comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut indiscrete ueniat ad audiendũ : quia ds̃ sine ulluis acceptione ꝑsonȩ bomis ẽ nec
paucis ꝓdesse & alios. qui tam̃ eũ puro corde requirunt. sub dissimulatione negligere. De¬
inde : quia tale sacram̃tũ incarnationis dominicȩ. ñ debuit nisi totuis mundus audire. Uni¬
uersale qiuippe beneficiũ : generalẽ nichilominus poscebat auditũ. Seqͥt᷑. Aurib ꝑcipite om̃s
qui habitatis orbẽ. Hic iã studiosius cõmonent᷑: ut dicta de uotissime capiant & in memo
suȩ sinib reponant. Gentes enĩ accipiamꝰ paganos. habitatores aut̃ orbis xp̃ia nos¬
tos: qui norunt orbẽ t̾rarũ sic eẽ habitandũ ut in eiꝰ sceleratis ñ implicent᷑ errorib. Et
considera doctorẽ bonũ. quomodo ad audiendũ om̃iũ studia c̾citauit: ut ipse reddat᷑ reus
qui sibi noluerit ẽẽ. ꝓficuus. Noc rethores ad suũ studiũ tranfferentes: attentos uidices

Expanded text:
ut indiscrete veniat ad audiendum, quia Deus sine ullius acceptione personae bonus est, nec ut indiscrete veniat ad audiendum, quia Deus sine ullius acceptione personae bonus est, nec vult paucis prodesse, et alios, qui tamen eum puro corde requirunt, sub dissimulatione negligere. Deinde, quia tale sacramentum incarnationis dominicae non debuit nisi totus mundus audire, universale quippe beneficium generalem nihilominus poscebat auditum. Sequitur, auribus percipite, omnes qui habitatis orbem. Hic jam studiosius commonentur ut dicta devotissime capiant, et in memoriae suae sinibus reponant. Gentes enim accipiamus paganos; habitatores autem orbis, Christianos et justos, qui norunt orbem terrarum sic esse habitandum, ut in ejus sceleratis non implicentur erroribus. Et considera doctorem bonum, quomodo ad audiendum omnium studia concitavit; ut ipse reddatur reus, qui sibi noluerit esse proficuus. Hoc rhetores ad suum studium transferentes, attentos judices
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatẽ ñ pateris ignorare Undiq amimones uindiq doces & fidẽ nr̃am introductas ꝑsõ¬
nas clamare facis ut locus ignorantiȩ funditus uideat᷑ abscidi. Merito sc̃ĩ tuus iob dix̃. Quid
faciã tibi ocustos hominũ : Tu ammones qđ quȩ rere debeamus: tu p̃stas qđ nos mereri pos¬
sig nificat᷑: & ꝑ filiũ crucis intelligit᷑: & ꝑ psalmu sine dubio denuntiat᷑: ut merito ipsi¬
us uocẽ uenturã eẽ. sentiamꝰ. cuiꝰ tot inditus lãpabilis sermo ꝓmittit᷑. DIVISIO PSALMI
er totũ psalmũ. uerba sunt om̃ipotentis filii. In pͥma sectione dicit. qualia loquutur
uel quȩ p̃staturus sit fidelib tẽpore incarnationis suȩ. Scda memorat stultis et
insipientib quanta uentura sint. Tercia dic̃. quȩ iustos impiosq secutura st̃: Quarta
cõmonet fideles. ne timeant diuites trarũ.: quia omnẽ potentiã suã cũ luce derelinqunt
Audite hȩc om̃s gentes: aurib ꝑcipite om̃s qui habitatis orbẽ. Ammonet᷑ uniuersi

Expanded text:
humanitatem non pateris ignorare. Undique admones, undique doces, et fidem nostram per introductas personas clamare facis, ut locus ignorantiae funditus videatur abscidi. Merito sanctus tuus Job dicit: Quid faciam tibi, o custos hominum ? Tu admones quod quaerere debeamus; tu praestas quod nos mereri possignificatur, et per filios crucis intelligitur, et per psalmum sine dubio 161 denuntiatur; ut merito ipsius vocem venturam esse sentiamus, cujus tot indiciis lampabilis sermo promittitur. Divisio psalmi. Per totum psalmum sunt verba omnipotentis Filii. In prima sectione dicit qualia locuturus, vel quae praestaturus sit fidelibus tempore incarnationis suae. Secunda memorat stultis et insipientibus quanta ventura sint. Tertia dicit quae justos impiosque secutura sunt. Quarta commonet fideles ne timeant divites terrarum, quia omnem potentiam suam cum luce derelinquuntAudite haec, omnes gentes; auribus percipite; omnes qui habitatis orbem. Admonetur universitas
Abbreviated transcription (Latin):
doctor iuros allo quit᷑. xp̃ianos. ne t̾rarũ diuites ꝑtimescant. qm̃ bene generalit̃ pecuniosus paues¬
at. cũ ei famulari hominũ cuprdita s estimat᷑ diues eñĩ dietus ẽ a diuo. qui quasi dis nichil credit᷑
indigere Homuinẽ hic impiũ debemꝰ accipere : qui se subiȩetis formidabilẽ facit lũ equitatas in
mconte nut. Seqtꝰ łt eũ multiplicata fuerit ģła domꝰ eiꝰ hunge ne timueris. Quȩ figura dr apo
irꝰ eactratio redadit᷑ quare timeri ñ debeat mundi gloriosus. Cur enĩ timeamꝰ diutẽ qui morit̾¬
Qua deformẽ i illa patria respicies: qu̾e hie mundissimũ perosa uesde miraris. Et benediẽ¬

Expanded text:
doctor veros alloquitur Christianos, ne terrarum divites pertimescant, quoniam bene generaliter pecuniosus pavesdoctor veros alloquitur Christianos, ne terrarum divites pertimescant, quoniam bene generaliter pecuniosus pavescitur, cum ei famulari hominum cupiditas aestimatur. Dives enim dictus est a divo, qui quasi Deus nihil creditur indigere. Hominem hic impium debemus accipere, qui se subjectis formidabilem facit, dum aequitatis jura contemnit. Sequitur, et cum multiplicata fuerit gloria domus ejus. Junge ne timueris. Quae figura diciturr ratio quare timeri non debeat mundi gloriosus. Cur enim timemus divitem, qui moritQuam deformem in illa patria respicies, quem hic mundissimum pretiosa veste miraris. Et bene di
Abbreviated transcription (Latin):
mortius : Quid p̃sũptio humana defunctis. qui cuncta amittunt. quib hic delectati st̃ & in ȩt̃nas poe¬
meã de mam in feri cũ accrperit me. Post errores expositos peccatoꝵ. merito sententia salutaris in¬
fert᷑ ut sic̃ humana fragilitas t̃rore ꝓstrata ẽ ita sp̃e futuri p̃mii subleuata consurgat. Nã sue hoc
dñs apc̃ de sedicat᷑ siue a parte m̃broꝵ suoꝵ ut assolet loquat᷑ ac cõmoduẽ Ipse ẽ descendens an¬
ma sua ab inferno lib̵auit simul & illoꝵ qui aduentũ eiꝰ constanti animo eredider̃. De manu aut̃
ues factus homo: et cũ multiplicata fuerit gła domꝰ eiꝰ Quarta pars psalmi ex ore ueritatis cere¬
dit᷑: ut nobis saluberrima medicina p̃stet᷑. Nã totius mundi hec una quȩrela ẽ. quare in hoc sclo
Noreant homines. quos acultura dñi cognoscimꝰ alienos. Sed peccatorib ista ꝑmissa st. Idoq puis

Expanded text:
mortuis? Quid praesumptio humana defunctis, qui cuncta amittunt quibus hic delectati sunt; et in aeternas poemortuis? Quid praesumptio humana defunctis, qui cuncta amittunt quibus hic delectati sunt; et in aeternas poemeam de manu inferi, cum acceperit me. Post errores expositos peccatorum, merito sententia Salvatoris infertur; ut sicut humana fragilitas terrore prostrata est, ita spe futuri praemii sublevata consurgat. Nam sive hoc Dominus Christus de se dicat, sive a parte membrorum suorum, ut assolet, loquatur, accommodum est. Ipse enim descendens animam suam ab inferno liberavit; sed simul et illorum qui adventum ejus consves factus fuerit homo, et cum multiplicata fuerit gloria domus ejus. Quarta pars psalmi ex ore veritatis egreditur, ut nobis saluberrima medicina praestetur. Nam totius mundi haec una querela est: Quare in hoc saeculo floreant homines quos a cultura Domini cognoscimus alienos. Sed peccatoribus ista promissa sunt; ideoque pius
Abbreviated transcription (Latin):
ne substantiȩ. inuenit qđ pena discrutiet. Depascet enĩ a uim̃tis tractũ ẽ quȩ herbas ñ radicitus uel¬
lunt sed abscidunt ipsas potuis sũmitates. Seqͥt᷑ Et obtinebunt iuisti eos in matitino. Obtinebunt dix̃.
suꝑabunt. Qđ utiq in illa resurratione feliciũ ẽ : ut malis p̃mineant. hic eni. iustos obtinent pecra¬
tores: in illo uͦ iuditio : iusti infideles modis om̃ib obtinebunt. In matutino: Ac st diceret. in albescenti
die cũ gła resurrectionis illuxerit. qͣ ando iã beatitudinis claritas aꝑtair. & inchoat eẽ dies. qui nul¬
la nocte finiet᷑ Ht auxiliũ eoꝵ ueterascet in inferno: & agła sua expulsi st̃. Adhuc peccatoꝵ infelici¬
tat̃e miseriasq describit: quoꝵ auxilia tanꝗ panni putrẽfacti ueterascent. Quid eñĩ diuitiȩ p̃stabius

Expanded text:
ne substantiae invenit, quod poena discruciet. Depascet enim a jumentis tractum est, quae herbas non radicitus evelne substantiae invenit, quod poena discruciet. Depascet enim a jumentis tractum est, quae herbas non radicitus evellunt, sed abscindunt ipsas potius summitates. Sequitur, et obtinebunt eos justi in matutino. Obtinebunt, dixit superabunt, quod utique in illa resurrectione felicium est, ut malis praemineant. Hic enim justos obtinent peccatores: in illo vero judicio justi infideles modis omnibus obtinebunt. In matutino, ac si diceret, in albescente die cum gloria resurrectionis illuxerit, quando jam beatitudinis claritas aperitur, et inchoat erascet in inferno, et a gloria sua expulsi sunt. Adhuc peccatorum infelicitatem miseriasque describit, quorum auxilia tanquam panni putrefacti veterascunt. Quid enim divitiae praestabunt
Abbreviated transcription (Latin):
nunciant᷑. Hȩc ula coꝵ uitã debemꝰ accipere : in qua in hoc scło actuũ nr̃oꝵ uestigus ambulamꝰ.
Sed hec iua quid malis faciat : ñ tacet : scandalũ utiq auctorib: suis id ẽ stimulũ atq dolorẽ.
on enĩ ad securitatẽ suã quicquã peccator efficit: cuide sua ꝓuenit actione torquer
postea in ore suo benedicent. Hic deseribit̾ c̃suetudo peccantiũ: qui post qu̾a uotũ nequissime dis¬
positionis impleuerint. mox diuinitati gr̃as agunt: qm ad suũ uelle ꝑducti st̃ : nescientes miserri¬
i hominũ quia illo auctore tantũ ad scã desideria ꝑuenit᷑. Sed isti in ore ñ in corde ben
unde ꝓaedit plerũq simulata sententia : sic̃ isaias dic̃ Popłs hic labis me honorat : cor aut̃ eoꝵ lon¬
tiã sectionẽ ubi iustis & impus. pro suis meritis dic̃ eẽ. reddendũ. Peccatores aut̃ in infer
positos: mors ȩõna depascit Nã sic̃ oues lanȩ suȩ amissione iugit̾ ꝑseuerant: sic in illi s semꝑ sine imminutio¬

Expanded text:
um. Viam, vitam debemus accipere, in qua in hoc saeculo actuum nostrorum vestigiis ambulamus. Sed haec via quid malis faciat, non tacetur: scandalum utique auctoribus suis, id est stimulum atque dolorem. Non enim ad securitatem suam 163 quidquam peccator efficit, cui de sua provenit actione torqueri. Sequitur, et postea in ore suo benedicent. Hic describitur consuetudo peccantium, qui, postquam votum nequissimae dispositionis impleverint, mox Divinitati gratias agunt, quoniam ad suum velle perducti sunt: nescientes, miserrimi hominum, quia illo auctore tantum ad sancta desideria pervenitur. Sed isti in ore, non in corde benedicent, unde procedit plerumque simulata sententia; sicut Isaias dicit: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum lontiam sectionem, ubi justis et impiis pro suis meritis dicit esse reddendum. Peccatores enim in inferno positos mors aeterna depascit. Nam sicut oves lanae suae amissione jugiter perseverant, sic in illos semper sine imminutio
Abbreviated transcription (Latin):
qua sẽ firmit̾ consistere posse ñ dubitant. Nã licet scłi istius ꝓcella quatiant᷑: iure ñ metuit᷑
partẽ : ubi magna lȩtitia cordis exultant. Suscepimꝰ non debet generalit̾ accipi: quia ñ
qui euorbitanti mundo muertus ẽ et ad hoc se uoluit uideri. ut om̃is eradens potuisset ab¬
solui, Aptũ nomꝰ certa ꝓmissio : ut illemisedia uocaret᷑ qui & faluator uere dr̃ & redeptor:
In medio tẽpli tui. synagogã uolunt intelligi. ad qũa uenerat liberandã: sed eo popło ñ ere

Expanded text:
qua se firmiter consistere posse non dubitant. Nam, licet saeculi istius procella quatiantur, jure non metuitur qua se firmiter consistere posse non dubitant. Nam, licet saeculi istius procella quatiantur, jure non metuitur partem, ubi magna laetitia cordis exsultant. Suscepimus non debet generaliter accipi, quia non num Christum, qui exorbitanti mundo misertus est; et ad hoc tantum se voluit videri, ut omnis credens potuisset absolvi. Aptum nomen, certa promissio; ut ille misericordia vocaretur, qui et Salvator vere dicitur et Redemptor. In medio templi tui, synagogam volunt intelligi, ad quam venerat liberandam; sed, eo populo non
Abbreviated transcription (Latin):
arent. Sed illis ñ ad se redeuntib necesse habuit uehem̃ti sp̃ii cõmoueri. & c̃tererẽ naues tar¬
so ciliciȩ : quȩ p̃dictos magos occulte in suã ꝓuntiã transposusse credebant᷑. Qđ fieri solet a re¬
gib calũ pniantib ut qͥ ando sua desideria implere nequeunt. ꝑ dã pna humiliũ torm̃taq:
scurrant. Et inspice quantũ creuerit ista narratio : quo principio inchoata ad qua
ante ꝓpħatũ. Ita uͦ qđ dictũ ẽ rerũ fidẽ diligent̃ expressit: quia totũ sic constabat factũ.
que a dmodũ fuerat ꝓmissũ. Addit᷑ in cuutate dñi uirtut̃a : ubi & uerũ audit᷑. & ꝓmissum
lit̃ putares  essẽ firmat᷑ã: in ȩt̃nĩi fundat᷑a dicit: quȩ sola ueracit̃ ciuitas dñi nuncupat᷑.
Gaudeant xp̃iani. & tota m̃tis exultatione lȩtent᷑: quando audiunt a dño ẽẽ fandatã. in

Expanded text:
arent. Sed illis non ad se redeuntibus necesse habuit vehementi spiritu commoveri, et conterere naves Thararent. Sed illis non ad se redeuntibus necesse habuit vehementi spiritu commoveri, et conterere naves Tharso Ciliciae, quae praedictos magos occulte in suam provinciam transposuisse credebantur. Quod fieri solet a regibus calumniantibus; ut quando sua desideria implere nequeunt, per damna humilium tormentaque discurrant. Inspice quantum creverit ista narratio, quo principio inchoata, ad quaante prophetatum. Ita vero quod dictum est, rerum fidem diligenter expressit; quia totum sic constabat factum, quemadmodum fuerat et promissum. Additum est, in civitate Domini virtutum, ubi et verum auditur, et promissumquae sola veraciter civitas Domini nuncupatur. Gaudeant Christiani, et tota mentis exsultatione laetentur, quando audiunt a Domino esse fundatam, in
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ordo seruatus ẽ. Primo eos dicunt uidisse: postea ammiratos. demde c̃turbatos. ad po¬
emũ tremore concussos. Ipse enĩ uehemens pauor ẽ. qui ꝑducit homines ad tremorẽ
neesse ẽ. animã grauit̃ fluctuare. cuiꝰ corpus a tremore c̃tigerit app̃hendi. Nec solũ istud
in tã magna causa sufficit: sed stat̃i secuta penitentia ẽ. ubi dolores cruciant. tanqu̾ã matres par¬
turientes Grauis eñĩ dolor ẽ: qui mulierib ꝓ pęna parati constat indictus. Sed quia parturienti
audiuimꝰ fructũ inde putemꝰ c̃fessione humili nascituru. In sp̃u uebem̃ti c̃terens naues tarsis.¬
tus ipse dominiae natiuitatis exponit᷑ Nã ut quidã dicere uoluer̃: sp̃s uehemens erat
do herodes de suo regno sollicitus. magos miserat. ut regẽ natũ uiderent. sibiq cognitũ nunci¬

Expanded text:
rerum ordo servatus est. Primo eos dicunt vidisse, postea admiratos, deinde conturbatos, et ad porerum ordo servatus est. Primo eos dicunt vidisse, postea admiratos, deinde conturbatos, et ad postremum tremore concussos. Ipse enim vehemens pavor est, qui perducit homines ad tremorem; quia necesse est animum graviter fluctuare, cujus corpus a tremore contigerit apprehendi. Nec solum istud in tam magna causa suffecit; sed statim secuta poenitentia est, ubi dolores cruciant tanquam matres parturientes. Gravis enim dolor est, qui mulieribus pro poena peccati constat indictus. Sed quia parturientes audivimus, fructum inde putemus confessione humili nasciturum. Vers. 7. In spiriActus ipse dominicae nativitatis exponitur. Nam ut quidam dicere voluerunt, spiritus vehemens erat, quando Herodes de suo regno sollicitus, magos miserat ut Regem natum viderent, sibique cognitum nunti
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ suꝑius diẽ: quia licet ẽtra dm̃ conspirata inte uener̃. inulti tam̃ eoꝵ credidise noscunt᷑. Noges
t̃ȩ hoc loco. significant᷑ principes udeoꝵ : quos herodes munũ c̃gregans ab eis ꝑquisiuit ubi xp̃e¬
asceret᷑. Sed illi c̃uenient᷑ ac c̃sentient̃. dicer̃ scđm scripturas scã s: in bethleẽ cũ eẽ. modis om̃i
nasciturũ. Congregati st̃ gͦ: ut dicerent quid leger̃. Conuener̃ in unũ: quia om̃s unã ꝓtulere sen¬
tentiã. Ipsi uidentes tunc amnirati s & conturbati s. & cõmoti s. Ipsi iudȩi scilicet qui herodi duer̃
in bechleẽ dñm nasciturũ. Viderant enĩ quȩ ꝓpħata legerant: & necesse erat ut arimi
de tanta gła nasceret᷑. Sad ista animiratao: non leuis. ñ ociosa fuit. Conturbati s̃: quia se nouerant
peccatorẽ s cõmoti: quia de tanta maiestate cognoscere meruer̃. Illos eñi cõmotos dicim. quos

Expanded text:
ius dixit; quia licet contra Deum conspirata mente venerint, multi tamen eorum credidisse noscuntur. Reges terrae, hoc loco significantur principes Judaeorum, quos Herodes in unum congregans, ab eis perquisivit ubi asceretur. Sed illi convenienter ac consentienter dixerunt secundum Scripturas sanctas, in Bethleem eum esse modis omnibus nasciturum . Congregati sunt ergo, ut dicerent quid legerunt. Convenerunt in unum, quia omnes unam protulere sententiam. Vers. 5. Ipsi videntes tunc admirati sunt, conturbati sunt, et commoti sunt. Ipsi, Judaei scilicet qui Herodi dixerunt in Bethleem Dominum nasciturum. Viderant enim quae prophetata  ed., in propheta legerant; et necesse erat ut admiratio de tanta gloria nasceretur. Sed ista admiratio non levis, non otiosa fuit. Conturbati sunt, quia se noverant peccatores. Commoti, quia de tanta majestate cognoscere meruerunt. Illos enim commotos dicimus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ua tua dñe Per montẽ sy on eccła catholiea signifrat᷑ quȩ int̃p̃tatione ipsius nominis ini
tone popti noscit confatuta. Iȩc optat᷑ lȩtari quȩ ex munere ipsius et̃ia gaudia posicdebit
causa letimȩ : ut ꝓpt̃ iudicia dni exultent ubi se ad beatitudine eenã cognoseunt &̃ uesitur
ras. C ircundat& sion &e conplectimim eã. narrate in turrib eiꝰ Postquã utrũꝙ serũ ꝑnisacer¬
dotes comonuer: ueniunt ad eclesi asticos ordines qui dom̃u di affectuosa deuotione euxum¬
dant Circundate: ad honores ꝑtinet exhbendos. Complectimin: ad earitatẽ quȩ nom̃ dũ
sinib cordis amplectit A delitũ ÷ narrate in turrib ei: ut a religioso sermone ee ssare ñ de

Expanded text:
nificatur, quae interpretatione ipsius nominis in speculatione populi noscitur constituta. Haec optatur laetari, quia ex munere ipsius aeterna gaudia possidebit. causa laetitiae, ut propter judicia Domini exsultent, ubi se ad beatitudinem aeternam cognoscunt esse venturnarrate in turribus ejus. Postquam utrumque sexum pii sacerdotes commonuerunt, veniunt ad ecclesiasticos ordines, qui domum Dei affectuosa devotione circumdant. Circumdate, ad honores pertinet exhibendos: complectimini, ad charitatem quae nomen Domini sinibus cordis amplectitur. Additum est, narrate in turribus ejus; ut a
Abbreviated transcription (Latin):
ntueam᷑ textũ psalmi istius: uerbis ñ uirtutib breu̾ẽ. Nã & nu¬
merus ipse. grandia nobis sa¬
cram̃ta declarat. Quadragesimo quippe sexto anno in mystica
int̃p̃tatione tẽplũ dñi ierosoli¬
mis legimꝰ fuisse ꝑfectũ. Anni aut̃ isti a ueterib ꝓ dieb s̃ positi:
umero multi Eplicati efficiunt dies ducentos septuaginta sex. quantũ in utero uir¬
ginali dñs nr̃ ad similitudinẽ humani generis habitasse monstrat᷑ id .ẽ. a die uiui. hcalendarũ a pͥliũ
usq in diẽ octauũ hcalendarũ ianuariarũ Merito gͦ totus hic psalmꝰ specialit̃ de dño dictus in telli¬
git. qͥ ando & eiꝰ numerꝰ p̃dicto modo ad sacram̃tũ ipsius cceptionis & natiuitatis cõpetent̃ aptat᷑ ⁊x¬

Expanded text:
ntueamur textum psalmi istius verbis non virtutibus brevem. Nam et numerus ipse grandia nobis sacramenta declarat; quadragesimo quippe sexto anno in mystica interpretatione templum Domini Jerosolymis legimus fuisse perfectum. Anni autem isti a veteribus pro diebus sunt positi, umero multiplicati efficiunt dies ducentos septuaginta sex, quantum in utero virginali Dominus noster ad similitudinem humani generis habitasse monstratur; id est a die octava calendarum Aprilium, usque in diem octavum calendarum Januariarum. Merito ergo totus hic psalmus specialiter de Domino dictus intelligitur, quando et ejus numerus praedicto modo ad sacramentum ipsius conceptionis et nativitatis competenter apta
Abbreviated transcription (Latin):
caiplenatio dict supioris Primu. quia summus ẽ Perribilis: quia ipse uidicaturus ẽ mumndir lago mas¬
nus qrm rec regu &e dns dominantiũ ẽ Ipse ẽ eñ de quo scriptũ ẽ in titulo passionis Rex pudcondo

Expanded text:
explanatio dicti superioris. Primum quia summus est Deus. Terribilis, quia ipse judicaturus est mundum. Rex magexplanatio dicti superioris. Primum quia summus est Deus. Terribilis, quia ipse judicaturus est mundum. Rex magnus, quoniam Rex regum, et Dominus dominantium est. Ipse est enim de quo scri
Abbreviated transcription (Latin):
erultationis Cũ sit consuetudo luxuriantiũ elisis manib ꝑsonare & in auriũ iocunditatẽ ꝑ eas
mos qđdã sine officio sermonis ex primere: plausũ istũ sp̃ualit̃ debemꝰ accipere: qualẽ & filii cri¬
cis potuer̃ dicere & nos oportet audire Plaudunt ergo manib qui elemosinas faciunt : qui e¬
groas ꝓ miseratione seruiunt. qui aliqđ mandatũ ꝓbis actionib oꝑant᷑ aut aliud utale qđ
ad dni gram possit ꝑ tinere. Iubilare uero gaudere ẽ Qui sermo dictus ẽ a iiuando ied ẽ de¬
lattando quando gaudiũ nr̃m ñ araiculatis sermonib sed confusa uoce ꝓferimꝰ. It ne in solis ta¬
lib gaudus hererem: addidit in uoce exultationis significans psal modiã. quȩ dõ ꝓ nomuinus sui maies¬
tate ꝑsoluit᷑ ꝑfectssime cõmonens: ut laudẽ dĩ sic manꝰ ꝑagat quatinꝰ głam eiꝰ humana lingua non

Expanded text:
exsultationis. Cum sit consuetudo luxuriantium elisis manibus personare, et in aurium jucunditatem per eas exsultationis. Cum sit consuetudo luxuriantium elisis manibus personare, et in aurium jucunditatem per eas melos quoddam sine officio sermonis exprimere, plausum istum spiritualiter debemus accipere, qualem et filii crucis potuerunt dicere, et nos oportet audire. Plaudunt ergo manibus qui eleemosynas faciunt, qui aegrotis pro miseratione serviunt, qui aliquod mandatum probis actionibus operantur, aliudve tale quod ad Domini gratiam possit pertinere. Jubilare vero gaudere est. Qui sermo dictus est a juvando, id est delectando: quando gaudium nostrum non articulatis sermonibus, sed confusa voce proferimus. Et ne in solis talibus gaudiis haereremus, addidit, in voce exsultationis: significans psalmodiam, quae Deo pro nominis sui majestate persolvitur; perfectissime commonens, ut laudem Dei sic manus peragat, quatenus gloriam ejus humana lingua non
Abbreviated transcription (Latin):
mnia quidẽ nomina tituli istius. retinent᷑ exposita : sed hoc lector studiose semꝑ in¬
tende: ut ad causas psalmoꝵ nominũ iftoꝵ significantias aptatas intelligas. Nã si
tertũ psalmi diligentius intuearis: nullũ ex eis uerbũ uacare posse dep̃hendis. Qua ꝓpter
cuenit ut modo diuersitas modo similitudo tituloꝵ dñm saluatorẽ intendere uideat᷑. Sed dũ diuersĩ ẽ
fastidiũ releuat: cũ unũ intelligentiȩ nr̃a aciem stabili firmitate consolidat. Sic utr̃uq:
cis mat̃ significat ecđa. DIUISIO PSaLMI.¶
ũauis ex ꝑsona filioꝵ chore totus ymnꝰ
iste cantetꝰ ᷑ sitq gratissima breuitate succinctꝰ dia¬
psalmatis tam̃ int̃positione diuisus est.
Primo modo cõmonent᷑ gentes. ut dño laudes debeant ꝑsonare: quia popło ad quisitionis cuncta subieẽ
& in hereditate sua pius arbit̃ collocauit. Scđo. ascensio dñi & regñũ ciꝰ sub breuitate deseribit᷑. quo
m̃s gentes plaudite manib iubilate dõ in uoce

Expanded text:
mnia quidem nomina tituli istius retinentur exposita; sed hoc, lector studiose, semper intende, ut ad causas psalmorum nominum istorum significantias aptatas intelligas. Nam si textum psalmi diligentius intuearis, nullum ex eis verbum vacare posse deprehendes. Quapropter evenit, ut modo diversitas, modo similitudo titulorum Dominum Salvatorem intendere videatur. Sed dum diversum est, fastidium relevat; cum unum 157 intelligentiae nostrae aciem stabili firmitate consolidat; sic utrumque cis mater signat Ecclesia. Divisio psalmi. Quamvis ex persona filiorum Core totus hymnus iste cantetur, sitqpsalmatis tamen interpositione divisus est. Primo modo commonentur gentes, ut Domino laudes debeant personare; quia populo acquisitionis cuncta subjecit, et in haereditate sua pius Arbiter collocavit. Secundo ascensio Domini et regnum ejus sub brevitate describitur, quo s gentes plaudite manibus: jabilate Deo in voce
Abbreviated transcription (Latin):
tera aqlonis id e natio udeoꝵ & popłi gentiũ. faca ẽ cuuitas regis magns hocẽ ecła extholic:
qua de limuso mundo constat ee. collectã. Ipsa ẽ em̃ sccda sabbati qua trulus edit̃i: Dicunt᷑ qua dẽ
Qit arĩ principes reges: magnus aut̃ rex uera eit edieuñ petert miuicolias ids Q. quotĩ¬

Expanded text:
latera aquilonis, id est natio Judaeorum et populi gentium, facta est civitas Regis magni, hoc est Ecclesia catholica, latera aquilonis, id est natio Judaeorum et populi gentium, facta est civitas Regis magni, hoc est Ecclesia catholica, quam de universo mundo constat esse collectam. Ipsa est secunda sabbati quam titulus dixit. Dicuntur quidem et terrarum principes, reges: Magnus autem Rex veraciter dici non potest, nisi solus Deus. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
hereticas suꝑstitiones aut in synagoga ueteri. putaret aliquis eẽ p̃dicandũ: sed ne uel illud du¬
ita ut impleret uniũsã faciem t̾rȩ. Consideremꝰ qđ hic magnũ quidẽ dñm patrẽ dicit : sed magnꝰ¬
di & saluatoris nr̃i iħu xp̃i. Magnꝰ legit᷑ &iã ip̃s scĩ : sic̃ scriptũ ẽ in regnoꝵ libro: ait dñs ad
ꝓfutura gaudia dilatare: Terrã hic. in bono accipe. Significat enĩ iustos: qui copiosa & et̃na p̃mia
consequunt᷑. Mons uͦ sron sic̃ sepe dictuẽ. designat eccłam. quȩ int̃p̃tatione ipsius nonunis scãe
speculationis uirtute cõpleta ẽ. Latera aut̃ aquilonis significant popłos infideles in quib dia¬
boli regnabat iniquitas Ipse enĩ dir̃. Poña sedẽ meã ad a quilonẽ: dẽ ero similis altisimo. Sed
quia peccatores qui a diabolo tenebant᷑ obnoxu. dõ miserante conũsi sunt modo mons ison la

Expanded text:
ur; ne eum inter haereticas superstitiones, aut in synagoga veteri putaret aliquis esse praedicandum. Sed ne vel illud duur; ne eum inter haereticas superstitiones, aut in synagoga veteri putaret aliquis esse praedicandum. Sed ne vel illud duita ut impleret universam faciem terrae . Consideremus quod hic magnum quidem Dominum Patrem dicat: sed magn sicut scriptum est in Regnorum libro. Ait Dominus ad di Ecclesiam valuit profutura gaudia dilatare? Terram hic in bono accipe; significat enim justos, qui copiosa et aeterna praemia consequuntur. Mons vero Sion sicut saepe dictum est designat Ecclesiam, quae interpretatione ipsius nominis, sanctae speculationis virtute completa est. Latera autem aquilonis significant populos infideles, in quibus diaboli regnabat iniquitas; ipse enim dixit: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Sed quia peccatores, qui a diabolo tenebantur obnoxii, Deo miserante, conversi sunt; modo mons Sion, et
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi piis sacerdotib dant᷑ qui in prima positione laudes dño dicunt. qđ ecłam suã
dilatauerit: & qđ uniuersis regib: trarũ potentiã suȩ maiestatis ostenderit. Secunda
ositione gr̃as agunt de aduentu dñi saluatoris cõmonentes antistites futuros. ut gradu
Hagnꝰ dñs & laudabilis nimis : in cuutate dĩ nr̃i in monte scõ eiꝰ Considerandũ ẽ: qũ ea dmodũ
ierba ꝑ gradus certos ammirandȩ dispositionis ascendant. Qđ scema dr̃ emfasis. Pri
posuit magnꝰ dñs. Ad ditũ ẽ & laudabilis. Sed ne hoc qͦq putares mediocrit̃ eẽ. faciendũ: ponitur
nimis. qđ non habet t̾minũ neq finẽ : sed assiduite sui semꝑ auget᷑ Magnus ergo : quia potent̃ om̃a fec̃
nr̃i id ẽ in eccła catholica. Est enĩ & ciuitas non dĩ nr̃i : ut babilonia illa diaboli: ubi ñ ds̃ colit᷑: s
nagis execrabili dem̃tia blasfemat᷑. Qua ꝓpt̃ necessarie consecutũ ẽ. ubi dñs laudaret᷑:

Expanded text:
no dicunt, quod Ecclesiam suam dilataverit, et quod universis regibus terrarum potentiam suae majestatis ostenderit. Secunda positione gratias agunt de adventu Domini Salvatoris, commonentes antistites futuros, ut graduslaudabilis nimis: in civitate Dei nostri, in monte sancto ejus. Considerandum est quemadmodum haec verba per gradus certos admirandae dispositionis ascendant. Quod schema dicitur emphasis. Primo posuit, Magnus Dominus; additum est, laudabilis. Sed ne hoc quoque putares mediocriter esse faciendum, ponitur, nimis; quod non habet terminum neque finem, sed assiduitate sui semper augetur. Magnus ergo, quia potenter omnia fecinostri, id est in Ecclesia catholica. Est enim et civitas non Dei nostri, ut Babylonia illa diaboli, ubi non Deus colitur, sed magis exsecrabili dementia blasphematur. Quapropter necessarie consecutum est ubi Dominus laudaret
Abbreviated transcription (Latin):
nimiũ eleuati s̃. Sensus iste pendet de suꝑiori uersiculo. Idõ enĩ principes popłoꝵ c̃uener̃ cũ dõ a¬
rabã. quia fortes t̃rȩ qui erant popłs dĩ nimiũ eleuati s : id .ẽ. quia iuidei quib: data fuerar¬

Expanded text:
nter elevati sunt. Sensus iste pendet de superiore versiculo. Ideo enim principes populorum convenerunt cum Deo Anter elevati sunt. Sensus iste pendet de superiore versiculo. Ideo enim principes populorum convenerunt cum Deo Abraham, quia fortes terrae, qui erant populus Dei, nimium elevati sunt; id est Judaei, quibus data fuera
Abbreviated transcription (Latin):
cam dicit ne intelligeres aliqua insensata aut ratione carentia: sed urtutes & thronos qu
gloriosus regnator in sidet. Potest hoc & de sc̃ĩs intelligi. Nã siquis habeat benefitiũ bonȩ conuersatio¬
nis ipse sit sine dubio sella rogalis. Qđ si altius intendas: totũ contra ꝑfidos dr̃ ut audita potestate
cipes popłoꝵ: id ẽ. primaru gentiũ diuersarũ. de quib principiũ psalmĩ canit om̃s gentes plaudi¬
emanib. Conuenerunt: acsi diceret credider̃. Conuenire enĩ ẽ ad unũ multos uenire. Cũ¬
ham: hoc ẽ in xp̃o. qui ds̃ ẽ. abrahȩ. Expulsis enĩ infidelib uideis. qui carne tantũ ñ oꝑib erant filii
abrahȩ: plenitudinẽ gentiũ in tromisit. ad illã ꝓnussionis beatitudinẽ pofsidendã. qũã ꝓmiserat
abrahȩ & semini eiꝰ. filii enĩ ipsius ꝑ scãm fideꝰ facti st̃ qui carnis semine ñ fuer̃. Qm̃ di fortes t̃rȩ¬

Expanded text:
ctam dicit, ne intelligeres aliqua insensata aut ratione carentia, sed virtutes et thronos quibus ille gloriosus Regnator insidet. Potest hoc et de sanctis intelligi; nam si quis habeat beneficium bonae conversationis, et ipse fit sine dubio sella regalis. Quod si altius intendas totum contra perfidos dicitur; ut audita potestate cipes populorum, id est primarii gentium diversarum, de quibus principium psalmi canit: Omnes gentes, plaudite manibus. Convenerunt, ac si diceret crediderunt. Convenire enim est ad unum multos venire. Cuham, hoc est in Christum qui Deus est Abrahae. Expulsis enim infidelibus Judaeis qui carne tantum, non operibus erant filii Abrahae, plenitudinem gentium intromisit ad illam promissionis beatitudinem possidendam, quam promiserat Abrahae et semini ejus. Filii enim ipsius per sanctam fidem facti sunt, qui carnis semine non fuerunt. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
trema erꝰ scelerato fine claudant᷑.: Ali uero ꝓpt̃ excellentiã scẽ in carnationis. hoc magis a par
rũ suarũ gloriant᷑ Hȩ pendent de suꝑiori uersiculo: quib iungendũ ẽ. tales circundant᷑
m iniquitate calcanei. Nã p̃sumunt in uirtute sua: quia aliqua uident᷑ possibilitate ẽfide¬
re ut urib corporeis ualentes animi robore & linguȩ disertudine pͥminentes. Sed post¬
qũa dix̃ intrinsecus attributa : nc̃ uenit ad diuitias quȩ extrinsecus ueniunt: ꝑ quas mani¬
me infiatur humanitas. &aro eñi diues. sortẽ sibi cũ pauꝑib intelligit eẽ cõmunẽ. Et necesse
ẽ ut tales timeant finẽ : qui & deserere mundana nolunt & peccatoꝵ suoꝵ pȩnas conscien¬

Expanded text:
trema ejus scelerato fine claudantur. Alii vero propter excellentiam sanctae incarnationis hoc magis a parttrema ejus scelerato fine claudantur. Alii vero propter excellentiam sanctae incarnationis hoc magis a partrum suarum gloriantur. Haec pendent de superiore versiculo, quibus jungendum est, tales circumdantur in iniquitate calcanei. Nam praesumunt in virtute sua, qui videntur aliqua possibilitate confidere, ut viribus corporeis valentes, animi robore et linguae 162 disertitudine praeminentes. Sed postquam dixit intrinsecus attributa, nunc venit ad divitias quae extrinsecus veniunt, per quas maxime inflatur humanitas. Raro enim dives sortem sibi cum pauperibus intelligit esse communem. Et necesse est ut tales timeant finem, qui et deserere mundana nolunt, et peccatorum suorum poenas conscien
Abbreviated transcription (Latin):
sonat ita & incarnatio dñi celestia mandata c̃celebrat. Vt quid timebo in die mala : iniqui¬
tas calcanei mei circundabit me Uersus iste sub int̾rogatione & responsione ꝓpria legen¬
dus ẽ quia totũ sine timore suo fieri dicit. qđ uenturũ eẽ ꝓnunciat. Quȩ figura dr̃ peusis.
& a pocresis : quando int̾rogatione p̃missa. responsio apta subseqͥt᷑. dicit enĩ. Ut quid tonebo.
id ẽ quare formidolosa cogitatione c̃fundar: In de mala: in die scilicet passionis quȩ mala iui¬
deis bona fidelib fuit Ille eni timere debet iuitȩ finẽ. qui percatoꝵ recordatione mordet᷑. x p̃c au¬
tẽ. mortẽ timere ñ poterat qui peccata om̃imodis ñ habebat. Dicit enĩ. quare tameã in die ma¬
la: nũ quid iniqͥtas calcanei mei cirtundabit me: qũe admodũ solet contingere peccatori: ut ex¬

Expanded text:
sonat, ita et incarnatio Domini coelestia mandata concelebrat. Vers. 5. Utquid timebo in die mala? iniquisonat, ita et incarnatio Domini coelestia mandata concelebrat. Vers. 5. Utquid timebo in die mala? iniquitas calcanei mei circumdabit me. Versus iste sub interrogatione et responsione prri dicit, quod venturum esset praenuntiat. Quae figura dicitur peusis et apocrisis, quando interrogatione praemissa, responsio apta subsequitur. Dicit enim, Utquid timebo? Id est, quare formidolosa cogitatione confundar? In die mala, in die scilicet passionis, quae mala Judaeis, bona fidelibus fuit. Ille enim timere debet vitae finem, qui peccatorum recordatione mordetur. Christus autem mortem timere non poterat, qui peccata omnimodis non habebat. Dicit enim: Quare timeam in die mala? Nunquid iniquitas calcanei mei circumdabit me? Quemadmodum solet contingere peccatori, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
mo diuinus: duab: his uirtutib indicat᷑. Indinabo insimilitudinẽ aurẽ meã: aperiã in
psalterio ꝓpositionẽ meã. Postquã uirtutẽ eloquentiȩ suȩ uerus p̃dicator duob dic̃ insig
contineri : nuncque ad modũ p̃cepta sua possint ab huma no genere suscipi: Aurẽ ii¬
turũ se esse ꝓmisit: ut cognosceret si p̃dicationẽ eiꝰ popłs deuotuis impleret. Sed intende piũ
magistrũ similitudiñẽ posuisse: similitudo enĩ reiuera imitatio ẽ : ut qđ nobis ad exemplũ
datũ ẽ deuota emulatione dño p̃stante faciamꝰ. Sed ut om̃s ad p̃cepta sua salutarit̃ implend
institutor serenissimꝰ inuitaret: aperire se dix̃ in psalterio ꝓpositionẽ suã: id ẽ declaraturũ se
p̃cepta duunitatis. sui ꝓpru corporis sc̃itate: ut non tã uerbo qua docere ꝓbaret᷑ exẽplo.
Psalteriũ quippe ut sẽpe diximꝰ corporis dñi decora similitudo ẽ. Nã sic̃ psalteriũ de sũmo

Expanded text:
dinem aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam. Postquam virtutem eloquentiae suae verus praedicator duobus dixit insignibus contineri, nunc quemadmodum praecepta sua possint ab humano genere suscipi, aurem inclinaturum se esse promisit, ut cognosceret, si praedicationem ejus populus devotus impleret. Sed intende pium magistrum similitudinem posuisse. Similitudo enim rei verae imitatio est, ut quod nobis ad exemplum datum est, devota aemulatione Domino praestante faciamus. Sed ut omnes ad praecepta sua salutariter implenda institutor serenissimus invitaret, aperire se dixit in psalterio propositionem suam, id est declaraturum se praecepta Divinitatis sui proprii corporis sanctitate, ut non tam verbo quam docere probaretur exemplo. Psalterium quippe ut saepe diximus corporis Domini decora similitudo est; nam sicut psalterium de summo
Abbreviated transcription (Latin):
limus. Sed iste ds̃ trinitas ẽ inseꝑabilis: ꝑsonarũ tantũ. non substantiȩ distinctione dis
Conuenient̃ aut̃ laus dñi breuit̃ p̃missa ẽ :q̃m ipse erat in subsequenti par
nẽ c̃ciũ ubi potentiã suã dñs saluator exponit qđ ait. p̃cinx̃ me uirtute : & dignita¬
tẽ significat & fortitudinẽ. Qđ utrũq ipsi conuenire manifestũ ẽ. qui potestate uir

Expanded text:
limus. Sed iste Deus Trinitas est inseparabilis, personarum tantum, non substantiae distinctione discreta. limus. Sed iste Deus Trinitas est inseparabilis, personarum tantum, non substantiae distinctione discreta. Convenienter autem lnem tertium, ubi potentiam suam Dominus Salvator exponit. Quod ait: Praecinxit me virtute, et dignitatem significat et fortitudinem. Quod utrumque ipsi convenire ma
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi. qũa constat pollutionẽ non habuisse peccati. Seqͥt᷑. Eloquia dñi igne eramina¬
ta. Flamma fidĩ lex suꝑna discutit᷑: qͣndo sciendi desiderio diuma eloqͥa ꝑquirunt᷑ Sic &
ieremias ꝓpħa eloqͥa dñi mirifica definitione conclusit dicens. Nonnie uerba mea sic̃ ig¬
nis dicit dñs. & sic̃ securis concidens petr̃a : Addita ẽ. quoq generalis ꝓmissio ut a¬
nimos releuaret humanos: ne putaret᷑ ꝓtectionẽ ñ mereri. qui a peccato ñ fuisset
immunis. Dicendo enĩ om̃iũ sꝑantiũ in se: nullus exceptiis ẽ. nisi qui m eũ sꝑare negle¬
rit: qui uersus breuissimꝰ. laudũ definitionib: explicat᷑. Qm̃ quis ds̃ p̃ter dñm: aut¬
ds̃ p̃ter dm̃ nr̃m : hoc contra paganorũ dem̃tiã dr̃ qui eos sibi multifaria
tate finxer̃. dñm posuit : quia ipsius serui sumꝰ. Dm̃: quia eũ iustissime adoramꝰ & co¬

Expanded text:
Verbi, quam constat pollutionem non habuisse peccati. Sequitur, eloquia Domini igne examinaVerbi, quam constat pollutionem non habuisse peccati. Sequitur, eloquia Domini igne examinata. Flamma fidei, lex superna discutitur, quando sciendi desiderio divina eloquia perquiruntur. Sic et Jeremias propheta eloquia Domini mirifica definitione conclusit dicens: Nonne verba mea sicut ignis, dicit Dominus, et sicut securis concidens petram ? Addita est quoque generalis promissio, ut animos relevaret humanos: ne putaretur protectionem non mereri, qui a peccato non fuisset immunis. Dicendo enim, omnium sperantium in se, nullus exceptus est, nisi qui in eum sperare neglexerit. Qui versus brevissimus laudum definitionibus explicats praeter Deum nostrum? Hoc contra paganorum dementiam dicitur, qui deos sibi multifaria vanitate finxerunt. Dominum posuit, quia ipsius servi sumus; Deum, quia eum justissime adoramus et co
Abbreviated transcription (Latin):
meo transgrediar murũ. Insigniter docuit regulã fidĩ. Ate dix̃ eripiar : non a me Tẽptatio
diabolũ significat : qui mom̃tis om̃ib tẽptat. ut a bona conuersatione nos abstr
Indõ meo id c̃ eiꝰ uirtute roborante. obstaculũ transgrediar peccatoꝵ quđ inter dm̃ &
homines mortaliũ construxere nequitiȩ : qui murus. mortis ẽ. ñ salutis: nec ad muni
igit᷑ sed ad ȩt̃nũ intertãi p̃parat᷑. Benedix̃ transgrediar . non irrũp̃a. non cc¬
ruã. quia murus ille. humano generi immobilis manet. & iã cũ eũ scõs beneficio di¬
m̃s. aggressus ẽ dicere nescio quid exoratiuu : & subiunx̃ ei exitũ inopinatũ. inpollu¬
ta uia eiꝰ nã si ꝓpositio sequentib concordaret: dĩ mei dicturus erat. non ds̃ m̃s. Quae
figura dr̃ para prosdocia latine in opinatis exitus: cũ aliud ꝓponit᷑. aliud explicat᷑
Impolluta uia eiꝰ: significat semita ipsius eẽ purissim&. siue hoc ad in carnationẽ ꝑtͥnet

Expanded text:
meo transgrediar murum. Insigniter docuit regulam fidei. A te dixit eripiar, non a me. Tentatio vero diabolum significat, qui momentis omnibus tentat, ut a bona conversatione nos abstrahat. In Deo meo, id est ejus virtute roborante, obstaculum transgrediar peccatorum, quod inter Deum et homines mortalium construxere nequitiae. Qui murus mortis est, non salutis, nec ad munimen erigitur, sed ad aeternum interitum praeparatur. Bene dixit, transgrediar, non irrumpam, non diruam: quia murus ille humano generi immobilis manet, etiam cum eum sanctis beneficio Dimeus, aggressus est dicere nescio quid exorativum, et subjunxit ei exitum inopinatum, impolluta via ejus. Nam si propositio sequentibus concordaret, Dei mei dicturus erat, non Deus meus. Quae figura dicitur paraprosdoxia, Latine inopinatus exitus, cum aliud proponitur, aliud explicatur. Impolluta via ejus significat semitam ejus esse purissimam. Sive hoc ad incarnationem pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
saluũ se dic̃ factũ : qđ ad xp̃ianȩ fidei meruit ꝑuenire fastigiũ. Qm uoluit me : id est
qm̃ me elegit qͥ gratis uocat uniuersos: nec prius beneficiũ accipit qu̾a prestare dig¬
net᷑: sic̃ ipse in euangłio dic̃ Non uos me elegrstis: s ego elegi uos. Et retribuet mͥ dñs

Expanded text:
salvum se dicit factum, quod ad Christianae fidei meruit pervenire fastigium. Quoniam voluit me, id est salvum se dicit factum, quod ad Christianae fidei meruit pervenire fastigium. Quoniam voluit me, id est quoniam me elegit, qui gratis vocat universos; nec prius beneficium accipit quam praestare dignetur; sicut ipse in Evangelio dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi
Abbreviated transcription (Latin):
Fripuit me de in imicis meis fortissimis & abhis qui oder̃ me: qm̃ confortati st̃ suꝑ
me. Fortissimos inimicos ꝑsecutores truculentos enunciat: qui xp̃ianũ popłm tor¬
mentis & cedib affligebant. Et idõ se magis dicit erept̃a : quia iniici confortati st̃
afflix̃ Ouere diuina ꝓuidentia : ut suis nisib destruat᷑ inimicꝰ et quanto se putat
afflictionis mee : & factus ẽ dñs ꝓtector m̃s. Illud significat. quando pse
Idõ ds̃ ꝓtector: quia homo extitit impugnator. Sed utraq simul longe sib
mine in gladios suauit̃ riuuint. qui et̃nȩ uitȩ p̃mia concupiscunt. Producta ẽ ergo ecła
in latitudinẽ : qͣndo ꝑ seuitiã ꝑsecutoꝵ. numerũ ei constat creuisse fideliũ. Qđ aut̃
dix̃ saluũ me fec: non moueat qͥa ad masculinũ genus deducta ẽ: q̃m ñ uidet᷑ absur¬
dũ. hoc ei nom̃ aptari. quȩ constat ex popło. Merito gͦ beatoꝵ istud agmen exultans

Expanded text:
ripuit me de inimicis meis fortissimis et ab his qui oderunt me: Quoniam confortati sunt super me. C H Fortissimos inimicos, persecutores et haereticos dicit, qui sanctam Ecclesiam semper affligebant. C Et ideo se magis dicit ereptam, quia inimici confortati sunt safflixit. O vere divina providentia, ut suis nisibus destruatur inimicus, et quanto se putat die afflictionis meae: et factus est Dominus protector meus. Illud significat, quando pseutector meus. Ideo Deus protector, quia homo exstitit impugnator. Sed utraque simul longe sibi mine, in gladios suaviter ruunt, qui aeternae vitae praemia concin latitudinem, quando per saevitiam persecutorum, numerum ei constat crevisse fidelium. Quod autem dixit, salvum me fecit, non moveat, quia ad masculinum genus deducta est; quoniam non videtur absurdum hoc ei nomen aptari, quae constat ex populo. Merito ergo beatorum istud agmen exsultans
Abbreviated transcription (Latin):
trare poterat: quiꝰ ꝓ mudi cladib supplicabat. Sequit᷑. In troibit in aures eiꝰ. Hloc d
consuetudine nr̃a figuralit̃ dr̃ qđ clamor eiꝰ quasi aliqͥd corporale in aures domi¬
nicas introisset: cũ ille totũ sp̃ualit̃ sentiat & anteqũa fiant uniuersa cognoscat.
Iili enĩ actuũ nr̃oꝵ qualitas. quasi quibusdã uultib sẽꝑ assistit: & qđ apđ nos occultũ il
tione describit. Hoc schema dr̃ idea : cũ speciẽ rei futurȩ uelut occulis offerentes motũ¬

Expanded text:
re poterat, quia pro mundi cladibus supplicabat. Sequitur, introivit in aures ejus. Hoc de consuetudine nostra figuraliter dicitur, quod clamor ejus quasi aliquid corporale in aures Dominicas introisset; cum ille totum spiritualiter sentiat, et antequam fiant, universa cognoscat. Illi enim actuum nostrorum qualitas, quasi quibusdam vultibus semper assistit; et quod apud nos occultum, iltione describit. Hoc schema dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ꝑmouer̃: que ad modũ crebra solent fulgura uisa terrere. Conturbauit eos: de his
dic̃ qui tunc conturbati st̃ qͣndo eũ resurrexisse manifestis ꝓbationib agnouer̃. ł t
apparuer̃ fontes aquarũ : & reuelata st̃ fundam̃ta orbis terrę: id. ẽ. ueritas p̃dicantiũ.
qui fontes et̃nȩ uitȩ scĩtatis suȩ ore fundebant. Ipso enĩ ueniente : patuit qđ obscuritas
iuni tegebat eloquii. Et reuelata s̃ fundam̃ta orbis t̾̃rȩ. Manifestati st̃ ꝓpħȩ o
intelligebant᷑: supra quos orbis t̾rarũ in ecłae faciẽ scã ȩdificatione construetꝰ ẽ Et
pationib iustis peccatores popłos arguebant. Ab inspiratione sp̃s irae tuae: osten¬
dit p̃dicatores uerbi. quia scõ sp̃u inflãmati delinquentes popłos increpabant. Per
has igit̾ parabolas sublucentes. ꝓpositionesq uerboꝵ: huc usq ꝓpħię sp̃ii fideliũ¬
de multitudine aquarũ. Hinc ĩa mat̃ eccła loquit᷑ de tẽporib xp̃ianis. Misit

Expanded text:
ntium permoverunt, quemadmodum crebra solent fulgura visa terrere. Conturbavit eos: de his dicit, qui tunc conturbati sunt, quando eum resurrexisse manifestis probationibus agnoveruntelata sunt fundamenta orbis terrae. Id est, veritas praedicantium, qui fontes aeternae vitae sanctitatis suae ore fundebant. Ipso enim veniente patuit, quod obscuritas divini tegebat eloquii. Et revelata sunt fundamenta orbis terrae: manifestati sunt prointelligebantur: supra quos orbis terrarum in Ecclesiae faciem sancta aedificatione constructus est. Et crepationibus justis peccatores populos arguebant; ab inspiratione spiritus irae tuae, ostendit praedicatores verbi, qui a sancto Spiritu inflammati delinquentes populos increpabant. Per has igitur parabolas sublucentes propositionesque verborum hucusque prophetide multitudine aquarum. Hinc jam mater Ecclesia loquitur de temporibus Christianis. Misit
Abbreviated transcription (Latin):
credider. Altissimꝰ aut̃ dedit uocẽ suã: quando dictũ ẽ. hic ẽ. filius m̃s dilectus. in quo¬

Expanded text:
crediderunt. Altissimus autem dedit vocem suam, quando dictum est: Hic ecrediderunt. Altissimus autem dedit vocem suam, quando dictum est: Hic e
Abbreviated transcription (Latin):
nebrosȩ hoc ẽ. obscure uident᷑. ita in conspetu dĩ p̃fulgurȩ st̃ ubi semꝑ ueritas patet
ce ꝓpositionib exquirit᷑ nec parabolis tegit᷑. qđ manifesta luce declarat᷑. Iste &
id ẽ. p̃dicatores: ad gentes relicto ifralitio popło transier̃ : sic̃ constat effectũ quan¬
do duritia ñ meruit iudeoꝵ ut ad ipsos ueniret instruendos. Grando & carbo¬
nes ignis ł xponit ꝑ allegoriã. quid ille nubes habeant Aliud enĩ dicit: & aliud uult in¬
telligi. Unde schematib crebris eloquentia diuina ꝓbat᷑ eẽ plenissima Grando eñĩ id ẽ
obiugationes figuratas. quib ndeoꝵ corda durissima tundebant᷑. Carbones ignis cari¬
tatis maendia quib m̃tes fideliũ celesti igne reuiuiscunt. Haec ad gentes sic̃ diximꝰ in
suã quippe. qui erat ingentia sacram̃ta locuturus Ait enĩ in euangłio uox om̃i poter¬
tis patris. Et darificaui. & iterũ clarificabo. Unde multi sic̃ ibi legit᷑ tonitruũ fuisse

Expanded text:
bscurae videntur, ita in conspectu Dei praefulgorae sunt, ubi semper veritas patet. Nec praepositionibus exquiritur, nec parabolis tegitur, quod manifesta luce declaratur. Istae ergo nubes, id est praedicatores, ad gentes relicto Israelitico populo transierunt; sicut constat effectum, quando duritia non meruit Judaeorum, quod ad ipsos venerat instruendos. Grando et carbones ignis. Exponit per allegoriam quid illae nubes habeant; aliud enim dicit, et aliud vult intelligi. Unde schematibus crebris eloquentia divina probatur esse plenissima. Grando enim, id est objurgationes figuratae quibus Jadaeorum corda durissima tundebantur. Carbones ignis, charitatis incendia, quibus mentes fidelium coelesti igne reviviscunt. Haec ad gentes, sicut diximus, et Altissimus dedit vocem suam. Quippe qui erat ingentia sacramenta locuturus. Ait enim in Evangelio vox omnipotentis Patris: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Unde multi, sicut ibi legitur, tonitruum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
atura sustinere potuisset illesa uirginis iuiscera portauer̃. Mem̃to aut̃ tenebras. & in bonoponi:¬
ut ẽ illud in ꝓuerbus salomonis. Intelligit quoq parabolã: & tenebrosũ sermonẽ. Om̃a
enĩ diuina quȩ ignoramꝰ nobis tenebrosa. id ẽ ꝓfunda at obscura st̃: quauis continuo lumi¬
ne ꝑfruant᷑ latibulũ suũ : id ẽ secretũ maiestatis eiꝰ. qdđ tunc reuelat iustis. qͣndo eis facie
faciẽ. diuinitatis ipsius głam contigerit intueri. In circuitu eiꝰ: tab̾naculũ eiꝰ. Hic c¬
tas exponit᷑ gloriosa beatoꝵ: ut iuxta ipsũ habitent. qui in eiꝰ ecła fidelit̃ ꝑseuerant. In¬

Expanded text:
creatura sustinere potuisset, inlaesa uirginis uiscera portauerunt. huius ergo ficreatura sustinere potuisset, inlaesa uirginis uiscera portauerunt. huius ergo firbiis Salomonis: Intelligit quoque parabolam, et tenebrosum sermonem . Omnia enim divina, quae ignoramus, nobis tenebrosa, id est profunda atque obscura 60 sunt; quamvis continuo lumine perfruantur. Latibulum suum, id est secretum majestatis ejus, quod tunc revelat justis, quando eis facie ad faciem divinitatis ipsius gloriam contigerit intueri. In circuitu ejus tabernaculum ejus. Hic dignitas exponitur gloriosa beatorum, ut juxta ipsum habitent qui in e