comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lippus sequelat᷑ quẽ sic uocauerat ut diceret ei sequereme quo enim ordine
do quidem non tantũ ordo uocationis: sed nec ipsa uocatio commemorata ẽ om¬
nium sed tantũ philippi et petri et andreae et filiorũ tebedei & matthei
publicani quietiã leui uocabat᷑. singillatim tam̃ ab eo nomen et prim̃ et solus
petrus accepit. Nam filius zebedei non singillatim. sed simul ambos appella¬
uit filios tonitrui: Saneanima duertendue qđ scriptura euangelica et a¬
postolica non solos illos duo decim appellat discipulos eiꝰ sedom̃s qui in eũ
credentes magisterio eius ad regnũ caelorũ erudiebant᷑. ex quorũ multitu¬
dine elegit: xii quos et apłos nominauit sicut lucas com memorauit. Ipse
quippe paulo posuit. et descendens cũ illis stetit in loco cam pestri et turba
discipulorũ eius et multitudo copiosa plebis. Nonutiq diceret turbã disci¬

Expanded text:
lippus sequebatur, quem sic uocauerat, ut diceret ei: sequere me? quo enim ordine lippus sequebatur, quem sic uocauerat, ut diceret ei: sequere me? quo enim ordine do quidem non tantum ordo uocationis, sed nec ipsa uocatio commemorata est omnium, sed tantum Philippi et Petri et Andreae et filiorum Zebedaei et Matthei publicani, qui etiam Leui uocabatur. singillatim tamen ab eo nomen et primus et solus Petrus accepit. nam filios Zebedaei non singillatim, sed simul ambos appellauit filios tonitrui. Sane animaduertendum est, quod scriptura euangelica et apostolica non solos illos duodecim appellat discipulos eius, sed omnes qui in eum credentes magisterio eius ad regnum caelorum erudiebantur. ex quorum multitudine elegit duodecim, quos et apostolos nominauit, sicut Lucas commemorat. ipse quippe paulo post ait: et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis. non utique diceret turbam disci
Abbreviated transcription (Latin):
et discipuli eius et ibi manserunt non multis diebus. Incertũ e utrũ iamilli adhc¬
sȩrant. Iampetrus et andreas et filii zebedei: Mattheus enim primo narrat
quod uenerit et habitauerit in capharnaum. et postea quod eos denauibus piscan¬
tes uocauerit. istiautem quodcũ illo capharnaum uenerant discipuli eius: Rasfor¬
te mattheus quod pretermiserat repͥitulauit qui a non ait ipse. posthoc ambulains
iuxta mare galileae uidit duos fratres. sed sine ulla consequentis temporis diffe¬
rencia. Ambulans autẽ inquit uixta mare galileae uidit duos fratres. et cȩtera
promde fieri potest ut postea narrauerit. Mon quod postea factuerat sed quod
prius preter miserat: ut cũ illo intellegaint᷑ uenisse capharnaũ. qđ ioħ dicit. et ip¬
sũ et matrem et discipulos eius uenisse. anpotius alii discipuli fuer sic̃ eũ iamp¬

Expanded text:
et discipuli eius et ibi manserunt non multis diebus, incertum est, utrum iam illi adhaet discipuli eius et ibi manserunt non multis diebus, incertum est, utrum iam illi adhaeserant etiam Petrus et Andreas et filii Zebedaei. Mattheus enim primo narrat, quod uenerit et habitauerit in Capharnaum, et postea, quod eos de nauibus piscantes uocauerit, iste autem, quod cum illo Capharnaum uenerint discipuli eius. an forte Mattheus quod praetermiserat recapitulauit, quia non ait ipse post hoc ambulans iuxta mare Galilaeae uidit duos fratres\', sed sine ulla consequentis temporis differentia: ambulans autem, inquit, iuxta mare Galilaeae uidit duos fratres, et cetera? proinde fieri potest, ut postea narrauerit non quod postea factum erat, sed quod prius praetermiserat, ut cum illo intellegantur uenisse Capharnaum, quo Iohannes dicit et ipsum et matrem et discipulos eius uenisse. an potius alii discipuli fuerunt, sicut eum iam Phi
Abbreviated transcription (Latin):
ad propria reme asse. Nam et incanan galileae cum fecisset deaqua
uinũ dic̃ idem iohannes quod crediderint in eũ discipuli eius. qđ ita narrat
t dieterco. Nuptiȩ factae sunt incadhana gilileae et erat mater ihu ibi
Euocatus est autem & ihs discipuli eius adnuptias quo utiqa situne intum
crediderunt sicut paulo post dicit. Nonduerant discipuli cũ adnuptias uoca¬
tisunt. sedillomore locutionis hocdictũ ẽ. qđ loquimur cũ dicimus apostolũ
paulũ intharso ciliciar natũ Neq enim tunciam erait apłus. ita discipulos xp̃i
inuitatos adnuptias cũ audiuimus. noniam discipulos sed qui fitturierant disci¬
puli intellegere debemꝰ Itarnĩ utiq discipuli xp̃ierant quando ista narrata
atq conscripta sunt et ideo sicillis locutus est temporũ preteritorũ narratõr qđ ait
dicit idem iohannes. post hoc descendit capharnaũ ipse et mater eius et fratres cius

Expanded text:
ad propria remeasse? Nam et in Cana Galilaeae cum fecisset de aqua ad propria remeasse? Nam et in Cana Galilaeae cum fecisset de aqua uinum, dicit idem Iohannes, quod crediderint in eum discipuli eius. quod ita narrat: et die tertio nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae et erat mater Iesu ibi. uocatus est autem et Iesus et discipuli eius ad nuptias. qui utique si tunc in eum crediderunt, sicut paulo post dicit, nondum erant discipuli, cum ad nuptias uocati sunt. sed illo more locutionis hoc dictum est, quo loquimur, cum dicimus apostolum Paulum in Tarso Ciliciae natum, neque enim tunc iam erat apostolus. ita discipulos Christi inuitatos ad nuptias cum audimus, non iam discipulos, sed qui futuri erant discipuli intellegere debemus. iam enim utique discipuli Christi erant, quando ista narrata adque conscripta sunt, et ideo sic de illis locutus est temporum praeteritorum narrator. Quod autem dicit idem Iohannes: post hoc descendit Capharnaum ipse et mater eius et fratres eius
Abbreviated transcription (Latin):
piens quod illi am bobus fratribus dictũ eẽ narrarunt. sed potuit
utiq prius hoc petro dici cũ decapta ingenti multitudine piscium
mira retur. quod lucas in sinuauit: et ambobus postea quod illi duo
commemora uerunt: Illud ergo quod deiohanne diximus diligent̃
considerandũ ẽ: non eni parua repugnantia putari potest. cum et
locorum plurimũ intersit et corporis et ipsus uocationis Nam si
iunxta iordanem antequã ihs iss& ingalileam ad testimoniũ iohan¬
nis baptiste secuti sunt duo quorũ erat ihfunus andreas qui fratrẽ
suum sy monem continuo dłxit adihm̃ quando et nomen ut petrus
uocaretur accepit. quo modo ab aliis euangelistis dicit᷑. quod eos
ingalilea piscantes inuenerit atq discipulatum uocauerit. nisi quia
intellegendũ est nonsic eos uidisse tunc dnm̃ uixta iordanem ut &iam
inseparabiliter cohęrerent. sed tantũ cognouisse quis esset eũq mirato

Expanded text:
piens, quod illi ambobus fratribus dictum esse narrarunt. sed potuit piens, quod illi ambobus fratribus dictum esse narrarunt. sed potuit utique prius hoc Petro dici, cum de capta ingenti multitudine piscium miraretur, quod Lucas insinuauit, et ambobus postea, quod illi duo commemorauerunt. illud ergo quod de Iohanne diximus diligenter considerandum est; non enim parua repugnantia putari potest, cum et locorum plurimum intersit et temporis et ipsius uocationis. nam si iuxta Iordanen, antequam Iesus isset in Galilaeam, ad testimonium Iohannis baptistae secuti sunt eum duo, quorum erat unus Andreas, qui fratrem suum Simonem continuo ad- . duxit ad legum, quando et nomen ut Petrus uocaretur accepit, quomodo ab aliis euangelistis dicitur, quod eos in Galilaea piscantes inuenerit adque ad discipulatum uocauerit, nisi quia intellegendum est non sic eos uidisse tunc dominum iuxta Iordanen, ut ei iam inseparabiliter cohaererent, sed tantum cognouisse quis esset eumque miratos
Abbreviated transcription (Latin):
in sina gogis eorum tunc etiam desocru petri. sed eũ postea com memoras¬
se quod preter miserat quam uis non omnia preter missa in narrationẽ
reuocauerit: sane potest mouere quando iohannes dicat Non ingalilea
sediuxta iordanen primo andream secutũ eẽ dominũ. cum alio cuiꝰ
nomen tacent᷑. Deinde petrũ ab illo nom̃ accepisse. tercio philippum
uocatum ut eum sequeretur. Ceteri aũt traes euangeliste depiscatione
uocatos dicunt. satis interse conuenient̃ maxime mattheus et marcus.
nam lucas andream non nominat. qui tam en intellegitur in eanaui fuis¬
se secundũ matthei et marci narrationem quibreuit hoc ꝑstringunt
quem ad modum gestũ sit. quod lucas apertius explicauit com memo¬
rant sibi etiam miraculũ suꝑ captura pisciũ. et quod deipsa naui
dñs prius fuerit locutus ad turbas hoc &iam uidetur distare quod
tantũ petro adño dictũ com memorat. ex hoc iam homines eris ca¬

Expanded text:
in synagogis eorum, tunc etiam de socru Petri, sed eum postea commemorasin synagogis eorum, tunc etiam de socru Petri, sed eum postea commemorasse quod praetermiserat, quamuis non omnia praetermissa in narrationem reuocauerit. Sane potest monere, quomodo Iohannes dicat non in Galilaea, sed iuxta Iordanen primo Andream secutum fuisse dominum cum alio, cuius nomen tacetur, deinde Petrum ab illo nomen accepisse, tertio Philippum uocatum, ut eum sequeretur. ceteri autem tres euangelistae de piscatione uocatos eos dicunt satis inter se conuenienter, maxime Mattheus et Marcus. nam Lucas Andream non nominat, qui tamen intellegitur in ea naui fuisse secundum Matthei et Marci narrationem, qui breuiter hoc perstringunt, quemadmodum gestum sit, quod Lucas apertius explicauit commemorans ibi etiam miraculum super captura piscium et quod ex ipsa naui dominus prius fuerit locutus ad turbas. hoc etiam uidetur distare quod tantum Petro a domino dictum commemorat ex hoc iam homines eris ca
Abbreviated transcription (Latin):
saecutar. Marcus interposuit alia quia docebat eos insina goga & stupe¬
bant suꝑ doctrinã eius. tunc ipse dixit quod et mattheus post illum
prolixum sermonem: quia erat docens eos quasi potestatem habens et
non sicut scribe. Narrauit etiam dehomine a quo expulsus est in mun¬
dus spiritus. deinde socru petri. in his autem lucas ei consentit
Mattheus uero deisto demonio uihil narrauit. desocru autem petri nonta¬
cuit sed postea: in hoc autem locoquem nunc consideramus idem mat¬
theus post uocationem discipulorum quibus piscantibus iussit ut eum
traderetur narrat eum circuisse galileam docentem in sinagogis et
predicantem euangelium et sanditem omnem languorem & collectis
ad eum turbis ascendisse in montem & usum fuisse illo sermone prolixo:
dat ergo locum intellegendi tunc facta esse quae marcus post electio¬
nem eorundem discipulorũ narrat cũ circiuret galileam et doceret

Expanded text:
secutae sunt, Marcus interposuit alia, quia docebat eos in synagoga et stupesecutae sunt, Marcus interposuit alia, quia docebat eos in synagoga et stupebant super doctrinam eius. tunc ipse dixit quod et Mattheus post illum prolixum sermonem, quia erat docens eos quasi potestatem habens et non sicut scribae. narrauit etiam de homine, a quo expulsus est spiritus inmundus, deinde de socru Petri — in his autem Lucas ei consentit —, Mattheus uero de isto demonio nihil narrauit; de socru autem Petri non tacuit, sed postea. In hoc autem loco, quem nunc consideramus, idem Mattheus post uocationem discipulorum, quibus piscantibus iussit, ut eum sequerentur, narrat eum circumisse Galilaeam docentem in synagogis et praedicantem euangelium et sanantem omnem languorem et collectis ad illum turbis ascendisse in montem et usum fuisse illo sermone prolixo. dat ergo locum intellegendi tunc facta esse quae Marcus post electionem eorundem discipulorum narrat, cum circumiret Galilaeam et doceret
Abbreviated transcription (Latin):
petro. tues p&rus & suꝑ hanc petram aedificabo ecclesiam meam:
nequ& e enim hoc nomen tunc accepisse intellegendus ẽ
Sedtunc potius quando ei iohannes dictum eẽ commemorat. tu uoca¬
beris cephas quod inpretatur p&rus: ut eum hoc nomine apparet.
postea dñs dicens. tues petrus. non enim ait. tu uocaberis p&rus sedtu
es p&rus quod eiiam dictum erat antea tu uocaberis deinde contexit¬
narrationem mattheus et dicit Et relicta ciuitate nazaret uenit &
habitabit in capharnaum mantimam. in finibus zabulon et nep¬
talim et cetera quo usq sermo terminetur quaem habuit in monte
In quo contexu narrationis ad testatur ei marcus dediscipulorum
uocatione petri et andreae. et paulo post iacobi & iohannis: sed cum
mattheus continuo coniungeret narrationẽ prolixu illius sermonis quẽ
in monte habuit: postea quam multos curauit et eum multesunt turbe

Expanded text:
Petro, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Petro, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Neque enim hoc nomen tunc accepisse intelligendus est, sed tunc potius, quando ei Joannes dictum esse commemorat, Tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus : ut eum hoc nomine appellaret postea Dominus dicens, Tu es Petrus. Non enim ait, Tu vocaberis Petrus, sed, Tu es Pnarrationem Mattheus et dicit: et relicta ciuitate Nazareth uenit et habitauit in Capharnaum maritimam in finibus Zabulon et Neptalin, et cetera, quo usque sermo terminetur, quem habuit in monte. in quo contextu narrationis adtestatur ei Marcus de discipulorum uocatione Petri et Andreae et paulo post Iacobi et Iohannis. sed cum Mattheus continuo coniungeret narrationem prolixi illius sermonis, quem in monte habuit, posteaquam multos curauit et eum multae turbae
Abbreviated transcription (Latin):
Num audissa quod iohannes traditus ess& secesser ingalileam: hoc et
marcus dicit. hoc & lucas: sedluças deiohanne tradito xihil hoc loco
dicit: Io hannes autem euangelista prius quam iret iħs ingalileam.
dicit petrum & andream mansisse cum illo unodie. & tunc petro no¬
men inpositum cum ante symon uocaretur. sequenti item die: iam
uolentem exire ingalileam inuenisse philippũ et ei dixisse. ut se¬
queretur eum: Indeuentũ est ut etiam denathaede narrar&. die
autem tertia ingali lea constitutũ. fecisse illud incanande aquae
inuinum con uersione miraculum. quae omnia c& eri euangelistae
preter miserunt. Id contexentes narrationibus suis quod iħs reuersus
sit ingalileam: Unde intellegitur fuisse inter positos aliquot dies
quibus illa dediscipulis gestãsunt quaeinter ponunt᷑ aiohanne:
non est autem contrarium ei loco ubi mattheus narrat dominũ dixisse

Expanded text:
autem audisset quod Joannes traditus esset, secessit in Galilaeam: hoc et autem audisset quod Joannes traditus esset, secessit in Galilaeam: hoc et Marcus dicit, et Lucas ; sed Lucas de Joanne tradito nihil hoc loco dicit. Joannes autem Evangelista, priusquam iret Jesus in Galilaeam, dicit Petrum et Andream mansisse cum illo uno die, et tunc Petro nomen impositum, cum antea Simon vocaretur. Sequenti item die jam volentem exire in Galilaeam, invenisse Philippum, et ei dixisse ut sequeretur eum: inde ventum est ut etiam de Nathanaele narraret. Die autem tertio in Galilaea constitutum, fecisse illud in Cana de aquae in vinum conversione miraculum . Quae omnia caeteri Evangelistae praetermiserunt, id contexentes narrationibus suis, quod Jesus reversus in Galilaeam sit: unde intelligitur fuisse interpositos aliquot dies, quibus illa de discipulis gesta sunt, quae interponuntur a Joanne. Non est autem contrarium ei loco, ubi Matthaeus narrat Dominum dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
uinass& xl diebus & xl noctibus postea esurut & accedens temptato
daitei. si filius dies dicut lapides isti panes fiant: qui respondes dixit:
scriptum est nonin pane solo uiu& homo sedinomni uerbo quod procedit
deore di: & cetera usq adid quod dictum est. Tunc reliquið̃ eum diabolus
&ecce angeli accesserunt & ministrabant ei: Totum hoc similiter lucas
narrat & sinon eodem ordine unde in certum ẽ quod dictũ prius factum
utrum regnaterre prius demonstrata sunt ei & postea in pinnam leuatus sit.
ANhac prius. & illud postea tamen adrenrdum omnia facta esse mani¬
festum sit et quod aliis uerbis easdem sententias lucas explicatat. no
semꝑ commendum est cum nihil depereat ueritati: Marcus autem ad¬
testatur quidem eum in deserto adiabolo esse temptatu. xl diebus &
xl noctibus. sed tacet quid ei dictum sit quid ue responderit: Itemqd
lucas pretermisit : iste nontacuit. quod angeli ministrabant illi. Io hannes

Expanded text:
ccedens tentator ccedens tentator dixit ei: Si filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens dixit: Scriptum est, Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei, etc. usque ad id quod dictum est, Tunc reliquit eum diabolus; et ecce Angeli accesserunt et ministrabant ei. Totum hoc similiter Lucas narrat, etsi non eodem ordine. Unde incertum est quid prius factum sit, utrum regna terrae prius demonstrata sint ei, et postea in pinnam templi levatus sit; an hoc prius, et illud postea. Nihil tamen ad rem, dum omnia facta esse manifestum sit: et quod aliis verbis easdem sententias Lucas explicat, non semper commendandum est quam nihil depereat veritati. Marcus autem attestatur quidem eum in deserto a diabolo esse tentatum quadraginta diebus et noctibus; sed tacet quid ei dictum sit, quidve responderit. Item quod Lucas praetermisit, iste non tacuit, quod Angeli ministrabant illi : Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
qued lib& uerborum ordine decaelo sonuissit:
sit in quo quaeritur quem admodum dictum sit. & ego non nouerã medon
sed qui misit me baptizare in aqua ille mihidixit. suꝑquem uideris spũn
descendentem & manentem suꝑ eum hic ẽ quibaptizat inspũsco:
siemm tuncrum arnouit cũ columba uidit descendentem suꝑ eum. quae¬
rendum est quomodo dixerit uenienti ut baptizaretur. ego magis ate
debeo baptitari: hoc enim eidixit antequam columba descenderet:
ex quo apparet quam uis eum iam noss&: Nam &iam & in utero matris
exultauit cum adelisabeth maria uenisset: Aliquaid tamen in eo quod
non dum nouerat colum bȩ. decensione didicisse. quod ipse scilic& bapt¬
rare in sp̃uscõ propria quadam et diuina potestate. nullus homo qui acce¬
pissa adõ baptis mu etiam sialiquem baptizar& poss& dicere suum eẽ
quod traderet uel a se dari spm̃ scm̃: sequitur mattheus et dicit.
Tunc ihs ductus est in desertum ab spũ ut temptaret᷑ adiabolo. & cum re

Expanded text:
quolibet uerborum ordine de caelo sonuisse? Qrit. in quo quaeritur, quemadmodum dictum sit: et ego non noueram eum, sed qui misit me baptizare in aqua, ille mihi dixit: super quem uideris spiritum descendentim tunc eum cognouit, cum columbam uidit descendentem super eum, quaerendum est, quomodo dixerit uenienti, ut baptizaretur: ego magis abs te debeo baptizari; hoc enim ei dixit, antequam columba descenderet.. ex quo apparet, quamuis eum iam nosset — nam etiam in utero matris exultauit, cum ad Elisabeth Maria uenisset —, aliquid tamen in eo, quod nondum nouerat, columbae descensione didicisse, quod ipse scilicet baptizaret in spiritu sancto propria quadam et diuina potestate, ut nullus homo, qui accepisset a deo baptismum, etiamsi aliquem baptizaret, posset dicere suum esse quod traderet uel a se dari spiritum sanctum. Sequitur Mattheus et dicit: tunc Iesus ductus est in desertum ab spiritu, ut temtaretur a diabolo. et cum ie
Abbreviated transcription (Latin):
pletisunt dies officieius abut indomum suam:
Post hos autem dies concepit elisabeth uxor eius & occultabat semensi¬
bus quinque dicens: quisic mihi fecit dñs indiebus quibus respexit
auferre obprobrium meum inter homines In menseautem sexto
missus est al: angelus gabriel ado inciuitatem galileae eui
nomen natareth aduirginem desponsatam uiro cui nomen erat

Expanded text:
eius abiit in domum suam post hos autem dies concepit Elisabeth uxor eius et occultabat se mensibus quinque dicens quia sic mihi fecit Dominus in diebus quibus respexit auferre obprobrium meum inter homines in mense autem sexto missus est angelus Gabrihel a Deo in civitatem Galilaeae cui nomen Nazareth ad virginem desponsatam viro
Abbreviated transcription (Latin):
qd am modo & eis ad miraculũ dequinq. panib: parii cõmemorandĩ: t̃ multo
pꝰabeis rurfus in altiora reuolaturus occurrit.
Sequitur ergo matheus. it ad ipsi dequinq panib: factii. narrationẽsua exor¬
dine tapducit Uespereaut̃ facto. accesserunt ad eu discipuliei dicentes Deser¬

Expanded text:
quodammodo et eis ad miraculum de quinque panibus pariter commemorandum non multo quodammodo et eis ad miraculum de quinque panibus pariter commemorandum non multo post ab eis rursus in altiora reuolaturus occurrit. XLVI. Sequitur ergo Mattheus et ad ipsum de quinque panibus factum narrationem suam ex ordine ita perducit
Abbreviated transcription (Latin):
bebat mn infirmitate. nec habebat hominẽ a quo in piscina deponeret᷑. Inquauar¬
sualitudiib: affecti sanabant᷑ & exhac occasione multaeii locutu fuisse com¬
memorat . pͥhacceum dic abisse trans mare galilee quo de tiberiadis. & secitim
multitu dine magnã. deinde abisse in montẽ & ibi sedis se cũ discipulis siuis proxino
die festo uidaeorũ. Iunclcuatis oculis et ius amultitudine mxxime pauis scori
depaonib: quinq et duobus piscibus q uod& ceteri eiuan gelistac dicunt. Ac phoc prero¬
issis se illum queilli narrando ad hiinis miraculi cõmemorationẽ uener certum:
uerunttamen quantum exalia narrationis iua cum & illi tacuis sent queiste dn¬
sertꝰ aloc muraculũ depanib quinq occurrer sibi & illitres qui pene parit ambn¬
bant & iste qui sermonu dnĩ alta consectans. ꝑ alia queillitacuer circum uolaunt

Expanded text:
bebat in infirmitate nec habebat hominem, a quo in piscinam deponeretur, in qua uarbebat in infirmitate nec habebat hominem, a quo in piscinam deponeretur, in qua uariis ualetudinibus affecti sanabantur, et ex hac occasione multa eum locutum fuisse commemorat. post haec eum dicit abisse trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis, et secutam multitudinem magnam, deinde abisse in montem et ibi sedisse cum discipulis suis proximo pascha die festo Iudaeorum, tunc leuatis oculis et uisa multitudine maxima pauisse eam de panibus quinque et duobus piscibus, quod et ceteri euangelistae dicunt. ac per hoc praetermisisse illum quae illi narrando ad huius miraculi commemorationem uenerunt certum est; uerum tamen tamquam ex alia narrationis uia, cum et illi tacuissent quae iste dixisset, ad hoc miraculum de panibus quinque occurrerunt sibi et illi tres qui paene pariter ambulabant et iste qui sermonum domini alta consectans per alia quae illi tacuerunt circumuolauit
Abbreviated transcription (Latin):
ne dedño quis nae& : hoc continuo subiungit qdđ mirẽ id eredis se adillu a posto os cu¬
a norras sc illi queeiq illifecetant. & ad suptis eis reces sis se in locũ desertũ atq. en setu¬
a declinante cõmemorat miraculũ dequinꝗ panib factu. Atuero rolis quinendit u
abeis trib euangelistis eodisfat. quiamagis in sermonib quos dñs habuit un moratia
infactis q uaemi rabilit fec̃ posteaquã cõmemorauit eũ relicta iudata abisse uscuim
ues dicit eũ mac exisse ingalileam: demaeuenis se incanan galilee uba feco apa esc lu
unu es sanase filiui ⁊ eguli cuĩdã Aiauero quellũ mgalilea fecis se at ꝙ dyeis se ali
dexenint iohannes tacet. sed sane quodillitacuer dicit ascendis se cum indiefesto
biero solimis a fecis se ibi miraculũ illud dehomine qui triginta &x octo annos hab¬

Expanded text:
nem de domino quisnam esset, hoc continuo subiungit quod Marcus, id est redisse ad illum apostolos enem de domino quisnam esset, hoc continuo subiungit quod Marcus, id est redisse ad illum apostolos et narrasse illi quaecumque illi fecerant et adsumtis eis recessisse in locum desertum, adque eo secupse die declinante commemorat miraculum de quinque panibus factum. At uero Iohannes, qui multum ab eis tribus euangelistis eo distat, quia magis in sermonibus, quos dominus habuit, inmoratur quam in factis, quae mirabiliter fecit. posteaquam commemorauit eum relicta Iudaea abisse iterum in dies dicit eum inde exisse in Galilaeam, deinde uenisse in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum, et sanasse filium reguli cuiusdam. alia uero quae illum in Galilaea fecisse adque dixisse alii dixerunt Iohannes tacet; sed sane, quod illi tacuerunt, dicit ascendisse eum in die festo Hierosolymis et fecisse ibi miraculum illud de homine, qui triginta octo annos ha
Abbreviated transcription (Latin):
ptuln franaut moreretꝰ a hesitaret. quis naiste eẽ posset. de quo audire: omio
cĩ iohanne ipsc actidisset. marc̃aut̃ postea quã passione iohannis narrart. cõme¬
morit duscipulos missos redis se adihm̃ & renunciasse illi om̃a qucent oit &do
merinscinincis quod ipse solus cõmemorat dixisse ut requies eerent pusillũ
naeserto & ascendis se cucis ininauẽ & is seturbas hoc ui dentes ꝑuenis se cos lla uuina¬
nari misertũ adnm docius semulta & horaiã progrediente factũ eẽ ut dequmm
paoub & duobus piscib oms quiaderant pascerent᷑ qđ miraculũ omis qunti uor
cuangtelistae eõ memorauer. Iucas etam quiiam longe supra d eiohies rassiono ci manio¬
uerat eoccasionequadiim. Nunc postea qua comemorauit illa herodis leuitatio¬

Expanded text:
pertulit fama, ut moueretur et haesitaret, quisnam iste esse posset, de quo audiret talia, pertulit fama, ut moueretur et haesitaret, quisnam iste esse posset, de quo audiret talia, cum Iohannem ipse occidisset. Marcus autem, posteaquam passionem Iohannis narrauit, commemorat discipulos missos redisse ad legum et renuntiasse illi omnia quae egerant et docuerant et dominum eis — quod ipse solus commemorat — dixisse, ut requiescerent pusillum in deserto, et ascendisse cum eis in nauem et isse, et turbas hoc uidentes praeuenisse eos illuc, quarum misertum dominum docuisse multa, et hora iam progrediente factum esse, ut de quinque panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pascerentur. quod miraculum omnes quattuor euangelistae commemorauerunt. Lucas etiam, qui iam longe supra de Iohannis passione narrauerat, ex occasione qua diximus nunc, posteaquam commemorauit illam Herodis haesitatio
Abbreviated transcription (Latin):
morationẽ ioħis in carcerẽ missi baptiratus estiłis. scđm ipsius lucenarrationẽ
promdemani feftumẽ exoccasione recordatũ preoccupasse. & antemulta que
enius quaio hanmi hoc fieret gesta narraturus erat hoc poccupodine Pi mrator
aerere misso in sua narranone posuerunt quo factũ ap partt auiam ineo ruserapis
olauit amortuis resurrexit & exhac occasione narrant om̃a qued eiohanne
qd cumaudissee inquitibis seces sit indem nauicula in locu desertũ seorsur c&a cĩiau¬
dissent turbe secutesunt eum pedestres acciuitatibus et exiens iudit tonbairũ¬
a ctmisertuse cis & curauit lingiudoseoꝵ hocẽtinuo postioluis pasbiors ÷ frede
ee cõmemorat. Vndep hace faetasunt illa que pͥmo narratas. quib motus herodes
airis iohannẽ ego decollaui. Illacni posteriora debent intellegi que udherodẽ

Expanded text:
morationem Iohannis in carcerem missi baptizatus est Iesus secundum ipsius Lucae narrationem? morationem Iohannis in carcerem missi baptizatus est Iesus secundum ipsius Lucae narrationem? proinde manifestum est ex occasione recordatum praeoccupasse et ante multa, quae, priusquam Iohanni hoc fieret, gesta narraturus erat, hoc praeoccupatum in sua carcerem misso in sua narratione posuerunt, quo factum apparet etiam in eorum scriptis. ollauit, a mortuis resurrexit, et ex hac occasione narrant omnia quae de Iohanne quod cum audisset, inquit, Iesus, secessit inde in nauicula in locum desertum seorsum. et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedestres de ciuitatibus. et exiens uidit turbam multam et misertus est eius et curauit languidos eorum. hoc continuo post Iohannis passionem factum esse commemorat. unde post haec facta sunt illa quae primo narrata sunt, quibus motus Herodes dixit: Iohannem ego decollaui. illa enim posteriora debent intellegi, quae ad Herodem
Abbreviated transcription (Latin):
dabit arcãsuã. frumenta recond& inhorreũ suũ. paleas aut̃ conburet igni inex¬
tinguibili c̃tinuo subiecit. qđ non continuo factueẽ ioħs euangelista aꝑtissime
exponit. Cũ com memorat postea quam baptizat ẽ iħs isseillũ ingalulca quando
fecit deaquaiunũ. et indep̃ paucoꝵ. dierũ incapharnaũ habitationẽ redisse ad
uideã terram. et ibi baptizas se multos circaiordanẽ antequamis sus e& iohannes
in carcerem. Quis autẽ non putet quiminus in his litteris eruditus ẽ tam quã
p̃ illa uerba deuenti labro et dearea mundata continuo sitaiohannes offensus
herodes & eum in carcerẽ miserit. Non aut̃ hocordine iflanarrata. quo gestas.
& alibi iam probabimꝰ. & hocipso locononquilib& alius. sedidelucas hoc probat.
Siemmp̃ uerba illa continuo ioħs in carceremissus est. quo modo p̾ ipsãcomme¬

Expanded text:
dabit aream suam, frumentum recondet in horreum suum, paleas autem conburet igni inexdabit aream suam, frumentum recondet in horreum suum, paleas autem conburet igni inextinguibili, continuo subiecit quod non continuo factum esse Iohannes euangelista apertissime exponit, cum commemorat, posteaquam baptizatus est Iesus, isse illum in Galilaeam, quando fecit de aqua uinum, et inde post paucorum dierum in Capharnaum habitationem redisse ad Iudaeam terram et ibi baptizasse multos circa Iordanen, antequam missus esset Iohannes in carcerem. quis autem non putet qui minus in his litteris eruditus est, tamquam post illa uerba de uentilabro et de area mundata continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcerem miserit? non autem hoc ordine ista narrata quo gesta sunt et alibi iam probauimus et hoc ipso loco non quilibet alius sed idem Lucas hoc probat. si enim post uerba illa continuo Iohannes in carcerem missus est, quomodo post ipsam comme
Abbreviated transcription (Latin):
extremo tamen ipsũ herodẽ dixisse non tac&: aueego decollaui iohannẽ hica
mortus resurrexit. queitẽ uerba duob modis pronunciari possunt. ut aut c̃¬
firmantis aut dubitantis intellegant᷑. Cũ aut̃ lucas postea quam hoc cõmemora
uit in aliudtranseat. duo isti matiheus et marc̾ ex hacoccasione narrant quead¬
modũ sit ab herode iohannes occisus. Sequit᷑ ergomattheus & dicit.
ero des enitenuit io hannẽ et alligauit eũ et posuit in carcerẽ ꝓ pt̃ herodiadẽ uxoreꝰ
illud. & uenientes nunciauer̃ ihu. Marc hoc similit̃ narrat. Lucas aut̃ non eodẽ
ordine id recordat᷑. sed circa ipsumbaptis mum quod dñs baptizatus e: undehoc
poccupasse intellegit᷑ & ipse exoccasione utibi narraret quod multo post factumẽ
Cuenim comemoras set ioħis uerba dedño quoduentilabrũ in manueĩ et̾mun¬

Expanded text:
extremo tamen ipsum Herodem dixisse non tacet, Quem ego decollavi Joannem, hic a extremo tamen ipsum Herodem dixisse non tacet, Quem ego decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit. Quae item verba duobus modis pronuntiari possunt, ut aut confirmantis, aut dubitantis intelligantur. Cum autem Lucas posteaquam hoc commeuit, in aliud transeat, duo isti, Mattheus et Marcus, ex hac occasione narrant, quemadmodum sit ab Herode Iohannes occisus. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Herodes enim tenuit Iohannem et alligauit eum et posuit illud et uenientes nuntiauerunt Iesu. Marcus hoc similiter narrat. Lucas autem non eodem ordine id recordatur, sed circa ipsum baptismum. quo dominus baptizatus est. unde hoc praeoccupasse intellegitur et ipse ex occasione, ut ibi narraret quod multo post factum est. cum enim commemorasset Iohannis uerba de domino, quod uentilabrum in manu eius et mun
Abbreviated transcription (Latin):
Iohanne ego decollaui. qui auteme iste dequo audio egotalia: In tellegendu
ẽ ut post hanc hesitationem confirmasse manimosuo quod aliis dicebatur
cũait pueris suis. sic mattheus narrat. & ait pueris suis hic eioħs baptista ip
sesurrexit amortuis. & ideo uirtutes operant᷑ in co. autita pronunciandasunt
haecuerba ut hesitantẽ ad huc indicent. si enim diceret. nuquid nãhicẽ Aut
nũqiã fortehcẽ io ħs baptista. non opus eẽt ad monere aliquid deꝓnunciatone
quadubitans atq hesitans intellegatur. nunc quia illa uerba desunt iurc ꝗ mo¬
do pronunciari potest. ut aut con firmatũ eum exalioꝵ. uerbis credentẽ dixis se
accipiam̃. aut ad huc sic̃ lucas cõmemorat hesitantẽ. presertim quia et mar¬
c̃ qui superius dixerat ab aliis fuis sedictũ qđ ioħs amortuis resurrexerit: hx

Expanded text:
Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? intellegendum Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? intellegendum est aut post hanc haesitationem confirmasse in animo suo quod ab aliis dicebatur, cum ait pueris suis, sicut Mattheus narrat: et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo: aut ita pronuntianda sunt haec verba, ut haesitantem adhuc indicent. Si enim diceret, Numquidnam hic est, aut, Numquid forte hic est Joannes Baptista? non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, qua dubitans atque haesitans intelligatur. Nunc quia illa verba desunt, utroque modo pronuntiari potest; ut aut confirmatum eum ex aliorum verbis, credentem dixisse accipiamus; aut adhuc, sicut Lucas commemorat, haesitantem: praesertim quia et Marcus, qui superius dixerat, ab aliis fuisse dictum quod Joannes a mortuis resurrexit, in
Abbreviated transcription (Latin):
A&iam hoc subiectit. nullatamen facta neces sitatẽ quahoc etiã consequent ges¬
exit amortuis mattheus uero deipso hero de ait inquit pueris suis. lucas etiam
cum narrandi ordinẽ quemarc̃ tenens nec ipse sane etiã rerũ geftarũ eundem
ordinẽ fuisse credico gens. Ita hocidem cominemorat. Auduuit aut̃ inquit hero¬
des tetrarcha omnia quefiebant ab eo & esitabat eo qđ diceret᷑ a quibus dã quia iohs
surrexit amortuis. Aquibus dauͦ quiahelias apparuit. Abaliis aut quiaꝓ ph&a
unus deantiquis surrexit . & aitherodes. iohanne ego decollaui quie autẽ iste dequo
audio egotalia. et querebat uidere eũ . In his uerbis. Id̾cas quoq: marco adtestatur
adhocdiitaxat quod alii dixerint non hero desiohannẽ amortuis surrexisse: sed
ouiahesitantẽ commemorauit herodẽ uerbaq eius. ita postea posuit dicens.

Expanded text:
est, etiam hoc subiecit, nulla tamen facta necessitate, qua hoc etiam consequenter gesest, etiam hoc subiecit, nulla tamen facta necessitate, qua hoc etiam consequenter gesrexit a mortuis, Mattheus uero de ipso Herode: ait, inquit, pueris suis. Lucas etiam eum narrandi ordinem, quem Marcus, tenens nec ipse sane etiam rerum gestarum eundem ordinem fuisse credi cogens ita hoc idem commemorat: audiuit autem, inquit, Herodes tetrarcha omnia quae fiebant ab eo et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam: quia Iohannes surrexit a mortuis, a quibusdam uero: quia Helias apparuit, ab aliis autem: quia propheta unus de antiquis surrexit. et ait Herodes: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? et quaerebat uidere eum. in his uerbis Lucas quoque Marco adtestatur, ad hoc dumtaxat quod alii dixerint, non Herodes, Iohannem a mortuis resurrexisse. sed quia haesitantem commemorauit Herodem uerbaque eius ita postea posuit dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
ilis utiq dicetis mihi hanc similitudinẽ. medice curateipsii. quanta audiuimꝰ fac¬
aincapharnaum. fac & hic in patriatua. & cet̃. donec ꝑagat totũ ipsũ narrationis
suac locũ quider go euidentius: quã hoc eũ scientẽ p̃occupas se narrandũ. Cumunq
iunagia ab illo incapharnaũ facta fuisse et ipsenouerit & ipse comemoret. que se
nondũ narras seutiquescit. Neq enim tantũ ab eius baptis mo progres susẽ ut oblit̾
outet᷑ non dũ se aliquid cõmemorasse dehisque incapharnaũ gesta fuerant. modo
em caepit p̾baptismũ aliquid narredednõ. Sequit mattheus.
Vilotepr . Audiuit herodes tetrarcha famaihu & ait pueris suis. hicẽ ioħs baptista
in sesurrexit amortuis. et ideo uirtutes operant᷑ in eo. Marcus hocidẽ & eodem
modo dic̃it sed non eodẽ ordine: nãpostea quãdiscipulos dnsmisit dicens eis. neqid
niua ferrent nisi uirgã tantũ. terminato eosermone quantũ ab illos cõmemoratũ

Expanded text:
 facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua, et cetera, donec peragat totum ipsum narrationis suae locum. quid ergo euidentius quam hoc eum scientem praeoccupasse narrandum, cum utique iam magna ab illo in Capharnaum facta fuisse et ipse nouerit et ipse commemoret quae se nondum narrasse utique scit? neque enim tantum ab eius baptismo progressus est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de his quae in Capharnaum gesta fuerant; modo enim coepit post baptismum aliquid narrare de domino. Sequitur Mattheus: in illo tempore audiuit Herodes tetrarcha famam Iesu et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis et ideo uirtutes inoperantur in eo. Marcus hoc idem et eodem modo dicit, sed non eodem ordine. nam posteaquam dicipulos misit dominus dicens eis, ne quid in uia ferrent nisi uirgam tantum, terminato eo sermone, quantum ab illo commemoratum
Abbreviated transcription (Latin):
bei lic& sabbato benefacere anmale: animã salua facere. an ꝑdere. Itaq intelle¬
tendũẽ qđ illipͥus int̃rogauerint dnm̃. silic& sabbato curare. deinde qd intellegens
ntationes corũ aditu accusandi querentiũ c̃flatuerit inmedio illũ que fuerat sana¬
turus & in terrogauerit quemarcus alucas eũ mt̃rogisse commemorant: actune
II tacentib ꝓ posiuis se similitudinc̃ deouc. & c̃ dusis se ꝗd liceat sab bato bene facere

Expanded text:
erhibeant: licet sabbato bene facere an male? animam saluam facere an perdere? itaque intelleerhibeant: licet sabbato bene facere an male? animam saluam facere an perdere? itaque intellegendum est quod illi prius interrogauerint dominum, si licet sabbato curare, deinde quod intellegens cogitationes eorum aditum accusandi quaerentium constituerit in medio illum quem fuerat sanaturus et interrogauerit quae Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant, ac tunc illis tacentibus proposuisse similitudinem de oue et conclusisse, quod liceat sabbato bene facere
Abbreviated transcription (Latin):
& diuersa gerebant. Sequit᷑ ergomattheus it a narrans.
Ercum oiderransis set uenitinsi nago gamcorum. et eecchomo manum habens arida
Abebat aridam. enam marcus celucas nontacent posset autem putari eodie factum
uespics et deipso sanato qͥm sabhatum ethic commemorat᷑. nisilucas aperuisset
lio sab bato factum esse desanate aridac mattheus. promde quod ait mattheus
ecn in detransis s& uenit in sinagogim corii non quidim uenit isicũ inde trrsi
sea post quot aiesinsinagogam eorũuenerit posterquã a segeteilla transut anrecua¬
esiico sabhato curare : uolentes in uenire accus andioccasionẽ. Ipseuero illis deoue
uorsuert similitu dinẽ dicens quiserit exuobis homo qͥhabext oue unã & siceciderit
aes sasbatis in foueam non ne tenebit & leuabit eam: quanto melior e homoque
es sellcens abbitis benefacere : Cumare & lucas illos potius adño interrogatos esse ꝑ¬

Expanded text:
et diuersa gerebantur. XXXV. Sequitur ergo Mattbeus ita narrans: et diuersa gerebantur. XXXV. Sequitur ergo Mattbeus ita narrans: et cum inde transisset, uenit in synagogam eorum. et ecce homo manum habens aridamhabebat aridam, etiam Marcus et Lucas non tacent. posset autem putari eo die factum et de spicis et de isto sanato, quoniam sabbatum et hic commemoratur, nisi Lucas aperuisset alio sabbato factum fuisse de sanitate aridae manus. proinde quod ait Mattheus: et cum inde transisset, uenit in synagogam eorum, non quidem uenit nisi cum inde transisset, sed post quot et sabbato curare, uolentes inuenire accusandi occasionem, ipse uero illis de oue proposuerit similitudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, cum Marcus et Lucas illos potius a domino interrogatos esse p
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ipse uenite admeomis quilaboratis & alia que secunt᷑. semelautẽ hoc dictũ ad ño
sedlucam non totũ quoddictũ ẽ commemorasse credibileẽ. Mattheus enĩ dicit. In ill
tempr. rnc respondens ihsdixit. postea quã ex probrauit ciuitatib. lucasaut p
illam expro brationẽ ciutatũ intponit quaedam. nontam̃ multa atque hocita subiun¬
sed in ipsa horatam pauca interponit lucas inmedio. ut etiam eadem hora dictũ non ab¬
in illotepr. abut ilis sabbato ꝑsata . discipuli autem eius esurientes caeperunt uellere
spicas & manducare. et cei. usq. ad illud ubiait. dnsestenĩ filius hominis enam sab¬
ati hoc quoq. sineulla repugnanciae questione commemorit᷑. & amarco & luca
sed illindicunt in illotẽpr. Vnde fortasses magis mattheus reigieste hicordinẽ tenuit
li autẽ recordationissuae. nisilatius accipiat᷑ qđ dictue illotẽpr adẽ quod haec multa

Expanded text:
enim ipse: uenite ad me omnes qui laboratis, et alia quae sequuntur, semel autem hoc dictum a domino, enim ipse: uenite ad me omnes qui laboratis, et alia quae sequuntur, semel autem hoc dictum a domino, sed Lucam non totum quod dictum est comtempore respondens Jesus dixit, posteaquam exprobravit civitatibus: Lucas autem post illam exprobrationem civitatum interponit quaedam, non tamen multa; atque hoc ita subjunsed In ipsa hora, tam pauca interponit Lucas in medio, ut etiam eadem hora dictum non abeperunt uellere spicas et manducare, et cetera usque ad illud ubi ait: dominus est enim filius hominis etiam sabbati. hoc quoque sine ulla repugnantiae quaestione commemoratur et a Marco et a Luca, sed illi non dicunt in illo tempore. unde fortassis magis Mattheus rei gestae hic ordinem tenuit, illi autem recordationis suae, nisi latius accipitur quod dictum est illo tempore, id est quo haec multa
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod ẽ tunc. Nuncautem ipsum tempus aliquanto latius quohaer multa gere¬
bantur et dicehant. Quisquis hoccredit. credat etiam hoceẽ bis dictum: Cumenim
& apud unũ euangelistã inueniant᷑ quedam quehis dixerit dñs. sicua apud eundem
lucã denontollenda perainiua. & similit̃ ceteris duob locis dictũ ad nõ inuenitur
Quid mirii si& aliquid aliud bis dictum singillatim asingulis codem ordine quod dic¬
tumest etideo diuersus ordo apparet insingulis. quiaettunc quando ille. et tunc
quando iste com memorat dictum efi. sequitur mattheus
nillotem pr respondens ihsdixit : Confiteor tibipater dnẽ caelietterre. quia ab
scondisti haec asapientib et prudentibus. et cet usq adillud ubian. lugũenim me¬
um suaueest. etonus meũ leue. huius locietlucas meminii. sed exparte. non dic̃

Expanded text:
in eo quod est tunc, non autem ipsum tempus aliquanto latius quo haec multa gerein eo quod est tunc, non autem ipsum tempus aliquanto latius quo haec multa gerebantur et dicebantur, quisquis hoc credit, credat etiam hoc esse bis dictum. cum enim et aput unum euangelistam inueniantur quaedam quae bis dixerit dominus, sicut aput eundem Lucam de non tollenda pera in uia et similiter ceteris duobus locis dictum a domino inuenitur, quid mirum si et aliquid aliud bis dictum singillatim a singulis dicitur eodem ordine, quo dictum est, et ideo diuersus ordo apparet in singulis, quia et tunc quando ille et tunc quando iste commemorat dictum est? Sequitur Mattheus: in illo tempore respondens Iesus dixit: confiteor tibi, pater, domine cai haec a sapientibus et prudentibus, et cetera usque ad illud ubi ait: iugum enim meum suaue est et onus meum leue. huius loci et Lucas meminit, sed ex parte. non dicit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ audis set in uinculis operaxp̃i. mittens duos dediscipulis suis. ait illi. tues qui
uenturus est analiũ expectamus. et cet usq ad illud ubiatt. & uistificata ẽsa¬
encia a filiis suis. hunc totũ locum. dciohanne baptista quod miserit a dihm̃ &
cuius modi responsum acceperint illi quodmisit . & quic quid postcorum absces su
deiohannie dns dixit. interponit &lucas. non quidem ipso erdine. sedquis cori recordat¬
onis suac quis rerum ipsarii ordinẽ teneit non aꝓparet¬
rime uirtutes eius qui a nonegis sent penitenciam & cet usq adillua ubiait traesso¬
domorii remissius erit indiciudicu quamtibi: etiam hoc commnemoratlucas. continu¬
ato cuidam sermonidnĩ &iam haecipsius oreconiungens. Undemagis uidetur ipsehoc
ordine illa cominemorare quo ad nõ dicta sunt. mattheus. utem sue recorditionis orqi¬
nem tenuisse. Autsullut quod idẽmatheus ait. Tunccepit ex probrare ciuitatibu
sic accipiendũ putatur ut punctum ipsum temporib uolus se credatur ex primere

Expanded text:
t in vinculis opera Christi, mittens duos de discipulis suis, ait illi: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? etc., usque ad illud ubi ait, Et justificata est sapientia a filiis suis . Hunc totum locum de Joanne Baptista, quod miserit ad Jesum, et cujusmodi responsum acceperint illi quos misit, et quidquid post eorum abscessum de Joanne Dominus dixit, interponit et Lucas : non quidem ipso ordine, sed quis eorum recordationis suae, quis rerum ipsarum hic ordinem teneat, non apparetquia non egissent paenitentiam, et cetera usque ad illud ubi ait: terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi. etiam hoc commemorat Lucas continuato cuidam sermoni domini etiam haec ex ipsius ore coniungens. unde magis uidetur ipse hoc ordine illa commemorare, quo a domino dicta sunt, Mattheus autem suae recordationis ordinem tenuisse. aut si illud quod idem Mattheus ait: tunc coepit exprobrare ciuitatibus, sic accipiendum putatur, ut punctum ipsum temporis uoluisse credatur exprimere
Abbreviated transcription (Latin):
q panib miraculũ. itasequit᷑. It cũ sero e& & erat nauis in medio mari & ipsesolus
cauendue qd marcus dixit dedno cuã bularet suꝑaquas & uolebat p̃terire eos. quo¬
modo enĩ hoc intellegere potuer̃. nisi quia in diuersũ ibat. eos uolens tamquã alien
preterire. a quib: ita non agnos cebat᷑ ut fantas ma putaret᷑. qd ad miysticã signifi¬
cationẽ referri quis usq ad eo tardus ẽ ut nolit aduertere. sed tamen turbatis & exdi¬
mantibus. sub uenit dicens. fidite egosũ. nolitetimere. Quo modo ergo uolebat
cos p̃terire. quos pauentes ita confirmat : nisiquia illa uoluntas. p̃ter eundi adeli¬
cundũ illu clamore ualebat. ein sub ueniri oportebat ioħs &iam adhuc cũ istis ali¬
quantũ inmorat᷑. & ãpost narrationẽ dequinq panib miraculũ: Ipse quoque hoc
delaborante nauicula & deambulatione dni suꝑ aquas nontac&. ita contexens. ihs
ergo eũ cognouiss& quiauenturi essent ut raperent eũ regẽ. fugit iterũ in mon¬

Expanded text:
olus aecauendum est quod Marcus dixit de domino, cum ambularet super aquas: et uolebat praeterire eos. quomodo enim hoc intellegere potuerunt, nisi quia in diuersum ibat eos uolen tamquam alienos praeterire, a quibus ita non agnoscebatur, ut phantasma putaretur? quod ad mysticam signi. ficationem referri quis usque adeo tardus est, ut nolit aduertere? sed tamen turbatis et exclamantibus subuenit dicens: fidite, ego sum, nolite timere. quomodo ergo eos uolebat praeterire quos pauentes ita confirmat, nisi quia illa uoluntas praetereundi ad eliciendum illum clamorem ualebat, cui subueniri oportebat! Iohannes etiam adhuc cum istis aliquantum inmoratur. nam post narratum de quinque panibus miraculum ipse quoque hoc de laborante nauicula et de ambulatione domini super aquas non tacet ita contexens: Iesus ergo cum cognouisset, quia uenturi essent, ut raperent eum et faceren
Abbreviated transcription (Latin):
aebuisse quis non fateat᷑. hoc ideo dixi qui a existimt saepe aliquaei modi quae parii
mtendentib & temere iudicantib: c̃traria uideant᷑ & non sunt.
Sequit᷑ mattheus dic̃. Et dimissa turba ascendit in montẽ solusorare: uespereaut fac

Expanded text:
debuisse quis non fateatur? hoc ideo dixi, quia existunt saepe aliqua eiusmodi, quae parum debuisse quis non fateatur? hoc ideo dixi, quia existunt saepe aliqua eiusmodi, quae parum intendentibus et temere iudicantibus contraria uideantur et non sint. XLVII. Sequitur Mattheus et dicit: et dimiss