comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis celestib terrena sentire. Di¬
uina autẽ uerba plus discutiunt.
plerũq quã capiunt. Suꝑ capita
igitur puluerẽ spargunt: quia in
preceptis dĩ ꝑterrenã intelligentiã
ultra suarũ mentiũ uires enitunt᷑.¬

Expanded text:
verbis coelestibus terrena sentire. Diverbis coelestibus terrena sentire. Divina autem verba plus discutiunt plerumque, quam capiunt. Super capita igitur pulvorem spargunt, quia in praeceptis Dei per terrenam intelligentiam ultra suarum mentium vires enitunt
Abbreviated transcription (Latin):
celo. Sicut tiestim̃ta eccłe cunctos fi
ita hereticoꝵ uestes sunt. om̃s quir ets
concorditer inherentes. illoꝵ errorib
in uoluuntur. Habent u̾ heretici hoc
ꝓpriũ qd̃ in eo gradu in quo de ȩccła
exeunt. dui stare ñ possunt. sed ad
deteriora cotidie ruunt: & sentien¬
do peiora in multis se partib scindt᷑.
atq a semer ipsis plerũq. longnis con¬
fusionis sue altercatione diuiduntur.
Qiia gͦ hos quos sue ꝑfidie adiungt̾.
adhuc in multa diuisione dilaniant:
dicatur recte. qđ amici qui ueniunt.
uestes rumpant. Ruptis autẽ uestib
corpus ostenditur. quia sepe scissis
sequaeib malicia eoꝵ cogitationis
apperitur: ut discordia dolos pate¬
faciat. quos grauis prius concordiȩ
rem: nisi terrena intelligentia :
Quid ꝑ caput: nisi hoc qđ principale
nr̃m est. mens uidelicet designatur:
Quid ꝑ celũ: nisi p̃ceptũ suꝑne locuti¬
onis exprimitur : Puluerẽ gͦ suꝑ
caput in celũ spargere est: seculari
inteslectu mentẽ corrũpere. & de

Expanded text:
Sicut vestimenta Ecclesiae cunctos fidita haereticorum vestes sunt omnes, qui eis concorditer inhaerentes, illorum erroribus involvuntur. Habent vero haeretici hoc proprium, quod in eo gradu in quo de Ecclesia exeunt, diu stare non possunt; sed ad deteriora quotidie ruunt, et sentiendo pejora, in multis se partibus scindunt, atque a semetipsis plerumque longius confusionis suae altercatione dividuntur. Quia ergo hos quos suae perfidiae adjungunt, 93 adhuc in multa divisione dilaniant, dicatur recte quod amici qui veniunt vestes rumpant. Ruptis autem vestibus corpus ostenditur, quia saepe scissis sequacibus, malitia eorum cogitationis aperitur; ut discordia dolos patefaciat, quos gravis prius concordiae rem, nisi terrena intelligentia? quid per caput, nisi hoc, quod principale nostrum est, mens videlicet, designatur? Quid per coelum, nisi praeceptum supernae locutionis exprimitur? Pulverem ergo super caput in coelum spargere, est saeculari intellectu mentem corrumpere, et de
Abbreviated transcription (Latin):
ut huius oꝑis dicta ꝑcurrens. in
his uerboꝵ folia non requiras.
quia ꝑ sacra eloquia. ab eoꝵ tracta¬
toribus infructuose loquacitatis
leuitas studiose cõpescitur: dũ in
templo dĩ nemus plantari ꝓhibet᷑
Et cuncti ꝓcul dubio scimus. quia
quotiens in folus male lete segetis
culmi ꝓficiunt: minore plenitudi¬
ne spicarũ grana turgescunt. Unde
& ipsam loquendi artem. quã ma¬
gisteria discipline exterioris insi¬
nuant. seruare despexi. Nam sicut
huius quoq epłe tenor enuntiat.
non me tacismi collisionẽ fugio.
non barbarismi confusionẽ deuito.
situs motusq etiam prepositionũ
casus seruare contep̾no: quia indig¬
nũ uehementer existimo. ut uerba
celestis oraculi restringam sub re¬
gulis donati. Neq enĩ hȩc abullis
interpretib inscripture sacrę
auctoritate seruata funt. Ex qua

Expanded text:
ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem non barbarismi confusionem devito, situs motusque, etiam propositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo ut verba celestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim hec ab ullis interpretibus in Scripture sacre auctoritate servata sunt. Ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ corporis. nisi organũ cordis:
Et quãlibet peritus cantandi artifex
explere artẽ non ualet. nisi ad hanc
sibi & ministeria exteriora con¬
cordent. Quia nimirũ canticum
qđ docta manus imperat. quassata
organa ꝓprie non resultant: nec
artem flatus exprimit si scissa rimiᷤᷤ
fistula stridet. Quanto itaq grauiꝰ
expositionis meȩ qualitas premit᷑
in qua dicendi grãm. sic fractura
organi dissipat. ut hanc peritie
ars nulla componat. Quȩso autẽ

Expanded text:
ficium corporis, nisi organum cordis? ficium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi artifex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: quia nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso aute
Abbreviated transcription (Latin):
incultũq reppererit. tanto michi
celerrime indulgeat. quanto hoc
me egrũ dicere non ignorat. Nam
dum molestia corpus atteritur.
affłcta mente etiam dicendi studia
languescunt. Multa quippe annoo
iam curricula de uoluuntur: qđ
crebris uiscerũ dolorib crucior.
horis momentisq om̃ib fracta sto¬
machi uirtute lassesco. lentis quidẽ.
sed tamen continuis febrib anhelo.
Interq hec dũ sollicitus penso quia
scriptura teste. om̃is filius qui adõ
recipitur flagellatur: quo malis
presentib durius deprimor. eo
de ȩterna certius presupͣtione res¬
piro. Et fortasse hoc diuine ꝓuiden¬
tiȩ consiliũ fuit. ut ꝑcussũ iob ꝑcus
recte considerantib liquet. quia ad¬
uersitate non modica laboris nici
studus. in hoc molestia corporalis
obsistit. qđ carnis uirtus dũ collo¬
cutionis ministeriũ exhibere urx
sufficit: mens digne non potest in¬
timare qđ sentit. Quid nãq est of¬

Expanded text:
incultumque repererit, tanto mihi incultumque repererit, tanto mihi celerrime indulgeat, quanto hoc me aegrum dicere non ignorat. Nam dum molestia corpus atteritur, affecta mente etiam dicendi studia languescunt. Multa quippe annorum jam curricula devolvuntur, quod crebris viscerum doloribus crucior, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassesco, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc divinae providentiae consilium fuit, ut percussum Job percussrecte considerantibus liquet, quia adversitate non modica laboris mei studiis in hoc molestia corporalis obsistit, quod carnis virtus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest intimare quod sentit. Quid namque est of
Abbreviated transcription (Latin):
dumentũ. & absq operim̃to pauꝑẽ.
Si non benedixer ant mͥ latera eius.
& de uellerib ouiuͣ mearũ calefactꝰ
est. Quȩ uidelicet si ad allegorie
sensũ uiolenter inflectimus. cuncta
eiꝰ miscłie facta uacuamus. Diumꝰ
Ietenim sermo sicut mysterus pru¬
dentes exercet: sic plerũq suꝑficie
simplices refouet. Habet inpublico.¬
unde par uulos nutriat: seruat in
secreto. unde mentes sublimiũ in
ammiratione suspendat. Quasi
quidã quippe est fluunus ut ita di¬
xerim. planus & altus: in quo &
agnus ambulet. & elefans natet. Ut
ergo uniuscuiusq loci oportuni¬
tas postulat. ita se ꝑ studiũ ordo ex¬
positionis immutat: quatinus tan.¬
to uertus sensũ diuinȩ locutionis
inueniat. quanto ut res queq exi¬
gerit. ꝑ causarũ species alternat.
Quã uidelicet expositionẽ recensen¬
dam tuȩ beatitudini. non quia
uelut dignam debui. sed quia te
petente memini ꝓmisisse transinisi.
In qua quiequid tua sci̾tas tepidũ

Expanded text:
to pauperem; si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Quae videlicet si ad allegoriae sensum violenter inflectimus, cuncta ejus misericordiae facta vacuamus. Divinus etenim sermo sicut mysteriis prudentes exercet, sic plerumque superficie simplices refounde parvulos nutriat, servat in secreto unde mentes sublimium in admiratione suspendat. Quasi quidam quippe est fluvius, ut ita dixerim, planus et altus, in quo et agnus ambulet et elephas natet. Ut ergo uniuscujusque loci opportunitas postulat, ita se per studium ordo expositionis immutat; quatenus tanto verius sensum divinae locutionis inveniat, quanto, ut res quaeque exegerit, per causarum species alternat.Quam videlicet expositionem recensendam tuae beatitudini, non quia velut dignam debui, sed quia te petente memini promisisse, transmisi. In qua quidquid tua sanctitas tepidum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ collata sibi conuenire nequeunt.
aliua in se aliquid qđ queratur os¬
tendunt: acsi quibusdã uocib di¬
cant. Dũ nr̃a nos conspicitis suꝑficie
destrui. hoc in nobis quęrite. quod
ordinatũ sibiq congruens apud nos
ualeat intus inueniri. Aliquando
iuxta litterã negligit. oblatũ sibi
ueritatis lumen abscondit. Cumq
laboriose inuenire in eis aliud
intrinsecus appetit. hoc qđ foris
sine difficultate assequi poterat
amittit. Sc̃s namq uir dicit. Si ne¬
gaui quod uolebant pauperibus.
& oculos uidue expectare feci. Si
comedi bucellam meã solus. & non¬

Expanded text:
dum collata sibi convenire nequeunt, dum collata sibi convenire nequeunt, aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam vocibus dicant: Dum nostra nos conspicitis superficie destrui, hoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valeat intus inveniri. CAPUT IV. juxta litteram negligit, oblatum sibi veritatis lumen abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud intrinsecus appetit, hoc quod foris sine difficultate assequi poterat, amittit. Sanctus namque vir dicit: Si negavi quod volebant pauperibus, et oculos viduae exspectare feci; si comedi buccellam meam solus,
Abbreviated transcription (Latin):
solitariã exoptat: Quȩ ut alapsu
temporis figi non potuit. ita etiã
nec areliquarũ noctiũ coniuncti¬
one separari. Qui rursum dicit.
Usq. quo non parcis mͥ. nec dimittis
me ut gluitiã saliuã meã: Et tamen
paulo superius dixerat. Que priꝰ
tangere nolebat anima. nunc prȩ
angustia cibi mei sunt. Quis aucẽ
nesciat saliuã facilius posse glutti¬
ri quã cibum: Qui itaq se sumere
cibũ denuntiat. in credibile est ualde
quo ordine gluttire posse saliuam
negat. Atq iterũ dicit. Peccaui. qͥd
faciam tibi o custos hominũ: Uel
certe. consumere me uis peccatis ad¬
alescentie meȩ: Et tamen alia res.¬
ponsione subiungit. Neq. eñi repre¬
hendit me cor meũ. in om̃ uita
mea. Quo igitur pacto a corde suo
minime in om̃i uita reprehenditur.
qui peccasse se publica uoce testatur:
neq eñi simul umquã conueniunt.
culpa oꝑis & in reprehensibilitas
cordis. Sed nimirũ uerba litterȩ

Expanded text:
solitariam exoptat? Quae ut a lapsu solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separari. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo superius dixerat: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atque iterum dicit: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? vel certe: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae ? Et tamen alia responsione subjungit: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Quo igitur pacto a corde suo minime in omni vita reprehenditur, qui peccasse se publica voce testatur? Neque enim simul unquam conveniunt culpa operis, et irreprehensibilitas cordis. Sed nimirum verba litterae,
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea. & mortẽ ossa mea. Et
quis rectũ sapiens credat uirum.
tanti preconii. quẽ uidelicet constat
abinterno uidice p̃mia ꝓ pacientie
uirtute recipere decreuisse inter
uerbera suspendio uitã finire : Ali¬
quando etiam ne fortasse intellegi
iuxta litterã debeant. ipsa se uerba
littere impugnant. Ait nãq Pereat
dies in qua natus sũ. & nox in qua
dictũ est conceptus est homo. Et pau¬
lopost subiecit. Occupet eam caligo.
& inuoluatur amaritudine. Atq
in eiusdẽ noctis maledictione sub¬
iungit. Sit nox illa solitaria. Qui
nimirũ natiuitatis dies ipso impul¬
su temporis euolutus stare non
in uolui caligine optabat: Elapsus
quippe iam non erat. & tamen si
in rerũ natura subsisteret. sentire
amaritudinẽ nequaquã posset.
Constat ergo qđ nullo modo de die
insensibili dicitur: qui sensu ꝑcuti
amaritudinis optatur: Et si concep¬
tionis nox reliquis noctib comiun¬
cta discesserat quo pacto hanc fieri

Expanded text:
anima mea, et mortem ossa mea . Et anima mea, et mortem ossa mea . Et quis rectum sapiens credat virum tanti praeconii, quem videlicet constat ab interno judice praemia pro patientiae virtute recipere, decrevisse inter verbera suspendio vitam finire? Aliquando etiam, ne fortasse intelligi juxta litteram debeant, ipsa se verba litterae impugnant. Ait namque: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Et paulo post subjicit: Occupet eam caligo, et involvatur amaritudine . Atque in ejusdem noctis maledictione subjungit: Sit nox illa solitaria . Qui nimirum nativitatis dies, ipso impulsu temporis evolutus, stare noninvolvi caligine optabat? Elapsus quippe, jam non erat; et tamen si in rerum natura subsisteret, sentire amaritudinem nequaquam posset. Constat ergo quod nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatur. Et si conceptionis nox reliquis noctibus conjuncta discesserat, quo pacto hanc fieri
Abbreviated transcription (Latin):
cam in arcẽ fidei fabricã mentis
erigimus. Ad extremũ quoq ꝑ mo¬
ralitatis gram quasi suꝑducto edi¬
ficiũ colore uestimus. Uel certe quid
ueritatis dicta nisi reficiende m̃tis
alimenta credenda sunt: Que modis
alternantib multipliciter disserendo
ferculo oris offerimus. ut inuitati
lectoris quasi conuiue nr̃i fasti¬
diũ repellamus. qui dũ sibi multa
oblata considerat qđ elegantius de¬
cernit assumat. Aliquando uero ex¬
ponere aꝑta hystorie uerba negle¬
gimus. ne tardius ad obscura uenia¬
mus. Aliquando autẽ intellegi iux¬
ta litterã nequeunt. quia suꝑficietenꝰ
accepta. ne quaquã instructionem
legentib sed errorẽ gignunt. Ecce
etenĩ dieitur. Sub quo curuantur
qui portant orbem. Et de tanto
uiro quis nesciat qđ nequaquam
uanas poetarũ fabulas sequitur. ut
mundi molẽ subuehi giganteo su¬
dore suspicetur: Qui rursũ pressus
ꝑcussionib dicit. Elegit suspendiũ

Expanded text:
cam in arcem fidei fabricam mentis cam in arcem fidei fabricam mentis erigimus; ad extremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt? Quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum ori offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus, qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando vero exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus: aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt; quia superficie tenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudore suspicetur? Qui rursum pressus percussionibus dicit: Elegit suspendium
Abbreviated transcription (Latin):
U̾ morẽ fluminis debet imitari. E lu¬
uius quippe dũ ꝑ alueũ defluit. si
ualles concauas ex latere contingit.
in eas ꝓtinus sui impetus cursum
diuertit. Cũq. illas sufficienter im¬
pleuerit: repente se in alueũ refun¬
dit. Sic nimirũ sic dicuni uerbi ẽẽ
tractator debet: ut eũ de qualibet
re disserit. si fortasse. uixta positam
occasionẽ congrue. edificationis in¬
uenerit. quasi aduicinã uallem
linguȩ undas intorqueat: & cum
subiuncte instructionis campum
sufficienter infuderit. ad sermoniᷤ
propositi alueũ recurrat. Sciendũ¬
uero est qđ quȩdã hystorica expo¬
sitione transcurrimus. & ꝑ allego¬
riam quȩdã tẏpica inuestigatione
ꝑscrutamur. quędã ꝑ sola allegori¬
cȩ moralitatis instrumenta discu
timus: nonnulla autẽ ꝑcuncta
simul sollicitius exquirentes tripli¬
citer indagamus. Nam primũ
quidẽ fundamenta hystoriȩ poni¬
mus. deinde ꝑsignificationẽ typi¬

Expanded text:
i morem fluminis debet imitari. Flui morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente sese in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem linguae undas intorqueat; et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum recurrat. CAPUem ait: Quedam ystorica expositione transcurrimus, et per allegoriam quedam typica investigatione perscrutamur. Quedam per sola allegorice moralitatis insttimus; nonnulla autem per cuncta simul sollicitius exquirentes, tripliciter indagamus. Nam primum quidem fundamenta historiae ponimus; deinde per significationem typi
Abbreviated transcription (Latin):
loquentis sermone discreparent:
quatinus dũ hoc tenditur: illud at¬
trahitur. edita modo dissimili res
non dissimilis formaretur. quãuis
tertiam huius operis partẽ ut collo.¬
quendo ꝓtuli pene ita dereliqui.
quia cũ me fr̃s ad alia ꝑtrahunt.
hanc subtilius emendari noluerunt.
Quib nimirũ multa iubentib dum
parere modo ꝑ expositionis ministe¬
riũ. modo ꝑ contemplationis ascen¬
sum. modo ꝑ moralitatis instrumen¬
tum uolui: hoc opus ꝑ triginta &
quinq uolumina extensũ. in sex co¬
dicib expleui. Unde & in eo sepe
quasi postponere ordinẽ expositionis
inuenior. & paulo diutius contẽpla¬
tionis latitudimi ac moralitatis insu¬
do. Sed tamen quisquis de dõ loqͥtur.
cur & necesse est ut quicquid audien¬
tium mores instruit rimetur. & hunc
rectũ loquendi ordinẽ deputet: si
cũ oportunitas edificationis exigit.
ab eo se quod loqui ceperat utiliter
diriuet. Sacri cm̃ tractator eloqͥi.¬

Expanded text:
loquentis sermone discreparent; loquentis sermone discreparent; quatenus dum hoc tenditur, illud attrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur; quamvis tertiam hujus operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contemplationis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen quisquis de Deo loquitur, curet necesse est ut quidquid audientium mores instruit, rimetur; et hunc rectum loquendi ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloqui
Abbreviated transcription (Latin):
homini prebeat. qui ueritatẽ suã
cũ uoluerit etiam ꝑ ora iumentoꝵ
narrat: Huius gͦ robore considera¬
tionis accinctus. ariditatẽ meaͬ ad
indagandũ fontẽ tante ꝓfundita¬
tis excitaui. Et quãuis eoꝵ quib ex¬
ponere compellebar longe me uita
transcenderet: inuiriosũ tamen eẽ ñ
credidi. si fluenta usib hominũ plu̾bi
fistula ministraret. Unde mox eisdẽ
coram positis frĩbi priora libri sub
oculis dixi. & quia tempus paulo
uacantius repperi. posteriora trac¬
tando dictaui. Cũq mͥ spacia largi¬
ora suppeterent multa augens
pauca subtrahens. atq. ita ut inuen¬
ta sunt non nulla derelinquens: ea
quȩ me loquente excepta sub oculis
fuerant. ꝑ libros emendando cõpostu:
quia & cũ postrema dictarẽ. quo
stilo prima dixeram sollicite attendi.
Egi ergo ut ca que locutus sũ studio¬
sa emendatione transeurrens. quasi
ad similitudinẽ dictatus erigerem.
& ea que dictauerã non longe a col¬

Expanded text:
homini praebeat, qui veritatem suam, homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, posteriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a col
Abbreviated transcription (Latin):
um moralitatis inelinare᷑. Adhuc
aliquid grauius adiungentes. ut
intellecta queq testimonus cinge¬
rem. & ꝓlata testimonia si impli¬
cita fortasse uiderentur interpo¬
sitione suꝑ addite expositionis
enodarem. Mox uero in obscuro
hoc opere atq. ante nos hactenus
in discusso: ad tanta me ꝑtrahi ac
talia agnoui: solo auditus pondere
uictus fateor lassatusq succubui.
Sed repente inter formidinẽ deuo¬
tionẽq dep̃hensus. cũ in largitore̾
munerũ oculos mentis attollerẽ.
cunctatione postposita. ilico certus
attendi. quia impossibile eẽ non
poterat qđ de fraternis mͥ cordib
caritas imperabat. Fore quippe
idoneũ me ad ista desperaui. sed
ipsa mei desperatione robustior.
ad illũ spem ꝓtinus erexi: ꝑ quem
aꝑta est lingua mutoꝵ. qui linguas
in fantiũ facit disertas. qui imm̃sos
brutosq asine ritus ꝑsensatos hu¬
mani colloquii distinxit modos.
Quid igitur mirũ. si intellectũ stulto

Expanded text:
um moralitatis inclinarem; adhuc um moralitatis inclinarem; adhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodarem. CAPUT hoc opere, atque ante nos hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione robustior, ad illum spem protinus erexi, per quem aperta est lingua mutorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos humani colloquii distinxit modos. Quid igitur mirum, si intellectum stulto
Abbreviated transcription (Latin):
Quod diuina factũ dispensatione
conspicio. ut eoꝵ semꝑ exemplo
adorationis placidũ litus. quasi an¬
chore fune restringerer: cũ causa¬
rũ seculariũ incessabili impulsu
fluctuarẽ. Aa illoꝵ quippe consor¬
tiũ. uelut ad tutissimi portus sinuͣ.
terreni actus uolumina fluctusq
fugiebam. Et licet illud me ministe¬
riũ ex monasterio abstractũ apri.¬
stine quietis uita mucrone sue oc¬
cupationis extinxerat: inter eos
tamen ꝑ studiose lectionis alloqui¬
um cotidię me aspiratio compun¬
ctionis animabat. Tunc eisdem fra¬
tribus etiam cogente te placuit. sic̃
ipse meministi. ut librũ beati iob
exponere inportuna me petitione
compellerent: & ꝓut ueritas iͦures
infunderet. eis mysteria tante pro¬
funditatis aperirem. Qui hoc qͦq
mͥ in onere sue petitionis addider̃.
ut non solũ uerba hystorie ꝑ alle¬
goriarũ sensus excuterẽ. sed alle¬
goriarũ sensus ꝓtinus in exercta¬

Expanded text:
Quod divina factum dispensatione Quod divina factum dispensatione conspicio, ut eorum semper exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium, quotidianae me aspiratio compunctionis animabat. Tunc eisdem fratribus, etiam cogente te, placuit, sicut ipse meministi, ut librum beati Job exponere importuna me petitione compellerent; et prout veritas vires infunderet, eis mysteria tantae profunditatis aperirem. Qui hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderunt, ut non solum verba historiae per allegoriarum sensus excuterem, sed allegoriarum sensus protinus in exerciti
Abbreviated transcription (Latin):
monasteri quia habendo non for¬
titer tenui. quã stricte tenenda fu.¬
erit: ꝑdendo cognoui. Nam eũ mͥ
adꝑcipiendũ sacri altaris ministe¬
riũ obȩdientie uirtus opponitur.
hoc sub ecclesiȩ colore susceptũ est.
qđ si inulte liceat. iterũ fugiendo
defleatur. Postq hoc nolenti mͥ att.
renitenti cũ graue esset altaris
ministeriũ. etiã pondꝰ ẽ. cure pasto¬
ralis iniunctii. Quod tanto nunc
durius tolero. quanto me ei in parẽ
sentiens in nulla fiducie consolati.¬
one respiro. Quia em̃i mundi iam
tempora malis crebrescentibus
termino ꝓpinquante turbata st̃.
ipsi nos qui internis mysteriis
deseruire credimur: curis exterio¬
ribus implicamur. Sicut eo quoq
tempore quo administeriũ altaris
accessi. hoc de me ignorante me ac¬
tum est ut sacri ordinis pondus ac¬
ciperẽ: quatinus in terreno palatio
licentius excubarẽ. Ubi me scilicet
multi ex monasterio frͣs mei. ger¬
mana uincti caritate secuti sirat.

Expanded text:
monasterii, quia habendo non formonasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me, ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus acciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi me scilicet multi ex monasterio fratres mei, germana vincti charitate, secuti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
DUN
Te
TER
BE¬
ts¬
Si¬
ME
constantinopolitana urbe cognoscens. cum me illic sedis
ansplicebat ex posui. Qm̃ diu lon¬
geq conuersionis grãm distrili.
& post quã celesti sum desiderio af¬
flatus seculari habitu contegi me¬
lius putaui. Aperiebatur eñi michi
iam de eternitatis amore quid que¬
rerem: sed inolita me confuetudo
deuinxerat. ne exteriorẽ cultũ mu¬
tarem. Cũq adhuc me cogeret ani¬
mus. presenti mundo quasi specie.
tenus deseruire: ceperunt multa
contra me ex eusdẽ mundi cura
succrescere. ut in eo iam non specie
sed qđ̃ est grauius mente retinerer.
Quȩ tandem cuncta sollicite fugiens.
portũ monasterii petii : & relictis
que mundi sunt ut frustra tunc
credidi. ex hutus uitȩ naufragio
nudus euasi. Quia eñi plerumq
nauẽ in caute religatãetiã desinu
tuti littoris unda excutit. cũ tem¬
pestas excrescit: repente me sub p̃¬
textii ȩccłastici ordinis in causarũ
seculariũ pelagus repperi. & quietẽ

Expanded text:
dum te, ter betissime, Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem
Abbreviated transcription (Latin):
male sit. sed ut penitus nͣ sit: angelo
in sacro eloquio attestante qui ait:
ꝑ uiuentẽ in scła. quia tempus iam¬
⁊ non erit. slam & si ꝓpheta dicit. erit¬
S tempus eoꝵ in ẽtnũ. quia ꝑ momͣta
tempus deficit. nomine temporis eoꝵ
defectũ uocauit: ostendens quod sine

Expanded text:
male sit, sed ut penitus non sit, angelo male sit, sed ut penitus non sit, angelo in sacro eloquio attestante, qui ait: Per viventem in saecula, quia tempus jam non erit . Nam etsi Propheta dicit: Erit tempus eorum in aeternum ; quia per momenta tempus deficit, nomine temporis eorum defectum vocavit, ostendens quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
gi: Quod quãdiu nos in hac nr̃e
mutabilitatis corruptione retinet:
ȩt̃nitatis nobis in cõmutabilitas nͣ
apparet. Qui igitur diem iam ȩtͣni¬
tatis uidet: egre diem suę mortalita¬
tis sustinet. Et notandũ quia ñ ait.
pereat dies in qua conditus fũ: sed
pereat dies in qua natus sũ. In diem
quippe iustitiȩ homo est conditus.
sed iam in tempore culpe natꝰ. adam
eñi conditus: sed caim primus natꝰ
dicere dies mutabilitatis pereat. &
lumen ȩternitatis erũpat: Sed qͥa¬
aliter eñi pertre dicimus. quando
aliquid optamus. ut ñ sit : & aliter
pertre dicimus. quando optamus
ut male sit: hoc qđ de hac die sub¬
ditur: obscuret eum caligo & in uol¬
uatur a maritudine: liquido osten¬
ditur: quia dies iste ñ ita ut non sit:
sed ita perire optatur ut male sit. In¬
uolui en̾i amaritudine non potest:
tempus nr̃ȩ mutabilitatis. nͨ quandoq
ita periturũ. id est transiturũ est ut

Expanded text:
gi? quod quandiu nos in hac nostrae gi? quod quandiu nos in hac nostrae mutabilitatis corruptione retinet, aeternitatis nobis incommutabilitas non apparet. Qui igitur diem jam aeternitatis videt, aegre diem suae mortalitatis sustinet. Et notandum quia non ait, Pereat dies in qua conditus: sed, Pereat dies in qua natus sum. In die quippe justitiae homo est conditus, sed jam in tempore culpae natus. Adam enim conditus, sed Cain primus natusdicere: Dies mutabilitatis pereat, et lumen aeternitatis erumpat.  aliter enim perire dicimus, quando aliquid optamus ut non sit; et aliter perire dicimus, quando optamus ut male sit, hoc, quod de hoc die subditur, Obscuret eum caligo, et involvatur amaritudine, liquido ostenditur quia dies iste non ita ut non sit, sed ita perire optatur, ut male sit. Involvi enim amaritudine non potest tempus nostrae mutabilitatis non quandoque ita periturum, id est, transiturum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iaculatur. Igitur si subtiliter beati iob
uerba pensamus: non est eiꝰ maledictio
ex malicia delinquentis. sed ex rectitu¬
dine iudicis. Non est ira cõmoti. sed
doctrina tranquilli. Qui eñi tam recta
maledicens intulit. ñ ꝑturbationis ui¬
cio sticcubuit: sed doctrinȩ magiste¬
riũ impendit. Uidit quippe amicos
cũ clamore flere. uidit uestes consemn¬
uidit consideratione suȩ ꝑcussionis
obmutescere. Et uir sc̃s inspexit. qͥa
hi qui ꝓsꝑa temporalia require¬
bant: ex comparatione mentis ꝓpͥe
eũ temporali fractũ aduersitate
crediderant. Perspexit quod transi¬
i toria afflictione ꝑcussũ desperate
non flerent: nisi ipsi desperatam
mentẽ ab spe incolumitatis intͣnȩ
stibtraherent. Et dũ erũpit foras in
uocẽ doloris uulnerantis: intus osten¬
dit uirtutẽ medicaminis dicens. Pe¬
reat dies in qua natus fũ. Quid eñi¬
debet ꝑ diem natiuitatis: nisi om̃e
hoc tempus nr̃e mortalitatis intelli¬

Expanded text:
aculatur. aculatur. verba pensamus, non est ejus maledictio ex malitia delinquentis, sed ex rectitudine judicis; non est ira commoti, sed doctrina tranquilli. Qui enim tam recta maledicens intulit, non perturbationis vitio succubuit, sed doctrinae magisterium impendit. Vidit quippe amicos cum clamore flere, vidit vestes scinvidit consideratione suae percussionis obmutescere; et vir sanctus inspexit, quia hi qui prospera temporalia requirebant, ex comparatione mentis propriae eum temporali fractum adversitate crediderant. Perspexit quod transitoria afflictione percussum desperate non flerent, nisi ipsi desperatam mentem ab spe incolumitatis internae subtraherent; et dum erumpit foras in vocem doloris, vulneratis intus ostendit virtutem medicaminis, dicens: Pereat dies in qua natus sum.  debet per diem nativitatis, nisi omne hoc tempus nostrae mortalitatis intelli
Abbreviated transcription (Latin):
mala foris exurgentia qtria maledi¬
in maledicto ñ peccant. quo ab int̾no
tudicio ñ discordant. Hinc est quod¬
petrus in offerentẽ sibi pecunias sy mo¬
nẽ. sententiã maledictionis intorsit
dicens. Pecunia tua tecũ fit in ꝑditione.
Qui eñi non ait est. sed sit: ñ in dicati¬
uo sed optatiuo mͦ se hȩc dexisse figna¬
uit. Hinc helias duob quinquagena¬
riis ad se uenientib dixit. Si homo
dĩ sũ descendat ignis de cȩlo & con¬
sumat uos. Quoꝵ utroꝵq sententia
quanta ueritatis ratione conualuit.
terminus cause monstrauit. Nam &
sy mon ȩcna ꝑditione interut: &
duos quinqua genarios desuꝑ ueni¬
ens flãma consupsit. Uirtus gͦ subse¬
quens testificatur: qua mente maledi
maledicentis in nocentia ꝑmanet. &
tamen eũ qui maledicitur usq ad
interitũ maledictio ab sorbet. ex utri¬
usq partis fine colligitur: quia ad uno
& intimo iudice in rerũ sententia supta¬

Expanded text:
mala foras exsurgentia, quia maledimala foras exsurgentia, quia malediin maledicto non peccant, quo ab interno judicio non discordant. Petrus apostolus in offerentem sibi pecunias Simonem sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditionem . Qui enim non ait, est, sed sit, non indicativo, sed optativo modo se haec divisse signavit. Elias denique duobus quinquagenariis ad se venientibus dixit: Si homo Dei sum, descendat ignis de coelo, et consumat vos . Quorum utrorumque sententia quanta veritatis rationeterminus causae monstravit. Nam et Simon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit. Virtus ergo subsequens testificatur, qua mente sententt maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur, usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia ab imo et intimo judice in reum sententia j
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura sacra phibet. cur recte aliqͣn¬
do fieri dicimus. qđ uetari eodem
sacro eloquio non ignoramus: De ma¬
scriptura sacra duob modis
maledictũ memorat: aliud
uidelicet qđ apꝓbat. aliud qͦd dap̃nat.
Aliter eñi maledictũ ꝓfertur iudicio¬
iustitiȩ: aliter liuore uindictȩ. Male¬
dictũ quippe iudicio iustitiȩ ipso
primo homine peccante platũ est.
cũ audiuit. Maledicta terra in oꝑib
tuis. Maledictũ iustitiȩ iudicio ꝓfert᷑:
cũ ad abrabam dicitur: Maledicam
maledicentib tibi. Rursum quia
maledictũ ñ iudicio iustitię. sed liuo¬
re uindicte ꝓmitur: uoce pauli p̾di¬
cantis admonemur qui ait. Benedi¬
cite. & nolite maledicere. Et rursum.
homo agit malicia uindicte. as non
facit nisi examine & uirtute iustitię.
Cũ. uero sci uiri maledictionis sententiã
ꝓferunt: non ad hanc ex uoto uleionis.
sed ex iustitia examinis erũpunt. Intꝰ
eñi subtile dĩ iudiciũ aspiciunt. &

Expanded text:
sacra Scriptura prohibet, cur recte aliqsacra Scriptura prohibet, cur recte aliqdo fieri dicimus, quod vitare eodem sacro eloquio non ignoramus? Sed sScriptura sacra duobus modis maledictum memorat. Aliud, videlicet, quod approbat; aliud, quod damnat. Aliter enim maledictum justitiae, aliter livero vindictae. Maledictum judicio justitiae, ipso primo homine peccante, prolatum est, cum audivit: Maledicta terra in operibus tuis . Maledictum justitiae judicio profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam maledicentibus tibi . Rursum quia maledictum non judicio justitiae, sed livore vindictae promitur, voce Pauli praedicantis admonemur, qui ait: Benedicite, et nolite maledicere . Et rursum: homo agit malitia vindictae, Deus non facit nisi examine et virtute justitiae. Cum sancti viri maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitia examinis erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
pcussus in corpore. uel male suastis
a coniuge. maledictũ inferre potuis¬
set. Sed quia tunc respondit agno¬
uimus. Ait namq Locuta es quasi
una ex stultis mulieribus. di bona
:accepimus de manu dñi: mala quare
non suscipiamus: Post hȩc uͦ deseri¬
bitur qutia amici ueniunt. flent. con¬
sidunt. tacent. moxq subiutigitur.
hoc qaꝰ diei suo maledixisse phibetur.
Nimis itaq est incongruũ. ut suspice¬
mur eũ nullo instigante. nullo pul¬
sante. ex impatientia ad uocẽ male¬
dictionis erũpere: quẽ nimirũ noui¬
mus inter dãpna rerũ. mortẽq filioꝵ.
inter uulnera corporis. inter uerba
male suadentis uxoris. magna creato¬
ris p̃conia humili mente reddidesse.
Patefecit gͦ qua mente hȩc quictus
dixerit: qui tot dĩ laudes etiã ꝑcus¬
sus emanauit. Neq eñi postmodum
non ꝑcussus suꝑbire potuit: quẽ &
in ꝑeufsione dolor humilẽ ostendit.
Sed cũ certo nouimus qđ maledictum

Expanded text:
percussus in corpore, vel male suasus percussus in corpore, vel male suasus a conjuge, maledictum inferre potuisset. Sed quid tunc respondit agnovimus. Ait namque: Locuta es quasi una ex stultis mulieribus. Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Post haec vero describitur, quia amici veniunt, flent, consident, tacent; moxque subjungitur hoc, quod diei suo maledixisse perhibetur. Nimis itaque incongruum est ut suspicemur eum, nullo instigante, nullo pulsante, ex impatientia ad vocem maledictionis erumpere, quem nimirum novimus inter damna rerum mortemque filiorum, inter vulnera corporis, inter verba male suadentis uxoris, magna creatori praeconia humili mente reddidisse. Patefecit ergo qua mente haec quietus dixerit, qui tot Dei laudes etiam percussus emanavit. Neque enim postmodum non percussus superbire potuit, quem et in percussione dolor humilem ostendit. Sed cum certo novimus quod maledictum
Abbreviated transcription (Latin):
cturo p̃mittitur: apiens os suũ dixit.
quamuis illic & hoc accipi debeat.
quia tunc suũ os in pͣceptis aꝑuit. in
quib dudũ aperuerat ora ꝓpheta¬
dum est qd̃ dicitur. post hȩc: ut ni¬
mirũ uirtus rei quȩ agitur. ueracit᷑
ex tempore sentiatur. Prius enim
uulnerarũ. ꝑfuasio coniugis. aduentꝰ
amicoꝵ describitur: qui scidisse ue¬
stes exclamantesq fleuisse. puluere
capita consꝑsisse. & diu consedentes
in terra tacuisse memorantur: ac
deinde sub iungitur. post hȩc apuit
iob os suũ. & maledixit diei suo: ut
ipso uidelicet narrationis ordine ꝑ¬
pendatur: quia nequaquã maledictũ
ꝑ impatientiã ꝓtulit: qui ad male¬
dictionis uocẽ amicis adhuc tacenti
ceret: audito dap̃no substantiȩ. cog¬
nita morte filioꝵ. eum ꝓculdubio
ad maledictionẽ dolor excitaret.
Sed quid tunc dixit: audiamus. Ait
namq. Dñs dedit: dñs abstulit. Rur¬
sum si ira motus malediceret: saldem

Expanded text:
cturo, proemittitur: Aperiens os suum, dixit ; cturo, proemittitur: Aperiens os suum, dixit ; quamvis illic et hoc accipi debeat, quia tunc os suum in praeceptis aperuit in quibus dudum aperuerat ora prophetadum est quod dicitur, Post haec, ut nimirum rei virtus quae agitur veraciter ex tempore sentiatur. Prius enim vulnerum, persuasio conjugis, adventus amicorum describitur, qui scidisse vestes, exclamantesque flevisse, pulvere capita conspersisse, et diu considentes in terra tacuisse memorantur, ac deinde subjungitur: Post haec aperuit Job os suum, et maledixit diei suo; ut ipso videlicet narrationis ordine perpendatur quia nequaquam maledictum per impatientiam protulit, qui ad maledictionis vocem amicis adhuc tacentibtus malediceret, audito damno substantiae, cognita morte filiorum, eum procul dubio ad maledictionem dolor excitaret. Sed quid tunc dixit audivimus. Ait namque: Dominus dedit, Dominus abstulit . Rursum, si ira motus malediceret saltem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i corruptoris indicatur: his gͦ
scripture sacre maledictionibus
discimus. quid apud beatũ iob.
in uoce maledictionis inquiramꝰ:
ne quẽ ds̃ post uulnera & uerbera
remunerat: lector eiꝰ uerba redar¬
guere ñ intelligens pͣsumat. Quia
igitur ut cũq hȩc quȩ in p̃facione
fuerant ex quirenda. dist̾inximus:
uerba iam hystorie disserentes
glecte deserendũ qđ dicitar: aꝑuit
os suũ. Scriptura eñi sacra ex his
quȩ tenuiter pͣmittit: reuerenter
expectanda indicat. quȩ subiungit.
Sicut eñi clausa uascula quid intus
habeant ignoramus. aꝑto u̾ ore uas¬
culoꝵ quid intrinsecus contineatur
agnoscimus: ita scõꝵ corda quȩ clauso
ore occulta sunt. aꝑto ore detegunt᷑.
Et cũ cogitationes detegunt os apire
referuntur: ut intenta mente quasi
aꝑtis uasculis quid̃ intus contineant
festinemus agnoscere: ac nosmet ip¬
sos eoꝵ intimo odore recreare. Unde
& sublimia pͣcepta dño in monte di¬

Expanded text:
nostri corruptoris indicatur. His ergo nostri corruptoris indicatur. His ergo Scripturae sacrae maledictionibus discimus quid apud beatum Job in voce maledictionis inquiramus, ne quem Deus post vulnera et verba remunerat, lector verba ejus redarguere non intelligens praesumat. Quia igitur utcunque haec quae in praefatione fuerant exquirenda distinximus, verba jam historiae disserentes glecte disserendum quod dicitur, Aperuit os suum. Scriptura enim sacra ex his quae tenuiter praemittit, reverenter exspectanda indicat quae subjungit. Sicut enim clausa vascula quid intuhabeant ignoramus, aperto vero ore vasculorum quid intrinsecus contineatur agnoscimus, ita sanctorum corda quae clauso ore occulta sunt, aperto ore deteguntur; et cum cogitationes detegunt; os aperire referuntur, ut intenta mente, quasi apertis vasculis, quid intus contineant festinemus agnoscere, ac nosmetipsos eorum intimo odore recreare; unde et sublimia praecepta Domino in monte di
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝑ pene meritũ ueniens huma¬
ni generis mutabilitas designatur :
Et quid ꝑ patrẽ illius: nisi iste de qͦ
nascuntir. mundus exprimitur:
Et quis est ille uir qui natiuitatem
nr̃am patri annuntiat: nisi anti¬
quus hostis : Qui cũ nos in cogita¬
tionib fluctuare considerat: maloꝵ
mentes quȩ ex auctoritate huius
mundi pͣminent. ad ꝑsuasionem
nr̃ȩ deceptionis instigat. Cũq nos
agere infirma conspexerit: ea qͦsi
fortia fauorib extollit. Et quasi na¬
tos masculos loquitur: cũ corrup¬
tores ueri ꝑmendaciũ nos extitisse
gratulatur. Patri gͦ masculũ natum
denuntiat: quando huic mundo
eum quẽ ꝑiuaserit factũ in nocen¬
tie corruptorẽ demonstrat. Nam
eũ cuilibet peccanti ac suꝑbienti
dicitur. fecisti u̾cut uir: quid aliud
quã natus masculus in mundo ꝑ¬
hibetur: Iure igitur uir qui mas¬
culũ natũ nuntiat. maledicitur:
quia ipso eiꝰ nuntio. reꝓbũ gaudiũ

Expanded text:
nisi per poenae meritum veniens humanisi per poenae meritum veniens humani generis mutabilitas designatur? Et quid per patrem illius, nisi iste de quo nascimur mundus exprimitur? Et quis est ille vir qui nativitatem nostram patri annuntiat, nisi antiquus hostis, qui cum nos in cogitationibus fluctuare considerat, malorum mentes, qui ex auctoritate hujus mundi praeeminent, ad persuasionem nostrae deceptionis instigat; cumque nos agere infirma conspexerit, ea quasi fortia favoribus extollit, et quasi natos masculos loquitur, cum corruptores veritatis per mendacium nos exstitisse gratulatur? Patri ergo masculum natum denuntiat, quando huic mundo eum, quem persuaserit, factum innocentiae corruptorem demonstrat. Nam cum cuilibet peccanti ac superbienti dicitur, Fecisti sicut vir, quid aliud quam natus masculus in mundo perhibetur? Jure itaque vir, qui masculum natum nuntiat, maledicitur, quia ipso ejus nuntio reprobum gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
ponit. De qu̾ib nimirũ reliquiis.
ẏsaias dicit. Si fuerit numerus
filioꝵ isrł quasi arena maris: re¬
liquiȩ saluȩ fient. Possunt tamen
idcireo gelboe montes. ore ꝓpħȩ
maledici: ut dũ fructus ex arescen¬
te terra non ortatr. possessores
terrȩ sterilitatis dampno feriant᷑:
quatimis ipsi maledictionis senten¬
tiam acciperent. qui apud se mor¬
tem regis suscipere. iniquitate sui
exigente meruissent. Sed quid
tatẽ illius patri nuntiauit: Hoc
nimirũ tanto intrinsecus maiore
mysterio plenũ est: quanto extrin¬
secus humana ratione uacuũ. Nam
si quid̃ extertus rationabile fortasse
sonuisset: nequaquã nos ad studtũ
interioris intellectus accenderet.
Eo gͦ nobis aliquid plentus intus in¬
nuit: quo foris rationabile nil osten¬
dit. Si enͣi ex matris utero hoc in
mundo ꝓpheta affligendus ꝓdiit:
natiuitatis eiꝰ nuntius quid deliqͥt :
Sed quid ꝑsona ꝓphetȩ ftuctuantis

Expanded text:
ponet. De quibus nimirum reliquiis ponet. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . Possunt tamen idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus ex arescente terra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam 104 acciperent, qui apud se mortem regis suscipere iniquitate sua exigente meruissent.  Vet. IVtatem illius patri nuntiavit? Hoc nimirum tanto intrinsecus majori mysterio plenum est, quanto extrinsecus humana ratione vacuum. Nam si quid exterius rationabile fortasse sonuisset, nequaquam nos ad studium interioris intellectus accenderet. Eo ergo nobis plenius aliquid intus innuit, quo foris rationabile nihil ostendit. Si enim ex matris suae utero hoc in mundo propheta affligendus prodiit, nativitatis ejus nuntius quid deliquit? Sed quid persona prophetae fluctuantis,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ montes gelboe saul moriente deli¬
querunt: quatinus in eis nec ros nec
pluuia caderet: & ab om̃i eos uiridi¬
tatis germine. sententię sermo sicca¬
ret: Sed quia gelboe interpretatur
decursus. ꝑsaul autẽ unctũ & mor¬
titũ. mors nr̃i mediatoris expͥmitur:
non immerito ꝑ gelboȩ montes. suꝑ¬
ba iudȩoꝵ corda signantur: quȩ
dum in hutus mundi desideriis
defluunt: in xpͣi id est uncti se
morte miscuerunt. Et quia in eis
unctus rex corporaliter moritur:
ipsi ab om̃i gr̃ȩ rore siccantur.
De quib & benedicitur: ut agri
primitiarũ ẽẽ ñ possint. Suꝑbe
quippe hebreoꝵ mentes primiti¬
uos fructus non ferunt: quia in
redepͣtoris aduentu ex parte ma¬
xima in ꝑfitia remanentes. pri¬
mordia fidei sequi noluerunt.
Scã namq eccła in prinitiis suis
multitudine gentũ fecundata.
uix in mundi fine tudȩos quos
inuenerit suscipit: & extrema col¬
ligens. eos quasi reliquias frugũ

Expanded text:
ergo montes Gelboe, Saul moriente deliergo montes Gelboe, Saul moriente deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine sententiae sermo siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur; non immerito per Gelboe montes superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt, in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: Ut agri primitiarum esse non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primorSancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine Judaeos quos invenerit suscipiet, et extrema colligens, eos quasi reliquias frugum