comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bris obscuratũ habentes in¬
tellectũ. Et rursũ de obliui¬
one que in morte contingit
oni tradit᷑. quicquid uiuen¬
do cogitat᷑ : quasi quȩdã um¬
ñ eẽ qđ fuit in uita. ita int̃¬
ueniens agit obliuio ñ eẽ qđ
fuit in memoria. Recte itaq
ipsa exprimit᷑: dũ uim illiꝰ
sopiendo sensus imitat᷑. Ds̃.
autẽ quia mala hominũ nec
cogitata ignorat. nec ꝑpetra¬
ta obliuiscit᷑. nisi ab eius ocu¬
lis penitendo deleant᷑: con¬
grue dictũ ẽ. Non sunt tene¬
bre. & ñ ẽ umbra mortis: ut
abscondant᷑ ibi qui oꝑantur
co eius iudicio nullus abscõ¬
dit᷑. qͥa nullatenus potest aut
nͨ uidere que facimꝰ: aut obli¬
uisci que uidet. Quãuis in¬
telligi tenebre uel umbra mor¬
tis. etiã aliter possunt. Om̃is
nãq ĩmutatio. uelut quȩdam
mortis imit᷑atio ẽ. Id enĩ qđ mu¬
tat. quasi ab eo qđ erat intͣfi¬
cit. ut desinat eẽ qđ fuit: o
incipiat ẽẽ qđ ñ fuit. Lum̃

Expanded text:
bris obscuratum habentes inbris obscuratum habentes intellectum . » Et rursum de oblivione quae in morte contingit oni tradetur quidquid vivendo cogitatur, quasi quaedanon esse quod fuit in vita; ita interveniens agit oblivio, non esse quod fuit in memoria. Recte itaqueipsa exprimitur, dum vim illius sopiendo, sensus immutatur. Deus autem, quia mala omnium nec cogitata ignorat, nec perpetrata obliviscitur, nisi ab ejus oculis poenitendo deleantur; congrue dictum est: Non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi, qui operantur co ejus judicio nullus absconditur, quia nullatenus potest aut non videre quod fecimus, aut oblivisci quod videt; quamvis intelligi tenebrae vel umbra mortis etiam aliter possunt. Omnis namque immutatio velut quaedam mortis immutatio est. Id enim quod mutat, quasi ab eo quod erat interficit, ut desinat esse quod fuit, et incipiat esse quod non fuit. Lumen
Abbreviated transcription (Latin):
itinera nullus hominũ uidet.
& tamͣ ante dĩ oculos tot gres¬
sus ponimꝰ. quot affectus moue
quotiens a recto itinere infir¬
mȩ cogitationis pede claudica¬
mꝰ. Nisi enĩ in conspectu eius
iste assiduus nr̃arũ m̃tiũ lap¬
sus incresceret. ꝑ ꝓpħam scili¬
cet ñ clamanit: auferte ma¬
lũ cogitationũ ur̃arũ ab ocu¬
us meis. Hec nimirũ dicens.
iũ cooꝑte nr̃e malicie qua¬
si ferre se ñ posse testat᷑.
Quȩ cooꝑta illi eẽ ñ potest.
quia uidelicet importune eiꝰ
conspectui ingerit᷑. quicquid
a nobis illicitũ occulte cogita¬
t᷑. Omĩa enĩ sicut scriptũ est.
nuda & aꝑta sunt oculis eius.
Unde hic quoq apte subiun¬
‸git᷑. Non sunt tenebre. ñ eͣ
Sumbra mortis. ut abscondan¬
tur ibi qui oꝑant᷑ iniquita¬
tẽ. Quid ꝑ tenebras. nisi ig¬
norantiã: Et quid ꝑ umbrã
mortis. nisi obliuionẽ studu¬
it designare: De quorũdã
quippe ignorantia dr̃. tene¬

Expanded text:
itinera nullus hominum videt, itinera nullus hominum videt, et tamen ante Dei oculos tot gressus ponimus quot affectus movemquoties a recto itinere infirme cogitationis pede claudicamus. Nisi enim in conspectu ejus iste assiduus nostrarum mentium lapsus incresceret, per prophetam scilicet non clamaret: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Haec nimirum dicens, vim coopertae nostrae malitiae quasi ferre se non posse testatur. Quae cooperta illi esse non potest, quia videlicet importune ejus conspectui ingeritur quidquid a nobis illicitum occulte cogitatur Omnia enim, sicut scriptum est, nuda et aperta sunt oculis ejus . Unde hic quoq. Non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi qui operantur iniquitatem. - Quid per tenebras nisi ignorantiam, et quid per umbram mortis, nisi oblivionem studuit designare? De quorumdam quippe ignorantia dicitur: « Tene
Abbreviated transcription (Latin):
nitim᷑. uel alternantes motus
intimȩ cogitationis: quib qͣsi
passib uel longe adño recedi¬
mus. uel. pie dño ꝓpinquamꝰ.
Ad dm̃ tñi quasi tot gressib
mens accedit. quot bonis mo¬
tib ꝓficit. Ꝙ rursũ tot gres¬
fib longe fit: quot malis co¬
gitationib deterascit. Unde
plerũq contingit. ut necdũ
ꝓcedat an oꝑe motus mentis.
& tam̃ ꝑfecta iam culpa sit:
ex ipso reatu cogitationis.
Sicut scriptũ est. Manus in
manu. ñ erit in nocens malꝰ
Manus enĩ manui iungi solet.
quando quiescit in otio: & nullꝰ
eam usus laboris exercet. Ma¬
nus gͦ in minu. ñ erit innoceis
malus. Acsi diceret. Et cũ ma¬
nus cessat ab iniquo ope. ma¬
lus tam̃ ñ ẽ innocens ꝑ cogita¬
tionẽ. Quia gͦ nouimus qđ
districte om̃ĩa ñ solũ facta. sed
saltẽ cogitata pensant᷑: quid
faciemꝰ de incessu mali oꝑis.
si sic subtilit̾ d̾s iudicat gressꝰ
cordis: Ecce occulta m̃tis nr̃ȩ

Expanded text:
nitimur, vel alternantes motus nitimur, vel alternantes motus intimae cogitationis quibus quasi passibus, vel longe a Domino recedimus, vel pie Domino propinquamus. Ad Deum enim quasi tot gressibus mens accedit, quot bonis motibus proficit. Et rursum tot gressibus longe fit, quot malis cogitationibus deterescit. Unde plerumque contingit ut necdum procedat in opere motus mentis, et tamen perfecta jam culpa sit ex ipso reatu cogitationis, sicut scriptum est: Manus in manu non erit innocens malus . Manus enim manui jungi solet, quando quiescit in otio, et nullus eam usus laboris exercet. Manus ergo in manu non erit innocens malus. Ac si diceret: Et cum manus cessat ab iniquo opere, malus tamen non est innocens per cogitationem. Quia ergo novimus quod districte omnia non solum facta, sed saltem cogitata pensentur, quid faciemus de incessu mali operis, si sic subtiliter Deus judicat gressus cordis? Ecce occulta mentis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
pressione satiet᷑. Et quia nec¬
peius ẽ approbari. Ueniet ꝓ¬
fecto. ueniet ȩtͣna & repenti¬
na ꝑcussio: & tõ cognoscet
cuncta a do conspici. quando
se imꝓuiso exitu. uiderit ꝓ
cunctoꝵ retributione dãp¬
nari. Cõ in pęna sua oculos
aꝑiet. quos diu tenuit clau¬
sos in culpa. Lc̃ considerasse
om̃ia uerũ iudicẽ septit. qͣn¬
do maloꝵ suoꝵ meritũ iam
euadere sentiendo ñ possit.
Iniquus gͦ qui diu exspectatꝰ ẽ.
iccirco ẽ repente sublatus:
qͥa oculi dñi suꝑ uias hominũ.
& om̃s gressus eoꝵ considerat.
Acsi diceret. Quia ea quȩ diu
patienter conspicit. quandoꝙ
multa ñ deserit. Nam ecce
subito uiolentũ rapuit. s ma¬
la eius quȩ exspectando ꝑtu¬
lit. animaduertendo resecaũ.
Nlemo gͥ dicat humana facta
dm̃ ñ cernere. cũ iniquũ quẽ¬
piã iniquitates suas libere
ꝓspicit cumulare. Subito e¬
nĩ tollit᷑. qui diu toleratur:
singulas oꝑationes quib in¬

Expanded text:
pressione satietur, et quia necpressione satietur, et quia necpejus est, approbari. Veniet profecto, veniet aeterna et repentina percussio, et tunc cognoscet cuncta a Deo prospici, quando se improviso exitu viderit pro cunctorum retributione damnari. Tunc in poena sua oculos iet, quos diu tenuit clausos in culpa. Tunc considerasse omnia verum judicem sentiet, quando malorum suorum meritum jam evadere sentiendo non possit. Iniquus ergo qui diu exspectatus est, idcirco est repente sublatus, quia oculi Domini super vias hominum, et omnes gressus eorum considerat. Ac si diceret: Quia ea quae diu patienter conspicit, quandoque inulta non deserit. Nam ecce subito violentum rapuit, et mala ejus quae exspectando pertulit animadvertendo resecavit. Nemo igitur dicat humana facta Deum non cernere, cum iniquum quempiam iniquitates suas libere prospicit cumulare. Subito enim tollitur, qui diu toleratur. singulas operationes quibus in
Abbreviated transcription (Latin):
quaquã considerare credeba¬
t̃: quando uiolentus iste om̃e
malũ qđ poterat inulte ꝑpe¬
trabat. Estimabat᷑ ds iniusti
acta ñ cernere. quia differe¬
bat iuste dap̃nare. Et magna
eiꝰ patientia. quasi quedã ne¬
gligentia putabat᷑. Iniquus
quoq ipse totiens se in pecca¬
tis siuis ñ uideri a dõ credidit:
quotiens multe peccauit. Cu
i ꝑ quendã sapientẽ dr̃ Ne
dicas peccaui. & quid accidit
mͥ triste: Emendare ñ uult
nequitiã. ꝓ qua dignã ñ ꝑtũ¬
lit pęnã. Quo pie exspectatꝰ.
t eo ẽ ad peccandũ nequiter
instigatus. t patientiã suꝑne
longanimitatis despiciens. un¬
de corrigere culpã suã debu¬
it. inde cumulauit: sicut per
eundẽ iob dr̃. Dedit ei d̾s locũ
penitentie. & ille abutit eo in
suꝑbia. Sepe etiã qͥa pęnã
quã meret᷑ repente ñ suscipit.
hoc ipsũ dõ ñ estimat displice¬
re qđ facit. Cat itaq nc̃. &
ad qualibet blasphemiã p̾su
liena rapiat: mnocentũ op¬

Expanded text:
quaquam considerare credebatur, quando violentus iste omne malum quod poterat inulte perpetrabat. Aestimabatur Deus injusti acta non cernere, quia differebat juste damnare; et magna ejus patientia quasi quaedam negligentia putabatur. Iniquus quoque ipse toties se in peccatis suis non videri a Deo credidit, quoties inulte peccavit. Cui per quemdam sapientem dicitur: Ne dicas, peccavi, et quid accidit mihi triste ? Emendare non vult nequitiam, pro qua dignam non pertulit poenam; et quo pie exspectatus est, eo est ad peccandum nequiter instigatus; et patientiae supernae longanimitatem despiciens, unde corrigere culpam suam debuit, inde cumulavit, sicut per eumdem Job dicitur: Dedit ei Deus locum poenitentiae, it. Saepe etiam quia poenam quam meretur, repente non suscipit, hoc ipsum Deo non aestimat displicere quod facit. Eat ita nunc, et ad quaslibet blasphemias praesliena rapiat, innocentum op
Abbreviated transcription (Latin):
uisione despecte sunt : sed intel¬
lectu reuerendȩ. Aliud est qͥp
pe in eis qđ cerint᷑. aliud qđ
exspectat᷑. Quid emĩ in hac ui¬
ta aliud quã deiectitionẽ. spu¬
ta. ludibria. mortemq intuen¬
tium oculis ostendit: Sed ꝑ
hȩc infima. transitur ad sũma.
ꝑ hec dedecora quȩ p̾cedunt.
eterna nobis & głosa pollicenti
Uiderunt gͦ suꝑbi uias dm̃ s
intelligere noluerunt. quia
dum abiecta quȩ in se illi osten¬
dunt despiciunt. ꝑdiderunt
isti sublunia quȩ ꝓmittunt.
Uias itaq dñi intelligere est. & bu¬
militer tolerare transitoria. & ꝑ¬
seuerant᷑ exspectare mansura: ut
in id qd̃ exspectat intendat. Ao
nȩc gͦ suꝑbi clausos oculos tenu¬
erunt. quia dum in gła p̾sen¬
tis uitȩ suꝑbiunt. humilitatis
dnicȩ celsitudinẽ ñ uiderunt.
Lumen eniͣ intelligentiȩ humii¬
litas aꝑit. suꝑbia abscondit.
Nam secretum qđdam pietatis ẽ.
& tantominus ad illud animus
ꝑuenit. quantomagis intumes¬

Expanded text:
intellectu reverendae. Aliud quippe est in eis quod cernitur, aliud quod exspectatur. Quid enim in hac vita aliud quam dejectionem, sputa, ludibria, mortemque intuentium oculis ostendit? Sed per haec infima transitur ad summa, per haec dedecora quae praecedunt aeterna nobis et gloriosa pollicentur. Viderunt ergo superbi vias Dei, sed intelligere noluerunt, quia dum abjecta quae in se illae ostendunt despiciunt, perdiderunt isti sublimia quae promittunt. Vias itaque Dei intelligere est et humiliter tolerare transitoria, et perseveranter exspectare mansura, ut in id quod exspectat intendat. Ad haec ergo superbi clausos oculos tenuerunt, quia dum in gloria praesentis vitae superbiunt, humilitatis Dominicae celsitudinem non viderunt. Lumen enim intelligentiae humilitas aperit, superbia abscondit. Nam secretum quoddam pietatis est, et tanto minus ad illud animus pervenit, quanto magis intumes
Abbreviated transcription (Latin):
corda transfigit: ne in his he¬
reant quȩ exterius defluunt.
sed quȩ interius ȩterna ꝑdide¬
rt̃. Indicat quid sententia oc¬
culta decernit᷑. ne immodera¬
te a nobis hec publica cogiten¬
tur.Dicit quid suꝑ nos agat᷑
de nobis: ut ab hoc publico tẽ¬
poralitatis colligamus oculũ
narrata sunt de pęna maloꝵ.
subito infert᷑ occultũ iudici¬
um. qđ pie suꝑ nos iusteq
disponit᷑. quomͦ alii ꝑdunt qđ
cenere uidebant᷑: & alii accipi¬
unt. qd alii ex meritis ꝑdunt.

Expanded text:
corda transfigit, ne in his inhaecorda transfigit, ne in his inhaereant quae exterius defluunt, sed quae interius aeterna perdiderunt. Indicat quid sententia occulta decernitur, ne immoderate a nobis haec publica cogitentur. Dicit quid super nos agatur de nobis, ut ab hoc publico temporalitatis colligamus oculum narrata sunt de poena malorum, subito infertur occultum judicium, quod pie super nos justeque disponitur, quomodo alii perdunt quod tenere videbantur, et alii accipiunt quod alii ex meritis perdunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis incessant᷑ apposita consi¬
derandis nobismetipsis mentis
nr̃ȩ oculũ declinant. In istis
nanq uisibilib que intuetur
cor nr̃m extra se spargit᷑. & qͥd
de se intrinsecus agat᷑ obliuis
cit᷑. dũ extrinsecus occupatur.
Diutina autẽ uox terribilibus
sententiis suis quasi quib dã
clauis illud pungit ut euigi¬
iet. ut homo occulta suꝑ se
iudicia quȩ pressus torpore
dissimulat. terrore saltẽ pul¬
satus expauescat. Ut enĩ suꝑi¬
us diximus. ipso usu uitȩ ue¬
teris mens male assueta de¬
prunit᷑. & in hec quȩ exspectat
exterius quasi dormiens sopi¬
tur: quia postquã semel se
ad adpetenda uisibilia foras
fudit. a contẽplandis inuisibi¬
Unde nc̃ necesse ẽ. ut quȩ ꝑ uisi¬
bilia spargit᷑. de inuisibilib iu¬
diciis feriat᷑. Ꝙ quia in his se
exteriorib male delectata ꝓstra¬
uit. saltẽ ꝑcussa requirat qd de¬
seruit. Coce autẽ scriptura sa¬
cra. terrore quodã torpentia

Expanded text:
nobis incessantur apposita a consinobis incessantur apposita a considerandis nobismetipsis, mentis nostrae oculum declinant. In istis namque visibilibus, quae intuetur cor nostrum, extra se spargitur: et quidquid de se intrcitur, dum extrinsecus occupatur. Divina autem vox terribilibus sententiis suis quasi quibusdam clavis illud pungit, ut evigilet, ut homo occulta super se judicia, quae pressus torpore dissimulat, terrore saltem pulsatus expavescat. Ut enim superius diximus, ipso usu vitae veteris mens male assueta deprimitur, et in haec quae exspectat exterius quasi dormiens sopitur: quae postquam semel se ad appetenda visibilia foras fudit, a contemplandis invisibiUnde nunc necesse est ut quae per visibilia spargitur de invisibilibus judiciis feriatur; et quia in iis se exterioribus male delectata prostravit, saltem percussa requirat quod deseruit. Ecce autem Scriptura sacra terrore quodam torpentia
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt uerbũ dĩ. quoꝵ intuen¬
tes exitũ. conuersationis imi-¬
camini fidem. Suꝑius uidelicet
dũ spũalia p̃cepta loqueret᷑.
quasi funes miserat: postmodũ
uͦ memorans exempla maioꝵ.
quasi ueteres pannos adhibe¬
bat. Excitati gͦ tot uocib pre¬
ceptoꝵ adiuti tot cõparationi¬
b exemploꝵ: ad corda nr̃a rede¬
amus. Discutiamus om̃e qđ agi¬
mus. & quicquid in nobis diui¬
nȩ rectitudinis regulã offenoit
accusemus: ut apud districtũ
iudicẽ ipsa nos accusatio ex¬
cuset. In hoc enĩ mentis nr̃e
iudicio. tanto citius absolui¬
mͦ: quanto nos districtius re-¬
os tenemus. Nec ad hec agen¬
da p̾termittenda sunt tẽpora
quib uacat. quia ao hȩc agen¬
da post huius uitȩ tempora
non uacat. Uacue quippe ñ¬
dicit᷑. Neq enĩ ultra in homi¬
nis potestate ẽ: ut ueniat ad
dm̃ in iudiciũ. Iccirco nanq
memoram᷑ qđ tẽ non possumus.
ne nc̃ qł possumus negligamꝰ.
Sed ecce negotia occupant. que

Expanded text:
ini verbum salutis, quorum intuentes exitum conversationis imitamini fidem . Superius videlicet dum spiritualia praecepta loqueretur, quasi funes miserat; postmodum vero memorans exempla majorum, quasi veteres pannos adhibebat. Excitati ergo tot vocibus praeceptorum, adjuti tot comparationibus exemplorum, ad corda nos redeamus: discutiamus omne quod agimus; et quidquid in nobis divinae rectitudinis regulam offendit, accusemus, ut apud districtum judicem ipsa nos accusatio excuset. In hoc enim mentis nostrae judicio tanto citius absolvimur, quanto nos districtius reos tenemus; nec ad haec agenda perdenda sunt tempora, quibus vacat; quia ad haec agenda post hujus vitae tempora non vacat. Inaniter quippe im ultra in hominis potestate est, ut veniat ad Deum in judicium. Idcirco namque memoramur, quod tunc non possumus, ne nunc, quod possumus negligamus. Sed ecce negotia occupant, quae
Abbreviated transcription (Latin):
3. & cor impenitens thesauritas¬
÷ tibi irã in die irȩ: & reuelati¬
omis iuisti iudiçii dã. Et eece
dũ uiolentus quisq qđ ualu¬
erit rapit. dũ inualidos oppͥ¬
mit. & dũ diu om̃e qđ neqͥter
concupiscit exercet: qͥa ñ subi¬
to ꝑcutit᷑. sed eius infine̾ pę¬
na differt᷑. nequissima eiꝰ acti¬
O a dõ uideri ñ credit᷑. Unde

Expanded text:
impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei . Et ecce dum violentus quisque quos valuerit rapit, dum invalidos opprimit, et dum diu omne quod nequiter concupiscit exercet, quia non subito percutitur, sed ejus in finem poena differtur, nequissima ejus actio a Deo videri non cr
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ numerũ iacet. in euan¬
głio dñs dicit. Multi uocati.
pauci autẽ electi. Sed quia
hoc qđ electis aliis alii conte¬
runt᷑: de merito patientis est.
non de miquitate punientis:
non enĩ iniquus ds qui infert
iram. apte subiungit. Nouit¬

Expanded text:
electorum numerum jacet, in Evanelectorum numerum jacet, in Evangelio Dominus dicit: Multi sunt vocati, pauci vero electi . Sed quia hoc quod electis aliis alii conteruntur, de merito patientis est, non de iniquitate punientis: Non enim iniquus Deus, qui infert iram, apte subjungitu
Abbreviated transcription (Latin):
ananehel. usq ad portam angu¬
li: & exiuit ultra normã men¬
scãm ęccłiam. nullus ignorat.
Ananehel uͦ. dĩ grã interp̃tatur.
In angulo autẽ duplex paries
rangit᷑. Ciuitas gͦ dñi a turre
ananehel usq ad portã anguli
edificari ꝑhibetur. quia scã
eccłia a celsitudine suꝑnȩ gr̃ę
inchoans. usq ad ingressũ suscep¬
tionẽq construit᷑ utrorumq
popłoꝵ: iudaici uidelicet atq.
gentilis. Sed quia in ea mul¬
colligunt᷑: apte subdit᷑. Et exi¬
uit ultra normã mensure. ¶a
usq ad cos quoq extendit᷑. qui
normã iusticie transeuntes. in¬
tra mensure cȩlestis numerum
non sunt. Unde ꝑ isaiam quoq
eidem eccłiȩ dr̃. Ad dexterã enĩ
& ad leuam dilataberis. & semen
tuũ gentes hereditabit. Intranti
ad dexteram extendit᷑. dũ quos¬
dam iustificandos suscipit. Ad
leuam quoq dilatat᷑. dum ad
se quosdam etiã in iniquitate
ꝑmansuros admittit. Propter
hanc multitudinẽ quȩ extra

Expanded text:
portam anguli, et exivit ultra normam mennctam Ecclesiam nullus ignorat. Ananeel vero Dei gratia interpretatur; in angulo autem duplex paries jungitur. Civitas ergo Domini a turre Ananeel, usque ad portam anguli aedificari perhibetur, quia sancta Ecclesia a celsitudine supernae gratiae inchoans, usque ad ingressum susceptionemque construitur utrorumque populorum Judaici videlicet et gentilis. Sed quia in ea bditur: Et exibit ultra normam mensurae, quia usque ad eos quoque extenditur, qui normam justitiae transeuntes, intra mensurae coelestis numerum non sunt. Unde per Isaiam quoque eidem Ecclesiae dicitur: Ad dexteram enim et ad laevam dilataberis, et semen tuum gentes haeread dexteram extenditur, dum quosdam justificandos suscipit, ad laevam quoque dilatatur, cum ad se quosdam etiam in iniquitate permansuros admittit. Propter hanc multitudinem, quae extra
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑem. Potest autẽ ꝑ pͥncipẽ
uel. trannũ quisq suꝑbus
intelligi. ꝑ pauꝑem uͦ. humi
cognoscit. quia suꝑbos om̃s
uitã humiliũ nc̃ depͥmentes.
in udicio nescire se phibet
dicens. Nescio uos unde sitis.
Et qͥa sic potent᷑ cũ uult de¬
struit. sicut cũ uoluit poten¬
ter creauit: apte ratiocinan¬

Expanded text:
um.---Potest autem per principem vel tyrannum quisque superbus intelligi; per pauperem vero humiln cognoscit, quia superbos omnes vitam nunc humilium deprimentes, in judicio nescire se perhibet, dicens: Nescio vos unde sitis . Et quia sic potenter cum vult destruit, sicut cum voluit potenter creavit, apte ratiocinan
Abbreviated transcription (Latin):
metipsũ rep̃hendente loqueret᷑
dicens. Uidisti ahab humiliatum¬
I corã me: Quia gͥ humiliatus ẽ.¬
I mei causa: ñ inducã malum in
state ẽ. internũ m̃tis nr̃e contra
nos subire iudiciũ: recognoscen¬
do accusemus nosmet ipsos qua¬
les fuimus. pęnitendo torquea¬
mus. Non cessemus dũ licet
iudicare qđ fecimus. audiamꝰ¬

Expanded text:
metipsum reprehendente loqueretur, metipsum reprehendente loqueretur, dicens: Vidisti Achab humiliatum coram me? Quia igitur humiliatus est mei causa, non inducam malustate est internum mentis nostrae contra nos subire judicium, recognoscendo accusemus nosmetipsos, et quales fuimus poenitendo torqueamus; non cessemus dum licet judicare quod fecimus, audiamu
Abbreviated transcription (Latin):
decerni possit intuent᷑. ibi tot
patiunt᷑ supplicia. quot pa¬
ti timent. Nec deẽ in iudi¬
cio hoc m̃te concepto. om̃e mi¬
nisteriũ qđ punire reos suos
plenus debeat. Nlam consci¬
entia accusat. ratio iudicat:
timor ligat. dolor excruciat.
Qđ̃ iudiciũ eo certius punit.
quo interius sęuit: quia ui¬
delicet ab exteriorib ñ accedit.
Unusquisq enĩ cũ causã huiꝰ
examinis contra se aggredi
ceꝑit. ipse ẽ auctor qui ex hi¬
bec: ipse reus ẽ qui exhibet᷑
Odit se qualẽ se fuisse meminit.
& ipse qui c̃. semetipsũ inseqͥt᷑
illũ qui fuit: atq ab ipso ho¬
mine aduersus semetipsum
fit quȩdã rixa in animo. par
turiens pacẽ cũ dõ. Hanc cor¬
dis rixam dñs. requirebat.
cũ ꝑ ꝓpħ̃am diceret. Actendi & aus¬
cultaui. nemo qđ bonũ ẽ loqͥt᷑.
Nullus ẽ qui agat penitentiã su¬
ꝑ peccato suo dicens. quid feci:
Ista cordis humani rixa placatꝰ
ẽ. cũ ꝓpħȩ suo de abab rege se¬

Expanded text:
discerni possit intuentur, ibi tot discerni possit intuentur, ibi tot patiuntur supplicia quot pati timent. Nec deest in hoc judicio mente concepto omne ministerium, quod punire reos suos plenius debeat; nam conscientia accusat, ratio judicat, timor ligat, dolor excruciat. Quod judicium eo certius punit, quo interius saevit, quia videlicet ab exterioribus non accedit. Unusquisque enim cum causam hujus examinis contra se aggredi coeperit, ipse est actor qui exhibet, ipse reus, qui exhibetur. Odit se, qualem fuisse se meminit, et ipse qui est, per semetipsum insequitur illum qui fuit, atque ab ipso homine adversus semetipsum fit quaedam turiens pacem cum Deo. Hanc cordis rixam Dominus requirebat, cum per prophetam diceret: Attendi et auscultavi, nemo quod bonum est loquitur, nullus est qui agat poenitentiam super peccato suo, dicens: Quid feci ? Ista cordis humani rixa placatus est, cum prophetae suo de Achab rege se
Abbreviated transcription (Latin):
Accedunt enĩ ad secretariũ udi¬
cis. intra sinũ cordis. Conside¬
rant qu̾a districte quandoq¬
feriat. qui du patientꝰ exspe¬
ctat. Metuunt in his quȩ se
egisse meminert̃. puniunt flen¬
do qd ꝑpetrasse se intelligunt.
Timent subtilia diuina iudi¬
cia. etiã de ipsis quȩ in semet¬
ipsis intelligere fortasse non
possunt. Uident enĩ uideri di¬
uintius. qđ ipsi in se ꝑ huma¬
nitatẽ ñ uident. Conspiciunt
districtũ iudicẽi qui quo tar-¬
dius uenit. eo seuerius ꝑcu¬
tit. Scõꝵ etiã patrũ residere
conuentũ cũ eo pariter con¬
tẽplant᷑. coꝵq uel exempla
uel dicta se contẽpsisse repre¬
hendunt. atq in hoc secretoi
interioris iudicii ipsa mentis
sue executione constricti peni¬
tendo feriunt. qđ suꝑbiendo cõ¬
miserc̃. Ibi nãq aduersũ se qͥc¬
quid se impugnat enumerant.
ibi ante oculos suos om̃e qđ
defleant coaceruant: ibi quic¬
quic ꝑ irã districti iudicis

Expanded text:
accedunt enim ad secretarium judiaccedunt enim ad secretarium judicis intra sinum cordis, et considerant quam districte quandoqferiat, qui diu patienter exspectat. Metuunt in his, quae se egisse meminerunt, et puniunt flendo, quod perpetrasse se intelligunt, timent subtilia divina judicia, etiam de his quae in semetipsis intelligere fortasse non possunt. Vident enim videri divinitus, quod ipsi in se per humanitatem non vident. Conspiciunt districtum judicem, qui quo tardius venit, eo severius percutit. Sanctorum etiam patrum residere conventum cum eo pariter contemplantur, eorumque vel exempla, vel dicta se contempsisse reprehendunt, atque in hoc secreto interioris judicii ipsa mentis suae exsecutione constricti poenitendo feriunt, quod superbiendo commiserunt. Ibi namque adversum se, quidquid se impugnat enumerant, ibi ante oculos suos omne, quod defleant, coacervant. Ibi quidquid per iram districti judicis
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. ñ ẽ iudiciũ in gressib eoꝵ.
Ꝙ de quo dauid ait: honor re¬
gis. iudiciũ diligit. Ut uide¬
licet quia qui iã dñm hono¬
rat ex fide. sollicite iudicet. qͥd
ei debeat in oꝑati õne. Unde
rursũ scriptũ ẽ. Iudicare co¬
rã dño. & exspecta eũ. Coram
de dnm conspicit: & actus su¬
os sub eius p̾sentia sollicita
inquisione discernit. Quem
tanto quisq securius exspectat.
quanto cotidie uitã suã sus¬
pectus examinat. Qui eñ ad
ñ iã corã illo sed ab illo iudica¬
t᷑. De hoc quoq m̃tis iudicio.
dñs dicit. Reduc me in memo¬
riã ut iudicemꝰ simul: narra
siquid habes. ut iustificeris.
Debet em̃ unuscuiusq mens eti
causas suas apud dñm. & cau¬
sas dñi contra se sollicita inqͥ¬
sitione discutere. Debet caute
pensare. uel quȩ ab eo bona ꝑ¬
ceꝑit. uel que mala bonis illiꝰ
ꝑuerse uiuendo respondit. Qđ
electi quidẽ cotidie facere om̃i¬
no ñͣ cessant. Unde bene salomon
ait. Cogitationes iustoꝵ iudicia.

Expanded text:
r: Non est judicium ingressus eorum ; et de quo David ait: Honor regis judicium diligit ; ut videlicet, quia qui jam Dominum honorat ex fide, sollicite judicet, quid ei debeat in operatione. Unde rursum scriptum est: Judicare coram Domino, et exspecta eum ; coram de Dominum conspicit, et actus suos sub ejus praesentia sollicita inquisitione discernit, quem tanto quisque securus exspectat, quanto quotidie vitam suam suspectus examinat: qui enim ad non jam coram illo, sed ab illo judicatur. De hoc quoque mentis judicio oetam Dominus dicit: Reduc me in memoriam, ut judicemur simul; narra si quid habes ut justificeris . Debet enim uniuscujusque mens et causas suas apud Dominum, et causam Domini contra se sollicita inquisitione discutere. Debet caute pensare vel quae ab eo bona perceperit, vel quae mala bonis illius perverse videndo responderit: quod electi quidem quotidie facere omnino non cessant. Unde bene Salomon ait: Cogitationes justorum judicia :
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ. Uersus iste tanto ma¬
iore disputatione indiget. qͣn¬
to hoc qđ dicit si negligitur
acrius dolet. Hic nimirũ ñ
illud iudiciũ designat᷑. qđ ꝑ ȩ
ternã retributionẽ punit: sed
qđ mente conceptũ ꝑ conuer¬
sionẽ diluit. Ad illud uenire
ñ desiderat. quisquis se ꝑ illud
dãpnari formidat. Dũ gͦ dr̃
neq enĩ ultra in hominis po¬
testate ẽ. ut ueniat ad dm̃ in
iudiciũ: ꝓfecto ostendit᷑ eẽ qđ¬

Expanded text:
ius « Versus iste tanta majore disputatione indiget, quanto hoc quod dicit, si negligatur, acrius dolet. Hic nimirum non illud judicium designatur, quod per aeternam retributionem punit, sed quod mente conceptum per conversationem diluit. Ad illud quippe venire non desiderat, quisquis se per illud damnari formidat. Dum ergo dicitur: Neque enim ultra in hominis potestate est, ut veniat ad Deum in judicium, profecto ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
magna ẽ patientia p̃rogata: qͥa
diuina seueritas eo iniquum
acrius punit. quo diutius ꝑ¬
tulit. Sepe uͦ euenit. ut dum
peccatores suꝑna clementia
exspectat. in maiorẽ cordis cȩ¬
citatẽ ꝓsiliant. Unde scriptũ
ẽ. An ignoras qͥa benignitas
dĩ ad penitentiã te adducit:

Expanded text:
magna est patientia prorogata, quia magna est patientia prorogata, quia divina severitas eo iniquum acrius punit, quo diutius pertulit. Saepe vero evenit, ut dum peccatores superna clementia exspectat, in majorem cordis caecitatem prosiliant. Unde scriptum est: An ignoras, quia benignitas Dei ad p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ex illo originẽ ducimꝰ. eiꝰ
cursũ nascendo sortim᷑: ut eo
ipso cotidiano mom̃to qͥ uiui¬
mꝰ incessant᷑ a uita transeamꝰ:
& uuendi nobis spaciũ un¬
de crescere credit᷑. inde decreᷤᷤ¬
cat. Quia gͦ ad sũmã mori¬
endi cotidie tendimꝰ ꝑ mere¬
m̃ta uiuendi. bene de mori¬
entib nequaqu̾ã transibunt
dr̃ sed ꝑtransibunt: qͥa tran¬
scunt etiã dũ uiuunt. sed ꝑ¬
transeunt dũ moriunt᷑. Seqrͣ.
Et auferent uiolentũ absq
manu. SSubaudis diuina iu¬
dicia. Absq manu uͦ auferent
eũ. quia manu uiolentus fuit.
Absq manu auferent. qͥa uide¬
licet subito exitu urgente in¬
uisibiliter. rapit᷑: qͥ uisibilit᷑ ra¬
piebat. Uidit ipse quos rapuit.
sed quis illũ in morte rapiat.
ñ uidet. Absq manu gͦ uiolen¬
tus aufert̃. quia & raptorẽ su¬
ũ ñ intuet᷑: et tamen ducitur.
Quẽ tanto sequit᷑ districtior
sententia. quanto peccãti ei

Expanded text:
quia ex illo originem ducimus, ejus quia ex illo originem ducimus, ejus cursum nascendo sortimur, ut eo ipso quotidiano momento quo vivimus incessanter a vita transeamus, et vivendi nobis spatium unde crescere creditur, inde decrescat. Quia ergo ad summam moriendi quotidie tendimus per incrementa vivendi, bene de morientibus nequaquam transibunt dicitur, sed pertransibunt, quia transeunt etiam dum vivunt, sed pertransEt auferent violentum absque manu. - Subaudis, divina judicia. Absque manu vero auferent eum qui manu violentus fuit; Absque manu auferent, quia videlicet subito exitu urgente invisibiliter rapitur, qui visibiliter rapiebat. Vidit ipse quos rapuit, sed quis illum in morte rapiat non videt. Absque manu ergo violentus aufertur, quia et raptorem suum non intuetur, et tamen ducitur. Quem tanto sequitur districtior sententia, quanto peccanti ei
Abbreviated transcription (Latin):
sibunt: qͥa etiã uiuendo tẽ¬
poralit᷑ cotidie ad finẽ ten¬
dimꝰ. & p̃sentẽ uitã quasi
quandã uiam subigendo
transimꝰ Hoc ipsũ enĩ mori¬
turis iuiuere. quasi ad mor¬
tẽ ire ẽ. Et quot dies uitȩ
ꝑagimꝰ. quasi in itinere ad
locũ ꝓpositũ tot passib ꝓpm¬
quantꝰ Ipsa quippe augm̃ta.
nr̃e spacia. quanta eẽ cepint
homo ita conditus fuit. ut ma¬
nente illo deciderent tẽpora:
nec cũ tẽporib ipse transiret.
Stabat enĩ mom̃tis decurren¬
tib. qͥa nequaqu̾a ad uite ter¬
minũ ꝑ dierũ incrementa cẽ¬
debat. Stabat tanto robustiꝰ qͣn¬
to semꝑ stanti artius inherebat.
Atubi uetitũ contigit. mex offen¬
so creatore. cepit ire cũ tẽpore:
statu uidelicet ĩmortalitatis a¬
misso. cursus eũ mortalitatis
absorbuit. Et dũ iuuentute ad
seniũ. senio traheret᷑ ad mortẽ:
transeundo didicit. stando qͥd
fuit. Cuiꝰ nos qͥa de ꝓpagine
nascimͦ. radicis amaritudinem
qͥsi in uirgulto retinem. Nam

Expanded text:
sibunt, quia etiam vivendo temporaliter quotidie ad finem tendimus, et praesentem vitam quasi quamdam viam subigendo transimus. Hoc ipsum enim morituros vivere quasi ad mortem ire est. Et quot dies vitae peragimus, quasi in itinere ad locum propositum tot passibus propinquamus. Ipsa quippe augmenta nostrae spatia quanta esse coeperint,II. Primus vero homo ita conditus fuit, ut manente illo decederent tempora, ne cum temporibus ipse transiret. Stabat enim momentis decurrentibus, quia nequaquam ad vitae terminum per dierum incrementa tendebat. Stabat tanto robustius quanto semper stanti arctius inhaerebat. At ubi vetitum contigit, mox 789 offenso creatore coepit ire cum tempore. Statu videlicet immortalitatis amisso, cursus eum mortalitatis absorbuit . Et dum juventute ad senium, senio traheretur ad mortem, transeundo didicit stando quid fuit. Cujus nos quia de propagine nascimur, radicis amaritudinem quasi in virgulto retinemus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
seuera. P roponat contra se fu¬
turũ iudiciũ. & queq in se
sentit districte ferienda ꝑ sen¬
tentiã iudicis: hec in se pie fe¬
riat ꝑ penitentiã conũsionis.
Unde apte postqua uiolenti hu¬
i pęna descripta ẽ: sequitur.¬

Expanded text:
severa, proponat contra se fusevera, proponat contra se futurum judicium, et quaeque in se sentit districte ferienda per sententiam judicis, haec in se pie feriat per poenitentiam conversionis. Unde apte postquam violenti hujus poena descripta est, sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
& non ẽ umbra mortis: ut abs¬
condant᷑ ibi qui oꝑant᷑ iniqͥtatẽ.
Lux enĩ ȩt̾na que ds ẽ. quanto i¬
incõmutabiliter fulget. tanto
penetrabilit̾ uidet: ut neq oc¬
culta nesciat. qͥa cuncta pene¬
trat: neq penetrata obliuisca¬
t᷑. quia ĩtõmutabilis durat.
Proinde quotiens indignu aliqͥd
corde concipimꝰ. totiens in luce
peccamꝰ: quia ipsa nobis & ñ
sibi p̃sentib presto ẽ: & ꝑuerse
gradientes in ipsa impingimꝰ.
a qua ꝑ meritũ longe sumus.
Cũ uͦ nos uideri ñ credimꝰ in
sole clausos oculos tenemus:
illũ udelicet nobis abscondi¬
mꝰ. ñ nos illi. Nõ gͦ dũ possu¬
mus a conspectu eterm iudicis¬
& male cogitata: & penus ꝑpetra¬
ta deleamꝰ. Reuocemꝰ ante ocu¬
los cordis nr̃i quicquid̃ ꝑuerse
egimꝰ ꝑ nequitiã p̃sũptionis:
nichil sibi nr̃a blandiat᷑ infir¬
mitas. atq in his quȩ recolit.
semet ipsam delicate nͣ palpet.
sed quantũ sibi male fit con¬
scia. tanto inse benignius sit

Expanded text:
bra mortis, ut abscondantur ibi qui operantur iniquitatem. Lux enim aeterna, quae Deus est, quanto immutabiliter fulget, tanto penetrabiliter videt: et neque occulta nescit, quia cuncta penetrat; neque penetrata obliviscitur, quia incommutabilis durat. Proinde quoties indignum aliquid corde concipimus, toties in luce peccamus, quia ipsa nobis, et non sibi, praesentibus praesto est, et perverse gradientes in ipsa impingimus, a qua per meritum longe sumus. Cum vero nos videri non credimus, in sole oculos clausos tenemus: illum videlicet nobis abscondimus, non nos illi. Nos ergo, dum possumus, a conspectu aeterni Judicis male cogitata et pejus perpetrata deleamus. Revocamus ante oculos cordis quidquid perverse egimus per nequitiam praesumptionis. Nihil sibi nostra blandiatur infirmitas, atque in his quae recolit, semetipsam delicate non palpet, sed quanto sibi mali sit conscia, tanto in se benignius sit
Abbreviated transcription (Latin):
psa humanȩ conditi¬
onis qualitas indicat.
qũa longe reb ceteris
p̾stat. Nam collatat.
homini ratio assefit..
qu̾atũ om̃ia que uel
uita. uel sensu. ues ta¬
tione carent: natura
rationalis antecedit.
Et tamen qͥa ab intͣ¬
nis atq inuisibilibus
oculos clausimus. &
uisibilib pascim: ple¬
rũq hominẽ n ex eo
qđ ipse ẽ. sed ex eis
quȩ cirta ipsũ sunt
ueneramꝰ. Cũq ñ in¬
tuem qͥd ipse sit sed
qd possit. in acceptione ꝑso¬
narũ ñ ex ꝑsonis sed ex re¬
b adiacentib ducim᷑. Sicq
fit. ut is quoq apud nos.
intꝰ in despectionẽ ueniat.
qui foris honorat᷑: qͥa dũ
ꝓ his que erga illũ sunt
honorabilis habet᷑. reb su¬
is in examine nr̃o postpo¬
nit᷑. Sed omp̃s ds uitam
hominũ ex sola qualitate
in t̾rogat meritoꝵ. & sepe
inde plus punit. unde hic
maiora ad ministeriũ contu¬
lit: ueritate attestante que ait.
Qui multũ datũ ẽ: multũ quę¬
iit᷑ ab eõ. Unde bene nc̃ ꝑ he

Expanded text:
psa humanae conditionis qualitas indicat quam longe rebus caeteris praestat. Nam collata homini ratio asserit quantum omnia, quae vel vita, vel sensu, vel ratione carent, natura rationalis antecedit. Et tamen quia ab internis atque invisibilibus oculos claudimus, atque visibilibus pascimur, plerumque hominem non ex eo quod ipse est, sed ex his quae circa ipsum sunt veneramur. Cumque non intuemur quid ipse sit, sed quid possit in acceptione personarum, non ex personis, sed ex rebus adjacentibus ducimur. Sicque fit ut is quoque apud nos intus in despectionem veniat, qui foris honoratur, quia dum pro his quae circa illum sunt honorabilis habetur, rebus suis in examine nostro postponitur. Sed omnipotens Deus vitam hominum ex sola qualitate interrogat meritorum; et saepe inde plus punit, unde hic majora ad ministerium contulit, Veritate attestante, quae ait: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo . Unde bene nunc pe
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. & repentino gladio suꝑboꝵ
ciuium colla ferunt᷑. Nichil
gͦ tunc nisi continuus luctus
agitur. dum capta urbs a ni¬
mia magnatorum suoꝵ gła.
cede interueniente uacuatur
Unde nunc dicit᷑. Depone mag¬
nitudinem tuã absq tribula¬
dine. Acsi apte diceret᷑. Omne
qđ intrinsecus de bona actio¬
ne intumueras reprime. & cor¬
dis motus quos ex recto oꝑe ro¬
bustos habueras depone: quia
iam in ipsa aduersitatis cemp¬
tatione consideras. qmͣ frustra
prius de te magna ȩlatus ȩsti-¬
mabas. Quȩ uidelicet magni¬
tudo iccirco absq tribulatione
deponenda dicit᷑. quia nimirũ¬
cum ꝑ temptationẽ humilitas
ꝓficit. ꝓspera est ipsa aduersi.¬
tas quȩ mentem ab ȩlatione
custodit. Sed tamen sine mag-
na tribulatione non agitur.
cum tranquilla mens irruen¬
te temptatione quasi repentino
hoste turbatur. Ipsa nanq temp-¬
tationis aduersitas dum se mͣ¬
ti inserit. quasdam in illa tene¬

Expanded text:
ditur, et repentino gladio superborum ditur, et repentino gladio superborum civium colla feriuntur. Nihil ergo tunc nisi continuus luctus agitur, dum capta urbs animi a magnatum suorum gloria caede interveniente vacuatur. Unde nunc dicitur: Depone magnitudinem tuam absqamus. Ac si aperte diceretur: Omne quo intrinsecus de bona actione intumueras reprime, et cordis motus quos ex recto opere robustos habueras, depone, quia jam in ipsa adversitatis tentatione consideras, quam frustra prius de te magna elatus aestimabas. Quae videlicet magnitudo idcirco absque tribulatione deponenda dicitur, quia nimirum tentatione humilitas proficit. Prospera est ipsa adversitas, quae mentem ab elatione custodit, sed tna tribulatione non agitur, cum tranquilla mens irruente tentatione quasi repentino hoste turbatur. Ipsa namque tentationis adversitas dum se menti inserit, quasdam in illa tene
Abbreviated transcription (Latin):
concuti temptatione ꝑmittat:
quatinus semetipsum in infirmi¬
tate uerius uideat. & ab eo quẽ
deuirtutib sumpserat. iam se¬
ipso melior ȩlationis fastu descen¬
dat. Unde ce bene nunc subdit᷑.¬
titudine. Robusti quippe sunt
motus cordis. cum nulla nisi
quȩ uirtutis sunt sentiunt.
ed magnitudinẽ & robustos mo-¬
tus deponimus. quando pulsan¬
te uicio cogimur pensare qđ su¬
mus. Robustos motus deponimꝰ.
quando non iam de uirtute at¬
tollimur: sed in culpa consenti¬
endo obrui de ipsa qua quatim
infirmitate formidamus. Mul¬
tum nanq de se animꝰ confidit.
quando sibi ad uotum uires
suppetere conspicit. Iam sibi fi¬
duciam scĩtatis arrogat. iam
se idoneum etiam ad cuncta
uirtutum culmina quȩ sola
cogitatione conceperit putat.
Sed cum hunc temptatio subito
oborta transuerberat. eas quȩ
natȩ de uirtutib fuerant ȩla¬
tas cogitationes funditus cur¬
bat. Quasi sȩcuram quippe ur¬
bem mopinatus hostis ingre¬

Expanded text:
concuti tentatione permittat, concuti tentatione permittat, quatenus semetipsum in infirmitate verius videat, et ab eo quem de virtutibus sumpserat, jam seipso melior elationis fastu descendat. Unde et bene nunc subditmittit.---Robusti quippe sunt motus cordis, cum nulla nisi quae virtutis sunt sentiunt. Sed magnitudinem et robustos motus deponimus, quando pulsante vitio cogimur pensare quid sumus. Robustos motus deponimus, quando jam non de virtute attollimur, sed in culpa consentiendo obrui de ipsa qua quatimur infirmitate formidamus. Multum namque de se animus confidit quando sibi ad votum vires suppetere conspicit. Jam sibi fiduciam sanctitatis arrogat, jam se idoneum etiam ad cuncta virtutum culmina quae sola cogitatione conceperit putat. Sed cum hunc tentatio subito oborta transverberat, eas quae natae de virtutibus fuerant, elatas cogitationes funditus turbat. Quasi securam quippe urbem inopinatus hostis ingre
Abbreviated transcription (Latin):
sparsam mentẽ continue colligat.
&e in una quantũ p̃ualent cogita¬
tione componiant. Quia gͥ status
mentis cogitationũ mutabilita¬
te curuant᷑. recte ab heliu dicit᷑.
nec magnitudo locoꝵ inclinet
mus in ipsa intentionis suȩ ar¬
ce consistit. dum ab om̃i muta¬
bilitatis sparsione se colligtor
dum quicquid in se suꝑflue os¬
oritur premit: ipsa suę recticu¬
dinis gła tangit᷑. & in cumore ꝓ¬
priȩ p̃sumptionis eleuat᷑. Qui e¬
nĩ magna agit. quauis de se bu¬
milia sentiat: scit tamen magna
esse que agit. Nam si magna
esse nescit. ea ꝓculdubio minime
custodit. Quȩ dum custodire ne¬
gligit. aut in eis minus ꝓficit.
aut ea funditus amittit. Dum gͦ
bona nr̃a oꝑa scire necesse est ut
custodiamus. ex ipsa eoꝵ scien¬
tia ȩlationis aditus panditur.
& ad operantis cor culpe manus
admittitur. qua uastante rapi¬
ant᷑. Mira autẽ dispensatione:
agitur. ut conditor nrͣ subloua¬
tum ꝓsperis animum. subita

Expanded text:
sparsam mentem continuo colligant, sparsam mentem continuo colligant, et in una quantum praevalent cogitatione componant. Quia igitur status mentis cogitationum mutabilitate curvatur, recte ab Eliu dicitur: Nec multitudo locorum inclinet mus in ipsa intentionis suae arce consistit, dum ab omni mutabilitatis se sparsione colligit, dum quidquid in se superflue oboritur premit; ipsa suae rectitudinis gloria tangitur, et in tumore propriae praesumptionis elevatur. Qui enim magna agit, quamvis de se humilia sentiat, scit tamen magna esse quae agit. Nam si magna esse nescit, ea procul dubio minime custodit. Quae dum custodire negligit, aut in eis minus proficit, aut ea funditus amittit. Dum ergo bona nostra opera scire necesse est ut custodiamus, ex ipsa eorum scientia elationis aditus panditur, et ad operantis cor culpae manus admittitur, qua vastante rapiantur. Mira autem dispensatione agitur, ut conditor noster sublevatum prosperis animum subita
Abbreviated transcription (Latin):
rerum non potest. saltẽ uarietate
ta se obseruatione custodiunt. ne
ab intentione sua mutabiliter
dissoluant᷑: & quia idem esse ap¬
petunt. ad cogitationẽ qua dm̃
diligunt. se sollerter astringt᷑.
In contemplatione nanq creato¬
ris hoc accepturi sunt: ut una
semꝑ mentis stabilitate ꝑfruan¬
tur. Nulla eos tuno mutabilitas
dissipat. quia scilicet eoꝵ cogitati¬
o sibimet ipsi semꝑ indissimilis ꝑ¬
seuerat. Hoc gͦ cum labore nunc
conantes imitantur. qđ post in
munere gaudentes accipiunt.
Cui se ꝓpħa imutabilitati uir¬
tute amoris astrinxerat. cũ dice¬
bat. Unam peti a dño hanc requi¬
ram. ut inhabitem in domo dñi.
Huic paulus unitati intentionis
adheserat. dicens. Unum autem
que retro oblitus. ad ea quȩ ante
sunt extentus: sequor ad palmã
mox hoc discussio seuera restrin¬
git. Et cum quasi pueriliter co¬
gitatio labit᷑. iuuenili mox coher¬
citatione refrenat᷑. Unde fit. ut

Expanded text:
rerum non potest, saltem varietate rerum non potest, saltem varietate sa se observatione custodiunt, ne ab intentione sua mutabiliter dissolvantur, et quia idem esse appetunt, ad cogitationem qua Deum diligunt se solerter astringunt. In contemplatione namque creatoris hoc accepturi sunt, ut una semper mentis stabilitate perfruantur. 850 Nulla eos tunc mutabilitas dissipat, quia scilicet eorum cogitatio sibimetipsi semper indissimilis perseverat. Hoc ergo cum labore nunc conantes imitantur, quod post in munere gaudentes accipiunt. Cui se Propheta immutabilitati virtute amoris astrinxerat, cum dicebat: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini . Huic Paulus unitati intentione adhaeserat, dicens: Unum autem, quae retro sunt oblitus, ad ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam mox hoc discussio severa restringit; et cum quasi pueriliter cogitatio labitur, juvenili mox coercitione refrenatur. Unde fit ut
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis inclinatur. Et dum per
plura se tendit. ab una cui ad¬
herere debuit intentione se dei¬
cit. Qui camen mutabilitatis
usus. ex prime p̃uaricationis ui¬
cio iam quasi in naturã uenit.
Nam cum stare animus in semet¬
ipso nititur. a semet ipso aliquo
mͦ etiam nesciendo diriuat᷑. Hu¬
mana nanq anima ab unaquaq
re cui intendit᷑. fastidio impellen¬
te remouetui: Sed cum inbiant᷑
cogitanda appetit. & repente co¬
gitata fastidit. docet qđ aliunde
pendet: que quolibet posita non
requiescit. Ad illum quippe sus¬
pensa est: a quo formata. Et qͥa
ad dm̃ solum appetendum facta
est. omne aute̾ qđ infra appetit
minus est: iure ei non sufficit qđ
d̾s non est. Hinc est qđ huc illue¬
q spargit᷑. & ab unaquaq re ut
diximus. fastidio impellente re¬
mouetur. Delectationis uidelicet
auida querit quo pausec. unũ
uͦ quem sufficienter habere po¬
terat. amisit. Unde nunc ꝑ mul¬
ta ducitur. ut quia qualitate

Expanded text:
tudinis inclinatur; et dum per tudinis inclinatur; et dum per plura se tendit, ab una, cui adhaerere debuit, intentione se dejicit. Qui tamen mutabilitatis usus ex primae praevaricationis vitio jam quasi in naturam venit. Nam cum stare animus in semetipso nititur, a semetipso aliquo modo etiam nesciendo derivatur. Humana namque anima ab unaquaque re cui intenditur fastidio impellente removetur. Sed dum inhianter cogitanda appetit, et repente cogitata fastidit, docet quod aliunde pendet, quae quolibet posita non requiescit. Ad illum quippe suspensa est a quo formata. Et quia ad Deum solum appetendum facta est, omne autem quod infra appetit minus est, jure ei non sufficit quod Deus non est. Hinc est quod huc illucque spargitur, et ab unaquaque re, ut diximus, fastidio impellente removetur. Delectationis videlicet avida, quaerit quo pauset, unum vero quem sufficienter habere poterat amisit. Unde nunc per multa ducitur, ut quia qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
alique opprimas. quatinus eas¬
dem causas iniusticiȩ & irȩ su¬
perantis exprimeret: ilico adiun¬
tiec te. In tot quippe locis inclina¬
mur. in quot suꝑuacuis curis
excendimur. Nam ficut locus ẽ
corporis spacium corporale. ita
locus est mentis unaqueq inten¬
tio cogitationis. Que dum buc il¬
lueq impellit̾. si dilectione aliqua
cogitationis sue libenter occupa¬
tur: uelut in quodam loco poni¬
t᷑. ut quiescat. Nam quotiens
uicti cedio. a cogitatione in co¬
gitationẽ ducimur. quasi fessã
mentẽ de loco ad locũ migramꝰ.
Lot itaq loca culmen mentis in¬
clinant. quot subortę cogitati¬
ones unitatem bone intentionis
dissipant. Recta & enĩ mens staret.i
si uni cui debuerat cogitationi
semꝑ inhereret. Recta mens sta¬
ret. si non se innumeris motib
fluxa mutabilitate ꝓsterneret.
Sed dum nunc ista ꝑtractat. nc̃
ad alia labitur: quasi ꝑ locorũ
multitudinẽ ab statu suę recti¬

Expanded text:
aliquem opprimas, quatenus easaliquem opprimas, quatenus easdem causas injustitiae et irae superantis exprimeret, illico adjuntiari.---In tot quippe locis inclinamur in quot supervacuis curis extendimur. Nam sicut locus est corporis spatium corporale, ita locus est mentis unaquaeque intentio cogitationis. Quae dum huc illucque impellitur, si delectatione aliqua cogitationis suae libenter occupatur, velut in quodam loco ponitur ut quiescat. Nam quoties victi taedio a cogitatione in cogitationem ducimur, quasi fessa mente de loco ad locum migramus. Tot itaque loca culmen mentis inclinant, quot subortae cogitationes unitatem bonae intentionis dissipant. Recta etenim mens staret, si uni cui debuerat cogitationi semper inhaereret. Recta mens staret, si non se innumeris motibus fluxa mutabilitate prosterneret. Sed dum nunc ista pertractat, nunc ad alia dilabitur, quasi per locorum multitudinem a statu suae recti
Abbreviated transcription (Latin):
cutionẽ iusticie non dominan¬
do p̃ueniat. sed famulando sub¬
sequatur: & nutum iudicii pos¬
sessa impleat. non p̾currat. Bene
itaq dicit᷑. Non te gͦ supet i¬
ra. ut aliquẽ opprimas: quia ui¬
delicet si is qui corrigere nititurꝰ i¬
ira suꝑatur: opprimit antequ̾a
corrigat. Nam dum plusqua
debet accendit᷑. sub iustę ultionis
optentu. ad immanitatẽ crudeli¬
tatis effrenatur. Qđ plerunq
iccirco euenit. quia corda rectoꝵ
minus amori sunt solius crea¬
coris intenta. Nam dum multa
in hac uita appetunt. in innume¬
ris cogitationib disꝑgunt᷑. Et cũ
subito subditoꝵ culpas repperi¬
unt. digne cum dõ eas iudicare
nequeunt: quia corda sua in
curis transitoriis sparsa. ad dis¬
cretionis culmen colligere repen¬
te non possunt. Commoti gͦ tan¬
tominus ad ulciscenda peccata
libram ȩquitatis inueniunt. quan¬
to eam tranquillitatis sue tempo¬
re non requirunt. Unde cũ he¬
liu diceret. non te superet ira. ut

Expanded text:
cutionem justitiae non dominancutionem justitiae non dominando praeveniat, sed famulando subsequatur, et notum judicium 849 possessa impleat, non possidens praecurrat. Bene itaque dicitur: Non te ergo superet ira, ut aliquem opprimas. Quia videlicet si is qui corrigere nititur ira superatur, opprimit antequam corrigat. Nam dum plus quam debet accenditur, sub justae ultionis obtentu ad immanitatem crudelitatis effrenatur. Quod plerumque idcirco evenit, quia corda rectorum minus amori sunt solius creatoris intenta. Nam dum multa in hac vita appetunt, innumeris cogitationibus disperguntur; et cum subito subditorum culpas reperiunt, digne cum Deo eas judicare nequeunt, quia corda sua in curis transitoriis sparsa ad districtionis culmen colligere repente non possunt. Commoti ergo tanto minus ad ulciscenda peccata libram aequitatis inveniunt, quanto eam tranquillitatis suae tempore non requirunt. Unde cum Eliu diceret: Non te superet ira, ut