comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Iib̃a petulu ãministratõ non
ꝑmanit. neq infugitiuo. neq ĩ sur¬
s uocessit. ũm id quoq qd̾ ignorãte
quid̾ eo ac quisitũ est. tñ si scisser. pa¬
ssus etiam erat. cẽ in peculio. ¶ Si
ignorante me ẜuus tñs negotia me¬
a ãministrauĩt. tantidẽ debitor mͥ ĩ¬
qr si dñs in rationes suas referat se de¬
bere ẜuo suo cum omĩmodo neq ac¬

Expanded text:
m. Libera peculii administratio non permanet neque in fugitiuo neque in subit, uerum id quoque, quod ignorante quidem eo adquisitum sit, tamen, si rescisset, passurus erat esse in peculio. Si ignorante me seruus meus negotia mea administrauerit, tantidem debitor mihi inque si dominus in rationes suas referat se debere seruo suo, cum omnino neq
Abbreviated transcription (Latin):
dubitandũ ait. computa ͭ ngn opea¬
tr̃. ltaq ad ex ibendũ ei age me. ⁊
erlibitam uendicate deb̃e ¶Si nu¬
ptura filio. f. dotis nõie. certam pccu¬
niam ꝓmisit. ⁊ diuortõ facto agit.
de dote cum patre. irrũ ne totã pro¬
missione an deducto co ꝙ. patr. filiꝰ
debeat libar eam oporitrt. R. tota¬

Expanded text:
dubitandum ait computari non oportere. itaque ad exhibendum agere me et exhibitam uindicare debere. Si nuptura filio familias dotis nomine certam pecuniam promiserit et diuortio facto agat de dote cum patre, utrumne tota promissione an deducto eo, quod patri filius debeat, liberari eam oporteret? respo
Abbreviated transcription (Latin):
catõnẽm nũmoꝵ patri supẽe ait ¶ Is
aũt solus senatus. con. otfendit. qui inu¬
tuam picumã filio .f. dedit. non qui ali¬
as ꝯtͣrit. puta. uendidit. locauit. uł alio
modo conprit Nam pecunie ditõ ꝑniti¬
osa paremib eoꝵ uisa ẽ. ⁊ id̾o si in crroi¬

Expanded text:
em nummorum patr‹i› superesse ait. Is autem solus senatus consultum offendit, qui mutuam pecuniam filio familias dedit, non qui alias contraxit, puta uendidit locauit uel ali‹o› modo contraxit: nam pecuniae datio perniciosa parentibus eorum uisa est. et ideo etsi in credi
Abbreviated transcription (Latin):
fret . s. ⁊ si ip̃iꝰ pupilli dolo factũ sit.
si eiꝰ etatis sit. ut doli capax sit. effice̾
ut tẽneat᷑. qmͣus sciã eius non suffiẽ
ad negotiatõne. Qͥ dengo ẽ. scĩa eiꝰ ꝗdẽ
tutons ⁊ curatois octe facẽ locũ hiue

Expanded text:
et. Sed et si ipsius pupilli dolo factum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamuis scientia eius non sufficiat ad negotiationem. quid ergo est? scientia quidem tutoris et curatoris debet facere locum huic
Abbreviated transcription (Latin):
uersum est. uł quod itasu patris dñi¬
ue centͣctum sit¶ Constat hẽdem
oñi io quoq deducere acbe. quod sci¬
uus cuiꝰ nomĩe cum eode peculo a¬
geretur. aũt aditam lieoitatt̃ ex bo¬
nis heditariis. ã molstet. ꝯsũpliss̃.
corrupisset ¶ Si ẜ. nus alienatis sit.¬

Expanded text:
uersum est, quod iussu patris dominiue contractum sit. Constat heredem domini id quoque deducere debere, quod seruus, cuius nomine cum eo de peculio ageretur, ante aditam hereditatem ex bonis hereditariis amouisset consumpsisset corrupisset
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃: Quod in hedẽ dm̃s. idem erit
⁊ in cetis successorb ¶Engẽ quis de¬
b. qua actõne exꝑiatur. utrũ de pe¬
culio. an tributoria. cũ seit sibi reg̾¬
ssũ ad aliam non futurũ. plane siꝗs
uelit ex alia cansa tributoĩa agere.
er alia causa d̾ peculio. audiendus eĩt.
Si ẜ uo testõ manumisso. peculium
legatũ sit. non debẽ liẽdem tributo

Expanded text:
in herede dicimus, idem erit et in ceteris successoribus. Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit. Si seruo testamento manumisso peculium legatum sit, non debere heredem tributo
Abbreviated transcription (Latin):
uł.  Ideois qui ẜ. uandũ aliquid ꝯducãt
aut itendũ accipiuntidampnũ iuiuri¬
a aþaliodatum. non ꝑtin̾e ꝓculd̾ubio
ũqua eñi cura aut diligñtia ꝯsequi pos¬
simrus. nx aliquis dq̃pniũ ĩ turia det:¬
dem:. Aigñtũ ꝯmodatũ si tam idone
o ẜuo meo tradidissem ad te ꝑfen̾dũ
d̾ciꝑetur. tuũ non meũ d̾trim̃tũ erit.
si io mali homines int̃cepissent.
sfric̾. Rem micħ ꝯmodasti eandẽ sub¬
ripunsti. dem̃ cum ꝯmodati agẽs. nec
a te scirem ẽẽ subreptã iuder me ꝯdẽp̃¬
nauit. ⁊ solui. pea comꝑi a te ẽe subre¬
inde m̃s ẜuus subreptis his ad hostes ꝑ¬

Expanded text:
um. Ad eos, qui seruandum aliquid conducunt aut utendum accipiunt, damnum iniuria ab alio datum non pertinere procul dubio est: qua enim cura aut diligentia consequi possumus, ne aliquis damnum nobis iniuria detem. Argentum commodatum si tam idoneo seruo meo tradidissem ad te perferenddeciperetur, tuum, non meum detrimentum erit, si id mali homines intercepissent.. Rem mihi commodasti: eandem subripuisti: deinde cum commodati ageres nec a te scirem esse subreptam, iudex me condemnauit et solui: postea comperi a te esse subreinde meus seruus subreptis his ad hostes
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmine. uł in occulto et̃. hoc qͦ admi¬
tendũ ẽ. Nam inuriã dñs pati ño de¬
b. licz in tributũ uocatur. Ꝙe tñ si do¬
minꝰ tribue nolit. nec hãc molestiꝗ̃
suscipe. s peculo. uł m̾cib ced̾e ꝑatꝰ
sit. pedius refert. audiẽndũ eũ q̃ sña
ht̃ equitatẽ. Et płmiq arbitrũ i hãc
rem p̃tor debebit dere. euiꝰ int̾uentu
tribuant᷑ merces pẽculiares ¶ Si cu¬
nis dolo.in. factũ est. quominꝰ ita t¬
buetur. in eun tͥbutoĩa datur. ut
qnͣto minus tribũtũ sit. qm debuit p̃¬
mini. Minꝰ aũt tribũt indetͣ. ttiã si
nicħ tributũ sit Si tñ ignorãs ĩ mer¬
ce ẜ uñ hr̃e. minꝰ tribuit. ñ tudetur
dolo minꝰ tribuisse. s recõpta. si ño
tribuat. dolo nũc non ea̾ret. ꝓinde
si sibi ex ea meret solui fecit. utiq do¬
lo uidet᷑. minus tribuisse. set ⁊ si ꝑi¬
re mercem passus est. aut eã euertĩt.¬

Expanded text:
 admittendum est: nam iniuriam dominus pati non debet, licet in tributum uocatur. Quid tamen si dominus tribuere nolit nec hanc molestiam suscipere, sed peculio uel mercibus cedere paratus sit? Pedius refert audien dum eum, quat aequitatem: et plerumque arbitrum in hanc rem praetor debebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, pribuere videtur etiam si nihil tributum sit. si tamen ignorans in merce servum habere minus tribuit, non videtur dolo minus tribuisse, sed re comperta si non tribuat, dolo nunc non caret. proinde si sibi ex ea merce solvi fecit, utique dolo videtur minus tribuisse. Sed et si mercem perire passus est aut eam avertit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurator fuit relsctus. sinuo ꝙͣ insitõ
tenũ eum. plane si affirmaust mͥ. recte
me credẽ oꝑaniis suis. non instgoria.
s ex locito non tenebitł Hon tñ om̃e
ꝙ cũ institore geritur. obligat eum
qui p̃posuit. sita si eiꝰ rei grã eui p̃po¬

Expanded text:
procurator fuit relictus: sin uero quasi institor, procurator fuit relictus: sin uero quasi institor, teneri eum. plane si adfirmauerit mihi recte me credere operariis suis, non institoria, sed ex locato tenebitur. Non tamen omne, quod cum institore geritur, obligat eum qui praeposuit, sed ita, si eius rei gratia, cui p
Abbreviated transcription (Latin):
bturisq fadiendis pposuĩt in solidum
eum tenĩ ¶ S ⁊ si inm̃sa hobuit ser¬
uñ quis p̃positũ. noĩe eiꝰ tenebit᷑¶ Sed
etiam eos institores dicẽdos placiuit. ꝗ¬
b uestiaru. uł lintearu dant uestẽ
circũfeñdam. ⁊ distrahñdã quos uul¬
go circitores appellamꝰ. s etiã muli¬
ones quis ꝓpͥe instrioaes appellat ¶ It
fullonũ ⁊ sarematoꝵ. p̃positus. st abu¬
lari quoq loco institor h̃di sũt s:¬
ad m̾ces cõꝑandas. ⁊ sibi mittẽdas. loco
institõis habendũ. labo scb ¶ Ide aĩt.
reꝵ poucẽttatorẽ hũit. isq mortuum
spoliauit. dandã in eum quasi inftito¬
riam actõnẽ. qmͣius furti ⁊ iniuri¬
ax actõ competẽt ¶ Id̾ iab̾o ait. si
fu̾i̾t mittere ad pañe uendẽdũ. demñ
nͣ peeunia accepta p̃sertĩnt ꝑ dies sĩ¬
głos eis panem p̃staret ꝯturbauĩt.du¬
bitari non oportet. ꝗn si ꝑmisit ei ita
isset. ⁊ fugns fulłoñe nontenĩ. Si q̃i

Expanded text:
posuerit, in solidum eum teneri. Sed et si in mensa habuit quis seruum praepositum, nomine eius tenebitur. sed etiam eos institores dicendos placuit, quibus uestiarii uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos uolgo circitores appellamus. Sed et muliones quis proprie institores appellet, Item fullonum et sarcinatorum praepositus. stabularii quoque loco institorum habendi sunt. Sad merces comparandas et sibi mittendas, loco institoris habendum Labeo scripsit. Idem ait, pollinctorem habuerit isque mortuum spoliauerit, dandam in eum quasi institoriam actionem, quamuis et furti et iniuriarum actio competeret. Idem Labeo ait: si  locum mittere ad panem uendendum, deinde is pecunia accepta praesenti, ut per dies singulos eis panem praestaret, conturbauerit, dubitari non oportet, quin, si permisit ei ita isset et fugisset, fullonem non teneri, si quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Seo ⁊ si pupillus hr̃s exstinͣt eiꝰ
qui p̃posũat. eessimũ er̃r pupillũ te¬
neri.qm̃diu p̃positus mauet. remo¬
uendus eñi fuit a tutorib si nollent
nousine causi cognitõne¶ de quõpa¬
lam ꝓstͥptũ sũit ne cũ eoꝯtrakatur.¬
set ⁊ siqͣuis uolit cortha. ꝓhibeat. ce¬
tmͣ qui p̃posuit. ienebitur ip̃a p̃po¬
sitõne ¶ ꝓłebẽ palam sic accipimꝰ.
claĩs litt̾is unide de planꝰ recte legi
in quo negotiatio exatet᷑. nen ĩ lo¬
co remoto. seo ineuidenti littͣ iar̃
g̃cis anlatinis. ⁊ puto sid̾m lou ⁊ sue¬
tubit em. nequis excusaiͣ possit. igno¬
rantiõ lnrta ꝑ ͥ s̾dcm̃ siquis dicat igno

Expanded text:
 si pupillus heres extiterit e‹i› qui praeposuerat, aequissimum erit pupillum teneri, quamdiu praepositus manet: remouendus enim fuit a tutoribus, si nollent non sine causae cognitione. De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatursed si quis nolit contrahi, prohibeat: ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepositione. Proscribere palam sic accipimus claris litteris, unde de plano recte legi  locum in quo negotiatio exercetur, non in loco remoto, sed in evidenti. litteris utrum Graecis an Latinis? puto secundum loci condicionem, ne quis causari possit ignorantiam litterarum. certe si quis dicat ign
Abbreviated transcription (Latin):
rieuili eausa ⁊ ad ne p̃ꝑdiitus a patrr
filius. mercium capsa mutiam uctu¬
iam accep̃. ꝑ coꝑãt fid̾iussit. etiam
inffi̾toĩa ab eo petetur. cum accepte pe¬
cunie spẽm fidembendo negõ tab̾ne
misc̾iit ¶ Seruus pecunis tm̃ fene¬
randis p̃positus ꝑ int̃cessionem es a¬
lienũ susciẽns. ut institor dñm inso

Expanded text:
riculi causa. Tabernae praepositus a patre filius mercium causa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pecuniae speciem fideiubendo negotio tabernae miscuerit. Seruus pecuniis tantum faenerandis praepositus per intercessionem aes alienum suscipiens
Abbreviated transcription (Latin):
si si in totũ ꝓhibuit cumeo cont̃hi.
p̃positi loco nen hobet᷑. cũ magis nͥ
custodis sit loco qm institoĩs. crao ñ
uedẽ mercẽ hic poñt nec moditũ
quis ex tab̾na ¶ Si institoia actũ ẽ¬
tẽtte.tributoĩa ip̃o mrr locũ ño ht̃.

Expanded text:
Sed si in totum prohibuit cum eo contrahi, praepositi loco non habetur, cum magis hic custodis sit loco quam institoris: ergo nec uendere mercem hic poterit nec modicum quid ex taberna. Si institoria recte act
Abbreviated transcription (Latin):
tus. nauigare cũ tius mercib ꝓ hibi¬
tus fuĩt. Id̾ iuris erit. si cũ ea aditione
a te ꝯdurisset. ut certam penã tibi p̃¬
merres tuas exposurset. in qũe deue¬
hendas eas merces locasset. nec ꝑ eum
dolo ⁊ culpa eius ¶ Si ꝯduristi naũe
ampliorar du̾oꝵ miliũ. ⁊ ibi ampho¬
ras portasti. ꝓ dnob milib amphora¬
rũ pretiũ debes. pant. ĩmo. si adu̾siõe
uanis ꝯducta ẽ. ꝓ duob milib debe¬
lp̃ Eqũu de iusticoria actione

Expanded text:
rcibus prohibitus fuerit. idem iuris erit, cum ea condicione a te conduxisset, ut certam poenam tibi prmerces tuas eo loci exposuisset, in quem deuehendas eas merces locasset, nec per eum dolo malo et culpa eius. Si conduxisti nauem amphorarum duo milium et ibi amphoras portasti, pro duobus milibus amphorarum pretium debes. Paulus: immo si auersione nauis conducta est, pro duobus milibus debe DE INSTITORIA ACTIONE
Abbreviated transcription (Latin):
ibñficio opertet. Ex quib causis etiam
contͣtiũ inditiũ ut̾ile eẽ dicdo es ¶ dua¬
b req ꝯmodatis recte d̾ alta ꝯmodati
agi posse: uiuianꝰ scripsit . ꝙ. ita uideł
carũcam puta. uł lecticã ꝯmodauit. non
recte acturã d̾ singa̾s partib ¶ Remꝰ̃¬
modatã ꝑdidi. ⁊ ꝓ ea p̃trum dedi. deinde
in potestate tua uenit. lab̃o ait. ꝯtͣrio
inditio. alit rẽ i p̃start te dẽb̾e. aut
quod acpisti reodere.

Expanded text:
ex quibus causis etiam contrarium iudicium utile esse dicendum est. Duabus rebus commodatis recte de altera commodati agi posse Uiuianus scripsit: quod ita uideri carrucam puta uel lecticam commodauit, non recte acturum de singulis partibus. Rem commodatam perdidi et pro ea pretium dedi, deinde res in potestate tua uenit: Labeo ait contrario iudicio aut rem mihi praestare te debere aut quod a me accepisti reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
rtũ mͥ fecĩs. id ex pcełis deducẽdũ est qd̃
minꝰ obrem subreptã ꝯsequi possima.¬
¶ Si ere alieno dñico ex hauriat᷑ petuliũ
ẜui. res tñ in cansa peculiari rentanet.
nam si aut ẜ uo dõasset debitũ dñs. aut
noĩe ẜ ui alius dño intulissi. peculium
suꝑplet᷑. nec ẽ ei nona ꝯcessione dñi opꝰ.¬

Expanded text:
rtum mihi feceris, id ex peculio deducendum est, quo minus ob rem subreptam consequi possim. Si aere alieno dominico exhauriatur peculium serui, res tamen in causa peculiaria manent: nam si aut seruo donasset debitum dominus aut nomine serui alius domino intulisset, peculium suppletur nec est noua concessione domini op
Abbreviated transcription (Latin):
bet hr̃ int̃ eosqui in naue merces sa¬
luas bñt. cũ his qui inscaplia ꝑdide¬
rũt. ꝑũ tan qm si iattura facta esset.
naue salua uenit ¶ Sedsi nauis que ̃
tẽpestate. iactu merciũ. uniꝰ mereatois.
leuata ẽ. in alio loco subm̾sa ẽ. ⁊ aliqͦr
data mercede. ratõnẽ hñ debẽ eiꝰ e uius
m̃ces innauigatõne leuade nanis cã¬

Expanded text:
bet inter eos, qui in naue merces s‹a›luas habent, cum his qui in scapha perdiderunt, proinde tamquam si iactura facta esset: naue salua uenit. Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis ca
Abbreviated transcription (Latin):
te contctam iudetur. Nam si scit eũ
negotia̾i. ettam hoc ꝑinisisse uid̾at᷑.
si non noĩatim ꝓhibuit. eũ merces
acciꝑeipiñ si acceꝑit pecuniã ⁊ in rẽ
patris uertit. cessat s. consultum.
pati eñi non sibi accep̃. s si ab inti¬
o non sie accep̃. neꝵ pꝰca in rem patris
episse. ut in rem uerceͣt. uon tñ uerti

Expanded text:
te contractum uideretur: nam si scit eum negotiari, etiam hoc permississe uidetur, si non nominatim prohibuit merces accipere. Proinde si acceperit pecuniam et in rem patris uertit, cessat senatus consultum: patri enim, non sibi accepit. sed et si ab initio non sic accepit, uerum postea in rem patris episse, ut in rem uerteret. non tamen uerti
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris aucte itatẽ ¶ est aũt nob̃ eleẽ¬
tio. ittr̃ gerercitorem. an magr̃m cõ¬
uenire uelimus. d ex contraĩo erer¬
centi nauem adu̾sus eos qui cũ magi¬
ftroconp̃rerũt. actõ non polucetin:
quia non eod̃ auxilio indigebat. fet
aut ex locato cum magr̃o. U mercede
oꝑam ei er hibet. aut si graituieama

Expanded text:
atem. Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire uelimus. Sed ex contrario exercenti nauem aduersus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato cum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam,
Abbreviated transcription (Latin):
anł.Ned et si citĩore die ꝯstit᷑uat se
me eẽt. s ĩn ꝑuintia adħue ꝯstituit
se rome solutilrũ d̾neg̾atur i cũ actõ
d̾ ꝯstituta ¶ Ꝙ erigimus ut sit debi
tũ ꝙ ꝯstituitur in tem epacͥtũ ẽ non
utiq ut is cui ꝯstituit᷑ creditor sit. nã
⁊ ꝙ ego debco tu ꝯstituenda tenebetis.

Expanded text:
ed et si citeriore die constituat se esset, sed in prouincia adhuc, constituit se Romae soluturum, denegatur in eum actio de constituta. Quod exigimus, ut sit debitum quod constituitur, in rem exactum est, non utique ut is cui constituitur creditor sit: nam et quod ego debeo t
Abbreviated transcription (Latin):
solct. ¶ Siue aũt pignꝰ. siue ꝯmodat¬
A ressiue d̾posita d̾tĩor ab eo ꝯaccepe¬
tit facta sit. nõ solum iste sũt actõues
s siqua eaꝵ actũ fniͣt. alie tollumt᷑.
possunt iuste cause int̃uenire ex ꝗ¬
b eũ eo qui ꝯmodass agi deb̾et. uelu¬
ti d̾ impensis inualitudiñẽ ẜui fac¬
tis que ue pꝰ fugan requirendi reduc¬
endiue eiꝰ causa facte sũt. Ham ciboꝵ
impẽse natirili scł iatione ad eũ
ꝑtinẽt qui eum utendũ accepiss. Set ⁊

Expanded text:
solet. Siue autem pignus siue commodatsolet. Siue autem pignus siue commodata res siue deposita deterior ab eo qui acceperit facta sit, non solum istae sunt actiones,  aliae tolluntur. Possunt iustae causae interuenire, ex quibus cum eo qui commodasset agi deberet: ueluti de impensis in ualetudinem serui factis quaeue post fugam requirendi reducendique eius causa factae essent: nam cibariorum impensae naturali scilicet ratione ad eum pertinent, qui ute
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ familias suis reb adhibet. ita ut
tantũ eos casus non p̃staret. quib resi¬
sti non possit. ueluti moritm s. uorũ
que sine dolo et culpa eius accidit. la¬
tronũ hostium ue in cursum. pir̃ata
fugas ẜ uoꝵ. qui custodm non solent.
Quod as̃it d̾ latronib ⁊ piratis ⁊ na¬
ufragio diximus. itascilie accipimꝰ
si in hec ꝯmodata sit alicui res ut eã
rem ꝑ egre secum serit. alioqn siciu
argñtum id̾o ⁊ modauerĩ quod is amit¬
os ad cenam inuitaturũ se diceͣt. ⁊ id
ꝑ egre secũ pertauiͣt. sine ulla etiam
fragũ casum p̃stare deb. ħ itasi dũta¬
rat accipientis grã. ꝯmodata sit res.
Iat si utriusqͣ. ueluti si cõem amicum
ad cet̃am inuitauͣmꝰ. tuq eiꝰ curam
rei suscepisses. Et ego tibi meũ argẽ¬
tũ ꝯmodauĩm scͥptũ ꝗdem ap̃ quos
debeas. Set uidend̾ estͥ ne culpa p̃stã¬
da sit. ut ita culpe fut estimatõ. sic̾ ĩ
reb pignori datis ⁊̃ dot̾ałib estimai̾

Expanded text:
pater familias suis rebus adhibet, ita ut tantum eos casus non praestet, quibus resisti non possit, ueluti mort‹e›s seruorum quae sine dolo et culpa eius accidunt, latronum hostiumue incursus, piratafugas servorum qui custodiri non solent. quod autem de latronibus et piratis et naufragio diximus, ita scilicet accipiemus, si in hoc commodata sit alicui res, ut eam rem peregre secum ferat: alioquin si cui ideo argentum commodaverim, quod is amicos ad cenam invitate etiam fragii casum praestare debet. haec ita, si dumtaxat accipientis gratia commodata sit res. at si utriusque, ueluti si communem amicum ad cenam inuitauerimus tuque eius rei curam suscepisses et ego tibi argentum commodauerim, scriptum quidem apud quosdebeas: sed uidendum est, ne et culpa praestanda sit, ut ita culpae fiat aestimatio, sicut in rebus pignori datis et dotalibus aestimari
Abbreviated transcription (Latin):
ne alt̾ius re merce ue. aiii iidẽpnee
siant. alii dãpnũ sentiant. plane si
in eadem tab̾na merces ꝯtinebant᷑.
licet hee que existẽt. ex uniꝰ credito¬
ris petunia sint comꝑate dicendum
erit. om̃s intributũ uenire. nisi fu¬
ert̃t creditoi̾ pignorate Deo si dedi
mercem meam uendehidã. ⁊ exstat.
uid̾amus. ne iniquũ sit in tributũ
abiĩ. quia resuendite. noñ alias desi¬
nũt eẽ meẽ qmͣius uendid̾o. nnisi ere
soluto. uł fid̾iussore dato. ux alias sa¬
tis facto. dicendũ eit uẽdicare me p̾¬
debeatur. ⁊ id̾o si unus creditor uen¬
iat desidãt tribm in tegr̃a portõne
ꝯsequitur. Set qm̃i fieri põt. ut alius
quoq uł alii existẽ possunt mercts
peculiaĩs creditores. cau̾e deb c̃ditor
iste ꝓ ratase refusurũ. si forͭ ͤ e merse

Expanded text:
ne ex alterius re merceve alii indemnes ne ex alterius re merceve alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint creditori pigneratae. Sed si dedi mercem meam uendendam et exstat, uideamus, ne iniquum sit in tributum abit, quia res uenditae non alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; nisi aere soluto uel fideiussore dato uel alias satisfacto, dicendum erit uindicare me podebeatur, et idiat desiderans tribui, integram portionem consequitur, sed quoniam fieri potest, ut alius quoque vel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cavere debet creditor iste pro rata se refusurum, si forte alii emerse
Abbreviated transcription (Latin):
receptũ ¶ Si ꝓp̃t mercẽ ẜiiis iste ĩ ta¬
b̾na hãt insirũitũ. anhoc qͦ: tribuat᷑.
⁊ labo ait ⁊ ħ tridu ⁊ est equisumũ.
płm̃q eñi hic apparatus ex merce ẽ.
liũ hũit. non tribuent᷑. Ut puta argẽ¬
tũ haũt uł aurũ. nisi ħͥ ex meice cõꝑa¬
un Item si m̃acipia in negotiatione
hũit gr merce comꝑata. etiam ł trib¬
uentur ¶ Si płes habuit s uus credi¬
tores. let quosann in maercib cercis. an
in tributã uocandi. ut pura dtias nog¬
otiationes ererrebat. puta sagai̾am
⁊ lĩten̾am ⁊ seꝑatos hũit creditoͬes pu¬
to seꝑatĩ eos intributũ uocaĩ. unꝰ ꝗsq
eñi eoꝵ mẽrti. magis qmͣ ip̃i credi¬
d̾it. s si dius tab̾nas ciꝰdem negotia¬
tionis exẽcuit. ⁊ ego fui tab̾ne. u̾bi
grã. qͣm ad bu̾cinũ. hũit ratiocinator.
alius eius qmͣ tñs tyb̾im equissimum
prito seꝑatim tributõne faciendam.

Expanded text:
receptum. Si praeter mercem seruus iste in tareceptum. Si praeter mercem seruus iste in tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque tribuatur? et Labeo ait et hoc tribui, et est aequissimum: plerumque enim hic apparatus ex merce est, lium habuit, non tribuentur, ut puta argentum habuit uel aurum, nisi si haec ex merce comparauit. Item si mancipia in negotiatione habuit ex merce parata, etiam haec tribuentur. Si plures habuit seruus creditores, sed quosdam in mercibus certis, anin tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit. Sed si duas tabernas eiusdem negotiatgratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ip̃o s uo cont̃hatur. an cũ rustito¬
om̃is negotiatõ cũ eofac̃ta tributori¬
am inducat¶ ꝑkane actõnẽ tribu¬
i iubetur. qi er camerte:⁊ ꝙ. eo nõie
receptũ esin tributũ aũt uocantur
mercis sed ẽ quesitũ. utrũ dñs ita dẽ¬
mũ patietur ex merce. si quid ei no¬
alia cansa. ⁊ lab̾o ait. Ex quacũq cau¬
la ei debeatur. paruiq referie. an an
mercẽ. an postea ei debẽ quid ẜuus ce¬
pit. Suffic̾e eñĩ ꝙ pͥuilegiũ deduetio¬
nis ꝑdidit. quid tñsi qui contͣbebãt
ip̃am mert̃e pignori accepint. puto
his qui in potestate eiꝰ sũt. debeatur.
utiq erit tribuendũ ¶Sed si duo plu¬
resue dñi sũt. ittiq om̃ib tribuetur
prata debiti sui¶ Hon aũt totũ pecul¬
ium uenit in tributũ. s iddũtaxat q.¬
siue p̃tiũ earũ receptũ ꝯu̾sũue est in
peculiũ. Si ⁊ si adhuc debeatur mer¬
cis noĩe. a quibdam quib solebat set¬
uus distrahe. hoc qͦ tribuet᷑. ꝓut fuit

Expanded text:
 ipso seruo contrahatur an cum institoomnis negotiatio cum eo facta tributoriam inducat. Per hanc actionem tribui iubetur, quod ex ea merce et quod eo nomine receptum est. In tributum autem uocanturmercis. Sed est quaesitum, dominus utrum ita demum partietur ex merce, si quid ei mealia causa. et Labeo ait, ex quacumque causa ei debeatur, paruique referret, ante mercem an postea ei debere quid seruus coeperit: sufficere enim, quod priuilegium deductionis perdidit. Quid tamen si qui contrahebant ipsam mercem pignori acceperint? puto his qui in potestate eius sunt debeatur, utique erit tribuendum. Sed si duo pluresue domini sint, utique omnibus tribuetur pro rata debiti sui. Non autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, qsiue pretium earum receptum conuersumue est in peculium. Sed et si adhuc debeatur mercis nomine a quibusdam, quibus solebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
siquid nautt op̃arũ nonũe petunt. qͥo
si mtituam pecumã sũpserit. anenis
rei nomĩe uid̾atut gestũ: ⁊ pegasus¬
sic eristimat. si adusum eiꝰ rei inqua
p̃positus ẽ. fuit mutuatus. dandã ac
usus conu̾tit. aumerercitorẽ det᷑
actõ.⁊ at. si ex hac lege accep̃. qͣĩ ut ĩ
naũe impensurus. mor mugauit uo¬

Expanded text:
nomine petent. Quid si mutuam pecuniam sumpserit, an eius rei nomine uideatur gestum? et Pegasus existimat, si ad usum eius rei, in quam praepositus est, fuerit mutuatus, dandam actusus conuerterit, an in exercitorem detur actio. et ait, si hac lege accepit quasi in nauem impensurus
Abbreviated transcription (Latin):
ent obligibit crercitorem. si diuisis
ut alt̃ loc indo. alt̃ erigñdo ꝓcuiꝰq
officio obligabitur ęrertitor. s ⁊ si sic
p̃posut ut płiq faciũt. ne alt̃ sine
alto quid gerat. qui contraxit cũ uno
sibi imputabit Erercitorẽ aũt eum
dieiuit ad qũe obuentones. ⁊ reditus
om̃s ꝑueniunt. siue is dñs nauis sit.
sine a dño nauem ꝑͣ adu̾sioñe cõdu

Expanded text:
it, obligabit exercitorem: si diuisis, ut alter locando, alter exigendo, pro cuiusque officio obligabitur exercitor. Sed et si sic praeposuit, ut plerique faciunt, ne alter sine altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit. Exercitorem autem eum dicimus, ad quem obuentiones et reditus omnes perueniunt, siue is dominus nauis sit siue a domino nauem per auersionem condu
Abbreviated transcription (Latin):
st.⁊ passus est eum in naue magific
furqi. ip̃s eum imposuisse uid̾tur. qui
suit. alioꝗn cont̃bũtes decipient᷑. et
facilius hoc in magr̃o qm̃ ininstitore
abmittendũ est. pputilitatẽ. quid cñ
sisie magisrũ p̃posut. ne aliumei lici¬
ne debm̃s siue marinã. siue flrru ale
siue : n aliquo stangro tauigit.it ie
qñdnia ut ¶ Noñ aũt ex ori eausa pͥ¬

Expanded text:
scit et passus est eum in naue magisterio fungi, ipse eum imposuisse uidetur. quaesu‹i›, alioquin contrahentes decipientur: et facilius hoc in magistro quam institore admittendum propter utilitatem. quid tamen si sic magistrum praeposuit, ne alium ei licecipere debemus siue marinam siue fluuiatilem siue in aliquo stagno nauiget siue schedia sit. Non autem ex omni causa p
Abbreviated transcription (Latin):
si m̾cib em̃dis. uł uẽdendis fuͣt p̃posi¬
tus. iti mi hor nomĩe obligat ererti¬
torẽ ¶ Cuiꝰ aũt ꝯditõnis sit magnter
rum erercitõis an alienus sit. s noc cꝰ
itatis sit interit sibi imputaturo ꝙ¬

Expanded text:
cibus emendis uel uendendis fuerit praepositus, etiam hoc nomine obligat exercitorem. Cuius autem condicionis sit magister rum exercitoris an alienus: sed nec cuius aetatis sit, intererit, sibi imputatur
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ilis ip̃fructus suos non fac̃. a p̃do¬
ne eñi fructus ⁊ uendiciri exstantes
creditor bonafide possessor fuit ¶Si
pꝰ diarctũ ꝓignꝰ deb̾itor qui p̃caio ro¬
guit. ut ꝯ duxit pignꝰ. possesioñe nẽ
restituat. t̃õntrai̾o iudiio tenet᷑ ¶ Sĩ¬

Expanded text:
os non faciet a praedone enim fructus et uindicari extantes creditor bona fide possessor fuit. Si post distractum pignus debitor, qui precario rogauit uel conduxit pignus, possessionem non restituat, contrario iudicio tenetur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
bi teniͣ creditorẽ ut debitor mande ex
uendito actõnem adusls emptorẽ. fet
⁊ ip̃ debitor auc uenditare rem potit.
ãut in factũ actõne adu̾sus emptorem
agẽ ¶ uenit aũt in hãc accõnem: ⁊
dolus. ⁊ culpa. ut in ꝯm̃odãto. uenit ⁊
custodiauis maior non uenit.

Expanded text:
itorem, ut debitori mandet ex uendito actionem aduersus emptorem. sed et ipse debitor aut uindicare rem poterit aut in factum actione aduersus emptorem agere. Uenit autem in hac actione et dolus et culpa, ut in commodato: uenit et custodia: uis maior non uenit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut +i post morã factam quominꝰ
capus solueretur. ci arditrasa uel¬
let agt. fid̾ussor acceptus sit eiꝰ ꝓctõ¬
nis nomĩe. pid̾amus. nẽ ea pccunia q̃
ex seͥnt᷑iiã iuidicis accedẽ ꝑõt. non
debeãtur. nẽc sit ĩ oblig̾atõne ad eo
ut nc̃ ꝯuoq sorte soluta. uł siciput
pecatur arbitriũ iudicis ce̾a ĩsi si

Expanded text:
 Si post moram factam, quo minus Capuae solueretur, cum arbitraria uellet agere, fideiussor acceptus sit eius actionis nomine, uideamus, ne ea pecunia, quae ex sententia iudicis accedere potest, non debeatur nec sit in obligatione, adeo ut nunc quoque sorte soluta uel si Capuae petatur, arbitrium iudicis cesset: nisi si
Abbreviated transcription (Latin):
dius. ꝓbat. Sed ⁊ si in p̃tiis rerũ emp¬
tarum fefelsit magister. crercitoris
erit dampnũ. non creditoi̾s.s si ab a¬
idiͣt. Igit p̃positõ certã legem dat cõ
non ut locet. q forte ĩp̃ locaũat. ñ
tenebitur. exercitor. si magister lo¬
caui̾t. uł si ad locand̾ tm̃ nonad ex¬
igendũ. ĩd̾ erit dicendũ. aut̃ si ad ħ
ut uectorib locet. non ut mertib
tis mercib eamlocet. p̃positus est.
puta legimini. cannabe. ille mar¬
dũ erit non temiͣ. Quedã eñi tiauish
oneraris. quedã ut ip̃i dicũt. eͣmbate¬
ne uectores iecipiant. ⁊ sie ut certa re¬
gione. ⁊ certo mari negotietur. ur et¬
ce. sũt naues. que brũdusiũ. ut asca¬
pia. uł a durachio uectores trahiciũt¬
sũt ad honeta inabiles. Itẽ quedam
fluun caꝑaces. ad mare non suffici¬
entes ¶S plures sĩt magr̃i. nõ di¬
usic officuis ꝙcũq cum uno gestum

Expanded text:
dius probat. Sed et si in pretiis rerum emptarum fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris. Sed si ab aiderit. Igitur praepositio certam legem da‹t› conon ut locet quod forte ipse locauerat, non tenebitur exercitor, si magister locauerit: uel si ad locandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hoc, ut uectoribus locet, non ut mercibustis mercibus eam locet, praepositus est, puta legumini, cannabae, ille mardum erit non teneri. quaedam enim naues onerariae, quaedam ut ipsi dicunt ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes. Si plures sint magistri non diuisis officiis, quodcumque cum uno gestum
Abbreviated transcription (Latin):
pignoi excoliusti. sic ut magni p̃ti fa¬
ceres Ealioi non est equũᷤ aut quer̾e
me auos creditoes. aut cogi distrahẽre.
quod uelim receptũsant penuria coac
rũt dispicienda ut ncq delicͥatus debiꝰ m¬
tor. neq honerosus creditor audiatur.
magistratus in possessioñe aliquẽ mis
o sepissime rescͥpsit Sciendũ ẽ ubi ius¬
dem. P etenti mutuã pecunã credi¬
cies aun dedit. ut pignõi apud alium
creditorẽ poneret. sriam ioltõne lifa¬
tas receptasq cos is qui susceꝑat tenet:
et hib̾e inb̾endus ẽ. Quod si etiã nunc

Expanded text:
pignori excoluisti sic, ut magni pretii faceres: alioquin non est aequum aut quaerere me alios creditores aut cogi distrahere quod uelim receptum aut tibi paenuria coactice erunt dispicienda, ut neque delicatus debitor neque onerosus creditor audiatur. magistratus in possessionem aliquem miseaepissime rescripsit. Sciendum est, ubi iusm. Petenti mutuam pecuniam credicies auri dedit, ut pignori apud alium creditorem poneret. si iam solutione liberatas receptasque eas is qui susceperat tenet, e
Abbreviated transcription (Latin):
te qmͣ p̃tium ex re obligata acceꝑat
quia nicħ solutũ eẽ ut aufertinon pͦ¬
sit palani factum estꝰ Sed si simplũ p̃¬
stitit dol exceptione repeliendus eit
abusuraꝵ petitõne. qui hut usum
pecirie p̃tu quod. ab emptoͣe acceꝑat
ip̃. E legant̃ apud int quesitũ ẽ. si ĩ¬
petrass credicor a cesare ut pignꝰ pͥos¬
sid̾et. idq euictũ eet. anbãt contraĩ¬
am ꝑigrorat̾iã. ⁊ iud̾tur fin̾ita eẽ pi¬
gnoris obligo. ⁊ a contractu n cessum.
Immo utilis erempto accõmodanda ẽ.¬

Expanded text:
te, quam pretium ex re obligata uictus equia nihil ei solutum esse, ut auferri non possit, palam factum est: sed si simplum praestitit, doli exceptione repellendus erit ab usurarum petitione, quia habuit usum pecuniae pretii, quod ab . Eleganter apud me quaesitum est, si impetrasset creditor a Caesare, ut pignus possideret idque euictum esset, an habeat contrariam pigneraticiam. et uidetur finita esse pignoris obligatio et a contractu recessum. immo utilis ex empto accommodata e
Abbreviated transcription (Latin):
om̃p. Quod quis sciens indebitum.
dedit. hae mente̾ ut postea repetẽt
one qͥuidem habemꝰ petitionẽm aũt
non habemus. ea si solĩmmis repe̾te
deni amꝰ aut ob cõm. aut obrẽ.
quod aliquid ate ꝯsecutus sũ. uł quia
al quid ate faciũ ẽ. ut etum si falsa.
cauia sit repetitõ eiꝰ peratue no sit
ob retn nõ dat᷑. ut aliquid sequat᷑ quo
non seqñit repetitõ competit.¬

Expanded text:
m. Quod quis sciens indebitum dedit hac mente, ut postea repeteretonem quidem habemus, petitionem autem non habemus, ea si soluerimus, repeteDamus aut ob causam aut ob rem: quod aliquid a te consecutus sum uel quia aliquid a te factum est, ut, etiamsi falsa causa sit, repetitio eius pecuniae non sit: ob rem uero datur, ut aliquid sequatur, quo non sequente repetit
Abbreviated transcription (Latin):
noraticium tibi uend̾e lice̾t. nichomag̃
cogñdus esuend̾e. lic⁊ solũcdo non sit is
qui pignus ded̾it. quia tua causa id eaut¬
atut. set atilicinus ex causa cogñdũ crod
itorẽ ẽẽ aduẽdendũ diẽ. quidefu si multe
ci eum qui dedit pignus posse uede. et
accerta petunia solu̾e. id ꝙ debeatur.
p̃standa. Inuitũ eñi c̾reditorem cogii
uend̾e satis in hũanũ est ¶ Si creditor

Expanded text:
neraticium tibi uendere liceret, nihilo magis cogendus es uendere, licet soluendo non sit is, qui pignus dederit, quia tua causa id caueatur. sed Atiitorem esse ad vendendum dicit: quid enim si multo ci eum, qui dederit pignus, posse vendere et accepta pecunia solvere id quod debeatur, praestanda. invitum enim creditorem cogi vendere satis inhumanum est. Si creditor
Abbreviated transcription (Latin):
dem : Hilaborante naue utiussac¬
tiis est. amissaꝵ merciũ dñi. si merces
uehndas locauãnt . ex locato cum ma¬
gr̃o nauis agẽ deb̾et. Is dem̃ cũ reliꝗs
quoꝵ merces salue sũt. ex conducto.
ut detrim̃tũ ꝓꝰportõne cõĩcetur agcͣ

Expanded text:
m. Si laborante naue iactus factus est, amissarum mercium domini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis agere debent: is deinde cum reliquis, quorum merces saluae sunt, ex conducto, ut detrimentum pro portione communicetur, agere
Abbreviated transcription (Latin):
rogriphatiũ debitorẽ tuũ cauẽ ferĩt
usus es. quead modũ qui equo in quit
uł uestiruento alit̃ qm̃ ꝯmodatut u
titur farti tenetur. ¶Usq adeo añt
diligñtia inre ꝯm̃dda p̃standa ẽ. ut e¬
tiam in ea que sequitur remꝯmoaatã¬

Expanded text:
rographum debitorem tuum cauere feceris usus es, quemadmodum qui equo, inquit, uel uestimento aliter quam commodatum est utitur, furti tenetur. Usque adeo autem diligentia in re commodata praestanda est, ut etiam in ea, quae sequitur rem commodata
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodata qui rogauit p̃stab̾. ut ꝑuta
siquis ita conlienit. ł si suadũtarat can¬
sa ꝯmodauit sponse forte sue. uł uxo¬
ri quo honestius culta adse duc̾entur.
uł siquis ludo sedens p̃tor scefucis ꝯmo¬
dauit. ia ip̃i p̃ctui quis ultto ꝯmodauit.

Expanded text:
commodata qui rogauit praestabit, ut puta si quis ita conuenit: uel si sua dumtaxat causa commodauit, sponsae forte suae uel uxori, quo honestius culta ad se deduceretur, uel si quis ludos edens praetor scaenicis commodauit, uel ipsi praetori quis ultro commodauit.
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑. Es argũto subt epto pocula.
facta condici posse fulcimꝰ ait. ergo
in adict̃ poculori etiã celatire esti¬
matio fict q̃ impensa furis facta ẽ
quõad mod̾ si iaf. ns sub repeus adole¬
mͣe esinatio sit adolesentis qmͣuis

Expanded text:
. Ex argento subrepto pocula facta condici posse Fulcinius ait: ergo in condictione poculorum etiam caelaturae aestimatio fiet, quae impensa furis facta est, quemadmodum si infans subreptus adoleuerit, aestimatio fit adulescentis, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ran ꝯc possit ut intra certam qnͣtitẽ
iuretur. ne abrepti occasione inñifũ
iuretur. Quero.:⁊ quid̾ in arbitrio eẽ
iudicũ deferre iusiurand̾ hec cõstat.
anigitur qui possit iustutand̾ uł d̾frre
nõ i possit ⁊ taratõnem iuriurando
adicẽ. Qxͣ. arbitrio tam̃ bone fidi iudi¬
cis etimihoc congruit. ¶ Item ube¬
dũ an possit iuder qui detulit uisuirã

Expanded text:
rando statuere possit, ut intra certam quantitatem iuretur, ne arrepta occasione in immensum iuretur, quaero. et quidem in arbitrio esse iudicis deferre iusiurandum nec ne constat: an igitur qui possit iusiurandum non deferre, idem possit et taxationem iuriiurando adicere, quaeritur: arbitrio tamen bonae fidei iudicis etiam hoc congruit. Item uidendum, an possit iudex, qui detu
Abbreviated transcription (Latin):
siue ab nũtio. siue postea. non tm̃ uen¬
ditio ualet. u̾crũ incip̃ emptor dñiũ
rei hr̃e s ⁊ sinon ꝯuenĩt d̾ distrabm̃do
pignore. hoc tñ iure utimur. ut liceat
distraħe. si modo non ꝯuenit ne liceat.
ubi u̾o. ꝯuenit ue distrħ etur. creditõ¬

Expanded text:
siue ab initio siue postea, non tantum uensiue ab initio siue postea, non tantum uenditio ualet, uerum incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non conuenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utimur, ut liceat distrahere, si modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, credito
Abbreviated transcription (Latin):
aurum esse ⁊ ita pignori ded̾it. uiden¬
dum erit an es pignori obligauĩt. et nũ¬
quid quia in cerꝑe consensii ẽ. pigno¬
riet̃ uid̾atur quod magis est. tenebitur
tñ pignoraticia contiaria accõne qui de¬
dit piẽt̾et stellionatũ qũe fecit
om̃p. Si rem pignor datam uendide¬
rit᷑  ⁊ tradidit tilq ei nũmos creoidisti qͦs
ille soluit eicreditõ cui pignus ded̾at. ti¬
biq cum eo conueũ. ut ea res qm iam
uendid̾at pignori tibi ec̃t nich teegisse
constat. quia rem alenam pignioi accepe¬
tuo quomiꝰ pecituam redidisti ei pigꝰ
isq ꝑ fenestram emisit. excepturo eo q̃
d̾ industria ad id postuͣt. lab̾oait. furti te
age cum debitore posse. ⁊ ad erhibñdũ
⁊ si agñte te contraĩa pignoraticia ex¬
cipiat debitor d̾ pignore sibi reddito. rep¬
licabitur. d̾ delo ⁊ fraude. ꝑ qmͣ nec red¬
ditũ. s ꝑfauatiã ablatũ idintelligit᷑.¬
lp̃: Si conuenit d̾ distrahñdo pignore

Expanded text:
aurum esse et ita pignori dederit, uidendum erit, an aes pignori obligauerit et numquid, quia in corpus consensum est, pignori esse uideatur: quod magis est. tenebitur tamen pigneraticia contraria actione qui dedit, praeter stellionatum quem fecitor rem pignori datam uendidit et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille soluit ei creditori, cui pignus dederat tibique cum eo conuenit, ut ea res, quam iam uendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisse constat, quia rem alienam pignori accepetuo comminus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendum: et, si agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, per quam nec ‹r›ed‹d›itum, sed per fallaciam ablatum id intellegit Si conuenit de distrahendo pignore
Abbreviated transcription (Latin):
uit p̃stet. dicendũ erit p̃stire ¶ Sec it¬
dũ ⁊ mortis dampnũ as eum quicõme¬
datum rogauit. ꝑtinet. Ham si tibi
equũ ꝯmodaiso. ut ad tullam dude̾s tu
ad bellũ dirtis ꝯmodati tencd̃̾is. id̾ rĩt
⁊ in hom̃ie. plane si sic ꝯmodaui. iit

Expanded text:
stet, dicendum erit praestare. Se‹d› interdum et mortis damnum ad eum qui commodatum rogauit pertinet: nam si tibi equum commodauero, ut ad uillam adduceres, tu ad bellum duxeris, commodati teneberis: idem erit et in homine. plane si sic commodaui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ptitand eẽ ei ꝗ cõmodatũ accep̃. nisi a¬
liqua culpa iñueniat. ꝓmñ si incendio
uł ruina aliquid contigit. uł aliꝙ dãp¬
nũ fatale nõ tenebitur. nisi forte cũ pꝰ¬
sit res ꝯmodatas saluas face̾. suas p̃tũ¬
it.¶ Eustodiã plane ꝯmodate rei etiã
diligñtẽ deb p̃stare .s an etiã hom̃is

Expanded text:
putandum ei qui commodatum accepit, nisi aliqua culpa interueniat. proinde et si incendio uel ruina aliquid contigit uel aliquid damnum fatale, non tenebitur, nisi forte, cum possit res commodatas saluas facere, suas praetulit. Custodiam plane commodatae rei ‹e›tiam diligentem debet praestare. Sed an etiam homi
Abbreviated transcription (Latin):
putat. qm̃ eo tp̃r ꝯstituit quo erat
obligatus lier in id tp̃s quo non tene
penã ꝯtineat ħaccõ. an rei ꝑsecutio¬
ñe. ⁊ mag̃ est ut etiam maitele pu¬
tat ut rei sit ꝑsecutõ ¶ Uetus fuit.
dubit atõ an ꝗ hac actone egit sorti
Dobliptiduem ꝯ sumat. ⁊ tutnuis ẽ dice᷑¬

Expanded text:
am eo tempore constituit, quo erat obligatio, licet in id tempus quo non tenepoenam contineat haec actio an rei persecutionem: et magis est, ut etiam Marcellus putat, ut rei sit persecutio. Vetus fuit dubitatio, an qui hac actione egit sortis obligationem consumat. et tutius est dice
Abbreviated transcription (Latin):
soluto ꝑꝑ quod obligatũ est. iocum ht̃
pignoniticia ¶ Siue aũt usure in stipu¬
litum sint deducte. siue non sĩt. si tñ
pignus ⁊ in eas obligatũ fuit qmͣdru
quid exhis dedetur pignonititia cessa¬
bit. ⁊ alia causa ẽ earum quas quis supͣ
licitũ modũ ꝓmisit. nam ⁊ penitꝰ illi¬
cite sũt ¶ Si Treditori plures hẽdes
extitint. ⁊ uniex his pars eiꝰ soluat᷑.
non debñt cetͣi hẽdes creditoĩs iniu
soluit que scĩa non ẽ sine ratione. ¶ So¬
lutam aũt pecuniam. accipiendũ ẽ nõ
solum st ip̃i cii obligata res est. s si alũ
sit soluta uolũtite eiꝰ uł ei eñi bes ern

Expanded text:
ocum habet pigneraticia. siue autem usurae in stipulatum sint deductae siue non, si tamen pignus et in eas obligatum fuit, quamdiu quid ex his debetur, pigneraticia cessabit. alia causa est earum, quas quis supra licitum modum promisit: nam hae penitus illicitae sunt. Si creditori plures heredes exstiterint et uni ex his pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniursoluit: quae sententia non est sine ratione. Solutam autem pecuniam accipiendum non solum, si ipsi, cui obligata res est, sed et si alii sit soluta uolu
Abbreviated transcription (Latin):
utendam daĩ etiam soli .s. ut apparet ꝓ¬
p̾e ꝯmodsͣ res dicitur etiã que soli est. id
etiam habitatõnẽ ꝯmodare posseait.
nec ꝯftitit ꝯmodatũ in pupilli ꝑsona
sine tutoris auctoitate usq. adeo ut
etiã si pubes factus dolũ aut culpani ad¬
misit actione hac non teneat᷑. que ab

Expanded text:
utendam dari etiam soli. sed ut apparet, proprie commodata res dicitur et quae soli est, idetiam habitationem commodari posse ait. nec constitit commodatum in pupilli persona sine tutoris auctoritate, usque adeo ut, etiamsi pubes factus dolum aut culpam admiserit, hac actione non tenetur, quia ab
Abbreviated transcription (Latin):
i.si que carctur in dotẽ conu̾ti neqͥt
cẽ ¶ No̾uerea pͥuigno iuitut iocero
pecũnã dotis noĩs dedit᷑. nͥcq iupsit
cessare condictõ pͥma facis uidetur.
qm̃ iure gñt trn incestũ cõmittitur.
it qumn uł magis mea sp̃e nulla cã¬

Expanded text:
daretur in dotem conuerti nequiret: esse. Nouerca priuigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. cessare condictio prima facie uidetur, quoniam iure gentium incestum committitur: atquin uel magis in ea spe
Abbreviated transcription (Latin):
diem taerte huic stipulationi meist.
ãti. inutilit̃ stipulari¶ ⁊tem iuł nac
tat. an is qui ephesy sibi aut titioda¬
n stipulatus est. si alibi titio soluatur
tughilominꝰ possit. interid̃s sibi dari

Expanded text:
diem tacite huic stipulationi inesse.ari, inutiliter stipulari. Idem Iulianus tractat, an is, qui Ephesi sibi aut Titio dari stipulatus est, si alibi Titio soluatur, nihilo minus possit intendere sibi dari
Abbreviated transcription (Latin):
dem Eum qui rem ꝯmodatam accẽp̃si
in eam tem usus est in qm accep̃. nichil
p̃stare.si eã in nulla parte culpa sua deti¬
doem fac̃ ueꝵ ẽ. Hamsi culpa eiꝰ fec̃ d̾ie¬
riorem tenebitur. ¶ Si rem inspictoi
dedi: ansimilis est el cui cõmoluta res ẽ
queritꝰ. Et si quid̾ mei causa dedi duma
nolo p̃ti ex quifere. dolum michi tm̃
p̃stabit. Si suittusdꝙ̃ ⁊ custodiam. ⁊
⁊ do furti habedit actõnem ¶d et si dinti
refertar ꝑut.sl quid̃ ego nt̃adauem̃ pet¬

Expanded text:
 Eum, qui rem commodatam accepit, si in eam rem usus est in quam accepit, nihil praestare, si eam in nulla parte culpa sua deteriorem fecit, uerum est: nam si culpa eius fecit deteriorem, tenebitur. Si rem inspectori dedi, an similis sit ei cui commodata res est, quaeritur. et si quidem mea causa dedi, dum uolo pretium exquirere, dolum mihi tantum praestabit: si sui, et custodiam: et ideo furti habebit actionem. sed et si dum refertur periit, si quidem ego mandaueram pe
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾iussor cum poscstur ne ł eo pexa¬
ni petatur.⁊ ꝑ imprudentiam sol
aũt sua exceptõne tutus est aucħ aũt
int̃ est utrũ fid̾iussor anhẽs euis soluat.¬
nec repetet ⁊ libaditur. ¶Si mulier ĩ
ea opinione sit. ut credat se ꝓ dote ob
ne relinquitur pietatis causa ex quaso¬
lutũ repeti non porit ¶Qui hominẽ
gnͣalĩt ꝓmisit. simit est ei qui hõũnẽ
aut .x. debet. ⁊ idosi elini existimar
se stichũ ꝓmiasse eũ didit. condicet.¬

Expanded text:
Fideiussor cum paciscitur, ne ab eo pecunia petatur, et per imprudentiam soluautem sua exceptione tutus est. nihil autem interest, fideiussor an heres eius soluatnec repetet et liberabitur. Mulier si in ea opinione sit, ut credat se pro dote one relinquitur pietatis causa, ex qua solutum repeti non potest. Qui hominem generaliter promisit, similis est ei, qui hominem aut decem debet: et ideo si, cum existimaret se Stichum promississe, eum dederit, condicet
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Is cui hedit᷑as t̾ota ꝑ fidicomissũ re¬
licta est. ⁊ p̃tea̾ fundus si .x. d̾dissi heredi
trebelliano restitisit. cãm dande petumi¬
e non habet. ⁊ id̾o qlii eo nomĩe quasi
qmͣuis pottea defend̾e paratus est nun
uł. E eruus ciudam inscieate dño ms¬
gid̾em ꝯmodauit is cui ꝯmodauãt ꝑa¬
gnori eam posuit.⁊ fugit. qui accepit
non alit̃ se redoiturũ aiebat. qnͣ si pe¬
cuniã accepiss. accep̾it a s. uulo ⁊ red¬
dit magidẽ questtũ est anpecunia ab

Expanded text:
m. Is cui hereditas tota per fideicommissum relicta est et praeterea fundus, si decem dedisset herediTrebelliano restituerit, causam dandae pecuniae non habet, et ideo quod eo nomine quasi quamvis postea defendere paratus est, nonum. Seruus cuiusdam insciente domino magidem commodauit: is cui commodauerat pignori eam posuit et fugit: qui accepit non aliter se redditurum aiebat, quam si pecuniam accepisset: accepit a seruulo et reddidit magi
Abbreviated transcription (Latin):
siue in pond̾e constent. siue mobi¬
hñe actõnem petimꝰ. ⁊ siuectigit
sitꝰ. siue ius stipulatus quis sit. uelu
Nem aũt suam ꝑhane actionem ne.¬
mo pecet. nisi ex eausis ex qͥnib põt.

Expanded text:
onstent, siue mobihanc actionem petimus et si uectigalis sit siue ius stipulatus quis sit, uelutRem autem suam per hanc actionem nemo petet, nisi ex causis ex quibus potest,
Abbreviated transcription (Latin):
solũ peterdũ ¶ Nũc d̾ officio iuditis 4r e¬
huiꝰ actõnis loquendũ ẽ. intã ꝯnͣtitati ͥ ͫ¬
contc̃tus debeat ẜuire.anuł excede
uł mimiiere gnͣtitatem debeat. ut si iñt ĩm¬
suiss rei ephesi potiꝰ solũe qm eoloco
quo ꝯuemebat᷑ ratio eiꝰ hr̃etur. Iuł la¬
ris bũit ranonem. cus im̃dũ potuit int¬
litas ueniet ẜqilideni s t tecticiam̃ p̃sᷤ¬
cunã ded̾it. ephesi rece ptuͣs ubi sub
pena debebat pecunam. ut sub pign¬
orib ⁊ distructa pignora sint. ł pena
cõmissa. uł inditua ua fsco aliquid de¬
bebatur. ⁊ res sitpulatois uilissimo di
stracta est. ¶ In hant arbittariã quod
int̃fuit ueniet. ⁊ quid̾ ultra legĩtimũ
modũ usuraꝵ. Qͥs si mertes solebat ⁊¬

Expanded text:
solum petendum. Nunc de officio iudicis huius actionis loquendum est, utrum quantitati contractus debeat seruire an uel excedere uel minuere quantitatem debeat, ut, si interfuisset rei Ephesi potius soluere quam eo loci quo conueniebatur, ratio eius haberetur. Iulris habuit rationem, cuius interdum potuit intris ueniet. quid enim si traiecticiam pecuniam dederat Ephesi recepturus, ubi sub poena debebat pecuniam uel sub pignoribus, et distracta pignora sunt uel poena commissa mora tua? uel fisco aliquid debebatur et res stipulatoris ustracta est? in hanc arbitrariam quod interfuit veniet et quidem ultra legitimum modum usurarumquid si merces solebat