comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nia a frumento disiungi. xxuii.d
ultionis incorde meo: indicat se non nescire. s nolle iudi¬
care. De domo dñi sic̃ scriptum est incipit iudienim:
quando electi id ẽ domus dei hic ꝑflagella iudicantur.
impii u illuc ad dampnationẽ iudicandi sunt. Unde et
sequttur. Si autem primũ a nob̾. qͥ finis eoꝵ qui non cre
didderunt: Ad districti exam̃ iudicis. nec iusticia nusti se¬
cuta ẽ sine pietate diuina: ut et ipsa iusticia qua qͥsq
iustus ẽ. deo iustificante iustificetur. Alioquin: apnd dm̃
et ipsa peccatum ẽ. Inde ẽ quod ait iob. et in nocentem es
impium: ipse consumit. Consumitur quipye a deo in¬
nocens: quando ipsa innocentia liquidius requisita¬
et diuine innocentie comparata. nichil efficitur. nisi
et ibi miscłia et pietate homo iustificetur. Consumit᷑
item ado impuis: quando examinis diuini subtilita¬
te requiritur. eiusq detecta impietas iudicata damp¬
natur. Consumitur innocens et impius simul fine car

Expanded text:
nia a frumento disjungi. CAPUT XXultionis in corde meo , indicat se non nescire, sed nolle indicare. 2. De domo Domini, sicut scriptum est , incipit judicium, quando electi, id est, domus Dei, hic per flagella judicantur. Impii vero illic ad damnationem judicandi sunt. Unde et sequitu non crediderunt? Ad districti examen judicis nec justitia justi secura est, nisi pietate divina, ut et ipsa justitia, qua quisque justus est, Deo justificante, justificetur. Alioquin apud Deum et ipsa peccatum est. Inde est quod ait Job: Innocentem et impium ipse consumit. Consumitur quipnocens quando ipsa innocentia liquidius requisita divinaeque innocentiae comparata nihil efficitur, nisi et in misericordiae pietate homo justificetur. Consumitur iterum a Deo impius, quando examinis divini subtilitate requiritur, ejusque detecta impietas judicata damnatur. Con
Abbreviated transcription (Latin):
rterdum doctoris uicio. etiam ipsa uera doetͥna
uilescit. Et qui non uiuit sicut docet: ipsam qͣm
preditat ueritatẽ contemptibilem facit. Arcus ꝑ¬
uersus ẽ lingua magistroꝵ: docentiũ bene. et
uiuentium male. Et idõ quasi exꝑu̾so arcu sa¬
gitam emittunt: dum suam prauam uitam
ꝓpͥe linguȩ ietu confodiunt. Qui bene docet
et male uiuit: tanqͣm es aut cimbalum somim
facit aliis. ipse tamen manet insensualis. Qui bene
docet et male uiuit: quod docet bene uiuentibus
ꝓficit. quod uero male uiuit. se ipsum occidit.
Sacerdos qui sic digne agit. ut sacerdotem decet
ministerium eiꝰ et ipsi et aliis utile ẽ. Indigne au¬
tem uiuens: aliis quidẽ utilis ẽ loquendo. se
autẽ interficit praue uiuendo. Ac ꝑ hoc quod in
illo mortuũ ẽ: ꝓpriũ eius ẽ. Quod uero uiuit in
eo id est sacrum misterium: quod ẽ uite aliene ẽ.
Qui bene docet et male uiuit: iudetur ut cereus
aliis dum boua exponit lucem prestare. si uero in

Expanded text:
terdum doctoris vita etiam ipsa verax doctrina vilescit; et qui non vivit sicut docet, ipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, tanquam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tamen sibi manet insensualis. Qui bene docet, et male vivit, quod docet, bene viventibus proficit: quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos qui, si digne se agit ut saceministerium ejus et ipsi et aliis utile est, indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est, sacrum ministerium, quod est vitae, alienum est. 6. Qui bene docet, et male vivit, videtur, ut cereus, aliis, dum bona exponit, lucem praestare; se vero in
Abbreviated transcription (Latin):
Pinde quia miseratio dei occulta ẽ: sine intermissio¬
ne flere necesse ẽ. Neq enim unquã oportet pęnitentẽ
habere de peccatis securitatẽ. Nam securitas: negligen¬
tiam parit. Negligentia autem: sepe incautum ad ui¬
cia transacta reducit. Dum ꝑ penitentiam expulsa fue¬
rint ab homine uicia: si forte post hȩc int̾cedente se¬
curitate quelibet culpa subrepserit confestim dele¬
ctationes pristine uiciorum mentem auidius inrep-¬
punt. pulsantesq hominem inconsuetis oꝑib gra¬
uius ꝑtrahunt. ita ut sint nouissima illiꝰ peiora pri-¬
oribꝰ.xiiii. De desperatione peccantium.

Expanded text:
Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissioProinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia transacta reducit. 212 19. Dum per poenitentiam expulsa fuerint ab homine vitia, si forte post haec, intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consuetis operibus gravius pertrahunt, ita ut sint novissima illius pejora prioribus. CAPUT XIV. De desperatione peccantium.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut eius dampnatio incerta ẽ: sic renussio dubia. Q
gͦ cupit certus eẽ in morte de indulgentia: sanus pe¬
niteat. sanusq perpetrata facinora defleat. Sunt qui
penitentib securttatẽ cito pollicentur: quibꝰ beue ꝑ
ꝓpħam dicitur. Curant contritionem filie popłi mei
cum ignominia: dicentes pax. et non ẽ pax. Cum ig¬
nominia gͥ eurat contritionẽ: qui peccanti et non legi¬
time peuitenti ꝓmitcit securitatẽ. Unde et sequit᷑. Con¬
fusi sunt qui ab hominationem fecerunt. I ẽ confusi sint:
non penicendo s: penas luendo. Aliter enim confundit᷑
coram iudice reus dum plectitur: acq aliter qui de malo
oꝑe erubescens corrigitur. Ille enim quia reprehensus
est confunditur: iste quia se fecisse malum memoratur.
Quanuis ꝑ pęnitentiam ꝓpiciatio peccatoꝵ sit: sine
metu tañ homo ẽẽ non debet. quia pęnitentiȩ satiffa¬
ctio diuino tantum pensatur iudicio. ñ humano.

Expanded text:
sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicentur, quibus bene per prophetam dicitur: Curant contritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes pax, pax, et non est pax. Cum ignominia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum fecisse memoratur. 18. Quamvis per poenitentiam propitiatio peccatorum sit, sine metu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pacientian dĩ spaenun accipiunt emendan¬
di. Quam illi mora uiuendi non utuntur¬
ciam. Amalo autem interius uadit:. qui temporẽ sibi
indultoad pęniter idum. ad lib̾tatem praui operis
utitur. Festinare debet ad am̃ pęnitent̾o imusquisq
dum potest: ne si dtum potest noluerit: cum tarde
uoluerit omnino non possit. qinde ꝓpħa ait. Queri
de dñm dum inueniri potest. inuocate eum dum ꝓ¬
pe est. Ut ubi unieniri potest. nisi in hac uita in qua
ẽtiam et ꝓpe ẽ omnib iuocantib se: llam tunc iam
longe erit quando dixerit. ite in ignem ȩternum. Mͦ
enim non uidetur et ꝓpe ẽ: tunc uidebitur et ꝓpe
non erit. quia et uideri poterit. et non poterit inuemi
ri. Si quando quisq peccare potest penitet. uitamq
suam uniens ab omni erimine corrigit: non dubium
quod moriens ad eternam tianseat requiem. Qui autẽ
piauȩ uiueudo penitentiam in mortis acit pieulo

Expanded text:
per patientiam Dei spatium accipiunt emendanper patientiam Dei spatium accipiunt emendandi; qua illi mora viciam. A malo autem in deterius vadit, qui tempore sibi ad poenitentiam indulto, ad libertatem pravi operis utitdum potest, ne si dum potest noluerit, cum tarde voluerit, omnino non possit. Proinde Propheta ait: Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et prope non erit, quia videri poterit, et non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo,
Abbreviated transcription (Latin):
mala deplorat.⁊ ut futura iterum non cõmittat.
Nam qui plangit peceatum et iterum admituit
peccatum: quasi si quis lauet laterem crudum.
quẽ quanto magis eluerit tanto amplius lutũ
facit. Quam quisq sit peccator et impus: si ad
penitentiam conuertatur consequi posse ueni¬
am creditur. Nullus enim de bonitate dei du¬
bitat : s sola accipientium prauitas conferre
sibi indulgentiam abnegat. In hac utta tan¬
tundem pęnitentie patet lib̾tas: post mortẽ
uero nullam correctionis ẽẽ licentiam. Unde
qui me misit: donec dies est. Ueniet autem nox
quando nemo potest oꝑari. hinc et ꝓpħa. Date
inquit domi no deo ur̃o gloriam ante quam
contenebrescat. id ẽ ante qͣm mors et̃na p̃ueni¬
at. In hac uita dum estis: deum ꝑ pęnitentiam
glorificate. Adhuc in hoc scło penitentiã oꝑantib
dei misedia subuenit: in futuro autem iam
ꝑ id deteriorantur plerumq iniqui ꝑ quod

Expanded text:
mala deplorat, ut futura iterum non committat. mala deplorat, ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tantfecit. 8. Quamvis quisque sit peccator, et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nullam correctionis esse licentiam constejus qui me misit, donec dies est; veniet autem nox, quando nemo potest operari . Hinc et propheta: Date, inquit, Domino Deo vestro gloriam, antequam tenebrescat ; id est, antequam mors aeterna praeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hoc saeculo poenitentiam operantibus Dei misericordia subvenit. In futuro autem jam  ponimus. 12. Per id deteriorantur plerumque iniqui, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex eo diuinȩ uirtuti subdatur humilius ex
quo suam infirmitatẽ agnoscit attentius. Bene se
iudicat iustus in hac uita: ne iudicetur a dõ damp¬
natione ꝑpetua. Tunc autem iudicium de se quisq
fumit: quanido ꝑ dignam penitentiam sua praua
facta condempnat. Amaritudo penitentiȩ facit ani¬
mum et sua facta subtilius discutere: et dona dei
que contempsit flendo cõmemorare. Nichil autem
peius qͣm culpam agnoscere nec deflere. Duplicem
habere debet fletum in pęnitentia omnis peccator
siue quia ꝑ negligentiam bonum non fecit. seu qͥa
malum ꝑ audaciam ꝑpetrauit. Quod enĩ opor¬
tuit non gessit. et gessit quod agere non oportuit.
Ille penitentiam digne agit: qui reatum suum
satiffactione legitima plangit. condempnando
scilicet ac deflendo quod gessit. tanto in deploran¬
do ꝓfundius: quanto extitit in peccando ꝓcliui¬
or. Ille pęnitentiam digne agit: qui sic pret̾ita

Expanded text:
ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius, ex ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius, ex quo suam infirmitatem agnoscit. 3. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. 4. Amaritudo poenitentiae facit animum, et sua facta subtilius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. 5. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam perpetravit. Quod enim oportuit non gessit; et gessit quod agere non opIlle poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando scilicet atque deflendo quae gessit, tanto inde plorando profundius, quanto exstitit in peccando proclivius. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in cor hominis interioris: qua bona desideria
surgunt ut calcentur mala. Quando qͦ ista in corde
hominis funt: sciendum ẽ tunc ẽẽ deum ꝑ gr̃am
cordi humano presentem. Unde semiagis homo acu¬
ere ad compunccionem debet: quando sentit dm̃
interius oꝑantem. Quo mens hominis iusti ex ue¬
ra compunctione rapiatur. et qualt̃ infirmata re¬
uertatur: degustata lucis magnitudine illum nos¬
se posse qui iam aliquid exinde gustauit. Sunt qui
non ex uera compunetione cordis sui accusatores
fiuit: s tanto ad hoc eẽ se peccatores assignant ut
ex ficta humilitate confessionis locum intieniant
scĩtati. xiii. De confessione peccatoꝵ et peniten
x eo unus quisq iustus ẽẽ incipit: ex I tia:¬
quo sui acusator extiterit. Multi autem e con¬
tra semet ipsos peccatores fatentur: et tamen se¬
met ipsos apeccato non subtrahunt. Magna iam ui¬
sticiȩ pasest se ipsum nosse homini quod prauus ẽ:

Expanded text:
sunt in corde hominis interioris, qua bona desideria sunt in corde hominis interioris, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem. Unde se tunc magis homo acuere ad compunctionem debet, quando sentit et Deum interius operantem. Quo mens hominis justi ex vera compunctione rapitur, et qualiter infirmata revertatur. Degustata lucis magnitudine illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveniant sanctitatis. CAPUT XIII. De confessione peccatorum, et poenitenx eo unusquisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. 2. Magna jam justitiae pars est, seipsum nosse hominem, quod 209 pravus est,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis cum lacrimis: exoriens de recordati¬
one peccati et timore iudicii. Illa ẽ conuer¬
sis ꝑfectior compunctionis affectio: quȩ omnes a se
carnaltum desideriorum affectus repellit. et intenti-¬
onem suam toto mentis studio in dei contemplatio¬
suorum mala ẽsiderat. uł dum desiderium ȩternȩ
uitȩ suspirat. Quatuor eẽ qualitates affectionum
quib mens iusti tedio salubri compungitur. Hoc ẽ
memoria preceritoꝵ facinorum: recordatio futura¬
rum penarum. considatio peregrinationis suȩ in
huiꝰ utȩ longinquitate desiderium suꝑnȩ patriȩ.
quatenus ad eam quantociꝰ ualeat ꝑuenire. Quisq
peccatoꝵ memoria compungitur ad lamenta: tunc
dei uisitare se sciat presentia quando ex id quod se a¬
miͦsisse recolit interus erubescit. suoq iudicio pe¬
nitendo iam punit. Nam tunc pecrus fleuit: quando
in eum xp̃c respexit. Unde et psalmus. Respexit in¬
quit: et cõmota ẽ et contremuit terra. Gressus dei

Expanded text:
mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatiosuorum mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor autem sunt qualitates affectionum, quibus mens justi taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae longinquitate, desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Cum quisque peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei se vivificari sciat praesentia, quando ex eo quod se amisisse recolit, interius erubescit suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Cquit, et commota est, et contremuit terra . » Gressus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰqͣm firma radice in fide fuerint solidati
ruit inon separentur. aut infra affinitatis
lineã id ẽ usq ad septunã generationẽ. um¬
gantur: s quod adhuc illis neophitis existen¬
tib eis pͥmum illita consentire et eos u̾bis
ac exemplis instruere. et quȩ post de talib
rationabilit̃ et fidelit̃ exclude oportet. Nam
iuxta apłm qui ait. Lac dedi uob̾ potum.
non escam: ista illis tnͦ non poteris ut pre¬
fixum ẽ temporib tenenda indulsimus. ne¬
honim quod infirma adhuc radice plantatum
erat exureretur. s aliquantum firmaretur. et
usq ad ꝑfectionẽ custodiretur. hȩc gͦ ego iobs
idc̾co ꝑstringenda curaui. ut hi qui occasione
noue dispensationis illicita matͥmonia contra
hunc eruditissimũ uirum causatitur. non ge¬
neralit̃ .iiii. generationis copulam censuisse: im¬
no uenialit̾ simulq temꝑalit̃ ꝑmisisse cognos¬
it. Tacharias papa capitulo prino.

Expanded text:
postquam firma radice in fide fuerint solidati,postquam firma radice in fide fuerint solidati,inventi, non separentlineam, id est usque ad septimam generationem jungantur. Sed quod adhuc illis neophytis existentibus eis primum illicita consentire, et eos verbis et exemplis instruere, et quae post de talibus egerint rationabiliter et fideliter excludere oportet. Nam juxta Apostolum qui ait: Lac dedi vobis potum, non escam , ista illis modo, non posteris, ut praefixum est, temporibus tenenda indulsimus, neonum quod infirma adhuc radice plantatum erat erueretur, sed aliquantulum firmaretur et usque ad perfectionem custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcirco perstringenda curavi ut ii qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contra hunc eruditissimum virum causantur, non generaliter quartae generationis copulam censuisse, imo venialiter simulque temporaliter permisisse cognoscant. Zacharias papa, capitulo primo.
Abbreviated transcription (Latin):
regorius paꝑa requisitus ab augustino
angloꝵ gentis ep̃o. quota generatione
fideles debeant copulari. dispensatorie
sic rescribit. Quȩdam lex romana in republi
misceatur. S exꝑim̃to didicimus in tali con¬
nigio sobolẽ non posse succrescere. Unde ue¬
cesse ẽ ut iam . iiiͦi. uł .uͦ. generatione fideles
licent̃ sibi iungantur. Item ioħs dicit. berũ
post multũ temporis a felice messane siciliȩ
presuie requisitus. utrũ augustino seripserit.
ut angloꝵ.iiii. generatione contracta matͥmo¬
nia minime soluerentur: humilliuꝰ pater
gregoriꝰ inter cetera talem dedit rationẽ. Qđ
uidelicet ut recordaris tuo. de consanguinita¬
tis coniunctione ep̃o et angloꝵ genti quȩ nuꝑ
ad fidẽ uenerat. ne a bono quod ceꝑat metuen¬
do austeriora recederet. specialit̃ non gene
ralit̃ cercissime scripsisse me cognoscas. Unde
et mͥ omĩs romana ciuitas testis existit. Nec
ea intentione hec illis scripsi mandata: ut

Expanded text:
regorius papa requisitus ab Augustino Anglorum gentis episcopo quota generatione fideles debeant copulari, dispensatorie sic rescribit. Quaedam lex Romana in republicmisceantur. Sicut experimento didicimus, in tali conjugio sobolem non posse succrescere. Unde necesse est ut jam quarta vel quinta generatione fideles licenter sibi jungantur. Item Joannes dicit: Verum post multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus pater Gregorius inter caetera talem dedit rationem. Quod umno videlicet, ut recordaris, tuo, de consanguinitatis conjunctione ipsi et Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora rraliter caeteris me scripsisse cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas exstitit testis, nec ea intentione haec illis scriptis mandavi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
prudens lector debet scire. Grauior namq ẽ ira quȩ
ꝓuocatur: qͣm ea que meretur. Nam meretur: quan¬
do ignorando peccamus. Prouocatur: quando scimmͦ
bonum facere nec uolumus. Nunc iram dei dum ui¬
uimus: uitare possumns. Timeamꝰ qͦ ne ueniente
illo terrore iudicii: sentiri possit. et uitari nou pos
sit.xx. De manifestis occultisq peccatis:

Expanded text:
prudens lector scire debet. Gravior est namque ira quae prudens lector scire debet. Gravior est namque ira quae provocatur quam ea quae meretur. Nam meremur, quando ignorando peccamus; provocamus, quando scimus bonum facere, nec volumus. 8. Nunc iram Dei, dum vivimus, vitare possumus. Timeamus ergo ne, veniente illo terrore judicii, sentiri possit, vitari non possit. CAPUT XX. De manifestis occultisque peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
cedentia itaq peccata sequentium sunt crimi¬
num causa: ut illa que sequinitur sint prece¬
dentium pęna. Precedentium peccatorũ pęna.
ipsa uocatur induratio ueniens de diuina iusti¬
cia. Hinc ẽ quod ait ꝓpħa. Indurasti cor nr̃m
ne timerem te. Neq enim dum quicumq iusti st̃
a deo impelluntur ut mali siant: sed dum mali iam
salui fierent: inmisit illis ds̃ spm erroris. facit ergo
deus quosdam peccare: s in quib iam talia peccata
preccesserint. ut iusto iudicio eius mereantur in de¬
terius ire. Talia quipƿe peccata: precedentibꝰ aliis
peccatis ꝓlabuntur inpenam. Penam: peccata me¬
rentur. Quedam de ira dei ueniunt peecata: quȩ
ꝓ merito alioꝵ compensantur peccatorũ. Unde et
ꝓpħa. Ecce inquit tu iratus es et nos peccatumus: in
ipsis fuimus semꝑ tanqͣm si diceret. Quia semper in
peccatis fuimus iratus es: ut deteriꝰ peccaremus
Quid enim sit irã dei mereri quid uero ꝓuocare:

Expanded text:
cedentia itaque peccata sequentium sunt crimicedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. 219 5. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia. Hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus te ; neque enim dum quicunque justi sunt, a Deo impelluntur, ut mali fiant; sed dum mali jam salvi fierent, immisit illis Deus spiritum erroris . Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus talia jam peccata praecesserint, ut justo judicio ejus mereantur in deterius ire. Talia quippe peccata praecedentibus aliis peccatis prolabuntur in poenam quam peccata merentur. 6. Quaedam de ira Dei veniunt peccata, quae pro merito aliorum compensantur peccatorum. Unde et propheta: Ecce, inquit, tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid vero provocare,
Abbreviated transcription (Latin):
xperimento ininorum peccatoꝵ tis.
maiora cõmitti pecrata: ut durius feriant᷑
ꝓ magnis scelerib qui de parus corrigi no¬
luerunt. Indicio autem diuino in reatu nequiore
labuntur: qui distringere minora sua facta con¬
tempnunt. Multi a crimine incrimine corruunt.
qui dei cognitionem habentes. timorem eius ne¬
glegunt et quẽ nouerunt ꝑscientiam. ꝑaccionẽ
non uenerantur. Ideoq cecantur diuino iudicio
punienda cõmittere: et in penam cõmissi faci¬
noris facimis deterius addere.Sepe peccatum:
alteruis peccati causa ẽ. Quod cum cõmitaitur.
aliud ex ipso quasi sua sobole oritur. sicut solec
fieri. nasci libidinem exnimia uentris inglu¬
uie. Pena uero peccati peccatum admiititur.
quando ꝓ merito cuiusq peccati deo deserente
inaliud peccatum deteriꝰ labitur: de quo am¬
pliꝰ qui admiserit sordidecur. Ergo precedens
peccatum: causa ẽ sequentis peccati. Sequens
uero peccatum: pena ẽ precedentis delicti. Pre¬

Expanded text:
xperimento minorum peccatorum majora committi peccata, ut durius feriantur pro magnis sceleribus, qui de parvis corrigi noluerunt. Judicio autem divino in reatum nequiorem labuntur qui distringere minora sua facta contemnunt. 2. Multi a crimine in crimen corruunt, qui Dei cognitionem habentes, timorem ejus negligunt; et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. 3. Saepe peccatum alterius peccati causa est, quod committitur, cum aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet, nasci libidinem ex nimia ventris ingluvie. 4. Poena peccati peccatum admittitur, quando pro merito cujusque peccati, Deo deserente, in aliud peccatum deterius itur, de quo amplius qui admiserit sordidetur. Ergo praecedens peccatum causa est sequentis peccati: sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
rantiam mundi. ꝑfecte. autem scit qui deum prius.
et ista non ꝓ se s ꝓdeo scit. Nichil obesse euiqͣm si ꝑ
simplicitatẽ aliqua de elementis indigne sentiat:
dun modo de deo uera ꝓnuntiet. Nam quanius de
incorporeis corpoieisq naturis nequeat quisq dispu¬
tare: beatum tam̃ illum facit uia recta cũ fide.

Expanded text:
rantiam mundi. Perfecte autem scit, qui potius Deum rantiam mundi. Perfecte autem scit, qui potius Deum et ista non pro se, sed pro Deo scit. 14. Nihil obesse cuiquam si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit vita recta cum fide.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ iniustum: quod iusto complacet iudici. Omuis sapi¬
eutia scientia et opinatione consistit. Melior ẽ autẽ
ex scientia ueniens : qͣm ex opinatione sententia. Nam
illa uera ẽ: ista dubia. Ad maioris culpe cumulum
ꝑtinet scire quemquã quod sequi debeat: et sequi nol¬
le quod sciat. Unde et dñs. Seruus inquit sciens uo¬
luntatẽ dñi sui et non faciens. digna plagis uapula¬
bit multis. Et iacobꝰ. Seienti inquit bonum et non
faciẽti : peccatum est illi. Simplicitatem eum igna¬
uia uocari stulticiam: simplicitatem u cum prudentia
uocari sapientiã. Utile ẽ multa scire: et recte iuuere.
Qđ si utrumq non ualemus: meluis ẽ ut bene uiuen¬
di studiun. qͣm multa sciendi sequam᷑. Non ꝑtinere
ad beatttudinem consequendam: scientiam rerum.
Non esse beatum multa scire: s eẽ magnum beate
uiuere. Nichil ꝓdesse omnem scire prudenti ^ cum
ignorantia dei: et nichil obesse scientibus dm̃ igno¬

Expanded text:
esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapiesse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium quam multa sciendi sequamur. 12. Non pertinere ad beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multa scire, sed esse magnum beate vivere. 13. Nihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nihil obesse scientibus Deum igno
Abbreviated transcription (Latin):
Miis qui secundũ deum sapiens ẽ: beatꝰ
est. Beata uita: cognitio diuinitatis est.
ab scientia. Primum ẽ scientiȩ studium: querere deum.
Deinde honestatem uite: cum innocentiȩ oꝑe. Nullꝰ
sapientiam dei plene recipit: nisi qui se ab omni ab¬
strahere accionum cura contendit. Unde et scriptum ẽ
Sapientiam scribȩ in tempore ocii: et qui minoratur
actu ipse ꝑcipiet eam. Non paruȩ intelligentie arcem
ꝑuenisse: qui seit secreta dei se penetrare non posse. Tẽ
autẽ recte dm̃ cognoscimus: quando eum ꝑfecte scire
nos denegamꝰ. Interdum quedam scire conuenit. Nullꝰ
autẽ inculpa maior ẽ: qͣm ille qui dm̃ nescit. Inuesti¬
gationem uero multoꝵ ẽ querere: s paucorum est
inuenire. Ca autem que supra hominis uttelligentiã
sunt: scrutanda non sunt. Quicquid supra hominis
intellectum ẽ: querendum non ẽ. Consilio autem di¬
uino ita seruiendum ẽ: ut hoc credatur eẽ iusticia
quod diuinȩ placuerit uoluntati. Non enim poterit

Expanded text:
1. Omnis qui secundum Deum sapiens est beatus est. Beata vita cognitio divinitatis est. a scientia sua . 3. Primum est scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . 5. Non ad parvae intelligentiae arcem pervenit, qui scit secreta Dei se penetrare non posse. Tunc autem Deum recte cognoscitur, 191 quando eum perfecte scire nos denegamus. 6. Interdum quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum est invenire. Ea autem quae supra hominis intelligentiam sunt, scrutanda non sunt. Quidquid supra hominis intellectum est quaerendum non est. Consilio autem divino reservandum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. Non enim poterit
Abbreviated transcription (Latin):
sinarum oꝑa peccata extingunt. atq in tantũ
ad regnum scł̃i futuri ꝓficiunt: ut etiam iudex
celestis in futuro iudicio ueniens in dextera consisten¬
tib dicat. Esuriui: et dedistis michi manducare.
Sitiui: et dedistis michi bibere. hospes eram: et col¬
legistis me. Nudus: et cooꝑuistis me. Quibus etiam
premittit dicens. Uenite benedicti patris mei: ꝑ¬
cipite paratum uobis regnum. His autem quos nul
la precedentia elemosinarum facta sequuutur. eter¬
ni uidicis uoce sic dicetur. Esuriui: et non dedistis

Expanded text:
synarum opera peccata exstinguunt, atque synarum opera peccata exstinguunt, atque ad regnum saeculi futuri proficiunt, ut etiam judex coelestis in futuro judicio veniens, in dextera consistentibus dicat: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me. Quibus etiam bene promittit, dicens: Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vola praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: « Esurivi, et non dedistis
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulum sortita est. Nullus autẽ in alio ẽẽ misericor
potest: qui praue uiuendo inse misericors non est. Qͥ
enim sibi nequam ẽ cui bonus est s nulla scelera ele¬
mosinis posse redimi: si in peccatis quisq ꝑmanser te
Tunc autem fructu elemosinarum indulgentia con¬
ceditur : quando ab scelerum oꝑe desinitur. uerũ¬
est quod peccata omnia miscđiȩ operibus expiuggen¬
tur: s si iam caueat peccare qui miscd̃iam imꝑti¬
tur. Ceterum nulla est delicti uenia: quando sic
ꝓcedit miscdia ut eam sequantur peccata. Nlon ẽ
elemosina: quȩ głe magis causa qͣm miscdiȩ imꝑti¬
tur intuitu. Quali enim nitentione ab unoquoq
largitur: talit̃ et apud dm̃ recipitur. Qui gͦ de bono¬
opere laudem presentem appetit: spem ꝑdit et głam
mercedis in futuro non recipit. Dum enim causa
iactantiȩ pauper pascitur: etiam ꝑ ipsum miscdiȩ
opus in peccatum conuertitur. In tantum elemo¬

Expanded text:
vocabulum sortita est. Nullus autem in alio misericors vocabulum sortita est. Nullus autem in alio misericors esse potest, qui prave vivendo in se misericors non est. Qui enim sibi nequam est, cui bonus est? 6. Nulla scelera eleemosynis posse redimi, si in pecTunc autem eleemosynarum fructu indulgentiam conceditur, quando ab scelerum oest quod peccata omnia misericordiae operibus expurgantur, sed si jam caveat peccare, qui misericordiam impertitur. Caeterum nulla est delicti venia, 357 quando sic praecedit misericordia, ut eam sequantur peccata. 7. Non est eleemosyna, quae gloria magis causa quam misericordiae impertitur intuitu. 8. Quali enim intentione ab unoquoque largitur, taliter et apud Deum recipitur. Qui ergo de bono laudem praesentem appetit, spem perdit et gloriam mercedis in futuro non recipit. 9. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum misericordiae opus in peccatum convertitur. 10. In tantum eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
qui diuitiis a dõ concessis non ui rebus salu¬
tarib s in usibus prauis utuntur. Nesciunt
enun imꝑtiri pauꝑib oppressis fubuenire despicuiuit.
Et inde magis augent delicta: unde redimere debu¬
erunt. Habet et hoc tantum bonum possessio presen¬
tium rerum: si uitam reficiat miserorum. Pret hoc
temptatio mundi: ẽ lucrum. Tantoq maiora suꝑ¬
plicia in futurum dabunt: quanto et ipsa maiora
sunt. Potentes enim: potenter tormenta patiuͤntur.
Terrena omĩa seruando amittimꝰ: largiendo ser¬
uamus. Patrimonium enim retentum ꝑit: manet
autem erogatum. Dui enim cum reb̾ ur̃is durare
non possuntus: quia aut nos illas moriendo deserimi.
aut illȩ nos uiuentes deserunt. q diuersitate usus
alii de reb mundanis pereunt quas cupidius rapiunts
alii uero saluantur. dum in earum pulchritudine
conditoris pulchͤrrimam prouidentiam laudantes
mirantur. uł dum ꝑ miscd̃iȩ opus ex eis cȩlestia bona
mercantur. Miscdia: a compatiendo alienȩ miseriȩ

Expanded text:
qui, divitiis a Deo concessis, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impertire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt; et inde magis augent delicta unde redimere debuerunt. 2. Hoc habet tantum bonum possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum; praeter hoc tentatio est mundi lucrum; tantoque majora supplicia in futurum dabunt, quanto et ipsa majora sunt: Potentes enim potenter tormenta patientur . 3. Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim retentum perit, manet autem erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes deserunt. 4. Pro diversitate usus alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchritudine conditoris pulcherrimam providentiam laudantes mirantur; vel dum per misericordiae opus eis coelestia bona mercantur. 5. Misericordia a compatiendo alienae miseriae
Abbreviated transcription (Latin):
in ignem ȩternum: qui preꝑatus est diabolo et an¬
głis eius. Qui hic miscdiam non imꝑtit:. illue pie¬
tatis fructiun non inuenit. Exemplo ardentis di¬
uitis: qui m inferno ad denuissima petenda compul¬
sus est. qui hic tenuissima negare studuit. Quid re¬
tribui subtiliꝰ quid districtiꝰ poterat: Guttam aquȩ
ardens petiit : qui micam panis negauit. Sero di¬
ues oculos aperuit. quando lazarum pauꝑem re¬
quiescentem uidit. quem iacentẽ ante ianuas ui¬
dere r̾espexit. Non solum qui esurienti et sitienti et
nudo beneficium largitatis impendit. uł si quid
aliud indigenti largitur: s et qui immicum di¬
ligit. et qui lugenti affectum compassionis et con¬
solationis unpendit. aut inquibꝰlibet necessita¬
tibꝰ consilium adhibet: elemosinam ꝓculdubio¬

Expanded text:
ratus est diabolo et angelis ejus . 11. Qui hic misericordiam non impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero dives oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. Non solum qui esurienti, et sitienti, et nudo, beneficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibusdam necessitatibus consilium adhibet, 358 eleemosynam
Abbreviated transcription (Latin):
esfunditur. Comparati in pochritis: qui non adedi¬
ficationem docent audientium. s ad suȩ głȩ exaggerẽa¬
dum coturnum. Reprehensibilis est suꝑflua effusio
largitatis. slam qui modum seruat: auarus nulli ẽ
sed omnib largus ẽ. Dispensator non debet ẽẽ ꝓcdigͥ
sed aisceretus. Largiri enim debet quantum oportet:
ut tenendo mensuram sufficiat plurimis.x

Expanded text:
effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedieffunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat, avarus nulli est, sed omnibus; largus dispensator non debet esse prodigus, sed discretus. Largiri enim debet quantum oportet, ut tenendo mensuram sufficiat plurimis.
Abbreviated transcription (Latin):
ne prebenda: ne comitante tristicia. merces ꝑeat dispea¬
satã. Tune autẽ bene tribuitur: quando eum mentis
hilaritate prebetur. Unde et apłe. Hilarem inquid da¬
torem diligit deus. Metuendum est itaq ne pauꝑ aut
cum nr̃o tectio oblata suscipiat: ut ne om̃ino pretermus¬
sus merens tristisq recedat. De rapinis alienis elemosy nã
facere: non ẽ officium miserationis s emolumentum
sceleris. Unde et salomon. Qui offert inquit sacrificium
de rapina pauꝑum: tantͣm si quis uictimet filium in
conspectu patris sui. Qui enim iniuste tollit: iuste nun¬
qm distribuet. Nec bene attero prebet: quod ab alio
male extorquet. Magnum scelus est res pauperum pre¬
stare diuitibꝰ. et de sumptib inopum adquirere fauo¬
res potentum. Arentis terrȩ aquam tollere: ẽ. flumi¬
na quȩ non indigent irrigare. Nonnunqͣm largitas
diuitum ꝓdiga: non ad humilitatem s ad elationẽ

Expanded text:
 praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispen praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: « Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . » Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio accipiat oblata, aut ne omnino praetermissus, moerens tristisque recedat. De rapinis alienis eleemosynam facere, non est officium miserationis, scilicet emolumentum sceleris. Unde et Salomon: « Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . » Qui enim injuste tollit, juste nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentum; arentis terrae aquam tollere, et flumina quae non indigent irrigare. Nonnunquam largitas divitum praedica, non ad utilitatem, sed ad elationem
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Nam et doctrinȩ borium elemosina est: et mise.¬
ricordie carnał eminentior est. Quicumq ut egens
poscit. etiam si indigentem simulet: ex toto illi corde
com miserendum oportet. Et licet ille fortasse fallam
indigentis speciem preferat: is tam̃ qui simpliciter
imꝑtit fruetum miscłiȩ non amittit. Quis quisq sit
egens: nullus tamen unde tribriat egenti excusationẽ
inopiȩ potest obtendere quando exprecepto saluatoris
etiam calicem aquȩ frigidȩ precipiam᷑ indigenti pre¬
bere. Nam si aliud non habentes ia ipsum benigne tͥ¬
buamus: mercedem ꝓculdubio non aintitimꝰ. Cece¬
rum si amplius possumus ec egestatem simulando mi¬
nus largimur: non egentem s deum fallimus eui
conscientiam nr̃am abscondere non possumus. Due
sunt elemosynẽ. Una corporalis egenti dare quiequid
potueris: altera spiritalis dimittere a quo lesus exci-¬
teris. Horum pͥma adhibenda est miseris: scda est
malis. Erit ergo quod semper imꝑtias: et si non pecu

Expanded text:
facit. Nam et doctrinae bonum eleemosyna est, et misericordia carnali eminentior est. 13. Quicunque non egens poscit, etiam si incommiserandum oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem proferat, is tamen qui simpliciter impertit, fructum justitiae non amittit. Quamvis quisquam sit egens, nullus tamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipiamur indigenti praebere. Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittamus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram abscondere non possumus. Duae sunt eleemosynae, una corporalis, egenti dare quidquid potueris, altera spiritalis, dimittere a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecun
Abbreviated transcription (Latin):
eatus augͦ. de his qui tali incontinentiȩ
siue infirmitate. siue uoluptate uicti
inseruiunt: sic dicit. Concubitũ qui
non fit causa ꝓlis nuptiȩ non cogunt fieri. s
imꝑant ignosei: si tam̃ non ita fit nimiꝰ ut
impediat tempora quȩ orationi debentur.
nec immutetur in eum usum qui contra na¬
turã. Concubitus enim qͥ necessariꝰ ẽ causa ꝓ¬
lis : inculpabił ẽ tantũmͦ si ẽ nuptialis. Qui
autẽ ultra necessitatẽ istam ꝓgreditur: iam
ñ rationi s libidini obsequitur. Et ime ñ
exigere s reddere contugi ne fornicetur. ad
coniugẽ ꝑtinet. Si uͦ ambo tali concupiscen¬
tiȩ subiguntur. rem faciunt quȩ non ẽ nup¬
tiarum: cuius delicti non sunt nuptię hor¬
tatrices s dep̃catrices. Decus quidẽ coniuga¬
le ẽ castitas. ꝓcreandi et reddendi carnalis de¬
biti fides. Hoc ẽ opꝰ nuptiarum ab om̃i c̾mi¬
ne defendit apłe dicens. Si acceꝑis non pecca¬
sti: et si nupserit uirgo non peccat. Immoda¬

Expanded text:
eatus Augustinus de iis qui tali incontinentiae sive infirmitate sive voluptate victi inserviunt, sic dicit: Concubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri; sed impetrant ignosci: si tamen non ita sit nimius ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui contra naturam est. Concubitus enim qui est necessarius causa prolis inculpabilis est, tantummodo si est nuptialis. Qui autem ultra necessitatem justam progreditur, nam non rationi sed libidini obsequitur, et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum, cujus delicti non sunt nuptiae exhortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas procreandi et reddendi carnalis debiti fides. Hoc est opus nuptiarum quod ab omni crimine defendit Apostolus, dicens: Si acceperis non peccasti, et si nupserit virgo non peccat . Immodera
Abbreviated transcription (Latin):
quero: suspicantem ñ audio. nimiũ laudantem
tat quia dete loquaris. Nan ubi dixisti. non
q uolo ago. s ꝙ. odi illud facio: existunt qui diet̃
aliũ inte nescio quer tnffiguraueris laboran¬
tem. deficientem. uiccũ. captiuum. Tu michi dic
disse: et quid facis ͦ unũ autẽ eoꝵ que retro st̃¬
oblitus. in ea que ante sunt extentus. sedm̃
intentionẽ ait. ñ scdm ꝑfectionẽ. sequor ad pal
mam suꝑne uocationis dei. inxp̃o iħu. Sup
ad immortalitatem. ñ quia ñdũ ꝑuenerat ad
iusticie ꝑfectionẽ. Iã gͦ tam iustus erat ꝗͣ sunt

Expanded text:
quaero; suspicantem non audio, nimium laudantem quaero; suspicantem non audio, nimium laudantem tat quia de te ipso loqueris. Nam ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic disse. Et quid facis? Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem, ait, non mam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Supra ad immortalitatem; non quia nondum pervenerat ad justitiae perfectionem. Jam ergo tam justus erat quam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. uitiũ agnouit. Bellum indir̃. captiuita¬
tem inuenit. Si forte aliquis homo: ñ apłs. Qͥa¬
gͦ dicimus fr̃s mei :᷑ ñ habet illam ꝯcupiscentiã
apłs incarne sua ꝗ hab̾e nollet. cui tam̃ existen¬
ti. titillanti. suggerenti. sollicitanti. estuanti. tẽp¬
tanti. ñ ꝯsentiret : dico caritati ur̃e. Si credideri¬
mus apłm nullam prorsus habuisse infirmita¬
tem ꝯcupiscentie cui reluctarenir: multo de illo
credimus. atq urinam ita sit. Non enĩ nos in
eũ ad tantã ꝑfectionẽ iusticiȩ ꝑuenisse. ꝗtã ẽẽ.
in angłis credimus. quoꝵ angłorum equalitatẽ
enĩ aliud dominus nob̾ ꝓmittit inresurrectio¬
ne ubi ait. inresurrectione mortuoꝵ neq nil¬
bent neq urores ducent. ñ enĩ incipient mo
tu unde scis quia paulus apłs. angeli iusticiã
et ꝑfectionem ñdum habebat : non facio in¬
iuriam apło: ñ credo nisi apłm. Aliũ testem ñ

Expanded text:
audivit, vitium agnovit: bellum indixit, captivitaaudivit, vitium agnovit: bellum indixit, captivitatem invenit. Sed forte aliquis homo, non Aposgo dicimus, fratres mei? Non habebat ullam concupiscentiam Apostolus in carne sua, quam habere nollet; cui tamen existenti, titillanti, suggerenti, sollicitanti, aestuanti, tentanti non consentiret? Dico Charitati vestrae, si crediderimus Apostolum nullam prorsus habuisse infirmitatem concupiscentiae cui reluctaretur, multum credimus de illo: atque utinam ita sit. Non enim invidereum ad tantam perfectionem justitiae pervenisse, quantam in Angelis esse credimus: quorum Angelorum aequalenim aliud nobis Dominus promittit in resurrectione, ubi ait: In resurrectione mortuorum neque nubent, neque uxores ducent; non enim incipient mortu unde scis quia Paulus apostolus angeli justitiam et perfectionem nondum habebat? Non facio injuriam Apostolo, non credo nisi Apostolo, alium testem non
Abbreviated transcription (Latin):
di illud facio: ñ de altero. s de seipso dic̃. Quid
sumus intellecturi fĩs̃ mei :ͤ itane apłs paulus
nolebat uerbi grã facere adulteriũ. et faciebat
ad ulterium: ⁊ olebat eẽ. auarus. et erat auatꝰ
Quis autẽ nr̃m audeat tali se induere blasphe¬
mia. ut de apło hoc sentiat: Forte ergo altus
est aliquis. Forte aut tues. aut ille ẽ. aut ego
sum. Si ergo aliquis nr̃m est. ipsũ quasi de
ipso audiamus. et ñ itati nos corrigamus Si
autẽ ipse est. forte eium et ipse est: ñ scͥ in¬
telligamus quod dixit. non ꝗ uolo ago. s qđ
odi ilud facio. tamquam uelit eẽ. castũs. et et
ad ulter. Aut uelit eẽ. misericors: et eẽt crudelis.
aut uelit eẽ. pius. et ẽẽt impius. Non ad hoc
accipiamus. non enim quod uolo ago. s ꝙ. odi il¬
lud facio. S ad quid: ⁊ olo ꝯcupiscere: et concu¬
pisco. lex quid dicit. Non ꝯcupisces: homo legẽ

Expanded text:
di, illud facio, non de altero, sed de se ipso dicit: quid di, illud facio, non de altero, sed de se ipso dicit: quid sumus intellecturi, fratres mei? Itane apostolus Paulus nolebat, verbi gratia, facere adulterium, et faciebat adulterium? nolebat esse avarus, et erat avarus? Quis autem nostrum audeat se induere tali blasphemia, ut de Apostolo hoc sentiat? Forte ergo alius est aliquis: forte tu es, aut tu es, aut ille est, aut ego sum. Si ergo aliquis nostrum est, ipsum quasi de ipso audiamus, et non irati nos corrigamus. Si autem ipse est, forte enim et ipse est; non sic intelligamus quod dixit, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio, tanquam vellet esse castus, et esse adulter; aut vellet esset misericors, et esset crudelis; aut vellet esse pius, et esset impius. Non ad hoc accipiamus, Non enim quod volo, hoc ago; a. Sed ad quid? Volo non concupiscere, et concupisco. Lex quid dixit? Non concupisces. Homo Legem
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc datam eẽ. legem. ut inueniret se homo:
quando enĩ ds̃ ñ p̃rohibebat amalo. latebat se
homo. Sires suas languidas ñ inuenit: nisi
quando prohibitionis legem accepit. Inueñ
ergo se in malis: inuenit se quo fugit se. Cuoc̃¬
q enĩ fugerit se. sequitur se. Ꝙ quid ei prodest.
de se inuento scientia. quẽ saueiat c̃ scientia: lo
ta est ille qui inuenit. se. Scimus inquit quia
lex spuał ẽ: ego autem carnalis sum uenunda¬
tus sub peccatõ. Quod enĩ operor. ignoro. Non
emm ꝙ uolo hoc ago: s quod odi illud facio. Que¬
ritur hoc loco mag̾na diligentia. quis intelliga¬
tur. utrum ipse apłs qui loquebatur: analium
aliquẽ inse tranftigurauit. quẽ tangeret in se.
Sic̃ dix̃ quodam loco. hec autẽ omnia tranfigu¬
raui in me et apollo propt̃ uos: ut a nob̾ disca¬
tis. Si ergo apłs loquitur quod nemo dubitat.
et cum dicit non quod ego uolo ago. s quodo¬

Expanded text:
ad hoc datam esse Legem, ut inveniret se homo? ad hoc datam esse Legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo: vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepit. Invenit ergo se, in malis invenit se. Quo fugit se? Quocumque enim fugerit se, sequitur se. Et quid ei prodest de se invento scientia, quam sauciat conscientia? CAPta est, ille qui invenit se. Scimus, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Quod enim operor, ignoro. Non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Quaeritur hoc loco magna diligentia quis intelligatur, utrum ipse Apostolus qui loquebatur; an alium aliquem in se transfiguravit, quem tangeret in se, sicut dixit quodam loco: Haec autem omnia transfiguravi in me et Apollo propter vos, ut in nobis discatis . Si ergo Apostolus loquitur quod nemo dubitat, et cum dicit, Non quod volo ago; sed quod o