comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc uiridis. necdũ granis ad matu
ritatẽ turgentibꝰ. Spicã de maturis
frugib abusiue dicimꝰ. Nã ꝓprie spi¬
ca ẽ. cũ ꝑculmi folliculũ. id ÷ extre¬
mũ tumorẽ. aristȩ adhuc tenues in
modũ spiculi eminent. Arista appel¬
lata qđ prius ipsa arescat: Culmꝰ ẽ.
ipse calamꝰ spicȩ qͥ a radicib nascit᷑.
& dictꝰ culmus qͣsi calamꝰ. Folliculus
ẽ. teca frum̃ti. in qua granũ seruat᷑
interius. Hȩc suꝑ spicã uallo instru¬
cta munim̃ p̾tendit: ne auiũ mino¬
rũ morsib spica suis fructib exuat᷑
aut uestigiis ꝓterat᷑. Stipulȩ st̃ folia
seu uaginȩ quib culmꝰ ambit᷑ atq ful¬
citur. ne pondere frugis curuet᷑. quȩ
ambiunt culmũ. Et dicta stipula
qͣsi usta. & qͣsi ustipula. Stipula dicta
abusto. Collecta enĩ messe uritur.
ꝓpt̃ culturã agri. Itẽ stipula uł quia
pars eiꝰ urit᷑: pars int̾dũ ꝓpalea p̾ci¬

Expanded text:
adhuc viridis, necdum adhuc viridis, necdum ritatem turgentibus. 15. Spicam de maturis frugibus abusive dicimus. Nam proprie spica est cum per culmi folliculum, id est, extremum tumorem aristae, adhuc tenues in modum spiculi eminent. 16. Arista appellata, quod prius ipsa arescat. Culmus est ipse calamus spicae, qui a radicibus nascitur. Et dictus culmus, quasi calamus. 17. Folliculus est theca frumenti, in qua granum servatur interius. 314 Haec super spicam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica suis fructibus exuatur, aut vestigiis proteratur. Stipulae sunt foliae seu vaginae, quibus culmus ambitur atque fulcitur ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: et dicta stipula quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula vel quia pars eius uritur, pars interdum pro palea pra
Abbreviated transcription (Latin):
bonitate p̾cipua. Ordeũ dictũ. qđ prȩ
cȩteris generib frum̃ti antea fiat aridũ.
uł qđ spica eiꝰ ordines habeat. Horũ tria
genera. Primũ ȩxaticũ uocat᷑. eo qđ
spica eiꝰ sex ordines habeat. qđ quidã
canterinũ appellant. qm̃ animalia
melius quã triticũ pascit. & homines
salubrius quã malũ triticũ. Alterũ
disticũ. eo qđ duos ordines habeat.
Hunc pleriq calaticũ uocant. Tercium
trimense. qͥa cũ cogit necessitas uerno
seminat᷑. & celerit̃ colligit᷑. Scandula
a diuisione uocata. Duplex ẽ. enĩ. scan¬
diturq id ẽ. liuidit᷑. Centenũ appel¬
latũ. eo qđ in plerisq locis iactꝰ semi¬
nis eiꝰ in increm̃tũ frugis centesimũ re
nascat᷑. Hinc & miliũ. a multitudine
fructꝰ uocatũ. Paniciũ dictũ. qđ mul¬
tis in regionib ex eo panis uice homi¬
nes sustentent᷑. qͣsi panis uiciũ Pistũ
a pasto.Si samũ grecũ nom̃ ẽ. Farrago
a farre dicta. Est enĩ herba ordeicea

Expanded text:
ecipua. Hordeum dictum quod prae ceteris generibus frumenti ante fiat aridum, vel quod spica eius ordines habeat. Horum tria genera. Primum hexaticum vocatur eo quod spica eius sex ordines habeat; quod quidam canterinum appellant, quoniam animalia melius quam triticum pascit, et homines salubrius quam malum triticum. Alterum distichon, eo quod duos ordines habeat; hunc plerique Galaticum vocant. Tertium trimestre, quia, cum cogit necessitas, verno seminatur et celeriter colligitur. Scandula a divisione vocata; duplex est enim scanditurque, id est dividitur. Centenum appellatum eo quod in plerisque locis iactus seminis eius in incrementum fHinc et milium a multitudine fructus vocatum. Panicium dictum quod multis in regionibus ex eo panis vice homines sustententur, quasi panivicium. Pistum a pasto. Sisamum Graecum nomen est. Farrago a farre dicta: est enim herba hordeacea
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Balanitȩ a magnitudine nomen
uocat᷑. Bituricȩ. a regione nomen
sortita. ẽ. turbines & pluuias & calo-¬
res fortissime sustinens. nec in maera
t̾ra deficiens. Huiꝰ meriti & basilisca
est. Argitis grecula uitis. generis albi.
fertilis. uastã materiã & breue & la-¬
tum foliũ mittens. Cuiꝰ fructũ nisi
primo tẽpore colligas. aut ad terrã
decidit. aut humore putrescit. In¬
erticula nigra. ẽ. quã greci amaraci.¬
on uocant. boni uini & leuis. a quo
etiã nom̃ traxit. qđ iners in tẽptan¬
dis neruis habeat᷑. quã uis gustu ñ sit
hebes. Mareoticȩ. a regione ȩgypti
mareotis dictȩ. unde pͥus uenerunt.
Sunt enĩ albȩ & nigrȩ. Elbollȩ quas
qͥdã uarias appellant. neq purpu-¬

Expanded text:
sunt. Balanitae a magnitudine nomen sunt. Balanitae a magnitudine nomen vocantur. Biturica a regione nomen sortita est, turbines et pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Huius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mittens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidit aut humore putrescit. Inerticula nigra est, quam Graeci amaracion vocant, boni vini et levis; a quo etiam nomen traxit, quod iners in tentandis nervis habeatur, quamvis gustu non sit hebes. Mareoticae a regione Aegypti Mareotis dictae, unde prius venerunt; sunt enim et albae et nigrae. Helvolae, quas quidam varias appellant, neque purpu
Abbreviated transcription (Latin):
biles aut̃ ꝑ totã hiemẽ. uenticulȩ &
numisianȩ. Prȩquoquȩ uocate qđ cito
maturescunt. & ante om̃s sole coquant᷑
Has greci lageos dicunt. qđ currant ad
maturitatẽ uel ocit̾ ut lepus. Purpu¬
reȩ a colore dicunt᷑. Unciariȩ a ma¬
gnitudine. Dactili a longitudine
Stefanitȩ a rotunditate: Rodiȩ & libi¬
cȩ. a regionib nuncupatȩ st̃. Cerauniȩ
uͦ qđ rubeant uelut ignis. Genera aut̃
uuarũ quȩ uino deseruiunt. plurima.
Ex quib aminea dicta. qͣsi sine mineo.
id ẽ. sine rubore. Albũ enĩ uinũ red¬
dit. quȩ cũ sit unius nominis. ñ unã
Rubiliana dicta. qͥa eiꝰ materia rubet:
Fecinea minuti acini & durȩ cutis
uuas habet. nobilitate amineã sequit᷑.
foecunditate p̃cedit. Quã ꝓinde feci-¬
neã uocant. qđ plusquã cęterȩ feces
afferat. Apiane uinũ dulce affert̃.
quas nisi cito legas. pluuiis & uentis.
& maxime apib infestant᷑. quarũ
depredatione. apiane cognominatȩ

Expanded text:
les autem per totam hiemem vennuculae et Numisianae. Praecoquae vocatae quod cito maturescant et ante omnes sole coquantur. Has Graeci lageos dicunt, quod currant ad maturitatem velociter ut lepus. Purpureae a colore dicuntur; unciariae a magnitudine; dactyli a longitudine; stephanitae a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima. Ex quibus aminea dicta, quasi sine mineo, id est sine rubore; album enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus infestantur; quarum depraedatione apianae cognominatae
Abbreviated transcription (Latin):
emissus. fructũ affert. Nã idõ rusti.¬
ci partẽ uitis. palmitẽ dicunt. Palmes
pale. ab eo qđ ex se diriuatiuũ faciat.
Pampinꝰ. ẽ. foliũ. cuiꝰ subsidio fructus¬
uitis a frigore uł ardore defendit᷑.
atq aduersus omnẽ iniuriã munit᷑.
Qui ideo alicubi int̾cisus ẽ: ut & solẽ
ad maturitatẽ fructꝰ admictat. & um¬
bram faciat. Et dictꝰ pampinꝰ. qđ de
palmite pendeat. Capreoli dicti qđ ca¬
piant arbores. Sunt enĩ cincinni. siue
uncinuli. quib se innectere uites &
suspendere solent arborib. qͦ admini¬
culo freti palmites. uentos ac turbines
contẽnere queant. & sine lapsu ꝑicule¬
rum fructus suos sustineart. ac sese
uaca ꝓceritate diffundant. Corimbi
sunt anuli. qͥ ꝓxima quȩq ligant &
cõprehentunt. ne longius laxati pal¬
mites. uentorũ flatib dissipert᷑. Uuȩ
dic̾tȩ qđ intrinsecus humore sint ple¬
nȩ. suciq & pinguedinis. Nã humidũ

Expanded text:
emissus fructum affert. Nam ideo rustiemissus fructum affert. Nam ideo rustici partem vitis palmitem dicunt. Palmes pale, ab eo quod ex se derivatum faciat. 10. Pampinus est folium, cujus subsidio vitis a frigore, vel ardore defenditur, atque adversus omnem injuriam munitur. Qui ideo alicubi intercisus est, ut et solem ad maturitatem fructus admittat, et umbram faciat. Et dictus pampinus, quod de palmite pendeat. 11. Capreoli dicti, quod capiant arbores, sunt enim cincinni, 318 sive uncinoli, quibus se innectere vites et suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines conterum fructus suos sustineant ac sese vaga proceritate defendant. Corymbi sunt anuli qui proxima quaeque alligant et conprehenmites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae, quod intrinsecus humore sint plenae, succique et pinguedinis: nam humidum
Abbreviated transcription (Latin):
ra flexibilis. quȩ quasi brachiis quibꝰ dã
qͥcquid cõprehenderint stringant.
Labrusca ẽ. uitis agrestis. quȩ in t̾rȩ
marginib nascit᷑. Unde & labrusca
dicta. a labris & extremitatib t̾rȩ
Codex dictus qͣsi caudex. Sic enĩ ueteres
& clodũ ꝓclaudo dicebant. Sarm̃tũ
a serendo. id÷ qͣsi serim̾tũ. Malleolus
ẽ. nouellus palmes. innatꝰ pͥoris anni
flagello. cognominatꝰq ob similitu.¬
dinẽ rei. qđ in ea parte qua decidit᷑.
ex uetere sarm̃to ꝓminens. utruq
mallei speciẽ p̾bet. Spadones st̃ sur¬
culi fruge carentes. ex ipsa appellati¬
one. qđ sint in habiles fructu. & ste¬
rilitate affecti. Sagitã rustici uo¬
cant nouissimã partẽ surculi. si ue
qͥa longius recessit a matre. & quasi
ꝓsiliit. seu qͥa acuminis tenuitate.
teli speciẽ pręfert. Sũmitates uitiũ
& fruticũ flagella nuncupant᷑. eo
teria mollis. qͥ ꝑ nouella brachia

Expanded text:
ra flexibilis, quae qura flexibilis, quae ququidquid comprehenderint, stringaLabrusca est vitis agrestis quae in terrae marginibus nascitur: unde et labrusca dicta, a labris et extremitatibus terrae. Codex dictus quasi caudex. Sic enim veteres et clodum pro claudo dicebant. Sarmentum a serendo id est quasi serimentum. Malleolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei speciem praebet. Spadones sunt surculi fruge carentes, ex ipsa appellatione, quod sint inhabiles fructu et sterilitate affecti. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius recessit a matre et quasi prosilivit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert. Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo teria mollis, qui per novella brachia
Abbreviated transcription (Latin):
Tristesq lupini. qͥa uultũ gustantis
amaritudine contristant. Unde eos
pꝰ amaritudine. nec uermis nec ullum
animal comedit. Metlica uicia erbum
pabulorũ optima st̃. Medica dicta. qͥa
a medis trans lata. ẽ. in greciã. tẽpore
quo eã xerxes rex ꝑsarũ inuasit. Hȩc¬
si semel serit᷑ decẽ annis ꝑmanet. ita
ut quat᷑ uł sexies possit ꝑannũ recidi
Uicia dicta qđ uix ad triplicẽ ꝑueniat
fructũ. cũ alia legumina ꝓuentum
batur aliqͥd auri minutũ. Nã pis. aurũ
dr̃. Erbum. a greco trahit uocabulũ.
hoc enĩ illi orabũ dicunt. Qđ dũ sit
quibusdã pecorib infestũ. tauros tam̃
pingues efficit
tuit. rudi adhuc scło. Apud grecos
aut̃ inuentorẽ uitis. liberũ appella¬
ri uolunt. Unde & eũ gentiles. post
mortẽ dm̃ esse uoluert᷑. Uitis dicta.
qđ ium habeat citius radicandi. Alii
putant uites dictas qđ inuicẽ se uit¬
tis in nectant. uicinisq arborib re¬
ptando religent᷑. Est enĩ earũ natu¬

Expanded text:
Tritesque lupini, quia vultum gustantis amaritudine contristant; unde eos prae amaritudine nec vermis nec ullum animal comedit. Medica, vicia, ervum pabulorum optima sunt. Medica dicta, quia a Medis translata est in Graeciam tempore quo eam Xerxes rex Persarum invasit. Haec semel seritur et decem annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum recidi. Vicia dicta quod vix ad triplicem perveniat fructum, cum alia legumina proventum batur aliquid auri minutum. Nam pis aurum dicitur. Ervum a Graeco trahit vocabulum; hoc enim illi ὅροβον dicunt; quod dum sit quibusdam pecoribus infestum, tauros tamen pingues efficit.tuit rudi adhuc saeculo. Apud Graecos autem inventorem vitis Liberum appellari: unde et eum gentiles post mortem deum esse voluerunt. Vitis dicta quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas quod invicem se vittis innectant vicinisque arboribus reptando religentur. Est enim earum natu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. nigrũ candidũq Nam elbũ. nec
albũ nec nigrũ ẽ. Tercius locus uitiuꝰ
quȩ sola foecunditate cõmendat᷑. ab un¬
dantia copiosa. multũq uini fluens.
Niticionia. uuas grandes magis quã mul¬¬
tas habet. Nom̃ aut̃ inde hoc sumens.
qđ multũ uini fluat. Siriaca. uł qͥa
de siria allata. uł qͥa nigra . ẽ. Multa
aut̃ genera uitiũ st̃. quȩ tam̃ mutatio¬
ne loci. & qualitatẽ & nom̃ amitturit
Nitib int̾ cȩtera magis ista conueniunt
Oblaqueatio. putatio. ꝓpaginatio. fossio.
Oblaqueare. e circa codicẽ terrã aꝑire.
& uelut lacus efficere. Hoc aliqͥ ex codi¬
care appellant. Putare ẽ. uirgã ex uite
suꝑuacuã resecare. cuiꝰ flagellis lu¬
xuriat. Putare enĩ dr̃ purgare. id ẽ.
amputare. Traducere. transducere
Propaginare uͦ. flagellũ uitis terrȩ
sũmer sum sternere. & qͣsi porro pangeͤ¬
re Hinc ꝓpagines. a ꝓpagare & ꝓten¬
dere dictȩ. Fodere uͦ est foueam facere
quasi fouere.
DE ARBORIBUS

Expanded text:
Nam helvum nec album nec nigrum est. Tertius locus vitium quae sola fecunditate conmendantur, abundantia copiosa multumque vini fluens. ‡Viticionia‡ uvas grandes magis quam multas habet; nomen autem inde hoc sumens quod multum vini fluat. Syriaca, vel quia de Syria adlata vel quia nigra est. Multa autem genera vitium sunt quae tamen mutatione loci et qualitatem et nomen amittunt. Vitibus inter cetera magis ista conveniunt, oblaqueatio, putatio, propaginatio, fossio. Oblaqueare est circa codicem terram aperire et velut lacus efficere: hoc aliqui excodicare appellant. Putare est virgam ex vite supervacuam resecare, cuius flagellis luxuriat; putare enim dicitur purgare, id est amputare. Traducere, transducere. Propaginare vero, flagellum vitis terrae submersum sternere et quasi porro pangere. Hinc propagines, a propagare et protendere dictae. Fodere vero est foveam facere, quasi fovere. De arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
Rima ceres coepit uti frugib in
grecia & habere segetes. trans latis
aliunde seminib Hu iꝰ meminit ouidius
dicens. Prima ceres unco glebã demouit
aratro. pͥma dedit fruges alim̃tasmitia
t̃ris. Frum̃ta st̃ ꝓprie quȩ aristas habent
Fruges aut̃ reliqͣ Frum̾ta aut̃ uł fruges
a frumendo. hoc. ẽ. a uescendo dictȩ
Nã frum̃ dr̃ sũma pars gulȩ. Primiciȩ
ꝓprie st̃. quȩ frugib p̃cerpunt᷑. Triti¬
cũ uł a tritura dictũ qđ purissimũ
horreo condat᷑. uł qͥa granũ eiꝰ cõmolit᷑¬
& teritur. Far dr̃ eoqđ ab initio fran¬
geret᷑. Apud antiqͦs aut̃ molarũ usus
nondũ erat. sed frum̃tũ in pila missũ
frangebant. & hoc erat genꝰ molendi.
Adoreũ tritici genꝰ. qđ idem uulgo sem̃
dr̃. Aedor qͦndã appellatũ ab edendo.
qͥa eo primo usi st̃ homines. siue qͥa iN
sacrificio ipsius generis panis ad aras
offerebat᷑. Unde & ad orea sacrificia
dicunt᷑. Si ligo genꝰ tritici a selecto

Expanded text:
rima Ceres coepit uti frugibus in Graecia, et habere segetes, translatis aliunde seminibus. Hujus meminit Ovidius dicens: Prima Ceres unco glebam dimovit aratro; Prima dedit fruges, alimentaque mitia terris. 2. Frumenta sunt proprie quae aristas habent; Fruges autem reliqua. Frumenta autem, vel fruges, a frumendo, hoc est, 312 a vescendo, dictae. nam frumen dicitur summa pars gulae. Primitiae proprie sunt quae frugibus praecerpuntur. Triticum vel a tritura dictum, quo purissimum horreo condeatur, vel quia granum eius conmolitur et teritur. Far dicitur eo quod initio frangeretur; apud antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant; et hoc erat genus molendi. Adoreum tritici genus, quod idem vulgo semen dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia eo primo usi sunt homines, sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offerebatur. Unde et adorea sacrificia dicuntur. Siligo genus tritici a selecto
Abbreviated transcription (Latin):
uitq eã nomine sichem filii sui. Ipsa ẽ.
nunc neapolis. ciuitas samaritanorum.
Bethel urbẽ samariȩ condidert̃ iebusei.
que pͥus uocabat᷑ luza. Sed post quã dor¬
miens ibi iacob uidit scalã innitentẽ cȩlo.
Hac excausa nom̃ locus accepit bethel. id ẽ.
domꝰ dĩ. Quando aut̃ ibi a ieroboam
uituli aurei fabricati st̃. uocata .ẽ. bethei¬

Expanded text:
vitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est vitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam innitentem caelo ehac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est domus Dei. Quando autem ibi Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Beth
Abbreviated transcription (Latin):
runt allofili. Ipsa . ẽ. & ascalon. de qua
suꝑius memorauimꝰ. nuncupata ex no¬
mine cesloim. qͥ fuit nepos cham & filiꝰ
mesraim. Dor urbs fuit qͦndã poten¬
tissima. & uersa uice stratonis turris
postea abherode rege iudeȩ. in honorẽ
cȩsaris augusti cęsarea nuncupata. in
qua cornelii cdomus xp̃i uidetur ȩccła.
palestini ȩdificauert. ubi saxũ ostendit᷑
qđ uinculorũ andromedȩ uestigia ad¬
huc retinet. Cuius beluȩ forma eminen¬
tior elefantis fuit Iericho a iebuseis con¬
dita tradit᷑. a quib & nom̃ traxisse ꝑhi¬
betur. Hanc subuertit iesus. Post quã:
instruxit aliã ozam de bethel extribu
effraim. Sed & hȩc eo tẽpore qͦ ierłm
oppugnabat᷑ a romanis ꝓpt̾ ꝑficdiã ciuiũ
capta atq destructa. ẽ ꝓpt̾ quã tercia
ȩdificata ẽ. urbs. quȩ usq hodie ꝑmanet:
Sichem samariȩ urbẽ. quȩ latine & grece
sichima uocat᷑. ȩdificauit emor. appella¬

Expanded text:
runt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua runt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memoravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham et filius Mesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Corneli domum Christi vidit Ecclesia, Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur. Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore quo Hierusalem obpugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est; propter quam tertia aedificata est urbs, quae hodieque permanet. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appella
Abbreviated transcription (Latin):
xandri. post mortẽ eiusdẽ alexandri
occupato regno orientis. urbẽ in siria
condidit. eãq ex antiochi patris sui
nomine antiochiã nuncupauit. & siriȩ
caput instituit. Ipse qͦq laodiciã &
seleuciã. ipse apamiã & edessã urbes
construxit. Damascũ siriȩ. conditã &
nuncupatã. a damasco dispensatoris
abrahȩ filio. Hȩc antea in om̃i siria
tenuit principatũ. Necdũ enĩ florebant
ibi antiochia. laodicia & apamia. quas
urbes. post alexandrũ constructas esse
cognoscimꝰ. Hic ẽ. damascus. quẽ abra¬
ham futurũ sibi heredẽ dixerat. ante¬
quã esset illi ꝓmissus isaac. Gazam
oppidũ palestinȩ condidert̃ euei. in
qua habitauert̃ cappadoces. pristinis
cultorib int̾fectis. Uocata aut̃ gaza.
eo qđ ibi cambises rex ꝑsarũ thesauros
suos posuit. cũ bellũ egyptiis intulis¬
set. Persarũ enĩ lingua thesaurus. ga¬
⁊a nominat᷑ Plyylistuim urbẽ condide¬

Expanded text:
xandri, post mortem ejusdem Alexandri, xandri, post mortem ejusdem Alexandri, occupato regno Orientis, urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laodiciam, et Seleuciam, ipse Apamiam, et Edessam urbes construxit. 15. Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus, quem Abraham futurum sibi haeredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. 16. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Hevaei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza, eo quod ibi Cambyses rex Persarum thesauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset. Persarum enim lingua thesaurus Gaza' nominatur. Philistim urbem condide
Abbreviated transcription (Latin):
urbis. Susis oppidũ ꝑsidȩ aiunt mem¬
nonis fr̃em constituisse. Dictũ aut̃ sufis.
qđ immineat susȩ fluuio. Ibi .ẽ. regia
ciri lapide candido & uario. cũ colunis
aureis. & lacunarib. gemmisq distin¬
cta. continens etiã simu lachrũ cȩli.
stellis micantib pͣsignatũ. & cetera hu¬
manis m̃tib incredibilia. Bactrũ oppidũ
bactriani condidert̾. ex ꝓprio cũ ane
cognominantes. qͥ bactros uocat᷑. Car¬
ra ciuitas mesopotamiȩ. trans edessã
condita a parthis. ubi qͦndã romanꝰ. ẽ.
cȩsus exercitꝰ. & crassus dux captus.
Edessã urbẽ mesopotamię condidit
nembroth filius chus. post quã de babi¬
lone migrauit. in qua & regnauit. quȩ
anteaiare cognominata. ẽ Ipse constru¬
xit & calamne. quȩ postea uerso nomi
ne a seleuco rege dicta . ẽ. seleucia.
Filadelfiã urbẽ arabiȩ condidit rafa¬
im gens antiquissima. quã int̾fecert̃
filii loth. Seleucus unꝰ ex pueris ale¬

Expanded text:
urbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memurbis. Susis oppidum Persidae aiunt Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis quod inmineat Susae fluvio. Ibi est regia Cyri, lapide candido et vario cum columnis aureis et lacunaribus gemmisque distincta, continens etiam simulacrum caeli stellis micantibus praesignatum, et cetera humanis mentibus incredibilia. Bactrum oppidum Bactriani condiderunt, ex proprio amne eum cognominantes, qui Bactros vocatur. Carra civitas Mesopotamiae trans Edessam condita a Parthis, ubi quondam Romanus est caesus exercitus, et Crassus dux captus. Edessam urbem Mesopotamiae condidit Nembroth, filius Chus, postquam de Babylone migravit, in qua et regnavit; quae antea Arach cognominata est. Ipse construxit ne a Seleuco rege dicta est Seleucia. Philadelphiam urbem Arabiae condidit Raphaim, gens antiquissima, quam interfecerunt filii Loth. 14. Seleucus unus ex pueris Ale
Abbreviated transcription (Latin):
iebusei. ex quib & sortita uocabulũ
est iebus. sicq duob nominib copu¬
latis. iebus & salem. uocata. ẽ. ierłm.
Quȩ postea a salomone ierusolima qͣsi
ierusalomonia dicta . ẽ. Hȩc & corru¬
pte a poetis solima nuncupata. & post¬
modũ abhelio adriano. helia. uocita
mi constructa sit. & de longe uenien¬
tia contẽpletur. Ierłm aut̃. pacifica
in nr̃o sermone trans fertur. Oppita
aut̃ nobilia. qui uł quȩ constituerunt
Dionisius qͥ & liberpat᷑. cũ indiã uicar
ꝑambulasset: nisam urbẽ ex suo nim¬
ne iuxta indũ fluuiũ condictit. & qͥ¬
quaginta milib hominũ adimpleuit
Medus aut̃ egei filius. mediã construrit
Unde & regio eiꝰ. mediȩ nom̃ sortita est
Persipolim urbẽ caput ꝑsici regni. pseus
athei filius condidit. famosissima confet¬
tissimãq opib a quo & ꝑsida dicta est
Ectesi fontem qͦq parchi apud parchiam
condidert̃. in emulationẽ babiloniȩ

Expanded text:
Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum Iebusaei, ex quibus et sortita vocabulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est Hierusalem, quae postea a Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et corrupte a poetis Solyma nuncupata est, et postmodum ab Aelio Hadriano Aelia vocmi constructa sit, et de longe venientia contempletur. Hierusalem autem pacifica in nostro sermone tra nobilia, qui vel quae constituerunt. Dionysius, qui et Liber pater, cum Indiam victor perambulasset, Nysam urbem ex suo nomine iuxta Indum fluvium condidit, et quinquaginta milibus hominum adimplevit. Medus autem Aegei filius Mediam construxit; unde et regio eius Mediae nomen sortita est. Persepolim urbem caput Persici regni Perseus †Adeae† filius condidit famosissimam confertissimamque opibus; a quo et Persida dicta est. Ctesiphontem quoque Parthi apud Parthiam condiderunt in aemulationem Babyloniae
Abbreviated transcription (Latin):
te auspiciis illa inclita roma: Si gͥ
tante ciuitatis certa ratio ñ apparet¬
ñ est mirũ si in aliarũ opinione dubi¬
tatur. Unde nec hystoricos. nec cõmen¬
nare debemꝰ. quia antiquitas ipsa crea¬
uit errorem. Sane quasdã de quib
aut sc̃ȩ scripturȩ. aut hẏstoriȩ genti¬
um certã originẽ referunt. paucis
ad modũ uerbis retexere oportet. Pri¬
mus ante diluuiũ cam ciuitatẽ enoch.
ex nomine filii sui in india condidit.
Quam urbẽ. sola multitudine suȩ po¬
steritatis impleuit. Primꝰ post dilu¬
uium nembrothgigas babilonẽ urbẽ
mesopotamię fundauit. Hanc semi¬
ramis regina assiriorũ ampliaute.
murũq urbis bitumine & cocto latere
fecit. Uocabulũ aut̃ sumpsit a confusi¬
one. eo qđ ibi confusȩ sint atq ꝑmite
linguȩ. edificantiũ turrẽ. Hdei assertꝰ
sem filiũ noe. quẽ dicunt mel chi sedech
primũ post diluuiũ insiria condidisse
urbem salem. in qua regnũ fuit eiusdẽ
melchisedech. Hanc postea tenuerunt

Expanded text:
te, auspiciis illa inclita Roma. Si igitur tantae civitatis certa ratio non apparet, non mirum si in aliarum opinione dubitatur. Unde nec historicos nec commennare debemus, quia antiquitas ipsa creavit errorem. Sane quasdam, de quibus aut sanctae Scripturae aut historiae gentium certam originem referunt, paucis admodum verbis retexere oportet. Primus ante diluvium Cain civitatem Enoch ex nomine filii sui in Naid condidit, quam urbem sola multitudine suae posteritatis implevit. Primus post diluvium Nembroth gigans Babylonem urbem Mesopotamiae fundavit. Hanc Semiramis regina Assyriorum ampliavit, murumque urbis bitumine et cocto latere fecit. Vocabulum autem sumpsit a confusione, eo quod ibi confusae sint atque permixtae linguae aedificantium turrem. Iudaei asserunt Sem, filium Noe, quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem Salem, in qua regnum fuit eiusdem Melchisedech. Hanc postea tenuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
psallitur. cdiapsalia uͦ. int̾positũ in
psallendo silentiũ. Ut quẽ ad modum
sinpsalma dr̃ uocis copulatio in canto¬
do. ita diapsalma disiunctio earũ.
ubi quȩdã requies distinctȩ continu¬
tionis ostendit᷑. Unde illud ꝓbabilei
ñ coniungendas sententias in psallen¬
do. ubi diapsalma int̾posita fuerit.
quia idõ int̾ponit᷑. ut conuersio sei¬
suum uł ꝑsonarũ esse noscat᷑. Imnꝰt̃

Expanded text:
psallitur, diapsalma vero interpositum in psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscantur. Hymnus
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut psalmꝰ uł ymnꝰ. sed legitur
tantũ. Illic enĩ mocdulatio. hic sola
ꝓnunciatio quȩxit᷑. Canticũ . ẽ. uox
cantantis in lȩticiã. Psalmꝰ autẽ dr̃ qͥ
cantatur ad psalteriũ. quo usũ esse di¬
uid ꝓpħam in magno my sterio ꝓdit
hystoria. Hȩc autẽ duo in quibusdã
psalmorũ titulis iuxta musicã artẽ.
alternatim sibi apponunt᷑. Nam canti¬
cum psalmi ẽ : cũ id qđ organũ modi¬
latur. uox postea cantantis eloquit᷑.
loquitur. ars organi modulantis ini¬
tatur. Psalmꝰ aut̃ a psalterio dr̃. unce
nec mos. ẽ. exalio oꝑe eũ componi: Ins
autẽ gradus st̃ in cantando. Primꝰ
suecentoris. scd̃s incentoris. tercius ac¬
centoris. Diapsalma quidã hebreũ utr¬
bum esse uolunt. quo significat᷑ semꝑ.
id ẽ. qđ illa quib hoc int̾ponit᷑. semp¬
terna esse confirment. Quidã uͦ gre¬
cũ uerbũ existimant. qͦ significatur
int̾uallũ psallendi. Ut psalma sit qđ

Expanded text:
tur, ut psalmus vel hymnus, sed legitur tur, ut psalmus vel hymnus, sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in laetitiam. Psalmus autem dicitur qui cantatur ad Psalterium, quod usum esse David prophetam in magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam Psalmorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur.vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem a psalterio dicitur, unde nec mos est ex alio opere eum conponi. Tres autem gradus sunt in cantando: primus succentoris, secundus incentoris, tertius accentoris. Diapsalma quidam Hebraeum verbum esse volunt, quo significatur semper; id est, quod illa, quibus hoc interponitur, sempiterna esse confirment. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi; ut psalma sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia nondũ regenerati noscuntur.
Chorus. ẽ multitudo insacris collectꝰ.
& dictus chorus qđ initio in modũ
coronȩ circũaras starent. & ita psal¬
lerent. Alii chorũ dixert̃ a concordi-¬
a quȩ incaritate consistit. quia si
caritatẽ ñ habeat. respondere conue¬
nient̾ ñ potest. Cũ autẽ unus canit
grete moradia. latine siciniũ dicit᷑
Cũ uͦ duo canunt. biciniũ appellat᷑.
cũ multi: chorus. Nam choreas. ludi¬
crum cantilenȩ. uł saltationes clas¬
sum st̃. Antiphona ex grec
ris alternatĩ psallentib ordine com¬
mutato. siue de uno ad unũ. qđ genꝰ
psallendi greci inuenisse traduntur.
Responsoriaꝰ itali tradidert̃. qͥue inde
responsoria cantuis uocant. qđ alio de¬
sinente. id alter respondeat. Int̾ re¬
sponsoria aut̃ & antiphonã hoc dif¬
fert. qđ in responsoriis unus uersũ
dicit. In antiphonis aut̃: uersib al¬
ternant chori. Lectio dr̃. qͥa ñ canta¬

Expanded text:
qui nondum regenerati noscuntur. qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in caritate consistit; quia, si caritatem non habeat, respondere convenienter non potest. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sicinium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur; cum multi, chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae vel saltationes classium sunt. Antiphona ex Graecris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum. Quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. Responsorios Itali tradiderunt. Quos inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente id alter respondeat. Inter responsorios autem et antiphonam hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur quia non canta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ moreretur. Post quã autẽ facta est
talis resurrectio incorpore dñi. ut prę¬
iret in capite ȩccłȩ qđ corpus esse sꝑa¬
ret infinẽ. iam dies dñicus. id ẽ octa¬
uus qui & primꝰ celebrari coepit.
plurima genera esse. sed pͣcipuũ
illud qđ in sacris diuinisq rebus
habetur. Officiũ autẽ ab efficiendo
dictũ quasi efficiũ. ꝓpt̃ decorẽ ser¬
monis una mutata littera. uł certe
ut quisq illa agat quȩ nulli officiant.
sed prosint om̃ib. Uesꝑtinũ officiũ ẽ.
in noctis initio uocatũ abstella uesꝑe
que surgit oriente nocte. Matutinũ
uͦ officiũ. ẽ. in lucis initio. abstella lu¬
cifero appellatũ. quȩ orit᷑ inchoante
mane. Quorũ duorũ temporũ signifi¬
catione ostenditur. ut die ac nocte sẽꝑ
ds̃ laudetur. Missa tẽpore sacrificii. e.
quando caticumini foras mitunt᷑.
ticuminus exeat foras. Et inde missa
qͥa sacram̃tis altaris int̾esse ñ posst̃.

Expanded text:
non moreretur. 21. Postquam autem facta est non moreretur. 21. Postquam autem facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret in capite Ecclesiae quod corpus Ecclesiae speraret in fine, jam dies Dominicus, id est, octavus, qui et primus, ceplurima genera esse, sed praecipuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, us remansit, exeat foras'; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
die saluator pascha cũ suis discipłis fe¬
cerit. qđ usq hodie sicut ẽ. traditum
cel ebratur. scm̃ꝙ in eo crisma conficit᷑.
atq initiũ noui ac ueteris cessatio te¬
stamenti declarat᷑. Sabbatũ ab hebreis
ex int̾pretatione uocabuli sui requies
nominatur. qđ ds̃ in ipso ꝑfecto mun¬
do requieuisset. Siquidẽ & eo die re¬
quieuit dñs in sepulchro. ut quietis
illius mysteriũ confirmaret. quod
iudeis obseruandũ inumbra futuri
pͣceptũ. ẽ. Sed post quã xp̃c insepultu¬
ra sua eiꝰ figurã adimpleuit. obserua¬
tio eius quieuit. Dñi cus dies ꝓinde
uocatur. quia in eo resurrectionis dñi
nr̃i gaudiũ celebrat᷑. qui dies ñ iudeis
sed xp̃ianis in resurrectione dñi decla¬
ratus. ẽ. & ex illo habere coepit festiui¬
tatem suã. Illis enĩ solũ celebrandũ
sabbatũ traditũ. ẽ. quia erat antea re¬
quies mortuorũ. Resurrectio autem
nullius erat. qui resurgens a mortuis

Expanded text:
die Salvator Pascha cum discipulis suis fedie Salvator Pascha cum discipulis suis fecerit; quod hodie, sicut est traditum, celebratur, sanctamque in eo chrisma conficitur, atque initium novi, et veteris cessatio Testamenti declaratur. 17. Sabbatum ab Hebraeis ex interpretatione vocabuli sui requies nominatur, quod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. 18. Siquidem et eo die requievit in sepulcro Dominus, ut quietis illius mysterium confirmaret, quod Judaeis observandum in umbra futuri praeceptum est. Sed postquam Christus in sepultura sua ejus figuram adimplevit, observatio ejus quievit. 19. Dominicus dies proinde vocatur, quia in eo resurrectionis Domini nostri gaudium celebratur. Qui dies non Judaeis, sed Christianis in resurrectionem Domini declaratus est, et ex illo habere coepit festivitatem suam. 20. Illis enim solum celebrandum Sabbatum traditum est, quia erat ante requies mortuorum; resurrectio autem nullius erat qui resurgens a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ noua luna. Erant enĩ apud hebre¬
os ipsi dies kalendarũ. ex legali insti¬
tutione solennes. de quib in psalterio
dr̃. Canite in initio m̃sis tuba. in die
insignis solennitatis ur̃ȩ. Encenta. ẽ¬
noua templi ȩdificatio. grece enĩ cenon
dicit᷑ nouũ. Quando enĩ aliquid
nouũ dedicat᷑. encenia dr̃. Hanc de¬
dicationis tẽpli solennitatẽ. iudei
octobrio m̃se colebant. Dies palmarũ
idõ dr̃. quia in eo dñs & saluator nr̃.
sicut ꝓpħa cecinit ierłm tendens.
asellũ sedisse ꝑhibetur. Tunc gracdi¬
ens cũ ramis palmarũ multitũdo
capitilauiũ uocant. quia tunc mo
gendi st̃. ne obseruatione quactragesimȩ
sordidata. ad unctionẽ accetderent.
Hoc aut̃ die simbolũ competentib tra¬
ditur. ꝓpt̾ confinẽ dnĩcȩ paschȩ solen¬
nitatẽ. ut qui iã ad dĩ gr̃am ꝑcipiendã
festinant. fidem quã confiteantur agno¬
scant. Cena dñica dicta . ẽ: eoqđ in eo

Expanded text:
id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeid est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies calendarum ex legali institutione solemnes, de quibus in psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis vestrae . Encaenia, nova templi dedicatio. Graece enim kainon dicitur novum. Quando enim alinovum dedicatur, encaenia dicitur. Hanc dedicationis templi sollemnitatem Iudaei Octobri mense celebrabant. Dies Palmarum ideo dicitur, quia in eo Dominus et Salvator noster, sicut Propheta cecinit, Hierusalem tendens asellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo pCapitilavium vocant, quia in eo guendi sunt ne observatione quadragesimae sordidata ad unctionem accederent. Hoc autem die symbolum conpetentibus traditur propter confinem dominicae Paschae solemnitatem: ut qui jam ad Dei gratiam percipiendam festinant fidem, quam confiteantur agnoscant. 16. Coena dominica dicta est, eo quod in illo
Abbreviated transcription (Latin):
tio uocatur. Eo enĩ die xp̃c sideris
indicio. magis apparuit ad orandis
qđ fuit figura primiciȩ credentium
gentiũ. quo die & dñici baptismatis sa¬
cramentũ. & ꝑmutatȩ inuinũ aquę.
factorũ ꝑ dñm signorũ principia ex
titert̃. Duȩ st̃ aut̃ epiphaniȩ. prima
in qua natus xp̃c. pastorib hebreorũ
angło nunciante apparuit. Sccda in
qua ex gentiũ popłis stella indice. pͣ
sepis cunabula magos adoraturos ex¬
hibuit. Scenophegia solennitas he¬
breorũ. de greco in latinũ tabernacu¬
lorũ dedicatio int̾pretat᷑. quȩ celebra¬
batur a iudeis in memoriã expeditio¬
nis. cũ abȩgypto ꝓmoti in tab̾naculis
agebant. & ex eo scenophegia. Scena
enĩ grece tab̾naculũ dr̃. quȩ solenni¬
tas apud hebreos. septẽbrio m̾se cele¬
brabatur. Neomenia apud nos kalen¬
dȩ. apud hebreos aut̃ quia scđm luna¬
rem cursũ m̃ses supputant᷑. & grece
mene luna appellat᷑ inde neomenia

Expanded text:
tio vocatur. Eo enim die Christus sideris tio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio magis apparuit adorandus. Quod fuit figura primitiae credentium gentium. 7. Quo die et dominici baptismatis sacramentum, et permutatae in vinum aquae, factorum per Dominum signorutiterunt. Duae sunt autem Epiphaniae: prima, in qua natus Christus pastoribus Hebraeorum, angelo nuntiante, apparuit: secunda, in qua ex gentium populo, stella indice, ad praesepis cunabula magos adoraturos exhibuit. Scenopegia solemnitas Hebraeorum de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur, quae celebrabatur a Judaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo Scenopegia. Scena enim Graece tabernaculum dicitur: quae solemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebratur. Neomenia apud nos Calendae, apud Hebraeos autem quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece mene luna appellatur: inde neomenia,
Abbreviated transcription (Latin):
dinosctt᷑. & fiunt in annũ lunares dies
ccc. Liiii. remanent ad cursũ anni sola¬
ris dies undecĩ. quos egyptii adiciunt.
unde & adiectiones uocantur. Absꝙ lis
ñ inuenies lunã. quota sit in quolibet
anno. & m̾se & cdie Istȩ epactȩ semꝑ
xi. Rł aprilis reperiunt᷑. in eadẽ lum.
quȩ fuerit eodie: Continent᷑ autem
dieb quasi festiditas. eoqđ ineis
sola res diuina fit. quib contrarust
fasti. in quib uis fatur. id ẽ. dr̃. Solo¬
nitas a sacris dr̃. ita suscepta ut mu¬
tari ob religionẽ ñ debeat. a solito
idert firmoatq solido nominata.
iam suꝑius dictũ. ẽ. Pente costes sicit¬
& pascha apud hebreos celebris dies
erat. qđ post. u. decadas paschȩ ele¬
ferebantur. cuiꝰ figurã annꝰ iubeleus
in testam̃to ueteri gessit. quȩ nunc
iterũ ꝑ futumm repromissionis aeetĩ
requiem p̃figuratur. Epiphania gre¬
ce. latine apparitio siue manifesta¬

Expanded text:
dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii sunt fasti, in quibus ius fatur, id est dicitur. Sollemnitas a sacris dicitur, ita suscepta ut mutari ob religionem non debeat, ab †solito†, id est firmo atque solido nominata. iam superius dictum est. Pentecoste, sicut et pascha, apud Hebraeos celebris dies erat, quod post quinque decadas paschae coleferebantur. 5. Cujus figuram annus jubilaeus in Testamento veteri gessit; quae nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. 6. Epiphania Graece, Latine apparitio, sive manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
annũ facit. Dictus aut̃ bissextꝰ qͥa is
sexies ductꝰ assem facit. qđ est unꝰ ces.
sicut & quadrantẽ ꝓpt̾ quater ductũ
qđ est bissextus. quẽ suꝑ dierũ cirsũ
in annũ solfacit siue qđ nequea an¬
no suo introduci. nisi bis sexto noras
martias cõputaueris. hoc. ẽ. & prmo
die .ui. nonas marcias. & addito bis¬
sexto alio die.ui. nonas martias itera¬
ueris. A sexto aut̃ nonas martias usq
indiem pridie kalendas ianuarias
in lunȩ cursu bissextꝰ apponit᷑. atq
inde detrahitur. Int̾ calares aut̃ dies
iccirto uocant᷑. quia int̾ponuntur.
ut ratio lunȩ solisꝙ conueniat. Ca¬
lare enĩ ponere dr̃. int̾calare inter¬
ponere. Epactas greci uocant. latini
adiectiones annuas lunares. quȩ ꝑ
undenariũ numerũ usq ad tricena¬
riũ in se reuoluuntur. Quas ideo
egyptii adiciunt. ut lunaris emensio
rationi solis ȩquetur. Luna enĩ iuxta
cursũ suũ. xx uiIIi. semis dies lucere

Expanded text:
unum facit. 26. Dictus autem bissextus, quia bis unum facit. 26. Dictus autem bissextus, quia bis sexies ductus assem 275 facit, quod est unus dies; sicut quadrantem propter quater ductum, quod est bissextus, quem super dierum cursum in anno sol facit; sive quod nequeat annus subintroduci, nisi bissexto Kal. Mart. computaveris, hoc est, et prima die sexta Kal. Martias, et addito bissexto alio die sexto Kal. Martias iteraveris. 27. A sexto autem Kal. Martias usque in diem pridie Kalendas Januarias, in luninde detrahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere
Abbreviated transcription (Latin):
lem regulã turbat. Cõmunis annꝰ
dr̃ qui duodecĩ tantũ lunas. hoc est
dies. ccc .liiii. habet. Dictus aut̃ cõ¬
munis quia sepe duo tea coniunsti
incedunt. ut inuicẽ se in paschali so¬
lennitate sequantur. nam embolismus
annꝰ. semꝑ solus. ẽ. Embolismꝰ annꝰ est.
qui tredecĩ menses lunares. id ÷ cc̃c.¬
ẽ. annꝰ sco moysi diuinitꝰ reuelatꝰ. inqͦ
ubent᷑ hi qui longius habitabant. u
scdo m̾se pascha celebrare. Embolisn
aut̃ nom̃ grecũ est: qđ int̾pretat᷑ i¬
tine suꝑ augm̃tũ. eoqđ expleat ni¬
merũ annorũ cõmuniũ. quib ure¬
cim lunares dies deesse cernunt᷑. Ei
bolismi aut̃ anni & cõmunes. sic ine¬
niuntur: Si enĩ a quarta decima li¬
na paschȩ pͣcedentis. usq ad quari
decimã sequentis. cc̃c lxxx .iiii. du¬
fuerint. embolismꝰ annꝰ est. Si. cͥcc¬
unus dies adiectꝰ. crescit enĩ ꝑ singros
annos quarta pars assis. At ubi que

Expanded text:
lem regulam turbat. 21. Communis annus lem regulam turbat. 21. Communis annus dicitur qui duodecim tantum lunas, hoc est, dies CCCLIV habet. Dictus autem communis, quia saepe duo ita conjuncti incedunt, ut invicem se in Paschali solemnitate sequantur; nam embolismus annus semper solus est. 22. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est, CCCest annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo jubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense Pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum, eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. 24. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quarta decima luna Paschae praecedentis, usque ad quartam decimam sequentis CCCLXXXIV dies fuerint, embolismalis annus est; si CCCunus dies adjectus. Crescit enim per singulos annos quarta pars assis. At ubi quarto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhetico eniginate. Ideo & ꝓpt̾ hȩc tria
su tempora. resurrectio dñi triduana
e. Qđ uͦ a quarta decima luna usq
auicesimã primã ꝑdies septẽ pascha¬
iriũ quo uni uersitatis significatio
soe figuratur. Qui etiã ipsi ȩccłȩ tri¬
bitur. ꝓpt̾ instar uniuersitatis. Un
scibit ȩccłas. Eccła uͦ adhuc in ista
mitalitate carnis constituta. ꝓpt̃
ipã mutabilitatẽ. lunȩ nomine iN
scupturis significat᷑. Uaria autẽ obser-¬
uartia opinionũ. paschalis festiuitatis
inerdũ errorẽ gignit. Latini nanq
a tercio nonas martias usq in tercio
noias aprilis. primi m̃sis lunã inqui¬
runt. & si quarta decima luna die
dnico ꝓuenerit. in alio die dominico
pascha ꝓtrahunt. Greci primi mensis
lunã. ab octauo idus martias usq in
diem nonas aprilis obseruant. & si
quinta decima luna die dnĩco incur-¬
rerit. sc̃m pascha celebrant. Huius¬
modi gͦ dissensio int̾ utrosq pascha¬

Expanded text:
prophetico aenigmate: ideo et propter haec tria prophetico aenigmate: ideo et propter haec tria saeculi tempora resurrectio Domini triduana est. Quod vero a quarta decima luna usque ad vicesimam primam per dies septem paschanarium, quo universitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur propter instar universitatis. Undscripsit ecclesias. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitate carnis constituta, propter ipsam mutabilitatem, lunae nomine in Scripturis significatur. 19. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a tertio Nonas Martii, usque in tertium Nonas Aprilis primi mensis lunam inquirunt, et si quarta decima luna die Dominico provenerit, in alio die Dominico Pascha protrahunt. 20. Graeci primi mensis lunam ab octavo Idus Martias usque in diem Non. April. observant, et si quinta decima luna die Dominico incurrerit, sanctum Pascha celebrant. Hujusmodi igitur dissensio inter utrosque Pascha
Abbreviated transcription (Latin):
tunc recepit. cũ passus. ẽ. siue qđ postea
eadẽ hora qua resurrexit. ad iudican¬
dum uenturus. ẽ. Eo aut̃ mͦ agimus
pascha. ut ñsolũ mortẽ & resurrectio¬
nem xp̃i in memoriã reuocemꝰ. s etiã
cȩtera quȩ circa eũ attestant᷑. ad sacra
nouũ hominẽ quẽ iubemur indue¬
re & exuere ueterẽ. expurgantes
uetus ferm̃tũ ut simus noua con¬
sparsio. qm̃ pascha nr̃m immolatꝰ
est. xp̃c. Propt̾ hanc gͦ uitȩ nouita¬
tem. primꝰ m̃sis nouorũ in anNi
m̃sib celebrationi paschali mystice attri
butus .ẽ. Qđ uͦ terciȩ ebdomade ᷤ die pa¬
scha celebrat᷑. id. ẽ. qui dies occurrit a
rinta decima inuicesimã primã. hoc
ignificat. quia in toto tẽpore scłi quod
iptenario dierũ numero agitur. nunc
irciũ tempus hoc sacram̃tũ apparuit.
Pmũ enĩ tempus est ante legẽ. scđm sub
lte terciũ sub gr̃a. Ubi iam manife¬
stũ. ẽ. sacram̃tũ prius occultũ iN

Expanded text:
tunc recepit cum passus est; sive quod postea tunc recepit cum passus est; sive quod postea eadem hora qua resurrexit ad judicandum venturus est. 13. Eo autem modo agimus Pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemus, sed etiam caetera  quae circa eum attesnouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem, expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha nostrum immolatus est Christus: propter hanc ergo uitae nouitatem primus mensis in anni mensibus celbutus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in vicesimam primam, hoc significat quia in toto tempore saeculi, quod septenario dierum numero agitur, nunc tertium tempus hoc sacramentum aperuit. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia; ubi iam manifestatum est sacramentum prius occultum in