comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
praecepta sui dñi facere : Alio loco
seruosuti queobiur gat dicens: Quid
quuedico : cum ergo dicitis inquid dñe
ius sccfaciendo. quid dicatis ostendite :
Non neseruo oboedienti ipsedicturus ẽ.
Euge ser uebone qm̃ in pccucis fuisti fide¬
lis super multate constituam intra ingau¬
dium dñitui Potestigitur eẽ & seruus
& cemicus quiser uus ẽbonus: Sed qđ
sequitur adtendtmus: Iam nondico
uos seruos quia seruus nescit quid faciat
dñs eius: Quomodo ergo intellecturi
sumus & seruum & amicum ẽẽ seruum
bonum cumdicaet: Iamnon dicouos
seruos : quiccseruus nescit quid faciat
dñs eius : It a nomen constituit amici
ut cuferat serui : Nonut in uno utrũ¬
q manecet sed ut al terum altero de¬
cedente succedat: Quid ẽ hoc sita
necum praccepta dñi fecerimus serui
noncrimus. Iteene tunc ser ui noneti¬
mus quan doboniserui fuerimus : et
quis potest contradicere ueritdi tuñriȩ
ait : lam non dico uos seruos uesiquiur

Expanded text:
praecepta sui Domini facere, alio loco praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid citis quae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostNonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse servus et amicus, qui servus est bonus. 2. Sed quod sequitur attendamus. Jam non dico vos servodominus ejus. Quomodo ergo intellecturi sumus, et servum et amicum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedecum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur
Abbreviated transcription (Latin):
morteliberemur amorte: Illius caroñ
uidit corruptionem : nr̃a post corrup¬
tionem in finescłi ꝑ illum indu&ur in cor¬
tuptionem: Ille nobis nonindiguitut nos
scduos facera : nos sineillo nihil possimus
facere : Illae senobis p̃buit pclmitibus
uitam nos habere p̃ter illum non pos¬
sicut &e xp̃s dilexitnos & tradidit sema¬
ipsum pronobis: Maciorem quippe
hienc dilet tionem nemohaba : quim¬
ut cnimam suam ponaet quis proami¬
cissuis: Eum que sic imitemur piccoboe¬
dientia : ut einos comparare nulla pre¬
men dccss& caritatem quam exhibuit
nobis moriendo pronobis: at̃ quaedixis¬
s& : maciorem hac dilectionem nemoha¬
bet ut ammain suam ponat quis pro
amicissuis: Vos inquid amicimei eftis
si feceritis quae ego praecipio uobis:
Magnadignatio cum seruus bonus ẽẽ¬
non possit : nisi praeceptadñi suifecerit:
hinc amicos suosuoluit intellegi. unde
bonis serui possunt probari: Sed ut
ut sciatis ad serui officium pertinere

Expanded text:
morte liberamur a morte: illius caro non morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmitibus praebuet vitem; nos habere praeter illum non possicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praemendasset charitatem quam exhibuit nobis moriendo pro nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magnanon possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, utut sciatis ad servorum officium pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s pronobis passus est relinquensno¬
bis exemplum: ut sequamur uestigia eius:
hoc est telia praeparare: Hoc becttimar¬
teres ardenti dilectione fecerunt. quorũ
si non in aniter memorias calebramus
At quec ein conuiuio quo & ipsisaturatis
adm̃ enscem dñi accedimus: oport& ut quẽ
quippe ad ipsammensam : non siceos cõ¬
memoramus : quem aed modum aliosqui
in pacerequi escunt : ut &iam pro eisore¬
mus : sed magis pronobis ut eorum uestigi¬
is herecmus: quia impleuerunt ipsicari¬
tcetem qua dñs dixit eẽ non possemaciorẽ:
Tedia enim suis fractribus ex hibuerunt:
queliadedñi mensccpceriter acceperunt:
Nequehoc ita dictumsit: quasi propte¬
reted ño x p̃opacres essepossumus si proillo
us quetid san guinem incer tyrium duxeri¬
mus: Ille potestatem habuit ponendi
animam sucm &i terum sumendietim:
nosccutem nec quantum uolumus uiuimꝰ
et morimur & iccm sinolumus: Illcemor¬
ens mox in seoccidit & mortem : nos eus

Expanded text:
tus pro nobis passus est, relinquens notus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quequippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Domino Christo pares esse possimus, si pro illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suis: Quia superius dixerat hoc ẽ manda¬
tum meum ut diligatis in uicem sicut di¬
lexiuos : Quibus uerbis ad didit quo dnunc
audistis: Maiorem hanc dilectionem
nemo hab&. ut animain suam ponat quis
proamicissuis: fit ex hoc consequens quod
diligente sutiq inuicem sicut ipsenos dile¬
xit : qui pronobis animam suam posuit :
Nimirum hoc est quod legitur in prouer¬
biis salomonis: si sederis caenare admen¬
sam potentis considerans intellege
qua ead ponuntur tibi. & sic mittema¬
num tucm. sciens qm̃ tadia oport&te
praeparare : Nam quaemensa ẽ poten¬
tis : nisiundesumitur corpus & sanguis
Et quid ẽ cedeam sed ere nisi humi liter
accedere. &quid ẽ considerare et in¬
tellegere quaettd ponantur tibi nisi dig¬
nae tantam gratiam cogittre. Et quid
est sic mitteremanum ut scias quiate¬
lia o port& te praeparare : nisi qđi cem
dixi. quia sicut prono bis xp̃s anim ãsuã
posuit : sic & nos debemus animas profratri¬
bus ponere: Sicut enim ait aposł p&rus

Expanded text:
suis. Quia ergo superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, quia sicut pro nobis Christus animam suam posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere? Sicut enim ait etiam apos
Abbreviated transcription (Latin):
quia mepriorem uobisodio habuit:
Quur ergo semem brum suprauerticem ex¬
tollit securus es incorpore . sin on uis odiũ
mundi sustinerecum capite: Sidemundo
inquid ess&is : mundus quod suum erat
diliger&. Vniuersȩ hoc utiq dicit ecclesi&:
quam plerumq: &iam ipsam mundi nomi

Expanded text:
quoniam me priorem vobis odio habuit. quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etia
Abbreviated transcription (Latin):
Aec mando uobis ut diligatis in¬
uicem: Ac per hoc intellegere
debemus hunc eẽ fructum nr̃m. dequo
ait. ego uos elegiut eatis & fructũ ad¬
feratis et fructus urt maneat: & qđ
cidiunxit. Vt quod cumq petieritis
patrem in nomine meo d& uobis:
s uncutiq dabit nobis. si diligamus
inuicem : cum & hoc ipsum ipsedede¬
rit nobis quinos elegit: Non haben¬
tes fructum qui non cum nos elegeramus:
Et posuit nos ut fructum ad feramus. hoc ẽ
inuicem diligtmus : Quem fructum sine
illo adferrenon possumus: sicut palmites
facere sineui tenihil possunt: Caritatis
ergo ẽ fructus nr̃squem definit a posto lus
decor depuro & conscientiabona & fidenon
ficta: Hac diligimusinuicem: hac diligi¬
mus dm̃: Qua enim uera dilectio diligere¬
mus inuicem : nisi diligentes dm̃: Diligitꝰ
enim unusquisq: proximum tam quam se¬
ph&e hic est fructus nr̃t: Defructuita¬
que nobismandans. haec mando inquid
uobis : ut diligati sinuicem: Adiecit :¬
ad queccit : Simundus uosodit : scito te

Expanded text:
aec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seProphetae : hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et atque ait, Si mundus vos odit, scitote
Abbreviated transcription (Latin):
taperscipsum. Nemoautem potest ali¬
quid sineipso: Xp̃snamq cumpatre et
spusc̃o non sunt tresdii sed unus ds̃
Sequoscriptumest Benedictus dnsds
israhel qui fecit mirabilia solus. Nemo
quid eorum fecit. ipso faciente fecit
Haec autem ipse nonillis facientibus fe

Expanded text:
ta per seipsum; nemo autem potest alita per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. Christus namque cum Patre et Spiritu sancto, non sunt tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo quid eorum fecit, ipso faciente fecit. Haec autem ipse, non illis facientibus, fe
Abbreviated transcription (Latin):
corameis. et dumnon hocfecerat quan¬
dodicebat. si o peramnon fecissemineis
quaenemo alius fecit : Nimiru mergo
illa sunt quac ineorum ualetudinibus
tanta miracula salutis ostendit. quan
ta illis antea nemodonauit: Haec enim
uiderunt. et hoceis ex probrans adiun¬
git et dicit: N uncautem et uderunt
et oderunt et me et patremmeum :
Sedut impleatur sermo qui in legeeo¬
rum scriptus est qui aodio habuerunt
megratis. Eorum legem dicit. non ab ipsis
inuentam. sed ipsisdatam sicue dicimus
panem nrm cottidianum. quem tamenado
petimus addendo danobis: Gratisautem
odit quinullum exodio commodum
querit uel in com̃modum fugit: Sicode¬
runt dm̃ impii: sic diliguntiusti. hoc est
gratis ut alia preterillum non expec¬
tentbona qm̃ ipsierit i n omnibus omnia
Quis quis uero alius ad tenderit xpm̃di¬
centem si o peram non fecissemineis
quemnemoalius fecit. in uenietipsum se¬
cisse fiquando quispiam di homo tale
aliquidfecit. Potest quippe ipse cunc¬

Expanded text:
coram eis: et nondum hoc fecerat, quancoram eis: et nondum hoc fecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta mirin illis antea nemo donavit: haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjungit, et dicit, Nunc autem et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum: sed ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scripme gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, inveniet ipsum fecisse, si quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe ipse cunc
Abbreviated transcription (Latin):
tates inplateisponebant in firmos
& de praecabantur eum ut uel fimbria
uestimentieius tangerent: & quot qđ
tangebant eum saluifiebant: Haec
nemo alius fecitineis. sic enim est intellegen¬
dum quodait in eis non inter eos uel coram
cis sed prorsusineis quia sanauiteos Haec
quippe intellegiuoluit. quem non solum
facerent admirationem uerumetiaminani¬
festam conferrent salutem: Proquibus bene¬
ficiis utique ad mortem nono diumretribuere
debuerunt: Omnia quippe ceterorum mira¬
cula superat. quod est natus ex uirgine ma¬
trisq integritatẽ solus potuit nec concep¬
tus iuolare necnatus. sed hoc neccorameis
factum est nec in eis : Ad cognoscendamquis¬
pehuius miraculi ueritatem non communi
cumeis aspectu: sed discreto abeis discipula
eo apłi peruenerunt : Iamuero illud quod
dietertio incarne in quaoccisus fuerat de
sepulchro sereddidit uiuum et numquã
deide moriturus cumilla ascendit in cae¬
lum: Superatetiam cuncta quae fecit
sed neque hoc factum est in iuda eis. neque

Expanded text:
firmos, et deprecabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu apostoli pervenerunt. Jam vero illud, quod die tertio in carne, in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus, cum illa ascendit in coelum, super etiam cuncta quae fecit. Sed neque hoc factum est in Judaeis, neque
Abbreviated transcription (Latin):
possitad caelum. Sed qm̃ molam asi¬
nariam saxum ẽe constat: Videamus
si et paganorum talis est mola. Talisẽ
plane. sax ea enim mola est pagano¬
rum iuppiter herculisque lapid eus.
circaquos caecisoculis frequentier¬
ror ecircumeunt: Caeco sinquam
dixerim eorum oculos quiputantse
uiderequod nonuident. Aspicientes
enim saxum dm̃ seuidere confidunt:
At camen quimolamuoluit consum¬
mandi aliquando finemoperis habet
ex uendispem geritleboris. Cuiuero
molcca sincria ad collum suspendit
porcatlcpidem qui portaredebue¬
rat iugumdñ Asinusergo ad molã
caecus ad lapidem gentilis ad saxum
quiadorateum quem nonuidet necas¬
noscit Dsenim nonin manufactis habi¬
tat᷑ n ec in metello auesaxo cognoscitur
Hicergo gentilis populus cumperse¬
cutionem xp̃iano intulegit . hac poena
plectitur ut cumsua sacrilega mola
iudicandisaeculi fluctibus de merga¬
tur

Expanded text:
possit ad coelum. Sed quoniam mola asipossit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum talis est mola. Talis est plane; saxea enim mola est paganorum Jupiter, Herculesque lapideus, circa quos caecis oculis frequenti errore circumeunt. Caecos, inquam, dixerim eorum oculos qui putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videre confidunt. Attamen qui molam volvit, consummandi aliquando finem operis habet, exeundi spem gerit laboris: cui vera mola asinaria ad collum suspenditur, portat lapidem, qui portare debuerat jugum Christi. Asinus ergo ad molam, caecus ad lapidem, gentilis ad saxum, qui adorat eum quem non videt nec agnoscit. Deus enim non in manufactis habitat, nec in metallo aut saxo cognoscitur. Hic ergo gentilis populus cum persecutionem Christiano intulerit, hac poena plectitur, ut cum sua sacrilega mola judicandi saeculi fluctibus demergatur
Abbreviated transcription (Latin):
uina poena plectetur. ut in formisaxore¬
ligato illiadcollum precipitetur in made
Seduideamus quurscandaliz anti¬
bus xp̃i anos. ista poena decreta sit
Aut quid sibi uelit ipsa sententia. Pu¬
to enimillam aliquod mysterium con¬
tinere. Que quasienim non sufficeret
nmarehomini demergendo saxum.
qualecumq: non magnum. autin orme
sed molȩ a sinariae lapisei religetur
ad collum. ut cumperituro homine
pereat resusui necessaria: Sed puto
hoc magis ẽe quod inscripturis a sini
figura. populus gentilium nuncupa¬
tur. quiclausis oculis circaignoran¬
tiae molam errorissui giroꝑtrahitur.
et sineulla cursus directione uestigiis
inse saeperedeuntibus inuitus usui
laborat alieno : N onne enim tibi uide¬
tur molamasinariam uoluere. gen¬
suae labore uersatur. naturae quidẽ
uinculis alligatus ut uerbum dĩ molat.
dnm̃ caeliquaerat: Sed o pertementis
caecitate suffusus uultum animi eri¬
gere addm̃ cordisoculos leuarenon

Expanded text:
uina poena plectetur, ut informi saxo reuina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in mare. Sed videamus cur scandalizantibus Christianos ista poena decreta sit, aut quid sibi velit ipsa sententia; puto enim aliquod mysterium continere: quasi vero non sufficeret in mare homini demergendo saxum qualecumque non magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sed puto hoc magis esse, quod in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine ulla cursus directione vestigiis in se saepe redeuntibus invitus usui laborat alieno. Nonne enim tibi videtur molam asinariam volvere posuae labore versatur? naturae quidem vinculis alligatus, ut verbum Dei molat, Dominum coeli quaerat, sed opertae mentis caecitate subfusus vultum animi erigere ad Deum, cordis oculos levare non
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. erat quidamnudus mundanis
uestibus. sed inmorcalitatis erat splendo¬
reuestitus. N il prauum respiciebant
eius oculi noncoreius turpe aliquidco¬
gitebat: Erat apud honestesmentes
Suditas ipsauestita: Sicut enim apud ne¬
quam homines turpis cogitatio. a concu¬
piscentia uestibus non arcetur. Ita
apud s cõsuiros honesta simplicitas. ad
concupiscendum nuditatem non trahi¬
tur : Sed sicutuitiosis ad corruptelam
nuda sunt omnia. Ita religiosis ad casti¬
moniam operta suntun i uersa. Quid
autemait euangelicalectio quiscanda¬
liꝵ a ueritunum depusillis istis quunme
credunt. ex peditei ut suspendatur
molaasinaria in collo eius. et mergat᷑
in profundummaris: Pusillos hic nã
aetcctepueros sed malicia paruulos
dicit. Sicut apłsait. Malitia paruul
estote ut sensibus perfectisitis: quist
istinisi cdericidoner. et monachireligi¬
osi uellccici: Quis queigitur his inreue¬
rens aut contumeliosus extiterit acbel¬

Expanded text:
nitatem, erat quidem nudus mundanis nitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respiciebant ejus oculi; non cor ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate pueros, sed malitia parvulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac bell
Abbreviated transcription (Latin):
genuit nudum suscipit ecclesia diues
imerareuelit in cadum: Propter ea ad¬
oliscenti illidiuiti in euangelio a salua¬
Siuisperfectuscẽ uende omniatua et
da pauperibus : Vsquead eo enim nuda
uirtus apta caedo est. Et quamuisiustus
quamuissẽs aurum uel diuitias possidens.
non possit eẽperfectus: Talem enimuo¬
luit ad olescentem illum dñs ad parady¬
sum redire: qualis adamfuerat depa¬
radrsi sublimitate derectus. Nudusenĩ
adam incolapara dysi fuit. deniquepost
peccatum nuditatem suam peruidens fo¬
lio pudenda contexit. Prius enim quam
peccaret honestatis est caloresuestitus
Atqueideo. nudita temin honestatem
nonnatura inscituit. sed delictus reati
inuenit. Namet sc̃ĩangeli insplendidissi¬
mohabitu constituti num quid tunicis
operiuntur. et palleis: Sed cumsitin
illis natiuitatissuae nuda substantia. ues¬
tici uidentur esse quod sc̃i sunt. Sicigitur
et adam custodiens honestatis angelicedig¬

Expanded text:
genuit, nudum suscipit Ecclesia, dives genuit, nudum suscipit Ecclesia, dives intrare velit in coelum? propterea adolescenti illi diviti in Evangelio a SalvaSi vis perfectus esse, vende omnia tua, et da pauperibus. Usque adeo enim nuda virtus apta coelo est, ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur et Adam custodiens honestatis angelicae dig
Abbreviated transcription (Latin):
tior constituetur in regno. Nonenĩ
adimperium caelorum peruenitur. su¬
perbia diuitiis praefectura sed humili¬
tate pauperiaelȩnitate : Artaenim
etangustauia est quaeducit ad regnum.
Quis qui sergo honoribus inflacus fuerit
et aurithesauris dilatatus. tamquam
honustum et in peditum animal peran¬
gustum regni itertransire non poterit :
Simuletiam ut sea estimatperuenisse sar¬
cinameius. exiguam porta. non capiens
repercus salimineretrorsumredire
cogitur : Tamenim angusta est diuitipr¬
tacael estis. quamẽ camelo acusforamen
exiguum: Vnde ait dñs. facilius est ca¬
melum perforamen acustranssire : quã
camelum animaltor tuosum atq defor¬
me exigua cauerna preterire non pati¬
tur: Ita et diuitem auarum atquemenda¬
cem. arta caeliianua minime intrare
permitat: Namideo nudi insaeculonas¬
ut nudi quoque et expediti ad caeliia na¬
amproperemus. Quam autem in congru¬
um et absurdumẽ. ut quem nudum mat̃

Expanded text:
tior constituetur in regno; non enim tior constituetur in regno; non enim ad imperium coelorum pervenitur superbia, divitiis, praefectura, sed humilitate, pauperie, lenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam onustum et impeditum animal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nass, et nudi quoque, et expediti ad coeli januam properamus. Quam autem incongruum et absurdum est ut, quem nudum mater
Abbreviated transcription (Latin):
i diligenter audistis euangeli¬
cam lectionem intellegere
potestis quiaministris ac sacer¬
do tibus dĩ reuerentia debeatur.
tate seo porteat praeuenire. Ait
enim dñs per contantibus discipulis
quis eorum in regno cadorum maior
essec futurus : Statuto coramomni¬
bus puero. quicumq humiliaue¬
rit se sicut pueriste hic maiorerit
in regno caelorum. Vnde intelle¬
gimus quod humilitate praeuenit᷑
ad regnum simplicitate penetra¬
tur adcaelum: Quisq ergocupit
diuinitatis tenere fastigia. humili¬
tatis imaseccetur: Quicum que
uult fratrem preuenire regnando
priusillum praeueniat obsequen¬
do sicitait apostolus: honore
inuicem praeuenientes: Vincateũ
officiis. ut possit uincere scĩ tate :
Sienim tenon lesit fratris obsequi¬
um mer&ur ut diligcs: Quod si
forsitanin lesit. magis obsequium
meretur utiuncas: Haec enim nr̃a
xp̃ianitatis summa est. ut amantib:
uicissitudinem. ledentibus paeni¬
tentiam rependamus: Quiergo fu¬
erit patientior ad iniuriam poten¬

Expanded text:
i diligenter audistis evangelicam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Dei reverentia debeatur, tate se oporteat praevenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincas. Haec enim nostrae Christianitatis summa est ut amantibus vicissitudinem, laedentibus patientiam rependamus. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, poten
Abbreviated transcription (Latin):
ait: Euenim solus nosticor da omnium
filiorum hominum : Eande mergo
inquit maiestate et potentia qua cogi¬
tationes ur̃as in tueor possum et homi¬
nibus delictadimittere. ex uobis in¬
tellegite quid paraliticus consequat᷑
Quidese facilius dicere dimittuntur
tibi peccata tua. andicere surge et
ambula : Vtrum sint paraliticopeo¬
cata dimissa solus nouerat qui dimit¬
tebat. Surgeautem et ambula. tam
illequi surgebat. quam hi quisurgen¬
te ui deb antad probare poterant:
Fit igitur carnalesignum. ut probe¬
turspiritale : ut autem sciatis qui afi¬
lius hominis potestatem habec interra
dimitter epeccata: Si et ds̃ est iuxta me¬
moratumesaiae testimonium quidelet
iniquitates nr̃as. et filius hominis potes¬
tatem habet in terra dimittendipec¬
cata. Ergoidem ipse etds̃ et filius ho¬
minis est ut et homo xp̃s perdiuinitaas
suae potentiam dimit ter epeccata possit.
et idemds̃xp̃s perhumanitatis suaefra

Expanded text:
ait: Tu enim solus nosti corda omnium ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum. Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere: ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere: Dimittuntur tibi peccata, an dicere: Surge et ambula? Verum sint paralytico peccata dimissa solus noverat qui dimittebat, surge autem et ambula, tam ille qui surgebat quam hi qui surgentem videbant approbare poterant. Fit igitur carnale signum ut probetur spiritale. Ut autem sciatis quia filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata. Si et Deus est juxta memoratum Isaiae testimoiniquitates nostras , et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata , ergo idem ipse et Deus et Filius hominis est, ut et homo Christus per divinitatis suae potentiam dimittere peccata possit, et idem Deus Christus per humanitatis suae fra
Abbreviated transcription (Latin):
teriusq iam: aluatus ex surgeret. alio¬
rumq merito. aliisrelaxarenturerrata.
Et coeperunt cogitare scribe et pharisȩi
dicentes Qui festhic quiloquitur blasphe¬
mias quispotest peccata dimitter enisi so¬
lus ds̃. Verum dicunt scribȩ quianemo
dimitter epeccata nisidspotest. quiper
eos quoque dimittit quibus dimittendi
ta quasids potest Verum dõ testimoniũ
reddunt. sed personam xp̃i negando fal¬
luncur. Erantitaq iũdaei qui cũx pm̃¬
dnm̃ et dm̃ eẽ et peccata dimitter epos¬
secredunt Ihm̃ tamen x pm esse non
credunt. sed mulco dementius errañ
cata possedimittere euangeliis uerbis
deuicti negare non audeant : nihi lomi¬
nus tamen dm̃negarenontiment. Adipse
perfidos saluare desiderans et occul¬
torum cogitatione et uirtute operum
dm̃ seessemanifestat. Respondensenĩ
dix it adillos. quid cogitatis in cordi
ego sum egosum ipse quideleo iniqui¬
tatestuas : Sapientissimus adorator

Expanded text:
teriusque jam salvatus exsurgeret, alioteriusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito, aliis laxarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et pharisaei dicentes: Quis est hic qui loquitur blasphemias? Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus? Verum dicunt scribae, quia nemo dimittere peccata nisi Deus potest, qui per eos quoque dimittit, quibus dimittendi ta quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui cum Christum et Deum esse et peccata dimittere posse credant, Jesum tamen Christum esse non credunt. Sed multo dementius errant e, et peccata posse dimittere Evangelii verbis devicti, negare non audeant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione, et virtute operum, Ddixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus Ego sum, ego sum ipse qui deleo iniquitates tuas, sapientissimus adorator
Abbreviated transcription (Latin):
diuina spiritedis gratiae uirtus inuenitur
Quod autem cum lecto deponitur significat
ab homine inista carne adhuc constituto
xpm debere cognosci: Quorum fidem ut
uidit dixit. Homoremictuntur tibi peccat᷑a
tua. Hominem dñs a para drsicuraturus
primopeccatorum uincula dissoluit. ut os¬
tendereteum obnexusculparum artuum
dissolutionedamnari. nec nisi his relaxatis
membrorum posserecuperatione sanari.
Sic etilli paralrtico qui i uxta probaticam
piscinam diu motum aque frustra praesto¬
lcbatur sanato ad nõdicitur. Eccesanus
factuses iamnoli peccare nede terius tibi
aliquid contingat. Et benehis cui peccata
dimitcebantur homo uocatur. qui hoc
ipsum quod homoerat non possedicere
non peccaui. Simul etiam ut illequi homi¬
ni dimittebat intellegereturds̃. Intuen¬
dumsane quanti propria cuiusq fides
apud dm̃ ueleat ubitanti ualuit aliena.
ut totus homo repente idest interius ex¬

Expanded text:
divina spiritalis gratiae virtus invenietur. divina spiritalis gratiae virtus invenietur. Quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Dominus a paralysi curaturus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum, artuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat . Et bene is cui peccata dimittebantur, homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi, simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius in
Abbreviated transcription (Latin):
tiae remedio cupiens innouari prisce
consuetudinis obstaculo recardatur:
Saepe interipsas orationis secretaedul¬
cedinis. et quasi suauecum dño conloqui¬
um turba cogitationum in t̃ueniens aciem
mentis. nex p̃suideatur int̃cludit. Et
quid inter haec agendum non utique in
in fimis exterius qua turbae tumultuan¬
tur remanendum: Sed tecum domus in
quaxp̃s docet ascendunit. Id est sacrescrip¬
turae sublimitas est appetenda. Lex que
dñi cumpsalmista die noctuq meditanda
inquo enim corrigit iuuenior uiam suam.
incustodiendo sermonestuos Et summi¬
serunt illum cum lecto in medium anteihm̃ :
Hatefacto tecto aegerantei hm̃ summitti¬
tur: quia reseratis scripturarum myste¬
riis ad notitiam xp̃i peruenitur. hoc est
adeius humilitatem fidei pietate descen¬
ditur Et benedomusihũ tegulis teccade¬
scribitur. quia sub contemptibili littera¬
rum uelamine siad sit quires eret doctor

Expanded text:
tiae remedio cupiens innovari, priscae tiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis, ne Christus videatur, intercludit. Et quid inter haec agendum? non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum submittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu tegulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor,
Abbreviated transcription (Latin):
suspirantis indicat saluationem. quae
primo omnium ministris qui eum suble¬
uent etxp̃o adferant. Idestbonis doc¬
toribus qui spemsanationis opemq: in¬
ter cessimus suggerant indiget. Qui
benemarconarrante quattuor fuisse
repperiuntur. siue quia quaetuor euan¬
gelui libris omnis predicantium uirtus
omnissermo firmatur: seu quia quat¬
tuor suntuirtutes quibus ad promerex¬
decm sosprectem fidutia mentis erigitur.
de quibus in aeternae sapientiae laude dici¬
tur. Sobrietatem enim et sapientiam do¬
cet et iustitiam et uirtutem. quibus uti¬
lius nihilest inuit a hominibus. Quas non¬
nulli uersis nominibus. prudentiam for¬
titudinem temperantiam et iustitiam ap¬
pellant : Et non inuenientes qua parte
illum inferrent praeturba. Ascende¬
runt supratectum pertegulas: Deside¬
rant paralyticum xp̃o offerre sed turba
interposita ab omni parterecluduntur
Quia saepeanima post infirmi corporis
desidiam addm̃ resipiscens superneq: gra¬

Expanded text:
suspirantis indicat salvationem. Quae suspirantis indicat salvationem. Quae primo omnium ministris qui eam sublevent et Christo afferant, id est, bonis doctoribus qui spem sanationis opemque intercessionis suggerant, indiget. Qui bene, Marco narrante, quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur. De quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus . Quas nonnulli versis nominibus, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, et justitiam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur. Quia saepe anima post infimi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gra
Abbreviated transcription (Latin):
actum est in una dierum et ipsese¬
debatdocens. eterantpharis a ei
sedentes eccetera. Vbi dñssedensdo¬
iuerit quandoscribis et pharisa eis con¬
sedentibus paralrticum curauit. Lucas
breuiandi gratiam preterut. sed ma¬
theus et marcus quinarrant quaestionẽ
facere uidentur: Qm̃ quidem matheus
inciuitatesua. marchus in capharna¬
um hoceum fecisse testantur. quae
difficilius solueretur. simatheus etiã
nazareth nominared. N unc cero uel
ipsccgalilea in quaeratnatareth intel¬
legendacestdicta ciuitasxp̃i. ad distinc¬
tionem uidelicet regionis transmarine
gera senorum dequa trans fretando
sicut matheus seribit ueneratgalileam
uel certeipsa capharnaum ciuitas xp̃i
est dicta quamnon ascendendo sed uir¬
tutibus inlustrando suamipsefecerat.
Et ecce uiri portantes in lecto hominem
quierat paralrticus et quaer ebant eum
inferre et ponereante eum. Curatio
paralrtici huius animae poseduturnã
in lecebre carnedis inerciam adxp̃m

Expanded text:
actum est in una dierum, et ipse sedebat docens, et erant pharisaei sedentes, etc. Ubi Dominus sedens docuerit quando scribis et pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeterit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur. Quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lecto hominem qui erat paralyticus, et quaerebant eum inferre et ponere ante eum. Curatio paralytici hujus, animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam ad Christum
Abbreviated transcription (Latin):
gesserunt. omnes enim uiuuntei : Om̃s
uidelicet illi quorum dñs efds̃. uiuunt
ei: Uitautiq uera quaiustiuiuunt.
etiam quando corpore moriuntur
Dequa a libi dñs ait. Quicredit in me
etiam simortuus fueritiuuet: Credeergo
et simortuus fuerisuiues: Si autem noncre¬
dis et cum uiuis mortuus es Viduaenim
qua e in delicus est. uiuens mortua est :
Respondentes autem quidamseribarũ
dixerunt : Magister benedixisti.
Etamplius non audebant eu minterroga¬
re Principessacerdotum saducaei
et scribȩ quȩrentes occasionem calum.¬
niae et uerbum aliquot inuenire quod
pateret insidiis: quia in sermonibus
confutatistint. ultra non interrogant.
sed a pertissime conprehensum romane
tradunt potestati. Ex quo in tellegi¬
mus uenena in uidiae possequidem su¬
perc ⁊ ri. sed difficile conquiescunt:¬

Expanded text:
gesserunt. Omnes enim vivunt ei. Omnes gesserunt. Omnes enim vivunt ei. Omnes videlicet illi quorum Dominus est Deus. Vivunt ei, vita utique vera, qua justi vivunt etiam quando corpore moriuntur. De qua alibi Dominus ait: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit vivet . Crede ergo, et si mortuus fueris vives. Si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Vidua enim quae in deliciis est, vivens mortua est . Respondentes autem quidam scribarum dixerunt: Magister bene dixisti. Et amplius non audebant eum quidquam interrogare. Principes sacerdotum, Sadducaei, et scribae quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescer
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere desiderat. nunc minimis fra¬
tribus condescendat: Qui a uero resur¬
resurrectionis ueritatem. multo aliis
manifestioribus exemplis uti potuit.
Equibus est illud. suscitabuntur ma¬
tui et resurgent quiinsepulchrissunt
Quaerituritaq quid sibi uolueritdñs
hoc proferre testimonium quod iudet᷑
ambiguum. uel non satis adresurrec¬
tionem pertinetueritatem. Sed sadu¬
cȩi quinq tantum libros morsi reci piebant
prophetarum uaticinia respuentes
Stultumergo erat in deproferre testimo¬
nia. quorum auctor itatem non sequeban¬
tur: Horro ada e ternitatem animarum
probandam demorsi ponit exemplum:
Ego sumds abraham et ds̃isaac etdsia cob.
statimq: infert: Ds autemm ortuorum¬
non est sed uiuorum. Et cum proba uerit
animas permanere postmortem. quod
illi in tercetera negabant: Neque enim
poteratfieri ut eorum essetds̃. quine¬
quaquam subsisterent: Consequenter
introduceretur. et corporum resurrec¬
tio quaecumanimabus bona malaue

Expanded text:
ascendere desiderat, nunc minimis fraascendere desiderat, nunc minimis fratribus condescendat. Quia vero resurresurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Quaeritur itaque, quid sibi voluerit Dominus hoc proferre testimonium, quod videtur ambiguum vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Sed Sadducaei quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam, de Moyse ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Statimque infert Deus autem non est mortuorum, sed vivorum. Ut eum probaverit animas permanere post mortem, quod illi inter caetera negabant neque enim poterat fieri ut eorum esset Deus qui nequaquam subsisterent consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum animabus bona malave
Abbreviated transcription (Latin):
Oñs autem saluator et adgloriam te¬
surrectionis animos excitaret. in qui¬
rendum deelectis solum modo facereuo
luerit sermonem. Si autemin resurreti¬
one nequenubunt neque ducunt ux oras
resurguntergo corpora quae possunt
nubere etducere uxores. Hocest femi¬
narum et uirorũm certis discreta mem¬
braspeciebus. sed nullaconcum bendi
uoluptate uel necessitatem a ncipata.
N emo quippedicit delabide et arbore¬
ethisrebus qua enon habent membrage¬
nitalia. quod nonnubant neq ducunt
uxores. sed dehis quicum possunt nubere
tamen aliaratione non nubunt. neque
enim ultramori potuerunt. quia connu¬
bia propt̾filios. filii propt̃ suecessionẽ
successio proptermortem : Vbi uero
morsnon est neque conubia. Aequales
enim angelissunt. et filuidĩ sunt quiglo¬
labe corruptionis. seneullo terreni
stactus actuperpetua dĩ uisionefru¬
untur. Ad quam necesseẽ angelice
dignitatis aequalitatem quis quis tunc

Expanded text:
inus autem Salvator ut ad gloriam reinus autem Salvator ut ad gloriam resurrectionis animos excitaret inquirendam, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Si autem in resurrectione neque nubunt neque ducunt uxores, resurgunt ergo corpora quae possunt nubere et ducere uxores, hoc est feminarum et virorum certis discreta membra speciebus, sed nulla concumbendi voluptate vel necessitate mancipata. Nemo quippe dicit de laet his rebus quae non habent membra genitalia, quod non nubant neque ducant uxores: sed de his qui cum possint nubere, tamen alia ratione non nubunt. Neque enim ultra mori poterunt. Quia connubia propter filios, filii propter successionem, successio propter mortem. Ubi ergo mori non est neque connubia. Aequales enim angelis sunt, et filii sunt labe corruptionis, sine ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur, ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis tunc
Abbreviated transcription (Latin):
aut etum dicunitatis sua emysterus
dixisscinuenitur: Quaemultiquiaderañ
uel resistendo uel contempnendo non
porcos : Non enimeis deditquicapere
non poterant : sed eis qui poterant et
simuladerant : quos propter aliorum
in munditiam negleginon op ortebat :
Etcumeum temptatores interrogte¬
rent : respondebatq illis: it autquid
contradicerent non haberent : Quã¬
uis uenenis suis contabescerent. poti¬
us quam illius crbosaturarentur:
Alui tamen quipoterant capere : exil¬
lorum occasione multa utilit̃ audie
bant : Illi autem qui digni habebuntur
saeculo illo et resurrectione ex mor¬
tius : neque nubunt neq ducuntuxo¬
res: N onita intellegendum est. qͣ gasi
dignitantum uel resurrȩcturi. uel
si nenuptus futuri sint : Indigniautẽ
id est peccatores uel minime resurrec¬
turi uel adnuptias resurrecturi sint
credendi: sed ita potius retinendum.
quodomnes et resurrecturi et absq
nuptus sint in sacculo illo manscri :

Expanded text:
aut etiam divinitatis suae mysterio aut etiam divinitatis suae mysterio dixisse invenitur quae multi qui addiderant vel resistendo vel contemnendo non porcos. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed eis qui poterant et simul aderant, quos primmunditiam negligi non oportebat. Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis, ita ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius, quam illius cibo saturarentur; alii tamen qui poterant capere, ex illorum occasibant. Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubent, neque ducent uxores. Non ita intelligendum est, quasi digni tantum vel resurrecturi, vel sine nuptiis futuri sint, indigni autem, id est, peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurrecturi sint credendi; sed ita potius sentiendum, quod omnes et resurrecturi, et absque nuptiis sint in saeculo illo mansuri.
Abbreviated transcription (Latin):
debant anima suidicantes interire
cum corporibus : recceistius modifin¬
gunt fabulam quaedeliramenti argu¬
anteos quire surrectionem adserunt
mortuorum: Potest autemfieri ut ue¬
reingenteeorum aliquando hoc accide¬
rit : Inre surrectioneergo cuius eorũ
erituxor si quidem septem habuerunt
camuxorem Turpitudinem fabulae
opponunt ut resurretionis denegent
ueritatem: Verum mestice ⁊ septem
sr̃s sine filiis defunc : reprobis quibus¬
que congruunt quipertot amhuius sełi
uitãq: septem diebus uoluitur abonis ope¬
ibus sceriles existunt: quibus curun
portemisera praereptis : adultimumetip¬
samundana conuersatio. quam illisineuita
uopere transegerant : qua siuxor in fecun¬
datransibit : Et ait illis ihs: Filii sacculi
huius nubunt : et traduntur ad nuptias
cum dñsdicat: Nolite docre sc̃mncanib
nequemittatis margeritas uras ante por¬
eos: Quuripsequaedam uel hiecdeglonis
Pesurrectionis uelalibi dispensationis

Expanded text:
debant, animas judicantes interire debant, animas judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum, potest autem fieri ut fere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum erit uxor: siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur a bonis operibus steriles existunt: quibus viritim morte misera praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi sine vitali opere transegerant quasi uxor infecunda transibit. Et ait illi Jesus. Filiis saeculi hujus nubunt et traduntur ad nuptias. Cum Dominus dicat, nolite dare sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, quod ipse quaedam vel hic de gloria resurrectionis, vel alibi de dispensationis,