comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentes lbi ĩam gaudebit: mͦ spe adhuc
Idõq qui spe gaudent. qr certi st̃ se ae¬
cepturos : tolerant intorculari om̃s p̃ssu¬
ras Propt̾ea et ipse apłscũ dixisset spe
gaudentes : quasi his loqueretur qui iã
intorculari st̃ ad didit statim: intribu
ne tolerantes Quid.ẽ tolerantes: qr dif¬
feremini. Oratis et differemini : tolerate
qđ differemini Toleretur qͦd differtur :
qr cũ uenerit ñ aufert᷑ Quid sibi uult¬
labores fructuũ tuoꝵ manductb: mͦ
um labores habemꝰ: fructꝰ pꝰ ea erit Sedqr
et ipsi labores non st̃ sine gaudiꝗ ꝓpter
bores nr̃i iocundant: et lȩtos faciunt
de spe Si gͦ labor nr̃ potuit manducari
et potuit iocundare manducatꝰ fructꝰ
ipsius laboris qualis erit: manducant
labores suos: qui euntes ibant & flebađ
mittentes semina sua. Quanto iocundiꝰ
manducabt̃ fructus laboꝵ: qͥuenientes
uenient cũ exultatione portantes ma¬
nipulos suos : & ut noueritis fr̃s qui a

Expanded text:
dentes.» Ibi jam re gaudebit, modo adhuc spe. Ideoque qui spe gaudent, quia certi sunt se accepturos, tolerant in torculari omnes pressuras. Propterea et ipse apostolus cum dixisset, «Spe gaudentes;» quasi his loqueretur, qui jam in torculari sunt, addidit statim: «In tribne tolerantes» . Quid est, «tolerantes?» Quia differimini. Oratis et differimini; tolerate quod differimini: toleretur quod differtur; quia cum venerit, non aufertur. 7. «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, propter bores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» quanto jucundius manducabunt fructus laborum, qui «venientes venient cum exsultatione, portantes manipulos su
Abbreviated transcription (Latin):
eam ꝓbant᷑ indilectione aut̃ ꝓximi facilius
conuincunt᷑ eam ñ hab̃e. dũ inique cũ homi¬
nibus agunt : consequens ẽ aut̃ : ut qͥ ex toto
corde ex tota anima ex tota m̃te dm̃ diligit. di¬
ligat & pximũ tanqͣm se ipsũ: qr hoc iubet ille
quẽ ex toto corde et ex tota anima. et ex tota m̃te
diligit. ltẽ diligere pximũ id. ẽ omnẽ hominẽ
tanquam sẽ ipsũ. quis potest nisi dm̃ diligat:
cuiꝰ p̃cepto et dono cdilectionẽ ꝓximi possit im
sine altero possit teneri: etiam unũ horum
cõmemorare plerũq sufficit. cũ agit᷑ de oꝑib
uistitiae Sed oportunius illud de qͦ quisq fa¬
cilius conuincit᷑ Unde et ioħs dic̃. Qui enim nĩ
diligit frẽm suũ quẽ uidet : dm̃ quẽ ñ uid et qͦmͦ
potest diligere Mentiehant᷑ enĩ quicdom di¬
lectionem dĩ se habe: & de odio frat̾no
eam ñ hab̾e conuincebant᷑. De qͦ iudicare
incotidiana uita & morib facile est.

Expanded text:
eam probant: in dilectione autem proximi facilius convincuntur eam non habere, dum inique cum hominibus agunt? Consequens est autem ut qui ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligit, diligat et proximum tanx tota mente diligit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum quis potest, nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem proximi possit impsine altero possit teneri, etiam unum horum commemorare plerumque sufficit, cum agitur de operibus justitiae: sed opportunius illud de quo quisque facilius convincitur. Unde Joannes dicit: Qui enim non diligit fratrem suum, quem videt, Deum, quem non videt, quomodo potest diligere ? Mentiebantur enim quidam dilectionem se Dei habere, et de odio fraterno eam non habere convincebantur. De quo judicare in quotidiana vita et moribus facile est.
Abbreviated transcription (Latin):
torimie iuuentesi Ner enĩ dixisa fiat homo
scđm cenꝰ sed faciamꝰ homine uđ imagine
et si militudinem nrãm ux nos prenu
quȩ sit uoluntas tua Ad hoc enim dispen¬
sator ille tuus generans ꝑ euangłm fillos
ne semꝑ paruulos babet qͣs lacte nueri¬
ił & tanꝗ nutrix fouene: Reformaminui
inqͥt in nouitate m̃tis ur̃ȩ ad pbanciũuos
que sit uoluntas dĩ. qđ bonũ & bene¬
placitũ & ꝑfectũ. Idoq ñ dicis fiat homo
sed faciamus. Nec dicis scđm genus
sed ad imaginem & similitudinẽ nr̃am.
Mente qͥppe renouatꝰ et c̃spiciens intellectũ
ueritatem tuã. homine de monstratore ñ
indiget. ut suũ genus imitetur : sed te de¬
monstrante ꝓbat ipse quȩ sit uoluntas
tua qđ bonũ & bene placitũ. & ꝑfectum

Expanded text:
Fiat homo secundum genus; sed, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ; ut nos probemus quae sit voluntas tua. Ad hoc enim dispensator ille tuus generans per Evangelium filios , ne semper parvulos haberet quos lacte nutriret, et tanquam nutrix foveret : Reformamini, inqquae sit uoluntas dei, quod bonum et beneplacitum et perfectum. ideoque non dicis: fiat homo, sed: faciamus, nec dicis: secundum genus, sed: ad imaginem et similitudinem nostram. mente quippe renouatus et conspiciens intellectam ueritatem tuam homine demonstratore non indiget, ut suum genus imitetur, sed te demonstrante probat ipse, quae sit uoluntas tua, quod bonum et beneplacitum et perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
uindicari: sed ut ñ se ipsi uindicantes dea
locũ ire dĩ qui dix̃ mͥ uindictã ego retribuã:
et dñs in euglio uiduã ꝓponit̃ insimilitũ¬
dinem: quȩ uindicari desidans iudicem int̃¬
pellabat iniustũ : qui eã tandem aliqͣndo
ñ iustitia ductus sed tedio uictꝰ audiuit.
Hoc aut̃ dñs ꝓposuit. ut ostenđet multo ma¬
gis dm̃ iustũ cito facturũ iudiciũ electorũ
suoꝵ qͥ ad illũ clamant die ac nocte Inde. ẽ
et ille sub ara dĩ martyrũ clamor: ut dei
iudicio uindicent᷑. Vbi ÷ gͦ illud. diligite
inimicos ur̃ds : benefacite his qui oder̃ uos

Expanded text:
e ipsi vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam proponit in similitudinem, quae vindicari desiderans, judicem interpellabat injustum, qui eam tandem aliquando non justitia ductus, sed taedio victus audivit : hoc autem Dominus proposuit, ut ostenderet multo magis Deum justum cito facturum judicium electorum suorum, qui ad eum clamant die ac nocte. Inde est et ille sub ara Dei martyrum clamor, ut Dei judicio vindicentur. Ubi est ergo illud, « Diligite inimicos vestros, benefaci
Abbreviated transcription (Latin):
erias : ad thesaurds dĩ Estote diuites de dõ.
ñ eũ facturi diuitem : sed de illo futari di¬
uites Impleat uos Aliud ñ ad mittatis ad
cor ur̃m. Nunqͥd in suꝑbiã uos erigimꝰ : aut
dicimꝰ uob ut adũsus potestates ordinatas
contẽptores sitis: Nhoc dicimꝰ. Qui & hinic
egrotatis : tangite & hinc illã fimbriam
uestim̃ti Ipse dic̃ apłs. Omnis anima po¬
testatib sublimiorib subdita sit Ñ ẽ enĩ

Expanded text:
eritis ad thesauros Dei. Estote divites de Deo: eritis ad thesauros Dei. Estote divites de Deo: non eum facturi divitem, sed de illo futuri divites. Impleat vos, aliud non admittatis adordinata. Numquid in superbiam vos erigimus, aut dicimus vobis ut adversus potestates ordinatas contemptores sitis? Non hoc dicimus. Qui et hinc aegrotatis, tangite et hinc fimbriam illam vestimenti. Ipse dicit Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita si
Abbreviated transcription (Latin):
onꝰ si fuerit qͥ tͥ prȩ ẽ: nutritor tuus ẽ
Malus si fuerit: tẽptator tuus ẽ Et
uu nutrim̃ta libent̃ accipe: et intẽptatione
appbare. Esto aurũ : attende mundũ is¬
tum tanqͣm fornacem aurificis. In uno
angusto loco tria st̃: aurũ. palea. ignis.
Ad illa duo : ignis apponit᷑ Palea uritur
aurũ purgat᷑ Cessit nescio quis minis:
sit t̃roribus adductus adudicẽ : stetit
inc̃fessione sua Nẽ flexus ad idolũ. Quid
facit flãma᷑ nonne aurũ purgat: State
in dño fr̃s. Potentior ẽ: qui uocauit uos. Mi¬
nas impiorũ netimueritis : inimicos pati¬
am ini. Habetis ꝓquib oretis: ꝓrsus ñ uos
t̃eant Hȩc ẽ sanitas. Haurite hinc in isto
conuuuo. H incbibite unde satiemini : ñ
illic unde insaniatis. State in dño. argente
efas aurũ eritis. Ista similitudo: ñ anob̵
ẽ de diuina scriptura ẽ. Legistis: audistis
Sic̃ aurũ infornace. ꝓbauit illos: & nc̃ olo¬
ccuistũ hostiam accepit illos. Ecce quid

Expanded text:
onus si fuerit qui tibi praeest, nutritor tuus est: malus si fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. Esto aurum. Attende mundum istum tanquam fornacem aurificis: in uno angusto loco tria sunt, aurum, palea, ignis. Ad illa duo ignis apponitur, palea uritur, aurum purgatur. Cessit nescio quis minis, sit terroribus ; adductus ad judicem, stetit in confessione sua, non est flexus ad idolium: quid facit flamma? Nonne aurum purgat? State in Domino, fratres: potentior est qui vocavit vos. Minas impiorum ne timueritis. Inimicos patimini; habetis pro quibus oretis; prorsus non vos terreant. Haec est sanitas, haurite hinc in isto convivio: hic bibite, unde satiemini, non illic, unde insaniatis. State in Domino. Argentei estis, aurum eritis. Ista similitudo non a nobis est, de divina Scriptura est. Legistis, audistis: Sicut aurum in fornace probavit illos; et sicut holocausti nostiam accepit illos . Ecce quid
Abbreviated transcription (Latin):
in iustoꝵ iustitia ẽ: ñ qr iniquũ. ẽ. ut recipiat
constitueret : sed quia ulciscendi libido ui¬
tiosa ẽ magisq ad iudicẽ ꝑtinet int̃ alios
hoc discernere: quã bonũ hominẽ sibi

Expanded text:
injustorum justitia est. Non quia iniquum est ut recipiat injustorum justitia est. Non quia iniquum est ut recipiat constitueret: sed quia ulciscendi libido vitiosa est, magisque ad judicem pertinet inter alios hoc decernere, quam bonum hominem sib
Abbreviated transcription (Latin):
Illud uͦ ultimũ qͦ nichil. ẽ peius ad eos̃ ꝑti¬
net : de quib: in ipso psalmo dr̃ Pro eo
ut diligerent me : detrahebant mͥ. Dilec¬
tionem quippe debebant tantis dñi be¬
neficiis: quã ñ solũ minime reddebaNT
uerũ etiam ꝓillo bono irrogabant malũ.
Duo uͦ media quȩ diximꝰ hominũ quodã mͦ
ẽẽ. mediorum: ita se habent: ut eoꝵ priꝰ
qͦd ẽ reddere bona ꝓbonis habeant & boni
Idõ dñs hoc ñ rep̃hendit: sed ñ uult in eo
maiora ꝓuehere. Quib ait Si dilexerits
eos qui uos diligunt. id. ẽ reddiderits bo¬
na probonis: quam mercedem habebitis.
Id ẽ quid magnũ facitis: Nonne & publicam
hoc faciunt llult aut̃ illos et hoc
facere. et longe ãplius: id.ẽ ut ñ solũ amicos
uerũ etiã inimicos diligant. Post hȩc aut̃
qđ ẽ redđe mala pro malis. habent et mali
et medi ocrit̃ mali. uł mediocrit̃ boni: usq
ad eo ut lex eis dedłit ulciscendi modũ: ođm
ꝓocło: dentem ꝓdente. Quȩ si dici potest

Expanded text:
illud vero ultimum quo nihil est pejus, ad hos pertinet, de quibus in isto psalmo legitur. «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi.» Dilectionem quippe debebant tantis Domini beneficiis; quam non solum minime reddebant, verum etiam pro illo bono irrogabant malum. Duo vero media quae diximus hominum quodam modo esse mediorum, ita se habent, ut eorum prius, quod est reddere bona pro bonis, habeant et boni, Ideo Dominus hoc non reprehendit, sed non vult in eo majora provehere, quibus dicit: «Si dilexeritis eos qui vos diligunt,» id est, si reddideritis bona pro bonis; «quam mercedem hababitis,» id est, quid magnum facietis? «nonne et publicani hoc faciunt» ? Vult autem illos et hoc facere, et longe amplius; id est, ut non solum amicos, verum etiam inimicos diligant. Posterius autem, quod est reddere mala pro malis, habeant et mali, et mediocriter mali, vel mediocriter boni; usque adeo ut Lex eis dederit ulciscendi modum dentem pro dente» : quae, si dici potest,
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ et igni: posset intelligi &tribulatio
quã ꝓnomine xp̃i credentes fuerant ꝑpes¬
suri. Tam̃ ñ abre. ẽ eundem sp̃m scm̃ etiam
nomine ignis significatum uider ꝓpt̃ qđ
et in aduentum eius dictũ. ẽ Uisȩ st̃ illis linguȩ
diuisȩ uelut ignis : qui et insedit suꝑ unũ¬
quemq: eoꝵ hinc & ipse dñs ait. Ignem ueni
ait. refrigescet caritas multoꝵ¬

Expanded text:
i, quamvis possit intelligi et tribulatio, quam pro nomine Christi credentes fuerant perpessuri; tamen non ab re est, eumdem Spiritum sanctum etiam nomine ignis significatum videri. Propter et in adventu ejus dictum est: Visae sunt illis linguae divisae, velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum . Hinc et ipse Dominus ait: Ignem veni ait, Refrigescet charitas multo
Abbreviated transcription (Latin):
eis omnimͦ lib̾are. & pꝰhȩcuere beatã uitã
dare qͦ nullũ malũ admittat᷑ : et ubi sũmũ
bonũ nũquã amittat᷑ : Hoc pioꝵ p̃miũ ẽ
Cuiꝰ a dipiscendi spe. uitã istam istam tẽporalem
atq mortalem ñtam delectabilit̃ quã tolera¬
bilit̃ ducimꝰ : & mala eiꝰ tunc hono consilio et
diuino munere fortit̃ ferimꝰ cũ bonoꝵ at̃noꝵ
fideli dĩ ꝓmissione et fideli nr̃a expectatione
gaudemus. Ad hoc nos ex hortatꝰ apłspaulus
ait. Spe gaudentes: intribulatione patientes
Ostendit enim qͣre intribulatione patientes :
p̃mittendo spe gaudentes. Ad hanc spem ex
magister latente maiestate diuinitatis et car.¬
nis infirmitate apparente. non solũ sermo¬
nis oraculo docuit: uerũ etiam suȩ passionis
& resurrectionis exẽplo. In altera enim qͣlia
tolerare : in altera qualia debeamꝰ sꝑare mons¬

Expanded text:
eis omni modo liberare et post haec uere beatam uitam eis omni modo liberare et post haec uere beatam uitam dare, quo nullum malum admittatur et ubi summum bonum numquam amittatur? Hoc piorum praemium est, cuius adipiscendi spe uitam istam temporalem atque mortalem non tam delectabiliter quam tolerabiliter ducimus et mala eius tunc bono consilio et diuino munere fortiter ferimus, cum bonorum aeternorum fideli dei promissione et fideli nostra expectatione gaudemus. ad hoc nos exhortatus apostolus ait: Spe gaudentes, in tribulatione patientes: ostendit enim, quare in tribulatione patientes\', praemittendo \'spe gaudentes. ad hanc spem exhmagister latente maiestate diuinitatis et carnis infirmitate apparente non solum sermonis oraculo docuit uerum etiam suae passionis et resun-ectionis exemplo; in altera enim, qualia tolerare, in altera, qualia debeamus sperare, mons
Abbreviated transcription (Latin):
audistis dictũ : qͥ manducatis panem do¬
loris. Iste ẽ. labor fructuũ panis doloris.
Nisi enĩ manducaret᷑ : ñ diceret᷑ panis. Nisi
autem hab̃et aliquam suauitatẽ panis
iste: nemo illũ manducaret cũ tanta
suauitate Plorat in gemitu: qͥorat. Dulciores st̃
lacrimȩ orantiũ quã gaudia theatrorum
Et audi flammam desiderii qua mandu¬
catur ipse panis: de quib: dicit qui man¬
ducatis panem doloris Alio loco dicit amans
iste : cuius uocẽ in psalmo plerũq amoscimꝰ
Lactȩ st̃ mͥ lacrimȩ meȩ panẽs die ac̃ nocte
Vnde factȩ st̃ lacrimȩ panis : dũ dr̃ mͥ cotidie
ubi : ds̃ tuus Onimiũ suꝑba iactantia Si
beata uita ẽ incruciatib corporis: cur ñ in
ea manet sapiens ut fruat᷑ : Si aut̃ misera est
quid obiẽcro te nisi tipus impedit ne fateat᷑.
ne oret dm̃. ne usto et miscđi supplicet ⁊ ÷¬
Qui potest iitȩ huiꝰ mala uł aũtere uł mitigare :¬
uł adea toleranda fortitudine armare. ut ab

Expanded text:
dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manducatur ipse panis, de quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Unde factae sunt lacrymae panis? «Dum us. o nimium superba iactantia! si beata uita est in cruciatibus corporis, aut non in ea manet sapiens, ut fruatur? si autem misera est. quid, obsecro te, nisi typhus impedit, ne fateatur, ne oret deum, ne iusto et misericordi supplicet, qui potens est et uitae huius mala uel auertere uel mitigare uel ad ea toleranda fortitudine armare uel ab
Abbreviated transcription (Latin):
uelut nimiũ iustus. iudiciũ sine miscđa
quasi securus expectat: iram iufassimã
ꝓuocat. Quam timens ille dicit: ne intres
in iudiciũ cũ seruo tuo. Unde dr̃ popło
contende : cũ enim rex iustus seđit iN
dirono : quis głabit᷑ castũ se habe cor:
Aut quis głabitur mundũ se ẽẽ. apeccato :
Quȩ igitur spes ẽ nisi suꝑ ex altet miscđa
udicio : Sed erga illos qui miscđiam fe¬
cer̃ ueracit̃ dicendo. dimitte nob debita

Expanded text:
uelut nimium iustus iudicium sine misericordia uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? Quae igitur spes est, nisi superexaltet misericordiam judicio? sed erga illos qui misericordiam fecerunt veraciter dicendo: Dimitte nobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec omniũ. ẽ fides qui audiunt
uerbũ : sed quib ds̃ partit᷑ m̃ surã fidei
sic̃ nec om̃a germinant quae plantantur
et rigant᷑: sed quib ds̃ dat increm̃tum
Cur aut̃ ille credat ille ñ eredat. cũ ãbo
idem audiant. cũ miraculũ in eoꝵ c̃spectu
fiat: ambo idem uideant: altitudo ẽ diui¬
tiarũ sapientiȩ et scientiȩ eiꝰ: cuiꝰ inseru¬
tabilia st̃ iudicia : & apd quẽ ñ ẽ iniqͥtas
dum cuiꝰ uult miseretur: & quẽ uult ob¬
durat. Neq enim ꝓpt̾ea st̃ ista iniusta :
qm in multis offendimꝰ om̃s : sugge¬
rit Iominicam tanqͣm cotidianam co¬
tidianis. et si leuiorib tam̃ uulneribus
medicinam. Iudiciũ enim inqͥt sine mise¬
ricordia: illi qui ñ fecit miscđiam. Hinc
enim᷑ dñs: Dimittite in quit. & dimit¬
tetur uob̃. Date. et dabit᷑ uob. Beati enĩ
misericordes : qm̃ ipsoꝵ miserebit᷑ deus.
Et boc utiq iustũ. ẽ ut dimittat᷑ eis qr
dimiser̃ : et detur eis. qr deder̃. In est

Expanded text:
quia nec omnium est fides, qui audiunt uerbum, sed quibus deus partitur mensuram fidei, sicut nec omnia germinant. quae plantantur et rigantur, sed quibus deus dat incrementum. cur autem ille credat. ille non credat. cum ambo idem audiant et. si miraculum in eorum conspectu fiat, ambo idem uideant. altitudo est diuitiarum sapientiae et scientiae eius, cuius inscrutabilia sunt iudicia et apud quem non est iniquitas. dum, cuius uult, miseretur et, quem uult, obdurat; neque enim propterea sunt ista iniusta. m i n multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus tamen uulneribus medicinam: iudicium enim, inquit, sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. hinc enim et dominus: dimittite, inquitim misericordes, quia ipsorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. inest
Abbreviated transcription (Latin):
dedortri cutionib figuratis regula huiꝰ modi: ut¬
xp̃iana. Itã diu uersetur diligenti consiđatione
qđ legit᷑ donec ad regnũ caritatis int̃p̃tatio
ꝑducat᷑. Si aut̃ hoc iã ꝓpͥe sonat : nulla putet᷑
figurata locutio Si p̃ceptiua locutio. ẽ aut
flagraũ. aut facinꝰ ustans: aut utilitatẽ aut
beneficientiam iubens: ñ ẽ figurata: Si aut̃
flagitiũ aut facinꝰ uidet᷑ iube: aut utilitatẽ
aut beneficientiã uetare: figurata ẽ Ait scri

Expanded text:
ocutionibus figuratis regula sit hujusmodi, ut tam diu versetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum charitatis interpretatio perducatur. Si autem hoc jam proprie sonat, nulla putetur figurata locutio. Si praeceptiva locutio est, aut flagitium, aut facinus vetans, aut utilitatem aut beneficentiam jubens, non est figurata. Si autem flagitium aut facinus videtur jubere, aut utilitatem et beneficentiam vetare, figurata est. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
esurienti. potũq sitienti : malitiose sapit quod
scriptũ ẽ Hoc enĩ faciens: carbones ignis conge¬
res suꝑ caput eiꝰ. Agit enim ut amplius aggrauet.
et ei excitet indignationẽ dĩ : quã carbonib
ignis significarĩ putat: ñ intelligens illũ
ẽẽ. ignem poenitentiȩ urentem dolore: qͦ
cuiusq caput erectũ suꝑbia. beneficuis ini¬
mici ad humilitatẽ salubrem deponitur:
et in bono illiꝰ huiꝰ malũ uincit᷑. Unde a po¬
stolus uigilant̃ adiunx̃ Noli uinci amalo:
sed uincẽ in bono in malũ. Quomͦ aut̃ po¬
test uincere in bono malũ. insuꝑficie bo¬
nus. et in alto malus. nqui oꝑe parcit et
corde seuit: manumitis. corde crudelis

Expanded text:
esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod scriptum est, Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus. Agit enim ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari putat; non intelligens illum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius hujus malum vincitur. Unde Apostolus vigilanter adjunxit, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis, voluntate crudelis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mali alieni gaudiũ : sed diuinȩ ãdmo¬
nitionis exemplũ. Si aut̃ in futuro scło ul¬
timo dĩ iudicio uindicat᷑ hoc ei placet
qͦd dõ: ne bene sit malis : ne piorũ p̃mus
etiã impii ꝑfruant᷑ Qđ utiq in iustũ ẽ
& a regula ueritatis quã iustus diligit
alienum. Cũ enĩ nos ad diligendos inimi¬
cos dñs hortaretur : ex ẽplũ ꝓposuit pa
ros infine ñ damnat: Sic gͦ inimicus di¬
ligit᷑ ut ñ displiceat dĩ iustitia qͣ punit᷑ :
et᷑ sic placeat iustitia qͣ prinit᷑ : ut ñ de
malo eiꝰ: sed de bono uidice gaudeat᷑ Maliuo¬
lus uͦ animꝰ contristat᷑ : si eiꝰ inimicus correptꝰ
euaserit poenã Et cũ puniri eũ uidet: uindi¬
cari se ita gaudet: ut ñ iustitia dĩ quẽ ñ diligit
sed illius quẽ odit miseria delectet᷑ Et cũ idõ
dimittit uidiciũ : ut plus noceat ds̃ quã ipse
potest nocere ex optat. Ei cũ dat cibũ inimico

Expanded text:
non mali alieni gaudium, sed divinae admonon mali alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio vindicatur, hoc ei placet quod Deo; ne bene sit malis, ne piorum praemiis etiam impii perfruantur: quod utique injustum est, et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum. Cum enim nos ad diligendos inimicos Dominus hortaretur, exemplum proposuit Patros in fine non damnat? Sic ergo inimicus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo ejus, sed de bono judice gaudeatur. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat: et cum dat cibum inimico
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reddentes malũ prdmalo uł maledi¬
ctũ prdmaledicto : et nulli malũ ꝓmalo
reddentes :: Si enim malum ꝓmalo ñ est
cuiquã reddendũ: ñ solum factum malũ
ꝓfacto malo : sed nec uotũ malũ reddendũ
ẽ. profacto uł uoto malo. Reddit malum
uotum : qui etiam si ñ ipse uindicat: tam̃
ut eius inimicũ ds̃ puniat. expectat atq
optat. Qua ꝓpt̃ cũ et homo iustus et homo
malus de inimicis suis uelint a dño uindi¬
cari : unde discernunt᷑. nisi qr ustus magis
cupit inimicũ suum corrigi quã puniri:
Et cũ in eũ uidet ad ño uindicari: ñ eiꝰ de¬
lectat᷑ poena : qr ñ eũ odit : sed diuina iusti¬
tia: qr dm̃ diligit. Deniq si in hoc scđo in eũ
qͦq fit meliorͬ ñ supplicio illiꝰ odia sua
pascendo : sed errata em̃dando. Ac ꝑ hoc
de beniuolentia ñ demalitia ẽ qđ letat᷑
iustꝰ cũ uidet uindictã et manꝰ suas lauat.
id ẽ. oꝑa mundiora efficit in sanguine.
hoc ÷ in exitio peccatoris: sumens inde

Expanded text:
n reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto » ; et, « Nulli malum pro malo reddentes » ? Si enim malum pro malo non est cuiquam reddendum; non solum factum malum pro facto malo, sed nec votum malum reddendum est pro facto vel voto malo. Reddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde
Abbreviated transcription (Latin):
nolute m̃tis ur̃ȩ ad probandũ uos qua sit
uoluntas dĩ qđ bonũ et placitũ et pfectum
Si eñi mole neq in distantib ꝑ loca sua
partibisic̃ corpora siue cernuntur siue cogi¬
tant᷑ sed inuirtute intelligibili qualis e ui¬
titia m̃tẽ dicimꝰ seu nouimꝰ seu uolumꝰ priu¬
chram: scđm hanc pulcbritudinem re¬
lib nr̃ creator nr̃ cũ cohibite fuerint afeca¬
tiones ab amore scli qruib moriebam male
scło: consequetur & illud qđ adiunxisa statĩ
atq dixifti : sed reformamini in nouitate

Expanded text:
obandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et placitum et perfectum. si ergo non in mole neque in distantibus per loca sua partibus, sicut corpora siue cernuntur siue cogitantur, sed in uirtute intellegibili, qualis est iustitia, mentem dicimus seu nouimus seu uolumus pulchram et secundum hanc pulchritudinem reter, creator noster, cum cohibitae fuerint affectiones ab amore saeculi, quibuS\' moriebamur male saeculo, consequetur illud, quod adiunxisti statim et dixisti: sed reformamini in nouitate
Abbreviated transcription (Latin):
pmisit. Quare assuesce obsecio te uir
bone beatꝰ eẽ. interim spe. ut sis etiam re
cũ pietati ꝑseuerantissime retribuetur
merces felicitatis aet̃nȩ Hinc enim ausus¬
ẽẽ. debeat ostendem. Haec ẽ aut̃ in p̃seoli
tissima pietas: ibi sempit̾na felicitas. Non
hab̾e peccatũ : foris fingis humilitatẽ: intus
amplecteris uanitatem. Ergo & in ore & in
corde ñ habes ueritatẽ Quid tͥ ꝓdest uideri
hominib humile eẽ qd dicis : si d̃s uidet
altũ eẽ qđ sapis : Certe si aurib diuinũ
in sonaret oraculũ. noli altũ dicere. nec
sic immerito damnareris: si humilis in
ore coram hominibus. altũ in corde corã
dõ loquereris. Cũ uͦ. audias noli altũ saꝑe¬
sed time: et tu in tantũ sapis altũ. ut te
peccatũ estimes ñ hab̾e: Ac ꝑ hoc qr ñ uis
timere nichiltibi aliud remanerit
alta sapientes sed humilib consentientes:
cogitet si potest in qͣntũ suꝑbiae p̃cipitiũ
feratur homo : si non consenserit humili

Expanded text:
itur? Quare assuesce, obsecro te, vir bone, beatus esse interim spe, ut sis etiam re, cum pietati perseverantissimae retribuetur merces felicitatis aeternae. CAPUesse debeat, ostenderem. haec est autem in praesenti nstantissima pietas, ibi sempiterna felicitas. ex habere peccatum; foris fingis humilitatem, intus amplecteris vanitatem. Ergo et in ore et in corde non habes veritatem. Quid tibi prodest videri hominibus humile esse quod dicis, si Deus videt altum esse quod sapis? Certe, si auribus divinum insonaret oraculum, Noli altum dicere; nec sic immerito damnareris, si humile in ore coram hominibus, et altum in corde coram Domino loquereris. Cum vero audias, «Noli altum sased time:» et tu in tantum sapis altum, ut te peccatum existimes non habere; ac per hoc, quia non vis timere, nihil tibi aliud remanet alta sapientes, sed humilibus consentientes ; cogitet, si potest, in quantum superbiae praecipitium feratur homo, si non consenserit humili
Abbreviated transcription (Latin):
Sex st̃ iN isto genere differentiae : quȩ
commemorate anim aduerti facillime
posst̃. Reddere bona prd malis : ñ redđe
mala promalis : redđe bona ꝓbonis :
redde mala ꝓmalis : ñ redđe bona ꝓbo
nis : sed redđe mala ꝓbonis Horum
duo pͥma bonorũ st̃ : & eorũ duorũ priꝰ
melius. Postrema duo. maloꝵ: et eorum
posterius deterius. duo media. quodam¬
modo mediocria : sed eoꝵ prius ꝓpinqm
bonis : Posterius ꝓpinquam malis. Hac in
scripturis scĩs oportet attenđẽ Red didit
bona pro malis ipse dñs. qͥ iustificat imprũ
et pendens inoxce dix̃. Pat̾ ignosce illis :
qr nesciunt quid faciuNt. Cuius uestigia secu
tus steptianus : fixo genu. orauit ꝓ lapi¬
dantibus dicens. Onẽ. ne statuas illis hoc
delictũ. Ad quam rem p̃ceptũ ꝑtinet. dili¬
gite inimicos ur̃ds : Bene facite eis qui oder̃
uos: et orate ꝓ eis qui uos ꝑsecuntur. Mala
ꝓmalis ñ eẽ reddenda : Paulus apłs dicit.

Expanded text:
Sex sunt in isto genere differentiae, quae commemoratae animadverti facillime possunt: reddere bona pro malis, non reddere mala pro malis; reddere bona pro bonis, reddere mala pro malis; non reddere bona pro bonis, reddere mala pro bonis. Horum duo prima, bonorum sunt, et eorum duorum prius melius; postrema duo malorum, et eorum posterius deterius; duo media quodammodo mediorum, sed eorum prius propinquum bonis, posterius propinquum malis. Haec in Scripturis sanctis oportet attendere. Reddit bona pro malis ipse Dominus, «qui justificat impium» , et pendens in cruce dixit: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Cujus vestigia secutus sanctus Stephanus, fixo genu oravit pro lapidantibus, dicens: «Domine, ne statuas illis hoc delictum» . Ad quam rem praeceptum pertinet, «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Mala pro malis non esse reddenda Paulus apostolus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqd iubem̃ facere : ad hoc phibem̃ & iubem̃
ut duo ista cõpleamꝰ. Et forte generalis pbor¬
bitio . ẽ ñ c̃cupisces : et generalis iussio diliges
ł hibitio ẽ enĩ nolite c̃formari huuic scło ulis¬
sio aut̃ sechieformamini in noritatẽ sensus
ur̃i lllud ꝑtinet ad concupiscere hoc ad dili¬
gere lllud ad continentiam : hoc ad iustitiam
Ilud ad declinandum a malo: hoc ad faciendũ
bonũ. Non concupiscendo enim uetustate ex¬
poliamur : & nouitate induim᷑ diligendo.
Sed nec quisquã eẽ potest continens: nisi ds̃ det
et inuocando ꝓficiunt: et p̃tita obliuiscentes
in ea quȩ ante st̃ extenduntur. adhoc enim
lex ista pcepit : ut cũ in his implendis homo
defereri : ñ se extollat suꝑbia timio us re
aclerãm confugiat fatigatus Nc fic cũ lexter¬
rendo ad epit diligendũ peclagosi ꝑducat officio

Expanded text:
quid jubemur facere, ad hoc prohibemur et jubemur ut duo ista compleamus. Et forte generalis prohibitio est: « Non concupisces; » et generalis jussio: « Diliges. lite conformari huic saeculo; iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere, illud ad continentiam, hoc ad iustitiam, illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam esse potest continens, nisi deus det,et inuocando proficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut, cum in his implendis homo defecerit, non se extollat superbia tumidus, sed ad gratiam confugiat fatigatus, ac sic eum lex terrendo ad Christum diligendum paedagogi perducat officio
Abbreviated transcription (Latin):
¶u uͦ. eõmemorati c̃ũtunt᷑ ad chm̃. ab ea de¬
formitate qͣ ꝑcupiditates seł cires c̃formabant᷑
llniue scło reformant᷑ ex illo : audientes apłm
dicentẽ Nolite c̃foimari huic scło: sed reso¬
mamini in norutate m̃tis ur̃ae : ut incipiat
illa iago ab illo reformari aqͦ formata ẽ
Uon enim reformare se ipsam potest. sicut
ebreuans fecit suꝑt̾ram in duob p̃ceptis diẽ
aliud diuinitꝰ p̃ceptũ ẽ in his duob habefi
nem & ad hȩc duo eẽ referendũ : diliges chñm
dm̃ tuũ extoto corde tuo: & ectota animatua:

Expanded text:
 commemorati convertuntur ad Dominum ab ea deformitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut et breuians fecit super terram, in duobus praeceptis dixit aliud diuinitus praeceptum est, in his duobus habere finem et ad haec duo esse referendum: diliges dominum deum tuum ex toto
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso. Qđ enim de ipso ẽ potest dici exipso.
ipso enĩ caelũ & t̾rã quia ipse fec̃ ea ñ aut̃
de ipso. qr ñ de substantia sua: sic̃ aliquis
homo sigignat filiũ. & faciat domũ: ex ipso¬
det̾ra & de ligno. Sed hoc qr homo. ẽ. qui
ñ potest aliquid etiam de nichilo facere:
habebat aliqua materia quã ipse ñ fte¬
cerat adiuuari om̃ĩ potentiã suã Cũ aut̃ audimꝰ
om̃a ex ipso. & ꝑ ipsũ & in ipso: om̃s utiq naturas
intelligere debemꝰ quae naturalit̃ st̃. Neq enim
ex ipsõ st̃ peccata : quæȩ naturã ñ seruant sed uitiaq.
Quȩ peccata ex uoluntate. ẽẽ peccantiũ : multis
modis scã scriptura testatur : p̃cipue illo loco
qđ dicit apłs. Existimas aut̃ hoc o homo qui
iudicas eos qui talia agunt et facis ea. qm̃ tu
effugies iudiciũ dĩ: Andiuitias benignitatis
et patientiȩ eius et longanimitatis contempnis. a¬
ignorans qm patientia dĩ ad poenitentiam te

Expanded text:
„ae ipso." quod enim de ipso est, potest dici "ex ipso;"„ae ipso." quod enim de ipso est, potest dici "ex ipso;"ipso enim caelum et terra, quia ipse fecit ea, non autem de ipso, quia non de substantia sua. -sicut aliquis homo si gignat filium et faciat domude terra et de ligno. sed hoc quia homo est, qui non potest aliquid etiam de nihilo facere; dhabebat aliqua materia, quam ipse non fecerat,. adiuuari omnipotentiam suam. Cum autem audimus "omnia ex ipso et per ipsum et in ipso," omnes utique naturas intellegerex ipso sunt peccata, quae naturam non servant, sed vitiant: quae peccata ex voluntate esse peccantium multis modis sancta Scriptura testatur, praecipue illo loco  dicit apostolus: existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an diuitias benignitatis et patientiae eius et longanimitatis contemnis, ignorans, quoniam patientia dei ad paenitentiam te
Abbreviated transcription (Latin):
gium. In illa enĩ trinitate sũma origo. ẽ rerũ
omnium & ꝑfectissima pulchritudo : & bea¬
tissima delectatio Itaq illa tria &a se inuicẽ
de t̾minari uident᷑ & in se infinita st̃: ita &¬
singula st̃ in singulis : & om̃a in singulis : &
gaudeat cognoscens dm̃: & sic̃ dm̃ honoret ⁊
fuse accipiendũ ẽ ex qͦ om̃a ꝑ quẽ oma. in qͦ
omã: nec diis multis: sed ipsigła inscła scłoꝵ am̃¬
Quia gͦ ds̃ om̃a quȩ ñ de segenuit sed
ꝑuerbũ suũ fecit ñ de his reb quȩ iã erant
sed de his quae omnino ñ erant hoc ẽ de
nichilo fecit: ita dic̃ apłs Qui uocat ea quae
ñ st̃. tanquam sint: Aꝑtius aut̃ in libro macha¬
beoꝵ scriptũ. ẽ Oro te fili: respice adcelũ&
t̾ram: & om̃a quȩ in eis st̃. Vide et scito q
ñ erant ex qͥb fecit nos dñs ds̃. Et illuo qđ
in psalmo scriptũ ẽ ipse dix̃ et facta st̃ Ma¬
nifestat qđ ñ de se ista genuerit: sed in ũbo

Expanded text:
gium. In illa enim Trinitate, summa est origo rerum gium. In illa enim Trinitate, summa est origo rerum omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Itaque illa tria, et se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt. singula sunt in singulis, et omnia in singulis, et , gaudeat cognoscens Deum, et sicut Deum honoret, fuse accipiendum est, Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: nec diis multis, sed ipsi gloria in Quia ergo Deus omnia quae non de se genuit, sed per Verbum suum fecit, non de his rebus quae jam erant, sed de his quae omnino non erant, hoc est, de nihilo fecit, ita dicit Apostolus: Qui vocat ea quae non sunt, tanquam sint . Apertius autem in libro Machabaeorum scriptum est: Oro te, fili, respice ad coelum, et terram, et omnia quae in eis sunt: vide, et scito quia non erant, ex quibus nos fecit Dominus Deus . Et illud quod in psalmo scriptum est: ipse dixit, et facta sunt, manifestum, quod non de se ista genuerit, sed in uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
sciunt᷑ adõ qr facta st̃ : ac ñ potiꝰ idõ facta st̃¬
unt᷑ Iue gͥ in effabit quidã cõplexus pa¬
tris et imaginis. ñ ẽ sine ꝑfruitione: sine
caritate : sine gaudio Illa g dilectio de¬
tas: ingenti largitate atq ubtate ꝑfuni¬
dens õm̃s creatũras ꝓ captu earum ut
ordinem suũ teneant: & locissuis ad qͥescat̃
Haec igit᷑ om̃a quae arte diuina facta st̃: et
unitatem quandam in se ostendunt: & spe¬
ciem & ordinem. Quicquid enim horũ et
unũ Aliquid ẽ. sic̃ sunt nature corporum in¬
geniaq animarũ: & aliqua specie formatur
sic̃ st̃ figurȩ uel ȩqualitates corpoꝵ doctrinȩ
uł artes animarum : & ordinem aliquẽ petit
aut tenet. sic̃ st̃ pondera uł collocationes
corporũ. atq amores aut delectationes ani-¬
marum: oportet gͥ ut creatorem ꝑea quae
facta st intellectũ c̃foicientes: trinitatẽ intel¬
ligamꝰ cͥuiꝰ increat᷑a qͦmꝰ dignũ ẽ apparet uesti¬

Expanded text:
An non potius ideo facta suntur? Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa igitur dilectio, def. ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas, pro captu earum; ut ordinem suum teneant, et locis suis acquiescant. Haec igitur omnia quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Quidquid enim horum est, et unum aliquid est, sicut sunt naturae corporum, ingeniaque animarum, et aliqua specie formatur sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae, vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, et amores aut delectationes animarum. Oportet igitur ut Creatorem per ea quae facta sunt intellecta conspicientes, Trinitatem intelligamus, cujus in creatura quomodo dignum est, apparet vesti
Abbreviated transcription (Latin):
on enim duos aut tres dõs fides catho¬
lica p̃dicat: sed ipsam trinitatẽ unũ dm̃:
ñ ut eadem trinitas simul possit aliqͣndo
pat̃ aliqͣndo filius. aliqͣndo sp̃s sc̃s dici. fic̃
sabellius credit : sed ut pat̾ non nisi pat̃ :
et filius ñ nisi filius: et sp̃s sc̃s non nisi
sp̃s sc̃s . Et hec trinitas non nisi unus ds̃. qr
et cũ dixisset apłs ex quo om̃a. ꝑquem
om̃ã. in qͦ om̃ã. trinitatem ipsam insinu¬
asse creditur. Nec tam̃ subiecit ipsis gla
sit: filius aut de patre ẽ ut sit atq ut illi
co ȩẽnus sit. Imago enim si ꝑfecte implet
illud cuius imago ẽ ipsa coȩquatur ei : ñ
illud imagini suae Ubi iam ẽ tanta congru¬
entia et prima ȩqͣlitas et pͥma similitudo
nulla in re dissidens & nullo mͦ in ȩq̃lis:
& nulla ex parte dissimilis : sed ad identi¬
dem respondens ei cuius imago. ẽ ubi. ẽ
prima et sũma uita. Cui ñ ẽ aliud uiuere
quȩdam omni potentis atq sapientis dĩ
plena omnium rationũ uiuentiũ in com¬

Expanded text:
on enim duos aut tres deos fides catholica praedicat, sed ipsam Trinitatem unum Deum: non ut eadem Trinitas simul possit aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus dici, sicut Sabellius credidit; sed ut Pater nonnisi Pater, et Filius nonnisi Filius, et Spiritus sanctus nonnisi Spiritus sanctus, et haec Trinitas nonnisi unus Deus. Quia et cum dixisset Apostolus: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia , Trinitatem ipsam insinuasse creditur; nec tamen subjecit, Ipsis gloria; sit; Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae, ubi jam est summa congruentia et prima aequalitas et prima similitudo, nulla in re dissidens et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis; sed ad identidem respondit ei, cujus imago est, ubi est summa et prima vita, cui non est aliud vivere quaedam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incom
Abbreviated transcription (Latin):
pondebitur nob̵ Ergo latria dño filio
non debetur : qđ nefas. ẽ dici. Si autem
si et patri debetur et filior nisi quia
unus ds̃ cui soliꝑ latriam seruire ussi
sumꝰ: ita dr̃ ds̃ solus : ut et pat̾ intelli¬
gatur & filius: l immo uͦ etiam sp̃s sc̃s
De illo quippe dicit apłs Nescitis quia
corpora ur̃a tẽplũ. ẽ in uob sp̃s scĩ. quẽ

Expanded text:
pondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio pondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio non debetur\', quod nefas est dici. si autem si et patri debetur et filio, nisi quia unus deus, cui soli per latrian seruire iussi sumus, ita dicitur deus solus, ut et pater intellegatur et filius, immo uero etiam spiritus sanctus? de illo quippe dicit apostolus: Nescitis, quia corpora uestra templum in uobis est spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
res. cõmunisq omĩb fruentib ea. Sitam̃ &
res: et ñ rerũ omniũ causa. Si tam̃ et causa Nĩ
enim facile nom̃ qđ tante excellentiȩ conue¬
niat inueniri potest: nisi qđ melius ita di¬
catur. Rinitas haec unꝰ ds̃: ex qͦ om̃a. ꝑquem
om̃a in qͦ om̃a lta pat̾ & filius et sp̃s sc̃s:
et singulus quisq horum d̾s: et simul om̃s
unus ds̃. Et singulus quisq horũ plena
substantia : et simul om̃s una substantia.
eadem in commutabilitas : eadem ma¬
iestas: eadem potestas. In padre unitas :
in filio aequalitas: in spũ scõ unitatis
equalitatisq concordia. Et tria haec unũ
omnia propt̃ patrem: ȩqualia omnia
ꝓpt̃ filium : connexa omnia ꝓpt̃ spm̃¬
scm̃. Vnum dicimꝰ d̃m eẽ solum: cui
seruitus illa debetur: quȩ latria greco
uocabulo nuncupat᷑ Ipsum enim uer¬
bũ. ẽ in lege ubi scriptũ. ẽ Dñm dm̃
tuũ adorabis. & illi soli seruies Quẽ
si dñm patrem tantũ mͦ dixerimꝰ: res¬

Expanded text:
res communisque omnibus fruentibus ea; si tamen res, et non rerum omnium causa, si tamen et causa. Non enim facile nomen quod tantae excellentiae conveniat, inveniri potest, nisi quod melius ita dicitur, Trinitas haec, unus Deus, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ita Pater et Filius et Spiritus sanctus, et singulus quisque horum Deus, et simul omnes unus Deus; et singulus quisque horum plena substantia, et simul omnes una substantia. eadem incommutabilitas, eadem majestas, eadem potestas. In Patre unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia; et tria haec unum; omnia propter Patrem aequalia, omnia propter Filium connexa, omnia props. unum scilicet deum esse solum, cui seruitus illa debetur, quae latria Graeco uocabulo nuncupatur. ipsum enim uerbum est in lege, ubi scriptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, res
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio atq dicente Puer crescebat et c̃¬
fortabatur: plenus sapientia: et gr̃a dĩ
cũ illo erat. Cȩteris aut̃ ad m̃suram dat᷑.
et datus additur: donec unicuiq ꝓmodo
suȩ ꝑfectionis ꝓpͥa m̃sura compleatur.
dĩ partitꝰ. ẽ m̃ suram fidei. Neq enim ipse
diuiditur sp̃s: sed dona ꝑ sp̃m. Nam diui¬
siones donationũ st̃: idem aut̃ dñs
Ilsam fidem unde omnis iustitia sumit
tribuamꝰ arbitrio. nec ullis p̃cedentibus
meritis. qm̃ inde incipiant bona quaec̃q
st̃ merita᷑ sed gratuitũ dĩ donũ eẽ fate¬
am. si grãm ueram. idẽ sine meritis co-
ab hõe : fides aut̃ fit in homine sine qͣa
illa anullo fiunt homine Om̃e enĩ qđ ñ ẽ
ex fide peccatũ ẽ Qua ꝓpt̃ ne se uł ipsius
orationis meritũ extollat. etiam si ad uin¬
cendas tẽporaliũ rerũ cupiditates. et dili¬
genda bona ȩt̃na. atq ipsũ fontẽ om̃iũ
bonoꝵ dm̃ adiutoriũ dat᷑ oranti: fides orat

Expanded text:
cebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Deus partitus est mensuram fidei . Neque enim ipse dividitur Spiritus, sed dona per Spiritum: nam divisiones donationum sunt, idem autem Sipsam fidem, unde omnis iustitia sumit tribuamus arbitrio nec ullis praecedentibus meritis, quoniam inde incipiunt bona, quaecumque sunt, merita. sed gratuitum dei donum esse fateamur. si gratiam ueram, id est sine meritis cogiab homine. fides autem fit in homine, sine qua illa a nullo fiunt homine; omne enim, quod non est ex fide, peccatum est. Quapropter, ne se uel ipsius orationis meritum extollat. etiamsi ad uincendas temporalium rerum cupiditates et diligenda bona aeterna atque ipsum fontem omnium bonorum deum adiutorium datur oranti, fides orat.
Abbreviated transcription (Latin):
uł sp̃s sc̃s ipse sit aut pat̾ aut filius : cũ sit iN
illa trinitate pat̃ filii solius. & filius patris
solus. sp̃s autem sc̃s et patris & filii sit sp̃s
sed ꝓpt̃ unam eandemq naturam atq in¬
separabilem uitam ipsa trinitas quantũ
ab homine potest fide p̃cedente. intelli¬

Expanded text:
us sanctus ipse sit aut Pater 532 aut Filius: cum sit in illa Trinitate Pater Filii solius, et Filius Patris solius, Spiritus autem sanctus et Patris et Filii sit Spiritus. Sed propter unam eamdemque naturam, atque inseparabilem vitam, ipsa Trinitas, quantum ab homine potest, fide praecedente intelli
Abbreviated transcription (Latin):
magis latriam debemꝰ cui tẽplũ non
facimꝰ sed sumꝰ Ac ꝑ hoc si et patri et
filio & spũ scõ latria debetur. ex hibes¬
ri a nob̵ de qͦ dictũ. ẽ dñm dm̃ tuũ ad orab̾
lus sp̃s sc̃s : sed ipsa trinitas unus ds̃ so¬

Expanded text:
magis latrian debemus, cui templum non facimus, sed sumus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de qua dictum est: Dominum deum tuum adorabis lus spiritus sanctus sed ipsa trinitas unus d
Abbreviated transcription (Latin):
de cuiꝰs apieratia dr̃. Attingit aut̃ om̃a ꝓpt̃
suã munditiã: & nichil in quinatũ in eam
incurrit. Oportet enĩ. ut sic̃ dm̃ in corrup¬
tibilem & in cõmutabilem: ita conseqͥenter
etiã in coinqͥnabilem credamꝰ. Quia uͦ et mini¬
mabona hoc ÷ t̃rena atq mortalia ipse fecit :
illo apłi loco sine dubitatione intelligitur:
ubi loquens de m̃bris carnis mr̃ȩ : qi sigłifi¬
cat᷑ unũ m̃brũ inquit: congaudent om̃a
m̃bra : et si patit᷑ unũ m̃brũ cõpatiunt᷑ om̃a
m̃bra etiã hoc ibi ait. Ds̃ posuit m̃bra singu¬
lũ qđq eoꝵ incorpore ꝓut uoluit: et ds te¬
ꝑauit corpꝰei cui deerat maiorem honorem
dans. ut ñ eẽd scissurȩ in corpore : sedidem i.¬
psũ. ut ꝓinuicẽ sollicita siN m̃bra

Expanded text:
de cuius sapientia dicitur: adtingit autem omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit. oportet enim, ut sicut deum incorruptibilem et incommutabilem, ita consequenter etiam incoinquinabilem credamus. Quia uero et minima bona, hoc est terrena atque mortalia ipse fecit, illo apostoli loco sine dubitatione intellegitur, ubi loquens de membris carnis nostrae "quia si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra; et si patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra" etiam hoc ibi ait: deus posuit membra, singulum quodque eorum in corpore prout uoluit et: deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint membra.
Abbreviated transcription (Latin):
plus saꝑe quã oporter saꝑe sel saꝑe as
tebantiaps unicuiq sic̃ ds partibus est
meanuaam fidei di enĩ pro uirib suis
Alatur in fans: fiet ut crescendo plus ca¬
piat. si aut̃ uires fuaȩ capacitatis excelig
de ficie antequã crescat ¶ Et unicutar¬
postibiltitdõ placere. ex qͥ iustus uiuit q̃e
ꝑdilectionẽ oꝑat᷑ antequã et sine qusai om¬
pinonulla cuuus quã bona oꝑa exisamanda

Expanded text:
oportet sapere, sed sapere ad temperantiam, unicuique sicut Deus partitus est mensuram fidei. Si enim pro uiribus suis alatur infans, fiet, ut crescendo plus capiat; si autem uires suae capacitatis excedat, deficiet antequam crescat. CApossibile est Deo placere; ex quper dilectiouem operatur, ante quam et sine qua omnino nulla cuiusquam bona opera existimanda