comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s putꝰ inthesaurũ dei assumendus. Cyb au.¬
tem dei est ille qui est mel .i. solutus iam ascłi
huiꝰ uncuł. expectans diem quo ueniat ine¬
pulas dei. ⁊ ille qui fauus. ẽ .i. qui ad huc cir¬
eumplicat᷑ in hac uita qͣsi mel incera. ñ hiue
uite concretus. nec acarnalitate omnino liber.
cui opus. ẽ. p̾ssura. non depͥmentis s ex pͥmen¬
tis manu dei. ut detemporali uita dirigatur
tenim seruus tuus custodit ea: in eustodiendis

Expanded text:
sed purus in thesaurum Dei assumendus. Cibus autem Dei est ille qui est mel, id est solutus jam a saeculi hujus vinculis, exspectans diem quo veniat in epulas Dei; et ille qui favus est, id est qui adhuc circumplicatur hac vita, quasi mel in cera, non huic vitae concretus, nec a carnalitate omnino liber, cui opus est pressura, non deprimentis, sed exprimentis manus Dei, ut de temporali vita dirigatur tenim servus tuus custodit ea in custodiendis
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ desiderabilia suꝑ omne id qͦd appetitur ꝓ
duunis. que notantur inauro. tił ꝓpotñcia
que notatur in lapide p̾cioso. uł ꝓuoluntate
quȩ notat᷑ in melle. ⁊ fauo. Unde subdit. ⁊ st̃
dulciora suꝑ mel ⁊ fauũ .i. suꝑ omnẽ dulce¬

Expanded text:
t desiderabilia supra omne id quod appetitur pro divitiis, quae notantur in auro; vel pro potentia, quae notatur in lapide pretioso; vel pro voluptate, quae notatur in melle et favo. Unde subdit, et sunt dulciora super mel et favu
Abbreviated transcription (Latin):
Uel ita abillo lo
Beatus enim. ẽ hõ ille quẽ tu elegisti .i. quo indutꝰ
es intẽpore. qui eras in pͥncipio u̾bum. ⁊ qͣm assũp
uniendo ñ ꝑsonam naturam quippe hominis illiuˢ¬
assumpsit ꝓ quo dr̃ sllum hominẽ assumpsisse non
ꝑsonam. quia tał habitabit matͥis tuis .i. intuo con¬
rum sp̃ualiũ exub̾at donis. Que sunt illabona:
bona illa st̃. scił scĩtas inse. ⁊ equitas ad ꝓrimũ.
Et hoc est. tẽplum tuũ. scił om̃s iusti .i. eccłã. Ip¬

Expanded text:
el ita ab illo locBeatus enim est homo, quem tu elegisti, id est quo indutus es in tempore, qui eras in principio Verbum: et assumpsuniendo, non personam. Naturam quippe hominis assumpsit, pro quo dicitur hominem assumpsisse, non personam. Qui talis inhabitabit in atriis tuis, id est in tuo conrum spiritualium exuberat bonis. Quae sunt illa bona? bona illa sunt sanctitas in se, et aequitas ad proximum. Et hoc est templum tuum, scilicet hominis justi, id e
Abbreviated transcription (Latin):
us. Sequit᷑. Quasi dic̾et. ita facit ingenteᷤ
quȩ te non nouerunt. s ne memineris. ⁊c̃. Uel
ita continua. Hȩx mala nob̾ inferunt. s quia
scio te ꝓpeccatis nos flagellare. & ꝑeos: ideo p̾¬
cor. ne memineris iniquitatum nr̃arũ. Hȩc con¬
fessio: delictoꝵ ueniam ꝓuocat antiqͣrũ. Non
dicit hoc dep̾t̾itis tantum. cũ ⁊ hoc tẽpore qui¬
dã iudei ydola sequerent᷑. s antiqͣrũ .i. similiũ
antiqͥs. qͥb innum̾is annis peccauert᷑. ydola se¬
q̃ndo. ⁊ miscdie tue cito anticipent nos. scił ante
iudiciũ. qͦd timet omnis hõ. qͥa nisi indulgen.¬
tia p̾ueniat inuiditio: ñ absoluit᷑ reus. Ideo ob¬
tendo misccłias. qͥa pauꝑes ameritiᷤ fc̃i sumꝰ mi¬
mis. nequis deactib suis p̾sumat. Adiur¬

Expanded text:
in gentes, quae te non noverunt, sed ne memineris, etc. Vel ita continua: Haec mala nobis inferunt, sed quia scio te pro peccatis nos flagellare et per eos precor. Ne memineris iniquitatum nostrarum. Haec confessio delictorum veniam provocat. Antiquarum, non dicit hoc de praeteritis tantum, cum et hoc tempore quidam Judaei idola sequerentur, sed, antiquarum, id est similium antiquis, quibus innumeris annis peccaverunt idola sequendo. Et misericordiae tuae cito anticipent nos, scilicet ante judicium quod timet omnis homo, quia nisi indulgentia praeveniat in judicio, non absolvitur reus; ideo obtendo misericordias, quia pauperes a meritis facti sumus nimis. Ne quis de actibus suis praesumat. Di
Abbreviated transcription (Latin):
nees. quoꝵ uniꝰ uxor.i. phinẽes uiduata. &
mox in partu mortua. ꝓpt̾ eandem ꝑturba¬
tionẽ. non potuit plangi honore funeris:
Cum audisset quod ophni ⁊ phineẽs in p̾lio oc¬
cubuissent. ⁊ ꝓ eo hely pater eoꝵ. desella corrru¬
ens. fractis ceruicib mortuus. eẽt. uxor phin eeᷤ¬
iam partui ꝓxima incuruauit se dolore. ⁊ pe¬
ꝑit: ⁊ sic mortua.ẽ. Sequit᷑. & uidue eoꝵ ñ plo¬
rabantur. ꝑ quas mistite significant᷑ illi: qui
mundo ahrenuntiauerunt.

Expanded text:
nees quorum unius uxor, id est Phinees viduata, et mox in partu mortua propter eamdem perturbationem, non potuit plangi honore funeris. Cum enim audisset quod Ophni et Phinees in praelio occubuissent et pro eo Heli pater eorum de sella corruens fractis cervicibus mortuus esset, uxor Phinees partui jam proxima incurvavit se dolore, et peperit, et sic mortua est. Et viduae eorum non plorabantur. Per quas mystice significantur, illi qui mundo abrenuntiaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mee. Scda pars ubi xp̃c auditꝰ deresurrectiõe
gras agit subdens de salute credentium. qͣsi. ñ
ex diffidentiã oro. ⁊ qͣm dñs exaudiuit uocẽ dep̃¬
cationis meẽ resuscitando. unde fit benedictus.
exaudiuit dico. ita qͦd Dñs est adiutor m̃s

Expanded text:
ecunda pars, ubi Christus auditus de resurrectione gratias agit, subdens de salute credentium. Quasi dicat: Non ex diffidentia oro, quoniam Dominus exaudivit vocem deprecationis meae, unde ipse benedictus sit. Exaudivit dico
Abbreviated transcription (Latin):
cadem enumerans. assũmo adimum descendit
dicens. Et requescet suꝑ cum sp̃c dñi. sp̃c sapientie.¬
⁊ intellectus. sp̃s consilii ⁊ fortitudinis. sp̃s scientie
⁊ pietatis. ⁊ replebit eum sp̃s timoris dĩi. Ideo desc̃n¬
dendo ysaias enum̾at. quia agit dexp̃i incarnatiõe
inqua se exinaniuit formam serui accipiens. Hic aũt
abimo ascendit adsũmũ. quia agit dc eccle constitu¬
tione. que atimore qui. ẽ. inicium sapientie incipit.
⁊ admaiora paulatim conscendit ⁊ ostũdit hic. quare
sit dño offerendum. qͣsi. idto afferte. quia uoxdnĩ¬

Expanded text:
eadem enumerans, a summo ad imum descendit, dicens: Et requiescet super eum Spiritus Dominiitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris Domini. Ideo descendendo Isaias enumerat quia agit de Christi incarnatione, in qua se exinanivit formam servi accipiens, vel assumendo; hic autem ab imo ascendit ad summum, quia agit de Ecclesiae constitutione, quae a timore, qui est initium sapientiae, incipit, et ad majora paulatim conscendit. Et ostendit hic quare sit Domino offerendum, quasi dicat. Ideo afferte, quia vox
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia nata: mentẽ obtenebrant. stillicidium
que inunica.t̃. deo. uł mala conscientia. que ratio¬
ni repugnat. Si quẽ gͦ sua uł aliena inquirtauerint
uicia: confugiat add cubile. ibiq si bonam reꝑit con¬
iugem quiescet. si malam: ampliꝰ turbabitur astitio.
quasi diceret. mala st̃ uerba ⁊ cogitationẽ. ⁊ etiam sc̃¬

Expanded text:
cupiscentia nata mentem obtenebrant; stillicidium,cupiscentia nata mentem obtenebrant; stillicidium,quae inimica est Deo; vel mala conscientia, quae rationi repugnat. Si quem ergo sua vel aliena inquietaverint vitia, confugiat ad cubile, ibique si bonam receperit conjugem, quiescet; si malam, turbabitur amplius. Astitit. Quasi dicat: Mala sunt verba, et cogitationes, et etiam
Abbreviated transcription (Latin):
lunt .i. incorde inquo sibi coplacet inqͦ
mundo .i. si mundum. e̾ẽt. quiesceret. ubi p̾cepit
dñs orare clauso hostio m̃tis. inportunis cogitatio
ba malarum cogitationum uidet. atq sub intrat.
Unde salomon. Musce morientes ꝑdunt suatuta¬
tẽ unguenti .i. inportune cogitationes sibi suecedñ¬
tionis. Hanc turbam amouit qͣndo filiam archisi.¬
nagogi indomo suscitauit. ⁊ moyses legem acceptu.¬
rus.⁊ cum dño locuturꝰ. relictis turb̃ inferiorib: mon¬
tis uerticẽ ascendit. Hiboset quoq filiꝰ sauł ab ho¬
stib ancilla hostiaria ñbene seruante hostiũ est oc-¬
ipso .i. incorde. ubi uelud incubili quiescunt mun
sic qui es. Quesi sit ibi: bona erit coniunx. scił dei
sapientia ⁊ pura conscientia. Quod si mala uxoribi
fit: nec ibi. ẽ. quies ⁊ ita nusqͣm. St̃ nãq tͥa que non
sinunt. hominẽ indomo quiescete. scił fumꝰ. stillici¬
dium. ⁊ mala uxor. Eumꝰ st̃ peccata que excarnis con-¬

Expanded text:
t in corde, in quo sibi complacet, in quo mundo, id est si mundum esset, quiesceret. Ubi praecipit Dominus orare, clauso ostio mentis importunis cogitationba malarum cogitationum videt atque subintrat. Unde Salomon: Muscae morientes perdunt suavitatem unguenti , id est importunae cogitationes sibi succedtionis. Hanc turbam amovit Dominus, quando filiam archisynagogi in domo suscitavit . Et Moses legem accepturus, et cum Domino locuturus, relictis turbis in inferioribus montis, verticem ascendit . Isboseth quoque filius Saulis ab hostibus, ancilla ostiara nipso, id est in corde, ubi velut in cubili quiescunt mundsit quies, quae erit, si sit ibi bona conjux, scilicet Dei sapientia, et pura conscientia: quod si ibi sit mala uxor, nec ibi est quies, et ita nusquam. Sunt namque tria quae non sinunt hominem in domo quiescere, scilicet fumus, stillicidium et mala uxor. Fumus, sunt peccata, quae ex con
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͣ oꝑari maliciã autẽ non odiuit. s dilexit. Ecce
sũma mali. Qui enim non potest penitꝰ carere ma¬
licia: debet. uł .i. saltem odisse. qm quidẽ ds̃ odit. uͭ
mente seruiat legi dei. quod noniste fecit. qui inue¬
nit quidẽ.⁊ sciuit. ẽẽ. mala. s tamen ñ odiuit. imo¬

Expanded text:
iniqua operari, malitiam autem non odivit, sed dilexit. Ecce summa mali. Qui enim non potest penitus carere malitia, debet vel, id est saltem odisse, quam quidem Deus odit, ut mente serviat legi Dei: quod iste non fecit qui invenit et scivit esse mala, sed tamen non odivit.
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ uite. q̃ .uii. dierũ repetitiõe agit᷑. Recte
gͦ compositꝰ. ẽ. lib iste uitali num̾o psalmo¬
rũ. cuiꝰ partes p̃fata notant mist̾ia. quia
sic nos in huiꝰ uite septenario oꝑari ac ui¬
u̾e docet: ut in octaua resurrectionis. ñ
induam᷑ diployde confusionis. s stola
in ħ num̃o psalmoꝵ est cõpositꝰ: quia cre
diximꝰ hic num̾us constat ex octogenario
⁊ septuagenario. qͦd idẽ sigc̃ant. qͦd occo¬
nariꝰ. ⁊ septenariꝰ. auG̃. Octonariꝰ uͦ: sig¬
nificat nouũ testam̃tũ. patres enĩ noui
testam̃ti ogdoadi. id.ẽ. octonario deser¬
uiuil. Obseruant enĩ octauã diẽ resur.¬
⁊ expectant octauã resurrectionĩ infut᷑o.

Expanded text:
 dierum repetitione agitur. Recte ergo compositus est liber iste in tali numero psalmorum, cujus partes praefata notant mysteria, quia sic nos in hujus vitae septenario operari ac vivere docet, ut in octava resurrectionis non induamur diploide confusionis, sed stola in hoc numero psalmorum est compositus, quia ut diximus hic numerus constat ex octogenario et septuagenario, qui idem significant quod octonarius et septenarius. AUG. Octonarius vero significat Novum Testamentum. Patres enim Novi Testamenti ogdoadi, id est, octonario deserviunt; observant enim octavam diem resurum, exspect
Abbreviated transcription (Latin):
octo pͥmates. bene gͥ hic lib̾ in hoc nũo
psalmoꝵ. ẽ. editꝰ. cuiꝰ partes utriꝰq testa¬
m̃ti significant doctrinã: ꝑ hoc ostñ¬
dat᷑. in hoc libro utrĩq testamenti

Expanded text:
octo primates . Bene igitur hic liber in hoc numero psalmorum est editus, cujus partes utriusque Testamenti significant doctrinam, ut per hoc ostendatur in hoc libro utriusque Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
Illi qui odert̃ me gratis .i. sine carisa multiplica¬
ti st̃. uͭ etiam discipłs cũ eis. ẽẽt. suꝑ capillos ca¬
pitis mei. Pinfinito ponit capillis
capitis. cõmꝑat inunicos. qͥa
& post suscepit suas. Et altaria quoq dis¬
co oꝑiunt᷑ passionis tẽpore. ⁊ post instante re¬
surrectiont cooꝑiunt᷑. quia tempore passio.¬
tionẽ helie & enoch: omnis isrł saluus fiet. &
tunt uestimenta sua recipiet. Idẽ etiã signifi¬
cat tͣnslatio libri. qui pͥuis ponit᷑ indextro la¬
tere altaris. post ea tͦusfertur in leuũ. inde cir¬
ca finem misse: refertur indextrũ. Uel ꝑ capil¬
los boni intelligunt᷑. & hoc ẽ. Multiplicati

Expanded text:
st sine causa, multiplicati sunt, ut etiam discipulus cum eis esset, super capillos capitis mei, pro infinito ponit. Capillis capitis conparat inimicos, quia et post suscepit suas, et altaria quoque discooperiuntur passionis tempore, et post instante resurrectione cooperiuntur, quia tempore passiotionem Eliae et Enoch, omnis Israel salvus fiet; et tunc vestimenta sua recipiet. Idem enim significat translatio libri, qui prius ponitur in dextro latere altaris; postea transfertur in laevum. Inde circa finem missae refertur in dextrum. Vel per capillos boni intelliguntur: et hoc est, multiplicati
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qͥa ħ confessio ñ ducrt adpenam. quia qui
iam confessi st̃ nontiment futura iudicia tan¬
tor. ñ uindex. non ultor. & exultent gentes. quia
bonus. ẽ. cuiꝰ confessio fit. ⁊ confess os lib̾at. ⁊ suꝑ¬
futuro popłos ineguitate ⁊ equitas illa ñ ẽ. tum̃¬
da bonis. quia mͦ dirigit illos. Unde subdit. &
gentes int̾ra dirigiᷤᷤ adbona

Expanded text:
uia haec confessio non ducit ad poenam, quia qui jam confessi sunt, non timent futura judicia, tantor, non vindex, non ultor; et exsultent gentes, quia bonus est, cui confessio fit. Nam et confessos liberat, et supfuturo, populos in aequitate. Et aequitas illa non est timenda bonis, quia modo dirigit illos. Unde subdit: Et gentes in terra dirigis ad
Abbreviated transcription (Latin):
alia lit̾a. mͥ ipsi. patet qͦd non. ẽ. sanus iste quia ei¬
catͥces habet. que putruert sibi ipsi. ⁊ fetent aliis ut
ab eis auersi odoremus sabbatũ et̾nũ. ⁊ gemaniꝰ cur.¬
rentes cum sponsa post odorem tinguentoꝵ. afacie
insipientie meẽ. non mutat᷑.¬

Expanded text:
alia littera. Mihi ipsi patet quia non est iste sanus, quia cicatrices habet, quae putruerunt aliis, et fetent sibi, ut ab eis aversi odoremus Sabbatum aeternum, et gemamus currentes cum sponsa post odorem unguentorum; a facie insipientiae meae, non mutat
Abbreviated transcription (Latin):
scepit me. in regno. Unde muisso sp̃u: con¬
firmat p̃dicatores. ⁊ in̾ito mortẽ qͥa spon¬
te suscepi. ⁊ hoc ẽ. qͦd dicit. quia ego dor¬
miui. id ẽ. passioni me sponte ꝑmisi. ⁊ so.
tͣnsitur ad sompnũ. Aliter scd̾m lit̾e seri¬
em. Quasi dlic̾et. seuiunt illi cont᷑ me. s
ñ cormirẽ nisi uellẽ. ⁊ hoc .ẽ. ego cũ pon¬
dere ꝓnuntiandũ. ẽ. qͣsi qͥtantus sũ. dor¬

Expanded text:
scepit me in regno, unde misso Spiritu confirmat praedicatores. Et merito; quia mortem sponte suscepit. Et hoc est quod dicit, quia ego dormivi id est passioni me sponte permisi, et stransitur ad somnum. Aliter, secundum litterae seriem. Quasi dicat: Serviunt illi contra me; sed non dormirem, nisi vellem. Et hoc ego cum pondere pronuntiandum est, quasi dicat qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ pariuilos. quos lacte tenerioris doctrine nu¬
trit. ⁊ mons pinguis feralitate sua ꝓpt̾ matu¬
ros. quos paue solidioris doct᷑ne cybat. Hic est
motis qui inͤdechiele uulnerat pͥncipẽ tyri. Se
quitur. ut qͥd suspicamini montes eoagulatoᷤ
uł incaseatos. Alia lit̾a. M¬

Expanded text:
pter parvulos quos lacte tenerioris doctrinae nutrit; et mons pinguis fertilitate sua, propter maturos quos pane solidioris doctrinae cibat. Hic est mons qui in Ezechiele vulnerat principem Tyri. Ut quid suspicamini montes coagulatos? vel incaseatos, alia littera.
Abbreviated transcription (Latin):
Missis testib usq
adultimũ c̾ce. Nongͦ solam affricam uocauro
ut ait donatus. non illam seꝑauit. quia nullaᷤ
untes apłi spetiem decoris xp̃i toto orbe denim¬
tiauer̃t̃. Unde ysaias. De syon exibit lex. ⁊ uir¬
euangłii. Inde speciosus forma p̾filiis homi¬
num cepit annuntiari. quia ibi datus est sp̃s¬
sc̃s apłis ut. ẽent. testes inierłm. ⁊ in tota t̾ra.
Dico loquutus. ẽ. ds̃ ⁊ uocauit. quia ⁊ sicune
occultus foret ꝓsimilitudine carnis peccati.
Et est ad huc addext̾am dei sedens. tamen.
admonitio. Modo enim expectat adpeniten

Expanded text:
missis testibus usque ad ultimum terrae. Non ergo solam Africam vocavit, ut ait Donatus, non illam separavit, quia nullas untes apostoli speciem decoris Christi toto orbe nuntiaverunt. Unde Isaias: De Sion exibit lex, et vercoepit. Inde speciosus forma prae filiis hominum coepit annuntiari, quia ibi datus est Spstolis, ut essent testes in Jerusalem et in tota terra. Dico locutus est Deus; et vocavit, qui etsi tunc occultus foret, pro similitudine carnis peccati; et est adhuc ad dexteram Patris sedens, tamen Vadmonitio, modo enim exspectat ad poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
ul. ẽ. fac me ꝑfecte cont̾ti in quo sentit la¬
borem Durum enim. ẽ. ⁊ laboriosum ad
serenitatẽ ⁊ tnquillitatẽ duune lucis at̾re¬
narum cupiditatũ caligine retorqueri.
Unde postqͣm dixit conuert̾e addit. ⁊ eri¬
pe animã meam peccatis ligatã. qͣsi in con¬
uersione multis impeditatũ hostib ⁊op¬
p̾ssam. tanqͣm inherentẽ ꝑplexitatib hu¬
ius scłi. ⁊ spinas quasdam dilac̾antium de.¬
siderioꝵ in ipsa conuersione pacientẽ ⁊ sal.¬
uum me fac. id. ẽ. fac me incolumem ꝓfi¬
cere in bonũ. dando uirtutes. ⁊ ꝓ gressus ca¬
rum.⁊ hocꝓpt̾ miscdiam tuã. ñ meritiꝰ me¬
is. quia iusta dampnatio debetur peccan

Expanded text:
 est fac me perfecte converti: in quo sentit laborem. Durum enim est, et laboriosum ad serenitatem et tranquillitatem divinae lucis a terrenarum cupiditatum caligine retorqueri. Unde, postquam dixit: Convertere, addit, et eripe animam meam peccatis ligatam, quasi in conversione, multis impeditam hostibus et oppressam, tanquam inhaerentem perplexitatibus hujus saeculi, et spinas quasdam dilacerantium desideriorum in ipsa conversione patientem. Et salvum me fac, id est fac me incolumem proficere in bono, dando virtutes. Et hoc, propter misericordiam tuam, non meritis meis,
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. & quid inde: Et inclinauit dñs hunc
calicẽ .i. legem. exhoc .i. auideo. in hoc .i. inhunc
& licet inclinet: Ueruntam̃ fex eiꝰ non. ẽ. exina¬
uuta. apud iudeos. quia carnalia sacramenta.
apud eos remanserunt. & bibent ex eo mixto.i.
calicis. scił humiles peccatores: alii fecem. scił

Expanded text:
ntorum. Et quid inde? Et inclinavit Dominus hunc ntorum. Et quid inde? Et inclinavit Dominus hunc calicem, id est legem. Ex hoc, id est a Judaeo, in hoc, vel in hunc, Et licet inclinet, verumtamen faex ejus non est exinanita apud Judaeos, quia carnalia sacramenta apud Judaeos remanserunt; et bibent ex eo misto, id est calicis, scilicet humiles peccatores, alii faecem, scil
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc. Huc usq tenditur uis ꝓbationis. s sin¬
gula uĩba. qͥd intelligentie contineant: uideamꝰ.
Calix. ẽ. lex. ⁊ omuis scͥptura uet̾is testamenti
ubi nouũ testamentũ absconditum. ẽ: quasi
infece corporaliũ figurarũ. que dr̃ calix. quia
inde inebriat ds̃ mentes credentiũ. Calix gͦ
ium meri .i. legis sinc̾e.ẽ: qͣntũ ad p̾cepta.⁊ mo¬
ralia. iusta.⁊ bona. scił diñ unum adorab̾. ñ occi¬
des.⁊c̾. Uel calix tum meri dr̃: qͣntũ ad sp̃ualẽ
intelligentiam. plenꝰ mixto .i. fece corporalium¬
zeliquatꝰ. ẽ. in humiles gentiles. s apud iudeoᷤ
fex figure remansit. de qua om̃s iudei infidi¬
potati st̃. & hoc ẽ. uideũ humiliat. gentilem
exaltat. & ħ ꝑ legem. quia calix .i. lex. ⁊ totũ uetꝰ
testamentũ: est inmanu dnĩ .i. in potestate. xp̃i
meliatoris. Calix dico uini meri: ꝓpt̾ sincerita¬
tẽ moralium p̾ceptoꝵ. & sp̃ualis sensꝰ. & ille
calix. ẽ. plenus mixto .i. fece corporaliũ sacram̃¬

Expanded text:
singula verba quid intelligentiae contineant, videamus. Calix est lex, et omnis scriptura Veteris Testamenti, ubi Novum absconditum est, quasi in faece corporalium figurarum, quae dicitur calix, quia inde inebriat Deus mentes credentium. Calix ergo vini meri, id est legis sincerae est, quantum ad praecepta moralia justa et bona, scilicet Deum unum adorabis, etc. Vel calix vini meri dicitur, quantum ad spiritualem intelligentiam, plenus misto, id eet eliquatus est in humiles gentes, sed apud Judaeos faex figurae remansit, de qua omnes ipotati sunt. Et hoc est, Judaeum humiliat, et gentilem exaltat. Et hoc per legem, quia calix, id est lex et totum Vetus Testamentum est, in manu Domini, id est in potestate Christi mediatoris. Calix dico vini meri, propter sinceritatem moralium praeceptorum, et spiritualis sensus. Et ille calix plenus misto, id est faece corporalium sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
ta. scił humilitas. ⁊ casia. scił fides spirabunt aliis
rat uestim̃ta. scił scõs. qui tamen ꝓpt̾ aliud uestim̃ta
ꝓpt̾ alud domꝰ dicunt᷑. qui ipse st̃ eburnee. Uestim̃¬
ta xp̃i dicunt᷑ quia ornant ipsum uita ⁊ doctͥna.
domus quia meis habitat xp̃c eburneẽ. quia ipsi st̃
casti. ut elephas aquib dam castum aial dr̃. Ebur
etiam frigide nature. ẽ. ideo mebore castitas significat᷑.¬
⁊ sicut ebur. pͥus obscurum lnniᷤᷤ ⁊ sexis ⁊ sculpłis
lucidum sit. ita ⁊ scĩ ꝑsecutiones ⁊ attiones diu̾soꝵ sup¬
plicioꝵ elimati qͣsi uirtutũ uarietate fiunt lucidi.

Expanded text:
ta, scilicet humilitas; et casia, scilicet fides, spirabunt aliis rat vestimenta, scilicet sanctos, qui tamen propter aliud vestimenta, propter aliud domus dicuntur, quae ipsae sunt eburneae. Vestimenta Christi dicuntur, quia ornant ipsum vita et doctrina: domus, quia in eis habitat Christus; eburneae, quia ipsi sunt casti, ut elephas a quibusdam castum animal dicitur. Ebur enim frigidae naturae est. Ideo in ebore castitas significatur: et sicut ebur prius obscurum limis et serris, vel sculpulis lucidum fit, ita et sancti perfectiones et attritiones diversorum suppliciorum elimat
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝑ aqͣm baptismi. ⁊ hoc ẽ. Mirra ⁊gutta ⁊ casia spi¬
rabunt auestimentis tuis .i. acorpore. xp̃i. quo qͥsi
ueste celatur deitas. ⁊ non tantũ acorpore xp̃i ħ
⁊ hoc. ẽ. auestimentis tius exspirant ħ odoramenta.
ex qͥb odoramentis uirtutũ delectauerunt te .i.
delectabilem habuer̃t te. filie regũ t̾renoꝵ adlit̾ã.
⁊ hoc in honore tuo. scił non eurantes honorẽ patrũ.
s xp̃i. uł reges dicit apłos qui se ⁊alios iniurtitib
regunt. quoꝵ filie st̃ om̃s ꝑeos infide geniti quoᷤᷤ
inhonore xp̃i non suo genuerunt. Aspõ enim xp̃ia¬
ii. non apetro petͥni. non apaulo paulini dicuntur.
⁊ est tractum hoc auet̾i lege. In lege enĩ scͥptum. ẽ.¬
Si quis mortuus fuerit frat̾ sine semine accipiat
uxorem frat̾ etꝰ. Uel alius ꝓpinquior de cognatiõe
ut suscitet sem̃ non sibi s fr̃i suo. ⁊ habeat natus
nomen defuincti. hoc sp̃ualit̾ cõpetit xp̃o. qui est

Expanded text:
baptismi. Et hoc est. Myrrha et gutta et casia, spirabunt, a vestimentis tuis, id est a corpore Christi, quo quasi veste celatur deitas. Et non tantum a corpore Christi, haec et hoc est, a vestimentis tuis, spirant haec odoramenta, ex quibus odoramentis virtutum delectaverunt te, id est, delectabilem te habuerunt filiae regum terrenorum, ad litteram. Et hoc, in honore tuo, scilicet non curantes honorem Patrum, sed Christi. Et reges dicit apostolos, qui se et alios virtutibus regunt, quorum filiae sunt omnes per eos in fide geniti, quos in honore Christi, non in suo genuerunt, a Christo enim Christiani, non a Petro Petrini, vel a Paulo Paulini dicuntur. Et est hoc tractum a veteri lege. In lege enim scriptum est: Si mortuus fuerit frater sine semine, accipiat uxorem frater ejus vel alius propinquior de cognatione, ut suscitet semen, non sibi sed fratri suo et habeat natus nomen defuncti, . Hoc spiritualit
Abbreviated transcription (Latin):
Hic laudat ꝓ¬
pħa sponsum abuxore ⁊ ornatu. ⁊ pͥus abornatu.
Quasidic̾et. ñ mͦ hoc p̾dicta habes. s etiã myrra &
gutta ⁊ casia spirabant auestimentiꝰ tuis boni odo¬
res uirtutũ. his aromatib significant᷑. Unde apłs
ait. xp̃i bonus sumꝰ odor. qui odores bene adhibñ¬
tur nuptiali gaudio ut innuptiis solet fieri Eist
Mirra que est amara speties uer. mes arcens
est carnis amaritudo que pellit u̾mes maloꝵ de¬
siderioꝵ. ⁊ male conscientie. ⁊ seruat aputredint
uicioꝵ. Gutta pellit om̃s inflaturas ⁊ timores .i.
humilitas que curat. duricias cordiũ. Ciasia maqͦ¬
sis locis nascit᷑. ⁊ crescit inimensũ ⁊ reddit odorem
ħ est fides que ꝑ baptismum crescit. Uestis autẽ xp̃i

Expanded text:
Hic laudat Propheta sponsum ab uxore et ornatu, et prius ab ornatu, quasi dicat: Non modo haec praedicta habes; sed etiam myrrha et gutta et casia spirabunt a vestimentis tuis. Boni odores virtutum his aromatibus signantur. Unde Aposi bonus odor sumus Deo . Qui odores bene adhibentur nuptiali gaudio ut in nuptiis solet fieri. Est Myrrha, quae est amara species, vermes arcens, est carnis amaritudo, quae pellit vermes malorum desideriorum et malae conscientiae, et servat a putredine vitiorum. Gutta pellit omnes inflaturas et tumores, id est humilitas, quae curat duritias cordium. Casia in aquosis locis nascitur, et crescit in immensum et reddit odorem: haec est fides quae per baptismum crescit. Vestis autem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Narrabo nomen tuum fr̃ĩb meis. ⁊ in eimͣ¬
głio. Uade ⁊ dic fratͥb meis. Qm mortiuis. ẽ. sine
semine. quia pendens incruce uix unũ solum la
tͦnem cõmedit. Unde ait. Singłarit̾ sum ego ddo¬
nec tͣnseam. Eit alibi. Tora die expandi manꝰ meas.
sponsan sponsus est. quoꝵ p̾dicatione gentium
multitudo intͣuit ad xp̃m. ⁊ habet natꝰ nom̃ de sũc
ti .i. conu̾si adfidẽ habent nom̃ xp̃i crucifici. aqͦ

Expanded text:
dicit: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Et in Evangelio: Vade, et dic fratribus meis , qui mortuus est sine semine, quia pendens in cruce vix unum latronem solum comedit. Unde ait: Singulariter sum ego, donec transeam . Et alibi: Tota die expandi manus meas sponsam, sponsus est , quorum praedicatione gentium multitudo intravit ad Christum. Et habet natus nomen defuncti, id est conversi ad fidem habent nomen Christi crucif
Abbreviated transcription (Latin):
& boues. Quasi diceret. quia non st̃ tua s mea.
Cur gͦ queram ate quod meñ est qui creaui: &
hoc est. Qm̃ mee st̃ om̃s fere siluarũ .i. mea st̃
que non possides. scił indomita ⁊ etiam iumenta
que pascis inmontib ⁊ boues. qͣsi. mea st̃ etiam¬

Expanded text:
 Aug. Quasi dicat: Quia non sunt tua, sed mea, cur ergo quaeram a te quod meum est qui creavi? Et hoc est quoniam meae sunt omnes ferae silvarum, id est mea sunt, quae non possides, scilicet indomita. Et etiam jumenta, 107 quae pascis in montibus et boves. Quasi dicat: Mea
Abbreviated transcription (Latin):
leuauit ut mauꝰ hr̃e tam corporis qͣm boneopa¬
tionis extendant᷑ ad dm̃. In nonune dei nẽpe leuat
manꝰ. qui bonis oꝑib insistens. tensis manib¬
corporis infigura crucis dm̃ orat. Uncde apłs.
Leuantes puras manꝰ inoratione sine ira ⁊ dis¬
ceptatione. Ii huiꝰ tei figuram p̾cessit. qͦd moy¬
ses fecisse in exodo legitur: qui dum mnoratione
leuaret manꝰ addñm popłs dei uincebat ama¬
lech. Dũ uͦ deponeret mauꝰ suꝑabatur isrł.

Expanded text:
tam corporis quam bonae operationis, extendantur ad Deum. In nomine Dei nempe levat manus qui bonis operibus insistens tensis manibus in figura crucis Deum orat. Unde Apostolus: Levantes puras manus in oratione sine ira et disceptatione . In hujus rei figuram praecessit 132 quod Moyses fecisse in Exodo legitur, qui, dum in oratione levaret manus ad Dominum, populus Dei vincebat Amalec; dum vero dep
Abbreviated transcription (Latin):
Catha¬
ra abinferiori sonat. sic̃ psalt̾ium asuꝑiori. quigͦ
p̾cepta dei facit. ⁊ non patitur inpsalt̾io confitetur.
Qui uͦ facit ⁊ patit᷑. qͦd. ẽ exinferiori natura: icy¬
thara confitetur. Et. ẽ. sensꝰ. Confitebor tͥ inci

Expanded text:
Cithara ab inferiori sonat, sicut psalterium a superiori. Qui ergo praecepta Dei facit, et non patitur, in psalterio confitetur. Qui vero facit et patitur, quod est ex inferiori natura, in cithara confitetur. Et est sensus: Confitebor tibi
Abbreviated transcription (Latin):
s quare tͥstis. ⁊c̾. Uelita iunge. Quia confitebor.
gͦ quare tͥstis es anima mea. ħ dicit quia uult
eam erig̾e admeliora uł forsitan quia ñ potest
iuste inuenit tam̃ in homine quid rep̾hendat
ds̃. quid nec ille ipse qui uidicandus. ẽ. forte ui¬
det. ħ timens anima coutͣbatur. Uñ ⁊ subdit. &
quare conturbas me rationẽ frequenter ⁊ uehem̃¬
ter ꝑsuadet iͥsticiam huiꝰ scłi fugiendam. que
pacientiam ⁊ caritatẽ ⁊ spẽ extinguit ⁊ totã uita¬
bonam confundit. poniꝰ:S

Expanded text:
d quare tristis, etc. Vel ita junge: Quia confitebor, ergo, quare tristis est anima mea? Hoc dicit, quia vult eam erigere ad meliora; vel forsan quia non potest juste invenit tamen in homine quid reprehendat Deus: quod nec ille ipse qui judicandus est, forte videt. Haec timens anima conturbatur. Unde subdit: Et quare conturbas me? rationem? frequenter et vehementer persuadet tristitiam hujus saeculi fugiendam, quae patientiam et charitatem, et spem exstinguit, et totam vitam confundit potius
Abbreviated transcription (Latin):
lus apłs gentiũ qui plus omnib stillauit doc¬
tͥue guttaᷤ. qͥbene significat᷑ ꝑmontẽ syna. qͥa
pͥus fuit generatꝰ in seruitutem ex lege quȩ fuit
data inmonte sẏna. Uel ita scdm eandem lit̾ã.
que est mons synai afacie dei isrł. scił distilla¬
uit. Idem st̃ celi ⁊ mondes .i. idẽ. ẽ. scił apłi sig
nificant᷑ ꝑcelos⁊ monteᷤ nec tam̃ dicit montes. s
mons idem significans sin gulari nu¬
mero qͦd plurali. Sicut ⁊ alibi. Qum dr̃ celi e¬
narrant. ⁊ firmamentũ annuntiat. idẽ signifi¬
cat ꝑcelos. ⁊ firmam̃tũ. ⁊ ẽ. mois syna .i. apłi afacie¬

Expanded text:
lus gentium, qui plus omnibus stillavit doctrinae guttas, qui bene significatur per montem Sina, quia prius fuit generatus in servitutem ex lege, quae fuit data in monte Sina. Vel ita secundum eamdem litteram, quae mons Sina a facie Dei Israel scilicet distillavit. Idem nificantur per coelos et montes. Nec tamen dicit montes, sed mons, idem significans singulari numero quod plurali, sicut et alibi cum dicitur: Coeli enarrant, et firmamentum annuntiat ; idem significat per coelos et firmam
Abbreviated transcription (Latin):
Hucusq fuit clamor paupum. quẽ ñ obli¬
uiscit᷑ ds̃. inde dicit ȩccła quȩ affligit᷑: se
gaudere.⁊ asserit se saluari dicens. Srul.¬
tabo. quasi. qͥa exaltas me de portis mortis.
Ideo. exultabo insalutari tuo. id .ẽ. in iħu

Expanded text:
Hucusque fuit clamor pauperum, quem non obliviscitur Deus: inde dicit Ecclesia, quae affligitur, se gaudere, et asserit se salvari, dicens: Exsultabo. Quasi dicat: Quia exaltas me de portis mortis: ideo, exsultabo in salutari tuo, id est in Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
Rexuͦ .i. xp̃c. qui uere. ẽ iex. quẽ reicier̃t iudei
letabitur. ⁊ si uisi st̃ suꝑasse indeo patre. Unde.
ego inpatre ⁊ pat̾ mine est.⁊ laudabuntur.i.
laudabiles erunt. qui xp̃m. ñ uulpẽ elegertnt
om̃s qui urrant in eo .i. qui ei pollicent᷑ ⁊ uouerł̃
bonam uitã .i. nota quod art uirant in eo. ñ
rant ineo ꝓmittendo obseqͥum ei. post: cau¬
sam leticie subdit. quia obstructum. ẽ. Uel
struent᷑ non xp̃iam. Nota quia in his duob
u̾sib confert bona ⁊ mala diu̾sarũ parciũ.

Expanded text:
ecerunt Judaei, laetabitur, etsi visi sunt superasse, in Deo Patre. Unde: Ego in Patre, et Pater in me est . Et laudabuntur, id est laudabiles erunt, qui Christum non vulpem elegerunt, omnes qui jurant in eo, id est qui ei pollicentur, et vovent bonam vitam. Et nota quod ait, jurant in eo, non rant in eo, promittendo ei obsequium. Post causam laetitiae subdit, quia obstructum est, vel struentur, non Christiani. Nota quia in his duobus versibus confert bona et mala diversarum partium.
Abbreviated transcription (Latin):
cisti tudñe ds̃ m̃s mirabilia tua incorporalib ⁊ in
spualib incorporalib ut celum. t̾ram. ⁊ petrum
ambulantẽ suꝑ aquas. quod fuit insigno sp̃ualis
sicco pede ambulare facit. Magis uͦ facis quam
histrio. Ille cnĩ didicit ambulare infune. tu uͦ fa¬
Quis consiliariꝰ eiꝰ fuit. ⁊ non.ẽ. qͥs simił sit tibi.
mnillis omnib nulli auctores arcium possc̃ cõpa

Expanded text:
 mirabilia tua et in corporalibus et in spiritualibus. In corporalibus, ut coelum, terram, et Petrum ambulare super aquas ; quod fuit in signo spiritualis sicco pede ambulare facis. Majus ergo facis quam histrio. Ille enim didicit ambulare in fune; tu vero faquis consiliarius ejus fuit? Et non est qui similis sit tibi: in illis omnibus nulli auctores artium. PA
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib pauꝑes. aliter non audiret. ⁊ non despexit
uinetos suos mortalitate. qua dñs offensꝰ: seruos
cõpediuit. s inde clamantes audit. Has onĩs com¬
pedes onerat. qui ultra necessaria querit. s suffici¬
at diei malicia sua. Uel unctos suos p̾eccatis .i. ase¬

Expanded text:
 pauperes. Aliter non audiret. Ita et vos audiet, et non despexit vinctos suos mortalitate, qua Dominus offensus servos compedivit, sed inde clamantes audit. Has compedes onerat, qui ultra necessaria quaerit; sed sufficiat diei malitia sua . Vel vinctos peccatis,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ipsi uidentes ita conturbati st̃ ad penitñ¬
rodis cont̾es naues tharsis. quia naues intharso
cilicie que magos ꝑaliam mã ret̾itentes tͣnspo¬
suisse inpatͥam suam credebantur confracte
st̃ abherode.

Expanded text:
quia ipsi videntes ita conturbati sunt ad poenitenrodis, conteres naves Tharsis, qui naves in Tharso Ciliciae, quae magos per aliam viam revertentes, transposuisse in patriam suam credebantur, confractae sunt ab Herode.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis exponit᷑. qͣsi dit̾et. Iere suscipiet eam quia ꝑ
incarnationẽ que uere fiet. Qm̃ ecce reges t̾re .i. pͥn¬
cipes uideoꝵ congregati st̃ ab herode sciscitante
abeis. locum dñice natiuitatis. ⁊ ipsi conuenert᷑
munum concordit̾ dicendo. In bethleem iude¬
gerant. Ad mirati st̃ de tanta gła. ⁊ non leuit̾ ocio¬
se. s conturbati sc̃ ꝓpeccatis. ⁊ cõmoti st̃ ad fidem.¬

Expanded text:
cipiet, quia per incarnationem quae vere fiet, quoniam ecce reges, id est principes Judaeorum, congregati sunt, ab Herode suscitante ab eis locum Dominicae nativitatis. Et ipsi convenerunt in unum, concorditgerant. Admirati sunt. De tanta gloria, non leviter vel otiose. Sed conturbati. Pro peccato, et Commoti sunt. Ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
piet eam ciuitatẽ tutandã. Et quid opꝰ. ẽ. ut tuea¬
tur eam: ualde opus. ẽ. Qm̃ ecce reges gentes¬
tatẽ ut delerent eam. S post ea ipsi tudentes
fidẽ sic. scił quod tam digna. ẽ. hec tiuitas amirati
st̃. ⁊ post amirationẽ conturbati st̃. ħ ⁊ reliqua
que secunt᷑ non mutant᷑ alectione pͥori. Et aliter

Expanded text:
piet eam civitatem tutandam, et quid opus est, ut tueapiet eam civitatem tutandam, et quid opus est, ut tueatur eam? Valde opus est, quoniam ecce reges tetatem, ut tollerent eam; sed postea, ipsi videntes, per fidem, sic, scilicet quod tam digna est haec civitas, admirati sunt; et post admirationem, conturbati sunt. Hoc et reliqua quae sequuntur non mutan
Abbreviated transcription (Latin):
In illa conturba¬
tione fuerunt dolores penitentie dolorts dico.
ut parturientis .i. graues. s utiles. quia inde
forti timore tiuiudicaturi cont̾es naues thar¬
sis .i. euertes suꝑbiam gentiũ. Cicilia namq
regio atbarso. met̾poli sua tharsis dr̃. ꝑhanc gs̃
accipiuntur. a parte totum. Uel tharsis . ẽ. car¬
thago que nautib olim Noruit admer candñ
quib suꝑbia gentiũ designat᷑. que mincer¬
tis diuiciarum uelud inflatib uenti confidit.
s iam firma sedes. ẽ. insyon. non inmari. ibi
enim stabiliri debemus. non ꝑflari omni uen¬
to doctͥne. Et nota quod ait cont̾es. hoc enim
dicit asimili naufragantiũ. uł iuxta int̾p̾tatio¬
nẽ nomiuis. Int̾p̾tat᷑ enĩ tharsis exploratio gau¬
dii. Naues uͦ tharsis sunt discussores. indiuersis
explorantes. hos cont̾it dñs ut abhis desistant
Aliter ab illo loco. Cum suscipiet eam. quasi di¬
ceret. ds̃ cognoscet᷑ indomib eiꝰ. ⁊ hoc: cum susci¬

Expanded text:
in illa conturbatione fuerunt dolores poenitentiae. Dolores dico, ut parturientis, id est graves, sed utiles, quia inde forti timore tui judicaturi. Conteres naves Tharsis, id est evertes superbiam gentium. Cilicia namque regio a Tharso metropoli sua Tharsis dicitur: per hanc gentes accipiuntur; a parte totum. Vel Tharsis est Carthago, quae navibus olim floruit ad mercandum, quibus superbia gentium signatur, quae in incertis divitiarum, velut in flatibus venti confidit. Sed jam firma sedes est in Sion, non in mari. Ibi enim stabiliri debemus, non perflari omni vento doctrinae . Et nota quod ait conteres; hoc enim dicit a simili naufragantium. Vel juxta interpretationem nominis. Interpretatur enim Tharsis exploratio gaudii. Naves ergo Tharsis sunt discursores, in diversis es. Hos conteret Dominus, ut ab his desistant. Aliter ab illo loco, cum suscipiet eam, quasi dicat: Deus cognoscetur in domibus, et hoc, cum susci
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ st̃ in excus abiles. quia nolunt u̾itati cre¬
dere. ⁊ ħ est. Puror illis scđm similitudinem
serpentis. quia tra obstinatoꝵ irreuocabilis
ẽ. cuiꝰ serpentis. sic̃ aspidis surde. Unde sur¬
da: Ecce. ⁊ obturantis aures suaᷤ. t̾ra ⁊ cauda.
dr̃ enĩ alt̾am aurẽ t̾re affig̾e. alt̾am cauda
obstruere. ne uocẽ incantantis audiat. sic isti
ne audiant uera: obturant aures audiendi
cata. Et notandũ quia ñ laudat᷑ ascriptura
unũcũq dat᷑ similitudo ut de iniqͦ iudice. qͥ
rogantem uiduã uix audiuit. quẽ dñs non
cõmendat. ita ⁊ hic sequit᷑.

Expanded text:
unt inexcusabiles, quia nolunt veritati credere. Et hoc est, Furor est illis secundum similitudinem serpentis, quia ira obstinatorum irrevocabilis est. Cujus serpentis? Sicut aspidis surdae. Unde surda? ecce et obturantis aures suas, terra et cauda. Dicitur enim alteram aurem terrae affigere, alteram cauda obstruere, ne vocem incantantis audiat: sic isti, ne audiant vera obturant aures suas audiendi cata. Et notandum quia non laudatur a Scriptura, undecunque datur similitudo ut de iniquo judice, qui rogantem viduam exaudivit, quem Dominus non commendat . Ita et hic. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
ostũdit. xp̃m. in munẽ ab omni malo.
& plenũ omni bono inse. hic utilis no¬
bis ostñdit᷑. ⁊ hoc: tͥb modis. scilicet dats
fructũ uitȩ. ⁊ folia. ⁊ obumbrans. Et no¬
ta qͦd hȩc omnia. non omni beato uiro
conueniunt. s soli xp̃o. ⁊ est. hic plena dif¬
finitio beati uiri. quasi meditabitur die
ac nocte. Et erit tanqͣm lignũ. loquit᷑ de
xp̃o. asimili ligni uitȩ qͦd est in paradiso.
de qͦ homo obediens cõmederet. ⁊ uiueret in

Expanded text:
ostendit Christum immunem ab omni malo, et plenum omni bono in se; hic utilis nobis ostenditur: et hoc tribus modis, scilicet dans fructum vitae, et folia, et obumbrans. Et nota quia haec omnia non omni beato viro conveniunt, sed Christo soli. Et est haec plena diffinitio beati viri, quasi dicat: Meditabitur die ac nocte, et erit tanquam lignum. Loquitur de Christo, a simili ligni vitae quod erat in medio paradisi, de quo homo obediens, si comederet, viveret in
Abbreviated transcription (Latin):
tib eam. Tanqͣm: aliqndo similitudinem
tantũ notat. Aliqͣndo ueritatiᷤ exp̃ssionẽ
facit. Aliqͣndo utrũq ut hic. Ita enĩ no¬
tat similitudinẽ. ut ueritati ñ excludat
accedere possumꝰ. ⁊ hoc: Secus decursus

Expanded text:
Tanquam, aliquando similitudinem notat tantum, aliquando veritatis expressionem facit, aliquando utrumque, ut hic. Ita enim notat similitudinem, ut veritatis non excludat a
Abbreviated transcription (Latin):
tre eiꝰ fluent aque uiue. ⁊ est contͣ estũ ui.¬
cioꝵ. Ut aqua contͣ estũ sitis.⁊ est. Plan.
tat᷑ secus decursus aquarũ. id est homo
fiet scdm oꝑationẽ sp̃s scĩ. qui ineũ plenis¬
sime descendit. ⁊ ideo apponit decursus.
t᷑. Ut sitis aqua ⁊ est. Plantatꝰ secus de cursꝰ
aquarũ. id. ẽ. scdm sapientiã. q̃ hominẽ su.

Expanded text:
Et est contra aestum vitiorum, ut aquae contra aestum sitis. Et est, plantatum est secus decursus aquarum, id est homo fiet secundum operationem Spiritus sancti, qui in eum plenissime descendit. Et ideo apponit decursus atur, ut sitis aqua. Et est plantatum secus decursus aquarum, id est secundum sapientiam, quae hominem su
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̃ mͥ .i. admeum honorẽ. Inde alibi. Iumul¬
titudine uirtutis tue mencient᷑ tibi inamici tui.
Uel ita. filii non mei dicendi. s aliẽni .i. uidei
michi. Dequib ysaias. Iegenti peccatͥci filuis alie¬
nis popło pleno peccatis. Prius enim uidei dice¬

Expanded text:
i, id est ad meum honorem. Unde alibi: In multitudine virtutis tuae mentientur tibi inimici tui. Vel ita Filii non mei dicendi, Aug. sed alieni, idmihi. De quibus Isaias. Vae genti peccatrici, filiis alienis populo pleno peccatis! Hier. Prius enim Judaei fi
Abbreviated transcription (Latin):
de debiles. quia uetꝰ testamentũ tenentes. ⁊ nouũ
respuentes. claudi effecti st̃ unũ pedẽ habentes:
alt̾o carentes. ⁊ inislo etiam qͣm habent claudi
st̃ quia claudicauert̃ etiã asemitis suis .i. etiã
inuet̾i lege st̃ claudi. sequentes pociꝰ suas tra

Expanded text:
de debiles, quia Vetus Testamentum tenentes, et Novum respuentes, claudi effecti sunt, unum pedem habentes, altero carentes. Et in illo etiam quam habent claudi sunt, quia claudificaverunt, etiam a semitis suis, id est etiam in veteri lege sunt claudi, sequentes potius suas tra
Abbreviated transcription (Latin):
scił manifesta: faciet. quasi diceret. gͣue. ẽ apd̃
dm̃ instia religione peccari qͦd pondere acute
ꝓ numerationis ostũdit᷑. Uere ħmanifesta requi-¬
cet. quia etiã occulta. ipse enĩ nouit abscondita
cordis. quo scił corde magiᷤᷤ religio gerit᷑. qm
deuotione corporis. Et nͦta quod ait. nouit.
Noscere facit ds̃. qͦd te facit noscere. Unde

Expanded text:
icet manifesta faciet. Quasi dicat: Grave est apud Deum in sua religione peccare, quod pondere acutae pronuntiationis ostenditur. Vere haec manifesta requiret, quia etiam occulta ipse enim novit abscondita cordis. Quo, scilicet corde, magis religio geritur, quam devotione corporis. Et nota quod ait novit. Noscere dicitur Deus, quod te facit noscere. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tens deo olim uemi inpecc̃m. ⁊ hoc. ẽ. qͦd ait. Qm̃¬
dum. scił confessionẽ peccati inuẽtauert̃ ossa
mata .i. int̾ior fortitudo defecit. Sicontͣ fecisset
innouaret᷑. uirtus eiꝰ robusta in dño. Si enim
clamasset pecc̃a inueniret᷑ inse infirmꝰ s fieret
indño firmꝰ. Nunc autẽ ꝑuerse tacuit pecc̃a.
⁊ clamauit merita. Unde subdit. dum clama.¬
rem tota die. Dixi enim qͦd ñ. e̾it. dicendum
de iusticia mea. Non .ẽ. contͣrium qͦd ait. tacui
dum clamarem: Tacuit enim quedam ñ tacuit.
quedam tacuit unde ꝓficeret. non tacuit unde
deficeret. tacuit confessionẽ. cdamauit de m̾itiᷤ
p̾sumptionẽ. Sana m̃bra medico ostñdebat uul¬
nerata regebat᷑. ⁊ ideo non fuit curatꝰ. non fuit sa
in qͦ cum iaccet m̾ita ampliꝰ deficit eiꝰ fortitudo.
Exaggerat enim culpã dũ defendit ꝓpellit
gr̃am dũ merita iactat. gͦ etiã siñ sit sibi. consciꝰ¬
telligit. aut quis głatur se castum habere cor÷

Expanded text:
tens Deo olim, veni in peccatum. Et hoc est quod ait, qdum, scilicet confessionem peccati. Inveteraverunt ossa mea, id est interior fortitudo defecit, si contra fecisset, innovaretur virtus robusta in Domino. Si enim clamassem peccata, inveniretur in se infirmus; sed fieret in Domino firmus. Nunc autem perverse tacuit peccata, et clamavit merita. Unde subdit: Dum clamarem tota die. Dixi enim quod non esse dicendum de justitia mea, ergo non est contrarium quod ait, tacui dum clamarem. Tacuit enim quaedam, non tacuit quaedam; tacuit unde proficeret, non tacuit unde deficeret; tacuit confessionem, clamavit de meritis praesumptionem. Sana membra medico ostendebat, vulnerata tegebat. Ideo non fuit curatus, non fuit sain quo cum jactet merita, amplius deficit ejus fortitudo. Exaggerat enim culpam, dum defendit: propellit gratiam, dum merita jactat. Ergo etiam si non sit sibi quis conscitelligit ? aut, quis gloriatur castum se habere cor?
Abbreviated transcription (Latin):
pharistus. qui dicebat. non sum sic̃ cct̾i homi¬
num. Ic̃. Uel ita. uł tacui uoce peccatũ. dũ
clama rem tota die effectu me fore peccatorẽ
quia pena peccati. uł int̾ior excecatio me pecca¬
torẽ ostãdebat.
rẽ ostũdebat. Qm̃ die ac nocte grauata est
suꝑme manꝰ tua: conuersus sum merũpna mea¬

Expanded text:
dicebat: Non sum sicut caeteri homines, etc. . Vel ita, tacui, voce peccatum, dum clamarem tota die, affectu me fore peccatorem, quia poena peccati vel interior excaecatio me peccatorem ostendebat. VERS. 4.-- « Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua; conversus sum
Abbreviated transcription (Latin):
exponunt᷑ bona ⁊ mala utriusq partis. scił con¬
tra difficultates scłi quas hic patitur. dicit secu¬
ritatem suam. c̾ẽ. exdeo. inqͣ memor. ẽ. eiꝰ. ⁊ memo¬
ceret obliuisci dm̃. & simemor fui inquiete tͣc
incipit beneoꝑari. ⁊ bencait. si instratu ⁊ in ma¬
ne. Si enim nones memor inquiete nec inactio¬
ne. Si uͦ mnocio tunc ⁊ in oꝑatione ne mea deficiat.
Ideo addit ostendens quare ñ deficiat. ⁊ sit me¬
mor quia fuisti ad iutor m̃s. Nisi enĩ adiuuet
hic ds. bona implere non possumꝰ. Uelita uix¬
ta moralem sensum. ⁊ conueuit in parte cum
p̾cedente sententia. qͣsi dic̾et. laudabo .i. quia
memor fui tui suꝑstratũ. ꝑ stratũ inqͦ qͥesci¬
mus ꝓsꝑa. accipe inquib isfe. ẽ menor dei qͦd
uix homo facit. ⁊ meditabor inte in matutiuᷤ
.i. luce gr̃e. mͥ illuscescente. In nocte enĩ fiunt¬
luce bona debemꝰ facere. Nemo enin in ma¬

Expanded text:
exponuntur bona et mala utriusque partis, scilicet contra difficultates saeculi, quas hic patitur. Dicit securitatem suam esse ex Deo, in qua memor est ejus, memoceret oblivisci Deum. Et si memor fui tui in quiete, tunc incipit bene operari. Et bene ait, si in stratu, et in mane. Si enim non es memor in quiete nec in actione. Si vero in otio, tunc et in operatione. Ne in ea deficiat, ideo addit, ostendens quare non deficiat, et sit memor, quia fuisti adjutor meus. Nisi enim adjuvet Deus hic, bona implere non possumus. Vel ita juxta moralem sensum, et convenit in parte cum praecedenti sententia. Quasi dicat: Laudabo, si, id est quia memor fui tui sumus prospera accipe, in quibus iste est memor Dei, quod vix homo facit. Et meditabor in te in matutinis, id est luce gratiae mihi illucescente. In nocte enim luce, bona debemus facere. Nemo autem in ma
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec tamen equatus angeł: obliuiscar gr̃e. que
me lib̾auit. Uel ita. tu es ꝓtector. m̃s. & inte est canta¬
laudabo: s hic tẽpore spei. tẽpore gemitꝰ. tanqͣm ꝓ¬
digiũ fcs sum multiᷤᷤ qui mͥ insultant. quua ctedo
quȩ non uideo. ⁊ iuas eoꝵ respuo. s tam̃ non timebo.
& .i. quia tu adurtor fortis ut uincam ñ mͦ ꝓtector.
& ideo ħimputatio uł impugnatio illoꝵ: est negli¬
genda ubi uirtus dei fauet. contͣ qͣm nicħ stat

Expanded text:
 obliviscar gratiae, quae me liberavit. Vel ita: Tu es protector, et in te cantalaudabo, sed hic tempore spei, tempore gemitus, tanquam prodigium factus sum multis, qui mihi insultant, quia credo quod non video, et vias eorum respuo; sed tamen non timebo; et id est quia tu es adjutor fortis, ut vincam, non modo protector. Et ideo haec imputatio, vel impugnatio illorum est negligenda, ubi virtus Dei favet, contra quam nihil stat
Abbreviated transcription (Latin):
.i. siealiqͦ respectui. & reuerentia: securib exci¬
dert̃ .i. cõminuert̃ ianuaᷤᷤ eiꝰ tẽpli. inquib ornan-¬
dis olim fuit cura in idipsum existentes .i. con¬
spirati inunũ constant̃. Nota quia anteqͣm
construeret᷑ tẽplũ. ꝓpħat eu̾sionẽ templi. in
securi ⁊ ascia. uł indolabro. alia lit̾a. & fracto¬
rio. dciecert eam ciuitatẽ. Securis cedit tͣbes.¬
& ascia minutiꝰ ꝑsequit᷑. ꝑ hoc gͦ & magnas res. &
minimas: dicit deiectas. ut ciuitas sit funditus
uorauit. Unde sequit᷑.¬

Expanded text:
 sine aliquo respectu et reverentia, securibus exciderunt, id est comminuerunt, januas ejus templi, in quibus ornandis olim fuit cura, in idipsum existentes, id est conspirati in unum constanter. Nota quia antequam construeretur templum, prophetat eversionem templi; in securi et ascia, vel in dolabro, alia littera, et fractorio dejecerunt eam civitatem. Securis cedit trabes; ascia minutius. Persequitur per hoc ergo et magnas res, et minimas dicit dejectas, ut civitas sit funditus voravit. Unde sequit
Abbreviated transcription (Latin):
Scła pats. libi agit deliberatione sp̃nali qͣm af¬
firmat ⁊ p̾catur ꝑ qͣm grate sc̃ i ꝑcussiones. dedi¬
sti metuentib te significationem ut fugiant ⁊ ut
infutumo liberentur ab erũpnis scłi. dilecti tui sal¬
uum fac dicit generał uistus collocando indextera
ut stemus addext̾am tuam detẽporali salute fiat
ut uis. Saporem habet iste de ualle saliuarũ qui
et̾na petit. dehi semꝑ auditur istus det̾renis ñ nisi¬

Expanded text:
a pars, ubi agit de liberatione quam precatur et affirmat, pro qua gratae sunt percussiones. Dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant. Et ut in futuro liberentur ab aerumnis saeculi. Salvum me fac dicit generalis justus, collocando in dextera ut stemus ad dexteram tuam, de temporali salute, fiat ut vis. Saporem iste habet de valle Salinarum, qui aeterna petit. De his semper auditur justus, ut de terrenis n