comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
datum sibipaitiumniquibroi¬
b alienatõ ntdicta ẽ constatuo
głosissimo eĩtransmittẽ filio.
Iilum uo̾ mox pregnãtem reli¬
quetem uporemintam fũctu
rescp sĩt cestamtum ꝓqudmdi¬
impubes moriãt tam matrem

Expanded text:
datum sibi proastium, in quibus omnibus alienatio interdicta est, Constantino gloriosissimo eius transmittere filio; illum vero mox praegnantem relinquentem uxorem vita functum rescripsisse testamentumimpubes moriatur, tam matrem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃ouinctis siũ inlatis eum co¬
clauedomurũ ⁊ ergastus ⁊ balẽ
ra supisto pastiodata quidem
uolo etidem pastium ẜclicto in¬
roclanssimo meo ne potiyheio
fco sue potatis. ꝑ emacipatiõeo
asuo patrepᷤt obitum meum
ntła datalicetia eiuiro boẽston¬
ro nepotimeos neq bisquisiũ ex
ħmd̃ testam̃to siñextestam̃to
et̃dem ũ clanssimimei nepotĩ
quocũq alienare ip̃m pastiu
au̾ptem aliqua creo aut iꝓpt̾
quod uolo cũdem pastium su¬

Expanded text:
conductis sive illatis cum conclavi domuum et ergasteriis et balneo ra super ipso proastio. Dari quidem volo eundem proastium praedicto viro clarissimo meo nepoti Hierio facto suae potestatis per emancipationem a suo patre post obitum meum, nulla data licentia ei viro honesto nepoti meo, sed neque his qui sive ex hoc testamento sive ex testamento eiusdem viri clarissimi mei nepotis quocumque modo alienare ipsum proastium aut partem aliquam ex eo aut ius propter quod volo eundem proastium s
Abbreviated transcription (Latin):
ant natafilia npapupilla⁊ tena
ad hucctate exhoib deces sitmp̾
ũ insuꝑ ipastum exp̃ssim in co¬
clicitłglosissimos derelicta sũt.y¬
benolociii forsitam tam exte¬
stam̃to quam exeolicillorims¬
orõib adhiłeip̃e domumip
astium defẽdere solus deyenig
losissimi familia derelicta que
nũc ⁊ primumbns mnhgene

Expanded text:
am nata filia et ipsa pupilla et tenera adhuc aetate ex hominibus decessit, in s, insuper et proastium expressim in codicillis gloriosissimo derelicta sunt Hierio: locum forsitan tam ex testamento quam ex codicillorum sermonibus adhibere ipse domum et proastium defendere, solus de Hierii gloriosissimi familia derelictus quae nunc et primum habens in gene
Abbreviated transcription (Latin):
g̾⁊testam̃ tuntpretationemp¬
positam no sobam snĩan s legi
cõpleti cogintionis decisicẽ pu¬
taum oportẽurtam p̃sentem
q̃stionem decnamus quam re¬
liquis auferam debramodi cõ¬
tentioem. ¶ U subtilius tes¬
tam̃tum conñdantes ubis ip̃ĩ
inuenmꝰ brdib demonsttans
filus alieationem intclictarq̃o¬
futi cent sine silus fugiuitam ñ
ultius uõ hisqui solũis⁊ ei fucces¬
ẜunt filus s sufficẽ defuetorum
usq ad filiumstare initictiẽem
Sienim⁊ ip̃i filios reliquenter
mori ant᷑ ꝙ relictumẽ neq in lõ¬
giorem afiliorum uita alieãtio¬
nis ꝓbibitioem uõluisse facẽ.
¶Codicillumuõ ipꝑastiomsolo
ẜint ullete funcrum ppetue infa¬
milian manẽsuameaquidem
q̃ inquestioem deductam surcali¬

Expanded text:
et testamenti interpretationem propositam non sola sententia, sed lege complecti cognitionis decisionem putavimus oportere, ut tam praesentem quaestionem decernamus quam reliquis auferamus de huiusmodi contentionem. Vnde subtilius testamentum considerantes verbis ipsis invenimus heredibus demonstratis filiis alienationem interdictauri essent sine filiis fungi vitam, non ulterius vero his qui solum eis successerint filiis, sed sufficere defunctum usque ad filium stare interdictionem: si enim et ipsi filios relinquentes moriantur quod relictum est, neque in longiore a filiorum vita alienationis prohibitionem voluisse facere: codicillum vero in proastio solo erunt velle defunctum perpetue in familiam manere suam. Ea quidem quae in quaestionem deducta sunt t
Abbreviated transcription (Latin):
eni uiraquip̾teos familie subiti¬
tuẽres ꝑrem ahienauert.q que
apd̾ eos tamquam in substituti¬
oe eruolũtate intclicrorum uiri
inpastio uo neq si dominiun co¬
dicilli genum bostẽdatur głose

Expanded text:
iura qui post eos familiae substituentes partem alienaverunt quae apud eos, tamquam in substitutionem ex voluntate interdictorum unius. In proastio vero neque si dominum codicilli Hierium ostendant glo
Abbreviated transcription (Latin):
codicillo ꝑmitto aũ subt̃bo ali¬
q̃derelieta legata uolo igit a ui
beoꝑastium meum qd appella¬
tũ eupaĩa qd̾ inpolicto testam̃¬
to cõstantino uiro magnifico
filio meo deliqui dari⁊ prinẽ ꝑ¬
fecto possoms ⁊ domiminire c¬
stiumcum om̃ib que sut mco

Expanded text:
codicillo permuto aut subtraho aliqua derelicta legata. Volo igitur et iubeo proastium meum quod appellatur Cuparia, quod in praedicto testamento Constantino viro magnifico filio meo dereliqui, dari et pertinere perfecto possessionis et dominii iure stium cum omnibus quae in eo
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾bum initatis curaẽ ũ neq
prinatas cogititiões que. prim¬
uident nob̃ questiones ercetẽ
udicialem. legib nĩs definire
dedig̾iem̾ n cogniticem prinat¬
amexcedecem audire iudicia p
cutuita logalitigantes tradẽ afflui¬
sit multotiẽs nob̃ hrenumgłose
meorie parrem suum scribẽtemte¬
stamtum nominib usum istis
uolo aũt ⁊iubeo meos brces costa¬
tinur quidemiurum glosissimi
deputatamcidomuncumonũ
sicũ supiꝰ scͥptũ est ꝯuĩcto euure

Expanded text:
nobis humanitatis cura est, ut neque privatas cognitiones quae videntur nobis quaestionem excedere iudicialem legibus nostris definire dedignamur, neque cognitionem privatam excedentem audire in iudicia per circuita longa litigantes tradere afflis multotiens. Hierium gloriosae memoriae patrem suum scribentem testamentum nominibus usum istis: "Volo autem et iubeo meos heredes, Constantinum quidem virum clarissimum deputatam ei domum cum omni sicut superius scriptum est co
Abbreviated transcription (Latin):
moriat qd absit uolo ⁊iubco eos q
srñfilus aũsiñ filio futisunt mor¬
tuim restitue supstitib siũ supsti
cecorumfri sup̃scriptas domys rã
ta quinq pastianumommeorm
uire ⁊ omnb cõpetentibr indesie¬
nt̃uac̾ate uidelicet int eos defideio¬
nssis aũ̾legatis. satis datiõe. Nlo¬
lo enimꝰ nibro nõ erigẽ ets abimi¬
tes. siñ presumtem pretmeam pa

Expanded text:
o eos qui sine filiis aut sine filio futuri sunt morituri, restituere superstitibus sive superstiti eorum fratri suprascriptas domos tam ta quinque proastia cum omni eorum iure et omnibus competentibus indesinenter, vacante videlicet inter eos de fideicommissis aut legatis satisdatione. Volo enim et iubeo, non exigere eos ab invites sive praesu
Abbreviated transcription (Latin):
aut lectorum. aliis enim oñim¬
b imiptias seđm saẽs regulas pe¬
nitus int̾clicimus. añ cocubiaᷤ
babert aut luxunis tradere uitaz
excludãturmodis om̃ib aclero
tamqmporemconusationemq
solitanam confudens uitam. ⁊pͥ¬
uatus sit deceto. admilitiamqyi¬
dem aut offitium uenure ñ p̃sum¬
ens. nisiuoliũt duͣdum intmia¬
tis a nobis sublace penuis ipe añt
apd̃ sen ip̃m degens ⁊ agnoscẽs
qualem prob̃ daturus sit̾magro
egẽ monastĩum abbateno podi¬

Expanded text:
aut lectorum, aliis enim omniaut lectorum, aliis enim omnibus nuptias secundum sacras regulas penitus interdicimus, aut concubinas habere aut luxurus tradere vitam, excludatur modis omnibus a clero, tamquam priorem conversationem et solitariam confundens vitam, et privatus sit de cetero, ad militiam quidem aut aliud officium venire non praesumens, nisi voluerit dudum interminatis a nobis subiacere poenis, ipse autem apud semetipsum degens et agnoscens, qualem pro hoc daturus sit magno egere monasterium abbate, no
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm qdprius anobis dictumẽ rem¬
anete. ip̾ennt offitiales clanssime
pũcie idicis statuetur. a hũc babe¬
bit muratiõls factium ⁊ qui saery
ministium despexit. tribunalis tẽ
stium. etiam sic quidem cuis suba
maneat quẽclieetur aporimõastio.
ubi abnuntians hac̾reliquit. Co¬
petens autemẽreuentissimos ab¬
bates nõ susciꝑe eũm quibocegit.
eroneanamq:talis ẽuitamona¬
chica nullatenus tolłantieꝓria.
neq cõstantis ⁊ ꝑsistetis anime.
s uidicium habentis crrcumlate
⁊ aliũde aliarequirẽtis quappen¬
amib ꝓhibeant deo amabilos epi.
⁊ arebi mãdiite mincupatimona¬
scicam hoẽstatem. scdmsaeras reg¬
ułas cõfuantes. ¶Siquis aute
mo nasticam ꝓfitetirrm conu̾sa¬
tõem menũt clico dmatoeman
aneat etiam sicpuram fuans cȯ¬
u̾satioc̾m qd̾ si facti elici abũtant
ficduciaaadiuptias uenire p̾sum¬
ant. quippetali gracda constitutr
int̾cłicos quiciuxorem ducere p¬
mittãt᷑. dicimus antemeatorur

Expanded text:
d prius a nobis dictum est remanente, ipse inter officiales clarissimi provinciae iudicis statuetur, et hunc habebit mutationis fructum, et qui sacrum ministerium despexit, tribunalis terrsterium, etiam sic quidem eius substantia maneat et vindicetur a priori monasterio, ubi abrenuntians hanc reliquit. Competens autem est reverentissimos abbates non suscipere eum, qui hoc egit. Erronea namque talis est vita monachica, nullatenus tolerantiae proxima, neque constantis et persistentis animae, sed indicium habens circumlatae et aliunde alia requirentis. Quaphibeant Deo amabiles episcopi et archimandritae nuncupati, monasticam honestatem secundum regulas sacras conservantes. Si quis autem monasticam profitentium conversationemaneat etiam sic puram servans conversationem. Quod si facti clerici abutatur fiducia, et ad nuptias venire quippe tali gradu constitutus inter clericos, qui ei uxorem ducere permittat, dicimus autem cantorum
Abbreviated transcription (Latin):
nium autemactionum quibꝰ
inter aliquos ap̃ iudices arbur¬
ritur simmnia duusio. induo
gña deduciturant eniminrem
sunt. au̾t inꝑsonam. ¶N ani
unus quisq qui agit. ut eum
eo qui ei obligatus ẽ nel excccti.
uelcemaleficio. quo cau ꝑdite s̃
actoes q̃ ĩꝑsonam sunt ꝑquagͤ
intendit adinariũ eidare ant¬
facere oportere. ⁊ alus quibu̇sd̃a
modis aut cum eo agit qui nul¬
lo uuire ei obligatus ẽ. mouet tn
alicui dealiquat congrou̾siam.
at quis. quanticius suam ẽt
affirin. ⁊ poisor domimmuni se ẽẽ
dicat. ¶Sanisititius suanicẽ

Expanded text:
nium actionum, quibus inter aliquos apud iudices arbitrritur, summa divisio in duo genera deducitur: aut enim in rem sunt aut in personam. namque agit unusquisque aut cum eo qui ei obligatus est vel ex contractu vel ex maleficio, quo casu proditae actiones in personam sunt, per quas intendit adversarium ei dare facere oportere, et aliis quibusdam modis: aut cum eo agit qui nullo iure ei obligatus est, movet tamen alicui de aliqua re controversiam. at quis, quam Titius suam esse affirmet, et possessor dominum se esse dicat: nam si Titiu
Abbreviated transcription (Latin):
introre uoluit anquam mino¬
stium ingͣdianturlicentiamha¬
be sins utiquo uoluit m̃o. Ingre¬
diẽtem namq simulsecuntiu
Qiũo filios habiĩt.siquidem c̃o¬
tingit iameumres aliquas dõas¬
se eisautem pannuptialem do¬
natoemaut pdotis cecasiõem per¬
tulisse. ⁊ facurt h quatam ab in¬

Expanded text:
re voluerit, antequam in monasterium ingrediatur, licentiam habere suis uti quo voluerit modo. Ingredientem namque simul secuntur Si vero filios habuerit, si quidem contigit iam cum res aliquas dose eis, aut per antenuptialem donationem, aut per dotis occasionem contulisse, et faciant haec quartam ab in
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃m ꝓcurrere quidemcosequem¬
ter pomines. ṅ enim exbonoran¬
dumẽomnmo tem̃pus ⁊ exeoo
do⁊ cum qui apparũt prius op¬
talis e utaneq omnes int̾su
mior neꝙ nus omnes int̾ nouiꝰ¬
simo cõstitutisrnt. s p̃cedat qui
ectio. quiuo priormoxint̾ nũa¬
tos optimus appanũt.is abbas
sit ꝗ ordinem simul ꝯuintutem
suffragantem habens. Oportz
enmeos qui discemunt quod
melius ẽ apeiore. aliud quidem
adreg̾edum dimtẽre. aliudy
inclinarubẽ ⁊ paulatimꝑeru
clitõem hocetiam ad meliuus ac
masculos  autfeminas. eo qḋi
inxp̃o consistant. ¶Hec igitur
oninas cĩfsimi patriarche sub
seconstitutis deo amabilib nx¬
tropolitis manifesta faciant. a¬
tilli subiectos sibi deo amabili
brepis declarent ⁊ illi monastĩ¬
is sub sua ordinatiõe constitut¬
u cotauta faciant quatimis ꝑ
omna deicultura maneat im¬
diqincormupta. Innunebat
entinmaruie pene ista trsgre¬
dientib. co mus antemdece¬
lo quas necesse e rectorumdog

Expanded text:
percurrere quidem consequenter per omnes non enim exhonorandum est omnino tempus, et ex eo ordo et eum qui apparuerit prius optalis est, ut neque omnes per mos neque rursus omnes inter novissimos constituti sunt. Sed procedat quidectio; qui vero prior mox inter numeratos optimus apparuerit, is abbas sit, et ordinem simul et virtutem suffragantem habens. Oportet enim eos, qui discernunt quod melius est a peiore, aliud quidem ad regendum dimittere, aliud vero inclinari iubere, et paulatim per eruditionem hoc etiam ad melius accemasculum aut feminam, eo quod, in Christo consistant. Haec igitur omnia sanctissimi patriarchae sub se constitutis deo amabilibus metropolitis manifesta faciant, at illi subiectis sibi deo amabilibus episcopis declarent, et illi monasteriis sub sua ordinatione constitutis cognita faciant, quatenus per omnia domini cultura maneat undique incorrupta. Imminebunt enim maximae poenae ista transgredientibus: dicimus autem delo, quas necesse est rectorum
Abbreviated transcription (Latin):
uita ẽc uolumus. Sic enim q̃ celꝰ
eis aduntutem crescit. ⁊ maxime.
iuucnib si cum semorib consꝙ.¬
tuantur. sier enim semorum cor¬
ulatio inuetutis educatio pfee
taasic fĩt incenobio suo ꝓprio a
atus scemãte uepotitus ⁊ deinde
amonastio discedẽ uoluit. pria¬
tam fortassis clige intamipẽ qd
sciat quamꝓhoe dabit d̾o satis fa¬
ccõem res au̾ten quas cumqre
habuit cdumurmonastium ĩ

Expanded text:
ita esse volumus. Sic enim zelus eis ad virtutem crescit, et maxims iuvenibus, si cum senioribus constituantur: fiet enim seniorum conversatio iuventutis educatio perfecta; et sic sint in coenobiis suo proprio abatas schemateque potitus deinde a monasterio discedere voluerit et privatam fortassis elegere vitam, ipse quidem sciat, quam pro hoc dabit deo satisfactionem; res autem quascumque habuit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
mrnus aquarta ⁊ postqm̃ ab ren¬
untians conu̾satus suit.int̾ mo¬
nachos inchonuinus quarta debe¬
atur. filiis aut adsusplenitum si
contigent cos iam aliquid acce¬
pisse. autetiam quatinus toͣtu
eis detũr. Eiaut uxorem bñt deiy
eamreluiquens immonastrum¬

Expanded text:
minus quarta, et postquam abrenuntians conversatus fuerit inter monachos nihilominus quarta debeatur filiis aut ad supplementum, si contigit eos iam aliquid accepisse, aut etiam quatenus totem eis detur. Si autem uxorem habetis, deinde eam relinquens in monast
Abbreviated transcription (Latin):
occuparis fit ¶ꝑ auonum⁊
colunbarumferinatura ẽ rec
ad rem pertiner qd̾ exconsue¬
tudine nolare ⁊ reuolare so¬
lent nam ꝯ apes idem facunt.
quan̾im constat reram ẽẽ na¬
turam¶Ceuos quoꝙ ita qu¬
dam masuctes bant ut insil¬
uas ne ⁊ redire soleant.¶Oy¬
orum et ip̃orum feram ẽe na¬
tam nemo negat. ¶Inbis a

Expanded text:
occupantis fit. Pavonum et occupantis fit. Pavonum et palumbarum fera natura est nec ad rem pertinet, quod ex consuetudine avolare et revolare solent. Nam quarum constat feram esse naturam. Cervos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in silvas ire et redire soleant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. In his a
Abbreviated transcription (Latin):
stediam tuani⁊ in nat̾alemb
bestatem se recepent tuumesse
desnit ꝯmisus occup̾atis fit
Saturalem auten libertatem re¬
ciꝑe intelligitir cum .ł. ocłos tr¬
os effugent uł itasit inconspe¬
tutuo ut difficilis sit eius per¬
secũto. ¶llut quoq quesitu
ẽ ansi fera bestia ita uulnerata:
sit ncapipossit statitua ee ĩtell¬
igatur quibda placuit stati
nec eamꝑsequaris ꝙ sidesiens
psequi desinere tuam ẽc ⁊ rurs
pens postenorem sentiam ro
cõfimiamus ꝗa multa acci¬
dere solent ut eam nõ capias
puioiquoq natura feraest.
q q̃ iarore tuaconsedent an¬
quam in aluco tuo ncludar¬
tur ñ magis tue ee intelligu¬
tur quam uolueres que itra
arbore indum fecerunt. loq e
si alius eas inclusent ip̃e eoru
dominus ent fauos quoq si
quos effeceñt quilibet eeiẽ
taum potes cum iure ꝓbibe.¬
ut ñͥ ingrediatur. ¶Eram ꝙ
tuum ẽe intelligitur doneci
conspectutuo ẽ¶Nec diffici¬
lis eius persecurio e alioquin

Expanded text:
stodiam tuam, et in naturalem libertatem se receperit, tuum esse desiit, et rursum occupantis sit. Naturalem autem libertatem recipere intelligitur, cum vel oculos tuos effugerit, vel ita sit in conspectu tuo, ut difficilis sit ejus persecutio. Illud quaesitum est an si fera bestia ita vulnerata sit, ut capi possit, statim tua esse intelligatur. Quibusdam placuit tuam nec eam persequaris; quod si desieris persequi desinere tuam esse, et ruSed posteriorem sententiam nos confirmamus, quia multa accidere solent ut eam non capias. Apum quoque natura fera est.que in arbore tua consederint, antequam a te alveo includantur, non magis tue esse intelliguntur, quam volucres que in tua arbore nidum fecerint. Ideoque si alius eas incluserit, ipse earum dominus erit. Favos quoque si quos effecerint, quilibet eximere tuum, poteris potes cum iure prohibere ne ingrediatur. Examen tuum esse intelligitur, donec in conspectu tuo est, nec difficilis eius persecutio est. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
Hec int̾est meto feras bestia
⁊uo lucres utium in suo fũdo
quisq ecapiat.in in alieno:
plane qui alienum fundum ĩ¬
greditur uen̾adi ant occupar¬
digratia põt adño si is p̃uiderit
probiben ne ingrediatur.
Quicquid autem corum ee¬
peris eo usque tuum c̾e intel¬
ligiturdonec ma custediae
cõercetur. Eum uo euafit cu

Expanded text:
interest, feras bestias et volucres utrum in suo fundo quisque capiat, an in alieno: plane qui in alienum fundum ingreditur venandi aut aucupandi gratia, potest a domino, si is providerit, prohiberi, ne ingrediatur. quidquid autem eorum ceperis, eo usque tuum esse intellegitur, donec tua custodia coercetur: cum vero evaserit cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbataẽnt eo usq tuaee intel¬
desimunt ⁊ fuit ocuipantium
desine habe̾cum reu̾tendi ꝯ su¬
etudine deseruerins. ¶ Galli¬
natum et anserum. nc ftranat¬
turaioq qt e exeo possumus
intelligere quod alie sunt galii¬
ne quas feãs uocamus. ¶ Item
alii ã seres qͦs fe̾ros appllamꝰ soq si

Expanded text:
t ut eousque tua esse inteldesinunt, et fiunt occupantium. desinere habere, cum revertendi consuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera natura; idque ex eo possumus intelligere quod aliae sunt gallinae quas feras vocamus. item alii anseres sunt quos feras appellamus. Ideoque si
Abbreviated transcription (Latin):
norum int̃pellatioẽs legũ
nobprebent occasiees ꝓsal¬
te sub ditarum cõscrbedaꝵ
Iditioem namq nob̾ quidã
quidam patron̾ fecit quia lege
ta centem aũ ceite exercentemi¬

Expanded text:
gum nobis praebent occasiones pro salute subditorum conscribendarum Aditionem namque nobis quidem patronus fecit, quia lege tacentem. aut certe exercentem
Abbreviated transcription (Latin):
qd omnib liceat utiꝑtib tãq̃
si eos nõ contigiss desere quide
appellatioĩs iudicium ad elec¬
tos auter ⁊̃ueisse. non tni posse
uti qd bĩemntum pretutnam
qui semel nidices alios eleg̃. rõ
ẽiustumũ tacitntatem łpet ẽ¬

Expanded text:
 omnibus liceat uti partibus, tamquam  omnibus liceat uti partibus, tamquam si eos non contigisset deserere quidem appellationis iudicium, ad electos autem venisse, non tamen posse uti quod biennium praeteriit. Nam qui semel iudices alios elegit, non est iustum ut taciturnitatem culpet e
Abbreviated transcription (Latin):
exercuisse quidem litem apd̃ peda¬
neum a uidicemad dcm̃autem
eu̾dem ysychium appellasse ⁊eã
contig̾ recrere ad tuam cognitio¬
nem⁊ dumlis inuidici otuece¬
lsitudims exceretur. recessisse ꝗ¬
dem ac̾taminib ap̃te gestis ar¬
bitros autelegisse comunes ex
scͥpto. ⁊ apd̾ illos cõcunissea q̃da
excuisse. p̾ea uõ neglexisse quid
electos arbitros nõ etiam autẽ¬
ꝑsecutos ap̃ eos motalitem. s
ensacto bienmno uti adu̾sarios
eius quia si possit acodempnato
utum ap̃ eam tuam glam eod̾
litem apd̾ electos diceretarbits¬
negm̃ exquoh no bis nũtiata sũt
nich lecdi excinsu tp̃is. neq rata
eẽ iudicis sm̾am semel appellat¬
amat̾minum legitimum sus¬
cipeetiã si decies mtiles płqua
bienmi tps excessitaũ excedat dẽ¬
inceps autem monini nego in
quo tale aliquid agitam mecti
dicemaũ non mote aliquielig
intra qd̾ oporteat appellatoĩs in¬
dices litem. decidẽ⁊ꝑ qualibet
circum stãtiã rursᷤ reuertat᷑ ĩtu¬

Expanded text:
exercuisse quidem litem apud pedaneum iudicem, addictum autem eundem Hisychium appellasse; et causam contigit recurrere ad tuam cognitionem, et dum lis in iudicio tuae celsitudinis exercetur, recessisse quidem a certaminibus apud te gestis, arbitros autem elegisse communes ex scripto et apud illos concurrisse et quaedam exercuisse; postea vero neglexisse quidem electos arbitros, non autem persecutos apud eos motam litem, sed transacto biennio uti adversarios eius. quia non possit a condemnato utum apud tuam gloriam, eo quod litem apud electos diceret arbitex quo haec nobis nuntiata sunt, nihil laedi ex cursu temporis, neque ratam esse iudicis sententiam semel appellatet terminem legitimum suscipere, etiamsi decies milies plus quam biennii tempus excessit aut excedat. Deinceps autem in omni negotio, in quo tale aliquid agitur et in dicem aut non motae aliqui eligintra quod oporteat appellationis iudices litem decidere, et per quamlibet circumstantiam rursus revertatur it
Abbreviated transcription (Latin):
sccłm constitutiões dehoc feas
anobqd̾ etiam deinceps mn oibꝰ
futĩs sccłm hos modos negotus
uale uolumus alus omimb
q̃ deappellatioilcotaminib pͥ¬
scis dicta sut legib ⁊ano binle¬
gum cõscripta codicib inppria
iuitute manẽrib.¬
d̾ cestamitis
imꝑfectĩs aparetib infilios e.¬
fcĩs. Et docdiĩsioe retum afili¬
is coramparẽte factis de ei facł¬
tatib fcã ⁊ subscripta. Qubrica

Expanded text:
m constitutiones de hoc factas a nobis. Quod etiam deinceps in omnibus futuris secundum hos modos negotiis valere volumus, aliis omnibus, quae de appellationis certaminibus priscis dicta sunt legibus et a nobis in legum conscripta codicibus, in propria virtute manentibDE TESTAMENTIS INPERFECTIS A PARENTIBVS IN FILIOS FACTIS, ET DE DIVISIONE RERVM A FILIIS CORAM PARENTE DE EIVS FACVLTATIBVS FACTA ET SVBSCRIPTA I
Abbreviated transcription (Latin):
ansuos cohrdes neq obb̃ suos
quere adtormta deducere ⁊ alia
sunilia discutẽ ⁊ꝑscrutarique
solius sut contentios. altius
autem penit illius upotedum
suba uideatur tata ẽẽ quantate

Expanded text:
ari suos coheredes, neque ob hoc servos quaerere ad tormenta deducere et alia similia discutere et perscrutari, quae solius sunt contentionis, alterius autem penitus nullius, utpote dum substantia videatur tanta esse quantam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯabemus intetionem disposi¬
tões moriennum ẽẽ fumas.
nisire sultet leguapte cc̃rie tẽ¬
tie sunt hisq illiplaceant. Scĩ
is brdib. aliqui ũo eorum here¬
dum adb resultãt nõ iuste faciẽ¬
tes. quia sube quidemillius ur¬
eo cdispõita sunt quem uo dixit
cum utre uirãdo hoc nequaqͣm
ratamanẽneq custochire seđm
cõpetentemmodum uolt̾cum
ntiq nris indetur legib unam
quodam mõ eẽpsonambrdis
ꝯquiĩeum tnsmittit brditatem
ideoq nlłus eid̾e nbi m̃ dic̃ re¬
luctaria quoddixatq niraũ tuti¬

Expanded text:
habemus intentionem dispositiones morientium esse firmas, nisi resultent legi et aperte contrariae sint his quae illi placent. Scimuis heredibus, aliqui vero eorum heredum ad haec resultant, non iuste facientes, quia substantiae quidem illius hereo disposita sunt, quae vero dixit cum iureiurando, haec nequaquam rata manere neque custodire ea secundum competentem modum volunt; cum utique nostris videtur legibus unam quodammodo esse personam heredis et qui in eum transmittet hereditatem, ideoque nullus eundem sibimet dixit reluctari et quod
Abbreviated transcription (Latin):
feminis sełm hoc ponimus lege.
Naleb̾ itaq hec sex nob infuturis
⁊ maximeom̃nium. bec qmomi¬
umearum q̃ dudum nõ recte tene
erat regulis subici¶Doc anobis¬
gib uolentib ĩcollationib siq¬
locum ẽ ño fien collatioĩb snres
habere ꝑdotem forte au̾alio ṁo
datas⁊ que sũt relic̾tadefendere yo
sancumnus no ce ominotalem
oppimõem. s siequis piam ite¬
stat᷑us moriatur siũ testatus qm
inc̾tum ẽ neforte oblitus datoru
auptumultumortis angustatꝰ.
hu̾ius nẽ memoratis omnino
ẽẽ collatce ⁊ exin eq̃litatem sectm
qd olimdispositim ẽ. nisiexpressi
designam̃t ipe uell nfien collati¬
õer. s hͣabẽ eum qui cõgit exlege
ecdidums nũc partemfieri p̾sez¬
tis legis. frequent̾ enim quidam
plimorum filiorum cõstitutipa¬
tres dem putates. mox substatia
dundere ũfratno certamine eo: e¬
rant ad maioes ⁊ ad huc ⁊ seuiore
eos cõtentioes ad dñcut eum eĩ
oportẽt si bo cuellet̾ aut apte oĩ

Expanded text:
oc ponimus legem. Valebit ita, que haec lex nobis in futuris, et maxime omnium haec, quoniam earum. quae dudum non recte teneberat, regulis subicigibus volentibus in collationibus, si quilocum non fieri collationibus, sed et res habere per dotem forte aut alio modo datas et quae sunt relicta defendere: nos sancimus non esse omnino talem opinionem, sed sive quispiam intestatus moriatur seu testatus quoniam incertum est, ne forsan oblitus datorum, aut pro tumultu mortis angustatus huius non est memoratus, omnino esse collationes et exinde aequalitatem, secundum quod olim dispositum est: nisi expressim designaverit ipse, velle non fieri collationem, sed habere eum, qui cogitur ex lege credidimus nunc partem fieri praesentis legis. Frequenter enim quidam plurimorum filiorum constituti patres, deinde putantes mox substantiam dividere, ut a fraterno certamine eos servent, ad maiores adhuc et saeviores eos contentiones adducunt. Cum enim oporteret, si hoc vellent, aut
Abbreviated transcription (Latin):
erubescimideoq cãe etiam legẽ
acliciẽtes ip̃iquidem ppłos re¬
mouebimus. dabimus ant
oninib habe exlege remediũ.
Qiaemm testar naturaliu
filiorumpatrib eciamĩpls de¬
dimꝰpotate logitima quidẽ gxist̾e¬
te proleusq adimam solaum
tiam quambabebat unacum
matre hoc qd̾ etiam prifuit. filii
autemno existẽtib legitimis
cusq ad medietatem ube tote¬

Expanded text:
erubescimus. Ideoque causae etiam legem erubescimus. Ideoque causae etiam legem adicientes ipsi quidem populos removebimus, dabimus autem omnibus habere ex lege remedium. Quia enim testari naturalium filiorum patribus etiam ipsis dedimus legitima quidem existente prole usque ad unam solam unciam, quam habebunt una cum matre hoc quod etiam prius fuit, filiis autem non existentibus legitimis et usque ad medietatem tot
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ⁊ꝓnepotib no sis⁊ subpo¬
testate minus stiam partem ha
bere eos qũa eorum parẽtib in¬
uẽtib oportebat relinquere te¬
statt̃es ¶NOn enimeecipimuᷤ
ultius nepotes qui ex filio pater¬
is aus adereserit. ut illiquide
ĩtegram accipiant ꝑtemqua¬
tam corum pat acciperet uiues
nepotes aũt abauo ꝑmediar
filiamucmuentes añ ama part̃
rẽtes feminam amasculo in
talib miniu neq enim mas¬
culus ipẽ inse neq femina so¬
lum ad natinitatis ꝓpagatõe
sufficiẽs ẽ s sic̃utrumq coap¬
tanit d ad genẽratois op̾ita
litate.s necusꝙ in hoc statim
lecem. rocdmm clicimus ⁊in
ilsis filiis qui exnuptus fũt le¬
gutimis licet nõ fint sectiten¬
uptias dotes s affectus indu¬
bitatus manifestus itercoui¬
ges existens filios pr ee legiti¬
mos ¶Dotemeriam enim cel¬
cbrant nptie nuptias aute
dotes nõ facrunt s comũctoꝵ
affectus. ¶Locidem obtineat
s quia nõ hoc cum lege agiu

Expanded text:
nepotibus non suis et sub potestate, minus tertiam partem eos habere. quam eorum parentibus viventibus oportebat relinquere testatores. Non enim excepimus ulterius nepotes, qui ex filio paternis avis accrescunt, ut illi quidem integram accipiant partem, quantam eorum pater acciperet vivens, nepotes autem ab avo per mediam filiam venientes, aut avia paton ferentes feminam a masculo in talibus minui. Neque enim masculus ipse in se neque femina solum ad nativitatis propagationem sufficiens est, sed sicut utrumque coaptavit deus ad generationis opus, ita litatem. Sed nec usque in hoc statuimus legem. Haec enim dicimus et in illis filiis, qui ex nuptiis sunt legitimis, licet non sint secutae nuptias dotes, sed affectus indubitatus et manifestus inter coniuges existens filios praestet esse legitimos Dotem etenim celebrant nuptiae, nuptias autem dotes non faciunt, sed coniunctorum affectus. Hoc idem obtineat sed quia non hoc cum lege agimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bẽlargin sicuuoliũt filus ip̃is
aucunlib extneorum⁊ natura
primo curata cõpetenter sicad
extͣneas largitates accede boc srã¬
do ĩom̃nibz ꝑsomis inquibr abi¬
ntioantiq quarte ratio demoffo
curialib iubẽtib noui unturm
oumino dari ult reliquo trum¬
tio aparẽtib sedm potestatem di¬
spẽsando omnib alus demoffȯ¬
so positis legibr ⁊ pcipue mis i¬
sinuautute ẜuandis⁊ deĩgratis

Expanded text:
largiri sicut voluerit filiis ipsis aut cuilibet extraneorum, et natura primo curata competenter, sic ad extraneas largitates accedere. Hoc servando in omnibus personis, in quibus ab initio antiquae quartae ratio de inofficioscurialibus nubentibus noviuncium omnino dari vult, reliquo triuncio a parentibus secundum potestatem dispensando; omnibus aliis de inofficioso positis legibus et praecipue nostris in sua virtute servandis et de ingratis
Abbreviated transcription (Latin):
sonem moues⁊ insurges aut
etiamnimerrarium. necenm
illiq̃intum ad h̃parcim᷑ sit au¬
degẽs ⁊ filii exea tãlib emm so
Thec sanciniubiomnino noz¬
iclubitate siue cõcubine ĩdoox
habitesiue naturaliumibide
stato parentib moriẽtib luaᷤᷤ
habe untias pat̾ne sube cume
matrepartietas. quãti cumq
⁊mnat̾ accĩpiat.⁊ b dicimꝰ siuni
cõcubine cohabitaiĩt ⁊filios ex
ea habĩt. aũ prede cedete cõer¬
bina morte forsitam aũ duisi¬
oẽ filiidomisit tc̃enm damus
eis abitestato duarum unciaꝵ
successi õem. Siantem cõfusa
cõcupiscentia itafiatͣ alias n¬
troduca poriẽecubinas ⁊ multi¬
tudiie babeat cocubinaru fõ¬
nicãtium. sic̃ enim clicẽ melu
ẽ ⁊ exeis filios faciens moriatũ
multas simul teliquens cocu¬
binas. cclibilis quidem nob̾e
iste quitalis ẽ pculant om̃ib
mois ab hac lege expellat᷑. Sie¬
ut enm siquis legittime uxori
conutictus allas supun duee ñ
porĩt mat̾monio c̃osistente et

Expanded text:
onem movens et insurgens, aut etiam nostrum aerarium nec enim illi, quantum ad hoc, parcimus, sit audegens, et filii ex ea talibus enim solis haec sancimus, ubi omnino indubitata est sive concubina in domo habita sive naturalium ibidem stato parentibus morientibus duas habere uncias paternae substantiae cum matre partiendas, quanticumque mater accipiat. Et haec dicimus, si uni concubinae cohabitaverit et filios ex ea habuerit, aut praediscedente concubina morte forsan aut divisione filii domi sint; tunc enim damus eis ab intestato duarum unciarum successionem. Si autem confusa concupiscentia ita fiat, ducat priori concubinas et multitudinem habeat concubinarum fornicantium sic enim dicere melius est et ex eis filios faciens moriatur, multas simul relinquens concubinas: odibilis quidem nobis iste qui talis est, procul autem omnibus modis ab hac lege expellatur. Sicut enim si quis legitimae uxori coniunctus alias superinducere non poterit matrimonio consistente et
Abbreviated transcription (Latin):
tes bocagẽ. s etiam alus mumi¬
ficẽtuis quas ⁊ suꝑstites doãnt
p̾sen ͤ auteni dehisq ab ĩtesta¬
to sũt loquitur⁊ nom aliquid
introducit. nũc enim siquis
moriens legittima sibi peĩtrꝰ
sobolenõ exigete filiorumdiq¬
mus añ nepotum aut cetẽ suc¬
cesfiõis. neq urcelegutima p

Expanded text:
s munificentiis, quas et superstites donant. Praesens autem de his quae ab intestato sunt loquitur et novi aliquid introducit. Nunc enim si quis moriens legitima sibi penitus sobole non existente filiorum dicimus aut nepotum aut ceterae successionis, neque uxore legitima, p
Abbreviated transcription (Latin):
mestẽs crudelitatẽ ⁊ amantud¬
men. nomm̃ erumaliquate¬
stam̃ta scđmque morientes nõ
pat̃ne nec ut mros oportebat sc
iiie. molliter atq remisse fece¬
rũt institutiões. uxorib siquid̾
onmnem relinquer̃t fuarumi
tẽstam̃tis uxorem etiã ꝓprietatẽ
ac quire filus forte fame ꝑemp
samuratiocinabilunt̾cedete
qudeis etiam cotichanam gub¬
natc̃em abripiat. ¶ Donlicebit
igͥ decetero ulli omnino filios ha¬
beñtitale aliquid agere s moĩs
omnib eis binsmoĩlegittinx
partis quam nũc deputaiumꝰ
relinq̃t siult filiorumno repe¬
te famemoriẽttum s iũe uale¬
tium uocaripat᷑ s hec omina lic¬
mus nõ inpatre solo sꝯmatre za

Expanded text:
ens crudelitatem et amaritudinem. Novimus enim aliqua testamenta, secundum quae morientes non paterne nec ut viros oportebat, sed nimis molliter atque remisse fecerunt institutiones: uxoribus si quidem omnem reliquerunt suarum di testamentis uxorem etiam proprietatem acquirere, filiis forte fame peremet irrationabili intercedente, quae etiam eis cotidianam gubernationem abripiat? Non licebit igitur de cetero ulli omnino filios habenti tale aliquid agere, sed modis omnibus eis huius legitimae partis, quam nunc deputavimus, relinquat, si vult filiorum non repente fame morientium, sed vivere valentium vocari pater. Et haec omnia dicimus non in patre solo, sed et ma
Abbreviated transcription (Latin):
quattuor.⁊hac ẽecliffinitam m̃e¬
surã usq ad p̾clictum numerum
Qĩo ultraquattuo ⁊ habiñt fili¬
partem. ut sexuntium sit omni¬
no quidem debetu: singul exeqro

Expanded text:
quattuor, et hanc esse definitam mensuram usque ad praedictum numerum. Si vero ultra quattuor habuerit filie relinqui partem, ut sexuncium sit omnino quod debetur, singulis ex aequo
Abbreviated transcription (Latin):
derãtes⁊ q̃temus ei placiti uideam
ꝯũ aliquid borum dignum inno
uocat solum truntium liffrm¬
uenĩt exnecessitate helinqui. re¬
liqũuo iacet inuolutate paxeti:
⁊capuĩt quidem eognati onim a
filiuuiolicet multi cõsistãt. etiar

Expanded text:
er et quatenus ei placiti videamur et aliquid bonorum dignum in novocant, solum triuncium definierunt ex necessitate derelinqui, reliquum vero iacet in voluntate parentum, et capiunt quidem cognati omnia fi
Abbreviated transcription (Latin):
at bene adeo cõstitute reipb¬
lce dicim romanoͬrum pli¬
madetestam̃tis disposita st̃.
epleni legum codices detali¬
brcõsistunt.⁊ nõ solum anti¬
qui sapiẽtes hoc scripfunt. ar
porun potestas imꝑatorum. s
etiam anobiamnõ aliquo ppri¬

Expanded text:
at, bene a deo constitutae reipublicae, dicimus Romanorum, plurima de testamentis disposita sunt, et pleni legum codices de talibus consistunt, et non solum antiqui sapientes haec scripserunt aut piorum potestas imperatorum, sed etiam a nobis iam non aliquo pri
Abbreviated transcription (Latin):
iumint cobrdes diuisio ¶Et boc
autemp̾senti nr̃a p̾senti lege de¬
cnumus ũ si contigit imum pra
licãlitigantemabhumano cor¬
sortio rece detempultimamuo¬
lutatem res aliquas dequib do
rit demonstratus tẽ legatanus
cum iliamrem ꝓ codemlegato
brdemexigẽ qͣm sciens testator
remtitigiosam ẽe litis eũctum
legatano dẽliquitam̃ dam licen¬
forte negligẽtiam aũꝑlitioemc
brdipoit obicẽ. ¶ Abħ antem
litigiosi uocabulo ypothecas se¬
paran dec̃mmus ain his hac̾ di¬
itinctioem tene añ quidem speci¬
alesres mobiles uł immobile
aũsemonentes nommatim fiũ¬
nt ypothece supposite liceat quid.
debiti quamritarem sar̾ facẽt c̃¬
ditori. Giantemhdebitor nõ
fecit. dimus cͣclitorilicẽtiam qui
rem ueditam sub positam hãrea
dem rem uedic̃are. donec eisat ꝓde¬
bitofiãt. oc autempcpimobi

Expanded text:
inter coheredes divisio. Et hoc autem praesenti nostra lege decernimus, ut si contigerit unum pre tali causa litigantem ab humano consortio recedentem per ultimam voluntatem res aliquas, de quibus rit demonstratus, tunc legatarius cum aliam rem pro eodem legato heredem exigere, quoniam sciens testator rem litigiosam esse litis eventum legatario dereliquit. Vnde damus licenforte neglegentiam seu proditionem heredi possit obicere. Ab hoc autem litigiosi vocabulo hypothecas separari decernimus et in his hanc distinctionem tenere, ut si quidem speciales res mobiles vel inmobiles aut se moventes nominatim fuerint hypothecae suppositae, liceat quidem debiti quantitatem satisfaceret creditori. Si autem hoc debitor non fecerit, damus creditori licentiam, qui rem venditam suppositam habet, eandem rem vindicare, donec ei satis pro debito fiat. Haec autem praeci
Abbreviated transcription (Latin):
ũ smpsenti quidem iudices aro¬
stcdementia petierunt ut dubieta¬
leges nec nõ constitutiones supi
pontas aꝑtius explancm ut iam
bilem uł immnobilensesequen
mouẽtem. decuĩ dominio ca int̾px¬
titorem ⁊p̾sideñtem mõu̾et᷑ ut aũ
piudiciari. i couentionem aup
p̃ces prĩcip ioblatas ⁊ insinuatas
iudici ac ꝑ cum adirsano intpella¬
tionis cegnitas. In his enim casi¬
betiam pretitam cõstituticem
mansuetudimis nr̃e posthacuo¬
lumoptinẽ inqua scientes ngro¬
rãtes emptores decermmghec
te derehtigiosap̃edente pulsatu
contigñt ab hacluce recedẽ. hrdeᷤᷤ
autem eĩuelle diinsioemrerni
facẽsine aliquo o bstaculo lice¬
at eis hoc agẽ. quenim rec litigi¬

Expanded text:
senti quidam iudices a nostra clementia petierunt, ut dubietaleges nec non constitutiones super his positas apertius explanemus, ut iam bilem vel inmobilem seseque moventem, de cuius dominio causa inter petitorem et pessidentem movetur aut per iudiciariam conventionem aut per preces principi oblatas et insinuatas iudici ac per eum adversario interpellatoris cognitas. In his enim casibus etiam praeteritam constitutionem mansuetudinis nostrae posthac volumus obtinere, in qua scientes et ignorantes emptores discrevimus.te de re litigiosa pendente pulsatum contigerit ab hac luce recedere, heredes autem eius velle divisionem rerum facere, sine aliquo obstaculo liceat eis hoc agere. Quando enim res litigi
Abbreviated transcription (Latin):
uidicus aguntur⁊ absolũte me
omib inquib memoriaq̃dam
ta cõscribunt inhac magna ci¬
tatesm̃m aliis getib quib nos
a atq cosulatus ordine ⁊ reliqua
obsuatione intposita decirmetis.
inacdultata bec ualde cõstituunt.
Siquauõ apd orientis habitare¬
res aut apł alios boes obiuatio c

Expanded text:
udiciis aguntur et absolute in omnibus, in quibus memoria quaedam enta conscribunt sive in hac magna civitate sive in aliis gentibus, quibus nos a atque consulatus ordine et reliqua observatione interposita documentis inadulterata haec valde constituuntur. Si qua vero apud Orientis habitatores
Abbreviated transcription (Latin):
buquitps. inuidicus designant
cum incactis il⁊ antiquis litteis
ħdeclarant. obsuet inominiudi¬
cio. ut ꝑt illas littas antiquitatis
possit. ⁊ signaficare gestoru cp̃s.
ut no fatigentur requirẽte iot¬
pus. demerrantes expecter donec
romĩem quecumrq conpiat la¬
t̾as illam puĩtate lectunm S
siquideni reliq̃ cͥciam pr pͥscripti¬
tõem inc̾tarumlitt̾arum grece si¬
ntuccis. g̃cis litteris subditṗs.

Expanded text:
us in iudiciis designant, cum incertis illis et antiquis litteris hoc declarant, observetur in omni iudicio, ut post illas litteras antiquitatis possint et significare gestorum tempus: ut non fatigentur requirentes id tempus, deinde errantes expectent, donec hominem quemcumque comperiant litteras illas pro veritate lecturum. Sed si quidem reliqua etiam post praescriptionem incertarum litterarum graecae sint vocis, graecis litter
Abbreviated transcription (Latin):
sũt quidem forsam ⁊hocsiganfie¬
atiuaborum q̃ uolunt ṅtñnos
aliquidhorum. puriimꝰ. smaio¬
rẽ achiectioem eis in ponim ũ ex
maiorib expfectiõib eis tp̃ind̾
signetur curs. Siquis enimre¬
spexit ad uetustissuria ommu¬

Expanded text:
uidem forsan et haec significativa horum quae volunt, non tamen nos aliquid horum perimimus, sed maiorem adiectionem eis inponimus, ut ex maioribus et perfectioribus eis temporum designetur cursus. Si quis enim respexerit ad vetustissima om
Abbreviated transcription (Latin):
illo uecannir siũ quis etiam ad
seda principia resperĩt.exqͣuo pu¬
reromanorum nom̃ apdomne
corusem̃. reges eamͣ cõstituenit
ibmuł. iuma ⁊ille quidem ciui¬
tatemelificas. ille autemeami
legib ordinas⁊ exornans. Siue ⁊
tertia principia simimat quilibe̾t᷑
impu ces arem maximnim: auig¬

Expanded text:
illo vocamur; sive quis etiam ad secunda principia respexerit, ex quo pure Romanorum nomen apud homines coruscavit, reges eam constituerunt Romulus et Numa, ille quidem civitatem aedificans, ille autem eam legibus ordinans et exornans; sive etiam tertia principia sumat quilibet imperii, Caesarem maximum et Aug
Abbreviated transcription (Latin):
hrditatem stipulanturad quirt
brditati. Ac phoc etiam brdip̾ear
facto ad quiritur. ¶Siue aut̃
domino nue sibisrue consuosro
siue inponaliter ẜuus stipuletur
domino acquiritidemiuns ẽ.⁊ ĩ
hilibens quimnpotestate patris sͥ
etquib cais adquire possunt. Sr
cumfen i stipulatiõe contin̾ebit᷑¬

Expanded text:
hereditatem stipulatur adquirit hereditati, ac per hoc etiam heredi postea facto adquiritur. Sive autem domino sive sibi sive conservo suo sive impersonaliter servus stipuletur, domino adquirit. idem iuris est et in liberis qui in potestate patris sunt, ex quibus causis adquirere possunt. Sed cum factum in stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ suos bẽdes ptor ⁊ constitutiones
uocant ⁊ post legittimo: qͥuenũo
sunt agnatihiquos iraocumag̃¬
torumtam sup̃ dictasenatus cõr¬
sulta quam nr̃a hrexerit constitu¬
tiõpximos cognatos pretor uocat.
qua parte naturalis ceg̃tio specta¬
tur. ¶Lamagti capite dimimu¬
ti qui que cebĩ ꝑgenitisunt. exlege
emancipatis. ñ enam libens eoruz¬

Expanded text:
 suos heredes praetor et constitutiones vocant, et post legitimos quo numero sunt adgnati et hi quos in locum adgnatorum tam supra dicta senatus consulta quam nostra erexit constitutio proximos cognatos praetor vocat. Qua parte naturalis cognatio spectatur. nam adgnati capite deminuti quique ex his progeniti sunt, ex legeemancipatis, non etiam liberis eoru
Abbreviated transcription (Latin):
nis tmagitur cegꝑatisunt sibi
sid̃ ematii cogtu.Itaq omni¬
b istis excaꝑte conpetit bonorũ
possõ qua ꝓrimitatiᷤ nomine co¬
gnatiuocantur. ¶Hocloco ⁊ illḋ
neccĩo. admonẽdisums ag̃tio¬
nis quidem iure admitti aliq̃m
adbrditate ⁊ sidecimo gradus¬
iruis siue dedicto quo ptorlegi

Expanded text:
igitur cognati sunt sibi, sicut et matris cognatis. itaque omnibus istis ea parte competit bonorum possessio qua proximitatis nomine cognati vocantur. 5 4. Hoc loco et illud necessario admonendi sumus adgnationis quidem iure admitti aliquem ad hereditatem et si decimo gradu sramus, sive de edicto quo praetor legi
Abbreviated transcription (Latin):
bos etiam qui ꝑfeminisccus ꝑso¬
nas atransuso cognatione uin¬
guntur t̾nio gradu pximitanis c¬
entum bẽditatem. hoc ecdemgra¬
duma uocantur ¶Uulgo quesi¬
tonllumbre agnatua manifest
ẽ cõagnatõrum apatrecognatio

Expanded text:
os etiam, qui per feminini sexus personas ex transverso cognatione iunguntur, tertio gradu proximitatis entum hereditatem hoc eodem gradu vocantur. 4 3. Vulgo quaesitos nullum habere adgnatum manifestum est, cum adgnatio a patre, cognatio
Abbreviated transcription (Latin):
Npotestate nr̃a sunt liberi nostͥ s
mem iure eontinens. ¶us ant
potatis quod inliberos habem
Nulli cnim aliisunt homines
quitalẽ inliberos bant potate.
qualemꝰ nͣ os babemnaquugit
uxore eiꝰ nascitur .i. nepos tuus et
n eptis eque nitua sunt potesta
tua nascitintua potestate nonẽ.
s iupatris el.¬

Expanded text:
potestate nostra sunt liberi nostri, inem vitae continens. Ius autem potestatis, quod in liberos habemunorum: nulli enim alii sunt homines qui talem in liberos habeant potestatem qualem nos habemus. uxore eius nascitur, id est nepos tuus et neptis, aeque in tua sunt potestattua nascitur, in tua potestate non est, sed in patris e
Abbreviated transcription (Latin):
nuum auĩ castigandis pena nõ enĩ
oportet ees. qui cenonis pie meõ¬
rie cotempsunt᷑ logem ⁊ dudum
falsitatis hui fugianrpeas. Erit e
cure ꝑ tp̃s glosisum comitis sacͦ
uarmorum priuatorum hiuirei
hale puidentiam⁊ exigẽ penam ⁊
aferre etranio dumtale aliquidi
coni isum fuñt cognosoẽte etiã
ip̃o quia desuo fisco coplere debet
nisibrã rei rabiĩt cõpetentem ꝓ¬
uidẽtiam s bec quidem ĩ animĩst¬
torib deẽiinus quib publice. ⁊
nr̃is audiuntaũ m hac felicissima
cruitate aiimalus. sitale aliquid
cunicis aud erit ad huc uebem̃ti¬
orib affligim̃ penis. nꝑ omnem

Expanded text:
arum auri castigandis poena. Non enim oportet eos, qui Zenonis piae memoriae contempserunt legem et dudum falsitate huius fugiant poenas. Erit enim curae per tempus gloriosissimi comitis sacrorum nostrorum privatorum huius rei habere providentiam et exigere poenam et inferre aerario, dum tale aliquid commissum fuerit; cognoscente etiam ipso, quia de suo fisco compleret, nisi huius rei habuerit competentem providentiam. Sed haec quidem in administratoribus decernimus, quibus publicae et nostris audiunt aut in hac felicissima civitate aut in aliis, si tale aliquid cum eis audierint, adhuc vehementioribus affligimus poeni
Abbreviated transcription (Latin):
cõmcuint facile ad culpamue¬
damnamq iũ simile ẽ multi¬
oppinabile enĩgataabbis q̃ iam
posita sũt meden nõ ualgat qͣle d¬
damnuꝑ ẽagnitum ¶Debĩ sibi
quidamdicẽs abaliquo dumbo
ĩposuit reb sua potate presente.
nlło incingulo costituto. aũquo¬
bat publice portarilectumno si¬
nes neq deducedumdicensn
debitum ꝑcepit doneespõsorez
accep̾ nta Iamdefũctum t̾clitre

Expanded text:
on facile ad culpam vedam namque veri simile est multinopinabile emergat et ab his quae iam posita sunt mederi non valeat. Quale quiddam nuper est agnitum. Deberi sibi quidam dicens ab aliquo, dum homimposuit rebus sua potestate, praesente nullo in cingulo constituto aut quobat publice portari lectum non sinens neque deducendum dicens nisi debitum perceperit; donec sponsorem accepit et ita iam defunctum tradi te
Abbreviated transcription (Latin):
patiõib renmmarum qudius¬
sionum conp̃bensi adhanenecc̃i¬
tatem deponuntur oportet c̃os cã
cẽgruam qlegemitb inponẽ. Sa¬
nctimagitin cotestatic̃es quide
litium omnib mois apd̾ ip̃os fiel
admnisstores. sũmaĩoreᷤ sũ mio¬

Expanded text:
pationibus rerum nostrarumque iussionum comprehensi ad hanc necessitatem deponuntur, oportet consonam congruamque legem rebus imponere. Sancimus igitur, contestationes quidem litium omnibus modis apud ipsos fieri administratores, sive maiores sive mino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmitrit irut appellatiois nĩcdice
mois omnib ꝑseaudire negã. m
ullo alit̾agẽ presiite. s siquidt¬
ale fiat ip̃is qui. e amiministnͣ
tib. & librarum aur tormidaribꝰ
penam c̃õ filianus autem quitalẽ¬

Expanded text:
it. Et rursus appellationes iudices modis omnibus per se audire negotia, nullo aliter agere praesumente; sed si quid tale fiat, ipsis quidem administrantibus viginti librarum auri formidantibus poenam, consiliariis autem qui tale
Abbreviated transcription (Latin):
is omnib cõdempnani. Suo q̃r
moriẽte quodamcurea funꝰ peccetmr
nñs maior seq̃tin delictipenan ⁊
bisdem subeaceat q̃ preses infenl¬
exeis qui inuunte talealiquid q̃¬
dẽtiam bnte p̃cipue quidemgłosi¬
simo p̃fecto buifclicissime auita¬
tis. cui talium eñoationum cura
ẽ nncħominus autem ⁊ głosissioo
sactorumnrõ rum p̾toriorum p̃te¬
cco głosissimo magrd sacrorum
fficus. osportetemincomunb
existñtib et̃ naturam iniurus co¬
munem ẽẽ iudicib sup his ꝓbib¬
itoematq iundictam. his nom
solaac felicissima cuntate ualẽt¬
nob prracipatum ałium quide

Expanded text:
is omnibus condemnari. Si vero etiam moriente quodam circa funus peccetur nostris maior sequatur delictis poena, et iisdem subiaceat quae praesens infert lex eis qui in vivente tale aliquid qudentiam habente praecipue quidem gloriosissimo praefecto huius felicissimae civitatis, cui talium emendationum cura est, nihilo minus autem et gloriosissimo sacrorum nostrorum praetoriorum praefecto et gloriosissimo magistro sacrorum officiis. Oportet enim communibus existentibus contra naturam iniuriis communem esse iudicibus super his prohibitionem atque vindictam. His non in sola hac felicissima civitate valentnobis principatum alium quide