comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t ois: oriẽtalib. tolide ĩ sule sicilie
appellate. ab eolo yppotes filio. quẽ poe¬
ro dicit rector fuit istaꝵ ĩsulaꝵ. Et erina
ex eaꝵ uebulis ⁊ fumo futuros p̾dicebat
flatꝰ uentoꝵ: abimꝑitis uisus ẽ uentos
sua potestate retmusse. Eedem ĩsule mul¬
canie uocant᷑. qd̃ np̃e sic̃ ⁊ ethna ardeãt.

Expanded text:
insulae Siciliae appellatae ab Aeolo Hippotae filio, quem poero dicit, rector fuit istarum insularum, et quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab inperitis visus est ventos sua potestate retinuisse. Eaedem insulae et Vulcaniae vocantur, quod et ipsae sicut Aethna ardeant.
Abbreviated transcription (Latin):
uocata. degẏptii db egypto rege quodam
uocati fc̃: nã autea erei dicebãt᷑. Int̾pͥtat᷑
aut̃ lingua hedraica egypcii affligentes:
eo qd̃ afflir̾unt dĩ ppłm pͥusepͣ diuino au-¬
xilio liberarent᷑. aegyptꝰ int̾prͣ tͥbulacio.¬

Expanded text:
an . Aegyptii ab Aegypto quodam rege vocati sunt: nam ante aerei dicebantur. Interpretantur autem lingua Hebraica Aegyptii, affligentes, eo quod afflixerunt Dei populum, priusquam divino auxilio liberarentur. Aegyptii interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
nti his u̾bis distĩguit. Erra squit arda
i frigida e. aqua frigida hummida. ser
caudus e ⁊ humidus. ignis calidus atq
siecus. Phas eñi ugales qͣlitates. sic sibi
singula cõmiscent᷑. Cerra eñi cũ arnida

Expanded text:
ita his verbis distinguit: Terra, inquit, arida et frigida est; aqua frigida atque humida; aer calidus atque humidus; ignis calidus atque siccus. Per has enim jugabiles qualitates sic sibi singula commiscentur. Terra enim, cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
t̾is motu fi̾ arbitrant᷑. doq unpul¬
su niuotu ip̃oꝵ orbiũ dulce᷑ quda
⁊ plenũ suauitatis atq artis igͣtis¬
sinu iuodulaminis sonũ reddi. qu
scissus aer tam artifici motu.ia
cuta cũ grauib temꝑante. ita ua¬
uios eqͣlit̾ ꝯcentus efficiat. ut oẽm
suꝑgradiat᷑ iusici carminis sua¬

Expanded text:
trantur eoque inpulsu et motu ipsorum orbium dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaminis sonum reddi, quoniam scissus aer tam artifici motu et acuta cum grauibus temperante ita uarios aequabiliter concentus efficiat, ut omnem supergrediatur musici carminis sua
Abbreviated transcription (Latin):
rome ad creanddos magistrastus hł
ianuariis incãpo marcio ad q̃ omĩs
diguitates:⁊ de italia. Ergo adsum¬
mã comicia ꝯuentus necessarii ni¬
tiutinus. quo caduci dene̾t᷑. cu tã¬
ta uis e̾ ut hõ ualens ꝯeidat. spu

Expanded text:
magistratus Kalendis Ianuarii in campo Martio, ad quae omnis dignitates. Et de Italia ergo ad summa comitia sunt conuentus necessarii nidiutinus, quo caduci tenentur: cui tanta vis est, ut homo valens concidat, spu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignaro: euius cognieioni nichil goe¬
cultũ e̾. s ꝯfessio rei scilicet eiꝰ q̃ igno¬
rat᷑ ꝓfessa cognicio. Utile eñi sͥ ac io¬
cundũ qͥsquã ẽẽ estimau̾at. raꝑe. ad̾¬
ult̾ari. furari. S ubi ħ et̾ne damnacio¬
ni obnoxia ẽẽ cognouit᷑ statim. son¬

Expanded text:
ut ignaro, cujus cognitioni nihil occultum est, sed confessio est rei, scilicet, ejus quae ignoratur professa cognitio. 77. Utile enim sibi ac jucundum quisquam esse existimaverat, rapere, adulterari, furari; sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis
Abbreviated transcription (Latin):
obsurduisse aures nr̃as. niobetiorẽ nob̾
sensũ audiendi fcm ꝓpt̾ illam a pͥnci¬
pio nr̃e gen̾acionis ꝯcepti sonit᷑ ꝯsue¬
tudine̾. Etͤemplũ afferunt eo qd̃ młꝰ
flumoꝵ maximus eo iudelicet loco.
ubi se exaltissimis montib ĩabdita ꝓ¬
fluuii illa p̾cipidat. maguitudine
fragoris sui aures accolaꝵ obstruat.
ut audiendi uiuu̾e carere dicant᷑. ad¬
dunt p̾terea ideo sonũ hunc ñ ꝑuenire
ad t̾ras. ne capti hoĩes ꝑ suauitatẽ eiꝰ
adq dulcedinẽ quẽ celerruns ille
celoꝵ efficit motus. ab orit᷑alib ꝑtib
usq ĩoccasũ ꝓpͥa negocia atq oꝑa de¬
relinq̃rent noĩa hie ociosa remaͬrent.
quodam humane ad celestes sonos m̃

Expanded text:
urduisse aures nostras, et hebetiorem nobis sensum audiendi factum, propter illam a principio nostrae generationis concepti sonitus consuetudinem. Et exemplum afferunt, eo quod Nilus fluviorum maximus, eo videlicet loco ubi se ex altissimis montibus in catadupa illa praecipitat, magnitudine fragoris sui aures accolarum obstruat, ut audiendi munere carere dicantur. dunt praeterea ideo sonum hunc non peruenire ad terras, ne capti homines per suauitatem eius atque dulcedinem, quam celerrimus ille caelorum efficit motus, ab orientalibus partibus usque in occasum propria negotia atque opera derelinquerent et omnia hic otiosa remanerent quo
Abbreviated transcription (Latin):
est aut̃ ĩduas ꝑtes diuisus ita ut cum
uoluerit aꝑiat se. ⁊ cũ uolu̾eit claudat.
hic gͦ de ꝑfundo maris ascendit ma
tutinis horis. ht̃ eñi intra se carne᷑.
aꝑit os sum̃. suscipitq indra se dero¬

Expanded text:
Est autem in duas partes divisa, ita ut, cum voluerit, aperiat se, et, cum voluerit, claudat. Haec ergo de fundo maris ascendit, et matutino rore alit intra se carnem. aperit os suum, et suscipit intra se de ro
Abbreviated transcription (Latin):
euos greci comos uocant siue acomera¬
cione. Solebant eñi post cibũ hoĩes adens
audieudos neuire. S comiei pͥuatoꝵ ho¬
urinũ p̾dicant acta. uagiei u̾o res pub¬
ucas ⁊ regũ hystorias. Ite tragicoꝵ ar¬
gum̃ta. ec reb lutuosis. Comeoꝵ ex
eptiterũt. ut plautus. aetuis. serenet
alii. hii eñi ii̾isoꝵ delecta corrip̃t.
nec uetabat᷑ eis pessimũ quẽq dese̾¬
bere nes cuiuilibet peccata moresq
reꝑhend̾e. iuide ⁊ nudi pingiuit᷑ eos¬

Expanded text:
commessatione. Solebant enim post cibos, homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum predicant acta. Tragici vero respublicas, ac regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt. Comicorum ex extiterunt; ut Plautus, Actius, Terentius: alii; hi enim universorum delicta corripiunt; nec vetabatur eis pessimum quemque describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ciens arsere comete. Cometes: stella ẽ
dẽa eo eid comas luminis et se esfundat.
eed genꝰ syderis qͣndo apparuerit. aut
pesueucia aut fame aut bebeliũ sigr̃at.
eometes: aiut̾ latine eriite appellant᷑.¬

Expanded text:
ion appellasse. Cometes stella est dicta eo quod comas luminis ex se fundat. Quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut famem, aut bella significat. Cometae autem Latine crinitae appellant
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Est aut̃ scͥptura nulla ĩdigens sol¬
lẽnitate u̾boꝵ s solã testatoris uolun¬
tate̾ qͣlicũq scͥpture significacione ex¬
p̾ssam. cuius qͥ dẽ beneficio uoluntati¬
b defuuctoꝵ ꝯstat ẽẽ subuentũ. ꝓpter
legaliũ u̾boꝵ difficultate̾. aut certe ꝓpt̾

Expanded text:
us est scriptura nulla indigens solennitate verborum et sola testatoris voluntate, qualicunque scripture significatione expressa, cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum, propter lega
Abbreviated transcription (Latin):
laua ẽ quał fuit hercuł dc̃a qd̾
sit clauis ferreis inuice̾ religata
ñ e̾ cubito semis facta. ĩ longitudine.
hec icateia qͣm oracius caiam dicit.
Est eñi genus gallici deli exmat̾ia.¬

Expanded text:
lava est qualis fuit Herculis, dicta quod sit clavis ferreis invicem religata; et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateia, quam Horatius caiam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia
Abbreviated transcription (Latin):
ma quaꝵ diu̾sitas ꝑunetis diu̾so lo¬
co positis demonstrat᷑. Nbi eñi iuicio
ꝓ iuciacionis nec dũ plena pars
sensus ẽ. ⁊ dũ respirare oportet. fit cõ
ma .i. particła sensus. punctusq ad
inam litt̾am ponit᷑. ⁊ uocat᷑ subdis¬
tinctio. ab eo qd̾ punctũ subtis ad
unam litt̾am accipit. Ubi u̾o iam ꝑ¬
gradus ꝑnunciando plenam senten¬
cie clausulã facimus. fit ꝑiodus.¬
ꝑiodus puictũq ad caput lict̾e po¬
nimus .⁊ uocat᷑ distinctio .i. disiunctio.
qr integram separat sentenciã. hoc
qͥdẽ apud oratores. Ceceꝵ apud poetas
ubi uu̾su post duos pedes siuaba re¬
manet. cõma e̾.qr ibi post scansione̾
p̾ciso u̾bi facta ẽ. dotꝰ aut̃ u̾sus ꝑiodꝰ e.¬

Expanded text:
ma; quarum diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. Ubi enim initio pronuntiationis necdum plena pars sensui est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur; et vocatur subdistinctio, ab eo quod punctum subtus, id est ad imam litteram, accipit. Ubi autem gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus, punctumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiam. Hoc quidem apud oratores. Ceterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est
Abbreviated transcription (Latin):
te uocate ĩ quib dociꝰ fabrice po¬
dus erigit᷑ autqrua racio erato¬
lumnaꝵ altitudiuis tercia pars¬
ps
latitudinũ. genera rotundaꝵ qͣtuor
ra crassitudinis ⁊ altitudinis int̾ se
distautes. Qͥntũ genus ẽ eaꝵ q̃ uocã¬
tur attice. qͣternis angłis. aut ampliꝰ

Expanded text:
fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pas latitudinis. Genera rotundarum quatura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis au
Abbreviated transcription (Latin):
lia. Climar ẽ gradacio cũ ab co u̾bo q
seusus suꝑior t̾minat᷑. i ferior incipiat.
de de hinc qͥsi ꝑ gradus dicendi ordo
seruatᷤᷤ ut e̾ illud affyicam. Exunocẽ¬
eia nasert᷑ dignũas. et digiite honor
ephonore unꝑiũ. ex imꝑio ubertas.

Expanded text:
. Climax est gradatio, cum ab eo verbo quo sensus superior terminatur inferior incipit, ac dehinc quasi per gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: Ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex i
Abbreviated transcription (Latin):
na res pluros ĩ geminacione iorũ
thunt᷑. fũ aut̃ hoc scenia ũ solũ inse¬
ut apud gracũ. Pͥuericia tua adolesẽ¬
cie tue inhonestam̃tum fuit. adoie¬
scencia senectuti dedecoram̃tummi. se¬
uetꝰ rei publice flagiciũ. Sic ⁊ apud
scipione. Ni atq gratis moactus cũ
ilo suonsione feci. facta sponsione. ad
iudicẽ adduxi. adductũ pͥmo cetudam¬
naui. damuatũ ex uoluntate dimisi

Expanded text:
geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solum in siut apud Gracchum: 'pueritia tua adulescentiae tuae inhonestamentum fuit, adulescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi
Abbreviated transcription (Latin):
ba mollissima pila molaq derebat᷑
demde miscebat᷑ tͥb partib intri põ¬
dere. uł m̃sura. ac liqͣta ĩ alias forna¬
ces. tͣnsfundebat᷑. Que massa uocabat᷑¬
ut dirmꝰ. ad monitrũ⁊ atq hec recocta
fiebat uitrũ purũ. ⁊ candiũ. admonitꝰ.

Expanded text:
ba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus nitri pondere, vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum, atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
re laxent. s ꝑicła p̾donib declinada ꝓ¬
spiciũt. deĩde cũ his nat᷑a qd̾dã p̾dandi
munꝰ ĩ oleu̾it: magis aten̾o pullos suos
ĩslituere uident᷑ ad pͥdã: ꝙ passis abdicare
cõpendis̃. Cauet ne ĩ ten̾a crate pꝰgsscãt.
ne soluãt elicus. ne marcescãt ocio. ne
discãt cisi magis expectare ꝙͣ q̃rere
ne uat᷑e de deponãt uigorẽ. Int̾mittũt
studia infͥendi. ut ĩ nsũ rapiẽdi aude
ri gestãs hic ab accipiẽdo nora sũpsit¬

Expanded text:
relaxent, sed pericula praedonibus declinanda prospiciant. Deinde cum his natura quadam praedandi munus inoleverit, magis a tenero pullos suos instituere videntur ad praedam, quam pastus abdicare compendiis. 104 Cavent ne in tenera aetate pigrescant, ne solvantur deliciis, ne marcescant otio, ne discant cibum magis exspectare quam quaerere, ne naturae suae deponant vigorem. Intermittunt studia gestat; hinc ab accipiendo vel rapi
Abbreviated transcription (Latin):
Est eñi cͣcͣrius acuto. Circũflexꝰ. qr
de acuto ⁊i gͣui ꝯstat. Incipiẽs em̃i ab̾
acuto: ingͣuẽ desmit. atq ita dum
adscendit. ⁊ descendit. ⁊ circũflerꝰ efficit᷑.
acutꝰ aut̃. ⁊ cͥcũflexꝰ siłes st̃: nã ut̃q le

Expanded text:
est enim contrarius acuto. Circumflexus, quia de acuto et gravi constat: incipiens enim ab acuto in gravem desinit; atque ita, dum ascendit, et descendit, circumflexus efficitur. 3. Acutus autem et circumflex
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsula ẽ. nã absq septetrionali ꝑte qͣ
macedoĩe iungit᷑ undiq septa mari¬
e̾. aboriente em̃ ht mirtetũ mare.
ab euro creticũ. a m̾eridie ionicũ. ab
septẽtͥonali ꝑde macedoine. uł atace
grecie decꝰ. achaia : greca. achaia.¬

Expanded text:
. Nam absque Septentrionali parte, qua Macedoniae jungitur, undique septa est mari. Ab Oriente enim habet Myrteum mare, ab Euro Creticum, a Meridie Ionium: ab ASeptentrionali parte Macedoniae, vel Atticae Graeciae decus. Inachus
Abbreviated transcription (Latin):
ayserit ads ĩ cendit᷑. eͥb soiet ignis
extingii. Oleo ertingunt᷑. quo colet
ignis ascendi.  sus eiꝰ structuris fa agͦ¬
brice neccessariꝰ. Nam lapis lapidi ñ ulu
potest ad herere forciꝰ: nsi calce ꝯiũc ẽ¬

Expanded text:
aquis incenditur quibus solet ignis extingui, oleo extinguitur quo solet ignis accendi. Usus eius in structuris fabrice necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥgenitũ. sapͥolidcĩ: qd̾ capiant arbor¬
os. st̃ eñi eincĩui siue uncinuli qͥb se iu¬
nectere uites ⁊ suspend̾e solẽt ad arbores.
quo ad minicło fefreti palnutes uen¬
dos ac turbiues ⁊tẽpnere q̃ aut oi sine
lapsu ꝑiculoꝵ fructus suos sustineaut
pros ⁊ capras: a carpendis uirgultis
qͥdam direrũt. alii qd̾̃ captantes asꝑa.
ũ nulli acrepitu crurũ. Uũ eas ereas.
uocatas qĩ st̃ agrestes capre. eras .¬
greci ꝓ eo ed acutissime uideaut recte

Expanded text:
pendeat. Capreoli dicti quod capiant arbores. Sunt enim cincinni sive uncinuli quibus se innectere vites et suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines contemnere queant et sine lapsu periculorum fructus suos sustineant pros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro eo quod acutissime videant, id e
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑. ilam suꝑfluã qͥdam uolũt facere
discrecione̾. ut hec buxus de arbore dicamꝰ.
burũ u̾o de ligno cõpositũ. Surus arbor¬
grecũ nom̃ est ⁊ exparte a latinis corrup¬
tum.piros eũi appeslat᷑ apud eos. arbor sẽ

Expanded text:
dicatur. Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno conposito. § 8 De aroGraecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum; πύξος enim appellatur apud eos. Arbor semp
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e hic domꝰ dei ẽ ⁊ porta celi: hac ex causa
nom̃ locꝰ accepit bethel .i. domꝰ dei. Quando
autẽ ibi abieroboam uituli abͥei fabricati
sũt uocata ẽ bethauen .i. domꝰ ydoli. q̃ antoa
uocabat᷑ domꝰ dei. Bethfage: syrũ domꝰ ual

Expanded text:
e hic domus Dei est et porta caeli,' hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est domus idoli, quae antea vocaba
Abbreviated transcription (Latin):
lisaꝵ geuciũ. ⁊ ꝑ int̾pretes ĩgreciã linguã
u̾tendi. De huic magnꝰ alexander ur sut¬
cessores. eiꝰ ĩ struendis õium libroꝵ brblio¬
thecis aĩmũ intenderũt. inaxrime ptolo¬
mous cog nom̃to filadelphus oĩs litt̾atur¬
e sagacissims cũ studio bibliothecaꝵ
pissistratũ eniularet᷑. ñ solũ geneiũ scͥp¬
turas. s eciã ⁊ diumas lict̾as ĩ bibliothe

Expanded text:
Graecam linguam vertendi. Dehinc Magnus Alexander, vel successores eorum instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt, maxime Ptolomaeus, cognomento Philadelphus, omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur; non solum Gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothe
Abbreviated transcription (Latin):
dans. ꝯfĩnato aĩo elegit exiliũ. Etã boiis
forte ospecte secutꝰ uestigia: amplerus ẽ se¬
de̾ uͥ illa recubau̾at. sicq locũ de uoĩe bouis
boethiam noĩauit. ubi ⁊⁊ thebas urbe̾ ꝯstru¬
xit. Eade̾ e̾ conia uocata a fonte quodam
apollonis. ⁊ inusis ꝯsecrato qͥ eꝰ ĩ eadẽ boe¬

Expanded text:
dans confirmato animo elegit exilium. Nam bovis forte conspectae secutus vestigia, amplexus est sedem ubi illa recubaverat, sicque locum de nomine bovis Boetiam nominavit, ubi et Thebas urbem construxit. Eadem est Aonia vocata a fonte quodam Apollini et Musis consecrato, qui in eadem Boe
Abbreviated transcription (Latin):
uoris. ꝓuiucia ĩ ponti exrordio ad ꝑtem so¬
lis orientis adu̾sa tracie iacet multis
nõib aaute appellata. Nam pͥus bebrica dic¬
ta. deinde nugdonia. mox a bithinio rege
bithiua nũcupata. Ip̃a eꝰ ⁊ maior frigia.
Nichomedia urbs ĩ eã ubi hannibal fugiẽs

Expanded text:
noris Bithynia in Ponti exordio ad partem solis orientis adversa Thraciae iacet, multis antea nominibus appellata. Nam prius Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, mox a Bithyno rege Bithynia nuncupata. Ipsa est et maior Phrygia. Nicomedia urbs in ea est, ubi Hannibal fugiens
Abbreviated transcription (Latin):
ritamat occeam ĩ sula ꝑlongũ ĩbore¬
am extendit᷑. a meridie gallias ħt.
a marinis ĩ actustro positos menapo.
batauoso ꝓ spectat. hec ĩsula ht̃ ĩ lonꝰ¬
go milia passuũ octoginta: ĩ lado mili¬
a ducenta. a dergo auteꝰ uñ infinito
iuginti deserte sũt: tredecim cõluntur
toto orbe diuisa auocabulo sue gentis
cognominata. hec adu̾sa galliaꝵ ꝑte
adꝓ spectũ hispanie sita e. cireuitus eiꝰ¬
qiuadragios octies septuaginta qͥnos nu¬
lia. Quilta ⁊ magna aluimina ĩ ea. fontes
calidi. ⁊ inetalloꝵ larga ⁊ uaria copia.
Gagates lapis ibi pulurunꝰ ⁊ margarite. Bri¬
tones qͥ̃dam latine noĩatos suspicant᷑. eo qd̾
eisi extra orbe̾ posita. de qͥb mrgils. Toto diui¬

Expanded text:
ritannia Oceani insula, per longum in boream extenditur. A meridie Gallias habeà Morinis in austro positos Menapios Batavosque prospectat. Haec insula habet in longo millia passuum octingenta; in lato millia ducenta: a tergo autem, unde Oceano viginti desertae sunt, tredecim coluntur. toto orbe divisa, a vocabulo suae gentis cognominata. Haec in aversa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sita est; circuitus ejquadragies octies septuaginta quinque millia; multa et magna flumina in ea, fontes calidi, metallorum larga et varia copia. Gagates lapis ibi plurimus, et margaritae. tones quidam Latine nominatos suspicantur, eo quoari, quasi extra orbem posita. De quibus Virgilius: Toto divi
Abbreviated transcription (Latin):
doctus. Srutꝰ dictus qͣsi obrutus. qr sensu
caret. Et eũi sine racione. sine prudoueia.
Uude ⁊ ille imius brutꝰ ex sorore tarqͥnii ꝑ¬
suꝑbi geuitꝰ cũ euude̾ casũ timeret que᷑
fr̃ ĩcioat qͥ ob dins diuicias ⁊prudenciã
ab diunculo fu̾at occisus. ut ilẽ tempor
stultierdmn suułauit. Uñ ecia brutꝰ cꝰ cogno¬

Expanded text:
ui. Brutus, quasi obrutus, quia sensu caret. Est enim sine ratione, sine prudentia. Unde et ille Iunius Brutus ex sorore Tarquinii Superbi genitus, cum eundem casum timeret quem frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, utilem temporis stultitiam simulavit. Unde etiam Brutus est cogno
Abbreviated transcription (Latin):
duos ostituit. ut dot libri eẽnt ĩ lege. qt ha¬
bebant᷑ ilitt̾e. apud grecos aute bibliothocã
pͥmus ĩstituisse pissistratꝰ eredit᷑ athemensi¬
um tirannꝰ. quã deĩceps ab athenientib ac¬
tam xerses ĩcensis athonis euerit ĩ ꝑsas lõ¬
goq post temꝑre seleueus nichanor rut¬
sus ĩgreciã recislit. hinc studiũ regib ur

Expanded text:
stituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra uura celeritate cõpressit ac suꝑa¬
uit. Sic̃ autẽ bellũ uocat᷑ qd̾ ꝯtra hostes.
agit᷑ : ita tumultꝰ qd̃ ciuili sedicione ꝯci¬
tat᷑. Nã sedicio ẽ dissensio ciuiũ. dicta qd̾
scorsũ alii ad alios eant. Alii estimant
dissensionẽ auucoꝵ sedicionẽ uocari. ꝙͣ
greci diastasin uocant. Quo autẽ differat:
utrũq cicero docet. potest om̃ ĩ quit d̃ẽ bel¬
lũ ut tumultꝰ ñ sit: tumultus aut̃ sine bello
ẽẽ ñ pote̾. Quid eñi aliud ẽ tumultꝰ. nͥ ꝑtur¬
bacio santa ut maior timor oriat᷑. uĩ eciã
dictꝰ tuinultꝰ. qͣsi timor młtus: Grauiꝰ aut̃
ẽe tumłtũ quã belleũ. Ra bello uocaciões

Expanded text:
t, mira celeritate compressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur, quod contra hostes agitur: ita tumultus, quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium: dicta, quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant, dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci diastasin vocant: quoniam autem differant utrumque Cicero docet: « Potest enim, inquit, esse bellum, ut tumultus non sit; tumultus autem esse sine bello non potest. » Quid est enim aliud tumultus, nisi perturbatio tanta ut major timor oriatur? Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus: gravior autem est tumultus quam bellum: nam in bello vacati
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Ip̃e eñi fiuib suis neqͣquã dtẽptꝰ hu¬
mane socretatis fedus irrũpens excreitus
duc̾e. aliͤna uastare. liberos popłos aut tru¬
cidare aut subic̾e cepit. ⁊ iniu̾sã q a syam
uses ad libie fines noua seruitute ꝑdom¬
uit. hĩc eciã studuit orbis ĩmutuo sangui¬
sa. In iustũ bellũ ẽ. qid̃ de furore ñ legituna
racione unt. de quo ĩ re publica cicero dicit.
ina ĩnista bella st̃: q̃ sũt sine causa suscep¬
ta. Nam extͣ uleiscendi aut ꝓpracandoꝵ hos¬
tiũ cã bellũ iustũ nullũ geri podest. Et hos
de repetitis reb. siuile bellũ e̾ꝰ int̾ eiues. or¬
ta sedicio ⁊⁊ ꝯcitacio tumultꝰ. sic̃ int̾ sillam

Expanded text:
x: ipse enim finibus suis nequaquam contentus, humane societatis fedus irrumpens, exercitus ducere, aliena vastare, liberos popcidare, aut subjicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc jam studuit orbis in mutuo sanguisa. Injustum bellum est, quod de furore, non de ratione initur, de quo in Republica Cicero dicit: « Illa injusta bella sunt, quae sunt sine causa suscepta: » nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causam bellum geri justum nullum potest. Et hoc de repetitis rebus. » Civile bellum est inter cives orta seditio et concitatio tumultus, sicut inter Syllam
Abbreviated transcription (Latin):
ca: a greco nom̃ accepit. eo qd̃ ibi recon¬
dant᷑ libri. Ic̃ biblio libroꝵ. theca reposici¬
o int̾pretat᷑. Gibliothecam: uet̾is testam̃ti
ezras scriba post ĩ censam legeꝰ a chaideis.
dũ iudei regessi fuissent ĩ ierłm diuino at¬
flatus spũ reparauit. cũctaes legis ae ppłs

Expanded text:
ca a greco nomen accepit, eo quod ibi reconduntur libri. Nam biblio liber, theca repositio interpretatur. Bibliothecam veteris testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldeis, dum Iudei regressi fuissent in Hierusalem divino afflatus spiritu reparavit; cu
Abbreviated transcription (Latin):
auis iouis ĩ armis auspicio fuerit. Nͥ am
dũ idẽ ioius adu̾sus titanas ꝓficisc̾etur:
acdlã ei ĩ auspicio apparuisse ferũt. Quã
ille ꝓ ĩdicio uictorie acceptã. dutele sue
auspieatꝰ eã logioni signũ dedit. Qd factũ¬
ẽ it deinceps militũ signis comitaret. Qu¬
ius meminit lucanꝰ dicõs. Signa pares aqͥ¬
las ⁊ pila minancia pilis. Draconũ signa
ab appolline morte phitonis serpẽtis ĩcho¬
ata st᷑. Deiu agrecis romanis ĩ bello gesta¬
riceperũt. pilã ĩ signo ꝯstituisse fert᷑ augꝰ¬
tus. ꝓpt̾ naciones sibi ĩ toto orbe subiectas
ut aluis figurã orbis ostend̾et .. exillũ et
ipsũ signũ bellicũ dractũ nom̃ hñs abelli
diminucione. qͣti belli signũ. Si ib romulo
aute̾ fasciculos fem ꝓ uexillis milites ha¬
buerũt. h̃c ⁊ manipłi appellant᷑. Mamplos
aut̃ diciuꝰ facos feni. qd̾ manũ impleant.
Cet̾a signa diu̾sis p̾lata imaginib scd̃m

Expanded text:
avis Iovi in armis auspicio fuerit. Nam avis Iovi in armis auspicio fuerit. Nam dum idem Iovis adversus tytanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparvisse ferunt, quam ille pro indicio victorie acceptam tutele sue auspicatus, eam lest ut deinceps militum signis committeretur. Cuius meminit Lucanus dicens1, 7: Signa pares aquilas et pila minantia pilis. Draconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis incho et a Grecis et Romanis in bello gestari ceperunt. Pilam in signo constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in toto orbe subiectas, ut in illa figuram orbis ostenderet. Vexillum et ipsum signum bellicum, tractum nomen habens a veli diminutione, quasi velillum, sub Romulo autem fasciculos feni pro vexillis milites habuerunt: hinc et manipuli appellantur. Manipulos autem dicimus fasces feni, quod manum impleant. Cetera signa diversis prelata imaginibus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ. uł qd̃ alt̾m facit uictore̾: alt̾m uictũ.
postea detracta ⁊ mutata litt̾a dictũ bellũ.
alii ꝑ antifrasin putant dictũ: eo qd̃ sit
bella ꝯtͣrit pessimũ. p̾lia dñr ab unpͥm̃do
hoste. Uñ ⁊ pla lingna qͥb una p̾mit᷑. pugna
uocata. eo qd̃ ĩ uucio usuis fuisset ĩ bello pu¬
gnis otend̾e̾ uł qr pͥmo bellũ pugnis ĩ ci¬
⁊ sine ferro. Quatuor aut̃ ĩ bello agunt᷑: pu¬
gna. fuga. uictoria. paxacis uocabilũ ui¬
det᷑ apacto sũptum. post̾ius accrpit᷑ aute pare¬
fedus pͥmũ unt᷑. fedus ẽ par q̃ fit iut dimicã¬
ꝑ ip̃os om̃ ficbant federa sic̾ ⁊ ꝑ secłaros bei¬
la. alii fed̾a dicta putãt. a porca fide nem
delit̾ occisa cusꝰ mors optabat᷑ ei ł apace dy¬
uset. uirgalꝰ. Et cesa ungelant fedt porea.
pugnandi ⁊uctorie receptꝰ accepit symibo¬
lũ. Ndei ⁊i ꝑuocẽ tube aut ꝑsymbolũ admo¬
uebat᷑ ereratus. logionũ pͥncipalia signa.
acsie. dracones. ip̃ila. aquile ideo coꝰ cadẽ

Expanded text:
d alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant dictumeo quod sit bellum contra sit pessimum. Prelia dicuntur ab inpremendohostem. Unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata eo quod initio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum pugnis inciet sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Postdus est pax que fit inter dimicaner ipsos enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset. Virgilius. Et cesa iungebant federa porca. pugnandi et victorie receptui accipit simbolum. Nam aut per vocem tube, aut per symbolum admonetur exercitus legionum. Principalia signa sunt aquile, dracones et pile. Aquile ideo quod eadem
Abbreviated transcription (Latin):
emergit. cuius glebas suꝑuatantes naute
scaphis appropĩquantes colligũt. Insra
aute̾ limꝰ c̾ passim a t̾ra estuans. Spissa¬
dura aute̾ utraq n densaitate coeunt: et
tura eiꝰ ardens ⁊ iguitũ cognata ⁊ ueq a¬

Expanded text:
emergit, cujus glebas supernatantes nautae scaphis appropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim a terra exaestuans. Spissantur autem utraque, et densitate coeunt, et tura ejus ardens, et igni cognata, et nequa
Abbreviated transcription (Latin):
pastorib opinant᷑. ũ uulli a lacedemone.
Namq transounte ĩgreciã exrse rege ꝑsaꝵ
cũ spartane uigines subhostili metu neq egͤ¬
di urbe̾. uoq pompã chorũq agerestẽ diane
de more erercerent.turba pastoꝵ ne religio
p̾derirent eiuidẽ usũ ꝯͣditis cantib celebra¬
rũt. cippellat̃ autẽ bucolicũ a bub demori
paite. qͣmuic opilionũ caprariaꝵq sermones

Expanded text:
astoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Thraciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines sub hostili metu neque egredi urbem neque pompam chorumque agrestem Dianae de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eundem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum de maiori parte, quamvis opilionum caprariorumque sermon
Abbreviated transcription (Latin):
gis uͥ kartago magna. tlumida uͥ ippo¬
ue regiũ.⁊ rusuada ciuitates sũt. hñt ab
oriente syrtes minores. ⁊lacũ salmaꝵ. a
septẽtrione mare nr̃m. qd̾ spectat ad si¬
ciliciã .⁊ sardiuia ĩ sulas ab oceasu mau¬
ritiniã fe sitifense̾. a meridie montes

Expanded text:
gis ubi Carthago magna, Numidia ubi Hippo regius et Rusiccada civitates sunt: habent ab oriente Syrtes minores et lacum Salinarum, a septentrione mare Nostrum, quod spectat ad Siciliam et Sardiniam insulas, ab occasu Mauritaniam Sitifensem, a meridie montes
Abbreviated transcription (Latin):
decim. bissextus: est per anuos qia¬
t̾uor unus dies adiectus. Crescit eñi ꝑsin¬
głos anuos qurta pars assis. at ubi quar¬
to anno assem cõpleuerit: bissextũ unũ
dictus assem facit. qd̃ e̾ unus dies. sic̃
que suꝑ dierũ cursũ. ĩ anno sol facit. siue

Expanded text:
em. Bissextus est per annos quatuor unus dies adjectus. Crescit enim per singulos annos quarta pars assis; at ubi quarto anno assem compleverit, bissextilem annductus assem facit: quod est unus dies, sicut quem super dierum cursum in annum sol facit. A se
Abbreviated transcription (Latin):
a fr̃s. Itẽ sui ceruix cesa ꝑentis cederet.
bella itaq dñr int̾na. ext̾na. seruilia so¬
cialia pyratica. Rã pyratica bella sunt
sparsa latronũ manus ꝑ maria nuopa¬
ronib leuib ⁊ fugacib ñ solũ nauib
cõmeatus. s eciã ĩsulas ꝓuinciasq uas

Expanded text:
 150: Cui cervix caesa parentis cederet. Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum per maria mioparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasq
Abbreviated transcription (Latin):
Erma froditm̃ nũcupati. eo qdꝰ eĩs
ut̾es sexus appareat. Eria cͥpppe apdꝰ
g̾cos: mascłs. Affrodi femina nũeu¬
pant᷑. hi dext̾am mamullam urilem
sunstram nuilie̾m hñtes. uicissim
coeundo et gumunt ⁊ parĩt. Erma¬

Expanded text:
Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt.
Abbreviated transcription (Latin):
stacio. Ergastula: quoq ⁊ ip̃a ag̾co
uocabło nũcupant᷑. uͥ deputant᷑ noxii.
ad aliqͥd opꝰ faciendũ. ut solent gla¬
diatores exules qui marmora secãt.
itũ iunculoꝵ custodiis alligati st̃.

Expanded text:
statio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑidũ insule uocate aciuitate espie
q̃ fuit ĩ fine mauritane. sũt enĩ ut᷑
gorgodas side sub athlanteũ litus
ĩiuntimos maris simis. ĩ quaꝵ hortis
fingũt fabule draconẽ ꝑuigile̾ au¬
ut usentib peul lapsuc angueos

Expanded text:
idum insulae vocatae a civitate Hesperide, quae fuit in fine Mauritaniae; sunt enim ultra Gorgadas sitae sub Atlanteum littus in intimis maris sinibus, in quarum hortis fingunt fabulae draconem pervigilem auut visentibus procul lapsus angueos
Abbreviated transcription (Latin):
do dc̃a. De qua menunit plantus
imitatus. neqͣm bestiã maleficã. in¬
uolutã ĩpampino implicat se ide̾
nec aduolat ut lecusta. ut huc il¬
lucq discurrens semipasta dinut¬
tat. s ꝑ mauet ꝑituris frugib ⁊
tardo lapsu pigsqi morsib uniu̾¬

Expanded text:
do dicta, de qua meminit Plautus: Imitatus nequam bestiam et maleficam involutam in pampino. Implicat se eadem, nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens, semipasta dimittat; sed permanet perituris frugibus, et tardo lapsu pigrisque morsibus unive
Abbreviated transcription (Latin):
futuri ꝓuidẽs geminas sͥ respiran¬
di uias munit. ita ut qũ borcã fla¬
struat ciũ notho cognou̾it. det̾giae¬
ris nubila ad septentͥouale̾ ꝯferat.
ut flatus declinet regione uocitur¬

Expanded text:
futuri prouidens geminas sibi respirandi uias munit, ut quando boream flastruat, quando noto cognouerit detergi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obuios et
Abbreviated transcription (Latin):
atiuie aues dẽe abircinio saltu
ad eo pobseurũ emicant. ut quiuis
uor obtenta densis tenebris sitao
p̾sidiũ itu̾ic dirigendi piecte utẽ¬
luceant curdꝰq ue pateat ĩ dicio
plumaꝵ. Fulgentiũ. Eociscunde e

Expanded text:
ae aves dictae ab Hercinio saltu adeo in obscuris micant, ut quamvis nox obtenta densis tenebris sit, ad praesidium itineris dirigendi projectae interluceant, cursusque viae pateat indicio plumarum fulgentium. De e
Abbreviated transcription (Latin):
annis uitã ꝓduerre. qr oĩa sͥ ad ma¬
guitudine̾ mẽbra cõueniũt. Ioq nõ
disticti ut nob̾ s cũpacti artus sũt
quo sĩt robustiores. Quã cito hoib si
iplande. Cõiuncta eñi ⁊ articłata fa¬
ciliꝰ qͣm ꝯcreta adq solidata aut do¬
loris sensũ. aut casũ offensionis ad¬
de sua qͥd qͥd ĩ uoluerĩt frangũt pe¬
de u̾o qͥcqͥd cõp̾sserint uelut quodã
lapsu riune ĩgentis exaĩant. in uoluũt
ꝓmuscide ueniora ad sua̾ escã. ⁊ eͣsi qͥ¬
dã altissimi dracones. serpentiuis ess
cepuit spiris flagellant. plerũq eas
ĩ orbẽ colligunt. marime cũ det̾ra ci¬
bus colligit᷑. aut potus haurit᷑. Nichil¬

Expanded text:
nnis uitam producere, quia omnia sibi ad magnitudinem membra conueniunt. ideoque non distincti ut nobis, sed conpacti artus sunt, quo sint robustiores. quam cito hominibus, si et plantae! coniuncta enim et articulata facilius quam concreta atque solidata aut doloris sensum aut causam offensionis adde sua quidquid inuoluerint frangunt, pede uero quidquid conpresserint uelut quodam lapsu ruinae ingentis exanimant. inuoluunt promoscide nemora ad sui escam et quasi quidam altissimi dracones serpentinis quos ceperint spiris flagellant. plerumque eas in orbem colligunt, maxime cum de terra cibus legitur aut potus hauritur. doc
Abbreviated transcription (Latin):
ris magni qͥ ĩ septẽtrione retorq̃ns.
anfractib magnis iuxta g̾cias ⁊
alliricũ in angustias septẽ stadioꝵ
st̾inrgit᷑. quo rerxes ponte uauib
fc̃o ing̾ciã cõmeauit. Ibi ẽ auidus.

Expanded text:
qui in septentrionem retorquens, anfractibus magnis iuxta Graecias et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur; quo Xerses ponte navibus facto in Graeciam commeavit: ibi est Abydos.
Abbreviated transcription (Latin):
lephantiacꝰ: morb dr̃ ex similitudi¬
ne elephantis. cuius uat᷑alit᷑ dura
pellis ⁊ asꝑa nom̃ morbo ĩ hõib dodit.
e corꝑis suꝑficiẽ simile̾ facit elephã¬
toꝵ cudi. siue q ĩgens passio est. sicut

Expanded text:
lephanticus morbus est ex similitudine elephantis, cuius naturaliter dura pellis et aspera, nomen morbo in hominibus dedit, quia corporis superficiem similem facit elephantorum cuti; sive quia ingens passio est, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
na deucalionis ipirre filio. aeiuo ipͥus
gei ellenes nũcupati. sũt. ppa eͥ attiea
t̾ra. aide pͥis dc̃a. Nam granus qͥdam
gcie indigena fuit. ex cuiꝰ silia attis
uor̃e altica tͥca uocata e̾. hec iit̾ ma¬
cedoniã ⁊ achaiã media iacet. archa¬
die aseptẽtrionali parte ꝯuincta h̃a
est iu̾a g̾cia. ubi fuit athenas ciuitas

Expanded text:
Deucalionis et Pyrrhae filio, a quo et prius Graeci Hellenes nuncupati sunt. Ipsa est et Attica terra Acte prius dicta. Nam Granus quidam Graeciae indigena fuit, ex cuius filia Attis nomine Attica terra vocata est. Haec inter Macedoniam et Achaiam media iacet, Arcadiae a septentrionali parte coniuncta. Ipsa est et vera Graecia, ubi fuit Athenae civitas,
Abbreviated transcription (Latin):
nitidus. Flectrũ qd̃ ẽ uaturale eiꝰ¬
modi nature e̾. ut ĩ iuiuio ⁊ ad lu¬
mina clariꝰ cũctis metallis fulge¬
at i uenenũ ꝓdat. Nam si eo uene¬
nũ ĩfuidas stridorem edit. ⁊ colores
uarios ĩ modũ arcus celestis enut

Expanded text:
. Electrum, quod est naturale, eiusmodi naturae est ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis emit
Abbreviated transcription (Latin):
men hr̃e a sole illumiuari putat᷑.
uũ udefectũ patit᷑. si int̾ ipãm i solẽ
umbra t̾re iut̾ueniat. Patit᷑ aut̃ h
cͥnta decima luna eousq qͣm du
ceutrũ atq u̾bram obstantis t̾re

Expanded text:
e, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atque umbram obstantis terrae
Abbreviated transcription (Latin):
cum librũ certisime iħ̾c filiꝰ syrach ie¬
rosolunita nepos tħe sac̾dotis magni
cõposuit. De quo meminit zacharias.
Qniliber apud latinos ꝓpt̾ elocͥi siłitu¬
dinẽ salomonis tytulo pͥnotat᷑. Dietus
aut̃ occłiasticꝰ: eo qd̾ de docꝰ eccłie disci¬
plina religiose ꝯu̾sationis magna en¬

Expanded text:
cum librum certissime Ihesus filius Syrach Ierosolomita, nepos Ihesu sacerdotis magni, composuit, de quo meminit et Zacharias, qui liber apud Latinos propter eloquii similitudinem Salomonis tytulo prenotatur. Dictus autem Ecclesiasticus, eo quod de tocius ecclesie disciplina et religiose conversacionis magna
Abbreviated transcription (Latin):
de nenro raculis dimicant. Intellectu
ardemoria multa iugent. Gregati
ĩcedunt. moduq quo ualent saltant
ab eis implicati necant᷑. Biennio a
portant fetꝰ. nuec ampliꝰ qͣui semel giͣ¬
gnũt. nec plures s dm̃ iiũ. ħ uunt
aut̃ annos crecentos. apd̃ sola iudiã

Expanded text:
aculis dimicant. Intellectu autem et memoria multum vigent, gregatim incedunt nutu quo valent, salutantab eis impliciti necantur. Biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt; nec plures, sed tantum unum. Vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit cẽꝑe suo filios ꝓcreare. uã
dragora. prior gͦ fenuma gustat de
fructu illiꝰ herbe ⁊ sic iłia. sedueit
maełm ut uille ꝑ suasus manducet.
psełm u̾o manducau̾int ambo: tũc cõ¬
ueniut s inuice̾. ⁊ satim feminar
uto ocipit. Cumi aut̃ ueu̾it tepus uli
ut isriat: uadit ubi e ag n aa¬

Expanded text:
uoluerit filios procreare, uadidragora; prior ergo femina gustat de fructu illius arboris, et sic illa seducit masculum ut ille persuasus manducet. tquam uero manducauerint ambo, tunc conueniunt sibi inuicem, et statim femina in utero concipit; cum autem uenerit tempus illius ut pariat, uadit ubi est s
Abbreviated transcription (Latin):
uirebione disfinguit᷑. Mansuetis g̾ ne
fule susteruit. hinc uenit usus ꝑieł
Names arbori innini ant costai fe¬
cam. aut ĩ somnũ sese relarant. Que
pe fuangit᷑ adq ille qͥ sese ⁊eandem¬
rius padeant. Nam dorsũ ẽiꝰ cetaq ex¬
tiora milla facile solent tela pene
appolicare ꝯsueu̾int er alia ꝑte qua
feecineior usus eis sit alicsatium
recidaut ut retlectẽte se elephauto
pondꝰ m̃boꝵ eiꝰ sustine ñ possipat.

Expanded text:
iunctione distinguitur. mansuetis igitur fulcra substernit, hinc uenit usus periculi. namque arbori innixi aut costas fricant aut in somno sese relaxant. quae pore flnus patet; nam dorsum eius ceteraque exteriora non ulla facile solent tela penetapplicare consueverint, ex alia parte qua infrequentior usus ei sit, aliquantulum 125 recidant, ut reflectente se elephanto, pondus membrorum ejus sustinere non possit
Abbreviated transcription (Latin):
oreri magis ẽẽt qͣm usui Iõep
nee genua flectit. qr rigidiorib opꝰ
fuit crurils. qd̾ uelut colũpnis ꝙͣ¬
Ta possit mẽbroꝵ machina sustu.
salcaneũ leuit̾ ĩ curuat. Rigent
acta nĩbra pedũ asũmo usq adiniũ
nec sit̃ enascellas nos sepe deponiuiꝰ.
ua se bestia ia̾ta potẽ deflectere me

Expanded text:
gis esset quam usui. ideoque nec genua inflectit, quia rigidioribus opus fuit cruribus, quo uelut columnis tanta possit membrorum machina sustineri. calcaneum leuiter incuruat, rigent cetera pedum a summo usque ad imum. nec sicut nos in anquilas saepe deponimus, ita se etiam bestia
Abbreviated transcription (Latin):
u̾soꝵ ꝑsonaꝵ suscipit. S ꝯciorniator
u̾ax uelut extensa manii oĩumtumł¬
tꝰ sedat. eos q adimã sententiã reuocat.
cũ meiꝰde̾ libͣͥ t̾mino ait fine᷑ loq̃ndi
ꝑlocutione̾ suã młtoꝵ ꝑsonas ñ susce¬
pat: cur adaudiendũ locĩndi fine̾ se¬
cũ parit̾ õs admonebat: Qui gͥ ĩ fine
libri dicit õs parit̾ audiamꝰ ip̃e sͥ testis
est. qr ĩse multoꝵ ꝑsonas suscipiens
qͣisolus locutꝰ ñ est. Nñ n alia sũt q̃ in
libro eode̾ ꝑ ĩcͥsitione̾ mouent᷑: atei
alia cĩ pracione̾ satiffaciunt. alia q̃¬

Expanded text:
versorum suscipit. Sed concionator verax velut extensa manu omnium tumultus sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi locutionem suam multorum personas non susceperat, cur ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Qui igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et alia sunt quae in libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem sati
Abbreviated transcription (Latin):
inder future dẽpestatis ac tͣnqͥllaitatis
cũ ꝓ cellam uentoꝵ p̾senserit. calculũ
ualidũ arripit. eũq uelut saburram
uehit  tamcyͣ anchorã trahit ne eycu¬
s alieno stat ⁊ eregit᷑ pond̾e. Quo ĩdicio:
uaute uelut signũ future ꝑturbatioĩs
capessũt.⁊ sͥ p̾cauent ne eos imꝑatos
turbo inꝑpuisus ĩueniat. Echuiꝰ iste t̾re¬
sidiaꝵ p̾senserit. spinis suis claudit᷑ atei
ĩ sua se arma colligit ut qͥcũq eũ ꝯtĩ¬
gend̾ putau̾it uuln̾et᷑. s clemes echinꝰ
futuri pͥuidẽs gẽminas sͥ respirandi
uias munil. ut qñ boreã futurũ col¬
tho cognou̾it detegi aeris nubila: ad
septẽtͥonale̾ se oferat. ut flatꝰ declinet
dobliquos. ⁊ eregione nocit᷑nos. Echi¬

Expanded text:
index futurae tempestatis aut diuersisque cum procellam uentorum praesenserit, calculum ualidum arripit eumque uelut saburram uehit et tamquam ancoram trahit, ne excused alieno stabilit et regit pondere. quo indicio nautae uelut signum futurae perturbationis capessunt et sibi excitet, ne eos inparatos turbo inprouisus inueniat. qui mathematisidiarum persenserit, spinis suis clauditur, atque in sua se arma colligit, ut quicumque eum contingendum putauerit uulneretur. idemque echinus futuri prouidens geminas sibi respirandi uias munit, ut quando boream flaturum nutnoto cognouerit detergi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obuios et e regione nocituros.
Abbreviated transcription (Latin):
prorectũ corpous exist&. tempestiu  siliis euertere prmu hoc uerbum
cũsem̃ suũ macurũ inseruit operi suo & grecia uerba sedñ pruns h ausost

Expanded text:
proiectu corporis exstet. Et tempestivam silvis evertere pinum. Hoc verbum cum semen suum maturum erit." Inseruit operi suo et Graeca verba, sed non primus hoc ausus
Abbreviated transcription (Latin):
lucretius in quinto diffagere inde loci partes coepere paresq cũ parib:¬
iungires. & discludere mundũ. pastore titye pirgues pascere oport&¬
oues. deductũ dicere carmen deductũ prerenur & subtili eleganter
positum est Sic aut & aframus inuirgine uerbis pauculis respondit
deducda mihi uoce garrient sedhec abillo flexer. quod pomponius
in atellaniaquae Kalendȩ marci&e insoribitur. aut uocem deducas
oport&. ut mulieris uideantur uerba nade modo ad feratur unus ego
uocem reddam tenuem & tintiulam. & infra &iam nunc uocem
deducam. Proiectaq saxa pachytii radimus. Proiecta si secundum

Expanded text:
Lucretius in quinto: DiffLucretius in quinto: Diffiungi res et discludere mundum membraque dioves, deductum dicere carmen. "Deductum" pro "tenui et subtili" eleganter positum est: sic autem et Afranius in Virgine: verbis pauculis respondit deducta mihi voce garrienti. Sed haec ab illo fluxerunt quod Pomponius in Atellania quae Kalendae Martiae inscribitur ait: vocem deducas oportet, ut mulieris videantur verba. —Iube modo adferatur munus, ego vocem reddam tenuem et tinnulam, et infra: etiam nunc vocem deducam. Proiectaque saxa Pachyni radimus ... "Proiecta", si secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nonnullis magistratib ioppido id genus umbraculi concessa & ticero inquinto:
desegibas. Vis neigitur q̃m sol paululum ameridie ia deuexus uidetur.
net dusitis al his nouellis arborib omnis hic locus hoc pacatur. descendat᷑
atlirim eaque quȩrestant in illis alnoꝵ ambraculis ꝑ sequamur : similit̃
mbruto. sedut & theo phrasti doctissim hominis umibraculis. Tratis iittua
cursu campos atq agmina cerui puluerulenta fliga glomerant. quodait
speciose trans mittunt protranseunt. sic & lucretius insecundo. &
circum uolitant equites mediosq repente trans mittunt ualido
equos transmisimus. quod ÷ transiuimu. qua tota cohors imitata
relictis ad terrã defluxit equis. sic furius in primo. ille graui subito
deuinctus uulnere habenas isit equi lapsusq. inunũ defluxit & armis
reddidit aeratissonitun. Tumdurare slum & discludere nerea ponto
coeperit. ferit aures nostras hoc uertum discdudere. ut nouũ sed prior

Expanded text:
nonnullis magistratibus in oppido id genus umbraculi concessum"; et Cicero in quinto de legibus: "visne igitur —quoniam sol paululum a meridie iam devexus videtur, neque dum satis ab his novellis arboribus omnis hic locus opacatur— descendatur ad Lirim eaque quae restant in illis alnorum umbraculis persequamur?" Similiter in Bruto: "Sed ut e Theophrasti doctissimi hominis umbraculis " Transmittunt cursu campos atque agmina cervi pulverulenta fuga glomerant. Quod ait speciose "transmittunt" pro "transeunt", sic et Lucretius in secundo: et circumvolitant equites mediosque repente transmittunt valido aequis transmisimus," quod est "transivimus". Quam tota cohors imitata relictis ad terram defluxit equis. Sic Furius in primo: ille gravi subito devinctus vulnere habenas misit equi lapsusque in humum defluxit et armis reddidit aeratis sonitum. Tum durare solum et discludere Nerea pontCoeperit Ferit aures nostras hoc verbum discludere, ut novum, sed prior
Abbreviated transcription (Latin):
tendere. quomodo ergo seiungit aeneae : sed furoris illud est nonconsilic Nane
dotibus haec dicentibus credidt. Undeest quiduota furentem quid debulylliuar
tus suos recurrant mercurius oetauo decimodie inortusuo inuenitur. PoCX dn
Ochonest. quiasi foens. VOLENT EDÕ Alercuro uelie. IN PRMIS PRECIPUEANTEUS
Proteucris ut supra diximus. PERNOCΤEM. Necetenĩ ꝓcunctis regẽ esse sollicitum
Aia. almalux dita eo quodalat unuersa. unde & almaceres quod nosalat. Nams
sici dicunt omnia ꝑdiẽ crescere. quomodo ergo uirgilius ait. exiguatantum gelio
ros nocte reponit : Sed hoc ꝓmiraculo positũ est ut &iam plinius sentit: Lacus &
& loca dicimus cum in numero singularilocus tantũ dicamus. Simile est &io cosu

Expanded text:
 tendere. Quomodo ergo se iungit Aeneae? Sed furoris illud est, non consilii. Nam nec sacerdotibus haec dicentibus credidit. Vnde est «quid vota furentem, quid delubra iuvaortus suos recurrant, Mercurius octavo decimo die in ortu suo invenitur. POENest, quasi ‘phoeni’. VOLENTE DEO Mercurio vel Iove. IN PRIMIS praecipue. IN TEVCROS pro ‘Teucris’, ut diximus. PER NOCTEM decet enim pro cunctis regem esse sollicitum. ALMA ‘alma’ lux dicta quod alat universa, unde «et alma Ceres», quod nos alat; nam physici dicunt omnia per diem crescere. Quomodo ergo Vergilius ait «exigua tantum gelidus ros nocte reponet»? Sed hoc pro miraculo positum est, ut etiam Plinius sentit. LOCOS et ‘locos’ et ‘loca’ dicimus, cum in numero singulari ‘locus’ tantum dicamus. Simile est et ‘iocus
Abbreviated transcription (Latin):
ment᷑nensis. uł quicqiđ̃ ei antiquo moder.¬
noq iure uł priuilegio potuit potest ue
qualib&c ratione cõpetere. ad tuȩ eccłae
ius potestatemq hac p̃ceptinr̃i auctorita¬
te migramꝰ. ut ap̃senti tempore sicuti
ȩꝓpria quippe ȩccła debeas cogitare.
eiq competentia. tua ꝓuisione disponere.
quatenꝰ deinceps qđ perire nunc usq po¬
tuit. pauperum eccłȩ tuȩ utilitatibus
pleroq proficiat:¬
Regorius Seruus di prb̃t & abbas
monasteru scĩ theodori insicilia
uit nob̾ eoqđ homines fundi fulloniaci
iuris scãe eccłȩ romanȩ fines fundi ger

Expanded text:
Minturnensis, vel quidquid ei antiquo moderMinturnensis, vel quidquid ei antiquo modernoque jure, vel privilegio potuit potestve qualibet ratione competere, ad tuae Ecclesiae jus potestatemque hac praecepti nostri auctoritate concedimus, ut a praesenti tempore, sicuti e propria quippe Ecclesia debeas cogitare, eique competentiae tuae provisione disponere, quatenus deinceps, quod perire nunc usque potuit, pauperum Ecclesiae tuae utilitatibus, clerique proficiatregorius servus Dei, presbyter et abbas monasterii sancti Theodori in Siciliavit nobis homines fundi Fulloniaci, juris sanctae Ecclesiae Romanae, fines fundi Ger