comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legiuolumus sine qua homo non iustificatur : ubi desanandis non
dein stituendis. naturis agitur: hinc iamergo sollicitus coepilege¬
re c&era : et menon falso comperi suspicatũ : quo prius quã ueniã.
uidete quid dixerit : cum tractar& questionem de differentia
peccatorum Robi ceree sibi qđ quidacm dicunt louia quaedam peccata ipsa
multitudine quod sope i hrucint non possecuncta uitari negauit debere
argui nel euia quidem correctione sdutari omnino tionpos sunt : scriptu¬
ra sitdq: non aduertens nouitostament : libidicimus hanc eẽ intentionem
legis ar ȩuenti sut propter illa qua eperperam fiunt confugiatur ao
gratiam dnĩmis erantis uelud pedago ģo condudente in eadem fide qua epos¬
tea reuelata ẽ ubi etremittant᷑ quaem alefiunt & eadem gratia iuuante
nonfiant : proficientiũ ẽ enim : qua muisbene proficionte sdicantur per¬

Expanded text:
legi uolumus, sine qua homo non iustificatur, ubi de sanandis, non legi uolumus, sine qua homo non iustificatur, ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. hinc iam ergo sollicitus coepi legere cetera et me non falso comperi suspicatum. Quo priusquam ueniam. uidete quid dixerit. cum tractaret quaestionem de differentia peccatorum et obiceret sibi, quod quidam dicunt lenia quaedam peccata ipsa multitudine, quod saepe inruant, non posse cuncta uitari, negauit \'debere argui nc leuia quidem correctione, si uitari omnino non possunt , scripturas utique non aduertens non testamenti. ubi didicimus hanc esse intentionem legis arguentis. ut propter illa quae perperam fiunt confugiatur ad gratiam domini miserantis uelut paedagogo concludente in eadem fide, quae postea reuolata est. ubi et remittantur quae male fiunt et eadem gratia iuuante non fiant. proficientium est enim uia, quamuis bono proficientes dicantur per
Abbreviated transcription (Latin):
peccato esse non posse : Dicitergo siue ꝑgratiam siue ꝑ adiutori¬
um. siue permiseri cordiam & quio qͥdillud ẽ ꝑ quod esse homo
absq. peccato potes q conficetur : quisquis rẽ ipsam fat&ur : fateor di¬
lectioniurãe cumista legerem laetitia repente ꝑfusus sum : quođ
di graticam ñ negar& ꝓquam solam homo iusti ficari potest : hoceni
utͣ disputiationib: tidium maxime deestor & horreo: sed pergens
legere c&era p̃rimo exdatis similitudinib: coepihabere suspectu :
aitenim : Nunc sidixero homo disputare potesqaius uolare : laepus
currere : et non etiam perquae haec effici possunt cõmemora uero
id ẽ linguam alas pedes: Numego officiorum qualitates negaui :
qui officia ipsa confessussum : Vi de curcerte haeqeum cõmemoras¬
se quaenatura uclent: creatio s. enim haec mem brahuius modi na¬
turis : lingua alce pedes: Nontale aliqͥd posuit qualede gratia intel¬

Expanded text:
peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam siue per adiutoripeccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam siue per adiutorium sine per misericordiam et quicquid illud est per quod esse homo absque peccato potest, confitetur quisquis rem ipsam fatetur. Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, laetitia repente perfusus sum, quod dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest; hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero: homo disputare potest, auis uolare, lepus currere, et non etiam per quae haec effici possint commemorauero, id est linguam. alas, pedes. num ego officiorum qualitates negaui. qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe haec eum commemorasse, quae natura ualent; creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua, alae, pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intel
Abbreviated transcription (Latin):
potest quidem sed pillud. ausillud. quid aliud ẽ quam non solũ
consentire : qđ possit eq̃ : Merũ etiam quo modo uel quadit̃ possitos¬
tendere : Nullus ita que magis cilicusꝰ rei possibilitatẽ ꝓbat quã qui
eius etiam qualitatẽ fatetur : quia nec absq reesse qualita spotese:
hisdictis sibiobicit : sedtum in quies. hoc in loco digratiã quando qui¬
demeam non commemoras uideris ab auere : deinade respond
egonon abnuo : quirom confitendo confitear : Necesse ẽ. siper
qui rem non nogat : Cuius obiectionẽ paulo ante praeposuerat dicentis. pͥo¬
test quidem eõ sed ꝑdigraticim : Quo modo ergo illum proqua isce
multum laborat possibilitatem negat qui eiiamdicit. potest sed ꝑ
dtit adhuo aduersus eos quinegant eẽ possibile homine eõ sine pec¬
cato quidadtios contraquos uultagat dum tam̃ hoc conficeatur qđ
impietatepi sceleratissima negatur sine gratiadi hominem sine

Expanded text:
potest quidem, sed per illud aut illud, quid aliud est quam non solum potest quidem, sed per illud aut illud, quid aliud est quam non solum consentire quod possit esse, uerum etiam quomodo uel qualiter possit ostendere? nullus itaque magis alicuius rei possibilitatem probat quam qui eius etiam qualitatem fatetur, quia nec absque re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obieit: sed tu, inquies, hoc in loco dei gratiam, quando quidem eam non commemoras, uideris abnuere . deinde respondit: egone abnuo, qui rem confitendo confitear necesse est et per qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest quidem esse, sed per dei gratiam. quomodo ergo illam pro qua iste multum laborat possibilitatem negat, qui ci iam dicit: \'potest essagit adhuc aduersus cos qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia dei hominem sine
Abbreviated transcription (Latin):
non potuit : Si potuis sedicunt: etce qđ ẽ crucem xp̃i euacuare : si ne
illa quem quã pernaturalem legem & uoluntatis arbitriũ iustifica¬
re posse contendere : dicamus et hicergo xp̃sgsirtis mortuus : hoc
enim om̃s possent etia msimortuus ille non eẽt : & sin iusti essent
quia uellent essent : non quia iusti esse nom possent: sicut̃ sin exp̃i
gratia iustificari omnino non potuit etiamistũ si aud& ab soluat
secundum uorba sua : qua si idcrcotalis fuit qđ aliud eẽ non potuit :
culpa caruit: sed obiecit sibi quasi ab alio dictũ : & cit : potest quidẽ
eẽ sed ꝑdĩ gratiaminquies : Deinde ine uelut respondendo subiun¬
gitz a gohumanitatituae gratics : : qđ assertionẽ meã quam dudum
oppugnabas. Non modo non oppugnare . aut non confiteri solum
contentus non os: Verum etiam non refugis conbare : &  dicere

Expanded text:
non potuit? si potuisse dicunt. occoquod est crucem Christi euacuare \'sinc non potuit? si potuisse dicunt. occoquod est crucem Christi euacuare \'sinc illa quemquam per naturalem legem et uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere\'. dicamus et hic: ergo Christus gratis mortuus est; hoc enim omnes possent, etiamsi mortuus ille non esset; et si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat secundum uerba sua, quia \'si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caruit\'. Sed obiecit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidem esse, sed per dei gratiam, inquies. deinde uelut respondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam. quam dudum oppugnabas, non modo non oppugnare aut non confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
aliud non potiut : Ab soluatego eum et ab soluat contra sententi¬
am dñi regnum cuelorum : sed noneum absoluit: A postolus :
qui ait: perunum hominẽ peccatũ intrauit inmundum : & per
peccatum mors. & ita in om̃s homines ꝑtransiit : in quo om̃s pec¬
cauerunt : Recte ergo ea dacmnatione quoce ꝑuniuers animas¬
sam currit. non ammittitur in regnũ caelorum : quamuis xpĩ¬
anus non solum non fuerit. sed nec eẽ potuerit : sed nondamna¬
tur inquiunt : quia in adam peccasse om̃s. non propt̃ pecca¬
tum nascendi originale ad tractũ. sed ꝓpter imitationem
dictum ẽ : siergo in eo dicitur ad ccm auccor omnium qui sub¬
secuti sunt peccatorũ : quia prius peccator in hominib: fuit
curnon potius abel quam xp̃s ponitur caput omnium
iustorum : quia primus in hominib: iustus fuit : sed de in fante non lo¬
quor : Iuuenis uel senexinea regione defunctus q̃ ubi non potuit xp̃i
nomen audiro : potuit fieri iustus ꝑnaturam & liberum arbitrium au

Expanded text:
aliud non potuit. absoluat ergo eum et aperiat ei contra sententiam Domini regnum caelorum. sed non eum absoluit apostolus, qui ait : per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione, quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum caelorum. quamuis Christianus non solum non fuerit, sed nec esse potuerit. Sed: non damnatur, inquiunt, quia in Adam peccasse omnes non propter peccatum nascendi origine adtractum, sed propter imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor omnium qui subsecuti sunt peccatorum, quia primus peccator in hominibus fuit, cur non potius Abel quam Christus ponitur caput omnium iustorum, quia primus in hominibus iustus fuit? sed de infante non loquor; iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit \'Christi nomen audire. potuit fieri iustus per naturam et liberum arbitrium au
Abbreviated transcription (Latin):
rum periculis eripieos quihanc uitam finiunt in quu
pecari potest: In eodem libro ait intercaetera : quur
non cum xp̃o futurus & dednĩ pollicitatione securus
quod adxpm uoceris amplecteris. & diabolo ca

Expanded text:
rum periculis eripi eos qui hanc vitam finiunt in qua rum periculis eripi eos qui hanc vitam finiunt in qua peccari potest. In eodem libro ait inter caetera: Cur non cum Christo futurus, et de Domini pollicitatione securus, quod ad Christum voceris, amplecteris; et quod diabolo-ca
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter quibusdam scriptoraem su &rum locis et trans¬
seunter at tsger&nt : immorarentur uero in eis quae
aduersus inimicos ecclesiue disputabant & in ex¬
ortatione adquusq uirtutes quibus do uiuo & uero
pro adipiscenda uita a&erna & uera felititate
seruitur : frequentationibus autem orationum
simpliciter appere bł̵ dĩ gratia quĩualeret :
Non enim poscerentur dedõ quae pruecepit fieri:
nisi ab illo donaretur ut fierenti sed quisenten¬
tiis tractatorum instrui uolunt. oportet ut istum
librum sapientiue ubilegitur.raptus est. nemali¬
tia mutaret in tellectum eius i omnibus tractorib
ante ponat: Qm̃ sibi eum ante posuerunt etium
temporibus proximis apostolorum egregi tracta¬
tores : qui eum testem adibentes. nihilse adhiberet
nisi diuinum testimonium crediderunti Et certe
beatissimum cyprianumd edis putasse congtat: ut cele¬
rioris mortis beneficium commendaret. apeccato¬

Expanded text:
breviter quibusdam scriptorum suorum locis et tranbreviter quibusdam scriptorum suorum locis et transeunter attingerent: immorarentur vero in eis quae adversus inimicos Ecclesiae disputabant, et in exhortationibus ad quasque virtutes, quibus Deo vivo et vero pro adipiscenda vita aeterna et vera felicitate servitur. Frequentationibus autem orationum simpliciter apparebat Dei gratia quid valeret: non enim poscerentur de Deo quae praecipit fieri, nisi ab illo donaretur ut fierent. 28. Sed qui sententiis tractatorum instrui volunt, oportet ut istum librum Sapientiae, ubi legitur, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, omnibus tractatoribus anteponant: quoniam sibi eum anteposuerunt etiam temporibus proximi Apostolorum egregii tractatores, qui eum testem adhibentes, nihil se adhibere nisi divinum testimonium crediderunt. Et certe beatissimum Cyprianum disputasse constat, ut celerioris mortis beneficium commendaret, a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
tatoribus qui fuerunt antenos proferrem defensi¬
onem hutus que sententue. quam nunc solito dili¬
gentius at que copiosius contranouum pelugianorũ
defendere urguemur errorem : hoc est gratiam di
non secundum merita nostra duri. et gratis dari.
cuidatu. quianeq uolentis neq currentis sed
miserentis ẽ dĩ iusto autem iuditio non dari ciu
non datur quia non est iniquitas apud dm̃ Si hu¬
ius ergosententiae defensionem : ex diuinorum
eloquiorum nos praecȩdentibus catholicis trac¬
tatoribus promerem: Profecto hu fra tres pro
quibus nunc agimus adquiescerent : hoc enim
significastis litteris uestris: Qui digiur opus est ut
eorum scrutemur opuscula. quiprius quam ista
heresis oreretur non habuerunt necessitatem in huc
difficili ad soluendum quacestione uersariꝰ q uod
procul dubio facerent : si res pondere talibus cogeren¬
tur : unde factum est. ut degratiu dĩ quidsentirent.

Expanded text:
tatoribus qui fuerunt ante nos, proferrem defensitatoribus qui fuerunt ante nos, proferrem defensionem hujusce sententiae, quam nunc solito diligentius atque copiosius contra novum Pelagianorum defendere urgemur errorem; hoc est, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, et gratis dari cui datur; quia neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei; justo autem judicio non dari cui non datur, quia non est iniquitas apud Deum : si hujus ergo sententiae defensionem ex divinorum eloquiorum nos praecedentibus catholicis tractatoribus promerem; profecto hi fratres, pro quibus nunc agimus, acquiescerent: hoc enim significastis litteris vestris. Quid igitur opus est ut eorum scrutemur opuscula, qui priusquam ista haeresis oriretur, non habuerunt necessitatem in hac difficili ad solvendum quaestione versari? quod procul dubio facerent, si respondere talibus cogerentur. Unde factum est ut de gratia Dei quid sentirent,
Abbreviated transcription (Latin):
Aliuero iusti donec aiustitia cadant. eguntes¬
in eisdem periculis uita productiorenisi se¬
teneatur. Quis cognouit sensum dñi et ta men
hinc intellegidatur. etiam illꝰ uistis qui bonos
pios que mores usq: ad senectutis maturitatem
& diem uitae huuis ultimum seruant Non in suis
meritis sed in dñõ esse gloriandum : Qm̃ qui uitue breui¬
tate rapuit iustum: Nem alfa mutaret intellectum
eius Ipse in quantum cum que uitae longitu dinis
custodit ustum nem alicia mut& intellectum eius
Quurautem hic tenuerit casurum iustum e qu&m
prius quam cader & hinc posset auferr& : Iustissimu
omninoSed inscrutabilia sunt iuditia eius Quecũ
ita sint non debuit rediari sententia libris apientiue.
recitari ab omnibus xp̃ianis: &b epis copis us que
ad extremos luicos fideles paenitentes qc atscum inos
cum ueneratione diuin& auctoritãs audiri: Cer¬
te enim si decopi di uinarum scripturarum trac¬

Expanded text:
alii vero justi donec a justitia cadant, alii vero justi donec a justitia cadant, in eisdem periculis vita productiore teneantur; quis cognovit sensum Domini ? Et tamen hinc intelligi datur, etiam illis justis qui bonos piosque mores usque ad senectutis maturitatem et diem vitae hujus ultimum servant, non in suis meritis, sed in Domino esse gloriandum: quoniam qui vitae brevitate rapuit justum, ne malitia mutaret intellectum ejus, ipse in quantacumque vitae longitudine custodit justum, ne malitia mutet intellectum ejus. Cur autem hic tenuerit casurum justum, quem priusquam caderet hinc posset auferre, justissima omnino, sed inscrutabilia sunt judicia ejus. 27. Quae cum ita sint, non debuit repudiari sententia libri Sapientiae, recitari, et ab omnibus Christianis, ab episcopis usque ad extremos laicos fideles, poenitentes, catechumenos, cum veneratione divinae auctoritatis audiri. Certe enim si de divinarum Scripturarum trac
Abbreviated transcription (Latin):
diu uixit & in ea fuerit impietate de functus In
qua non dico unum annum. sed unum diem uixe¬
rit. in penas in iquis debitas hunc futurum. nibil
sibi suam praeteritam profuturam us ttium  ħuic
perspicue ueritate quis fi delium contradicdt ÷
porro si queratur a nobis. utrum situnqess& mor¬
tuus quando erat uistus. poenas esset inuenturus.
An requiem Num quid requiem respondere dubi¬
tabimus huec ẽ tota causa: Quur dictum est a
quocum quesit dictum : raptus ẽ nemalitiuimutaret.
in tellectum eius: Dictum ẽ. enim. secundum peri¬
culu uitue huus. non secundum prues tientiam di:
quodei mortem in maturam fuerat q largiturus
Vt temptationum sub traberetur in certo: Non qđ
peccaturus esset : quim ansurus intemptatione essec :
De &squippe uita. Tegitur in libro iobi Num quid
non temptatio est uita humana super terrama
Sed quare aliis concedatur. exhuius uitae
periculis dumiusti sunt auferanturit

Expanded text:
diu vixit, et in ea fuerit impietate defunctus, in diu vixit, et in ea fuerit impietate defunctus, in qua, non dico unum annum, sed unum diem vixerit, in poenas iniquis debitas hinc iturum, nihil sibi sua praeterita justitia profutura : huic perspicuae veritati quis fidelium contradicet? Porro, si quaeratur a nobis utrum si tunc esset mortuus, quando erat justus, poenas esset inventurus, an requiem; numquid requiem respondere dubitabimus? Haec est tota causa cur dictum est, a quocumque sit dictum, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Dictum est enim secundum pericula vitae hujus, non secundum praescientiam Dei, quod ei mortem immaturam fuerat largiturus, ut tentationum subtraheretur incerto; non quod peccaturus esset, qui mansurus in tentatione non esset. De hac quippe vita legitur in libro Job, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? Sed quare aliis concedatur, ut ex hujus vitae periculis dum justi sunt auferantur;
Abbreviated transcription (Latin):
surdissimum hoc non uidisse istos quigonis cum erro¬
rem illorum hereticor catholica auttoritate con¬
dempnant : Scripsit librum demortalitate cypri¬
anus multisac pene omnibus qui ecclȩsiusticas
litteras amant. lauda biliter Notum in quo propterea
dicit non solum non esse sidebus in utilem mortem.
uerum etium utilem reperiri: qm̃ peccandi periculis
hominem sub trahit & non peccandi securitatem
constitut : Sed quidipro dest si enum futura
quae commis sa non sunt peccata puniuntur: Agit
tamen ille copiosissim&atq obtime. peccan di
pericula nec de esse inista uita : Nec super esse post
istam: ubi &illud testimonium ponit delibro
sapientice : Raptus est ne malitia mutar& intel¬
lectum eius : quod ame quoq positum. fratres
istos ita respuisse dixistis. tam quam non delibro
datur cristianus. iutum simorte prueo ceupa¬
tus fuerit in refrigerio futurum. qualibet hoc dix¬
erit : quis homo sane fidei resis tendum putabit
Item lixerit ius tum sia sua iustitia recesserit in qua

Expanded text:
surdissimum, hoc non vidisse istos, qui nobiscum errorem illorum haereticorum catholica auctoritate condemnant. Scripsit librum de mortalitate Cyprianus , multis ac pene omnibus qui ecclesiasticas litteras amant laudabiliter notum; in quo propterea dicit non solum non esse fidelibus inutilem mortem, verum etiam utilem reperiri, quoniam peccandi periculis hominem subtrahit, et in non peccandi securitatem constituit. Sed quid prodest, si etiam futura quae commissa non sunt petamen ille copiosissime atque optime, peccandi pericula nec deesse in ista vita, nec superesse post illam. Ubi et ilud testimonium ponit de libro Sapientiae, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Quod a me quoque positum, fratres istos ita respuisse dixistis, tanquam non de libro christianus, justum, si morte praeoccupatus fuerit, in refrigerio futurum ? Quilibet hoc dixerit, quis homo sanae fidei resistendum putabit? Item si dixerit, justum, si a sua justitia recesserit, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum Babtitaruͣ quumuis nullum exadum
traberent :ꝗm̃ remittuntur eis peccata Dequib
illos ds̃ paenitentium praces ciuit faturas. ita facillime
agerent : & que obanerent causam suam: qucone guntesse
originale peccatum & gratiam di nondari nisi secun¬
dum merita nostra contendunt : Se d quia hominum
futura qua enon sunt futura seMrocul dubio nulla sunt
merita : Et hoc uidere facillimum ẽ. Ideo nec pela¬
ginihoc dicere potuerunt et multo magis nec istidi¬
cere debuerunt : Dicit enim non potest quam moleste
ferum : quoduider̃ pelugiani esse falsissimum & cb

Expanded text:
peccatorum baptizari, quamvis nullum ex Adam peccatorum baptizari, quamvis nullum ex Adam traherent; quoniam remittuntur eis peccata, de quibus illos Deus poenitentiam praescivit acturos. Ita facillime agerent atque obtinerent causam suam, qua negant esse originale peccatum, et gratiam Dei non dari nisi secundum merita nostra contendunt. Sed quia hominum futura, quae non sunt futura, procul dubio nulla sunt merita, et hoc videre facillimum est: ideo nec Pelagiani hoc dicere potuerunt; et multo magis nec isti dicere debuerunt. Dici enim non potest quam moleste feram, quod viderunt Pelagiani esse falsissimum et ab
Abbreviated transcription (Latin):
Sme baptis mate morientibus peccata origina liu
uindicare : sed sua cuiusq futura siuiueret: Itaq:
baptizatis nonoriginaliu dilui sedsua futura siui¬
uerent: Qm̃ non posset nisiin maiore uetate peccare:
sedulios acturas paenitentiam: Alios non acturos
fortasse praeuiscis x deo alios baptizatos alios
sin ebaptis mo ex ipse de hac uita: hoc si audi rant
pelugiune noniam labor arent negando origina¬
le peccatõ querere paruulis extra regnum di
Nescio cuius suce felititatis locum: Maxime quun¬
do con uincuntur. non eos habere posseuita maeter¬
nam quiu non munducauerunt carnem. nec
biberunt sanguinem xpi: et quia in eis qui nullũ
babent omnib peccatum Falsus est buptis mus.
qui in remissione traditur peccatorum: Dicerent
enim: prorsus nullum esse originale peccatd̃: Sed
prosuis futuris meritis. eos ueluccipere uel non
accipere corpus & sanguinem xpĩ. sine quouitã
prorsus habere non possunt. et inuera remissione

Expanded text:
arvulis sine Baptismate morientibus peccata originalia arvulis sine Baptismate morientibus peccata originalia vindicari, sed sua cujusque futura si viveret: itemque baptizatis non originalia dilui, sed sua futura si viverent; quoniam non possent nisi in majore aetate peccare: sed alios acturos poenitentiam, alios non acturos fuisse praevisos; ideo alios baptizatos, allos sine baptismo exisse de hac vita. Hoc si auderent Pelagiani, non jam laborarent negando originale peccatum, quaerere parvulis extra regnum Dei nescio cujus suae felicitatis locum: maxime quando convincuntur non eos habere posse vitam aeternam, quia non manducaverunt carnem nec biberunt sanguinem Christi ; et quia in eis, qui nullum habent omnino peccatum, falsus est Baptismus qui in remissionem traditur peccatorum. Dicerent enim prorsus nullum esse originale peccatum, sed pro suis futuriaccipere corpus et sanguinem Christi, sine quo vitam prorsus habere non possunt: et in veram remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
uixisset in corpore un de opinari patuerint
hominesquorum ingenia non esse contemtibiliu
uestrae indicant litterue: mirans & stupens repe¬
rire non possum. nec credere auderem. nisi uobis
non credere non auderem : sed spero ađfuturum
dm̃ : ut commoniti cludeant. ea quue dicuntur
futura fuisse peccata si perdĩ iuditium in non
dimitti: Quicumq enim dicit puniri tantum
posse dõ uidicante futura ꝑecçata dimitti
autem dõ miserante non posse: cogitare debet.
quantum dõ faciẽmogratiae quae eius in uiriu
quu si futurum peccatum pruenos ci possit: nec
possit ignosci: quodsi cbsurdum est: magis ergo
futuris sidu uiuerent peccatoribus cum in paruu
uetate moriuntur. Lauacro quae peccat diluuntur
nitentibus peccata dimitti Eti deo istos non bapti¬
tari pͣ aruula uetate morientes. quia prues citisu&
si uiuerent puenitentium non acturi: eos autem qui
baptitantur & paruuli decorporibus ex eunt deum

Expanded text:
vixisset in corpore, unde opinari potuerint vixisset in corpore, unde opinari potuerint homines, quorum ingenia non esse contemptibilia vestrae indicant litterae, mirans et stupens reperire non possum: nec credere auderem, nisi vobis non credere non auderem. Sed spero adfuturum Deum, ut commoniti cito videant, ea quae dicuntur futura fuisse peccata, si per Dei judicium in non dimitti. Quicumque enim dicit, puniri tantum posse Deo judicante futura peccata, dimitti autem Deo miserante non posse, cogitare debet quantam Deo faciat gratiaeque ejus injuriam; quasi futurum peccatum praenosci possit, nec possit ingosci. Quod si absurdum est; magis ergo futuris, si diu viverent, peccatoribus, cum in parva aetate moriuntur, lavacro quo peccata diluuntur,nitentibus peccata dimitti; et ideo istos non baptizari in parvula aetate morientes, quia praesciti si viverent, non acturi; eos autem qui baptizantur, et parvuli de corporibus exeunt, Deum
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationibus paena uistissima debeatur: sicutiẽ
ut alia taceam: quod dixit insipiens in cordesuo
non ẽds̃: Quid ẽ ergo secundum ea quae percor¬
pus gessit: Nisi secundum eaquae gessit eo tempore
qui incorpore fuit : ut per corpus intellegamus.
percorporis tempus:Post corpus autem. nemo erit
in corpore nisi resurrectione nouissima: Non adil¬
lum meritum corpore agendum. sed adrecipiendu
probonis meritis praemiai promalis lugendu
supplitia : hoc autem medio tempore. interde
re quies cunt: Ad quod tempus corporis ꝑ tinet.
etium quod pelagiani negant. sed xp̃i ecclesia con¬
fitetur. originale peccatum: quod siue solutam
perdĩ gratium. siue ꝑdĩ iuditium non soluto. cummo¬
riuntur infantes aut merito generationis transeunt
non nulli heretici sine ulla contradictione consenti¬
unt: Iudicari autem quem quam non secundum
merita quae habuit quam diu fuit in corpore. sed
secundum merita quae fuerut habiturus si dutius

Expanded text:
cogitationibus poena justissima debeatur: sicuti est, cogitationibus poena justissima debeatur: sicuti est, ut alia taceam, quod dixit insipiens in corde suo, Non est Deus ? Quid est ergo, secundum ea quae per corpus gessit; nisi, Secundum ea quae gessit eo tempore quo in corpore fuit, ut per corpus intelligamus, Per corporis tempus? Post corpus autem nemo erit in corpore, nisi resurrectione novissima; non ad ulla merita comparanda, sed ad recipienda pro bonis meritis praemia, pro malis luenda supplicia. Hoc autem medio tempore inter derequiescunt. Ad quod tempus corporis pertinet etiam quod Pelagiani negant, sed Christi Ecclesia confitetur, originale peccatum: quo sive soluto per Dei gratiam, sive per Dei judicium non soluto, cum moriuntur infantes, aut merito regenerationis transeunt nonnulli haeretici sine ulla contradictione consentiunt. Judicari autem quemquam non secundum merita quae habuit quamdiu fuit in corpore, sed secundum merita quae fuerat habiturus si diutius
Abbreviated transcription (Latin):
berationem hominum : nec illpullis humanis praeceden¬
tibus meritis Cum & ipse sit homo liberator factus est.
hominum: quis enim audict. quia dicuntur par uuli
prosuis futuris meritis in ipsa infantilitate baptizati
exire de acuita & ideo alii non baptizati in eudem u&ate
mori Quia & ipsorum praescita sunt merita futura
sedmala non eorum uitam bonam uel malam dõ re¬
munerante uel dampnante : Se dnullam a postolus
quidem limitem fixit : quem trans gredi non debeat
hominis ut mnitius loquar in cauta suspitio: aitenim:
omnes adstabimus ante tribunal xp̃i : ut ferat:
unus quis que secundum ea que percorpus gessit :
Siuebonum: Siue malum : gessit in quid: non ad iunxit.
tur. Aut honorentur merita paruulorum: Quur
autem dictum ẽ. secundum eaquae per corpus gessit
hominem uidicandum: cumgerantur multa solo
anima. non percorpus. nec perullum corporis
membrum : & plerum que tam magna ut talib:

Expanded text:
beratorem hominum, nec ille ullis humanis praecedenberatorem hominum, nec ille ullis humanis praecedentibus meritis, cum et ipse sit homo, liberator factus est hominum. Quis enim audiat, quod dicuntur paruuli pro suis futuris meritis in ipsa infantili aetate baptizati exire de hac uita, et ideo alii non baptizati in eadem aetate mori, quia et ipsorum praescita sunt merita futura, sed mala, non eorum uitam bonam uel malam deo remunerante uel damnante, sed nullam? apostolus quidem limitem fixit, quem transgredi non debeat hominis, ut mitius loquar, incauta suspicio. ait enim: omnes: astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum : gessit, inquit; non adjunxit, Vtur, aut honorentur merita parvulorum. Cur autem dictum est, secundum ea qua per corpus gessit hominem judicandum, cum gerantur multa solo animo, non per corpus, nec per ullum corporis membrum; et plerumque tam magna, ut talibus
Abbreviated transcription (Latin):
ego facium ut faciatis elocum ipsiꝰ scripturae adtendite :¬
& ui debitis illadm̃ promittere facturum sent faciunt
quue iubet sut faciant: non sane ibita cẽ merita eorũ
sed malaꝰ quibus ostendit reddorepromalis bo na¬
hceo ipsa quaqegos fecit habere deinceps operabona: quae
facit ut faciant diuina mandata : Sed omnis haecratio
ere esse graniam idest non secundum merita nostra
dare: Quam uis euidentissime diuinorum elo qui¬
orum testimonus asseratur: Tamen apud eos quinisi
aliquid sibi adsignent quod priores dent ut retribuut᷑
eis. ab omni studio pietatis reprimendas seputant᷑ la¬
borat aliquando inu&ate maiorum. utentium uolun¬
tatis arbitrio. sed ubiuenitur ad paruulos. & ad ipsũ
mediatorem dĩ & hominum hominem xpm̃ih rni om¬
nis deficit praecedentium gratiam dĩ huma norum
assertio meritorum : quia nec illi ullis bonis praeceden¬
tibus meritis. discernuntur acueteris ut pertineant ali¬

Expanded text:
Ego faciam ut faciatis ? Locum ipsum Scripturae attendite, eEgo faciam ut faciatis ? Locum ipsum Scripturae attendite, et videbitis illa Deum promittere facturum se ut faciant, quae jubet ut fiant. Non sane ibi tacet merita eorum, sed mala; quibus se ostendit reddere pro malis bonahoc ipso quo eos facit habere deinceps opera bona, cum ipse facit ut fadominum nostrum uere esse gratiam, id est non secundum merita nostra dari, quamuis euidentissime diuinorum eloquiorum testimoniis asseratur, tamen apud eos, qui, nisi aliquid sibi assignent quod priores dent, ut retribuatur eis, ab omni studio pietatis reprimi se putant, laborat aliquando in aetate maiorum iam utentium uoluntatis arbitrio. sed ubi uenitur ad paruulos et ad ipsum mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum, omnis deficit praecedentium gratiam dei humanorum assertio meritorum, quia nec illi ullis bonis praecedentibus meritis discernuntur a ceteris, ut pertineant ad li
Abbreviated transcription (Latin):
mortificemus exigitur : ut autem uiuamus. offertur :
Num igiturplac& ut facta carnis mortificare non do
nũ dĩ esse ditamus Neque & iddonumdĩ esse fite a mur
bus gratiue : Pelagi anorum est error iste dam nabilis :
quorum mox a postolus ora obstruxit. adiungens:
Quõ quo enimnspũ dĩ aguntur. hu filu sunt di:
ubiait  omnia autem huec operatur unus adq: idem
sp̃s diuidens propria uni cuiq: pro ut uult: interque
omnia. sicut scitis nominauit & fidem: Sicut ergo.
quam uis donumdi sit. facta carnis mortificare : exigit᷑
Tamen a nobis prͦposito praemio uitue. ĩtadonum dĩ est
& fides: quamuis & ipsa cum dicitur. Sicredideris
saluus eris. proposito praemio salutis exigatur a nob̵:
ideo enim huec & nobis praeciptuntur & donadi esse
monstrantur. ut intellegantur. quod & nos ea facimus
& ds̃ facit ut illu facimus ⁊ Sicut ꝑ profecam exechielẽ
apertissime dicit : Quid enim aꝑtius quam ubi dicit.

Expanded text:
mortificemus, exigitur; ut autem vivamus, offertur. mortificemus, exigitur; ut autem vivamus, offertur. Num igitur placet ut facta carnis mortificare non donnum dei esse dicamus neque id donum dei esse fateamur, qbus gratiae. Pelagianorum est error iste damnabilis: quorum mox Apostolus ora obstruxit, adjungens, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; ubi ait: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Inter quae omnia, sicut scitis, nominavit et fidem. Sicut ergo quamvis donum Dei sit, facta carnis mortificare; exigitur tamen a nobis proposito praemio vitae: ita donum Dei est et fides, quamvis et ipsa cum dicitur, Si credideris, salvus eris; proposito praemio salutis exigatur a nobis. Ideo enim haec et nobis praecipiuntur, et dona Dei esse monstrantur; ut intelligatur quod et nos ea facimus, et Deus facit ut illa faciamus, sicut per prophetam Ezechielem apertissime dicit. Quid enim apertius, quam ubi dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipso uoluntas dĩ÷ Quidergo tua netibi uoluntas dete ipso
certa est nectimes qui uidetur stare timeat nec adut
Cum igitur utraq: incertasit : quur non homo firmiori quã
infirmiori fidem suam. spem caritatem quae committit:
Sedcumdicitur. in quiunt Si credideris. saluus eris : inũ
opus exigitur : alterum offertur : quod exigitur. in hominis :
quod offertur. indĩ est potestate : quur non utrum que
in d̃ et quo diubetur. & quod offertur: Rogatur enim.
ut det quo diubet : porant credentes ut sibi augea tur fides:
pogant protredentibus ut eis donetur fides: Et in suis igitur
in crementis suis in itis dĩ donum est fides : Se autem dicitur
gicredideris saluus eris: quem ad modum dicitursispũ
facta carnis mortificaueritis. uiuetis : Nam hic ex his duo¬
bus imum exigitur. alterum offertur : Sispũ inquid facta
carnis mortifica ueritis ũiuetisq̃ uit ergo spũ facta carnis

Expanded text:
ipso voluntas Dei. » Quid ergo? tuane tibi voluntas de te ipso ipso voluntas Dei. » Quid ergo? tuane tibi voluntas de te ipso certa est, nec times, Qui videtur stare, videat ne cadat ? Cum igitur utraque incerta sit, cur non homo firmiori quam infirmiori fidem suam, spem, charitatemque committit? 22. « Sed cum dicitur, » inquiunt, « Si credideris, salvus eris ; unum horum exigitur, alterum offertur. Quod exigitur, in hominis; quod offertur, in Dei est potestate » . Cur non utrumque in Dei, et quod jubet, et quod offert? Rogatur enim ut det quod jubet: rogant credentes, ut sibi augeatur fides; rogant pro non credentibus, ut eis donetur fides: et in suis igitur incrementis, et in suis initiis Dei donum est fides. Sic autem dicitur, Si credideris, salvus eris; quemadmodum dicitur, Si Spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Nam et hic ex his duobus unum exigitur, alterum offertur. Si Spiritu, inquit, facta carnis mortificaveritis, vivetis: ut ergo spiritu facta carnis
Abbreviated transcription (Latin):
aleam promisit fidem gentium : quum sibibomines faciunt :
rentur : a pertissime odicit : sedsio pera gentium promisit.
mnonfidem p̃rofecto qm̃ non sunt bona opera nisi exfide :¬
Iustus enim exfide uiuit Etomne quod non estͤfi de
peccatum est᷑ Et sine fide in possibile est plucere nihil¬
ominus ut implect quod promisit ds̃. In hominum est
potestate : Nisi enim homo fac quoddõ non donante .¬
adhominem ꝑtinet non faci& ipse quodon  hoc est e
nisihabeat homofidem exemetipso non implet ds̃ quod
promisit ut opera iustiaedentur ex dõ: hac ꝑ he ut pro¬
missa sua ds̃ possit implere : non ẽ in dĩ ged in hommis potes¬
tate : Quod siueritas & pietas nos credere uetat̃ Credumus¬
cum abraham qm̃ quae promist̃ potens est & facere: pro¬
misit autem filios abrahae : quod ẽẽ non possunt si non hubenT
miror hominis in firmitate semalle cominittere . quum
firmitati promissionis dĩ: Sedin certaẽ. mihi in quid deme

Expanded text:
em promisit fidem gentium, quam sibi homines faciunt; srentur: quod apertissime dicit. Sed si opera gentium promisit, non fidem; profecto quoniam non sunt bona opera nisi ex fide iustus enim ex fide uiuit, et: omne, quod non est ex fide, peccatum est, et: sine fide impossibile est placere — nihilominus, ut impleat quod promisit deus, in hominum est potestate. nisi enim homo faciat quod deo non donante ad hominem pertinet, non faciet ipse quod donet, hoc est: nisi habeat homo fidem ex semet ipso, non implet deus quod promisit, ut opera iustitiae dentur ex deo. ac per hoc, ut promissa sua deus possit implere, non est in dei, sed in hominis potestate. quod si ueritas et pietas non credere uetat, Credcum Abraham, quoniam quae promisit, potens est et facere. Promisit autem filios Abrahae; quod esse non possunt, si non habeant miror homines infirmitati suae se malle committere, quam firmitati promissionis Dei. « Sed incerta est mihi, » inquit, « de me
Abbreviated transcription (Latin):
Malediccum hieremiae ꝓhetae dicentis : Malediccus homo quis pemhab&
in homine et firmat carnem brachi sui. et ad ño disce dit coreius : Intelli¬
gite frs hoc ꝓpheticum testimonium: quia enim non dixie propheta
Maledictus homo quispem habet in seipso:. Possetalicui uidere ideo dictũ
ee maledictus homo qui spem habet in homine : ut nemo habeat spem in
altero homines sedinse : Vt ergo ostenderet sic se ad monuis se hominem
ut nec inseipso haberet spem : Propterea cum dixisseq malediccus homo
qui spemhabet in homine Mox ad didit : et firmãm carnem brachui
sui : Orachium potentiã posuit operandi : In nomine autem carnis
intellegenda ẽ humana fragilitas : Ac ꝑ hoc firmat carnem brachui
sui qui potentiam fragilem atq inualidam idẽ huma nam sufficere¬
sibi ad beneoperandum putanec adiutorium sperat a dño : Propterhoc¬
enim subiecit : et ad nõ disce dit coreius : Talis ẽ heresis pelagiana: Non

Expanded text:
maledictum Hieremiae prophetae dicentis: maledictus homo, qui spem habet in homine, et firmat carnem bracchii sui, et a domino discedit. cor eius. intellegite, fratres, hoc propheticum testimMaledictus homo qui spem habet in se ipso; posset alicui videri ideo dictum esse, Maledictus homo qui spem habet in homine, ut nemo habeat spem in altero homine, sed in se. Ut ergo ostenderet sic se admonuisse hominem, ut nec in se ipso haberet spem; propterea cum dixisset, Maledictus homo qui spem habet in homine, mox addidit, et firmat carnem brachii sui. Brachium pro potentia posuit operandi. In nomine autem carnis intelligenda est humana fragilitas. Ac per hoc firmat carnem brachii sui, qui potentiam fragilem atque invalidam, id est humanam, sibi sufficere ad bene operandum putat, nec adjutorium sperat a Domino. Propterea subjecit, et a Domino discedit cor ejus. Talis est haeresis Pelagiana, non
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrii sic intellegantur . ut aduitampiam et bonam conuersationẽ
cuimerces aeterna debetur ad iutorio et gratiae dĩ locus non relinquat᷑ :
Et audeat miser homo quando beneuiuit et beneo peraturił pocius

Expanded text:
arbitrii sic intellegantur, ut ad uitam piam et bonam conuersationem, arbitrii sic intellegantur, ut ad uitam piam et bonam conuersationem, cui merces aeterna debetur, adiutorio et gratiae dei locus non relinquatur et audeat miser homo, quando bene uiuit et bene operatur, uel potius
Abbreviated transcription (Latin):
apłs Lum uenerit in flamma ignis dareuindictam in eos qui ignorant
dm̃ : Verum tamen ut habeamus et ipsam suentiam Nedicatunus¬
quisq nesciui non audiui. non intellexi ualumtas conuenitur humana
ubi dicitur Nolite eẽ sicut aequus et mulus quib: non ẽ incellectus:
Quamuis peior appareat de quodictum ẽ : Uerbis nonemendabitur
seruus durus si enim et intellexerit non ab audiet : Quando autem
dicit homo non possum facere quod p̃cipitur qm̃ concupiscentia
mea uincor Iam qr tuidem deignorantia non habet excusationem :
Necdum dm̃ causetur incordesuq sed malum suum in se cognoscit
malum : Et utiq cuidicitur Noliuinci arbitrium sine dubio uolun¬
tatis eius conuenitur : Uelle enim et nolle ꝓ̃pria e uoluntatis est :
Sed metuendum ẽ neisca omnia diuina testimonia Et quaecumq
alia sunt. quae sine dubitatione sunt plurima in defensione liberi¬

Expanded text:
Apostolus, Cum venerit in flamma ignis dare vindictam in eos qui ignorant Apostolus, Cum venerit in flamma ignis dare vindictam in eos qui ignorant Deum . Verumtamen ut habeamus et ipsam scientiam, ne dicat unusquisque, Nescivi, non audivi, non intellexi; voluntas convenitur humana, ubi dicitur, Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus : quamvis pejor appareat, de quo dictum est, Verbis non emendabitur servus durus; si enim intellexerit, non obaudiet . Quando autem dicit homo, Non possum facere quod praecipitur, quoniam concupiscentia mea vincor: jam quidem de ignorantia non habet excusationem, nec deum causatur in corde suo, sed malum suum in se cognoscit d uince in bono malum. et utique cui dicitur: noli uinci, arbitrium sine dubio uoluntatis eius conuenitur. uelle enim et nolle propriae uoluntatis est. Sed metuendum est, ne ista omnia diuina testimonia et quaecumque alia sunt, quae sine dubitatione sunt plurima, in defensione
Abbreviated transcription (Latin):
legem dĩ qͥuomodo uerum erit quod in euangelio dñs ait Seruus
quines cit uolum tatem domini sui et facit digna plagis uapulabit
pauca : Seruus autem quiscit uolumtatem domini sũi et facit
digna plagis uapulabit multa : Ecceubiostendit grauius peccare
hominem scientem quam nescientem : Nec tamenideo confugiendũ ẽ
a dignorantiae tenebras ut in eis quis que requirat excusationem : :¬
Aliud ẽ enim nescisse. aliud scre noluis selloluntas quippe arguit᷑
in eo qu dequodicitur : Noluit intelligere ut bene agerec : Sed et illa
ignorantia quae non ẽ eorum quiscire nolunt. sed eorum qui tam quã
simpliciter nosttunt Neminem sic excusat ut sempi ternum ignẽ non
ardeat : si propterea non credicht : quia non audiuit omnino quĩ cre¬
derec : Sed fortas seut mitius ardeat: non enim sine causa dictum ẽ
effunde iram tuam ingentes quaete non nouerint : Et illud quodait

Expanded text:
legem dei, quomodo uerum erit quod in euangelio dominus ait: seruus, legem dei, quomodo uerum erit quod in euangelio dominus ait: seruus, qui nescit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit pauca; seruus autem, qui scit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit grauius peccare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: noluit intellegere, ut bene ageret. sed et illa ignorantia, quae non est eorum qui scire simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audivit omnino quid crederet; sed fortasse ut mitius ardeat. Non enim sine causa dictum est, Effunde iram tuam in gentes quae te non noverunt : et illud quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
Opus bonum tuncsperanda ẽ. bonio peris mercis ab eo de quo
dictũ ẽ. Quireddet unicuiq: secundum opera sua : Qui ergo noue
runt diuina mandata : Aufertur eis
quilegem dĩ nesciunt : Quienim sine lege peccauerunt sinele gepe¬
ribunt : Qui autem in legepeccauerunt ꝑ legem iudicabuntur :
Quod mihi non uidetur apłsita dixisse tamquam peius aliquid
significauerit eẽ passuros quilegem nesciunt in peccatis suis
Quamillos quisciunt peius enim uidecur eẽ perire quam iudicari:
Sed cum hoc degentibus et deiudaeis loqueretur quia illi si nele ge
sunt Istiautem legem acceperunt :  Quis audeat dicereiudaeis
qui in lege peccant non eẽ perituros cumin x p̃ononcre dide¬
rint  Quando quidem deillis dictum ẽ perlegem iudicabuntur:
sine fide enim xpĩ ne moliberari potest : ac perhoc it audicabuntur
ut pereant : Namsi peior ẽ conditionȩ scientium quam scentiũ

Expanded text:
opus bonum, tunc speranda est boni operis merces ab eo, de quo opus bonum, tunc speranda est boni operis merces ab eo, de quo dictum est, Qui reddet unicuique secundum opera sua . CAPUT III. 5. runt divina mandata, aufertur eis qui legem Dei nesciunt. Qui enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt: qui autem in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Quod mihi non videtur Apostolus ita dixisse, tanquam pejus aliquid significaverit esse passuros, qui legem nesciunt in peccatis suis, quam illos qui sciunt. Pejus enim videtur esse perire, quam judicari: sed cum hoc de Gentibus et de Judaeis loqueretur, quia illi sine lege sunt, isti autem legem acceperunt; quis audeat dicere Judaeos qui in lege peccant, non erint, quando quidem de illis dictum est: per legem iudicabuntur? sine fide enim Christi nemo liberari potest; ac per hoc ita iudicabuntur, ut pereant. nam si peior est condicio nescientium quam scientium
Abbreviated transcription (Latin):
piae uolunt uiuere in xpo ihũ persecutionem paciuntur : Et ipsi
timotheo: Nolineglegere gratiam quaeinte ẽ : Et adphilemonem
Nebonum tuum uelut ex necessitate es sec sed ex uoluntate : Ser¬
uos etiam ipsos monet ũt dominis suis ex animo seruiant cumbona
uoluntate : Item ia cobus : Nolite itaq: errare frsmei : et nolite in ꝑ
sonarum acceptione habere fidem dñinrĩ ihũ xp̃i : Et nolite decrahere
de alterutro : Itemio hannes in epistola sua : Nolite diligeremundũ :
et cetera huius modi : Nem peubi dicitur nolihoc et noli aliud
Ecubi aliud facien dumuł non facien dum in diuinis monitis opus
uoluntacis exigitur : Sacis liberum demonstratur arbitrium :
nemoergodm̃ causctur in corde suo ÷ sed sibi inputet quisq cum
peccat: Nequecum aliquid secundum dm̃ operatur alienec hoc
a ꝓpriauoluntate : Quando enim uolens facit tunc dicendũ ẽ

Expanded text:
pie volunt vivere in Christo Jesu, persecutionem patientur : et ipsi pie volunt vivere in Christo Jesu, persecutionem patientur : et ipsi Timotheo, Noli negligere gratiam quae in te est . Et ad Philemonem: Ne bonum tuum velut ex necessitate esset, sed ex voluntate . Servos etiam ipsos monet, ut dominis suis ex animo serviant cum bona voluntate . Item Jacobus, Nolite itaque errare, fratres mei, et nolite in personarum acceptione habere fidem Domini nostri Jesu Christi : et, Nolite detrahere de alterutro . Item Joannes in Epistola sua, Nolite diligere mundum : et caetera hujusmodi. Nempe ubi dicitur, Noli hoc, et noli illud, et ubi ad aliquid faciendum vel non faciendum in divinis monitis opus voluntatis exigitur, satis liberum demonstratur arbitrium. Nemo ergo Deum causetur in corde suo, sed sibi imputet quisque, cum peccat. Neque cum aliquid secundum Deum operatur, alienet hoc a propria voluntate. Quando enim volens facit, tunc dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
amicum tuum mala. et noli intendere falla cimulieri
et noluit intellegere ut benea geret: Et noluerunt accipere disciplinã :
& in nume rabiliã in ueteribus libris diuinorum eloquiorum quidos¬
tendunt nisi liberũ arbi trium uoluntatis humane : In libris etiam
occidunt: Et qui uult post ineuenire abneged epsum et pax interra ho¬
minibus bona e uoluntatis  Et qđ dicit apłs paulus qđ uult faciat
Non peccat sinubat qui autem statuit in corde suo non habens neces¬
sitatem potestatem autem habens sua e uoluntatis et hocstatuit in
cordesuo seruare uirginẽ suam bene facit: Item dicit : si autem
uolens hoc facia mercedem habeo : Et alio locosobrii estote iust pet
nolite peccare : Et iterum ut quem ad modum pramtus ẽ animus
uoluntatis ita sit et ꝑficiendi : Et ad timo theum dicit : Cum enim
in delicis egerintin x põnubereuolunt : Et alib Sedet omnes qui

Expanded text:
amicum tuum mala ; et, Noli intendere fallaci mulieri amicum tuum mala ; et, Noli intendere fallaci mulieri ; et, Noluit intelligere ut bene ageret ; et, Noluerunt accipere disciplinam : et innumerabilia talia in veteribus Libris divinorum eloquiorum quid ostendunt, nisi liberum arbitrium voluntatis humanae? In Libris etiam vult venire post me, abneget semetipsum ; et, Pax in terra hominibus bonae voluntatis : et quod dicit apostolus Paulus, Quod vult faciat, non peccat si nubat: qui autem statuit in corde suo, non habens necessitatem, potestatem autem habens suae voluntatis, et hoc statuit in corde suo, servare virginem suam, bene facit . Item dicit, Si autem volens, hoc facio, mercedem habeo : et alio loco, Sobrii estote juste, et nolite peccare : et iterum, Ut quemadmodum promptus est animus voluntatis, ita sit et perficiendi . Et ad Timotheum dicit, Cum enim in deliciis egerint in Christo, nubere volunt : et alibi, Sed et omnes qui