comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ in ipsis consistit disciplinȩ illiꝰfinis. sed ꝑ illa puenit᷑ ad
finẽ incassũ gͥ hȩc exercitia moliet᷑. qͥsq his uelut sũmo bono
content᷑ intentionẽ sui cordis huc usq defixerit. & ñ ad capien¬
dũ finẽ ꝓpt̃ quẽ hȩc appetenda sunt. om̃ẽ studiũ uirtitis ex¬
tenderit. habens qͥ de disciplinȩ illiꝰ instrum̃ta. finẽ u in quo¬
io
om̃ĩs fructus consistit ignorans. Quicqͥd gͥ potest istã mentis
niẽ puritatẽ tranqͥllitatemq turbare: quãuis utile ac neces¬
sariũ uideat᷑. ut noxiũ deuitandũ est. Hac enĩ norma. et
errorũ ꝑuagationũq om̃iũ disꝑsiones poterimꝰ euadere : &
desideratũ finẽ. linea certȩ directionis attingere. Hic gͦ nos
pͥncipalis debet. ẽẽ. conatꝰ. hȩc immobilis destinatio c̃ar¬
dis iugit̃ affectanda : ut diuinis reb ac dõ mens sẽꝑ inhę¬

Expanded text:
quia non in ipsis consistit disciplinae illius finis, sed per illa peruenitur ad quia non in ipsis consistit disciplinae illius finis, sed per illa peruenitur ad finem. in cassum igitur haec exercitia molietur, quisque his uelut summo bono contentus intentionem sui cordis huc usque defixerit et non ad capiendum finem, propter quem haec adpetenda sunt, omne studium uirtutis extenderit, habens quidem disciplinae illius instrumenta, finem uin omnis fructus consistit, ignorans. quidquid igitur potest istam mentis nostrae puritatem tranquillitatemque turbare, quamuis utile ac necessarium uideatur, ut noxium deuitandum est. hac enim norma et errorum peruagationumque omnium dispersiones poterimus euadere et desideratum finem linea certae directionis adtingere. Hic ergo nobis principalis debet esse conatus, haec immobilis destinatio cordis iugiter adfectanda, ut diuinis rebus ac deo mens semper inhae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uar ieuinia. uigiliȩ. a nachoresis. meditatio seriptiurarũ
ppt pͥncipale scopon. id: puriatẽ cordis. q det icrpas ues eori¬
uenit exercere &e ñ ꝓpt̃ illa pͥncipalẽ hanc ꝓturbare uirdutem
qua innobis integra illesaq durante. nichil obentii saliquicm
qua que sequentia sunt ꝓ necessitate fuerit ꝓtmissũ. Si quidem
ner ꝓderet uniuersa focisse: adepta hac quã diximꝰ pͥncppalin
causa cuiꝰ obtentu sunt omia pagenda Obhocenĩ quis ferram̃ta
cullib& artis insticuere sibim& ac pparare festinat: ñ ut ea
possideit otiosa. nec ut emolum̃ti iliꝰ fructũ qͥ sꝑat᷑ exipsis. in
nuda instrum̃toꝵ possessione constituat: sed ut eoꝵ ministerio
peritiã finẽq illiꝰ disciplinȩ cuiꝰ hȩc adium̃ta sunt. efficactẽ app̃¬
hendat. Igit᷑ ieiunia. uigiliȩ. meditatio scripturarũ. nuditasi
aepuatio om̃iu facultatu. ñ ꝑfectio sed ꝑfectioris instrum̃ta sũ.

Expanded text:
sunt, id est ieiunia, uigiliae, anachoresis, meditatio scripturarum, propter principalem scopon, id est puritatem cordis, quod est caritas, nos conuenit exercere et non propter illa principalem hanc proturbare uirtutem, qua in nobis integra inlaesaque durante nihil oberit, si aliquid eorum quae sequentia sunt pro necessitate fuerit praetermissum: siquidem nec proderit uniuersa fecisse adempta hac qua diximus principali causa, cuius obtentu sunt omnia peragenda. ob hoc enim quis ferramenta cuiuslibet artis instituere sibimet ac praeparare festinat, non ut ea possideat otiosa nec ut emolumenti illius fructum qui speratur ex ipsis in nuda instrumentorum possessione constituat, sed ut eorum ministerio peritiam finemque illius disciplinae cuius haec adiumenta sunt efficaciter adprehendat. igitur ieiunia, uigiliae, meditatio scripturarum, nuditas ac priuatio omnium facultatum non perfectio, sed perfectionis instrumenta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
collationũ quã suꝑiorũ uoluminũ prȩmonitũ. &̃. lectorem
ut si qua forte in his ꝓstitꝰ sui & ꝓpositi qua itate siue ꝓ itñs
& conuersatione cõmuni. ł impossibiua pita ierit. &e. uł
dura: ñ ea scđm suȩ facultatis modulĩ sed scãm dignitatẽ
& ꝑfectionẽ loquentiũ metiat᷑. Quoꝵ pͥus studiũ atq ꝓpo¬
sitũ m̃te concipiat. qͦ uere mortui huic conuersationi
mundanȩ. nullis affectib parentũ carnaliũ. nullis ac tuũ
sclariũ nexib obligant᷑. Deinde iocoꝵ qͦq inquib cõmorant᷑
consider& qualitatẽ. qua in solitucine uastissima constituti atq

Expanded text:
conlationum quam superiorum uoluminum praemonitum esse lectorem, conlationum quam superiorum uoluminum praemonitum esse lectorem, ut si qua forte in his pro status sui et propositi qualitate siue pro usu et conuersatione communi uel inpossibilia putauerit m dignitatem et perfectionem loquentium metiatur, quorum prius studium atque propositum mente concipiat, quo uere mortui huic conuersationi mundanae nullis affectibus parentum carnalium, nullis actuum saecularium nexibus obligantur. deinde locorum quoque in quibus commorantur consideret qualitatem, qua in sol
Abbreviated transcription (Latin):
quã apłs p̃cipit orationis ꝑpetuȩ iugitatẽ ascendat eloquin
Utquisquis ia suꝑioris oꝑis lectione. iacob illꝰ intelligibils
nom̃. carnaliu uitioꝵ supplantatione ꝓmeruit: nunc eos
ñ tãmea quã patrũ instituta suscipiens. diuine iã pͥuri¬
tatis intuiti ad meritũ & ut ita dixerim dignitatẽ transiens
isrłis. qͥd in hoc qͦq ꝑfectionis culmine debeat obseruare
similit̃ instruat᷑. Obtineant itaq orationes urẽ. ab eo qui
dignos nos uł uisu eoꝵ uł discipulatu uł consortio iudicauit.
ut nob̾ earundẽ traditionũ memoriã plenã: & sermonẽ ađ
dicendũ facilẽ conferre dignet᷑. quo tã scẽ eas taq integrę
quã abipsis accepimꝰ explicantes. ipsos quodãm suis insti¬
tutis in corporatos. & qđ ÷ maiꝰ latino disputantes elo quio.
uob̾ exhibere possimꝰ. Hoc sane uolumꝰ ante omia tã harũ

Expanded text:
quam apostolus praecipit orationis perpetuae iugitatem ascendat eloquium, quam apostolus praecipit orationis perpetuae iugitatem ascendat eloquium, ut quisquis iam superioris operis lectione Iacob illius intellegibilis nomen carnalium uitiorum subplantatione promeruit, nunc etiam non tam mea quam patrum instituta suscipiens diuinae iam puritatis intuitu ad meritum et ut ita dixerim dignitatem transiens Israhelis, quid in hoc quoque perfectionis culmine debeat obseruare similiter instruatur. obtineant itaque orationes uestrae ab eo qui dignos nos uel uisu eorum uel discipulatu uel consortio iudicauit, ut nobis earundem traditionum memoriam plenam et sermonem ad dicendum facilem conferre dignetur, quo tam sancte eas tamque integre quam ab ipsis accepimus explicantes ipsos quodammodo suis institutis incorpolatos et quod maius est Latino disputantes eloquio nobis exhibere possimus. hoc sane uolumus ante omnia tam harum
Abbreviated transcription (Latin):
cora apphendens. non tã suis adinuentionib quã illoꝵ
ceaditionib maluit erudiri. In qͥb mͥ nunc in portu
silcntin constituto imm̃sũ pelagus aꝑit᷑. ut scilicet de
istituto atq doctrina tantoꝵ uiorũ. quędã tradere
audea memorie litterarũ. Tanto enĩ ꝓ fundioris naui¬
gacionis encais fragilis ingenii cimba iactanda est
quanto a coenobi is a nachoresis. & ab actuali uita quę
in congregationib exercet᷑. contẽplatio dĩ cui illi inesti¬
mabiles uiri sẽꝑ intenti sunt. maior atq sullimior est.
scã materia impito quidẽ sed fideli sermone ꝓmenda picl¬
ret᷑ in nobis: aut rursus eiꝰdẽ materiȩ abyssis obruat᷑ nã
rusticitas dinde ab exteriore ac uisibili monachoꝵ cultu qu
priorib digessimꝰ libris. ad inuisibilẽ interioris homin
habitũ transeamꝰ. & de canonicarũ orationũ modo ad illiũ

Expanded text:
ceret, apprehendens, non tam suis adinventionibus quam illorum ceret, apprehendens, non tam suis adinventionibus quam illorum traditionibus maluit erudiri. In quibus mihi nunc in portu silentii constituto immensum pelagus aperitur, ut scilicet de instituto atque docaudeam memoriae litterarum. tanto enim profundioris nauigationis periculis fragilis ingenii cumba iactanda est, quantum a coenobiis anachoresis et ab actuali uita, quae in congregationibus exercetur, contemplatio dei, cui illi inaestimabiles uiri semper intenti sunt, maior actuque sublimior est. nperito quidem, sed fideli sermone promenda periclitetur in nobis aut rursum eiusdem materiae abyssis obruatur nostra rusticitas. proinde ab exteriore ac uisibili monachorum cultu, quem prioribus digessimus libris, ad inuisibilem interioris hominis habitum transeamus, et de canonicarum orationum modo ad illius
Abbreviated transcription (Latin):
esitum auoo BEAssimo earat castoao
est quȩ de institutis coenobiorũ. & de octo
principaliu uitiorũ remedi is. duodecim li¬
beius pano aduuiante digesta sunt: in qͦ
denuitas nr̃i suffocit ingenii. ut cunq sar¬
tũ est. Uideri sane. qͥd suꝑ hoc uel illius
uł uri fuerit examinis ȩquitate ꝑpensũ
utrũ in reb tã ꝓfundis tãq sullimib & quȩ in usustili
ut ar bitror ancea n uener. dignũ aliquid cognitione uiã
comlin quensnos pontifer supradictus migcauit adep̃ta:¬
herlinoue dece collationes sumorũ patrũ id el an acborita¬
si anonexbenidens peȩ multitudine carpatis iautu
sarandas Alter siquidem uestrũ. memorato uiro s: gen¬
mantais affertua sacerdotii dignitate. & qđ nis ubat¬
manstũdi a feruore conuinctus: H ereditario fratnũ debtũ
suse deposcit. alo a nachoritarũ instituta sullimia ñ ut q¬
dir ppria aggiessus est ꝓ̃ sumptione sec tari: sed legitimũ
dostie diainite scõ sp̃u suggerente pene antequã disi¬

Expanded text:
ebitum quod beatissimo papae Castori est, quae de Institutis coenobiorum, et de octo principalium vitiorum remediis, duodecim libellis, Domino adjuvante, digesta sunt, in quo tenuitas nostri suffecit ingenii, utcumque sarcitum est. Viderint sane quid super hoc vel illius vel nostri fuerit examinis aequitate perpensum, utrum in rebus tam profundis, tamque sublimibus, et quae in usum styli, ut arbitror, antea non venerunt, dignum aliquid cognitioni vestrderelinquens nos pontifex supradictus, migravit aderim decem conlationes summorum patrum, id est anachoretascribi, non expendens prae multitudine caritatis quanto credidi consecrandas. alter siquidem uestrum memorato uiro et germanitatis affectu et sacerdotii dignitate et quod his mastudii fervore conjunctus, haereditario fraternum debitum jure deposcit; alter anachoretarum instituta sublimia, non, ut quidam, propria aggressus est praesumptione sectari, sed legitimum doctrinae tramitem sancto Spiritu suggerente, pene antequam dis
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ sensuũ possidentes. contẽplant᷑ uł ꝓloquunt᷑ ea que in ex¬
ꝑtis atq ineruditis ꝓconditione & mediocritate consuetudinis
suȩ impossibilia forsitan uidebunt᷑. De quib tanĩ siquis uolu¬
erit uerã ꝓferre sententiã. & utrũ impleri queant desiderat
exꝑiri: festinet prius eoꝵ ꝓpositũ simili studio & c̃uersatione
susciꝑe. & tunc demũ ea quȩ supra facultatẽ hominis uidebant᷑
ñ solũ possil lia uerũ etiã suauissima dep̾hendet. Sednunc
iã ad collanones coꝵ & instituta ꝓperemus Exelicre

Expanded text:
ntur ea, quae inexpertis atque ineruditis pro condicione et mediocritate consuetudinis suae inpossibilia forsitan uidebuntur. de quibus tamen si quis uoluerit ueram proferre sententiam et utrum impleri queant desiderat experiri, festinet prius eorum propositum simili studio et conuersatione suscipere, et tunc demum ea, quae supra facultatem hominis uidebantur, non solum possibilia, uerum etiam suauissima deprehendet. sed nunc iam ad conlationes eorum et instituta properemus. CONLATIO
Abbreviated transcription (Latin):
re dignatꝰ ÷. ordo collationis ascendit. quȩ ñ solũ nulliꝰ imagi¬
nis occupat᷑ intuitu. sed etiã nulla uocis. nulla uerboꝵ ꝓsecuti¬
one distinguit᷑. ignita uero m̃tis intentione ꝑ ineffabilẽ cor¬
dis excessũ in explebili sp̃s alacritate ꝓfert᷑. quamq mensextra
om̃s sensus ac ui sibiles effecta materias. gemitib in enarra¬
bilib atq suspiri is emittit ad dm̃.
GERMANUS

Expanded text:
re dignatus est, ordo conlationis ascendit: quae non solum nullius imagire dignatus est, ordo conlationis ascendit: quae non solum nullius imaginis occupatur intuitu, sed etiam nulla uocis, nulla uerborum proeecutione distinguitur, ignita uero mentis intentione per ineffabilem cordis excessum inexplebili spiritus alacritate profertur, quamque mens extra omnes sensus ac uisibiles effecta materies gemitibus inenarrabilibus atque suspiriis profundit ad deum. GERMANVS
Abbreviated transcription (Latin):
colligentes. quid in nobis gestũ sit ł cotidianis gerat᷑ incursib. suꝑ¬
uenie nte eoꝵ meditatione quodã mͦ recordemur. & qͥd nob̾ ł ne¬
glegentia nrã pepererit. uł diligentia conqͥsierit. ł ꝓuidentia di¬
uina contulerit. uł instigatio fraudauerit inimici. uł subtraxerit
lubrica ac subtilis obliuio. ł intulerit humana fragilitas. seu imꝓ¬
uida fefellerit ignoratio. decantantes reminiscam᷑. Om̃s nanq hos
affectus. in psalmis inuenimꝰ exp̃ssos. Ut ea quȩ incurrerint uelut
in speculo purissimo ꝑuidentes efficaciꝰ agnoscamꝰ. & ita magistris
affectib eruditi ñ ut audita sed tanquã ꝑspecta palpemꝰ. nec tanꝙ
memo riȩ cõmendata sed uelut ipsi rerũ naturȩ insita. de int̾no
cordis parturiamꝰ affectu. ut eorũ sensus ñ textu lectionis sed ex¬
ꝑientia p̃cedente penetremꝰ. Atq ita ad illã orationis incorruptionẽ.
mens nrã ꝑueni&e. ad quã in suꝑiore tractatu quantũ dñs dona¬

Expanded text:
is geratur incursibus superueniente eorum meditatione quodammodo recordemur, et quid nobis uel neglegentia nostra pepererit uel diligentia conquisierit uel prouidentia diuina contulerit uel instigatio fraudauerit inimici uel subtraxerit lubrica ac subtilis obliuio uel intulerit humana fragilitas seu inprouida fefellerit ignoratio, decantantes reminiBcamur. omnes namque hoe adfectus in Psalmis inuenimus expressos, ut ea quae incurrerint uelut in speculo purissimo peruidentes efficacius agnoscamus et ita magistris adfectibus eruditi non ut audita, sed tamquam perspecta palpemus, nec tamquam memoriae conmendata, sed uelut ipsi rerum naturae insita de interno cordis parturiamus adfectu, ut eorum sensus non textu lectionis, sed experientia praecedente penetremus. atque ita ad illam orationis incorruptionem mens nostra perueniet, ad quam in superiore tractatu, quantum dominus dona
Abbreviated transcription (Latin):
se diractos. eorũq sentias ñ tunc tantũ modo ꝑ ꝓpħam aut in ꝓpħa
fuisse cõpletas. sed inse cotidie geri cõpleriq cognoscat: Iunc enĩ scri¬
pturȩ diuinȩ nob̾ clariꝰ ꝑpatescunt. & quodã mͦ earũ uenȩ medul
leq panduntur: quando exꝑientia nr̃a. earũ ñ tantũ ꝑcipit sed
eciã p̃uenit notionẽ. sensusq uerboꝵ ñ ꝑ expositionẽ nobis sed ꝑ
documta reserant᷑. Fundẽ nanq recipientes cordis affectũ. quoquisq

Expanded text:
se directos, eorumque sententias non tunc tantummodo per prophetam aut in propheta se directos, eorumque sententias non tunc tantummodo per prophetam aut in propheta fuisse conpletas, sed in se cotidie geri inplerique cognoscat. tunc enim scriptnrae diuinae nobis clarius perpatescunt et quodammodo earum laeque panduntur, quando experientia nostra earum non tantum percipit, sed etiam praevenit notionem, sensusque verborum non per expositionem nobis, sed per documenta reserantur. Eumdem namque recipientes cordi
Abbreviated transcription (Latin):
qd inualidius xp̃iano. qͥd infirmiꝰ monacho. cui ñ solũ uulla iniu¬
ruaru ulndista suppechitat. sednec leuis quidẽ tacitaq cõmotio saltẽ¬
iatrinsec pullulare conceditur: Quis quis aũt ex hoc ꝓficiens statue.
nsolu uanocentiȩ simplicitatẽ possidet. sed eciã discretionis uirtute
mun t nuculentoꝵ serpentiũ ext̾minator effectus ÷. habens concritũ
sacnan sub pedib suis. & ad figurã rationalis cerui m̃tis alacritate
puenit: pascet᷑ in ꝓpħicis atq apłicis montibꝰ. id ⁊ excelsissimis coꝵ
ac sullimissimis sacram̃tis. Quoꝵ iugi pascuo uegetatꝰ. om̃s quoq
psalmoꝵ affectus in serecipiens. ita incipi& decantare. ut eos ntanꝗ
i ꝓ pħa cõpositos sed uelut a se editos. quasi orationẽ ꝓpriã ꝓfunda
conlis cõpune tione dde ꝓͥmat. uł certe ad suã ꝑsonã estimet eos fuis¬

Expanded text:
quid invalidius christiano, quid infirmius monacho, cui non solum nulla injuquid invalidius christiano, quid infirmius monacho, cui non solum nulla injuriarum vindicta suppeditat, sed ne levis quidem tacitaque commotio salteintrinsecus pullulare conceditur? Quisquis autem ex hoc proficiens statu, non solum innocentiae simplicitatem possidet, sed etiam discretionis virtute munitus, virulentorum serpentium exterminator effectus est, habens contritum Satanan sub pedibus suis, et ad figuram rationa- . bilis cerui mentis alacritate peruenit, pascetur in propheticis atque apostolicis montibus, id est excelsissimis eorum ac sublimissimis sacramentis. quorum iugi pascuo uegetatus omnes quoque psalmorum adfectus in se recipiens ita incipiet decantare, ut eos non tamquam a propheta conpositos, sed uelut a se editos quasi orationem propriam profunda cordis conpunctione depromat uel certe ad suam personam aestimet eos fuis
Abbreviated transcription (Latin):
aliena largitate cotidianũ poscit auxiliũ. & uitã suã atq sub¬
stantiã singulis quibꝰq momĩtis diuina ope intelligens sustenta¬
ri. uerũ se mendicũ dni ñ immerito ꝓfitet᷑. supplicit᷑ adeũ
sic ad illã quoq multiformẽ scientiã dĩ. ipso illuminante cons¬
cendens. incipiet deinceps sullimiorib ac sacratiorib myste
sui coaptatur: eo qđ quisquis insimplicitate atq innocentia ꝑse¬
uerans. nulli ÷ noxius ł molestus. sed sua tantũ simplicitate
contentꝰ. solum modo se ab insidiantiũ p̃da desiderat contutari.
uelut erinacius sp̃ualis effectus. iugi ȩuu angłiç illius petrȩ ue¬
lamine ꝓtegat᷑. id÷ memoria dominicȩ passionis prediciiq
uersiculi in cessabili meditatione munitus. infestantis inimici
derlinet inidias de sp̃ualib erinaciis e in ꝓuerbisis tarde. Eet
eiuirii gens inualida. qui fecer̃ in petris domos suas. Et reuera

Expanded text:
aliena largitate quotidianum poscit auxilium, et vitam suam atque subaliena largitate quotidianum poscit auxilium, et vitam suam atque substantiam singulis quibusque momentis divina ope intelligens sustentari, verum se mendicum Domini non immerito profitetur, suppliciter ad eum sic ad iliam quoque multiformem scientiam dei ipso inluminante conscesui coaptatur; eo quod quisquis in simplicitate atque innocentia perseverans, nulli est noxius vel molestus, sed sua tantum simplicitate contentus, solummodo se ab insidiantium praeda desiderat contutari, velut erinacius spiritalis effectus, jugi evangelicae illius petrae velamine protegatur, id est, memoria Dominicae passionis, praedictique versiculi incessabili meditatione munitus, infestantis inimici declinet insidias. De his spiritalibus erinaciis et in Proverbiis ita dicitur: Et erinacii gens invalida qui fecerunt in petris domos suas. Et revera
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩ tẽpore ꝓsequat᷑. Hunc meditaberis scđm ꝓ̃cepta legis latoris.
sedens indomo & ambulans initinere. dormiens atq consurgens
Hunc scribes in limine & ianuis oris tui. hunc in parietib domꝰtue
ac penetralib tui pectoris collocabis. ita ut hȩc adorationẽ ꝓcũben¬
ti sit tͥ acclinis decantatio. & ex inde consurgenti atq ad om̃s usus
desinent̾ formulã teneat. donec usu eiꝰ incessabili & iugi medita¬
tione firmata. cunctarũ cogitationũ diuitias amplasq substantius
abiciat ac refiitet. atq ita uersiculi huiꝰ pauꝑtate constricta. ad
illã eiiiangłicã beatitudinẽ quȩ int̾ cȩteras beatitudines primatũ
stens. illud ꝓpħicũ implebit ȩloquiũ. Pauꝑ & inopsꝰ laudabunt
nom̃ dñi. & reuera quȩ maior aut sanctior potest. ẽẽ. pauꝑtas.
quã illiꝰ qui nichil se ꝓ̃sidii. nichil uiriũ habe re cognoscens. de

Expanded text:
omni tempore prosequatur; hunc meditaberis secundum praecepta legislatoris, omni tempore prosequatur; hunc meditaberis secundum praecepta legislatoris, sedens in domo et ambulans in itinere, dormiens atque consurgens; hunc scribes in limine et januis oris tui; hunc in parietibus domus tuae ac penetralibus tui pectoris collocabis, ita ut haec ad orationem procumbenti sit tibi acclivis decantatio; et exinde consurgenti atque ad omnes usus desinenter formulam teneat, donec usu ejus incessabili et jugi meditatione firmata, cunctarum cogitationum divitias amplasque substantias abjiciat et refutet, atque ita versiculi hujus paupertate constricta, ad illam Evangelicam beatitudinem quae inter caeteras beatitudines primatum stens, illud propheticum implevit eloquium. Pauper et inops laudabunt nomen tuum . Et revera quae major aut sanctior potest esse paupertas quam illius qui nihil se praesidii, nihil virium habere cognoscens, de
Abbreviated transcription (Latin):
uersiculi meditatio. in tuo patore indirupta uoluat᷑. Hunc in
ope quolib&e seu ministerio ł itinere constitutꝰ. decantare ñ desinas.
Hunc & dormiens & reficiens. & inintimis naturȩ necessitatib me¬
ditare. Hȩc uolutatio cordis uelut formula tͥ salutaris effecta. ñ
solũ illȩsũ ab om̃i demonũ incursione custodi&. sed etiã cunctis
te uiti is t̾renȩ contagionis expurgans. ad illas inuisibiles cheorias
cȩlestesq ꝑducae. atq ad ill in effabilẽ ac ꝑ paucis exꝑtũ ꝓuehec
orationis ardorẽ. Hunc uersiculũ meditantitͥ sõnꝰ irrepat. donq
incessabili eiꝰ exercitatione formatꝰ. etiã ꝑ soporẽ eũ deantare c̃sues¬
cas. Hic tͥ exꝑgefacto primꝰ occurrat. iste uigilanti cogitationes
anticip& uniuersas. Is te de tuo surgentẽ cubĩculo. curuationi
genuũ tradat. atq illinc deinde ad om̃e opꝰ actũq deducat. Hic te

Expanded text:
uersiculi meditatio in tuo pectore indisrapta uoluatur. hunc in uersiculi meditatio in tuo pectore indisrapta uoluatur. hunc in opere quolibet seu ministerio uel itinere constitutus decantare non desinas. hunc et dormiens et reficiens et in ultimis naturae necessitatibus meditare. haec uolutatio cordis uelut formula tibi salutaris effecta non solum inlaesum ab omni daemonum incursione custodiet, sed etiam cunctis te uitiis terrenae contagionis expargans ad illas inuisibiles theorias caelestesque perducet atque ad illum ineffabilem ac perpaucis expertum prouehet orationis ardorem. hunc uersiculum meditanti tibi somnus inrepat, deaec incessabili eius exercitatione formatus etiam per soporem eum decantare consuescas. hic tibi expergefacto primus oanticipet universas, iste te de tuo surgentem cubili curvationi genuum tradat, atque illinc deinceps ad omne opus actusque deducat, hic te
Abbreviated transcription (Latin):
demonũ t̾rorib circũ uallatꝰ exagitor. & immundoꝵ spuũ phan¬
tasmatib inquietor. spes ipsa mͥ salutis ac uitȩ trepidationis horrore
subtrahit᷑. Ad salutarẽ uersiculi huiꝰ portũ confugiens. totis uirib
exclamabo. d̾s in adiutoriũ meũ intende dñẽ ad adiuuandũ me
festina. Rursus cũ fuero consolatione dñi reparatꝰ. & ipsius ani¬
matꝰ aduentu uelut innumeris angłoꝵ milib me sensero circũ¬
septũ. ita ut eoꝵ quos morte grauiꝰ ante tremiscebã. & quoꝵ priꝰ
tactũ immo uiciniã horrore m̃tis & corporis sentiebã. repente
congressus expetere audeã ac ꝓuocare conflictus: ut in me con¬
stantiȩ huiꝰ uigor ꝑ dĩ grãm diutiꝰ immoret᷑. totis mͥ ÷ uirib ꝓ¬
clamandũ. Ds in ad iutoriũ meũ intende. dnẽ adadiuuandum¬
ꝑis necentollamͣ. incessabili iugitate fundenda est. Hunꝰ inquã

Expanded text:
daemonum terroribus circumvallantibus exagitor, et immundorum spirituum phandaemonum terroribus circumvallantibus exagitor, et immundorum spirituum phantasmatibus inquietor; spes ipsa mihi salutis ac vitae, trepidationis horrore subtrahitur, ad salutarem versiculi hujus portum confugiens totis viribus exclamabo: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Rursus cum fuero consolatione Domini reparatus, et ipsius animatus adventu velut innumeris angelorum millibus me sensero circumseptum, ita ut eorum quos morte gravius antea tremiscebam, et quorum tactum, immo viciniam, horrore mentis et corporis sentiebam, repente congressus expetere audeam ac provocare conflictus, ut in me constantiae hujus vigor per Dei gratiam diutius immoretur, totis mihi est viribus proclamandum: Deus, in adjutoriuec extollamur incessabili iogitate fundenda est. huius, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ntrictatione ñ possũ. tantaq me sentio sterilitatis huiꝰ aridita¬
ce constrictũ. ut nullas om̃ino sp̃ualiũ sensuũ generationes par¬
curire me sentiã. Ut de hoc animi squalore merear liberari. un¬
de me gemitib multis atq suspiriis expedire ñ possũ: necessa¬
ne ꝓclamabo Ds inadiutoriũ meũ intende. dñe ad adiuuan¬
dũ me festina. directionẽ rursus animȩ. stabilitatẽ cogitationũ.
alacritatẽ cordis. cũ in effabili gaudio & m̃tis excessu. uisitatione
scĩ sp̃s me sentio consecutũ. Exuberantia quoq sp̃ialiũ sensuũ re¬
dundante. reuelationẽ sacratissimoꝵ intellectuũ & ante mͥ penitꝰ
occultoꝵ. repentina dñi illustratione ꝑcepi. Ut in his merear di¬
utius immorari: sollicite mͥ ÷ frequenterq clamandũ. Ds̃ in ad¬
utoriũ meũ intende. dnẽ ad adiuuandũ me festina. Nocturnis

Expanded text:
retractatione non possum, tantaque me sentio sterilitatis huius ariditaretractatione non possum, tantaque me sentio sterilitatis huius ariditate constrictum, ut nullas omnino spiritalium sensuum generationes parturire me sentiam: ut de hoc animi squalore merear liberari, unde me gemitibus multis atque suspiriis expedire non possum, necessarie proclamabo: deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuuandum mihi festina. directionein rursns animae, stabilitatem cogitationum, alacritatem cordis cum ineffabili gaudio et mentis excessu uisitatione sancti spiritus me sentio consecutum, exuberantia quoque spiritalium sensuum redundare reuelationem sacratissimorum intellectuum et antea mihi penitus occultoutius immorari, sollicite mihi est frequenterque clamandum: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Nocturnis
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ. Ne in amaritudinẽ fellis. ꝑturbatione furoris ab diicar.
cũ sũmo mͥ gemitu ꝓclamandũ ÷. ds̃ in adiutoriũ meũ intende.
dnẽ adadiuuandũ me festina. Acidia. coenodoxia. suꝑbiȩ elatio¬
ne ꝑtemptor. ac de aliorũ neglegentia uł tepore. quiddã sibi
mens subtili cogitatione blanditur. Ne in me p̃ualeat hȩc in imi
ciꝑniciosa suggestio: cũ om̃i contritione cordis orandũ ÷ mͥ.
Ds in adiutoriũ meũ intende. dñe adadiuuandũ me festina. Humi¬
litatis & simplicitatis grãm. suꝑbiȩ tumore deposito. iugi cõpune¬
tione sp̃s aquisiui. Ne rursus ueniat in pes supbiȩ &e manios
poue op̃ monent me. grauiusq de uictoriȩ meȩ elatione cfodiar:
ardiuiersis a instabilitate cordis exestuo. nec cogitationũ disꝑsi¬
ones uleo coercere. ipsãq orationẽ meã fundere absq int̾pella¬
tione atq: phantas mate in aniũ figurarũ. sermonũq & actuũ

Expanded text:
nitatem; ne in amaritudinem fellis perturbatione furoris abducar, nitatem; ne in amaritudinem fellis perturbatione furoris abducar, cum summo mihi gemitu proclamandum est: Deus, in adjutorium meum intende; domine ad adiuuandum mihi festina. acediae, cenodoiiae, superbiae elatione pertemptor ac de aliorum neglegentia uel tepore quiddam sibi mens subtili cogitatione blanditur: ne in me praeualeat haec inimici perniciosa anggeatio, cum omni contritione cordis orandum est mihi: deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuuandum mihi festina. humilitatis et simpucitatis gratiam superbiae tumore deposito iugi conpunctione spiritus adquisiui: ne rursum ueniat mihi pessuperbiae et manus peccatoris moueat me grauiusque de uictoriae meae elatione confodiar, ac diuersis et instabilitate cordis exaestuo nec cogitationum disparsiones ualeo eohercere, ipsamque orationem meam fundere absque interpellatione atque phantasmate inanium figurarum sermonumque et actuum
Abbreviated transcription (Latin):
sõni cogit impressio. Similit̾ ꝓclamandũ ÷ mͥ. Ds in adiutoriũ¬
meũ intende. dnẽ ad adiuuandũ me festina: Sublato aboculis
meis sopore. multis me noctib diabolicis insomni is uideo fati¬
gatũ. om̃emq a palpebris meis refectionẽ nocturnȩ quietis ex¬
clusã. Cũ suspiri is orandũ ÷ mͥ. Ds in adiutoriũ meũ intende.
dñe ad adiuuandũ me festina. Adhuc me in colluctatione po¬
sitũ uitioꝵ. titillatio carnis repente compungit. & ad consensũ
ꝑtrahere dormientem blanda oblectatione conatur. Ne ignis
alienꝰ exestuans urat suaue olentes flosculos castitatis: clamandũ
÷ mͥ. D̾s in adiutoriũ meũ intende. dñẽ ad ad iuuandũ me festi¬
na. Extincta sentio libidinis incentiua. & genitalẽ membris
tende. dñe ada diuuandũ me festina. Ire. philargirię. tristiciȩ sti¬
mulis inquietor. cogorq ꝓpositã atq amicã michi int̾rũpere lȩ¬

Expanded text:
sosomeum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Sublato ab oculis meis sopore, multis me noctibus, diabolicis insomniis, video fatigatum, omnemque a palpebris meis refectionem nocturnae quietis exclusam; cum suspiriis orandum est mihi: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Adhuc me in colluctatione positum vitiorum titillatio carnis repente compungit, et ad consensum pertrahere dormientem blanda oblectatione conatur; ne ignis alienus exaestuans urat suave olentes flosculos castitatis, clamandum mihi est: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Exstincta sentio libidinis incentiva, et genitalem membris tende; Domine, ad adjuvandum me festina. Irae, philargyriae, tristitiae stimulis inquietor, cogorque propositam atque amicam mihi interrumpere le
Abbreviated transcription (Latin):
stomachi ꝓ hib& lassitudo. seu uentris ariditas constrictioq
det̾ra. Ut effectus meo desiderio tribuat᷑. ł certe ut estus carnalis
concupiscentiȩ absq tẽꝑam̃to districtioris ieiuni᷑ conquiescant:
orandũ mͥ ÷. Ds inadiutoriũ meũ intende. dñẽ ad adiuuandũ
me festina. Accedens adrefectionẽ hora legitima suggerente ꝑ¬
ceptionẽ panis exhorreo. atq ab om̃i esu naturalis necessitatis
excludor. Cũ eiulatu ꝓclamandũ ÷ mͥ. Ds̃ in ad iutoriũ meũ
intende. dñẽ ad adiuuandũ me festina. Uolentẽ me obstabilita¬
tẽ cordis insistere lectioni. int̾pellans capitis ꝓhib& dolor. ho¬
raq t̾cia faciẽ meã ad saciã paginã sõnus allidit. ac deputatũ
quietis tẽpus uł transgredi ł prȩuenire compellor. Ipsũ deniq
canonicũ synaxeos psalmorũq modũ. int̾cidere me grauissima

Expanded text:
stomachi prohibet lassitudo seu uentris ariditas constrictioque stomachi prohibet lassitudo seu uentris ariditas constrictioque deterret: ut effectus meo desiderio tribuatur uel certe ut aestus carnalis concupiscentiae absque temperamento districtioris ieiunii conquiescant, orandum mihi est: deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuuandum mihi festina. accedens ad refectionem hora legitima suggerente perceptionem panis exhorreo atque ab omni esu naturalis necessitatis excludor: cum heiulatu proclamandum est mihi : deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuuandum mihi festina. uolentem me ob stabilitatem cordis insistere lectioni interpellans capitis prohibet dolor horaque tertia faciem meam ad sacram paginam somnus adlidit ac deputatum quietis tempus uel transgredi uel praeuenire conpellor, ipsum denique canonicum synaxeos psalmorumque modum intercidere me grauissima
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuari: manifestect qdñtantũ in reb duris actristib sedeiã
in scđis ac lȩcis pari mͦ dõ egeat adiutore. ut quẽ admodiĩ ex illis
erui ita inistis eũ faciat immorari. in neutro sciens humanã fragi¬
litatẽ sine illiꝰ opitulatione subsistere. Gastrimargiȩ passione ꝑstrin¬
gor cibos quos heremꝰ ignorat inqͥro. & insqualida solitudine inge¬
runt᷑ mͥ odores regaliũ ferculoꝵ. atq ad illoꝵ desideria sentio
me inuitissimũ trahi. Dicendũ ꝓuide mͥ est. Ds in adiutoriũ meũ
intende. dñe adadiuuandũ me festina. Anticipare horã refecti¬
onis statute instigor seu modũ iustȩ ac solitȩ parcitatis retinere cũ¬
M
magno cordis mei dolore contendo. cũ gemitu mͥ ÷ ꝓclamandũ.
D̾s iadiutoriũ meũ intende. dñe adadiuuandũ me festina.
I eiuni is me ob impugnationẽ carnis districtiorib indigantẽ.

Expanded text:
adiuuari, manifestat quod non tantum in rebus duris ac tristibus, sed etiam adiuuari, manifestat quod non tantum in rebus duris ac tristibus, sed etiam in seonndis ac laetis pari modo deo egeat adiutore, ut quemadmodum ex illis erui, ita in istis eum faciat inmorari, in neutro sciens humanam fragilitatem sine illius opitulatione subsistere. gastrimargiae passione perstringor, oibos quos heremus ignorat inquiro et in squalida solitudine ingeruntur mihi odores regalium ferculorum atque ad illorum desideria sentio me inuitissimum trahi: dicendum proinde mihi est: deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuuandum mihifestina. anticipare horam statutae refectionis inetigor seu modum iustae ac solitae parcitatis retinere cum magno cordis mei dolore contendo: cum gemitu mihi est proclamandum: deus in adiutorium meum intende: domine ad adiuuandum mihi festina. ieiuniis me ob inpugnationem oarms districtionbus indigentem
Abbreviated transcription (Latin):
Hab&e amoris & caritatis ardorẽ. hab& insidiarũ conttẽplationẽ . ana¬
micoruq formidinẽ. quibꝰ ꝑspiciens sem&e ipsũ die noctuq ualla¬
tu. confitet᷑ se ñ posse sine sui defensoris auxilio libari. Hicuersi¬
cue omib infestatione demonũ laborantib. in expugnabilis murꝰ
e. & impenetrabilis lorica ac munitissimꝰ dipeus. Iite macidia
& anxietate animi collocatos. seutristicia ł cogitationibꝰ qͥb cunq
de pͥssos salutis remedia desꝑare ñ patit᷑. ostendens illũ quẽ inuocat
inspualib successib cordisq lȩticia constitutos. admonet extoll
penit᷑ ñ debere. nec inflari de ꝓsꝑo statu quẽ sine ꝓtectore do ieet¬
periñ posse cestat᷑ du ñ solũ eũ semꝑ sedeciã uelocit ut sibi auxliet̃
implorat. Iste inquã uersiculus. unicuiq nr̃m inqualib& qualitate
degenti. necessarꝰ & utilis inuenit᷑. Nã qͥ se sẽꝑ atq inom̃ib desiderat

Expanded text:
bet amoris et charitatis ardorem, habet insidiarum contemplationem inimicorumque formidinem, quibus perspiciens semetipsum die noctuque vallatum, confitetur se non posse sine sui defensoris auxilio liberari. Hic versiculus omnibus infestatione daemonum laborantibus inexpugnabilis murus est, et impenetrabilis lorica, ac munitissimus clypeus. Iste in acedia et anxietate animi collocatos, seu tristitia, vel cogitationibus quibuscumque depressos, salutis remedia desperare non patitur, ostendens illum quem invocat in spiritalibus successibus cordisque laetitia constitutos admonet extolli penitus non debere, nec inflari de prospero statu, quem sine protectore Deo retineri non posse testatur, dum non solum eum semper, sed etiam uelociter ut sibi auxilietur inplorat. iste, inquam, uersiculus unicuique nostrum in qualibet qualitate degenti necessarius et utilis inuenitur. nam qui se semper atque in omnibus desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
suerit corporalib curis ac sollicitudinibꝰ absolutꝰ. Que sic̃ nobisa
pauiis qͥantiquissimors patrũ residiu erant tradita est. ⁊ta a nob
ueis asirarissimis ac uere sitientib intimałi  epo sita uap formi¬
Hic nanq uersiculus. ñ immerito de toto scripturatũ eecepiꝰ oossunt

Expanded text:
fuerit corporalibus curis ac sollicitudinibus absolutus. quae sicut nobis a fuerit corporalibus curis ac sollicitudinibus absolutus. quae sicut nobis a paucis qui antiquissimorum patrum residui erant tradita eet, itai rarissimis ac uere sitientibus intimatur. erit itaque ad perhic namque nersicnlus non inmerito de toto scripturarum excerptus est
Abbreviated transcription (Latin):
prudentissime cõparastis. qͥ alias elem̃torũ traditionẽ pͥmã ꝑcipe
ñ possunt. nec eoꝵ ł agnoscere lineas uł intrepida manu queunt
describere caracteres. quã ꝓtypis quibusdã & formulis cerȩ dili¬
gent̃ impressis. effigies eoꝵ exprimere contẽplatione iugi & cotidia¬
na imitatione consuescant: huiꝰ qͦq sp̃ualis theoriȩ tradenda uob:
formula. ad quã sẽꝑ tenacissime ur̃m intuitũ defigentes. Peãdẽ
salubrit̾ uoluere in dirupta iugitate discatis. uł sullimiores intu¬
itꝰ scandere illius usu ac meditatione possitis. Hȩc gͥ uob̾ huiꝰ
quã quęritis disciplinȩ atq orationis formula ꝓponet᷑: quã unꝰ¬
qͥsq monachus adiugẽ dĩ memoriã tendens. incessabili cordis
uolutatione meditari. expulsa om̃iũ cogitationũ uarietate
consuescat Quia nec alias eã ullo modo poterit retentare: nisi ab om̃ib

Expanded text:
prudentissime conparastis qui alias elementorum traditionem primam percipere prudentissime conparastis qui alias elementorum traditionem primam percipere non possunt nec eorum uel agnoscere lineas uel intrepida manu queunt describere characteres, quam protypiis quibusdam et formulis cerae diligenter inpressis effigies eorum exprimere contemplatione iugi et cotidiana imitatiest formula, ad quam semper tenacissime vestrum intuitum defigentes, vel eamdem salubriter volvere indirupta jugitate discatis, vel sublimiores intuitus scandere illius usu ac meditatione possitis. Haec igitur vobis hujus quam quaeritis disciplinae atque orationis formula proponetur, quam unusquisque monachus ad iugem dei memoriam tendens incessabili cordis uolutatione meditari expulsa omnium cogitationum uarietate consuescat, quia nec alias eam ullo modo poterit retentare, nisi ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
modo exꝑientiȩ manib penetralia eiꝰ & interiora palpare. &
quȩdã membra iãiãq c̃tingere : nec me labora torũ credo ut iã
intra aulã quodã mͦ ipsius oberrantes. inadita qͦq in quantũ dñs
direxerit introducã: nec uos ad introspicienda hȩc quȩ demonstran¬
da sunt. ullo difficultatis obstaculo retardandos. dximꝰ enĩ cogni¬
tioni ÷ : qui. quid inquirere debeat. prudent̃ agnoscit. Nec absci¬
entia longe ÷ : qͥ coepit intelligere. quid ignor&. & iccuro ñ ue¬
reor notã ꝓ̃ditionis ł leuitatis incurrere:si ea quȩ insupiore tra¬
ctatu de ꝑfectione orationis disserens. disputationi subtra xerã ꝓ
palauero. quoꝵ uirtutẽ uob̾ in hoc exercitio ac studio c̃stitutis.
etiã sine ministerio nr̃i sermonis ꝑ dĩ grãm arbitror fuisse rese¬
ratã. Qua ꝓpt̾ scdm illã institutionẽ quã paruuloꝵ eruditioni

Expanded text:
modo experientiae manibus penetralia eius et interiora palpare et modo experientiae manibus penetralia eius et interiora palpare et quaedam membra iam iamque contingere, nec me laboraturum credo, ut iam intra aulam quodammodo ipsius oberrantes in adyta quoque, in quantum dominus direxerit, introducam, nec uos ad introspicienda haec quae demonstranda sunt ullo difficul. tatis obstaculo retardandos. proximus enim cognitioni est, qui quid inquirere debeat prudenter agnoscit, nec a scientia longe est, qui coepit intellegere quid ignoret. et idcirco non uereor notam proditionis uel leuitatis incurrere, si ea, quae in superiore tractatu de perfectione orationis disserens disputationi subtraxeram, propalaro, quorum uirtutem uobis in hoc exercitio ac studio conlocatis etiam sine ministerio nostri sermonis per dei gratiam arbitror fuisse reserandam. Quapropter secundum illam institutionem, quam paruulorum eruditioni
Abbreviated transcription (Latin):
mens iugit̃ ꝓ̃pedita. errabunda sẽꝑ & uelut ebria ꝑ diuersa iactes.
& ne illud quidẽ qđ casu potiꝰ quã industria sibim& occurrerit
sp̃uale. diu ac firmit̾ teneat. dũ aliud exalio sẽꝑ recipiens. sicut
introitꝰ eoꝵ atq pͥncipia. ita etiã finẽ discessũq ñ sentiat
ISAC Inquisitio urã tã minuta atq subtilis. ꝓximȩ puri¬
tatis p̃signat indiciũ. Nec enĩ de his saltẽ int̾rogare. ñ dicã intro¬
spicere atq discernere qui spiã p̃ ualebit: nisi quẽ diligens & ef¬
ficax m̃tis industria ac sollicitudo ꝑuigil. ad p̾scrutandã ista¬
rũ ꝓfunditatẽ ꝓuexerit quȩstionũ. castigateq uitȩ iugis inten¬
tio ꝑ exꝑientiã fecerit ac tualẽ attẽp̃tare puritatis huiꝰ limina.
ianuasq pulsare. & iccuco qm̃ uideo uos ñ dicã ꝓforibꝰ ora¬
tionis illiꝰ uerȩ de qua disserimꝰ astitisse. sed ipsis quodã¬

Expanded text:
mens jugiter praepedita, errabunda semper et velut ebria per diversa jactetur; mens jugiter praepedita, errabunda semper et velut ebria per diversa jactetur; et ne illud quidem quod casu potius quam industria sibimet occurrerit spiritale, diu ac firmiter teneat, dum aliud ex alio semper recipiens, sicut introitus eorum atque principia, ita etiam finem discessumque non sentiatISAAC: Inquisitio uestra tam minuta atque subtilis proximae puritatis praesignat indicium. nec enim de his saltim interrogare, non dicam introspicere atque discernere quispiam praeualebit, nisi quem diligens et efficax mentis industria ac sollicitudo peruigil ad perserutandam istarum profunditatem prouexerit quaestionum castigataeque uitae iugis intentio per experientiam fecerit actualem adtemptare puritatis huius limina ianuasque pulsare. et idcirco quoniam uideo uos non dicam pro foribus orationis illius uerae de qua disserimus adstitisse, sed ipsis quodam
Abbreviated transcription (Latin):
retentantes. cũ elapsos nos abeadẽ senserimꝰ. habeamꝰ in ꝓmptu
quo resipiscentes ilico reuertam᷑. ac resumere illã sine ulla cir¬
cũitus mora & in quisitionis difficultate possimꝰ. Fuenit nanq
ut cũ de theori is sp̃ualib euagati ad nosm& ipsos uelut de loe¬
tali sopore conuertim᷑. & tanquã exꝑgefacti materiã quȩrimꝰ
dati ipsius inqͥsitionis mora. priusquã reꝑiamꝰ eã anrõ conatu
iterũ deuoluam᷑. & antequã sp̃ualis qͥdã pariat᷑ intuitꝰ. c̃cepta
cordis euanescat intentio. Quã confusionẽ iccirco nob̾ accidere
satis certũ ÷: quia speciale aliquid ꝓ̃oculis positũ. uelut formulã
quandã stabilit̾ ñ tenemꝰ. ad quã possit uagus animꝰ post mul¬
tos anfractus ac discursus uarios reuocari. & pꝰ longa nauftagia¬
uelut portũ qͥetis intrare. Itaq fit. ut hac ignoratione ac difficultate¬

Expanded text:
retentantes cum elapsos nos ab eadem senserimus, habeamus in promptu retentantes cum elapsos nos ab eadem senserimus, habeamus in promptu quo respicientes illico revertamur, ac resumere illam sine ulla circuitus mora et inquisitionis difficultate possimus. Evenit namque ut cum de theoriis spiritalibus evagati ad nosmetipsos velut de lethali sopore convertimur, et tamquam expergefacti materiam quaerimusdati ipsius inquisitionis mora, priusquam reperiamus eam, a nostro conatu iterum devolvamur, et antequam spiritalis quidam pariatur intuitus, concepta cordis evanescat intentio. Quam confusionem idcirco nobis accidere satis certum est, quia speciale aliquid prae oculis propositum, velut formulam quandam stabiliter non tenemus, ad quam possit uagus animus post multos anfractus ac discursus uarios reuocari et post longa naufragiauelut portum quietis intrare. itaq
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃toꝵ caracteres diligent̃ agnouerit :Ut quo modo ci¬
tatã legendi ꝑitiã consequetur. qui breues & ꝑangustas de¬
scriptiones nominũ necdũ ÷ idoneus coniugare: Qua aut ratu¬
one is qͥꝑitia gramaticȩ disciplinȩ minꝰ instructus ÷. uł rethori¬
cen facundiã. ł philosophicã scientiã consequetur: Qua ꝓpt̾ huic
qͣq sullimissimȩ disciplinȩ ꝑ quã instruim dõ iugit̃ inhȩrere. ñ
dubito quȩdã institutionis in et̃. fundamina. qͥb pͥmũ firmissi¬
me collocatis. post hȩc suꝑposita extollantur ꝑfectionis excelsa
fastigia. Cuiꝰ hȩc. eẽ. principia tenuit̃ suspicam᷑. ut pͥmũ noẽ¬
rim qua meditatione teneat᷑ ł cogitetur ds̃. Deinde hanc eandẽ
quȩc unq ÷ materiã. quẽ ad modum ualeamꝰ immobilit̾ custo¬
piat᷑. łppetuo teneatur. nobis cupimꝰ demonstrari. ut eã p̃odis

Expanded text:
elementorum characteres diligenter agnouerit? uel quomodo cielementorum characteres diligenter agnouerit? uel quomodo citatam legendi peritiam consequetur, qui breues et perangustas descriptiones nominum necdum est idoneus coniugare? qua autem ratione is qui peritia grammaticae disciplinae minus instructus est uel rhetoricam facundiam uel philosuam instruimur Deo jugiter inhaerere, non dubito quaedam institutionis esse fundamenta, quibus primum firmissime collocatis, post haec superposita extollantur perfectionis excelsa fastigia. Cujus haec esse principia tenuiter suspicamur, ut primum noverimus qua meditatione teneatur vel cogitetur Dquaecumque est materiam quemadmodum ualeamus inmobiliter custopiatur, vel perpetuo teneatur, nobis cupimus demonstrari, ut eam prae oculis
Abbreviated transcription (Latin):
ditatione uoluere coeꝑamꝰ : quia necesse ÷ loquaci forsitan
ꝓsecutione ꝓferri: quȩ sumꝰ ut explicari ea a nobis patien¬
t̃ admittas. Quanquã sciamꝰ. beatitudinẽ tuã nullis offendi
solere ineptiis infirmor. Quȩ ł obhoc sunt in mediũ ꝓferen¬
d.: ut quȩ in eis absurda sunt corrigant᷑. Quantũ itaq ꝯpi¬
nio nra sese habet: cuiꝰ libet artis seũ discipline ꝑfectao. ue¬
ress arut a quibusdã mollib incipiens rudimentis. facilio¬
pisꝰ primũ ac tenerrimis initiis imbuatur. ut qͦdã rationa¬
bili lacte nutrita paulatim educataq succrescat. atq ita ab
imis ad sũma sensim gradatimq c̃scendat. Quibꝰ cũ fuerit
praniora pͥncipia. & quodã mͦ ianuas arrepte ꝓfessionis in¬
grasas ad penetralia quoq ꝑfectionis & excelsa fastigia con¬
sequent᷑ & absq labore ꝑueniat. Nã quẽ ad modũ ꝓ nuntiare
puerer quispiã simplices poterit copulas sillabarũ. nͥ prius

Expanded text:
ditatione uoluere coeperamus, quia necesse est loquaci forsitan prosecutione proferri, quaesumus ut explicari ea a nobis patienter admittas, quam quam sciamus beatitudinem tuam nullis solere offendi ineptiis infirmorum, quae uel ob hoc sunt in medium proferendae, ut quae in eis absurda sunt corrigantur. quantum itaque opinio nostra sese habet, cuiuslibet artis seu disciplinae perfectio necesse est ut a quibusdam mollibus incipiens rudimentis facilioribus primum ac tenerrimis initiis inbuatur, ut quodam rationabili lacte nutrita paulatim educataque succrescat atque ita ab imis ad summa sensim gradatimque conscendat: quibus cum fuerit planiora principia et quodammodo ianuas adreptae professionis ingressa, ad penetralia quoque perfectionis et excelsa fastigia consequenter et absque labore perueniat. nam quemadmodum pronuntiare puerorum quispiam simplices poterit copulas syllabarum, nisi prius
Abbreviated transcription (Latin):
tas dñi. possessionẽ cordis nr̃i ñ uiciis sed uirtutib naturalit dep
tauit. Quȩ post p̃uaricationẽ adȩ. insolescentib uiciis id ÷ populs
chananeis a ꝓpͥa rrgione depulsȩ. cũ ei rursũ ꝑdĩ grãm diligent
nra ac labore fuerint restitutȩ: ñtã alienas occupaiꝰ se t̾ras. quã ꝓpͥs
credende sunt recepisse. De his octo uiciis & in ȩuuangło ita signifie¬

Expanded text:
tas domini possessitas domini possessiutavit. Quae post praevaricationem Adae insolescentibus vitiis, id est, populis Chananaeis a propria religione depulsae, cum eis rursum per Dei gratiam diligentia nostra ac labore fuerint restitutae, non tam alienas occupasse terras, quam proprias credendae sunt, recepisse. De his octo vitiis et in Evangelio ita signifi
Abbreviated transcription (Latin):
pulsis: eorũ loca. id ÷ affectꝰ. uirtutes contrariȩ possidebunt. quę filii
isrłis. id÷ animȩ uidentis dm̃ ñ immerito nuncupant᷑. Qui cũ uniuersa
cordis expulerint passiones: ñ tã alienas possessiones ꝑuasisse. quã ꝓprias
recuꝑasse credendi sunt. & enĩ quantũ docet uetꝰ traditio. has easdẽ t̾ras cha¬
naneoꝵ. inquas introducunt᷑ fili i israelis. filii sech fuerant quondã in orbis
diuisione sortiti. quas deinceps ꝑuim atq potentiã posteritas chã ꝑuasionis
iniqͥtate possedit. In quo & dĩ uidiciũ rectissimũ cõꝓbat᷑. qͥ & illos de locis
alienis quȩ male occupauerant expulit: & istis antiquã patrũ pes¬
sessionẽ quȩ ꝓsapiȩ eorũ in diuisione orbis fuerat deputata restitut
Quȩ figura in nob̾ quoq stare rectissima ratione cognoscit᷑. Nãuolie¬

Expanded text:
pulsis eorum loca, id est adfectus, uirtutes contrariae possidebunt, quae filii pulsis eorum loca, id est adfectus, uirtutes contrariae possidebunt, quae filii Israhelis, id est animae uidentis deum non inmerito nuncupantur. qui cum uniuersas cordis expulerint passiones, non tam alienas possessiones peruasisse quam proprias recuperasse credendi sunt. Etenim quantum docet uetus traditio, has easdem terras Chananaeorum, in quas introducuntur filii Israhelis, filii Sem fuerant quondam. in orbis diuisione sortiti, quas deinceps per uim atque potentiam posteritas Cham peruasionis iniquitate possedit. in quo et dei iudicium rectissimum conprobatur, qui et illos de locis alienis quae male occupauerant expulit, et istis antiquam patrum possessionem, quae prosapiae eorum in diuisione orbis fuerat deputata, restituit. quae figura in nobis quoque stare certissima ratione cognoscitur. nam uolun