comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a quȩ cele bramus ꝑ dies paschȩ futuros
nos ꝓ illis gemamꝰ Lȩtitia enĩ sua mouent dolorẽ
nr̃m & faciunt nos recordari qͣm miseris ad hie
Sed qͥa uidemꝰ multos in de liberatos ubi & nos
fuimꝰ nec de illis desꝑare debemꝰ & si ad huc iras¬
cunt᷑ nos oremꝰ & si ad huc cõmouet᷑ particula
t̃rȩ quȩ remansit. nos ꝑmaneamꝰ ingemitu ꝓ
illis ut & illis tribuat intellectũ. & nob̾cũ au¬

Expanded text:
nostra quae celebramus per dies Paschae futuros, nostra quae celebramus per dies Paschae futuros, nos pro illis gemamus. Laetitia enim sua admonent dolorem nostrum, et faciunt nos recordari quam miseri sint adhuc. Sed quia videmus multos inde liberatos, ubi et nos fuimus, nec de illis desperare debemus. Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur particula terrae quae remansit, nos permaneamus in gemitu pro ipsis, ut et illis Deus tribuat intellectum, et nobiscum au
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥ delectabilit̃ audiunt organũ. delec tabi¬
lius audiant uocẽ dĩ. Non enĩ qđ sonat sine
ratione delectat aurẽ. & uerbũ dĩ ñ delectat
cor sed ideo ꝓ illis oramꝰ. quando dieb illoꝵ
festis nos ieiunamꝰ ut fiant sibi ipsi specta¬
culũ. quando enĩ uiderint se. displicebunt sibi
sed ideo ñ sibi displicent. qͥa ñ seattendunt
Ebrius ñ sibi displic&. sed sobrius displic& Da
hominẽ qͥiã iocundat᷑ in dõ uiuit. grauiter
sus pirat in illã pacẽ ȩtͣnã quã illi ꝓmisit ds̃
& uide qͥa qͣndo respexit hominẽ saltantẽ ad
organũ plus illũ dolet insanientẽ. quã frene¬
ticũ febrientẽ. Ergo si nouimꝰ ma la eoꝵ. qͥa
de ipsis malis liberati sumꝰ. doleamꝰ illos &
si dolemꝰ illos oremꝰ pro illis. & ut exaudia m
ieiunemꝰ ꝓil lis. ñ enĩ nos nr̃a ieiunia cele¬
bremꝰ ꝑdies festos illoꝵ alia s̃ i eiunia

Expanded text:
ut qui delectabiliter audiunt organum, delectabiut qui delectabiliter audiunt organum, delectabilius audiant vocem Dei. Non enim quod sonat sine ratione delectat aurem, et verbum Dei non delectat cor. Sed ideo pro illis oramus, quando diebus illorum festis non jejunamus, ut fiant sibi ipsi spectaculum. Quando enim viderint se, displicebunt sibi; sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed sobrio displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi promisit Deus; et vide quia quando respexerit hominem saltantem ad organum, plus illum dolet insanientem, quam phreneticum febrientem. Ergo si novimus mala illorum, quia de ipsis malis et nos liberati sumus, doleamus illos; et si dolemus illos, oremus pro illis; et ut exaudiamur, jejunemus pro illis. Non enim nos nostra jejunia celebramus per dies festos illorum. Alia sunt jejunia
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ caritate. ciuitatem fa ciunt dõ
lsta ciuitas dĩ uocat᷑ syon. Ergo ȩccła ẽ syon in
illa ẽ magnꝰ ds̃. in illa esto & ñ erit precte dĩ
tẽ popłi dĩ. Excelsus inte erit ds̃ suꝑ om̃s popłos
suꝑ illos qͥ irascunt᷑ aut suꝑ illos qui irasceban¬
tur : putatis enĩ qͥa tunc irascebant᷑ & mͦ ñ iras¬
cunt᷑ irascebant᷑ tunc. sed qͥa plures erant a¬
ꝑte irascebant᷑. Modo qͥa pauci facti s: occulit
irascunt᷑. interim fracta ẽ audacia. finiet᷑ &
iracundia. Putatis enĩ fr̃s. quia illi quoꝵ hester¬
sunt ꝑsecutores. Exaudita ẽ enĩ cũ hoc facer&
exaudit᷑ cũ hoc facit Preualebant malo suo: fini¬
tis bono suo quomͦ enĩ finitis uultis nosse :
manducati s̃ ab ȩcđa quȩris illos inse & ñ inue¬
nis: Quȩre in ea quȩ illos manducauit. & in
uiscerib eiꝰ inueniunt᷑. Transeuntes enĩ ad ȩc
mꝰ eos qͥ reliqͥ factis insanire adhuc in uolu¬
ptatib suis malis & ꝑuersis : rogamꝰ ꝑ illis dm̃

Expanded text:
aritate, civitatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion: ergo Ecclesia est Sion. In illa est magnus Deus. In illa esto, et non erit praeter te Deus. tem populi Dei; excelsus in te erit Deus super omnes populos, super illos qui irascuntur, aut super illos qui irascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hestersunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad Ecclmus eos qui reliqui facti sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis malis et perversis, rogamus pro illis Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̵ facit iudiciũ & iustitiã qͥ nos fecit in quib
facen&. Quomͦ & nos debemꝰ habere udiciũ & iu¬
stitiã : iudiciũ habes : quando discernis bonũ a
malo iustitiã aut̃ : quando sequeris bonũ & de¬
clinas amalo. Discernendo udiciũ habes: facien¬
debes habere iudiciũ & postea iustitiã: quid iudi¬
ciũ : ut primo iudices qͥd sit malũ & qͥd sit bonũ
& quã iustitiã : declines a malo & facus bonũ hoc
aut̃ ñ ate habebis qͥa uide qͥd sit iudiciũ & iustitiã
tate. bene exaltate. Laudemꝰ illũ & exaltemꝰ illũ qͥ

Expanded text:
in nobis facit judicium et justitiam, qui nos fecit in quibus faceret. Quomodo et nos debemus habere judicium et justitiam? Judicium habes, quando discernis malum a bono; justitiam autem, quando sequeris bonum, et declinas a malo. Discernendo, judicium habes; facienstea justitiam. Quod judicium? Ut primo judices quid sit malum, et quid sit bonum. Et quam justitiam? Declines a malo, et facias bonum. Hoc autem non a te habebis; quia vide quid dixit: «Judicium et justitiam tate
Abbreviated transcription (Latin):
utilis ẽ homini Et ne desꝑares de ipsa scientia legis.
breuit᷑ tibi dictũ ẽ. Plenitudo legis caritas. habeto
ad cherubin sed si ad huc ñ intelligis : audi qͥd seqͥt᷑
dñs in syonmagnus: quẽ tibi dixi suꝑ cherubim :
in syonmagnꝰ ẽ. Iã quȩre qͥd ÷ syon. Syonnouimꝰ
ciuitatẽ dĩ eẽ: Syon dicta ẽ ciuitas quȩ ẽ hierłm.
Dicta aut̃ ex int̃p̃tatione quadã nom̃ accipiens.
qͥa syon speculatio dr̃ id ÷ uisio & contẽplatio:
speculari enĩ ꝓspicere ẽ. uł conspicere. uł inten¬
dere ut uideas. Est aut̃ syon om̃is anima. si in
rit. tenebrat᷑. si ad lucẽ illius attenderit. illumi¬
nat᷑. Quia tam̃ manifestũ ẽ syon ciuitatẽ dĩ eẽ.
quȩ ẽ ciuitas dĩ nisi scã ȩccła: homines enĩ
amantes se inuicẽ. & amantes dm̃ suũ qui
in illis ha bitat. faciunt ciuitatẽ dõ. quia
lege quadam ciuitas continet᷑. Lex ipsa

Expanded text:
utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis, utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis, breviter tibi dictum est, «Plenitudo Legis charitas.» Habetoad Cherubim. Sed si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion magnus.» Quem tibi dixi super Cherubim, in Sion magnus est. Jam quaere quid est Sion? Sion novimus civitatem Dei esse. Sion dicta est civitas quae dicta autem ex interpretatione quadam nomen accipiens, quia Sion speculatio dicitur, id est visio et contemplatio. Speculari enim prospicere est, vel conspicere, vel intendere, ut videas. Est autem Sion omnis anima, si intrit tenebratur; si ad lucem illius attenderit, illuminatur. Quia tamen manifestum est Sion civitatem Dei esse, quae est civitas Dei, nisi sancta Ecclesia? Homines enim amantes se invicem, et amantes Deum suum qui in illis habitat, faciunt civitatem Deo. Quia lege quadam civitas continetur; lex ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
habeat caritatẽ si ẽ ibi caritas: ẽ ibi plenitudo le¬
gis lã in te habitat ds̃ sedes dĩ factus es ira scat᷑
popłi: quid facient irascentes popłi. ei qͥ factus ẽ
sedes dĩ : qͥ contra te seuiant attendis qͥ inte sedeat
ñ attendis: c̃elũ factus es & t̾rã times : dicit enim
alio loco scriptura dñm dm̃ nr̃m dicere cȩlũ m sedes
ẽ. Si gͦ & tuhabendo plenitudinẽ scientiȩ & haben¬
do caritatẽ utiq sedes dĩ factus es: cȩlũ factus es
popłi: cõmoueat᷑ t̾ra Quid facturi. Aut qͥd factura
suꝑ cherubin. nesciebas qͥd ÷ cherubin & forte tibi
figurabas animo quandã cathedrã. cȩlestẽ ingentẽ
geminatã. & ipsa dicebas cherubin. carnali sensu
uolitans ꝑ fantasmata. dictũ ẽ qͥa cherubin pleni¬
tudo scientiȩ ẽ. & dictũ ẽ qͥa plenitudo scientiae
ñ cuius lib& scientiȩ sed plenitudo scientiȩ legis

Expanded text:
habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Lehabeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum nostrum dicere, «Coelum mihi sedes est» . Si ergo et tu habendo plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus es. populi, commoveatur terra;» quid facturi, aut quid factura super Cherubim,» nesciebas quid est Cherubim; et forte tibi figurabas animo quamdam cathedram coelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicebas Cherubim, carnali sensu volitans per phantasmata: dictum est tibi quia Cherubim plenitudo scientiae est; et dictum est quia plenitudo scientiae, non cujuslibet scientiae, sed plenitudo scientiae Legis
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ scientie sedere dr̃: sit in tegͦ plenitudo
scientiȩ. & eris & tu sedes dĩ. sed forte dicturus
es & quando in me erit plenitudo scientiȩ. &
qͥs potest ad tantũ ꝑuenire. ut sit in illo pleni¬
tudo scientiȩ : putas hoc uelle dm̃ ut sit in nob
ista plenitudo scientiȩ. ut nouerimꝰ aut quot
sint stellȩ. aut quot sint grana. ñ dico arenȩ
sed tritici. Aut quot poma pendeant in arbore :
ille nouit om̃ia qͥa capilli nr̃i numeratis a
dõ sed alia ẽ plenitudo scientiȩ. quã uoluit ho¬
minẽ nosse Ad legẽ dĩ ꝑtin& scientia quã te
uoluit habere. & qͥs põtest forte dicas michi
ꝑfecte nosse legẽ. ut habeat inse plenitdinem
scientiȩ legis. & possit eẽ sedes dĩ: noli turbari.
breuit̃ tibi dr̃ qͥd habeas. siuis habere plenitu¬
dinẽ scientiȩ. & eẽ sedes dĩ. Ait enĩ apłs. Ple¬
nitudo aut̃ legis: caritas.: Quid ÷ erg
ꝑ didisti totã excusationẽ. In troga cortuũ. uide utrũ

Expanded text:
ientiae sedere dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando in me erit plenitudo scientiae? et quis potest ad tantum culmen pervenire, ut sit in illo plenitudo scientiae? Putas hoc velle Deum, ut sit in nobis ista plenitudo scientiae, ut noverimus aut quot sint stellae, aut quot sint grana, non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esse sedes Dei: ait enim Apostolus, «Plenitudo autem Legis charitas» . Quid erge utrum
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã iterũ faci& faber. Audistis cũ he¬
remias legeret᷑ ante apłicã lectionẽ si aurẽ
apposu istis uidistis ibi tẽpora p̾sentia quȩ nẽ
agimꝰ. Dix̃ enĩ. Dui qui cȩlũ & t̾rã ñ fecer. pe.¬
reant de cȩlo & de t̾ra. quia nunquã fuer̃ in
celo Sed qͥd dix̃ : dii qui cȩlũ & t̾rã ñ fecer̃
pereant de t̾ra. quasi respondet ad t̃rã & de¬
fuit qđ responder de cęlo : quia illi ñ fuer̃ incęlo
Ipsam trã bis dix̃. qͥa ipsa ẽ sub cȩlo Pereant
de t̾ra & de sub celo de tẽplis suis. Uidete siñ sit
siñ ex magna parte iã factũ ẽ. Quid enĩ re¬
mansit. aut quantũ remansit : magis reman¬
ser̃ idola in cordib paganoꝵ. quã in locis tẽ¬

Expanded text:
nunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jenunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra et decoelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus Paganorum, quam in locis te
Abbreviated transcription (Latin):
eooꝵ ds̃ fecit. idolũ eoꝵ faber fecit sic irasce¬
bant᷑ pro idolo suo: ut irasci ñ timerent dño suo
Sed irascant᷑ p̃dictũ ẽ : ñ iussũ in ꝓphecia enĩ dr̃¬
Dñs regnauit irascant᷑ popłi Est qđ fiat & de popłis
irascentib Illi irascant᷑ & in ira ipsoꝵ martyres
coronentur. Quid fecer̃ annuntiatorib uerbiue¬
ritatis nubib xp̃i. circũ euntib: orbẽ t̃rarũ &
cõpluentib agrũ dĩ : qͥd illis fecer̃ qͥ ira scebant᷑
nisi ut int̃manus eoꝵ carne affligeret᷑ & in
cutores occidere potuer̃ ita mortua ẽ ut in ȩt̃.¬
nũ in terii&: habebit enĩ tẽpus suũ quo resur.¬
gat & ipsa qͥa resurrectionẽ carnis iã osten.¬
dit dñs ia se ipso: inde illã uoluit a nob̵ acci¬
pere. ut de nr̃a possemꝰ ñ desꝑare. Ergo frs
caro seruoꝵ quã occider̃ cultores idolorum
resurget tẽpore suo. Idola quȩ fregit xp̃c.

Expanded text:
eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irasceeorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophetia enim dnus regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus eorum caro affligeretur, et in cutores occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in tempore suo: idola quae fregit Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ibi intelligere. Intendat gͦ nob̾cũ caritas
ura ad istũ psalmũ & quȩ ramꝰ hic xp̃m. Utiq
apparebit quȩrentib qui primo apparuit non
credentib & ñ desen& desiderantes se. qͥ rede¬
mit negligentes se Ecce de illo cepit psalmus:
ñs regnauit irascant᷑ popłi. Mi.
Cȩpit enĩ regnare dñs nr̃ ihẽ xp̃c. cȩpit
p̃dicare postea quã resurrex̃ amor¬
tus & ascendit incȩlũ postea quam
impleuit discipulos suos fiducia sp̃s scĩ ut ñ
timerent mortẽ. quã ille iã occiderat inse. Cȩpit
salutẽ habere uellent. & iratis popłi qͥ idola
colebant. Irascebant᷑ qͥ colebant qđ fecer̃ qͥa an¬
nuntiabat᷑ ille a quo facti s : Vtiq ille annuntia¬
bat ꝑ discipłos suos se ipsũ qͥ illos uolebat conuera
ad eũ a quo facti erant. & auerti ab eis quȩ ipsi
fecerant. Illi ꝓidolo suo irascebant᷑ dño suo : qua
si ꝓ illo irascerent᷑ seruo suo damnandierant
Melior enĩ seruus eoꝵ. quã idolũ eoꝵ. Seruos enĩ

Expanded text:
Intendat ergo nobiscum Charitas vestra ad istum psalmum, et quaeramus hic Christum: utique apparebit quaerentibus, qui primo apparuit non quaerentibus; et non deseret desiderantes se, qui redemit negligentes se. Ecce de illo coepit Psalmus, nus regnavit, irascantur populi.» Coepit enim regnapraedicari, postquam resurrexit a mortuis et ascendit in coelum, posteaquam implevit discipulos suos fiducia Spiritus sancti, ut non timerent mortem, quam ille jam occiderat in se. Coepitsalutem habere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum eorum: servum enim
Abbreviated transcription (Latin):
dre regnaut subaudiri ftcit in alio uersi. & qđ di
at rascant᷑ popłi: hoc dix̃ cõmoueat᷑ tra Quid s̃
enĩ popłi nisi t̃ra : quantũ potest irascat᷑ t̾ra ei qͥ
ũ sedet incelo fuit enĩ dñs & int̾ra & assumpsit
tͣ̃ ã in qua eẽc int̾ra: Induit se carne & prior uoluit
pati irascentes popłos. ne irã popłoꝵ timerent
serui eiꝰ. Prior illã pati uoluit : & qͥa necessaria
erat ira popłoꝵ seruis eiꝰ ut a peccatis suis om̃ib
ꝑ ipsas tribulationes curarent᷑ & sanarent᷑: a¬
marĩ poculũ prior medicꝰ bibit. nebibere time-¬
N& &i egrotus Ergo dñs regnauit ira scant᷑ popłi
lrascant᷑ popłi quia deira ipsoꝵ multabona fa-¬
cit ds̃ Illi irascant᷑ & serui dĩ purgant᷑ qͥa exer¬
cent᷑ coronant᷑ lrascant᷑ popłi qͥ sed& suꝑcheru¬

Expanded text:
io versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commoveatur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? Quantum potest irascatur terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent servi ejus, prior illam pati voluit: et quia necessaria erat ira populorum servis ejus, ut a peccatis suis omnibus per ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irascantur populi. Qui sedet super
Abbreviated transcription (Latin):
subliiis quã nos ñ uidemꝰ Sed uerbũ dĩ nouit
illã : nouit tanqͣm sedem suã & ipsũ uerbũ dĩ
& sp̃s dĩ Dix̃ sẽruus dĩ ubi sedeat ds̃. ñ quia
sic sedet ds̃ quomͦ homo sed si tu uis ut sedeat
inte ds̃ sibonus eris: sedes dĩ eris. Sic enĩ seri¬
ptũ ẽ Sedes sapientiȩ : anima iusti Thro¬
nus enĩ : latine sedes dr̃ Nã & ipsũ cherubin
int̃p̃tati s̃ qͥdã qͥd diceret᷑ latine qͥ nouer̃ lin¬
guã illã hebreã qͥa lingua hebrea dictũ ẽ che-

Expanded text:
 sed verbum Dei novit illam, novit tanquam sedem suam, et ipsum Verbum Dei et Spiritus Dei dixit servis Dei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cherubim interpretati sunt quidam quid diceretur latine, qui noverunt linguam illam hebraeam; q
Abbreviated transcription (Latin):
Q̃s̃. uotum esse iam debet caritati urãe.
tanquã filiis eccłȩ & eruditis inscola
qui scripser uerba dĩ & magnalia dĩ
nobis eos consulere uo luisse qͥ futuri eramus
hoc tẽpore iã credentes in xp̃m. qͥ oportuno tem¬
pore uenit ad nos. primo humilis. postea uentu¬
rus excelsus Primo enĩ uenit ante iudicẽ statu-¬
rus. postea uenturus ẽ uidex sessurus: ut ante illũ
faet. ꝓmerito suo genꝰ humanũ. Precesser̃ aut̃ illũ
multi p̃cones tanquã iudicẽ magnũ. & hoc ad¬
huc in humilitate uenturũ. Multi pͣcones pͣces¬
ser̃ adhuc nasciturũ de uirgine maria. futu-¬
rũ in fantẽ & sucturũ lac futurũ paruulũ. uer¬
bũ dĩ ꝑ qđ facta s̃ om̃ia Precesser multi p̾co¬
nes & dixer̃ futura ista tẽpora. sed ita dixer̃
ut qͥbusdã figuris rerũ tegerent sententias suas
Ipsumq uelam̃ quo tecta ẽ ueritas in libris an¬
tiquoꝵ tunc tolleret᷑ quando iã ipsa ueritas

Expanded text:
s, notum esse jam debet Charitati vestrae, tanquam filiis Ecclesiae, et eruditis in schola qui scripserunt verba Dei, et magnalia Dei, nobis eos consulere voluisse, qui futuri eramus hoc tempore jam credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanum. Praecesserunt autem illum multi praecones, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praecesserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas
Abbreviated transcription (Latin):
reuelari. Oriet᷑ in dieb eiꝰ iustitia: & ab undantia
pacis. donec extollat᷑ luna id qđ dictũ ẽ tollat᷑
alii int̾p̃tatis auferat᷑ alii uͦ extollat᷑ : unũ uer
bũ grecũ sic̃ unicuiq uisũ ẽ transferentes qđ ibi
& qͥdixer̃ auferat᷑ ñ usq ad eo dissonant : Tollat᷑
enĩ magis hab& consuetudo ita dici ut auferat᷑
& ñ sit qͣm ita ut altiꝰ eleuet᷑ Auferat᷑ uͦ ꝓrsus
alit̾ intelligi ñ potest̃: nisi ut ꝑdat᷑ :hoc ẽ ut ñ
sit. Extollat᷑ aut̃ nichil: nisi ut altiꝰ eleuet᷑. qđ¬

Expanded text:
ratiae plenis nubibus complui. Alio quippe verbo eamdem pluviam significavit, dicens, Guttae stillantes; non jam super vellus, sed super terram. Quid est enim aliud pluvia quam guttae stillantes? Ideo autem illam gentem velleris et qui dixerunt auferatur, non usque adeo dissonant. Tollatur enim magis habet consuetudo ita dici, ut auferatur, et non sit, quam ita ut altius elevetur. Auferat vero prorsus aliter intelligi non potest, nisi ut perdatur, hoc est ut non sit; extollatur autem, nihil nisi ut altius elevet
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ dic̃ apłs : Ex qͥb ẽ ymineus & phyletꝰ qͥ circaue¬
ntatẽ ab errauer dicentes iã resurrectionẽ factã eẽ &
fidẽ quorũdã subuertunt Nũ qͥd isti ad orbẽ t̃rarũꝑ
tinebant qͥ ñ cõmouebit᷑ : sed ad paleã erant & fidẽ
inqͥt qͥrũdã subuertunt: ñ dix̃ om̃iũ & si om̃iũ dicene.
om̃s intelligere deb̾emꝰ ꝑtinentes ad ciuitatẽ babylo¬

Expanded text:
circa veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subvertunt?» Numquid isti ad orbem terrarum pertinebant, qui non commovebitur? sed palea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvertunt.» Non dixit, Omnium; et si omnium diceret, omnes intelligere debe
Abbreviated transcription (Latin):
nia tua dñe credita facta s̃nimis. Magis qͥa mira¬
biles erant suspensurȩ maris. & mirabilis in excelsis
dñs: testionia tua credita facta s̃ nimis. Testimo¬
nia tua qͥa dixerat illud ante hȩc dico uob̵ ut in me
pacẽ habeatis : in mundo aut̃ pressurã. Ergo quia
mundus p̃ssurã uob̵ facturꝰ ẽ. dico uob̵. Cȩper̃ pati &
confirmar̃ in se qđ illis p̃dixerat dñs. & magis fortes
extollunt᷑ fluctꝰ. & rabidi fremunt. p̃ssuras patim᷑
Nonne forte deficimꝰ : ab sit Mirabilis in excelsis dñs
Ideo & ibi cũ dicen&. mirabilis ut inme pacẽ habeatis
in mundo p̃ssurã. quasi dicerent. putas ñ p̃mit nos
mundus ex tingu& nos : statĩ subiecit. Sed gaudete
qͥa ego uici scłm. Si gͦ ait ego uici scłm. adherete illi
ẽ in excelsis dñs : & testimonia tua credita facta s̃nimis:
Et qͥd factũ de his om̃ib: : Domũ tuã dec& scĩficatio dñe

Expanded text:
nia tua credita facta sunt nimis.» Magis quam mirania tua credita facta sunt nimis.» Magis quam mirabiles erant suspensurae maris, et mirabilis in excelsis Dominus. «Testimonia tua credita facta sunt nimis. Testimonia tua,» quia dixerat illud ante: «Haec dico vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quia mundus pressuram vobis facturus est, dico vobis. Coeperunt pati, et confirmarunt in se quod illis praedixerat Dominus, et magis fortes extolluntur fluctus, et rabidi fremunt; pressuras patimur: nonne forte deficimus? Absit. «Mirabilis in excelsis Dominus.» Adeo et ibi cum diceret, «ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram;» quasi dicerent, Putas non premet nos mundus, et exstinguet nos? statim subjecit, «Sed gaudete, quia ego vici saeculum» . Si ergo ait, «ego vici saeculum,» adhaerete illi est in excelsis Dominus, et «testimonia tua credita facta sunt nimis.» Et quid factum est de his
Abbreviated transcription (Latin):
re & om̃ia quȩ in eis s̃ & cȩtera quȩ dicere potuer̃:
flumina eleuauer̃ uocẽ suã : mirabiles suspensurȩ
taflumina clamare de paucis. Ideo seqͥt᷑ a uocib
aquarũ multarũ mirabiles suspensurȩ maris: id est
ci mare: cȩper crebrescere ꝑsecutiones Cũ eleuas¬
sent gͦ flumina uocẽ suã auocib a quaruĩ multarũ:
mirabiles suspensurȩ maris. Suspensurȩ : exalta¬
tiones s̃. Quia quando irascit᷑ mare : suspenduntur
fluctus Suspendant᷑ fluctus quantũ uolunt. fre-¬
mat mare qͥntũ uult mirabiles qͥdem suspensurȩ.
mirabiles minȩ mirabiles ꝑsecutiones : sed uide
qͥd sequit᷑ Mirabilis in excelsis ds̃. Cõpescat se ergo
mare & aliqͣndo tranqͥllet᷑ deturq pax xp̃icinis Tur¬
babat᷑ mare. fluctuabat nauicula. nauicula ẽ
fluctus. Quomꝰ ambulauit dñs suꝑ mare : suꝑ capita
iscoꝵ fluctuũ magnoꝵ spumantiũ potestates reges
credider subiugati s̃ xp̃o. Ergo ñ t̃ream᷑ qͥa mirabiles¬

Expanded text:
cere potuerunt flumina elevantia vocem suam. «Mirabiles suspensurae  et coeperunt multa flumina clamare de paucis. Ideo sequitur, «A vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris:» id estci mare, coeperunt crebrescere persecutiones. Cum elevassent ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris.» Suspensurae, exaltationes sunt; quia quando irascitur mare, suspenduntur fluctus. Suspendantur fluctus quantum volunt, fremat mare quantum vult; «mirabiles» quidem «suspensurae maris,» mirabiles minae, mirabiles persecutiones, sed vide quid sequitur: «Mirabilis in excelsis Dominus.» Compescat se ergo mare, et aliquando tranquilletur, detur pax Christianis. Turbabatur mare, fluctuabat navicula. Navicula Eccfluctus . Quomodo ambulavit Dominus super mare? Super capita istorum fluctuum magnorum spumantium. Potestates, et reges credider
Abbreviated transcription (Latin):
domũ tuã tantũ ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ. Quare ꝑ totũ
orbẽ t̃rarã : qͥa correx̃ orbẽ t̃rȩ qͥ ñ cõmouebit᷑. Domꝰ
dñi fortis erit. ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ erit. Multicadent :
sed domꝰ illa stat Multi turbant᷑ : sed domꝰ illa ñ mo-¬
uebit᷑. Domũ tuã dec& scĩficatio dñe. Nunqͥd paruo

Expanded text:
totum orbem terrarum? Quare per totum orbem terrarum Quia correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Domus Domini fortis erit; per totum orbem terrarum erit: multi cadent, sed domus illa stat; multi turbabuntur, sed domus illa non movebitur. «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Numquid parvo
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio ñ legimꝰ. tam̃ ibi quȩramꝰ Nã si ibi ñ in¬
uenimꝰ: ubi inueniemꝰ : ego uob̾ fingere potero &
subito ero ñ certꝰ dispensator sed ineptus fabula¬
tor: In euangłio quȩramꝰ. simul quȩramꝰ quȩ ss
flumina quȩ eleuauer uocessuas. Stabat ihẽ
& clamabat : dictũ ẽ in euangłio. Quid clamabat :
ecce iã ipsũ caput fluminũ clamat. ipse fons
uitȩ unde s̃ flumina cursura. leuauit primo
uocẽ suã. Et quid: stabat ihc̃ & elamabat. Quiort¬
dit inme sic scriptura dicit: flumina aquȩ uiuȩ de
uentrr eꝰ filuent. Euangłista seqͥt᷑ statĩ hoc aut̃ di¬
cebat de spũ quẽ accepturi erant qͥ in eũ erant cre

Expanded text:
io non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vobis fingere potero: et subito ero non certus dispensator, sed ineptus fabulator. In Evangelio quaeramus, simul quaeramus quae sunt flumina quae elevaverunt voces suas. «Stabat Jesus, et clamabat,» dictum est in Evangelio. Quid clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum clamat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam. Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent.» Evangelista sequitur statim: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem acceptur
Abbreviated transcription (Latin):
postea uideamꝰ si aꝑuit illis qđ faciebat ut uideamꝰ
dnm p̃cinctũ fortitudine. qr in humilitate ẽ tota
forticudo Cũ lauiss& eis pedes rursus discubuit.
& ait illis Dicitis me magistrũ & uerũ dicitis: sũ enĩ
dicitis me dñm & uerũ dicitis sũ enĩ. Sigͦ ego magi¬
uicẽ faciatis : si gͦ in humilitate ẽ fortitudo : nolite
timere suꝑbos humiles tanqͣm petra s. petra deorsũ
uidet᷑ sed solida ẽ: Su ꝑbi qͥd : quasi fumꝰ & si altis
euanescunt ł rgo ad humilitatẽ dñi referre debemꝰ.¬

Expanded text:
is quod faciebat, ut videamus Dominum praecinctum fortitudine; quia in humilitate est tota fortitudo. Cum lavisset eis pedes, rursus discubuit, et ait illis: «Dicitis me Magistrum, et verum dicitis; sum enim: dicitis me Dominum, et verum dicitis; sum enim: si ergo ego Magivicem faciatis» ? Si ergo in humilitate est fortitudo, nolite timere superbos. Humiles tanquam petra sunt: petra deorsum videtur, sed solida est. Superbi quid? Quasi fumus: etsi alti sunt, evanescunt. Ergo ad humilitatem Domini referre debem
Abbreviated transcription (Latin):
olent disciplos ipse sp̃s : Mlagnũ flum̃: undȩ ĩpletas
multa flumina: De ipso flumine : dicit psalmꝰ alio
loco Fluminis impetꝰ lȩtificat ciuitatẽ dĩ Ergo facta
S flumina currentia de uentre discipłoꝵ. cũ acceper̃
spm̃ scm̃ ipsa flumina accepto spu scõ unde flumina
eleuauer̃ uoces suas Quare eleuauer̃ : qͥa primo ti¬
inuer Petris nondũ fuit flum̃ : qͣndo ad introgationẽ
Ancillȩ ter xpm̃ negauit. nescio hominẽ hoc timeas
mentit᷑ Nondũ eleuat uocẽ nondũ ẽ flum̃. Ubi aut̃

Expanded text:
implevit discipulos . Ipse Spiritus magnum flumen, unde impleta sunt multa flumina. De ipso flumine dicit psalmus alio loco: «Fluminis impetus laetificat civitatem Dei» . Ergo facta sunt flumina currentia de ventre discipulorum, cum acceperunt Spiritum sanctum: ipsa flumina accepto Spiritu sancto. Unde flumina elevaverunt voces suas? quare elevaverunt? Quia primo timuerunt. Petrus nondum fuit flumen, quando interrogatione ancillae ter Christum negavit: «Nescio hominem» . Hic timens mentitur; nondum elevat vocem, nondum est flumen. Ubi autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Eleuauer flumina uocessuas Quȩ s ista
flumina que eleuauer uoces suas : Ñ audiuimꝰ
neq qͥndo natꝰ ẽ dñs audiuimꝰ locuta flumina
neq qͣndo baptizatꝰ. neq. qͣndo passus ẽ. ñ audi¬
uimꝰ flumina locuta: Legite eu angłiũ ñ inuenits
qa locutas flumina: Parũ ẽ qͥa locutas eleua uer̃¬

Expanded text:
ces suas.» Quae sunt ista flumina quae elevaverunt voces suas? Non audivimus: neque quando natus est Dominus, audivimus locuta flumina, neque quando baptizatus est, neque quando passus est; non audivimus flumina locuta. Legite Evangelium, non invenitis quia locuta sunt flumina. Parum est quia locuta sunt, «e
Abbreviated transcription (Latin):
leuis ẽ. quos dix̃ fortes: suꝑbos qͥ qua si habent pre¬
sumptionẽ uiriũ suarũ Nã infirmitas illa in humili¬
tate maior fortiuido ẽ. audi apłm dicentẽ. Quando
in firmor: tunc potens sũ hoc ẽ qđ cõm̃dauit qͥa dnis¬

Expanded text:
levis est. Quos dixi fortes? Superbos, qui quasi habent praelevis est. Quos dixi fortes? Superbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicentem, «Quando infirmor, tunc potens sum» . Hoc est quod commenda
Abbreviated transcription (Latin):
recedere. qr mixta ẽ palea tritico. usq dũ uentilet᷑
quid dicitis fr̃s: & in ipsa area mira res ẽ detritico
Recedit palea cũ expoliat᷑ & ñ recedit ab area cũ tritu¬
rat᷑. Quando aut̃ om̃ino septirabit᷑ : cũ uenerit uenti¬
lator Ergo mͦ area in orbẽ t̾rarũ ẽ. necesse ẽ ut si ꝓficis
int̃ iniqͦs uiuas Ab iniqͥs recedere ñ potes ab iniqͥtate
recede Recedat ab iniqͥtate om̃is qͥ nominat nom̃ dñi
dicqae quȩ c̃ sedes dĩ : ubi sedet ds̃ : in scis suis UVis
ee sedes dr para locũ in corde tuo ubi sedeat quȩ est
sedes dĩ nisi ubi habitat ds̃: ubi habitat dĩ nisi ntẽ¬
plo suo: qđ ẽ tẽplũ eiꝰ: parietib instruit᷑ : absit Mun¬
dus iste forte tẽplũ ipsius qr ualde magnꝰ ẽ & digna
res quȩ capiat dm̃. nec capit eũ a qͦ factꝰ ẽ & ubi capit᷑:
in anima quieta. in anima iusta. ipsa illũ portat Mag¬
nares fr̃s certe magnꝰ ẽ ds̃ fortib grauis infirmis

Expanded text:
recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede. «Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini;» diceret, Quae est sedes Dei? ubi sedet Deus? In sanctis suis. Vis esse sedes Dei? Para locum in corde tuo ubi sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habitat Deus? Ubi habitat Deus, nisi in templo suo? Quod est templum ejus? Parietibus instruitur? Absit. Mundus iste est forte templum ipsius, quia valde magnus est, et digna res quae capiat Deum? Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna res, fratres: certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis
Abbreviated transcription (Latin):
& inte habitat ds̃ Altus ẽ ds̃ ñ inte habitat si altus
eẽ uolueris: Certe altus uis eẽ. ut habitet inte
humibis esto. treme uerba eiꝰ & ibi habitat. Ñ tim&
trem̃tẽ domũ qͥa ipse illã firmat. Parata ẽ sedes tua
ds̃ ex illo ł x illo. id ÷ extunc id ÷ quasi quoddam
tẽpus significat ex tunc. Ex quo: forte ex die ante
sabbatũ ex illo qͥa titulus psalmi p̃scribit nob̵ ex
quo Sexto enĩ die id ÷ tẽpore mundi huiꝰ sexto uenit
dñs in carne. Ex illo gͦ plane ex illo scđm hominẽ
ex illo ex utero Quid dic̃ enĩ aliꝰ psalmꝰ: Insplendo¬
qͥd ibi seqͥt᷑: ne forit ex utero inde inciꝑes putare
in splendore scõꝵ ex utero: subiecit statĩ. ne putes
eẽ a tẽpore xp̃m cȩpisse ex quo natus ẽ sic̃ cepit
adã. sic̃ abrahã. sic̃ dauid: ante luciferũ in qͥt genui
ai ia  ante om̃e qđ illuminat᷑ ꝑ luciferũ enĩ aut
fellas om̃s significat & ꝑ stellas tẽpora qͥa fecitd̃¬

Expanded text:
 in te habitat Deus. Altus est Deus, non in te habitat, si altus esse volueris. Certe altus vis esse, ut habitet in te: humilis esto et tremens verba ejus, et ibi habitat. Non timet trementem domum, quia ipse illam firmat. «Parata est sedes tua, Deus, ex illo. Ex illo,» id est, ex tunc; id est, quasi quoddam tempus significat. Ex tunc, ex quo? Forte ex die «ante sabbatum. Ex illo,» quia titulus Psalmi praescribit nobis ex quo. Sexto enim die, id est, tempore hujus mundi sexto, venit Dominus in carne. Ex illo ergo, plane ex illo secundum hominem, ex illo ex utero. Quid enim dicit alius psalmus? «In splendoquid ibi sequitur? Ne forte ex utero inde incipere putare«In splendore sanctorum ex utero,» subjecit statim, ne putares Christum a tempore esse coepisse ex quo natus est, sicut coepit Adam, sicut Abraham, sicut David, «Ante luciferum genui te:» ante omne quod illuminatur. Per luciferum enim, aut stellas omnes significat,
Abbreviated transcription (Latin):
Melior ẽ qͥuincit irã: qͣmnqͥ capit ciuitatẽ Melio¬
rẽ dix̃ ire uictorẽ qͣmciuitatis captiuatorẽ habes
gͦ aduersariũ magnũ inte ipso cũ audito conuitio
Ea cepit surgere ut reddas malũ ꝓmalo. Recor¬
dare uerba apłi. ñ reddentes malũ ꝓmalo. uel
maledictũ ꝓmaledicto his uerb̵ recordatis frangis
irã. tenes fortitudinẽ & qͥa corã te ille maledix̃
ñ pose dorsũ tuũ p̃cinctꝰ es illa . lã cȩcera audiamꝰ bre
bit̃. Uidetis fr̃s multi credunt in xp̃m. magna turba
mundabit artã suã. frum̃tũ recondet in orreo. paleas
cõbun& igni in exanguibili. Sunt gͦ ꝑto tã t̃rã & bo¬
ni & mali. Boni grana s̃. mali palea: In area intrat
tribulatio palea concidit. triticũ purgat quis ẽ ergo
orb t̃rarũ qͥ ñ cõmouebit᷑. Est orb̵ t̃rarũ qͥñ cõmouebi¬

Expanded text:
 capit civitatem» . Meliorem dixit irae victorem, quam civitatis captivatorem. Habes ergo adversarium magnum in teipso. Cum audito convicio ira coeperit surgere, ut reddas malum pro malo, recordare verba Apostoli: «Non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maledicto» . His verbis recordatis frangis iram, tenes fortitudinem; et quia coram te ille tibi maledixit, non post dorsum tuum, praecinctus es illa. 5. Jam caetera audiamus: brevis bitur.» Videtis, fratres, multi credunt in Christum, magna turba mundabit arcam suam; frumentum recondet in horreo, paleas comburet igni inexstinguibili . Sunt ergo per totam terram et boni et mali: boni grana sunt, mali palea. In aream intrat tribula: paleam concidit, triticum purgat. Quis est ergo orbis terrarum q
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis qͥdem sumꝰ odor uitȩ aduitã : aliis odor mortis in
mortẽ. quib erat odor uitȩ in uitã de corẽ induerat:
qͥb erat odor mortis in mortẽ. fortitudinẽ induerat.
Siaut̃ tunc gaudes qͣndote laudant homines & pla¬
cent illis bona oꝑatua: cũ autẽ uittiꝑ auerint deficis
in bonis oꝑib: & qͣsi fructũ bonoꝵ oꝑum te ꝑdidisse ar¬
bitraris qr inuenis rep̃hensores : ñ steci stum mobilis
ñ ꝑtines ad orbẽ t̃rarũ qͥ ñ cõmouebit᷑. Induit dñs for¬
titudinẽ & p̃cinctꝰ ẽ De ipso decore & fortitudine. ha.¬
b& aliũ locũ apłs paulus ꝑ arma in qͥt iustitiȩ dex¬
alios ignobilis contẽnebat᷑: decorẽ afferebat eis qͥb
placebat. fortitudinẽ aduersus eos qͥb displicebat
& sic enumerat omia usq infinẽ ubi dicit. qͦͣsi nichil
habentes & om̃ia possidentes Cũ om̃ia possid& deco-

Expanded text:
«Aliis quidem sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in «Aliis quidem sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem» . Quibus erat odor vitae in vitam, decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem, fortitudinem induerat. Si autem tunc gaudes, quando te laudant homines, et placent illis bona opera tua; cum autem vituperaverint, deficis in bonis operibus, et quasi fructum bonorum te perdidisse arbitraris, quia invenis reprehensores: non stetisti immobilis; non pertines ad «orbem terrarum, qui non commovebitur. Induit Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» De ipso decore et fortitudine habet alium locum apostolus Paulus: «Per arma justitiae dexalios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, fortitudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat omnia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil ha
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩoꝵ. Alii dicebant bonꝰ ẽ: alii dicebant non: sed
seducit turbas Alu gͦ bene loquebant᷑ alii decra¬
hebant. lacerabant. mordebant. conuiti ab ancir
Ad eos gͦ qͥb: placebat decorẽ induit: adeos qͥb
displicebat. fortitudinẽ induit. Imita re gͦ & tudñm
tuũ ut possis eẽ uestis ipsius Estocũ decore ad eos
qͥb placent bona oꝑa tua : esto fortis aduersus de¬
tractores: Apłm audi paulũ imitantẽ dñm suũ. quomͦ
& ipse habuit decorẽ. habuit foraitudinẽ. Xpĩbonus
odor sumꝰ inqͥt in om̃i loco & in his qͥ salui fiunt. & in
his qͥ pereunt. Quib enĩplac& bonũ sclui fiunt: qͥde¬
trahunt bona pereunt. qđ suũ erat ille odorẽ habe¬
bat bonũ immo bonꝰ odor erat. sed ue miseris qͥ& bo¬
no odore moriunt᷑ Ñ enĩ ait illis bonꝰ odor sumꝰ illis
malus odor sumꝰ : sed xp̃i bonꝰ odorsumꝰ ait in om̃i loco
& inhis qͥ sclui funt. & in his qͥ pereunt: subiecit statĩ

Expanded text:
um: «Alii dicebant, Quia bonus est; alii dicebant, Non, sed seducit turbas» . Alii ergo bene loquebantur; alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, «decorem induit:» ad eos quibus displicebat, «fortitudinem induit.» Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius: esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; esto fortis adversus detractores. Audi apostolum Paulum imitantem Dominum suum, quomodo et ipse habuit decorem, habuit fortitudinem. «Christi bonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus odor erat: sed vae miseris qui et bono odore moriuntur. Non enim ait, Illis bonus odor sumus, illis malus odor sumus; sed, «Christi bonus odor sumus,» ait, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Subjecit statim,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ s regnauit decorem induit induit dĩf
fortitu dinẽ & p̃cinctus ẽ. Uidemꝰ qͥa duas
res induit. decorẽ & fortitudinẽ. Ut quid
autem: ut fundar& t̃rã. Seqͥt᷑ enĩ Et enĩ firma ut
orbẽ t̃rȩ : qͥ ñ cõmouebit᷑. Unde firmauit : qr decorẽ¬

Expanded text:
nus regnavit, decorem induit; induit; Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» Videmus quia duas res induit, decorem et fortitudinem. Utquid autem? Ut fundaret terram. Sequitur enim: «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Unde confirmavit? Quia decore
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dix̃ ante abrabã ego sũ: ñ solũ ante abrahã sed¬
& ante adã: Non solũ ante adã sed ante om̃s an-¬
gelos ante celũ & trã qͥa om̃a ꝑ ipsũ facta s : sub¬
serit statĩ ne tu intendens diem natiuitatis dñi ex
quo natꝰ putares ex illo cẽ cȩpisse. Parata sedes tua

Expanded text:
Ante Abraham ego sum» : non solum ante Abraham, sed ante Adam; non solum ante Adam, sed ante omnes Angelos, ante coelum et terram, quia omnia per ipsum facta sunt: subjecit, ne tu intendens diem nativitatis Domini ex quo natus est, putares ex illo esse coepisse, «Parata est sedes tua
Abbreviated transcription (Latin):
e ut lauan& pedes discipłis suis Est aliud qđ in huer¬
bo possumꝰ intelligere. diximꝰ. qr qͥ se p̾cingit ante se
ponit qđ sibi adiungit ut se cingat: Quia gͦ illiqͥde¬
trahunt nob̵ aliqͣndo nob̵ absentib faciunt tanqͥam
post dorsũ aliqͣndo corã in faciẽ. sic̃ dño faciebant
pendenti in cruce. si filiꝰ in qͥt dĩ ẽ : descendat de
cruce: Nã opus habes fortitudinẽ qͣndo tͥ aliquis
detrahit absenti qui ñ audis nec sentis. Siaut̃ in
faciem t̃ dicat opusẽ ut fortissis. Quid÷ ut foras
sisi ut feras: Ne forte ideo teputes fortẽ cũ audie¬
sis. qr ꝑcutis pugno uictꝰ conuicio Ñ ẽ ista fortitudo

Expanded text:
 ut lavaret pedes discipulis suis. 4. Est aliud quod in hoc verbo possimus intelligere. Diximus quia qui se praecingit, ante se ponit quod sibi adjungit, ut se cingat. Quia ergo illi qui detrahunt nobis, aliquando nobis absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno victus convicio. Non est ista fortitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
te se ponit aliqͥd qͦ p̾cingit᷑. Unde diccũ ẽ. Precinetꝰ ẽ
linteo & lauit pedes discipłoꝵ suoꝵ. Quia enĩ tune
om̃is suꝑbia. ideo cũ de fortitdine dicer&. ad didit
p̃cinctus ẽ : ut recolas dm̃ p̃cinctũ humilẽ qͣndo pedes
discipłoꝵ lauit : & ex orruit petrus dnm̃ suũ magi¬
strũ suũ uinꝰ dixi magistrũ suũ cũ dixissẽ dnm suũ

Expanded text:
d quo praecingitur: unde dictum est, «Praecinctus est linteo, et lavit pedes discipulorum suorum.» Quia enim tunc omnis superbia: ideo cum de fortitudine diceret, addidit, «praecinctus est;» ut recolas Deum praecinctum humilem, quando pedes discipulorum lavit. Et exhorruit Petrus Dominum suum, magistrum suum minus dixi magistrum suum, cum dixissem Dominum suum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouebit᷑ orb̵ t̾rarũ cũ credunt in xp̃m om̃s fideles
& paratis̃ ad utrũq gaudere cũ collaudantib: for¬
tes eẽ aduersus uituꝑantes. ñ mollescere linguis lau¬
dantiũ. nec frangere linguis uituꝑ antiũ : forte quȩ¬
ramꝰ & de hoc uerbo quare dix̃ p̃cinctꝰ ẽ. Cinctio:
oꝑa significat. Tunc enĩ seqͥsq cingit : cũ oꝑaturꝰ ẽ
Sed qͣre ñ dix̃ cinetꝰ ẽ. sed p̃cinetꝰ ẽ : dicit enĩ in alio
psalmo accingere gladio tuo circa femur tuũ po¬
tentissime. popłi subte cadent. Nec ibi dix̃ cingere.
neq p̃cingere : sed accingere. Accingeris enĩ quando
aliqͥd adiungis lateri tuo ꝑ cinctionẽ. Ideo accingere
gladio tuo. Gladius dñi unde debellauit orbẽ t̃rarũ
occidendo nequitiã. sp̃ĩ dĩ ẽ in ueritate sermonis
alio de alio psalmo accinctionẽ dicimꝰ. sed tam̃ qͥa
cõmemoratũ ẽ ñ ẽ p̃termittendũ. qͥd ÷ accinctio gla¬
dii circa femur: ꝑ fem̃ carnẽ significat Ñ enĩ alit̃

Expanded text:
m omnes fideles, et parati sunt ad utrumque; gaudere cum laudantibus, fortes esse adversus vituperantes; non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. 3. Forte quaeramus et de hoc verbo, quare dixit, «praecinctus est.» Cinctio opera significat: tunc enim se quisque cingit, cum operaturus est. Sed quare non dixit, Cinctus est; sed, «praecinctus est?» Dicit enim in alio psalmo: «Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; populi sub te cadent» . Nec ibi dixit, Cingere, neque, praecingere, sed, «accingere:» accingeris enim quando aliquid adjungis lateri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» Gladius Domini unde debellavit orbem terrarum, occidendo nequitiam, Spiritus Dei est in veritate sermonis alio de alio psalmo ad cinctionem diximus; sed tamen quia commemoratum est, non est praetermittendum. Quid est accinctio gladii circa femur? Per femur carnem significat. Non enim aliter
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd de illis scriptura : dñm ñ in uocauer̃. Ideo qͥd seqͥt᷑
ibi timuer̃ timore : ubi ñ erat timor qͥd ÷ ubi ñ erat
timor : ue illis subtraheret᷑ pecunia. ne aliqͥd in domo
eoꝵ minꝰ fier&. postremo ne minꝰ annoꝵ habent in hac
uita qͣm sibi sp̃abant. Uerũ ibi trepidauer̃ timore : ubi
ñ erat timor Quales illi udȩi. Si dimiserimꝰ eũ uiuere :
uenient romani & auferent a nob̵ & locũ & gentẽ Ibi ti¬
muer̃ timore : ubi ñ erat timor. Ecce sciui : qm̃ ds̃ ms̃ estu
gna fiducia securitatis Ecce sciui : qm̃ ds̃ ins estu indõ¬

Expanded text:
et quid de illis Scriptura? Dominum non invocaverunt. Ideo quid sequitur? et quid de illis Scriptura? Dominum non invocaverunt. Ideo quid sequitur? Ibi timuerunt timore, ubi non erat timor . Quid est, ubi non erat timor? Ne illis subtraheretur pecunia, ne aliquid in domo eorum minus fieret; postremo ne minus annorum haberent in hac vita, quam sibi sperabant: verum ibi trepidaverunt timore, ubi non erat timor. Quales fuerunt illi Judaei: Si dimiserimus eum vivere, venient Romani, et auferent a nobis et locum et gentem . Ibi timuerunt timore ubi non erat timor. Ecce scivi, quoniam Deus meus gna fiducia securitatis! Ecce scivi quoniam Deu
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ dilecti s̃ ꝓbata s̃ multa casta coniugia cala¬
mitatib maritoꝵ: ne aliud amare qͣm maritũ puta¬
rent᷑ ñ solũ ñ deseruer̃ sed ampliꝰ obsecutȩ s̃ Si gͦ ma¬
ritꝰ carnalis gratis diligit᷑ si caste diligit᷑ : & uxor
carnalis gratis diligit᷑ si caste diligit᷑ ds̃ qͦmͦ diligen¬
dus ẽ. uerus & uerax animȩ maritꝰ ad ꝓlem sempi¬
t̃nȩ uite fecundans & steriles nos ñ et̃ ꝑmitets:
Illũ gͦ sic diligamꝰ: ut aliud p̃t̃ ipsũ ñ diligat᷑: & fit in
nob̵ qđ diximꝰ qđ cantauimꝰ : qͥa & hic uox nr̃a ẽ. In
quacũq die inuocauero te : ecce sciui qm̃ ds̃ m̃s estũ. hoc
ẽ in uocare dm̃: gratis in uocare. Proinde de qͥbusdã qͥd
dictũ ẽ : dñm ñ in uocauer̃. Qua si dñm sibi inuocare uide¬
bant᷑ & petebant eũ de hereditatib de amplianda pecu¬
nia de ꝓlonganda uita ista. de cȩteris tẽporalib rebus

Expanded text:
amplius dilecti sunt? Probata sunt multa casta conjugia calaamplius dilecti sunt? Probata sunt multa casta conjugia calamitatibus maritorum: ne aliud amare quam maritum putarentur, non solum non deseruerunt, sed amplius obsecutae sunt. Si ergo maritus carnalis gratis igitur, si caste diligitur: Deus quomodo diligendus est, verus et verax animae maritus ad prolem sempiternae vitae fecundans, et steriles nos non esse permittens? Illum ergo sic diligamus, ut aliud praeter ipsum non diligatur; et fit in nobis quod diximus, quod cantavimus, quia et hic vox nostra est: In quacumque die invocavero te, ecce scivi quoniam Deus meus es tu. Hoc est invocare Deum, gratis invocare. Proinde de quibusdam quid dictum est? Dominum non invocaverunt. Quasi Dominum sibi invocare videbantur; et petebant eum de haereditatibus, de amplianda pecunia, de prolonganda vita ista, de caeteris temporalibus rebus: