in psalmo scriptum est: aeternae a Domino accipiunt, de quo in psalmo scriptum est: Justus ut palma florevit, sicut cedrus Libani multiplicabitur . Et in Cantico canticorum sponsa de sponso dicit: Comae ejus sicut elatae riam: nigrae ob pressuras. Laurus a verbo laudis dicta: hac enim cum laudibus victorum capita coronabantur. Apud antiquos autem laudea nominabatur: postea d littera sublata, et subrogata r dicta est laurus: ut in auriculis, quae in initio audiculae dictae sunt: et medidies, qui nunc meridies dicitur. Hanc arborem Graeci daphnem vocant: quod nunquam deponat viriditatem, inde illa potius victores coronabantur: sola quoque haec arbor fulgore fulminari minime creditur. Haec arbor bene potest significare martyrum victorias et coronas immarcescibiles: malum a Graecis dictum, quod sit fructus ejus pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala, quae vehementer rotunda sunt. Mala Matiana
Abbreviated transcription (Latin):
conseruans. Hanc grea fenicem dicunt quõo dui durat
ex nomme auis illiuis arabice que multis annis uiuereꝑ
hibetur. Que dum in multis locis nascatur. nõ in oĩb
fructus perficit maturitatẽ. frequenter autem in egypto
et seria. fructus autem eius dactili adigitorum similitu¬
dine nuncupati sunt. Palia enm dictã est quasi paste
alma que premium est in agone uincentibz sicut apostol
dicit. Nuinc tendo ad palmam superne uocacoĩs. hec super
terras hispida est ⁊ quibusdam tumoribus mequalis. sed
ubi ad superna processerit. dulcissimorum fructuum suaui¬
tate completur. et quasi quibusdam radus ornata distẽ¬
ditur: sie iustorum conuersacio in hoc mundo duris est
laboribus plena. sz in supernis probatur ẽẽ pulchereima.
Palma autem significare potest hommes uirtutẽi deco¬
re semper uirentes. et uictoriam de uiciis omnibus et¬
hostibus spiritualib capientes. unde prenium corone

Expanded text:
conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu durat, conservans. Hanc Graeci Phoenicem dicunt, quod diu durat, ex nomine avis illius Arabicae, quae multis annis vivere perhibetur. Quae dum in multis locis nascatur, non in omnibus fructus perficit maturitatem: frequenter autem in Aegypto et Syria, fructus autem ejus dactyli a digitorum similitudine nuncupati sunt. Palma enim dicta est, quasi pacis alma, quae praemium est in agone vincentibus, sicut Apostolus dicit: Nunc tendo ad palmam supernae vocationis . Haec super terras hispida est, et quibusdam tumoribus inaequalis: sed ubi ad superna processerit, dulcissimorum fructuum suavitate completur, et quasi quibusdam radiis ornata distenditur: sic justorum conversatio in hoc mundo duris est laboribus plena: sed in supernis probatur esse pulcherrima. Palma autem significare potest homines virtutum decore semper virentes, et dictoriam de vitiis omnibus spiritualibus capientes: unde praemium coronae
Abbreviated transcription (Latin):
romelie dicentes. Ascendamus ad udam ⁊ suscitemus
eum. et euellamusͬ ad nos. Duas autem caudas torrium
fumigancium ut prius dixinus uocat sapienciam secula¬
rem hereticumqz sermonem quorum fimis exustio est. qui
frustra mierunt consilium ut ascenderẽt contra uidam
et quasi negligentem ⁊ dormientem caperent. et suis errori¬
bus copularent. Caries putredo lignorum. dictum hoc
nomen quod euemat lignis uirtute carentibus. Caries
item significare potest putredinem peccatorum. un
mines carnales uerimbz concupiscencie exesi in habiles
efficiuntur edificio spiritali pertinente ad ciuitatem dei.
alma dicta. De propriis nomĩbus arborũ u¬
alma dicta
quia manus uictrics ornatus est. uel ꝙ oppãsus
est ramis in modum paline hominis. Est emm ar-¬
bor insigne uictorie. proceroqz ac decoro uirgulto diutur¬
nisq uestita frondibus ⁊ folia fua sine ulla successione

Expanded text:
Romeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam et suscitemus Romeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam et suscitemus eum, et evellamus eum ad nos . Duas autem caudas torrium fumigantium ut prius diximus vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est: qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent. Caries putredo lignorum: dictum hoc nomen, quod eveniat lignis virtute carentibus. Caries autem significare potest putredinem peccatorum: unde homines carnales vermibus concupiscentiae exesi inhabiles efficiuntur aedificio spiritali pertinenti ad civitatem Dei. CAPUT VI. De propriis nominibus arborum. Palma dicta, quia manus victricis ornatus est: vel quod oppansus est ramis in modum palmae hominis. Est enim arbor insigne victoriae, proceroque ac decoro virgulto, diuturnisque vestita frondibus, et folia sua sine ulla successione
Abbreviated transcription (Latin):
libro sapiencie. Benedictum lignum per quod fit iusti¬
cia. et in psalmo. donnus regnauit a ligno. ligna pec¬
cata in deuterononio. si quis abierit cum proximo
suo fimpliciter in siluam ad ligna cedenda. Torris liꝰ¬
gnum adustum quem uulgus ticionem appellat ex¬
tractum foco semiustum ⁊ extinctũ. Quis quilie stipule
in mirte surculis ac folus aridis. sunt autẽ purgamẽta
terrarum. Mistice autem torris uel ticio significat sapiẽciã
uanam. que uere sapiẽcie contraria est. unde legitur ĩ ysaia
propheta. domnium dixisse ad ip̃m prophetam. Egredere
in occursum achar tu ⁊ qui derelictus est iasub filius tuus
ad extremum aqueductus piscine superioris in uia agri¬
fulloins. et dices ad eum. Uide ne sileas noli timere. et cor
tuum ne formidet aduabus caudis ticionum fumigãciũ
istorum in ira furoris rasin regis sirie ⁊ filii romelie. eoq
consilium mierit contra te siria in malum effram ⁊ filius

Expanded text:
libro Sapientiae: Benedictum lignum, per quod fit justilibro Sapientiae: Benedictum lignum, per quod fit justitia . Et in psalmo: Dominus regnavit a ligno . Ligna peccata in Deuteronomio: Si quis abierit cum proximo suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda . Torris lignum adustum, quem vulgus titionem appellat extractum foco semiustum et extinctum. Quisquiliae stipulae immistae surculis ac foliis aridis: sunt autem purgamenta terrarum. Mystice autem torris vel titio significat sapientiam vanam, quae verae sapientiae contraria est: unde legitur in Isaia propheta, Dominum dixisse ad ipsum prophetam: Egredere in occursum Achaz, tu, et qui derelictus est Jasub filius tuus, ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agrifullonis, et dices ad eum: Vide, ne sileas, noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae, eo quod consilium inierit contra te Syria in malum Effraim, et filius
Abbreviated transcription (Latin):
gaudebunt campi. et omnia ligna siluarum. ante fa-¬
ciem domini quoniam uenit. In malam uero ut ẽ il lud
in ecclesiaste. qui scindit ligna periclitabitur in eis. qz
quicunqz erecutor est peccatorum eterno incendio de-¬
putabitur. Item ligna anguli ut quidam putant sic
in ezechiele propheta pro diabolo dicitur. omne lignũ
paradisi non est assimulatum ei. et post panca cedri
non fuerunt alciores ill. Lignum cristus siue sancti. ĩ
sal. et erit tamquam lignum quod plantatun
hec faciunt in arido quid fiet. lignum homo ut in eccliã¬
ste. si ceciderit lignum ad austrum siue ad aquilonem.
id̃ ẽ in bonam uel in malam partem. ubicũq ceciderit
ibi erit. Ligna testimonia scripturarum in leuitico.
Ignis autem in altari semper ardebit. quem nitret
sacerdes subiciens ligna mane per singulos dies. huic
testimonio salomonis sentencia congruit inqua ait.
qui addit scientiam addit dolorem. Lignum crux xp̃i in

Expanded text:
Gaudebunt campi, et omnia ligna silvarum ante faGaudebunt campi, et omnia ligna silvarum ante faciem Domini, quoniam venit . In malam vero, ut est illud in Ecclesiaste: Qui scindit ligna periclitabitur in eis ; quia quicunque exsecutor est peccatorum, aeterno incendio deputabitur. Item ligna angeli ut quidam putant sicut in Ezechiele propheta pro diabolo dicitur: Omne lignum paradisi non est assimilatum ei . Et post pauca: Cedri non fuerunt altiores illis . Lignum Christus sive sancti, in psalmo: Et erit tanquam lignum, quod plantatum haec faciunt, in arido quid fiet? Lignum homo, ut in Ecclesiaste: Si ceciderit lignum ad austrum, sive ad aquilonem , id est, in bonam vel in malam partem, ubicunque ceciderit, ibi erit. Ligna testimonia Scripturarum in Levitico: Ignis autem in altari semper ardebit, quem nutriet sacerdos subjiciens ligna mane per singulos dies . Huic testimonio Salomonis sententia congruit, in qua ait: Qui addit scientiam, addit dolorem . Lignum crux Christi in
Abbreviated transcription (Latin):
omnes referunt gloriam. prout unus quisqz prefati spi¬
ritus septiformĩs dona suscipit. gli̾a enim sicut dictum
sepe meminimus laus est facta cẽlebracõe multorũ. Item
saltus significat populum ecclĩe de quo in propheta sꝙ¬
tum est. qui hĩtant in deserto securi doriient in saltib.
Rursus saltus meridianus tipum tenet poxuli udeoriũ
unde in ezechiel dicit. hec dicit dominus ad saltum agit
merediani. Ecte ego succendam ignem in te et deuorab̃it
onmne lignum uiride. et omue lignum aridum. Ligna dc̃a
quia incensa conuertuntur in lumen. unde et iucimum
dicitur. ꝙ lumen det. Astula abtollendo nuncupatu. fo¬
mes est astula que ab arboribus ercutitur recisione:
aut astule ambuste aut ligna cauata. a fungis nomĩe
accepto. ꝙ ita capiat ignem. dequo uirgilius. ina puitqz
in fomite flaminam. Ligna emm et in bonam partem
et in malam posita reperiuntur. in bonam ut ẽ illud.

Expanded text:
omnes referunt gloriam: prout unusquisque praefati spiomnes referunt gloriam: prout unusquisque praefati spiritus septiformis dona suscipit: gloria enim sicut dictum saepe meminimus laus est facta celebratione multorum. Item saltus significat populum ecclesiae, de quo in Propheta scriptum est: Qui habitant in deserto, securi dormient in saltibus . Rursus saltus meridianus typum tenet populi Judaeorum: unde in Ezechiel dicit: Haec dicit Dominus ad saltum agri meridiani: Ecce ego succendam ignem in te, et devorabit omne lignum viride, et omne lignum aridum . Ligna dicta, quia incensa convertuntur in lumen; unde et lychnum dicitur, quod lumen det. Hastula a tollendo nuncupata. Fomes est hastula, quae ab arboribus excutitur recisione: aut hastulae ambustae, aut ligna cavata, a fungis nomine accepto: quod ita capiat ignem, de quo Virgilius: Rapuitque in fomite flammam. Ligna enim et in bonam partem et in malam posita reperiuntur: in bonam, ut est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
eciam sacram scripturam allegories testimoniis obum¬
bratam ut ẽ illuõ. deus a libans ueniẽt. et sanctus de mõ¬
te um broso ⁊ condenso. De quo in ꝑsalmo scriptum est. in¬
uenimus ea in campis silue. Campi uõ silue indicant
corda gentilium que ex peccatis qiͣ siluestribus ac dumo¬
sis locis mundante domnio campestri puritate patuerũt.
De his silius egressi sunt duo ursi. reges uidelicet roma¬
iorum ad preceptum tipia helisei et post qͣdragin
anios ascensionis eus ad celos uidaicos pueros comede¬
runt. Silue gentes funt ut in psalmo. exterminauit eã
aper de siluã. Condensa autem hoc ẽ opaca siluestria.
que loca significant diuine scripture occulta. ut ẽ illũ
in psalmo. Reuelauit dommus condensa. et in templo ei
omes dicent gloriam. Reuelauit enm timor diñ condẽ¬
sa quando ignoracõe deposita ad intelligẽciam diuine le¬
gis. deuoti populi conuenerunt. Pro qua re in eccliã eiꝰ

Expanded text:
etiam sacram Scripturam allegoricis testimoniis obumetiam sacram Scripturam allegoricis testimoniis obumbratam, ut est illud: Deus a Libano veniet, et sanctus de monte umbroso et condenso . De quo in Psalmo scriptum est: Invenimus eam in campis silvae. Campi vero silvae indicant corda gentilium, quae ex peccatis quasi silvestribus ac dumosis locis, mundante Domino, campestri puritate patuerunt. De his silvis egressi sunt duo ursi reges videlicet Romanorum ad praeceptum typici Elisaei, et post quadraginta duos annos ascensionis ejus ad coelos Judaicos pueros comederunt. Silvae gentes sunt, ut in Psalmo: Exterminavit eam aper de silva . Condensa autem, hoc est, opaca silvestria, quae loca significant divinae Scripturae occulta: ut est illud in Psalmo: Revelavit Dominus condensa: et in templo ejus omnes dicent gloriam . Revelavit enim timor Domini condensa, quando ignoratione deposita ad intelligentiam divinae legis devoti populi convenerunt. Pro qua re in Ecclesia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
floruerunt in mundo. crescente ecclĩa xp̃i. Item flos głiã
seculi huius. in ysaia omnis inquit caro fenum. et oĩs
gloria eius quasi flos feni. Poma significant fructus
sanctorum in uirtutibus ut est illũd ncantico cantico¬
rum ⁊ manducet fructum pomorum suorum. Item spon¬
sa ad sponsum dicit. omnia ponia noua ⁊ uetera dilecte
mi seruaui tibi. Poma noua ⁊ uetera precepta siue pro¬
missa funt noui testamenti et ueteris. que omma ad xp̃i
graciam. referre ecclĩam manifestum est. Rursum poma
dulcedo peccati. Unde in amos legitur. quid tu uides amos
Et dixit. uncinum pomorum hoc est supplicia pectator.
matura dicuntur ꝙ apta sunt ad mandendum. sic et in¬
matura quia priusquam matura fiant dura sunt ad mã¬
dendum. Allegorice autem matura dicuntur illa que ꝓ¬
fecta sunt. inimatura autem imperfecta ẽẽ dinoscũtur.
Silue autẽ siue saltus imstice gentes significant. uel

Expanded text:
floruerunt in mundo, crescente Ecclesia Christi. Item flos gloria floruerunt in mundo, crescente Ecclesia Christi. Item flos gloria saeculi hujus. In Isaia: Omnis, inquit, caro fenum, et omnis gloria ejus quasi flos feni . Poma significant fructus sanctorum in virtutibus, ut est illud in Cantico canticorum: Et manducet fructum pomorum suorum . Item sponsa ad Sponsum dicit: Omnia poma nova et vetera, dilecte mi, servavi tibi . Poma nova et vetera, praecepta sive promissa sunt Novi Testamenti et Veteris, quae omnia ad Christi gratiam referre ecclesiam manifestum est. Rursum poma dulcedo peccati: unde in Amos legitur: quid tu vides, Amos? Et dixi: Uncinum pomorum , hoc est, supplicia peccatorum. Matura dicuntur, quod apta sunt ad mandendum: sic et immatura, quia priusquam matura fiant, dura sunt ad mandendum. Allegorice autem matura dicuntur illa, quae perfecta sunt: immatura autem, quae imperfecta esse dinoscuntur. Silvae autem sive saltus mystice gentes significant, vel