comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ec illud. ẽ consequens. ut ideo diuersa
statura sit reuiuiscentiũ singlorũ. quia
fuerunt diuersa uiuentium. aut macri
cum eadem macie. aut pingues cum eadẽ
pinguedine reuituscant. Sed si hoc ẽ in
consilio creatoris ut in effigiȩ sua cuiꝰq
ꝓprietas & discernibilis similitudo seruet᷑.
in ceteris autem corꝑis bonis equalia
cuncta reddant᷑: ita modificabit᷑ illa
in uno quoq materies. ut nec aliquid
ex ea pereat: & quod alicui defuerit ille
suppleat: qui &eiam de nichilo potuit qd
uoluit oꝑari. Si autem in corꝑib resurgen¬
tium rationabilis in equalitas erit. sic̃
ẽ uocum quib cantꝰ inpietur hoc fiet cuiq
de materie corꝑis sui: quod & hominem red¬
dat equalem anglicis cetib &e nichil incon¬
ueniens eorum ingerat sensib. Indecorũ
quippe aliqͥd ibi ñ erit. sed quicquid futu¬
rum ẽ hoc decebit: quia nec futurum est
si non decebit.

Expanded text:
ec illud est consequens, ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium; aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur; ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur, hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit. Sed quidquid futurum est, hoc docebit, quia nec futurum est, si non decebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum mala ex bonis orta eẽ. dicimꝰ.
ñ putetur hoc dominicȩ sententiȩ
refragari qua dicit ñ potest arbor bona
fructus malos facere. Non potest enĩ siẽ
ueritas dicit colligi uua de spinis: quia
ñ potest uua nasci de spins. Sed ex bona
terra: & uites nasci posse uidemꝰ & spinas.
mala. Sed ex bona hominis natura oriri
uoluntas & bona potest & mala. Nee
fuit ꝓrsus unde primitus oriret᷑ uolun¬
tas mala. nͥ ex angłis & hominib natura
bona. Quod &e ipse dñs eodẽ loco ubi
de arbore & fructib loquebat᷑: aꝑtissime
ostendit. Ait enĩ. Aut facite arborẽ bonã
& fructum eiꝰ bonũ: aut facite arborẽ¬
malam & fructũ eiꝰ malum. Satis admo¬
nens ex arbore quidẽ bona malos. aut
ex mala bonos nasci fructus ñ posse:
ex ipsa tam̃ terra cui loquebat᷑ utrãq
arborem oriri posse.

Expanded text:
ed cum mala ex bonis orta esse dicimus, non putetur hoc dominicae sententiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus malos facere. Non potest enim, sicut Veritas ait, colligi uva de spinis , quia non potest nasci uva de spinis; sed ex bona terra et vites nasci posse videmus et spinasmala: sed ex bona hominis natura oriri voluntas et bona potest et mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonumalam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur utramque arborem oriri posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ł filii parentib consensum p̾buerint:
D̾ Quo mͦ hoc ꝓbas: M Nullũ fuit poc¬
catũ comed̾e pomũ. s contra dĩp̃ceptũ
comede: fuit maximũ. D Quare time¬
olim scĩ patres suas duxerunt consangui¬
neas: M̃ karitas apud illos ñ extendit
se latius qua ad amicos. Ut dr̃. Diliges ami¬
cũ. & odio habebis inmicũ. Debuerunt
gͥ cognatorũ filias accipere. quib possent
amoremcarnalem impendere. Apud nos
aut̃ extendit se Raritas etiã ad inimicos.
ut dr̃. Diligite inimicos ur̃os. Qitia gͥ ip¬
se sangitis uos cogit cognatos diligere. sta
ducere: ut uxor internos &e extraneos
sit dilectionis uinculũ quo caritas se dilatet
meȩ sit mea cognata ꝑ eiꝰ sanguinẽ. ursus
m̃s fr̃ cognatus efficttur uxoris meȩ ꝑ meũ
sanguinem. Si gͥ scd̾m naturã ÷. peccatũ. cur
duxit sr̃ m̃s meã & ego suã cognatã: D̾ Igttͤ

Expanded text:
vel filii parentibus consensum praebuerint vel filii parentibus consensum praebuerint D. Quomodo hoc probas?--M. Nullum fuit peccatum comedere pomum; sed contra praeceptum Dei comedere, fuit maximum. D. Quare olim sancti patres duxerunt suas consanguineas? --M. Charitas apud illos non extendit se latius quam ad amicos, ut dicitur? Diliges amicum, et odio habebis inimicum . Debuerunt ergo cognatorum filias accipere, quibus possent amorem impendere. Apud nos autem extendit se charitas etiam ad inimicos, ut dicitur: Diligite inimicos vestros . Quia igitur ipse sanguis nos cogit cognatos diligere; statducere, ut uxor inter nos et extraneos sit dilectionis vinculum, quo charitas se dilatet meae fit mea cognata per ejus sanguinem. Rursus meus frater cognatus efficitur uxoris meae per meum sanguinem. Si igitur secundum naturam est peccatum, cur ducit meus frater meam et suam cognatam?
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s qͦsdã nasci. ut baptizentur. aut natos
pͥus morte subtrahunt᷑. quã regenerent᷑ :¬
M̾ludicia dñi abyssus multa. idõq oc¬
culta. Quãuis causa ihis eluceat. cũ no¬
tũ sit quod ꝓpter
electos fiat.
ut uidelicet cũ
ĩstos tã in¬
meritos. & pene sine
peccato uide¬
post multa fa¬
cinora tam indebitos in gła ub̃ius iu¬
bilantes dõ gr̃as referant. cuiꝰ gr̃a tam
lietto coniugio scilicet de adult̾io ꝑ
nascuntur: d̾ Nichil omĩo sifuerint
si furatũ ꝑ furem fuerit seminatũ.
̃ hocent peccata parentũ filiis. ł fitiorũ
parentib  D̾ Scriptũ ÷. Pat̾ ñ portabit
iniquitatẽ filii. & flliꝰ ñ portabit iniqͥ¬
tatem patris. Si filii parentib in mar
ñ consenserint. aut parentes filios ab
his ꝓhibere non poterint: nichil noce¬
bunt peccata alterutrorũ alterutris.
sic̃ nec iosue nocuit quod prauũ patrẽ
habuit: & rursum ñ obfuit. quod neqͣ
filum genuit. M Si aut̃ parentes filus.

Expanded text:
Deus quosdam nasci ut baptizentur, aut natos prius subtrahit morti, quam regenerentur!--M. Judicia Dei abyssus multa, ideoque occulta, quamvis causa in his eluceat, cum notum sit quod propter electos fiat: ut videlicet cum istos tam immeritos et pene sine peccato videpost multa facinora tam indebitos in gloria, uberius jubilantes Deo grates referant, cujus gratia tlicito conjugio, scilicet de adulterio, vel nascuntur?--M. Nihil omnino, si fuerint si furatum per furem fuerit seminatum. D. Nocent peccata parentum filiis, vel filiorum parentibus?--M. Scriptum est: Pater non portabit iniquitatem filii, nec filius portabit iniquitatem patris . Si filii parentibus in malis non consenserint, aut parentes filios suos ab his prohibere non potuerint, nihil nocebunt peccata alterutrorum alterutris; sicut nec Josue nocuit quod pravum patrem habuit, et rursum non obfuit quod nequam filium genuit. Si autem parentes filiis,
Abbreviated transcription (Latin):
natirram non ÷. peccatũ: s scd̾m sacram̃¬
tũ. Sicitti uxor tua ẽ filii tui mat̾ in car¬
nali generatione: ita illa que eũ suscipit
de fonte: sit eiꝰ mat᷑ in sp̃uali regeratione
lta fit tua cõmat̾ sorror tuȩ uxoris. & fliola
tua soror tuȩ filiȩ. M̃ similit̃ si tu alterius
filiã leuaueris: cõpat᷑ .i. sr̃ sui patriseris. Et ñ
licet ulli duas accipere. aut mulieri
duos fr̃s acciꝑe. Igitur ꝑ sacram̃tũ tale boniu¬
giũ ÷. penitus illicitũ. Anima mea gratulare
qͥa omĩa q̃ desiderasti contigit teaudire:
p̾latis dixisti: de reliquis ȩccłiȩ ministris
quid sentias insinua. M łrimo gͥ sacerdotes
si bene uxerint: exemplo.sunt mundi¬
dñi. ꝑquos lum̃ scientiȩ splendet. his qui
sunt in tenebris ignorantiȩ. Sibene lure¬
rint. & non docuerint: funt carbones ignis
qui aident & non lucent. Si bene docuerint

Expanded text:
naturam non est peccatum, sed secundum sacramentum. Sicuti enim uxor tua est filii tui mater in generatione, sic illa, quae eum suscipit de fonte, fit ejus mater in spirituali regeneratione, et ita fit tua commater, soror uxoris tuae, et filiola fit soror filiae tuae. Similiter si tu alterius filiam levaveris, compater, id est frater sui patris eris, et non licet illi duas sorores, aut mulieri duos fratres accipere. Igitur per sacramentum tale conjugium est penitus illicitum. quia omnia quae desiderasti contigit te audire.latis dixisti, de reliquis Ecclesiae ministris quid sentias, insinua?-- M. Primo igitur sacerdotes, si bene vixerint, exemplo sunt luDomini, per quos lumen scientiae splendet his qui sunt in tenebris ignorantiae: quod si bene vixerint et non docuerint, sunt carbones ignis, qui ardent et non lucent. Si bene docuerint
Abbreviated transcription (Latin):
mixtio nequeat fieri absq delectatione
carnali. & ille infans ñ possit repugnare
parentibus. ut puta adhuc informatus qͦ¬
modo ẽ. ipse inmundus. aut culpe auit
penȩ obnaxius : M Crim̃ hiiiꝰ pollutionis
ditario iure in generatione ꝓlis. & idõ te
nentur obnoxii culpȩ ade in quo om̃s
peccauerunt. & in quo om̃s mortui st̃¬
nascuntur uiui: M Sic̃ siqͥs ad aliquã
fenestram se demonstret & statĩ reu̾tat᷑:
sic homo nascens quasi se demonstrat mũ¬
do. & moxin mortem rru̾titur. D Si peo¬
cata relaxant᷑. in baptismo curbapti¬
zentur qui de his nascunt᷑. t̾n̾ Si aliqua
pasta ueneno fuerit corrupta: om̃s pa¬
nes ex ea confecti st̃ mortiferi. Sic adam
fuit massa corrupta. & idõ exeo om̃s na
ti st̃ peccato corrupti. & iccirco morte
digni. si ñ fuerint in morte redẽptoris
ꝑ baptismũ uiuificati. Sic̃ gͦ parentes
ꝓ se ipsis st̃ inbaptismate emundati:
ita filios oportet ꝓ se ipsis ꝑ mortem xp̃i

Expanded text:
mixtio nequeat fieri absque delectatione mixtio nequeat fieri absque delectatione carnali, et ille infans non possit repugnare parentibus, ut puta adhuc informatus, quomodo ipse est immundus, aut culpae aut poenae obnoxius?--M. Crimen hujus pollutionis ritnentur obnoxii culpae Adae, in quo omnes peccaverunt, et in quo omnes mortui snascuntur vivi?--M. Sicut si quis ad aliquam fenestram se demonstret, et statim revertatur, sic homo nascens quasi se demonstrat in mundo, et mox in mortem revertitur. D. Si peccata relaxantur in baptismo, cur baptizantur qui de eis nascuntur.--M. Si aliqua pasta veneno fuerit corrupta, omnes panes ex ea confecti sunt mortiferi: sic in Adam fuit massa corrupta, et ideo ex eo nati sunt omnes peccato corrupti; et idcirco morte digni, nisi fuerint in morte Redemptoris per baptismum vivificati. Sicut ergo parentes pro seipsis in baptismate sunt emundati, ita filios
Abbreviated transcription (Latin):
Qui finxit singillat̃ĩ corda eorũ .i. animas.
& om̃i stupore ẽ. mirandũ cur eant in infer¬
nũ. si illud corpusculũ mox fuerit mortu¬
um. M Es aquo omĩs bonitas. & omĩs scĩ¬
tas. s ipse naturalit̃ desid̾ant corpus intra¬
re: ut nos naturaliter cupim us uiuere.
uerumtam̃ cũ intrauerint illud inmun¬
dum & pollutum uasculum: tanta auidi¬
tate ulud amplectuntur. ut plus diligunt
qua dm̃. lustum gͥẽ. ut eũ ipse sordidũ uas
ĩmo carcerem quo clauduntur amori dĩ p̃¬
ponant: eas d̃s a suo consortio excludat. D̾
animas quidẽ paruulorũ scientia ñ carere
s p̃debilitate. opus dĩ non posse exeroere. D̾¬
cipitur. uñ dr̃. Quis pot̾ facere mundũ de
inmundo conceptũ semine: & alibi.
In iniquitatib conceptus sũ. D Cũ homo
totus in baptisinate emundetur. & con
iugiũ bonũ
in baptismate
interius & ext̾ius
scĩficatur.s rurs¬
um sem̃ eiꝰ ꝑ carnis
concripiscentiã coinquinatur. D̾ Cũ illa cõ¬

Expanded text:
ui finxit singulatim corda eorum , id est animas. D. et omni stupore est admirandum cur eant in infernum, si illud corpusculum mox fuerit mortuum?--M. Deus, a quo omnis bonitas et omnis sas, et ipsae naturaliter desiderant corpus intrare, ut nos naturaliter cupimus vivere; verumtamen cum intraverint illud immundum et pollutum vasculum, tanta aviditate illud amplectuntur, ut plus illud diligant quam Deum. Justum igitur est ut, cum ipsae sordidum vas, imo carcerem, quo includuntur, amori Dei praeponant, eas Deus a consortio suo excludat. D. animas quidem parvulorum scientia non carere, sed prae debilitate opus Dei non posse exercere. Dicipitur, ut dicitur: Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? et alibi: in iniquitatibus conceptus sum . D. Cum homo totus in baptismate emundetur, et conjugium bonum in baptismate interius et exterius sanctificatur; sed rursum semen ejus per carnis concupiscentiam coinquinatur. D. Cum illa com
Abbreviated transcription (Latin):
dentia dĩ: M fa cognitio qua omĩa futura
p̃scuitt. unmo insperit. ut p̾sentia. D. Si ds̃
cuncta futura p̃sctuit. & tta ea uentura ꝑ
ꝓphetas p̃dixit & ñ possit in sua p̃scientia falli.
& celu & t̾ra pͥus tͣnseant. quã u̾ba dĩ possint
ĩmritari. uidetur quod ex necesitate cuncta
euenerint. quȩ nũquã contigerunt. uł ad¬
huc uentura sunt.¬
Anselmꝰ de necessitate

Expanded text:
identia Dei?--M. Ea cognitio qua omnia futura praescivit, imo aspexit ut praesentia. D. Si Deus cuncta futura praescivit, et ea ita ventura per prophetas praedixit, et non possit in sua providentia falli, et coelum et terra prius transeant quam verba Dei possint immutari; videtur quod ex necessitate cuncta evenerint quae unquam contigerunt vel adhuc ventura sunt?--M. Duae necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
non falsum testimonium dices. honora patrem & matrem:
& diliges ꝓxinum tuum sicut te ipsum. hec sunt media of¬
ficia: quib aliquid de est. Demiq dicit illi adolescens. Omĩa
hec custodiui auiuentute mea. Quid adhuc mͥ de est: ait

Expanded text:
non falsum testimonium dices: honora patrem et matrem: non falsum testimonium dices: honora patrem et matrem: et, Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Haec sunt media officia, quibus aliquid deest. 37. Denique dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a juventute mea, quid adhuc mihi deest? Ait
Abbreviated transcription (Latin):
quasi surdus. & quasi mutus nun aꝑiebat illis os suum quia
& alibi habes. Noli respondere ad inprudenti ad impruden-¬
tiam eius: ne similis illi fias. Primum igitur officium est¬
loquendi mnodous. Hoc sacrificium laudis deo dependitur. hoc
reuerentia ex hibetur cum scripture diuine leguntur: hoc
lorantur parentes. Scio loqui plerosq. cum tacere nesciant.
Rarum ẽ. tacere quenquam: cim sibi non ꝓsit loqui. Sapiens ut
loquat᷑. iulta prius confiderat: quid dicat & cui dicat. quo in
loco & tempore. Est gͦ et tacendi & ioquendi modus ẽ. etiam
factis modus. Pulchrum igit᷑ tenere mensuram offici i. offici¬
um autem om̃e. aut medium aut ꝑfectum est: quod ȩquȩ
scripturarum auctoritate ꝓbare possumus. Habemus et¬
enim ineuuangłia dixisse dñm. Siuis inuitam et̃nam ue.¬
nire: serua mandata. Dicit ille. Quȩ: Iħc autem diat illi.
Hon homicidium facies. non adulterabis. non facies furtum.

Expanded text:
quasi surdus, et quasi mutus non aperiebat illis os suum; quia quasi surdus, et quasi mutus non aperiebat illis os suum; quia et alibi habes: Noli respondere imprudenti ad imprudentiam ejus, ne similis illi fias loquendi modus. Hoc sacrificium laudis Deo dependitur, 11 hoc reverentia exhibetur, cum Scripturae divinae leguntur, hoc honorantur parentes. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi non prosit loqui. Sapiens ut loquatur, multa prius considerat, quid dicat, aut cui dicat, quo in loco, et tempore. Est ergo et tacendi et loquendi modus: est etiam facti modus. Pulchrum igitur tenere mensuram officii. um autem omne aut medium, aut perfectum est, quod aeque Scripturarum auctoritate probare possumus. Habemus etenim in Evangelio dixisse Dominum: Si vis in vitam aeternam venire, serva mandata. Dixit ille? Quae? Jesus autem  non facies furtum,
Abbreviated transcription (Latin):
mari regere gub̾naculis studet. uł remis ducere: prius in
fluuio p̃ludit. Qui canendi suauitatem & uocis affectant p̃¬
stantiam: prius sensim canendo uocem excitant. Et qui uirib
corporis legitimoq luctandi certamine coronam petunt: quo-¬
tidiano usu palestre durantes menbra nutrientes patienti¬
am. laborẽ assuescunt. Nam ipsa natura nos in paruulis do-¬
cet. quod prius sonos meditantur loquendi ut loqui discant.
Itaq sonus excitatio quedam & palestra uocis est. Ita gͦ & qui
uolunt discere cautionem loquendi. quod nature est non ne-¬
gent. quod custodie ẽ. exerceant: ut qui inspecula sunt spe-¬
culando intendant. non dormiendo. Om̃is enim res ꝓpri is ac
domesticis exerͣti is augetur. Ergo dauid tacebat. non quidem
semꝑ sed ꝓtempore: non ugiter ueq. om̃ib sed irritanti ad¬
uersario. ꝓuocanti peccatori non respondebat: & sicut alibi
ait. loquentes uanitatem & cogitantes dolum non audiebat

Expanded text:
mari regere gubernaculis studet, vel remis ducere, prius in mari regere gubernaculis studet, vel remis ducere, prius in fluvio praeludit. Qui canendi suavitatem et vocis affectant praestantiam, prius sensim canendo vocem excitant. Et qui viribus corporis, legitimoque luctandi certamine coronam petunt, quotidiano usu palaestrae durantes membra, nutrientes patientiam, laborem assuescunt. 33. Haec ipsa natura nos in parvulis docet, quod prius sonos meditantur loquendi, ut loqui discant. Itaque sonus exercitatio quaedam et palaestra vocis est. Ita ergo et qui volunt discere cautionem loquendi, quod naturae est, non negent: quod custodiae est, exerceant; ut qui in specula sunt, speculando intendant, non dormiendo. Omnis enim res propriis ac domesticis exercitiis augetur. 34. Ergo David tacebat non semper, sed pro tempore: non jugiter, neque omnibus; sed irritanti adversario, provocanti peccatori non respondebat. Et, sicut alibi ait , loquentes vanitatem, et cogitantes dolum, non audiebat
Abbreviated transcription (Latin):
npctu ymroc oceNCyotI et apostolus ait. Loquere que de-¬
cent saiam doctrinam. Et alibi. Decebat autem eum ꝑqu̾e omĩa
tis eoꝵ ꝑpassionem consuminari. Nonquid prior panecius. nn-¬
quid aristotiles. quid & ipse disputauit de officio quam dd
cum & ipse pytagoras qui legitur socrate antiquoꝵ ꝓpħam se-¬
cutus dauid legem silenti i dederit suis. Sed ille ut ꝑ qͥn¬
queninum discipłis usium imberet loquendi. dauit autẽ
non ut nature munus inmurueret : sed ut custodiam ꝓ¬
ferendi sermonis doceret et pitagoras quidem ut non
loquendo loqui doceret: dauid ut loquendo magis.
diceremus loqui. Quomodo enim sine ȩpercitio doctria aut¬
doctria aut sine usu ꝓfectus: Qui disciplinam bellicã uult as¬
sequi quotidie exercetur armis. & tanquam inꝓcinctu positꝰ
ꝓludit p̃tium. & uetut coram posito p̃tendit hostem: atq ad
periciam uiresq iaculandiuel suos explorat lacertos. uł aduer¬
sarioꝵ declinat ictus: & uigilanti exit obtutu. Qui nauim in

Expanded text:
 ἐν Σίων. Et Apostolus ait: Loquere quae decent sanam doctrinam . Et alibi: Decebat autem eum per quem omntis eorum per passionem consummari . 31. Numquid prior Panaetius, numquid Aristoteles, qui et ipse disputavit de Officio, quam David; cum et ipse Pythagoras, qui legitur Socrate antiquior, prophetam secutus David , legem silentii dederit suis? Sed ille ut per quinquennium discipulis usum inhiberet loquendi: David autem non ut naturae munus imminueret; sed ut custodiam proferendi sermonis doceret. Et Pythagoras quidem ut non loquendo loqui doceret, David ut loquendo magis disceremus loqui. Quomodo enim sine exercitio doctrina, aut sine usu profectus? 32. Qui disciplinam bellicam vult assequi, quotidie exercetur armis, et tamquam in procinctu positus praeludit praelium, et velut coram posito praetendit hoste: atque ad peritiam viresque jaculandi, vel suos explorat lacertos, vel adversariorum declinat ictus, et vigilanti exit obtutu. Qui navim in
Abbreviated transcription (Latin):
li igit᷑ ut paruulus sapere. ut paruulus loqui. ut
paruulus cogitare: ut paruulus uindicare ea que sunt poste¬
rioris ȩtatis. ꝑfectoꝵ ẽ. corona: expecta ut ueniat quod ꝑfectũ
est quando non ꝑspeciem in enigiate. sed faciem ad faciem for¬
mam ipsam aꝑte ueritatis possis cognoscere. Tunc qua causa
ille diues fuerit qui erat imꝓb & raptor alieni. qua causa
potens alius. qua causa ille abundauerit liberis. ille fultus
honorib reuelabitur : fortasse ut dicat᷑ raptori. Diues eras.
qua causa aliena rapiebas. Egesta non compulit: iopia non
coegit. Honne ideo te diuitem feci. ut excusationem habere
non possis  dicatur etiam potenti. Cur nun affiuisti uidue. orfa¬
nis quoq inuiriam patientib  Nuu quid tu infirmus eras:
minquid non poteras subuenire: ideo te feci potentem ut
non inferres uolentiam: sed repelleres. Non tibi scriptum ẽ.

Expanded text:
Noli igitur ut parvulus sapere, ut parvulus loqui, ut Noli igitur ut parvulus sapere, ut parvulus loqui, ut parvulus cogitare, ut parvulus vindicare ea quae sunt posterioris aetatis. Perfectorum est corona. Exspecta, ut veniat quod perfectum est, quando non per speciem in aenigmate, sed facie ad faciem formam ipsam redopertae veritatis possis agnoscere. Tunc qua causa ille dives fuerit, qui erat improbus et raptor alieni, qua causa potens alius, qua causa ille abundaverit liberis, ille fultus honoribus, revelabitur. 63. Fortasse ut dicatur raptori: Dives eras, qua causa aliena rapiebas? Egestas non compulit, inopia non coegit. Nonne ideo te divitem feci, ut excusationem habere non possis? Dicatur etiam potenti: Cur non adfuisti viduae, orphanis quoque injuriam patientibus? Numquid tu infirmus eras? Numquid non poteras subvenire? Ideo te feci potentem, ut non inferres violentiam, sed repelleres. Non tibi scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
Qui instadium ũ descenderint : nu se ꝑfundunt oleo. nun
oblimunt puluere. Quos manet gła: expectat iniuria.
Unguentati ex pectare solent non delectari: solem. aestus. puluerem.
imbresq. ꝑpeti. Dicant gͦ & ipsi athlete. Uenite nobiscum laborate.
Sed respondebunt spectatores. Nos hic interim de uobis iudicamꝰ:
uos autem sine nobis corone si uiceritis głam uindicabitis. Isti gͦ
qui indeliti is. qui in luxuria. rapinis. questib honorib studia po-¬
suerunt sua: spectatores magis sunt quam p̾liatores. habent lu¬
crum laboris: fructum uirtutis nun habent. Fouent otium astu¬
cia. & imꝓbitate aggerant diuitiarum aceruos: sed eroluent se.¬
ram licet nequitie sue penam. Horꝰ requies infernus: tua uͦ
incelo. Noꝵꝰ domus insepulero: tuam paradiso. Unde pulchre
uigilare eos intumulo iobdixit quia sopore᷑ quietis ha¬
bere nͦ possunt quẽ ille dormiuit qui surręxit. No

Expanded text:
qui in stadium non descenderint, non se perfundunt oleo, non qui in stadium non descenderint, non se perfundunt oleo, non oblinunt pulvere. Quos manet gloria, exspectat injuria. Unguentati spectare solent, non decertare: non solem, aestus, pulverem, imbresque perpeti. Dicant ergo et ipsis athletae: Venite, nobiscum laborate. Sed respondebunt spectatores: Nos hic interim de vobis judicamus: vos autem sine nobis coronae, si viceritis, gloriam vindicabitis. 61. Isti igitur qui in deliciis, qui in luxuria, rapinis, quaestibus, honoribus, studia posuerunt sua, spectatores magis sunt quam praeliatores. Habent lucrum laboris, fructum virtutis 18 non habent. Fovent otium, astutia et improbitate aggerant divitiarum acervos: sed exsolvent, seram licet, nequitiae suae poenam. Horum requies in infernis, tua vero in coelo: horum domus in sepulcro, tua in paradiso. Unde pulchre vigilare eos in tumulo Job dixit ; quia soporem quietis habere non possunt, quem ille dormivit, qui resurrexit. 62.
Abbreviated transcription (Latin):
si consolatonem habebunt. Beati misericordes: qm̃ ipsis mise¬
rerebit᷑ deus. Beati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Bea¬
ti qui ꝑsecutionem patiuntur ꝓpter iustitiam: qm̃ ipsors est
regnum celoꝵ. Beati estis cum uobis maledixerint & ꝑ sequen¬
tur: & dicent om̃e malum aduersum uos ꝓpter iustitiam. Gau¬
dete & exultate. qm̃ merces ur̃ a copiosa ẽ. incęlo. futuram nun¬
p̾seintem. incelo non interra mercedem ꝓmisit ẽẽ. reddendam.
Quid alibi poscis quod alibi debetur: Quid p̃propere coronam en¬
gis antequam uincas: Quid detͣgere puluerem. quid requiescere
cupis: Quid epulari gestis. antequam studium soluatur : Ad¬
huc populus expectat. adhuc athlete inscainate sunt. & tu iam
otium petis: Sed forte dicas. Cur impii letantur. cur luxu¬
riantur. cur etram ipsi. ñ mecum laborant: Qm̃ qͥ nun sub¬
seripserint ad coronam: num tenent᷑ ad laborem certaminis.

Expanded text:
si consolationem habebunt. Beati misericordes, quoniam ipsis missi consolationem habebunt. Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus. Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Beati, qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum est regnum caelorum; beati estis, cum uos maledicent et persequentur et dicent omne malum aduersum uos propter iustitiam; gaudete et exultate, quoniam merces uestra copiosa est inpraesentem: in coelo, non in terra mercedem promisit esse reddendam. Quid alibi poscis, quod alibi debetur? quid praepropere coronam exigis, antequam vincas? quid detergere pulverem? quid requiescere cupis? quid epulari gestis, antequam stadium solvatur? Adhuc populus spectat, adhuc athletae in scammate sunt, et tu jam otium petis. 60. Sed forte dicas: Cur impii laetantur? cur luxuriantur? cur etiam ipsi non mecum laborant? Quoniam qui non subscripserint ad coronam, non tenentur ad laborem certaminis:
Abbreviated transcription (Latin):
mine labor est: post certamen aliis uictoria aliis ignominia.
Hunquid prius quam cursus conficiatur palia cuiquam da¬
tur. aut defertur corona:. Merito paulus. certam̃ inquit bo
num certaui. cur sum consumaui. fidem seruaui: quod re-¬
illa die tustus uidex. Non solum autem michi: sed etiam his
qui diligunt aduentum eius. In illa inquit die reddet. non hic.
Hic autem in laborib. inpericulis. in naufragiis. quasi athleta
bonus decertabat: quia sciebat qm̃ ꝑ multas tribulationes
oportet introire in regnũ dĩ. Ergo non potest quis p̃mtũ
accipere nisi legitime certauerit: nec est głiosa uictoria
nisi ubi fuerut laboriosa certamina. Nonne iniustus est qͥ¬
ante dat p̾mium quam certamen fuerit ob solutum: ldeoq
celoꝵ. Non dixit. Beati diuites: sed pauꝑes. Inde incipit beati¬
tudo iuditio diumo: ubi erunna estimatur humana. Beati
qui efuriunt qm̃ ipsi satur abuntur. Beati qui lugent: qm ip¬

Expanded text:
mine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. mine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. Numquid priusquam cursus conficiatur, palma cuiquam datur, aut defertur corona? Merito Paulus: Certamen, inquit, bnum certaui, cursum consummaui, fidem seruaui; quod reilla die, justus judex: non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt adventum ejus . In illa, inquit, die reddet, non hic. Hic autem in laboribus, in periculis, in naufragiis, quasi athleta bonus decertabat; quia sciebat quoniam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Ergo non potest quis praemium accipere, nisi legitime certaverit; nec est gloriosa victoria, nisi ubi fuerint laboriosa certamina. CAPUT XVI. ante dat praemium, quam certamen fuerit absolutum? Ideoque est regnum coelorum . Non dixit: Beati divites, sed pauperes. Inde incipit beatitudo judicio divino, ubi aerumna aestimatur humana. Beati qui esuriunt, quia ipsi saturabuntur. Beati qui lugent, quoniam ip
Abbreviated transcription (Latin):
ut melieia sint que facta sunt & potentiora quam ipse ẽ. qͥ ea
fecit ut possint quando uolunt coguitionem sui oꝑatoris late¬
re: Cantam gͦ uirtutem & potestatem uiseruit mentib nr̃is.
ut eam comp̾hendere cum uelit ipse non possit: Duo absolui¬
mus. & ut arbitram non incongrue nobis huius modi cecidit
disputatio. Tertium genus questionis resedit huius modi. cur
peccatores abundent opib & diuiti is. epulent᷑ iugiter sine
merore. sine luctu. iusti autem egeant. & affitiantur aut
coniuigum amissione aut liberoꝵ. Quib satis facere debuit
illa euuangłii parabola quod diues bysso & purpura indu¬
ebatur & epulas copiosas exhibebat quotidie: pauꝑ autem ple-¬
nus ulcerum demensa eius colligebat reliquias. Post obitũ
uero utriusq pauꝑ erat insinu abrahe requiem habens: cdi-¬
ues autem insupliciis. nonne euidens ẽ. meritoꝵ aut p̃mia
aut supplitia post mortem manere: Et recte. Quia incerta¬

Expanded text:
ut meliora sint quae facta sunt, et potentiora, quam ipse est qui ea ut meliora sint quae facta sunt, et potentiora, quam ipse est qui ea fecit, ut possint quando volunt, cognitionem sui operatoris latere? Tantam ergo virtutem et potestatem inseruit mentibus nostris; ut eam comprehendere cum velit, ipse non possit? CAPUmus et, ut arbitramur, non incongrue nobis hujusmodi cecidit disputatio. Tertium genus quaestionis residet hujusmodi: cur peccatores abundent opibus et divitiis, epulentur jugiter, sine moerore, sine luctu; justi autem egeant, et afficiantur aut conjugum amissione, aut liberorum? Quibus satisfacere debuit illa Evangelii parabola, quod dives bysso et purpura induebatur, et epulas copiosas exhibebat quotidie: pauper autem plenus ulcerum de mensa ejus colligebat reliquias. Post obitum vero utriusque, pauper erat in sinu Abrahae requiem habens, dives in suppliciis . Nonne evidens est meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere? 58. Et recte, quia in certa
Abbreviated transcription (Latin):
ubi non putauerit conp̾henditur & erit inquit dedecus:
quod non intellexerit timorem dei. Quid autem tam stolidũ
quam putare quod apud deum quicquam p̃tereaat. cum sol
qui minister luminis est etiam abdita penitret. & infunda¬
menta domus uel secreta conclauia uis caloris eius irrũpat:
Qus neget uerna temperie tepefieri interiora t̾rarum. quas
glaties hiber ne constrinxerĩt. Norunt gͦ arboꝵ occulta uim
caloris uel fr̃igoris. adeo ut radices arboꝵs aut urantur
frigore aut fotu solis urescant. Deniq ubi clementia celi
arriserit: uarios tra se fundit infructus. Si igitur raduis so¬
lis sundit lumen suum suꝑ omẽm t̾ram. & inea quȩ clausa sunt
inserit. nec uectib ferreis. aut grauium ualuarum obicibus
quo minus penitret impeditur. quomodo non potest intelligi-¬
bilis dei splendor incogitationes hominum & corda semet quȩ
ipse creauit inserere: Sed ea que ipse fecit non uidet. & fecit

Expanded text:
ubi non putaverit, comprehenditur. Et erit, inquit, dedecus, ubi non putaverit, comprehenditur. Et erit, inquit, dedecus, quod non intellexerit timorem Dei . 55. Quid autem tam stolidum, quam putare quod Deum quidquam praetereat; cum sol qui minister luminis est, etiam abdita penetret, et in fundamenta domus vel secreta conclavia vis caloris ejus irrumpat? Quis neget verna temperie tepefieri interiora terrarum, quas glacies hiberna constrinxerit? Norunt ergo arborum occultam vim caloris vel frigoris, adeo ut radices arborum aut urantur frigore, aut fotu solis virescant. Denique ubi clementia coeli arriserit, varios terra se fundit in fructus. 56. Si igitur radius solis fundit lumen suum super omnem terram, et in ea quae clausa sunt, se inserit, nec vectibus ferreis aut gravium valvarum obicibus, quominus penetret, impeditur; quomodo non potest intelligibilis Dei splendor in cogitationes hominum et corda semet quae ipse creavit, inserere: sed ea quae ipse fecit, non videt, et fecit
Abbreviated transcription (Latin):
pra se. ẽẽt. cuius meritum ignoraret auctor cuiꝰ merui nes¬
ciret arbiter.  hec illis. ceterum nobis satis ẽ. ipsius testimoni¬
um qui ait. Ego sum scrutans corda & renes. Et in euuangłio¬
quod ait dñs iħc. Quid cogitatis mala incordib ur̃is: Sciebat
enim quod cogitarent mala. Deniq. euuangłista testatur dicens.
mouere opinio si facta eoꝵ consideremus. Nolunt supra se
ẽẽ. iudicem quem nichil fallat: nolunt ei dare occultoꝵ sci¬
entiam. qui metuunt occulta sua ꝓdi. Sed etiam dñs sciens
oꝑa eoꝵs: tradidit eos intenebras. Innocte inquit erit fur. & ocu¬
lus adulteri seruabit tenebras: dicens. non considerauit me
oculus: & latibulum ꝑsonȩ posuit sue. Om̃is enim qui lucem
fugit diligit tenebras. studens latẽre cum dm̃ latere non
possit: qui intra ꝓfundum abẏssi & intra hominum m̃tes non
solum tractata sed etiam uoluenda cognoscit. Deniq & ille qͥ
rietes. quem uereor: Quam uis inlecto suo positus hec cogitet:

Expanded text:
pra se esset, cujus meritum ignoraret auctor, cujus affectum nesciret arbiter? Haec illis. 53. Caeterum nobis satis est ipsius testimonium, qui ait: Ego sum scrutans corda et renes . Et in Evangelio ait Dominus Jesus: Quid cogitatis mala in cordibus vestris ? Sciebat enim quod cogitarent mala. Denique Evangelista testatur dicens: rit satis movere opinio, si facta eorum consideremus. Nolunt supra se esse judicem, quem nihil fallat: nolunt ei dare occultorum scientiam, qui metuunt occulta sua prodi. Sed etiam Dominus sciens opera eorum, tradidit eos in tenebras. In nocte, inquit, erit fur. Et oculus adulteri servabit tenebras, dicens: Non considerabit me oculus: et latibulum personae posuit suae . 16 Omnis enim qui lucem fugit, diligit tenebras, studens latere, cum Deum latere non possit, qui intra profundum abyssi, et intra hominum mentes non solum tractata, sed etiam volvenda cognoscit. Denique et ille qui  et parietes, quem vereor ? quamvis in lecto suo positus haec cogitet,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim hoc nisi uisto iudieio sunt. Et
ꝓfecto bonum ẽ : onne quod iustum est.
Quam uis ergo ea quȩ maia sunt in quantũ
mala sunt ñ sint bona: tam̃ ut ñ solũ bona
sed oriam sint & mala bonũ ẽ. Nam nisi
ẽẽt hoc bonum ut ẽent & mala: nullo mͦ
ẽẽ sinerent᷑ ab omini potente bono. ein peul
q̃ubio quam facile ẽ. qd̾ uult facere: tã
facile ẽ. qd̾ ñ uult ẽe ñ sinere. Hoc nisi
fessionis micium: qua nos indm̃ patrem
om̃ipotentem credere confitem᷑. Neq n¬
ob aliud ueracit̃ uocat᷑ om̃ips: nisi quia
quicqͥd uult potest. Nec uoluntate cuiꝰ¬
piam creaturȩ: uoluntatis om̃ipĩs inpedit᷑¬

Expanded text:
Non enim hoc nisi justo judicio sinit; et Non enim hoc nisi justo judicio sinit; et profecto bonum est omne quod justum est. Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi fessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confitemur. Et ob aliud ueraciter uocatur omnipotens, nisi quoniam quidquid uult potest, nec uoluntate cuiuspiam creaturae uoluntatis omnipotentis impedit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. Ue tͥ cororaim. & ue tͥ bethsaida:
quia si intrro & sydone factȩ fuissent
uirtutes quȩ factȩ sunt in uobis. olinr
in cilicio &e cinere penitentiam egissent.
Nec utiq ds̃ iniuste noluit saluos fieri.
cumꝰ possent salui ẽẽ si uellent. Lunc
in clarissima sapientiȩ luce uidebit᷑.
qđ nunc piorum fides habet antequã
inanifesta cogͥiͥtatione uideat᷑. quam
certa & inmutabilis & efficacissima
sit uoluntas dei. Quam multa possit̾
& non uelit. nichil aut̃ uelit quod ñ
possit. Quãq sit uerum quod in psai¬
mo canit᷑. ds̃ autem nr̃ in cęlo sursũ:
in celo & in terra omĩa queẽq uoluit
fecit. Quod utiq ñ ẽ uerum: si aliqua
uoluit & ñ fecit. Et quod ẽ indignius
ideo ñ fecit: qm̃ ne fieret quod uolebat
om̃ps ds̃ uoluntas hominis inpediit.
Nongͦ fit aliquid nisi om̃ps fieri uelit.
ł sinendo ut fiat. ł ipse faciendo.
oeiam sinendo fieri quec̃q fiunt male.

Expanded text:
Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo sursum; in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit . Quod utique non est verum, si aliqua voluit, et non fecit; et, quod est indignius, ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat omnipotens, voluntas hominis impedivit. Non ergo fit aliquid nisi omnipotens fieri velit, vel sinendo ut fiat, vel ipse faciendo. etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male.
Abbreviated transcription (Latin):
originale traxer̃. nullum insuꝑ addider̃¬
tolerabiliorem habebit dampnationem:
quanto hic minorem habuit iniqͥtatem.
emanentib itaq angłis x¬
&e hominib reꝓpbis in ȩt̃na pena: tunc
scĩ scient pleniꝰ. quid boni eis contulerit
gr̃a. Lunc reb ipsis euidentiꝰ apparebit:
qd̃ in psalmo. seriptum ẽ. Discd̾iam o iu¬
dicium cantabo tͥ dñe. Quia nisi ꝑ inde¬
bitam miscdiam nemo liberatur: & nisi per
debitum iudieium nemo dampnat᷑. XCUII.
une non latebit quod nunc iatet qd̾¬
nẽ iatet cum de duob paruulis unꝰ ẽ ad
sumendis ꝑ dĩ miscd̾iam. alius ꝑ iudicium
relinquend̾. In quo is qui adsumeretur ag¬
nosceret quid sibi ꝑudicium deberetur. nͥ
miscłia subueniret. Cur ille potiꝰ quam
iste fuerit adsumptꝰ. cum causa una eẽt
ãbobus: Cur apud quodam ñ facte sunt
uirtutes. quȩ si facte fuissent. egissent illi
homines penitentiam. & facte sunt apd̃
eos qui non fuerant credituriᷤ Aꝑtissime nãq

Expanded text:
originale traxerunt, nullum insuper addidertolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem. Remanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Quia nisi per indebitam misericordiam nemo liberabitur, et nisi per debitum judicium nemo damnabitur.unc non latebit quod nunc latet, cum de duobus parvulis unus esset assumendus per misericordiam, alius per judicium relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Signum eius non iruenietur. Uita & enim facinorosi:
ut somnium. Aperuit oculos. transiuit requies eius: eira nuit
delectatio: licet ipsa que uidetur etiam dum inuunt. impioꝵꝰ
requies in inferno est. Uiuuentes enim in inferna descendunt.
Uides conunum peccatoris: int̾roga eius conscientiam. Honne
grauius om̃ib fetet sepulcris: Inęris letitiam euis. & salubri¬
tatem miraris corpor is. filioꝵ atq opum abundantiam: intro¬
spice ulcera & uibices anime eius cordis mestitudinem. Nam
deopib quid loquar cum legeris. quia non inabundantia est
uita eius: cum scias quia & si tibi uideatur diues. sibi pauper
ẽ. & tuum uditium suo refellat: Demultitudine. quoq
filiors &e de indolentia quid ioquar cum se ipse lugeat
& sine herede futurum tudicet. cum unitatores sui successores

Expanded text:
ejus ? Signum ejus non invenietur. Vita etenim facinorosi, ejus ? Signum ejus non invenietur. Vita etenim facinorosi, ut somnium. Aperuit oculos, transivit requies ejus, evanuit delectatio: licet ipsa quae videtur, etiam dum vivunt, impiorum requies in inferno sit: viventes enim in inferna descendunt. 46. Vides convivium peccatoris, interroga conscientiam ejus. Nonne gravius omnibus fetet sepulcris? Intueris laetitiam ejus, et salubritatem miraris corporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcera et vibices animae ejus, et cordis moestitudinem. Nam de opibus quid loquar, cum legeris: Quia non in abundantia est vita ejus : cum scias quia etsi tibi videatur dives, sibi pauper est, et tuum judicium 14 suo refellat? De multitudine quoque filiorum, et de indolentia quid loquar; cum se ipse lugeat, et sine haerede futurum judicet, cum imitatores sui successores
Abbreviated transcription (Latin):
questionem enodem reddidit subiciens. quod extinguat᷑
lucerna impioꝵe & futura sit eoꝵ euersio: non falli dm̃ doctorem
forensem abundantiã estimandam beatitudineͤ singłoꝵ s se
cundum interiorem conscientiã. quȩ innocentium & flagitiosoꝵs
merita discernit uera atq incorrupta pęnarum pͥmior umq
arbitra. Moritur in nocẽs in potestate simplicitatis sue. in abuti¬
dantia ꝓprie uoluntatis: sicut adipe repletam animam gerens.
at uͦdd peccator quam uis foris abundet. & deliciis diffluat. odo¬
rib fraglet. inamaritudine animȩ suȩ uitam exigit : & ulti-¬
mum diem cladit. nichil eonꝰ quȩ epulatus fuerit. referens bo¬
ns nega si potes diuini ẽẽ. uiditii remunerationem. Iue suo
affectu beatus hic miser. Ille suo uiditio absolutus : hic reus.
Ille inextu letus : hic merens. Cui absolui potest. qui nec sibi
innocens est: Dicite inquit michi. Ubi ẽ. ꝓtectio taber naculoꝵꝰ

Expanded text:
quaestionem enodem reddidit, subjiciens quod exstinguatur quaestionem enodem reddidit, subjiciens quod exstinguatur lucerna impiorum, et futura sit eorum eversio : non falli Deum doctorem forensem abundantiam aestimandam beatitudinem singulorum; sed secundum interiorem conscientiam, quae innocentium et flagitiosorum merita discernit, vera atque incorrupta poenarum praemiorumque arbitra. Moritur innocens in potestate simplicitatis suae, in abundantia propriae voluntatis, sicut adipe repletam animam gerens . At vero peccator quamvis foris abundet, deliciis diffluat, et odoribus fragret, in amaritudine animae suae vitam exigit, et ultimum diem claudit, nihil secum eorum quae epulatus fuerit, boni referensns nega, si potes, divini esse judicii remunerationem. Ille suo affectu beatus, hic miser: ille suo judicio absolutus, hic reus: ille in exitu laetus, hic moerens. Cui absolvi potest, qui nec sibi innocens est? Dicite, inquit, mihi, ubi est protectio tabernaculorum
Abbreviated transcription (Latin):
homo me non potest redarguereꝰ peccaui. & si arqui dig¬
nus sum: quianon ex euidenti culpa me arguitis. sed ex
inuiris estimatis merita delictorum. Uidens gͦ infit mus
abundare in rustos successib ꝓsperis. se autem atterrͣ dicit dño.
Discede ame: uias tuas scire nolo. Quid ꝓdest quia seruuumꝰ
ipsi. aut que utilitas quia occurrimus ipsi: Inmanib eorum
omĩa bona: oꝑa autem impioꝵ nonuidet. Laudatur inplatõ¬
ne. quod inpolicia sua posuit eum qui contra iustitiam dispu-¬
tandi partes recepisset. postulare ueniam dictorum que non
ꝓbaret. & ueri inueniendi atq ex aminande clisputationis
gr̃a illam sibi ipositam ꝑsonam dicere. Quod eo usq tulliꝰ
ꝓbauit : ut ipse inlibris quos scripsit de republica eam sen-¬
tentiam dicendam putauerit. Quanto antiquior illis iob
qui hec primus reꝑit. nec eloquentire falerate de gr̃a. sed
ueritatis ꝓbande premitrenda estimauit. Statimq ipse

Expanded text:
homo me non potest redarguere quia peccavi, etsi argui dignus sum; quia non ex evidenti culpa me arguitis, sed ex injuriis aestimatis merita delictorum. Videns ergo infirmus abundare injustos successibus prosperis, se autem alteri, dicit Domino: Discede a me, vias tuas scire nolo . Quid prodest, quia servivimus ipsi: aut quae utilitas, quia occurrimus ipsi? In manibus ipsorum omnia bona, opera autem impiorum non videt. 43. Laudatur in Platone, quod in Politia sua 13 posuit eum qui contra justitiam disputandi partes recepisset, postulare veniam dictorum quae non probaret, et veri inveniendi atque examinandae disputationis gratia, illam sibi impositam personam dicere. Quod eousque Tullius probavit, ut ipse in libris quos scripsit de Republica, in eam sententiam dicendum putaverit. 44. Quanto antiquior illis Job, qui haec primus reperit, nec eloquentiae phalerandae gratia, sed veritatis probandae, praemittenda aestimavit? Statimque ipse
Abbreviated transcription (Latin):
i̾ ytie nouerunt sc̃i angłi docti de dõ
cuiꝰ ueritatis et̾na contẽplatione beati¬
funt sunt. quanti numeri supplem̃tum
de genere humano integritas illiꝰ ciuitatis
expectat. ꝓpter hoc ait apłs: instaurari oĩa
głis lapsũ ẽ. ex hominib reddit᷑. Instaurant᷑
aut̃ q̃ in t̾ris sunt cũ ipsi homines qui p̃¬
destinati sunt ad ęt̃nam uitam. a corrup¬
tionis uetustate renouant᷑. Aesic ꝑ illud
singłare sacͥfitium in quo mediator est
inmolatꝰ qđ unũ multȩ in lege uicti¬
mȩ figurabant: pacificant᷑ cȩlestia cum
terrestrib. & terrestria cum celestib. Qñ
sic̃ idem apostolus dic̃. in ipso conplacuit
om̃em plenitudinem in habitare & ꝑ eũ
reconciliari om̃ia. In ipsum pacificans
ꝑ sanguinẽ crucis eiꝰ siue quȩ in cęlis sunt

Expanded text:
ique noverunt Angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus instaurari omniagelis lapsum est, ex hominibus redditur: instaurantur autem quae in terris sunt, cum ipsi homines qui praedestinati sunt ad aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apostolus dicit, In ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliari omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in trib ecna poseunt᷑: in reliqꝗͥs quatuor tem¬
poralia. quȩ tamen ꝓpt̃ ȩt̃na consequenda st̃¬
necessaria. Nam quod dicimꝰ scĩficetur nomen
tuum. adueniat regnũ tuum fiat uoluntas
tua sicut in celo ⁊ int̾ra. qđ ñ absurde quidã
nenda sunt. Et hic inchoant᷑. quantũcũq ꝓfi¬
cimꝰ augentur in nobis. ꝑfect̾a uͦ qđ in alia uita
sꝑandũ ẽ: semꝑ possidebunt᷑. Quod it dicimꝰ. pa¬
nem nr̃m cotidianum da nobis hodie. & dinit
te nobis debita nr̃a sicut & nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is: & ne nos uiferas intẽptationẽ
sed libera nos amalo. quis ñ uideat ap̃sentis
uitȩ indigentiã ꝑtinere. In illa itaq uita
soĩficatio. &ꝰ regnum eiꝰ. & uoluntas eiꝰ. In nr̃o¬

Expanded text:
is eterna poscuntur, in sequentibus quatuor temis eterna poscuntur, in sequentibus quatuor temporalia, que tamen propter eterna adipiscenda od dicimus, Sanctificetur nomen tuum, Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra quod non absurde quidam nenda sunt: et hic inchoata, quantumcumque proficimus, augentur in nobis; perfecta vero, quod in alia vita sperandum est, semper possidebuntur. Quod vero dicimus, Panem nostrum quotidiais debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et: Ne nos inducas in tentationem; et: Sed libera nos a malo. Quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita sanctificatio, et regnum ejus, et voluntas e
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ & sp̃c sc̃s ei cooꝑent᷑. M̾ Est ibi sedes inqͣ
Tunc de uictis hostib & sponsa adse recepta
cessabit. qͥa ab oĩ labore ineccłia cessabit. Ta¬
ĩ qͥa ħo ibi apparebit: suꝑ sedẽ de aere sũp¬
tã ut uidex sede credit᷑. M̃ habebunt apłi
ipsoꝵ sunt sedes eoꝵ: in quib de uicto mũ¬
do & quib uiciis qͣsi insede triumphantes
qͥescent. S & ipsi suꝑ sedes de aere sede ui
M̾ Qualit̃ fiet iudiciũ : d̾ Nunc sunt
boni & mali mixti& multi uident᷑ boni qͥ st̃
mali. & multi qui putantur mali sunt bo¬
ni. tunc ab angłis boni amalis ut grana a
paleis secernciitur. & inquatuor ordinesdi¬
uidentur. Unus ordo ẽ. ꝑfectorũ cũ dõ iudi¬
cantiũ. Alter iustorũ: qui ꝑ iuditiũ saluã¬
tur. Tercius impiorũ: sine iuditio ꝑeun¬
tiũ. Quartus malorũ: qui ꝑ iuditiũ dãp¬
nantur.d̾. Qui funt qui iudicantur:

Expanded text:
tus sanctus ei cooperentur. D. Erit ibi sedes in qua tunc devictis hostibus, et sponsa ad se recepta ebit, quia ab omni labore in Ecclesia cessabit. Tamen quia homo ibi apparebit, super sedem de aere assumptam ut judex sedere creditur. D. Habebunt apostoli eorum sunt sedes eorum, in quibus devicto mundo et vitiis, quasi in sede triumphantes quiescent. Sed et ipsi super sedes de aere videbuntD. Qualiter fiet judicium?--M. Nunc sunt bon, et mali mixti; et multi videntur boni, qu sunt mali; et multi putantur mali, qui sunt boni. Tunc ab angelis boni a malis, ut grana a paleis, secernentur, et in quatuor ordines dividentur. Unus ordo est perfectorum cum Deo judicantium. Alter justorum, qui per judicium salvantur. Tertius impiorum sine judicio pereuntium. Quartus malorum, qui per judicium damnantur. D. Qui sunt qui judicant?--M.