comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
on ait pauꝑ factus ẽ. cũ diues fuisset
sed pauꝑ factus ẽ. cũ diues eõe. Pau¬
ꝑtatem assumpsit: & diuitias ñ amisit. Intus
Siues : foris pauꝑ. latens ds̃ in diuitus : ap¬
parens homo in pauꝑtate Uide diuitias
eius. In pͥncipio eint ũbũ: et ũbũ erat ap̃d
dm̃ : & ds erat ũbũ. Hoc erat in pͥncipio a p̾d
dm̃. Om̃a ꝑ ipsum facta st̃ Quid ditius eo
ꝑquem facta st̃ omnia : Aurum hab̾e diues
potest: creare ñ potest. Cũ itaq iste diuitiȩ¬
eius comm̃date eẽnt: uide pauꝑtatem eiꝰ.
Et ũbũ ccro factũ ẽ: & habitauit in nobis.
Hac eius sumus pauꝑtate ditati : qr in san¬
guine eius qui manauit de ccirne eius qđ
uerbũ ccud factũ. ẽ ut habitane in nobis
conscissus. ẽ saccus peccatoꝵ nroꝵ ꝑsani
guinem illũ abiecimus pannos iniquitatis:
ut indueremur stolam immortalitatis
temnat. Pauꝑ incella : diues in ẽscientia
Securior dormit int̾ra. quam auro diues¬

Expanded text:
on ait, Pauper factus est, cum dives fuisset; on ait, Pauper factus est, cum dives fuisset; sed, Pauper factus est, cum dives esset: paupertatem assumpsit, et divitias non amisit. Intus dives, foris pauper. Latens Deus in divitiis, apparens homo in paupertate. Vide divitias ejus: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt. Quid ditius eo, per quem facta sunt omnia? Aurum habere dives potest, creare non potest. Cum itaque istae ejus divitiae commendatae essent, vide paupertatem ejus: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hac ejus sumus paupertate ditati: quia sanguine ejus, qui manavit de carne ejus, quod Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis, conscissus est saccus peccatorum nostrorum. Per sanguinem illum abjecimus pannos iniquitaut indueremus stolam immortalitatis.temnat. Pauper in cella, dives in conscientia, securior dormit in terra, quam auro di
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ erat ũbum. Hoc eret in priricipio apd
dm̃. Omnia ꝑ ipsum facta st̃: & sine ip¬
so factum ÷ nichil. Qui ista dixit. cum di¬
ceret diues erat: qͣnto magis ille de qͦ dice¬
bat. in pͥncipio eret ũbum : Et non quale¬
cumq uerbũ: sed ũbũ ds̃. Et ñ ubicũq: sed
apđ dm̃. Et non uacans: s omnia ꝑ ipsum
facta st̃. Respice & illam uocem Ego seruus¬
tuus: & filius ancillȩ tuȩ. Attende ancillã
illam ccistam. et uirginem matrem. Ibi enim
indutus. ẽ. semet ipsum ex inaniens. Ne di¬
uitias eiꝰ expauesceres. et ad eum acceđe cũ
tua m̃dicitate ñ auderes ibi accepit
inquam formam serui. lbi nr̃a indutꝰ. ẽ pau¬
ꝑtate : ibi se pauꝑtauit. ibi Nos ditauit.
in pauꝑtate carnis eiꝰ absconditos: qr ꝓpt̃
nos pauꝑ factꝰ ẽ cũ diues e&̃ : ut illius pauꝑ¬
tate ditaremur. Cum enim mortalitatem as¬
sumeret. mnortemq consumeret : in pauꝑ¬
tate se oftendit. Sed diuitias dilatas ꝓmisit:
non ablatas amisit.

Expanded text:
s erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecumque Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumque, sed «apud Deum;» et non vacans, sed «omnia per ipsum facta stuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. in paupertate carnis ejus absconditos? Quia propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate ditaremur . Cum enim mortalitatem assumeret, mortemque consumeret, in paupertate se ostendit: sed divitias dilatas promisit, non ablatas amisi
Abbreviated transcription (Latin):
horribili & trem̃da seuitia caeli & maris impor¬
tuni st̃ mercatores ut diuitias uenturas ad qui¬
rant maioribus quam quibus adquisitȩ suN
ꝑiculis et tẽpestatibus plenas. Quos estus. quaȩ
frigora. quȩ ꝑicula ab aquis a fossis ap̃cipi¬
tus. a fluminib. a feris ꝑferunt uenatores .:
Quem laborem esuriendi et sitiendi. quan¬
tas uilissimi & sordidissimi cibi & potus angus¬
tias ut bestiam capiant. Omnia enim sȩuã et¬
immania ꝓrsus facilia & ꝓpe nulla efficit amor
Quanto gͦ certius ac facilius ad ueram beatitu¬
dinem oiritas facit. qđ ad miseriam quantum
potuit cupiditas fecit: Quam facile tolerat᷑
quȩ libet aduersitas temporalis. ut ȩt̃na poena
uitetur. ȩt̃na requi es comparetur. Non imme¬
rito ille uas electionis cum ingenti lȩtitia dix̃.
Non st̃ condigne passiones huius temporis :¬

Expanded text:
horribili et tremenda saevitia coeli et maris imporhorribili et tremenda saevitia coeli et maris importuni sunt mercatores, ut divitias ventosas acquirant, majoribus quam quibus acquisitae sunt, periculis et tempestatibus plenas? Quos aestus, quae frigora, quae pericula ab equis, a fossis, a praecipitiis, a fluminibus, a feris perferunt venatores? quem laborem esuriendi et sitiendi, quantas vilissimi et sordidissimi cibi et potus angustias, ut bestiam capiant? et interdum nec immania, prorsus facilia et prope nulla efficit amor. Quanto ergo certius ac facilius ad veram beatitudinem charitas facit, quod ad miseriam, quantum potuit, cupiditas fecit? Quam facile toleratur quaelibet adversitas temporalis, ut aeterna poena vitetur, et aeterna requies comparetur? Non immerito ille vas electionis cum ingenti laetitia dixit: Non sunt condignae passiones hujus temporis
Abbreviated transcription (Latin):
commem orauit asꝑa & grauia: frequentius et
abundantius sustinebat. Sed ꝓfecto aderat ei sp̃s
sc̃s : qui in exterioris hominis corruptione. in¬
teriorem renouanẽ dedie indiem: & gustata reqͥe
spirituali in affluentia delitiarum dei. inspe fu
et omnia grauia releuar&. Ecce quam suaue
iugum xp̃i portabat & quam leuem sarcinã:
ut omnia illa quȩ superius enumerata dura
& immania hominis auditus horrescit leuem
tribulationem dicer&. intuens in terioribus & fi¬
delibus ocłis qͣnto p̃tio tẽporalium em̃da ẽ& fu¬
tura uita. ñ pati aet̾nos labores impiorum. & sine
ulla sollicitudine ꝑfru ȩt̾na felicitate iuston
Secari et uri homines patiunt᷑. ut dolores non ȩt̃ni
sed aliquanto diuturnioris ulceris. acriorum do¬
lorum p̃tio redimantur. In languida & incerta
uacationis breuissimȩ atq ultima uita imma¬
nissimis bellis miles atteritur : plurib fortasse
annis in laborib inquietus. quam in otio quie¬
turus. Quib u tempestatibus et procellis quam

Expanded text:
commemoravit aspera et gravia, frequentius et abundantius sustinebat: sed profecto aderat ei Spiritus sanctus, qui in exterioris hominis corruptione, interiorem renovaret de die in diem, et gustata requie spirituali in affluentia deliciarum Dei, in spe beet omnia gravia relevaret. Ecce quam suave jugum Christi portabat, et quam levem sarcinam: ut omnia illa, quae superius enumerata dura et immania omnis auditor horrescit, levem tribulationem diceret; intuens interioribus et fidelibus oculis, quanto pretio temporalium emenda sit futura vita, non pati aeternos labores impiorum, et sine ulla sollicitudine perfrui aeterna felicitate justorum. Secari et uri se homines patiuntur, ut dolores non aeterni, sed aliquanto diuturnioris ulceris, acriorum dolorum pretio redimantur. In languida et incerta vacationis brevissimae atque ultima vita, immanissimis bellis miles atteritur; pluribus fortasse annis in laboribus inquietus, quam in otio quieturus. Quibus tempestatibus et procellis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tes inuenit quos conduxit inuineam. ut fer¬
rent ȩstum diei. Et sub illo iugo & sarcina leui
audimus apłm dicere. in omnib cõm̃dantes
nosmet ipsos tanquam dĩ ministros. in multa
patientia. intribulationib. in necessitatibus.
in angustiis. in plagis. & coeta: Et alio loco IN

Expanded text:
tes invenit, quos conduxit in vineam, ut ferrent aestum diei . Et sub illo jugo leni et sarcina levi, audimus Apostolum dicere: In omnibus commendantes nosmetipsos, tanquam Dei ministros, in multa patienta, in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis, in plagi
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ignorantes dĩ iustitiã. qua nos ex eiꝰ
gr̃ci iusti sumus. ut ipsa iustitia eiũs nos
simus cum iuste uiuimus: credentes in
eum qui iufaficat impium. non illa qua
ipse iustus ẽ ęt̾na sua et in commutabili
iustitia. Hȩc itaq iustitia qͣ nos dei mu¬
nere iusti sumus : significatur in psalmo
illo. ubi scriptũ. ẽ. Iustitia tua sic̃ mon¬
tes der Montes quippe dei sc̃i eius st̃: de
quibus alibi dr̃. SuscipiaNT montes pacem
popło tuo. Et illa gͦ salus gratuita ẽ de
qua in alio psalmõ legitur. Dñi ÷ salus:
et suꝑ popłm tuũ benedictio tua: Sic̃ gͦ
qđ legitur dñi ẽ. salus. ñ ea salus intelli¬
gitur qua dñs saluus ẽ sed qua hi salui
suÑ quos ipse saluos fac̃ sic cũ legitur
dĩ iufatia ñ .ẽ. illa intelligenda qua ds̃
iustus ẽ sed qua iuft st̃ homines quos
quent̃ dicens. N ueni uocare iustos: sed peccatores.
tes ex fide. donec ꝑfecta iuftitia ꝑducantur ad spe¬
ciem. sic̃ salute ꝑfecta etiam ad ipsius corporis im¬

Expanded text:
r: Ignorantes dei iustitiam, qua nos ex eius gratia iusti sumus, ut ipsa iustitia eius nos simus, cum iuste uiuimus credentes in eum, qui iustificat impium non illa, qua ipse iustus est, aeterna sua et incommutabili iustitia. haec itaque iustitia, qua nos dei munere iusti sumus, significatur in psalmo illo, ubi scriptum est: Iustitia tua sicut montes dei. montes quippe dei sancti eius sunt, de quibus alibi dicus. et illa ergo salus gratuita est, de qua in alio psalmo dicitur: Domini est salus et super populum tuum benedictio tua. Sicnt ergo, quod legitur: Domini est salus, non ea salus intellegitur. qua dominus saluus est. sed qua hi salui sunt. qDei justitia, non est illa intelligenda qua Deus justus est, sed qua justi sunt homines, quos quenter dicens: Non ueni uocare iustos sed peccatores. tes ex fide, donec perfecta iustitia perducantur ad speciem sicut salute perfecta etiam ad ipsius corporis in
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo qđ aliqui hões ita uixer̃. minime des¬
ꝑamꝰ. Et hoc ut desidemus ardentiꝰ & fidentiꝰ
p̃cem᷑. ita & ipsoꝵ uitam facit a nob̃ diligi for¬
mae illius dilectio scł̃m quam iuixisse cre¬
duitur. & illoꝵ uita credita in eandem formam fla¬
grantiorem excitat caritatem. N emini dantes¬

Expanded text:
ex eo quod aliqui homines ita uixerunt minime desex eo quod aliqui homines ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desidprecemur. Ita et ipsorum vitam facit a nobmae illius dilectio, secundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem, ut quant
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiae ad extris et asiniftris. ꝑ głam et ignobi¬
litatem. ꝑ infamiam & bonam famam. ut seduc¬
tores et ueraces ut qui ignoramur et cognoscimur.
quasi morientes et ecce u̾iuimꝰ. ut caftigati & noni
mortificati. ut tristes semꝑ autem gaudentes sic̃
egeni. multos autem ditantes. tanquam nichil
habentes et omnia possidentes: Quid ÷ qđ acceN¬
dimur in dilectionem pauli apłi cum ista legimꝰ:
nisi qđ credimꝰ eum ita uixisse: Uiuendum tam̃
sic ẽẽ dĩ ministris. non de aliquib auditum cre¬
dimus sed intus apđ nos uł potius supra nos
in ipsa ueritate conspicimꝰ. Illum gͦ quem sic
uixisse credimꝰ. ex hoc qđ uidemus diligimꝰ
mutabilem cernimus p̃cipue diligeremus:
ñ idõ diligeremꝰ illum qr eius uitam̃ cũ iN
carne uiuere huic formȩ coaptatam et con¬
amplius et in ipsius formȩ caritatem exci¬
tam ꝑfidem qͣ credimꝰ uixisse sic aliquem.
et spem qͣ nos qͦq ita posse uiuere qͥa hões sumꝰ

Expanded text:
stitiae a dextris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia eius uitam, cum in carne uiueret, huic formae coaptatam et conescio quomodo amplius et in ipsius formae caritatem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
meum leue. ẽ: et consiđans eos qui iugũ ipsum
intrepida ceruice subier̃. illam sarcinꝰam man¬
suetissimis humeris acceper̃. tantis agitari et
exerceri difficultatib huiꝰ scłi. ut ñ alaborib
ad quietem. sed aquiete ad laborem uocati
uideantur : cum & apłs dicat. om̃s qui uoluns

Expanded text:
mea levis est: et considerant eos qui jugum ipsum intrepida cervice subierunt et illam sarcinam mansuetissimis humeris acceperunt, tantis agitari et exerceri difficultatibus hujus saeculi, ut non a laboribus ad quietem, sed a quiete ad laborem vocati videantur; cum et Apostolus dicat, Omnes qui volunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiui sumus Propter qđ dicit ds. in habi¬
latitudinem inuenerit caritatis. Ad hoc
nos ex hortans apłs ait dilatamini : ne
sitis iugum ducentes cum infidelibus. Si
dilatemur : deambulat in nobis deus. Sed
ut dilatem᷑: oꝑetur ipse ds̃. Si enim latitudi¬
nem curitas facit quȩ non nouit angustias :
uidete qr deus sibi in nobis latitudinem fac̃.
ipso dicente apło karitas dĩ diffusa est

Expanded text:
vivi sumus; propter quod dicit Deus, Inhabilatitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas facit, quae non novit angustias; videte quia Deus sibi in nobis latitudinem facit, ipso dicente Apostolo, Charitas Dei diffusa est
Abbreviated transcription (Latin):
apłs Semꝑ gaudentes. Intantis tribulatio¬
nibus semꝑ gaudemus : semꝑ tristamur.
Semꝑ gaudentes qr ipse dixit : quasi tristes
semꝑ᷑ autem gaudentes. Tristitia nr̃a quasi
habet qr sic̃ in somnis transit. Si quis
somnum indicat addit quasi. quasi sed ebam.
quasi loquebar. quasi prandebam. qͣsi eqͣi¬
tabam. quasi disputabam. Totũ quasi: qr
cũ euigilcuuerit. non inuenit qđ uidebat.
Qucisi thesaurum inueneram dicit m̃dicꝰ:

Expanded text:
mper gaudentes. In tantis tribulationibus, semper gaudentes, semper tristes: semper gaudentes, quia ipse dixit, Quasi tristes, semper autem gauhabet? Quia sicut in somnio transit. Si quis somnium judicat, addit quasi, quasi sedebam, quasi loquebar, quasi prandebam, quasi equitabam, quasi disputabam, totum quasi, quia, cum evigilaverit, non invenit quod videbat. Quasi thesaurum inveneram, dicit mendicus.
Abbreviated transcription (Latin):
qr flagellũ ꝓtulit & cicidit te : nũ qͥd p̃stare
potuit ut uiueres in ȩt̃nũ : Qͦd ñ potuit p̃s¬
tare sibi : qͣndo p̃staret tͥ  Ipt̃ pecuniã suã
qͣntulam cũq quã deusuris et labore colle¬
git erudiebat te flagellis. ne tͥ dimissus la¬
bor eiꝰ te male uiuente disꝑđetur. Et cicidit
filiũ timens ꝑire labores suos: qm̃ reliqͥt tͥ
qͦd nec tenere hic poterat. nec auferre Ñ
enĩ aliqͥd tͥ dimisit : qđ ipsiꝰ eẽ posset. Cessit:
tigatortius: pat̃ tuus eruditte. Quo: ut
accipias hereditatẽ ubi ñ efferas patrem.¬

Expanded text:
 flagellum protulit et cecidit te? Numquid praestare potuit ut viveres in aeternum? Quod non potuit praestare sibi, quando praestaret tibi? Propter pecuniam suam quantulamcumque, quam de usuris et labore collegit, erudiebat te flagellis, ne tibi dimissus labor ejus te male vivente disperderetur. Et cecidit filium, timens perire labores suos: quoniam reliquit tibi, quod nec tenere hic poterat, nec auferre. Non enim hic aliquid tibi dimisit quod ipsius esse possit: cessit, tigator tuus, pater tuus, erudit te. Quo? Ut accipias haereditatem, ubi non efferas patrem
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat in humidam qualitatem : atq
hoc modo cum terra perierat. cuius
terrȩ utiq prior facies fuerat deleta
diluuio. Qui autem nc̃ sunt inquit cęli
et terra. eodem uerbo repositi st̃ igni
reseruandi indiem iudicii. et ꝑditionis
hominum impiorum. Pro inde qui cȩli
et quȩ terra. id.ẽ. qui mundus ꝓ eo
mundo qui di luuio perut ex eadem
aqua repositus. ẽ ipse igni nouissimo
reseruatur in diem iudicii et ꝑditionis
hominum impiorum. Nam & hominũ
propter magnam quandam commuta¬
tionem non dubitat dicere ꝑditionem
futuram : cum tamen eorum quam uis
in ȩternis poenis sit mansura natura
ulta de iudicio nouissimo di¬
cuntur inpsalmis. Sed eorum
aꝑtissime ibi dictum.ẽ: nequa quam
silentio p̃teribo. Principio terram tu fun¬
dafa dne : et oꝑa manuum tuarum st̃ cęli
Ipsi peribt̃ tu aut̃ ꝑmanes: et omnes sicut
uestim̃tum ueterascent. Et sicut oꝑtorium

Expanded text:
fuerat in umidam qualitatem adque fuerat in umidam qualitatem adque hoc modo cum terra perierat, cuius terrae utique prior facies fuerat deleta diluuio. Qui autem nunc sunt, inquit, caeli et terra, eodem uerbo repositi sunt, igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Proinde qui caeli et quae terra, id est, qui mundus pro eo mundo, qui diluuio periit, ex eadem aqua repositus est, ipse igni nouissimo reseruatur in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum. Nam et hominum propter magnam quandam commutationem non dubitat dicere perditionem futuram, cum tamen eorum quamuis in aeternis poenis sit mansura naturaMulta de iudicio nouissimo dicuntur in psalmis, sed eorum ertissime ibi dictum est, nequaquam silentio praeteribo. Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes; et omnes sicut uestimentum ue
Abbreviated transcription (Latin):
caeli magno impetu transcurrent. elem̃ta
autem ardentia resoluentur : & terra
et quȩ in ipsa st̃ oꝑa exurentur His gͦ
omnibus ꝑeuntibus quales oportet. ẽẽ
uos in sc̃ĩs conũsationib expectantes et pro¬
perantes adp̃sentiam diei dñi. ꝑ quam cȩli
ardentes resoluentur. et elem̃ta ignis ar¬
dore decoquentur. Nouos uero cęlos et
terram nouam scđm promissa ipsius ex¬
pectamus : in quibus iustitia in habitat
apłs. Ubi etiam commemorans factũ
ante di luuium. uidetur ãmonuisse
quodam modo : quatenus in fine huius
scłi mundum istum periturum ẽẽ. cre¬
damus. Nam & illo tempore perisse
dixit qui tunc erat mundum. Nec so¬
lum orbem terrȩ. uerum etiam caelos:
quos utiq istos aereos intelligimus.
quorum locum ac spacium tune aqua
crescendo suꝑ auerat. Ergo totus aut
pene totus aer iste uentõsus qđ cȩlum
uł potius cxlos uocat: sed utiq istos
imos non illos suppremos ubi sol. et
luna et sydera constituta st̃. conũsus

Expanded text:
eli magno inpetu transcurrent, elementa autem ardentia resoluentur et terra et quae in ipsa sunt opera exurentur. His ergo omnibus pereuntibus quales oportet esse uos in sanctis conuersationibus exspectantes et properantes ad praesentiam diei Domini, per quam caeli ardentes soluentur et elementa ignis ardore decoquentur? Nouos uero caelos et terram nouam secundum promissa ipsius exspectamus, in quibus iustitia inhabitat. atis. Ubi etiam commemorans factum ante diluuium uidetur admonuisse quodam modo, quatenus in fine huius saeculi mundum istum periturum esse credamus. Nam et illo tempore perisse dixit, qui tunc erat, mundum; nec solum orbem terrae, uerum etiam caelos, quos utique istos aenos intellegimus, quorum locum ac spatium tunc aqua crescendo superauerat. Ergo totus aut paene totus aer iste uentosus quod caelum uel potius caelos uocat, sed utique istos imos, non illos supremos, ubi sol et luna et sidera constituta sunt conuersus
Abbreviated transcription (Latin):
egauit sarra dicens. non risi : timuit
enim. Quomodo intelligebant dm̃. eẽ.
qui loquebatur : cum etiam negare ausa
sit sarra quod riserit. tanquam ille hoc pos¬
set ignorare: Nisi forte sarra homines eos
putabat: abraham uero dm̃ intelligebat. Sed
etiam ipse illa humanitatis officia p̃bendoqrȩ
mirum nisi homines prius eẽ. arbitratus
est: sed fortassis in quibus dm̃ loqui in tel¬
lexit quibusdam diuinȩ maiestatis existentib
& apparentibus signis sicut in hominibus
dĩ sepe apparuisse scriptura testatur Sed
rursus quęritur si ita est. unde angłos post¬
ea fuisse cognoueriN : nisi forte cum eis ui¬
dentib in caelos isseN
đoccurrit loth angłis et ad orauit
iñ faciem : uid etur intellexisse qđ
angłi ee̾nt. Sed rursus cum eos ad refecti¬
onem corporis inuitat. quȩ mortalib
necessaria est: uidetur putasse qđ hoes
eent. Ergo quȩstio similiter soluitur
ut solutã est in tribus qui uenerunt ad
abraham: ut aliquib signis appare¬

Expanded text:
egauit Sarra dicens: non risi; timuit enim. quomodo intellegebant deum esse qui loquebatur, cum etiam negare ausa sit Sarra quod riserit, tamquam ille hoc posset ignorare? nisi forte Sarra homines eos putabat, Abraham uero deum intellegebat. sed etiam ipse illa humanitatis officia praebendo, dmirum nisi homines prius esse arbitratus est. sed fortassis, inquies, deum loqui intellexit quibusdam diuinae maiestatis existentibus et adparentibus signis, sicut in hominibus dei saepe adparuisse scriptura testatur. sed rursus quaeritur, si ita est, unde angelos postea fuisse cognouerint, nisi forte cum eis uidentibus in caelum issenoccurrit Lot angelis et adorauit in faciem, uidetur intellexisse quod angeli essent; sed rursus cum eos ad refectionem corporis inuitat, quae mortalibus necessaria est, uidetur putasse quod homines essent . ergo quaestio similiter soluitur, ut soluta est in tribus qui uenerunt ad Abraham, ut aliquibus signis adpare
Abbreviated transcription (Latin):
.&. olim et t̾ra de aqua: & ꝑ aquam constituta
dĩ uerbo. Per quȩ qui tunc erat mundus
aqua in undatus deperiit. Qui aut̃ nc̃
sunt cęli et terra. eodem uerbo repositi
sunt igni reseruandi in diem iudicii &
ꝑditionis hominum impiorum. Et post

Expanded text:
 olim et terra de aqua, et per aquam constituta Dei uerbo, per quae. qui tunc erat mundus, aqua inundatus deperiit. Qui autem nunc sunt caeli et terra, eodem uerbo repositi sunt, igni reseruandi in diem iudicii et perditionis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem in te fides. qr credis futurũ dĩ eẽ.
iudicium. Gaudeo fidei tuȩ: sed ad huc timeo
amare iustitiam. Amor castus inte eẽ debet:
qͦ amore desides uiđe ñ cȩlũ & t̃rã. ñ cãpos
liqͥdos maris ñ specta cula nugatoria. non fulgores
nitoresq gemmarũ : sed desidã uidẽ dm̃ tuũ.
Amare dm̃ tuũ : qr dictũ. ẽ. Dilecas simi filui
dĩsumꝰ : et ñdũ apparuit qͥd erimꝰ. Scimꝰ aut̃¬

Expanded text:
quidem vitae fides, quia credis futurum Dei quidem vitae fides, quia credis futurum Dei judicium. Gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo amare justitiam. Amor castus in te esse debet, quo amore desideres videre, non coelum et terram, non campos liquidos maris, non spectacula nugatoria, non fulgores nitoresque gemmarum: sed desidera videre Deum tuum, amare Deum tuum; quia dictum est: Dilectissimi, filii Dei sum
Abbreviated transcription (Latin):
ilii dĩ sumꝰ: & agnoscum̃ qđ eiꝰ filii sumꝰ Nec
agnoscim᷑ : nisi pacifici fuerimꝰ. Nã unde ui¬
deamꝰ dm̃ ñ habebimꝰ si contendendo in nobis
sectamini cũ om̃ib & scĩficationem : sine qͤa
nemo poterit uidẽ dm̃. Qmꝰ t̾ruit amatores
ñ t̃ruit nisi amatores. Nunqͥd dix̃. pacẽ secta¬
mini cũ om̃ib & scificationẽ quã qͥ ñ habue¬
rit in ignem mittetur. ȩt̃ no igne cruciabit᷑: in fati
Et ex eo ipso qđ desidabas : inde te t̾ruit. Quam¬
stulti eẽd duo uolentes uiđe solem oriturũ. si
contendea int̃se qͣ parte oriturus e&̃. et qͦmͦ
uiđi posset : & nata int̃ se controũsia litigarent:
litigando seceđent : cedendo ocłos suos extin¬
guerent : ut illũ ortũ uideres ñ possent. Ergo
ut dm̃ uiđe possimꝰ. fide corda mundemꝰ: cari¬
tate sanemꝰ. pace firmamꝰ : qr hc ipsum unde
inuicem diligimꝰ: iam ex illo . ẽ quẽ uiđe desidimꝰ¬
itimore Gebennȩ ñ facis malum: ẽ.

Expanded text:
 Dei sumus; et agnoscimus quod ejus filii sumus, nec agnoscimur, nisi pacifici fuerimus. Nam unde videamus Deum non habebimus, si contendendo in nobis sectamini cum omnibus, et sanctificationem, sine qua nemo poterit videre Deum . Quomodo terruit amatores? Non terruit nisi amatores. Numquid dixit, Pacem sectamini cum omnibus, et sanctificationem, quam qui non habuerit, in ignem mittetur, aeterno igne cruciabitur, infatiget ex eo ipso quod desiderabas, inde te terruit. stulti essent duo volentes videre solem oriturum, si contenderent inter se qua parte oriturus esset, et quomodo videri posset, et nata inter se controversia litigarent, litigando se caederent, caedendo oculos suos exstinguerent, ut illum ortum videre non possent? Igitur ut Deum videre possimus, fide corda mundemus, charitate sanemus, pace firmemus, quia hoc ipsum unde invicem diligimus, jam ex illo est, quem videre desidtimore gehennae non facis malum, est
Abbreviated transcription (Latin):
genda ẽ ꝑmolestias eruditio. scđm illud.
Quẽ enĩ diligit dñs corripit: flagellat aut̃
om̃em filiũ quẽ recipit Hȩc apđ eccłiasti¬
cas litteras dici solet disciplina int̃p̃tata
degreco ubi legit᷑ phedia. Hoc enĩ ũbũ iN
grẽco positũ . ẽ. in epła ad hebieos: ubi la¬
tinꝰ int̾pres ait. Om̃is enĩ disciplina ad p̃-¬
sens ñ gaudii uidet᷑ eẽ. s tristitiȩ: pꝰ ea aut̃
fructũ pacificũ his qͥ ꝑ eãm certar̃ reddet¬

Expanded text:
m illud: Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium, quem recipit. Haec apud Ecclesiasticas litteras dici assolet disciplina, interpretata de Graeco, ubi legitur paedia. Hoc enim verbum in Graeco positum, est in epistola ad Hebraeos, ubi Latinus interpres ait: Omnis enim disciplina ad praesens, non gaudii videtur esse sed tristitiae, postea autem fructum pacificum his, qui per eam certar
Abbreviated transcription (Latin):
sed hereditatẽ habeas ipsũ patrẽ. Ad hanc spem
erudiris et murmuras : Et si qͥd triste acciđit:
fortasse blasphemas. qͦ ibis aspũ eiꝰ: Eece dimitat
te : & ñ flagellat. Deserat blasphemantẽ. ñ sen¬
ties iudicantẽ : Ñne meliꝰ ẽ ut flagellet te et re¬
cipiet te. qͣm parcat tͥ & deserat te: O mĩs¬

Expanded text:
sed haereditatem habeas ipsum patrem. Ad hanc spem erudiris, et murmuras? et si quid triste acciderit, fortasse blasphemas? Quo ibis a spiritu ejus? Ecce dimittit te, et non flagellat: deserit blasphemantem, non senties judicantem? Nonne melius est ut flagellet te, et recipiat te, quam parcat tibi, et deserat te?
Abbreviated transcription (Latin):
statim. Et dabit tͥ petitiones cordis tui. Si gͦ
ñdũ habes petitiones cordis unde delectaris
in dño : nisi qr tenes eiꝰ certã ꝓmissionem
qͥse efficit ꝓmittendo debitorem: Huiꝰgͥ
dep̃cationis ut maneat nob̾cũ spes nr̃a:
et intyo ducam᷑ in id qđ ꝓmisit ds̃. Illuc gͦ¬
auro. redundad familiis. obsequiis clientiũ
constipent᷑ : p̃t̃eunt ista transeud tanꝗ ũbra
Cũ ille finis uenerit ubi om̃s qͥ mͦ in dño spe¬
rant gaudea : tñc illis ueniet sine fine tris¬
titia. ꝗdo acceꝑiñ humiles qđ irrident

Expanded text:
statim, Et dabit tibi petitiones cordis tui . Si ergo statim, Et dabit tibi petitiones cordis tui . Si ergo nondum habes petitiones cordis tui, unde delectaris in Domino, nisi quia tenes certum promissorem, qui se effecit promittendo debitorem? Hujus igitur deprecationis ut permaneat nobiscum spes nostra, et introducamur in id quod promisit Deuauro, redundent familiis, obsequiis clientium constipentur: praetereunt ista; transeunt tanquam umbra. Cum ille finis venerit, ubi omnes qui modo in Domino sperant gaudeant, tunc illis veniet sine fine tristitia. Quando acceperint humiles quod irrident
Abbreviated transcription (Latin):
eq qͥsquã suꝑbe de se p̃sumat: neq qͥsqͣm
humił de dño desꝑec. Est enĩ ꝓmissio dĩ
rata certa. fixa & in concussa. fidelis & om̃i deo¬
bitatione carens. qͥȩ c̃solat᷑ afflictos Iota enĩ uita
suꝑ t̾rã sic̃ scriptũ. ẽ tẽptatio. ẽ nec qͣs psꝑa eli¬
genda ẽ & sola adũsa deuitanda: s utraq cauen¬
da ẽ illa ne corrũpat. illa ne frangat: ut uni¬
cuiq hominũ qͦc̃q statu rerũ in hac uita ege¬
rit ñ sit refugiũ nisi cds̃: nec ullũ gaudiũ nisi
in ꝓmissis eiꝰ. Uita enĩ qͣlibet redundans
felicitate: multos fallit. Ds neminẽ fallit. qr gͦ
omni homini cũso ad dm. mutat᷑ delectatio:
mutant᷑ delitiȩ Ñ enĩ subtrahunt᷑: s mutant᷑
Om̃s aut̃ delitiae nĩȩ in hac uita ñdũ st̃ in re:
s ipsa spes tã certa ẽ. ut omib huiꝰ scłi delicus
p̃ponenda sit. Scriptũ ẽ : delectaxe in dño. Et
ne putares iãte hab̾e qđ promittit : subiecit

Expanded text:
e quisquam superbe de se praesumat, ne quisquam de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim vitacriptum est, tentatio est . Nec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu rerum in hac vita egerit, non sit refugium nisi Deus, nec ullum gaudium nisi in promissis ejus. Vita enim haec qualibet redundans felicitate multos fallit; Deus neminem. Quia ergo omni homini converso ad Deum mutatur delectatio, mutantur deliciae non enim subtrahuntur, sed mutantur: omnes autem deliciae nostrae in hac vita, nondum sunt in re; sed ipsa spes tam certa est, ut omnibus hujus saeculi deliciis praeponenda sit, sicut scriptum est, Delectare in Domino. Et ne putares te jam habere quod promittit, subjecit
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Ad hanc spem bͦ domat᷑. & c̃tra istum
utilem domitorem si forte flagellũ ꝓfe¬
rat murmurat᷑ : Audistis ex hortantẽ
apłm. Si separetis uos a disciplina: gͦ nothi
& ñ estis filii. Nothi st̃ adulteri. Quis enĩ ÷
filiꝰ. cui ñ det disciplinã pat̾ eiꝰ: & carnis qͥ¬
dem m̃ȩ in qͥt patres habebamꝰ correptores
& ferebamꝰ : ñ multo magis subiciem᷑ patri
spũũ. et uiuemꝰ: Quid enĩ tͥ potuit p̃stare¬

Expanded text:
r? Ad hanc spem homo domatur, et contra istum utilem domitorem, si forte flagellum proferat, murmuratur? Audistis exhortantem Apostolum: Si separetis vos a disciplina, ergo nothi, et non estis filii. Nothi sunt adulteri. Quis enim est filius, cui non det disciplinam pater ejus? Et carnis quidem nostrae, inquit, patres habebamus correptores, et reverebamur; non multo magis subjiciemur Patri spirituum, et vivemus ? Quid enim tibi potuit p
Abbreviated transcription (Latin):
cum᷑. domitorem feramꝰ. Plerũq enim ꝓfert do¬
mitor nr etiam flagella Si enim addomanda
ium̃ta tua ꝓfers uirgã. ꝓfers flagellum : ds̃ non
ꝓfert ad domanda ium̃ta sua qđ sumꝰ nos. qͥ de iu¬
mtis sius faciet filios suos: Domas equum tuũ.
qͥd daturus es eqͦ tuo cũ te coeꝑit portare man¬
suetus. ferre disciplinã tuã. oboedire imꝑio
tuo. eẽ. um̃tũ. hxͦ ÷ ad ium̃tũ infirmitatis tuȩ
Quid ei retribuis. quẽ nec saltem sepelis cũ mor¬
tuus fuerit. sed discerpendum uolatilib: ꝓicis:
Domito tͥ ds̃ hereditatem seruat: qđ ẽ ipse ds̃ :
& ad tẽpus mortuum resuscitat te Carnem tuã
usq ad numerum capilloꝵ reddet tibi: &
c̃stituet cũ angłis in ȩt̃num. ubi iã ñ indigeas
domari. s tantũ mͦ apiissimo possiđi łrit u¬
enim tnc̃ ds̃ om̃a in om̃ib. Nec erit ulla infeli¬
citas quȩ nos exerceat: s felicitas sola quae
pascat. Ipse aut̃ pastor nr̃: dñs nr̃ ẽ. Ipse potꝰ¬

Expanded text:
ciamur, domitorem feramus. Plerumque enim profert domitor noster etiam flagella. Si enim tu ad domanda jumenta tua profers virgam, profers flagellum; Deus non profert ad domanda jumenta sua, quod sumus nos, qui de jumentis suis faciet filios suos? Domas equum tuum: quid daturus es equo tuo, cum te coeperit portare mansuetus, ferre disciplinam tuam, obedire imperio tuo, esse jumentum, hoc est, adjumentum infirmitatis tuae? Quid ei retribuis, quem nec saltem sepelis cum mortuus fuerit, sed discerpendum volatilibus projicis? Domito tibi Deus haereditatem servat, quod est ipse Deus: et ad tempus mortuum, resuscitat te. Carnem tuam usque ad numerum capillorum reddet tibi: et constituet te cum Angelis in aeternum, ubi jam non indigeas domari, sed tantummodo a piissimo possideri. Erit enim tunc Deus omnia in omnibus : nec erit ulla infelicitas quae nos exerceat, sed felicitas sola quae pascat. Ipse autem pastor noster, Deus noster: ipse pot
Abbreviated transcription (Latin):
uã longe eramus. quã ille sursũ. quã nos deor¬
sum. Quã ille iti summo. quã nos in imo des¬
perati iacebamus. Sine expectatione falutis
egrotabamus. Missus ẽ. medicus: quẽ non cog¬
nouit ȩgrotus. Si enĩ cognouissent: nunquam
dnm̃ głȩ crucifoxisent. Sed & hoc quoq ucluit
ad egroti medicamentũ : quod medicũ occidit
egrotus. Uenit ut uisitaret: occisus est ut sauara¬

Expanded text:
Quam longe eramus? quam ille sursum, quam nos deorQuam longe eramus? quam ille sursum, quam nos deorsum? quam ille in summo, quam nos in imo desperati jacebamus? Sine exspectatione salutis aegrotabamus: missus est medicus, quem non cognovit aegrotus. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sed hoc quoque valuit ad aegroti medicamentum, quod medicum occidit aegrotus: venit ut visitaret, occisus est ut sanar
Abbreviated transcription (Latin):
conseripti sunt in cęlis. et iudicem omnium dm̃
et sp̃s u storum ꝑfectorum. et testam̃ti notu
mediator em itĩm. et sanguinis asꝑsionem me¬
Rlius loquen tem quã abel
uia incredibile uidebatur hominibus qđ¬
promittebat ds̃: ex hac mortalitate cor
corruptione. abiectione. informitate.
puluere. et cinere futuros homines
equales angelis dĩ. non solũ scripturã cũ homi¬
nibus fecit ut credent. sed etiam fidĩ suę po¬
suit mediatorẽ. Non quemlibet pͥncipẽ. Aut
quemlibet angłm. uel archangelũ. sed unicũ
filiũ: ut qͣuia nos ꝑducturus ẽȩt ad illũ finẽ
quẽ ꝓmisit. ꝑ eũ ipsũ filiũ suũ. & ostendet & p̃
beret. Parũ enĩ erat dõ si filiũ suũ facer& de¬
monstroctorẽ uie. eũ ipsũ uiã fecit. ut ꝑ illũ ires
regentem te ambulantẽ ꝑ se. Promisit gͦ quia
uenturi essemus ad eũ. id .ẽ. ad illã meffabilẽ
immortalitatẽ. & cũ angłis eius equalitatem.

Expanded text:
conscripti sunt in caelis et iudicem omnium Deum conscripti sunt in caelis et iudicem omnium Deum et spiritus iustorum perfectorum et testamenti novi mediatorem Iesum et sanguinis sparsionem melius loquentem quam Abel uia incredibile videbatur hominibus qpromittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulvere et cinere futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus fecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via nos perducturus esset ad illum finem quem promisit, t. Parum enim erat Deo si Filium suum faceret demonstratorem viae; eum ipsum viam fecit, ut per illum ires regentem te, ambulantem per se. 3. Promisit ergo quia venturi essemus ad eum, id est ad illam ineffabilem immortalitatem, et cum Angelis ejus aequalitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ. Ibi plebs longe stabat : timor erat: amor ñ
erat. Nã usq ad eo timuer̃ : ut dicerent ad morseni
Loq̃re tu ad nos. & ñ ad nos loqͣt᷑ dñs: ne moriam᷑
descendit gͦ sic̃ seriptũ ÷ ds̃ in syna inigne sed
plebem longe t̾ritans stantem. et digito suo scri¬
truit: s in trauit in domum. Decȩlo qͥdem factꝰẽ
subito sonꝰ. qͣsi ferret᷑ flatꝰ uebemens sonuit: s nullꝰ
expauit. Audisti sonũ : uide et ignem : qr et in mͦte
utrũq entrt. et ignis. et sonitꝰ Sed illic etiam fumꝰ :
hic ignis serenꝰ. Uisae st̃ enĩ in qͥt illa script᷑a linguȩ
diuise uelut ignis nũ qd de longinqͦ t̃ritans: Absre
pronuntiare. Audi lingua loquentem. et intelli¬
ge sp̃m ñ in lapide sed in corde scribentem.
Sed accessistis ad sron montem et ciuitatem dei
uiuentis ierłm cęlestem et multorum miliũ
angł oꝵ frequentiam et eccłam primitiuorum qͥ

Expanded text:
quomodo. Ibi plebs longe stabat, timor erat, amor non quomodo. Ibi plebs longe stabat, timor erat, amor non erat. Nam usque adeo timuerunt, ut dicerent ad Moysen: Loquere tu ad nos, et non nobis loquatur Dominus, ne moriamur. Descendit ergo, sicut scriptum est, Deus in Sina in igne; sed plebem longe stantem territans, et digito suo scriterruit, sed intravit in domum. De coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens: sonuit, sed nullus expavit. Audisti sonum, vide et ignem; quia et in monte utrumque erat, et ignis et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae sunt enim illis, inquit Scriptura, linguae divisae, velut ignis. Numquid de longinquo territans? Absit. pronuntiare . Audi linguam loquentem, et intellige Spiritum, non in lapide, sed in corde scribentem.sed accessistis ad Sion montem et civitatem Dei viventis Hierusalem caelestem et multorum milium angelorum frequentiae et ecclesiam primitivorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tremebundus. In magno mrsterio uidete concordiã¬
iudete diftantiam concordiam legis difantiam ples¬
Celebrabat᷑ pascha inueteri popło sic̃ nostis. occnpone
agni cũ atrmis. ubi occisio ouis xp̃m significct
Atrma aut̃ uitam nouã : hoc ÷ sine uetustate ferm̃ti
Vnde nob̵ apłs dic̃. Expurgate uetꝰ ferm̃tum : ut
sitis noua c̃sꝑsio sic̃ estis atrmi. Paschci enim nr̃m .
immolatꝰ : xp̃c. Celebratũ ẽ. gͦ pascra in illo ue¬
tere popło. ñdum in luce fulgente : s in umbra sig¬
nificante celebrandum. ẽ Et post .l. dies acelebratione
pascuȩ sic̃ cõputans inueniet qͥuoluerit: datur
lex in monte frna. scripta digito dĩ Uenit uerũ
pascha : ĩmolat᷑ xp̃c. Transitũ fac̃ amorte aduitã:
ransitꝰ enim int̃õtat᷑ hebraice pascha : qđ exp̃s¬
sit eũgłista dicens. Cũ aut̃ ueniret hora ut tran¬
sin& ĩnc̃ de hoc mundo ad patrẽ Celebrat᷑ gͦ
pascha: resurgit dñs: fac̃ transitum amorte ad

Expanded text:
tres mei, in magno mysterio videte concordiaidete distantiam; concordiam Legis, distantiam pleCelebratur Pascha in veteri populo, sicut nostis occisione agni cum azymis: ubi occisio ovis Christum significat, azyma autem novam vitam, hoc est, sine vetustate fermenti. Unde nobis Apostolus dicit: Expurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio, sicut estis azymi: Pascha istus . Celebratum est ergo Pascha in illo veteri populo, nondum in luce fulgente, sed in umbra significante celebratum est: et post quinquaginta dies a celebratione Paschae, sicut computans inveniet qui voluerit, datur Lex in monte Sina, scripta digito Dei. Venit verum Pascha, immolatur Christus: transitum facit a morte ad vitam. Transitus enim interpretatur hebraice Pascha: quod expressit evangelista dicens, Cum autem veniret hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Celebratur ergo Pascha, resurgit Dominus, facit transitum a morte ad
Abbreviated transcription (Latin):
liis suis facere illud. Aliqͣndo iã desꝑatos
filios suos dimittus uiuere qͦmͦ uoluNt:
Cos qͥspẽ habes flagellan. Illos qͦs omĩno
uiđint sine spe & in domitos eẽ: dimittuN
ut faciant qđ uoluN. lam quem dimittuN
facere qđ uult: nolunt ꝑmittere ad here¬
ditatẽ suam . Eũ aut̃ flagellant filiũ : cui
ipsam hereditatẽ seruant. Cũ gͦ flagellat
ds̃ filiũ : currat submanũ pr̃is flagellantis
Qr flagellat ad hereditatẽ erudit: ñ sit
tã uanosensu & puerili. ut dicat. Plus
amat pat̾ m̃s frẽm meũ : cui ꝑmittit fa¬
cere qcqͥd uult. Ego si me mouero ẽtra
uissionem prĩs mei: flagella inuenio.
Tu gaude sub flagellis: qr tͥ seruiat᷑ hereditas.
Ad tẽpus em̃dat: ñ in at̾nũ damnat. Illis
aut̃ ad tempꝰ parcit: in ȩt̃nũ illos dãnabit
Elige tͥ Tẽporalem uis laborem: an sẽpit̃¬
nam poenam: Tẽporalẽ felicitatẽ : an
sempit̾nã uitã : Quid minat᷑ ds̃  sẽpit̾nã poenã.

Expanded text:
liis suis hoc facere. Aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt. At qui spem habent, flagellant illos. Quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam qui dimittunt facere quod volunt, nolunt permittere ad haereditatem suam. Quem autem flagellant filium, huic ipsam haereditatem servant. Cum ergo flagellat Deus filium, currat ille sub manu patris flagellantis, quia dum flagellat, ad haereditatem erudit. Non sit tam vano et puerili sensu, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult. Ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gaude sub flagellis, quia tibi servatur haereditas. Ad tempus emendat, non in aeternum damnat: illis autem ad tempus parcit, in aeternum illos damnabit. Elige tibi: temporalem vis laborem, an sempiternam poenam? temporalem felicitatem, an sempiternam vitam? Quid minatur Deus? Sempiternam poenam.
Abbreviated transcription (Latin):
gritate manentibus. in quo firma¬
m̃to sunt sẏdera constituta. Nam
et illud quod scriptum est. stellas
de cę̧lo eẽ casuras: pret̃ qđ potest
multo probabilius et aliter intelligi.
magis ostendit mansuros eẽ. illos
calos. si tamen stellȩ inde castirȩ st̃:
cum uł tropica sit locutio qđ est cre¬
dibilius. uł in isto imo caelo futurum
sit. utiq mirabilius quam nc̃ sit. Hoc autem qđ
de psalmo commemoraui. nullum cȩlorum ui¬
detur relinquere qđ periturum : ẽẽ. non dixe¬
rit. Ubi enim dicitur oꝑa manuum tuarũ
sunt caeli. ipsi peribunt : quam nullum eorũ
ab oꝑe dei. tam nullum eorum aꝑditione
rus esse credatur : sic a toto pars accipiat᷑
in eo qđ dictum est ipsi peribunt. cum soli
cȩli infimi perituri sint: quem ad modum
in apostolica epła a toto pars accipitur qđ
diluuio perisse dictus est mundus: quam¬
uis sola eius cum suis caelis pars una ꝑierit.

Expanded text:
gritate manentibus, in quorum firmagritate manentibus, in quorum firmamento sunt sidera constituta. Nam et illud quod scriptum est, stellas de caelo esse casuras, praeter quod potest multo probabilius et aliter intellegi, magis ostendit mansuros esse illos caelos, si tamen stellae inde casurae sunt; cum uel tropica sit locutio, quod est credibilius, uel in isto imo caelo futurum sit, utique mirabilius quam nunc fit. Unde et de psalmo commemoraui, nullum caelorum uidetur relinquere, quod periturum esse non dixerit. Ubi enim dicitur: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. quam nullum eorum ab opere Dei, tam nullum eorum a perditione rus esse credatur, sic a toto pars accipiatur in eo, quod dictum est: Ipsi peribunt, cum soli caeli infimi perituri sint, quem ad modum in apostolica illa epistula a toto pars accipitur, quod diluuio perisse dictus est mundus, quamuis sola eius cum suis caelis pars ima perierit.
Abbreviated transcription (Latin):
licis & apostolicis libris legitur. Pretẽ¬
rit figura huius mundi Legitur mundus
transit : legitur. cęlum et terra transibt̃.
Sed puto. quod p̃terit transit. transibt̃.
Aliquanto mitius dicta sunt quam ꝑibunt.
undatus qui tunc erat perisse dictus. ẽ.
mundus : satis clarum est Et quȩ pars
mundi a toto significata. et quatenus
perisse sit dictã. et qui caeli repositi i¬
gni reseruandi in diem iudicii. et ꝑdi¬
tionis hominum impiorum. Et in eo
qđ paulo post ait. Ueniet dies dñi ut
fur : in quo cęli magno impetu trans¬
current: elem̃ta autem ardentia re¬
soluentur : et terra et quȩ in ipsa st̃
oꝑa exurtentur. Ac deinde subiecit.
His omnibus pereuntib: quales opor¬
tet eẽ. uos. Possunt illi caeli intelligi
perituri. quos dixit repositos igru
reseruandos. et ea elementa accipi
arsura quȩ in hac ima mundi parte
subsistunt procellosa et turbulenta.
in qua eosdem caelos dix̃ eẽ repositos
saluis illis suꝑioribus & in sua inte¬

Expanded text:
licis et apostolicis libris legitur: Praeterit figura huius mundi; legitur: Mundus transit: legitur: Caelum et terra transibunt. Sed puto. quod praeterit, transit, transibunt aliquanto mitius dicta sunt quam peribuntundatus qui tunc erat perisse dictus est mundus, satis clarum est, et quae pars mundi a toto significata. et quatenus perisse sit dicta, et qui caeli repositi igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum; et in eo quod paulo post ait: Veniet dies Domini ut fur, in quo caeli magno inpetu transcurrent, elementa autem ardentia resoluentur. et terra et quae in ipsa sunt opera exurentur: ac deinde subiecit: His omnibus pereuntibus quales oportet esse uos? possunt illi caeli intellegi perituri. quos dixit repositos igni reseruandos, et ea elementa accipi arsura. quae in hac ima mundi parte subsistunt procellosa et turbulenta, in qua eosdem caelos dixit esse repositos, saluis illis superioribus et in sua inte
Abbreviated transcription (Latin):
uando corripit ds̃ genꝰ humanum
& flagellis pie castigationis & ex agi¬
tat: exercet ante iudiciũ disciplinã: Et ple¬
rũq ñ eligit quẽ flagellet : nolens inuenire
que damnet. Plagellãt aut̃ simul iustos et in¬
cor. ac mundũ se eẽ. apeccato. Ita de gr̃a eius
citatio ẽ ñ dãnatio. Nec enĩ cont᷑bari debemꝰ
cũ aliqͥs sẽs grauia et indigna ꝑpetit᷑. si obliti
ñ sumꝰ quȩ ꝑtulerit iustus iustorũ⁊ sc̃sscõrũ. ⁊
cuiꝰ passio om̃s suꝑat passiones : ꝗe cũ auctore
uniũ sitatis. nulla cuiꝰquã ẽ cõparatio creaturȩ¬

Expanded text:
uando corripit Deus genus humanum, et flagellis piae castigationis exagitat, exercens ante judicium disciplinam, et plerumque non eligens quem flagellet, nolens invenire quem damnet. Flagellat enim simul justos et incor, aut mundum se esse a peccato. Ita de gratia miscitatio est, non damnatio. Nec enim conturbari debemus, cum aliquis sanctus gravia et indigna perpetitur, si obliti non sumus quae pertulerit Juscujus passio omnes superat passiones: quia cum auctore universitatis nulla cujusquam est comparatio creatur
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ in caelũ. Uelut ommutuit et obsurduit
coram conuitiantib: ꝑ quẽ mutꝰ locutꝰ. ẽ. et
surđ audiuit. Vincꝰ ẽ : qͥde infirmitatũ uin¬
cuł soluit. Flagellatꝰ. ẽ : qͥ omniũ dolorũ fla¬
gella de hominũ corporib sQl Cruci¬
fixus ẽ : qͥ cruciatꝰ nr̃os finiuit. Mortuus ẽ
qͥ mortuos suscitauit. Sed et resurrexit
nũquam moriturus : ne ab illo qͥsquam
sic disceret mortem contemnere qͣsi nusꝗ¬

Expanded text:
fecit in coelum: velut obmutuit et obsurduit fecit in coelum: velut obmutuit et obsurduit coram conviciantibus, per quem mutus locutus est et surdus audivit: vinctus est, qui de infirmitatum vinculis solde hominum corporibus expulit. Crucifixus est, qui cruciatus nostros finivit. Mortuus est, qui mortuos suscitavit. Sed et resurrexit nunquam moriturus, ne ab illo quisquam sic disceret mortem contemnere, quasi nu
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas: neq in istis infelicitas timeretur.
Natꝰ enim de matre quȩ qͣm uis a uiro intacta
conceꝑit semꝑq intacta ꝑmanserit. uirgo
c̃cipiens. uirgo pariens. uirgo moriens: tamen
fabro desponsata erat. omnem typũ carnał
nobilitatis extinxit. Natus etiam in ciuitate
bethleem. quȩ int̾ om̃s iudeȩ ciuitates ita
erat exigua. ut hodieq uilla appelletur:
noluit quemqͣm de cuiꝰquã t̃renȩ ciuitatis
sublimitate głiari. Pauꝑ etiam facdꝰ ẽ. cuiꝰ
cũ in eũ cređet. det̾renis diuitis auđet
extolli. Noluit rex ab hõib fieri. qr humi¬
litatis uiam ostendebat miseris: qͦs ab eo su¬
ꝑbia separauerat: qͣm uis sẽpit̾nũ eiꝰ regnũ
uniũsa creat᷑a testet᷑. Esuriuit: qͥ om̃s pascit.
Sitiuit: ꝑ quem creat᷑ omnis potus: et qͥ sp̃itu¬
alit̃ panis ẽ. esurientiũ. forasq sitiecitium. Ab
itinere t̃restri fatigatꝰ ẽ qͥ se ipsũ nob̵ uiam

Expanded text:
felicitas, neque in istis infelicitas timeretur. felicitas, neque in istis infelicitas timeretur. Natus enim de matre quae quamvis a viro intacta conceperit, semperque intacta permanserit, virgo concipiens, virgo pariens, virgo moriens, tamen fabro desponsata erat, omnem typhum carnalis nobilitatis exstinxit. Natus etiam in civitate Bethlehem, quae inter omnes Judaeae civitates ita erat exigua, ut hodieque villa appelletur, noluit quemquam de cujusquam terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam factus est, cujus cum in eum crederet, de terrenis divitiis auderet extolli. Noluit rex ab hominibus fieri: quia humilitatis ostendebat viam miseris, quos ab eo superbia separaverat: quamvis sempiternum ejus regnum universa creatura testetur. Esurivit, qui omnes pascit; sitivit, per quem creatur omnis potus, et qui spiritualiter panis est esurientium fonsque sitientium: ab itinere terrestri fatigatus est, qui se ipsum nobis viam