comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ ficta & imaginaria. an¬
uera sint humilitate fundati:
ad qđ ut facile ualeant ꝑueni¬
re. consequent᷑ instituuntur :¬
nullas penitꝰ cogitationes pruri¬
entes incorde ꝑnitiosa confu¬
sione celare. sed c̃festi ut ex¬
hortȩ fuerint: eas suo pate fa¬
cere seniori Nec suꝑ earum
uidicio quic quã suȩ discretio¬
n cõmittere: s illud credere
malũ eẽ uł bonũ. qđ discusserit
ac ꝓnunciauerit senioris ex¬
amen: Itaq fit. ut innullo cir¬
cũ uenire iuuenẽ callidꝰ inmi¬
cus : uelut in exꝑtũ ignarũꝙ
pͣualeat: Nec ulla fraude de¬
cipere : quẽ ꝑuidet non sua.
sed semoris discretione muni¬
ri. & suggestiones suas uł ignita
iacula quȩcũq in cor enis in¬
iecerit : ut seniori cel& ñpos¬
se suadere Alit̃ quippe subti¬
lissimus diabolus in ludere uł
deicere nniorem ñ poterit :
nisi cũ eũ. seu ꝑ arrogantiam.
siue ꝑuerecundiã: ađ cogita¬
tionum suarũ uelam inlexe¬

Expanded text:
utrum ficta et imaginaria anutrum ficta et imaginaria anuera sint humilitate fundati, ad quod ut facile ualeant peruenire, consequenter instituuntur nullas penitus cogitationes prurientes in corde perniciosa confusione celare, sed confestim ut exortae fuerint eas suo patefacere seniori, nec super earum iudicio quicquam suae discretioni committere, sed illud credere malum esse uel bonum, quod discusserit ac pronuntiauerit senioris examen. itaque fit ut in nullo circumuenire iuueuem callidus inimicus uelut inexpertum ignarumque praeualeat, nec ulla fraude decipere quem peruidet non sua sed senioris discretione muniri, et suggestiones suas uel ignita iacula, quaecumque in cor eius iniecerit, ut seniorem celet non posse suaderi. alias quippe subtilissimus diabolus inludere uel deicere iuniorem non poterit, nisi cum eum seu per adrogantiam sine per uerecundiam ad cogitationum suarum uelamen inlexe
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc erit sol¬
licitudo &
eruditio pͥn¬
cipalis. per
quã uinior
introductꝰ.
scandere consequent᷑ etiã cul¬
mina ꝑfectionis sũma p̾ualeat :
ut doceat eũ pͥmitꝰ suas uince.¬
re uoluntates Quẽ studiose m
his ac diligent᷑ exercens. haec
illi sẽꝑ imꝑare deindustria ꝓcu¬
rabit : quȩ senserit animo enis
e̾ẽ c̃traria: Multis siquidẽ ex¬
ꝑim̃tis edocti. tradunt mona¬
chũ & maxime iuniores. Nec
uoluntatẽ quidẽ concupiscen¬
tiae suȩ refrenare posse: nisi
prius mortificare ꝑ obȩdientiã
suas didicerit uoluntates Idõq
ꝓnunciant nullatenꝰ p̃ualere
uł irã uł tristiciã. uł sp̃m for¬
nicationis ex tinguere: s nec
humilitatẽ cordis uerã. nec cũ
fr̃ib unitatẽ ꝓp&uã. nec firmã
diuturnã qr posse retinere
concordiã : sed ne incenobio qͥđe
diutiꝰ ꝑmanere. eũ qͥ prius uolun-¬
tates suas ñ didicerit suꝑare:
institutis eos
quos initiant.
uelut el em̃tis
quibdã ac syl¬

Expanded text:
ec erit sollicitudo et eruditio principalis, per quam iunior introductus scandere consequenter etiam culmina perfectionis summa praeualeat, ut doceat eum primitus suas uincere uoluntates: quem studiose in his ac diligenter exercens haec illi semper imperare de industria procurabit, quae senserit animo eius esse contraria. multis siquidem experimentis edocti tradunt monachum et maxime iuniores ne uoluptatem quidem concupiscentiae suae refrenare posse, nisi prius mortificare per oboedientiam suas didicerint uoluntates. ideoque pronuntiant. nullatenus praeualere uel iram uel tristitiam uel spiritum fornicationis extinguere, sed nec humilitatem cordis ueram nec curti fratribus unitatem perpetuam nec firmam diuturnamque posse retinere concordiam, sed ue in coenobio quidem diutius permanere cum, qui prius uoluntates suas non didicerit superare. institutis eos quos initiant uelut elementis quibusdam ac syl
Abbreviated transcription (Latin):
cũ soleant certis tẽporib &iã
ante galloꝵ cantũ consurgere :
missa canonica celebrata. usq ad
lucẽ Post haec ugilias exten¬
dunt. ut eos suꝑ ueniens lux¬
matutina in hoc feruore sp̃s
reꝑiat constitutos Ac ꝑ totum
diei tempus feruentiores solli¬
citioresꝙ custodiat. p̃paratos
eos suscipiens adc̃flictũ. & con¬
tra diurnam colluctationẽ diã
sp̃ali meditatione: firmatos:

Expanded text:
cum soleant certis temporibus, etiam cum soleant certis temporibus, etiam ante gallorum cantum consurgere, missa canonica celebrata, usque ad lucem posthaec vigilias extendunt; ut eos sumatutina in hoc feruore spiritus repperiat constitutos ac per totum diei tempus feruentiores sollicitioresque custodiat, praeparatos eos suscipiens ad conflictum et contra diurnam conluctationem diabospiritali meditatione firmatos
Abbreviated transcription (Latin):
UIUS SOBI¬
lẽpnitatis
radio : cur
statuta sit
uł inuen¬
ta. in hac
non nulli
ignorantes: ex pl&is matuti¬
nis hymnis rursum reuertun¬
tur ad somnũ: In illã causã nichilo¬
minus incidentes: ob quã con¬
pescendã. haec a seniorib nͣris
sollẽpnitas instituta ẽ Illa nãq
hora. eã c̾sũ mare festinant: qua
neglegentiorib minisq sollici¬
tis. rursũ dormiendi reddatur
occasio: Qđ omĩ modis fieri non
oportet. sic̃ insuꝑiore libello
describentes aegẏptiorum sinaxin.
pleniꝰ exposuimus: ne purifica¬
tionẽ nr̃a c̾fessione supplici.
& ante lucanis orationib ad qͥ¬
sitã : uł emergens quȩdam re¬
dundantia humorũ naturaliũ
polluat. uł in lusio corrũpat
inimici : uł certe int̾cedens
etiã puri ac simplicis somni re¬
fectio : int̾rũpat sp̃s nr̃i feruore :
Ac tepe factoᷤ somni torpore :¬
ꝑ totũ diei spatiũ mnertes de¬
inceps igna uosq tradiicat qđ
aegỹptii ne incurrant: & qͥđe

Expanded text:
uius sollemnitatis ratio cur statuta sit uel inuenta, in hac nonnulli ignorantes expletis matutinis hymnis rursum reuertuntur ad somnum, in illam causam nihilominus incidentes, ob quam conpescendam haec a senioribus nostris sollemnitas instituta est. illa namque hora eam consummare festinant, qua neglegentioribus minusque sollicitis rursum occasio. Quod omnimodis fieri non oportet. Et sicut in superiori libello describentes Aegyptiorum synaxim plenius ex posuimus, ne purificationem nostram confessione supplici, et antelucanis orationibus acquisitam, vel emergens quaedam redundantia humorum naturalium polluat, vel illusio corrumpat inimici, vel certe intercedens etiam puri et simplicis somni refectio interrumpat spiritus nostri fervorem, ac tepefacto somni torpore per totum diei spatium inertes deinceps ignavosque traducat. Quod Aegyptii ne incurrant, et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
llod aõr or relicien¬
tib fr̃ib sacrę lectio¬
nes incenobiis recitent᷑.
nͣ de aegyptioꝵ typo ꝓ¬
cessisse. sed de cappado¬
cũ nouerimꝰ: Quos nul¬
li dubium est non spi¬
ritalis exercitationis cau¬
sa: quam compescende
bulationis gratia &
maxime contentionũ
quȩ plerumꝙ solent incon¬
uiuiis generari. hoc statuere
uoliusse uidentes alit̾ apđ
se non posse choiberi Apud
egy ptios enim uł maxime
tabennesiotas. tantum silenti¬
um ab omnibus exhibetur ut
cum inunum tanta numero¬
sitas fr̃m refectionis obtentu
consederit: nullus nemuttire
quidem audeat. prec̾ eum
qui suȩ decaniȩ p̃ est. Qui
tamen quid mense super¬
inferri uel auferri necessari¬
um eẽ peruiderit. sonitu
potius quam uoce significat
Tantaq uescentib eis. Silen¬
tii huius disciplina seruat᷑
ut cucullis ultra oculorum
palpebras dimissis. ne scilicet
liber a spectus babeat copiã
curiosius euagandi. nichil
amplius intueantur quam̃sã.
e adpositos inea uł quos ex

Expanded text:
llud autem, ut reficientibus fratribus sacrae Lectione ? in coenobiis recitentur, non de Aegyptiorum typo processisse sed de Cappadocum nouerimus. quos nulli dubium est nos tam spiritalis exercitationis causa, quam conpescendae bulationis gratia et maxime contentionum? quae plerumque solent in conuiuiis generari, hoc statuere uoluisse, uidentes eas aliter apud se non posse cohiberi. apud Aegyptios enim uel maxime Tabennesiotas tantum silentium? ab omnibus exhibetur, ut, cum in unum tanta numerositas fratrum refectionis obtentu consederit, nullus ne muttire quidem audeat praeter eum, qui suae decaniae praeest, qui tameu? si quid mensae superinferri uel auferri necessarium esse peruiderit, sonitu potius quam uoce significat. tantaque uescentibus eis silentii huius disciplina seruatur, ut cucullis ultra oculorum palpebras demissis, ne scilicet liber aspectus habeat copiam curiosius euagandi, nihil amplius intueantur quam mensam et adpositos in ea uel quos ex
Abbreviated transcription (Latin):
tia non solũ obiciant se pectori¬
bus transeuntiũ: uerum etiam
strata ꝑt̾ram. conculcada pedib
offerant : atq ad colligendum
parata. facile ad consensũ concu¬
piscentiȩ in licere ualeant in¬
tuentes: & oportunitate uł co¬
pia. quamuis destrictos atq abs¬
tinentissimos ad sui desiderium
ꝓuocare : sacrilegiũ ducatur. noi
modo quicquam ex his degusta¬
re. uerum etiam manu contin¬
gere : absq eo qđ palã cunctis
in cõmune reficientib Exhibe¬
tur: et ad ꝑcipiendum ȩcono¬
mi dispensatione. ꝑ frm obseqͥa
publice ministratur:¬

Expanded text:
tia non solum obiciant se pectoribus transeuntium, uerum etiam strata per terram conculcanda pedibus offerant, atque ad colligendum parata facile ad consensum concupiscentiae inlicere ualeant intuentes et oportunitate uel copia quamuis districtos atque abstinentissimos ad sui desiderium prouocare, sacrilegum ducatur non modo quicquam ex his degustare, uerum etiam manu contingere absque eo, quod palam cunctis in commune reficientibus exhibetur et ad percipiendum oeconomi dispensatione per fratrum obsequia publice ministratur
Abbreviated transcription (Latin):
entiae ac discretionis enituisse ꝑuidimꝰ.
uł quos adimitandũ grã xp̃i uelut
splendidissima luminaria omnibus
p̃locauit. esu panis qui apud eos uiliᷤ
habetur ac facilis: abstinuisse cognoui¬
mus Nec eorum quempiam qui hanc
regulam declinantes: p̃ter misso pa¬
nis usu. leguminum uel olerum
seu pomorum refectionem sectati st̃:
inter ꝓbatissimos babitum ali¬
quando conspeximus. Sed ne disere
nonis quidem aut scientiȩ gratiã
consecutũ: Non solum enim ceteriᷤᷤ
inusitatas escas ex petere: monachũ
non debere decernunt. ne uideli¬
cet cursus eius uelut in ꝓpatulo
cunctis ex positus in anis factus ac
uacuus: cȩnodoxiȩ morbo deꝑeat:
Sed ne ipsam quoq ieiuniorum
castigationem communem: cuiquã
facile pate fieri oportere ꝓnunci¬
ant: Uerum quantum fieri potest:
contegi parit̃ & abscondi Aduen¬
tantib aut̃ fr̃ib magis humanita¬
tis ac dilectionis afferri debere uir¬

Expanded text:
entiae ac discretionis enituisse peruidimus entiae ac discretionis enituisse peruidimus uel quos ad imitandum gratia Christi uelut splendidissima luminaria omnibus praelocauit, esu panis, qui apud eos uilis habetur ac facilis, abstinuisse cognouimus, nec eorum quempiam, qui hanc regulam declinantes praetermisso panis usu leguminum uel holerum seu pomorum refectionem sectati sunt, inter probatissimos habitum aliqtionis quidem aut scientiae gratiam consecutum. Non solum enim caeteris inusitatas escas expetere monachum non debere decernunt, ne videlicet cursus ejus velut in propatulo cunctis expositus, inanis factus ac vacuus cenodoxiae morbo depereat, sed ne ipsam quoque jejuniorum castigationem communem cuiquam facile patefieri oportere pronuntiant; verum quantum fieri potest, contegi pariter et abscondi. Adventantibus autem fratribus magis humanitatis ac dilectionis offerri debere vir
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatur:
GIIUR ELISENDUS eSI CIBꝰ.
non tantum qui concupiscen¬
tiae flagrantes aestus tem¬
peret minusq succendat: ue¬
rum etiam qui ad parandum
sit facilis. & quem ad coem̃dũ
oportuniorem. uilioris preti
compedium p̾̃st&: quiq sit
conuersatione fratrum usuiq
cõmunis: Riplex enim natura
est: gastrimargiȩ: Unar quȩ
cãnonicam refectionis horam p̃uenire
cõpellit: alia quȩ tantum modo uen¬
tris ingluuiȩ & saturitate quarũli¬
bet gaudet escarũ. Tercia quȩ acura¬
tiorib aepulis : & ex colentiorib ob¬
lectat᷑ Ideoq aduersus eam. necesse ẽ
monachum obseruantiam triplicẽ
custodire Idest. ut primum legitimũ
tempus absolutionis ex pectet : deinde
ut castigatis: tercio. ut qualib cumq
aescis uilioribq contentus sit: Quic¬
quid aut̃ extra consuetudinem p̃sumi¬
tur usumq communem: ut uanȩ głȩ
antiquissima patrum traditionotat:
Nec quemquam ex his. quos merito sci¬

Expanded text:
cruciatur. Igitur eligendus est cibus non tantum qui concupiscentiae flagrantis aestus temperet minusque succendat, uerum etiam qui ad parandum sit facilis et quem ad coemendum oportuniorem uilioris pretii conpendium praestet quique sit con-uersationi fratrum usuique communis, triplex enim natm a est gastrimargiae, una quae canonicam refectionis horam praeueniri conpellit, alia quae tantummodo uentris ingluuie et saturitate quarumlibet gaudet escarum, tertia quae accuratioribus epulis et esculentioribus oblectatur. ideoque aduersus eam necesse est monachum obseruantiam triplicem custodire, id est ut primum legitimum tempus absolutionis expectet, deinde ut castigatis, tertio ut qualibuscumque escis uilioribusque contentus sit. quidquid autem extra consuetudinem praesumitur usumque communem, ut uanitatis eantiquissima patrum traditio notat. nec quemquam ex his, quos merito sci
Abbreviated transcription (Latin):
xuiiiiDe abbate mache e int̾ conlationes
sp̃ales numquam dormiente & sẽꝑ
int̾ terrenas fabulas obdormiente
Eiusdẽ senis de nemine iudicando:
spãles conlationes dormitantes ad
narrationẽ ociosȩ fabulȩ uidisset
experge factos:

Expanded text:
XXIX. De abbate Machete inter Collationes spiritales numquam dormitante, et semper inter terrenas fabulas obdormiente. Eiusdem senis de nemine iudicando. fratres inter spiritales conlationes dormitantes ad narrationem otiosae fabulae uidisset expergefactos
Abbreviated transcription (Latin):
palmarum beatus apłs ad coronã
sublimissimi agonis ascenderit: sxx
Qd̾ athletis xp̃i donec incorpore
cõmorantur pugna non desit:
Qd ñ debeat monachus sumendi
cibi tempus excedere si uult ad pug¬
nas interiorum certaminum persaxxo¬
De interiore monachi pace & abss xxuii
Qđ id circo nos oporteat exercerel axxoni¬
continentiam corporalem ut per
ipsam perueniamus ad spiritale xuiiii
xXIII Qđ mȩgypto in different̃ uiderimꝰ s
sub aduentu nr̃o solui cotidiana
De continentia senis qui ita sexies
cibũ sũpsit ut seruaret esuriem:
De eo sene qui incella sua escam
nũ quã solus accepit:
Quid de fructu studui sui ꝓfessis
abbas poesius & iohannes¬

Expanded text:
palmarum beatus apostolus ad coronam sublimissimi agonis ascenderit. XVIIII. Quod athletis Christi, donec in corpore commorantur, pugna non desit. XX. Quod non debeat monachus sumendi cibi tempus excedere, si uult ad pugnas interiorum certaminum perDe interiore monachi pace et abstinenti. Quod idcirco nos oporteat exercere continentia corporalem, ut per ipsam perueniamus ad spiritale ieiuniuXXIIII. Quod in Aegypto indifferenter uiderimus suo aduentu nostro solui cotidiana De continentia senis, qui ita sexies cibum sumpsit ut seruaret esuriem. XXVI. De eo sene qui in cellula sua escam numquam solus accepit. XXVII. Quid de fructu studii sui professi sunt abbas Paesius et Iohannes
Abbreviated transcription (Latin):
uM de
sẏriȩ par¬
tib senioꝵ
scita dis¬
cere cupi¬
gy pti pro¬
uintiam petissemus: ibiq tanta
cordis a lacritate nos suscipi mira¬
remur : utnulla prorsus sic̃ fuera¬
mus in palestinȩ monasteriis insti¬
tuti. usq ad prestitutam ienni¬
horam refectionis regula seruaret᷑.
serd absꝙ legitimis quartȩ sextȩq
feriȩ quocumq ꝑrexissemus cotidi¬
ana statio solueretur: quidam senio¬
rum ꝑ contantib nobis cur ita in¬
differenter apud eos preterirent᷑
cotidiana ieiunia : respondit Ieiui¬
nium semꝑ est mecum: uos autẽ
continuo dimissurus. mecum iu¬
git̃ tenere non potero Et ieriniũ
licet utile sit ac necessariũ: tam̃
uoluntarii mimeris est oblatio:
Opus aut̃ caritatis impleri: exi¬
git p̃cepti necessitas Itaq susci¬
piens in uobis xpm: reficere eum
debeo Deducens aut̃ uos. humani¬
tatem. eius obtentu prebitam:
districtiore ieuinio imme met
potero compensare: Non enim
posst̃ filii sponsi ieninare: donec

Expanded text:
um de Syriae partibus seniorum scita discere cupigypti prouinciam petissemus ibique tanta cordis alacritate nos suscipi miraremur. ut nulla prorsus, sicut fueramus in Palaestinae monasteriis instituti, usque ad praestitutam ieiunihoram refectionis regula seruaretur, sed absque legitimis quartae sextaeque feriae, quocumque perrexissemus, cotidiana, statio solueretur, quidam seniorum percontantibus nobis, cur ita indifferenter apud eos praeterirentur cotidiana ieiunia, respondit: ieiunium semper est mecum, uos autem continuo dimissurus mecum iugiter tenere non potero. et ieiunium, licet utile sit ac necessarium, tamen uoluntarii muneris est ablatio,I opus autem caritatis inpleri exigit praecepti necessitas. itaque suscipiens in uobis Christum reficere eum debeo, deducens autem nos humanitatem eius obtentu praebitam districtiore ieiunio in memet potero conpensare. non enim possunt filii sponsi ieiunare, donec
Abbreviated transcription (Latin):
uenena serpentis. pate facta non fuerit. suc¬
currere ꝑiclitanti perituro ue non poterit:
Hoc gͥ modo ad scientiã discretionis uerȩ ꝑ ue¬
nire facillime poterimus. ut senioꝵ uestigia
sub sequentes: neq agere quicquam noui.
neq discernere nr̃o iudicio p̃sumamus. sed
tas informarit : in omnib gradiam᷑: Qua in¬
stitutione firmatus. ñ modo ad ꝑfectã disere¬
tionis rationẽ quisq ꝑueniet: uerum etiã
acunetis insidus inimici tutissimus ꝑma¬
nebit:. Nullo namq alio uitio tam p̃cipitẽ
diabolus monachũ ꝑtrahit ac ꝑduc̃ ad mor

Expanded text:
venena serpentis, patefacta non fuerint, sucvenena serpentis, patefacta non fuerint, succurrere periclitanti periturove non poterit. Hoc igitur modo ad scientiam discretionis verae pervenire facillime poterimus, ut seniorum vestigia subsequentes, neque agere quidquam novi, neque discernere nostro judicio praesumamus; sed tas informarit, in omnibus gradiamur. Qua institutione firmatus, non modo ad perfectam discretionis rationem quisque perveniet, verum etiam a cunctis insidiis inimici tutissimus permanebit. Nullo namque alio vitio tam praecipitem diabolus monachum pertrahit ac perducit ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
decorde tuo salubri confessione depulsũ. ocłis.
ꝑuideres: pate factũq hostem. nequaquã locũ
inte ulterius habiturũ: aꝑta eiꝰ expulsione cog¬
nosceres: Itaq scđm sententiã senis. ita ẽ in qͥt¬
inme confessionis huiꝰ uirtute dominatio dia¬
bolicae illiꝰ tyrannidis extincta atq in ꝑpe¬
tuũ consopita: utnumquã michi ne memoriã
quidẽ concupiscentiae. huiꝰ ulteriꝰ temptaue¬
rit inimicus ingerere. Nec me post haeo⁊
aliquando pulsatũ furtiui illiꝰ desidn
instigatione ꝑsenserim: Quẽ sensũ. inaeccłias¬
t̃ quoq pulcherrime legimus figuratum: Si
momorderit inquit serpens non insibilo: ñ ẽ
abundantia incantatori: com modit taciti ser¬
pentis morsum ꝑniciosum ẽẽ designans: Idẽ
si ꝑconfessionẽ suggestio seu cogitatio diaboli¬
ca. in cantatori cuiquam spĩtali scilic& uiro
qui carnib scripturarum mederi ꝓtinus uul¬
neri & extrahere decorde consueuit noxia

Expanded text:
de corde tuo atabri confeesione depnlsum oculis de corde tuo atabri confeesione depnlsum oculis peruideres, patefactumque hostem nequaquam locum in te ulterius habiturum aperta eius expelsione cognosceres. itaque secundum sententiam senis ita est, inqin me confessionis hujus virtute dominatio diabolicae illius tyrannidis exstincta atque in perpetuum consopita, ut numquam mihi ne memoriam quidem concupiscentiae hujus ulterius tentaverit inimicus ingerere, nec me post haec aliquando pulsatum furtivi illius desiderii instigatione persenserim. Quem sensum in Ecclesiaste quoque pulcherrime legimus figuratum: Si momorderit, inquit, serpens non in sibilo, non est abundantia incantatori , taciti serpentis morsum perniciosum esse designans, id est, si per confessionem suggestio seu cogitatio diabolica incantatori cuiquam, spiritali scilicet viro, qui carminibus Scripturarum mederi protinus vulneri, et extrahere de corde consuevit noxia
Abbreviated transcription (Latin):
prost̃nens: quã ipse fueras abeo tua taciturni¬
tate deiectus:. Quẽ utiq nequaquã uł tua
uł alterius re pdł sione confutans. inte minc
usq ꝑmiseras dominari: scđm illã salomonis
sententiam: Quia non fit contradictio abhis
qui faciunt malũ cito: ideo repletum ẽ cor
filiorũ hominũ in ipsis ut faciant mala:
Et id circo iam te post hanc publicatione
suã . iste nequissimus sp̃s inquietare non
poterit: Nec in te latibulũ sibi teterrimꝰ ser¬
pens deinceps usurpabit: detenebris cordis
tin salutari confessione ꝓtractus adlucẽ:
Nec dũ senex haec uerba compleuerat: & ec¬
ce lampas accensa demeo sini ꝓcedens. ita
cellã repleuit odore sulphureo: ut uehemen¬
tia fȩtoris ipsius. uix in ea nos residere ꝑ¬
mitteret Resumensq ad monitionẽ senex.
ecce inquit dñs tibi ueritatẽ sermonũ meorum
uisibilit̾ ad ꝓbauit. Utpassi onis illiꝰ incentorem

Expanded text:
prosternens quam ipse fueras ab eo tua taciturniprosternens quam ipse fueras ab eo tua taciturnitate deiectus. quem utique nequaquam uel tua uel alterius responsione confutans in te nunc usque permiseras dominari secundum illam Salomonis sententiam: quia non fit contradictio ab his qui faciunt malum cito, ideo repletum est cor filiorum hominis in ipsis ut faciant mala. et idcirco iam te post hanc publicationem suam iste nequissimus spiritus inquietare non poterit nec in te latibulum sibi taeterrimus serpens deinceps usurpabit, de tenebris cordis tui salutari confessione protractus ad lucem. necdum senex haec uerba conpleuerat et ecce lampas accensa de meo sinu procedens ita cellam repleuit odore sulpureo, ut uehementia foetoris ipsius uix in ea nos residere permitteret. resumensque af monitionem senex, ecce, inquit, dominus tibi ueritatem sermonum meorum uisibiliter adprobauit, ut passionis illius incentorem
Abbreviated transcription (Latin):
quam haberent donec celarentur exponeret:
ego collationis huius uirtute compunctus.
& conscientia redarguente ꝑt̾ritus: uelut qͥ
crederem obhoc ea fuisse ꝓlata. quod seni dñs
secreta mei pectoris reuelasset : in occultos
primũ genitus excitatus. de in eordis mei con¬
punctione crescente in aꝑtos singultus lacri¬
masq ꝓrũpens. paxematiũ quod consueti¬
dine uitiosa subtraxeram clancule come¬
dendũ. desinu furti mei conseio ac suscepto¬
re ꝓduxi : eumq inmediũ ꝓferens. quem¬
admodũ cotidie latenter ederẽ: pros¬
tratus int̾rã cũueniȩ po stulatione c̃fessus
sum: Et ub̾tim ꝓfusis lacrimis. ut absolutionẽ mͥ
dirussimȩ captiuitatis adño poscerent. implo¬
raui: lum senex. confide ait o puer.: ab soluit
te hac captiuitate etiam me tacente confes¬
sio tua: Uictorẽ nãq aduersariũ tnum ho¬
die trium phasti. ualidiꝰ eũ tua confessione

Expanded text:
quam haberent donec celarentur, exponeret, quam haberent donec celarentur, exponeret, ego conlationis huius uirtute conpunctus et conscientia redarguente perterritus, uelut qui crederem ob hoc ea fuisse prolata, quod seni dominus secreta mei pectoris reuelasset, in occultos primum gemitus excitatus, dein cordis mei conpunctione crescente in apertos singultus lacrimaaque prorumpens paxamatium, quod consuetudine uitiosa subtraxeram clancule comedendum, de sinu furti mei conscio ac susceptore produxi, eumque in medium proferens, quemadmodum cotidie latenter ederem, prostratus in terram cum ueniae postulatione confessus sum, et ubertim profusis lacrimis ut absolutionem dirissimae captiuitatis a domino poscerent inploraui. tum senex: confide, ait, o puer. absoluit te ab hac captiuitate etiam me tacente confessio tua. uictorem namque aduersarium tuum hodie triumphasti, ualidius eum tua confessione
Abbreviated transcription (Latin):
occulte edebam: Quod furtum. licet coniuen¬
tia uoluntatis & inoliti semel desiderii incon¬
tinentia. sine cessatione cõmitterẽ: expleta
tamen concupiscentia fraudulenta. ad memet
ipsũ reuertens grauius suꝑ admisso furti
crimine crucidbar: quã suꝑ esu eius fuerã io¬
cundatus Cumq istud molestissimũ opus ab
ex auctorib michi pharaonis indictum. uice
laterũ singulis dieb explere non sine cordis
mei dolore conpellerer. nec tam̃ eruere me
possẽ ab hac coꝵ seuissima trrannide. &
clandestinũ furtũ seni manifestare confun¬
derer: contigit dĩ nutu de hoc me captiui¬
tatis iugo uolentis eripere. ut quidã frẽs:
cellã senis obtentu aedificationis expeterent:
Cumq refectione transacta. collatio sp̃alis
cȩpisset agitari: repondensq senex propositis
int̾rogationib eorum. de castrimargiae uitio
& occultarum cogitationum dominatione dis¬
sereret: earumq naturam & atrocissimã uim¬

Expanded text:
occulte edebam. quod furtum licet coniuenocculte edebam. quod furtum licet coniuentia uoluntatis et inoliti semel desiderii incontinentia sine cessatione conmitterem, expleta tamen concupiscentia fraudulenta ad memet ipsum reuertens grauius super admisso furti crimine cruciabar quam super esu eius fueram iucundatus. cumque istud molestissimum opus uelut ab exactoribus mihi Pharaonis indictum uice laterum singulis diebus explere non sine cordis mei dolore conpelierer nec tamen eruere me possem ab hac eorum saeuissima tyrannide et clandestinum furtum seni manifestare confunderer, contigit dei nutu de hoc me captiuitatis iugo uolentis eripere, ut quidam fratres cellam seius obtentu aedificationis expeterent. cumque refectione transacta conlatio spiritalis coepisset agitari respondensque senex propositis interrogationibus eorum de gastrimargiae uitio et occultarum cogitationum dominatione dissereret earumque naturam et atrocissimam uim
Abbreviated transcription (Latin):
quisq non suo iudicio. sed maioꝵ uiuit exemplo:
Nec ualebit ignorationi eius callidus hostis in¬
ludere : qui uniuersas cogitationes incorde nas¬
centes. ꝑ niciosa ueretundia nescit obtegere:
Sed eas maturo ex amine seniorum : uel re¬
ꝓbat uł admittit: Ilico namq ut pate facta
fuerit cogitatio maligna: marcescit: Et an¬
te quam discretionis iudiciũ proferatur: ser¬
pens teterrimus uelut etenebroso ac sub t̃¬
raneo specu uirtute confessionis protractus
adlucem & traductus quodam modo ac deho-¬
nestatus. abscedit: Lam diu enim suggestiones eiꝰ
nexiae dominantur innobis. quandiu celant᷑
in corde Et ut uirtutem sententiae huius
efficatius colligatis: referam uobis abbatis sara-¬
pionis factum. quod ille iuniorib frequentis¬
sime instructionis grã ꝓponebat:
quit essem pue
sene. unũ paxematiũ cotidie insinu meo la-¬
tent᷑ absconderẽ: Quod sera ignorante illo

Expanded text:
quisque non suo iudicio, sed maiorum uiuit exemplo, quisque non suo iudicio, sed maiorum uiuit exemplo, nec ualebit ignorationi eius callidus hostis inludere, qui uniuersas cogitationes in corde nascentes perniciosa uerecundia nescit obtegere, sed eas maturo examine seniorum uel reprobat uel admittit. ilico namque ut patefacta fuerit cogitatio maligna marcescit, et antequam discretionis iudicium proferatur, serpens taeterrimus uelut e tenebroso ac snbterranoo specu uirtute confessionis protractus ad lucem et traductus quodammodo ac dehonestatus abscedit. tamdiu enim suggeetiones eius noxiae dominantur in nobis, quamdiu celantur in corde. et ut uirtutem sententiae huius efficacius colligatis, referam uobis abbatis Sarapionis factum, quod ille iuuenioribus frequentissime instructionis gratia proponebat.\' quit, essem puerunum pazamatium cotidie in sinu meo latenter absconderem, quod sero ignorante illo
Abbreviated transcription (Latin):
tim& figuratum: Atq illud sic̃ uulgari usus
uerbo hestna conlatione dixisti tamquã para-¬
charaximũ repbemus: illa instructi ꝑitia.
quam satis copiose & integre ꝓsecutus. sp̃ali
atq euangłico trapezitȩ meẽ debere signasti:
Quid enim proderit uirtutis eius & grãe me¬
rita cognouisse : si quẽ ad modũ expetenda
uel adquirenda sit nesciamus.
UMmoses.
uera inquit discre¬
tio. non nisi uera
humilitate conqui¬
ritur: Cuius humi¬
litatis baec erit
prima. probatio.
si uniuersa non so¬
lum quae agenda
sunt. sed etiam quȩ cogitantur. senioꝵ reser¬
uentur examini: Utnichil suo quis iudicio
credens. illoꝵ
ꝑ omĩa definitionib ad¬
qͥescat: Et quid bonum uł malũ debeat iudi¬
card: eorum traditione cognoscat: Quae insti-¬
tutio. non solum perueram discretionis uiam
iuenem recto tramite docebit incedere: ueꝵ
etiamacunctis fraudibus & insidiis inimici ser¬
uabit inlȩsũ. Nullatenus enĩ decipi poterit:

Expanded text:
tima figuratum, atque illud, sicut uulgari usus uerbo hesterna conlatione dixisti, tamquam paracharaximum reprobemus, illa instructi peritia, quam satis copiose et integre prosecutus spiritali atque euangelico trapezitae inesse debere signasti. quid enim proderit uirtutis eius et gratiae merita cognouisse, si quemadmodum expetenda uel adquirenda sit nesciamus P Tum MOVSES: Vera, inquit, discretio non nisi uera humilitate conquiritur. cuius humilitatis haec erit prima probatio, si uniuersa non solum quae agenda sunt, sed etiam quae cogitantur, seniorum reseruentur examini, ut nihil suo quis iudicio credens illorum per omnia definitionibus adquiescat et quid bonum uel malum debeat iudicare eorum traditione cognoscat. quae institutio non solum per ueram discretionis uiam iuuenem recto tramite docebit incedere, uerum etiam a cunctis fraudibus et insidiis inimici seruabit inlaesum. nullatenus enim decipi poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
non haberi: multoꝵ casus & exꝑimenta de¬
¶darant:
d haeo GER¬
manus Et nouellis
exemplis. & defini¬
tionib antiquoꝵ.
satis abundeq per¬
patuit : discretionẽ
fontem quod anmͦ
radicemq cunctaꝵ
eẽ uirtutũ. Quomͦ
gadquiri debeat. cupimus edoceri: Aut quẽ¬
admodũ. utrũ uera & exdõ an falsa & dia¬
bolica sit. possit agnosci Ut secundũ illã euan¬
głicam quã suꝑiore tractatu disserusti pa¬
rabolã qua iubemͣ fieri probabiles trapezitȩ.

Expanded text:
non habere, multorum casus et experimenta denon habere, multorum casus et experimenta declarant. Ad haec GERHANVS: Et nouellis exemplis et definitionibus antiquorum satis abundeque perpatuit discretionem fontem quodammodo radicemque cunctarum esse uirtutum. quomodo ergo adquiri debeat cupimus edoceri, aut quemadmodum utrum uera et ex deo, an falsa et diabolica sit possit agnosci, ut secundum illam euangelicam quam superiore tractatu disseruisti parabolam, qua iubemur fieri probabiles trape
Abbreviated transcription (Latin):
retrusus exegerat: ita ẽ ad extremũ diabolicis
reuelationibus somniisq delusus. ut post tan¬
tos labores atq uirtutes. quib excesserat om¬
nes monachos ibidem residentes: ad iudaismũ
& concisionẽ carnis. lapsu miserabili uol ueret᷑:
Nam cum uolens eum consuetudine uisionũ
adcredulitatẽ futurae deceptionis in licere:
uerissima queq multo tempr̃e diabolus uelut
ueritatis nuncius reuelasset. adextremum
religionis ac fidei nraẽ. apłis scilie& atꝙ mar¬
tirib tenebrosum ac tetrum. omniq ma¬
cie tabidũ atq deformẽ. & econtra iudȩoꝵ
plebe una cũ mose. patriarchis. ꝓpħis. summa i¬
tripudiantem lȩticia. & splemdidissimo lumine
coruscantẽ. suadens utsi mallet meriti ac beati¬
tudinis illoꝵ particeps fieri: circumcisionem
quoq suscipere festinaret: Horum itaq ꝓfec¬
to nullus tam lugubrit fuisset inlusus. si ra¬
tionẽ discretionis huiꝰ adsequi laborassent:Aua¬
obre inquantis ꝑniciosũ sit discretionis grãm

Expanded text:
retrusus exegerat, ita est ad extremum diabolicis reuelationibus somniisque delusus, ut post tantos labores atque uirtutes, quibus excesserat omnes monachos ibidem residentes, ad Iudaismum et circumcisionem carnis lapsu miserabili uolueretur. nam cum nolens eum consuetudine uisionum ad credulitatem futurae deceptionis inlicere uerissima quaeque multo tempore diabolus uelut ueritatis nuntius reuelasset, ad extremum religionis ac fidei nostrae, apostolis scilicet atque martyribus, tenebrosum ac taetrum omnique macie tabidum atque deformem et e contra Iudaeorum plebem cum Moysi, patriarchis, prophetis summa tripudiantem laetitia et splendidissimo lumine coruscantem, suadens ut, si mallet meriti ac beatitudinis illorum particeps fieri, circumcisionem quoque suscipere festinaret. horum itaque profecto nullus tam lugubriter fuisset inlusus, si rationem discretionis huius adsequi laborassent. quamobrem in quantis perniciosum sit discretionis gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
& annoꝵ numerositate qua inheremo ꝑduraũ.
hoc miseratione ⁊ humanitate summa ab his
qui eius conpaciebant᷑ exitio. uix a presbitero
abb̃e pafnutio potuerit obtineri: ut non int̃
biothanatos reputatus. etiã memoria & oblatio¬
ne pausantium iudicaretur indignus:U

Expanded text:
et annorum numerositate qua in heremo perdurauit et annorum numerositate qua in heremo perdurauit hoc miseratione et humanitate summa ab his qui eius conpatiebantur exitio uix a presbytero abbate Pafnutio potuit obtineri, ut non inter biothanatos reputatus etiam memoria et oblatione pausantiQm iudicaretur indignus.
Abbreviated transcription (Latin):
tione deceptiis: angłm satanae uelut angłm
lucis cum summa ueneratione suspiciens. eiꝰq p̃¬
ceptis prono obȩdiens famulatu: semet ipsũ inpute¬
um cuiꝰ profunditatẽ oculoꝵ non attingit intiu¬
tus p̃cipitẽ dedit. deangłi uidelicet sui sponsio¬
ne non dubitans: qui eũ ꝓmerito uirtutũ ac la¬
boꝵ suoꝵ. nequaquã possȩ firmauerat ulli iam
discrimini sub iacere: Cuiꝰ rer fidẽ ut exꝑm̃to
suȩ sospitatis euidentissime conꝓbaretir supra
dicto se puteo nocte intempesta inlusustinie¬
cit. magnũ scilie& uirtutis suae meritũ ꝓli¬
turus: cũ inde exisset in lȩsus: De quo. cũm penẽ
iam ex sanguis ingenti frm labore fuisset ex¬
tractus. uitam die tercia finiturꝰ: quod his de¬
ternis ẽ. ita indeceptionis suae obstinatione per¬
mansit. ut ei ne exꝑim̃to quidem mortis suae
potuerit ꝑsuaderi: quod fuisset demonũ calliditate
delusus: Quam obrem. prolaborum tantorum

Expanded text:
tione deceptus angelum Satanae uelut angelum tione deceptus angelum Satanae uelut angelum lucis cum summa ueneratione suscipiens eiusque praeceptis prono oboediens famulatu semet ipsum in puteum, cuius profunditatem oculorum non adtingit intuitus, praecipitem dedit, de angeli uidelicet sui sponsione non dubitans, qui eum pro merito uirtutum ae laborum suorum nequaquam posse firmauerat ulli iam discrimini subiacere. cuins rei fidem ut experimento suae sospitatis euidentissime conprobaret, supra dicto ee puteo nocte intempesta inlusus iniecit, magnum scilicet uirtutis suae meritum probaturus, cum inde exisset inlaesus. de quo cum paene iam exsanguis ingenti fratrum labore fuisset extractus, uitam die tertia finiturus, quod his deterius est, ita in deceptionis suae obstinatione permansit, ut ei ne experimento quidem mortis suae potuerit persuaderi, quod fuisset daemonum calliditate delusus. quamobrem pro meritis laborum tantorum
Abbreviated transcription (Latin):
continentiae teniuisse meminimus. & solitudi¬
nis secreta ultra omnes hic commorantes. miro
feruore sectatũ: Hic gͥ quo pacto quaue ra¬
tione : post tantos labores ab insidiatore delu¬
sus. grauissimo corruens lapsu cunctos iri hac
heremo constitutos luctuoso dolore ꝑcussit.
nonne quia minus discretionis uirtute pos¬
sessa. suis diffintionib regi. quã consilus uel
collationib frm̃ atq institutis maiorum ma¬
luit obȩdire: si quidem tanto rigore inmu
tabilẽ ieiunii continentiam semꝑ exercuit.
& solitudinis cellȩq ita iugit̃ secreta sectatus ẽ:
ut abeo participationẽ in eundi cũ frat̃nitate
conuiuii ne ueneratio quidem diei paschalis
aliquando potuerit obtinere. inqua frĩb cunc¬
tis ꝓ anniuersaria sollemnitate in aeccła re¬
tentatis. solus non poterat aggregari. ne quan¬
tulũ cumq perceptione leguminis parui: a
suo uideretur ꝓposito relaxasse: Qua p̾sũp¬

Expanded text:
continentiae tenuisse meminimus, et solitudicontinentiae tenuisse meminimus, et solitudinis secreta ultra omnes hic commorantes miro fervore sectatum. Hic igitur, quo pacto, quave ratione post tantos labores ab insidiatore delusus, gravissimo corruens lapsu, cunctos in hac eremo constitutos, luctuoso dolore perculit? Nonne quia minus discretionis virtute possessa, suis definitionibus regi, quam consiliis vel collationibus fratrum, atque institutis majorum, maluit obedire? Siqutabilem ieiunii continentiam semper exercuit et solitudinis cellaeque ita iugiter secreta sectatus est, ut ab eo participationem ineundi cum fraternitate conuiuii ne ueneratio quidem diei paschalis aliquando potuerit obtinere. in qua fratribus cunctis pro anniuersaria sollemnitate in ecclesia retentatis solus non poterat adgregari, ne quantulumcumque perceptione leguminis psrni a suo uideretur proposito relaxasse. qua praesump
Abbreviated transcription (Latin):
rũ: & discretor cogitationũ & intentionũ
cordis Quib manifestissime declaratur.
nullã sine discretionis grã ꝑfecte posse uel
ꝑfici uł stare uirtutẽ: Et ita tã beati antonu
quã uniuersoꝵ sententia diffinitũ ẽ: discre¬
tionẽ eẽ quȩ fixo gradu intrepidũ monachũ
ꝑducat addm p̃dictasq uirtutes iugit̃ con¬
seruet in lȩsas: cũ quaa dconsũ mationis excel¬
sa fastigia. minore possit fatigatione conscen¬
di: Etsine qua. multi etiam ꝓpensius labo¬
rantes. ꝑfectionis nequiuerint culmen at¬
tingere: Omnium namq uirtutũ generatrix.
custos. moderatrixq: discretio est:
⁊ u⁊ haric
eandem diffini¬
tionem antiqͥtꝰ
ascõ antonio &
cęteris patribus
ꝓmulgatã. re
cens quoq sic̃
promisimus confirmet exemplũ: recolite
id quod nuꝑ gestũ oculorũ ur̃oꝵ uidistis
one diaboli a sũmis
adima deiectũ:
Quẽ quin quaginta annis in hac heremo
commoratum. singłari districtione rigorem

Expanded text:
cogitationum et intentionum cordis. quibus manifestissime declaratur nnUam sine discretionis gratia perfecte posse uel perfici uel stare uirtutem. et ita tam beati Antoni quam uniuersorum sententia definitum est discretionem esse, quae fixo gradu intrepidum monachum perducat ad deum praedictasque uirtutes iugiter conseruet inlaesas, cum qua ad consummationis excelsa fastigia minore possit fatigatione conscendi et sine qua multi etiam propensius laborantes perfectionis nequiuerint culmen adtingere. omnium namque uirtutum generatrix, custos moderatrixque discretio est. Et ut hanc eandem definitionem antiquitus a sancto Antonio et ceteris patribus promulgacens quoque, sicut promisimus, confirmet exemplum, recolite id quod nuper gestum oculorum vestrorum vidistis one diabolica a summis ima dejectum, quem quinquaginta annis in hac eremo commoratum, singulari districtione rigorem
Abbreviated transcription (Latin):
nũ bibe: Etiterum. sic̃ ciuitas muris diruta.
& non circum data: sic ẽ uir qui non cu con¬
silio aliquid agit: Cuiꝰ priuatio quã ꝑmei¬
osa sit monacho: testimonii hunis exem¬
plũ ac figura declarat. dirutae eũ acsi¬
ne muris comparans. ciuitati: In hac sapi¬
entia. in hac intellectus sensusq consistit:
Sine quib nec interior nr̃a aedificari do¬
mus. nec spĩtales poter̃ diuitue cori¬
gregari scđm il lud. Cum sapientia
aedificatur domus. & cũ intellectu iterũ
erigitur. Cum sensu implentur cellaria
omnib diuitiis p̃ciosis & bonis Haec inquã ẽ
solidꝰ cib. qui nisi a ꝑfectis tantũ ac robustis
non potest sumi. scđm illud: ꝑfectorũ aut̃ ẽ
solidus cibus. Eorum: qui ꝓconsuetudine ex¬
ercitatos habent sensus ad discretionem boni
ac mali: Quae intantum utilis nobis ac neces¬
saria comproba tur: ut etiam uerbo dĩ eiꝰq
uirtutib co aptetur Scd̾m illud. uiuus est

Expanded text:
num bibe, et iterum: sicut ciuitas muris diruta num bibe, et iterum: sicut ciuitas muris diruta et non circumdata, sic est uir qui non cum consilio aliquid agit. cuius priuatio quam perniciosa sit monacho, testimonii huius exemplum ac figura declarat, dirutae eum ac sine muris comparans ciuitati. in hac sapientia, in hac intellectus sensusque consistit, sine quibus nec interior nostra aedificari domus nec spiritales poterunt diuitiae congregari secundum illud: cum sapientia aedificatur domus, et cum intellectu iterum erigitur: cum sensuinplentur cellaria omnibus diuitiis pretiosis et bonis. haec, inquam, est solidus cibus, qui nisi a perfectis tantum ac robustis non potest sumi secundum illud: perfectorum autem est solidus cibus, eorum qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali. quae in tantum utilis nobis ac necessaria conprobatur, ut etiam uerbo dei eiusque uirtutibus coaptetur secundum illud: uiuus est
Abbreviated transcription (Latin):
qui ei fuerat dĩ fauore concessus. compulit
credere meliorem eẽ miscđiã suã quam di¬
uini seuerissimã exsecutionem p̃cepti: & quẽ¬
admodũ ipsi uidebatur crudelis imperii:
Qua consideratione mollitus dũ mauult cri¬
entã uictoriã clementia temꝑare: ob indiscre¬
tam miscdiã uelut toto corpore redditus tene¬
brosus. in reuocabili morte damnatur Tuii¬
aec es⁊ dis¬
cretio. quȩ non
solum lucerna
corporis: sed etiã
sol ab apostolo nun¬
cupatur. seđm il¬
lud.: sol non occidat
suꝑ iracundiam
urãm: Haec etiã
uitae nrae dr̃ gub̃natio: seđm illud. quib
non ẽ gub̾natio. cadunt utfolia Haee consi¬
lium rectissime nominatur: sine quo meb
agere omnino scripturae auctoritate per¬
mittimur: Ita utne ipsũ quidem spĩtale
innum quod lȩtificat cor hommis. sine
ipsius sinamur moderatione ꝑcipere.: scđm
alud. cum consilio omnia fac: cum consilio ui¬

Expanded text:
qui ei fuerat dei fauore concessus, conpulit qui ei fuerat dei fauore concessus, conpulit credere meliorem esse misericordiam suam quam diuini seuerissimam exsecutionem praecepti et quemadmodum ipsi uidebatur crudelis imperii. qua consideratione mollitus dum mauult cruentam uictoriam clementia temperare, ob indiscretam misericordiam uelut; toto corpore redditus tenebrosus inreuocabili morte damnatur. Haec est discretio, quae non solum lucerna corporis, sed etiam sol ab apostolo nuncupatur secundum illud: so1 non occidat super ir\'acundiam uestram. haec etiam uitae nostrae dicitur gubernatio secundum illud: quibus non est gubernatio, cadunt ut folia. haec consilium rectissime nominatur, sine quo nihil agere omnino scripturae auctoritate permittimur, ita ut ne ipsum quidem spiritale uinum, quod laetificat cor hominis, sine ipsius sinamur moderatione percipere secundum illud: cum consilio omnia fac, cum consilio ui
Abbreviated transcription (Latin):
citate scilicet uitiorũ. & ꝑ turbationũ tene¬
bris inuolutos Sienłꝰ inquit lum̃ quod in
te est tenebrȩ st̃: tenebrae ipsȩ quantȩ er̃.:
Nulli namq dubiũ ẽ. errante iudicio cordis
nrĩ & ignorationis nocte possesso. cogitationes
quoq & oꝑa nr̃a quae ex discretionis delib̾atio¬
ne descendunt : maiorib peccatorũ tenebris
inplicari: Deniq ille qui primus iudicio dĩ reg¬
nũ populo ifrłis emeruit. quia hunc discretio¬
nis oculũ ne quã habuit: uelut toto corpo¬
re tenebrosus. etiam ipso deiectus ẽ regno. dũ
lucernȩ huiꝰ tenebris atq errore deceptus. accep¬
tabiliora dõ sacrificia sua: quã p̃cepti samuhelis
obȩdientiã iudicauit: Atq ex illa magis parte
causam offensionis incurrit: ex qua re ꝓpician¬
dam sibi diuinã sꝑauerat maiestatem sui¬
discretionis ignora¬
tio. achab regem is¬
rahel post illũ sub¬
limissimum uicto¬
riae triumphum

Expanded text:
citate scilicet uitiorum et perturbationum tenecitate scilicet uitiorum et perturbationum tenebris inuolutos. si enim inquit lumen quod in te est tenebrae sunt, tenebrae ipsae quantae erunt! nulli namque dubium est errante iudicio cordis nostri et ignorationis nocte possesso cogitationes quoque et opera nostra, quae ex discretionis deliberatione descendunt, maioribus peccatorum tenebris inplicari. Denique ille, qui primus iudicio dei regnum populi Israhelis emeruit, quia hunc discretionis oculum nequaquam habuit, uelut toto corpore tenebrosus etiam ipso deiectus est regno, dum lucernae huius tenebris atque errore deceptus acceptabiliora deo sacrificia sua quam praecepti Samuhelis oboedientiam iudicauit atque ex illa magis parte causam offensionis incurrit, ex qua repropitiandam sibi diuinam sperauerat maiestatem. huidiscretionis ignoratio Achab regem Israhel post illum sublimissimae uictoriae triumphum,
Abbreviated transcription (Latin):
tra uirtutum ꝑmittit extolli. id ẽ feruoris
excessu iustae continentiae modũ inepta pre¬
sumptione transcendere: nec oblectatum re¬
missione. deflectere aduitia simstra concedit.
hoc t̃ sub p̃ textu gubnandi corporis. contra¬
rio sp̃s tepore lentescere Haec namq est
discretio. quae oculus & lucerna corporis in
euangłio nuncupatur. scdm illam sententiã
saluatoris: lucerna corporis tui ẽ oculus tuus:
Quod si oculus tuus simplex fuerit. totum
corpus tuũ lucidũ erit: Si aut̃ oculus tuus
nequam fuerit. totum corpus tuũ tene¬
brosum erit. eo quod ipsas cogitationes homi¬
nis uniuersas. actusq discernens: cuncta
quae gerenda sunt ꝑuideat atq ꝑlustret:
Quȩ si in homine nequam fuerit. id ẽ non
uero iudicio & scientia communita. seu quo¬
libet errore ac p̃sumptione decepta: totum
corpus nrm̃ faciat tenebrosũ. hoc ẽ omnem
aciẽ m̃tis actusq nrõs reddat obscuros. cȩ¬

Expanded text:
tra uirtutum permittit extolli, id est feruoris tra uirtutum permittit extolli, id est feruoris excessu iustae continentiae modum inepta praesumptione transcendere, nec oblectatum remissione deflectere ad uitia sinistra concedit, hoc est sub praetextu gubernandi corporis contrario spiritus tepore lentescere. haeo namqae est discretio, quae oculus et lucerna corporis in euangelio nuncupatur secundum illam sententiam saluatoris: lucerna corporis tui est oculus tuus: quodsi oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit: si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, eo quod ipsa cogitationes hominis uniuersas actusque discernens cuncta quae gerenda sunt peruideat atque perlustret: quae si in homine nequam fuerit, id est non uero iudicio et scientia communita seu quolibet errore ac praesumptione decepta, totum corpus nostrum faciat tenebrosum, hoc est omnem aciem mentis actusque nostros reddat obscuros, cae
Abbreviated transcription (Latin):
solitudine secedentes. priuationẽ quoq om¬
niũ facultatum ita sectantes.: ut ex ipsis ne
unius quidem diei uictũ sibimet unũue
denariũ su ꝑ eẽ paterentur. humanita¬
tis etiã studia tota deuotione complentes. ita
udimus repente deceptos: ut arreptũ opus
non potuerint congruo exitu t̃minare. sumũꝙ
feruorem & conuersationem laudabilem: de¬
testabili fine concluserint: Quam obrẽ. quid
principalit̾ ducat addm̃. manifeste poterimꝰ
agnoscere: si ruinȩ ac deceptionis illorũ causa
diligentius anobis fuerit indagata In illis nãꝙ
cum exubarent p̃dictarum oꝑa uirtutum.
discretio sola deficiens: usq ad finẽ ea dura¬
re non siuit Nec enim alia lapsus eorum
causa dephenditur : niczi quod minus ase¬
mioribus instituti. nequaquam potuerunt
rationem discretionis adipisci Quae p̃ter¬
mittens utramq nimietatem. uia regia
monachũ docet semꝑ incedere: Et nec dex¬

Expanded text:
solitudine Mcedentes, priuationem quoque omsolitudine Mcedentes, priuationem quoque omnium facultatum ita sectantes, ut ex ipeis ne unius quidem diei motam sibimet unumue denarium superesse paterentur, humanitatis etiam studia tota deuotione conplentes ita uidimus repente deceptos, ut arreptum opus non potuerint congruo exitu terminare summumque feruorem et conuersationem laudabilem detestabili fine concluserint. quamobrem quid principaliter ducat ad deum manifeste poterimus agnoscere, si ruinae ac deceptionis illorum causa diligentius a nobis fuerit indagata. in illis namque oum exuberarent praedietarum opera uirtutum, discretio sola deficiens usque ad finem ea durare non sinit. nec enim alia lapsus eorum causa deprehenditur, nisi quod minus a senioribus instituti nequaquam potuerunt rationem discretionis adipisci, quae praetermittens utramque nimietatem uia regia monachum docet semper incedere et nec dex