comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd facit aurũ uł argentũ. Nñ qͥd aurũ a freno e
gore unfabiłr laborantib qͥd ꝯferũt tot muta¬
toria uł extensa ĩꝑtisis. uł plicata ĩ manticis.
Nĩm ẽ qd̾ effunditis. nobis crudełr sb̾trahi¬
tur ꝙ manit expenditis. et nos eĩ frẽs ur̃i plas¬

Expanded text:
quid facit aurum? Nunquid aurum a freno repellit r laborantibus, quid conferunt tot mutatoria, vel extensa in perticis, vel plicata in manticis! Nostrum est quod effunditis; nobis crudeliter subtrahitur, quod inaniter expenditis. Et nos enim Dei plas
Abbreviated transcription (Latin):
pendit. Certissime scias illũ post me futurũ arͥ¬
berengarius turouensis lr̃as qui asserebat
eucaristiam qmͣ in altari simumꝰ ñ ẽẽ ren̾a
corpus et sanguinẽ xp̃i. haꝵ portitor cumi ñ
m̃eniss emi in northinãma quib dam cłicis
eas tradidit. unde de ip̃o lanfranco orta ẽ fuspi¬
tio quasifoneret ac faueret que a bengario di¬
centur. igctur cum eas a quodam remensi cłi¬
co romam ꝑlatas recitator legeret leoue ppͣ sy¬
nodo pͥsidente. intłłcto qd ioħem scotum beren¬
garius extolleret. paschasiũ nero dampnaret
et cõi de eucariscia fidei adu̾sa sentiret. ꝓmul¬
gata ẽ in eo dampnationis sina prinans eũ
coĩone ecce. et ip̃e lanfrancus ex precepto ppe
coram om̃ib fidem suam exposunt. pramqr
rimoris a se maculam extersit. Deinde con¬
tra emidem b̾engarum scripfit in modum
dyalogi de corpore et sanguine dñi ostendens¬

Expanded text:
respondit: Certissime scias illum post me futurum arBerengarius turonensis literas, qui asserebat eucharistiam, quam in altari sumimus, non esse revera corpus et sanguinem Christi. Harum portator cum non invenisset eum in Normannia, quibusdam clericis eas tradidit, unde de ipso Lanfranco orta est suspicio, quasi foveret ac faveret que a Berengario dicerentur. Igitur cum eas a quodam remensi clerico Romam perlatas recitator legeret, Leone papa synodo presidente, intellecto quod Ioannem Scotum Berengarius extolleret, Paschasium vero damnaret, ut qui de eucharistia fidei adversa sentiret, promulgata est in eum damnationis sententia, privans eum communione ecclesie et ipse Lanfrancus ex precepto pape coram omnibus fidem suam exposuit pravique rumoris a se maculam abstersit. Deinde contra eumdem Berengarium scripsit in modum dialogi, de corpore et sanguine domini l
Abbreviated transcription (Latin):
ma ꝑmansit. dicebat autem de quibdam eiis¬
dem loci fr̃ib quedam nephanda. tunc noĩaue
ceret. At ille cepit affirmare qd ilse mĩqmͣ au¬
iinabaris. dic si quid de eo nosci. At ille in es̃
torno oculo respectans ac cathinnans ait. ꝓ¬
tlłigi qd̾ uirtus confessionis et absolutionis
anfert dyatolo memoriam pccĩ. Aut certe po
certe potestatem accusandi. post di. dies deo mi¬

Expanded text:
atulus. Dicebat autem de quibusdam ejusdem loci fratribus quaedam nefanda. Tunc nominaveceret. At ille coepit affirmare quia nunquitabaris, dic si quid de eo nosti. At ille in cum torvo respectans oculo, ait cachinnans: Prtelligi quia virtus confessionis et absolutionis aufert diabolo aut memoriam peccati, de quo certe potestatem hominem accusandi. Unde beatus
Abbreviated transcription (Latin):
dunciar acernus. ⁊lnte ĩcarnatõm ubi fcã¬
ẽ forma dei ip̃a quoq hõis forma exterior.
igitin ad om̃ serpentis suggestionẽ cogita¬
re debenius. hunis forme duplicis mittã
dignitatem. et mox pudebit nos uł tur¬
pe aliquid cogitalse. Uignior ẽ enim for¬
ma utraq qmͣ ut tam turpi bestie confor¬
metur. Sane uero de utraq dici potest . ĩio
etiam dici debet illud ubum egregiũ. ũ facit¬
ad mores tam uona forma malos. alioqͥn
quid passurum putas supplicii qui dehones¬
tauerit formam dei. potest autem humam
corꝑis cognitio alia colligi rõne. Tria quip¬
pe in humano corꝑe consideranda sunt. ori¬
go sordida uita misera. mors ncc̃ia .i. ex ncc̃
ĩmũdo semine conceptus ẽ ad laboreni na¬
tus uelit nolit moriturus. Clamat nobis
certissima mors. et hora mortis ĩcertissĩa.
mortẽ semꝑ ad om̃i pendere oculos. et ideo
meditandã sicut scriptũ ẽ in ecc̾astico. me

Expanded text:
divitiarum acervus. Ante incarnationem Verbi divitiarum acervus. Ante incarnationem Verbi est forma Dei, ipsa quoque hominis forma exterior. Igitur ad omnem serpentis suggestionem cogitare debemus hujus formae duplicis unicam dignitatem: et mox pudebit nos vel turpe aliquid cogitasse. Dignior est enim forma utraque, ut tam turpi vesti conformetur. Sane vero de utraque dici potest, imo etiam dici debet, verbum illud egregium: Non faciat mores tam bona forma malos. Alioquin quid passurum putas supplicii, qui dehonestaverit formam Dei? Potest autem humani corporis cognitio alia colligi ratione. Tria quippe in humano corpore consideranda sunt: origo sordida, vita misera, mors necessaria, id est immundo semine conceptus est, ad laborem natus, velit nolit moriturus. Clamat nobis certissima mors, et hora mortis incertissima, mortem semper ad omnium pendere oculos, et ideo meditandam, sicut scriptum est in Ecclesiastico: Mem
Abbreviated transcription (Latin):
Orporis humam cognitio in duob ẽ.
in mat̾ia .s. et forma ꝯplexionem ã
medicis relinquo. Materla enm de luto
uł de teno ẽ. de celo uero forma. unde qui¬
tam ait de celo isto possideo. formanit igꝰ
dñs deus hoĩem de lino terre formato er¬
go homĩe. iussit illius formam in celo res¬
picere ut scret formatorẽ suũ in celo hĩ¬
tare. Ex hiis autera duob trabit homo
ncc̃tatem duꝑlicem de forma ut sanctus
sit. de materia et humilis licet autem for¬
ma humana inter omnes formas aĩaliũ
ab ip̃a mũdi creatione semꝑ excellint.
Tamen ex incarnatõne u̾bi et ex forma hoĩs
a deo assumpti. longe maiorem dignitatis
excellenciam acquisut. Neq enim frust̾
istam carctatem qua dilexit nos deus ni
magnitudo ꝓͥmeren poterat. sic nulla esti¬
mare ponderatio uł estimatio ponderare.
Melius enim estimat deuotio nr̃a qm̃ rõci¬
natio gr̃aꝵ actio quam dispictatio. facilius¬
q comꝑat illud pauptas sp̃c qui quilib

Expanded text:
orporis humani cognitio in duobus est, in materia scilicet et forma. Complexionem autem medicis relinquo. Materia enim de luto vel de coeno est, de coelo vero forma. Unde quidam ait: De coelo ista possideo . Formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrae. Formato igitur homine jussit illius formam in coelo respicere, ut sciret formatorem suum in coelo habitare. Ex his autem duobus trahit homo necessitatem duplicem: de forma, ut sanctus sit; de materia, ut humilis. Licet enim forma humana inter omnes formas animalium ab ipsa mundi creatione semper excelluerit, tamen ex incarnatione Verbi, et forma hominis a Deo assumpti, longe majorem dignitatis excellentiam acquisivit. Neque enim frustra istam charitatem, qua dilexit nos Deus, nimagnitudo promereri poterat, sic nulla aestimare ponderatio vel aestimatio ponderare. Melius enim aestimat devotio nostra quam ratiocinatio; gratiarum actio, quam disputatio; faciliusque comparat illud paupertas spiritus, quam quilibet
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Apphenso baculo quo sustentor: nade ad
bobiũ. imꝑantisq noce dicito. signo dñice au¬
cis p̃lato. ut istas ripas ꝑfodere desmat: ne p¬
simipte audacie modos suppleat s alia in¬
cedens latera: ista sinat eẽ illesa. Imꝑiis se
cognoscat dñi recessurũ. Cumq ille nri deu ĩ¬
relicto alueo collis latera cedens fiuenta ꝑ
ardua coslis latera uelut aĩalis strictos lan¬
ces sustentabat quoadusq concaua abiei
paterent. Quo sustentante liquido auent.

Expanded text:
'Adprehenso baculo quo sustentor, vade ad Bobium imperantisque voce dicito, signo dominicae crucis praelato, ut istas desinat perfodere ripas nec praesumpte audacie modo suppleat, sed alia cedens latera, ista sinat inlesa imperiisque se noscat Domini recessurum'. Quod vir Dei irelicto alveo, collis latera cedens fluenta, per ardua collis latera velut alis strictus latices sustentabat, quoadusque concava alvei paterent, quo sustentante liquido fluerent.
Abbreviated transcription (Latin):
rent. mꝰ eoꝵ subito igne febrium accensus
inter penas incendii clamare cepit se sipos¬
set ad beatũ artalum uenre uelle. et admis¬
si crimiis dampna pĩe medicamento lin
mũ alitum aliter duisit. Nͥt illi qui aderãti

Expanded text:
rabat, subito igne febrium accensus inter poenas incendii clamare coepit se, siset, ad beatum Athalam venire velle et amissi criminis damna paenitentiae medicamento lenimum alitum dimisit. Ast hii qui aderant
Abbreviated transcription (Latin):
tristicie stimuli recondendi sunct. Que si pas¬
sim ꝑ singulos incursus et incertos ac ua¬
rios casus obtinendi aimi nr̃m hũit faanl
diuine contemplatõis intuitu Non or̃o¬
pmittit. ñ sacraꝵ lectionũ remediis incu¬
bare. Tnͣquillum quoq ac mitem fc̃ibus eẽ
ñ patitur. et ad cnicta oꝑationũ uł religi¬
oms officia ĩpacientem et asꝑum reddit.

Expanded text:
tristitiae stimuli retundendi sunt. quae si passim per singulos incursus incertos ac uarios casus obtinendi animam nostram diuinae contemplationis intuitu ipsamqpermittit, non sacrarum lectionum sinit remediis incubare. tranquillum quoque ac mitem fratribus esse non patitur et ad cuncta operationum uel religionis officia inpatientem et asperum reddit,
Abbreviated transcription (Latin):
humibs ac paciens ut pote ex dei caritate des¬
centens: ad ominẽ dolorem corporis ac sp̃c cõ¬
tritionem infatigabiliter semet ip̃m deside¬
rio ꝑfectionis extentens: et quodãmodo le¬
ta ac spẽ ꝓfectus su ueta uegetata. hũs¬

Expanded text:
suavis, ac patiens, utpote ex Dei charitate descendens, et ad omnem dolorem corporis ac spiritus contritionem infatigabiliter semetipsam desiderio perfectionis extendens, et quodammodo laeta ac spe profectus sui vegetata, cu
Abbreviated transcription (Latin):
tius occultos ac latentes medullitus mor¬
bos. occasione uisus in suꝑficiem tunc fuisse
tam seꝑatione hoĩ quam pacĩe uirtute con¬
quiri. Que firrae concessa. sicut potest nos
etiam cum hiis quiod̾unt pacem ꝑacificos
ꝑfecti ac meliores nobis sunt facit iugiter
dissidere. Occasiones enim cõmotionũ ob q̃s
eos quib urugimur deserere festinamus.
in conũsatione humana de eẽ ñ poterunt.
Et id arto tristicie causas ob quas a priori¬
b seꝑantur: ñ enadimus: s mutamus.
Pcrandũ itaq nobis ẽ: ut nr̃a potius e¬
mendare uicia festinemus. et tunc ñ dicam is

Expanded text:
tius occultos ac latentes medullitus mortius occultos ac latentes medullitus morbos occasione uisus in superficiem tunc fuisse tam separatione hominum quam patientiae uirtute conquiri: quae firme possessa sicut potest nos etiam cum his qui oderunt pacem pacificos ue, qui perfecti ac meliores nobis sunt, facit iugiter dissidere. occasiones enim commotionum, ob quas eos quibus iungimur deserere festinamus, in conuersatione humana deesse non poterunt: et idcirco tristitiae causas, ob quas a prioribus separamur, non euadimus, sed mutamus. Procurandum itaque nobis est, ut nostra potius emenlare uitia et
Abbreviated transcription (Latin):
tis subsequi sen concupĩe lucri necunsquiͣ
minꝰ inepti generati solet. cum se harum
rerum spe mente concepta. quis uiderit ex¬
cidisse. Interdum uero etiam nillis existen
te possimus et quicquid ab eis competenti
fuerit confabulatione platuru importimũ
nobis ac suꝑflmm indicetur: nulla quia a¬
nobis reddatur eis grata R̾nsio. uniu̾sos
cordis nr̃i becessus felle amaritudiuis occu¬
pante. unde manifestissime cõpbatur ũ sẽꝑ
nobis alioꝵ utio cõmotionũ sfimulos exci¬
tati. s potius nr̃o qui reconditas in nob̾¬
met ip̃is hẽmus offensionũ causas ac semm¬
uaria uitioꝵ. que cum mentem nr̃am tẽp¬
tationũ ymber abluerit in gmr ina confestĩ
fuictusq ꝓrumpunt. Nunqmͣ emim quis
alterius incio lacessitus pectare compellit
si repositam mat̾iam delictoꝵ in suo corde
ñ hẽat. nec tunc subito quspiam deceptus
ẽe credendus ẽ. cũm specta mulieris forma
in baratrum concupiẽ turpis inciderit: S po¬

Expanded text:
tio subsequi seu concupiscentiae lucrive cujusdam minus indepti generari tristitia solet, cum se harum rerum quadam spe mente concepta quis viderit excidisse, inte possimus, et quidquid ab eis conpetenti fuerit con- fabulatione prolatum, inportunum nobis ac superfluum iudicetur,, nullaque eis reddatur a nobis grata responsio, . uniuersos cordis nostri recessus felle amaritudinis occupante. Unde manifestissime conprobatur non semper nobis alio- rum uitio commotionum stimulos excitari, sed potius nostro, qui reconditas in nobismet ipsis habemus offensionum causas ac seminaria uitiorum, quae, cum mentem nostram temptationum imber adluerit, in germina confestim fructusque prorumpunt. Numquam enim quis alterius uitio lacessitus peccare conpellitur, si repositam materiem delictorum in suo corde non habeat: nec tunc subito quispiam deceptus esse credendus est, cum conspecta mulieris forma in barathrum concupiscentiae turpis inciderit, sed po
Abbreviated transcription (Latin):
intus radices eoꝵ recepte. Inserte ñ fue¬
unt. Par enim multa diligen. et c̾ Est
qd̾ desꝑatõm sunime micit delinqñti. O
nes caym fecit post patriadñt fr̃icidium
penitere: nec iudam post traditionẽ. Ded

Expanded text:
intus radices eorum receptae insprtaeque non fuerint pax enim multa diligentibus nomen mam desperationem animae injicit delinquenti. Quod nec Cain fecit post fratricidium poenitere, nec Judam post traditionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum oꝑi mnamiũ sen lectioni uł silentio
et quieti celle. uerum etiam cunctis urtuti¬
b ita preferunt: ut huic indicent om̃ia post¬
ponenda et uraũsa dispendia subire contenti
dicam effectu. s ne cogitatione quidem ab a¬
liquo penitus affectati. Ad hec nos imisera¬
biles quid dicemus. qui in cenobiis cõmo
rantes cura et sollicitudine constituti. pecu¬
hares circumferimꝰ clanes: Quriq ita non¬
dum tãxat uelut ꝓprias uendicantes: ut si
quis indigito quicnuͣ̃ ex hiis contrare p̾sũp¬
serit. tanta contra eum̃ irticundia suppleam᷑.
ut cõmotõm cordis nr̃i a labiis ac tota quidẽ
glitiam suam qmͣ publica delet puia. Sinułr¬

Expanded text:
n solum operi manuum seu lectioni, vel silentio, et quieti cellae; verum etiam cunctis virtutibus ita praeferunt, ut huic judicent omnia postponenda, et universa dispendia subire contenti dicam effectu, sed ne cogitatione quidem ab aliquo penitus affectatur. Cumque totam ebiles quid dicemus, qui in coenobiis commorantes, ac sub abbatis cura et sollicitudine constituti, peculiares circumferimus claves, omnique dumtaxat uelut proprias uindicantes, ut, si quis uel digito quicquam ex his contractare praesumpserit, tanta contra eum iracundia suppleamur, ut commotionem cordis nostri ne a labiis quidem gentiam suam quam publica diluet paen
Abbreviated transcription (Latin):
crtus eis sine suo fuit semore. si epłam cuius¬
cumq susceꝑit: si rescribere sine abbe suo tẽp¬
ro que apud nos in differenter ad missa. a no¬
bis quoq rep̾bensbilius sustinentur .i. aꝑta
peculiaris p̾sumptio filargine contagio. af¬
fectus at possessio rerum suꝑfluaꝵ que a cete¬
ris fr̃ĩb ñ hñtur. extra ordinaria ac furtina
tur uł expulsione purgantur.

Expanded text:
cutus eis sine suo fuerit seniore, si epistolam cujuscumque suscipere, si rescribere sine abbate suo tenro, quae apud nos indifferenter admissa, a nobis quoque reprehensibilius sustinentur, id est, aperta peculiaris praesumptio, philargyriae contagio, affectus atque possessio rerum superfluarum, quae a caeteris fratribus non habentur; extraordinaria, ac furtiva tur, vel expulsione purgantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nt ẜ. lectionem oꝑi uł obedientie p̾ferens
osficia statuta segniꝰ fuerit exequtus. si di¬
missa sinaxi ũ concitus ad cellam recurrere
cum illo qui cellule sue cohĩtator ñ ẽ confabu¬
lari qnͣtuluncũas p̃supserit: Si ꝑentirai qũe

Expanded text:
 si lectionem operi, vel obedientiae praeferens officia statuta segnius fuerit exsecutus, si dimissa synaxi non concitus ad cellam recurrere cum illo, qui cellulae suae cohabitator non est, confabulari quantulumcumque praesumpserit, si orave
Abbreviated transcription (Latin):
pule quetumq fuerit ab eo precepta tancͣ
si a deo sint celitus edita sine ulla discussio¬
me reputantur delicie. si herba sale condita
quam lapsamũ uocant aqua diluta. ad re¬
fectione ⁊ fr̃ib apponatur. Cum soitum¬
ita ut is qui opus scriptori s excet qmͣ fuerit

Expanded text:
plere quaecunque fuerint ab eo praecepta, tanquam si a Deo sint coelitus edita, sine ulla discussiomae reputantur deliciae, si herba sale condita, quam lapsanium vocant, aqua diluta ad refectionem fratribus apponatur, aliita ut is qui opus scriptoris exercet, quam repert
Abbreviated transcription (Latin):
tici populi captos in carcerem mnisit scisci¬
taus ut quid iustum nendidissent. lex eĩ
uario dat corꝑa leto. Non enim ommes
una coh̾cuit pena. S singulis singula sũt
genera mortis ꝓpoita. il lũ uidel ignis
cremanit. atter uero ferrei pettims imgͥb
laceratus expirauit elnũ mors que uis
diu̾sa consumpsit ꝙ admod̾ doctrine ur̃e¬

Expanded text:
terosque captos in carcerem misit, sciscitans ut quid justum vendidissent. Lex enimvario dat corpora leto. » Non enim omnes una coercuit poena, sed singulis singula sunt genera mortis proposita. Alium videlicet ignis cremavit, alter ferrei pectinis unguibus laceratus exspiravit, alium vero mors quaevis diversa consumpsit, quemadmodum mortes i
Abbreviated transcription (Latin):
su arii missus fiuit conã uallem. ubi ĩtirinatꝰ
ẽ usq ad mortem. Abbas autẽ infitans eum
rogauit enm ut secure confit̾etur pcc̃m sĩ
de quo infamabatut. W ille mĩqm confiteri
uoluerat nec etiam abbi ꝓprio. Ille autem ne¬
gauit totum. et peciit ubi dari corpus dñi.
abbas autem hugo suaderat ei ut ñ p̾sumeret
et in ꝯmnes eius posiuss. ille statim clama
mare ceꝑit. Quid faciami miser quid faciam.
Tunc presõ ab stulit ab eo corpus dm̃i qd̾ suꝑ
lingmͣ tenebat. et mox ille expirant ¶Tem
abbas aliquͣ infirmatus intrauit ĩ ĩtirmito¬
nũ. et uidit colunibã inine candidiorem suꝑ
humeꝵ monachi infirmarii. Qmͣ cum idem
monachus uellet apprehendere. illa uolans
nert ad abb̃em. et intrauit in sinũ eius. et
poscea exruit ꝑ aꝑturam timice abb̃is. et fyxit
rostrum suũ in aure eiustem abb̃is dicens ei
te. parate. parate. mandat tibi sanctus ber¬
nardus ut uadas facere pacem inter ip̃m ⁊

Expanded text:
suam missus fuerat Bonamvallem, ubi infirmatus est usque ad mortem. Abbas autem visitans cum, rogavit, ut secure confiteretur peccatum suum, de quo infamabatur: quod ille nunquam confiteri voluerat, nec etiam abbati proprio. Ille autem negavit totum; et petiit sibi dari corpus Domini. Abbas autem Hugo suadebat ei, ut non praesumeret et in os ejus posuisset, ille statim coepit clamare: « Quid faciam, miser, quid faciam? » Tunc presbyter abstulit ab eo corpus Domini, quod super linguam tenebat, et mox ille exspiravit. Idem abbas aliquando infirmatus intravit in infirmitorium, et vidit columbam nive candidiorem super humerum monachi infirmarii, quam cum idem monachus vellet apprehendere, illa volans, venit ad abbatem, et intravit in sinum ejus: et postea exivit per aperturam tunicae, et fixit rostrum suum in aurem abbatis, dicens ei te, para te, para te. Mandat tibi sanctus Bernardus ut vadas facere pacem inter papam et
Abbreviated transcription (Latin):
onem direxit. Qua accepta p̾cepit imꝑa
nus ñ ẽẽt qui ab eo audiretur. dignus eti
asserens ꝓ tali negotio mortem subire: ne
dissimłatione sin puaricatorem faceret qui
tractant in ppło. In quo tractatu introdux̃
ultimo imꝑatorem feci. ego tibi excitum
municitui tradidi. Ego de semine tuo super
meis donas truumphos. Cui descendenti ab
eredra imꝑator ait. Contra nos hodie ep̃e
ꝓ ip̃o fuisse locutum. Itaq optimit ut sta
tutum reuocaretur. nec prius ad altare ac¬
cedere noluit isi prius fide sua imiꝑator illd
agere se debere testaretur. qua sponsione fi¬

Expanded text:
onem direxit. Qua accepta, imperator prnus non esset qui ab eo audiretur, dignus etiaesse pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret impetractavit in populo. in quo tractatu introduxitultimo imperatorem feci; ego tibi exercitum inimici tui tradidmeis donas triumphos? Cui descendenti de exedra imperator ait: Contra nos proposuistipro ipso fuisse locutum. Tunc imperat, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui episco
Abbreviated transcription (Latin):
deismũ uenoluũtur. Emmebant in ħ dei hosti¬
co. dux lotharingie. godefridus et fr̃es enis.
eustachius et baldewynus. Abiseluns de ri¬
bodimonte. baldumꝰ comes montensis.¬
robertus com es fandrensis. Sph̾s comes¬
phibipi regis francor. Robertus comes north¬
mannoꝵ. Raymũdus comes sancti egidii. bo¬
iamũdus dux appulie. et tancredus nepos¬

Expanded text:
daismum revolvuntur. Eminebant in hoc Dei hostidaismum revolvuntur. Eminebant in hoc Dei hostico dux Lotharingiae Godefridus; et fratres ejus Eustachius et Balduinus, Anselmus de Ribodi monte, BalduRobertus comes Flandrensis, Stephanus comesater regis Francorum, Robertus comes Northmanniae, Raimundus comes Sancti Aegidii, Boiamundus dux Apuliae. 3. Exercitus De
Abbreviated transcription (Latin):
rmu̾abiles una inspiratione moti et multis sig¬
is sibi ostensis. Aliis ab aluis aĩati. duces. co¬
rrtes. potentes. nobiles. et ignobiles. dimi¬
senes et uuenes. pm̃ et puesle omnes uno
aĩo ulło augariante uidiq concurrunt. ab
hyspania. a ꝑuncia. ab aquitana et britã¬
ma. a scocia ab auglia. a northmãna. a fnͣ¬
cia. a lotharingia. a burgundia. et gmania.
a lon gobardia. ad appulia. et ab aliis reg¬
ius mrtute et signo sancte crucis signati et
armati. nultũ trẽ ꝑant ĩuras dei in hostes
xp̃iam nominis. et qnͣto quisq bactesius
ad ex̾cendam mũdi maliciam erat ꝓmor.
Tanto nĩc ad excendam ultro dei miliciam
fit ꝓmptior. firimssima pace infimi ubiq cõ¬
pofita. et primo uideos in urbib in ꝯuib
erant aggressi eos ad credendũ in xp̃m com¬
pellunt. Credere nolentes bonis priuant.
trucidant urbib elimmant. aliqui indeoꝵ
relo tenende prĩe legis ducti se mutuo trucidãt.
ilii ad tempus se credere filantes post ad in¬

Expanded text:
numerabiles una inspiratione commoti, et multis signis sibi ostensis alii ab aliis animati, duces, comites, potentes, nobiles et ignobiles, divisenes et juvenes, pueri et puellae, omnes uno animo, nullo angariante, undique concurrunt: ab Hispania, a Provincia, ab Aquitania, a Britannia, a Scotia, ab Anglia, a Normannia, a Francia, a Lotharingia, a Burgundia, a Germania, a Longobardia, ab Apulia, et ab aliis regnis, virtute et signo sanctae crucis signati et armati, ultum ire parant injuriam Dei in hostes Christiani nominis: et quanto quisque hactenus ad exercendam mundi militiam erat pronior, tanto nunc ad exercendam ultro Dei militiam fit promptior, firmissimaque pace interim ubique composita, et primo Judaeos in urbibus in quibus erant agressi, eos ad credendum in Christum compellunt. Credere nolentes bonis privant, trucidant, urbibus eliminant. Aliqui Judaeorum zelo tenendae legis patriae ducti, se mutuo trucidant; alii ad tempus se credere simulantes, post ad ju
Abbreviated transcription (Latin):
longns s potius infu marentur ante pe¬
tes suos indentes infirmam dimntatem
et ꝑticipatione suice pellicee ur̃e. et lassi
ꝓsternerentur in eam. illa auten surgens
leuaret eos. Garriebam plane quasi ꝑits
et isi in xp̃o saluatore nr̃o uiam tuam que¬
rerem ñ ꝑttus: s ꝑiturus eẽm. Iam enim
ceꝑam uelle underi. sapiens ꝑlemis ꝑlena
mea et ñ flebam. Insuꝑ et infiabar scĩa mea.
ubi enim erat illa edificans caritas a funda¬
merocent eam: Non hũt ille pagmie nul¬
tumi pretatis huius laciinas confessioms
teacrifitium fulũ sp̃m contritum: cor contritũ
et hinmiliatũ ppsi salutem. sponsam cuu
mo ibi cantat. Nomie deo sub. erit. a .in.¬

Expanded text:
longius, sed potius infirmarentur uidenlongius, sed potius infirmarentur uidentes ante pedes suos infirmam diuinitatem ex participatione tunicae pelliciae nostrae et lassi prosternerentur in eam, illa autem surgens leuaret eos. et, nisi in Christo, saluatore nostro, uiam tuam quaererem, non peritus, sed periturus essem. iam enim coeperam uelle uideri sapiens plenus poena mea et non flebam, insuper autem inflabar scientia. ubi enim erat illa aedificans caritas a funda non habent illae paginae uultum pietatis illius, lacrimas confessionis, sacrificium tuum, spiritum contribulatum, cor contritum et humiliatum, populi salutem, sponsam ciuimo ibi cantat: nonne deo subdita erit an
Abbreviated transcription (Latin):
de deo discortam in orfima uolinitatis ꝑu̾¬
sitatem ꝓicientis in intima sua et tumescẽ¬
mox q diripiebar abs te pondere meo .i. car
naliconsuetudine. tunc ueto ĩnisibilia tua
ꝑ ea que facta funt intlłeta comsperi. S ad aci¬
em figere ñ ualui. Et reꝑcussa infirmitate
redditus solitis ñ feretam me cum nͥ amã¬
et querelam mam comꝑandi ruboris. qd̾ ess
udoneum ad fruendum te. et ñ ĩnem dones ⁊¬
amplecterer mediatorem dei. et homi dicẽ
mualidus eram nuscentem cem. quia ũ bũ
caro fcmn e et cͣ. ut nr̃e infantie lactescere sapi¬
entia. ꝑ quam creasti omnia. Non enum tene¬
cam deum meum iħm xp̃m humilis humilẽ
nec cinus rei magistra eẽt infirmitas ens¬
nonam. u̾bum enim tuũ eterna uentas.
supiorib creature tue ꝑtib suꝑemiens sb̾¬
ditos erigit ad se ip̃am. Inferiorib uero e
ꝑ qm subdendos deprimeret a se ip̃is et ad
se trahiceret. Sanans timorem. et nutri¬
eus amorem. ne fiducia si ꝓgrederentur

Expanded text:
te deo, detortae in infima uoluntatis peruersitatem proicientis intima sua et tumescenmoxque diripiebar abs te pondere meo et rntis aspectus. tunc uero inuisibilia tua per ea quae facta sunt intellecta conspexi, sed aciem figere non eualui et repercussa infirmitate redditus solitis non mecum ferebam nisi amanEt quaerebam uiam conparandi roboris, quod esset idoneum ad fruendum te, nec inueniebam, donec amplecterer mediatorem dei et hominum, mcaro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas noueram. uerbum enim tuum, aeterna ueritas, superioribus creaturae tuae partibus supereminens subditos erigit ad se ipsam, in inferioribus autnostro, per quam subdendos deprimeret a se ipsis et ad se traiceret, sanans tumorem et nutriens amorem, ne fiducia sui progrederentur
Abbreviated transcription (Latin):
qui latoratis. et . ho .e. redignantur ab
eo dicere quia mitis ẽ. et .h.c. abscondisti¬
ud ẽ de siluestri cacumie indete patriam
pacis et iter ad eam ñ iuenire et frust̾
conari ꝑ in ia cͥcum obsidentib fugitinis
ne et aliud tenere mam illuc ducentem
cia celestis nuꝑatoris uuuitam ułi ñ
lalromantur a celestem miliciam e ẜue¬
runt. uitant enim eam cut supplicium.

Expanded text:
qui laboratis. dedignantur ab eo discere, quoniam mitis est et humilis cordud est de siluestri cacumine uidere patriam pacis et iter ad eam non inuenire et frustra conari per inuia circum obsidentibus et insidine, et aliud tenere uiam illuc ducentem cura caelestis imperatoris munitam, ubi non latrocinantur qui caelestem militiam deseruerunt; uitant enim eam sicut supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ꝓmĩciat dicens. seꝑties cadit iustus
gilitatis humane. quia multũ interest inter
sancti et peccatoris homius lapsum. ⁊lliud ẽ
enim admittere mortale pccm: et aliud ẽ cogi¬
tatione que poco ñ caret preuenir. uł ignoran¬
tie aut oblimonis agi errore: aut facilitate
ociosi setinonis offendere. aut ad punctũ a
fidei theorica aliquid hesitare: aũ subtili qua¬
dam cenodorie titillatione pulsari. aut ncc̃i¬
tate nature aliqnͣtisꝑ a sũma ꝑfectione rece¬
dere. Hec enim sunt .uii. lapsnũ genera: in
quibus uit sanctus licet n nũqmͣ cadat. tam̃
quid aliud credendus ẽ fuisse quam sanctus.
mon bar. Et tamen post paululum cumiigno
rans misterium passionis tante utilitati hũ¬
mam generis inscius obuiaret dicens. absit

Expanded text:
scriptura pronuntiat dicens: septies enim cadit iustus scriptura pronuntiat dicens: septies enim cadit iustus gilitatis humanae, quia. multum interest inter sancti et peccatoris hominis lapsum. aliud enim est admittere mortale peccatum et aliud est cogitatione, quae peccato non caret, praeaeDiri, uel ignorantiae ant obliuionis otiosi sermonis offendere, aut ad punctum in fidei theoria aliquid haesitare, aut subtili quadam cenodoxiae titillatione pulsari, aut necessitate naturae aliquantisper a summa perfectione recedere. Haec enim sunt septem lapsuum genera in quibus sanctus licet nonnumquam cadat, tamen quid aliud credendus est fuisse quam sanctus, mon Bar rans mysterium passionis tantae utilitati humani generis inscius obuiaret dicens: absit
Abbreviated transcription (Latin):
sanctos ac iustos negare non imimis.¬
possimtus: s inter sanctũ ac ĩmaculatum mł¬
ta disrantia ẽ. Aluid ẽ enim ẽẽ quempiã scm̃.
.a. dimino cultin consecratum. ħ enim nomer ñ
solum hominib s etiam locis et nasculis tem¬
pli at lebetis scriptura attestante cõmune est.
am apłs: uelut p̾cipuum quid ac sp̃ale ꝓmĩ¬
ciat dicens. Qui pcc̃m ñ fecit. Hac ergo sola
ab omnibus nobis exceptione distinguitur.
quia nos absq pcc̃o: illum sine pccõ conspat e¬
fuisse temptatũ. Quis et enr hõim quãnis
fortis at bellator sit. hostilib tamen telis ple¬
ruq ñ pateat: Quis uelud in pene trabili
carne circunidatus. tantis p̾lioꝵ ꝑiculis sine
ꝑiculo imsceatur. Ille solus speciosus p̾filiis
hoĩm. conditione mortis humane ami uuer¬
sa carius fragilitate suscipiens: nullius ẽ umꝙͣ
sordis maculatus attactu. Ceterũ iustos ac
sanctos uiros ñ ẽẽ ĩmues a culpa: manifeste

Expanded text:
sanctos ac iustos negare non possumus, sed inter sanctum et inmaculatum multa distantia est. aliud est enim esse quempiam sanctum, id est diuino cultui consecratum: hoc enim nomen non solum hominibus, sed etiam locis et uasibus templi atque lebetibus scriptura adtestante conmune est. am apostolus uelut praecipuum quid ac speciale pronuntiat dicens: qui peccatum non fecab omnibus nobis exceptione distinguitur, qui nos non absque peccato, illum sine peccato constat fuisse tentatum. Quis etenim hominum quamvis fortis atque bellator sit, hostilibus tamen telis plerumque non pateat? Quis velut impenetrabili carne circumdatus, tantis praeliorum periculis sine periculo misceatur? Ille autem solus Speciosus forma prae filiis hominum conditionem mortis humanae cum universa carnis fragilitate suscipiens, nullius est umquam sordis maculatus attactu. CAPUT sanctos uiros non esse inmunes a culpa manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
deus. s ip̃e fecit nos. Ego itaq int̾ior homo
iteger ẽ sensus: apꝑet hec sp̃es. Cur autem¬
cum omnib eadem loquitur. aliinalia quidẽ
tib iudex rõ homines autem possunt interro¬
care ñ possunt. nec illa R̾ndent interroganti¬

Expanded text:
Deus, sed ipse fecit nos. Homo interior integer sensus est apparet haec species? cur non omnibus eadem loquitur? animalia pusilla nsibus iudex ratio. homines autem possunt interrocare non possunt. nec respondent ista interroganti
Abbreviated transcription (Latin):
abłens electus ẽ. In eodemitinere cum mona¬
chi clareuallenses deferrent corpus abdatis
gerardi apud clareuallem. et uenissent cum
corpore apud chatbalamũ. et pettus tristis de¬
duceret corꝑus. Idem gerardus aꝑpint petto ab¬
bati iginaci dicens. Noli contristari de morte
ris apud clareuallem: facies obsequiũ meũ
et sepelies me. Cum ergo idem pesrus roga¬
tus ab aliis abbatib ut cantaret missao
ꝓ defiicto. et eet in canone misse: aꝑꝑuit
ei sanctus mardus et sanctus malachias
uniis ex una ꝑte altaris et alius ex alia dicẽ¬
tes. Noli dubitare qd̾ abtas gerardus sit
soqus angłoꝵ et ingłia eterã.

Expanded text:
absens electus est. In eodem itinere cum monaabsens electus est. In eodem itinere cum monachi Claraevallenses deferrent corpus abbatis Gerardi Claramvallem, et venissent cum corpore apud Catalaunum, et Petrus tristis deduceret corpus, idem Gerardus apparuit Petro abbati Igniaci, dicens: « Noli contristari de morte ris apud Claramvallem, facies obsequium meum, et sepelies me. » Cum ergo idem Petrus rogatus ab aliis abbatibus cantaret missam pro defuncto, et esset in canone missae, apparuerunt ei sanctus Bernardus et sanctus Malachias: unus ex una parte altaris, et alius ex alia, dicentes: « Noli dubitare quod abbas Gerardus sit socius angelorum et in gloria aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
in quadã ecc̃a. Et draati ascifunt ei scũs
sus ad ip̃os oronem et intentõm direxit.
eui unus eoꝵ dicct. Cu ens abbas clarenaiẜ
Quo dicto. disꝑunt. et ille tenctus remansit.
quia h̾ mnĩqmͣ fieri nolusset. Non multo post
abtas gerardus clarenalł. iginac᷑. nenit. ubi
tunc erat hugo de dasochiis qui graniter in
ordine deliquerat. cunis offensam prefatus
gerardus regulari seueritate unidicauerat.
et erat ille hugo cum frĩbus egus corpore m̃¬
t̾e iacens nfrmus. et cum disponeret abtem¬
occidere sedebat ĩuestibulo domus in firmorũ
dus nocte illa ingiliis interfuit et dumi iret
pp̃ nccitatem in dorritorũ. hugo in insidiis
positus ferro ad facinus ꝑꝑato illũ letaliter mil¬
uerauit. Eu uixit uiq in diem seqñtem. En¬
ca nesꝑuni positis coram ip̃o fũb dicit. Uirige
dam uir potens in oꝑe et sermone qui post mo¬
dicum in ep̃m cardinalem assimptus ẽ. petrꝰ
autem ad electionem citatus aftugit qui tn

Expanded text:
quadam ecclesia; et oranti astiterunt sanctus sus ad ipsos suam orationem et intentionem direxit. Cui unus eorum dixit: « Tu eris abbas Claraevallis. » Quo dicto disparuerunt, et ille territus remansit; quia nunquam hoc fieri voluisset. Non multo post abbas Gerardus Claraevallis Igniacum venit; ubi tunc erat Hugo de Basochiis, qui graviter in ordine deliquerat: cujus offensam praefatus Gerardus regulari severitate vindicaverat. Et erat ille Hugo cum fratribus aegris corpore, mente jacens infirmus. Et cum abbatem disponeret occidere, sedebat in vestibulo domus infirmorum dus nocte illa vigiliis interfuit; et dum iret propter necessitatem in dormitorium, Hugo in insidiis positus ferro ad facinus praeparato illum lethaliter vulneravit; qui vixit usque in diem sequentem. Circa vesperum positis coram ipso fratribus dixit: Dirige  vir potens in opere et sermone; quo post modicum in episcopum cardinalem assumpto, sedes autem ad electionem citatus aufugit; qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
et siñ dytis. fadeas forsitan et mulierclaꝵ de¬
nramenta subsannes ñ erubesco eaꝵ fidem
que primo inderunt dñin resurgentem. que
rttuntur ad apłos que in matre dm̃ salua¬
toris scĩs apłis cõmendantur. Tn ructato cũ
seculi horãib ego ieninato cum feminis ĩmo
cum religiosis niris. qui pudiciciam uultu
p̾ferunt. et pallida ngi continentia ora
uent apud gallos continentia et sobrietas ał
dyatoli ac temulenta cõmina tota nocte ex̃¬
cere ũ possis.

Expanded text:
emisco. Rideas forsitan, et muliercularum deliramenta subsaunes. Non erubesco earum fidem, quae primae viderunt Dominum resurgentem, quae mittuntur ad apostolos, quae in matre Domini Salvatoris, sanctis apostolis commendantur. Tu ructato cum saeculi hominibus, ego jejunabo cum feminis, immo cum religiosis viris, qui pudicitiam 398 vultu praeferunt, et pallida jugi continentia ora verit apud Gallos continentia et sobrietas atqu et vigilias diaboli ac temulenta convivia, tota nocte exercere non possis.
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim xp̃c indigebat ungnento. nec mar¬
tỹres lumine ceoꝵ. et tar̃ et ula mulier in ho
fidem suam hñt m̃cedem: dicente apło unuis¬
quisq in suo sensu hraidat. Nam et absq e¬
martyꝵ reliquiis ꝑ totas orientis ecc̃as qñ
legendum ẽ enͣagelium accendũt lum̃aria.
Iam sole rutilante. ñ utiq ad fugandas tene¬
oras: s ad signũ leticie demonstrandũ. Mꝯiror¬

Expanded text:
Neque enim Christus indigebat unguento, nec martyres lumine cereorum: et tamen illa mulier in honfidem suam habent mercedem, dicente Apostolo: Unusquisque in suo sensu amartyrum reliquiis per totas Orientis Ecclesias, quando legendum est Evangelium, accenduntur luminaria, jam sole rutilante: non utique ad fugandas tenebras: sed ad signum laetitiae demonstrandum.
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt. quia conftictus intioꝵ excicia sit
uitutum. Et sicut sepe cadendo discit homo
quałr gressum figere. et caute amabulare de¬
beat. et in conflictu belli qui freqũter plaga¬
tus ẽ cancius nementem ictum excipit. sic
qui a drabolo sepe decipitur: dubtilius post
modũ uersucias eius deprehendit et machi¬
nationes subuertit. Et ħ ẽ qd̾ multos inde¬
mus post magna scelera ad urtitũ sũmã
conscende. et tanta nrtute opanes di aboli
conatus contra se erectos atfere. ut in quo
prius se uicisse gaudebat. iam ñ spoliasse.
Ex trib adest. tumore. ncc̃ctate. affectu nas¬
citur. quartũ. adest cura. Qꝑ enim timemꝰ
et ꝙ defideramus adipisci: sollicite scudemus
optinere. Et sic post affectionem passionis
qd̾ suꝑflue formidamus. fit ut cartelam ⁊ͣ¬
cũspectionis ꝙ in boms studiis comꝑare nec¬
gleximns. ꝑ mala studia facile ad quira¬
mus. Sepe qui anime mortẽ ñ metuit.
mori in carne ꝑtimescit. ꝑ hiis entan¬

Expanded text:
eddant; quia conflictus vitiorum exercitia sunt virtutum. Et sicut saepe cadendo discit homo qualiter gressum figere, et caute ambulare debeat, et in conflictu belli qui frequenter plagatus est, cautius venientem ictum excipit, sic qui a diabolo saepe decipitur, subtilius post modum versutias ejus deprehendit, et machinationes subvertit. Et hoc est quod multos videmus post multa scelera ad virtutum summam ascendere, et tanta virtute omnes diaboli conatus contra se erectos atterere, ut in quo saepius vicisse gaudebat, jam non spoliasse, ex tribus, id est timore, necessitate, affectu, nascitur quartum, id est cura. Quod enim timemus et quod desideramus adipisci, sollicite studemus obtinere; et sic post affectionem passionis quod superflue formidamus, fit ut cautelam circumspectionis, quam in bonis studiis comparare negleximus per mala studia facile acquiramus. Saepe etenim qui animae mortem non metuit, mori in carne pertimescit, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾cetur sunt. mi ͣ  d̃imor cura. ncc̃ctas. af¬
fectus. Tnnor ẽ anxietas ꝑicntandi. Sura
ẽ sollicitudo enadendi ĩ cõmodi aut cõmodi
adipiscendi. Ncc̃itas ẽ debitum dandi. aut
indigencia accipiendi. Affectus ẽ desiderm
ꝑfruendi. timor premit. Cura trabit. nec̃ctas
ligat. affectus nuluerat. igitur ira dei ꝓre ti
conditionis diris nos ncc̃ctatib lgat. Im¬
dia draboli illicitis desideriis nos inllaman¬

Expanded text:
 Timor, cura, necessitas, affectus. Timor est anxietas periclitandi, cura est sollicitudo evadendi incommodi aut commodi adipiscendi, necessitas est debitum dandi aut indigentia accipiendi, affectus est desiderium perfruendi. Timor premit, cura trahit, necessitas ligat, affectus vulnerat. conditionis, diris nos necessitatibus ligat, invidia diaboli, illicitis desideriis nos inflamman
Abbreviated transcription (Latin):
cum quidam spado imꝑatoris heractii gie¬
distribuet cogas militib et inter alios
sarracem sub imꝑatore militantes aꝰ
dicente. uix sufficit imꝑator dare nuie et
cogas qnͣto magis sanib istis. Illi lentẽ
ad rebellandũ nicitant. Amirrei tur¬
rracenor roma romanos agglis ꝑmũ
tur. Sigibertus infans filius cunctig

Expanded text:
cum quidam spado imperatoris Heraclii distribueret rogas militibus, cum inter alios etiam Saraceni sub imperatore militantes veneis dicente: Vix sufficit imperator dare militibus rogas: quanto magis canibus istis, illi dolore et ad rebellandum incitant. Amirei Saracenorum Romanos aggrediuntur, ntur. Sigibertus infans filius Dagobert
Abbreviated transcription (Latin):
nacib. et intra camere illuis concaua. totis
habenis regnabat incendiũ. Hunc igitur ad¬
uenã illum iubet magr̃ intrare. Nec distulit
tire grassri diu multũ q discutere conatus e̾.
demones atebantur: excludere a se confuen¬
tium ppłs ñ ualebat. uirus interim latens
serpetat i pectore. et cuius mitu ex alioꝵ cor
porib demones sugabantur se ip̃m occustis co¬
gitationib uanitatis ñ poterat purgare. To¬
tis igitut precib com̾isus ad deum fertur oras¬
se ut ꝑmissa in se mensib .u. dyaboli potestate.
siłis u hiis fieret quos ip̃e curauerat. Quid mł¬
tis morer: ille p̃potens ille signis at uirtutib
toto ouente nulgatus. ille ad amis limina e¬
ppłi añ conduxant ad aius fores sũme istius
ceculi se ꝓstrau̾ant potestates. correptus a de¬
mone ẽ tentus in inuculis. Omnia illa que ĩ¬
ergumim solent ferre ꝑpessus. quinto demũ e¬
illi erat utilius ał optatius uanitate. S m¬

Expanded text:
nacibus, et intra camini illius concava totis nacibus, et intra camini illius concava totis habenis regnabat incendium. Hunc igitur advenam illum jubet magister intrare: nec distulit tire grassari, diu multumque discutere conatus est, daemones fatebantur. Excludere a se confluentem populum non valebat: virus interim latens serpebat in pporibus daemones fugabantur, se ipsum occultis cogitationibus uanitatis purgare non poterat. totis igitur precibus conuersus ad Deum fertur orasse, ut permissa in se mensibus quinque diabolo potestate similis his fieret, quos ipse curauerat. quid multis morer? ille praepotens, ille signis adque uirtutibus toto Oriente uulgatus, ille ad cuius limina populi ante confluxerant, ad cuius fores summae istius saeculi se prostrauerant potestates, correptus a daemone est retentus in uinculis: omnia demum illa, quae energumeni solent ferreilli erat utilius atque optatius, uanitate'.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pceitatur auctorem. Erat etiam alterius
meruit. Cui inter colsoquia ꝑsunctanti cur hoĩes
tantoꝑe uitaret. Pndisse ꝑhibetur. eum qui ab
hominib freqñtaretur. ñ posse ab angelis fre¬
monasteriũ magne dispositionis ingressum
cepiss rogare. abbas ei cepit multa ꝓponere gͣ¬
nes ẽẽ istius discipline lacores. sua uero dura
imꝑia que nullius facile ualeret implere pa¬
cientia. Alliud pocius monasteriũ ubi facili¬
orib legib inueretur expeteret. ñ tempta¬
ret aggredi qd̾ implere ñ posset. Ille uero in¬
chil hiis terrorib ꝑmoueri s magis ita cepit¬
omnẽ obedĩam polliceri. ut si eum abbas
in ignem ire preceꝑit. ñ resusaret intrare. Qꝑ
illius ꝓfessionem ubi magr̃ accepit. ñ cuuctan¬
tur ꝓbare ꝓfitentẽnten. Casu clibanus ꝓpe ar¬
debat. qui multo igne succensus coqũdis pani¬
b parabatur. Exundabat abruptis fiãma for¬

Expanded text:
interpretabatur auctorem. Erat etiam alterius interpretabatur auctorem. Erat etiam alterius meruit: cui inter multa collo juia percunctanti, cur homines tantopere vitaret, respondisse perhibetur, eum qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis fremonasterium magnae dispositionis ingressus suscipi se rogaret, abbas ei coepit multa proponere: graues esse istius disciplinae labores, sua uero dura imperia, quae nullius facile ualeret inplere patientia: aliud potius monasterium, ubi facilioribus legibus uiueretur, expeteret: non temptaret adgredi, quod inplere non posset. ille uero nihil his terroribus permoueri, sed magis ita omnem oboedientiam polliceri, ut, si eum abbas in ignem ire praeciperet, non recusaret intrare. quam illius professionem ubi magister accepit, non cunctatus probare profitentem. casu clibanus propter ardebat, qui multo igne succensus coquendis panibus parabatur: exundabat abruptis fla
Abbreviated transcription (Latin):
urbis oratorem scriberem illos libros quera
clara fuit. laudatur homo et amatur absẽs.¬
utrun nam ab ore laudantis iutrat in cor
audientis amor ille. absit. E ex amante
abo attenditur alius. Hinc enim amatur
qui landatur. dura ñ fallaci corde laudantis
predicari creditur .i. cum amans eum lan¬
dat. Sic enim amabam tunc homines ex hõmi
iditio. ñ enũ ex tuo deus meus in quo ne¬
quoniõ et me laudari uellem. Non ita au¬
tem uellem laudari et amari sicut ystrio¬
nes. quĩqmͣ eos et ip̃e laudarem et ama
ubi distribiuratur illa pondera uarioꝵ amoꝵ¬

Expanded text:
urbis oratorem scriberem illos libros, quem clara Utrumnam ab ore laudantis intrat in cor audientis amor ille? Absit: sed ex amante alio accenditur alius. Hinc enim amatur qui laudatur, dum non fallaci corde laudatoris praedicari creditur; id est, cum amans eum laudat. 22. Sic enim tunc amabam homines ex hominum judicio; non enim ex tuo, Deus meus, in quo neodum et me laudari uellem? non autem uellem ita laudari et amari me ut histriones, quamquam eos et ipse laudarem et amarubi distribuuntur ista pondera uariorum
Abbreviated transcription (Latin):
humina illa. uolens apud me corporalia fig
intendebam duics u̾tas interidrem melo¬
diam tuam: cogitans de pulcro et apto
mei foras rapiebar et pondere suꝑbie mee
iyma deprimetar. Non dabas auditm e
intluge conarer. quasi et tu subrectus esses
magnitudim tue aut pulcritudim ut ita eẽt
et pulcritudo tu ip̃esis. Dor sum enim hebã¬

Expanded text:
umina scripsi, uoluens apud me corporalia figmntendebam, dulcis ueritas, in interiorem melodiam tuam, cogitans de pulchro et apto mei rapiebar foras et pondere superbiae meae in ima decidebam. non enim dabas auditui mintellegere conarer, quasi et tu subiectum esses magnitudini tuae aut pulchritudini, ut illa essent et tua pulchritudo tu ipse sis, corpus a
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a narrassent: ñ accenderer in eo. Et certe
res ñ alie forent. nec homo ip̃e alius. s tm̃¬
modo alius affectus narrantium. Ecce ubi ia¬
cet amnia infirma ã dimhñs aliquid soli
dum i̾tatis. Sicut aure linguaꝵ fauerint
a peccorib opmantiũ. ita fertur et u̾titur.
torquetur et retorquetur et obnubilatur ei
lumen. nec cernitur intas. et ecce ẽ ante nos.

Expanded text:
ipsa narrarent, non accenderer in eo et non excitarer, et certe res non aliae forent nec homo ipse alius, sed tantummodo alius affectus narrantium. ecce ubi iacet anima infirma nondum haerens soliditati ueritatis. sicut aurae linguarum flauerint a pectoribus opinantium, ita fertur et uertitur, torquetur ac retorquetur, et obnubilatur ei lumen et non cernitur ueritas. et ecce est ante nos.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi wlstanus tam atus agg̃ õpum. Hen
nuchi nilla fides nilla ẽ constantia reb.
Res ip̃e quid sut mobilitate docent. Res
hõm atz bomines leuis aleauersat in ho¬
ras. Et uenit a sũmo. sũma ruiria gradu.
Cuacta sub ancipiti pendent mortalia ca¬
su. Et spondent ꝓpria mobilitate fugam.
Cond quid hẽs hodie cras te fortasse re¬
lin quet. Aut modo dum loqueris desinit eẽ
tuũ. Has ludit fortima uices regesq suꝑ¬
bos. ⁊lut seruos humiles ũ finit ẽẽ diu. Il¬
la dolosa comes so la leuitate fidelis. Nou
ĩpune fanet. aut sine fine premit. Illa mi¬
chi quondam uultu blandita sereno. Muta¬
uit nultus nibila fc̃a suos. Acceffit damp
noꝵ consule mus piit. Cuus anos pudint
scelerum gemisse patronũ. Fortune q pa¬
rem mobilitate dolis. Ille pudor patrie me ñ
impime tuentem. Iusticie leges expulit a
petria. Inde ratem scando intami cõmicto

Expanded text:
sibi vult, tantus tam citus ager opum? Heu mihi nulla fides, nulla est constantia rebus: Res ipse quid sint mobilitate docent. Res hominum atque homines alea versatur in horas: Et venit a summo summa ruina gradu. Cuncta ideo ancipiti pendent mortalia casu: Et spondent propria mobilitate fugam. Quicquid habes hodie, cras te fortasse relinquet: Aut modo dum loqueris, desinet esse tuum. Has ludit fortuna vices, regesque superbos; Ac servos humiles non sinit esse diu. Illa dolosa comes sola levitate fidelis. Non impune favet, aut sine fine premit. Illa mihi quondam vultu blandita sereno. Mutavit vultus nubila facta suos. Ovidius norum consule jus periit. Cujus avos puduit scelerum genuisse patronum, Fortunaeque parem mobilitate, dolis. Ille pudor patriae me non impune tuentem Justitiae leges, expulit a patria. Inde ratem scando, vitam committo