comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abendo. uł qͣdã uncia deformitate monstra dicun¬
tur. ab umane nat᷑e figurã resurrectionẽ reuo¬
cabiuit᷑. ita ut singulȩ anime singula sua cor pora
optineant: nullis coherentibꝰ ęciã que cũq coheren¬
tia nata fuerant s seor sũ sibi singłis sua mͣbra gestan¬
cib quib humani corporis cõplet᷑ integritas. Non atit¬

Expanded text:
abendo, quadam nimia deformitate monstra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestanbus quibus humani corporis complebitur integritas. Non p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃meret illata necessitas: paratus ꝓ miscd̃ia. semꝑ
currens ꝑuenia pat̃ et pastor popli ad se alienãs
causas transferans ce querelas: aut ꝓ parte mitiga¬
bat dolores compatiens aut quantũ posset ex toto
plificatus ꝓuec tibus: et iam diem beati sui transitꝰ
ita p̃dix̃ ut subdimus. Ante aliquos nã dies uo¬
cans ad se notarium imꝑat incubiculo supͣlectũ
suum scribere hoc tantum mͦ s nescientibus quĩto
familiari animȩ: abscondere ꝑtulit. Deniq eadẽ
die pꝰ ꝑactum pͣlium beatus migrans ad xp̃m. his
et consimi libus studiis dum iuxit occupatus et sẽꝑ
intentus fere octogenarius ꝑ orbem mirandus acti-
uicturus. uictor eualauit ad cȩlos regnante dñs¬

Expanded text:
premeret illata necessitas. Paratus pro misericordia, semper premeret illata necessitas. Paratus pro misericordia, semper currens pro venia pater et pastor populi, ad se alienas causas transferens et querelas, aut pro parte mitigabat, dolores compatiens, aut, quantum posset, ex toto plificatus provectibus, etiam diem beati sui transitus ita praedixit, ut subdimus. Ante aliquos dies nam vocans ad se notarium suum, imperat in cubiculum supra lectum suum scribere hoc tantummodo, quintofamiliari animae abscondere pertulit. Denique eadem die post peractum praelium beatus migravit ad Christum. His et consimilibus studiis occupatus, ac semper intentus, fere octogenarius per orbem mirandis actibuvicturus, victor evolavit ad coelos, regnante D
Abbreviated transcription (Latin):
lentlum fuit constantia. dum uelut ferri rigore¬
gelu indurata eius caro subsisteret. cum iudeli¬
cet saxa eadẽ frigus decrustaret. &e aquas in crus¬
tam uerteret. Qui cum siuis iuscerib sic dimica¬
ret &e uinceret. pene se ipsum obliuiscens. ac domes-¬
tico tormento suꝑato corꝑe. de se triumphũ in pace
factus marti adquirebat. Nam & se mutan¬
tibus clericis. sine uicissitudine ipse de cantandi
modulamina non finiebat. Deniq cumpene in
credibiliter dr̃ ħ quod scitur. t̾cia noctis hora
ingrediens eccłiam. non ẽ egressus ulterius psallẽ¬
tium ab ordine: donec clarescente iam die. decan-¬
tatus sollempnit᷑ cursus uniuersus consũmaret᷑
ex lianone. Tum uͦ si domum regrederetur fatiga¬
tus ȩtate uel frigore: aut illata eum diuersorũ
inquietabat suggestio: aut certe ab ipso require¬
batur ubi p̃beret suffragium. Ut ꝓrsus ad reqͥẽ
iͣclinanti uel paululum deqpuerelis occurrẽ
ponensq suas iniurias. ne uidelicet suggerent᷑e

Expanded text:
t constantia, dum velut ferri rigore induta caro subsisteret, cum saxa frigus decrustaret, et aquas in crustam verteret? Qui cum suis visceribus dimicaret et vinceret, pene seipsum obliviscens, ut domestico tormento, superato corpore, de se triumphum in pace, factus martyr, acquireret, ut se mutantibus clericis, sine vicissitudine ipse decantandi modulamina non finiret. Cum pene hoc incredibiliter dicitur quod scitur: quia tertia noctis hora ingrediens in ecclesiam, non est egressus ulterius psallentium ab ordine, donec, clarescente die, decantatus solemniter cursus universus consummaretur ex canone. Cum vero domum regrederetur fatigatus aetate, vel frigore, aut illata diversorum inquietabat suggestio, aut ab ipso requirebatur ubi praeberet suffragium, ut etiam ad requiem reclinanti, vel paululum de querelis occurrentponens suas injurias, ne suggerentem
Abbreviated transcription (Latin):
is ita celeber intentus officiis: non desiit p̃dicã¬
tis manifestari miraculis. Igitur quadam uicedũ
cibum fessus acciꝑet. ingrediente amando monacho
in fenile cum lumine. carbone decidente : fenum
ftãmna corripuit. et arida nutrimenta uorax ignis
allambit. Concurrentibus autem reliquis nec ta¬
men succurrentibus. ipse ꝓsiliens. rapta de foco cu-¬
cuma: ascendit suꝑfabricam concinens allelua.
Fundensq paululum aquȩ in signum crucis res-¬
tinxit mox incendia. Ac de manu scĩ imbre sedata
ẽ ignis unda quam multa uix extinguerent flumi-
na. Quod tamen postero die cuius insidiis actum
fuit hostis ipse confessus ẽ.¬

Expanded text:
is itaque celeber intentus officiis non desiit praedicandis manifestare miraculis. 13 Igitur quadam vice dum cibum fessus acciperet, ingrediente Amando monacho in fenile cum lumine, carbone decidente flamma faenum corripuit et arida nutrimenta vorax ignis adlambit. 14 Concurrentibus reliquis nec tamen succurrentibus, tardius ipse prosiliens rapta de foco cucuma, ascendens supra fabricam, concinens alleluia, fundens paululum aquae in crucis imaginem restinxit incendia ac de manu sancti imbre sedata est ignis unda, quam vix restinguerent flumina. 15 Quod tamen postero die cuius insidiis actum est hostis ipse confessus e
Abbreviated transcription (Latin):
caro. Anima non absq sensu et ratione ut apollina¬
ris neq caro. absq anima ut eunomius. s. anima cum
ratione sua. & caro cumsensibus suis ꝑ quos sensus
s. eternus ante scł̃a ads homo ex uirgine natus ẽ non amit¬
ut uult dionisius fons arrii. nichil inequale ut
arrius. nichil extraneum aut officiale alteri ut medo¬
nius nichil ꝑsuasione aut surreptione insertum ut
manicheus. nichil corporeum ut melito. et tertulli¬
anus nichil corporaliter efigiatum ut antropornos
creaturis in uisibile ut fortunatus. nichil moribus
uel uoluntate diuersum ut martion. nichil extrini¬
tatis e̾entia a dereaturarum naturã deductũ. ut pla¬
to et ttullianus: nichil officio singulare nec alteri
communicabile ut origenes. nichil confusum ut sa¬
bellus: s totum ꝑfectũ. quia totũ ex uno ⁊ unum
non tam̃ solitariũ ut p̃sumunt siluanus ce paxẽas
pentapolitana dampnabilis illa doctrina.

Expanded text:
caro. Anima non absque sensu et ratione, ut Apollinacaro. Anima non absque sensu et ratione, ut Apollinaris, neque caro absque anima, ut Eunomius; sed anima cum ratione sua, et caro cum sensibus suis: per quos sensus sed aeternus et Deus et homo ex virgine natus est, non amitut vult Dionysius fons Arii; nihil inaequale, ut vult Arius; nihil extraneum aut officiale alteri, ut Macedonius; nihil pervasione aut surreptione insertum, ut Manichaeus; nihil corporeum, ut Melito et Tertullianus, nihil corporaliter effigiatum, ut Anthropomorcreaturis visibile, ut Fortunatus; nihil moribus vel voluntate diversum, ut Marcion; nihil ex Trinitatis essentia ad creaturarum naturam deductum, ut Plato et Tertullianus; nihil officio sicommunicabile, ut Origenes: nihil confusum, ut Sabellius: sed unum perfectum, quia totum ex uno, et unum, non tamen solitarium, ut praesumunt Sylvanus et praxetos penthapolitana damnab
Abbreviated transcription (Latin):
ex homine hominis filius. ut ueritas geniti non
ad optione. non appellatione. s inutraq natiuitate
filii nomẽ nascendo haberet. et ẽẽt uerus ds̃. &e ue¬
rus homo. unus dĩ filius. Nongͦ duos xp̃os. neq du¬
dm̃ ce hominẽ unum filiũ credimus. quẽ ꝑpt̃ ea
tunigenitum dicimus. manentẽ induabus substã
lunt: s societate unitis. Ds gͦ hominẽ assumpsit
homo in dm̃ transiuit. non naturȩ uersibilitate:
sic̃ tertulliani ee apollinariste dicunt. s dĩ dig¬
natione. ut nec ds̃ mutaretur in humanã substãti¬
am assumendo hominẽ: nec homo in diunam glo¬
rificatus in dõ. Quia mutatio uel uersibilitas na¬
t᷑ͦe: & diminutionem. et abolitionẽ substãtiȩ facit.
Creditur a nobis sine confusione conuĩc ta trinitas.
sine seꝑatione distincta. Natus ẽ dĩ filius ex homi¬
carnem ex carne. sic̃ martianus. s uerus ds̃ ex
diunitate et uerus homo ex carne. Unus filius in
diuinitate uerbum patris et ds̃ in homine anima &e

Expanded text:
ex homine hominis Filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus et verus homo unus filius. Non ergo duos Christos, neque dum et hominem unum filium. Quem propterea et unigenitum dicimus, manentem in duabus substanlunt, sed societate unitis. Deus ergo hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sicut Apollinaristae dicunt, sed Dei dignatione: ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam, assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum: quia mutatio vel versibilitas naturae et diminutionem et abolitionem substantiae facit. Creditur a nobis sine confusione conjuncta sancta Trinitas, sine separatione distincta. Natus est ergo Dei Filius ex homicarnem ex carne, sicut Marcianus, sed verus Deus ex divinitate, et verus homo ex carne, unus Dei Filius, in divinitate Verbum Patris et Deus, in homine anima et
Abbreviated transcription (Latin):
esse. et filium. et sp̃m sc̃m. ꝑ atrem¬
ꝓ eo quod habeat filium. filium:
eo quod habeat pritrem. Spiritũ
sc̃m: eo quod sit ex patre et filio. ꝑater gͦ pͥncipiũ
cipis. Luisicut numquã ꝯ fut non dõ: ita nũq̃¬
fuit non pater. Aquo filius in effabilit natus. aqus
sp̃t sc̃s non natus quia nonẽ filius neq ingenitus
quia non ẽ. pat. nec factus sp̃c sẽs: quia nonex nicli¬

Expanded text:
Patrem et Filium et Spiritum sanctum. Patre eo quod habeat Filium, Filium eo quod habeat Patrem; Spiritum sanctum eo quod sit ex Patre et Filio. Pater ergo principium is: qui sicut nunquam fuit non Deus, ita nunqfuit non Pater. A quo Filius natus: a quo Spiritus sanctus non natus, quia non est Filius: neque ingenitus, quia non est Pater: nec factus Spiritus sanctus, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatas t̾ras posteris reliquerunt. & ne deprecitis
loquar que licet cuiq non credere. si hodie ꝑgentes płos¬
q predicatar in pͥncipio erat u̾bũ. ⁊tierbũ erat apud
dm̃ &. as̃ erat uerbum. hoc erat in pricipio apud
dmͣ. Om̃ia ꝑipsum factasunt. ⁊ sine ipso factumẽ ni-¬
chil. Si ad hoc ꝑcipiendũ. diligendũ. ꝑfruendũ. ut ani¬
ma sanetur. ⁊ tante iuci auriende m̃tis acies conualescat.
dicitur auaris nolite condere uobis thes auros int̾ra
ubi tinea irubigo ert̾minat. iubi fures effodiunt et
furunt᷑. s thes auritate uobis thes auros incęlo. ubi

Expanded text:
inluminatas terras posteris reliquerunt; et ne de prae teritis inluminatas terras posteris reliquerunt; et ne de prae teritis loquar, quae licet cuique non credere, si hodie pe gentes populosque praedicatur: in principio erat uerbum et uerbum erat apud s erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Si ad hoc percipiendum, diligendum, perfruendum ut anima sanetur, et tantae luci hauriendae mentis acies convalescat, dicitur avaris, Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et aerugo exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate vobis thesauros in coelo, ub
Abbreviated transcription (Latin):
atq dĩ sapientia ab ipsa rerũ natura exceptũ. nec homi¬
num magisterio. s intima illuminatione ab incunabu¬
lis illustratũ. tanta onestaret grͣa. tanta firmitate ro¬
boraret. tanta deniq magestate sub ueheret: ut om̃ia
contẽpnendo q̃ praui homines cupiunt.: iom̃ia ꝑpeciendo
q̃ horrescunt. & om̃ia faciendo q̃ mirant᷑: genꝰ humanum
adt̾a salubrẽ fidẽ sũmo amore atq auctoritate conu̾teret.
Dehonorib uͦ eiꝰ frustra se c̃suli cũ facile possit existima¬
ri quanti honores debeantur sapientie dei. qua ges¬
tante ille ⁊gu. bernante ꝓuera salute g̾neris huma
tur. Que si factasunt. silit̾is moni m̃tisq celebrantur.
si ab una regione terrarũ inqua sola unus colebat᷑ ss.
iubi talẽ nasci oportebat. ꝑ totũ orbẽ tͣrarũ missi
electi uiri uirtutib atq sermonib aiuini amoris in¬
cendia concitar̃.si confirmata salub̾rima discipłina

Expanded text:
atque sapientia ab ipsa rerum natura exceptum nec homiatque sapientia ab ipsa rerum natura exceptum nec hominum magisterio, sed intima inluminatione ab incunabulis inlustratum tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta denique maiestate subueheret, ut omnia contemnendo quae praui homines cupiunt et omnia perpetiendo quae horrescunt ei omnia faciendo quae mirantur genus humanum ad tam salubrem fidem summo amore atque auctoritate conuerteret de honoribus uero eius frustra se consuli, cum facile possi existimari quanti honores debeantur sapientiae dei, qua gestante ille et gubernante pro uera salute generis humantur. quae si facta sunt, si litteris monumentisque cele brantur, si ab una regione terrarum, in qua sola unus cole batur deus et ubi talem nasci oportebat, per totum orben terrarum missi electi uiri uirtutibus atque sermonibus diuin amoris incendia concitarunt; si confirmata saluberrima disci plina
Abbreviated transcription (Latin):
ñ crederent. e̾e. homines cũ ipsa uere sũmeq sit: cẽta
nasci. occidere. fluere. labi. i tam̃ inquantũ sunt: ab illo
gtͣno dõ peiꝰ ueritatẽ fabricata constare. inquibus aĩe¬
tantũ rationali ⁊ incellectuali clatũ. ut eiꝰ etͣ̃nitatis concẽ¬
reri: S dũ nascentiũ atq transeuntiũ rerũ amore ac dolos
e̾e aliqitid quod neq istis uideat᷑ occłis. nec ullo phantas¬
mate cogitetur: sed m̃te sola & incelligentia cerni queat.
Cñ hec gͦ amagistro sibi ꝑsuaderent᷑. si ex eo quereret ille
aiscipłs. utrũ siquisquã existeret uir magnus atq
diuinus. qͥtalia ppłis ꝑsuaderet. credenda salte̾. si ꝑciꝑe
non ualerent: ut si quipossent ꝑctpere. non prauis opini¬
onib multitudinis inplicati uulgarib obruerent᷑ errori
eũ diuinis honorib dignũ udicaret: responderet credo
ille. non posse hoc ab hͦ mine fieri. nͥ quẽ forte ipsa dĩ uircͥ

Expanded text:
non crederent esse homines, cum ipsa uere summeque sit; cetnon crederent esse homines, cum ipsa uere summeque sit; cetnasci, occidere, fluere, labi; et tamen in quantum sunt, ab illo aeterno Deo per ejus veritatem fabricata constare: in quibus anitantum rationali et intellectuali datum est, ut ejus aeternitatis contemreri; sed dum nascentium atque transeuntium rerum amore ac doloreesse aliquid, quod nec istis videatur oculis, nec ullo phantasmate cogitetur, sed mente sola et intelligentia cerni queat: cum haec ergo a magistro sibi persuaderentur, si ex eo quaereret ille discipulus, utrum si quisquam existeret vir magnus atque divinus, qui talia populis persuaderet credenda saltem, si percipere non valerent, aut si qui possent onibus multitudinis implicati uulgaribus obruerentur erroribus, eum diuinis honoribus dignum iudicaret: responderet, credo, ille non posse hoc ab homine fieri nisi quem forte ipsa dei uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
fidentissime dixerĩ. pace horũ om̃iũ qͥ eorũ librosꝑiu¬
cacit᷑ diligunt. xpͣianis tẽporib q̃nã religio potissimũ
tenendasit: & q̃ adueritatẽ ac beatitudinẽ uia nͣsit dubi¬
tanda. Si enĩ plato ipse uiueret. ⁊ me int̾ragante non
aspernaret᷑ uł pociꝰ siquis eiꝰ discipłs eoipso tẽpore quo
uiuebat. cũ sibi ab illo ꝑsuadẽtur ñ corporeis occłis s
pura m̃te ueritatẽ uideri. cuiq̃cũq anima inhessit¬
set. eã bãm fieri atq ꝑfectã adqͣm ꝑcipiendã nichil
magis impedire quã uita libidinibꝰ deditã. ⁊ falsas
in magines rerũ sensibiliũ qͣ nobis ab hoc sensibili mũdo
ꝑcorpꝰ impressȩ uarias opiniones erroresq generarẽt.
qũa obrẽ sanandũ e̾e̾. animũ ad intuendã incõmuta¬
bilẽ rerũ formã. & eodẽ mͦ sẽꝑ sehabentẽ atq undiq
sui similr̾ pulcritudinẽ. nec distent̾a locis. nec tẽpore
uariatã. sed unũ atq ide̾ om̃i exparce seruantẽ. quã

Expanded text:
identissime dixerim pace horum omnium, qui eorum libros peruicaciter diligunt, christianis temporibus quaenam religio potissimum tenenda sit et quae ad ueritatem ac beatitudinem uia non esse dubitandum. si enim Plato ipse uiueret et me interrogantem non aspernaretur, uel potius si quis eius discipulus eo ipso tempore quo uiuebat, cum sibi ab illo persuaderetur non corporeis oculis, sed pura mente ueritatem uideri; cui quaecumque anima inhaesisset, eam beatam fieri atque perfectam; ad quam percipiendam nihil magis impedire quam uitam libidinibus deditam et falsas imagines rerum sensibilium, quae nobis ab hoc sensibili mundo per corpus impressae uarias opiniones erroresque generarent; quam ob rem sanandum esse animum ad intuendam incommutabilem rerum formam et eodem modo semper se habentem atque undique sui similem pulchritudinem, nec distentam locis nec tempore uariatam, sed unum atque idem omni ex parte seruantem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
iunũ dm̃ quererent. quẽ solũ supra m̃tes nr̃as ẽẽ. ⁊ a
quo ome̾m animã et totũ istũ mũdũ fabricatum¬
postea suauiꝰ ad legendũ quã potenciꝰ ad ꝑ suadendum
scrꝑsit plato. Non eñi sic isti natierant: ut ppłoꝵ suoꝵ
opinionẽ aduerũ cultũ ueridei asimulacrorũ suꝑti¬
cione atq ab huiꝰ mũdi uanitate conu̾terent. Itaq
nipse socrates cũ ppło simulaera uenerabatur & post eiꝰ
dĩpnationẽ mortẽq nemo ausus ẽ uirare ꝑcanẽ. nec

Expanded text:
et unum Deum quaererent, quem solum supra mentes nostras esse, et a et unum Deum quaererent, quem solum supra mentes nostras esse, et a quo omnem animam et totum istuPostea suavius ad legendum, quam potentius ad persuadendum scripsit Plato. Non enim sic isti nati erant, ut populorum suorum opinionem ad verum cultum veri Dei, a simulacrorum superstitione atque ab hujus mundi vanitate converterent. Itaque et ipse Socrates cum populo simulacra venerabatur, et post ejus damnationem mortemque, nemo ausus est jurare per canem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
Socrates tam̃ audatio ceteris fuisse ꝑibetur: iu¬
et qͥcquid iuraturo ẽet. inꝑintu. et quasi¬
ad manũ occurrisset. Credo intelligebat
qualia cs̃iq eꝑa naturȩ que ad ministrante diuina
ꝓuidentia gignerentur. multo quã hominũ et quo¬
rũlibet opificũ ee. meliora. udeo diuinis onorib
digniora quã ea q̃ intemplis colebantur: non quo
uere lapis ⁊ canis e̾ent colenda sapientib. set ut
hoc modo intelligerent quipossient tanta suꝑsticio¬
ne demersos. ee. Nomines. ut emergentib hic eet
tam turpis demonstrandus gradus: ad que̾ ꝑuenire
sipuderet uiderent quanto magis puden dũ ee̾t
inturpiore consistere. simul ⁊llos qui mundũ
istũ uisibilem summum dm̃ ee̾. opinabantur.¬
admonebat turpitudinis sue. docens eͥe. consequeᷤᷤ
ut qui libet lapis tãqͣm sũmi dĩ parcicła uire colẽ¬
retar. Quod si erecrarentur. mutarent sententiam.

Expanded text:
Socrates tamen audacior caeteris fuisse perhibetur, iuSocrates tamen audacior caeteris fuisse perhibetur, iuet quicquid iuraturo quasiad manum occurrisset. Credo, intelligebat qualiacumque opera naturae, quae administrante divina providentia gignerentur, multo quam hominum et quorumlibet opiticum esse meliora, et ideo divinis honoribus digniora, quam ea quae in templis colebantur. Non quod vere lapis et canis essent colenda sapientibus, sed ut hoc modo intelligerent qui possent, tanta superstitione demersos esse homines, ut emergentibus hic esset tam turpis demonstrandus gradus, ad quem venire si puderet, viderent quanto magis pudendum esset in turpiore consistere. Simul et illos qui mundum istum visibilem, summum Deum esse opinabantur,admonebat turpitudinis suae, docens esse consequens ut quilibet lapis tanquam summi Dei particula jure coleretur. Quod si exsecrarentur, mutarent sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
inuera religione sit constituta. qua unus
ds̃ colitur. et purgatissima pietate cognoscitur pͥn-¬
cipium naturarum om̃ium. aquo uniuersitas oĩs
et inchoatur. et ꝑficitur. & continetur: hinc eui¬
dentius error dep̃henditur eoꝵ popłoꝵ qui mul¬
tos dõs colere quam unum uerum dm̃ ⁊ dñm
om̃ium maluerunt. quod eoꝵ sapientes quos
philosophos uocant. scolas habebant dissentiẽ¬
tes: et templa cõmunia. Non enim uel popłos
uł sacerdotes latebat de ipsorũ deorũ natura quã di-¬
uersa sentirent: cũ suã quisq opinione publice ꝓfi¬
teri nonformidaret. atq om̃ib siposset ꝑsuaderet
moliretur. Om̃s tamen cũ sectatorib suis diuersa
⁊ ad uersa sentientib ad sacra cõmunia nullo ꝓiben¬
te ueniebant. Non nunc agitur quis eoꝵ sense
rit uerius: s certe illud satis quantũ mͥ uidetur
apparet. aliud eos in religione suscepisse cũ ppło.
et alius eodem ipso ppło audiente defendisse pͥuatim.

Expanded text:
in vera religione sit constituta, qua unus s colitur, et purgatissima pietate cognoscitur principium naturarum omnium, a quo universitas et inchoatur et perficitur et continetur: hinc evidentius error deprehenditur eorum populorum, qui multos deos colere. quam unum verum Deum et Dominum omnium maluerunt, quod eorum sapientes, quos philosophos vocant, scholas habebant dissentientes et templa communia. Non enim vel populos vel sacerdotes latebat, de ipsorum deorum natura quam diversa sentirent, cum suam quisque opinionem publice profiteri non formidaret, atque omnibus, si posset, persuadere moliretur; omnes tamen cum sectatoribus suis diversa et adversa sentientibus, ad sacra communia nullo prohibente veniebant. Non nunc agitur, quis eorum verius senserit; sed certe illud satis, quantum mihi videtur, apparet, aliud eos in reliet aliud eosdem ipso populo audiente defendisse priuatim.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. qui seminat in spu: de sp̃u metet uitam etͣnã. Pici¬
tur suꝑbis. qui se eraltat humiliabitur. & qui se humi¬
liat exaltabitur. ¶r iacundis. accepisti a lapam: para
intrauos ẽ. dr̃ curiosis. nolite querere que uidentur:
s que iudentur. que eñi uidentur tẽporalia sunt. que
autẽ non uidentur ȩtͣna. Postremo dr̃ om̃ib. Noli-¬

Expanded text:
tet vitam aeternam : dicitur superbis, Qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur : dicitur iracundis, Accepisti alapam, para intra vos est : dicitur curiosis, Nolite quaerere quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur
Abbreviated transcription (Latin):
passione ds. nec pati potuit nec teneri: ẜ quendam
de diabolo ꝑassumptum hominem egit triumphũ
cum in ligno materiam carnis inponens. eum sine
siu iiuria ꝑ hominem suꝑauit. qui homuinẽ cum
contrac tum ꝑ hominẽ tollerrtur. ab ilo. t denir¬
suero lonis incipet quem pͥmutesuule fi des ur¬

Expanded text:
a nec pati potuit, nec teneri: sed quemdam de diabolo per assumptum hominem egit triumphum, cum in ligno victoriam carnis imponens, eum sine sui injuria per hominem superavit, qui hominem cum contractum per hominem tolleretur, et ab illo fides resurrectionis inciperet, quem primum resurgere debui
Abbreviated transcription (Latin):
torum uolumina. testari eius diuinitatem et cru¬
sapientissimũ ꝑhibetis cum de reuelanda xp̃i maies¬
tate loqueretur. his uerbis etiam signum illius in¬
timauit futurũ. astruens dm̃ ciuius signum cirtũ¬
datum ẽ et decusatum. Sibille ꝑinde pduuna ut
aseritis carmina ꝓpetatem scĩ nominis ꝑsonarunt
cum dignitare natur. Is ec eadem dim pꝰ ea uno
uersu crucemq signauit quam nos erroneis dispu¬
tationibus refutatis p̃dictũ poema ita ponens¬
s elix ille as qui ligno pendet ab alto. Uide dis¬
putantibus quidem uerbis exp̃sam utriusq cõ¬
fessionem. Ille futurum designat. hęc felicem uocat
Quos tamẽ non iecirco sequi conuenit: quia his
ꝑsompnium ueram sapientiam loqui aliquando
etiam ur̃i loquerentur auctores. Qui cum pene in
om̃bus falsi si nt. in hoc ꝓbabilius errauerunt.

Expanded text:
torum volumina testari ejus divinitatem, et crusapientissimum perhibetis, cum de revelanda Christi majestate loqueretur, his verbis etiam signum illius intimavit, futurum astruens Deum, cujus signum circumrotundatum et decussatum est. Sibyllae perinde praedivina, ut asseritis, carmina proprietatem sancti nominis personarunt cum dignitate naturae: haec eadem Deum postea uno versu crucemque signavit, quam vos multis disputationibus refutatis, praedictum poema ita ponens: Felix ille Deus, ligno qui pendet ab alto. Vide distantibus quidem verbis, expressam tamen utriusque confessionem. Ille futurum designat, quia manifestandum Quos tamen non idcirco consequi convenit, quia his velut per somnium veram sapientiam loqui aliquando i Filium etiam vestri loquerentur auctores, qui cum pene in omnibus falsi sint, in hoc probabiliter erraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut credi uibes manens in homine ds̃ p̃stitit: num¬
quid suscipere & pati crucẽ debuit: Aut quã ob
cauisam alios erepturus a morte. etiam ipse morte
non carutto n uel certe quomͦ aliis ꝓderit qui si¬
bi ꝓdesse non potuit sum in sua liberatione eciã¬

Expanded text:
ut credi studes, manens in homine Deus praestitit, numquid suscipere et pati crucem voluit? aut quam ob causam erepturus a morte alios, morte non caruit? vel quemadmodum aliis proderit, qui sibi prodesse non potuit? cum in hoc magis fide
Abbreviated transcription (Latin):
cabuli inuocatione conterritos. xp̃m dm̃i ce dĩ filium
non negare. ac uelut reos cum tormentã seuiunt.
questionum quod non placeat dicere sed quod ex-
gatis diis saltem ur̃is credite: aut si ult̾ius pudor
non est. negent certe homines quod etiam demones

Expanded text:
cabuli invocatione conterritos Christum Deum et Dei Filium non negare, ac velut reos cum tormenta saeviunt quaestionum, non quod placeat, dicere; sed quod extogatis, diis saltem vestris credite; aut si alterius pudor non est, negent homines quod etiam daemones
Abbreviated transcription (Latin):
ed diligentius consid̾ata ueritate cũ aliud nichilsit
errare. qũa uerũ putare qđ falsũ ẽ. falsũq q̃ uerũ
ẽ. Uł certũ hab̾e ꝓ incerto. incercũ ue ꝓcerto: siue falsũ.
siue sit uerũ: idq tã sit in animo deforme atq ĩ decens
ꝗꝙͣ pulerũ ⁊ decorũ eẽ sentimus. uł in loquendo. ł in as
ista qͣ uiumus: qđ ei ñnumꝗͣ. ut ñ amittat᷑. error est
necessarius. Absit ut talis sit illa uita. ubi animȩ nr̃ȩ
ipsa ueritas uita ubi nemo fallit. fallit᷑ nemo. hic aut̃
natura refugit falsitatẽ. ⁊ quantũ potest deuitat erro¬
rẽ: ut falli nolint ȩciã qͥcumq amant fallere. Nõ enĩ
sibi qͥ mentit᷑ uidecur errare. s aliũ in errorẽ mittere:
credentẽ sibi. R in ea re qͥdẽ ñerrat ꝙͣ mendatio conte-¬
git. si nouit ipse qͥd uerum sit. s in hoc fallit̾ q̃ putat
sibi suũ ñ ob ẽẽ mendatiũ. cũ magis facienti ꝗͣ patienti
obsit om̃e peccatũ. Uerũ hic difficillima ⁊ tenebrosissi

Expanded text:
ed diligentius considerata veritate, cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
llia. tota cõfiteret᷑ eccłia. quȩ imita̾s eiꝰ matrͣe
cotioie parit mẽbra eiꝰ. ⁊ uirgo ᷑. Lege si placet de uir¬
ginitate sc̃ȩ mariẜ meas literas ad illustr̃e ui¬
rũ quẽ cũ honore ac dilectione nomino uolusi.¬

Expanded text:
ria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem ria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusi
Abbreviated transcription (Latin):
non possĩt. quis em̃i hoc solũ cõgruentib er.¬
plicet u̾b qd ilbũ caro factũẽ ⁊ habitauit in
nobis. ut crederemꝰ ĩ dĩ patris om̃i potentis
unicũ filiũ natũ desp̃u sc̃o. & uirgine
alasia. Ita quippe u̾bũ caro factũ ẽ.¬
adiuinitate carne suscepta: non incarne diuini
tate mutata. Carne̾ quippe hic homine̾ debe¬
iꝰ acciꝑe a parte totũ significante locutione
om̃is caro. idẽ. om̃is homo. Na nichil nat᷑ȩ huia-¬
nȩ in illa susceptione fas÷ dicere defuisse: s ua¬
turȩ ab om̃i paeccati nerł om̃i mͦ libere. Nonqua¬
lis deutroq seru nascit᷑ ꝑcõcupiscentiã carnis
cũ obligatione delicti: cuiꝰ reatus ꝑregeneratio¬
nẽ deluit᷑. s qualẽ deuirgine nasci oportebat. quẽ
fides matris noͣlibido cõceꝑat. quo si ł nascente
corrũ peret᷑ eiꝰ integritas: ño ĩa ille de uirgine
nasceret᷑. eũq falso qd̾ absit natũ de uirgine aia¬

Expanded text:
sic dicit : Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est ut habitaret in nobis: ut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium, natum de Spiritu sancto et Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum edivinitate carne sutate mutata. Carnem quippe hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione, omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Ma
Abbreviated transcription (Latin):
s eos quod forinsecꝰ selaualunt. intꝰ aut̃ inpina ⁊iniqͥ¬
taite pleni erant. admonẽs quandã elemosinã quã
abi homo debet pͥmitꝰ dare. ũt̾iora mundare.
Ueruntam̃ ĩ quid quod suꝑt oate elemosinã nec
ce omia mũda sunt uob̾. Ie ĩde ut ostenderet¬

Expanded text:
saeos, quod forinsecus se lavabant, intus autem rapina et iniquitate pleni erant, admonens quadam eleemosyna, quam sibi homo debet primitus dare, interiora mundari: Verumtamen, inquit, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ehis eñi dictũ ÷ qd ꝑ igne̾ salui erunt. qm̃
fundam̃ti merito ñ ꝑibt̃. sic÷ intelligendũ :
ut his manifesti s ñ inueniat᷑ eł. c̃trariũ ligna qͥrxe.
⁊ fenũ. ⁊ stipula. n̾ab surde accipi possũt rerum
scłariũ. quã uis licite c̃cessarũ tales cupiditates.
ut amitti sine dolore ñ possĩt animi. Cũ. atiͣt iste
dolor urit. si rp̃s incorde fundam̃ti hab& locũ.
id ÷ ut ei nichil ante ponat᷑. ⁊ malit homo quita¬
n dolore urit᷑ reb qͣs ita diligit magis carere
qͣm xp̃o ꝑ ignẽ fit saluus. Si aut̃ res eiꝰ modi
tẽporales ac scłares. tẽpra tẽ ptacionis maluerit cene

Expanded text:
his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum est, ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis carere quam Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tene
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinã. ⁊ ecce om̃ia mundasũt uobis. Ita ne
ħ intellecturi sumꝰ. ut phariseis ñ habentib fi¬
dẽ xp̃i.etiã si ñ ineu̾ crediderit nec renati
mosinas dederit. sic̃ isti eas dandas putant cũ sĩt
ĩmũdi om̃s quos ñ mundat fides xp̃i. Nequascͥp¬
tũ ÷. Mũdans fide corda eoꝵ. Et dicat apłs. In mũ¬

Expanded text:
obis . » Itane hoc intellecturi sumus, ut Pharisaeis non habentibus fidem Christi, etiam si non in eum crediderint, nec renati tum si eleemosynas dederit, sicut isti eas dandas putant? cum sint immundi omnes, quos non mundat fides Christi. De qua scriptum est: Mundans fide corda eorum. » Et dicat Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
na qualia qui agunt regnũ dĩ nͣpossidebũt quo¬
In meliꝰ ÷ qͥppe uita mutanda ⁊per elemosinas de
peccatis pͣt̾itis ÷ ꝓpiciandus deus. Nõ adh oc emͣ¬
dus quodam᷑ ut ea semꝑ liceat impune cõmit¬
tere. Nemini em̃ dedit latam̃tũ peccandi. quã¬
uis miserando deleat ĩa facta peccata. siñ satis¬
sine quib hec uita ñducitur cotidiana ora¬
tio fideliũ satis facit. Eorũ ÷ eñi dicere. patͣ nͣr
ques incelis: qui iã patͥ tali regenerata stͣ ex
aqua ⁊ spr scõ. delet om̃ino hec oratio: minima

Expanded text:
ebunt, quoIn melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus; non ad hoc emendus quodam modo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi : quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satissine quibus haec vita non ducitur, quotidiana fidelium oratio satisfacit. Eorum est enim dicere, Pater noster qui es in coelis, qui jam Patri tali regenerati sunt ex aqua et Spiritu . Dele
Abbreviated transcription (Latin):
huꝰ modi peccata: ⁊ alia. licet his minora que fi¬
unt uerborũ ⁊ cogitationũ offensioneb. apło ia¬
cobo conficente ac dicente. in multis offendimꝰ
om̃s. oportet ut cotiore crebroq oremꝰ eltͣm ad ꝙ
aicamꝰ dimit ce nobis debita nr̃a nec ineo queoie¬

Expanded text:
hujusmodi peccata et alia licet his minora, quae fiunt, verborum et cogitationum offensionibus. Apostolo Jacobo confitente et dicente: In multis enim offendimus omnes , oportet ut quotidie crebroque oremus Dominum, et dicamus: Dimitte nobis debita n
Abbreviated transcription (Latin):
dicia habetis uobiscũ. Et ne quis ita hoc excu¬
saret.⁊ dicẽt. iustum se hab̾e negociũ: s imqͥta¬
tatẽse pati quam uelit a se iuidiqiũ sententia
remoueri. continuo talibꝰ cogitationibꝰ oceurit.
atq ait. Quare ñ magis iniquitatẽ patimini᷑
quare ñ pociꝰ fraudamini: Ut ad illud redeaturꝰ do
minus ait. Si quis uoluerit tunicã tollere ⁊iu
dicio tecũ contendere: dimitte illi ⁊ pallium.
Et alio loco. Qui abstulerit inquit tua: noli
repetere. P roibuit itaq suos de scłaribus reb
cũ aliis habere iudiciũ. ex qua doctrina a¬
płs dic̃ ẽẽ.delictũ. Tam̃ cũ sinit in eccłia talia

Expanded text:
a possetis servare, et ne quisquam ita hoc excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati quam vellet a se judicii sententia removeri, continuo talibus cogitationibus atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Et alio loco: Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis habere judicium; ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum . Tamen cum sinit in Ecclesia talia
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. Mũdate quȩintꝰ fũt: et quȩ foris s̃ mñda er̃t.
Seo neistas elemosinas quẽ fi unt qe fruetib
t̃re repuisse uideret᷑. hee inq̃uit opor tuit face¬
id udiciũ. ⁊ Raritatẽ dĩ ulla no omittere.
id ÷ elemosinas fructuũ t̾renorũ. Nõ gͦ se fal¬
lat. qui ꝑelemosinas ꝗͣ. libet largissimas frue
emere existimãt ĩ facinoꝵ in manitate ac fla¬
giciorũ neqͥtia ꝑmanendi. Nonsolũ eñi hec
faciũt: s ita diligũt ut ineis sẽ ꝑ optent tã¬
tũ si possint impune uersari. qui auͣt dili¬
git iniquitatẽ odit animã suaͣ. & qui odit
animã suã: ñ÷ misericors s crudelis. Dilige̾¬
do eã quippe scdm scłm. odit eã. scdm dm̃
Si ergo uellet dare elemosinã. ꝑ quã illi
qui ñ eget. Idõ dictũ. Misericordia eiꝰ pͣue
U E sunt aut̃ leuia. quȩ grauia pẽccata.
ñ humano s diuino sunt pensanda ui¬
dicio. Uidemꝰ eñi que dã ab ipsis qͦ apłisa
ignoscendo fuisse conceissa quale illud÷ qd̃

Expanded text:
« Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt: » sed ne istas eleemosynas, quae fiunt de fructibus terrae, respuisse videretur: « Haec, inquit, oportuit facejudicium et charitatem Dei; et illa non omittere , » id est eleemosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas quamlibet largissimas fructemere existimant in facinorum immunitate ac flagitiorum nequitia permanendo. Non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt, ut in eis semper optent tantum si possint impunegit iniquitatem, odit animam suam , et qui odit animam suam, non est misericors, sed crudelis; diligendo eam quippe secundum saeculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vellet ei dare eleemosynam, per quam munda qui non eget. Et ideo dictum est: Misericordia ejus praeuae sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque apostolis ignoscendo fuisse concessa, quale illud est quod
Abbreviated transcription (Latin):
cor de aimittit. nullomͦ eristimet adnͣo sua pac¬
cita dimitti: qm m̃tiri ueritas ñ potest. Quẽ uͦ
euangłii lateat auditorẽ siue sectorẽ. qͥs dĩrerit
ego sũ ueritas: Qui cũ aocuiss orationẽ haneaiea
positĩ sentenciã uehemͣt᷑ cõm̃diuit dice̾s. Sreñ
dimiseritis hominib peccata eoꝵ. dimitt̾et uob̾

Expanded text:
corde dimittit, nullo modo existimet a Domino sua peccorde dimittit, nullo modo existimet a Domino sua peccata dimitti; quoniam meEvangelii lateat auditorem, sive electorem quis dixerit: Ego sum veritas? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens. Si enim dimiseritis ho
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ dĩ. quo quidẽ se debet om̃is fidelis ex¬
tendere. ilimanũ animũ adhunc affectũ orãdo
am̃ secũq agendo dictindoq ꝑducere: tam̃
quia hoc tã magnũ bonũ dante multitudi¬
nis ñr quãtũ credimꝰ ei audiri cũioratione
dr dimitte nobis debita nr̃a. siẽ. ⁊ nos dimit
timꝰ debitoribuᷤmͣis: ꝓcul dubio uerba spon¬
sionis huiꝰ ĩplent᷑. Si nomo qui ñdũ ita ꝓficit
ut iã diligat immicũ. tam̃ quando rogat᷑ abh
nomine qui peceauit ĩ euͭ ^ i mitat dimit̾tit ex
corde. quia etiã sibi roganti uult. utiq dimitti
cũ orat idicit. sic̃ mnos dimittimꝰ debitoribus
nris. Io÷ sic dimit te debita mͣa rogint̾ibiis nob̾.
Iã uͦ qui eũ inquẽ pecciuit̾ homine̾ rogat. si
peccato suo mouet᷑ ut roget. ñ aohue. depucan¬
dus inimicꝰ. ut eũ diligere sit difficile. sic̃ dif¬
ficile erat. quando inimicieias ȩxercebat.: A uis¬
quis aũt roganti et peccati sui penit̾enti ner

Expanded text:
filiorum Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando m, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debitimus debitoribus nostris , procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ei ex corde, quia etiam sibi roganti vult utique dimitti cum orat et dicit: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , id est, sic dimitte dehita nostra rogantibus nobis, Jam vero qui eum, in quem peccavit, hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ętiã quidat ueniã peccãti elemosinã
dit. & qui em̃dat uerbere in quo potestas da
tur. ł cohercet aliqua disciplina: ⁊tamͣ peceatũ
eiꝰ quo abillo lesus aut offensus: dimitcit ercor¬
de ł orat ut ei dimittat᷑. nͣsolũ ineͦquod dimitat
at q orat. uerũ ȩtiã in eo quod corripit ialiqua
emͣdatoria pena plectit. elemosinãdat: quia
inuitis ꝗͣ do eoꝵ consulit᷑ utilitati nõuolunta¬
ti: quia ipsi sibi inueniuntur. ẽẽ. inimici.
Amici uero illoꝵ pociꝰ illi quos inimicos putant.
ireddunt errando mala probonis. cum reddere
mala xp̃i anꝰ nondebeat nec ꝓmalis. Mulda ita¬
q sunt genera elemosinarũ. Quecũq faci¬
mꝰ adiuuamur. ut dimittant᷑ nobis nr̃a pec¬
cata. S ea nichil÷ maius qua excorde dimitti¬
mus q in nos quisq peccauit. Minus eni magnu̾t
erga eũ ee̾. beniuolũ. siue ętia̾ beneficũ: qui tibi
nichil male fecerit. Illud multo grandius ⁊ mag̃¬

Expanded text:
rum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbo eum in quem potestas ei datur, vel coercet aliqua disciplina; et tamen peccatum ejus quo ab illo laesus est vel offensus, dimittit ex corde, vel orat ut dimittatur ei, non solum in eo quod dimittat atque orat, verum etiam in eo quod corripit et aliqua emendatum poena plectit, eleemosynam dat, quia invitis, quando eorum consulitur utilitati non voluntati, quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant, et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala Christianus non debeat, nec pro malis . Multa itaque sunt genera eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nobis decis. Sed ea nihil est majus, qua ex corde dimittimus, quod in nos quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficum, qui tibi mali nihil fecerit: illud multo grandius et mag
Abbreviated transcription (Latin):
amore possessa sunt. S qm̃ alt̾ut᷑ condicione ꝓposi¬
ta. eis pociꝰ carere mallet ꝙͣ.⁊p̃o. nectimore amit̾¬
tendi talia deserit. xp̃m. qͣ uis doleat dĩ amittit.
saluus: quide̾ sic tam̃ qͣsi ꝑ igne̾. quia urit eũ
neq cͣstmit fundamͣti stabilitate. atq in corrupti¬
one munitũ. Tale aliqͥd ȩciã post hanc uitã fieri¬
incredibile nͣ nutrũ ita sit queri potest. ⁊ aut
inueniri aut lat̃eñnullos ficeles ꝑ ignẽ quendã
purgatoriũ quanto magis minus ue bona ꝑeuncia
dilerer᷑. tanto tardiꝰ citiꝰq saluari. Nontam̃ tales de
qualib dictũ ÷ quod regnũ sĩ ñpossidebuͣt nisi
c̃uenient᷑ penitentib eadẽ crimina remittant᷑.
Cõuenient᷑ aut̃ diril ͭ steriles in elemosinis nͣsĩt.
quib tantũ tribuit script᷑a diuina ut earum
tantũmͦ fructũ se inͥputaturũ p̃nuntiet dñs
dertris. & earũ tantũmͦ sterilitatẽ sinistris quã

Expanded text:
amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potius carere mallet quam Christo, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. 13. Tale aliquid eincredibile non est, et utrum ita sit quaeri potest, et aut inveniri, aut latere nonnullos fidelium per ignem purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; q
Abbreviated transcription (Latin):
rib uiuant̾ q̃ nec diluant penitendo. nec elemo¬
sinis redimant s in eis usq adhuiꝰ uite ultimũ
oiẽ ꝑtinacissime ꝑseuerent salui fut᷑i ꝑignẽ licet¬
ꝓ magnituoine facinoꝵ flagicioꝵq diuturno ñ
tam̃ ęt̾no igne punire. S qͥ ħ credunt. ⁊ tam̃ ca¬
tholicis̃ : humana quadã beniuolentia mͥ falli ui¬
dent᷑ Nã script᷑a di uina aliutł consulta respon¬

Expanded text:
ribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuripro magnitudine facinorum flagitiorumque « diuturno non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respon
Abbreviated transcription (Latin):
am
porro Raritas quã duabus istis idẽ. fide ac spe ma¬
iorem dic̃ apłiis. quanto hinc quoq maior⁊ tanto
melior inquo÷. Cũ enĩ queritur utrũ quisq¬
sit homo bonus. ñ querit᷑ quid credat. aut quid¬
sꝑ&e: s quid amet. Nã qui recte amat: ꝓculdubio
recte credit. i sꝑat. Qui uero non amat: inanit᷑
credit. etiã si sint uera que credit. Inanit̾ sꝑat:
etĩa si aduerã felicitatẽ doceant᷑ ꝑtinere que sꝑ¬
at: nisi et hoc credat ac s̃ꝑce. quod sibi petenti do¬
nari possit ut amet. Quã uis enĩ sperare sine
amore ñpossit. fieri tam̃ potest ut id ñ amet sine
quo ad id quod sꝑat: non potest ꝑuenire. Camiuã
sisꝑet uitã ȩternã quã quis ñ habet: inon amet
iusticiã sine qua nemo ad illã ꝑuenit. Ipsa ẽ aut
oꝑatur. Et quod indilectione nondũ habet: pe¬
tat ut accipiat. querat ut inueniat. pulset ut
aꝑiatur ei. Fides namq im petrat quod lex im

Expanded text:
am porro charitas, quam duabus istis, id est fide ac spe majorem dixit Apostolus, quanto in quocunque major est, tanto melior in quo est. Cum enim quaeritur utrum quisque homo bonus sit, non quaeritur quid credat aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, proculrecte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si speret vitam aeternam, quam quis non amat? et non amet justitiam, soperatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex im
Abbreviated transcription (Latin):
tituitur. et sequenti triennio prb̃r ordinatur: De hĩs¬
A uenerabili pontifice nec tario abbate ad sc̃m simpho¬
rianum merito dignus adsciscitur. S quanta in ibi
abstinentia iuxerit. quantisq uigiliis continuã¬
elemosis ꝓfusus extiterit. illa res una testis ẽ: cũ iã
rebus reliquis pauꝑibus erogatis. nec panis ipse
resideret: quatinus fr̃s reficerent. Qua de re insur¬
gentibus aduersum se illis: retrudens incellulam¬
se amarr fleuit. et doluit. Int̾ hȩc autem ipso orã¬
te. quedam anna nobilis matrona. duorum cum pa¬
ne saugmariorum dirigit onera. Sequenti enã
die cum annona destinauit plena nichilominus¬
carpenti uehicula. Ita uidelicet. ut exinde mona¬
chi cum saturarentur cibo. terrentur miraculo.
Cuius bonis oꝑibus inflammatus ep̃c sc̃m uirum neq¬

Expanded text:
tituitur, et sequente triennio presbyter ordinatur. Dehitituitur, et sequente triennio presbyter ordinatur. Dehinc a pontifice Nectario abbas ad sanctum Symporianum merito dignus asciscitur. Quanta vero inibi abstinentia vixerit, quantis quoque vigiliis continuanprofusus extiterit, illa res una testis est, cum iam, rebus reliquis pauperibus erogatis, nec panis ipse resideret, quatenus fratres reficerent, qua de re insurgentibus adversum se monachis, retrudens se in cellula, amare flevit et doluit. Inter haec, ipsum orantem, quaedam Anna matrona duorum saumariorum cum pane dirigit onera. Sequenti etiam die cum annona distinavit plena carpenti vehicula, ita ut exinde monachi cum saturarentur cibo, terrerentur miraculo. Cuius bonis operibus inflammatus episcopus s
Abbreviated transcription (Latin):
parentis ut illuis her editatem sibi ad quireret. de ado¬
an sescentis fallitura nece trac tauit. I ue temꝑatã potions¬
in ampullulam condidit. uinum quoq in alteram: p̃ci¬
piens puellȩ ut uenientibus ambobus illi porrigeret
de iurs. isti de maleficio. s ignorans puella: ampul¬
lulam mutat pariter et pocula. Uinumq scõ germa¬
no: uenenum uero dat stratidio. Et dum in sonti p̃pa¬
ratur interitus: auctor cadit in laqueum. Quo ma¬
ter eius cognito puellam increpat cum fremitu eã¬
sibi extinxisse filium. Cui stratidio sollicite inpenso
studio facto de ipsis maleficiis uario. et si mors uitam
non abstulit: tamen signum mortis infixit. Le. uii¬
inc ad parentem suum scum scopilionem lausiã
se conferens. moribus honestis alitus et institutus.
Qui cum fere mille passus ab eoͣdem uico consisterẽt.
uigiter admatutinos currebant ducti calore fider per
t̃ terni lustrispatium abeato agrippino diaconus ins¬

Expanded text:
parentis ut ejus haereditatem acquireret, de adolescentis fallitura nece tractavit. Quae temperatam potionin ampullula condidit, vinum quoque in altera, praecipiens puellae ut venientibus ambobus illi porrigeret de vino, isti de maleficio. Sed ignorans ministra, ampullulam mutat et pocula; vinum sancto Germano, venenum dat Stratidio; et dum insonti praeparatur interitus, auctor cadit in laqueum. Quo mater ejus cognito, puellam increpat cum fletu, exstinxisse se filium. Cui Stratidio, sollicite impenso studio, facto de ipsis maleficiis vario, etsi mors vitam non abstulit, tamen signum mortis infixit. III. Hinc ad parentem suum sanctum Scopilionem Lausia se conferens, moribus honestis alitus et institutus est. Qui cum fere mille passus longe a vico consisterent, jugiter ad matutinos currebant, ducti fidei calore per tra terni lustri spatium a beato Agrippino diaconus ins