comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sola miã dĩ. siñ sit &iam uoluntas hominis: Ac perhoc sic recte dictũ est
nonuolentis hominis. sed miserentis est dĩ : quia iduoluntas hominis
sola non impla Cutre non contrario recte dr̃ non miserentis est dĩ
seduolentis est hominis : quia id mĩa dĩ sola non implec. Porro sinullus
xp̃ianus dicere audebit. non miserentis est dĩ. sed uolentis est hominis :
Ne apło aꝑtissime contradicat. restat ut ꝓpt̃ca recte dictũ intelligait᷑
non uolentis neq currentis. sed miserentis .e. dĩ : ut totũ detur dõ qui¬

Expanded text:
ordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet, quare non et e contrario recte dicitur: Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, quia id misericordia Dei sola non implet? Porro si nullus dicere Christianus audebit, Non miserentis Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totu
Abbreviated transcription (Latin):
antem diligit iniquitatem. odit animã suam & qui odit
animã sucon. non. ẽ. in ea misericors sedcrudelis. Dilige¬
doreũ quippe scđm sȩculũ. odit eã seđm dñ. Siergo uiel¬

Expanded text:
autem diligit iniquitatem, odit animam suam ; et qui odit autem diligit iniquitatem, odit animam suam ; et qui odit animam suam, non est in eam misericors, sed crudelis: diligendo eam quippe secundum saeculum, odit eam secundum Deum. Si ergo vel
Abbreviated transcription (Latin):
ur& ratã. & omne olus Has enim noui elemosi¬
nas urãs de illis me uos nc̃ ad monuisse arbitremiosi
& preteritis iudicium dñi. & caritatem. qua elemosi¬
na. possetis ab om̃i inquinamento interiori mundd¬
ri. & uob munda eeñt. hȩc corpora quȩ lauatis
Hoc .ẽ. enĩ omã. & interiora scilie& et exteriora. sicut
alibi legitur. Mundute quȩ intꝰ sunt : & quȩ foris
sunt mundu erunt. Sed ne istas ȩlemosinas quȩ fiun
de fructib terre. res puisse uideretur. hȩc inquit
opor tuit facere idest iudiciuĩ & caritatẽ dei &
illa non preterire. id ÷ ȩlemosinas fructuũ t̾renorũ.
Tonergo se fallant. qui ꝑ ȩlemosinas quas liba
largissimas quas lib& fructuũ suoꝵ ut cuuis¬
cumꝰq pecuniȩ in punitatẽ se emere existimant:
in facinorum in manitate. ac flagitioꝵ nequitia ꝑ manen¬
di Non solum enĩ hȩc faciunt. sed ita diligunt᷑. ut an
eis semꝑ optent tantum. si possint inpune uersari. qui

Expanded text:
et rutam, et omne olus , has enim novi eleemosyet rutam, et omne olus , has enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me vos nunc admonuisse arbitremini, et praeteritis judicium et charitatem Dei. Qua eleemosyna possetis ab omni inquinamento interiori mundari, ut vobis munda esent et corpora quae lavatis, hoc est enim omnia, et interiora scilicet et exteriora. Sicut alibi legitur: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus terrae respuisse videretur: Haec, inquit, oportuit facere, id est, judicium et charitatem Dei, et illa non praeterire , id est, eleemosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum vel cujuscumque pecuniae, impunitatem se emere existimant in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendi: non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt, ut in eis semper optent, tantum si possint impune, versari. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
& nos ueracit᷑ denrã miseria udicantes. & dĩ caritatẽ quam
donauit ipsi diligentes. piȩ. recteq uiuamꝰ. qđ indicũ
& ccritatem dĩ cum pharisei preterirent. decimabant tam
p̃ter elemosras quas faciebant. & iam quȩcumq mini¬
tissima fructuum suoꝵ. Et ideo nondabant elemos¬
dinem dictum est. diliges proximũ tuum. sicut te ipsi
Cum ergo increpcss& eos. quod formsecus se lauabant᷑.
intꝰ autẽ rapina & iniquitate pleni erant. ad monens
quandã elemosinã quã sibi homo deb& primitꝰ dare
& entenorã mundare. Uerũtam̃ inquit qđ sũꝑ .ẽ. date
elemoseniã. & ecce om̃a munda sunt uobis. Deinde ut
ostender& quid ammonuiss&. & quid ipsi facere noen
curarent. ne illũ putarent elemosina eoꝵ ignore sed
ue uob inquid pharisei tamquã diceret. Ego quidẽ
commoniui uos elemos nã dandam. ꝑ quã uobis mun¬
da sint om̃a. sedue uobis quia decimatis menus n

Expanded text:
et nos veraciter de nostra miseria judicantes, et Deum charitate quam et nos veraciter de nostra miseria judicantes, et Deum charitate quam donavit ipse diligentes, pie recteque vivamus. Quod judicium et charitatem Dei cum Pharisaei praeterirent, decimabant tamen propter eleemosynas quas faciebant etiam quaeque minutissima fructuum suorum: et ideo non dabant eleemosdinem dictum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Cum ergo increpasset eos quod forinsecus se lavarent, intus autem rapina et iniquitate pleni essent, admonens quamdam eleemosynam quam sibi homo debet primitus dare, et interiora mundare: Verumtamen, inquit, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illum putarent eleemosynas eorum ignorare, sed vae vobis, inquit Pharisaeis, tanquam diceret: Ego quidem commonui vos ad eleemosynam dandam, per quam vobis munda sint omnia, sed vae vobis qui decimatis mentham,
Abbreviated transcription (Latin):
spͣnas dederint. sicuti isti etis dandas puttant. eũ sint
inmundi omnes quos non mundat fides xp̃i. dequa
scriptum est. Mundans fide corda eoꝵ. & dicat apłs
nmundis aũt & infideb nihil. ẽ. mundum. sed pollutas
eorum & mens & conscientia. Quomodo ergo phariseis
omnia munda seeñt. si elemosy nas darent & fidess non
est qđ audierant. date elemo srnã. & ecce omã mundas uobis:
ui enĩ uult ordinate dare elemosinã. ase ipso deb&
incipere. & eam sibi primũ dare. Est enim elemosi¬
na. opus miscđiae uerissimȩ dequa dictum est. Miserere
anime tuȩ placens dõ. Propt̃ hoc renascimur. ut dõ pla¬
cetimũs. cui merito displic&. quod nascendo contraximͦ.
ex. ẽ prima ȩlemosina. quã nobis dedimus: qm̃ nos ipsos
dicit apłs. Iudicium quidem ex uno. in condẽp̃nationẽ.
& magnȩ caritatis eiꝰ grãs agentes. Deqͣ idem ipse dicit.
grã predicator. Comm̃dat aut̃ suam dilectionẽ in nobis.

Expanded text:
synas dederint, sicut isti eas dandas putant, cum sint immundi omnes quos non mundat fides Christi, de qua scriptum est: Mundans fide corda eorum . Et dicat Apostolus: Immundis autem et infidelibus nihil est mundum, sed polluta sunt eorum mens et conscientia . Quomodo ergo Pharisaeis omnia munda essent, si eleemosynas darent, et fideles non est quod audierant, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Qui enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est enim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Propter hoc renascimur, ut Deo placeamus, cui merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam nobis dedimus, qdicit Apostolus, Judicium quidem ex uno in condemnationem: et magnae charitati ejus gratias agentes , de qua idem ipse dicit praedicator: Commendat autem suam charitatem Deus in nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
quib diluendis filii dĩ sanguis effusus ẽ : quãuis tam
magaia sint ut omnino claudi contrase faciaNT
regnuũ dĩ. sȩpe ui uendo om̃a tolerare. sȩpe tolerando
nonnulla &ĩam facere cogimur. Atq utinã odomine
non om̃a quȩ non potuerimus ꝓhibere faciamus sed
uide rogo iũde utrũ me in moderatus dolor in caute
aliquid com pulerit. dicere

Expanded text:
quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed vide videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere
Abbreviated transcription (Latin):
quando sicut seriptum est: laudatur peccator indesi¬
deriis animȩ suȩ. & qui iniqua gerit benedicitur: Talis
in diuixus libris iniquitas. clamor uocatur. sicut habes
apud isaiam ꝓpħam. deuinea mala. Ex pectaui inquit
ut facer& uiditiũ. fecit aut̃ ini quitatẽ. & non iusticiã.
sed clamorem. Onde. est illud ingenesi. clamor sodomoꝵ
& gomorrȩ : multi plicatus est. Quia non solũ iã apud
eos. non puniebantur illa flagitia. uerũ & iam ꝑ ublice
uelut lege frequentabantur. Sic nrĩs temꝑib itamulta
mala. & si non talia in aꝑtam consuetudinẽ iã uenerunt.
ut phis non solum ex cõmunicare aliquẽ laicũ non aude¬
amus. sed nec clericum degradare. Unde cũ exponerẽ
ante aliquos annos epłam ad galathas. in eo ipso loco
ubi at apłs. timeo uos neforte sine causa laborauerim
in uob. exclamare conpulsus sum. Dȩ peccatis hominũ.
quȩ sola in usitata ex horrescimus. Usitata uero pro

Expanded text:
quando, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desiquando, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus, Timeo vos ne forte sine causa laboraverim in vobis; exclamare compulsus sum: « Vae peccatis hoquae sola inusitata exhorrescimus, usitata vero pro
Abbreviated transcription (Latin):
fitentẽ ac didente. in multis exum offendimus om̃s
tia mur. sicut & nos dimittimus debitorib nostrir¬
scripturis de monstrarentur opinione grauiora
Quis enim dicentẽ frĩ suo fatue reũ gehenne putaret.¬
liationeis ad iungens. Mox quippe ait. Si ergo
offers munꝰ tuũ ad altare. & ibi recordatꝰ fueris quia
frat̾ tuus hab& aliquid aduersumte: & cetera. Aut¬
quis ȩstimar&e quã magnũ peccatũ sit dies obser
certis dieb siue annis. siue mensib uolunt uł nolunt
aliquid inchoare. eo quod scđm uanias doc trinas homi¬
num. fausta uł in fausta existiment tempora. nisi huius
mali maguitudinẽ ex timore apłi pensaremus. qui
talib ait Timeo uos. neforte sine causa laborauerĩ in uob
uc accedit quod peccata quã uis magna & horren¬
da cum in consuetudinẽ uenerint. aut parua aut
nulla. eẽ. creduntur. usq adeo ut non solum non occul¬
tanda. uerum &iam predicanda ac diffamanda uidentur.

Expanded text:
fitente ac dicente: In multos enim offendimus omnes fitente ac dicente: In multos enim offendimus omnes tiamur, sicut et nos dimittimus debitoribus nostriScripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret,liationis adjungens; mox quippe ait: Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te , etQuis aestimaret, quam magnum peccatum sit dies observcertis diebus, sive mensibus, sive annis volunt et nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait: Timeo, ne forte sine causa laboraverim in vobuc accedit quod peccata, quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut nulla esse creduntur; usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam praedicanda ac diffamanda videantur,
Abbreviated transcription (Latin):
quidemi om̃ino delictũ. ẽ int̃ uos. quia uiditc habetis
uobiseumn: & ne quisquã ita hoc excusarae ie dicer& uistũ
se habere. negotium sed iniquitate sepati quec uulleũ
ohses iudie sententia remoueri. continuo talib cogitati¬
onibu ntt excusatio aub occurrit atq. ait. Quarẽ magis
iniquntatem patimi Ui quare non potius fraudaemnus
nt. ahllud redeaitur qđ dñs ait. siquis uoluerit tunic̃
tuã tollere. & uiditio. tecum contendere dimitee illtuni
pallium. & olio loco. Qui abstulerit in quittuc. noli
repetere: phibuit utiq suos de sȩcularib rebus cum
cliisshabere iuditiũ. exquu doctrina apostolus ore
finielictum : ⁊tm̃ cũ sinit in ecclesia talia uldis di
finiri. int̾ fr̃s fratribus iudicantibus extra eictam
uero terribilit̃ uetat. Manifestum .ẽ. & icmhic quid
sed̃m uenic̃ condatur infirmis. Propt hȩc atq huĩ¬
modi peccata & alia lic& his minora que fiunt
uerboꝵ & cogitationũ offensionib apło iãcobo con¬

Expanded text:
quidem omnino delictum est inter vos, quia judicia habetis vobiscum . Et ne quisquam ita hoc excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam velit a se judicum sententia removeri, continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Et alio loco: Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis habere judicium; ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum . Tamen cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres, fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero terribiliter vetat, manifestum est etiam hic quid secundum veniam concedatur infirmis. Propter haec atque hujusmodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo con
Abbreviated transcription (Latin):
plentur si homo qui nondũ itu proficit ut iam dilira
inimicum qͣuando rogatur ab homine qui peccat in cusm
ut su dimit tat ndimit tit ex corde. quia & iuam sibi rogani
quult utiq dimit dcum orat & ddicite isscustle nos
dimit timus debitorib: nr̃is. Id ẽ sic dimitet debita
homiaẽ rogat. si peccato suo mouetur ut roga. nor
est adhuc deputandus inimicus ut eũ diligere sit dif¬
ficile. sicut difficile erat. qͣndo inimicitias exercebat
uisquis aut̃ roganti & peccati sui pęnitenti. non ex
corde dimittit: nullo modo existima adño sua

Expanded text:
implentur, si homo qui nondum ita profecit ut jam diligat implentur, si homo qui nondum ita profecit ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ei ex corde, quia etiam sibi roganti vult utique dimitti cum orat et dicit: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; id est, Sic dimitte debita hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat. Quisquis autem roganti et peccati sui poenitenti non ex corde d
Abbreviated transcription (Latin):
ut dimittantur nob nrã peccata
ed ea nichil ẽ. mauis. qua ex corde dimit timꝰ qđ in nos
quisq peccauit. Mlinus enim magnũ ẽ. erga ͭ ͥ eẽ
beniuolum. siue &iam beneficum. qui tibiꝰ Nuchil
mali fecerit. Illud multo grandius. & magnificentis¬
simȩ bonitatis est: ut tuum quoq inimicũ diligas. &ei
cuiaibi ualum uult. u si potest ficit. tubonũ sẽꝑ uelis.
facuisq quod possis: andiens dicentem ħmo Diligice eii
micos urõs bene facite eis qui uos oder̃. & orate prois
qui uos ꝑ secuntur. Sed qm̃ ꝑ fectorum sunt ista fiuor
dĩ. quo quidem sedeb& omnis fidelis ex tendere & huna¬
num animũ. adhunc affectum orando dm̃. secũq agen¬
do. luctandoq per ducere.
amen quia hoc tam magnũ bonũ. tantȩ multiti¬
dinis non ẽ. quantũ credimus exauitiri cũ inoratio¬
ne dr̃ dimitte nob̵ debita nr̃a sicut & nos dimit¬
tinus debitorib nris. proculdubio uerba sponsionis sai¬

Expanded text:
ut dimittantur nobis debitaut dimittantur nobis debitaed ea nihil est majus, qua ex corde dimittimus, quod in nos quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficum, qui tibi mali nihil fecerit: illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum pomicos vestros, bene facite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur . Sed quoniam perfectorum sunt ista filiorum Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uobis. Non solum ergo qui dat esurienti erbũ.
siciento potum. nudo uestimentum peregrinanti hos¬
prtium. Ffugienti lictibulũ. egro ut inclũso uisitatio¬
ne captiuo redẽptionẽ. debili sub uectionẽ ceco dedue
delicanti consiliũ. a quod cumq necesscoriũ ẽ indigenti
uera aam quidat ueniã peccanti. elemosinã dat . Fet
qeremdat uerbere in quo potestas datur. uł cobere&
aliqua disciplixa. & tam̃ peccatũ eiuis qui ab illo.
lȩsus. aut offensus . ẽ dimit tit excorde. uł orat ut ei
dimittatur. non solũ ineo quod dimittit atq orat. ue¬
rum &iam ieo quod corripit. & aliqua em̃datoria
Multa enim bona prestantur in uitis. quando eoꝵ con¬
sulitur utilitati. non uoluntati. quia ipsi sibi inueniunt᷑
.eẽ inimici. Amici uero illoꝵ potius illi. quos inimicos
putant. & reddunt errando mala ꝓ bonis. cũ reddere
muda xp̃icoiꝰ nondebeat nec ꝙ malis. Multa itaq
sunt genera elemosinarũ. quȩ cũ facimus ad iuuañ

Expanded text:
synarum, non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegro vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectiodeliranti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti, verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat. Et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati non voluntati, quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant, et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala Christianus non debeat, nec pro malis . Multa itaque sunt genera eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur
Abbreviated transcription (Latin):
penitentib eadem crimina remittantur. Conuenient
autem dixi : ut steriles in elemosrnis non sint. quibus
tantũ tribuit scriptura diuiNa. ut earum tantum¬
modo fructum se inputtiturum p̃nunci& d̃s dex¬
tris. & earum tantum modo sterilitatẽ siniftris. quando¬
his dic turus est uenite benedicti patris meiꝰ ꝑ¬
cipite regnum. Illis autem. ite ignem ae ternum
ane cauendũ. ẽ. nequisquã exiftim& infanda illa
crimiria qualia qui agunt. regnum dĩ non possi¬
debunt. cotidie ꝑ petranda. & elemosynis redim̃da¬
elemosy Nas depeccatis p̃teritis. ẽ. propiciandus ds̃
non ad hoc emendus quodam modo. ut ea semꝑ liceat
impune committere. Nemini enim dedit laxa¬
mentum peccandi . quamuis miserando deleat iã
facta pecccita. si non satis factio congrua neglegat᷑¬
sine quib hȩc uita non ducitur. cotidiana oratio
fidelium satis facit. Eorũ . ẽ enim dicere. pat̾ nr̃ qͥ

Expanded text:
poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quandohis dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ignem aeternum Cavendum est ne quis existimet nefanda illa crimina qualia qui agunt, regnum Dei non possidebunt quotidie perpetranda, et eleemosynis redimeleemosynas de peccatis praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum pefacta peccata, si non satisfactio congrua negligatusine quibus haec vita non ducitur, quotidiana oratio fidelium satisfacit. Eorum est enim dicere: Pater noster, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ob fidelibus. uni scilic& cogitanti quȩ sunt dĩ. quomodo
argentũ. lapides p̃ciosos. Alteri aut̃ cogitanti  quȩ sunt
mundi. quomodo placeat. uxori. idẽ edificanti suꝑ
idem fundam̃tum ligna. fenũ. fapulam. Illius enimopꝰ
non exuritur. qͥa non eti dilexit quoꝵ amissione cruciet᷑
possessa sunt. Sed qm̃ alterutra conditione s posita eis
potius carere. mall& quã xp̃o. nec timore amitten di
talia deserit xpm. quãuis doletit dũ amittit. saluus
.ẽ. quidem sic tamen quasi ꝑ ignem. quia urit eũ dolo
rerum quas dilexerat amissarum : sed non sub uertit
fieri in credibile non est. & utrum ita sit queri
potest. & aut inueniri aut latere non nullos fi¬
deles ꝑ ignẽ quendam purgatorium quanto magis
minusue boria pereuntia dilexerunt: tanto tari
citiusq saluari. non tam̃ tales de q̾ lib dictum est
quod regnum dĩ non possidebunt. nisi con uenienter

Expanded text:
at duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae sunt Dei, quomodo at duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae sunt Dei, quomodo argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae mundi sunt, quomodo placeat uxori, id est, aedificanti super idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit, quorum amissione crucietur; possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potius carere mallet quam Christo, nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit fieri incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o: ꝑ ignẽ fit saluus. Si autem res eiusmodi tem ꝑ̾ales ac
seculares tempore tẽptationẽs maluerit tenere quã xp̃m
eum infundam̃to non habuit. quia haec priore loco
habuit. cum in ȩdificio prius non sit aliquid fundamento
gnis enm de quo eo loco ẽ locutus apłs paulus. talis
deb& intelligi. ut ambo ꝑ eum transeant. idẽ. & qui ȩdi¬
ficat supͣ hoc fundam̃to aurum. argentum. lapides pre¬
tiosos. & qui ȩdificat ligna foenũ stipulam. Cum enim hoc
dixiss&: ad iunxit. Vnius cuiusq opus quale sit: ignis
ꝓbabit. sicuius opus ꝑ manserit quod supra ȩdificauit
mercedem accipi&. Sł cuius opus aut̃ exustum fuerit.
damnũ patietur. Ipse aut̃ saluus erit. sic tamen quasi ꝑ
ignem. Non ergo unius eoꝵ : sed utriusq opus ignis ꝓ¬
babit. Est quidem ignis tẽptatio tribulationis. dequo
aꝑte alio loco scriptum est. Uasa figuli ꝓbat fornax

Expanded text:
Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac Christo; per ignem fit salvus. Si autem res hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio non sit aliquid prius fundamento. Ignis enim, de quo eo loco locutus est apostolus Paulus, talis debet intelligi, ut ambo per eum transeant; id est, et qui aedificat super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, pus quale sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus autem exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax,
Abbreviated transcription (Latin):
molles. neq masculorum concubitores: neq fures neq
quaro neq maledici. neq ebriosi. neq rapaces. regnum
dĩ possidebunt. Si enim &itm inistis ꝑse uerantes cri¬
minib tam̃ ꝓpter fidem xp̃i salui erunt: quomodo in
regno dĩ non erunt.
ed quia haec apłica manifestissima & aꝑtissima testi¬
monia falsa. eẽ. non possunt: illud quod obscure dictũ est de
argentum. lapides p̃ciosos. sed ligna. foenũ. stipulam. Dehis
enim dictum est : quod ꝑ ignẽ salui erunt. qm̃ funda m̃ti merito
non peribunt. sic. ẽ intelligendum ut his manifestis non in¬
ueniatur .eẽ. contrarium. Ligna quippe & foenum & stipu¬
la non absurde accipi possunt rerum scłariũ quamuis licite
concessarum tales cupiditates. ut amitti sine dolore non pos¬
sint coumi. Cum autem iste dolor urit. si xp̃s in corde
fundam̃ti hab& locum. id . ẽ ut ei nihil anteponatur: & malit
homo qui tali dolore aritur. reb quas ita diligit carere quã

Expanded text:
culorum concubitores, neque fures, neque avari, neque maledici, neque ebriosi, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Si enim etiam in istis perseverantes criminibus, tamen propter fidem Christi salvi erunt, quomodo in regno Dei non erunt? 11. « Sed quia haec apostolica manifestissima et apertissima testmonia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum est, deargentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam de his enim dictum est quod per ignem salvi erunt, quoniam fundamenti merito non peribunt, sic intelligendum, est ut his manifestis non inveniatur esse contrarium. Ligna quippe et fenum et stipula non absurde accipi possunt rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum autem iste dolor urit, si Christus in corde fundamenti habet locum, id est, ut ei nihil anteponatur, et malit homo qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit, carere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate fateatur. tale quiddã est. ubi dicit. aud&
quisquam urm aduersus alterum negotiũ. habens iu¬
dicare apud iniquos. & non apud sanctos. & pdulo
post. Secularia igitur udicia si habueritis i

Expanded text:
auctoritate, fateatur? Tale quiddam est, ubi dicit: Audet auctoritate, fateatur? Tale quiddam est, ubi dicit: Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens judicari apud iniquos, et non apud sanctos? Et paulo post: Saecularia igitur judicia si ha
Abbreviated transcription (Latin):
uae sunt autẽ leuia. quȩ grauia peccata. non humia¬
no. sed diuino pensanda sunt iudicio. Uidimus
enim quȩdam ab ipsis quoq aptis. ignoscendo fuisse
concessa quale illud. ẽ quod ait uenerabilis paulus con¬
iugibus. Nolite fraudare inuicẽ. nisi exconsensu ad
tespus ut uacetis orationi. & iterũ ad idipsum reuerti¬
mixii neuos tempt& satanas propt̾ incontinentiã urãm.
đ puttri poss& Non. eẽ. peccatum. misceri scilic& con ui¬
gi non filiorum ꝓcreandorũ causa. quod bonũ.ẽ. nup¬
tiale sed carnalis &iam uoluptatis. & fornicationis.
siue adulterui. siue cuiusquã alterius inmunditiȩ mor¬
tiferum malum. quod turpe .ẽ. &iam dicere. quo potest
tẽp̃tante satana libido ꝑ trahere iN incontinentiã. de¬
uit& infirmitas. Possa& ergo ut dixi hoc puttiri non
.eẽ peccatum. nisi ad didiss&. hoc aut̃ dico. scđm¬
indulgentic̃. non scđm imꝑium. Quis aut̃ iam. eẽ.
peccatum neg&. cum dare ueniam facientib apłica

Expanded text:
uae sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque apostolis ignoscendo fuisse concessa, quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait: Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter incontinentiam vestram: quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Quis autem jam esse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra. om̃a quȩ cũq uoluit fecit. quod utiq non . ẽ. uerũ.
si aliqͣ uoluit & non fecit. & quod ÷ indignius ideo non
fec̃. qm̃ ne fier& qđ uolebat omp̃s. uoluntas homixis
inpediuit. Non ergo fit aliquid. nisi omp̃s fieri uelit. uel
sinendo ut fiat᷑. uł ipse faciendo
ec dubitandũ .ẽ. dm̃ facere bene. &iam sinendo fieri
quȩcumq fiunt male. Non enĩ hoc nisi iusto uiditio
sinit. Et profecto bonũ est: ome qd iustũ est. Quãuis gͥ
ea quȩ mala sunt inquantũ mala sunt ñ sunt bona. tam̃
ut non solũ bona. sed &ium sint & mala. bonũ est. Nam
nisi. eet̃. hoc bonũ. ut. eeñt. & mala. nullo modo. eẽ sinereNͦ
abom̃i potente bono. eui ꝓcul dubio quã facile est qđ¬

Expanded text:
terra omnia quaecumque voluit, fecit . Quod utique non est verum, terra omnia quaecumque voluit, fecit . Quod utique non est verum, si aliqua voluit, et non fecit; et, quod est indignius, ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat omnipotens, voluntas hominis impedivit. Non ergo fit aliquid nisi omnipotens fieri velit, vel sinendo ut fiat, vel ipse faciendoec dubitandum est Deum facere bene etiam sinendo fieri quaecunque fiunt mala. Non enim hoc nisi justo judicio sinit et profecto bonum est, quod justum est. Quamvis ergo ea, quae mala, in quantum mala sunt, non sunt bona, tamen, ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est q
Abbreviated transcription (Latin):
alius pindicium relinquendus. in quo his qui ad llmerȩt᷑
agnoscera& quid sibi ꝑ iudicium deberetur. nisi miseđia
subuenir&. cur ille potius quã iste fuerit ad sumꝑtus. eñ
sabsac unaeetrambobus : cur apud quosdã non fatȩ sunt
iuirtutes: que si factȩ fuissent. egissent illi homines penitex¬
tiua & facte sunt apud eos qui non fuerant creditur e
aptissime namq chas dicit. Uȩ tibi corozam & uȩ tibu
behsauia quia si intrro & sidone factȩ fuissent uirtuter
quȩ factȩ sunt inuob̾: Olim incilicio & cynere pęniten¬
tium egissent. Nec utiq. ds̃ iniuste uoluit saluos fieri
cũ possint salui. eẽ. siuellent. sed tunc inclarissima luce¬
sapientiae uidebitur: quod nc̃ pioꝵ fides hab&. antequã
manifesta cogitatione uideatur. Quã certa & immutabi¬
lis. & efficacissima sit uoluntas dĩ. quã multa possit & ñ
uelit. Nihil aut̃ uelit quod non possit. quãq sit uerũ qđ
in psalmo canitur . D̾s aut̃ nr̃ incelo sursum. incęlo & in

Expanded text:
alius per judicium relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo sursum; in coelo et in
Abbreviated transcription (Latin):
cogitur. nec secunda qua poenale corpus animã
relinquere non ꝑmittitur. homini accidiss&. si nemo
peccass&. Mitissima sane om̃ium poena erit. eoꝵ qui
p̃ter peccatũ qđ originale traxerunt. nullũ insuper
uddider̃. & inceteris quȩ addider̃. tanto quisq ibi to¬
lerabiliorẽ habebit dãnationẽ qͣnto hic minorẽ habuit

Expanded text:
cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccasset. Mitissima sane omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt: et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque tolerabiliorem ibi habebit damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos patiamur mimicos.
ꝑ hominẽ primũ. non liberantur Perunũ media¬
torem̃ dĩ & hominẽ. resurgent quidem &̃iam ipsi. unus¬
quisq cum sua carne. sed ut cum diabolo & eius angłis
puniantur. Utrũ sane ipsi cum uitus & deformitatibus
suoꝵ corporum resurgant. quȩcumq in eis uitiosa & de¬
forma menbra gestarunt. inquirendo laborare quid
opus est.: neq enĩ fatigare nos deb& incerta eoꝵ habi¬
tudo. ut pulchritudo: quoꝵ erit certa & sempit̃na dã¬
natio. Nec moueat quomodo meis erit corpus in¬
corruptibile . si dolere poterit. at quomodo corrupti¬
bile. si mori non poterit: non . ẽ. enĩ uera uita. nisi ubi
felicit᷑ uiuitur : nec uera in corruptio. nisi ubi salus
nullo dolore corrumpitur. Ubi aũt infelix mori non
sinitur . ut ita dicã. mors ipsa non moritur. & ubi dolor
ꝑ petuus non interimit sed affligit. ipsa corruptio non
finitur. Hȩc in scĩs scripturis. secunda mors dicitur

Expanded text:
ipsos patiamur inimicos.ipsos patiamur inimicos.per hominem primum, non liberantur per unum Mediatorem Dei et hominum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat, quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere poterit; aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur. Haec in sanctis Scripturis, secunda mors dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
felicitti serit. propt̃ quod & spirittilia dicta sunt cum ꝓculdu¬
bio corpora sint futura non sp̃s. sed sicut nunc corpus animale
dicituus: qđ ttã corpus non anima. ẽ. itti tunc sꝑittile corpuserit :
corpus ttimen non spiritus erit. Fro inde quantũ at tinae
cid corruptionẽ quȩ nc̃ ad grauat animã & uitia quib
caro ad uersus sp̃m concupiscit. tc̃ non ert caro sedđ
.ẽ. caro & sanguis regnũ dĩ non possidebunt. & tãquã
exponens quid dixerit. neq corruptio inquit in cor-¬
ruptionẽ possidebit . Qđ prius dix̃ curo & sanguis :
hoc postea dix̃ corruptio. & qđ prius regnũ dĩ. hoc poste¬
rius in corruptionẽ. Quantũ aut̃ attin& ad substantiam.
&iam tc̃ caro erit. Propt̃ qđ & post resurrectionẽ corpus
xp̃i. caro appellata est. Sed ideo ait apłs. seminat᷑ corpꝰ
animale. ut resurgat corpus spiritale. qm̃ tanta erit tunc
alicuius indigentia subdita carne. ut nihil nob̾ repug¬
nent ex nobis. sed sicut foris neminẽ. ita nec intꝰ nos

Expanded text:
felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita tunc spirituale corpus erit, corpus tamen, non spiritus erit. Proinde quantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam , et ad vitia, quibus caro adversus spiritum concupisciest, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius, incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrectionem corpus Christi, caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale : quoniam tanta erit tunc alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis; sed sicut foris neminem, ita nec intus nos
Abbreviated transcription (Latin):
superata st hominũ uoluntate. & infirmis sinis noler¬
do unpedenab.: non potuerit facere potentisius i qse
dolebat i & abi. ẽ illa om̃i potentia qua incelo & iserra
& non fecit  an potius & illa quidẽ filios suos a biello
colligi noluit : sed eaquoq nolente filios eius colligit
uoseuos uoluit: quia uicelo & interra: non quedam
noluit & fecit. quȩdã uero noluit & ñ fec̃. sed oma quȩ
uis porro tam impie desipiat. cũq uoluit fecit¬
ut dicat dm̃ malas hominũ uoluntates quas
uoluerit: quando uoluerit. ubi uoluerit inbonũ
non possȩ conuertere: sȩdcũ facit. ꝑ miam̃ facit. Cum
aut̃ non facit. ꝑ iuidiciũ non facit.quia cuius uult

Expanded text:
simis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra  non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero vouis porro tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum facit, per misericordiam facit: cum autem non facit, per judicium non facit. Quoniam cujus vult
Abbreviated transcription (Latin):
uiliu fieri t limana sclle& uoluntat onpediont
uoluntatu dĩ Suando eni quertund eus pemenor
lunt: Quod qudem de paruulis dici nomn ootessin
quo : ion dlum est uele seu nolle. Na quod infain¬
tili motu facint. Neorũ uoluntati iduicquodirnst
tribuenlũ qua nolo baptitantur cũ resistunt quarieẽ
possuntuseiam nolentes eos saluos fieri det enantc

Expanded text:
ediente voluntatem Dei. Quando enim quaeritur causa cur non lunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem: ut quem cidmodum seristus resurrexit amboulemu
pestigiennt queris dia &inos in nouitate uitae ambulemus.
fopte ascensionem incelum. sedemq addexteram patris. Sui
auitem resurrexistis cum cristo. quae sursum sunt quȩritae . ubi
aristus. est addexterã. dĩ sedens. Quae sursum sunt sapite
non quae super terram. Mortui enim estis: & uita uestra abi
con uero quod de xp̃o confitemur futurum. qm̃ de caelo uentua¬
rus est uiuos iudicaturus & mortuos. non pertin&e aduitam nram
quie hic geritur: quia nec rebus gestis eiuis est: sed infinem
seculi gerendis. Edhoc ꝑtin& quod apostolus ad iunxit se¬

Expanded text:
resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Propter ascensionem in coelum sedemque ad dexteram Patris: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram: mortui enim estis, et vita vesJam vero de Christo confitemur futurum, quoniam de coelo venturus est, et vivos judicaturus ac mortuos. Non pertinet ad vitam nostram quae hic geritur, quia nec in rebus gestis ejus est, sed in fine saeculi gerendis. Ad hoc pertinet, quod Apostolus secutus
Abbreviated transcription (Latin):
sciam. quȩ nam earum pocius eligenda sit hoc me non timere sentue
płiteo : etomq ueram. eẽ: non cduersari. robustissime ac fundatas¬
sime Fidei qua x p̃i ecdesia nec paruulos homines cecentissime na.¬
tos adampnatione credi: nisi ꝑ grãm nominis xpĩ. quam in siuis sa.¬
cram̃tis commenda uit posse liberari. Expł EpLa SCĨ AIE

Expanded text:
sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi ecclesia nec paruulos homines recentissime natos a damnatione credit nisi per gratiam nominis Christi, quam in suis sacramentis commendauit, posse liberari. CLXVII. DE
Abbreviated transcription (Latin):
opinionẽ quod ex unai fiant omnes animȩ. tec discutese uolo nsi necessesit.
epri tindm ista dequa nunc aginus siuera ÷: sic abste defenditur ut hoc
neesse itm non sit. Quã iuis autẽ desiderẽ: rogem uocs ardentib ex optẽ:
ex pectem ut ꝑte mihi dñis huiusrei auferat ignorentiam: tam̃ si quod
dosit : minime uero peccenticam mihi pecc̃ adomino dõnr̃o. inqueni sic
credimus utesiqua nobis ñ aperiri etiam pulsantib nullo modo aduerus
eum murmurtre debeconus. meminerimus ipsis cipłis dictum multta
hcbeo uobis dicere. sed non potestis illao portare modo : in his quan-¬
tum me acdtinet: etiam hoc depitent: nec qui hoc sciam me indignũ
ne hoc ipso etiam coniuncar indignior. Multti enem alia similit̃
nescio. quȩ cõmemorare uł numertire non possũ: & hoc tolerabiliter
Niorcix nisi metuerẽ. nȩ aliquaa istarũ opinionum contra ilud quod
Firmissima retinemus fide. in ccuitis obreperet m̃tibus. sedantequã

Expanded text:
opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis ardentibus exoptem et expectem, ut per te mihi dominus huius rei auferat ignorantiam, tamen, si — quod absit, minime meruero, patientiam mihi petam a domino deo nostro, in quem sic credimus, ut aliqua nobis non aperiri etiam pulsantibus nullo modo aduersus eum murmurare debeamus. meminerimus ipsis apostolis dictum: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum. ne hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare non possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibus. sed antequam
Abbreviated transcription (Latin):
N. qui uiui ficabuntur. non nisi in xpõ uiuificabuntur : ac ꝑ hoc quisquis
nobis dixerit. quem quam resurrectionẽ mortuorum uiuificari nisi in xpõ
ttanqiam pestis communis fidei detestandus ẽ. Itẽ quasquns dixerit qđ in xpõ
uuificabuntur etiã paruuli qui sine scicram̃ti eͥus participatione deuitu
exeunt. hic ꝓfecto et contrai apostoli p̃ dicationem uenit : et cottĩ condem ÷¬
naeti ecclesicm. ubi ꝓpterea cũ baptizaindis pas uulis festinat &currit᷑
quia sine dubio crecditur alit eos in xpõ uuificari drrnitio ã ponite. Qui cutẽ
nonuuuficiit᷑ in xpõ restat ut inerc̃ damnatione re manetrt dequa
gotiaun fehoet unati delictũ inom̃s homines ad condemnationẽ don delicto

Expanded text:
s, qui uiuificabuntur, non nisi in Christo uiuificabuntur. ac per hoc quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione mortuorum uiuificari nisi in Christo. tamquam pestis communis fidei detestandus est. item quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profecto et contra apostoli praedicationem uenit et totam condemnat ecclesiam, ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur in Christo, restat, ut in ea condemnatioolus: per unius delictum in omnes homines ad condemnation e m. cui delicto
Abbreviated transcription (Latin):
qđ etic̃ nescientib & fidẽ suam nondũ habentib prod.ẽ. non taimen
dedampnatione eorũ paruulorũ qͥ sine illo ex hac uita emigant.
aine adliquid dicendũ puttau: quia ñ qđ p nunc agit᷑ eigebatur. sed ut omit:¬
ttomus & contemnamꝰ ea quȩ brȩui tẽpore paciunt᷑ nec transacta reuocant᷑.¬
⁊ unquid similit᷑ contẽpnere pos sumꝰ qđ ꝑ unũ hominẽ mor s & ꝑunũ hominẽ
resurrectio mortuoꝵ : sic̃eñ inadã om̃s moriunt᷑ : sic & in xpõ om̃s uiufica

Expanded text:
iam nescientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, non tamen iam nescientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, non tamen de damnatione eorum paruulorum, qui sine illo ex hac uita emigrant, tunc aliquid dicendum putaui, quia non, quod nunc agitur, agebatur. Sed ut omittamus et contemnamus ea, quae breui tempore . patiuntur nec transacta reuocantur, numquid similiter contemnere possumus, quod per unum hominem mors et per unum hominem resurrectio mort
Abbreviated transcription (Latin):
ucilidã firmãq non uideo. Nc̃iuł ut firmam̃tũ euis illud.ẽ: qđ ibi diac̃
uisaũ nouit quid pariuilis dequorũ crucictib durtaa maiorũ contundi
aut exercectur fides. aut mi scđia ꝓbatur : quis ergo nouit quid ipsis
paruulis insecreto udiciorũ suoꝵ bonȩ conpensationis reseruet deus.
aliqͥd etic̃ nescientes paciuntur uł scicram̃to xpi iã imbuti sunt : quia
sine societtite uniꝰ mediatoris lib̃ari adamnatione non possunt. ut possit
eis etiam ꝓ illis malis quȩ hic indiuersis afflictionib ꝑtuler̃ conpensatio illa
deatur . qui post grucuissi mos crucicatus sine sacram̃to xpĩanȩ̨ societa¬
tis expirauit quȩ circa eos conpensatio cogrttnda. ẽ quib insuꝑ et damp¬
ncitio p̃paratu . ẽ. Nam et de baptismo paruulorũ in eodẽ libro nun
quidẽ sufficient̃. sed quantũ illi oꝑi satis. eẽ. uidebatur : ut cũq respondi¬

Expanded text:
ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: \'Quis autem nouit, quid paut exercetur fides, aut misericordia probatur; quis ergo novit quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus?\' aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis afflictionibus pertulerunt, compensatio illa deatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est? nam et de baptismo paruulorum in eodem libro non quidem sufficienter, sed quantum illi operi satis esse uidebatur
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s necandũs abhȩrode quereretur occisi sunt :  in honore martsrũ recep¬
tos cõm̃clat eccłia. flec tunc dixi. cũ hanc ipsã deqͣ nunc agit᷑ uellẽ cõmunire
sententiã: Sicut enĩ paulo antequã cõmemoraui. quecũque illarũ deani¬
me incarnatione quattuor opinionũ uerã. eẽ. inculpatt̃ subsitontã
creatoris : & anrõrum peccatoꝵ societatẽ remotissimã itebar ostende
t ideo quȩ cor illarũ uerittitem posset coniunci & repudiari cideurã
intentionis meȩ quã tunchabebam non ꝑtinebã: quando quidẽ cunctis dili
gentiore dispositionis discussis: quȩcũq illcirũ recte unceret decertis securis i¬
mo feret quando etiã secundum omnes id qđ aigebam inuictũ ꝑ sistere
demonstrcibã: nunc uero unc̃ uolo si possim rationẽ rectam eligere
ex omnib & ꝓpterȩa huiꝰ ꝓꝓsius dequa nunc agimꝰ defensionẽ in hu
que cõmȩmorcuui deillo libro membris meis adtentus ⁊ intuens

Expanded text:
s necandus ab Herode quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia\'. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam igentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte vinceret caeteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens