comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pacem. Ideo non oꝑientur oꝑib siuis. quia
oꝑa eoꝵ oꝑa iniquitatis sunt. quȩ apłs
infructuosa cominemorat. idest fructus
non habentia. Et pedes eor currunt ad
malum festinant adeffundum sangui.¬
nem innarium. Hanc enim ce inꝑpħarũ
occisione habuert consuetudinẽ. ad quos
stephanus loquebat᷑. Quem enĩ ꝓpħarum
non sunt ꝑsecuti patres ur̃i ꝰ Et dñs in euan-¬

Expanded text:
. operientur operibus suis, quia opera eorum opera iniquitatis sunt, quae Apostolus infructuosa cognominat, id est fructus non habentia . Et pedes eorum currunt ad malum, et festinant ad effundendum sanguinem innoxium . Hanc enim et in Prophetarum occisione habuerunt consuetudinem. Ad quos Stephanus loquebatur: Quem enim Prophetarum non sunt persecuti patres vestri ? Et Dominus in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
dum sanguinẽ : apłs posuit ad romanos.
qđ multi ignorantes de tercio decimo psal¬¬
mo sumptũ putant. qui uersꝰ ineditione
uulgata additisunt: & inhebraico non ha¬
bentur. De quo plenius in ex ordio huius uo¬
luminis dicimus. Recte aut̃ uiã pacis igno¬
rauerunt. qui auctorẽ susciꝑe noluerunt.
Ipse enĩ paa nr̃a. qui loquitur ad apłos. Pacẽ
meam do uobis. pacem meam relinquo uob̃.
Et ad ierłm. Siscires quȩ ad pacem sunt tibi.
quoniam uenient dies suꝑte. & circunda¬
bunt te inimici tui uallo. & obsidebunt
te. & filios tuos allident suꝑ terrã. Qui aut̃
pacem non susceꝑant: consequent nec iudiciũ
habent inuiis suis. illum de quo supra dictũ ÷.
ciũ gentib ꝓferet. Sequitur. Uiȩ eor ꝑuersȩ.
non natura sed ꝓpria uoluntate. Quicquid
enim ꝑuertitur atq curuatur. de rectotor.

Expanded text:
dum sanguinem, Apostolus posuit ad Romanos : 707 quod multi ignorantes, de tertio decimo psalmo sumptum putant, qui versus in editione Vulgata additi sunt, et in Hebraico non habentur. De quo plenius in exordio hujus voluminis diximus. Recte autem viam pacis ignoraverunt, qui auctorem ejus suscipere noluerunt. Ipse est enim pax nostra, qui loquitur ad Apostolos: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Et ad Jerusalem: Si scires quae ad pacem sunt tibi, quoniam venient dies super te, et circumdabunt te inimici tui vallo, et obsidebunt te, et filios tuos allident ad terram . Qui autem pacem non susceperint, consequenter nec judicium habent in viis suis. Illum de quo supra dictum estcium gentibus proferet . Sequitur: Viae eorum perversae, non natura, sed propria voluntate. Quidquid enim pervertitur atque curvatur, de r
Abbreviated transcription (Latin):
moriet᷑. & qđ confotum est erũpet iuregilũ¬
Et telȩ eor ñ er̃ inuestuñtũ. neq opientur
qb suis. Latr. Quia parturiunt dolorem.
ꝓ henerant iniquitatem. Ouia aspidum fre.¬
hentra ee lam araneȩ teruerunt. Et qui
Seouis cor comedere uoluerit: frangens
arpiet putridum. & in ipso regulum. Tela
eo uonerit inuestimentum. nec oꝑientur
opib siuis Quia antixp̃i prȩsto lant᷑ aduen.¬
tun nec possunt dicere. a timore tuo dñe¬

Expanded text:
onfotum est, erumpet in regulum. Telae eorum non erunt in vestimentum, neque operientur operibus suis. LXX: Quia parturiunt dolorem, et generant iniquitatem. Ova aspidum fregerunt: et telam araneae texuerunt. Et qui de ovis eorum comedere voluerit, frangens reperiet putridum, et in ipso regulum: tela eorum non erit in vestimentum, nec operientur operibus suis. Qui Antichristi praestolantur adventum, nec possunt dicere: A timore tuo, D
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinas & mandata hominum.quȩ se¬
quentes neglegunt legẽ dĩ. Q ut sciamus
in tela oꝑa demonstrari: intulit. Neq oꝑi¬
entur oꝑib suis. Quidam locum istũ sic
siue. idest mordentes ꝓpħarũ reliquere
sermones. & blanda sibi pseudo ꝓpħarum
eloquia texuerunt. de quib qui comede.¬
rit a serpente ferietur. & intelliget nichil
sibi uerba ꝓfuisse mendacii. Oꝑa eors
oꝑa inutilia. &e opus iniquitatis in manib
eor. Pedes eor ad malum currunt. &
festinant ut effundant sanguinẽ inno.

Expanded text:
doctrinas et praecepta hominum : quae sedoctrinas et praecepta hominum : quae sequentes, negligunt legem Dei. Et ut sciamus in tela opera demonstrari, intulit: Neque operientur operibus suis. Quidam locum istum sic ruperunt, id est, mordentes Prophetarum reliquere sermones omnes, et blanda sibi pseudoprophetarum eloquia texuerunt: de quibus qui comederit, a serpente ferietur; et intelliget nihil sibi verba profuisse mendacii. Opera eorum opera inutilia: et opus iniquitatis in manibus eorum. Pedes eorum ad malum currunt: et festinant
Abbreviated transcription (Latin):
regulũ. siue uixta simmachum & theodo¬
tionẽ aspidem. Aquila aut̃ uiꝑam posuit.
ꝓqua in hebraico ponitur effeme. Qui gͥ aud¬
ens traditiones iudaicas. ad escas se mille
annoꝵ. uoluerit pͣparare. & ꝓmissionum
delitiis irretit᷑ manũ adcibum ex tendere.
siantequã comedat hoc ÷ uerbis mortife.¬
ris ad quiescat. uoluerit priꝰ considerare
quod dicitur. & singulos sermones discu¬
tere. eorumq tra ctare rationem: statim
iuxta hebraicum. qui comederit de ouis
eor morietur. Qui autem hȩc uxta septua¬
gunta frangere ante uoluerit & diligentiꝰ
intueri. ac uidere quid latet: repꝑiet foe
terunt: exponit quo telarũ istarũ textura
ꝓficiat. Labor inquit eoꝵ omĩsq doctrina
non xp̃i efficit uestimentũ. nec palliũ quo
nuditas animȩ ꝓtegatur: sed casso labore
desudant. dicente hoc eodem ꝓpħa. Popłs
hic labus me honorat. cor aut̃ eoꝵ longe
est anie. Frustra aut̃ me colunt. docentes

Expanded text:
regulum. Sive juxta Symmachum et Theodoregulum. Sive juxta Symmachum et Theodotionem, aspidem. Aquila autem viperam posuit; pro qua in Hebraico legitur EPHEE  . Qui igitur audiens traditiones Judaicas, ad escas se mille annorum voluerit praeparare, et repromissionum deliciis irretitus, manum ad ovum extendere: si antequam comedat, hoc est verbis mortiferis acquiescat, voluerit prius considerare quod dicitur, et singulos sermones discutere, eorumque tractare rationem, statim juxta Hebraicum, qui comederit de ovis eorum, morietur. Qui autem, juxta Septuaginta, frangere ante voluerit, et diligentius intueri ac videre quid latitet, reperiet fettexunt, exponit quod telarum istarum textura non proficiat. Labor, inquit, eorum omnisque doctrina non Christi efficit vestimentum, nec pallium quo nuditas animae protegatur, sed casso labore desudant, dicente hoc eodem Propheta: Populus hic labiis me honorat; cor vero eorum longe est a me. Frustra autem me colunt, docentes
Abbreviated transcription (Latin):
somi salutis tuȩ fecimus suꝑ terrã: recte conci¬
uunt dolorem ce pariunt iniquitatẽ. ut quẽ
multo labore ꝑquirunt ininiquitate suscipi.¬
ant. De quoꝵ patre scriptum est. Concepit do¬
larõ & peꝑit iniquitatẽ. Isti frangunt atq
diripunt oua aspidum. ut earũ uenena in
sua morte suscipiant. quib in euangelio dr̃.
Serpentes. genimina uiꝑarũ Pulchreq oua
posuit aspidũ atq serpentiũ. quȩ oua priꝰ
generare dicuntur. Et quia nonsolũ maliciȩ
uenena incordib suis retinent. sed in lege
unt animantia. ad quas cũ forte quis ue¬
uerit: quasi ꝑ aerem uacuũ transuolat. Qui
comederit inquit de ouis eor. moriet᷑. hoc
est qui consiliis eoꝵ adquieuerit. quomodo
abel adquieuit cain dicenti. transeamus
cor comedere. conterens inueniet putridũ
& in ipso regulum. Qui enĩ prima fronte
deceptus oua putauerit gallinarũ &e aliarũ
uolucrũ quarũ esus in noxiis est. si fregerit
cognoscet. Et quod confotum est inueniet

Expanded text:
tis tuae fecimus super terram , recte concipiunt dolorem, et parturiunt iniquitatem: ut quem multo labore perquirunt, in iniquitate suscipiant; de quorum scriptum est patre: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Isti frangunt atque disrumpunt ova aspidum, ut earum venena in sua mente suscipiant, quibus in Evangelio dicitur: Serpentes, genimina viperarum . Pulchreque ova posuit aspidum atque serpentum, quae ova prius generare dicuntur. 705 Et quia non solum malitiae venena in cordibus suis retinent, sed in lege unt animantia; ad quas cum forte quid venerit, quasi per aerem vacuum transvolat. Qui comederit, inquit, de ovis eorum, morietur, hoc est, qui consiliis eorum acquieverit, quomodo Abel acquievit Cain dicenti, Transeamus eorum comedere, conterens inveniet putridum, et in ipso regulum. Qui enim prima fronte deceptus, ova putaverit gallinarum et aliarum volucrum, quarum esus innoxius est: si fregerit fetoremque cognoscet, et quod confotum est, inveniet
Abbreviated transcription (Latin):
escunt. in eo qđ impupseuerant. Quidam
hunc locum specialit suꝑsaluatore intel¬
ligunt. qđ ꝓpt̃ peccata mundi ad modicũ
contristatꝰ sit dicens. tristis est anima mea
usq admortẽ. & ꝑcusserit eũ pat̾ qui loqͥt᷑
ꝑtachariam. ꝑcutiã pastorẽ. & oues dis¬
ꝑgentur. qui & ipse de se inseragesimo
octauo psalmo dixerit. qm̃ quẽ tu ꝑcussisti.
ipsi ꝑsecuti sunt. & auerterit ds̃ faciẽ suã
abeo. ut formã serui paulisꝑ acciꝑet. &e
ambulauit tristis & lugens. peccataq
popłi deplorans &e plangens ierłm. ce qr
qui fuit inter mortuos liber. & caro eiis
non uidit corruptionẽ. ut qui ꝑcussis et
in cruce. sanaretur in resurrectione. stem¬
solatus est inquit eũ. dans ei ꝓuna gente
uideor uniuersum mundũ & lugentes eus

Expanded text:
escunt in eo quod impii perseverant. Quidam escunt in eo quod impii perseverant. Quidam hunc locum specialiter super Salvatore intelligunt: quod propter peccata mundi ad modicum contristatus sit, dicens: Tristis est anima mea usque ad mortem . Et percusserit eum Pater qui loquitur per Zachariam: Percutiam pastorem, et oves dispergentur ; qui et ipse de se in sexagesimo octavo psalmo dixerit: Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt . Et averterit Deus faciem suam ab eo, ut formam servi paulisper acciperet, ambularet tristis, et lugens peccata populi, deplorans et plangens Jerusalem. Etqui fuit inter mortuos liber: et caro ejus non vidit corruptionem, ut qui percussus 684 est in cruce, sanaretur in resurrectione. Et consolatus sum, inquit, eum, dans ei pro una gente Judaeorum, universum mundum. Et lugentes ejus
Abbreviated transcription (Latin):
par nr̃a. qui fecit utrunq unũ. & de medio
parietẽ maceriȩ soluens inimiciciã in car¬
ne sua. & reliqua. Et iterum. Et ueniens
annunciauit uobis pacẽ qui longe. & pacẽ
iis qui ꝓpe erant. qm̃ ꝑ ipsũ habemꝰ acces¬
sum utriq inuno sp̃u ad patrẽ. Dans aut̃
pacem iis qui fuerant longe & qui ꝓpe. &e
qui ñ habuerant legẽ & ꝓpħas. & qui ante
susceꝑant: suscepit eos atq fanauit. lmpu
aut̃ siue iniqui fluctuabunt quasi mare
feruens. & quiescere nunquã poter̃t. Quod
licet de omĩ impio possit intelligi: tamen
ꝓprie refertur ad popłm udeoꝵ. qͥ conso.¬
na uoce clamauit. & ꝑseuerauit in impie¬
tate sua dicens. Crucifige. crucifige talẽ.
non habemꝰ regẽ nisi cęsarẽ. Sicut gͥ mare
feruens quiescere ñ potest. sed redundant
iterũ resorbentur. & inse fracti lutũ effici¬
unt᷑ quod pedib conculcatur : sic impii
et nȩ conculcationi subiacebunt. quoꝵ nul¬
lum est gaudium. & quinulla pace requi¬

Expanded text:
ra: qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae, solvens inimicitiam in carne sua, et reliqua ; et iterum: Et veniens, annuntiavit pacem vobis qui longe, et pacem his qui prope erant . Quoniam per ipsum habemus accessum utrique in uno spiritu ad Patrem: dans pacem super pacem his qui fuerant longe, et qui prope et qui non habuerant Legem et Prophetas: et qui ante susceperant, suscepit eos atque sanavit. Impii autem sive iniqui, fluctuabunt, quasi mare fervens, et quiescere numquam poterunt. Quod licet de omni impio possit intelligi, tamen proprie refertur ad populum Judaeorum, qui consona voce clamavit, et perseveravit in impietate sua, dicens: Crucifige, crucifige talem. Non habemus regem nisi Caesarem . Sicut igitur mare fervens quiescere non potest, sed redundant tque iterum resorbentur, et in se fracti, lutum efficiunt quod pedibus conculcatur: sic impii aeternae conculcationi subjacebunt, quorum nullum est gaudium, et qui nulla pace requi
Abbreviated transcription (Latin):
& ego dabo uobis requiem. Hoc enĩ signi.¬
ficat an apaisomas. ut scilicet peccatoꝵ.
onera deponentes. sabbatizemur in xp̃o.
&e dicamus. statuit supra petrã pedes meos.
illũq uitemus quod ses pene sustinuisse
sedicit. Mei aut̃ pene moti sunt pedes.

Expanded text:
et ego vobis dabo requiem ; hoc enim significat ἀναπαύσω ὑμᾶς, ut scilicet peccatorum onera deponentes, sabbatizemus in Christo, et dicamus: Statuit supra petram pedes meos , illudque vitemus quod sanctus pene sustinuisse se dicit, Mei vero pene moti sunt pedes .
Abbreviated transcription (Latin):
ne iniquitas quȩ sedet suꝑ talentũ plumli
in nobis habeat potestatẽ. ne nos uoluptis
corporis & libido succendat. Om̃s eĩ ai¬
ulterantes. quasi clibanꝰ corda eor. & du
boli iacula ignita sunt: ut sagittent in
obscuro rectos corde. Prȩcipit᷑ quoq nobis
ut arrepto aratro non respiciamꝰ post t̃gu
ut tector. altitudinẽ conscendentes. nẽ n¬
quã ad tollenda scłi uestimenta uelimus

Expanded text:
. Ne iniquitas 700 quae sedet super talentum plumbi, . Ne iniquitas 700 quae sedet super talentum plumbi, in nobis habeat potestatem: ne nos voluptas corporis et libido succendant : Omnes enim adulterantes quasi clibanus corda eorum ; et diaboli jacula ignita sunt, ut sagittent in obscuro rectos corde . Praecipitur quoque nobis ut arrepto nobis aratro, non respiciamus post tergum: ut tectorum altitudinem conscendentes, nequaquam ad tollenda saeculi vestimenta velim
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. & non inuenietur uoluntas tua ut
loquaris sermonẽ. Ixx. Si auerteris in
neq loqueris uerbum inira de ore tuo.
Cui supra dixerat. nonne hoc est magis¬
ieiunium quod elegi. dissolue colligatio¬
nẽ impietatis. solue fasciculos depͥmentes
&e cętera: etiam nunc prȩmia reꝓmittit
si facere uoluerit quȩ secuntur. ut hic
scilicet cohibeat pedem suum insabbatis
faciamus. ne accendamus ignẽ. & inuno
sedeamus loco. ut illa tantum faciamꝰ
impleri non potest. Quis enim hoc posit
facere ut tota die ac nocte sedens in sabu¬
to de uno loco non recedat. immo quide
leuit̃ se cõmoueat. quod si fecerit trausns¬
sor legis sit: E & uno gͥ mandato. qdđ iuti
litterã impossibile est : & cȩtera cogunnur
spualit̃ intelligire ne faciamꝰ seriule qis
& ꝑdamus animȩ libertatẽ. Qui eni facit
peccatũ. seruus est peccati. Ne onus portn
insabbato. quale portabat ille qui dicit
Iniquitates ineȩ eleuates suꝑ caput mcun
quasi onus graue aggrauatȩ sunt suꝑnie

Expanded text:
ulg. invenitur voluntas tua, ut loquaris sermonem. LXX: Si averteris in neque loqueris verbum ÷ in ira de ore tuo . Cui supra dixerat: Nonne hoc est jejunium magis quod elegi, dissolve colligationem impietatis, solve fasciculos deprimentes, et caetera: etiam nunc praemia repromittit, si facere voluerit quae sequuntur ; ut hic scilicet cohibeat pedem suum in sabbatisfaciamus, ne accendamus ignem, ut in uno sedeamus loco, ut illa tantum faciamusimpleri non potest. Quis enim potest hoc facere, ut tota die ac nocte sedens in sabbato de uno loco non recedat, immo ne leviter quidem se commoveat; quod si fecerit, transgressor legis sit? Ex uno igitur mandato, quod juxta litteram impossibile est, et caetera cogimur spiritualiter intelligere, ne faciamus servile opus, et perdamus animae libertatem; qui enim facit peccatum, servus est peccati : ne onus portemus in sabbato, quale portabat ille qui dicit: Iniquitates meae elevatae sunt supra caput meum: quasi onus grave aggravatae sunt super me
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. Et uocabitur inte. goderfereso.
quod a quila interp̃tatus est pefrariesaia¬
icopes. quod nos possumꝰ iuxta sensum in¬
telligere. qui se opponit dĩ iracundiȩ seui¬
enti. Deniq simmachus transtulit. mu¬
rum opponet cedenti. quales fuerunt
moises &e aaron &e samuel qui irȩ dñi resti
terunt. & quasi edificato muro indigna
resistere. & indignationẽ ita p̃cib quasi
quodam muro int̾cludere. Et moisi quasi
teneret᷑ abeo dñs. dimitte me inquit. &
ꝓcutiam popłm istum. Istiusmodi gͦ edi¬
ficator maceriarũ. muroꝵq ce sepium.
ira dĩ deseuiat. sed placatus eis sit dñs. &
om̃s indignationis semite conquiescant.¬

Expanded text:
legitur, et vocabitur in te, GODER PHERES legitur, et vocabitur in te, GODER PHERES quod Aquila interpretatus est  quod nos 699 possumus juxta sensum dicere, qui se opponit Dei iracundiae saevienti. Denique Symmachus transtulit, murum opponens caedenti , qualis fuit Moyses et Aaron, et Samuel, qui irae Dterunt, et quasi aedificato muro indignatresistere, et indignationem ita precibus quasi quodam muro intercludere; et Moysi quasi teneretur ab eo Dominus: « Dimitte me, inquit, et percutiam istum populum . » Istiusmodi aedificator maceriarum murorumque et sepium Dei ira desaeviat, sed placatus sit eis Dominus, et omnes indignationis semitae conquiescant
Abbreviated transcription (Latin):
in ea. &e ipse fundauit eam altissimus.
Quas sepes atq macerias. hoc enim grecus
sermo significat fradmoys. agro &e uineis
circundari. scriptura cõmemorat. Uineã
de egipto transtulisti. eiecisti gentes &e
plantasti eã. Et post paululũ. Quare de¬
struxisti maceriam eiꝰ & uindemiant eã
om̃s qui transeunt uiã : Et in hoc eodem
ꝓpħa. Uinea facta est dilecto. Quã pulchro
sermone describens intulit. E dificaui
turrẽ. & maceriã circundedi. quã qui
destruxerit. uixta exclesiasten mordehit
eũ coluber. Quȩ ideo circundata est: ut
omĩum bestiarũ inuineã dĩ ꝓhibeatur
accessus. Iste est aut̃ coluber tortuosus. qͥ
decepit euam inparadiso. Quȩ quia dĩ pͣ¬
cepta destruxerat: ꝓpt̃ea morsib eius
patuit. & audiuit a dño. Tu obseruabis
eiꝰ caput. & ille obseruabit tͥ calcaneum
In eo loco ubi nos iuata septuaginta inter.¬
pretati sumus: ne quid innouare uide¬¬
remur. quia uulgatum est testimonium.
ae uocaberis edificator sepiũ: in hebraico

Expanded text:
in ea: et ipse fundavit eam Altissimus . Quas sepes atque macerias, hoc enim Graeco sermone significat φραγμοῦς, agro et vineis circumdari Scriptura commemorat: Vineam de Aegypto transtulisti: ejecisti gentes, et plantasti eam; et post paululutruxisti maceriam ejus: et vindemiant eam omnes qui transeunt viam ? Et in hoc eodem Propheta: Vinea facta est dilecto; quam pulchro sermone describens, intulit: Aedificavi turrem, et maceria circumdedi . Quam qui destruxit, juxta Ecclesiasten, mordebit eum coluber. Quae ideo circumdata est, ut omnium bestiarum in vineam Dei prohibeatur accessus. Iste est autem coluber tortuosus, qui decepit Evam in paradiso, quae quia Dei praecepta destruxerat, propterea morsibus ejus patuit, et audivit a Domino: Tu observabis caput ejus; et ille observabit tibi calcaneum . In eo loco, ubi nos juxta Septuaginta interpretati sumus, ne quid innovare videremur, quia vulgatum est testimonium, et vocaberis aedificator sepium, in Hebraico
Abbreviated transcription (Latin):
tempore fuerant: & in multis generatio¬
nib ꝑmansura ediũ tuarũ fundam̃ta
lacientur: ita ut uel tu ipse uocẽris
edificator sepium atq maceriarũ. uel
oriatur in te quasi edificator sepiũ. &
auertet semitas in quietẽ. siue iuxta. Laxex
calles in medio faciet conquiescere. Hoc
iudei tantũ & amici occidentis litterȩ
ad instaurationẽ urbiũ refer̃ palestinȩ.
&e uel facta sub ⁊orobbabel & esdra &e ne¬
emia uel inultimo tempore futura con.¬
tendunt. & ad instaurationẽ ierłm &
in circũitu ciuitatũ altissima fundam̃ta
iacienda. & tã eaxcelsos muros edificandos
ut nullus hostium possit intrare. &e õiũ
in eas inimicoꝵ ꝓhibeat᷑ ingressus. Nos
aut̃ sequentes coeptã explanationẽ quȩ
in ȩccłia. non adbreue tempus sed in ꝑpe-¬
tuũ. & fundamenta illius ex utroq popło.
idest in duab generationib suscitanda.
Unde dicebat apłs. Quasi sapiens architectꝰ
fundam̃tũ posui. alius suꝑedificat. Unus¬

Expanded text:
t; et in multis generationibus permansura aedium tuarum fundamenta jacientur: ita ut vel tu ipse voceris aedificator sepium atque maceriarum, vel oriatur in te qui sit aedificator sepium, et avertat semitas in quietem, sive juxta Septuaginta, calles in medio faciat conquiescere. Haec Judaei et amici tantum occidentis litterae, ad instaurationem referunt urbium Palaestinae. Et vel facta sub Zorobabel et Ezra, et Neemia, vel in ultimo tempore futura contendunt: et ad instaurationem Jerusalem et in circuitu civitatum altissima fundamenta jacienda, et tam excelsos muros aedificandos, ut nullus hostium possit intrare, et omnium in eas inimicorum prohibeatur ingressus. Nos autem sequentes coeptae explanationis ordinin Ecclesia, non ad breve tempus, sed in perpetuum, et fundamenta illius ex utroque populo, id est, in duabus generationibus suscitanda. Unde dicebat Apostolus: Quasi sapiens architectus fundamentum posui: alius superaedificat: unus
Abbreviated transcription (Latin):
decantant diuina mandata. Quib rectis.¬
sime illud aptabitur. Quȩrunt me mali.
& non inuenient. Sic enĩ scriptũ est. Quiquȩ.
ñs enĩ inuenitur abiis qui eum quęr̃ in boni¬
tate. & ostenditur iis qui ñ sunt᷑ increduli.¬

Expanded text:
revolventes, decantant divina mandata, quibus rectissime illud aptabitur: Quaerent me mali, et non invenient. Sic enim scriptum est: Omnis quiDominus enim invenitur ab his qui eum quaerunt in bonitate, et ostenditur illis qui n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa ut ascendat in montẽ. sed tantul
ut exaltet uocẽ sicut tuba suã. & eis nil¬
ciet bella uentura. Alioquin indie uidia
quando de resurrestione mortuor e io¬
uissima tuba dr̃: scriptum est. Canet enim
tuba &e mortui resurgent incorrupti. ut
quomodo illi aduocem tubȩ sunt udican.
di sic isrł peccato mortuus audiat scelera
sua. Simulq appellatur popłs dĩ. ut discat
qualẽ patrẽ ꝑdiderit: qui etiã uocet peccato.
tẽ popłm suum. e enim de die indiẽ
quęrunt &e scire uias meas uolunt. quasi

Expanded text:
a ut ascendat in montem: sed tantum ut exaltet sicut tuba vocem suam, et eis nuntiet bella ventura. Alioquin in die judicii, quando in resurrectione mortuorum et novissima tuba dicitur, scriptum est, Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti: ut quomodo illi ad vocem tubae sunt judicandi: 685 sic Israel peccato mortuus audiat scelera sua; simulque appellatur populus Dei, ut discat qualem patrem perdiderit, qui etiam peccatorem vocet populum suum. Me etenim de die in diem quaerunt, et scire vias meas volunt: quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Et eris quasi ortus irriguus. &e sic̃ fonsas¬
Irũ cuius non deficientꝰ aquȩ. Lar lrmn
Idñs ds̃ tuus tecũ semꝑ. & impleberis sicu¬
I desiderat anima tua. & ossa tua pinguia
oe er̃t sicut ortus ebrius. &e sic̃ fons ciui
deficiet aqua. Qđ in alexrandrinis eren¬
plarib in proemio huiꝰ capituli additu:
& adhuc in te erit laus mea semꝑ. & infiut
&e ossa tua quasi herba orient᷑ &e pingul.¬
scent. & hereditate possi debunt ingentu¬
tione & generationes. in hebraico ñ habt
sed ne inseptuaginta quidẽ emendatis e
ueris exemplarib. Vnde obelo÷ꝑ¬
notandũ est. Cum tenebrȩ inquit pelta
tui orta luce fuerint dissolutȩ. & ꝓ naet
palpabili meridies fuerit exorta: tun

Expanded text:
tus irriguus, et sicut fons aquarum, cujus non deficient aquae. LXX: Et erit Deus tuus tecum semper: et impleberis sicut desiderat anima tua, et ossa tua pinguescent. Et erunt sicut hortus ebrius: et sicut fons, cui non deficiet aqua. Quod in Alexandrinis exemplaribus in principio hujus capituli additum est: Et adhuc in te erit laus mea semper; et in fine et ossa tua quasi herba orientur, et pinguescent, et haereditate possidebunt in generationem et generationes, in Hebraico non habetur, sed ne in Septuaginta quidem emendatis et veris exemplaribus: unde obelo praenotandum est. Cum tenebrae, inquit, pectoris tui, orta luce, fuerint dissolutae, et pro nocte palpabili meridies fuerit exorta, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
re possumus quod ossa peccatoꝵ ñ in infer.¬
nosint: sed iuxta infernũ. Et fama bona
impinguat ossa. quȩ ad corporis saginam
ñ ꝑtinet. Sequitur. Et eris siue erit. idest
aut tu aut anima tua sicut ortꝰ irriguus.
de quo scriptũ est. Fons egrediebatur & ir.¬
rigabat omnẽ faciem paradisi. ꝓ quo inhe.¬
braico ortus legitur. Quẽ fontẽ. ñ aliũ possumꝰ
dicere. nisi eum cui dr̃. apud te est fons uitȩ.
qui indesinent̃ rigat ȩccłiam suam & cuncto¬
rũ corda credentiũ. Et edificabuntur
in te deserta scłor. fundamenta generatio.

Expanded text:
re quod ossa peccatorum non in inferno sint, sed juxta infernum. Et fama bona impinguat ossa , quae ad corporis saginam non pertinet. Sequitur: Et eris, sive erit, id est, aut tu, aut anima tua, sicut hortus irriguus: de quo scriptum est: Fons egrediebatur, et irrigabat omnem faciem paradisi , pro quo in Hebraico hortus legitur. Quem fontem non alium possumus dicere, nisi eum cui dicitur, Apud te est fons vitae : qui indesinenter rigat Ecclesiam suam, et cunctorum corda credentium. Et aedificabuntur in te deserta saeculorum: fundam
Abbreviated transcription (Latin):
&e meditati sumus de cordib nr̃is uerba
iniqua: & recessimus a iudicio. & iusticia
longe stetit. Quia consũpta est in uuseor
ueritas. & ꝑrectum it̃ transire ñ poterant
& ueritas translata est. & transtulert
mentẽ ut non intelligerent. Reddit
causas quare rugierint quasi ursi. & me¬
ditati sint ut columbȩ ex pectauerint ui.¬
dicium qđ non erat. salutẽ quȩ transiuit
ad gentem. Quia multiplicatȩ sunt dicens
iniquitates nr̃ȩ in conspectu tuo. a quibus
multo tempore auert̾as faciẽ ne eas cerne.¬
res. ne ferires. Et peccata nr̃a responder̃t
nobis. ut reciꝑemꝰ qđ meruimus. Et scelera
nr̃a nobiscum sunt. iniquitatesq cognouimꝰ.
quas multo tempore ꝑpetrantes. putabamꝰ
esse iusticiã. Quȩ sunt aut̃ iniquitates:
Peccare & mentiri contra diñ. siue ut iuxta
hebraicum aquila transtulit negare diñ.
qđ ad saluatorẽ refertur. Et reliquimus
inquiunt dñm dicentes. Scimꝰ qđ moysi
locutus sit ds̃. hunc aut̃ nescimꝰ unde sit.

Expanded text:
 meditati sumus de cordibus nostris verba iniqua. Et recessimus a judicio, et justitia longe stetit, quia consumpta est in viis eorum veritas, et per rectum iter transire non poterant. Et veritas sublata est: et transtulerunt mentem ut non intelligerent. Reddit causas quare rugierint quasi ursi, et meditati sunt ut columbae; exspectaverint judicium quod non erat, salutem quae transivit ad gentes: quia multiplicatae sunt, dicentes, iniquitates nostrae in conspectu tuo: a quibus multo tempore averteras faciem, ne eas cerneres, ne ferires. Et peccata nostra responderunt nobis, ut reciperemus quod meruimus. Et scelera nostra nobiscum sunt: iniquitatesque cognovimus, quas multo tempore perpetrantes putabamus esse justitiam. Quae sunt autem iniquitates? Peccare et mentiri contra Deum: sive ut juxta Hebraicum, Aquila transtulit, negare Deum: quod ad Salvatorem refertur. Et reliquimus, inquiunt, Deum nostrum dicentes: Scimus quod Moysi locutus sit Deus: hunc autem nescimus, unde sit ,
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ corporis comꝓbandã hoc utuntur
testimonio. quo scilicet uestimentũ animȩ
corpus accipi uelint. quod in die resurrecti.¬
onis oriatur. Et antecedet inquit inconspe.¬
stu tuo iusticia tua. scđm illud qđ loqͥt᷑ iacob.
exaudiet mne cras iusticia mea. & imple¬
bitur quod scriptum est. Ecce homo & oꝑa
pulcherrima. ut glorificeris & apud dm̃
& apud homines. Tunc inuocabis & dñs
iurta litterã & in euangelio cõꝑbat᷑. qͣndo
dicente ad dñm leꝑso. si uis potes me mun-¬
lare: respondit dñs dicens. Volo. mundare.
Si abstuleris de medio tui catenã. &e desi¬
eris digitum etrtendere & loqui qđ non
ꝓdest. cum effuderis animam tuã esurienti¬

Expanded text:
rectionem corporis comprobandam, hoc utuntur rectionem corporis comprobandam, hoc utuntur testimonio, quo scilicet vestimentum animae corpus accipi velint, quod in die resurrectionis oriatur. Et antecedet, inquit, in conspectu tuo justitia tua . Secundum illud quod loquitur Jacob: Exaudiet me cras justitia mea; et implebitur quod scriptum est: Ecce homo, et oppulcherrima, ut glorificeris apud Deum et apud homines. Tunc invocabis, et Domjuxta litteram et in Evangelio comprobatur, quando dicente ad Dominum leproso, Si vis, potes me mundare, respondit Dominus dicens: Volo, mundare. Si abstuleris de medio tui catenam, et desieris digitum extendere, et loqui quod non prodest. Cum effuderis
Abbreviated transcription (Latin):
eraudiet. Clamabis. & dicet. Ecce assum.
Haa. Tunc crumpet matutinum lum̃ tuum.
& sanitas tua orietur. Et p̃ibit in conspectu
tuo iusticia tua. & gła dĩ circundabit te.
ẜttunc clamabis &e dñs exaudiet te: ad huc
loquente te dicet. Ecce assum. Quando illa
non feceris quȩ pͣteritꝰ sermo narrauit. &
ista feceris de quib nunc diximꝰ: tunc acce¬
ptabile erit ieiuniũ tuũ. & erumpet ma-¬
tutinum lum̃ tuũ sol uidelicet iusticiȩ de
quo malachias ꝓpħa exꝑsona dĩ patris lo¬
quitur. Orictur uobis timentib nom̃ meum
sol iusticiȩ. & sanitas inpennis eiꝰ. Qui ibi sol:
hic lux dr̃. Sicut enim matutina lux tene¬¬
orietur. Pro quo aquila uerbum de uerbo
exprimens posuit. & cicatria uulneris tui
uto obducetur. ut scilicet uulnera peccatoꝵ.
nr̃or adortũ solis iusticiȩ cito obducta ci¬
Latini int̾p̃tes seducti nominis similitudine.
imatya idest uestuñta posuer̃t. Unde mul¬
ti translationis decepti falsitate: ad resur.¬

Expanded text:
 clamabis, et dicet: Ecce adsum. LXX: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, et sanitates tuae cito orientur, et praeibit in conspectu tuo justitia tua, et gloria Dei circumdabit te. Tunc clamabis, et Deus exaudiet te. Adhuc loquente te, dicet. Ecce adsum. Quando illa non feceris quae praeteritus sermo narravit, et ista feceris de quibus nunc diximus: tunc acceptabile erit jejunium tuum, et erumpet matutinum lumen tuum; 693 sol videlicet justitiae, de quo Malachias propheta ex persona Dei Patris loquitur: Orietur vobis timentibus nomen meum, sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Qui ibi sol, hic lux dicitur. Sicut enim matutina lux solvit teneientur. Pro quo Aquila, verbum de verbo exprimens, posuit: Et cicatrix vulneris tui cito obducetur; ut scilicet vulnera peccatorum nostrorum ad ortum solis justitiae, cito obducta ciLatini interpretes ducti nominis similitudine ἱμάτια, id est, vestimenta posuerunt. Unde multi translationis falsitate decepti, ad resur
Abbreviated transcription (Latin):
diens patri usq ad mortem. & morten
crucis: ita ut poneret corpus siue dusi
suum ad plagas. & pectus dĩ capar su¬
gella conciderent. genasq suas ñ auis
ab alapis. quod illum a ministro pͥts
sacerdotum sustinuisse non dubiu est
ita ut certatim ei iudeoꝵ popłi illudnti
Qui ꝑcussus atq consputus non erubut
sed quasi agnus ductus aduictimã q
& quasioiũs coram tondente non apt
os suum. Qđ aut̃ filius iuxta suscepͥii
poris sacramentum a patre audieri
loquatur : in euangelio pleniꝰ disci
in quo ipse ait. Et qui misit me pate
mandatum michi dedit quid dicau
quid loquar. Et iterum. Sicut audua le
iudico. Iuxta᷑ qui iustificat me

Expanded text:
ediens usque ad mortem, et mortem ediens usque ad mortem, et mortem crucis . Ita ut poneret corpus sive dorsum suum ad plagas; et pectus Dei capax flagella conciderent, genasque suas non averteret ab alapis. Quod illum a ministro principis Sacerdotum sustinuisse non dubium est: ita ut certatim et Judaeorum populi illuderent. Qui percussus atque consputus, non erubuit, sed quasi agnus ductus ad victimam est; et quasi ovis coram tondente non aperuit os suum. Quod autem Filius juxta suscepti corporis sacramentum a Patre audierit quid loquatur, in Evangelio plenius discimus, in quo ipse ait: Et qui misit me Pater, mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. Et iterum: Sicut audio, sic judico . Juxta est qui justificat me:
Abbreviated transcription (Latin):
considerare ꝑsonas. Unde & paulus apls
iis qui ꝓpħarum fidem non recipiebant.
auctoꝵ suoꝵ loquitur testimoniis. Sicut
quidam de ur̃is poetarum dixerunt.
epimenidis. aratum significans. Rursũq
de cõmico. Corrũpunt mores bonos.con¬
fabulationes malȩ. Et epimenidis uer.¬
sum erametrum. Cretenses semꝑ menda¬
ces. malȩ bestiȩ. uentris pigri. Qui si me.¬
troꝵ ordinẽ atq mensuram in transla-¬
tione non seruant: sciendum est ingre¬
co eos pedib currere. Hoc aut̃ faciebat.
quia acceꝑat linguã discipline. ut sciret
quando oportebat loqui uerbum. Cui ad¬
dita est auris ꝑ gr̃am quã ꝑnaturã non
habebat. ut intelligamus nequaquã au-¬
res corporis accipi debere s mentis.
de quib & in euangelio dñs loquelitio
Qui habet aures audiendi audiat. Urs
sciplina &e eruditio aꝑuit aures euis it
scientiam patris ad nos usq transints
Qui non contradixit ei. sed factus est in¬

Expanded text:
considerare personas. Unde et Apostolus Paulus, considerare personas. Unde et Apostolus Paulus, his qui Prophetarum fidem non recipiebant, auctorum suorum loquitur testimoniis: sicut quidam de vestris poetis dixerunt: : Aratum significans. Rursumque de Comico: Corrumpunt mores bonos confabulationes malae ; et Epimenidis versum hexametrum: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri . Qui si metrorum ordinem atque mensuram in translatione non servant, sciendum est in Graeco eos pedibus currere. Hoc autem faciebat, quia acceperat linguam disciplinae, ut sciret quando oporteret loqui verbum. Cui addita est auris per gratiam, quam per naturam non habebat: ut intelligamus nequaquam aures corporis accipi debere, sed mentis: de quibus et in Evangelio Dominus loquebatur: Qui habet aures audiendi, audiat . Quae disciplina 581 et eruditio aperuit aures ejus, ut scientiam Patris ad nos usque transmitteret; qui non contradixit ei, sed factus est ob
Abbreviated transcription (Latin):
bor contumeliis. sed & plagarũ dolorib
fuerit expositus. at tamen se conscientiȩ
iubentis dĩ nequaquã esse ꝑterritũ. sed
iuata id quod in ezechiele dr̃. ecce dedi
faciem tuam ualentiorẽ facieb eoꝵ.
&e frontẽ tuã duriorẽ frontib eoꝵ. ut
ad amantẽ & silicem dedi faciem tuã.
uniuersos eor impetꝰ contudisse. Hoc
illi dixerint. qui omĩ ratione conant᷑.
de. xp̃o euertere ꝓphetias. & ad ꝑuersã
intelligentiã praua interp̃tatione tor¬
quere. quasi & si hȩc de isaia scripta sint.
possint alia suꝑ xp̃o auferre testimonia.
quȩ ita ꝑspicua sunt. ut clarũ sui cun¬¬
ctor oculis lumen infundant. Ad ꝑsonã
ẽtiam ista referenda sunt: quod iuxta
dispensationẽ assumpti corporis eruditꝰ
sit. & linguam acceꝑit disciplinȩ. ut
sciret quando deberet loqui. quando re¬¬
loquitur. Magnȩq scientiȩ est dare in
tempore consertus cibaria. &e audientiũ

Expanded text:
borum contumeliis, sed et plagarum doloribus borum contumeliis, sed et plagarum doloribus fuerit expositus. Attamen se conscientia jubentis Dei nequaquam esse perterritum; sed juxta id quod Ezechieli dicitur: Ecce dedi faciem frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et silicem dedi faciem tuam , universos eorum impetus contudisse. Hoc illi dixerint, qui omni ratione conantur de Christo evertere prophetias, et ad perversam intelligentiam prava interpretatione torquere: quasi si et haec de Isaia scripta sint, possint alia super Christo auferre testimonia, quae ita perspicua sunt, ut clarum sui cunctorum oculis lumen infundant. Ad personaetiam ista referenda sunt: quod juxta dispensationem assumpti corporis eruditus sit, et linguam acceperit disciplinae, ut sciret quando deberet loqui, quando reloquitur. Magnaeque scientiae est, dare in tempore conservis cibaria, et audientium
Abbreviated transcription (Latin):
oe scio qm̃ non confundar. La.x. Dñs
Idat michi linguã disciplinȩ. ut sciam
quando oporteat me loqui uerbum.
Posuit mͥ mane. addidit mͥ aurẽ ad
audiendũ. & disciplina dni aꝑuit
aures meas. Ego aut̃ non renuo. ñ con¬
tradico. Dorsum meum posui ad fla-¬
gella. & genas meas ad alapas. faciẽ
aut̃ meã non auerti a confusione spu.¬
toꝵ. & dñs auxriliator m̃s factus est.
Propt̾ea non sum confusus. sed posui fa¬
ciem meã sicut fortissimã petram. &e
sciam qm̃ ñ confundar. ludei hoc ca¬
pitulum a suꝑiorib sẽparantes. uolunt
ad isaiȩ referre ꝑsonam. qđ se dicat a
dño accepisse sermonẽ. quomodo lassũ
errantẽq popłm sustentet & reuocet.
ad salutem. & in morẽ paruuloꝵ qui
matutinis horis erudiuntur. a sp̃u
scõ audiat quid loquatur. seq contra¬
dixisse eius imꝑio. sed dño sciscitante
quem mittam. & quis ibit ad popłm
istum: respondisse ei. ecce ego. mitte
tum dura ꝑpessum: utꝰ nonsolum uer-¬

Expanded text:
quia non confundar. LXX: Dominus dat mihi linguam disciplinae, ut sciam quando oporteat me loqui verbum. Posuit me mane, addidit mihi aurem ad audiendum; et disciplina Domini aperit aures meas. Ego autem non renuo, neque contradico. Dorsum meum dedi ad flagella, et genas meas ad alapas. Faciem autem meam non averti a confusione sputorum. Et Dominus auxiliator meus est, propterea non sum confusus: sed posui faciem meam sicut fortissimam petram, et sciam quoniam non confundar. Judaei hoc capitulum a superioribus separantes, volunt ad Isaiae referre personam, quod se dicat a Domino accepisse sermonem, quomodo lassum errantemque populum sustentet, et revocet ad salutem; et in morem parvulorum, qui matutinis horis erudiuntur, a Spiritu sancto audiat quid loquatur: seque non contradixisse ejus imperio, sed Domino sciscitante: Quem mittam, et quis ibit ad populum istum? respondisse ei: Ecce ego, mitte tum dura perpessum, ut non solum ver
Abbreviated transcription (Latin):
in quo nulla dispendia sunt: pauꝑes absq
tecto induc indomũ tuã. siue ut in hebrai¬
co scriptũ ÷ in domũ. ut si tuã ñ habes in¬
ducas in hospitiolum. qđ uel mercede con¬¬
ductũ uel beneficio possides. Si uideris
Non enĩ ussit unã scindi &e diuidi. qđ multi
popularis aurȩ causa faciunt: sed alterã
non seruari. augens pͣcepta iusticiȩ. ut
etiã calicẽ aquę frigide porrectũ habere
pͣmia diceret. & carnẽ tuã ait ne despexe.¬
ris. Omĩs enĩ homo. caro nr̃a est. Et iuxta
euangelicã parabolam. eius qui de ierłm
descendebat iericho & alatronib uulnerat᷑
est : ille ꝓx imus appellatur qui benefecerit.
Uel certe iuxta septuaginta qui dixerunt.
&e domesticos seminis tui ne despexeris.
domesticos seminis illos intelligamꝰ deqͥb:
enĩ caro nr̃a sunt &e sem̃ nr̃m qui de uno
nobiscũ parente generant᷑. ad quos exten¬
debat & saluator manũ dicens. Mat̾ mea

Expanded text:
In quo nulla dispendia sunt, pauperes absque In quo nulla dispendia sunt, pauperes absque tecto, induc in domum tuam. Sive ut in Hebraico habetur, in domum, ut si tuam non habes, inducas in hospitiolum, quod vel mercede conductum, vel beneficio possides. Si videris Non enim unam jussit scindi et dividi, quod multi popularis aurae causa faciunt: sed alteram non servari, augens praecepta justitiae, ut etiam calicem aquae frigidae porrectum habere praemia diceret. Et carnem ait, tuam ne despexeris. Omnis enim homo caro nostra est. Et juxta Evangelicam parabolam, ejus qui de Jerusalem descendebat Jericho, et latronibus vulneratus est, ille proximus appellatur qui benefecerit . Vel certe juxta Septuaginta qui dixerunt: Et domesticos seminis tui ne despicias, domesticos seminis illos intelligamus, de quenim caro nostra sunt, et semen nostrum, qui de uno nobiscum parente generantur. Ad quos extendebat et Salvator manum, dicens: Mater mea
Abbreviated transcription (Latin):
debitorib: iungitur manifestiꝰ. Dimite
eos qui confracti sunt liberos. hoc ÷ qui
pauꝑtate sunt fracti. quos afflixit in opia.
manifestiꝰ septuaginta transtuler̃. & om¬
nẽ scripturã iniquã conscinde. quod
simmachus transtulit. & omnẽ cautionẽ
falsam dirumpe. Sed poterat fieri ut ali¬
quis diceret. Non habeo debitores. quid
facere debeo ut suscipiat᷑ ieiuniũ meum:
Sequit᷑. Frange esurienti panẽ tuũ. Non plu.¬
res panes. ne pͣauꝑtate causeris. sed unum
panẽ. nec ipsum totũ. sed partẽ panis. quã
si non ieiunares comesurus eras: ut ieiuniũ
tuũ ñ sit lucrum marsupii. sed saturitas
animȩ. Pulchreq addidit. tuũ. ne de rapi¬
na facias elemosinam. Redemptio enĩ ani¬
mȩ uiri ꝓpriȩ diuitie. Et in alio loco. Hono¬
ra dñm detuis iustis laborib. Certe si pa.¬
nem non habes. & esurientium plurima
multitudo est. quo nullum damnũ pateriᷤ.

Expanded text:
debitoribus jungitur manifestius: Dimitte debitoribus jungitur manifestius: Dimitte eos qui confracti sunt liberos, hoc est, qui paupertate sunt fracti, quos afflixit inopia, nmanifestius Septuaginta transtulerunt, et omnem scripturam iniquam conscinde: quod Symmachus transtulit: Et omnem cautionem falsam disrumpe. Sed poterat fieri, ut aliquis diceret: Non habeo debitores, quid facere debeo, ut suscipiatur jejunium meum? Sequitur: Frange esurienti panem tuum. Non plures panes, ne de paupertate causeris, sed unum panem. Nec ipsum totum, sed partem panis: quam si non jejunares comesurus eras; ut jejunium tuum non sit lucrum marsupii, sed saturitas animae. Pulchreque 691 addidit tuum, ne de rapina facias eleemosynam: Redemptio enim animae viri, propriae divitiae . Et in alio loco: Honora Dominum de tuis justis laboribus . Certe si panem non habes, et esurientium plurima multitudo est, praebe de quo nullum damnum pateris.
Abbreviated transcription (Latin):
exrigat unusquisq qđ debitũ est. maxime
quod iuste dedit & iuste repetit. Alioquin
tribunitiȩ putabitur esse seditionis asser¬
tor. Sed ibi intqua est cautio ubi oppͥmit᷑
pauꝑ calumnia. ubi fasciculi cautionum
& omĩa iniquitatis iuincula rependenda
sunt. Uel certe hoc dicendum. quia de ie¬
uinus sermo est: ieiunium afflictionem
uel humiliationẽ habet animȩ. afflictio
aut̃ corporis peccator indulgentiã dep̃¬
catur. Docet diuina scriptura ut dimitta.¬
mus debitorib nr̃is. ut & pat̾ cȩlestis di¬
mittat nobis debita nr̃a. Uetus narrat
historia. anno remissionis septimo uel
quinqua gesimo qui uere est iubeleus. om̃s
possessiones redire addominos. & reddiser¬
uis pristinã libertatẽ. cunctaq nomina
quas uulgo appellant cautiones irrita
sunt duplicantur. & nequaquã oculum
ꝓ oculo. dentẽ ꝓdente iubem᷑ eruere. sed
uerberanti ipsi prȩbere maxillã. Atq ut
repetitis de creditorib scriptũ esse. & de

Expanded text:
exigat unusquisque quod debitum est, maxime quod juste dedit et juste repetit: alioquin Tribunitiae esset seditionis assertor. Sed ubi iniqua est cautio, ubi opprimuntur pauperes calumnia: ibi fasciculi cautionum, et omnia iniquitatis vincula rumpenda sunt. Vel certe hoc dicendum, quia de jejuniis sermo est, et jejunium afflictionem atque humiliationem habet animae: afflictio autem corporis peccatorum indulgentiam deprecatur. Docet Scriptura divina, ut dimittamus debitoribus nostris, ut et Pater coelestis dimittat nobis debita nostra . Vetus narrat historia, anno remissionis septimo, vel quinquagesimo, qui est verus Jubilaeus, omnes possessiones redire ad dominos, et reddi servis pristinam libertatem, cunctaque nomina, quae vulgo appellant cautiones, irritasunt duplicantur: et nequaquam oculum pro oculo, dentem pro dente jubemureruere: sed verberanti praebere maxillam! Atque utitores vestros repetitis, de creditoribus scribi, de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiohel. Sc̃ificate ieruniũ. p̃dicate cuitioie
orationi. ne int̾ior homo nr̃ draconis ue¬
scatur carnib. qui datꝰ÷ in escã poplis
ȩthiopũ. & hȩc dicimꝰ. ñ qđ ieuia rep¬
cognouit. & niniuitȩ irã placauer̃ dĩ. o
helias ac moises quadraginta dierũ esure
dĩ famili aritate saturati sunt: & ipse dus
totidẽ dieb in solitudine ieiunauit. ut
nobis solennes ieiunioꝵ. dies relinqueret:
tã. ext̃ minare facies suas ut appareant
corpus suũ traderet martirio ut ardeat
siue glorietur. utrunq enim fert᷑ in ere.¬
plarib: absq dĩ caritate quȩ est in con
scientia cordis. frustra se dicit sanguinẽ¬
suum fundere. N olite ieiunare sicut
usq ad hanc diẽ. ut audiat᷑ in excelso
clamor ur̃. Nunquid tale est ieuinium¬
quod elegi. ꝑdiẽ affligere hominẽ anini
suam: Nunquid contorquere quasi circili
caput suũ. & saccũ & cinerẽ sternere: Nin
quid istud uocabis ieiunium. &e diẽ accepti¬

Expanded text:
te curationem orationi: ne interior homo noster draconis vescatur carnibus, qui datus est in escam populis Aethiopum. Et haec dicimus, non quo jejunia repcognovit , et Ninivitae iram placaverunt Dei , et Elias ac Moyses , quadraginta dierum esurie, Dei familiaritate saturati sunt, et ipse Dominus totidem diebus in solitudine jejunavit, ut nobis solemnes jejuniorum dies relinqueret: termittam, exterminare facies suas, ut appareant corpus suum tradat martyrio, ut ardeat, sive glorietur utrumque enim fertur in exemplaribus absque Dei charitate , quae est in cordis conscientia, frustra se dicit sanguinem fundere. Nolite jejunare sicut usque ad hanc diem, ut audiatur in excelso clamor quod elegi, per diem affligere hominem, animam suam? Nunquid contorquere quasi circulum caput suum, et saccum, et cinerem sternere? Nonne quid istud vocabis jejunium et diem accepta
Abbreviated transcription (Latin):
a constitutione mundi. Esuriui enim. e st¬
disti michi manducare. Sitiui. & dedistin
bibere. Infirmus eram & in carcere. & unnis
adine. Peregrinus. & duxistis me in domuis¬
urãm. Et nudus. & uestistis me. Illisq hun¬
litate dicentib se nichil fecisse anosiliao¬
ri: respondet. Quam diufecistis uni de ha
meis minimis. mͥ fecistis. luata tropologi
hoc possumus dicere. Qui ieiunat abomibi
clinet a malo. sed & faciat bonũ. ut soluat
omẽ uinculum iniquitatis. quo simplices¬

Expanded text:
a constitutione mundi. Esurivi enim et dedistis mihi manducare. Sitivi et dedistis mihi bibere. Infirmus eram, et in carcere, et venistis ad me. Peregrinus, et duxistis me in domum vestram. Et nudus, et vestistis me . Illisque humilitate dicentibus, se nihil fecisse Domino Salvatori, respondit: Quamdiu fecistis uni de fratribus meis minimis, mihi fecistis. Juxta tropologiam haec possumus dicere: Qui jejunat ab omeclinet a malo, sed etiam faciat bonum, ut solvat omne vinculum iniquitatis, quo simplices
Abbreviated transcription (Latin):
Larr hontale ieiuniũ ego elegi dicit dñs.
S ed solue omnẽ colligaturã iniquitatis. dis¬
solue obligationes iolentarũ cautionum.
Dimitte fractos in remissionẽ. & omnẽ scri¬
pturã iniquã conscinde. Frange esurienti
panẽ tuum. & pauꝑes sine tecto induc in
domũ tuã. Siuideris nudũ oꝑi. & domesti¬
cosseminis tui ne despexeris. Postquam
docuit quale ieuiniũ reꝓbet ostendit
quale libent̃ accipiat. Dissolue inquit
colligationes iniquitatis. solue fasciculos
de pͥmentes. siue ut septuaginta manifestiꝰ
transtulerunt. obligationes uiolentarum
cautionũ. quas nr̃i uerbi ambiguitate de.¬
nes ꝓ cyrographis interp̃tati sunt. Signi¬
ficat aut̃ cartarũ fasciculos inquib foene¬
ratoꝵ calumniȩ continent᷑. & oppͥmunt᷑
pauꝑes hȩre alieno. quȩ cunctis urbib se¬
ditionis causa uel maxuna est. Unde

Expanded text:
 non tale ieiunium ego elegi, dicit dominus: sed solue omne uinculum iniquitatis, dissolue obligationes potentium Dimitte fractos in remissionem, et omnem scripturam iniquam conscinde. Frange esurienti panem tuum, et pauperes sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, operi, et domesticos seminis tui ne despexeris. Postquam docuit quale jejunium reprobet, ostendit quale libenter accipiat. Dissolve, inquit, colligationes impietatis: solve fasciculos deprimentes: sive ut LXX manifestius transtulerunt, obligationes violentarum cautionum, quas nostri, verbi ambiguitate denes pro chirographis interpretati sunt. Significat autem chartarum fasciculos, in quibus feneratorum calumniae continentur, et opprimuntur pauperes aere alieno, quae in cunctis urbibus seditio
Abbreviated transcription (Latin):
dũ insanabilis. & uua eor uua fellis. qͥs
mei comedunt. Et rursum. Quare tacuistis
spexerit. obliti ueteris historiȩ cur ñ re¬
spererit ad munera chain qui recte qͥdẽ
offerebat sed non recte diuidebat cũ fre.
dñi non uidens caritatẽ. dicente scriptura.¬
diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo. &

Expanded text:
dum insanabilis, et uva eorum, uva fellis: quos dum insanabilis, et uva eorum, uva fellis: quos mei comedunt . Et rursum: Quare tacuistis spexerit: obliti veteris historiae, cur non respexerit ad munera Cain, qui recte quidem offerebat, sed non recte dividebat cum fratre , Dei non videns charitatem, dicente ScripturaDiliges Dominum Deum tuum ex