comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuisse pontificũ. Et sicut neq illi ab apł̃is. neq isti a moyse sp̃m̃ scm̃ acciꝑe potuer.¬
distinã solus etiã ꝓ ut ipse nouit spũi sui grãm in unũ quẽq diffudit. Neq
enĩ in illa sp̃s datione aliud sibi moyses arrogare pͥuilegiũ potuit. quã quod
illi uox diuina p̃cepit. Nimirũ ut uiroᷤ eligeret. eosq ducẽs ad ostiũ tabnacul
cũ eis staret. hȩc ẽ sũma oꝑis moysi. Quid gͦ suȩ uirtutis in hoc dĩ munere moy¬
Ses recognoscere potuit. cũ insuꝑ & duo ex his qͥ descripturi fuerant. scriptura
teste in castris positi. & ad tab̾ naculũ ñ uener᷑ & tm̃ eo nesciente ȩque ut cȩt̃i
spm̃ ꝑceper. In eo sane qđ de spũ moysi tolli dr̃ atq aliis dari. nullũ moyses
materia mutuet̾ nullo ꝓpt̾ hoc lucerna ꝓprii splendoris detrim̃to minuit᷑.

Expanded text:
nuisse pontificum . Et sicut neque illi ab apostolis neque isti a Moyse Spiritum sanctudistinxit; solus etiam, prout ipse novit, Spiritus sui gratiam in unumquemque diffudit. Neque enim in illa Spiritus datione aliud sibi Moyses arrogare privilegium potuit, quam quod illi vox divina praecepit; nimirum, ut viros eligeret, eosque ducens ad ostium tabernaculi, cum eis staret: haec est summa operis Moysi. Quid ergo suae virtutis in hoc Dei munere Moyses recognoscere potuit, cum insuper et duo ex his, qui descripti fuerant, Scriptura teste, in castris positi, ad tabernaculum non venerunt: et tamen, eo nesciperceperunt? In eo sane, quod de spiritu Moysi tolli dicitur, atque aliis dari, nullum Moyses materia mutuetur, nullo propter hoc lucerna proprii splendoris detrimento minuitur
Abbreviated transcription (Latin):
& duces eo ad ostium tab̾naculi fȩdis. faciesq ibi stare tecũ. ut descendã & loquar
tͥ. & auferã despũ tuo tradãq eis. Ubi notandũ qđ ñ ait auferes de spu tuo tradeꝰq
ditq dñs ꝑ nubẽ & locutus ẽ ad eũ. auferens de spũ ꝗ erat in moyse. & dans Lax¬
deb̾e spm̃ hab̾e ꝑspicuũ doceat̾. quatinꝰ rectores ȩccłȩ nequaꝗͣ int̾ se diuersa sen-¬
tiant. unde scismata qͦd absit aut hereses pestilent᷑ emergant. s unũ om̃s con-¬
cordit᷑ doceant: atq in unitate sp̃s unanimit᷑ uiuant Porro aut sic̃ bhexc illi.¬

Expanded text:
abemaculi federis faciesque ibi stare tecum, ut descendam et loquar tibi et auferam de spiritu tuo tradamque eis. Ubi notandum, quod non ait: 'auferes de spiritu tuo tradesque ditque Dominus per nubem et locutus est ad eum, auferens de sphabere perspicue doceatur, quatinus rectores aecclesiae nequaquam inter se diversa sentiant, unde scismata, quod absit, aut hereses pestilenter emergant, sed unum omnes concorditer doceant atque in unitate spiritus unanimiter vivant. Porro autem, si
Abbreviated transcription (Latin):
filio Cie iosos baptista. no inꝗt ad isurã dat d̃ sp̃m. Et it̾m. Deplenitudine el om̃s¬
eo ut uodoficiente apescant nec insemet ipsis p̃ualent fluere. dũ aboriginali ple¬
intu csine sontis õbluuscunt᷑ ub̾tatẽ suȩ uegetationis haurire. Und ñ in cõgrue
pt alo moniẽ art Smnia inqͥt flumina intrant ĩ mare & mare nõ redundet. Molocũ
undo moeientꝰ flumina reu̾tunt᷑ ut iterũ fluant. Hunc excursũ atq recursũ
spualu flumiũ mistice lucã euanglista deseribit cũ ait. Quia cõuocanis iłe
duodeci discipłis dedit illis uirtutẽ & potestatẽ suꝑ omĩa demonia. & ut lan

Expanded text:
s baptista: Non, inquit, ad mensuram dat Deus spiritum, et iterum: De plenitudine eius omest, ut deficientes arescant. Nec in semetipsis prevalent fluere, dum ab originali plenitudine fontis obliviscuntur ubertatem suae vegetationis haurire. Unde non incongrue per Salomonem dicitur: Omnia, inquit, flumina intrant in mare, et mare non redundat; ad locum, unde exeunt, flumina revertuntur, ut iterum fluant. Hunc excursum atque recursum spiritualium fluminum mistice Lucas euangelista describit, cum ait, quia convocatis Ihesus duodecim apostolis, dedit illis virtutem et potest
Abbreviated transcription (Latin):
herosolimȩ pͥmꝰ ex gentibꝰ constituit᷑. Ep̃s marchus. cessantibꝰ his qui fuerant ex
Antonius cognom̃to pius cũ filiis sus aurelio & lucio añ xxii. m̃seii. Iustinus
philosophus librũ ꝓ xp̃iana religione cõpositũ antoniũ tradidit. benignũq
eũ erga xp̃ianos homines fec̃. qͥñ longe pꝰ suscitate ꝑ secutionẽ. crescente einico
ꝓ xp̃o sanguinẽ fudit subpio romȩ ep̃s hermes seripsit librũ qui dr̃ pastoris
in qͦ p̾ceptũ angłi contin& ut pascha die dominico cęlebraret᷑ poli carpꝰ
rom̃a ueniens multos abheretica labe castigauit. Qui ualentini & cerdonis
uer̃. cũ usq adhoc tempꝰ singuli augusti fuerant bellũ deinde c̃tra parthos
ammirabili uirtute ⁊ felicitate gesser̃: PERSEIOTIO II II.¬

Expanded text:
Hierosolymae primus ex gentibus constituitur episcopus Marcus, cessantibus his qui fuerant ex Hierosolymae primus ex gentibus constituitur episcopus Marcus, cessantibus his qui fuerant ex Antoninus cognomento Pius, cum filiis suis Aurelio et Lucio annos XXII, menses III. Justinus philosophus librum pro Christiana religione compositum Antonino tradidit, benignumque eum erga Christianos homines fecit. Qui non longe post, suscitante persecutionem Crescente Cynico, pro Christo sanguinem fudit sub Pio Romae episcopo. Hermes scripsit librum qui dicitur Pastor, in quo praeceptum angeli continet, ut Pascha die Dominico celebraretur. Polycarpus Romam veniens multos ab haeretica labe castigavit, qui Valentini et Cerdonis verunt, cum usque ad hoc tempus singuli Augusti fuerint: bellum deinde contra Parthos admirabili virtute et felicitate gesserunt. Persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ plurima ingenii oꝑa extant. Pantheũ romȩ qd̾ domitianũ fecerat flumine
c̃crematũ. cui nom̃ indedatũ ẽ. qd̾ om̃iũ doꝵ sit ipsa domꝰ habitaculũ. iudei
ꝑdiuersas t̾rarũ partes seditionẽ mouentes digna cȩde sternunt᷑. Traianꝰ
romani imperii qd̾ pꝰ augustũ defensũ magis fuerat quã nobilit̃ ampliatũ. fines
quadratũr discipulũ apłoꝵ. & aristidẽ atheniensẽ uirũ sapientiaq plenũ .&.
ꝑserenũ graniũ legatũ libris xp̃iana religione cõpositis instru&tꝰ p̃cepit ꝑ
epłam xp̃i anos sine obiectione criminũ ñ dãpnari. Idem uideos scđm rebelle
ultima cede ꝑdomuit. & iã introeundi eis iherosolimoꝵ licentiã ablata. quã ipse
moptimũ statũ muroꝵ extructione reparauit. & eliã uocari de nomine suo
p̃cepit. Idem eruditissimꝰ inutraq lingua. blibiotheca athenis miri oꝑis extru

Expanded text:
cujus plurima ingenii opera exstant. Pantheon Romae quod Domitianus fecerat, fulmine cujus plurima ingenii opera exstant. Pantheon Romae quod Domitianus fecerat, fulmine concrematum; cui nomen inde datum est quod omnium deorum sit ipsa domus habitaculum. Judaei per diversas terrarum partes seditionem moventes, digna caede sternuntur. Trajanus Romani imperii, quod post Augustum, defensum magis fuerat quam nobiliter ampliatum, fines Quadratum discipulum apostolorum, et Aristidem Atheniensem, virum fide sapientiaque plenum, et per Serenum Granium legatum, libris de Christiana religione compositis instructus, praecepit per epistolam Christianos sine objectu criminum non damnari. Idem Judaeos secundo rebelles ultima caede perdomuit, etiam introeundi eis Hierosolymam licentia ablata, quam ipse in optimum statum murorum exstructione reparavit, et Aeliam vocari de nomine suo praecepit. Idem eruditissimus in utraque lingua Bibliothecam Athenis miri operis exstruxit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequit᷑. sub qͦ apłs ioħs inpathmos insulã religatꝰ ẽ. & flauia domitilla
flauii clem̃tis consulis ex sorore neptis in sulã potentianã obfidei testimoniũ¬
exhiliabit᷑. qui & ipsũ ioħm fert᷑ inferuentis olei doliũ misisse. S ioħs
tã inmunis redisse de penis. quã acorruptione carnis manebat sẽꝑ inmunis
reuocauit. Uñ ⁊ ioħs apłs hac generali indulgentia liberatꝰ ephesũ redut
& quia ceussã se absente ꝑhereticos uidit ȩccłȩ fidem: Confestĩ hanc de scrip¬
¶Traianꝰ añ xuiui. m̃ses ui. dies xu. Ioħs apłs lx uiii. añ pꝰpassionẽ dñĩ. etatis
aũ suȩ xc. &. uii ephesi placida morte quieuit: traiano aduersũ xp̃i anos ꝑ¬
secutionẽ mouente. sy meon qui & simon filius cleope iherosolmoꝵ ep̃s cru
rome urbrs ep̃s. martirio coronat᷑. ⁊ uii ab urbe miliario. uia num̃tana ibi
de collatꝰ ẽ sepelit᷑. Plinius seds nouo com̃sis orator. & hystosꝰ insignis habet᷑.

Expanded text:
stolus Joannes in Pathmum insulam relegatus est. Et Flavia Domitilla, Flavii Clementis consulis ex sorore neptis, in insulam Pontianam ob fidei testimoniuexulat. Qui et ipsum Joannem fertur in ferventis olei dolium misisse, sed Joannem tam immunem redisse a poenis, quam a corruptione carnis manebat semper immunirevocavit, unde et Joannes apostolus hac generali indulgentia liberatus, Ephesum rediit. Et quia concussam, se absente, per haereticos vidit Ecclesiae fidem, confestim hanc descripTragesimo octavo, Ephesi placida morte quievit. Trajano adversum Christianos persecutionem movente, Simeon qui et Simon filius Cleophae, Hierosolymorum epiRomanae urbis episcopus martyrio coronatur, et septimo ab urbe milliario, via Numentana, ubi decollatus est, sepelitur. Plinius Secundus Novocomensis orator et historicus insignis habetur,
Abbreviated transcription (Latin):
plurimas urbes iudeȩ cępit
Primꝰ nero suꝑ omĩa scelera sua &iã xp̃ianos ꝑsequit᷑. quoꝵ eximios romȩ
petrũ cruce. paulũ occidit gladio. hic inre militari nihil omnino ausꝰ britaniã
bene ãmisit. Nã duo sub eo nobilissima oppida illic capta atq euersas. im̃ axai:
appellatꝰ ⁊ bellũ tito filio cõm̃dan̾s roma ꝑ alex andriã ꝓficiscit᷑. qui scđo an
eiꝰ mila laxa uiiii. Consũmatũ ẽ hoc bellũ añ uii. duobꝰ quidẽ herone ui¬
uente. & duobꝰ aliis post ea. Uespasianꝰ int̾alia magnoꝵ operũ inpͥiata ad¬
huc uita ingermaniã. ac deinde inbritaniã aclaudio missꝰ trieres. & bis.
cũ hoste c̃fli&̃ duas ualidissimas gentes. ax oppida insulã uectã britanię
ꝓximã imperio romano adrecit᷑: colossus erigit᷑ habens aliudmis pedes
uii. im̾i xxxiii. Titꝰ añ i.m̃ses ui. uir om̃nĩ uirtutũ genere mirabilis.
adeo ut amor & delitię humani generis diceret᷑. hic amphiteatrũ romę

Expanded text:
plurimas urbes Judaeae cepit. Primus Nero super omnia scelera sua etiam Christianos persequitur, quorum eximios Romae, Petrum cruce, Paulum occidit gladio. Hic in re militari nihil omnino ausus, Brittaniam pene amisit, nam duo sub eo nobilissima oppida illic capta atque eversa sunt. A. Mappellatus, et bellum Tito filio commendans, Romam per Alexandriam proficiscitur; qui Titus quidem Nerone vivente, et duobus aliis postea. Vespasianus inter alia magnorum operum in privata adhuc vita, in Germaniam, ac deinde in Britanniam a Claudio missus, tricies et bis cum hoste conflixit; duas validissimas gentes, XX oppida, insulam Vectam Britanniae proximam imperio Romano adjecit. Colossus erigitur habens altitudinis pedes CVII. Titus annos II, menses II, vir omnium virtutum genere mirabilis, adeo ut amor et deliciae humani generis diceretur. Hic amphitheatrum Romae
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ qͥb solũ baptismũ eẽ ꝑmittimꝰ. qͦd utiq in nomine patͥs & filii. & sp̃s
scĩ ꝑficit᷑. Nec scm̃ sp̃m eos hab̾e ex illo baptismate illisq misteriis arbi¬
tram̃. qm̃ cũ acatholica side eorũ auctores discederent. ꝑfectionẽ sp̃s
quã acceperant amiser̃. nec dare eiꝰ plenitudinẽ posst̃ quȩ maxime
in ordinationib oꝑat᷑. quã ꝑ impietatis suȩ ꝑfidiã potiu̾ quã sidẽ dixerĩ
ꝑdider̃: nec fieri potest ut eorũ ꝓphanoᷤ sac̃dotes dignoᷤᷤ xp̃i honorib arbitre

Expanded text:
Quoniam quibus solum baptismum esse permittimus, quod utique in nomine Patris et FiliiQuoniam quibus solum baptismum esse permittimus, quod utique in nomine Patris et Filiic Spiritum sanctum eos habere ex illo baptismate illisque ministeriis arbitramur, quoniam, cum a catholica fide eorum auctores desciscerent, perfectionem spiritus, quam acceperant, amiserunt. Nec dare eis plenitudinem possunt, quae maxime in ordinationibus operatur, quam per impietatis suae perfidiam pocius quam fidem, dixerim, perdiderunt. Qui fieri potes
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ castra deditius tranfugit. Nõ eadẽ seruo pęna debet᷑: qͥ indomesticis
reb. sub dñi pͥeccat imꝑio. & illi qͥ ugũ seruitutis excussit. ac ius extraneȩ
ꝓrsũ impietate cõfligunt ad catholicã redeuntes. in male accepti ordinis ꝑsis¬
tere dignitate ñ possut. Credunt enĩ sic̃ eorũ sacrilega ꝓfessio manifestat.
asseuerant. Quia gͥ uirtutẽ scĩ sp̃s infide ñ habet: qua uidelic& oĩs ȩccłas¬
ticȩ dignitatis ordo ꝑficit᷑. apud eoᷤ ordinatio facta canonicis sanctionib
irrita uidicat᷑ S ñ abre fieri credimꝰ. si qͦd de his insius decretis in nocen¬
tius papa reliquerit. hic etiã sub eisdẽ luteris inseramꝰ.
RRianoᷤᷤ nos inqͥt cęt̾asq huiꝰmͦ pestes. qͥa eorũ laicos cõuersos ad dñm sul
nõ uidet᷑ clericos eorũ cũ sac̃dotio ministerii cuiꝰ piã susciꝑe dignitatẽ.

Expanded text:
hostium castra dediticius transfugit. Non eadem servo poena debetur, qui in domesticis hostium castra dediticius transfugit. Non eadem servo poena debetur, qui in domesticis rebus sub domini sui peccat imperio, et illi, qui iugum servitutis excussit ac ius extraneae  manifesta prorsus impietate confligunt, ad catholicam redeuntes in male accepti ordinis persistere dignitate non possunt. Credunt enim, sicut eorum sacrilega professio manifestat, tus sancti in fide non habent, qua videlicet omnis aecclesiasticae dignitatis ordo perficitur, apud eos ordinatio facta canonicis sanctionibus irrita iudicatur. Sed non ab re fieri credimus, si quid de his in suis decretis Innocentius papa reliquerit, hic etiam sub eisdem litteris inseramus: Arrianos, inquit, ceterasque huiusmodi pestes, quia eorum laicos conversos ad Dominum sub suscipimus, non videtur clericos eorum cum sacerdotio ministerii cuiuspiam suscipere dignitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
quid tenendũ sit qͥb dã rerũ collationib approbemꝰ. Nouimꝰ nãq niceno sta¬
tutũ eẽ cõcilio ut catharȩ qui ad catholicã reuertunt᷑ ȩcłam ĩpositionẽ
ordinati. nequaqͣ suo sũt honore pͥuandi ob id scilies qͥa eorũ cõsecratores
inside sñ trubant. Qͥs ͫ. desy moniacorũ ordinationib sentiendũ. qͥ & oĩa fere
eccdasticȩ institutionis ura cõseruantꝰ At fortassis obicit᷑. qͥa sy moniaci neqͥꝗͣ
st̾ infide ꝑfecti. nimirũ peccantes in spm scm̃. quẽ arbitrant᷑ pecuniis coem̃¬
dũ. Ad qͦd facile respondemꝰ Quia si hȩç districtȩ censurȩ suptilitas teneatur.
spm̃ sem̃ pugnat. qͥ lapsis pot̾ penitentiã ñ cõmunicat. S aliud ẽ infide pec¬
care aliud afide recedere. Alit̃ nẽpe redarguendus ẽ miles qͥ in belli con¬
flictib eneruit᷑ cedit. alit̾ ille plectendus. qͥ ab uiratis militie sacram̃tis. ad

Expanded text:
quid tenendum sit, quibusdam rerum collationibus approbemus. Novimus namque Niceno statutum esse concilio, ut Catharae, qui ad catholicam revertuntur aecclesiam, impositionem ordinati, nequaquam suo sunt honore privandi, ob id scilicet, quia eorum consecratores in fide non titubant, quid de symoniacorum ordinationibus sentiendum, qui et omnia fere aecclesiasticae institutionis iura conservant? At fortassis obicitur, quia symoniaci nequaquam sunt in fide perfecti, nimirum peccantes in Spiritum sanctum, quem arbitrantur pecuniis coemendum. Ad quod facile respondemus, quia, si haec districtae censurae subtilitas teneatur, sanctum pugnat, qui lapsis per penitentiam non communicat. Sed aliud est in fide peccare, aliud a fide recedere. Aliter nempe redarguendus est miles, qui in belli conflictibus enerviter cedit, aliter ille plectendus, qui, abiuratis militiae sacramentis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
gens iudea ꝓpt̃ scelerũ magnitudinẽ romanis tributaria factaẽ. in suꝑ &
alienigenis ẽ regibꝰ pressa: Sexta die. terra suis animantibꝰ implet᷑ & homo
pͥmꝰ ad imaginẽ dĩ creat᷑. moxq ex eiꝰ latere dormientis. sũpta costa fe¬
mina fabricat᷑ Sexta etate. p̃conantibꝰ ꝓpħis filuis dĩ in carne qͥ hom¬
nẽ adimaginẽ dĩ ereare apparuit. eͥ dormiens in eruce sangumẽ ⁊ aqua

Expanded text:
gens Judaea propter scelerum magnitudinem Romanis tributaria facta, insuper et gens Judaea propter scelerum magnitudinem Romanis tributaria facta, insuper et alienigenis est regibus pressa. Sexta die terra suis animantibus impletur, et homo primus ad imaginem Dei creatur, moxque ex ejus latere dormientis sumpta costa femina fabricatur; sexta aetate, praeconantibus prophetis, Filius Dei in carne, qui hominem ad imaginem Dei recrearet, apparuit,
Abbreviated transcription (Latin):
supb &i sꝑsi Cercia die aquis mc̃ gregationẽ una coactis arparnun ari¬
no ficundat᷑  aduenit i uespa qͣndo gens hebrea malis oraeti pmtibꝰ¬
contra di uoluntarẽ regẽ sibi petit. Qui mox ordinatꝰ. pͥmo dñi sac eishi¬
coter ꝑphasq trucidat. post modũ ipse cũ tora gente gladio pernq¬
sophiloꝵ Tuarta die. celũ luminaribꝰ ornat᷑. Iuarta ętate gens illasio¬
uest fide inclita regno dł ⁊ salomonis głosa. tẽpli etiã scĩssimi al
peccatis. regnũ illud achaldeis dissipatũ. tẽplũ diritũ. & tota genꝰ.
babyloniã de iidea trans lata. Iuinta die pisces auesq aquis eductę.
hupatriis manent undis. illȩ aera t̾rãq ꝑ uolant. Quinta etate.
multiplieatꝰ inchaldea ppłs isrł. pars cȩlestiũ desiderioꝵ pennis fulta.
ihero solima petunt: Pars uolatu destitita uirtutũ. int̃ babyloniȩ flu¬
enta resident. Successit ⁊ uesꝑa. qͣndo imminente iã saluatoris aduentu

Expanded text:
sunt dispersi. Tertia die, aquis in congregationem unam coactis, apparuit arine fecundatur. Advenit et vespera quando gens Haebrea, malis coacta prementibcontra Dei voluntatem regem sibi petit, qui, mox ordinatus, primo Domini sacerdotes prophetasque trucidat, postmodum ipse cum tota gente gladio perlophylorum. Quarta die coelum luminaribus ornatur; quarta aetate gens illa coelesti fide inclyta, regno David et Salomonis gloriosa, templi etiam sanctissimi altrescentibus peccatis, regnum illud a Chaldaeis dissipatum, templum dirutum, et tota gens est Babyloniam translata. Quinta die pisces avesque aquis eductae; hi patriis manent undis, illae aera terramque pervolant; quinta aetate multiplicatus in Chaldaea populus Israel, pars coelestium desideriorum pennis fulta Hierosolymam petunt, pars volatu destituta virtutum inter Babyloniae fluenta resident. Successit et vespera, quando, imminente jam Salvatoris adventu,
Abbreviated transcription (Latin):
quisq dicta ꝑspexerit: credo mox nr̃o labori calũniã facere desistet.
si ñ hunc tam̃ liuidis qł ab sit c̾tẽplet᷑ obtitibꝰ Uerũ u̾t cuͣq ferant
hȩc mea seripta legentes. pͥmo editũ ꝓcaptu meo libellũ tͥ dilectissime
abba m̃s hetberc te ꝑcurrendũ atq exammandũ offero. Multũ dep̃cans
ut si qͥd meo tu uituꝑabile dep̃ henderis. statĩ mͥ corrigendũ in sinues.
aut ubi ordinate ac racionabilit̃ actũ uideris. mecũdo qͥdonauit. ⁊ sine qͦ
nihil possumꝰ facere deuotꝰ gras agas. Si quẽ sane ł illud offandit. cur
aliqͥd dehuiꝰmodi negocio tẽptare p̃sũpserĩ. quare de his quę sparsim
inueteribꝰ scriꝑtis inueniri poter̃. ipse nouũ opꝰ c̃dere studuerĩ. audrat
dicente sco angustino: Quia ido nocesse ẽ plures apluribꝰ fieri libros diu̾so

Expanded text:
quisquis dicta perspexerit, credo mox nostro labori calumniam facere desistet, quisquis dicta perspexerit, credo mox nostro labori calumniam facere desistet, si non hunc tamen lividis, quod absit, contemplatur obtutibus. Verum utcunque ferant, haec mea scripta legentes, primo editum pro captu meo libellum, tibi, dilectissime abba meus Huetberte, percurrendum atque examinandum offero, multum deprecans, ut si quid in eo tu vituperabile deprehenderis, statim mihi corrigendum insinues. At ubi ordinale ac rationabiliter actum videris, mecum Deo qui donavit, et sine quo nihil possumus facere, devotus gratias agas Si quem sane vel illud offendit, cur aliquid de hujusmodi negotio tentare praesumpserim: quare de his quae sparsim in veterem scriptis inveniri potuerant, ipse novum opus condere studuerim, audiat, dicente sancto Augustino: Quia ideo necesse est plures a pluribus fieri libros diverso
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis ñdãn o inquit ñ rep̃hendo lax. s om̃ibꝰ brs apłos p̃fero. Ira ⁊ego¬
confident̃ ꝓfiteor. qr ñ rep̃hendo ueteres erhonogphos. qui tnins lationẽ
hex int̾p̃tũ mͦ secuti ẽẽ. mͦ ꝓut libuit ꝓbant᷑ habuisse c̃tẽptui Sic̃ &iã
inꝓcessu huiꝰ sce opusculi nr̃i monstrabitur. s om̃ibꝰ his hebraicȩ ueritanꝰ
integrã p̃fero puritatẽ Quã p̃minentissimi doctoꝵ iheronimꝰ in libris
hebraicarũ questionũ. augustinꝰ inlibro deciuitate dĩ. eusebius ipse
chronogͣphus int̾cio hystorię eccłasticę libro ex uerb̾ iosephy hystorici
aduersꝰ appionẽ grãmaticũ scribentis. breuiorẽ tẽpoꝵ seriemͣ quã in
lx.x. elitione ut uulgo fert᷑ c̃tinere cõꝓbant. Neq hanc amplius sequendã
etiã hi qͥ lax magnis diuinisq laudibꝰ ad celos tollunt dubitant . quoꝵ

Expanded text:
operis: Non damno, inquit, noperis: Non damno, inquit, nem LXX Interpretum modo secuti esse, modo prout libuit probantur habuisse contemptui, sicut etiam in processu hujusce opusculi nostri monstrabitur; sed omnibus his Hebraicae veritatis integram praefero puritatem, quam praeeminentissimi doctorum, Hieronymus in libris Hebraicarum Quaestionum, Augustinus in libro de Civiphus in tertio Historiae ecclesiasticae libro, ex verbis Josephi historici, adversus Appionem Grammaticum scribentis, « breviorem temporum seriem, quam in LXX editione vulgo fertur continere, » comprobant: neque hanc amplius sequendam, etiam hi qui LXX magnis divinisque laudibus ad coelos tollunt, dubitant: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
enatura rerũ ⁊ racione tẽpoꝵ duos quondã stricto sermone libellos
discentibꝰ ut rebar necessarios cõposui Iuos cũfribꝰ quibꝰda dare atq
exponere cepissẽ. dicebant eos breuius multo digestos eẽ qu̾a uellent:
gere Suadebantq mͥ latius aliꝗͣ de tẽpoꝵ statu cursu acfine disserere
uoluit constituit: & qui nouit tẽpoꝵ fines. immo labentibꝰ ipse tẽpoꝵ cur
riculis finẽ cũ uoluerit impon& Inqͦ uidelic& oꝑe nequẽ forte offenderẽ
qd̾ hebraicã magir̾ ueritatẽ quã.laxx. translatoꝵ editionẽ in scłi p̾sentis
serie secutꝰ sim : &. illã qq̃ ꝑ om̃ia qͦtiens discrepare uidebat᷑ in seriu. ut
legens quisq simus utruq conspiciat. ⁊ qd̾̃ amplius seq̃ndũ putat eligat
Fixa aũt stat mͥ sententa quã anullo prudentiũ redarguendã autumo :
Ut sic̃ reuerentissimꝰ eiꝰ dẽ hebraicę ueritatis inĩpres obrrectatoribꝰ sui

Expanded text:
natura rerum, et ratione temporum, duos quondam stricto sermone libellos discentibus, ut rebar, necessarios composui. Quos cum fratribus quibusdam dare atque exponere coepissem, dicebant eos brevius multo digestos esse quam vellent, gere: suadebantque mihi latius aliqua de temporum statu, cursu, ac fine disserere. voluit constituit, et qui novit temporum fines: imo ipse labentibus tempne quem forte offenderet, quod Hebraicam magis veritatem quam LXX Translatorum editionem in saeculi praecedentis serie secutus sim: et illam quoque per omnia quoties discrepare videbatur inserui, ut legens quisque simul utrumque conspiciat, et quod amplius sequendum putat eligat. Fixa autem stat mihi sententia, quam a nullo prudentium redarguendam autumo, ut sicut reverendissimus ejusdem Hebraicae veritatis interpres obtrectatoribus sui
Abbreviated transcription (Latin):
patribꝰ sacratissimũ pascha celebret᷑. qđ sitestimonia tantoꝵ sac̾dotũ for¬
sitan quis obstinata m̃te despexerit. & iã hystoria ȩccłastica paria breuit
intimata repperiet multoꝵ q reuelattone pontificũ. ⁊ maxime beati atha¬
nasii ciuꝰ supͣ meminimꝰ hec eadẽ uulgata cognosc&: id ipsũ uͦ epłam sc̃i p
teri alex andrinȩ arb ep̃i ad eundẽ papã leonẽ ꝓhae eadẽ poschali questione
directa testat᷑ quã ante hos annos transferentes. egreco huie oꝑi nec tan¬
da eõ ꝑspeximꝰ. nec ñ & argum̃ta egiptioꝵ sagacitate quesitate quesita
subdidimꝰ. quibꝰ forsitan ignorent᷑. paschales tituli possint facile repperari
idẽ quot: sit annꝰ ab in carnatione  ñ. ⁊ qd̾ sit incdictio. quotꝰ &iã lunaris
requinint᷑. Orantẽ ꝓ nob̾ beatitudine urãm.diuna gr̃a custodire dignet̾¬

Expanded text:
Patribus, sacratissimum Pascha celebretur. Quod si testimonia tantorum sacerdotum forPatribus, sacratissimum Pascha celebretur. Quod si testimonia tantorum sacerdotum forsitan quis obstinata mente despexerit, etiam in historia ecclesiastica paria breviter intimata reperiet; multorumque relatione pontificum, et maxime beati Athanasii, cujus supra meminimus, haec eadem vulgata cognoscet. Idipsum vero epterii Alexandrinae urbis episcopi ad eumdem papam Leonem pro hac eadem paschali quaestione directa, testatur: quam ante hos annos transferentes e Graeco, huic operi adnectenesse perspeximus : nec non et argumenta Aegyptiorum sagacitate quaesita subdidimus; quibus, si forsitan ignorentur, paschales tituli possint facile reperiri: id est, quotus sit annus ab Incarnatione Domini, et quota sit indictio; quotus etiam lunarirequirantur. Orantem pro nobis beatitudinem vestram divina gratia custodire dignet
Abbreviated transcription (Latin):
pti cabattone sao su colligere ⁊ cũ udeis pascha celebrare. sc̃a sinodꝰ bune
pilienu ĩ hinc abȩccła iudicauit. qd̾ ñ solũ sibi s plurimis causa corruptio¬
nis uopturbationis extiterit. ylec solũ aministerio tales remouet. s etiam
illos quipꝰ dãpationẽ huiꝰ modi cõmunicare tẽptauerunit dampnatos. om̃i
quoq eatrinsecꝰ honore pͥuari. quẽ sca regula ⁊ sac̃doriũ dĩ ꝓmeruit. his
spitalibꝰ s̃ fundam̃ta decretis. nihil ciuiꝗ audere c̃cedit᷑. ita ut si quis diuer¬
sũ quid uella decernere se potiꝰ minuat qđ illa corrũpat. quȩ si sic̃ oportet
acumn eis pontificibꝰ intemerata seruent̾ ꝑuniuersas ȩccłas pax erit n fa¬
ma c̃ cordia ⁊ iterũ in om̃ibꝰ inquit ȩccłastieis causis. his legibꝰ ẽsequim̃. quos
reuerentia sit habendũ quicqͥd fuerit. ad p̃dictoꝵ constitutionẽ diuersũ
sufficient᷑ ut prtamꝰ cunctis indicit᷑. ne de inceps alit̾ qd̃ ascĩs constitutũ ẽ

Expanded text:
udaeis Pascha celebrare, sancta synodus hunc alienum jam hinc ab Ecclesia judicavit: quod non solum sibi, sed plurimis causa corruptionis ac perturbationis exstiterit. Nec solum a ministerio tales removet, sed etiam illi qui post damnationem hujusmodi communicare tentaverint, damnati sunt, omni quoque extrinsecus honore privati, quem sancta regula et sacerdotium Dei promeruit. His spiritalibus sunt fundata decretis, nihil cuiquam audere conceditur; ita ut si quis diversum quid velit decernere, se potius minuat quam illa corrumpat. Quae si, ut oportet, a cunctis pontificibus intemerata serventur, per universas ecclesias pax erit et firma concordia. Et iterum: In omreverentia sit habendum, quidquid fuerit a praedictorum constitutione diversum. Sufficienter, ut putamus, cunctis indicitur, ne deinceps aliter quam a sanctis constitutum est
Abbreviated transcription (Latin):
qui uident᷑ iitubare sustentet. Illud qͦq ñminori cura notandũ ẽẽ censuimus
ne inpͥmi m̃sis agnitione fallam. hinc enĩ pene cunctos error discrepandę
paschał ex orit᷑. dũ initiũ tpr̃is ignorat᷑. Nã cũ dñs omp̃s hanc saeratissimã sol¬

Expanded text:
qui videntur titubare, sustentet. Illud quoque non minori cura notandum esse censuimus, qui videntur titubare, sustentet. Illud quoque non minori cura notandum esse censuimus, ne in primi mensis agnitione fallamur. Hinc enim pene cunctus error discrepantiae paschalis exoritur, dum temporis initium ignoratur. Nam cum Dominus omnipotens hanc sacratissimam so
Abbreviated transcription (Latin):
continuata custodiant. ⁊ indictiones ꝑ annos au solita reuolutione de¬
currant. epactas etiã quas greci uocant id ÷ ad iectiones annuas lunares xi
quȩ aax dierũ fine inse redeunt fixis regulis inuenias annotatas. decẽn
reperias. tam̃ tenorẽ similẽ constantię ne queunt custodi sal re. Con¬
currentes dies ebdomadũ. & diespaschȩ dominicꝰ. luna que ip sus
dĩ dominici. ecuprentiũ aũt septimanarũ ratio quę de soł cursu ꝓuenit.
septeno annoꝵ iugi circuitu t̃minat᷑. In qͦ ꝑannos singulos unũ numerare
cũ sua luna uario mͦ rationis occurrit. s hi qui ordine fixo ꝑ omĩa decurrunt
tpr̃a mobiliũ casuũ sua stabili circiutione sine ulla poss difficultate dirigere
luerit. ñ ad.u. cyclũ scĩ cyrilli quẽ nob̃̾ necessario p̃posuimꝰ. s ad nr̃m pͥmũ ui¬
gi lant̃ ex currat. & ardine qͦdiximꝰ ꝑeos qͥ firmũ cursũ retinent eoꝵ ꝓgressũ

Expanded text:
continuata serie custodiant et indictiones per annos XV solita revolutione decurrant, epactas etiam, quas Greci vocant, id est adiectiones annuas lunares XI, que XXX dierum fine in se redeunt, fixis regulis invenias annotatas, decennoreperias; tamen tenorem similem constantie nequeunt custodire concurrentes dies ebdomadum et dies pasche dominicus lunaque ipsius diei dominici. Concurrentium autem ebdomadum ratio, que de solis cursu provenit, septeno annorum / iugi circuitu terminatur; in quo per annos singulos unum numerare cum sua luna vario modo rationis occurrit. Sed hii, qui ordine fixo per omtempora, mobilium casuum sua stabili circuitione sine ulla possunt difficultate dirigere.luerit, non ad quintum cyclum sancti Cyrilli, quem nobis necessario proposuimus, sed ad nostrum primum vigilanter excurrat; et ordine quo diximus per eos qui firmum cursum retinent, eorum progressum,
Abbreviated transcription (Latin):
ses. ita ppłm de hac re cõmon& dicens. obserua m̃sẽ nouoꝵ frugũ & uerni pͥmũ
tpr̃is. ut facias pascha dño dõ tuo qm̃ inisto m̃se edua̾te dñs ds̃ tuus de egipto
tifices antiqͥ mores obseruantiã ⁊ exinde a scõ moyse traditã sic̃ in uii libro
usq inxiui łẽ mad̾. luna xiui solertius inquirenda quȩ qr cũ soł cursu ñ eqͣ¬
lit̃ uoluit᷑. tantarũ dierũ spaciis occursũ uernał eqͥnoctii c̃seqͣtur. qͥ aru bełaꝵ¬

Expanded text:
ses ita populum de hac re commonet dicens: Observa mensem noverum frugum, et verni primum temporis, ut facias Pascha Domino Deo tuo, quoniam in isto mense eduxit te Dominus Deus tuus de Aegypto tifices, antiqui moris observantiam, et exinde a sancto Moyse traditam, sicut in septimo libro unam decimam quartam solertius inquirendam; quae quia cum solis cursu non aequaliter volvitur, tantorum dierum spatiis, occursum vernalis aequinoctii consequatur, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
semel in cu annoꝵ circulo accedere manifestũ ẽ. sequente die dominico idẽ
dũ eẽ putauimꝰ qd̃ nimis errent qͥ lunã ꝑ agere cursũ suũ eireuli xaxdierũ
adicunt quos int̾calares appellauit antiquitas. ut solarẽ annũ ad implere
uideant᷑. cũ diligens inquisitio ueritatis ostenderit in duobꝰ lunę circuł non
naris em̃sio racioni solis adequet᷑. qđ uerissimũ ẽẽ atq certissimũ sup̃seriptoꝵ
patrũ sententie cõꝓhat᷑. qͥ uixta hanc egiptioꝵ calculationẽ xiiii. lunias pas
ehales obseru antiȩ. S ñ nulli tantȩ subtilitatis siue potius sanctionis ignaris
dĩ alia supputationis argum̃ta ꝑquir̾ aueritatis tramite receder̃. Unde ple¬

Expanded text:
inque annis accidere manifestum est, sequenti die dominico, id edum esse putavimus, quod nimis errantquinque dies adjiciunt, quos intercalares appellavit antiquitas, ut solarem annum adimplere videantur. Cum diligens inquisitio veritatis ostenderit in duobus lunae circulis nnaris emensio rationi solis adaequetur. Quod verissimum esse atque certissimum suprascriptorum Patradiderunt. Sed nonnulli tantae subtilitatis, sive potius sanctionis ignari, dum alia supputationis argumenta perquirunt, a veritatis tramite recedunt. Unde ple
Abbreviated transcription (Latin):
synoti i euenten de constitutione minime desciuer̃. Immo potiꝰ uindẽ decennon¬
ũ q mnenca ercie oeterida greco uocabulo nuncupat̃. sollieta denuentes pasu¬
ꝑ om̃i a seruauer & qe studiosis & querentibꝰ scire qđ uerũ ẽ. deb& eiꝰ de circuli
regulã filius in herere. hanc pꝰ p̃fationẽ nrãm credidimꝰ ad scribendã xu aũ an
noꝵ eyclũ qͦualumꝰ expedire ẽtendimꝰ. ultimũ eiꝰ dẽ beati cyrilli id.u. cir
uixta normã eiꝰdẽ pontificis. immo potiꝰ sepedieti niceni c̃cilii nos ordinasse ꝓfi¬
tem̃. Iuia uͦ sc̃s cyrillus pͥmũ eyclũ ab anno diocletiani elui.cep̃. & ultimũ¬
in ccxluii. t̃minauit. nos. a ccaluuii anno eiꝰdẽ tiranni poruus qđ pͥncipis
inchoantes. noluimꝰ circulis nr̃is memoriã impii & ꝑsecutoris innectere. s ma¬

Expanded text:
synodi veneranda constitutione minime discesserunt. Imo potius eumdem decemnosynodi veneranda constitutione minime discesserunt. Imo potius eumdem decemnoeris Graeco vocabulo nuncupatur, sollicite retinentes, pasper omnia servaverunt. Et quia studiosis, et quaerentibus scire quod verum est, debet ejusdem circuli regula fixius inhaerere, hanc post praefationem nostram credidimus ascribendam. Nono quo valuimus expedire contendimus: ultimum ejusdem beati Cyrilli, id est quijuxta normam ejusdem pontificis, imo potius saepe dicti Nicaeni concilii, nos ordinasse profitemur. Quia vero sanctus Cyrillus primum cyclum ab anno Diocletiani centesimin CCXLVII terminavit, nos a CCXLVIII anno eiusdem tyranni potius quam principis inchoantes, nolumus circulis nostris memoriam impii et persecutoris innectere, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
immotasq fixer̃. quȩ cunctis scłis eodẽ quo repetunt᷑ exordio sine uari&atis
labunt᷑ excursu. Hanc aũt regulã p̃fati eireuli ñtã peritia scłari quã scĩ sps
illustratione sanxer̃. ⁊ uelut anchorã firmã ac stabilẽ huic rationi lunaris
dim̃sionis apposuisse cernunt᷑ qũa p̾modũ ñ nulli ł arrogantia despitientes ł
trans gredientes. in seientia iudaicis inductistabuł. diuersã atq ẽtrariã formã
festtutatis unice tradider̃ S qr sine fundam̃ti soliditate ñ potest structura ulla
consistere. Longe alit̃ in quibda annis & dominicũ pascha. & lune cõpotũ
pfigere maluer in ordinatos cireulo̾ ordinantes: Iui ñsolũ nullã recuriꝰ ftabi¬
litatẽ. uerũ &iã cursũ p̃fer̾ent errore notabilẽ: s alexandrine urb̃ archiep̃s¬
beat᷑ athana sus qͥ & ipsi niceno concilio: tẽ sc̃i alex andrini pontificis diaconꝰ
⁊ mom̃ibꝰ ad uitor int̾fuit. ⁊ inceps. ut uenerabił theopbilus & eyrillus abhac

Expanded text:
immotasque fixerunt, quae cunctis saeculis, eodem quo repetuntur, exordio, sine varietatis labuntur excursu. Hanc autem regulam praefati circuli, non tam peritia saeculari quam S. Spiritus illustratione sanxerunt, et velut anchoram firmam ac stabilem huic rationi lunaris dimensionis apposuisse cernuntur. Quam postmodum nonnulli vel arrogantia despicientes, vel transgredientes inscitia, Judiacis inducti fabulis, diversam atque contrariam formam festivitatis unicae tradiderunt. Et quia sine fundamenti soliditate non potest structuraulla consistere, longe aliter in quibusdam annis dominicum Pascha et lunae computum praefigere maluerunt, inordinatos circulos ordinantes; qui non solum nullam recursus stabilitatem, verum etiam cursum praeferunt errore notabilem. Sed Alexandrinae urbis archiepiscopus B. Athanasius, qui etiam ipse Nicaeno concilio, tunc S. Alexandri pontificis diaconus, et in omnibus adjutor, interfuit, et deinceps venerabilis Theophilus et Cyrillus ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
modernã.⁊ annoꝵ breuitatẽ quibꝰ nc̃ uiuimꝰ uitã cõparans antiquoꝵ prite
falsa quę de illis sunt dicta. & eo qd̃ nc̃ uita tanto ñducatur tp̃r credat:
Neq illos ad uite illius longitudinẽ ꝑuenisse: illi nãq cũ eent religiosi. & ab
ipso dõ facti cũq eis pabula oportuniora admaiꝰ tempꝰ existerent p̃parata
tantoꝵ annoꝵ circulis rite uiuebant: Deinde ꝓpt̾ uirtutes & głosas uti¬
litates. quas iugit̃ ł scrutabant᷑. iđt astrologiã & geometricã. ds̃ eiꝰ ãpluis
uuendi spacia condonauit. quȩ tẽ haud edissere potuissent. nisi sea centis
uiuerent annis. ꝑ tot enĩ annoꝵ curricula magnꝰ annus implet᷑ Annũ
aut̃ ciuilẽ id÷ solarẽ hebrei ab equinoctio uerno. a solstitio greci. egyptii
ab autumno. a bruma incipiunt romani: xXXUII.
Dedisparibus

Expanded text:
modernam, et annorum brevitatem, quibus nunc vivimus, vitam comparans antiquorum, putet modernam, et annorum brevitatem, quibus nunc vivimus, vitam comparans antiquorum, putet falsa quae de illis sunt dicta, et eo quod nunc vita tanto non ducatur tempore, credat neque illos ad vitae illius longitudinem pervenisse. Illi namque cum essent religiosi, et ab ipso Deo facti, cumque eis pabula opportuniora ad majus tempus existerent praeparata, tantorum annorum curriculis rite vivebant; deinde propter virtutes, et gloriosas utilitates, quas jugiter perscrutabantur, id est, astrologiam et geometriam, Deus eis amplius vivendi spatia condonavit, quae nunc haud ediscere potuissent, nisi sexcentis viverent annis, per tot enim annorum curricula magnus annus impletur. Annum autem civilem, id est, solarem, Hebraei ab aequinoctio verno, a solstitio Graeci, Aegyptii ab autumno, a bruma incipiunt Romani. » CAPUT XXXVII. De disparibus
Abbreviated transcription (Latin):
apud hebreos aprincipio m̃sis paschalis incipit ibidẽq fanit᷑. A pud uero¬
romanos ab incipiente luna m̃sis ian sumit iniciũ. ibiq terminatur:
Itẽ solis ẽ annꝰ. cũ adeadẽ loca syderũ redit. ꝑ actis ccc lxu. diebꝰ & sex horus
id ÷ qͣdrante totius diei quę pars quater ducta cogit mt̃poni unũ diem.
ł qũe romani bisextũ uocant: ut ad eundẽ circuitũ redeant. Quartꝰ sola¬
ris giri annus bis sextilis ẽ ceteris tribꝰ uno die ꝓlixior qͦ c̃fecto sol ad cun¬
ta signoꝵ loca eiscde dierũ noctũq quibꝰ ante qua drienniũ reuertit᷑ horis.
nnus errantiũ stellarũ ẽ quo illarũ quęq rodiaci ambitũ ꝑlustrat. De quo
supͣ di .x.imꝰ. annꝰ magnꝰ ẽ. cũ om̃ia simul errantia sydera ad sua quęq loca
que simul habuere recurr̃. de qͦ iosephus. ipͥmo antiquitatũ libroꝵ. cũ
longeuitatẽ primoꝵ hominũ describer& . meminit: Nullus aũt aduitã

Expanded text:
apud Hebraeos a principio mensis paschalis incipit, ibidemque finitur. Apud Romanos vero ab incipiente luna mensis Januarii sumit initium, ibique terminatur. Item solis est annus, cum ad eadem loca siderum rediit, peractis CCCLXV diebus, et VI horis, id est, quadrante totius diei, qu quod Romani bissextum uocant, ut ad eundem circuitum redeatur, uelris gyri annus bissextilis est, caeteris tribus uno die prolixior, quo confecto, sol ad cuncta signorum loca eisdem dierum noctiumque quibus ante quadriennium revertitur horis. Annus errantium stellarum est quo illarum quaeque zodiaci ambitum perlustrat, de quo supra diximus. Annus magnus est, cum omnia simul errantia sidera ad sua quaeque loca, quae simul habuere, recurrunt. De quo Josephus, in primo Antiquitatum libro, cap. 4, cum longaevitatem primorum hominum describeret, ita meminit: « Nullus autem ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
Cerre motũ uento fieri dicunt. eiꝰ uisceribꝰ instar spongię
cauernosis incluso Qui hanc horribili fremore ꝑcurrens. ⁊ euadere nitenꝰ
uario murmure concutit . ⁊ se trem̃do ł dehiscendo cogit effundere Uñ
calia t̾rarũ hismotibꝰ subiacent. ut pote uenti capatia harenosa aũt &¬
solida carent: Heq enĩ fuunt nisi cęlo mariq tranqͥllo ⁊ uento ĩuenas t̾rę
c̃dito. ⁊ hoc ẽ int̾ra tremor. qđ innube tonitruũ. hoc q hiatꝰ qđ sulm̃:¬

Expanded text:
errae motum vento fieri dicunt, ejus visceribus instar spongiae cavernosis incluso, qui hanc horribili tremore percurrens, et evadere nitens, vario murmure concutit, et se tremendo vel dehiscendo cogit effundere. Unde cava terrarum his motibus subjacent, utpote venti capacia: arenosa autem et solida carent. Neque enim fiunt, nisi coelo marique tranquillo, et vento in venas terrae condito. Et hoc est in terra tremor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcedunt auplices inmarcia tp̃m̃a pisces. Im qđ de uno decẽbre. specu¬
lit dix Debeteri s utiq generalit̾ intelligendũ sgͥnauit. Ir indelic& sin¬
gula queq signoꝵ medio suo m̃se t̃minent᷑ a medio pͥore sumant enri¬
tũ. De quoꝵ positione strictĩ nescientes instruere. obsecro scientibꝰ oneri
ñsit. Undrq girũ celi rotundissimũ ꝑlineã Zodiaci circuli qͣsi ꝑronã
quanda amplissimȩ sperȩ circũ datã diftincti ordines gẽmaꝵ  .xii. sese in¬
uce c̃tigentiũ obsident. Tantȩ s̃ magnitudinis ut ñminore quã duarũ
spacio horaruĩ. łoriri hoccidere. ł deloco possint moueri Singulis
tricenȩ partes obtricenos dies quibꝰ a sole lustrant᷑ ad scribunt᷑. Decẽ
semis horȩ quȩ plus sunt qe plenã partẽ.xxiiii. horarũ ñ reddunt. si¬
mil cõputari negleguntꝰ᷑: At tam̃ ⁊ ipse duo decies circũ actȩ ubi die.

Expanded text:
cedunt duplices in Martia tempora Pisces. Qui quod de uno Decembri specialiter dixit, de caeteris utique generaliter intelligendum signavit, quia videlicet singula quaeque signorum medio suo mense terminentur, a medio priore sumant exortum. De quorum positione strictim nescientes cum instruemus, obsecro scientibus oneri non sit. Undique gyrum coeli rotundissimum per lineam zodiaci circuli quasi per zonam quamdam amplissimae sphaerae circumdatam, distincti ordines geminarum XII sese invicem contingentium obsident: tantae sunt magnitudinis, ut non minore quam duarum spatio horarum, vel oriri, vel occidere, vel de loco possint moveri; singulis tricenae partes, ob tricenos dies quibus a sole lustrantur, adscribuntur, decem semis horae quae plus sunt, quia plenam partem XXIV horarum non reddunt, simul computari negliguntur. Attamen et ipse duodecies circumactae, ubi die
Abbreviated transcription (Latin):
iuas ꝓcret. sit : Augustꝰ m̃sis sextilis antea uocabat᷑. donec honori au
mbe quet sunt auerno m̃se. idẽ marcio. ł qd bymbrt s mneis uemineont
erecontu futianhab endũ ee constitunt om̃ seso isi dispo suit t ritnor
exbisi marcius: mau quintilis ochub trigeno uosinn ul ders serte reli qui
erino haberent dies qbo die quntanas habent uonas seeteri sept enrũ¬

Expanded text:
a laeti. Augustus mensis, Sextilis antea vocabatur: donec honori Augmine quoti a verno mense, id est Martio, vel quia imbres in eis immineantCCC et IIII habendum esse constituit. Mensesque ita disposuit, ut IIII ex iis, Martius, Maius, Quintilis, October, tricenos singuli, sex vero reliqui tricenos haberent dies, qui hodie quintanas habent nonas, caeteri sept
Abbreviated transcription (Latin):
uomi estuus insibꝰ. ⁊ contra calor hẏemalibꝰ ꝓueniret Iđ ubi ẽtigissor
tantũ ierũ sine ullo m̃sis nomine pacrębant᷑ ab sũmi. qͣntũ adiꝗ mni

Expanded text:
anni aestivis mensibus et contra calor hiemalibus proveniret, quod ubi contigisset, tantum dierum sine ullo mensis nomine patiebantur absumi quantum ad i
Abbreviated transcription (Latin):
Sler s ee maiore. aui ⁊ cunctis eidem magitudinis apparex en¬
nob qͣs̃ cubitał uidet᷑. nimiȩ celsitudini̾ distantica facit  loqn mai or
mlis oriens ibritannis apparet maior occidens. qui dũ natuu ser¬
igneus: motu qͦq nimio calorẽ ad auget. Hic cursu uariante dredo
sases tpra diuidit & annos aerisq tẽperiẽ accedendo ł recedens¬
ꝓtepoꝵ racione dispensat. ne si semꝑ inhisde moraret᷑ locis. alia calor¬
alia frigus absumer&¬

Expanded text:
ensol cubitalis videatur, nimiae celsitudinis distantia facit. Alioquin major Indis oriens, et Britannis appareret occidens. Qui dum naturigneus, motu quoque nimio calorem adauget. Hic cursu variante dies ses, tempora dividit et annos, aerisque temperiem accedendo vel recedendtemporum ratione dispensat, ne si semper in hisdem moraretur locis, alia calorlia frigor absumer
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑa cȩli uoluit᷑ polos nuncupant: Claciali rigore tabentes. hoꝵ unus
ad septẽ trionalẽ plagã c̃ surgens boreus. alter diuexus in austros t̾ręq
oppositꝰ uocatur australis. que interiora austri scriptura scã nominat:

Expanded text:
a coeli volvitur, polos nuncupant, glaciali rigore tabentes. Horum unus ad septentrionalem plagam consurgens Boreas; alter devexus in Austros, terraeque oppositus, Australis vocatur, quem interiora Austri Scriptura sancta nominat
Abbreviated transcription (Latin):
uire: inuios bilit seruat. ita quilib& sacerdos unuꝰ uacoris uir eẽ p̾cipit᷑.: ut illiᷤᷤ
suni monsi ꝑ̃ferre imaginẽ uideatur Inbiganuis itaq ñ m̃sura pececti. s forma
ponus inqͥritur sacram̃ti. Atq ineorũ reꝑbatione ñ reatꝰ  ulciscit᷑ uerot c¬
p̾mistica ueri sac̃dotis regula custodit̾: Aliogn qͣndo int̾ erimina numeret. qͦd
sicent fieri apłica doctrina ꝑmittitur. Sed ꝙ sacri canones eos qui sccdas nuptias
inpbant intra nouatianorũ heresm notant. Ut ostendamꝰ g nos ecelasticȩ semꝑ
unitatis tenere misteriũ in rep̃hensibilit̾ utim. & si nõ adeo necessaria ꝓlatione

Expanded text:
tatem inviolabiliter servat; ita quilibet sacerdos unius uxoris vir esse praecipitur, ut illius summi sponsi praeferre imaginem videatur. In bigamis itaque non mensura peccati, sed forma potius inquiritur sacramenti, atque in eorum reprobatione, non reatus ulciscitur, sed mystica veri sacerdotii regula custoditur; alioquin quomodo inter crimina non meretur, quod licenter fieri apostolica doctrina permittitur? Sed et sacri canones, eos qui secundas nuptias improbant, intra Novatianorum haeresim notant. Ut ostendamus ergo nos ecclesiasticae semper unitatis tenere mysterium, irreprehensibiliter utimur, et si non adeo nec
Abbreviated transcription (Latin):
intũ respiciat᷑. Is enĩ nõ miret᷑ canonicis ꝓmulgatũ eẽ sententiis. bigamũ
quẽpiã nullatenꝰ posse ad sac̃dotiũ ꝓmoueri. infornicationẽ uͦ lapsũ etiã
sac̃dotẽ ꝑacta penitentia ad pristini iuris officiũ reuocari. De fornicatione
siꝗdẽ manifesta ẽ apłica sententia qua dr̃. qͥa neq fornicarii. neq idolis ser¬
uientes. neq ad ulteri regnũ dĩ possidebt̃. De his aut̃ qͥ scdas cõtrahut̃ nuptia ᷤ.

Expanded text:
mentum. Quis enim non miretur canonicis promulgatum esse sententiis, bigamum quempiam nullatenus posse ad sacerdotium promoveri; in fornicationem vero lapsum etiam sacerdotem, peracta poenitentia, ad pristini juris officium revocari? De fornicatione siquidem manifesta est apostolica sententia, qua dicitur: « Quia neque fornicari, neque idolis servientes
Abbreviated transcription (Latin):
ampleaus si cuncta lineaꝵ cõp̃hendant᷑ ambitu. figurã ab soluti orbis
effitiat: Inde enĩ fit ut sẽptentrionał plage sydera nob̃ sẽꝑ appareant. me¬
ridiane nũiꝗ Rursusq hȩeͣ illis ñcernant᷑. obstante globo t̾rarũ: Sep¬
tentriones ñcernunt trogoditȩ. ⁊ c̃finis egyptꝰ neccanopũ italia. qũ aiuis
eiꝰde orbis pene dimidio maior pars aboriente ad occasũ. quã ameridre
ad septentrionẽ habitet᷑ Hine calore. illine rigore ꝓhibente accessũ:¬
de circulis terrȩ

Expanded text:
amplexus, si cuncta linearum comprehendantur ambitu, figuram absoluti orbis efficiat. Inde enim fit ut septentrionalis plagae sidera nobis semper appareant, meridianae nunquam; rursusque haec illis non cernantur, obstante globo terrarum. Septentriones non cernit Troglodytice, et confinis Aegyptus, nec Canopum Italia: quamvis ejusdem orbis pene dimidio major pars ab oriente ad occasum, quam a meridie ad septentrionem habitetur: hinc calore, illinc rigore prohibente accessuDe Circulis terr
Abbreviated transcription (Latin):
siue paulianistis ꝑ fiduȩ in uoluunt᷑ eryorib siẽ abillis egressi rec̃seerari nullitenꝰ
sinetia nsti qui asy moniacis st̃ ꝓmoti. nulla possut̃ ratione denuo cõsecrao nõ
R estatis st suie tectt aredͥant siue recte ñ credant. denuo cõsecrari omĩno nõ cl̃e¬
beant Neceses e itaq secd̃m ea quȩ dicta s. ut asymoniacis ordinati aut catholice
anor todexe fidi solidunte ꝑ sistere. s pleros q eorũ insuꝑ ut reuera catolicos i

Expanded text:
sive Paulianistis perfidiae involvuntur erroribus, sicut ab illis egressi reconsecrari nullatenusive Paulianistis perfidiae involvuntur erroribus, sicut ab illis egressi reconsecrari nullatenusic etiam isti, qui a symoniacis sunt promoti, nulla possunt ratione denuo consecrari. Restat igitur, ut, sive recte credant, sive recte non credant, denuo consecrari omnino non debeant. Necesse est itaque secundum ea quae dicta sunt, ut a symoniacis ordinati aut catholice in orthodoxae fidei soliditate persistere, sed pl