comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fine. Corpus autẽ cħu xp̃i qđ ẽ. eccła
tanquã unꝰ quidã homo pͥmo iunior
fuit & ecce iã in fine scłi. in senecta
pingui. qm̃ de illadictũ. ẽ. ad huc
multiplicabi t᷑ in senecta pingui
multiplicata. ẽ. ꝑ om̃s gentes. & ipsius
uox. ẽ. Attendit quasi unius hominis
pͥmã etatẽ suã. & istã nouissimã re¬
spexit ꝑom̃ia. qͥa om̃s etates notas ha¬
bet ꝑscripturas. & ait exultans & mo¬
nens. Iunior fui pͥmis tẽporib scłi.
& ecce senui. sũ etiã nouissimis tẽpo¬
nec sem̃ eiꝰ quȩrens panẽ. Agnouimꝰ
hominẽ iuniorẽ & senẽ. & tanquã aꝑ¬
to tecto puenimꝰ ad xp̃m. Sed qͥs. ẽ.
iustꝰ qͥ non. ẽ. uisus derelictꝰ. nec sem̃
eiꝰ quȩrens panẽ: Si intelligas panẽ:
intelligis illũ. Panis. ẽ. enĩ uerbũ dĩ.
qđ nunquã ab ore iusti discedit. Nã
& in capite suo iustꝰ iste tẽptatꝰ. hoc
respondit. Quando enĩ ipsi dño dia¬

Expanded text:
fine. Corpus autem Christi, quod est Ecclesia fine. Corpus autem Christi, quod est Ecclesia , tanquam unus quidam homo, primo junior fuit, et ecce jam in fine saeculi est in senecta pingui; quoniam de illa dictum est: Adhuc multiplicabitur in senecta pingui . Multiplicata est per omnes gentes, et ipsius vox est attendentis quasi unius hominis primam aetatem suam, et istam novissimam, respexit per omnia, quia omnes aetates notas habet per Scripturas; et ait exsultans et monens: Junior fui, primis temporibus saeculi; et ecce senui, sum etiam novissimis temponec semen ejus quaerens panem. 5. Agnohominem juniorem et senem, et tanquam aperto tecto pervenimus ad Christum. Sed quis est justus, qui non est visus derelictus, nec semen ejus quaerens panem? Si intelligis panem, intelligis illum. Panis est enim verbum Dei, quod nunquam ab ore justi discedit. Nam et in capite suo justus iste tentatus, hoc respondit. Quando enim ipsi Domi
Abbreviated transcription (Latin):
mecdicus aliqͥd & incorpore paralitici.
ut & illoꝵ qui talia dixer̃ interiorẽ
paralisin sanet: Fecit enĩ qđ uiderent:
& dedit qđ crederent. Eia gͦ quisqͥs es
tã infirmꝰ & languens corde. ut atten¬
dens humana exẽpla uelis abonis opib
desistere. & paralisi quadã interiore
dissolutꝰ es. age si possumꝰ apto isto te
pͥmis tẽporib & ecce iã senuit. Nostis
& agnoscitis & intelligitis. qͥa in hoc
sumꝰ Nunqͥd soli nos & ñ etiã illi qͥ fuer̃
ante nos Om̃s qͥ abinitio scłi fuer̃
turũ. ẽẽ. credider̃: quẽ nos uenisse iã
credimꝰ. & in eiꝰ fide & ipsi sanati sc̃.
ciuitatis ierłm. omĩb connumeratis
fidelib ab initio usq ad finẽ. ad iun¬
ctis ctiã legionib & exercitib angło¬
rũ. ut fiat illa una ciuitas sub uno
rege. & una quȩdã ꝓuintia sub uno
impatore. felix in ꝑpetua pace & sa¬
lute. laudans dm̃ sine fine. beata sine

Expanded text:
medicus aliquid et in corpore paralytici, medicus aliquid et in corpore paralytici, ut et illorum qui talia dixerunt, interiorem paralysim sanaret. Fecit enim quod viderent, et dedit quod crederent. Eia ergo quisquis es tam infirmus et languens corde, ut attendens humana exempla, velis a bonis operibus desistere, et paralysi quadam interiore dissolutus es, age, si possumus, aperto isto tecprimis temporibus, et ecce jam senuit. Nostis, et agnoscitis, et intelligitis, quia in hoc sumus . Numquid soli nos, et non etiam illi qui fuerunt ante nos? Omnes qui ab initio saeculi fuerunt turum esse crediderunt, quem nos venisse jam credimus; et in ejus fide et ipsi sanati sunt, civitatis Jerusalem, omnibus connumeratis fidelibus ab initio usque in finem, adjunctis etiam legionibus et exercitibus Angelorum, ut fiat illa una civitas sub uno rege, et una quaedam provincia sub uno imperatore, felix in perpetua pace et salute, laudans Deum sine fine, beata sine
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s tanquã paraliticũ tollere. & api¬
re tectũ scripturȩ huiꝰ. & eũ sũmitte¬
re ad dñm Uidistis enĩ qͥa obscurũ
.ẽ. Porro si obscurũ.ẽ. tectũ est. Et
paraliticũ quendã animo intueor.
& hoc tectũ uideo. & sub hoc tecto
xp̃m latere cognosco. Faciã quantũ
possũ qđ laudatũ. ẽ. in illis. qͥ aꝑto
tecto ad xp̃m paraliticũ sũ mi ser᷑.
ut diceret illi. Constans esto fili. re.¬
missa st̃ enĩ tibi peccata tua. Sic enĩ
fecit interiorẽ hominẽ saluũ a pa¬
ralisi remittendo peccata sua. & con¬
stringendo fidẽ. Sed erant ibi homi¬
nes qui ñ habebant oculos ad uidendũ
interiorẽ paraliticũ iã. eẽ. sanatũ. &
medicũ curantẽ putauerant blasphe¬
mantẽ. Quis. ẽ. hic inquiunt qͥ pecca¬
ta dimittit: Blasphemat iste. Quis
potest dimittere peccata nisi solus ds̃
Ꝙ qͥa ille erat ds̃ talia cogitantes audie¬
bat. Hoc uerbũ de dõ cõgitabant. sed
dm̃ p̾sentẽ ñ uidebant facit gͦ ille

Expanded text:
tollere, et aperire tectum Scripturae hujus, et eum submittere ad Dominum? Videtis enim quia obscurum est. Porro si obscurum est, tectum est: et paralyticum animo quemdam intueor. Et hoc tectum video, et sub hoc tecto Christum latere agnosco. Faciam, quantum possum, quod laudatum est in illis qui aperto tecto ad Christum paralyticum submiserunt, ut diceret illi: Constans esto, fili, remissa sunt enim tibi peccata tua. Sic enim fecit interiorem hominem salvum a paralysi, remittendo peccata, et constringendo fidem. Sed erant ibi homines, qui non habebant oculos ad videndum interiorem paralyticum jam esse sanatum, et medicum curantem putaverunt blasphemantem. Quis est hic, inquiunt, qui peccata dimittit? Blasphemat iste. Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus? Et quia ille erat Deus, talia cogitantes audiebat . Hoc verum de Deo cogitabant, sed Deum praesentem non videbant. Fecit ergo ille
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ fuit uoluntas eiꝰ & in lege cius
meditabit᷑ die ac nocte. Iusto lex
ud. ẽ. esse in lege. aliud sub lege.
Qui est in lege: scđm legẽ agit. Qui
est sub lege: scđm legẽ agit᷑ Ille gͦ
liber .ẽ. iste seruus. Peinde aliud.ẽ.
lex quȩ scribit᷑ & imponit᷑ seruienti.
aliud quȩ m̃te conspicit᷑ ab eo qui
ñ indiget litteris. Meditabit᷑ die
ac nocte. Aut sine int̾missione in¬
telligendũ. ẽ: aut die in lȩcicia.
nocte in tribulationib. Dicit᷑ enĩ¬
de abrahã. Diem meũ uidit. & gaui¬
sus. ẽ Q de tribulatione dicitur.
nsuꝑ & usq ad noctẽ increpauer᷑ me¬

Expanded text:
 in lege ejus meditabitur die ac nocte. Justo non ud est esse in lege, aliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris. Meditabitur die ac nocte: aut sine intermissione intelligendum est; aut die in laetitia, nocte in tribulationibus; dicitur enim: Abraham diem meum vidit, et gavisus est ; et de tribulatione dicitur: Insu
Abbreviated transcription (Latin):
plantatũ. ẽ. scđ̾m decursꝰ aquarũ.
dest aut scđm ipsã sapientiã quȩ di¬
gnata. ẽ. hominẽ susciꝑe ad salutẽ
nr̃am. ut ipse homo sit lignũ planta¬
tũ scđm decursus aquarũ. potest
enĩ hoc intellectu accipi quod in alio
psalmo dicit᷑ fluuius dĩ repletꝰ est

Expanded text:
m decursus aquarum: id est, aut secundum ipsam Sapientiam, quae dignata est hominem suscipere ad salutem nostram; ut ipse homo sit lignum plantatum secundum decursus aquarum: potest enim et hoc intellectu accipi, quod in alio psalmo dicitur: Fluvius Dei repletus est
Abbreviated transcription (Latin):
De dño nr̃o iħu xp̃o. hoc ẽ. homine
dñico accipiendũ. ẽ Beatꝰ uir qͥ
ñ abiit inconsilio impioꝵ. sicut
homo t̾renꝰ qͥ uxori consensit dece¬
ptȩ a serpente. ut dĩ prȩcepta p̾te¬
riret. Ꝙ inuia peccatoꝵ ñ stecit.
Quia uenit quidẽ in uia peccatoꝵ
nascendo sicut peccatores. sed non
stecit: quia ñ eũ tenuit illecebra
sȩcularis. Et in cathedra pestilen¬
tiȩ ñ sedit. Noluit regnũ t̾renũ
cũ suꝑbia. quȩ cathedra pestilen¬
tiȩ ideo recte intelligit᷑: quia ñ
fere quisquã.ẽ. qͥ carẽat amorȩ
dominandi. & humanã ñ appetat
głam. Pestilentia . ẽ. enĩ morbus late
ꝑuagatꝰ. & om̃s aut pene om̃s inuol¬
uens. Quanquã accõmodatius acci¬
piat᷑ cathedra pestilentię ꝑniciosa
doctrina: cuiꝰ sermo ut cancer serpit.
Deinde considerandus.ẽ. ordo uerboꝵ.
abi it. stecit. sedit. Abi it enĩ ille:
cũ recessit adõ. Stecit: cũ delectatꝰ
ẽ peccato. Sedit: cũ in sua suꝑbia con¬

Expanded text:
 nostro Jesu Christo, hoc est homine Dominico, accipiendum est. Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum: sicut homo terrenus qui uxori consensit deceptae a serpente, ut Dei praecepta praeteriret. Et in via peccatorum non stetit: quia venit quidem in via peccatorum, nascendo sicut peccatores; sed non stetit, quia eum non tenuit illecebra saecularis. Et in cathedra pestilentiae non sedit: noluit regnum terrenum cum superbia; quae ideo cathedra pestilentiae recte intelligitur, quia non fere quisquam est qui careat amore dominandi et humanam non appetat gloriam; pestilentia est enim morbus late pervagatus, et omnes aut pene omnes involvens. Quanquam accommodatius accipiatur cathedra pestilentiae, perniciosa doctrina, cujus sermo ut cancer serpit . Deinde considerandus est ordo verborum, abiit, stetit, sedit: abiit enim ille, cum recessit a Deo; stetit, cum delectatus est peccato; sedit, cum in sua superbia con
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ auctoritate cõmoti. dõ ꝑ illos lo¬
quenti & oꝑanti homines crẽdunt. &
separati a scło cui conformati erant
in ȩccłȩ mẽbra transeunt. Q ideo recte
isti ꝑ quos hȩc fiunt dentes dicunt᷑
detonsis ouib similes: qͥa curarũ ter
renarũ onera deposuer᷑. Ascendentes
de lauacro. de sordib scłi abluti psa
cram̃tũ baptismatis. Om̃s geminõs pa-¬
riunt. Oꝑant᷑ enĩ duo pͣcepta. de qui¬
bus dictũ. ẽ In his duob p̃ceptis tota
lex pendet & ꝓpħȩ. Diligentes dm̃
ex toto corde a tota anina a tota m̃

Expanded text:
enim auctoritate commoti, Deo per illos loquenti et operanti homines credunt, et separati a saeculo cui conformati erant, in Ecclesiae membra transeunt. Et ideo recte isti, per quos haec fiunt, dentes dicuntur detonsis ovibus similes, quia terrenarum curarum onera deposuerunt, et ascendentes de lavacro, de sordium saeculi ablutione per sacramentum baptismatis, omnes geminos pariunt. Operantur enim duo praecepta, de quibus dictum est: In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae , diligentes Deum ex toto corde, et
Abbreviated transcription (Latin):
buisse traditori sũo. quãuis ille tã
sceleratȩ cogitationis interno bello
uastaret᷑. & ideo absalon patris pax
dr̃: qͥa pat̾ habuit pacẽ quã ille non
plicati st̃. ut etiã de numero discipło¬
rũ ñ defuerit. qͥ numero accesserit
ꝑsequentiũ. Multi insurgunt suꝑ me
multi dicunt animȩ meȩ. ñ est salus
illi indõ eiꝰ. Manifestũ. ẽ. qđ nisi de¬
sparent resurrecturũ: ñ utiq occide¬
rent Ad hoc ualent illȩ uoces. Descen¬
dat de cruce. si filius dĩ est. Alios sal¬
uauit. se ipsũ ñ potest Ergo nec iu¬
das eũ tradidisset: nisi ex eõrũ esset
numero qui xp̃m contemnerent di¬
centes. ñ est salus illi indõ eiꝰ. Tu autẽ¬

Expanded text:
buisse traditori suo; quamvis ille tam buisse traditori suo; quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Abessalon Patris pax dicitur, quia pater habuit pacem, quam ille non plicati sunt, ut etiam de numero discipulorum non defuerit qui numero accesserit persequentium. Multi insurgunt super me: multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Manifestum est quod nisi desperarent resurrecturum, non utique occiderent. Ad hoc valent illae voces: Descendat de cruce, si Filius Dei est; et: Alios salvavit, seipsum non potest . Ergo nec Judas eum tradidisset, nisi ex eorum esset numero qui Christum contemnerent, dicentes: Non est salus illi in Deo ejus. 3. ve
Abbreviated transcription (Latin):
eũ fugit. Propt̾ea ueritas m̃tẽ iudȩ
fugit: cũ eũ illustrare destitit: Absa¬
lon autẽ sic̃ quidã int̾pretantꝰ. in lati¬
na lingua dicit᷑ patris pax. Qđ mirũ
uideri potest. siue in hystoria regnors
cũ bellũ aduersũ patrẽ absalon ges¬
serit. siue in hystoria noui testam̃ti
cũ traditordñi iudas fuerte. quẽ ad¬
modũ patris pax possit intelligi. Sed
& ibi qͥ diligent᷑ legunt. uident in
illo bello dauid pacatũ fuisse filio:
us. qͥ etiã magno cũ dolore planxit ex¬
tinctũ dic̃ens. Absalon filius ms. quis
dabit mͥ mori ꝓte: Et inhystoria
noui testam̃ti ipsa dñi nr̃i tanta & tã
admiranda patientia. qđ eũ tã diu
ptulit tanquã bonũ cũ eiꝰ cogitationes
ñ ignoraret. cũ adhibuit ad c̃uiuiũ
in quo corporis & sanguinis sui figurã
discipłis cõmendauit & tradidit. qđ
deniq in ipsa traditione eiꝰ osculũ ac¬
cepit: bene intelligit᷑ pacẽ xp̃m exhi¬

Expanded text:
eum fugit. Propterea veritas fugit mentem eum fugit. Propterea veritas fugit mentem Judae, cum eum illustrare destitit. Abessalon autem, sicut quidam interpretantur, in latina lingua dicitur Patris pax: quod mirum videri potest, sive in historia Regnorum, cum bellum adversus patrem Abessalon gesserit; sive in historia Novi Testamenti, cum traditor Domini Judas fuerit, quemadmodum Patris pax possit intelligi. Sed et ibi qui diligenter legunt, vident in illo bello David pacatum fuisse filio, qui etiam magno cum dolore planxit exstinctum, dicens: Abessalon filius meus, quis dabit mihi mori pro te ? et in historia Novi Testamenti, ipsa Domini nostri tanta et tam miranda patientia, quod eum tamdiu pertulit tanquam bonum, cum ejus cogitationes non ignoraret, cum adhibuit ad convivium in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit et tradidit , quod denique in ipsa traditione osculum accepit , bene intelligitur pacem Christum exhi
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑsona xp̃i accipiendũ ꝑsuadet qđ
dictũ. ẽ. ego dormiui & somnũ cepi.
& resurrexi. qm̃ dñs suscipiet me. Ma¬
gis enĩ hoc ad passionẽ & resurrectionẽ
dnĩ congruent̾ sonat: quã ad illã hysto¬
riã inqua dauid scribit᷑ fugisse a facie
bellantis aduersũ se filii sui. Et qm̃
scriptũ . ẽ. de discipłis xp̃i. quã du cũ
eis est sponsus ñ ieuiant filii sponsi:
scipłs impius qui eũ tradidit: A cuiꝰ
facie fugisse quanquã hẏstorice possit
accipi. quando illo discedente secessit
cũ cȩteris in montẽ: tam̃ sp̃ualit̃ quan¬
do m̃tẽ iudȩ filius dĩ id ẽ. uirtꝰ &
sapientia dĩ deseruit. cũ eũ diabolus
diabolus possedit. Quẽ discessũ fugã
esse in hoc psalmo appellatũ. celeritatis
causa arbitror. Qđ uerbo etiã dñi
significat᷑ dicentis. Qđ facis. cito fac
Loquim᷑ etiã sic in consuetudine ut dica¬
mus. fugit me. qđ inmentẽ ñ uenit.
Et de homine doctissimodicimꝰ. nichil

Expanded text:
ersona Christi accipiendum persuadet quod dictum est: Ego dormivi, et somnum cepi: et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Magis enim hoc ad passionem et resurrectionem Domini congruenter sonat, quam ad illam historiam in qua David scribitur fugisse a facie bellantis adversum se filii sui . Et quoniam scriptum est de discipulis Christi: Quamdiu cum eis est sponsus, non jejunant filii sponsi scipulus impius qui eum tradidit. A cujus facie fugisse quanquam historice possit accipi, quando illo discedente secessit cum caeteris in montem; tamen spiritualiter, quando mentem Judae Filius Dei, id est virtus et sapientia Dei, deseruit, cum eum diabolus diabolus possedit. Quem discessum fugam esse in hoc psalmo appellatum celeritatis causa arbitror; quod verbo etiam Domini significatur dicentis: Quod facis, cito fac . Loquimur etiam sic in consuetudine, ut dicamus: Fugit me, quod in mentem non venit; et de homine doctissimo dicimus: Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
dño. Scđm istũ gͦ intellectũ sic acci¬
piendũ. ẽ. dentẽs peccatoꝵ c̃criuisti
id. ẽ. in irritũ adduxisti principes
peccatoꝵ. ꝑcutiendo om̃s aduersan-¬
tes mͥ sine causa. Principesenĩ eum
scđm euangłicã hystoriã ꝑsecuti st̃.
cũ multitudo inferior honoraret.
hominib quid crederent. & ꝓcreden¬
ad homines sermo dirigit᷑. Nec ita
sequit᷑. & suꝑ popłm suũ benedictio
eiꝰ ut totũ hominib dictũ sit. sed
ad ipsũ dm̃ oratio c̃uertit᷑ ꝓipso po¬
pło cui dictũ. ẽ. dnĩ est salus. Quid gͦ
arc nisi hoc. nemo de se pͣsumat. qm̃
dnĩ. ẽ. saluos facere de morte peccati:
Nã infelix ego homo. qͥs me lib̾abit de
corpore mortis huiꝰ. Grã dĩ ꝑ tħm¬

Expanded text:
o istum intellectum sic accipiendum est, dentes peccatorum contrivisti; id est, in irritum adduxisti principes peccatorum, percutiendo omnes adversantes mihi sine causa: principes enim eum secundum evangelicam historiam persecuti sunt, cum multitudo inferior honoraret. hominibus quid crederent, et pro credenad homines sermo dirigitur; nec ita sequitur, Et super populum suum benedictio ejus, ut totum hominibus dictum sit; sed ad ipsum Deum oratio convertitur, pro ipso populo cui dictum est: Domini est salus. Quid ergo ait, nisi hoc? Nemo de se praesumat, quoniam Domini est salvos facere de morte peccatis nam Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ accepisti. qͥd głaris quasi ñ acce¬
ꝑisꝰ Et exaltans cãput meũ. Mentẽ
ipsã humanã hic accipiendã puto.
qđ caput animȩ ñ absurde appellat᷑.
quȩ ita inhȩsit & quodã modo coaluit
excellenti suꝑeminentiȩ uerbi homi¬
nẽ
suscipientis: ut tanta passionis humili¬
uoce cordis quȩ homini b silet. dõ autẽ
sic̃ clamor sonat. Qua uoce susanna
ex audita. ẽ: & de qua uoce ipse dñs p̾ci¬
sine strepitu oret᷑. Nec facile quisquã
dixerit hac uoce minꝰ orari si nullus
uerborũ sonꝰ reddat᷑ excorpore. qm̃ &
silentes cũ incordib oramꝰ. si alienȩ ab
affectu orantis cogitationes int̾currunt.
nondũ dicipotest᷑. uoce mea ad dñm
clamaui. Neq hoc recte dicit᷑: nisi cũ¬
sola anima nichil carnis nichilq carna¬
liũ intentionũ in oratione attrahens
loquit᷑ dño. ubi solus audit. Clamor
autẽ etiã iste dicit᷑ ꝓpt̾ uim ipsius in¬

Expanded text:
si non acceperis ? Et exaltans caput meum: mentem ipsam humanam hic accipiendam puto, quod caput animae non absurde appellatur, quae ita inhaesit et quodammodo coaluit excellenti supereminentiae Verbi hominem suscipientis, ut tanta passionis humilivoce cordis, quae hominibus silet, Deo autem sicut clamor sonat. Qua voce Suzanna exaudita est : et de qua voce ipse Dominus praecisine strepitu oretur . Nec facile quisquam dixerit hac voce minus orari, si nullus verborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cusola anima, nihil carnis nihilque carnalium intentionum in oratione attrahens, loquitur Domino, ubi solus audit. Clamor autem etiam iste dicitur propter vim ipsius in
Abbreviated transcription (Latin):
orũq doginatũ pͣcidunt᷑ credentes.
& in eã quȩ xpĩ corpus ẽ transferunt᷑
His dentib dictũ ẽ. Petro ut manduca¬
ret mactata animalia. id ẽ occidendo
ingentib qđ erant. & transmutando in
id qđ ipse. eẽt. De his dentib eccłȩ dr̃.¬

Expanded text:
 dogmatum praeciduntur credentes, et in eam quae Christi corpus est transferuntur: his dentibus dictum est Petro ut manducaret mactata animalia ; id est, occidendo in Gentibus quod erant, et transmutando in id quod ipse esset. Et de his dentibus Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. Unde est illud. An uultis ex
bente loqͦr: sed ꝓrsus ipsã locutionẽ
illi tribuit cuiꝰ munere loquebatur.
causa: Non ita distinguendũ. ẽ. quasi
una sententia sit exurge dñẽ. saluũ
santes mͥ sine causa: Nonenĩ ꝓpterea
saluũ facit qͥa ꝑcussit inimicos eiꝰ. sed
potius ipso saluo facto illos ꝑcussit:
Ergo ad id qđ sequit᷑ ꝑtinet: ut iste sit
sensus. Qm̃ tu ꝑcussisti om̃s aduersan¬
tes mͥ sine causa: dentes peccatoꝵ con¬
triuisti. Id ẽ inde contriuisti dentes¬
triti sunt. id.ẽ. in irritũ quasi inpul¬
uerẽ ꝑducta uerba peccatoꝵ. dilace¬
rantiũ maledictis filiũ dĩ. ut sic acci¬
piamꝰ dentes uerba mabedica. De qͥb
dentib dic̃ apł̃s. Si autẽ mordetis in¬
uicẽ: uidete ne ab inuicẽ c̃sumamini.

Expanded text:
s. Unde illud est: An vultis expbente loquor; sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit cujus munere loquebatur. causa: non ita distinguendum est, quasi una sententia sit, Exsurge, Domine; salvum santes mihi sine causa: non enim propterea salvum facit, quia percussit inimicos ejus; sed potius ipso salvo facto, illos percussit. Ergo ad id quod sequitur pertinet; ut iste sit sensus, Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes peccatorum contrivisti; id em contriti sunt, id est, in irritum quasi in pulverem perducta verba peccatorum dilacerantium maledictis Filium Dei; ut sic accipiamus dentes, verba maledica, quibus dentibus dicit Apostolus: Si autem mordetis invicem, videte ne
Abbreviated transcription (Latin):
N isi forte dormitio morientis. somnꝰ
autẽ mortui accipi potest. Ut dormi¬
tio sit qua transit᷑ ad somnũ. ueluti . ẽ.
ex ꝑgefactio qua transit᷑ ad uigilationẽ.
ne ꝓinanib sermonis ornam̃tis repe¬
titiones istas indiuinis libris ẽẽ. arbi¬
trem᷑ Bene gͦ accipit᷑. ego dormiui &
suscipiet me. Hoc magis anĩ aduerten¬
dũ est: quẽ admodũ in una sententia
& pͣteriti tẽporis uerbũ posuit & fu¬
turi. Exurrexi enĩ dix̃ qđ est de p̃te¬
rito. & suscipiet qđ est de futuro: cũ
resurgere utiq nisi illa susceptione
ñ posset. Sed in ꝓphetia bene miscent᷑
futura pͣteritis: quo utrunq signifi
tantiũ iã ꝓfactis habenda. Miscent᷑
qͦq pͣsentis tẽporis uerba: quȩ suo lo¬
Scriptũ ẽ in euangłio. quanta eũ multi¬
tudo patientẽ & crucifixũ circũ steterit
Exurge dnẽ. saluũ me facds̃ ms. Nondor¬
mienti aut iacenti dõ dicit᷑ exurge: sed
mos. ẽ. diuinarũ scripturarũ ꝑsonȩ dĩ

Expanded text:
Nisi forte dormitio morientis, somnus autem mortui accipi potest; ut dormitio sit qua transitur ad somnum, veluti est expergefactio qua transitur ad vigilationem. Ne pro inanibus sermonis ornamentis, repetitiones istas in divinis libris esse arbitremur. Bene ergo accipitur, Ego dormivi, et quoniam Dominus suscipiet me. Hoc magis animadvertendum est, quemadmodum in una sententia et praeteriti temporis verbum posuit, et futuri: et exsurrexi enim dixit, quod est de praeterito; et suscipiet, quod est de futuro; cum resurgere utique nisi illa susceptione non posset. Sed in prophetia bene miscentur futura praeteritis, quo utrumque signifitantium, jam pro factis habenda. Miscentur quoque praesentis temporis verba, quae suo loscriptum est in Evangelio, quanta eum multitudo patientem et crucifixum circumsteterit . Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus: non dormienti aut jacenti dicitur Deo, exsurge; sed moris est divinarum Scripturarum personae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
continent: sic̃ apłs dic̃. Nolo uos ignora
refr̃s. de iis qͥdormitionẽ acceperuNt.
Nec quęrendũ. ẽ. curadditũ sit somnũ
cepi: cũ iã dictũ eẽt dormiui. Usitatas
enĩ habent scripturȩ huiꝰcemodi repe¬
titiones: sic̃ in scdo psalmo multas
ostendimꝰ. Nonnulli autẽ codices ha¬
bent. dormiui & soporatꝰ sũ: & alii
alit̾. quomͦ int̃p̃tari potuer̃ qđ grece¬

Expanded text:
continent, sicut Apostolus dicit: Nolo vos ignorare, continent, sicut Apostolus dicit: Nolo vos ignorare, fratres, de iis qui dormitionem acceperunt . Nec quaerendum est cur additum sit, somnum cepi, cum jam dictum esset, dormivi; usitatas enim habent Scripturae hujuscemodi repetitiones, sicut in secundo psalmo multas ostendimus. Nonnulli autem codices habent, dormivi, et soporatus sum, et alii aliter; quomodo interpretari potuer
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ habemꝰ. ut scriptũ . ẽ. lapidẽ prȩ¬
cisũ sine manib creuisse in magnitudi¬
nẽ montis. Sed hoc ab ipsius ꝑsona ñ
potest accipi: nisi forte itadicere uolu¬
it. de me ipso tanq de monte sc̃o suo me
exaudiuit. cũ habitaret inme id .ẽ. in
ipso monte. Planius autẽ . ẽ. & expediti¬
us. si accipiamꝰ exaudisse dm̃ de iusticia
sua. Iustũ enĩ erat. ut innocentẽ occi¬
sũ & cui retributa st̃ mala ꝓbonis
resuscitaret a mortuis. & digna ꝑsequen¬
potest qđ positũ. ẽ. ego. ad significandũ
qđ sua uoluntate mortẽ sustinuit.
scđm illud Propt̾ ea me pat̾ diligit: qm̃
ego pono animã meã ut iterũ sumã eã.
Nemo tollet eã ame ipso. Potestatẽ habeo
ponendi eã. & potestatẽ habeo iterũ
sumendi eã. Nongͦ in qͥt uos me tanꝗ
inuitũ cepistis & occidistis : sed ego
dormiui & somnũ cepi. Et exurrexi.
qmã dñs suscipiet me. Somnũ autẽ ꝓ
morte positũ in numerabilit̾ scripturȩ

Expanded text:
dictum habemus, ut scriptum est, lapidem praecisum sine manibus crevisse in magnitudinem montis . Sed hoc ab ipsius persona non potest accipi, nisi forte ita dicere voluit: De memetipso, tanquam de monte sancto suo, me exaudivit, cum habitaret in me, id est, in ipso monte. Planius autem est et expeditius, si accipiamus exaudisse Deum de justitia sua: justum enim erat ut innocentem occisum, et cui retributa sunt mala pro bonis, resuscitaret a mortuis, et digna persequenpotest quod positum est, Ego, ad significandum quod sua voluntate mortem sustinuit, secundum illud: Propterea me Pater diligit, quoniam ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Nemo eam tollit a meipso: potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam : non ergo, inquit, vos me tanquam invitum cepistis et occidistis, sed ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Somnum autem pro morte positum innumerabiliter Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
titulos meos. titulos meos posuit mea
res est. ubi nom̃ meũ inuenio meũ. ẽ:
Nunqͥd titulus mutat᷑: Titulus qͥ erat:
ipse. ẽ. Possessor mutat᷑. titulus ñ mu¬
tatur. Sic & illi qͥ baptismũ habent
xp̃i. si ueniunt ad unicatẽ: ñ nutamꝰ
titulos aut silemꝰ titulos. sed agnosci¬
mus titulos regis nrĩ. titulos imꝑato¬
ris nr̃i. Sed qͥd dicimꝰ: Odomꝰ misera.
illetẽ possideat cuiꝰ titulos habes ꝓpĩ
titulos habes. noli donati ẽẽ possessio.
Multa diximꝰ fris. sed illucd de memoria
urã ñ recelat qđ hodie legit᷑. Ecce ite

Expanded text:
titulos meos, nisi res mea esset? Titulos meos posuit, mea titulos meos, nisi res mea esset? Titulos meos posuit, mea res est: ubi nomen meum invenio, meum est. Numquid titulos mutat? Titulus qui erat, ipse est: possessor mutatur, titulus non mutatur. Sic et qui baptismum habent Christi, si veniunt ad unitatem, non mutamus titulos, aut delemus titulos; sed agnoscimus titulos regis nostri, titulos imperatoris nostri. Sed quid dicimus? O domus misera, ille te possideat cujus titulos habes; Christi titulos habes, noli esse Donati possessio. 32. Multa diximus, fratres; sed illud de memoria vestra non recedat, quod hodi
Abbreviated transcription (Latin):
possessor. & frontẽ domꝰ suȩ uult de ti¬
tulo alieno muniri. Ut cũ titulus lectꝰ
fuerit: conterritꝰ potentia nominis
abstineat se ab inuasione: Fecer̃ illud.
quando maximianistas damnauer̃
Eger̃ apud iudices. & conciliũ suũ re¬
citauer̃. tanꝗ titulos ostendentes ut
ep̃i uiderent᷑. Tunc iudex int̾rogauit
Quis hic alter ep̃s est de parte donati:
Respondit officiũ. Nos ñ nouimꝰ nisi au¬
reliũ catholicũ. Tim̃tes illi leges: ñ re¬
sponder̃ nisi de uno ep̃o. Illi autẽ ut
audirent᷑ a iudice: nom̃ xp̃i impone¬
bant in possessione sua: Titulos illius
imposuer̃. Bonꝰ . ẽ. dñs qͥ illis parcat.
& ubi inuenerit titulos suos uindicet
illud possessione sua. Potens. ẽ miscdia
ipsius. qͥ illis illud faciat. quoscunq
inuenerit nom̃ xp̃i portare: congreget
illos. Et uidete fr̃s. Quando potens ali¬
quis inuenerit titulos suos: nonne sibi
iure rẽ uindicat & dicit. ñ poneret

Expanded text:
possessor, et frontem domus suae vult de tipossessor, et frontem domus suae vult de titulo alieno muniri; ut cum titulus lectus fuerit, conterritus quis potentia nominis, abstineat se ab invasione. Fecerunt illud, quando Maximianistas damnaverunt. Egerunt apud judices, et concilium suum recitaverunt: tanquam titulos ostendentes, ut episcopi viderentur. Tunc judex interrogavit: Quis hic alter episcopus est de parte Donati? Respondit Officium: Nos non novimus nisi Aurelium catholicum. Timentes illi leges, non responderunt nisi de uno episcopo. Illi autem ut audirentur a judice, nomen Christi imponebant: in possessione sua titulos illius imposuerunt. Bonus est Dominus, qui illis parcat, et ubi invenerit titulos suos, vindicet illud possessioni suae. Potens est misericordia ipsius, qui illis illud faciat, quoscumque invenerit nomen Christi portare, congreget illos. Et videte, fratres, quando potens aliquis invenerit titulos suos, nonne jure rem sibi vindicat, et dicit, Non poneret
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ possessiones osculent᷑ nob caput
& manꝰ & ꝑgant filii alieni. Non ẽ mea
possessio inquit. Quid .ẽ. hocꝰ Uideamꝰ
si ñ est tua possessio. uideamꝰ si non
tibi illã uindicas. Ego nomini xp̃i labo¬
ro. ti nomini donati Nã si xp̃m atten¬
das: ubiq est xp̃c. Iu dicis. ecce hic est
xp̃c. ego dico. ꝑ totũ. ẽ. Laudate pie¬
ri dñm. laudate nom̃dnĩ. Unde lau¬
dent: Usqueqͦ laudent: A solis ortu
usq ad occasũ laudate nom̃ dñi Ecce
quã ȩccłam ostendo. ecce quidemit xp̃c
ecce quid redemit. ecce ꝓquo sangui¬
nẽ dedit. Sed tu quid dicis: & ego illi
colligo. Qui mecũ inqͥt ñ colligĩt: spar¬
git. Diuidis unitatẽ. possessiones tuas
quȩris. Et quare habent nom̃ xp̃i:
Quid ad defensionẽ possessionis tuȩ titu¬
los xp̃i posuisti: Nonne hoc faciunt
ñnulli indomosua: Ne domũ ipsius
inuadat aliqͥs potens: ponit ibititulos
potentis. titulos mendaces. Ipse uult. ẽẽ

Expanded text:
Propter possessiones osculentur nobis caput Propter possessiones osculentur nobis caput et manus, et pereant filii alieni. Non est mea possessio, inquit. Quid est hoc? Videamus si non est tua possessio, videamus si non illam tibi vindicas. Ego nomini Christi laboro, tu nomini Donati. Nam si Christum attendas, ubique est Christus. Tu dicis, Ecce hic est Christus : ego dico, Per totum est. Laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini. Unde laudant? Usquequo laudant? A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini . Ecce quam Ecclesiam ostendo, ecce quid emit Christus, ecce quid redemit, ecce pro quo sanguinem dedit. Sed tu quid dicis? Et ego illi colligo. Qui mecum, inquit, non colligit, spargit . Dividis unitatem, possessiones tuas quaeris. Et quare habent nomen Christi? Quia ad defensionem possessionis tuae titulos Christi posuisti. Nonne hoc faciunt nonnulli in domo sua? Ne domum ipsius invadat aliquis potens, ponit ibi titulos potentis, titulos mendaces. Ipse vult esse
Abbreviated transcription (Latin):
do lectũ ẽ. Cõmemorabuntur & c̃uer¬
tent᷑ ad dñm uniuersi fines t̾rȩ. & ado
rabunt in c̾spectu eiꝰ uniuersȩ patriȩ
gentiũ. qm̃ dnĩ. ẽ regnũ & ipse domi¬
nabit᷑ gentiũ. Ipsius . ẽ. ñ ur̃m. Agnosci¬
te dñm. agnoscite possessionẽ dm̃. Sed
& ñ cõmuni cũ xp̃o unitate. dominari
enĩ uultis in t̾ra ñ cũ illo incȩlo regna¬
re: possidetis domꝰ ur̃as. Et aliquando
uenimꝰ ad illos dicentes. Quęramꝰ uerũ.
inueniamꝰ uerũ. & illi. Uostenete qđ
tenetis. Oues tuas habes. oues meas ha¬
ego ñ sũ molestꝰ ouib tuis. Dõ grãs.
mex st̃ oues. illius sunt oues: Xp̃c quid
emit: Immo nec meȩ sint nec tuȩ. sed
illius sint qͥ illas emit. illius sint qui
illas signauit: Neq qͥ plantat. ẽ. aliqͥd
neq qui rigat. sed qui increm̃tũ dat
ds̃. Quare habeo meas. habes tũ tuas:
Si hic. ẽ xp̃c: hic eant tuȩ. quia ñ st̃ tuȩ

Expanded text:
do lectum est? Commemorabuntur, et converdo lectum est? Commemorabuntur, et convertentur ad universae patriae gentium. Quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. Ipsius est, non vestrum. Agnoscite Dominum: agnoscite possessionem Domini. 3et non communi cum Christo unitate; dominari enim vultis in terra, non cum illo in coelo regnare, possidetis domos vestras. Et aliquando venimus ad illos dicentes, Quaeramus verum, inveniamus verum. Et illi, Vos tenete quod tenetis: oves tuas habes, oves meas haego non sum molestus ovibus tuis. Deo gratias: meae sunt oves, illius sunt oves: Christus quid emit? Imo nec meae sint, nec tuae: sed illius sint qui illas emit, illius sint qui illas signavit. Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Quare habeo meas, habes tu tuas? si hic est Christus, huc eant tuae, quia non sunt tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
mus Ubi inuenta fuerit hȩreditas: ip̃sã
teneamꝰ. Aꝑi testam̃tũ. lege in pͥmo capite
ipsius psalterii. Postula ame. Sed qͥsdic̃
Forte ñ xp̃c. Ibi habes. Dñs dix̃ ad me
Filius is estu. ego hodie genuite. Ergo
filius dĩ dicit. uł ad filiũ suũ pat̾ dicit
Ergo qͥd dicit ad filiũ: Postula ame & da¬
bo tͥ gs hereditatẽ tuã. & possessionẽ
tuã fines t̾rȩ. Solet fieri fr̃s. ut quando
quȩrit᷑ de possessione: quęrant᷑ affines.
Int̾ affines illũ & illũ Ne erret hȩres aut
cuidonat᷑ aut qͥ emit: quęrit int̾ quos
nes. Quocunq te uerteris: xp̃c. ẽ. finis
t̾rȩ. Habes hȩreditatẽ. huc ueni. totã
mecũ posside Quare litigando uocas
ad partẽ:: huc ueni. bono tuo uinceris.
totã habebis. An adhuc calũniaris :
Iã ego cestam̃tũ legi. & tu calũniaris:
An ad huc calũniarĩs quia fines t̾rȩ dix̃
ñdixit om̃s fines t̾rȩ: legamꝰ gͦ qđ mo¬

Expanded text:
mus? Ubi inventa fuerit ipsa haereditas, ipsam mus? Ubi inventa fuerit ipsa haereditas, ipsam teneamus. Aperi testamentum, lege in primo capite ipsius Psalterii, Postula a me . Sed quis dicit? Forte non Christus. Ibi habes, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Ergo Filius Dei dicit, vel ad Filium suum Pater dicit. Ergo quid dicit ad Filium? Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam fines terrae. Solet fieri, fratres, ut quando quaeritur de possessione, quaerantur affines. Inter affines illum et illum, quaeritur haeres, aut cui donatur, aut qui emit. Inter quos nes. Quocumque te verteris, Christus est. Fines terrae habes haereditatem, huc veni, totam mecum posside. Quare litigando vocas ad partem? Huc veni: bono tuo vinceris, totum habebis. An adhuc calumniaris? Ego jam testamentum legi, et tu calumniaris. An adhuc calumniaris, quia fines terrae dixit, non dixit omnes fines terrae? Legamus ergo. Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ legat᷑: Nolo scire quis seruauerit
Undecunq inuentꝰ .ẽ. codex: testam̃tũ
patris nr̃i exiit. dequalibet cauerna:.
Hescio. qui fures tollere uolebant. nescio.
qͥ ꝑsecutores incendere uolebant. Nescio.¬
undecunq ꝓlatũ. ẽ: legat᷑. Quare liti-¬
gas: frs sumꝰ. Quare litigamꝰ: Non
intestatꝰ mortuus. ẽ. pat̾: fecit testam̃tũ.
& sic mortuus. ẽ. & mortuus. ẽ. & resur¬
rexit. Tam diu contendit᷑ de hȩreditate
moreuoꝵ: quã diu testam̃tũ ꝓferat᷑
inpublicũ. & cũ testam̃tũ ꝓlatũ fuerit
inpublicũ: tacent om̃s ut tabulȩ apiant᷑.
recicent᷑: Iudex intentꝰ audit. ad uõcati
silent. p̃cones silentiũ faciunt. uniuer-¬
sus popłs suspensus. ẽ. ut legant᷑ uerba
mortui ñ sentientis inmonum̃to. Ille
sine sensu in monum̃to. & ualent uerba
testam̃to nos dimisit pat̾. Qui fecit
testam̃tũ: uiuit in ȩt̾nũ. Audit uoces
nr̃as. cognoscit suã Legamꝰ. Quid litiga¬

Expanded text:
quod legatur? Nolo scire quis servaverit: quod legatur? Nolo scire quis servaverit: undecumque inventus est codex, testamentum patris nostri exiit de qualibet caverna: nescio qui fures toliere volebant, nescio qui persecutores incendere volebant: undecumque prolatum est, legatur. Quare litigas? Fratres sumus, quare litigamus? Non intestatus mortuus est pater. Fecit testamentum, et sic mortuus est: mortuus est, et resurrexit. Tamdiu contenditur de haereditate mortuorum, quamdiu testamentum proferatur in publicum; et cum testamentum prolatum fuerit in publicum, tacent omnes, ut tabulae aperiantur et recitentur: judex intentus audit, advocati silent, praecones silentium faciunt, universus populus suspensus est, ut legantur verba mortui, non sentientis in monumento. Ille sine sensu jacet in monumento, et valent verba testamento nos dimisit pater. Qui fecit testamentum, vivit in aeternum: audit voces nostras, agnoscit suam. Legamus, quid litiga
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ st̃ intenti. Nunqͥd unꝰ uersus. ẽ:
Cõmemorabunt᷑ & c̃uertent᷑ ad dñm
uniuersi fines t̾rȩ. Euigilas. sed adhu
fricas oculos. & ad orabunt inc̾spectu
eiꝰ uniuersȩ patriȩ gentiũ. Excute
somnũ. adhuc grauaris. Audi. qm̃ dñi
ẽ. regnũ & ipse dominabit᷑ gentiũ. Si
est adhuc qđ dicant: nescio. Litigent
cũ scripturis. ñ nobiscũ. Ecce codex
ipse. Contra illũ certent. ibi & litigen.
Non seruauimꝰ scripturas ne arderent.
seruatȩ st̃ unde tu ardeas. Quid ser¬
uasti: Api. lege. Tu seruasti. & tu op¬
pugnas: Quid seruasti a flãma. qđ
delere uis lingua: Noncredo. ñ credo.
qͥa seruasti. Prorsus ñ credo. Non ser¬
uasti. uerissime dicunt nr̃i qͥa tii tradi¬
clisti. Ille ꝓbat᷑ traditor: qͥ lecto testa¬
m̃to ñ sequit᷑. Ecce legit᷑ & seqͦr. legitꝰ
& recusas. Cuiꝰ manꝰ misit in flãmã
Qui credit & sequit᷑. an qui dolet qͥa est

Expanded text:
quia non sunt intenti: numquid unus versus est, quia non sunt intenti: numquid unus versus est, Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae? Evigilas, sed adhuc fricas oculos: Et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium. Excute somnum, adhuc gravaris, audi: Quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. 30. Si est adhuc quod dicant, nescio: litigent cum Scripturis, non nobiscum. Ecce codex ipse, contra illum certent. Ubi est lingua, Nos servavimus Scripturas, ne arderent? Servatae sunt, unde tu ardeas. Quid servasti? Aperi, lege: tu servasti, et tu oppugnas. Quid servasti a flamma, quod delere vis lingua? Non credo, non credo quia servasti: prorsus non credo, non servasti. Verissime dicunt nostri, quia tu tradidisti. Ille probatur traditor, qui lecto testamento non sequitur. Ecce legitur, et sequor; legitur, et recusas. Cujus manus misit in flammam? Qui credit, et sequitur; an qui dolet quia est
Abbreviated transcription (Latin):
uersi fines t̾rȩ. Fines enĩ t̾rȩ cõmemo¬
rant᷑. sed heretici obliti st̃ Ꝙ ideo au¬
diunt omĩ anno. Putas. ubi ponunt
aures quando lector ipsorũ dicit. cõme¬
morabunt᷑ & c̃uertent᷑ ad dñm. uniu̾si
fines t̾rȩ: Fia. forte unꝰ uersus. ẽ Ali-¬
unde cogitabas. cũ frẽ tuo fabulabaris.
quando illud dix̃. Attende qͥa repetit.¬
& surdos pulsat. Et ad orabt̃ uicspe¬
ctu eiꝰ uniuersȩ patriȩ gentiũ. Adhuc
surdus.ẽ. ñ audit. pulset᷑ iterũ. Qnĩ
dnĩ. ẽ. regnũ. & ipse dominabit᷑ gen¬
tuĩ. Tres istos uersus tenete fr̃s. Hodie
cantati st̃ & ibi. aut forte deleuerunt
illos. Credite mͥ fr̃s mei. ita estuo. ita
uim patior: ut mirer nescio quã surdi¬
tatẽ & duriciã cordis ipsoꝵ. ut aliqͣn¬
dodubitẽ utrũ habeant il lud in co¬
dicib. Hodie currunt om̃s ad ȩccłam.
hodie om̃s intenti audiunt psalmũ.
om̃s suspenso corde audiunt. Sed fac

Expanded text:
versi fines terrae. Fines enim terrae commemoversi fines terrae. Fines enim terrae commemorabuntur. Sed haeretici obliti sunt, et ideo audiunt omni anno. Putas ibi ponunt aures, quando lector ipsorum dicit: Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae? Eia, forte unus versus est: aliunde cogitabas, cum fratre tuo fabulabaris, quando illud dixit: attende, quia repetit, et surdos pulsat: Et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium. Adhuc surdus est, non audit, pulsetur iterum: Quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. Tres istos versus tenete, fratres. Hodie cantati sunt et ibi, aut forte deleverunt eos. Credite mihi, fratres mei, ita aestuo, ita vim patior, ut mirer nescio quam surditatem et duritiam cordis ipsorum, ut aliquando dubitem utrum habeant illud in codicibus. Hodie currunt omnes ad ecclesiam, hodie omnes intenti audiunt Psalmum, omnes suspenso corde audiunt. Sed fac
Abbreviated transcription (Latin):
Fia fr̃s qͥd quȩritis a nob̃ qͥd respondea¬
mus partidonati: Ecce p̾salmꝰ & hic
xp̃c passus. ẽ. ecce mercator ostendit
mercedẽ. ecce p̃ciũ qđ dedit. Sanguis
eiꝰ effusus. ẽ. In sacco ferebat p̃ciũ nr̃m
ꝑcussus . ẽ. laucea. fusus ẽ saccus. & mana¬
uit p̃ciũ orbis t̾rarũ: Quid mͥdicis
o heretice. ñ. ẽ. p̃ciũ orbist̾rarũ. africa
sola redẽpta. ẽ. Non audes dicere. Totꝰ
finest̾rȩ: dicere habebant. Fcce habemꝰ
fines t̾rȩ in mauritana. Uniuersi fines
t̾rȩ dix̃ o heretice. uniuersidix̃. Qua
exiturus es ut euadas quęstionẽ: Non
habes qua exeas. sed habes quo intres.
qͥa sermonis aliqͥd ualet. solũ attendite.
solũ legite. Ecce xp̃c passus . ẽ. sanguis
eiꝰ fusus. ẽ. Ecce redẽptor nr̃ ecct̃ pciũ
quid in t̾rogas: Codicẽ portas. Si mͥ¬
aliqͥs dicat. Ibi habes unde emit ibi
quȩre qͥdemit. Ecce ibi habes. cõme¬
morabunt᷑ & c̃uertent᷑ ad dñm uni¬

Expanded text:
fratres, quid quaeritis a nobis quid respondmus parti Donati? Ecce Psalmus, et hic s passus est, ecce mercator ostendit mercedem, ecce pretium quod dedit, sanguis ejus fusus est. In sacco ferebat pretium nostrum: percussus est lancea, fusus est saccus, et manavit pretium orbis terrarum. Quid mihi dicis, o haeretice? Non est pretium orbis terrarum? Africa sola redempta est? Non audes dicere: Totusfines terrae; dicere habebant, Ecce habemus fines terrae in Mauritania. Universi fines terrae dixit: o haeretice, universi dixit; qua exiturus es, ut evadas quaestionem? Non habes qua exeas, sed habes quo intres. quia sermo meus aliquid valet: Psalmum attendite, Psalmum legite. Ecce Christus passus est, sanguis ejus fusus est: ecce redemptor noster, ecce pretium quid interrogas? Codicem portas, ibi habes unde emit, ibi quaere quid emit. Ecce ibi habes, Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum uni
Abbreviated transcription (Latin):
indie qua dixisti. pat̾̃ clarifica filiũ tuũ.
Protegat te nom̃ dĩ iacob Ad te enĩ ꝑtinet
minori. Mittat tͥ auxiliũ de scõ & de
syon tueat᷑ te. faciens tͥ scĩficatũ corpus
ȩccłam de speculatione tua. quȩ expectat
quando uenias a nuptiis. Memor sit omĩs
sacrificii tui. Memores nos faciat om¬
niũ iniuriarũ & contumeliarũ. quas ꝓ
nob̾ ꝑtulisti. Et holocaustũ tuũ pingue
fiat Et crucẽ quatotꝰ oblatꝰ es dõ. in
do delere te posse. sed scđ̾m cor tuũ. qui
scisti qͥd utilitatis haberet passio tua.
Et om̃e consiliũ tuũ cõpleat. Compleat
omẽ consiliũ tuũ. ñ solũ quo animã po
suisti ꝓ amicis tuis. ut mortificatũ gra¬
nũ copiosius resurgeret: sed etiã quo cȩ-¬
citas ex parte isrł facta. ẽ. ut plenitudo
gentiũ intraret & sic om̃ĩs isrł saluus

Expanded text:
in die qua dixisti, Pater, clarifica Filium tuum . Protegat te nomen Dei Jacob: ad te enim pertinet  Mittat tibi auxilium de sancto, et de Sion tueatur te, faciens tibi sanctificatum corpus, Ecclesiam, de speculatione tutam, quae exspectat quando venias a nuptiis. 4. vers. 4. Memor sit omnis sacrificii tui: memores nos faciat omnium injuriarum tuarum et contumeliarum, quas pro nobis pertulisti. Et holocaustum tuum pingue fiat: et crucem, qua totus oblatus es Deo, in do delere te posse; sed secundum cor tuum, quo scisti quid utilitatis haberet passio tua. Et omne consilium tuum compleat: et compleat omne consilium tuum, non solum quo animam tuam posuisti pro amicis tuis , ut mortificatum granum copiosius resurgeret ; sed etiam quo caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvu
Abbreviated transcription (Latin):
fines t̾rȩ & adorabunt in conspectu
eiꝰ uniuerse patriȩ gentiũ. qm̃ dnĩ. ẽ.
regnũ & ipse domĩnabit᷑ gentiũ. Con¬
trãtam aptã & manifeste demonstra¬
tã possessionẽ xp̃i. ñ audiatis uerba
calumnatoris. Quicqͥd contradicĩ.:
homines dicunt. Hoc autẽ ds̃ dicit

Expanded text:
orabunt in conspectu ejus universae patriae gentium. Quoniam Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium. Contra tam apertam et manifeste demonstratam possessionem Christi, non audiatis verba calumniatoris. Quidquid contradicunt, homines dicunt: hoc autem Deus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ a salute mea. Longe . ẽ. a peccatorib
salus. Uerba delictoꝵ meoꝵs. Nã hȩc uer¬
ba st̃ ñ iusticiȩ sed delictoꝵ meorũ. Uetꝰ
enĩ homo confixus cruci loquit᷑. etiã
causã ignorans quare illũ dereliquerit
mabo ad te in reb ꝓspis huiꝰ uitę. ut
ñ mutent᷑. nec exaudies. qͥa uerbis deli
ctorũ ad te clamabo. & nocte. & ñ¬
huiꝰ uitȩ clamabo ut ꝓsꝑent᷑. & simi¬
lit̾ ñ exaudies. Neq hoc facis ad insipi¬
entiã mͥ. sed potius ut sapiã quid me
in scõ habitas laus isrł: Tu autẽ in
scõ habitas. & ideo immunda deli¬
ctoꝵ uerba ñ exaudies. Laus uiden¬
tis te ñ eiꝰ qͥ laudẽ suã quȩsiuit in
gustando uecito cibo. ut aꝑtis
corporeis oculis abscondere̾ se co-¬
naret᷑ a conspectu tuo. Inte spaue

Expanded text:
a salute mea; quoniam longe est a peccatoribus salus . Verba delictorum meorum: nam haec verba sunt non justitiae, sed delictorum meorum. Vetus enim homo confixus cruci loquitur; etiam causam ignorans quare eum dereliquerit mabo ad te in rebus prosperis hujus vitae, ut non mutentur; nec exaudies, quia verbis delictorum meorum ad te clamabo. Et nocte, jus vitae clamabo, ut prosperentur: et similiter non exaudies. Neque hoc facis ad insipientiam mihi, sed potius ut sapiam, quid me in sancto habitas, laus Israel: tu autem in sancto habitas, et ideo immunda delictorum verba non exaudies. Laus videntis te, non ejus qui laudem suam quaesivit in gustando vetito cibo, ut apertis corporeis oculis abscondere se conaretur a conspectu tuo . 5. ve
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i uestigia sequerent᷑. Edent paupes.
Ded quare pauꝑes: & laudabunt dũm
qͥ requirunt eũ. Diuitesse laudant.
paupes dñm laucdant. Quare sc̃ pau¬
pereĩ: Quia dñm laudant. ut dñm
quęrant. Dns ẽ. diuitiȩ paupũ. Ideo
in anis . ẽ. domꝰ. & cor plenũ diuitis.
Diuites quęrunt unde arcã impleant.
pauꝑes quȩrant unde cor impleant.
Et cũ impleuerint: laudent dñm qui
requirunt eũ. & uidece fr̃s. qͥ uere pau¬
ꝑes st̃ cuiꝰ rei diuites sint: qͥa ñ in arca.
assus. ẽ dñs. Om̃ia quȩ audistis passus
.ẽ. dñs. Quȩrimꝰ quare passus . ẽ & coe¬
pit narrare. Harrabo nom̃ tuũ fr̃ib
meis. in medio eccłȩ cantabote. Sed
adhuc dicit᷑. ista. ẽ eccła. Tuneat eũ¬

Expanded text:
Christi vestigia sequerentur. Edent pauperes. Christi vestigia sequerentur. Edent pauperes. Sed quare pauperes? Et laudabunt Dominum qui requirunt eum. Divites se laudant, pauperes Dominum laudant. Quare sunt pauperes? Quia Dominum laudant, et Dominum quaerunt. Dominus est divitiae pauperum: ideo inanis est domus, ut cor plenum divitiis sit. Divites quaerant unde arcam impleant, pauperes quaerunt unde cor impleant: et cum impleverint, laudant Dominum qui requirunt eum. Et videte, fratres, qui vere pauperes sunt, cujus rei divitePassus est Dominus; omnia quae audistis passus est Dominus. Quaerimus quare passus est, et coepit narrare: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae cantabo te. Sed adhuc dicunt, Ista est Ecclesia. T
Abbreviated transcription (Latin):
parte mansit: & adhuc audent dicere.
& nr̃a eccła magna ẽ. Quid tͥ uidet᷑
bagai. & iã uga dõ: Si ñ dicit aliqͥd
unde ommittescant. adhuc dicant qͥa
magna .ẽ. ȩccła solanumidia. Uideamꝰ.
audiamꝰ adhuc dñm. Uota mea reddã
corã timentib eũ. Quȩ st̃ uota sua
Sacrificiũ qđ obtulit dõ. Nostis quale
sacrificiũ. norunt fideles uotaquȩ red¬
didit corã tim̃tib eũ Nã sequit᷑. Edent
paupes & saturabunt᷑. Beati paupes.
quiã ideo edunt ut saturent᷑. Edunt
enĩ pauꝑes. qͥ autẽ diuites st̃ ñ satiant᷑.
qͥa ñ esu̾riunt. Comedant pauꝑes¬
nde erit piscator ille petrus. inde erit
alius piscator ioħes & iacob fr̃ ipsius.
nde erit etiã publicanꝰ matheus. De
pauꝑib ipsi erant. qͥ comeder̃ & sa¬
turati st̃. talia passi qualia manduca¬
uer̃. Carnẽ suã dedit. passionẽ suam
dedit. Ille saturat᷑: qui unitat᷑. Imi¬
tati st̃ paupes. Ipsi enĩ sic passi st̃: ut

Expanded text:
nt dicere, Et nostra Ecclesia magna est, quid tibi videtur Bagai et Tamugade? Si non dicit aliquid unde obmutescant, adhuc dicant quia magna est Ecclesia sola Numidia. 27.audiamus adhuc Dominum: Vota mea reddam coram timentibus eum. Quae sunt vota sua? Sacrificium quod obtulit Deo. Nostis quale sacrificium? Norunt fideles vota quae reddidit coram timentibus eum: nam sequitur, Edent pauperes, et saturabuntur. Beati pauperes, quia ideo edunt ut saturentur: edunt enim pauperes; qui autem divites sunt, non satiantur, quia non esuriunt. Comedent paupernde erat piscator ille Petrus, inde erat alius piscator Joannes et Jacobus frater ipsius, inde erat etiam publicanus Matthaeus. De pauperibus ipsi erant, qui comederunt et saturati sunt, talia passi qualia manducaverunt. Coenam suam dedit, passionem suam dedit: ille saturatur, qui imitatur. Imitati sunt pauperes: ipsi enim sic passi sunt, ut