comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ xp̃ianis humilitatẽ prȩciper& caritatis alter
alterum inquid existimantes suꝑiorem sibi non quae
sua sunt unus quisq intendentes sed & quȩ aliorum:
Deinde ut exemplo xp̃i hortaret᷑ non sua quȩrere
uł intendere sed & quȩ aliorum. singuli quiq inquid
hoc sentite in uobis. quod & in xp̃oiħu. quicũ infor¬
madĩ ess& quȩ illi erat sua. non rapina arbitratus
est hoc est non alienum arbitratus.ẽ. esse aequat
dõ. sed tamen querens nr̃a non sua. semet ipsum ex¬
inaniuit non formam dĩ amittens. sed formam
serui accipiens non enim est mutabilis illa natura.
ut se exinanir& ꝑdendo quoderat. sed accipiendo
quod nonerat nec consumendo quȩ sua sunt sed ad¬
sumendo que nr̃a sunt. Ac deinde informa serui
obȩdiendo sicut homo usque ad mortem crucis ꝓpter quod
eum ex altauit & donauit ei nomen qđ .ẽ. suꝑ om̃e nomen

Expanded text:
Cum enim Christianis humilitatem praeciperet charitatis: Alter Cum enim Christianis humilitatem praeciperet charitatis: Alter alterum, inquit, existimantes superiorem sibi, non quae sua sunt unusquisque intendentes, sed et quae aliorum. Deinde ut exemplo Christi hortaretur non sua quaerere vel intendere, sed et quae aliorum sunt: Singuli quique, inquit, hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, quae illi erat sua, non rapinam arbitratus est, hoc est, non alienum arbitratus est, esse aequalis Deo; sed tamen quaerens nostra, non sua, semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Non enim est mutabilis illa natura ut se exinaniret perdendo quod erat, sed accipiendo quod non erat: nec consumendo quae sua sunt, sed assumendo quae nostra sunt; ac deinde in forma servi obediendo sicut homo usque ad mortem crucis. Propter quod et Deus eum exaltavit, et donavit ei nomen quod est super omne nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tratus est esse aequalis dõ. non potuistiꝓtuis partib
inuenire quod diceres. Et quia hoc dixisse apłm non
pocuisti negare. Ideo dixisti quodille non rapuit. Nec
nos dicimus tam quã hoc sit non rapuit. quod est non
habuit. Id .ẽ. aequalitatem dĩ. adq: ita dictum sit. non
rapina arbitratus. ẽ. esse aequalis dõ: Ac si diceretur
non arbitratus. ẽ. esse rapiendam aequalitatem dĩ. eo
quod ab illo fuerit aliena. Raptor enim rei alienae
usur pator .ẽ. tam quam hoc filius cum poss& rapere no¬
luissa quod uides quanta insipientia sentiatur. Ergo
intellege apłm ideo dixisse. non rapina arbitratus ẽ.
esse aequalis dõ. quia non alienum arbitratus. ẽ. esse
quod natus .ẽ sed tamen quamuis aequali tatem dĩ non
fuerit arbitratus alienã sed suam. semet ipsum ex inani¬
uit. non quȩrens quȩ sua sunt sed quȩ nr̃a sunt qđ ut
noueris ita esse ad tende unde adhoc apłsuenerit

Expanded text:
tratus est esse aequalis Deo; non potuisti pro tuis partibus tratus est esse aequalis Deo; non potuisti pro tuis partibus invenire quod diceres. Et quia hoc dixisse Apostolum non potuisti negare, ideo dixisti, quod ille non rapuit, nec nos dicimus: tanquam hoc sit non rapuit, quod est non habuit, id est, aequalitatem Dei: atque ita dictum sit, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; ac si diceretur, Non arbitratus est esse rapiendam aequalitatem Dei, eo quod ab illo fuerit aliena. Raptor enim rei alienae usurpator est: tanquam hoc Filius, cum posset, rapere noluisset. Quod vides quanta insipientia sentiatur. Ergo intellige Apostolum ideo dixisse, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; quia non alienum arbitratus est esse quod natus est: sed tamen quamvis aequalitatem Dei non fuerit arbitratus alienam, sed suam, semetipsum exinanivit, non quaerens quae sua sunt, sed quae nostra sunt. Quod ut noveris ita esse, attende unde ad hoc Apostolus venerit.
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatem. etiam filium coactus es confiteri.
UNDE MAIORSIT PATER.
Iuinto loco ostendi. unde maior sit pater filio. quia
Inon deo maior est. unde illi coȩt̾nus. ẽ. filius. sed
homine maior est. qđ extẽpore factus. ẽ. filius ibi
commemoraui apłicũ testimonium cum in forma dĩ
ess& non rapina arbitratus est esse aequalis dõ. Natu.¬
ra quippe illi fuerat dĩ. aequalitas. non rapina. ad qđ
tu respondens dixisti. quis enim negat filium esse in
forma dĩ. quod enim sit ds̃ quod sit dñs. qđ sit rex
Iamputo latius exposuimꝰ. et qr non rapina arbi¬
tratus . ẽ. esse aqualis dõ. hoc nos beatus apłspaulus
instruit. qđ ille non rapuit. Nec nos dicimus haec
uerba tua non solum nihil habent aduersus nossed
magis apparent esse ꝓnobis. Si enim confiteris dĩ for¬
mã cur non aꝑte dĩ filium dõ confiteris &equalem:
prȩsertim quia de uerbis apłi ubi ait non rapina arbi¬

Expanded text:
immortalitatem etiam Filium coactus es confiteri. CAPUT V. immortalitatem etiam Filium coactus es confiteri. CAPUT V. Unde major sit Pater. Quinto loco ostendi, unde major sit Pater Filio: quia non Deo major est, unde illi coaeternus est Filius; sed homine major est, quod ex tempore factus est Filius. Ibi commemoravi apostolicum testimonium: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Natura quippe illi fuerat Dei aequalitas, non rapina. Ad quod tu respondens dixisti: Quis enim negat Filium esse in forma Dei? Quod enim sit Deus, quod sit Dominus, quod sit Rex, jam puto latius exposuimus. Et « quia non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, » hoc nos beatus apostolus Paulus instruit, quod ille non rapuit, nec nos dicimus. Haec verba tua non solum nihil habent adversus nos; sed magis apparent esse pro nobis. Si enim confiteris Dei formam, cur non aperte Dei Filium Deo confiteris aequalem? Praesertim, quia de verbis Apostoli, ubi ait, Non rapinam arbi
Abbreviated transcription (Latin):
hab& immortalitatẽ. tamen & pater & filius hab&
immortalitatẽ : Alio quin si eam non hab& filius.
pater ea non dedit filio aut acceptã ꝑdidit filius
Dedit autem pater nec ꝑdidit filius. nec pat̃ dando
ꝑdidit quod generando dedit. Hab& ergo immor¬
talitatem & pater & filius nonpater solus cogeris
itaq confiteri. non desolo patre dictum esse qui so¬
lus hab& immortalitatem. quia iam co actus es confi¬
teri. quod & filius habeat immortalitatẽ. Hab& au¬
tem hanc solus sed ds̃. quod non solus. ẽ. pater quia hoc
est᷑ filius & uterq ad iuncto spũsuo unus ẽ ds̃. sed
quare solus ds̃ dictussit habe immortalitatẽ cum &
anima. ꝓsuo modo sit immortalis. & alia spiritalis
caelestisq creatura postea uidemus. Nunc autẽ suf¬
ficit nobis. quod ea quaedixi. nihil respondere potu¬
isti et non solum patrem. sed quãuis ab ipso hab̾e tam̃

Expanded text:
habet immortalitatem: tamen et Pater et Filius habet habet immortalitatem: tamen et Pater et Filius habet immortalitatem. Alioquin si eam non habet Filius; Pater eam non dedit Filio, aut acceptam perdidit Filius. Dedit autem Pater Filio, nec perdidit Filius: nec Pater dando perdidit quod generando dedit. Habet ergo immortalitatem et Pater et Filius, non Pater solus. Cogeris itaque confiteri non de solo Patre dictum esse, Qui solus habet immortalitatem: quia jam coactus es confiteri quod et Filius habeat immortalitatem. Habet autem hanc solus, sed Deus: quod non solus est Pater; quia hoc est et Filius, et uterque adjuncto Spiritu sancto unus est Deus. Sed quare solus Deus dictus sit habere immortalitatem, cum et anima pro suo modo sit immortalis, et alia spiritualis coelestisque creatura, postea videbimus: nunc autem sufficit nobis, quod ad ea quae dixi, nihil respondere potuisti, et non solum Patrem; sed quamvis ab ipso, habere tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
Quarto loco egi tecum de immortali dõ. etiã filium
qñm tu illud quod ait apłs. qui solus hab& immor¬
talitatem. sic intellegi uoluisti. tam quã desolo
patre sit dictum. cum ille hoc non depatre dixerit
& filium habe immortalitatẽ scđm substantiam di¬
uinitatis suȩ. Nã scđm carnẽ quisnegat eum fuisse
mortalem. Tu autẽ cũ mihi respondere adhune
locum uelles ꝑspicua ueritate conclusus. etiam
dm̃ filium immortalitatẽ habe confessuses uic¬
tisesigitur in eo quod dicebas depatretantum dicis¬
se apłm qđ solus habeat immortaditatẽ. Neque enĩ
ꝓpterea uinculis ueritatis elaberis. qnm̃ dicis habet
quidem filius immortalitatẽ. sed accipiens apatrẽ.
Non quȩritur unde habeat. sed utrum habeat Tu
enim depatre solo uis intellegi. quod scriptum est
solus hab& immortalitatẽ prorsus anullo acceptã
pat̃ hab& immortalitatẽ . Et a patre accepta filius

Expanded text:
Quarto loco egi tecum de immortali Deo etiam Filio. Quarto loco egi tecum de immortali Deo etiam Filio. Quoniam tu illud quod ait Apostolus, Qui solus habet immortalitatem ; sic intelligi voluisti, tanquam de solo Patre sit dictum: cum ille hoc non de Patre dixerit,et Filium habere immortalitatem secundum substantiam divinitatis suae. Nam secundum carnem quis negat eum fuisse mortalem? Tu autem cum mihi respondere ad hunc locum velles, perspicua veritate conclusus, etiam Deum Filium immortalitatem habere confessus es. Victus es igitur in eo quod dicebas de Patre tantum dixisse Apostolum, quod solus habeat immortalitatem. Neque enim propterea vinculis veritatis elaberis, quoniam dicis, Habet quidem Filius immortalitatem, sed accipiens a Patre. Non quaeritur unde habeat, sed utrum habeat. Tu enim de Patre solo vis intelligi quod scriptum est, Solus habet immortalitatem. Prorsus a nullo acceptam Pater habet immortalitatem, et a Patre acceptam Filius
Abbreviated transcription (Latin):
non hab& suꝑiorem a quo circo inspiciat᷑. confessuses
postea. filium esse uisibilẽ. contra te ipsũ ꝓferens.
euuangelicũ testimonium. ubi dicit ipse filius.
Non quia patrẽ uidit quis. sed quiest adõ hic uidit
patrẽ. ubi te quidẽ uĩtas aꝑtissime uicit. sed tu nolens
aberrore lib̾ari. Noluisti salubriter uinci. Cum enim
contrate commem orasses euuangłicum testimonium
mox ad dedisti detuo. sed uidit incapabilẽ. Interim
quod dixeras ꝑ didisti. solũ esse in uisibilẽ patrẽ quia
non hab& suꝑiorem quando quidem ueritate uictus.
eum uideri ab inferiore confessuses: Uos enim dicitis
inferiorem filium. A quo tamen patre uideri. teste
filio cogente dixisti. de in capabili postea uidebimus.
ut &iam te illic ueritas uineat. Non enĩ decapabili.
& incapabili. sed de uisibili & in uisibili. internos questio
uersabatur Inqua questione si tibi ipsi tuipse uisibilis

Expanded text:
non habet superiorem a quo circuminspiciatur; confessus es non habet superiorem a quo circuminspiciatur; confessus es postea, Filio esse visibilem, contra te ipsum proferens evangelicum testimonium, ubi dicit ipse Filius, Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem . Ubi te quidem veritas apertissime vicit: sed tu nolens ab errore liberari, noluisti salubriter vinci. Cum enim contra te commemorasses evangelicum testimonium, mox addidisti de tuo, Sed vidit incapabilem. Interim quod dixeras perdidisti, solum esse invisibilem Patrem, quia non habet superiorem: quandoquidem veritate victus, eum videri ab inferiore confessus es. Vos enim dicitis inferiorem Filium a quo tamen Patrem videri, teste Filio cogente, dixisti. De incapabili postea videbimus, ut etiam te illic veritas vincat. Non enim de capabili et incapabili, sed de visibili et invisibili inter nos quaestio versabatur: in qua quaestione si tibi ipsi tu ipse visibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ut crederes inuisibilem nonsolum patrẽ. sedetiam
filium scđm diuinitatẽ non scđm carnẽ inqua eum
uisibilẽ mortalib apparuisse quis negat : Vnde a
alio loco postea disputabo tu autẽ cedensmani festis¬
sime ueritati consensisti esse inuisibilẽ filium. Ac ꝑ
hoc destruxisti quod dixeras unũ inuisibilẽ patrem
se drursustua consensione turbatus. quia in uuibule
edam filium esse consenseras . Aussuses dicere minora
inuisibilem esse dixisti. qr suꝑiorem non hab& a quo
cir co inspiciatur. Dic nob̾ rogote quando tibi indicaue¬
runt archangłi quod ipsi uideant angłos. Non autẽ
uideantꝰ ab angelis. quib. narrantib. angłis cognouisti
quod ipsi uideant animas animȩ illos non uideant.
A quo hȩc audisti. unde didicisti. ubi legisti. non ne
melius diuinis libris animum intenderes ubi legimus.
qui dixeras ideo solũ dicendũ inuisibilẽ patrẽ quia

Expanded text:
ut crederes invisibilem, non solum Patrem, sed etiam ut crederes invisibilem, non solum Patrem, sed etiam Filium secundum divinitatem, non secundum carnem, in qua eum visibilem mortalibus apparuisse quis negat? unde et alio loco postea disputavi. Tu autem cedens manifestissimae veritati, consensisti esse invisibilem Filium: ac per hoc destruxisti quod dixeras, unum invisibilem Patrem. Sed rursus tua consensione conturbatus, quia invisibilem etiam Filium esse consenseras, ausus es dicere, minorainvisibilem esse dixisti, quia superiorem non habet a quo circuminspiciatur. Dic nobis, rogo te, quando tibi indicaverunt Archangeli, quod ipsi videant Angelos, non autem videantur ab Angelis? Quibus narrantibus Angelis cognovisti, quod ipsi videant animas, animae illos non videant? A quo haec audisti? unde didicisti? ubi legisti? Nonne melius divinis Libris animum intenderes, ubi legimus qui dixeras, ideo solum dicendum invisibilem Patrem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
litudine carnis peccati mortuus est. quando moriendo
exutus. ẽ. carne. ut ꝑ hoc mr̃sterium significaret eos quib
in morte ipsius baptizamur mori peccato. ut uiuant
dõ. sic etiam ꝑ crucẽ factus ẽ ꝓnobis maledictum. pen¬
dens quippe in ligno mortẽ quȩ de maledieto dĩ uenerat
suspendit in ligno. adque ita uetus homo nr̃ simulcru
cifixus est cruci. ut non mendaciter dictũ intellegatur
in lege. Maledictus omis̃ qui pendet in ligno quid est
maledictus niss terraes & interra ibis. Et quid est om̃is
nis quia & ipse xp̃s quicum ess& uita mortuus esł
Tamen uera morte nonficta si in tellegasista mrsteria
simul intelleges non esse contagia. seđ quid ad nossimo¬
re tuo loquens. contactum forte mortalium uoluis tr
appellare contagium cum tamen nob cum sentias
dñm iħm. nec in spũ. nec incirne ullum habuisse pec
ertio loco de inuisibili dõ cũ agerem. ad monui¬

Expanded text:
litudini carnis peccati mortuus est, quando moriendo litudini carnis peccati mortuus est, quando moriendo exutus est carne: ut per hoc mysterium significaret, eos qui in morte ipsius baptizantur, mori peccato, ut vivant Deo. Sic etiam per crucem factus est pro nobis maledictum . Pendens quippe in ligno, mortem quae de maledicto Dei venerat, suspendit in ligno, atque ita vetus homo noster simul confixus est cruci : ut non mendaciter dictum intelligatur in Lege, Maledictus omnis qui pendet in ligno . Quid est, maledictus, nisi, Terra es, et in terram ibis ? Et quid est, omnis; nisi quia et ipse Christus, qui cum esset vita, mortuus est tamen vera morte, non ficta? Si intelligas ista mysteria, simul intelliges non esse contagia. Sed quid ad nos, si more tuo loquens, contactum forte mortalium voluisti appellare contagium; cum tamen nobiscum sentias, Dominum Jesum, nec in spiritu, nec in carne ullum habuisse peccibili Deo. Tertio loco de invisibili Deo cum agerem, admonui
Abbreviated transcription (Latin):
Lege diligentius & neforte mendo sum incurreris codicẽ
aut latinus inter preserrauerit grecũ inspice : Et in ue¬
nies non axp̃m ꝓnobis fecisse peccatum. sed a patre dõ
ipsum xp̃m factum eẽ peccatum Id .ẽ sacrificium
fecit. Non ergo fecit ipse peccatum. sed eum ds̃ ꝓ nob̾
peccatum fecit. hoc .ẽ. ut dixi. sacrificium ꝓpeccato.
si enim recolas uel relegas. inuenies in libris ueteris
testamenti. peccata appellari sacrificia ꝓpeccatis
similitudo &iam carnis peccati. inquauenit ad nos
dicta est ipsa peccatum. Misit inquid dĩ filium siũ
insimilitudine carnis peccati & de peccato damnauit
peccatum in carne. Hoc est desimilididine carnis pec¬
cati quȩ ipsuis erat. dam nauit peccatũ in carne peccati
quȩ nr̃a est. Propter hoc &iam de illo dicitur: quod
enĩ mortuus est peccato mortuus est semel. quod autẽ
uiuit uiuit dõ. Peccato enĩ mortuus. ẽ. semel. quia simi¬

Expanded text:
lege diligentius, et ne forte mendosum incurreris codicem, lege diligentius, et ne forte mendosum incurreris codicem, aut latinus interpres erraverit, graecum inspice; et invenies non Christum pro nobis fecisse peccatum, sed a Patre Deo ipsum Christum factum esse peccatum, id est, sacrificium o nobis peccatum fecit . Non ergo fecit ipse peccatum, sed eum Deus pro nobis peccatum fecit, hoc est, ut dixi, sacrificium pro peccato. Si enim recolas vel relegas, invenies in libris Veteris Testamenti peccata appellari sacrificia pro peccatis. Similitudo etiam carnis peccati, in qua venit ad nos, dicta est et ipsa peccatum: Misit, inquit, Deus Filium suum in similitudine carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne : hoc est, de similitudine carnis peccati, quae ipsius erat, damnavit peccatum in carne peccati, quae nostra est. Propter hoc etiam de illo dicitur: Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel; quod autem vivit, vivit Deo . Peccato enim mortuus est semel, quia simi
Abbreviated transcription (Latin):
impietatis tua conscientia conpungat᷑ quando sonue¬
rint in aurib tuis dicta diuina quia nullus dr̃nisi
do audis dñm dm̃tuum adorabis. & illi soli seruies
Securus possis nonsoli patri. sed &iam filio ea quae
uni dõ debetur serui tute seruire. Memento ergo
nonte respondisse adillum quod obieceram. non
Decundo loco egi tecum deuerbistuis ubi dixeras dm̃
patrem adhumana non descendisse contagia. quasi
xp̃s illa in carne ꝑ pessussit : Et ad monui quomodo
contagium intellegi soleat. Nonutiq nisi in aliquo ui¬
tio. a quib om̃ib inmunẽ nouimꝰ xp̃m. nec adhoe qͥcquĩ
respondere potuisti testimonia quippe diuina. quae
abste cõmemorata sunt. nihilte adiliuare potuerunt.
Non enim eisꝓbare potiuisti humano xp̃m ad tamina¬
tum esse contagio: quod enimn apłm dixisse commemo¬
ras qñm̃ x p̃s cũ peccator non ess&. peccatũ ꝓnob fecit

Expanded text:
impietatis tua conscientia compungatur, quando sonueimpietatis tua conscientia compungatur, quando sonuerint in auribus tuis dicta divina, quia Nullus Deus, nisi do audis, Dominum Deum tuum adorabis et illi soli servies ; securus possis, non soli Patri, sed etiam Filio ea quae uni Deo debetur servitute servire. Memento ergo te non respondisse ad illud quod objeceram, non Secundo loco egi tecum de verbis tuis, ubi dixeras, Deum Patrem ad humana non descendisse contagia; quasi Christus illa in carne perpessus sit: et admonui, quomodo contagium intelligi soleat, non utique nisi in aliquo vitio, a quibus omnibus immunem novimus Christum. Nec ad hoc quidquam respondere potuisti. Testimonia quippe divina, quae abs te commemorata sunt, nihil te adjuvare potuerunt: non enim eis probare potuisti humano Christum attaminatum esse contagio. Quod enim Apostolum dixisse commemoras, Quoniam Christus cum peccator non esset, peccatum pro nobis fecit:
Abbreviated transcription (Latin):
.ri. Sentisti enim duos deos esse colendos. xp̃ianas aures
ferre non posse. Oquã de ꝓximo te corrigeris. Si time¬
rescredere quod dicere timuisti. cũ enĩ clamat & apłs
Corde creditur adiustitiam. ore autẽ confesofit ada¬
lutẽ. Si adiustitiam putas ꝑtinere quoderedis cur hoc
adsalute etiam ore non confiteris Si autẽ duos deos
colendos. ad salutẽ non ꝑtin& confiterisine dubio
Nec adiustitiam ꝑtin& credere: Qui ergo non uistali
confessione reum teneri ostuum. quare non mundas
atali credulitate cortuum. Tene cũ catholica fidem
rectam. Nonte pudeat emendare ꝑuersã. Tene cum ca¬
tholica. patrẽ quidẽ non esse qui filius est. et filium
nonesse qui pater . ẽ. & dm̃ esse patrem dm̃ esse filium
uerum tamen ambosimul non duos deosesse sed unũ
Isto modo solo fi&. ut & patrem colar & filium. Nec
tamen duos deos esse colendos dicas. sed unum. Nereatu

Expanded text:
ri. Sensisti enim, duos esse deos colendos, christianas aures ri. Sensisti enim, duos esse deos colendos, christianas aures ferre non posse. O quam de proximo te corrigeres, si timeres credere quod dicere timuisti! Cum enim clamet Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem ; si ad justitiam putas pertinere quod credis, cur hoc ad salutem etiam ore non confiteris? Si autem duos deos colendos ad salutem non pertinet confiteri, sine dubio nec ad justitiam pertinet credere. Qui ergo non vis tali confessione reum teneri os tuum, quare non mundas a tali credulitate cor tuum? Tene cum Catholica fidem rectam, non te pudeat emendare perversam. Tene cum Catholica, Patrem quidem non esse qui Filius est, et Filium non esse qui Pater est; et Deum esse Patrem, Deum esse Filium: verumtamen ambos simul non duos deos esse, sed unum. Isto modo solo fiet ut et Patrem colas et Filium, nec tamen duos deos esse colendos dicas, sed unum, ne reatu
Abbreviated transcription (Latin):
ISPUTATIONI MAXIMINI ARRI¬
anorum epĩ. cuius ꝓlixitate spatium
diei quo prȩsentes conferebamus absũp¬
sit. Responsionẽ debitã reddens Ad ip¬
sum loqui debeo. siue adhuc existimet.
contrã dicendum esse cum legerit Siue dño. in eiꝰ corde
mirabiliter oꝑante. manifestate consentiat ueritati qͥd
tibi uisum est homo arriane tã multa dicere. Et ꝓcausa
quae int̾nos agitur. nihl dicere quasi hoc sit respondere
posse. quod ẽ. tacere non posse. Prius itaq ostendam
Refellere te non potuisse quȩ dixi. Deinde quantum
necessarium uidebitur ego refellam quȩ ipse dixisti
De duopus dus quãe ipse dixis ii
Ego certe respondens uerbis tuis ubi a isti. a uobunum
dm̃ coli. consequens ẽ inquam. ut aut non colatis xp̃m¬
aut non colatis aut non unum dm̃ colatis. sed duos
Ad hoc tu respondere conatus. multũ quidẽ locutuses
ad serens quod & xp̃m dm̃ colatis. Sed duos deos a uob
coli quamuis non negaueris. Tamen non dususes confice.¬

Expanded text:
isputationi Maximini Arianorum episcopi, cujus prolixitate spatium diei, quo praesentes conferebamus, absumpsit, responsionem debitam reddens, ad ipsum loqui utique debeo: sive adhuc existimet contradicendum esse cum legerit, sive Domino in ejus corde mirabiliter operante manifestatae consentiat veritati. Quid tibi visum est, homo ariane, tam multa dicere, et pro causa quae inter nos agitur nihil dicere, quasi hoc sit respondere posse, quod est tacere non posse? Prius itaque ostendam refellere te non potuisse quae dixi: deinde, quantum necessarium videbitur, ego refellamDe duobus diis quae ipse dixisti, ego certe respondens verbis tuis, ubi aisti a vobis unum Deum coli: Consequens est, inquam, ut aut non colatis Christum, aut non unum Deum colatis, sed duos. Ad hoc tu respondere conatus, multum quidem locutus es, asserens quod et Christum Deum colatis: sed duos deos a vobis coli quamvis non negaveris, tamen non ausus es confite
Abbreviated transcription (Latin):
bilis creatura: ꝓpter qđ dictum .ẽ de xpo. quia in ipso
condita sunt om̃ia. uisibilia & in uisibilia qr ergo
sunt dii falsi uisibiles . Ideo dictum ẽ. in uisibili sol
dõ honor & głia. Et si enim est creatura in uisibilis
nontamen ds̃ nobis .ẽ. Sed & si non dictum es& soli
dõ. sed dictũ ess& regi autẽ scłorum in mortali. inui¬
sibili solihonor & głia solidõ qui dr̃ inuinbilis et¬

Expanded text:
bilis creatura; propter quod dictum est de Christo, quia in ipso bilis creatura; propter quod dictum est de Christo, quia in ipso condita sunt omnia, visibilia et invisibilia . Quia ergo sunt dii falsi visibiles, ideo dictum est, Invisibili soli Deo honor et gloria. Etsi enim est creatura invisibilis, non tamen deus nobis est. Sed et si non dictum esset, soli Deo; sed dictum esset, Regi autem saeculorum, immortali, invisibili soli honor et glo
Abbreviated transcription (Latin):
De inuisibili filio cũ ageremꝰ quẽ consensisti. eẽ. inuisibilẽ
scđm diuinitatẽ qui prius solũ patrẽ inuisibilẽ esse prȩ¬
sumpseras adrem non ꝑtinentia. Multa dixisti de inui¬
sibilibus creaturis quod poterunt iudicare qui legerint
de inuisibili dõ. internos agitur. & hoc est qđ questio¬
nem facit. quia uos inuisibilem solum patrem dictum
putatis. ubi apłsait. in mortali in uisibili solidõ. Si
dixissa soli patri difficilius fortasse questio solueretn
quia uero dixit solidõ. Non est utiq contranos. & uni¬
in uisibilis. unusenim & solus ds̃ a nob̵ ipsa trinitas praȩ¬
dicatur. quod utrũ uerum sapiamus. in aliis locis a no¬
bis est demonstratum. Et ubi adhuc opꝰ fuerit demon¬
strabitur . Nunc inista quȩstione non in merito potest
mouere quomodo desolo dõ qui est ipsa trinitas dic¬
.tum sit. in uisibili soli dõ. cum sit etiam quaedã iniuisi¬

Expanded text:
CAPUT IX. 1. De invisibili Filio cum ageremus, quem consensisti esse invisibilem CAPUT IX. 1. De invisibili Filio cum ageremus, quem consensisti esse invisibilem ndum divinitatem, qui prius solum Patrem invisibilem esse praesumpseras, ad rem non pertinentia multa dixisti de invisibilibus creaturis: quod poterunt judicare qui legerint. De invisibili Deo inter nos agitur: et hoc est quod quaestionem facit, quia vos invisibilem solum Patrem dictum putatis, ubi Apostolus ait, Immortali, invisibili soli Deo . Si dixisset, Soli Patri; difficilius fortasse quaestio solveretur: quia vero dixit, soli Deo; non est utique contra nos: et Uniatura est invisibilis. Unus enim et solus Deus a nobis ipsa Trinitas praedicatur. Quod utrum verum sapiamus, in aliis locis a nobis est demonstratum, et ubi adhuc opus fuerit, demonstrabitur. Nunc in ista quaestione non immerito potest movere, quomodo de solo Deo, qui est ipsa Trinitas, dictum sit, Invisibili soli Deo: cum sit etiam quaedam invisi
Abbreviated transcription (Latin):
est quia non subtraxit qđ dedit . si quod dare potuit non
dando sub traxit. Vbi est quod eum inuidum non esse di¬
xisti. anforte dare non potuit. ubi. ẽ. om̃i potentia dĩ pa-¬
tris. prorsus adhinc articulum rescolligit᷑ ut dr̃pater
aequalem sibi gignere filium. aut non potuerit aut no¬
luerit si non potuit infirmꝰ si noluit inuidus inuenitur.
Sed utrumq hoc falsum . ẽ. Patri igit᷑ dõ. filius uerus ae¬
qualis.ẽ. Siergo ut laudas plac& tibi. quod ame com¬
memoratum est. Inuisibilia enim eius ꝑ ea quȩ facia sunt
intellecta conspiciuntur. ꝑ id quod facctum . ẽ. increatura
uisibili. ut parentes id quod ipsisint generent. In tellege
inuisibilem natiuitatẽ ueri filii dĩ. ne dm̃ patrem dicas
id quod non est ipse genuisse. Si autem hoc genuit qđ .ẽ.
ipse unã patris & filii. eẽ. substantiam negare nolite.
timorem tuum. sed nihil tibi ad ista respondens etiam ego
seruo promissum meum.

Expanded text:
est quia non subtraxit quod dedit, si quod dare potuit, non est quia non subtraxit quod dedit, si quod dare potuit, non dando subtraxit? Ubi est, quod eum invidum non esse dixisti? An forte dare non potuit? Ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium aut non potuerit, aut noluerit. Si non potuit, infirmus; si noluit, invidus invenitur. Sed utrumque hoc falsum est. Patri igitur Deo Filius verus aequalis est. Si ergo, ut laudas, placet tibi quod a me commemoratum est, Invisibilia enim ejus, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur : per id quod factum est in creatura visibili, ut parentes id quod ipsi sunt generent, intellige invisibilem nativitatem veri Filii Dei, ne Deum Patrem dicas id quod non est ipse genuisse. Si autem hoc genuit quod est ipse; unam Patris et Filii esse substantiam negare nolite. ti morem tuum: sed nihil tibi ad ista respondens, etiam ego servo promissum meum.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. potens. ȩqualiter potentẽ. Si autẽ negas aequalem.
Aꝑte dicesse degenerem. Non enĩ qualẽ dm̃minorem.
de dõ. maiore natum. eẽ. dicitis. saltim sicut infantem
crescere sinitis. ut aliquando suo patri possit. eẽ. ȩqͣlis
Ad hoc enim eum ꝑfectum dicitis. eẽ. natũ. Non ut hinc
laus eius crescer&. sed ut minor eius natura remaner&.
& cum ista sentiatis. sequeris tam̃ & dicis. nihil sub¬
traxit pat̃ in generando filium. quomodo nihil subtra¬
xit ingenerando filium quẽ non aequalẽ genuit sed
minorem. Anideo nihil subtraxit qr nihil eoꝵ quae
gignendo dedit abstulit genito. Ita sane nihil subtra.¬
.xit. & filiis hominum qui prospere nascuntur. Ni¬
hil aufert creator iam natis quinpotius addit. ut
accedat crescentib quod nascentib defuit. Quidergo mag¬
num depatre dixisti erga unicũ filiumꝰ qui non exnihilo uł
ex aliqua matheria factus sed ex ipsonatꝰ .ẽ. Quid magnũ

Expanded text:
tem, potens aequaliter potentem? Si autem negas aequalem, tem, potens aequaliter potentem? Si autem negas aequalem, aperte dic esse degenerem. Non enim quem deum minorem, de Deo majore natum esse dicitis, saltem sicut infantem crescere sinitis, ut aliquando suo Patri possit esse aequalis. Ad hoc enim eum perfectum dicitis esse natum, non ut hinc laus ejus cresceret, sed ut minor ejus natura remaneret. Et cum ista sentiatis, sequeris tamen, et dicis: Nihil subtraxit Pater in generando Filium. Quomodo nihil subtraxit in generando Filium, quem non aequalem genuit, sed minorem? An ideo nihil subtraxit, quia nihil eorum quae gignendo dedit, abstulit genito? Ita sane nihil subtraxit: sed et filiis hominum qui prospere nascuntur, nihil aufert Creator jam natis; quin potius addit, ut accedat crescentibus quod nascentibus defuit. Quid ergo magnum de Patre dixisti erga unicum Filium, qui non ex nihilo vel ex aliqua materia factus, sed ex ipso natus est? Quid magnum
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilem cernitis hoc quod ipsa est gignere fetum
suum. & dm̃ patrem om̃i potentem creditis non potu¬
isse nisi eius degenerante natura gignere unicũ suum.
genuit. clemensclementẽ. potens potentẽ. Si subhis uer¬
bis cauere te putas qđ uob obicit᷑. Non uos credere dm̃
potuisse gignere. id quod .ẽ. ipse. Et ideo dicis dñs
dñm genuit. dr̃ dm̃ genuit. & c&era. Cur ergo sicut di¬
xisti. potens potentem. Non dicis omnipotens om̃i poten¬
rem. Creator maior. creatorẽ minorẽ. melior bonum.
sapientior sapientẽ. clementior clementẽ potentior po¬
tentẽ. Si autẽ ista non dicis. Et nihilminus quã pat̾ hab&
filium hab̾e consentis. Cur non dicis aequalẽ. & illa
omia cur nonsic ꝑ curris. ut dicas dñs aequalẽ dnm
genuit. ds̃ aequalem dm̃. Rex. aequalẽ regem.
creator aequalem creatorẽ. bonus. ȩqualiter bonum.
sapiens ȩqualiter sapientem. Clemens aequalit̃ clemen-¬

Expanded text:
corruptibilem cernitis, hoc quod ipsa est gignere fetum corruptibilem cernitis, hoc quod ipsa est gignere fetum suum, et Deum Patrem omnipotentem creditis non potuisse nisi ejus degenerante natura gignere unicum suum. genuit, clemens clementem, potens potentem. Si sub his verbis cavere te putas quod vobis objicitur, non vos credere Deum potuisse gignere id quod est ipse, et ideo dicis, Dominus Dominum genuit, Deus Deum genuit, et caetera: cur ergo sicut dixisti, Potens potentem; non dicis, Omnipotens omnipotenrem; Creator major, creatorem minorem; melior bonum, sapientior sapientem, clementior clementem, potentior potentem. Si autem ista non dicis, et nihil minus quam Pater habet, Filium habere consentis, cur non dicis aequalem? Et illa omnia cur non sic percurris, ut dicas: Dominus aequalem Dominum genuit, Deus aequalem Deum, Rex aequalem Regem, Creator aequalem Creatorem, bonus aequaliter bonum, sapiens aequaliter sapientem, clemens aequaliter clemen
Abbreviated transcription (Latin):
haec est nr̃a fides. qnm non est xp̃iana fides ac ꝑ hoc
nec fides etiam hoc tibi ignoscimus. qđ in ꝑite usus uerbo.
Xp̃m significasti. ad terrena descendisse contagia. Et
quia hoc inte corrigere uolui ut scires contagiã quomodo
appellare debeamus Calumnias. eẽ. ista dicis. & eas
dephilophicȩ artis instructione uenire arbitraris. Suf¬
ficit mihi qđ ita putasti xp̃m ad t̾rena descendisse con¬
tagia. ut tamen confitereris nullum habuisse peccatum.
t̃rena sint adq mortalia. hoc tamengignunt qđ ipsa st̃
ut homo hominẽ. canis. canẽ. puto qđ non asꝑnatus
horruisti. Sed te asꝑnare adq. horrere fecistidicĩ. Tã
foedã conparationẽ in illã tantã inm̃sitatẽ non debuis¬
se ꝓduci. Cur enĩ hoc dixistinisi nec tibi de ipsiscor¬
ruptibilib fetib fauces ueritas prȩmer&. & te respi¬
rare nonsinir&. sicut & fac&. quando quidem creaturã

Expanded text:
haec est nostra fides, quoniam non est christiana fides, ac per hoc haec est nostra fides, quoniam non est christiana fides, ac per hoc nec fides. Etiam hoc tibi ignoscimus, quod imperite usus verbo, Christum significasti ad terrena descendisse contagia. Et quia hoc in te corrigere volui, ut scires contagia quomodo appellare debeamus; calumnias esse istas dicis, et eas de philosophicae artis instructione venire arbitraris. Sufficit mihi quod ita putasti Christum ad terrena descendisse contagia, ut tamen confitereris nullum habuisse peccatum. errena sint atque mortalia, hoc tamen gignunt quod ipsa sunt, ut homo hominem, canis canem; puto quod non aspernatus horruisti, sed te aspernari atque horrere finxisti, dicens, tam foedam comparationem in illam tantam immensitatem non debuisse produci. Cur enim hoc dixisti, nisi ne tibi de ipsis corruptibilibus fetibus fauces veritas premeret, et te respirare non sineret, sicut et facit? Qandoquidem creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sed ere addexteram patris assidue legitur quid
nobis. non qui dem in anib testimoniis sed tamen in a¬
niter ꝓbare interis quod fatemur.
torem ut ducatorem. ut inluminatorem ut scifica¬
torem. xp̃m colere ut creatorem. Patrẽ cũ sincera
deuotione ad orare ut auctorem. Si auctorẽ ꝓpte.¬
rea dicis patrem. quia de ipso est filius. Non est
autem ipse defilio. Et quia de illo & filio. sic ꝓce
dit sp̃sscr̃ ut ipse hoc dederit filio. gignendo eum
talẽ ut etiam de ipso ꝓcedat sp̃s scs̃. si creato¬
rem sic dicisfilium. ut creatorem non neges pa
ducatorem in luminatorem. scĩficatorẽ. ut hȩc opera.
nec patri audeas auferre. nec filio. Ista tua etiam nr̃a
sint uerba sĩ autem talia tibi idola pones incorde. ut
duos facias deos. unũ maiorem idest patrem. alium
minorẽ id est filium sp̃m uero sc̃m. Ita om̃ium trium
minimum fingas. Tunec dm̃ nuncupare digneris. non

Expanded text:
quod sedere ad dexteram Patris assidue legitur? Quid quod sedere ad dexteram Patris assidue legitur? Quid nobis, non quidem inanibus testimoniis, sed tamen inaniter, probare niteris quod fatemur. torem, ut ducatorem, ut illuminatorem, ut sanctificatorem; Christum colere, ut creatorem; Patrem cum sincera devotione adorare, ut auctorem. Si auctorem propterea dicis Patrem, quia de ipso est Filius, non est autem ipse de Filio; et quia de illo et Filio sic procedit Spiritus sanctus, ut ipse hoc dederit Filio gignendo eum talem, ut etiam de ipso procedat Spiritus sanctus: si creatorem sic dicis Filium, ut creatorem non neges Patducatorem, illuminatorem, sanctificatorem, ut haec opera nec Patri audeas auferre nec Filio: ista tua etiam nostra sint verba. Si autem talia tibi idola ponis in corde, ut duos facias deos, unum majorem, id est, Patrem, alium minorem, id est, Filium; Spiritum vero sanctum ita omnium trium minimum fingas, ut nec Deum nuncupare digneris: non
Abbreviated transcription (Latin):
legisti patrem dm̃ ingenitum. uł innatum. & tamen
uerum est quoduero aliquatiens dixisti. Etiam filio
esse in conparabilem. patrẽ nec legis nec uerum est
Si autem religione qua colit᷑ ds̃. sicut dignum cogi¬
tares multo plus esse cerneres. qđ hab& sp̃s sc̃ĩ tẽplũ.
quam si eum legeris ad oratum. Et homines enim sicut
supra docui. a scĩs
nouimus ad oratos. Templũ
uero non. ẽ
factum ab hominib nisi aut
uero dõ. Sicut
sc̃s quod cum magno honore dedõ. dictum. ẽ. Non in
manu factis templis habitat sed corpus nr̃m templũ. ẽ.
sc̃sscĩ. Et ne corporanrã contemnas membra sunt
xp̃i. qualis ergo dr̃. cui templum aedificatur. et
salomonfecit. aut eis qui ꝓdiis
habentur. sicut gentes quae ignorant dm̃. Sp̃s autem
ad eo et de membris dĩ.
quodcur nobis obicis. Si eum non solum dm̃. uerũ
etiam hominẽ agnoscis. Quid te igitur adiuuat.

Expanded text:
legisti Patrem Deum ingenitum vel innatum? Et tamen legisti Patrem Deum ingenitum vel innatum? Et tamen verum est. Quod vero aliquoties dixisti, etiam Filio esse incomparabilem Patrem, nec legis, nec verum est. Si autem religionem qua colitur Deus, sicut dignum est cogitares, multo plus esse cerneres quod habet Spiritus sanctus templum, quam si eum legeres adoratum. Et homines enim, sicut supra docui, a sanctis novimus adoratos: templum vero non est factum ab hominibus, nisi aut vero Deo, sicutus, quod cum magno honore de Deo dictum est, non in manufactis templis habitat , sed corpus nostrum templum est Spiritus sancti. Et ne corpora nostra contemnas, membra sunt Christi . Qualis ergo Deus, cui templum aedificatur, eSalomon fecit; aut eis qui pro diis habentur, sicut gentes quae ignorant Deum. Spiritus autem a Deo, et de membris Dei? . Quod cur nobis objicis, si eum non solum Deum, verum etiam hominem agnoscis? Quid te igitur adjuvat,
Abbreviated transcription (Latin):
Littera occidit. sp̃s autem uiuificat. Nonuultis ergo ad¬
orare. quem uiuificare animas non negatis cum pater
abraham homines ad orauerit. quia concesserunt ei
monumentũ ubi poner& mortuȩ corpusuxoris. Sic
enim scriptum . ẽ. Venit autẽ abraham plangere sarrã.
& lugere. & surrexit abraham de supra mortẽ eius
Et dixit filiisceth. Peregrinus & aduena sum ego uobcũ.
Date ergo mihi possessi onẽ monumenti. ubi sepeliam
mor tuum meum. Responderunt autẽ filii ceth ad abra¬
ham dicentes: Absit hoc dnẽ audinunc & nos. Rex
ad eo tues in nob Inelectis monumentis nr̃is sepeli mor¬
tuum tuum. Nemo enĩ nrm ꝓhib& te amonumento
suo ut sepelias mortuum tuum ibi. Surgens autẽ abra¬
ham adorauit plebem filiorum ceth. Et uos spm scm̃
non ꝑmittitis ad orari. ut ipsi dĩ grȩ̃ remaneatis ingrati
Sed da inquid testimonia. ubi ad oratur sp̃ssc̃s quasi¬

Expanded text:
Littera occidit, Spiritus autem vivificat ? Non vultis ergo adLittera occidit, Spiritus autem vivificat ? Non vultis ergo adorare, quem vivificare animas non negatis: cum pater Abraham homines adoraverit, quia concesserunt ei monumentum, ubi poneret mortuae corpus uxoris. Sic enim scriptum est: Venit autem Abraham plangere Saram et lugere. Et surrexit Abraham de supra mortem ejus, et dixit filiis Heth: Peregrinus et advena sum ego vobiscum; date ergo mihi possessionem monumenti, ubi sepeliam mortuum meum. Responderunt autem filii Heth ad Abraham, dicentes: Absit hoc, domine; audi nunc et nos: rex a Deo tu es in nobis; in electis monumentis nostris sepeli mortuum tuum: nemo enim nostrum prohibet te a monumento suo, ut sepelias mortuum tuum ibi. Surgens autem Abraham adoravit plebem filiorum Heth . Et vos Spiritum sanctum non permittitis adorari, ut ipsi Dei gratiae remaneatis ingrati! Sed, Da, inquis, testimonia ubi adoratur Spiritus sanct
Abbreviated transcription (Latin):
ut in nomine iħu om̃e genu flectatur. & c&era. Nec
quȩritis cui donauerit utrum homini andõ. quando
enim donauerit euidenter appar&. Humili auit in¬
quid semet ipsum usq ad mortẽ mortem autẽ crucis.
Propter quod & ds̃ eum ex alitaut & donauit ei no.¬
men quod . ẽ. suꝑ om̃e nomen. quia factus. ẽ. oboe di¬
ensusq admortem crucis. Num quid antequam hoc
fier&. non erat alius dĩfilius. Dĩ uerbũ. ds̃ apud dm̃
sed postea quã propt̃ hoc exaltatus. ẽ. quia factus ẽ
oboediens usq ad mortem crucis. Tunc coepit esse
altus dĩ filius. unicus dĩ dr̃. Tunc coepit habere nom̃.
quod est suꝑ om̃e nomen. quis hoc insipientissimus
dixerit. hoc illi ergo donatum est ut homini scđm
quem filius factus. ẽ. oboediensusq ad mortẽ crucis.
tu ipse ad orari confiteris
ut patrem.
Quales autẽ homines estis quã ĩ¬
humilitatis: qui spm̃ scm̃ ad orare non uultis. cum legatis.

Expanded text:
ut in nomine Jesu omne genu flectatur, etc. Nec ut in nomine Jesu omne genu flectatur, etc. Nec quaeritis cui donaverit; utrum homini, an Deo. Quomodo enim donaverit, evidenter apparet. Humiliavit, inquit, semetipsum usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et Deus eum exaltavit, et donavit ei nomen quod eens usque ad mortem crucis; numquid antequam hoc fieret, non erat altus Dei Filius Deus, Dei Verbum, Deus apud Deum; sed posteaquam propter hoc exaltatus est, quia factus est obediens usque ad mortem crucis, tunc coepit esse altus Dei Filius, unicus Dei, Deus, tunc coepit habere nomen quod est super omne nomen? Quis hoc insipientissimus dixerit? Hoc illi ergo donatum est ut homini, secundum quem Filius factus est obediens usque ad mortem crucis, equalem, quem tu ipse adorari confiteris ut Patrem. Quales autem homines estis, quam requi Spiritum sanctum adorare non vultis, cum legatis,
Abbreviated transcription (Latin):
quae suis ostendam locis in quib operã suꝑuacuam
contriuisti. ut moras nec teres tempusq ꝓducerer
commemorando ad tingere non redarguere dispu
tando. Dicisme auxilio principum munitum
nonloqui secundum timorem dĩ. cũscias nobisessẽ
p̃ceptum orare ꝓregibus ut in agnitionẽ ueniant
ueritatis quod in quibusdã eẽ completum. Nos dõ
agimus grãs. uos doletis. Uerba autẽ nr̃a recte intel¬
legentib indicant. quis nr̃m loquatur scđm timorẽ
dĩ. Utrum quisic laudat dm̃ patrem. ut ad eiur
laudem referat. quod sibi filium generauit ȩqualẽ.
Anuiqui sic genitorem de honestat. & genitum. ut & il¬
lum dicat non potuis se gignere ꝑ omia sui similem filium.
omne genu. caelestium. terrestrium. & infernorum.
quem tamen dõ patri. eẽ. non uultis aequalem qr hoc
pater ei donauit : Ait enim apłs. Propter quod eum
ex altauit. & donauit ei nomen quod. ẽ. suꝑ om̃e nomen

Expanded text:
quae suis ostendam locis, in quibus operam supervacuam quae suis ostendam locis, in quibus operam supervacuam contrivisti, ut moras necteres, tempusque produceres, commemorando attingere debeo, non redarguere disputando. CAPUT PRIMUM. Dicis me auxilio principum munitum, non loqui secundum timorem Dei; cum scias nobis esse praeceptum orare pro regibus, ut in agnitionem veniant veritatis : quod in quibusdam esse impletum, nos Deo agimus gratias, vos doletis. Verba autem nostra recte intelligentibus indicant, quis nostrum loquatur secundum timorem Dei: utrum qui sic laudat Deum Patrem, ut ad ejus laudem referat, quod sibi Filium generavit aequalem; an qui sic genitorem dehonestat et genitum, ut et illum dicat non potuisse gignere per omnia sui similem filium, omne genu, coelestium, terrestrium et infernorum: quem tamen Deo Patri esse non vultis aequalem, quia hoc Pater ei donavit: ait enim Apostolus, Propter quod et Deus eum exaltavit, et donavit ei nomen quod est super omne nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
internos. patrem non esse qui est filius. nec filium esse
qui est pater. nec patrem esse uł filium. qui spĩscs̃ est.
Quic quid igitur tanta tuę ꝓsecutionis plixitate dixis¬
ti unde ostenderes alium esse patrẽ. alium esse filium.
alium esse sp̃m sc̃m. quando nob cum agitis suꝑfluum
ꝓfessus esse cognosce. & si tibi expugnandi occurrerin
sabelliani. in eosista nobis uob̵q communia. si placet
arma conuerte. Multa &iam loquutus es. ut ꝓbares
uerasq fudisti. sed nos eas augere possumus non nega.¬
re. Nonitaq opuserat. ut eas contranos dicerer.
quas dicimus tecum: Xp̃m sedere addexcerã patris
Nonne pariter confitemur quod tamen testimoniis
diuinorum eloquimur. sic ꝓbare uoluisti. tamquã
id alicubi negaremus Xp̃m in carne uenisse utriq
nouimus & tenemus. sic adhibuisti. ut hoc diceris
diuina testimonia. tamquã repugnemꝰ. Haec & alia.

Expanded text:
inter nos Patrem non esse qui est Filius, nec Filium esse inter nos Patrem non esse qui est Filius, nec Filium esse qui est Pater, nec Patrem esse vel Filium qui Spiritus sanctus est. Quidquid igitur tanta tuae prosecutionis prolixitate dixisti, unde ostenderes alium esse Patrem, alium esse Filium, alium esse Spiritum sanctum; quando nobiscum agitis, superfluum prorsus esse cognosce: et si tibi expugnandi occurrerint Sabelliani, in eos ista nobis vobisque communia, si placet, arma converte. Multa etiam locutus es, ut probares i magnas verasque fudisti: sed nos eas augere possumus, non negare: non itaque opus erat ut eas contra nos diceres, quas dicimus tecum. Christum sedere ad dexteram Patris, nonne pariter confitemur? Quod tamen testimoniis divinorum eloquiorum sic probare voluisti, tanquam id alicubi negaremus. Christum in carne venisse, utrique novimus et tenemus: sic adhibuisti ut hoc doceres divina testimonia, tanquam repugnemus. Haec et alia
Abbreviated transcription (Latin):
ESIAM POSTULAT. UT INEO
quod reliquum est. opitulante dño
impleam ꝓmissionem meam. Inoꝑis
quippe huius exordio prius inquam
ostendã. refellere te non potuisse
quae dixi. Deinde quantũ necessa¬
rium uidebitur. e go refellã quȩ
Sipse dixisti. Quia ergo sicut adiu¬
uante dõ potui ostendi. Ea quae dixi non te potuisse
refellere. suꝑ.ẽ. ut ea quae dixisti. ego refellam sicut
dõ ad iuuante potuero. Priores itaq ꝓsecutiones tu¬
as quib continuo reddimeas. In hac disputatione
quae nunc a me suscepta est non retractabo. Illã uero
ultimã tam ꝓlixam ut mihi de illo spatium respon¬
sionis auferr&. ita redarguam. si soluerit quinos
regit ut ad quiescas lumini ueritatis. Si contentionis¬
tenebras non amaueris. In primis ergo suꝑ flua tua de¬
traham. necessitatem responsionis meȩ. Causa quippe
uos dicitis An potius ut nos dicimus uniussit eiusdẽq
substantiȩ. unusq ds̃ sit ipsa trinitas. cum conueniat

Expanded text:
Res jam postulat ut in eo Res jam postulat ut in eo quod reliquum est, opitulante Domino, impleam promissionem meam. In operis quippe hujus exordio, Prius, inquam, ostendam refellere te non potuisse quae dixi: deinde, quantum necessarium videbitur, ego refellam quae ipse dixisti. Quia ergo, sicut adjuvante Deo potui, ostendi ea quae dixi non te potuisse refellere; superest ut ea quae dixisti, ego refellam, sicut Deo adjuvante potuero. Priores itaque prosecutiones tuas, quibus continuo reddidi meas in hac disputatione quae nunc a me suscepta est, non retractabo: illam vero ultimam tam prolixam, ut mihi die illo spatium responsionis auferret, ita redarguam, si voluerit qui nos regit, ut acquiescas lumini veritatis, si contentionistenebras non amaveris. In primis ergo superflua tua detraham necessitati responsionis meae. Causa quippe s diversae, ut vos dicitis, an potius, ut nos dicimus, unius sint ejusdemque substantiae, unusque Deus sit ipsa Trinitas: cum conveniat
Abbreviated transcription (Latin):
niis contra propositionem meam te de monstrare po
utiq talis. Si talis utiq innatꝰ. Ego respondens tibi sed
dicis inquam defilio. si aequalis utiq talis. Id .ẽ ut quia
non est ingenitus non uideatur talis. posses dicere non
esse hominem quem genuit adam. quia ipse adam ñ .ẽ.
genitus sed factus adõ. si autem potuit adam & non. eẽ¬
genitus. Et tamen hoc generare quod erat ipse. Nonuis
ut potuerit dr̃ dm̃ aequalem sibi : Adhȩc non miror
nullum te inuenisse responsum. sed plane laudo nec res¬
ponđe conatum. Adq utinã hoc ubiq fecisses nus quam
enim in sermonib nr̃is. quidrectȩ responderes inuenire
potuisti. Et tamen poene ubiq tacere noluisti. sed cum
in aliis tam multa dixeris. Causȩ quȩ internos agitur.
non necessaria. et tempus loquendo consumpseris.
Grãe tibi agendȩ sunt. ubi non nulla sic uidisti. te refu.¬
tare non posses. ut ea malles sum mosilentio prȩterire.

Expanded text:
niis contra propositionem meam te demonstrare potuniis contra propositionem meam te demonstrare potuutique talis: si talis, utique innatus; ego respondens tibi: Sed dicis, inquam, de Filio, Si aequalis, utique talis; id est, ut quia non est ingenitus, non videatur talis. Posses dicere non esse hominem quem genuit Adam, quia ipse Adam non est genitus, sed factus agenitus, et tamen hoc generare quod erat ipse; non vis ut potuerit Deus Deum aequalem sibi? Ad haec non miror nullum te invenisse responsum: sed plane laudo nec respondere conatum. Atque utinam hoc ubique fecisses! nusquam enim in sermonibus nostris quid recte responderes invenire potuisti, et tamen pene ubique tacere noluisti. Sed cum in aliis tam multa dixeris, causae quae inter nos agitur non necessaria, et tempus loquendo consumpseris; gratiae tibi agendae sunt, ubi nonnulla sic vidisti te refutare non posse, ut ea malles summo silentio praeterire.