comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xp̃o corpꝰ obtulerunt exarandũ. tanqͣm uitu¬
li sacris altarib offerentur. sicut in apocalipsi
ioħis scriptũ inuenimus quia sub altari erant
aniniȩ eoꝵ. qui ꝓ dñi iħu uoĩe corꝑa sua obtuler̃t
martyrio. ut xp̃i sibi gratiam mercarentur. Cui
ẽ honor et gła laus ꝑ petua cum deo patre et sp̃u

Expanded text:
pro Christo corpus optulerunt exarandum, tamquam uitupro Christo corpus optulerunt exarandum, tamquam uituli sacris altaribus offerentur, sicut in Apocalypsi Iohannis scriptum inuenimus quia sub altari erant animae eorum qui pro domini Iesu nomine corpora sua optulerunt martyrio, ut Christi sibi gratiam mercarentur. cui est honor, gloria, laus perpetua cum deo patre et spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis xp̃i qui ait. cũ de ꝓp̾a passione loqueret᷑.
Aꝑite mͥ portas iusticie: et ingressus in eas con¬
fitebor dño. Et in euangłio ait adioħem. Sine
mͦ. Sic enim oportet nos implere omnẽ iusticiani.
Et infra. Beati qui ꝑsecucionẽ paciunt᷑ ꝓpt̃ iusticiã
lusticia xp̃e ẽ. Sacrificiũ gͦ. p̃i: acceptabile futurũ
patri asserit. Hoc gͦ de quo et supra ait. Sacrisica¬
te sacrificiũ iusticię: et sꝑate in domino. Hoc est
iusticia sp̃uał. oblacio et holocaustũ feruentis
deuocionis : et infusionis sp̃c scĩ. Quod dicit futu¬
rum. cũ ad illud speciale dm̃i altare ceꝑuit ad¬
moueri animȩ credentiũ: quȩ renunciantes
uoluptatibꝰ atq deliciis. tanqͣm aratrũ in uif¬
cerib suis ducant. ut fructꝰ piȩ possĩt afferre
culturȩ. Uł certe ita. Cum benedixeris eccłiam
ex gentib aquisitã. et spuale sacrificiũ iusticiȩ
ceꝑit freq̃ntari. tunc et martires scĩ. qui suum

Expanded text:
qui ait, cum de propria passione loqueretur: aperite mihi portas iustitiae et ingressus in eas confitebor domino. et in euangelio ait ad Iohannem: sine modo; sic enim oportet nos implere omnem iustitiam et infra: beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam. iustitia Christus est; sacrificium ergo Christi acceptabile futurum patri adserit. hoc est ergo, de quo et supra ait: sacrificate sacrificium iustitiae et sperate in domino. haec est iustitiae spiritalis oblatio et holocaustum feruentis deuotionis et infusionis spiritus sancti, quod dicit futurum, cum ad illud spiritale domini altare coeperint admoueri animae credentium, quae renuntiantes uoluptatibus atque deliciis tamquam aratrum in uisceribus suis ducant, ut fructus piae possint adferre culturae. uel certe ita: cum benedixeris ecclesiam ex gentibus adquisitam et spiritale sacrificium iustitiae coeperit frequentari, tunc et martyres sancti, qui suum
Abbreviated transcription (Latin):
dixi: certũ ẽ misterio conuenire qđ ipse dñs
iħc udetur hc quoq ex sua ꝑsona loqui. Su
ꝑius illud ꝑsonȩ suȩ euidenti testificatione de-¬
prompsit. Ipse eiuni uerus dauid matu fortis.
uerus. humilis. atq mansuetus. pͥmus et nouis¬
simus. etñitate pͥmus. humilitate ultimus. ꝑ
aduenit hunilitatis magister docere suꝑbos
sensu. et tuniore cordis inflatos. ad mansuetudi¬
nẽ et simplicitatẽ ẽẽ migrandũ. Quomͦ qͥ in typo
eis misteriis peccatũ imputari potest. cũ in ipso
mysterio sit remissio peccatoꝵ : S forte ideo dd
miquitatẽ suã peccatũq confessus ẽ. eius admis¬
si: ut ipse ad remissionẽ peccati et gr̃am mysterir
ꝑtineret. slam quid sibi uult quod uir peccatũ
suum confitens de son et ierłm psaluit dicens.
benigne fac dñe in bona uoluntate tua syon et
edificent᷑ muri ierłm. nͥ quia acclerari ei placet.¬

Expanded text:
 est mysterio conuenire quod ipse dominus Iesus uidetur hic quoque ex sua persona loqui, qui superius illud personae suae euidenti testificatione deprompsit. ipse enim uerus Dauid, manu fortis, uerus humilis atque mansuetus, primus et nouissimus, aeternitate primus, humilitate ultimus, peaduenit humilitatis magister docere superbos sensu et tumore cordis inflatos ad mansuetudinem et simplicitatem esse migrandum. quomodo igitur in typo eius mysterii peccatum inputari potest, cum in ipso mysterio sit remissio peccatorum ? nisi forte ideo Dauid iniquitatem suam peccatumque confessus est eius admissi, ut ipse ad remissionem peccati et gratiam mysterii pertineret. nam quid sibi uult quod uir peccatum suum confitens de Sion et Hierusalem psallit dicens: benefac, domine, in bona uoluntate tua Sion, et aedificentur muri Hier
Abbreviated transcription (Latin):
exerctꝰ tolerare stum disceret. Exercuit etiam
fubditos ad uircutis officiũ: ut etiã ꝓ ꝑicula regali
imꝑio uoluntar: milites obtemꝑarent. Quod autẽ
noluit bib̾e. ꝓbauet ꝓbandorũ. militũ se imꝑasse
gr̃a. ñ sitis uictũ necessitati ꝓ pexisse: etiã ne cui re¬
gũ libendi usus aliens ꝑiculis quereret᷑. Postremo
piȩ uuliꝰ conscientiȩ dep̃catiĩ ẽ. eo quod aqua tot
uiroꝵ quȩsita sanguine. si auitatẽ bibendi hab̾e ñ
posset. quȩ ꝓpositȩ morti horrore constaret. Qđ
s. alt̾ uelis spectare et intro: picere uusterũ. sitie¬
baat il auid ñ aquã de lacu qui ẽ in bechieẽ: s ori¬
uncdũ ex uirgine. xp̃m in sp̃u rreudebat. Sͦ brbe

Expanded text:
exercitus tolerare sitim disceret. exercuit etiam exercitus tolerare sitim disceret. exercuit etiam ubditos ad uirtutis officium, ut etiam per pericula regali imperio uoluntarii milites obtemperarent. quod autem noluit bibere declarauit probandorum militum se imperasse gratia, non sitis uictum necessitate, prospexisse etiam ne cui regum bibendi usus alienis periculis quaereretur, postremo piae uulnus conscientiae deprecatum, eo quod aqua tot uirorum quaesita sanguine suauitatem bibendi habere non posset, quae propositae mortis horrore constaret. quod si altius uelis spectare et introspicere mysterium, sitiebat Dauid non aquam de lacu, qui est in Bethleem, sed oriundum
Abbreviated transcription (Latin):
santẽ in prȩlio regẽ pene ꝑcusserat: quos ausus
tam̃ adu̾sariꝰ exceptȩ mortis precio exsoluit. Hoc
quoq ꝑcepto iuxta gentes ferores triumpho: trũ
in ualle titanũ bellũ immane suscepit. ñ minus
adu̾sus hostẽ. quã adu̾sus naturã. Sͥciens enim
cũ u̾saret᷑ in p̃lio: qđ bib̾et ñ habebat. Quis mͥ po
tum dabit de lacu qͥ ẽ in bethleẽ ad portas: Erat
autẽ int̃ lacũ et scm̃ dauid int̃fusus hostis: et int̃
media hostũi septa castroꝵ preciderunt tres uiri
multitudinẽ adu̾sariorũ. et impleuer̃t uas aqͣ
de lacu qui erat in bethleẽ. et obtulerunt regi bi¬
bendã. S rex noluit bib̾e: et ꝓfudit illã dño. Dig¬
nũ etenĩ tanto muere fuit: ut quȩ erat uriui¬
dieuitutis insigne. fieret pietatis sacrificium.
abierunt exanimes. bibã. uicit gͦ naturã ut si¬
tiens ñ bib̾et et exemplũ de se prebuit. qͦ omĩs

Expanded text:
santem in proelio regem paene percusserat, quos ausus santem in proelio regem paene percusserat, quos ausus tamen aduersarius exceptae pretio mortis exsoluit. hoc quoque percepto uictae gentis ferocis triumpho iterum in ualle Titanum bellum inmane suscepit, non minus aduersus hostem quam aduersus naturam. sitiens enim cum uersaretur in bello, quod biberet non habebat. quis mihi potum inquit dabit de lacu qui est in Bethleem ad portas? erat autem inter lacum et sanctum Dauid interfusus hostis et media hostilium saepta castrorum. praeciderunt tres uiri multitudinem aduersariorum et inpleuerunt aquam de lacu, qui erat in Bethleem, et optulerunt regi bibendam. sed rex noluit bibere et profudit illam domino — dignum etenim tanto munere fuit, ut quae erat uiuidae uirtutis insigne fieret pietatis sacrificium —abierunt ex animis illorum bibam. uicit ergo naturam, ut sitiens non biberet, et exemplum de se praebuit, quo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dixit illi dñs: ut uideat humilitatẽ meã. et re¬
tribuat mͥ dñs benedicionẽ ꝓ maledicto hoc. Dal¬
titudo prudentiȩ. o insigne pacientiȩ: o deuoran¬
dȩ contumeliȩ grande inuentũ. Mouerit inquit
abisai qđ mͥ maledicat extraneus. quẽ parricidio
petit filius : Dñs dixit illi tit maledicat mͥ. S non
ẽ maledicus dũs: nec delectatur contumeliis. Hi-¬
de qͣm singła diligent̃ custodiat. Non accusat do¬
minũ quasi auctoren in uirie: s magis laudat
quod patiatur minora nos ꝑpeti. ut maiorum
ueniã peccatorũ adipiscam᷑. Eoce uerborũ contu¬
melia parricidii leuauit erũnam: absoluit ꝓca¬
cẽ: cuius maledicta plus ꝓsunt. quȩ diuina remu¬
neratione donant᷑. Quis secum talẽ ñ compenset
iniuriã. ut quẽ homo lefit. dñs meliori recributio¬
ne soletur: Alia quoq eiꝰ gesta considemꝰ. Pugnauit
adu̾sus ꝓgeniẽ gygantũ. quando unus ex illis adũ¬

Expanded text:
am dixit illi dominus, ut uideat humilitatem meam, et ream dixit illi dominus, ut uideat humilitatem meam, et retribuet mihi dominus pro maledicto hoc. o altitudo prudentiae, o insigne patientiae, o deuorandae contumeliae grande inuentum! moueris, inquit, Abessa, quod mihi maledicat extraneus, quem parricidio petit filius? dominus dixit ei ut maledicat mihi. sed non est maledicus dominus nec delectatur contumeliis. uide quam singula diligenter custodiat. non accusat dominum quasi auctorem iniuriae, sed magis laudat quod patiatur. nos minora perpeti...., ut maiorum ueniam peccatorum adipiscamur. ecce uerborum contumelia parricidii leuauit aerumnam, absoluit procacem, cuius maledicta plus prosint, quae diuina remuneratione donantur. quis secum talem non conpenset iniuriam, ut quem homo laesit eum deus meliorum retributione soletur? Alia quoque eius gesta consideremus. pugnauit aduersus progeniem gigantum, quando unus ex illis uer
Abbreviated transcription (Latin):
noq iudicio dñi deiectũ ẽẽ de regno. S ne talib
quidẽ mouebat᷑ conuiciis. Mouebant᷑ autẽ comi¬
tes eiꝰ. Deniq unꝰ ex sociis abisai noĩe: uiro untta¬
tus ẽ.: qđ in uiriȩ preciũ caput eiꝰ auferret. S rex
conu̾sus ad abisai. quid m̃ iuquid et tibi ẽ fili sar¬
ledicat. Quã moralit docuit. quod imuriarum
et examina ꝓbationũ sunt: et ideo non sine diui
no irrogari solere iudicio. Exercet᷑ bonꝰ athletacon¬
uiciis. exercetur laboribꝰ et ꝑicłis: ut dignꝰ sit cui
deferatur corona iusticiȩ. Et idõ ferenda patienter
st̃. quȩ putantur adu̾sa. Deniq et alibi id te do¬
cet diuina scriptura: dicente iusto. Si bona accepi¬
mus de manu dñi. quȩ mala sunt. quare ñ susti¬
neamꝰ : Et addidit sc̃s ꝓpħa: dicens. ecce fuliꝰ meus
qui exiuit de utero meo: querit animã meã. Si autẽ
gemineus maledicit mͥ: dimiite ut maledicat illũ¬

Expanded text:
noque iudicio domini deiectum esse de regno: sed ne talibus noque iudicio domini deiectum esse de regno: sed ne talibus quidem mouebatur conuiciis, mouebantur autem comites eius. denique unus ex sociis — Abessa nomen uiro — minitatus est quod iniuriae pretium caput eius auferret. sed rex conuersus ad Abessa quid mihi inquit et tibi est, fili Sarledicat. quam moraliter docuit quod iniuriarum et examina probationum sint et ideo non sine diuino ea inrogari solere iudicio? exercetur bonus athleta conuiciis, exercetur laboribus et periculis, ut dignus sit cui deferatur corona iustitiae. et ideo ferenda patienter sunt quae putantur aduersa. denique et alibi id te docet scriptura diuina dicente . iusto: si bona accepimus de manu domini, quae mala sunt cur non sustineamus? et addidit sanctus propheta dicens: ecce filius meus, qui exiuit de uentre meo, quaerit animam meam. si autem Iemineus maledicit mihi, dimitte illum ut maledicat, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ ꝓ religione facere. et si id in congruũ potesta¬
ti sit. Specta aliud memorabile. Parricida filius
regnũ patris uiolent̃ inuaserat. Cedebat pͥmo pa¬
t̃ eius furori. et locũ prelii declinabat: ut uł sic
impius a furore resipisceret. Bello quoq intesse
noluit. Rogauit ad preliũ ꝓfecturos: ut parce¬
rent filio. Secur᷑ erat uictoriȩ: qui rogabat ut
parcerent. Nec pietatis alienꝰ. qui ꝑtre deb̾e. etiam
impiũ filiũ ñ putabat. fleuit et magno luctu
deplorauit exitũ parricide. dicens fuiꝰ m̃s absalon.
quis mͥ dabit mortẽ ꝓ te. filiꝰ meus absalon: bindi¬
candũ putabat eũ: qui ꝓ pat̃ne uindicta pietatis
occid̾at. Quã uͦ mniuriȩ paciens et doloris: cedebat
ut dixi filii sui absalon furori. Uallat᷑ dextra leuaq
ualidis bellatoribꝰ. maledicebat ei uir. citi nomen
semei: cruentũ appellans et inrũsanguinis. dig¬

Expanded text:
est enim pro religione facere, etsi id incongruum potestaest enim pro religione facere, etsi id incongruum potestati sit. Specta aliud memorabile. parricida filius regnum patrium uiolenter inuaserat. cedebat primo pater eius furori et locum proelii declinabat, ut uel sic impius a furore resipisceret. bello quoque interesse noluit, rogauit ad proelium profecturos ut parcerent filio. securus erat uictoriae, qui rogabat ut parcerent, nec pietatis alienus, qui perire debere etiam inpium filium non putabat. fleuit et magno luctu deplorauit exitum parricidae dicens: filius meus Abessalom, quis dabit mihi mortem pro te, filius meus Abessalom? uindicandum putabat eum qui pro paternae uindicta pietatis occiderat. quam uero iniuriae patiens et doloris! cedebat, ut dm, fili sui Abessalom furori uallatus dextra laeuaque ualidis bellatoribus, maledicebat ei uir, cui nomen Semei, cruentum appellans et uirum sanguinis dig
Abbreviated transcription (Latin):
petiti. necẽ regis exsoluimꝰ. Heu dura supplicia. In¬
de adhuc barbat᷑ hostis nob̾ inisultat: dũ parata ad¬
u̾sũ se in nos arma uertuntur. Sic uires ceciderunt
publicȩ. sic romana uirtꝰ fuiᷤ motibꝰ fracta consenuit:
dũ publico rapit᷑ parricidio. quod pat̃nȩ sollicitudi¬
nis religione fuscipit᷑. ldq eo usq p̃cauit. ut cum
ad ouiam filiũ regnũ sibi usirrpare comꝑisset. et serere
conuentus : ñ eũ qui p̃riꝑe gestiebat s eum qͥ expe¬
ctaret eligeret. Saltabat ante archã dñi potentissi¬
mus regum: et cum a ꝓpͥa reprehendetur uxore qđ
deuudat᷑ ẽẽt. ante fatiẽ puellarũ. respondit. Coram
dño nudabor adhuc. et ero nudus ante oculos tuo ᷤ.
ut honorificetur inquit dñs. qui me ꝓ patre tuo as¬
ciuit in regnũ: docens contuitũ regał potentiȩ ñ
habendũ. uͥ religioni exhibet᷑ obsequiũ. Honestũ

Expanded text:
petiti necem regis exsoluimus? heu dura supplicia! inpetiti necem regis exsoluimus? heu dura supplicia! inde adhuc nobis barbarus hostis insultat, dum parata aduersum se in nos arma uertuntur. sic uires ceciderunt publicae, sic Romana uirtus suis motibus fracta consenuit, dum publico rapitur parricidio, quod paternae sollicitudinis religione suscipitur. idque eo usque praecauit, ut cum Adoniam filium regnum sibi usurpare conperisset et serere conuentus, non eum qui praeripere gestiebat, sed eum qui expectaret eligeret. saltabat ante arcam domini potentissimus regum et, cum a proprio reprehenderetur uxore, quod denudatus esset ante faciem puellarum, respondit: coram domino nudabor adhuc et ero nugas ante oculos tuos, ut honorificetur inquit dominus, qui me pro patre tuo adsciuit in regnum, docens contuitum regalis potentiae non habendum, ubi religioni exhibetur obsequium. honestum
Abbreviated transcription (Latin):
et triumphus om̃iũ: mors untus. et tantorum
quos lib̾auit a morte uita popłoꝵ. Nemanius
ad aliã. Insidias paciebat᷑ a rege: uitãm eiꝰ quere¬
bat extinguere. S dispositione dunna in erus
rex potestate traditus. cum totus pateret ad uul¬
nus. seꝑat᷑ a sociis dauid scõ occurrit: et a corꝑe ꝑi¬
turi uulnꝰ letale detorsit dicens. Nolite tangere
xp̃m dñi. Quin etiã inimici ulꝰ ultꝰ ẽ mortem.
fidelit̃ satis deplorauit int̃itũ. et debitũ sibi imꝑiũ
diu distulit. qđ sciebat sibi dõ auetore deb̾i. Quo
solo. docuit om̃s homines ñ p̃ripiendũ regnum.
etiã si debeat᷑: s expectandũ ut suo tempore defe¬
rat᷑. Utinã hunc uirũ unitati eẽnt posteri. Non
tantas belloꝵ ꝑtulissemꝰ acerbitates. Arguis quod
unũ occidit : ñ confidas quod docuerit quẽ ad modũ
pax orbi romano seruaret᷑. Quã graui adhuc luimꝰ
uastitate. qͣm publico quodã totiꝰ orbis funere ap-¬

Expanded text:
et triumphus omnium, mors unius et tantorum et triumphus omnium, mors unius et tantorum quos liberauit a morte uita populorum. ueniamus ad alia. insidias patiebatur a rege; uitam eius quaerebat extinguere, sed dispositione diuina in eius rex potestatem traditus cum totus pateret ad uulnus, ferituris sociis Dauid sanctus occurrit et a corpore perituri uulnus letale detorsit dicens: nolite tangere christum domini. quin etiam inimici illius ultus est mortem, flebiliter satis deplorauit interitum et debitum sibi imperium diu distulit, quod sciebat deo auctore deberi.l quo solo docuit omnes homines non praeripiendum regnum, etiamsi debeatur, sed expectandum ut suo tempore deferatur. utinam hunc uirum imitati essent posteri! non tantas bellorum pertulissemus acerbitates. arguis quod unum occiderit, non consideras quod docuerit quemadmodum pax orbi Romano perpetua seruaretur. quam graui adhuc luimus uastitate. quam publico quodam totius orbis funere ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ conu̾sus ingemuerit miseret᷑ iħc. si petrũ aspex̃
et ille fleuit. quantomagis qui diu fleuit. a cons¬
pectu dm̃ ñ recessit: Negauit petrus et ñ fleuit:
quia ñ respexerat dñs. Negauit sedõ et ñ fleuit:
qͥa ñ respexerat dñs. Negauit t̃cio. respexit iħc: et
statim fleuit. Et fleuit amarissime. Ideo dauid qui
semꝑ flebat: dicebat. Oculi mei semꝑ ad dñm. Qui
semꝑ uidebat᷑ a xp̃o: dicebat. ꝑ exitus aquarũ dedu¬
xerunt oculi mei. S iam etiã facta eius considemꝰ.
Quis ñ tanta laude uirtutũ uniꝰ criminis obum¬
bret inuidiã: Dimno electus examine: statin ꝓ¬
bauit indignũ se tanto ñ ẽẽ iudicio. Processit in p̃¬
liũ: et trepidantib cet̾is solus allofilũ goliã u̾boꝵ
iactantia et inimanis corꝑis t̃ribilẽ: concurrente
simul fide ac uirtute ꝓstrauit. Uuiꝰ fortitudo: facta
ẽ imiu̾soꝵ uictoria. Conferat᷑ si placet pͥuatũ erim̃.

Expanded text:
qui conuersus ingemuerit miseretur Iesus, si Petrum aspexit qui conuersus ingemuerit miseretur Iesus, si Petrum aspexit et ille fleuit, quanto magis qui diu fleuit a conspectu domini non recessit? negauit Petrus et non fleuit, quia non respexerat Iesus: negauit secundo et non fleuit, quia non respexerat dominus: negauit tertio, respexit Iesus, et statim fleuit et fleuit amarissime. ideo Dauid, qui semper flebat, dicebat: oculi mei semper ad dominum, qui semper uidebatur a Christo, dicebat: per exitus aquarum descenderunt oculi mei. Sed iam etiam facta eius consideremus. quis non tantarum laude uirtutum unius criminis obumbraret inuidiam? diuino electus examine statim probauit indignum se tanto non esse iudicio. processit in proelium et trepidantibus ceteris solus allophylum Goliam uerborum iactantia et inmanis corporis mole terribilem concurrenti simul fide ac uirtute prostrauit. unius fortitudo facta est uniuersorum uictoria. conferatur, si placet, priuatum crimen
Abbreviated transcription (Latin):
ait multitudo uirtutũ: quasi nuda et intecta pro¬
dunt᷑. Non ẽ enĩ inhis qui dicat: sub umbra alarũ
tuarũ ꝓtege me. Crux enim dm̃i om̃s abolet. atq
abscondit errores. Quis gͥ magis oꝑuit et texit. qͣm
sc̃s dauid: Qui et alibi ait. Et in umibra alarũ tuar
sꝑaui: donec transeat iniqͥtas. Et sic dilexit dñm:
ut nimia caritate peccatũ omne tegeret. atq abs
caritatis aboleuit. et ille int̾rogat᷑ a dño dicente ei
t̃cio. symon ioħis amas me. ut quẽ t̃cio negauerat.
t̃cio fateret᷑. atq ita trino quodã dilectionis uela¬
mine. lapsum trinȩ negationis abscondẽt. s qͥa se¬
mel fleuit petrus ueniã reportauit. quantomagis
dauid qͥ lauabat ꝑ singłas noctes lectum suum. et
lacrimis stratũ sitũ rigabat : Cui erant lacrimȩ
suȩ panes die ac nocte: qui cinerẽ sic̃ panẽ mandu¬
cabat: et potũ suũ cũ flecu miscebat. Et enĩ si eius

Expanded text:
dit multitudo uirtutum: quasi nuda et intecta prodit multitudo uirtutum: quasi nuda et intecta produntur. non est enim in his qui dicat: sub umbra alarum tuarum protege me; crux enim domini omnes abolet atque abscondit errores. quis igitur magis operuit et texit quam sanctus Dauid, qui et alibi ait: et in umbra alarum tuarum speraui, donec transeat iniquitas, et sic dilexit dominum, ut nimia caritate peccatum omne tegeret atque absccaritatis aboleuit et ille interrogatus a domino dicente ei tertio: Simon lohannis, amas me? ut quem tertio negauerat tertio fateretur atque ita trino quodam dilectionis uelamine lapsum trinae negationis absconderet: si quia semel fleuit Petrus ueniam reportauit, quanto magis Dauid, qui lauabat per singulas noctes lectum suum et lacrimis stratum suum rigabat, cui erant lacrimae suae panis die ac nocte, qui cinerem sicut panem manducabat et potum suum cum fletu miscebat! etenim si eius
Abbreviated transcription (Latin):
factis peocata prepond̾ant᷑: precedunt adiudiciũ.
Uergunt enĩ peccata quasi in ꝓfundum. Uergunt
quȩ manifesta sunt. uł pond̾e atq acerbitate. uł
multitudine. Q uosdã autẽ inqͥt et subsequunt᷑.
Hoc ẽ eos qui se egeruit sobrie. s fragilitate condicio¬
nis dederint aliquando etiã errori locũ. bona facta
precedunt: mala sequiit᷑. hi honestiores s tam̃ hoi̾es:
lapsi leuioribꝰ uiciis et erratis. Ergo iustos secunt᷑ pec¬
cata ñ p̃eunt: iniustos precedunt. Prepond̾ant pecca¬
ta: quȩ uergunt. Secuntur autẽ si qua recte facta
sunt: quasi quodã prenidicio peccatorũ p̃euntium
p̃grauata. Similit̃ et bona facta manifesta funt. Lu¬
cent enĩ oꝑe uirtutũ: et splendore meritorũ. Et quȩ
alit̃ se habent: abscondi ñ possunt. Ergo talia non
teguntur. ñ obumbrat ea caritas quȩ oꝑit multitu¬
dinẽ peccatorum. ñ oꝑit oꝑm bonoꝵ gr̃a. ñ abscon¬

Expanded text:
factis peccata praeponderant, praecedunt ad iudicium: factis peccata praeponderant, praecedunt ad iudicium: uergunt enim peccata quasi in profundum, uergunt quae manifesta sunt uel pondere atque acerbitate uel multitudine. quosdam autem inquit et subsequuntur, hoc est eos qui se egerint sobrie, sed fragilitate condicionis dederint aliquando etiam errori locum bona facta praecedunt. mala sequuntur. hi honestiores, sed tamen homines lapsi leuioribus uitiis et erratis. ergo iustos sequuntur peccata, non praeeunt: iniustos praecedunt. praeponderant peccata quae uergunt, sequuntur autem si quae recte facta sunt quasi quodam praeiudicio peccatorum praeeuntium praegrauata. similiter et facta bona manifesta sunt. lucent enim opere uirtutum et splendore meritorum et quae aliter se habent abscondi non possunt. ergo talia non teguntur, non obumbrat ea caritas quae operit multitudinem peccatorum, non operit operum bonorum gratia, non abscon
Abbreviated transcription (Latin):
in occulto: et ego faciã hoc u̾bũ corã om̃i isrł et in
conspectu solis miꝰ. Et pͥmo quidẽ nesciens sacra¬
m̃tũ cõmotus ẽ dauid indignatione: s ñ errauit
affectu. Postea uͦ uͥ cognouit mysteriũ magnũ. mag¬
nũ enĩ sacram̃tũ xp̃i et eccłiȩ. uidens remissionẽ
futurã omniũ peccatoꝵ. preuidens fulgorẽ gr̃ȩ ꝑ
lauachrũ regenerationis. et infusionẽ sp̃e scĩ: ait
tũ. Et enĩ quia ñ potest sine peccato eẽ humana fra¬
gilitas: cauendũ ne plura peccata sint quã oꝑa uͥ¬
tutũ. Quod magna ui sapientiȩ sc̃s paulus exp̃ssit
dicens. Quorũdã hominũ peccata manifesta sunt
precedentia adiudiciũ. quosdã autẽ et subsequent᷑.
Hoc ẽ ñ inuenit᷑ quisquã illibat᷑ aculpa. Habet quis
bona merita: habet quis uicia atq peccata. Omnia
itaq nr̃a: quasi in trutina ponderant᷑. Si bonis gͥ

Expanded text:
in occulto, et ego faciam hoc uerbum coram omni Istrahel in in occulto, et ego faciam hoc uerbum coram omni Istrahel in conspectu solis huius. et primo quidem nesciens sacramentum commotus est Dauid indignatione, sed non errauit affectu. postea uero ubi cognouit mysterium magnum - magnum enim sacramentum Christi et ecclesiae —, uidens remissionem futuram omnium peccatorum, praeuidens fulgorem gratiae per lauacrum regenerationis et infusionem spiritus sancti ait tum. etenim quia non potest sine peccato esse humana fragilitas, cauendum ne plura peccata sint quam opera uirtutum. quod magna ui sapientiae suae sanctus Paulus expressit dicens: quorundam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad iudicium, quosdam autem et subsequuntur, hoc est: non inuenitur quisquam inlibatus a culpa; habet quis bona merita, habet et uitia atque peccata. omnia itaque nostra quasi in trutina ponderantur. si bonis igitur
Abbreviated transcription (Latin):
quia erat uirginis partꝰ. Bene dignus morte ꝓnun¬
ciat᷑ diues iste iudicio ꝓpħico: quia et caiphas ꝓpħa¬
uit dicens. expedit unũ hominẽ mori ꝓ popło. Solꝰ
autẽ dñs iħc tali dignus electꝰ ẽ morte: qua tolleret
pecẽm mundi. Pulchre quoq adictit. agnã restitu¬
et: quia carnẽ ꝓpͥã resuscitauit. carnẽ illã uirgina¬
lis integritatis reddidit. Nec illud ociosum quod ait.
in quadruplũ restituet. Quadruplat᷑ enĩ resurrectio
mortuoꝵ: sic̃ docet apłc dicens. Seminat᷑ in corrup¬
tione. surgit in incorruptione. Seminat᷑ in ignobi¬
litate. surgit ingła. Seminat᷑ in infirmitate surgit
in uirtute. Seminat᷑ corpꝰ animale: surgit corpus
spiritale. Restituet plane agnã in quadruplũ. etiã
illo modo quo potest dicere homo: si cui aliqͥd abstu¬
li. reddo quadruplũ. Conuenient̃ etiã illud adiecit.
quia ñ peꝑcit. Non enĩ peꝑeit sibi xp̃c: ut omnibꝰ

Expanded text:
quia erat uirginis partus. bene dignus morte pronunquia erat uirginis partus. bene dignus morte pronuntiatur diues iste iudicio prophetico, quia et Caiphas prophetauit dicens: expedit unum hominem mori pro populo. solus autem dominus Iesus tali dignus electus est morte, qua tolleret peccatum mundi. pulcre quoque addidit: agnam restituet, quia carnem propriam resuscitauit, carnem illam uirginalis integritatis reddidit. nec illud otiosum quod ait: in quadruplum restituet; quadruplatur enim resurrectio mortuorum, sicut docet apostolus dicens: seminatur in corruptione, surgit in incorruptione; seminatur in ignobilitate, surgit in gloria; seminatur in infirmitate, surgit in uirtute; seminatur corpus animale, surgit corpus spiritale. restituet plane in quadruplum agnam etiam illo modo, quo potest iam homo dicere: si cui aliquid abstuli, reddo quadruplum. conuenienter etiam illud adiecit: quia non pepercit; non enim pepercit sibi Christus, ut omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
madis filia. et scĩ mimꝰ auctoris. tam̃ ñ preciofis
aliquibꝰ s iulih pauꝑis diu oprbꝰ alebatir. Demiq
de pane inquit eius manducabat. et de cal. ce eꝰ
bibebat: et in sini. eiꝰ uormiebat. Non hona esca
ethiopũ: noxiꝰ calix aureus bahilon qͥ gentes ine¬
briat. Non utilis somnꝰ ẽ dormientibꝰ: maio uigi¬
lare. Deniq turbati sunt om̃s nsipiente. corde:
oddormier̃t somnr̃ suũ. et mchrĩ mueierunt.
Hospicii gͥ gr̃a quia susceꝑat hospitẽ ut ei epulas
ex hib̾et. illã pauꝑis ouẽ abstulit. De suis enĩ uł gre¬
gibꝰ uł arm̃tis si quod animal nmolaret. nob̾ ꝓdẽẽ
ñ poterat: quos nͥ immolasset ñ redemisset. Infir¬
mitatis gͥ nr̃e fragilitatẽ in sua carne hofpitali qͦdã
suscepit affectui: cuiꝰ leuande causa. uł pociꝰ reficien¬
dȩ. carnẽ sua salutari illi obtulit passioni. ut cibũ
nob̾ uite preb̾et ȩt̃ne. Et bene agnã dixit scriptura:

Expanded text:
madis filia et sancti munus auctoris: tamen non pretiosis madis filia et sancti munus auctoris: tamen non pretiosis aliquibus, sed uilibus pauperis diu opibus alebatur. denique de pane inquit eius manducabat et de calice eius bibebat et in sinu eius dormiebat. non bona esca Aethiopum, noxius calix aureus Babylon, qui gentes inebriat: non utilis somnus est dormientibus, malo uigilare. denique turbati sunt omnes insipientes. corde, obdormierunt somnum suum et nihil inuenerunt. hospitii igitur gratia, quia susceperat hospitem, ut ei epulas exhiberet, illam pauperis ouem abstulit; de suis enim uel gregibus uel armentis si quod animal immolaret, nobis prodesse non poterat, quos nisi immolasset, non redemisset. Infirmitates igitur nostrae fragilitatis in sua carne hospitali quodam suscepit affectu, cuius leuandae causa uel potius reficiendae carnem suam salutari illi optulit passioni, ut cibum nobis uitae praeberet aeternae. et bene agnam dixit scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ se ẽẽ natũ. lapsui ueniã postulauit: dñi autẽ
ñ desꝑauit misccłiam. Nec parabola uidet᷑ amisteri
se ait ut hodie lectũ ẽ. qđ homo quidã cũ diues
ẽẽt abiit in regionẽ longinquã: acciꝑe regnum
et reu̾ti. Et uere dies erat maiestatis sue oꝑib
et diuinitatis ꝓpͥe plenitudine: cui angłi et archan¬
głi. et uirtutes et potestates. et pͥncipat᷑. throni et
dñationes. cherubin. et seraphu indefesso obseqͥo
seruiebant. S tam̃ cũ diues ẽet. reliquit nonaginta¬
et nouẽ in montibꝰ oues: et unã ouẽ quȩ lapsa re¬
manserat. reqͥsuit. Hanc pͥnceps istiꝰ mundi con¬
templatione illꝰ diuitis egenꝰ et pauꝑ: quasi filiã
alm̃itis ꝓpriis nutriebat. Merito itaq defecerat.
cui substancia erat cibꝰ scłi. Erreuerat hȩc oius
in adam. insidiis sollicitata serpentis̃: et ñ mala
ouis quȩ erat u̾b piena utpote rational. ł ebdo¬

Expanded text:
nem se esse natum lapsui, ueniam postulauit, domini autem nem se esse natum lapsui, ueniam postulauit, domini autem non desperauit misericordiam. Nec parabola uidetur a mysse ait, ut hodie lectum est, quod homo quidam cum dives esset, abiit in regionem longinquam accipere regnum et reverti . Et vere dives erat majestatis suae opibus, et divinitatis propriae plenitudine, cui Angeli et Archangeli, Virtutes et Potestates et Principatus, Throni et Dominationes, Cherubim et Seraphim indefesso obsequio serviebant. Sed tamen cum dives esset, reliquit nonagintaXCVIIII in montibus oues et unam ouem, quae lassa remanserat, requisiuit. hanc princeps istius mundi contemplatione illius diuitis egenus et pauper quasi filiam alimentis propriis nutriebat. merito itaque defecerat cui substantia erat cibus saeculi. errauerat haec ouis in Adam insidiis sollicitata serpentis. et non mala ouis, quae erat uerbi plena, utpote rationabilis ebdo
Abbreviated transcription (Latin):
pede mare transiuit popłs hebreoꝵ. rogat᷑ a plebe
ut dõs sibi faceret quos adorarent. aurũ poposcit.
in ignẽ misit: et caput uituli figuratũ ẽ. cii sunt
oblata sacrificia. Quo indicio claruit auri cupidita¬
tẽ. materiã eẽ ꝑfidiȩ et auaricie studio sacrilegia
solere generari. lterũ tant᷑ sacerdos locũ meidit of¬
fensionis: cũ sorore sua maria. Nã dũ fr̃i ut̃q obtre¬
etat. quod aliengenã accepisset uxorẽ: ilico maria
contagio maculosȩ carnis effloruit. Quo loci euiden¬
tis fuit figura inisterii. quod sacerdotał ille popłs
patrũ frat̃no popło posteriorib temporibꝰ derogaret.
set: ñ rep̃hendisset qđ cũ uet̃i misterio conueniret.
ltaq cum itideus eũ qui ex gentibꝰ credidit dicit ẽẽ
cõmunẽ. et uult alege secernere. leprã habet: quã
non pot̃it euade. nͥ sp̃ualis ei legis agnitio ad ue¬
mam fuerit susfiata. Sͦ et dauid qui sciret homi¬

Expanded text:
pedes mare transiuit populus Hebraeorum, rogatus a plebe pedes mare transiuit populus Hebraeorum, rogatus a plebe ut deos sibi faceret quos adorarent aurum poposcit, in ignem misit, et caput uituli figuratum est, cui sunt oblata sacrificia. quo indicio claruit auri cupiditatem materiam esse perfidiae et auaritiae studio sacrilegia solere generari. iterum tantus sacerdos locum incidit offensionis cum sorore sua Maria. nam dum fratri uterque obtrectant quod alienigenam accepisset uxorem, ilico Mariam contagio maculosae carnis effloruit. quo loci euidentis fuit figura mysterii, quod sacerdotalis ille populus patrum fraterno populo posterioribus temporibus derogaret set, non reprehendisset quod cum ueteri mysterio conueniret. itaque cum Iudaeus eum qui ex gentibus credidit dicit esse communem et uult a lege secernere, lepram habet, quam non poterit euadere, nisi spiritalis ei legis agnitio ad ueniam fuerit suffragata. ergo et Dauid, qui sciret homi
Abbreviated transcription (Latin):
Quis głabit᷑ inqͥd castũ se hab̾e cor : Nec uniꝰ diei in¬
fans mundus ẽẽ: scripturȩ testimonio declarat᷑. Da
mͥ aliquẽ : sine ꝓlapsu delicti. Ualidissimꝰ omnium
sanson legit᷑. qͥ leonẽ etiã suis manibꝰ transgulauit:
s utinã amorẽ suũ suffocare potuisset. Messes incen¬
dit allofilorũ: et ipse uulneris uniꝰ arsit igniculo.
lepte uictor ab hoste remeauit. S uexilla referens
triumphalia. suo uictꝰ ẽ sacram̃to: ut pietatem
occurrentis filie. parricidio remimerandã putaret.
Primũ omĩũ. qͥd opꝰ fuit tam facile uirare. et incer¬
ta uouere ꝓ certis. quoꝵ nesciret euentũ: Deinde
aliqͥs sacram̃ta tristiciȩ dño dõ reddit. ut cruentis
soluat sua uota funeribꝰ: Nec de sacerdotibꝰ filendũ
arbitror: ue nr̃a uidear dissimulare delicta. Aharon
ipse sũmus sacerdos. quo duce parit̃ ac moyse. rubrũ

Expanded text:
quis gloriatur inquit castum se habere cor? nec unius diei inquis gloriatur inquit castum se habere cor? nec unius diei infans mundus esse scripturae testimonio declaratur. da mihi aliquem sine prolapsione delicti. ualidissimus omnium Sampson legitur, qui leonem etiam suis manibus strangulauit; sed utinam amorem suum suffocare potuisset! messes incendit allophylorum et ipse mulieris unius arsit igniculo. Iephthae uictor ab hoste remeauit, sed uexilla referens triumphalia suo uictus est sacramento, ut pietatem occurrentis filiae parricidio remunerandam putaret. primum omnium quid opus fuit tam facile iurare et incerta uouere pro certis, quorum nesciret euentum? deinde aliquis sacramenta tristia domino deo reddit, ut cruentis soluat sua uota funeribus? Nec de sacerdotibus silendum arbitror. ne nostra uidear dissimulare delicta. Aaron ipse summus sacerdos, quo duce pariter ac Moyse rubrum
Abbreviated transcription (Latin):
legitimũ uindicaret. Distinximꝰ allegationes uali¬
das ut arbitram᷑: et in sigura fuisse textũ huiꝰ hẏsto¬
riȩ comꝓbauimꝰ. Nc̃ suꝑiora repetamꝰ: et tanqͣm exu¬
tũ spiritalibꝰ indum̃tis introspiciamꝰ errorẽ. Pec̃cauit
dauã quod solent reges: s pęnitentiã gessit. fleuit.
ingemint. qd ñ solent reges. Confessus ẽ culpã: obse¬
crauit indulgentiã. humi ꝓstrat᷑ deplorauit erumnã:
ieuinauit. orauit. confessionis suȩ testimontũ in ꝑpe¬
tua scła uulgato dolore transmisit. Qđ erubescunt
facere pͥuati: rex ñ erubuit confiteri. Qui tenentur
legib audent suũ negare peccatũ: dedignant᷑ rogare
indulgentiã. quã petebat qui nuius legibꝰ tenehat᷑
humanis. Quod peccauit condicionis ẽ : qđ supplica¬
uit correctionis. Lapsus cõmunis : s speciał confessio.
Culpã itaq incidisse naturȩ ẽ : defleuisse seruituti ᷤᷤ.

Expanded text:
legitimum uindicaret. Distinximus allegationes ualilegitimum uindicaret. Distinximus allegationes ualidas, ut arbitramur, et in figura fuisse textum huius historiae conprobauimus: nunc superiora repetamus et tamquam exutum spiritalibus indumentis introspiciamus errorem. peccauit Dauid, quod solent reges, sed paenitentiam gessit, fleuit, ingemuit, quod non solent reges, confessus est culpam, obsecrauit indulgentiam, humi stratus deplorauit aerumnam, ieiunauit, orauit, confessionis suae testimonium in perpetua saecula uulgato dolore transmisit. quod erubescunt facere priuati rex non erubuit confiteri. qui tenentur legibus audent suum negare peccatum, dedignantur rogare indulgentiam, quam petebat qui nullis legibus tenebatur humanis. quod peccauit condicionis est, quod subplicauit correctionis. lapsus communis, sed specialis confessio. culpam itaque incidisse naturae est, diluisse uirtutis.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ posteriora cum graui errore ñ careant: uulgus
tam̃ iudaicum ipsũ estimat uenisse ꝓ xp̃o. Et quam
multos: grauis erroris offensa reuocauit. Maior itaq
culpa plus ꝓfuit: ne supra hominẽ credẽtur. qͥ uicio
non caruisset humano. Fuit gͥ i eo inuidiosa sapden¬
dat᷑. ut significaret᷑ congregatio nationũ quȩ ñ erat xͦ
legittmo quodã fidĩ copulata comugio. quod transũ¬
sariis quibꝰdã fore uestibulis in eius gr̃am pret̃ legis in¬
gressura p̃scriptum. in qua nuda m̃tis sinceritas. et a¬
ꝑta simplicitas. lauachri iustificante misterio. ueri da-¬
uid et regis et̃ni m̃tẽ transduceret. lacesseret caritatẽ.
merito uenit occultus et qͥ falleret pͥncipẽ mundi tã¬
qͣm uriã illũ qͥ int̃pretatione dicit᷑ lum̃ mer.m. trans¬
figurantẽ se in angłm lucis: Uenit inqͣm in hunc mũ¬
dũ et uenit occultus : tanqͣm adult̃ intrauit. ut ius

Expanded text:
cuius posteriora cum graui errore non careant, uulgus cuius posteriora cum graui errore non careant, uulgus tamen Iudaicum ipsum aestimat uenisse pro Christo? et quam multos grauis erroris offensa reuocauit! maior itaque culpa plus profuit, ne supra hominem crederetur qui uitio non caruisset humano. fuit igitur in eo inuidiosa sapiencredatur, ut significaretur congregatio nationum, quae non erat Christo legitimo quodam fidei copulata conubio, quod auersariis quibusdam foret uestibulis in eius gratiam praeter legis ingressura praescriptum, in qua nuda mentis sinceritas et aperta simplicitas lauacri iustificante mysterio ueri Dauid et regis aeterni mentem transduceret, lacesseret caritatem? merito uenit occultus et qui falleret principem mundi tamquam Uri illum, qui interpretatione dicitur lumen meum, transfigurantem se in angelum lucis. uenit inquam in hunc mundum et uenit occultus, tamquam adulter intrauit, ut ius
Abbreviated transcription (Latin):
forma. ñ rapinã arbitrat᷑ eẽ. se ȩqualẽ dõ. s ipse se
exinaniret et formã serui accipiens ueniret. et se usq
ad mortẽ crucis humiliaret : Ci iꝰ precio et emptus
et uendit᷑ a siis fr̃ĩbꝰ: genꝰ redemit humanĩ. In cuꝰ
typo dauia minor electꝰ ex fr̃iꝰ tictus in regnum.
solus belli grauis picło. singła: aertemine imiu̾fũ¬
popłm lib̾auit. Triumphauit in decẽ milibꝰ: ita
ut puellȩ cũ timpanis psallerent. saul triũphauit
inmilibꝰ. dauid in decẽ milibꝰ. Quȩ figura in illis
iuuenculis nͥ animarũ. quȩ triumphalẽ psalmum
concinunt. xp̃o. Genuit ex se filios. unũ incestũ et ali¬
ũ parricidã: eo qđ incestus et parricidał popłs affi¬
xã patibulo crucis. carnẽ ꝓprii uiolatur᷑ eẽt aucto¬
ris. Deniq int̾cio psalmo abessalon titulus premit¬
titur et passio dñi ꝓpħat᷑. Quid de salomone scõ loqͣr:

Expanded text:
forma, non rapinam arbitraretur esse se aequalem deo, sed ipse se forma, non rapinam arbitraretur esse se aequalem deo, sed ipse se exinaniret, ut formam serui accipiens ueniret et se usque ad mortem crucis humiliaret, cuius pretio et emptus et uenditus a suis fratribus genus redemit humanum? in cuius typo Dauid minor electus ex fratribus, unctus in regnum solus belli grauis periculo singulari certamine uniuepulum liberauit, triumphauit in decem milibus, ita ut puellae cum tympanis psallerent: Saul triumphauit in milibus, Dauid in decem milibus. quae figura in illis iuuenculis nisi animarum, quae triumphalem psalmum concinunt Christo? genuit ex se filios, unum incestum et alium parricidam, eo quod incestus et parricidalis populus adfixam patibulo crucis carnem proprii uiolaturus esset auctoris. denique in tertio psalmo Abessalom titulus praemittitur et passio domini prophetatur. quid de Solomone sancto loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
nerauit. Seruis enĩ pena decerint᷑. lib̃is confert᷑ gr̃a.
Nonne in typo geminȩ plebis. iacob duas accepit u¬
xores ex quib diu̾sam sobolẽ ꝓcreauit: Cur patri¬
archa iudas ꝓpͥe nuruĩ pꝰ filii sui mortẽ legit᷑ expe¬
tisse concubitũ. qͦ geminoꝵ partꝰ ẽ editus. nͥ ut fig᷑a
p̃ced̾et. utroq iħc dñi testam̃to. quoꝵ altum inty
po futurȩ mortis eiꝰ ẽ conditũ. altũ in euangelii ue¬
ritate duos popłos ẽẽ geuerandos: quoꝵ posterior
in crucis signo spem omnẽ ac municionẽ popłi suꝑi¬
oris incidet. Hic ẽ popłs mani: pͥor: uł quia ipse do
minꝰ iħe ex tribu iuid̾a oꝑa sua ante p̃misit. qͣm
nob̾ ex uirgine nasceret᷑. Quid de ioseph loqͣr. qͥ a
srĩb appetit᷑. exut᷑ patrio uestim̃to in lacũ missus.
in seruitutẽ uenditꝰ᷑. eu dens dñicȩ incarnationis ex¬
pressit indiciũ. et qđ ille dilectꝰ patri cũ eẽt in dei

Expanded text:
nerauit; seruis enim poena decernitur, liberis confertur gratia. nerauit; seruis enim poena decernitur, liberis confertur gratia. nonne in typo geminae plebis Iacob duas accepit uxores, ex quibus diuersam subolem procreauit? cur patriarcha ludas propriae nurus post filii sui mortem legitur expetisse concubitum, quo geminorum partus est editus, nisi ut figura praecederet utroque Iesu domini testamento, quorum altpo futurae mortis ejus est conditum, alterum in Evangelii veritate, duos populos esse generandos, quorum posterior in crucis signo sepem omnem ac munitionem populi superioris incideret? Hic est populus manu prior, ortu ponatus ex tribu Iuda opera sua ante praemisit quam nobis ex uirgine nasceretur? Quid de Ioseph loquar, qui a fratribus adpetitus, exutus patrio uestimento, in lacum missus, in seruitutem uenditus euidens dominicae incarnationis expressit indicium, eo quod ille dilectus patri cum esset in dei
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtales iłli morsus atq infusiones ueneni noxiȩ curabã¬
tur: subiecit. Hȩc autẽ infigura facta st̃ illis: ad nr̃an
correctionẽ. In figura ȩreus serpens tanqͣm confixus
cruci: quia uerꝰ crucifigendꝰ generi annunciabat᷑ hu¬
mano. qͥ serpentis diaboli uenena uacuaret. In fig᷑a
maledictꝰ: inueritate autẽ. qui totiꝰ mundi maledi¬
cta deleret. Alibi quoq idẽ ad galathas ait: qͥa duos
filios habuit abrahã. unũ de ancilla et unũ de lib̾a.
Et subdidit. S is quidẽ qͥ de ancilla scd̾m carnẽ natꝰ¬
ẽ: qͥ autẽ de lib̾a ꝑ reꝓmissionẽ. Quȩ st̃ ꝑ allegoriã
dicta. Quid sit ꝑ allegoriã. in sequentibꝰ expofuit e¬
uident̃: dicens auas illas generationes unã de ancilla
alterã de lib̾a. do eẽ testam̃ta. Unũ quidẽ ad mon¬
tẽ sẏna in seruitutẽ generans: in quo monte moyses

Expanded text:
letales illi morsus atque infusiones ueneni noxiae curabanletales illi morsus atque infusiones ueneni noxiae curabantur, subiecit: haec autem in figura facta sunt illis ad nostram conrectionem. in figura aereus serpens tamquam confixus cruci, quia uerus crucifigendus generi adnuntiabatur humano, qui serpentis diaboli uenena uacuaret, in figura maledictus, in ueritate autem qui totius mundi maledicta deleret. alibi quoque, id est ad Galatas ait quia duos filios habuit Abraham, unum de ancilla et unum de libera et subdidit: sed is quidem qui de ancilla secundum carnem natest: qui autem de libera, per repromissionem; quae sunt per allegoriam dicta . Quid sit per allegoriam, in sequentibus exposuit evidenter, dicens duas illas generationes, unam de ancilla, alteram de libera, duo esse testamenta, unum quidem a monte Sina in seruitutem generans, in quo monte legem M
Abbreviated transcription (Latin):
uilis causa alici . ÷ uidet̃ ut: ppt̃ ncãm correctionẽ
infirmitates nr̃as xp̃c susceꝑit. q neccatũ ꝓ nobi.
factꝰ ẽ. cũ peocatũ ñ eognouerit. ẜr inc̃ gnĩ estrina¬
t᷑. iec ueri simile credit᷑. quodꝓpt̾ terita
ipse dñs ꝓ nob̾ sit factus opprobriũ. sic̃ ipse ait.
Ego autẽ sum uermnis et ñ homo: opprobriũ homi¬
num et abiectio plebis. Et alibi. Et opꝓbria exꝓbrã¬
tiũ tͥ oxciderunt suꝑ me. Ergo future dispensationiᷤ
misteriũ in suis ante p̃m. sit. Et seruuli quidẽ pecca
ipsi exortes ẽẽ peccati. Dñs autẽ onus suscepit alienũ:
idõ solus funt sine consorcio delictoꝵ. Ad sũmã. apło
quoq docente cognouimꝰ infigurã gesta eẽ cõplura:
quȩ tẽporibꝰ gesta suꝑioribꝰ st̃. Nam cũ dixisset in de¬
serto patres a serpentibꝰ uulneratos. ñ alit̃ potuisse
sanari. nͥ moyses serpentẽ suspendasset ȩreum. qͦ uiso

Expanded text:
uilis causa alicui uidetur, ut propter nostram correctionem uilis causa alicui uidetur, ut propter nostram correctionem s susceperit, qui peccatum pro nobis factus est, cum peccatum non cognouerit. et indignum aestimatur nec ueri simile creditur quod Dauid proptipse dominus pro nobis sit factus obprobrium, sicut ipse ait: ego autem sum uermis et non homo, obprobrium hominum et abiectio plebis et alibi: et opprobria exprobrantium ceciderunt super me? ergo futurae dispensationis mysterium in suis ante praemisit, et seruuli quidem condicipsi exortes esse peccati: dominus autem onus suscepit alienum, ideo solus fuit sine consortio delictorum. Ad summam apostolo quoque docente cognouimus in figura gesta esse conpluria, quae temporibus gesta superioribus sunt. nam cum dixisset in deserto patres a serpentibus uulneratos non aliter potuisse sanari, nisi Moyses serpentem suspendisset aereum, quo uiso
Abbreviated transcription (Latin):
se. Quanto igit᷑ cõmodiꝰ uni aut duobꝰ rep̃hensionibꝰ
locum dedisse. qͣm traxisse in ꝑpetuũ diumnitatis of¬
fensã: Quid etiã illa adiciã quȩ ex ipso usu mundi co¬
ncere possumꝰ. quia plerosq cũ in aliqͦ ꝓbauerumis
officio. eosdẽ quar industrios atq impigros in alio
munere uolumꝰ exꝑtri : Quam multi athlete. cum
isto certan.di genere p̃ualuerint: ad aliud genꝰ uocan¬
t᷑ certam ints: Iuid s. et te dñs ds̃ tuus cũ in aliquo
syeciẽ uirtutis delu tuȩ. in alio uirtutũ gene̾ uult
ꝓhare : lod ĩcm̃ currentẽ inoffense temptari tam̃
coact᷑. euoc. onẽ su minueret affectꝰ. Non liquet.
qd̃ etir̃ scm̃ darid fulelẽ. nobilẽ. p̃stantissim̃. man¬
suetui ne. manu fortẽ. ꝓb̃are uoluerit. quẽ adao¬
dũ riuũ tegeret. lap ũ em̃daret. ut nos doceret qͤm¬
admꝯdũ possimꝰ admissũ oꝑire neccatĩ : Nisi forte

Expanded text:
se. quanto igitur commodius uni aut duabus reprehensionibus se. quanto igitur commodius uni aut duabus reprehensionibus locum dedisse quam traxisse in perpetuum diuinitatis offensam! Quid etiam illa adiciam quae ex ipso usu mundi conicere possumus, quia plerosque cum in aliquo probauerimus officio, eosdem quasi industrios atque inpigros in alio munere uolumus experiri? quam multi athletae cum isto certandi genere praeualuerint, ad aliud genus uocantur certaminis! quid, si et te dominus deus tuus, cum aliquod specimen uirtutis dederis tuae. in alio uirtutum genere uult probare? Iob sanctum currentem inoffense temptari tamencoactus deuotionem sui minueret affectus. non liquet quod etiam sanctum Dauid fide nobilem, praestantissimum mansuetudine, manu fortem probare uoluerit, quemadmodum uitium tegeret, lapsum emendaret, ut nos doceret quemadmodum possemus admissum operire peccatum ? nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
tes etiã et illos infirmitatis agnosco. Dum credo con-¬
sortes: imitandos ẽẽ p̃sumo. Admonet etiã apłc pau-
lus ꝓspexisse dñm dm̃ nr̃m. ne uł reuelationum
sublimitate uł scd̾o oꝑe continuante ꝓcessu. huma¬
nꝰ etiã in scĩs excolleret᷑ affectꝰ: nec sibi deputarent.
uirtutiq attribuerent suȩ. qđ diuina sibi oꝑatiõe
collatũ foret. Ergo ne in tantũ iudiciũ ruerent. atq
in ꝑfidiȩ foueã deciderent. passus ẽ illis dñs subintrare
culpã : ut et ipsi adu̾terent diuinis se auxiliis indi¬
gere. ducẽq salutis suȩ querendũ ẽẽ oognoscerent.
Deniq paulus infirmitatẽ sibi ꝓfuisse testat᷑. dicente
dño roganti sibi ut ase stimulus carnis sue discedẽt.
sufsicit tͥ gr̃a mea. nã uirtꝰ in infirmitate cõsũmatuꝵ.
meritoq głat᷑ in infirmitatibꝰ: sciebat enĩ uirtutis
habundantia plurimos etiã scõs sine remedio corruis¬

Expanded text:
tes etiam illos infirmitatis agnosco: dum credo contes etiam illos infirmitatis agnosco: dum credo consortes, imitandos esse praesumo. admonet etiam apostolus Paulus prospexisse dominum deum nostrum, ne uel reuelationum sublimitate uel secundo operum continuante processu humanus etiam in sanctis extolleretur adfectus nec sibi deputarent uirtutique adtribuerent suae quod diuina sibi operatione conlatum foret. ergo ne in tantum iudicium ruerent atque in perfidiae foueam deciderent, passus est illis dominus subintrare culpam, ut et ipsi aduerterent diuinis se auxiliis indigere ducemque salutis suae quaerendum esse cognoscerent. denique Paulus infirmitatem sibi profuisse testatur dicente domino roganti sibi, ut a se stimulus carnis suae discederet: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate consummatur. meritoque gloriatur in infirmitatibus; sciebat enim uirtutis abundantia plurimos etiam sanctos sine remedio conruis