comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ lapidem quẽ reprobauer̃ edificantes hic factꝰ ẽ in cap̃ anguli:
anc enim sentenciȩ uoluntatẽ intimat siue num quã legistis siue nechoc
legistis siue quid est gͦ hoc qđ scriptum est. Restat gͦ ut intelligam
in plẽbe que audiebat quosdã respondisse qđ matħis cominerat dicens.
Aiunt illi. Malos male ꝑdet ⁊ umeam suã locabit alus agricolis. qͦsdã
isti retuler᷑ absit ꝓpterea año tributa ẽ & a marcho ⁊ a luca. quia siẽ
dixi ꝑ eos ueritas ipsa loquuta est siue ꝑ nescientes si mali erant sic̾ ꝑ
caiphan qui nesciens quid dixerit cumi eẽt pontifex ꝓpħauit. siue ꝑ
scientes aciamĩ intelligentes atq eredentes. łbi enim erat eciam illa
multitudo ꝑ quã iam erat impleta ꝓphecia cũ uenienti magna iee¬
lebritate occuirentes. acclamarent. Benedictꝰ aui uenit in nominẽ

Expanded text:
scriptum est: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? scriptum est: lapidem, quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? Hanc enim sententiae voluntatem intimat, sive Nunquam legistis, sive Nec hoc legistis, sive Quid est ergo hoc quod scriptum est. 136. Restat ergo ut intelligamus in plebe quae audiebat, quosdam respondisse quod Matthaeus commemorat dicens, Aiunt illi: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis; quosdam isti retulerunt, Absit, propterea Domino tributa est et a Marco et a Luca, quia, sicut dixi, per eos veritas ipsa locuta est, sive per nescientes si mali erant, sicut per Caipham, qui nesciens quid dixerit, cum esset pontifex, prophetavit ; sive per scientes ac jam intelligentes atque credentes. Ibi enim erat etiam illa multitudo, per quam jam erat impleta illa prophetia, cum venienti magna celebritate occurrentes acclamarent: benedictus qui uenit in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdet. ⁊ uineam locabit aliis agricolis qui reddant ei fructum tẽpori¬
bus suis. cum scđm lucam talibꝰ uerbis contradixerint dicentes absit.
re uera qđ sequutus dñs ait de lapide reꝓbato ab edificantibꝰ & facto
in capite anguli ita illatum est ut hoc testimonio conuincerentur
illi parabolȩ contradicentes. Nam ⁊ ipse matħs hoc sic cõmemorat
dictum tamquã contradicentibꝰ cum ait. Num quam legistis inscriptu¬
ris lapidem quem rȩꝓbauer̃ edificantes. hic factus ẽ in cap̃ anguli:
uid est enim numquam legistis. insi quia hoc responderant qd̾ eẽt cõ¬
trarium. Hoc ⁊ marchus significat qui hec ipsa uerba ita refert. Nec
scripturã hanc legistis. Lapidem quem reprobauer̃ edificantes hic
factus ẽ in caput anguli : Que sentencia scđm lucam magis appa¬
ret loco suo dicta. post illorũ contradictionẽ qua dixer̃. absit. Tan¬
tundem enini ualet sicut hoc eciam ipse ponit. Quid est gͦ hoc qđ

Expanded text:
det et uineam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum temporibus suis, cum secundum Lucam talibus uerbis contradixerint dicentes: absit? et reuera quod secutus dominus ait de lapide reprobato ab aedificantibus et facto in capite anguli, ita inlatum est, ut hoc testimonio conuincerentur illi parabolae contradicentes. nam et ipse Mattheus hoc sic commemorat dictum tamquam contradicentibus, cum ait: numquam legistis in scripturis: lapidem. quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? quid est enim numquam legistis, nisi quia hoc responderant quod esset contrarium? hoc et Marcus significat, qui haec ipsa uerba ita refert: nec scripturam hanc legistis: lapidem quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? quae sententia secundum Lucam magis apparet loco suo dicta post illorum contradictionem, qua dixerunt: absit. tantundem enim ualet, sicut hoc etiam ipse ponit: quid est ergo hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
ritis me intersicere qui in eum iam crediderant quibꝰ dixerat. si uos
manseritis in sermone meo uere discipuli mei eritis. S quia hoc ad eos
dixerat qui iam in eum crediderant. ea uero multitudo presens erat que
plures habebat mimicos. eciam non expͥmente eungłista qui eẽnt qui
responder̃. ex hoc ipso qđ responder̃ & qđ idem ab illo audire meruer̃
satis apparet. ue uerba quibus sint tribuenda ꝑsonis. Sic̃ gͦ in hac
multitudine scđm ioħm erant qui iam crediderant in iħm. erant eciã
qui eum occidere querebant : sic in illa de qua nunc loquimur erant qͥ
dolose dñm introgauerant in qua potestate illa faceret. erant eciã qui
non dolose s fideliter acclamauerant. benedictꝰ qui uenit in nomine
dñi. Ac ꝑ hoc erant qui dicerent. Edet illos ⁊ umeã suam lodabit aliis.
Q ue uor recte eciam ipsius dñi fuisse intelligitur. siue ꝓpt̃ ueritatem
siue ꝓpt̾ membroꝵ eius cum suo capite unitatem. Erant ecia qui talia

Expanded text:
aeritis me interficere, qui in eum iam crediderant, quibus dixerat: si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis; sed quia hoc ad eos dixerat, qui iam in eum crediderant, ea uero multitudo praesens erat, quae plures habebat inimicos, etiam non exprimente euangelista, qui essent qui responderunt. ex hoc ipso, quod responderunt et quod deinde ab illo audire meruerunt, satis apparet, quae uerba quibus sint tribuenda personis. sicut ergo in hac multitudine secundum Iohannem erant qui iam crediderant in legum, erant etiam qui eum occidere quaerebant, sic in illa, de qua nunc loquimur, erant qui dolose dominum interrogauerant, in qua potestate illa faceret, erant etiam qui non dolose, sed fideliter adclamauerant: benedictus qui uenit in nomine domini. ac per hoc erant qui dicerent: perdet illos et uineam suam locabit aliis. quae uox recte etiam ipsius domini fuisse intellegitur siue propter ueritatem siue propter membrorum eius cum suo capite unitatem. erant etiam qui talia
Abbreviated transcription (Latin):
tum est regniim celoꝵ homini regi qui fecit nupcias filio suo.⁊ misit ser¬
uos suos uocare inuitatos ad nupcias.⁊ nolebant uenire. & cet̃. usq ad
alud ubi ait. multi enim sunt uocati. pauci uero electi. Parabolam
istam de muitatis ad nupcias solus matħs nairat. Simile quidã eciam
Lucas cominemorat. s non est hoc sicut & ipse ordo indicat. quanuns
& illud nonnllã similitudiem gerat. Qđ uero post illam parabolã
de uinea ⁊ filio occiso patris familias subnectit matħs cognouisse iudeos
quos m̃ eos totum dictum fuerit. & insidias cepisse moliri. hoc eciam
marehus lucasq testanturꝰ eundem ordinem retinentes. S inde ipsi
ꝑgunt in aluid er hoc subiungentes qđ ⁊ matħs post istam quam solꝰ
interposint de nuꝑciis parabolam ex ordine inseruit.

Expanded text:
ilio suo et misit seruos suos uocare inuitatos ad nuptias, et nolebant uenire, et cetera usque ad illud ubi ait: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias solus Mattheus narrat. simile quiddam etiam Lucas commemorat; sed non est hoc, sicut et ordo ipse indicat, quamuis et illud nonnullam similitudinem gerat. quod uero post illam parabolam de uinea et occiso filio patris familias subnectit Mattheus, cognouisse Iudaeos, quod in eos totum dictum fuerit, et insidias coepisse moliri, hoc etiam Marcus Lucasque testantur eundem ordinem retinentes; sed inde ipsi pergunt in aliud ex hoc subiungentes quod et Mattheus post istam quam solus interposuit de nuptiis parabolam ex ordine inseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
marchus non ab ipsis responsum eẽ cõmemorat. s dñm hoc consequenter
loquutũ. post int̾rogationem suam ipsum sibi quodam modo respondisse.
Ita enĩ dicit. Quid gͦ faciet dñs uieae: Ueniet & ꝑdet colonos. & dabit
umeam aliis. S facile potest intelligi uł illoꝵ uocem ita subiunctam ut
non interponeretur ili dixer̃ aut illi responder̃. s tam̃ intelligeretur
ideo responsionẽ istam dño potius attributã quia cum uerum dixer̃ eciã
de illis hoc ipse respondit qui ueritas est. S illud magis mouet qđ lucas
non solum eos hoc respondisse non dicit hec eciam uerba. ipse quoq sic̃
marchus dũo attribuens. uerum eciam contrariam retulisse responsio¬
nem dicentes. Absit. Ita enim nairat. Quid gͦ faciet illis dñs uineae.
I eniet & ꝑdet colonos istos. & dabit uineam aliis. Quo audito dixer̃

Expanded text:
Marcus non ab ipsis responsum esse commemorat, sed dominum hoc consequenter Marcus non ab ipsis responsum esse commemorat, sed dominum hoc consequenter locutum post interrogationem suam ipsum sibi quodammodo respondisse. ita enim dicit: quid ergo faciet dominus uineae? ueniet et perdet colonos et dabit uineam aliis. sed facile potest intellegi uel illorum uocem ita subiunctam, ut non interponeretur \'illi dixerunt\' aut \'illi responderunt\', sed tamen intellegeretur aut ideo responsionem istam domino potius adtributam, quia, cum uerum dixerunt, etiam de illis hoc ipse respondit qui ueritas est. Sed illud magis mouet, quod Lucas non solum eos hoc respondisse non dicit haec etiam uerba ipse quoque sicut Marcus domino adtribuens, uerum etiam contrariam rettulisse responsionem dicentes: absit. ita enim narrat: quid ergo faciet illis dominus uineae? ueniet et perdet colonos istos et dabit uineam aliis. quo
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Eo dñe. & non iit. & et̃. usq ad illud ubi ait. & qui ceciderit suꝑ
lapidem istum confringetur. suꝑ quem uero ceciderit. conteret eum.
Marchus ⁊ Lucas non cõmemorant de duobꝰ istis filiis quibꝰ imꝑatũ est
ut irent. atq oꝑarentur. in uinea. Sed qđ post hoc nairat matħis de iu¬
nea que locata est agricolis qui ꝑsequuti sunt seruos missos ad se. & postea
dilectum filium occider̃. & eiecer̃ extra uineam. eciam ambo illi non tacent.
codem ordine custodito. id est postea quam de baptismo ioħis introgati uidĩ
se nescire dixer̃. & respondit eis. Nec ego dico uobis in qua potestate hec
facio. Nullius hic gͦ repugnanciae questio nascitur. nisi qđ matħs eum
dixisset qđ dñs int̾rogauerit uideos cum uenerit dñs untae quid faciet
agricolis illis. illo respondisse subiungit. atq dixisse. Malos male ꝑdet
et uineam locabit aliis agricolis. qui reddant ei fructum temporibꝰ suis. qͦd

Expanded text:
 usque ad illud ubi ait: et qui ceciderit super lapidem istum confringetur; super quem uero ceciderit, conteret eum. Marcus et Lucas non commemorant de duobus istis filiis, quibus imperatum est, ut irent adque operarentur hi uinea, sed quod post hoc narrat Mattheus de uinea, quae locata est agricolis, qui persecuti sunt seruos missos ad se et postea dilectum filium occiderunt et eiecerunt extra uineam, etiam illi ambo non tacent eodem ordine custodito, id est posteaquam de baptismo Iohannis interrogati Iudaei se nescire dixerunt et respondit eis: nec ego dico uobis, in qua potestate haec facio. Nullius hic ergo repugnantiae quaestio nascitur, nisi quod Mattheus, cum dixisset quod dominus interrogauerit Iudaeos: cum uenerit dominus uineae, quid faciet agricolis illis? illos respondisse subiungit adque dixisse: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui reddent ei fructum temporibus suis. quod
Abbreviated transcription (Latin):
crapula & ebrietas. Curae quippe tristes sunt ułut hienis. Crapu¬
la uero & ebrietas carnali leticia luxuriaq submnergit atq obruit.
d̾ malum sabbati nomine ꝓpterea significatum est quia hec erat
iam sicut ⁊ nunc est udeoꝵ pessima consuetudo illo die deliciis
affluere dum spiritale sabbatum ignorant. aut si aliquid aliud in
illis scđm matħm & marchum uerbis intelligendũ est aliquid aliud
eciam luoas dixerit dum tam̃ nulla repugnanciae questio moueat᷑.
Meq enim nunc euugłia exponenda suscepimus. s afalsitatis uł fal¬
laciae calumniis defendenda. alia uero que hi hoc sermone matħs
posuit cõmuniia cum marcho nil habent questionis. Que aũt cum
luca non in hoc sermone: lucas ea posuit cuius huic ordo concordat.
s aubi talia uel recordatur atq inserit p̾occupando. ut prius cõme¬
moret que post a dño dicta sunt uł bis a dño dicta facit intelligi. et

Expanded text:
crapula et ebrietas. curae quippe tristes sunt uelut hiems, crapucrapula et ebrietas. curae quippe tristes sunt uelut hiems, crapula uero et ebrietas carnali laetitia luxuriaque cor submergit adque obruit, quod malum sabbati nomine propterea significatum est, quia haec erat iam, sicuti et nunc est, Iudaeorum pessima consuetudo illo die deliciis afluere, dum spiritale sabbatum ignorant; aut si aliquid aliud in illis secundum Mattheum et Marcum uerbis intellegendum est, aliquid aliud etiam Lucas dixerit, dum tamen nulla repugnantiae quaestio moueatur. neque enim nunc euangelia exponenda suscepimus, sed a falsitatis uel fallaciae calumniis defendenda. alia uero quae in hoc sermone Mattheus posuit communia cum Marco nihil habent quaestionis, quae autem cum Luca, non in hoc sermone Lucas ea posuit, cuius huic ordo concordat, sed alibi talia uel recordatur adque inserit praeoccupando, ut prius commemoret quae post a domino dicta sunt, uel bis a domino dicta facit intellegi, et
Abbreviated transcription (Latin):
siderent. Hoc illi dixerint & qui in agro est non reuertatur retro
tollere uestim̃tũ suum. tamquã iterũ inuolui curis quibꝰ erat exutꝰ.
đ uero ait matħs Orate aut ut non fiat fuga ur̃a hieme uł sabbato.¬
hinc marchus pardem dixit. pardem tacuit.¬
ut hieme non fiant. Licas hoc non dixit sed tamen dicit aliquid
solus quo michi uidetur hanc ipsam que ab istis obscure posita est
illustrasse sentenciam. Ait enim. Attendite aut̃ uob ne forte gra¬
uentur corda ur̃a i crapula ⁊ ebrietate & curis huius uitae. &
suꝑueniat muos repentina dies illa. Tamquã laqueus enim suꝑ
ueniet in omnes qui sedent suꝑ faciem orbis tenne.
Iigilate itaq omni tempore orantes ut digni habeamini
fugere ista om̃a que futura sunt. Hec intelligitur fuga quam matħ
cõmemorat que non debet fieri hieme uł sabbato. ad hiemẽ aũt ꝑ
tinent curae huuis uitae quas lucas aperte posuit. ad sabbatũ uero

Expanded text:
siderent, hoc illi dixerint: et qui in agro est non reuertatur retro siderent, hoc illi dixerint: et qui in agro est non reuertatur retro tollere uestimentum suum, tamquam iterum inuolui curis, quibus erat exutus? Quod uero ait Mattheus: IOorate autem, ut non fiat fuga uestra hieme uel sabbato,hinc Marcus parut hieme non fiant. Lucas autem hoc non dixit, sed tamen dixit aliquid solus, quo mihi videatur hanc ipsam, quae ab istis obscure posita est, illustrasse sententiam: ait enim, Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula, et ebrietate, et curis hujus vitae, et superveniat  faciem orbis terrae. uigilate itaque in omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt. haec intellegitur fuga, quam Mattheus commemorat, quae non debet fieri hieme uel sabbato. ad hiemem autem pertinent curae huius uitae, quas Lucas aperte posuit, ad sabbatum uero
Abbreviated transcription (Latin):
gruã ꝑtinere aimonitionem. & potest obsernari ut qui exera sunt
non in eam intrent. qui aũt in medio sunt quomodo discedent. ab exer¬
citu iam ciuitate circundata : An hoc esse in medio eius quando iam ita
ꝑiculum ingebit. ut temporaliter p̃sentem uitam tuendo non possit
euadi. & qm̃ pͣarata debet ee ania ac libera. nec carnalibꝰ desideriis
occupata & oppressa: hoc significat qđ ab illis duobꝰ dictũ ẽ. in tecto.
uł suꝑ tectum. ut qđ iste ait discedant. id est nõ iam huuis utae de¬
sidio capiantur. s in aliam uitam migrare parati sint. Hoc illi duo di¬
xerint non descendat tollere aliquid de domo. idest nullo affectu in¬
clinetur in carnẽ tamquã aliquid inde cõmodi ꝑcepturꝰ. & qđ iste
ait qui in regionibꝰ non intrent in eam. idest qui iam bono cordi
ꝓposito extra illam facti sunt. non eam rursus carnali cupiditate de¬

Expanded text:
gruam pertinere admonitionem, et potest obseruari, ut qui extra sunt gruam pertinere admonitionem, et potest obseruari, ut qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in medio sunt. quomodo discedant ab exercitu iam ciuitate circumdata? an hoc est esse in medio eius, quando iam ita periculum urguebit, ut temporaliter ad praesentem uitam tuendam non possit euadi, et quoniam tunc parata debet esse anima ac libera nec carnalibus desideriis occupata et oppressa, hoc significat quod ab aliis duobus dictum est in tecto uel super tectum, ut quod iste ait discedant, id est non iam huius uitae desiderio capiantur, sed in aliam uitam migrare parati sint, hoc illi duo dixerint: non descendat tollere aliquid de domo, id est nullo affectu inclinetur in carnem tamquam aliquid inde commodi percepturus, et quod iste ait: qui in s regionibus, non intrent in eam, id est qui iam bono cordis proposito extra illam facti sunt non eam rursus carnali cupiditate de
Abbreviated transcription (Latin):
ad montes. & qui in tecto non descendat tollere aliquid
deuen in domo sua. ⁊ qui in agro non reuertatur tollere tunicamsuã
totidem poene uerbis hoc eciam marchus cõmemorat. Tucas autẽ
Tue qui in uidea sunt inquit fugiant in montes. Hoc sic̃ illi duo. cet̾a
uero aliter. sequitur enĩ ⁊ dicit. Qui i medio eius discedant. & qͥ in
regionibꝰ non intrent in eam. quia dics ultionis hi sunt ut impleant᷑
oĩa que scripta s̃. Satis diuersum uidetur qđ illi dixerunt & qui suꝑ
tectum non descendat tollere Aliquid de domo. & qđ iste dic̃ & qui
in medio enis discedat. nisi forte quia ꝑturbatio magna erit tam
manis instante ꝑiculo illis quos inclusisset obsidio. qđ significat di¬
tendo Qui in medio eius tu tecto erunt attoniti. & uolentes uidere
quia impendat. uł qua euadendum sit. S quomodo ait discedenꝰ
quando supradixit cum aũt uideritis cireumdari ab exereitu ihrłm:
am illud qđ seqinitur qui in regionibꝰ non intrent in eam. uidet᷑ ⁊ con¬

Expanded text:
t tollere aliquid de domo sua, et qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, totidem paene uerbis hoc etiam Marcus commemorat. Lucas autem: tunc qui in Iudaea sunt, inquit, fugiant in montes. hoc sicut illi duo, cetera uero aliter. sequitur enim et dicit: qui in medio eius, discedant, et qui in regionibus, non intrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. satis diuersum uidetur quod illi dixerunt: et qui super tectum, non descendat tollere aliquid de domo, et quod iste dicit: et qui in medio eius, discedant, nisi forte quia perturbatio magna erit tam magno instante periculo, illi quos inclusisset obsidio, quod significat dicendo: qui in medio eius, in tecto erunt adtoniti et uolentes uidere. quid inpendeat uel qua euadendum sit. sed quomodo ait: discedant, quando supra dixit: cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem? nam illud quod sequitur: qui in regionibus, non intrent in eam, uidetur ad con
Abbreviated transcription (Latin):
ad hunc sermonẽ contexuntur ut ꝓbabiliter accipiantur in ilirłm gesta.
ucas aũt illud nairat cum adhuc añs iterageret in ihrłm. uidentur
michi similes duo ee sermones. quorum ille alterum. alterum iste nar¬
rauit. Tane considerandũ. est quomodo hic dictum sit non me uidebi¬
tis amodo donec dicatis. benedictus qui uenit innomine dm̃i cum se¬
cundũ cundem matħm iam hoc dixerint. & lucas enim dicit hoc eẽ
responsum a dño illis qui eum monuerant ut iret inde. qm̃ uellet
eum herodes occidere. ibi eciam aduersus ipsam iħrłm ea ꝓrsus uer¬
ba ab ill o esse dicta cõmemorat. que hic matħs. Sic enm narratur
scđm lucam. In ipsa die accesser̃ quidam phariseod dicentes illi. Eui
& uade hine quia herodes uult te occidere. & ait illis. Ite dicite

Expanded text:
ad hunc sermonem contexuntur. ut probabiliter accipiantur in Hierusalem gesta, ad hunc sermonem contexuntur. ut probabiliter accipiantur in Hierusalem gesta, Lucas autem illud narrat, cum adhuc dominus iter ageret in Hierusalem, uidentur mihi similes duo esse sermones, quorum ille alterum. alterum iste narrauit. Sane considerandum est, quomodo hic dictum sit: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini, cum secundum eundem Mattheum iam hoc dixerint. et Lucas enim dicit hoc esse responsum a domino illis qui eum monuerant, ut iret inde, quoniam uellet eum Herodes occidere. ibi etiam aduersus ipsam Hierusalem ea prorsus uerba ab illo esse dicta commemorat, quae hic Mattheus. sic enim narratur secundum Lucam: in ipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: exi et uade hinc, quia Herodes uult te occidere. et ait
Abbreviated transcription (Latin):
tes loqui eiꝰ: Lucas aũt in eo sermone dñi cõmemoritis eciam quibꝰ¬
dam que matħs̃ dixisse dͥñm p̃termisit ab ordine quem cum matheo
tenuerat ita digreditur. & cum loqueretur inquit rogauit illum
auidam phariseus ut pranderet apud se. & ingressus rocubuit. Pla¬
risens aũt cepit reputans apud se dicere quare non baptizatꝰ ẽet ante
prandium. & ait dñs ad illum. Nunc uos pharisei qđ deforis est ca¬
licis ⁊ catini mundatis. atq hinc iam cetera in eosdẽ phariseos ⁊ seri¬
bas ⁊ legis doctores talia dicit qualia matħs hoc loco quẽ nunc consi¬
derandum suscepimius. Quam quam gͦ ita ista matłis cõmemoret ut
quamuis domum illius pharisei non nominet. non tam̃ locũ ex pri¬
mat ubi dicta sint. quo repugnet aliquid illi domin. tam̃ quia iam
uenerat dñs in ihrłm a galilea. & post eius aduentum ita suꝑiora usq

Expanded text:
tes loqui ei. Lucas autem in eo sermone domini commemoratis etiam quibutes loqui ei. Lucas autem in eo sermone domini commemoratis etiam quibusdam quae Mattheus dixisse dominum praetermisit ab ordine, quem cum Mattheo tenuerat, ita digreditur: cum loqueretur, inquit, rogauit illum quidam Pharisaeus, ut pranderet aput se, et ingressus recubuit. Pharisaeus autem coepit inprandium. et ait dominus ad illum: nunc uos Pharisaei quod de foris est calicis et catini mundatis. adque hinc iam cetera in eosdem Pharisaeos et scribas et legis doctores talia dicit qualia Mattheus hoc loco, quem nunc considerandum suscepimus. quamquam ergo ita ista Mattheus commemoret, ut, quamuis domum illius Pharisaei non nominet, non tamen locum exprimat, ubi dicta sint, quo repugnet aliquid illi domui, tamen quia iam uenerat dominus in Hierusalem a Galilaea et post eius aduentum ita superiora usque
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos pocius dictum sit quos uolebat instruere.
SE QUI TUR Matheus ita nanationis ordinem tenens. Tunc ũn lo¬
qnutus est ad turbas & discipulos suos dicens. Suꝑ cathedram moysi
seder̃ scribae ⁊ pharisei. Om̃a gͦ quecumq diperint uobis seruate
⁊ facite. scđm oꝑa uero eoꝵ nolite facere. dicunt enim ⁊ non faciunt.
& ct̃ uiq ad illud ubi ait. Non me uidebitis amodo donec dicatis.
B enedictꝰ qui uenit in nomine dñi. Similem sermonem habuisse do¬
minum aduersus phariseos ⁊ scribas legisq doctores Lucas qͦq cõme¬
morat. s. in domo cuiusdã pharisei qui eũ uocauerat ad cõuiuium.
ꝗ ut nairaret digressus erat a matheo enra illum locum ubi ambo cõ¬
memorauerant qđ dictum est a dño de signo Ionȩ trium dierũ ⁊ noc¬
tum. ⁊ de regina austri. ⁊ de niniuitis. & de sp̃u inmundo qui re¬
dit ⁊ muenit mundatam domũ. Post quem sermonem dic̃ matheus.
aahuc eo loquente ad turbas. ecce mater eius ⁊ fr̃s stabant foris queren¬

Expanded text:
ad eos potius dictum sit, quos uolebat instruere. Sequitur Mattheus ita narrationis ordinem tenens: tunc Iesus locutus est ad turbas et discipulos suos dicens: super cathedram Moysi sederunt scribae et Phariset facite; secundum opera uero eorum nolite facere. dicunt enim et non faciunt, et cetera usque ad illud ubi ait: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini. similem sermonem habuisse dominum aduersus Pharisaeos et scribas legisque doctores Lucas quoque commemorat, sed in domo cuiusdam Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret, digressus erat a Mattheo circa illum locum, ubi ambo commemorauerant quod dictum est a domino de signo Ionae trium dierum et noctium et de regina Austri et de Nineuitis et de spiritu inmundo, qui redit et inuenit mundatam domum. post quem sermonem dicit Mattheus: adhuc eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres stabant foris quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
sentur. Qđ gͦ matħs ait & predicabitur hoc euugłm regni in uniuer¬
so orbe in testimonium om̃ibꝰ gentibꝰ ⁊ tunc ueniet consumimatio. eciã
marchus codem ordine ita commemorat. In om̃s gentes pͥmum opor¬
tet p̃dicari euugłm. Non dixit ⁊ tunc ueniet comsumiatio s hoc signi¬
ficat qđ ait primum. idest ⁊ in om̃s gentes primum oportet p̃dicari
cõsumatio. Item qđ matħs ait cum gͦ uideritis ab hominationẽ desola¬
tionis que dicta est a damele ꝓpħa stantem in loco sc̃o. qui legit intelli
gat. hoc marchus ita dicit. Cum aut̃ uideritis ab hominationẽ desolati¬
onis stantem ubi non debet. qui legit intelligat. In qua mutati o¬
ne uerbi exposuit eandem sentenciam. Ideo quippe ubi non debet. qr in
Loco scõ non debet. Lucas aut̃ non ait Cumi uideritis abhonma¬
tionem desolationis stantem in loco scõ. aut ubi non debet s ait. cũ

Expanded text:
sentur. Quod ergo Mattheus ait: et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuersentur. Quod ergo Mattheus ait: et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, s gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc significat quod ait primum, id est et in omnes gentes primum oportet praedicari consummatio.\' Item quod Mattheus ait: cum ergo uideritis abominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem ingat; hoc Marcus dicit ita, Cum autem videritis abominationem desolationis stantem ubi non debet, qui legit intelligat: in qua mutatione verbi exposuit eamdem sententiam; ideo quippe ubi non debet, quia in loco sancto non debet. Lucas autem non ait, Cum autem videritis abominationem desolationis, stantem in loco sancto; aut, ubi non debet: sed ait, Cum
Abbreviated transcription (Latin):
X respondens iħs dixit eis. Uidete ne quis uos seducat. Multi enim ue¬
ment in nomine meo dicentes. ego sum xp̃s. ⁊ multos seducent. & et̃ usq¬
ad illud ubi ait. & ibunt hi in supplicium aeternum. iusti aut̃ in uitam
aet̾nam. Nunc iam istum ꝓlixum sermonem dñi scđm tres eiugłistas
matħm. marchum.⁊ lucam consideremus. Tundẽ quippe tenentes ordinẽ
pariter ista contexunt. dicunt quidem hic aliqua eciam singuli ꝓpria
in quibꝰ nulla ẽ repugnanciae metuenda suspicio. De his aũt que parit᷑
dicunt necubi sibimet aduersari putentur uidendũ est. Neq enim
dici potest si aliquid tale occinerit aliud ee atq alibi a dño similiter
dictum quando eodem loco rerum ac temporũ. omnium trium uersat᷑
narratio. Sane qđ earundem sententiarum a dũo dictarum non eundẽ
om̃s ordinem seruant. nichil ad rem ꝑtinet uł intelligendam uł insi¬
miandam dum ea que ab illo dicta referuntur nonꝰ sibimet aduer¬

Expanded text:
eis: uidete, ne quis uos seducat. multi enim uenient in nomine meo dicentes: ego sum Christus, et multos seducent, et cetead illud ubi ait: et ibunt hi in supplicium aeternum. iusti autem in uitam aeternam. nunc iam istum prolixum sermonem domini secundum tres euangelistas Mattheum. Marcum et Lucam consideremus. eundem quippe tenentes ordinem pariter ista contexunt. dicunt quidem hic aliqua etiam singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda suspicio; de his autem quae, pariter dicunt necubi sibimet aduersari putentur, uidendum est. neque enim dici potest, si aliquid tale occurrerit, aliud esse adque alibi a domino similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium trium uersatur narratio. sane quod earundem sententiarum a domino dictarum non eundem omnes ordinem seruant, nihil ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum ea quae ab illo dicta referuntur non sibimet aduer
Abbreviated transcription (Latin):
cohereret dicens de templi futura euersione. Lucas quoq post illud
de ap̃o quomodo ẽet filius dauid pauca de cauenda ypocrisi phariscorũ
cõmemorat. uide sicut marchuis ꝑgit ad uiduam que duo minuta in gazo¬
philacium misit. deinde subungit de templi futura euersione qđ matħs
suꝑ montem oluieti accesserunt ad eum discipuli secreto dicentes. Dic nb̃¬

Expanded text:
cohaereret dicens de templi futura euersione., Lucas quoque post illud cohaereret dicens de templi futura euersione., Lucas quoque post illud de Christo, quomodo esset filius Dauid, pauca de cauenda ypocrisi. Pharisaeorum commemorat. inde sicut Marcus pergit ad uiduam, quae duo minuta in gazophylacium misit. deinde subiungit de templi futura euersione quod Matt montem oliueti accesserunt ad eum discipuli secreto dicentes: dic n
Abbreviated transcription (Latin):
Equitur matłis ⁊ dicit. Ꝙ egressus iħs de templo¬
ibat. & accesser̃ discipłi eius ut ostenderent ei edificationes templi.
pse aũt respondens dixit illis. Uidetis hec om̃a. Amen dico uobis nõ
relmquetur hic lapis suꝑ lapidem qui non destruatur. Marchus eciã
cõmemorat hoc eodem poene ordine. post aliquantã digressionẽ ad hoc
factam ut cõmenioret de uidua que misit duo minuta in gazofilacui.
qđ cum eo solus lucar cõmemorat. Nam eciam scđm marchum postea¬
quam illud dñs egit cum uideis quoniodo acciꝑent xp̃m filium dauid
ea nairantur que dic̃ de cauendis phariseis & ypocrisi eoꝵ. quẽ locum
matłis latissime ꝑsequutꝰ est. & plura ibi dicta narrauit. Atq ideo post
cundem locum queni breuiter ꝑstrixit marchus & copiose digessit.
matłis nidnl amplius marchus intulit sicut dixi quam de illa uidua
pauperrima ⁊ ubeirima ac deinde subiunxit ea quibꝰ matheo iterũ

Expanded text:
Sequitur Mattheus et dicitSequitur Mattheus et dicitibat. et accesserunt discipuli eius, ut ostenderent ei aedificationes templi. ipse autem respondens dixit illis: uidetis haec omnia? amen dico uobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruatur. Marcus etiam commemorat hoc eodem paene ordine post £ t aliquantam digressionem ad hoc factam, ut commemoraret de uidua, quae misit duo minuta in gazophylacio, quod cum eo Lucas solus commemorat. nam etiam secundum Marcum, posteaquam illud dominus egit cum Iudaeis, quomodo acciperent Christum filium Dauid, ea narrantur quae dicit de cauendis Pharisaeis et ypocrisi eorum. quem locum Mattheus latissime persecutus est et plura ibi dicta narrauit. adque ideo post eundem locum, quem breuiter perstrinxit Marcus et copiose digessit Mattheus, nihil amplius Marcus intulit, sicut dixi, quam de illa uidua pauperrima et uberrima ac deinde subiunxit ea quibus Mattheo iterum
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud qđ ait eicio demonia ⁊ sanitates ꝑficio hodie ⁊ cras. ⁊ t̾cia
consummor referatur ad corpꝰ eus qđ est acccła. Ea pellunt᷑ enĩ
demonia cum relictis pat̾nis suꝑstitionibꝰ credunt in eũ gentes. et
ꝑficiuntur sanitates cum scđm etus p̃cepta uiuitur postea qua fue¬
pit diabło ⁊ huic scło renunciatum usq infinem resurectionis qua
tamquã tercia consũmabitur. hoc est ad plenitudinem anglicam
per corporis eciam mortalitatẽ perficietur acccła. Qua ꝓpt̃ ordo iste
mathei nequaquã putandꝰ est in aliud aliquid ẽẽ digressus. s lucas ma¬
gis incelligendꝰ ẽ uł preoccuppasse que gesta sunt in ihrłm. & recordando
cuntati iam ꝓpinquantem. talia respondisse monentibꝰ ut caueret he¬
rodem qualia matheus eum dicit eciam turbis loquutum cum iam ꝑ¬
uenisset in ihrłm atq illa om̃a ꝑacta eẽnt que supra nairata sunt.

Expanded text:
ut illud quod ait: eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia ut illud quod ait: eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, referatur ad corpus eius, quod est ecclesia. expelluntur enim demonia, cum relictis paternis superstitionibus credunt in eum gentes, et perficiuntur sanitates, cum secundum eius praecepta uiuitur, posteaquam fuerit diabolo et huic saeculo renuntiatum, usque in finem resurrectionis, qua tamquam tertia consummabitur, hoc est ad plenitudinem angelicam per corporis etiam inmortalitatem perficietur ecclesia. quapropter ordo iste Matthei nequaquam putandus est in aliud aliquid esse digressus; sed Lucas magis intellegendus est uel praeoccupasse quae gesta sunt in Hierusalem et recordando aut eidem ciuitati iam propinquantem talia respondisse monentibus ut caueret Herodem, qualia Mattheus eum dicit etiam turbis locutum, cum iam peruenisset in Hierusalem adque illa omnia peracta essent quae supra narrata sunt. LXXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
que occidis ꝓpħas. ⁊ lapidas eos qui mittuntur ad te. quotiens uo¬
lui congregare filios tuos quemadmodũ auis nidum suum sub pen¬
nis ⁊ nolusti. Ecce relinquetur uobis domus ur̃a. Dico aut̃ uob
in nomine dñi. Scđ̃m quippe lucae ordinem nondum illuc uenerat¬
& nondum dictum erat. sed quia non dͥicit quo inde tunc accesserit ut
noͣ uen srst nisi eo tp̃re quo iam illud diceretur. ꝑseuerat quippe i iti¬
nere sus donec ueniat in iħrłm. atq illud qđ ait eoce eicio demonia et
sãnitates ꝑficio hodie & cras. & tercia consummor. iistice ab illo & fi¬
qurate dicta intelliguntur. Neq enim eo d̾ie passus est qui est ab ħ
die tercius cum continuo dicat. Oportet me hodie ⁊ cras & seq̃nti
ambulare. Cogit ꝓfecto eciam illud mistice intelligi qđ ait. No ui¬
debitis me donec ueniat cum dicetis. Benedictꝰ qui uenit in nomine
dñi. de illo suo aduentu quo in claritate uenturus est hoc significans

Expanded text:
quae occidis prophetas, et lapidas eos, qui mittuntur ad te, quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum avis nidum suum sub pennis, et noluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. in nomine domini; secundum quippe Lucae ordinem nondum illuc uenerat et nondum dictum erat. sed quia non dicit, quod inde tunc abscesserit, ut non ueniret nisi eo tempore, quo iam illud diceretur — perseuerat quippe in itinere suo, donec ueniat Hierusalem — adque illud quod ait:ecce eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, mystice ab illo et figurate dicta intelleguntur — neque enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, cum continuo dicat: oportet me hodie et cras et sequenti ambulare —, cogit profecto etiam illud mystice intellegi quod ait: non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis: benedictus qui uenit in nomine domini, de illo suo aduentu, quo in claritate uenturus est, hoc significans,
Abbreviated transcription (Latin):
de phariseis sedentibꝰ suꝑ cathedra moysi ⁊ dicentibꝰ que ñ faciunt ceterisq¬
que i eosdẽ phariseos a dño dictis utrum sermo mathei congruat aliis du¬
obꝰ & maxime luchȩ qui ñ hoc ordine s alibi similẽ cõmemorat.
Cũ p̃nunciauit templi euersionẽ quomodo aliis duobꝰ nairandi ordine
De sermone que habuit in monte oliueti querentibꝰ discpłis s cõgruat.¬
qno erit cõsummatio quẽ adiodũ tres isti inter se cõgruant.
Qđ cõmemorant matheus ⁊ marchus ante biduum future pasche ⁊ pea
dicunt qđ m bethania fint quomodo ñ repugnet loħi qui cũ ipsis nar¬
rat hoc idem qđ factũ ẽ in bethania & dic̃ ante sex dies pasche.

Expanded text:
De Pharisaeis sedentibus super cathedram Moysi et dicentibus quae non faciunt ceterisque in eosdem Pharisaeos a domino dictis, utrum sermo Matthei congruat aliis duobus et maxime Lucae, qui non hoc ordine, sed alibi similem commemorat. Cum praenuntiauit templi euersionem, quomodo aliis duobus narrandi ordineDe sermone, quem habuit in monte Oliueti, quaerentibus discipulis: quando erit consummatio? quemadmodum tres isti inter se congruant- Quod commemorant Mattheus et Marcus ante biduum futurae paschae et postea dicunt quod in Bethania fuit, quomodo non repugnet Iohanni, qui cum ipsis narrat hoc idem quod factum est in Bethania et dicit: ante sex dies paschae.
Abbreviated transcription (Latin):
apparet. utrũ ubi dicit conuenisse ad eum turbas. potuit enĩ ⁊ hoc iã
⁊ alio tp̃re. An ubi dic̃ ascendit in montẽ. qđ ⁊ lucas uidetur cõmemo¬
rare dicens. Factũ ẽ aut̃ in illis diebꝰ exiit in montẽ orare. Dicendo
enim in illis diebꝰ. satis ostendit non continuo factum.
xXXuII.

Expanded text:
apparet, utrum ubi dicit conuenisse ad eum turbas -potuit enim hoc iam et alio tempore — an ubi dicit: ascendit in montem. quod et Lucas uidetur commemorare dicens: factum est autem in illis -diebus, exiit in montem orare; dicendo enim in illis diebus satis ostendit non continuo factum. XXXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
uixta erat monuntũ posuer̃ iłm. Neq hic aliquid repugnat recte intelli¬
gentibꝰ. neq enĩ illi qui de nichodemo tacuer̃. affirmauer̃ a solo ioseph
sepultũ. quãuis soluis cõmemorationẽ fecerint. Aut qr illi ina sindone A
ioseph iuolutũ dixer̃. ꝓpt̃ea ꝓhibuer̃ intelligi & alc lintea potuisse afferri
Anichodemo. & suꝑ addi ut uerũ nanaret ioħs. qđ nõ uno linteo. s linteis
muolutꝰ sit. quãuis ⁊ ꝓpt̃ sudariũ qđ capiti adhibebat᷑. ⁊ institas quibꝰ corp
totũ alligatũ ẽ. quia om̃a delino enint. eciã si una sindo ibi fuit uerissime
dici potuit. ligauer̃ eum linteis. Lintea quippe generalit̾ dicunt᷑ que
lmo texuntur.

Expanded text:
uerunt Jesum » . Neque hic aliquid repugnat recte intelligentibus. Neque enim illi qui de Nicodemo tacuerunt, affirmaverunt a solo Joseph Dominum sepultum, quamvis solius commemorationem fecerint; aut quia illi una sindone a Joseph involutum dixerunt, propterea prohibuerunt intelligi et alia lintea potuisse afferri a Nicodemo et superaddi, ut verum narraret Joannes, quod non uno linteo, sed linteis involutus sit: quamvis et propter sudarium quod capiti adhibebatur, et institas quibus corpus totum alligatum est, quia omnia de lino erant, etiamsi una sindon ibi fuit, verissime dici potuit, ligaverunt eum linteis. Lintea quippe generaliter dicuntur quae lino texuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃ti. Lucas sic. & depositũ inuoluit insindone. & posuit eũ in mo¬
num̃to exciso. in qͦ nondũ quisquã positus fuerat. Ex his tribꝰ. nulla q̃stio
dissensionis oriri potest. Ioħs aũt sepulturã dñi non a solo ioseph s anicode¬
mo qͦq curitã fuisse cõmemorat. Conseq̃ñter enim a nichodemo incipieos
ita narrat. Uenit aut̃ ⁊ inchodemꝰ qui uenerat ad iłim nocte pͥmũ. fereas
mixturã murae & aloes quasi libras centũ. Deinde sequit᷑ adungens ipsũ¬

Expanded text:
ic: et depositum inuoluit in sindone et posuit eum in monumento exciso, in quo nondum quisquam positus fuerat. ex his tribus nulla quaestio dissensionis oriri potest. Iohannes autem sepulturam domini non a solo Ioseph, sed a Nicodemo quoque curatam fuisse commemorat. consequenter enim a Nicodemo incipiens ita narrat: uenit autem et Nicodemus, qui uenerat ad Iesum nocte primum, ferens mixturam murrae et aloes quasi libras centu
Abbreviated transcription (Latin):
nec habebat hominẽ a quo in piscinam deponeretur. in qua uarus ua¬
litudimbꝰ affecti sanabantur. & hac ex occasione multa eũ loquutum
fuisse cõmemoratnt. Post hec eum dicit abisse transmare galileae
qđ est tiberiadis. & sequutam multitudinem magnam. deide abisse
in montem. & ibi sedisse cum discipulis suis ꝓrimo pascha die festo iudõꝵ
tunc leuatis ocłis. ⁊ uisa multitudine maxima pauisse eam de panibꝰ
quinq ⁊ duobꝰ piscibꝰ. qđ ⁊ ceteri eiugłistȩ dicunt. ac ꝑ hoc p̃termisis¬
se illum que illi nairando ad huius miraculi cõmemorationem uener̾.
certum ẽ. uerumtamen tamquam ex alia nairationis uia cum ⁊ illi ta¬
cussent que iste dixisset. ad hoc miraculum de panibꝰ quinq occinrer̃
sibi ⁊ illi tres qui poene pariter ambulabant. ⁊ iste qui sermonũ dm̃
alta consectans. ꝑ alia que illi tacuer̃ circum uolauit. quodã modo ⁊ eis

Expanded text:
nec habebat hominem, a quo in piscinam deponeretur, in qua uariis uanec habebat hominem, a quo in piscinam deponeretur, in qua uariis ualetudinibus affecti sanabantur, et ex hac occasione multa eum locutum fuisse commemorat. post haec eum dicit abisse trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis, et secutam multitudinem magnam, deinde abisse in montem et ibi sedisse cum discipulis suis proximo pascha die festo Iudaeorum, tunc leuatis oculis et uisa multitudine maxima pauisse eam de panibus quinque et duobus piscibus, quod et ceteri euangelistae dicunt. ac per hoc praetermisisse illum quae illi narrando ad huius miraculi commemorationem uenerunt certum est; uerum tamen tamquam ex alia narrationis uia, cum et illi tacuissent quae iste dixisset, ad hoc miraculum de panibus quinque occurrerunt sibi et illi tres qui paene pariter ambulabant et iste qui sermonum domini alta consectans per alia quae illi tacuerunt circumuolauit quodammodo et eis
Abbreviated transcription (Latin):
clinante cõmemorat mirałm de quinq panibꝰ factum. At uero io¬
hanner qui multum ab eis tribꝰ euugłistis eo distat quia magis inser¬
monibꝰ quos dñs habuit immoratur: quam in factis que mirabiliter
fecit. postea quam cõmemorauit eum relicta uidea abisse iterũ in
galileã. qđ tunc intelligitur factum cum & alii euugłiste dicunt eũ
ioħe tradito isse in galileam. Postea quam gͦ id cõmemorauit ioħes in
quã inuenit ad puteum. conteruit nairationi suę. & post duos dies dic̃
eum inde exisse in galileam. deinde uenisse in chanan galileae ubi fece¬
rat de aqua uinum. ⁊ sanasse filium reguli cuiusdam. Alia uero que
illum in galilea fecisse atq dixisse alii dixer̃: ioħs tacet. S sane qđ illi
tacuer̃. dicit ascendisse eum in die festo iherosolimis. & fecisse ibi m ira¬
culum illud de homine qui trignita octo annos habebat mninfirmitate.

Expanded text:
clinante commemorat miraculum de quinque panibus factum. At uero Ioclinante commemorat miraculum de quinque panibus factum. At uero Iohannes, qui multum ab eis tribus euangelistis eo distat, quia magis in sermonibus, quos dominus habuit, inmoratur quam in factis, quae mirabiliter fecit. posteaquam commemorauit eum relicta Iudaea abisse iterum in Galilaeam. quod tunc intellegitur factum, cum et alii euangelistae dicunt eum Iohanne tradito isse in Galilaeam, posteaquam ergo id commemorauit Iohannes,quam inuenit ad puteum, contexit narrationi suae, et post duos dies dicit eum inde exisse in Galilaeam, deinde uenisse in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum, et sanasse filium reguli cuiusdam. alia uero quae illum in Galilaea fecisse adque dixisse alii dixerunt Iohannes tacet; sed sane, quod illi tacuerunt, dicit ascendisse eum in die festo Hierosolymis et fecisse ibi miraculum illud de homine, qui triginta octo annos habebat in infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
quam passionem ioħis nairauit: cõmemorat discipulos missos redisse
qđ ipse solus cõmemorat dixisse ut requiescerent pusillum in deserdo.
& ascendisse cum eis in nauem & isse. ⁊ turbas hoc uidentes p̃uenisse
eos illuc. quarum miserdũ dnm docuisse multa. & hora iam ꝓgrediente
factum ẽẽ ut de quinq panibꝰ & duobꝰ piscibꝰ om̃s qui aderant pascerent᷑.
Quod miraculum om̃s quatuor euuangeliste cõmemorantr̃. Lucas eciã
qui iam longe supra de ioħis passione nairauerat. ex occasione qua di¬
xiius nunc postea quam cõmemorauit illam horodis hesitationem de
dño quisnam ẽẽt. hoc continuo subiungit. qđ marchus. id est redisse
ad illum apłos. ⁊ namisse illi quecũq illi fecerant. & assumptis eis re¬
cessisse in locum desertum. atq eo sequutas turbas & loquutũ ẽẽ de reg¬
no dei. ⁊ eos qui cura indigebant sanasse. atq idide eciã ipse die de¬

Expanded text:
quam passionem Iohannis narrauit, commemorat discipulos missos redisse quam passionem Iohannis narrauit, commemorat discipulos missos redisse um eis — quod ipse solus commemorat — dixisse, ut requiescerent pusillum in deserto, et ascendisse cum eis in nauem et isse, et turbas hoc uidentes praeuenisse eos illuc, quarum misertum dominum docuisse multa, et hora iam progrediente factum esse, ut de quinque panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pascerentur. quod miraculum omnes quattuor euangelistae commemorauerunt. Lucas etiam, qui iam longe supra de Iohannis passione narrauerat, ex occasione qua diximus nunc, posteaquam commemorauit illam Herodis haesitationem de domino quisnam esset, hoc continuo subiungit quod Marcus, id est redisse ad illum apostolos et narrasse illi quaecumque illi fecerant et adsumtis eis recessisse in locum desertum, adque eo secutas turbas et locutum esse de regno dei et eos qui cura indigebant sanasse. adque inde etiam ipse die de
Abbreviated transcription (Latin):
nem uł esitationem qđ iołis quem decollauit amortuis resuirexit. & ex
hac occasione nairant omnia que de ioħe contiger̃ incluso ⁊ occiso.
equitur gͦ matħs cum dixisset nunciatũ eẽ xp̃o qđ ioħs xi¬
occisus sit. ⁊ ita nairationem contexit. Qđ cum audisset inquit iħs
secessit inde in nauicula in locum desertum seorsum. Et cum audis¬
sent turbae sequute sunt eum pedestres de ciuitatibꝰ. Et exiens uidit
turbam multam. ⁊ misertus est eius. ⁊ cumuit languidos eoꝵ. Hec
continuo post ioħis passionẽ factum ẽẽ cõmemorat. Unde post hec
facta sunt illa que primo nairata sunt quibꝰ mutus heroder dixit. Io¬
hannem ego decollaui. Illa enim posteriora debent intelligi que ad he¬
rodem pertulit fama ut moueretur & hesitaret quisnam iste ẽẽ posset
de quo audiret talia cum ioħem ipse occidisset. Marchus aũt̃ postea¬

Expanded text:
nem uel haesitationem, quod Iohannes, quem decollauit, a mortuis resurrexit, et ex nem uel haesitationem, quod Iohannes, quem decollauit, a mortuis resurrexit, et ex hac occasione narrant omnia quae de Iohanne contigerunt incluso et occiso. Sequitur occisus sit, et ita narrationem contexit: Quod cum audisset, inquit, Jesus, secessit inde in navicula in locum desertum seorsum. Et cum audissent turbae secutae sunt eum pedestras de civitatibus. Et exiens vidit turbam multam et misertus est eius et curauit languidos eorum. hoc continuo post Iohannis passionem factum esse commemorat. unde post haec facta sunt illa quae primo narrata sunt, quibus motus Herodes dixit: Iohannem ego decollaui. illa enim posteriora debent intellegi, quae ad Herodem pertulit fama, ut moueretur et haesitaret, quisnam iste esse posset, de quo audiret talia, cum Iohannem ipse occidisset. Marcus autem, postea
Abbreviated transcription (Latin):
area mundata continuo sit a ioħe offensus herodes. ⁊ eũ ioarce¬
rem miserit. Non aũt hoc ordine ista nairata quo gesta sunt ⁊
alibi iam ꝓbauimus. & hoc ipso loco non quilibet alus. s idem
lucas hoc ꝓbat. si enim post uerba illa continuo ioħs incarcerẽ
missus ẽ. quomodo post ipsam cõmemorationem ioħis in carcerẽ
missi baptizatus est iłis  scdm ipsuis lucae narrationẽ: ꝓinde ma¬
nifestum est ex occasione recondatũ p̃ occupasse. & ante multa que
prius quam ioħi hoc fieret gesta nairaturus erat hoc poccupatum in
sua nairatione p̃misisse. Ied nec illi duo matħs ⁊ marchus eo rerũ ordine
de ioħe incarcerẽ misso in sua nairatione posuer̃ quo factũ apparet
eciam in eoꝵ scriptis. Nam ⁊ ipsi dixer̃ tradito ioħe dñm isse ingali¬
leam. & post multa que fecit in galilea ueniunt adherodis ammonitio¬

Expanded text:
area mundata continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcearea mundata continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcerem miserit? non autem hoc ordine ista narrata quo gesta sunt et alibi iam probauimus et hoc ipso loco non quilibet alius sed idem Lucas hoc probat. si enim post uerba illa continuo Iohannes in carcerem missus est, quomodo post ipsam commemorationem Iohannis in carcerem missi baptizatus est Iesus secundum ipsius Lucae narrationem? proinde manifestum est ex occasione recordatum praeoccupasse et ante multa, quae, priusquam Iohanni hoc fieret, gesta narraturus erat, hoc praeoccupatum in sua narratione praemisisse. sed nec illi duo Mattheus et Marcus eo rerum ordine de Iohanne in carcerem misso in sua narratione posuerunt, quo factum apparet etiam in eorum scriptis. nam et ipsi dixerunt tradito Iohanne dominum isse in Galilaeam, et post multa quae fecit in Galilaea ueniunt ad Herodis admonitio