comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus israhel: & non dormitauit neq obdormiet dñs custodiens eum.
Dñs custodit te: dñs protectio tua super manum dexterȩ tuȩ. Uenit
ad ordinem scđm: ubi iam sibi confidenter promittit. quod uidebatur
fideliter expetisse. Notandum quoq. quod sic ad animam uerba ista di¬
ximus fuisse conuersa: ut tamen ad menbra eccłȩ aptissima collatione
referantur. dicit enim: dñs custodit te: ille uidelicet. qui fecit celum &
terram. Et ne ista custodia aliquid dubietatis habere potuisset: addi¬
dit. dñs protectio tua. Ubi est enim diuina protectio: quis dubitet
securam illic esse custodiam: Pam quod dixit dñs custodit te. dñs ꝓtec¬
tio tua: figura est epembasis. quȩ latine iteratio nuncupatur. Hanc au¬
tem quam memorat protectionem. ubi possit esse euidenter ostendit: id
est super manũ dexterȩ tuȩ. Manus. commune nomen eft. ita enim &

Expanded text:
mus Israel; et non dormitabit neque obdormiet, Dominus custodiens eum.mus Israel; et non dormitabit neque obdormiet, Dominus custodiens eum.erae tuae. Venit ad ordinem secundum, ubi jam sibi confidenter promittit, quod videbatur fideliter expetiisse. Notandum quoque quod sic ad animam verba ista diximus fuisse conversa, ut tamen ad membra Ecclesiae aptissima collatione referantur. Dicit enim: Dominus custodit te, ille videlicet qui fecit coelum et terram. Et ne ista custodia aliquid dubietatis habere potuisset, addidit, Dominus protectio tua. Ubi est enim divina protectio, quis dubitet securam illic esse custodiam? Nam quod dixit, Dominus custodit te, Dominus protectio tua, figura est epembasis, quae Latine iteratio nuncupatur. Hanc autem quam memorat protectionem ubi esse possit, evidenter ostendit, id est, super manum dexterae tuae. Manus commune nomen est; ita enim et
Abbreviated transcription (Latin):
rina summouit. Precatur ergo. ut uigilet semper ad dñm: quatinus inten¬
ta supra se lumina sui pastoris habere mereatur. Ecce non dormitauit
litudo est. Optauit enim anterius animȩ suȩ: quod hic fideli populo
pronuntiat esse seruandum. Israhel enim sicut sepe diximus: interpreta¬
tur uir uidens dm̃. Ergo supra eos qui deum uident. dñs non dicitur
dormitare: quia reuera talis in nobis redditur eius aspectus. qualis in
ipso fuerit nrȩ mentis intuitus. Sed illi ueracissime uident deum qui
non solũ eius humanitatem. sed etiam diuinitatis contemplantur absq
dubitatione potentiam. Incarnatio siquidem eius est. sicut dicit euange¬
lium. uerbum caro factum est. & habitauit in nobis: deitas autem ipsius.
sicut idem euangelista testatur. ⁊ in principio erat uerbum. & uerbũ erat
apud dm̃. & deus erat uerbum. Hȩc qui ita crediderit. erit ueracissi¬

Expanded text:
rina submovit. Precatur ergo ut vigilet semper ad Dominum, quatenus intenrina submovit. Precatur ergo ut vigilet semper ad Dominum, quatenus intenta supra se lumina sui pastoris habere mereatur. Vers. 4. Ecce non dolitudo est. Optavit enim anterius animae suae, quod hic fideli populo pronuntiat esse servandum. Israel enim sicut saepe diximus interpretatur vir videns Deum. Ergo supra eos qui Deum vident, Dominus non dicitur dormitare: quia revera talis in nobis redditur ejus aspectus, qualis in ipso fuerit nostrae mentis intuitus. Sed illi veracissime vident Deum qui non solum ejus humanitatem, sed etiam divinitatis contemplantur absque dubitatione potentiam. Incarnatio siquidem ejus est sicut dicit Evangelium Verbum caro factum est, et habitavit 432 in nobis : deitas autem ipsius sicut idem evangelista testatur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Haec qui ita crediderit, erit veracissi
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere uideatur in corde. Sed ifte lapsus elatio est: quȩ iam prouectos fa¬
mulos dei frequenter impellit ad culpam: & dum aliquid sibi uidentur
esse. pessimo labuntur errore. Sequitur. Neq dormitet qui custodit te. Noc
ab humana consuetudine. translaticia figura dicitur. Solent enim custodes
fessi. furtum pati: quibus grauis somnus obrepserit: nec luminibus clausis ui¬
dere quȩ unt. quando gregis dampna patiuntur. Subtiliter autem optat
animȩ suȩ: ne dño negligente. infesti hostis depredatione uastetur. Dor¬
mitare autem dicitur dñs: quando nos in eius fide tepescimus. In quo enu
non dormit fides: uigilat xp̃c. Nam si nos ab eius contemplatione dis¬
cedimus: ipse quoq anrͣa defensione subtrahitur: sicut in illa naui factum
est. quando negligentibus discipulis. dñs dormiebat: sed ubi fides eorum
excitata est. dñs quoq de somno surrexit: & statim ab eis pericula ma¬

Expanded text:
sustinere videatur in corde. Sed iste lapsus elatio est, quae jam provectos fasustinere videatur in corde. Sed iste lapsus elatio est, quae jam provectos famulos Dei frequenter impellit ad culpam, et dum aliquid sibi videntur esse, pessimo labuntur errore. Sequitur, neque dormitet qui custodit te. Hoc ab humana consuetudine translatitia figura dicitur. Solent enim custodes fessi furtum pati, quibus gravis somnus obrepserit; nec luminibus clausis videre queunt, quando gregis damna patiuntur. Subtiliter autem optat animae suae, ne Domino negligente infesti hostis depraedatione vastetur. Dormitare autem dicitur Dominus quando nos in ejus fide tepescimus: in quo enim non dormit fides, vigilat Christus. Nam si nos ab ejus contemplatione discedimus, ipse quoque a nostra defensione subtrahitur, sicut in illa navi factum est, quando negligentibus discipulis Dominus dormiebat ; sed ubi fides eorum excitata est, Dominus quoque de somno surrexit, et statim ab eis pericula ma
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: neq qui plantat est aliquid neq qui rigat: sed qui incrementũ dat
deus. Et ne putares alterum dñm qm hoc aequiuocũ nomen est: dicit. qui
fecit cęlũ & terram: significans uerbum per quod facta sunt omnia. H on
det in commotionem pedem tuum: neq dormitet qui custodit te. Cum
superius a dño sibi uenire presidium postulasset: subito conuersus animȩ
suȩ loquitur. ut in salutari petitione constanti robore perseueret. ses enim
est pars ultima corporis nr̃i: imperio mentis. locorũ nos permutatione
transponens. Ad cuius similitudinem cogitationes quoq nr̃as pedes uocamus:
per quas in bonas malasq partes accedimus. Hos ergo pedes. unde & dia¬
bolus lapscis est. unde primus homo corruit. ad animam suam loquens. op¬
tat propheta ne peccatorũ lubricatione uertantur: & stante corpore. ruinã

Expanded text:
Apostolus: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat, Apostolus: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat, Deus . Et ne putares alterum Dominum, quoniam hoc aequivocum nomen est, dicit, qui fecit coelum et terram: significans Verbum, per quod facta sunt omnia. Vers. 3. Non det in commotionem pedem tuum, neque dormitet qui custodit te. Cum superius a Domino sibi venire praesidium postulasset, subito conversus animae suae loquitur, ut in salutari petitione constanti robore perseveret. Pes enim est pars ultima corporis nostri, imperio mentis locorum nos permutatione transponens. Ad cujus similitudinem cogitationes quoque nostras pedes vocamus, per quas in bonas malasque partes accedimus. Hos ergo pedes, unde et diabolus lapsus est, unde primus homo corruit, ad animam suam loquens optat propheta, ne peccatorum lubricatione vertantur, et stante corpore ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
aspectum : de quibus scriptũ est. reuela oculos meos. & considerabo mirabilia
de lege tua . & illud. preceptũ dñi lucidum. illuminans oculos. Nam si iftos
carnales aduertas: quid potuisset inde proficere. si montes consitos siluis.
aut saxis squalentib. elegisset intendere: Sed hoc si spiritualiter inqui¬
ras: omnino proficuum est ut oculos cordis sui. siue ad scos uiros. siue
ad libros diuinos. siue ad sublimes angelos. credatur eleuasse: qui mag¬
nitudine & firmitate sua uere montes sunt. unde etiam competens sustĩ¬
nebatur auxilium. Sed ne forsitan spem nr̃am in montibus poneremus pre¬
dictis : scđs̃ uersus oftendit unde nobis ueraciter uenire possit auxilium.
salutari ordine cuncta disponens: quatinus sic speretur in montibus. ut
tamen per illos auxilium nobis dñm pręstare noscamus.: a quo est necessa¬
rium beneficium. & salutare presidium: inconuulsa felicitas: sicut dicit

Expanded text:
aspectum; de quibus scriptum est: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia aspectum; de quibus scriptum est: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua ; et illud, Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos . Nam si istos carnales advertas, quid potuisset inde proficere, si montes consitos silvis aut saxis squalentibus elegisset intendere? Sed hoc si spiritualiter inquiras, omnino proficuum est; ut oculos cordis sui, sive ad sanctos viros, sive ad libros divinos, sive ad sublimes angelos credatur elevasse, qui magnitudine et firmitate sua vere montes sunt, unde etiam competens sustinebatur auxilium. Sed ne forsitan spem nostram in montibus poneremus praedictis, secundus versus ostendit unde nobis veraciter venire possit auxilium: salutari ordine cuncta disponens, quatenus sic speretur in montibus, ut tamen per illos auxilium nobis Dominum praestare noscamus, a quo est necessarium beneficium et salutare praesidium, inconvulsa felicitas, sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Auxilium meum a dño: qui fecit celum & terram. Hic cathegoricus syllo-¬
gismus. fȩtu quodam. more auis excluditur: ita. Adiutorium meum a dño:
qui fecit celum & terram. Omnis homo cuius adiutorium adño eft qui fe¬
cit celũ & terram: auero deo est adiutorium eius. Adiutorium igitur meum.
a uero deo est adiutorium. Nunc uerba psalmi tractemus. Quamuis esset in
scđo gradu iam positus: festinans tamen ad altiora conscendere. oculos suos
propheta se eleuasse dicit ad montes: ut oftenderet tanto plus desiderari
prȩmia dñi. quanta probantur largitate concedi sicut in
centesimo octauo decimo psalmo inter alia dictum est. concupiuit anima
mea desiderare iustificationes tuas in omni tempore: & in octogesimo tertio
psalmo positum est. concupiscit & deficit anima mea in atria dñi. Nam cũ
dicit. leuaui : oftendit se ad contemplationem aliquam fuisse prouectum.
Leuare enim est : aliquid ad altiora transferre Oculos meos. utiq cordis

Expanded text:
Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Hinc categoricus syllogismus fotu quodam more avis excluditur ita: Adjutorium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Omnis cujus adjutorium a Domino est, qui fecit coelum et terram, a vero Deo est adjutorium ejus. Adjutorium igitur meum a vero Deo est adjutorium. Nunc verba psalmi tractemus. Quamvis esset in secundo gradu jam positus, festinans tamen altiora conscendere, oculos suos propheta se levasse dicit ad montes, ut ostenderet tanto plus desiderari praemia Domini, quanta probantur largitate concedi, sicut in centesimo decimo octavo psalmo inter alia dictum est: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore . Et in octogesimo tertio psalmo positum est: Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini . Nam cum dicit, Levavi, ostendit se ad contemplationem aliquam fuisse provectum. Levare enim est aliquid ad altiora transferre. Oculos meos, utique cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ũ miscdia eum custodiret: uenit ad finem psalmi:
& cuncta conclusit. Dicit enim: dñs custodiat introitũ tuum. Hoc martyribus
dictũ. competenter ad uertimus: quorũ introitus a dño custodiendus est: ne
aut tormentorum uiolentiȩ cedant. aut blandimentorũ illectione sedu¬
cantur. Qua propt̃: merito optat propheta. eorum introitũ custodiri : qui
sine dño nulla tenus possunt esse cautissimi: sicut in euangelio dicit. dũ
ueneritis ante principes & potestates. nolite cogitare quomodo. aut quid lo-
quamini. Subiungit quoq & exitũ tuum: ubi est tota perfectio: quando
usque: ad finem uitȩ permanet in eis uera irre prehensibilisq confessio:
sicut in euangelio ait: qui perseuerauerit usq in finem. hic saluus erit. Ipse
ergo tuetur introitũ : ipse custodit & exitum : & ut uera profiteantur mar.¬
tỹres. & ut nulla pęnarũ nimietate uincantur. Sed ifti consummationi.
sine fine gaudendum.
CON CL U SIO

Expanded text:
 misericordia custodiret, venit ad finem psalmi, et cuncta conclusit. Dicit enim: Dominus custodiat introitum tuum. Hoc martyribus dictum competenter advertimus, quorum introitus a Domino custodiendus est, ne aut tormentorum violentia cedant, aut blandimentorum illectione seducantur. Quapropter merito optat propheta eorum introitum custodiri, qui sine Domino nullatenus possunt esse cautissimi, sicut in Evangelio dicitur: Dum veneritis ante principes et potestates, nolite cogitare quomodo aquamini . Subjungit quoque, et exitum tuum; ubi est tota perfectio, quando usque ad finem vitae permanet in eis vera irreprehensibilisque confessio, sicut ait in Evangelio: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Ipse ergo tuetur introitum, ipse custodit et exitum, ut et vera profiteantur martyres, et ut nulla poenarum nimietate vincantur. Sed isti consummationi sine fine gaudendum. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
uam bene scđs gradus. propheticos pedes intitubabili firmitate con¬
tinuit: quam bene supra se creuit. qui ad merita fortiora conscen¬
dit. Uideamus quid in tertio gerat: qui hic custodiam dñi magno desiderio
uoians gradum: intelligamus ad altiora conscensum. Sed iste ascensus
firmus est. qui dño custodiente seruatur: qui quanto meritis ꝓficit.
anta se mentis subiectione prosternit. Ecce iam subleuatur propheta ter-¬
tio gradu. secundo altior factus: & de ipsa lȩtitia principium sumpsisse
declaratur
turdI UISI O PS AI MI.

Expanded text:
uam bene secundus gradus propheticos pedes intitubabili firmitate continuit! quam bene supra se crevit, qui ad merita fortiora conscendit! Videamus quid in tertio gerat, qui hic custodiam Domini magno desiderio Audivimus gradum, intelligamus ad altiora conscensum; sed iste ascensus firmus est, qui Domino custodiente servatur; qui quanto meritis proficit, tanto se mentis subjectione prosternit. Ecce jam sublevatur propheta tertio gradu, secundis altior factus, et de ipsa laetitia principium psalmi sumpsisse declaratur. 433 Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
cientia nondesinit facere in oꝑe alieno: qͦd exercebat inproprio. Quib
enĩ orationib ꝓ israhelitis supplicauerit dno: omĩno notissimũ. ẽ. Nunc
eadẽ simili fine concludit: ut peceantib uicdeis parcat. & filios eorũ
sancta creclulitate recorrigat. ut quia iniquitatẽ facientes dispersi st̃.¬
saltm eorũ soboles insine scłi conuersa. ad ueniã ꝑuenire mereatur.
quod ꝓphetiae spũ sic̃ sepe diximꝰ nouerat̾ faciendũ. &̾ & considera quib uerbis pi¬
etatẽ boni iudicis inuitauit ut pͥmo dicer& inseruos tuo s : de inde inoꝑa tua: qua¬
tnꝰ & sifactis suis ueniã non mererent᷑ acciꝑe. eã creatoris oꝑa ualcle lauclabi
us impetrar&r. Quod argum̃tũ apud rethoricos dicit᷑ a laude iudicis. It sit
infronte portamꝰ : sic̃ apłs dic̃. Alichi aut̃ absit gloriari. nisi incruce dñi nr̃i

Expanded text:
cientia non desinit facere in opere alieno quod exercebat in proprio. Quibus cientia non desinit facere in opere alieno quod exercebat in proprio. Quibus enim orationibus pro Israelitis supplicaverit Domino, omnino notissimum est. Nunc eadem simili fine concludit, ut peccantibus Judaeis parcat, et filios eorum sancta credulitate recorrigat; quatenus sinversa, ad veniam pervenire mereatur. Quod prophetiae spiritu sicut saepe diximus noverat esse faciendum. Et considera quibus verbis pietatem boni Judicis invitavit, ut primo diceret, in servos tuos; deinde, in opera tua; quatenus etsi factis suis veniam non mererentur accipere, eam Creatoris opera valde laudabisit in fronte portamus; sicut Apostolus dicit: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ idea: cũ rem futurã uelut oculis offerentes motũ animi uiuacit̾ inci
tamus. Delectati sumꝰ ꝓ dieb quib nos humiliasti: annis inqͥb uidimꝰ
mala. Tribulationes quas hominib ꝓuidentia diumna concedit. quã
ueraci ȩstimatione ꝑ pencderat: ut delectum se in eis dicer& ꝑ quas humi-¬
liatũ popłm salutariter sentiebat. Sciebat enĩ fidelib uiris. n oxiã. ẽe.
suꝑbiã. & inde dño grãs agit: unde credentes ꝓfecisse cognoruit. Quaꝓpt̃
in illis annis se delectatũ. eẽ. ꝓficetur. in quib uiderat mala. mala scilic&.
quȩ grauia putabat dũ pateret᷑ humanitas. Nã uiro sonicto & cõtẽplant
ueritatẽ. ñ solũ grauia ñ fuerunt: sed ȩtiã suauia sibi extitiᷤ ͤ ꝓfessus. ẽ.¬
Respice inseruos tuos & in oꝑa tuadnẽ: & dirige filios eorũ. Scã cons-¬

Expanded text:
dicitur idea, cum rem futuram velut oculis offerentes, mdicitur idea, cum rem futuram velut oculis offerentes, m. Delectati sumus pro diebus quibus nos humiliasti, annis in quibus vidimus mala. Tribulationes quas hominibus providentia divina concedit, quam veraci aestimatione perpenderat, ut delectatum se in eis diceret, per quas humiliandum populum salutariter sentiebat. Sciebat enim fidelibus viris noxiam esse superbiam; et inde Domino gratias agit, unde credentes profecisse cognovit. Quapropter in illis annis se delectatum esse confitetur, in quibus viderat mala; mala scilicet quae gravia putabat, dum pateretur humanitas. Nam viro sancto et contemplanti veritatem non solum gravia non fuerunt, sed etiam suavia sibi exstitiRespice in servos tuos et in opera tua, Domine; et dirige filios eorum. Sancta cons
Abbreviated transcription (Latin):
tui: ipso affectu. ipsa grã rogat lnm. ut iusticiã suã aliqua lenitate retẽ¬
per&. ⁊ quatinꝰ ex orarꝑ possit apeccatorib qͥb iuste noscebat᷑ iratus. In¬
tuendũ .ẽ. aut̃ qͦd ñ dixit ex toto conuertere: sed aliquantulũ : quia hoc
magis nob̃ expedit. qͣndo nos aliquis stimulus tribulationis affligit: ĩto
sepe cõmoniti. saluberrima conuersione ualeamꝰ peccatorũ ueniã pro¬
in omĩb dieb nr̃is. Misccłiam dicidnm saluatorẽ nullus ignorat qͥa
miseris clatus .ẽ. ut ꝑ ipsũ uiuerent. qͥ ꝑse cognoscebant᷑ omĩ modis inte-¬
risse. Repletũ se ergo dic̃ hac miscđia. mane. id ÷ lucida contẽplatione.¬
qm̃ uir sc̃s xp̃i lñi p̃uilebat aduentũ : & necesse fuit ut eius cor exaͣl.¬
tar& in laude: delectaret᷑q in contẽplatione omĩb dieb uitȩ suȩ: cuiꝰ
anima tali munere repleta: cȩlesti exultatione gaulebat. Quȩ figura

Expanded text:
li tui Exod. XXXII, 12. Ipso affectu, ipsa gratia rogat Dominum, ut justitiam suam aliqua lenitate retemperet; quatenus exorari possit a peccatoribus, quibus juste noscebatur iratus. Intuendum est autem quod non dixit ex toto convertere, sed aliquantulum: quia hoc magis nobis expedit, quando nos aliquis stimulus tribulationis affligit; ut saepe commoniti saluberrima conversione valeamus peccatorum veniam prom Salvatorem nullus ignorat, qui miseris datus est, ut per ipsum viverent, qui per se cognoscebantur omnimodis interiisse. Repletum se ergo dicit hac misericordia mane, id est lucida contemplatione Christi Domini praevidebat adventum. Et necesse fuit ut 308 ejus cor exsultaret in laude, delectaretur in contemplatione omnibus diebus vitae suae, cujus anima tali munere repleta, coelesti exsultatione gaudebat. Quae figura
Abbreviated transcription (Latin):
uetli de transisse: qui subnullo fractu bonoꝵ. sed sub aneipiti meditadion
lictera uelimꝰ ad uertere : multos hominũ &octogenarios & benerugences
inuenies & iterũ nec dũ septuagenarios clebilitate confectos: ut qͦd hic dicit
constare minime posse uideat᷑ Sed numerũ septuagenariũ lee prtius
decenter aptamꝰ. quȩ sabbatũ diẽ septinũ obseruandũ. ẽẽ preceps ito¬
genarite uero popło xpiano aptissime deputamꝰ qͥ octauũ diẽ resurree¬
tionis dñicȩ scã festiuitate uenerat᷑: ut duo testam̃ta sic̃ inseptuage

Expanded text:
utilitate transiisse, qui sub nullo fructu bonorum, sed sub ancipiti meditatione utilitate transiisse, qui sub nullo fructu bonorum, sed sub ancipiti meditatione litteram velimus advertere, multos hominum et nonagenarios bene vigentes invenies, et iterum necdum septuagenarios debilitate confectos; ut quod hic dicitur, constare minime posse videatur. Sed numerum septuagenarium legi potius decenter aptamus, quae sabbatum diem septimum observandum esse praecepit. Octogenarium vero populo Christiano aptissime deputamus, qui octavum diem Resurrectionis dominicae sancta festivitate veneratur: ut duo Testamenta sicut in septua
Abbreviated transcription (Latin):
mane dic̃ ꝑ irã dñ ꝑuenisse : qm̃ longioris uitȩ p̃sũptione peccabant: Ad quã
enĩ breuitatẽ ꝑuenerint post illã numerositatẽ prioris scłi: infrã dicturꝰ
est. Nã qͦd dic̃ om̃s dies nr̃i defecerunt ad annos ꝑtin& inminutos: quod
uero sequit᷑ & inira tua defecimꝰ ad tribulationes xrunnasq respicit.
quas in ipsa uita p̾kussima sustinemꝰ : qm̃ in solentia nr̃a alit̃ ñ poterat
corrigi. nisi ꝑ flagella dñi ꝓbaremur affligi. Sequit᷑ nimis apta cõpara¬
tio. Anni nr̃ is aranea meditabunt᷑. Malignitatẽ uitȩ nr̃ȩ. posita similitud
cleclarat. Aranea. ẽ. enĩ animal debile ac tenuissimũ qđ transeuntib
muscis ad escam sibi ꝓcurandas n etia dolosa contexit. Sic auni coꝵ qͥ sceleratis
opib dedliti sunt: inanib &e sub dolis machinationib oceupant᷑ deo eaositi
uerbũ declarte. Medlitabunt dix̃ ñ oꝑabunt᷑. ut ostencerae eos sme dlipo

Expanded text:
mini provenisse: quoniam longioris vitae praesumptione peccabant. Ad quam enim brevitatem pervenerint post illam numerositatem prioris saeculi infra dicturus est. Nam quod dicit: Omnes dies nostri defecerunt, ad annos pertinet imminutos. Quod vero sequitur, et in ira tua defecimus, ad tribulationes aerumnasque respicit, quas in ipsa vita parvissima sustinemus: quoniam insolentia nostra aliter non poterat corrigi, nisi per flagella Domini probaremur affligi. Sequitur nimis apta comparatio: Anni nostri sicut aranea meditabantur. Malignitatem vitae nostrae posita similitudo declarat. Aranea enim muscis, ad escam sibi praeparandam, quaedam retia dolosa contexit: sic anni eorum, qui sceleratis ribus dediti sunt, inanibus et subdolis machinationibus occupantur. Aranea verbum declaret. Meditabantur, dixit, non operabantur; ut ostenderet eos sine aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥmo uersu psalmi iã factũ.ẽ. dexterã eiũ dicit ipsũ dũm saluatorẽ de
qͦ alibi scriptũ .ẽ. dextera manus tuȩ confregit inimicos: petens ut ipse
illis notus efficiat᷑. ꝑ quẽ omĩa ꝓfutura discunt᷑. Sequit᷑. & eruilitos corde
insapientia. desiclerio ipsius ñ sufficit aduentũ lñ postulare. qͥa multi
eũ corporalit̃ uidentes dm̃ minime crediderunt: ĩ clõq addidit. erudi¬
corle insapientiã.⁊ id ẽ. intellectũ habentes in dñm xpm̃. Eruditus ciũ¬
licit᷑: quasi ex omĩ rure elicitus. Ipse. ẽ. enĩ uirtus & sapientia patris. quẽ
hic postulat non corporeis oculis. sed eruditos corde cognoscere: qͥa hoc¬

Expanded text:
. Dexteram enim dicit ipsum Dominum Salvatorem, de quo alibi scriptum est: Dextera manus tuae, Domine, confregit inimicos ; petens ut ipse illis notus efficiatur, per quem omnia profutura discuntur. Et eruditos corde in sapientia. Desiderio ipsius non sufficit adventum Domini postulare, quia multi eum corporaliter videntes, Deum minime crediderunt, itos, etc., id est, intellectum habentes in Dominum Christum. Eruditus dicitur quasi ex omni rure elicitus. Ipse enim est Dei virtus et sapientia Patris, quem hic postulat, non corporeis oculis, sed erudito corde cognoscere. 15 Co
Abbreviated transcription (Latin):
em̃. p̃misit mansuetudinẽ : ut intelligamꝰ om̃s eme̾nlationes dñi fi¬
delib pietates intentione ꝓuenire. Sequit᷑. Quis nouit potestatem
ira tuȩ : aut p̃timore irã tuã clinumerare: Merito ille moyses qui
exꝑtus fuerat quanta dñs peccanti popło redelidiss&. dũ eum
crebras murmurationeb incitass&: exclamat. nullius considatio.¬
nẽ ad uinclictȩ eiꝰ ꝑuenire mensurã: nec dȩnumerare posse quanta
ille prȩual& iratus efficere & nota: quod in utraq parte p̃dicat᷑
uirtutis immensitas. Nã sic̃ p̃mia dñi plenissime nequeunt intelligi:
ita nec uindictȩ mensura pręualet app̃hencli. Bene aut̃ addidit
p̃ timore : sicut & alius propħa dicit. Consideraui opera tua & expaui

Expanded text:
emur, praemisit mansuetudinem, ut intelligamus omnes emendationes Domini fiemur, praemisit mansuetudinem, ut intelligamus omnes emendationes Domini fidelibus pietatis intentione provenire. Sequitur, Quis novit potestatem irae tuae, aut prae timore iram tuam dinumerare? Merito ille Moyses, qui expertus fuerat quanta Dominus peccanti populo reddidisset, dum eum crebris murmurationibus incitasset, exclamat nullius considerationem ad vindictae ejus pervenire mensuram, nec dinumerari posse quanta ille praevalet iratus efficere. Et nota quod in utraque parte praedicatur virtutis immensitas. Nam sicut praemia Domini plenissime nequeunt intelligi, ita nec vindictae mensura praevalet apprehendi. Bene autem addidit, prae timore, sicut et alius propheta dicit
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo iã diximꝰ ubi opus istud diuisimꝰ ꝑ hunc numerũ sig-¬
nificasse uideat᷑. Ipsa sunt enĩ p̃cepta: inquib fideles. animx saluberrima
mentis ualitudine regunt᷑. Occogendrio uero numero addidit inpotentatibus.
qrua tunc reuera cȩpimꝰ habere potentiã. quancdo nob̾ dĩs saluator ꝓparuit.
ut merito dies dicant᷑ ꝑ quȩ clñm inuerbis suis illuminata mente cons¬
picimꝰ. & intende quid sequit᷑. & plurimũ eoꝵ labor & dolor. ĩd.ẽ.
qͥ hec duo testam̃ta transcenderit. laborib maximis & dolorib impli-¬
cat᷑: Non enĩ hic ẽ. aliquid sic̃ heretici faci unt plus minꝰ uesentire.
nos mansuetudo. & corripiem᷑. Quis nouit potestatẽ irȩtuȩ: aut pre
timore ira tuã duiumerare: Quia dixerat plurimũ eoꝵ labor &
dolor : nc̃ ipsũ ex colit dicens. non debere legis prȩcepta transcendi.
emendat: si testam̃ta eiꝰ contu maciter neglegamus & qm̃ dix̃ corripi¬

Expanded text:
divisimus per hunc numerum significasse videatur. Ipsa sunt enim praecepta, in quibus fideles animae saluberrima mentis valetudine reguntur. Octogenario vero numero addidit in potentatibus, quia tunc revera coepimus habere potentiam, quando nobis Dominus Salvator apparuit. ut merito dies dicantur, per quos Dominum in verbis suis illuminata mente conspicimus. Et intende quid sequitur: Et plurimum eorum labor et dolor; id est, qui haec duo Testamenta transcenderit, laboribus maximis et doloribus implicatur. Non enim illic est aliquid sicut haeretici faciunt plus minusve sentire, nos mansuetudo, et corripiemur. Quis novit potestatem irae tuae, aut prae timore iram tuam dinumerare? Quia dixerat: Plurimum eorum labor et dolor, nunc ipsum excolit dicens, non debere legis praecepta transcendi: emendat, si Testamenta ejus contumaciter negligamus. Et quoniam dixit, corripi
Abbreviated transcription (Latin):
criminib noscit᷑. e̾ẽ. liberatus. Merito ergo ꝑiculorũ suorũ recordatus
tale cognoscit᷑ fecisse pͥncipiũ. Uerũ ut hoc ñ tantũ de uno homine.
sed cle uiniuersali ȩccłia debuissemꝰ aduertere. nobis. posuit non
michi : qm̃ cuncte ȩccłiȩ. quȩ in hac scłi tempestate uersat᷑ tutissi.¬
mũ refugiũ semꝑ. ẽ. dñs. Namuicle qui d sequit᷑. A generatione&e
ꝓgenie. A generatione significat. ex quo generari ceptũ est
genus humanũ : progeniẽ uero dic̃ usq ad sinẽ scłi cũ ꝓgenies sibi
humani generis ꝑ atates sĩgulas reparata succeclitꝰ ac si dicera& sẽꝑ.¬

Expanded text:
criminibus noscitur esse liberatus. Merito ergo periculorum suorum recordatus, criminibus noscitur esse liberatus. Merito ergo periculorum suorum recordatus, tale cognoscitur fecisse principium. Verum ut hoc non tantum de uno 306 homine, sed de universali Ecclesia debuissemus advertere, nobis posuit, non mihi: quoniam cunctae Ecclesiae, quae in hac saeculi tempestate versatur, tutissimum refugium semper est Dominus. Nam vide quid sequitur, A generatione et progenie. A generatione, significat ex quo generari coeptum est genus humanum. Progeniem vero dixit usque ad finem saeculi, cum progenies sibi humani generis per aetates singulas reparata succedit; ac si diceret, se
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Loquebat᷑ aut̃ dñs ad moysen facie ad ficiem: sic̃ loqui sol& homo
aclamicũ suũ. DIUISIO PSALΙ yses uir scĩssimꝰ & oꝑib mirabił
& colloquio diuino: uencraendus: in pͥma sectione inchoata laude iudicis
beneficia eius breuit̾ potestatẽq cõmemorat  deinde infirnitati nr̃ae
quã & ipse multis modis ostendit postulat subueniri : tercio ex orat
aduentũ dni saluatoris celerius in notescere. quẽ sci ebat humano ge-
gestabat. dño fusa oratione grãs agit. quod in hoc scło factus fuerit eus
insigne refugiuĩ: primũ qđ inter hebreorũ filios. ẽ. ut moreret᷑ ab iectus:
de incle qͦd regis egyptiorũ ꝑtulit nefanda certamina: tertio maris
rubri in audita miracula: postremũ murmurantis popłi contumatiã
formidandã : sed in his omĩb factus . ẽ. illi refugiũ. cũ ab uniuersis dis-¬

Expanded text:
gitur: Loquebatur autem Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut loqui solet homo gitur: Loquebatur autem Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum suum . Divisio psalmi. Moyses vir sanctissimus, et operibus mirabilis, et colloquio divino reverendus, in prima sectione inchoat a laude Judicis, beneficia ejus breviter potestatemque commemorans. Deinde infirmitati nostrae, quam et ipse multis modis ostendit, postulat subveniri. Tertio exorat adventum Domini Salvatoris celerius innotescere, quem sciebat humano genergestabat, Domino fusa oratione gratias agit, quod in hoc saeculi salo factus fuerit ejus insigne refugium. Primum quod inter Hebraeorum filios est, ut moreretur, abjectus; deinde quod regis Aegyptiorum pertulit nefanda certamina; tertio maris Rubri inaudita miracula; postremum murmurantis populi contumaciam formidandam: sed in his omnibus factus est illi refugium, cum ab universis dis
Abbreviated transcription (Latin):
illũ celeberrimũ uirũ ꝑquẽ clñs legẽ israhelitico popło dedit: manifestũ
.ẽ. ministrũ fuisse testamenti ueteris. & ꝓpħam noui. de ipso enĩ in ęuan¬
głio si credetis moysi credetis & michi. deme enĩ ille scripsit. & quia
utraq psalmꝰ iste coniunexit: merito illi tale nom̃ appositũ. ẽ. quod duo
sacram̃ta ui sui nominis indicar&. loyses qrippe int̾p̃tat᷑ assũptus. eo qͦd
cle aqͥs a filia pharaonis fuerit eleuatꝰ: quod ꝓpt̃ mare rubrũ israhelitas
signisicat: ꝓpt̃ grãm uero baptismatis ꝑtin& ad popłm xpĩanũ. Additũ
.ẽ. etiã hominis dĩ ne alterũ fortasse cogitares. nisi eũ qͥ diuinis colloquuis
honoratus. meruit. eẽ pͥmari. Utiã non seruus sed homo ipsuis. ẽe diceretꝰ
hoc .ẽ. ñ defamulis. sed de liberis dicintꝰ & amicis: sicut indeutero nomio le-¬

Expanded text:
illum celeberrimum virum per quem Dominus legem Israelitico populo dedit, manifestum illum celeberrimum virum per quem Dominus legem Israelitico populo dedit, manifestum est ministrum fuisse Testamenti Veteris, et prophetam NOVI. De ipso enim in Evangelio dicit: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi, de me enim ille scripsit . Et quia utraque psalmus iste conjunxit, merito illi tale nomen appositum est, quod duo sacramenta vi sui nominis indicaret. Moyses quippe interpretatur assumptus, eo quod de aquis a filia Pharaonisam vero baptismatis pertinet ad populum Christianum. Additum est etiam, hominis Dei, ne alterum fortasse cogitares, nisi eum qui divinis colloquiis honoratus, meruit esse primarius; ut jam non servus, sed homo ipsius esse diceretur. Hoc enim non de famulis, sed de liberis dicimus et amicis, sicut in Exodo le
Abbreviated transcription (Latin):
on est clubiũ sicut sepe cliximus talia nomina titulis
aclhibereͥ: quȩ textũ psalmorũ int̾p̃tatione sua ui-¬
cleant᷑ aperire In primis oratio posita. ẽ ꝑ quã ira
dñi suspendit᷑ uenia ꝓcurat᷑⁊ pęna refugitur Ñ
miorũ largitas impetratͦ cũ dño loquit᷑ cum
peccator aclmittt᷑: & nullus inde respuit᷑: nisi qui in ea trepidus
inuenitur. Quod mauult petit: supra quã meretur alquirit. Tristis
ad eã uenit. Tetus absce dit. Oratio quippe scã sic deuotossaluat. ut beatos
redlat: clũ criminosos accipiat. Innumera sunt huiꝰ bonitatis exempla: sed
illud scficiat qđ & ipse quoq dñs exempla nobis uitalia tribuens orare
dignatus .ẽ. Unde merito tali actanto uiro p̃missa.ẽ. oratio: qͥ frequenter
indignantẽ dum mirabili supplicationis placauit exemplo. hunc arit̃ psal¬¬
mũ t̾ciũ. eẽ nouerimꝰ. eorũ qͥ orationẽ titulo suo continere monstrant᷑. Moysen

Expanded text:
saepe diximus talia nomina titulis adhiberi, quae textum psalmorum interpretatione sua videantur aperire. In primis oratio posita est, per quam ira Domini suspenditur, venia procuratur, poena refugitur, et praemiorum largitas impetratur, cum Domino loquitur, cum peccator admittitur; et nullus inde respuitur, nisi qui in ea tepidus invenitur. Quod mavult petit, supra quam meretur acquirit; tristis ad eam venit, sed laetus abscedit. Oratio quippe sancta sic devotos salvat, ut beatos reddat, dum criminosos accipiat. Innumera sunt hujus bonitatis exempla; sed illud sufficiat, quod ipse quoque Dominus, exempla nobis vitalia tribuens, orare dignatus est. Unde merito tali ac tanto viro praemissa est oratio, qui frequenter indignantem Dominum mirabili supplicationis placavit exemplo. Hunc autem psalmum tertium noverimus esse eorum qui orationem in titulo suo continere monstrantur. Moysen enim
Abbreviated transcription (Latin):
clatur quẽ ꝓiudaica murmuratione sustinuit: qͣndo ei dñs cdix̃. cerno qͦd popłs
iste dura ceruice sit. dimitte me ut irascat᷑ furor m̃s contra eũ. & cleleã etis. faciã¬
q te ingentẽ magnã. Qua ꝓpt̃ formiclabili recordatione turbatꝰ. ẽ: qͥ pro tali
popło supplicabat. Defecimꝰ enĩ dictũ .ẽ. humana infirmitate fatigati: Contur¬
bati sumꝰ mortis cogitata formiline: quã metuebant ꝓpt̃ debitas ultiones.
posuisti iniqͥtates nr̃as in conspectu tuo: scłm nr̃m inilluminatione uultus
tui. De scło transacti temporis dic̃: qͣͥndo uidaicus popłs & miraculis uisi¬
tabat᷑ & pȩnis. Non credendo enĩ quȩ uidebant: ultorqͥs uidicis paciebant᷑
aspectũ. Nlam in alio psalmo dic̃. Beati quoꝵ remissȩ sunt iniqͥtates: & quoꝵ

Expanded text:
datur, quem pro Judaica murmuratione sustinuit, quando ei Dominus dixit: Cerno quod populus datur, quem pro Judaica murmuratione sustinuit, quando ei Dominus dixit: Cerno quod populus iste dura cervice sit: dimitte me ut irascatur furor meus contra eum, et deleam eos, faciamque te in gentem magnam . Quapropter formidabili recordatione turbatus est, qui pro tali populo supplicabat. Defecimus enim dictum est, humana infirmitate fatigati: Conturbati sumus mortis cogitata formidine, quam metuebant propter debitas ultiones. Vers. 8. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo; saeculum nostrum in illuminatione vultus tui. De saeculo transacti temporis dicit, quando Judaicus populus et miraculis visitabatur et 307 poenis. Non credendo enim quae videbant, ultoris Judicis patiebantur aspectum. Nam in alio loco dicit: Beati quorum remissae sunt iniquitates,
Abbreviated transcription (Latin):
intra mom̃tũ aut pastu animaliũ : aut aliqͣ tritura consumit᷑ & ie sunt anni
hominũ: quđ ꝓnichilo habent᷑. Mane id ẽ. mnipsa uita qua friuint᷑ transcunt
atq ꝑ agunt᷑: nec cle longinquitate eorũ potest. ce satietas. ubi t̃minꝰ festina
arescat. Bene carnis infirmitas: fugitius herbarũ atatib compara ᷑: Mane
significat totã hominis uitã. in qua & florere & p̃terire dinoscitur: Uesꝑe aut̃
qͦl indicat lucis occasũ tempꝰ dic̃ qͦ transit homo cde scło. Mox rnĩ in mortẽ¬
cũ deciderit. post clurescit incadauer. ac deinde arescit inpuluerẽ: quod
uicletur ñ unũ cliẽ debemꝰ aduertere. Partes enĩ istȩ ñ sunt iungendȩ : quia
singulȩ ꝓbreuitatis intellectu sunt positȩ. hȩc aut̃ icdõ diligentius ex colunt᷑.
& infurore tuo conturbati sumꝰ. Uir scs̃ & memor actuũ pͥoꝵ illũ furorẽ dĩ recor¬

Expanded text:
intra momentum aut pastu animalium, aut aliqua tritura consumitur: sic sunt anni intra momentum aut pastu animalium, aut aliqua tritura consumitur: sic sunt anni hominum qui pro nihilo habentur. Mane, id est in ipsa vita qua fruuntur, transeunt atque peraguntur; nec de longinquitate eorum potest esse satietas, ubi terminus festina arescat. Bene carnis infirmitas fugitivis herbarum aetatibus comparatur. Mane significat totam hominis vitam, in qua et florere et praeterire dignoscitur. Vespere autem quod indicat lucis occasum, tempus dicit quo transit homo de saeculo; mox enim ut in mortem deciderit, post durescit in cadaver, ac deinde arescit  ed., crescit ividetur non unum diem debemus advertere; partes enim istae non sunt jungendae, quia singulae pro brevitatis intellectu sunt positae. Haec autem ideo diligentius excoluntur, s in ira tua, et in furore tuo conturbati sumus. Vir sanctus memor actuum priorum illum furorem Dei recor
Abbreviated transcription (Latin):
orclo scłorũ. Mille enĩ finitũ ꝓ infinito posuit. ętatẽ ueterũ fortasse
designans. quia magna lon geuitate repleti sunt. Sequit᷑. & sic̃ custodia
in nocte: ut illos milleannos quos suꝑius lixit multos eẽ.
cognosceres ñ ãuni diei prȩterito: sed etiã nocturno tempor breuissimo
cõparatos.it. Custodia enũ nocturna quȩ huniauas assol& exercere uigilias
ternis horiscexcubantib deputat᷑. Ubi sibi succedentib turmis nichil
longinquum agitur nec morõsũ. Pulchre aut̃ humanã uitã nocturnis com¬
parauit excubii: ubi totũ sub obscuritate & trepiclatione gerit᷑ quando¬
mens hominũ uicus carnalib circunclata pulsatur. huic aut̃ uersui sub distincti¬
cancdũ .ẽ. ne auertas hominẽ in humilitatẽ. Addidit: mane sicut herba transeat
lelhuc illa fuȩ itiua & transitoria : uitȩ hominũ cõparant᷑. Frequent eñi herba

Expanded text:
ordo saeculorum. Mille enim finitum pro infinito posuit, aetatem veterum fortasse ordo saeculorum. Mille enim finitum pro infinito posuit, aetatem veterum fortasse designans, qui magna longaevitate repleti sunt. Sequitur, et sicut custodia in nocte. Ut illos mille annos quos superius dixit annulatos esse cognosceres, non jam uni diei praeterito, sed etiam nocturno tempori brevissimo comparantur. Custodia enim nocturna, quae humanas assolet exercere vigilias, ternis horis excubantibus deputatur, ubi sibi succedentibus turmis nihil longinquum agitur nec morosum. Pulchre autem humanam vitam nocturnis comparavit excubiis, ubi totum sub obscuritate et trepidatione geritur, quandomens hominum vitiis carnalibus circumdata pulsatur. Huic autem versui subdistincticandum est, Ne avertas hominem in humilitatem, addidit, mane sicut herba transeat. Adhuc illa fugitiva et transitoria vitae hominum comparantur. Frequenter enim herba
Abbreviated transcription (Latin):
iecta atq cõtẽptibilis . ẽ. ñ illã gloriosã qua peccata nr̃a dño confitem᷑. Hoc ergo uir
sc̃s dep̃cat᷑ qͦd diuinitas iub&: ne uoluntas hominũ a cȩlesti sub limitate deiecta
Sequit᷑ & clixisti conuertimini filii hominũ. hic. & ꝓquia positũ. ẽ. a& unũ nobis
sensũ aperiat aclunata sententia. Uicles quã sit ꝓbabilis suꝑior illa petitio:
qͥa cũ dñs p̾ceperit filios hominũ conuerti. ipso clebeant miserante saluari.
uis enĩ alter potest amundi ambitu liberare: nisi is qui docuit fideles cȩloꝵ
regna ꝑqͥrere: Merito ergo petit ne deserant᷑ homines in lubricis lapsib
cio debeat declinari : qm̃ mille anni ñ solũ pauci sint ante oculos clĩ. sed
tanquã hesterna dies habeant᷑ omĩno p̃teriti. Quȩ figura dicitꝰ tapinosis.
iel.ẽ. humiliatio: quando cuiꝰ lib& rei magnitudo minuitur in exiguã par-¬
uitatẽ. Non enĩ uel ipsi uni diei p̃senti ⁊ sed p̃terito. comparat᷑ tã longissimus

Expanded text:
am gloriosam qua peccata nostra Domino confitemur. Hoc ergo vir sanctus deprecatur quod Divinitas jubet, ne voluntas hominum a coelesti sublimitate dejecta, Sequitur, et dixisti: Convertimini, filii hominum. Hic et pro quia positum est, ut unum nobis sensum aperiat adunata sententia. Vides quam sit probabilis superior illa petitio: quia cum Dominus praeceperit filios hominum converti, ipso debeant miserante salvari. Quis enim alter potest a mundi ambitu liberare, nisi is qui docuit fideles coelorum regna perquirere? Merito ergo petit ne deserantur homines in lubricis lapsibustio debeat declinari: Quoniam mille anni non solum pauci sint ante oculos Dei, sed tanquam hesterna dies habeantur omnino praeteriti. Quae figura dicitur tapinosis, id est humiliatio, quando cujuslibet rei magnitudo minuitur in exiguam parvitatem. Non enim vel ipsi uni diei praesenti, sed praeterito comparatur tam longissimus
Abbreviated transcription (Latin):
es nobis: ne temporalẽ aduenteres: ẽe litatẽ. nunc deietus cẽnitate
clissserit. Sed ut hanc ꝑennitatẽ aꝑtissime possimus auertere montes hic
ponamꝰ ñ aliquid terrenũ. sel cȩlorũ potestates eximias. qm̃ deuniuersa t̾ra
sub sequit᷑: ut reuera dicat᷑ dño congruenter. tues. antequã cȩlestia t̾rena
formares. Istud enĩ prius ñ hab& principiũ. sed immensũ atq in conp̃hen¬
sibile. eẽ. declaratur : Quando ipsis quoq principiis priꝰ. ẽẽ. dinoscitur.
Tue s. conpetenter dicit᷑ deo: quia non hab& p̃teritũ nec futurũ. Sic enĩ & ipsi
moysi clictũ. ẽ : dices filiis isrł. ego sũ qui sũ. & qui . ẽ. misit me aduos. Unde
merito uirsc̃s posuit tu es: qͦd ab ipso seaudisse meminerat. Sed hoc acl patrẽ:
nitatis. quȩ abeo qͦd.ẽ. e̾ẽ ueraciter & ꝓpriae dicit᷑ pręsentia semꝑ hab& quȩ
inter nos aut p̃terita licimꝰ aut futura. Ne auertas hominem in humilita

Expanded text:
de ejus aeternitate disseruit. Sed ut hanc perennitatem apertissime possimus advertere, montes hic non aliquid terrenum, sed coelorum potestates eximias, quoniam de universa terra subsequitur; ut revera dicatur Domino congruenter, tu es, antequam coelestia terrenaque formares. Istud enim prius non habet principium, sed immensum atque incomprehensibile esse declaratur, quando ab ipsis quoque principiis prius esse dignoscitur. Tu es competenter dicitur Deo, quia non habet praeteritum nec futurum; sic enim et ipsi Moysi dictum est: Dices filiis Israel: Ego sum qui sum: et qui est, misit me ad vos . Unde merito vir sanctus posuit, tu es, quod ab ipso se audisse meminerat. Sed hoc ad Patrem, nitatis, quae ab eo quod est, esse veraciter et proprie dicitur, praesentia semper habet, quae inter nos aut praeterita dicimus aut futura. Vers. 3. Ne averta
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa enim loquitur. qui recte predicat de dño saluatore: ut per eius bap¬
tismũ atq penitentiam introeuntes cȩlorũ regna possideant. Sed & illud per¬
scrutandũ est. quare talis locus predicatorib est electus: scilicet ut qui
non credit exeat: qui adquiescit introeat. Talem ergo locũ pius predicator.
& infideles exire facit: & deuotos introire permittit: siue quia publica
uox est quȩ in porta loquitur: dũ acomineantib semper auditur. &¬
CONCLUSIO

Expanded text:
. In ipsa enim loquitur, qui recte praedicat de Domino Salvatore, ut per ejus bap. In ipsa enim loquitur, qui recte praedicat de Domino Salvatore, ut per ejus baptismum atque poenitentiam introeuntes, coelorum regna possideant. Sed et illud perscrutandum est quare talis locus praedicatoribus est electus; scilicet ut qui non credit exeat, qui acquiescit introeat. Tali ergo loco pius praedicator et infideles exire facit, et devotos introire permittit; sive quia publica vox est, quae in porta loquitur, dum a commeantibus semper auditur. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
tectũ aliquid inquirere palamq facere. Quod illis accidisse non dubium est:
qui uita probabili. meruerunt scĩ luminis ueritate compleri. Istorũ filii.
merito dicuntur apłi: quorũ predicatione credentes. eorũ quodãmodo fide
generati sunt. Nam generationem quandã ex doctrina descendere. beatus
idest apłi. desideriũ illud habuerunt: ut seruiret dño credens populus xp̃ianꝰ.
Hos ergo beatos dicit. cũ eorũ labor ad głosa uota peruenerit: siuȩ magis
qm ipsi desiderauerunt atria dñi festinanter intrare: quemadmo in qua
cũ diceret. cupio dissolui & esse cũ xp̃o. Qua propter ter quaterq beati su¬
nt: qui peruenire ad talia uota meruerunt. Quod tamen desiderium non
est humana feftinatione cõpletũ: sed ille concitat tale uotũ. qui donat ef¬
fectum. Non confundetur : cũ loquetur inunicis suis. in porta. Et hoc ad fi¬

Expanded text:
tectum aliquid inquirere, palamque facere; quod illis accidisse non dubium est, tectum aliquid inquirere, palamque facere; quod illis accidisse non dubium est, qui vita probabili meruerunt sancti luminis veritate compleri. Istorum filii merito dicuntur apostoli, quorum praedicatione credentes, eorum quodammodo fide generati sunt. Nam generationem quamdam ex doctrina descendere beatus id est apostoli, desiderium illud habuerunt, ut serviret Domino credens populus Christianus. Hos ergo beatos dicit, cum eorum labor ad gloriosa vota pervenerit; sive magis, quoniam ipsi desideraverunt atria Domini festinanter intrare, quemadmodum in qcum diceret: Cupio dissolvi et esse cum Christo . Quapropter ter quaterque beati sunt qui pervenire ad talia vota meruerunt. Quod tamen desiderium non est humana festinatione completum; sed ille concitat tale votum, qui donat effectum. Vers. 8. Non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta. Et hoc ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
quem aliquid ad quisisse testafn. Ista enim. & his similia: conuenienter
accipiuntur ab illa parte. qua passus est. Sicut sagitte in manu poten¬
tis: ita & filii excussorũ. Sagitta telũ est. quȩ & cito peruenit ad destinata: & per¬
uolat omnino rectissima. Hȩc quando egreditur de manu potentis: & magna
uelocitate discurrit. & appetita percutit. Pon enim potens est ille qui dirigit:
si sagitte cursus errauerit. Qua propter additũ est de manu potentis: ut nec
de effectu dubitares. nec de celeritate diffideres. His bene apłi comparantur..
quia de manu potentis. id est dñi saluatoris transmissi. celeriter ad destinata
perducti sunt. & iussa fideliter impleuerunt. Nam ut hoc euidenter aduerte.¬
res: sequitur. lta ͤ filii excussorũ. Excussores recte dicimus ꝓphetas: qui penitralia
dñi perquirentes . ꝓphetauerunt populis ftupenda miracula. Excũtere enĩ est:

Expanded text:
quam aliquando acquisiisse testamur. Ista enim et his similia convenienter quam aliquando acquisiisse testamur. Ista enim et his similia convenienter accipiuntur ab illa parte qua passus est. Vers. 6. Sicut sagittae in manu potentis, ita et filii excussorum. Sagitta telum est, quae et cito pervenit ad destinata, et pervolat omnino rectissima. Haec quando egreditur de manu potentis, et magna velocitate discurrit, et appetita percutit. Non enim potens est ille qui dirigit, si sagittae cursus erraverit. Quapropter additum est, de manu potentis, ut nec de effectu dubitares, nec de celeritate diffideres. His bene apostoli comparantur, quia de manu potentis, id est Domini Salvatoris transmissi, celeriter ad destinata perducti sunt, et jussa fideliter impleverunt. Nam ut hoc evidenter adverteres, sequitur, ita et filii excussorum. Excussores recte dicimus prophetas, qui penetralia Domini perquirentes, prophetaverunt populis stupenda miracula. Excutere enim est
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit enim. Ecce hereditas dñi. filii scilicet eccłȩ: ex aqua & sp̃u sc̃o gene¬
rati: qui hereditas dñi ẽẽ noscuntur. łt qui sint isti filii. consequenter ex¬
ponitur: merces fructus uentris. Huius fructus uentris. id est uteri uirgi¬
nalis partus merces est. omis eius hereditas: quȩ resurgens in cȩlorũ pos¬
sessionem mittitur: & aeterna cũ dño felicitate gaudebit. Merces enim hu¬
manitati reddita dicitur: de qua & seds psalmus ait postula ame & dabo
tibi gentes hereditatem tuam: & apłs dicit post alia. propter qđ exaltauit
illũ ds̃. & dedit illi nomen qđ est super omne nomen. Cȩterũ diuinitas
eiꝰ nichil accepit unde cresceret: sed mundo contulit unde periculũ mor¬
tis euaderet. Sic enim & populũ adquisitionis dicimus. & animas conuer¬
sorũ lucrum ẽẽ ꝓfitemur: ut eodem modo & mercedem recipere dicat᷑.¬

Expanded text:
ristum. Dicit enim: Ecce haereditas Domini, filii scilicet Ecclesiae, ex aqua et Spiritu sancto generistum. Dicit enim: Ecce haereditas Domini, filii scilicet Ecclesiae, ex aqua et Spiritu sancto generati, qui haereditas Domini esse noscuntur. Et qui sint isti filii, consequenter exponitur: Merces fructus ventris. Hujus fructus ventris, id est uteri virginalis partus, merces est omnis ejus haereditas, quae resurgens in coelorum possessionem mittitur, et aeterna cum Domino felicitate gaudebit. Merces enim humanitati reddita dicitur, de qua et secundus psalmus ait: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et Apostolus dicit post alia: Propter quod exaltavit illum Deus, et dedit illi nomen, quod est super omne nomen . Caeterum divinitas ejus nihil accepit unde cresceret, sed mundo contulit unde periculum mortis evaderet. Sic enim et populum acquisitionis dicimus, et animas conversorum lucrum