comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plagis. lapidibus. carcerib. catenis.
Quis non eos tunc miseros existi¬
maret : nec illi ipsi ꝑsecutores seui¬
rent in eos: nisi putarent miseros
fieri. ꝑsecutionib suis. Illi enĩ eos
ex sua infirmitate coniciebant: qͥ
non habebant ossum absconditũ
interius. Illi uero qui habebant.
hominib foris tristes uidebantur.
intus autem gaudebant dõ: cui ñ
erat absconditum os ipsorum. qđ
fecerat in abscondito. Aperit autẽ
hoc ossum in abscondito factum a
dõ. idem apłs paulus his uerbis.
Non solum autem inquit: sed etiã
gloriamur in tribulationib. Parum
est quia non es tristis: sed & gloriaris:
sufficiat tibi tristem non esse. Parũ
ẽ inquit xp̃ianis. Tale ossum mͥ
fecit in abscondito. ut parum sit
non frangi: nisi etiam glorier. un¬
de gloriaris : in tribulationib. Sci¬
entes quia tribulatio patientiam
operatur. uide quomodo formata
sit illa firmitas intus in corde. Sci¬

Expanded text:
plagis, lapidationibus, carceribus, catenis. plagis, lapidationibus, carceribus, catenis. Quis non eos miseros tunc existimaret? Nec illi ipsi persecutores saevirent in eos, nisi putarent eos miseros fieri persecutionibus suis. Illi enim eos ex sua infirmitate conjiciebant, qui non habebant ossum absconditum interius: illi vero qui habebant, hominibus foris tristes videbantur, intus autem gaudebant Deo; cui non erat absconditum ossum ipsorum, quod fecerat in abscondito. Aperit autem hoc ossum in abscondito factum a Deo idem apostolus Paulus, his verbis: «Non solum autem,» inquit, «sed etiam gloriamur in tribulationibus.» Parum est quia non es tristis, sed et gloriaris? Sufficiat tibi tristem non esse. Parum est, inquit, Christianis: tale ossum mihi fecit in abscondito, ut parum sit non frangi, nisi etiam glorier. Unde gloriaris? «In tribulationibus, scientes quia tribulatio patientiam operatur.» Vide quomodo formata sit illa firmitas intus in corde: «Sci
Abbreviated transcription (Latin):
mines non uident. homines non
nouerunt: tu autem nosti qui fecisti.
Quod ergo os dicit fr̃s. quęramus:
illud in abscondito est. Sed quia
xpĩani in nomine dñi xp̃ianis lo¬
quimur: modo inuenimus quod
sit ossum. Huiꝰmodi firmitas que¬
dam est interior: quia in ossibus
firmitas & fortitudo intelligitur.
Est ergo quędam animȩ interior
firmitas: ubi non frangitur. quȩ lib&
tormenta. quȩlib& tribulationes. quȩ¬
libet huiꝰ seculi aduersitates undiq
seuiant. illud. Quod ds̃ in abscondi¬
to fecit firmũ. in nobis frangi non
potest: non çedit. A dño enĩ facta
ẽ quȩdam firmitas patientiȩ nr̃e :
de qua dicitur in alio psalmo. Ue¬
rumtamen dõ subicietur anima
mea: qm̃ ab ipso patientia mea. E
attende apł̃m paulum habentem
intus hoc genus firmitatis. Quasi
tristes inquit: semꝑ autem gauden¬
tes. Unde. quasi tristes:: contume¬
liis: obprobriis. ꝑsecutionib. flagellis.

Expanded text:
mines non vident, homines non mines non vident, homines non noverunt; tu autem nosti, qui fecisti. Quod ergo os dicit, fratres? Quaeramus illud; in abscondito est. Sed quia christiani in nomine Domini christianis loquimur, modo invenimus quod sit ossum hujusmodi. Firmitas quaedam est interior; quia in ossibus firmitas et fortitudo intelligitur. Est ergo quaedam animae interior firmitas, ubi non frangitur. Quaelibet tormenta, quaelibet tribulationes, quaelibet hujus saeculi adversitates undique saeviant; illud quod Deus in abscondito fecit firmum, in nobis frangi non potest, non cedit. A Domino enim facta est quaedam firmitas patientiae nostrae, de qua dicitur in alio psalmo: «Verumtamen Deo subjicietur» «anima mea; quoniam ab ipso patientia mea» . Et attende apostolum Paulum, habentem intus hoc genus firmitatis: «Quasi tristes,» inquit; «semper autem gaudentes» . Unde «quasi tristes?» Contumeliis, opprobriis, persecutionibus, flagellis,
Abbreviated transcription (Latin):
me inualuerat: nec poterã ad illã.
Unde modo anima mea cognoscit
ualde: nisi quia nox illuminatio
in delitiis meis est. nisi quia uenit
michi gratia tua. & illuminauit
tenebras meas: nisi quia tu possedi¬
sti renes meos. nisi quia tu me su¬
ẽ absconditum os meũ a te: quod
fecisti in abscondito. Os suũ dicit:¬
quod uulgo dicitur ossum latine
os dicitur: hoc in greco inuenitur. Nã
possemus hic putare os ẽẽ abeo quod
sunt ora: Non os correpte abeo qđ
sunt ossa. Non est ergo absconditũ
inquit os meum ate.: quod feci¬
sti in abscondito. Habeo in abscondito
quoddam ossum: sic enim potius lo¬
quamur. Melius ẽ reprehendant
nos grãmatici: quã non intelligant
populi. Ergo ẽ inquit quoddam
ossum meum intus in abscondito.
Tu fecisti intus ossum michi in abscon¬
dito : & non ẽ absconditum ate. In
abscondito inquit fecisti: sed nunqͥd
& tibi hoc abscondisti: Hoc ossum
meũ factum a te in abscondito: ho¬

Expanded text:
me invaluerat, nec poteram ad illam. me invaluerat, nec poteram ad illam. Unde modo anima mea cognoscit valde, nisi quia nox illuminatio in deliciis meis est? nisi quia venit mihi gratia tua, et illuminavit tenebras meas? nisi quia tu possedisti renes meos? nisi quia tu suest absconditum os meum, quae fecisti in abscondito. os suum ecquod vulgo dicitur ossum, latine os dicitur. Hoc in graeco invenitur . Nam possemus hic putare os esse, ab eo quod sunt ora; non os correpte, ab eo quod sunt ossa. «Non est» ergo «absconditum,» inquit, «os meum a te, quod fecisti in abscondito.» Habeo in abscondito quoddam ossum. Sic enim potius loquamur: melius est reprehendant nos grammatici, quam non intelligant populi. Ergo est, inquit, quoddam ossum meum intus in abscondito; tu fecisti intus ossum mihi in abscondito, et non est absconditum a te. In abscondito enim fecisti; sed numquid et tibi hoc abscondisti? Hoc ossum meum factum a te in abscondito ho
Abbreviated transcription (Latin):
differenter ea habentes dicimus. si¬
cut tenebrȩ eius. sic & lumen eiꝰ.
Nec felicitas seculi facit beatos:
nec aduersitas miseros. Opus est
iusticiam tenere: fidem diligere. sꝑare
in dño: diligere dm̃. diligere proxi¬
mum. Post istos labores habebimꝰ
indeffessã I lucem: habebimus di¬
em sine occasu. Transit quicqͥd
est in ista noc̾te lucidum & tenebro¬
sum. Qm̃ tu possedisti renes meos
dñe: suscepisti me ex utero matris
mirificatus es. Terribiliter mirifi¬
catus es: eo ipso quod te miramur.
Terribilis es. cum tremore gaudem᷑.
Timemus enĩ ne donis tuis nos
extollentes : per suꝑbiam meream᷑
amittere. quod humilitate ꝑcepi¬
mus. Confitebor tibi dñe. qm̃ ter¬
ribiliter mirificatus es: mirabilia
Sopera tua: & anima mea cognoscet¬
ualde. Iam cognoseit anima mea
ualde : qm̃ suscepisti me ex utero
matris mee. Antea uero mirificata
ẽ scientia tua ex me: inualuerat.
nec poteram ad illam. Ergo ex

Expanded text:
differenter ea habentes, dicimus, «Sidifferenter ea habentes, dicimus, «Sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Nec felicitas saeculi nos facit beatos, nec adversitas miseros. Opus est justitiam tenere, fidem diligere, sperare in Deum, diligere Deum, diligere et proximum. Post istos labores habebimus indefessam lucem, habebimus diem sine occasu: transit quidquid est in ista nocte lucidum et tenebrosum. «Quoniam tu possedisti renes meos, Domine; suscepisti me ex utero matrismirificatus es. Terribiliter mirificatus es:» eo ipso quod te miramur, tu terribilis es; cum tremore gaudemus. Timemus enim ne de donis tuis nos extollentes per superbiam, mereamur amittere quod humilitate percepimus. «Confitebor tibi, Domine, quoniam terribiliter mirificatus es: mirabilia opera tua, valde.» Jam cognoscit anima mea valde; quoniam suscepisti me ex utero matris meae: antea vero mirificata est scientia tua ex me; invaluerat, nec poteram ad illam. Ergo ex
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Facta autem. in eis non inueni¬
ebantur. Erant in eis uerba dĩ.
quasi folia in arbore: & fructus nus¬
quam. Talem arborem fici. sicut
nostis cum dñs inuenisset: maledi¬
cto arefecit. Inuenit ͤ in ea folia. &
fructum non inuenit. Quandam
nobis arborem figurabat: nam fru¬
ctuum illorum tempus nondum
erat: quod om̃s homines nouerant:
artifex celi & terre non nouerat:
Ergo ille qui paulum segregauit
ab utero matris suȩ: ipse & nos segre¬
gauit ab utero matris nr̃e. Cuius
matris nr̃e : illius babyloniȩ. Su¬
scepti ergo ex utero illo: iam inci¬
piamus habere aliam spem. Promi¬
sit fr̃s. Quare gaudetis: fructuose
agite. positi in alia spe. lam non
nouimus malum. nisi offendere
dm̃: & non ꝑduci ad illa quȩ pro¬
misit. Nec nouimus bonum: nisi
promereri dm̃. & ꝑduci ad illa quȩ
promittt. Quid illa bona mundi
huiꝰ. & mala mundi huius: indif¬
ferenter habeamus: Quia iam su¬
scepti ab utero illius matris nr̃ȩ. in¬

Expanded text:
Dei; facta autem in eis non inveniDei; facta autem in eis non inveniebantur: erant in eis verba Dei, quasi folia in arbore, et fructus nusquam. Talem arborem fici, sicut nostis, cum Dominus invenisset, maledicto arefecit. Invenit enim in ea folia, et fructum non invenit: quamdam nobis arborem figurabat. Nam fructuum illorum tempus nondum erat : quod omnes homines noverant, artifex coeli et terrae non noverat? Ergo ille qui Paulum segregavit ab utero matris suae, ipse et nos segregavit ab utero matris nostrae. Cujus matris nostrae? Illius Babyloniae. Suscepti ergo ex utero illo, jam incipiamus habere aliam spem. Promisit, fratres, quare gaudeatis; fructus facite positi in alia spe. Jam non novimus malum nisi offendere Deum, et non perduci ad illa quae promisit; nec novimus bonum nisi promereri Deum, et perduci ad illa quae promittit. Quid illa bona mundi hujus, et mala mundi hujus? Indifferenter habeamus; quia jam suscepti ab utero illius matris nostrae in
Abbreviated transcription (Latin):
am illam. de qua hesterno die lo¬
cuti sumus. Unde proficiscuntur
om̃s. qui credunt & suspirant illi
luci iherusalem cȩlesti. Ergo ego
dixi: ex utero matris meȩ susceptꝰ
sum a dño. Inde michi tenebre no¬
ctis huiꝰ. & lux huius noctis. indif¬
ferenter facte sunt. Qui autem ẽ
in utero matris illius babyloniȩ.
gaudet prosperis sȩculi: frangitur
aduersitatibus sȩculi. Non nouit
gaudere: nisi aliquid prosperum
eueniat scđm tempus. Nec nouit
contristari. Aliquid aduersum eueniat
scłm tempus. Iam exi de utero ba¬
bẏloniȩ : incipe cantare hẏmnũ dño.
Egredere & nascere: suscipiet de ds̃
ex utero matris tuȩ. Quis ds̃:
ds̃ ille apłi pauli qui dixit. Cũ
autem placuit dõ qui me segregauit
de utero matris meȩ. p̃dicare filiũ
suum in me. Quȩ enim erat mater
eius: sy nagoga. & ibi quid didice¬
rat: nisi quod habebant & didice¬
rant ipsi iudei. & ipse populus:
Nomen in illis remanserat laudis

Expanded text:
am illam de qua hesterno die loam illam de qua hesterno die locuti sumus, unde proficiscuntur omnes qui credunt et suspirant illi luci, Jerusalem coelesti. Ego ergo dixi: Ex utero matris meae susceptus sum a Domino; inde mihi tenebrae noctis hujus et lux hujus noctis indifferentes factae sunt. Qui autem est in utero matris illius Babyloniae, gaudet prosperis saeculi, frangitur adversitatibus saeculi; non novit gaudere nisi aliquid prosperum eveniat secundum tempus, nec novit contristari nisi aliquid adversum eveniat secundum tempus. Jam exi de utero Babyloniae, incipe cantare hymnum Domino: egredere, et nascere; suscipiet te Deus ex utero matris tuae. Quis Deus? Deus ille apostoli Pauli, qui dixit: «Cum autem placuit Deo, qui me segregavit de utero matris meae, revelare» «Filium suum in me» . Quae enim erat mater ejus? Synagoga. Et ibi quid didicerat, nisi quod habebant et didicerant ipsi Judaei et ipse populus? Nomen in illis remanserat laudis
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ tu possedisti renes meos dñe:
non sine causa. sicut tenebre eius.
sic & lumen eius. Intus ẽ possessor:¬
qui non solum cor tenet. sed etiã
renes. Non solum cogitationes.
sed etiam delectationes. Ipse ergo
possidet: unde me delectaret
aliquid lucis in nocte: ipse tenet
renes meos: non noui delectari. nisi
de luce interiore sapientiȩ ipsius.
Quid ergo: non delectaris de pros¬
peritate rerum. de felicitate tempo¬
rum. de honoribus. de diuitiis. de
familia: Non delector inquit.
Quare : quia sicut tenebrȩ eius. sic
& lumen eius. Unde tibi ista indif¬
ferentia: ut sicut tenebrȩ eius. sic
sit tibi & lumen eius: Unde:
qm̃ tu possedisti renes meos dñe. su¬
scepisti me ex utero matris meȩ.
Dum essem in utero matris meȩ. ñ
indifferenter habebam tenebras il¬
lius noc̾tis : & lucem illiꝰ noctis: &¬
enĩ uterus matris meȩ. consuetu¬
do ciuitatis mex̧ fuit. Quȩ ẽ illa
ciuitas : quȩ nos primo genuit in
captiuitate. Nouimus babyloni¬

Expanded text:
m tu possedisti renes meos, Domine.» Non sine causa, «Sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Intus est possessor: non solum cor tenet, sed etiam renes; non solum cogitationes, sed etiam delectationes. Ipse ergo possidet unde me delectaret aliquid lucis in nocte; ipse tenet renes meos: non novi delectari nisi de luce interiore sapientiae ipsius. Quid ergo? non delectaris de prosperitate rerum, de felicitate temporum, de honoribus, de divitiis, de familia? Non delector, inquit. Quare? Quia «sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Unde tibi ista indifferentia, ut sicut tenebrae ejus, sic sit tibi et lumen ejus? unde? «Quoniam tu possedisti renes meos, Domine; suscepisti me ex utero matris meae.» Dum essem in utero matris meae, non indifferenter habebam tenebras illius noctis et lucem illius noctis. Etenim uterus matris meae, consuetudo civitatis meae fuit. Quae est illa civitas? Quae nos primo genuit in captivitate. Novimus Babyloni
Abbreviated transcription (Latin):
incipiamus fide seruire dõ. & ex fide
appellari iusti: qm̃ iustus ex fide ui¬
uit. Quicquid autẽ nobis adhuc
repugnat & resistit. de mortalitate
carnis ẽ: & hoc sanabitur. Uiuifica¬
bit enĩ inquit & mortalia corpora
ur̃a: ꝑ inhabitantẽ sp̃m eiꝰ in uobis.

Expanded text:
ut incipiamus fide servire Deo, et ex fide ut incipiamus fide servire Deo, et ex fide appellari justi: quoniam justus ex fide vivit . Quidquid autem nobis adhuc repugnat et resistit, de mortalitate carnis est; et hoc sanabitur. «Vivificabit» enim, inquit, «et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
contrito: sanaberis. Noli erubescere
conterere cor: tales sanat ds̃. Sed quid
ago inquies modo: Condelector enim
legi dĩ: scđm interiorem hominẽ. Ui¬
deo autẽ aliam legem in membris me¬
is. repugnantem legi mentis meȩ: &
captiuũ me ducentẽ in lege peccati.
Quid agis: Contere cor: confitere:
age. dic sequentia. Infelix homo: qͥs
me liberabit de corpore mortis huiꝰ:
Hoc enĩ dicere. infelix homo: iam cor
conterere ẽ. Ille speret felicitatem: qui
confitetur infelicitatem. Dic igitur. in¬
felix homo. quis me liberabit de cor¬
pore mortis huius: ut respondeatur
unde nunc pignus accepimꝰ: Audi
eundem apłm. Corpus quidem inqͥt
mortuũ ẽ. propt̃ peccatum: sp̃s autẽ
uita ẽ propt̃ iusticiam. Si ergo sp̃s eiꝰ
qui suscitauit iħm xp̃m ex mortuis
habitat in uobis: qui suscitauit iħm
xp̃m amortuis. uiuificabit & mortalia
corpora ur̃a ꝑ inhabitantẽ spm eius

Expanded text:
contrito sanaberis. Noli erubescere, contrito sanaberis. Noli erubescere, contere cor; tales sanat Deus. Sed quid ago, inquies, modo? «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem; video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati.» Quid agis? Contere cor, confitere; age, dic sequentia: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Hoc enim dicere, «Infelix homo,» jam cor conterere est. Ille speret felicitatem, qui confitetur infelicitatem. Dic ergo, «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus;» ut respondeatur unde nunc pignus accepimus? Audi eumdem Apostolum: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam. Si ergo Spiritus ejus qui suscitavit Jesum Christum ex mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, per inhabitant
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ne uelit ergo fr̃s cor nr̃m ẽẽ erec¬
tum: antequam sit rectum. Male
erigitur : quod non primo corrigit᷑.
Qui sanat contritos corde: & alli¬
gat contritiones eorum. Sanat in¬
quit contritos corde. Sanat ergo
humiliatos corde: sanat confitentes.
sanat seipsos punientes. in se seuerũ
iudicium exercentes: ut possint ẽẽ
illius miscđiam sentientes. Tales
sanat : sed ꝑfecta eorum sanitas.
transacta mortalitate fiet: quando
corruptibile hoc induerit incorru¬
ptionem. & mortale hoc induerit
immortalitatẽ. quando nichil e¬
rit quod ex carnis labe sollicitet:
non solum nichil cui consentiamus.
sed nichil quod suggeratur ex car¬
ne. Et enim modo fr̃s mei. quan¬
tȩ illicite deletationes animũ tan¬
gunt. quãuis eis non consentiamꝰ.
ut membra nr̃a iusticiȩ seruiant
non iniquitati: tamen uel delecta¬
ri talibus & si non consentis. ñdũ
ẽ ꝑfecta sanitas. Sanaberis ergo corde

Expanded text:
Ne velit ergo, fratres, cor nostrum esse erecNe velit ergo, fratres, cor nostrum esse erectum, antequam sit rectum: male erigitur, quod non primo corrigitur. 6. «Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Sanat,» inquit, «contritos corde:» sanat ergo humiliatos corde, sanat confitentes, sanat seipsos punientes, in se severum judicium exercentes, ut possint esse illius misericordiam sentientes. Tales sanat; sed perfecta eorum sanitas transacta mortalitate fiet, quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; quando nihil erit quod ex carnis labe sollicitet, non solum nihil cui consentiamus, sed nihil quod suggeratur ex carne. Etenim modo, fratres mei, quantae illicitae delectationes animum tangunt! Quamvis eis non consentiamus, ut membra nostra justitiae serviant, non iniquitati; tamen vel delectari talibus, etsi non consentis, nondum est perfecta sanitas. Sanaberis ergo, corde
Abbreviated transcription (Latin):
S ait ut colligat: Qui sanat con¬
tritos corde. Ecce quomͦ colligunt᷑
disꝑsiones isrł: ut sanentur contri¬
ti corde. Qui cor non conterunt.
non sanantur. Quid ẽ conterere
at ut sanari possitis. Dictum est
enĩ multis aliis scripturarũ locis.
& maxime illo loco. uoce nr̃a qͥdam
cantans dicebat: qm̃ quidem si uo¬
luisses. sacrificium dedissem utiq.
Dõ dicebat. si uoluisses sacrificium.
dedissem utiq : holocaustis autem
non delectaberis. Quid ergo: Si¬
ne sacrificii oblatione remanebimꝰ:
Audi quid te uelit offerre. Seqͥt᷑¬
.&. dicit. Sacrificium dõ sp̃s contri¬
bulatus: cor contritum & humilia¬
tum ds̃ non spernet. Sanat ergo
contritos corde: quia illis propinquat.
ut sanet : sicut dicitur in alio loco.
Prope ẽ dñs his qui obtriuerunt cor.
Qui obtriuerunt cor : humiles.
Qui non obtriuerunt cor: Suꝑ¬
bi. Cor contritum sanabitur: ela¬
tum elidetur. Ad hoc enĩ forte
eliditur : ut contritum sanetur.

Expanded text:
agit, ut colligat? «Qui sanat conagit, ut colligat? «Qui sanat contritos corde.» Ecce quomodo colliguntur dispersiones Israel, ut sanentur contriti corde. Qui cor non conterunt, non sanantur. Quid est, conterere at, ut sanari possitis. Dictum est enim multis aliis Scripturarum locis; et maxime illo loco, voce nostra quidam cantans, dicebat, «Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique:» Deo dicebat, «Si voluisses sacrificium, dedissem utique; holocaustis autem non delectaberis.» Quid ergo? Sine sacrificii oblatione remanebimus? Audi quid te velit offerre. Sequitur, et dicit: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernet» . «Sanat» ergo «contritos corde:» quia illis propinquat ut sanet; sicut dicitur alio loco, «Prope est Dominus his qui obtriverunt cor» . Qui obtriverunt cor? Humiles. Qui non obtriverunt cor? Superbi. Contritum sanabitur, elidetur elatum. Ad hoc enim forte eliditur, ut contritum sanetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Cecidit enim pars quȩdã: & facta est
ꝑegrina. Hanc ꝑegrinam misccłiter
uidit ds̃ & quęsiuit: non quęrentes
se. Unde quesiuit: Quem misit
ad captiuitatem nr̃am: Misit re-¬
demptorem : scđ̃m quod ait apłs.
Cõmendat inquit dilectionẽ suam
in nobis ds̃: qm̃ cum adhuc peccato¬
res essemus. xp̃c pro nob mortuus ẽ.
Misit ergo ad captiuitatem nr̃am:
redemptorem filiũ suum. Porta inqͥt
tecũ saccum: ferto ibi p̃cium captiuoꝵ
Induit enĩ se ille mortalitatẽ carnis:
& ibi erat sanguis. quo fuso redimeren¬
tur. Illo sanguine. collegit disꝑsiones
isrł. Et si ille collegit olim dispsos:
quomͦ satagendum ẽ ut colligantur
modo disꝑsi: Sic collecti sunt disꝑ¬
si. ut in manu artificis ad edificiũ
formarentur: quomͦ colligendi sunt
qui de manu artificis in quietudine
ceciderunt: Edificans ihrłm dñs.
Ecce quem laudamus: ecce cui lau¬
dem tota uita nr̃a debemus. Edifi¬
colligens. Quomͦ colligit : Quid

Expanded text:
Cecidit enim pars quaedam, et facta est Cecidit enim pars quaedam, et facta est peregrina: hanc peregrinam misericorditer vidit Deus, et quaesivit non quaerentes se. Unde quaesivit? quem misit ad captivitatem nostram? Misit Redemptorem, secundum quod ait Apostolus: «Commendat Deus dilectionem suam in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est.» Misit ergo ad captivitatem nostram redemptorem Filium suum. Porta, inquit, tecum saccum, ferto ibi pretium captivorum. Induit enim se ille mortalitatem carnis, et ibi erat sanguis quo fuso redimeremur. Illo sanguine collegit dispersiones Israel. Et si ille collegit olim dispersos, quomodo satagendum est ut colligantur modo dispersi? Si collecti sunt dispersi, ut in manu artificis ad aedificium formarentur; quomodo colligendi sunt, qui de manu artificis inquietudine ceciderunt? «Aedificans Jerusalem Dominus.» Ecce quem laudamus, ecce cui laudem tota vita nostra debemus. «Aedifiligit? quid
Abbreviated transcription (Latin):
& pro impiis mortuus ẽ. Edificans in
gens. Ecce ȩdificans ihrłm dñs: colli¬
gens disꝑsiones populi ipsius. Popłs
enim ihrłm: populus isrł. Est ibe¬
rusalem ȩterna in celis: ubi ciues etiã
angłi sunt. Quid ergo ibi isrł.
Si hominem illũ nepotem abrahȩ con¬
sideres. qui dictus ẽ iacob: quomodo
angłos intelligimus isrł: Si int̾pre¬
tationem nominis discutiamus. qͥa
& ipse iacob mutato nomine uocatꝰ
ẽ isrł. magis ibi nomen isrł: & utinã
& nos sequentes simus isrł. Quid enĩ
int̃pretatur isrł: Uidens dm̃. Om̃s
ergo ciues illius ciuitatis. uidendo dm̃
gaudent in illa magna ciuitate. &
ampla. & celesti. spectaculũ eis ds̃ ipse
est. Sed nos ab illa ciuitate ꝑegrina¬
mur. peccato expulsi. ne ibi manere¬
mus: & mortalitate pregrauati ne illõ
rediremus. Respexit ds̃ ꝑegrinationẽ
nr̃am: & ille qui ȩdificat ihrłm. restitu¬
it lapsam partem. Unde restituit la¬
psam partem: Disꝑsiones isrł colligens.

Expanded text:
 pro impiis mortuus est. «Aedificans,» igens.» Ecce aedificans Jerusalem Dominus, colligens dispersiones populi ipsius. Populus enim Jerusalem, populus Israel. Est Jerusalem aeterna in coelis, ubi cives etiam Angeli sunt. Quid ergo ibi Israel? Si hominem illum nepotem Abrahae consideres, qui dictus est et Jacob; quomodo Angelos intelligimus Israel? Si interpretationem nominis discutiamus, quia et ipse Jacob mutato nomine vocatus est Israel ; magis ibi nomen Israel: et utinam et nos sequentes simus Israel. Quid enim interpretatur Israel? Videns Deum. Omnes ergo cives illius civitatis, videndo Deum gaudent in illa magna civitate et ampla et coelesti; spectaculum eis Deus ipse est. Sed nos ab illa civitate peregrinamur, peccato expulsi, ne ibi maneremus; et mortalitate praegravati, ne illo rediremus. Respexit Deus peregrinationem nostram, et ille qui aedificat Jerusalem, restituit lapsam partem. Unde restituit lapsam partem? «Dispersiones Israel colligens.»
Abbreviated transcription (Latin):
tempnet: iam nec ullam prouiden¬
tiam deputat: aut si deputat. ad
eam se ꝑtinere non putat. Proponit
sibi peccandi licentiam sine spe ue¬
niȩ: habenis iniquitatis effusas. non
dicit. reuertar ad dm̃. & reuerte¬
tur ad me: nec audit. conuertimi¬
ni ad me. & reuertar ad uos: qm̃
ueniens in profundũ malorũ. con¬
tempnit. Amortuo enĩ inquit.
tanquã si non sit. perit confessio.
in te speraui. donec nocturna tran¬
seat iniquitas. Habemus enim
ut dicit petrus. certiorem propħi¬
cum sermonem. cui bene facitis in¬
tendentes. tanquã lucernȩ lucen¬
ti in obscuro loco: donec dies illu

Expanded text:
temnit?» Jam nec ullam providentemnit?» Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertimini ad me, et revertar ad vos» : quoniam veniens in profundum malorum contemnit. «A mortuo» enim, inquit, «tanquam si non sit, perit confessio» in te speravi, donec nocturna transeat iniquitas . «Habemus enim, ut dicit Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, tanquam lucernae lucenti in obscuro loco,
Abbreviated transcription (Latin):
& constituens meam: sed tu dñe in
uoluntate tua prestitisti decori meo
uirtutem. Dixi in abundantia mea:
non mouebor. Uerum autem a te
michi erat: quicquid abundabam:
& ut hoc probare a te michi fuisse.
auertisti faciem tuam ame: & fac¬
tus sum conturbatus. Post hanc con¬
turbationem in qua factus sum. qͥa
auertisti faciem tuam. post tedium
sp̃s mei. post conturbatũ cor meũ in
me. exeo quod auertisti faciem tuã:
iam factus sum sicut terra sine aqͣ
tibi. Ne auertas faciem tuã ame.
Auertisti a superbõ. redde humili.
Ne auertas faciem tuam: quia si
auerteris. similis ero descendentibus
in lacum. Quid est descendentib
in lacum: Peccator cum uenerit
in profundũ malorum. contẽpn&.
Illi descendunt in lacum: qui etiã
confessionem ꝑdunt. Contra quod
dicitur: ne coartet suꝑ me puteus
os suum. Hanc profunditatem. la¬
cum appellat plerunq scriptura:
in quã profunditatem cũ uenerit
peccator. contempn&. Quid ẽ con¬

Expanded text:
 constituens meam; sed tu, «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Dixi in abundantia mea, Non movebor;» verum autem a te mihi erat quidquid abundabam. Et ut hoc probares a te mihi fuisse, «avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus» . Post hanc conturbationem in qua factus sum, quia avertisti faciem tuam; post taedium spiritus mei, post conturbatum cor meum in me, ex eo quod avertisti faciem tuam; jam factus sum sicut terra sine aqua tibi: «Ne avertas faciem tuam.» Avertisti a superbo, redde humili. «Ne avertas faciem tuam a me;» quia si averteris; «similis ero descendentibus in lacum.» Quid est, «descendentibus in lacum? Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnet» . Illi descendunt in lacum, qui etiam confessionem perdunt: contra quod dicitur, «Ne coarctet super me puteus os suum» . Hanc profunditatem lacum appellat plerumque Scriptura, in quam profunditatem cum venerit peccator, contemnit. Quid est, «con
Abbreviated transcription (Latin):
ecce inuentum ẽ. quomodo & te lau¬
dare possis. & arrogans non sis: dm̃
in te lauda. non te: Non quia tu
talis. sed quia ille fecit te. Non qͥa
tu aliquid potes: sed quia potest ille
in te. & ꝑ te ÷ ac ꝑ hoc laudabunt: &
uirtutem tuã annuntiabunt: non
suã. sed tuam. Discite ergo laudare
intuentes opera: miramini artificẽ
gratias agendo. non arrogando. Lau¬
date quia ipse fecit. quia sic con¬
stituit: quia talia donauit. Deni¬

Expanded text:
inventum est quomodo et te laudare possis, et arrogans non sis. Deum in te lauda, non te: non quia tu es talis, sed quia ille fecit te; non quia tu aliquid potes, sed quia potest ille in te et per te. Ac per hoc laudabunt te, «et virtutem tuam annuntiabunt;» non suam, sed «tuam.» Discite ergo laudare. Intuentes opera, miramini artificem; gratias agendo, non arrogando. Laudate quia ipse fecit, quia sic constituit, quia talia donavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tentius. a quo facta sunt omĩa: a qͦ
&iam facta non dimittuntur. sed
reguntur. & gubenantur omĩa:
Non ergo quẽ admodũ quidam
eloquentes multi. Laudantes creatu¬
ram. obliuiscentes creatorem: ñ sic
tale laudat generatio & generatio
in seruis tuis. cum laudat oꝑa tua.
Sed quomodo laudat: & uirtu¬
tem tuã annuntiabunt: In lau¬
dandis operib tuis. uirtutẽ tuã
annuntiabunt. Laudatores isti
scĩ. & boni fideles. ueri laudatores.
non ingrati grẽ. collaudant
oꝑa dĩ: hec atq illa. sũma & ima.
cȩlestia & terrestria. Inter ipsa oꝑa¬

Expanded text:
tentius, a quo facta sunt omnia; a quo tentius, a quo facta sunt omnia; a quo etiam facta non dimittuntur, sed reguntur et gubernantur omnia? Non ergo quemadmodum quidam eloquentes muti, laudantes creaturam, obliviscentes Creatorem; non sic te laudat generatio et generatio in servis tuis, cum laudat opera tua. Sed quomodo laudat? «Et virtutem tuam annuntiabunt.» In laudandis operibus tuis, virtutem tuam annuntiabunt. Laudatores isti, sancti et boni fideles, veri laudatores, non ingrati gratiae, cum laudant opera Dei haec atque illa, summa et ima, coelestia et terrestria, inter ipsa o
Abbreviated transcription (Latin):
tua intueri licet: ut tu lauderis.
qui talia operaris. & uirtutem¬
‸ tuã annuntiabunt. Neq enĩ
opera tua laudabunt : nisi ut
uirtutẽ tuã annuntient. Propo¬
nuntur laudes pueris in scola:
& omĩa talia proponuntur.
que laudentur. quȩ ds̃ ẽ oꝑatꝰ.
Proponitur homini laus solis. laus
cȩli. laus terre: ut ad minora &iam
ueniam. laus rose. laus auri: omĩa
ista opera dĩ sunt. Proponuntur. susci¬
piuntur. laudantur. oꝑa dĩ cȩlebran¬
tur : de oꝑat ore tacetur. Ergo in
operibus uolo laudare creatorem. In¬
gratum ñ amo laudatorem. Laudas
quod fecit: taces de illo qui fecit:
Quasi uero nisi ille tantus ẽẽt. in¬
uenires quod laudares: in eo quod
uides. Quid ibi laudatur: speci¬
es. utilitas: aliqua uirtus. aliqua
potentia rerum istarum. Si pul¬¬
chritudo te delectat: quid pulchri¬
us faciente: si utilitas laudatur:
quid illo utilius qui fecit omĩa:
Si uirtus laudatur: quid illo po¬

Expanded text:
tua intueri licet, ut tu lauderis tua intueri licet, ut tu lauderis qui talia operaris. 7. «Et virtutem tuam annuntiabunt.» Neque enim opera tua laudabunt, nisi ut virtutem tuam annuntient. Proponuntur laudes pueris in schola, et omnia talia proponuntur quae laudentur, quae Deus est operatus: proponitur homini laus solis, laus coeli, laus terrae; ut ad minora etiam veniam, laus rosae, laus lauri: omnia ista opera Dei sunt, proponuntur, suscipiuntur, laudantur; opera celebrantur, de operatore tacetur. Ego in operibus volo laudari Creatorem; ingratum non amo laudatorem. Laudas quod fecit, taces de illo qui fecit? Quasi vero nisi ille tantus esset, invenires quod laudares. In eo quod vides, quid ibi laudatur? Species, utilitas, aliqua virtus, aliqua potentia rerum istarum. Si pulchritudo te delectat, quid pulchrius faciente? Si utilitas laudatur, quid illo utilius, qui fecit omnia? Si virtus laudatur, quid illo po
Abbreviated transcription (Latin):
& post illam erit alia. & usq in
finem sęculi. quã multe generatio¬
nes. Hoc significans: ait. generatio
& generatio laudabit opera tua.
An forte duas quasdam generatio¬
nes. insinuare uoluit ista repeti¬
cione : Sumus enĩ in ista genera¬
tione filii dĩ: erimus in alia gene¬
ratione filii resurrectionis. Appel¬
lauit scriptura filios resurrectio¬
nis: ipsam resurrectionẽ genera¬
tionem uocauit. In generatione
inquit. cũ sederit filius hominis
in maiestate sua. Item in alio
loco. Non enĩ nubent neq uxo¬
res ducent: cum sint filii resur¬
rectionis. Ergo generatio & gene¬
ratio. laudabit opera tua. Cau¬
damus nunc oꝑa dñi: cum in
hac mortalitate uiuimus: & si
laudamus compediti: quomodo
laudabimus coronati: Ergo
hȩc nunc attendamus. in hac ge¬
neratione opera dñi: in cuiꝰ lau¬
de dicitur. Generatio & genera¬
tio laudabit opera tua: qm̃ ma
gnitudinis tuȩ non ẽ finis. Oꝑa

Expanded text:
et post illam erit alia; et usque in et post illam erit alia; et usque in finem saeculi quam multae generationes! Hoc significans ait, «Generatio et generatio laudabit opera tua.» An forte duas quasdam generationes insinuare voluit ista repetitione? Sumus enim in ista generatione filii Dei; erimus in alia generatione filii resurrectionis. Appellavit Scriptura filios resurrectionis; ipsam resurrectionem regenerationem vocavit. «In regeneratione,» inquit, «cum sederit filius hominis in majestate sua» . Item in alio loco: «Non enim nubent, neque uxores ducent, cum sint filii resurrectionis» . Ergo, «Generatio et generatio laudabit opera tua.» Laudamus nunc opera Domini, cum in hac mortalitate vivimus; et si laudamus compediti, quomodo laudabimus coronati! Ergo haec nunc attendamus in hac generatione opera Domini, in cujus laude dicitur, «Generatio et generatio, laudabit opera tua;» quoniam magnitudinis tuae non est finis. Opera
Abbreviated transcription (Latin):
opera. & de operib laudemus ope¬
rantem. de conditis conditorem. de
creatura creatorem. Uideamus quȩ
hic fecerit. quȩ nobis nota sunt: quȩ
nobis manifesta sunt. Illius enim
immensa bonitas. & interminabilis
magnitudo. quanta alia fecit quȩ
nos non nouimus: quandoqͥdem
acies nr̃a : Utra celos quis exten¬
dat aciem uel mentis. non dicam
carnis: Ergo quantũ nota sunt
nobis opera enus : laudemus eũ
ꝑ opera eius. Inuisibilia enim eiꝰ
a constitutione mundi. ꝑ ea quȩ
facta sunt intellecta conspiciunt᷑.
Generatio & generatio laudabit
opera tua. Om̃is generatio lau¬
dabit opera tua. Forte enĩ om̃is
generatio dic̃ta est: generatio & ge¬
neratio. Non enĩ tamdiu dictu¬
numerũ omium generationũ. Sed
repeticio Loquentis : in infinitum
misit animũ cogitantis. Ecce ista
generatio quȩ nunc in carne est.
transitura hinc. sicut uenit. lau¬
dat opera dĩ: & illa cui succedenti
cedit. laudabit utiq opera dĩ:

Expanded text:
et de operibus laudemus opeet de operibus laudemus operantem, de conditis Conditorem, de creatura Creatorem. Videamus quae hic fecerit, quae nobis nota sunt, quae nobis manifesta sunt. Illius enim immensa bonitas et interminabilis magnitudo, quanta alia fecit quae nos non novimus? Quando quidem acies nostra: ultra coelos quis extendat vel aciem mentis, non dicam carnis? Ergo quantum nota sunt nobis opera ejus, laudemus eum per opera ejus. Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . «Generatio et generatio laudabit opera tua.» Omnis generatio laudabit opera tua. Forte enim omnis generatio dicta est, «generatio et generatio.» Non enim tamdiu dictunumerum omnium generationum; sed repetitio loquentis, in infinitum misit animum cogitantis. Ecce ista generatio quae nunc in carne est, transitura hinc sicut venit, laudat opera Dei; et illa cui succedenti cedit, laudabit utique opera Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
qui non sit. perit confessio: non illi de
quib ait. qui credit in me. licet
moriatur uiuet: quia ds̃ abrahã.
tuorum sed uiuorũ. Si enim nunꝗͣ
nisi ipsius eris: nunquã laudem
ipsius tacebis. Timere poteris. nedũ
hic uiuis. ipsius sis : & cũ mortuus
fueris. non ipsius sis: Audi apłm
emittentem tibi securitatem: siue ui¬
uimus. dño uiuimus. siue morim᷑.
dño morimur. Siue ergo uiuimus
siue morimur : dñi sumus. E unde
factum ẽ. ut eius sis & mortuus: qͥa
pretio sui sanguinis te redemit. &
mortuus. quomodo ꝑdit seruũ mor¬
tuum: cuiꝰ mors ẽ pretium tuum᷑
Ideo cum dixisset. siue uiuimus. siue
morimur dñi sumus: ut ostenderet
ipsum pretium. ad hoc enim inquit
magnitudinis eius non ẽ finis : &
eum quẽ non capimus. laudare de¬
bemus. Si enĩ capimus. est magni¬
tudinis eius finis: Si autẽ magni¬
tudinis eius non ẽ finis. capere ex eo
aliquid possumus. Tanquã deficien

Expanded text:
qui non sit, perit confessio» ; non illi de qui non sit, perit confessio» ; non illi de quibus ait, «Qui credit in me, licet moriatur vivet» : quia «Deus Abraham tuorum, sed vivorum» . Si enim nunquam nisi ipsius eris, nunquam a laude ipsius tacebis. Timere poteris, ne, dum hic vivis, ipsius sis; et cum mortuus fueris, non ipsius sis? Audi Apostolum promittentem tibi securitatem: «Sive vivimus, Domino vivimus; sive morimur, Domino morimur: sive ergo vivimus, sive morimur, Dfactum est ut ejus sis et mortuus? quia pretio sui sanguinis te redemit et mortuus; quomodo perdit servum mortuum, cujus mors est pretium tuum? Ideo cum dixisset, sive vivimus, sive morimur; Domini sumus, ut ostenderet ipsum pretium. Ad hoc enim, inquit, «magnitudinis ejus non est finis,» et eum quem non capimus, laudare debemus si enim capimus, magnitudinis ejus est finis: si autem magnitudinis ejus non est finis, capere ex eo aliquid possumus; Deum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tum dicturus erat. quȩ uerba quęsi¬
turus: quantã conceptionẽ inclusitͦ
in uno ualde. cogita quantũ uis.
Quando autẽ potest cogitari. qui
capi non potest: Laudabilis ẽ ual¬
de : & magnitudinis eius non ẽ finis.
Ideo dixit ualde. qura magnitu¬
dinis eius non ẽ finis: ne forte inci¬
pias uelle laudare. & putes te lau¬
dando posse finire. cuiꝰ magnitudo
finem non potest habere. Noli gͦ
te putare eum. cuiꝰ magnitudinis
finis non ẽ. sufficient̃ posse laudare.
Nonne gͦ melius ẽ: ut quomͦ ipse
non finitur. nec laus ipsius finiatur:
Illius magnitudo sine fine ẽ : &
tua laudatio sine fine sit. De mag¬
nitudine eius quid dictum ẽ: ma¬
Ignitudinis eiꝰ non ẽ finis. De tua
eius magnitudinis non ẽ finis. sic¬
tuȩ laudis non erit finis. Non enim
cum mortuus fueris in hac carne: de¬
sines laudare dm̃. Dictum ẽ quidem.
non mortui laudabunt de dñe: sed
illi de quib dicitur. a mortuo uelut

Expanded text:
tum dicturus erat? quae verba quaesitum dicturus erat? quae verba quaesiturus? Quantam conceptionem conclusit in uno «valde?» Cogita quantum vis. Quando autem potest cogitari, qui capi non potest? «Laudabilis» est «valde; et magnitudinis ejus non est finis.» Ideo dixit, «valde;» quia, «magnitudinis ejus non est finis:» ne forte incipias velle laudare, et putes te laudando posse finire, cujus magnitudo finem non potest habere. Noli ergo te putare eum cujus magnitudinis finis non est, sufficienter posse laudare. Nonne ergo melius est ut quomodo ipse non finitur, nec laus ipsius finiatur? Illius magnitudo sine fine est, et tua laudatio sine fine sit. De magnitudine ejus quid dictum est? «Magnitudinis ejus non est finis.» De tua ejus magnitudinis non est finis, sictuae laudis non erit finis. Non enim cum mortuus fueris in hac carne, desines laudare Dominum. Dictum est quidem, «Non mortui laudabunt te, Domine» : sed illi de quibus dicitur, «A mortuo, velut
Abbreviated transcription (Latin):
gulos dies laudauit: qui &iam
in die tam tristi laudauit. Breue
magisterium ẽ. ut semꝑ laudes
dm̃. ueroq corde non falso dicas.
Benedicam dñm in om̃i tempore.
semꝑ laus eius in ore meo. Breue
magisterium ẽ. scilicet ut noueris
eũ misericorditer dare cũ dat: mi¬
sericorditer auferre cum tollit.
Nec te credas a misccłia eius dere¬
linqui. qui tibi aut blanditur
dando ne deficias: aut corripit
exultantem ne pereas. Siue ergo
in eius donis. siue eius flagellis:
lauda eum. Laus flagellantis:
medicina ẽ uulneris. ꝑsingulos
inquit dies benedicam te. Prorsꝰ
ꝑ singulos dies fr̃s benedicite: omĩno
quicquid acciderit. benedicite dm̃:
& enĩ ne accidat aliquid quod ferre
non potestis: ipse facit. Ideo cũ timore
debes eẽ. quando tibi bene ẽ : neq
te ad hoc ꝑare quasi ut nunquam
tempteris. Si enĩ nunquã temptaris:
nunquã probaris. Nonne melius ẽ
temptari & probari: quã non temp¬

Expanded text:
gulos dies laudavit, qui etiam gulos dies laudavit, qui etiam in die tam tristi laudavit. Breve magisterium est, ut semper laudes Deum, veroque corde, non falso dicas: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Breve magisterium est, scilicet ut noveris eum misericorditer dare cum dat, misericorditer auferre cum tollit; nec te credas a misericordia ejus derelinqui, qui tibi aut blanditur dando, ne deficias; aut corripit exsultantem, ne pereas. Sive ergo in ejus donis, sive in ejus flagellis, lauda tu. Laus flagellantis, medicina est vulneris. «Per singulos,» inquit, «dies benedicam te.» Prorsus per singulos dies, fratres, benedicite; omnino quidquid acciderit, benedicite Deum. Etenim ne accidat aliquid quod ferre non potestis, ipse facit. Ideo cum timore debes esse, quando tibi bene est; neque te ad hoc parare, quasi ut nunquam tenteris. Si enim nunquam tentaris, nunquam probaris. Nonne melius est tentari et probari, quam non ten
Abbreviated transcription (Latin):
audare uobiscum dñm de¬
siderauimus : & qm̃ hoc concedere
dignatus est. ut laus quã illi dici¬
mus habeat ordinem suũ. ne for¬
te aliquo excessu quẽ laudat of¬
fendat. melius iter laudis in scrip.¬
tura dĩ quęrimus: & ab ipsa uia.
nec in dexteram nec in sinistram
digrediamur. Audeo enĩ dicere ca¬
ritati ur̃e: ut bene ab homine lau¬
detur ds̃. laudabit se ipse ds̃. G¬
te subtracta sunt: quẽadmodũ &
filii mortui sunt. Periit quod serua¬
batur. ꝑierunt quib seruabatur:
nec tamen periit. qui & illud &
illos dedit. Et ipsi filii presenti
sȩculo ꝑierunt: agnoscendi & reci¬
piendi in futuro. Ille tamen uir
habens aliud unde gauderet. in
quo uerum erat quod modo
cõmemorauimꝰ. ꝑ singulos dies be¬
nedicam : nunquid quia ille di-¬
es quo totũ ꝑierat tristis illuxit.
ideo lux interior in corde defecit:
Scetit quippe in illa luce: & ait.
Dñs dedit. dñs abstulit: sicut
dño placuit ita factum ẽ: sit no¬
men dñi benedictum. Ergo ꝑ sin¬

Expanded text:
audare vobiscum Dominum desideravimus: et quoniam hoc concedere dignatus est; ut laus quam illi dicimus habeat ordinem suum, ne forte aliquo excessu quem laudat offendat, melius iter laudis in Scriptura Dei quaerimus, ne ab ipsa via, nec in dexteram nec in sinistram digrediamur. Audeo enim dicere Charitati vestrae: ut bene ab homine laudetur Deus, laudavit se ipse Dte subtracta sunt! quemadmodum et filii mortui sunt! Periit quod servabatur, perierunt quibus servabatur; nec tamen periit qui et illud et illos dedit. Et ipsi filii praesenti saeculo perierunt, agnoscendi et recipiendi in futuro. Ille tamen vir habens aliud unde gauderet, in quo verum erat quod modo commemoravimus, «Per singulos dies benedicam te;» numquid quia ille dies quo totum perierat, tristis illuxit, ideo lux interior in corde defecit? Stetit quippe in illa luce, et ait: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Ergo per sin
Abbreviated transcription (Latin):
tacebunt: non enĩ predicabunt reg¬
num tuũ ȩternum. & tacebunt
ignem ȩternum. Laus enĩ dĩ in
uia te contituens. ostendere tibi de¬
bet. & quid diligas. & qͥd timeas.
& quid appetas. & quid fugias: qͥd
eligas. & quid reicias. Tempus ele¬
ctionis nunc ẽ: acceptionis postea
erit. Dicatur ergo uirtus metuen¬
dorum: & magnitudinẽ tuam
inquit enarrabunt eam. Sic infi¬
nitam sic. quomodo magnitudinis
tuȩ ñ est finis : non de illa tacebunt

Expanded text:
tacebunt. Non enim praedicabunt regtacebunt. Non enim praedicabunt regnum tuum aeternum, et tacebunt ignem aeternum. Laus enim Dei in via te constituens, ostendere tibi debet quid appetas, et quid fugias; quid eligas, et quid rejicias. Tempus electionis nunc est, acceptionis postea erit. Dicatur ergo virtus metuendorum. «Et magnitudinem tuam,» inquit, «enarrabunt eam.» Sic infinitam, sic quomodo magnitudinis tuae non est finis; non de illa tacebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ibunt: & uirtutẽ metuendoꝵ tuoꝵ
Idicent: & magnitudinẽ tuã enar¬
Irabunt eã. Odemoriã abundantiȩ
Isuauitatis tuȩ eruct᷑abunt: non¬
nisi tuam. Iste operũ considerator.
uide si deflexus ͤ ab operante. ad opꝰ:
uide si decidit ab eo qui fecit. ad
ea quȩ fecit. Ab his quȩ facta sunt.
gradũ sibi fecit ad eum: non ab illo
ad ista casum. Si enĩ amaueris hȩc
plusquã illũ: non habebis illũ. &
quiad tibi prodest abundare opibus.
si te deserit oꝑator : certe ama & hec.
sed plus illũ ama: Et hec propter
illũ ama. Annuntia uirtutẽ eius.
Magnificentiã głe scĩtatis eius loque¬
re: mirabilia eius enarra: uirtutẽ
metuendorum dic. Iste enĩ amabilis
& terribilis ẽ : non enĩ blanditur &
non minatur: Si non blandiret᷑:
nulla eẽt exhortatio. Si non mina¬
retur: nulla eẽt correctio. Dicent gͦ
laudatores tui: & uirtutem metu¬
endoꝵ. Uirtutem creaturȩ tuȩ puni¬
entis. & disciplinã dantis dicent. ñ

Expanded text:
tuendorum tuorum dicent, et magnitudinem tuam enarrabunt eam. Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt:» nonnisi tuam. Iste operum considerator, vide si deflexus est ab operante ad opus; vide si decidit ab eo qui fecit, ad ea quae fecit. Ab his quae facta sunt, gradum sibi fecit ad eum, non ab illo ad ista casum. Si enim amaveris haec plus quam illum, non habebis illum. Et quid tibi prodest abundare operibus, si te deserit operator? Certe ama et haec; sed plus illum ama, et haec propter illum ama. Annuntia virtutem ejus, magnificentiam gloriae sanctitatis ejus loquere, mirabilia ejus enarra, virtutem metuendorum dic. Iste enim amabilis est et terribilis. Non enim blanditur et non minatur. Si non blandiretur, nulla esset exhortatio; si non minaretur, nulla esset correptio. Dicent ergo laudatores tui «et virtutem metuendorum;» virtutem creaturae tuae punientis et disciplinam dantis dicent, non
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ꝑuersi: beneficia dĩ inuersise ue¬
stierunt. O maligni. õ uaniloqui. õ
filii alieni: Beatum dixerunt po¬
pulum cui hȩc sunt ͦ. Quid tu dđ̃.
quid tu corpus xp̃i: Quid uos
membra xp̃i. quid uos non filii alieni.
Beatũ dixerunt popłm cui hȩc sunt.¬
sed dei : qm̃ uaniloqui filii alieni:
beatum dixerunt popłm cui hȩc
sunt. Uos quid dicitis : beatus po¬
pulus: cuiꝰ dñs ds̃ ipsius. Habete
ergo sinistram. sed insinistra: desi¬
derate dexteram. ut ponamini ad
dexteram. Ad sinistram enĩ habu¬
erunt sinistram: apud quos esuri¬
uit. & dederunt ei manducare:
siriuit. potum dederunt. Hospes
fuit: susceperunt. Nudus fuit.
uestierunt. Hoc totum de sini¬
stra abstulerunt. & ad dexterȩ
opera transtulerunt: ut ad dexterã
ponerentur. Dixerunt ergo uani¬
loqui. filii alieni. beatum
popłm cui hec sunt. Uos
dicite nobiscum: beatus populus

Expanded text:
ni, perversi, beneficia Dei inverse veni, perversi, beneficia Dei inverse vestierunt. O maligni, o vaniloqui, o filii alieni! «Beatum dixerunt populum cui hquid tu, corpus Christi? quid vos, membra Christi? quid vos, non filii alieni, «beatum dixerunt populum cui haec suntsed Dei? Quoniam vaniloqui filii alieni «beatum dixerunt populum cui haec sunt:» vos, quid dicitis? «Beatus populus cujus Dominus Deus ipsius.» Habete ergo sinistram, sed in sinistra: desiderate dexteram, ut ponamini ad dexteram. In sinistra enim habuerunt sinistram, apud quos esurivit, et dederunt ei manducare; sitivit, potumi dederunt; hospes fuit, susceperunt; nudus fuit, vestierunt . Hoc totum de sinistra abstulerunt, et ad dexterae opera transtulerunt, ut ad dexteram ponerentur. «Dixerunt» ergo vaniloqui filii alieni «beatum populum cui haec sunt;» vos dicite nobiscum, «Beatus populus
Abbreviated transcription (Latin):
sine diuitiis in hoc seculo remanserunt:
& ubi est illa promissio sinistrȩ. accipi¬
ent in hoc seculo septies : tantam multi¬
plicationem promisit: & reuera quid
desit homini dĩ : Siquis forte infide¬
lis ẽ: unã domũ aut paucas habet:
fidelis hominis. totus mundus diui¬
tiarum ẽ. Uide sinistram eiꝰ plenã
sub capite : accipiet in hoc sȩculo
septies tantum. Uide dexteram com¬
plec̾tentem : & in futuro seculo uitã
ȩternam. Merito & alio loco de
ipsa sapientia dicitur: in dextera eiꝰ
quare uanitatem locutum ẽ os
eorum: quia dextera eorũ. dextera
iniquitatis. Non ergo eos arguo.
quia filii eorum uelut nouellȩ con¬
stabilitę a iuuentute sua: nec quia
filiȩ eorum ornatȩ sicut similitu¬
do templi. nec quia cȩtera abun¬
dantia & pax terrena adheret eis.
Sed quare arguo: Beatum dixe¬
runt popłm cui hec sunt. O lo¬
quentes homines uanitatem: beatũ
dixerunt popłm cui hȩc sunt. Per.¬
diderunt ueram dexteram. malig¬

Expanded text:
sine divitiis in hoc saeculo remanserunt? Et ubi est illa promissio sinistrae: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum»? Multiplicationem promisit. Et revera, quid desit homini Dei? Si quis forte infidelis est, unam domum aut paucas habet: «Fidelis hominis totus mundus divitiarum est» . Vide sinistram ejus plenam sub capite: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum.» Vide dexteram complectentem: «Et in futuro saeculo vitam aeternam» . Merito et alio loco de ipsa Sapientia dicitur: «In dextera ejuquare vanitatem locutum est os eorum? Quia «dextera eorum dextera iniquitatis.» Non ergo eos arguo; quia filii eorum velut novellae constabilitae a juventute sua, nec quia filiae eorum ornatae sicut similitudo templi, nec quia caetera abundantia et pax terrena aderat eis: sed quare arguo? «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» O loquentes homines vanitatem! «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Perdiderunt veram dexteram; malig