comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ma fidutia sacrũ adire tamulũ atque uul¬
gari more mortaliũ siquid aduersi extrin¬
secus huic loco accideret. aduersus scm̃ cau¬
sari Bene dierum. Ea utique utens confi¬
dentia : qua sciebat se haud quaquã ab illo
uelle contemni quod & in hoc quod scribi¬
mus satis liquebit opere In eadẽ basili¬
ca obhonorẽ simulq utilitatẽ opere cela¬
torio ex aere deformatae armillae atq:
ad prime de auratae funib: dependebant :
quibus campanae scđm morẽ statutis ho¬
ris celebrandis officii pulsabant᷑ Quadã
uero die mixti populo aeccłam in gressi la¬
trones : conspiciunt armillas funib pen¬
dere Putantesq auri optimi pondus. cu¬
piditate sibi familiari pessinũ facinus
meditantes cõmuni decreco suffossionẽ parietis
moliuntur. Qđ noctu ut de creuerant explen¬
tes aeccłam ingressi armillas cũ calamis eis¬
fabre adiunctis exportant eodeq foramine
egrediuntur oppilantes humo aditũ fossae

Expanded text:
ma fiducia sacrum adire tumulum, atque vulma fiducia sacrum adire tumulum, atque vulgari mortalium more si quid adversi extrinsecus huic loco accideret, adversus sanctum causari Benedictum, ea utique utens confidentia, qua sciebat se haudquaquam ab illo velle contemni. Quod et in hoc quod scribimus satis liquebit opere. In eadem basilica ob honorem, simulque utilitatem, opere caelatorio ex aere deformato armillae atque apprime deauratae funibus dependebant, quibus campanae secundum morem statutis horis celebrandi officii pulsabantur. Quadam vero die immisti populo ecclesiam ingressi latrones conspiciunt armillas funibus pendere, putantesque auri optimi pondus, cupiditate sibi familiari, pessimum facinus meditantes, communi decreto suffossionem parietis moliuntur. Quod noctu ut decreverant explentes, ecclesiam ingressi, armillas cum calamis fabre adjunctis exportant, eodemque foramine egrediuntur, oppilantes humo aditum fossae:
Abbreviated transcription (Latin):
aetate sub beato morse adño legimꝰ taberna¬
culo sacrato & leuitarũ genere custodũ mu¬
nia subrogata. Quae ꝓcessu tẽporis a sc̃o pro¬
pheta Nec ñ rege mirabili dauid ampliori
dispositione ordinata : morẽ nobis nrã eq re¬
ligioni ut ita dixero gessere. Equidẽ uetusta
aetas idem officiũ ꝑsuccessionẽ prolis exci¬
piebat : nr̃a uero non propagatione prolis
sed magis puritate uitae morũq probitate
officiales admittit. hac denique sacra con¬
suetudine passim summa celebritate uigente :
praesentis quoque lociba silica in honore
scãẽ dĩ genitricis mariȩ om̃iumq xpĩ uirgi¬
nũ dõ dicata inqua uenerabile etiã corpus
scissimi BENE DICTI humatũ decenti honore
seruatur : omi religione atq honestate prȩ¬
stantẽ xp̃ianũ nomine monachũ custodẽ sor¬
titur. Qui cuius meriti cuiusq sc̃itatis extite¬
rit lucehis clarius eminet. qui eius uitã since¬
rãq nouere in nocentiã huic solitũ erat sũ¬

Expanded text:
aetate sub B. Moyse a Domino legimus tabernaculo sacrato ex Levitarum genere, custodum munia subrogata: quae processu temporis, a sancto propheta necnon rege mirabili David, ampliori dispositione ordinata, morem nobis nostraeque religioni, ut ita dixero, suggessere. Et quidem vetusta aetas idem officium per successionem prolis excipiebat, nostra vero non propagatione prolis, sed magis puritate vitae morumque probitate officiales admittit. Hac denique sacra consuetudine passim summa celebritate vigente, praesentis quoque loci basilica in honore sanctae Dei genitricis Mariae omniumque Christi virginum Deo dicata, in qua venerabile etiam corpus sanctissimi Benedicti decenti honore servatur: omni religione atque honestate praestantem Christianum nomine, monachum custodem sortitur. Qui cujus meriti, cujusque sanctitatis exstiterit, luce his clarius eminet, qui ejus vitam sinceramque novere innocentiam. Huic solitum erat sum
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris precib affectuosis miseri poscentis
auxiliũ eximii ducis. eiusq in tercessione
medelã infirmus consequitur : laetusq forũ
repeat: Sed ne forte plurima tristicia pro ꝑ¬
dicis ab sorberetur nummis: consolari eũ dñs
dignatus ẽ eius uirtute cuius auxilio salutẽ
illi uoluit conferre. Nanque mirabile di¬
ctu cũ om̃ĩs fere popłi multitudo a foro ad
propria recessissec pauciq: ad modũ reman¬
sissent eo in loco quo maior discursus fue¬
rat plebis respiciens uidit sacculũ iacentẽ
cũ nũmis quos ꝑdiderat. Quẽ recolligens
gaudio maiore afficitur ñ solũ pro salute
corporea. uerũ etiã pro inuento pauꝑtatis
suae laborioso questu. huic admirabili si¬
gno. aliud adicitur annuente xp̃i gr̃a lon¬
giori quanquã terrae institutio
AURELIANAE AEDESIN
HONORE SCĨSSIMI BENEDICTI

Expanded text:
ditoris precibus affectuosis miseri poscentis ditoris precibus affectuosis miseri poscentis auxilium eximii ducis, ejusque intercessione medelam infirmus consequitur, laetusque forum repetit. Sed ne forte plurima tristitia pro perditis absorberetur nummis, consolari eum Dominus dignatus est, ejus virtute, cujus auxilio salutem illi voluit conferre. Namque mirabile dictu! cum omnis fere populi multitudo a foro ad propria recessisset, paucique admodum remansissent, eo in loco quo major discursus fuerat plebis respiciens, vidit sacculum jacentem cum nummis quos perdiderat. Quem recolligens, gaudio majore afficitur, non solum pro salute corporea, verum etiam pro invento paupertatis suae laborioso quaestu. Huic admirabili signo aliud adjicitur annuente Christi gratia, longiori quanquam terrae interstitioAurelianae aedes in honore sanctissimi Benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
quaquã eximpunitate gauisus .ẽ. Si quidẽ
manũ quã cũ brachio improuide peera¬
turus tetenderat ad se reuocare nequit:
sed in suo conamine obrigescens stupida re¬
mansit. Territi om̃s qui aderant : quid consul¬
to opus. eẽt. scrutantur euesagio. Nil uero
consilii salubrioris reꝑtũ : quã ut reus uirtu¬
tẽ iam exꝑtus diuinã ueniã petiturus aedem
sacram expeteret. Quodille impiger executus
deiectus animo ac supplex aeccłam petit. de¬
ferens altera in manu quȩ poenae obnoxia
nequaquã fuerat uoti gr̃a furcã ferreã tri¬
dentẽ Postremo sternitur ante sacratissimã
tumbã uacuã quidẽ sco corpore. sed uirtu¬
te diuina ex sotietate quondã piorũ ossuũ
refertã ueniãq temeritatis ac criminis ex
dñi precatur quatinus interuentu pussimi
pastoris cuius uenerabile nom̃ sacram̃to
uelut uilissimã attẽptauerat rem. sanita¬
tẽ assequi mereretur. Affuit clementia con¬

Expanded text:
quaquam ex impunitate gavisus est: si quidem quaquam ex impunitate gavisus est: si quidem manum, quam cum brachio improvide pejeraturus tetenderat, ad se revocare nequivit; sed in suo conamine obrigescens, stupida remansit. Territi omnes qui aderant, quid consulto opus esset scrutantur e vestigio. Nihil vero consilii salubrioris repertum, quam ut reus virtutem jam expertus divinam, veniam petiturus aedem sacram expeteret. Quod ille impiger exsecutus, dejectus animo ac supplex ecclesiam petit, deferens altera in manu quae pene obnoxia nequaquam fuerat, voti gratia furcam ferream tridentem. Postremo sternitur ante sacratissimam tumbam, vacuam quidem sancto corpore, sed virtute divina ex societate quondam priorum ossium refertam: veniamque temeritatis ac criminis ex cordiam Domini precatur, quatenus interventu piissimi pastoris, cujus venerabile nomen sacramento velut vilissimam attentaverat rem, sanitatem assequi mereretur. Adfuit clementia Con
Abbreviated transcription (Latin):
NI EX UIILIS IN PROXIMO
constitutis more consueto orbis: ad distra¬
hendas seu coemendas merces popłs con¬
fluere solet : in loco iuxta monas terium
posito qui dicitur uetus floriacus. Quadã
itaque die sabbati duo compares locũ adeunt
mercandi gr̃a : quorũ alter in sacculo ut ipse
referebat .xii. habebat denarios : quos simul
ex mercib distractis acceperant. eosq inibi
inter se diuidere conuenerant Seddũ ille
qui nichil exeis habuerat a sotio sibi debi¬
tã requireret partẽ ille uero se ei reddi¬
disse fateretur : contentione oborta uidex
fori engilraus uocabulo accurrit. Cumq
litẽ dirimere uellet atq ille qui precium
habuerat compari se reddidisse modis om̃i¬
bus affirmaret nec dictis eius fides adhibe¬
retur : necessitate compulsus dexterã con¬
tra basilicã extendens cũ furore uiram̃tũ
protulit ita inquiens: Per istũ scm̃ BENE¬
dictui. ego illos ei reddidi denarios
Quod quia temere ac falso uirauerat. ne¬

Expanded text:
ni ex villis in proximo constitutis, more consueto orbis, ad distrahendas seu coemendas merces populus confluere solet in loco juxta monasterium posito, qui dicitur Vetus Floriacus. Quadam itaque die Sabbati duo compares locum adeunt mercandi gratia: quorum alter in sacculo ut ipse ferebat duodecim habebat denarios, quos simul ex mercibus distractis acceperant eosque inibi inter se dividere convenerant. Sed dum ille qui nihil ex eis habuerat, a socio sibi debitam requireret partem, ille vero se ei reddidisse fateretur; contentione oborta, judex fori, Engilraus vocabulo, accurrit. Cumque litem dirimere vellet, atque ille qui pretium habuerat, compari se reddidisse modis omnibus affirmaret, nec dictis ejus fides adhiberetur, necessitate compulsus dexteram contra basilicam extendens, cum furore juramentum protulit, ita inquiens: Per istum S. Benedictum ego illos ei reddidi denarios. Quod quia temere ac falso juraverat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
deiectosq animo ac corpore a eccłam in
Oratione completa miser resoluitur. atq
dño cũ sociis grates proposse ac libera¬
tori suo BeNedicto agens ad sua regre¬
ditur : apte ubique praedicans diuinam
huic loco praestantius in .ẽẽ uirtutẽ nul¬
liq: exsententia cedere siquid praui aduersus
sc̃m molitus fuissec BENEDICTUM Ii

Expanded text:
dejectosque animo ac corpore consolantes,dejectosque animo ac corpore consolantes,Oratione completa, miser resolvitur, atque Domino cum sociis grates pro posse, ac liberatori suo Benedicto agens, ad sua regreditur, aperte ubique praedicans divinam huic loco praestantius inesse virtutem, nullique ex sententia cedere, si quid pravi adversus sanctum molitus fuerit Benedictum
Abbreviated transcription (Latin):
suo dudũ spreuerat dilecto re ipsa in se expe¬
riri. Socii uidentes emissa caelitus uindi¬
ctã in comparẽ deseiuire. consternati ani¬
mo culpã confitentur miscđamq ab eo quẽ
sũperbe contempserant scõ scilicet expos¬
cunt Beneoieto Depositis denique armis:
calceis quoque pedibus resolutis. terrã ca¬
pitib asꝑgunt. sicq remediũ petituri monas¬
teriũ properant deducentes secũ illũ diuini¬
tus uinctũ latronẽ. At ubi basilicae proxi¬
mant. prostrati ante ostiũ culpã cũ lacri¬
mis confitentur : nec illũ solũ modo reum
sceleris: sed om̃s una conscios sẽ eẽ criminis
edicunt. Postremo uoto se obligant. nunquã
se cuiquã ex familia scĩ Bene dieri aliquid
molestiae illaturos si modo grãm illius
promereri ualerent. Cernentes inter ea
custodes sacrae domus deuotionẽ uirorum
totoq: inlinatos animo. ad miscđam pu
iudicis impetrandã humi ꝓstratos erigunt

Expanded text:
suo spreverat delicto, re ipsa in se expesuo spreverat delicto, re ipsa in se experiri. Socii videntes emissam coelitus vindictam in comparem desaevire, consternati animo culpam confitentur, misericordiamque ab eo quem superbe contempserant, sancto scilicet exposcunt Benedicto. Depositis denique armis, calceis pedibus resolutis, terram capitibus aspergunt: sicque remedium petituri monasterium properant, deducentes secum illum divinitus vinctum latronem. Et ubi basilicae proximant, prostrati ante ostium culpam cum lacrymis confitentur: nec illum solummodo reum sceleris, sed omnes una conscios esse criminis edicunt. Postremo voto se obligant, nunquam se cuiquam ex familia S. Benedicti aliquid molestiae illaturos, si modo gratiam illius promereri valerent. Cernentes interea custodes sacrae domus devotionem virorum, totoque inclinatos animo ad misericordiam pii judicis impetrandam, humi prostratos erigunt,
Abbreviated transcription (Latin):
locis Erat haudlonge a monasterio armen¬
torũ grex ñ paruus de pascens : qui continu¬
is frm necessitatib deputatus ad seruiendũ
erat: hunc praedonũ ualida inuadens ma¬
nus. minatur partim securi ꝑ cussos suis e¬
pulis praeparare. partẽ secũ suapte ab¬
ducere. Quib cũ arm̃tarius diceret ñ debere
eos gregẽ sci contingere BINEDIETI qđ si age¬
rent eis impune ñcedere : illi indignantes pin¬
guorẽ quã conspexerant iuuencã a toto sẽpa¬
ratã grege iugulari praecipiunt. Qua reli¬
gata unus ex eis qui audacior caeteris uide¬
batur euaginato ense exerto brachio uaccã
ꝓcutere nititur. At uero in ipso conatuuin¬
ctus ligatusq in extricabilib: uinculis hae¬
suc. ita ut erexerat brachiũ cũ ense retinens
nullãq in partẽ deflectere ualens : Uide¬
res miserũ astare ipso suo conamine loris
ñ patentib uinctũ uirtutẽq diuinã quã in

Expanded text:
locis. Erat haud longe a monasterio armenlocis. Erat haud longe a monasterio armentorum grex non parvus depascens, qui continuis fratrum necessitatibus deputatus ad serviendum erat. Hunc praedonum valida invadens manus minatur partim securi percussum suis epulis praeparare, partim secum sibi apta abducere. Quibus cum armentarius diceret non debere eos gregem sancti contingere Benedicti, quod si agerent, eis impune non cedere; illi indignantes, pinguiorem quam conspexerant juvencam a toto separatam grege jugulari praecipiunt: qua religata, unus ex eis qui audacior videbatur, evaginato ense exertoque brachio vaccam percutere nititur. At vero in ipso conatu vinctus ligatusque inextricabilibus vinculis haesit, ita ut erexerat brachium cum ense retinens, nullamque in partem deflectere valens. Videres miserum astare ipso suo conanime loris non parentibus vinctum, virtutemque divinam quam in
Abbreviated transcription (Latin):
ut dictũ ẽ suspectos francorũ primores ha¬
bens germaniae populos aqui caniã profe¬
cturus euocat saxones uidelicet thoringos
baio arios : atq alemannos : eisq quos uir¬
tute francorũ pater armis subegerat re¬
gni statũ in composite cõmittit. Illud quo
animo franci exceperint. in promptu. ẽ. agno¬
scere. liberalitate igitur trans renũ acsĩ ob
tutelã imperatoris adepta uitiis sẽse omnẽq
subdidere exercitũ De praedationib: scilicet
pauperũ bonorũ uirorũ dehonestatibus sa¬
crorũ locorũ uiolationibus : ac reliquis quae
piget enumerare malis. Seddum imperator
expeditionẽ in filiũ agens aquitaniã uersus
ligeris fluuio propinquaret : accidit quosdã
sũpradictorũ populorũ duces uillulos coe¬
nobii sc̃i Benedieti uastando attingere
Cũ uero grassante praedonũ sȩuitia quidiã
pauperibus diriperent de esset : monasterio
proximant idipsũ qđ & in reliquis acturi

Expanded text:
ut dictum est suspectos Francorum primores haut dictum est suspectos Francorum primores habens, Germaniae populos Aquitaniam profecturus evocat, Saxones videlicet, Thoringos, Bajoarios atque Alemannos: eisque quos virtute Francorum pater armis subegerat, regni statum incomposite committit. Illud quo animo Franci exceperint, in promptu est agnoscere. Libertate igitur Transrhenani ac si ob tutelam imperatoris adepta, vitiis sese omnemque subdidere exercitum, depraedationibus scilicet pauperum, bonorum virorum dehonestationibus, sacrorum locorum violationibus, ac reliquis quae piget enumerare malis. Sed dum imperator expeditionem in filium agens, Aquitaniam versus Ligeri fluvio propinquaret; accidit quosdam supradictorum populorum duces, villulas coenobii S. Benedicti vastando attingere. Cum vero grassante praedonum saevitia, quid jam pauperibus diriperent deesset, monasterio proximant, idipsum quod et in reliquis acturi
Abbreviated transcription (Latin):
CŨ SCÕM EUANGELICŨ OÑI DICTUM
AB UNDANTE INIQUITATE REPRISESCET
caritas multorũ discidio gentis francorum
accidit multifariã rẽ publicã eiusdẽ regni
affligi. Nanque prauorũ hominũ consiliis
dũ consultatio rei publicae in sũꝑbiã domina¬
tũq se traens formauit. primoribusq magis
sibi inuicẽ uidere obloqui quã regni utilitati
consulere placuit. coepere regib boni quique
suspectiores existere quibus ut ait crispus seꝑ
aliena uirtus formidolosa ẽ : atque in primis
genti contraria sentire. Quade re actũ est
ut dum imperator nobilitatẽ ueteranorum
deponendo in sequitur at hu memores pri¬
stinae uirtutis defensare libertatẽ nitunt᷑
defectionis abimꝑatore regniq magnũ pa¬
rarint exitium: Sed quia nr̃i haudquaquã
ꝓpositi ẽ regũ actus stilo comp̃hendere
immo miranda dĩ oꝑa ꝑseruũ illius BENEOI¬
et uM patrata litteris cõmittere : relictis
ad ea quae coepimus redeamus: Imperator

Expanded text:
cundum Evangelicum Domini dictum, abundante iniquitate refrigesceret charitas multorum , dissidio gentis Francorum accidit multifariam rempublicam ejusdem regni affligi. Namque pravorum hominum consiliis, dum consultatio reipublicae in superbiam dominatumque se transformavit, primoribusque magis sibi invicem invidere et obloqui, quam regni utilitati consulere placuit; coepere regibus boni quique suspectiores exsistere, quibus ut ait Crispus semper aliena virtus formidolosa est; atque inprimis genti contraria sentire. Qua de re actum est, ut dum imperator nobilitatem veteranorum desponendo insequitur, ac hi memores pristinae virtutis, defensare libertatem nituntur defectionis ab imperatore, regnique magnum pararint exitium. Sed quia nostri haudquaquam propositi est, regum actus stylo comprehendere, imo miranda Dei opera per servum illius Benedictum patrata litteris committere, relictis qad ea quae coepimus redeamus. Imperator
Abbreviated transcription (Latin):
captus in rabiem uertitur. Cumq semet ipsũ
ac reliquos circunquaque sibi astantes gla¬
dio fustibus caeterisq sibimet occurrentib
telis petere uellet. tenetur asuis: uinctusq
cũ magno apparatu uti opulentissimꝰ uiroꝵ
ad monasteriũ deducitur. Illicq diu debac¬
chans intantũ ut dentib: frendendo mina¬
retur silicitũ foret accedentes ad se morsi¬
bus laniare : euolutis ferme dieb: quinde¬
melius sapere coepit Nec longo post ad¬
prime saluti restitutus. cũ gaudio ñtantũ
unius uiri sed & multorũ Natuũi repetit
solũ. haec & alia multa ea tẽpestate mi¬
randa dñs ꝑ seruu suũ carnis sarcina ab¬
solutũ operari dignatus ẽ. quae inertia corũ quo¬
rumnstudus nota populis debuere fieri prast¬
missa sunt Cacterũ ea quae iisi corporeo nos
cognoscere quiumꝰ qua eue fideli narratio¬
nẽ comperimꝰ : sũmisso genere loquendi
qđ uł maxime in agendis rebus ualet ad

Expanded text:
captus in rabiem vertitur. Cumque semetipsum captus in rabiem vertitur. Cumque semetipsum ac reliquos circumquaque sibi astantes gladio, fustibus, caeterisque sibimet occurrentibus telis petere vellet; tenetur a suis, vinctusque cum magno apparatu uti opulentissimus virorum ad monasterium deducitur: illicque diu debacchatus, in tantum ut dentibus frendendo minaretur si licitum foret accedentes ad se morsibus laniare; evolutis ferme diebus quindemelius sapere coepit; nec longe post apprime saluti restitutus, cum gaudio non tantum unius viri, sed et multorum, nativum repetit solum. Haec et alia multa ea tempestate miranda Dominus per servum suum carnis sarcina absolutum operari dignatus est: quae inertia eorum, quorum studiis nota populis debuere fieri, praetermissa sunt. Caeterum ea quae visu corporeo nos cognoscere quivimus, quaeve fideli narratione comperimus, submisso genere loquendi, quod vel maxime in agendis rebus valet, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tor iurtute meritisq scõrũ citius sese pellen¬
dũ ab obsesso homine : ideoq crudeluis in eũ
omi genere deseuiebat Sed circa horã terciã
cũ iã missȩ celebrarentur post lectionẽ euan¬
gelicã in somnũ miser ille conuertit᷑. Dũq
asacerdote oblata scificaretur hostia ui¬
sum ÷ cuidã fr̃m nr̃orũ cui nom̃ Guarno
quibusdã quoque ex clericis acsi tres mus¬
cae magnae multũq nigerrimae. ab ore
ues ani hominis egressae foras tab̵naculũ
a uolare. Quod post quã uisũ ẽ. coepit
aegrotus quietuis agere atque miserati¬
one dñi scorumq illius interuentu a ꝑse¬
cutore humani generis ereptus sanita¬
ti restitutus est. hocq modo in columi¬
TIBUS IN LATERE MONTISSU
tornodrensis dicitur. huic prae erat quidã
nobili ortus prosapia uocabulo racculfus ex
officio uicẽ comitis agens: qui ob prauitatem
morũ pessimorũq actuũ immanitatẽ mente

Expanded text:
tor, virtute meritisque sanctorum citius sese pellentor, virtute meritisque sanctorum citius sese pellendum ab obsesso homine: ideoque crudelius in eum omni genere desaeviebat. Sed circa horam tertiam cum jam missae celebrarentur, post lectionem evangelicam in somnum miser ille convertitur: dumque a sacerdote oblata sanctificaretur hostia, visum est cuidam fratrum nostrorum, cui nomen Garno, quibusdam quoque ex clericis, ac si tres muscae magnae multumque nigerrimae ab ore vexati hominis egressae foras tabernaculum avolarent. Quod postquam visum est, coepit aegrotus quietius agere, atque miseratione Domini sanctorumque illius interventu a persecutore humani generis ereptus sanitati restitutus est: hocque modo incolumitibus, in latere montis, sTornodorensis dicitur. Huic praeerat quidam nobili ortus prosapia, vocabulo Raculfus, ex officio vicem comitis agens, qui ob pravitatem morum pessimorumque actuum immanitatem mente
Abbreviated transcription (Latin):
a superiorib partibus ligeris aluei deducit
obsessus & hic crudelissimo daemone Alliga¬
tur denique ad columnã aeccłae. Sanguinei
huic obtutus. pallidus color macilenta facies
toruus as pectus : quiq mortalib plurimum
terroris incuteret. Illicitũ erat ei panẽ come¬
dere Non enĩ ꝑmittebatur adominatore
suo. cibo more humano uti. Triduũ transi¬
gere absque alim̃to solitus erat. Aqua in¬
terdũ simplici utebatur : exorciratã coactꝰ
accipiebat uociferans ac detorquens mem¬
bra. Carnẽ aliquando auide sed sordide
si daretur more canũ edebat. huiusmodi ui¬
ctus miser infelicẽ trahebat uitã. Hic diuti¬
us apud sacrã aedẽ diuersis atque immanis¬
simis cruciatib uexatus: postremo uinctus
manicis ad memorias scõrũ ducitur martr̃¬
rũ. quo etiã cineres saepedicti confessoris
SINEOICTI a fideli plebe uenerabantur
Religatur ad stipitẽ tabernaculi: ibiq ni¬
miũ affligitur. Sciebat nempe impius tor¬

Expanded text:
a superioribus partibus Ligeris alvei deducitur, obsessus et hic a crudelissimo daemone. Alligatur denique ad columnam ecclesiae. Sanguinei huic obtutus, pallidus color, macilenta facies, torvus aspectus, quique mortalibus plurimum terroris incuteret. Illicitum ei erat panem comedere: non enim permittebatur a dominatore suo cibo more humano uti. Triduum transire absque alimento solitus erat, aqua interdum simplici utebatur, exorcizatam coactus accipiebat, vociferans ac detorquens membra. Carnem aliquando avide, sed sordide si daretur more canum edebat; hujusmodi victu miser infelicem trahebat animam. Hic diutius apud sacram aedem diversis atque immanissimis cruciatibus vexatus, postremo vinctus manicis ad memoriam sanctorum ducitur martyrum, quo etiam cineres saepedicti confessoris Christi Benedicti a fideli plebe venerabantur. Religatur ad stipitem tabernaculi, ibique nimium affligitur. Sciebat nempe impius tor
Abbreviated transcription (Latin):
ab equo corruens contritis collisisq om̃ibus
membris ingestatorio ad domum propriam
asuis reuehitur. & uin ea quidẽ potestati
sc̃i BENIOΙCTI relinquitur : ipse uero stepha¬
nus longo consumptus languore finitur

Expanded text:
ab eo corruens, contritis collisisque omnibus ab eo corruens, contritis collisisque omnibus membris in gestario ad domum propriam a suis refertur: et vinea quidem potestati S. Benedicti relinquitur, ipse vero Stephanus longo consumptus languore moritur
Abbreviated transcription (Latin):
distraxit. Seruus aut̃ ille fundũ absque
aliquo fructifero cultu adeptus. uacuã ne¬
quaquã ꝑmisit . eẽ tellurẽ : sed eã optime
excolens uineã in ibi plantauit. atque quo
aduixit tempore in proprios retinuit usus
Decedente illo dominus quondã ipsius t̃ȩ
dequa p̃fatisumus qđ uendiderat rurs
repetere conatur. Aduocatus uero unacũ
Raganario monacho ad locũ cessionis t̾rȩ
iuixta morẽ legis adueniens: p̃dictã uine¬
tientia leuis animo cõmotus Raganario
monacho ita ue sedebar in equo pro pin¬
quans : furibunde locutus ẽ. Tibi dico Raga¬
recesserimus loco sc̃s BINTOETUS exhaciu¬
nea nullã habebit potestatẽ. Cui de furenti
raganarius infit. Certe ego ignoro. tu uero ne¬
scis utrum ab hoc loco recedere pro uoto pos¬
simus Illo iterũ concusso ense . iuram̃to repe¬
tens affirmauit se absque grã sci Beneoieti
ab eo regressurũ loco his dictis confestim

Expanded text:
distraxit. Servus autem ille fundum absque distraxit. Servus autem ille fundum absque aliquo fructifero cultu adeptus, vacuam nequaquam permisit esse tellurem: sed eam optime excolens vineam inibi plantavit, atque quo advixit tempore, in proprios retinuit usus. Decedente illo dominus ipsius terrae de qua praefati sumus, quod vendiderat rursus repetere conatur. Advocatus vero una cum Raganario monacho, ad locum cessionis terrae juxta morem legis adveniens, praedictam vinetientia levis animi commotus, Raganario monacho ita ut sedebat in equo propinquans, furibunde locutus est: Tibi dico, Ragarecesserimus loco, S. Benedictus ex hac vinea nullam habebit potestatem. Cui furenti Raganarius infit: Certe ego ignoro, tu vero nescis, utrum ab hoc loco recedere pro voto possimus. Ille iterum concusso ense juramentum repetens affirmavit se absque gratia S. Benedicti ab eo regressurum loco. His dictis confestim
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ BENEDICTI donatus : multis uicinorũ inse¬
ctationib & maxime primorũ patriae a
potestate huius loci desciuerat. At post lon¬
gũ temporis spatiũ maximo labore seruo¬
rũ dĩ propriae restitutus potestati. consiliũ
necessarie reꝑtum .ẽ ut habitatione congrua
monachis quo quo modo inibi constructa.
assidue monachi duo uł tres ibidẽ ꝓsiste¬
rent. quo usque faciles aquitanorũ animi
ad noua quaeque leuit̃ molienda in stantia
fr̃m abhac potiendarũ rerũ quiescerent
fidutia Mittitur ad id enitendũ Raga¬
narus monachus magnae uir religionis qͦi
olim ab imperatore hludouico cũ aliis hie¬
rusolrmã missus fuerat. atque cũ eo sege¬
uertus prbt ac monachus. Qui cellulam
in p̃dicto compingentes loco om̃em aquitani¬
cae genti abstulere harũ repetendarũ re¬
rum fiduciã. Extitit eodẽ tẽpore quidã
uir eius dẽ plebis haud ignobilis stephanus
nomine : qui aliquã partẽ fundi proprii
cuidã seruorũ sci BeNioredi accepto p̃cio

Expanded text:
S. Benedicti donatus, multis vicinorum insectationibus, et maxime primorum patriae, a potestate hujus loci desciverat. At post longum temporis spatium, maximo labore servorum Dei propriae restitutus potestati, consiliumque necessario repertum est, ut habitatione congrua monachis quoquomodo inibi constructa, assidue monachi duo vel tres ibidem persisterent: quousque faciles Aquitanorum animi ad nova quaeque leviter mollienda, instantia fratrum ab hac potiendarum rerum quiescerent fiducia. Mittitur ad id enitendum Raganarius monachus magnae vir religionis, qui olim ab imperatore Ludovico cum aliis Hierosolymam missus fuerat: atque cum eo Segevertus presbyter ac monachus: qui cellulam in praedicto compingentes loco, omnem Aquitanicae genti abstulere harum repetendarum rerum fiduciam. Exstitit eo tempore quidam vir ejusdem plebis haud ignobilis, Stephanus nomine, qui aliquam partem fundi proprii cuidam servorum sancti Benedicti accepto pretio
Abbreviated transcription (Latin):
egni italici. suminũ ac p̾clarũ decus.
ea instancia ppollentissimis ueterum
auctorum ingeniis tractatum editũq
constat. quo dam nichil inueniri meat. qd
non rocturiu̾it in aiordm diligentia cꝑtorib ac̃

Expanded text:
egni Italici summum ac praeclarum decus ea instantia a praepollentissimis veterum auctorum ingeniis tractatum est editumque constat, quo jam inveniri nequiret quod non praeoccupaverit majorum diligentia. Scriptorib
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis. Denique cum diuina ad monitione
a sublacu in hunc ubi requieuit locum per
quinquaginta ferme milia aduentaret.
tres eum corui quibus solari solitus erat.
sunt circum uolitantes secuti. Cui ad omne
biuium usq dum huc ueniret: duo angłi in
figura iuuenum apparentes ostenderunt
ei quam uiam arripere deberet. In loco
autem isto quidam dĩ seruus tunc habita¬
culum habebat. ad quem diuinitus dictum est:
his tũ parce locis alter amicus ad est. Hic
autem id est in cassini arcem perueniens. in ma¬
gnã sẽ semper abstinentia coartauit: sed p̃¬
cipue quad ragesimae tempore inclausus et
remotus amundi strepitu mansit Haec o¬
mnia ex marci poetae carmine sumpsi quia
de eodem̃ patre huc ueniens aliquot uer¬
sus in laude composuit. quos in his libellis
cauens nimiam longitudinem minime de¬
scripsi. Certum tamen est hunc egregium
patrem uocatum caelitus obhoc adhunc
festilem locum & cui opima uallis subia¬
cet aduenisse. ut hic multorum monacho¬

Expanded text:
cripsit. Denique cum divina ammonitione a Sublacu in hunc, ubi requiescit, locum per quinquaginta ferme milia adventaret, tres eum corvi, quos alere solitus erat, sunt circumvolitantes secuti. Cui ad omne bivium, usque dum huc veniret, duo angeli in figura iuvenum apparentes, ostenderunt ei, quam viam arripere deberet. In loco autem isto quidam Dei servus tunc habitaculum habebat, ad quem divinitus ita dictum est: «His tu parce locis, alter amicus adest». Hic autem, hoc est in Casini arcem, perveniens, in magna se semper abstinentia coartavit; sed precipue Quadraremotus a mundi strepitu mansit. Haec omnia ex Marci poetae carmine sumpsi, qui ad eundem patrem huc veniens, aliquot versus in eius laudem composuit, quos in his libellis cavens nimiam longitudinem minime descripsi. Certum tamen est, hunc egregium patrem vocatum caelitus ob hoc ad hunc fertilem locum et cui opima vallis subiacet advenisse, ut hic multorum monacho
Abbreviated transcription (Latin):
fere milib distans frigidas atq ꝑspicuas emanat
aquas. Quae illic uidelic& aquarũ abundantia
in extenso prius lacu colligitur: ad postremũ
uero in amne diriuatur. Quodum fugiens
ꝑgeret . monachus quidã romanus nomine hunc
euntẽ repperit. quo tenderet requisiuit. Cuiꝰ
cũ desiderium cognouisset. & secretũ tenuit. &
aduitorium impendit: Eique scãe conuersa¬
tionis habitum tradidit. & inquantũ licuit
minis trauit:. Uir aut̃ dĩ ad eundem locum ꝑ¬
ueniens. in arcissimo specu se tradidit tribusq
annis excepto romano monacho hominibus
in cognitꝰ mansit. Qui uidelic& romanꝰ non
longe in monasterio sub adõ dati patris regu¬
la degebat. Sed pie eusdẽ patris sui oculis
furabatur horas. et quae sibi ad manducan¬
dũ subripere poterat diebus certis benedicto
panẽ ferebat. Ad eundẽ uero specũ a roma¬
ni cella it̾ non erat. quia excelsa de super

Expanded text:
fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper
Abbreviated transcription (Latin):
pisterii partib sese cũ lacrimis in orationẽ
dedit. Qui ab oratione surgens ita uixta se
uas sanum repperit : ut in eo fracturae inue¬
niri uestigia nulla potuissent. Mox autem
nutricem suam blande consolatus. ei sanum
capisterium reddidit quod fractũ tulerat
Quae res in loco eodẽ a cunctis est agnita.
atq in tanta ad miratione habita ut hoc ipsũ
capisteriũ eius loci in colae in eccłae ingressũ
suspenderent : quatenus & p̃sentes & secuturi
om̃s agnoscerent BENE DICTUS puer conuersa¬
tionis grãm aquanta ꝑfectione coepiss&.
Quod annis multis illic ante oculos omniũ
fuit : & usque adhaec langobardorũ tẽpora
suꝑ fores eccłae pependit. Sed BENEDICTUS
plus appetens mala mundi ꝑpeti quã laudes.
pro dõ laboribus fatigari quã uitae huius
fauoribus extolli : Nutricem suam occulte fu¬
giens desera loci secessum petiit. cui sublacꝰ
uocabulũ est. Qui a romana urbe quadraginta

Expanded text:
pisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem pisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in eo inveniri fracturae nulla vestigia potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta
Abbreviated transcription (Latin):
re. & idirco necesse est ex eodẽ loco monasteria
mutari. Quos blande consolatus dimisit : & no¬
cte eadem cũ paruo puerulo nomine placido
cuius superius memoriã feci eiusdem montis as
cendit rupem: ibiq diutius orauit. Et oratio¬
ne completa. tres petras in loco eodem prosi¬
gno posuit: atq ad suum cunctis illic nescien¬
tibus monasterium rediit. Cumq die alio
ad eum ꝓnecessitate aquae praedicti fr̃s redis¬
sent: dixit Ite & rupem illam inqua tres suꝑ
inuicem positas petras inuenietis. in modico ca¬
uate. Ualet enim omp̃s ds̃ etiam in illo mon¬
tis cacumine aquam ꝓducere. ut uobis la¬
borem tanti itineris dignetur auferre. Qui
euntes: rup̃em montis quã BENEDICTUS pre¬
dixceratiam sud antẽ inuenerunt. Cumq in
eã concauũ locum fecissent : statim aqua re¬
pletus est. Quae tam sufficient̃ emanauit.
ut nunc usque ubertim defluat: atq ab
compassus. ablatis secum utrisque fracti ca¬

Expanded text:
re, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria re, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab compassus, ablatis secum utrisque fracti ca
Abbreviated transcription (Latin):
quitur Cunq ꝑbiduum ess& oratũ. maurus
monachus uidit : pompeianus aut̃ eiusdẽ monas¬
terii pat̃ uidere non potuit. Die igitur alio
expleta oratione uir dĩ oratorium egressus.
stantem foris monachum repperit. Quẽ pro
caecitate cordis sui uirga ꝑcussit. Qui ex illo
die nil ꝑsuasionis ulterius anigro puerulo
ꝑtulit. sed ad orationis studiũ immobilis ꝑ¬
mansit: Sicq antiquus hostis dominari non
ausus est in eius cogitatione: acsi ipse ꝑ cussus
fuisset ex uerbere
x his. aut̃ monasteriis quae in eodem
loco construxerat. tria sursum in rupi¬
bus montis erant : & ualde erat fribus labo¬
riosum semꝑ ad lacũ descendere ut aquam
haurire debuissent. Maximȩ quia e deuexo
montis latere erat graue descendentib: inti¬
more periculũ. Tun collecti fr̃s ex eisde
tribus monasteriis : ad dĩ famulũ BENEDICTT
uenerunt dicentes: laboriosũ nobis est
propt̃ aquã quottidie usque ad lacũ descende¬

Expanded text:
quitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus quitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verberex his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descende
Abbreviated transcription (Latin):
Cunque ab abbate suo saepius fuisset
admonitꝰ. ad uirum dĩ ductus est. Qui ipsẽ
quoque eius stultitiam uehem̃ter increpauit.
Et ad monasteriũ reuersus. uix duobus dieb
uoridĩ ad monitionem tenuit. Nam die ter¬
cio adusum ꝓprium reuersus. uagari tempo¬
re orationis coepit. Quod cum seruo dĩ ab
eodẽ monasterii patre quẽ constituerat nun¬
tiatũ fuisset : dixit. Ego uenio : eumq ꝑme
met ipsum emendo. Cunque uirdĩ uenisset
in eodem monasteriũ & constituta hora exple¬
ta psalmodia sese frs̃ in orationẽ dedissent:
aspexit quod eundem monachum qui mane
re inoratione non poterat quidam niger
puerulus ꝑ uestimenti fimbriam foras trahe¬
bat Tunc eidem patri monasterii pompei¬
anonomine & mauro dĩ famulo secreto dix̃
Nunquid non aspicitis quis est qui istũ mo¬
nachum foras trabit: Qui respondentes
dixerunt. Non Quibus ait. Oremus ut
uos etiam uideatis quẽ iste monachus se¬

Expanded text:
Cumque ab abbate suo saepius fuisset Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus se
Abbreviated transcription (Latin):
cadem solitudine uircutibus signisq suc cresce¬
ret : multi ab eo in loco eodem solitudinis ad
omnipotentis dĩ sunt seruitium congregati :
lta ut illic duo decim monasteria cũ omnipo¬
tentis iħu xp̃i dñi opitulatione construeret
in quibus statutis patribus. duo denos mona¬
chos deputauit. Paucos uero secum retinuit
quos adhuc in sua p̃sentia aptius erudire:
n dicauit. Coepere etiam tunc ad eũ romanae
urbis nobiles & religiosi concurrere : suosq ei
filios omnipotenti dño nutriendos dare Tunc
quoque bonae spei suos soboles: euitius mau¬
rum. tertullus uero patricius placidũ troe¬
didit Equibus maurus uiuenior cũ bonis
polleret moribus. magistri adiutor coepit
existere. Placidus uero puerulus ad huc
indolis annos gerebat
quaque construxerat : quidã monachus
erat qui ad orationem stare non poterat:
Sed mox ut se fr̃s ad studiũ orationis incli¬
nassent ipse egrediebatur foras. & mente
uaga terrena aliqua & transitoria agebat

Expanded text:
adem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat quaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat.
Abbreviated transcription (Latin):
rediit. Qui mox ut terram tetigit. ad se re¬
uersus post terga respexit : & quia suꝑ aquas
cucurrisset agnouit Et quod praesumere ñ
potuiss& ut fieret : miratus extremuit factũ
Reuersus ad patrem : rem gestam reculit:
Uiraut̃ uenerabilis BeNIDICTOS hoc non
suis meritis. sed oboedientiae illius deputa¬
re coepit. At contrac maurus pro solo eius
imperio factũ dicebat : seq conscium in illa
uirtute non essẽ. quam nesciens feciss& Sed
in hac humilitatis mutuȩ amica contentio¬
ne : accessit arbit̃ puer qui ereptus est. Nã
dicebat. Ego cum ex aqua traherer. super
ipsum me ex aquis educere considerabam.
Uagna sunt ualde quȩ
narras. & ad multorum aedificationẽ ꝓfutura
Ego autem boni uiri miracula . quo plus bibo
plus sitio

Expanded text:
rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se rerediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo plus bibo, eo plus sitio
Abbreviated transcription (Latin):
manubrium intrauit. Qui statim ferram̃tum
gotho reddidit dicens. Ecce labora. et no¬
li contristari
uadam uero die dum isdem uenerabi¬
lis bigeoietus incella consisteret:
praedictus placidus puer scĩ uiri monachus.
ad hauriendam de laci aquam egressus est:
Qui uas quod tenuerat in aquã incaute sub¬
mittens: ipse quoque cadendo secutus est
Quẽ mox unda rapuit. & poene in unius sa¬
gittae cursum a terra introrsus traxit.
Uir aut̃ dĩ intra cellam positus hoc ꝓtinus
agnouit : & maurum festine uocauit dicens
Frater maure curre : quia puer ille qui ad
hauriendam aquam ꝑrexerat in lacũ cecidit
iamq eum longius unda trahit. Res mira
& post petrum apłm inusitata. Benedictio¬
ne
& enim postulata atq ꝑcepta ad patris su
imperium concitus ꝑrexit maurus: atq usq
ad eum locum quo abunda deducebatur pu¬
er ꝑ terram se ire existimans suꝑ aquã cucur¬
rit. eumq ꝑ capillos tenuit. rapido qͦq cursu

Expanded text:
manubrium intravit. Qui statim ferramentum manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristariuadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoque tempore gothus quidã pauꝑ
spũ ad conuersionem uenit. quem uir
dñi benedictus libentissime suscepit. Quadã
uero die eidari ferramentum uissit. quod ad
falcis similitudinem falcastrum uocatur: ut
de loco quodam uepres abscideret. quatinus
illic fieri ortus deberet. locus autẽ ipse quẽ
mundandum gothus susceperat : suꝑ ipsam
laci ripam iacebat. Cunque gothus isdẽ den¬
sitatem ueprium totius uirtutis ad nisu succi¬
deret: ferrum de manubrio prosiliens in lacũ
cecidit Ubi scilic& tanta erat aquarum
profunditas: ut spes requirendi ferram̃ti
nulla iam ess& Itaque ferro ꝑdito: treme¬
bundus ad maurum monachum cucurrit
gothus. Damnum quod fecerat nuntiauit :¬
& reatus sui egit poenitentiam. Quod mau¬
rus quoque monachus. mox BenE dict o¬
dĩ famulo curauit indicare. Uirigitur
dñi BINIDIETUS haec audiens accessit adla¬
cum: tulit de manu gothi manubriũ. & misit
in lacum. Et mox ferrũ de ꝓfundo rediit : atq

Expanded text:
lio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
portatur ab aiulis ad sepulchrum saepe
memorati confessoris xpi BINEΟΙCtΙ Ibiq
interdiu ꝑseuerans. post tridie cernentib
nobis cunctis qui aderant fribus nã uesꝑ¬
tina sinaxis tunc celebrabatur. coeperunt
nerui diu contracti extendere. aridiq
meatus uenarũ sanguinis in fusione humectari
tali quoque natibus uehement̃ astrica pau¬
latim sese ab eis abiungere Nec mora exten¬
ditur puerulus & toto corpore pauimento
in haeret. Paulo post uero sanus exurgens
quam quã titubanti gressũ diuersam in par¬
tem libere coepit discurrere hocꝑdaigia mileto
OCPER DI GRAM IMPLETOMIRACULO
EX IMPROUISU QUIDA RABIE DAEMO¬
NUM EURIISQ ADUENIT AGITATUS

Expanded text:
portatur a bajulis ad sepulcrum saepe portatur a bajulis ad sepulcrum saepe memorati confessoris Christi Benedicti: ibique interdiu perseverans, postridie concinentibus nobis cunctisque qui aderant fratribus nam vespertina synaxis tunc celebrabatur coeperunt se nervi diu contracti extendere, aridique meatus venarum sanguinis infusione humectari. Tali quoque natibus vehementer astricti, paulatim sese ab eis abjungere. Nec mora, extenditur puerulus, et toto corpore pavimento inhaeret: paulo post vero sanus exsurgens, quanquam titubanti gressu, diversam in partem libere coepit discurrere. CAPUT per Dei gratiam impleto miraculo, ex improviso quidam rabie daemonum furiisque agitatus