comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lterũ ecmelius sicut ista tẽporalis sanitas & imbeaillitas uon
sunt duo mala. quoꝵ alterũ peuis. sed ista sapatas& imimonta¬
utas qluo bona sune quoꝵ alterũ melius Itẽ scientia ouanitas
non duo mala sunt. quoꝵ uanitas peius. sed scientia ce caritas
scade Sic & mortalis ista generatio ꝓpt̃ qũa fuinit nuptie: des¬
truetur. Abomi aũt concubitu unmunitas. & hic angłica medi¬
tatio ẽ: &e ꝑmanet in ȩc̾nũ. Sicut aũt ieuiniis sacrilegoꝵ me¬
liora sunt prandia uistoꝵ: ita nuptiȩ fideliũ iurginitate
ante ponuntur impioꝵ. Uerũ tamen neq ibi prandium ie¬
uonio sed uistitia sacrilegio: neq hic nuptiȩ uirginitati. sed
fides im pietati p̃fertur. Adhoc enĩ iusti cũ opus .ẽ. pranden
ut tanqu̾a boni dñi quod iustũ & ȩquũ. ẽ. seruis corporibus
pbeant Adhoc Aũt sacrilegi ieuinant: ut demonib seruiauꝗ

Expanded text:
alterum est melius, sicut ista temporalis sanitas et inbecillitas non alterum est melius, sicut ista temporalis sanitas et inbecillitas non sunt duo mala, quorum alterum peius, sed ista sanitas et inmortalitas duo bona sunt, quorum alterum melius. item scientia et uanitas non duo mala sunt, quorum uanitas peius, sed scientia et caritas cadet. sic et mortalis ista generatio, propter quam fiunt nuptiae, destruetur; ab omni autem concubitu inmunitas et hic angelica meditatio est et permanet in aeternum. sicut autem ieiuniis sacrilegorum meliora sunt prandia iustorum, ita nuptiae fidelium uirginitati anteponuntur inpiarum. uerumtamen neque ibi prandium ieiunio, sed iustitia sacrilegio neque hic nuptiae uirginitati, sed fides inpietati praefertur. ad hoc enim iusti, cum opus est, prandent, ut tamquam boni domini quod iustum et aequum est seruis corporibus praebeant; ad hoc autem sacrilegi ieiunant, ut daemonibus seruiant.
Abbreviated transcription (Latin):
nubit. & ille qua uoluerit ducit: Cui consuetudini simile aliqͥd
ꝓpt̃ israhelitarũ duriciã uidetur ꝑmisisse moyses de libello
repudii. Qua in re exꝓbratio quã approbatio diuortii magis
apparet. honorabiles gͦ nuptiȩ in om̃ibus : & thorus unmacu¬
latus. Quod non sic dicimus bonũ : ut infornicationis cõpa¬
ratione sit bonũ. Alioquin duo mala erunt: quoꝵ alterum
peius. Aut bonũ erit & fornicatio : quia peus . ẽ. ad ulteriũ.
Peuis est enĩ alienũ matrimoniũ uiolare: quã meretrici ad¬
herere. Et bonũ ad ulteruim: quia peior. ẽ. in cestus
Peiuis. ẽ. eñi cũ matre : quã cũ aliena uxore concumbere
& donec ad ea ꝑueniatur quȩ sicut ait apłs. turpe .ẽ. etiam
icere: om̃ia bona erunt in cõparatione peiorũ. hoc aũt factaee
uas dubitet  Non gͦ duo mala sunt conubiũ & forenicatio. quoꝵ
ilsetu peuis. sed duo bona sunt conubiũ & eontinentids uor

Expanded text:
nubit et ille, quam uoluerit, ducit. cui consuetudini simile aliquid nubit et ille, quam uoluerit, ducit. cui consuetudini simile aliquid propter Israhelitarum duritiam uidetur permisisse Moyses de libello repudii. qua in re exprobratio quam approbatio diuortii magis apparet. Honorabiles ergo nuptiae in omnibus et torus inmaculatus. quod non sic dicimus bonum, ut in fornicationis conparatione sit bonum; alioquin duo mala erunt, quorum alterum peius; aut bonum erit et fornicatio, quia est peius adulterium — peius est enim alienum matrimonium uiolare quam meretrici adhaerere - et bonum adulterium, quia est peior incestus — peius est enim cum matre quam cum aliena uxore concumbere — et donec ad ea perueniatur, quae, sicut ait apostolus, turpe est etiam dicere, omnia bona erunt in conparatione peiorum. hoc autem falsum esse quis dubitet? non ergo duo mala sunt conubium et fornicatio, quorum alterum peius, sed duo bona sunt conubium et continentia, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
nasci homines : si uł alteri nuberet. uł ille alterã duceret. Qđ
tamen si non licet. sicut diuina regula p̾scribere uidetur: quem
non faciat intentũ quid sibi uelit tanta firmitas uinculi coniuga¬
lis quod nequa qua puto tantũ ualere potuisse: nisi alicuiꝰ rei
maioris ex hac in firma mortalitate hominũ quod dã sacram̃tum
adhiberet᷑. qđ deserentib hominib: atq id dissoluere cupientib
in concussũ illis maneret ad poenã. Siquidẽ int̾ueniente diuortio
non ab oletur illa confederatio nuptialis: ita ut sibi conuiges sint
etiã separati. cũ illis aũt ad ulteriuĩ cõmittant quib fuerint etiai
post suũ repudiũ copulati. uł illa uiro. siue ille mulieri. Nec tam̃
nisi inciuitate dĩ nr̃i in monte sc̃o eius: talis. ẽ. causa cũ uxore
Cȩterũ alit̾ se hab̾e uira gentilium quis ignorat. Ubi int̃posito
repudio sine reatu aliquo ultionis humanȩ & illa cui uoluerit

Expanded text:
nasci homines, si uel illa alteri nuberet uel ille alteram duceret. quod nasci homines, si uel illa alteri nuberet uel ille alteram duceret. quod tamen si non licet, sicut diuina regula praescribere uidetur, quem non faciat intentum, quid sibi uelit tanta firmitas uinculi coniugalis? quod nequaquam puto tantum ualere potuisse, nisi alicuius rei maioris ex hac infirma mortalitate hominum quoddam sacramentum adhiberetur, quod deserentibus hominibus atque id dissoluere cupientibus inconcussum illis maneret ad poenam, siquidem interueniente diuortio non aboletur illa confoederatio nuptialis, ita ut sibi coniuges sint etiam separati, cum illis autem adulterium committant, quibus fuerint etiam post suum repudium copulati, uel illa uiro uel ille mulieri. nec tamen nisi in ciuitate dei nostri, in monte sancto eius talis est causa cum uxore. Ceterum aliter se habere iura gentilium quia ignorat? ubi interposito repudio sine reatu. aliquo ultionis humanae et illa, cui uoluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
discesserit : manere innuptã. aut uiro suo reconciliari. Cũ rece¬
dere itaq & manere innupta nisi ab ad ultero uiro non debeat
ne recedendo abeo qui ad ulter non .ẽ. faciat eũ mechari. recon¬
ciliari aũt uiro uł tolerando si se ipsa continere non potest. uł
correcto forsitan uiste potest: quomodo aũt uiro possit. ẽẽ. licen¬
tia ducende alteruis: si ad ulterã reliquerit cũ mulieri non
sit nubendi alteri. si alterũ reliquerit non uideo. Quȩ si ita
sunt: tantũ ualet illud sociale uinculũ coniuigũ. ut cum
causa ꝓcreandi colligetur. nec ipsa causa ꝓcreandi soluatur
Posset eñĩ dimittere homo sterilẽ uxorẽ: & ducere de qua filios
haberet. Et tam̃ non licet. & nr̃is quidẽ iã tẽporib ac more
romano nec suꝑducere : ut amplius habeat qũa unã uiuam.
& utiq relicta ad ultera uel relictto ad ultero possent plures

Expanded text:
discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari: cum recediscesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari: cum recedere utique et manere innupta nisi ab adultero uiro non debeat, ne recedendo ab eo, qui adulter non est, faciat eum moechari. reconciliari autem uiro uel tolerando, si se ipsa continere non potest, uel correcto forsitan iuste potest. quomodo autem uiro possit esse licentia ducendae alterius, si adulteram reliquerit, cum mulieri non sit nubendi alteri, si adulterum reliquerit, non uideo. quae si ita sunt, tantum ualet illud sociale uinculum coniugum, ut, cum causa procreandi conligetur, nec ipsa causa procreandi soluatur. possit enim homo dimittere sterilem uxorem et ducere, de qua filios habeat, et tamen non licet, et nostris quidem iam temporibus ac more Romano nec superducere, ut amplius habeat quam unam uiuam; et utique relicta adultera uel relicto adultero possent plures
Abbreviated transcription (Latin):
causa gignendi: Sed quia illa continentia meriti amplioris est :
reddere uero debitũ conuigale nullius .ẽ. criminis exigere autem
ultra generandi necessitatẽ. culpȩ uenialis. Pornicari porro uel
mȩchari puniendi criminis: cauere debet caritas conuigalis nedũ
sibi querit unde ampluis honoretur. conuigi faciat unde damnet᷑
Qui eñi dimitat uxorẽ suã excepta causa fornicationis: facit eã
mȩchari. Usq ad eo fȩdus illud. initiũ nuptiale. cuiusdã sacra¬
menti res ẽ. ut nec ipsa separatione irritũ fiat: quando quidẽ
uiuente uiro uł aquo relicta .ẽ. mechatur si alteri nupserit
& ille huiꝰ mali causa. ẽ. qui relinquit. Miror aũt si quẽ ad mo¬
dũ licet dimittere ad ulterã uxorẽ: ita liceat ea dimissa alterã
ducere. lacit eñ de hac re sca scriptura difficilẽ nodũ: dicente
apło exp̃cepto dñi. mulierẽ a uiro non debe discedere. Quod si

Expanded text:
causa gignendi. Sed quia illa continentia meriti amplioris est, causa gignendi. Sed quia illa continentia meriti amplioris est, reddere uero debitum coniugale nullius est criminis, exigere autem ultra generandi necessitatem culpae uenialis, fornicari porro uel moechari puniendi criminis, cauere debet caritas coniugalis, ne, dum sibi quaerit, unde amplius honoretur, coniugi faciat, unde damnetur. qui enim dimittit uxorem suam excepta causa fornicationis facit eam moechari. usque adeo foedus illud initum nuptiale cuiusdam sacramenti res est, ut nec ipsa separatione inritum fiat, quandoquidem uiuente uiro et a quo relicta est moechatur, si alteri nupserit, et ille huius mali causa est qui reliquit. Miror autem, si, quemadmodum licet dimittere adulteram uxorem, ita licet ea dimissa alteram ducere. facit enim de hac re sancta scriptura difficilem nodum dicente apostolo ex praecepto domini mulierem a uiro non debere discedere; quodsi
Abbreviated transcription (Latin):
citos concubitus euitandos mutuã quodã modo seruitutẽ. u
& si alteri eoꝵ ꝑpetua continentia placeat nisi ex alteruis
consensu non possit. Et ad hoc eñi uxor non habet potestatẽ cor
poris sui sed uir. similit̃ & uir non habet potestatẽ corporis sui
sed mulier : ut & quod non filioꝵ ꝓcreandoꝵ sed infirmitatis
& in continentiȩ causa expetit uł ille de matrimonio uł illo
de marito non sibi alterutrũ negent. ne ꝑ hoc incidant
in dãnabiles corruptelas tẽptante satana ꝓpt̃ in continentiã uel
amboꝵ uł cuiusquã eoꝵ. Coniugalis eñi concubitus generandi gr̃a.
non habet culpam. Concupiscentiȩ uero saciande sed tam̃ cũ coniuge
ꝓpt̃ thori fidẽ uenialẽ habet culpam. Ad ulteriũ enĩ siue forni¬
catio : lȩtalẽ habet culpam Ac ꝑ hoc melior .ẽ. quidẽ ab om̃i cor¬
cubitu continentia : qũa uł ipse matrimonialis concubitus qui fit

Expanded text:
citos concubitus euitandos mutuam quodam modo seruitutem, ut, citos concubitus euitandos mutuam quodam modo seruitutem, ut, etsi alteri eorum perpetua continentia placeat, nisi ex alterius coporis, sed vir: similiter et vir non habet potestatem sui corporis, sed mulier, ut et quod non filiorum procreandorum, sed infirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa de marito, non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles coamborum uel cuiusquam eorum. coniugalis enim concubitus generandi gratia non habet culpam; concupiscentiae uero satiandae, sed tamen cum coniuge, propter tori fidem uenialem habet culpam; adulterium uero siue fornicatio letalem habet culpam. ac per hoc melior est quidem ab omni concubitu continentia quam uel ipse matrimonialis concubitus, qui fit
Abbreviated transcription (Latin):
uti uel marito: honestũ. ẽ. tam̃ nolle misceri nisi marito. & non
parere nisi de marito. Sunt itẽ uiri usq ad eo in continentes.
ut conuigib nec grauidis parcant. Quic quid ergo int̾se conui¬
gati in modestũ in uerecundũ sordidũ gerunt. uitium .ẽ. homi¬
nũ: non culpa nuptiarũ. Iam in ipsa quoq: immodatione & ex¬
actione debiti carnalis. quã eis non scđm imꝑium p̾cipit sed scđm
ueniã concedit apłs ut etiã p̃ter causam ꝓcreandi sibi misceant᷑.¬
& si eos praui mores ad talẽ concubitũ impellunt: nuptiȩ tamen
ab alulterio seũ fornicatione defendunt. Neq eñi illud ꝓpter
nuptias ad mittitur: sed ꝓpt̃ nuptias ignoscitur. Debent ergo sibi
conuigati non solũ ipsius sexus sui cõmiscendi fidẽ liberorum
ꝓcreandoꝵ causa quȩ prima ẽ. humani generis in ista morta¬
litate societas: uerũ etiã in firmitatis inuicẽ excipiende ad illi¬

Expanded text:
uti uel marito, honestum est tamen nolle misceri nisi marito et non uti uel marito, honestum est tamen nolle misceri nisi marito et non parere nisi de marito. Sunt item uiri usque adeo incontinentes, ut coniugibus nec grauidis parcant. quidquid ergo inter se coniugati inmodestum, inuerecundum, sordidum gerunt, uitium est hominum, non culpa nuptiarum. Iam in ipsa quoque inmoderatiore exactione debiti carnalis, quam eis non secundum imperium praecepit, sed secundum ueniam concedit apostolus, ut etiam praeter causam procreandi sibi misceantur, etsi eos praui mores ad talem concubitum inpellunt, nuptiae tamen ab adulterio seu fornicatione defendunt. neque enim illud propter nuptias admittitur, sed propter nuptias ignoscitur. debent ergo sibi coniugati non solum ipsius sexus sui conmiscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima eat humani generis in ista mortalitate societas, uerum etiam infirmitatis inuicem excipiendae ad inli
Abbreviated transcription (Latin):
non audeam. Non peccare tam̃ quis dixerit. cũ eã uiro cuius uxor
non .ẽ. misceri sciat: Iã uero si exillo concubitu quantũ ad ipsam
attinet non nisi filios uelit . & quicquid ultra causã ꝓcreandi
patitur. in uita paciatur : multis quidẽ matronis ista ante¬
ponenda : ẽ. quȩ tã & si non sunt adulterȩ. uiros tamen suos
plerumq iã continere cupientes ad reddendũ carnale debitũ
cogunt. non desidio ꝓlis sed ardore concupiscentiȩ. ipso suo uirȩ
in tẽperant̃ utentes. In quarũ tam̃ nuptiis. bonũ. ẽ. hoc ipsum
quod nuptȩ sunt. Ad hoc eñi nuptȩ sunt : ut illa concupiscentia
redacta ad legitimũ uinculũ non deformis & dissoluta fluitaret.
habens de se ipsa irrefrenabilẽ carnis in firmitatẽ . de nuptiis aũt
in dissolubilem fidĩ societatẽ. De se ipsa ꝓgressũ in moderate coe¬
undi: denuptiis modũ castȩ ꝓcreandi. Ec si eni turpe . ẽ. libidinose

Expanded text:
non audeam; non peccare tamen quis dixerit, cum eam uiro, cuius uxor non audeam; non peccare tamen quis dixerit, cum eam uiro, cuius uxor non est, misceri sciat? iam uero si ex illo concubitu, quantum ad ipsam attinet, nonnisi filios uelit et, quidquid ultra causam procreandi patitur, inuita patiatur, multis quidem ista matronis anteponenda est, quae tametsi non sunt adulterae, uiros tamen suos plerumque etiam continere cupientes ad reddendum carnale debitum cogunt non desiderio prolis, sed ardore concupiscentiae ipso suo iure intemperanter utentes, in quarum ...tamen nuptiis bonum est hoc ipsum, quod nuptae sunt. ad hoc enim nuptae sunt, ut illa concupiscentia redacta ad legitimum uinculum non deformis et dissoluta fluitaret, habens de se ipsa inrefrenabilem carnis infirmitatem, de nuptiis autem indissolubilem fidei societatem, de se ipsa progressum inmoderate coeundi, de nuptiis modum caste procreandi. etsi enim turpe est libidinose
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ eoꝵ id int̃ eos placuerit. & ꝓlis generationẽ qũa ius non ea
causa conuncti sint. non tam̃ uitauerint. ut uel nolint sibi nasci
filios uł etiã aliquo malo oꝑe agant nenascantur. Cȩterũ si uel
utrũq uł unũ horũ de sit: non inuenio qũe ad modũ has nuptias
appellare possimus. Et eñi si aliqũa sibi uir ad tẽpus adbibuerit
donec aliã dignã uł honorib uł facultatib suis inueniat quã
cõparẽ ducat: ipso animo ad ult̃ est nec cũ illa qũa cupit inuenire.
sed cũ ista cũ qua sic cubat ut cũ ea non habeat maritale consortiũ
Vnde & ipsa hoc sciens ac uolens impudice utiq miscetur ei : cũ quo
non habet fȩdus uxorium. Uerũ tamen si ei fidẽ thori seruet. & cũ
ille uxorẽ duxerit nubere ipsa non cogitet: atq atali ꝓrsus oꝑe
continere se ꝓperet: ad ulteram quid ẽ fortasses facile appellare

Expanded text:
alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios uel etiam opere aliquo malo agant, ne nascantur. ceterum si uel utrumque uel unum horum desit, non inuenio, quemadmodum has nuptias appellare possimus. etenim si aliquam sibi uir ad tempus adhibuerit, donec aliam dignam uel honoribus uel facultatibus suis inueniat, quam conparem ducat, ipso animo adulter est, nec cum illa, quam cupit inuenire, sed cum ista, cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. unde et ipsa hoc sciens ac uolens inpudice utique miscetur ei, cum quo non habet foedus uxorium. uerumtamen si ei tori fidem seruet et, cum ille uxorem duxerit, nubere ipsa non cogitet atque a tali prorsus opere continere se praeparet, adulteram quidem fortassis facile appellare
Abbreviated transcription (Latin):
fieret : si sentit qũa iniq sibi inpeccati societate seruata non
fuerit. Ille quippe utrobiq ꝑfidus ꝓfecto sceleratior uidican¬
dus est. At si id quod male fecerat᷑ ei dsplicuisset. & ꝓpt̃ ea cũ¬
participe facinoris p̃dam duudẽ noluisset ut homini eui ablata
fuerat redderetur : eũ ꝑfidũ nec ꝑficdis diceret. Ita mulier si fide
conuigali uiolata fidẽ seruet ad ultero: utiq mala est. Sed si
nec adultero: peior est. Porro si eã flagicii peniteat . & ad castita¬
tẽ rediens conuigalẽ pacta ac placita ad ulterina rescindat:
miror si eã fidei uiolatricẽ uł ipse ad ult̾ putauerit. Solet etiam
quȩri cũ masculius & femina nec ille maritus nec illa uxor alterius
cubitus causa copulant᷑ ea fide media ut nec ille cũ altera nec
illa cũ altero id faciat: utrũ nuptiȩ sint uocande. Ꝙ potest quidẽ
fortasse non absurde hoc appellari conubium : siusq ad mortem

Expanded text:
fieret, si sentit, quam inique sibi in peccati societate seruata non fieret, si sentit, quam inique sibi in peccati societate seruata non fuerit. ille quippe utrubique perfidus profecto sceleratior iudicandus est. at si id, quod male fecerant, ei displicuisset et propterea cuparticipe facinoris praedam diuidere noluisset, ut homini, cui ablata fuerat, redderetur, eum perfidum nec perfidus diceret. ita mulier, si fide coniugali uiolata fidem semet adultero, utique mala est; sed si nec adultero, peior est. porro si eam flagitii paeniteat et ad castitatem rediens coniugalem pacta ac placita adulterina rescindat, miror, si eam fidei uiolatricem uel ipse adulter putabit. Solet etiam quaeri, cum masculus et femina, nec ille maritus nec illa uxor alterius, cubitus causa copulantur ea fide media, ut nec ille cum altera nec illa cum altero id faciat, utrum nuptiae sint uocandae. et potest quidem fortasse non absurde hoc appellari conubium, si usque ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃poni Et seexigua palea p̃multo auro pene resnulla . ẽ. fides
tam cũ innegotio paleȩ sicut in auri sincera seruatur: non idõ ma¬
nor ẽ. qr inre minore seruatur. Cũ uero ad peccatũ ad mittendĩ
adhibet᷑ fides mirũ si fides appellanda est. Uerũ tam̃ qualis cumq
si si & contra ipsã fit peius fit: iusi cũ ꝓpt̃̾ea deseritur. ut ad uerã
fidẽ ac legitimã redeat᷑. id est ut peccatũ emendecur uoluntate
prauitatis correcta : Tanqu̾a si quisq cũ hominẽ solus expoliare
non possit. inueniat sociũ iniquitatis: & cũ eo paciscat᷑ ut sunul
id faciant. spoliumq partiantur. Quo facinore cõmisso: totũ solus
Auferat Dolet quidẽ ille: & fidẽ sibi seruatã non. ẽẽ. conqueritur
Uerũ in ipsa sua querela cogitare debet potius in bona uta
ipsi humane societati fiusse seruandã ne p̃da iniqua ex homine

Expanded text:
praeponi. etsi enim exigua palea prae multo auro paene res nulla est, fides praeponi. etsi enim exigua palea prae multo auro paene res nulla est, fides tamen, cum in negotio paleae sicut in auri sincera seruatur, non ideo minor est, quia in re minore seruatur. cum uero ad peccatum admittendum adhibetur fides, mirum si fides appellanda est; uerumtamen qualiscumque sit, si et contra ipsam fit, peius fit, nisi cum propterea deseritur, ut ad ueram fidem ac legitimam redeatur, id est, ut peccatum emendetur uoluntatis prauitate correcta. tamquam si quisque, cum hominem solus expoliare non possit, inueniat socium iniquitatis et cum eo paciscatur, ut simul id faciant spoliumque partiantur, quo facinore commisso totum solus auferat. dolet quidem ille et fidem sibi seruatam non esse conqueritur; uerum in ipsa sua querela cogitare debet potius in bona uita ipsi humanae societati fuisse soruandam, ne praeda iniqua ex homine
Abbreviated transcription (Latin):
eñi quȩdã grauitas feruida uoluptatis. cũ in eo ipso quod sibi
iur & mulier adherescunt. pat̃ & mat̃ eẽ. meditantur. Huc acce¬
dit quia ineo ipso quod sibi inuicẽ conuiges debitũ soluunt: etiai¬
si id aliquanto intẽperantius & in continentius expetant. fidem
tam̃ sibi inuicẽ debent. Cui fidĩ tantũ uiris tribuit apłs: ut eam
potestatẽ appellaret dicens Mulier non habet potestatẽ corporis
sui: sed uir. Similit̃ aũt & ur non habet potestatẽ corporis sui.
sed mulier. Hluiꝰ aũt fidĩ uiolatio dicit᷑ ad ulteriũ : cũ uel ꝓpriȩ
libidinis instinctu. uł alienȩ consensu cũ altero & altera. contra
pactũ conuigale concũbitur. atq ita frangitur fides quȩ in
reb etã corporeis & abiectis magnũ animi bonũ. ẽ. & idõ salirta
quoq corporali qua etiã uita nra ista continet᷑ certũ ẽ debere

Expanded text:
enim quaedam grauitas feruidae uoluptatis, cum in eo, quod sibi enim quaedam grauitas feruidae uoluptatis, cum in eo, quod sibi uir et mulier adhaerescunt, pater et mater esse meditantur. Huc accedit, quia in eo ipso, quod sibi inuicem, coniuges . debitum soluunt, etiamsi id aliquanto intemperantius et incontinentius expetant, fidem tamen sibi pariter debent. cui fidei tantum iuris tribuit apostolus, ut eam potestatem appellaret dicens: mulier non habet potestatem corporis sui, sed uir; similiter autem et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier. huius autem fidei uiolatio dicitur adulterium, cum uel propriae libidinis instinctu uel alienae consensu cum altero uel altera contra pactum coniugale concumbitur. atque ita frangitur fides, quae in rebus etiam corporeis et abiectis magnum animi bonum est; et ideo eam saluti quoque corporali, qua etiam uita ista continetur, certum est debere
Abbreviated transcription (Latin):
masculũ & feminã. iuget tam̃ ordo caritatis int̾ maritũ & uxorẽ:
quia quanto meliores sunt. tanto maturuis a cõmixtione carnis
suȩ pari consensu se continere cȩperunt. Non ut necessitatis. eẽt.
postea non posse quod uellent: sed ut laudis. eẽt. prius noluisse qđ¬
possent. Si ergo seruat᷑ fides honoris & obsequioꝵ inuicẽ debitoꝵ
ab alterutro sex: etiã si languescentib: & ꝓpe cadauer ui his
utrisq menbris. animoꝵ tam̃ rite coniugatoꝵ tanto sincerior.
quanto ꝓbatior. & tanto securior quanto placidior castitas ꝑseuerat
Habent etiã id bonũ conuigia: quod carnalis uł uiuenilis in conti¬
nentia. etiã si uitiosa .ẽ. ad ꝓpagande ꝓlis redigitur honestatẽ
ut ex malo libi dinis aliquid boni faciat copulatio conuigalis
Deinde quia reprinutur & quod ã modo uerecundius estuat
concupiscentia carnis: qua tẽperat parentalis affectus. Intercedit

Expanded text:
masculum et feminam, viget tamen ordo charitatis inter virum et uxorem: masculum et feminam, viget tamen ordo charitatis inter virum et uxorem: quia quanto meliores sunt, tanto maturius a commistione carnis suae pari consensu se continere coeperunt; non ut necessitatis esset postea non posse quod vellent, sed ut laudis esset prius noluisse qpossent. si ergo seruatur fides honoris et obsequiorum inuicem debitorum ab alterutro sexu, etiamsi languescentibus et prope cadauerinis utrisque membris, animorum tamen rite coniugatorum tanto sincerior, quanto probatior, et tanto securior, quanto placidior castitas perseuerat. habent etiam id bonum coniugia. quod carnalis uel iuuenalis incontinentia, etiamsi uitiosa est, ad propagandae prolis redigitur honestatem, ut ex malo libidinis aliquid boni faciat copulatio coniugalis, deinde quia reprimitur et quodam modo uerecundius aestuat concupiscentia carnis, quam temperat parentalis affectus. intercedit
Abbreviated transcription (Latin):
nunc dicimus scđm istã conditionẽ nascendi & moriendi qua
nouimus & in qua creati sumus. aliquid boni. eẽ. conuigium
masculi & feminȩ. Cuiꝰ confȩderationẽ ita diuina scriptura
cõmendat: ut nec dimissȩ auiro nubere liceat alteri qua diu
uir eius uiuit. nec dimisso ab uxore liceat alterã ducere nisi
mortua fuerit quȩ recessit. Bonũ ergo conuigiũ qđ etiã dñs
in euangłio confirmauit.: non solũ quia ꝓhibuit dimittere
uxorẽ nisi ex causa fornicationis. sed etiam quia uenit in uitatus
ad nuptias Cur sit bonũ : merito quęritur. Quod mͥ non uidetur¬
ꝓpt̃ solã filioꝵ ꝓcreationẽ: sed ꝓpt̾ ipsam etiã naturalẽ in di¬
uerso sexu societatẽ. Alioquin non iã diceretur conuigiũ in seni¬
bus p̃sertim si uel amisissent filios uł minime genuissent. Nunc
uero in bono licet annoso coniugio. & si emarcuit ardor ȩtatis in t̃

Expanded text:
nunc dicimus, secundum istam condicionem nascendi et moriendi, quam nunc dicimus, secundum istam condicionem nascendi et moriendi, quam nouimus et in qua creati sumus, aliquid boni esse coniugium masculi et feminae: cuius confoederationem ita diuina scriptura commendat, ut nec dimissae a uiro nubere liceat alteri, quamdiu uir eius uiuit, nec dimisso ab uxore liceat alteram ducere, nisi mortua fuerit, quae recessit. bonum ergo coniugii, quod etiam dominus in euangelio confirmauit, non solum quia prohibuit dimittere uxorem nisi ex causa fornicationis, sed etiam quia uenit inuitatus ad nuptias, cur sit bonum, merito qupropter solam filiorum procreationem, sed propter ipsam etiam naturalem in diverso sexu societatem. Alioquin non jam diceretur conjugium in senibus, praesertim si vel amisissent filios, vel minime genuissent. Nunc vero in bono, licet annoso conjugio, etsi emarcuit ardor castitatis inter
Abbreviated transcription (Latin):
non moritura nisi peccassent. sicut minatus erat ds̃. tanquã si
uulnus minaretur. quia uulnerabile corpus erat. qđ tamen n
Accidisset. nisi fieret quod ille uetusset. ita ergo possent etiã per
concubitũ taliũ corpoꝵ generationes subsistere. que usq ad certũ
modũ haberent incrementũ. Nec uͦrgerent tam̃ in senium. aut us
in seniũ nec tam̃ in mortẽ donec illa benedictionis multiplicationẽ
sine ullo de trimento ꝓpͥum statũ. quanto magis p̃staret eotipo¬
rib obȩdientiũ p̃cepto suo felicissinũ quoddã tẽperamentum
certi status donec in melius conuerterent᷑ non morte hominis qua
corpus ab anima deseritur . sed beata cõmutatione a mortalitate
ad immortalitatẽ. ab animali ad spũalẽ qualitatẽ: harum
sententiarũ quȩ uera sit. uł si alia uł aliȩ possunt ad huc ex illis
uerbis exculpi. ad huc querere ac disserere longum est. Illud

Expanded text:
non moritura, nisi peccassent, sicut minatus erat deus — tamquam si non moritura, nisi peccassent, sicut minatus erat deus — tamquam si uulnus minaretur, quia uulnerabile corpus erat, quod tamen non accidisset, nisi fieret quod ille uetuconcubitum talium corporum generationes subsistere, quae usque ad certum modum, haberent incrementum, nec vergerent tamen in senium; aut usque in senium, nec tamen in mortem, donec illa benedictionis multiplicatione os quadraginta sine ullo detrimento proprium statum ; quanto magis praestaret corporibus obedientium praecepto suo felicissimum quoddam temperamentum certi status, donec in melius converterentur, non morte hominis qua corpus ab anima deseritur, sed beata commutatinmortalitatem, ab animali ad spiritalem qualitatem! Harum sententiarum quae uera sit, uel si alia uel aliae possunt adhuc ex illis uerbis exculpi, quaerere ac disserere longum est. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
ne uitȩ ac potestatis id fieret. ut ipsũ quoq in crem̃tũ & multipli¬
catio qua dictũ. ẽ. crescite & multiplicamini. in ꝓuectu mentis
& copia uirtutis intelligat᷑ sicut in psalmo positum.ẽ. multi¬
plicabis: in anima mea uirtutẽ. nec data sit homini ꝓlis
ista successio. nisi postea qua causa peccati futura erat in morte
decessio siue corpus non sp̃uale illis hominib sed pͥmo animale
factũ erat ut obȩdientiȩ merito postea fieret sp̃uale ad im¬
mortalitatẽ capessendã non post mortẽ quȩ in uidia dia¬
boli intrauit in orbẽ t̾rarũ & facta ẽ. pęna peccati. sed per
illã cõmutationẽ quã significauit apłs ubi ait. deinde nos
uiuentes qui reliqui sumus simul cũ illis rapiem᷑ in nubib
obuiam xp̃o in aera. ut illa corpora prima conuigu. & mor¬
talia fuisse intelligamus prima confirmatione. & tamen

Expanded text:
ne uitae ac potestatis id fieret, ut ipsum quoque incrementum et multipline uitae ac potestatis id fieret, ut ipsum quoque incrementum et multiplicatio, qua dictum est: crescite et multiplicamini, prouectu mentis et copia uirtutis intellegatur, sicut in psalmo positum est: multiplicabis me in anima mea in uirtutem, nec data sit homini prolis ista successio, nisi posteaquam causa peccati futura erat in morte decessio; siue corpus non spiritale illis hominibus, sed primo animale factum erat, ut oboedientiae merito postea fieret spiritale ad inmortalitatem capessendam non post mortem, quae inuidia diaboli intrauit in orbem terrarum et facta est poena peccati, sed per illam commutationem, quam significat apostolus, ubi ait: deinde nos uiuentes qui reliqui sumus simul cum illis rapiemur in nubibus in obuiam Christo in aera, ut illa corpora primi coniugii et mortalia fuisse intellegamus prima conformatione et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quos benedixerat ds̃ dicens. crescite & multiplicamini & implete
terrã. si non peccassent: cũ mortis conditionẽ corpora eoꝵ peccan¬
do meruerint . nec. eẽ. concubitus sine mortaliũ cõmixtione cor¬
porũ posset. Plures eñi de hac resententiȩ. diuerseq: ex titerunt.
et si examinandũ sit ueritati diuinarũ scripturarũ. quȩ nam
earũ potissimũ congruat: ꝓlixȩ disputationis negotium est.
Siue ergo sine coeundi cõplexu alio aliquomodo si non peccassent
habituri erant filios exmunere om̃ipotentissimi creatoris. qui
potuit etiam ipsos sine parentib condere. qui potuit carnẽ xp̃i¬
inutero uirginali formare : & ut iã ipsis infidelib loquar. qui
potuit apib ꝓlẽ sine concubitu dare. siue ibi multa mystice
ac figurate dicta sint aliterq sit intelligendũ qđ scriptũ. ẽ.
implete t̃rã & dominamini eius. id est ut plenitudine & ꝑfectio¬

Expanded text:
quos benedixerat Deus, dicens, Crescite, et multiplicamini, et implete quos benedixerat Deus, dicens, Crescite, et multiplicamini, et implete terram, si non peccassent; cum mortis conditionem corpora eorum peccando meruerint, nec esse concubitus nisi mortalium corporum possit. plures enim de hac re sententiae diuersaeque extiterunt; et si examinandum sit, ueritati diuinarum scripturarum quaenam earum potissimum congruat, prolixae disputationis negotium est. siue ergo sine coeundi conplexu alio aliquo modo, si non peccassent, habituri essent filios ex munere omnipotentissimi creatoris, qui potuit etiam ipsos sine parentibus condere, qui potuit carnem Chriin utero uirginali formare et, ut iam ipsis infidelibus loquar, qui potuit apibus prolem sine concubitu dare; sine ibi multa mystice ac figurate dicta sint aliterque sit intellegendum, quod scriptum est: inplete terram et dominamini eius, id est, ut plenitudine et perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
UONIAM UNUS QUISCUE HOMO EUMAHI GEHERIS
pars est & sociale quiddam .ẽ. humanȩ naturȩ. mag¬
nũq habet & naturale bonũ ium quoq amicitiȩ :¬
obhoc ex uno ds̃ uoluit om̃s homines condere. ut in sua
societate non sola similitudine generis sed etiã cognationis
uinculo tenerentur. Prima itaq naturalis humanȩ societatis
copula uir & uxor est. Quos nec ipsos singulos condidit ds̃ &
tanqu̾a alienigenas conuinxit. sed alterã creauit ex altero :
signans etiam ium conuinctionis in latere. Unde & illa de¬
tracta formata est. Laterib eñi sibi iunguntur. qui pariter
ambulant : & parit̃ quo ambulant in tuentur. Consequens est
conexio societatis in filiis: qui unus honestus fructus est non
coniunctione maris & feminȩ sed concubitus. Poterat enim
ẽẽ. in utroq sexu. etiam sine tali cõmixtione alterius regen¬
tis alterius obsequentis: amicalis quȩdã & germana conunctio.
sententiã ꝓferamꝰ. unde primoꝵ hominum ꝓles posset existere.

Expanded text:
uoniam unusquisque homo humani generis pars est, et sociale quiddam est humana natura, magnumque habet et naturale bonum, vim quoque amicitiae; ob hoc ex uno Deus voluit omnes homines condere, ut in sua societate non sola similitudine generis, sed etiam cognationis vinculo tenerentur. Prima itaque naturalis humanae societatis copula vir et uxor est. Quos nec ipsos singulos condidit Deus, et tanquam alienigenas junxit: sed alteram creavit ex altero; signans etiam vim conjunctionis in latere, unde illa detracta, formata est . Lateribus enim sibi junguntur, qui pariter ambulant, et pariter quo ambulant intuentur. Consequens est connexio societatis in filiis, qui unus honestus fructus est, non conjunctionis maris et feminae, sed concubitus. Poterat enim esse in utroque sexu, etiam sine tali commixtione, alterius regentis, alterius obsequentis amicalis quaedam et germana conjunctio.sententiam proferamus, unde primorum hominum proles posset existere,
Abbreviated transcription (Latin):
munera. Uirginalis aut. integritas & ꝑ piã continentiã ab om̃i concu¬
bitu in mnunitas. angłica portio ẽ & in carne corruptibili incorrup
tionis ꝑpetuȩ meditatio. Cȩdat inuc om̃is fȩcunditas carnis: om̃uis
pudicitia conuigalis. Illa non .ẽ. in potestate: illa non . ẽ. in ȩc̃nitate.
Fȩcunditatẽ carnalẽ non habet liberũ arbitriũ. pudicitiã conui¬
galẽ non habet celũ. Profecto habebunt magnũ aliqͥd p̃ter cȩte¬
ros in illa cõmuni in mortalitate: qui habent aliꝗͥd iã non carnis
in carne. Unde mirabilit̃ desipiunt qͥ putant huiꝰ continentiȩ bonũ
lestia uirgines & continentes carent. quasi obhoc tantũ melius sit
ñ coniugari ut huiꝰ tẽporis relaxent᷑ angustiȩ. non qđ in futurum
scłm aliqͥd ꝓsit. hanc uanã sententiã ne cordis ꝓprii uanitate
ꝓtulisse udeãt. adhibent ex apło testimoniũ ubi ait. De iurginib

Expanded text:
munera; uirginalis autem integritas et per piam continentiam ab omni concumunera; uirginalis autem integritas et per piam continentiam ab omni concubitu inmunitas angelica portio est et in ctionis perpetuae meditatio. Cedat huic omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia conjugalis: illa non est in potestate, illa non est in aeternitate: fecunditatem carnalem non habet liberum arbitrium, pudicitiam conjugalem non habet coelum. Profecto habebunt magnum aliquid praeter caeteros in illa communi immortalitate, qui habent aliquid jam non carnis in carne. 13. Unde mirabiliter desipiunt, qui putant hujus continentiae bonum lestia uirgines et continentes carent: quasi ob hoc tantum melius sit non coniugari, ut huius temporis relaxentur angustiae, non quod in futurum saeculum aliquid prosit. hanc uanam sententiam ne cordis propria uanitate protulisse uideantur, adhibent ex apostolo testimonium, ubi ait: de uirginibus
Abbreviated transcription (Latin):
cogitans quȩ sunt mundi qͦ modo placeat uiro. sed speciosũ forma pre
filiis hominũ sic amauit. ut quia eũ sic̃ maria conciꝑe carne ñ possec.
ei corde concepto etiã carnẽ integrã custodiret. Hoc genꝰ uirginũ nulla
corporalis foecunditas ꝓtulit: n ion. ẽ ꝓles carnis & sanguinis. Si harũ
quȩrit᷑ mat̃ : eccłia .ẽ. Non parit uirgines sacras iusi uirgo sacra : uir¬
go illa quȩ desponsata ÷ uni iuiro casta exhiberi xp̃o. Exilla ñ tota
corpore sed tota uirgine sp̃u: nascunt᷑ scȩ̃ uirgines & corpore & sp̃u.
łabeant conuigia bonũ suũ: non quia filios ꝓcreant. sed quia ho¬
neste. quia licite. quia pudice. qr socialit̾ ꝓcreant. & ꝓcreatos pa¬
rit̾ salubrit̃ in stant̃ educant: quia thori fidẽ in uicẽ seruant. qͥa
sacram̃tũ conubii non uiolant: Hȩc tam̃ om̃ia: humani officii suitꝰ

Expanded text:
cogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae cogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae filiis hominum sic amauit, ut, quia eum sicut Maria concipere carne non posset, ei corde concepto etiam carnem integram custodiret. Hoc genus uirginum nulla corporalis fecunditas protulit; non est haec proles carnis et sanguinis. si harum quaeritur mater, ecclesia est. non parit uirgines sacras nisi uirgo sacra, illa quae desponsata est uni uiro casta exhiberi Christo. ex illa non tota corpore, sed tota uirgine spiritu nascuntur sanctae uirgines et corpore et spiritu. Habeant coniugia bonum suum, non quia filios procreant, sed quia honeste, quia licite, quia pudice, quia socialiter procreant et procreatos pariter, salubriter, instanter educant, quia tori fidem inuicem seruant, quia sacramentum conubii non uiolant. Haec tamen omnia humani officii sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sic diuinitus instituta . ẽ. ut ex quolibet humano utriusq sexus con¬
cubitu suie orclinato & honesto siue turpi & illicito nulla femina
nisi uirgo nascat᷑ Nulla tam̃ sacra uirgo nascit᷑. Ita fit ut uirgo
nascat᷑ etiã de stupro: sacra dũt uirgo nec de coniugio. Nec nos hoe
de uirginib p̃dicamꝰ qđ uirgues sunt: sed qđ dõ dicatȩ pia con¬
tinentia uirgines. Nã qđ ñ temere dixerĩ felicior mͥ uidet nupta
mulier: quã uirgo nuptura. habet eñĩ iã illa: qđ ista adhuc cupit.
Presertĩ si nondũ sponsa cuiꝰquã sit. Illa uni studet placere cui data .ẽ.
hȩc multis. in certa cui danda .ẽ. Hoc uno pudicitiã cogitationis
defendit at̾ba : qđ ñ ad ulterũ s maritũ querit in turba . Illa igit᷑
uirgo coniugatȩ merito p̃ponit᷑. quȩ nec multitudini se amandã ꝓpo¬
nit cũ amorẽ uniꝰ exmultitudine inqͥrit. nec se uniiã cõponit inuento

Expanded text:
sic diuinitus instituta est, ut ex quolibet humano utriusque sexus consic diuinitus instituta est, ut ex quolibet humano utriusque sexus concubitu, siue ordinato et honesto siue turpi et inlicito, nulla femina nisi uirgo nascatur. nulla tamen sacra uirgo nascitur; ita fit, ut uirgo nascatur etiam de stupro, sacra autem uirgo nec de coniugio. Nec nos hoc in uirginibus praedicamus, quod uirgines sunt, sed quod deo dicatae pia continentia uirgines. nam — quod non temere dixerim — felicior mihi uidetur nupta mulier quam uirgo nuptura; habet enim iam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum uel sponsa cuiusquam sit. illa uni studet placere, cui data est, haec multis, incerta cui danda est; hoc uno pudicitiam cogitationis defendit a turba, quod non adulterum, sed maritum quaerit in turba. illa igitur uirgo coniugatae merito praeponitur, quae nec multitudini se amandam proponit, cum amorem unius ex multitudine inquirit, nec se uni iam conponit inuento,
Abbreviated transcription (Latin):
ml in pende ut emat & diuersis gentib seruos qͦs faciat a pitanos
sonne peneri at ani merosus qua uteri quantalibet seraeitare
a prne birae gignenda curabit: uiet idõ cam̃ pecuniã suã copardie
muneri saere uirginitati audebit. At si ꝓpt̃ faciendos qͥ nati fue¬
rint dep̃unos fecunditas carnus ꝓ amissa uirginitate mergdis epe¬
sabit᷑ fructuosus erit hoc negociũ si magno pecuniario p̃cio uit¬
ginitas amittat᷑ quo pueri faciendi xp̃iam multo plures emante
qua unꝰ ntero qua libet fertili nascerentur. Quod si stultissine dli¬
ct aiubeant fideles nupte bonũ suũ. de quo in alio uolumine q̃nti
uisũ c̃. disseruimꝰ & honorent am plius sic̃ rectissime consuerunt
in sacris uirginib meliꝰ earũ de quo isto sermone disserimnꝰ. Nã ne
illo quide debent continentiũ meritis se conferre conuigia: qđ ie
eis uirgines ꝓereantur hoc eñi ñ coniugii bonũ ẽ sed nature : que

Expanded text:
 inpendat, ut emat ex diuersis gentibus seruos, quos faciat christianos, nonne uberius atque numerosius quam uteri quantalibet feracitate Christi membra gignenda curabit? nec ideo tamen pecuniam suam conparare muneri sacrae uirginitatis audebit. at si propter faciendos qui nati fuerint christianos fecunditas carnis pro amissa uirginitate merito compensabitur, fructuosius erit hoc negotium, si magno pecuniario pretio uirginitas amittatur, quo pueri faciendi christiani multo plures emantur, quam unius utero quamlibet fertili nascerentur. Quod si stultissime dicitur, habeant fideles nuptae bonum suum, de quo in alio uolumine, quantum uisum est, disseruimus, et honorent amplius, sicut rectissime consuerunt, in sacris uirginibus melius earum, de quo isto sermone disserimus. Nam ne illo quidem debent continentium meritis se conferre coniugia, quod ex eis uirgines procreantur; hoc enim non coniugii bonum est, sed naturae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
carnis uouet᷑. conseeratur. seruat᷑. Nec illarũ gͦ fecunditas
carnis quȩ hoc tẽpore nichil aliud in coniugio qũa ꝓlẽ
requir̃ quã mancipent xp̃o ꝓ amissa uirginitate cõpen¬
sari posse credenda .ẽ. Priorib quippe tẽporib uenturo
scđm cariẽ xp̃o. ipsũ genꝰ carius in ampla quadã &e rpliue gesgene¬
cessi uĩ feit : Nunc au̾̃t cũ exõmi hominũ genere degi om̃ibuis gentib
ad popfmidĩ a cuuitatẽ regni celoꝵ mebra aep̃i collage possirrna

Expanded text:
carnis uouetur, consecratur, seruatur! Nec illarum ergo fecunditas carnis uouetur, consecratur, seruatur! Nec illarum ergo fecunditas carnis, quae hoc tempore nihil aliud in coniugio quam prolem requirunt, quam mancipent Christo, pro amissa uirginitate compensari posse credenda est. prioribus quippe temporibus uenturo ndum carnem Christo ipsum genus carnis in ampla quadam et prophetica gente necessarium fuit; nunc autem cum ex omni hominum genere atque omnibus gentibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
co oꝑant᷑ & matres quȩ non xp̃ianos corpore pepererunt: ut
fiat qđ se corpore parere non potiusse nouerunt. Per hoc tam̃
cooꝑant̾. ubi & ipse uirgines matresq ãp̃i sunt: in fide scilicet
quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. Nulla gͦ cirnis fȩcunditas: scȩ uir¬
gitati etiã carnis cõparari potest. Neq eñi &e ipsa qͥa uirgini
uet: sp̃s tam̃ religione ac deuotione seruat᷑. Ac ꝑ hoc sp̃ualis.ẽ.
etiã uirginitas corporis: qu̾a uouet & seruat continentia pieta¬
tis. Sicut eñi nemo impudice utit᷑ corpore. nisi sp̃u prius con¬
cepta nequitia : ita nemo pudicitiã seruat in corpore. nisi spu
prus insita castitate. Porro aũt si pudicitia coniugalis quã¬
ius custodiat᷑ in carne animo tam̃ ñ carni tribuit᷑ qͦ p̃side atq
rectore nulli p̃ter ꝓpriũ conuigiũ caro ipsa miscet᷑. qͣnto
magis qͣntoq honoratiꝰ in animi bonis illa continentia nu¬
meranda ẽ. qua in tegritas carnis ipsi creatoranimȩ oe

Expanded text:
cooperantur et matres, quae non christianos corpore pepererunt, ut fiant quod se corpore parere non potuisse nouerunt; per hoc tamen cooperantur, ubi et ipsae uirgines matresque Christi sunt, in fide scilicet, quae per dilectionem operatur. Nulla ergo carnis fecunditas sanctae uirginitati etiam carnis conparari potest. neque enim et ipsa, quia uir- 19 uetur, spiritus tamen religione ac deuotione seruatur. ac per hoc spiritalis est etiam uirginitas corporis, quam uouet et seruat continentia pietatis. sicut enim nemo inpudice utitur corpore nisi spiritu prius concepta nequitia, ita nemo pudicitiam seruat in corpore nisi spiritu prius insita castitate. porro autem si pudicitia coniugalis, quamuis custodiatur in carne, animo tamen, non carni tribuitur, quo praeside atque rectore nulli praeter proprium coniugium caro ipsa miscetur, quanto magis quantoque honoratius in animi bonis illa continentia numeranda est, qua integritas carnis ipsi creatori animae et
Abbreviated transcription (Latin):
on. eẽ. ꝑtinae ñ. ẽ causa deficiendi. id .ẽ. tendendi ad
.ee : qͥa ut ita dicã essendi causa. ẽ. Boni igit᷑ tantũ mͦ
causa ẽ : & ꝑpt̾ea ipse sũmũ bonũ . ẽ. quo circa mali
auctor non .ẽ. qͥ om̃iũ que sunt auctor . ẽ : quia in tantũ¬

Expanded text:
non esse non pertinet non est causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse non pertinet non est causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse; quia, ut ita dicam, essendi causa est. Boni igitur tantummodo causa est: et propterea ipse summum bonum est. Quocirca mali auctor non est, qui omnium quae sunt auctor est: quia in quantu
Abbreviated transcription (Latin):
e loco dei. ds ñ alicubi ẽ. Quod alicubi enĩ ẽ. conti¬
netur loco qđ continetur loco: corpꝰ. ẽ. Ds aũ ñẽ
orpus. Non igit᷑ alicubi ẽ. .& tam̃ qͥa &e in loco ñ est
in illo st̃ potiꝰ om̃ia quã ipse alicubi. Nec tam̃ ita in
illo : ut ipse sit locus. Locus enĩ in spacio ẽ qđ longitu¬
dine. & latitudine. & altitudine corporis occupatur
Nec ds̃ cale aliqͥd .ẽ. Et om̃ia igit᷑ in ipso sunt : & locus
non ẽ. Locus tam̃ dei ab usiue dr̃ tẽplũ dei. Non qđ eo conti¬
neatur : sed qđ ei p̃sens sit. Id aũ nichil melius: ꝗ anima
munda intelligitur XXIII
trum deus mali auctor sit. Quisquis om̃iũ que sunt
auctor .ẽ. & ad ciuꝰ bonitatẽ id tantũ ꝑtin&e ut sit om̃e qđ
est : ñ. eẽ. ad eũ ꝑtinere nullo pacto pocest. Ome aut̃ quod
deficit: ab eo quod . ẽ. eẽ. deficit. & tendit ñ . eẽ. Esse aũ & in
nullo deficere: bonũ . ẽ. & malũ deficere. At ille adquẽ

Expanded text:
e loco Dei. Deus non alicubi est. Quod enim alicubi est, continetur loco: quod continetur loco, corpus est. Deus autem non est corpus: non igitur alicubi est. Et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus: locus enim in spatio est quod longitudine et latitudine et altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est. Et omnia igitur in ipso sunt, et locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit. Id autem nihil melius quam munda intelligitur. XXI. auctor mali non sit. Quisquis omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id tantum pertinet ut sit omne quod est, non esse ad eum pertinere nullo pacto potest. Omne autem quod deficit, ab eo quod est esse deficit, et tendit in non esse. Esse autem et in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. At ille ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
e trinitate. Onĩe qđ .ẽ. aliud .ẽ. qͦ constat. aliud
quo disc̾nit᷑. aliud quo congruit. Uniuersa gͥ crea¬
ira. si ce .ẽ. quo quomͦ. & ab eo qđ om̃ino nichil. est plu¬
mũ distat. & suis partib sibimae congruit: causam
quoq eiꝰ trinã. eẽ. oportae. qua sic. qua hoc sit. qua sibi ami¬
ca sit. Creature aũ causã. id ẽ. auctorẽ dm̃ dicimꝰ. O portet
ergo. eẽ. trinitatẽ : qua nichil p̾stantiꝰ. incelligentiꝰ. & bea¬
uis inuenire ꝑfecta ratio pocest. Ideoq eciã cũ uerita
q̃rit᷑. plusꝗ tria genera questionũ. eẽ. ñ posst: utrũ om̃i¬
no sit. utrũ hoc an aliud sit. utrũ apꝓbandũ imꝓban

Expanded text:
e Trinitate. Omne quod est, aliud est quo constat, aliud quo discernitur, aliud quo congruit. Universa igitur creatura si et est quoquo modo, et ab eo quod omnino nihil est plurimum distat, et suis partibus sibimet congruit, causam quoque ejus trinam esse oportet; qua sit, qua hoc sit, qua sibi amica sit. Creaturae autem causam, id est, auctorem Deum dicimus. Oportet ergo esse Trinitatem, qua nihil praestantius, intelligentius et beatius invenire perfecta ratio potest. Ideoque etiam cum veritas quaeritur, plus quam tria genera quaestionum esse non possunt; utrum omnino sit, utrum hoc an aliud sit, utrum approbandum improban
Abbreviated transcription (Latin):
trũ rẽ ullã alius alio magis intelligat: atq ita
eiꝰdẽ rei ꝑ infinitũ eat intelligentia. Quisqͥs ullã
rẽ alit̾ ꝗ ea res. ẽ. intelligit: fallitur. Ꝙ om̃is qͥ fallit
id in qͦ fallitur non intelłigit. Quis qͥs igͥ ullã rẽ alit̃
quã est intelligit : ñ eã intelligit. Non gͦ potest

Expanded text:
lligat, atque ita ejusdem rei per infinitum eat intelligentia. Quisquis ullam rem aliter quam ea res est intelligit, fallitur: et omnis qui fallitur, id in quo fallitur non intelligit. Quisquis igitur ullam rem aliter quam est intelligit, non eam intelligit. Non ergo potest
Abbreviated transcription (Latin):
ligit. Quare ñ .ẽ dubitandũ. eẽ. ꝑfectã intelligenta¬
am qua p̃stantior. eẽ. ñ possit. Et uideo non ꝑ infi¬
nitũ ire quod queq: res incelligitur: nec eã posse aliũ
alio plus intelligere
xxxu

Expanded text:
intelligentiam, qua praestantior esse non possit; et ideo non per infinitum ire quod quaeque res intelligitur, nec eam posse alium alio plus intelligere. XXX