comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
salmi uicesimi primi qui lectus
est seriem decursuri. diligenter
prius debemus intendere. quid in.
suꝑseriptione contineat. ut cognita
eius origine. intelligentiam ipsitis
facilius consequamur. & manifestato
cipite possint rectius membra distri¬
bui. Inscribitur enim ita. In finem
ꝓ susceptione matutina: psalmus
ipsi dauid. Nisi fallor susciptio ma¬
tutina solis ortum semꝑ anteuenit.
& priusquã orbem radioꝵ clarus
splendor illuminet : matutinum
noctium tenebris terminũ ponit.
ac resoluta sensim caliginũ cecitate.
rebus cunctis facies quędam ac lumͣ
infunditur. Et cũ ueluti sub una
materiȩ. tenebrarũ mundus infusi¬
one iacuerit: interueniente matuti.¬
no. diuersa specierũ uarietate distin¬
guitur. hoc est cũ om̃ia cȩca fuerint:
oculi om̃ium reparantur. Noxx eñi
quodãmodo aufert luce᷑ oculis. mun¬
do aurora restituit. Atq. ita ante
matutina susceptione ꝑfruimur: ut
gloriosius postmotũ solis splendore
arbitror designari. hoc est xp̃m

Expanded text:
salmi vigesimi primi, qui lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione contineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur, et manifestato capite, possint rectius membra distribui. Inscribitur enim ita: In finem pro susceptione matutina psalmus ipsi David. Nisi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, interveniente matutino, diversa specierum varietate distinguitur; hoc est, cum omnia caeca fuerint, oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore arbitror designari; hoc est Chris
Abbreviated transcription (Latin):
niet in nomine suo. illũ recipietis.
Uenit eni xp̃c in nomine dĩ patris.
quia in om̃ib que gessit & dixit:
patrẽ glorificare & glorificandum
hominib prȩdicare curauit. Ueniet
antixp̃c in nomine suo. qui cũ sit
homo om̃ium nequissimus. & du¬
filiũ dĩ cognominari. aduersatur
& extollitur supra om̃e qđ dicituir
ds̃ aut quod colitur. Assumunt autẽ
uersiculũ laudis turbe de psalmo
tum nemo quis dubitet. Unde
pulcbre deipso in eodem psalmo pͣ¬
mittitur. lapidem quẽ reprobauer̃
edificantes. hic factus est in caput
anguli. quia uidelicet xp̃c quẽ re
decreta traditionum: factus est in
munimentũ utriusq popłi creden¬
tis. iudeis scilioet atq gentib. Quod
eñi in psalmo. lapis angularis uocat᷑
dentium sequentiũq conlaudatur
uoce turbarum. Quod autẽ in eiꝰdeta
laudis ꝓsecutione subiungitur osan¬
na: id est salus. siue saluifica in altis
simis: ꝑspicue docet aduentũ dñi
in carne non solum humani generis

Expanded text:
. Venit enim Christus in nomine Dei Patris, quia in omnibus quae gessit et dixit Patrem glorificare et glorificandum hominibus praedicare curavit. Veniet Antichristus in nomine suo, qui cum sit homo omnium nequissimus et diaFilium Dei cognominari: adversatur enim et extollitur super omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Assumunt autem versiculum laudis turbae de psalmo tum nemo qui dubitet. Unde pulchre de ipso in eodem psalmo praemittitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli; quia videlicet Christus, quedecreta traditionum, factus est in munimentum utriusque populi credentis, Judaei scilicet et gentilis. Quod enim in psalmo lapis angularis vocatur dentium sequentiumque collaudatur voce turbarum. Quod autem in eisdem laudis prosecutione subjungitur, Hosanna, isis, aperte docet adventum Domini in carne, non solum humani generis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ duritia cordis est. non credere
reformari homine. cũ omĩa quȩ facta
sunt reparentur : Hoc est kmñi sỹm¬
bolum. cuius signaculo sicut in pri.¬
libus secernuntur. Hoc est symbolũ.
cuius ueritas unũ quẽq credentem
efficit xp̃ianum. Hoc est symbolum.
qͦd & uiuentes sc̃ificat. & mortuos

Expanded text:
autem duritia cordis est non credere autem duritia cordis est non credere reformari hominem, cum ea quae facta sunt reparentur. Hoc est carissimi, symbolum, cujus libus secernuntur. Hoc est symbolum, cujus veritas unumquemque credentem efficit Christianum. Hoc est symbolum, quod et viventes sanctificat, et mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
ligionis nr̃e finis. hȩc sumina creden¬
di est. Et re uera quis credens dõ
possit de resurrectione dubitare.
cum manifestum sit. hanc solam xp̃o
causam fuisse nascendi : Quȩ enim
alia ratio. quȩ ue utilitas erat. ut
ꝑpetuus carnem dignaretur assu¬
mere. nisi ut carnem ppetuitate
donaretur. Quȩ gła esset dĩ filiũ
crucem non refugere. mortem ex
petere. ꝑpeti sepulturam. nisi uitam
mortalibus prȩstita resurrectione
conferretur.: Posse autẽ hoc fieri
facit diuinitas fidem. cui totũ quod
uult posse subsistit. Deniq ut indubi¬
tata resurgendi exempla capiamus.
ipse hic mundus amissa receptaq deco¬
ris sui specie: & occidit. & resurgit.
Documentũ nimirũ futitre resurrecti¬
onis accipimus. cũ cõmendata sulcis
frumenta instipulam suã redeunt.
& renouandis frondibus spoliata gelu
nemora reuirescunt. cuncta etiam
que terra ꝓducit aut semine aut ra¬
dice multiplicata redduntur. Quȩ

Expanded text:
ligionis nostrae finis, haec summa credenligionis nostrae finis, haec summa credendi est. Et revera quis credens Deo possit de resurrectione dubitare, cum manifestum sit hanc solam Christo causam fuisse nascendi? Quae enim alia ratio, quaeve utilitas erat, ut Perpetuus carnem dignaretur assumere, nisi carnem perpetuitate donaret? quae gloria esset, Dei Filium crucem non refugere, mortem 274 expetere, perpeti sepulturam, nisi vitam mortalibus praestita resurrectione conferret? Posse autem hoc fieri facit Divinitas fidem, cui totum quod vult posse subsistit. Denique, ut indubitata resurgendi exempla capiamus, ipse hic mundus, amissa receptaque decoris sui specie, et occidit et resurgit. Documentum nimirum futurae resurrectionis accipimus, cum commendata sulcis frumenta in stipulam suam redeunt, et renovatis frondibus spoliata gelu nemora reviviscunt; cuncta etiam quae terra producit aut semine aut radice multiplicata redduntur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
exxultat. Scã est ȩccła. quȩ baptistni sa.¬
cramento peccatoꝵ cogitatione detersa:
terrarũ incolas transmitat ad cȩlum.
Remissionem peccatoꝵ. Credenda est
precipue fr̃s peccatoꝵ remissio. quia
hoc remedium: quod hominum
genus a sententia ꝑpetue mortis ab¬
soluit. Ideirco unigenitus altissimi
qui dignatus est carnem assumere:
contentus est cruce. ut te qui cri¬
mina tua euadere & peccata non
poteras: indulgentia faceret in no¬
centem. Ideo imma culatus occisus
est agnus. ut eius cruore humani
generis macula tergeretur. Uidete
fr̃s ꝓfunditatem mysterii. uidete
altitudinem sacramenti. ubi mors
reddidit uitam. & peccantiũ sordes
sanguine sunt innocentis ablutȩ.
Hȩc autẽ remissio non te ad peccatũ
nutrit. sed ammonet ut peocare iam
metuas. qui te intelligis sine uenia
non posse saluari. Bonitas enĩ dĩ
intelligentie suȩ munere non nos
armat ad culpam. sed ab soluit ad
głam. Carnis resurrectionẽ. Hic re¬

Expanded text:
exsultat. Sancta est Ecclesia, quae, baptismi sacramento peccatorum contagione detersa, terrarum incolas transmittit ad coelum. Remissionem peccatorum. Credenda est praecipue, fratres, peccatorum remissio, quia hoc unum est remedium quod hominum genus a sententia perpetuae mortis absolvit. Idcirco Unigenitus Altissimi sumere dignatus est carnem, complexus est crucem, ut te, qui crimina tua evadere et peccata non poteras, 273 indulgentia faceret innocentem. Ideo immaculatus occisus est Agnus ut ejus cruore humani generis macula tergeretur. Videte, fratres, profunditatem mysterii, videte altitudinem sacramenti: ubi mors reddidit vitam, et peccantium sordes sanguine sunt innocentis ablutae. Haec autem remissio non te ad peccatum nutrit, sed admonet ut peccare jam metuas, qui te intelligis sine venia non potuisse salvari. Bonitas enim Dei indulgentiae suae munere non nos armat ad culpam, sed abluit ad gloriam. Carnis resurrectionem. Hic re
Abbreviated transcription (Latin):
humanitate diuitiarũ & diuinitatis
suȩ donaret eẽ participes. Sed libet
paulisꝑ intueri. cur hȩ maxie
uolucres in bostiam dñi iuberent᷑
offerri. Nam & abrabam patriarcha
tanto ante legem tempore has in
holocaustũ dni legitur obtulisse: &
implerisq legis cerimonus qͥ mun¬
dandus esset ꝑ has iubebatur mun.¬
dari. Colũba ergo simplicitatẽ. turt᷑
indicat castitatem: quia & colu̾ba sim.¬
plicitatis. & castitatis amator est turt᷑.
ita ut si coniuge̾ casu ꝑdiderit. non
aliam ultra quęrere curet. Unde in
laudib eccłs loquitur dñs. Pulebrȩ
sunt genȩ tuȩ. sicut turturis. & ite¬
rum. ecce tu pulchra es amica mea.
ecce tu pulchra oculi tui colu̾barũ.
Genas quippe ut turtur babet anima.
quȩ ab omͣi impudicitis peste castam
se custodit & unimune᷑. Oculos habet
colũbarũ. quȩ nulłi nocere desidetanꝰ:
etiã inimicos simplici amore con¬
tuetur. Sed utraq auis memorata

Expanded text:
humanitate, divitiarum et divinitatis humanitate, divitiarum et divinitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini juberentur offerri; nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore, has in holocaustum Domini legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mundandus esset, per has jubebatur mundari. Columba ergo simplicitatem, turtur indicat castitatem: quia et columba simplicitatis, et castitatis turtur amator est, ita ut si conjugem casu perdiderit, non alium ultra quaerere curet. Unde et in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: Pulchrae sunt genae tuae sicut turturis; et iterum: Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra es, oculi tui columbarum ; genas quippe ut turturis habet anima quae ab omni impudicitiae peste castam se custodit et immunem; oculos habet columbarum, quae, nulli nocere desiderans, etiam inimicos simplici amore contuetur. Sed et utraque avis memorata
Abbreviated transcription (Latin):
sed sicut dñs ac saluator nrͣ qui di¬
umitatis legem dedit apparens in
homine. fieri uoluit sub lege. ut cos
qui sublege erant redimerit. ut ad¬
optionem filioꝵ reciperemus: ita etaͣ
beata genitrix illius que singulari
priuilegio supra legem fuit ꝓ osten.¬
dendo tamen bumilitatis exemplo.
legalibus subdi non refugit institutis.
iuxta illud uiri sapientis. quanto
magnus es. bumiba te in om̃ibus.
Et ut darent inquit hostium scłm qͦd
scriptũ es in legt dm̃. par turturũ
aut duos pullos colu̾barũ. Hostia
hȩc pauꝑũ erat. Precepit quippe
dñs in lege. ut qui possent agnũ
ꝓ filio uel filia simul & turturem
siue colubam offerrent: qui uero
non sufficeret ad offerendũ agnum:
duos iam turtures uel duos colũbe
pullos offerret. Ergo dñs nr̃e ꝑ
omia memor salutis. non solum
homo fieri cũ ds esset. sed etiã cũ
diues esset. pauꝑ fieri dignatus est¬
ꝓ nobis: ut nos pͣauꝑtate suul &¬

Expanded text:
Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui diSed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darent, inquit, hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae pullos offerret. Ergo Dominus nostrae omnia memor salutis, non homo fieri, cum Deus esset; sed etiam, cum dives esset, pauper fieri voluit pro nobis, ut nos paupertate sua
Abbreviated transcription (Latin):
mogenitũ autẽ om̃e masculini
sexiis scm̃ dño uocari. atq ideo mui¬
da quȩq. offerri dõ. inmunda auteꝰ
feminã peperissee mulier: inmunda
fieri uissã est qlaabi ditm cdiros.
in gressu suspendi. donec octoge.¬
simo natiuitatis die. quȩ dies pur.¬
gationis eiꝰ uocabatur. illo se suãq
sobolem hostus scĩficatura ueniret:
ac sic demũ adtborum uiri libera
redire deberet. Intueamur fr̃s lemͣi¬
diligentius uerba legis quȩ ꝓposu¬
imus: & uidebimus aꝑtissime quã
beatissima dĩ genitrix & ꝑpetua
utrgo maria simul cũ filio quem
genuit ab om̃i suerit legis subiecti.¬
one liberrima. Cũ enͣi dicat lex
mulierẽ quȩ suscepto semine pepe¬
risset inmundam decerni. & ꝑ longa
tempota simul cum prole quam
genuisset oblatis dõ uictimis debe¬
re mundari: patet ꝓfecto. quia illã
que sine uirilis susceptione seminis
uirgo peperit. una cũ filio qui natꝰ
est ei. neq in mundam describat. neq.
ꝑ hostias salutares doceat eẽ mundandã

Expanded text:
um autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. Intueamur, fratregentius verba legis quae proposuimus, et videbimus apertissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam.
Abbreviated transcription (Latin):
Precepit namq lex. ut mulier quȩ
suscepto semine peperisset filium:
inmunda esset septem dieb. & in
die octaua circũcideret infantulũ.
nomenq aptaret: deinde etiã alios
triginta dies ab ingressu templi
atq. a uiri thoro abstinerit. donec
quadragesimo natiuitatis dic. filiũ

Expanded text:
Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda esset septem diebus, et in die octavo circumcideret infantulum nomenque aptaret. Deinde etiam aliis triginta tribus diebus ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo n
Abbreviated transcription (Latin):
celebritatis quã quadragesimo do.¬
minicȩ natiuitatis die debitis uene¬
ramur officiis. maxime eiusdẽ dñi
saluatoris nrͣi simul & intemerate
genitricis eiꝰ humilitate dedicatam:
sacra euangelii lectio designat. expo
plendis se legalibus ꝑ om̃ia subꝰ disse

Expanded text:
charissimi, qua quadragesimam Dominicae Nativitatis diem debitis veneramur officiis, maxima ejusdem Domini salvatoris nostri, simul et intemeratae genitricis ejus humilitate dedicatam, sacra Evangelii lectio quae modo legebplendis se legalibus per omnia subdidisse
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ ꝑtransiens membra.
ad matrũ corda deuenit
Et necesse est ut u̾nt prȩmii
consortes. que fuerunt socie passio¬
nis. Arridebat paruulus occisori.
gladio adiocabatur infantulus. nu¬
tricis loco attendebat lactens ꝑcus¬
soris horrorem. nescia lucis ȩtas me.¬
ritura gaudebat. infans filius omnẽ
hominẽ. non hostem respicit sed pa¬
rentem. Matres. matres tuilerunt.
quicquid & angoris extitit & dolo¬
ris. & ideo non carebunt martyris
gaudio. martyrii lacrimas quȩ fude¬
runt. Hoc loco attendat auditor.
attendat ut intelligat martyrium
non constare ꝑ meritũ : sed uenire ꝑ
grãm. In paruulis que uoluntas. qđ
arbitrium. ubi captiua fuit & ipsa
natura: De martyrio ergo demus
totum dõ. nichil nobis. uincere dia¬
bolũ. corpus tradere. contep̃nere uis¬
cera. tormenta expendere. lassare
tortorem. capere de iniurus głam.
de morte uitam. non uirtutis hu¬
mane. sed muneris est dituni. Iteai

Expanded text:
filiorum pertransiens membra, filiorum pertransiens membra, ad matrum corda devenit, et ideo necesse est ut sint praemii consortes, quae fuerunt sociae passionis. Arridebat parvulus occisori, gladio advocabatur infantulus. Nutricis loco attendebat lactens percussoris horrorem, nescia aetas lucritura gaudebat, infans filius omnem hominem non hostem respicit, sed parentem. Matres, matres tulerunt quidquid angoris exstitit et doloris, et ideo non carebunt martyrum gaudio, martyrii lacrymas quae fuderunt. Hoc loco attendat auditor, attendat ut intelligat martyrium non constare per meritum, sed venire per gratiam. In parvulis quae voluntas, quod arbitrium, ubi captiva fuit et ipsa natura? De martyrio ergo demus totum Deo, nihil nobis. Vincere diabolum, corpus tradere, contemnere vitia, tormenta expendere, lassare tortorem, capere de injuriis gloriam, de morte vitam, non virtutis humanae, sed muneris est divini. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
tatas excubias sic reliquit: ut rege̾
solum quęsiturus hostis totum gras¬
saretur in militẽ: Fratres. xpͣc non
despexit suos milites sed prouexit:
quib dedit ante triumphare quã
uiuere. quos fecit capere sine concer¬
tatione uictoriam. quos donauit
coronis antequã mẽbris. quos uolu¬
it uirtutibus uitia pͣterire. ante
celũ possidere quã terram. Prȩmisit
ergo xpͣc suos milites non amisit :
recepit suas acies non reliquit. Beati.
quos natos martyrio uidemus esse.
non scło: beati qui labores in reqͥe.
in refrigerium dolores. merores
in gaudiũ cõmutarunt. Uiuunt.
uiuunt. quia uere uiuunt: qui ꝓ
xp̃o merentur occidi. Beati uentres.
qui portauerunt tales: beata u¬
bera quȩ se talibus infuderunt.
beatȩ lacrimȩ. quȩ ꝓtalibus fuse:
fletibus. grãm baptismatis contuler᷑.
Nam diuerso modo. dono uno in la.¬
crimis suis martyres suo sanguine
baptizantur: In martyrio filioꝵ.
matres passȩ sunt. Nam gladius

Expanded text:
tatas excubias sic reliquit, ut regem tatas excubias sic reliquit, ut regem solum quaesiturus hostis, totum grassaretur in militem? Fratres, Christus non despexit suos milites, sed provexit, quibus ante dedit triumphare quam vivere, quos fecit capere sine concertatione victoriam, quos donavit coronis antequam membris quos voluit virtutibus vitia praeterire, ante coelum possidere quam terram. Praemisit ergo Christus suos milites, non amisit. Recepit suas acies, non reliquit. Beati quos natos martyrio videmus esse, non saeculo. Beati qui labores in requiem, in refrigerium dolores, moerores in gaudium commutarunt. Vivunt, vivunt, quia vere vivunt, qui pro Christo merentur occidi. Beati ventres qui portaverunt tales. Beata ubera quae se talibus infuderunt. Beatae lacrymae quae pro talibus fusae fletibus gratiam baptismatis contulerunt. Nam diverso modo, dono uno, in lacrymis suis martyres suo sanguine baptizantur, in martyrio filiorum matres passae sunt. Nam gladius
Abbreviated transcription (Latin):
nichil constat. Herodes. tunc cȩcus sic
xpͣm gladiis quęrit. inuestigat erci¬
ore. crudelitate rimatur: successorẽ
timens incessit in auctorem: pͣmit
innocentes. uolens innocentiã depe¬
rire. In nocentis causã facit nocentiũ
crimen. munus nati natoꝵ uertit in
penam. auctoris ortum orientium
mandat occa sũ. Negotiũ saluantis.
saluandoꝵ iubet esse discrimen. Quoꝵ
lingua tacuit. oculi nichil uiderunt.
nichil audierunt aures. manus nil
fecerunt. Et quib actus nullus est.
tinde culpa est : Sumpserunt mortẽ.
qui uiuere nescierunt: quib apud
herode᷑. solum quod nati sunt hoc
fuit crimen. Quid xp̃c futuroꝵ
prȩscius. conscius secretoꝵ. cogitati¬
onum uidex. mentiũ ꝑscrutator:
quare deseruit quos sciebat queren.¬
dos esse ꝓpter se. ꝓpter se nouerit
occidendos : Natus rex cȩlestis. qͥre
neglexit milites innocentie sue:
Coctaneũ sibi. quare contep̃sit exer:¬
citum: Quare cunabulis suis depu.¬

Expanded text:
nihil constat. Herodes tunc caecus sic nihil constat. Herodes tunc caecus sic Christum gladiis quaerit, investigat cruore, crudelitate rimatur: successorem timens, incessit in auctorem. Premit innocentes, volens innocentiam deperire, innocentis causam facit nocentium crimen. Munus nati natorum vertit in poenam. Auctoris ortum orientium mandat occasum. Negotium salvantis salvandorum jubet esse discrimen. Quorum lingua tacuit, oculi nihil viderunt, nihil audierunt aures, manus nihil fecerunt, et quibus actus nullus est, unde culpae sumpserunt mortem, qui vivere nescierunt? Quibus apud Herodem solum quod nati sunt, hoc fuit crimen. Quid? Christus futurorum praescius, conscius secretorum, cogitationum judex, mentium perscrutator, quare deseruit quos sciebat quaerendos esse propter se, et propter se noverat occidendos? Natus Rex, et Rex coelestis, quare neglexit milites innocentiae suae? Coaetaneum sibi quare contempsit exercitum? Quare cunabulis suis depu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis auctor. pietatis prȩdo. inimictis
innocentiȩ. hostis naturȩ. suis peior.
pessimus sibi. quẽ xp̃c non ut euade¬
rec: sed ne uideretur aufugit. In altũ
tendens: cadit ab alto. Celũ pulsans:
intrat ꝓfundũ. In se uadit. cũ uadit
in dm̃. Se occidit qui uitam conat᷑
occidere: quia capere non potest ꝑdi¬
tionem salus. occisionẽ uita. et̃nitas
finem. Oambitio quã ceca semper:
o quam prȩsumptio pessima. o qua
ꝑdit concessa. qui inconcessa captat.
Herodes obsidens terrenũ regnum.
impugnat cȩleste. terrenis inhians:
irruit in diuina. ipsamq pietatem
insectatur. Audierat natũ regem
destinatus ad scelus: ad piaculũ prõp¬
tus. paratus ad crimen: causas inno¬
centie non requirit. ius abnegat. con¬
fundit fasq nefasq Cui nequitia est
sodalis. cui odiosa est ęquitas. iniqͥtas
est semꝑ amica. Qui cedibus uruit. qͥ
se munit sanguine. qui crudelitatib
seuit. cui de timore stat totũ. de amore

Expanded text:
tatis auctor, pietatis praedo, inimicus tatis auctor, pietatis praedo, inimicus innocentiae, hostis naturae, suis pejor, pessimus sibi, quem Christus non ut evaderet, sed ne videretur, aufugit. In altum tendens, cadit ab alto. Coelum pulsans, intrat profundum, et in se vadit cum vadit in Deum. Se occidit, qui vitam conatur occidere: quia capere non potest perditionem salus, occisionem vita, aeternitas finem. O ambitio quam caeca semper! o quam praesumptio pessima! o quam perdit concessa, qui inconcessa captat! Herodes obsidens terrenum regnum, impugnat coeleste. Terrenis inhians, irruit in divina, ipsamque pietatem insectatur. Audierat natum regem: destinatus ad scelus, ad piaculum promptus, paratus ad crimen, causas innocentiae non requirit, jus abnegat, confundit fasque nefasque. Cui nequitia est sodalis, cui odiosa est aequitas, iniquitas est semper amica, qui caedibus vivit, qui se munit sanguine, qui crudelitatibus saevit, cui de timore stat totum, de amore
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia quo feratur : herodiana
hodie patefecit immanitas. Quȩ dũ
temporalis regni emulatur angusti¬
as: eterni regis ortum molitur ex¬
tinguere.Iunc herodes inquit ui¬
dens quia illusus esset a magis: mifit
in bethleem. & occidit om̃s pueros
qui erant in ea. & in om̃ib finib eiꝰ.
Uidens quia illusus esset amagis. Dolet
impietas se esse delusam: dilatans se
crudelitas furit. fremit dolositas se
deceptam. & in se fraus reuersa con¬
liditur. Herodes stridet. cadens ipse
in laqueũ quẽ tetendit. Tunc iniqui¬
tatem quã considerat euaginat. de
fide ꝑfidiȩ sumit arma. Terreno quȩ¬
rit furore: quẽ natũ cęlitus non cre¬
dit. Ad sinus matrũ militũ cogit
castra: inter ubera arcem pietatis
obpugnat. in teneris uberib ferrũ
durat. lac fundit antequã sanguinẽ.
dat ante mortẽ sentire quã uitam.
Tenebras ingerit. intrantibus lucem.
Sic agit magister mali. minister doli.
irȩ artifex. inuentor sceleris. impie¬

Expanded text:
invidia quo feratur, Herodiana hodie patefecit immanitas. Quae dum temporalis regni aemulatur angustias, aeterni regis ortum molitur exstinguere. Tunc Herodes, inquit, videns quia illusus est a magis, misit ad Bethlehem, et occidit omnes pueros qui erant in ea, et in omnibus finibus ejus. Videns quia illusus est. Dolet impietas se esse illusam, dilatans se crudelitas furit. Fremit dolositas se deceptam, et in se fraus reversa colliditur. Herodes stridet cadens ipse in laqueum quem tetendit, hinc iniquitatem quam considerat, evaginat. De fide perfidiae sumit arma, terreno quaerit furore, quem natum coelitus non credit. Ad sinus matrum militum cogit castra, inter ubera arcem pietatis oppugnat. In teneris uberibus ferrum durat, lac fundit antequam sanguinem, dat ante mortem sentire quam vitam, tenebras ingerit intrantibus lucem. Sic agit magister mali, minister doli, irae artifex, inventor sceleris, impie
Abbreviated transcription (Latin):
immanitas: que putauit turbare
fantibus multis martyriũ: dũ infan¬
tem quęrit occidere xpͣm. Prestat
hostis dũ nocet : beneficiũ tribuit cũ
occidit. inuideret eñi eoꝵ głȩ si ama¬
ret. Sed aliȩ sunt terrestres pugnȩ.
aliȩ celestes uictoriȩ. In prelio xp̃i mo¬
riendo uiuitur: cadendo surgitur:
uictoria ꝑ interitũ comparatur:¬

Expanded text:
immanitas, quae putavit turbare immanitas, quae putavit turbare fantibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit; invideret enim eorum gloriae si amaret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi moriendo vivitur, cadendo surgitur, victoria per interitum comparatur
Abbreviated transcription (Latin):
gunt tempore uno natiuitatem
& morte᷑. ingressum & exitũ. prin¬
cipiũ & occasũ : ut ipsis posset teͣpore
uno ut dixi contingere. & nascendo
ingredi mundũ. & dedicare marty¬
rio celũ. Probat nouos exercitus xp̃c:
rudes milites signat. legiones lactin.¬
tes uictoria ꝑpetrata coronat. biunt
ꝓ xp̃o uictores. qui ętate fuerant
coequales. Fiunt inquã infantes sine
certamine fortes: sine pugna uicto¬
res. Norunt uincere: qui pugnare
non norunt. Existunt uictorie com¬
potes: qui fuerant etate inbelles.
Mercantur pena marti.riũ. głam san¬
guine cõparant. et̃nam uitã. tẽporali
morte cõmutant. Nec timuit etas
illa mortem. nec horruit. Timere
eñi non potuit. que timere non no¬
uit. Transinittit infantes infans xp̃c
ad celum. offert noua exenia patri:
primitias fructuũ exhibet genitori.
Ostendit futurã fecundissimã messem:
dum in semine tantam exhibet
ubertatem. Derisit se. derisit hostilis

Expanded text:
gunt tempore uno nativitatem gunt tempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, principium et occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites designat, legiones lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis
Abbreviated transcription (Latin):
consolatione terger:. uel certe cur
indiguit flere: quȩ non indiguit con¬
solauonis sermone: Sed nolunei
inquit scriptura consolarbal
quia non sunt: id est nolutor
consolari quia sunt. Sed idcirco noluit
consolari quia sunt: quomͦ uoluit qͥsi
dio iam diuersitatum causa reddat᷑.
conditio a matre defletur : sed spe głȩ
consolatio humana contẽp̃̾nit᷑. Pietatis
affectus in fletibus declaratur : sed occi¬
sorũ gła repudiũ consolationis indi¬
citur. Pugnant eñi in matre affectus
& fides: humanitas cũ deuotione con¬
certat. P langit affectus. sed fides exul¬
tat: deflet humanitas. sed deuotio con¬
solatur. Licuit eni matri humanitus
flere: eui non licuit consolatione hu¬
manitus indigere. Adeo & dñs xp̃c
in lazaro fleuit: nec tamen ipse quoq
cuiusquã consolatione indiguit. qͥa
hominis fuit qđ fleuit: cũ manifeste
dis sit qui lazarũ suscitauit. Sed o
contigit dedicare martẏria. Expun¬

Expanded text:
consolatione tergi? Vel certe cur consolatione tergi? Vel certe cur indiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed noluit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit fledio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitus indigere. Ideo et Dominus Christus in Lazaro flevit, nec tamen ipse quoque cujusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o  Christo contigit dedicare martyria. Expun
Abbreviated transcription (Latin):
ad cęlum. aut occisoꝵ anime ab altari
uociferentur ad dm̃. Contulit mar.¬
tẏrium laudem: quib negauerat
natura sermonẽ. Licuit sanguine
clamare: quibus narrare non lice¬
bat uoce. Licuit sanguine loqui:
quib lingua non licuit. Miscent euͣ
dño colloquia: quib humana nega¬
ta sunt uerba. Ded emͣ occisis inno¬
centibus istis. impleta sunt ꝓphetiȩ
uerba dicentis. Uox in rama audita
est fletus. & plorationis rachelis flen¬
tis filios suos. & noluit consolari quia
non sunt. Rachelem primo eccłȩ esse
ꝑsonam nemo qui abnuat: nemo
qui aliud contra ueritatẽ defendat:
sed duo in illa diuersa comspicio: fletꝰ
& consolationis contepͣtus. Si enĩ fleuit:
cur consolari contempsit: Aut si
consolari contepͣsit. cur fleuit : Aut
quomͦ competit consolari noluisse.
cui coͣpetit flesse. cũ aut flere non
debuit. quȩ consolari contempsit :
Aut consolari debuit. quȩ non flere
non potuit. cũ manifestum sit fletꝰ

Expanded text:
ad coelum, aut occisorum animae ab altari ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae esse personam, nemo est qui abnuat, nemo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum manifestum sit fletus
Abbreviated transcription (Latin):
datur: & innocens innocentium
testimonio predicatur. Accipiunt
enĩ a xp̃o & reddunt: consecuntur
& referunt. Uno enͣi tempore & qui
dederat recipit: & qui acceperat red¬
dit. Uno inquam tempore sua xp̃o
redduntur: dum eiꝰ laudes illi ab in¬
fantibus referuntur. Diximus de
laude infantũ. quid de lactentium
laudib ꝓferimus: quoꝵ laudem inue¬
nire non possumus. nisi eos ipsos qui
laudauerint nouerimus. qui sint. ubi
sint: Quã laudem intulerint quero:
qui loqui non norant. Neq. eni ȩtas
illa poterat posse quod natura non
dederat: aut celebrari a talibus pote¬
rat qđ institutio denegabat. Dicunt
naniq dño laudes. trucidati abherode.
lactentes locuntur sanguine quod
lingua non possunt. passione canunt:
qđ sermone non norunt. Occisi pͣdi¬
cant. quod uiui non poterant. Nec
nouũ quod dicitur ut innocens san¬
guis. aut dõ referat laudes. aut suas in¬
dicet passiones: cũ abel sanguis clamet

Expanded text:
datur, et innocens innocentium datur, et innocens innocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus laudes illi ab infantibus referuntur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet
Abbreviated transcription (Latin):
Dedicatur nouus ab infantib sermo
uoce̾ aperiunt in nocentes. Fiunt
diserti laude: qui fuerant imperiti
sermone. Offerunt dño primitias
linguȩ: nouos oris immolant fructꝰ.
uerboꝵ principia libant. Infantia
eñi quȩ ꝑetatem loqui non
poterat: glorias dĩ cũ gaudio
resonabat. Norunt laudare
xp̃m: qui loqui non norant. Fiunt
perta laude. qui fuerant imperiti
sermone. Ostendunt laudib dñm.
suffragiis predicant xp̃m. Fiunt
interea pueri sine magistro diserti.
docti sine doctore. periti sine eru¬
ditore. Agnoscunt xp̃m. pͣdicant
dñm: non quẽ ꝑsuasio humana do¬
cuerat. sed quẽ diuinitas in nocentib
inspirabat. Cessant enĩ humana cũ
diuina tractantur: quia humana
ipsa ꝓdesse non poterunt: nisi diui¬
noꝵ solatio subleuentur. Necesse est
em terrena succũbere. cũ cȩlestia p̃di¬
cantur: naturalia silere: cũ uirtutes
locuntur. Crigitur itaq infantium
etas in laudem: quȩ delictoꝵ non no¬
uerat crimen. Dignus adignis lau¬

Expanded text:
Dedicatur novus ab infantibus sermo vocem aperiunt innocentes. Fiunt diserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis lau
Abbreviated transcription (Latin):
introduxit. Unde dicit iohannes. stabant
ante thronũ in conspectu agni amicti
stolis albis: & palmȩ in manib eorum.
Stant eni modo ante thronũ dĩ coro¬
nati: qui quondã ante tbronos uidi¬
cum terrenoꝵ iacebant p̾ersaitriti.
Stant in conspectu agnttt¬

Expanded text:
introduxit. Unde dicit Joannes: Stabant introduxit. Unde dicit Joannes: Stabant ante thronum, et in conspectu Agni amicti stolis albis, et palmae in manibus eorum . Stant enim modo ante thronum Dei coronati, qui quondam ante thronos judicum terrenorum jacebant poenis attriti. Stant in conspectu Agni n
Abbreviated transcription (Latin):
transfertur: partẽ gentis eiusdem
quȩ tunc temporis fidem xp̃i est sus.¬
ceptura designat. Unde bene gabilȩa
ꝑpetrata transinigratio. nazareth
flos aut uirgultũ eiꝰ interprȩtatur:
quia nimirũ scã ȩccła quo ardentio¬
re desiderio ab his que in terris uidet
ad cȩlestia ꝓmerenda transinigrat. eo
maiore sp̃ualium abundat flore &
kmi. quia primitias martyrũ hodier.¬
na festiuitate ueneramur. de ȩterna
quȩ in celis est martyrũ festiuitate
sedulȩ cogitemus. eoꝵq uestigia in
quantũ possumus sequendo & ipsi
eiusdem festiuitatis suꝑne participes
existere curimus. testante apło: quia
palmȩ ꝑceptione letemur. Siquidem
singulos eoꝵ cum ꝑtormenta pelleren¬
tur ex hic usti ł rachel gemebunda.
misq̃ ꝓsuter est. Sed iam hinc ex¬
pulsos suꝑna hierłm quȩ est mater
om̃tum nrm. mox in aliam uitam
obiiis lȩcitiȩ ministris excepit: atq
ingaudiũ dm̃ sui ꝑpetuo coronandos

Expanded text:
transfertur, partem gentis ejusdem transfertur, partem gentis ejusdem quae tunc temporis fidem Christi est susceptura, designat. Unde bene Galilaea perpetrata transmigratio, Nazareth flos aut virgultum ejus interpretatur; quia nimirum sancta Ecclesia, quo ardentiori desiderio ab his quae in terris videt ad coelestia promerenda transmigrat, eo majore spiritualium abundat flore atfratres charissimi, quia primitias martyrum hodierna festivitate veneramur, de aeterna, quae in coelis est, martyrum festivitate sedulo cogitemus, eorumque vestigia in quantum possumus sequendo, et ipsi ejusdem festivitatis supernae participes existere curemus, testante Apostolo: quia palmae perceptione laetemur. Si quidem singulos eorum cum per tormenta pellerentur, ex hac vita Rachel gemebunda, misque prosecuta est: sed jam hinc expulsos superna Hierusalem, quae est mater omnium nostrum, mox in aliam vitam obviis laetitiae ministris excepit, atque in gaudium Domini sui per petuo coronandos
Abbreviated transcription (Latin):
accipient. Et bene cũ iudeam deserit.
fugere & hoc in nocte dicitur: cum
uero reuertitur in illam non solũ
fuge sed nec noctis fit mentio. quia
nimirũ quos obpeccatoꝵ tenebras
olim ꝑsecutores reliquit ipsos obluce̾
fidei tandem se quęrentes reuisit.
Quod dampnato licet hero de ioseph
timore archelai filii eius in iudȩam
ubi metropoli habebat tre formi¬
dans. monente angelo in natareth
galilee secedit: ultima prȩsentis eccłȩ
tempora designat: quando ꝓ ea quȩ
nunc est uniuersali gentis illius ceci.¬
tate qua xp̃ianos in quantũ ualet
ꝑsequi non desistit. acrior in quib¬
dam antixpi ꝑsecutio consurget.
& quidẽ plurimiis ad p̃dicationem
enoch &e heliȩ a ꝑficlia conuersis. sed
ceteris adinstinctũ antixpi tota in¬
tentione contra fidem dimicantib.
Pars igitur uides in qua regnabat ar¬
chelaus. ꝑfidos antrxpi sequaces osten¬
dit. Porro natareth galdee quo dns

Expanded text:
accipient. Et bene cum Judaeam deserit, accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, et hoc in nocte dicitur; cum vero revertitur in illam  Al., nulla non solum fugae, sed nec noctis fit mentio: quia nimirum quos ob peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod damnato licet Herode Joseph timore Archelai filii ejus in Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo in Nazareth Galilaeae secedit, ultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando pro ea quae nunc est universali gentis illius caecitate, qua Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed caeteris ad instinctum Antichristi tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus, perfidos Antichristi sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaeae, quo Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
facte in iudȩa specialiter accipere:
quando inualescente inuidia. predi¬
catores sunt uerbi pene om̃s expulsi
de ꝓuintia : & ingentib prȩdicaturi
sunt longe lateq. disꝑsi. Dioq factũ
est: ut gentilitas quȩ ꝑ egyptum
figuratur peccatis ante tenebrosa
lumen uerbi ꝑciperet. Hoc est enim
puerũ iħm & matrẽ etus ꝑ ioseph
in egyptum trans ferri. fidem scilicet
dominice incarnationis & eccłȩ so.¬
cietatem ꝑ doctores scõs gentibus
cõmitti. Quod erant in egypto usq
ad obitils herodis: indicat figurate
fidem xp̃i in gentibus mansuram :¬
donec plenitudo earũ introeat. &
sic om̃is istł saluus fiat. Obituĩ qͥppe
herodis: terminũ intentionis ma¬
liciose. qua nunc contra eccłam tui¬
dȩa seuit insinuat. Occisio paruu¬
lorũ: mortẽ humiliũ spũ quos
fugato a se xp̃o tudei peremere
designat. Quod autẽ defuncto he¬
rode. redit ad terram ifrł iħe: finem
lia p̃dicantibus. iudȩi sopita moder¬
ne inuidie flamma fidem ueritatis

Expanded text:
factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fugato a se Christo Judaei peremere, designat. Quod autem defuncto Herode redit ad terram Israel  Al. addlia praedicantibus Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
non longe post obut. & ioseph mo¬
nente angło dñm cũ matre ad tram
isrł reduxit : significat om̃s ꝑsecutiones
que contra eccłam erant mouende
ipsoꝵ ꝑsecutoꝵ morte uindicandas.
eisdemq multatis ꝑsecutorib pacẽ
eccłȩ denuo red̾dendam: & scõs qui
latuerant ad sua loca fuisse reuer su¬

Expanded text:
non longe post obiit, et Joseph monon longe post obiit, et Joseph monente angelo Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones quae contra Ecclesiam erant movendae ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdemque mulctatis persecutoribus pacem Ecclesiae denuo reddendam, et sanctos qui latuerant ad sua loca fuisse reversu
Abbreviated transcription (Latin):
plaga crudelissimȩ necis. non paucoᷤ
etiam beniaminee stirpis pueros in¬
uoluerit. quos ꝓgenies rachel elata
in excelsum uoce plorauerit. Potest
& aliter intelligi. quia rachel iuxta
bethleem sepulta est. sicut titulus
monumenti eiꝰ manens usq hodie
testatur: ad occidentẽ ciuitatis ultra
uiam quȩ ducit ebron: qđ ea quȩ
in loco eodem agebantur. ipsa egis¬
se ꝓphetico locutionis modo recte
dicatur: cuius corpore & nomine
locus ipse fuerat insignis. Qd dñs
ipse ne occideretur abherode sublatꝰ
datur fidelibus. ne dubitent rabiem
ꝑsequentiũ ubi oportunir suerit
declinare fugiendo: cum hoc dm̃ ac
d̾nm suũ fecisse meminerint. Siquide̾
ipse qui erat suis pͣcepttirus. cũ uos
ꝑsecuti fuerint in ciuitate ista fugite
in aliam: prius fecit quod p̃cepit. fu¬
giendo hominẽ quasi homo in terra.
quẽ magis paulo ante adorandum¬
quasi dm̃ monstrauit stella de elo.
Quod occisis ꝓ dño pueris herodes

Expanded text:
plaga crudelissimae necis non paucos plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatusdatur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit stella de coelo. Quod occisis pro Domino pueris Herodes
Abbreviated transcription (Latin):
scłm morte uicerunt: rursus ad
scłi certamina secum toleranda re¬
deant. quia nimirũ non sunt ultra
reuocandi in mundũ: de citius erũp¬
nis semel euaserunt. coronandi
ad xp̃m. Rachel namq quȩ ouis aut
uidens dm̃ dicitur: eccłam figurate
demonstrat. cuius tota intentio ut
uidere dm̃ mereatur inuigilat. Et
ipsa est ouis centesima: quã pastor
bonus relictis in cȩlo nonaginta no¬
uem ouib angelicarũ uirtutum
abut quȩrere in terra: inuentamq.
suis imposuit humeris. & sic repor¬
tauit ad gregem. Queritur autem
tuxta litteram. quomͦ rachel plora̾se
dicitur filios suos: cũ tribus iuda
quȩ & bethleem tenebat non de rachels
sed de sorore eiꝰ lia fuerat orti. Ubi
tamen facilis patet responsio: quia
non tantum in bethleem. uerũ etiam
in om̃ibus finib eius pueri sunt om̃s
trucidati. Tribus autẽ beniamin que
de rachel orta est. ꝓxima fuit tribui
iudȩ. Unde merito credi debet. qđ

Expanded text:
saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intentio ut videre Deumipsa est ovis centesima, quam pastor bonus, relictis in coelo nonaginta novem ovibus, angelicarum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis imposuit humeris, et sic reportavit ad gregem. Quaeritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod
Abbreviated transcription (Latin):
contestari. quia siue uiuimus. dño ui¬
uimus. siue morimur. dño morimur.
Siue eñi tiuumus. siue morimur: dñi
sumus. Quod urxta uaticiniũ hieremie.
uox in rama idest in excelso atidita est
ploratus & ululatus multus: manifeste
denuntiat luctũ scẽ ȩccłe. quo deiniusta
mẽbroꝵ suoꝵ nece gemit. non ut
hostes garriunt inuacuum
dere iudicis. & sicut ꝓthomar.¬
tyris abel.ita etiam sanguinẽ cete¬
rorum martyrũ de terra clama¬
re ad dñm. iuxta illud uiri sapi¬
entis: non despiciet prȩces pupilli
nec uiduam. sic effundat loquelam
gemitus. Nonne lacrimȩ uiduę
ad maxillam descendunt. & excla¬
matio eius suꝑ deducentẽ eas : Ama.¬
xilla eñi ascendunt usq ad celum.
& dñs exauditor non delectabitur
in illis. Quod rachel plorasse dicit᷑.
filios suos nec uoluisse consolari qͥa
non sunt: significat ȩccłam plorare
quidem scõꝵ de hoc scło ablationem:
sed non ita uelle consolari. ut qui

Expanded text:
contestari: Quia sive vivimus, Domino vicontestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum perni judicis; et sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui