comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bant eiꝰ ꝓuidentiȩ qđ ñ respiceret huma
posse. uxorum fletu & planctib impedi¬
tum. & insuꝑeis quęrentib quã obcausã
de manib eor non accipiat sacrificium.
statim infert. Quia dñs testificatus est int̃
te & uxorempubertatis tuȩ quã tu despe.¬
xisti dicens. Propt̾ hoc relinquet homo pa.¬
trem & matrẽ. & adhȩrebit uxori suȩ. &
erunt duo in carne una. Et iccirco parti¬
ceps dr̃ & uxor coniunctionis & foederis.
quȩ a dõ de costa uiri facta est & residuũ
sp̃s eius siue dĩ ut quidam putant. siue
mariti ut alii suspicantur. qđ ꝓpt̃ affe¬
ctum quodãmodo una anima in duob
esse uidetur coniunctis sp̃u & mente
sociatis. Cum gͦ unus utrunq fecerit & uirũ
& mulierem. ꝓpterea a dõ facta est utriusq
coniunctio. ut liberi nascerent᷑. Unus enim
ds̃. quid quȩ̨rit nisi semen dĩ: Hoc est filios
de isrłitica styrpe generatos. Cumgͦ habea¬

Expanded text:
bant ejus providentiae; quod non respiceret humanbant ejus providentiae; quod non respiceret humanposse, uxorum fletu et planctibus impeditum, et insuper eos quaerere: quam ob causam de manibus eorum non accipiat sacrificium, statimque infert: Quia Dominus testificatus est inter te, et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexisti, dicens: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in una carne : et idcirco particeps dicitur, et uxor conjunctionis, et foederis, quae a Deo de costa viri facta est. Et residuum spiritus ejus, sive Dei, ut quidam putant, sive mariti, ut alii suspicantur, quod propter affectam quodammodo una anima in duobus esse videatur, conjunctis spiritu, mente sociatis. Cum ergo unus utrumque fecerit, et virum et mulierem: propterea a Deo facta est utriusque conjunctio, ut liberi nascerentur. Unus enim Deus, quid quaerit nisi semen Dei, hoc est filios de Israelitica stirpe generatos? Cum ergo habea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oli despicere. Cumodio habueris. dimit.¬
Ite dicit dñs ds̃ isrł. Oꝑiet aut̃ iniquitas
uestimentũ eiꝰ dicit dñs exercituum. Custo
mis altare dñi: planctu & gemitu. De la¬
Iborib adhuc dignum est respicere. sacri.¬
ficium susciꝑe acceptabile de manibus
urĩs. & dixistis. Propter quidꝰ Quia dñs
Itestificatus est inter te & uxorẽ adolescen¬
tiȩ tuȩ quam tu reliquisti. & hȩc particepᷤ
Itua &e uxor testamenti tui & non alius
fecit. & reliquiȩ sp̃s tui. Et dixistis. Quid
Ialiud prȩt̾ semen querit ds̃ Et custodite
Iin sp̃u ur̃o. & uxorẽ adolescentiȩ ñ dere¬
linquas. Sed si odio habens dimiseris eã
mur hystoriam: & singulis uersiculis
breues sententias coaptantes. quid nobis
ab hebreis sit traditum disseramꝰ. Derelictȩ
uxores israelitice. & in thoris maritorũ
alienarũ gentium feminas contẽplantes.
ad dĩ solius auxiliũ confugiebant. dieb
mis gemitu atq eiulatib. inuidiã facie¬

Expanded text:
um odio habueris, dimitte, dicit Dominus Deus Israel; operiet autem iniquitas vestimentum ejus, dicit Dominus exercituum: custodmis altare Domini planctu et gemitu, de laboris adhuc dignum respicere sacrificium, aut suscipere acceptabile de manibus vestris. Et dixistis, propter quid? Quia Dominus testificatus est inter te et uxorem adolescentiae tuae, quam tu reliquisti, et haec particeps tua, et uxor testamenti tui, et non alius fecit, et reliquiae spiritus tui. Et dixistis: quid aliud praeter semen quaerit Deus? et custodite in spiritu vestro, et uxorem adolescentiae tuae ne derelinquas: sed si odio habens dimiseris eam,mur historiam, et singulis versiculis breves sententias coaptantes, quod nobis ab Hebraeis sit traditum, disseramus. Derelictae uxores Israeliticae, et in thoris maritorum alienarum gentium feminas contemplantes, ad Dei solius auxilium confugiebant, diebuse lacrymis, gemitu, atque ejulatibus invidiam facie
Abbreviated transcription (Latin):
& sacrificium ñ suscipiã de manib urĩs. qͥ a
abortu solis usq ad occasum nom̃ meũ glo.¬
riosũ est ingentib. & in omĩ loco incensum
offert᷑ nomini meo. & sacrificiũ mundum.
quia magnũ est nomen meũ in gentib dic̃
eo qđ dicitis. mensa dnĩ polluta est. Et qui
da ce debilia. & offerebatis sacrificium.
Regula scripturarum est: ubi manifestissima
ꝓphetia de futuris texitur. ꝑ incerta allego¬
riȩ non extenuare quȩ scripta sunt. Ergo
qui offerunt cȩcum & claudũ & langudũ
ad immolandum. ut sciant carnalib uicti.¬
mis sp̃uales uictimas successuras. & nequa.¬
quã taurorũ hẏrcoꝵq sanguinẽ. sed thi-¬
miama hoc est scõr. orationes dño offeren.¬
das. & non inuna orbis ꝓuintia uidea.
nec in una uideȩ urbe ierłm: sed in omĩ
loco offerri oblationẽ. nequaquã immundã
ut a popło isrł. sed mundã ut incerimo.¬
nus xp̃ianoꝵ. Abortu enĩ solis usq ad oc.

Expanded text:
 sacrificium non suscipiam de manibus vestris, quia ab ortu solis usque ad occasum nomen meum gloriosum est in gentibus: et in omni loco incensum offertur nomini meo, et sacrificium mundum, quia magnum est nomen meum in gentibus, diceo quod dicitis, mensa Domini polluta est, et qui da 952 et debilia, et offferebatis sacrificium: Regula Scripturarum est: Ubi manifestissima prophetia de futuris texitur, per incerta allegoriae non extenuare quae scripta sunt. Ergo qui offerunt caecum et claudum, et languidum ad immolandum; ut sciant carnalibus victimis spirituales victimas successuras. Et nequaquam taurorum hircorumque sanguinem; sed thymiama, hoc est, sanctorum orationes Domino offerendas, et non in una orbis provincia Judaea, nec in una Judaeae urbe Jerusalem; sed in omni loco offerri oblationem, nequaquam immundam, ut a populo Israel; sed mundam, ut in caeremoniis Christianorum. Ab ortu enim solis us
Abbreviated transcription (Latin):
nec humiliet᷑ in bonũ suũ. & offerat᷑ ꝓ eo
uictima dño omĩpotenti. Et hoc rur.
sum fecistis. Oꝑiebatis lacrimis altare dñi
fletu & gemitu. ita ut ultra non respiciam
ad sacrificium. nec accipiam placabile quid
de manu ura. Et dixistis. Quam obcausã:
Quia dñs testificatus est int̾ te & uxorem
Spubertatis tuȩ. quã tu despexisti. & hec
particeps tua: & uxor foederis tui. Nonne

Expanded text:
nec humilietur in bonum suum, et offeratur pro eo nec humilietur in bonum suum, et offeratur pro eo victima Domino omnipotenti. Et sum fecistis: operiebatis lacrymis altare Domini, fletu et mugitu, ita ut ultra non respiciam ad sacrificium, nec accipiam placabile quid de manu vestra. Et dixistis, Quam ob causam? Quia Dominus testificatus est inter te et uxorem pubertatis tuae, quam tu despexisti: et haec pa
Abbreviated transcription (Latin):
dñm saluatorẽ. & sustinuisse qđ scriptũ
est scđm multitudinẽ impietatũ eor
expelle eos qm̃ irritauer̃ tẽ dñe. ut in
cunctas ꝓuintias uagi & ꝓfugisparge¬
rentur. Contaminauerunt enĩ scã dñi.
ꝓdĩ filio diligentes. & ad inuenientes
sibi deos alienos. Qui enĩ non recipit fi¬
liũ: non recipit patrẽ qui misit illum.
& iccirco quia hoc fecerint: tam dui dispire
donec humilient᷑. uł captiuitatis iniuria uł
ob conscientiã peccatorũ: & ꝓiciant᷑ de taber.¬
naculis iacob ut destructo templo atq
altari. nequaquam apud eos offerantur.
uidas interp̃tatur dñi confessio. ad poe¬
nitentẽ intelligentiã trans ferunt. Qui
post quam dñm confessus est si peccauerit
Polluit enĩ xp̃i mysteria. indigne accipi¬
ens corpus eius &e sanguinẽ: ꝓ eo qđ dile¬
xerit uitia. & adinuenerit sibi deos alie.¬
nos. scđm numerũ peccatorũ habens nu.
uincitur. subicit᷑. Et qui hoc fecerit: ext̃
cob. qui supplantat. uitia atq peccata. do¬

Expanded text:
rem, et sustinuisse quod scriptum est: Secundum multitudinem impietatum eorum expelle eos, quoniam irritaverunt te, Domine , ut in cunctas provincias vagi, et profugi spargerentur. Contaminaverunt enim sancta Domini, pro Dei Filio diligentes, et adinvenientes sibi deos alienos: Qui enim non recipit Filium, non recipit Patrem, qui misit eum . Et idcirco quia hoc fecerunt, tamdiu disperire donec humilientur, vel captivitatis injuria, vel ob conscientiam peccatorum: et projiciantur de tabernaculis Jacob, ut destructo templo, atque altari, nequaquam apud eos offerantur hJudas   interpretatur Domini confessio  ad poenitentem, intelligentiam transferunt, qui postquam Dominum confessus est, 965 si peccaverit, Polluit enim Christi mysteria, indigne accipiens corpus ejus et sanguinem , pro eo quod dilexerit vitia, et adinvenerit sibi deos alienos, secundum numerum peccatorum habens numevincitur, ei subjicitur . Et qui hoc fecerit, extercob, qui supplantat vitia atque peccata, do
Abbreviated transcription (Latin):
iustificaui cor meũ: & lauiint̃ in nocentes
manꝰ meas. Reuersus popłs de babilone. &
uidens cunctas incircumitu nationes ipsosq
babilontos idolis seruientes abundare di¬
uitus. ugere corporib. & omĩa quȩ bo¬
reb humanis ꝓuidentia. Omĩã feruntur
incerto: nec dĩ iudicio gubernant᷑. quin
Aut certe si cuncta ds̃ duudicat. ubi. ẽ. illiꝰ
equum iustũq udiciũ : Istiusmodi quę¬
stionẽ increduli futurors cotidie suscitant¬
in dm̃. & cum uiderint iniquos potentes.
scõs humiles. illos reb omĩb affluere. hos
ne ea quidẽ quȩ aduitã necessaria sunt
habere. & int̾dum surdis aurib cecisq ocłis
& omi parte membroꝵ. ulcerib & infir¬
mitate de pressos. qualis in euangłio lata.¬
rus legitur. qui ante fores diuitis purpu¬
rati desiderat micas. & quȩ ab iciuntur de
mensa reliquus in opẽ animã sustentare.
diuitẽ uero tantȩ feritatis & crudelitatis. ut
non misereat᷑ homo homini. cuiꝰ etiã canum

Expanded text:
meum: et lavi inter innocentes manus meas. Reversus ergo populus de Babylone, et videns cunctas in circuitu nationes, ipsosque Babylonis idolis servientes, abundare divitiis, vigere corporibus, omnia quae borebus humanis providentia, omnia casu feruntur incerto, nec Dei judicio gubernantur, quin aut certe si Deus cuncta dijudicat, ubi est illius aequum justumque judicium? Istiusmodi quaestionem mens incredula futurorum quotidie suscitat Deo, et cum viderit iniquos potentes, sanctos humiles illos rebus omnibus affluere, hos ne ea quidem quae ad victum necessaria sunt, habere; et interdum surdis auribus caecisque oculis, et omni parte membrorum ulceribus, et infirmitate depressos, qualis in Evangelio Lazarus legitur, qui ante fores divitis 969 purpurati, desiderabat micis, quae abjiciuntur de mensarum reliquiis, inopem animam sustentare; divitem vero tantae feritatis et crudelitatis, ut non misereatur homo hominis, cujus etiam canum
Abbreviated transcription (Latin):
Istrum & discipłm de tabernaculis iacob
Ice offerentẽ munus dño exercituũ. Lxx
INonne pat̾ unꝰ omĩum nr̃m: Nonne ds̃ unꝰ
Icreauit nos: Quare relinquitis unusqͥsq
I frẽm suum. ut abominabile faceret testa.
Idat dñs hominẽ qui facit hȩc: donec ex¬
Iturbetur de tabernaculis iacob: & de hnis
qui offerunt sacrificium dño omĩpotenti.
Ante quã de p̾senti capitulo disputemꝰ: he¬
breoꝵ est ponenda traditio. immo scriptu¬¬
rȩ ueritas explicanda. Legimꝰ in uolumi¬
ne qđ etrȩ titulo prȩnotatur. ex ꝑsona
ipsius e trȩ loquentis. Accesser̃ ad me prin¬
cipes dicenteᷤᷤ. Non est separat᷑ꝰ popłs isrł &
sacerdotes & leuitȩ a popłis t̾rarũ: & ab
ominationibꝰ eoꝵ. chananei uidelicae &

Expanded text:
cob, et offerentem munus Domino exercituum. LXX: Nonne Pater unus omnium vestrum? Nonne Deus unus creavit vos? Quare reliquistis unusquisque fratrem suum, ut abominabile faceret testamerdat Dominus hominem qui facit haec, 962 donec exturbetur de tabernaculis Jacob, et de his, qui offerunt sacrificium Domino omnipotenti. Antequam de praesenti capitulo disputemus, Hebraeorum est ponenda traditio, immo Scripturae veritas explicanda. Legimus in volumine, quod Ezrae titulo praenotatur, ex persona ipsius Ezrae loquentis: Accesserunt ad me principes, dicentes: Non est separatus populus Israel, et sacerdotes et Levitae a populis terrarum, et de abominatio
Abbreviated transcription (Latin):
uixta iacobũ suscipiat. eosq qui cũ anulis
aureis ad se ueniunt. & pauꝑes scõs repel-¬
lat: nom̃ dĩ despicit & pane̾ polluit do-¬
ctrinarũ. & in ipsũ dm̃ iacit contumelias¬
mensam scripturarum eius mensis idolor
secularisq doctrinȩ putans esse cõmunẽ.
i offeratis cęcum adimmolandũ. ñ ne malũ
est. Et si offeratis claudum atq languidũ.
Inonne malum est: Offer illud duci tuo.
Isi placuerit ei. aut si suscepit faciẽ tuam
Idicit dñs exercituum. L.x .x. Quia si offe¬

Expanded text:
uxta Jacobum suscipiat eos, qui cum annulis aureis ad se veniunt , et pauperes sanctos repellat, nomen Dei despicit, et panem polluit doctrinarum, et in ipsum Deum jacit contumeliasmensam Scripturarum ejus mensis idolorum saecularisque doctrinae putans esse communem. Si offeratis cest? et si offeratis claudum et languidum, nonne malum est? Offer illud duci tuo, si placuerit ei, aut si susceperit faciem tuam, dicit Dominus exercituum. Et nu
Abbreviated transcription (Latin):
non custodiant quȩ pͣcepta sunt: intelligamꝰ
eos qui in ȩccła constituti. non recedunt auttiis
& falsum sibi religionis . xp̃ianȩ nom̃ assumuñ.
Reuertimini adme & reuertar ad uos: dicit
adñs exercituum. & dixistis. In quo reuertem:
Si affiget homo dm̃. quia uos configitis me:
Et me uos configitis gens tota. Inferte omnẽ
Idecimã in horrea. & sit cibus in domo mea.
Et ꝓbate me suꝑ hoc dicit dñs. si ñ aꝑuero uob̾

Expanded text:
non custodiant quae praecepta sunt, intelligamus non custodiant quae praecepta sunt, intelligamus eos qui in Ecclesia constituti non recedunt a vitiis, et falsum sibi religionis Christianae nomen assumunt. Revertimini ad me, et revertar ad vos, dicit Dominus exercituum. Et dixistis, in quo revertemur? Si affiget homo Deum, quia vos configitis me? et me vos confixistis, gens tota. Inferte omnem decimam in horreum, et sit cibus in domo mea, et probate m
Abbreviated transcription (Latin):
pupillos. & oppͥmunt ꝑegrinum. nec timue.¬
runt me dicit dñs exercituũ. Iustũq iudicẽ
esse se dicens. quod Ñ accipiat ꝑsonam inui¬
dicio: intulit. Ego dñs & non mutor. Et est
sensus. Uos ꝑmaleficia & adulteria. & ꝑuiria.
& calumnias. & uolentiam. cotidie mutami¬
ni.ego in udicio nulla ꝑsonarũ uarietate
cominutor. Cumq seuerũ & iustũ iudicem
esse me fatear o filii iacob: tam̃ ñestis torm̃.¬
toꝵ diuersitate consũpti. iuxta illud qđ seri¬
ptum est inieremia. Sine causa ꝑcussi filios
urõs: disciplinã non recepistis. Nec hoc nuꝑ fa¬
citis. nec semel. ut erroris mereamini ueniã.
sed hereditariã habetis impietatẽ. ex dieb
patrum uestrorum a legitimis meis receden¬
do. & non custodiendo quȩ pͣcepi. Filios autẽ
iacob scđ̾m anagogen supplantatoris & germa¬
ni pͥmitiua rapientis. qui ñ reced ant a peccatis
patrum suorum. & declinent a legitimis. &

Expanded text:
pupillos, et opprimunt peregrinum, nec timuepupillos, et opprimunt peregrinum, nec timuerunt me, dicit Dominus exercituum. Justumque judicem esse se dicens: quod non accipiat personam in judicio, intulit: Ego Dominus et non mutor. Et est sensus: Vos per maleficia, et adulteria, et perjuria, et calumnias, et violentiam quotidie mutamini, ego in judicio nulla personarum varietate commutor. Cumque severum, et justum judicem esse me fatear, o filii Jacob: tamen non estis tormentorum diversitate consumpti, juxta illud quod scriptum est in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis : nec hoc nuper facitis, nec semel, ut erroris mereamini, veniam, sed haereditariam habebis impietatem, ex diebus patrum vestrorum a legitimis meis recedendo, et non custodiendo quae praecepi. Filios autem Jacob secundum ἀναγωγὴν supplantatoris, et germani primitiva rapientis, qui non recedant a peccatis patrum suorum, et declinent a legitimis, et
Abbreviated transcription (Latin):
N equaquã gͥ leuia putemꝰ esse peccata ꝑ uri¬
um & mercedem ñ reddere laboranti. & ca¬
lumniari uiduã & pupillum. & oppͥmere
alienigenã &e ꝑegrinũ. quȩ maleficio & ue¬
neficuis & adulterio comparant᷑. Hȩc & iux¬
ta hystoriã &e iuxta tropologiã intelligi.¬
mus. ut qđ eo tempore dicebatur ad princi-¬
pes iudeorũ. nunc dicatur ad principes ȩccła¬¬
rum. Quodq sequit᷑. ego dñs & ñ mutor:
iccirco ponit. quia supra dixerat. ipse quasi
ignis conflans. & quasi herba fullonũ: ne
putemus eum diuinitatis mutare naturã.
nominatur. Et uos filii iacob. ñ estis
consumpti. Adieb enim patrũ ur̃oꝵ: reces¬
sistis a legitimis meis. & ñ custodistis. Larx.
Et uos filii iacob: & non recessistis a peccatis
patrum ur̃or. declinastis a legitimis meis.
&e ñ custodistis. Supra dixerat ero testis uelox
maleficis & adulteris. & ꝑuiris. & qui calũ¬
niant᷑ mercedẽ mercennarii. uiduas &

Expanded text:
Nequaquam igitur levia putemus esse peccata perjuriNequaquam igitur levia putemus esse peccata perjurium, et mercedem 974 non reddere laboranti, et calumniari viduam et pupillum, et opprimere alienigenam et peregrinum: quae maleficio, et veneficiis, et adulterio comparantur. Haec et juxta historiam, et juxta tropologiam intelligimus, ut quod eo tempore dicebatur ad principes Judaeorum, nunc dicatur ad principes Ecclesiarum: Quodque sequitur: Ego dominus et non mutor, idcirco ponit, quia supra dixerat: ipse quasi ignis conflans, et quasi herba fullonum, ne putemus eum divinitatis mutare naturam, nominatur. Et vos, filii Jacob, non estis consumpti. A diebus enim patrum vestrorum recessistis a legitimis meis, et non custodistis. LXX: Et vos, filii Jacob, non recessistis a peccatis patrum vestrorum, declinastis a legitimis meis, et non custodistis. Supra dixerat: Ero testis velox maleficis, et adulteris, et perjuris, et qui calumniantur mercedem mercenarii, viduas et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uida & ierłm: hoc est ꝓus qui dñm con¬
fitentur & pacẽ eiꝰ mente conspiciunt. sic̃
dies scłi. & si anni antiqui. Ut quomͦ in
pͥncipio placuer̃ dõ : sic post peccatũ &
poenitentiã placere incipiant. cum omĩ
fuerint peccatoꝵ sorde purgati. Et acce.¬
dam inqͥt aduos in iudicio: &e ero testis
uelox. Quanta formido iudicii. cũ ipse
testis sit & udex: Testis est aut̃: cunctis
maleficis ce adulteris. Hȩc enĩcrimina
ꝑpetrantur occulte: & ideo ꝓferuntur¬
in medium. ne diu lateant. Post maleficos
ponuntur adulteri. post adulteros ꝑiuri.
post ꝑiuros qui calumniantur mercedem
mercennarii. & nolunt reddere ꝑ oꝑis labo¬
re qđ debent. uiduas quoq & pupillos sub¬
auditur calumniant᷑. & oppͥmunt ꝑegrinũ
& alienigenã. uel certe catecuminũ qui nec¬
dum inciu̾itate xp̃i cuu̾ effectus est. Et si sta
uniuersa non fecerint. sufficit eis solum
crimen adpoenam. qd ñ timuerunt dnm̃.

Expanded text:
alem, hoc est, pro his qui Dominum conalem, hoc est, pro his qui Dominum confitentur, et pacem ejus mente conspiciunt, sicut dies saeculi, et sicut anni antiqui; ut quomodo in principio placuerunt Deo, sic post peccatum et poenitentiam placere incipiant; cum omni fuerint peccatorum sorde purgati. Et accedam, inquit, ad vos in judicio, et ero testis velox. Quanta formido judicii, cum ipse sit testis et judex. Testis est autem cunctis maleficis et adulteris, haec enim crimina perpetrantur occulte, et ideo proferunturin medium, ne diu lateant. Post maleficos ponuntur adulteri: post adulteros perjuri: post perjuros, qui calumniantur mercedem mercenarii, et nolunt reddere pro operis labore quod debent. Viduas quoque et pupillos, subauditur calumniantur, et opprimunt peregrinum et alienigenam, vel certe catechumenum, qui necdum in civitate Christi civis effectus est. Et si ista universa non fecerint, sufficit eis solum crimen ad poenam, quod non timuerunt Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sordes filiors & filiarũ syon: & sangui¬
nẽ emundabit de medio eors. sp̃u iudicui
dicii indigent. ut lauent᷑. Qui sanguine
pleni sunt: sp̃u combustionis. ut sanguis
qui in eis extrinsecus litus est auferatur.
& sedebit conflans & emundans sic̃ argen.¬
tum. ut scđm ez echiel quicquid in auro
nr̃o & argento idest sensu & eloquio aeris.
stagni. ferri plumbiq cõmixtũ est iN
camino dñi ꝑcoquat᷑. & purũ aurũ re.¬
maneat & argentũ. Unde &e dñs loquitur
& quẽ uolo ut ardeat. & purgabit filios
leui. Tempus est enĩ: ut iudicium incipiat
a domo dĩ. Et alibi scribitur. Ascĩs meis in.¬
cipite. In filiis aut̃ leui: omnẽ sacerdotalẽ
intellige dignitatẽ. Si autem sacerdotes
purgandi sunt & colandi. ut purũ aurum
remaneat & argentum. quid de cȩteris
est dicendum: Qui cũ emundati fuerint
&e colati. tunc offerent dño iusta sacrificia.
& placebit sacrificium eoꝵ qͦd offerunt

Expanded text:
Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, et sanguiDominus sordes filiorum et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eorum, spiritu judijudicii indigent, ut laventur: qui sanguine pleni sunt, spiritu combustionis, ut sanguis qui in eis extrinsecus litus est, auferatur. Et sedebit conflans et emundans sicut argentum, ut secundum Ezechielem , quidquid in auro nostro et argento, id est, sensu et eloquio, aere, stanno, ferro, plumboque commixtum est, in camino Domini percoquatur, ut purum aurum remaneat, et argentum. Unde et Dominus  quem volo ut ardeat ; et purgabit filios Levi. Tempus est enim ut judicium incipiat a domo Dei . Et alibi scribitur: A sanctis meis incipite . In filiis autem Levi: omnem sacerdotalem intellige dignitatem. Si autem sacerdotes purgandi sunt et colandi, ut purum aurum remaneat et argentum, quid de caeteris est dicendum? Qui cum emundati fuerint et colati, tunc offerent Domino justa sacrificia, et placebit sacrificium eorum, quod offerunt
Abbreviated transcription (Latin):
& uel ocit uenioe ad templum suũ ȩccłam.
&quis poterit cogitare diẽ aduentꝰ eiꝰ: Si cogi¬
tare potentiam maiestatis eiꝰ nemopotest.
ferre quis poterit: Et quis stabit aduiden.¬
dumeũ: Hoc est quis eũ poterit lippientib
& cȩcutientib ocłis insua claritate conspice.¬
re. qui est sol iusticiȩ. & incuiꝰ pennis est
sanitas: Ipse ueniet quasi ignis conflans:
& quasi herba fullonum. Ignis enĩ inconspec¬
ctu eiꝰ ardebit. & incircũitu eius tempestas
ualida. Tunc uocabit cęlũ desuꝑ: &e t̾ram
ut diuidicet popłm suum. Fumina ignis.
trahent ante eum peccatores. quosq uoluen.¬
nr̃a ligna. foenũ. stipulãq comburat. Et ñ
solum ignis: sed & herba fullonũ. quȩ hebra¬
eoaN id est herbam fullonũ uertitur. Ipse iis
qui peccant grauit̾ ignis conflans est: atq
consumens. qui aut̃ leuia peccata cõmittunt.
herba fullonũ. ut lotis mundiciã restituat.

Expanded text:
et velociter veniet ad templet velociter veniet ad templquis poterit cogitare diem adventus ejus? Si cogitare prae potentia majestatis ejus nemo potest, ferre quis poterit? Et quis stabit ad videndum eum, hoc est, quis eum poterit lippientibus et caecutientibus oculis in sua claritate conspicere, qui est sol justitiae, et in cujus pennis est sanitas? Ipse veniet quasi ignis conflans, et quasi herba fullonum : Ignis enim in conspectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tunc vocabit coelum desuper, et terram ut dijudicet populum suum, flumina ignis trahent ante eum, peccatores quosque volvenligna nostra, fenum, stipulamque comburat. Et non solum ignis; sed et herba fullonum, quae Hebraπόαν id est, herbam fullonum, vertunt. Ipse his qui peccant graviter, ignis conflans est, atque consumens: qui autem levia peccata committunt, herba fullonum, ut lotis munditiam restituat,
Abbreviated transcription (Latin):
orib. Et accedã aduos inuidicio: & ero testis
uelax suꝑ maleficos & suꝑ adulteros. & suꝑ
eos qui urant in nomine meo mendacit᷑. &¬
qui fraudant mercedẽ mercennarii. & oppͥ.¬
munt ꝑ potentiã uiduas. & ꝑcutiunt pu¬
pillos. & ꝑuertunt uidiciũ aduenȩ. & qui
questionẽ abiis qui dicunt. omĩs qui facit
malũ bonus . ẽ. in conspectu dni. & tales ei
placent. aut certe si displicent. ubi est ds̃ uidi¬
cu. hoc est ubi est iusticiȩ ueritas: Ad quam
dissoluendam dñi sermo respondit. Mittam
angłm meum qui p̃parabit uiã meã: & ue.¬
niceꝰ ad templum suũ dominator quẽ uos
queritis. & qui iudex ÷ ueritatis. de quo dr̃
mpsalmo. Ds̃ iudiciũ tuũ regida : & iusticiã
tuã filio regis. Non enĩ pat̃ udicat quenquã:
sedomne uidicium dedit filio. & ille est an.
inmanu dñi uini meri plenus mixto. Et in¬
clinauit ex hoc in hoc: idest ut miscdiam ui.
sticia temꝑet. & iusticiã miscdĩa. Iste gͥ statĩ

Expanded text:
oribus. Et accedam ad vos in judicio, et ero testis velox super maleficos, et super adulteros, et super eos qui jurant in nomine meo mendaciter. Et qui fraudant mercede mercenarios, et opprimunt per potentiam viduas, et percutiunt pupillos et pervertunt judicium advenae, et qui quaestionem ab his qui dicunt: Omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent, aut certe si displicent, ubi est Deus judicii? hoc est, ubi est justitiae veritas? Ad quam dissolvendam Domini sermo respondit: Mittam angelum meum, qui praeparabit viam meam, et veniet ad templum suum dominator quem vos quaeritis, qui judex est veritatis, de quo dicitur in Psalmo: Deus, judicium tuum regi da: et justitiam tuam filio regis . Non enim Pater judicat quemquam; sed judicium omne dedit Filio . Et ille est angein manu Domini vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in hoc , id est, misericordia justitiam temperat, et justitia misericordiam. Iste igitur statim
Abbreviated transcription (Latin):
debiles immolatis. conuertimini ad poeni.¬
tentiã & uultum dnĩ dep̃camini & orate
scipiam ex uob̾ facies ur̃as. nescio an conue.¬
niat exortationi poenitentiȩ. Nemo enim
dicit ora me: & non parcam tibi. Sequitur.
In uobiᷤᷤ claudentur ostia. Patris uidelicet
Ego sum ostium. Siue alit̃. Non uob̾ aꝑientib
succendere thimiama eiꝰ ad altare. quia
gratuito. qui hanc sequunt᷑ intelligentiã
quã nunc exponimꝰ. uertunt in grãm:
ut uidelic&e grãm ñ habeant altari drũ
seruiendi. Non est mn uoluntas muob
dicit dñs exercituum. & munus non susci.¬
piam de manu ur̃ã. Ab ortu enim solis usq

Expanded text:
debiles immolatis, convertimini ad poenidebiles immolatis, convertimini ad poenitentiam, et vultum Domini deprecamini et orate suscipiam ex vobis facies vestras, nescio an conveniat exhortationi poenitentiae. Nemo enim dicit, ora me, et non parcam tibi. Sequitur: In vobis claudentur ostia, Patris videlicet,Ego sum ostium . Sive aliter: Non vobis aperientur succendere thymiama ejus ad altare: quia terpretati sumus gratuito: qui hanc sequuntur intelligentiam quam nunc exponimus, vertunt in gratiam, ut videlicet gratiam non habeant altari Domini serviendi. Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus exercituum, et munus non suscipiam de manu vestra: ab ortu enim solis
Abbreviated transcription (Latin):
tate discordant. & necesse est ubi diuersa:
interpretatio: ut diuersus & sensus sit. Quia
obtulistis claudas & cȩcas & debiles uictimas.
uos enim hȩc quȩ dixi uniuersa fecistis.
agite poenitentiã siquomodo misereatur
ur̃i ds. Nullus enĩ in uobis est usq ad extre¬
mum ministeriũ. ñ dico pontife.x. ñ sacer¬
dos. non leuita. ñ cantor. sed ne ianitor qͥdẽ.
ce iis qui supponit ignẽ altari ad cremanda
holocausta: qui non a me mercedẽ accipiat
laboris sui. Hoc aut̃ dic̃. decimas significans
omĩum frugũ. quȩ offerunt᷑ a popłis. Ex
quo ostendit᷑ acceptiorẽ esse dño seruitutẽ.
quȩ mercedẽ inp̃sentiarum ñ postulat.
Unde & apłs gratis p̃dicat euangłium. &
nocte & die manib suis laborat necui
oneri sit. & hanc głam suam gratuitȩ prę¬
dicationis ingentib nequaquã euacuandã
esse testat᷑. Porro septuaginta: aliũ multo
suggerunt sensum. O sacerdotes qui hostias

Expanded text:
tate discordant: et necesse est, ubi diversa est tate discordant: et necesse est, ubi diversa est interpretatio, ut diversus et sensus sit. Quia obtulistis claudas et caecas et debiles victimas, vos enim haec quae dixi universa fecistis: agite poenitentiam, si quo modo misereatur vestri Deus: nullus enim in vobis usque ad extremum ministerium, non dico pontifex, non sacerdos, non Levita, non cantor, sed nec janitor quidem, et is qui ignem supponit altari ad cremandum holocausta, qui non a me mercedem accipiat laboris sui. Hoc autem dicens, decimas significat omnium frugum, quae offeruntur a populis. Ex quo ostenditur, acceptiorem esse Domino servitutem, quae mercedem in praesentiarum non postulat. Unde et Apostolus gratis praedicat Evangelium ; et nocte et die manibus suis laborat, ne cui oneri sit et hanc gloriam suam gratuitae predicationis in gentibus, nequaquam evacuandam esse testatur . Porro LXX alium multo suggerunt sensum: O sacerdotes, qui hostias
Abbreviated transcription (Latin):
catis utroq pede: Languida &e omĩ infir-¬
mitate cooꝑta. quȩ ñ habet ap̃m dĩ uirtu¬
tem. dĩq sapientiam. Istiusmodi p̃ces quȩ
sine lumine ueritatis sunt. & ñ habent sa.¬
pientiȩ firma uestigia. & debilitatib uaruᷤ
contabescunt. si offerant᷑ eccłarũ principi.
aut cuilibet erudito sapientiq doctori:
nonne repudiabuntur. & in contumeliam
eiꝰ recident. qui talia est ausus offerre.
Et nunc dep̃camini uultũ dĩ. ut misereat᷑
ur̃ĩ. de manu enĩ ur̃a factũ est hoc: siqͦ mͦ
suscipiat facies ur̃as. dicit dñs exercituum.
Quis est inuobis qui claudat ostia. & incen-¬
dat altare meum gratuitoꝰ Laxx. Et nune
dep̃camini faciem dĩ ur̃i &e rogate eum in
Sinanib ur̃is facta sunt hȩc: si suscipiam
ex uobis facies ur̃as dicit dñs omp̃s. quia
& in uobis claudentur ianuȩ. & ñ succende¬
tur altare meum gratis. Multum in hoc
loco septuaginta interp̃tes abhebraica ueri.¬

Expanded text:
catis utroque pede ? Et languida, et omni infircatis utroque pede ? Et languida, et omni infirmitate cooperta, quae non habet Christi Dei virtutem, Deique sapientiam. Istiusmodi preces, quae sine lumine veritatis sunt, et non habent sapientiae firma vestigia, et debilitatibus variis contabescunt, si offerantur Ecclesiarum principi, aut cuilibet erudito sapientique doctori, nonne repudiabuntur, et in contumeliam ejus recident, qui talia est ausus offerre? Et nunc deprecamini vultum Dei ut misereatur vestri: de manu enim vestra factum est hoc, si quomodo suscipiat facies vestras, dicit Dominus exercituum. Quis est in vobis qui claudat ostia, et incendat altare meum gratuito? LXX: Et nunc deprecamini faciem Dei vestri, et rogate eum: in manibus vestris facta sunt haec, si suscipiam ex vobis facies vestras, dicit Dominus omnipotens: quia et in vobis claudentur ostia, et non succendetur altare meum gratis. Multum in hoc loco Septuaginta interpretes ab Hebraica veri
Abbreviated transcription (Latin):
Ite. si acceꝑit faciẽ tuam dicit dñs omp̃s.
De diuersitate uictimarũ & quȩ uł offerri
debeant uel non offerri. in leuitico plenius
discimus. Reuersus itaq popłs de babylo.¬
ne & sacerdotes ac leuitȩ. ianitores atq can-¬
tores. & nathinei seruiq salomonis. quoꝵ.
et ras scribit kata Motoa illicitas dõ
uictimas offerebant. cecas uidelicoe &
claudas. & uaria debilitate confectas. Hoc
est enim qđ dicit languidum. uno cuncta
sermone comp̃hendens. Si istiusmodi in qͥt
duci tuo offerres munera. nonne respuerce.
nonne sibi factam putaret inuiriam:
& hoc audetis offerre dõ. qđ dare hominib
non audetis : Longum est nunc om̃ium
uictimarum aꝑire mysteria. De his tan¬
tum loquar: quȩ pͣsenti capitulo continent᷑.
Ceca est animi uictima: quȩ ñ illustrat᷑ xp̃i
lumine. nec habet ocłm de euangłio con-¬
tuentẽ. Clauda est rogantis oratio: quȩ
duplici mente accedit ad p̃candum. & au¬
dit cum popło uideorũ. Usquequo claudi-¬

Expanded text:
te, si acceperit faciem tuam, dicit Dominus omnipotens. De diversitate victimarum, et quae vel offerri debeant, vel non offerri, in Levitico plenius discimus . Reversi itaque de Babylone sacerdotes et Levitae, janitores atque cantores, et Nathinnaei servique Salomonis, quorum Ezras scribit κατάλογον, illicitas Deo victimas offerebant, caecas videlicet et claudas, ac varia debilitate confectas ; hoc est enim quod dicit languidum, uno cuncta sermone comprehendens. Si istiusmodi, inquit, duci tuo offeres munera, nonne respueret? nonne sibi factam putaret injuriam? et hoc audetis offerre Deo, quod dare hominibus non audetis? Longum est nunc omnium victimarum aperire mysteria: de his tantum loquar quae praesenti capitulo continentur. Caeca est animae victima, quae non illustratur Christi lumine, nec habet oculum de Evangelio contuentem . 950 Clauda est rogantis oratio, quae duplici mente accedit ad precandum, et audit cum populo Judaeorum: Usquequo claudi
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ dñs omp̃s. Et dixistis. Inquo reuertemur:¬
S Si supplantat homo dm̃. quia uos supplanta.¬
Istis me: Et dixistis. in quo supplantauimꝰ te:
Quia decimȩ & pͥmitię uobiscũ: & uos uiden¬
Ites respicitis. & me uos supplantatis. Annus
I&e erat rapina in domib ur̃is. Reuertimini
Igͦ in hoc dicit dñs omp̃s. Nisi aꝑuero uobis
c̾ataractas cęli. & effudero uobis benedictio.¬

Expanded text:
inus omnipotens. Et dixistis, in quo revertemur? Si supplantat homo Deum, quia vos supplantastis me? Et dixistis: in quo supplantavimus te? quia decimae et primitiae vobiscum sunt, et vos videntes respicitis, et me vos supplantatis Al. suet erit rapina in domibus vestris. Revertimini ergo in hoc, dicit Dominus omnipotens: Nisi aperuero vobis cataractas coeli, et effudero
Abbreviated transcription (Latin):
glorificent patrem ur̃m qui est in cęlis.
Seruus quoq honorat dnm suum: ñ eadem
caritate qua filius. sed aΠOΚΟΙ NOΥ sub¬
auditur honorat filius patrẽ. seruus dñm
suum. Et tam̃ ds̃ omp̃s sciens differentiã
fili i & serui: a filio głam. a seruo timorẽ
expecit. Principium enĩ sapientiȩ timor

Expanded text:
glorificent Patrem vestrum qui est in coelis . glorificent Patrem vestrum qui est in coelis . Servus quoque honorat dominum suum non eadem charitate qua filius; sed ἀπὸ κοινοῦ subauditur, honorat filius patrem, servus dominum suum; et tamen Deus omnipotens sciens differentiam filii et servi, et a filio gloriam, a servo timorem expetit: Principium enim sapientiae timor
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo: de dño scribitur. Filius iniquitatis
non apponet nocere ei. In osee quoq filii for.¬
nicationis uocantur qui sunt de matre me.¬
retrice generati. de qua scriptum est. Forni¬
cata est mat̾ urã. Et in euangłio. filii dia¬
boli udei sugillant᷑. Uos de patre di abolo
estis nati. & desideria patris ur̃i uultis face¬
re. Inbonã partẽ filios legimus: ut filios dĩ.
Quot quot aut̃ receꝑunt eum. dedit eis pote.¬
statem filios dĩ fieri. & filios sapientię:
euangłio ꝓclamante. lustificata est sapien¬
ta a fili is suis. Et filios abraham. Am̃ am̃
dico uobis. potens est dĩ de lapidib istis su¬
scitare filios abrahȩ. Et filios apłi. Filioli
mei. quos iterum parturio: donec xp̃c for.¬
metur in uob̃. & multa istiusmodi. Filius
gͥ honorificat patrẽ siue clarificat: iuxta
illud qđ scriptum est. Sic luceat lux urã
coram hominib. ut uideant ur̃a oꝑa. &e

Expanded text:
psalmo de Domino scribitur: Filius iniquitatis psalmo de Domino scribitur: Filius iniquitatis non apponet nocere ei . In Osee quoque filii fornicationis vocantur, qui sunt de matre meretrice generati, de qua scriptum est: Fornicata est mater vestra . Et in Evangelio Judaei filii diaboli sugillantur: Vos de patre diabolo nati estis, et desideria patris vestri vultis facere . In bonam partem filios legimus, ut filios Dei: Quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Et filios sapientiae, Evangelio proclamante: Justificata est sapientia, a filiis suis : Et filios Abraham: Amen amen dico vobis, potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abraham . Et filios Apostoli: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis , et multa istiusmodi. Filius ergo honorat, sive clarificat patrem, juxta illud quod scriptum est: Sic luceat lux vestra coram hominibus: ut videant vestra opera, et
Abbreviated transcription (Latin):
guȩ ꝓprietate : honorẽ posuimꝰ. Nam & in
euangłio ubi loquit᷑ dñs atq saluator pat̾
uenit hora. clarifica filium tuum. ut filiꝰ
tuus clarificet te: apud grecos. Lozacon
legit᷑. idest glorificat. Quẽ locum pleriq
latinor. honorifica int̾pretati sunt. Simulq
consideremꝰ: qđ filius acseruus in scripturis
scĩs uoluntate fiat: ñ necessitate naturę.
Qui enim sp̃m adoptionis acceꝑit: infilium
dĩ uertitur. Qui aut̃ sp̃m seruitutis in ti-¬
morẽ. dĩ seruus efficitur. Uult itaq pͥmũ
ds̃ ut filii eiꝰ simus. & bonũ uoluntarie
faciamꝰ. Si hoc consequi nolumꝰ: ut saltem
seruos nos habeat. & amalis ꝑ supplicioꝵs
formidinem recedamꝰ. Legimꝰ in malã par¬
tẽ filios. Framus filii irȩ. & filios gehennae.
quos pharisei mare terrisq circũitis. dignos
genuere torm̃tis. Et uidas ꝓditor: filius
ꝑditionis appellat᷑. & in octogesimo octauo

Expanded text:
guae proprietate, honorem posuimus. Nam et in guae proprietate, honorem posuimus. Nam et in Evangelio ubi loquitur Dominus, et Salvator: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te , apud Graecos δόξασον legitur, id est, glorifica. Quem locum plerique Latinorum honorifica, interpretati sunt. Simulque consideremus, quod filius ac servus in Scripturis sanctis voluntate fiat, non necessitate naturae. Qui enim spiritum adoptionis acceperit, in filium Dei vertitur: qui autem spiritum servitutis in timorem, Dei servus efficitur . Vult itaque primum Deus, ut filii ejus simus, et bonum voluntate faciamus: si hoc consequi volumus, ut saltem servos nos habeat, et a malis per suppliciorum formidinem recedamus. Legimus in malam partem filios: Eramus filii irae, et filii gehennae , quos Pharisaei, mari terrisque circuitis, dignos genuere tormentis . Et Judas proditor, filius perditionis appellatur ; et in octogesimo octavo
Abbreviated transcription (Latin):
ut irasci. Ut quando audimꝰ odiũ eiꝰ in malos.
ea quȩ dnm intelligimꝰ odisse fugiamus.
ilius honorificat᷑ patrem. & seruus dñm
Ꝙ si dñs ego sum. ubi est timor m̃s. dicit dñs
Somp̃s: Licoe priusquã nasceremini in iacob
quasi filios amare uos coeꝑim: tam̃ eligite
quo me uocabulo nominetis. Aut pat̾ sum
ur̃. aut dñs. Si pater: debitum patri honorẽ
reddite. & dignam parentis offerte pietatẽ.
Et si dñs. cur me contemnitis. cur dñm Non
timetis : Loquit᷑ aut̃ ad eos qui sub torob¬
babel &e iesu filio iosedech & ez ra sacerdote
&e neemia de captiuitate babylonia sunt
reuersi. extructoq altari necdum templum
edificauerant nec muros extruxerant ciui-¬
tatis. & nichilo minꝰ inpeccatis pristinis
ꝑmanebant. dm̃ nec amore nec timore ue.¬
nerantes. Qđ aut̃ głam diximꝰ uel honorẽ
& apud grecos Ao ⁊ a & apud hebreos cha¬
Bod: unum uerbumꝰ est. Sed nos ꝓlatine lin-¬

Expanded text:
ut irasci: ut quando audimus odium ejus in malos, ut irasci: ut quando audimus odium ejus in malos, ea quae Deum intelligimus odisse, fugiamus. Filius honorat patrem, et servus dominum Et si dominus ego sum, ubi est timor meus? dicit Dominus omnipotens. Licet priusquam nasceremini, in Jacob quasi filios amare vos coeperim: tamen eligite quo me vocabulo nominetis, aut pater sum vester, aut dominus. Si pater, debitum patri honorem reddite, et dignam parente offerte pietatem. Si dominus, cur me contemnitis? cur dominum non timetis? Loquitur autem ad eos qui sub Zorobabel et Jesu filio Josedec, et Ezra sacerdote, et Neemia, de captivitate Babylonia sunt reversi , exstructoque altari, necdum templum aedificaverant, nec muros exstruxerant civitatis, et nihilominus in peccatis pristinis permanebant, Deum nec amore, nec timore venerantes. Quod autem gloriam diximus, vel honorem, et apud Graecos δόξα, et apud Hebraeos 947 CHABOD  , unum verbum est; sed nos pro Latinae lin
Abbreviated transcription (Latin):
& bestiis delectatur. Minor lenis & simplex
&e innocent̃ habitans domum. ds̃ fines idu.¬
meȩ hoc est t̾renȩ &e sanguinariȩ ponit
in solitudinẽ. & nichil de t̾ra crescere sinit.
& ẽẽ ꝑpetuum. Quod si impudens malicia
ea quȩ sunt sermone dĩ destructa rursum
edificare nitatur : dñs se eorum quȩ instau¬
rant᷑ auitis aduersarium ꝓfitet᷑. & post¬
quã fuerint hostiliũ t̾minoꝵ cuncta sub¬
uersa. tunc oculos uidere isrłitis. & scõs
quosq dicere. Magnificet᷑ dñs in t̾minis
eors : qui mente conspiciunt dm̃. Porro di¬
lectio & odium dĩ: uel ex p̃scientia nascitur
futurorũ. uł exoꝑib. Alioquin nouimꝰ qđ
omĩa dĩ diligat. nec quicquã eoꝵ. oderit
quȩ creauit. Sed ꝑprie eos suȩ uindicat
caritati qui uitiorũ hostes sunt & rebelles.
& e contrario illos odit qui a dõ destructa
cupiunt rursus extruere. O disse aut̃ as̃
ANE ΡΩTIA Θ ΩC dicitur: ut flere. ut dolere

Expanded text:
et bestiis delectatur. Minor levis et simplex, et bestiis delectatur. Minor levis et simplex, et innocenter habitans domum. Deus fines Idumaeae, hoc est, terrenae et sanguinariae ponit in solitudinem, et nihil de terra crescere sinit et esse perpetuum. Quod si impudens malitia ea quae sunt Dei sermone destructa, rursum aedificare nitatur, Dominus se eorum quae instaurantur a vitiis, adversarium profitetur. Et postquam fuerint hostilium terminorum cuncta subversa: tunc oculos possumus videre Israelis, et sanctos quosque dicere: Magnificetur Dominus in terminis eorum, qui mente conspiciunt Deum . Porro dilectio et odium Dei vel ex praescientia nascitur futurorum, vel ex operibus: alioquin novimus quod omnia Deus diligat, nec quidquam eorum oderit quae creavit; sed proprie eos suae vindicet charitati, qui vitiorum hostes sunt et rebelles. Et econtrario illos odit, qui a Deo destructa cupiunt rursum exstruere. Odisse autem Deus ἀνθρωποπάθως dicitur: ut flere, ut dolere,
Abbreviated transcription (Latin):
dicetis. magnificetur dñs suꝑ t̾minos isrł.
&e excomparatione malorum quȩ fr̃ uest
patitur dĩ in uos beneficia sentietis. ludei
falso sibi blandiuntur edom Romanos sub
isrł in consummatione mundi futuros.
quo destructo romano imꝑio hoc est idu.¬
meo regnum orbis ueniat adiudeos. Hȩc
ꝓut potuimus. hystoriȩ fundamenta iaci.¬
entes locuti sumus. Nunc ueniamꝰ ad intelli¬
gentiam sp̃ualẽ. Isrł uir uel sensus cernens
e Eoy idest rectissimus dĩ diligit᷑ a dnĩo.
& uult dilectionis eiꝰ in se scire rationẽ. Dñsq
respondet. esau &e iacob de una stirpe gene.¬
ratos. hoc est uitia atq uirtutes ex uno cor-¬
dis fonte ꝓcedere : dum ex arbitrui liber-¬
tate inutranq partẽ ut uolumꝰ declinamꝰ.
Sed priora nascunt᷑ uitia ꝑinfantiã. pueri.¬
ciã. iuuentutẽ: quȩ poste̾a etas firmior
corripit atq supplantat. Maior fr̃ hispi.¬
dus est & sanguinarius. uenationib. siluis

Expanded text:
dicetis: Magnificetur Dominus super terminum Israel; dicetis: Magnificetur Dominus super terminum Israel; et ex comparatione malorum quae frater vester patitur, Dei in vos beneficia sentietis. Judaei falso sibi blandiuntur, Edom Romanos et Israel in consummatione mundi se prophetari: quod destructo Romano imperio, hoc est, Idumaeo, regnum orbis veniat ad Judaeos. Haec prout potuimus, historiae fundamenta jacientes, locuti sumus: nunc veniamus ad intelligentiam spiritualem. Israel, vir, vel sensus cernens Θεοῦ, id est, rectissimus Dei, diligitur a Domino, et vult dilectionis ejus in se scire rationem. Dominusque respondit, Esau et Jacob de una stirpe generatos, hoc est, vitia atque virtutes ex uno cordis fonte procedere: dum ex arbitrii libertate in utramque partem ut volumus, declinamus; sed priora nascuntur vitia per infantiam, pueritiam, juventutem, quae postea aetas firmior corripit atque supplantat. Major frater hispidus est et sanguinarius : 946 venationibus, silvis
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliquid egissent boni uł mali. ut scđm
electionẽ ꝓpositum dĩ maneat: ñ ex oꝑib
sed ex uocante dictũ est ei quia maior ser.
uiet minori. sicut scriptũ est. lacob dilexi.
esau aut̃ odio habui. Hoc enim qđ dr̃. sicut
scriptum est: & adgeneseos librum. & ad
ꝓpħam malachi refertur. Et nonsolũ ait.
dilexi iacob antequã nasceret᷑. & odio habui
esau priusquã ex matris utero funderet᷑:
sed inposteros eorum amorem meũ & odium
conseruaui. Odium in esau: cuius montes qͥ
appellantur seir redegi in solitudinẽ. & ur¬
bes feci esse desertas. & a serpentib atq be¬
stus obtineri. Si aut̃ dixerit edom hoc est
esau. destructi quidem sumus adirã dĩ.
ego destruam: & iram meam ȩternã eorũ
uastitas approbabit. Odium gͥ esau rebus
ostendi. amorẽ aut̃ in uos hoc est iniacob
sequentib approbabo. Illis destructis & re-¬
dactis ad solitudinẽ: uidebunt oculi ur̃i. &

Expanded text:
aut aliquid egissent boni vel mali, ut secundum aut aliquid egissent boni vel mali, ut secundum electionem propositum Dei maneat: non ex operibus, sed ex vocante dviet minori; sicut scriptum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Hoc enim quod dicitur, sicut scriptum est, et ad Geneseos librum , et ad prophetam Malachiam refertur: non solum ait dilexi Jacob antequam nasceretur, et odio habui Esau priusquam ex matris utero funderetur, sed in posteros eorum amorem meum et odium conservavi; odium in Esau, cujus montes qui appellantur Seir redegi in solitudinem; et urbes feci esse desertas, et a serpentibus atque bestiis obtineri . Si autem dixerit Edom, hoc est Esau: destructi quidem sumus ad iram Dei, ego destruam, et iram meam aeterna eorum vastitas approbabit . Odium igitur in Esau rebus ostendi; amorem autem in vos, hoc est in Jacob, sequentibus approbabo, illis destructis et redactis ad solitudinem. Videbunt oculi vestri, et
Abbreviated transcription (Latin):
minos isrł. Isrł hoc est uidas adquẽ solebat
fieri uerbum dĩ & uisio dni. onus eiꝰ & pon¬
dus suppliciorum grauissimum portare cõ.¬
pellitur. ut grauiora peccata deponat. & sen-¬
tiat ꝑtormenta quȩ ñ sensit ꝑbeneficia.
&ne poena in suos uideatur in iusta: subiecte
dñs. Dilexi uos. Quem enĩ diligit dñs cor-¬
ripit. castigat aut̃ omnẽ filiũ quẽ recipit.
Et dicendo dilexi: presens negat dum pͣteri¬
tum confitet᷑. Illiq respondent temeritate
qua peccant: obliti beneficioꝵ eiꝰ. In quo di¬
lexisti nos. Adquȩ dñs. Ut cętera inquit
taceam: & qđ nuꝑ de bab ylonia captiuitate
uenistis. incunabula ur̃a tractabo. Antequã
nasceremini. immo priusquã Rebecca esau
& iacob utero suo funderet: iniacob uos
dilexi. in esau idumeos odio habui. Quẽ lo¬
cum: apłs paulus mystica dispuͣtione euen-¬
tilans. scribit ad romanos. duo parit̾ testi¬
Sed &e rebecca de uno concubitu: habens isa ac
patrẽ nr̃m. Nam cum nondũ nati essent

Expanded text:
Israel, hoc est Judas, ad quem solebat fieri verbum Dei et visio Domini, onus ejus et pondus suppliciorum gravissimum portare compellitur, ut graviora peccata deponat, et sentiat per tormenta quem non sensit per beneficia: Et ne poena in suos videatur injusta, subjicit Dominus: Dilexi vos: Quem enim diligit Dominus corripit: castigat autem omnem filium quem recipit : Et dicendo dilexi, praesens negat, dum praeteritum confitetur. Illique respondent temeritate qua peccant, obliti beneficiorum ejus: In quo dilexisti nos? Ad quae Dominus: Ut caetera, inquit, taceam, et quod nuper de Babylonia captivitate venistis, incunabula vestra tractabo, antequam nasceremini, immo priusquam Rebecca Esau et Jacob utero suo funderet : in Jacob vos dilexi: in Esau Idumaeos odio habui. Quem locum apostolus Paulus mystica disputatione eventilans, scribit ad Romanos, duo pariter testiSed et Rebecca de uno concubitu habens Isaac patris nostri. Nam cum nondum nati essent,
Abbreviated transcription (Latin):
obcausã & ego inquit dedi uos contẽptibi¬
les &e humiles omĩb popłis ut uos contem¬
nerent. & ꝓ honore & gła quasi deiectos
humilesq calcarent. sicut ñ seruatis uias
meas & accepistis faciẽ inlege. Int̾ omnia
peccata leui siue eors qui ex leui sunt sacer¬
dotum dĩ. illud & ultimũ & maximum
ponit᷑ quare accipiant faciẽ in lege. ut
ñ causas sed ꝑsonas considerent. iustumq
pauꝑem despicientes. iniquos diuites susci¬
piant & honorent. Ad quos in octogesimo
pͥmo psalmo dr̃. Usquequo iudicatis iniqui¬
tatẽ. & facies peccators sumitis : Q paulus
ad galathas. ds̃ inquit ꝑsonã hominis non
accipit. Pieniusq apłs ia cob hoc peccatum
arguit atq condemnat. Quicquid aut̃
priori popło dr̃. etiam nobis dictum pute¬¬
mus: ut cautiores recedamus a uitiis. &e
faciẽ ñ suscipiamus inlege: nec qui sumꝰ
cultores dĩ. ueritati mendacium p̃feramꝰ.
Nunquid ñ pat̾ unus omĩum nr̃m: Nun-¬

Expanded text:
ptibiles et humiles omnibus populis, ut vos contemnerent, et pro honore et gloria, quasi dejectos humilesque calcarent: Sicut non servastis vias meas, et accepistis faciem in lege. Inter omnia peccata Levi, sive eorum qui ex Levi sunt, sacerdotum Dei, illud et ultimum et maximum ponitur, quare accipiant faciem in lege, ut non causas, sed personas considerint, justumque pauperem despicientes, iniquos divites suscipiant et honorent. Ad quos in octogesimo primo psalmo dicitur: Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccatorum sumitis ? et Paulus ad Galaccipit . Pleniusque apostolus Jacobus hoc peccatum arguit, atque condemnat . Quidquid autem priori populo dicitur, etiam nobis dictum putemus ut cautiores recedamus a vitiis, et faciem non suscipiamus in lege, nec qui sumus cultores Dei, veritati mendacium praeferamus. Numquid non Pater unus omnium nostrum? Num