comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Senim qͥ in manifesto iudeus.ẽ neq quae
in manifesta carne . ẽ. circũcisio: sed qui
in occulto iudaeus. ẽ. & circũcisione cordis.
Init̃rogate gͦ corcda ur̃a. Si ea circũcidit fides:
si purgauit confessio: in uob facta ẽ uidȩa
sc̃ificũtio eiꝰ: in uob isrł potestas eius. De

Expanded text:
enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne est circumcisio; sed qui in occulto Judaeus est, et circumcisione cordis . Interrogate ergo corda vestra: si ea circumcidit fides, si purgavit confessio; in vobis «facta est Judaea sanctificatio ejus,» in vobis «Israel potestas ejus.» De
Abbreviated transcription (Latin):
facte suNt Gerte manifestum est non
humana suspitione. sed apłico id.ẽ. di-¬
uino & dnĩco magisterio: Os̃ enim loquȩ¬
batur in eis : Et quã uis de carneis nubib
tam̃ dñs intonabat: Certe gͦ tanto testimo¬
nio manistłi ẽ illa omnia figurate gesta. nc̃
in nr̃a salute compleri: qr tnc̃ futurti p̃ñ¬
tiabantur: nc̃ p̃t̾ita leguntur: & p̃sentia
citis isychelitas scđm sem̃ abrocham. qui
estis domus ia cobscđm ꝓmissionem he¬
redes cognoscite uos etiam exisse ab egy-¬
pto qui huic scło it̾nuntiastis: exisse de
popło barbaid qui confessione pietatis uos
Ab lasphemus gentium seiunxistis. Non ÷
enim lingua ura sed barbarei quae dm̃
laudare non norut : cui uos cantatis alła

Expanded text:
ctissimi? Certe manifestum est non humana suspicione, sed apostolico, id est divino et dominico magisterio; Deus enim loquebatur in eis, et quamvis de carneis nubibus, tamen Dominus intonabat: certe ergo tanto testimonio manifestum est illa omnia figurate gesta, nunc in nostra salute compleri; quia tunc futura praenuntiabantur, nunc praeterita leguntur, et praesentia citis Israelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos c
Abbreviated transcription (Latin):
ualebit: Si qđ gestum ẽ infigura traie¬
ctum popłm ad mannã ꝑduxit: quid exhi¬
bebit xp̃c inueritate baptismi sui. tra¬
iecto ꝑ eum popło suo: ꝑbaptis mum
suum traicit credentes. occisis omnib
pecccitis tanꝗ hostibus consequentib:
sic̃ in illo mari om̃s agyptii ꝑierut̃. Quo
traicit fr̃s mei ᷑ quo traicit ꝑ baptis¬
mum itic. cuius figuram tñe gerebat
moyses : qui ꝑmaye traiciebat᷑. Quo tra¬
icit: Ad manna. Quid ẽ manna : Ego
sum inquit panis uiuus : qui decęlõ
descendi Manna accipiuat fideles : iam
traiecti ꝑmare sobrum. Quare mare
rubrum : lam maye : qͣre et rubrum :¬
Si significabat mare illud rubrum
baptismũ xp̃i. tnde rubet baptismꝰ
Quo gͦ ꝑ ducit medentes et baptizatose
Ad manna. Ecce dico manna. Notũ ÷
quid acceꝑiõ iudaei: popłs ille isrł. No¬
tũ .ẽ quid illis pluisset ds̃ de cęlo : et
nescuns catemini qͥd accipiañ xp̃iarir
Gubescant gͦ : qr nesciunt. RanseatT

Expanded text:
alebit? Si quod gestum est in figura, trajectum populum ad manna perduxit; quid exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo? Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit per Baptismum Jesus, cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Manna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum baptismum Christi. Unde rubet baptismusQuo ergo perducit credentes et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid acceperint Judaei, populus iste Israel, notum est quid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia nesciunt; transeant
Abbreviated transcription (Latin):
id agebat non m̃tiendo sic̃ quidam suspi¬
cantur : & hi maxime qui m̃daciis suis¬
defendendis quȩ negae non possus ali¬
ciuus magni exempli patiocinium qͥer̃.¬
usto lex posita non .ẽ: ut dicit aptr
Sed aliud ẽ ẽẽ in lege: aliud subloge
li.ẽ in lege scłm legem agit qͥ ẽ suble¬
ge scđm legem agitur Iile gͦ liber ẽ:
iste seruus. Deinde aliud ẽ lex quȩ scribit᷑
&imponitur seruienti : Aliud lex quȩ m̃ te
conspicitur ab eo qͥ non indiget litteris.

Expanded text:
id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspiid agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime qui mendaciis defendendis, quae negare non possunt, alicuius magni exempli patrocinium rst lex posita, ut dicit Apostolus ; sed aliud est esse in lege, aliud sub lege: qui est in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris.
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqͦ delicto : uos qui sp̃ituales estis
instruite huius modi in sp̃u lenitatis:
intendens te ipsum. ne et tu tempteris.
Uide si ñ dixit fieri tanqͣm ille : ut illũ
lucri facias Nonutiq ut ipsũ delictũ
fallaciter ageret. aut se id habe simu¬
laret : sed ut̃ in alterius delicto quid
etiam sibi accidẽ possit attendet: atq
alteri tanquam sibi ab altero uellet
astu sed compatientis affectu. Sic iudȩo
sic gentili. sic cuilibet homini paulus
in errore uł peccato aliquo confatuto.
non simulando qđ non erat: sed cõ¬
patiendo quia eẽ potuisset tanquã
qui se hominem cogitane: omnibus
Ioc gͦ exhibeamꝰ ei cuius infirmitatẽ
portare uolumꝰ. qđ ab illo nob̵ uellemꝰ
exbiberi : si forte nos in ea essemus. et ip¬
se non eẽ. Ad hoc ꝑtinet qđ ipse apłs
ait Omnib omnia factus sum. ut om̃s lu¬
cri facerem: cogitando scilicet in eo uitio
etiam se. eẽ potuisse. unde cupiebat al¬
terum liber. Compatiendo enim potiꝰ

Expanded text:
cto, uos, qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis intendens te ipsum, ne et tu tempteris. uide, si non dixit fieri tamquam ille, ut illum lucrifacias, non utique, ut ipsum delictum fallaciter ageret aut se id habere simularet, sed ut in alterius delicto, quid etiam sibi accidere posset, adtenderet atque ita alteri, tamquam sibi ab altero uellet, astu, sed conpatientis affectu. sic Iudaeo, sic gentili, sic cuilibet homini Paulus in errore uel peccato aliquo constituto non simulando, quod non erat, sed conpatiendo, quia esse potuisset, tamquam qui se hominem cogitaret, omnibus rgo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem. cogitando scilicet in eo uitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari, compatiendo potius
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uerb ipsius dñi declaretur. Sic̃ ex altauit
inquit morses serpentem i herẽmo: sic exal¬
tar oport& filium hõĩs : ut omnis qͥ crediđix
in eum ñ ꝑeat sed habeat uitam at̃nam¬
alitꝰ recedendum. ẽ: ne simꝰ iugum ducentes
fir ciuis idoneus. rũ pͥmo huic scło reñtia¬
uerit: quem ad modum ille popłs in t̾ram
pmissionis induci non potuit. nusi prius
ab agypto recedẽt. Sed sic̃ ille ñ inde disces
scło aũtitur: nisi dnĩcae miscđiae munere
in isto fine scłi. in hac sicut beatus ioris
scribit hora nouissima cotidianis eccłȩ

Expanded text:
quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, inquit, Moses serpentem in heremo, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit in eum naliter recedendum, ne simus jugum ducentes fit civis idoneus, cum primum huic saeculo renuntiaverit; quemadmodum ille populus in terram promissionis duci non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discesssaeculo avertitur, nisi divinae misericordiae munere in isto fine saeculi, in hac, sicut beatus Joannes scribit, hora novissima , quotidianis Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
Imanducauer̃ : & om̃s eundem potũ sp̃itualem
biber̃. Bibebant autem: de spĩtuali conse¬
quenti eos p&ra. Petra aut̃ eraet xp̃c
Exponendo unum: in coetera introdux̃
spiritualiter uiuunt: Nam illi ueterem fi¬
guram carnaliter accipientes. mortui st̃::
Sedcum dic̃ apłs eundem cibũ spitualem
manducauer̃: ostendit & illud sp̃itualiter
intelligi in xp̃o : sic̃ & potum cur spĩtualem
firmitatem nrem: ꝑ noctem lucens. ꝑdiem ñ
lucens : ut qͥ ñ uident uideant: & qͥuident cȩci
fiant Rubetmare rubrem: baiptismus utiq¬
uttq xẽi sanguine consegaetus. Hostes se¬
quentes a tgo moriunt᷑: peccata p̃t̃ita Ducit᷑
popłs ꝑdesertum : bcaptitati om̃s noncdum ꝑ¬
fruentes ꝓmissa patria : sed qđ ñ uident spe
rando & ꝑpatientiam expectando. tanqͣm
in deserto st̃. Et illic laboriose & ꝑiculosȩ
temptationes : ne reũtantur corde iNexyptũ
non iecedit: & morsus mortiferi serpentum.
exaltato & respecto eneo serpente sanantur

Expanded text:
potum spiritalem biberunt; bibebant enim de spiritali consequenti petra, petra autem erat Christus. exponendo unum in cetera introduxit spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sed cum dicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauerunt, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo: sicut et potum cur spiritalem firmitatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? rubet et mare rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentrando et per patientiam exspectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temtationes, ne reuertantur corde in Aegyptunon recediexaltato et respecto aeneo serpente sanantur.
Abbreviated transcription (Latin):
testificatione firmauit dicens. Oportebat
impleri om̃a quȩ scripta st̃ in lege morsi
et ꝓpħs et psalmis de me. Non itaq spes
nr̃a in temporaliũ rerum ꝓmissione de¬
fixa ẽ qͣndo quidem nec ipsos illius tem¬
poris scõs et sp̃ituales uiros patriarchas
et ꝓpħas his terrenis reb fuisse deditos cre¬
dimus intelligebaN enim reuelante sibi
spũ dĩ quid tempori illi congruere. et qͥb
modis ds̃ ꝑ illas om̃s res gestas et dictas fut᷑a
figuranda & p̃nuntianda decernene: ma¬
gisq desidium eoꝵ denouo testam̃to erat : sed p̃sens
functio corporalis ad significainda noua uentura
pollicitationib ueterib p̃bebatur. Ita illoꝵ ho¬
minum non tantum lingua: sed et ꝓͣpħicci fuit

Expanded text:
testificatione firmauit dicens: oportebat testificatione firmauit dicens: oportebat inpleri omnia, quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmis de me. non itaque spes nostra in temporalium rerum promissione defixa est, quandoquidem nec ipsos illius temporis sanctos et spiritales uiros, patriarchas et prophetas, his terrenis rebus fuisse deditos credimus; intellegebant enim reuelante sibi spiritu dei, quid tempori illi congrueret et quibus modis deus. per illas omnes res gestas et dictas futura figuranda et praenuntianda decerneret, magisque desiderium eorum de noua testamento erat; sed praesens functio corporalis ad significanda noua uentura pollicitationibus ueteribus praebebatur. ita illorum hominum non tantum lingua, sed et uit
Abbreviated transcription (Latin):
emporalium quidem
renem ꝓmissiones testam̃to ueteri contineri :¬
& idõ uetus testam̃tum appellari. nemo
numq caeloꝵ ad nouum ꝑtinet testam̃tũ :
sed in illis temporalib: stusse figuras fuis¬
se futuroꝵ quȩ implerentur in nob̵ in
quos finis scłoꝵ obuenit ñ suspicio mea
sed apłicus in tellectꝰ ẽ : dicente paulo. cum
detalib: loqueretur. Hȩc om̃a figurȩ nr̃ȩ
fuer̃. Et iterm łlac om̃a infigura contin¬
gebad̃ in illis Scripta st̃ autem ꝓpt̃ nos:
in qͦs fines scłoꝵ obuenit. Non gͦꝰ uetus
testam̃tum ad consequendas illas ꝓmissi¬
ones sed ad intelligendas in eis noui tes¬
tam̃ti p̃nuntiationes accipimꝰ. Veteris qͥp¬
pe tefaficatio: fidem nouo conciliat.
Vnde dñs post ea quam resurrexit a mor¬
tus seque non solũ intuendũ discipłoꝵ
ałis sed etiam congectandũ manibus
optulit: nequid tam̃ cũ suis mertalib:
et carnalib sensib fallacit̃ ag arbi¬
dicrentur: magis eos de ueterũ libyorum

Expanded text:
emporalium quidem romissiones Testamento Veteri contineri, et ideo Vetus Testamentum appellari, nemo numque coelorum ad Novum pertinet Testamentum: sed in illis temporalibus figuras fuisse futurorum, quae implerentur in nobis, in quos finis saeculorum obvenit, non suspicio mea, sed apostolicus intellectus est, dicente Paulo, cum de talibus loqueretur, Haec omnia figurae nostrae fuerunt; et iterum, Haec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit. non ergo uetus testamentum ad consequendas illas promissiones, sed ad intellegendas in eis noui testamenti praenuntiationes accipimus; ueteris quippe testificatio fidem nouo conciliat. unde dominus posteaquam resurrexit a mortuis seque non solum intuendum discipulorum oculis sed etiam contrectandum manibus obtulit, ne quid tamen cum suis mortalibus et carnalibus sensibus fallaciter agi arbitrarentur, magis eos de ueterum librorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ion unde cumq datur similitudo ab
scripturis : Laudatur ipsa res: sed
tantũ inde similitudo trabitur. Non
enim laudauit iniquũ iudicem qui¬
nolebat audire illam uiduam. et nec dm̃
timebat nec homines reuerebatur
et tam̃ dñs in de similitudinem traxrt
Nec illum laudauit pigrum. qui tres
panes non ꝓpt̃ amicitiam dedit pe-¬
tenti. sed tedio uictus : et tamen inde
similitudinem dedit: et de reb xͦ non
laudandis: tochuntur scđm quendam
modum nonnullȩ similitudines. Aut si
ꝓpt̃ea putatis eundum eẽ. ad marsos: qr
lari eñim ẽ pancratium facere lamꝰ qr
binc ducta. ẽ similitudo : spectacula ista
delectare nos debent: Aut qr dix̃ qͥ uo
agone contendit ab omnib abstinens ẽ.
ppt̃ ea agonistica et ludicra debes affec¬
tare xp̃ianus : Attende qđ ibi dicatur
adsimilitudinem : qui d moneat᷑ ad pro¬
hibitionem. Ita gͦ & hic data ẽ quȩdam
senilitudo de marso: qui in cantat ut
educat aspidem de tenebrosa cauerna.¬
Sed castigo corpus meum & in serui¬

Expanded text:
on, undecumque datur similitudo, ab Scripturis laudatur ipsa res, sed tantum inde similitudo trahitur. Non enim laudavit iniquum nolebat audire illam viduam, qui nec Deum timebat, nec homines reverebatur: et tamen inde similitudinem Dominus dedit. Nec illum laudavit pigrum, qui tres panes non propter amicitiam dedit petenti: sed taedio victus, et tamen inde similitudinem dedit . Et de rebus ergo non laudandis trahuntur secundum quemdam modum nonnullae similitudines. Aut si propterea putatis eundum esse ad Marsos, quia lari enim est pancratium facere. Jam quia hinc data est similitudo, spectacula ista delectare nos debent? aut quia dixit, Qui in agone contendit, ab omnibus abstinens est ; propterea agonistica ista vana et ludicra debet affectare christianus? Attende quid tibi dicatur ad similitudinem, quid moneatur ad prohibitionem. Ita ergo et hic data est quaedam similitudo de Marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caSed castigo corpus meum, etc., us
Abbreviated transcription (Latin):
in illo spectaculo: unus tam̃ accipit
brauium : cȩt̃ uicti discedus : & ꝑseuera uer̃
incunendo. Sed cum acceꝑit unus: remane¬
bunt cȩteri qͥ similit̃ laborauer̃. Hac ñ ẽ.
sic. Quot quot currunt. si ꝑ seuertenter cur¬
runt: om̃s accipiuNs Et qui prior uene¬
rit: expectat ut cum posteriore coronet᷑.
Agonem quippe istum : non cupiditas sed
caritas facit. Om̃s currentes amaNt se : et

Expanded text:
in illo spectaculo, unus tamen accipit bravium: caeteri victi discedunt . Et perseveraverunt in currendo: sed cum acceperit unus, remanent caeteri qui similiter laboraverunt. Hac non est sic. Quotquot currunt, perseveranter currant, omnes accipiunt: et qui prior venerit, exspectat ut cum posteriore coronetur. Agonem quippe istum non cupiditas, sed charitas facit: omnes currentes amant se, et
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam di. id ÷ hoc p̃ponentib cȩte¬
ris reb ut ꝓpr̃ hoc coetera quȩitemis:
ñ debet sub eẽ. sollicitudo ne illa desiN
quae huc uitȩ ꝓpt̃ regnũ d̾i st̃ necessaria
quaerite quam uissid necessaria : sed aut
Nec om̃a apponent᷑ uob̵. id ÷ conseq̃ent si illa
queratis sne ullo impedim̃to ur̃o : ne cũ

Expanded text:
justitiam Dei, id est, hoc praeponentibus caetejustitiam Dei, id est, hoc praeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non debet subesse solliquae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaria.quaerite, quamvis sint necessaria; sed ait: Haec omnia apponentur vobis, id est, consequentur, si illa quaeratis, sine ul
Abbreviated transcription (Latin):
diligent : ego aut̃ ñ habeo: qr ipsum
euangłm diligo : sed eius p̃tiũ in illis tẽi¬
poralib constitutum. Qđ ne fas ẽ fieri ÷
ut non tanqͣm filius ministret quisq
euangłm. sed tanqͣm seruus cui dis¬
pensatio credita.ẽ. ut tanꝗ alienum
erogans. nichil inde ipse capiat p̃t̃ ciba¬
ria : Quȩ non departicipatione regni
sed ad sustenritaculum misere seruitu¬
tis dantur extrinsecus : quã quã alio
loco & dispensatorem se dicat: Potest
enim & seruus infilioꝵ numero adop¬
tatus. eandem rem in qͣ coheredis sortẽ
meruit fidelit̃ dispensare participib
sius: Sed nc̃ ubi ait si autẽ inuitꝰ dis-¬
pensatio mͥ credita ẽ: talem dispensato¬
rem intelligi uoluit : qui alienum dis¬
pensat unde ipse nichil accipiat. Hoc¬
posteriore. Si aut̃ idõ quaertemꝰ cibum
ut habeamꝰ regnũ dĩ : faciamꝰ qđ dictũ ÷
Quxrite pͥmum regnum dĩ. & iustitiam eiꝰ.¬
Et ita quaerentibus pͥmum regnum et

Expanded text:
diligunt. ego autem non habeo, quia non ipsum diligunt. ego autem non habeo, quia non ipsum euangelium diligo, sed eius pretium in eius temporalibus constitutum. quod nefas est fieri, ut non tamquam filius minEvangelium, sed tanquam servus, cui dispensatio credita est, ut tanquam alienum eroget, nihil inde ipse capiat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed ad sustentaculum miserae servitutis dantur extrinsecus. Quanquam et alio loco dispensatorem se dicat . Potest enim et servus in filiorum numerum adoptatus, eam rem in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Sed nunc ubi ait, Si autem invitus, dispensatio mihi credita est, talem dispensatorem intelligi voluit, qui alienum dispensat, unde ipse nihil accipiat. posteriore. Si autem ideo quaeramus cibum, ut habeamus regnum Dei, facimus quod dictum est, Quaerite primum regnum Dei et justitiam eis. Quaerentibus enim primum regnum et
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse tenebit᷑. De inde sequit᷑ & dic̃ Non
autem scripsi hac ut ita fiant in me. Bo¬
nũ ÷ mͥ magis mori: quã ut głam meam
quisquã inanem faciat. Hoc dix̃ : qriam
statuenet ꝓpt̃ qͦsdam occasionem quaȩren¬
tes manib suis uictum transigeres Si enĩ
łitauero ut ad illa ꝑueniam: et finem eugłii
incibo et potu & uesaitu collocciueꝵ. Sed qͣre
ut idõ eugłitem . qr unde uiuam ñ habeo :¬
aut ut adquiram tẽporalem fructũ de p̃dica
si non euangłitauero. Sed qͦmͦ deb& euari¬
głizare Scilicetut in ipso eugło & in regno¬
dĩ ponat mercedem. Ita enim potest non
coactus euangłitare: sed uolens ¶Sienim
uolens inquit hoc facio: mercedem habeo.
Si aut̃ inuitus : dispensatio mͥ credita ẽ
Id .ẽ. si coactus in opia earum renm quae
temporali uitae st̃ necessariȩ p̃dico euan¬
głm. alii ꝑme habebt mercedem euaxi¬
gelii : qui eucingłm ipsũ me p̃dicanite

Expanded text:
fecisse tenetur. Deinde sequitur et dicit: Non fecisse tenetur. Deinde sequitur et dicit: Non autem scripsi haec, ut ita fiant in me. Bonum est mihi magis mori, quam ut gloriam meam quisquam inanem faciat . Hoc dixit, quia jam statuerat propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis victum transigere. Si enim gelizavero ut ad illa perveniam, et finem Evangelii in cibo et potu et vestitu collocavero. Sed quare ut ideo euangelizem, quia unde uiuam non habeo aut adquiram temporalem fructum de praedicsi non euangelizauero. quomodo debet euangelizare? scilicet ut in euangelio et in regno ponat mercedem; ita enim potest non coactus euangelizare, sed uolens. si enim uolens, inquit, hoc facio, mercedem habeo; si autem inuitus, dispensatio mihi credita est, id est: si coactus inopia earum rerum, quae temporali uitae sunt necessariae, praedico euangelium, alii per me habent mercedem euangelii, qui euangelium ipsum me praedicante
Abbreviated transcription (Latin):
se non ẽẽ ab usum hac potestate. Fyoent enim
mula. qui occasionem habe cupiebaN ad¬
quirendi et uendendi euangłm. Quib eam
uolens amputare apłs : maniib: suis uictũ
suũ tolerauit. De his enim alio loco dic̃ Ut
amputem occasionem : his qͥ quęr̃ occasio¬
nem. Quam quã etiamsisic̃ cȩteri & boni apłi
ꝑmissu dñi de euangłio iuuer&: non in eo
uictu confatuer& finem euarigłiz aNdi : sed
magis ipsius uictus sui finem in eugłio collo¬
cane: id ÷ ut suꝑius dixi ñ idõ euangłitan&
ut ꝑuenin& adcibum &si qua st̃ alia neces¬
saria : sed idõ ista sumer& ut illud implere:
ne non uolens sed necessitate euangłi⁊a&¬
Hoc enim imꝓbat cũ dic̃ NNescitis qm̃ qui in
templo oꝑantur. quȩ de templo st̃ edunt:
qui altario deseruiua cũ altario comparti¬
cipantur : Sic & dñs ordinauit his qͥ euani¬
głm anñtian de eũgłio uiuere. Ego aut̃ nul¬
lius boꝵ usus sum. Hinc ostendit ꝑmissũ
eẽ non ussum. AlioquiN c̃tra p̃ceptũ drũ

Expanded text:
testate. Erant enim multi qui occasionem habere cupiebant acquirendi et vendendi Evangelium, quibus cam volens amputare Apostolus, manibus suis victum suum toleravit . De his enim alio loco dicit, « Ut amputem occasionem, iis qui quaerunt occasionem » . Quanquam etiam si, ut caeteri boni apostoli, permissu Domini de Evangelio viveret, non ideo in eo victu constitueret finem evangelizandi, sed magis ipsius victus sui finem in Evangelio collocaret: id est, ut superius dixi, non ideo evangelizaret, ut perveniret ad cibum, et si qua sunt alia nesaria? sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed necessitate evangelizat cum dicit: Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt, edunt: et qui altario deserviunt, altario comparticipantur? Sic et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullo horum usus sum . Hinc ostendit permissum esse, non jussum, alioquin contra praeceptum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
eos: potest ꝑsuam grãm cohibe
fluida et labentia concũpiscentiarũ
carnalium cum huic scło penuntiat᷑:
ut tanquam inimicis peccatis om̃ib
ꝑdeletis fidelium popłs ꝑsacrtem̃tũ
baptismatis traiciatur. Qui deduxie
eos in nube diei: et tota nocte in il¬
luminatione ignis : potest etiam spi¬
ritualit̃ dirigere itihera: si ad eum
clamet fides: itinera mea dirige
se enm rectos faciet cursus tuos. et
quam indie sacitem̃tum manifestũ :
inccorne uelut innube : in uidicio
magna tribulatio scłi tanꝗ ignis Seu
lucebit infas: & ardebit in iustis. Qui
difrupit in deserto petram. et ad aqͥa¬
uit eos sic̃ in abrsso multa: potest
utiq sitienti fidei donum sps sei qđ

Expanded text:
est per suam gratiam cohibere fluida et labentia concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea dirige se enim rectos faciet cursus tuos, et quam in die, sacramentum manifestatum est in carne, velut in nube; in judicio magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; etutique sitienti fidei donum Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
exereitatus. ut id ipsum donaret tig
Ego inquit nulluis hortũ usus sum: os¬
tendit sibi debi & non accipi: nec condem¬
nauit qui acceper̃ qđ debebatur. Cor¬
demnandi enim ertrnt exigentes in debita :
non accipientes mercedem suam. Ille tam̃
et ipsam mercedem donauit. Num qr tibi
alius donauit : tu non debes alteri : Alioqͥra ñ
foenũ ium̃tis Si nolunt ium̃ta foenũ tuum :
non te tam̃ inueniã sterilem. Accipis spiri¬
tualia : redde carnalia: Debita st̃ militi :

Expanded text:
exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam mercedem suam donavit. Non quia alius tibi donavit, non debes alteri; alioquin non fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi
Abbreviated transcription (Latin):
horum usus sum. Cideo et alia ium̃ta
dñi quȩ significantur. cũ dr̃. Boui
triturantĩ os non infrenabis. Dicit
enim ipsum ium̃tum. Nũquid debub
ꝑtinet ad dm̃: Pyopt̃ nos gͦ dicit script᷑a¬
Modo gͦ ꝓducit t̃rei foenum ium̃tis: qr
dñs constituit. ut qui euangłm annun¬
tiad̃ de euangłio uiuant. Misit p̃dicato¬
res : & ait illis: Omnia quae ab ipsis appo¬
nuntur uob̵ manducate. Dignꝰ ÷ enim ope¬
rarius mercede sua. Cum enim dixisset
quȩ apponunt᷑ uob̵ manducate . ne illi
dicerent imꝓbi erimus. adm̃sas alie¬
nas in digebimꝰ Uis nos ita eẽ frontos os
N inquit N ẽ illa donatio illoꝵ sed uĩto
merces. Sed cui yei merces: Quid dant
Quid accipiun: Dan sp̃itualia: accipiun
carnalia: Dant aurum : accipiuN foenum
Omĩs enim caro foenum : & claritas
carnis ut flos foeni. Omnia tem poralia
quȩ tibi suꝑfluud et redundant foenum
ium̃toꝵ ẽ. Quare : qi carnalia st̃ ludi
tortam laboriosus tam impigeri tam

Expanded text:
hominum. Sed video et alia jumenta Domini, quae significantur, cum dicitur, «Bovi trituranti os non infrenabis:» dicit enim ipsum jumentum, «Numquid de bobus pertinet ad Deum?» Propter nos ergo Scriptmodo ergo producit terra fenum jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quae tibi superfluunt et redundant, fenum jumentorum est. Quare? Quia carnalia sunt. Audi tor tam laboriosus, tam impiger, tam
Abbreviated transcription (Latin):
uictimas cedimus : quarido usq ad sangui¬
nem ꝓ eiꝰ ueritate certamꝰ. Eum suauissi mo
adolemus incenso: cũ iri eius conspectu pio
scõq amore staglamus Ei dona eius in nobis
nosq ipsos uouemꝰ et reddimꝰ : ei beneficioꝵ
eius solemnitatib festis et dieb statutis dicamꝰ
sacramusq memoriam : ne uolumine tẽporũ
ingrata subrepat obliuo. Ei sacrificamus ho¬
stiam humilitatis & laudis in ara cordis.
igne feruidam caritatis. Ad hunc uidendũ
sic̃ uideri poterit. eiq coberendum. ab o-¬
mni pecctoꝵ et cupiditatum malarum
labe mundam᷑ : et eius nomine c̃secram᷑.
pse enim fons ne beatitudinis: ipse o¬¬
mnis appetitionis.ẽ. finis Hunc eligentes
uł porius re eligentes  amiseramũs enim
negligentes : hunc gͦ re eligentes. unde
et relĩgio dicta ꝑhibetur. ad eum dile¬
ctionẽ tendimus ut ꝑueniendo qui¬
escamus. Idõ beati: qr illo fine ꝑfecti

Expanded text:
victimas caedimus, quando usque ad sanguivictimas caedimus, quando usque ad sanguinem pro ejus veritate certamus; eum suavissimo adolemus incensu, cum in ejus conspectu pio sanctoque amore flagramus. Ei dona ejus in nobis, nosque ipsos vovemus et reddimus; ei beneficiorum ejus solemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacram usque memoriam, ne volumine temporum ingrata subrepat oblivio; ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne fervidae charitatis. Ad hunc videndum, sicut videri poterit, eique cohaerendum, ab omni peccatorum et cupiditatum malarum labe mundamur, et ejus nomine consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis appetitionis est finis. Hunc eligentes vel potius religentes, amiseramus enim negligentes; hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perveniendo quiescamus; ideo beati, quia illo fine perfecti.
Abbreviated transcription (Latin):
t interiore dĩ templo ipsam fidem acciꝑe pos¬
auta fumus : cuius signum ẽ altare uisibile Qđ¬
libet enim munus offerimꝰ: siue ꝓpbiam.
mobili tanꝗ imponat᷑ : ut possit in tegrum
atq illibatum eẽ. qđ loquim᷑. Nam multi
heretici non habentes altare. id.ẽ ueram
fidem blasphemias pro laude dixer̃:
terrenis uidelicet opimonib aggrauati:
bet ẽẽ. sana etiam offeyentis intentio cũ tale
aliquid oblaturi sumus in corde nr̃o: id÷
in interiore dĩ templo. Templum enim dei
scm̃. ẽ inquit : qđ estis uos
Ftt in interiore homine habitare xp̃m
talibus ac beatis. et nob mortalib ac mi
siue in quibusq sacrarm̃tis fiue in nobis
ipiis debemus. Nuius enim templum simul
om̃s: & sitiguli templa sumus et sinul
concordiam & singulos in habitare dignatur. ÷¬
Non in omnibus quã in siaigulis maior: qm̃ nec
mole distenditur : nec partitione minuitur
Cũ ad illũ sursum. ẽ eius . ẽ altare cornr̃m: eius
unigenito eum sacerdote placamꝰ. Ei cruentas

Expanded text:
 interiore Dei templo ipsam fidem accippossumus, cujus signum est altare visibile. Qulibet enim munus offerimus Deo, sive promobiliter tanquam imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Nam multi haeretici non habentes altare, id est veram fidem, blasphemias pro laude dixerunt; terrenis videlicet opinionibus aggravati, bet esse sana etiam offerentis intentio. Et propterea cum tale aliquid oblaturi sumus in corde nostro, id est in interiore Dei templo; Templum enim Dei sanctum est, inquit, quod estis vos ; et, In interiore homine habitare Christum talibus ac beatis et nobis mortalibus ac missiue in quibusque sacramentis siue in nobis ipsis debemus. Huius enim templum simul omnes et singuli templa sumus, quia et omnium concordiam et singulos inhabitare dignatur; non in omnibus quam in singulis maior, qmole distenditur, nec partitione minuitur. Cum ad illum sursum est, ejus est altare cor nostrum; ejus unigenito eum sacerdote placamus; ei cruentas
Abbreviated transcription (Latin):
lucri facerem. P Roducens inꝗt foenum
ium̃tis. Et quast hoc exponens adiecit. Et
herbam seruituti hominũ. Ne non intelli¬
geretur qđ dictũ ẽ ꝓducens foenũ ium̃tis :
repetitione ex posuit qđ p̃misit. Ed enim dix̃
supͣ foenum: post ea herbam nominauit :
Qđ aut̃ dixerat ium̃tis: hoc seruitirti hominum
in libtatem uocati estis : Sed audi eundem apłm.
Cũ enim lib̾sim ex omnib omniũ me seruũ
feci: ut plures lucrifaciam. Et qͥb dix̃ in lib

Expanded text:
renabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat «jumentis,» hoc «servituti hominum» in libertatem vocati estis?» Sed audi eumdem ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» . Et quibus d
Abbreviated transcription (Latin):
ait ñ popłis ñ carnalib ñ in firmis Bene
de illo dictũ ÷ bene seruientem plurimis ÷
Inꝓpħa legitur : de nullo nisi de xp̃o accipi
solet Audiamus tam̃ ꝓpͥe & in eucirigłio
fecit : qui te suo sanguine liberũ fecit dis¬
cite ex nob̵: quia uerm discitis Audi ilũ
alio loco Nos autem seruos ur̃os ꝑiũm Bene¬

Expanded text:
ait; non populis, non carnalibus, non infirmis. Benede illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accipi solet. Audiamus tamen proprie et in Evangelio fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio loco: «Nos autem servos vestros pe
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpt̃ illud: sed sic̃ iam supͣ dictũ. ẽ non
potestis duob dñis seruire. Ergo simplici
corde tantum modo ꝓpt̃ regnum dei de¬
bemus oꝑari bonum ad om̃s : non autem
in hac oꝑatione uel solam uł cũ regnodĩ
mercedem temporalium cogitare: Ita et¬

Expanded text:
pter illud. Sed supra jam dictum est, Non potestis duobus dominis servire. Ergo simplici corde tantummodo propter regnum Dei debemus operari bonum ad omnes; non autem in hac operatione, vel solam, vel cum regno Dei mercedem, temporalium cogitare:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ si ur̃a carnalia metamꝰ : Qđ etiam his
uerb̵ dici potest .: Si nos uobcaelestia se¬
minauimus : magnum ẽ si t̃rena ur̃a
metamꝰ. In cęlo g respicit celestia semi¬
nantes : in terra aut̃ reddentes :
tam̃ humiles. & hos & illos. Humilia
enim respicit in cęlo & int̃ra : qr memi¬
ner̃ utriq quid fuerint ꝑsuam malitiã:
quid facti st̃ ꝑ dñi grãm.¬
ona st̃ministeria circa pauꝑes :
et maxime circa scõs dĩ seruitia de¬
q bita. obsequia religiosa. Redduntur enim
non dantur : dicente apło. Si nos uob spiri¬
tualia seminauimus: magnum. ẽ siur̃a
carnalia metamꝰ : Bona st̃ Ex hortam᷑ ad

Expanded text:
estra carnalia metamus» ? Quod etiam his verbis dici potest: Si nos vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in terra;» quia meminerunt utrique quid fuerint per suam malitiam, quid facti sona sunt ministeria circa pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus ? Bona sunt, exho
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ait. Quȩrite pͥmũ regnum dĩ et ius¬
titiam eiꝰ : et haec om̃a adicient᷑ uob.
R egnum gͦ et iustitia dĩ: bonũ nr̃m ẽ et
hõc appetendũ : & ib finis confatuendꝰ
ꝓpt̃ qđ omnia faciamꝰ quaec̃q facimus
S ed qr in hac uita militamus ut ad illus
regnum ꝑueniye possimꝰ : quae uita sine
his necessariis agi non potest : apponent᷑
hȩc uob̾ inquit: sed uos regnum dĩ & iustitiã
eius primum quȩrite Cum enim dix̃ illud
pͥmum: significciuit qr hoc posterius quȩ¬
sendum ÷ ñ tẽpore sed dignitate Illud tanqͣm
bonum nrm: hoc tariquam necessarium
nr̃m. Necessarium aut̃ : ꝓpt̃ illuo bonum
Neqr enim uerbi gr̃a ido debemꝰ eua rigłitare

Expanded text:
egnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis. Regnum ergo et justitia Dei bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest. Apponentur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei et justitiam ejus primum quaerite. Cum enim dicit illud primum, significavit quod hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate: illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum; necessarium autem propter illud bonum. Neque enim, verbi g
Abbreviated transcription (Latin):
nocendi &rationem cogitandi sub diui¬
nis legib ordinatȩ st̃. ne aliquid inius¬
tum quisq patiatur: ita om̃a et anima¬
lia et corporalia in genere suo et in ordi¬
ne suo diuinȩ ꝓuidentiae legib sub¬¬
dita ãdminis trant᷑ Idõ dr̃is dicit. Nox¬
ne duo passeres asse ueneunt: & unꝰ
eoꝵ non cadit int̾ram sine uoluntate
pr̃is ur̃i : Hoc enim dixit. uolens os¬
tenđe qͥcqd uilissimum hões putan
omnipotentia dñi gubnari. Sic enĩ
& uolatilia caeli ab eo pasci & lilia
agri ab eo uestiri ueritas loquitur
quae capillos etiam nĩos numera¬
tos eẽ. dic̃. Sed qm mundas animas
rationales ꝑse ipse d̃s curat. siue in op¬
timis et magnis angłis siue in ho-¬
minib: tota sibi uoluntate seruien¬
tib: cȩterciaͦ p sos gub̃nat: uerissi me
dici potuit etiam illuo ab apło. Nori
enim de bub: cura ÷ dõ. in scripturis
enim sc̃is ds̃ homines docet qͦmꝰ cũ ho¬
minibus agañ. & ipsi dõ seruiañ Quo¬

Expanded text:
nocendi et rationem cogitandi, sub diuinis legibus ordinatae sunt, ne aliquid iniustum quisque patiatur, ita omnia, et animalia et corporalia, in genere suo et in ordine suo diuinae prouidentiae legibus subdita administrantur. ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos etiam nostros numeratos esse dicit. sed quoniam mundas animas rationales per se ipse deus curat, siue in optimis et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam illud ab apostolo: non enim de bubus cura est deo. in scripturis enim sanctis deus homines docet, quomodo cum hominibus agant et ipsi deo seruiant; quo
Abbreviated transcription (Latin):
menti. Patres urĩ manna manducauer̃:
et mortui st̃ Non qr malum erat manna:
sed qr male manducauer̃. Hic ÷ panis:
qui de cę̧lo descendit. Llunc panem signi¬
ficciuit manna. Hunc panem significat
altare dei.Sacitem̃ta illa fuer̃. Insignis di¬
uersa st̃ : in re quaȩ significatur paria st
corporalem alteram : qr illi manna nos
aliud: sp̃itualem uͦ quã nos. Sed padies
nr̃i : non patres illoꝵ. Quib nos similes
sumus: non quib illi similes fuerunt
Et adiungit. Et om̃s eundem potũ spiri¬
tualem biber̃ Aliud illi: aliudnos
sed specie uisibili. Qđ tam̃ hoc idem si¬
gnificar&: uirtute spirituali. Quomodo
enim eundem potum : Bibebant inquit
biberunt: ꝓcussa ẽ p&ra de uirga bis
Gemiina ꝑcussio: duo ligna crucis signifi¬
cat . Hic ÷ gͦ panis decȩlo descendens: ut
Sed qđ ꝑtinet ad uirtutem sac item̃ti: ñ
qđ ꝑtinet ad uisibile sacram̃tum. Qui
manducat intus non foris: qui manducat
in corde : non qui p̃mit dente

Expanded text:
m: patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt. Non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significat altare Dei. Sacramenta illa fuerunt in signis diversa, in re quae signicorporalem alteram, quia illi manna, nos aliud: spiritualem vero, quam nos. Sed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit,biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut Sed quod pertinet ad uirtutem sacramenti, non quod pertinet ad uisibile sacramentum. Qui manducat intus non foris, qui manducat in 430 corde non qui premit dente
Abbreviated transcription (Latin):
tantes accipiunt annonam et sapendium :
sic om̃s euangłizantes accipiun uictũ & te¬
gumentum: Sẽd hon om̃s ꝓpt̃ salutem ripubli¬
cȩ militant : sed ꝓpt̃ illa quȩ accipiun : sic non
om̃s ꝓpt̃ salutem eccłȩ ministrag̃ dõ sed ꝓpt̃
haec temporalia quȩ tanquam annonam et

Expanded text:
tantes accipiunt annonam et stipendium, sic omnes evangelizantes accipiunt victum et tegumentum. Sed non omnes propter salutem reipublicae militant, sed propter illa quae accipiunt: sic et non omnes propter salutem Ecclesiae ministrant Deo, sed propter haec temporal
Abbreviated transcription (Latin):
suum ut ex necessitate penuriae suae uideant᷑
annuntiare euangłium : sed hominib illu¬
minandis. parent̃ lucem uerbi ueritatis. St̃¬
enim enim tanqͣm luceruȩ: sic̃ dictũ ẽ SiNT lũbi

Expanded text:
suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur annuntiare evangelium, sed hominibus illuminandis parent lucem verbi veritatis. Sunt enim tanquam lucernae, sicut dictum est: Sint lumbi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fessione ueritatis : missũ ẽ illi a fribus
unde necessitati & in digentiae eiꝰ minis¬
traretur. Respondet autem illis gr̃ãs agens.
& dicit: Bene fecisas. cõmunicando necessitatib
meis. Ego enim didici inquib sum sufficiens. eẽ.
Scio & abunclare: noui re penuriam pati. Om̃a
possum in eo qui me confortat. Ver̃ tam̃ uos
bene fecistis. usibus meis mittere Sed ut osten¬
der&e in eo qđ illi bene fecer̃ qđ ipse quaerene
ne int̃ illos eẽ quise ipsos pascunt ñ oues:
ñ tam suae gaudet subuentũ. ẽẽ nec essitati:÷
qͣm illoꝵ gratulatur foecuriditati. QIuid ergo
ibi quaerebat: Nqr quaers inquit datũ : sed
requirs froctum N ut ego inqͥt explear : sed ne
uos in anes remaneatis . Qui gͦ non posst̃ fa¬
cere qđ paulus ut manibus suis se transi¬
gant : accipiant de lcicte ouium. Sustenter
suam necessitatem : sed non negligant ouiũ infir¬
mitatem. Non hoc ibi quaerent tanꝗ cõmodũ

Expanded text:
confessione veritatis, missum est illi a fratribus confessione veritatis, missum est illi a fratribus unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respondit autem illis gratias agens, et dixit: Bene fecistis communicare necessitatibus meis. Ego enim didici in quibus sum sufficiens esse: scio et abundare, et penuriam pati; omnia possum in eo quibenefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis plantat uineam : & fructum eiꝰ non
edit: Quis pascit gregem : & de lacte gregis
gregis : quicꝗd aplebe distribuitur prȩ¬
p̃ositis ad sustentandam uictum tẽporalẽ
suis transigi. & nec ipsum lac quaerere ab
ouib : tam̃ lactis ꝑcipiendi potestatem
hab̾e se dix̃ & sic dñm dis posuisse : ut qͥ
non usurpata seddata Plus ille fecit :
ut nec qđ debebatur acciꝑet. Ios e gͦ do¬
nauit & debitũ : sed alius non ex egit in¬
debitũ. Ile plus fecit Fortassis enĩm ipsũ
significabat : cui aegrum cũ adducerte ad
stabulũ. dix̃. Siquid amplius eyogaueris:
in redeundo reddã tͥ. De his gͦ qui nori
in digeq lgcte gregis : quid plura diccamꝰ:
Misericordiores uł potius ipsius miscđiae affec¬
tum largius impendunt: Posst̃ & qđ
illi. Nã et ipse apłs datũ ñ querebat Pru¬
etuosas tam̃ oues suas eẽ. cupiebat: non
steriles sine lactis ub̾tate Itaq cũ eã qͦdã
tempore in magna indigentia. uinctus ini

Expanded text:
 non sumit? quis pascit gregem, et de lacte gregis gregis, quidquid a plebe distribuitur praepositis, ad eorum sustentandum victum temporalem. suis transigi, et nec ipsum lac quaerere ab ovibus, tamen lactis percipiendi potestatem habere se dixit, et sic Dominum disposuisse, ut qui non usurpata, sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur acciperet . Ipse ergo donavit et debitum: sed alius non exigit indebitum: ille plus fecit. Fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus? Misericordiores sunt, vel potius ipsius misericordiae officium largius impendunt. Possunt enimilli. Nam et ipse Apostolus datum non quaerebat; fructuosas tamen oves esse cupiebat, non steriles sine lactis ubertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in
Abbreviated transcription (Latin):
boui trituranti os non infrenabis: ibi de
bubus non cogitauit ds̃. Itaq quos dam
boues uoluit significari. Non enim hoc
curat ds : quid agas cum bubus. Nabet
hoc : ipsa humana natura Sic factus est
homo: ut norit consulere ium̃tis suis. Nec
inde p̃cepta adõ accepit : sed insinuatum
Fecit illum talem d̾s. Sed qͦmͦ regit pecus
regendus ab alio: ab eo quo regitur p̃cep¬
tum accepit. Ad p̃cepti gͦ tenorem : ñ ẽ
debub: curadõ. Ad ꝓuidentiam uniũ¬
sitatis qua creauit om̃a & mundum re¬
git: hões et ium̃ta saluos facies ds̃ Audi

Expanded text:
«Bovi trituranti os non infrenabis» ; ibi de bobus non cogitavit Deus? Itaque quosdam boves voluit significari. Non enim hoc curat Deus monere quid agas cum bobus; habet hoc natura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis: nec inde praecepta a Deo accepit, sed insinuatum fecit illum talem Deus. Sed quomodo regit pecus, regendus est ab alio; ab eo a quo regitur, praeceptum accepit. Ad praecepti ergo tenorem, non «est de bobus cura Deo:» ad providentiam universitatis, qua creavit omnia et mundum regit, «Homines et jumenta salvos facies, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
monere hominem quomodo boui suo
consulat. Fecit enim caelum & t̾ram.
& mare : & om̃a quȩ in eis st̃ Si gͦ omnia
quȩ in eis st̃: et te Parum dico te. Passe¬
rem. locustam. uermiculum: nichil hoꝵ
non ille fecit: & cura. ẽ illi de om̃ib. N ad
p̃ceptum cura .ẽ. Nam p̃ceptum soli homi¬
ni dedit. Dicit enim psalmus. Hões & ium̃ta
saluos facies dñe: scđm multitudinem mi¬
sericordiȩ tuae ds̃. Seđm multitudinem
inquit miscđiȩ tuȩ Scđm hanc saluos fa

Expanded text:
monere hominem, quomodo boui suo monere hominem, quomodo boui suo consulat et mare, et omnia quae in eis sunt.» Si ergo «omnia quae in eis sunt,» et te. Parum dico, te: passorem, locustam, vermiculum; nihil horum non ille fecit, et cura est illi de omnibus. Non ad praeceptum cura est; nam praeceptum soli homini dedit. Dicit enim psalmus: «Homines et jumenta salvos facies, Domine; secundum multitudinem misericordiae tuae., Deus» . «Multitudinem,» inq
Abbreviated transcription (Latin):
hom̃ib ut uideañ oꝑa ur̃a bona: & głificeas pa¬
temuurm qui in cȩlis est. Si gͦ tibi iucerna do¬
cendetur in domo : nonne adiceres oleum Ne
extingueretur : Porro iuceraa si accepto o¬
leo non lucerte: nor erat planie digna qua iri
tandelcbro poreretur : sed quȩ continuo
frangeretur. Uride gͦuuiuitur e necessicaas
acciꝑe: est caritatis preb̾e: tior tariquam
uenale sit euanigłium : ut illud sit p̃tium eiꝰ
qđ sumuNt qui annuntiaNt unde uiuant. Si
enim sic uendunt : magnam rem uili ueriduNs
AccipiaNt sustentationem necessitatis apopło
mercedem dispensationis a dño N enimẽ
idoneus popłs reddẽ mercedem illis : qui fib
illi mercedem : Nisi unde & isti salutem. ꝓSori
ptũ ÷ enim in lege moysi. Nori alligabis e
boui trituranti Num quid de bubus cura ÷ dõ :¬
Qđattinet ad p̃cepta quae hominib¬
esi data st̃: debub: cura s̃i. ẽ dõ. Qđ ñ sic
intelligitur tanꝗ non ipse pascat ea qͥȩ
nec seminant nec metunt. neq c̃ggaN

Expanded text:
 ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Si ergo tibi lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum ne exstingueretur? Porro si lucerna accepto oleo non luceret, non erat plane digna, quae in candelabro poneretur, sed quae continuo frangeretur. Unde ergo vivitur, necessitatis est accipere, charitatis est praebere: non tanquam venale sit Evangelium, ut illud sit pretium ejus, quod sumunt qui annuntiant unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi iilli mercedem, nisi unde et isti salutem. Quiptum est enim in lege Moysi: non alligabis os boui trituranti. numquid de bubus cura est adtinet ad praecepta, quae hominibus data sunt, de bubus cura non est deo — quod non sic intellegetur, tamquam non ipse pascat ea quae nec seminant nec metunt neque congreg
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ seminant. neq metunt. neq congre¬
gant in horeum : & pat̾ ur̃ caelestis pascit
illa Irgo & p̃t̃ hominem animalia ista
ꝑtinent adcuram dĩ ut pascantur : non
ut legem accipiant Qđ ergo addandam
legemꝰ atanet : de bubus cura dõ ñ est
Ud̾ aut̃ ad creanda pascenda gubnanda:

Expanded text:
ant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda