comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to animo lenire atq: ingram̃
reuocare ueniam postulando:
si hoc prius corã dõ feceris
ꝑgens ad eũ non pigro motu
corporis sed & celerrimo
dileccionis affectiratq inde
ueniens id ẽ intencionẽ re¬
uocans adid qđ agere coepe¬
ras offermunustuum: Eho¬

Expanded text:
to animo lenire atque in gratiam to animo lenire atque in gratiam revocare, veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed et celerrimo dilectionis affectu, atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres munus tuum. H
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ dõ: doc& utique eũ qui in
fratrẽ inpacificus ẽ pacis
hostiã iustae dño offerre non
posse : slinmente uenerit quod
aliquid habeat aduersũ nos
frater: ldẽ sinos eum in aliquo
lesimus tunc enĩ ipse hab&
aduensũ nos: Namnos habemꝰ
aduersus illũ sulle lesit nos
ubi nonopus ẽ ꝑgere ad recon¬
ciliacionẽ: Non enĩ ueniam
postulabis abeo qui tibi fecit
in iuriam: sed tantũ dimittis
quod ipse commiseris: ꝑgen¬
dũ ẽ ergo ad reconciliacio¬
nẽ : cũ in mentẽ uenerit qđ
nos fratrẽ in aliquo lesimus
ꝑ gendũ autẽ non pedibus
corporis. sed mirib: animi
utte humili affectu proster¬
nas fri. adquẽ cara cogita¬
cione cucurreris in cons¬
pectu eius cui munus obla¬
turus es. Spitaliter tẽplũ
nrm̃ interior homo ẽ altare fides
munus ꝓph&ia. doctrina oracio
hrmnus psalmus & siquid tale
aluid spĩtalium donorũ aliquid
oe crrerit: ita enĩ &iã si prae¬
senssit. poteris en ũ non simula¬

Expanded text:
mus Deo. Docet utique eum qui in mus Deo. Docet utique eum qui in fratrem impacificus est, pacis hostiam juste Domino offerre non posse. Si in mentem venerit, quod aliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum aliquo laesimus, tunc enim ipse habet adversus nos, nam nos habemus adversum illum, si ille nos laesit, ubi non opus est pergere ad reconciliationem. Non enim veniam postulabis ab eo, qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittis, quod ipse commiseris. Pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit, quod nos forte fratrem in aliquo laesimus. Pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus, cui munus oblaturus es. Spiritaliter, templum nostrum interior homo est, altare fides, munus, prophetia, doctrina, oratio, hymnus, psalmus, et si quid tale aliud spiritalium donorum aliquid occurrerit. Ita enim etiam si praesens sit, poteris eum non simula
Abbreviated transcription (Latin):
sentenciae ꝓbacio: quando
non iã cũipso reo agitur
utrũ damnandussit : sed inter
se qui dudicant conferunt
quo supplicio damnari opor¬
teat quẽ constat eẽ damnan¬
dũ: Gehenna uero ignis. nec
damnacionẽ hab& dubiam¬
am sicut iudicium: Nec dam¬
nati poenã sicut concilium
Ingehenna quippecerta est
& damnacio & poena damnati:
Gehenna nomen: compositũ
ẽ exge. & henna: ge enim:
uallis int̃ p̃tatur: gehenna
autẽ. uallis gratuita: fuit
enĩ uallis filiorũ en nom
uxta herłm. in qua multa
iacuere cadauera mortuorũ:
Vnde & in ferni gȩhennae con¬
igruit nomine: SIERGO OFPERO¬
RES MUNNS TUUM aDALTARE
&IBI RECORDATUS PUERIS
QUAFRATER TUUS Hab& ALI¬
QUID ADUERSUTERELINQUE
Nondixit situ habes aliqud
aduersus fratretiũ sed si fra¬
tertuus hab& aliquid aduer¬
sũte ut durior reconciliacio¬
nus tiba inponatur necessitas:
quã diuergo illũ placare
non possunus. nescio an conse¬
quenter munera nra offera¬

Expanded text:
sententiae prolatio, quando sententiae prolatio, quando non jam cum ipso reo agitur, utrum se qui judicant conferunt, quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum: gehenna vero ignis nec damnationem habet dubiam sicut judicium, nec damnati poenam sicut consilium. In gehenna quippe certa est et damnatio et poena damnati, gehenna nomen compositum est ex ge et henna; ge enim vallis interpretatur, gehenna autem vallis gravida; fuit enim vallis filiorum Ennon juxta Jerusalem, in qua multa jacuere cadavera mortuorum: unde et inferni gehenna congruit nomini. Si ergo offeres munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adversNon dixit, si tu habes aliquid adversum fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior reconciliationis tibi imponatur necessitas. Quandiu ergo illum placare non possumus, nescio an consequenter munera nostra offera
Abbreviated transcription (Latin):
modo eam int̃p̃ta retur
non inuenir&: Gradus itaq:
sunt in istis peccatis: ut pri¬
mo quisq irascatur. & eum
motũ retineat corde. mente con¬
ceptũ : lamsi extorserit uocem
indignantis ipsa commocio.
non significantẽ aliquid sed
illũ animimotũ. ipsa erupci¬
one testantẽ qua feriatur
ille cunrascitur . Plus ẽ utiq
quãsi surgens ira silencio prae¬
meretur: Siuero non solum
uox indignantis audiatur.
sed &iã uerbũ quod ia certã
eius uituperacionẽ inquem
ꝓfertur design& & not& : quis
dubit& amplius hoc eẽ quãsi
solus indignacionis sonus ede¬
retur: itaque in primo unũ
e. idẽ ira sola: in scđo duo¬
iram significat: & in uoce
ipsa certae uituperacionis
expraessio: vide nunc &iã
& gehennae ignis: rlam in ui¬
dicio adhuic defensioni datur
locus in concilio autẽ quãquã
& iudiciũ eẽ soleat Tamen
quia inter eẽ aliquid hoc baco
fateri cogit ipsa distinctio.
uidetur ad concilium ꝑtinere

Expanded text:
modo eam interpretaretur, modo eam interpretaretur, non inveniret. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignantis, ipsa commotio non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem qua feriatur ille cui irascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quod jam certam ejus vituperationem, in quem profertur, designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in secundoiram significat, et in voce ipsa certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam  gehennae ignis. Nam judicio adhuc defensioni datur locus. In concilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videatur ad concilium pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
ueniretur : Et idõ sileuius ẽ
reum eẽ iudicio quã reum
eẽ concilio. Itẽ leuius ẽ eẽ
concilio quã reum eẽ gehen¬
nae ignis: oport& leuius eẽ
intelligatur irasci sine causa
frĩ quã dicere racha: &rur¬
sus leuius eẽ dicere racha
quã dicere fatuae : Non enĩ
reatus ipse haber& gradus:
nisi gradatim &iã peccata
commemorarentur: Rachaenĩ
obscurũ est : quia nec grecum est
neclatinũ: Non nulli autẽ degreco
trahere uoluer eius interp̃ta¬
cionem: putantes pannosũ dici:
Grece enĩ pannus. rachus dicitur:
Probabilius autẽ dicitur uocem
eẽ non significantẽ aliquid ali¬
ud nisi indignantis animi mo¬
tũ exprimentẽ: Ut sunt apud
grammaticos inter iecciones
cũ dicitur adolente heu. uł
abirascente hen: quae uoces
quarũq linguarũ sunt ꝓpriae.
nec in aliam linguã facile
trans feruntur : Quae causa
utiquȩ coegit tam grecum
inter praetẽ quã latinum
uocẽ ipsam ponere : Cũ quo¬

Expanded text:
veniretur: et ideo si levius est, veniretur: et ideo si levius est, reum esse judicio, quam esse reum concilio, item levius est esse reum concilio, quam reum esse gehennae ignis, oportet levius esse intelligatur irasci sine causa fratri, quam dicere racha, et rursus, levius esse racha, quam dicere fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi gradatim etiam peccata commemorarentur. Racha enim obscurum est, quia nec Graecum est nec Latinum, nonnulli autem de Graeco trahere voluerunt ejus interpretationem, putantes pannosum dici, Graece enim pannus, rachus dicitur. Probabilius autem dicitur vocem esse, non significantem aliquid aliud, nisi indignantis animi motum exprimentem, ut sunt apud grammaticos interjectiones, cum dicitur a dolente, heu, vel ab irascente, hem, quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur; quae causa utique coegit tam Graecum interpretem, quam Latinum vocem ipsam ponere, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
EGOAVTẼ DICOUObIS Idẽ
ego nouus homo uobis nouis
noua loquor Quia ocñis qui
IRASCITUR FR̃I SUOREUS ERIT
IUDICIO
Uidendũ ẽ quantũ intersit
inter iusticiã pharisaeorum
axp̃ĩ anorũ quae introducit
in regnũ caelorũ. lbi enĩ oc¬
cisio reum facit mniudicio
hc autẽ ira reum nihil homi¬
nus facit iudicio Quiautem
DIXERIT PRI SUO RACHAREUS
CRIT CONCILIO:
Hoc uerbum ꝓpriae hebrae
orũ ẽ: Racha enĩ dicitur
quẽ nos possumus uulgata in¬
iuria absq: cerebro nuncu¬
pare : Sideocioso sermone
reddituri sumus racionem.
quanto magis de contumelia:
sed osi signanter additur.
qui dixerit fratrisuoracha:
frater enĩ nr̃ nullus ẽ nisi
qui eundem nobiscũ hab&
patrẽ : Cũ ergo similiter cre
ciae elogio denotari potest :
quid inter ẽ interreum uidi¬
cio & reum concilio. & reum
gehennȩ ignis: nam hoc post¬
tremum grauissimum sonat.
& ad mon& gradus quosdam
factos aleuioribus ad graui¬
ora donec ad gehennã ignis

Expanded text:
Ego autem dico vobis. Id Ego autem dico vobis. Id est, novus homo vobis novis nova loquor: Quia omnis qui irascitur fratri suo reus erit judicio. Videndum est, quantum intersit inter justitiam Pharisaeorum et Christianorum, quae introducit in regnum coelorum. Ibi enim occisio reum facit judicio. Hic autem ira reum nihilominus facit judicio. Qui autem dixerit fratri suo racha, reus erit concilio. Hoc verbum proprie Hebraorum est, Racha enim dicitur quem nos possumus vulgata injuria absque cerebro nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signanter additur, qui dixerit fratri suo racha. Frater enim noster nullus est, nisi qui eumdem nobiscum habet patrem; cum ergo similiter credne stultitiae elogio denotari potest? Quid interest inter reum judicio, et reum concilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat, et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ nisi ñ solũ illa minima
legis p̃cepta impleueritis
quae inchoant hominem. sed
o&lã ista quaeame adduntur.
qui non ueni soluere legem
sed implere : Non in trabitis
in regnum caelorũ: Iusticia
pharisaeorũ est : ut non occi¬
dant: lusticia eorũ quim
traturisunt in regnũ dĩ est:
ut non iras cantur sine causa:
Minimum ẽ ergo non occi¬
cere oeui illud soluerit minimus
uocabitur in regno caelorum.
qui autẽ illud impleuerit ut non
occidat. non continuo magnus
erit &idoneus regno caelorũ:
Setdiamen ascendit aliquẽ gra¬
dũ ꝑficietur autẽ sinec ira sci¬
tur sine causa. Quod si ꝑfecerit:
multoremocior erit ab homi¬
cidio: qu a ꝓpt̃ qui doc& ut non
iras camur . non sol uit legem
neoccidamus. sed impl& poci¬
us. ut &foris dũ non occidimus.
& incorde dũ non irascimur
in nocenciam custodiamus:
AUDISTIS QUA DICTU EST AN¬
TIQUIS: NONOCCIDES: QUI
TEMOCCIDERIT. REUS ERIT
vdici o: Inlege enĩ iu¬
dicabatur : ut qui occide¬
bat  &ipse occideretur:

Expanded text:
 nisi non solum illa minima legis praecepta impleveritis, quae inchoant hominem, sed etiam ista, quae a me adduntur, qui non veni solvere legem, sed implere, non intrabitis in regnum coelorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant, justitia eorum qui intraturi sunt in regnum Dei est, ut non irascantur sine causa. Minimum est ergo non occidere, et qui illud solverit, minimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem illud impleverit, non occidat, non coerit et idoneus regno coelorum; sed tamen ascendit aliquem gradum; perficitur autem si nec irascitur sine causa: quod si perfecerit multo remotior erit ab homicidio; quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit legem ne occidamus, sed implet potius ut foris dum non occidimus, et in corde dum non irascimur innocentiam custodiamus. Audistis quia dictum est antiquis: Non occides: qui autem occiderit reus erit judicio. In lege enim indicabatur, ut qui occidebat et ipse occideretur:
Abbreviated transcription (Latin):
rat eis qui sibi inheremo uitulũ
sed multi exeis in t̾empti perier:
ut intelligatur in illorũ hominũ
inter empcione significari uicio¬
rũ necẽ: in talia quippe uicia
saeuire nosiub& apłscũ dicit:¬

Expanded text:
rat eis qui sibi in eremo vitulum sed multi ex eis interempti perierunt , ut intelligatur in illorum hominum interemptione significari vitiorum necem. In talia quippe vitia saevire nos jubet Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Consiliũ quippe dedit balaã¬
regibalac ut mulieres in mere¬
tricio poner& & ante ianuas
earũ aras ut uenientes filii i srł
prius sacrificarent idolis & sic
madia Sed ouidẽ quodiste balam
porłin dĩ posse decipi certa racione
collegit danis consiliũ ut exilla per¬
te qua in firmari nouerat filios
is ł ꝑniciosius eis laquei tenderen¬
tur non dubitans eos oblata copia
feminarũ fornicacionis ruina
ꝓtinus conlapsuros. quia concupis¬
cibiles anime eorũ partessciebat
Illi praecipuae affectibus animȩ
insidiosius laqueos ꝑstruentes
quibus nos senserint ae grotare:
t uerbi grã cũ uiderint racio¬
nabiles animae nrãe partes
ẽẽ uiciatas. illo nos ordine deci¬
peremoliantur : Sed fine es
sacerdos zelatus ut dnĩ furorẽ
placor& ⁊ambrim & scortũ
madianitim pugion transfigit
Significans ꝑcrucẽ dñĩ non so¬
dũ carnis extinguitur desiderium.

Expanded text:
Consilium quippe dedit regi Balac ut mulieres in meritorio poneret, et ante januas earum aras, ut venientes filii Israel prius sacrificarent idolis, et sic Madian. 6. Sed quid est quod iste Balaam populum Dei posse decipi certa ratione collegit, dans consilium ut ex illa parte, qua infirmari noverat filios Israel, perniciosi eis laquei tenderentur, non dubitans eos, oblata copia feminarum, fornicationis ruina protinus collapsuros, quia concupiscibiles animae eorum partes sciebat illis praecipue affectibus animae insidiosos laqueos praestruentes, quibus nos senserint aegrotare, ut, verbi gratia, cum viderint rationabiles animae nostrae partes esse vitiatas, illo nos ordine decipere moliantur. 8. Sed Phinees sacerdos zelatus, ut Domini furorem placaret, Zambri et scortum Madianitidem pugione transfigit, significans per crucem Christi non sodum carnis exstinguitur desiderium.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo stipendiar laboris ẽ
fructus: abstipe pendenda
nominatus: antiqui enim.
appendere pecuniã solebant
magis quã ad numerare :
Ergo qui peccato militat sti¬
pendium id ẽ remuneracio¬
nẽ laboris miliciae suae
Nondixit similiter stipen¬
dia iusticiae : quia nonerat
antequã remuneratur in no¬
bis. Non enĩ nr̃o labore quaesi¬
taẽ sed dĩ munere condonata:¬

Expanded text:
Ergo stipendium laboris est Ergo stipendium laboris est fructus, ab stipe pendenda nominatur. Antiqui enim appendere pecuniam solebant magis quam adnumerare. Ergo qui peccato militat, stipendium, id est, remunerationem laboris malitiae suae Non dixit similiter stipendia justitiae, quia non erat antequam remuneraret in nobis. Non enim nostro labore quaesita est, sed Dei munere condonata
Abbreviated transcription (Latin):
malos : Si qui sigitur conuer¬
tat animũ & ꝓpositũ & iusticiã
erubescit sine dubio &ipse
senotat depriorib gestis
quae egit positus subpeccato:
quia finis illorũ mors est
Nũ quid nam peccati mortẽ
dicere uidetur. qm̃ anima
quae peccat ipsa moritur.
anillud magis potest intel¬
ligi quod istam mortẽ dicat
quacũ xp̃o peccato morimur.
& uiciis acsceleribus finem
damus ut ꝓpter hoc dixisse
uideatur quia finis illorũ
mors est : NVNC VERO LIbERA¬
TI A PECCATO SERUIAUTEM
FACTIDÕ HABETIS FRUCTO
VRM IN SC̃ FICACIONẼ FINEM
UERO UITAM AC TERNAM
Fructus fructib comparat:
& peccati quidem fructus pro
quibus nunc haec ẽ postea qua
liberati apeccato & serui fact
dõ erubescunt. ꝓnunciat mor¬
te finiri: fructus uero iusti¬
ciae qui sunt in scĩ ficacionẽ.
finem dicit accipere aet̾nã :
Stipetidia ctui peccatimoRs:
Romanis enĩ militibus:
ꝓ labore miliciae stipendia
appendebantur paecuniae :

Expanded text:
malos. Si quis igitur convermalos. Si quis igitur convertat animum et propositum ad justitiam, erubescit sine dubio, et ipse se notat de prioribus gestis quae egit, positus sub peccato, quia finis illorum mors estNunquidnam peccati mortem dicere videtur, quoniam anima quae peccat ipsa morietur? An illud magis potest intelligi, quod istam mortem dicat, qua cum Christo peccato morimur, et vitiis ac sceleribus finem damus, ut post haec dixisse videatur, quia finis illorum mors est? Nunc vero liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam. Fructus fructibus comparat, et peccati quidem fructus, pro quibus nunc, hoc est, posteaquam liberati a peccato et servi facti Deo, erubescunt, pronuntiat morte finiri. Fructus vero justitiae, qui sunt in justificatione, finem dicit accipere vitam aeternam. Stipendia enim peccati mors. Romanis enim militibus pro labore militiae stipendia appendebantur pecuniae.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ : eẽ & libertatẽ culpa¬
bilem & laudabilem ser¬
uitutẽ: Nam liberũ esse
aiusticta: crimen est:
Seruũ uero esse iusticiae. lauda¬
bile: quod autẽ dicit seruum
iusticiae fieri. simul intellige
&sapienciae & pietati & pudici¬
ciae & omĩb simul uirtutib
sicut econtrario qui peccati
seruus ẽ simul & concupiscen¬
ciae male &ire & furori: &
inpudiciciae & rapinae. & omĩ¬
bus simul uicus ac sceleribus
seruit: QUE ERGO ERUC TUM
HABUISTIS TUNC IN qUIBOS
NUNC ERUBESCITIS: NamFI¬
NIS ILLORU MORS EST
Acsi dicer&: qualem fructũ
inaccione rei illius habu¬
istis. in cuius &ã recordaci¬
one uerecundia ẽ : indĩue¬
rocultu hoc ipsũ iã fructus
e quod uiuitis. scĩ ficati per
captismum : fructũ & bono¬
rũ & malorũ eẽ doc& scrip¬
tura diuina: ut ipse salua¬
tor in euangeluis dicit. aut
facite arborem bonam & fruc¬
tũ eius bonũ: aut facite ar¬
borem malam & fructus eius

Expanded text:
dum est esse et libertatem culpadum est esse et libertatem culpabilem et laudabilem servitutem. Nam liberum esse justitiae, crimen est. Servum vero esse justitiae, laudabile. Quod autem dicit, servum justitiae fieri, simul intellige, et sapientiae et pietati et pudicitiae, et omnibus simul virtutibus. Sicut e contrario qui peccati servus est, simul et concupiscentiae malae, et irae et furori et impudicitiae et rapinae et omnibus simul vitiis ac sceleribus servit. Quem ergo fructum habuistis tunc, in quibus nunc erubescitis, nam finis illorum mors est. Ac si diceret, qualem fructum in actione rei illius habuistis, in cujus etiam recordatione verecundia est? in Dei vero cultu hoc ipsum jam fructus est, quod vivitis sanctificati per baptismum. Fructum et bonorum et malorum esse docet scriptura divina, ut ipse Salvator in Evangeliis dicit: Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam, et fructus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ad audiendũ uerbũ dĩ ad
explanacionẽ legis & ad ca¬
piendã sapienciae discipli¬
nam: Lingua quae conuicus.
maledictis & turpi loquiis.
ad sueta ẽ conuertatur nunc
adbenedicendũ dnm̃ inomĩ
tẽpore. sermonẽ sanũ ꝓferat
& honestũ: ut d& gram̃ au¬
tur cũ ꝓximo suo: Humanũ
dico ꝓpt̃ infirmitatẽ car¬
nis uraẽ : Id ẽ maiora quidẽ
exigere a uobis ꝓliuinae
seruitutis retribucione
de berem: sed condescen¬
dens & teperans infirmita¬
ti uraẽ humana & possibilia
p̃dico atq suadeo: ut sicut
promti fuistis ad sectanda
noxia atq: contraria ita
a lacressitis ad eaq: utilia
& saluti amica sunt ꝑagen¬
da: CUEÑ SERUIESSETIS
Peccati liber Ruistis
IUSTICIAE
Cũ ergo quis peccato ser¬
uit. iusticiae liberẽ hocẽ
alienus ẽ aiusticia: hic
enĩ liberũ alienũ dicit:
&recte quidem: ne moenĩ
potest simul & peccato ser¬
uire &iusticiae. Vt illud:
Nemo potest duob dñis
seruire: Illud sane notan¬

Expanded text:
ad audiendum verbum Dei, ad ad audiendum verbum Dei, ad explanationem legis et ad capiendam sapientiae disciplinam. Linguaque conviciis, maledictis et turpiloquiis assueta est, convertatur nunc ad benedicendum Dominum, in omni tempore sermonem sanum proferat et honestum, ut det gratiam auus. Humanum dico propter infirmitatem carnis vestrae, hoc est majora quidem exigere a vobis pro divinae servitutis retributione deberem, sed conscendens et temperans infirmitati vestrae, humana et possibilia praedico atque suadeo, ut sicut prompti fuistis ad sectanda noxia atque contraria, ita alacres sitis ad ea, quae utilia et saluti amica sunt peragenda. Cum enim servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae. Cum ergo quis peccato servit, justitiae liber est, hoc est, alienus est a justitia. Hic enim liberum alienum dicit, et recte quidem, nemo enim potest simul et peccato servire et justitiae, ut illud: Nemo potest duobus dominis servire. Illud sane notan
Abbreviated transcription (Latin):
&iniquitati ad iniquitatẽ.
ltanunc exhibete menbra
urã seruire iusticiae in scĩficaci¬
onẽ : Pudorem quendã ꝑhȩc
incutit apłs auditorib: ut hoc
saltim appendant iusticiae &
scĩficacioni quod prius inmun¬
diciae iniquitatiq detulerunt
quid ergo tam humanũ : hocẽ.
quidtam leue. quid tam sine
honere & quod nulla prorsus
possit carnis infirmitas excu¬
sare: Multo enĩ amplius & mul¬
to intencius honoranda iusti¬
cia ẽ: sed ego inquid humanae
& communiter agoeadem postu¬
lo similia requiro : dudũ cur¬
rebant pedesurĩ ad dae monũ
tẽpla nunccurrant ad aeccłam
dĩ : Currebant prius adeffun¬
dendũ: nunc ad liberandum
sanguinẽ currant: Protende¬
bantur prius manus ut aliena
diriperent : nunc ꝓtendantur
ut ꝓpria largiantur : Circũ¬
spiciebant prius oculi mulie¬
rem ad concupiscendũ: nuc
circũ spiciant pauperes. de¬
biles egenos admiserandũ :
Aures delectabantur audi¬
tuuano. uł bonorũ derogaci¬
onibus: nunc conuertantur

Expanded text:
iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibete membra vestra servire justitiae in sanctificationem. Pudorem quemdam per haec incutit Apostolus auditoribus, ut hoc saltem dependant justitiae et sanctificationi, quod prius immunditiae, iniquitatique detulerunt. Quid ergo tam humanum, hoc est, quid tam leve, quid tam sine onere, et quod nulla prorsus possit carnis infirmitas excusare? multo enim amplius, et multo intentius honoranda justitia est. Sed ego, inquit, humane et communiter ago, eadem postulo, similia requiro: dudum currebant pedes vestri ad daemonum templa, nunc currant ad Ecclesiam Dei, currebant prius ad effundendum, nunc ad liberandum sanguinem currant; protendebantur prius manus, ut aliena diriperent, nunc protendantur, ut propria largiantur. Circumspiciebant prius oculi mulierem ad concupiscendum, nunc circumspiciant pauperes, debiles, egenos ad miserandum. Aures delectabantur auditu vano vel bonorum derogationibus, nunc convertantur
Abbreviated transcription (Latin):
NONSIMS CORICUPISCENTES
MALORV SICUT &ILLI CONCUBIER
Intercia decima mansione quae
uocatur sepulchrũ concupis¬
cenciae popłs fastidiens caelestẽ
panem carnes aegrpcias desi¬
derauit multosq: subito uora¬
uit incendium : equibus edoce¬
mur ut qui conuersacionem
relinquimus sełi & aegrpcias ollas
idẽ carnaliũ desideriorũ feruo¬
res contẽpsimus non debere mur¬
murare contra caelestẽ panem
nec uirulencias aegrpciorũ qui
sunt magnarũ carniũ: sed simpli
cem mannae cibũ idẽ puram
caelestẽ uitã quaerere: Alio quin
si post ꝑceptã anglica manna que ẽ
caelestis uita siue doctrina rur
sus aegipcias quae sunt carnales
huius scłi uoluptates & concupis¬
cenciae pristinorũ morũ uolu¬
erimus appetere uorabimus
nausiam & statim dnĩigne tor¬
quebimur: Desi derium quoq
nrm̃ uertitur intumulos ubi
simus sepul chra dealbata. quaȩ
foris parent hominibus speciosa
intus autẽ plena sunt ossibus

Expanded text:
Non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt. In tertia decima mansione, quae vocatur sepulcra concupiscentiae, populus fastidiens coelestem panem, carnes Aegyptias desideravit, multosque subito voravit incendium e quibus edocemur, ut qui conversatione relinquimus saeculum, et Aegyptias ollas, id est, carnalium desideriorum fervores contempsimus, non debere murmurare contra coelestem panem, nec virulentias Aegyptiorum, qui sunt magnarum carnium, sed simplicem cibum mannae, id est puram coelestem vitam quaerere; alioquin si post perceptam angelicam mannam quae est in coelis vita sive doctrina, rursus carnes Aegyptias, quae sunt carnales hujus saeculi voluptates et concupiscentiae pristinorum morum, voluerimus appetere, vorabimus nauseam, et statim Domini igne torquebimur. Desiderium quoque nostrum vertitur in tumulos, ut simus sepulcra dealbata, quae foris apparent hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus
Abbreviated transcription (Latin):
malus homo bona operari : nec
bonus mala Ergo siuult bona
operaribonus primo fiat:
Prius enĩ mutandus ẽ homo:
ut o ꝑa mutentur : Si enĩ man&
homo in eo quod malus ẽ. bona
oꝑa haberẽ non potest Si man&¬
u in eo quod bonus est. mala oꝑa
cohab. ere non potest : Sit ergo
uiunu quisque arbor bona : &¬
noranse arbi tr&ur habere
fructus bonos siman& arbor mala:
Nonerit fructus bonus nisi arboris
bonae : mutacor & mutabitur
opus: extirpa cupiditatẽ : planta
caritatẽ : Sicut enĩ ẽ radix om̃iũ
malorũ cupiditas: sic &radix
om̃iũ bonorũ caritas : Omĩs aRboR

Expanded text:
malus homo bona operari, nec malus homo bona operari, nec bonus mala. Ergo si vult bona operari, bonus primo fiat. Prius enim mutandus homo, ut opera mutentur; si enim manet homo in eo quod malus est, et bona opera habere non potest, si manet in eo quod bonus est, mala opera habere non potest. Sit ergo unusquisque arbor bona; non se arbitretur habere fructus bonos; si manet arbor mala, non erit fructus bonus, nisi arboris bonae; mutet cor, et mutabitur opus. Extirpa cupiditatem, planta charitatem. Sicut enim est radix omnium malorum cupiditas, sic et radix omnium bonorum c
Abbreviated transcription (Latin):
idolorũ seruitus. ueneficia
inimiciciae contenciones
cidia ebrietates. commessacio¬
sp̃sẽ : caritas. gaudium pax lon¬
ganimitas. bonitas. benignitas
mansuetudo fides modestia
continencia castitas̃ & hissimilia:
in his &enĩ fructibus qualissit:
unus quisq cognoscitur homo:
Nũquid colliGUNt dESꝑINS
VVAS. MTDE TRIbULIS FICOS
Opinas reor & tribulos scti
curas & puncciones esse uiciorũ :
de quibus peccanti homini dic¬
tũ ẽ: Terratua spinas & tribu¬
los germinabit tibi : Ficus uero
&uua dulcedinẽ conuersacio¬
nis nouae quã dñs in nobis
esurit & feruorem dileccionis
quiletificat corhomidnis.
Non autẽ despinis uuas ⁊meq:
de tribulis ficus colligitur
quiamens adhuc ueteris hominis
consuetudine de praessa similare
potest sed fructus noui hominis
ferre non potest: Sic om̃is aRbOR
BONA FRUCTVS bONOS FACIT: MA
LA AUTE ARBOR ERVCTVS MALOS
ERNCTVS MALOS FACERENEQUE
idẽ ipse homo : fructus uero
oꝑa hominis: nonergo potest

Expanded text:
idolorum servitus, veneficia, idolorum servitus, veneficia, inimicitiae, contentiones, cidia, ebrietates, comessatioaudium, longanimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas, et his similia. In his etenim fructibus qualis sit unusquisque cognoscitur homo. Nunquid colligunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Spinas reor et tribulos saeculi curas, et punctiones esse vitiorum, de quibus peccanti homini dictum est: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi. Ficus vero et uva dulcedinem conversationis novae, quam Dominus in nobis esurit, et fervorem dilectionis, qui laetificat cor hominis. Non autem de spinis uvas neque de tribulis ficus colligitur, quia mensa adhuc veteris hominis consuetudine depressa simulare potest, sed fructus novi hominis ferre non potest. Sic omnis arbor bona fructus bonos facit, mala autem arbor fructus malos fructus malos facere, nequest, ipse homo, fructus vero, opera hominis. Non ergo potest
Abbreviated transcription (Latin):
IN UESTIMENTIS OUIUM: INTRIN¬
SECVS AUTESUNT LUPIRAPACES
Etde orñib: quidem intelligi
potest. qui aliud habitu ac ser¬
mone ꝓmittunt : aliud opere
de monstrant. Sed specialit̃
adhereticos intelligendũ
quia uidentur continencia.
castitate. ie iunia. quasi quadã
pietatis seueste circum dare:
intrinsecus uero habentes animũ
uenenatũ simpliciora fratrũ
corda decipiunt : ex fructib: ergo
animȩ quibus innocenciã adru¬
inãtrahunt . lupis rapacibus
conparantur : AFRVCTIBUS CORU
COBNOS CETIS COS:
Dix enĩ dñs ad quosdã quiouiũ
uestituse induunt: intuss̃ lupi
rapaces : & neforte fragilitas hu¬
mana dinoscere nom poss& lupũ
sub ouina pelle. ait : Exfructib
eorũ cognoscetis eos: querimus
fructũ caritatis inuenimus
spinas dissensionis : exfructib
eorũ cognoscetis eos : ui sunt
fructus quib: boni maliq e
dinoscuntur : apłs ostendit
dicens : Manifesta autẽ sunt:
oꝑa carnis: Quȩ sunt : fornica¬
cio. inmundicia. luxuria.

Expanded text:
intrinsecus autem sunt lupi rapaces de omnibus quidem intelligi potest qui aliud habitu ac sermone promittunt, aliud opere demonstrant, sed specialiter aereticis intelligendum, quia videntur continentia, castitate, jejunio, quasi quadam pietatis se veste circumdari, intrinsecus vero, habentes animum venenatum, simpliciora fratrum corda decipiunt. Ex fructibus ergo animae, quibus innocentiam ad ruinam trahunt, lupis rapacibus comparantur. A fructibus eorum cognoscetis. Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se induunt, intus sunt lupi rapaces, et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: Ex fructibus eorum cognoscetis eos. Quaerimus fructus charitatis, invenimus spinas dissensionis: Ex fructibus eorum cognoscetis eos. Qui sunt fructus, quibus boni malive dignoscuntur? Apostolus ostendit, dicens: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, luxur
Abbreviated transcription (Latin):
INhac leccione consideranda
ẽ in uno eodemque redẽpto¬
re nr̃o distincta oꝑacio diui¬
nitatis & humanitatis: quis
enĩ nonuideat. hoc quod suꝑ
turbam miseretur dñs Ne
uel inaedia ut uia longio¬
ris deficiat labore affectũ
eẽ & cõpassionẽ humanae
fragilitatis. quod uero desep¬
tẽ panibus & pisciculis pau

Expanded text:
In hac lectione consideranda est in uno eodemque redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris deficiat labore, affectum esse et compassionem humanae fragilitatis? Quod vero de septem panibus et pisciculis pau
Abbreviated transcription (Latin):
facit fructũ bonũ : excidetur & inig¬
nem mit&ur : Quia unus quisq ꝑuersus
parata cicius gehennȩ concremaci¬
onem inuenit: qui hic boni operis
fructũ facere contẽpnit: Non¬

Expanded text:
faciens fructum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic boni operis fructum facere contemnit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quienĩ cogitat moriturum
seesse. non peccat Verbigrã.
Sime concupiscencia mulieris
tra hit. si argenti. siauri. si
praedia. sicupiditas puls&
& ponam incordemeo qđ mor¬
tuussim in xpo. extinguitur
continuo concupiscencia. &
effugatur peccatũ : Extingui¬
tur furor cessat ira. odium
conquiescit & hoc modo quis
mori inuenitur peccato. &
uiuere dõ: quid ẽ aliud qđ
nisi uiuere insapiencia. In
iusticia. in pace. in scĩficacione.
quae om̃ia xp̃sẽ: Siue existi¬
mateuos mortuos eẽ peccato:
Idẽ sicut caput nrm̃ semel ẽ
mortuum. sic & uos menbra
illius effecti uitae eius exẽ¬
plo sectamini. ut nihil
morti ulterius debeatis. hoc ẽ
ut in uobis locũ mors secunda
non habeat: Ille autẽ uiuit dõ.
quixpĩ uestigia humilitate. scĩ¬
ficacione pietate. sectatur:¬

Expanded text:
Qui enim cogitat moriturum se esse non peccat, verbi gratia, si me concupiscentia mulieris trahit, si argenti, si auri, si praedia, si cupiditas pulset, et ponam in corde meo, quod mortuus sum in Christo, exstinguetur continuo concupiscentia et effugatur, peccatum exstinguitur, furor cessat, ira, odium conquiescit, et hoc modo quis mori invenitur peccato et vivere Deo. Quid est aliud, quod nisi vivere in sapientia, in justitia, in pace, in sanctificatione, quae omnia Christus est? Sive existimate vos mortuos esse peccato, id est, sicut caput vestrum semel est mortuum, sic et vos membra illius effecti vitae, ejus exempla sectamini, ut nihil morti ulterius debeatis, hoc est, ut in vobis locum mors sectanda non habeat. Ille autem vivit Deo, qui Christi vestigia humilitate, sanctificatione, pietate, sectatur
Abbreviated transcription (Latin):
Dicut supra dixerat eos qui ha¬
berent uestẽ uitaebonae non reci¬
piendos ꝓpt̃ dogmatũ nequiciã:
itanutic e contrario asserit nehis
quidem ad commodandam fidẽ
quica polleant integritate fidei
turpiter uiuant & d octrine
inte gritatẽ malis operib: des¬
truant : Utrũq: enĩ dĩ seruis
necessariũ ẽ ut & opussermoni
& sermo operibus conꝓbetur huic
sentenciae: potest illud uideri
contrariũ: nemo potest dicere
dñs ihs. nisi in spũ scõ :Sed moris est
scripturarũ dicta ꝓfactis accipere
ut statim in consequentibus app¬
batur refutari eos qui iactant
sine operibus scienciã dni & au¬
diunt a saluatore : recedite ame
operarii iniquitatis. nesciouos :¬
& apłs in hunc sensum loquitur:
confitentur sedm̃ scire factis

Expanded text:
sicut supra dixerat, eos qui haberent vestem bonae vitae non recipiendos propter dogmatum nequitiam, ita nunc e contrario asserit, ne his quidem accommodandam fidem, qui cum polleant integritate fidei turpiter vivant, et doctrinae integritatem malis operibus destruant. Utrumque enim Dei servis necessarium est, ut et opus sermone, et sermo operibus comprobetur, huic sententiae potest illud videri contrarium: Nemo potest dicere Dominus Jesus nisi in Spiritu sancto. Sed moris est Scripturarum dicta pro factis accipere, ut statim in consequentibus approbatur, refutari eos qui jactant sive operibus scientiam Domini, et audiant a Salvatore: Recedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos. Et Apostolus hunc sensum loquitur: Confitentur se Dominum scire, factis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rogat miscđiam ut postea exer
tibus remissionẽ peccatorum
noluit cũ eis & dep̃teritis actis
habere racionẽ : remissionem
peccatorũ facit arbores bonas distulit

Expanded text:
rogare misericordiam, ut postea exerctibus remissionem peccatorum, noluit cum eis et de praeteritis chartis habere rationem. Dedit remissionem peccatorum, fecit arbores bonas. Distulit
Abbreviated transcription (Latin):
quã uis uoluntate & non
necessitate positus domina¬
cionem tantũ trranni
mortisq paciatur : & hoc est
quodait. Quod enĩ mortuus ẽ
peccato : mortuus ẽ semel:
QD AUTE UIUIT. UIUIT DÕ.
VUiuere autẽ dõ ita intelli¬
gendũ ẽ quasi explao eo qđ
informa dĩ positus ex innani¬
uit sem& ipsũ & formam
serui accepit & factus ẽ oboe¬
diens usq: ad mortẽ . Rursũ
ꝑmaneat in formadĩ atq
aequalis patri: unde merito
in consequentibus ponit. Ita
&uos existimateuos quidem
mortuos esse peccato: uiuentes
quoscilic& imitacione xpĩ
peccato moriamur alieni
abeo effecti & dõ uiuamus:
iungentes nos & unus cũ ipso
sp̃sfacti : ITa &UOS existima

Expanded text:
quamvis voluntate, et non quamvis voluntate, et non necessitate positus, dominationem tantum tyranni mortisque patiatur, et hoc est quod ait: Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel. Quod autem vivit, vivit Deo. Vivere autem Deo, ita intelligendum est, quasi expleto eo, quod in forma Dei positus, exinanivit semetipsum, et formam servi accepit, et factus est obediens usque ad mortem, rursum permaneat in forma Dei, atque aequalis patri, unde merito in consequentibus ponit, ita et vos existimate, vos quidem mortuos esse peccato, viventes quo scilicet imitatione Christi peccato moriamur, alieni ab eo effecti, et Deo vivamus jungentes nos, et unus cum ipso spiritus facti. Ita et vos existima
Abbreviated transcription (Latin):
am quamortuus ẽ sic ut idem
apłs dicit secđm scripturas.
& nibil absurdũ uideris sus
qui formam serui susceperat
dominatũ ꝑtulerit mortis
quae sine dubio dominatur
om̃ib qui incarne positi
subseruili formacensentur:
alius uero qui ꝓfundi orem
in bis pauli sensũ in uirtute
sp̃s contu&ur dic&. Qui amors
hic dequa dixerat qđ ultra
non dominabitur xpõ. ille
ipse intelligendus ẽ nouissimus
inimicus quifigurã habuit
co&i illius qui absorbuerat
ionam: in quã mortẽ tã quã ionas
inuentre co&i xp̃s ingressus ẽ:
in eum scilic& locũ quẽ sal ua¬
tor ipse cor terrae nominauit:
In quotres dies & tres noctes
exemplo ionae facturũ esse
filiũ hominis dicit: ut eos qui
in ibi amorte decenebantur
eximer& : Vnde rectae apłs
in p̃senti loco dicit. quia mors
ei ultra non dominabitur:
Non enĩ ultro dabit sem& ip¬
sũ in dominacionẽ trranni.
Neque q̃ iterũ exinani&
se ut formã serui accipi&
& fiat oboediens usq: ad mor¬
tẽ : Nerursũ informa serui

Expanded text:
mortuus est, sicut idem Apostolus dixit secundum scripturas, et nihil absurdum videri, si is qui formam servi susceperat, dominatum pertulerit mortis, quae sine dubio dominatur omnibus qui in carne positi, sub servili forma censentur. Alius vero qui profundiorem in his Pauli sensum in virtute spiritus contuetur, dicit: Quia mors hic, de qua dixerat quod ultra non dominabitur Christo, ille ipse intelligendus est novissimus inimicus, qui figuram habuit ceti illius, qui absorbuerat Jonam, in quam mortem, tanquam Jonas in ventre ceti ingressus est, in eum scilicet locum, quem salvator ipse cor terrae nominavit, in quo tres dies et tres noctes exemplo Jonae futurum esse filium hominis dicit , ut eos qui inibi a morte detinebantur, eximeret, unde recte Apostolus in praesenti loco dicit: quia mors ei ultra non dominabitur. Non enim ultra dabit semetipsum in dominationem tyranni, neque iterum exinaniet se, ut formam servi accipiat, et fiat obediens usque ad mortem , ne rursum in forma servi,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s mortuus & sepultus ẽ & re¬
surrexit. nos quoq ad passionis
suae similitudinem uoluntates
& cupiditates nras crucifigamꝰ.
&inbaptis mate mrsterium
mortis sepulturae & resurrec¬
cionis eius imitemur: mori
prius oport& peccato. ut possis
sepeliri cũ xpõ: Mortuo enĩ
sepultura debetur : Nemo
enĩ uiuus sepelitur aliquan¬
do: Sienĩ uiuis adhuc peccato:
consepeliri non potes xpõ:
uita e ambulare: quid ẽ qđ
cũ ipse dñs dixerit disciptis
ut baptizarent om̃s gentes
In nomine patris. &filii &¬
inbaptismo assumit. Nisi qđ
inf̃senti loco nontam baptis¬
matis racionẽ quã mortis xp̃i
discutere cupiebat: ad cuius
similitudinem: &iã nos suade¬
r& mori debere peccato & con¬
sepeliri xp̃o: & non erat utiq
conueniens. ut ubi de morte
ibi demerte tractatur : Nec
conueniebat ut dicer&. Qui¬
cũq baptirati sumus ta nomi¬
ne patris. uł in nomine sp̃sscĩ:
inmorte ipsius baptizati sumꝰ:

Expanded text:
xus, mortuus, et sepultus est, et resurrexit, nos quoque ad passionis suae similitudinem voluntates et cupiditates nostras crucifigamus, et in baptismate mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis ejus imitemur. Mori prius oportet peccato, ut possis sepeliri cum Christo, mortuo enim sepultura debetur; nemo enim vivus sepelitur aliquando: si enim vivis adhuc peccato, consepeliri non potes Christvitae ambulare. Quid est, quod cum ipse Dominus dixerit discipulis, ut baptizarent omnes gentes in nomine Patris et Filiibaptismo nomen assumit? nisi quod in praesenti loco, non tam baptismatis rationem, quam mortis Christi discutere cupiebat. Ad cujus similitudinem, etiam nos suaderet mori debere peccato et consepeliri Christo. Et non erat utique conveniens, ut ubi de morte ibi de morte tractatur. Nec conveniebat ut diceret: Quicunque baptizati sumus in nomine Patris, vel in nomine Spiritus sancti, in morte ipsius baptizati
Abbreviated transcription (Latin):
Non dixit quireli quistis omĩa
hoc enĩ & socrates philo sophus
fecit. & multi alii diuicias con¬
tẽpserunt. SEDQUSCCUTI
eStisme.
Quod ꝓpriae apłorũ ẽ atq
credencium in regeneracione
cũ sederit filius hominis in
sede maiestatis suae quando
exmortuis decorrupcione
resurgent incorrupti. sede¬
bitis &uos in solus iudicanciũ

Expanded text:
istis omnia, hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt: sed, qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium, in regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium,
Abbreviated transcription (Latin):
bus : Sienĩ illerex & dñs seruo
debitori decẽ miliũ talentorũ
ta facile dimisit : quanto magis
serui conseruis suis debent
minora dimittere : Quod ut ma¬
nifestius fiat. dicamus subexen¬
plo: siquis srm̃ cõmiserit adul¬
terium homicidiũ sacrilegũ
ma iora crimina decemmilum
talentorũ rogantib dimitadi¬
tur : si & ipse dimittat minora
peccantibus: Si autẽ obfactan
contumeliã simus implacabiles
& ꝓpt̃ amarius uerbũ ꝑpetes h¬
beamus discordias: Nonne nob
uidemur recte redigendi in
carcerem & sub exemplo opers
nr̃i hoc agere ut malorũ nob
delictorũ uenia non relaxton¬

Expanded text:
nus servo debitori decem millia talentorum tam facile dimisit, quanto magis servi conservis suis debent minora dimittere? Quod ut manifestius fiat, dicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millium talentorum, rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam conet propter amarum verbum perpetes habeamus discordias, nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem, et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relax
Abbreviated transcription (Latin):
denarios debenti debitũ non di¬
misit : & hocẽ iussus exigi quod ei
fuerat iam dimissũ : Ex quibus
uidelics dictis constat. quia si hoc
quod innos delinquitur excor¬
de non dimittimus. & illud
rursus anobis exigitur quod
nobis iam ꝑpenitenciã dimis¬
sũ fuisse gaudemus. Igitur
dũ ꝑindulti tẽporis spacium
lic& dũ iudex sustin&. dũ con¬
uersionẽ nram̃ is qui cul pas
examinat expectat : Conflems
in lacrimis duriciam mentis
formemus in ꝓximis gracian
benignitatis : & fidenter dico
quia salutari hostia post mor¬
t̾ẽ non indigebimus: si ante
mortẽ deo hostia ipsi fuerins¬

Expanded text:
denarios debenti debitum non didenarios debenti debitum non dimisit, et hoc est iussus exigi, quod ei fuerat iam dimissum. Ex quibus videlicet dictis constat, quia, si hoc, quod in nos delinquitur, ex corde non dimittimus, et illud rursus exigimur, quod nobis iam per paenitentiam dimissum / fuisse gaudebamus. Igitur dum per indultum temporis spacium licet, dum iudex sustinet, dum conversionem nostram is, qui culpas examinat, expectat, conflemus in lacrimis duritiam mentis, formemus in proximis gratiam benignitatis. Et fidenter dico, quia salutari hostia post mortem non indigebimus, si ante mortem deo hostia ipsi fueri
Abbreviated transcription (Latin):
Sedinter haec sciendũ e quia ille
recte deleeti sui ueniam postulat.
qui prius hoc qđ in eo delinquitur
relaxat : Munus enĩ non accipitur.
nisi ante discordia ab animo pel¬
latur: dicente ueritate : Siof
fers munus tuũ ad altare &re¬
cordatus fueris quiab& aliquid
aduersuste fratertuus relinque
ibi munustuũ ante altare & uade
prius reconciliare fratrituo.
& tuncueniens offer munustuũ :¬
Qua inre pensandũ est cũ omis
culpa munere saluator. quã gra¬
uis ẽ culpa discordiae proqua
nec minus accipitur : debemus
itaq ad ꝓximum quã uis longe
positũ longeq: dis iunctũ mente
ire ei animũ subdere. humilitate
illũ acbene uolencia placare :
Scilic& conditor nr̃ dũ tale placi¬
tũ nr̃ȩ mentis aspexerit apecca
tonos soluit: Quia munus pro
culpa surnit: ueritatis autẽ uoce
ad testante didicimus. quia ser¬
uus qui decem milia talenta
debebat cũ penitenciã ager&
ab solucionẽ debiti ad nõ accepit:
sed quia conseruo suo centũ sibi

Expanded text:
Sed inter haec sciendum est, quia ille recte sui delicti veniam postulat, qui prius hoc quod in ipso delinquitur relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur, dicente Vefers munus tuum ad altare, et recordatus fueris, quia habet aliquid adversum te frater tuus, relinque ibi munus tuum ante altare et vade prius reconciliare fratri tuo, et tunc veniens, offeres munus tuuQua in re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur, quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Debemus itaque ad proximum, quamvis longe positum longeque disiunctum, mente ire eique animum subdere, humilitate illum ac benivolentia placare: et, scilicet Conditor noster, dum tale placitum nostre mentis asto nos solvet, quia munus pro culpa sumet. Veritatis autem voce attestante didicimus, quia servus, qui decem milia talenta debebat, cum paenitentiam ageret, absolutionem debiti a domino accepit. Sed quia conservo suo centum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ncm humiliam̃ini igitur
sub potenti manu dĩ: ut uos
exalt& intẽpore tribulacionis.
&c&er: hanc ergo grãm humi¬
lib tribuit : ut quo magis
humiliati fuerint ꝓpt̃ ipsum
tẽpore cer taminis eo glorio¬
sius exaltentur abipso tẽpre
retribucionis Potest autẽ
humiliacio hoc in loco multi¬
farie accipi: hoc ẽ & ea qua in¬
cipiens quisq uiã uirtutis
ꝓ abluendis quae commi serat
peccatis salubrit atteritur.
&illa quae spontanea mentis
deuocione a ꝑfeccioribus dõ
uł ꝓͥximis in pace exhibetur¬
rerũ circũ stancium. neo non
&ea quam cursantib: ꝑsecucionũ
turbinib inuictus ꝑ pacienci¬
ae uirtutẽ animus armatur:
Omniautẽ generi dõ deuote
humilitatis merces succedit
illa : ut quise tẽpore sue pere¬
grinacionis humiliant . tẽ pre
uisitacionis eius exaltentur:
SOBRIIESTOTEEUIGILATE: QUA¬

Expanded text:
ns: Humiliamini igitur sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . Hanc ergo gratiam humilibus tribuit, ut quo magis humiliati fuerint propter ipsum, tempore certaminis, eo gloriosius exaltentur ab ipso tempore retributionis. Potest autem humiliatio hoc in loco multifarie accipi, hoc est, et ea qua incipiens quisque viam virtutum pro abluendis quae commiserat peccatis salubriter atteritur, et illa quae spontanea mentis devotione a perfectioribus Deo vel proximis in pace exhibeturrerum circumstantium, necnon et ea qua, incursantibus persecutionum turbinibus, invictus per patientiae virtutem animus armatur. Omni autem generi Deo devotae humilitatis merces succedit illa, ut qui se tempore peregrinationis suae humiliant, tempore visitationis ejus exaltentur. Sobrii estote et vigilate,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cgnoscendũ sedñs con¬
dide quãdũ consistere
ad aet̾nitatẽ uoluit eam.
ꝓcul dubio adsuam similitu¬
dinem creauit. decem uero
cdragnias habuit mulier quia
nouem sunt ordines angelor
sed ut compleretur electorũ
numerus homo decimus
creatus ẽ quia conditore suo
nec post culpã perut quia
hunc aona sapiencia ꝑ carnẽ
miraculis corruscans exlu¬
mine testae reparauit Ita
DICOUOBIS GAUDIŨ ERIT
AM AGENTE
parata mala plangere
& plangenda non ꝑpetrare
Namquisic alia deplorat.
uttam̃ alia committat ad¬
huc paenitenciã agere
aut ignorat. aut dissimulat
quid enxdest sipeccata
quis lu priae defleat. &
tamen achuc auariciae
aestib anhelat: aut quid
ꝓdest surȩ culpas iam lu¬
geat. & tam̃ ad huc inuidiae
facib tabescat: s̃ed minus est
ual de quod dicimus. Ut
qui peccata deplorat plo¬
randa minimȩ committat
Nari cogitan dũ summopere ẽ
ut quise illicita meminit
commisisse aquibus dam
nere quatenus ꝑ hoc condi¬

Expanded text:
ad cognoscendum se Dominus conad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum, sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus creatus est, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna Sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. Ita, dico vobis, gaudium erit agente perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelat; aut quid prodest, si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat. Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat plorando minime committat. Nam cogitandum summopere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam nere: quatenus per hoc condi