comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eed neullũ quidem certũ habeo uttũ ad eandẽ soci&a¬
temꝑtineant sol& luna & cuncta sidera quã uis non nullis
lucida cẽ corpora non cũ spũ uel in telle gentia uideantur:
hominibus ut non solũ cernerentur uerum &iã tangeren¬
tur & rursus non solida corpulentia sed spiritali potentia
quas damuisiones nonoculis corporis. sed spiritalib uel
mentibus ingerant uel dicant aliquid nonaure forin¬
secus sed intus animae hominis &ic̃ ipsi ibidem constitu¬
ti sicut scriptumest. in proph&arũ libro. & dixit mihi
angelus quiloquebatur in me xonenĩ ait. loquebatur
adme sed inme. uel appareant & in somnis & conlo¬
quantur mores omniorũ: habemus quippe in euan¬
glio ecce apgelus dñi apparuit illi in somnis dicens
his enĩ modis uelut indicant se angeli contrectabilia
corpora non habere faciunt quȩ difficillimã questi¬
onem quomodo patres eis lauerunt pedes. quamodo
ia cobcum angelo tã solida contractione. luctatusst

Expanded text:
Sed ne illud quidem certum habeo, utrum ad eamdem societatem pertineant sol et luna et cuncta sidera: quamvis nonnullis lucida corpora esse, non cum sensu vel intelligentia, videantur hominibus, ut non solum cernerentur, verum etiam tangerentur; et rursus non solida corpulentia, sed spirituali potentia quasdam visiones, non oculis corporeis, sed spiritualibus, vel mentibus ingerant, vel dicant aliquid non ad aurem forinsecus, sed intus in animo hominis, etiam ipsi ibidem constituti: sicut scriptum est in Prophetarum libro, Et dixit mihi angelus qui loquebatur in me : non enim ait, qui loquebatur ad me; sed, in me. Vel appareant et in somnis, et colloquantur more somniorum: habemus quippe in Evangelio, Ecce Angelus Domini apparuit illi in somnis, dicens . His enim modis velut indicant se angeli contrectabilia corpora non habere: faciuntque difficillimam quaestionem, quomodo patres eis pedes laverint , quomodo Jacob cum angelo tam solida contrectatione luctatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
quaecumq uoluit fecit. Quis porrotamimpiede sipiat¬
ut dicat dm̃ malas hominum uoluntates quas uoluent
quando uoluerit ubi uoluerit. In bonum ñ posse conuer¬
tere : sed cũ facit ꝑmisericordiã facit. cũ autẽ ñ facit ꝑ u
diciũ ñ facit. qm̃ cuiuult miseretꝰquem uult obdurat:

Expanded text:
quaecumque voluit, fecit. CAPquaecumque voluit, fecit. CAPut dicat Deum malas hominum voluntates, quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum facit, per misericordiam facit: Cum non facit, per judicium non facit, qui cui vult miseretur,
Abbreviated transcription (Latin):
uando enim quaeritur causa. quur non omnes
sadui fi ant . responderisol&. quia hoc ipsino¬
lunt. Quod quidem dicideparuulis non potest. quo¬
rum non dumẽ uelle seunolle : &am quod infantuli
motu faciunt. si eorum uoluntati iudicar&ur eẽ
tribuendum quando baptizantur. cum resistunt
quantum possunt. &i amnolentes eos saluos fieridice¬
remus sed a pertius dñs in euangelio appellansim¬
piam ciuitatem. quotiẽ s inquid uolui congregare
filios tuos. sicut gallina pullossuos & noluisti tãquã
dĩ uoluntas superata sit hominũ uoluntate & infir¬
missimis nolendo inpedientibus. non poterit facere
potentissimus qđ uolebat: &ubi est illa omni potendia
qua in caelo & in terra omnia quaecũque uoluit
fecit. si colligere filios uoluit hreru salem. & non secit.
anpotius illa quidem filios suos ab ipso colliginoluit.
sed ea quoque nolente filios eius collegit ipse quos
uoluit. qui in caelo & interra non quaedã uoluit¬
& fecit quaedamuero uoluit & non fecit. sedomnia

Expanded text:
uando enim quaeritur causa cur non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apertius Dominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit; sed omnia
Abbreviated transcription (Latin):
requiris procul dubio scies diligenter sciendo quid credi quid spe¬
naridebect quid amari: Hȩ enĩmaxime immo uero sola in reli¬
gione sequenda sunt : hisqui contradicit. aut omnino axpĩ nomine
alienus ẽ : aut her&icus. haec sunt defendenda nrtione
uel a sensib: corporis inchoata uel ab intelle gentia mentis in¬
uenta : qđ autẽ ner corporeo sensu expertisumus nec mente
ad sequi ualuimus acualemus eissine ulla dubitatione creden¬
da sunt testib a quib: ea quae diuina uocariiam meruit scriptu¬
ra confecta ẽ : quiea siue percorpus siue ꝑ animũ diuinitus adiu¬
ti uel uidere uel &iã preuidere potuerunt. Cum autem initio fidei
quae ꝑdilectionẽ openrtur inbuta mens fuerit : tendit beneuitien¬
do &iam adspeciem peruenire ubi est scis & per fectis cordib:
nota ineffabilis pulchritudo cuius plena uisio est summa se¬
licitas : hoc est nimirum quod requiris. quid primũ quid

Expanded text:
requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperequiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sive per corpus, sive per animum, divinitus adjuti, vel videre, vel etiam praevidere potuerquae per dilectionem operatur, imbuta mens fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
ame ut breuiter magna dicantur : an hoc ipsum tibi fortasse
desidenes breuiter aperiri atque insermonẽ breuem
spe. caritate colendũ dm̃: profecto dicturus es breuius
hoc dictum esse quamueles: acdeinde p&iturus ea tibibre¬
uiter explicari. quae ad singula tria ista pertineant.
Quid credendum scilic&. quid spenandũ. quid amandumsit.
quod cumfecero : ibierunt omnia illa quȩ in episto latua
quccerendo posuisti : cuius exemplũ. si est poeneste facile est
eareuoluas & relegas si autem non est : comme monente me
ut dicunt habeas & d&uis manib: non recedat. continens postu¬
lata : Idest quid sequendũ maxime quid propter diuersas prin¬
cipediter here ses fugiendũ inquantũ ractio proreligione conten¬
dat uel quid innatione cũ fide essit sola non inueniat. quid primũ
quid ultimũ tenecitur quae totius deffinitionis sũma sit quod
certũ propriũq fidei chatholicȩ fundamentũ : hac omnia quȩ

Expanded text:
a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras breviter aperiri, atque in sermonem colligspe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero, ibi erunt omnia illa quae in epistola tua quaerendo posuisti: cujus exemplum si est penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, commemorante me ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas principaliter haereses sit fugiendum; in quantum ratio pro religione contendat, vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
icinon potest dilectis sime fililau¬
renti: quantum tua eruditione delecter . quam que
tecupiam esse sopientem non exhorum numero de quib:
dicitur ubi sapiens ubiscriba. ubi conquȩsitor huius
sceculi nonne stultam fecit ds̃ sapientiã huius mundii
sed ex eorum de quib: scriptum est. Multitudosapi¬
entium: sanitas est orbisterrarum. & quales
uult a postolus fieriquib: dicit. uolocutem uosscpientes
quidem eẽ inbono : simplices autem malo. hominis enim
quod ipsac sapientia dixerit homini eccepi&as ẽ sapientia
si autem quaeras quã dixerit eoloco pi&atem distinctius
in greco repperies. theo sebian. qui est dĩ cultus. dicitur enĩ
grecae pi& as: & aliter id est eusebia. quo nomine significa¬
tur bonus cultus:: quamuis & hoc precipue referatur
ad colendum dm̃: sed nihil est commodius illo nomine. quo
euidenter dĩcultus expressus ẽ. cumquid ess& hominisapi¬
entia dicer&ur: quaeris necliquid dicibreuius. qui p&is

Expanded text:
ici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter, quamque te cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ! sed ex eorum de quibus scriptum est, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum ; et quales vult Apostolus fieri, quibus dicit, Volo autem vos sapientes quidem esse in bono, simplices autem in malo . Sicut autem quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis
Abbreviated transcription (Latin):
uiueriũ releuari cũpillis sacrificiũ mediatoris offertꝰ. uł elimo¬
sinȩ in ecclesia fiunt. sed eis hecꝓsunt. qui cũ uiuerent haec sibi
ut postea possit᷑ ꝓdesse meruer̃. est enĩ quidã uiuendi modus
nec tã bonus ut ñ requirat ista pꝰmortẽ: ẽ uero talis inbono¬
ut ñ requirat ista. est rursus talis in mado ut nechis ualeat
ai haec uita transierit adiuuari: quo circa hic omne meritũ
emparatꝰ quo possit pꝰhancuitã releuari qui spiã uł grauari:
ꝓmereri: nonigitꝰ ista quȩ ꝓdefunctis cõmendandis frequer¬
tat ecclesia illia postolicȩ sunt aduersa sententiaequa diccuẽ
omnes enĩ stabimus ante tribunal xp̃i ut referat unus qusq
secundũ eaq̃ ꝑ corpus gessit. siuebonũ siue malũ quia &iã
hoc meritũ sibi quisque cumia corpore uiuer& comparauit¬
ut ei possint ista prodesse . ñ enĩ omnib ꝓsu

Expanded text:
e relevari, cum pro illis sacrificium mediatori offertur, vel eleemosynae in ecclesia fiunt: sed eis haec prosunt, qui cum viverent, haec sibi ut postea possint prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista pout non requirat ista est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam relevari quispiam, vel gravari. Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: Omnes enim astabimus ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum , quia etiam hoc meritum sibi quisque, cum in corpore viveret, comparavitut ei possent ista prodesse. Non enim omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
Postresurrectionẽ uero facto uniuerso impl&oq iuditio.
suos fines habebunt ciuitates duȩ. una scilic& xp̃i. altera diuboli
un abonorũ altera malorũ utraq tamen & angelorũ & hominũ :
istis uoluntas illis facultas non poterit ulla cẽ peccandi uł ulla con¬
ditiomoriendi: istis in a& nauita. uere feliciter que uiuentib: illis
infelicit̃ in & na morte sine moriendi potestate durantib: qm̃ utriq
sine fine sed inbeactitudine isti alius Inmiseria uero illi cdiusalio

Expanded text:
Post resurrectionem vero facto universo completoque judicio, suos fines habebunt civitates duae, una scilicet Christi, altera diaboli; una bonorum, altera malorum; utraque tamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio
Abbreviated transcription (Latin):
endã irã suã uel p̾irã suã sedinira sua quaesi sola e&̃ quanaibi
minima cogitari potest. perire aregnodĩ. ut exulare aciuitait
dĩ alienari auita dĩ. carere tã magna multitudine dulcedins di
quã abscondit timentib se. ꝑficit catem sperantib: in se
tã grandis ẽ poena ut einulla possint tor me.
natorũ idẽ alienatio auita dĩ & omnib: erit ista communi
qui lib& homines deuari&ate poenarũ. dedolorum releu.¬
tione uel int̃ missione. prosuis humanis motib: suspicentur
concorditer fulgeant ex ista fidei confessione qua breuiter sim¬
bulo contin&ur & carnadit̃ cogitata lacparuulorũ est spirita¬
liter cutẽ considerata atque contracta cibus ẽ forciũ nascitꝰ
spesbona fideliũ cui caritas scã comitatur¬
BUS

Expanded text:
endam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi endam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormentaamnatorum, id est alienatio a vita Dei, et omnibus erit ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis humanis motibus suspicentur: concorditer fulgeantbolo continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est fortium, nascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitaturbus
Abbreviated transcription (Latin):
rustraitaq: ñ nulli immoquã plurimi a& nãdã natorum
penã & cruciatꝰ sine in t̃missione ꝑ p&uos. humano miserarotur
iuersando diuinis. sed ꝓsuo motu dura quaeque molliendo & iN
niorẽ flectendo sententiã quȩ putant in eis t̃ribilius eẽ dicta
quã uerius: ñ enĩ obliuis c&ꝰ inquiunt misererids̃ aut continebit in
ira sua misertionessuas: hoc quidẽ in psed molegitur scõ. sed dehis
si ne ullo scrupulo intellegitur : quiuasa misericor diȩ nuncupantur
quia & ipsi non promeritissuis. sed dõ miserente demiseria liberant᷑
Aut si hoc omniũ existimant ꝑ tinere. Nideo necesse .ẽ ut dãpna¬
tionẽ opinentur posse finirieorũ de quibus scriptũ est. sic ibuntist
torũ certis temporũ inter uallis existiment. si boceis plac&
nianimiꝑ turbatio. ut in ira sua. hoc ẽ manente ira sua. ñ tam̃ con
tineat miserationes sucs. Non a& nosupplitio finem dando. sed
leuamen adhibendo cruciatibus: Quia nec psalmus. ait. adfini¬

Expanded text:
rustra itaque nonnulli, imo quam plurimi, aeternam damnatorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur aivinis adversando, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullQuia et ipsi non pro meritis suis, sed, Deo miserante, de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum, de quibus dictum est sic: Ibunt isti torum certis temporibus existiment si hoc his placet ni animi perturbatio, ut in ira sua, id est, manente ira sua, non cotineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad fini
Abbreviated transcription (Latin):
prium. Verum tamen inquare quisq: err& inter ẽ pluri¬
mũ. Naminuna eademque re & nescienti sciens et erran¬
tinonerrans. rectaratione p̃ponitur : Indiuersis cutem reb:
id est cumiste scit alicille alia & iste utiliora. ille minus uti¬
lia uel &icm noxia : quis non in eis quae ille scit ei prrefercit
iescientem : Sunt enim quȩdã quae nescire quam sciresit
melius¬

Expanded text:
prium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest pluriprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius
Abbreviated transcription (Latin):
mescunt obicib: ruptis rursusq: inseips residant & c&era
huius modi sed malarũ bonarum rerũ causas nosse debemis
& id actenus quatenus eas homini in hacuita errorib: erũ¬
nisq plenissima ad eosdem errores & erumnas euaden¬
das nosse conceditur. Adillã felicitatem quip petendendus
ubinullaspatiamur erumnas. nullo errore fallamur :
namsicausȩ corporaliũ motionum noscendae nobis essent.
nulla magis nosse quã nnr̃e ualȩ tudinis deberemus. Cum
uero eis ignoratis medicos quaerimus : quis non uideat quod
desecr&is caeli & ternre nos lat& quanta sit patientia nes
dussit non solum in maiorib: uerum &ic̃ inminorib: rebus.
nec nisi rerum ignorantia possit errari : non tamen consequens
ut continuo err& quis quis se existimat scire quod nescit
P rouero quippe ad probat salsum. quod erroris ẽ pro¬

Expanded text:
mescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera mescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patientia nescdus sit, non solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris pro
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus posse & spinas : eo modo tãquam arbor mala
fructus bonos id est operabona non potest facer e uolunas
mala
sed exbona hominis natura oriri uoluntas & bona potest¬
& mala nec fuit prorsus unde primitus orir&ur uolun¬
tasmala nisi ex angeli & hominis naturabona. Quod&
ipsed ñs eodem loco ubide arbore & de fructib: loquebatꝰ
a pertissime ostendit. Ait enĩ aut facite arbor ẽ bonã
& fructum eius bonũ Aut facite arborẽ malam &
fructum eius malum : satis ammonens ex arbore qui¬
dem bona malos. aut ex malabonos nascifructus non
posse ex ipsa tementern cuiloquebatur utrãq
ille uersus plac&. felix quirerum potuit cognoscere
causas : non nobis uideatur cdfelicitatem consequen¬
dã pertinere sisciamus causcs magnarum in mundocor¬
poniliũ motionum. quae abditissimis naturae sinibus
occultatꝰ. Vnde tremor terris quaui maria altatu¬

Expanded text:
posse videmus et spinas. Et eodem modo tanquam arbor mala posse videmus et spinas. Et eodem modo tanquam arbor mala fructus bonos, id est, opera bona non potest facere voluntas mala: sed ex bona hominis natura oriri voluntas et bona potest et mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur, utramque ille versus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tu
Abbreviated transcription (Latin):
Potest enimhomo uel angelus non esse iniustusiniustus
autem non potest eẽ nisi homo uel angelus & bonum qđ
homo bonum quod angelus malũ quod iniustus : & haec duo
sus nec malũ eẽ potuiss& quia non modo ubi consister&:
sedunde orir&ur corruptio non haber& nisi e& quod
corrũ per&ur. quod nisibonũ e&. nec corrũ peretur: qnm̃
nihil est aliud corruptio quã boni ex terminatio. Exbonis
igitur mala orta sunt & nisi in aliquib: bonis non sunt. Nec
erat unde orir&ur ulla malitie natuno. Namsi ess&
in quantum natura e&̃ : pro fecto bona e& : & aut incorrup¬
tibilis natura magnũ e& bonũ : aut &iã natur corrupti¬
bilis nullo modo e& nisi adhumanũ diuinũq bonum
corrũpendo poss& ei nocere corruptio: sed cũ mala esse¬
bonis ortadicimus non put&ur hoc dominicae sententiȩ
refragariquadixit non potest arborbona fructus ma¬
test enim sicut ueritas ait colligiuua de spinis quia ñ
potest uua nasci despinis. sed exbona terra & uites nasci

Expanded text:
Potest enim homo vel angelus non esse injustus; injustus autem non potest esse nisi homo vel angelus: et bonum quod homo, bonum quod angelus; malum quod injustus. Et haec duo sus nec malum esse potuisset: quia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, nisi esset quod corrumperetur; quod nisi bonum esset, nec corrumperetur; quoniam nihil est aliud corruptio, quam boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat alias unde oriretur ulla mali natura. Nam si esset, in quantum natura esset, profecto bona esset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum corrumpendo posset ei nocere corruptio. CAPUT XV. bonis orta esse dicimus, non putetur hoc dominicae sententiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus maim, sicut Veritas ait, colligi uva de spinis , quia non potest nasci uva de spinis; sed ex bona terra et vites nasci
Abbreviated transcription (Latin):
qeumq: falso qđ absit natum demaria uirgine tota
confiteretur ecclesia. quae imitatur eius matrem
et cotidie parit membra eius & uirgo est: Lege siplac&
de uirginitate scãe mariae meas litteras ad inlustrem
uirum quẽ cumhonore ac dilectione nomino uolusiapũ

Expanded text:
eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianum .
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quo mediatore longum est . ut quantum dignue
tanta dicantur. quamuis ab homine digna dici non
possint. Quis enim hoc solũ congruentib: explic& uerbs
quod uerbũ caro factũ est & habitauit in nobis Vt cre¬
deremus indĩ patris omnipotentis unicũ filiũ natum
de spũ scõ & maria uirgine : Ita quippe uerbum caro fa¬
tumẽ. adiuinitate carne suscepta: non incarne diun¬
tate mutata: Carnem Por rohichominem debemus
accipere : a parte totum significante locutione sicut
dictum est qm̃ exoperib: legis noniustificabitur omnis
caro id est omnis homo. Namnibilbumanȩ natunce
ipilla susceptione fas ẽ dicere defuisse sed naturae abom¬
nipeccati nexu omni modo libere. Non quadis deutroq
sexunascitur per concupiscentiã carnis cumobligati¬
one delicti cuius reatus regeneratione diluitur. sed qua¬
lem deuirgine nasciopor tebat. quemfides matris non
libido concepentt. Quod siuel nascente corrumper&ur
eius in tegritas : noniamille deuirgine uascer&ur

Expanded text:
e quo mediatore longum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ut crederemus in Dei Patris omnipotentis unicum Filium natum de Spiritu sancto et Maria virgine? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur;
Abbreviated transcription (Latin):
Propter quod dictum ẽ. Caro & sanguis regnũdiñ
Ipossi debunt: & tam quã exponens quid dixerit :
Neque corruptio inquid corruptionem possidebit: qđ
prius dixit. caro & sanguis: hoc posterius dixit cornip¬
tio: & quod prius regnũ dĩ : hoc posterius incorrupto¬
nem: quantum autem adtin& ad substantiã &iam
seminatur corpus cnim ale. resurg& corpusspiritale
tespũ sine sustenta culi cdicuius indigentia subditã
carnem ut nibil nobis repugn& ex nobis. sed sicut fors¬
Nȩminẽ ita nec intus nosipsos patiamur ini mi cos

Expanded text:
Propter quod dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius, incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam Seminatur corpus animale, surget spirituale e spiritu sine sustentaculo alicujus indigentiae subditam carnem, ut nineminem, ita nec intus nosipsos patiamur inimicos.
Abbreviated transcription (Latin):
cm quam dicer&ur nonsufficit sola uoluntas ho¬
minis si non sit &ic̃misericordiadĩ : Nonergosufficit¬
& sola miseri cordiadĩ. si non sit &iã uoluntas hominis:
Acper hoc sirec te dictum est. nonuolentis hominis
sed miserentis est dĩ. quia id sola uoluntas hominis. sola
non impl& : quur none contrario recte dicituri nonmise

Expanded text:
quam diceretur: Non sufficit sola voluntas hominis, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit sola misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet, quare non et e contrario recte dicitur: Non mise
Abbreviated transcription (Latin):
pastum. Aue inquid gratia plena. et paulo post.
Ixuenistiait gratiã apud dm̃. & haec quidem gratia
pleua. et inuenisse apud dm̃ gratiã dicitur ut doui sui
angelista cum dixiss&. Et uerbum caro factum est.
& habitauit in nobis. & uidimus inquid gloriã eius
gloriã quasiunigeniti a patre. plenũ gratiae & uen¬
tatis quod ait . uerbum caro factumẽ hoc ẽ. plenun
gratiȩ quod ait gloriã uni geniti a patre. hoc est
plenum ueritate: ueritas quippe ista unigenitus dis
lius non gratia sed natura. gratia suscepit hominen
tanta unitate ꝑsonae. utidẽ e& &iam hominis filius¬
tiuitas xpi quid aliũd quã ipsa gnatia de monstrau¬

Expanded text:
partum. Ave, inquit, gratia plena: et paulo post, partum. Ave, inquit, gratia plena: et paulo post, Invenisti, inquit, gratiam apud Dominum. Et haec quidem gratia plena, et invenisse apud Deum gratiam dristo Joannes evangelista cum dixisset: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasiitatis . Quod ait: Verbum caro factum est, hoc est, plenum gratiae; quod ait: gloriam quasi unigeniti a Patre, hoc est, plenum veritatis. Veritas quippe ipsa unigenitus est Dei Filius, non gratia, sed natura. Gratia suscepit hominem tanta unitate personae, ut idem itivitas Christi, quid aliud quam ipsa gratia demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
meruit ut inunitate ꝑsona unicifiludĩs ingulariter
ess& adsumpta quae bona uoluntas. cuius boni propo¬
siti studiũ quae bona opera prrecesserunt. quibus me¬
rer&ur istłhomo una fieripersonacumdõ : Nũ quid qui¬
cnte fuit homo & hoc ei singulare beneficiũ prrestitũ ẽ
cum singulariter promereretur dm̃: Nempe ex quo
homo esse coepit non aliud esse coepit quã dĩ filius.
& hocunus & propterdm̃ uerbum. quod illo suscepto
carofactũ est utique ds̃ ut quẽ ammodũ ẽ una persona
qui lib& homo anima scilic& ration alis & caro.: Ita
sit xp̃s un a persona uerbũ & homo i. Vnde natunre
humanae tanta gloria nullis praecedentib meritis
sinedubitatione gractuita. pisiquia magnahte & sola
dĩ gratia fideliter & sobriae considerantib Imeritis
ostenditur. ut intelligant homines per eandẽ gratiã
seiustificaria peccatis perquẽ factum ẽ ut homo xp̃s
Nullum poss& habere peccatũ sic & eius matrem ange¬
lus salutauit quando ei futurũ Nuntiauit hunc

Expanded text:
risto meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Numquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, cum singulariter promereretur Deum? Nempe ex quo esse homo coepit, non aliud coepit esse homo quam Dei Filius; et hoc unicus, et propter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet hsit Christus una persona, Verbum et homo. Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fideliter ac sobrie considerantibus evidenter ostenditur; ut intelligant homines per eamdem gratiam se justificari a peccatis per quam factum est ut homo Christus nullum posset habere peccatum? Sic ejus matrem angelus salutavit, quando ei futurum nuntiavit hunc
Abbreviated transcription (Latin):
bonum est : Nihil aliud diciuideatur cumuitiosa natura ma¬
rescliquamala e&̃ si resipsa quae mala ẽ natura non e&
Nonigitur potest eẽ malũ nisi aliquod bonum. quod cũ dici
uideatur absurde : conexiota men ratiocinationis huius uł¬
utꝰ euitabiliter nos compellit hoc dicere . & cauendũ est ne in¬
cedamus in illamsententiã proph&icam ubilegitur. Vae his
quidicunt quod bonũ malum & quod malũ bonum. quidicunt
tenebras lucem & lucem tenebrats. quidicunt dulce amarũ¬

Expanded text:
bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mabonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mares aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non igitur potest esse malum, nisi aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis hujus velut inevitabiliter nos compellit hoc dicere. Et cavendum est, ne incidamus in illam propheticam sententiam, ubi legitur: Vae iis qui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum; qui dicunt tenebras lucem, et lucem tenebras; qui dicunt dulce amaru
Abbreviated transcription (Latin):
tur: in est eibonũ quo priu&ur. hac per hoc sinatunte
aliquid remanebit quodiã corrumpi neque at . profec¬
tonatura in corruptibilis erit & ad hoc tã magnum
bonũ corruptio nonperueni&. acsi corrũpi nondes in&
necbonũ habere itiq: desin&. Quo eã possit priuaricor¬
ruptio: Quamsipenitus totamq consumserit ideo nul¬
consumere corruptio non potest
nisi consumen¬
do naturam: Omnis ergonatura
bonũ est.
magnũ sicorrũ pi non potest. paruũ
si potest negari tamen banum eẽ . nisi stulte atq inperite
por sus non potest: quae sicor ruptione consumitus
nec ipsa corruptio rema nebit. nulla ubi ẽẽ possit subsistente
sit bonum sed bonum omnimado carens inte grumbonũ est
cui uero malum in est uitiatum uel uitio sumbonũ est nec ma¬
lumumquam potest eẽ ullum. nisi ubiẽ ullum bonũ : unde res
mine conficitur. ut quia omnis natura inquantũ natura est

Expanded text:
tur, inest ei bonum quo privetur: ac per hoc si naturae tur, inest ei bonum quo privetur: ac per hoc si naturae aliquid remanebit quod jam corrumpi nequeat, profecto natura incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nulconsumere corruptio non potest, nisi consumendo naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi esse possit subsistente sit bonum. Sed bonum omni malo carens, integrum bonum est; cui verum inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est: nec malum unquam potest esse ullum, ubi bonum est nullum. Unde res mira conficitur, ut quia omnis natura, in quantum natura est,
Abbreviated transcription (Latin):
sanitas : itc& animorum quaecumq: sunt uitia naturaliũ
sunt priuationes bonorum : quae cũ sanantur non aliquo
triens feruntur. sed ea quae ibienent nusquã erunt.
quando in illa sanitate non erunt.
omnes qnm̃ naturarum prorsus
omnium conditor
sum mebonus est. bonae sunt.
sed quia non
sicut etrum conditor sum me
atque in mͦu¬
tabiliter bonae sunt ideo in eis
& minuibanũ
& augeripotest: sed bonum minui malum est quamuis
quantum cumq minuatur remaneat aliquid necesse ẽ
si ad huc natura est unde natunre sit : Neque enĩ ssquadis cũq
& quantulacumq natura consumibonũ quod natura est
nisi &ipsa consumatur potest: merito quippe natura in cor¬
rupta laudatur. por rosi&cor ruptibilis sit. Quae corrũpi
omnino non possit. multo ẽ proculdubio laudabilior. Cum
uero corrũpitur. Ideo malũ est corruptio quia eã qualicũq
priuat bonai. Namsi nullobono priuat non noc& noc& autẽ
adimit igitur bonũ. Quam diu itaque natura corrũpi¬

Expanded text:
ita et animorum quaecumque sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum: quae cum sanantur, non aliquo transferuntur; sed ea quae ibi erant, nusquam erunt, quando in illa sanitate non erunt. omnes, quoniam naturarum prorsus omnium Conditor summe bonus est, bonae sunt: sed quia non sicut earum Conditor summe atque incommutabiliter bonae sunt, ideo in eis et minui bonum et augeri potest. Sed bonum minui malum est; quamvis, quantumcumque minuatur, remaneat aliquid necesse est si adhuc natura est unde natura sit. Neque enim, si qualiscumque et quantulacumque natura est, consumi bonum quo natura est, nisi et ipsa consumatur, potest. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono privat, non nocet: nocet autem; adimit igitur bonum. Quamdiu itaque natura corrumpi
Abbreviated transcription (Latin):
. luc accedit. quod peccata qua c̃ uis magna & hor¬
renda cumin consu&udine uenerint. aut parua aut
nulla eẽ creduntur . usque adeo nonsolum non occul¬
tanda : uerum &i amprcedicando diffamanda uide¬
atur. quan do sicut scriptumẽ. laudatur peccator
in desideriis animae suae. & qui iniqua gerit benedicitur.
Talis in diuinis libris iniquitas clamor uocatur. sicut
habe s apud esaiam proph&ã deuine amala. exspec¬
taui in quit ut facer& iudicium. fecit autem iniquita¬
tem & non iustitiam sed clamorem. unde est &illud
ingenesi. clamor sodomorum & gomorre multiplicatus
est qui a non solum iam non apud eos puniebantur
ulla flagitia : uerum &iampublice uelutilege frequer¬
tabantꝰ:¬

Expanded text:
. Huc accedit quod peccata, quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut nulla esse creduntur; usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam praedicanda ac diffamanda videantur, quando, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua geriTalis in divinis libris iniquitas clamor vocatur: sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice velut lege frequentabant
Abbreviated transcription (Latin):
peripsum Cumautem ds̃irascitur non eius significati
ꝑ turbatio qualis ẽ in animo irascentis hominis selg
humanis motibus translato uocabulo uindicta eius
quae non nisi iusta est . inae nomen accepit. quodergo
permediatorem arecon cilia murdõ & accipimus spm
scm̃ ut exinimicis efficiamur fideles quot quot enim
spũdĩ aguntur bnfili sunt dĩ : baec est gratiadiper

Expanded text:
per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per mediatorem reconciliamur Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii: Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : haec est gratia Dei per
Abbreviated transcription (Latin):
Le neba turitaque iusta damnatione genus humanũ
et omnes erant inte filii dequaira scriptumest. qnm̃
omnes dies urĩ defecerunt & inintua defecimus : Au
binri sicut araneci meditabuntur: dequa ira dicit &iã
iob homo enimnatus exmuliere breuis uitae & plenus ira
nã qui autem non credit filio. nonhab& uitam sẽd iradi
man& suꝑ eum̃. Non ait ueni& sed mana. Cumhac qui ppe
omnis homo nascitur: propter quod dicit apostolus : fui mus
enim & nos natura fili inre sicut & c&eri : In hacira cũ essent
homines per originale peccatum. tanto grcuuius & per¬
nitiosius quanto maione uel plura in suꝑ addiderunt.
Necessarius erat mediator: hoc est reconciliator. qui haue
iram sacrificii singularis cuius erant umbnte omniasa¬
inifitialegis & proph&arum oblatione placara
Vn dedicit apostolus. si enim cum inimici essemus.
re concilia tisumus dõ permortem filiieius : multomagi
reconciliati nunc in scnguine eius scduierimus ab ie

Expanded text:
enebatur itaque justa damnatione genus humanum, et omnes erant irae filii. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus; anni nostri sicut aranea meditabuJob: Homo natus ex muliere, brevis vitae et plenus irae nam; qui autem non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum : non ait, veniet; sed, manet. Cum hac quippe omnis homo nascitur. Propter quod dicit Apostolus: Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas caritate crescente. donec ueniat. hic ad tun¬
tanta magnitudinem. quam maior esse non possit:
Maiorem enim caritatem ne mohab&. Quam ut animã
sucm ponat. proamicissuis: Ibiccutem quis explic& quafa
sanitas erit. quando contentio mortis nulla erit: Sedic
ridion uel appellare debeas. uel habere. Egota mer
cumspernenda tua in xpostudia nom puta rembona
d&e credens inadiutorio nostriredemptoris acsperante
quae in eius membris plurimum diligen

Expanded text:
cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tancupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Ibi autem quis explicet quantit? quoniam summa sanitas erit, quando contentio mortis nulla erit. CAPUT ridion vel appellare debeas, vel habere. Ego tamen cum spernenda tua in Christo studia non putarem, bona de te credens in adjutorio nostri Redemptoris ac sperans, teque in ejus membris plurimum diligens
Abbreviated transcription (Latin):
Imnis itaque pracecepti finis caritas est id est cedca¬
ritatem refertur omne praeceptum. quod ueroita
sc uel timore poenae uel aliqua intentione carnedi
ut non referatur cedillam caritatem quam diffun¬
dit sps̃ scs in cor dibus nostris. Nondum fit quem cdmodũ
fierioport& quamuis fieri uideatur. caritas qui ppe
dĩ est & proximi. & utique in his duobus praeceptis toca
lexpend& & proph&ae adde euangelium adde apos¬
tolos nonenim aliunde uoxista est finis pracceptiẽ caritas
mulierẽ non tangere. Tuncrecte fiunt cum
ceteruntur. addiligendum dm̃ & proximum. propter
dm̃ & in hoc scetulo & infuturo. Nunc dm̃ perfidem.
tunc perspeciem & ipsum proximum. Nunc perfidem
non enimscimus mortales corda mortadium. Tunc aute
in luminauit dñ socculta tenebnarum. & manifestaut
cogitationes cordis. Et tunclacus erit unicuique cdõ.
qui a id laudabitur & diligitur a proximo in proximo
quod nelateat ab ipso inluminabiturdõ. Minuitur autẽ¬

Expanded text:
mnis itaque praecepti finis est charitas; id est, ad charitatem refertur omne praeceptum. Quod vero ita fit vel timore poenae, vel aliqua intentione carnali, ut non referatur ad illam charitatem quam diffundit Spiritus sanctus in cordibus nostris , nondum fit quemadmodum fieri oportet, quamvis fieri videatur. Charitas quippe ista Dei est et proximi: et utique in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Adde Evangelium, adde Apostolos: non enim aliunde vox ista est, Finis praecepti est charitas; homini mulierem non tangere : tunc recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum, et proximum propter Deum, et in hoc saeculo, et in futuro; nunc Deum per fidem, tunc per speciem, et ipsum proximum nunc per fidem. Nilluminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo, quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod, ne lateat, ab ipso illuminabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝓ propterea ds̃ intertiã & quartã generationẽ depecca¬
tis parentũ eorũ posteris cõminat᷑ quia irã suã quantũ
ad ꝓ generatorũ cul pas non extendit ulterius moderatio¬
ne miserationis suce. neilli quib: regenerationis gratia non
confertur nimia sarcina in ipsa c& nasua dãnatione p̃¬
merentur si cogerentur ab initio generis humani omniũ
prȩcȩdentiũ parentũ suorũ originaliter pecca contrahere
& poenas ꝓ eis debitas pendere. analiquid aliud der&anta
scripturis scis̃ diligentius ꝑscrutatis atque tractatis ua¬
& habitu antȩ felicitatis admissũ ẽ. ut u no homine originalit̃
at que ut ita dixerim radic aliter totũ genus humanum
dã nar& non soluitur acdiluitur ansi perunũ mediatorẽ
dĩ & hominũ hominẽ xpm̃ihm̃. qui solus potuit ita nasci ut eiop

Expanded text:
generationem de peccatis parentum eorum posteris comminetur, quia iram suam quantum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, vaet habitu tantae felicitatis admissum est, ut in uno homine originaliter, atque, ut itdamnaretur, non solvitur ac diluitur, nisi per unum mediatorem Dei et hominum, Jesum Christum, qui solus potuit ita nasci ut ei op
Abbreviated transcription (Latin):
bitores neque fures. neque auari neque ebriosi. neque
maledici neque rapaces regnum dĩ possidebunt: sienĩinis
magnificentissima & a pertissima testimonia falsaest
non possunt. illud quod obscurũ dictũ est.

Expanded text:
ubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque ubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Si enim etmanifestissima et apertissima testimonia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur: nã scriptura diuina aliud consulta respondit:
librũ cautẽ de hac quaestione conscripsi cuius titulus ẽ de
fide &operibus secundũ scripturasscãs quantũ do adu¬
uante potui demons traui eã fidem scduos facere quam
ihũ neque circũ cisio quic quã uad&. neque p̃putium
sed fides quce ꝑdilectionẽ di operatꝰ si autẽ nopent
ipsa: quirur sus ait sifidemdicat quis se habere opera
autẽ ñ habeat: pũquid potest fides sed uarleũ : porro
autem si homo sceleratus ꝓptersolã fidẽ ꝑignẽ
saluatur. et sĩcertẽ accipiendũ quod aitbeatus paulus
ipseccuitem saluus erit. sic tamen quasiꝑignem : poterit eng
saluure sineo perib fides & falsuerit quod dixit eiꝰ: coapo¬
tolus ia cob: falsũ erit & illud quod idem ipse paulus Nolio
inquid errare. neque fornicatores: neque idolis seruen¬
tes neque adulteri neque molles neque masculorũ cono¬

Expanded text:
videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam sto enim Jesu neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur . Si autem male ipsa qui rursum ait: Si fidem dicat quis se habere, opera autem non habeat, nunquid poterit fides salvare eum? Porro autem si homo sceleratus propter solam fidem per ignem salvatur, et si sic est accipiendum quod ait beatus PaulusIpse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsum erit et illud quod idem ipse Paulus dixit, Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum conc
Abbreviated transcription (Latin):
eque enĩ frustraille ꝓpriedicitur dies udicii quod
uenturus est ud ex uiuorũ atque mortuorum sicuttoi¬
tracrio uindicantur hic aliqua. & tamensi remi tuntur
profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de
quibusdã temporalibus poenis. quae inhacuita peccand¬
in rogantur nec seruantur infine : ait apostolus senis
nos ipsos iudicaremus ad nõ non iudica mur. cũ udic¬
murcutẽ ad nõ corriupimur necũ mundo dã ne i¬
creduntur a quib: dã &i ambii qui nomen xpĩ nonrdis¬
quunt. et eius lauacro ineclesi abapti zantur
dec ab eaullo scis mate uelhaeres. prrecsduntur. inquan¬
qs lib& sceleribus uiuant. quae nec diluant paeniten do
nec demosinis redimant . sed in eis usque adultimum huius
uitae diem ꝑtinacissime ꝑ seuerent. scdui futuri pignem:
lic& ꝓmagnitudine facinorũ flagiciorũ quiedutur no
non tamen a& noignepuniri : sed qui hoccredunł & tam̃¬
chatholici sunt: humana quadã beniuolentia mihi fal li

Expanded text:
ille proprie dicitur dies judicii, cum venturus est judex vivorum et mortuorum. Sicut e contrario judicantur hic aliqua, et tamen si remittuntur, profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de quibusdam temporalibus poenis quae in hac vita peccantibus irrogantur, nec servantur in fine ait Apostolus: Si autem nos ipsos diiudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum mundo damneCreduntur a quibusdam et jam hi, qui nomen Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantiscunque sceleribus vivant, qui nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque avitae diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque « diuturno non tamen acatholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli