comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
istentis. añqͣm nascatur. id agens beneficio natiuitatis ut sit.
Quo colligitur. rp̃m qui erat uasci non potuisse. si nasci po¬
tuit: non fuisse lus. Ad inquisitionẽ nos in ꝯp̃hensibiliũ
rerũ noua int̾rogandi curiositate ꝯpellis. q ideo non insi
quibdã exẽploꝵ limam̃tis pot̾it explicari qd̾ queris. Pat̾e
gͥ me pro affirmato afferre rẽ alt̾ius questionis. qr cũ eam nõ
ꝓ fide sui. s ꝓ alt̾ĩus ostensione nũc ꝓfero. non in eã me coniti¬
as explicare qd̾ credo. S ita me cred̾e ad p̾sens puta. ut intel¬
lig̾e faciliꝰ possis ista que dixero. fingamꝰ gͦ sic pleriq uolũt
esse in mundo aĩam gem̾lẽ. que sic in effabili motu semina
cuncta uuificet: ut non sit ꝯcreta cũ genitis. s uitã prestat
ipsa gĩnendis. Nempe cũ hec in uterũ passibilẽ matiã ad usꝰ
suos format᷑a ꝑuenerit. unã facit sec̃ esse ꝑsonã eiꝰ rei quã nõ

Expanded text:
stantis antequam nascatur, id agens beneficio nativitatis ut sit. stantis antequam nascatur, id agens beneficio nativitatis ut sit. Quo colligitur, Christum qui erat, nasci non potuisse; si nasci potuit, non fuisse. AUG. Ad inquisitionem nos incomprehensibilium rerum nova interrogandi curiositate compellis: et ideo non nisi quibusdam exemplorum lineamentis poterit explicari quod quaeris. Patere igitur me pro affirmato afferre rem alterius quaestionis: qui cum eam non pro fide sui, sed pro alterius ostensione nunc profero, non in ea me conjicias explicare quod credo; sed ita me credere ad praesens puta, ut intelligere facilius possis ista quae dixero. Fingamus ergo, sicut plerique volunt, esse in mundo animam generalem, quae sic ineffabili motu semina cuncta vivificet, ut non sit concreta cum genitis, sed vitam praestet ipsa gignendis. Nempe cum haec in uterum passibilem, materiam ad usus suos formatura pervenerit, unam secum facit esse personam ejus rei, quam non
Abbreviated transcription (Latin):
h̃omo. Non enĩ hec aut substantiã ꝯfundunt in unitate ꝑso¬
ne. aut ꝑsonam geminant diu̾sitate substantie: qñqͥdẽ unꝰ ex
his homo noscitur extitisse. Non ꝑdunt ꝓpͥa. s qr in unũ acq
inseꝑabilẽ ꝯuenerunt. ex ꝓpriis uidentur facta cõmunia.¬
afficitur in corpore mens dolorib corporis. fatigatur coꝵ
ꝯmune idetur & mentis. Sic post partũ uirginis non
sic̃ in hoĩe aliud animꝰ & aliuo corpus. sic in mediatore derz
hominũ aliud dei filiꝰ. aliꝰ hoĩs fuit: unꝰ tamen ex utroq rꝰ.
ex matre natiuitatem salua ꝑpetuitate ꝯpuleras. s qr contͤ
rationẽ ui orationis exrorta non in nobis possunt ẽẽ. ꝯmunia
Icirco cũ ad ꝓpositionẽ meã sollicita intentione respitio. nec¬
dũ mͥ uideor in his que ate clicta sunt inuenisse qd̾ quero.
Nescio enĩ qͦm natũ doceatis ex tẽpore: quẽ coȩt̾nũ patri di¬
citis iam fuisse. Nasci enĩ est uelud quidã motus rei non ex¬

Expanded text:
us. Non enim haec aut substantiam confundunt in unitate personae, aut personam geminant diversitate substantiae, quandoquidem unus ex his homo noscitur exstitisse. Non perdunt propria: sed quia in unum atque inseparabile convenerunt, ex propriis videntur facta communiaAfficitur in corpore mens doloribus corporis, fatigatur corpcommune videtur, et mentis. Sic post partum virginis, nonsicut in uno homine aliud animus, aliud corpus: sic in Mediatore Dei et hominum, aliud Dei Filius, aliud hominis fuit; unus tamen ex utroque Chrex matre nativitatem salva perpetuitate compuleras: sed quia contra rationem vi orationis extorta non in nobis possunt esse continua; idcirco cum ad propositionem meam sollicita intentione respicio, necdum mihi videor in his quae a te dicta sunt invenisse quod quaero. Nescio enim quomodo natum doceatis ex tempore, quem coaeternum Patri dicitis jam fuisse. Nasci enim est velut quidam motus rei non ex
Abbreviated transcription (Latin):
sunt edam plane spũales uiri qui eor assepantenr eloqutũ. set
pine enatt piauectum. quoꝵ nos dum uitioꝵ ꝯeupisesntis sauꝰ¬
facumis. ꝓ reclare eoꝵ scientie non equamur. ut eos sieut iu
sntellige te ualeamus. Quappter gͦ queso te lut ꝑcunelbanti mͥ
ms pondeas. q. que obscuritatẽ fatiunt: elueidare cligueris
rs p dic agẽ. In pͥrimis quero ate utrũ deus trmitas sit oy qui¬
u testimoniis approbes nosse desigero. Anc̃ Principiũ geneseos
euidenter ostendit. Ait enim. In pͥncipio fecit deus celũ u
terram. Quid aliud principiũ intelligenclum putamꝰ nisi fili¬
um: Ipse enĩ de se int̾rogantib uioeis quis esset: respondrt Be¬
cipum qui ce loquor uobis. gͦ pͥncipiũ: filius est ꝑfiliũ enim

Expanded text:
et penetrant intellectum. Quorum nos dum concupiscentiis satisfacimus, praeclarae eorum scientiae non aequamur, ut eas sicut illi intelligere valeamus. Quapropter quaeso te ut percontanti mihi respondeas, et quae obscuritatem faciunt, elucidare digneris. QUAESTIO PRIMA. In primis quaero a te, utrum Deus Trinitas sit; et quibus testimoniis approbes, nosse desidero. RESP. Principium Geneseos evidenter ostendit. Ait enim: In principio fecit Deus coelum et terram. Quem alium principium intelligendum putabimus, nisi Filium? Ipse enim de se ipso interrogantibus Judaeis quis esset, respondit: Principium, quia et loquor vobis . Ergo principium
Abbreviated transcription (Latin):
Qui suscepit totũ hõm̃ẽ. qui iã habebat a patre plenissimam
deitatẽ. non dissimilis genitori. cũ nasceretur ex et̾no ꝑpetuus.
non dissimilis hõi. cum ex matre nasc̾et᷑ morit᷑us. ioẽ tamen
& ȩt̃inus in suo. & moriturꝰ in nr̃o. dũ utrũq continet ex se ip̃o.
& neutrũ ꝑdit ex alt̾o. dicq ex cleo & hoĩe non iꝑfectus. s in
diu̾sa ꝓpͥetate plenissimꝰ natus est . r p̃c. sic̃ ex aĩa ⁊ corꝑe unꝰqͥsꝙ¬

Expanded text:
et suscepit totum homine, qui jam habebat a Patre plenissimam et suscepit totum homine, qui jam habebat a Patre plenissimam deitatem. Non dissimnon dissimilis homini, cum ex matre nascitur moriturus. Idem tamen et aeternus in suo, et moriturus in nostro; dum utrumque continet ex se ipso, et neutrum perdit ex altero. Sicque ex Deo et homine non imperfectus, sed in diversa proprietate plenissim
Abbreviated transcription (Latin):
it. non oĩpotentiam infirmitas corporalis extuxit.
scio ad celum ascendisẽ carnem merito deitatis. Non est
dei ꝓpriũ qd̾ famen sensit. s dei ꝓpriũ est qd̃ paucis panib
tot milia hominũ saginauit. Non est ꝓpͥum carnis qd̾ suꝑ
frementes undas siccis pedib ambulauit. s carnis est ꝓpriũ
sit. Ex hoc pacto in mediatore dei ꝙ hominũ inuria sui
corꝑis affectã fateor deitatẽ. sicut maiestate diuinitatis głi¬
ficatam nouimꝰ carnem. Ergo xp̃c mortuus est. qr resur rep̃.
nec ideo tamen utrũq ex uno. s ex singłis singła. in utroq
tam̃ ꝑfectus ipse ꝯpleuit. dũ unus atq in seꝑabilis tãdiu
uniuersa ꝯpleuit. Uno mortẽ gustauit. altero mortuos sus¬
citauit. sicq se cdm̃ & hoĩem utriꝰq uerꝰ mediator. nec gemi¬
nata ꝑsona. nec substantia ꝯfusa: monstrauit. Ing̾ssus est
uirginis uterũ dĩ filius. ut iterũ nasceret᷑. añ iam genitus.

Expanded text:
it, non omnipotentiam infirmitas corporalis exstinxit. it, non omnipotentiam infirmitas corporalis exstinxit. scio ad coelum ascendisse carnem merito deitatis. Non est Dei proprium quod famem sensit: sed Dei proprium est quod paucis panibus tot millia hominum satiavit. Non est proprium carnis quod super frementes undas siccis pedibus ambulavit, sed est carnis proprium sit. Et hoc pacto in mediatore Dei et hominum injuria sui corporis affectam fateor deitatem, sicut majestate deitatis glorificatam novimus carnem. Ergo Christus mortuus est, qui et resurrexit: nec ideo tamen utrumque ex uno, sed ex singulis singula. In utroque tamen perfectus ipse complevit, dum unus atque inseparabilis tam diversa complevit: uno mortem gustavit, altero mortuos suscitavit. Sicque se Deum et hominem utriusque verus mediator, nec geminata persona, nec substantia confusa monstravit. Ingressus est Virginis uterum Dei Filius, ut iterum nasceretur ante jam genitus:
Abbreviated transcription (Latin):
matre inter omĩa. uerũ non imaginariũ hõis filium.
in manifesto non ꝑ neri similitudinẽ natũ p̾clicant. xp̃i
Quo fit. ut ne in carne quioẽ nosse putandi sant dm̃.
qui ante assũptionẽ carnis de patre non putant genitũ.
Uides gͥ quo pacto inter hos licet discrepantib mediĩs
idem tamen initium. idẽ exitus docet᷑ erroris. Hos cont̾
sic natiuitatẽ utrãq defendimꝰ. ut neutrũ alt̾ius affir¬
matione tollamus. Nam nec tẽꝑalem prime illius per¬
petuitate dãpnamus. nec eternam huiusce modi temporaliꝰ
breuitate concludimus. scientes uerbũ dei in seꝑabilem
ꝓlem. ꝙ huiꝰ uere ꝓlis postea uerissimam carnem nõ
tunc fatentes xp̃i diuinitatẽ cepisse cũ uirgo ꝯcepit. ne
tunc cepisse carnẽ cum ineffabili quodam partu monal
illa sine intercapedine medii temporis in nullo diffe̾n¬
tem monadem. uisi qd̃ monas dr᷑ e̾ẽ. genuit. Non infir

Expanded text:
matre inter omnia verum, non imaginarium, hominis filium, matre inter omnia verum, non imaginarium, hominis filium, in manifesto, non per verisimilitudinem, natum praedicant Christum. Quo fit, ut ne in carne quidem nosse putandi sint Deum, quem ante assumptionem carnis de Patre non putant genitum. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen initium, idem exitus docetur erroris. Nos contra sic nativitatem utramque defendimus, ut neutram alterius affirmatione tollamus: nam nec temporalem primae illius perpetuitate damnamus, nec aeternam hujus temporalis brevitate concludimus; scientes veri Dei inseparabilem prolem, et hujus verae prolis postea verissimam carnem; non tunc fatentes Christi divinitatem coepisse cum virgo concepit; nec tunc coepisse carnem, cum ineffabili quodam partu monas illa, sine intercapedine medii temporis, in nullo differentem monadem, nisi quod monas docetur esse, genuit. Non infirm
Abbreviated transcription (Latin):
quadã iudaice ĩcdulitatiᷤ cecitate subu̾tunt. Ꝙ ideo ne ip sam
maiestatẽ qͥdẽ dĩ filiĩ ꝯnouisse putandi sunt. qr sacͣmentũ
mediatoris quo eum in note sc̾e pater gentib uoluit abiecert̃.
At uͦ hi nõ ex patͥe ante omne mitium. s ex tẽpore uirginis
partu natũ ẽẽ. ꝯtendunt: non eũ creatorẽ oĩum. non dñm
oĩpotentia patri ac maiestate ꝯsimilem didicerunt. Quo¬
modo enim fecisse cuncta putabitur. ance oiuiꝰ ortũ fuisse
quo necdũ nato facta sunt singła: uel qͦmͦ eius diuini¬
tas creditur esse ꝑpetua. cum non semꝑ ut patris. s ex tem¬
ꝑe predicatur effecta: Negant gͥ etiam hi quodãmͦ media¬
toris conseq̃nti rerũ necessicate mist̾i̾um. qr non dm̃ ꝙr
hõinẽ. non ex ȩt̾nitate ꝙ ex tẽpore. non ex uirtute q ex in¬
firmitate. non ex patre ante omĩa patrẽ similẽ filiũ ex

Expanded text:
quadam Judaicae incredulitatis caecitate subvertunt. Et ideo ne ipsam quadam Judaicae incredulitatis caecitate subvertunt. Et ideo ne ipsam majestatem quidem in Dei Filio cognovisse putandi sunt, quia sacramentum mediatoris, quo eum innotescere Pater gentibus voluit, abjecerunt. At vero hi qui non ex Patre ante omne initium, sed ex tempore Virginis partu natum esse contendunt; non eum creatorem omnium, non Dominum omnipotentia Patri ac majestate consimilem didicerunt. Quomodo enim fecisse putabitur cuncta, ante cujus ortum fuisse quo necdum nato facta sunt singula? Vel quomodo ejus divinitas creditur esse perpetua, cum non semper ut Patris, sed ex tempore praedicatur effecta? Negant igitur etiam hi quodammodo mediatoris consequentium rerum necessitate mysterium; quia non Deum et hominem, non ex aeternitate et tempore, non ex virtute et ex infirmitate, non ex Patre ante omnia Patri similem Filium et ex
Abbreviated transcription (Latin):
uno atq eod̃ ipso. quẽ post partũ uͥginis clm̃ qꝵ hoĩnem
xp̃c. quomͦ cleo patͥ cdlicit᷑ coȩternꝰ: Auo De hoc quidẽ nobis
etiam ad u̾sus alios diu̾sa ꝯtentio est. ꝙ ideo ne difficilior
sit explanatio ueritatis. causam pͥmũ ꝓponamꝰ erroris. Nã
ab uno male credulitatis orsi pͥncipio. in duo qͦdãmͦ intelligẽ¬
tie dissimit deliram̃ta funduntur. Est namq utͥsq ꝯmu¬
ne. unã xp̃i natiuitatẽ. non duas p̾dicare. o alii illã pͥncipa¬
lem qua añ oĩa ex cdo natꝰ est ds. alii hanc tm̃ qua ex uͥgnie
ꝓcessit hic dñs ꝓprii clogmatis diffinitione recipiunt. qui ꝑ ꝗ
seq̃ntiam male nati seminis. in similis blasphemie baratrũ
ceciderunt. Ecce enĩ qui ex uͥgine non credũt natũ. omnẽ
euͣgłioꝵ fidem. omnẽ baptismatis utilitatẽ. õnem apłoꝵ¬
ydicationẽ. ꝙ ad sũ mã. õnẽ noui testam̃ti auctoritatẽ. ueld̾ᷤ

Expanded text:
uno atque eodem ipso, quem post partum virginuno atque eodem ipso, quem post partum virgin quomodo Deo Patri dicitur coaeternus? AUG. De hoc quidem nobis etiam adversus alios diversa contentio est; et ideo ne difficilior sit explanatio veritatis causam primum proponemus erroris. Nam ab uno malae credulitatis orsi principio, in duo quodam modo intelligentiae dissimilis deliramenta finduntur. Est namque utrisque commune, unam Christi nativitatem, non duas praedicare. Sed alii illam principalem, qua ante omnia ex Deo natus est Deus; alii hanc tantum, qua ex virgine processit hic Dominus, proprii dogmatis definitione recipiunt; qui per consequentiam male jacti seminis, in similis blasphemiae barathrum ceciderunt. Ecce enim qui ex virgine non credunt natum, omnem Evangeliorum fidem, omnem Baptismatis utilitatem, omnem Apoummam, omnem Novi Testamenti auctoritatem, velut
Abbreviated transcription (Latin):
in diuinitate auctor est rerũ. qui in carne redẽptor est ho¬
minũ. Idẽ inpassibilis in se. qui passus in corꝑore. dũ sic uis
nature ꝓprietatẽ uere ex utraq gĩnenti similis natus ex p̾ssit.
ut & uerã carnẽ suscepisse. euni ꝯstet ex matre. q indiffe¬
rentẽ ditatẽ habere ꝯstat ex patre. Quib in unã ꝑsonam
in ꝯp̃hensibili mediatoris dispensatione ꝯiũctis. seruauit sin¬
ĩmensitatẽ łitatis. & infirmitatẽ non respuit carnis. Con¬
nis occiditur. ꝙ in ꝓpͥo cl̃itatis apud inferos non tenetur.
Propͥo carnis gustauit uita mortẽ. ꝓpͥo d̾itatis ꝑpetuã reddi¬
dit carnẽ. Non gͦ recte dr̃. in filio pat̾ est passus. qm̃ in car¬
ne que non est cũ patre ꝯmunis passus est filius. Itaq
głificata est caro maiestate. dũ maiestas humiliata do ce¬
tur. in carne. S utrũq non de duob xp̃is. sic̃ putas. s cde

Expanded text:
in divinitate auctor est rerum, qui in carne redemptor est hoin divinitate auctor est rerum, qui in carne redemptor est hominum: idem impassibilis in se, qui passus in corpore; dum sic utriusque naturae proprietatem vere ex utraque gignenti similis natus expressit, ut et veram carnem suscepisse eum constet ex matre, et indifferentem deitatem habere constet ex Patre. Quibus in unam personam incomprehensibili Mediatoris dispensatione conjunctis, servavit sinimmensitatem deitatis, et infirmitatem non respuit carnis: connis occiditur, et proprio deitatis apud inferos non tenetur: proprio carnis gustavit vita mortem, proprio deitatis perpetuam reddidit carnem. Non ergo recte dicitur, In Filio Pater est passus: quoniam in carne quae ei non est cum Patre communis, passus est Filius. Itaque glorificata est caro majestate, dum majestas humiliata docetur in carne. Sed utrumque, non de duobus christis, sicut putas, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
uinitas ꝑtulit. scd̾m hoĩem xp̃c alius fuit. Alioqͥn: ꝑ af¬
fectum ꝯmmunis cłitatis. etiam ad patrẽ passio iꝑsa ꝑuent
Augꝰ fon ta esti Egoenĩ saluatorẽ nr̃m non ꝯfundo. non diui
do. ne aut incorpoream qr imaginariam carnẽ. aut carna¬
lem q mortalem predicẽ deitatẽ. Non separo. non cli pu̾is
unam scd̾̃m carnem & alt̾a̾m scd̾m maiestatẽ introd ucere
uidear ꝓlem. qr idẽ di filiꝰ & sine initio ꝓcessit ex ꝑatre: ꝙ
scd̾m tempus nasci est clignatꝰ ex uirgine. In passibilisĩ
suo. passus in nrõ. dum in ꝯp̾hensibilem maiestatẽ uelud
quodam indum̃to carnis uestire ÷ dignatus ex utero: una
mediatoris ꝑsona. non una substantia. una inqͣm ꝑ sonai
tione sũmota. aut cłi tm̃ dicatur aut hõĩs filiꝰ. Non ego
in.xp̃o susceptã carnẽ ꝑpetuitate cliuine gen̾atõis exten¬
do. nec inmensam cłitatẽ corporei ortus etate ꝯcludo. qr idẽ

Expanded text:
vinitas pertulit, secundum hominem Christus alius fuit: alioquin per afvinitas pertulit, secundum hominem Christus alius fuit: alioquin per affectum communis deitatis, etiam ad Patrem passio ipsa pervenit. AUG. Non ita est; ego enim Salvatorem nostrum non confundo, non divido: non confundo, ne aut incorpoream et imaginariam carnem, aut carnalem et mortalem praedicem deitatem: non separo, ne Dei Patris unam secundum carnem, et alteram secundum majestatem introducere videar prolem: quia idem Dei Filius et sine initio processit ex Patre, et secundum tempus nasci est dignatus ex virgine. Impassibilis in suo, passus in nostro, dum incomprehensibilem majestatem velut quodam indumento carnis vestire est dignatus ex utero. Una Mediatoris persona, non una substantia: una, inquam, persotione submota, aut Dei tantum dicatur, aut hominis filius. Non ergo in Christo susceptam carnem perpetuitate divinae generationis extendo; nec immensam deitatem corporei ortus aetate concludo: quia idem
Abbreviated transcription (Latin):
tamen a filio corpꝰ assũptũ est. ut humiliaretur infir
mitate carnis nr̃e. qui pati uichil pot̾at in ꝯmunis ouu¬
nitate substantie. Hon assũpsit homo hõis filiꝰ alta̾m nat᷑am.
ce cum in eadẽ que cum patre ꝯmunis est patiatur ad patrẽ
tamen non tͣnsmittit iniuriam. Hec & humiliatꝰ in filio d̾s
pater passibilit̾ creditur cum non in eadẽ ipsa que utriꝰq e
munis est. s in nr̃a potius quam solus ipse suscepit. iudeoꝵ
credit᷑ ꝑtulisse ꝑfidiam. Ad sũmã quid ꝑ recor est ꝗd pende¬
bat in cruce. quid est qd̾ lancea dicit᷑ uuln̾asse caro pass¬
bilis. an substã cłitatis: Si maiestatẽ ꝓhanus incorporei p̾¬
dicator assũpseris. corruptibilem dm̃ uideris credere. Si pa¬
sibilẽ carnẽ. non est ꝯmuis ista cũ patre. ut ꝑ hanc eũ
bis dicta sũt precipitas: duos ad modũ xp̃os non unũ
ꝑredicas. & non inmerito. Nam si in eo nichil penitꝰ di¬

Expanded text:
tamen a Filio corpus assumptum est; ut humitamen a Filio corpus assumptum est; ut humimitate carnis nostrae, qui pati nihil poterat in communis divinitate substantiae. Non assumpsit homo hominis filius alteram naturam. Et cum in eadem quae cum Patre communis est patiatur, ad Patrem tamen non transmittit injuriam: nec humiliatus in Filio Deus Pater passibiliter creditur, cum non in eadem ipsa quae utrisque communis est, sed in nostra potius quam solus ipse suscepit, Judaeorum creditur pertulisse perfidiam. Ad summam, quid precor est quod pendebat in cruce? Quid est quod lancea dicitur vulnerasse? Caro possibilis, an substantia deitatis? Si majestatem profanus incorporei praedicator assumpseris, corruptibilem Deum videris credere. Si passibilem carnem, non est communis ista cum Patre, ut per hanc eum bis sunt dicta praecipitas, duos admodum christos, non unum praedicas. Et non immerito; nam si in eo nihil penitus di
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝑsone. Cũ gͦ extet in se illa que nata est. non qͥoqͥd
huic accid̾it ad gĩnentẽ necessario tnͣfit. sicut ad nascentẽ.
quicqͥd ꝓpͥum ac substantiale gĩnentis ꝯstat. etẽ. ꝑuenit.
Non enim sicut filio ipsa generatione collata est diui¬
nitas patris. sic ad patrẽ refertur cura. egritudo. pauꝑ¬
tris substantia fuerit similis genita. tam̃ qr iã in se ipa
extat. quec̾q hinc extͥnsecus ingerunt᷑. non ꝯmunia di¬
cuntur esse s ꝓpria. Si gͦ humani generis ista ꝯditio ẽ:
cũ non usq adeo filii ab eo qui genuit in aliud unquã
mutataẽst substantia. ut non eadẽ possit eẽ s altera. dum
extͥnsecus filio accidentib multis manet nichilominus
nat᷑a ꝯmunis quid nos de dõ atq eius filio dignũ est cre¬
dere. qͥd cdecet predicares Quoꝵ qmͣuis scd̃m diuise maiẽ¬
tatis simplicẽ głam non sit nat᷑a dissimilis. spetialiter

Expanded text:
etione personae. Cum ergo in se exstet illa quae nata est, non quidquid etione personae. Cum ergo in se exstet illa quae nata est, non quidquid huic acciderit ad gignentem necessario transit, sicut ad nascentem quidquid proprium ac substantiale gignentis constat esse, pervenit. Non enim sicut Filio ipsa generatione collata est divinitas Patris, sic ad Patrem refertur cura, aegritudo, pautris substantia fuerit similis genita: tamen quia jam in se ipsa exstat, quaecumque huic extrinsecus ingeruntur, non communia dicuntur esse, sed propria. Si ergo humani generis ista conditio est, ut non usque adeo filii ab eo qui genuit in aliud unquam mutata substantia est, ut non eadem possit esse, sed altera; dum extrinsecus, filio accidentibus multis, manet nihilominus natura communis: quid nos de Deo atque ejus Filio dignum est credere? quid decet praedicare? quorum quamvis secundum indivisae majestatis simplicem gloriam non sit natura dissimilis, specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpatiendi affectu. s ipsa passionis ꝓprietate certũ ẽ. ꝑuenites
Non ita est. qr non ex filio patrem. s ex patre filiũ certũ est
natũ ẽẽ. & ꝓpͥea totũ inter hos simile dicimꝰ. qd̾ ꝑtinet ad cõ¬
munionẽ nature. illud ꝓpriũ qd̃ ꝑ accidens noscitur eueniꝰ¬
se ꝑsone. habet gͦ nascenclo totum filiꝰ c̾ pat᷑ qd̾ p̾r est. s non
de filio pater quicqͥd spetialiter ipse perpessus est. Non enĩ¬
utriꝰq ꝯmune est qd̵ ex hoĩe natus ẽ homo. accidens spetia¬
le. qd̾ pler̾q sine preniditio omunis nature. neut̾ habere
docerur in altero. una est patri substantia. una ꝑsona. hec
cum genuit ex hac sine dubio ñ diu̾sa nocit᷑ extitisse. s altera.
que non aliud docetur esse qm prima. dũ ꝙ ꝯmunis do¬
cet᷑ ꝙ ꝓpͥa. Cõmunis in quã unitate substantie. ꝓpͥa dise̾¬

Expanded text:
compatiendi affectu, sed ipsa passionis proprietate certum est pervenire? compatiendi affectu, sed ipsa passionis proprietate certum est pervenire? Non ita est, quia non ex filio patrem, sed ex patre filium certum est natum esse. Et propterea totum inter hos simile dicimus quod pertinet ad communionem naturae: illud proprium quod per accidens uni noscitur evenisse personae. Habet ergo nascendo totum Filius cum Patre quod Pater est; sed non cum Filio Pater quidquid specialiter ipse perpessus est. Non utrique commune est, quod ex homine natus est homo, sed accidens speciale, quod plerumque sine praejudicio communis naturae neuter habere docetur in altero. Una est patris substantia, una persona. Haec cum genuit, ex hac sine dubio non diversa noscitur exstitisse, sed altera; quae non aliud docetur esse quam prima, dum et communis docetur et propria: communis, inquam, unitate substantiae; propria, discr
Abbreviated transcription (Latin):
sũmam maior & minor dici trib modisspotest. Id est ȩtate.
forma. potentia. Etate. senior puero. fõrma. longior paruo.
Dotentia: fortior in becilli. uideamꝰ utrũ aliquid hoꝵ decidat
filio. Ham nec ȩtate minor est. quẽ de prĩcipio patre ꝯstat
extitisse principiũ. nec forma. quẽ non aliud fas est predi¬
Scire cupio quo pacto ad filiũ tnͣsit dignitas patris. ꝙ ad pa¬
trem non recurrit humilitas prolis. Augꝰ. Non scd̃m na¬
t᷑am ista nũc dici. cotidianarũ rerũ exempla nos docent.
Eoce enĩ putemꝰ aliquẽ regẽ ac regis filiũ. depositis regie ma¬
iestatis insignib subiecti militis inclum̃ta susciꝑe. qꝵ ꝓpͥ cer¬
tã patris clispensacionẽ ac socioꝵ salutẽ rebelliũ ꝯtumelias
sustinere. Hũquid qr hoc ꝑticipiũ regie potestatis certũ est
natiuitatẽ clec᷑rere. icirco ad eũ qui genuit inutriã filiĩ nõ

Expanded text:
summam, major et minor tribus modis dici potest; id est, aetate, summam, major et minor tribus modis dici potest; id est, aetate, forma, potentia: aetate, senior puero; forma, longior parvo; potentia, fortior imbecillo. Videamus utrum aliquid horum accidat Filio: nam nec aetate minor est, quem de principio Patre constat exstitisse principium; nec forma, quem non aliud fas est praediT IX. FEL. Scire cupio quo pacto et ad Filium transiit dignitas Patris, et ad Patrem non recurrit humilitas prolis. AUG. Non secundum naturam ista nunc dici, quotidianarum rerum exempla nos docent. Ecce enim putemus aliquem regem ac regis filium depositis regiae majestatis insignibus, subjecti militis indumenta suscipere, et propter certam patrisustinere: nunquid quia ad hunc participium regiae potestatis certum est nativitate decurrere, idcirco ad eum qui genuit, injuriam filii non
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. sic in effabiliter pater genuisse credendꝰ est coet̾nũ.
pefuit. hoc fides credat. intelligentiam non requirat.
ne aut nĩuentũ putet incredibile. aut reꝑtũ non credat
singłare. Eoce enim de matre natus est xp̃c. nec ideo ꝑ cõ
uirgo ꝯce pit. Q non reseruato rerũ orcline
ex integro mr̃is corpore integrũ corpus xp̃s assũsit. Sigͦ
nouo hoĩs more nullo exẽꝑlo scd̃m carnẽ natus docet᷑ ex cor¬
pore. quid mirũ si non scd̾m ꝯsuetudinẽ humani partus ꝓ¬
cessit ex patre non minus ꝑ substantiã mr̃is ex sola genit᷑
filiꝰ: Sine dãpno corporis parientis natũ filiũ noiumꝰ corpusi
& minuisse incorꝑalem patris substantiã creditur. cũ ex
eod ipso ex quo substantialit̾ atq in corꝑalit̾ ꝓlatus est dicit᷑
genitus: Ergo si nat᷑am rerũ intelligẽtia duce ꝑpĩdimꝰ demꝰ
mitiũ si non negamꝰ occasũ. Alioquin ideo filiũ nõ habere

Expanded text:
suum: sic ineffabiliter Pater genuisse credendus est Filium cosuum: sic ineffabiliter Pater genuisse credendus est Filium codefuit. Hoc fides credat, intelligentia non requirat: ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare. Ecce enim de matre natus est Christus, nec ideo tavirgo concepit: et non servato rerum ordine, ex integro matris corpore integrum corpus Christus assumpsit. Si ergo novo more, nullo exemplo, secundum carnem natus docetur ex corpore: quid mirum si non secundum consuetudinem humani partus processit ex Patre? Non minuit substantiam matris, ex sola genitus filius, et sine damno corporis parientis, natum filii novimus corpus: et minuisse incorporalem Patris substantiam creditur. cum ex eodem ipso substantialiter atque incorporaliter prolatus, dicitur genitus? Ergo si naturam rerum intelligentia duce perpendimus; demus initium, si non negamus occasum. Alioquin ideo Filium non habere
Abbreviated transcription (Latin):
tenda est. Ergo numqm nõ erit filiꝰ. qui substãtialiter do¬
cetur ẽẽ. ꝑpetuus. ꝙ hoc ut pote ꝓpͥo a ꝯditione oiũ creat᷑ar̃.
que ꝑ se ipsum facta sũt non imuria noscitur seꝑandꝰ
ꝑstͥngas nescio tam̃ quo pacto dicas qd̾ coȩt̾nꝰ patri sit filiꝰ
cũ qr ꝯmuni loqñdi modo. qr nate lege prior gĩgnens
uideatur esse qmͣ genitꝰ. Aud Si nat᷑e auctorẽ creat᷑arum
legib estimamꝰ. dũ ant̾iorẽ esse patrẽ filio p̃dicamꝰ. eur nõ
eadẽ nature lege fortiorẽ patre filiũ ꝑ accessũ tẽꝑis dici¬
mꝰ. dũ nec huic dest̃. crem̃ta nascenli. ⁊ inbecillitatis inui¬
riam senectus ingerit patri: Qd̃ si hoc ratio ipsa non
recipit. omittamꝰ in cło corporalis intelligentie legẽ. ne
oꝑib suis similẽ dicamꝰ esse factorẽ. maxime cũ ex eo
qd̃ apud nos euidens est. etiam id ꝙ in oculto est possumꝰ
ostend̾e̾. Sicut enim sine exẽplo mater genuit auctorẽ

Expanded text:
tenda est. Ergo nunquam non erit Filius, qui substantialiter docetur esse perpetuus; et hoc utpote proprio, a conditione omnium creaturarum, quae per ipsum factae sunt, non injuria noscitur separandsubtilitate perstringas; nescio tamen quo pacto dicas, quod coaeternus Patri sit Filius: cum et communi loquendi modo et naturae lege prior gignens videatur esse quam genitus. AUG. Si naturae auctorem creaturarum legibus aestimamus, dum anteriorem esse Paeadem naturae lege, fortiorem Patre Filium per accessum temporis dicimus: dum nec huic desunt incrementa nascenti, et imbecillitatis injuriam senectus ingerit Patri? Quod si hoc ratio ipsa non recipit, omittamus in Deo corporalis intelligentiae legem, ne operibus suis similem dicamus esse factorem; maxime cum ex eo quod apud nos evidens est, etiam id quod in occulto est possimus ostendere. Sicut enim sine exemplo mater genuit auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
predicatur. Qd̃ si p̾ter hȩc qͣtuor inueniri non potest qͥn¬
tũ. nec de his ꝓp̾ eudentẽ blasphemiã tria p̾clicari penitꝰ posst̾
restat ut substantiałr de patre sit genitꝰ qi ut diximus
nec inueniri qͥntꝰ. nec pret̾ primũ de his doceri potest ali¬
quis modus. ut pote cũ nͦ creatura. nec alt̾ns pr̃is filiꝰ. nec
ut pat̾ dicat᷑ ĩgenitus. felic. Quasi uͦ ego aut p̾ter hec qͥntũ
aut de his trib aliqͥd p̾dicari qui sic non ex substantia
patris exstitisse filiũ dico. ut cam̃ ex eiꝰ uoluntate non ne¬
gem genitũ. Euo. In unũ de supͣdictis conseq̃ntia ipsa de¬
truderis. Cum enĩ de filii substã requirimꝰ. quẽ tu ex patͤ
substantiałr genitũ non fateris. sine clubio int̾ alia ex
nichilo factũ eẽ. ꝯtendis. Qñ quidẽ nec corruptibiles quidẽ

Expanded text:
praedicatur. Quod si praeter qpraedicatur. Quod si praeter qtum, nec de his propter evidentem blasphemiam tria praedicari penitus possunt; restat ut substantialiter de Patre sit genitus: quia, ut diximus, nec inveniri quintus, nec praeter primum de his doceri potest aliquis modus; utpote cum nec creatura, nec alterius patris filius, nec ut Pater dicatur ingenitus. FEL. Quasi vero ego aut praeter haec quintum, aut de his tribus aliquid praedicarim: qui sic non ex substantia Patris exstitisse Filium dico, ut tamen ex ejus voluntate non negem genitum. AUG. In unum de supradictis consequentia ipsa detruderis. Cum enim de Filii substantia requirimus, quem tu ex Patre substantialiter genitum non fateris, sine dubio inter alia ex nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
similis nobis. Si ꝓpriis: ex substantia substitisse dicendꝰ ÷ geni¬
toris. S in duo inquis substantia pat̾na diuidit᷑. si ex solo pa¬
tre substantialiter filiꝰ gen̾at᷑. Hoc qmͣ stultũ sit: etiam ui¬
sibilia ipsa nos docent. Quis enim unqm uł carnaliũ pa¬
trũ gĩgnendo diuisus est: Qd̃ si nec in ꝯclitione corꝑis cadit
ipsa cdiuisio. nemo sic genuit filiũ. ut se ꝑd̾et mediũ. ꝙ si¬
ne integͥcate patris non potuisse nasci dicitis filiũ.S quid
plura: Hatiuitatẽ filii cłi ortũq rimantib. hec ni fallor
occurrunt .i. aut ex patre sit. aut ex nichilo. aut ex alt̾o.
aut ex se ipso. Hoꝵ queso ꝯsequentiã uideamus. Si ex se ip̃o.
nõ recte filns licitur. qui non natus s ingenit᷑ preclicat᷑.
Si ex nichilo. creat᷑a cũ cet̾is. non create auctor ostenditur.
Si ex alt̾õ: non eiꝰ cui credimꝰ. s nescio cuiꝰ inꝯniti pr̾is filiꝰ

Expanded text:
similis nobis. Si propriis, ex substantia substitisse dicendus est genisimilis nobis. Si propriis, ex substantia substitisse dicendus est genitoris. Sed in duo, inquis, substantia paterna dividitur, si ex solo Patre substantialiter Filius generatur. Hoc quam stultum sit, etiam visibilia ipsa nos docent. Quis enim unquam vel carnalium patrum gignendo divisus est? Quod si nec in conditionem corporis cadit ipsa divisio, et nemo sic genuit filium ut se perderet medium; salva integritate Patris non potuisse nasci dicitis Filium? Sed quid plura? Nativitatem Filii Dei, ortumque rimantibus, haec, ni fallor, occurrunt; id est, ut aut ex Patre sit, aut ex nihilo, aut ex altero, aut ex seipso. Horum quaeso consequentiam videamus. 338 Si ex seipso; non recte Filius dicitur, qui non natus, sed ingenitus praedicatur. Si ex nihilo; creatura cum caeteris, non creaturae auctor ostenditur. Si ex altero; non ejus cui credimus, sed nescio cujus incogniti patris filius
Abbreviated transcription (Latin):
di .i. substantia ipsa quid sentias. Si enĩ ut dice̾ uos soletdᷤᷤ
homo usyon ÷ patri: ipse quodãmꝰ p̾r est sibi. Alioquin
consubstantialis non potest ẽẽ. ge nitori. Nam qͥdã nr̃m
housiĩ oꝑinionẽ ricłe sic solebat dicens. Si non extͥnsecus.
s ex eodẽ ipso ꝓlatus est filnis. in duos quodãmͦ diuisus upꝰ
Cum non dicis aristotelica arte contend̾e. ipse ad dialecticoꝵ
laqueos uideris ꝯfugisse. S nos fidei ueritate confisos: neqͣqͣm
possunt ista terrere. Quid gͥ dicis: Ex substã patͥs credo naᷤ
ci filiũ nequiuisse. ne ingenitũ pr̾em filii uioeamꝰ genera¬
tõne dund̾e. Qd̃ si ita est: male credit᷑ filius. qui non ex pr̾e
.i. non ex eod̾ ipso genitus. ẜ extͥnsecꝰ factus inter alia p̾chiea¬
tur Qd̃ ut sit intellectu faciliꝰ id ipsũ posse explican. filioꝵ
namq ad optun alii. nat᷑ales alii sunt. hi qui geniti ab initio. filii

Expanded text:
Dei, id est substantia ipsa quid sentias. Si enim, ut dicere vos soletis, Dei, id est substantia ipsa quid sentias. Si enim, ut dicere vos soletis, homousion est Patri, ipse quodammodo Pater est sibi; alioquin consubstantialis non potest esse genitori. Nam quidam nostrum Homousii opinionem ridere sic solebat, dicens: Si non extrinsecus, sed ex eodem ipso prolatus est Filius, in duos quodammodo divisus esDum nos dicis Aristotelica arte contendere, ipse ad dialecticorum laqueos videris confugisse. Sed nos fidei veritate confisos nequaquam possunt ista terrere. Quid igitur dicis? ex substantia credo Patris nasci Filium nequivisse; ne ingenitum Patrem, Filii videamur generatione dividere. Quod si ita est, male creditur Filius qui non ex Patre, id est non ex eodem ipso genitus, sed extrinsecus factus inter alia praedicatur. Quod ut sit intellectu facilius, id ipsum pro posse explicabo. Filiorum namque adoptivi alii, naturales alii sunt. Ii qui geniti, ab initio filii
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus. Er quo sẽper splendor. semꝑ est uapor. Utrũq:
de eo nascitur. nec tamen ignis ideo sine hoꝵ quolibet
aliquatenus inuenitur. Hȩc tria non se iuuicem ginnũt.
qi non cle splendore ignis & uapor. aut de uapore ignis q
splendor. s cle igne splendor & uapor semꝑ est genitus. Q̃
cũ ita sint. uidesne etiam in creat᷑a posse aliquid nasci.
nec ostendi tam̃ tempꝰ quo id de quo natũ est sine genito
potuerit inueniri : Sigͦ insibibꝰ exẽplusta resperimꝰ. cur non
de patre & filio uł sp̃u sc̃o qͣntũ ad ꝯmunẽ cluntaxat atq
indifferentẽ ex̾nitatẽ similia predicemus: Neq enĩ ideo
etiam ex aliis reb quedã genita. nec ideo tam̃ aut eque
gĩgnentia. aut sine inuicẽ docent᷑ ex tantia. S quid ꝓclest
hoꝵ multa colligere. cũ paucoꝵ testimoniis etiam ce¬
arte conturbas. icirco uelim michi dicas de nat᷑a filii

Expanded text:
videamus, ex quo semper splendor, semper est vapor. Utrumque videamus, ex quo semper splendor, semper est vapor. Utrumque de eo nascitur, nec ideo tamen ignis sine horum quolibet aliquatenus invenitur. Haec tria non se invicem gignunt, quia non de splendore ignis et vapor, aut de vapore ignis et splendor, sed de igne splendor et vapor semper est genitus. Quae cum ita sint, videsne etiam in creaturis posse aliquid nasci, nec ostendi tamen tempus, quo id de quo natum est sine genito potuerit inveniri? Si ergo visibilibus exemplis ista perspicimus, cur non de Patre, Filio et Spiritu sancto, quantum ad communem duntaxat atque indifferentem aeternitatem, similia praedicemus? Neque enim ideoetiam ex aliis rebus quaedam genita, nec ideo tamen aut aeque gignentia, aut sine invicem docentur exstantia. Sed quid prodest horum multa colligere, cum paucorum testimoniis etiam caearte conturbas: idcirco velim mihi dicas de natura Filii
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ coet̾nꝰ. inter quẽ qꝵ pa trẽ. nullũ fuisse dicit᷑ tẽpus. max¬
me cũ inter cet̾a eũgłistis atestantib. etiam tẽpꝰ fecisse
dr filiꝰ. S forte de patre dictũ aliqͥs putet. erat qñ non erat
filiꝰ. Cui sententie secuta non concinunt quib dicitur.
Et anceqͣm nasceret᷑ son fuit. Non ꝑ se pater semꝑ existẽs
etiam a uobis dici non potest natus. qui non ab mitio do¬
cetur exortus. ꝙ in patre cade non potest. erat qñ non
erat genitus. fẽlic. Qm̃ me in uerbis ut mea refert opinio
mopinata subtilitate certantib non mediocrit̾ cle fatigas.
icirco queso ut si fieri potest. exẽplũ cuiꝰ libet rei possibi¬
le de esse qd̃ docere conaris ostendas. Heq enĩ alit̾ cred̃e
utrumq patrẽ dixeris sibi. Auõ Qm̃ me ad inꝯꝑabiliũ
rerum exempla cõpellis. icirco que sit ignis potentia

Expanded text:
Filius coaeternus, inter quem et Patrem nullum fuisse dicitur tempus; maxFilius coaeternus, inter quem et Patrem nullum fuisse dicitur tempus; maxime cum inter caetera Evangelistis attestantibus, etiam tempus fecisse dicatur Filius. Sed forte de Patre dictum aliquis putet, Erat quando non erat Filius. Cui sententiae secuta non concinunt, quibus dicitur, Et antequam nasceretur non erat: nam per se Pater semper existens etiam a vobis dici non potest natus, qui non ab initio docetur exortus; et in Patrem cadere non potest, Erat quando non erat genitus. FEL. Quoniam me verbis ut mea fert opinio, inopinata subtilitate certantibus non mediocriter defatigas, idcirco quaeso, ut si fieri potest, exemplo cujuslibet rei, possibile id esse quod docere conaris, ostendas. Neque enim aliter credere utrumque patrem dixeris sibi. AUG. Quoniam me ad incomparabilium rerum exempla compellis, idcirco quae sit ignis potentia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc a̾ditisso. ante filiũ qr sp̃m. coeuꝰ quodãmͦ patri dicaf¬
qr aoclis. Qd̾ si ita est qd̾ sine loco qr tẽpore nasci non po¬
fieri potuit tempus qr locus. Si in aliquo: io ipsũ tempus uioe¬
tur & locus. in cuiꝰ origine similiter & locus reqͥrit᷑ qr tẽpꝰ.
Qd̃ si usq adeo sine tẽpore ꝙ loco fieri aliqͥd potuit. ut nec
in loco locũ. nec in tẽpore factũ doceas tẽpꝰ: nescio qua tenu̾
ad sanã fidẽ ꝙꝵ locũ fecisse doceatur q tẽpꝰ. S de hoc satis.
qñ non erat. Si erat istud ad tempꝰ referas: ecce ante filium
tempus. Si ad filiũ: nũqͣm non erat filiꝰ. Erat enim qͣnde iã¬
qñ nõ erat filiꝰ. a quo factũ dicit᷑ tempꝰ. S añqͣm nasceretur
inqͥs non fuit. Quis queso non fuit añqm nasceret᷑ filiꝰ: Eoce
nasceretur filiꝰ. non erat tẽpis: sequitur ut dicat᷑ patri.

Expanded text:
Hoc admisso, ante Filium et Spiritum, coaevum quodammodo Patri Hoc admisso, ante Filium et Spiritum, coaevum quodammodo Patri et locus. Quod si ita est, quod sine loco et tempore nasci non pofieri potuit tempus et locus. Si in aliquo, idipsum videtur tempus et locus, in cujus origine similiter et locus requiritur et tempus. Quod si usque adeo sine tempore et loco fieri aliquid potuit, ut nec in loco locum, nec in tempore factum doceas tempus; nescio qua temeriad sanam fidem, et locum docetur fecisse et tempus. Sed de hoc satis; quando non erat. Si Erat istud, ad tempus referas, ecce ante Filium tempus: si ad Filium, nunquam non erat Filius; erat enim jam quando non erat Filius, a quo factum dicitur tempus. Sed, Antequam nasceretur, inquis, non fuit. Quis, quaeso, non fuit antequam nasceretur? Si Filius, ecce antequam nasceretur Filius, non erat tempus, sequitur ut dicatur Patri
Abbreviated transcription (Latin):
ne id ipsum non mediũ tantũ constet eẽ. qmͣ terciũ: Iẽliciapꝰ.¬
est explicabo. Aiunt enĩ. quotiens de initio filiĩ ꝙ patris et¬
nitate tͣctat᷑. Erat qñ non erat. ꝙ añqm nasceret᷑ non erat.
Auoͤ Qnͣtũ adu̾to. manente male credulitatis errore sola uer¬
ba mutata sunt. dixisti namq. Erat qñ non erat. Brat
istud. ad euũ ꝑtinere uultis. anaa filiũ: Si ad euũ: id ueld̾¬
ꝗd̾dã ance filii natiuitatẽ ęt̾nitatis spatiũ: ecce ad suꝑiorẽ
blasphefiam nece ssitate dilaberis. cũ int̾ patrẽ & filiũ. ter¬
tiũ quiddã tempus inmittit. Dicisq. qr erat ante filium
pater. qr tempus. post hec luo: filius. post tria ista. qrͣtus
sp̃o sc̃s. Qd̃ si admittimus. ut sine tẽpore non potuerit gĩg¬
ni filiꝰ: ude qmͣ late pateant ista que dicimus. Nam si s̃
sine tẽpore est filiꝰ: certe nec nisi in loco clicendꝰ ÷ genit᷑.

Expanded text:
ne idipsum non medium tantum constet esse quam tertium? Fel. Quonine idipsum non medium tantum constet esse quam tertium? Fel. Quonidictum est, breviter explicabo. Aiunt enim, quoties de initio Filii et Patris aeternitate tractatur: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat. AUG. Quantum adverto, manente malae credulitatis errore sola verba mutata sunt. Dixisti namque, Erat quando non erat. Erat istud, ad aevum pertinere vultis, an ad Filium? Si ad aevum, id eddam ante Filii nativitatem aeternitatis spatium, ecce ad superiorem blasphemiam necessitate dilaberis, cum inter Patrem et Filium, tertium quiddam tempus immittis; dicisque quia erat ante Filium Deus Pater et tempus. Post haec duo Filius. Post tria ista quartus Spiritus. Quod si admittimus, ut sine tempore gigni non potuerit Filius: vide quam late pateant ista quae dicimus. Nam si non sine tempore est Filius, certe nec nisi in loco dicendus est genitus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm difficili loco uerset᷑ oratio: tam̃ uerendũ nobis nicħ est. c
ꝑ adiutoriũ sc̃i sp̃c testimoniũ dicimꝰ deo. Quid gͦ dicemꝰ:
Est ne aliquid in patre ꝗd negatur in genitum au nans᷑
Si est: non in toto s in parte potiꝰ dicatuꝵ ingenitꝰ. Auoqͥn:
non ex tẽpore ceꝑit eẽ. filiꝰ. Nam si pat̾ nitas non cepit
patris. initiũ non inueniri potest ꝓlisSi initiũ licitur
ꝓlis: non ȩt̾na paternitas docebitur patris. Ꝙ quomͦ stabit
qr totũ in patre docetis ingenitũ. qui ipsius paternitatis no¬
men habere putatis initiũ. cũ cepisse ex tẽpore dicitis filiũ.
quo nondũ extante patrẽ dici non potest uocitatũ : felicia
Non sum tam stultus. ut tempꝰ preferam filio. s mitium
dare certũ est genito. Quid gͦ. inter patrẽ ꝙ filiũ clicis me¬
patͥ coet̾nũ. qui int̾ patrẽ ꝙ filiũ fateris nicbil eẽ. medium.

Expanded text:
quam in difficili loco versetur oratio: tamen verendum nobis nihil est, qui quam in difficili loco versetur oratio: tamen verendum nobis nihil est, qui per adjutorium sancti Spiritus testimonium dicimus Deo. Quid ergo dicemus? Estne aliquid in Patre quod negetur ingenitum, an non? Si est, non in toto, sed in parte potius dicatur ingenitus; alioquin non ex tempore coepit esse Filius. Nam si paternitas non coepit Patris, initium inveniri non potest prolis. Si initium datur prolis, non aeterna paternitas docebitur Patris. Et quomodo stabit, quia totum in Patre docetis ingenitum, qui ipsius paternitatis nomen habere putatis initium, cum coepisse ex tempore dicitis Filium, quem nondum exstante Patre dici non potest vocitatum? Fel. Non sum tam stultus ut tempus praeferam Filio, sed initium dari 335 certum est genito. Aug. Quid ergo? Inter Patrem et Filium dicis mePatri coaeternum, qui inter Patrem et Filium fateris esse nihil medium,
Abbreviated transcription (Latin):
catholica neceẽ ÷ simplicitate soluatur. Patrem nãq inge¬
nitũ. filiũ genitũ dico. nec ideo tamen genitũ ingenito coe¬
ternũ ẽẽ. non predico. eo tm̃ clocens ingenitũ patrem. qr ñ
ꝓcessit ex altero. eo genitũ filiũ: qr non extitit ex se ipso. Hon
est ꝯmune utriusq nasci. non ẽ. ꝯmune non gĩni. qr ꝯmu¬
ne tam̃ ẽ. alt̾m ab alt̾o interuentu medii tẽꝑis non diuelli.
Itaq si ꝓpriũ patris querimus. sufficit qr solus non habet
patrem. si filii: satis est qd̃ non h̾t ꝓlẽ. Unam aũ qr coeter¬
nam patris ꝙr filii dicimus deitatem. felie. Quantũ ad me
accinet. non uideo quid ista nunc colligas. Nam qnͣuis
aristotelica mecũ subtilitate contendas. fieri tam̃ non po¬
test. ut eũ qui genitus est ab eo qui genuit. nulla gui int̾¬
cidentis antiquitate discernas. Nnc̃. Scio equidẽ ut ille ait

Expanded text:
catholica necesse est simplicitate solvatur. Patrem namque ingecatholica necesse est simplicitate solvatur. Patrem namque ingenitum, Filium genitum dico, nec ideo tamen genitum ingenito coaeternum esse non praedico, eo tantum docens ingenitum Patrem, quia non processit ex altero; eo genitum Filium, quia non exstitit ex se ipso. Non est commune utrique nasci, non est commune, non gigni: et commune tamen est alterum ab altero interItaque si proprium Patris quaerimus, sufficit quia solus non habet Patrem; si Filii, satis est quod non habet prolem; unam autem et coaeternam Patris et Filii dicimus deitatem. Fel. Quantum ad me attinet, non video quid ista nunc colligas. Nam quamvis Aristotelica mecum subtilitate contendas, fieri tamen non potest ut eum qui genitus est, ab eo qui genuit, nulla aevi intercedentis antiquitate discernas. Aug. Scio equidem, ut ille ait,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑutandi. tamen in qͣntũ fieri potest etiã in hac parte
non deero. Eoce gͥ homo pat̾ ht hõm̃ẽ filiũ. Est ꝯmune¬
utriusq qd̾ ho ÷. uni tamen qd̾ filiꝰ. alteri ꝓpriũ uidetur
esse qd̾ pater÷. Ham in utroq sic ꝑsona discernit᷑:
ut ꝯmunis humanitas non negetur. dum unus gingnit.
alius gingnitur: eque aũ homo q qui genuit dicitur. ⁊ ille
to. utrũ mitio seꝑatur an non. Auõ. Ne id quiclem spũalis
itelligẽtie u̾itate recipitur. ut pater afilio int̾uentu non clico
temꝑis qd̾ dieb ꝯstat ac noctib. s cuilib eui uł etatis spa¬
tio separetur. felic. Hoc si ita est: duo fateris ingenita. ꝙ
quomodo alt̾a patris. altera filii putatur e̾ẽ. ꝑsona. cũ per
significationẽ ꝯmunis ingeniti. utraq iudeatur esse ꝯfusa :
Auc. In hoc quidẽ a maiorib ur̃is non mediocris calumpni
sophisina contexitur. tamen ꝑ auxiliũ ipsius trinitatis

Expanded text:
putanti: tamen in quantum fieri potest, etiam in hac parte putanti: tamen in quantum fieri potest, etiam in hac parte non deero. Ecce igitur homo pater habet hominem filium: est quutriusque quod homo est, uni tamen quod filius, alteri proprium videtur esse quod pater est; nam in utroque sic persona discernitur, ut communis humanitas non negetur, dum unus gignit, alius gignitur; aeque autem homo et qui genuit dicitur, et illeto utrum initio separetur, an non? AUG. Ne id quidem spiritualis intelligentiae veritate recipitur, ut Pater a Filio interventu, non dico temporis, quod diebus constat ac noctibus, sed cujuslibet aevi vel aetatis spatio separetur. FEL. Hoc si ita est, duo fateris ingenita. Et quomodo altera Patris, altera Filii putatur esse persona, cum per significationem communis ingeniti utraque videatur esse confusa? AUG. In hoc quidem a majoribus vestris non mediocris calumniae sophisma contexitur; tamen per auxilium ipsius Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ genitũ. fot. Ꝙ quomͦ nõ eundẽ ingenitũ dicis eẽ. quen
genitũ. si utrũq unũ putas ẽẽ. non alterũ: ⁊ uoͦ Animad¬
uerto ium te penitꝰ non attendisse uerboꝵ. Non ad utͥn
unũ dico. substantiã ueri patris ac ueri filii ex toto nõ
separo. & dũ non eundẽ pr̾em quem filiũ predico. utriꝰq
tiam queris. ipsa trinitas unꝰ deus. Si ꝑsonã: alter est fi¬
lius. fõlit. Et quomͦ ꝙ idẽ ẽe. dicis & alterũ filiũ : Idem Ai¬
inquã ꝯmumone substantie alterũ ꝓpͥetate ꝑsone. lelit̾
Nescio quo pacto una credat᷑ eẽ. substantia: cũ non una
dicatur e̾ẽ ꝑsona. Ausꝰ Hon est inqm una ꝑsona. qr una
genuisse & alt̾a dr genita. & est tam̃ nati qr gĩnentis ñ
diuersa substantia: qr non dissimił guinenti docetur exor¬
ta. fẽlic uelim queso exẽplo faciliori dicta dilucides anoꝰ
In reb quidẽ in ꝯp̾hensibilib exẽpla non suppetunt dis¬

Expanded text:
dixit. Et quomodo non eumdem ingenitum dicis esse quem genitum, si utrumque unum putas esse, non alterum? Aug. dixit. Animadverto vim te penitus non attendisse verborum: nam dum utrumque unum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo. Et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusqtiam quaeris, ipsa Trinitas unus est Deus: si personam, alter est Filius. Fel. Et quomodo et idem esse dicis, et alterum Filiuinquam, communione substantiae; alterum proprietate personae. FEL. Nescio quo pacto una creditur esse substantia, cum non una dicatur esse persona. AUG. Non est, inquam, una persona, quia una genuisse, et altera dicitur genita: et est tamen nati et gignentis non diversa substantia, quia non dissimilis generanti docetur exorta. FEL. Velim quaeso exemplo mihi faciliore dicta dilucides. AUG. In rebus quidem incomprehensibilibus exempla non suppetunt dis
Abbreviated transcription (Latin):
habere substãtiam. filiꝰ ꝑ oĩa simił patri. dissimił creatur
factor ille nõ ex eo qd̾ non est in id qd̾ est: qr ꝓpͥ̾ea nũqm in
id qd̾ non est ex eo qd̾ est. Illa ex eo qd̾ non est. in id qd̾ est. ꝓpͥes
inuolueris. & ideo rec te facies si id qd̃ ate ut mea fert
opinio incõp̃hensibilit̾ dictũ ẽ. intelligibiliꝰ expli¬
nitione discernerẽ. qm̃ is non ex eo qd̾ non est in il qd̃
est. Qd̾ tale est ac si dicerem. Non ex nichilo factus est.
& ꝓp̾ea nũqͣm in id qd̾ non ẽ. ex eo qd̾ est .i. nũqmͣ in nichi¬
iũ ex se ipso. qd̾ est nature sue ꝓpͥetate soluendꝰ est. Creat᷑a

Expanded text:
habere substantiam. Filius per omnia similis Patri; dissimilis creatura habere substantiam. Filius per omnia similis Patri; dissimilis creatura factori. Ille non ex eo quod non est, in id quod est; et propterea nunquam in id quod non est, ex eoinvolveris: et ideo recte facies, si id quod a te, ut mea fert opinio, incomprehensibiliter dictum est intelligibilius explinitione discernerem, quoniam is non ex eo quod non est, in id quod est: quod tale est ac si dicerem, non ex nihilo factus est. Et propterea nunquam in id quod non est, ex eo quod est; id est nunquam in nihilum, ex eo ipso quod est, nat