comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi fons refrigerat. Nã ipse in riuglo suodic̃
ũ ut altare sine igne accendent. Q cũ illi neqͥs¬
sent facere. hostiã sua tercio ipse ꝑfudit aqͣ. &
manabat aqͣ in cireuitu altaris & exclamauit¬
& cecidit ignis adnõ decelis & consũpsit holocau¬
stũ hostia illa tues considera. citussingula
esi sacrificnĩ moysi tũpore sacrificiũ ꝓpeccato
erat. ulnde mor sesuit. Sic̃ in machabeq scrip¬
eu asti libro. eo qđ nonsit mandatũ qđ eratp
pecaato consũpta est. Nonne tibi consumiide¬
t quindo in haptismatis sacramento int̃it homo
toꝰ ext̃io uetꝰ homonit confixus ẽ. cruci: Apłs
lamat illic sic̃ patrũ ꝑxẽpla tedocent. Aegyptiꝰ
ub baptiati sunt patres sub nube & in mari.¬

Expanded text:
quasi fons refrigerabat; nam ipse in Evangelio suo dicit um, ut altare sine igne accenderent. Et cum illi nequissent facere, hostiam suam tertio ipse perfudit aqua, et manabat aqua in circuitu altaris, et exclamavit, et cecidit ignis a Domino de coelo, et consumpsit holocaustum . 107. Hostia illa tu es. Considera tacitus singula.est sacrificium Moysi tempore, sacrificium pro peccato erat. Unde Moyses ait, sicut in Machabaeorum scriptum est libro , eo quod non sit manducatum quod erat pro peccato, consumptum est. Nonne tibi consumi videtur, quando in baptismatis sacramento interit homo totus exterior? Vetus homo noster confixus est cruci, Apostolus clamat . Illic, sicut Patrum exempla te docent, Aegyptius ubi baptizati sunt patres sub nube, et in mari
Abbreviated transcription (Latin):
syros quio honest ũ arbitrabant᷑. quẽ rep̃sso
moitio fouere fraudis rapinã. Qđ inditio
egruss est plus & diipuit castra feriȩ̨ & cõ¬
meatꝰ hostrũ habandantiã facit annonȩ.
lilitatẽ reddiđ. sed scam ꝓphoricũ dictum.
ut iñ sura smula ginis siclo. & dux m̃s urȩ
hordei parari p̃tio constarent. In hac loxi¬
tia plebis nuntiꝰ ille. inqͦ requi escebat rex
contritꝰ. int̾ exxuntiũ feftinationem. &
pemiantiũ exultationẽ conculcatꝰ aplebe
mortuus est. Quid ester regina. nonneut¬
popłm suũ ꝑiculo exuer& qđ erat decoꝵ
atq. horte stum morti seobtulit.nrcii¬
mitis regis trepidauit furorem. Ipse qͦq.
rex ꝑsarũ ferox atq. tumido corde tam
decore iudicauit indiciinsidiarũ que sibi
paratȩ forent grã rep̾̃sentare. popłmq.
libũ ac seruitute eriꝑe eruere neci.
nec parcerees qͥtã indecora suasiss&:. deniq¬

Expanded text:
Syros; quia id honestum arbitrabantur, quam represso Syros; quia id honestum arbitrabantur, quam represso indicio fovere fraudis rapinam. 122. Quo indicio egressus est populus, et diripuit castra Syriae, et commeatus hostium abundantiam fecit, annonae vilitatem reddidit secundum propheticum dictum; ut mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei pari pretio constarent. In hac laetitia plebis nuntius ille in quo requiescebat rex, contritus inter exeuntium festinationem et remeantium exsultationem, conculcatus a plebe, mortuus est . populum suum periculo exueret, quod erat decorum atque honestum, morti se obtulit, nec immitis regis trepidavit furorem ? Ipse quoque rex Persarum ferox, atque tumido corde, tamen decorum judicavit indici insidiarum quae sibi paratae forent, gratiam repraesentare, populumque liberum a servitute eripere, eruere neci, nec parcere ei, qui tam indecora suasisset . Deniq
Abbreviated transcription (Latin):
trabat᷑: Nichil gͥ p̃ferendũ honestati
que tam̃ ne amiticre studio p̃tereatur
&iã scriptura ad mon& de amiticia.
Sunt enĩ pleriq phylosophyo questio¬
nes utrũ amiei causa quisq contͣ pa¬
triã sentire m debeat ut amico obor¬
diat utrũ opoeteat ut fidẽ deserat dũ
indulg&ꝵ atq intendit amaci eõ modi¬
tatis. & scriptura quidẽ ait. Plaga &
gladiꝰ & saguta ferrata sic homo ẽ tusti¬
moniũ dansfalsũ adũsus amicũ suũ. sed
consiđa quid adstruat. Nlontestimoniure¬
p̃hendit dictũ in amicũ sed falsũ testimo¬
niũ. Quid enĩ si des eausa. quid spatriȩ co¬
gat᷑ aliqͥs dicere testimoniũ Nũꝗd p̃ponia
C amꝰ in castra sẏriꝵ aut compondiũ mortis
erat. aut salutis remediñ. Porrexertaq
ũ ingressi tabnacula pͥmũ reptis alim̃tis fu¬
rauirt̃. farar̾. deinde auri & argenti quan¬
tũ potuer diripurr. & cũ solip̃de in eũbe¬
rent. disposurrt̾ i am̃ nuntiate regi fusse

Expanded text:
r. 125. Nihil igitur praeferendum honestati, quae tamen ne amicitiae studio praetereatur, etiam hoc Scriptura admonet de amicitia. Sunt enim pleraeque philosophorum quaestiones: utrum amici causa quisquam contra patriam sentire necne debeat, ut 3amico obediat? Utrum oporteat ut fidem deserat, dum indulget atque intendit amici commoditatibus? 126. Et Scriptura quidem ait: Clava, et gladimonium dans falsum adversus amicum suum . Sed considera quid astruat. Non testimonium reprehendit dictum in amicum, sed falsum testimonium. Quid enim si Dei causa, quid si patriae cogatur aliquis dicere testimonium? Numquid praamus in castra Syriae, aut compendium mortis erit, aut salutis remedium. Perrexerunt ium. Ingressi tabernacula, primum repertis alimentis fugaverunt famem, deinde auri et argenti quantum potuerunt, diripuerunt. Et cum soli praedae incumberent, disposuerunt tamen nuntiare regi fugisse
Abbreviated transcription (Latin):
culo relinquentes tab nacula sua. qm̃ue
rent᷑ hostiũ & coniunctis regũ uirib ñ posse
audebant. Erant ant̃ leprosiquatuor
ad portã ciitatis quib uita erat suppi¬
cuã & morilucrũ. & dixer̃ ad seiucem.
Eecemos hic sedimꝰ & morim̃. fungredim᷑
urbẽ. morrem̃ fante. simaneinꝰ inc.

Expanded text:
culo relinquentes tabernacula sua; quoniam rentur hostium, et conjunctis regum viribus non possent audebant . 121. Erant autem leprosi quatuor ad portam civitatis, quibus vita erat supplicium, et mori lucrum; et dixerunt ad se invicem: Ecce nos hic sedemus, et morimur. Si ingredimur urbem, moriemur f
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ cũ sua ꝓgente seruatꝰ est. Annon consumit
horto cũ absoluit mortale istud auita : Deniq
exterior corru̾pit᷑. sed rrnouat᷑ int̾iq. Nec solu
in baptismate sed &iam inpenitentia fit carius
cũqͣ cubitare solia as& offerebatiuris iqtati
tantũ. neuis introgar& hospituurũ. Nbi parti
ratio ꝓcessit. & uis p̃ualuit cessit leuites iuigal
sua & cognouert̃ eũ & totanote illus ert̃ et
Qua atrocitate uł dolorr uicta iurix. ante
bonȩ conugisseruans ut exequiassabrĩ sui fu¬
neris marito reseruar& Quo cognito nenunl¬
t̃ciatam̃ p̃liandi uicȩ traditꝰ ẽ popłs beuia¬
min pło isrł. & diuina iudicatꝰ sententia pe¬

Expanded text:
amen cum sua progenie servatus est . Annon consumitur homo, cum absolvitur mortale istud a vita? Denique exterior corrumpitur, sed interior renovatur. Nec solum in baptismate, sed etiam in poenitentia fit carnis offerebat viris iniquitatis, tantum ne vis irrogaretur hospiti. Verum ubi parum ratio processit, et vis praevaluit, cessit levites jugali sua: et cognoverunt eam, et tota nocte illuserunt ei. Qua atrocitate, vel dolore victa injuriae, ante bonae conjugis servans, ut exsequias saltem sui funeris marito reservaret. 115. Quo cognito ne multertia tamen praeliandi vice, traditus est populus Benjamin populo Israel, et divina judicatus sententia
Abbreviated transcription (Latin):
inuriã puditi cie qr remteratoris castitati sũ suf¬
ferebant᷑. Itaq. in eobello cęsa sunt utrĩq. sexa¬
gintaqͥtiq. miliabellatoꝵ. & exute urbus. & oũ
infera pͥmo fuiss& plus isrł. tam̃ nec adũsi
m&u belli ꝑcitꝰ uindicandȩ castitatis seques¬
trauit dolorẽ. Puibat inpeliũ ł sanguini suo
parans cõmissi flagitu diluere nota. & ꝗd mirii¬
sipłodĩ dyco illi atq. honestũ curȩfuit. quan¬
dr &iã loprosi. sic̃ in libris regũ lrgimꝰ hnestati
ñ defuit considatio: ita miserat magna insa¬
maria q obsedat eã sro. exercitꝰ. Rex milita¬
ros exexbias sup̃mo sollictꝰ rersebat. int̾pel¬
laũ gũ mulier dicens. ꝑsuasit mͥhec muluer ut
afferrẽ filiamrũ & attuli. & coximꝰ & comidim
eũ. & ꝓmisit ut & ipsa pca suũ filiũ afferr& &

Expanded text:
injuriam pudicitiae; quia temeratores castitatis non sufferebantur. Itaque eo bello caesa sunt utrinque sexaginta quinque millia bellatorum, et exustae urbes. Et cum inferior primo fuisset populus Israel, tamen nec adversi metu belli percitus, vindicandae castitatis sequestravit dolorem. Ruebat in praelium, vel sanguine suo parans commissi flagitii diluere notami decorum illud atque honestum curae fuit, quando etiam leprosis, sicut in libris Regnorum legimus , honestatis non defuit consideratio? 118. Fames erat magna in Samaria, quia obsederat eam Syrorum exercitus. Rex militares excubias supra murum sollicitus revisebat; interpellavit eum mulier dicens: Persuasit mihi haec mulier ut afferrem filium meum, et attuli, et coximus, et comedimus eum; et promisit ut et ipsa p
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑ in conunũ secis ꝓpasfilias ñ dat̾as remanse¬
rat trib sint ullo posteritassubsidio. ndi fraudis
mecessarȩ accopiss& licentiã. Qux̧ tatã indus¬
gentia congruo intẽꝑantie supplicio ñ uidaua
care quanoo illis hoc solũ ꝓmissũc̃. ut raptom
rent conuigia. ñ conubi sacrum̃to. Areuera
dignũ fuit ut qͥ alienũ contubniũ soluerent ipsi

Expanded text:
estarentur in conjugium se eis proprias filias non daturos! Remanserat tribus sine ullo posteritatis subsidio, nisi fraudis necessariae accepisset licentiam. Quae tamen indulgentia congruo intemperantiae supplicio non videtur vacare, quando illis hoc solum permissum est, ut rapto inirent conjugia, non connubii sacramento. Et revera dignum fuit ut qui alienum contu
Abbreviated transcription (Latin):
tarent᷑ ut notarent sibi quũ nequaq cõpre¬
hende atq inuxiure potuerunt Vt aut̃ cͦgno¬
uit hirremias qđ asseclassent dix̃. Ignotꝰ erit
locꝰ. donec congreg.& de congregationem
popli & ꝓpitius fiat. Tẽds̃ ostend& hȩc: &

Expanded text:
otarent sibi locum; nequaquam comprehendere atque invenire potuerunt. Ut autem cognovit Hieremias quod affectassent, dixit: Ignotus erit locus, donec congreget Deus congregationem populi, et propitius fiat. Tunc Deus ostendet haec, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sinidistis quõ siliꝰ homieie uliꝰ misit auserre
Qui respondit ꝓph&a hac ora die crastena m¬
sura similaginissiclo. & due m̃ surȩł ordri
sic in poeta samarie. & cũ miss arege nunti
ñ credidiss& dicens. siplurrit dñs decȩlo ha¬
bundantiã frum̃ti nec sic quidẽ iopossit
multe quantũ & noxmagna uirtutis
atq ingeiis bellitumultꝰ. & arbitratis sir¬

Expanded text:
Si vidistis quoniam filius homicidae illius misit auferre Cui respondit propheta: Hac hora die crastina mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei siclo in porta Samariae. Et cum missus a rege nuntius non credidisset, dicens: si pluerit Dominus de coelo abundantiam frumenti, nec sic quidem id posset multa equitum, et vox magnae virtutis, atque ingens belli tumultus: et arbitrati s
Abbreviated transcription (Latin):
gra om̃is consũmar&. seddie sepuimo cũiam
uia cũ pretexerit suutimx noctis uicinam
ut apud suos pociꝰ quã apud extraneos reqͥ¬
escendũ putar&. neqͥuit tenere & dimisit
una cũ filia sua. Uerũ ubi facta ẽ aliquap¬

Expanded text:
septimo cum jam via, cum praetexeret finitimae noctis viciniam, ut apud suos potius, quam apud extraneos requiescendum putaret, nequivit tenere, et dimisit una cum filia sua. 113. Verum ubi facta est aliqua p
Abbreviated transcription (Latin):
absconditur captiuitatis tr̃poreꝰ quocul¬
pa regnat: tẽpore aut̃ libtatis ꝓmuitur.
&. lic& inaquȩ̨ speciẽ nutat᷑ tamen seruat
ignis naturam ut consumer& sacrifiti¬
um. Nec mireris cũ legeris qr pat̃ ds̃ dix̃
Ego sũ ignis consumens. & alibi. Medere¬
li querunt fontẽ aquȩ uurȩ. lpse qq̃ drã¬

Expanded text:
absconditur captivitatis tempore, quo culpa regnat: tempore autem libertatis promitur. Et licet in aquae speciem mutatus, tamen servat ignis naturam, ut consumeret sacrificium. Nec mireris cum legeris, quia Pater Deus dixit: Ego sum ignis consumens ; et alibi: Me dereliquerant fontem aquae vivae . Ipse q
Abbreviated transcription (Latin):
Abaeuł desq iꝑside scła religione libi: quo sola
ullis ꝑ captuntatem extorqueri nequiuit.
pst u qlurimĩ typoris quando placut &co
deds ane nitem regi ꝑsarũ ut restaurariit
ideea tiplum a lertomos reparari feros lit¬

Expanded text:
aque in Persidem sola religione liberi; quoniam sola illis per captivitatem extorqueri nequivit. Post vero plurimum temporis, quando placuit Deo, dedit hanc mentem regi Persarum, ut restaurari in Judea templum, et legitimos reparari Hierosolym
Abbreviated transcription (Latin):
ħ qͥd qđ ex patre sint oĩã & ꝑfi
liũ. & in sp̃u scõ sine scrupulo ac
unã qͣmlibet de illis tribꝰ ꝑsonis
int̾ illa omia includẽ. & duas a¬
lias excluđe. Qđ si pat̾ & filiꝰ. &¬

Expanded text:
 quod ex Patre sint omnia, et per Filium, et in Spiritu sancto, sine scrupulo accunam quamlibet de illis tribus personis inter illa omnia includere, et duas alias excludere. Quod si Pater et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
mittã tãqͣm si mittat pat̾. ut una
eadq sit missio mea & patris : Cũ
itaq filiꝰ tanta diligentia ostendat
unam ẽẽ missionẽ patris & suã. ut
nec pat̾ mittat nͥ cũ filiꝰ mittit.
qͥa ñ alit̾ se ht̃ ad patrẽ spͦs sc̃s

Expanded text:
mittam tanquam si Pater mittat, ut una et eadem sit missio mea et Patris? Cum itaque Filius tanta diligentia ostendat unam esse missionem Patris et suam; ut nec Pater mittat, nisi cum Filius mittit; quia non aliter se habeat ad Patrem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
nulla monstrat᷑ indigentia filii.
Cũ uͦ dr̃ qͥa filiꝰ accipitꝰ a patre spĩn
significari filiꝰ qͣsi aliqͥd minꝰ ha¬
lio. ut cũ ipse qͦq cũ patre daret e
putaretur : t̾rena ÷ hȩc opinio. &
longe ab intellectu diuinitatis extͣ¬
nea. ut tanqͣm hõ hõi ds dõ qͣsi in¬

Expanded text:
nulla monstratur indigentia Filii.citur quia Filius accipit a Patre Spiritum significari Filius quasi minus aliquid halio, ut cum ipse quoque cum Patre daret euputaretur: terrena est haec opinio, et longe ab intellectu divinitatis extranea, ut tanquam homo homini, Deus Deo quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ: qͣmuis tres sint fons ruiꝰ
& lacꝰ. Discernamꝰ itaq int̾ fon¬
tẽ & riuũ & lacũ. & uideamꝰ
qd singła ħ cũ tria sint in una
intelligant᷑ aqua. In fonte qͥđ
de abisso ascendens aqua ebul¬
lit. in riuo de fonte descendeis
fluit. in lacu colligit᷑ & manet.
ꝑfontẽ gͦ intelligͥ aqͣ de abisso e¬
bulliens. ꝑ riuuꝰ quia de fonte flu¬
it. ꝑ lacũ quia simul ibi coadu¬
natur. Uidemꝰ aut̃ qͥa riuus ñ e

Expanded text:
res sint, fons, rivus et lacus. Discernamus itaque inter fontem, rivum et lacum; et videamus quid singula haec, cum tria sint, in una intelligantur aqua. In fonte quidem aqua de abysso ascendens ebullit; in rivo de fonte descendens fluit; in lacu colligitur et manet. Per fontem ergo intelligitur aqua de abysso ebuliens; per rivum, quia de fonte fluit; per lacum, quia simul ibi coadunatur. Videmus autem quia rivus non est
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ intelligant eũ sic e̾e̾ spm filii
ut filiꝰ tanqͣm suũ sp̃m illũ mit¬
tat. An putant qͥa pat̾ dedit fi
ti. Aut enĩ a se ħt : aut ab alio.
S ab alio ñ potest hab̾e : nͥ a pa¬
tre. Accepit gͥ a patre a qͦ ht̃.
& dedit ei pater spm̃ scm̃ ut a se
sibi sit sufficiens: quȩ fuit causa ut
que indigentia filii. ut pat̾ daret
ei spm̃ suũ magis qͣm spũi sc̃o filiũ
suũ. Non negamꝰ ħ mͦ hab̾e filiũ

Expanded text:
quomodo intelligant eum sic esse Spiritum Filii, ut Filius tanquam suum Spiritum illum mittat? An putant quia Pater dedit Filti? Aut enim habet a se aut ab alio. Sed ab alio non potest habere, nisi a Patre. Accepit igitur a Patre, a quo habet; et dedit ei Pater Spiritum sanctum, ut a se  et unusquisque sibi sit sufficiens, quae fuit causa, vel quae indigentia Filii, ut Pater daret ei Spiritum suum, magis quam Spiritui sancto Filium suum. Non negamus hoc modo habere Filium
Abbreviated transcription (Latin):
calor simul ꝓcedt᷑ de uno sole. ut
alt̾ ñ sit de alt̾o: ñ recte ħ nob̾
opponit᷑. Cũ enĩ dicimꝰ filiũ de
ẽẽ de patre dõ. & has tres ꝑso-¬
nas unũ solũ ẽẽ dm̃. & idipsum
ẽẽ de eod ipso. In sole uͦ ñ dici¬
mꝰ solẽ ẽẽ de sole cũ splendor
aut cũ calor ÷ de sole . nec idi-¬
psũ eẽ solẽ & qd ÷ de sole. nec illa
tria unũ ẽẽ solẽ. Nã si sol & splen¬
dor unꝰ ẽẽt sol . aut si sol &̃ calor
similit̃ sol unꝰ c̾e̾t : necesse eet
aut splendorẽ ẽẽ de calore cũ eẽt
de toto sole qͥ idipsũ ẽẽt q calor.
aut calorẽ de splendore ẽẽ cũ
de sole hab̾et ge : qͥ ñ a splendo¬
ris differret eentia. Ponamꝰ tñ
de solo patre sic̃ calor & splendor
st̃ de uno sole. S si ita ÷. unde
t᷑ ẽẽ filii . & filium negant ẽẽ sp̃s
scĩ Nã sic̃ nulla ratioꝰ admitcit
ut calor sit splendoris aut splen¬
dor caloris: ita ñ patit᷑ ueritas
de uno sole. Quare si ħ nob̾ ob¬

Expanded text:
 splendor et calor simul procedunt de uno sole, ut alter non sit de altero: non recte hoc nobis opponitur. Cum enim dicimus Filium de esse de Patre Deo, et has tres personas unum solum Deum esse, et idipsum esse de eodem ipso. In sole vero non dicimus solem esse de sole, cum splendor aut calor est de sole; nec idipsum esse solem et quod est de sole; nec illa tria unum esse solem. Nam si sol et splendor unus essent sol, aut si sol et calor similiter unus sol essent, necesse esset aut splendorem esse de calore, cum esset de toto sole, qui idipsum esset quod calor; aut calorem de splendore esse, cum de sole haberet esse, qui non a splendoris differret essentia. Ponamus tamde solo Patre sicut calor et splendor sunt de uno sole. Sed, si ita est, undetur esse Filii, et Filium negant esse Spiritus sancti? Nam, sicut nulla ratio admittit ut calor sit splendoris, aut splendor caloris; ita non patitur veritas de uno sole. Quare, si hoc nobis ob
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm̃ ꝓcedẽ de filio de qus ha¬
bet ẽẽ sic̾ut lacꝰ de riuo: nos ñ ne¬
de uno fonte ꝓcede. ita tñ ut nom̃
natiuitatis nee ꝓcessio filii amit cur
nec sp̃s sc̃i ꝓcessĩo recipiat. Non⁊ gͥ eur magis¬
s̃ dici debeat
te parit᷑ & de riuo. ut ꝑ ħ sicut
ꝑtẽporale & locale aliquid po
Multa enĩ in hoꝵ c̃sidatiõe sic̃ in e¬
plu aduenerabił memoriȩ urbanũ papã
e incarnadiõe ũbi scripsi inueni

Expanded text:
um procedere de Filio, de quo habet esse, sicut lacus de rivo, nos non nede uno fonte procedere; ita tamen ut nomen nativitatis nec processio Filii amittat, nec Spiritus sancti processio recipiat. Non est igitur cur magis dici debeat te, pariter et de rivo: ut per hoc, sicut per temporale et locale aliquid potMulta enim in horum consideratione, sicut in epistola ad venerabilis memoriae Urbanum papam de incarnatione Verbi scripsi
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si diẽ aliqͥs. qͥa cũ dico illũ ꝓce¬
dẽ de ditate patris & filii. ñ pos¬
sũ dĩtatẽ sp̃s scĩ ab hac ꝓatris & fi¬
lii dĩtate separare. q̃m una & e
me sufficient̃ memini respondisse
qͥa nulla ꝑsona ex seipsa eẽ potest.
Nã sic̃ filiꝰ cũ ÷ de patris eentia
qͣmuis ñ sit alia s ead̾ filis eentia

Expanded text:
illum procedere de deitate Patris et Filii, non possum deitatem Spiritus sancti ab hac Patris et Filii deitate separare; quoniam una me sufficienter memini respondisse quia nulla persona ex seipsa esse potest: nam, sicut Filius, cum est de Patris essentia, quamvis non sit alia sed eadem Filii essentia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stio ⁊ int̾ nos: qͣm uos asseritis ẽẽ
defilio & nos negamꝰ. Ecce enĩ ui¬
detis riuũ de fonte ꝓced̾e. qͣsi de
orĩginali pͥncipio. Lacꝰ aut̃ ñ ꝓce¬
dit̾ s colligit᷑ de riuo: qͣmuis ha¬
beat ẽẽ de illo. Ita gͥ etiã si sp̃s sc̃s
pͥncipio. Hoc forsitan dic̃et᷑ recten
si filiꝰ nascens de patre ꝓced̾et ex¬
tͣ patrẽ. & medio qͦdã spatio int̾¬
c̃riuus de fonte fluens extͣ fontẽ
ꝓcedit. & qͦdã int̾uallo in lacum
colligit᷑. & prius est lacꝰ de
fonte qͣm de riuo. & ido: de fonte ꝑ ri¬
uũ. ñ deriuo ꝑ fontẽ. Uerũ cũ filiꝰ na¬
scens de patre ñ exeat extͣ patrẽ.
s in ipso manens nec loco nec tẽpo¬
re nec ẽentia diu̾sus sit apatre. &
cũ unũ idq sit patri & filio id un

Expanded text:
inter nos, quam vos asseritis esse de Filio, et nos negamus: ecce enim videtis rivum de fonte procedere, quasi de originali principio; lacus autem non procedit, sed colligitur de rivo, quamvis habeat esse de illo. Ita igitur etsi Spiritus forsitan diceretur recte, si Filius nascens de Patre procederet extra Patrem, et medio quodam spatio inteFilio; sicut rivus de fonte fluens extra fontem procedit, et quodam intervallo in lacum colligitur, et prius est lacus de fonte quam de rivo: et ideo est de fonte per rivum, non de rivo per fontem. Verum cum Filius nascens de Patre non exeat extra Patrem; sed in ipso manens, nec loco, nec tempore, nec essentia divisus sit a Patre; et cum unum sit idemque Patri et Filio id und
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. ꝓcedit &̃ a filio similit̾ : sic̃
uũ. & riuus colligit᷑ in lacũ. dr̃
lacꝰ ẽẽ de fonte ꝑriuũ. S ibi ñ
⁊ riuus in fonte s extͣ fontẽ.
sic̃ ⁊ filiꝰ in patre & ñ extͣ pa¬

Expanded text:
Filium, procedit et a Filio similiter; sicutvum, et rivus colligitur in lacum, dicitur lacus esse de fonte per rivum. Sed ibi non est rivus in fonte, sed extra fontem sicut est Filius in Patre, et non extra Pa
Abbreviated transcription (Latin):
: aliuo s id ipsũ qđ ÷ pat̾ & filius.
Utiq nicħ aliud intelligi ꝓpotest
patre nͥ de dĩtate : si eał dĩtas ÷ fuii neqͥt in¬
telligi quomodo ꝓcedat de dĩtate
patris ꝑ dĩtatẽ filii. et non de
eiꝰdẽ filii deitate. nͥ forte qͥs

Expanded text:
 aliud, sed idem ipsum quod est Pater et Filius. Utique nihil aliud intelligi potest, Patre nisi de deitate; si eadem deitas est Filii, nequit intelligi quomodo procedat de deitate Patris per deitatem Filii, et non de ejusdem Filii deitate; nisi forte quis
Abbreviated transcription (Latin):
sub spũ scõ ÷. nec ipse accipit aliqͥd
de ħ qd sub se ÷. Quare cũ filiꝰ dic̃
de meo accipiet : ñ aliud ibi suũ
significat quã suã essentiã. Illud
forsitan. qđ dix̃ filiꝰ de meo acci¬
piet & annuntiabit uob̾. aliter
conabunt᷑ intelligere: qͣm ego
exposuerĩ. S qͥd dicent ubi ait.
nemo nouit filiũ nͥ pat̃. neq
patrẽ qͥs nouit nͥ filiꝰ. aut cui
uoluerit filiꝰ reuelare : Audi¬
mꝰ qͥa nemo nouit patrẽ aut fi¬
liũ nͥ pat̾ aut filius. & cui reuelat

Expanded text:
u sancto est; nec ipse accipit aliquid de hoc, quod sub se est. Quare cum Filius dicit: De meo accipiet, non aliud ibi suum significat quam suam essentiam. CAPUforsitan, quod dixit Filius: De meo accipiet, et annuntiabit vobis , aliter conabuntur intelligere quam ego exposuerim. Sed quid dicent, ubi ait: Nemo novit Fillum nisi Pater; neque Patrem quis novit, nisi Filius, aut cui voluerit Filius revelare? Audimus quia nemo novit Patrem, aut Filium, nisi Pater, aut Filius, et cui revelat
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia significari queunt significo.
de intimo corporis mei & de ꝑso¬
na mea ꝓcede : ita scitote sp̃m scm̃
quẽ uobis ꝑ hc̃ flatũ significo. de
secreto đitatis meę. &̾ de mea ꝑso¬
na ꝓceđe. Unã enĩ ꝑsonã uerbi &
hõis & in ea duas nat᷑as diuinã
scilicet & humanã credimꝰ & con¬
fiteinur. S dicent forsitan. Flat̾
utiq ille ñ erat de substantia hu
sp̃m : s ñ de suȩ diuinitatis essen¬

Expanded text:
sibilia significari queunt, significo de intimo corporis mei et de persona mea procedere; ita scitote Spiritum sanctum, quem vobis per hunc flatum significo, de secreto deitatis meae et de mea persona procedere. Unam enim personam Verbi et hominis, et in ea duas naturas, divinam scilicet et humanam, credimus et confitemur. Sed dicent forsitan: Flatus utique ille non erat de substantia humspiritum; sed non de suae divinitatis essen
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ht̃ etiã & a filio. Unde & iđ̾
dic̃ filiꝰ. Ille me clarificabit. qͥa
de meo accipiet & annuntiabit
uob̾. Qͥppe qͥd aliud ÷ hoc dic̃e
qͣm a me aucliet . hoc ⁊ a me sci¬
et qd annuntiabit uob̾: Cũ dix̃.
q̃cũq audiet loq̃t᷑ ñ det̾mina¬
uit a qͦ audiet. cũ uͦ ait . de me¬
o accipiet . ne qͥs soli patri attri¬
buat qđ ab alio audit : aꝑte se
ẽẽ a qͦ sic̃ a patre scientiã siue
essentiã accipiat demonstrat. Sic̃
enĩ cũ dr̃. ñ loquet᷑ a semet ipso.
s q̃cũq audiet loquet᷑ & annunti¬
abit uob̾. significat᷑ ab eo ẽẽ & ꝓ

Expanded text:
lio. Unde et idem Filius dicit: Ille me clarificabit, quia de meo accipiet et annuntiabit vobis . Quippe quid est aliud hoc dicere quam a me audiet, hoc est a me sciet quod annuntiabit vobis? Cum dixit: Quaecunque audiet, loquetur, non determinavit a quo audiet. Cum vero ait: De meo accipiet, ne quis soli Patri attribuat quod ab alio audit; aperte se esse, a quo sicut a Patre, scientiam sive essentiam accipiat, demonstrat. Sicut enim, cum dicitur: Non loquetur a semetipso; sed quaecunque audiet, loquetur et annuntiabit vobis
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑ riuũ. Si tam̃ sic s: negari
nequit eẽ de filio qͣmuis sit de
patre ꝑ filiũ. sic̃ fatendũ ÷ lacũ
ẽẽ de riuo qͣmuis sit de fonte
ꝑriuũ. Q enĩ negat lacũ ẽẽ de
riuo. qm̃ pͥus ÷ de̾ fonte riuus:
dicat se ñ ẽẽ de patre suo s de
Dicat etiã filiũ uirginis ñ ẽẽ de
maria nec de dauidꝰ nec de abra¬
hã qm̃ isti pͥus fuert̃ de adã. &
dicat falsũ ẽẽ qđ dictũ ÷ abrahe
in semine tuo benedicent᷑ om̃s gc̃s.¬
& ad cdauid. de fructu uentris
tui ponã suꝑ sedẽ tuã. & ad ma¬
riã. benedictꝰ fructꝰ uentris tui.
S neq de adã ÷ filiꝰ uirginis scđm
hc̃ sensũ s de limo de qͦuo factꝰ:
adã. At inferent. Bene dicinꝰ

Expanded text:
negari nequit esse de Filio quamvis sit de Patre per Filium; sicut fatendum est lacum esse de rivo quamvis sit de fonte per rivum. Qui enim negat lacum esse de rivo quoniam prius est de fonte rivus: dicat se non esse de Patre suo, sed de Dicat etiam Filium virginis non esse de Maria, nec de David, nec de Abraham; quoniam isti prius fuerunt de Adam: et dicat falsum esse quod dictum est Abrahae: In semine tuo benedicent ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Et ad Mariam: Benedictus fructus ventris tui .Sed neque de Adam est Filius Virginis, secundum hunc sensum; sed de limo, de quo factus est Adam. At inferent: Bene dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
gis intelligit᷑ humana qͣm q̃libet
ꝑsona. Omĩno gͥ nullꝰ ht̃ hanc no¬
titiã nͥ pat̾ & filiꝰ. & cui filiꝰ id re¬
aut filiꝰ reuelat ei sui & patris sci
qͣntũ ad ꝓnuntiationẽ attinet.
nullũ ad hanc ad mittat notitiã.
tũ aut illã a filio acciꝑe faten

Expanded text:
 humana, quam quaelibet persona. Omnino igitur nullus habet hanc notitiam, nisi Pater et Filius, et cui Filius idem reaut Filius revelat ei sui et Patris sciequantum ad pronuntiationem attinet, nullum ad hanc admittat notitiam, tum, aut illam a Filio accipere faten
Abbreviated transcription (Latin):
eod dõ siue de eod̃ pͥncipio suo qͥsq
mͦ sit alt̾ scilicet nascendo alt̃ ꝓ¬
cedendo. si qͦdã singłari & in effa¬
bili mͦ intelligͥ ista ꝓcessio. Proces
iste solitariꝰ intelligͥ: sic̃ natiuitas
filii singłaris cognoscit᷑. Id ipsũ in¬
telligͥ si dicimꝰ patrẽ e̾ẽ causã filii
& patrẽ & filiũ causã sp̃s scĩ. Non
enĩ duas possumꝰ dicere causas. a¬
liã uidelicet filii allã sp̃s scĩ s u.¬
nã: quẽ ad modũ ñ duo cliist̃ sed

Expanded text:
eodem Deo, sive de eodem principio suo quisque modo sit, alter scilicet nascendo, alter procedendo; si quodam singulari et ineffabili modo intelligitur ista processio. Processuibus iste solitarius intelligitur, sicut nativitas Filii singularis cognoscitur. Idipsum intelligitur , si dicimus Patrem esse causam Filii, et Patrem et Filium causam Spiritus sancti. Non enim duas possumus dicere causas, aliam videlicet Filii, aliam Spiritus sancti, sed unam: quemadmodum non duo dii sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ nascat᷑ a patre. ut postĩor fi
filius a sp̃ũ scõ sit nec sp̃s sc̃s a fi¬
lio. sic̃ splendor & calor parit᷑
st̃ de uno sole. nec splendor a
calore ÷. nec calor asplendore.
si inqͣm hoc aliqͥs nr̃ȩ obic̃ asser¬
tioni: respondemꝰ. Nos nec gra¬
dus dignitatis ponimꝰ in doꝰ qui
unꝰ ÷. nec in existendo
enĩ om̃s xpĩanã fidẽ tenentes. c̃fi¬
tem nec minorẽ nec postĩorẽ filiũ
ẽẽ patre : qͣmuis ñ nͥ de illo sit. Ita
ẽẽ siue ꝓcede: nec minore̾ nec po¬
steriorem eũ filio fatem᷑. Nẽpe
qͣmuis splendor & calor de sole
ꝓcecdant. nec possint ẽẽ nͥ sit ille
de qͦ sc̃ : nicħ tam̃ pͥus aut posti
in tribꝰ. in sole scilicet & splen¬
dore & calore intelligimꝰ. Multo
itaq minꝰ cũ hec in rebꝰ tẽporali¬
bꝰ ita sunt : in ȩt̾nitate q̃ tẽpore
ñ claudit᷑. p̃dictȩ tres ꝑsone in

Expanded text:
prius nascatur a Patre, ut posterior FilFilius a Spiritu sancto sit, nec Spiritus sanctus a Filio, sicut splendor et calor pariter sunt de uno sole, nec splendor a calore est, nec calor a splendore; si, inquam, hoc aliquis nostrae objicit assertioni, respondemus: Nos nec gradus dignitatis ponimus in Deo, qui unus est; nec in existendo enim omnes Christianam fidem tenentes confitemur nec minorem, nec posteriorem Filium esse Patresse sive procedere nec minorem nec posteriorem eum Filio fatemur. Nempe quamvis splendor et calor de sole procedant, nec possint esse nisi sit ille de quo sunt; nihil tamen prius aut posterius in tribus, in sole scilicet, et splendore, et calore intelligimus: multo itaque minus, cum haec in rebus temporalibus ita sint, in aeternitate, quae tempore non claudi
Abbreviated transcription (Latin):
cͣe reuelat. si in qͣm ħ dict̃ : nos
statĩ c̃stant̾ inferimꝰ. Ergo si u-
nosse nͥ reuelante filio patrẽ &
est : multo magis debemꝰ huiꝰ u¬
nitatis seruare c̃seq̃ntiã de qua
supͣ locutꝰ sũ. cũ eã nulla aut
scripto aut sensu negat aueto¬
ritas. nec ꝓfert aliquid qͥ c̃tra¬
riũ sit aut̃ aliqͦ mͦ repugnet.
Cligant itaq greci unũ de du¬
trẽ & filiũ nͥ reuelante filio. aut
dicunt᷑ se nosse. c̃seqͥ ex necessitate
ut in ead notitia incelligat᷑ sp̃s sc̃s.¬

Expanded text:
e revelat. Si inquam, hoc dicunt, nos statim constanter inferimus. Ergo si ubinosse nisi revelante Filio Patrem et est; multo magis debemus hujus unitatis servare consequentiam, de qua supra locutus sum, cum eam nulla aut scripto, aut sensu negat auctoritas; nec profert aliquid, quod contrarium sit, aut aliquo modo repugnet. Eligant itaque Graeci unum de dutrem et Filium, nisi revelante Filio; aut dicuntur se nosse consequi ex necessitate ut in eadem notitia intelligatur Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
na substantia cũ dat᷑ uł mittit᷑
ado filio. qđ nullꝰ c̾fitet᷑ xp̃ianus.
Dicant etiã cũ audimꝰ uerbo dñi cęli
firmati st̃ & spũ oris eiꝰ omĩs uirtus
eoꝵ. si ibi non negant intelligendũ¬

Expanded text:
na substantia, cum datur vel mittitur a Deo Filio: quod nullus confitetur Christianus. Dicant etiam cum audimus: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritus oris ejus omnis virtus eorum , si ibi non negant intelligendu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ÷ ñ loq̃t᷑ a semet ipso. nͥ ab
alio habebit qͥ loq̃t᷑  Et qͥd ÷
ab alio habebit qđ loq̃t᷑. nͥ ab
alio habebit scientiã eoꝵ q̃ lo¬
quet᷑ : Unde pͦ qͣm dic̃. non lo¬
quet᷑ a semet ipso: addit. s q̃cũq
audiet loquetur. Qͥd ⁊ audire

Expanded text:
n loquetur a semetipso nisi ab alio habebit quod loquetur? Et quid est, ab alio habebit quod loquetur, nisi: ab alio habebit scientiam eorum quae loquetur? Unde postquam dixit: Non loquetur a semetipso, addidit: Sed quaecunque audiet, loquetur. Quid est audire
Abbreviated transcription (Latin):
ihu. & sp̃s labioꝵ eiꝰ ÷ non apparet
cur magis intelligi debeat ꝓcede
de ore patris qͣm de ore filii. Et si
ꝑ os patris intelligimꝰ essentiã patri.
ñ enĩ ÷ aliud os eiꝰ qͣm ẽentia eiꝰ.
aꝑtiꝰ qͣm sic̃ sp̃s oris patris est de es
ꝓcedat.: Puto enĩ quia nemo intel¬
liget sĩplicit̃ ubi dictũ ÷. ũbo dñi
celi firmati st̃ & spũ oris eiꝰ omĩs
de hoc aere assũptꝰ ꝑ os loquentis
emittit᷑. S qͦmͦ cũq hec aliquis
ex ponere conet᷑: suffic̃ qđ in illa
insufflatione dñi in discipłos cuiꝰ
feci m̃tionẽ. factũ ÷ ad significan¬
dũ qͥa de eiꝰd̃ ꝑsone secreto ꝓcede¬
bat ille sp̃s quẽ dabat. de cuiꝰ occul

Expanded text:
itus labiorum ejus; non apparet cur magis intelligi debeat procedere de ore Patris, quam de ore Filii. Et si per os Patris intelligimus essentiam Patris, non enim est aliud os ejus quam essentia ejus, am, sicut spiritus oris Patris est de essprocedat? Puto enim quia nemo intelliget simpliciter, ubi dictum est: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritus oris ejus omnis de hoc aere assumptus per loquentis os emittitur. Sed quomodocunque hoc aliquis exponere conetur, sufficit quod in illa insufflatione Domini in discipulos, cujus feci mentionem, factum est ad significandum quia de ejusdem personae secreto procedat ille S
Abbreviated transcription (Latin):
alio dõ. s eund̃ ipsũ dm̃ de eo¬
dẽ ipso dõ. qͣmuis dicamꝰ aliũ
de alio. filiũ scilicet de patre.
Sicut enĩ supͣdictũ ÷ quẽ ad modũ
ds̃ scdm̃ nom̃ significans unitatẽ
nullã recipit diũsitatẽ : ita scdm̃
nomina significantia dm̃ ẽẽ de
dõ. necessario ad mittit plura¬

Expanded text:
alio; sed eumdem ipsum Deum de eodem ipso Deo, quamvis dicamus alium de alio, Filium scilicet de Patre. Sicut enim supra dictum est, quemadmodum Deus, secundum nomen significans unitatem, nullam recipit diversitatem; ita secundum nomina significantia Deum esse de Deo, necessario admittit plura
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hominũ ꝑsone diũse st̃ ab
tũ collectio ñ ⁊ in aliã eadẽ.
nt̾ ⁊ tam̃ aliqͥd. Nã in ꝑsonis
hominũ si una ⁊ ꝑsonã unꝰ ÷
hõ. & si unuss hõ una ÷ ꝑso

Expanded text:
hoc enim hominum personae diversae sunt ab tum collectio non est in alia eadem. Interest tamen aliquid: nam in personis hominum si una est persona, unus est homo; et si unus est homo, una est
Abbreviated transcription (Latin):
gimus ibi spm̃ filii eo sensu quo
spm̃ patris : aut separabimꝰ fili¬
um a nomine dĩ uł dñi. aut bi
patris duobꝰ modis intelligitur.
est enĩ sp̃s patris qͥa ÷ de patre
unde habeant. Et si dict̃ qđ in
nulla autentica dictũ ⁊ pagina.
nec seqͥt᷑ ex eo qd ibi scriptũ sit:
uerba ñ legunt. cũ ex is q̃ legt̃
& credt̃ ħ ex necessitate c̃sequi
intelligamꝰ: Iudicent gͦ ipsi qͥd

Expanded text:
gimus ibi spiritum Filii eo sensu quo spiritum Patris, aut separabimus Filium a nomine Dei vel Domini, aut bifPatris, duobus modis intelligitur: Est enim spiritus Patris, quia est de Patre, unde habeant. Et si dicunt quod in nulla authentica dictum est pagina; nec sequitur ex eo quod ibi scriptum sit: verba non legunt; cum ex his, quae legunt et credunt, hoc ex necessitate sequi intelligamus? Judi
Abbreviated transcription (Latin):
atur script᷑a qđ de una dicit
ꝑsona negare de aliis. cõmune
aut filiꝰ seipsũ & que dĩ sunt.
neq sp̃s sc̃s patrẽ aut filium.
Cur aut̃ & qͣndo qđ de uno qͣsi
ñ de me s de eod̃ sp̃u scõ c̃ fi-¬
dens ꝓ latinis c̃tra grecos scrib̾e.
& ea occasioe de unitate dica¬
tis & de trinitate ꝑsonarum
aliqͥd adde pͣsũpsi. qͣmris in¬
num̃abiles sint int̾ illos qͥ lati¬
nis utunt᷑ litt̾is. qͥ ħ meliꝰ qͣm e¬

Expanded text:
atur Scriptura quod de una dicit persona, negare de aliis; commune aut Filius seipsum et quae Dei sunt, neque Spiritus sanctus Patrem aut Filium. Cur autem et quando quod de uno quasi non de me, sed de eodem Spiritu sancto confidens, pro Latinis contra Graecos scribere; et ea occasione de unitate Deitatis et de Trinitate personarum aliquid addere praesumpsi quamvis inumerabiles sint inter illos qui Latinis utuntur litteris, qui hoc melius q
Abbreviated transcription (Latin):
unũ spat̃ & filiꝰ. alio qͥn ñ esset
de do. nec credi debet qđ in
uersitas. Quare nec pͥus nec
post nec maor aut minor
nec magis aut minꝰ est sp̃s sẽs
de patre qͣm de filio. aut de
ẽẽ de uno & summe simplici

Expanded text:
sunt Pater et Filius; alioquin non esset de Deo. Nec credi debet quod in aliqua diversitas. Quare nec prius nec post, nec major aut minor, nec magis aut minus est Spiritus sanctus de Patre, quam de Filio; aut de esse de uno et summe simplici
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo aut ꝓcedendo. ñ
potest unꝰ iđq esse qui ÷ de
aliquo & de quo ⁊. sedm no¬
mina has relationes signifi¬
cantia tenent sic̃ diũse ho¬
minũ ꝑsone pluralitatẽ.

Expanded text:
nascendo aut procedendo, non potest unus idemque esse qui est de aliquo, et de quo est; secundum nomina has relationes significantia, tenent, sicut diversae hominum personae, pluralitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
est de filio. Apparet gͥ qđ
supra dixi quia relationes pre¬
dictȩ licet sint in uno: ñ pos¬
st̃ unitati immittẽ pluralitatẽ
suã. nec unitas relationibꝰ sin
differentiȩ patris & filii & sps̃
scĩ. ex his nascentes nominibꝰ.
Id ÷ hab̾e patrẽ ñ hab̾e patrẽ.
habe filiũ ñ hab̾e filiũ. hab̾e sp̃in¬
de se ꝓcedentẽ. & ñ hab̾e spm̃ de
se ꝓcedentẽ. Harũ differentiaꝵ
fert ab aliis duobꝰ. & duas ita cõ¬
munes & ꝓpͥas: ut qͣm cõmuni¬
cat uni. ea differat ab alt̾o. Pa
a filio. Filius solus ht̃ patrẽ. in
de ab eodẽ scõ spũ diuisus est.
discrepat a patre. Sp̃s sc̃s solus
est. de qͦ alius ñ ꝓcedit. Cõmu¬
ne ÷ illi cũ patre ut dixi ñ hab̾e
patrẽ. in qͦ dissimił ÷ filio. Cũ
filio qͦq ⁊ illi cõmune ut iam
monstratũ ÷ ñ hab̾e filiũ. un¬
de patri ñ concordat. Solus
itaq pat̾ ÷ qͥ est de nullo & de
solus filiꝰ qͥ de uno & de quo
unus. Est aut̃ tribꝰ cõmune

Expanded text:
est de Filio. Apparet igitur, quod supra dixi, quia relationes praedictae licet sint in uno, non possunt unitati immittere pluralitatem suam; nec unitas relationibus sindifferentiae Patris et Filii et Spiritus sancti, ex his nascentes nominibus, id est habere Patrem et non habere Patrem; habere Filium, et non habere Filium; habere Spim de se procedentem. Harum differentiarum fert ab aliis duobus; et duas ita communes et proprias, ut qua communicat uni, ea differat ab altero. Paa Filio. Filius solus habet Patrem, in de ab eodem Spiritu sancto divisus est; discrepat a Patre. Spiritus sanctus solus est de quo alius non procedit: commune est illi cum Patre, ut dixi, non habere Patrem, in quo dissimilis est Filio; cum Filio quoque est illi commune, ut jam monstratum est, non habere Filium unde Patri non concordat. Solus itaque Pater est qui est de nullo, et de Solus Filius qui de uno, et de quo unus. Est autem tribus commune,
Abbreviated transcription (Latin):
tre filiꝰ. ut omino idipsũ sit
& simplex ds̃ ñ potest ẽẽ ma¬
ior uł minor se ipso. nec pͥor aut
postior. nec aliquid in se ht̃
diũsũ: sic filiꝰ nec pͥor nec po¬
sterior. nec maior nec minor ÷
patre . nec ht̃ aliqͥd in se diũsũ
abeo. sed sic̃ ht̃ ab illo ꝑfecte
illi & similẽ immo icdipsũ esse.
Qua ꝓpt̾ sic̃ pat̾ ñ ÷ magis ds
qͣm filiꝰ. qͣmuis filiꝰ habeat e̾e
patre habeat ut de illo sit sp̃s
sc̃s. In eo enĩ in qͦ ÷ unꝰ idẽq
cũ patre. id ÷ in eo qđ ds̃ ÷. ñ¬

Expanded text:
 ut omnino idipsum sit et simplex Deus non potest esse major vel minor seipso, nec prior nec posterior, nec aliquid in se habet diversum; sic 60 Filius nec prior nec posterior, nec major nec minor est Patre, nec habet aliquid in se diversum ab eo; sed sicut habet ab illo perfecte illi et similem, imo idipsum esse. Quapropter sicut Pater non est magis Deus quam Filius, quamvis Filius habeat esse Patre habeat, ut de illo sit Spiritus sanctus. In eo enim in quo est unus idemque cum Patre, id est in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
& licẽt sit unꝰ ds̃ : neqͣ qͣm
tam̃ ꝑsone pluralitatem a¬
mit tunt. In ħ itaq qͥ rela¬
tiue ds ad dm̃ dr̃: sicut plu¬
res hoiẽs ꝑsonarũ adinit¬
lẽ ad similitudinẽ uniꝰ ho¬
minis seruat singłaritatẽ. Plu¬
ralitas nãq humanarũ ꝑso¬
narũ ñ ÷ nisi in pluribꝰ ħoĩbꝰ.
nec unꝰ hõ pluralitatẽ accipit
ne. & ꝑsone cres unꝰ ds̃. H̾oc

Expanded text:
et licet sit unus Deus, nequaquam tamen personae pluralitatem amittunt. In hoc itaque quod relative Deus ad Deum dicitur, sicut plures homines, personarum admitlem, ad similitudinem unius hominis, servat singularitatem: pluralitas namque humanarum personarum non est nisi in pluribus hominibus, nec unus homo pluralitatem accipit nae, et personae tres unus D
Abbreviated transcription (Latin):
illud ad qđ refert᷑. Ut cũ dis¬
pensator alicuiꝰ dñi eiꝰ p̃cepto
pascit familiã domꝰ: dñs pͥncipa¬
lit̾ & magis eã pascere recte dr̃
qͣm dispensator. Nã ñ omĩa q̃ st̃
dñĩ st̃ dispensatoris eqͣlit̾. sic̃
ea q̃ st̃ patris filii qͦq st̃ ñ in¬

Expanded text:
illud ad quod refertur: ut cum dispensator alicujus domini ejus praecepto pascit familiam domus, dominus principaliter et magis eam pascere recte dicitur, quam dispensator. Nam non omnia quae sunt domini, sunt dispensatoris aequaliter; sicut ea quae sunt Patris, Filii quoque sunt non in
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit : quãuis in pręfata epi-¬
stola de incarnatione uerbi
de hoc aliqͣntulũ dixerim:
breuit̃ tam̃ hic repetam. Se¬
pe fit ut plura conueniant
in unũ sub eodẽ nomine &
eadẽ qͣntitate qͣm habebant
singła ante qͣm unũ fieren.
Quippe si puncto punctũsine
lẽ lineã in equali linea. aut
suꝑficiẽ ȩqͣlẽ in ȩqͣli suꝑficie col¬
locamꝰ : ñ fit nisi unũ punctũ.
una linea. una suꝑficies. In
muldis siquis uoluerit quere¬
modo qͣmuis ñ sint plures et̃¬
lum̃ est. Eodẽ mͦ quecũq de
dĩ dñr essentia. si in se replicen¬
tur: nec qͣntitatẽ augent. nec
pluralitatẽ admittunt. Qm̃
autẽ ds est et̃nita:. sic̃ extra e¬
ita extra dm̃ penitus ñ ⁊ ali¬

Expanded text:
ita sit, quamvis in praefata epistola de incarnatione Verbi, de hoc aliquantulum dixerim, breviter tamen hic repetam. Saepe fit ut plura conveniant in unum sub eodem nomine et eadem quantitate, quam habebant singula antequam unum fierint. Quippe si puncto punctum addimus sine lem lineam in aequali linea, aut superficiem aequalem in aequali superficie collocamus, non fit nisi unus punctus, una linea, una superficies. In multis si quis voluerit quaeremodo, quamvis non sint plures aeterlumen est. Eodem modo quaecunque de Dei dicuntur essentia, si in se replicentur, nec quantitatem augent, nec pluralitatem admittunt. Quoniam autem Deus est aeternitas, sicut extra aeita extra D
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ ẽẽ patris & filii spm̃. &
intelligant eũ a filio sic̃ a patre
ꝓcede. Et si nos rep̃hende desi-¬
nt̃ : fateant᷑ nob̾cũ ħ unde co¬
gnoscunt nos rep̃hendi ñ debe.¬

Expanded text:
militer esse Patris et Filii spiritum, et intelligant eum a Filio, sicut a Patre procedere. Et si nos reprehendere desinunt, fateantur nobiscum hoc, unde cognoscunt nos reprehendi non debe
Abbreviated transcription (Latin):
qđ supra pluribꝰ rationibꝰ effe¬
ctũ est . Constat in expugna
qͣsi de duobꝰ diũsis. s qͣsi de u¬
no. Ex eo enĩ qđ pat̾ & filiꝰ u¬
nũ st̃ id ÷ ex dõ. est sp̃s sc̃s. non
ex eo unde alii st̃ ab inuicẽ. S.¬
iccirco uere dr̃ ẽẽ de patre & de
filio. qui duo st̃. Et qm̃ pat̾ ñ
est pͥor aut posterior filio. aut
maior aut minor. nec alt̾ magiᷤ
nec de filio qͣm de patre. nec
maior nec minor ÷ existens de
patre qͣm existens de filio. nec
magis nec minꝰ ÷ de uno qͣm
de alt̾o. Nã si pͥus aut post. uł
maior aut minor aut magis aut
minꝰ de uno ẽẽt qͣm de alto:
ex necessitate sequeret᷑ ut aut

Expanded text:
quod supra pluribus rationibus effectum est. Constat inexpugnabiquasi de duobus diversis, sed quasi de uno. Ex eo enim, quod Pater et Filius unum sunt, id est ex Deo, est Spiritus sanctus; non ex eo, unde alii sunt ab invicem, sidcirco vere dicitur esse de Patre et Filio, qui duo sunt. Et quoniam Pater non est prior aut posterior Filio, aut major aut minor, nec alter magisnec de Filio, quam de Patre; nec major nec minor est existens de Patre, quam existens de Filio; nec magis nec minus est de uno, quam de altero. Nam si prius aut post, vel major vel minor, aut magis aut minus de uno esset quam de altero, ex necessitate sequeretur ut aut
Abbreviated transcription (Latin):
& uera fides ħ adinittebat: fi¬
ducialit̾ asseruit latinitas qđ
credendũ & c̾fitendũ eẽ cogno¬
scebat. Scimꝰ enĩ qđ ñ omi᷑a
quȩ crede & c̃fiteri debemꝰ ibi
dicta st̃. nec illi qͥ simbolũ il¬
lud dictauert̃ uoluert̾ fictẽ
crede & c̃fit̾i q̃ ibi posuert̃. .R.
corrũpi sẏmbolũ tanta aucto¬
ritate taxatũ : nos ñ iudica¬
niꝰ ẽẽ corruptionẽ ubi nichil
addimꝰ qđ iis q̃ ibi dicta st̃ ad¬
uerset᷑. Ꝙ qͣmuis defende
possimꝰ hanc adiectionẽ ñ ẽẽ
corruptionẽ : siqͥs tam̃ ħ con¬
tentiose uoluerit asserere. re¬
spondemꝰ nos illud ñ corrupis¬
se. sed aliud nouũ edidisse.
Illud enĩ scdm̃ ꝓpͥetatẽ greci
dictaminis tͣnslatũ cum illis
indegrũ seruamꝰ & ueneram.i
studꝰ aut̃ qͦ freq̃ntiꝰ in popłĩ au¬
dientia utim latino more di¬
ctatũ cũ additam̃to supͣdicto
ad c̃sulendũ de hac re colli¬
gere . nec erat necesse uñ ñ du¬
b̾itabant ħ in q̃stionẽ addu¬

Expanded text:
et vera fides hoc admittebat; fiducialiter asseruit Latinitas, quod credendum et confitendum esse cognoscebat. Scimus enim quod non omnia, quae credere et confiteri debemus, ibi dicta sunt; nec illi qui Symbolum illud dictavere, voluerunt fidem credere et confiteri, quae ubi posuerunt. corrumpi Symbolum tanta auctoritate taxatum, nos non judicamus esse corruptionem, ubi nihil addimus quod his, quae ibi dicta sunt, adversetur. Et quamvis defendere possemus hanc adjectionem non esse corruptionem, si quis tamen hoc contentiose voluerit asserere, respondemus nos illud non corrupisse, sed aliud novum edidisse: illud enim secundum proprietatem Graeci dictaminis translatum, cum illis integrum servamus et veneramur; istud autem, quo frequentius in populi audientia utimur, Latino more dictatum cum addimento supradicto ad consulendum de hac re colligere; nec erat necesse unde non dubitant hoc in quaestionem addu
Abbreviated transcription (Latin):
ne ue.D sic ds̃
in dõ unꝰ solus d̃s est. Habemꝰ
autẽ ex uera fide dm̃ esse de
dõ nascendo. & dm̃ de dõ ꝓce¬
dendo. Sed qm̃ ñ ÷ aliquid
extra dm̃: cum nascitur ds
de dõ uł cũ ꝓcedit d̾s de dõ.¬
ñ exit nascens uł ꝓcedens ex¬
solus ÷ d̃s gignens & genitꝰ.
& cũ ꝓcedit ds de deo.
unus tantũmͦ d̾s ÷ ꝓcedeis

Expanded text:
sic Deus in Deo, unus est solus Deus. Habemus autem ex vera fide Deum esse de Deo, nascendo, et Deum de Deo, procedendo. Sed quoniam non est aliquid extra Deum, cum nascitur Deus de Deo vel cum procedit Deus de Deo non exit nascens vel procedens exsolus est Deus gignens et genitus: et cum procedit Deus de Deo, unus tantummodo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ cur factũ sit : dicimꝰ qͥa
necesse erat ꝓpt̾ qͦsdã minꝰ in¬
celligentes. qui ñ anim adũtebañ
in illis quȩ uniũsa credit ȩccła
dubitarent. Qđ qͣm necessariũ
fuerit: ꝑ illos qͥ ħ negant quia
in illo simbolo positũ ñ ⁊ co¬

Expanded text:
dicimus quia necesse erat propter quosdam minus intelligentes, qui non animadvertebant in illis, quae universa credit Ecclesidubitarent. Quod quam necessarium fuerit, per illos qui hoc negant, quia in illo Symbolo positum non est, co
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽẽ dicendã : dicat᷑ similiter
qͥa nꝰqͣm illã negat. nec aliquid
dicit qđ repugnet ñ ẽẽ negan¬
dã. Dicimꝰ etiam qͥa satis illã
affirmat cũ illa asserit unde ꝓ¬
bat᷑. & nullo mͦ aliqͥd significat

Expanded text:
non esse dicendam. Dicatur similiter, non esse dicendam. Dicatur similiter, quia nusquam illam negat, nec aliquid dicit quod repugnet, non esse negandam. Dicimus etiam quia satis illam affirmat, cum illa asserit, unde probatur; et nullo modo aliquid significat,
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩanã fidẽ qͣm cũ grecis tenemꝰ.
aut ñ consequent᷑ c̃ clusimꝰ. qđ os¬
tendi neqͥt. Quare si uerũ ñ est :
fides xp̃iana destruit᷑. Palam
etiã ⁊ intelligenti si falsũ e̾e̾ po¬
nit᷑: qͥa nulla inde ueritas na¬
scit᷑. Considemꝰ qͦq qͥd eueniat
seqͥt᷑ qͥa filii sp̃s ÷ sic̃ patris. & mit¬
tit᷑ & dat᷑ a filio sic̃ a patre que
diuina docet auctoritas. & nul¬
la penitꝰ seqͥt᷑ falsitas. Cũ aut̃ ꝓ¬
cessio sp̃s scĩ de filio negata tan¬
tã inducat falsitatẽ. ut illa ex
qͥbꝰ eã c̃seqͥ monstrauimꝰ destru¬
at ẽtra fidẽ .xp̃ianã nec ullã ge¬
neret ueritatẽ. & asserta tantã
ꝓbet ueritatẽ sic̃ ostendimꝰ nec
aliqͣm ullatenꝰ secũ tͣhat falsi¬
tatẽ : cogitet cor rationale qͣ ra¬
tione illã excludat a fide xp̃i¬
ana. Deniq si error ⁊ hanccre¬
cet. nec alicubi aut illã negat.¬
aut qͥ illi repugnet aliqͦ mͦ ꝓnun¬
tiat. Si gͦ opponit᷑ qͥa nusquam

Expanded text:
ianam fidem, quam cum Graecis tenemus; aut non consequenter conclusimus; quod ostendi nequit. Quare si verum non est, fides Christiana destruitur. Palam etiam est intelligenti, si falsum esse ponitur, quia nulla inde veritas nascitur. Consideremus quoque quid eveniat, sequitur quia Filii spiritus est sicut Patris, et mittitur et datur a Filio sicut a Patre; quod divina docet auctoritas, et nulla penitus sequitur falsitas. Cum autem processio Spiritus sancti a Filio negata tantam inducat falsitatem, ut illa ex quibus eam consequi monstravimus, destruat contra fidem Christianam, nec ullam generet veritatem, et asserta tantam probet veritatem, sicut ostendimus, nec aliquam ullatenus secum trahat falsitatem, cogitet cor rationale qua ratione illam excludat a fide Christiana. Denique si error est hanc crecet; nec alicubi aut illam negat,aut quod ille repugnet aliquo modo pronuntiat. Si ergo opponitur, quia nusquam