comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inter homines psallit. etiam sursum cũ angelis canere uideatur. Adiecit
quoq in conspectu eorũ: ut eam angeli non solũ audire. uerũ etiam pro¬
bentur. intendere. Illud enim dicimus respicere: quod potest serenis men¬
tibus intueri. Siue illud tempus significat: quando populus beatorum
post resurrectionem. cũ celeftibus creaturis. dño laudes sub conmunio¬
ne cantabit. Alorabo ad templum sc̃m tuum: & confitebor nomini tuo.¬
Iuper miscłia tua & ueritate tua: qm̃ magnificafti super nos no¬
men sc̃m tuum. Templum scm̃ dñi est. beatȩ incarnationis aduentꝰ.
quem etiam quotidie nunc adorat eccła: dum corpus & sangui¬
nem ipsius inter summi myfterii sacramenta ueneratur. Sed̾ ad¬
oratio illa perfecta est: quam confessio beata comitatur. Dicit enim.
super miscđłiam & ueritatem. dño confitendum. Miscdĩa eft quod sine

Expanded text:
inter homines psallit, etiam sursum cum angelis canere videatur. Adjecit inter homines psallit, etiam sursum cum angelis canere videatur. Adjecit quoque, in conspectu angelorum, ut eam angeli non solum audire, verum etiam probentur intendere. Illud enim dicimus respici, quod potest serenis mentibus intueri. Sive illud tempus significat, quando populus beatorum post resurrectionem cum coelestibus creaturis laudes Domino sub communione cantabit. Vers. 2. Adorabo ad templum sisericordiam tuam et veritatem tuam, quoniam magnificasti super nos nomen sanctum tuum. Templum sanctum est Domini beatae incarnationis adventus, quem etiam nunc quotidie adorat Ecclesia, dum corpus et sanguinem ipsius inter summi mysterii sacramenta veneratur. Sed adoratio illa perfecta est, quam confessio beata comitatur; dicit enim, Super misericordiam et veritatem Domino confitendum. Misericordia est, quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
uerberto inde. Qantandũ eft: siue lingua taccat. inde clamandum est.
Illud enim libenter audit dñs: quod ad suam imaginem & similitudinem in
nobis cognoscitur operatus. Sequitur. Quoniam exaudisti omnia uerba oris mei.
Ad oftendendam dñi pietatem. psalmista  usus est. prius scõs uiros audi¬
tos cdicere: & eos postea diuna preconia personare. Quod etiam tunc fide¬
li populo iudicat applicandũ: sicut & in centesimo septimo decimo psalmo
dictũ est. confitebor tibi dñe. qm̃ exaudifti me Sed considera meritũ orati¬
onis: ut omnia uerba sua profiteatur audita. Illa enim fuerunt uota iusto
rũ ut xp̃c dñs adueniret: per quem eos constat augmentis ingentibus ex¬
creuisse. Merito ergo uerba populi ipsius omnia probantur audita: per
quem mundi redemptio cognoscitur impetrata. Addidit: & in conspectu an¬
gelorũ psallam tibi. hic psalmodiȩ uirtus oftenditur: ut qui puro corde

Expanded text:
verberet, inde cantandum est; sive lingua taceat, inde clamandum est. verberet, inde cantandum est; sive lingua taceat, inde clamandum est. Illud enim libenter audit Dominus, quod ad suam imaginem et similitudinem in nobis cognoscitur operatus. Sequitur, Quoniam exaudisti omnia verba oris mei. Ad ostendendam Domini pietatem Psalmistae usus est, prius sanctos viros auditos dicere, et eos postea divina praeconia personare. Quod etiam nunc fideli populo judicat applicandum, sicut et in centesimo decimo septimo psalmo dictum est: Confitebor tibi, Domine, quoniam exaudisti me . Sed considera meritum orationis, ut omnia verba sua profiteatur audita; illa enim fuerunt vota justorum, ut Christus Dominus adveniret, per quem eos constat augmentis ingentibus excrevisse. Merito ergo verba populi ipsius omnia probantur audita, per quem mundi redemptio cognoscitur impetrata. Addidit, et in conspectu angelorum psallam tibi. Hic psalmodiae virtus ostenditur, 467 ut qui puro corde
Abbreviated transcription (Latin):
ER totũ quidem psalmũ. populus catholicus loquitur: qui est
collectus de uniuerso orbe terrarũ. Prima narratione. beneficia sibi
dñi attributa collaudat: poftulans in futuris patientiam. ut aduersa
mundi. eius possit munere suftinere: sedõ deprecatur. ut reges terrȩ
dñm confiteantur excelsum. qm̃ in omnibus. maiestatis suȩ miracula
dignatur ostendere: orans ne peccatores conuersos despiciat. quos creare
dignatus est.
UNFITEBOR TIBI OÑE IN TOTO COROE MEO QUONIAMT AUIOSTI OMNIA¬
UERBA ORIS MEI: IT IN CONSPECTU ABEORUM PSAIAO TIBI.
Quam ualida atq plenissima sit ista confessio: totius cordis
adunatione monstratur. Nam cũ dicitur in toto corde. nulla pars
occupata in sȩculi huius ambitione relinquitur: sed uniuersum. & soliclum
creatoris tantũ ut dignũ est laudibus applicatus. Cor significat mentis
archanũ. unde taciti clamamus ad dñm et preces nr̃ȩ multo efficatius
audiuntur. quan si magnis clamoribus personemus. Siue enim uox aerem

Expanded text:
er totum quidem psalmum populus catholicus loquitur, qui est collectus de universo orbe terrarum. Prima narratione beneficia Domini sibi attributa collaudat, postulans in futuris patientiam, ut adversa mundi ejus possit munere sustinere. Secunda deprecatur ut reges terrae Dominum confiteantur excelsum, quoniam in omnibus majestatis suae miracula dignatur ostendere: orans ne peccatores conversos despiciat, quos creare dignatus est.quoniam audisti verba oris mei in conspectu angelorum psallam tibi. Quam valida atque plenissima sit ista confessio, totius cordis adunatione monstratur. Nam cum dicitur in toto corde meo, nulla pars occupata in saeculi hujus ambitione relinqCreatoris tantum, ut dignum est, laudibus applicatur. Cor significat mentis arcanum, unde taciti clamamus ad Dominum, et preces nostrae multo efficacius audiuntur, quam si magnis clamoribus personemus. Sive enim vox aerem
Abbreviated transcription (Latin):
n hoc psalmo ꝑquirenda nouitas inesse cognoscit̾: q̃m eũ de quinquagesimi sexti psalmi &¬
quinquagesimi noni partib. constat ẽẽ contextũ. Sed cũ ipsa uerba sint posita. quȩ in illis
uinte iã dicta sunt. ad intellectũ tam̃ aliũ ꝑducunt᷑: qm̃ mutatus titulus qui semꝑ conti¬
nentiã psalmi indicare monstrat᷑. alit̾ partes ipsas quã superiꝰ dictȩ sunt ꝑsuadet intelligi.
Canticũ enĩ frequent̃ diximꝰ ad diuinarũ rerũ contẽplationẽ referri: psalmũ uero ad ope¬
ras actuales. quȩ tam̃ diuinis noscunt᷑ conuenire mandatis: quod in primo uersu. etiam
ipse testat᷑ cantabo & psalmũ dicã dño. Dauid autẽ significat regem xp̃m: qui in hoc p̃sal¬
mo locuturus est. Qua ꝓpt̃. singula magna debemꝰ intentione ꝑquirere.⁊ qͣm psalmi in quib
ex persona sua loqͥ dignat᷑. reuerentissima subtilitate ꝓfundi sunt: ut tanti secreti digni
siore uelamine ꝓtegat᷑. DIUI SI O P̃SAL MI.

Expanded text:
n hoc psalmo perquirenda novitas inesse cognoscitur, quoniam eum de quinquagesimi sexti et quinquagesimi noni partibus constat esse contextum. Sed cum ipsa verba sint posita, quae in illis ante jam dicta sunt, ad intellectum tamen alium perducuntur: quoniam mutatus titulus, qui semper continentiam psalmi indicare monstratur, aliterque partes ipsas, quam superius dictae sunt, persuadet intelligi. Canticum enim frequenter diximus ad divinarum rerum contemplationem referri; psalmum vero ad actuales operas, quae tamen divinis noscuntur convenire mandatis; quod in primo versu etpsalmum dicam Domino. David autem significat Regem Christum, qui in hoc psalmo locuturus est. Quapropter singula magna debemus intentione perquirere: quoniam psalmi in quibus ex persona sua loqui dignatur, reverentissima subtilitate profundi sunt, ut tanti secreti dignitas densiore velamine protegatur. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo uidebunt impii inquẽ conpun xer̃ Deniq ut hȩc ꝑsua¬
no sfunditꝰ dolleret᷑: post re surrectionẽ. thomae lubitanti ipse res¬
Samfexcduab naturis unã factã dicttis aut confusionẽ puensset
ceritis caut una perisse sine pudore firmatis. Auid refugtas confi
non uultis duas naturas in confusas. immutabiles. indiuisas.
inseparatasq credere: clicite eluas substantias: licite cluaꝰ
formas sicut apłs ait. qui cũ informa dei esset.
non rapinã arbitratus . c̃. eẽ. se acqͣlem dõ. sed sem& ipsũ ex inaniuit formã serui

Expanded text:
quomodo videbunt impii in quem compunxerunt ? Denique ut haec persuaquomodo videbunt impii in quem compunxerunt ? Denique ut haec persuasio funditus tolleretur, post resurrectionem Thomae dubitanti ipse resNam cum ex duabus naturis unam factam dicitis, aut confusionem provenisse creditis, aut unam periisse sine pudore firmatis. Quid refugitis confit? Certe si non vultis duas naturas inconfusas, immutabiles, indivisas, inseparatasque credere, dicite duas substantias, dicite duas formas, sicut Apostolus ait: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetip
Abbreviated transcription (Latin):
ucsite uidaei intelligite ꝑtinaces: quanta de aduentu lnĩ
Uentte acdcatholicos sacerdotes: aperiant᷑ aures ur̃e ut posstas elono
dm̃ diutnã etaclere surditatẽ. Uos quoq psalmi huꝰ primo uersu
curamini: qui nestorũ & euticis pestifero uapore feruetis. dequo
enim dict᷑ ds̃ stecit insynagoga deorũ &sequitur inmedio eoꝵ deos
discernit ÷ stetit utiq ab humanitate : discreuit acditate. unꝰ atque
confusã credere quãuis inunitate ꝑsone Uobis eñĩ sedulii uersus
ule dicendus ẽ ambo errore pares quaꝗͣ diuersa sequant᷑. Nam si
homure ad cȩlos non extulit: dicite. quẽ redemit. formã si quidẽ sei¬
uo qussumptã legias non absumptã. Mulli aut̃ tunc datũ ẽ. perire
quando nec aliquando qđ ꝑire possit accepit. pam suã una macsa
suo confusione magis ur̃a oeuticiani facta ẽ. ut putatis : quomo do
fibus n homonis ad iudicandũ p̃dicit᷑ al huc t esse uenturus: Aut

Expanded text:
udite, Judaei; intelligite, pertinaces, quanta de adventu Domini nescitis? Venite ad catholicos sacerdotes, aperiantur aures vestrae ut possitis dono Domini diuturnam evadere surditatem. Vos quoque, psalmi hujus primo versu curamini, qui Nestorii et Eutychis pestifero vapore fervetis. De quo enim dicitur: Deus stetit in synagoga deorum; et sequitur, in medio autem deos discernit? Stetit utique ab humanitate, discrevit a deitate unus atque confusam credere, quamvis in unitate personae. Vobis enim Sedulii versus ille dicendus est: Ambo errore pares, quanquam diversa sequantur. Nam si hominem ad coelos non extulit, dicite quem redemit? Formam siquidem servi assumptam, legis non absumptam. Nulli autem datum est tunc perire, quando ne aliquando perire possit, accepit. Nam si jam una natura sub confusione magis vestra, o Eutychiani, facta est, ut putatis, quomodo Filius hominis ad judicandum praedicitur adhuc esse venturus? Aut
Abbreviated transcription (Latin):
esforsumotis iniquitatib perfidorũ ad celebranda preconia s lȩtus aeceorun
domus. rb. eccła cognoscitur fidelium significare popłorum. Ipsa enĩ sperat
ir dño: quȩ mundana desideria semꝑ abiciens. sola ipsius ddelectatione per¬
fruitur. Et quid ei ꝓueniat. consequenter exponit. Adiutor cni & ꝓtector euus
efficitur: cui omia seruire montrantur. Adiutor. quia carne laborantes in hoc
mundo in quantũ utile nouit adiuuat.: ꝓptector. qm̃ animas sçãs nulla sinit dia
iteratione setexuit. ut excelsus ordo pontificũ. non in generali comme moratione
sel spon prcconio laudareaur Aron enĩ in popło iudeorũ primus sacerdos electꝰ
est cuus comemortione. ordo ipse merito declaratur. Qui timent dñm sperant in¬

Expanded text:
est. Damnatis iniquitatibus perfidorum, ad celebranda praeconia Domini laetus accedit. est. Damnatis iniquitatibus perfidorum, ad celebranda praeconia Domini laetus accedit. Domus Israel Ecclesiam cognoscitur fidelium significare populorum. Ipsa enim sperat in Domino, quae mundana desideria semper abjiciens, sola ipsius delectatione perfruitur. Et quid ei proveniat, consequenter exponit: adjutor enim et protector ejus efficitur, cui omnia servire demonstrantur. Adjutor, quia carne laborantes in hoc mundo, in quantum utile novit, adjuvat; protector, quoniam animas sanctas nulla sinit diabiteratione retexuit, ut excelsus ordo pontificum non in generali commemoratione, sed speciali praeconio laudaretur. Aaron enim in populo Judaeorum primus sacerdos electus est, cujus commemoratione merito ordo ipse declaratur. Vers. 19. Qui timent
Abbreviated transcription (Latin):
sed intelligat quantũ tali patrocinio potuit ꝓficere: ut de rationabili homine
usq. ud insensibilia metalla meruerit peruenire intelligat culturã sua uottam¬
nationen porũ fuisse conuersam & refugiat illud adorare. unde plectibilcum¬
diciim cognoscitur excepisse. Similes quippe illis fiunt: qui sequi talia decreue¬
runt Dec illud omittendum est: qđ fabricatores & cultores hinius reuuna ꝑculia
pbantur eẽ sententia Similis est enim iniquitas: alios suis operib deciperet c. cu¬
turis sec ipessimis oblizare. De bis enĩ dicit apłs: qui cõmutauerunt ueritatem
dei in mendaciũ: & coluerunt & seriuerunt creaturȩ. potius quã creatori. qui
est beneesietus in seła ł sic etiam illa figura conuenire monfcratur: quȩ appella¬
tur sarcismos ideft aduersarii derisio uolenta : quȩ ipsas quoqi culpas penttra¬

Expanded text:
sed intelligat quantum tali patrocinio potuit proficere, ut de rationabili homine sed intelligat quantum tali patrocinio potuit proficere, ut de rationabili homine usque ad insensibilia metalla meruerit pervenire. Intelligat culturam suam in damnationem propriam fuisse conversam, et refugiat illud adorare, unde plectibile judicium cognoscitur excepisse. Similes quippe illis fiunt, qui sequi talia decreverunt. Nec illud omittendum est, quod fabricatores et cultores hujus rei una perculsi probantur esse sententia. Similis est enim iniquitas alios suis operibus decipere, et culturis se pessimis obligare. De his etiam dicit Apostolus: Qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Hic etiam illa figura convenire monstratur, quae appellatur sarcasmos, id est adversarii derisio violenta, quae ipsas quoque culpas penetra
Abbreviated transcription (Latin):
qui aspicere non ualebat: quid aures. qui non erat auditurus: quid nares. qui
nullatenus fraglantia sentiebat: nares autem ab gnaritate dictȩ sunt. quod nos
faciant edoratus agnoscere: quid manus. qui res palpabiles ignorabat⁊ qui i ose¬
des. qui se mouere minime preualebat: łt ut talib reb augere irrisio ad di¬
dit ut nec ipsis quoq animalib ratione carentib debeant compararie quando
in guture sco non habent uel confusum clamorem: quẽ peccora: prorus uant¬
toninquibusdam uocib consuerunt. Sequit᷑ sententia quȩ cuneta concludatent.
hominib o peccorib ideo illos in comparabiles inueniria quia iaonlesta sp̃s
more ipsorũ. Uoces enĩ reddere siue articulares siue confusas.: animantium eẽ
nor dubium est. In quib aptissimȩ longa enumeratio facta est. ne cito paga¬
diuit ui eis. Audit forsitan paganus: & gaudet. se suis numinibꝰ comparatum:

Expanded text:
qui conspicere non valebat? Quid aures, qui non erat auditurus? Quid nares, qui qui conspicere non valebat? Quid aures, qui non erat auditurus? Quid nares, qui nullatenus fragrantiam sentiebat? Nares autem a gnaritate dictae sunt, quod nos faciant odoratus agnoscere. Quid manus, qui res palpabiles ignorabat? Quid pedes, qui se movere minime praevalebat? Et ut talibus rebus augeretur irrisio, addidit; ut nec ipsis quoque animalibus ratione carentibus debeant comparari, quando in gutture suo non habent vel confusum clamorem, quem pecora emittere propriis quibusdam vocibus consuerunt. Sequitur sententia quae cuncta concludat, et hominibus et pecoribus ideo illos incomparabiles inveniri: quia non est spiritus in ore ipsorum. Voces enim reddere, sive articulares, sive confusas animantium esse non dubium 388 est: in quibus aptissime longa enumeratio facta est, ne cito pagaqui confidunt in eis. Audit forsitan paganus et gaudet se suis numinibus comparatum;
Abbreviated transcription (Latin):
menta pulclra definitione conclusit: dicens. Pichil aliud erit: nisi qͥuod uolunt
ẽẽ aurifices. Quib etiã sedulii ut ita dixerim poetȩ ueritatis. uersus illi & pete.¬
ndi sunt lignce lina roga se surdis clamare uideris amutas responsal petoe¬
Ea msi queris scire quod sit ueracit᷑ deus: audi isaiam dicentẽ : ego dñs. hosc
est nomen meũ głam meã alteri non dabo: neq uirtutes imeas scul ꝓptislibus:
cuis xprincipio sunt ecce fiunt ut noua quȩ ego annuntiabo:÷ & prius qta masi¬
festarem e audire uos feciꝰ q̃m ego sum: ante me enim non fuit alius aeani
habent & non palpabunt: pedes habent & non ambulabunto non clamabunt
ungutture suo: neq enim est sp̃s in ore ipsorum. Ẽt in his trib uersib ueris.¬
sima descriptione notati sunt: qui falsis numinib suis men̾bra hominu asigna
oe uoluerunt. Pam quid rogo illi opus fuit os. qui loqui non poteratriquia ocuili.

Expanded text:
menta pulchra definitione conclusit, dicens: Nihil aliud erit, nisi id quod volunt menta pulchra definitione conclusit, dicens: Nihil aliud erit, nisi id quod volunt esse aurifices . Quibus etiam Sedulii ut ita dixerim poetae veritatis versus illi repetendi sunt: Lignee, ligna rogas: surdis clamare videris: A mutis responsa petism si quaeris scire quid sit veraciter Deus, audi Isaiam dicentem: Ego Dominus, hoc est nomen meum in aeternum: gloriam meam alteri non dabo, neque virtutes meas sculptilibus. Quae a principio sunt, ecce fiunt: ut nova quae ego annuntiabo, et priusquam manifestarem ea audire vos feci . Quoniam ego sum. Ante me enim non fuit alius Deus, palpabunt; pedes habent, et non ambulabunt: non clamabunt in gutture suo; neque enim est spiritus in ore ipsorum. Et in his tribus versibus verissima descriptione notati sunt, qui falsis numinibus suis membra hominum inaniter assignare voluerunt. Nam quid, rogo, illi opus fuit os, qui loqui non poterat? Quid oculi,
Abbreviated transcription (Latin):
uersib uituperat deos paganorũ : decem uero laudat dm̃ excelsum: ut & in ipsa
quantitate dictorũ. rerũ discrepantiã monstraret ambarum. Sed q̃m superius
inuisibilem dm̃ dixerat. quȩ uult omĩa facientems hic merito irridenda di¬
eit idola quȩ ad humanitatis formam cõposita. uel ipsis corporeis sensibus
ꝓbantur ex tranea Pam licet inueniantur enea & lignea simulachira ertiluiis
tam illud elegit qđ gentilitas iudicabat reuerentius adorandũtut erubescenet
colere uiliora: quorum & preciosa ꝓpbantur irrisa. Sed ne putares hec signa de¬
naturȩ alicuius uiuã habere substantiã: ad uilitatem dicitur exprimenda debs
illos gentilium. mortalium manib fabricatos. Pudor est dicere: simula chrũ ab illo
coli. cunis une muictor potuit inueniri. Et quid mortali ualeat prestarȩ ui
nisi uoluisse homo. idolum non potuisset existert : Sic & ieremias talia delia¬

Expanded text:
versibus vituperat deos paganorum: decem vero Deum laudat excelsum, ut et in ipsa versibus vituperat deos paganorum: decem vero Deum laudat excelsum, ut et in ipsa quantitate dictorum, rerum discrepantiam monstraret ambarum. Sed quoniam superius invisibilem Deum dixerat, quae vult omnia facientem, hic merito irridenda dicit idola, quae ad humanitatis formam composita, vel ipsis corporeis sensibus probantur extranea. Nam licet inveniantur et aenea et lignea simulacra, utilius tamen illud elegit, quod gentilitas judicabat reverentius adorandum; ut erubesceret colere viliora, quorum et pretiosa probantur irrisa. Sed ne putares haec signa naturae alicujus vivam habere substantiam, ad vilitatem dicitur exprimendam, deos illos gentilium mortalium manibus fabricatos. Pudor est dicere simulacrum ab illo coli, cujus ipse auctor potuit inveniri; utquid mortali valeat praestare, qui nisi voluisset homo, idolum non potuisset existere? Sic et Jeremias talia delira
Abbreviated transcription (Latin):
te mnisericordiȩ suȩ dona prestare. Quȩ figura dicitur ȩhi ologia: id eft cause red¬
dtcio s sefancdã quippe imputationem petit amouer: quã i afto seło patiuntunt ere¬
berrine apianiNam quotiens martirũ corpora diuersis supplicius affliguntur: ipsa
urr tramorũ ipsa gentilium: ubi eft deus eorũ.: quasi non possit eriper en nios ut
coronet tormenta patitur sustinere. Deus autem noster in celo sursir& inderrab¬
conia quecuneq uoluit fecit. Contra dementium uerba gentilium qui dicunt. ubi
et deus tuus: ueracissima nimis infertur & absoluta sententia: din nr̃m ominia
facere quȩ uult in cȩlo & in terra. łlam cũ dicitur incelo sursum: suora oms erea¬
turas potens ẽẽ monstratur. Seqͥt᷑. omĩa eum facere quecumq uel in minimas uel
iridetra dum israhel congriua laude concelebrat. Hoc genus causȩ dicitur de¬
monftratiuum : quod & uituperationem & laudem dinoscitur continẽre. Nã quinq

Expanded text:
sericordiae suae dona praestare. Quae figura dicitur aetiologia, id est causae redditio. Nefandam quippe imputationem petit amoveri, quam in isto saeculo patiuntur creberrime Christiani. Nam quoties martyrum corpora diversis suppliciis affliguntur, ipsa vox est tyrannorum, ipsa gentilium: Ubi est Deus eorum? Quasi non pcoronet, tormenta patitur sustinere. Et propter hoc etiam feomnia quaecunque voluit fecit. Contra dementium verba gentilium, qui dicunt: Ubi est Deus tuus? veracissima nimis infertur et absoluta sententia, Deum nostrum omnia facere quae vult in coelo et in terra. Nam cum dicitur, in coelo sursum, supra omnes creaturas potens esse monstratur. Sequitur, omnia eum facere quaecunque vel in minimis, vel irridet, et Dominum Israel congrua laude concelebrat. Hoc genus causae dicitur demonstrativum, quod et vituperationem et laudem dignoscitur continere. Nam quinque
Abbreviated transcription (Latin):
in octogesimo quinto psalmo scriptũ est. & eripuisti animam meã. ex infer
no inferiori. Sed nos qui uiuimus benedicimus dño: ex hoc nunc & usq
in scłm. Enposita  parte damnatorũ aptũ fuit ut pulchritudinem psalmi
beitorũ bona coneluderent. Uiuorũ &enim dñs est non mortuorin e sicutꝰ anxu¬
anglio legttur non est enĩ deus mortuorũ sed uiuorum uiuorũ auten aex epi
endum est: non ifta uita uiuentium. quã communem sc̃is constat esse cũ impus:
sed illa de qua in alio psalmo legitur: placebo dño in regione uiuorunitt ne
ad terrena bona mens humana descenderet: ad illa cȩleftia congruenter asce¬
ndit. que nec in laudib possunt habere terminũ: nec in prȩmus suftinere pro¬
bantur occasum.¬

Expanded text:
in octogesimo quinto psalmo dictum est: Et eripuisti animam meam ex inferin octogesimo quinto psalmo dictum est: Et eripuisti animam meam ex infer Vers. 27. Sed nos qui vivimus, benedicimus Dominum, ex hoc nunc et usque in saeculum. Exposita parte damnatorum, aptum fuit ut pulchritudinem psalmi beatorum bona concluderent. Vivorum enim est Dominus, non mortuorum, sicut in Evangelio legitur: Non esendum est, non ista vita viventium, quam communem sanctis constat esse cum impiis; sed illa de qua in alio psalmo legitur: Placebo Domino in regione vivorum . Et ne ad terrena bona mens humana descenderet, ad illa coelestia congruenter ascendit, quae nec in laudibus possunt habere terminum, nec in praemiis sustinere probantur occasum.
Abbreviated transcription (Latin):
datũ sit celorũ dño. sicut in sexagesimo septimo psalmo legitur qui ascendit
suꝑ cȩlos celorũ ab oriente terra est hominũ filiis attributa: ubi se per grãm
dñi multiplici colluctatione purificent: & ad ȩt̾nam uitã ex istius mundi ago¬
ne perueniant. Dedit autem: ad humanitatem pertinet incarnationis. Nlam uer-¬
bo quid dari potuit: qui cũ patre & sp̃u scõ semꝑ cuncta possedit & possideto
tuos hic illos dicit. qui pertͣuis cruciatib affligendi sunt qͦrũ uoces non
suscipit dñs. quia beati tantũ sunt. qui eius prȩconia personabunt. sicua
salomon dicit. amortuo quasi ex eo qui non est perut confessio : &. paulo
post. nos autem uiuentes & sani laudamus nomen tuum. Dicendo autem
neq om̃s qui descendunt in infernũ: ostendit & scõs ad inferna qui¬
dem descendere: sed in dñi exultatione gaudere. Mori enim iustis & pecca¬
torib ꝓbatur eẽ commune: sed nimis longa discretione separantur sicut

Expanded text:
sit Domino, sicut in sexagesimo septimo psalmo legitur: Qui ascendit super coelos coelorum ab oriente; terra est hominum filiis attributa, ubi se per gratiam Domini multiplici colluctatione purificent, et ad aeternam vitam ex istius mundi agone perveniant. Dedit autem, ad humanitatem pertinet incarnationis; nam Verbo quid dari potuit, qui cum Patre et Spiritu sancto semper cuncta possedit et possidet?tuos hic illos dicit qui perpetuis cruciatibus affligendi sunt; eorum voces non suscipit Dominus, quia beati tantum sunt, qui ejus praeconia personabunt, sicut Salomon dicit: A mortuo, quasi ex eo qui non est, perit confessio . Et paulo post: Nos autem viventes et sani laudamus nomen tuum. Dicendo autem, neque omnes qui descendunt in infernum, ostendit et sanctos ad inferna quidem descendere, sed in Domini exsultatione gaudere. Mori enim justis et peccatoribus probatur esse commune, sed nimis longa discretione separantur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
benedixit domũ aaron. F lȩc eadem pulchra uarietate congeminat: ut benedict ari
ben dni ꝑristari talibi inculeata ratione crederemus. Nam cũ dicit memor fuit nr̃i:
eni domu israhel de scȩ mariȩ uirginitate nascendo: benehxit. quoq domun
aaron sacerdotu honore precinctus: sicut de ipso in alio psalmo seriptũ est. tues
sillos eũ maiorib Post speciales enumerationes. ad benedictionẽ generalitatis as¬
in piscatorib hoc fecit in regib: nec ullum genus hominũ ei credens. ꝓbatur
exceptumꝰ quod sit ab eius munerib alienum. Quȩ figura dicitur anacefaleosis
id est iecapitulatio: quȩ fit quando ea quȩ superius dicta sunt latius. breuit

Expanded text:
benedixit domum Aaron. Haec eadem pulchra varietate congeminat, ut benedictionem Domini praestari talibus inculcata ratione crederemus. Nam cum dicit, memor fuit nostrenim domum Israel, de sanctae Mariae virginitate nascendo. Benedixit quoque domum Aaron, sacerdotii honore praecinctus, sicut de ipso in alio psalmo dictum est: Tu es Sntes Dominum, pusillos cum majoribus. Post speciales enumerationes ad benedictionem generalitatis asin piscatoribus, hoc fecit in regibus, nec ullum genus hominum ei credens probatur exceptum, quod sit ab ejus muneribus alienum. Quae figura dicitur anacephaleosis, id est recapitulatio, quae fit quando ea
Abbreviated transcription (Latin):
dupplier modo uidetur intelligi: siue benedictionem quã in hoc scło scĩs suis
dns ꝙꝓ parte cencedit siue. adiciat numero ur̃o popłos fideles: qđ & noftris
temporib facit & usq ad finem scłi non desinit operari: ut de gentib eccła
predestinata. in unũ gregem redacta congaudeat: & unus pastoris glorioso
nedictos dicit esse iustissimos. Et uide genus benedictionis. Dño posuit: quia ip¬
R est perfecta beatitudo. non sibi quemquã preparari. sed dño. Hoc enim uerbo
& fidelium corda roborantur: & futura bextitudo unde ꝓuenire possit osten¬
ditur. Qui fecit cȩlũ & terram᷑ siue uerbũ significat cuius operatione om̃is erea¬
tura perfecta est: siue pusillos & maiores quos superiꝰ dixit: qui eius miscđia
ad eatholicȩ religionis gaudia peruenerunt. Celũ cęli dño: terrã autem

Expanded text:
odo videtur intelligi: sive benedictionem quam in hoc saeculo sanctis suis Dominus pro parte concedit, sive adjiciat numero vestro populos fideles. Quod et nostris temporibus facit, et usque ad finem saeculi non desinit operari; ut de gentibus Ecclesia praedestinata in unum gregem redacta congaudeat, et unius pastoris glorioso nedictos dicit esse justissimos. Et vide genus benedictionis, Domino, posuit: quia ipsa est perfecta beatitudo non sibi quemquam praeparari, sed Domino. Hoc enim verbo et fidelium corda roborantur, et futura beatitudo, unde provenire possit ostenditur. Qui fecit coelum et terram: sive verbum significat, cujus operatione omnis creatura perfecta est, sive pusillos et majores, quos superius dixit, qui ejus misericordia ad catholicae religionis ga
Abbreviated transcription (Latin):
lem rupes hoc est arida & dura corda gentilium. diuini eloquii manare fecit fou¬
tes irriguos: ut qui ante fcerilib superfaitionib siccabanturꝰ post auditi fueruit. uer-
bi celestis predicationes influere copiosas. hactenus. superiones uersus per figura para¬
concessit: nimis uera subsequitur & affectiosa petitio: ut ꝓpt̾ nomen suum humano
generi prestaret utilia: qui ꝓbabilia merita. in peccatorib nequaquã poteras in uenũ.¬
t sani cu bonaa largiatir inmeritis: ipsius głȩ probatur ẽẽ quod cedit. Sequit᷑ Suꝑ mise.¬
ricordiai & ueritate tuam. his duab rebus. głam dñi poftulat debeie concedi. Miseri-¬
corcia est eniꝰ cum miseris ac delinquentib peccata dimitait ueritas. cũ beatitudinis
fatue ꝓmissa restituit: siue ut alii uolunt cũ iudicaturus est impios Utrasq enim

Expanded text:
Idem rupes, hoc est arida et dura corda gentilium, divini eloquii manare fecit fonIdem rupes, hoc est arida et dura corda gentilium, divini eloquii manare fecit fontes irriguos; ut qui ante sterilibus superstitionibus siccabantur, post auditi  mss. A., B., F., avidi fuerint verbi coelestis praedicationes influere copiosas. Hactenus superiores versus per figuram pararofutura concessit, nimis vera subsequitur et affectuosa petitio; ut propter nomen suum humano generi praestaret utilia, qui probabilia merita in peccatoribus nequaquam poterat invenire. Nam cum bona largiatur immeritis, ipsius gloriae probatur esse quod concedit. Sequitur, Super misericordiam tuam et veritatem tuam. His duabus rebus gloriam Domini postulat debere concedi. Misericordia est enim, cum miseris ac delinquentibus peccata dimittit; veritas, cum beatitudinis futurae promissa restituit; sive ut alii volunt cum ju
Abbreviated transcription (Latin):
puȩ uidebantur. Unus enĩ auctor & illa fecit obstupescere: & hȩc prestitit fixa
tens. quȩ parabatur utrisq responsio. Audite conuersi. audite fidelissimi xp̃iani.
cõmortionẽ istã idest permutationẽ. quȩ humanȩ d̾ȩ feliciter euenit: non fac¬
tã tremore montiũ: sed prospera conuersio ͬ popłorũ. Nam si quęras quid sit dĩs:
audi: ds iacob. Ipso enĩ misericordit apparente: ab eius facie ideft presentia
salutarit̃ terra cõmota est. quȩ mortis stupore pigra riguerat: quȩ tamen
sic a sua superfatione cõmota est. ut in cultura dñi ȩterno fira robore
Petram ut arbitror iudȩorũ duriciam debemus aduertere: quã in sacri baptismatis
stagna conuertit: cũ eos ad religionem fecit uenire tranquillam. Quã similitudinẽ :¬
ans in cuaugelio dicit sotens est chñs: de lapidib iftis suscitore filios habrabs

Expanded text:
pue videbantur. Unus enim Auctor et illa fecit obstupescere, et haec praestitit fixa pue videbantur. Unus enim Auctor et illa fecit obstupescere, et haec praestitit fixa tens quae parabatur utriusque responsio. Audite, conversi; audite, fidelissimi Christiam, commotionem istam, id est permutationem, quae humanae terrae feliciter evenit, non factam tremore montium, sed prospera conversione populorum. Nam si quaeras quid sit Dominus, audi, Deus Jacob. Ipso enim misericorditer apparente ab ejus facie, id est praesentia salutariter terra commota est, quae mortis stupore pigra riguerat; quae tamen sic a sua superstitione commota est, ut in cultura Domini aeterno fixa robore Petram ut arbitror Judaeorum duritiam debemus advertere, quam in sacri baptismatis stagna convertit, cum eos ad religionem fecit venire tranquillam. Quam similitudinem Dominus in Evangelio dicit: Potens est Dominus de lapidibus his suscitare filios Abrahoe .
Abbreviated transcription (Latin):
atq responsio. Requiritur enĩ mare : discutitur fluuius: cur suas consuetudines perdi¬
derint: ut ipsa gressus defixerint: quȩ pridem inuoluta omia rapiebant. Et bene ad.¬
ditũ est retrorsum: qm̃ uniuersȩ correctiones tunc nobis. ꝓueniunt. quando dñi bene¬
ficio nr̃a se inftituta conuertunt. Nam quod pene ipsa repetuit quȩ superius dixit. quid
est mare quod fugisti & tu iordanis quare conuersus es retrorsum: alia figura est
epanodos. idest repetitio rerũ quȩ iunctim dicta sunt. Montes quare exultastis ut
arietes: & colles ueluti agni ouium: Priorũ uersuum ordinem custoditut. Sic enim sub
alio modo & hic sunt positi: sicut in prima diuisione uidentur ẽẽ narrati. Interrogat
enĩ scłm per mare. uel fluuium. quid fuerit quod eius ligamenta soluta sint: Et
qm erat una responsio secutura. & illos quoq interrogat qui exultasse preci¬

Expanded text:
atque responsio. Requiritur enim mare, discutitur fluvius cur suas consuetudines perdiatque responsio. Requiritur enim mare, discutitur fluvius cur suas consuetudines perdiderunt; ut ipsa gressus defixerint, quae pridem involuta omnia rapiebant. Et bene additum est, retrorsum: quoniam universae correctiones tunc nobis proveniunt, quando Domini beneficio nostra se instituta convertunt. Nam quod pene ipsa repetiit quae superius dixit: Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, quare conversus es retrorsum? alia figura est, epanodos, id est repetitio rerum quae junctim dictae sunt. Vers. 6. Montes, quare exsultastis ut arietes; et, colles, velut agni ovium? Priorum versuum ordinem custodivit; sic enim sub alio modo et hic sunt positi, sicut in prima divisione videntur esse narrati. Interrogat enim saeculum per mare vel fluvium, quid fuerit quod ejus ligamenta soluta sint. Et quoniam erat una responsio secutura, et illos quoque interrogat qui exsultasse praeci
Abbreviated transcription (Latin):
Et merito montes apellati sunt. ꝓpter sc̃itatis amplissimũ cacumen. & fidei solidissi-¬
mã firmitatem. Isti enim exultauerunt in operib suis tanquam arietes: qui fidelissi-¬
mũ gregem ad caulas dñi diuino iuuamine perducebant. Colles autem mediocritatẽ
signi ficant late credentium: quorũ pectora fidei semina efficacit᷑ acceperunt. Colles enĩ:
dicti sunt. a colendo. lsta eni sp̃ualiter aduertere nos debere. ratio ipsa compellit. quan¬
do ad litterã omnimodis ꝓbantur absurda. Et ideo respice. qua suauitate priores si¬
militudines ad hanc intelligentiã uidentur ẽẽ perductȩ: ut sibi omĩa pulcherrima
collatione respondeant Quid est mare quod fugisti: & tu iordanis quare conuersus
es retrorsum: Scđm ingreditur modũ: in quo decora interrogatio premitaitur: ut dul-¬
cissima responsio subsequatur. Quȩ figura dicitur peusis & apocrisis: latine percontatio

Expanded text:
Et merito montes appellati sunt, propter sanctitatis amplissimum cacumen, et fidei solidissiEt merito montes appellati sunt, propter sanctitatis amplissimum cacumen, et fidei solidissimam firmitatem. Isti enim exsultaverunt in operibus suis tanquam arietes, qui fidelissimum gregem ad caulas Domini divino juvamine perducebant. Colles autem mediocritatem significant late credentium, quorum pectora fidei semina efficaciter acceperunt. Colles enim dicti sunt a colendo. Ista enim spiritualiter advertere nos debere ratio ipsa compellit, quando ad litteram omnimodis probantur absurda. Et ideo respice qua suavitate priores similitudines ad hanc intelligentiam videntur esse perductae, ut sibi omnia pulcherrima collatione respondeant. Vers. 5. es retrorsum? Secundum ingreditur modum, in quo decora interrogatio praemittitur, ut dulcissima responsio subsequatur. Quae figura dicitur peusis et apocrisis, Latine percunctatio
Abbreviated transcription (Latin):
gitationib fluctuant᷑ lordanem uero aꝓ quolibet flumine debemus accipere: quȩ uarus
desideriis homines rapiunt: & in mare illud magnũ nefanda p̃cipitationȩ deducunt.
lsta eni duo quȩ genus humanũ diuersa delectatione rapiebant: aduentu dñi respe¬
cta . a suis consuetudinib ietrorsum precipitata redierunt. Et licet hȩc historia referat
in ueteri testamento: aliis tamen hic uerbis & similitudinib indicaturꝰ ut euidenter ad¬
uerteremꝰ. antiqua illa facta sp̃uali intelligentia salutis nr̃ȩ indicia nunciasse. N on
tes exultauerunt ut arietes: & colles sicut agni ouium. Paulatim. euidentius: ddescendit
ad tempora xp̃iana. Montes. apłos & euangelistas. uel om̃s uerbi predicatores accipi
posse manifestũ est: qui & supernam lucen aterris cȩteris primitus acceperunt.⁊

Expanded text:
gitationibus fluctuant; Jordanem vero pro quolibet flumine debemus accipere, qui variis gitationibus fluctuant; Jordanem vero pro quolibet flumine debemus accipere, qui variis desideriis homines rapiunt, et in mare illud magnum nefanda praecipitatione deducunt. Ista enim duo quae genus humanum diversa delectatione rapiebant, adventu Domini respecto, a suis consuetudinibus retrorsum praecipitata redierunt. Et licet haec historia referatur in Veteri Testamento, aliis tamen hic verbis et similitudinibus indicatur; ut evidenter adverteremus antiqua illa facta spirituali intelligentia salutis nostrae indicia nuntiasse. Vers. 4. Montes exsultaverunt ut arietes, et colles velut agni ovium. Paulatim evidentius descendit ad tempora Christiana. Montes apostolos et evangelistas, vel omnes verbi praedicatores accipi posse manifestum est, qui et supernam lucem a terris caeteris primitus acceperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
les posse respicere. Uerus enĩ iuda saluator est dñs: in quo regnũ & potestas israheli-¬
tarsi idest uidentiũ dm̃. noscitur esse perpetua Ita qui eũ circũciso corde sequunt᷑.
uidȩi ueracit᷑ nuncupantur. Potestas autem eius israhel dicta est: qm in ipso magna
miracula ꝓpriȩ alleluia uirtutis ostendit. Nam ubi ille non habet potestatem: qui om̃ia
facit quȩ uult in cęlo & in t̾ra: Sequit᷑. Israhel regnauit in ea: scilicet q̃m uir uideis
dm̃. in beata illa congregatione regnabit: ubi scĩ sunt omnimodis congregandi.
Mait uidit & fugit: iordanis conuersus est retrorsum. Uidens aꝓpħa ingentiũ miraculorũ
se mole superari : uiciorũ omniũ causas. duab allusionib plenissima breuitate conclust̃.
Mae frequent᷑ diximus peccatores istius scłi debere suscipi: qui more undarũ tumidis co¬

Expanded text:
les posse respicere. Verus enim Judas Salvator est Dominus, in quo regnum et potestas Israeliles posse respicere. Verus enim Judas Salvator est Dominus, in quo regnum et potestas Israelitarum, id est videntium Deum noscitur esse perpetua; ita qui eum circumciso corde sequuntur, Judaei veraciter nuncupantur. Potestas autem ejus Israel dicta est, quoniam in ipso magna miracula propriae virtutis ostendit. Nam ubi ille non habet potestatem, qui omnia quae vult facit in coelo et in terra? Sequitur, Israel regnabit in ea; scilicet quoniam vir videns Deum in beata illa congregatione regnabit, ubi sancti sunt omnimodis congregandi. Mare vidit, et fugit; Jordanis conversus est retrorsum. Videns propheta ingentium miraculorum se mole superari, vitiorum omnium causas duabus allusionibus plenissima brevitate conclusit. Mare, frequenter diximus peccatores istius saeculi debere suscipi, qui more undarum tumidis co
Abbreviated transcription (Latin):
ER totum psalmũ. ꝓpħa loquit᷑. Primo modo cõmȩmorat quȩ miracula
dñs hebreis prestiterit & popło xp̃iano: scdo sub int̾rogatione dicit cur fuge¬
facie dñi terrã fuisse commotã: tercio simulachra gentiũ inutilia demonstrat ad¬
oratorib suis: & religio dñi quã uitalis sit & saluberrima ꝓpriis cultorib. consequ¬
ent̃ exponit.
IN EXITU IBRAHEL EX EBUPTO: OOMUS IACOB DE EOEUIO BARBARO ELIC exItũ illũ
debemꝰ accipere: quando nos apeccatorũ uinculis contingit exire. Tunc enĩ ab egyp¬
tiorũ idest demonũ turba liberamur:⁊ quando barbaricȩ crudelitatis illiꝰ iura
non patim᷑. Et uere reddimur rahelitȩ : cũ pompȩ mundi huius a nr̃a cȩperint
mente discedere. Barbarus autẽ abarba & rure dictus est: qđ numquã in urbe uixe¬
rit: sed semꝑ ut fera in agris habitasse noscatur. Pomus uero iacob ueracit̃ efficimur:
noscamus. ludam diximus non solũ ad hebrȩorũ pertinere nationem: sed ad om̃s fide-¬

Expanded text:
. Primo modo commemorat quae miracula Dominus Hebraeis praestiterit, et populo Christiano. Secundo sub interrogatione dicit cur fugefacie Domini terram fuisse commotam. Tertio simulacra gentium inutilia demonstrat adoratoribus suis; et religio Domini quam sit utilis et saluberrima propriis cultoribus consequenter exponit.egypto, domus Jacob de populo barbaro. Hic exitum illum debemus accipere, quando nos a peccatorum vinculis contingit exire. Tunc enim ab Aegyptiorum, id est a daemonum turba liberamur, quando barbaricae severitatis illius jura non patimur; et vere reddimur Israelitae, cum pompae mundi hujus a nostra coeperint mente discedere. Barbarus autem a barba et rure dictus est, quod nunquam in urbe vixerit, sed semper ut fera in agris habitasse noscatur. Domus vero Jacob veraciter efficimur,noscamus. Judaeam ms. G. et ed., Judam  diximus non solum ad Hebraeorum pertinere nationem, sed ad omnes fide
Abbreviated transcription (Latin):
octis uiris & in adiutoru xpĩ salutariter eruditis:
si quis usitata repetere conetur offendit. Nam cũ omĩa
tituli istius uerba iam nota sint: restat ut hoc quod
nouiter dixit testimonium asaph ꝑquirere debeamꝰ. Iste
asaph ante trepiclus. ante sollicitus. qui ꝓr sinagoge
peccatis uissus. ẽ. plilmis priorib exorare : tanta nunc prȩsumptione complet᷑
ut iam cõmutatus in melius testimoniũ conuersionis prebe uideatur.
Dicit enim de pͥmo aduentu saluatoris. qui hominẽ decerio
lege peccati. ad sc̃ae conuersationis dona ꝑduxit: tranlatamq uincã
de xgypto. potentiae sue radice solidauit. Hoc. ẽ. quod dic̃ testimo mum
ꝓhis qui inmutabunt᷑. Cantatꝰ ergo hẏmnꝰ iste de aduentu uiri agri cultoris
& uinea dñi: ut iam non obscuris. sed manifestis prȩcib eius postule tur
aduentus. Qui psalmus: eusdem rei scđs esse dinoscitur.
DIUISIO PSALMI

Expanded text:
octis viris et in auditorio Christi salutariter eruditis si quis usitata repetere conetur, offendit. Nam cum omnia tituli istius verba jam nota sint, restat ut hoc quod noviter dixit testimonium Asaph perquirere debeamus. Iste Asaph ante trepidus, ante sollicitus, qui pro Synagogae peccatis visus est psalmis prioribus exorare, tanta nunc praesumptione completur, ut jam commutatis in melius testimonium conversionis praebere videatur. Dicit enim de primo adventu Domini Salvatoris, qui hominem deterioratum lege peccati, ad sanctae conversationis dona perduxit, translatamque vineam de Aegypto potentiae suae radice solidavit. Hoc est quod dicit testimonium pro his qui immutabuntur. Cantatur ergo hymnus iste de adventu viri agricultoris, et vinea Domini, ut jam non obscuris, sed manifestis precibus ejus postuletur adventus. Qui psalmus ejusdem rei secundus esse dignoscitur. Divisio psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
generalẽ pia dñi p̃cepta decurrerent. Ideo enĩ auditũ constat gemitũ uinculatorũ:
ut salutaris dñs ad ueniret: & eccłam suã scĩssima religione confirmar&. In con-¬

Expanded text:
generalem pia Domini praecepta decurrerent. Ideo enim auditum constat gemitum vinculatorum, generalem pia Domini praecepta decurrerent. Ideo enim auditum constat gemitum vinculatorum, ut salutaris Dominus adveniret, et Ecclesiam suam sanctissima religione firmaret.
Abbreviated transcription (Latin):
uinculatorũ. Uinculatos hic ñ significat humanis nexib illigatos: sed uiros scõs.
qͥ legalib uinculis stricti. lib̃tatis noxiȩ relinquere ꝓbant᷑ errores: de quib ait
salomon. audi fili. & excipe sententiã meã & ne abicias consiliũ meũ: & infer pe¬
dem tuũ in cõpedes illiꝰ & in torquẽ illiꝰ. collũ tuũ subice. Et paulo post seqͥt᷑. Et er̃
tibi cõpedes eiꝰ in ꝓtectionẽ fortitudinis: & torques illiꝰ in stolã głȩ & cęt̾a. Ipsi st̃¬
gͦ uinculati: qͦs gem̃tes atq ad se clamantes. dñs audire dignatꝰ. ẽ: ut mundum
peccatis ꝓpriis irretitũ. beneficio suȩ miserationis absolueret: & filios intempto¬
rũ qͥ diabolica fraude ꝑempti sunt. a pat̾nis errorib diuina fortitudine lib̾ar&.
cuti ꝓbant᷑ apłi. Hinc factũ. ẽ: ut alocali hierłm uelut apurissimo fonte. ꝑ eccłam

Expanded text:
vinculatorum. Vinculatos hic non significat humanis nexibus illigatos, sed viros sanctos vinculatorum. Vinculatos hic non significat humanis nexibus illigatos, sed viros sanctos qui legalibus vinculis astricti, libertatis noxiae relinquere probantur errores. De quibus ait Salomon: Audi, fili, et excipe sententiam, et ne abjicias consilium meum, et infer pedem tuum in compedes illius, et in torquem illius collum tuum subjice . Et paulo post sequitur, Et erunt tibi compedes in protectionem fortitudinis, et torques illius in stolam gergo vinculati, quos gementes atque ad se clamantes Dominus audire dignatus est; ut mundum peccatis propriis irretitum beneficio suae miserationis absolveret, et filios interemptorum, qui diabolica fraude perempti sunt, a paternis erroribus divina fortitudine liberaret; cuti probantur apostoli. Hinc factum est ut a locali Jerusalem velut a purissimo fonte per Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
laudabit dñm. nouo scilicet cantico: sicut in alio psalmo dictũ est. cantate dño
est qđ dicebat superiꝰ. scribendũ. Nã ut uirtutes ipsiꝰ ueritatis agnosceres: qđ erat
futuris scłis actitandũ: iã dixit ẽẽ ꝑfectũ. Prospexit enĩ: p̃teritũ significat tempus
Sed queramꝰ unde ꝓspexit. De excelso scõ suo: idest de caelo. Prospexit enĩ nobis. dum
fragilitatẽ nr̃e humanitatis assũpsit: qͥa ꝑ ipsũ facti sumꝰ liberi. facti immortales
& in spe maxima collocati. si ad eũ meream̃ ꝓna m̃te conuerti. łt ut sensus ipse
nobis euidentiꝰ appareret: seqͥt᷑. dñs de cęlo int̾rã ꝓspexit. Legit᷑ enĩ. dñs in cęlo se¬
des eiꝰ. Inde igit᷑ ꝓsperit in t̾rã. idest ad nr̃i corporis fragilitatẽ quȩ mundi uicus
tenebat᷑ obnexia. Et respice qđ in utroq ꝓspexit posuit: ut similitudine ipsa uer¬

Expanded text:
laudabit Dominum, novo scilicet cantico, sicut in alio psalmo dictum est: Cantate Dominlaudabit Dominum, novo scilicet cantico, sicut in alio psalmo dictum est: Cantate Dominest quod dicebat superius scribendum. Nam ut virtutem ipsius veritatis agnosceres, quod erat futuris saeculis actitandum, jam dixit esse perfectum. Prospexit enim praeteritum significat tempus. Sed quaeramus unde prospexit? De excelso sancto suo, id est de coelo. Prospexit enim nobis, dum fragilitatem nostrae humanitatis assumpsit: quia per ipsum facti sumus liberi, facti immortales, et in spe maxima collocati, si ad eum mereamur prona mente converti. Et ut sensus ipse nobis evidentius appareret, sequitur, Dominus de coelo in terram prospexit. Legitur enim, Dominus in coelo sedes ejus . Inde igitur prospexit in terram, id est ad nostri corporis fragilitatem, quae mundi vitiis tenebatur obnoxia. Et respice quod in utroque prospexit, posuit, ut similitudine ipsa ver
Abbreviated transcription (Latin):
contuet᷑: cuiꝰ oculis nil ꝓbat᷑ occultũ. Hoc est enĩ ipsiꝰ respicere: qđ non spernere
Scribant᷑ haec in generatione altera: & popłs qui creabit᷑ laudabit dñm. lauꝑ
iste peccatorũ recordatione contritꝰ uigiliis & anxietate confectꝰ. iã quasi ꝓpħali
honore decoratꝰ. p̃cipit ut scripturȩ testimonio ȩtas futura discat. qđ in p̃fenti se prę̧¬
dicasse cognouerat: ut ambiguũ non esset uidentib: quando ante tot scła cognosce¬
rent ẽẽ p̃dictũ. Altera enĩ generatio significat᷑ utiq popłs xp̃ianꝰ. qui ab illo priore
scds est. Nã uide quid seqͥt᷑. Et popłs qui creabit̃. laudabit dñm. Creabit᷑. de futuro di¬
xit: id est ꝑ gr̃am baptismatis regenerabit᷑. Iste sine dubio laudabit dñm: ad euius
salutẽ uenit : ꝓ quo ꝑtulit occidi. ad cuiꝰ spem. t̾cio die resurrexit a mortuis. hic

Expanded text:
contuetur, cujus oculis nil probatur occultum. Hoc est enim ipsius respicere, quod non spernerecontuetur, cujus oculis nil probatur occultum. Hoc est enim ipsius respicere, quod non spernerealtera, et populus qui creabitur laudabit Dominum. Pauper ille peccatorum recordatione contritus, vigiliis et anxietate confectus, jam quasi prophetali honore decoratus, praecipit ut Scripturae testimonio aetas futura discat quod in praesenti se praedicasse cognoverat; ut ambiguum non esset videntibus, quando ante tot saecula cognoscerent esse praedictum. Altera enim generatio significatur populus utique Christianus, qui ab illo priore secundus est. Nam vide quid sequitur, et populus qui creabitur laudabit Dominum. Creabitur, de futuro dixit, id est, per gratiam baptismatis regenerabitur. Iste sine dubio laudabit Dominum, ad cujus salutem venit, pro quo pertulit occidi, ad cujus spem tertio die resurrexit a mortuis. Hic