comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. cum conu̾t̾it dñs captiuitatem
syon. facti sumꝰ uelut consolati: tc᷑ re¬
pletum ẽ. gaudio os nr̃m. et lingua
nr̃a exultatione: ut ostenderet se sigu¬
ra p̾t̾iti futura cogitare ait. Tunc di¬
cent int̾ g̾s. Dicent: iam defut᷑o ẽ. Mag¬
nificauit dñs fac̾e nob̾cum: facti sumꝰ
iocundati. Tc̃ cum cantabant᷑ fut᷑a
erant: et nunc iudentur p̾sentia. Er¬
go orat tanꝗͣ de futuris: quia fut᷑a
tiuitatẽ nram. Nundũ erat gͦ conũsa
captiuitas: quia ñdum redẽptor ad¬
uen̾at. Ergo qñ cantati sunt psalmi.
quod orabatur tc̃: iam factum ẽ. Con¬
uerte dñe captiuitatẽ ñr̃a: sic̃ torrens
in austro. Sicut conuertant᷑ torrentes
in austro: sic conu̾te captiuitatẽ nr̃a
Querebatur quid sit: s patebit mͦ.
adiuuante dnõ ur̃is orationib Qda
loco dix̃ sc̃ͥptura: cum p̾ciꝑet et mo¬
neret de oꝑib bonis. Sicut glacies
in sereno: ita soluent᷑ peccã tua. Ergo
peccã ligabant nos. qͦmͦ frigus ligat

Expanded text:
captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Tunc cum cantabantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tanquam de futuris, qui futura tivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advenerat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur tunc, jam factum est: «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Sicut convertuntur torrentes in austro, sic converte captivitatem nostram. Quaerebatur quid sit; sed patebit modo, adjuvante Domino, vestris orationibus. Quodam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat
Abbreviated transcription (Latin):
angłi. pax int̾ra diuitib hominib: S
pax int̾ra hominib bone uoluntatis. In
uidua magna uoluntas: in⁊acheo. cari¬
tas magna. Suscepit dñm hospicio.
Gaudens suscepit: et dimidiũ patͥmo¬
nii sui pauꝑib ꝓmisit se datur ᷑: et sicui
aliqͥd abstulerat. quadruplũ reddit᷑ũ:
ut intelligas ꝓpt̾e̾a sibi eum tenuisse
dimidiũ ÷ ñ ut hret qͦd possidẽt: sedut
hrẽt unde debita redderet. Magna uo-¬
luntas. Multum dedit: multũ seminaũ.
Ergo uidua illa que duo minuta misit.
par̃ seminauit: Immo tantũ: qͣntum
⁊ acheus. Minores enim facultates fere¬
bat: s parẽ uoluntatẽ habebat. Misit
duo minuta de tanta uoluntate: de
qͣnta racheus dimidiũ patͥmonii sui.
Si attendas qͥd dałunt: aiu̾sa in uenies.
Si attendas und̃. õderius: paria inuenieᷤᷤ Qrqͥd hu̾it
dedis illa: et q̃ hauit õdit ille: Fac aliꝗ. ñ h̾r̃e uł duos.

Expanded text:
divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere
Abbreviated transcription (Latin):
mi. In his enim duob p̾ceptis: tota lex
pendet et ꝓpħȩ. Dix̃ autẽ stabulario.
Siqͥd ampluis erogau̾is: in redeundo
reddam tͥ. Ampliꝰ erogauit apłs:
et annonas suas ꝓ uincialib donauit.
omĩa facta sunt. Si descendimꝰ. et
uuln̾ati sumꝰ: ascendamꝰ : cantemus.
et prositiamus: ut ꝑueniamꝰ.¬

Expanded text:
his duobus enim praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Dixit autem stabulario: «Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi» . Amplius erogavit Apostolus; et annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ascendamus, cantemus, et proficiamus, ut perveniamus
Abbreviated transcription (Latin):
quia samaritanꝰ es et demoniũ habes:
Illȩ autẽ ñ dix̃. ñ sum samaritanꝰ: s
dix̃. Ego demoniũ ñ habeo. Samari¬
tes enim int̾p̾tat᷑ custos. Si dic̾et nõ
sũ samaritanꝰ : dic̾et ñ sum custos. Et
quis aliꝰ custodiret: Deinde ponens
similitudinẽ: tͣnsuit inquit samari¬
cebat autẽ in uia uuln̾atꝰ: quia descẽ¬
dit. Tñsiens samaritanꝰ ñ nos contẽp¬
sit: curauit nos. leuauit in iumentũ
incarnẽ suã: ꝑ dux̃ ad stabulũ. id ẽ.¬

Expanded text:
quia Samaritanus es tu, et daemonium habes?» Ille non dixit, Non sunt Samaritanus; sed dixit, «Ego daemonium non habeo» . Samarites enim interpretatur, Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non sum custos. Et quis alius custodiret? Deinde ponens similitudinem: «Transiit Samaricebat autem in via vulneratus, quia descendit. Transiens Samaritanus non nos contempsit: curavit nos, levavit in jumentum, in carne sua; perduxit ad stabulum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis ñ ꝓcessit. ꝓpt̾ea exaudiri ñ m̾uit:
Exaudita ẽ illa. Qñ orauit: nemo ho¬
minũ sciuit. Ergo frẽs: quid habeatis
mnore int̾iore cogitate. Ibi uidete ne
qͥd mali dicatis intꝰ : et nichil mali faci¬
tis foris. Non pot̾̃ enim fieri ab hoĩe
foris: nͥ qͦd dictum fui̾t intus. Custodi
oscordis amalo: et innocenseris. Inno¬
cens erit lingͣ corporis tui: innocentes
manꝰ ert̃: &ẽ pedes innocentes eñ: ocdiãnoẽteᷤ
eit᷑ aureᷤ innocẽteᷤ erur̃. Omĩa m̃bra tua ĩticie mili

Expanded text:
corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa; quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pedes innocentes erunt, oculi innocentes erunt, aures innocentes erunt; omnia membra tu
Abbreviated transcription (Latin):
iã fur ẽ. iã ĩmundꝰ ẽ: iam facinꝰ de ore
int̾iore ꝓcessit. Quando enim facinꝰ ꝓ
dec̾it᷑. Decreuisti facẽ: dixisti. Dixis¬
le ñ m̾uit ꝑdere. cui disponebas au¬
ferre. Et illȩ nicħ ꝑdidit: et te de sur¬
to dapnab̾is. Decreuisti occide hoĩem:
dixisti. Incorde sonuit: de ore int̾iore¬
uiuit: et tu homicida ten̾is. Quis sis
enĩ ap̃ dm̃ querit᷑. ñqͥd ñdum appa¬
rueris ap̃ homines. Certe gͦ nouimꝰ
et nosse debemꝰ et ten̾e: qr ÷ cordis
os cordis. & lingͣ cordis. Ipsum os im¬
plet᷑ gaudio. In ipso ore intus oramꝰ
dm̃: quando labia clausa s̃ et patet
conscientia. Silentiũ ẽ: et lamat
pec̾tus. S aurib cuiꝰ: Non homini.
noli eẽ. securꝰ: quia ille te audit qͥ dãp¬
nat. Susanna audiebatur ab in iustis
iudicib. Tacebat: et orabat. Oseius nõ
audiebat᷑ ab hominib: cor eius clamma¬
bat addm̃. Nunqͥd quia uox eiꝰ de ore

Expanded text:
jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore processit. Quando enim facinus edecernitur. Decrevisti facere; dixisle non meruit perdere, cui disponebas auferre: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiorehomo, et tu homicida puniris. Quid sis enim apud Deum, quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet conscientia. Silentium est, et clamat pectus: sed auribus cujus? Non hominis, noli esse securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quia vox ejus de ore
Abbreviated transcription (Latin):
mei qͦmͦ exeunt de ore hominis. nͥqr
exeunt de corde sicut ipse dñs dic̃:
Non enim qñ illa loquin᷑ tc̃ nosma-¬
culant: nequis dicat. qñ loqͥm᷑ de
ore nr̃o exeunt. quia u̾ba et uoces
de ore nr̃o exeunt: et qn̾ mala loqͥm᷑
immundi efficim᷑. Quid. si aliqͥs nõ
loquatur et tantum cogitet mala:
mundꝰ ẽ: De ore ipsius corꝑis nicłi.
ꝓcessit: sed de ore cordis iam deus audiu̾
tũ. oͦ nominaui furtũ. Nunqͥd quia no¬
minaui furtũ. c̃taminauit me furtũ:¬
et ñ me fec̃ i̾mundũ. fur autẽ surgit in
nocte: et nichil dic̃ ore: et faciendo fit
inmundus. Non solũ ñ dic̾: s et p̾mit
facinꝰ toto silentio. Et usq adeo. uocem
suã timet audiri: ut nec uestigia sua
uelit sonare. Nunqͥd gͦ qui ita silet
mundꝰ ẽ: plꝰ autẽ dico frẽsmĩ. Eccead¬
huc instratu suo iacet: ñdũ surrexit
ut furtũ faciat. Uigilat: &e expectat
ut hoiẽs dormiant. lam deo clamat:

Expanded text:
mei, quomodo exeunt de ore, nisi quia mei, quomodo exeunt de ore, nisi quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis jam Deus audivittum: modo nominavi furtum; numquid quia nominavi furtum, contaminavit me furet non me fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi saturabunt᷑ : Si autẽ ñ fac̃ ĩ mũdũ
nͥ quod exit exore: et hoc cũ audimus
ineuuangłio. ñ intelligamꝰ nͥ os corꝑis:
absurdum ẽ. et nimis stultum. ut tcͦ
cũ manducat: tunt autẽ putemꝰ inmũ¬
dum si uõmat. Ait enim dñs. Non qͦd
gͥ manducas. ñ fisimund: & qñ uomiᷤᷤ
effic̾is inmundus: Qnͣdo bibis ñ es ĩ¬
mundus: & quando spus immundus
es: Quando spuis enim de ore tuo
exit aliquid: et qñ bibis inos intrat
aliqͥd. Quid uoluit dice̾ dñs: ñ qͦd
intrat in oss quod exit inquinat ho¬
minẽ: Secutus eodem loco scđm ali¬
um euuã głistã dixit. q̃ s̃ que ꝓcedunt
de ore: ut intelligas ñ de ore corꝑis
eum dixisse. s de ore cordis Ait enĩ
De corde enim exeunt cogitationes
male: fornicationes. homicidia. blas¬
phemiȩ. Hȩc suntꝰ coinqͥnant hoĩẽ.
Nõ lotis autem manib manducare:¬
i non coinquinat hominẽ. Illa gͦ frẽs

Expanded text:
ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc cum manducat, tunc autem putemus immundum, si vomat. Ait enim Dominus: «Non quod manducas, non fis immundus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco secundum alium evangelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem» . Illa ergo, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
do: nec panis nec porcina. In mundis
autẽ inquit et infidelib: nichil ẽ mũ¬
dum. Quare nicħ ẽ mundũ: S pol¬
luta s̃ inquit eorum et mens et consu¬
munda ẽẽ ñ possunt: si uolueritis ut
ext̾iora munda sint. int̾iora munda¬
te. Ibi ÷ enim os qͦd implet᷑ tͥ gaudio:
et qñ taces. Quando taces enim et
gaudes: ostuũ damat ad dm̃. S ui¬
de unde gaudeas. Si de scło gaudes:
in mundo gaudio uociferaris ad dm̃.
Si uͦ de redẽptione gaudes : qͦm dixit
psalmꝰ iste. c̃ conuert̾it dñs captiuita-¬
tem sy on facti sumꝰ iocundati: t̃ im¬
pletur uͦ gaudio os tuum. et lingua
tua exultatione. Manifestum ẽ quia
inspe gaudes: et gaudium tuũ accep¬
tum ẽ ap̃ dm̃. In ipso gaudio uel in
ipso ore quod habemꝰ intus ⁊ manda¬
camus et bibimꝰ: sicut de isto ore ad re¬
fectionem corꝑis. sic de illo ore adrefecti¬
onem cordis. Nam unde. beati qui ȩsu¬

Expanded text:
do nec panis, nec porcina. «Immundis do nec panis, nec porcina. «Immundis autem,» inquit, «et infidelibus nihil est mundum.» Quare nihil est mundum? «Sed polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscmunda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum est quia in spe gaudes, et acceptum est gaudium tuum apud Deum. In ipso gaudio, vel in ipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esu
Abbreviated transcription (Latin):
Ille autẽ qui inuitau̾at medicũ sanus
sibi uidebatur: ꝓpt̾ea ñ curabat᷑. lam
que sequnt᷑ in euũglio nostis: qͦmͦ con-¬
fusus est ipse phariseus cum ei osten¬
deret quia et illam mulierẽ nouerat.
et cogitationem cordis ipsius audierat
sultatum ẽ dño: quia ñ lotis manib
discipłi eius manducarent. Respondit
illis dñs sic̃ oportebat: et uocatis turbis
ait. cludite omĩs et intelligite. Omẽ
quod intrat mos ñ coinquinat hõminẽ
posita erant quedã: & inmunda dicta
nit. et remote sunt umbre: non sumnꝰ
retenti inlitt̾a. sed uiuificati in sp̃ũ. &
non ẽ impositum iugum obseruatio¬
nis xp̃ianis. quod impositum erat iu¬
deis: quia dñs dixit. lugum enĩ meũ
suaue ẽ: et sarcina mea leuis ẽ. Et oĩa¬
ait apłs munda mundis. In mundis
autẽ et infidelib nichil ẽ mundũ: sed
polluta s̃ eorum et mens et conscientia.
ni. ⁊ panis. ⁊ porcina munda ẽ. Inmũ¬

Expanded text:
Ille autem qui invitaverat medicum, sanus Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, et cogitationem ipsius audierat sultatum est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, posita erant quaedam, et immunda dicta nit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dixit, «Jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis estit, munda mundis; inmundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. ni et panis et porcina munda est, immun
Abbreviated transcription (Latin):
Iste si ẽẽt ꝓpħa: sciret quȩ mulier illi
accessit ad pedes. Unde nou̾at utrum
sciret annesciret: S iõ eum nescire ar¬
bitratus ẽ: quia nͨ a se eam reppulit. Si
enim accessisset ad ipsum phariseũ talis
mulier: ille qui mundicia tenebat qͣsi¬
da tangeret mundũ. et contaminaret eiꝰ
mundiciã. Quia hoc ñ fecit dñs: ideo cre
didit eum necisse quał mulier accessis¬
set illi adpedes. Dñs autẽ ñ solum illã
nou̾at: sed et cogitationes illius audie¬
bat. Quia et si contactus corꝑis aliquid
facit. otu in munde phariseȩ. caro dñi
posset pollui contactu mulieris. anmu¬
lier posset mundari contactu diii: ꝑ
mittebat autẽ dñs egͦtantẽ tang̾e me-¬
dicamentũ. Et illa que uen̾at: nou̾at
medicũ. Et quȩ solebat in sua fortasse
facta ẽ. ad salutẽ. Irrupit indomum
qͦ ñ erat inuitata: s uuln̾a habebat:
&e illuc uen̾at uͥ medicꝰ recumbebat.

Expanded text:
«Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasida tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat in sua fornicatifacta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in ocłis hominũ. Dñs aut̃ quere-¬
bat munditiã nr̃am interiorẽ. Quȩ
si fuerit: necesse ẽ ut & quȩ foris sunt.
munda sint. Mundate inqͥt quȩ intꝰ
sunt: & quȩ foris sunt munda eruix.
Ipse dñs dicit alio loco. Herũ date
elemosinas: et ecce omĩa munda suis
uobis. Unde aut̃ ꝓcedit elemosina:
De corde. Si enĩ manũ porrigas.
nec incorde miserearis: nichil fecisti.
Si aut̃ in corde miserearis: ettã si nõ
habeas qd porrigas manu ͭ acceptat
ds elemosinã tuam. Illi autẽ iniqui fo¬
ris querebant mundiciã. De talib erat
etiam ille phariseus qui inuitau̾at dñm:
qñ accessit mulier quȩ inciuitate pecca¬
trix erat &e famosa ÷ quȩ lacͥmis lauit
pedes dñi: tersit capyllis : unx̃ unguẽ¬
to. Phariseus gͦ qui inuitau̾at dñm:
et mirdiciam nũ haliebat. nisi forinsecus
corporis: corde autẽ plenus erat iniqui¬
tate et rapina: dixit apud semet ip̃m

Expanded text:
nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerenisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum:
Abbreviated transcription (Latin):
mit nos: ut nõ audeat hostis insidi.¬
ari nob̾. si de uia ñ recesserimꝰ. Ipse
enĩ xp̃c factꝰ ȩ̃ uia. Nis nõ pati latro¬
nes: Ait tͥ. Uiam tͥ straui ad patriam.
Noli recedere. Talem uiam muniui:
ut latro adre ñ audeat accecłȩ. Tu ab
illa noli recedere: ⁊ latro ad te non
& canta gaudens: canta cãꝗͣ cõsolatꝰ.
qr ille te p̃cessit qͥ iussit ut seqͣris.
mei qđ habemꝰ in corpore. qͦmͦ ĩplet᷑
gaudio: Non solet impleri: nͥ aut cy¬
bo aut potu. aut aliqua re tali mis.¬
sa inos. Implet᷑ aliꝗͣdo os nr̃m. Et
plus est qd dicius scĩtati ur̃ȩ. Qñt
os plenũ habemꝰ: loqͥ non possumꝰ.
habemus aut̃ intꝰ os id ÷ in corde: ũn
qͥc quid ꝓcedit si malũ est inqͥnat noᷤ.
si bonũ ẽ mundat nos. De ipso enim
orȩ audistis: dum euugłm legeretur.
Illi insultabant: qui mundiciã foris
habebant. et intꝰ macłis pleni erant.
Illi insultabant: quoꝵ iusticia ñ erat

Expanded text:
mit nos, ut non audeat hostis insidimit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit ut sequaris.mei, quod habemus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat,
Abbreviated transcription (Latin):
uirbonus. s similitudinẽ ht̃ uiriboni:
fecit tanqͣm iustꝰ. Hoc tanꝗͣ ñ negat eũ
iustum ẽẽ. s. ꝓpͥetatem eius ostendit. feci¬
sti sicut senator. Ergo ñ sum senator. si
dicat: Immo qͥa es: sic̃ senator fecisti.
Et qr iustus es: sic̃ iustus fecisti. Et q
bonꝰ es: sic̃ bonꝰ fecisti. Ergo qͥa & iusti
uere consolati erant: sic̃ iusti cõsolati
gaudebant: id÷ magnũ erat gaudi¬
um ipsoꝵ tãꝙͣ consolatoꝵ: illo conso¬
lante morituros qͥ mortuus est. Om̃s
enĩ mori geminimꝰ. Consolatꝰ est ille:
qͥ mortuus ẽ ne mori timeremꝰ. Prior
resurrexit: ut haberemꝰ qđ sꝑaremꝰ.
Quia gͦ pͥor resurrexit spẽ nob̃ dedit:
qͥa in miseria positi. spe cõsolati sumꝰ.
Hinc gaudiũ magnũ. Et conu̾tit dñs
captiuitatẽ nr̃am: ut iã de captiuita¬
te uiã teneamꝰ. & eamꝰ ad patͥam. Iam
gͦ redempti: inuia non cimeamus
insidiantes hostes nr̃os. Idõ enĩ rede.¬

Expanded text:
vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim rede
Abbreviated transcription (Latin):
inquib nc̃ erubescitis: Confusio ẽ gͦ ista
tota uita rerum humanar: ñ ꝑtinens
ad dm̃. In hac confusione. id: in ista babi¬
lonia: captiua tenet᷑ syon. S conu̾tit
dñs captiuitatẽ fyon: & facti sumꝰ inqͥt.¬
sicut consolati: id÷ gauisi sumꝰ: tãꝗͣ cõsola¬
tõnẽ accipientes. Cõsolatio ñ ẽ nͥ miseroꝵ sõfalato ñõ
ẽ: nͥ gem̃ĩtium. lugentiũ. Quare quasi
consolati ÷ nͥ qr adhuc gemimꝰ: Gemimꝰ
in re: consolamur inspe. Cum tͣnsierit.
res de genitu. gaudium ueniet et̾nũ:
uͥ ñ opus erit consolatione: ꝙ nulla
miseria sauciabim᷑. Quare autẽ uelut
c̃solati ait. et ñ ait consolati: Nonsemꝑ
muni locutione hominũ dandas: ut fa¬
cile intelligat᷑. qͦmͦ dicimꝰ sic̃ uix̃ pat̾
ita et filius. Ad similitudinẽ ħ dicimꝰ
Et sic̃ pecꝰ morit᷑: ita homo morit᷑. Ad
similitudinẽ hoc dr̃. Quando autẽ di¬
cimꝰ. fecit sicut uir bonꝰ ÷ nunqͥd nõ ẽ.

Expanded text:
in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemimus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non sempmuni locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est
Abbreviated transcription (Latin):
gelis ȩt̾na: in hominib captiua. Nõ enĩ
inde ꝑegͥnantur ipsi captiuis. Hõ ciuis
ẽ ierłm: s uenditus sub pecco. factus ẽ.
ꝑegͥnus. De ꝓpagine ipsius natum ẽ ge¬
nus hunanũ: ⁊impleuit t̾ras captiui¬
tas fron. Et ista captiuitas sẏon: qͦmͦ ũ¬
bra illius ierłm. umbͣ illius syon. quam
acceꝑunt iudei. in imagine infigura fu¬
it incaptiuitate inbabilonia. et pꝰ sep QoÑ¬
tuaginta annos rediit ille pͦpłs ad ciuita-¬
tem suam. Sptuaginta anni significãt
omẽ tempꝰ: quod septem dieb uoluit᷑.
Cum autẽ transierit omẽ tempꝰ. tc̃ redi-¬
mus et nos ad patͥam nrãm: qͣmͦ ille po¬
płs pꝰ septuaginta annos rediit acaptiui¬
tate babilonie. Babilonia ẽ enĩ mundꝰ
iste. Babilonia enim int̾p̾tatur confu¬
sio. Uidete si ñ ẽ confusio. tota uita hu-¬
mana. Quicqͥd agunt homines in spe ua¬
na: qñ cognou̾int qͥd agunt. erubescũt
quare laborant: Cui laborant: filiis
meis inquit. Et ipsi cui: filiis suis. Et

Expanded text:
gelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim inde peregrinantur, ipsi captivi sunt. Homo civis est Jerusalem, sed venditus sub peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostram; quomodo ille populus post septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
si: qui consensimꝰ. seductori. Uende nos
potuimꝰ: sed redim̾e nos ñ possumꝰ. Uen¬
didimꝰ nos consensione peccati: redimim᷑
fide iusticiȩ. Sanguis enim in nocens datꝰ
ẽ ꝓ nob̾: ut redim̾em᷑. Quẽcq sanguinẽ
illȩ fudit ꝑ sequendo iustos ÷ qͣlẽ sangͥnẽ
fudit: lustum quidẽ sanguinẽ fudit:¬

Expanded text:
si, qui consensimus seductori. Vendere nos si, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fudit
Abbreviated transcription (Latin):
quia desidamꝰ qͦd ñdum tenemꝰ. Quare:
Quia spe salui facti sumꝰ. lam caro sup¬
ta de nob: in dño nͨ spe sed re salua fac¬
ta ẽ. Resurex̾ enim: & ascendit. Incapi¬
te nr̃o caro nr̃a salua: inmenbris adhuc
saluanda ẽ. Secura gaudeant m̃bͣ: qr
a capite suo ñ s̃ deserta. Dix̃ enĩ menbͥs
laborantib. Ecce ego uob̾cũ sũ: usq ad
consuminationẽ scłi. Ita factum est:
ut conu̾t̾em᷑ ad dm̃. Sp̃e enim nͨ habe¬
bamꝰ: nͥ ad scłm. Et inde serui miseri
uͦ conu̾t̾it nos ds̃. ut iam incipiamꝰ faciẽ
hr̃e ad eum. et dorsum ad scłm: qr ad¬
huc inuia sumꝰ. tam̃ patͥam attendimꝰ
Et ꝗͥdo forte aliꝗͣ tͥbulationẽ patimur :
si tam̃ tenemꝰ uiam. et ligno portamur:
labore quidem: s cito ducit. et cito ꝑ¬
ducit. Quia gͦ de captiuitate nr̃a ge¬
mebamꝰ. gemunt autẽ et illi qui iã
de facti sumꝰ captiui: quia uenũdati
sumꝰ fub pecc̃o. Quis nos uendidit: Nos ip¬

Expanded text:
quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. Spem enim non habebamus, nisi ad saeculum; et inde servi miseri, vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam de facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ip
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ qui iam sp̃u deo seruimꝰ. qͥ iam m̃te
deo credidimꝰ. ⁊ in ipsa fide pͥmicias qͣs¬
dam dedimꝰ ut pͥmicias nr̃as sequam᷑:
gͦ et nos ipsi in nob̾met ipsis ingemisci¬
mꝰ: adoptionem expectantes. redẽptionẽ
corporis nr̃i. Gemebat gͦ et ipse : &e ge¬
munt om̃s fideles: ad optionẽ expectã.¬
tes redẽptionem corporis sui. Uͥ gemunt:
Inista mortalitate. Quã redemptionem
expectant: Corꝑis sui. que p̾cessit in
dño: qui resurrexit amortuis et ascẽ¬
dit in celum. Hoc nob̾ anteqͣm reddat᷑.
neceẽ est gemamꝰ: etiam fideles. & sꝑan¬
tes. Ideo sequit᷑ ibi: et dicit: Cũ dicet.
et ipsi innob̾met ipsis in gemiscimꝰ. ad¬
optionẽ expectantes. redẽptionẽ corꝑiᷤ
saluum te fecit: qui gemit. ad huc egͦ¬
tat: subiunxit et ait. Spe enim salui
facti sumꝰ. Spes aut̾ que uidet᷑: ñ est speᷤᷤ
Quod enim uidet quis. quid sꝑat: Si aũ
qͦd ñ uidemꝰ sꝑamꝰ: ꝑ patientiã expectamꝰ

Expanded text:
id est, qui jam spiritu Deo servimus, qui jam mente Deo credidimus, et in ipsa fide primitias quasdam dedimus, ut primitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceret, «Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et ait, «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus»
Abbreviated transcription (Latin):
sit hoc: attendat caritas ur̃a. Iã dix̾at.
Cum conuert̾it dñs captiuitatẽ sẏon.
Quasi dep̾t̾ito loquebat᷑. S solet fieri:
ut dep̾t̾ito loquens. futura p᷑nunciet
ꝓpħa. Nam quasi dep̾t̾ito loquebatur.
cum in alio psalmo dic̾e̾t. Foder̃ manꝰ
meas et pedes meos: dinum̾auer̾ oĩa
ossa mea. Non cdixͣ fossuri st̃: ñ dixit
dinum̾abunt: ñ dix̃ diuident sibi

Expanded text:
Charitas vestra. Jam dixerat, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito loquebatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta. Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non dixit, dinumerabunt; non dixit, divident sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad nos: ut desereret angłos. Et
illismansit: ⁊ ad nos uenit. lał mansit
in maiestate: adnosuenit in carne. E¬
ramꝰ autẽ uͥ: Si redẽptor nr̃ ille dr̃:
captiui tenebam᷑. Uͥ gͦ tenebam᷑ᷤ ut
ille ueniret redim̾e captiuos: Utene¬
bamur: fõrte apud barbaros. Pẽĩor
barbaris diabolus: et angłi eiꝰ. Ipsian¬
tea tenebant genꝰ humanum. Abhisre¬
demit nos: qui nꝰ aur̃ neq argentum:
s sanguinẽ suũ ꝓ nob̃ dedit. Qmͦ autẽ
homo uen̾at incaptiuitatẽ: Paulum
apłm int̾rogemꝰ. Et enim ipse p̾cipue
gemit in ista captiuitate: suspirans ȩt̾¬
nam ierłm: et docuit nos gem̾e exip̃o
sp̃u. qͦ ⁊ ille impletus gemebat. Hoc it
ait. Omis creatura c̃gemiscit. et dolet:
usq adhuc. Et it̾m. Uanitati enĩ crea¬
qui subiecit in spẽ. Omnẽ creaturã dix̃
in hominib etiam ñdum credentibus
s tam̃ credituris: in gemisce̾ in labori-¬

Expanded text:
venit ad nos, ut desereret Angelos: et venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creaqui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere cr
Abbreviated transcription (Latin):
icU ⁊ iam meministis exordi¬
ne nobis tractantib iste psal
ẽ titulus canticũ gͣduum.
Est autẽ sicut nostis uox ascendentiũ.
umbrã habebat illius. Itaq ista cecidit:
illa ꝑmanet. hȩc impleuit tempꝰ p̾dic¬
ad eiꝰ reditum suspiramꝰ. Suspiramꝰ tã¬
diu miseri et laborantes: donec adillã
redeamꝰ. Nec ciues nr̃i angłi dimiser̃
nos inꝑegͥnatione: s annunciauert᷑
nob̾ ipsum regem uenturũ ad nos.¬
Et uenit adnos: et contẽptus ẽ inter
nos a nob̾. & pꝰea nob̾cum. Et docuit
noscontẽpni: quia contẽptus ẽ. Do-¬
cuit tolerare: qr tolerauit. Docuit pa¬
ti: qr passꝰ ẽ. Et ꝓmisit resurrectos.
qr resurrex̾: inse ipso ostendens qͥdspe¬
tiqͥ patres nr̃i. anteqͣm dñs iesus xp̃c
ueniret in carne. anteꝗͣ mortuus re¬
surrexisset et ascendisset incȩlũ. sus¬
pirabant tam̃ illi ciuitati. qͣntũ opor¬
tet nos desidare. qͦ nos ipse p̾cessit. et
unde ñ ꝗͣ recessit: Non enim dñs sic

Expanded text:
icut jam meministis, ex ordine nobis tractantibus iste psalest titulus, «Canticum graduum.» Est autem, sicut nostis, vox ascendentium: umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicad ejus reditum suspiramus: tamdiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus. Nec cives nostri Angeli dimiserunt nos in peregrinatione, sed annuntiaverunt nobis ipsum Regem Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum, et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurrexit, in seipso ostendens quid speet patres antiqui antequam Dominus Jesus Ceniret in carne, antequam mortuus resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant tamen illi civitati; quantum nos oportet desiderare, quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit? Non enim Dominus sic
Abbreviated transcription (Latin):
lud dicit int̾gs ꝑ totũ orbẽ terrar᷑: ui¬
dete si ñ ad eccłiã currit᷑. In toto orbe
terrar̾ p̾cium nr̃m accipit᷑: am̃ respõ¬
detur. Dicunt gͦ int̾ g̾s ierosolimita¬
ni captiui: ierosolimitani redituri: ꝑe¬
gͥni. suspirantes patͥȩ suȩ. Quid dic̃t:
Magnificauit dñs fac̾e nob̾cum: facti
sumꝰ iocundati. Nunqͥd ipsi secũ fec̾unt:

Expanded text:
em terrarum; videte si non ad Ecclesiam curritur. In toto orbe terrarum pretium nostrum accipitur; Amen respondetur. Dicunt ergo inter Gentes Jerosolymitani captivi, Jerosolymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucunda
Abbreviated transcription (Latin):
fudit: eiuis qui ñ solũ iustificatꝰ. s iustꝰ
natus ẽ. Illo sanguine fuso: ꝑdidit qͦs
tenebat. ꝓquib enim datꝰ ẽ innocens
sanguis: redẽpti s̃. Et conu̾si a captiui¬
tate: cantant istum psalmũ.
luit dic̾e. facti sumꝰ gaudentes.
Quando: Cũ conu̾t̾it dñs captiuitatem
syon. Que syon: ip̃a ierłm. Et̾na syon

Expanded text:
 justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate, cantant istum psalmum. luit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae Sion? Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Ustum qͥdem erat frẽs km̃i: ut frẽm
potiꝰ audiremꝰ collegã meũ: p̾sentẽ oĩb
nob̃. Et mͦ ñ negauit: sed distulit. Et
iõ hoc indico caritati ur̃ȩ: ut mecũ
ꝓmissũ teneatis. Non fuit autẽ absur¬
dum caritatinr̃ȩ: ut pͥor obtemꝑarẽ
iubenti. Extorsit enim mͥ ut eẽt mͦ au¬
ditor ms̃: eo sane pacto. ut & ego sim
ipsiꝰ: q in ip̃a caritate om̃s eiꝰ audito¬
res sumꝰ. quiunꝰ nob incȩlo magister
ẽ. Ergo animũ intendite ad psalmũ:
quẽ in ordine sicut nostis tractandũ
habemꝰ. Est ipse etiam p̾notat᷑ canti
cum gͣduũ: &e aliqͣnto cȩt̾is sub eodẽ
titulo ꝓlixior. Nongͦ immorem᷑ nisi
uͥ necessitas coeg̾it: ut totũ si dñs ꝑ¬
miserit explicare possimꝰ: quia et uoᷤᷤ
ñ tanꝗͣ rudes omĩa debetis audire. A-¬
liquid &e dept̾itis auditionib adiu¬
uare nos debetis: ne onnã tanꝗͣ noua
a nob̾ dici necesse sit. Et noui quidẽ
ẽẽ debemꝰ: quia et uetustas nob̾ obre¬

Expanded text:
um quidem erat, charissimi, ut fratrem potius audiremus collegam meum, praesentem omnibus nobis. Et modo non negavit, sed distulit: et ideo hoc indico Charitati vestrae, ut mecum promissum teneatis. Non fuit autem absurdum Charitati vestrae, ut prior obtemperarem jubenti: extorsit enim mihi ut esset modo auditor meus, eo sane pacto ut et ego sim ipsius, quia in ipsa charitate omnes ejus auditores sumus, qui unus nobis in coelo Magister est . Ergo animum intendite ad Psalmum, quem in ordine, sicut nostis, tractandum habemus. Est etnto caeteris sub eodem titulo prolixior. Non ergo immoremur, nisi ubi necessitas coegerit; ut totum, si Dominus permiserit, explicare possimus. Quia et vos non tanquam rudes omnia debetis audire; aliquid et de praeteritis auditionibus adjuvare nos debetis, ne omnia tanquam nova a nobis dici necesse sit. Et novi quidem esse debemus, quia vetustas nobis obre
Abbreviated transcription (Latin):
głistis in ꝓpħia: Cantate ei et psalli¬
te ei Terbo et oꝑe laudate. Ore qͥp¬
pe cantat᷑ : psalt̾io autẽ hoc ẽ mani¬
b psallitur. Narrare omĩa mirabi¬
lia eiꝰ. Taudamini in nomine scõ eiꝰ
Possunt hi duo u̾sus ex duob u̾bis
suꝑiorib dicti ñ absurde uidi: ut qͦd
ait̾ narrate omnia mirabilia eiꝰ refe¬
ratur adid qͦd dictũ ÷ cantate ei Qd¬

Expanded text:
s. 2, 3. Cantate ei, et psallite ei.» Verbo et opere laudate: ore quippe cantatur; psalterio autem, hoc est manibus, psallitur. «Narrate omnia mirabilia ejus: laudamini in nomine sancto ejus.» Possunt hi duo versus ex duobus verbis superioribus dicit non absurde videri: ut quod ait: «Narrate omnia mirabilia ejus,» referatur ad id q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: laudate dñm. Et inde cȩpit. Cõ¬
fitemini dño: et in uocate nom̃ eiꝰ.
In laude enim intelligenda ẽ ista cõ
tio sequi solet: uͥ desidia peccatorem
alligant. Unde et ipsa oratio dñica
ht̃ acapite breuissimã laudẽ: qͦd est
inceps subsequunt᷑. Unde et alibi in
psalm dr. Confitebim᷑ tͥ d̾s confitebi¬
mͦ: et inuocabimus nom̃tuũ. Qcͦ alibi
Sẽ plamus. Laudans inuocabo dñm:
et ab inimicis meis saluꝰ ero. Ita et hic.
c̃fitemini inqͥt dño &e inuocate nom̃
eiꝰ. qͣd tale ẽ. ar si dic̾et. Laudate dñm.
et inuocate nom̃ eius. Exaudit qͥp¬

Expanded text:
est, Laudate Deum. Et ideo inde coepit: «Confitemini Domino, et invocate nomen ejus.» In laude enim intelligenda est ista contio sequi solet, ubi desideria precator alligat: unde et ipsa oratio dominica habet a capite brevissimam laudem, quod est, inceps consequuntur. Unde et alibi in psalmo dicitur: «Confitebimur tibi, Deus, confitebimur, et invocabimus nomen tuum» . Quod alibi est planius: «Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero» : ita et hic, «Confitemini,» inquit, «Domino, et invocate nomen ejus;» quod tale est, ac si diceret, Laudate Dominum, et invoca
Abbreviated transcription (Latin):
hoc gͦ iste initio cognouit: nͥ quia eccł ia
loquit᷑ quȩ t̾ris ñ defuit. ab initio gen̾is
humani. cuiꝰ pͥmicie abel sc̃s ÷ ĩ molatus.
& ipse intestimoniũ futuri sangͥnis me¬
diatoris ab impio fr̃e fundendi: Nam et
illud abinitio dictum ẽ. E runt duo in
carne una. Quod magnũ sacͣmentũ apłs
paulus exponens: ego inquit dico inxp̃o
& in eccłia.

Expanded text:
hoc ergo iste initio cognovit, nisi quia Ecclesia loquitur, quae terris non defuit ab initio generis humani, cujus primitiae Abel sanctus est, immolatus et ipse in testimonium futuri sanguinis Mediatoris ab impio fratre fundendi? Nam et illud ab initio dictum est, «Erunt duo in carne una» : quod magnum sacramentum apostolus Paulus exponens, «Ego,» inquit, «dico in Christo et in Ecclesia»
Abbreviated transcription (Latin):
git ut talinoctis tempore uigilet amor
dei̾ et magno urgende orationis affec¬
tu. ñ expectetur si p̾ueniat᷑. qͦo p̾gallican¬
tum consueuit ẽẽ. tempꝰ orandi. Si autem
accipiamꝰ hoc totum scłm noctẽ: utiq in¬
tempesta nocte clammamꝰ ad dm̃: et p̾ueni¬
mꝰ maturitatẽ temꝑis inqͦ nob reddit᷑us ẽ q
ꝓmisit: sicut alibi legit᷑. Preueniamꝰ faciẽ
eiꝰ inconfessione. Qͣmꝗͣ si uelimꝰ intellig̾e
ĩmaturũ tempꝰ noctis huiꝰ. añꝗͣuenisset
plenitudo temꝑis. id: ipsa maturitas. qͣndo
.xͨ. manifestaret᷑ in carne. nec tẽ eccłia ta-¬
cuit. s p̾ueniens istãmaturitatẽ ꝓpħando
clamauit: et in u̾b dei sꝑauit. potentis fa¬
ditarer eloquia tua. Ponamꝰ enĩmatu¬
tinũ: qñ qͥ sedebant inumbͣ mortis lux
orta ẽ eis. Nonne inscĩs qͥ pͥꝰ erant ĩterta
adhoc matutinũ oculi ȩccłiȩ p̾uen̾unt:
quia hoc futur᷑ antea p̾uidunt. ut me¬

Expanded text:
git ut tali noctis tempore vigilet amor git ut tali noctis tempore vigilet amor Dei, et magno urgente orationis affectu, non exspectetur sed praeveniatur quod post galli cantum consuevit esse tempus orandi. Si autem accipiamus hoc totum saeculum noctem; utique intempesta nocte clamamus ad Deum, et praevenimus maturitatem temporis in quo nobis redditurus est quod promisit, sicut alibi legitur: «Praeveniamus faciem ejus in confessione» . Quanquam si velimus intelligere immaturum tempus noctis hujus, antequam venisset plenitudo temporis, id est, ipsa maturitas, quando Christus manifestaretur in carne ; nec tunc Ecclesia tacuit, sed praeveniens Istam maturitatem, prophetando clamavit, et in verbis Dei speravit potentis faditarer eloquia tua.» Ponamus enim matutinum, quando qui sedebant in umbra mortis, lux orta est eis ; nonne in sanctis qui prius erant in terra, ad hoc matutinum oculi Ecclesiae praevenerunt, quia hoc futurum antea praeviderunt, ut me
Abbreviated transcription (Latin):
uͦinduob u̾bis. sic̃ grecꝰ posuit. in ĩmaturi¬
aboriã: inimaturitate. Tanqͣm si uellet
etiã illȩ qͥ dixit intempesta nocte. p̃posi¬
tione geminata dice̾ inintempesta: ut
una p̾positio significet in qͣ hora: alt̾a ꝑti¬
neat ad compositionẽ nominis. Nichil sa¬
ne int̾ẽ ad sententiã: utrũ quisdicat egiᷤ¬
se se aliqͥd galli cantu. an ingallicantu.
Ita nichil int̾ eẽt: utrũ intempesta nocte.
an uͦ in intempesta nocte. id ÷ in nocte in¬
tempesta clamasse se dic̾et. Grecꝰ tam̃:
in nocte intempesta dixit. Qͦd idẽ ua-¬
let. si dicatur inimmaturitate: idẽ in
tempore nocturno ⁊ inmaturo. Hactenꝰ
de obscuro u̾bo fui̾t disputatũ. Nunc ui¬
deamꝰ quis ipse sit sensꝰ. Preueni inquit
innocte intempesta. ⁊ claminaui: inuerb̾
tuis sꝑaui. Si hoc adunum quẽq fideliũ
referamꝰ. ⁊ adpͥetatẽ rei geste: sepe c̾tin¬

Expanded text:
vero in duobus verbis, sicut graecus posuit, «in immaturivero in duobus verbis, sicut graecus posuit, «in immaturiἀωρίᾳ, «in immaturitate:» tanquam si vellet etiam ille qui dixit, «intempesta nocte,» praepositione dicere geminata, «in intempesta;» ut una praepositio significet in qua hora, altera pertineat ad compositionem nominis. Nihil sane interest ad sententiam, utrum quis dicat egisse se aliquid galli cantu, an, in galli cantu: ita nihil interesset, utrum «intempesta,» an vero «in intempesta nocte,» id est, «in nocte intempesta» clamasse se diceret. Graecus tamen «in nocte intempesta» dixit, quod idem valet si dicatur, «in immaturitate,» id est, in tempore nocturno immaturo. Hactenus de obscuro verbo fuerit disputatum; nunc videamus quis ipse sit sensus. 4. «Praeveni,» inquit, «in nocte intempesta, et clamavi; in verbis tuis speravi.» Si hoc ad unumquemque fidelium referamus, et ad proprietatem rei gestae; saepe contin
Abbreviated transcription (Latin):
qͥhr̾et geminatã p̾positionẽ: id÷ inim¬
maritate. Immaturitas itaq hoc loco
nocturnum. tempꝰ ÷: qͦd ñ ẽ maturũ
id÷ oportunũ. ut agatur aliqͥd uigilã-¬
do. Qͦd etiam uulgo dici solet. hora
importuna. Nox quoq intempesta .i.
media. qñ quiescendum ẽ. hinc ꝓcul
dubio nuncupata ẽ: quia importuna
ẽ. actionib uigilantium. Tempesti-¬
uum enim dix̾unt uet̾es oportunum.
⁊ intempestiuum importunũ: a tẽꝑe
ducto uocabulo: non abilla tempestate
que consuetudine latine linguȩ cęli ꝑtur¬
batio iã uocat᷑: qͣmꝗͣ isto u̾bo libent̾ utũt᷑
historici: ut dicant ea tempestate. qͦd uo¬
lunt eo temꝑe intelligi. Et qͦd ait locutor
egregiꝰ: unde hȩc tam clara repente tẽpe¬
stas: ñ cęlũ nimbis uentisue turbatũ. sed
magis subita et splendida serenitate sul
qͥdã dix̾unt intempesta nocte: plures im
buli nominatiuus ẽ. ĩ maturitas: ñ nulli

Expanded text:
qui haberet geminatam praepositionem, id est, «in imqui haberet geminatam praepositionem, id est, «in immaturitate.» Immaturitas itaque hoc loco nocturnum tempus est, quod non est maturum, id est, opportunum ut agatur aliquid vigilando: quod etiam vulgo dici solet, hora inopportuna. Nox quoque intempesta, id est media, quando quiescendum est, hinc procul dubio nuncupata est, quia inopportuna est actionibus vigilantium. Tempestivum enim dixerunt veteres opportunum; et intempestivum, inopportunum: a tempore ducto vocabulo, non ab illa tempestate, quae consuetudine latinae linguae coeli perturbatio jam vocatur. Quanquam isto verbo libenter utuntur historici, ut dicant, Ea tempestate, quod volunt Eo tempore intelligi: et quod ait locutor egregius, Unde haec tam clara repente Tempestas? non coelum nimbis ventisve turbatum, sed magis subita et splendida serenitate fulgquidam dixerunt, «intempesta nocte,» plures, «ibuli nominativus est immaturitas; nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quer̃ ip̃am. alioqum uiu̾ent scđ̾m
ip̃am: s uolunt u̾bis eiꝰ inflari: ⁊ qͣnto
magis inflant᷑. tanto magis efficiunt᷑¬
extͣ ipsam. Iste autẽ hoc ipsum poscens adño.
qͦd eum iubet fac̾e dñs. ut ipse iillo etiã
quod imꝑat oꝑetur. deus ẽ enim qͥ oꝑat᷑
in nob̃.⁊ uelle ⁊ oꝑari ꝓbona uoluntate:
claminaui inquit in toto corde meo. ex¬
audi me dñe: iustificationes tuas exqͥrã.
utiq faciendas. ñ tantũmͦ sciendas: ne
similis fiat illi seruo duro qui etiã si in
qͥd adiunxit: Et custodiã testimonia
tua: ne te scilicet infirmitate negem.
Salus quippe animȩ facit. ut fiat qͦd
faciendum ẽẽ cognoscit᷑: ⁊usq ad mor-¬
tem corporis si hoc flagitat extrema
tẽptatio. ꝓtestimonioꝵ diuinoꝵ u̾ita¬
te certet᷑. U̾bi autẽ ñ ẽ salus: succũbit
ni intempesta nocte: et clãmaui. Plu-¬
res codices ñ hñt: intempesta nocte:
smmaturitate. Uix autẽ unꝰ inuentꝰ ẽ

Expanded text:
n quaerunt ipsam, alioquin viverent secundum ipsam: sed volunt verbis ejus inflari; et quanto magis inflantur, tanto magis efficiuntextra ipsam. Iste autem hoc ipsum poscens a Domino, quod eum jubet facere Dominus, ut ipse in illo etiam quod imperat operetur; Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate : «Clamavi,» inquit, «in toto corde meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exquiram:» utique faciendas, non tantummodo sciendas; ne similis fiat illi servo duro; qui etiamsi intquid adjunxit? «Et custodiam testimonia tua:» ne te scilicet per infirmitatem negem. Salus quippe animae facit ut fiat quod faciendum esse cognoscitur, et usque ad mortem corporis, si hoc flagitat extrema tentatio, pro testimoniorum divinorum veritate certetur: ubi autem non est salus, succumbit ni intempesta nocte, et clamavi.» Plures codices non habent, «intempesta nocte;» sed, «immaturitate:» vix autem unus inventus est