comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mante s amiision oruacis oidinotos denuo cosecrandõ eẽ decernãt. Iilud siquidẽ ꝑmul¬
orto sup s linmioꝵ e exiguu quidẽ uicdent᷑ hab̾e uestigiũ herencerũ nepe alle
ortr odi sũ les insiuis gracu sũt recipiendi. ali recta side carent ꝙ insus psitẽ¬
rechionor  ñ debent: Et qm̃ asy moniacis hereseos notã. ꝓpulsare ñ possumꝰ quib
uite u signari uideant᷑ hereticis ꝓspicue discernamꝰ. Aut enĩ rectã fide habe dicendi
sui sic̃ nouatiani. Aut ꝑfidiȩ enorib derinent᷑ sic̃ paulianistȩ uł arriani. S sirecte
sidi cũ nouatianistis sic̃ a nouatianis uenientes in suis p̃cipiunt᷑ honorib recipi. ita
etiã absus ordinati ñ debent ab iniuncti gradis officio remoueri. Ed si cũ arrianis
siue paulianistis ꝑ fiduȩ in uoluunt᷑ eryorib siẽ abillis egressi rec̃seerari nullitenꝰ

Expanded text:
niant, ut a symoniacis ordinatos denuo consecrandos esse decernant. Illud siquidem promulniant, ut a symoniacis ordinatos denuo consecrandos esse decernant. Illud siquidem promule fidei sunt et in suis gradibus recipiendi, alii recta fide carent et in suo persistere honore non debent. Et quoniam a symoniacis hereseos notam propulsare non possumus, quibus iure assignari videantur hereticis, perspicue discernamus. Aut enim rectam fidem habere dicendi sunt sicut Novatiani, aut perfidiae erroribus detinentur sicut Paulianistae vel Arriani. Sed si rectae fidei cum Novatianis sunt, sicut a Novatianis venientes in suis precipiuntur honoribus recipi, ita etiam ab his ordinati non debent ab iniuncti gradus officio removeri. Quodsi cum Arrianis sive Paulianistis perfidiae involvuntur erroribus, sicut ab illis egressi reconsecrari nullatenu
Abbreviated transcription (Latin):
des la co serat gͦ a rebapizato nequaꝗ̃ diuersa dapnanone duuuelit᷑ cu
nismnirũ pars ipietats piaculo sociat᷑ Nlisi fortissis ꝙ huĩe sceleratiu ec ear qͥ sost
pserat in spm scĩ neq lc remittit᷑ ei neq infuturũ Et reuera si catholicorũ
osscla porttsi cũ pensioi subtilitate discutimꝰ inuenimꝰ aliq̃ndo licentiã inrebaꝵ¬
eoratione ꝑmissa: quã certe uidemꝰ in recõsecratione funcdit denegatã. Hã
siquo suꝑ ũ ieta sũt m emorie ñ patiam̃ excidẽ. anĩ maduertimꝰ Apaulianstis
Alisq hereticis sp̃m scm̃ ñ habentib baptiratos. baptizari regularit̾ oportere.¬
¶ ui. tam baptismꝰ iterari ñ eir̃ qͥa baptisriꝰ fuisse in muncla pͥor ablutio ñ udet᷑
A ciosecrari dut᷑ aquocũq hereticorũ gñe ueniant ꝓrs nequeut . qͥa hoc sacri
canones omino refugiunt Qua ꝓpt satis miram̃ cũ tã ꝓdgiosa qli seuade uesa¬

Expanded text:
ecratus ergo a rebaptizato nequaquam diversa damnatione dividitur, cum ecratus ergo a rebaptizato nequaquam diversa damnatione dividitur, cum nimirum pari impietatis piaculo sociatur, nisi fortassis et hunc sceleratius peccare quis piritum sanctum, neque hic remittitur, neque in futuro . » Et revera si catholicorum edicta pontificum propensiori subtilitate discutimus, invenimus aliquam licentiam in rebaptizatione permissam, quam certe videmus reconsecrationi fundisi quae superius dicta sunt memoriae non patiamur excidere, animadvertimus a Paulianistis aliisque hereticis Spiritum sanctum non habentibus baptizatos baptizari regulariter oportere. Ubi tamen baptismus iterari non dicitur, quia baptismus fuisse immunda prior ablutio non videtur. Reconsecrari autem, a quocumque hereticorum genere veniant, prorsus nequeunt, quia hoc sacri canones omnino refugiunt. Quapropter satis miramur, cur tam prodigiosa quidam cecitate vesa
Abbreviated transcription (Latin):
nis tuto poterit inseruire: Nã siexet̾itiũ ꝑdũt̃. sacram̃tũ tam̃ ordinationis amit¬
tere nequeunt. Itaq cũ hȩc oiã necessario censeatis. sy moniacis ñ posse cõgruere.
quȩ tam̃ ñ negetis qͥb lib&. laicis cõuenire. fateamini necee̾ ẽ alterutra asemet ipsis
uarietate differre. quib ꝑspicue uidetis diuersa cõpetere
Quid In nocentu ᷤ

Expanded text:
ciis tuto poterit inservire? Nam si exercitium perdunt, sacramentum tamen ordinationis amitciis tuto poterit inservire? Nam si exercitium perdunt, sacramentum tamen ordinationis amittere nequeunt. Itaque cum haec omnia necessario censeatis symoniacis non posse congruere, quae tamen non negetis quibuslibet laicis convenire, fateamini necesse est alterutra a semet ipsis varietate differre, quibus perspicue videtis diversa competere. XXXV. Quid Innocent
Abbreviated transcription (Latin):
laicus ẽ. in qͦ queso delinqͥt. si sac̃dotalis dignitatis officiũ deserit: Si sac̃dotii sacra¬
iñtũ ut cũq ñ hab&. ut qͥd apastorali ministerio cũ culpa diuidit᷑ cui debitor
ꝑsacram̃ti uinculũ ñ tenetur  S dicite mͥ fr̃s cũ pace ur̃a loqͦr. si symoniaci
uł ab eis ordinati alaicis ut asseritis nichil differũt. qͥd ẽ qͦd sacri canones symo¬
niacos insy nodali cõcilio deponendos eẽ decernũt. I ũqͥd silaicꝰ sac̃dotale us
usurpasse cõuincit᷑. sinodali egit causa cõuentu. ut ille sollẽpnit̾ deponatur.
uqͥd ñ satis erit si pͥuata quadã districtione corripit᷑. ut uł simplicib uerb̾ assũp-¬
ta temeritate frangatur. Nuqͥd pot̾ depositionẽ sy moniacus remediũ pęnitentię
ꝑ manꝰ impositionẽ susciꝑe. scłarẽ militiã bauilare. cõiugẽ ducere. negotiorũ cõmer¬

Expanded text:
laicus est, in quo, queso, delinquit, si sacerdotalis dignitatis officium deserit? Si sacerdotii sacralaicus est, in quo, queso, delinquit, si sacerdotalis dignitatis officium deserit? Si sacerdotii sacramentum utcumque non habet, ut quid a pastorali ministerio cum culpa dividitur, cui debitor per sacramenti vinculum non tenetur? Sed dicite mihi, fratres, cum pace vestra loquor: si symoniaci vel ab eis ordinati a laicis, ut asseritis, nihil differunt, quid est, quod sacri canones symoniacos in synodali concilio deponendos esse decernunt? Numquid si laicus sacerdotale ius usurpasse convincitur, synodali eget causa conventu, ut ille sollemniter deponatur? Numquid non satis erit, si privata qualibet districtione corripitur, ut vel simplicibus verbis a presumpta temeritate frangatur? Numquid post depositionem symoniacus remedium penitentiae per manus impositionem suscipere, secularem militiam baiulare, coniugem ducere, negotiorum commer
Abbreviated transcription (Latin):
numirũ anetuiotatis ex ẽplu. aduers eos adibere curaiumꝰ q cõsecrationẽ a symoni¬
aumirita nithit ete ꝑert ascert: atq abilis ordinatos niclũ alaicis distare cotendẽ
gru Arbutratus sit eos in scłari ordine ꝑmanere qͥ seꝑ ad umbrate simiulationis sue¬
cõsecrationis misteriũ uaxta morẽ ȩccłasticũ ꝑcepisse. Si illos alaicis sola simulatio
segregat. qͥ pacto istos qͥ re uera oiã regłarit᷑ acceper ab eis nichil differre falsa hoiũm
uanitas iactat: Quȩcũq enĩ utait apłs scripta sut̃. ad nr̃am doctrinã scripta sũt.
Iã ꝙ inmoralib sius si recte teneo beatꝰ repperit᷑ dixisse gg̃. int̾ duo pericula
s moniacũ cõstitutũ. Ut uidelica siue gregẽ cõmissũ deserat: siue in male accep¬
to honore ꝑmaneat. peccati laqueoᷤᷤ ñ euadat. Nec utrãlib& rẽ exp̃sse definiens. tan¬
tũ m ubi uidet᷑ facilior casus asserit qͣntociu enatandũ. Si itaq si monideꝰ ũt dr̃

Expanded text:
adversus eos adhibere curavimus, qui consecrationem a Simoniacis factam nihil esse penitus asserunt, atque ab illis ordinatos, nihil a laicis distare contendunt. grum arbitratus sit eos etiam in saeculari ordine permanere, qui se per adumbratae simulationis speconsecrationis mysterium iuxta morem aecclesiasticum percepisse? Si illos a laicis sola simulatio segregat, quo pacto istos, qui revera omnia regulariter acceperunt, ab eis nihil differre falsa hominum vanitas iactat? Quaecumque enim, ut ait apostolus, scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt. Nam et in Moralibus suis, si recte teneo, beatus reperitur dixisse Gregorius inter duo pericula symoniacum constitutum, ut videlicet, sive gregem commissum deserat, sive in male accepto honore permaneat, peccati laqueos non evadat; nec utramlibet rem expresse definiens, tantummodo, ubi videtur facilior casus, asserit quantocius enatandum. Si itaque symoniacus, ut dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
orai uur it in accopntis honorib iure ꝑmaneant. Inꝗb nimirũ cũ integritate fidĩ
Qͦd sic̃ rebaptizari. ita & denuo cõsecrari qͥsq ñ potest.
ge ꝙͥ qui astruunt qͥmͦ lib& cõsecratos scdam manꝰ impositionẽ posse suscipe. ñ
sua cõtenti canonice actoritatis id studeant testimonis approbare. Dicant itaq
qͥ scõrũ patrũ ista p̃sũpserint qͥ saltĩ p̾sum̃da dictauerint. & cũ ad ꝓbationis indi¬
tiũ autentici ueterũ defecerint apices. necessario semet ipso noui dogmatis fa¬
teant᷑ auctores. Quid nimirũ cũ sanctione doctorũ. nusquã recipiat᷑ eẽ p̃ceptũ.
inuenit᷑ etiã ultro plubitũ. Nã beatissimꝰ papa gregoruᷤᷤ ioħi ep̃o rauennatis ȩcełȩ.
sic̃ neminẽ rebaptizari. ita etiã nec in idipsũ denuo cõsecrari posse. his asseruit
uerbis. Ilud aut̃ inqͥt qđ dicitis ut his qui ordinatꝰ ẽ iterũ ordinet᷑ ualde ri¬

Expanded text:
t in acceptis honoribus iure permaneant, in quibus nimirum cum integritate fidei d sicut rebaptizari, ita et denuo consecrari quisque non potest. itur, qui astruunt quomodolibet consecratos secundam manus impositionem posse suscipere, non sua contenti, canonicae auctoritatis id studeant testimoniis approbare. Dicant itaque qui sanctorum Patrum ista praesumpserint, qui saltem praesumenda dictaverint? Et cum ad probationis indicium authentici veterum defecerint apices, necessarios semetipsos novi dogmatis fateantur auctores. Quod nimirum cum sanctione doctorum nusquam reperiatur esse praeceptum, invenitur etiam ultro prohibitum. Nam beatissimus papa Gregorius Joanni episcopo Ravennatis Ecclesiae, sicut neminem rebaptizari, ita etiam nec ipsum denuo consecrari posse, his asseruit verbis : « Illud autem, inquit, quod dicitis, ut is qui ordinatus est iterum ordinetur, valde ri
Abbreviated transcription (Latin):
driã petri mãr diẽ alexander ep̃c agebat. cũ pot̾ expleta solẽpnia cõuenturos ad cõui¬
inspertare iudetr absus geri queda etia secretiora ꝙ mistica. ꝓturbatꝰ ilieo. uocari ad se
dericos iubq aet ei ꝗs ominꝰ qpse iudet ostendit. Tũ abire eos & cõphienso̾ ad se ꝑdule
om̃s pueros imꝑat. Qui cũ ad eent. qͥseis ludus & qͥd egissent. uł qͣmͦ ꝑcõtatur. Illi ut
talis hab& ȩtas. pauidi negare pͥmo. dem rẽ gestã ꝑ ordinẽ pandũt. &. baptizatos a se
Tut ale diligent᷑ inqͥrẽs abhus qͥbaptizat dicebant᷑ qͥd introgati suerunt. qͥs ue respon¬
cuncta emistiere. colocutꝰ cocilio clericorũ. statiusse tradit̃ illis qͥb integris ut̃ro gatio¬
nb & responsionib aqua suerit insusa iterari baprismũ ñ debe. sa mrepler i dmne

Expanded text:
driam Petri martyris diem Alexander episcopus agebat, cum post expleta solemnia conventuros ad conviinspectaret, videt ab his geri quaedam etiam secretiora et mystica. Perturbhensos ad se perducere omnes pueros imperat. Cumque adessent, quis eis ludus, et quid egissent vel quomodo percontatur. Illi, ut talis habet aetas, pavidi negare primo, dehinc rem gestam per ordinem pandunt, et baptizatos a se Tum ille diligenter inquirens ab his qui baptizati dicebantur, quid interrogati fuerint quidve responcuncta constare. collocutus cum concilio clericorum statuisse traditur illis quibus integris interrogationibus et responsionibus aqua fuerat infusa, iterari baptismum non debere, sed adimpleri e
Abbreviated transcription (Latin):
cminos in meridiem tunsut & qͣnto apli interiori austri penetrat
tanto deneror nris. qui ea ab aquilone speculam᷑ par& obiucu e t̃
cu sous iat as ligr aart̃ i nanen lo aliqnto seyo elatiore sole auidet estauo
sol si prmimnaor id a quilons transcendit. Mid cireo mt̃is oltumbus
sui ietrm positi utruq sydus de inferioribꝰ ex pestapõ tanto
ommentio peeli culmina petere indetur. qͣntomas nocor endli
sesc recipio mpartts mđ hõe ꝓbabit᷑ exẽplo Intrab noctu mialigũ¬
pstn teqido nuniera lucernarũ ardentiũ copia ꝓilliꝰ cuiꝰ natal ẽ
martyris honore reꝑ letã int̾quas duȩ maximȩ nemirandi opist
fim suis quono su spepset̃ ana quearidlicitenis. s qne t ealesuinti¬

Expanded text:
terminos in meridiem transiit; et quanto amplius interiora Austri penetrat, tanto dejectior nostris, qui eam ab Aquilone speculamur, patet obtutibus. At cum solstitiali graditur in circulo, aliquanto saepe elatior sole videtur aestivosolis terminos ad Aquilonem transcendit, et idcirco nostris obtutibus, qui in terra positi utrumque sidus de inferioribus aspectamus, tanto eminentior coeli culmina petere videtur quanto magis boreales sese recipit in partes. Quod hoc probabitur exemplo: Intrabis noctu im, et innumera lucernarum ardentium copia pro illius cujus natalis est martyris honore repletam, inter quas duae maximae ac mirandi operis pharis suis quaeque suspensae ad laquearia catenis, s
Abbreviated transcription (Latin):
ucmi ꝗansa q onse distantiu celsitudo faroꝵ. ut magis noetm̃o
ui su lucẽ comasqsamaꝵ quã ipsa igniũ ualeas uasa dinoscere
Nimirũ ub foribꝰ appropinqͥ̃re incipiens. recto intuitu oculos ad
faros & ꝑfaros ad contraposita laquearioꝵ ł pari&is loca sustuleris Illa tͥ altior
quȩ uicinior c̃ far̃ ꝓparebit. & qͣnto accessoris. tanto tib quȩ sub mersior ẽ.
uidebit᷑ eeꝰ suspensior. Donec ꝑspecta cercuis ueritate. cuncta ut s̃ posita cog¬
noscis Ita g & nos infia duo magna cęli luminaria siti. ge utrũq habemꝰ ad
meridi ẽ. quo ħ qd̵ inferius ẽ inseptentrionẽ se subrigendo magis magisq
not ad ppiat eo nob̾ oculos ad illa ⁊ ꝑ illa dirigentibꝰ adcȩlũ uidet᷑ ẽẽ illo
sub limius qd̃ deiectius incedere manifesta ratione patebit
Helimagitudine ł defectu solis & lunę

Expanded text:
distantium celsitudo pharorum, ut magis nocturno visu lucem comasque flammarum, quam ipsa ignium valeas vasa dignoscere: nimirum ubi pharis appropinquare incipiens, recto intuitu oculos ad pharos, et per pharos ad contra posita laqueariorum vel parietes loca sustuleris, illa tibi altior, quae vicinior est pharus apparebit; et quanto accesseris, tanto tibi quae submersior est videbitur esse suspensior, donec, perspecta certius veritate, cuncta ut sunt posita cognoscas. Ita ergo et nos infra duo magna coeli luminaria siti, quia utrumque habemus ad meridiem, quo hoc quod inferius est in septentrionem se subrigendo magis magisque nobis appropiat, eo nobis oculos ad illa et per illa dirigentibus ad coelum, videtur esse illud sublimius, quod dejectius incedere manifesta ratione patebit. De magnitudine, vel defectu solis et lun
Abbreviated transcription (Latin):
nautarũ. qͥ oleia sꝑgine ꝑspicuu sibi ꝓfundũ maris efficiunt. ⁊ itel¬
ligat rerũ c̃ditorẽ dm̃ multo amplius sui oris afflatu. qͣntãlib&
aquaꝵ ꝓfunditatẽ illustrare potuisse. maxime cũ tenuores tunc
aque fusse credant᷑. pͥusquã eas c̃ditor inc̃gregationẽ unã coger&
ut apparere poss& arida & diem quidẽ uulgari dñs sententia qu̾ã

Expanded text:
nautarum, qui olei aspergine perspicuum sibi profundum maris efficiunt, ut intelligat rerum conditorem Deum multo amplius sui oris afflatu quantamlibet aquarum profunditatem illustrare potuisse, maxime cum tenuiores tunc aquae fuisse credantur, priusquam eas conditor in congregationem unam cogeret, ut apparere posset arida. Et diem
Abbreviated transcription (Latin):
pnonimero sũpserat. ꝙ rã post p̃positos marero cbio muises sernanr. Set
posteu in honorẽ uilii cesaris dictatoris: lege ferente marco aurmio

Expanded text:
numero sumpserat, etiam post praepositos Martio duos menses servavit, sed postea in honorem Julii Caesaris dictatoris legem ferente Marco Anto
Abbreviated transcription (Latin):
tentes. quȩ fixo seꝑ cursu circuuolant septẽ trionalihꝰ breuiores
gyros circa cardinẽ ꝑ agentibꝰ cuius uertices extremos quos circa

Expanded text:
tentes, quae fixo semper cursu circumvolant, septentrionalibus breviores gyros circa cardinem peragentibus; cujus vertices extremos, circa
Abbreviated transcription (Latin):
honorio iohs chr isostomꝰ ⁊ augustinꝰ ep̃s p̃dicant᷑. Honoriuiꝰ añ a u. cũ theo¬
dosiominore ey rillũ alexandrię claruit: Theodosius minor añ axui
ephesena sy nod̾ nestoriũ c̃dẽpnat. Martianꝰ an uii. calcedonense ẽciliũ ge¬
pltesenLeo maior añ xuii ȩgyptꝰ errore dioscori latrat. henen aña uii.
coꝰ barnabȩ apłi ropperitur Anasta siuiꝰ añ xxui. sulgentui ep̃s pdicat᷑:¬
efficunt᷑ Fraclus eu matre sua martina añ .ii. Constantinꝰ filius eracli m̃se .ui.
Constantinꝰ filiũ constantini. añ ax uiii. eclipsis solis facta ẽ indictione dir. &posu¬

Expanded text:
Chrysostomus et Augustinus episcopi praedicantur. Honorius annis XV cum Theodosio minore. Cyrillus Alexandriae claruit. Theodosius minor annis XXVI. Ephesina synodus Nestorium condemnat. Martianus annis VII. Chalcedonense concilium geritur. Leo major annis XVII. Aegyptus errore Dioscori latrat. Zenon annis XVII. Corpus Barnabae apostoli reperitur. Anastasius annis XXVI. Fulgentius episcefficiuntur. Heracleonus cum matre sua Martina annis II. Constantinus filius Heraclii mensibus VI. Constantinus filius Constantini annis XXVIII. Eclipsis solis facta est indictione septima, q
Abbreviated transcription (Latin):
quã bissextilibꝰ annis atpr̃e int̃halati ab eis qͣdrantis didicimꝰ oriri. ñ
ante nr̃ȩ tẽpꝰ int̾bealationis quȩ fit ui. bełrũ marciarũ die in coptto lunȩ
łeoꝵdẽ festiuitate dierũ potest cũ nr̃i anni circulo reciꝑe c̃cordiã. s ide
dies festꝰ. eadẽ luna. uerbi gr̃a septima quȩ apud nos scđa sabbati. apud
illo tercia sabbati cõputat᷑. ⁊ cetera inhunc modũ:¬

Expanded text:
quam bissextilibus annis a tempore intercalati ab eis quadrantis dicimus oriri, non ante nostrae tempus intercalationis, quae fit sexto Cal. Martiarum die, in computo lunae vel earumdem festivitate dierum potest cum nostri anni curriculo recipere concordiam; sed idem dies festus, eadem luna, verbi gratia septima, quae apud nos secunda Sabbati, apud illos tertia Sabbati computantur, et caetera in hunc modu
Abbreviated transcription (Latin):
sola ꝑ annũ pontifex derelicto foris ppło. scã scoꝵ intrabat. an¬
nuis antea fructibꝰ. ħ ẽ frum̃ti. uini. &iolei. exordine collectis.
significans iħm pontificẽ magnũ impleta dispensatione carnis
ꝑ ppͥũ sanguinẽ cęlestis regni ianuas ingressurũ ut appareat nc̃
eiꝰVbi notandu qr sic̃ quida imnundi ꝑ legẽ pͥma t̾cra. & septima
die uibebant᷑ lustrari. sic & primꝰ tereciiis. ac soptimꝰ m̃sis suis quiq cerimo
niis extitere sollepnes. Quinta ebdomada septimi anni. quo totus ppłs ab
agricolendi oꝑe legis imꝑio uacabat. Dicente dño. Sex annis seres a¬
grũ tuũ. septimo cossabis Sexta anni iubilei ħẽ remissionis ebdo¬

Expanded text:
sola per annum pontifex, derelicto foris populo, sancta sanctorum intrabat, annuis antea fructibus, hoc est, frumenti, vini, et olei, ex ordine collectis: significans Jesum Pontificem magnum, impleta dispensatione carnis, per proprium sanguinem coelestis regni januas ingressurum, ut appareat nunejus. Ubi notandum quia sicut quidam immundi per legem prima, tertia, et septima dniis extitere solemnes. Quinta hebdomada septimi anni, quo toto populos ab agricolandi opere legis imperio vacabat, dicente Domino: Sex annis seres agrum tuum, septimo cessabis . Sexta anni jubilaei, hoc est, remissionis hebdo
Abbreviated transcription (Latin):
Signifer aũt lacteũ circulũ insagitario recipit. ⁊ geminis Multa hinc
dici poterant. s hȩc meliꝰ ac̃loquente quã a seribente fiunt. Sane ge de
planctarũ quarũ ꝑsigniferũ circulũ meatꝰ ẽ ordine ⁊ tp̃r supͣ memora¬
uimꝰ. tantũ nẽ dicamꝰ qe sol cccꝰ.lx .u. diebꝰ. ⁊ ui horis. luna xxuii diebꝰ
⁊ uiii horis ⁊ odiaci ambitũ lustrant: Singula uͦ signa sol tricenis gi¬
ebꝰ ⁊ denis horis ac semis se : luna aũt binis diebꝰ ⁊ senis horis ac bisse
unius horȩ ꝑlabit᷑. Si auit queris bisse qͥd signific&̧. ⁊ mpͥncipiis huiꝰ
opꝰculi decalculis diximꝰ : ꝙ nc̃ breuit̃ repetimꝰ. T̃antominꝰ ẽ bisse ab integri¬
quoties duȩ solũ remanent. ipsȩ duȩ partes bisse. ipsa t̾eia trtenmtu¬
cupatur epun ꝙ quiluna tricenis diebꝰ tantũ spacu celestis qtũ

Expanded text:
Signifer autem lacteum circulum in Sagittario recipit et Geminis. Multa hinc Signifer autem lacteum circulum in Sagittario recipit et Geminis. Multa hinc dici poterant, sed haec melius a colloquente quam a scribente fiunt. Sane quia de planetarum quarum per signiferum circulum meatus est ordine et tempore supra memoravimus, tantum nunc dicamus quia sol CCCLXV diebus et VI horis, luna XXVII diebus et VIII horis, zodiaci ambitum lustrant; singula vero signa sol tricenis diebus, denis horis ac semisse, luna autem binis diebus et senis horis ac besse unius horae perlabitur. Si autem quaeris bessis quid significet, et in principiis hujus opusculi de calculis diximus, et hunc breviter repetimus. Tanto minus est bquoties duae solae remanent, ipsae duae partes besse, tertia triens nuncupatur. Errant ergo qui lunam tricenis diebus tantum spatii coeles
Abbreviated transcription (Latin):
autũnali p̃b& equinoctio. hinc uergente ad brumalẽ honã signifero.
Octauũ scorpionis signũ a parte quãmmedio octobri. Nonũ sagatarii
ab ea quã in medio nouemibri. Decimũ capͥcorni. ab ea quã in medio decẽbri
sol in habrtat: caput attollit. ⁊ ꝓpt̃ea ut uulgo credit᷑ moctaua sua parte. ut
nͦ egyptꝰ mat̾ arciũ doc& aliquot partibꝰ antea. brumali solstitio dedicar
mansionẽ: de in reuerso ad alciora signiferi cursu circuli. Undecimũ aqͣrii
sydus aparte solari medantis ianuarii. Duo decimũ pisciũ. ab eade parte
februarii uerticẽ erigens. finit᷑ in medio marcii. ubi aries subsequens
ortꝰ sui pandit inicuĩ. Si quide om̃ia signa. ⁊ si ñ formȩ figura. regionũ
tam̃ suarũ c̃iunctione ⁊ cõputandi sibi ratione coherent. de quibꝰ poeta id¬
cnxo certis dimiͣ sũ partibꝰ orbẽ ꝑ duodena regit mundi sol aureus astra

Expanded text:
autumnali praebet aequinoctio. Hinc vergente ad brumalem zonam signifero autumnali praebet aequinoctio. Hinc vergente ad brumalem zonam signifero octavum Scorpionis signum a parte quam in medio Octobri, nonum Sagittarii ab ea quam in medio Novembri, decimum Capricorni ab ea quam in medio Decembri sol inhabitat caput attollit, et propterea, ut vulgo creditur, in octava sua parte, ut vero Aegyptus, mater artium, docet, aliquot partibus antea, brumali solstitio dedicat mansionem; dein, reverso ad altiora signiferi cursu circuli, undecimum Aquarii sidus a parte solari mediantis Januarii; duodecimum Piscium ab eadem parte Februarii verticem erigens, finitur in medio Martii, ubi Aries subsequens ortus sui pandit initium, si quidem omnia signa, etsi non formae figura, regionum tamen suarum conjunctione et computandi sibi ratione cohaerent, de quibus poeta: Idcirco certis dimensum partibus orbem, Per duodena regit mundi sol aureus astra.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥł ipse circũfert᷑. Iđoq in octaua sua parte iuxta quosđa. s uerius
iuata ȩgyptios. qui caleulationis p̃om̃ibꝰ gnari s̃. in qͣrta sua parte
locũ equi noctii uernalis ostendit Scđm tauri. ab illa cȩlestis circuli
parte qͣinmedio aprił sol circũfert᷑. ortꝰ iniciũ faciens. cõpl& in ea quã ipse
mman medio seruat. Terciũ geminoꝵ aparte signiferi. qũã sol in medio
maii. Quartũ cancri. ab ea quã in medio lustrat iunii. fac̃ pͥncipiũ ortꝰ:
id̾o uixta qͦsd̾a in octaua sua parte recipit solstitiũ. uixta uͦ sollicitiorẽ
indaginẽ aliqͦt partibꝰ prius inde deflexo ad inferiora situ hodiaci iđ
signiferi circuli. Iu intũ leonis signũ a parte qua sol in medio iulii.
sextũ uirginis ab ea qͣ inmedio augusti. Septimũ librȩ abea qͣ inmedio
septẽbri circũ agit᷑ inchoat oriri Qua ꝓpt̃ ꝙ moctaua sui parte iuxta
uulgarẽ opinionẽ. S uixta enucleatiorẽ sententiã aliqͣnto prius. locũ

Expanded text:
octava sua parte juxta quosdam, sed verius juxta Aegyptios, qui calculationibus prae omnibus gnari sunt, in quarta sua parte, locum aequinoctii vernalis ostendit. Secundum Tauri ab illa coelestis circuli parte qua in medio Aprilis sol circumfertur ortus initium faciens, complet in ea quam ipse in Maii medio servat. Tertium Geminorum a parte signiferi quam sol in medio Maii; quartum Cancri ab ea quam in medio lustrat Junii facit principium ortus, et ideo juxta quosdam in octava sua parte recipit solstitium, juxta vero sollicitiorem indaginem aliquot partibus, prius inde deflexo ad inferiora situ zodiaci, id est, signiferi circuli; quintum Leonis signum a parte qua sol in medio Julii; sextum Virginis ab ea qua in medio Augusti; septimum Librae ab ea qua in medio Septembri circumagitur inchoat oriri, quapropter et in octava sua parte juxta vulgarem opinionem, sed juxta enucleatiorem sententiam aliquanto prius, locum
Abbreviated transcription (Latin):
litates. quas iugit̃ ł scrutabant᷑. iđt astrologiã & geometricã. ds̃ eiꝰ ãpluis
uuendi spacia condonauit. quȩ tẽ haud edissere potuissent. nisi sea centis
uiuerent annis. ꝑ tot enĩ annoꝵ curricula magnꝰ annus implet᷑ Annũ
aut̃ ciuilẽ id÷ solarẽ hebrei ab equinoctio uerno. a solstitio greci. egyptii
ab autumno. a bruma incipiunt romani: xXXUII.
Dedisparibus

Expanded text:
litates, quas jugiter perscrutabantur, id est, astrologiam et geometriam, Deus eis amplius litates, quas jugiter perscrutabantur, id est, astrologiam et geometriam, Deus eis amplius vivendi spatia condonavit, quae nunc haud ediscere potuissent, nisi sexcentis viverent annis, per tot enim annorum curricula magnus annus impletur. Annum autem civilem, id est, solarem, Hebraei ab aequinoctio verno, a solstitio Graeci, Aegyptii ab autumno, a bruma incipiunt Romani. » CAPUT XXXVII. De disparibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta signoꝵ loca eiscde dierũ noctũq quibꝰ ante qua drienniũ reuertit᷑ horis.
nnus errantiũ stellarũ ẽ quo illarũ quęq rodiaci ambitũ ꝑlustrat. De quo
supͣ di .x.imꝰ. annꝰ magnꝰ ẽ. cũ om̃ia simul errantia sydera ad sua quęq loca
que simul habuere recurr̃. de qͦ iosephus. ipͥmo antiquitatũ libroꝵ. cũ
longeuitatẽ primoꝵ hominũ describer& . meminit: Nullus aũt aduitã
modernã.⁊ annoꝵ breuitatẽ quibꝰ nc̃ uiuimꝰ uitã cõparans antiquoꝵ prite
falsa quę de illis sunt dicta. & eo qd̃ nc̃ uita tanto ñducatur tp̃r credat:
Neq illos ad uite illius longitudinẽ ꝑuenisse: illi nãq cũ eent religiosi. & ab
ipso dõ facti cũq eis pabula oportuniora admaiꝰ tempꝰ existerent p̃parata
tantoꝵ annoꝵ circulis rite uiuebant: Deinde ꝓpt̾ uirtutes & głosas uti¬

Expanded text:
cta signorum loca eisdem dierum noctiumque quibus ante quadriennium revertitur horis. cta signorum loca eisdem dierum noctiumque quibus ante quadriennium revertitur horis. Annus errantium stellarum est quo illarum quaeque zodiaci ambitum perlustrat, de quo supra diximus. Annus magnus est, cum omnia simul errantia sidera ad sua quaeque loca, quae simul habuere, recurrunt. De quo Josephus, in primo Antiquitatum libro, cap. 4, cum longaevitatem primorum hominum describeret, ita meminit: « Nullus autem ad vitam modernam, et annorum brevitatem, quibus nunc vivimus, vitam comparans antiquorum, putet falsa quae de illis sunt dicta, et eo quod nunc vita tanto non ducatur tempore, credat neque illos ad vitae illius longitudinem pervenisse. Illi namque cum essent religiosi, et ab ipso Deo facti, cumque eis pabula opportuniora ad majus tempus existerent praeparata, tantorum annorum curriculis rite vivebant; deinde propter virtutes, et gloriosas uti
Abbreviated transcription (Latin):
dieb & uuihoris ⁊ odiacũ pcurrens. at id signũ ex qͦ egressa ẽ reuertit᷑.
Secundus duobꝰ diebꝰ & uuͣ horis ꝓlixior. qui consuete m̃sis appellatur:
Cũ solẽ aqͥ noua digressa ẽ ax uiiii diebꝰ. & xii horis ex actis. iã defecta rep¬
petit : tercuis qui xii m̃sibꝰ huiꝰ modi idẽ diebꝰ ccc.laiii ex plet̾.ꝙ uocatꝰ
cõmunis eo qđ duo sepissime tales parit̃ currant: quartꝰ qui embolismꝰ
apud hebreos aprincipio m̃sis paschalis incipit ibidẽq fanit᷑. A pud uero¬
romanos ab incipiente luna m̃sis ian sumit iniciũ. ibiq terminatur:
Itẽ solis ẽ annꝰ. cũ adeadẽ loca syderũ redit. ꝑ actis ccc lxu. diebꝰ & sex horus
id ÷ qͣdrante totius diei quę pars quater ducta cogit mt̃poni unũ diem.
ł qũe romani bisextũ uocant: ut ad eundẽ circuitũ redeant. Quartꝰ sola¬
ris giri annus bis sextilis ẽ ceteris tribꝰ uno die ꝓlixior qͦ c̃fecto sol ad cun¬

Expanded text:
et octo horis Zodiacum percurrens, ad id signum, ex quo egressa est, revertitur. Secundus duobus diebus et quatuor horis prolixior, qui consuete mensis appellatur, cum solem a quo nova digressa est, XXIX diebus et duodecim horis exactis, jam defecta repetit. Tertius, qui XII mensibus hujusmodi, id est, diebus CCCLIV expletur, et vocatur communis, eo quoapud Hebraeos a principio mensis paschalis incipit, ibidemque finitur. Apud Romanos vero ab incipiente luna mensis Januarii sumit initium, ibique terminatur. Item solis est annus, cum ad eadem loca siderum rediit, peractis CCCLXV diebus, et VI horis, id est, quadrante totius diei, qu quod Romani bissextum uocant, ut ad eundem circuitum redeatur, uelris gyri annus bissextilis est, caeteris tribus uno die prolixior, quo confecto, sol ad cun
Abbreviated transcription (Latin):
peuipt dicens: Obserua m̃ se nouaꝵ frugũ. & uerni pͥmi tpris sonfaeres
phase dño dõ tuo. qu̾e secuti eẽ egyptiuident᷑. exreo qđ eruditissimꝰ eoꝵ an¬
rosteslpetherus ait. Illud &iã oportet adtendere qd errent nimiũ qui
oroluer scu om̃i diligentia p̃fixũ ẽẽ uideat᷑. Uoeat᷑ aũt uer qd meo cuncta
uernent hoc e iurescant. estas ab estu. qͥd in ea maturandis frristibiibatur
at sriletas⁊ &hios. quide nr̃is partib: tepoꝵ uocabula c̃grnunt. uerũ nndos
ubsi diltesi facies. uli sortus syderũ. binas estates manno. binas ha¬
uerai hibent miesses. media mt̃ illa hiem& hesiarũ flatu: Nr̃a uꝰ bru¬
annũ ꝑcircũ ponere solebant: ut cato dic̃. In originibꝰ oratoꝵ. annꝰ per
ꝙ om̃iũ planetarũ unus qu̾e magnũ specialit̃ nominant:¬

Expanded text:
facies Phase Domino Deo tuo. Quem secuti esse Aegyptii videntur, ex eo quod eruditissimus eorum antistes Protereus ait: Illud etiam oportet attendere, quod errent nimium, qui voluerunt cum omni diligentia praefixum esse videatur. Vocatur autem ver, quod in eo cuncta vernent, hoc est virescant. Aestas ab aestu qui in ea maturandis fructibus datur.rtibus temporum vocabula congruunt. Verum Indos, ubi alia coeli facies, alii sunt ortus siderum, binas aestates in anno binas habere perhibent messes, media inter illos hieme Etesiarum flatu, nostra vero bruam pro circum ponere solebant, ut Cato dicit in Originibus, oratorum amtermet omnium planetarum unus, quem magnum specialit
Abbreviated transcription (Latin):
decernunt: Hiemis uidelic& & estatis micia. uesꝑtino ł matutino uergili¬
arũ ortu occasuq signantes. Itẽ ueris & autumni cũ pliades mettia fere
die ł nocte oriuntur & occidunt ponentes ingressũ. Deniq imlibris
cosmo graphioꝵ: aut enticis. ac nobilissimis. ita eade tp̃ra ad lineã dis¬
tineta repperimꝰ ad notato & iã ortu uergiliarũ uii d mai. Occasu qͦa

Expanded text:
decernunt. Hiemis videlicet et aestatis initia vespertino vel matutino, Vergiliarum ortu occasuque signantes. Item veris et autumni cum Pleiades medio fere die vel nocte oriuntur et occidunt, ponentes ingressum. Denique in libris cosmographicorum authenticis ac nobilissimis, ita eadem tempora ad lineam distinctam reperimus, adnotato et ortu Vergiliarum, septimo Iduum Ma
Abbreviated transcription (Latin):
conesdicũ seduam duo: cu teia tria. ⁊ sic ex ordine eteras Herbi gr̃a si amieũ uit in¬
potest  im scribi si causa secretior cuigat s. hec grecor coputo lit teri n. smenius¬
sosons ea pͥiert aet poisinat erũ tist alfabeti sui curaetere in numeroꝵ funers ea¬
peno tres qui plus s nuimeros notis singulis depingunt. eunde penȩ numerita
henss inde qua seribendi alfabeti ordiñe sequentes hoç modo.A q nce¬
Qui uͦ moa numeros digitis significare didicerint. nulla mit stante mora. latas

Expanded text:
Cum secundam, duo. Cum tertiam, tria. Et sic ex ordine caeteras. Verbi gratia, si amicum inter inPotest et ita scribi, si causa secretior exigat. Sed haec Graecorum computo litterisqusolent exprimere litteris, verum toto alphabeti sui charactere in numerorum figuras expenso, tres qui plus sunt numeros notis singulis depingunt, eumdem pene numeri figurandi, quem scribendi alphabeti ordinem sequentes, hoc modo: Α mox ut numeros digitis significare didicerint, nulla interstante mora, litteris
Abbreviated transcription (Latin):
O quibꝰ sol accedendo ł recedendo anni tẽꝑat orbẽ. Hyemps enĩ illo longi¬
us morante. frigida ẽ ⁊ humida Qer illo redeunte. humidũ ⁊ calidũ.
estas illo suꝑ feruente calida ⁊ sicca Autĩmꝰ illo decedente. sicoꝰ ⁊ frigidꝰ
habant ut solstitia ⁊ eqͥnoctia ĩ medio eẽnt tẽpoꝵ Uer aũt. orienti cõpa¬
rat᷑. qr tẽ ex t̾ris omia oriunt᷑: Estas meridiano : eo qđ pars eiꝰ calore
flagrantior sit: Autĩmꝰ ocerduo. eo qđ obẽfiniũ caloris ⁊ frigori gͣues
morbos habeat:. Hyemps septentrioni. eo qd frigore torpeat
I de annis.

Expanded text:
 quibus sol accedendo vel recedendo anni temperat orbem. Hiems enim illo longius morante, frigida est et humida: ver, illo redeunte, humidum et calidum: aestas vero, illo superfervente, calida et sicca: autumnus, illo decedente, siccus et frigidabant, ut solstitia et aequinoctia in medio essent temporum. Ver autem orienti comparatur, quia tunc ex terris omnia oriuntur: aestas meridiano, eo quod pars ejus calore fragrantior sit: autumnus occiduo, eo quod ob confinium caloris et frigoris graves morbos habeat: hiems septentrioni, eo quod frigore torpeat. CAPUT IX. De Annis.
Abbreviated transcription (Latin):
brumale÷ dustralis inde: adoccasũ brumale Occidentalis erhine
usq imolsti ciaser Normo septere ionalis ab occasu solfina c&i nomin
Nͦu m medio tantũ terrȩ positis habent᷑ aeqͣlia Na sub aquilone degenti
brumalis dies breuior ⁊ solstiialis ꝓlixior sttũ occasũq dilartuos alioꝰ
plami lis gnstao: fut apud australes utraq ꝓfata diesuo derimel s.¬

Expanded text:
brumalem; Australis inde ad occasum brumalem; Occidentalis ex hinc usque ad solstitialem; porro Septentrionalis ab occasu solstitiali n medio tantum terrae positis habentur aequalia. Nam sub Aquilone degentibus brumalis dies brevior, et solstitialis prolixior, ortum occasumque dilatans, alias plagas angustat. Item apud Australes utraque praefata dies moderatior, s
Abbreviated transcription (Latin):
D tinie lusi usole nundante ferri licunt᷑ ex ceptis his que plnegs
id ẽ errantes uocantur. Easq diei aduentu celari. nec ũqũã cęlo decide
fulgor pleni lumi ⁊ solis ꝓbat deliquiũ. Qu̾anis uideamꝰ igniculoꝰ ex
aethere lapsos portari uentis. uagiq lum̃ syderis imitari trucibꝰ eito
coorientibꝰ uentis Sydera aũt alia sunt inliquorẽ soluti humoris fe

Expanded text:
tante mundo, vagae ferri dicuntur, exceptis iis quae planetae, id est errantes, vocantur, easque diei adventu celari, nec unquam coelo decidere, fulgor plenilunii, et solis probat deliquium. Quamvis videamus igniculos ex aethere lapsos portari ventis, vagique lumen sideris imitari, trucibus coorientibus ventis. Sidera autem alia sunt in liquorem soluti humoris fe
Abbreviated transcription (Latin):
mã meã qm̃ sc̃ĩ sũ. & singłarit cõstituti. nõ in cõgrue decantans. Ux ultate
dõ ad iutori nr̃o. ubilate dõ iacob Nec abre e qͥs multi simul dicinꝰ. Uena¬
dicã dño u om̃ tẽpore semꝑ laus eiꝰ in ore meo. & solise perpiln macini. Cene¬
forimus. Magnificate dñm roecũ. & ex alteni nom̃ ei minuice es multa
hus similia. Quia nimirũ neq hic pluralib uerb̾ uniu ꝑsonȩ soliturt ido¬
piudicat. neq illic multitudo sideliũ a singłaritate discordat. Iuia ꝑurtu¬

Expanded text:
m sanctus sum . » Et singulariter constituti, non incongrue decantamus: « Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob . » Nec abs re est, quod multi simul dicimus: « Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . » Et soli saepe plurali voce proferimus: Magnificate Dominum mecum, et exaltemus nomen ejus invicem: et multa id genus. Quia nimirum neque hic pluralibus verbis unius personae solitudo praejudicat: neque illic multitudo fidelium a singularitate discordat:
Abbreviated transcription (Latin):
uentoꝵ earũ sinu c̃cepti sese ibide uersando ꝑerrantes. ⁊ uirtutis
sue mobilitate in qualib& partẽ tiolent̃ exũpentes. magno c̃crepant
murmure. instar exilientiũ destabulis ꝗͣdrigarũ. uł ue sice quȩ lic&
parua magnĩi tam̃ sonitũ displosa emittit:

Expanded text:
entorum earum sinu concepti, sese ibidem versando pererrantes, et virtutis suae mobilitate in quamlibet partem violenter erumpentes, magno concrepant murmure, instar exilientium de stabulis quadrigarum, vel vesicae, quae, licet parva, magnum tamen sonitum displosa emittit.
Abbreviated transcription (Latin):
re publica post censũ ⁊ quinto anno ꝑ actũ. urbs roma lustrabatur ad
inditiũ ternȩ lustrationis. & census terni indictionos eẽ conditas. Incipiunt
aũt indictiones ab uiii beł octubris. ibideq terminant᷑¬

Expanded text:
republica post censum quinto anno peractum urbs Roma lustrabatur, ad republica post censum quinto anno peractum urbs Roma lustrabatur, ad indicium ternae lustrationis et census indictiones esse conditas. Incipiunt autem indictiones ab VIII Calendas Octobris, ibidemque terminant
Abbreviated transcription (Latin):
ente undes ordo circuli decennouenał cõplectit᷑ indictiones ax annoꝵ
errcuitit in sua semꝑ uestigia reducens quas antiq̃ romanoꝵ ucd afiticu
Cõperimꝰ ad cauentũ errorẽ qui de tẽporibꝰ forte ab oriri poterat institu¬
tasesn eni cerbi gr̃a quilib& imꝑator medio anni tp̃e ueta lregno ele¬
ceses&. poterat euenire ut eunde annũ unus historie eiꝰdeuret. sud sssor¬
uiret teporibꝰ eo qđ eiꝰ partẽ regnaret. Alter uͦ hystorie eundẽ succossori
ubuis potuis id titulandũ putaret. eoqd & hic partẽ equȩ eiꝰ haberet in
Migs potrã ne ꝑ huidemodi dissonantiã error tẽporib in olesceros: statuer
indichonos quibꝰ utq scriptor. immo &iã uulgus omnẽ tẽpoꝵ cursũ facil¬
lime soriar quas ꝓ facilitate quoq calculandi.xx.ẽẽ uoluer. Ut pla¬
nissimo numers ad multiplicandũ ꝓmptissimo cõpendiosius transacti
tpr̃is statꝰ in memoriã possit reduci Iuid̾a aũt putant quia quonđa in

Expanded text:
ecundus ordo circuli decennovenalis complectitur indictiones XV annorum circuitu in sua semper vestigia reduces, quas antiqua Romanorum industria comperimus ad cavendum errorem qui de temporibus forte oboriri poterat, institutas. Dum enim, verbi gratia, quilibet imperator medio anni tempore vita vel regno decederet, poterat evenire ut eundem annum unus historicus ejusdem regis adscriberet temporibus, eo quod ejus partem regnaret; alter vero historicus eundem successori illius potius attitulandum putaret, eo quod et hic partem aeque ejus haberet in regno. Verum ne per hujuscemodi dissonantiam error temporibus inolesceret, statuerunt indictiones, quibus uterque scriptor, imo etiam vulgus omne, temporum cursum facillime servaret, quas pro facilitate quoque calculandi XV esse voluerunt, ut planissimo numero, et ad multiplicandum promptissimo, compendiosius transacti temporis status in memoriam possit reduci. Quidam autem putant, quia quondam in
Abbreviated transcription (Latin):
cuitũ inluminantur. Unde ⁊ ascii dicunt᷑ grece. pleriq etiã fer̃ sic eregione
e alto fieri sõlẽ ut ꝑ angustã puteoꝵ aqũã quȩ inꝓfundo ẽ uiderint reful gere:
ẽẽ aũt dicunt᷑ in meridiano qui amfiscii uocant᷑. eo qđ umbrã ex utroq late

Expanded text:
cuitum inluminentur, unde et ascii graece dicuntur. amplius etiam ferunt sic e regione ex alto fieri solem, ut per angusta puteorum aquam quae in profundo est grauius refulgere. esse autem dicuntur in meridiano qui amphiscii uocantur, eo quod umbram ex utroque late
Abbreviated transcription (Latin):
Latonẽ igit᷑ latentis naturȩ secreta rmantẽ respuo. planetarũ
cireulis metas. astrorũq meatib calculo̾ affigentẽ. Cuncta etiã
sperici orbis climata radio distinguentẽ.pitagorã paruipendo.
Nichomachĩ qͦq tritũ ephemeridib digitos abdico. E udidẽ ꝑplex
geometricaliũ figurarũ studus incuruũ ęque declino. E unctos
nos hac questione decerno Tremant gim nici suã iugit̾ amare

Expanded text:
latonem latentis naturae secreta remantem respuo, planetarum circulis metas, astrorumque meatibus calculos affigentem: cuncta etiam sphaerici orbis climata radio distinguentem Pythagoram parvipendo: Nichomacum quoque tritum ephemeridibus digitos abdico: Euclidem perplexis geometricalium figurarum studiis incurvum aeque declino: cunctos nos hac quaestione decerno. Tremant gymnici suam jugiter amore
Abbreviated transcription (Latin):
Ircus in aere qͣdricolor. ex sole aduerso mibibꝰq format᷑. dũ radius soł
mmissus cauȩ nubi repulsa acie insolẽ refringit᷑. instar cerȩ imag¬
nẽ anuli reddentiꝰ. qͥ decelo igneũ. de aqͥs purpureũ. de aere iachintinũ
de terra gramineũ trahit colorẽ Rarius aũt estate quã hẏeme. &
raro noctibꝰ nec nͥ inpleni luuo cernit᷑ ut pote deluna refulgens de nubib
ubes. coacto guttatĩ aere c̃globant᷑. qͥ fumali leuitatę uapores aquaꝵ.xxxii
de t̃ra mariq sussollenꝰ. Qũadu inminutissimis stillis c̃sistiant. suaui suspen¬
der in altũ. & ꝑ solis igne de cocti. łaeris itinere mutati dulceseant. ut ma¬
rinã aqua humo ł dulcẽ marinis herb̃ infundenteᷤ inc̃trariũ solemꝰ trans

Expanded text:
rcus in aere quadricolor, ex sole adverso nubibusque formatur, dum radius solis immissus cavae nubi, repulsa acie in solem refringitur, instar cerae imaginem annuli reddentis: qui de coelo igneum, de aquis purpureum, de aere hyacinthinum, de terra gramineum trahit colorem. Rarius autem aestate quam hyeme, et raro noctibus nec nisi in plenilunio cernitur, ut pote de luna refulgens. CAPUT XXXII. De nubibus. Nubes coacto guttatim aere conglobantur, qui naturali levitate vapores aquarum de terra marique sustollens, quandiu in minutissimis stillis consistunt, sua vi suspendit in altum, qua vel solis igne decocti vel aeris itinere mutati dulcescant, ut marinam aquam humo, vel dulcem marinis herbis infundentes, in contrarium solemus trans
Abbreviated transcription (Latin):
habens annos iuxta hebraicã ueritatẽ cece lxxx iui.iuoctaloea translati
onẽ xu amplius. generationes uixta utrosq codices xuii. quas tm̃ eu
uangelista matħeus. certi misteri grã &iiii ponit: Aqua nelut uiue¬
nali etate inpopulo dĩ regũ tempora ceperunt: hȩc namq inhominibꝰ etas apta
gubernando sol& existere regno Qunta quasi senilis etas atransmigͣ
& ipsa x iiii. Porro annis. ol axx Uiiii extenta. in qͣ graui senectute
fessa malis crebrioribꝰ plebs hebrea quassatur Sexta quȩ nc̃ agitur
etas. nulla generationũ uł temporũ serie certa Sed ut etas decreptta ipp¬
sa tacuis scłi morte c̃sum̃da. has erũpnosas plenasq laboribꝰ mundi etates
quiq felici morte uicer̃ uiꝰiͣ iam salbati ꝑ an̾nis etate suscepti Octauã be¬
ate resurrectionis etatẽ.in qͣ semꝑ ut cũ h̃o regnent eopectaN

Expanded text:
annos habens, juxta Hebraicam veritatannos habens, juxta Hebraicam veritatces XVIII, quas tamen evangelista Matthaeus certi mysterii gratia XIV ponit, a qua, velut junili aetate, in populo Dei regum tempora coeperunt. Haec namque in hominibus aetas apta gubernando solet existere regno. Quinta, quasi senilis aetas, a transmiget ipsa XXIV, porro annis DLXXXIX extenta. In qua, ut gravi senectute fessa, malis crebrioribus plebs Hebraea quassatur. Sexta, quae nunc agitur, aetas nulla generationum vel temporum serie certa: sed, ut aetas decrepita ipsa, totius saeculi morte consumenda. Has aerumnosas, plenasque laboribus, mundi aetates quique felici morte vicerunt, septima jam sabbati perennis aetate suscepti octavam beatae resurrectionis aetat
Abbreviated transcription (Latin):
in cõparatione eiꝰ unius hominis qui microsmos greoe aphilosophis
hoc ẽ minor mundus sol& nuncupari de eisde aliqͣnto latis exponemꝰ:
Prima ergo mundi huiꝰ etas ab ađa usq ad noe continens annos iuxta
uio Sic̃ primã cuiusq hominis obliuio demergere c̃sueuit etatem. quotꝰ enũ
quisq ẽ. qui suã recordet᷑ infantiam Scda etas anoe usq ad abrahã genera¬
tiones iuxta hebraicã ueritatẽ. cõplexa decẽ. annos aut̃ ccxcii. Porro uix
fuit geris populidĩ & ido in lingua inuenta ẽ. id̾. hebrea. apueritia nãq¬
homo. incipit nosse loqui pꝰinfantiã. quȩ hinc apellata ẽ. qd̾ fari ñ potest Tcia
ab abrahã usq addđ generationes iuxta utrãq auctoritatẽ XiIIi. Annos
etate quia incipit homo posse generare. ꝓpt̾ea matheris euangelista generati¬
onũ ab abrahã sũpsit exordiũ. qui &iã pat̾ gentiũ ẽstitutus ẽ. quando
mutatũ nom̃ accepit Qrta adauid usq ad transmigrationẽ babiloni.

Expanded text:
in comparatione aevi unius hominis, qui microcosmos Graece a philosophis, hoc est, minor mundus solet nuncupari, de eisdem aliquanto latius exponemus. Prima est ergo mundi hujus aetas ab Adam usque ad Noe, continens annos, juxta vio, sicut primam cujusque hominis oblivio demergere consuevit aetatem; quotus enim quisque est qui suam recordetur infantiam? Secunda aetas a Noe usque ad Abraham, generationes, juxta Hebraicam auctoritatem, complexa X, annos autem CCXCII: porro, juxfuit generis populi Dei, et ideo in ea lingua inventa est, id est, Hebraea. A pueritia namque incipit homo nosse loqui post infantiam, quae hinc appellata est, quod fari non potest. Tertia ab Abraham usque ad David, generationes, juxtetate quia incipit homo posse generare, propterea Matthaeus evangelista generationum ex Abraham sumpsit exordium, qui etiam pater gentium constitutus est, quando mutatum nomen accepit. Quarta a David usque ad transmigrationem Babylonis,
Abbreviated transcription (Latin):
uinta circuli decennouenalis regione  cicłus includit᷑ aquarto eiꝰ incipiens
s tercio cõpletus in anno. qui ꝓprie romanoꝵ ẽ.⁊ ad m̃sẽ ianuariũ ꝑtineus.
Na sic̃ annus quisq decennouenał eirculi pp̃legale hebreoꝵ obseruationẽ apas¬
chali mense inchoat ibicdeq finitur. ita & hic romanioꝵ institutione a luna
ianu arsi m̃sis inchoat. atq ibi desinit. Si ẽ ille sie &nste pramũ. &. sedm cõ¬
munes annos terciũ hab& embolismũ. quartũ ⁊ quintũ cõmunes. Sextũ
embolismũ. septimũ cõmunẽ: Uini embolismũ endecas quoq cieli lunaris in¬
stat decen ouenalis cireuli septẽ annos cõmunes. ꝙ uu hab& embolismo su
E habent comunes anni m̃ses lunares xii. id dies ecc liii. Embolismꝰ aut̃¬
mnũ qui ẽ decenouenał primꝰ in quo unus dies ratione saltus lunaris int̾cipit᷑
Q đ ut manifestius fiat singuloꝵ ex ordine cursũ uideamꝰ annoꝵ. ꝙ qd dioni¬

Expanded text:
uinta circuli decemnovennalis regione lunaris circulus includitur, a quarto ejus incipiens, et tertio complexus in anno qui proprie Romanorum, et est ad mensem Januarium pertinens. Nam sicut annus quisque decemnovennalis circuli propter legalem Hebraeorum observationem a paschali mense inchoat ibidemque finitur; ita et hic Romanorum institutione a luna Januarii inchoat atque ibi desinit. Sicut et ille, sic et iste primum et secundum communes annos, tertium habet embolismum, quartum et quintum communes, sextum embolismum, septimum communem, octavum embolismum. Hendecas quoque circuli lunaris instar decemnovennalis, septem annos communes, et quatuor habet embolismos. Et habet communes anni menses lunares duodecim, dies trecentos quannum, qui est decennovenalis primus, in quo unus dies ratione saltus lunaris intercipitur. Quod ut manifestius fiat, singulorum ex ordine cursum videamus annorum, et quod Diony
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius dedicauit. Ianũ aut̃ duobꝰ modis nom̃ accepit. hoc ẽ ex idolo
oꝵ ire. Ex idolo hoc ẽ ex ianobi frante rege eprritarũ qͥ fugatꝰ & pro¬
iecdꝰ de sua patria uenit ad romanoꝰ apud eos exul effectꝰ. Contigit
aut̃ ut gens multa barharoꝵ romam obsidiss&. Erat aut̃ ianꝰ homo
in geniosiis & dedit c̃siliũ romanis. quomͦꝰ potuissent urbẽ libare
de illa obsidiene: Iatam̃ ut romani post mortẽ suã illũ adorent qͦsi
aminibꝰ & igni incendissent . & duos glidios calełictos m ardentes dare

Expanded text:
superis dedicavit. Januarius autem duobus modis nomen accepit, hoc est ex idolo, et re. Ex idolo, hoc est ex Jano bifronte rege Epirotarum, qui fugatus et projectus de sua patria venit ad Romanos, apud eos exsul effectus. Contigit autem ut gens multa barbarorum Romam obsedisset. Erat autem Janus ille homo ingeniosus, qui dedit consilium Romanis quomodo potuissent urbem liberare ab illa obsidione; ita tamen, si Romani post mortem suam illum adorarent quaaminibus, et igni incendissent, et duos gladios calefactos et ardentes sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplũ in rama gͦd ex nõe. Iani. amiculũ uccauer̃. centũ portas hubens.
& illo tẽplo iani formã aereã fecer̃ dias facies habentẽ. inde dictus ẽ
ianus bifrons. ceruna parte & exruna faciȩ ui⁊ ad oraibant eum
Et eraltera si faciȩ feminȩ ad orabant. Indeq mense unuariũ uocauer¬
tãquã mcipitis die mensẽ respiciente trinsacti fineꝰ ac ꝓspicientẽ
futuri anni pͥcipia. Itẽ iañ. eare dr̃ eo qͦd sit inua anni hoc est
principium.¬

Expanded text:
centum portas habens, et in illo templo Jani formam aeream fecerunt, duas facies habentem: inde dictus est Janus bifrons, et ex una parte et ex una facie viri adorabant eum; ex altera vero facie, feminae adorabant; indeque mensem Janum vocaverunt bicipitis dei, respicientem transacti anni finem, ac prospicientem futuri anni principium: item Janus ex re dicitur, eo quod sit janua anni, hoc est principium