comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fore ea pena quain sibi contraxissent. Nocte insequẽ¬
ti legati responsa ad suos referunt. obsides cõfici¬
unt. Concurrunt ueliquarum auitatũ legati qui
bellouacorum speculabantur euentum. Obsides dãt
imꝑata faciunt. excepto cõmio quẽtimor prohibe¬
bat cuiusꝙͣ fidei suam cõmittere salutem̃ Nam su¬
periore anno titus labienus cesars in gallia citeri¬
ore ius dicente cum cõnnum comꝑisset sollicitare
auitates/ et cõiurationem contra cesarem facere:
infidelitatem eius sine ulla perfidia uidicauit cõ¬
primi posse. Quem quia non arbitrabatur uocatũ
in castra uenturum. ne temptando cautiorem faceret.
Gaium uolusenũ quadratum misit. qui eum porsi¬
mulationem colloqui curaret interficiendum. Ad
eam uem delectos idoneos ei tradidit centuri ones. Cũ
in colloquium uentum esset. ⁊ uc conuenerat manun cõmude¬
lusemis accipuasset centurio uelut insueta re ꝑmotus. uel

Expanded text:
fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenfore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati responsa ad suos referunt, obsides conficiunt. Concurrunt reliquarum civitatium legati, quae Bellovacorum speculabantur eventum; obsides dant, imperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat cuiusquam fidei suam committere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare in Gallia citeriore ius dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos idoneos ei tradit centuriones. Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus vel
Abbreviated transcription (Latin):
sua clemencia atq humanitate, ñꝙͣ profecto esset illa¬
turus. difflictas opes equestri prelio bellonacorũ esse
del octoꝵ peditum multa milia incerisse. uix refugi¬
sse nuntios cedis tñ magnũ ut̃ inta ta calamitate
bellouacos eo prelio commodũ esse consequutos. ꝯd̾
corbeus auctor belli conatator mulcitudinis esset in¬
terfectus. Numꝙ enm senatum tm̃ in auitate illo ui¬
uo quantum imꝑitam plebem potuisse. hec oranti¬
bus legatis commemorat cesar eodem tꝑe suꝑiore ã¬
no bellouacos ceterasq gallie ciuitates suscepisse
bellum ꝑtinaassime hos ex omnibus in sententia ꝑ¬
mansisse. Neq ad sanitatem reliquorum deditione
esse perductos. Sare atq incelligere se causain pec¬
cati facallime mortuis delegare. Neminem uero tm̃
pollere ut in uitis prinapibus. resistente seratu. õi¬
bus bonis repugnantibus infarma manu plebis
bellum cõaatare et gerere posset. sedtñ se contentũ

Expanded text:
sua clementia atque humanitate numquam profecto esset illasua clementia atque humanitate numquam profecto esset illaturus. Adflictas opes equestri proelio Bellovacorum esse; delectorum peditum multa milia interisse, vix refugisse nuntios caedis. Tamen magnum ut in tanta calamitate Bellovacos eo proelio commodum esse consecutos, quod Correus, auctor belli, concitator multitudinis, esset interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore superiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omnibus in sententia permansisse neque ad sanitatem reliquorum deditione esse perductos. Scire atque intellegere se causam peccati facillime mortuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset. Sed tamen se contentum
Abbreviated transcription (Latin):
bus preli uestigiis ingressus cesar cum uictos tãta
calamitate existimares hostes. nuncio accepto locum
castrorum relicturos que non longius ab ea cede ab eẽ
plus minus .uiii. milibus dicebantur. cam et si flumi¬
ne impẽditum transitum uidebat. tñ exercitu traducto
pregreditur. At bellouaa reliqueq ciuitates repẽte
ex fuga pauas atq hiis uulneratis receptis qui sil¬
uarum beneficio casum euitauerant omnibus adũ¬
sis cognita calamitate interfecto corbeo amisso equita¬
tuet fortissimis peditibus: cum aduentare romanos
exiscimarent consilio repente cantu tubarũ conuocato
conclamant. legati obsidesq ad cesarem mittuntur.
hoc omnibus probato consilio cõmius atrebas ad cos̃
confugit germanos. a quibus ad id bellum auxilia
nnituatus erat. Ceteri euestigio mittunt ad cesarẽ
legatos/ petuntq uc ea peria sit contentus hostium
quam si sie dinncacione inferresucegris posseta pro

Expanded text:
bus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta bus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorum relicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus dicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulneratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu et fortissimis peditibus, cum adventare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato consilio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro
Abbreviated transcription (Latin):
detaimentũ. Accedunt propius inteuĩ legioẽs crebriq
eodem tempore ⁊ noscris et hostibus mintii afferuntur. Imꝑa¬
torem in fructis copiis ad esse. Qua re cognita p̾sidio cõ¬
hortium confisi nostri acerrime p̾liantur nesitardius
rem gesissent. uictorie gloriam cõmunicasse cũ legionib
uiderentur. hostes conadunt animis atq itineabus
diuersis fugam queaunt ne quitꝙͣ. Nam quibus diffi¬
custatib locarum romanos claudere uoluerant: his ip̃i
tenebantur. Uictitũ ꝑculsiq maiore parte amissa
consternati prosugiunt. partim silius petitis. partum
flumine. Qui tñ infuga᷑ nostris acciter insequentibus
conficiuntur. Cum interim nulla calamitate uictus
corbeus excedere p̃lio. siluasq petere aut inuitantibus
nostris ad dedicionem potuit addua quin fortissime p̃¬
liando compluresq uulnerando cogeret elatos iracũdia
uictores in setela coĩcere/. Tali modo regesta recenti¬

Expanded text:
detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse. Qua re cognita praesidio cohortium confisi nostri acerrime proeliantur, ne, si tardius rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus diversis fugam quaerunt. Nequiquam: nam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo re gesta recenti
Abbreviated transcription (Latin):
rende existimaret primus cum pauas se ostendit
atq in proximas curmas impetũ fecit. Nostri con¬
stanter mcursum sustinent insidiatorũ. neq plu¬
res in unũ locũ cõueniunt. qd plerumq equestribus
prelii s rum propter aliquem timorẽ accidit tũ mul¬
titudine ip sorum detrimentũ accipitur cum disposi¬
tis turmis inuicem uari preliarentur. neq ab lateri¬
bus circũuenrr suos paterentur. erũpunt ceteri corbeo
preliante ex siluis. fit magna contentione diu̾ sum
prelium. Quod cum diutius pari marte interentur/
paulacim ex siluis instructa multitudo processit pe
ueniunt leuis armature pedites. quos ante legioẽs
missos docui. turmisq nostrorũ interpositis cõ stãter
preliantur. pugnatur aliquandiu pari contentione.
Se inde ut rõ postulabat prelii. qui primos sustinu¬
erant impetus insidiarũ. hoc ip̃o fuint superiores
qdꝰ nullum ab infidiantibus imprudentes acceperãt

Expanded text:
rendae existimaret, primum cum paucis se ostendit rendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis cum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turmis in vicem rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt ceteri Correo proeliante ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis instructa multitudo procedit pediveniunt levis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisque nostrorum interpositi constanter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio postulabat proeli, qui sustinuerant primos impetus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant
Abbreviated transcription (Latin):
beum bellonatorum ducem fortissimorum milia .ui.
pedicum delegisse. equicesq ex omni nuimero mille
quos in infidiis eo loco collocaret/ quem in locũ propter co¬
piam frumenti ac pabuli missuros romanos suspica¬
retur Quo cognito confilio legiones plures quam solebat e¬
ducit. equitatumq quã consuetudine pabulatoribus mit¬
tere p̾sidio consuerat p̾mittit. huit incerponit auxilia
leuis armature. Ipẽ cum legionibus quã põt maxime
appropinquat. hostes in insidiis dispositi: sibi cum de¬
legissent campũ ad rem gerendam non amplius pa¬
tentem iommes partes passibus mille silius undiq
ac impetuosissimo flumine munitũ uelut indagine
hunc in sidiis arcundederunt. Explorato hostium con¬
silio nostri ad preliandum animo atq arnis parati
cum sequentibus legionibus nullam dimicacionem
recusarent turmatim in eum locũ deuener̃t. Quorum
aduentu cum sibi corbeus oblatam occasionẽ rel ge¬

Expanded text:
reum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex reum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei ge
Abbreviated transcription (Latin):
Qd ubi accidit barbari uehementissimo cursu refugert.
Cesar et si discessum hostium anmaduertere nõ pote¬
rat incendiis oppositis. tñ id consilium cũ fuge cau¬
sa mitum suspicaretur, Legiones promouit ⁊ ad in¬
sequendum ip̃e ueritus insidias ne forte in eodẽ loco sub¬
sistere hostis atq elicere nostros in locũ conaretur mi¬
quum tardius procedit. Equites cum intrare sũmm̃¬
iugum et flaminam dempsissimam timerent. ac si
qui cupidius intrauerant uix suorum ip̃i priores par¬
tes animaduerterent/ equorum in sidias ueriti liberã
facultatem sui recipiendi bellouacis dederũt. Ita fu¬
ga timoris simul calliditatisqz plena sine ullo de¬
trimento milia non amplius. x. progressi hostes
munitissimo loco castra posuerant. Indecũ sepe in in¬
sidiis equites pedicesq disponerent. magna detrimẽ¬
ta romanis in pabulatrombus inferebant. Quod
crebrius accidere ex captiuo quodam comꝑit cesar. cor¬

Expanded text:
Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fugae causa initum suspicaretur, legiones promovet, turmas mittit ad insequendum; ipse veritus insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Cor
Abbreviated transcription (Latin):
cusarent , si forte romani subire collem conarentur pau¬
latim copias discributas dimictere non possent. ne dis¬
persi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum
partinacia cognita. Cesar .xx. cohortibus instructis ca¬
stusq eo loco metatis inumi iubet castra ac solutis opi¬
bus pro uallõ legiones instructas collocat. equites frenatis
equs instatione disponit. Bellouaa cum romanos ad in¬
sequendum paratos uiderẽt. neq per noctare aut diutius
ꝑmanere sine periculo eodem loco possent. tale consiliũ
sui recipiendi ceꝑũt. fasces ut consueuerant, namqz in
acie cedere gallos consuesse superioribus cõmentariis ce¬
saris declaratum est per manus stramentorum ac uir¬
gultorum quorũ sumina erat in castris copia inter se tra¬
ditos ante aciem collocauerũt. extremoq tꝑe diei signo
pronũciato uno tempore incenderunt. Ita continens flã¬
ma copias ommes repente a cõspectu texit romanorũ.

Expanded text:
cusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paucusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis castrisque eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum.
Abbreviated transcription (Latin):
gallos cõsueuit. opp̾ssi luce copias armatoꝵ ĩsuis ĩstruunt
castris,/ ne pͥus romani ꝑ sequi se maꝑẽt. quã longiꝰ agm̃
ĩpedim̃torũ suorũ processissent. At cesar neq resistẽtes
aggrediundos tanto collis ascensu udicabat. neq nõ usq
eo legiones admouendas ut discedere ex es loco sine peri¬
culo barbari militibus instantibus possent. Ita cũ palus
impedita a castris castra diuideret que transeundi
difficultas celeritatẽ in sequendi tardare posset atq
id iugum qd̾ transpaludẽ pene ad hostiũ castra ꝑtineret
mediocri ualle a castris eorum introcisum ammaduer¬
teret. pontibus palude constrata legiones traducit. ce¬
leriterq in summam plaintiem iugi peruenit. que decli¬
u fastigio ab duobus lateribus mumebatur. Ibi legiom
it. unde tormento missa tela in hostium cuneos coĩa po¬
ssent. Barbari confisi loca natura cum dimicare nõ re¬

Expanded text:
Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset. At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legioniit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non re
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem essent in secuti ꝑterriti non solum hii qui aut
cõminꝰ oppͥmebant᷑ aut emimꝰ uulnerabãtur. sed etiã qui
longius sub sidiari consuerãt/. tiupiter fugerint. nec p̃¬
us finem fuge fecerunt. sepe amissis suꝑioribus loas quam
se aut in castra suoꝵ recpent, Aut non nulli pudore coacti
longuis prosugerent. Quorũ ꝑiclo sic oẽs copie sunt per¬
turbate ut uix iudicari posset utrũ sodĩs mĩuusq reb ꝯĩ¬
solentiores/ an aduso medicri casu timidiores ceñt. Cõplu¬
rib dieb hisdem castris cõsup̃tis cũ ꝓpiꝰ accessisse legioes̃
et gaiũ trobomũ legatũ cognouissẽt duces bellonatorũ
uĩti similẽ obsessionẽ alesie noctu dimictũt eos/ quos aut
etate aut uiribz inferiores, aut mermes habebãt. uñaq
reliqua ĩpedim̃ta. Quoꝵ ꝑturbatũ ⁊ cõfusũ dũ explicãt
ciginẽ. magna em̃ multitudo carroꝵ etiã expeditos sequi

Expanded text:
titudinem essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut titudinem essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabantur, sed etiam qui longius subsidiari consuerant, turpiter refugerunt, nec prius finem fugae fecerunt saepe amissis superioribus locis quam se aut in castra suorum reciperent, aut nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi
Abbreviated transcription (Latin):
cupidius insecuti peditibus undiq sunt circundati. Quo
facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris
prelii se receperunt. amisso uertisco prinape auitatis
prefecto equitum. quicum nix equo propter etatem pos¬
set uti. tñ consuetudine gallorum neqz etatis excusatiõẽ
in susapienda prefectura usus erat. neq dimicari sine
se uoluerat. Inflammantur. atq matantur hostium am¬
imni secundo prelio principe et prefecto remorũ int̾fecto
nostriq detrimẽto ammonentur diligentius exploratis
locis stationes disponere. ac modãtius cedentem insequi
hostem. Non intermittuntur intim cotidiana prelia in
conspectu ucrorumq castrorum q̃ ad uada transicusq fie¬
bant paludis. Quacontentioẽ germani quos propterea
cesar transduxerat rhemũ ut equitibus inhpositis p̃lia¬
rentur. cũ constantius uiuersi paludem transissent.
paucisq in resistendo interfectis ꝑtinacus reliquã mul¬

Expanded text:
cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum, quae ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam mul
Abbreviated transcription (Latin):
cideba. autem cotidians pabulatiomibus id qd accidere eãt
necesse. cum raus disiectisq ex hedificiis pabulum con¬
quireretur ut impedimentis locis dispersis pabulatoriis cir¬
cũuenirentur. Que res et si mediocre detrimentũ iumẽtorũ
ac seruorum nostris afferebat. tñ scultas cogitationes mata¬
bat barbarorũ. atq eo magis ꝯd̃ cõmius quẽ profectũ ad au¬
xilia germanorum arcessenda docui / cum equitibus uenerat.
Qui tametsi numiero non amplius erãt quingenti tñ germa¬
norum aduentu barbari intebantur. Cesar cum ammadũ¬
teret hostem complures dies castris palude et locs natura
munitis se tenere. neqz opugnare castra eorum smne dimi¬
catione pernitiosa nec locũ munitionibus claudiicuius ma¬
li sors incidit remis quibus ille dies fugiendi mun̾is obue¬
nerat. Namq hi cum repente hostium equites animadũ¬
tissent, ac numero superiores pauatatem contẽpsissent

Expanded text:
cidebat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat cidebat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat necesse, cum raris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impeditis locis dispersi pabulatores circumvenirentur; quae res, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum, atque eo magis, quod Commius, quem profectum ad auxilia Germanorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; qui, tametsi numero non amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitebantur. Caesar, cum animadverteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudili sors incidit Remis, quibus ille dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent,
Abbreviated transcription (Latin):
rum frontes uiminea loricła mimirentur. ut ab hostibus
duplic fossa. duplia propugnatorũ ordine defenderẽtur.
Quorum alter ex pontibus. quo tutior altitudine esset.
hoc audacius longuisq permitteret tela alter quo propi¬
or hostem uallo collocatus esset. ponte ab micientibus
telis tegetur. Portis fores alcetioresq turres imposuit.
huius munitiomis duplex erat consilium. Namq et
oꝑm magnitudinem et timorem suum sperabat fidua¬
am barbaris allaturum. et cum pabulatum frumentatũq
longius esset proficiscendum/ parius copiis castra mum¬
tione ip̃a uidebat posse deffendi. Interim crebro pauas
utrrimq procurrentibus, inter bnia castra palude inter¬
iecta contendebatur. Quam tñ paludem non nuĩꝙͣ aut
nostra auxilia⁊ aut gallorum germanorumq transi¬
bant. acriusqz hostes insequebantur aut uicissim hos¬
tes eodem transgressi nostres longius sũmouebant. dc¬

Expanded text:
rum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus rum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, hoc audacius longiusque permitteret tela, alter, qui propior hostem in ipso vallo collocatus esset, ponte ab incidentibus telis tegeretur. Portis fores altioresque turres imposuit. Huius munitionis duplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; quam tamen paludem nonnumquam aut nostra auxilia Gallorum Germanorumque transibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
consueuit cogeret .xi. ne maioris multitudinis spẽs
accidere hostibus posset quam ip̃i depoposcissent. hac in¬
aione pene quadrato agniine in stucto in conspectum hostiũ
celerius opiione eorum exeratum adducit. Cum repente
iuscructas uelut macie certo gradu legiones accedere gal¬
li uiderent, quorum erant ad cesarem plena fiduaie cõsilia
perlata. siue certamiinis periculo siue subito aduentu. seu
expectatione nostri consilii. copias instruunt pro castris
nec loco superiore decedunt. Cesar et si dimicare optane¬
rat. tñ amimratus tantam multitudinem hostium ualle
intermissa magis in alcitudinem dep̾ssa ꝙ late patẽte
castra castris hostium confert. hec imꝑat uallo pedũ .xii.
mumre loriculam/ prohac uatione eius altitudinis medifi¬
cari fossam duplicem pedum denũ. quinum lateribus de¬
p̃mi directis. turres excitari crebras in altitudinem trium
tabulatorum. pontibus traiectis constratisq cõiungi quo¬

Expanded text:
consuevit, cogeret undecima, ne maioris multitudinis species consuevit, cogeret undecima, ne maioris multitudinis species accidere hostibus posset quam ipsi depoposcissent. Hac ratione paene quadrato agmine instructo in conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum adducit. Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. Caesar, etsi dimicare optaverat, tamen admiratus tantam multitudinem hostium valle intermissa magis in altitudinem depressa quam late patente castra castris hostium confert. Haec imperat vallo pedum XII muniri, loriculam pro hac ratione eius altitudinis inaedificari; fossam duplicem pedum denum quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quo
Abbreviated transcription (Latin):
desiecta esset. et frumentacione et reliquo comeatu ex
insidiis prohibere romanos. que cesar consentientibus
pluribus cum cognosset/ atq ea que preponerẽtur cõsilia
plena prudencie. Longeq ateremitate barbarorũ remio¬
ta esse udicaret. ommibus rebus inseruiendum insti¬
tuit. quo celerius hostes contempta suorum paucitate
prodirent maciem. Singularis enim uirtutis ueterimas
legiones.uii. uiii. uiii. habebat. Sumine spei delecteq iu¬
uentutis .xi. que octauo iam stipendio tamen incollatiõẽ
reliquarum non dum eandem uetustatis ac uirtutis ce¬
ꝑat opinionem. Itaq consilio aduocato rebus hiis que
ad se essent delate omnibus expositis ammos multitu¬
dinis confumat. si forte hostes trium legionum muero
posset elicere ad dimicandum. Agimimis ordinem ita con¬
ut impedimenta. de inde oñi impedimentorum ag¬
men qd tamen erat mediocre ut in expeditionibus esse

Expanded text:
disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos. Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a temeritate barbarorum remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis enim virtutis veterrimas legiones VII, VIII, VIIII habebat, summae spei delectaeque iuventutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis ac virtutis ceperat opinionem. Itaque consilio advocato, rebus eis quae ad se essent delatae omnibus expositis animos multitudinis confirmat. Si forte hostes trium legionum numero posset elicere ad dimicandum, agminis ordinem ita connt impedimenta, deinde omnium impedimentorum agmen, quod tamen erat mediocre, ut in expeditionibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
omnes, qui arma ferre possent / in unum locum cõuenis¬
se. Itemq ambianos. aulercos. caletes. ueliocasses.
atrebates / locum castris excessum in silua crcundata
palude delegisse. impedimenta omina in ulteriores siluas cõ¬
culisse. Complures esse prinapes belli auctores, sed multi¬
tudinem maxime corbeo obtemꝑare. qd ei summo esse odio no¬
men. p. R. intellexissent. paucis autem diebus ex hiis ca¬
stris atrebatem cõmiũ discessisse ad auxilia germanorũ
adducenda quorum et manitas propinqua. et multitudo
esset infinita. Constituisse autem bellonacos oñn prin¬
cipum consensu summa plebis cupiditate. si ut diceretur
cesar cum tribus legionibus ueniret offerent se ad dimi¬
candum. ne miseriore ac duriore postea condicione cum
toto exercitu decertare cogerentur. si maiores copias ad¬
duceret. et in eo loco permaneret quem delegissent. Pabu¬
latione autem que propter anmi tempus tum exigua tũ

Expanded text:
omnes qui arma ferre possent in unum locum convenisomnes qui arma ferre possent in unum locum convenisse, itemque Ambianos, Aulercos, Caletos, Veliocasses, Atrebatas; locum castris excelsum in silva circumdata palude delegisse, impedimenta omnia in ulteriores silvas contulisse. Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo obtemperare, quod ei summo esse odio nomen populi Romani intellexissent. Paucis ante diebus ex his castris Atrebatem Commium discessisse ad auxilia Germanorum adducenda; quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate, si, ut diceretur, Caesar cum tribus legionibus veniret, offerre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum exigua tum
Abbreviated transcription (Latin):
socios optime de pe publica meritos accipere legionem
ex hiberis cursus euocat undecimam. Licteras autem
ad gaiuim fabium mittit. ut in fines suessonum legioes
duas quas habebat adduceret. alteramq ex duabus ab¬
bucio labieno arcessit. Ita quantum hibernorum oportu¬
nntas belliq rtio postulabat/ perpetuo suo labore muicẽ
legionibus expeditionum honus iniungebat. his copiis
cocictis aad bellouacos proficiscitur. castrisq in eorũ fimi¬
bus posicis. equitum turmas dimittit in omnes partes
ad aliquos excipiendos: ex quibus hostium consilia cognos¬
ceret. E quites officio functi remĩtiant. paucos medi¬
ficiis esse muentos. atq hos non qui agrorum colendorum
causa remansissent. namqs esse undiq diligenter dimi¬
gratum sed quispeculandi causa essent remssi. A quib
cum quereret cosar quo loco multitudo esset bellonacoꝵ
quo die esset consilium corum muemebat bellouacos

Expanded text:
socios optime de re publica meritos accipere, legionem socios optime de re publica meritos accipere, legionem ex hibernis evocat rursus undecimam; litteras autem ad Gaium Fabium mittit, ut in fines Suessionum legiones duas quas habebat adduceret, alteramque ex duabus ab Labieno arcessit. Ita, quantum hibernorum opportunitas bellique ratio postulabat, perpetuo suo labore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficiscitur castrisque in eorum finibus positis equitum turmas dimittit in omnes partes ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia cognosceret. Equites officio functi renuntiant paucos in aedificiis esse inventos, atque hos, non qui agrorum colendorum causa remansissent namque esse undique diligenter demigratum, sed qui speculandi causa essent remissi. A quibus cum quaereret Caesar quo loco multitudo esset Bellovacorum quodve esset consilium eorum, inveniebat Bellovacos
Abbreviated transcription (Latin):
tectis expussi nullo loco diutius confistere auderent
nec filuarum presidio tempestatibus durissimis tegi
possent. Dispersi magna parte suorũ amissa dissipã¬
tir infinitimas aiuicates. Cesar tꝑe anni difficilimo cũ satis
haberet conuementes manꝰ dissipare. ne qd micium belli nas¬
ceretur quãtũcũq in rõne esset exploratum haberet. sub tp̃s
estiuorum miltum sumimum beltum posse conflari. Garũ
trebomum cum duabus legionibus quas secum habebat in
hiberms cenabi collocauit. Ipẽ cum coebris legationibus
remorum certior fieret. ⁊ bellouacacos qui belli gloria gal¬
los omnes belgasq prestabant. finitimasq hiis ciuitates
duce corbeo bellouaco et cõmio attoebate exercitus compa¬
urre. atq in unum locum cogere ut omm multitudine in
fines suessonum qui remis erant attributi facerent in¬
pressionem. pertinere autem non tantũ ad dignitatem
sed etiam ad salutem suam iudicaret nillam calamitatẽ

Expanded text:
tectis expulsi nullo loco diutius consistere auderent tectis expulsi nullo loco diutius consistere auderent nec silvarum praesidio tempestatibus durissimis tegi possent, dispersi magna parte amissa suorum dissipantur in finitimas civitates. Caesar tempore anni difficillimo, cum satis haberet convenientes manus dissipare, ne quod initium belli nasceretur, quantumque in ratione esset, exploratum haberet sub tempus aestivorum nullum summum bellum posse conflari, Gaium Trebonium cum duabus legionibus, quas secum habebat, in hibernis Cenabi collocavit; ipse, cum crebris legationibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli gloria Gallos omnes Belgasque praestabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebate exercitus comparare atque in unum locum cogere, ut omni multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, facerent impressionem, pertinere autem non tantum ad dignitatem sed etiam ad salutem suam iudicaret nullam calamitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uei frumentarie causa suꝑiore cõmentario demõ stratũ
est. Ita cum duabus legionibus ad persequendos car¬
mites profiasatur. Cum fama exercitus ad hostes eẽt
plata, calamitate ceterorum ducti carmites desertis uicis
oppidisq que tollerande hiemis causa constitutis repẽte
exigius ad necessitatem hedificns incolebant: iper
emm deuicti conplura oppida dimiserant disꝑsi profugiũt.
Cesar erumpences eo maxime tempore acerrimas tempe¬
states cum subire milites nollent in oppido carnutum ce¬
nabo castra ponit. atq intecta partim gallorũ. partĩ
ꝙ̃ comectis celeriter stramentis tentoriorũ integendoꝵ
gratia erant medificata milites contegit. Equites
tamen et auxiliarios pedites inonnes partes mittit,
quascunqz petisse dicebantur hostes. nec frustra: nam
plerumq magna preda potiti nostri reuertuntur. Op¬
pressi carmites hiemis difficultate terrore periculi. cũ

Expanded text:
rei frumentariae causa superiore commentario demonstratum rei frumentariae causa superiore commentario demonstratum est: ita cum duabus legionibus ad persequendos Carnutes proficiscitur. Cum fama exercitus ad hostes esset perlata, calamitate ceterorum ducti Carnutes desertis vicis oppidisque, quae tolerandae hiemis causa constitutis repente exiguis ad necessitatem aedificiis incolebant nuper enim devicti complura oppida dimiserant, dispersi profugiunt. Caesar erumpentes eo maxime tempore acerrimas tempestates cum subire milites nollet, in oppido Carnutum Cenabo castra ponit atque in tecta partim Gallorum, partim quae coniectis celeriter stramentis tentoriorum integendorum gratia erant inaedificata, milites compegit. Equites tamen et auxiliarios pedites in omnes partes mittit quascumque petisse dicebantur hostes; nec frustra: nam plerumque magna praeda potiti nostri revertuntur. Oppressi Carnutes hiemis difficultate, terrore periculi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cos retinebat. et dubitantes terrore ad conditiones
pacis adducebat. Taliconditione proposita biturges
cum sibi uiderent clementia cesaris reditũ patere
in eius annaciam finitimasq auitates sine ulla pena de¬
disse obsides. atq in fidem receptas esse sidem fecerunt. Ce¬
sar militibus protanto labore ac patiencia qui bruma¬
libus diebus itmeribus diffialimis fugoribus intolle¬
randis studio sissime ꝑmanserant in la bore ducenos
sest̾cios centurionibus tot milia m̃morum prede nomi¬
ne condonata pollicetur. legionibusqz in hiberna remis¬
sis. ip̃e se recepit die .xxx. bibracte. ibi cum ius diceret
biturges ad eum legatos mittunt. auxilium petitum
contra carmites. quos inculisse bellum sibi querebãtur.
Qua recognita cum dies non amplius .x. et .ix. in hi¬
berins esset moratus. legiones .xiiiiͫ et sextam ex hi¬
bernis ab arare ducit. quas ibi collocatas explicande

Expanded text:
cos retinebat et dubitantes terrore ad condiciones cos retinebat et dubitantes terrore ad condiciones pacis adducebat. Tali condicione proposita Bituriges, cum sibi viderent clementia Caesaris reditum patere in eius amicitiam finitimasque civitates sine ulla poena dedisse obsides atque in fidem receptas esse, idem fecerunt. Caesar militibus pro tanto labore ac patientia, qui brumalibus diebus itineribus difficillimis, frigoribus intolerandis studiosissime permanserant in labore, ducenos sestertios, centurionibus tot milia nummum praedae nomine condonanda pollicetur legionibusque in hiberna remissis ipse se recipit die XXXX Bibracte. Ibi cum ius diceret, Bituriges ad eum legatos mittunt auxilium petitum contra Carnutes, quos intulisse bellum sibi querebantur. Qua re cognita, cum dies non amplius decem et octo in hibernis esset moratus, legiones XIIII et VI ex hibernis ab Arare educit, quas ibi collocatas explicandae
Abbreviated transcription (Latin):
pida haberent uinus legionis hiberns non potuerãt
contineri. quin bellum pararent cõurationesq fa¬
cerent. Repentino aduentu cesaris accidit. qd imperatis
deiectisq accidere fuit necesse. ut sine timoreullo nuira
colentes prius ab muitatu oppͥmerentur quã confugere
in oppida possent. Namq etiam illud uulgare incuisi¬
ons hoscium signum qd̾ incendiis hedificiorum intelli¬
gi consueuit. Cesaris erat interdicto sublatum ne aut
copia pabuli frumentiq si longius progredi uelit de¬
ficeret. aut hosces incendiis terrerentur. multis ho¬
minum milibus captis perterriti bituriges. qui pri¬
mum aduentum potuerãt effugere romanorum in
finicimas auitates aut priuatis hospiciis confisi:
aut societate confiliorum confugerant frustra. Nam
cesar magnns itmeribus omnibus locis occurrit. nec
dat ulli cuitati spatium de aliena potiusꝙͣ de dome¬
stica salute cogitandi. Quacelertate et fideles ami¬

Expanded text:
pida haberent, unius legionis hibernis non potuerint pida haberent, unius legionis hibernis non potuerint contineri quin bellum pararent coniurationesque facerent. Repentino adventu Caesaris accidit, quod imparatis disiectisque accidere fuit necesse, ut sine timore ullo rura colentes prius ab equitatu opprimerentur quam confugere in oppida possent. Namque etiam illud vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sublatum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut hostes incendiis terrerentur. Multis hominum milibus captis perterriti Bituriges; qui primum adventum potuerant effugere Romanorum, in finitimas civitates aut privatis hospitiis confisi aut societate consiliorum confugerant. Frustra: nam Caesar magnis itineribus omnibus locis occurrit nec dat ulli civitati spatium de aliena potius quam de domestica salute cogitandi; qua celeritate et fideles ami
Abbreviated transcription (Latin):
min gallia deuicta cesar cum a suꝑiore
estate nullũbellandi tempus interii¬
sisset. milicesq hibernorum quiete ue¬
ficere a tantis laboribus uellet. cõplu¬
res eodem tempore auitates renouare belli consilia
nuntia bantur cõiuracionesq facere. Cuius rei simi¬
lis uera causa afferebatur. qd gallis omnibus cogni¬
cum esset. Neq ulla multicudine in unum locũ coac¬
ta resisti possea romaiis. nec si duisa prelia com
auxilii aut spacn aut copiarum habiturum exeratum
populi romani ad omma persequenda. Non esse autem
alicuiꝰsortem in commodi recusandam si tali mora reli¬
que possent se uindicare in libertatem. Que ne opimo
gallorum confumaretur. Cesar marcũ antonium q̃s¬
torem suis prefecit. hibermis ip̃e equitum presidio pra¬
die. kl. iamiarias ab oppido bibracte proficisatur ad
uinia fuerit binis cohortibus ad impedimenta tuenda
uelictis. Reliquum exercitum incopiosissimos agros bi¬
turgium induat. Qui cum latos fines et complura op¬

Expanded text:
i Gallia devicta Caesar cum a superiore aestate nullum bellandi tempus intermisisset militesque hibernorum quiete reficere a tantis laboribus vellet, complures eodem tempore civitates renovare belli consilia nuntiabantur coniurationesque facere. Cuius rei verisimilis causa adferebatur, quod Gallis omnibus cognitum esset neque ulla multitudine in unum locum coacta resisti posse Romanis, nec, si diversa bella comauxili aut spati aut copiarum habiturum exercitum populi Romani ad omnia persequenda; non esse autem alicui civitati sortem incommodi recusandam, si tali mora reliquae possent se vindicare in libertatem. Quae ne opinio Gallorum confirmaretur, Caesar Marcum Antonium quaestorem suis praefecit hibernis; ipse equitum praesidio pridie Kal. Ianuarias ab oppido Bibracte proficiscitur adxima fuerat. Binis cohortibus ad impedimenta tuenda relictis reliquum exercitum in copiosissimos agros Biturigum inducit, qui, cum latos fines et complura op
Abbreviated transcription (Latin):
duciomarum neu quisquã prius uulneret quam illũ
interfectum uideret. quod mora reliquorũ spacium
nactum illum effugere nolebat. magna proponit hus
qui occiderint premia. Sũmittit cohortes equitibus sub¬
sidia comprobat hominis cõsiliũ fortuna. Et cũ unũ
omnes peterent imipõ fluminis uado deprehensus indu¬
cromarus incer ficitur caputq eius refertur in castra.
Redeunces cquites quos possunt consectantur atqz ce¬
cidunt. hac re cognita omnes eburonũ et neruiorũ
que conuenerant, copie discedunt. pau loqs habuit
post id factũ cesar quietiorẽ galliam

Expanded text:
dutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum dutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum interfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia; summittit cohortes equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Indutiomarus interficitur, caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur atque occidunt. Hac re cognita omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quietiorem Galliam
Abbreviated transcription (Latin):
sicum castrorũ cognosceret. alias colloquendi aut ter¬
ri candi causa equites pleruinq omnes tela contra
uallum coĩtiebant. La bienus suos intra munitionẽ
continebat. timorisq opimonẽ quibuscũq poterat
rehus. augebat. Cum maiore in dies contemptios̃
induaomarus ad castra accederet nocte una intromis¬
sis equitibus ommiũ finicimatũ ciuitatũ quos accer¬
sendos curauerat tanta diligencia omnes suos custodiis
intra castra continuit. ut milla ratione ea ues emĩtiari
aut ad treuiros perferri possit. Interim ex consuetudine
cotidiana induciomarus ad castra accedit. atq ibi ma¬
Nullo ab nostris dãto responso, ub̃i iusum est, sub ues¬
perum dispersi ac dissipati discedunt. Subito labienꝰ
duabus portis omnem eꝯuitatum emittit. precipit atq
interdicit perterritis hostibus atq in fugam cõiectis.
ꝯo fore sicut accidit uidebat. unũ omnes peterent in¬

Expanded text:
situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut tersitum castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa: equites plerumque omnes tela intra vallum coniciebant. Labienus suos intra munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus, augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. Interim ex consuetudine cotidiana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi maNullo ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit; praecipit atque interdicit, proterritis hostibus atque in fugam coniectis quod fore, sicut accidit, videbat unum omnes peterent In
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit in conspectu mulcitudinis omnibus anciatib
strauumus cesaris secutũ fidem ab eo non discessisse
hostem iudicat. bonaqz eius publicat. hiis rebus con¬
fectis in consilio promĩciat arcessitũ se a senonibus
et carmitibus aliisqz cõpluribus gallie auitatibus. huc
iturum per fines themorum/ eorũq agros pplãturũ. ac
priusꝙͣ hoc faciat. labiem castra oppugnaturum. que
fieri uelit precipit. Labienus cũ et loci nacum ⁊ ma¬
nu munitissimis se se teneret castris. de suo ac legi¬
onis periculo nihil timebat. Noquã occasionẽ rei bẽne
gerende dimitteret cogitabat. Itaq acingetorige atq
eius propinquis oratione induciomari cognita quã
in consilio habuerat nũcios mittit ad finicimas curi¬
tates, equicesq undiq euocat. His cercũ diem conue¬
mendi dicit. Interim prope cotidie cũ ommi equitatu
induciomarus sub castris eius uãgabatur alias ut

Expanded text:
convenit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus convenit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus stravimus Caesaris secutum fidem ab eo non discessisse, hostem iudicat bonaque eius publicat. His rebus confectis, in concilio pronuntiat arcessitum se a Senonibus et Carnutibus aliisque compluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros populaturum ac, priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum. Quae fieri velit praecipit. Labienus, cum et loci natura et manu munitissumis castris sese teneret, de suo ac legionis periculo nihil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque eius propinquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habuerat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub castris eius vagabatur, alias ut
Abbreviated transcription (Latin):
qz tamen uili auitati germariorũ per suadere potuit ut
rhenum transiret. cũ se bis expertos dicerent ariouisto
bello et thencterorũ transitu nõ esse amplius fortunã
temptaturos. Hac spe lapsus induciomarus inhilomimꝰ
copias. cogere. exercere a finitumis equos parare. exules
dampnatosq tota gallia magnis p̾miis ad se allicere
cepit. ac tantũ sibi iam hiis rebus in gallia auctoritatẽ
comparauerat. ut undiq ad eũ legationes concurterent
gratiam atqe annaciam publice priuatim qe peterent
ubi incellerit ustro ad se uenu alcera ex parte senones car¬
mutesq conscencia facinoris instigari. altera neruuos
adauaticosqs bellum romanis parare noq sibi uolunta¬
riorum copias de fore si ex finibus suis progredi cepis¬
set armacum consilium indicit. hoc more gall orum est
micium belli qd lege commum omnes puberes et ar¬
mati conuenire consuerunt. Qui ex his nouissimꝰ

Expanded text:
que tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut que tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transitu: non esse amplius fortunam temptaturos. Hac spe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit. Ac tantam sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque peterent. Vbi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Nervios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est initium belli, quo lege communi omnes puberes armati convenire consuerunt; qui ex eis novissimus