comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃t qued fingunꝰ mendaciũ est ded qñ
id fincpimꝰ quod inchil sigͣt tunc est mẽ¬
dacium. Cum aũt fictio iam refeitur
ad aliquam signõm. non est mendati¬
um. sed aliqua figã ui̾tatis. Et subiun

Expanded text:
omne quod fingimus mendacium est: sed quando id fingimus quod nihil significat, tunc est mendacium. Cum autem fictio nostra refertur ad aliquam significationem, non est mendacium, sed aliqua figura veritatis. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
suspectꝰ est preculdubio rẽpellendus
nͥ ꝓpͥo firmaui̾t iuramento ꝙ postea
didisci̾t ea que obitit. et ad hoc ex malici¬
a non procedat. quia tunc ⁊̾ si didiscis¬
set ab illis qui demĩciationis temꝑe sci¬
hgͥ culpa de silencio tłi qͣcta illos exclu¬
det iste tamẽ ammoni debet nequis
tam̃ culpabilis nõ existat. ħ inbet̾.¬

Expanded text:
suspectus est procul dubio repellendus, nisi proprio firmaverit juramento quod postea didicerit ea quae objicit, et ad hoc ex malitia non procedat; quia tunc, etiamsi didicisset ab illis qui denuntiationis tempore sile hujusmodi culpa de silentio tali contracta illos excluderet, iste tamen amoveri nequiret cum culpabilis non existat. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
pot est. suꝑ quo dux imꝰ distinguend̾. ꝓ
si temꝑe demĩciationis p̃misse. is qui
iam ꝯuinctos impetit. exͣ. dyc̾ episte¬
bat uel alias insi denũciatio potuit ad
eius notĩam ꝑuenire ut puta si mime
infirmi ͭ ͥ ᷤᷤ feruore laborats sanemen¬
tis patiebatur epilium uel mãms tam¬

Expanded text:
potest. Super quo sic duximus distinguendum, quod si tempore denuntiationis praemissae is qui jam conjunctos impetit extra dioecesim existebat, vel alias denuntiatio non potuit ad ejus notitiam pervenire, ut puta si nimiae infirmitatis fervore laborans, sanae mentis patiebatur exsilium, vel in a
Abbreviated transcription (Latin):
aptitit difficilis at enormis. ut pote si ad
iitilatom mẽb᷑. uel affusiom̃ sangiums
est processum aut in ep̃m aut albtem
sit iuolenta manus nuiecta. cum eptes¬
sue tales et similes meq̾ant sine scandalo

Expanded text:
ita difficilis et enormis, utpote si ad mutilationem membri uel effusionem sanguinis sit processum, aut in episcopum uel abbatem uiolenta sit manus iniecta, cum excessus tales et similes nequeant sine scandalo
Abbreviated transcription (Latin):
semoubus. Item exporenda sunt ei illa
capitła de quibz fiunt inquirenda. ut fa¬
cultatem heãt deffendendi seip̃m. et nõ
solum dicta sed etiã ip̃a noĩa testiũ sunt
ei danda. ut quid a quo sit dictum appeat¬

Expanded text:
sentaverit, et exponenda sunt illa capitula de quibus fuerit inquirendum, ut facultatem habeat defendendi seipsum et non solum dicta, sed etiam ipsa nomina testium sunt ei, ut quid et a quo sit dictum appa
Abbreviated transcription (Latin):
dice̾ ui̾ uel scienter. sed intendt uel sut
ꝑ mendacium illud sibi prodesse. et sic se
feruet indaminem et proximo nõ obesse
quia non decipͭ cum in re una pro alia
uendd̾a. nec inualore rei quia non uendͭ
ei ultͣ debitum ualorem. tłe mendatiũ

Expanded text:
etiam scienter, sed intendit et scit per mendacium illud sibi prodesse, ut sic se servet indemne et proximo non obesse, quia non decipit eum in re, unam pro alia vendendo, nec in valore ei, quia non vendit ei ultra debitum valorem, tale men
Abbreviated transcription (Latin):
in fi ¶ Sialĩt dicat se hũisse bonam intẽ¬
tionẽ qua credebat alium emẽ ip aliquẽ
licitum usum. uel hñs am̃ diffentem
nichil suꝑ hoc cogitabat uel ignorabat
istis caibus distingno . quia aut illeres
tles sunt que ad hũanũ isum pñt t̃ẽ uti¬
les sicut arma in bello iusto. cutellus ad
inciudendum panẽ. uel aurifrigiũ ad
ornamenta ecc̃a ͭ ͣ. uel etiam qued̾ uene¬
na que amedicis apponũtur in quibusd̃
gfectionib ad sanand̃ egrotos. auttłes
sicut quedꝰ uenena mortifã. et ad nullũ
iesuni utilia. ut suture suꝑflus ac sumptu¬
ose cauimsiarum quas p̾cipue facuint yspam¬
dantẽs pro sutura umꝯ camisie uel int̾plũ
uel quadruplum ꝙͣ ualent camisia tota¬
uel similia . In pͥmo caũ nondico ip̃m pͨ¬
care dum tñ non hr̃at intentom̃ coroup¬
tam ut dictum est nͥ forte ex qualitate
ꝑsoire uel temporis cognosc̾et uel prota¬
bilitex dictaret sibi ꝯstĩa ꝙ ille non que

Expanded text:
nt. Si vero dicat se habuisse bonam intentionem, quia credebat alium emere propter aliquem licitum usum, vel habens indifferentem, nihil super hoc cogitabat vel ignorabat In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma in bello iusto, cultellus ad incidendum panem vel aurifrisium ad ornamenta ecclesiastica vel etiam quedam venena, que a medicis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut talesicut quedam venena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia, ut future superflue ac sumptuose camisiarum, quas precipue faciunt Hispadantes pro sutura unius camisie plus in triplum vel quadruplum quam valeat tota camisia et similia. In primo casu non dico ipsum peccare, dum tamen non habeat intentionem corruptam, ut dictum est, nisi forte ex qualitate persone vel temporis cognosceret vel probabiliter dictaret sibi conscientia, quod non que
Abbreviated transcription (Latin):
debet pmĩał dixuge̾ caute ac diligenter in¬
tentiones talum ut recto fine laborent
suꝑdo. Recto fure sic. licet aũt negotiatio
sine pcto iux possit e̾e tamen m̾catores mo¬
portando reportando ad nundinas. nrec tene¬
antur suis stipendis militare. possunt de eis
m̾cibus dum modatum luc ͫ accipe̾ qd̾ ad
arbitͥum bomiuri lumitand̾ est quia nõ est
dec̾mĩãtum ꝙ̃tum in singłis soł aut lib a̾

Expanded text:
entialis dirigere caute ac diligenter intentiones talium, ut recto fine laborent mus Redonensis Licet autem negotiatio sine peccato vix possit esse, tamen mercatores tando et reportando merces ad nundinas, ne teneantur suis stipendiis militare, possunt de eisdem mercibus moderatum lucrum accipere, quod ad arbitrium boni viri limitandum est, quia non est determinatum
Abbreviated transcription (Latin):
intencio puta si pp̃ hoc face̾nt uel s uende¬
rent ut hommes hrẽnt tłia ad abusum
uel sistienter donant uel uendunt a licui
quẽ sciant uel credant cłibus ab usuris
Talis inꝙͣ intentio est moͣrle pctm et gͣ¬
ussimũ. et omĩa pct᷑a que postea occõne

Expanded text:
intentio, puta si propter hoc facerent vel venderent, ut homines haberent talia ad abusum vel si scienter donent vel vendunt alicui, quem sciant vel credant talibus abusurum, talis iniqua intentio est mortale peccatum et gravissimum et omnia peccata que postea occasione
Abbreviated transcription (Latin):
ed quid facier udex pm̃alis de is¬
mrercatorb pollipariis. et similil. qui
de longga non dico ꝯsuetudine. sed coruu¬
ptela. nec emne̾ scũit nec uende̾ absq mẽ¬
daciis et uramentis incautis. iecd nc
non interdum ꝑuiriis. et uiuter mt̃ciũ¬
tur simplicib remiulem et corruptan
p̾ciosam eeͤ. Et in hũc modum ex̾cent pro
magna parte quicquid doli uel fraudis
et causa capiendi Proxinĩ ħ facit ad re¬

Expanded text:
e Quid faciet iudex penitentialis de mercatoribus, pellipariis et similibus qui de longa, non dico consuetudine, sed corruptela, nec emere sciunt nec vendere absque mendaciis et iuramentis incautis, necnon et interdum periuriis et breviter mentiuntur simplicibus rem vilem vel corruptam pretiosam esse et in hunc modum exercent pro magna parte, quicquid doli et fraudis et causa decipiendi proxi
Abbreviated transcription (Latin):
laycis. licet ħ dũr iudeat᷑ si indistincte
intelligat᷑ non uide᷑ esse securũ de tłib
artificiis iuẽ. quoꝵ usus ut frequentiꝰ
est ad malum. licet alñ laudat᷑ ad alcam
ad rec̾atõm et remedium t̾sti̾e uel uari¬
arum cogitatõnũ. In tłib gͦ ad inten¬
tom̃ recurrend̾ est. ut ex hac radice
iudicet᷑ de fructu .i. de artificio. et usu
Illod aũt qui faciunt serta de florib
de facili potest ꝯtinige̾ ex abusu hgͥ ferto¬
rumi que sunt incitamenta luxi̾e. et
lascuue signa. licet ad ꝯfortatom nature
tłia qñ naleant. molatur obẜuantia
drei sacre. Dtrum de illicite acgni

Expanded text:
cet laicis hoc durum videatur, si indistincte intelligatur. Non videtur esse securum de talibus artificiis vivere, quorum usus ut frequentius est ad malum, licet aliquando ludatur ad aleam ad recreationem et ad remedium tristitie vel noxiarum cogitationum. In talibus ergo ad intentionem recurrendum est, ut ex hac radice iudicetur de fructu, id est de artificio et usu. Illos autem qui faciunt serta de floribusde facili potest contingere ex abusu huiusmodi sertorum, que sunt incitamenta luxurie et lascivie signa, licet ad confortationem nature talia quandoque valeant, violatur etiam diei sacre. UTRUM DE ILLICITE A
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ non debent recipi ad cõmumonẽ alta¬
turam si in hoc pcto decesserint. ex .e. qr¬
momĩbus Auidice quia p̃t quẽl usurari¬
uni cocge̾ ad restituendas usuras si neces¬
so fuit etiam ꝑ maiorem exꝯͥtatom om̃i¬
depetat ab aliquo usuras repellit᷑ ꝑ exce¬
ptionẽ donet ip̃e ie restituat usuxas qͣs
ab aliis male accepͭ uel saltem fec̾it posse
compellunt᷑ he̾des usuraliorum. siue sunt
Inforo aũt pnĩali indubitanter teren᷑
tamusurarii ꝙͣ hẽdes ad solidam restitõm¬

Expanded text:
i ad communionem altaturam si in hoc peccato decesserint. A iudice, quia potest quemlibet usurarium cogere ad restituendas usuras, si necesse fuerit etiam per maiorem excommepetat ab illo usuras, repellitur per exceptionem, donec ipse restituerit usuras quas ab aliis male acceperit vel saltem fecerit posse compelluntur heredes usurariorum, sive sint nitentiali indubitanter tenentur, tam usurarii quam heredes, ad solidam restit
Abbreviated transcription (Latin):
dommo et q̃dicente marito. Bi aũt ꝯsũ¬
pta est uel si solus iur furatus est et nl
participauit ꝯsentiendo uel comedendo
ꝯsumpte rescitu̾e̾ no domino latentex
de qͥbus bons. si aliter nõ potest n ͨ erit¬
res furtia. quia nõ est fraidulenta
ꝯbrectatio rei uel anmo lutͥfaciendi. pro
rum. sed maritus. Ted cum in hoc casu fa
ter non coedo ꝙ eẽt ei pm̃a miungenda¬

Expanded text:
cente marito. Si autem consumpta est vel si vir solus furatus est et mulier participavit consentiendo vel comedendo,consumpte restituere vero domino latenter de communibus bonis, si aliter non potest. Nec erit furtum, quia non est fraudulenta contrectatio nec animo lucrifaciendi. Prm, sed maritus. Si tamen in hoc casu facter, non credo quod esset ei peniten
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑsonis eccarum ciuitatum castioꝵ
uillaxum et locorum ĩ quibus domꝰ
seuhitationis eoium ex istunt suꝑiũ
ribus ꝑ rochialib ues asns quibus¬
quentualibus pͥoribus seu gardiaĩs
facta uel aꝓpbata de suorum ꝯne¬
tuum ꝯtilioꝰ et assensu. dum tamen

Expanded text:
ersonis Ecclesiarum, Civitatum, Castrorum, Villarum, & Locorum, in quibus domus, seu habitationes eorum existunt, super juribus Parochialibus, vel aliis quibusConventualibus Prioribus, seu Guardianis b facta, vel approbata de suorum Conventuum consilio & assensu, dum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
emptos. alocorum ordinariis dequisiti
hiai pͥuilia uel indulgentias quibus se dñt
et securo aut aliquibus prudentibus iuxis
om̃i suspicione carentibus ad ħ ꝑ dictos
ordinarios deputatis infra t̾minũ infra

Expanded text:
t a locorum ordinariis requisiti huiusmodi priuilegia uel indulgentias quibus dicunt se et securo uel aliquibus prudentibus uiris omni suspicione carentibus ad hoc per dictos ordinarios deputatis non exhibuerint
Abbreviated transcription (Latin):
qud̃̃ ꝯͣsueuerant portare ad uendenda bla¬
da. et inde rcipe̾ mercedem. qui iuixauerũt
ꝙ decetoꝰ nõ portarẽt eã. et exhoc młtũ
damnnficati sunt. qr uenditores bladi ex
hac occone prouiderũt sͥ de alia msura

Expanded text:
quam consueverunt portare ad vendentes bladum et inde recipere mercedem, qui iuraverunt quod de cetero non portarent eam et ex hoc multum damnificati sunt, quia venditores bladi ex hac occasione providerunt sibi de alia mensura;
Abbreviated transcription (Latin):
infaciendo. In sym̃o est turpitudo ut̾ͥus
partis s. dantis et accipientis Red inusu¬
ra non est turpitudo dantis. Et ideo iure
dino et naͣli eqͥtate facienda est restitutõ
Nec posset etiam in hoc caũ ppͣ. dispen¬
sare. fed exsolo iure hũano peccuma
lyote accepta restituenda est nõ illi qui
in hoc casu posset etiam dispensare ꝓ nõ
solum in mentali symoͬ sed etiam in illa
que pacto erat exp̃ssa retimꝰ posset qd̾

Expanded text:
ndeo: In symonia est turpitudo utriusque partis, dantis et accipientis, sed in usura non est turpitudo dantis et ideo ex iure divino et naturali equitate, facienda est ei restitutio nec posset etiam in hoc casu papa dispensare, sed ex solo iure humano pecunia symoniace accepta restituenda est non illi qui in hoc casu. Posset enim dispensare quod non solum in mentali symonia, sed etiam in illa, que pacto esset expressa, retineri posset.
Abbreviated transcription (Latin):
dit ray. et quod dix ͭ de hus qui ten ͦ in
dictum multo fortius de hns qͥ deffendũt
ipõs in ertore suo et recipunt aos inca¬
stͥe suis. Item et de illis quoꝵ noĩt fit
rapina. si ip̃i pͥmo mandaui̾nt uel noĩe suo¬

Expanded text:
iter. Et quod de his dixi qui tenentur in  multo fortius de his qui defendunt ipsos in errore suo et recipiunt eos in castris suis et de illis quorum nomine fit rapina, si ipsi primo mandaverunt vel pos
Abbreviated transcription (Latin):
uid si aliquis longo tempore recepͭ
suel retimut decimas mĩgnd nũc uenit
remitti intaitu dei et eccͣ̃e quod accepͭ uel
retiruit in p̃t̾ito cum ałr oporte̾t ip̃m cũ
sua familia mendicare. Ez ẜmi ray .s. un¬

Expanded text:
uid si aliquis longo tempore recepit vel retinuit decimas, nunc venit remitti, intuitu dei et eleemosyne, quod accepit vel retinuit in preterito, cum aliter oporteret eum cum sua familia mendicare. Dico
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsẜu et liba̾ uolu ͭ ͤ aliquã ẜuitutẽ seu
ãnuã prestatem̃ in ꝑꝑatuum uel ad tempꝰ
fac̾ͤent in remissom̃ pccorum illoꝵ quib
tenentur aliqd̃ hospitale uel opus simile
pittatis. cum ꝯsẜu tamen eorund̾ si potest
⁊equiri

Expanded text:
em seu annuam prestationem, in perpetuum vel ad tempus, facerent in remissionem peccatorum illorum quibus tenentur aliquod hospitale vel opus simile pietatis; cum consensu tamen eorumdem, si potest requiri
Abbreviated transcription (Latin):
uel ecce illus ꝯcessus est ei usufructꝰ c̃
eo ip̃o illum iuste possideat. tent᷑ ecc̃a fru¬
ctus ꝯputare in stitem fuillum dapit mn᷑

Expanded text:
lesie illius concessus est ei usufructus, ut eo ipso illum iuste possideat, tenetur ecclesia fructus computare in sortem, si illum recepit in
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝯͥcamus om̃o illos qui hoc uel illud fece
et si nõ sit ibi exp̃ssio nõmi. expͥmit ibi
tamen ꝑfecti circũstantiã ¶Ic redo ⁊ ꝙ¬
ppe reẜuanda est hec absolutio a quocũq
exacandi et denũtiandi intłi caũ. magr¬

Expanded text:
mmunicamus omnes illos, qui hoc vel illud feceretsi non sit ibi expressio nominum, exprimuntur tamen per facti circumstantiam. Credo pe reservanda est hec absolutio, a quocumquem excommunicandi et denunciandi in tali casu. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ simił ip̃o ire sunt exgͣcati et a ppͣ. ab¬
soluendi ¶ Similicer cum quis per uiolen¬
ruendo altare uel fraingendo uel enormiter
tractando corpus xͬ et fimlia. ip̃oiure est
ex ꝯͥcatus. licet nõ frangat eccͣam. tñ ab¬

Expanded text:
 similiter ipso iure sunt excommunicati et a papa absolvendi. Similiter cum quis violenruendo altare vel frangendo crucem vel enormiter tractando corpus Christi vel similia, ipso iure est excommunicatus, licet non frangat ecclesiam; ta
Abbreviated transcription (Latin):
runtur defu̾it. Nunquid teneb᷑ restitut᷑
quicquid adeytus est de hꝯͥ bello ille qui
ꝙͣuis uellum sit iustum ex causa. et ex aĩo
et ex ꝑsona et ex aucte si tñ res subsit. qr
pro reb repetendis factum est nõ tene᷑
habet locum ꝯpensatõ. et nõ liquidi ad
liquid̾ que nõ h locum in foro ꝯtencioso
uñ si quis in foro pnĩali ꝯfiteatur se per
futmn᷑ hũisse cx. de debz illius qui maĩfe
modum restituit ei decem ablata muĩget

Expanded text:
nensis Sed numquid tenebitur restituere, quicquid adeptus est de huiusmodi bello, ille qui s bellum sit iniustum ex causa et ex animo et ex persona et ex auctoritate, si tamen res subsit, quia pro rebus impetendis factum est, non tenethabet locum compensatio, etiam non liquidi ad liquidum, que non habet locum in foro contentioso, unde, si quis in foro penitentiali confitetur se per furtum habuisse decem de rebus illius qui manifesmodum restitueret ei decem ablata. Iniunget
Abbreviated transcription (Latin):
gatam Re᷑ in ray. s aueat aũt añ omĩa
ad nõtus ne petat emolumentũ suiesala¬
rium cum graui damno litugantis .ini.¬
incepta nillum faciat pactum cum li¬
tigatore sd in ꝓpͥam recepit fidem. quia¬

Expanded text:
a advocatus, ne petat emolumentum sive salarium cum gravi damno litigatincepta, nullum faciat pactum cum litigatore, quem in propriam recepit fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
clias nõ. Tercii dicunt ꝙ nõ solum lai¬
cis sed etiã cli̾cis licet reꝑcute̾. Disting̃t
eñ quia aut ius infert᷑ ꝑ sone aut reb
Si ꝑsone tunc est us repellenda pͥusꝙ sit
illicita. licet quid̾̃ dixint ꝙ nullꝰ d re¬
pellẽ num ui insi illatam ymo dt lex ꝙ
licitum est occide̾ insidiantem eum qͥ nult
occide᷑. Qd̾ intelligo si alter nõ potest quis¬
maiis manus insidiantis euade᷑ .5. ad¬

Expanded text:
i dicunt, quod non solum laicis, sed etiam clericis licet repercutere. Distinguitur tamen, quia aut vis infertur persone aut rebus. Si persone, tunc est vis repellenda priusquam sit illata, licet quidam dixerint quod nullus debet repellere vim nisi illatam. Immo dicit lex quod licitum est occidere insidiantem et eum qui vult occidere, quod intelligo si aliter non potest quis manus insidiantis evadere.
Abbreviated transcription (Latin):
cum eis. ut si aliquis deffenddo se ꝯͦ cłitũ¬
s. iniuxiantem excessi̾t modum incidat
in ex coͣcatom̃ si illud fecit ex ppoĩto non
ałr̾. Idem ħ ed ꝙͣtum ad aliam satiffa
moro secuta est. tutius credo ꝙ teneatur¬
ad ꝓpoĩtum et non ꝓpoĩtum. quia ẜinglo¬

Expanded text:
cum eis, ut si aliquis defendendo se contra clericum excessit modum, incidit in excommunicationem, si illud fecit ex proposito, alias non; sed quantum ad aliam satisfacmors secuta est, tutius credo quod teneaturad propositum et non propositum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uo̾ dabat oꝑam rei licite et adhibuit dili¬
gentiã debitam licet om̃e casus fortuitos
qui p̾uidi non pñt forsan non p̃uid̾i̾t in
nõ solum in susceptis remanere. sed etiã
ad suꝑiores ordines ꝓmon̾i. ut ex .e. lator¬

Expanded text:
ro dedit operam rei licite et adhibuit debitam diligentiam, licet omnes casus fortuitos, qui previderi non possunt, forsitan non previderit, in n solum in susceptis remanere, sed etiam ad superiores ordines promoveri. Pena ho
Abbreviated transcription (Latin):
dpoĩt in aduocato rei ¶ Item assessor offi¬
cialis testis nõrius sm̃am scͥbens nel pfe̾ns
Etidem credo aliis actib. ut puta siscͥ̾bat
actestatoẽs uel legateis examĩatõm cause¬
¶ Itẽm qui sc̃psent nea dictau̾it lr̃as proum¬
dicta sangĩs destinendas om̃s tles efficiũ¬

Expanded text:
it in advocato rei, item assessor, officialis, testis, notarius sententiam scribens vel proferens; et idem credo in aliis actis, utputa si scribat attestationes vel legat in examinatione cause. Item qui scripserit vel tractaverit literas pro vindicta sanguinis destinandas. Omnes tales efficiun
Abbreviated transcription (Latin):
entiam ꝙ nõn displiceat mauito in corde
licet forte aliquando prohibu̾t ore Tolat
em̃ mariti face̾ tłem prohĩtiõm uxoribus
alsolute ut sic temꝑent eas non a toto sed
ab excessu suspicantur. potest etiã formare
ꝙ si mautus illum uibet modꝰ om̃ib place¬

Expanded text:
entiam, quod non displiceat marito in corde, licet forte aliquando prohibuerit ore. Solent enim mariti facere talem prohibitionem uxoribus absolute ut sic temperent eas, non a toto, sed ab excessu quem suspicantur. Potest etiam sibi forquod si maritus illum videret, omnino place
Abbreviated transcription (Latin):
locum hñt. In quibusd̾ em̃ locis locum non
h uxor accipͭ in dotem. Et licet forte oĩa
mobłia que h inspecta u̾i̾tate sint ꝯͥa. qͣcqͥd
illa si temꝑe contͣcti minii uel postinodum
clam et fide mala aliquid retinet de bomo
que ante habu̾t uel postinod̾ lucrata est cũ
uiro peccat. nͥ de exp̃ssa uolun ͭ ͤ uiri hocfa¬
de rebusautem mri ut de pane nuro et aliis
que debono et appiobato more solent ad
dispensatõm uxoris ꝑtine̾ potest et deb

Expanded text:
locum habent. In quibusdam autem locum non habet uxor, accipit in dotem. Et licet forte omnia mobilia que habent, inspecta veritate, sint communia, quicquid illa, si tempore contracti matrimonii vel postmodum, clam et mala fide, aliquid retinet de bonis que ante habuerat vel postmodum lucrata est cum viro, peccat, nisi de expressa voluntate viri hoc faDe rebus autem viri, ut de pane, vino et aliis que bono et approbato more, solent ad dispensationem uxorem pertinere, potest et debet
Abbreviated transcription (Latin):
maior incorde sit cupiditas głie ꝙͣ
dei timor uel amor. uñ dñs dicit Io.¬
u. Nuomodo potestis crede᷑ głiam ab
miucem expectantes. et głam que a
solo deo est non que̾ntes. Si tamẽ amor¬

Expanded text:
maior in corde sit cupiditas gloriae quam Dei timor uel amor, ut Dominus diceret: Quo modo potestis credere gloriam ab inuicem expectantes et gloriam quae a solo Deo est non quaerentes? Item
Abbreviated transcription (Latin):
xint dicoꝙ illi quidedit si bona intentõe
dedit .s. ut ius et quietem sibi ꝯẜuaret .xiiii
ut aĩm iudicis sibi fubsp̃e recti inclinaret
et ita indirecte et tacite intendebͭ ip̃m
corrumpt. nõ illi sed pouꝑib uebuu

Expanded text:
ico quod illi qui dedit, si bona intentione dedit, scilicet ut ius et quietem sibi conservaret. ut animum iudicis sibi sub specie recti inclinaret et ita indirecte ac tacite intendebat ipsum corrumpere non illi, sed pauperibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
sed si uen̾int seꝑatim liba̾tur hẽs seluendo
legatorio dum iñ nichil faciat indolo
uel in frande. uerumplĩ si legatariip̃¬
ueniunt cͣditores et accipiunt uel postiores
creditores pͥores et potiores iniuire p̾ueĩ¬
unt. creditores postinod̾ uementes non
debent inquietare hẽdem nͥ manstit re

Expanded text:
separatim, liberatur heres solvendo enti, dum tamen nil faciat in dolo vel fraude. Verumtamen si legatarii preveniunt creditores et accipiunt, vel posteriores creditores, priores et potiores preveniunt. Creditores postmodum venientes non debent inquietare heredem, nisi re
Abbreviated transcription (Latin):
runt res quarum p̃cia in legata uel fideli¬
ꝯmissa. uel alios creditores processerunt
expensas quas fecit in ncti̾as causas he̾dita¬
tus sus. sũ in fune su̾ in testam̃to uel mue¬
tain ꝯfectõe nel simili. Et breuiter sicut de¬
bitis totam hr̾ditatẽ eghaurientib a lucͦ
debet ẽẽ immumis. ita et a guamiine ꝓ¬

Expanded text:
runt res, quarum pretia in legata vel fideicommissa vel alios creditores processeruntexpensas quas fecit in necessarias causas hereditatis, sive in funere sive in testamento vel inventarii confectione vel simili et breviter, sicut debitis totam hereditatem exhaurientibus, a lucro debet esse immunis, ita et a gravamine
Abbreviated transcription (Latin):
Tunt aũt iste. p̃satus iregligens disa¬
pulus mobediens Inueĩe ociosus. senex ob¬
stinatus. mo̾chus cubialis mechus uel¬
cibus ex quisitus rumor in claustͦ. lis in
capituls dissolutio in chors. iureue̾ntia ctͣ

Expanded text:
tur, id est, praelatus negligens, discipulus inobediens, juvenis otiosus, senex obstinatus, monachus curialis, monachus cibus exquisitus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolutio in choro, irreverentia juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ue sunt ꝑsone quib indistincte
sunt furiosi prodigi mĩores xoxu. annis
et maxĩe pupilli. Item mente capti sur¬
di muti ceci. Et qui morbo ꝑpetuo laborant
nõ possunt. pp̃ quod d̾ dandist̃ eis tutores
castrense. uel .q. deuxore que nõ habet
res ꝑafeinales. et etiã de ami̾stratort reꝑ
eccͣastitaꝵ que pauꝑmi sunt. et similib nã
cum tlis pecciũe amĩstratio multiͭ ͤ rõne
psõꝵ et rõne facti sit culpabłis et uiciosa
destituenda est nõ dico illi qui amisit eã¬
amisit in ludo. sed tutori curatori dũo mõ¬

Expanded text:
indistincte ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime pupilli. Item mente capti, surdi, muti, ceci et qui morbo perpetuo laborant, non possunt, propter quod dandi sunt eis tutores castrense vel quasi, et de uxore, que non habet res paraphernales, et etiam de administratione rerum ecclesiasticarum, que pauperum sunt et similibus. Nam cum talis pecunie administratio ratione personarum et facti sit culpabilis et vitiosa, restituenda est, non dico illi qui amisit eam in ludo, sed tutori, curatori, domino, mon
Abbreviated transcription (Latin):
facti ꝑlexitas uiris est cum aliquis eto
quod sibi occurrit faciend̾ muenit diũsas
auc̃tes sibi admuicẽ oppugnantes. Iec ꝑ¬
plxitas est ꝑ ꝯtitiriorum concordiam sol¬
uenda. Nam miuipe nulla est ꝯͣretas de¬
tantum ¶Plexitas facti est çumdralꝰ
pctm̃. Nam iu̾tate inspecta nichil est ꝑꝑle¬
uitas. nrec potest aliquis eẽ ꝑplexꝰ inter

Expanded text:
facti. Perplexitas iuris est, cum aliquis circa illud quod sibi occurrit faciendum, invenit diversas auctoritates sibi adinvicem repugnantes: hec per contrariorum concordiam est solvenda. Nam in iure nulla est contrarietas retantum. Perplexitas facti est, cum diabolus  veritate inspecta nihil est perplexitas, nec potest aliquis esse perplexus inter
Abbreviated transcription (Latin):
sibidem et glo. Pstͥptio non incipit artẽ
mactione deali uel personali. nͥ ex quo
aliquis age potest iure nõ impediente
uñ filiofamilias nõ currit presc̾ͥptio in
rebus aduenticiie in se ex quo liba̾tus fu̾it

Expanded text:
iam nota quod prescriptio non incipit currere in actione reali vel personali, nisi ex quo quis agere potest, iure non impediente. Unde filio familias non currit prescriptio in rebus adventitiis, nisi ex quo liberatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
credo ꝙ nex inferior qui scit ueritatem
non debet ꝯdamnare inuocentẽ. etiam
si p̾cipiatur ei a suꝑiore iudice nec est
delegato ad mandatũ eius ꝙͣuis ordina¬
rius sciat illam ẽẽ iniustam. nͥ possit ob¬
tinere a delegato eod̾ ut ab hoc hone̾ ab¬
soluatur. quia loquitur ibi de cuulib caĩs
et eccͣa ͭ ͥ ᷤᷤ ubi nullꝰ ꝯdamnat᷑ ad mortem

Expanded text:
d iudex inferior qui scit veritatem, non debet condemnare innocentem, etiam si precipiatur ei a superiori iudice. Nec estdelegato ad mandatum eius, quamvis idem ordinarius sciat illam causam esse iniustam, nisi non possit obtinere ab eodem delegato, ut ab hoc onere absolvatur, quia loquitur ibi de civilibus causis et ecclesiasticis, ubi nullus condemnatur ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
decimas inpignus. tenetur fructus quos
inde recepit restitu̾e nõ layco qͥ millum¬
fide impone nel ꝯponẽ. bonã fidem dico cũ¬
e fu̾it remissum libałr et gpontanee Si
in frodum. credo i creditor qui sñ auct̾e ep̃i¬

Expanded text:
decimas in pignus, tenetur fructus omnes quos inde recepit restituere, non laico, qui nullumfide s fuerit ei remissum liberaliter et spontanee. Siin feudum, credo quod creditor, qui sine aucto
Abbreviated transcription (Latin):
debitor ꝯtra creditorem uel ꝯtra hẽdem¬
eius uel eꝯ ͦ. ita et he̾s debitoris contrahe̾dem
creditorem. uel cont᷑ hrdem eius uel en ͦ
Et si foite creditor uel hẽs eius remsͭ
oblugatam altiꝰ impignorauit uel alio
quoq in alium tnͣstulit. te᷑ possessor com¬

Expanded text:
debitor contra creditorem vel econverso, ita et heres debitoris contra creditorem vel contra heredem eius et econverso. Et si forte creditor vel heres eius rem sibi obligatam alteri impignoravit, vel alio quoque modo in alium transtulit, possessor
Abbreviated transcription (Latin):
Pustea dicat aucte dei omĩ potentis. et
btõrum apłorum pet᷑ et pauli. et ecc̾e¬
sancte sue et nostra alsoluimꝰ te atlisen¬
tentia et restitiumꝰ te cõmumomi et
ꝑtiapatiom ecc̃e at om̃m fideluum et ecca¬

Expanded text:
Postea dicat: Autoritate dei omnipotentis et beatorum Petri et Pauli et ecclesie sue sancte et nostra absolvimus te a tali sentencia et restituimus te et oracioni et participacioni ecclesie et omnium fidelium et ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
liam ad usum et ad placitum. aut tlis ẽ
ꝯsuctudo rͥ sine scͥpto illud iussum aut pla¬
nitum modandum ad arbit᷑um bom iuri in¬
et subditos aliqua sponte oblata nuilla frau¬
de adhibita uel minis uel coactoe indirecta
recipiat nõ tent᷑ ad restitutomi sed coacta
adse et a suis directe uel indirecte tenet᷑
qñ denegat eis iustiam uel non deffendͭ
cosut d. ut sic aliquid extorqueat uel in¬
sinuari eis facit quod uult hr̃e ab eis Con¬

Expanded text:
placitum, aut talis est consuetudo, etiam sine scripto illud visum vel placitum moderandum est ad arbitrium boni viri, inet subditos, aliqua sponte oblata, nulla fraude adhibita vel minis vel coactione indirecta, recipiat, non tenetur ad restitutionem, sed exacta a se vel suis directe vel indirecte tenentur denegat eis iustitiam vel non defendit eos ut debet, ut sic aliquid extorqueat, vel insinuari eis facit quod vult ali
Abbreviated transcription (Latin):
etiamfi instr̃a que ꝯeurent censum an¬
nuũ et alias ẜuitutes et pactiones et
ꝯtradeum peti possunt. et soluenda st̃
nam quilz intraditione rei sue potest po¬
et uolenti non infertur dolus. ut S. de tnͣs¬
actionib donationis Item pacta custodian ᷑
luntate subtrahe̾t sicut fur tene̾tur adre¬
te por̃tum est in instro aliquod simile u̾ ͫ¬

Expanded text:
fieri instrumenta, que continent censum annuum et alias servitutes et pactiones hinturpia vel contra deum, peti possunt et solvenda sunt. Nam quilibet in traditione rei sue, potest poet volenti non infertur dolus. Item pacttur dolus. Item pacta custodiantur,  domini voluntate subtraheret, sicut fur teneretur rete positum est in instrumento aliquod tale
Abbreviated transcription (Latin):
Non iurgines tm̃i et iuduas. sud et imptas
puto et om̃s om̃no feminas admonendas
ꝙ opusdei et facturã eius et plasma
adult̾are nullomͦ adhĩto debent adhĩto
flauo colore et ingro pulur̾. aut iubo¬

Expanded text:
non uirgines tantum aut uiduas sed et nuptas puto et omnes omnino feminas admonendas, quod opus Dei et factura eius et plastica adulterari nullo modo debeat adhibito flauo colore uel nigro puluere uel rubo
Abbreviated transcription (Latin):
reuelato scdm formã predctam nõ uult
acquiesce ꝯcilio tunc imiu̾gat᷑ mulieri
ꝙ de sponsalicõ suo et aliis rebus quas h
uel in futm hre pot̾it satiffaciat iuxͣ posse
dolens semper depctõ. quia nõ pt̾ ple¬
ne satifface̾. Et ꝓponens firmiter in
ammo ꝙ satiffaciet ꝙͣcito pot̾it. ħ tñ .i.
uel ꝑ aliam ꝑsonã religiosam secrete et cau

Expanded text:
revelato secundum formam predictam, non vult acquiescere consilio, tunc iniungatur mulieri, quod de sponsalitio suo et aliis rebus quas habet vel in futurum habere poterit, satisfaciat iuxta posse, dolens semper de peccato. Et quia non potest plene satisfacere, proponat tamen firmiter in animo quod satisfaciet quam cito poterit. tialem vel personam religiosam secrete et caut
Abbreviated transcription (Latin):
sit uel qd̾ tutius est ambo simul inquirãt
dilugenter et caute si ille spuriꝰ uel sup¬
poĩtus sit homo spñalis et tunens deum qͦ
nuento uocent enm secreto et corammnu¬
liere. Et si iidebr̃ expedire recepto pͥns
sacram̃to ab ip̃a ꝙ nõ calũ pmose proce¬
dat. et etiam ab illo ꝙ dictum fem̃ secͥtũ

Expanded text:
quod tutius est, ambo simul inquirant diligenter et tacite, si ille spurius vel suppositus sit homo spiritualis et timens deum. Quo invento, vocent eum secreto et coram muliere et si videtur expedire recepto prius sacramento ab ipsa quo non calumniose procedat et etiam ab illo quod factum secretum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ infen̾da dicatur ꝙ qui nõ repellit iniu¬
riam a socio si potest. tam est in uicio ꝙͣ
cum moda̾mie inculpate tutele deffenddo
socim et repellendoium non libidureuin¬
dicte nõ incide̾t in canonẽ S ber. dicit

Expanded text:
 Ibi dicitur quod qui non repellet iniuriam a socio si potest, tam est in vitio quacum moderamine inculpate tutele, defendendo socium et repellendo vim, non libidine vindicte, non incideret in canonem. Quod autem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqui daminficandi st̃ occ̃one cłis legis
uiris sit de pedagiis. Et sicut iudex de
pena iudici¶ Tenent᷑ etiam insolidã
qui induxerũt pncipem ad condendas leges¬
¶ Itemi om̃s obẜuantes peccant morͣliter

Expanded text:
si aliquid damnificati sunt occasione talis legis is supra, et sicut iudex de ntia. Tenentur etiam in solidum qui induxerunt principem ad condendum tales leges. Item omnes observantes peccaverunt mortaliter
Abbreviated transcription (Latin):
nel statuta ꝯtra legem d uel ꝯtra liber¬
tatem eccͣasticam ut solent face̾ płiq pnͣci¬
pes et comntes cͣcͣ usuras soluendas uel
non repetendas coram iudice eccͣastico. et
multa alia equi polentia ip̃o iure nõ ualent
leges sue. quia nulla lex potest uale q̃ deum¬

Expanded text:
vel statuta contra legem dei et contra libertatem ecclesiasticam, ut solent facere plerique principes et comites circa usuras solvendas vel non repetendas coram iudice ecclesiastico et multa alia equipollentia, ipso iure non valent leges, quia nulla lex potest valere
Abbreviated transcription (Latin):
te᷑ id quod dedit pro ip̃a re bona fide. et etiã
quicguid gopend ͭ postea ad ꝯẜuatom il¬
aliquid unde posset frice̾ dictas expensas
Et bͤinter quicguid sͥ adest ex illa re. ut
pensio merces fructus uel simile illa te¬
iretur restitut̾. Et quicquid sͬ adest ut
p̃cium meda̾te expense potest pete̾. uel
cum eo qd̾ ex ip̃a re sibi adueĩt usq ad
ꝯcurrentem ꝯpensare ꝙ̃titatem/ Rõpͤ¬

Expanded text:
etiam quicquid expendit postea ad conservationem ilabatur, unde posset facere dictas expensas. Et breviter quicquid sibi adest ex re, ut pensio, merces, fructus vel simile, tenetur restituere. Quicquid vero sibi abest, ut pretium moderate expense, potest repetere vel, cum eo quod ex ipsa re sibi advenit, usque ad concurrentem compensare quantitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
est uel d ᷑ qui intendͭ. glo. a̾ incendi facit
aut intendiariis consilium ueł auxibium
cum nõ hãt ius indicendi bellum uel mo¬
segetem incende̾t licet peccaret re sua a¬
butendo. nõ tñ tene᷑ pana incendiarii insi

Expanded text:
t, qui incendit, supple aut incendi facit aut incendiariis consilium et auxilium cum non habeat ius movendi bellum vel segetem incenderet, licet peccaret re sua abutendo, non teneretur pena incendiarii, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Iue sit pena predonis  s¬
raptoris. cum uterqz raptor dici possit.
ut predo contineatur sub raptore tꝙ̃ sub
quinat et equat pena d simł comitari.¬
De Incẽdiarus

Expanded text:
itentie Pena predonisraptoris, cum uterque raptor dici possit, ut predo contineatur sub raptore tamquam nquinat et equa pena debet similisquui incend
Abbreviated transcription (Latin):
De quofit mencio in ꝯstitutione gale. s̾¬
hẽa̾t mille ꝑ rochianos. si tamt̃ p.ex
qͥ sunt gͥues et honeste pñt ꝑsone potest
cum p. homĩes ip ͫ faciant ut dictuli est
sicut duo faciunt ꝯg᷑gatom̃ uel collegi¬

Expanded text:
de quo fit mentio in constitutione Guale, crhabeat mille parochianos, si tamen tantuquia sunt graves et honeste persone, potest cum X homines populum faciant, ut dictum est, sicut duo faciunt congregationem e
Abbreviated transcription (Latin):
si ip̃e restituat om̃s usuras quas accepͭ
quod insi uelit face̾ sanctiꝰ ꝯsulo xͥano
ꝙ cum au̾cte ecc̃e restituat nomure iudei
gerat et notificet hoc iudeo. ut stiat se li¬
eo repetẽ. tunc cum utiliter gessent ne¬
gocium ipĩns uidei Et ideo uelit nolit

Expanded text:
si ipse restituat omnes usuras quas accepit, quod nisi velit facere, sanius christiano auctoritate ecclesie restituat nomine iudei suras et notificet hoc iudeo, ut sciat se lieo repeti, cum utiliter gesserit negotium ipsius iudei et ideo velit nolit
Abbreviated transcription (Latin):
gͣmꝰ uigiliis obdorimuit nõ pp̃ eb̾etatẽ
aut cͣpulam exiliit patiens et p̃cipitans
se mortuus est Si aũt fu̾it lata culpa
infirmi furiosiuel frenetiai dimisit eũ
ut iret lude̾ in plateam. nel alias oꝑam
res illicite aut exmima ebetate uel era¬
pula ugilare non potuit. iaxire cũ solus
cẽ̾t de putatus adcustodiam Si aũt nõ ẽẽt t̃¬

Expanded text:
gravatus vigiliis obdormivit, non propter ebrietatem aut crapulam, exilitque patiens et precipitans se mortuus est. Si autem lata fuerit culpa infirmi furiosi vel phrenetici dimisit eum, ut iret ludere in plateam, vel alias daret operam rei illicite aut ex nimia ebrietate aut crapula vigilare non potuit, maxime cum solus esset deputatus ad custodiam. Si autem non est ce
Abbreviated transcription (Latin):
petitionẽ eoꝵ uocauerunt mnimitorẽ qui
munint eos. uel dederunt eis uiũ aut
carnes. uel minis coartauerunt eos ad pro¬
uocandum sudorem nel ẜnand̾. uel cumde¬
berent ẜuare dimiferunt eos. et sic biberunt
uimĩ. uel discroꝑientes se extuntes de lecto
cum eẽnt freretici p̾cipitauerunt se ma
quam. et ita mortui funt. Ra si glo łdem
In tlibus qn bona fide fiunt que cͣ ciro
non sit ibi lata et euidens culpa aut ne
tatem ad ꝯcilium bom uiri si eam hr̃ãt

Expanded text:
onem eorum vocaverunt minutorem, qui minuit eis vel dederunt eis vinum vel carnes aut nimis coarctaverunt eos ad provocandum sudorem, vel servandum vel cum debuerunt servare eos, dimiserunt et sic biberunt vinum, vel discooperientes se et exeuntes de lecto vel cum essent phrenetici precipitaverunt se in aquam et sic mortui sunt. Respondeo: in talibus ubi bona fide fiunt, que circa enon sit ibi lata et evidens culpa aut negtatem, ad consilium boni viri, si eam habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
płi ¶ Lucͥfaciendi grã. quia si quis alie¬
nã antillam met̾cem rapuerit uel cela¬
ui̾t non causa luc̾fuciendi. fed libidinis
ex̾cende nõ ꝯmittit furtum. licet aliter
grauiter peccet s .e. um Ip̃is re
uel etiam usus eius possoĩs ne. ħaddit᷑

Expanded text:
i faciendi gratia, quia si quis alienam ancillam meretricem rapuerit vel celaverit, non causa lucri faciendi, sed libidinis exercende, non committit furtum, licet alias graviter peccet. Vel ipsius rei vel usus eius p
Abbreviated transcription (Latin):
ffurtum est ntrectatio rei aliene mobilis
corꝑalis fraudulosa muto dño lucͥfaciendi
grãnel ip̃ius rei uel etiã usus eius possõis¬
ne ut ¶.e.l .i. ¶ Contrectatio apponit᷑ in dif¬
ꝯtrectatõe est tñg̾ssor altiꝰ p̃̾cepti .s. nõ¬
quia nõ ꝯmiltit᷑ in replenissime ꝓpria
plenissime ꝓpa dico quia si alius hr̃et in
te illa uis. putacreditor cui res est pigno¬
ri obligata. uel comotarius .i. ille cui aliqͥs

Expanded text:
Furtum est contrectatio rei aliene mobilis, corporalis, fraudulosa, invito domino, lucri faciendi gratia vel ipsius rei vel etiam usus eius possessionisve. Contrectatio apponitur in difcontrectatione, est transgressor alterius precepti, non cour furtum in re plenissime propriam. Plenissime dico, quia si alius haberet in re illa ius, puta creditor, cui res est pignori obligata, vel commodatarius vel socius
Abbreviated transcription (Latin):
omr a apłorum pet᷑ et pauli cłia liceat fiꝰ
De cetis a festiuitatib et dieb feriaꝵ pasihe
et penthecostes quoad hoc c̾do pliceat sequi
ꝯsuetionrẽ regionis quãscit epĩloni et nõ
at et sustineat r̃curre̾ d sacerdos lociad epm̃
ut sr̃ hoc c̾tificet᷑ ab eo. Aid hoc aũt ꝙtłia
licite fustineant᷑ aut fiant linte oz ꝑrohꝯͣ

Expanded text:
onis apostolorum Petri et Pauli, talia liceat fieri. De ceteris autem festivitatibus et diebus feriatorum Pasche et Penthecostes quoad hoc credo quod liceat sequi consuetudinem regionis, quam scit episcopus loci et non at et sustineat, recurrere debet sacerdos loci ad episcopum, ut super hoc certificetur ab eo. Ad hoc autem quod talia licite sustineantur aut fiant, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
corum qͥ redditꝰ nõ ħñt. ut si oporteat tͥ hi
turrũ ad fendos lapides uel ingradrigis
afferei ligna. que al comide ferri nõ pñt
quẽ locum. Ita tñ ꝙ labor huiꝰmodi non
ꝑuemat usq ad multam fatigatom et
tedium exdiut̾ntate laborandi. qr cũ
et delectatonĩ. nõ crede ꝙ debeant ineis
laborais ꝑ totam diem. nel usqz ad in¬
miã fatutatom ut dictum est. uel pp̃ hũc
laborem dimiltãt au dire missã quia ñ
debent dimilte̾ id ad quod ten᷑ pp̃id ad pd̾¬

Expanded text:
orum qui redditus non habent, ut si oporteat trahi carrum ad ferendos lapides vel in quadrigis afferri ligna, que alias commode ferri non possunt quem locum, ita tamen quod labor huiusmodi non perveniat usque ad multam fatigationem et tedium ex diuturnitate laborandi, quia cuet delectationem, non credo quod debeat in eis laborari per totum vel usque ad nimiam fatigationem, ut dictum est. Vel propter hunc laborem dimittant audire missam, quia non debent dimittere id ad quod tenentur, p
Abbreviated transcription (Latin):
uid fi nescitur de decima hꝯͥ quã tenet
laptus. utrum sit de antiquis datis añ con¬
cilium uel de datis de nono infeodũ post
tes se eam tenere ab ecc̃a medi ͭ ͤ uel ĩmͭ ͤ
et reddentes m̃ debitũ obsequiũ ipĩ ecce ł
aliinoie ip̃ius p̾sumend̾ est benigna int̾¬
alias nõ est p̃simiend̾ ꝙ iuste teneat sun

Expanded text:
uid si nescitur de decima huiusmodi quam tenet miles, utrum sit de antiquis datis ante concilium vel de datis de novo in feudum posttes se eam tenere ab ecclesia mediate vel immediate et reddentes ibi debitum obsequium ipsi ecclesie vel alii nomine eius presumendum est benigna intealias non est presumendum quod iuste teneat. DE
Abbreviated transcription (Latin):
modosua intersit ex causa honesta. rem
nro esse subreptam. ut puta quia he̾bat in
re iuis pignoris. uel usum uel simile Si
eẽt restituenda. uel illi. cui pͥns fur uel¬
raptor subupu̾a̾t. si fua int̾erat ut dc̃m
est excausa honesta. rom nõ fubripi. Cante

Expanded text:
modo sua intersit ex causa honesta rem non esse surreptam, utputa quia habebat in re ius pignoris vel usum vel simile. Si esset restituenda vel illi cui prius fur surripuerat, si sua intererat, ut dictum est, ex causa honesta rem non surripi caute
Abbreviated transcription (Latin):
siel furtiua pereat taũ fortuito nĩquid
mora restituendi Item non libatur reddẽ¬
dozem det̾iorem. Item teͬ iestitue̾ rem cũ
om̃ib fructib etiã si meliorauit eam pa¬
scendo forte eqũ. uel cũ furtiuũ. uel siłe ñ
pt̾ pete̾ uel retme̾ expensas. Item cũ red¬

Expanded text:
at quasi fortuito; numquid mora restituendi. Item non liberatur fur reddendo rendeteriorem. Item tenetur restituere rem cum omnibus fructibus et si melioravit eam, pascendo forte equum, vel porcum furtivum, vel simile, non potest petere vel retinere expensas. Item cum red
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sic peccare. et peccant morͣliter quotiens
extorq̃ant aut quosd̾ g̾uant ut alii timẽtes
oñni tłium si possunt. nec funt ałr ab soluen¬
di. et pcant dm̃i quitłes p̃posituras uendunt
aut ad emendum eas aliquos ꝯpellunt
cum gͣtis eas ꝯmitte̾ debe̾nt cum nõ sũt ibi
¶ Hoc autem melligo de illis ppoĩtis qui reddt̃

Expanded text:
 sic peccare et peccant mortaliter quoties extorqueant aut quosdam gravent, ut alii timentes nium talium si possint, nec aliter absolvendi et peccant domini qui tales preposituras vendunt, aut ad emendum aliquos compellunt, cum gratis eas committere debeant, ex quo non sunt ibi . Hoc autem intelligo de illis prepositis qui reddunt
Abbreviated transcription (Latin):
cu mito noce̾ desidas. cui iure inferunt᷑
arma. huic leginne aufferunt  usure
qñ bello iunt̾e non potes ab hoc ufurã
exige qm̃ non sic cͥnrẽ occide̾ fure sũ
ferro dimicat qui usuxas flagitat. go
ubi mue belli. ibi ius usure .xiiii.i. iiii.¬

Expanded text:
cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine ferro dimicat, qui usuras flagitat; ergo ubi ius belli, ibi ius usure. Rai
Abbreviated transcription (Latin):
iud de illo qui aliquem
fleobotomat aut secat et inde moritur.
et adhibet oẽm diligentiã quand. nõ
tent in aliquo. quia potius caũ uel culpa
fleobothomati uel mredicinati sũ fecti eue¬

Expanded text:
id de illo, qui aliquem phlebotomat aut secat et inde moritur. et adhibet omnem diligentiam quam debet, non tenetur in aliquo, quia potius casu et culpa phlebotomati vel medicinati sive secti eve
Abbreviated transcription (Latin):
tñ quia longum est ut om̃a zeplicentuo
opus est ut ex eis aliqua noiemus Quo¬
tiens aliquis incibo uel potu plus aci¬
pit ꝙ ncce̾ ast ad inuuita pcta nou̾it
ꝑtine. quotiens plus loquitur ꝙ o uel¬
tatet ꝙͣ exped ͭ quotienscun panꝑer
importumꝰ petentem exasꝑat. quotiẽs
us ad eccam surgit. quotiens excepto fi¬

Expanded text:
en quia longum est, ut omnia replicentur, opus est, ut ex eis vel aliqua nominemus. Quoties aliquis in cibo aut potu plus accipit, quam necesse sit, ad minuta peccata noverit pertinere; quoties plus loquitur, qutacet quam expedit. Quoties pauperem importune petentem exasperat. Quoties cus ad ecclesiam surgit. Quoties excepto de
Abbreviated transcription (Latin):
quia ntͬ qz estimari potest ut p in hiis
qui locant oꝑas suas quas manu nel
lingua ex̾cent Ti uõ munꝰ ab obsequio
uel alingua nõ q. ex oblugatẽe res adhibe¬
atur sed exbenuolentia que sub estimatõe
pectiũe non cadit. tunc licet hoc acpe᷑ et
exige̾ et expͨtare

Expanded text:
pecunia estimari potest, ut patet in hiis qui locant operas suas quas manu vel lingua exercent. Si vero munus ab obsequio vel a lingua non quasi ex obligatione rei exhibeatur, sed ex benivolentia que sub estimatione pecunie non cadit, licet hoc accipere et exigere et expectare
Abbreviated transcription (Latin):
ctus qͥ suꝑsunt deductis expensiẽ q̃ fuint
cluũ grã. Cͥ ⁊̾ͥ dedutĩ᷑ tam abone fidei
si a pr̃e ¶. ult. Item intelligo hoc de
fructib quos ͬͥ expendũt ĩ suiciũ uel
utilitẽ eccͣe. s ĩ alios usus. Nlam et qui
da h ꝯͣme actõm. nõ in id quod sͥ abest
qr improbe ad negoͣ mã acceffit.Ged
in quo ego locupletior factus sum sicut¬

Expanded text:
t deductis expensis que fiunt ctuum gratia, qui et deducuntur, tam a bone fidei re. Item intelligo hoc de fructibus quos non expendit in servitium vel in utilitatem ecclesie, sed in alios usus. Nam qui a me actionem, non in id quod sibi abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quo ego locupletior factus sum. It
Abbreviated transcription (Latin):
sed temꝑande sunt pensatis cͥcunstantiis
negõrum et ꝑsonarum. quia culpa est to¬
inhat parte in ꝯcilio ammarum quia fre¬
no indugent quo ad hac. securius tamen
ess hꝯͥ emendas in pios usus eiogare. ui¬

Expanded text:
Tamen temperande sunt pensatis circumstantiis negotiorum et personarum, quia culpa est toin hac parte, in concilio animarum, quia freno indigent quo ad hoc. Securius tamen esset huiusmodi emendas in pios usus erogare.
Abbreviated transcription (Latin):
git de bet pͥmo depom. et non ultra. si
ast cowigibilis. Miuo incorrigibilis post
exopellendꝰ est ptãtem ita ꝙ ei deputat᷑
exilium. uel alia pena lima infatur.
Iste est ordinarius ꝓcessus. insi ubi cͥmẽ
esset ita anorme ꝙ non suffice̾t unapena
tunt em̃ imponetur impone̾ntur sił

Expanded text:
git, debet primo deponi et non ultra, si est corrigibilis. Si vero est incorrigibilis, postcompellendus est potestatem, ita quod ei deputetur exilium vel alia pena legima inferatur. Iste est ordinarius processus, nisi crimen esset adeo enorme, quod non sufficeret una pena. Tunc enim imponentur simul
Abbreviated transcription (Latin):
lium t̾ plex est aliud in loco t̾to. ut cum
loco det̾mĩato. ut cum prohibetur alicui
eẽ in aliquo loco. sed sit alibi pro uelle suo¬
non reũsurꝰ. Aliud ab om̃i loco. ut cum
interdicitur publice penitentib morari

Expanded text:
lium triplex est, aliud in loco certo, ut cum o determinato, ut cum prohibetur, alicui essem aliquo certo loco, sed sit alibi pro velle suo. Aliud ab omni loco, ut cum interdicitur publice penitentibus morari
Abbreviated transcription (Latin):
in ray ꝙͣ magnũ pclm̃ sit patet inter
tas que radix est oĩi maloꝵ. ut d᷑ i. chy¬
u. Recund̾ est uoluntas spoliandi ꝓxim̾
ecce rapina. Tercium est usura maxͣ.¬
¶ Quartum est multi ͥ ͣ mendacia. et u̾ͣ
ociosa et uana ¶ Quintũ est blaphemia
ecce he̾sis ¶ Eex̃tum est corruptio multe ͦ
proximoꝵ qͥ ad lud̾ inspiciend̾ de ꝯsuetu¬
dine praua ꝯͥunt¶ Sep̃timũ est standalũ
bonorum ¶ Octauũ est ꝯtemptus prohĩti

Expanded text:
am magnum peccatum sit patet inter tas que radix est omnium malorum. Secundum, voluntas est spoliandi proximum, ecce rapina. Tertium est usura ma. Quartum est multiplicata mendacia et verba otiosa et vacua. Quintum est blasphemia, ecce heresis. Sextum est corruptio multiplex proximorum, qui ad ludum inspiciendum de consuetudine prava conveniunt. Septimum est scandalum bonorum. O