comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maufẽ pceperunt impatores eos qui
preter eccĩe catholice ꝯmuionemu¬
surpant sͥ nomen e̾anum nec uolũt
inꝑace eccĩe cose pacis auctorem ut¬
nil nomine ecc̃e audeant posside. set
dicitis quid nobis et imꝑatorib. Si
iam ut dixi deiuire humano agitur
i. Nloli ergo die. quid michi et regi
sidentur possessiones. drxistis quid
michi et regi. Noli ergo possones tu
na quib possõnes possidentur.¬

Expanded text:
aeceperunt imperatores, eos qui praeter Ecclesiae catholicae communionem usurpant sibi nomen Christianum, nec volunt in pace colere pacis auctorem, nihil nomine Ecclesiae audeant possidere. dicitis, quid nobis et imperatori? Sed ut iam dixi, de iure humano agitur.r. Noli ergo dicere, quid mihi et regi?ra regum possidentur possessiones. Dixisti: Quid mihi et regi? Noli ergo dicere possena, quibus possessiones possidentur.
Abbreviated transcription (Latin):
umpetrettõnem co sͥ resistente deicere
coep̃o nr̃o simster rumor asꝑscrat. utr
u̾ci eent districta diucius fecumus ĩ¬
quisitõne ꝑquiri et nullam ĩ de eode
tri scĩssuiũ corpus districta eum ex hab¬
undati fecimus sacra pͥbere. quib p̾stitis
magna sumꝰ exultatõne gauisi ꝙ hui¬
omin caritate suscipiat et reu̾enciam
eiqualẽ sac̾cotem deceat erhibeat. n ͤ¬
aliqua cordibz remanecit. Dehus que¬
iam sunt purgata dubietas et ita
supͣ scͥpto nos ep̃o denotissime o in oĩ¬
bus ad here ut congrue decent̾ q deũ¬

Expanded text:
petratione Deo sibi resistente dejicere coepiscopo nostro sinister rumor aspersit, utrum vera essent districta, diutius fecimus inquisitione perquiri, et nullam in eo de tri sacratissimum corpus districta eum ex abundanti fecimus sacramenta praebere. Quibus praestitis magna sumus exsultatione gavisi, quomni caritate suscipiat, et reverentiam ei, qualem sacerdoti decet, exhibeat, ne qua in cordibus remaneat de his quae sunt jam purgata, dubietas. Sed ita suprascripto vos episcopo devotissime oportet in omnibus adhaerere, ut congrue decenterque Deu
Abbreviated transcription (Latin):
Deccĩa toto orbe cliffusa neraptiz ando
et ulaspleniando et qnͣtum potestis op¬
ugnando ad u̾sarios scã et ranonicu
scͥptura cõuuicit nos impii atq sacri¬
legii estis: illi cuitem qui uos protã¬
to scele tam leuiter dampnorum an¬
natõne de t̾rendos coltentos que decer¬
nunt ut cegitantes quałr ista pacici¬
uuni sacrilegium urm regnitum fu¬
giatis et ab et̾na dampnatõne liberti¬

Expanded text:
esia toto orbe diffusa, et rebaptizando et blasphemando et quantum potestis oppugnando aduersari sancta et canonica scriptura conuincit, uos impii atque sacrilegi, illi autem, qui uos pro tanto scelere tam leuiter damnorum adiuatione deterrendos cohenunt, ut cogitantes, quare ista patiamini, sacrilegium vestrum cognitum fugiatis, et ab aeterna damnatione libere
Abbreviated transcription (Latin):
icliuitatis s̾uante professionem
coram ep̃o in secretano hĩtam ĩ¬
non eẽ iuolanicam. Ip̃eni tal̃ ꝓfessio¬
is adesertricẽ: m̾ito dampuerndam
sollempintas faciende ꝓfessionis h̃

Expanded text:
iduitatis servandi professionem coram episcopo in secretorio habitam, imnon esse violandam; ipsam talis professionis desertricem merito esse damnandam solemnitas faciendae professionis h
Abbreviated transcription (Latin):
Qued si tale aliquid fc̃m fu̾it: irritũ
sit huiꝰ conscitutũ seruetur autẽ ius
bitum quiescentis poscestadem hñt e¬
uite sue cilium inlcco suo consti¬
tuere successorem. Siquis autẽ ħus
urpare temptau̾it tał constitutõ irri
itum p̾cecessoris pot̾atem hñt digñ
. de eodem.

Expanded text:
Quod si tale aliquid factum fuerit, irritum sit hujusmodi constitutum. Servetur autem jus bitum quiescentis potestatem habent evitae alium in loco suo constituere successorem. Si quis autem hoc usurpare tentaverit, talis constitutio irrititum praedecessoris potestatem habent dignum . De eodem.
Abbreviated transcription (Latin):
icã precreantorum filiorum ducl
ncori non multũ tp̃ concessum
ludetur ad suũ usũ quia et clies festi
et dies ꝑcessiomis et ip̃a rõ conceptus
et partiis uixta legem cessare husũ
tarius hus debere temporib demons¬

Expanded text:
usa procreandorum filiorum ducitur uxor, non multum tempus concessum, videtur ad ipsum usum, quia et dies festi, et dies processionis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessare usum carnis debere temporibus demons
Abbreviated transcription (Latin):
tnsferre quicquam in principium ma¬
nus uł etiam alii p ͦ conferre uolu̾it.¬
uritum sit quad datum ẽẽ constiterit
scdm canonem sc̃orum apostolorum
quidicit. Oĩm eccastitarum rerum ep̃c
heãt sollicituomẽ et clispenset eas tã¬
quam deo contemplante. Non cuit̾¬
lireait ei de fraudare quicquam exhi¬
di sunt qued si pauꝑes funt ut pauꝑ¬
ibus largiatur s non sub horum ccͥ¬
casione que sunt ecc̃e defraudantur.
Quol si extusa tõnem p̾tendertt ep̃c¬

Expanded text:
transferre quicquam in principum manus, vel etiam alii personae conferre, irritum sit quod datum esse constiterit, secundum canonem sanctorum Apostolorum, qui dicit: Omnium ecclesiasticarum rerum episcopus habeat sollicitudinem, et dispenset eas tanquam Deo contemplante. Non liceat autem ei fraudare quicquam ex iDei sunt. Quod si pauperes fuerint, ut pauperibus largiatur, sed non sub horum occasione quae sunt ecclesiae defraudentur. § 1. Quod si excusationem praetenderit
Abbreviated transcription (Latin):
beneclictõne uelanclis cu-¬
supius late sufficienter q p̾diximꝰ
q̃ si ꝓp̾a uoluntate ꝓfessam p̾stim ꝯ¬
iugu castitatem mutabili mente cal¬
dm̃ debeãt satfactõne placare qr uix
beratone ꝓmissã deo puclicicie fidem
debent cuitclire. Nos autẽ nuisum
talibus laqum debertiꝰ inic̾e s soiũ
ad hortatõnes p̾mi sempit̾ui penaᷤ¬
q ꝓpon̾e duum iudicii ut et nr̃a sit
absoluta conscĩa. et illacum ꝓse rõ¬
nem deo redbat intentõ. Ccuendũ
⁊ quippe quecl de earum morib actib
Deeodem. ie.

Expanded text:
benedictione velandis superius late sufficienterque praediximus. Quae si propria voluntate professam pristini conjugii castitatem mutabili mente calDeum debeant satisfactione placare, quia jberatione promissam Deo pudicitiae fidem debent custodire. Nos autem nullum talibus laqueum debemus injicere, sed solum adhortationes praemii sempiterni poenasque proponere divini judicii, ut et nostra sit absoluta conscientia, et illarum pro se rationem Deo reddat intentio. Cavendum est quippe quod de earum moribus actibuDe eodem. I
Abbreviated transcription (Latin):
falsum uiras: s. tn illud sccũ non pu¬
tat. ilie cui uiras. Non .ir. qñ uiras tͥ¬
pidem si numꝙͥ ñ añ deui: ñ te audit
lapis lequentem s: puint deus te fal¬
lentemr. ¶ S obicitur ulud ggͥ in .xx¬
ui. libro morabium.¬

Expanded text:
falsum juras. Si tu illud sanctum non puta cui juras. Non pidem, sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem, sed punit te Deus fallentem. Sed objicitur illud Gregorii XXVI, libro Moralium
Abbreviated transcription (Latin):
oluit itaq lex
aliquid nou̾e dec
adusus sũam suam ut nõ maliqͣr̃
rerum licitarũ atq concessarũ absti¬
nencia in eiusdẽ uotis femine ualecit
auctoritas s uirił ita ut si ad huc ĩ¬
impte toncesserat pr̃ uota ꝑ soluesi

Expanded text:
oluit ita lex aliquid vovere Deo adversus animam suam, ut non in aliquarum rerum licitarum, atque concessarum abstinentia in iisdem votis feminae valeat auctoritas, sed virilis; ita ut si adhuc innuptae concesserat pater vota persolvere,
Abbreviated transcription (Latin):
ui .t. de testibus legitur. Si cebitum
scͥptum sic et ꝓbato salonis profera¬
tur. Alitigantibus ꝑtestes sine scͥptu¬
lu tunc susceptibilem eam ap̃uidites
eẽ nolumus dum ad ħ ip̃m testes as¬
cente se et accepisse ab aliquo currũ
cuit debere rilicui iuitia rõne uallere

Expanded text:
tit. de testibus, legitur: § 1. « Si debitum scriptum sit, et probatio solutionis proferatur a litigantibus per testes sine scriptura, tunc susceptibilem eam apud judicem esse volumus, dum ad hoc ipsum testes ascentem se accepisse ab aliquo aurum, aut debere alicui nulla ratione valere
Abbreviated transcription (Latin):
betur nedumi ad huc tempus ad pre¬
benclũ redemptõnis nusteriũ qu̾itur
int̾nemente paululum mora inueĩ¬
ri non ualeat quid recduat᷑. It as̃.
auite quam puer ablactetur uł nĩr pri¬
rificetur ad eius concubitur uir non¬

Expanded text:
e, dum adhuc tempus ad praebendum redemtionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora, inveniri non valeat, qui redimatur. C. IV. Antequam puer ablactetur, vel mater purificetur, ad ejus concubitum vir n
Abbreviated transcription (Latin):
torum et laitorum ep̃is porrecto et p̾¬
sentia synccli transferatur nicħoꝰ alio ĩ
lero eus cp̃o subrcgato in ferioris u̾o
gͣlus sacerdotes uẽ alii cl̾ici concessi¬
one suorum epõrum possunt ad ali¬

Expanded text:
orum et laicorum episcopis porrecto in praesentiam synodi transferatur, nihilominus alio in loco ejus episcopo subrogato, inferioris vero gradus sacerdotes, vel alii clerici concessione suorum episcoporum possunt ad ali
Abbreviated transcription (Latin):
nullo mõ pp ͦ deficiente remanserit ma¬
iori ualde tura constringin᷑. nec defune¬
tis ecirum sacerdotib reliquie plebis
nulle pastoris modamine gubnante
ꝑ inuia fidei hostis callicli rapientur
ꝙ ab sit in sidus hꝰ g ͦ rei sollititudine
spe sepe cõmoniti ħ nr̃o sedit cordi con¬
silium ut cas uicinis mandaremus põ¬
tue ecce el ggari muq muriq ueresse
s. quatuuus utrarumt eccarum sac̃¬

Expanded text:
 deficiente remanserit, majori valde cura constringimur ne, defunctis earum sacerdotibus, reliquiae plebis nullo pastoris moderamine gubernatae per invia fidei hostis callidi rapiantur, quod absit, insidiis. Hujus ergo rei sollicitudine saepe commoniti, hoc nostro sedit cordi consilium, ut vicinis eas mandaremus pontuae Ecclesiae aggregari unirique necesse est, quatenus utrarumque Ecclesiarum sac
Abbreviated transcription (Latin):
dis curam oportet ẽẽ plpicuaun. Ir¬
reprehensibiles enim ẽe conuenit qͥf¬
tam suam probatone monstrare. cui
gubnacuia cõnittiutur ecc̃e. Nonne¬
gumus ẽẽ in laytis deo beneplacitos
mores. set milites suos ꝓbatos sibi q̃¬
runt instituta fideliũ. discerequis de¬
let antequam ecceat et ex emplum re¬
ligiose conu̾scitoiis de se pocius alus
prestare quam sum̾e. emendatõrem
calibus obsequus crudiendus in ser¬
uicit ut ad ureu̾andi gͣcius summami
ꝑductus. quis sit fructus humilita¬

Expanded text:
dis curam oportet esse perspicuam. Irreprehensibiles enim esse convenit, qtam suam probatione monstrare, cui gubernacula committuntur Ecclesiae. Non negamus esse in laicis Deo placitos mores, sed milites suos probatos sibi quaerunt instituta fidelia. Discere quis debet antequam doceat, et exemplum religiosae conversationis de se potius aliis praestare, quam sumere. Emendatiorem calibus obsequiis erudiendus inserviat, ut, ad venerandi gradus summam perductus, quis sit fructus humilita
Abbreviated transcription (Latin):
it orclinari. situt enim boni opis sibi
comꝑat fructum. qui rectum tenet in
eligendo sacerdote iudicium: idem
Ica gͣui semet ip̃m afficit dampno qͥ
ad sue dignitatis collegium sublunct
lib continetur. nec putandus ⁊ ille

Expanded text:
uit ordinari? sicut enim boni operis sibi comparat fructum, qui rectum tenet in elgravi semetipsum afficit damno qui ad suae dignitatis collegium sublimat libus continetur, nec putandus est
Abbreviated transcription (Latin):
intent scient̾ quecurandũ ÷ ut incomo
t̾im euicinto rigis elaborandũz ut in
elitõne eius qui supra omnes gͣclus
constituitur non erretur. nam titius
sinuilie domurastatus et ordo mutabriᷤᷤ
siꝙ requirit in core noniuenitur in
ccpite. ubiz illa bĩ pauli apłi ꝑsp̃m¬

Expanded text:
omo terum; quanto magis elaborandum est, ut in electione ejus qui supra omnes gradus constituitur non erretur? Nam totius familiae status et ordo nutabit, si quod requiritur in corpore non inveniatur in capite. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
miustratõnibus. ydoneos ẽẽ ceusue¬
runt quorum omius etas apiulib
er ordus uscine ad ꝑfcĩores annos
ꝑ dũcipline eccĩastice scipendia cucur¬
rsset. ut uniciuq testunoniũ prior
uita p̾bet. Nec pot̾ de eius ꝓuectone
dubitari: cui ꝓlaboribus multis ꝓ
moribus cascis proactib strenus
celsioris lcci p̾mium deletur. si .ii. sid
honores niundi sñ suffragio tp̃ras.¬

Expanded text:
ensuerunt, quorum omnis aetas a puerilibus exordiis usque ad provectiores annos per disciplinae ecclesiasticae stipendia cucurrisset, ut unicuique testimonium prior vita praeberet, nec posset de ejus provectione dubitari cui pro laboribus multis, pro moribus castis, pro actibus strenuis celsioris loci praemium deberetur. Si enim ad honores mundi sine suffragio temporis
Abbreviated transcription (Latin):
poris impaitati aut ambienciũ ꝑ¬
p̃sumptõnem. aut tu multum ualu¬
isse ppłarem. ut indignis quib que et
gubernatõ ect̃e credetur. non ÷ enim
ħ̃ consuiere ppꝰ set noc̃e. nec p̾stare re¬
gimen s auig̾e discrimenIntegras eĩ
presidentium salus ⁊ subditorum. et
ubi÷ in columitas obedientie ibi saua

Expanded text:
poris impacati, aut ambientium praesumptionem, aut tumultum valuisse popularem, ut indignis quibusque, etgubernatio Ecclesiae crederetur. Non est hoc consulere populo, sed nocere; nec praestare regimen, sed augere discrimen. Integritas enim praesidentium salus est subditorum; et ubi est incolumitas obedientiae, ibi sana
Abbreviated transcription (Latin):
iire fori non ure poli. ¶ Ecce quel au¬
quando oblata iure et baudabili ter red
sua rebdenda moirstraitur. alind ii. ĩ
to sii orluus cliscedere. Si sc̃s anteliꝰ
de genti inlaicali hĩtu oblata reddidit
quia post oblonẽ decimoꝵ filios accep̃.
non ido in apostasiam enntibus sua
reddenda sunt quibus utalius nccĩa sõ¬
trahentur ut coacti redirent ad ordĩez
aquo recesserant. S sicut inumicis et
ꝑsequtoribus iubemur uccia submi¬
nisltare sicut ab aplo mouenur te¬
pus redime ut expesicius oroni uacemiꝰ
sic ne etc̃a scainidellum patiatur ne elis¬
cesens in detiora p̃cipitetur ne iuꝑnici¬
emmonachorumi aut incenlium mo¬
uastu cccone suorum ex arsescat: lau¬
dabilius sua sinondico reddemntur. S
auferti fiũt᷑ siñtur. Quam ab illo
ista inferantur

Expanded text:
jure fori, non jure poli. Gratian. Ecce, quod aliquando oblata jure et laudabiliter reddusua reddenda monstrantur. Aliud est enim in to sui ordinis discedere. Si S. Aurelius degenti in laicali habitu oblata reddidit, quia post oblationem filios accepit, non ideo in apostasiam euntibus sua reddenda sunt, quibus utilius necessaria subtraherentur, ut coacti redirent ad ordinem, a quo recesserant. Sed sicut inimicis et persecutoribus jubemur necessaria subministrare, sicut ab Apostolo monemur tempus redimere, ut expeditius orationi vacemus: sic, ne ecclesia scandalum patiatur, ne discedens in deteriora praecipitetur, ne in perniciem monachorum aut incendium monasterii occasione suorum exardescat, laudabilius sibi sua non dico reddantur, sed auferri sinantur, quam ab illo ista inferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
et incesimus nonus canon aplorũ
scõrum et actus eoriundẽ et t̾cius et
quartus lib regnoꝵ alienũ oĩo asci¬
r̾cccio ꝓnuntiant eum qui silũ ded̾it.
uł acceꝑit peccimnam in ciliquo tp̃re si

Expanded text:
et vicesimus nonus canon sanctorum apostolorum, et actus eorundem, et tertius et quartus liber regnorum, alienum omnino a sacerdotio pronuntiant eum, qui aliquando dederit vel acceperit pecuniam in aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
dis omnub ab scidatur. nam sc̃i sp̃c
conum p̾cio compari. quid aluid ÷ qͣ
capitale crim̃ et symoniaca resis:
Qued quam de testa bilt inritreq
testam̃to iudicatum sit: multorũ¬
Gyen gr̃am scinitatis naamam sy¬
ro uendidit eandem graciam sem¬
taris elyseo uendicantel eprosus
fc̃s amisit. Indas omi redemptorẽ
uendiclit. mox laqueo suspensus:
eandem redemptõns gram: non
optinuit et m̾ito. Qr uemo pot̾ re¬
tunie: quod uendiclit. Symon eciam
magus cum eandem sp̃t scĩ grãm

Expanded text:
scindatur. Nam Spiritus sancti donum pretio comparari quid aliud est quam capitale crimen et simoniaca haeresis? quod quam detestabiliter in utroque testamento vindicatum sit, multoruGiezi gratiam sanitatis Naaman Syro vendidit; eandem gratiam sanitatis Helisaeo vindicante leprosus factus amisit. Judas omnium redemtorem vendidit, mox laqueo suspensus eandem redemtoris gratiam non obtinuit, et merito, quia nemo potest retinere quod vendidit. Simon etiam magus quum ea
Abbreviated transcription (French):
inmobues de subiectis plebib os npꝰ¬
su hre ne incuores enormiter letuplec¬
tuntur et minores tali fcd pauꝑes. in¬
uemantur contra agens canonica
auttoritate co artatus existat. ¶ Sigͤ¬

Expanded text:
immobiles de subjectis plebibus habere, ne majores enormiter locupletentur et minores tali facto pauperes inveniantur. Contra agens canonica auctoritate coarctatus existat. G
Abbreviated transcription (Latin):
ex quibr l ecc̃e ies omnib debeant eẽ
cõmenues prira tam sibi et sue etcẽ
desiuentibus nccͣia ep̃c subiuinistr̃¬
et reliqua q̃ suꝑ sunt fidelium usib
munstratus ita et p̾bende ecc̃arum
eindem catitate memiente pie et religi¬
giose post distribui nec tunt rebus

Expanded text:
ecclesiae omnibus debeant esse communes, primum tamen sibi et suae ecclesiae deservientibus necessaria subministret, reliqua, quae supersunt, fidelium usibus ministraturus, ita et praebendae ecclesiarum eadem caritate manente pie et religiose possunt distribui, nec tunc rebus
Abbreviated transcription (Latin):
põt aliquis dr̃e ne uideatur non imi¬
tari currtatem iiorum in qua nulli
aliud erat ꝓprimu s erat ulis omĩa
cõmunia hus ita reudetur sicut per¬
fectõne taritatis nauente ẜm cuistinc¬

Expanded text:
t aliquis dicere, ne videatur non imitari caritatem illorum, in qua nulli aliquid erat proprium sed erant illis omnia communia. § 1. His ita respondetur: Sicut perfectione caritatis manente secun
Abbreviated transcription (Latin):
regem et cotidem inuiores pot̃ates sub
liquorum sac̾docum ac ciuitatum refe¬
rantur. ut ab hus ommibus iuste con¬
soua ucte qiscͥnantur. insi ad meuorẽ
au̾ctem fu̾it ab hus qui iudicandi sũt
semet ipãm uẽat indices saccotes et
ep̃os singulos indel scd̃m ordines su¬
os et quicumq cãm huit a sius indi¬
tibus iudicetur et non cilienis ab .i. a
sue iustis udicibus ꝓuiitie et non ab
erneis nisi ut iam p̾libatum÷ aiudi

Expanded text:
regem, et totidem minores potestates sub liquorum sacerdotum, ac civitatum causae referantur, ut ab his omnibus juste consona voce discernantur, nisi ad majorem auctoritatem fuerit ab his qui judicandi ssemetipsam habeat judices, sacerdotes, et episcopos singulos videlicet juxta ordines suos. Et quicunque causam habuerit, a suis judicibus judicetur, et non ab alienis, id est, a suae justis judicibus provinciae, et non ab externis, nisi ut jam praelibatum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmumione huc usciz ꝑdurant quia ne¬
ininem deitere uł remou̾e pot̾at: qui
plians talia titubabat. intell existi
imꝑator ex supra memoratis non po¬
tusse ut nonclicamus saltem p̾lat

Expanded text:
unt et hucusque perdurant, quia neminem dejicere vel removere poterat, quae praedicans talia titubabat. Intellexisti, imperator, ex supra memoratis non potuisse, ut non dicamus praelatum
Abbreviated transcription (Latin):
tuento principe pcepiss
et dominus elegiss tñ cum¬
uccatur etiam sinagogil.
requiritur in ordinando sacͥdote hẽa¬
et eti sint quia qui p̾stancior: ex oĩ re¬
pplo qui dect̃or qui sancciorꝰ. qui ⁊̃ ĩ oĩ
urtute eminencior. ille eligitur ad
saicderium et ħ attestante pp ͦ ne qua
pꝰmedũ retractatõ cinqnam nequis
o furtem illum testimoniũ hr̃e boñ
ab hus qui foris sunt ege cũ it ad

Expanded text:
tuendo principe praecepisset, et Dominus elegisset, tamen convocatur etiam synagoga. Requiritur enim in ordinando sacerdote et praet certi sint, quia qui praestantior est ex omni populo, qui doctior, qui sanctior, qui in omni virtute eminentior, ille eligitur ad sacerdotium, et hoc astante populo, ne qua postmodum retractio cuiquam, ne quis Oportet autem illum et testimonium habere bonum ab his, qui foris sunt. Ego tamen et
Abbreviated transcription (Latin):
Anctimꝰ res ad uen̾abiles eccĩas
li liberalitate sũ int̾ nos sũ morris
cri sine in ultims noluntatib hĩta
in siptõnib poĩta s in alus quidẽ per¬
sonis suum robur obstinente in ꝑte
gante.
uic ⁊̃ imparisiensi contilleᷤ¬

Expanded text:
ancimus res ad venerabiles ecclesias li liberalitate sive inter vivos sive mortis causa sive in ultimis voluntatibus habita inscriptionibus posita est, in aliis quidem personis suum robur obtinente, in parte gante. Hinc etiam in Parisiensi Concil
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec possõribus nec lib̾tate nida¬
rentur domino ex turt ꝓnũciate
ĩmunitatem dederunt eccĩe dñtes ĩ
ritate ppetua pociatur. Gaude eum ⁊
magis Religionib quamofficus et
laborib cõris uł sulore uram rẽ pu¬

Expanded text:
ut nec possessionibus, nec libertate nudarentur, Domino ex tunc pronuncianimmunitatem dederunt ecclesiae, dicentritate perpetua potiatur. Gaudere enimmagis religionibus, quam officiis et labore corporis vel sudore nostram rempu
Abbreviated transcription (Latin):
in eccĩa impatori dare non pontifica¬
lis apex qui in ore capitis etcie p̾mi
imus quod inore piscis inuenitur
ꝓpetro et dño dari iubetur qr de extͥi¬
oribr ecc̃e quod constitutũ antiqui¬

Expanded text:
ia dari imperatori, non pontificalis apex, qui in ore capitis ecclesiae psane, ut diximus, quod in ore piscis invenitur pro Petro et Domino dari jubetur, quia de exterioribus ecclesiae, quod constitutum antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis nisi ħ altius ex arserit luna pͣ¬
uiditis. Huic etiam augꝰ ait. tu bonus
tolła malum et t̾. infra de tolłandis
mulis inprima tã hetitorum. Hinc id̾
ait. Maius malum inseꝑatdne lonoꝵ
comittimus quam intoniunctõne ma-¬

Expanded text:
ritatis, nisi hoc alterius eraserit lima pravitatis. Hinc etiam Augustinus: Tu bonus tolera malum, etc., infra, de tolerandis malis, in prima causa haereticorum. Idem ait: Majus malum in separatione bonorum committimus, quam in conjunctione ma
Abbreviated transcription (Latin):
nos et sic ÷ nritum ex desiderio. Ecce elõ¬
gaui fugiens non lcco ne rumpatur
caritas uonorum ne ꝑdat ex̃ticiũ ma
cẽ bonis malorum consorcia. Qñ no
oĩi subditornm obstinata icilitiͣ.
tunc eticum core l ab eis recetere ne et
illorum nequicia semꝑ inietius ꝓfici¬
atur. Et isti eudẽ frnctum emictant
quem de aliorum p̾fectum posient ĩ¬
uenire. Sic bs benedictus de suisse leg̾
quos in neccem suam umnanimit̾ inde¬
int conspirasse. Hinc et us gͥg petro du
gem semel susceptum deserere in ẜo

Expanded text:
 et sic est meritum ex desiderio. § 6. « Ecce elongavi fugiens, » non loco, ne rumpatur charitas bonorum, ne perdatur exercitium mals, nec obesse bonis malorum consortia. Quando vero omnium subditorum est obstinata malitia, cet ab eis recedere, ne et illorum nequitia semper in deterius proficiat, et isti quidem fructum amittant, quem de aliorum profectu possent invenire. Sic B. Benedictus deseruisse legitur quos in necem suam unanimiter viderat conspirasse. Hinc etiam B. Gregorius gem semel susceptum deserere? l.
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. In utraq erat petrus s qrac
sius m̾itis ÷ firmus turbatur aligius
Cauecunus g ͦ ꝑfidiũ caueamus pro¬
bitorẽ ne ꝑ miuĩ psimi fluctuemus.
ergo non turbatur naus ħ inquaꝓ
nnfencia naingribat. ⁊b ꝑfidia fides
suꝑat. Quemridmodũ .n. turban pote¬
rat cui p̾erat is inquo eccẽ firmañ¬
te fides iͥ seturitas ubi ꝑfecta dilectõ
Ueniq et si alus imꝑtitur ut laxet
et ꝓfessione omine gen̾atõnis assu¬

Expanded text:
tabat. in utraque Petrus, sed qui suis meritis firmus est turbatur alienis. caueamus igitur perfidum, caueamus proditorem, ne per unum plurimi fluctuemus, ergo non turbatur haec nanis, in qua prudentia nauigat, abest perfidia, fides spirat. quemadmodum enim turbari poterat, cui praeerat is, in quo ecclesiae firmaca fides: hic securitas, ubi perfecta dilectio. 71. Denique etsi aliis imperatur ut laxent et professionem divinae generationis assu
Abbreviated transcription (Latin):
repł̃onis quis enu nesciat
niens naufragium ꝑtulit s nenus tor¬
dis tũ in maris fluctibus integͣ stetit.
p̾letorum uita ꝓficiat qñ n ͨ spãuter
p̾latus dicorum queritur nec ꝓ alios
picit quibus prodesse pot̾at dicatur de
eo mceimarius cuit et qui nonꝰ pastor
cuius non sunt oues ꝓprie uidet lupũ
uementem et dinittit oues et fugit.
qui a facie hercilis fugit in egyptum fu¬
submissus ÷ insporta. unde ciuigꝰ ait fu
minus art discipuł suis. Siuos ꝑ secu¬
ti fu̾int inunam ciuitatẽ fugite in ali
decebat nos insecreto conscĩe quiescere¬

Expanded text:
onis. Quis enim nesciat,niens naufragium pertulit? Sed navis cordis in maris fluctibus integra stetit.praelatorum vita proficiat, quando nec specialiter praelatus quaeritur, nec per alios piat quibus prodesse potest, dicatur de eo: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et deserit ovesqui a facie Herodis fugit in Aegyptum; fusubmissus est in sporta. Unde Augustinus aitDominus discipulis: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliadocebat nos in secreto conscientiae
Abbreviated transcription (Latin):
tat deus sua pcca non sua qr non fec̾
aliena cliia non approbanit ñ negli¬
genciam qr non cacuit non suꝑbiã
quia inumtate ꝑmansit. huic idem
inpsalmo lii. quis daib mithi pẽnas
sicut columbe non ait. sicut coruo.
nuit. Sic bonus nult separicore non

Expanded text:
tat Deus sua peccata, quia non fecit; non aliena, quia non approbavit; non negligentiam, quia non tacuit; non superbiam, quia in unitate permansit. Hinc idem in Psal. 54: « Quis dabit mihi pennas sicut columbae? » non ait, sicut corvo. per gemit. Sic bonus vult separare se corpore, non
Abbreviated transcription (Latin):
norum passio ut loth corlem ꝑsecictõ¬
nem anulio in sodomis sustinuit. s a
malis eorum cum quib hĩtabat. est gͥ
psequtõ iusti ur aleone impetu uł adrai¬
thone minsidus. Unde omnes damant.
deus in adurtorium meum intende.
¶Cum qutẽ auitiis sullitorum p̾latus
affligitur aliqñ om̃i s mia et in sanci¬
bił obitinatõ aliqũ mali inueniuntur
bonis id nuxti qñ bom simul cum intił
hĩtant. non sunt deserendi bom pp̃ maloᷤᷤ¬

Expanded text:
norum est passio, ut Loth corporalem persecutionem a nullo in Sodomis sustinuit, sed a malis factis eorum, cum quibus habitabat. Est ergo persecutio justi, vel a leone in impetu, vel a dracone in insidiis, unde omnes clament: Deus in adjutorium meum intende. § 3. Quum autem vitiis subditorum praelatus affligitur, aliquando omnium est una et insatiabilis obstinatio, aliquando mali inveniuntur bonis admixti. Quando boni simul cum malis habitant, non sunt deserendi boni propter malo
Abbreviated transcription (Latin):
fides ipugnatur nec̃e ⁊ ut ex adu̾so ris¬
cendant et indie belli se ipõs murum op¬
ponant ꝓ como domiui et ad aumas su¬
tis poncant ꝓ ouibus sus ut exemplo paᷤᷤ
sionis accendant quos dectrine s̾mone di¬
ucus confirmare nonualent. et ħ quidẽ
de maifestis ꝑ sequciomib. Est et ali
ditens. Quis in furmatur et ego non in¬
firmor. qui scandalizcitur et ego nonuror:
et ossa sunt quoꝵ freorium sunt qui stã
anict. huic idem in psalmo .c. xxłirus¬
citur uistus pcc̃is palearum. non cũodit.
in quo extinguitur cculus et uerit᷑ proĩ¬
sioribr que turbantur qñ nec corrupi poᷤ¬
surct impii in quibus nunc clamat. qr

Expanded text:
fides impugnatur, necesse est ut ex adverso ascendant, et in die belli se ipsos murum opponant pro domo Domini, et animas suas ponant pro ovibus suis, ut exemplo suae passionis accendant quos sermone doctrinae diutius confirmare non valent. Et hoc quidem de manifestis persecutionibus. § 1. Est et aliu laborabat, dicens: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? est fortes, quorum frixorium sunt qui scandamat. Hinc idem in Psal. 30: Irascitur justus pro peccatis palearum, non tamen odit, in quo exstingueretur oculus; venter pro interioribus, quae turbantur, quando nec corripi possunt impii, quibu
Abbreviated transcription (Latin):
erit appellet inlicium et anullo
ꝓhibeatur s ab hus fulciatur et li¬
betur et audiatur. si autẽ difficiles
cause aut maiora negocia orta fu¬
erint ad maiorem sedem referantur.
et su llic facile disc̾ni non potinit. cuit
iuste t̾mina ubi fu̾it sũmorum sa¬
cdotum cong̾gatõ congͥgata q̃ ꝑ sin¬
gulos annos fi solet et d. iuste et
tolitam sedem appellet

Expanded text:
appellet judicium, et a nullo prohibeatur, sed ab his fulciatur et liberetur. Si autem difficiles causae, aut majora negoerint, ad majorem sedem referantur, et si illic facile discerni non potuerint aut juste terminari, ubi fuerit summorum congregata congregatio, quae per singustolicam sedem appellet
Abbreviated transcription (Latin):
pria hiꝰ niuasoribus atq p̾donibus
quiuasa satra et reliqua diuino cul¬
su delicata pollutis manibr acripi¬
unt et qͣ prophana contrtant sit in di¬
tenda Dicdolaus ppͣ diffimuit scribens

Expanded text:
i invasoribus atque predonibus, qui vasa sacra et reliqua divino cultui dedicata pollutis manibus arripiunt et quasi profana contrectant, sit indicenda, Nicolaus papa diffinit scribens
Abbreviated transcription (Latin):
oñclit eo qucl dicat sͥ ab in fã¬
tia xp̃iano nuꝑ ap̾fato domino signa
rerum fidelit̾ exciminet m̾tatẽ. qͣtmmus
nec religio dem̾ata uideatur nec s̾unc
has obiectõne mentitus competentis
uira domini decliiare contenlit. Item¬

Expanded text:
ndit, eo quod dicat sibi ab infantia Christiano nuper a praefato domino signacudo rerum fideliter examinet veritatem, quatenus nec religio temerata videatur, nec servus hac obsectione mentitus competentis jura domini declinare contendat. GE
Abbreviated transcription (Latin):
cundo u̾o anno añ fores eccẽ sũ ꝯmuĩ¬
one mancant t̾cio u̾o ainno ecc̃iar dei
ingrediantur et int̾ audientes astent
sũ obłone non manducantes tarnem
n bibentes uinum p̾t̾ natał et resurret¬
tõnis domunce dies. qrͣto p̾rea anno si
hus priorib tribus eorum fructuosus t̾u¬
ent petencie labor ꝯmmiom fideliũ
restituantur tota q in tentõne m̃tis
splendentes talia se ult̾ius numꝙͣ fcu¬
ros torpus et sanguine donuim suscipe
meantur et usq ad .uii. annos tribus i
ebdomada diebus sñ elu carinum et
uinipotatone maueant peitentes.¬

Expanded text:
o vero anno ante fores ecclesie sine communione maneant. Tertio vero anno ecclesiam dei intrent et inter audientes astent sine oblatione, non manducantes carnem neque bibentes vinum, preter natalis et resurrectionis dominice diem. Quarto preterea anno, si his prioribus eorum fructuosus fuerit penitentie labor, communioni fidelium restituantur, totaque mentis intentione spondentes, talia se ulterius numquam facturos, corpus et sanguinem domini suscipere mereantur et usque ad septimum annum, tribus in hebdomada diebus, sine esu carnium et vini potatione, penitentes
Abbreviated transcription (Latin):
limina iusitare collectis malicie sue se¬
quatib iquitatis complicib ne fa¬
rias inuasiones et dep̾daciones mole¬
tas inferre demoniaco ausu p̾sump
nis uasa in suꝑ et scm̃ c̃sma pollutis
arriꝑe manib quasi iuilia et ad usum
conmunẽ aptam p̾sumpsert duectõ
nos nr̃a consulurt si p̃e uł qui cumes
uitam impio et iniquo scele funt ad pe¬
atis nr̃e institucionis censurã exposcere
curastis de quib si tũ ita iubemus etͤ¬

Expanded text:
limina visitare, collectis malitiae suae sequacibus et iniquitatis complicibus, nefarias invasiones et depraedationes violentas inferre daemoniaco ausu praesumnis vasa, insuper et sanctum chrisma pollutis arripere manibus quasi vilia et ad usum communem apta praesumsit, dilectio nos vestra consuluit, si ipse, vel qui cum eo in tam impio et iniquo scelere fuerunt, ad poatis, nostrae institutionis censuram exposcere curastis. De quibus si tamen ita est
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i benigne discretum concilium damꝰ
delegauit.nr. nobis pia mansuetudo
concilus catrolicis qr ep̃is eis tͣrlite per
sac̾totes ab eis orclinatos et inuestitoᷤ
debeant iustitui. adlilit queq fr̾nitaᷤ
tua litem et seclicionem int̾ dicos mo¬
Conatur namc aprincipio ruine sue
unitatẽ ecc̃e rescuidere raritritẽ nulnera¬
re scõrum oꝑum dulcediuẽ in uicue felle
in fic̾e et omnnib medis humanũ genus
eutere et ꝑturbare. dolet enim satis et e¬
tubescit caritatem quã in celo nequiuit
hre homines constantes ex lutea mat̾ia
ut am̃o ecc̃e mouachis tralite. ꝑsuos sã¬
cerdotes instituantur diuine enumn leges
hñt et seculares ut cuius: possõ eius fi
possonem dare quam sit innescituram cõ-¬
tede. Qd̃ mõ possoris ura cegnoscentur et
suarum rerum tributa sibi reddentur u̾
aufertur. humani moris: illu ueri ciiꝰ
iudicio et uoluntate nẽ erigitur. m̃c de p̾¬
ad seircihat sic itaq priuatur m̾rede ꝙͣ

Expanded text:
ri benigne discretum consilium damus. Delegavit enim nobis pia mansuetudo conciliis catholicisque episcopis eis traditae per sacerdotes ab eis ordinatos et investitos debeant institui. Addidit quoque fraternitas tua, litem et seditionem inter clericos moConatur namque a principio ruinae suae unitatem ecclesiae rescindere, caritatem vulnerare, sanctorum operum dulcedinem invidiae felle inficere, et omnibus modis humanum genus evertere et perturbare. Dolet enim satis et erubescit caritatem, quam in coelo nequivit habere, homines constantes ex lutea materiaut amodo ecclesiae monachis traditae per suos sacerdotes instituantur. Divinae enim leges habent et saeculares, ut cujus est possessio ejus fiapossessionem dare quam sit investituram concedere. Quomodo possessoris jura cognoscentur, et suarum rerum sibi tributa reddentur, ubaufertur? Humani moris est illum vereri, cujus judicio et voluntate nunc erigitur, nunc depriad se trahat. Sic itaque privatur mercede, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uite acta pm̃a ad p̾licatõnem ione
condempnabunt eos qui maiorem ⁊̃¬
iona saluatorem contempserunt. sic
plurimi in pplis epõs iudicent subtra¬
hentes se ab etcͣastico gͣtlu et ea que ep̃õ

Expanded text:
itentia ad praedicationem Jonae, condemnabunt eos qui majorem Jona Salvatorem audire contempserunt: sic plurimi in populis episcopos judicent, subtrahentes se ab ecclesiastico gradu, et ea quae episcopo non
Abbreviated transcription (Latin):
molestiam imꝑidnb auribus in fer¬
re non psumat s ad maiorum epõr
synodum: se se conutat et que se pu¬
tat hr̃e insta in eorum concił alleger
ab hus atqz de se compectet q̃ fu̾it de ꝑ¬
pinta sertentia. Quod si deficiens pͥu¬
sllamunitate ħ nolu̾it face: si impor¬
tunus fuit imꝑator hiꝰ miliam nem¬

Expanded text:
molestiam imperialibus auribus inferre non praesumat, sed ad majorem episcoporum synodum sese convertat, et quae se putat habere justa in eorum concilio alleget, atque ab his de se exspectet quae fuerit depromta sententia. Quod si deficiens pusillanimitate hoc noluerit facere, sed importunus fuerit imperatori, hujusm
Abbreviated transcription (Latin):
timuus delator atq accusator emserit.
eius ex istuatonẽ cap̃ atq fortunas
ex ordio ultore gladio fenatur uetem
eium funestami int̾rlicio pecius quã
auditi marestritis aut itimẽ excipimꝰ¬
si libeiti accusatores manimiissorũ
h̾edum ne eẽ p̃ sumpsenunt. ¶ Codem
quor s̾m supplicio cenebuntur. leui¬
rituripenas. añ prohibite dilacionis
exordium

Expanded text:
minis delator atque accusator emerserit, eius existimationem caput atque fortunas exordio ultore gladio feriatur. Vocem enim funestam intercidi oportet potius quam audiri. Maiestatis autem crimen excipim Liberti si accusatores manumissorum heredumve esse praesumpserint, eodem quo servi supplicio tenebuntur, luituri poenas ante prohibitae delationis exordium
Abbreviated transcription (Latin):
sine nenis cilicti impetrata lib̾tꝰ
pr̃onum in ius uccauerit: et que¬
quaginta aureos dat uł aprefecto ur¬
bis quasi in officiosus castigatur. Sñ
opia dignoscitur laborare. ¶Sn io a col¬
legio quis manuiissus fuit: non
singulis s uiuusitati reu̾entisun deb
ni manumittitur a cõre aliquo
uł collegio uł turitate singuloᷤᷤ
nuius uecabit. Nam non ÷ itorum
lib̾tus s rei publice honorem hr̃e d et
siadusus rem publicam uł unnuu̾sita¬
tem uelut expiri uemam edicti pet̾e

Expanded text:
sine venia edicti impetrata libertus patronum in ius vocaverit, ex quequaginta aureos dat vel a praefecto urbi quasi inofficiosus castigatur, sopia dignoscitur laborare. § 1. Si vero a collegio quis manumissus fuerit, non singulis, sed universitati reverentiam debet. Qui manumittitur a corpore aliquo vel collegio vel civitate, singulos in ius vocabit: nam non est illorum libertus. sed rei publicae honorem habere debet et si adversus rem publicam vel universitatem velit
Abbreviated transcription (Latin):
stita sicut ĩmedio subsistit. tonos et¬
ita utrarinq ꝑcim ciues. malos¬
sione clisc̾net. sig̾ bom estis ꝙͣ diu in
hac uita subsiscitis. equanmtter tol¬
lare malos. Natuquisquis malos nõ
tołcit. ip̃e sͥ ꝑ intollanciam testis ÷ quia
lonus non : ⁊ bel .i. eẽ renuit quem ca-¬

Expanded text:
st, sicut in medio subsistit; ita utrarumque partium cives comsione discernit. Si ergo boni estis, quandiu in hac vita subsistitis, aequanimiter tolerate malos. Nam quisquis malos non tolerat, ipse sibi per intolerantiam suam testis est quia bonus non est. Abel enim esse renuit, quem Ca
Abbreviated transcription (Latin):
um afferti. ideoq ne indubiũ ultra int̾
eos nr̃a denctarentur sentencie ꝓlatis
canonib synodaua decreta ꝑlecta sunt
quoꝵ auctoritas p̾monet itaoportͥe mh¬
ib̾i cupicli tatem ut nequis t̾minos alie¬
nos lisutpet. ob ħ̃ plarint nit̾ altas ꝑtes
inspectores iuros mittendos ita ut dyo¬
resis possidentis u tũ basillicam uens sig¬
is limes ꝓuisus monstrau̾uit ecc̃e cuiꝰ
⁊ ius retentõnis sit et̾nũ clñini. od̾ si li¬
mes simus eandem basilicam ñ concludit

Expanded text:
inter eos nostra devocaretur sententia, prolatis canonibus synodalia decreta perlecta sunt, quorum auctoritas praemonet ita oportere inhiberi cupiditatem, ut ne quis terminos alienos usurpet. Ob hoc placuit inter alternas partes inspectionis viros mittendos, ita ut dioecesis possidentis, si tamen basilicam veteribus signis limes provisus monstraverit, Ecclesiae cujus est jus retentionis, sit aeternum dominium. Quod et si limes legitimus eamdem basilicam non con
Abbreviated transcription (Latin):
scriptõ appłło p̾sentis ep̃i ñ ualebit. qr
illi t̾cernas obiettõ silenciũ imponit. I
etiim semulariũ principum edicta p̾ci¬
punt et p̾sulum romanorũ decreint a¬
auctoritas. Si tio intra metas triceima¬
lis. tp̃rs exͣ alienos t̾minos lafiice inuis¬
ta retentõ reꝑitur repetentis epĩ uuri sine
spacia que cliffinita siint temꝑe¬

Expanded text:
 praesentis episcopi non valebit, quia illi tricennalis objectio silentium imponit. Hoc enim et saecularium principum edicta praecipiunt, et praesulum Romanorum decrevit auctoritas. Sin vero intra metas tricennalis temporis extra alienos terminos basilicae injusta retentio reperitur, repetentis episcopi juri sine patia, quae definita fuerint, tem
Abbreviated transcription (Latin):
÷ sur g ͦ queritur tale conuigium
de quo susceptus filius nec sticcessio
hr̃e potest herelitatis consortiumq
in qui pri sunt pudoris non lonorie
moribus p̾dita: ut merecitur consor¬
cium mereatur et nom̃ uxoris p̾sta
concubine tue ub̾tatẽ et nomen ireo¬

Expanded text:
r autem quaeritur tale conjugium, de quo susceptus filius nec successioninim habere potest hereditatis consortium qini, qui patri pudori sunt, non honori? moribus praedita est ut mereatur consortium, mereatur et nomen uxoris. Praesta concubinae tuae libertatem, et nomen uxo
Abbreviated transcription (Latin):
nonualint continencic̃ĩ sustine lite¬
at ei limami in conngio ucorem acci¬
pere. suust et mułr que tali fint scele
lapsaut forncrifomis non perclucatur
ad crrios. s ħ de laicis iuris ac mulieri¬
bus solũm̃o statiumus. Item pimicit᷑¬

Expanded text:
ntinentiam sustinere, liceat ei legitimam in conjugio uxorem accipere. Similiter et mulier quae tali fuerit scelere lapsa, ut fornicationis non perducatur ad chaos. Sed hoc de laicis viris ac mulieribus solummodo statuimus. De mat
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit testimoniũ. in hus erant etram
płum illius temporis iustim hus erat
sc̃s ille tenturio qu dño centurio dixit.
pugnam quia uirtus iua ecram ip̃a cor¬
lis donum der ÷ si enĩ cegitabis de dono
dei non facies contra dm̃i fites .i. qñ¬
ꝓmittitur etiam bostiam s̾nandas ton¬
tra quem leslum g̾itur. qnͣto magis a-¬
mico ꝓ quo pugnatur pacem hr̃e nolun¬
ret teus a nc̃citate et cons uet in pace . Nõ
do patificus ut eos quos expugnas ad
pacis utilitatem iintendo ꝑ dũccs. bĩ
te angelorum: itaq ostem hostem p¬
ugnante nccitas deprimat non uol¬
mnitas sicut beslanti et resistenti io
lentia redditur. ita nictorus captoi
mĩa iam debetur. maxime in qiio pacie
ꝑturbacõ non tuuetur. Item eiuso̾ ⁊ͥ
manicheos.
uid culpatur in bello prehenden¬

Expanded text:
timonium. In his etiam plurimi illius temporis justi. In his erat et ille centurio, qui Domino dixit: pugnam, quia virtus tua etiam ipsa corporalis donum Dei est. Sic enim cogitabis de dono Dei non facere contra Deum. Fides enmittitur, etiam hosti servanda est, contra quem bellum geritur; quanto magis amico, pro quo pugnatur? Pacem habere debet volunret Deus a necessitate, et conservet in pace. Non e bellando pacificus, ut eos, quos expugnas, ad pacis utilitatem vincendo perducas. Beati te angelorum! itaque hostem ugnantem necessitas deprimat, non voluntas. Sicut autem bellanti et resistenti violentia redditur, ita victo et capto misericordia iam debetur, maxime in quo pacis perturbatio non timetur. Item contra Manicheos: uid culpatur in bello? An
Abbreviated transcription (Latin):
irtutẽ gradus sunt qñ ip̃anna queq
angetur et sic ꝑ inccem̃ta m̾itorum ad
sũma ꝓlucitur cilia namq sunt irtu¬
tes er oͣrdia aliud nirtutis ꝓuectus a¬
liud ꝑfcĩs si enim et ip̃i fides ad ꝑfcĩo¬
nem suã u̾o quib dam gͣlib duce̾t᷑
b̾ ficem et quidẽ uenit ad dominũ ql
turari noluit filiũ suũ s requisitus
ancred̾et rudit creto. Domine adiu¬
ua in crecluuitate meã. pensare. Regoꝙ
clicitur. Si credebat tur incredulititẽ
dicebat: si u̾o incredulitatẽ hr̃e se none¬
rat. quom̃o crecebat. s quia ꝑ cccultã
in spirõ nem grẽ m̾itorum suoꝵ gͣͣlib
fides crescit. uno eodemq tpr̃e is qui
n ͨ ꝑ fc̃e trediderat suuł et credebat et
incredulꝰ erat hos nrairũ gradus
dominus sub messis noĩe describit
dicens. Sic ÷ regnum dei quemad̾m
si hõ iactet semen int̾ram et cormiat
et exurgat necte ac die et sem̃ gͥmi¬
uec et trescat. dum nescit ille ultro . i.
t̾ra fructificat. Primũ h̾bam. deide

Expanded text:
virtutem gradus sunt, quando unaquaeque agitur, et sic per incrementa meritorum ad summa perducitur. § 1. Aliud namque sunt virtutis exordia, aliud profectus, aliud perfectio. Si enim et ipsa fides ad perfectionem suam non quibusdam gradibus duceretur, bis fidem . Et quidam venit ad Jesum, qui curari voluit filium suum, sed requisitus an crederet, respondit: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Pensate, rogo, quod dicitur. Si credebat, cur incredulitatem dicebat? Si vero incredulitatem habere se noverat, quomodo credebat? Sed quia per occultam inspirationem gratiae meritorum suorum gradibus fides crescit, uno eodemque tempore is qui necdum perfecte crediderat simul et credebat et incredulus erat. 5. Hos nimirum Dominus sub messis nomine describit, dicens: Sic est regnum Dei, quemadmodum si jaciat homo semen in terram, et dormiat, et exurgat nocte ac die; et semen germinet et crescat, dum nescit ille. Ultro enim terra fructificat primum
Abbreviated transcription (Latin):
recte nunc ꝑ ꝓpłam dicitur uon reu̾¬
tebantur cum incid̾ent et paulo post.
unde et paulus. unũ u̾o quenetro sũt
oblitus mea que sunt antiora extendẽs
me sequor ad palinã supue uccatonis
Intutiora et enĩ extentus eorũ q̃ retro
sũt oblitus fu̾at temporalia sespitiẽs
tendunt. ut ad tnala ꝓpetranda non re¬
deant. qui emim ꝑsenauit usq in finem
ħ saluus erit. et sicut ꝑseuomonẽ dr̃iꝰ¬
torũ semrta qͣi lux splendeus ꝓcedit. et
trescit uiq ad ꝑfcm̃ diem. In eorũ nãq
bonũ desiderium atq intelictus lucis ĩ¬
timo iam ꝑs diei s quia usq ad finẽ
luce quam desiderant iam mius alind

Expanded text:
recte nunc per Prophetam dicitur: Non revertebantur, quum incederent.  Et paulo post:  Unde Paulus: Unum vero, quae retro sunt, oblitus, in ea, quae sunt anteriora, extendens me, sequor ad palmam supernae vocationis. In anteriora etenim extentus, eorum, quae retro sunt, oblitus fuerat, quia temporalia despiciens tendunt, ut ad mala perpetranda non redeant: Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et sicut per Salomonem ditorum semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectum diem . In eorum namque animis bonum desiderium atque intellectus lucis intimae jam pars diei est, sed quia usque ad finem luce quam desiderant jam minus aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
Dĩcus in quacũq lite it̾m proucca¬
ueret non litet ei trio meadem lite
sententias extellentissimorũ p̾fectoꝵ
p̾torio retͣctare licentia data litigato¬
ribus arbitro dato ip̃ius andienciami
qui enndẽ ded̾it ante litis contestatõ¬
nẽ in uecare et huiusincli peticione
miuime ꝓuecatõnis nim obtinente.
¶Cum autẽ inca tapitali ur stritus int̾

Expanded text:
Si quis in quacumque lite iterum provocaverit, non licebit ei tertio in eadem lite sententias excellentissimorum praefectorum praetorio retribus, arbitro dato, ipsius audientiam, qui eum dedit, ante litis contestationem invocare, et hujusmodi petitione minime provocationis vim obtinente. § 1. Quum autem in
Abbreviated transcription (Latin):
cͣchñdi nim conugalis pacto facit ut
mułr incefloratone sueuirgnutatł
uł in cohitu dicatur nbere iuro uł
nupias celebrare. Item siricius ppͣ
Discessione sponse asponso uicat cõ¬
iugalem sepatõnẽ uccat s tał dis¬
iam ecñtis s futuri ut ex ip̃ai desponsa¬
cõne spabatur sicut et dyabolus dr᷑
cetidisse abĩtuline non solum quã
erat sic qui m̾to sue iute ue scĩe in sa¬
c̾dotem uł in ep̃m elegitur s int̾ii e
elctonem suam cassari meru̾it. dicit᷑

Expanded text:
 et conjugalis pactio facit, ut mulier in defloratione suae virginitatis vel in coitu dicatur nubere viro, vel nuptias celebrare. § 2. Item Siricius Papa discessionem sponsae a sponso vocat conjugalem separationem. Sed talis disistentis, sed futuri, ut ex ipsa desponsatione sperabatur. Sic et diabolus dicitur cecidisse a beatitudine, non solum quam erat. Sic qui merito suae vitae vel scientiae in sacerdotem vel episcopum eligitur, si interim electionem sua cassari meruerit, dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
re et mense demomiorum et in alio lo-¬
co que conuencio lucis ad tenebras
quis conssꝰ xp̃i ad belyalrem nonã
ltquor ĩmo non nouami s uetem que
uet̾is auctoritate testam̃ti confumt̃
dentononno. si accep̾ homo uxorem
et hu̾it eam et nonuiuen̾it grãni
conspectu eius pp̃̾ aliquã feilitatẽ sc̃¬
bat ei lirellum repudii et cabit ei et
dimitter eam de como sua. sumq e¬
gressa ad ulta meiritũ clurent et il¬
le quaq od̾it eat. ded̾it qͥ libellumre¬
pudii et cditnsenit de domosua aut
tte mortuus fuit non pot̾it eam pͥ¬
or mautus ietipe ulxorem quẽ polui

Expanded text:
re et mensae daemoniorum, et in alio loco: quae communicatio luci ac tenebris? qui consensus Christo ac Belial? rem nouam loquar, immo non not Deuteronomio: Si acceperit homo uxorem, et habuerit eam, et non invenerit gratiam in conspectu ejus propter aliquam foeditatem, scribet libellum repudii, et dabit ei, et dimittet eam de domo sua. Cumqgressa adultera maritum duxerit, et ille quoque oderit eam, dederitque ei libellum repudii, et dimiserit de domo sua, aut certe mortuus fuerit, non poterit prior maritus recipere eam uxorem, quia polluta
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃e nouiter ao quisitis ad cano¬
mtam disponem quartarĩ mimime ꝓ
quartam antiquorum redlituũ. nũc
u̾o quesitam suis usibus retin̾e. Quã¬
rem pͣuam sub intreluctam que cõnsu¬
ctudine fr̃mitas tua uinaciter em̃care
 una eandem q ecc̃e subiectam duppli¬
ci qnodam mõ iure censeri. Idem cuigg¬

Expanded text:
Ecclesiarum noviter acquisitis canonicam dispositionem quartarum minime prdistribuere quartam antiquorum redituum, nunc vero quaesita suis usibus retinere. Quamobrem pravam subintroductamque consuetudinem fraternitas tua vivaciter emendare est unam eamdemque Ecclesiae substantiam duplici quodammodo jure censeri, id
Abbreviated transcription (Latin):
nł condicionanos aut curie publicar¬
um q rerum ueribus implicatos aũ
passum nulla tempis congruentis ex¬
pectatone discussos duunis s̾uituros
appliccire minsteri¶Item in uocen¬

Expanded text:
vel conditionarios, aut curiae, publicarumque rerum nexibus implicatos, aut passim nulla temporis congruentis exspectatione discussos, divinis servituros applicare ministeriis; ne