comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferturq uixisse usq ad decrepitam
etatem. & multa quę non extant opu¬
scula condidisse
Ristnes qui & adamantius. decimo
seueri ꝑtinacis anno aduersũ xp̃ia¬
nos ꝑsecutione cõmota. a leonide pitre.
xp̃i martẏrio coronato. cũ sex fr̃ĩb &
matre uidua pauꝑ relinquitur. an nos
natus ciretter decẽ & septẽ. Remenim
familiarem. ob confessionem xp̃i fiscus
occupauerat. Hic alexandriȩ disꝑsa
demetrio eiusdẽ urbis ep̃o in locum
clementis prb̃i confirmatus. ꝑ multos an¬
nos floruit. Et cum iam mediȩ esset
etatis. & ꝓpter ȩccłas achaiȩ quȩ plurimis
heresib uexabant᷑. sub testimonio ȩccle
a theoctisto & alexandro cȩsareȩ &
ierosolimoruĩ ep̃is prb̾r ordinatus. de¬
metrii offendit animos. Qui tanta ad¬
uersũ eos debachatus insania. ẽ. ut ꝑ
totum orbem ꝓ nomine eiꝰ scriberet¬
Et constat eũ ante quã cȩsareã migraret
fuisse romȩ sub ⁊efirino ep̃o. & statim

Expanded text:
Ferturque vixisse usque ad decrepitam Ferturque vixisse usque ad decrepitam aetatem, et multa, quae non exstant opuscula condidisserigenes, qui et Adamantius, decimo Severi Pertinacis anno adversum Christianos persecutione commota, a Leonide Patre, Christi martyrio coronato, cum sex fratribus et matre vidua, pauper relinquitur, annos natus circiter decem et septem. Rem enim familiarem ob confessionem Christi fiscus occupaverat. Hic Alexandriae dispersDemetrio, ejus urbis episcopo, in locum Clementis presbyteri confirmatus, per multos annos floruit: et cum jam mediae esset aetatis, et propter Ecclesias Achaiae, quhaeresibus vexabantur, sub testimonio ecclesia Theotisto et Alexandro Caesareae et Hierosolymorum episcopis presbyter ordinatus, Demetrii offendit animos. Qui tanta adversus eum debacchatus insania est, ut per totum orbem super nomine ejus scriberet. Constat eum antequam Caesaream migraret, fuisse Romae sub Severino episcopo; et statim
Abbreviated transcription (Latin):
circa sua tempora futurũ esse dixerit:
Sed hoc ideo. quia magnitudo ꝑsecutionũ
p̾sentẽ mundi minabatur occasũ. liii.¬
ER TULLIANUS prbr nunc demũ primꝰ
post uictorem & apolloniũ latinorum
patre centurione ꝓconsulari. Hic acris¬
& uehem̃tis ingenii sub seuero principe
& antonio caracalla maxime floruit.
multaq scripsit uolumina quȩ quia
grandis ȩtatis notariũ cũ ipse ad modũ
esset adolescens romȩ uidisse diceret. re-
ferre sibi solitũ nunquã cẏprianũ absq
tertulli lectione unam p̃terisse diem. ac
sibi crebro dicere Da magistrũ. tertulli¬
anum uidelicet significans hic usq ad
romanȩ ȩccłȩ ad mon ta dogia dela-¬
psus: in multis libris nouȩ ꝓphetiȩ
meminit. Specialit̃ autẽ aduersũ ex¬
clesiam texuit uolumina. de pudicicia.
de ꝑsecutione. de ieiuniis. de monoga¬
mia. de extasi libros sex. & septimum
quem aduersũ apolloniũ composuit.

Expanded text:
circa sua tempora futurum esse dixerit: circa sua tempora futurum esse dixerit: sed hoc ideo, quia magnitudo persecutionum praesentem mundi minabatur occasum. ertullianus presbyter tum demum primus post Victorem et Apollinion Latinorum patre centurione et vehementis ingenii, sub Severo principe et Antonino Caracalla maxime floruit, multaque scripsit volumina, quae quia grandis aetatis, notarium, cum ipse admodum esset adolescens, Romae vidisse diceret, 891 referreque sibi solitum numquam Cyprianum absque Tertulliani lectione unum diem praeterisse, ac sibi crebro dicere, Da magistrum: Tertullianum videlicet significans. Hic cum usquRomanae Ecclesiae, ad Montani dogma delapsus, in multis libris Novae Prophetiae meminit, specialiter autem adversum Ecclesiam texuit volumina, de pudicitia, de persecutione, de jejuniis, de monogamia, de ecstasi libros sex, et septimum, quem adversum Apollonium composuit.
Abbreviated transcription (Latin):
frĩb eruditus. ꝑagrata om̃i scriptura ñ
formidabo eos qui nob̾ minantur. Dixe¬
runt enĩ maiores mei. Oboedire magis¬
dõ oportet. quã hominib. Hȩc ꝓpterea
posui. ut ingeniũ & auctoritatẽ uiri
ex paruo opusculo demonstrarẽ. Floru-¬
it seueri principis tẽporib. eadẽ ȩtate
ERACLITUS sub commodi seueriq in
aximus sub isdem principib famo¬
sam quȩstionem insigni uolumine
uentilauit unde malũ. & qđ materia
ANDIDUS regnantib: scriptis. in exame¬
Iron pulcherrimos tractatus edidit
epion sub seuero principe.xlUIIII.
similit̾ in exameron tractatꝰ fecit.
ex tus subimꝑatore seuero librũ de re¬
Osurrectione scripsit.li¬
RABIANUS sub eodẽ principe edidit
quȩdã opuscula ad xpianũ dogma
pertineNtia.
UDas de septuaginta apud danihel de
ebdomadib plenissime disputauit. &¬
xp̃o nr̃o grafian suꝑiorũ temporũ usq
ad decimũ seueri ꝑduxit annũ. inqua
erroris arguitur qđ aduentũ antixp̃i

Expanded text:
fratribus eruditus per gratiam omnis Scripturae, non formidabo eos qui nobis minantur. Dixerunt enim majores mei: Obedire magis oportet Deo quam hominibus. Haec propterea posui, ut ingenium et auctoritatem viri ex parvo opusculo demonstrarem. Floruit Severi principis temporibus. Eadem tempestate rat, Hiraclitus sub Commodi Severique imimos composuit. Maximus sub iisdem principibus famosissimam quaestionem insigni volumine ventilavit: Unde malum, et quod materia Candidus, regnantibus supradictis, in Hexameron pulcherrimos tractatus edidit. Apio sub Severo principe similiter in Hexameron tractatus fecit. Sixtus sub imperatore Severo librum de Resurrectione scripsit. Arabianus sub eodem principe edidit quaedam opuscula ad Christianum dogma pertinentia. Judas de septuaginta apud Danielem hebdomadibus plenissime disputavit, echronographiam superiorum temporum usque ad decimum Severi produxit annum. In qua erroris arguitur, quod adventum Antichristi
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam quid mererer ipse constitui. Uerum ut ait gentilis poeta. cęlũ
ñ aninrĩ mutat qui cransmare currit: ita me incessabilis inimicus post ter¬
gũ ꝯsecutus. ẽ. ut maiora in solitudine bella nunc patiar. Hinc enim p̾si¬
dus fulta mundi arriana rabies fremit. hinc intres partes scissa ȩccła ad
se raꝑe festinat. Monachoꝵ cirea cõmanentiũ antiqua in me surgit aucto¬
ritas. ego interim clamito. Siquis cathedrȩ petri iungit᷑ nis est. Miletius
uitalis atq paulinus: tͥ hȩrere sȩ dicunt. Possem credere si hoc unus
asscreret : nunc aut duo mentiunt᷑ aut om̃s. Iccirco obtestor beatitudinẽ
sequeris. sequaris & merito. Ita in solio cũ duodecĩ iudicaturis sedeas. ita te
alius senem cum petro cingat. Ita municipatũ cȩli cũ paulo consequaris.
ut mͥ litteris tiis apudquẽ in syria debeam cõmunicare significes. Noli

Expanded text:
sententiam, quid mererer, ipse constitui. uerum, ut ait gentilis poeta: caelum, sententiam, quid mererer, ipse constitui. uerum, ut ait gentilis poeta: caelum, non animum mutat, qui trans mare currit, ita me incessabilis inimicus postergum secutus est, ut maiora in solitudine bella nunc patiar. hinc enim praesidiis fulta mundi Arriana rabies fremit; hinc in tres partes scissa ecclesia ad se rapere festinat. monachorum circa commanentium antiqua in me surgit auctoritas. ego interim clamito: \'si quis cathedrae Petri iungitur, meus est\'. Meletius, Yitalis atque Paulinus tibi haerere se dicunt: possem credere, si hoc unus adsereret; nunc aut . duo mentiuntur aut omnes. idcirco obtestor beatitudinem sequeris, sequaris et merito, ita in solio cum duodecim iudicaturis sedeas, ita te alius senem cum Petro cingat, ita municipatum caeli cum Paulo consequaris, ut mihi litteris tuis, apud quem in Syria debeam communicare, significes. noli
Abbreviated transcription (Latin):
precib uincit᷑ Hiniue ciuitas uuȩ peccato ꝑiit fletib stetit. quorsũ ista tã longo
hipcri principio uidelicet: ut paruũ magnꝰ aspicia. Ut diues pastor morbidã
ñ sent uras ouem xp̃c in paracdysũ de cruce latronẽ intulit Et nequis ali:¬
auantio seram conuersionẽ pitaret. fecit homicidii poena martyriũ. Xp̃c
iqui ꝓdigum filiũ. reuertentẽ: lȩtus amplectit᷑. & nonaginta nouẽ pecudib
derelicus: una ouicula quȩ rerunscrat humeris boni pastoris aduehit᷑.
aulus ex piecutore fu p̾dicato uuilis carnalib excȩcat᷑ ut mente plus uideat.
& qui uinẽtes xp̃i famiilos ducebat ad conciliũ iudcors: ipse postea de xp̃i uin¬
culis głatur. Ego gͥ ut ante iã scripsi xp̃i uestem in romana urbe suscipiens.
nunc barluro sỹriȩ limite teneor. & ne putes alterius hanc de me fuisse

Expanded text:
precibus vincitur. Ninive civitas, quae peccato periit, fletibus stetit. Quorsum ista tam longo precibus vincitur. Ninive civitas, quae peccato periit, fletibus stetit. Quorsum ista tam longo repetita principio? videlicet ut parvum magnus aspicias, ut dives pastor morbidam non contemnas ovem. Christus in paradisum de cruce latronem intulit, et, ne quis aliquando seram conversionem putaret, fecit homicidii poenam martyrium. Christus, inquam, prodigum filium revertentem laetus amplectitur, et nonaginta novem pecudibus derelictis una ouicula, quae remanserat, umeris boni pastoris aduehitur\'. Paulus ex persecutore fit praedicator; oculis carnalibus excaecatur, ut mente plus uideat, et qui uinctos Christi famulos ducebat ad concilium Iudaeorum, ipse postea de Christi uinculis gloriatur. Ego igitur, ut ante iam scripsi, Christi uestem in Romana urbe suscipiens nunc barbaro Syriae limite teneor. et ne putes alterius hanc de me fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
damno qđ retinent. Si sic credo ut ipsi sentire se simulant. ꝑmittant mͥ uen
bis suũ sensũ loqui. Quam obrem obtestor beatitudinẽ ꝑ crucifixum mun
salutẽ. ꝑ omorsian trinitatẽ: ut mͥ epistolis tuis siue tacendarũ siue
dicenidarũ. ypostasion detur auctoritas. Et neforte obscuritas in qđ egeo loci fallai
bniulos litcerarũ. ad euagriũ presbiterũ quẽ optime nosti dignare scripta trans¬
ittere. Simul etiã cui apud antiochiã debeã cõmunicare significes. quia canpen¬
ses cũ tharsensib hereticis copulent᷑. nichii aliud ambiunt quã ut auctoritate
semuiionis urȩ fulti: tres ypostasis cũ antiquo sensu p̾dicent. Exelicre.
mos tandẽ meruit audiri. & cluso cũ seruis hostio media licet nocte ab amico
amicus accepit. Ds ipse qui nullis contra se suꝑari uirib potest. publicani

Expanded text:
damno, quod retinent; si sic credo, ut ipsi sentire se simulant, permittant mihi meis damno, quod retinent; si sic credo, ut ipsi sentire se simulant, permittant mihi meis uerbis suum sensum loqui. Quam ob rem obtestor beatitudinem tuam per crucifixum, mundi salutem, per homousiam trinitatem, ut mihi epistulis tuis siue tacendarum siue dicendarum hypostaseon detur auctoritas. et ne forte obscuritas, in quo dego, loci fallat baiulos litterarum, ad Euagrium presbyterum, quem optime nosti, dignare scripta transmittere. simul etiam, cui apud Antiochiam debeam communicare, significes, quia Campenses, cum Tarsensibus hereticis copulantur, nihil aliud ambiunt, quam ut auctoritate communionis uestrae fulti tres hypostases cum antiquo sensu praedicent. XVI.tandem meruit audiri, et clauso cum seris ostio, media licet nocte, ab amico panes amicus accepit; Deus ipse, qui nullis contra se viribus superari potest, publicani
Abbreviated transcription (Latin):
& in trib ꝑsonis deitas una ꝑsistit. quȩ & uere una natura. ẽ. quisq tria esse
hoc. ẽ. tres ypostasis dicit sub nomine pietatis tres naturas conat᷑ asserere. & si tu
est: cur ab arrio parietib separam᷑ ꝑfictia copulati. Iungatur cũ beatitudine tua
ursinus: cum ambrosio societur auxentius. Absit hoc a romana fide sacrilegiu
ĩõnas subsistentes. ꝑfectas. ȩquales. coȩcernas. taceant᷑ tres ypostasis si placet. &
una taceat᷑. ñ bonȩͣ suspicionis. ẽ cum in eodẽ sensu uerba dissentiunt. sufficiat
suis debere nos dicere non negamꝰ. sed mͥ credite uenenũ sub melle latet. trans¬
figurabit se angłs sathanȩ in angłm lucis. Bene int̾pretant᷑ ypostasin. & cũ id
qđ ipsi exponunt habere me dicunt. herecicus iudicor. qui tam arxxie unũ uerbi
tenent. quid sub ambiguo sermone latitant si sic credunt ut int̾pretant᷑ non

Expanded text:
et in tribus personis deitas una subsistit, quae est uere, una natura est: quisque tria esse, et in tribus personis deitas una subsistit, quae est uere, una natura est: quisque tria esse, hoc est tres ύποστάσεlς, dicit, sub nomine pietatis tres naturas conatur adserere. et si ita est, cur ab Arrio parietibus -separamur perfidia copulati? iungatur cum beatitudine tua Ursinus, cum Ambrosio societur Auxentius. absit hoc a Romana fide: sacrilegiuersonas subsistentes perfectas, aequales, coaeternas; taceantur tres hypostases, si placet, et una teneatur. non bonae suspicionis est, cum in eodem sensu uerba dissentiunt. sufficiat suis debere nos dicere. non negamus, sed, mihi credite, uenenum sub melle latet. transfigurauit se angelus satanae in angelum lucis: bene interpretantur hypostasin, et cum id, quod ipsi exponunt, habere me dicam, hereticus iudicor. quid tam anxie unum uerbum tenent? quid sub ambiguo sermone latitant? si sic credunt, ut interrpretantur, non
Abbreviated transcription (Latin):
stasis dicere. si iubetis condat᷑ noua post nicena fides. & similib uerbis cũ
arrianis confiteam᷑ orthodoxi: tota scłariũ litterarũ scola nichil aliud ypo¬
stasin nisi usiam nouit. Et quisquã rogo ore sacrilego tres substantias p̾dica¬
bit. una .ẽ. dĩ sola natura quȩ uere. ẽ. Ad id enĩ qđ sũbsistit ñ habet aliunde
sed suũ. ẽ: cȩtera quȩ creata st̃ etiã si uident᷑ esse ñ st̃ quia aliquando ñ fucrt̃.¬
& potest rursus ñ esse qđ ñ fuit. Ds̃ solus qui ȩxernꝰ ẽ. hoc ÷ qui exordiũ ñ ha¬
bet. essentiȩ nom̃ uere tenet. Iccirco & ad moysen de rubo loquit᷑. Ego sũ qui su
⁊ rursũ. Qui. ẽ. misit me. Erant utiq tunc angłĩ cęlũ. terra uł maria. & qͦmͦ.
cõmune nom̃ essentiȩ ꝓpriũ sibi uindicat ds̃ : Sed qͥa illa ẽ ꝑfecta natura

Expanded text:
stases dicere. Si jubetis, condatur nova post Nicaenam fides, et similibus verbis, cum stases dicere. Si jubetis, condatur nova post Nicaenam fides, et similibus verbis, cum Arianis confiteamur orthodoxi. Tota saecularium litterarum schola nihil aliud hypostasim, nisi usian novit. Et quisquam, rogo, ore sacrilego tres substantias praedicabit? Una est Dei et sola natura, quae vere est. Id enim quod subsistit, non habet aliunde, sed suum est. Caetera quae creata sunt, etiamsi videntur esse, non sunt: quia aliquando non fuerunt; et potest rursum non esse, quod non fuit. Deus solus qui aeternus est, hoc est, qui exordium non habet, essentiae nomen uere tenet. idcirco et ad Moysen de rubo loquitur: ego sum, qui sum, et rursum: qui est, misit me. erant utique tunc angeli, caelum, terra uel maria: et quomodo commune nomen essentiae proprium sibi uindicat deus? sed quia illa sola est infecta natura
Abbreviated transcription (Latin):
post alexandrinũ iuncto parit̾ occidente decretũ trium spostaseon. ab ar¬
rianorũ presule canpensib nouellũ a me homine romano nomine ȩxigitur
Quis ista quȩso apłi ꝓdidere. quis nouus magister gentiũ paulus hȩc doctuit. Inter¬
rogamus quid tres ypostasis posse arbitrent᷑ intelligi. Tres ꝑsonas subsistertes
aiunt. Respondemus nos ita credere:. ñ sufficit sensus. Ipsũ nom̃ efflazitant quia
nescioquid ueneni in syllabis latet. Clamamus siquis tres ypostasis ut tria ẏpo¬
stata. hoc. ẽ. ut tres subsistentes ꝑsonas ñ conficet᷑ anathema sit. Et qͥa uocabula
ñ edicimꝰ heretici iudicam᷑. Siqͥuis autẽ ypostasin usiam intelligens ñ trib
ꝑsonis unã ypostasim dicit. alienꝰ axp̾o. ẽ. & subhac coressicnẽ uobiscũ parit
cauterio unionis inurimur. Discernite obsecro si placet non imebo tres ypo¬

Expanded text:
post Alexandrinum iuncto pariter occidente decretum trium ύποστάεν ab Arpost Alexandrinum iuncto pariter occidente decretum trium ύποστάεν ab Arrianorum prole, Campensibus, nouellum a me, homine Romano, nomen exigitur. qui ista, quaeso, apostoli prodidere? quis nouus magister gentium Paulus haec docuit? interrogamus, quid tres hypostases posse arbitrentur intellegi: \'tres personas subsistentes\' aiunt. respondemus nos ita credere: non sufficit sensus, ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid ueneni in syllabis latet. clamamus: \'si quis tres hypostases ut tria ἐνυπόστατα, hoc est ut tres subsistentes personas, non confitetur, anathema sit\' et, quia uocabula non edicimus, heretici iudicamur. si quis autem hypostasin usian intellegens non in tribus personis unam hyp pariter cauterio Unionis inurimur.
Abbreviated transcription (Latin):
alicoo :uila censii consalendã. Inde nũnc meȩ animȩ postulans cibũ
Ibicriq furit corpis illuc congregabuntur aquilȩ Profligato a sobole mali pa¬
trim iuo: apud uos soios. icorrip ã patrũ seruat᷑ auctoritas. Ibi cespice t̾ra s. etur.
Io dir ⁊ seminis pur. tatẽ centena sicta refert. Hic obrutasim̃ta louũ
num oneriant᷑ incencaũ. Quanquã gͥ tui me t̾reat magnitudo ta i ane hi m.¬
nitas a iacerdote i. ctima salutem apastrre ũsidium ouis Flag. fac
inuidia romani culmiras recedat amhitio. Cum successore pisca
arca ñ fuerit pibit regnante diluuio. & quia ꝓ facinorib meis ad eam solttu¬
dinem cõmigraui quȩ syriam iuncto barbarie fine decerminat: nec possũ
sc̃m dñi tot int̾iacentib spaciis a scĩmonia tua semꝑ expetere. Ideo hic collegas
tuos ȩgyptios confessores seqͦr. & sub onerariis muib parua nauicula delitisco
Ion noui uitalem. milesiũ respuo: ignoro paulinum. Quicunq tecũ non colligic

Expanded text:
lico ore laudatam censui consulendam, inde nunc meae animae postulans cibum,Ubicunque fuerit corpus, illuc congregantur aquilae. Profligato a sobole mala patrimonio, apud vos solos incorrupta patrum servatur hereditas. Ibi cespite terra foecundo dominici seminis puritatem centeno fructu refert, hic obruta sulcis frumerno operiuntur incendio. Quanquam igitur tui me terreat magnitudo, invitat tamen humanitas. A sacerdote dote victima salutem, a pastore praesidium ovis flagito. Fatiscat invidia Romani culminis, recedat ambitio. Cum successore piscatarca non fuerit, periet regnante diluuio. et quia pro facinoribus meis ad eam solitudiliem conmigraui, quae Syriam iuncto barbariae fine determinat, nec possum sanctum domini tot interiacentibus spatiis a sanctimonia tua semper expetere, ideo hic collegas tuos Aegyptios confessores sequor et sub onerariis nauibus parua nauicula delitesco. non noui Vitalem, Meletium respuo, ignoro Paulinum. quicumque tecum non colligit,
Abbreviated transcription (Latin):
uoce consentit & clamabant osianna benedictꝰ qui uenit in nomine dñi rex isrł.
Solus lucas uerbũ osianna ñ posuit. in reliqua et̾pretationis parte consentiens.
enedictus qͥ uenit rex in nomins dñi: pax incęlis & gła in excelsis. Igit᷑ ut di¬
ximus ipsa hebrea uerba ponenda st̃: & om̃iũ int̾pretũ opinio digerenda. quo
facilius qͥđ suꝑ hoc sentiendũ sit ex retractatione cunctorũ ipse sibi lector in¬
ueniat incentesimo septimo decimo psalmo ubi nos legimꝰ. O dnẽ saluũ me fac

Expanded text:
uoce consentit: et clamabant: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. uoce consentit: et clamabant: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. solus Lucas uerbum \'osanna non posuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenit rex in nomine domini, pax in caelo et gloria in excelsis. igitur, ut diximus, ipsa Hebraea uerba ponenda sunt et omnium interpretum opinio digerenda, quo facilius, quid super hoc sentiendum sit, ex retractatione cunctorum ipse sibi lector inueniat. In centesimo septimo decimo psalmo, ubi nos legimus: o domine, saluum me fac,
Abbreviated transcription (Latin):
mathei ita posuit. Osanna hebraico sermone significat᷑ redemptio domꝰ dauid.
P rimũ redemptio lingua hebrea ephod int̾pretat᷑. Deinde domus beth. dauid uͦ
in hoc loco non esse nom insertũ omib patet. Alii opinati st̃ osanna głam dici.
Restat gͦ ut omissis opinionũ riuulis ad ipsum fontẽ unde ab euangłistis sumptũ¬
est recurramꝰ. Nã quomͦ illud neq ingrecis neq in latinis codicib possumꝰ inueni¬
ui filiũ meũ: ita & nunc in hebreis codicib ueritas exprim̃da. ẽ. Unde in bane uo-¬
cem uulgus & maxime consona int̾ se paruulorũ turba ꝓruꝑit dicente matheo.
turbȩ autẽ quę p̾cedebant & quę sequebant᷑ clamabant dicentes. Osanna filio da¬
uid benedictus qui uenit in nomine dñi: osi anna in excelsis. Marcus uͦ ita posuit.
clamabant dicentes. osianna benedictꝰ qui uenit in nomine dñi. benedictũ qđ
uenit in nomine dñĩ regnũ patris nr̃i dauid osianna in excelsis. Ioħes qͦq pari

Expanded text:
Mathei ita posuit: \'osanna\' Hebraico sermone significatur\'redemptiodomusDauid\'. primum \'redemptio\' lingua Hebraea \'pheduth> interpretatur, deinde \'domus\' \'beth\', \'dauid\' uero in hoc loco non esse nomen insertum omnibus patet. alii opinati sunt \'osanna\' \'gloriam\' dici —Restat ergo, ut omissis opinionum riuulis ad ipsum fontem/unde ab euangest, recurramus. Nam quomodo illud neque in Graecis, neque in Latinis codicibus 65 possumus inveniui filium meum, ita et nunc ex Hebraeis codicibus ueritas exprimenda est, unde in hanc uocem uulgus et maxime consona inter se paruulorum turba proruperit dicente Matheo: turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: osanna filio Dauid ; benedictus, qui  qui uenit in nomine domini; benedictum, quod uenit in nomine domini, regnum patris nostri Dauid, osanna in excelsis. Iohannes quoque pari
Abbreviated transcription (Latin):
hos uersu usse assumptos: qđ ille qui reꝓmittehrt̾ de gene hud uͥmnert saluaturus
s ł dicente dauid lapidem que epieiau at̃ ȩdificantes. hacractꝰ. ẽ. incaput anguli¬
ño factus ẽ: hic.ẽ. mi aodis in oculis iis. Nȩc. ẽ dies quan fecit dñs exuremꝰ¬
innomine dni. Beneacir us uobis dedomo dri : deus et dñs et illu tenibis. Un¬
ue eteuangeli tarum icriptura. conemorat p:iseoi & seribas hec iuiigratos qđ ui¬
derunt popłm psalmi ꝓphetiã suꝑ. cp̃o intelaigere completa & clatantes pariui
Ii quã ł gistis cuia ex ore infantiũ & lac̾tentiũ nfceisti iaulẽ: Ccntumũ s̃ept¬

Expanded text:
hos uersus esse adsumptos, quod ille, qui repromittebatur de genere Dauid, uenerit saluaturus Israhel dicente Dauid: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. a domino factus est hoc et est mirabilis in oculis nostris. haec est dies, quam fecit dominus: exus et inluxit nobis. unde et euangelistarum scriptura commemorat pharisaeos et scribas haec indignatos, quod uiderunt populum psalmi prophetiam super Christo intellegere conpletam et clamantes paruulos: numquam legistis, quia ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem? centesimum sept
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u orabo & m̃te. Et in hoc ꝓficiens ut
ꝑ uigilias & instantẽ precẽ apłs in dĩ
uerbo doctrinaq ditetur. & hȩc om̃is
opulentia ad alioꝵ ꝓficiat salutẽ. ut
cis qͦq ipsis prosit qui ꝓeo obsecrant.
simulq apłi humilitas admiranda pe¬
tentis ephesios ut ꝓse faciant obsecrati¬
sui faceret mentionẽ. Ut mͥ detur sermo
in adaꝑtionẽ oris mei in confidentia no¬
tũ facere mysteriũ euangłii ꝓquo lega¬
Stione fungor in catena tta ut in ipso
audeam ut oportet me loqui. Hoc qđ
nunc ate in adaꝑtionẽ oris mei. & ali¬
bi. os meũ aduos aptũ ẽ. o corinthii
& aꝑiens os suũ docebat discipłos dicns

Expanded text:
n hoc proficiens, ut per vigilias, et instantem precem Apostolus in Dei verbo doctrinaque ditetur. Et haec omnis opulentia ad aliorum proficiat salutem, ut eis quoque ipsis prosit, qui pro eo obsecrant. Simulque Apostoli humilitas admiranda, petentis Ephesios, ut pro se faciant obsecratisui faceret mentionem. Ut mihi detur sermo in apertione oris mei, in confidentia notum facere mysterium Evangelii, pro quo legatione fungor in catena: ita ut in ipso audeam ut oportet me loqui. Hoc quod nunc ait: In apertione oris mei; et alibi: Os meum ad vos apertum est, o Corinthii ; et: Aperiens os suum, docebat discipulos s
Abbreviated transcription (Latin):
rentur uocari. Pax quippe frib &
caritascũ fide. & pacem gͥ & carita¬
tem & fidem. sic pat̾ prȩstat ut filius
& heresis ommutescit quȩ ñ uult
eadem filiũ posse quȩ patrẽ. Gra cũ
interpretati st̃ ut cum putarent di
corruptionis cottui sentientes. Unde
consuetudo & sermo uulgaris in cor¬
ruptos uirgines uocet. eosq qui cotũ
nesciunt feminarũ: corruptos uͥ eos
qui istius modi gustauerint uolupta¬
tes. Illud qͦq testimoniũ coaptantes.
si quis templũ dĩ corrũpit. illũ ds̃
disperdet. Sed nescio an hoc ualeat
explicare qđ scribitur. unus quisq pro¬
priũ habet donũ adõ. alius quidem
sic: & alius sic. Uideamꝰ gͥ neforte

Expanded text:
rentur vocari. Pax quippe fratribus, et rentur vocari. Pax quippe fratribus, et charitas cum fide et pace. Igitur et charitatem et fidem sic Pater praestat ut Filius: et haeresis obmutescit, quae non vult eadem Filium posse quae Patrem. Gratia cinterpretati sunt, ut 684 eum putarent dilcorruptionis in coitu sentientes. Unde et consuetudo et sermo vulgaris incorruptos, virgines vocat, eosque qui coitum nesciant feminarum. Corruptos vero eos, qui istiusmodi degustaverint voluptatem. Illud quoque testimonium coaptantes: Si quis templum Dei corrumpit, corrumpet illum Deus . Sed nescio an hoc valeant explanare quod scribitur; Unusquisque proprium habet donum a Deo: alius quidem sic, et alius sic . Videamus igitur ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
qui .ẽ. ex uobis. qui om̃ia quȩ hic agun¬
tur nota faciet uobis. Grandis enĩ con¬
solatio erat audire paulũ romȩ in dña
urbium &e in arce romani imꝑii de
carcere & de uinculis triũ phantem.
el certe ob id thiticũ missũ esse ut uitã
& conuersationẽ pauli quã ignorabant
annunciaret eis. & quasi quoddã exem¬
plar uiuendi daret discentib gesta
apłi atq uirtutes. & eũ imitari uolen-¬
tib nec parua esse poterit consolatio
emulari cupientũ. quȩ apłm egisse co¬
sunt dona quȩ tribuuntur a dõ pa
minima possidet locũ quȩ suꝑat omnẽ
sensũ. & custodit corda ur̃a intellectꝰq
scõꝵ. serenitas quȩdã atq tranquilli¬
tas animȩ quiescentis & uniuersam
tempestatem & turbinẽ ꝑturbattonũ
fugans. Huic similis ẽ. caritas cũ fide
quam ipsam simul ds̃ pat̾ donat & fi¬
lius. ut diligamus dm̃ de toto corde
& ꝓximos sicit nosmet ipsos & ꝓ ini¬
micis nr̃is prȩcemur. Hanc pacẽ &

Expanded text:
qui est ex vobis, qui omnia quae hic aguntur, nota faciet vobis . Grandis enim consolatio erat, audire Paulum Romae in domina urbium, et in arce Romani imperii, de carcere et de vinculis triumphantem. Vel certe ob id Tychicum missum esse, ut vitam et conversationem Pauli, quam 683 ignorabant, annuntiaret eis, et quasi quoddam exemplar vivendi daret discentibus gesta Apostoli atque virtutes, et eum imitari volentibus. Nec parva esse poterat consolatio aemulari cupientium, quae Apostolum egisse codona sunt quae tribuuntur a Deo Patminimum possidet locum, quae superat omnem sensum, et custodit corda intellectusque sanctorum, serenitas quaedam atque tranquillitas animae quiescentis, et universam tempestatem et turbinem perturbationum fugans. Huic similis est charitas cum fide, quam et ipsam simul Deus Pater donat et Filius, ut diligamus Deum de toto corde, et proximos sicut nosmetipsos, et pro inimicis nostris precemur. Hanc pacem et
Abbreviated transcription (Latin):
Post hȩc quid sit hoc qđ ait ꝓ quo lega¬
tione fungor incatena: ut notũ uide¬
licet facerẽ mysteriũ euangłi i breuit
ꝑstringendũ.  quidem qͥ simplicit̃
intelligit. dicit ꝓpt̾ testimonium xp̃i
eũ de carcere & de catenis hȩc romȩ posi¬
tum scripta misisse. Alius uͦ ꝓpt̃ corpus
humilitatis & catenã istam qua circun¬
damur & necdũ scimꝰ scđm qđ oportet
nos scire. & ꝑspeculũ uidemꝰ in eni¬
gmate ista eũ dixisse contendit. & t̾e
uere posse in confidentia euangłi i aꝑi¬
re mẏsteria cum catenã deposuerit &
de carcere liber ȩxierit. nisi forte &
inuinculis absq uinculis cõputandus
.ẽ. qui conuersationẽ habet incęlis. &
de quo dici potest. Uos autẽ ñ estis in
carne sed in sp̃u. si tam̃ sp̃s dĩ habitat
in uobis. Ut autẽ sciatis & uos quȩ circa
me sint. quid agam. omĩa uobis nota fa¬
ciet thiticus dilectus fr̃ & fidelis mi¬

Expanded text:
Post haec quid sit hoc quod ait: Pro quo legaPost haec quid sit hoc quod ait: Pro quo legatione fungor in catena, ut notum videlicet facerem mysterium Evangelii, breviter perstringendum. Et quidem qui simpliciter intelligit, dicet propter testimonium Christi eum de carcere, et de catenis haec Romae positum scripta misisse. Alius vero propter corpus humilitatis, et catenam istam qua circumdamur, et necdum scimus secundum quod oportet nos scire, et per speculum videmus in aenigmate, ista eum dixisse contendet, et tunc vere posse in confidentia Evangelii, aperire mysteria, cum catenam deposuerit, et de carcere liber exierit: nisi forte et in vinculis absque vinculis computandus est, qui conversationem habet in coelis, et de quo dici potest: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu: si tamen spiritus Dei habitat in vobis . Ut autem sciatis et vos quae circa me sint, quid agam, omnia nota vobis faciet Tychicus dilectus frater, et fidelis mi
Abbreviated transcription (Latin):
in parabolis os meũ. & cȩtera his similia
sic accipiendũ quasi dixerit aꝑiantur
thesauri & abscondita scłis sacram̃ta
pandantur. ut sp̃s sc̃s introeat ad ea ꝓ¬
ferenda quȩ latitant. Nam qđ huius
testimonii id est ut detur mͥ sermo ui
ad aꝑtione oris mei iste sit intellectus
sequentia ꝓbant. in confidentia inquit
notũ facere mysteriũ euangłii. ne¬
& ꝓpła. & ipse dñs ad huc constitutꝰ
incorpore loquebat᷑ dicens. Uenit
hora quando nequaquã uobis in ꝓuer¬
biis loquar. sed confident᷑ de patre
annunciabo uobis. Hunc confidentiȩ
sermonẽ solus poterit optinere. qui
non habuerit cor reprehendens. Si enĩ
cor nr̃m nos ñ reprehenderte confiden¬
tiam habemus ad dñm. & qđ cunq
petierimus accipieniꝰ ab eo Rarus itas
est qui inconfidentia notũ faciat my¬
steriũ euangłii: quia rarus. ẽ. qͥ con¬
fidentiã habeat ad dm̃. Quis enim
głabitur castũ se habere cor. & quis
stabit dicens mundũ se esse peccatis:

Expanded text:
in parabolis os meum , et caetera his similia, sic accipiendum quasi dixerit: aperiantur thesauri, et abscondita a saeculis sacramenta pandantur, ut Spiritus sanctus introeat ad ea proferenda quae latitant. Nam quod hujus testimonii, id est, ut detur mihi sermo in apertione oris mei, iste sit intellectus, sequentia probant. In confidentia, inquit, notum facere mysterium Evangelii. Ne et ipse Dominus adhuc constitutus in corpore loquebatur dicens: Venit hora quando nequaquam vobis in proverbiis loquar, sed confidenter de Patre annuntiabo vobis . Hunc confidentiae sermonem, solus poterit 682 obtinere, qui non habuerit cor se reprehendens: Si enim cor nostrum nos non reprehenderit, confidentiam habemus ad Deum, et quodcumque petierimus, accipiemus ab eo . Rarus itaque est qui in confidentia notum faciat mysterium Evangelii: quia rarus est qui confidentiam habeat ad Deum. Quis enim gloriabitur castum se habere cor: aut quis stabit dicens mundum se esse a peccatis .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ om̃ib scĩs & ꝓ me. Dĩ sermo de sp̃u
scõ fluit. contrarius uͦ de t̾ra loquitur
& inde sumit exordiũ. Qui enĩ de t̾ra
ẽ. de terra loquitur. qui de cęlo ue¬
nit suꝑ om̃s est. & qđ uidit & audi¬
uit hoc testificatur. Porro sermo dĩ
gladius sp̃s est: de quo nunc paulus
ait. gladius sp̃s qđ est uerbum dĩ.
Uiuens quippe sermo dĩ & efficax & acu¬
tus suꝑ omnẽ gladiũ ancipitẽ & peni¬
trans usq ad artus animȩ ossiũ & me¬
dullarum. Qui sp̃s prȩcidit & diui¬
dit multũ ꝓficiens ꝑ orationẽ & obse¬
crationẽ eoꝵ qui inom̃i tẽpore cb̃m

Expanded text:
 omnibus sanctis et pro me. Dei sermo de Spiritu sancto fluit: contrarius vero de terra loquitur, et inde sumit exordium. Qui enim de terra est, de terra loquitur. Qui de coelo venit, super omnes est: Et quod vidit et audivit hoc testatur . Porro sermo Dei, gladius spiritus est, de quo nunc Paulus ait: Gladius spiritus, quod est verbum Dei . Vivens quippe sermo Dei et efficax, et acutus super omnem gladium ancipitem, et penetrans usque ad artus animae, et ossium, et medullarum. Qui spiritus praecidit et dividit, multum proficiens per orationem, et obsecrationem eorum, qui in omni tempore Dom
Abbreviated transcription (Latin):
consoletur corda ur̃a: Dupliciter ac.¬
cipite uł ideo thiticũ missũ ephesũ
ut nunciaret eis uincula apłi pauli
nota facta esse in om̃i p̃torio & cate¬
nam illius ad fidem euangłii ꝓfecisse
eo tempore quo ad ephesios scripsit
dicens. Quȩ circa me sunt. om̃ia no¬
& minister & conseruus in dño quem
misi ad uos obhoc ipsũ ut cognoscatis¬

Expanded text:
letur corda vestra. Dupliciter accipite: Vel ideo Tychicum missum Ephesum, ut nuntiaret eis vincula apostoli Pauli nota facta esse in omni praetorio, et catenam illius ad fidem Evangelii profecisse, eo tempore quo et ad Colossenses scripsit dicens: Quae circa me sunt, omnia noet minister, et conservus in Domino: quem misi advos ob
Abbreviated transcription (Latin):
cantantes & psallentes in cordib ur̃is
dño. Audiant hȩc adolescentulȩ. audi¬
ant ii quib psaillendi in ȩccła officiũ . ẽ.
do non uoce sed corde cantandũ. Nec in
tragedorũ modo guttur & fauces dulci
medicamine colligendas. ut in ȩccła
theatriles moduli audiant᷑ & cantica: sed
in timore. inoꝑe. in scientia scripturarũ
quãuis sit aliquis ut solent illi appella¬
re RaRo GuNoC. Si bona oꝑa habue¬
rit. dulcis apud dm̃ cantor est. Sic
cantet seruus. xp̃i. ut non uox canentis
secd uerba placeant quȩ leguntur: ut
sp̃s malus qui erat in saule eiciatur
introducat᷑ in eos qui de dĩ domo coenã
ses prima scriptũ. ẽ. semꝑ gaudete . si ne
int̾missione orate. in om̃ib gras agite
Qđ prȩceptũ ille solus custodire potest.
qui ꝓuidentia dĩ nouit etiã quinq pas¬
seres qui uendunt᷑ dipondio gubernari.
quorũ unus non cadet in laqueũ sine

Expanded text:
Cantantes et psallentes in cordibus vestris Cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino. Audiant haec adolescentuli: audiant hi quibus psallendi in ecclesia officium est, Deo non voce, sed corde cantandum: nec in tragoedorum modum guttur et fauces dulci medicamine colliniendas, ut in ecclesia theatrales moduli audiantur et cantica, sed in timore, in opere, in scientia Scripturarum. Quamvis sit aliquis ut solent illi appellare κακόφωνος, si bona opera habuerit, dulcis apud Deum cantor est. Sic cantet servus Christi, ut non vox canentis, sed verba placeant quae leguntur: ut spiritus malus qui erat in Saule , ejiciatintroducatur in eos qui de Dei domo scenam ses prima scriptum est: Semper gaudete, sine intermissione orate, in omnibus gratias agite . Quod praeceptum ille solus custodire potest, qui providentia Dei novit etiam quinque passeres, qui venduntur dipondio, gubernari: quorum unus non cadit in laqueum sine
Abbreviated transcription (Latin):
inquo ii qui dicunt᷑ inferi cõmorent᷑.
Quinam uͦ isti sunt & quã uł cognationẽ
uł diuersitatẽ habeant ad eos qui sp̃ua¬
lia nequiciȩ incęlestib appellantur.
ñ est prȩsentis temporis disputare.
Reliquum ẽ. ut qđ int̾ colluctationẽ
cirnis & sanguinis & int̾ rectores te-¬
nebrarũ istarũ & sp̃ualia nequiciȩ in
cȩlestib sit. in duob apud apłm ma¬
nifestius discamꝰ agminib. Quando
enĩ uult humanas temptationes hoc. ẽ
colluctationẽ carnis & sanguinis in¬
dicare. despiciens eas atq contemnens
loquitur. Quis nos separabit a carita¬
te dĩ: Tribulatio. an angustia. an
ꝑsecutio. an fames. an nuditas. an pi¬
culum. angladius: Iuxta qđ scriptũ

Expanded text:
in quo hi qui dicuntur inferi, commorentur. in quo hi qui dicuntur inferi, commorentur. Quinam vero isti sint, et quam vel cognationem, vel diversitatem habeant, ad eos qui spiritualia nequitiae in coelestibus appellantur, non est praesentis temporis disputare. Reliquum est, ut quid inter colluctationem carnis et sanguinis, et inter rectores tenebrarum istarum, et spiritualia nequitiae in coelestibus sit, in duobus apud Apostolum manifestius discamus agminibus. Quando enim vult humanas tentationes, hoc est, colluctationem carnis et sanguinis indicare, despiciens eas atque contemnens loquitur: Quis nos separabit a charitate Dei: tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames et nuditas, et periculum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestib & ñ tantũ aduersus sp̃u alia
maxime si intelligamꝰ ut iam supra ex¬
positũ est quomiꝰ cęlestia nominentur.
ꝓpt̾ uolucres cęli qđ in usi dicit᷑ pluui
uenire de cęlo. non quo pluuia e cȩlo phi
losophi quippe aiunt ñ amplius quam
quib fundantur pluuiȩ. ymber irrit
uxta quem sensũ catarasbȩ quoq cęli
indiluuio aꝑtȩ esse referuntur:
runtam̃ quanto quis peior fuerit. ti¬
to uicinior erit terrę locis & pingil¬
ori substantię. Siquidẽ & terra a
circundatus nob̾ aer habent pingiu¬
dinem suã. Aiunt quidã & animas
ñ habitaturas in pinguiorib locis.
sed dõ qui incorporeus. ẽ uicinas fore.
Si uͦ tales fuerint de quib dici possit. fi¬
lii hominũ usquequo graui si de pingui
corde. scđm crassitudinis suȩ pondus
ad infima detrahi & pinguedine p̾gra¬
uari. Post hoc & illud parit̾ disserendũ.
an abhac terra & aere aliquis pinguior lo¬
cus sit qui aplerisq appellat᷑ infernus

Expanded text:
coelestibus; et non tantum, adversum spiritualia Maxime si intelligimus ut jam supra expositum est quomodo coelestia nominentur propter volucres coeli, et quod in usu dicitur, pluviam venire de coelo: non quo pluvia e coelo veniat. Philosophi quippe aiunt, non amplius, quamquibus fundantur pluviae, et imber irroret. Juxta quem sensum cataractae quoque coeli in diluvio apertae esse feruntur. Verumtamen quanto quis pejor fuerit, tanto vicinior erit terrae locis, et pinguiori substantiae. Siquidem et terra, et circumdatus nobis 676 aer habent pinguedinem suam: Aiunt quidam et animas non habitaturas in pinguioribus locis: sed Deo, qui incorporeus est, vicinas fore. Si vero tales fuerint, de quibus dici possit; Filii hominum, usquequo gravi, sive pingui corde , secundum crassitudinis suae pondus ad infima detrahi, et pinguedine praegravari. Post hoc et illud pariter disserendum, an hac terra et aere aliquis pinguior locus sit, qui a plerisque appellatur Infernus,
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan quã lector uoluerit de hoc
capitulo disputatũ sit. sed quȩso det ue¬
niam difficultati ipsius loci. & ꝑsonȩ e¬
phesiorũ qui post artes magicas scire de¬
buerant a quib fuissent aliquando dece¬
pti. Ideo sumite om̃ta arma cdĩ ut possi¬
tis resistere in die malo. & in uniuersa
oꝑa ꝑfecti stare. Diem malũ aut p̾sens
tempus ostendit de quo supra dixerat
redim̃tes tempus qm̃ dies mali sunt.
ꝓpt̾ angustiã & uitȩ huiꝰ labores qͥa
non absq sudore & certamine ꝑuenimꝰ
ad palmã. aut certe consũ mationis
atq iudicii quando diabolus inimi¬
cus & uindex in sua nos cupiet parte re¬¬
tinere. De qua liberabitur qͥ intelligit
suꝑ egenũ & pauꝑem. indie enĩ mala
liberabit eum dñs. Hȩc. ẽ dies. de qua
& in alio loco scriptũ est. Ecce ueniet
dies irȩ dñi. & alibi. Dies enim dñi in¬

Expanded text:
forsitan quam lector voluerit, de hoc capitulo disputatum sit: sed, quaeso, det veniam difficultati ipsius loci et personae Ephesiorum, qui post artes magicas scire debuerant, a quibus fuissent aliquando decepti. Ideo sumite omnia arma Dei, ut possitis resistere in die malo: et universa operati, stare. Diem malam, aut praesens tempus ostendit, de quo supra dixerat: Redimentes tempus, quia dies mali 677 sunt, propter angustiam et vitae hujus labores, quia non absque sudore et certamine pervenimus ad palmam: aut certe consummationis atque judicii, quando diabolus, inimicus et vindex, in sua nos cupiet parte retinere, de qua liberabitur, qui intelligit super egenum et pauperem: In die enim mala liberabit eum Dominus . Haec est dies, de qua et in alio loco scriptum est: Ecce venit, dies ir
Abbreviated transcription (Latin):
lexit nos. Quando uͦ docere nos uult
de aduersariis potestatib & rectorib
tenebrarũ & sp̃ualib nequiciȩ in cȩle¬
stib: ab alio quasi capite sumit ex or-¬
dium & dicit. Certus sũ enĩ quia
neq mors. neq uita. neq angłi. neq
principatus. neq p̾sentia. neq futura.
neq fortitudo. neq altitudo. neq pro¬

Expanded text:
re nos vuit de adversariis potestatibus, et rectoribus tenebrarum, et spiritualibus nequitiae in coelestibus, ab alio quasi capite sumit exordium, et dicit: Certus sum enim, quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque praesentia, neque futura, neq
Abbreviated transcription (Latin):
uus suꝑ terrã quã dñs ds̃ tuus dabit
tibi. Sed uidentur mͥ non obseruasse
subtilius. & in scdo mandato repromis¬
sionem esse sociatã. Ait enĩ. Non facies
tͥ idolũ. neq omnẽ similitudinẽ eoꝵ
quȩ incęlo sursũ. & quȩ in t̾ra deorsũ.
& quȩ in aqua subtus t̾ra. ñ adorabis
ea. & non immolabis illis. Ego enĩ sũ
dñs ds̃ tuus zelotes. qui reddo peccata
patrũ infilios usq ad terciã & quartã
generationẽ iis qui me oderunt. & facio
miscłiam in milia iis qui diligunt me
& custodiunt mandata mea. Obserua
enĩ qđ uerba sint sponsionis. faciens
mi scđiam inmilia iis qui diligunt me
& custodiunt mandata mea. Forsitan
gͦ quia decalogos exeunti de ȩgypto
popło prima lex data.ẽ. unũ quodq
mandatũ decalogi. Primũ mandatũ. ẽ.
appellantũ ad cõparationẽ eoꝵ prę-¬
ceptorũ. quę postea in lege conscripta
sunt. Qui uͦ expositionẽ suꝑiorem te-¬

Expanded text:
vus super terram quam Dominus Deus tuus dabit vus super terram quam Dominus Deus tuus dabit tibi. Sed videntur mihi non observasse subtilius, et in secundo mandato repromissionem esse sociatam. Ait enim: Non facies tibi idolum, neque omnem similitudinem eorum quae in coelo sursum, et quae in terra deorsum, et quae in aquis subtus terram: non adorabis ea, et non immolabis illis: Ego enim sum Dominus Deus tuus, Deus zelotes, qui reddo peccata patrum in filios usque ad tertiam et quartam generationem, his qui me oderunt, et facio misericordiam in millia his qui diligunt me, et custodiunt mandata mea . Observa enim quod verba sint sponsionis: Faciens misericordiam in millia his qui diligunt me, et custodiunt mandata mea. Forsitan ergo quia Decalogus exeunti de Aegypto populo, prima Lex data est, unumquodque mandatum Decalogi, primum 664 mandatum est appellandum, ad comparationem eorum praeceptorum, quae postea in Lege conscripta sunt. Qui vero expositionem superiorem te
Abbreviated transcription (Latin):
sonare uł sanguinem: Uerbi gr̃ã egyptioꝵ.
idumeoꝵ. ammonitarũ. moabitorum.
scire. cognoscite quia illa uni uersa fi¬
guralit̾ contingebant illis. Scripta st̃
autem ꝓpt̾ nos in quos fines scłoꝵ de¬
currerunt: ut intelligamus ex illis
ñ esse nob̾ pugnã aduersus carnẽ & san¬
guinem. sed aduersus sp̃uales quasdã
& inuisibiles potestates aduersus recto¬
res earũ tenebrarũ quȩ huic mundo
incubant. & errorẽ hominib incredu¬
litatis offendunt: & aduersus sp̃ualia
nequiciȩ quȩ habitant in cȩlestib

Expanded text:
Aegyptiorum, Idumaeorum, Ammonitarum, Moabitarum, scire, cognoscite quia illa universa figuraliter contingebant illis . Scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum decurrerunt, ut intelligamus ex illis, non esse nobis pugnam adversum carnem et sanguinem, sed adversus spirituales quasdam et invisibiles potestates, adversus rectores earum tenebrarum, quae huic mundo incubant, et errorem hominibus incredulitatis offendunt, et adversum spiritualia nequitiae, quae habitant in coele
Abbreviated transcription (Latin):
facile nisi ab studiosis posse ubi scri¬
pta sint inueniri. Igitur ad exhorta¬
tionẽ mutui affectus. int̾ uxorem
& uirũ adam & euȩ sumpsit exẽplũ:
ut quomͦ costa tollitur de adam &
ȩdificatur in coniugem. & ipsa rur-¬
sum coniux in unã uiri carnẽ redigi¬
tur quia qui uxorem diligit se ipsũm
diligit: sic & nos nr̃as amemus uxores.
dipsũ autem ꝑ allegoriã in xp̃o int̃¬
precetur & in eccła. ut adam xp̃m &¬
eua pͣfigurarit ȩccłam. factus est no
uissimus adam in sp̃m uiuificantem.
Ut quomͦ de adam & uxore eiꝰ om̃e homi¬
num nascitur genus: sic de xp̃o & de ȩccła
om̃is credentiũ multitudo generata est.
quȩ unũ ȩcclȩ corpus effecta rursũ in
latere xp̃i ponitur & costȩ locũ replet.
& unũ iuri corpus efficitur: ipso dño in
euangłio postulante. Pater. da ut quomͦ
ego & tii unum sumus. sic & ipsi in nobis
unũ sint. Interrogemus martionẽ. qua

Expanded text:
facile nisi a studiosis posse ubi scrifacile nisi a studiosis posse ubi scripta sint, inveniri. Igitur ad exhortationem mutui affectus inter uxorem et virum, Adam et Evae sumpsit exemplum. Ut quomodo costa tollitur de Adam, et aedificatur in conjugem: et ipsa rursum conjux in unam viri carnem redigitur: quia qui uxorem diligit, seipsum diligit: sic et nos nostras amemus uxores. Idipsum autem per allegoriam in Christo interprearet Ecclesiam. Factus est enim novissimus Adam in spiritum vivificantem . Et quomodo de Adam et uxore ejus omne hominum nascitur genus: sic de Christo et Ecclesia omnis credentium multitudo generata est. Quae unum Ecclesiae corpus effecta, rursum in latere Christi ponitur, et costae locum replet, et unum viri corpus efficitur, ipso Domino id in Evangelio postulante: Pater, da, ut quomodo ego et tu unum sumus: sic et ipsi in nobis unum sint . Interrogemus Marcionem qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriis uoluminib continent᷑. hoc & hic
ꝓbamus. Si quidem testimoniũ istud ita
ingenesi scriptũ est. Propt̾ hoc relinquet
homo patrem suũ & matrem suã & adhe¬
rebit uxori suȩ. & erunt duo in carne
una. Nunc autẽ apłs ꝓeo qđ ibi habetur
ci non potest. Deinde ꝓ patre suo & ma¬
tre sua ꝓnomina abstulit. & patrem
tantũ posuit & matrem. & qđ in medio
dicitur adhȩrebit uxori suȩ hic penitꝰ
prȩtermisit. & tantũ qđ sequebatur
hoc dictũ suꝑiorib copulauit & posuit.
& erunt duo in carne una. Hoc autem
totum nunc iccirco obseruabimus. ut
etiam incȩteris locis sicubi testimonia
quasi de ꝓpħis & de ueteri testamento
ab apłis usurpata st̃. & in nr̃is codicib
ñ habentur. nequaquã statim ad apo¬
drriforum ineptias & deliram̃ta cur¬
ramus: sed sciamus scripta quidẽ ea ẽe
inueteri testam̃to: sed non ita ab apłis
edita. & sensũ magis usurpatũ: nec

Expanded text:
propriis voluminibus continentur, hoc et hic propriis voluminibus continentur, hoc et hic probamus: siquidem testimonium istud ita in Genesi scriptum est: Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et eruntus pro eo quod ibi habetur, ci non potest: deinde pro patre suo et matre sua, pronomina abstulit, et patrem tantum posuit et matrem: et quod in medio dicitur, et adhaerebit uxori suae, hic penitus praetermisit, et tantum quod sequebatur hoc dictum, superioribus copulavit, et posuit, et erunt duo in carne una. Hoc autem totum nunc idcirco observavimus, ut etiam in caeteris locis, sicubi testimonia quasi de prophetis, et de veteri Testamento ab apostolis usurpata sunt, et in nostris codicibus non habentur, nequaquam statim ad apocryphorum ineptias, et 660 deliramenta curramus, sed sciamus scripta quidem ea esse in veteri Testamento, sed non ita ab apostolis edita, et sensum magis usurpatum: nec
Abbreviated transcription (Latin):
uxores. & animȩ nr̃a corporã: ut & uxa¬
res in uiros. & corpora redigantur in
animas. & nequaquã sit sȩxuum ulla
diuersitas. sed quomꝰ apud angłos ñ est
uir & mulier. ita & nos qui similes an-¬
gelis futuri sumus. iã nunc incipia¬
mus esse qđ nobis incȩlestib repromi¬
sum ẽ. qm̃ membra sumus corporis xp̃i
autẽ sumus corporis xp̃i. non scđ̾m m
turam diuinitatis ȩternȩ. sed iuxta id
qđ hominẽ est dignatus assumere: qui¬
quã & homo ipse qui assumptus. ẽ. In¬
beat naturam nr̃orũ corporũ. sed non
habeat originem. Nos enim ex humano
semine coagulamur. ille de sp̃u sco nat
est. Potest autẽ & aliter dici. qm̃ cor
sii membra sunt corporis. id est ȩccłȩ
xp̃i. Propt̾ hoc relinquet homo patrẽ
& matrem. & erunt duo in carne una
Qđ frequent᷑ annotauimus apłos &
euangłistas. non isdem uerbis usos esse¬
intestam̾ti ueteris exemplis quib in

Expanded text:
uxores, et animae nostra corpora, ut et uxouxores, et animae nostra corpora, ut et uxores in viros, et corpora redigantur in animas. Et nequaquam sit sexuum ulla diversitas: sed quomodo apud angelos non est vir et mulier: ita et nos, qui similes angelis futuri sumus, jam nunc incipiamus esse quod nobis in coelestibus repromissum est. Quoniam membra sumus corporis ejus,  non secundum naturam divinitatis aeternae, sed juxta id quod hominem est dignatus assumere. Quamquam et homo ipse qui assumptus est, habeat naturam nostrorum corporum, sed non habeat originem. Nos enim ex humano semine coagulamur: ille de Spiritu sancto natus est. Potest autem et aliter dici: Quoniam sii membra sunt corporis, id est, Ecclesia Christi. Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et erunt duo in carne una. Quod frequenter annotavimus, apostolos et evangelistas non eisdem verbis usos esse, Testamenti veteris exemplis, quibus in