comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille gentiũ magister. synagoge alũp¬
nus iudeoꝵ aduocatꝰ. scłm datã sibi
ficauit. et totondit. Contra pietatẽ
uͦ ꝓ pietate thimotheũ iam adolescen¬
tem circumcidit. Dauid parit̾ in sa¬
num se simulauit ut euaderet: et iu¬
cdith se meretͥcem. ut isrłem saluaret.
ba. tantoꝵ tam̃ oꝑm excusant exem-¬
pla: ingressus aulam mox leuitam
deponit. ꝓ̃ temꝑe tempori magis qm
rationi: et potiꝰ uanitati qmͣ ueritati
industrie parens. tanqm si ad consoda¬
les suos coaulicos: cotidie illam elogii
apłici ꝑicopen audiat᷑ clamare. Insi¬
piens factus sum: uos me coegistis. Nec
tñ ob iddico qͥn illiꝰ officiiuiris regum
cancellariis. int̾ coaulicos serica ⁊ olose¬
rica et alii ambiciosi. in signes ⁊ p̾clari
apparatus ñ deceant. siquidẽ qui mol¬
lib uestiunt᷑ in domib regũ sunt:
s ob id dico. quod nisi subesset causa:
leuitã sicut neaulicũ eẽ: nec aulicus

Expanded text:
ille gentium magister Synagogae alumille gentium magister Synagogae alumnus Judaeorum advocatus secundum datam sibi ficavit et totondit, contra pietatem vero pro pietate Timotheum jam adolescentem circumcidit. David pariter insanum se simulavit ut evaderet, et Judith se meretricem ut Jerusalem salvaret, rba, tantorum tamen operum excusant exempla, ingressus aulam mox levitam deponit pro tempore, tempori magis quam rationi et potius vanitati quam veritati industrie parens, tanquam si ad consodales suos coaulicos quotidie illam elogii apostolici pericopen audiatur clamare: Insipiens factus sum, vos me coegistis . Nec tamen ob id dico quin illius officii viris regum cancellariis inter coaulicos serica et holoserica et alii ambitiosi insignes et praeclari apparatus non deceant, si quidem qui mollibus vestiuntur in domibus regum sunt, sed ob id dico quod, nisi subesset causa, levitam sicut ne aulicum esse nec aulicus
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps pacis gr̃am: ⁊ unitatis iun¬
culũ firmuis. Agente gͥ ⁊ ꝓcurante
pontifice theobaldo: thomas aulam
ingreditur. ⁊ tribuente rege. maula
aulicũ officium suscipit. quod uulgo
nc̃ cancellaria dr. Officiũ certe in re¬
gia honorum: s bonerolũ plurimũ.
quod illiꝰ officii optime norunt exꝑti.
cellarie mancipatꝰ officio: leuitã pro
temꝑe exuit. ⁊ cancellariũ induit:
qͣm magna. qmͣ admirabilis in au¬
le ingressu nr̃i iuuenis condita discre¬
tione in dustria. O singłare in uirtu¬
tib ⁊ oꝑib discretionis officiũ. Hec qͥp-¬
pe auriga uirtutum. dissimulatrix
oꝑm. ocłis intentionũ. totiꝰ deniq sa-¬
pientie ⁊ scientie condimentii. Qua
plerũq ñ minꝰ sapient̾ qmͣ scienter
am instruente ꝑ sepe fit: ut ex carita-¬
te contͣ caritatẽ. contra legẽ ꝓlege. et
cont᷑ pietatẽ ꝓ pietate fiat. Unde et il¬
la multarũ facierũ ꝑsona. egregius

Expanded text:
deinceps pacis gratiam et imitatis vindeinceps pacis gratiam et imitatis vinculum firmius. Agente ergo et procurante pontifice Theobaldo, Thomas aulam ingreditur et tribuente rege in aula aulicum officium suscipit, quod vulgo nunc cancellaria dicitur, officium certe in regia honorum sed onerosum plurimum, quod illius officii optime norunt experticellariae mancipatus officio, levitam pro tempore exuit et cancellarium induit. O quam magna, quam admirabilis in aulae ingressu nostri juvenis condita discretione industria! o singulare in virtutibus et operibus discretionis officium! haec quippe auriga virtutum dissimulatrix operum oculis intentionum otius denique sapientiae et scientiae condimentum, qua plerumque non minus sapienter quam scienter am instruente persaepe fit ut ex charitate contra charitatem, contra legem pro lege et contra pietatem pro pietate fiat. Unde et illa multarum facierum persona egregius
Abbreviated transcription (Latin):
rege henrico scd̃o regnũ suũ in choan¬
te. cuiꝰ dñatio non solũ in cismarinis.
s et extra regnum in transmarinis a
boreali occeano ad pireneos usq mon¬
tes tendebat᷑: felicis memorie p̾fatus
archipresul theobaldus qͥ ipsũ in regẽ
unxerat: id post modicũ ꝓcurat. ut
thomas hic nost̾ iuuenis adhuc et archi¬
leurta nouus: regis noui et parit̾ ad¬
buc inuenis intret aulam. et in aula
aulico se offitio mancipet. Cernebat
qͥppe pontifex iuuenẽ. cuiꝰ mores et
industriam in uariis iã rerum euen¬
tib exꝑtus fuerat. in agendis strenu¬
um. in consiliis fidũ. in dubiis secur¬
um. in aduersis magnanimũ. in ap¬
paratu magnificũ. in largiendo mu¬
nificum. ad iussa ꝓmptũ. ⁊ in obseqͥo
sedulum. in om̃i deniq oꝑe ꝓuidum
et circũspectũ. Uñ ⁊ talem aula dig¬
nũ. et aule gratũ futurũ: nec in meri¬
to arbitrat᷑. sꝑans exiñ nichominus
istiꝰ ope ⁊ oꝑa int̾ regnũ et sacerdotiũ

Expanded text:
rege Henrico secundo regnum suum inchoante, cujus dominatio non solum in cismarinis, sed et extra regnum in transmarinis a Boreali oceano ad Pyrenaeos usque montes tendebat, felicis memoriae praefatus archipraesul Theobaldus, qui ipsum in regem unxerat, id post modicum procurat ut Thomas hic noster, juvenis adhuc et archilevita novus, regis novi et pariter adhuc juvenis intret aulam et in aula aulico se officio mancipet. Cernebat quippe pontifex juvenem, cujus mores et industriam in variis jam rerum eventibus expertus fuerat, in agendis strenuum, in consiliis fidum, in dubiis securum, in adversis magnanimum, in apparatu magnificum, in largiendo munificum, ad jussa promptum, et in obsequio sedulum, in omni denique opere providum et circumspectum: unde et talem aula dignum et aulae gratum futurum nec immerito arbitratur, sperans exinde nihilominus istius opere et opera inter regnum et sacerdotium
Abbreviated transcription (Latin):
absq consilio nich faciendũ sit gra¬
ue. Et exinde post delib̾ationẽ ali-¬
quantulã: ip̃m ⁊ ep̃os alias suꝑ hoc
decentiꝰ requirendos. Scͥptũ tñ dictas
consuetudines continens recipit.
p̃meditate quidẽ et ꝓuide: ut cau¬
sam indełc suã secũ scͥptam hr̃et.
Alterã uͦ scͥpti partem suscepit ebo¬
racensis archiep̃c. Rex uͦ ipse t̾ciam:
in regum archuus reponend̃a. Et sic
a curia recessimꝰ: uersus cuutatem
wintoniam ꝓficiscentes.
De archip̃

Expanded text:
absque consilio nihil faciendum sit graabsque consilio nihil faciendum sit grave, et exinde post deliberationem aliquantulam, ipsum et episcopos alios super hoc decentius requirendos. Scriptum tamen dictas consuetudines continens recipit, praemeditate quidem et provide ut causam videlicet suam secum scriptam haberet. Alteram vero scripti partem suscepit Eboracensis archiepiscopus: rex vero ipse tertiam, in regum archivis reponendam. Et sic a curia recessimus, versus civitatem Wintoniam proficiscentes. 21. DE ARCHIP
Abbreviated transcription (Latin):
tati ex diresto opposita. ut iam
supͣ nos dixisse meminimꝰ. ⁊ dolor
iterare nc̃ urget: semꝑ de pace tͣ¬
batur. de concordia dissidet. de in¬
columitate tabescit. de felicitate
torquet᷑: de successu tristis: de dolo-¬
re hylaris: cũ gaudentib flens: et
cũ flentib gaudens. S spretis his
pacis mnimicis. oꝑariis sachane:
reu̾tam et exequam᷑ ꝓposita.
Scͥpto uͦ expressas ut iam diximus
consuetudines continente. ad cyro¬
graphi formã confecto et ꝓpalato:
postulat rex ab archip̃sule ⁊ coep̃is
ut ad cautionẽ maiorẽ ⁊ firmitatẽ.
sigilla sua appendenteᷤ apponant.
uerũ archip̃sul ⁊ siuehem̃ter motꝰ
et contͥstatꝰ: dissimulat tñ. regem
exacerbare tunc nolens. Et caute
qͥdem ñ de plano negat: s diffe¬
rendũ dicebat adhuc. Et si paratos
ad faciendũ. adiciebat tñ ꝓpt̾ ne¬
gotii magnitudinẽ. decere dilati-¬
onẽ uł mõdicã. cũ iuxta sapient̾ẽ

Expanded text:
tati ex directo opposita, ut jam tati ex directo opposita, ut jam supra nos dixisse meminimus, et dolor iterare nunc urget, semper de pace turbatur, de concordia dissidet, de incolumitate tabescit, de felicitate torquetur, de successu tristis, de dolore hilaris, cum gaudentibus flens, et cum flentibus gaudens. Sed spretis his pacis inimicis, operariis Satanae, revertamur et exsequamur proposita. Scripto vero expressas, ut jam diximus, consuetudines continente ad chirographi formam confecto et propalato, postulat rex ab archipraesule et coepiscopis, ut ad cautionem majorem et firmitatem sigilla sua appendentes apponant: verum archipraesul, etsi vehementer motus et contristatus, dissimulat tamen, regem exacerbare tunc nolens. Et caute quidem non de plano negat, sed differendum dicebat adhuc. Etsi paratos ad faciendum, adjiciebat tamen propter negotii magnitudinem decere dilationem vel modicam, cum juxta Sapientem
Abbreviated transcription (Latin):
nam iam dissensionis causam. Iã enĩ
plana. iam ampla. dissensionis
mat̾ia post modicũ exilii: ⁊ postmo¬
dum martyrii causa.
Demuloꝵ inuet̾ata iniqͥtas. olegũ
ꝓphana nouitas. ad malum nimis
efficaces: Que tm̃ regem et tm̃ ponti¬
ficem. tam necessario tam cõmen¬
dabili caritatis coniunctos unculo.
tam irreparabilit̾ disiunxert̃. Ue
illis ꝓpħicum ⁊ et̾num: qui leges
has nouas condidert᷑. Ipsius ꝓfecto
diabolice emulationis adinuentio¬
nes hee. O emulatio que in uilis
et contẽptibilis uite hominib tu¬
gurium hñs: regum solia et docto¬
rum catbedras petit. uere qͥdem di¬
ctum. et uere nimis uerum: quod
sũma petat liuor. ꝑflent altissima
uenti. Cui et illud consonat sapien¬
tis. Stellio manib nitit᷑: et morat᷑
in edib regum. Oqm dira qm du-¬
ra ⁊ qmͣ in humana: emulatio hec:
tam dulcia. tam cara. et mundo tã
clara: tante dilectionis. dulcedinis
tante dissoluens federa. Que cari-¬

Expanded text:
nam jam dissensionis causam. Jam enim nam jam dissensionis causam. Jam enim plana, jam ampla dissensionis materia, post modicum exsilii, et postmodum martyrii causa. O aemulorum inveterata iniquitas! o legum profana novitas, ad malum nimis efficaces! Quae tantum regem et tantum pontificem tam necessario, tam commendabili charitatis conjunctos vinculo, tam irreparabiliter disjunxerunt; vae illis propheticum et aeternum, qui leges has novas condiderunt! Ipsius profecto diabolicae aemulationis adinventiones hae. O aemulatio quae in vilis et contemptibilis vitae hominibus tugurium habens, regum solia et doctorum cathedras petit! Vere quidem dictum et vere nimis verum, quod Summa petat livor, perflent altissima venti. Cui et illud consonat Sapientis: Stellio manibus nititur et moratur in aedibus regum . O quam dira, quam dura et quam inhumana aemulatio haec, tam dulcia, tam chara et mundo tam clara, tantae dilectionis, dulcedinis tantae dissolvens foedera! quae chari
Abbreviated transcription (Latin):
amputatis. ñ nulla quasi spuria
uitulamimina male excrescant ad¬
huc: sꝑandum qͦd ad archip̃sulum
martyris successoꝵ instantiam. ꝑ re-¬
gum clementiã. cum crebro et de¬
uote martyris ⁊ martyrii cause ex¬
titerint memores. in ꝑfectum sup¬
plebitur. et plene a facie olei cõpu¬
trescet seruitutis eccłastice ugum.
Aut si non habebunt altissimo dis-¬
ponente sic martyris successores ar¬
chip̃sules his dieb carnis sue. exer¬
cende ꝓbandeq uirtutis mat̾iam.¬
S quasi p̃occupantis: necdum ẽ. de
his que nunc hic tangimꝰ locus. Re-¬
uertamur ad hoc quod in presenti agi¬
tur iam ꝓpositam plenam. et ni fal¬
lor solum ex his que pretetigimꝰ pret̃
alia que hic p̃terimꝰ. totiꝰ eccłe iudicio.
iustissimam dissensionis causã et
mat̾iam. Qmͣ totiꝰ eccl̃e pͥmas uir apłi¬
cus sua que om̃i preest auctoritate
iustificauit. confirmans: sic̃ seq̃ntia
declarabunt. Reu̾tam᷑ inqmͣ ad ple-¬

Expanded text:
amputatis nonnulla quasi spuria amputatis nonnulla quasi spuria vitulamina male excrescant, adhuc sperandum quod ad archipraesulum martyris successorum instantiam, per regum clementiam, cum crebro et devote martyris et martyrii causae exstiterint memores, imperfectum supplebitur, et plene a facie Ecclesiae computrescet servitutis ecclesiasticae jugum. Aut si non habebunt, Altissimo disponente, sic martyris successores archipraesules his diebus carnis suae exercendae probandaeque virtutis materiam,--sed quasi praeoccupantes, necdum est de his quae nunc hic tangimus locus, revertamur ad hoc quod in praesenti agitur, jam propositam plenam et, ni fallor, solum ex his quae praetetigimus, praeter alia quae hic praeterimus, totius Ecclesiae judicio justissimam dissensionis causam et materiam. Quam totius Ecclesiae primas vir apostolicus sua quae omni praeest auctoritate justificavit confirmans, sicut sequentia declarabunt. Revertamur, inquam, ad ple
Abbreviated transcription (Latin):
ore sint abolite. delens sic hoc qͦd aduer¬
sum nos erat decreti cyrographum.
quod erat contrariũ nobis. Palam eti¬
am triumphans principatꝰ et potesta¬
tes.: in semetip̃o. Nam ut de aliis nũc
pret̾eam: ipsus regis adu̾tentis se. et
corde toto et corꝑe ad archip̃sulem suũ
in fine reuersi: huic de quo nunc agit᷑
p̃senti decreti cyrographo renuntiauit:
renuit. et ium eiꝰomnẽ ⁊ auctoritatẽ
explosit. Qͣd plane liber quẽ meloꝵ in¬
scͥpsi quẽ historie huic subiunxi: ẽdo¬
cet. Qd si mͥ obieceris multa de miquis
statutis illis ꝑ regnũ obseruari adhuc:
breutt̃ respondeo et certissime. regẽ
ipsis ut diximꝰ renuntiasse. et xp̃i spõ¬
sam eccł̃iam. in sanguine martyris
xp̃i triumphali. euicisse. Si rex peni¬
tens et renuntians ꝑseuerauerit:
o̾s nouit. d̾s uelit. rex ipse uid̾it. Et
siut mͥ obicis funesti illiꝰ cyrographi
consuetudines alique uim hñt. et
tanqm de stirpe noxia de nociuis

Expanded text:
ore sint abolitae, delens sic hoc, quod adverore sint abolitae, delens sic hoc, quod adversum nos erat decreti per chirographum quod erat contrarium nobis, palam etiam triumphans principatus et potestates in semetipso. Nam ut de aliis nunc praeteream, ipsius regis advertentis se et corde toto et corpore ad archipraesulem suum in fine reversi, huic de quo nunc agitur praesenti decreti chirographo renuntiavit, renuit et vim ejus omnem et auctoritatem explosit: quod plane liber, quem Melorum inscripsi, quem historiae huic subjunxi, edocet. Quod si mihi objeceris multa de iniquis statutis illis per regnum observari adhuc, breviter respondeo et certissime regem ipsis, ut diximus, renuntiasse et Christi sponsam Ecclesiam in sanguine martyris Christi triumphali evicisse. Si rex poenitens et renuntians perseveraverit, Deus novit, Deus velit, rex ipse viderit. Et si, ut mihi objicis, funesti illius chirographi consuetudines aliquae vim habent, et tanquam de stirpe noxia de nocuis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare illas uł imꝓbare. Ipsoꝵ potius
regum ⁊ pontificum: consid̾atio hec.
Solum qͦd audiui quod uidi: hic testor.
Hnũ scio quia hec que iam expressimꝰ.
et alia ñ nulla similia his. numero
ni fallor quasi decreta capitulatim di-¬
stincta sedecĩ p̃fato inserta cyrographo:
plena iam erant int̾ regem ⁊ archipre-¬
sulem dissensionis mat̾ia. Et hoc de¬
creti ꝙrographum ab ipso originali
mutuatum. fauente dño in histori¬
ci huiꝰ uoluminis fine integre postpo¬
nemꝰ:ut cunctis martyris hiuꝰ historie
lectorib liquido pateat. etiã pret̾ ea q̃
iam posita. qmͣ clara. qm aꝑta. qmͣ ꝑ¬
spicua. pͥmo exilii et postea martyrii
fuerit archip̃sulis causa. Dño quide
om̃ium uidice mirabilit̾ quid̃e s eqͥssi¬
me disponente. ut cuiꝰ fuerant odio
introcducte. et quib semetipsum accu¬
sans uidebat᷑ quodamͦ consensisse: ꝑ
eundem ip̃m postea in ꝓpͥo ipsius cru¬

Expanded text:
probare illas vel improbare: ipsorum potius probare illas vel improbare: ipsorum potius regum et pontificum consideratio haec. Solum quod audivi, quod vidi, hic testor. Unum scio quia haec quae jam expressimus et alia nonnulla similia his, numero, ni fallor, quasi decreta capitulatim distincta sexdecim, praefato inserta chirographo, plena jam erant inter regem et archipraesulem dissensionis materia. Et hoc decreti chirographum, ab ipso originali mutuatum, favente Domino, in historici hujus voluminis fine integre postponemus ut cunctis martyris hujus historiae lectoribus liquido pateat, etiam praeter ea quae jam posita, quam clara, quam aperta, quam perspicua primo exsilii et postea martyrii fuerit archipraesulis causa. Domino quidem omnium judice mirabiliter quidem, sed aequissime disponente, ut cujus fuerant odio introductae et quibus semetipsum accusans videbatur quodammodo consensisse, per eumdem ipsum postea in proprio ipsius cru
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ et ab hac electionis forma qmͣ nc̃
uniu̾salis eccłia suscepit. approbat.
et obseruat. absq eccłie auctoritate
recedere. tutũ minime. Et quidẽ
archip̃sulis responsum adhec: sic.
Ex istis itaq constitutis funestis
que iam expressimus. odio archip̃¬
sulis ad ecclesiastice libertatis opp̃s¬
sionem. ab eccłe inimicis fabricatis
sic: quisq mox uidere potest qmͣ
manifesta qm iusta archip̃sulis
nr̃i primo exilii. et demum mar¬
tyrii causa fuerit. Qd alicuiꝰ mar¬
tyrum causa iustior fuerit aut aꝑ¬
tior. ego nec audrui nec legi: qui
potest doceat. Cum tñ ⁊ de illis ple-¬
raq alia restent adhuc: funesto illi
decreti cyrographo inserta. forme
et sanctionis consimilis.
Uerũ non ẽ meũ. non ẽ mee men¬
sure. non paruitatis mee: ad regias
seu ecclłiasticas consuetudines digni¬
tates ue aut libertates se extendere.
Nichil paruitati mee: et dignitatib
illis. Nec mee mensure ẽ. uł scientie:

Expanded text:
unde et ab hac electionis forma, quam nunc unde et ab hac electionis forma, quam nunc universalis Ecclesia suscepit, approbat et observat, absque Ecclesiae auctoritate recedere tutum minime. Et quidem archipraesuli responsum ad haec sic: Ex istis itaque constitutis funestis, quae jam expressimus, odio archipraesulis ad ecclesiasticae libertatis oppressionem ab Ecclesiae inimicis fabricatis, sic quisque mox videre potest quam manifesta, quam justa archipraesulis nostri primo exsilii et demum martyrii causa fuerit. Quod alicujus martyrum causa justior fuerit aut apertior, ego nec audivi, nec legi: qui potest doceat, cum tamen et de illis pleraque alia restent adhuc funesto illi decreti chirographo inserta formae et sanctionis consimilis. Verum non est meum, non est meae mensurae, non parvitatis meae, ad regias seu ecclesiasticas consuetudines dignitatesve aut libertates se extendere. Nihil parvitati meae et dignitatibus illis; nec meae mensurae est vel scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ cura et tot eccłarum sol¬
licitudo credita ẽ: in talib et tali¬
um p̃sertim locis que quoꝵlibet lai¬
coꝵ seu etiam regum deputata st̃
obsequiis. aut eligant᷑. aut confir¬
mentur electi. Et obiectis sͥ mox res¬
pondit. quia ⁊ si in hoc angloꝵ reg¬
no ab aliquoꝵ regũ retͦ temporib
sit factum sic: magis hoc tirannice
usurpatũ qmͣ constitutũ legictime.
Adiecit tandẽ de uariis electionũ
figuris: de quib post utriusq testa-¬
m̃ti paginam. etcliastice nos hystorie¬
edocent.Ex quib in eccłia primiti¬
ua catholicos scl̃i pͥncipes ecclesiasti¬
cis electionib ⁊ negotiis ñnunqm
int̾fuisse: manifestum. Uerũ scłm
ꝓfectum fidei ⁊ uarias circa eccłiam
rerum uicissitudines: uaria scõꝵ pa-¬
trum suꝑ electionum figis dispen¬
satio inuenit᷑. In quib alit̾ statutũ
reꝑitur int̾ eccłe nascentis pͥmordia:
cinium posita ẽ insuꝑbiam scłoꝵ.

Expanded text:
animarum cura, et tot Ecclesiarum solanimarum cura, et tot Ecclesiarum sollicitudo credita est, in talibus et talium praesertim locis quae quorumlibet laicorum seu etiam regum deputata sunt obsequiis aut eligantur aut confirmentur electi. Et objectis sibi mox respondit, quia etsi in hoc Anglorum regno ab aliquorum regum retro temporibus sit factum sic, magis hoc tyrannice usurpatum quam constitutum legitime. Adjecit tandem de variis electionum figuris, de quibus per utriusque Testamenti paginam ecclesiasticae nos historiedocent, ex quibus in Ecclesia primitiva Catholicos saeculi principes ecclesiasticis electionibus et negotiis nonnunquam interfuisse manifestum, verum secundum profectum fidei et varias circa Ecclesiam rerum vicissitudines varia sanctorum Patrum super electionum figuris dispensatio invenitur. In quibus aliter statutum reperitur inter Ecclesiae nascentis primordia, cinium posita est in superbiam saeculorum;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducere. Nam siad uotum suũ ⁊
nutũ hanc electionis formã adin-¬
uenit in regno suo rex angloꝵ: qͥd¬
ni similit̾ facturi in regnis suis au¬
oientes hoc ⁊ reges ceteri:
doens etiã quod nouus canon hic.
plane canonice electionis lib̾tati ⁊
honori plurimũ derogaret: Cum ni¬
si urgentissima ratio int̾ueniat.
eo in loco eligendꝰ sit antistes: ad quẽ
consecrandus ẽ. Non quidẽ in p̃sentia
pͥncipis: ⁊ si de pͥncipali conuientia
et assensu. Qͥs enĩ principis p̃senti¬
am ñ paueat: Qͥs ñ exhorrescat :
Qͥs noĩabit libere. nisi quẽ desidera¬
uerit ad quẽ postulauerit pͥnceps:
Qͦd sc̃i pr̃es religiose ⁊ sapient̾ ꝓui¬
dentes. statuert̃. ut nec incuria.
nec in aula. seu camera. nec etiam
in pͥncipum capella seu oratorio:
pontificũ aut fieret aut confirma¬
oecere minime. ut ecclastici pͥnci¬
pes. ꝑsone tã celebres. tã magnifi¬
ce. quib tot popłoꝵ regimen.tot

Expanded text:
producere. Nam si ad votum suum et producere. Nam si ad votum suum et nutum hanc electionis formam adinvenit in regno suo rex Anglorum, quidni similiter facturi in regnis suis audientes hoc et reges caeteri? Addens etiam quod novus canon hic plane canonicae electionis libertati et honori plurimum derogaret: cum nisi urgentissima ratio interveniat, eo in loco eligendus sit antistes, ad quem consecrandus est, non quidem in praesentia principis, etsi de principali conniventia et assensu. Quis enim principis praesentiam non paveat? Quis non exhorrescat? Quis nominabit libere, nisi quem desideraverit ac quem postulaverit princeps? Quod sancti Patres religiose et sapienter providentes statuerunt, ut nec in curia nec in aula seu camera, nec etiam in principum capella seu oratorio pontificum aut fieret aut confirmadecere minime ut ecclesiastici principes, personae tam celebres, tam magnificae, quibus tot populorum regimen, tot
Abbreviated transcription (Latin):
tis siuis consilio sicut in aliis et in hoc:
mox respondit sicut canonẽ nouum.
et nouam ex ipso electionis formam
intͦductam apłicarũ sanctionũ pris¬
cis iam ⁊ usitatis institutis. sic̃ penitꝰ
oiu̾sam ⁊ aduersam. Nec licere sibi
absq uiri apłici seu potiꝰ totiꝰ uniuer¬
salis eccł̃e auctoritate. nouitati tam
singłari ⁊ singłaritati tam noue. p̃¬
sertim suꝑ tantis ꝑsonis eccłasticis
constituendis. ĩ insulana credita sͥ et¬
clesia. nouã auctoritatẽ p̾stare uł as¬
sensum: etiã ⁊ sieccłe plurimũ expe¬
oiret sic. Hoc enĩ eẽt iam uelut parti¬
culare qudlam scisma in eccł̃a fac̾ẽ:
ex suo sensu ⁊ suo sp̃u. a generalib
& iam usitatis sc̃oꝵ patrũ sanctioni¬
b sic recedere. Addens qͦd hec electio¬
nis forma noua in anglia uelut que-¬
dam in corde maris scintilla: mox
ꝑ uniu̾sum eccł̃arum orbem incen¬
oium grande de facili ex se posset

Expanded text:
tis suis consilio, sicut in aliis et in hoc, tis suis consilio, sicut in aliis et in hoc, mox respondit, sicut canonem novum et novam ex ipso electionis formam introductam, apostolicarum sanctionum priscis jam et usitatis institutis sicut penitus diversam et adversam; nec licere sibi absque viri apostolici, seu potius totius universalis Ecclesiae auctoritate, novitati tam singulari et singularitati tam novae, praesertim super tantis personis ecclesiasticis constituendis in insulana credita sibi Ecclesia, novam auctoritatem praestare, vel assensum, etiam etsi Ecclesiae plurimum expediret sic. Hoc enim esset jam velut particulare quoddam schisma in Ecclesia facere ex suo sensu et suo spiritu, a generalibus ait jam usitatis sanctorum Patrum sanctionibus sic recedere: addens quod haec electionis forma nova in Anglia, velut quaedam in corde maris scintilla, mox per universum Ecclesiarum orbem incendium grande de facili ex se posset
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ om̃ium romanã eccl̃iam. libere
raq alia: supponit᷑ cyrographi decre-¬
tum duodecimum.
debet ẽẽ in manu eiꝰ: et inde ꝑcipiet
om̃s recblitꝰ et exitus. sicut dñicos
Huic mox respondit archip̃sul bre¬
uiter. respauꝑum fisco minime appli¬
candas: et hoc fore sicut contͣ clementiã.
et magnificentiã regiam. Que etiam
tanqmͣ aliene diuitie: nequaqm sũt
redemptio anime pͥncipis. Quod et si
illoꝵ qui p̃cesserunt nos temꝑib ali¬
quando sic: minime tñ tanqm sacri¬
legiũ hereditariũ hoc. trahendum
ad consequentiam. S eccl̃e semꝑ cla-¬
mandũ. semꝑobuiandũ. ⁊ qua tenꝰ
potest. resistendũ. Et si sustineatur
gulari canone. Et cũuentum fuerit
ad consulendũ eccłe: debet dñs rex
mandare potiores ꝑsonas eccłe. et in
capella regis fiet electio. Et quidem
archip̃sul tanqm ualidus canonice ele¬
ctionis patronus. prehabito cũ erudi¬

Expanded text:
matrem omnium Romanam Ecclesiam liberematrem omnium Romanam Ecclesiam liberealia supponitur chirographi decretum duodecimum: debet esse in manu ejus, et inde percipiet omnes redditus et exitus sicut dominicos. » Huic mox respondit archipraesul breviter, res pauperum fisco minime applicandas, et hoc forte, sicut contra clementiam et magnificentiam regiam, quae etiam tanquam alienae divitiae nequaquam sunt redemptio animae principis, quod, etsi illorum qui praecesserunt nos temporibus aliquando sic, minime tamen tanquam sacrilegium haereditarium hoc trahendum ad consequentiam. Sed Ecclesiae semper clamandum, semper obviandum, et quatenus potest resistendum; et si sustineatur gulari canone: « Et cum ventum fuerit ad consulendum Ecclesiae, debet dominus rex mandare potiores personas Ecclesiae, et in capella regis fiet electio. » Et quidem archipraesul, tanquam validus canonicae electionis patronus, praehabito cum erudi
Abbreviated transcription (Latin):
cis ferreis. Exauctorarent᷑ in qͣm xp̃i-¬
ane militie duces sacerdotes sic. quo¬
rũ est discernere int̾ sc̃m ⁊ ꝓphanũ:
int̾ pollutũ et mundũ: et ad quoꝵ
qui leꝓsus fu̾it: separat᷑ arbitriũ.
uic uͦ mox subsequens: cyrographi
decretũ octauum.
De appellationib si emerserint. ab
archidiacono debent ꝓcecłe ad ep̃m.
oefecerit in iusticia exhibenda.
postremo ad regẽ est ꝑuemiendum:
ut p̃cepto ipsuis incuria arthiẽp̃i
contͦuersia t̾minet᷑. ita qͦd ñ debet
ulteriꝰ ꝓcedere absq assensu regis.¬
uic in pͥma facie ceruice eresta
archip̾sul se opposuit. ꝓclamans hu-¬
ic ꝓmulgato sic. ip̃os archip̃sules
si consenseriit. manifeste ꝑ uirii¬
reos: qui in susceptione pallii int̾ cet̾a
de appellationib deferendis. romano
pontifici exp̃ssim iuirauert̃. Adiciens
etiã dire et funeste tolli hic: om̃ium
refugium opp̃ssoꝵ: quib tanqmͣn ad

Expanded text:
cis ferreis . Exauctorarentur, inquam, Chriscis ferreis . Exauctorarentur, inquam, Christianae militiae duces sacerdotes sic, quorum est discernere inter sanctum et profanum, inter pollutum et mundum, et ad quorum qui leprosus fuerit separatur arbitrium. Huic vero mox subsequens chirographi decretum octavum: « De appellationibus, si emerserint, ab archiddefuerit in justitia exhibenda, postremo ad regem est perveniendum, ut praecepto ipsius in curia archiepiscopi controversia terminetur, ita quod non debet ulteriHuic in prima facie cervice erecta archipraesul se opposuit proclamans, huic promulgato sic, ipsos archipraesules, si consenserint, manifeste perjureos, qui in susceptione pallii inter caetera de appellationibus deferendis Romano pontifici expressum juraverunt: adjiciens etiam dire et funeste tolli hic omnium refugium oppressorum, quibus tanquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
Icut irreligiosum ⁊ indecens.
is uͦ consequens: erat adhuc cyro¬
graphi decretũ septimum.
ullus qui de rege teneat in capite
municet᷑. nec t̾re alicuiꝰ eoꝵ sub int̾¬
dicto ponant᷑: nisi priꝰ rex si in t̾ra
fuerit conueniat᷑. uł iusticia eius
si extra regnũ fuerit: ut rectũ de
ipso faciat. Et ita ut qͦd ꝑtinebit
ad curiã regiã. ibidem terminet᷑.
et de eo qͦd spectabit ad curiã eccłia¬
sticam. ad eand̾e mittat᷑ ut ibi te¬
tur.
Hoc cyro graphi decreto ꝑhibebat
archip̃sul plane exauctorari eccl̃am.
et sacerdotes: in p̃senti dñi sabaoth
uelut selecti quidã alioꝵ duces et
pͥncipes: militie sue pͥuari cingulo:
qui a sũmo om̃ium pͥncipe ⁊ qui
om̃ium pͥncipũ aufert sp̃m accepe-¬
runt gladiũ: et lib̾am hñt ligandi
et soluendi potestatẽ suꝑ reges ip̃os
et pͥncipes. Iuxta qͦd rex ipse et pro¬
pheta. Ad alligandos inqͥt reges eoꝵ
incompedib: ⁊ nobiles eoꝵ in mani-¬

Expanded text:
icut irreligiosum et indecens. icut irreligiosum et indecens. » His vero consequens erat adhuc chirographi decretum septimum: « Nullus qui de rege teneat in capite, municetur, nec terrae alicujus eorum sub interdicto ponantur, nisi prius rex, si in terra fuerit, conveniatur, vel justitia ejus, si extra regnum fuerit, ut rectum de ipso faciat. Et ita ut quod pertinebit ad curiam regiam ibidem terminetur et de eo quod spectabit ad curiam ecclesiasticam ad eamdem mittatur ut ubi tractetur. » Hoc chirographi decreto perhibebat archipraesul plane exauctorari Ecclesiam, et sacerdotes in praesenti Domini Sabaoth, velut selecti quidam aliorum duces et principes, militiae suae privari cingulo, qui a summo omnium principe et qui omnium principum aufert spiritum, acceperunt gladium et liberam habent ligandi et solvendi potestatem super reges ipsos et principes. Juxta quod rex ipse et propheta: Ad alligandos, inquit, reges eorum in compedibus et nobiles eorum in mani
Abbreviated transcription (Latin):
nis regni. regnũ p̃clarum carter fi¬
eret. et sic det̾ior ꝑsonarũ regni cõ¬
oitio: qmͣ pͥuatoꝵ. Qd enĩ si aliqua
ꝑsonarũ ꝑegre ꝓficisci se uouerit:
Alia ue forte iusta causa ⁊ honesta tͣre¬
rit ad transmarina: Qͥd si forte si¬
cuti int̾lum solet int̾ uiros apłicos
et angloꝵ reges simultas oborta:
Ad concilium. allas ue eccłe necessita¬
tes expediendas uocat hic: inhibet
ille. Nonne oportet obedire magis
huic qmͣ illi : xp̃i uicario qm regi
terreno: Oportet qͥdem. qnͣtoma¬
gis deo qmͣ homini. Uerũ ꝑsonis ec¬
clesiasticis regib obligatis sic: et no¬
tũ et obedientia scd̃m obligatiois
huiꝰ formam de regum penderet
arbitrio. Uerum ut archip̃sul inter¬
loquendo subiecit. decens quidẽ est
et congruit sic: ut queuis ꝑsonar̃
regni si ob causam exire regnũ dis¬
posuerit: a rege priꝰ licentiata rece¬
dat. S iuratoria cautione se obliga¬
re adhoc ne absq licentia exeat: si¬

Expanded text:
nis regni regnum praeclarum carcer finis regni regnum praeclarum carcer fieret, et sic deterior personarum regni conditio quam privatorum. Quid enim si aliqua personarum peregre proficisci se voverit, aliave forte justa causa et honesta traxerit ad transmarina? Quid si forte, sicuti interdum solet inter viros apostolicos et Anglorum reges simultas aborta, ad concilium aliasve Ecclesiae necessitates expediendas vocat hic, inhibet ille. Nonne oportet obedire magis huic quam illi? Christi vicario quam regi terreno? Oportet quidem: quanto magis Deo quam homini. Verum personis ecclesiasticis regibus obligatis sic et votum et obedientia secundum obligationis hujus formam de regum penderet arbitrio; unde ut archipraesul interloquendo subjecit: « Decens quidem est et congruit sic ut quaevis personarum regni, si ob causam exire regnum disposuerit, a rege prius licentiata recedat; sed juratoria cautione se obligare ad hoc, ne absque licentia exeat, s
Abbreviated transcription (Latin):
status ẽ totiꝰ funesti cyrograpbi ip̃a
uerba sicuit insipide elegantie. sic ple¬
na malicie: et plane: lib̾tatis cleri
subu̾sionẽ. Aditiens. etce inqͥt quia
uixta funestũ canonem hunc. cleri¬
citam incͥminali qmͣ in ciuili causa
ad scłare iuditiũ ꝑtrahunt᷑. Et de
nuo iuidicat᷑ xp̃c ante pilatũ presi¬
dem. Et qͦd adhuc penalis seruitutᷤ
accedit cumulo. contͣ dñi in ꝓpha
mandatũ: clerici bis iudicabuntur
in idipsum. et duplex eoꝵ consur¬
get tribulatio. Quod si sic: om̃ium
sceleratoꝵ extedet adhuc deterior cłi
licet exire de regno: absq licentia
oñi regis. Et si exierint: si regi pla¬
cuerit assecurabunt qͦd nec ineun¬
do nec in moram faciendo: querent
malũ uł damnũ regi uł regno.
Irchip̃sul uͦ obiecit huic. qͦd huiꝰ ꝓmul¬
gationais edicto. cessarent ad loca scã
ꝑegͥnationes ⁊ uota. et etiã euacua¬
retur obedientia: et qͦdmaxime ꝑso¬

Expanded text:
status est totius funesti chirographi ipsa status est totius funesti chirographi ipsa verba sicut insipidae elegantiae, sic plena malitiae et plane libertatis cleri subversionem, adjiciens: « Ecce, inquit, quia juxta funestum canonem hunc clerici tam in criminali quam in civili causa ad saeculare judicium pertrahuntur. Et de novo judicatur Christus ante Pilatum praesidem. Et quod adhuc poenalis servitutis accedit cumulo, contra Domini in propheta mandatum clerici bis judicabuntur in id ipsum et duplex eorum consurget tribulatio. Quod si sic omnium sceleratorum excedet adhuc deterior clerlicet exire de regno absque licentia domini regis. Et si exierint, si regi placuerit assecurabunt quod nec in eundo nec in moram faciendo, quaerent malum vel damnum regi vel regno. » Archipraesul vero objecit huic quod hujus promulgationes edicto cessarent ad loca sancta peregrinationis et vota et etiam evacuaretur obedientia, et quod maxime perso
Abbreviated transcription (Latin):
inuentũ hoc. Tum qͥa clericos tra¬
hebant ante iudicẽ ñ suum: tum
quia id un ꝯtrou̾sia. ñ de cognitio¬
ne scłaris. s potiꝰ iudicis eccłiastici ẽ.
uic uͦ funesto aliud ñ tam̃ conti¬
nuo s t̾cium in cyrographo decretum
subiungebat᷑ ꝓphaniꝰ. cuiꝰ sunt hec
uerba: et talis sanctio.
Clerici retati uł accusati de quacũq
re. sũmoniti a iusticia regis uenient
incuriam ipsus. responsuri ibidẽ
de hoc uñ uidebit᷑ curie regis. quod
sit ibi respondendũ. et incuria eccle¬
siastica. unde indebit᷑ qͦd ibi sit res¬
pondendũ. Ita qͦd iusticia regis mit¬
tet in curiam sc̃e eccłe ad uidendũ
qua ratione res ibi tractabit᷑. Et si
cłicus conuictus uł confessus fue¬
rit: non debet de cet̾o eum eccłia tue
Iac ut noĩabant consuetu Fri.¬
dine sic inscͥptum redacta: aduertit
mox archip̃sul et certiꝰ magis intelle¬
xit qmͣ ex pͥori. ꝓpinari sibi serpen¬
tine emulationis uirus. Et mox te¬

Expanded text:
inventum hoc, tum quia clericos trainventum hoc, tum quia clericos trahebant ante judicem non suum, tum quia id unum controversia non de cognitione saecularis, sed potius judicis ecclesiastici est. Huic vero funesto aliud, non tamen continuo sed tertium in chirographo, decretum subjungebatur profanius, cujus sunt haec verba et talis sanctio: « Clerici retati vel accusati de quacunque re, submoniti a justitia regis venient in curiam ipsius responsuri ibidem de hoc, unde videbitur curiae regis quod sit ibi respondendum et in curia ecclesiastica unde videbitur quod ibi sit respondendum: ita quod justitia regis mittet in curiam sanctae Ecclesiae ad videndum qua ratione res ibi tractabitur. Etsi clericus convictus vel confessus fuerit, non debet de caetero eum Ecclesia tueri. » Hac, ut nominabant, consuetudine sic in scriptum redacta, advertit mox archipraesul et certius magis intellexit quam et priori propinari sibi serpentinae aemulationis virus; et mox te
Abbreviated transcription (Latin):
tudinũ seu lib̾tatum uł dig-¬
nitatũ quas regias uocabant. et
quas: prima ut decreti funesti cy¬
rographi ꝓpriis utar uerbis. fuit ħ.
De aduocatione et p̃sentatione ec¬
desiarum si contͦuersia emerserit
int̾ laicos. uł uit̾ laicos et clericos.
uł int̾ clericos: in curia dñi regis
tractetur et terminetur.
Sic mox in pͥmis respondit archip̃¬
sul. eiudentissime clericos ad secu¬
laria iudicia ꝑtrahi: et eccłiasticã
iurisdictionẽ in scłarem conuerti.
Aduocatio quippe eccłarum iuri
animarũ adipiscit᷑: accedit et in¬
nititur. Unde cuiꝰ est de iure pͥnci¬
pali cognoscere. ⁊ deaccessorio. cũ
unũ de alt̾o pendeat: et gͥ inuicem in¬
nexa sint ⁊ adnexa. Alioqͥn si istud
qͦd ꝑniciosa quoꝵda adinuentione
ius aduocationis nominat᷑. merum
scłare us et heritarium ẽ: uendat᷑.
emat᷑. et etiam alioꝵ ĩstar scłarium.:
in monoinachiã deducat᷑. Dupplicit̾
gͥ arguebat archip̃sul funestum ad¬

Expanded text:
tudinum seu libertatum vel dignitatum, quas regias vocabant et quas, prima, ut, decreti funesti chirographi propriis utar verbis, fuit haec: « I. De advocatione et praesentatione Ecclesiarum si controversia emerserit inter laicos, vel inter laicos et clericos, vel inter clericos, in curia domini regis tractetur et terminetur. » Sic mox in primis respondit archipraesul evidentissime clericos ad saecularia judicia pertrahi, et ecclesiasticam jurisdictionem in saecularem converti. Advocatio quippe ecclesiarum juri animarum adipiscitur, accedit et innititur, unde cujus est de jure principali cognoscere, et de accessorio, cum unum de altero pendeat et sibi invicem innexa sint et adnexa. Alioquin si istud perniciosa quorumdam adinventione jus advocationis nominatur, merum saeculare jus et haereditarium est: vendatur, ematur, et etiam aliarum instar saecularium in monomachiam deducatur. Dupliciter igitur arguebat archipraesul funestum ad
Abbreviated transcription (Latin):
cum ferre ñ posset. ipsos ꝑ diuersas
ꝓuiitias. ꝑ nationes uarias ad diuer¬
sa etiam regna: quosdam ad ꝑsonas
eccłiasticas. alios uͦad potentes terra¬
rum cũ sins supplicatoriis destinauit.
Et quidẽ qui missi: omnes ab eis
ad quos missi tũ tante malicie odio:
tum fauore mittentis. benigne sus¬
cepti ft̃: Ita quod in susceptione hac.
etiã popłs quẽ non cognouit serui¬
uit ei᷑. T̃antus iam ipsius erat in po¬
pulo fauor: et miseratio ꝓ expulsis.
S quidͦ Eiectis om̃ib sic prestante
dño ꝓuisum in breui: ut it̾ ipsos
egens nullus.: ⁊ plurimi etiam feliciꝰ
in exilio: qmͣ in patria degerent.
Uñ ⁊ felix exilium. et reuera felix.
felix ꝓpter iusticie causam. felix ꝓp¬
ter mundi fauorem: felix ꝓpter
magnam exulum urtutẽ et constã¬
tiam᷑ felix etiam. in nocentie titulo.
uirginitatis gła. iuduitatis gr̾a: et
conuigali honestate insignitum.
ꝑtale reuera et tam felix exilium:¬

Expanded text:
cum ferre non posset, ipsos per diversas cum ferre non posset, ipsos per diversas provincias, per nationes varias, ad diversa etiam regna, quosdam ad personas ecclesiasticas, alios vero ad potentes terrarum cum suis supplicatoriis destinavit. Et quidem qui missi omnes ab eis, ad quos missi, tum tantae malitiae odio, tum favore mittentis benigne suscepti sunt. Ita quod in susceptione hac etiam populus quem non cognovit servivit ei, tantus jam ipsius erat in populo favor et miseratio pro expulsis. Sed quid? Ejectis omnibus sic, praestante Domino, provisum in brevi ut inter ipsos egens nullus et plurimi etiam felicius in exsilio quam in patria degerent. Unde et felix exsilium et revera felix; felix propter justitiae causam, felix propter mundi favorem, felix propter magnam exsulum virtutem et constantiam, felix etiam innocentiae titulo, virginitatis gloria, viduitatis gratia et conjugali honestate insignitum. Per tale revera et tam felix exsilium
Abbreviated transcription (Latin):
in multa quiete et otio erudirem
et exercitaremur sic: uenit post dies
aliquot quid̾a ab anglia duri nuntii
bauilus: nuntians. quod in p̾satoꝵ
nuntioꝵ aduentii a dño papa. eo qͦd
ut supͣ ostendimꝰ uoto suo frustrati.
et petitione in expleta redissent. ex
regis edicto. archip̾sulis et suoꝵ qui
cũ eo: bona om̃ia tam mobilia qmͣ
immobilia. confiscata. Ac si nuntiet
iob alteri. Ecce sabbei: qui irruentes
tulerunt om̃ia. uerum ⁊ hoc quide
gaudentes sustinuimꝰ. bonoꝵ nr̃oꝵ¬
de eiectis nr̃is et ꝓscͥptis sic. mox in
pͥmo obstupuerunt auditu: et fa¬
ctum ad modum ꝓphanantes. quot¬
quot archip̾suli. et tante et tali eie¬
ctoꝵ turbe. totis pietatis iuscerib
compassi ft̃: Ita ut archip̃sul quod
priꝰ a sus cõꝓmissum audierat.
mox impletũ cerneret⁊ Uidele ex fa-¬
cto hoc deo mirabilit̾ dispensante
suc. contͣ mundi pͥncipem: mundi
ad nos inclinatum fauorem. Unde
et archip̾sul eoqͦd tantã turbam se¬

Expanded text:
 multa quiete et otio erudiremur et exercitaremur sic, venit post dies aliquot quidam ab Anglia duri nuntii bajulus, nuntians quod in praefatorum nuntiorum adventu a domino papa, eo quod, ut supra ostendimus, voto suo frustrati et petitione inexpleta rediissent, ex regis edicto archipraesulis et suorum, qui cum eo, bona omnia tam mobilia quam immobilia confiscata, ac si nuntiet Job alteri: Ecce Sabaei, qui irruentes tulerunt omnia ; verum et hoc quidem gaudentes sustinuimus, bonorde ejectis nostris et proscriptis sic, mox in primo obstupuerunt auditu et factum admodum profanantes quotquot archipraesuli et tantae et tali ejectorum turbae totis pietatis visceribus compassi sunt. Ita ut archipraesul, quod prius a suis compromissum audierat, mox impletum cerneret, videlicet ex facto hoc, Deo mirabiliter dispensante sic, contra mundi principem mundi ad nos inclinatum favorem. Unde et archipraesul, eo quod tantam turbam se
Abbreviated transcription (Latin):
his que cotidie colligunt stipulis.
rex magis ac magis accendit᷑. et ira
repressa ad huc. int̾ excrescit in dies:
que ⁊ tandẽ erumpit. Si enĩ suffla-¬
iu̾s inqͥt sapientia: quasi ignis ex¬
ardebit. Et in pͥmis qͥdem ad dictoꝵ
queruloꝵ instantiã. archip̃sul cita¬
tur ad causam: ut suꝑ qͥbda ablatis
sibi ut dicebant prediis. ipsis ueniat
responsurus
De citatione archip̃sul.

Expanded text:
his, quae quotidie colliguntur, stipulis, his, quae quotidie colliguntur, stipulis, rex magis ac magis accenditur, et ira, repressa adhuc intus, excrescit in dies, quae et tandem erumpit. Si enim sufflaveris, inquit Sapientia, quasi ignis exardebit . Et in primis quidem ad dictorum querulorum instantiam archipraesul citatur ad causam, ut super quibusdam ablatis sibi, ut dicebant praediis ipsis veniat responsurus. De citatione archipraesul
Abbreviated transcription (Latin):
emuli aulici. pungunt ⁊ instigant.
imꝑꝑpantes iam manifeste. tot ⁊ tan¬
toꝵ bonoꝵ ingratitudinẽ. Iam enim
serpens ille tabidꝰ. quẽ circa oꝑis huiꝰ
initiũ diximꝰ latent̾ ꝑ aulam ⁊an¬
gulatim serpisse. manifeste exerit
caput. Et hec est certe ut dicit sapi¬
ens lingua t̾cia que multos cõmo¬
uit. et disꝑsit de gente ad gentem.
Tres gͥ hii: rumigeruli. querull. et
emuli aulici. Primiut scimiphes: se¬
cundi ut apes.tertii uͦ scorpiones.
Om̃s hii iam uirũ dei pungentes.
et regem iugit᷑ instigantes. Ita ut
uox illade capite. congruat et huic
illiꝰ capitiᷤ m̃bra Sic̃ apeᷤ inqͥt cirtũ dedert̃
me.⁊ exarsert̾ sic̃ ignis ĩ spinis. Cõuenert̃
igit᷑ om̃s hii. archip̾sułe pungentes:
et regẽ contra archip̃suse suũ insti¬
gantes. Nec gͥ mirũ si ad instigatio¬
nes has tanqm ad atuleos tot. cor re¬
gis expungat᷑: et inire ⁊ indignati¬
onis flãmam ebulliat. Unde ⁊ ex

Expanded text:
emuli aulici pungunt et instigant, emuli aulici pungunt et instigant, improperantes jam manifeste tot et tantorum bonorum ingratitudinem. Jam enim serpens ille tabidus, quem circa operis hujus initium diximus latenter per aulam et angulatim serpsisse, manifeste exerit caput. Et haec certe, ut dicit Sapiens, lingua tertia, quae multos commovit et dispersit de gente ad gentem. Tres igitur hi rumigeruli, queruli et aemuli aulici; primi ut sciniphes, secundi ut apes, tertii vero scorpiones; omnes hi jam virum depungentes et regem jugiter instigantes, ita ut vox illa de capite congruat et huic illius capitis membro: Sicut apes, inquit, circumdederunt me, et exarserunt sicut ignis in spinis . Convenerunt igitur omnes hi archipraesulem pungentes et regem contra archipraesulem suum instigantes, nec igitur mirum, si ad instigationes has tanquam ad aculeos tot cor regis expungatur et in irae et indignationis flammam ebulliat. Unde et ex
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudines bonas: obseruans:
Alias uͦ in eccle detrimentũ et cleri
dedecus introductas. tanqͣm spuria
qued̾a uitulamina resecans. ne mit¬
terent radices altas. Et tanqmͣ de sa¬
libri nuis silua et uepsa. sic nite¬
batur ꝓ uirib qͥcqͥd asꝑum. in com¬
positum. indecorum. obuium ue fo¬
ret. totum de popło suo delere. et ex¬
turbare: ut facẽt praua in directa:
et asꝑa iniias planas.
Sed heu. Grandis quidem oꝑa: sed
parua mora. Iam enĩ eoipso suscitã¬
tur ei aduersarii. a dextͥs ⁊ a sini¬
stris. Ita ut ꝓpħatum de capite. huic
illius capitis membro aptari possit:
qͦd idel̃c positus sit in ruiam et
in resurrettionẽ multoꝵ. et in signũ
cui contradicet᷑. Currunt hinc coti¬
oie ad regẽ rumigeruli. accusantes
qͦd consuetudines regias qͣs se obser¬
uaturum iurauerat. ñ obseruaret:
Iñ uͦ pulsant queruli. plangentes.
qͦd de numio regie gr̃e fauore confi¬
sus. eos exheredasset. S suꝑ om̃es

Expanded text:
consuetudines bonas observans; consuetudines bonas observans; alias vero in Ecclesiae detrimentum et cleri dedecus introductas, tanquam spuria quaedam vitulamina resecans, ne mitterent radices altas. Et tanquam de salebri nimis silva et veprosa, sic nitebatur pro viribus, quidquid asperum, incompositum, indecorum, obviumve foret, totum de populo suo delere et exturbare, ut faceret prava in directa et aspera in vias planas. Sed heu! grandis quidem opera, sed parva mora. Jam enim eo ipso suscitantur et adversarii a dextris et a sinistris: ita ut prophetatum de capite huic illius capitis membro aptari possit, quod videlicet positus sit in ruinam et in resurrectionem multorum et in signum cui contradicetur. Currunt hinc quotidie ad regem rumigeruli, accusantes quod consuetudines regias, quas se observaturum juraverat, non observaret, inde vero pulsant queruli plangentes quod de nimio regiae gratiae favore confisus eos exhaeredasset. Sed super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
suam deserere uoluisset: tanqm sup¬
sos duossimul caꝑe ñ posset. uerũ iam
dep̃hendit archip̃sul qui regẽ ex mul¬
to temꝑe ⁊ familiaritate eximia no¬
uerat: cor regis elongatũ ab eo: ⁊ qui
in aula. il ip̃m iam p̃dicabant. Unde
et qnͣtoci us licenciatus a rege disce¬
dens. et intelligens apprime ab ipso
cui mare et uenti obediunt. egressũ
deterra inhibitũ: cogitabat iam intͣ
se. et secreto etiam suis exp̃ssit. dem¬
ceps aut cedendũ turpit᷑. aut certan-¬
dum uirilit̾. uñ et fultꝰ apłica aucto¬
ritate et exhortatione. sicut erat sp̃u
feruens. mox excussit se filiꝰ excusso¬
rum: cũ ꝓpħico sarculo euellens. destru¬
ens. dissipans. et eradicans: quicqͥd
in orto dñi male plantatũ reppisset.
Non quiescebat manꝰ: ñ parcebat ocu¬
lus. Quicqͥd etiam prauũ. quicqͥd
asꝑum. quicqͥd distortũ: ñ iam cum
ꝓpħico sarculo. s in euangłica securi
deitiens. Regias quid̃e ⁊ eccłiasticas

Expanded text:
suam deserere voluisset, tanquam si ipsuam deserere voluisset, tanquam si ipsos duos simul capere non posset; verum jam deprehendit archipraesul, qui regem ex multo tempore et familiaritate eximia noverat, cor regis elongatum ab eo, et qui in aula id ipsum jam praedicabant; unde et quantocius licentiatus a rege discedens et intelligens apprime ab ipso cui mare et venti obediunt, egressum de terra inhibitum, cogitabat jam intra se, et secreto etiam suis expressit, deinceps aut cedendum turpiter aut certandum viriliter: verum et fultus apostolica auctoritate et exhortatione, sicut erat spiritus fervens, mox excussit se filius excussorum, cum prophetico sarculo evellens, destruens, dissipans et eradicans quidquid in horto Domini male plantatum reperisset. Non quiescebat manus, non parcebat oculus. Quidquid etiam pravum, quidquid asperum, quidquid distortum, non jam cum prophetico sarculo, sed in evangelica securi dejiciens; regias quidem et ecclesiasticas
Abbreviated transcription (Latin):
currendi. et tempꝰ fugiendi. fuge
uͦ huiꝰ. necdũ tempꝰ. Que et si clamde¬
stina: citissime tñ diuulgatũ ꝑ ter¬
ram. qͦd archip̃sul sic transfretare
attemptasset. Unde et stupet popłs.
ꝓceres admirantur. pontifices tͣban-¬
t᷑. rex plurimũ motꝰ ẽ: eo maxime ut
credebat᷑. quod archip̃sul tã cito et su-¬
bito contͣ statuta sua ag̾e p̃sumpsis¬
set. Archip̾sul uͦ intelligens deo mini¬
me placere qͦd atcẽptauit: audienseti¬
am certissime ⁊ sciens regem exacerba¬
tum ex hoc. et ꝓpt̾ea mestus qui adeo
regẽ diligebat. qͦd eo exacerbato letus
et hylaris ẽẽ nequiuisset: apud regiã
illam mansionẽ que d̃r wedestoche
acceleratim accessit ad regem. Rex ue¬
ro uenienti ad se archip̃suli honore ñ
tam̃ quẽ solebat exhibito: dissimula¬
uit audita. Qd tñ minime archip̃sul
et qͥ cum eo erant arbitrabant᷑. Dissi¬
mulauit inqm: nisiquia uelut iocan¬
do imꝑꝑauit archip̃suli. quare t̾ram

Expanded text:
currendi et tempus fugiendi, fugae currendi et tempus fugiendi, fugae vero hujus necdum tempus. Quae etsi clam destinata, citissime tamen divulgatum per terram quod archipraesul sic transfretare attentasset; unde et stupet populus, proceres admirantur, pontifices turbantur, rex plurimum motus est, eo maxime, ut credebatur, quod archipraesul tam cito et subito contra statuta sua agere praesumpsisset. Archipraesul vero intelligens Deo minime placere quod attentavit, audiens etiam certissime et sciens regem exacerbatum ex hoc, et propterea moestus, qui adeo regem diligebat quod eo exacerbato laetus et hilaris esse nequivisset, apud regiam illam mansionem quae dicitur Wodestoche acceleratim accessit ad regem. Rex vero venienti ad se archipraesuli honore, non tamen quem solebat, exhibito dissimulavit audita; quod tamen minime archipraesul et qui cum eo erant arbitrantur: dissimulavit, inquam, nisi quia velut jocando improperavit archipraesuli quare terram