comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cur non dicamus. uł quando psalmũ
ex ponimus  & sialiis temporibus¬
forte dicere non audemus: saltim
necessitas exponendi habeat liber
ra peiora prioribus: Melius em̃erat
illis non cognoscere uiam iustitiȩ:
uerti a tradito sibi mandato sc̃o. Cum¬
dicit melius illis erat non cog nosce¬
re uiam iustitiȩ.. Nonne iudicauit
meliores eẽ inimicos foris positos.
quam intus male uiuentes quibus
premitur. & grauatur a eccła:
melius inquit illis erat non cognos¬
cere uiam iustitiȩ. quam cognos¬
centibus retror sum reflecti.
atradito sibi sc̃õmandato Beniq
uide quamhor ribili rei eos cõpa¬
rauit Contigit illis resueri
ꝓuerbii: Eanis reuertitur ad
uomitum suum : Istis itaque talib
cum sint plenȩ a eccłȩ. nonne ue¬
raciter illic dicunt pauci. inmo
ex paucorum uoce ipsa aeccła:
Suꝑ om̃s inimicos meos & cȩtr̃¬
wicinis meis nimium ob probrium
factus sum : idẽ quimichi iam pro¬

Expanded text:
cur non dicamus, vel quando psalmum cur non dicamus, vel quando psalmum exponimus? Et si aliis forte temporibus dicere non audemus, saltem necessitas exponendi habeat libertra deteriora prioribus: melius enim erat inverti a tradito sibi sancto mandato. Condicit, Melius erat illis non cognoscere viam justitiae; nonne judicavit meliores esse inimicos foris positos, quam intus male viventes, quibus premitur et gravatur Ecclesia? Melius, inquit, illis fuerat non cognoscere viam justitiae, quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. Denique vide quam horribili rei eos comparavit: Contingit illis res veri proverbii, Canis reversus ad suum vomitum . Istis itaque talibus cum sint plenae Ecclesiae, nonne veraciter illic dicunt pauci, imo ex paucorum voce ipsa Ecclesia: Super omnes inimicos meos facticinis meis nimium opprobrium factus sum, id est, qui mihi jam appro
Abbreviated transcription (Latin):
gani. iudȩi O mĩbus peius uiuunt
malixp̃ĩani : Ois uidere quã om̃ib:
libus dicit propheta et echiel: quia
cõparantur sarmentis inutilibus
Pone paganos lignaeẽ siluatica ex¬
traaeccłam: Adhuc potest inde fie¬
rialiquid : quomodo de lignis fabri¬
lib: ẽ. lignũ fubro aptum &si ad¬
huc nodosum &curuũ. & corticor¬
sum : tam̃ quod doletur. ascietur.
deplanetur. ut possit uenire ad
aliquã fabricam usus humani De
sarmentis aut̃ p̃cisis: fabrinichil
facere possunt. Ignis casolus ex¬
pectat. Ad tendite fr̃s cũ siluati¬
cum lignum ubique preponatur:
Sarmentum manens ininte : quia
sarmentum dat fructum. Illud
lignum nondat fructum Prȩci¬
sotamen sarm̃to deuite si cõparet᷑
lignũ siluaticum intelligitur eẽ
melius : quia de illo aliquid faber¬
facere potest : Hoc aut̃ non quȩrit:
nis ifoco ministrat: At tendens itaq¬
multitu dinem male inuentium
in sacramentis malis : quã illi
quinũ quam accesser̃: katine aꝑte

Expanded text:
udaei? Omnibus pejus vivunt mali christiani. Vis videre quam omnibus libus dicit propheta Ezechiel, quia comparantur sarmentis inutilibus . Pone Paganos ligna esse silvatica extra Ecclesiam, adhuc potest inde fieri aliquid; quomodo de lignis fabrilibus est lignum fabro aptum, et si adhuc nodosum et curvum et corticosum, tamen quod doletur, ascietur, deplanetur, et possit venire ad aliquam fabricam usus humani: de sarmentis autem praecisis fabri nihil facere possunt; ignis ea solus exspectat. Attendite, fratres. Cum silvatico ligno ubique praeponatur sarmentum manens in vite, quia sarmentum dat fructum, illud lignum non dat fructum: praeciso tamen sarmento de vite si comparetur lignum silvaticum, intelligitur esse melius; quia de illo faber aliquid facere potest; hoc autem non quaerit, nisi qui foco ministrat. Attendens itaqntium in sacramentis meis, quam qui ad illa nunquam accesserunt. Latine aperte
Abbreviated transcription (Latin):
nobis cum dm̃ laudate Et si orat psal¬
mus: orate E sigemit : gemite & si
sitimet: timete : Omĩa enĩ que hic
hoc. & quis quis demimico suo dicit hoc:
Bonum ẽ enĩ &orare debemus: ut nos
seruet ds̃ de manibus inimicorũ nr̃o¬
rũ Sed intelligendis unt inimici
proquibus orandum sit. & contra
quos orandum sit : Immicihomines
quales cumq fuerint. non sunt odio
habendi : necũ maliis odit conpatitur
contra quos orandum ẽ diabolus & an¬
glĩ eius: ipsinos inuident regnumcȩ¬
lorum ipsi nolunt ut nos ascendamus.
unde illi deiectisunt: Ab his oremus
erui animã nr̃ãm : Nã & quando aduer¬
sumnos homines incitantur : uasa ipsoꝵ
quã cauti eẽ contra mimicos debeamꝰ:
ait: Ser uidei quitribulationes patie¬
bantur : utique seditionib: in probitati
bus inimititiis hominum Nonẽ. nob̾
director non ẽ : nisicreator: Sed quem
dicit mundum: amatores mundi De¬
nique addit & exponit : Quod dico mun¬

Expanded text:
nobiscum Deum laudate: et si orat Psalnobiscum Deum laudate: et si orat Psalmus, orate; et si gemit, gemite; et si si timet, timete. Omnia enim quae hic hoc, et unusquisque de inimicis suis dicat hoc; bonum est enim, et orare debemus ut nos Deus eruat de manibus inimicorum nostrorum. Sed intelligendi sunt inimici, pro quibus orandum sit, et contra quos orandum sit. Inimici homines, qualescumque fuerint, non sunt odio habendi; ne cum odit malus quem patitur contra quos orandum est, diabolus et angeli ejus: ipsi nobis invident regnum coelorum, ipsi nolunt ut ascendamus unde illi dejecti sunt: ab his oremus erui animam nostram. Nam et quando adversum nos homines incitantur, vasa ipsorumquam cauti esse contra inimicos debeamus, ait servis Dei qui tribulationes patiebantur, utique seditionibus, improbitatibus, inimicitiis hominum: Non est vobidi rector non est nisi Creator. Sed quem dicit mundum? Amatores mundi. Denique addit, et exponit, Quod dico mun
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ quodait. inmanib: tuis sortes
me ȩ: Quȩ sunt enĩ sortes here¬
ditas a eccłȩ Quo usque ẽ heredi¬
tas a eccłe: inter quos fines  usq
ad om̃s fines: Babo tibi gentes here¬
ditatem tuam : & possessionẽ tuam
fines terrȩ: Non michi promittat
homo nescio quã particulam Oĩ m̃s
inmanibus tuissortes meȩ: Lam suf¬
ficiat caritatiurẽ: Quodrestat :
in nomine dm̃i crastinadie ipso ad¬
iam duos habuimus sermo
nes. aliquanto ẽ. amplius
quam pars tertia : et ui¬
demis nobis hodie debi¬
tũ eẽ conplendum U̾n¬
de peto caritatem urãm. ut libenter
habeatis nos in uerbis eius planior ibus
inmorari. ut ea nos teneant. quorum ẽ
necessitas exponendi: M ulta enĩ sunt
animis fidelium sponte occurrentia:
multaquȩ breui ad monitione opus ha¬
bent : Quȩdam uero & tardiora. quib
infudandum ẽ. ut possint intelligi
Ut ergo tempus sufficiat uirib: & nr̃is
& nobis cum potius agnoscite. & in his

Expanded text:
remus quod ait, In manibus tuis sortes remus quod ait, In manibus tuis sortes meae. Quae sunt enim sortes? Haereditas Ecclesiae. Quousque est haereditas Ecclesiae? inter quos fines? Usque ad omnes fines: dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam fines terrae . Non mihi ergo promittat homo nescio quam particulam: Deus meus, In manibus tuis sortes meae. Jam sufficiat Charitati Vestrae: quod restat, in nomine Domini crastina die ipso ad duos jam sermones habuimus, aliquanto est amplius quam tertia pars, et videmus nobis hodie debitum esse complendum. Unde peto Charitatem Vestram, ut libenter habeatis nos in verbis ejus planioribus non immorari, ut ea nos teneant, quorum est necessitas exponendi. Multa enim sunt animis fidelium sponte occurrentia, multa quae brevi admonitione opus habent: quaedam vero, et ea rariora, quibus insudandum est, ut possint intelligi. Ut ergo tempus sufficiat viribus et nostet nobiscum potius agnoscite, et in his
Abbreviated transcription (Latin):
modo sors occulta ẽ: Uoluntas dei
inhumanogenere : sors est : Dors
ueniens de dĩ occulta uoluntate:
apud quem nonẽ iniquitas Mon
enĩ ille ꝑsonas accipit : sed occulta
ad modum firmetur ab apło petro
cũ simon ille magus baptizatus aphi¬
lippo adhereret ei credens mira
etiam ipse magus. & ubi fuit bap¬
tizatus. Et m posuer̃ apłimanus¬
in hominibus baptitatis. & acceper̃
Admiratus ẽ. ille. obscupe factus tanto
non grã: sed potentia. Non unde
liberaretur. sed unde extolleretur:
Quantam uultis pecumam ame acciꝑe.
ut ad meae in positionẽ manus acci¬
piant homines sp̃m sc̃m pecunia pu
tauit posse emere donũ dei Quise
puta uit pecunia cõparare spmscm̃:
petrus Pecunia tua in quit tecum
sit in ꝑditionem : quia ex istimasti
tis om̃s accepimus. qui pecunia te
putas emere. quod gratis datur:
Ex eo aut̃ quod gratis datur sors
uocatur : Nonẽ tibisors neque pars
in hac fide. Ista dixi. ne ex pauesce¬

Expanded text:
modo sors occulta est voluntas Dei; modo sors occulta est voluntas Dei; in humano genere sors est, sors veniens de Dei occulta voluntate, apud quem non est iniquitas : non enim ille personas accipit, sed occulta admodum firmetur ab apostolo Petro. Cum Simon ille magus baptizatus a Philippo adhaereret ei, credens miracetiam et ipse magus, et ubi fuit baptizatus, et imposuerunt Apostoli manus hominibus baptizatis, et acceperuAdmiratus est ille, et obstupefactus tanto non gratiam, sed potentiam; non unde liberaretur, sed unde extolleretur: Quantam vultis pecuniam a me accipere, ut et ad mearum impositionem manuum accipiant homines Sptavit posse se emere donum Dei. Qui se putavit pecunia comparare Spiritum Petrus: Pecunia tua, inquit, tecum sit in perditionem, quia existimasti tis omnes accipimus, quia pecunia te putas emere quod gratis datur. Ex eo autem quod gratis datur, sors vocatur: Non est tibi sors neque pars in fide hac. Ista dixi, ne expavesce
Abbreviated transcription (Latin):
deus : quẽ nã ipsorum eẽ uellet & ce¬
cidit sors suꝑ mathiam Quid igitur ẽ
inmanib: tuis sortes meȩ: sor temdix
quantũ ego estimo: grãm qua sal ui fac¬
electio: sed uoluntas dei Nã ubi
dicitur. iste facit. iste non facit.
merita considerantur Et ubi me¬
rita considerantur : electio ẽ non
sors: Quando aut̃ deus nulla meri¬
tanr̃a inuenit. sorte uoluntatis
suȩ nos saluos fecit. quia uoluit.
non quia digni fuimus Haec ẽ sors
significat caritatis ae ternitatẽ :
cũ diuidi aꝑsecutorib non posset.
sors suꝑ eam missaẽ. Ad quos ꝑue¬
nit : eos significauit quiuidentur
ad sortem ꝑ uenire scõrum Erã
Et hoc nonea uobis: sed dĩdonũ ẽ:
Namex operibus quasi uos bene¬
feceritis: ut ad hoc accedere digni
essetis : Monex operibus inquit:
neforte quis exctollatur: Ipsius
enĩ sumus figmentum creati in xp̃o
ihũ : moperibus bonis H aec quodã

Expanded text:
Deus, quemnam ipsorum esse vellet, et ceDeus, quemnam ipsorum esse vellet, et cecidit sors super Matthiam . Quid igitur est, In manibus tuis sortes meae? Sortes dixit, quantum ego existimo, gratiam qua salvi facelectio, sed voluntas Dei. Nam ubi dicitur: Iste facit, iste non facit, merita considerantur. Et ubi merita considerantur, electio est, et non sors. Quando autem Deus nulla merita nostra invenit, sorte voluntatis suae nos salvos fecit, quia voluit, non quia digni fuimus. Haec est sors. significat charitatis aeternitatem, cum dividi a persecutoribus non posset, sors super eam missa est: ad quos pervenit, eos significavit qui videntur ad sortem pervenire sanctorum. Gratia et hoc non ex vobis; sed Dei donum est. Non ex operibus quasi vos benefeceritis, ut ad hoc accedere digni essetis, non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Haec quodam
Abbreviated transcription (Latin):
mã motreptis. ut aliqua a mara ponan
mpapillis suis. quibus offensi par uuli
ab ubere resiliant & ad mensam in hi¬
ant Ergo dicat Ego autẽ intesꝑaui
tus. recedat cecilianus Pec ille. nec il¬
le ẽ ds̃m̃s : Non ad hominis nom̃ ambu¬
lo : xp̃i nom̃ teneo Ipsum paulum au¬
didicentẽ: Nũquid paulus ꝓ uobis cru¬
cifixus ẽ: aut in nomine paulibapti¬
tatiestis: perirem siessem de parte
pauli. quomodo non pereo si fuero par¬
tedonati Prorsus recedant huma
ꝓficit: nec habet unde deficiat aeter
Monde bemus sortilogos quȩrere:
Scis enĩ non aliquid maliẽ : sed res
indubitatione humana diuinã indi¬
cans uoluntatẽ : Nã & sortes miserunt
apłi : quando iudas tradito dño peruit:
Et sicut de illo scriptũ ẽ. abiit in locũ
suum : cepit quȩriquis in locum eius
ordinaretr : Glectis unt duo iuditio
humano : &clectus ius de duobus iu
ditio diuino Ded uobus consultus est

Expanded text:
mammothreptis, ut aliqua amara ponant mammothreptis, ut aliqua amara ponant in papillis suis, quibus offensi parvuli ab ubere resiliant, et ad mensam inhient. Ergo dicat; Ego autem in te spertus, recedat Caecilianus; nec ille, nec iste Deus meus est. Non ad hominis nomen ambulo, Christi nomen teneo. Ipsum Paulum audi dicentem: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Perirem si essem de parte Pauli; quomodo non pereo si fuero de parte Donati? Prorsus recedant human nec habet unde deficiat aeternnon debemus sortilegos quaerere. Sors enim non aliquid mali est: sed res est in dubitatione humana divinam indicans voluntatem. Nam et sortes miserunt Apostoli, quando Judas tradito Domino periit, et, sicut de illo scriptum est, Abiit in locum suum: coepit quaeri quis in locum ejus ordinaretur, electi sunt duo judicio humano, et electus de duobus unus judicio divino: de duobus consultus est
Abbreviated transcription (Latin):
acceper̃ animã tuam : Idẽ tenuerunt
confessionẽ tuam : &eris incir cintu¬
inter haec mala. inter istas seductio¬
nes: foris iniquitate s. & ꝓuersitates
in tus : Cumad tenderẽ homines iustos
& quȩ rerem & deessent quos imita¬
salubrius nichil securius: Uolebas
imitari: nescio queminuenis illum
nonbonum: Tolle imitationẽ hanc
Alium quȩ sisti : nescio quid dis plicuit¬
tibi: Tertium quȩ sisti : & ipse non
placuit: Nũquid quia ille & ille dis¬
plicuit. & tuperibis: Tolle ab homi¬
ne spem: quia maledictus om̃is quispẽ
suam ponit in homine : Siad tendis ad¬
huc hominẽ. & eum quȩ ris imitari.
& ex illo ꝓdesse. ad huc lacte uis nu¬
triri. & fies mã motreptus. quales
uelle sibicibũ traici. hocidẽ ẽ. ꝓhomi¬
nem uiuere : Idoneus esto admensa :
utiliter & in malũ incidisti Quȩ bonũ
putasti. ut in ubere quasimater nã
ama ritudinẽ inuenires. Et ea offensio¬
ne repellereris. & ad cibum ualidiorẽ
inuita reris faciunt enĩ hoc nutrices

Expanded text:
acceperunt animam tuam, id est, tenuerunt consensionem tuam; et eris in circuiinter haec mala, inter istas seductiones, foris iniquitates, et perversitates intus, cum attenderem homines justos et quaererem, et deessent quos imitasalubrius, nihil securius. Volebas imitari nescio quem, invenisti illum non bonum: tolle imitationem hanc. Alium quaesisti, nescio quid displicuit: tertium quaesisti, et ipse non placuit: numquid quia et ille et ille displicuit, et tu peribis? Tolle ab homine spem, quia maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Si attendis adhuc hominem, et cum quaeris imitari, et ex illo pendere, adhuc lacte vis nutriri; et fies mammothreptus, quales  carnem velle sibi cibum trajici, hoc idem est per hominem vivere. Idoneus esto ad mensam, utiliter et in malum incidisti, quem bonum putasti, ut in ubere quasi materno amaritudinem invenires, et ea offensione repellereris, et ad cibum validiorem invitareris. Faciunt enim hoc nutrices
Abbreviated transcription (Latin):
bulatione glorietur: Et audiquo mo¬
do gloriatur intribulatione : quia¬
om̃is non frustraquisq: non suꝑ uacue:
Vnde rectũ cor Scientes inquit qm̃
tribulatio pacientiã oꝑatur. pacien¬
tia autẽ probationẽ. ꝓbatio uero spem
Spes autẽ non confundit : quia caritas

Expanded text:
bulatione gloriatur. Et audi quomobulatione gloriatur. Et audi quomodo gloriatur in tribulatione; quia non frustra quisquam, non supervacue: vide rectum cor, Scientes, inquit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio vero spem, spes aute
Abbreviated transcription (Latin):
Rectus ẽ. ds̃ : & idõ distortũ illi non
ad quiescit quod malio psal moest
Quãbonus ds̃ isrł rectiscorde &
quiatalẽ habebat ipse aliquando
desesententiam. q uomodo sciuit ds̃.
aut si ẽ. scientia mexcelso: idõ ibi sub¬
iecit MMei aut̃ pę̧ne motis pedes:
Quomodo distortũ lignũ. & si ponas
in pauimento aequali non collocatur.
non cõpaginatur non adiungitur
sẽꝑ agitatur & mutat. non quia mȩ¬
quale ẽ. ubi posuisti. sed quia distor¬
tũ ẽ. quod posuisti : ita & cortuum
quã diu prauũ ẽ. & distor tum non
pote st̃ conliniari rectitudini dei.
& non potest milla collocari
Quiautẽ adheret dño : unus sp̃s est
Idõ recticorde gloriamini diait:
Quo modo recticor deglorian¬
tur: Audite gloriationẽ ipsorũ :
Non solũ autẽ dicit apłs sed & glori¬
amur intribulationib Nã nonẽ.
magnũ gloriarigaudiis : gloriari
mlȩtitiis Rec tus corde etiam intri¬

Expanded text:
Rectus est Deus, et ideo distortum cor illi non Rectus est Deus, et ideo distortum cor illi non acquiescit. Quod in alio psalmo est, Quam bonus Deus Israel, rectis corde! Et quia talem habebat ipse aliquando sententiam, Quomodo scivit Deus, aut si est scientia Altissimo? ideo ibi subjecit: Mei autem pene moti sunt pedes . Quomodo distortum lignum, etsi ponas in pavimento aequali, non collocatur, non compaginatur, nec adjungitur, semper agitatur et nutat; non quia inaequale est ubi posuisti, sed quia distortum est quod posuisti: ita et cor tuum quamdiu pravum est et distortum, non potest colliniari rectitudini Dei, et non potest in illo collocari Qui adhaeret Domino, unus spiritus est . Ideo recti corde gloriamini dixit. Quomodo recti corde gloriantur? Audite gloriationem ipsorum: Non solum autem, dicit Apostolus, sed et gloriamur in tribulationibus. Nam non est magnum gloriari in gaudiis, gloriari in laetitiis: rectus corde etiam in tri
Abbreviated transcription (Latin):
tor : certe sunt peiores ut lȩtantur
& ego tribulor: Quia ergo hoc iniquũ
est ut etiã peiores melȩ tantur. & ego
tribulor aut iustus. aut minus pecca
quia ds̃ non faciet iniustũ. Ds nongu¬
bernat res humanas : nec curae illi
de nobis: Ergo prauicorde idẽ dis¬
torticorde: tres habent sententias
de fuit talis doctrina philosophorum.
nonde fuer̃ quidicerent non eẽ dm̃
quigub nat om̃ĩa. & condidit om̃ia.
sed eẽ multos deos uacantes sib p̃ter
mundum noncurantes ista: Ergo aut
nonẽ. ds̃ hoc dix̃ impius cui displicet
quicqud illi accidit p̃ter uoluntatẽ .⁊
&a lteri ñ accidit cuise proponit:
Aut miustus ds̃ ẽ cui ista placent & q
hȩc facit : Aut non gub̵ nat ds̃ reshu¬
manas nec cura ẽ illi de omĩbus  ina
istis trib: sententiis magna impietas
aut negare dm̃. aut dicere inustũ.
aut auferre illiguber nationẽ rerũ:
Suare hoc: quia descructus ẽ corde

Expanded text:
tor, certe sunt pejores qui laetantur, tor, certe sunt pejores qui laetantur, et ego tribulor: quia ergo hoc iniquum est, ut etiam pejores me laetentur, et ego tribuler, qui aut justus, aut minus peccatquia Deus non facit injustum; Deus non gubernat res humanas, nec cura est illi de nobis. Ergo pravi corde, id est distorti corde, tres habent sententias.defuit talis doctrina philosophorum, non defuerunt qui dicerent non esse Deum, qui gubernat omnia et condidit omnia; sed esse multos deos vacantes sibi praeter mundum, non curantes ista. Ergo aut, Non est Deus: hoc dicit impius, cui displicet quidquid illi accidit praeter voluntatem, et alteri non accidit cui se praeponit: aut, Injustus Deus est, cui ista placent, et qui haec facit: aut, Non gubernat Deus res humanas, nec cura est illi de omnibus. In istis tribus sententiis magna impietas, aut negare Deum, aut dicere injustum, aut auferre illi gubernationem rerum. Quare hoc? Quia distortus est corde.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is: sed grã ipsius: Vnde iusti: qr
iustificati: Et GLORIAMINI ONĨS ROCII
conde: Quid ẽ recticor de non re¬
sistentes dõ: Intendat ergo caritas
urã : & intelligite rectũcor: Breint̃
dico : sed tam̃ maxime cõmendandum
Dõ autẽ grãs quod infine ẽ. mhereat
sensib: urĩs. Inter rectũ cor &pra¬
uũcor : hoc inter ẽ : Quisquis homo
quic quid patitur propter uolunta¬
tẽ afflictiones meror es. labores
humiliationes. nontribuit nisi uolu¬
tati dĩ iustȩ Non illidans insipientiã
quod quasi nescit quid agat. Quia talẽ
flagellat & talib parcit : ipse ẽ.
rectus corde: Per uersi a utẽ cor¬
des & praui & distorti quiomĩa
quȩ paciuntur mala iniq se patidi¬
cunt. Dantes illi iniquita tẽ ꝑcuius
uoluntatẽ patiuntur : aut quia non
ei audent dare iniquitatem. aufe¬
r̃ ei gub nationẽ. quia ipse inquit
non potest facere iniquum Iniquũ
autẽ ẽ. ut ego patiar & ille non
patiatur: Concedo enĩ ut simpecca¬

Expanded text:
tris, sed gratia illius. Unde justi? Quia justificati. 25. Et gloriamini omnes recti corde. Quid est, recti corde? Non resistentes Deo. Intendat Charitas Vestra, et intelligite rectum cor. Breviter dico, sed tamen maxime commendandum: Deo autem gratias, quod in fine est, inhaereat sensibus vestris. Inter rectum cor, et pravum cor hoc interest: quisquis homo quidquid patitur praeter voluntatem, afflictiones, moerores, labores, humiliationes, non tribuit nisi voluntati Dei justae, non illi dans insipientiam, quod quasi nesciat quid agat, quia talem flagellat, et talibus parcit; ipse est rectus corde: perversi autem corde sunt, et pravi et distorti, qui omnia quae patiuntur mala, inique se pati dicunt, dantes illi iniquitatem, per cujus voluntatem patiuntur; aut quia non ei audent dare iniquitatem, auferunt ei gubernationem. Quia ipse, inquit, non potest facere iniquum, iniquum autem est ut ego patiar, et ille non patiatur; concedo enim ut sim pecca
Abbreviated transcription (Latin):
iustus ẽ : caput & corpus Et necesse ẽ.
ut contẽpnatur totus ipse xp̃c asuper¬
bis & impis. ut fiat illis quod dicit M uta
efficiantur labia dolosa uȩ locuntur
aduersus iustũ iniquitatẽ insuꝑbia & con¬
tẽp̃tu Quando efficiuntur muta labia
ista : in hoc scło : Nũ quam cotidie clamans
contra xp̃ianos. maxime humiles coti¬
die blasphemant cotidielatrant: Au¬
gent linguis suis poenas. quibus apud
inferossitiant : & aquȩ stillam sine cau¬
sadesiderent : Nimergo nunc muta
efficiantur labia do losa : Sed quandor
quando traducent eos ex ad uerso iniqͥ¬
tates eoꝵ sicut dicitur in librosapientiȩ
Tuncstabunt iusti in magna constantia
ad uersus eos quise angustiauer̃: Tunc
Q uomodo computatis inter filios dei.
& inter scõssors illorũ ẽ: Nos in sensa¬
tiuitam illorum aestimabamus in san

Expanded text:
justus est caput et corpus. Et necesse est justus est caput et corpus. Et necesse est ut contemnatur totus ipse Christus a superbis et impiis, ut fiat illis quod dicitur: Muta efficiantur labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem, in superbia et contemptu. Quando efficientur muta labia ista? In hoc saeculo? Nunquam. Quotidie clamant contra Christianos, maxime humiles; quotidie blasphemant, quotidie latrant: augent linguis suis poenas, quibus apud inferos sitiant, et aquae stillam sine causa desiderent. Non ergo nunc muta efficiuntur labia istorum. Sed quando? Quando traducent eos ex adverso iniquitates eorum, sicut dicitur in libro Sapientiae: Tunc stabunt justi in magna constantia adversus eos qui se angustaverunt. Tunc Quomodo computati sunt inter filios Dei, et inter sanctos sors illorum est? Nos insensati, vitam illorum oestima
Abbreviated transcription (Latin):
istexp̃c ẽ: Aauta labia loquuntur ad¬
uersus eũ miquitatatẽ : in suꝑbia & con¬
temptu : Quare in suꝑbia & contẽptu:
quia contẽptibilis suꝑbis apparuit
quitam humilis uenit̃: Nonuis ut con¬
tẽpnatur ab eis quihonores amant.
ille quitantas contumelias accepit
Monins ut contẽpnatur ab eis qui pro
magno habent istã uitã ille quimor¬
tuus est non uis ut contẽpnatur abe¬
is quiquasi dãpnationis mortẽ turpẽ
cifixus Nonuis ut contẽpnatur adi¬
uitibus Ille qui pauperẽ uitamges¬
sit inmundo. cũ esset creator mudi:
Omĩa ista quȩ amant homines quia
ostende r& contẽpnenda. non quia in
potestate habuit possidenda Om̃s qui
amant haet contẽpnunt illum: & qui¬
cũque uoluerit ser uor eius sequi ues¬
tigia ipsius. ut ambulet & ipse meabumi¬
litate in qua didicit ambulas se dñmsuũ.
contẽpnitur inxp̃o quasi m̃brum x pi.
et cũ capiit & m̃bra contẽpnuntur. totꝰ
ipse xp̃e contẽpnitur  Quia totus ipse

Expanded text:
istus est: multa labia loquuntur adversus eum iniquitatem in superbia et contemptu. Quare in superbia et contemptu? Quia contemptibilis superbis apparuit, qui tam humilis venit. Non vis ut contemnatur ab eis qui honores amant, ille qui tantas contumelias accepit? Non vis ut contemnatur ab his qui pro magno habent istam vitam, ille qui mortuus est? Non vis ut contemnatur ab eis qui quasi damnationis mortem crucis turpem cifixus est? Non vis ut contemnatur a divitibus, ille qui pauperem vitam gessit in mundo, cum esset creator mundi? Omnia ista quae amant homines, quiaostenderet contemnenda, non quia in potestate non habuit possidenda; omnes qui amant haec, contemnunt illum. Et quicumque voluerit servorum ejus sequi vestigia ipsius, ut ambulet et ipse in ea humilitate, in qua didicit ambulasse Dominum suum, contemnitur in Christo quasi membrum Christi: et cum caput et membra contemnuntur, totus ipse Christus contemnitur, quia totus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
danter facientibus suꝑbiam Sed quan¬
doretribuet Osi modo retribue¬
ret. modo eos uolebam uidere humi¬
liatos. atq prostratos: Audite quid
sequitur Uir iliter agite Molite
lassas manus intribulatione dimit¬
tere . non nutent genua ur̃a: Uiri¬
liter agite & confortetur cor ur̃m
Ad patienda & toleranda omĩa ma¬
la huius scłi : confortetur cor ur̃m
Sed quisunt quibus haec dicit pro¬
pheta . uiriliter agite & confortet᷑
cor urm nũ quid his quidiligunt
mundũ. non. Sed quib: dicit : au¬
dite: Om̃s quisperatis ilño SXT̃I¬

Expanded text:
abundanter faciunt superbiam. Sed quando retribuet? O si modo retribueret! modo eos volebam videre humiliatos atque prostratos. Audite quid sequitur: Viriliter agite. Nolite lassas manus in tribulationibus dimittere, non nutent genua vestra. Viriliter agite, et confortetur cor vestrum: ad perpetienda et toleranda omnia mala hujus saeculi confortetur cor vestrum. Sed qui sunt quibus haec dicit Propheta: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum? numquid his qui diligunt mundum? Non. Sed quibus dicit, audite: Omnes qui speratis in Domi
Abbreviated transcription (Latin):
& itamirificastimisericor diam tuã.
in ciuitate circũ stantiȩ: Ascendit
enĩ incaelũ : sedet ad dea teram
exiinoloco fugarentur : quasi ligna
ardentia igne diuino totã siluam
mundiaccensam feruore sp̃s. & lu¬
mine ueritatis impleuer̃: Et miri¬
ficauit dñs miscđiam suam moruita¬
te circũstantiȩ Ego dixiinextas

Expanded text:
Et ita mirificasti misericordiam tuam Et ita mirificasti misericordiam tuam in civitate circumstantiae. Ascendit enim in coelum, sedet ad dexteram ex uno loco fugarentur, quasi ligna ardentia igne divino, totam silvam mundi accensam fervore Spiritus et lumine veritatis impleverunt: et mirificavit Dominus misericordiam suam in civitate ci
Abbreviated transcription (Latin):
ta: Quȩ ẽ ciuitascir cũstantiȩ:
in iudea soo pulus deierat positus qua
simmedio mundo. ubi dicebantur
laudes dõ. eiq sacrificia effereban¬
tur. ubi prophetȩ ñ cessabant canen¬
dofutura quȩ modo uidemꝰ impleri:
Iste populus : quasi in mediogentiũ
erat: Adtendit propheta ista. &
uidet futurꝗ̃ aeccł am dei momibus
gentibus: Et quia om̃s gentes circum
inidique erant quȩ in medio ponebant
imamgentẽ iudȩorum H as imdique
circũ stantes: gentes appellauit ciui¬
tatẽ circũstantiȩ: Mirificasti inquit¬
dñẽ miscđiam tuam in tiuitate iberłm
Ibi pas sus ẽ x p̃o. ibi resurreã ibi ascen¬
dit incȩlum ibi multa mirabilia fecit:
sed maior laus tua ẽ. quia mirificasti
misericor diam tuam inciuitate circũ¬
stantiȩ id ẽ. momibus gentibus diffu¬
disti miscđam tuam: Hec unguentum
sed tanquam fracto uase. ungentum
ꝓmundum diffusumẽ. ut implere¬
cur quod dictũ ẽ. inscripturis scĩs:
Vlnguentueffusum ẽ nomen tuũ:

Expanded text:
 Quae est civitas circumstantiae? In una Judaea populus Dei erat positus, quasi in medio mundo, ubi dicebantur laudes Deo, eique sacrificia offerebantur, ubi prophetia non cessabat canendo futura, quae modo videmus impleri: iste populus quasi in medio gentium erat. Attendit propheta iste, et vidit futuram Ecclesiam Dei in omnibus gentibus: et quia omnes gentes circum undique erant, quae in medio ponebant unam gentem Judaeorum; has undique circumstantes gentes appellavit civitatem circumstantiae. Mirificasti quine, misericordiam tuam in civitate Jerusalem; ibi passus est Christus, ibi resurrexit, ibi ascendit in coelum, ibi multa mirabilia fecit: sed major laus tua est, quia mirificasti misericordiam tuam in civitate circumstantiae, id est, in omnibus gentibus diffudisti misericordiam tuam. Nec unguentum sed tanquam confracto vase, unguentum per mundum diffusum est, ut impleretur quod dicitur in Scripturis sanctis: Unguentum effusum est nomen tuum .
Abbreviated transcription (Latin):
ageret: Nondictũ ẽ. non potuit in¬
telligere Glos ergo oportet ut ue¬
litis intelligere ut bene agatis: In¬
tellectus enĩ nobis nondeerit mani¬
festus. Qud ẽ manifestus intellec¬
tus: nemouctet bonao ꝑastia ante
fidem Nemopiger in bonis oꝑi¬
bus accepta fide : Uat ds̃ ergo indul¬
gentiam omibus impiis. & tos quins¬

Expanded text:
ageret . Non dictum est, Non potuit inageret . Non dictum est, Non potuit intelligere. Vos ergo oportet ut velitis intelligere, ut bene agatis. Intellectus enim vobis non deerit manifestus. Quis est manifestus intellectus? Nemo jactet bona opera sua ante fidem, nemo sit piger in bonis operibus accepta fide. Dat Deus ergo indulgentiam omnibus impiis, et eos jus
Abbreviated transcription (Latin):
grãm. sed scđm debitum Suns eẽ alienꝰ
agrã : iacta merita tua. Ille autẽ iii¬
deo quidsit inte : & nouit quid cui
debeat: Ei uero quinonoꝑatur inquit:
eccepone aliquem impium peccatorẽ.
nonoperacur : Quid a utẽ credit : cre¬
didit autẽ inctim quinus tificat impiũ.
Exeo enĩ quia non oꝑatur bene: impi¬
iis ẽ: Et sibona udeatur facere : & quia
tam̃ sine fide nec bona uocanda sunt:
Credidit autem ineum quniustificat
imprum Deputatur fides enis ad iusti¬
tiam : sicut & dauid dicit beatitudinem
hominis cuids̃ acceptus ẽ. ad iustitiam
sine operibus Ius titiam quã fidei:
doproicitis uos in illã uoraginẽ inpu¬
ne pec candi. &e golibersum sicut ipse
apłs ab om̃bus male intelligentaib: lib
fuit : K ibenter enimmale mtellege¬
runt  nebona oꝑa sequerentur: No¬
lite de numero talium eẽ fr̃s Dicitur
tali id ẽ. de taligenere quasideuno:
Nolut inquit intelligere ut bene

Expanded text:
gratiam, sed secundum debitum. Si vis esse alienus gratiam, sed secundum debitum. Si vis esse alienus a gratia, jacta merita tua. Ille autem videt quid sit in te, et novit quid cui debeat. Ei vero qui non operatur, quid? Ecce pone aliquem impium peccatorem, non operatur. Quid autem? Credit autem in eum qui justificat impium. Ex eo enim quia non operatur bene, impius est: etsi bona videatur facere, tamen, quia sine fide, nec bona vocanda sunt. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam; sicut et David dicit, beatitudinem hominis, cui Deus accepto fert justitiam sine operibus . Justitiam autem quam? Fidei, do projicitis vos in illam voraginem impune peccandi: et ego liber sum, sicut ipse Apostolus ab omnibus male intelligentibus liber fuit. Libenter enim male intellexerunt, ne bona opera sequerentur. Nolite esse de numero talium, fratres. Dicitur tali, id est de tali genere, quasi de uno: Noluit, inquit, intelligere ut bene
Abbreviated transcription (Latin):
non imputatur mercer scđm grãm.
sed scđm debitum. Quidẽ hoc nisiquod
mer ces nr̃a grã uocatur : sigrã est.
gratis datur: Quid ẽ gratis datur
cratis constat. nichilbonifecisti : & da¬
tur tibi remissio peccatorum At ten¬
duntur oꝑatua : & inueniuntur omĩa
Si quod debetur istis oꝑibus ds̃ redde¬
ret : utique dãpnaret. Stipendium
peccati: mors Md alis oꝑibus quid de¬
betur. nisi dãpnatio: bonis quidde¬
betur  merces regnũ caelorum:
Tuautem in malis oꝑibus inuentus
es: Sireddatur tibi quod debetur:
pimiendus es : Quidergo fit non tibi
ds̃ reddat debitam penam : sed donat
in debitam grãm: Bebebat uindictam:
sũpta spe & dilectione incipit bene
oꝑari: sed nec tunc glorieris. & extol¬
laste : Memento aquo iuia positus
sis : mem̃to quia & sanis pedibus & ue¬
locibus errabas: Mem̃to quia & silan¬
guebas & muia semiuiuus iacebas.
leuatus es imumentũ & ꝑ ductus
ad stabulum Eiautẽ in quit quioꝑa¬
tur: merces non imputa tur scđm

Expanded text:
non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum . Quid est hoc, nisi quod merces nostra gratia vocatur? Si gratia est, gratis datur. Quid est, gratis datur? Gratis constat. Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia Si quod debetur illis operibus, Deus redderet, utique damnaret: Stipendium enim peccati mors . Malis operibus quid debetur, nisi damnatio? Bonis quid debetur? Regnum coelorum. Tu autem in malis operibus inventus es: si reddatur tibi quod debetur, puniendus es. Quid ergo fit? Non tibi Deus reddit debitam poenam, sed donat indebitam gratiam. Debebat vindictam, sumpta spe et dilectione incipit bene operari: sed nec tunc glorieris, et extollas te: memento a quo in via positus sis; memento quia et sanis pedibus et velocibus errabas; memento quia etsi languebas, et in via semivivus jacebas, levatus es in jumentum, et perductus in stabulum . Ei autem, inquit, qui operatur, merces non imputatur secundum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ obprobria habet aeccła. & ab his
mimititias sus tinet: Quando corri¬
piuntur. quando maleuiuere non ꝑ¬
mit tuntur. quando cũ eis uel uerbo
agitur : ipsi mala in suiscor dibus dimit¬
meditantur. & erũ penti oc casionem
requir̃ : Inter hos gemens iste. & siuo¬
lumus nos sumus. quoniã plur essunt
ipsi. & inter multitudinẽ eorũ uia
apparent boni. tanquã grana inarea.
Dequibus tam̃ prirgatis : horrea replẽ¬
das̃ dñi : Ergo interbos gemensiste :¬
ait. Inlustra faciẽ tuam suꝑ seruũtuũ:
Confusio emĩputatur quȩdã cumom̃s¬
adsignantur Om̃s ad unũ altare
accedune om̃s eodẽ baptis moab.¬
luuntur. om̃s eandem orationẽ
dominicã ꝓfer̃. om̃s his dem miste¬
riis celebrandis intersint: Quando
discernuntur quigemant. & a quib:
gematur. nisi inlus tret ille faciem
suam suꝑseruũsuum: Quidẽ ergo
mlummna faciẽ tuam suꝑseruũ tuum:
causadixerim tibi malio psalmo Iudi¬

Expanded text:
enim opprobrium habet Ecclesia, et ab his inimicitias sustinet: quando corripiuntur, quando male vivere non permittuntur, quando cum eis vel verbo agitur, ipsi mala in suis cordibus meditantur, et erumpendi occasionem requirunt. Inter hos est gemens iste, et si volumus nos sumus; quoniam plures sunt ipsi, et inter multitudinem eorum vix apparent boni, tanquam grana in area, de quibus tamen purgatis horrea replenda sunt Domini . Ergo inter hos gemens iste ait: Illustra faciem tuam super servum tuum. Confusio enisignantur, omnes ad unum altare accedunt, omnes eodem baptismo abluuntur, omnes eamdem orationem dominicam proferunt, omnes iisdem mysteriis celebrandis intersunt, Quando discernuntur qui gemant, et pro quibus gematur, nisi illustret ille faciem suam super servum suum? Quid est ergo, Illustra faciem tuam super servum tuum? causa tibi in alio psalmo di
Abbreviated transcription (Latin):
cauendum ẽ. neira uertatur modiũ:
et oculus extinguatur : Iste ergo dic̃
Vurbatus ẽ. p̃ ira oculus meus: anima
mea & uenter meus Hoc ẽ. turbata
sunt interiora mea. Vlentrem pro
interiorab: posuit: Aliquando enĩ ini¬
quis & ꝑuersis. & alege deuiantibus
& maleuiuentib irascilic& clama¬
renonlicet: Eũ irascimur. & clama¬
re non possumus : interiora nr̃atur¬
bantur Tanta ẽ. enĩ aliquando ꝑ uer¬
sitas: ut nec corripipossit Qm̃ de fe

Expanded text:
cavendum est, ne ira vertatur in odium, cavendum est, ne ira vertatur in odium, et oculus exstinguatur. Iste ergo dicit: Turbatus est prae ira oculus meus, anima mea et venter meus; hoc est, turbata sunt interiora mea. Ventrem pro interioribus posuit. Aliquando enim iniquis et perversis et a lege deviantibus et male viventibus irasci licet, clamare non licet. Cum irascimur et clamare non possumus, interiora nostra turbantur. Tanta est enim aliquando perversitas, ut nec corripi possit. 5. ve
Abbreviated transcription (Latin):
odium: Namsi irasceris filio & non
odistifilium: ei seruas hereditatẽ
quite sentit iratum. & ad hoc iras¬
ceris: neꝑ das quod seruaueris ma¬
le euadens moribus prauis: Ergo
ira nondum ẽ. odium : non dũ odimꝰ
eos quib: irascimur : Sed ira ista
simanserit. &cito euulsa non fu¬
erit : crescit & fit odium. Ideo ut
recens ira euelletur. & modium non
conuertatur: hoc nos docet scrip¬
tura dicens: Nonoccidat sol: super
iracundiam urãm Inuenis aut̃ ali¬
quando fratrẽ odiohabentẽ & re¬
p̃hendit irascentẽ : mnillo ẽ odium
malio culpat iram: Ipse habet tra¬
bem moculosuo: & rep̃hendit festu¬
cã moculo frĩs sui Sed festuca ista nisi
nonait. ex tinctus ẽ. oculus meus p̃
ira : sed tur batus: Nã si ex tinguitur
iamodium ẽ. non ira: Et uide : quia
extinctus ẽ : H inc ioħs ait Quiodit
fratrem suum in tenebris ẽ. usque
adhuc. Ante quam ergo eat intene¬
bris : conturbatur oculus mira: Sed

Expanded text:
odium: nam irasceris filio, non odium: nam irasceris filio, non odisti filium; ei servas haereditatem, qui te sentit iratum; et ad hoc irasceris, ne perdat quod servaveris, male vivens moribus pravis. Ergo ira nondum est odium: nondum odimus eos quibus irascimur; sed ista ira si manserit, et non cito evulsa fuerit, crescit et fit odium. Ideo ut recens ira evellatur, et in odium non convertatur, hoc nos docet Scriptura, dicens: Non occidat sol super iracundiam vestram . Invenis autem aliquando fratrem odium habentem, et reprehendit irascentem: in illo est odium, et in alio culpat iram; ipse habet trabem in oculo suo, et reprehendit festucam in oculo fratris sui . Sed festuca ista et suait, Exstinctus est oculus meus prae ira; sed turbatus: nam si exstinguitur, jam odium est, non ira. Et vide quia exstinctus est. Hinc ait Joannes: Qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc . Antequam ergo eatur in tenebras, conturbatur oculus in ira: sed
Abbreviated transcription (Latin):
habet congruum. iratum se dicit in
ira oculus meus: Si tribularis. qua¬
re irasceris: irascitur iste pecca¬
tis alienis: Quis non iras catur uidens
homines confitentes ore dm̃. ne¬
non seruantes. osculum quod infi¬
gunt insãcramentis dei : Et quis
enumeret omia quibus irascitur
corpus xp̃i. quod in tus uiuit despu
xp̃i : quod gemit tanquã granum
interpaleas : Cix enĩ apparent
isti. quis icgemunt. quisic irascuntur:
Quomodo uix apparent granamt̃¬
paleas quando areatrituratur qui
nescit quante spicȩ sint messȩ pu¬
tat totũ paleam eẽ : & ex hoc quod
totum palea putatur. inde magnã
massam purgatur : In his ergo non
apparentibus & gementibus irascit᷑:
quidicit malio loco. ⁊ elus domus tuȩ
comedit me Dicit & alibi Tedium¬
detinuit me ꝓpeccator ibus derelm¬
quentib: legẽ tuam: Dicit & alio loco:
Vlidiisensãtos & tabescebam Haec
aut̃ ira metuenda ẽ. netanta sit ut
inodium uertatur: Iraenĩ non dũ ẽ.

Expanded text:
habet congruum, iratum se dicit in habet congruum, iratum se dicit in  est in ira oculus meus. Si tribularis, quare irasceris? Irascitur iste alienis peccatis. Quis non irascatur, videns homines confitentes ore Deum, nenon servantes osculo quod infigunt in sacramentis Dei? Et quis enumeret omnia, quibus irascitur corpus Christi, quod intus vivit de spiritu Christi, quod gemit tanquam granum inter paleas? Vix enim apparent isti qui sic gemunt, qui sic irascuntur: quomodo vix apparent grana, quando area trituratur. Qui nescit quantae spicae missae sunt, putat totum paleam esse: et ex hoc quod totum palea putatur, inde magna massa purgabitur. In his ergo non apparentibus et gementibus irascitur, qui dicit alio loco: Zelus domus tuae comedit me . Dicit et alibi queccatoribus relinquentibus legem tuam . Dicit et alio loco, Vidi insensatos, et tabescebam . 4. Haec autem ira, metuendum est, ne tanta sit, ut in odium vertatur. Ira enim nondum est
Abbreviated transcription (Latin):
sos implere theatra. & amphite atra
qui paulo ante aeccłam impleueruNT
ipsos innequitiis. qui paulo ante inlau¬
dibus dei ipsos blas phemare deum.
quires pondebant amendõ : ꝑmane¬
at duret. ñ deficiet etiam in mul¬
titudine copiosa iniquorũ Quia nec
granũ deficit inmultitudine palea¬
rum : quo usq: post uenti lationem
mit tatur inhorreum. et ibi sit in so¬
cietate scorum : Neturbulenti aliqͥd
pul ueris patiatur : Perduret erga
quia & h̃s cũ dixis set. qm̃ ab undaᷤ¬
uit miquitas. refriges cet caritas
multorum : nec prenuntiata ista
abundantia miquitatis labarent.
nutarentq pedes nr̃i. c̃tinuo subie¬
cit. quod fideles erigeret quod con¬
solaretur at que firmaret dicens.
Quiꝑ se uerauerit usq: infinẽ. hic sal¬
uus erit: Ad tende itaque istum quan¬
tum michi uidetur in hac tribulatio¬
ne constitutum. quando quidem po¬
situs in tribulatione qua dolere
deberet: Tribulatio enĩ dolorem

Expanded text:
sos implere theatra et amphitheatra, sos implere theatra et amphitheatra, qui paulo ante ecclesias impleverunt? ipsos in nequitiis, qui paulo ante in laudibus Dei? ipsos blasphemare Deum, qui respondebant, Amen Deo? Permaneat, duret, non deficiat etiam in multitudine copiosa iniquorum, quia nec granum deficit in multitudine palearum, quo usque post ventilationem mittatur in horreum, et ibi sit in societate sanctorum, ne turbulenti aliquid pulveris patiatur. Perduret ergo, quia et Dominus cum dixisset, Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum; ne praenuntiata ista abundantia iniquitatis labarent nutarentque pedes nostri, continuo subjecit, quod fideles erigeret, quod consolaretur atque firmaret, dicens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . 3. Attende itaque istum, quantum mihi videtur, in hac tribulatione constitutum. Quando quidem positus in tribulatione quasi dolere deberet tribulatio enim dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
amplectitur unitatem Vlnitas ser¬
uat caritatem : caritas ꝑuenit ad clari¬
tatem: Dicat ergo ex quibus dam m̃bris
ista tribulatio : qm̃liberatus paulo an¬
te gaude bat: Ius titia quadam infusa
sibilargitur donodei : & inde facto
spatio ꝑedibus tuis in latitudine cari¬
tatis: Unde ergo & ista extitit tri¬
bulatio. nisi forte ex illo quod dñs dicit
qm̃ abundauit iniquitas. refrigescet
caritas multorũ: Primo enĩ cõmen¬
data paucitate scõrum. tanquã missis
retibus multiplicata ẽ. aeccła. & capti
sunt mnume rabiles : dequib: p̃dictũ
erat: Ad nuntia ui & locutus sum. mul¬
tiplicatis suꝑ numerum: Quietiam na¬
uigia p̃merent & retia rũperent :
sicut ẽ. positum milla piscatione an¬
te passionemdñi: Ex his itaq: multi¬
tudinib exaggeratis quibuis ꝑ pascha
sic reficiuntur aecđe : ut turbas ip¬
sorum parietum recuset angustia:
Quomodo aut̃ non tribuletur iste
de hac multitadine quando uidet ip¬

Expanded text:
complectitur unitatem, unitas sercomplectitur unitatem, unitas servat charitatem, charitas pervenit ad claritatem. Dicat ergo ex quibusdam membris:ista tribulatio, quoniam liberatus paulo ante gaudere videbatur, justitia quadam infusa sibi largiter dono Dei, et inde facto spatio pedibus suis in latitudine charitatis. Unde ergo et ista existit tribulatio, nisi forte ex illo quod Dominus dicit: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum ? Primo enim commendata paucitate sanctorum, tanquam missis retibus, multiplicata est Ecclesia, et capti sunt innumerabiles, de quibus praedictum erat. Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum ; qui etiam navigia premerent, et retia rumperent, sicut est positum in illa prima piscatione ante passionem Domini. Ex his igitur multitudinibus exaggerati sunt, quibus per Pascha sic referciuntur ecclesiae, ut turbas ipsorum parietum recuset angustia. Quomodo autem non tribuletur iste de hac multitudine, quando videt ip
Abbreviated transcription (Latin):
& insidus : Etrursus dicit: Misere
one utiq: angustiaẽ : Quomodo ergo
posunsti inspatioso pedes meos. siad huc
tribulatur  quomodo inspatio so¬
sunt pedes. ⁊ Anforte una quȩdã
uox ẽ: quia unũ quidem corpus Sed
mali quibus m̃bris spatium sentitur
in aliqub: angustia : Id ẽ alii senciunt
facilitatem iustitiȩ : alii laborant intri¬
bulatione : Namsi non alia m̃bra illud
alia paterentur : nondiceret apłs:
Si patitur unũ menbrum : conpati¬
untur omi a menbra: Et siglorifi¬
catur unũ menbrum : congaudent
om̃ia m̃bra. Aliqͣ a eccłȩ uerbigrã
pacẽ habent : aliq̃ intribulatione s̃:
Inistis quȩ pacẽ habent : inspatio sunt
pedes illi : Quȩ meribulatione sunt :
angustias patiuntur: Sed & illos con¬
tristat illor umtribulatio : & illos
pax istorum consolabatur: Siceniẽ.
unũ corpus: ut nonsit discessio : Non
autem facit discessionẽ : nisidissensio.
Caritas aut̃ cõpagem facit Cõ pages

Expanded text:
et insidiis. Et rursus dicit: Misereret insidiis. Et rursus dicit: Misererone utique angustia est: quomodo ergo, Posuisti in spatioso pedes meos? Si adhuc tribulatur, quomodo sunt in spatioso pedes? An forte una quidem vox est, quia unum quidem corpus; sed in aliquibus membris spatium sentitur, in aliquibus angustia, id est, alii sentiunt facilitatem justitiae, alii laborant in tribulatione? Nam si non alia membra illud, alia illud paterentur, non diceret Apostolus: Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Aliquae Ecclesiae, verbi gratia, pacem habent; aliquae in tribulatione sunt: in istis quae pacem habent, in spatioso sunt pedes; illae quae in tribulatione sunt, angustias patiuntur: sed et istos contristat illorum tribulatio, et illos pax istorum consolatur. Sic est enim unum corpus, ut non sit discissio; non autem facit discissionem nisi dissensio. Charitas autem compagem facit, compages
Abbreviated transcription (Latin):
dreliqua psalminrĩ reuerta¬
tur intentio : & nos ipsos agnos¬
sinos inspexerimus intempore tribu¬
lationis : gaudebimus intẽpore retri¬
butionis: Cõmenda ueram caritati
urȩ̃ cũ primas partes huius psalmi
exponerem quod a p̃c loquatur :¬
& quomodo sit accipiendus x p̃ctotus
cũ capite & corpore nontacui: Testi¬
moniis etiam soripturarum quantũ
michi indetur satis idoneis luculen¬
tisq: firma ueram: ita ut om̃ino dubi
pus: Sponsum & sponsam. filium dei
&i aeccłam Filium dei factum filium
hominis propternos : ut filios homi¬
num faceret filios dei: Atq: itaeẽnt
duo in carne una. in sacramento mag¬
no : quia agnoscuntur in ꝓphetis duo
in uoce ima  Eratulatio superius
ex p̃s saẽ ipsius dicentis Res pexisti
humilitatem meam : saluasti deneces¬
sitatibus ammã meam: Mec conclu¬
sistime inmanus inmici : statuisti
in loco spatioso pedes meos: Varatulatio
ẽ. liberati hominis a tribulatione. libera¬
torum m̃brorum api ab afflictione

Expanded text:
reliqua Psalmi nostra revertatur intentio, et nos ipsos agnossi nos inspexerimus in tempore tribulationis, gaudebimus in tempore retributionis. Commendaveram Charitati Vestrae, cum primas partes hujus psalmi exponerem, quod Christus loquatur; et quomodo sit accipiendus Christus totus cum capite et corpore, non tacueram: testimoniis etiam Scripturarum, quantum mihi videtur, satis idoneis luculentisque firmaveram; ita ut omnino dubitpus, sponsum et sponsam, Filium Dei et Ecclesiam, Filium Dei factum filium hominis propter nos, ut filios hominum faceret filios Dei; atque ita essent duo in carne una in sacramento magno, qui agnoscuntur in Prophetis duo in voce una. Gratulatio superius expressa est ipsius dicentis: Respexisti humilitatem meam, salvam fecisti de necessitatibus animam meam, nec conclusisti me in manus inimici, statuisti in loco spatioso pedes meos: gratulatio est liberati hominis a tribulatione, liberatorum membrorum Christi ab afflictione