comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. sapientẽ. an sapientẽ nescire sapientiã :
Hihil hinc disputandũ. ẽ si res ipsa ita posita¬
satis. ñ . ẽ. ad diuidicandũ. sed illud forte sidi¬
ceretur penitus homines aphilosophando
aũterentur. Nunc uꝰ inducendi sunt sapien¬
diȩ dulcissimo ⁊ scĩssimo nomine. ut cũ con¬
trita ȩtate nihil didicerint. postea te summis
execrationib ꝓsequant᷑. quẽ relictis saltim
uoluptatib corꝑis aclanimi torm̃ta secuti
st̃. Sed uideamꝰ ꝑ quẽ potiꝰ aphilosophia de¬
t̃reant᷑. ꝑ eũ ne qui dixerit. amice audi. phi¬
losophia. ñ ipsa sapientia. sed studiũ sapien¬
tie uocat᷑. ad quã te si contuleris. ñ qͥdem
dũ hic uiuis sapiens eris. ẽ. aũ apđ dm̃
sapientia ne ꝓuenire homini potest. sed
cũ te tali studio satis exercueris. atq mun
mundaueris. animꝰ tuus ea potest hanc

Expanded text:
esse sapientem an sapientem nescire sapientiam ? esse sapientem an sapientem nescire sapientiam ? nihil hinc disputandum est, si res ipsa ita positasatisnonest ad diiudicandum. sed illud forte si diceretur, penitus homines a philosophando auerterentur; nunc uero inducendi sunt sapientiae dulcissimo et sanctissimo nomine, ut, cum contrita aetate nihil didicerint, postea te summis execrationibus prosequantur, quem relictis saltem uoluptatibus corporis ad animi tormenta secuti sunt. Sed uideamus, per quem potius a philosophia deterreantur, per eumne, qui dixerit: audi. amice, philosophia non ipsa sapientia, sed studium sapientiae uocatur; ad quam te si contuleris, non quidem, dum hic uiuis, sapiens eris — est enim apud deum sapientia nec prouenire homini potest — sed cum te tali studio satis exercueris atque mundaueris, animus tuus ea post hanc
Abbreviated transcription (Latin):
homines atq doctissimi: Ad ouit nos inqͥui
diffinitio zenonis. Cur queso: Hã si uera. ẽ
ñ nihil ueri nouit qͥ uł ipsã nouit. Si falsa
ñ dibuit constantissimos cõmouere. Sed qđ
ait teno. Tale scilicet uisũ cõprehendi ⁊ ꝑ¬
cipi posse. quale cũ falso ñ haberet signa
cõmunia. hoc mouit homo platonice ut
omĩb uirib aspe dicendi studiose retra¬
heres. Ut totũ negotiũ philosophandi ad¬
iuuante quodã etiã m̃tis ingemiscendo
torpore desererent. sed quomͦ illũ ñ
ꝑmoueret.si ⁊ nihil tale inueniri poffest. & nͥ
qđ̵ tale ẽ ꝑcipi ñ potest: hoc si ita .ẽ. dicendũ
potius ergͣt. ñ posse in hominẽ cađẽ sapientiã
qͣm sapientẽ nescire cur iuiuat. nescire quẽ
ad modũ iuuat. Mescire utrũ uiuat. Postre¬
mo qͦ ꝑuersius magisq delirũ ⁊ insanũ dici
nihil potest. simul ⁊ sapientẽ. eẽ. ⁊ ignorare
sapientiã. Quid ȩnĩ ẽ. duriꝰ ħominẽ ñ posse

Expanded text:
homines atque doctissimi ? monuit nos, inquiunt, homines atque doctissimi ? monuit nos, inquiunt, definitio Zenonis. cur quaeso? nam si uera est, nonnihil ueri nouit qui uel ipsam nouit, sin falsa, non debuit constantissimos commouere. sed uideamus quid ait Zeno: tale scilicet uisum comprehendi et percipi posse, quale cum falso non haberet signa communia. hocine te mouit, homo Platonice, ut omnibus uiribus ab spe discendi studiosos retraheres, ut totum negotium philosophandi adiuuante quodam etiam mentis ingemescendo torpore desererent? Sed quomodo illum non permoueret, si et nihil tale inueniri potest et, nisi quod tale est, percipi non potest? hoc si ita est, dicendum potius erat non posse in hominem cadere sapientiam quam sapientem nescire, cur uiuat, nescire, quem ad modum uiuat, nescire, utrum uiuat, postremo, quo peruersius magisque delirum et insanum dici nihil potest, simul et sapientem esse et ignorare sapientiam. quid enim est durius, hominem non posse
Abbreviated transcription (Latin):
optimi. hoc cũ isto cõmune habeo. qđ dubi¬
tat qͥs urm uerũ sequat᷑ sed habemusetiã
ꝓprias sententias. de qͥbus peto. uidicetis
nã mͥ incertũ ẽ qudem qͣmis audierm
deeraetũ urã ubi sit uerũ. sed ideo qđ qsit
in uob̾ sapiensignoro. iste au ȩtiã ipsũ sapientẽ
negat aliquid scire. ne ipsã qͥdẽ unde sapiens
dr̃ sapientiã. Quis ñ uideat palma illa cuiꝰ sit:
erubescens confessus fuerit. sapientẽ scire
sapientiã. uincã sententia. Sed abhoc iã liti¬
gioso tribunali secedamꝰ in aliquẽ locũ. ubi
nob̾ nulla turba molesta sit. atq utinã in
ipsã scolã platonis quȩ nom̃ ex eodr̃ acce¬
pisse. qđ apppło sit secreta. hic iã ñ de gła qd
leue ac puerile ẽ. sed de ipsa uita ⁊ de aliqͣ
spe animi beati. quantũ int̾nos possumus
disseramꝰ. Negant academici sciri aliquid
posse. Unde hoc uob̾ placuit studiosissimi

Expanded text:
optimi, hoc cum isto commune habeo, quod dubioptimi, hoc cum isto commune habeo, quod dubitat, quis uestrum uerum sequatur. sed habemus etiam proprias sententias, de quibus peto iudicetis. nam mihi incertum est quidem, quamuis audierim decreta uestra, ubi sit uerum, sed ideo, quod qui sit in nobis sapiens ignoro. iste autem etiam ipsum sapientem negat aliquid scire. ne ipsam quidem unde sapiens dicitur sapientiam. quis non uideat, palma illa cuius sit?si autem erubescens confessus luerit sapientem scire sapientiam, uincam sententia. Sed ab hoc iam litigioso tribunali secedamus in aliquem locum, ubi nobis nulla turba molesta sit, atque utinam in ipsam scholam Platonis, quae nomen ex eo dicitur accepisse, quod a populo sit secreta. hic iam non de gloria, quod leue ac puerile est, sed de ipsa uita et de aliqua spe animi beati, quantum inter nos possumus, disseramus. negant Academici sciri aliquid posse. unde hoc uobis placuit, studiosissimi
Abbreviated transcription (Latin):
cynicoꝵ. Si aũ ista gła uilissima cũ his certare
libeat. qđ plulo sophanti mͥ iã qͥdẽ sed nondũ
sapienti. faciliore uenia concedendũ ẽ. qͥd
habebunt qđ possint refellere : Ecce ęnĩ
faciamus me atq academicũ : in illas lites
philosophoꝵ irruisse. om̃s ꝓrsus ad sint: ex¬
ponant breuit̃ ꝓtẽpore sententias suas. Que¬
ratur de carneade qͥd censeat dubitare se
dicet. Itaq illũ singuli p̃ferent coęteris.
Ergo om̃s om̃ib magna nimirũ atq altissi¬
ma gła. Quis istũ nolit imitari: & ego itaq
int̾rogatus idẽ respondebo. Par erit laus. Ea
gͥ gła gaudet sapiens. inqua illi stultus ȩqͣ¬
tur. Qđ si eũ ȩtiã facile suꝑat. nihilne agit
pudor: Hã istũ academicũ iã de uditio
discedentẽ tenebo. Quippȩ auidior huius
modi uictorie stultitia. ẽ. Ergo rȩtento
ꝓduc̃ iudicib qđ ignorant. & dicã. Ego uiri

Expanded text:
Cynicorum. si autem ista uilissima gloria cum his certare Cynicorum. si autem ista uilissima gloria cum his certare libeat, quod philosophanti mihi iam quidem sed nondum sapienti faciliore uenia concedendum est, quid habebunt, quod possint refellere? ecce enim faciamus me atque Academicum in illas lites philosophorum inruisse; omnes prorsus assint, exponant breuiter pro tempore sententias suas. quaeratur de Carneade, quid censeat. dubitare se dicet. itaque illum singuli praeferent ceteris, ergo omnes omnibus, magna nimirum atque altissima gloria. quis istum nolit imitari? et ego itaque interrogatus idem respondebo; par erit laus. ea igitur gloria gaudet sapiens, in qua illi stultus aequatur. quid, si eum etiam facile superat? nihilne agit pudor? nam istum Academicum iam de iudicio discedentem tenebo; quippe auidior huius modi uictoriae stultitia est. ergo eo retento prodam iudicibus quod ignorant et dicam: ego, uiri
Abbreviated transcription (Latin):
conspexerit. Inquo ego nibil aduersabor. nec
eis ullã auferã głam. Uidet᷑ sane quib: lib&
cicero. hic ñ iocatus. sed inania ⁊ uentosa
quedã qđ ab ipsoꝵ greculoꝵ leuitate abbor¬
reret sequi ⁊ colligere uoluisse. Quid .N. me
impedit. qͥ si huic uanitati resistere uęlim.
facile ostendã quantominꝰ malũ sit indocti
eẽ qͣm indocibilẽ: unde fit. Mude ut cũ se
ille academicus iactanticulus quasi discipłm
singulis dederit. nemoq illȩ qđ se scire putat
ꝑsuadere potuerit. magnã illoꝵ postea con¬
sensione rideat᷑. Iã enĩ quisq aliũ que lib&:
adũsarioꝵ suoꝵ nihil didicisse. hunc uͦ nibil
posse discere iudicabit. Exquo de uiceps de omi¬
ũ scolis ñ ferulis qd̃. eẽt. deformius quã moles¬
tius. sed illoꝵ palliatoꝵ clauis ⁊ fustib piciet᷑.
bon enĩ magnũ negotiũ erit. contͣ cõmunẽ
peste uelut herculea quedã postulam auxiliu

Expanded text:
conspexerit. in quo ego nihil aduersabor nec conspexerit. in quo ego nihil aduersabor nec eis ullam auferam gloriam. Uideatur sane quibuslibet Cicero hic non iocatus sed inania et uentosa quaedam — quod ab ipsorum Graeculorum leuitate abhorreret — sequi et colligere uoluisse. quid enim me impedit. quin, si huic uanitati resistere uelim, facile ostendam, quanto minus malum sit indoctum esse quam indocilem? unde fit, ut, cum se ille Academicus iactanticulus quasi discipulum singulis dederit nemoque illi quod se scire putat persuadere potuerit, magna illorum postea consensione rideatur. iam enim quisque alium quemlibet aduersariorum suorum nihil didicisse, hunc uero nihil posse discere iudicabit. ex quo deinceps de omnium scholis non ferulis, quod esset deformius quam molestius. sed illorum palliatorum clauis et fustibus proicietur. non enim magnum negotium erit contra communem pestem uelut Herculea quaedam postulare auxilia
Abbreviated transcription (Latin):
trahentesse ad suas partes. sed si inistos aut istos cõ¬
cesserit. ab eis quos deserit insanꝰ imꝑitꝰ temerariꝰq
clamabit᷑. Itaq cũ hac ⁊ illac aurẽ cliligent̃ admo¬
uerit. int̾rogatus qd ei uideat᷑. dubitare se dicit: oga
nc̃ stoicũ qͥ sit melior. epicurꝰ. ne. qͥ delirare. lamat.
an academicꝰ qͥ sibi atdhuc deretanta delib̾andũ eẽ
ꝓnuntiat. ñ clubitat academicũ p̃latũ iri. Rur¬
suste ad illũ cõuerte.⁊ quere quẽ magis amet
zenonẽ aqͦ bestia nominat᷑. an arcesilã a qͦ audit.
Tu fortasse uerũ dicis. sed reqͥrã diligentiꝰ. Nonne
aꝑtũ ẽ totã illã partẽ porticũ insanã. academicos
auꝰ p̃illis modestos cautosq homines uideri ȩpi¬
curo. Ita ꝑ eque ꝓpede omĩb sectis copiosissime
cȩͥccro iocũdissimũ legentib quasi spectaculũ
ei ȩligat dare quẽ ñ repugnare. sed dubitar

Expanded text:
trahentes se ad suas partes, sed si in illos aut in istos contrahentes se ad suas partes, sed si in illos aut in istos concesserit, ab eis, quos deseret, insanus imperitus temerariusque clamabitur. itaque cum et hac et illac aurem diligenter admouerit, interrogatus, quid ei uideatur, dubitare se dicet. roga nunc Stoicum. qui sit melior. Epicurusn e, qui delirare illum clamat, an Academicus, qui sibi adhuc de re tanta deliberandum esse pronuntiat: nemo dubitat Academicum praelatum iri. rursus te ad illum conuerte et quaere, quem magis amet, Zenonem, a quo bestia nominatur, an Arcesilan, aquo audit: \'tu fortasse uerum dicis, sed requiram diligentius\': nonne apertum est totam illam porticum insanam, Academicos autem prae illis modestos cautosque homines uideri Epicuro? ita peraeque prope de omnibus sectis copiosissime Cicero iucundissimum legentibus quasi spectaculum ei dicat dare, quem non repugnare sed dubitare
Abbreviated transcription (Latin):
serit. Cont᷑ ȩpicurus uł qͥs aliꝰ aduersarioꝵ ne¬
gabit. suũq potiꝰ peritissinũ uoluptatũ au¬
cupẽ sapientẽ. eẽ. contedet Inde ad uirgium
clamat teno. ⁊ tota illa poraicus tumultiat᷑ ho¬
minẽ natũ ad nihil. eẽ. aliud. quã honestatẽ ipsã
suo splendore inse animos ducere. nullo ꝓrsus cõ¬
modo extrinsecus posito ⁊ qͣsi lenocinante mer¬
cȩde. Uoluptatẽq illã ȩpicuri solis intse pec¬
torib eẽ. cõmunẽ: in quoꝵ societatẽ ⁊ hominẽ
⁊ sapientẽ trudere nefas. eẽ. Cont᷑ ille conuoca¬
ta de ortulis mnauxiliũ qñ lib̾a turba temulen¬
toꝵ. querentiũ tam̃ quẽ incõptis unguib bac¬
cantes asꝑoq ore discerpant: Uoluptatis nom̃
suauitatẽ. quietẽ. teste popło ex aggerans instat
acrit̃. ut nͥ ea beatus nemo. eẽ. posse uideat᷑. In quoꝵ
rixã si academicus oͣccurrȩrit. utrosq audiet

Expanded text:
serit. contra Epicurus uel quis alius aduersariorum neserit. contra Epicurus uel quis alius aduersariorum negabit suumque potius peritissimum uoluptatum aucupem sapientem esse contendet. inde ad iurgium. clamat Zeno et tota illa porticus tumultuatur hominem natum ad nihil esse aliud quam honestatem; ipsam suo splendore in se animos ducere nullo prorsus commodo extrinsecus posito et quasi lenocinante mercede, uoluptatemque illam Epicuri solis inter se pecoribus esse communem, in quorum societatem et hominem et sapientem trudere nefas esse. contra ille conuocata de hortulis in auxilium quasi Liber turba temulentorum, quaerentium tamen, quem i ncomtis ungui bus bacchantes asperoque ore discerpant, uoluptatis nomen, suauitatem, quietem teste populo exaggerans instat acriter. ut nisi ea beatus nemo esse posse uideatur. in quorum rixam si Academicus incurrerit, utrosque audiet
Abbreviated transcription (Latin):
animo. qͣm cura corꝑis poscit ꝑpetua. ut
uultis oratione audite qͥd sentiã. Sed pͥmo il¬
lud uideamꝰ quale sit. Unde amatores acade¬
micoꝵ głari nimiũ solent. Nã. ẽ. in libris cice¬
ronis quos in huiꝰ causȩ patrociniũ scripsit
locus ꝗͥdã ut mͥ uidet᷑ mira urbanitate
conditus. ñ nulla ȩtiã ait̾ firmitate roboratꝰ.
Difficile. ẽ. ꝓrsus ut quenquã ñ moueat qđ
ibi dictũ ÷ academico sapienti ab om̃ib cete¬
rarũ sectarũ qͥ sibi sapientes uident᷑ scđas par¬
tes dari. cũ pͥmũ s̃ quenq uindicare necesse
sit. ex quo posse ꝓbabilit̾ confici. eũ recte pͥmũ
eẽ uditio suo. qui om̃iũ ceteroꝵ iudicio sit
scds̃. Pac ȩnĩ uerbi causa stoicũ ad eẽ sapiente.
Nã contͣ eos potissimũ academicoꝵ exarsit
ingeniũ. Ergo zeno uł cbĩsippus si in t̾roget᷑
qͥ sit sapiens. respondebit eũ eẽ. quẽ ipse descrip¬

Expanded text:
animo, quam cura corporis poscit, perpetua. ut animo, quam cura corporis poscit, perpetua. ut uultis, oratione audite quid sentiam. sed primo illud uideamus quale sit, unde amatores Academicorum gloriari nimium solent. nam est in libris Ciceronis, quos in huius causae patrocinium scripsit, locus quidam, ut mihi uidetur, mira urbanitate conditus, ut nonnullis autem, etiam firmitate roboratus. difficile est prorsus, ut quemquam non moueat quod ibi dictum est. Academico sapienti ab omnibus ceterarum sectarum m, qui sibi sapientes uidentur, secundas partes dari, cum primas -sibi quemque uindicare necesse sit. ex quo posse probabiliter confici eum recte primum esse iudicio suo, qui omnium ceterorum iudicio sit secundus. Facenim uerbi causa Stoicum adesse sapientem; nam contra eos potissimum Academicorum exarsit ingenium. ergo Zeno uel Chrysippus si interrogetur, qui sit sapiens, respondebit eum esse, quem ipse descrip
Abbreviated transcription (Latin):
ait ꝓcessiti. ñ impediã plenissimã uictoriã
tuã. & partes. meas. illas iã securius qđ abste
imponunt᷑ tẽtabo susciꝑe. si tam̃ hoc qđ in¬
t̃rogatinib te acturũ. eẽ. significas. in oratio¬
nẽ ꝑpetuã si tͥ cõmodũ. ẽ. malis conuertere.
nie uere ut ꝑtinax aduersariꝰ qđ atua huma¬
nitate longissimũ. ẽ. minutis illis telis abste iã
captus excrucier. Atq ego cũ & illos hoc expec¬
tare animaduerterẽ: quasi aliud ingressus
exordium. Adorẽ inqͣm uob̾ gerã & qͣmuis
post illũ laborẽ scolȩ rethoricȩ inhac me leui
armatura ñ nihil requicturũ ee̾ p̃sumserã ut
introgande ista potiꝰ agerẽ quã docendo.
tam̃ qr ae paucissimi sumꝰ. ut clamare mͥ contͣ
ualitudinẽ meã ñ sit nȩcesse. ⁊ istũ falũ causa
eiꝰdem salutis. quaĩ aurigã moderatorẽq ser¬
monis mei. eẽ. uolui ne concitatius rapiar

Expanded text:
aiunt, processisti, non impediam plenissimam uictoriam aiunt, processisti, non impediam plenissimam uictoriam tuam et partes illas iam securius, quo abs te imponuntur, temptabo suscipere, si tamen hoc, quod interrogationibus te acturum esse significas, in orationem perpetuam, si tibi commodum est, malis conuertere, ne uere ut pertinax aduersarius, quod a tua humanitate longissimum est, minutis illis telis abs te iam captiuus excrucier. Atque ego, cum et illos hoc expectare animaduerterem. quasi aliud ingressus exordium: Morem, inquam, uobis geram et, quamuis post illum laborem scholae rhetoricae in hac me leui armatura nonnihil requieturum esse praesumseram, ut interrogando ista potius agerem quam dicendo, tamen quia et paucissimi sumus, ut clamare mihi contra ualetudinem meam non sit necesse, et istum stilum causa eiusdem salutis quasi aurigam moderatoremque sermonis mei esse uolui, ne concitatius rapiar
Abbreviated transcription (Latin):
uite utimꝰ sensus: nos ętiã cũ ueritas tenet᷑
⁊ qñ habet᷑ inmanib: deciꝑe atq illude
moliunt᷑. Hoc gͦ t̾c̃iũ bonũ mͥ accidit. qđ
ñ inuenio quanti estimen. mecũ enum
faliarissimꝰ amicꝰ nĩs. ñ solũ depbabilitate
humane uite. uerũ etiã de ipsa religione
concordat. qđ ÷ ueri amici manifestissimũ
inditiũ. si quidẽ amititia rectissime atq
scĩssime definita e rerũ humanarũ ⁊ diui¬
narũ cũ beniuolentia ⁊ caritate consensio.
Tam̃ ne academicoꝵ argim̃ta quasclã nebu¬
las uideant᷑ offundere aut doctissimorũ
uiroꝵ auctoritati. int̾ quos maxime tullius
disserã quib uident᷑ disputationes ille ad¬
uersari uęritati. deinde ut mͥ uidet᷑ osten¬
dã quȩ causa fuerit acadenucis occultande
sententie sue. Itaq alypi quãuis te totũ in
meis partib uideã. tam̃ suscipe ꝓ his paululũ.

Expanded text:
uitae utimur, sensus nos, etiam cum ueritas tenetur uitae utimur, sensus nos, etiam cum ueritas tenetur et quasi habetur in manibus, decipere atque inludere moliuntur. hoc ergo tertium bonum quanti aestimem. mecum enim familiarissimus amicus meus non solum de probabilitate humanae uitae uerum etiam de ipsa religione concordat, quod est ueri amici manifestissimum indicium, si quidem amicitia rectissime atque sanctissime definita est rerum humanarum et diuinarum cum beniuolentia et caritate consensio. Tamen ne aut Academicorum argumenta quasdam nebulas uideantur offundere aut doctissimorum uirorum auctoritati, inter quos maxime Tullius disseram, quibus uidentur disputationes illae aduersari ueritati, deinde, ut mihi uidetur, ostendam, quae causa fuerit Academicis occultandae sententiae suae. itaque, Alypi, quamuis te totum in meis partibus uideam, tamen suscipe pro his paululum m
Abbreviated transcription (Latin):
pientiã. aut nihil scire sapientẽ. Quis autẽ
uerũ possit ostende. abste alypi dictũ est.
aquone dissentiã. Magnoꝑe mͥ laborandũ
.ẽ. Et ȩnĩ num̃ aliqđ isti solũ posse ostendere
homini ꝗd sit uerũ cũ breuit̾. tũ ȩtiã pie Hichil
itaq in hoc sermone nr̃o libentius audiui. ni¬
hilq grauuis. nibil ꝓbabiliꝰ. & si id num̃ ut
confido ad sit. nihil uerius. Nã ⁊ ꝑteus ille.
quanta abste mentis altitudine cõmemoratꝰ e
quanta intentione inoptimũ ꝓbilophie.
genus. Pteus enĩ ille. ut uos ad olescentes
ñ penitus poetas aphilosopliia cõtennen¬
dos. eẽ. uideatis. in imaginẽ ueritatis indu¬
citur. Ueritatis inqͣm ꝓteus incarminib
ostentat sustinetq ꝑsonã. quã obtinere nemo
potest. si falsis imaginib deceptus. cõphensio¬
nis nodos uł laxauerit uł dimiserit: sunt
enĩ iste imagines que consuetudine rerũ
corꝑaliũ ꝑ istos quib ad necessaria huuis

Expanded text:
pientiam aut sapientiam nescire sapientem. Quis autem pientiam aut sapientiam nescire sapientem. Quis autem uerum possit ostendere, abs te, Alypi, dictum est, a quo ne dissentiam magnopere mihi laborandum est. etenim numen aliquod aisti solum posse ostendere homini, quid sit uerum, cum breuiter tum etiam pie. nihil itaque in hoc sermone nostro libentius audiui, nihil grauius, nihil probabilius et, si id numen, ut confido, assit, nihil uerius. nam et Proteus ille — quanta abs te mentis altitudine commemoratus, quanta intentione in optimum philosophiae genus! — Proteus enim ille, ut uos adulescentes non penitus poetas a philosophia contemnendos esse uideatis, in imaginem ueritatis inducitur; ueritatis, inquam, Proteus in carminibus ostentat sustinetque personam, quam obtinere nemo potest, si falsis imaginibus deceptus comprehensionis nodos uel laxauerit uel dimiserit. sunt enim istae imagines, quae consuetudine rerum corporalium per istos, quibus ad necessaria huius
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. eẽ. contendunt Nunc itaq concordes sumꝰ.
nã ut mͥ ita ętiã illis uidet᷑ sapientẽ scire sapien¬
tiam. sed tam̃ ab assenfione illi temꝑandũ mo¬
nent. uideri ęnĩ illis tantũ dicunt. scire autẽ
nullo mͦ. quasi ego me scire ꝓfitear. Alihi qͦq uideri
istud dico. sũ enĩ stultus. ut ętiã ipsi si nesciunt
sapientiã. appbare au nos debere aliqͥd puto.
id .ẽ. ueritatẽ. de quo ȩos consulo utrũ negent.
id . ẽ. utrũ eis placeat ueritati assentiendũ ñ
eeͣ. Nũ quã hoc dicent. sed ęã ñ inueniri as¬
seuerabant. Ergo ⁊ hic exhulla parde.
sotiũ me tenet̾ qđ utrisqñ displicet. atq ad¬
ȩo necessario placet consentiendũ. ee̾. ueri¬
tati sed qͥs eã de monstrabit inquiunt : ubi
ego cũ illis ñ curabo certare. satismͥ est. qđ
iã ñ ẽ. ꝓbabile. nihil scire sapientẽ. Ne rẽ ab¬
surdissimã dicere cogantur. aut nihil. eẽ. sa¬

Expanded text:
dum esse contendunt. nunc itaque concordes sumus. dum esse contendunt. nunc itaque concordes sumus. nam ut mihi, ita etiam illis uidetur sapientem scire sapientiam. sed tamen ab assensione illi temperandum monent. uideri enim sibi tantum dicunt, scire autem nullo modo; quasi ego me scire profitear. mihi quoque uideri istuc dico; sum enim stultus ut etiam ipsi, si nesciunt sapientiam. adprobare autem nos debere aliquid puto, id est ueritatem. de quo eos consulo, utrum negent, id est utrum eis placeat ueritati assentiendum non esse. numquam hoc dicent, sed eam non inueniri asseuerabunt. ergo et hic ex nonnulla parte socium me tenent, quod utrisque non displicet atque adeo necessario placet consentiendum esse ueritati. sed quis eam demonstrabit ? inquiunt. ubi ego cum illis non curabo certare; satis mihi est, quod iam non est probabile nihil L-cire sapientem, ne rem absurdissimam dicere cogantur, aut nihil esse sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabilit̃q dicat᷑. suãq imaginẽ ⁊ quasi spe¬
culũ quoddã inꝑteo illo animaduerti opor¬
tere. qͥ tradit᷑ eo solere capi qͦ minime caꝑetꝰ
inuestigatoresq eiꝰ nũꝗ eundẽ tenuisse. nͥ
indice alicuiꝰ modi numine. qđ si ad sit. &
illã nob̾ ueritatẽ quȩ tantũ curȩ ẽ. demons¬
trare dignet᷑: Ego quoq uł ipsis inuitis. qđ
mnime reor. illos suꝑatos confitebor. Bene
habes in qͣm. ꝓrsus nihil amplius optaui. Nã
uidete queso. bona mͥ quot ⁊ quanta ꝓuene¬
rint. Primũ ẽ. qđ academici iã sic coniucti
eẽ. dicunt᷑. ut nihil eis restet ad defensionẽ
nͥ qđ fieri ñ potest. Quis ęnĩ aut intelliger¬
hoc ullo mͦ aut credere ualeat eũ qͥ uictus sit eo ipso
quo uictus .ẽ. uictorẽ se eẽ głari: deinde siqͥd iã
reman& cũ his conflictionis. ñ exeo .ẽ. qđ dicunt
nihil sciri posse. sed exeo qđ nulli rei assentien¬

Expanded text:
probabiliterque dicatur, suamque imaginem et quasi speprobabiliterque dicatur, suamque imaginem et quasi speculum quoddam in Proteo illo animaduerti oportere, qui traditur eo solere capi, quo minime caperetur, inuestigatoresque eius numquam eundem tenuisse nisi indice alicuius modi numine. quod assit et illam nobis ueritatem, quae tantum curae est, demonstrare dignetur! ego quoque uel ipsis inuitis, quod minime reor, illos superatos esse confitebor. Bene habet, inquam, prorsus nihil amplius optaui. nam uidete quaeso, bona mihi quot et quanta prouenerint. primum est, quod Academici iam sic conuicti esse dicuntur, ut nihil eis restet ad defensionem, nisi quod fieri non potest. quis enim hoc aut intellegere ullo modo aut credere ualeat eum, qui uictus sit, eo ipso, quo uictus est, uictorem se esse gloriari ? deinde si quid iam remanet cum his conflictionis, non ex eo est, quod dicunt nihil sciri posse, sed ex eo, quod nulli rei assentien
Abbreviated transcription (Latin):
te magnoꝑe niti uideo. sciri asapiente sa¬
pientiã. & aliqͥd int̾nos dephensũ erit qđ sa¬
piens possit ꝑciꝑe : tam̃ nequaqͣm mͥ occurrit
academicoꝵ labefactata omĩs itentio ꝓspicio
enĩ defensionis eis locũ non minimũ re¬
seruatũ. Nec illã assensionis suspensionem
eẽ. p̃cisam. cũ hoc ipso causȩ suȩ de eẽ ñ possint
quo conunctos putas. Dicent ȩnĩ usq ad eo
nihil cõp̃hendi. nulliq rei assensionẽ p̃ ben¬
dũ. ut ȩtiã hoc denihil ꝑ̃cipiendo qđ tota
sibi pęne uita usq adte ꝓbabilit̾ ꝑsuaserat.
nẽ ista conclusione s extortũ sit. ut siue nunc
huiꝰ argum̃ti us tarditate ingenii mȩi. siue
reuera suo robore inducta sit. ȩos loco moue¬
re ñ possit: cũ audact̾̃ affirmare adhuc ua¬
lȩant .ne. nc̃ qdẽ ulli rei consentiendũ. eẽ:
forte ȩnĩ aliquando contͣ hoc quoq ñ nibil
uł a se uł a quopiã reperipi posse qđ acute¬

Expanded text:
te magnopere niti video, sciri a sapiente sate magnopere niti video, sciri a sapiente sapientiam, et aliquid inter nos deprehensum quod sapiens possit percipere; tamen nequaquam mihi occurrit Academicorum labefactata omnis intentio. Prospicio enim defensionis eis locum non minimum reservatum, nec illam assensionis suspensionem esse praecisam, cum hoc ipso causae suae deesse non possint, quo convictos putas. Dicent enim usqueadeo nihil comprehendi, nulliqdam, ut etiam hoc de nihilo percipiendo, quod tota sibi paene uita usque ad te probabiliter persuaserant, nunc ista conclusione sibi extortum sit, ut, siue tunc huius argumenti uis tarditate ingenii mei siue re uera suo robore inuicta sit, eos loco mouere non possit, cum audacter affirmare adhuc ualeant ne nunc quidem ulli rei consentiendum esse. forte enim aliquando contra hoc quoque nonnihil uel a se u
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluta .ẽ. Siaũ ñ posse dicis: iã ñ queretur utrũ
sapiens aliquid sciat. sed utrũ sapiens quisqͣm
eẽ. possit. Quo constituto: iã recedendũ ęrit
ab academicis. ⁊ tecũ ista questio quantũ ua¬
lemus diligent̾ cauteq uersanda. Nã illis pla¬
cuit uł potuis uisũ. ẽ.&. eẽ. posse hominẽ sapi¬
entẽ. ⁊ tam̃ cadere in hominẽ scientiã ñ posse
quare illi sapientẽ nihil scire affirmarunt. Tibi
autẽ uidet᷑ scire sapientiã. qd ñ ÷ utiq nibil scirȩ
Simul ȩnĩ placuit int̾nos. qđ etiã uit̾ om̃s uete¬
res. int̾q ipsos academicos. scire falsa nęnunẽ
posse. Unde illud iã restat. ut aut contendas
nibil. ee̾. sapientiã. aut talẽ sapientẽ ab acade¬
micis describi. qualẽ ratio ñ habet fatearis.
homini talis ꝓuenire sapientia qualẽ ꝓdit
ratio. Non enĩ aliã debemus aut possumus
recte uocare sapientiã. E si concedã inqt qđ

Expanded text:
dissoluta est. si autem non posse dicis, iam non quaeretur, utrum dissoluta est. si autem non posse dicis, iam non quaeretur, utrum sapiens aliquid sciat, sed utrum sapiens quisquam esse possit. quo constituto iam recedendum erit ab Academicis et tecum ista quaestio, quantum ualemus, diligenter cauteque uersanda. nam illis placuit uel potius uisum est et esse posse hominem sapientem et tamen in hominem scQuare illi sapientem nihil scire affirmarunt. Tibi autem videtur scire sapientiam, quod non est utique nihil scire. Simul enim placuit inter nos, quod etiam inter omnes veteres, interque ipsos Academicos, scire falsa neminem posse: unde illud jam restat, ut aut contendas nihil esse sapientiam, aut talem sapientem ab Academicis describi, qualem ratio non habet, fatearis.homini talis provenire sapientia, qualem prodit ratio. Non enim aliam debemus, aut possumus recte vocare sapientiam. Etsi concedam, inquit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Certe si me ista int̾rogatione deceꝑo. cito
transibo utuã partẽ. controuersiãq
fuiemꝰ. Postremo impulsa nescio qua¬
fortitudine. sollicitudine qua te tangi ui¬
deo. di ligentius adnimaduertas quo
facile intelligas qd mͥ abste responderi
uelim. Dixisti ęnĩ idõte ñ aut agere. aut
negare. qđ utiq faciendũ ẽ. adid qđ rogo
ne temȩre te scire dicas qđ nescis. quasi
uͦ ego qd scias quesierim. ⁊ ñ qd tͥ uidea¬
tur. Itaq nc̃ idem planius si tam̃ planiꝰ
dici potest. in t̾rogo. Uideturne tͥ scire
sapientiã. sapiens. an non : uidetꝰ: Si inue¬
niri inqt sapiens qualẽ ratio ꝓdit queat.
potest uideri mͥ scire sapientiã. Ratio
igit᷑ inqͣm talẽ tibi ꝓdit. eẽ. sapientẽ qͥ
sapientiã ñ ignoret. & recte ifauc. non
enĩ alit̃ dȩcebat uideri tͥ. Quero gͦ
iã utrũ possit sapiens inueniri. Si eñ
potest etiã scire sapientiã. Om̃isq int̾nos questio

Expanded text:
Certe si me ista interrogatione decepero, cito Certe si me ista interrogatione decepero, cito transibo in tuam partem, controversiamque finiemus. Postremo ut pulsa nescio qua sollicitudine, qua te tangi uideo, diligentius animaduertas, quo facile intellegas, quid mihi abs te responderi uelim. dixisti enim ideo te non aut aiere ant negare — quod utique faciendum est ad id quod rogo — ne temere te scire dicas quod nescis; quasi uero ego quid scias quaesierim et non quid tibi uideatur. itaque nunc idem planius — si tamen planius dici potest — interrogo: uideturne tibi scire sapientiam sapiens an non uidetur? — Si inueniri, inquit, sapiens, qualem ratio prodit. queat, potest uideri mihi scire sapientiam. — Ratio igitur, inquam, talem tibi prodit esse sapientem, qui sapientiam non ignoret; et recte istuc. non enim aliter decebat uideri tibi. Quaero ergo iam, utrum possit sapiens inueniri. si enim potest, potest etiam scire sapientiam omnisque inter nos quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
rogo responde. Uidet᷑ ne tͥ sapiens academi¬
coꝵ scire sapientiã : ne uerba uerbis referen¬
do inqͥt in longũ ȩamꝰ. uidet᷑ uideri sibi
scire. Uidet᷑ gͦ inqͣm tͥ nescire. Non. ego quęro
qd tͥ uideat᷑ uideri sapienti. Sed utrũ tͥ uide¬
at᷑ sapiens scire sapientiã. potes ut opinor
hic aut negare. aut con sentire. Outinam
inqͥt aut ita mͥ facile. eẽt. ut tͥ. aut ita tibi
difficile ut mͥ. nec tã molestus. eẽs. nec in his
qͥcquã sꝑares. Nã cũ me int̾rogaroes. qͥd
mͥ de academico sapienti uideatur. respon¬
di uideri mͥ: qđ uideat᷑ sibi scire sapien¬
tiã. ne aut temere me scire affirmarẽ.
aut illũ ñ me minus temere scire dicȩrẽ.
ꝓ magno inqm beneficio mͥ obsecro concedis.
Primo ut adid qđ ego. Non adid qđ cu de¬
introgas respondere digneris. deinde ut
spẽ mȩã. quã tͥ ñ minus curȩ quã tuam
.ẽẽ. certo scio. Nunc paululũ omittas.

Expanded text:
rogo, responde. Videturne tibi sapiens Academirogo, responde. Videturne tibi sapiens Academicorum scire sapientiam? Ne verba verbis referendo, inquit, in longum eamus, videtur videri sibi scire. Videtur ergo, inquam, tibi nescire? Non enim ego quaero quid tibi videatur videri sapienti, sed utrum tibi videatur sapiens scire sapientiam. hic aut aiere aut negare. —s o utinam, inquit, aut ita mihi facile esset ut tibi aut ita tibi difficile ut mihi, nec tam molestus esses nec in his quidquam sperares. nam cum me interrogares, quid mihi de Academico sapiente uideatur, respondi uideri mihi, quod uideatur sibi scire sapientiam, ne aut temere me scire affirmarem aut illum non minus temere scire dicerem. — Pro magno, inquam, beneficio mihi obsecro concedas primo, ut ad id qinterrogas respondere digneris. Deinde ut spem meam, quam tibi non minus curae, quam tuam esse certo scio, nunc paululum omittas.
Abbreviated transcription (Latin):
Tu ipse sapiens es. annon: Nibil inqͥt minus. Uolo
tam̃ inqm respondeas mͥ qͥd ipse sentias desapi¬
ente academico. utrũ tͥ nã uideat᷑ scire sapi¬
entiã. Utrũ sibi inqt scire uideat᷑ ansciat.
unũ ne an diũsũ putas: metuo ȩnĩ ne hȩc
confusio cuiquã nr̃m suffug̃iũ p̃beat. hoc:
inquã tuscũ illud urgiũ qđ dici solet. cũ
questioni intentate ñ eiꝰ solutio sed ed teriꝰ¬
obiectio uidet᷑ mȩderi. qđ etiã poeta ñr
ut me aliqntũ licentu aurib dedã de¬
cent̃ inbucolico carmine. hoc rufacanũ
⁊ plane pastoriciũ. eẽ. uidicauit. Cũ alt̾
alterũ int̾rogat. ubi cęli spatiũ ñ ampliꝰ
quã tres ulnas pateat. ille au quib int̾ris
inscripti nomina regũ nascant᷑ flores. Qđ
queso alypi ne inuillã nob̾ licere arbitreris.
Certe uł istȩ balneolȩ aliqͣm decoris gemnasi¬
oꝵ faciant recordationẽ. ad id si placet qđ

Expanded text:
tu ipse sapiens es an non ? — Nihil, inquit, minus. — Uolo tu ipse sapiens es an non ? — Nihil, inquit, minus. — Uolo tamen, inquam, respondeas mihi, quid ipse sentias de sapiente Academico, utrumnam tibi uideatur scire sapientiam ? — Utrum sibi, inquit, scire uideatur an sciat, unumne an diuersum putas ? metuo enim, ne haec confusio cuiquam nostrum suffugium praebeat. Hoc est, inquam, Tuscum illud iurgium, quod dici solet, cum quaestioni intemtatae non eius solutio, sed alteriuobiectio uidetur mederi. quod etiam poeta noster — ut me aliquantum Licentii auribus dedam — decenter in Bucolico carmine hoc rusticanum et plane pastoricium esse iudicauit, cum alter alterum interrogat, ubi caeli spatium non amplius quam tres ulnas pateat, ille autem quibus in terris inscripti nomina regum nascantur flores. quod quaeso, Alypi, ne in uilla nobis licecerte vel istae balneolae aliquam decoris gymnasiorum faciant recordationem: ad id, si placet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ redisset : intentis om̃ib sic cȩpi
Itane .ẽ. alypi. ut int̾ nos derẽ iã ut mͥ
iudet̾ manifestissinia ñ conueniat:
Non mirũ .ẽ. inqͥt si qđ tͥ in promtũ. eȩ. as¬
sexis. mihi obscurũ sit. siqͥdem pleraq ma¬
nifesta possint alius manifestiora. ⁊ itẽ obs¬
cura quȩdã nonnullis obscuriora. eẽ. Nã si
ihoc tibi uere manifestũ. est: mͥ crede eẽ.
aliũ quẽquã. cui ⁊ hoc manifestũ tuũ ma¬
nifestius sit: &e itẽ celiũ cui meũ obscurũ
sit obscurius. sed ne me ꝑpugnanẽ duitius
putes : obse̾rauerĩ. ut hoc manifestũ ma¬
nifestius ȩdisseras. Attende inqͣm queso
diligent̃: & quasi seposita paululũ respon¬
dendi cura. si enĩ bene me atq te noui:
facile data oꝑa clarebit qđ dico: & alt̾̃ alteri
cito ꝑ suadebit. dixiftine tandẽ an fortasse
obsurduerã. uideri sapienti sescire sapientiã
Annuit. Omittamꝰ inqͣm paululũ istũ sapientẽ.

Expanded text:
Et cum redisset, intentis omnibus sic coepi: Et cum redisset, intentis omnibus sic coepi: Itane est, Alypi, ut inter nos de re iam, ut mihi uidetur, manifestissima non conueniat ? — Non mirum est, inquit, si quod tibi in promptu esse asseris mihi obscurum sit, si quidem pleraque manifesta possunt aliis manifestiora et item obscura quaedam nonnullis obscuriora esse. nam si et hoc tibi uere manifestum est, mihi crede esse alium quemquam, cui et hoc manifestum tuum manifestius sit, et item alium, cui meum obscurum sit obscurius. sed ne me perpugnacem diutius putes, obsecrauerim, ut hoc manifestum manifestius edisseras. — Adtende, inquam, quaeso diligenter et quasi seposita paululum respondendi cura. si enim bene me atque te noui, facile data opera clarebit quod dico et alter alteri cito persuadebit. dixistine tandem an fortasse obsurdueram, uideri sapienti se scire sapientiam? — Annuit. — Omittamus, inquam, paululum istum sapientem.
Abbreviated transcription (Latin):
ut nisi fastidio ȩuađe abhoc amore ñ possis.
qđ euenire post ꝑfectionẽ facile solet. demn¬
de cũ sis bene canorus malim aurib nr̃is
inculces tuos uersus. quã illis grecis tragoe.¬
diis more auicularũ quas in caueis inlu¬
sas uidemꝰ. uerba que ñ intelligis cantes.
Ammoneo tam̃. ut ꝑ gas potũ si uoles. ⁊ ad
scolam redeas nram. sitam̃ aliqd iã dete
hortensius ⁊ philosophia mereretur. cui
dulcissimas primitias iã ur̃o illo sermone
libasti. qui te uehem̃tius quã ista poetica
incendat ad magnarũ ⁊ uere fructuosarũ
rerũ scientiã. seddũ ad istarũ disciplina¬
rũ quib excolunt̾ animi circũ rȩuocare
uos cupio. mȩtuo ne uobis laberintus fiat.
⁊ ꝓpe me penitet abillo de impetu rep̃sissȩ:
erubuit ille. discessitq ut biberet. hã &
multũ sitiebat. ⁊ occasio dabat᷑ ęuitandi
me. plura fortasse atq asꝑiora dicturũ.

Expanded text:
ut nisi fastidio euadere ab hoc amore non possis, ut nisi fastidio euadere ab hoc amore non possis, quod euenire post perfectionem facile solet. deinde cum sis bene canorus, malim auribus nostris inculces tuos uersus quam ut in illis Graecis tragoediis more auicularum, quas in caueis inclusas uidemus, uerba quae non intellegis cantes. admoneo tamen, ut pergas potum, si uoles, et ad scholam redeas nostram, si tamen aliquid iam de te Hortensius et philosophia meretur, cui dulcissimas primitias iam uestro illo sermone libasti, qui te uehementius quam ista poetica incenderat ad magnarum et uere fructuosarum rerum scientiam. sed dum ad istarum disciplinarum, quibus excoluntur animi, circulum reuocare uos cupio, metuo, ne uobis labyrinthus fiat, et prope me paenitet ab illo te impetu repressisse. — Erubuit ille discessitque, ut biberet. nam et multum sitiebat et occasio dabatur euitandi me plura fortasse atque asperiora dicturum.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi scire. ⁊ scire. int̾ sapientiã que in
mnuestigatione posita ẽ: ⁊ ueritatẽ que
a nobis cũ alterutra dicant᷑ sibi quẽ
amodũ quadrent ñ inuęnio. Tũ ego
cũ iã ad prandiũ uocarem᷑: non inqͣm
mͥ qđ tantũ reniteris displicet. aut enĩ
ambo nescimꝰ qͥd loqͣmur. ⁊ danda
ẽ oꝑa netã turpes simus. aut unus
nr̃m. qđ itẽ relinquere atq negligere
ñ munꝰ. ẽ. turpe. sed ꝓmeridianis horis
rediemꝰ adinucẽ: mibi enĩ cũ uidȩxet᷑
iã nos ad calcẽ ꝑuenissę. pugnos ętiã
miscuisti. hic cũ arrississent: discessimꝰ.
E cũ redissemꝰ : inuenimꝰ licentiũ cui
nũꝗ sitienti hȩri cũ subuenisset ex co¬
gitandi uersib in hiantẽ Nã demedio
pęne prandio qͣnuis nr̃i prandii idẽ
initiũ qui finis fuit: clã rsesurrexe¬
rat nihilq biberat. Cui ȩgo. Opto inqͣm
plectaris aliquando. ñ qđ me nimis delectatro
ista ꝑfectio. sed qđ uideo te tantũ aexarsisse.

Expanded text:
sibi scire et scire et inter sapientiam, quae in inuestigatione posita est, et ueritatem. quae a nobis cum alterutra dicantur, sibi quem ad modum quadrent non inuenio. — Tum ego, cum iam ad prandium uocaremur: Non, inquam, mihi quod tantum reniteris displicet; aut enim ambo nescimus, quid loquamur, et danda est opera, ne tam turpes simus, aut unus nostrum, quod item relinquere atque neglegere non minus turpe est. sed pomeridianis horis rediemus ad inuicem. mihi enim, cum uideretur iam nos ad calcem peruenisse, pugnos etiam miscuisti. — Hic cum arrisissent, discessimus. Et cum redissemus, inuenimus Li?um, cui numquam sitienti Helico subuenisset, excogitandis uersibus inhiantem. nam de medio paene prandio, quamuis nostri prandii idem initium qui finis fuit, clam surrexerat nihilque biberat. cui ego: Opto quidem,plectaris aliquando, non quod me nimis delectat ista perfectio, sed quod uideo te tantum exarsisse,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã. Quã tam̃ sapientiã muefagatione
diuinarũ humancrũq rerũ me constitu¬
isse nulli nr̃m. eẽ. arbitror dubiũ. Non
in qm idẽ ꝗr inuolueris inuoluis. Uidis ȩnĩ
iã mͥ exercendi tui causa disputare ⁊ quia
bene nofti istos ad olesteritulos uix adhuc
posse discernere que acute ac subtiliter
differunt᷑ : tanꝗ uidicũ ab uteris ignoran
sapientiã : scire sibi dixifai uidęri. Cui gͦ ui¬
detur sapientẽ scirȩ sapiendiã. ñ utiq uidetꝰ
nihil scirȩ sapientẽ. hoc ȩnĩ comtendi ñ potest.
nͥ quisqͣm dicere audȩat nihil. eẽ sapientiã.
cui placȩt sapienti uideri sapientẽ scire sapi¬
tl̃ magis me ingeniuĩ exercere uelle quãte
arbitror. &id miror. Ñ enĩ tͥ in hanc remi¬
ulla exercitatione opus. ẽ hã mͥ adhuc¬

Expanded text:
sapientiam; quam tamen sapientiam in inuestigatione diuinarum humanarumque rerum Ille constituisse nulli nostrum arbitror dubium. — Non, inquam, ideo, quia inuoluis, euolueris; uideris enim iam mihi exercendi tui causa disputare et, quia bene nosti istos adulescentulos uix adhuc posse discernere, quae acute ac subtiliter disseruntur, tamquam iudicum abuterisignorantsapientiam, scire sibi uideri. cui ergo uidetur sapientem scire sapientiam, non utique uidetur nihil scire sapientem. hoc enim contntiam. cui placet, videri sapienti sapientem scire samagis me ingenium exercere velle quam te, arbitror; et id miror, non enim tibi ulla in hanc rem exercitatione opus e
Abbreviated transcription (Latin):
sollucitã fuisse galatarũ fidẽ nisi
ab eis qui ex circuncione erant et
ad carnales obseruationes legis ta¬
quã in cis salus ẽẽt adducerẽ cupi¬
ebant: hoc tantũ loco ad eos loqui
uidetur qui ad gentiliũ suꝑstiones
redire temptarent. ait c̾nĩ. Nunc aut̃
cognoscentes dm̃. immo cogniti a dõ
quo modo rcũ timini ad infirma et
cgena elem̃ta: quib: rursus ut antea
seruire uultis: In eo quod dicit reũ¬
timini quando non circuncisis sed
gentibus loquit᷑. sicut in tota epła
apparet : non utiq ad circuncisi¬
onẽ dicit eos reũti in qua nunquã
fuerant: sed ad infirma inquit et
egena elem̃ta quib rursus ut antea
seruire uultis. Quod de gentib in¬
telligere cogimur. his enĩ supra dixe¬
ratꝰ. Sed tunc quidẽ ignorantes dm̃:
his qui natura non sunt dii seruistis.
Ad quã seruitutẽ reũti eos uelle
significat : cũ ait . quomodo reũtimini
ad infirma et egena elem̃ta᷑ quib¬

Expanded text:
sollicitatam fuisse Galatarum fidem, nisi sollicitatam fuisse Galatarum fidem, nisi ab eis qui ex circumcisione erant, et ad carnales observationes Legis, tanquam in eis salus esset, adducere cupiebant; hoc tantum loco ad eos loqui videtur, qui ad Gentilium superstitiones redire tentarent. Ait enim: « Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo, quomodo revertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus rursus ut antea servire vultis? » In eo enim quod dicit, revertimini, quando non circumcisis, sed Gentibus loquitur, sicut in tota Epistola apparet; non utique ad circumcisionem dicit eos reverti, in qua nunquam erant, sed ad infirma, inquit, et egena elementa, quibus rursus ut antea servire vultis. Quod de Gentibus intelligere cogimur: his enim supra dixerat, Sed tunc quidem ignorantes Deum, his qui natura non sunt dii, servistis ; ad quam servitutem reverti eos velle significat, cum ait, Quomodo revertimini ad infirma et egena elem
Abbreviated transcription (Latin):
teritũ carnis: ut sp̃s saluus sit in
die dñi iħu. Sed magistratus sub tan¬
to imperatore non facit. nisi quantũ
illi permittit᷑: et ꝓcuratores et acto
res mundi nichil faciunt. nisi quantũ
dñs sinit. Non enĩ latet eũ aliquid
sicut hominẽ. aut in aliquo ẽ minus
potens : ut ꝓcuratores atq: actores
qui sunt in eius potestate aliquid
ipso siue ñ ꝑmittente siue nesciente
in subiectis siue ꝓsuo gradu rebus
efficiant : non eis tam̃ rependit᷑ qđ
de ipsis iuste fit. sed quo animo ipsi
faciunt : quia neq liberã uoluntatẽ
rationali creaturȩ suȩ ds negaũ.u
et tam̃ potestatẽ qua etiã in iustos
iuste ordinat sibi retinuit. Quẽ lo¬
cũ latius et uberius in aliis libris
huius modi gentes colebant siue de¬
monia : recte sub ꝓcuratorib et acto.¬
r̃ib: fuisse intelligunt᷑ uerũ tam̃¬
eaquȩ secuntur. iã quasi explicatã
questionẽ rursus implicant. Cũ enĩ
ꝑ totũ epistolã ñ ab aliis ostendat

Expanded text:
teritum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini Jesu . Sed et magistratus sub statuto imperatore non facit, nisi quantum illi permittitur; et procuratores actoresque hujus mundi nihil faciunt, nisi quantum Dominus sinit. Non enim latet eum aliquid, sicut hominem; aut in aliquo est minus potens, ut procuratores atque actores, qui sunt in ejus potestate, aliquid ipso sive non permittente, sive nesciente, in subjectis sibi pro suo gradu rebus efficiant. Non eis tamen rependitur, quod de ipsis juste fit, sed quo animo ipsi faciunt: quia neque liberam voluntatem rationali creaturae suae Deus negavit; et tamen potestatem, qua etiam injustos juste ordinat, sibi retinuit. Quem locum latius et uberius in libris aliis hujusmodi Gentes colebant, sive daemonia, recte sub procuratoribus et actoribus fuisse intelliguntur. ea quae sequuntur, jam quasi explicatam quaestionem rursus implicant. Cum enim per totam Epistolam non ab aliis ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
cuncidenti se. idẽ tanquã salutarẽ istã
circuncisionẽ appetenti qr debitor ẽ
uniũ sȩ legis faciendȩ. Quod ideo ait:
ut uel t̃rore tã innumerabiliũ obserua¬
tionũ quȩ in legis oꝑib scriptȩ sunt. ne
om̃s implere cogerent᷑. qđ nec ipsi iudȩi
nec parentes eoꝵ implere potuer̃. sic̃ pe¬
trus in actib: apłorũ dic̃: abstinerent se
ab his quib eos isti subiugare cupiebans
Euacuati inquit estis a xp̃o: qui in lege
iustificamini. Hȩc ẽ illa ꝓscriptio qua xp̃m
possessione quã tenebat abscedit. operci
legis in eã possessionẽ tanquã in uacuã
inducant᷑. Quod quia ñ xp̃o sed illis obẽ:
addidit a gr̃a excidisas. Cũ em̃ hoc agtit
grã xp̃i. ut illi qui debitores erans operũ
legis liberarent᷑ hoc debito: isti ingrati
tantȩ gr̃ȩ debitores eẽ uoluerunt uni
legis faciendȩ. Nondũ aut̃ erait fectũ:
sed quia uoluntas moueri coeperat.

Expanded text:
cumcidenti se, id est, tanquam salutarem istam cumcidenti se, id est, tanquam salutarem istam circumcisionem appetenti, quia debitor est universae Legis faciendut vel terrore tam innumerabilium observationum, quae in legis operibus scriptae sunt, ne omnes implere cogerentur, quod nec ipsi Judaei nec parentes eorum implere potuerunt, sicut Petrus in Actibus apostolorum dicit, Abstineant se ab his quibus eos isti subjugare cupiebant. Evacuati, inquit, estis a Christo, qui in Lege justificamini. Haec est illa proscriptio qua Christum possessione quam tenebat, abscedit, opera Legis in eam possessionem tanquam in vacuam inducantur. Quod quia non Christo, sed illis obest, addidit, a gratia excidistis. Cum enim hoc agat gratia Christi, ut illi qui debitores erant operum Legis, liberentur hoc debito; isti ingrati tantae gratiae, debitores esse volunt universae Legis faciendae. Nondum autem erat factum; sed quia voluntas moveri coeperat;
Abbreviated transcription (Latin):
& confirmat᷑ illa sententia. de qua su-¬
perus disputauimꝰ. Quid enĩ hoc loco
gentib dicat ñ inuenio: nisi ut ꝓsit il¬
lis quod a seruitutẽ suꝑscitionis suȩ
ꝑfidẽ xp̃i liberati sunt : ne iterũ serui
ẽẽ uelint sub iugo obseruationũ ccir¬
naliũ quãuis sũb lege dĩ . tam̃ carnalẽ
popłm sẽruilit̃ alligantiũ. xpm aut̃
nichil eis ꝓfuturũ eẽ dicit si circunci.¬
dant᷑ : sed illo mͦ quo eos isti uolebant
circuncidr idẽ ut in carnis circuncisio¬
ne ponerent sp̃em salutis. Non enĩ timo¬
theo non ꝓfuit xp̃s: quia paulus ipse
illũ rã xp̃riũ iuuenẽ circuncidit
Fecit enĩ hoc ꝓpt̃ scandalũ suoꝵ nichil
simulans omnino: sed ex illa indiffe¬
rentia qua dicit circuncisio nichil ẽ
et p̃putiũ nichil ẽ. Nichil enĩ obest
ista circuncisio e̾i qui salutẽ in illa eẽ ñ
credit. Scđm hanc sententiã etiã illud
addidit. Testificor aut̃ om̃i homini cir¬

Expanded text:
et confirmatur illa sententia de qua suet confirmatur illa sententia de qua superius disputavimus. Quid enim aliud hoc loco Gentibus dicat, non invenio, nisi ut prosit illis quod a servitute superstitionis suae per fidem Christi liberati sunt, ne iterum servi esse velint sub jugo observationum carnalium, quamvis sub Lege Dei, tamen carnalem populum serviliter alligantium. Christum autem nihil eis profuturum esse dicit, si circumcidantur: sed illo modo, quo eos isti volebant circumcidi, id est, ut in carnis circumcisione ponerent spem salutis. Non enim Timotheo non profuit Christus, quia Paulus ipse illum jam christianum juvenem circumcidit: fecit autem hoc propter scandalum suorum , nihil simulans omnino, sed ex illa indifferentia qua dicit, Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est . Nihil enim obest illa circumcisio ei qui salutem in illa esse non credit. Secundum hanc sententiam etiam illud addidit, Testificor autem omni homini cir
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ uiuere coeperant a carnalib
iudȩis ꝑsecutionẽ patiebant᷑ : frustra
tam̃. cũ scđm scripturã eiciat᷑ ancil¬
la & filius eius. nec heres eẽ possit
cũ filio liberȩ. Nos aut̃ inquit fr̃s non
sumus ancillȩ filii sed liberȩ ta cͥñĩ
libertas maxime opponenda ẽ ser¬
uitutis iugo quo in oꝑib legis teneban¬
t : qui ad circuncisionẽ istos trahe
eos nondũ cecidisse. Accomõdatũis eñi
diceret surgite. Sed quod addidit et
ne iterũ seruitutis iugo attineamini. quando¬
quidẽ
hic nullũ aliud iugũ potest intelligiqͣ
eos attineri nolit̃. nisi circuncisionis
taliũq: obseruationũ iudaicarũ. Ita eñi
& sequit᷑. Ecce ego paulus dico uob qr
si circuncidamini xp̃s uobis nichil
ꝓderit. Q uomodo accepturi sumus
quod at ne iterũ seruitutis iugo at¬
tineamini cũ ad eos scribat qui uidȩi
nunquã fuerant: Nã hoc agit utiq ne
circuncidant᷑. Sed nimirũ declarat᷑

Expanded text:
liter vivere coeperant, a carnalibus liter vivere coeperant, a carnalibus Judaeis persecutionem patiebantur; frustra tamen, cum secundum Scripturam ejiciatur ancilla et filius ecum filio liberae. Nos autem, inquit, fratres, non sumus ancillae filii, sed liberae. Ea enim libertas nunc maxime opponenda est servitutis jugo, quo in operibus Legis tenebantur, qui ad circumcisionem istos trahebeos nondum cecidisse: accommodatius enim diceret, Surgite. Sed quod addidit, Et ne iterum servitutis jugo attineamini, quandoquidem hic nullum aliud jugum potest intelligi, quo eos attineri nolit, nisi circumcisionis taliumque observationum Judaicarum; ita enim et sequitur, Ecce ego Paulus dico vobis, quia si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit: quomodo accepturi sumus quod ait, ne iterum servitutis jugo attineamini; cum ad eos scribat qui Judaei nunquam fuerant? Nam hoc agit utique, ne circumcidantur. Sed nimirum hic declaratur