comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deptris meis quo cidusq po¬
udam nnimiitos tuos scabee¬
cum rex xẽt quẽ appellare do¬
minũ suũ posset qui sederet
ad dexteram dei insi xpiñ
filiũ dei qui est rex regũ¬

Expanded text:
dexteram meam, quoadusque ponam inimicos tuos subpedcum rex esset, quem appellare dominum suum posset qui sederet ad dexteram dei nisi Christum filium dei, qui est rex regu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanẽt lris compreheuse
quanto magꝭ ⁊ dei uotẽ cre /¬
⁊ seusu ae uirtute cõmitari
quõ de deo patre tamꝙͣ nug
riuus de fonte traduperit
Qd̾ si quis nurat᷑ edo
deũ ꝓolacõe uocis ac spiritꝰ
potuisse gnãri/ si sacras uoces
ꝓphãꝵ cognoniẽ desinet ꝑ fecto
Rurare Salomonẽ patre ꝙ
eius/. dauid potentissimos
regeb fuisse ⁊ eosd̃ ꝓpħas
etiam hũs fortasse fit notũ
qui diuinas lrae nõ attigerĩ
Quor alt̾ qui postriu̾is res¬
nauit troiane urbis excidiũ
ccutũ ⁊ quadragĩta amus ante¬
cessit huius poĩe diuinoꝵ st̾ptor
T̃noro in psal mo tricestmo scdõ¬

Expanded text:
manent litteris conprehensae: quanto magis dei uocem credeet sensu ac uirtute comitari, quam de deo patre tamquam riuus de fonte traduxerit! quodsi quis miratur ex deo deum prolatione uocis ac spiritus potuisse generari, si sacras uoces prophetarum cognouerit, desinet profecto mirari. Solomonem patremque eius Dauid potentissimos reges fuisse et eosdem prophetas etiam iis fortasse sit notum, qui diuinas litteras non attigerunt: quorum alter, qui posterius regnauit, Troianae urbis excidium centum et quadraginta annis antecessit. huius pater diuinorum scriptor hymnorum in psal
Abbreviated transcription (Latin):
Erat uideis ance p̃cextum ut
satiũ conficcrẽt unguentĩ̃ quo
pungi possent hni qui uotabãt᷑¬
ad sar̃dociũ uel ad regnũ uel¬
ad cecã Et sicut nuc rõuis
indumentũ purpure insigne
est regie marestatis assumpte
sit illis unctio sacu unguenti
no ac potestatem regiam conse¬
rebat. uerũ qm̃ g̃ci ueteres
sicut indicat
homtus uersus ille quos¬

Expanded text:
ante praeceptum ut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent ii qui uocabantad sacerdotium uel ad regnum, et sicut nunc Romanis indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis assumptae, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regium conferebat. uerum quoniam Graeci ueteres sicut indicat Homeri uersus ille
Abbreviated transcription (Latin):
ũtur si quid spua narib ore
buio ꝑtedit magna nt̃ hunt dei
filiũ ⁊ ceteros anglõs differẽ¬
cia est Illi eñ exdeo iput
taciti exierũt quia nõ addoct̃¬
uam dei tradendam sed ad iise¬
rud̃ creabantur Ille uo̾cum
sit ⁊ ip̃e spũs tamẽ cum uoce
at pons exore dei procissit
sicut uerbum/ ea scilicet racõe
quia uoce eius ad ppłm fuat̾
usurus id est ꝙ ille magist̃
futurus rẽt doit̾ne dei᷑ et
celestis archain ad honuẽs
ꝓferendi qd ipm̃ ymo lõcu¬
tus est ut peũ ad nos sqᵐ¬
detur ⁊ ille uotẽ dei ac uo¬
luuratẽ nobis ⁊ euelaret dae¬
uto igient ẜ̾mo ac uerbũm
dei dicitur quia ꝓcedentem
de ore suo uocalẽ Ipm̃ quem
nõ utero sed mẽte conceꝑat
mexcogitabili quad matesta/¬
tis sue uirtute ac potẽtia
in effigiẽ q̃ ꝓp̾o seusu ⁊ sapiã
uigeat comprehendit ⁊ alios
itẽ spuã suos in angłor sigu/¬
rauit Nũ spũs dissolubiles
quia mortales simꝰ dei aiut

Expanded text:
untur, siquidem spiritus naribus, ore sermo procedit, magna inter hunc dei filium ceterosque angelos differentia est. illi enim ex deo taciti spiritus exierunt, quia non ad doctrinam dei tradendam, sed ad ministerium creabantur. ille uero cum sit et ipse spiritus, tamen cum uoce ac sono ex dei ore processit sicut uerbum, ea scilicet ratione, quia uoce eius ad populum fuerat usurus, id est quod ille magister futurus esset doctrinae dei et caelestis arcani ad homines perferendi. ipsum primo locutus est, ut per eum ad nos loqueretur et ille uocem dei ac uoluntatem nobis reuelaret. merito igitur sermo ac uerbum dei dicitur, quia deus procedentem de ore suo uocalem spiritum, quem non utero, sed mente conceperat, inexcogitabili quadam maiestatis suae uirtute ac potentia in effigiem, quae proprio sensu et sapientia uigeat, conprehendit; et alios item spiritus suos in angelos figurauit. nostri spiritus dissolubiles sunt, quia mortales sumus, dei aut
Abbreviated transcription (Latin):
camẽ utrolibet nore rex signi/¬
ficat᷑ non ꝙ ille regnadhot
terrenũ fuiẽ adextus cuius
capiendi nondũ tempus
adueit sed ꝙ celeste ⁊ sem¬
pitnũ est de quo disseremus
in ultino libro & Ruit̾ uerode
pma eius natuntate dicamꝰ
In pnus eiũ testifitam᷑ illum

Expanded text:
amen utrolibet nomine rex significatur, non quod ille regnum hoc terrenum fuerit adeptus, cuius capiendi nondum tempus aduenit, sed quod caeleste ac sempiternum; de quo disseremus in ultimo libro. nunc uero de prima eius natiuitate dicamus. In primis enim testificamur illum
Abbreviated transcription (Latin):
lit longe deuiumi phõr. iter
a ueritate tenuisse/ Sencio
ac tanta in rebus flie esse
consipta ne quis forte ax
uis religiombus exclusus ad
cos se conferre uellet tanꝙͣ
cerai aliquid reꝑgurus ⁊ una
igitur spes hoil. una salus
in hac doct̾na quõ defendini
in hot uno est in deli coguostat
⁊ colar / hoc urm̃ dogina lrec

Expanded text:
lit, longe deuium philosophos iter lit, longe deuium philosophos iter a ueritate tenuisse, sentio ac tanta ingenia in rebus falsis esse consumpta, ne quis forte a prauis religionibus exclusus ad eos se conferre uellet tamquam certi aliquid reperturus. una igitur spes homini, una salus in hac doctrina quam defendimus in hoc uno est, ut deum cognoscat et colat: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rin ad penõ detrusus adeo est
ut horem̃ malicia sua ex̾ccat
ad uirtutẽ q̃ insi agitet᷑ insi¬
pĩ esse ꝑfecta Sa quid uirtꝰ
est ꝓferendorũ maloꝵ fortit
atq diucta patiã Exqno fit
pugnantem nemẽ ignorarent
sortuẽ sibi uocabulũ mane fiuxe/¬
motũ declarat Iuuenalis his
uersibus Nullũ iimẽ hẽs se sit
prudencia nos te nos facumꝰ for-¬
tima dcõ celoq locami s̾tultii
Ut iycero ait ignoratio ⁊erum
atq causaꝵ nature at fortus
nois indupit Sed ut adĩporiũ
suũ nestuĩt sic nec uiotutẽ quid
taiũ cuꝰstĩa ab adĩstrii noĩe
destendit Que si cõmc̃ta est
cim sapiã uel ut ipĩ dicunt
rad̃ ipc̃ sapiã est ignorent ne-¬
cesse est in quibus rebus scita
est i Nlemo end pt̾ ueris
armis instrui si hostẽ contra
quẽ fuuie̾ armãdus ignorat
bram petit Prost̾net᷑ itaq
qui alio intentus uemẽtem
uitalibus sius ictũ nec pni¬
derit ante nec caneri dociu
quantũ mea mediocutas tu/¬

Expanded text:
tim ad poenam detrusus a Deo est, tim ad poenam detrusus a Deo est, ut hominem malitia sua exerceat ad virtutem: quae nisi agitetpotest esse perfecta, siquidem uirtus est perferendorum malorum fortis atque inuicta patientia. ex quo fit pugnantem, nomen ignorarent, fortunae sibi uocabulum inane finxemotum, declarat Iuuenalis his uersibus: nullum numen habes, si sit prudentia: nos te, nos facimus, fortuna, deam caeloque locamus. stultitia ut Cicero ait, ignoratio rerum atque causarum naturae ac fortunae nomina induxit. sed ut aduersarium suum nesciunt, sic ne uirtutia ab aduersarii notione descendit. quae si coniuncta est cum sapientia uel, ut ipsi dicunt, eadem ipsa sapientia est, ignorent necesse est in quibus rebus sita sit. nemo enim potest ueris armis instrui, si hostem contra quem fuerit armandus ignorat,bram petit. prosternetur enim qui alio intentus uenientem uitalibus suis ictum nec praeuiderit ante nec cauerit. Docui, quantum mea mediocritas tu
Abbreviated transcription (Latin):
teni ut res tuctas exlibidine
potuis ꝙͣ tenie̾ inocentẽ accusare
fortumã q̃ etiom si sit aliqͣ nichie
tanẽ aferri ab hũs pẽ cur hoĩ¬
bus tam diica sit ꝙͣ putatur
Itaq ille om̃s oraciones quibus
unquitatem fortũt lacerd̾a sursq
uirtutes contra fortunõ suꝑtissie
iactant inichil sunt aliud ꝙͣ deli¬
ramenta inconsidãte leuitatꝭ
Quare nõ miudeant nobis qui/¬
bus aperuit ueritatẽ deus qui¬
si sicut scuꝰ Inchil eẽ fortumã
Ita stimꝰ eẽ prauũ at subdolũ
iusticie qui co ntraria facit ꝙͣ
deus Cus pindie cam̃  in
stdõ libro exolicauimꝰ / Hit
ergo insidiat᷑ uniũsis sed ros
qui deum nestiũt errore impe¬
dit stulticia obruit tenebras
arclifundit ne quis possit
in quo uno ⁊ sapiã cõtinetur
⁊ uita ꝑꝑetua Eos auten
qui deun sciũ dolis ⁊ astucia
aggreditur et cuxiditate
ac libidine itreciat aut pecta¬
tis blandientibus dep̃uatos
pmordiis traushssionis nõsta¬

Expanded text:
atem, ut res cunctas ex libidine atem, ut res cunctas ex libidine potius, quam temere innocentem accusare fortunam: quae etiamsi sit aliqua, nihil tamen adferri ab iis potest, cur hominibus tam inimica sit quam putatur. itaque illae omnes orationes quibus iniquitatem fortunae lacerant suasque uirtutes contra fortunam superbissime iactant, nihil sunt aliut quam deliramenta inconsideratae leuitatis. quare non inuideant nobis, quibus aperuit ueritatem deus: qui sicut scimus nihil esse fortunam, ita scimus esse prauum ac subdolum justitiae; qui contraria faciat, quam Deus, cujus invidiae causam in secundo libro explicavimus. Hic ergo insidiatur universis; sed eos, qui nesciunt Deum, errore impedit, stultitia obruit, tenebris circumfundit, ne quis possit in quo uno et sapientia continetur, et vita perpetua. Eos autem, qui Deum sciunt, dolis et astu aggreditur, ut cupiditate ac libidine irretiat, ac peccatis blandientibus depravatos primordiis transgressionis non sta
Abbreviated transcription (Latin):
hoiem̃ ingemosũ id dice̾ qd̾ si
neges ꝓbare nõ posset postre¬
mo ꝙ is qui dicit assensus esse
retmẽdos ꝙstult sic hoĩs rebrs
incogntis ats assentire Is pla¬
ne uulgi ⁊ imꝑitoꝵ opimio¬
nbus credit qui fortunã xutãt
eẽ q̃ eribuat hoibus bona ⁊
mala Nam simulacrud eius cũ
copia ⁊ guberuaculo fingut tãꝙͣ¬
hec ⁊ opes tribuat ⁊ humanar
regimẽ reꝵ obtineat cui opino¬
ni et uirgilius assensit qui
fortunã oindpotentẽ uocat Et
historicꝰ qui ait ued ꝓfecto for/¬
tuna in oñ re dnõtus Siud
ergo ceteris diis loci suꝑest
Cur nõ cait ipã regnare
dicit᷑ si plus pt̃̾ aut sola colit᷑
si onñiu el si tantũ mala druit/¬
tit aliquid cause proferat Cur
ꝑditos cupiat cum ab hiis reli¬
grese colatur / Cum equior sit
malis inquior uero boius Cur
insidiet᷑ affligat decipiet ept̾¬
minet quis illã gn̾i humatio
uepar̾cem ꝑpetũ constituit cur
dendq cã malam sortita sit ptõ/¬

Expanded text:
hominem ingeniosum id dicere, quod si neges probare non possit. postremo, quod is qui dicit adsensus esse retinendos, quod stulti sit hominis rebus incognitis temere assentire, is plane uulgi et inperitorum opinionibus credidit, qui fortunam putant esse quae tribuat hominibus bona et mala. nam simulacrum eius cum copia et gubernaculo fingunt, tahaec et opes tribuat, et humanarum rerum regimen obtineat. Cui opinioni et Virgilius assentit, qui fortunam omnipotentem vocat; et historicus, qui ait: Sed profecto fortuna in omni re dominatur. Quid ergo caeteris diis loci superest? Cur non aut ipsa regnare dicitur, si plus potest; aut sola colitur, si omnia? Vel, si tantum mala immittit, aliquid causae proferant, cur,eosque perditos cupiat, cum ab his religiose colatur: cur aequior sit malis, iniquior autem bonis: cur insidietur, affligat, decipiat et exterminet: quis illam generi hominum vexatricem perpetuam constituerit: cur denique tam malam sortita sit potest
Abbreviated transcription (Latin):
faciend̃ uxl nõ faciend̃ sit dis¬
putare Nos ab hac calumpmna
quia dña tradicio est / et̃q
ab om̃ibus suscipi eportere
testam᷑ Ille cum phiam̃ tolle/¬
ret net me lauis aliquis affer /¬
ret sapiam̃ tollere putabat᷑
est quia constat horem̃ non
ad stulticiã sed ad sapiam̃ nasti¬
si pretr̾a illud quoq arguͭ ̃¬

Expanded text:
faciendum, vel non faciendum sit, disputare. Nos ab hac calumnia quia divina traditio est, eamque ab omnibus suscipi oportere testamur. Ille, cum philosophiam tolleret, nec melius aliquid afferret, sapientiam tollere putabatur, est: quia constat hominem non ad stultitiam, sed ad sapientiam nasci. Praeterea illud quoque argu
Abbreviated transcription (Latin):
tam impie ingratꝰ nõ hunc cuiꝰ
effigiẽ uenãris in capitolio scdẽ¬
tem sed illũ qui nũdum fecit
hoiemqz gnõuit qui sapiam quoq
ipam̃ nẽ cetã celestia sus bñficia
Laegitus est magram uirtutis
⁊ pẽtem uite uocat. ad quam¬

Expanded text:
tam inpie ingratus es, non hunc cuius tam inpie ingratus es, non hunc cuius effigiem ueneraris in Capitolio sedentem, sed illum qui mundum fecit hominemque generauit, qui sapientiam quoque ipsam inter cetera caelestia sua beneficia largitus est? magistram tu uirtutis aut parentem uitae uoca
Abbreviated transcription (Latin):
petit maiestas coginta reꝵ dicẽ /¬
dum est deus ille fuit ds̃ incłiꝰ¬
te memimi eñ nõ erat sic lauꝰ¬
capẽ sapiam̃ minuit eñlaudem
qui ꝑtem laudat extoto Rred ille
ut loiem̃ laudauit qui tñ ob id
uarier ẽẽ unde apparet autpita/¬
gorem uoluisse laudare qui se
pmus ut dixi plm̃ noĩauit
alit milesiũ chaben qui dereꝵ
natura fomus tradit᷑ disputasse
ip̃am de p̃ssit Non est erũ ma/¬
gna si ab homr̃e potuit mue¬
iri  uerũ pt᷑ ut porte da¬
ri uenia At ille idem ꝑfetus
tem semꝑ accusat et eñ Iequit
upam saꝑiam̃ quam alias donũ
alias innc̾tum deoꝵ uocat poetice
Riguratam laudat in faciem Ga¬
ũt etiẽ querit extitisse aliquos
qui ram uituparent Quisꝙ ne
inquit uiiupare uite parente¬
et hoc parridio se inquinare
audeat ⁊ tam impie ingrotuz
sauuꝰ ⁊ inẜuendi te iudice in tul¬
leũ qui płriam̃ negamii parẽtẽ
eẽ uite an tu qui aduersus deid

Expanded text:
petit maiestas cognita rerum, - dicenpetit maiestas cognita rerum, - dicendum est, deus ille fuit, deus, inclute Memmi — tamen non erat sic laucapere sapientiam: minuit enim laudem qui partem laudat ex toto. sed ille ut hominem laudauit, qui tamen ob id narier esse? unde apparet aut Pythagoram uoluisse laudare, qui se primus ut dixi philosophum nominauit, aut Milesium Thalen, qui de rerum natura primus traditur disputasse. ipsam depressit: non est enim magna, si ab homine potuit inueniri. uerum potest ut poetae dari uenia. at ille idem perfectus tem semper accusat et tamen sequitur, ipsam sapientiam, quam alias donum, alias inuentum deorum uocat, poetice figuratam laudat in faciem. grauiter etiam queritur extitisse aliquos qui eam uituperarent. quisquamne inquit uituperare uitae parenteet hoc parricidio se inquinare audet et tam inpie ingratus sumus et insuendi iudice in culleum, qui philosophiam negamus parentem esse uitae, an tu, qui aduersus deum
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat urgẽ ad confessionẽq pdu¬
prorsus inclul posse quõ mni¬
nus phiẽ uer̃ magrõ uirtutꝭ
Qd̾ quid̃ intusculams disputa¬
ciombus axte ꝓfessus est adcã
ipam conu̾sa orõne tamꝙ̃ sedecla¬
sed om̃s uita hom siue te esse
potuisset Tu mue̾tax Regum
tu magrõ mor ⁊⁊ discixłma fui¬
sci Quasi uero aliquũ ꝑseam̃
pentuet / ac nõ potius alle/ lau¬
dandus est qui uam tribuit po¬
tuit eod̃ modo gras agẽ cibo Et
potui / quia sine hũs rebus
coustare uita nõ potest In quibus
ut sensus ita beneficii nichil
est At q̃n ut illa corporꝭ alimẽ/¬
ta sunc sic ar̃e sapiã Rectius
itaqs lucretius cud eũ laudat q̃
sapiam̃ pnius inuenit Sed hoc
mepte ⁊ꝙ ab hor̃e iue̾tam puta/¬
uit quasi uero illam alicubi ia¬
centem/ homo ille quã laudabat
ut poete aui S si reptorẽ sapie
ut deũ landauit ita end dicit
Ilemo ut opnor erit mortali
corpore cretus nam sicut ipsa

Expanded text:
uoluit urguere ad confessionemque perduuoluit urguere ad confessionemque perduprorsus ra uirtutis. quod quidem in Tusculanis disputationibus aperte professus est ad eam ipsam conuersa oratione, tamquam se declased omnino uita hominum sine te esse potuisset? — tu inuentrix legum, tu magistra morum et disciplinae fuisti: quasi uero aliquid per se ipsa sentiret ac non potius ille laudandus esset qui eam tribuit. potuit eodem modo gratias agere cibo et potui, quod sine his rebus constare uita non possit, in quibus ut sensus ita beneficii nihil est: atquin ut illa corporis alimenta sunt, sic animae sapientia. Rectius itaque Lucretius, cum eum laudat qui sapientiam primus inuenit, sed hoc inepte, quod ab homine inuentam putauit: quasi uero illam alicubi iacentem homo ille quem laudabat ut poetae aiunt. quodsi repertorem sapientiae ut deum laudauit — ita enim dicit: nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus. nam si, ut ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
cũd Sa aũi est aliqua disti/¬
pliua uirtutꝭ ubi ea querẽ¬
distesseris Equidã tam ⁊ si ope/¬
ram dederim ⁊ quõtulũtimq d¬
cendi asseiruerer facultatẽ ꝓpt̃
scudiũ docendi tñ eloquena mdꝙ̃
fui quippe qui forũ nõ artigcrim
quid̃ si necesse est ip̃o me fa¬
ciat cause bonitas eloquentẽ
ad quã diserte copioseq defendẽd¬
sciã dĩntatꝭ ⁊ ipsa ueritat
sufficit  uellen ergo ccero/¬
nẽ paulisp ab inferis surgere
ut uir eloquẽtissimꝰ ab honiũ/¬
culo non diserto docẽtur pͥmũ
quidnã sit qd laudand̾ putet
qui uituꝑat illud studiũ quod
re᷑ artẽ qua uirtus ⁊ iustiria dista¬
tur nec aliam ullã sicut puta¬
uit Postremo quĩ est uirtutꝭ
distiplina ubi querẽda sit ted ab
illa discendi gnẽ dissesteris
Qd ille nõ audiendi distendiq
grã q̃rebat Aquo eñ posset au/¬
dire cum stiret id nemo Sed ut
in causis facẽ solebat indrogacõe

Expanded text:
tium. Si autem est aliqua discitium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi ea quaerediscesseris. » Equidem tametsi operam dederim, ut quantulamcumque discendi assequerer facultatem propter studium docendi, tamen eloquens nunquam fui; quippe qui forum ne attigerim quidem: sed necesse est, ipsa me faciat causae bonitas eloquentem; ad quam diserte copioseque defendendia diuinitatis et ipsa ueritas sufficit. uellem igitur Ciceronem paulisper ab inferis surgere, ut uir eloquentissimus ab homunculo non diserto doceretur: primum quidnam sit quod laudandum putet qui uituperat id studium quod esse artem qua uirtus et iustitia discatur nec aliam ullam, sicut putauit; postremo quoniam est uirtutis disciplina, ubi quaerenda sit, cum ab illo discendi genere discesseris, quod ille non audiendi discendique gratia quaerebat. a quo enim posset audire, cum sciret id nemo? sed ut in causis facere solebat, interrogatione
Abbreviated transcription (Latin):
a locus est Iuet̾nũ stulticie
pena subeũda est si aut ꝑo/¬
na maino aut opinio falfa de¬
cepit/ homo aut̃ qualistĩq
est si sibi cedit hec est si hoõ
aedit ut nõ dicẽ stultus q
suũ nõ uideat erioiẽ certe
etiã enegans est qui sibi au¬
deat uiuditare qd̵ hucõna con¬
dicionẽ recipit Ipse ille rõnt
lingue sidmus auctor quantũ
fallat᷑ licet ex illa sinã ꝓuidẽ
nichil aliud eẽ dixiset ꝙͣ studiũ
adiecit Cuius studico qui uitu¬
perat hant sane intelluo quid¬
nõ sit qd laudand̃ putet susr
oblectatio querit᷑ anini requi¬
esq curarũ que conseru cum
eoꝵ seudiis p̃t̾, qui semper
aliquid acquirũ qd spedet et
ualeat ad bene btẽq uiuend̃¬
¶ Si uero racio constãtie uir/¬
tutisq ducit᷑ aut hec est arci
aut nulla om̃o ꝑquã eas asse¬
quim᷑ Nullam dicere maxiã¬
ruq rers artẽ iẽ cũ inonar
sine arte nulla sit hon est
parũ considerare loquenced
acq in maxinis rebus errã¬

Expanded text:
i locus est, in aeternum stultitiae poena subeunda est, si aut persona inanis aut opinio falsa deceperit. homo autem, qualiscumque est, si sibi credit hoc est si homini credit, ut non dicam stultus, qui suum non uideat errorem, certe adrogans est, qui sibi audeat uindicare quod humana condicio non recipit. ipse e Romanae linguae summus auctor quantum fallatur, licet ex illa sententia pernihil aliut esse dixisset quam studium adjecit: « Cujus studium qui vituperat, haud sane intelligo quidnam sit, quod laudandum putet. Nam si oblectatio quaeritur animi, requiesque curarum, quae conferri cum eorum studiis potest, qui semper aliquid inquirunt, quod spectet, et valeat ad bene beateque vivendum? Sive ratio constantiae virtutisque ducitur, aut haec ars est, aut nulla omnino, per quam eas assequamur. Nullam dicere maximarum rerum artem esse, cum minimarum sine arte nulla sit, hominum est parum considerate loquentium, atque in maximis rebus erran
Abbreviated transcription (Latin):
nepe plrre ⁊ quid̃ sicut nullꝰ
unuẜ diligencius quippe qui
om̃o cognouas disciplinas ficut
secta ueritatẽ dep̾hendetꝭ i In
a chademia scilicet quã sc̃cictus
es quam ꝓbasti Adhet nchil
docet insi ut flias te nchil sti¬
R Tui gͦ re libri argnũt̃ quã
nchil a phiã disti possit ad uitan
hec tua uerba sunt inichi aũs¬
po non modo ad sapiam̃ occi uide¬
mur sed ad ea ic que aliqua
ex ꝑce cerin uideantur ebetes
ebes et obtusus uidebare quẽ
oportuit illa docente ⁊ sentire
⁊ sapere e malarissima luce
uersari At quẽ confessus fu̾̾s
phĩẽ ueritatem docent adfiliũ
composita pcepta quibur mones

Expanded text:
e et quidem sic, ut nullus umquam diligentius, quippe qui omnes cognoueris disciplinas, sicut secta ueritatem deprehenderis. in Academia scilicet, quam secutus es, quam probasti. at haec nihil docet nisi ut scias te nihil scire. tui ergo te libri arguunt, quam nihil a philosophia disci possit ad uitam. haec tua uerba sunt: mihi autem non modo ad sapientiam caeci uidemur, sed ad ea ipsa quae aliqua ex parte cerni uideantur, hebetes hebes et obtunsus uidebare, quem oportuit illa docente et sentire et sapere et in clarissima luce uersari? at quam confisus fueris philosophiae ueritate, docent ad filium conposita praecepta, quibus mones
Abbreviated transcription (Latin):
Sacramẽtu natuntatis sue
uorit huãna contemynat
diuina sustipiat ut sidmũ ild̾
bonũ ad quod natus est possit
adixisti I dissolutꝭ religiom¬
bus uniisis ⁊ om̃ibus que¬
cunq in defensionẽ ear dici
uel solebant uel poterãt relu¬
tatis deinde conuic̾tꝭ phĩe
distixlinis ad uerã nobis religio
est ut docelo utrũq cõuiẽtum
ut etiam uel argumẽtis uel
exemplis uel ydoneis testibus
asserã ⁊ sculticiã quã nobis isti
deor culcoles obiectare nõ desi¬
nũt ut nullã penes nos sic totã
arguerẽ religiones ⁊ hic cũ
falsam saxiam̃ tollerẽ ubi ueritas
sit ostenderim plamus tamẽ que
religio ⁊ que sapiã uera sit xxi/¬

Expanded text:
sacramentum natiuitatis suae sacramentum natiuitatis suae norit, humana contemnat, diuina suscipiat, ut summum illut bonum ad quod natus est possit adipisci. Dissolutis religionibus uniuersis et omnibus quaecumque in earum defensionem dici uel solebant uel poterant refutatis, deinde conuictis philosophiae disciplinis, ad ueram nobis religionest ut docebo utrumque coniunctum, ut eam uel argumentis uel exemplis uel idoneis testibus adseramus et stultitiam, quam nobis isti deorum cultores obiectare non desinunt, ut nullam penes nos, sic totamarguerem religiones, et hoc, cum falsam sapientiam tollerem, ubi ueritas sit ostenderim, planius tamen quae religio et quae sapientia uera sit li
Abbreviated transcription (Latin):
in tota uita sua quesicult uot
uimyͣ tanre inuostigare compre/¬
hendere ten̾e̾ uolucrũt qua ieliꝰ¬
gionẽ aut pranã retuumt iũt aut
totam penitur sustulerũt I fa¬
cessant igit᷑ illi om̃e quihu¬
manã uitã nõ instrunt sed tur¬
bant Quid enĩ docent aut quẽ
instruut qui se ixos nndum
instr uxerũt. Quẽ sanare egli
quẽ regẽ ceci possunt hũc
ergo nos om̃s quibus est cura
sapiẽ conferamꝰ In expecta/¬
bimꝰ donec socrates aliquid
stiat aut Anaxagoras in tene¬
bris lumẽ inuetuat aut demo¬
catus ueritatẽ de putes detia/¬
hat aut empedocles dilatat
amii sui semuitas Aut cache¬
silas ⁊ charneades uideant
senciant ꝑcipiant Yox
eice de celo ueritatẽ docens
⁊ nobas sole np̃o clarius lumẽ
ondens Quid nobis iniqui
simuꝰ st sapiencĩã sustixe̾ cũcꝰ¬
tant᷑ quam docti homiẽs cõtritꝭ
auq̃rendo etatibus sus nũꝙͣ
repem̾e potucrũt Quu uiat
sapiens ac btũs ẽẽ audiat
dei uorem distat iusticiam

Expanded text:
in tota sua vita quaesierunt, nec unquam tamen investigare, comprehendere, tenere valuerunt, qui religionem aut pravam retinuerunt, aut totam penitus sustulerunt. Facessant igitur illi omnes, qui humanam vitam non instruunt, sed turbant. Quid enim docent? aut quem instruunt qui se ipsos nondum instruxerunt? Quem sanare aegroti, quem regere caeci possunt? Huc ergo nos omnes, quibus est cura sapientiae, conferamus. An expectabimus donec Socrates aliquid sciat aut Anaxagoras in tenebris lumen inueniat aut Democritus ueritatem de puteo extrahat aut Empedocles dilatet animi sui semitas aut Arcesilas et Carneades uideant sentiant percipiant? uox ecce de caelo ueritatem docens et nobis sole ipso clarius lumen ostendens. quid nobis iniqui sumus et sapientiam suscipere cunctamur, quam docti homines contritis in quaerendo aetatibus suis numquam reperire potuerunt? qui uult sapiens ac beatus esse, audiat dei uocem, discat iustitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
q meruerũt Q imiserũ calanuꝰ¬
cosũq scliũ quo ꝑ orbem totũ sextẽ
dia hono iust qui sapiens est
sed si ceteri om̃s pret ipẽs stul¬
ti fucrut̃ ne illi quid sapiẽtes
quia nemo sapicus eẽ uere indi/¬
cio scultor potest Adeo ab hus
affuit sapiã ut postra quid̃ merestẽ¬
ce doit̾na ⁊ multis maguisq inge¬
niis in idixm̃ semꝑ intrntis non¬
potuerat ꝑfici ueritas ⁊ compre¬
hendi Iam post illoꝵ septr̃ saxietu
gliam̃ ieredibile est quando ħ̃ to
scudio inquirende ueritatꝭ p̃cia
omiẽ exorserit At pmũ iom̃
nomẽ sapiẽ airogant putaue¬
rũe seq nõ sapiẽtes sed scudiqys

Expanded text:
que meruerunt. o miserum calamique meruerunt. o miserum calamitosumque saeculum, quo per orbem totum septem iure dici homo nisi qui sapiens est. sed si ceteri omnes praeter ipsos stulti fuerunt, ne illi quidem sapientes, quia nemo sapiens esse uere iudicio stultorum potest. adeo ab iis afuit sapientia, ut ne postea quidem increscente doctrina et multis magnisque ingeniis in id ipsum semper intentis potuerit perfici ac ueritas conprehendi. nam post illorum septem sapientium gloriam incredibile est, quanto studio inquirendae ueritatis Graecia omnis exarserit. ac primum nomen ipsum sapientiae adrogans putauerunt seque non sapient
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ impietas sicut fuat necesse/ desie¬
rut̃ ⁊ end uultus suos in celũ tol¬
bere sed deoisum mẽtes hom de¬
presse Treis ut religiombur
fic etiam boius inhe bant / Secu¬
tum est discidiũ guis humane
et frans ⁊ nephas om̃e quia spre¬
tis et̃nus atq incorruptis boiis
que sola debent ab hoĩe concuasti
tprãlia ⁊ breuia maluerũt ma/¬
iorq hocbus ad malũ fides fuit
qui prauũ recto quia pñcius fu¬
crat prulerũt A Dic huanã ui¬
tam poribus stlis̃ in clarisẜima
luce u̾satam caligo ac tenebre
comprehenderũt Et qd huic
prantati congruens erat postꝙ̃
uim suã retineret. Possent eñ
fortasse paua illi uel ingrnio
uel auite uel assidiuis hortanẽ¬
tis liba̾re ppłm uicus et eirori¬
bus sed a deo in totũ sapiã occi¬
deret ut exipã noĩs arrogancia
nullũ eoꝵ qui uotarẽtur appa¬
reat fuisse sapientẽ Et tamẽ
turalibus querere at disputare
sunt ausi sapientes hr̃ appellari¬

Expanded text:
et inpietas, sicuti fuerat necesse. desieet inpietas, sicuti fuerat necesse. desierunt etenim uultus suos in caelum tollere, sed deorsum mentes hominum depressae terrenis ut religionibus, sic etiam bonis inhaerebant. secutum est discidium generis humani et fraus et nefas omne, quia spretis aeternis atque incorruptis bonis, quae sola debent ab homine concupisci, temporalia et breuia maluerunt maiorque hominibus ad malum fides fuit, qui prauum recto, quia praesentius fuerat, praetulerunt. sic humanam uitam prioribus saeculis in clarissima luce uersatam caligo ac tenebrae conprehenderunt: et quod huic prauitati congruens erat, postquam uim suam retineret. possent enim fortasse pauci illi uel ingenio uel auctoritate uel adsiduis hortamentis liberare populum uitiis et erroribus. sed adeo in totum sapientia occiderat, ut ex ipsa nominis adrogantia nullum eorum qui uocarentur appareat fuisse sapientem. et tamenturalibus quaerere ac disputare sunt ausi, sapientes haberi appellari
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ scłi stulticia religiones ua/¬
rias suscipiencis deesq multos
rẽ credentis in tantã subito sui¬
ignoracoem̃ uentũ est ut allata
ex ocliẽ ueritate neq religior
der ueri neq humantatis racio
beneret᷑ hõibus nẽ in celosũ̃/¬
mũ bonũ querentibus sed in
terra Quã ob causam ꝓfecto
stlõꝵ ueterũ mutata felicitas
est Ceperut̃ eiũ relicto parẽ¬
te ⁊ constitutore om̃̃ deo sensi¬
biliã digitoꝵ suoꝵ figmẽta
uenõri Quẽ prauitas quid
fetit᷑ aut quid maloꝵ acculerit
res ip̃a declarat Auisi namq
a sidmo bono qd̾ ideo beatũ ac
seiupiternũ est qr uideri tangi
comprelendi nõ potest et a uirtu¬
tibus et bono congruẽtibus q̃ sut̃
cque ĩmortales ad hos corruptos
⁊ fragiles dees lapsi et seudentes
hus rebus quibus solum torput
ornatur alitur delectat᷑ mortem
sibi ꝑꝑrtuã cum diis ⁊ cũ bonis
corporalibus quesierũt quia mor¬
ti corpus pẽ subiectũ/ Insecuta
est igit᷑ hmioi religionis diusticia

Expanded text:
uli stultitia religiones uarias suscipientis deosque multos esse credentis in tantam subito ignorationem sui uentum est, ut ablata ex oculis ueritate neque religio dei ueri neque humanitatis ratio teneretur, hominibus non in caelo summum bonum quaerentibus, sed in terra. quam ob causam profecto saeculorum ueterum mutata felicitas est. coeperunt. enim relicto parente et constitutore omnium deo insensibilia digitorum suorum figmenta uenerari. quae prauitas quid effecerit aut quid malorum adtulerit, res ipsa declarat. auersi namque a summo bono, quod ideo beatum ac sempiternum est, quia uideri tangi conprehendi non potest, et a uirtutibus ei bono congruentibus, quae sunt aeque inmortales, ad hos corruptos et fragiles deos lapsi et studentes iis rebus quibus solum corpus ornatur alitur delectatur, mortem sibi perpetuam cum diis et cum bonis corporalibus quaesierunt, quia morti corpus omne subiectum est. insecuta est igitur huiusmodi religiones iniustitia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quia religio de celo est
Et qui aiam̃ putant eũ corꝑe
aute rire / equt in tram specãt
quia ultra corpus qđ est Rra
inthil amplias uident qd sit ĩmor/¬
tale Miclril ergo predest ita fictũ
eẽ hoiom ut recto corpore soechet
in celũ insi crecta mẽte deũ t̃uat
⁊ cogitatio euir in se uite ꝑpetue
cota uersetur Quappt̃̾ nichil
est aliud in uita quo racio quo
condicio nir̃ intas iusi dei qui
nos genuit agnicio ⁊ religio¬
sus ac puis cultus unde qͣr¬

Expanded text:
sunt, quia religio de caelo est, sunt, quia religio de caelo est, et qui animam putant cum corpore interire, aeque in terram spectant, quia ultra corpus, quod est terra, nihil amplius uident quod sit inmortale. nihil igitur prodest ita fictum esse hominem, ut recto corpore spectet in caelum, nisi erecta mente deum cernat et cogitatio eius in spe uitae perpetuae tota uersetur. Quapropter nihil est aliut in uita quo ratio, quo condicio nostra nitatur, nisi dei qui nos genuit agnitio et religiosus ac pius cultus: unde q
Abbreviated transcription (Latin):
neq uirtuti ullũ pĩniũ polli/¬
centur Iusi soluis honestatis
⁊ laudis cum dicãt nõ ꝓptcrꝰ
dam ẽẽ uirtutem / Reatus¬
est est agit᷑ sapiens in tormẽ¬
tis sed cum torquet̃ pro fide
pro iusticia pro deo / illa pacid
doloris beatissmmiũ faciet Est enĩ
deus que soluir pt̾ houorare
uirturẽ ciuꝰ m̾des dmuortalitas
sola est Suã qui nõ appetũt
nec religionẽ benẽt cui et̃ia
sabiacet uata Profecto neq
uirturis uim scuũt cuuꝰ p̃miud
ignorãt neq in celum sdectant
qd̵ ipõ facẽ se putãĩ cũies
nõ inuestigabiles querut̃ quia
racio in celĩd spectadi non est
alia iisi aut relugionẽ sustus
aut aiam̃ suam imnortalẽ d
rede̾ Eiusquis enĩ aut deum
colend̃ ẽẽ intelligit aut dinor /¬
calitatꝭ spem ꝓpositã sib habet
mens eius in celo est Et lici
id nõ au aspiciat oculis admi
tamẽ liuẽ aspicit Qui autẽ
religionẽ non suscipiut̃ t̾rem

Expanded text:
neque uirtuti ullum praemium pollineque uirtuti ullum praemium pollicentur nisi solius honestatis et laudis, cum dicant non propter dam esse uirtutem. beatus est igitur sapiens in tormentis: sed cum torquetur pro fide, pro iustitia, pro deo, illa patientia doloris beatissimum faciet. est enim deus qui solus potest honorare uirtutem, cuius merces inmortalitas sola est. quam qui non adpetunt nec religionem tenent, cui aeterna subiacet uita, profecto neque uirtutis uim sciunt, cuius praemium ignorant, neque in caelum spectant, quod ipsi facere se putant, cum res n spectandi nulla est alia nisi aut religionem suscipere aut animam suam inmortalem esse credere. quisquis enim aut deum colendum esse intellegit aut inmortalitatis spem propositam sibi habet, mens eius in caelo est et licet id non aspiciat oculis, animi tamen lumine aspicit. qui autem religionem non suscipiunt, terreni
Abbreviated transcription (Latin):
N Beatus est fapienu etiõ cũ
torquet᷑ Si ꝓp̃t gliam paciẽ/¬
exra consequet᷑ Qaue erix
aliue in uirtute fructus est
amino moriat᷑ Bonũ michi
assertis unuis hore aut fortasse
momiẽti ꝓpt̃ qd nõ eppediat
in teta uita miserus ⁊ laboribꝰ
confici Qaantũ aũt̃ tempoꝵꝭ
orcupat que cr̃d uenit utrud equo
an inquo aĩo ram subieris in¬
chil refert ita fi ut meliil
aliud ex uiroite captet᷑ insi
gloria Sed hoc aut suꝑuatua
se breuis est aut p̃ius lom iudi¬
tiis nõ sequetur Nullus ig̾
exuirrute fructus est ubi uĩo /¬
tus mortalis est ⁊ caduca
Itaq qui lpet locidei sunt uribrã
quandam uirtutu uidebãt ipam̃
uirtutẽ nõ uidebant defixi
eud fuerut᷑ in t̾ram nec uult̾as
suos in altũ erigebant. ut cõ
possent intueri que sese celi
Regionibus ostentabat lyec cause
est cur pceꝑtis eoꝵ nullus
se uoluptarẽ defendia. aut seuir¬
tutẽ asseriũ nen pc̃to Penam
iiãtuo ine solui turpitudiẽ

Expanded text:
? Beatus est sapiens, etiam cum ? Beatus est sapiens, etiam cum torquetex ea consequetur. quis ergo alius in uirtute fructus est? animo moriatur. bonum mihi adfertis unius horae aut fortasse momenti, propter quod non expediat in tota uita miseriis et laboribus confici. quantum autem temporis mors occupat? quae cum uenit, utrum aequo an iniquo animo nihil refert. Ita fit, ut nihil aliud ex virtute captetur, nisi gloria. Sed haec aut supervacua et brevis est, aut pravis hominum judiciis non sequetur. Nullus igitur ex virtute fructus est, ubi virtus mortalis est et caduca. Ita qui haec locuti sunt, umbram quamdam virtutis videbant, ipsam virtutem non videbant. Defixi enim fuerunt in terram, nec vultus suos in altum erigebant, ut eam possent intueri, Quae sese a coeli regionibus ostentabat. Haec causa est, cur praeceptis eorum nullus uoluptatem defendunt, aut si uirtutem adserunt, neque peccato poenam minantur nisi solius turpitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
nichil apud uos cera est nichil
qd̵ adscientiã uemat Sed cũ
omia comecturis agant᷑ multa
scultissimi est hoĩs pcc̃ptis eoꝵ
uelle parẽ que utrũ uera sũ
aut falsa dubitat᷑ Et ideo ne¬
mo paret quia nemo uult ad
mẽtimii laborare ꝙ uirtutẽ uẽ
storti aiuẽ que sola efficit uitã
bẽatã Nichil potest uerius
dia Sed quid // Si cruciabitur
aut dolore afficiet᷑ poterit ne
quisipͣ nĩt̃ cornfites beatus ẽẽ
ymo uero illatus corpori dolor
mat̾ia uirtutis est Itaq ne
in tormẽtis quid̃ miser est/ Eꝑi¬
curus multo fortuis sapienct
inquit semx btus̃ est/ et uelut¬
melusus infalaridis tauro hat
chil curo Qaus eũ nõ irni¬
sit maxtine ꝙ homo uolupta¬
rius ꝑorã sibi uiri fortis impo¬
suit Et quid sup̃ modũ Non
eñ fieri pt̃ ut quisꝙͣ cruciatꝰ
corporis pro uoluptatibꝰ ducat
cum sãtis sit ad officiũ uirtutis
implendũ xferre ac fustire̾ ⁊ud
dicitis scoyti, Quis tu epiture¬

Expanded text:
nihil apud eos certi est, nihil nihil apud eos certi est, nihil quod a scientia veniat. Sed cum omnia conjecturis agantur, multa stultissimi est hominis, praeceptis eorum velle parere, quae utrum vera sint, an falsa, dubitatur; et ideo nemo paret, quia nemo vult ad incertum laborare. Virtutem esse Stoici aiunt, quae sola efficiat vitam beatam. Nihil potest verius . Sed quid, si cruciabitur aut dolore afficietur? Poteritne quisquam inter carnifices beatus esse? Imo vero illatus corpori dolor materia virtutis est: itaque ne in tormentis quidem miser est. Epicurus multo fortius. Sapiens, inquit, semper beatus est; et vel inclusus in Phalaridis tauro hanc ihil curo. » Quis eum non irriserit? Maxime, quod homo voluptarius personam sibi viri fortis imposuit, et quidem supra modum, non enim fieri potest, ut quisquam cruciatus corporis pro voluptatibus ducat, cum satis sit, ad officium virtutis implendum, perferre ac sustinere. Quid dicitis Stoici? Quid tu Epicure
Abbreviated transcription (Latin):
inifusa matrẽ delictoꝵ sculticiã
unose mel impetu egpellat
Ad qd officiend̃ nõ m̾cede nõ libs
non lucubraciomibꝰ opus est Gr̃a /¬
tis ista fiut̃ facile cito pateat̃ mo-
nos aquilm nõ uendimꝰ nec so-¬
lem n̾cede prestanꝰ dei fons
uberrimiꝰ atq ple inssimmꝰ patet
cuẽtis ⁊ hoc celeste linuẽ unui /¬
Qui cũ etates suas instudio
neq se ipõs si natura paulu/¬
lum obstitit possunt facẽ inclio¬
res Itaq sapiõ illor ut pliũ¬
nũ efficiat nõ eptidit uicia
sed abstondit ꝙ Pauca uero dei
pcexta sic totũ horem̃ dnuitant¬
⁊ exposito uetẽ nouũ reddũt ut
nõ cognostas euud̃ cẽ Qad
gͦ nichil ne illi simile p̃cipi/¬
unt ꝓmo ꝑ multa ⁊ ad uerĩd
freqiteñt abcedunt S inchil
pouderis habent illa pcepta
quia sunt humana ⁊ auctor¬
tate maiore id est dnia corẽt
Nemo igit᷑ credit quia tõ se
hoiem̃ putat ẽẽ qui audit ꝙͣ
est ille qui pcipit/ Preterea

Expanded text:
infusa, matrem delictorum stultitiam infusa, matrem delictorum stultitiam uno semel impetu expellat: ad quod efficiendum, non mercede, non libris, non lucubrationibus opus est. Gratis ista fiunt, facile, cito; modo pateant nos aquam non uendimus nec solem mercede praestamus. dei fons uberrimus atque plenissimus patet cunctis et hoc caeleste lumen uniuerqui cum aetates suas in studio neque se ipsos, si natura paululum obstitit, possunt facere meliores. itaque sapientia illorum, ut plurimum efficiat, non excindit uitia, sed abscondit. pauca uero dei praecepta sic totum hominem inmutant et exposito uetere nouum reddunt, ut non cognoscas eundem esse. Quid ergo? nihilne illi simile praecipiunt? immo permulta, et ad uerum frequenter accedunt, sed nihil ponderis habent illa praecepta, quia sunt humana et auctoritate maiore id est diuina carent. nemo igitur credit, quia tam se hominem putat esse qui audit, quam est ille qui praecipit. praet
Abbreviated transcription (Latin):
se uiderĩ sola hoc efficit doc/¬
erina celestis quia sola sapiã
est / Ille stilicet ꝓsuadere cuiꝙ̃
poterant qui nichil ꝑsuadent
eciõ sibi Nut cuuisꝙͣ cupidi¬
tates opͥment nrã temperabũt
libidinẽ cohercebũt cum ip̃d ⁊
cedant uicus s⁊ fate aut̾ plũs
ualẽ naccuram / / dei aũt pc̃ex¬
ta quia ⁊ simplicia ⁊ uera
sunt quantũ ualeant in adiuis
hoñ cod condiana expimẽta de¬
moustrant da michĩ uirũ qui
sit uacũdus maledicus effrenatii
pantissimis dei uerbis tã placidũ
T onẽ reddã/ da cupidũ auarũ
tenatẽ iam tibi eũ liberalẽ dabo
⁊ petumã suam ꝓpriie manibus
largientem da oundũ doloris
iam sobrũd castũ cont̾mẽtem ui /¬
debis da cuideee ⁊ sangiuẽ ape/¬
tentẽ iam in uerã deemẽtiã firror
ille mutabirur da iniustũ insi¬
pientem peccatorẽ cõtinuo et
equus ⁊ prudens  mocens
erit uno eiũ lauachro malicia
omis abolebit᷑ Tanta diuine
sapiẽ uis est ut in hoĩe pectꝰ

Expanded text:
se uiderunt, sola haec efficit doctrina caelestis, quia sola sapientia est. illi scilicet persuadere cuiquam potuerunt, qui nihil persuadent etiam sibi, aut cuiusquam cupiditates oppriment, iram temperabunt, libidinem cohercebunt, cum ipsi et cedant uitiis et fateantur plus ualere naturam? dei autem praecepta quia et simplicia et uera sunt, quantum ualeant in animis hominum, cottidiana experimenta demonstrant. da mihi uirum qui sit iracundus maledicus effrenatus, paucissimis dei uerbis tam placidum quam ouem reddam. da cupidum auarum tenacem, iam tibi eum liberalem dabo et pecuniam suam plenis manibus largientem. da timidum doloris iam sobrium castum continentem uidebis. da cruaeiem et sanguinis aapetenteIll, lam in meram clementiam furor ille mutabitur. da iniustum insipientem peccatorem, continuo et aequus et prudens et innocens erit: uno enim lauacro malitia omsapientiae vis est, ut in hominis pectus
Abbreviated transcription (Latin):
cursus eoꝵ temparet nec quõ
ab occasu ad ote orientẽ remeat̃
celum aui ixm̃ in om̃s ꝑtes
putarent ẽs deuexĩd qd sit uideri
desse est existimaueriũ ⁊ otũdid
cẽ nuddum sicut pilcem s⁊ ex io¬
tu siderũ opinate sunt celum
uolu sit astra solẽq tũ occiderĩe
uolubilitate no nõdi adortĩo¬
referꝙ Itaq eieos orbes sabri¬
cati sunt quasi ad figurã nddi
cosq celarũ̃ portẽtuosis quibisd
smulacris q̃ astra eẽ dicerent
hanc igitur deli rotunditatem
allud sequebat᷑ ac t̃ta in medio
sm uius rẽt inclusa qd si ta
rẽt etiam ipam certũ globo si¬
nilẽ Neq eñ̃ fieri poset ut

Expanded text:
cursus eorum temperaret nec quomodo cursus eorum temperaret nec quomodo ab occasu ad orientem remearent, caelum autem ipsum in omnes partes putarent esse deuexum, quod sic uideri cesse est, existimauerunt rotundum esse mundum sicut pilam et ex motu siderum opinati sunt caelum uolui; sic astra solemque, cum occiderint, uolubilitate referri. Itaque et aereos orbes fabricati sunt, quasi ad figuram mundi, eosque caelarunt portentosis quibusdam simulacris, quae astra esse dicerent. Hanc igitur coeli rotunditatem illud sequebatur, ut terra in medio sinu ejus esset inclusa. Quod si ita esset, etiam ipsam terram globo similem; neque enim fieri posset, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ uestigia sunt suꝑiora
ꝙͣ capita aut ibi que apud
nos iacent duersa pendere
fruges ⁊ arbores deorsum uer¬
sus Restere pliiuas ⁊ nu̾esꝰ
e grandinẽ suosum uersus ta¬
dere in tram/ Et mirat᷑ ali¬
quis ortos pẽsiles me sext̾e¬
⁊ urber ⁊ maria ⁊ mõtes peu¬
siles faciant ⁊ huius quoq
erroris aperiẽda nobis orio
lunitur Cum eñ falsum
quid in p̾ncipio sumpserint
uensmmilitudine inducte necesse
est uos in ea q̃ consequãtur cur/¬
rere Sic incidĩt in multa rodi¬
cula qr necesse est flã cẽ que
rebus falsis congrunt Cunend̃
pͥmuis habuerint fidem qualia
sunt ea q̃ senidtur nõ crocũspi /¬
cũ sed deffendũt om̃io cũ debeãt
pno illa utrũ ne uera sint
an frã ex sequẽtibꝰ indicare
Ene gͦ illos ad antipodas rõ
ꝑdurit᷑  uidebant sꝑderũ cuosus
in occasum meatum selẽ atq lu¬
nam in eand̃ ꝑtem scmꝑ eccidẽ
⁊ orior semꝑ abrad̃ Cum aut̃
non ꝓspiceret que machinacio

Expanded text:
quorum uestigia sint superiora quorum uestigia sint superiora quam capita? aut ibi quae aput nos iacent, inuersa pendere, fruges et arbores deorsum uersus crescere, pluuias et niues et grandines sursum uersus cadere in terram P et miratur aliquis urbes et maria et montes pensiles faciant? huius quoque erroris aperienda nobis origo luntur. cum enim falsum aliquid in principio sumpserint ueri similitudine inducti, necesse est eos in ea quae consecuntur incurrere. sic incidunt in multa ridicula, quia necesse est falsa esse quae rebus falsis congruunt. cum autem primis habuerint fidem, qualia sint ea quae secuntur non circumspiciunt, sed defendunt omni modo, cum debeant prima illa utrumne uera sint an falsa ex consequentibus iudicare. quae igitur illos ad antipodas ratio perduxit? uidebant siderum cursus in occasum meantium, solem atque lunam in eandem partem semper occidere et oriri semper ab eadem. cum autem non perspicerent quae machinatio
Abbreviated transcription (Latin):
qui int̾ra nichil uidebat sole
lucẽte  uenophanes dicentibus
mathe ͭᵘs orb̃e lune duo de uigĩti
ꝑtibus maiorem ẽẽ ꝙ tercam
Btultissime credidit se qd huic
leuitati fuit consentaneũ dixit
mera concauũ lune sinũ esse
aliam terrã et ibi aliud genus
hom̃̃ siuili modo uine̾ quo
nos in hac terra uiuimus
habent igitur illi luuatia hores
alterõ limã q̃ illis nocturnũ
lumẽ exhibeat sicut hec ixi¬
bet nobis s⁊ fortasse nost hic
orbis alteriũs inserioris terre
luna sit fuisse seueta me sto/¬
ycos ait qui delibãret utrione
soli quoq suos pploẽ̾ daret
mepte salicet ꝙ dubitauerit¬
A Quid eĩ ꝑdẽt̾ si dedisset
Sed credo caloe de t̾rebat ne
tantõ multitudinẽ ꝑiculo con-¬
mittẽt ne si estu inimo ꝑisẽt
ipius culxa uenisse tania cala/¬
iitas dicẽtur  Quidilli qui
ẽẽ contrarios uestigiis nostris
antiꝑodas putant ñ aliquid
lo quĩtur/ Ait est quisꝙͣ tõ
meptus qui Redat uẽ honnẽs

Expanded text:
qui in terra nihil uidebat sole qui in terra nihil uidebat sole lucente. Xenophanes dicentibus mathematicis orbem lunae duodeuiginti partibus maiorem esse quam terram stultissime credidit et quod huic leuitati fuit consentaneum, dixit intra concauum lunae sinum esse aliam terram et ibi aliut genus hominum simili modo uiuere, quo nos in hac terra uiuimus. habent igitur illi lnnatici homines alteram lunam, quae illis nocturnum lumen exhibeat sicut haec exhibet nobis, et fortasse noster hic orbis alterius inferioris terrae luna sit. fuisse Seneca inter Stoicos ait qui deliberaret, utrumne soli quoque suos populos daret: inepte scilicet, qui dubitauerit. quid enim perderet, si dedisset? sed credo calor deterrebat, ne tantam multitudinem periculo committeret, ne si aestu nimio perissent, ipsius culpa euenisse tanta calamitas diceretur. S Quid? illi qui esse contrarios uestigiis nostris antipodas putant num aliquid locuntur ? aut est quisquam tam ineptus qui credat esse homines
Abbreviated transcription (Latin):
mus id qd est ab om̃dous scmꝑ
irisum Illud satis est ad coher
adimit nobis affectũ quo racio
huõne uite pene om̃s cõtine¬
rũ uel icursiones a siis
corporibus arcendas naturalibꝰ
munimẽtis proiidencia celestꝭ
aemauit honũ aut̃ quia nchil
istoꝵ datum est accepit xomĩby
istis imẜationis affectĩ qui plant
uocat᷑ humatuitas qua nosmet
duicẽ tuõm᷑/ Nam si homo ad
aspectũ alteriuir hoĩs efferaretur¬
Qud Quod face̾ uidenmꝰ ami¬
manter quers natura soliuaga
est nulla cẽi hom societatꝰ
nulla urbiũ condendarĩd uel
cura uel racio sic nẽ uita quid̃
sacis tuta cũ ceteris alãlibus
exposita eẽt nbetillitas hom
⁊ ip̃i inĩ semetipos beluarum
more ẜuirẽt  Non minor in
aluis demẽtia uid xnõ dice
potest de illo qui ingiã eẽ dixit
inẽ̾/ Rar̃e consequens erat
ut etũ picẽ albam diceret hic
est ille qui idcirto nactũd esse
dixit ut solem ac celũ uidẽt

Expanded text:
mus id, quod est ab omnibus semper mus id, quod est ab omnibus semper irrisum. Illud satis est ad coarguAdimit nobis affectum, quo ratio humanae vitae pene omnis continerum uel ad incursiones a suis corporibus arcendas naturalibus munimentis prouidentia caelestis armauit, homini autem quia nihil istorum datum est, accepit pro istis omnibus miserationis adfectum qui plane uocatur humanitas, qua nosmet inuicem tueremur. nam si homo ad conspectum alterius hominis efferaretur, quod facere uidemus animantes quarum natura soliuaga est, nulla esset hominum societas, nulla urbium condendarum uel cura uel ratio, sic ne uita quidem satis tuta, cum et ceteris animalibus exposita esset inbecillitas hominum et ipsi inter semet ipsos beluarum more saeuirent. non minor in aliis dementia. quid enim dici potest de illo qui nigram esse dixit niuem? quam consequens erat ut etiam picem albam esse diceret! hic est ille qui se idcirco natum esse dixit, ut caelum ac solem uideret,
Abbreviated transcription (Latin):
bite sed ꝑũso metu fortes sicũt
illi qui cũ tunẽt ne ab hoste i¬
gulentur ip̃i se igulant ut
mortẽ morte deiutent dic isti
unde possent głiam̃ libẽdlitatit
acquirẽ sine honore sine grã
ꝑdunt  laudatur democrtus
ꝙ agros suos reliquerat uosq pastu¬
a publica fieri passus sit pro¬
barem si donasset Nichiil autõ
sagienẽ fit ꝙ ab omibus ficit
inutile est ac malũ sed hec
negligentia tilerabilis Quid
ille qui pat̾moniũ in iudinos
redactum effudit in mare Ego
dubito urrũ ue sanus an demẽs
mergõ ne ip̃e mergar a uobiti
Sa tante petie contemitus
est fac illam beneficiũ fac huã¬
intatẽ largire pauperibut ꝑo¬
tes hoc qdͥ ꝑdituous es multꝭ
succurrẽ ne fame aut siti aut
mã salrẽ furorẽq traditã sparge
plo diupiendã Potes et prtu¬
mã effuge̾ et tñ bene collocare
quia saluũ est quitquid pluibꝰ
ꝓfuit I zenoius at paria pet¬
cata quis probat sed onuitta/¬

Expanded text:
tute, sed peruerso metu fortes, sicut tute, sed peruerso metu fortes, sicut illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem morte deuitent. sic isti unde possent gloriam liberalitatis adquirere, sine honore, sine gratia perdunt. laudatur Democntus, quod agros suos reliquerit eosque pascua publica fieri passus sit. probarem, si donasset. nihil autem sapienter fit, quod si ab omnibus fiat, inutile est ac malum. sed haec neclegentia tolerabilis. 20 quid ille qui patrimonium in nummos redactum effudit in mare? ego dubito utrumne sanus an demens mergam, ne ipse mergar a uobis. \' si tantus pecuniae contemptus est, fac illam beneficium, fac humanitatem, largire pauperibus: potes hoc quod perditurus es multis succurrere, ne fame aut siti aut niam saltem furoremque Tuditani; sparge populo diripienda. Potes et pecuniam effugere, et tamen bene collocare; quia salvum est quidquid pluribus profuit. Zenonis autem paria peccata quis probat? Sed omitta