comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
altiore fastigio in pͥuatum. ex regio in humilem
sub ducitur. expublico & spatioso itre in angustias
domus uel anguli colit. Eque magna est: etiã
si inse recefsit. undiq exclusa. Nichilominusenĩ
nabilis tustitie. Ergo. eque beata ÷. Beatũ enim
illud uno loco positum ÷. in ipsa mente. stabile.
grande. tranquillum. qd̾ sine scientia diuino¬
rum humanorũq ñ potest effici. Sequitur illud.
quod me responsurum eẽ. dicebam. Non affl¬
gitur sapiens lib̾orum amissione. si amicorum.
Eodem enĩ animo fert illorum mortem. quo suã ex-¬
pectat: non magis hanc timet. quã illã dolet.
Uirtus enim: conuenientia constat. Om̃a oꝑa eiꝰ :
cũ ipsa concordant & congruunt. hec concordia
ꝑit : si animus quem excelsum ẽẽ. oportet. luc¬
tu aut desiłio sũmitcitur. In honesta est om̃is
trepidatio. & sollicttudo. ⁊ nullo actu pigritia.
honestum enim: securum & expeditũ ÷. interritũ

Expanded text:
altiore fastigio in privatum, ex regio in humile altiore fastigio in privatum, ex regio in humile subducitur, ex publico et spatioso iure in angustias domus vel anguli coit. Aeque magna est, etiam si in se recessit undique exclusa. Nihilominus enimnabilis iustitiae. Ergo aeque beata est. Beatum enim illud uno loco positum est, in ipsa mente, grande, stabile, tranquillum, quod sine scientia divinorum humanorumque non potest effici. Sequitur illud, quod me responsurum esse dicebam. Non adfligitur sapiens liberorum amissione, non amicorum. Eodem enim animo fert illorum mortem, quo suam expectat. Non magis hanc timet quam illam dolet. Virtus enim convenientia constat; omnia opera eius cum ipsa concordant et congruunt. Haec concordia perit, si animus, quem excelsum esse oportet, luctu aut desiderio summittitur. Inhonesta est omnis trepidatio et sollicitudo, in ullo actu pigritia. Honestum enim securum et expeditum est, interritum
Abbreviated transcription (Latin):
Sumum enim bonum: nec infringitur. nec auge¬
tur. In suo mͦ ꝑmanet: ut cũq forcuna se gessit. Si¬
ue illi longa senectus contigit. siue citra senectu.¬
tẽ finitus ÷ : eadem mensura fũmi boni ÷. quãuis
etatis diuersa sit. Utrum maiorem aut manorẽ
circulum seribas : ad spatium eius ꝑtinet non ad
formam. Licet alter du manserit. alterum statĩ
obduxeris : & in eum in quo scriptus : puluerema
solueris: in eadẽ ut̃q forma fuit. Eͦd rectum est.
net magnitudine estimatur. nec numero. nec tẽpore.
Non magis ꝓduci: quam contrahi potest. honestã uitã
incentum annorum numero. in quantũ uoles corri-¬
pe. & in unum diem coge: eque honesta ẽ. Modo la-¬
tius uirtus funditur. regna. urbes. ꝓuintias tem¬
ꝑat. fert leges. colit amicicias. int̾ ꝓpinquos lib̾osq
dispensat officia: modo arto fine circũdatur. pau-¬
ꝑtatis . exilii. orbitatis. Non tam̃ minor est: si ex-

Expanded text:
Summum enim bonum nec infringitur nec augeSummum enim bonum nec infringitur nec augetur; in suo modo permanet, utcumque fortuna se gessit. Sive illi senectus longa contigit sive citra senectutem finitus est, eadem mensura summi boni est, quamvis aetatis diversa sit. Utrum maiorem an minorem circulum scribas, ad spatium eius pertinet, non ad formam. Licet alter diu manserit, alterum statim obduxeris et in eum in quo scriptus est pulverem sol veris, in eadem uterque forma fuit. Quod rectum est, nec magnitudine aestimatur nec numero nec tempore; non magis produci quam contrahi potest. Honestam vitam ex centum annorum numero in quantum voles corripe et in unum diem coge; aeque honesta est. Modo latius virtus funditur, regna urbes provincias temperat, fert leges, colit amicitias, inter propinquos liberosque dispensat officia, modo arto fine concluditur paupertatis exilii orbitatis. Non tamen minor est, si ex
Abbreviated transcription (Latin):
s corporum est. Bonum autem uno modo ꝑit. si nma¬
lum transit quod natura non patitur: quia omnis
uirtus. & opus om̃e uirtutis incorruptum manet.
Deinde etiam si amici ꝑierunt. etiam si ꝓbati respon¬
dentesq uoto lib̾i patris. est quod illorũ expleat locũ.
Quod sit queris. & uod illos quoq bonos fecerat: uirtus
hȩc nichil uacare patitur loci. totum animum te¬
net. desiderium omntum tollit. sola satis est: om̃tum
enim bonorum uis & origo in ipsa est. Quid refert.
an aqua decurrens intercipiatur atq ab eat. si fons
ex quo fluxerat saluus est. Non dices uitam iustiorẽ
saluis lib̾is quam amicis: nec ordinatiorẽ. nec pruden¬
tiorẽ. nec honestiorem. Ergo nec meliorem quidem.
stultiore detractio. Ergo nec beatiorem aut miserio¬
rẽ. Quam diu uirtus salua fuerit : ñ senties quid
abscesserit. Quid gͦ est. Non est beatior. & amicorũ
& lib̾orum turba succinctus: Quidmi non sit:

Expanded text:
sed corporum est. Bonum autem uno modo perit, si in mased corporum est. Bonum autem uno modo perit, si in malum transit; quod natura non patitur, quia omnis virtus et opus omne virtutis incorruptum manet. Deinde etiam si amici perierunt, etiam si probati respondentesque voto patris liberi, est quod illorum expleat locum. Quid sit quaeris ? Quod illos quoque bonos fecerat, virtus. Haec nihil vacare patitur loci, totum animum tenet, desiderium omnium tollit; sola satis est, omnium enim bonorum vis et origo in ipsa est. Quid refert, an aqua decurrens intercipiatur atque abeat, si fons, ex quo Auxerat, salvus est ? Non dices vitam iustiorem salvis liberis quam amissis nec ordinatiorem nec prudentiorem nec honestiorem; ergo ne meliorem quidem. stultiorem detractio, ergo nec beatiorem aut miseriorem. Quamdiu virtus salva fuerit, non senties, quidquid abscesserit. " Quid ergo? Non est beatior et amicorum et liberorum turba succinctus?" Quidni non sit?
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑicula exibit. Nichil agitis inquit. quod negatis
ollum ẽẽ. aliud honestobonum. Non faciet hȩc uos
munitio tutos a fortuna. & immunes. Dicitis eñi
int̾bona eẽ. lib̾os pios. & bene moratam patrram.
& parentes bonos horum ꝑicula: non potestis spec¬
tare securi. ꝑturbabit uos obsidio patrie. lib̾orum
mors: parentum seruitus. Quid aduersus hos ꝓ-
nob̾ respondi so leat ponam. deinde tunc adiciã.
quid p̾terea respondendum putem. Alia conditio
est in his. que ablata in locum suũ aliquid in cõmo¬
di substituunt. tanquam bona ualteudo uitiata.
in malam transfertur. Acies ocłorum extineta:
cecitate nos affecit. Non tantum uelocitas ꝑ it
poplitib incisis: s debilitas ꝓ illa subit. hoo ñ ÷
ꝑiculum. in his quȩ paulo ante reculimus. Qua¬
re si amicumbonum amisi: non est michi ꝓillo ꝑfidia pati¬
enda. nec sibonos lib̾os extuli : in illorum locum impietas
succedit. Deinde ñ amicorum illis aut lib̾orum interitꝰ.

Expanded text:
icula exibit. "Nihil agitis," inquit, "quod negatis ullum esse aliud honesto bonum; non faciet vos haec munitio tutos a fortuna et inmunes. Dicitis enim inter bona esse liberos pios et bene moratam patriam et parentes bonos; horum pericula non potestis spectare securi. Perturbabit vos obsidio patriae, liberorum mors, parentum servitus." Quid adversus hos pro nobis responderi soleat, ponam; deinde tunc adiciam, quid praeterea respondendum putem. Alia condicio est in iis, quae ablata in locum suum aliquid incommodi substituunt; tamquam bona valitudo vitiata in malam transfertur; acies oculorum exstincta caecitate nos adficit ; non tantum velocitas perit poplitibus incisis, sed debilitas pro illa subit. Hoc non est periculum in iis, quae paulo ante rettulimus. Quare ? Si amicum bonum amisi, non est mihi pro illo perfidia patienda, nec si bonos liberos extuli, in illorum locum impietas succedit. Deinde non amicorum illic aut liberorum interitus,
Abbreviated transcription (Latin):
b spissa. ad ferendum in cursum maris solida. gub̾naculo
parens. uelox. & non sentiens uentum. Gladium bonum di-¬
ces. non cui auratus est balteus. nec cui uagina distingui-¬
tur s cui & ad secandum subtilis acies. & mucro munim̃

Expanded text:
bus spissa, ad ferendum incursum maris solida, gubernaculo bus spissa, ad ferendum incursum maris solida, gubernaculo parens, velox et non sentiens ventum. Gladium bonum dices non cui auratus est balteus nec cuius vagina gemmis distinguitur, sed cui et ad secandum subtilis acies est et mucro munim
Abbreviated transcription (Latin):
nũ hominis ÷. Nunc enĩ non querimus quid sit bonũ: s
quid sit hõi bonũ. Si nullũ aliud hominis ÷ quã ratio:
hec erit unum eius bonum. s pensandum cum om̃ib.
& imꝓbatur. Nondubitas. anhoc sit bonum. Dubi¬
tas. an solum bonum sit Siquis omĩa aliababeat.
ualitudinẽ. diuitias. imagines multas. frequens atriũ.
s malus ex confesso sit: imꝓbabis illum. Item siquis nichil
ttum turba. nobilitate & auorum ꝓ auorumq serie.
s exconfesso bonus sic: ꝓbabis illum. Ergo hoc unum
est bonum hominis: quod qui habet. etiam si aliis
destituitur: lauoandus ÷. Quod qͥ non ht̃: in om̃ium
aliorum copia damnatur ac reicitur. Que conditio
rerum: eadem hominũ ÷. Nauis bona dicit᷑ ñ quȩ
p̃tiosis colorib picta est. nec cui argenteum aut aureum rostrũ :.
nec cuius tutela ebore cȩlata est. nec quȩ fiscis atq opib regiis
pressa est: s stabilis & firma. & iuncturis aquã excludenti¬

Expanded text:
c enim non quaerimus, quid sit bonum, sed quid sit hominis bonum. Si nullum aliud est hominis quam ratio, haec erit unum eius bonum, sed pensandum cum omnibus.  probatur et inprobatur. Non dubitas, an hoc sit bonum; dubitas an solum bonum sit. Si quis omnia alia habeat, valetudinem, divitias, imagines multas, frequens atrium, sed malus ex confesso sit, inprobabis illum. Item si quis nihil tium turba, nobilitate et avorum proavorumque serie, sed ex confesso bonus sit, probabis illum. Ergo hoc unum est bonum hominis, quod qui habet, etiam si aliis destituitur laudandus est, quod qui non habet, in omnium aliorum copia damnatur ac reicitur. Quae condicio rerum, eadem hominum est. Navis bona dicitur non quae pretiosis coloribus picta est nec cui argenteum aut aureum rostrum est nec cuius tutela ebore caelata est nec quae fiscis atque opibus regiis pressa est, sed stabilis et firma et iuncturis aquam excludenti
Abbreviated transcription (Latin):
suis ꝓtegit. quis negatS quemadmodum
neptuno plus debere se uidicat exhis. qui eadem
tranquillitate usi sunt. qͥ plitra & pretiosiora
illo mari uex̃. animosius a mercatore quã a uec¬
tore soluitur uotum. & exipsis mercatorib effu-¬
sius gratus est. gui odores ac purpuras & attro
pensanda portabat. quã qͥ uilissima queq & sa¬
burrȩ loco fut᷑a congesserat: sic huius beneficiũ

Expanded text:
suis protegit." Quis negat? Sed quemadmodum suis protegit." Quis negat? Sed quemadmodum Neptuno plus debere se iudicat ex is, qui eadem tranquillitate usi sunt, qui plura et pretiosiora illo mari vexit, animosius a mercatore quam a vectore solvitur votum, et ex ipsis mercatoribus effusius gratus est, qui odores ac purpuras et auro pensanda portabat quam qui vilissima quaeque et saburrae loco futura congesserat; sic huius pacis beneficiu
Abbreviated transcription (Latin):
illorum quȩ crescunt dum implentur. ex satiet. Qͥs¬
quis autẽ de accipiendo cogitat. oblitus accepti est:
nec ullum malum cupiditas mauis. quam quod
ingrata est. A dice nunc: quod nemo eorum qui in
re .p. uersantur quod uincat. s a quib uincatur
aspicit: & illis non tam iocundum est. multos post
se uide. quam graue aliquem ante se. Habet hoc
uicium om̃is ambitio. non respicit. Nec ambitio
tantum instabilis est: uerum cupiditas omnis.
quia incipit semꝑ a fine. At ille uir sincerus ac
purus qui reliquit. & curian & forum. & omnem
administrationem rei .p. ut ad ampliora secedet :
diligit eos ꝑ quos hoc ei uti facile ñ licet. solumq
illis gratuitum testimonium reddit. & magnã
rem nescientib debet. quemadmodum p̃ceptores
suos ueneratur ac suspicit. quorum beneficio illis
inuiis exit. Sic & his subquorum tutela positus
exercet artes bonas. Uerum qͦq alios tex uiribus

Expanded text:
illorum, quae crescunt, dum implentur, exsatiet. Quisillorum, quae crescunt, dum implentur, exsatiet. Quisquis autem de accipiendo cogitat, oblitus accepti est; nec ullum habet malum cupiditas maius, quam quod ingrata est. Adice nunc, quod nemo eorum, qui in re publica versantur, quot vincat, sed a quibus vincatur, aspicit. Et illis non tam iucundum est multos post se videre quam grave aliquem ante se. Habet hoc vitium omnis ambitio; non respicit. Nec ambitio tantum instabilis est, verum cupiditas omnis, quia incipit semper a fine. At ille vir sincerus ac purus, qui reliquit et curiam et forum et omnem administrationem rei publicae, ut ad ampliora secederet, diligit eos, per quos hoc ei facere tuto licet solusque illis gratuitum testimonium reddit et magnam rem nescientibus debet. Quemadmodum praeceptores suos veneratur ac suspicit, quorum beneficio illis inviis exit, sic et hos, sub quorum tutela positus exercet artes bonas. " Verum alios quoque rex viribus
Abbreviated transcription (Latin):
unt quidem. nondum insicco. iam in portu sunt. Ergo
cum tam magna sint int̾ sumos imosq discrinina.
cum medios quoq sequatur fructus suus. sequatur in¬
gens ꝑiculum. ad deteriora redeundi : non debemus occu¬
pationib indulgere. Excludende sunt. si semel intra¬
uerint: in locum suum alias substituent. Principiis il¬
larum obstenaus. mnelius non incipient: quã desinent
phylosophie fidelit̃ deditos. contumaces ẽẽ. acre¬
fractarios. & contẽptores magistratuũ aut regum. eo¬
rumue ꝑ quos publica administrantur. Ex contrario
enim. nulli aduersus ipsos gratiores sunc. Nec inamerito.
Nullis enim ꝑlus prestant: quam quib frui tranqullo otio
confert securitas publicqa: necesie est auetorem huna¬
bon ut parentem colant. multo quidem magis quam
illi in quieti. & in medio positi: qui multa pͥncipibus
debent. s multa & imputant. quib nunquam tam
plane occurrere ulla lib̾alitas ꝑotest. ut cupiditates

Expanded text:
unt quidem. Nondum in sicco, iam in portu sunt. Ergo unt quidem. Nondum in sicco, iam in portu sunt. Ergo cum tam magna sint inter summos imosque discrimina, cum medios quoque sequatur fluctus suus, sequatur ingens periculum ad deteriora redeundi, non debemus occupationibus indulgere. Excludendae sunt; si semel intraverint, in locum suum alias substituent. Principiis illarum obstemus. Melius non incipient, quam desinent.philosophiae fideliter deditos contumaces esse ac refractarios, contemptores magistratuum aut regum eorumve, per quos publica administrantur. Ex contrario enim nulli adversus illos gratiores sunt; nec inmerito. Nullis enim plus praestant quam quibus frui tranquillo otio vendi confert securitas publica, necesse est auctorem huboni ut parentem colant, multo quidem magis quam illi inquieti et in medio positi, qui multa principibus debent, sed multa et inputant, quibus numquam tam plene occurrere ulla liberalitas potest, ut cupiditates
Abbreviated transcription (Latin):
Selebat attalus hac imagine uti. Uidisti aliquando
canem. missa adño frusta panis aut carnis. aꝑto
ore captantem: Quicquid excepit. ꝓtinus integrũ¬
deuorat: & semꝑ ad spem uenturi hiat. Idem euenit nobis.
Quicquid expectantib fortuna ꝓieeit: id sine ulla uoluptate
dimittimus. statim ad rapinam alterius erecti & attoniai.
Hoc sapienti non euente. Plenus est. Etiam siquid uenit:
secure excipit ac reponit. Leticia fruitur maxima continua
sua. habet aliquis bonam uoluntatẽ. habet ꝓfectum. s
cui multum desit a summo. hic depͥmitur alt̾nis & extol¬
litur. ac modo in celum alleuatur. modo defertur ad
terram. Impeditis ac rudib nullus p̃ciꝑitationis finis
est. in epicureum illud chaos decidunt. in ane sine t̾min&
Idhuc genus tercium eorum qui sapientie alludunt. quã
non quidem contigerunt. in conspectu tamen. & ut ita
dicam subictu habent. hi non concutiuntur ne deflu¬

Expanded text:
Solebat Attalus hac imagine uti: "vidisti aliquando Solebat Attalus hac imagine uti: "vidisti aliquando canem missa a domino frusta panis aut carnis aperto ore captantem ? Quicquid excepit, protinus integrudevorat et semper ad spem venturi hiat. Idem evenit nobis: quicquid expectantibus fortuna proiecit, id sine ulla voluptate demittimus statim, ad rapinam alterius erecti et adtoniti." Hoc sapienti non evenit; plenus est. Etiam si quid obvenit, secure excipit ac reponit. Laetitia fruitur maxima, continua, sua. Habet aliquis bonam voluntatem, habet profectum, sed cui multum desit a summo; hic deprimitur alternis et extollitur ac modo in caelum adlevatur, modo defertur ad terram. Imperitis ac rudibus nullus praecipitationis finis est; in Epicureum illud chaos decidunt, inane, sine termino. Est adhuc genus tertium eorum, qui sapientiae adludunt, quam non quidem contigerunt, in conspectu tamen et, ut ita dicam, sub ictu habent; hi non concutiuntur, ne deflu
Abbreviated transcription (Latin):
leuior accessio. hic nisi attendit: subinde grauatur.
& in eadem reuoliit᷑. Sapiens recidẽ non potest. ne in-¬
cidẽ quidem amplius. Corpori enĩ ad tempus bona ua-¬
litudo ÷: quam medicus etiam si reddidit. non prestat.
sepe ad eundem quem aduocauerat excitatur. Semel
in totum sanat᷑. Dicam : quomͦ intelligas sanum. Si se
iꝑse contentus ÷ : si confidit sibi. si scit om̃ia uota mor-¬
talium. om̃ia beneficia quȩ dantur petunturq:
nullum in beata uita hab̾e mon̾umentum. Nam cui
aliquid accetłe potest : id imꝑfectum ÷. Cui aut̃ aliqͥd
abscede potest: id imꝑpetuum est. Cuius ꝑpetita fu¬
tura leticia est: is suo gaudeat. Onia aut̃ qͥb uulgꝰ
inhiat : ultro citroq fluunt. Nichil dat fortuna
mancipio. S hȩc quoq fortuna tunc delectat : cum
illam ratio temꝑauit ac miscuit. Hec est etrã que
ext̾na cõmendet: quorum auidis uisus in gratus est.

Expanded text:
levior accessio: hic nisi adtendit, subinde gravatur levior accessio: hic nisi adtendit, subinde gravatur et in eadem revolvitur, sapiens recidere non potest, ne incidere quidem amplius. Corpori enim ad tempus bona valetudo est, quam medicus, etiam si reddidit, non praestat, saepe ad eundem, qui advocaverat, excitatur. Animus semel in totum sanatur. Dicam, quomodo intellegam sanum: si se ipso contentus est, si confidit sibi, si scit omnia vota mortalium, omnia beneficia quae dantur petunturque, nullum in beata vita habere momentum. Nam cui aliquid accedere potest, id inperfectum est; cui aliquid abscedere potest, id inperpetuum est; cuius perpetua futura laetitia est, is suo gaudeat. Omnia autem, quibus vulgus inhiat, ultro citroque fluunt. Nihil dat fortuna mancipio. Sed haec quoque fortuita tunc delectant, cum illa ratio temperavit ac miscuit; haec est, quae etiam externa commendet, quorum avidis usus ingratus est.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid qd̾ impediat. non quidem eum : cuius ani¬
mus in omni negocio letus atq alacer ÷. Imꝑfec¬
tis adhuc int̾scinditur letitia: sapientis uͦ conte¬
xitur gaudium: nulla causa rumpit᷑. nulla fortu¬
na. Semꝑ & ubiq tranquillum est : non enim ex
alieno pendet. nec fauorem fortunȩ aut bomines
erpectat. domestica illi felicitas ÷. Exinet et aĩo
si intraret. ibi nascitur. Aliquando extrinsecus. quo ad mone¬
atur mortalitatis int̾uenit : s id leue. & quod summam cu-¬
tem stringat. Aliquo inquam incõmodo afflatur maximꝰ.
is : illud bonum est fixum. Ita dico extrinsecus. aliqua st
incommoda. uelut incorpore interdum robusto solidoq
eruꝑtiones quędam pustularum & ulcus cula. nullum in
alto malum est. hoc inquam int̾ ÷. int̾ consũmate sapi-¬
entiȩ uirum. & alium ꝓcedentis : qd̾ int̾ sanum & exmor¬
bo graui ae diutino emergentem. cui sanitatis loco ÷

Expanded text:
aliquid, quod inpediat." Non quidem eum, cuius anialiquid, quod inpediat." Non quidem eum, cuius animus in omni negotio laetus atque alacer est; inperfectis adhuc interscinditur laetitia, sapientis vero contexitur gaudium, nulla causa rumpitur, nulla fortuna, semper et ubique tranquillus est. Non enim ex alieno pendet nec favorem fortunae aut hominis expectat. Domestica illi felicitas est; exiret ex animo, si intraret; ibi nascitur. Aliquando extrinsecus, quo admoneatur mortalitatis, intervenit, sed id leve et quod summam cutem stringat. Aliquo, inquam, incommodo addatur; maximum autem illud bonum est fixum. Ita dico: extrinsecus aliqua sunt incommoda, velut in corpore interdum robusto solidoque eruptiones quaedam pusularum et ulcuscula, nullum in alto malum est. Hoc, inquam, interest inter consummatae sapientiae virum et alium procedentis, quod inter sanum et ex morbo gravi ac diutino emergentem, cui sanitatis loco est
Abbreviated transcription (Latin):
nus his quoq occupatis dieb agatur aliquid : & quidẽ
totis. Nunquam eni non suecedent occupationes noue.
serintus illas. Itaq exuna exeunt plures : deinde ipsi
nob̾ dilationem damus. Cum hoc ꝑ egero: toto animo
incumbam: & si hanc rem molestam composuero: stu¬
dio me dabo. Non cũ uacatieris phylosophandũ ÷ :
omnia alia negligenda. ut huic assideamus. eui nul¬
lum tempus satis magnum est. etiam si apuericia
usq ad longissimos humani cͤui t̃minos uita ꝓ duci¬
tur. Non multum refert. utrum õ mittas phyłoso¬
phiam: an int̾mittas. Non enim ubi int̾rupta est
manet : s eorum more quȩ intenta dissiliunt.
usq adinitia sua recurrit. qd̾ a continuatione dis¬
cessit. Resistendum est occupationib. nec explican¬
de s sũmouende sunt. Tempus quidem nullum pa¬
rum est idoneum: studio salutari. At qui multi in¬
ter illa non student : ꝓpt̃ quȩ studendum. Incide

Expanded text:
nus his quoque occupatis diebus agatur aliquid et quidem nus his quoque occupatis diebus agatur aliquid et quidem totis. Numquam enim non succedent occupationes novae; serimus illas, itaque ex una exeunt plures. Deinde ipsi nobis dilationem damus: "cum hoc peregero, toto animo incumbam " et "si hanc rem molestam composuero, studio me dabo." Non cum vacaveris, philosophandum est; omnia alia neglegenda, ut huic adsideamus, cui nullum tempus satis magnum est. etiam si a pueritia usque ad longissimos humani aevi terminos vita producitur. Non multum refert, utrum omittas philosophiam an intermittas; non enim ubi interrupta est, manet, sed eorum more, quae intenta dissiliunt, usque ad initia sua recurrit, quod a continuatione discessit. Resistendum est occupationibus, nec explicandae, sed submovendae sunt. Tempus quidem nullum parum est idoneum studio salutari; atqui multi inter illa non student, propter quae studendum est. " Incidet
Abbreviated transcription (Latin):
dagemus. ut om̃e nr̃m tempus sit. Nonerit autem :
nͥ pͥus nos nr̃i eẽ. coeꝑimus. Quando continget con¬
temnere utranq naturam. quando contingit om̃ib
oppressis affectib. & sub arbitrium suum adductis.
hanc uocem emittere. uici. Quẽ uicerim quęris &
Non ꝑsas. nec extrema medorum. nec siquid ustra da¬
chas bellicosum iacet: s auariciam. s ambitionem
s metum mortis : quti uictores gentrum uicit. Ualt.
ꝑse : s dui non retẽptaui memoriam meam.
taq : non facile me seguitur. Quod euenit libris si¬
tu coherentib : hoc euenisse mͥ sentio. Explicandus
est animus. & quecunq apud illũ deposita sunt:
stibinde excuti debent. ut parata sint: quotiens usus
exegerit. Ergo hoc inp̃sentia disferamus: multum
enim oꝑe. multum diligentie poscit. Cum pͥmum longio¬
rem eodem loco sꝑauero moram : tunc istud in manus su¬
mam. Quȩdam eñĩ sunt. que possis & incise scribe. quȩ¬
dam lectum & ocium & secretum desid̾ant. Nichil mi¬

Expanded text:
agamus, ut nostrum omne tempus sit. Non erit autem, nisi prius nos nostri esse coeperimus. Quando continget contemnere utramque fortunam, quando continget omnibus oppressis adfectibus et sub arbitrium suum adductis hanc vocem emittere "vici" ? Quem vicerim quaeris ? Non Persas nec extrema Medorum nec si quid ultra Dahas bellicosum iacet, sed avaritiam, sed ambitionem, sed metum mortis, qui victores gentium vicit. VALE. per se. Sed diu non retemptavi memoriam meam, itaque non facile me sequitur. Quod evenit libris situ cohaerentibus, hoc evenisse mihi sentio; explicandus est animus et quaecumque apud illum deposita sunt, subinde excuti debent, ut parata sint, quotiens usus exegerit. Ergo hoc in praesentia differamus; multum enim operae, multum diligentiae poscit. Cum primum longiorem eodem loco speravero moram, tunc istud in manus sumam. Quaedam enim sunt, quae possis et in cisio scribere. Quaedam lectum et otium et secretum desiderant. Nihilomi
Abbreviated transcription (Latin):
itaq & ꝑ seueremus. plusquam ꝓfligauimus restat. s
magna pars est ꝓfectus : uelle ꝓficere. huius rei con¬
scius mͥ sum: uolo. & tota mente uolo. ⁊e quoq instinc

Expanded text:
itaque et perseveremus. Plus, quam profligavimus, restat, sed itaque et perseveremus. Plus, quam profligavimus, restat, sed magna pars est profectus velle proficere. Huius rei conscius mihi sum; volo et mente tota volo. Te quoque instinc
Abbreviated transcription (Latin):
adliquidum huic udicio consentaneum erit.
omĩa que uirtute contracta sunt: & bona iudi¬
care. & int̾ se parta. Corporum autẽ bona. corpo¬
rib quidem bona sunt: s in toto non sunt bona.
his prectum quidem erit aliquod. Cȩterum: digni¬
tas non erit. Magnis int̾ se interuallis distabt̃.
Alia minora. alia maiora erunt. Et inpsis sapi¬
entiam sectantib : magia discrimina eẽ. fa¬
teamur necesse ÷. Alius iam in tantum ꝓficit.
ut contra fortunam audeat attollere oculos. s non ꝑtinacit̾.
cedunt enim. uimio splendore p̃stricti: alius intantũ ut
posiit cum illa conferre uultum. si iam ꝑuenit ad fũmum.
& fiducie plenus ÷. Imꝑfecta necesse est labent. & modo
ꝓdeant. modo sublabantur. & succidant. Sublabentur
autem: nisure & niti ꝑ seuerauerint. Si quicquani ex
studio & fideli int̾entione laxauerint: retro eundum:
Nemo ꝓfectum ibi inuenit: tibi religuerat. Instemus

Expanded text:
ad liquidum. Huic iudicio consentaneum erit ad liquidum. Huic iudicio consentaneum erit omnia, quae virtute contacta sunt, et bona iudicare et inter se paria. Corporum autem bona corporibus quidem bona sunt, sed in totum non sunt bona. His pretium quidem erit aliquod, ceterum dignitas non erit; magnis inter se intervallis distabunt; alia minora, alia maiora erunt. Et in ipsis sapientiam sectantibus magna discrimina esse fateamur necesse est. Alius iam in tantum profecit, ut contra fortunam audeat adtollere oculos, sed non pertinaciter, cadunt enim nimio splendore praestricti; alius in tantum, ut possit cum illa conferre vultum, nisi iam pervenit ad summum et fiduciae plenus est. Inperfecta necesse est labent et modo prodeant, modo sublabantur aut succidant. Sublabentur autem, nisi ire et niti perseveraverint; si quicquam ex studio et fideli intentione laxaverint, retro eundum est. Nemo profectum ibi invenit, ubi reliquerat. Instemus
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutis adducunt. si illi penitentia sui facrunt.
Sapiens quidem uinete uirtute fortunam. At multi
ꝓfessi sapientiam leuissimis nunñquam nimis ex¬
territi sunt. hoc loco nr̃m uictum est: qui de sapien¬
te exigimus. & aꝓficiente. Suadeo adhuc cͥ ista
que laudo: nondum ꝑsuadeo. Etiam si ꝑsuasissem.
ñdum tam parata hab̾em aut tam exercitata. ut
adom̃s casus ꝓcurrerent. Quem admodum lana qͦs¬
dam colores semel ducit. quosdam nisi septus mace¬
rata et recoeta non ꝑ bit: sic alias disctplinas. Inge¬
nia cum acceꝑo ꝓtinus prestant. hȩc nisi adte des¬
cendit & diusecdit. & animum non colorauit. sed
infecit: nichil exhis quȩ ꝓmiserat prestat. Cito
hoc potest tradi. & paucissimis uerbis: unum bo¬
num eẽ. uircutem. nullum certe sine uirtitee. &
ipsam uirtutem inꝓarte nr̃i meliore. id÷ rationa¬
li positam. Quid erit hec uirtus: Iudictum uerũ
adhoc om̃is speties quȩ impetum mouet rediget᷑.

Expanded text:
servitutis adducunt, si illi paenitentiam sui faciunt. servitutis adducunt, si illi paenitentiam sui faciunt. Sapiens quidem vincit virtute fortunam, at multi professi sapientiam levissimis nonnumquam minis exterriti sunt. Hoc loco nostrum vitium est, qui idem a sapiente exigimus et a proficiente. Suadeo adhuc mihi ista, quae laudo, nondum persuadeo. Etiam si persuasissem, nondum tam parata haberem aut tam exercitata, ut ad omnes casus procurrerent. Quemadmodum lana quosdam colores semel ducit, quosdam nisi saepius macerata et recocta non perbibit; sic alias disciplinas ingenia, cum accepere, protinus praestant, haec, nisi alte descendit et diu sedit et animum non coloravit, sed infecit, nihil ex his, quae promiserat, praestat. Cito hoc potest tradi et paucissimis verbis: unum bonum esse virtutem, nullum certe sine virtute, et ipsam virtutem in parte nostri meliore, id est rationali, positam. Quid erit haec virtus ? Iudicium verum ab hoc omnis species, quae impetum movet, redigetur
Abbreviated transcription (Latin):
impleatur : incerta mentis uolutatio est. Cumuꝰ ꝑfet¬
tum est: immota illa stabilitas ÷. Itaq inchoatus & a
sũma ꝓcedens. cultorq uirtutis. etiam si apppinquat
ꝑfecto bono. s ei nonduni sũmani manũ imposuit.
ibi interim cessabit. & remittet aliquid exintentione
mentis. Nondum enim incerta transgressus ÷ : etiam¬
nunc uersatur in lubrico. Beatus uͦ & uirtutis ex acte:
tunc se maxime amat. cũ fortissime exꝑtus ÷. Et me¬
tuenda cetũ. si alicuiꝰ honesti offitii pretia sunt: non
tantum fert s amplexatur. multoq audire mauult
tanto melior: quam felicior. Uenio nune illo quo me
uocat expectatio tua : ne extra rerum naturam. ua¬
gari uirtus nr̃a unideatur. Ot tremebit sapiens et do¬
lebit : & expallescet. hi enim om̃s corporis sensts sunc.
ubi origo calamitas. ubi illud malum uerun ẽ. illic
scilicet. si ista anmum detrahunt. si ad confessionem

Expanded text:
impleatur, incerta mentis volutatio est; cum vero perfecimpleatur, incerta mentis volutatio est; cum vero perfectum est, inmota illa stabilitas est. Itaque inchoatus et ad summa procedens cultorque virtutis, etiam si adpropinquat perfecto bono, sed ei nondum summam manum inposuit, ibit interim cessim et remittet aliquid ex intentione mentis. Nondum enim incerta transgressus est, etiamnunc versatur in lubrico. Beatus vero et virtutis exactae tunc se maxime amat, cum fortissime expertus est, et metuenda ceteris, si alicuius honesti officii pretia sunt, non tantum fert, sed amplexatur multoque audire mavult " tanto melior" quam "tanto felicior." Venio nunc illo, quo me vocat expectatio tua. Ne extra rerum naturam vagari virtus nostra videatur, et tremet sapiens et dolebit et expallescet. Hi enim omnes corporis sensus sunt Ubi ergo calamitas, ubi illud malum verum est? Illic scilicet, si ista animum detrahunt, si ad confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
mirum est: in tranquillitate non concuti. Illud mirare. ibi ex¬
tolsi aliquem. ubi om̃s depͥmuntur. ibi stare ubi om̃s iacent.
Quid ÷ intormentis. quid ÷ in aliis quȩ aduersa appellamus
mali:Ut hoc opinor. succidere mentem. & in curuari &
succumbere: quorum nichil sapienti uiro potest euenire.
Stat rectus sub quolibet pondere. nulla illum res minorem
facit. Nichil illi eorum quȩ ferenda sunt displicet: Nam qͥeqͥd
cade in hominem potest: in se cecidisse non queritur. Uires
suas nouit. scit se eẽ. oneri ferendo. Non educo sapientem
exhominum numero. nec dolores ab illo sicut ab aligua ru¬
pe malum sensum admittente summoueo. Menrim ex
duab illum partib eẽ. compositum. Aitã ÷ irrationalis.
hȩc mordetur. uritur dolet. Altã rationalis. hȩc in con¬
cussas opiniones ht̃. intrepida est & indomita. Inhae
positum est. sũmum illud hominis bonum. Antequã

Expanded text:
mirum est in tranquillitate non concuti; illud mirare, ibi exmirum est in tranquillitate non concuti; illud mirare, ibi extolli aliquem ubi omnes deprimuntur, ibi stare ubi omnes iacent. Quid est in tormentis, quid est in aliis, quae adversa appellamus, mali ? Hoc, ut opinor, succidere mentem et incurvari et succumbere. Quorum nihil sapienti viro potest evenire; stat rectus sub quolibet pondere. Nulla illum res minorem facit; nihil illi eorum, quae ferenda sunt, displicet. Nam quicquid cadere in hominem potest, in se cecidisse non queritur. Vires suas novit. Scit se esse oneri ferendo. Non educo sapientem ex hominum numero nec dolores ab illo sicut ab aliqua rupe nullum sensum admittente summoveo. Memini ex duabus illum partibus esse compositum; altera est inrationalis, haec mordetur, uritur, dolet; altera rationalis, haec inconcussas opiniones habet, in trepida est et indomita. In hac positum est summum illud hominis bonum. Antequam
Abbreviated transcription (Latin):
tur inuictus animo. Nonꝑutant enim fieri qͥcqͥd
facere non possunt: ex infirmitate sua. de uartute fe¬
runt sententiam. Quidmiraris. si uri. uulnerari. oc¬
eiti alligari iuuat: Asigñ etiam libet. Luxuriosaꝰ. fru¬
galitas poena est pigro. supplicu loco labor est. Delica
dura atq intoleranda credimus: obliti quam multis
cormentum sic. uino carere. Aut pͥma luce excitari.
Non ista difficilia sunt natura: s nos fliuidi & enerues
Magno animo: de reb magnis tudicandii est. Aliogͥn.
udebitur ill arum uicium eẽ: qd̾ nr̃m est. Sic quȩdã
reccissima. cum in aquam demissa sunt: spetiem cur¬
u prefractiq uisentib reddunt. Non tantum qͥd
uideas s quemad modum: refert. Animus nr̃: ad
uera ꝑspicienda caligat. Damͥ adolescentem in cor¬
ruptum & ingenio uegetum. dicet fortunaciorem
sibi uideri. qui om̃ia rerum aduersarum onera ri¬
gida ceruice sustollit. qui supra fortunã extat. Non

Expanded text:
tur invictus animo. Non putant enim fieri, quicquid tur invictus animo. Non putant enim fieri, quicquid facere non possunt; ex infirmitate sua de virtute ferunt sententiam. Quid miraris, si uri, vulnerari, occidi, alligari iuvat, aliquando etiam libet? Luxurioso frugalitas poena est, pigro supplicii locDURA ATQUE INTOLLERANDA CREDIMUS, et OBLITI QUAM MULTIS tormentum sit vino carere aut prima luce excitari. Non ista difficilia sunt natura, sed nos fluvidi et enerves. Magno, animo de rebus magnis iudicandum est; alioqui videbitur illarum vitium esse, quod nostrum est. Sic quaedam rectissime, cum in aquam demissa sunt, speciem curvi praefractique visentibus reddunt. Non tantum quid videas, sed quemadmodum, refert; animus noster ad vera perspicienda caligat. Da mihi adulescentem incorruptum et ingenio vegetum; dicet fortunatiorem sibi videri, qui omnia rerum adversarum onera rigida cervice sustollat, qui supra fortunam existat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
bonum eẽ. quod honestum. hoc nec remitti nec inten-¬
di posse. non magis quam regulam. qua rectum ꝓba-¬
ni debet flectes. Quic quid exilla mutaueris: iniuria
est recci. Idem gͦ de uircute dicemus. Et hec recta est.
Nexuram non recipit. Rigidari quidem amplius. in¬
tendi non potest. hec de om̃ib reb iudicat. de hac nul¬
la. Si rectior ipsa non potest fieri. nec que ab illa ti
unt. alia aliis rectiora sunt. huic enim necesse ÷ re¬
spondeant: ita paria sunt. Quid gͦ inquit. iacere
in conuiuio. & torqueri paria sunt.: hoc mirum uidetur tͥ.
Illullicet iagis adiaireris. racere inconuiuio malum est.¬
tor queri in equuleo bonum est: si illud turpiter. hoc hone¬
ste fic. Bona ista aut mala: non efficit materia. s uirtus.
h ec ubicunq apparuit: om̃ia eiusdem mensurȩ ac p̃cii sc̃.
n oculos nunc mͥ manus intentat ille qͥ oñium animũ
estimat ex suo: qd̾ dicam paria bona eẽ. adũsa fortiter¬

Expanded text:
bonum esse, quod honestum; hoc nec remitti nec intenbonum esse, quod honestum; hoc nec remitti nec intendi posse, non magis quam regulam, qua rectum probari solet, flectes. Quicquid ex illa mutaveris, iniuria est recti. Idem ergo de virtute dicemus: et haec recta est, flexuram non recipit. Rigida re quid amplius intendi potest ? Haec de omnibus rebus iudicat, de hac nulla. Si rectior ipsa non potest fieri, ne quae ab illa fiunt quidem alia aliis rectiora sunt. Huic enim necesse est respondeant; ita paria sunt. "Quid ergo?" inquis, "iacere in convivio et torqueri paria sunt?" Hoc mirum videtur tibi? Illud licet magis admireris; iacere in convivio malum, in eculeo bonum est, si illud turpiter, hoc honeste fit. Bona ista aut mala non efficit materia, sed virtus. Haec ubicumque apparuit, omnia eiusdem mensurae ac pretii sunt. In oculos nunc mihi manus intentat ille, qui omnium animum aestimat ex suo, quod dicam paria bona e
Abbreviated transcription (Latin):
socratem dices in carcere. infelicem catonem uulnera
sua animosius quam fecerat retractantem. calamitosissi¬
mum omntum regulum. fidĩ poenas etiam hostib serua.¬
te pendentem. Atqui nemo hoc dicere. ne ex mollissimis
quidem ausus est. Negant enĩ illum ẽẽ. beatura. sed
tamen negant miserum. Achademici ueteres. beatum
quidem ẽẽ. etiam int̾ hos cruciatus fatentur : s non
adꝑfectum nec adplenum. quod nullomͦ potest recipi.
Nisi beatus ÷: insummo bono non est. Quod summum
bonuĩ est: supra se gradum ñ ht̃. si mͦ illi uirtus in est.
si illam aduersa ñ minuunt. s manet etiam cõmi-¬
nuto corpore in columis. Manet autem. Uirtutem
autem intelligo animosam & excelsam. quã incitat
quicquid infestat: hunc animum quam sepe indu-¬
unt gn̾ose indolis iuuenes. quos aliciius honeste
rei pulchritudo ꝑ cussit. ut om̃ia forcuita contẽnãt.
ꝓfecto sapientia infundet. & tradet. ꝑ suadebit. unũ

Expanded text:
Socraten dices in carcere, infelicem Catonem vulnera Socraten dices in carcere, infelicem Catonem vulnera sua animosius quam fecerat retractantem, calamitosissimum omnium Regulum fidei poenas etiam hostibus servatae pendentem. Atqui nemo hoc dicere, ne ex mollissimis quidem, ausus est. Negant enim illum esse beatum, sed tamen negant miserum. Academici veteres beatum quidem esse etiam inter hos cruciatus fatentur, sed non ad perfectum nec ad plenum. Quod nullo modo potest recipi; nisi beatus est, in summo bono non est. Quod summum bonum est, supra se gradum non habet, si modo illi virtus inest, si illam adversa non minuunt, si manet etiam comminuto corpore incolumis; manet autem. Virtutem enim intellego animosam et excelsam, quam incitat quicquid infestat. Hunc animum, quem saepe induunt generosae indolis iuvenes, quos alicuius honestae rei pulchritudo percussit, ut omnia fortuita contemnant, profecto sapientia nobis infundet et tradet. Persuadebit unum
Abbreviated transcription (Latin):
pentini maris inundatio ab scondet. aut infubitã
cauernã considentis soli lapsus adducet. Quid ÷ gͦ.
quare indigner. aut doleam. si exiguo momento
publica fata p̾cedo: Magnus anamus do pareat.
& quioquid lex uniu̾si ubet : sine cunctatione pati¬
atur. Aut in meliorem uitam emittit᷑. lucidius
tranquilliusq int̾ diuina mansurus. aut certe si¬
ne ullo futuris in cominodo. si nat̾e reminiscebi¬
tur. & reuercetur in totum. Non ÷ gͦ.m. catonis
maius bonum honesta uita. quam mors honesta.
qm̃ non intenditur uirtus. Idem ẽẽ. dicebat socra¬
tes. ueritatem & uitutem. Quomͦ illa non crescit.
sic nec untꝰ quidem. habet numeros suos. plena ÷.
Lon est itaq qd̾ mireris. paria eẽ. bona : & quȩ exꝑ
posito sumenda sunt. & quȩ si ita res tulte. Nlam
si hanc in ȩqualitatem receꝑis. & fortiter torqueri inminori¬
b bonis numeres: numerabis etiam in malis. & infelicẽ

Expanded text:
pentina maris inundatio abscondet aut in subitam pentina maris inundatio abscondet aut in subitam cavernam considentis soli lapsus abducet. Quid est ergo quare indigner aut doleam, exiguo momento publica fata praecedo ? " Magnus animus deo pareat et quicquid lex universi iubet, sine cunctatione patiatur; aut in meliorem emittitur vitam lucidius tranquilliusque inter divina mansurus aut certe sine ullo futurus incommodo sui naturae remiscebitur et revertetur in totum. Non est ergo M. Catonis maius bonum honesta vita quam mors honesta, quoniam non intenditur virtus. Idem esse dicebat Socrates veritatem et virtutem. Quomodo illa non crescit, sic ne virtus quidem; habet numeros suos, plena est. Non est itaque quod mireris paria esse bona, et quae ex proposito sumenda sunt et quae si ita res tulit. Nam si hanc inaequalitatem receperis, ut fortiter torqueri in minoribus bonis mulieres, numerabis etiam in malis, et infelicem
Abbreviated transcription (Latin):
nent. Nulli non senectus sua ÷ In equalib ista spatiũ:
eodem natura dimittit. Quicquid ÷: nonerit. Nec ꝑibit:
s resoluetur. Nob̾ solui: ꝑtre est. ꝓxima eirtm intuentur:
adulteriora non ꝓspicit inens hebes. & que se corpori ad¬
dixerit. Alioquin fortrus finẽ sui suorumq pateretur:
sisꝑaret om̃ia illa. sic uitam mortemq ꝑuices ire. & cõ¬
posita dissolui. dissoluta cõponi. in hoc oꝑe ęt̾̃nam aitẽ
cuncta temꝑantis di uerti. Itaq ut cato. cum euum a¬
nimo ꝑcurrerit: dicet. Om̃e humanum geirus. quodq:
quodq erit : morte damnatum est. Oñs quȩ usqua re¬
rum potiuntur urbes. queq alienorum imꝑiorum
magna sunt decora : ubi fuerint aligñ queretur. &
uario exilii gñe tollantur. Alias destruent bella. alias
desidia paxq adinertiam uersa consitmet : & magnis
opib exitiosa res: luxus. Om̃s hos fertiles campos. re¬

Expanded text:
nent. Nulli non senectus sua est; inaequalibus ista spatiis nent. Nulli non senectus sua est; inaequalibus ista spatiis eodem natura dimittit. Quicquid est, non erit, nec peribit, sed resolvetur. Nobis solvi perire est, proxima enim intuemur; ad ulteriora non prospicit mens hebes et quae se corpori addixerit; alioqui fortius finem sui suorumque pateretur, si speraret, ut omnia illa, sic vitam mortemque per vices ire et composita dissolvi, dissoluta componi, in hoc opere aeternam artem cuncta temperantis dei verti. Itaque ut M. Cato, cum aevum animo percucurrerit, dicet: " omne humanum genus, quodque est quodque erit, morte damnatum est. Omnes, quae usquam rerum potiuntur urbes quaeque alienorum imperiorum magna sunt decora, ubi fuerint, aliquando quaeretur et vario exitii genere tollentur; alias destruent bella, alias desidia paxque ad inertiam versa consumet et magnis opibus exitiosa res, luxus. Omnes hos fertiles campos re
Abbreviated transcription (Latin):
tus obstinatissima. uti censum quoq fides malis fracta
deficiat. & scipionentin africa noĩs sui fortuna destituat:
olim ꝓuisum est. nequid cato detrimenti capet. Uictus
est tamen. Et hoc numera inter repulsas catonis. Tan
magno animo feret aliquid sibi ad iuetoritm : quam ad
preturam obstitisse. Quo die repulsus ÷ lusit: qua nocte
ꝑtturus fuit. legit. Eodem loco habuit: & pretura. & uita
excetł̾e. Om̃ia quȩ accid̾ent: ferenda eẽ. ꝑsiraserat sibi.
Quidm ille mutationẽ rei publice. forti et equo pateretur
anino Quid enĩ mutationis ꝑ icło exceptum : Non
terra. non cęlum. non totus hic rerum omnium contex-¬
tus. quamuis dõ agente ducatur. non semꝑ tenebit bẽ
ordinẽ. s illum ex hoc cursu aliquis dies deiciet. Certis
erunt cuncta temporib. nasci debent. crescere. extirgui
Quecimq supͣ nos uides eurrere & hec quib immreti atq
impositi sumus ueluti solidissimis : carpentur & desi¬

Expanded text:
tus obstinatissima, Vticensium quoque fides malis fracta tus obstinatissima, Vticensium quoque fides malis fracta deficiat et Scipionem in Africa nominis sui fortuna destituat. Olim provisum est, ne quid Cato detrimenti caperet. "Victus est tamen." Et hoc numera inter repulsas Catonis; tam magno animo feret aliquid sibi ad victoriam quam ad praeturam obstitisse. Quo die repulsus est, lusit, qua nocte periturus fuit, legit. Eodem loco habuit praetura et vita excidere; omnia, quae acciderent, ferenda esse persuaserat sibi. Quidni ille mutationem rei publicae forti et aequo pateretur animo ? Quid enim mutationis periculo exceptum ? Non terra, non caelum, non totus hic rerum omnium contextus, quamvis deo agente ducatur. Non semper tenebit hunc ordinem, sed illum ex hoc cursu aliquis dies deiciet. Certis eunt cuncta temporibus; nasci debent, crescere, extingui. Quaecumque supra nos vides currere, et haec, quibus inmixti atque inpositi sumus veluti solidissimis carpentur ac desi
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib par ÷. Quid gͦ : Nichil inter est. in t̾p̃turam
catonis ⁊ repulsam. Nichil inter est. utrum pharsalica
acie eato uineatur. auͦt uincat.  hoc eius bonum. quo
uictis partib non potest uinci: par erat illibono. quo uictor
remearet inpatriam. & componeret pacem. Quidni parsit:
Fadem enim uirtute & mala fortuna uincitur: & ordinatur
bona. Utrcus autem non potest maior nec minor fieri. unuis
staturȩ est. S .G.N. pompeius amittet exercitum. s illud pul-¬
cherrimum rei publice p̃tęxtum optimates. & pͥma acies pom¬
peianarum parctum senatus ferens arma uno prȩlio ꝓfli-¬
gabuntur. & tam magniruma imꝑii in totum disfiliet
orbem. aliqua pars eius in egipto. aliqua in africa. aliqua
in bispania cadet. ne hoc quidem misere rei publice con¬
tinget semel ruere. Onn̾a licet fiant. iubam in regno suo
non locorum noticia adiuuet. ñ popularium ꝓrege suo uir-¬

Expanded text:
in omnibus par est. " Quid ergo ? Nihil interest inter praeturam in omnibus par est. " Quid ergo ? Nihil interest inter praeturam Catonis et repulsam? Nihil interest, utrum Pharsalica acie Cato vincatur an vincat ? Hoc eius bonum, quo victis partibus non potest vinci, par erat illi bono, quo victor rediret in patriam et conponeret pacem?" Quidni par sit? Eadem enim virtute et mala fortuna vincitur et ordinatur bona. Virtus autem non potest maior aut minor fieri; unius staturae est. " Sed Cn. Pompeius amittet exercitum, sed illud pulcherrimum rei publicae praetextum, optimates, et prima acies Pompeianarum partium, senatus ferens arma, uno proelio profligabuntur et tam magni ruina imperii in totum dissiliet orbem; aliqua pars eius in Aegypto, aliqua in Africa, aliqua in Hispania cadet. Ne hoc quidem miserae rei publicae continget, semel ruere." Omnia licet fiant; Iubam in regno suo non locorum notitia adiuvet, non popularium pro rege suo vir
Abbreviated transcription (Latin):
Multis uidemur maiora ꝓmattere. quam recipit humana
condicio. Non immerito. Ad corpus enim respiciunt. Reũ¬
tantur ad aninũ: iam hominem do metientur. Frige
te lucili uirorum optime. & relinq istum ludum litterarrũ
philosophorum. qui rẽ magnificentissimam ad syllabas
uocant. qui animum minuta docendo dimittunt & con¬
terunt. Fies similis ilłis qui inuenerunt ista. non quido¬
cent & id agunt: ut philosophya potius difficilis quam
magna uideatur. Socrates qui totam phylosophẏam re¬
uocauit admores. & hanc sumã dix̃ eẽ. sapientiam. bona
malaq distinguere. sequere inquit illos. siquid apud te
habeo auctoritatis. ut sis beatus. & te alicui stultum
utidi sine. Quisq uolet: tibi contumeliam faciat & in iuri¬
am. Tutantum nichil patieris. si modo tecum erit uirtꝰ.
d iuis inquit beatus eẽ. si fide bona uir bonis: sine contẽ¬
nat te aliquis. hoc nemo prestabit. nisi qui omĩa bona
exequauerit. quia nec bonum sine honesto est. & honestũ

Expanded text:
Multis videmur maiora promittere quam recipit humana condicio; non inmerito. Ad corpus enim respiciunt. Revertantur ad animum; iam hominem deo metientur. Erige te, Lucili virorum optime, et relinque istum ludum literarium philosophorum, qui rem magnificentissimam ad syllabas vocant, qui animum minuta docendo demittunt et conterunt; fies similis illis, qui invenerunt ista, non qui docent et id agunt, ut philosophia potius difficilis quam magna videatur. Socrates qui totam philosophiam revocavit ad mores et hanc summam dixit esse sapientiam, bona malaque distinguere, "sequere," inquit, "illos, si quid apud te habeo auctoritatis, ut sis beatus, et te alicui stultum videri sine. Quisquis volet, tibi contumeliam faciat et iniuriam, tu tamen nihil patieris, si modo tecum erit virtus. Si vis," inquit, " beatus esse, si fide bona vir bonus, sine contemnat te aliquis." Hoc nemo praestabit, nisi qui omnia bona exaequaverit, quia nec bonum sine honesto est et honestum
Abbreviated transcription (Latin):
nime diuitiis indiget. Ede inquis auctorem.
Ut scias quam benigni suntus: ꝓpositum est alie¬
na laudare. Epicuri est aut metrodori. aut alicuiꝰ
ex illa officina. Et quid inter est quis dixerit.
Omuib dixit. Qui eget diuitus: timet ꝓ illis. Ne¬
mo autem sollicito bono fruitur. adicere ulis a¬
liguid studet. Dum de incremento cogitat: oblitꝰ
est usus. ratiotinationes accipit. forum concerit.
lalendarium uersat. Ftt exdño ꝓ curattor ua ie:

Expanded text:
nime divitiis indiget." "Ede," inquis, "auctorem." nime divitiis indiget." "Ede," inquis, "auctorem." Ut scias quam benigni simus, propositum est aliena laudare; Epicuri est aut Metrodori aut alicuius ex illa officina. Et quid interest quis dixerit ? Omnibus dixit. Qui eget divitiis, timet pro illis. Nemo autem sollicito bono fruitur; adicere illis aliquid studet. Dum de incremento cogitat, oblitus est usus. Rationes accipit, forum conterit, kalendarium versat; fit ex domino procurator. VALE.