comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orum consuetudinẽ non soleat
fieri computatio genealogie ꝑ
mulieres. ponitur iosepb. qui
duxerat oiariaoi lege cognatio¬
nis: & ita ꝑ ioseph ꝓbatur oya¬
ria de genere esse dauid. quod
aliis locis satis ꝓbari potest. Ex
hoc scilicet. quod maria unit cum
ioseph in bethleem ꝓfiteri. quod
quod de genere datud esset. ubi
ait oraris. & dabit illi dñs sedẽ
dauid patͥs fui. De qua ait natꝰ ẽ
xp̃c ib̃c. non de quibꝰ ut de sola uir¬
gine natum ẽẽ messiã comꝓbet:¬
& alio modo generationis quã alioᷤ
esse natum ostendit. ñ scilicet per
concupiscentiã carnis. s sp̃m scm̃.¬
mor alitatẽ isti patres in nob̃ gene¬
rent. Iechonias idest p̃paratio dm̃.
Posteͣ enim aliquis salutẽ dm̃ ꝓme-¬
ritus ẽ: nichil aliud restat. nisi ut
occurrat dño uenienti ad nuptiaᷤᷤ
cum lampade. p̃paratus ad adu̾si¬
tates tolerandas. si contingerint.
Dequitur salathiel. idest peticio
mea deus. Qui enim p̃paratꝰ ẽ. ñ

Expanded text:
orum consuetudinem non soleat orum consuetudinem non soleat fieri computatio genealogiae per mulieres, ponit Joseph, qui duxerat Mariam lege cognationis, et ita per Joseph probatur Mariam esse de genere David, quod aliis locis satis probari potest, ex hoc scilicet quod Maria ivit cum Joseph in Bethleem, profiteri, quod quod de genere David sit, ubi ait Mariae: Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris sui . De qua, ait, natus est Jesus, non de quibus, ut de sola virgine natum esse Messiam comprobet, alio modo generationis quam alios esse natum ostendat, non scilicet per concupiscentiam carnis, sed per Smoralitatem isti patres in nobis generent. Jechonias, id est praeparatio Domini. Postquam enim aliquis salutem Domini promeritus est, nihil aliud restat, nisi ut occurrat Domino venienti ad nuptias cum lampade praeparatus, vel ad adversitates tolerandas, si contigerint. Sequitur Salathiel, id est petitio mea Deus. Qui enim praeparatus est, non
Abbreviated transcription (Latin):
herodes rex alienigena dicitur
multos cõbussisse: ut ordo regie
stirpis confunderet᷑. & forsitan
ioseph qui eo tẽpore erat nomi¬
na parentum ita legerat. uel a
lio aliqͦ modo detinuerat: ꝑ quẽ
euangłista seriem hiniꝰ generatio¬
nis scire potuit. Hoc tamen cre¬
dendum est quod euangłista certꝰ
erat de illa genealogia. qui ita
seam disposuit. Iacob genuit io¬
seph. Queritur quare matheus
dicat iacob patrẽ ioseph: cũ lucaᷤᷤ
mathat qui descendit de dauid ꝑ
nathau: habuit uxorem que dicta
est hesta. de qua genuit hely. Post
mortẽ uͦ mathat. mathan qui des¬
cendit de dauid ꝑ salomonẽ acce¬
pit eandem uxorem. & genuit in¬
de iacob. Itaq uterimi fratres
fuerunt hely & iacob. Helyuero
duxit uxorẽ. & mortuuis est sine
semine. Iacob itaq suscitatut se¬
men fratris sui. & genuit de uxo¬
re eadem iosepli. Itaq ioseph scdm
legem dicitur filius helꝰ: scdm
naturam filiꝰ iacob. Non potest
& mariam. Cum enĩ scdm̃ hebre¬

Expanded text:
Herodes rex alienigena dicitur multos combussisse, ut ordo regiae stirpis confunderetur. Et forsitan Joseph eo tempore nomina parentum ibi legerat, vel aliquo alio modo retinuerat, per quem evangelista seriem hujus generationis scire potuit. Hoc tamen credendum est quod evangelista certus erat de illa genealogia, qui ita eam disposuit. Jacob genuit Joseph. Quaeritur quare Matthaeus dicat Jacob patrem Joseph, cum Lucas Mathat qui descendit de David per Natham, habuit uxorem quae dicta est Hesta, de qua genuit Heli. Post mortem vero Mathat. Mathan qui descendit de David per Salomonem, accepit eamdem uxorem, et genuit inde Jacob. Itaque uterini fuerunt fratres Heli et Jacob. Heli vero duxit uxorem, et mortuus est sine semine. Jacob itaque suscitavit semen fratris sui, et genuit de uxore eadem Joseph. Itaque Joseph secundum legem dicitur filius Heli, secundum naturam filius Jacob. Non potest et Mariam. Cum enim secundum Hebrae
Abbreviated transcription (Latin):
tio. Ulnde dauid. Annuntiauer̃t
oꝑa dei. & facta enus intellexert̃.
Prius enim annuntrauerunt.
deinde intellexerunt. Sequit᷑
ezechias idest fortis dñs. Dum
enim deum comprehendit. &¬
deũ fortem intelligit. qui omĩa
fecit & regit. & diabolum uicte.
& se iuncere facit. Et ideo in
amorem eiꝰ accensus: efficitur
manasses. idest oblunosus: quia
omnia temporalia tradit oblinio¬
ni ꝓ amore dei. Qui autẽ tem¬
poralra obliuiscitur. quȩ solent
facere fideles. fit ammon. id est
fidelis. Qui enim temporalia
contempnit. & obliuscitur: ne¬
minem in re sua defraudat. Seqͥt᷑
iosias. Qui enim t̾rena contemp
nt& fidelis est: celum ꝓmeretur.
& salutẽ dñi secure expectat. Io¬
sias autẽ salus dm̃ interpretat᷑.¬

Expanded text:
tio, unde David: Annuntiaverunt tio, unde David: Annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intellexerunt . Prius enim annuntiaverunt, deinde intellexerunt. Sequitur Ezechias, id est fortis Dominus. Dum enim Dominum comprehendit, Deum fortem intelligit, quia omnia fecit et regit, et diabolum vicit, et se vincere facit, et ideo in amorem ejus accensus efficitur Manasses, id est obliviosus, quia omnia temporalia tradit oblivioni pro amore Dei. Qui autem temporalia obliviscitur, quod solent facere fideles, fit Ammon, id est fidelis. Qui enim temporalia contemnit et obliviscitur, neminem vero suo defraudat. Sequitur Josias: Qui enim terrena contemnit, et fidelis est, et coelum promeretur, et salutem Domini secure exspectat. Josias autem salus Domini interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
celis est. recognoscens se esse in pere¬
grinatione hinꝰ mundi: debet esse
asa. idest attollens. ut de uirtu¬
te in uirtutem ad patrem suum¬
ascendat. sꝑnens istam peregrina¬
tionem. Et tunc erit iosaphat.
id est iudicans. Qui enim attollit
se apud dm̃. ipse alios iudicat. & ã
nemine iudicatur. & omina dis¬
cernit. ne in aliquo decipiatur.
Ee ita fit ioram. idest excelsus.
idest incelestibus habitans. & suꝑ
omnia aspitiens. nec tamen ideo
supbit. s fortitudinem fuã deo ascͥ¬
bit. Unde efficitur orias idest
robustas dm̃: quasi robur suarũ
uirtutũ deo attribuens. & in suo
ꝓposito ꝑseuerans. S quia in eo¬
dem posset ꝑseuerare. & tamen
numꝗͣ crescere: sequitur ioathan
idest ꝓfectus: quia cotidie in ma¬
ius ꝓficit. E quanto meliꝰ ꝓficit
in uirtutibus: tanto magis fit
achat idest comprehendens. Qui
enĩ meluis dñca precepta facit:
melius deũ comprehendit. Ex
oꝑatione enim augmentat᷑ agni¬

Expanded text:
coelis est, recognoscens se esse in perecoelis est, recognoscens se esse in peregrinatione hujus mundi, debet esse Asa, id est attollens, ut de virtute in virtutem ad Patrem ascendat, spernens istam peregrinationem, et tunc erit Josaphat, id est judicans. Qui enim attollit se ad Deum, ipse alios judicat, et a nemine judicatur, et omnia discernit, ne in aliquo decipiatur, et ita fit Joram, id est excelsus, id est in coelestibus habitans et super omnia aspiciens; nec tamen ideo superbit, sed fortitudinem suam Deo ascribit. Unde efficitur Ozias, id est robustus Domini, quasi robur suarum virtutum Deo attribuens, et in suo proposito perseverans. Sed quia in eodem posset perseverare, et tamen nunquam crescere, sequitur Joatham, id est perfectus, quia quotidie in majus proficit, et quanto melius proficit in virtutibus, tanto magis fit Achas, id est comprehendens. Qui enim melius Dominica praecepta facit, melius Deum comprehendit. Ex operatione enim melius augmentatur agni
Abbreviated transcription (Latin):
mor alitatis isti patres generent
in nob̃. Postꝗͣ aliquis est idoneus
seruus. & suatissimum sacͥfitiũ¬
deo factus: sequitur ut sit dauid.
idest manu fortis. qui contra ho
ipse debet carnales homines
uerbo exemplo deo subiugare:
sicut paulus qui gentes contier¬
tit. que ꝑ idumeos designant᷑.
Sequit᷑ salomon. qui interp̃tat᷑
pacificus. Tunc enim ille beatus¬
sit pacificus. cum deo seruit: &¬
alios ad detĩ conuertit. Tunc
lis est. Qui merito in quinto de¬
cimo loco ponitur: qͥ mimerus.
ex septimo &o octatio conficitur.
Qtuia post septimum. qui ad le¬
galia institata ꝑtinent ꝓpter
sabbatũ. in octaua idest met̾na
requie. & resurrectione futura esse
uidetur. quia xp̃c ꝑ octonarium
significatur: quia in octaua die
resuscitatus est. Sequitur roboam.
idest popłi latitudo. Postꝗͣ emm
non habet quid in se uincat. de¬
bet alios amplecti. & late popłm
p̃missis potest se ꝓfiteri filium dei.
& dicere. dñs est. pater meus. &
quia talem habet patrem qui in

Expanded text:
moralitatis isti patres in nobis generent. Postquam aliquis est idoneus servus et suavissimum Deo sacrificium factus, sequitur ut sit David, id est mauu fortis, qui contra hosipse debet carnales homines verbo et exemplo Deo subjugare, sicut Paulus, qui gentes convertit, qui per Idumaeos designantur. Sequitur Salomon, qui interpretatur pacificus; tunc enim ille fit pacificus cum Deo servit, et alios ad Deum convertit. Tunc oelis est . Qui merito in quinto decimo loco ponitur, qui numerus ex septem et octo conficitur, quia post septem quae ad legalia instituta permanent propter Sabbatum, in octava, id est, in aeterna requie et resurrectione futura esse videtur, quae per octonarium figuratur, quia in octava die resuscitatus est. Sequitur Roboam, id est populi latitudo. Postquam enim non habet quod in se videat, amplecti alios debet, et late populum  enim praetermissis, potest se profiteri filium Dei et dicere: Dominus est pater meus. Et quia talem patrem habet qui in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenitint. Ulel ꝑ septenariũ pre¬
dies uoluitur. Si autẽ scdm̃ augu¬
stinum quadraginta tantũ remo-
to xp̃o connumerent᷑: omnes scĩfi
militer ꝑ hunc numerũ intelligumn¬
tur: quia ex quat̾nario & denario
conficitur. Denarius ad decalogũ
refertur. Quaternarius ad presen¬
tem uitã: qua ꝑ quatuor tempora
transigit᷑. idest uer. estatem autũ¬
nũ. hyemem. Omnes enim sc̃i pre.¬
cepta legis in p̃senti seruare debẽt.
uel decem uetus testamentũ. per
quatuor nouum ut suꝑis intel¬
s ligitur. xp̃i autẽ. Quasidicat.¬
Ceteregenerationes funt ex con¬
cupiscentia carnis. s generatio xp̃i
fuit diuersa ab illis. que fuit tan¬
s tum de sp̃u scõ: quia sic erat. ut dic¬
turuis sum. Abinitio mundi in
ꝓidentia constituta. llel aliter.
Tales sunt distinctiones ꝑ tres
thessereschedecades. Generatio
autẽ xp̃i tota in massa accepta
fic erat ut diximus.
uoi esset despon.¬
sata. Multa hic

Expanded text:
eniunt. Vel per septenarium praedies volvitur. Si autem secundum Augustinum quadraginta tantum, remoto Christo, connumerentur, omnes sancti similiter per hunc numerum intelliguntur, quia ex quaternario et denario conficitur. Denarius ad Decalogum refertur, quaternarius ad praesentem vitam, quae per quatuor tempora transigitur: ver, aestatem, autumnum et hiemem. Omnes enim sancti praecepta legis in praesenti servare debent. Vel, per decem Vetus Testamentum, per quatuor Novum, ut superius intelligitur. Caeterae generationes sunt ex concupiscentia carnis, sed generatio Christi fuit diversa ab illis, quae fuit tantum de Spiritu sancto. Quia sic erat, ut dicturus sum, ab initio mundi in Providentia constituta; vel aliter: Tales sunt distinctiones per tres tessarescedecades. Generatio autem Christi tota in massa accepta sicut diximus, erat. Cum esset desponsata. Multa hic
Abbreviated transcription (Latin):
imigratio enĩ in babylonia de ierłm:
transingrationẽ apłorum de ui-¬
dea ad gentes significat. In qua
transinigratione. xp̃c factus est
angularis lapis. utrumq popłm
coplectens. & ꝓpterea cum ageret
de transingratione. uoluit iecho¬
niam eundem quasi in angulo dura¬
rum thessereschedecadũ qui utras¬

Expanded text:
migratio enim in Babylonem de Jerusalem, transmigrationem apostolorum de Judaea ad gentes significat, in qua transmigratione Christus factus est angularis lapis, utrumque populum complectens. Et propterea cum agerent de transmigratione, voluit Jechoniam eumdem quasi in angulo duarum tessarescedecadarum, qui utrum
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ. Isti autẽ qui computant᷑
in hac linea. asal
sunt in t̾ra ꝓmissionis. ñ habuer̃t
fitiebatur. Iste salmon in t̾ra pro¬
mmissionis genuit de illa raab
boor. Boor autẽ genuit obeth
ex ruth Quidã elimelech fuit
de tribu boor pauꝑ. & uror eius
noemi: qui cum uxore sua & duo-¬
bus filiis iuit in terram
moabitarum. Ibi uͦ filii eiꝰ
durerunt uxores de t̾ragentili¬
um. Mortuo itaq patre & filiis
eiꝰ sine semine. reuersa ẽ. noemi
cum ruth moabitide una de nt¬
ribus sins. in t̾ram suã. Que ruth
suasione socrus suȩ noemi: unt
in agrum boor. causa metendi.
In crastino ꝑsuasit ei tit se lauaret
& melioribus indum̃tis indi. eret.¬
& locum nocte consideraret. ubi
in agro bõoz dormiret. & uemi¬
ens discoõperiret pallium a par.¬
te pedum. I & ꝓitiens se ibi iace¬
ret. factũ. i q est ita. Boõr uͦ¬
conturbatꝰquerit. quid que¬
fascitare uellet semen mariti sin.
quia ipse ꝓpinquus eiꝰ erat. Ille

Expanded text:
avid. Isti autem qui computantur in hac linea a Salmsunt in terra promissionis, non habuerunt ficiebatur. Iste Salmon genuit in terra repromissionis de illa Raab Booz. Booz vero genuit Obeth ex Ruth. Elimelech fuit quidam de tribu Booz, et pauper, et uxor ejus Noemi; qui cum uxore sua et duobus filiis ivit in terram Moabitarum. Ibi vero filii ejus duxerant uxores de terra gentium. Mortuo itaque patre et filiis ejus sine semine, reversa est Noemi cum Ruth Moabitide, una de nuribus suis in terram suam, et suasione socrus suae ivit eadem Ruth in agrum Booz, causa metendi. In crastino persuasit ei ut se lavaret, et melioribus indumentis indueret, et locum nocte consideraret ubi in agro Booz dormiret, et veniens discooperiret pallium a parte pedum, et projiciens se ibi jaceret. Factumque est ita. Booz vero turbatus, quaerit quid quaesuscitare semen mariti sui vellet, quia ipse propinquus ejus erat. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i significat in cruce. Lapis sup¬
positus capiti. humanitatem
significat suppositã diuinitati.
Hic ẽ ille lapis. qui facit utra¬
q untm. Scala uͦ que t̾ram
tangebat: & usq ad celum ex¬
tensa erat. ꝑ quam angłi ascen¬
debnt. & descendebant: p̃dica¬

Expanded text:
Christi significat in cruce. Lapis, supChristi significat in cruce. Lapis, suppositus capiti, humanitatem significat suppositam divinitati. Hic est ille lapis qui facit utraque unum . Scala vero quae terram tangebat et usque ad coelum extensa erat, per quam angeli ascendebant et descendebant, praedica
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. s eum ñ uidit: significat
quod xp̃c uocationem gentiũ
ꝑ ꝓpħ̃as multiplicit̾ predixit.
s eos ñ iudit. quia eis in ꝓpͥa
ꝑsona ñ predicatit. Quod aũt
iacob non de uenatione s de
domestico animali cibos patri
gentilis in seipso deo holocau¬
stum obtulit: iuxta psalmistã.
In me funt ds̃ uota tua. quȩ red¬
dam laudationes tibi. Llestes e¬
sau quibꝰ rebecta minorem filiũ
uestinit. ornam̃ta sunt p̃ceptoꝵ
uet̾is legis: quibꝰ eccłã gentilis
bene int̾pretando decorat᷑. Qd
pellibus hedorum. mants ob col¬
la tegunt᷑. designat quod gentes
ad fidem uenientes. peccata men¬
tis & oꝑis confitentur deo. Ac-¬
cessit & osculatꝰ est eum. quan
De quo osculo. dicit in canticis.
Osculetur me osculo oris sui. Po¬
stea benedicitur. dum uirtuti¬
bus multiplicatur. Quod esau
dem benedicit᷑. significat quod
iudaicus popłs in fine scłi conui̾¬
tetur. Iacob similiter. xp̃m sig
itinere: mortẽ. uel passionem

Expanded text:
 eum non vidit, significat quod Christus vocationem gentium per prophetas multipliciter praedixit, sed eos non vidit, quia eis in propria persona non praedicavit. Quod autem Jacob non de venatione, sed de domestico animali, cibos patri gentilis in seipso holocaustum Deo obtulit, juxta Psalmistam: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam laudationes tibi . Vestes Esau, quibus Rebecca minorem filium vestivit, ornamenta sunt praeceptorum veteris legis, quibus Ecclesia gentilis bene interpretando decoratur. Quod pellibus haedorum manus et colla teguntur, designat quod gentes ad fidem venientes, peccata mentis et corporis confitentur Deo. Accessit et osculatus est eum, quandde quo osculo dicit in Canticis: Osculetur me osculo oris sui . Postea benedicitur, dum virtutibus multiplicatur. Quod Esau dem benedicitur, significat quod Judaicus populus in fine saeculi convertetur. Jacob similiter Christum sitinere, mortem vel passionem
Abbreviated transcription (Latin):
& inde genuit obetb. Hanc gen¬
tilem ideo ponit euangłista. ut
de iudeis. s etiam de gentibus.
& sic completa ẽ ꝓphetia que
gentilitate que ẽ dura
petra. qua tedolatra
erat. & desertum. quia sine le¬
ge. Obeth genuit iesse. Pater
dauid binomius est frequentiꝰ
enuim uocat᷑ ysai. S quia ꝓpħa¬

Expanded text:
genuit Obeth. Hanc gentilem ideo posuit evangelista, ut de Judaeis, sed etiam de gentibus, et sic completam prophetiam quae gentilitate, quae est dura ut petra, quia idololatria plena et desertum, quia sine lege. Obeth genuit Jesse. Pater David binominis est, frequentius enim vocatur Isai. Sed quia p
Abbreviated transcription (Latin):
tit modo gentibꝰ non solum cor¬
porali seruitute: uerũ etiã li¬
brorum suorum confirmatio¬
ne. Quod ysaric defiderat ue-¬
natione filii sui esau uesci. sig¬
nificat quod desiderat rp̃c bo.¬
nis oꝑibus iudaici popłi refici.
S illo negligente & in ex¬
terioribꝰ quasi in uenationibꝰ
occupato: rebecca idest mater
gratia minorẽ filiũ. idest gen¬
tilem popłm supposuit. & pre¬
ripuit dignitatẽ pͥori. Quod
autẽ ysaac caligans iacob filio

Expanded text:
orporali servitute, verum etiam librorum suorum confirmatione. Quod Isaac desiderat venatione filii sui Esau vesci, significat quod desiderat Christus bonis operibus Judaici populi refici. Sed illo negligente, et in exterioribus, quasi in venationibus, occupato, Rebecca, id est mater gratiae, minorem filium, id est gentilem populum supposuit, et priori dignitatem praeripuit. Quod autem Isaa
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omnes hostiȩ complete.
lis. xp̃m intienit: qura eũ ram
passum cũ ad fidẽ uenit reppe¬
rit. Rebecca conspecto ysaac
de camelo descendit: quia ec¬
clesia cognito xp̃o. gentilitatẽ
dimisit. Cooꝑit faciẽ pallio:
qura ad xp̃m ueniens erubti¬
it de ritu p̃terito. Iterũ ysaac

Expanded text:
sunt omnes hostiae impletae. sunt omnes hostiae impletae. ristum invenit, quia eum jam passum, cum ad fidem accessit, reperit. Rebecca conspecto Isaac de camelo descendit , quia Ecclesia cognito Christo gentilitatem dimisit. Cooperit faciem pallio, quia ad Christum veniens erubuit de ritu praeterito. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
eccła gentiũ conuersa. omnibꝰ
potum p̃dicationis obtulit. non
solũ sapientibꝰ s etiam insipien.¬
tibus. Unde patilus ait. Sapien¬
tibus & insipientibꝰ debitor sum.
Laban qui uocat seruũ in domũ.
& benedictum dm̃ appellat.
significat quosq carnales. qui
scõrum doctorum uirtutes ad¬
mirantur. & eos honorant: nec
tamen cum eis ad ysaac. idest
ad xp̃m uadunt. Locus spatio¬
sus quẽ rebecca apud se esse.
dicit. lex est naturalis. quã ȩccła
ingressus legi euangłicȩ. Puellȩ
que rebeccam ad ysaac ꝑgentem
secute funt: significant fideles
animas que in eccłia simplicit̾¬
conuersant᷑. ñ tamen ad talamt̃
conteplationis ꝑueniunt. Inue¬
nit rebecca ysaac in uia que du¬
cit ad puteum. cuiꝰ nomen est.
uiuentis & uidentis. fons ille ẽ.
testam̃tũ uetus. quia ꝑ scͥpt᷑am
uiuimus & iudemus deum. llia
quȩ ducit ad puteũ. ẽ. passio
xp̃i: ꝑ quã uenit᷑ ad antiquã
legem intelligendã. In ea enim

Expanded text:
Ecclesia gentium conversa omnibus Ecclesia gentium conversa omnibus potum praedicationis obtulit, non solum sapientibus, sed etiam insipientibus. Unde Paulus: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Laban qui vocat servum in domum et benedictum Domini appellat, significat quosque carnales, qui sanctorum doctorum virtutes annuntiant, et eos honorant, nec tamen cum eis ad Isaac, hoc est ad Christum vadunt. Locus spatiosus, quem Rebecca apud se esse dixit, lex est naturalis, quem Ecclesii patuit ingressus legi evangelicae. Puellae quae Rebeccam ad Isaac pergentem secutae sunt, significant fideles animas, quae in Ecclesia simpliciter versantur, non tamen ad thalamum contemplationis perveniunt. Invenit Rebecca Isaac in via, quae ducit ad puteum, cujus nomen est Viventis et Videntis . Fons ille est Testamentum Vetus, quia per Scripturam vivimus et videmus Deum. Via quae ducit ad puteum, est passio Christi, per quam venitur ad antiquam legem intelligendam. In ea enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad gentilẽ ꝓlebem conuertendẽ
missum. fons ad quẽ seruus stecit:
significat fluenta euangłioe scͥp¬
hẏdria. quia de scͥptura docum̃¬
cum capacitatis mensura. Rer¬
becca paciencia int̾pretat᷑. Gen¬
tilis enĩ eccła. multa ꝓ deo pas¬
sa est. Prius ponit hẏdriam in
scaptilam. deinde in ulnis: quia
predicationẽ pͥtis in mente po¬
suit. deinde in oꝑe completut.
Ornamenta qtubtis seruus re.¬
beccam decorauit. uirtutes & pre¬
cepta doctorum sunt. In aures enĩ
uoluntatẽ audiendi uerbi dei sig¬
nificant: que cum dilectione susci¬
pi debent. Gemina enĩ p̃cepta ca¬
ritatis. ꝑ pondꝰ duorum sicloꝵ in¬
telliguntur. Armille quȩ sunt
ornam̃ta brachiorũ. bonam oꝑatio¬
nem notant. quȩ decem siclos ap-¬
pendebant: qtia omnis nr̃a oꝑa-¬
tio in decem legis preceptis con¬
fistit. Quod rebecca non soltm
uiro potũ dedit. uerũ etiã ca-¬
melos adaquauit: significat qd

Expanded text:
ad gentilem plebem convertendam ad gentilem plebem convertendam missum. Fons, ad quem servus stetit, significat fluenta evangelicae Scriphydria, quia de Scriptura documecum capacitatis mensura. Rebecca patientia interpretatur. Gentilis enim Ecclesia multa pro Deo passa est. Prius hydriam in scapula ponit, deinde in ulnis, quia praedicationem prius in mente ponit, deinde in opere complet. Ornamenta, quibus servus Rebeccam decoravit, virtutes et praecepta sunt doctorum. Inaures enim voluntatem audiendi verba Dei significant, quae, cum dilectione suscipi debent; gemina enim praecepta charitatis per pondus duorum siclorum intelliguntur. Armillae, quae sunt ornamenta brachiorum bonam operationem notant, quae decem siclos appendebant, quia omnis nostra operatio in decem legis praeceptis consistit. Quod Rebecca non solum viro potum dedit, verum etiam camelos adaquavit, significat quod
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i gestauit: & in nomine fuo
ham ductus est ad imolandũ
comitantibus duobꝰ pueris. quibꝰ
abraham cũ ad montem ꝑtienis.¬
set in tercia die. in quo monte
ds̃ ysaric ĩmolari p̃ceꝑat. dyxit.
Expectate hic cum asino. donec
reuertamur ad uos. Et tunc
portauit ysarc ligna: abraham
pueri. iudaicũ popłm in duo reg¬
na diuisum. idest regnum uide.
& regnum isrł. Asinus. stalticiã
iudeorum significat. Itdei cum
asmo expectant: quia adhuc in
stulticia sua ꝑseuerant. Aries
herens cornbus crucis. inter uepre ᷤᷤ
tribulationis. ñ deitas quȩ per
ysaac significatur passa est: & hoc¬
in tercia die. idest in tempore gr̃ȩ.
Tria enĩ tempora sunt. ante le¬
gem. & sub lege. & sub gratia.
crucem tulit. Abraham uͦ ignẽ
& gladium. quia in manu dei e¬
rat gladius mortis xp̃i: & ignis ꝑ¬
secutionum. Iterum in ysaãc. in
ac. ceptione rebecce. ꝑsona
xp̃i expͥmitur. Seruus qͥ mittit᷑
ad querendã rebeccam ad opus
ysaãc: significat chorum p̃dicatoꝵ

Expanded text:
ine suo ham ductus est ad immolandum, comitantibus duobus pueris, quibus Abraham, cum ad montem pervenisset in tertio die, in quo monte Deus Isaac immolari praeceperat dixit: Exspectate hic cum asino, donec revertamur ad vos . Et tunc portavit Isaac ligna; Abraham pueri, Judaicum populum in duo regna divisum, id est regnum Juda et regnum Israel. Asinus stultitiam Judaeorum significat. Judaei cum asino exspectant, quia adhuc in stultitia sua perseverant. Aries, haerens cornibus crucis inter vepres tribulationis, non deitas, quae per Isaac significatur, passa est, et hoc tertio die, id est in tempore gratiae. Tria enim tempora sunt, ante legem, sub lege, et sub gratia. crucem tulit. Abraham vero ignem et gladium, quia in manu Dei erat gladius mortis Christi, et ignis persecutionum. Iterum in Isaac, in acceptione Rebeccae persona Christi exprimitur. Servus qui mittitur ad quaerendam Rebeccam ad opus Isaac, significat chorum praedicatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ret in xp̃o. Abraham in multis
locis figuram xp̃i portat: & p̃te¬
rea in nomine. Abraham enim
pater multarũ gentium int̾pre.¬
tatur: &. xp̃c est pater multorũ
fidelium. Cum gͥ abrabam de cog¬
natione sua exitit & in t̾ra alie.¬
na demoratus ẽ. scilicet in t̾ra
chanaan. ad quã ex dei p̃cepto
transiuit. xp̃m significat: qui
derelicto iudaico popłõ. ad gentes
In hoc iterum quod duos filios
habuit alterũ de ancilla. alterũ
de libera. alterũ ꝑ naturam. alte¬
rum ꝑ reꝓmissionem: ꝑsonam
xp̃i gerit. qͥ duos popłos genera¬
uit. scilicet iudaicum qui signifi¬
cat᷑ ꝑ ismahelem quẽ habuit
de agar. hoc ẽ de ueteri lege.
Ismahel enĩ auditio interp̃tatur.
quia iudei auditores legis fuer̃t.
non factores. Agar autẽ int̾pre¬
tatur alienatio. Lex enĩ antiqua
carnaliter intellecta: eos aliena¬
uit a deo. Et alterum scilicet
gentilem popłm. qͥ ꝑ ysaac de¬
ẽ. de sara. hoc est de nouo testa¬¬

Expanded text:
rent in Christo. Abraham in multis modis et rent in Christo. Abraham in multis modis et locis figuram Christi portat, et praeterea in nomine. Abraham enim pater multarum gentium interpretatur, et Christus est Pater multorum fidelium. Cum ergo Abraham de cognatione sua exivit, et in terra aliena demoratus est, hoc est in terra Chanaan, ad quam ex Dei praecepto transivit. Christum significat, qui, derelicto Judaico populo, ad gentes in hoc iterum quod duos filios habuit, unum de ancilla, alterum de libera ; alterum per naturam, alterum per repromissionem, personam Christi gerit, quia duos populos generavit, scilicet Judaicum, qui significatur per Ismaelem, quem habuit de Agar, hoc est de veteri lege. Ismael enim auditio interpretatur quia Judaei auditores legis fuerunt, non factores. Agar enim interpretatur alienatio; lex enim antiqua, carnaliter intellecta, eos alienavit a Deo. Et alterum, scilicet gentilem populum, qui per Isaac deest de Sara, hoc est, de Novo Testa
Abbreviated transcription (Latin):
quia quamdu sumus in scłari¬
bus clare deum uidere non pos¬
sumus. Postea accipitur rachel:
quia ꝑ dilectionem ꝓximi ad cõ¬
templationẽ dei uenit᷑. ubi pau¬
ci filii generantur. & quȩ claros
oculos habere dicit᷑. Septẽ an¬
nis idem seruit. dum septem pre¬
cepta q̃ sunt de dilectione ꝓri
mi custodit. Septem etiam anni.
tempus presens quod septẽ diebꝰ
agitur significant. Septenariũ
ingeminat. scilicet ꝑfectionem ui¬
tȩ. si modo queat ad illud quod
desiderat ꝑuenire. In his tribus
uirtutibꝰ est tota ꝑfectio uitȩ: &
nulle uirtutes sine his ad patͥam
ducere possunt. Vnde dicitur.
Deus abraham. ds̃ ysaac. deus
iacob: scilicet illorum tantum
qui has uirtutes habent. Potiꝰ
dicit᷑ ds̃ iacob quam isrł: quia
in p̃senti homines sunt iacob. id
est uitia supplantantis. & luctã¬
tes. in futuro uͦ ifrł. Allegoria.
remissa moralitate horum
trium patrũ. uideamꝰ quid p̃figu¬

Expanded text:
quia, quandiu sumus in saeculariquia, quandiu sumus in saecularibus, clare Deum videre non possumus. Postea accipitur Rachel quia per dilectionem proximi ad contemplationem Dei pervenitur, ubi pauci filii generantur, et quae claros oculos habere dicitur. Septem annis idem servivit, dum septem praecepta quae sunt de dilectione Dei et proximi custodit. Septem etiam annis tempus praesens, quod septem diebus agitur, significatur. Septenarium ingeminat secundum perfectionem vitae, si modo queat ad illud quod desiderat pervenire. In his tribus virtutibus est tota perfectio vitae, et nullae virtutes sine his ad patriam ducere possunt. Unde dicitur Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob , Deus illorum tantum, qui has virtutes habent. Potius dicitur Deus Jacob quam Israel, quia in praesenti homines potius sunt Jacob, id est vitia supplantantes et luctantes, in futuro vero Israel. ALLEGORIA. Praemissa vero moralitate horum trium patrum, videamus quid praefigu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. a nob̃ ꝑsequenda sunt. Et
ñ tam̃ in hoc erimus contrarii
dispositioni dei. quia deus sic
nos ꝑ illa affligit.: tt nob̃ parcen.¬
do concedat etiam int̾ficere illa.
Ecce habemus quod amor ꝓrxuni
dilectionẽ dei. Non enim cog¬
noscitur deus. nͥ ꝑ creaturas. Ex¬
go illa bona quȩ uident᷑ pͥus dili¬
gunt᷑. & ꝑ ea creator eorum plus¬
diligitur. S illa ꝑfecta dilectio¬
dei non erit. donec uideamꝰ eum
facie ad faciem: tam̃ in presenti
iacobuocatꝰ est iacob. & posteais¬
rahel: quia in presenti pͥtis homo
luctari contra uitia debet. & in
amore pximi laborare: ut postea
cet actiuam. & contemplatiuã.
Actiua ꝑ liam:. & contemplatiua
ꝑ rachel significat᷑. Lia laboranᷤ
interp̃tatur: quia actiua in la-¬
uidetur. Dum caritas contẽpla¬
tioni uacare desiderat. & eam
gͥ copulare: lia supponit᷑ nocte.
cum illa dilectio prior sit tem¬
pore. in qua uita. multi generã¬
tur. Merito lia lippa dicitur:

Expanded text:
mus, a nobis, persequenda sunt, sed mus, a nobis, persequenda sunt, sed non tamen in hoc erimus contrarii dispositioni Dei, quia Deus sic nos per illa affligit, ut nobis parcendo, concedat etiam interficere illa. Ecce habemus quod naturaliter dilectionem Dei. Non enim cognoscitur Deus nisi per creaturas. Ergo illa bona quae videntur, prius diliguntur, et per ea Creator illorum diligitur. Sed illa perfecta dilectio non erit donec videamus illum facie ad faciem. Tamen dum eum in prius vocatus est Jacob, et postea Israel, quia in praesenti prius homo luctari debet contra vitia, et in amore proximi laborare, ut postea  activam et contemplativam. Activa, per Liam; contemplativa, per Rachel significatur. Lia laborans interpretatur, quia activa in lavidetur. Charitas, dum contemplationi vacare desiderat, et eam sibi copulare. Lia supponitur nocte, cum illa dilectio prior sit tempore, in qua vita multi generantur. Merito Lia lippa dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tum quia creatura dei est: tum
quia bonus est. Malus autẽ ꝓxi¬
mus tantum diligendꝰ ẽ. quia crea¬
tura dei ẽ. Pasce ergo illum. fustẽ¬
tando substantiam quam deusfe¬
cit. s peccatũ quod neq bonum
est ꝑ se. neq ex bono deo. debes
odisse. Itaq diligendꝰ est. in quan¬
tum ex bono est: idest in quan
tũ creat᷑a ẽ. Uidettr esse contra¬
riuis ih̃c filius sirach. in hoc qd
dicit. impio nichil dederis. S
hoc precipitur ideo. ne aliqtis
foueat eum ad iniquitatẽ sirã
exercendam. Phibetur gͥ ne nu¬
trratur impus: s non ꝓhibet᷑
ut homo non pascatur. Bonũ
faciantis ad omnes: maxime
autẽ ad domesticos fidei. Cetere
autẽ creat᷑e minus diligende
sunt que ñ funt rationales. qr
tantũ funt bone. qtua facte a
bono. s ñ sunt a deo similes sũ¬
mo bono: sic utentes ratione.
& cum quedam animalia data
sunt nobis ad penam. ut lupus
leo. quia nocent proximo: ꝓpter
amorem prexini cui plus debe.¬

Expanded text:
tum quia creatura Dei, tum tum quia creatura Dei, tum quia bonus est. Malus autem proximus, tantum diligendus est, quia creatura Dei est. Pasce ergo illam substantiam sustentando, quam Deus fecit; sed peccatum quod neque per se bonum, neque ex bono Deo debes odisse. Itaque homo diligendus est inquantum ex bono est, inquantum est creatura Dei. Videtur autem esse contrarius Jesus filius Sirach in hoc quod dicit: Impio nihil dederis . Sed hoc praecipitur ideo, ne aliquis foveat cum ad iniquitatem suam exercendam. Prohibetur ergo ne nutriatur impius, sed non prohibetur ut homo pascatur. Bonum faciamus ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei . Caeterae autem creaturae minus diligendae sunt quia non sunt rationales, quae tantum sunt bonae, quia factae a bono, sed non sunt adeo similes summo bono, sicut utentes ratione. Et cum quaedam animalia data sunt nobis ad poenam, ut lupus, leo, quia nocent proximo, propter amorem proximi, cui plus debe
Abbreviated transcription (Latin):
luctationẽ cum angłõ. quia dm̃
uiderat in angło. uocatꝰ est ifrład.
est uir uidens deũ. Demde ꝓfectꝰ
est ad laban. & seruiuit ei septem
annis ꝓ rachel: sed supposita ẽ ei
lia lippis oculis: ꝯtna maior erat.
Deinde seruiuit septem aliis an¬
nis. & habuit rachel. Multos fi¬
lios genuit lia. paticos rachel:
hoc totũ significat caritatẽ. Ca¬
cet dilectionẽ dei & proxim. Bi¬
lectio dei pͥor est nat᷑a. & dignita¬
te. Dilectio proximi pͥor ẽ temꝑe:
quod hoc mͦ ostenditur. Decis est
sũmum bonũ. & ꝑ se: non per
aliud. Cet̾a bona sunt ex sũmo
bona. Cum gͥ creaturȩ bone sint.
ꝑ illud sũmum bonũ. diligende
funt in quantũ sunt ex ipso:
sed rationalis creat᷑a. que adhe
git. dupplici modo diligenda
est. Tum quia est ex deo in quã¬
tum creatura est: tum quia spõ¬
te deo adheret. & seruit. Proxi¬
mus itaq qui bonus est adheren¬
do deo. duppliciter diligendus est:

Expanded text:
luctationem cum angelo, quando Deum luctationem cum angelo, quando Deum viderat in angelo, vocatus est Israel, id est vir videns Deum. Deinde profectus est ad Laban, et servivit ei septem annis pro Rachel, sed supposita est ei Lia lippis oculis, quia major erat. Deinde servivit septem aliis annis, et habuit Rachel. Multos filios generavit Lia, paucos Rachel. Hoc totum significat charitatem. Dios, dilectionem Dei et proximi. Dilectio Dei, prior est natura et dignitate. Dilectio proximi, prior est tempore. Quod hoc modo ostenditur: Deus est summum bonum, et per se, non per aliud; caetera sunt bona ex summo bona. Cum ergo creaturae bonae sunt, per illud summum bonum diligendae sunt inquantum sunt ex ipso. Sed rationalis creatura, quae adhgit, duplici modo diligenda est, tum quia ex Deo, inquantum creatura est, tum quia sponte Deo adhaeret et servit. Proximus itaque, quia bonus est adhaerendo Deo, dupliciter est diligendus,
Abbreviated transcription (Latin):
ham in nobis uirtutẽ fidei ꝑ exẽ¬
plam sin significat: cum de eo lega¬
tar. Abraham credidit deo: & re¬
putatum ẽ. ei ad iusticiã. Ipse enĩ
fat pͥma uia credendi. qui quan¬
do tres udit & unum ad orauit:
sacramentũ sc̃e trinitatis & unita¬
tis nob̾ indicauit. Sequit᷑ ysaric.
qtu signisicat spẽ. quia ysaae
int̾pretat᷑ ristis. qui fuit gaudiũ
dum fidẽ ꝓmissioni adhibendo.
se filiũ habiturũ sꝑauit. Spes uͦ¬
similit̾ ẽ. gaudiũ nr̃m: dum et̾na
bona sꝑare facit. & in his garid̾e.
Abraham genuit ysaac: qtna fide ᷤᷤ
generat spem. iuxta apłm qͥ ait.
fides ẽ substantia. soest firmam̃tũ
rerum sꝑandarum. frustra enĩ sꝑat.
qͥ ñ credit. Hascitur iacob de his
duobus parentibus. idest caritas.
que nascitur de fide & spe. Quod
enim credimꝰ. quod sꝑamꝰ. diligimꝰ.
llideamis quare iacob significat
caritatẽ. Iacob binomitis ẽ. Prius
enim dictus ẽ iacob. deinde post

Expanded text:
ham in nobis virtutem fidei per exemham in nobis virtutem fidei per exemplum sui significat, cum de eo legatur: Abraham credidit Deo, et reputatum est ei ad justitiam . Ipse enim fuit prima via credendi, qui, quando tres vidit, et unum adoravit sacramentum trinitatis et unitatis nobis indicavit. Sequitur Isaac, qui significat spem, quia Isaac interpretatur risus, qui fuit gaudium dum, fidem promissioni adhibendo, se filium habiturum speravit, vel est gaudium nostrum, dum aeterna bona sperare facit, et inde gaudere. Abraham ergo genuit Isaac, quia fides generat spem, juxta Apostolum, qui ait: Fides est substantia, id est firmamentum, rerum sperandarum . Frustra enim sperat qui non credit. Nascitur Jacob de his duobus parentibus, id est charitas quae nascitur de fide et spe. Quod enim credimus, quod speramus, diligimus. Videamus quare Jacob significet charitatem. Jacob binomius est; prius enim dictus est Jacob, deinde post
Abbreviated transcription (Latin):
tusq ad dauid. Nota quod in sin¬
gulis patribus. tria debent notari.
Hystoria. & moralitas. & allegoria.
notat᷑. qd̾ ex singłis patribꝰ in nob̃
aliqua uirtus. uel ꝑ significationẽ
nominis. uel ꝑ exemplũ edificatur.
lnde etiã qtiadraginta & duo
patres esse considerant᷑. Sĩc enĩ
filii ifrł ꝑ quadraguita &o duas
mansiones ad t̾ram ꝓmissionis
uenerunt. sic & fideles ꝑ quadra¬
ginta & diras uirtutes. ad deũ
ꝑueniunt. Quid autẽ numerus
iste significet. in seq̃nti exponet᷑.
Querit᷑ cum abraham habuisset¬
plures filios. quare solum ysaac
posuit: & cum etiã ysaac genuis¬
set iacob & esau. quare de solo iacob
mentionẽ facit. cum omnes fratres
iudȩ cum ipso in generatione com¬
putet. Ideo uidelicet. quia ismael
& esau non remanserunt in cul¬
tu uniꝰ dei. fratres uͦ uidȩ. cõputa
de hystoria ñ dubitet᷑ quin abra.¬
ham. ysaic. & ysaac iacob genius¬
set: & de aliis similiter. moralita

Expanded text:
usque ad David. Nota quod in sinusque ad David. Nota quod in singulis patribus tria debent notari, historia, moralitas, et allegoria inotatur, quod ex singulis patribus in nobis aliqua virtus, vel per significationem nominis, vel per exemplum aedificatur. Unde etiam quadraginta duo patres esse considerantur. Sicut enim filii Israel per quadraginta duas mansiones ad terram repromissionis pervenerunt, sic et fideles per quadraginta duas virtutes ad Dominum perveniunt. Quid autem numerus iste significet, in sequenti exponetur. Quaeritur, cum Abraham plures habuisset filios, quare solum Isaac posuit? Et cum Isaac genuisset Jacob et Esau, quare de solo Jacob mentionem facit, cum omnes fratres Judae cum ipso in generatione computet? Ideo videlicet, quia Ismael et Esau, non permanserunt in cultu unius Dei, fratres vero Judam historia non dubitetur quin Abraham Isaac, et Isaac Jacob genuerit, et de aliis similiter, moralitat
Abbreviated transcription (Latin):
turam. ascendendo ꝑ successionem
patrũ. etiam esse. filium dei scd̃m¬
Uloluit etiã in numero patrum
qui funt septuaginta septem.
plenariã remissionem peccatorum
in baptismate adquiri: & ꝑ hoc
filium dei effici demonstrare. lxx.
ties. s usq septuagies septies. Qua¬
si diceret. omnem tͣnsgressionem
dimittes. Septuaginta enim &¬
septẽ: ex undenario & septenario
conficit᷑. Septies enim undecĩ. nu¬
merum illũ cõplent. Vndenarius
ad tͣnsgressionẽ mandatorũ ꝑtinet:
quia denarius decem p̃cepta legis
significat. Septenarus ad uniuer¬
sitatẽ ꝑtinet ꝓpter septem dies. qͥ
ergo septuagies septies p̃cipit di-¬
mitti: quiasi untuersa delicta iu-¬
bet condonari. Itaq cum matheus
carnalẽ generationẽ ostendere in¬
tendat: naturales tantũ patres
ponit. Lucas cum baptizatũ filiũ
dei ad optitũ fieri infimiare uelit.
ñ solum naturales s etiã ad opti¬
uos patres in generatione int̾se¬
rit sic̃ hely: & omnes interpositos

Expanded text:
successionem patrum, esse Filium Dei comVoluit etiam in numero patrum, qui sunt septuaginta septem, plenariam remissionem peccatorum in baptismate acquiri, et per hoc Filium Dei effici demonstrare. Septuties, sed usque septuagies septies . Quasi diceret: Omnem transgressionem dimittes. Septuaginta septem ex undenario et septenario conficitur. Septies enim undecim numerum illum complent. Undenarius, ad transgressionem mandatorum pertinet, quia denarius decem legis mandata significat. Septenarius ad universitatem pertinet, propter septem dies, quiergo septuagies septies praecipit dimitti, quasi universa delicta jubet condonari. Itaque cum Matthaeus carnalem generationem ostendere intendat, naturales tantum patres ponit. Lucas vero, cum baptizatum Filium Dei adoptivum fieri insinuare velit, non solum naturales, sed etiam adoptivos patres in generatione interserit, sicut Heli et omnes interpositos
Abbreviated transcription (Latin):
Queritur quare incepit
generationẽ ab abraham. Quia
illi pͥmum ꝓmissus est. xp̃c. Queri¬
tͣ etiã cur matbeus descendendo.
dendo agit: quia humanitatem
xp̃i ostendere intendit. qua deus
ad homines descendit. Descendẽ.¬
nt.ostendat. Lucas uͦ cum ascen¬
dendo referat: figurã cuiꝰdam sacͣ¬
menti nob̃ notificat. Cum enĩ de
baptismate xp̃i egisset. in quo
multa misteria ad nos ꝑtinentra
ꝑueniendo usq ad dm̃. Cum enĩ
dixisset. factum ẽ. cũ baptiz aret᷑
omnis popłs. & iħ̃u baptizato &o¬
orante & cetera. supposut. &o ipse
iħc erat incipiens quasi annorũ
triginta. ut prtabatur filiꝰ iosepb.
Qui fuit hely. qui fuit mathat:
e cet̾a. Ad ultimũ qui fuit adã.
qui fuit dei: significans ꝑ hoc qd̾
omnis homo in baptismate renatꝰ.
ascendendo de uuirtute in uirtutẽ.

Expanded text:
Quaeritur quare incipit Quaeritur quare incipit generationem ab Abraham? Quia illi primum promissus est Christus. Quaeritur etiam cur Matthaeus descendendo, dendo agit, quia humanitatem Christi ostendere intendit, qua Deus ad homines descendit. Descendend nos venit ostendat. Lucas vero cum ascendendo referat, figuram cujusdam sacramenti nobis notificat. Cum enim de baptismate Christi egisset, in quo multa mysteria ad nos pertinentia perveniens usque ad Deum. Cum enim dixisset: Factum est cum baptizaretur omnis pop Et ipse Jesus erat incipiens, quasi annorum triginta ut putabatur filius Joseph, qui fuit Heli, qui fuit Mathat, etc., et ad ultimum, qui fuit Adam, qui fuit Dei , significans per hoc, quod omnis in baptismate regeneratus, ascendendo de virtute in virtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit inquit cum cõpleti fuerĩt
dies tii. & dormieris cum patͥbtis
tins. suscitabo semen tuũ post de
& cetera: quod pater ñ dici de sa¬
lomone. qui uino patre cepit reg¬
nare. Queritur quare dauid ante
abraã pontar. Quia si pͥmun
posuisset abraham & postea da¬
uid: rursus repetendus e̾ẽt. abra¬
ham. ut generationis series texe
in multis peccauit. ñ abraham. qͥ
in omnibus iustꝰ apparuit. ut ex
sola misccdia non ex meritis homi¬
num. natus esse ꝓbaretur. Heo da-
iud etiam ponitur: quod dauid ei-
dentius ꝓmissus est. quod ex stirpe
sua carnem acciꝑet. Ulnde iudei in¬
fideles cum int̾rogarent᷑ cuiꝰ filicis
esset iħc. responderunt. dauid. No¬
ta quia alter eorum quibꝰ facta ẽ
ꝓmissio. est pͥmus patriarchei: alt̾
primus regum. Hii duo stint ille
due columpnȩ. que erant ante
hostitĩ templi. inter quas uenie¬
batur ad ostium. quia ꝑ eos duos
dum predicationẽ suã ꝓmissione
facta eis confirmant:
brabam genuit ẏsaac.

Expanded text:
fuerint dies tui, id est dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te , etc. Quod patet non dici de Salomone, qui vivo patre coepit regnare. Quaeritur quare David ante Abraham ponitur? Quia, si primum posuisset Abraham, et postea David, rursus repetendus esset Abraham, ut generationis series texer, qui in multis peccavit, non Abraham, qui in omnibus justus apparuit, ut ex sola misericordia, non ex meritis hominum natus probaretur. Ideo etiam David praeponitur, quia David etiam evidentius promissus est, quod de stirpe sua carnem acciperet. Unde Judaei infideles, cum interrogarentur cujus filius esset Jesus, responderunt: David . Nota quia alter eorum quibus facta est repromissio, est primus patriarcharum, alter primus regum. Hi duo sunt illae duae columnae quae erant ante ostium templi, inter quas veniebatur ad ostium quia per eos duos dum praedicatione sua promissionem factam eis confirmant. Abraham genuit Isaac.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionis. istud de introductione
generatio est opposita pͥori: quia
illa duxit nos ad dampnationẽ.
ista ad reparationẽ. Illa de para¬
diso expulit. ista reduxit. Dicamꝰ
gͦ. liber generationis. hic est scilicet:
sic̃ dicitur. uisio ysaie filii amos.
sine ꝓ nomine. Cuius autẽ gene¬
ratio sit: postea subdit. Non ade
nos ꝑdentis. s iħu nos saluantis.
ñ expellentis a paradyso: sed xp̃i.
reducentis nos ad paradisum. Mul-¬
ti fuerunt in antiquo tempore
qͥb datum ẽ. hoc nomen quod
est iħc: sed in figura istius sic iħti¬

Expanded text:
promissionis, et istud de introductione promissionis, et istud de introductione  haec generatio est opposita priori, quia illa duxit nos ad damnationem, ista ad reparationem. Illa de paradiso expulit, ista reduxit. Dicamus ergo: Liber generationis, scilicet hic est, sicut dicitur: Visio Isaiae, filii Amos , sine pronomine hic. Cujus autem sit generatio, postea subdit. Non Adae nos perdentis, sed Jesu, id est salvantis. Non expellentis a paradiso, sed Christi, id est reducentis nos ad paradisum. Multi fuerunt antiquo tempore, quibus datum est hoc nomen, quod est Jesus, sed in figura istius, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
iben generationis. In ipso exor¬
dio satis ostendit. quod de humani¬
tate. xp̃i sit acturus: cum a carnali
generatione incipiat. Generationẽ
enim eiꝰ diuinam. qͥs enarrabit:
Notandum ẽ. quod scd̃m materũ
exodii. libro stio nomen imposiit:
morẽ hebreoꝵ secutus. quoꝵ libri
ex pͥmordiis intitailantur. sic pͥmus
liber moysi genesis uocat᷑: qr in
exordio de genitura mundi agit᷑.
& sic exodus. in cuiꝰ pͥncipio de exi¬
tu filiorum isrł de egypto tractat᷑.
Bene congrunit nouũ testamentũ
ueteri. quia illud incipit a genera¬
tione pͥmi hominis. & creatione
mundi: istud similiter a generatio¬
ne scłi hominis. & a restauratione
mundi. Illud uocatur liber genesis:
istud liber generationis. Illud agit
de p̃ceptis. s in ꝑfectis: istud uͦ de in¬
stitutiombtis s ꝑfectis. Illud de sa¬
cerdotio & hostiis s figuratiuis:
te. Illud agit de liberatione egypti:
istud de liberatione inferm. Illud
agit de introductione in t̾ram

Expanded text:
iber generationis. In ipso exordio satis ostendit quod de humanitate Christi sit acturus, cum a carnali generatione incipiat. Generationem enim ejus divinam quis enarrabit? Notandum quod, secundum materiam exordii, libro suo etiam nomen posuit, morem Hebraeorum secutus, quorum libri ex primordiis intitulantur, sicut liber primus Moysi Genesis vocatur, quia in exordio de genitura mundi agitur, et sicut Exodus, in cujus principio de exitu filiorum Israel de Aegypto tractatur. Bene congruit Novum Testamentum Veteri, quia illud incipit a generatione primi hominis et creatione mundi, istud similiter a generatione secundi hominis et restauratione mundi. Illud vocatur Genesis, istud liber generationis. Illud agit de praeceptis, sed imperfectis; istud vero de institutionibus, sed perfectis. Illud de sacerdotio et hostiis, sed figurativis; aeteras complente. Illud agit de liberatione Aegypti, istud de liberatione inferni. Illud agit de introductione in terram
Abbreviated transcription (Latin):
tiatũ est ab angłõ. Ap̃c uͦ nom̃ẽ
officii. Xp̃c enini significat eñ
unctũ fuisse in regem. & sacer¬
dotẽ. Nota quod ñ sufficiebat
dicere iħu: nͥ diceret xp̃i. Cum
enĩ uellet fidelibus iudeis osten
quod est messias. Sciendũ ẽ qd
idem ẽ messias apud hebreos: qd̃
xp̃c apud grecos: & unctus aptid
nos. Matheus itaq hebraicȩ
greci translatores posuerunt xp̃i.
de patͥbus illis. de quoꝵ semine.
xp̃c ꝓmissus fuerat. scilicet de se¬
quare dicit᷑ spetialiter filius da¬
uid. & abrahe. Illis enĩ tantum

Expanded text:
nomen officii. Christus enim significat eum unctum fuisse in regem et sacerdotem. Nota quod non sufficiebat dicere Jesu, nisi diceret et Christi. Cum enim vellet fidelibus Judaeis ostendquod est Meschiah. Sciendum quod idem est meschiah apud Hebraeos, quod christus apud Graecos, et unctus apud nos. Matthaeus itaque Hebraice Graeci translatores posuerunt Christe de patribus illis, de quorum semine promissus fuerat, scilicet de seQuare dicitur specialiter filius David et Abrahae. Illis
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ. Quod oleum effudit
desuꝑ: significat illam resurrec
fustim. significat eum regẽ & sa¬
cerdotẽ esse. Oleo enun reges o
sacerdotes ungebant᷑. Ulnde os
xp̃c uocatus est: id est unctus.
sorores sͥ copulainit. Due enim
uorum. Qui septẽ annis ꝓutra¬
q seruitut. quia in p̃senti uita
ꝓ utraq ad quirenda deo milita¬
tut. Septenarius enĩ numerus

Expanded text:
rectionem. Quod oleum fudit desuper, significat illam resurrectfusum significavit eum esse regem et sacerdotem; oleo enim reges et sacerdotes ungebantur. Unde et Christus vocatur, id est unctus. sorores sibi copulavit. Duae enim ivorum; qui septem annis pro utraque servivit, quia in praesenti vita pro utraque acquirenda Deo militavit. Septenarius