comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia : an illã dicit in prudentiã suã de qua dicit apłs
stultũ dĩ sapientiꝰ ẽ hominib : in prudentiã in eam.
hoc ipsũ qđ me irriser̃ qͥ sibi uidentur eẽ sapi¬
entes tu scistiquare fier&. Tuscisti
in pradentiã mea. Quid enimtan
simile in prudentiȩ. quã cũ habere in potesta te
una uoce suos ꝑsecutores ꝓsternere. pateret᷑ se
teneri. flagellari. conspui. cola phizari. spinis
coronari. ligno affigi : in prudentiȩ simile ẽ. Stultũ
uidet᷑ : seđ stultũ hoc suꝑat om̃s sapientes Stultũ
qͥdem ẽ. Sed & granũ quando cadit in trã : si
nemo sciat consuetudinẽ agricolarũ. stultũ uidet᷑
Labore magno metit᷑. portat᷑ ad areã. tricurat᷑
uentilat᷑. post tanta ꝑicula cȩli & tẽpestatum
& labores rusticanorũ curãq dominoꝵ : mittit᷑
in horreũ frum̃tũ purgatũ. Uenit hiemps & qđ
purgatũ erat ꝓfert᷑ & ꝓicit᷑ in prudentiȩ uidet᷑¬
sed ut ñ sit in prudentia. spes facit : Ñergo ille

Expanded text:
lam dicit imprudentiam suam, de qua dicit Apostolus: Stultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum haberet in potestate, unateneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae simile est, et stultum videtur: sed stultum hoc superat omnes sapientes. Stultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore magno metitur, portatur ad aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, et labores rusticanorum curamque dominorum, mittitur in horreum frumentum purgatum. Venit hiems; et quod purgatum erattia, spes facit. Non ergo ille
Abbreviated transcription (Latin):
in limo ꝓfundi & ñ ẽ substantia : ds̃ fecit hominẽ :
substantiã fecit. atq utinã manen& in eo qđ ds̃ fe¬
cit. Si manen& homo in eo qđ ds̃ fecit: ñ in illo
infixus eẽt qđ ds̃ genuit. Porro aut̃ qͥa ꝑ iniqͥtatẽ
homo lapsus ẽ a substantia in qua factus ẽ in iqͥ¬
tas qͥppe ipsa ñ ẽ substantia Ñ enĩ iniqͥtas ẽ na¬
tura quã formauit ds̃. sed iniqͥtas ẽ ꝑuersitas

Expanded text:
imo profundi, et non est substantia? Deus fecit hominem; substantiam fecit: atque utinam maneret in eo quod Deus fecit! Si maneret homo in eo quod Deus fecit, non in illo infixus esset quem Deus genuit. Porro autem quia per iniquitatem homo lapsus est a substantia in qua factus est iniquitas quippe ipsa non est substantia; non enim iniquitas est natura quam formavit Deus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
curiorib necessĩtate immorari. & fortasse sup-¬
plere qđ debemꝰ: ut aliis dieb alia debeamꝰ. ali¬
aq reddamꝰ. Uideamꝰ gͦ quȩ sequunt᷑. Postea quã
dix̃. neq coartet suꝑme puteus os suũ qđ hest̃¬
no die cõm̃dauimꝰ caritati ur̃ẽ: ut om̃i animi in¬
tentione & fide pietatis caueamꝰ. ne hoc maledi¬
ctũ suꝑueniat nob̵. Tunc enĩ coartat puteus suꝑho
minẽ os suũ id ÷ ꝓfunditas iniqͥtatis: qͣndo ñ solũ
mersus inpeccatis iac& sed etiã ꝑdit aditũ confes¬
sionis quando aut̃ dic̃ homo peccator sũ: radia¬
tur aliqͦ lumine etiã ꝓfunditas putei. Seqͥt᷑ ergo
capitis uerba cognoscatis: Quȩ aut̃ dicta fuenãt
ita ut capiti conuenire ñ possint: ad corpus efferatis
ris qͥa & in uoce una: Seqͥt᷑ ergo EXPLIC̃ TITULVS¬

Expanded text:
curioribus necessitate immorari, et fortasse supcurioribus necessitate immorari, et fortasse supplere quod debemus, ut aliis diebus alia debeamus, aliaque reddamus. Videamus ergo quae sequuntur. Posteaquam dixit, Neque coarctet super me puteus os suum; quod hesterno die commendavimus Charitati Vestrae, ut omni animi intentione et fide pietatis caveamus ne hoc maledictum superveniat nobis. Tunc enim coarctat puteus super hominem os suum, id est profunditas iniquitatis, quando non solum mersus in peccatis jacet, sed etiam perdit aditum confessionis. Quando autem dicit homo, Peccator sum; radiatur aliquo lumine etiam profunditas putei. Sequitur ergo, capitis verba cognoscatis; quae autem dicta fuerint ita ut capiti convenire non possint, ad corpus referatis.ris quia et in voce una? Sequitur ergo, Exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
os suũ : qͥaclausit os illiꝰ ꝑ didit enĩ confessionẽ
uere mortuus ẽ impletũq in eo ẽ qđ a libi dr̃ amor¬
tuo uelut qͥ ñ sit perit confessio. Metuenda ipsa
res uehem̃t̃ fr̃s. Si uideris hominẽ fecisse iniqͥta¬
tẽ: uersus ẽ in puteũ. Iuando aut̃ illi dixeris ini¬
qͥtatẽ ipsius. & dixerit. uere peccaui fateor : ñ suꝑ
eũ clausit puteus os suũ. Cũ aut̃ uideris eũ dicere
qͥd enĩ mali feci: factꝰ ẽ defensor peccati sui : clausit
sup eũ puteus os suũ. qua eruat᷑ ñ hab& Amissa con-
fensor. quomͦ erit ds̃ lib̾ator : ut gͦ sit ille lib̾ator
osterior pars psalmi de quo hesterno
die locuti sumꝰ caritati ur̃ȩ. hodie nob̵ ex¬
plicanda remanserat : & uideo eẽ tẽpus
reddendi debiti. si tam̃ eiꝰ plixitas ñ nos
etiam hodie debitores reliquerit. Itaq hoc p̃¬
loquor & peto: ne diuturnũ sermonẽ in his quȩ
manifestas̃ expectetis. lta enĩ possumꝰ in obs¬

Expanded text:
nim confessionem; vere mortuus est, impletumque in eo est quod alibi dicitur: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Metuenda ista res vehementer, fratres. Si videris hominem fecisse iniquitatem, mersus est in puteum: quando autem illi dixeris iniquitatem ipsius, et dixerit, Vere peccavi, fateor; non super eum clausit puteus os suum: cum autem videris eum dicere, Quid enim mali feci? factus est defensor peccati sui; clausit super eum puteus os suum, qua eruatur non habet. Amissa confefensor; quomodo erit Deus liberator? Ut ergo sit ille liberator, osterior pars psalmi de quo hesterno die locuti sumus Charitati Vestrae, hodie nobis explicanda remanserat. Et video esse tempus reddendi debiti, si tamen ejus proliritas non nos etiam hodie debitores reliquerit. Itaque hoc praeloquor, et peto ne diuturnum sermenem in his quae manifesta sunt exspectetis. Ita enine possumus in obs
Abbreviated transcription (Latin):
u&. in troier̃ aquȩ usq ad animã meã. Adde suꝑ
mortẽ quid ampliꝰ ad dicturꝰ es : ignominiã mortis
Ideo seqͥt : mortẽ aut̃ crucis Magna pauꝑtas
Sed hinc er̃ magnȩ diuitiȩ : qͥa sic̃ impleta ẽ pau¬
ꝑtas eiꝰ. ita implebunt᷑ diuitiȩ nr̃ȩ de pauꝑtate
ipsius quantas diuitias hab& ut de sua pauꝑ¬
tate nos diuites facerte: quales nos facturus ẽ de
diuiti is sius qͦs diuites fecit de pauꝑtate sua:
¶ infixus  sũ in limo ꝓfundi: & ñ ẽ substantia
intelligit᷑ alio mͦ substantia : illud qđ sumas
qͥeqͥd sumꝰ Sed hoc ad intelligendũ aliquanto
Lẽ difficiliꝰ : quanquã res usitatȩ sint. Sed quia
inusitatũ uerbũ ẽ in dig& cõm̃dationis & ex¬
positionis aliquantulȩ : cui tam̃ si intentifu¬
eritis fortassis in ea ñ laborabimꝰ Dicit᷑ homo

Expanded text:
t, Introierunt aquae usque ad animam meam. Adde super mortem: quid amplius additurus es? Ignominiam mortis. Ideo sequitur: Mortem autem crucis . Magna paupertas! Sed hinc erunt magnae divitiae; quia sicut impleta est paupertas ejus, ita implebuntur et divitiae nostrae de paupertate ipsius. Quantas divitias habet, ut de sua paupertate nos divites faceret! Quales nos facturus est de divitiis suis, quos divites fecit de paupertate sua! 5. Infixus sum in limo profundi, et non est substantia. Intelligitur alio modo substantia, illud quod sumus quidquid sumus. Sed hoc ad intelligendum aliquanto est difficilius, quanquam res usitatae sint: sed quia inusitatum verbum est, indiget commendationis et expositionis aliquantulae; cui tamen si intenti fueritis, fortassis in ea non laborabimus. Dicitur homo,
Abbreviated transcription (Latin):
e substantia &uid dicit limũ : : An ipsos qui
ꝑsecutis : de limo eni factꝰ ẽ homo ÷ sed ifti
tadendo a iustitia. limꝰ ꝓfundi facti s̃: quib ꝑ¬
sequen tib & ad iniqͥtatẽ trahere cu pientib
qͥsqis ñ consenserit: de limo suo aurũ facit
Aerebit᷑ enĩ limꝰ ipsuis conuertiin habitudinẽ

Expanded text:
est substantia. Quid dicit limum? an ipsos qui est substantia. Quid dicit limum? an ipsos qui persecuti sunt? De limo enim factus est homo . Sed isti, cadendo a justitia, limus profundi facti sunt; quibus persequentibus et ad iniquitatem trahere cupientibus quisquis non consenserit, de limo suo aurum facit. Merebitur enim limus ipsius converti in habitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
in trauer̃ aquȩ usq ad animã meã. Eotuer̃ quiꝑ
secuti s̃ etiã occidere : sed amplius qͥd faciant
ñ habebunt. Remisit enĩ ex ortationẽ ipse dñs
dicens Nolite timere eos qͥ corpꝰ occidunt &
ampliꝰ ñ habent qͥd faciant : sed eũ timete qͥ
hab& potestatẽ & corpꝰ & animã occidere in ge¬
henna ignis Maiore timore minora contẽnimꝰ
& maiore et̃nitatis cupiditate. om̃ia tẽpora lia
fastidimꝰ. qã hic & deliciȩ tẽporales dulces s:
a tribulctiones tẽporales amarȩ s̃. Sed quis
n bibat tribulationes tẽporales poc ulũ metu¬
ens ugnẽ gehennarũ : & qͥs ñ contẽnat dulcedi¬
nẽ scti inhicins dulcedini uitȩ ȩc̃nȩ : hinc ergo
ut liberem᷑ clamemꝰ: ne forte in p̃ssuris consen¬
tiamꝰ iniqͥtati & uere inseparabilit̃ sorbeamͦ
Saluũ me fac ds̃: qm̃ introier̃ aquȩ usq ad
anuna mea : infixus sũ in limo ꝓfundi: & ñ¬

Expanded text:
introierunt aquae usque ad animam meam. Potuerunt qui introierunt aquae usque ad animam meam. Potuerunt qui persecuti sunt etiam occidersit enim exhortationem ipse Dominus dicens: Nolite timere eos qui corpus occidunt, et amplius non habent quid faciant; sed eum timete qui habet potestatem, et corpus et animam occidere in gehenna ignis . Majore timore minora contemnimus, et majore aeternitatis cupiditate omnia temporalia fastidimus. Nam hic et deliciae temporales dulces sunt, et tribulationes temporales amarae sunt: sed quis non bibat tribulationis temporalis poculum, metuens ignem gehennarum; et quis non contemnat dulcedinem saeculi, inhians dulcedini vitae aeternae? Hinc ergo ut liberemur clamemus, ne forte in pressuris consentiamus iniquitati, et vere irreparabiliter sorbeamur: Salvum me fac, Deus, quoniam introierunt aquae usque ad an
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ȩt̃nã qͥs uell& mori : naturã quippe nr̃ãm
id ÷ consortiũ quoddã animȩ & corporis & quan¬
dã in his duob familiaritatẽ conglutinationis
atq cõpaginis exponens qͦdã loco apłs : ait
habere nos domũ ñ manufactã tiet̃nã in cȩlis.
id ÷ immorta litatẽ p̃paratã nob̵ qua in du¬
endi sumꝰ in fine cũ resurre xerimꝰ a mortuis.
It ait. in quo nolumꝰ spoliari. sed suꝑuestiri:
ut absorbeat᷑ mortale auita. Si fieri poss&.
sic uellemꝰ aut fieri immortales. ut iã uenine
ipsa immortalita s. & mͦ sic̃ sumꝰ mutan& nos
ut mortale hoc nr̃m auita absorberet᷑. non
ꝑ mortẽ corpus poneret᷑ ut in fine iterũ recipe¬
ret᷑ quãuis gͦ amalis ad bona transeamꝰ : tam̃
ipse transitus aliqͣntũ amarus ẽ & hab& fel
qđ deder̃ dño in passione iudei. hab& acre
quiddã tolerandũ quo ostendunt᷑ qͥ eũ aceto po¬
tauer̃ Prefigurans gͦ & transformans in
se nos ipsos: hoc ait. Saluũ me fac ds̃ : qm̃

Expanded text:
quippe nostram, id est consortium quoddam animae et corporis, et quamdam in his duobus familiaritatem conglutinationis atque compaginis exponens quodam loco Apostolus, ait habere nos domum non manufactam, aeternam in coelis; id est immortalitatem praeparatam nobis, qua induendi sumus in fine, cum resurrexerimus a mortuis; et ait: In quo nolumus spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita , Si fieri posset, sic vellemus, ait, fieri immortales, ut jam veniret ipsa immortalitas, et modo sicut sumus mutaret nos, ut mortale hoc nostrum a vita absorberetur, non per mortem corpus poneretur, ut in fine iterum reciperetur. Quamvis ergo a malis ad bona transeamus; tamen ipse transitus aliquantum amarus est, et habet fel, quod dederunt Domino in passione Judaei, habet acre quiddam tolerandum, quo ostenduntur qui eum aceto potaverunt . Praefigurans ergo, et transformans in se nos ipsos, hoc ait: Salvum me fac, Deus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
sic hesit xp̃c : aut uͦhȩsit ac ñ sic̃ dictũ ẽ in
lbro iob tra tradita ẽ in manꝰ impii : an scđm
corpus in fixus ẽ qͥa teneri potuit & ipsa eru¬
eifixionẽ habebat : nisi enĩ clauis fixus eẽt:
cricifixus ñ eẽt. Unde gͦ ñ ẽ substantia : anlimꝰ
ille ñ ẽ substantia : intelligemꝰ gͦ forte si potue¬
rimꝰ qͥd sit & ñ ẽ substantia : si priꝰ in tellexeri¬
didit substantiã Sed nũ qͥd hoc putabimꝰ hic
quasi mͦ aliqͥd de diuitiis ageret᷑. aut aliqua
ques tio de diuitiis haberet᷑: anforte quia
illes ipse limꝰ pauꝑtas erat. & diuitiȩ ñ erunt
nisi quando ȩt̾nitati participes effecti fuerim:

Expanded text:
esit, ac non, sicut dictum est in libro Job, Terra tradita est in manus impii . An secundum corpus infixus est, quia teneri potuit, et ipsam crucifixionem habebat? Nisi enim clavis fixus esset, crucifixus non esset. Unde ergo non est substantia? An limus ille non est substantia? Intelligemus ergo, si potuerimus, quid sit, et non est substantia, si prius intellexeritantiam, et, Perdidit substantiam. Sed numquid hoc putabimus hic quasi modo aliquid de divitiis ageretur, aut aliqua quaestio de divitiis haberetur? An forte quia ille ipse limus paupertas erat, et divitiae non erunt, nisi quando aeternitatis particip
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͥppe ille qͥa uoluit: martyres uͦ etiãsi no¬
luer̃ Petro nanq ita p̃dix̃ passionẽ suã Cũ
senueris inqͥt. aliꝰ te p̃cing&: & fer& quotu
ñuis. Quan quã enĩ xp̃o inherere cupia mꝰ. mo¬
ri tam̃ nolumꝰ: & ideo libent̃ uł potiꝰ patient̃
patim᷑. qͥa alius transitꝰ ñ dat᷑ ꝑ quẽ xp̃o cohere¬

Expanded text:
est quippe ille, quia voluit; martyres vero, etiamsi noest quippe ille, quia voluit; martyres vero, etiamsi noluerunt. Petro namque ita praedixit passionem suam: Cum senueris, inquit, alius te praecinget, et feret quo tu non vis . Quanquam enim Christo inhaerere cupiamus, mori tamen nolumus; et ideo libenter, vel potius patienter patimur, quia alius transitus non datur, per quem Chr
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ usqr ad animã meã. Granũ illud
con temptũ modo qđ uidet᷑ humiles
dare uoces in orto obruit᷑ miraturo mundo holeris
magnitudinẽ. Cuiꝰ holeris semen: contẽptũ ẽ aiuideis
Reuera enĩ consi derare sem̃ sinapis minutũ. fuscũ.
asꝑnabile : pror sus ut ibi impleat᷑ qđ dictũ ẽ
uidimꝰ eũ & ñ habebat speciem. neq decorẽ Aquas
aut̃ in trasse usq ad animã suã dicit: qͥa potuer
illȩ turbȩ quas aquarũ nomine significauit huc
usq p̾ualere ut occiderent xp̃m Preualuer̃ ad
contẽnendũ. ad tenendũ adligandũ ad in sultan¬
dũ ad colaphitandũ. ad co nspuendũ. Ad huc
quousq : usq ad mortẽ. Ergo introier̃ aquȩ
usq ad animã meã hanc qͥope uitã dix̃ animã suã :
quousq illi accedere sȩuendo potuer̃. Sed nũ¬
quid hoc possent. nisi ab ipso ꝑmiterent᷑:
unde gͦ taniquã aliqͥd inuitꝰ patiat᷑ sic clamat.
nisi quia caput m̃bra sua p̃figurat : passus

Expanded text:
aquae usque ad animam meam. Granum illud est contemptum modo, quod videtur humiles dare voces. In horto obruitur, miraturo mundo oleris magnitudinem, cujus oleris semen contemptum est a Judaeis. Revera enim considerate semen sinapis minutum, fuscum, aspernabile prorsus; ut ibi impleatur quod dictum est: Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem . Aquas autem intrasse usque ad animam suam dicit; quia potuerunt illae turbae, quas aquarum nomine significavit, huc usque praevalere, ut occiderent Christum. Praevaluerunt ad contemnendum, ad tenendum, ad ligandum, ad insultandum, ad colaphizandum, ad conspuendum. Adhuc quousque? Usque ad mortem. Ergo introierunt aquae usque ad animam meam. Hanc quippe vitam dixit animam suam, quousque illi accedere saeviendo potuerunt. Sed numquid hoc possent, nisi ab ipso permitterentur? Unde ergo tanquam aliquid invitus patiatur sic clamat, nisi quia caput membra sua praefigurat? Passus
Abbreviated transcription (Latin):
uersatione ad ꝑpetuã securitatẽ : Ideo ꝓhis qͥ
cõmutabunt᷑ : psalmititulus ẽ. Causam igitur
cõmutationis nr̃e id ÷ ipsam deũ passionẽ nr̃am¬
q in tribulationib uocẽ in textu psalmi aduer¬
tamꝰ Cogno scamꝰ congemiscamꝰ & audiendo cog¬
noscendo congemiscendo mutem᷑ : ut impleat᷑ in
nob̵ titulus psalmi ꝓhis qui commutabuntur

Expanded text:
versatione ad perpetuam securitatem. Ideo, Pro his qui versatione ad perpetuam securitatem. Ideo, Pro his qui commutabuntur, Psalmi titulus est. Causam igitur commutationis nostrae, id est ipsam Domini passionem, nostramque in tribulationibus vocem in textu Psalmi advertamus, cognoscamus, congemiscamus: et audiendo, cognoscendo, congemiscendo, mutemur, ut impleatur in nobis titulus Psalmi, Pro his qui commutabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ista cõmutatio facta ẽ nisi ex passione xp̃i : pascha
ipsũ: latine transitus int̃p̃tat᷑ Ñ ẽ enĩ paschagre¬
cũ nom̃: sed hebreũ. Resonat qͥdem in greca lingua
passionẽ : qͥa paschin pati dr̃. Sed consultũ hebreũ
eloquiũ aliud indicat: pascha transitũ cõm̃dat
qđ ã monuit etiã ioħs euangłista qͥ imminente
passione cũ ueninx dñs ad cȩnã qua cõm̃dauit
sacram̃tũ corporis & sanguinis sui : ita loquitur
Cũ aut̃ ueniss& hora qͣ transir& ihc̃ de hoc mun¬
do ad patrẽ. Ex pressit gͦ transitũ paschȩ
Sed nisi ipse transir& hinc ad patrẽ qͥ ꝓpt̾ nos
uenit : nos transire hinc qͦ modo possemꝰ qͥ ñ ꝓpt̃
aliqͥd leuandũ descendimꝰ sed cecidimus :
Ipse aut̃ ñ cecidit sed descendit: ut eũ qͥ ceciderat
de hoc mundo ad regnũ cęlaꝵ. de uita mortali ad
uitã ȩt̾nã de uita t̾rena ad uitã cęlestẽ. de uita
corruptibili ad incorruptionẽ de tribulationũ con¬

Expanded text:
a ipsum latine Transitus interpretatur. Non est enim Pascha graecum nomen, sed hebraeum. Resonat quidem in graeca lingua passionem, quia πασχεῖν, pati dicitur; sed consultum hebraeum eloquium, aliud indicat. Pascha transitum commendat. Quod admonuit etiam Joannes evangelista, qui imminente passione, cum veniret Dominus ad coenam qua commendavit sacramentum corporiCum autem venisset hora, qua transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Expressit ergo transitum Paschae. Sed nisi ipse transiret hinc ad Patrem, qui propter nos venit, nos transire hinc quomodo possemus, qui non propter aliquid levandum descendimus, sed cecidimus? Ipse autem non cecidit; sed descendit, ut eum qui ceciderat de hoc mundo ad regnum coelorum, de vita mortali ad vitam aeternam, de vita terrena ad vitam coelestem, de vita corruptibili ad incorruptibilem, de tribulationum con
Abbreviated transcription (Latin):
humanã suꝑ t̾rã. neminẽq om̃ino eẽ securũ nec
debere cẽ securũ donec ad illã patriã ueniat᷑ unde
nemo exigit amicꝰ quo nemo admutit᷑ in imicus
etiã nunc in ipsa ȩccłȩ gła agnoscimꝰ uoces tribula
subdita capiti nr̃o & nos inuicẽ retinentia dicemꝰ
de psalmis qđ hic dixisse inuenerimꝰ martyres
qͥ fuer᷑ ante nos : qͥa tribulatio cõmunis ẽ om̃ib
ab initio usq in finẽ: Iam̃ istũ psalmũ quẽ tra¬
et andũ suscepimꝰ & de qͦ loqͥ caritati urẽ in nomi¬
ne dñi ꝓposuimꝰ in grano sinapis agnos camꝰ. Pau¬
lulũ ab altitudine holeris & diffusione ramoꝵ &
ab illa gła ubi aues cȩli requiescunt a uocemꝰ cogi¬
tationẽ: & hec magnitudo quȩ nos delectat in hole¬
re quã de paruo surrexerit audiamꝰ : Xp̃c enĩ hic

Expanded text:
manam super terram , neminemque omnino esse securum, nec debere esse securum, donec ad illam patriam veniatur, unde nemo exit amicus, quo nemo admittitur inimicus, etiam nunc in ipsa Ecclesiae gloria agnoscimus voces tribulatsubdita capiti nostro, et nos invicem retinentia, dicemus de Psalmis, quod hic dixisse invenerimus martyres qui fuerunt ante nos, quia tribulatio communis est omnibus, ab initio usque in finem. Tamen istum psalmum quem tractandum suscepimus, et de quo loqui Charitati Vestrae in nomine Domini proposuimus, in grano sinapis agnoscamus: paululum ab altitudine oleris et diffusione ramorum, et ab illa gloria, ubi aves coeli requiescunt, avocemus cogitationem; et haec magnitudo quae nos delectat in olere, quam de parvo surrexerit audiamus. Christus enim hic
Abbreviated transcription (Latin):
tura eẽt quã illa quȩhabebat uirũ. iã
tam̃ inuenimꝰ quȩ oblita eẽt opꝓbriũ & igno¬
miniȩ uiduitatis suȩ. Et ideo possumꝰ forte
ut minus ex eis afficiam᷑: quia ñ eo tẽpore uenimꝰ
quando ista cũ sãpore legebant᷑ ab undante p̃ssira
Sed nursus si tribulationũ abundantiã cogitemꝰ
& inqua ambulemꝰ uia cognoscamꝰ si tam̃ in illa am¬
bulamꝰ : quã sit angusta. & ꝑ p̃ssuras atq tribula¬
tiones ꝑducat ad requiem sempit̾nã. quã quȩ ipsa quȩ
idi rebus humanis uocat᷑ felicitas plus sit tim̃ da
quã miseria qͣndo qͥdem miseria plerũq affert
ex tribulatione fructũ bonũ. felicitas aut̃ corrũ¬
pit animã ꝑuersa securitate & dat locũ diabolo

Expanded text:
quam illa quae habebat virum , jam talem invenimus quae oblita esset opprobriorum et ignominiae viduitatis suae: et ideo possumus forte ut minus ex eis afficiamur, quia non eo tempore venimus, quando ista cum sapore legebantur, abundante pressura. Sed rursus si tribulationum abundantiam cogitemus, et in qua ambulemus via cognoscamus si tamen in illa ambulamus, quam sit angusta , et per pressuras atque tribulationes perducat ad requiem sempiternam; quamque ipsa quae in rebus humanis vocatur felicitas, plus sit timenda quam miseria; quandoquidem miseria plerumque affert ex tribulatione fructum bonum, felicitas autem corrumpit animam perversa securitate, et dat locum diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ dubitare om̃ino ñ ꝑmitim᷑ Hic s̃ enĩ ex¬
pressa uerba quȩ in eiꝰ passione cõpleta s̃ deder̃
in escã meã fel & in siti mea pota uer̃me aceto
pendens in cruce & ad hoc uerbũ ei acetũ in
spongia datũ eẽt. qͦ accepto dix̃ consummatũ
e a sic inclinato capitȩ tradidit spm̃: ostendens
ista om̃ia quȩ p̃dicta s̃ in illo fuisse tunc consũ¬
mata ñ lic& hic aliud intelligere: Apłi etiã
loquentes de xp̃o: testimonia ex isto psalmo
dederꝰ Quis aut̃ deui& a sententiis: aut qͥs
agnus ñ sequat᷑ arietes: ergo hic xp̃c loquitur
magisq nob̵ demonstrandũ ẽ ubi eiꝰ m̃bra lo

Expanded text:
im expressa verba quae in ejus passione completa sunt: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto:pendens in cruce, et ad hoc verbum ei acetum in spongia datum esset, quo accepto dixit, Consummatum est, et sic inclinato capite tradidit spiritum , ostendens ista omnia quae praedicta sunt in illo fuisse tunc consummata; non licet hic aliud intelligere. Apostoli etiam loquentes de Christo, testimonia ex isto psalmo dederunt. Quis autem deviet a sententiis eorum? aut quis agnus non sequatur arietes? Ergo Christus hic loquitur: magisque no
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificabunt᷑ Abeo qđ formauit ds̃ mutatus ẽ adã
sed in peius iniqͥtatis suȩ. ab eo qđ oꝑata ẽ iniqͥtas
mutant᷑ fideles: sed in meliꝰ ꝑ gr̃am dĩ. Ut muta¬
rem᷑ in peius nr̃a iniqͥtas fuit: ut mutarem᷑ in meliꝰ
ñ nr̃a ustitia sed gr̃a dĩ p̃stat. Qđ gͦ in peius muta¬
ti sumꝰ nob̵ imputemꝰ : qđ in meliꝰ cõmuttm̃ dm̃ lau

Expanded text:
od formavit Deus, mutatus est Adam; sed in pejus iniquitatis suae: ab eo quod operata est iniquitas, mutantur fideles; sed in melius per gratiam Dei. Ut mutaremur in pejus, nostra iniquitas fuit: ut mutaremur in melius, non nostra justitia, sed gratia Dei praestat. Quod ergo in pejus mutati sumus, nobis imputemus: quod in melius commutamur, Deum lau
Abbreviated transcription (Latin):
o tempore in hoc scło exorti sumus &¬
aggregati popło dĩ quo iã olus. illud
ex grano sinapis tetendit brachia sua
quo iã ferm̃tũ illud qđ pͥmo contem¬
ptibile fuit ferm̃tauit tres m̃ suras s idoe totũ
orbe tratũ repciratũ ex tribus filiis noe qͦiã
ab oriente & occidente & aqͥlone & austro
uenunt qͥ recũbant cũ patriarehis. expul¬
sis foras eis qͥ de illoꝵ carne s̃ nati & eoꝵ
fidẽ ñ s̃ imitati. Ad hanc gͦ xp̃i ec cłae głam

Expanded text:
o tempore in hoc saeculo exorti sumus eaggregati populo Dei, quo jam olus illud ex grano sinapis tetendit brachia sua; quo jam fermentum illud, quod primo contemptibile fuit, fermentavit tres mensuras , id est, totum orbem terrarum reparatum ex tribus filiis Noe : quoniam ab oriente et occidente et aquilone et austro veniunt, qui recumbent cum Patriarchis, expulsis foras eis qui de illorum carne sunt nati, et eorum fidem non sunt imitati . Ad hanc ergo Christi Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
negocia celestia: qͥa & filii pestilentiȩ sedent ali¬
quando in cathedra morsi. de qͥb dr̃. Quȩ dicunt
facite : quȩ aũ faciunt facere nolite Dicunt enĩ
& ñ faciunt : Illi in t̾renis reb leuant cor incȩlũ:
isti in cęlestib uerb̵ trahunt cor in t̾rã. Ueni&
aũ tẽpus uentilabri qͣndo utrũq diligentissi¬
me discernat᷑: ne granũ aliqͦd transeat in acer¬
uũ paleȩ cõborendũ. nec una stipula transeat
ad massa in horreo recondendã. Quandiu ergo
nunc ꝑmixtũ ẽ : audiamꝰ hinc uocẽ nram id ẽ
ciuium regni cęloꝵ. Hoc enĩ affectare debemꝰ
tolerare hic malos. qͣm tolerari abonis: & con¬
iungamꝰ nos huic uoci & aure & lingua & cor¬
de & oꝑe. Qđ si fecerimꝰ : nos hic loquem᷑ in his

Expanded text:
negotia coelestia; quia et filii pestilentia sedent alinegotia coelestia; quia et filii pestilentia sedent aliquando in cathedra Moysi, de quibus dicitur, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt. Illi in terrenis rebus levant cor in coelum, isti in coelestibus verbis trahunt cor in terra. Veniet autem tempus ventilabri, quando utrumque diligentissime discernatur, ne granum aliquod transeat in acervum paleae comburendum, ne una stipula transeat ad massam in horreo recondendam . Quamdiu ergo nunc permixtum est, audiamus hinc vocem nostram, id est civium regni coelorum hoc enim affectare debemus, tolerare hic malos, quam tolerari a bonis; et conjungamus nos huic voci, et aure, et lingua, et corde, et opere. Quod si fecerimus, nos hic loquimur in
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ eoꝵ int̃ qͦs laborat᷑. Unũ de t̾ra: alterũ de
cȩlo cogitantiũ. Unũ in ꝓfundũ cormitentiũ: al¬
terũ cor angłis coniungentiũ. Unũ spantiũ de t̃re¬
nis qͥb pollicet᷑ hic mundus: alterũ p̃sum̃tiũ de
cȩlestib quȩ ꝓmisit ñ mendax ds̃ Sed mixta s̃
ras gerit magistratꝰ ẽ edilis ẽ ꝓconsul ẽ im¬
perator ẽ Rem publicã gerit trenã : sed cor
genere fuit illa scã mulier hester. quȩ cũ eẽt
uxor regis. uentũ ẽ ad ꝑiculũ dep̃candi ꝓciuib
suis & cũ orar& ad dm̃ corã dõ ubi m̃tiri ñ poss& in¬
oratione sui: dix̃ ita sibi fuisse illa ornam̃ta rega¬
lia sic̃ pannũ menstruatȩ Ñ gͦ desꝑemꝰ de ciuib
regni cȩloꝵ : qͣndo eos uidemꝰ aliqua agere babylo¬
nie negotia. aliqd t̾renũ in re publica t̃rena Nec gur¬
sus continuo gratulemͣ om̃ib hominib: qͦs uidemꝰ agere

Expanded text:
alterum eorum inter quos laboratur; unum de terra, alterum de alterum eorum inter quos laboratur; unum de terra, alterum de coelo cogitantium; unum in profundum cor mittentium, alterum cor Angelis conjungentium; unum sperantium de terrenis quibus pollet hic mundus, alterum praesumentium de coelestibus quae promisit non mendax Deus. Sed mixta sunram gerit, magistratus est, aedilis est, proconsul est, imperator est, rempublicam gerit terrenam: sed cor genere fuit illa sancta mulier Esther, quae cum esset uxor regis, ventum est ad periculum deprecandi pro civibus suisa regalia sicut pannum menstruatae . Non ergo desperemus de civibus regni coelorum, quando eos videmus aliqua gerere Babyloniae negotia, aliquid terrenum in republica terrena: nec rursus continuo gratulemur omnibus hominibus quos videmus agere
Abbreviated transcription (Latin):
ad patris sui regnũ tunc ẽ ꝓditus. Hoc ẽ quando
genti facienti iustitiã : tunc ẽ ꝓditꝰ morti quam
significat saul Ñ ẽ aũ occisus sic̃ nec isaac cũ &
ipse passionẽ dñi figurane Nec tam̃ sine sanguine
figura transacta ẽ uł ibi illius arietis uł hic achi¬
melech sacerdotis Neqenim occidi oportuit eos
quos tunc resurgere ñ por tebat. sed eaꝵ ui-¬
tã amortis periculo liberari. Uerũ tam̃ effuso
sanguine. liberacio esurrectionẽ potius signifi¬
cabat: quȩ hoc mͦ in illis figurabat᷑ qͥa uera dño
seruabat᷑ resurrectio. Plura hinc dicipossent: si
illarũ rerũ gestarũ in hoc sermone suscepissemꝰ tra¬
ctanda mysteria: Nunc audiamꝰ iã duo ista genera
hominũ: quando qͥdem de titulo isco. & si operosius
& fortasse loquacius. tam̃ ut dñs concessit exitũ
ẽ. Duo genera hominũ actendite. Unũ laborantiũ :

Expanded text:
ad patris sui regnum, tunc est proditus; hoc est quando ad patris sui regnum, tunc est proditus; hoc est quando ejus et justitiam , tunc est proditus morti, quam significat Saül. Non est autem occisus, sicut nec Isaac, cum et ipse passionem Domini figuraret; nec tamen sine sanguine figura transacta est, vel ibi illius arietis , vel hic Achimelech sacerdotis. Neque enim occidi oportuit eos, quos tunc resurgere non oportebat: sed eorum vitam a mortis periculo, verumtamen effuso sanguine, liberans Jesus resurrectionem potius significabat, quae hoc modo in illis figurabatur, quia vero Domino servabatur. Plura hinc dici possent, si illarum rerum gestarum in hoc sermone suscepissemus tractanda mysteria. 6. Nunc jam audiamus ista duo genera hominum, quandoquidem de titulo isto, etsi operosius et fortasse loquacius, tamen ut Dominus concessit, exitum est. Duo genera hominum attendite: unum laborantium,
Abbreviated transcription (Latin):
se in domũ achimeleth & fortasse qđ ñ absurde sen¬
timꝰ ꝓpt̃ similitudinẽ nominis & uniꝰ sillabȩ differen¬
tiã uł potiꝰ unius luterȩ uariatis̃ tituli. In codicib tam̃
psalmoꝵ cũ inspiceremꝰ: magis abimelech qͣm achime¬
lech inuenimꝰ & qm̃ in alio loco habes euidentẽ psalmũ
ñ de similitudine nominis. sed ꝓrsus diuersũ nom̃ in¬
sinuantẽ. Quando qͥdem dauid ante regẽ achis ñ ante
regẽ ab imelech immutauit faciẽ suã : & dimisit eũ &
abiit. Titulus aũ psalmi sic scriptꝰ ẽ qͣndo immutauit
uultũ suũ corã abimelech Ipsa magis mutatio nominis
inmysteriũ fecit nos eẽ in tentos: ne tanqͣm res historie
ꝓsequaris & sacrata uela contemnas: Discussũ nom̃ in
illo psalmo qđ ẽ ab imelech: inuenit᷑ in t̃precari patris
mei regnũ. Quomͦ aũ patris sui regnũ dimisit dauid
scribens titulũ psalmo huic uoluerit : ut ñ diceret
achimelech sed abimelech: quia qͣndo uenit dauid

Expanded text:
sentimus propter similitudinem nominis, et unius syllabae differentiam, vel potius unius litterae, variati sunt tituli. In codicibus tamen Psalmorum cum inspiceremus, magis Abimelech quam Achimelech invenimus. Et quoniam in alio loco habes evidentissimum psalmum, non dissimilitudinem nominis, sed prorsus diversum nomen insinuantem; quandoquidem David ante regem Achis, non ante regem Abimelech immutavit faciem suam, et dimisit eum, et abiit: titulus autem Psalmi sic scriptus est, Quando immutavit vultum suum coram Abimelech : ipsa magis mutatio nominis in mysterium facit intentos, ne tanquam res historiae persequaris, et sacrata vela contemnas. Discussum nomen in psalmo illo, quod est Abimelech, invenitur interpretatum, Patris mei regnum. Quomodo autem patris scribens titulum psalmo huic, voluit ut non diceret Achimelech, sed Abimelech, quia quando venit David
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ faciunt ꝑtinent ad doech ꝑ illos me audite: illos
imitari nolite. Ista duo genera hominũ: sunt hodie
in t̾ra. De his duob generib hominũ : cantat psalmꝰ iste

Expanded text:
quae autem faciunt, pertinent ad Doech. Per illos me audite, illos quae autem faciunt, pertinent ad Doech. Per illos me audite, illos imitari nolite. Ista duo genera hominum sunt hodie in terra. De his duobus generibus hominum cantat psalmus iste
Abbreviated transcription (Latin):
mus Danihel & tres pueri in babylonia p̃positi
sunt negotiis regis loseph inegypto scđs a rege
positꝰ ẽ amministrare rẽ publicã De quare publi¬
ca: erat popłs ille dĩ liberandus. In ipsa republica
angariã quodã mͦ faciebat ioseph sic̃ lli trespueri
sic̃ danihel Manifestũ ẽ gͦ qđ usurpani: sibi ad
oꝑa sua id ẽ ad oꝑa rogni sui ñ ad facta sua mala
regnũ t̾renũ ciues regnicȩloꝵ. Quid regnũ çeloꝵ quo mͦ
sed t̾rena desiderantes. regnũ cȩloꝵ p̃dicabant: Sua
quȩ rebant : & xp̃m annuntiabant : Et ut noueris qđ
& ipsi ad opus regni celoꝵ tanqͣm mercennarii assum
contentionẽ xp̃m annuntiant ñ caste existimantes
tribulationẽ se suscitare uinculis meis Quid enĩ : dũ
n& dicens Pharisei & scribȩ : suꝑ cathedrã moysĩ seder̃
quȩ dicunt facite: quȩ autẽ faciunt facere nolite
Dicunt enĩ & ñ faciunt: Que dicunt ꝑtinent ad dauid

Expanded text:
bimus. Daniel et tres pueri in Babylonia praepositi bimus. Daniel et tres pueri in Babylonia praepositi sunt negotiis regis : Joseph in Aegypto secundus a rege positus est administrare rempublicam , de qua republica erat populus ille Dei liberandus: in ipsa republica angariam quodammodo faciebat Joseph, sicut illi tres pueri, sicut Daniel. Manifestum est ergo quod usurparat sibi ad opera sua, id est ad opera regni sui, non ad facta sua mala, regnum terrenum cives regni coelorum. Quid et regnum coelorum, quomodo sed terrena desiderantes regnum coelorum praedicabant; sua quaerebant, et Christum annuntiabant? Et ut noveritis quod et ipsi ad opus regni coelorum, tanquam mercenarii assumpcontentionem Christum annuntiant non caste, existimantes tribulationem se suscitare vinculis meis. Quid enim dum oannuntiat, dicens: Pharisaei et Scribae super cathedram Moysi sederunt. Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt . Quae dicunt, pertinent ad David;
Abbreviated transcription (Latin):
terdite: quã mystica sint. Doech: int̃p̃tat᷑ motus
ldimeus int̾p̃tat᷑ t̾renꝰ. Iã uidete : quale genꝰ homi¬
ni signific& doech iste motꝰ Ñ gͦ ꝑseuerans in ȩt̃nũ :
sd emigrandus t̃renꝰ. Quid expectas de homine t̃reno:
aqͦs fructus cȩlestis homo erit in ȩt̃nũ Est ergo
rgnũ t̾renũ ut breuit̃ dicã. & cito in sinuem: hodie
in sto scło ubi ẽ & regnũ cęleste. Peregrinos haba
eues suos: utrũq regnũ Regnũ t̾renũ & regnũ cele¬
st ÷regnũ eradicandũ regnũ in et̃nũ plantandum:
Modo in hoc scło ciues utriusq regni ꝑmixtis corpꝰ
regni greni & corpꝰ regni cȩlestis: cõmixtũ ẽ Regnũ
celeste : gemit int̃ciues regni t̃reni & aliqͣndo nã &
hoc tacendũ ñ ẽ quodã mͦ regnũ trenũ angariat
ciues regni cęloꝵ: & regnũ cęleste angariat ciues
regni treni Utrũq uob̵. de scriptura dĩ demonstra¬

Expanded text:
tendite quam mystica sint. Doech interpretatur Motus: tendite quam mystica sint. Doech interpretatur Motus: Idumaeus interpretatur Terrenus. Jam videte quale genus hominum significet Doech iste motus: non ergo perseverans in aeternum, sed emigrandus. Terrenus: quid exspectatis de homine terreno aliquos fructus? Coelestis homo erit in aeternum. Est ergo regnum terrenum, ut breviter dicam et cito insinuem, hodie in isto saeculo, ubi est et regnum coeleste. Peregrinos habet cives suos utrumque regnum, regnum terrenum et regnum coeleste, regnum eradicandum et regnum in aeternum plantandum. Modo in hoc saeculo cives utriusque regni permixti sunt: corpus regni terreni, et corpus regni coelestis commixtum est. Regnum coeleste gemit inter cives regni terreni, et aliquando nam et hoc tacendum non est quodammodo regnum terrenum angariat cives regni coelorum, et regnum coeleste angariat cives regni terreni. Utrumque vobis de Scriptura Dei demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nullus illi uell& ꝓdere diuid: ꝓdidit ubi eũ uidis¬
s auisit continuo saul: exhibuit sacerdotẽ & om̃s
cius & iussĩt occidi Nemo ausus ẽ hominũ regis saul
nec iubente rege mitere manũ in sacerdotes dñi:
niss quales fert arbor mala: occidit doech iste
minu sua iubente rege sacerdotẽ & om̃s eiꝰ. dein¬
de debellata ẽ etiã ciuitas sacerdotũ. Inuenimꝰ ergo
doech istũ in imicũ regidauid: & sacerdoti ab ime¬
lech Unus homo ẽ doech: sed genꝰ hominũ ẽ doech.
Sic̃ & dauid & corpus ipsius regis & sacerdotis tan
Tunꝰ homo ẽ Duȩ ꝑsonȩ: sed tam̃ unũ genꝰ homi¬
nu ⁊finde in isto tẽpore & in isto scło uideamꝰ hec duo
genera. ut ꝑtineat ad utilitatẽ nrãm uł qđ cantamꝰ
uł qđ cantari audimꝰ. Modo uideamꝰ doeth: mͦ uideamꝰ
corpus eiꝰ regis & sacerdotis : mͦ uideamꝰ corpus hominũ
adiersus regẽ & sacerdotẽ. Primo nomina ipsa at¬

Expanded text:
quod nullus illi vellet prodere David, prodidit ubi eum vidisquod nullus illi vellet prodere David, prodidit ubi eum vidisset. Misit continuo Saül, exhibuit sacerdotem et omnes ejus, et jussit occidi. Nemo ausus est hominum regis Saül, nec jubente rege, mittere manum in sacerdotes Domini: snisi quales fert arbor mala? occidit Doech iste manu sua, jubente rege, sacerdotem et omnes ejus: deinde debellata est civitas etiam sacerdotum . Invenimus ergo Doech istum inimicum regi David et sacerdoti Achimelech. Unus homo est Doech, sed genus hominum est Doech: sicut David et corpus ipsum regis et sacerdotis, tanquam unus homo et duae personae, sed tamen unum genus hominum. Proinde in isto tempore, et in isto saeculo videamus haec duo genera, ut pertineat ad utilitatem nostram, vel quod cantamus, vel quod cantari audimus. Modo videamus Doech, modo videamus corpus regis et sacerdotis, modo videamus corpus hominum adversus regem et sacerdotem. 4. Primo nomina ipsa at
Abbreviated transcription (Latin):
It figurata ẽ in saul. ipsã mors Ideo psilmꝰ illo
septimꝰ decimꝰ: sic hab& titulũ Indie qua liberauit
eũ dñs de manu om̃iũ inimicoꝵ eiꝰ: & de manu saul
Dix̃ primo om̃suinimicos eiꝰ & postea de manusaol
quia nouissima inimica destruet᷑ mors Quidẽ
& de manu saul: qͥm̃ exemit nos ab inferis. & de
manu mortis liberauit nos. Cũ gͦ saul ꝑsequert᷑
uirũ sc̃m̃ dauid: confugit dauid ubi tutũ puta¬
uit transiens ꝑ sacerdotẽ quendã ab imelech
accepit ab eo pͥanes Ubi figurauit etiã ꝑsonam
ñ tantũ regis sed & sacerdotis: qͥa manducauit
panes ꝓpositionis quos sic̃ dñs dicit in euglio¬
ñ licebat manducare nisi solis sacerdotib: Postea
cepit cũ querere saul: & iracus c̃ suis qđ nemo
eũ sibi uell& prodere. hoc lectũ ẽ modo: in lectione
regnorũ ł rat autẽ ibi do ech quidã. qͣndo uenerat
ille ad abimelech sacerdi tẽ: princeps pastoꝵ saul
idumeus Quicũ audiss& qͥndo saul irascebat᷑ suis

Expanded text:
contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Quid est qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, et de manu Saül. Dixit primo, omnes inimicos ejus; et postea, de manu Saül: quia novissima inimica destruetur mors . Quid est, Et de manu Saül? Quoniam exemit nos ab inferis et de manu mortis liberavit nos. 3. Cum ergo Saül persequeretur virum sanctum David, confugit David ubi tutum putavit: transiens per sacerdotem quemdam Achimelech, accepit ab eo panes. Ubi figuravit etiam personam, non tantum regis, sed et sacerdotis: quia manducavit panes propositionis, quos, sicut ducare nisi solis sacerdotibus . Postea coepit eum quaerere Saül, et iratus est suis quod nemo eum sibi vellet prodere. Hoc modo lectum est in libro Regnorum. Erat autem ibi Doech quidam, quando venerat ille ad Achimelech sacerdotem, princeps pastorum Saül, Idumaeus. Qui cum adesset quando Saül irascebatur suis,
Abbreviated transcription (Latin):
sier̃ illã & estimantes illã amicã defluxer : Ergop¬
petendo illã defluxer̃ & in mortẽ irruer̃: estimates
illã sibi eẽ amicã. Quomꝰ ȩstimauit popłs amicui:
& petiuit inimicũ regẽ . Extorsit enĩ popłs ad ño
habere regẽ & datus ẽ saul: tanquã illidati eẽn

Expanded text:
eamus, qua duxit sequamur. Si enim a vestigio ejus aberravimus, perimus. In hoc ergo David quid praefigurabatur, videtis: ergo et in Saül quid praefigurabatur, videtis: in Saül, et vita in David. Etenim nos non persequitur nisi mors, de qua in fine triumphabimus, dicentes: Ubi est, mors,
Abbreviated transcription (Latin):
plena & libenti uoluntate seruiendũ ẽ. qͥ ud&
ipsam uoluntatẽ tuã : nã si seruus tibi ñ ex animo
seruiat : manus eiꝰ. faciem eiꝰ. p̃sentiã eiꝰ potes
uidere cor eiꝰ ñ potes: & tam̃ ait illis apłs: ñ
ad oculũ seruientes Et qͥd ẽ ñ
d oculũ :
quid enĩ uisurꝰ ẽ dominꝰm̃s quomͦ illis
illi ser

Expanded text:
plena, et libenti voluntate serviendum est, qui videt plena, et libenti voluntate serviendum est, qui videt ipsam voluntatem tuam? Nam si servus tibi non ex animo serviat, manus ejus, faciem ejus, praesentiam ejus potes videre; cor ejus non potes: et tamen ait illis Apostolus, Non ad oculum servientes. Et quid est, Non ad oculum? Quid ergo, visurus est dominus meus quomodo illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbrans qͥa cũ filii ionadab obȩdientes eent patri
suo illi ñ obȩdirent dõ suo. Cũ aut̃ agen& ista
hieremias. id agebat cũ popło isrł ut pararent
sẽ ad captiuitatẽ ducendos eẽ in babyloniã : & ñ
resisterent uoluntati dĩ. nec sꝑarent aliud nisi
qͥa eent futuri captiui Uidetur gͦ inde colora¬
tus titulus psalmi huiꝰ : ut cũ dixiss& filiorum
ionadab. subicer&. & eoꝵ qͥ primi captiui ducti
s̃ Ñ quia filii ionadab captiui ducti s̃: sed qͥa
illis qͥ captiui ducendi erant oppositis filii
ionadab qͥa patri obȩdientes erant. ut in telli¬
gerent illi ꝓpt̾ ea se fieri captiuos qͥa obȩdien¬
tes ñ fuer̃. Accedit etiã : qͥa ionadab dñi sponta
neus int̃p̃tat᷑. quid ÷ hoc dñi spontaneus : dĩ
uoluntati libent̃ seruiens. quid ÷ hoc. dñi spon¬
apłica seruũ mon& ut homi ni domino suc
berũ faciat: quanto magis dõ tota &

Expanded text:
probrans quia cum filii Jonadab obedientes essent patri probrans quia cum filii Jonadab obedientes essent patri suo, illi non obedirent Deo suo. Cum autem ageret ista Jeremias, id agebat cum populo Israel, ut pararent se ad captivitatem ducendos esse in Babyloniam, et non resisterent voluntati Dei, nec sperarent aliud, nisi quia futuri essent captivi. Videtur ergo inde coloratus titulus hujus psalmi, ut cum dixisset, filiorum Jonadab, subjiceret, et eorum qui primi captivi ducti sunt: non quia filii Jonadab captivi ducti sunt, sed quia illis qui captivi ducendi erant oppositi sunt filii Jonadab, quia patri obedientes erant; ut intelligerent illi propterea se fieri captivos, quia Deo obedientes non fuerunt. Accedit etiam quia Jonadab interpretaSpontaneus. Quid est hoc, Domini spontaneus? Deo voluntate libenter serviens. Quid est, Domini sponapostolica servum monet ut homini domino suo,berum faciat; quanto magis Deo tota,
Abbreviated transcription (Latin):
lł si daxio filiorxa lonadas: & eorĩ
CUI PRIMI CAPTIUI DUCTI SUNT
lonadab homo fuit qͥdã : cõm̃dat᷑ nob̵ ex ꝓphecia
hieremiȩ qͥ filiis suis p̃ceꝑat ut uinũ ñ biberent.
neq in domib sed in tab̾nacalis habitarent Prece¬
ptũ aut̃ patris filii tenuer̃. & seruauer̃: & ex hoc
ipscꝵ: sic aut̃ hoc acceper̃. tanquã p̃ceptũ ad ño
dõ suo qua & si dñs ñ p̃ceperat ut ñ biberent uinũ.
& intabnaculis habitarent : p̃ceꝑat tam̃ dñs ut
fili patri obȩdirent : In ea gͦ re sola. filius ñ deb&
obȩdire patri suo : si aliqͥd pãt̃ ipsius iusserit contra
dnm dm̃ ipsius Neq enĩ debet irascipat̃ : quando
sic ei p̃ponit᷑ ds̃. Ubi aut̃ hoc iub& pat̃ qđ contra
dm̃ñ sit sic audiendus ẽ quomͦ ds̃ : qͥa obȩdiri patri
ius sit ds̃. Benedix̃ gͦ ds̃ filios ionadab ꝓpt̃ obȩ¬
dientiã : eosq obiecit in obȩdienti popło suo. ex¬

Expanded text:
Ipsi David filiorum Jonadab, et eorum Ipsi David filiorum Jonadab, et eorum qui primi captivi ducti sunt. Jonadab homo fuit quidam, commendatur nobis ex prophetia Jeremiae, qui filiis suis praeceperat ut vinum non biberent, neque in domibus, sed in tabernaculis habitarent. Praeceptum autem patris filii tenuerunt et servaverunt, et ex hoc ipsorum. Sic autem hoc acceperunt, tanquam praeceptum a Domino Deo suo: quia etsi Dominus non praeceperat, ut non biberent vinum, et in tabernaculis habitarent; praeceperat tamen Dominus, ut filii patri obedirent. In ea ergo re sola filius non debet obedire patri suo, si aliquid pater ipsius jusserit contra Dominum Deum ipsius. Neque enim debet irasci pater, quando ei praeponitur Deus. Ubi autem hoc jubet pater quod contra Deum non sit, sic audiendus est, quomodo Deus; quia obedire patri jussit Deus. Benedixit ergo Deus filios Jonadab propter obedientiam, eosque objecit inobedienti populo suo, ex
Abbreviated transcription (Latin):
formationẽ eoꝵ qͥ credituri s̃ illi in uitã ȩt̃nam
ld est ut unus quisq peccator & iniquus iã de se
desperans. non habens quasi gladiatoriũ ani¬
mum. ut ideo faciat quicquid uult. qͥa necessa¬
rio damnandus ẽ : respiciat tam̃ ad apłm paulũ
cui tanta crudelitas. tantaq malicia dominata
ẽ. & ñ de se desꝑando conuertat᷑ addm̃ hanc
gͦ grãm : cõmendat nob̵ ds̃ & in isto psalmo¬
sit. an forte ego alit̃ suspicer Et enĩ arbitror
hunc eũ habere affectũ. & hoc om̃ib prope
sius sillabis resonare id ẽ hoc nob̵ cõm̃dare
grãm dĩ gratuitã quȩ nos liberat indignos
non ꝓpt̃ nos sed ꝓpt̾se : ut etiã si ñ hoc dicerẽ
neq hoc p̃locutus tẽm. quilib& mediocri cor¬
dis homo. attente audiens uerba eiusdẽ psal¬
mi. saper& hoc. & forte ipsis uerbis si aliud¬
ñ habebat in corde mutaret᷑. & fien& qđ hic
sonat. Quid ẽ hoc: ut tota spes nr̃a in dõ
sit nichilq de nobis tanquã de nr̃is uirib

Expanded text:
dituri sunt illi in vitam aeternam : id est, ut unusquisque peccator et iniquus jam de se desperans, jam habens quasi gladiatorium animum, ut ideo faciat quidquid vult, quia necessario damnandus est, respiciat tamen ad apostolum Paulum, cui tanta crudelitas, tantaque malitia a Deo donata est; et, non de se desperando, convertatur ad Deum. Hanc ergo gratiam commendat nobis Deus et in isto psalmosit, an forte ego aliter suspicer. Etenim arbitror hunc eum habere affectum, et hoc omnibus prope suis syllabis resonare: id est, hoc nobis commendare, gratiam Dei gratuitam, quae nos liberat indignos, non propter nos, sed propter se; ut etiamsi non hoc dicerem, neque hoc praelocutus essem, quilibet mediocris cordis homo, attente audiens verba ejusdem psalmi, saperet hoc; et forte ipsis verbis, si aliud habebat in corde, mutaretur, et fieret quod hic sonat. Quid est hoc? Ut tota spes nostra in Deo sit, nihilque de nobis tanquam de nostris viribus
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Sed in adã mori
ꝑ carnis natiuitatẽ: in xp̃o libe¬
rant᷑ ꝑ cordis fidẽ. Ñ erat in potestate tua
ut nascerenis ex adã:ẽ in potestate tua ut
credas in xpm. Quantũ cumq gͦ ad primũ ho¬
minẽ ꝑtinere uolueris: ad captiuitatẽ ꝑtinebis
Et qͥd ẽ ꝑtinere uolueris. aut qͥd ÷ ꝑtinebis
iã ꝑtines. exclama quis me liberabit de
corpore mortis huius : Audicamꝰ ergo istũ : hoc

Expanded text:
d in Adam moriuntur per carnis nativitatem; in Christo liber cordis fidem. Non erat in potestate tua ut non nascereris ex Adam; est in potestate tua ut credas in Christum. Qantumcumque ergo ad primum hominem pertinere volueris, ad captivitatem pertinebis. Et quid est, pertinere volueris? aut quid est, pertinebis? Jam pertines: exclama, Quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Audiamus ergo istum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
primi : nã dictũ ẽ quare captiui quantũ ar-¬
bitror & hoc eluc&: qm̃ in cõparatione fi¬
lioꝵ iona dab om̃is in obȩdientia culpata
ẽ ꝑ inobȩdientiã aut̃ captiui factisumus:
quia ipse adã ñ obȩdiendo peccauit

Expanded text:
primi? Nam dictum est, quare captivi. Quantum arbitror, et hoc elucet. Quoniam in comparatione filiorum Jonadab omnis inobedientia culpata est. Per inobedientiam autem captivi facti sumus, quia ipse Adam non obediendo peccavit.
Abbreviated transcription (Latin):
captiui ducti s̃ : filii isrł captiui. primi & scđi &
tertii. Sed ꝓhis psalmꝰ. Aut de his psalmꝰ qͥ prim
ducti s̃ : ñ hoc sonat Id ẽ ipse psalmꝰ discussus ꝑ¬
scrutatꝰ. in t̾rogatꝰ om̃ib: uersib: suis. aliud tibi dicit :¬
ñ de illis se loqui qͥ homines nescio qui a nescio qͣndo
cõm̃dat nob̵ grãm dĩ: cõm̃dat nob̵ qͥa nos ꝑ nosm&¬
ipsos uichil sumꝰ. Cõm̃dat nob̵: qͥa quicqͥđ sumꝰ illius
mĩa sumꝰ quic qͥd aut̃ ex nob̵ sumꝰ : mali sumꝰ. Iuare
aut̃ captiui. & quare nomine captiuitatis cõmen-¬
dat᷑ ipsa gr̃a liberatoris: aꝑit ipse dicit apłs
Condelector legi dĩ scđm interiorẽ hominẽ : uideo
aut̃ aliã legẽ in m̃bris meis repugnantẽ legim̃tis

Expanded text:
t? Ducti sunt filii Israel captivi primi, et secundi, et tertii; sed pro his Psalmus, aut de his Psalmus, qui primi ducti sunt, non hoc sonat: idem ipse psalmus discussus, perscrutatus, interrogatus omnibus versibus suis aliud tibi dicit, non de illis se loqui, qui homines nescio qui, nescio quando,Commendat nobis gratiam Dei; commendat nobis, quia nos per nosmetipsos nihil sumus: commendat nobis, quia qia sumus; quidquid autem ex nobis sumus, mali sumus. Quare ergo, captivi? et quare nomine captivitatis commendatur ipsa gratia liberatoris? Aperit, ipse dicit Apostolus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem: video autem aliam legem in membris meis repugn