comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frrigidissuũa ꝑmanẽ potu¬
erũt Omiceo Ialicon ac fer¬
rumi orbẽ uiterũplonũ a¬
que si teuuis in sole delu¬
mine quod ab aqua reful¬
get iguis ac cẽdit᷑ ueram
ini duoissimo frigorẽ Ron
ecia ini aqua igne ussecie¬
doud est seut quiu de sole
iguis ne astate quid̃ acodi
potest Si cere ĩ halames uel
si uapor leuis aliquid actigit̾
aut crusta momoris aut laminã
paulatĩ ꝑuuiuitissuuos rores agͣ
rõgrescit᷑. Itẽ de alitu terre aut ma¬
ris nebula existit que aut disꝑsa
lnuue facit quid quid texert aut¬
collecta ui arduos amontes an sublune
uauto r apta stipat᷑ in uubr ata ꝓ
inbres maxiuos dricit Ubi gͦ Si¬
Duuus liquores uatos ẽẽ Nõ nĩua¬
porẽ Rũ iuhaalitũ siũ in uentos
At qͥn nchil potest consistere in
eo qd noc tangit᷑ nec uidetur
Uuid g de aialib loquar ii qͦꝑ
coiporibus nichil sie racoũ siue
ordine sine utilitatẽ sue spicie

Expanded text:
frigidissima permanere potufrigidissima permanere potuerunt? mitto silicem ac ferrum. orbem uitreum plenum aquae si tenueris in sole, de lumine quod ab aqua refulget ignis accenditur etiam in durissimo frigore. num etiam in aqua ignem esse credendum est? atquin de sole ignis ne aestate quidem accendi potest. si cerae inhalaueris uel si uapor leue aliquid attigerit, aut crustam marmoris aut laminam, paulatim per minutissimos rores aqua concrescit. item de halitu terrae aut maris nebula existit: quae aut dispersa umefacit quidquid texerit, autcollecta in arduos montes et in sublime uento rapta stipatur in nubem atque imbres maximos deicit. ubi ergo dicimus liquores atomos esse? num in uapore ? num in halitu ? num in uento ? atquin nihil potest consistere in eo quod nec tangitur nec uidetur. quid ergo de animalibus loquar, in quorum corporibus nihil sine ratione, sine ordin
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra siueradicibus siue hnõ¬
re / sinẽ serẽ nõ herba / nõar¬
bor nõ feiges oriri aut gnari
possũt. Unde aepparet nchil
ox athonis fieri quãdo quid
unaqueq res habet ꝓpriam
emqͣ luẽcms quasi oblitꝰ
athonioꝵ quos asserebat ut
resarquerit ros qui dricut̾
exanchilo fieri oiõ lris ar¬
ipitis usus est que coutra
S pͣm ualeront Sic unĩ dicis
Uã si demichilo fierent ex
Eti ppossẽt nichil sẽn egerẽt
Itõ postra Nachil gͦ fieri d
nichilo posse puteuid̃ est se¬
iuiue qñ opus est rebus
qͣr queq create acris uiter¬
ras posũt ꝓferre ꝑ auir̃as
Quis hũt putet lã buisse ce¬
rebrũ cũ hec dicut neo
uidẽt sibi eĩ cõtitriã Nicħ̃
apparet quos seue cuigu
rei certid est nicħ iisi forte
iguis et aque natam exa
qđ durissimi rigoris matie
sti ictu uehomẽtiore collidã¬
forro aut silice athomi latõt
Quis in clusit Ant eur sua
spontr nõ umicant Aut cͦ¬
modo suiõd iguis in matiã

Expanded text:
terra, sine radicibus, sine umoterra, sine radicibus, sine umore, sine semine non herba, non arbor, non fruges oriri augerique possunt? unde apparet nihil ex atomis fieri, quandoquidem una quaeque res habet propriam denique Lucretius quasi oblitus atomorum quos adserebat, quo redargueret eos qui dicunt ex nihilo fieri omnia, his argumentis usus est, quae contra ipsum ualerent. sic enim dixit: nam si de nihilo fierent, ex sci posset, nil semine egeret. item postea nil igitur fieri de nilo posse putandum est, semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae aeris in teneras possint proferrier auras. quis hunc putet habuisse cerebrum, cum haec diceret nec uideret sibi esse contraria? nihil apparet, quod semen cuiusque rei certum est, nisi forte ignis et aquae naturam ex quod durissimi rigoris materiae si ictu uehementiore conlidanferro aut silice atomi latent? quis inclusit? aut cur sua sponte non emicant? aut quomodo semina ignis in materia
Abbreviated transcription (Latin):
ĩquit infiuitũ nec potest qͥs¬
les ẽẽ mũlos ieue tãtauis
fuãt athouioꝵ ut moles tam
ĩ estimabiles ex tã nuiuitu᷑
conglobitaetur. At p̾mũ re¬
quies que sit istorũ sonuuũ
uel ⁊acio nel grigo Si enĩ ex
illis̃ sũt onuã ipã igit᷑ uil
eẽ dicemꝰ Rus nãtura tatã
copĩã ad efficirndos ⁊̃ nt̃abi¬
les mũdos sb mĩstrauit O cõ¬
cedã ut nupune de nur̃dis de¬
lirauit de hoc loquauur in
quo sumꝰ s⁊ quẽ uidemus ut
oĩa ex ĩ siuidius corpusculir
fieri Si hoc ita eẽt nulla ⁊es
uniemꝙͣ sui gu̾is semĩd indi¬
geret sine õms alites nascezd¬
tur aut oua sine ꝑtu itẽ c̾ta
uiuẽtiã siue coitũ arbores ⁊
que gignũtur e t̾ra ꝓpria
seiã no hr̃ont q̃ nos eotidie
tractamꝰ et fmꝰ Cur ex
friuẽ toseges nastit᷑ etrur¬
sus ex segete fruiũtũ Tomg
si achomorũ coitiõ et cogloba¬
cio effieu̾t omuig in a er̃e uiu¬
u̾sa cõcrescerẽt da quis pir
ĩaue athomi uolitãt᷑ cur sue

Expanded text:
t nec potest quiles esse mundos\'. quae tanta uis fuerat atomorum, ut moles tam inaestimabiles ex tam minutis conglobarentur ? ac primum requiro quae sit istorum seminum uel ratio uel origo. si enim ex illis sunt omnia, ipsa igitur unde esse dicemus ? quae natura tantam copiam ad efficiendos et innumerabiles mundos subministrauit ? sed concedamus ut inpune de mundis delirauerit, de hoc loquamur in quo sumus et quem uidemus. ait omnia ex indiuiduis corpusculis fieri. si hoc ita esset, nulla res umquam sui generis semine indigeret, sine ouis alites nascerentur aut oua sine partu, + item cetera uiuentia sine coitu, arbores et quae gignuntur e terra, propria semina non haberent; quae nos cottidie tractamus et serῑmus. cur ex frumento seges nascitur et rursum ex segete frumentum? denique si atomorum coitio et conglobatio efficeret omnia, in aere uniuersa concrescerent, siquidem per inane atomi uolitant. cur sine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uocensĩ ueniri Cũq̃ detec¬
tũ faciũꝰ in lucẽ uen̾it iã nõ
sua s legũ suntenciã utit᷑
potest cõcedi ut sue ira fa
Nos certe cũ domi peccatur
netur õmo aut ꝓbat deli¬
cta qd̵ ust tupiu et iustig¬
potest nẽc uinus efugeꝰ uec mor¬
tuus. Habes enĩ ptãtem et uiuos
precipitare de sũo et mortu¬
os externis afficĩs crucictib
p̃mo inquit si irascit᷑ deus
stani Debius uiudicare etꝙ
merito quẽm piurir̃e diteni
lus est enĩ qui nchil pes¬
cet et multa sũt q̃ ad pet¬
cand̃ itritẽt etas uiuolitiã
egestas occasio pmiũ Dideo
subiecta est prccato firigili¬
tas caruiir qua induti sumꝰ
ut insi huit ncͣciti deus pcãt̾
iuiũ fortasse panci unze¬
rout Proptir hanc cani pa¬
cientissimꝰ est et ira suam¬

Expanded text:
cumque detectum facinus in lucem uenerit, iam non sua, sed legum sententia utitur. sed potest concedi ut sine ira facd sequatur: nos certe, cum domi peccatur uetur omnino, aut probat delicta, quod est turpius et iniustipotest nec uiuus effugere nec mortuus. habet enim potestatem et uiuos praecipitare de summo et mortuos aeternis adficere cruciatibus. \'immo\' inquit \'si irascitur deus, statim debuit uindicare et pro merito quemque punire\'. at enim lus est enim qui nihil peccet et multa sunt quae ad peccandum inritent, aetas uinolentia egestas occasio praemium. adeo subiecta est peccato fragilitas carnis qua induti sumus, ut nisi huic necessitati deus parceret, nimium fortasse pauci uiuerent: propter hanc causam patientissim
Abbreviated transcription (Latin):
s ecĩã cesi et terra et rerũna¬
lurra om̃is cõtre miscit di uniĩ
nullus alteri seruit insi ceactꝰ
ome igit᷑ ĩꝑiũ motu constat
motus aũt per nti Nã si nõ
moneat᷑ quis adu̾sus ꝓarere
Uoeontẽ uec comi potit᷑ ad ob¬
sequiũ Confulat unusquisq

Expanded text:
 etiam caelum et terra et rerum natura omnis contremescit ? si enim nullus alteri seruit nisi coactus, omne igitur imperium metu constat, metus autem per iram. nam si non moueatur quis aduersus parere nolentem, nec cogi poterit ad obsequium. co
Abbreviated transcription (Latin):
Cur ergpo ad inistraeio taͣtar re¬
rũ cessit sit hec adeo uegligãtur
que uideuus ⁊ aeiõne sãma gubͣ¬
naris Aut quietus ẽẽ quont̃ pt᷑
qui uiuit et seutit Nãquies
aut soupui res est aͤ mortis des
ue sompuus ht̃ quiẽtẽ . Nã crm
soportiti fuuus corpus quid̃ qui¬
essit auiius aut itrequietus agi¬
tatur ymagiues sibi qͥs eeruit es¬
fiugit ut naturalẽ suũ motũ ex¬
erceat uarietatẽ uisorũ auocatq
se falcis dũ meubra saturr̃tur
ac uigorem capiãt dequiẽte
Quiẽs g̾ sump iterua sduũs mort
est si aũs mors Seũ nõ actiũ¬
git duus igit᷑ nũꝙͣ quietus est
Deus uero actio que potist ur̃
uisi mũdi ad iuinistraciõ si uero
uũdi curã gerit eurrit igitur
hom̃i uitã deus et siungulorim
actur aĩadu̾tit eosq saꝑir̃tes as
bouos esse desidercit dyat est
uolũtas dei hoc diuina lexque̾
sequit᷑ qui obẜuat. deos cãrus
est Recesse est igit᷑ ut iramo¬

Expanded text:
administratio tantarum rerum cessit, si haec a deo neglegantur quae uidemus ratione summa gubernari? aut quietus esse quomodo potest qui uiuit ac sentit? nam quies aut somni res est aut mortis. sed nec somnus habet quietem. nam cum soporati sumus, corpus quidem quiescit, animus tamen inrequietus agitatur; imagines sibi quas cernat adfingit, ut naturalem suum motum exerceat uarietate uisorum, auocatque se falsis, dum membra saturentur ac uigorem capiant de quiete. quies igitur sempiterna solius mortis est. si autem mors deum non attingit, deus igitur numquam quietus est. dei uero actio quae potest esse nisi mundi administratio ? si uero mundi curam gerit, curat igitur hominum uitam deus et singulorum actus animaduertit eosque sapientes ac bonos esse desiderat. haec est uoluntas dei, haec diuina lex: quam qui sequitur. qui obseruat, deo carus est. necesse est igitur ut ira mo
Abbreviated transcription (Latin):
aetralii nõ milli aliꝙͣto mebans
Se Diminitate sensisse qui auãt gi¬
rabilir ac popularis or̃o nõ cad
an duũ hant urimi pussillitatẽ
ut ab ullose Eesinq putet qui ledi
nõ potist ut quieta illa et sccia
mauestas cõcitet᷑ ꝑtur bet᷑ ĩ sauã
imod est treue fragilitatis
enĩ cõmotorm moutis ẽẽ ac ꝑ¬

Expanded text:
et alii nonnulli aliquanto melius de diuinitate sensisse, qui aiunt grrabilis admodum ac popularis oratio, non cadere in deum hanc animi pusillitatem, ut ab ullo se laesum putet qui laedi non potest, ut quieta illa et sancta maiestas concitetur perturbetur insaniat, quod est terrenae fragilitatis: iram enim commotionem mentis e
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sus hñana specie uiuet Cũ
uo̾ ncet̾is aĩalibus hoc peueso¬
lo difforanius qd soli oi diuiuã
uini ptãtemq suntumꝰ n illis ãt
nullus sis intellectus Dei, certe il¬
lud fieri nõ ꝑt̃ ut ni hoc. uel iu¬
tu plus sapiãt uee hũaua uatu¬
ra desipiat cũ hõi os saꝑiã et
subiecta sit/ uare si raciosi bier
hõĩs hoc p̃cellit et suꝑat c̾tas
aiadtes ꝙ solus notigiã dui capit
appar et ⁊ oligioud̃ nulloͦ pase
Dissolui Dissoluit᷑ aut̾ ⁊eligiõ

Expanded text:
dum sub humana specie vivet. Cum dum sub humana specie vivet. Cum vero a caeteris animalibus hoc pene solo differamus, quod soli omnium diuinam uim potestatemque sentimus, in illis autem nullus sit intellectus dei, certe illud fieri non potest ut in hoc uel muta plus sapiant uel humana natura desipiat, cum homini ob sapientiam et subiecta sit. quare si ratio, si uis hominis hoc praecellit et superat ceteras animantes, quod solus notitiam dei capit, apparet religionem nullo modo posse dissolui. Dissoluitur autem religio,
Abbreviated transcription (Latin):
ni lastimã ne soluũt qd tã
cia futuri Et qͥn aĩalia que la¬
tibulis suis diu̾sos et plures
exitꝰ pandans ut si quid̃ ꝑicu¬
lũ acaidrrit fuga patrat obsefier
Quoe nõ face̾nt insi en esset
illis̃ in telligẽtiã et cogitacio
Alia ꝓuidrnt ĩ futurũ utĩ¬
guntẽ foriice farris aceruũ cou
por tant lyyrmis memores tectaq
Lĩponũt Ut apos que patriã soll
et cortos noue ponates ueurureqp
Hyemis meniores estate laborem
exꝑiũtur et in iuediũ q̃ sitare¬
ponũt. Longum est si exsequi
uelim que a singłis gu̾ib aĩalud
fieri solent hũane sollercie similli¬
solent in multis ꝙͦ de prehendit᷑
suuilitudo app solã eẽ religionẽ
euis m mutis nec̃ uestigiũ aliqͥd
uec ulla suspicio ⁊̃ ueuiri potest
Religionis est ꝓpria iusticia q̃
uullĩ alius aĩal acciugit nõ
unĩ solus imꝑtit cer̾a sibi cõsilia¬
ta sũt Iusticiẽ aut̃ dei cultuga
sseribitur quẽ qui nõ suscipithic
auatura hoĩs alienꝙ uita pecu¬

Expanded text:
in lasciuiam resoluunt. quid tam tia futuri? atquin sunt animalia quae latibulis suis diuersos et plures exitus pandant, ut si quod periculum inciderit, fuga pateat obsessis: quod non facerent, nisi inesset illis intellegentia et cogitatio. alia prouident in futurum, ut ingentem formicae farris aceruum cum populant hiemis memores tectoque reponunt, ut apes, quae patriam solae et certos nouere penates uenturaeque hiemis memores aestate laborem experiuntur et in medium quaesita reponunt. longum est si exsequi uelim quae a singulis generibus animalium fieri soleant humanae sollertiae simillisolent, in mutis quoque deprehenditur similitudo, apparet solam esse religionem cuius in mutis nec uestigium aliquod nec ulla suspicio inueniri potest. religionis est propria iustitia, quae nullum aliud animal attingit. homo enim solus inpertit, cetera sibi conciliatdscribitur; quem qui non suscipit, hic a natura hominis alienus, vitam pecu
Abbreviated transcription (Latin):
cnd inchoaret hoc opus nũei
quo mchs potest ẽẽ uecdis¬
positig ad o. dine nec aptius
a utilitatẽ nec oruatiũs ad
puechritudinẽ nec manioad
uols qui fieri ab hõĩe uõ polut
Luꝑ licuiã de ip̃a sua sapiẽtia
Dedit et instrupit eũ racione
ꝙͣtũ fitgilitas terreua capiebat
Ut ipẽ sibi efficẽt᷑ que ĩrsus
suos erũt uecessaria/ Sibero
in hunuis mũdi ut ita dixerim
republica uulla ꝓudenĩ et q̃
regat nullus Drus qui adiui¬
ustret arec d̃mo sensus ullusi
hat ⁊erid natura pollet. Aude
iit᷑ meus lũaua tã solleris
tã intelligens orta eũ cͦdetur
Di onĩ corpus hõis ex humo
fictũ est unde homo nomen
accepit auiiius ergo qui sapit
qui rector õ corꝑis eui mẽbra
ri qui uec uspiei nec cõp re¬
iusi a saprente nat᷑a ꝑuenire s
sicut oñia corpus meus et aĩa
guberuat ita sr mũdid̃ deus
Rec eñi uerisule est ut mi¬
nora humilia regunẽ habrant
maiora et sum̃a nõ habeant
Deinq marcus cicero Intu¬

Expanded text:
cum inchoaret hoc opus mundi, quo nihil potest esse nec dispositius ad ordinem nec aptius ad utilitatem nec ornatius ad pulchritudinem nec maius ad molem, quae fieri ab homine non potparticulam de sua sapientia dedit et instruxit eum ratione quanta<m fragilitas terrena capiebat, ut ipse sibi efficeret quae ad usus suos essent necessaria. si uero in huius mundi ut ita dixerim re publica nulla prouidentia est quae regat, nullus deus qui administret, nec omnino sensus ullus in hac rerum natura pollet, unde igitur mens humana tam sollers, tam intellegens orta esse credetur? si enim corpus hominis ex humo fictum est, unde homo nomen accepit, animus ergo, qui sapit, qui rector est corporis, cui membra ri, qui nec aspici nec conprepiente natura peruenire. sed sicut omne corpus mens et animus gubernat, ita et mundum deus. nec enim ueri simile est ut minora et humilia regimen habeant, maiora et summa non habeant. denique Marcus Cicero in Tu
Abbreviated transcription (Latin):
uurrri ꝙ fensus ille uiis
atq celestis qui mẽs uel aĩueꝰ
muĩcupatur taute mobilitates
est ut ne tũ quid̃ cũ sopitus
est cõqͥestat taute celeritatis
ut uno tp̃ĩs pñito celũ om̃ẽ
collustret si uelut maria ꝑ¬
uolet terras et urbes ꝑagret
Duña deuiq que libuit ꝙͣuis
Longe lateq subinota suit in
cõspcu sibi ip̃e cõstituat et
miratur aliquis si diuina
mons Sei ꝑ uniu̾sas mũdi
ꝑtes intruta diseurrit et

Expanded text:
mirari quod sensus ille uiuus mirari quod sensus ille uiuus atque caelestis qui mens uel animus nuncupatur, tantae mobilitatis est, ut ne tum quidem, cum sopitus est, conquiescat, tantae celeritatis, ut uno temporis puncto caelum omne conlustret, si uelit, maria peruolet, terras et urbes peragret, omnia denique quae libuerit, quamuis longe lateque submota sint, in conspectu sibi ipse constituat? et miratur aliquis si diuina mens dei per uniuersas mundi partes intenta discurrit et
Abbreviated transcription (Latin):
est Deuide ꝙ seusus ꝯuiinus
idest ausrendi et uidendi et
odorridi nũstra mẽbras in
capite sũt locata quorũ om̃i ui¬
as nõ ad pectus s ad c̾ebrum
fertuit Alioquim ncte uos er̃t
taidius sentire/ douec sẽciẽdi
facultas lo nio itiuere ꝑcollũ
ad pectus usq destẽseret hni
uero aut nõ uiultũ aut fortasse
uõ errant Didet᷑ eiĩ mens
q̃ dũãtur corporis tenet ĩ sũmo
capite cõstituta tã ꝙͣ in celo deꝯ
s eũ in aliqua sit cogitatõr cõ¬
meare ad pectus et quasi ad se¬
cretũ uliquid penetralesede
St cõsiliũ tãꝙ extherauso te¬
recondito eliciat ac proferat
Peoq cũ intenti ad cogitand̃
fuius et cũ mens occupata
In altũ se abdiderit neq audi¬
⁊e q̃ circũsonãt/ neq uideꝰ que
ostant solenus P uosiueitar̃
at cũ ad pectus ex c̾ebro nul¬
lĩ iter patrat sinantẽ non
raud est ꝙ diuina nestio qua
racioue siat ut ita esse uid̾at᷑
An potest aliquis nõ ad¬

Expanded text:
est; deinde quod sensus omnis est; deinde quod sensus omnis id est audiendi et uidendi et odorandi ministra membra in capite sint locata, quorum omnium uiae non ad pectus, sed ad cerebrum ferant; alioquin necesse nos esset tardius sentire, donec sentiendi facultas longo itinere per collum ad pectus usque descenderet. hi uero aut non multum aut fortasse non errant. uidetur enim mens, quae dominatum corporis tenet, in summo capite constituta tamquam in caelo deus, sed cum in aliqua sit cogitatione, commeare ad pectus et quasi ad secretum aliquod penetrale secedere, ut consilium tamquam ex thensauro recondito eliciat ac proferat; ideoque cum intenti ad cogitandum sumus et cum mens occupata in altum se abdiderit, neque audire quae circumsonant neque uidere quae obstant solemus. id uero nullum iter pateat, sin autem non andum est quod diuina nescio qua ratione fiat ut ita esse uideatur. an potest aliquis non ad
Abbreviated transcription (Latin):
S⁊ erit nobis contra ꝓhõs
in tegra disputacio Cõfici¬
amus gͦ spaciũ quo ũt̃ de¬
ĩcoprrhensebiliau esse qr̃
uestiat nisi qͥ om̃o illã nõ ha¬
bet/ cũ ip̃a mens qͦ locosit aut
Cuius modi nestiatur Uari
ciã nõ qr sit eẽ ad firmam
qd est ĩ cipients in redubiã
face̾ s ut ex posita roi diffi¬
cultate intelligas ꝙͣta sit di¬
uinorũ oꝑũ mag̾nitudo Ed
sedẽ mẽtis in pectorerr̃ uolu¬
erũt/. Quos si ita est ꝙͣto tãd̾
miraculo Dignũ est rẽ iiiob̾¬
scuro ac benebroso habitaculo
sitã in tãta roĩs ac ĩ telligẽ¬
cie lũtẽ uersari tum ꝙ ad eã
srusus ex oñi corporis ꝑte
cõuoniũt ut in qualibet regi¬
one iebrorũ pũs er̃ uideat᷑
Aliĩ sedem eus ĩ c̾ebroeẽ
Dixeruũs Et saue arguᵗͭᵒ ꝓ
uabilib uisi sũt oportuissesti¬
licet ꝙ tocius corporis reguuẽ
haberet potius insĩuo tãꝙͣĩ
arce corporis habitare uec qd
ñdi Dũs et rector ĩsũmo

Expanded text:
Sed erit, nobis contra philosophos Sed erit, nobis contra philosophos integra disputatio. Conficiamus igitur spatium, quod nunc deinconprehensibilem esse quis nesciat nisi qui omnino illam non habet, cum ipsa mens quo loco sit aut cuiusmodi nesciatur? uaritiam, non quia sic esse adfirmem, quod est insipientis in re dubia facere, sed ut exposita rei difficultate intellegas quanta sit diuinorum operum magnitudo. quidam sedem mentis in pectore esse uoluerunt. quod si ita est, quanto tandem miraculo dignum est rem in obscuro ac tenebroso habitaculo sitam in tanta rationis atque intellegentiae luce uersari, tum quod ad eam sensus ex omni corporis parte conueniunt, ut in qualibet regione membrorum praesens esse uideatur! alii sedem eius in cerebro esse diierunt. et sane argumentis probabilibus usi sunt, oportuisse scilicet quod totius corporis regimen haberet, potius in summo tamquam in arce corporis habitare nec quimundi dominus et rector in summo
Abbreviated transcription (Latin):
cest cui soli opus suũ uotũ
est De uoce nũt quã ra¬
cionem ⁊ edDere possumus
uerbratũ uude uerba sũt ñ¬
cupata quod ꝑspicue falsũ ẽ
Ron enĩ uox extra os gigui¬
tur s uitra Es ideo ueri sum¬
lisus sonũ uocis ex pͥmeꝰ uelu¬
ti cũ in patẽtẽ citutã labroq
subiectã denuitimꝰ sp̃m̃ et is
cicute concano ⁊ eꝑcussus ac¬
r euolutus afundõ dñ desceit¬
dentẽ occursu suo redit adex¬
itũ intẽs sonũ giguit et ĩ roca¬
lẽ sprritũ resilieus ꝑse uẽtꝰ
aĩatur Quod quid añ utrum
sit deus artises uiderit. Dide¬
tur enĩ nõ ab ore s abĩtuuo
pectore uox oriri Deniqz et
ore clauso exuarib e nttitur
sonus qualis potess/ Pterra
et maximo spũ quo aulelamꝰ
uox nõ efficitur et leui et nõ
bi putes qr nõ oĩa sũt ĩ cõpre¬
lreusibilia Et uñi fatendi est
que uoluit doꝰ̃ Intelligẽdiã
hõĩs excede̾ sic tamẽ młta
çipi et racõẽ cõpreheudi

Expanded text:
test cui soli opus suum notum test cui soli opus suum notum est? De uoce autem quam rationem reddere possumus? uerberatum, unde uerba sint nuncupata: quod perspicue falsum est. - non enim uox extra os gignitur, sed intra et ideo simlisus, sonum vocis exprimere: veluti cum in patentem cicutam, labroque subjectam demittimus spiritum, et is cicutae concavo rereuolutus a fundo dum descendentem occursu suo radit, ad exitum nitens sonum gignit et in uocalem spiritum resiliens per se uentus animatur. quod quidem an uerum sit deus artifex uiderit. uidetur enim non ab ore, sed ab intimo pectore uox oriri. denique et ore clauso ex naribus emittitur sonus qualis potest. praeterea et maximo spiritu quo anhelamus uox non efficitur et leui ac non bi putes, quia non omnia sunt inconprehensibilia. ut enim fatendum est quae uoluithominis excedere: sic tamen multa cipi, et ratione comprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
suo quid̃ lididiues ⁊ ex uruere¬
arũ in iecore arbitrari arbitrã¬
tur/ Uriuũ ista ꝑspicĩ acu¬
mẽ hñan sensus non p̃t qr
horũ officia in oꝑto lacent net
usus suos pacefacta Demon¬
strant ura fuita uẽt fertasse
placidiora queq aĩalia url
uichil felris᷑ om̃o uel niu̾nis
haberent ꝙͣ fere tuiudiora iui¬
nus cordis ⁊ascimora plus
spleuis habuissent Sicut
ꝓ uos ẜentimꝰ audire auei¬
b̾us ocułis ceru̾e narib odora¬
re ita ꝓpfecto sentirenius nor
felle irtse tiecore cuꝑe/ sple¬
ne gandere, Cũ aũt unde
affectus isti ueniãt mũne sẽ¬
cianius fieri pt̃ ut aliũde ue¬
los qui het disputãt diste
Gedoĩã que ad motus animi
q rat̃ioiuis ẽẽ arbitror ut supͣ¬
horẽm sit ea liquido ꝑuidc̃
Id tñ certũ et indubĩtatum
eẽ debet tot res tanta ui¬
sterũ gu̾a unũ et idẽ hre
officiũ ut niãm cõtiueant
in corpore S quid ꝓprie
singulis muueris sit ĩm̃¬
ctũ quis scire uisi artifex po¬

Expanded text:
rearum in jecore contineri arbitrantur. Primum ista perspicere acumen humani sensus non potest, quia horum officia in operto latent, nec usus suos patefacta demonstrant. Nam si ita esset, fortasse placidiora quaeque animalia, vel nihil fellis omnino, vel minus haberent, quam ferae; timidiora pus iecoris, lasciuiora plus splenis habuissent. sicut igitur nos sentimus audire auribus, oculis cernere, naribus odorari, ita profecto sentiremus nos felle irasci, iecore cupere, splene gaudere. cum autem unde adfectus isti ueniant minime sentiamus, fieri potest ut aliunde uelos qui haec disputant dicere. sed omnia quae ad motus animi que rationis esse arbitror, ut supem sit ea liquido peruidere. id tamen certum et indubitatum esse debet, tot res, tanta uiscerum genera unum et idem habere officium ut animam contineant in corpore. sed quid proprie singulis muneris sit iniunctum, quis scire nisi artifex po
Abbreviated transcription (Latin):
habe isẽ uĩ giguedi mumẽdi
figurã ut in telliganius oĩa qͥn
sua sponte esst guãta uullo arti¬
fice net auctore Utrũ uanũ cel
i possil.S ho euenit ignorã¬
tibus urritatẽ ut quidius ꝑoeiũs
ex esgitent ꝙͣ id senciãt qd̵ ⁊acio
Se posait sruud minuta illa seĩa
seusit Q uis audiuit Ant solus
Reutippus oculos habuit solus m̃ẽ¬
tẽ qui ꝓfucto solus um̃i secus ⁊
extors fuit qui ea loq̃ret᷑ que
Doruens posset sompuiare
Qͣtuor elemĩtis constare om̃iod
luit, ne alienis uestigiis uideret᷑
ansistẽ s ip̃oꝵ ele ĩtorũ aliauo¬
luit esst pͥmordia q̃ nec uideri
possũt noc tangi / nec ulla corꝑis
ꝑte sentiri Tã minuta sũt ĩquit
Ut nulla fit accies ferri tã subtilis
qua se quari ac diuidi possint Un¬
de illis nomẽ iii. posuit athomo¬
⁊ ud S̾z occuirebat ei ꝙ si una essit
onuib eadẽq uatura nõ possent
uurror ne aio minus doliareui¬
dreatur qui lyec putat refellenda
Re espondra nuis tauiẽ uelut ali¬

Expanded text:
habere in se uim gignendi et minuendi, figuram, ut intellegamus omnia quasi sua sponte esse generata, nullo artifice nec auctore. utrumque uanum et inpossibile. sed hoc euenit ignorantibus ueritatem, ut quiduis potius excogitent quam id sentiant quod ratio deposcit. primum minuta illa seminasensit? quis audiuit? an solus Leucippus oculos habuit? solus mentem? qui profecto solus omnium caecus et excors fuit, qui ea loqueretur quae dormiens posset somniare. quattuor elementis constare omnia pluit, ne alienis uestigiis uideretur insistere, sed ipsorum elementorum alia uoluit esse primordia quae nec uideri possent nec tangi nec ulla corporis parte sentiri. tam minuta sunt\' inquit \'ut nulla sit acies ferri tam subtilis qua secari ac diuidi possint\'. unde illis nomen inposuit atomorum. sed occurrebat ei quod, si una esset omnibus eademque natura, non possent uereor ne non minus delirare uideatur qui haec putet refellenda, respondeamus tamen uelut ali
Abbreviated transcription (Latin):
si mẽtẽ nõ habet nichil effi¬
ciet uiuꝙͣ nichil molietur Ubi
onĩ nõ est cogitaciõ nec motus
est ullus nec efficacia Si aũt̃
consiliõ utitur ad incipie dũ ali¬
qͥd raciõe ad disponẽd artead
efficiend uirtute ad cõsuminãd
ptãte ad regendid et cõtiunẽd
cur natura potuis ꝙͣ deus noi¬
tur Aut si concursus athomoꝵ
uel carens urente natura eagz
uidemus effecit quergem fiti̾
celũ potu̾it urbẽ aut donũd
Nõ potui̾t cur moutes mar¬
morłs fecit̾ colũpuas et simula

Expanded text:
si mentem non habet, nihil effisi mentem non habet, nihil efficiet umquam, nihil molietur. ubi enim non est cogitatio, nec motus est ullus nec efficacia. si autem consilio utitur ad incipiendum aliquid, ratione ad disponendum, arte ad efficiendum, uirtute ad consummandum, potestate ad regendum et continendum, cur natura potius quam deus nominetur? aut si concursus atomorum uel carens mente natura ea quae uidemus effecit, quaero cur facere caelum potuerit, urbem aut domum non potuerit, cur montes marmoris fecerit, columnas et s
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sieut alii dicunt natura
iũdus effectus est que sẽsu
et figura caret hoc uoꝰ multo
ess absurdius Si natura mũ¬
dũ fecit consilio et racõi fecit
nc̃te est Is enĩ facit aliquid
qui ant uoluntatã faciẽdi ht̃
aut sciẽtiã/ Si caret sẽsu
uc figura quomiͦ. potest abea
firri qd et sensũ habeat et fi¬
guit̃ Nisi forte quis urbitre¬
tã sutilem ⁊ nõ sentiente for¬
mari mãriq potuissẽ aut e¬
istã celi specũ tã proiid̃t
ad utilitatẽ uiẽtũ tẽꝑatẽ
uestio quo casu siue conditore
siue actisice subito extis tissi
Si quid inquit est crisippus
qd effici at ea que homolis
roẽ sit p̾dictus face̾ nõ possit
id ꝓfecto est maius et forcuis
⁊ saprẽdius hoie Nomo aũt nõ
potest face celestiã Argo illud
qͥd lec efficiat uel effecerit
suꝑat hoim̃ arte consilio pru¬
dencia ꝑtãde Niuis igit᷑ porest
eẽ nisi deus Ratito ures quã
ueluti matrĩ eẽ rerũ putãt

Expanded text:
enim sicut alii dicunt natura enim sicut alii dicunt natura mundus effectus est, quae sensu et figura caret. Hoc vero multo est absurdius. Si natura mundum fecit, consilio et ratione fecerit, necesse est; is enim facit aliquid, qui aut voluntatem faciendi habet, aut scientiam. Si caret sensu ac figura, quomodo potest ab ea fieri, quod et sensum habeat et figuram? nisi forte quis arbitretam subtilem a non sentiente formari animarique potuisse aut istam caeli speciem tam prouidenter ad utilitates uiuentium temperatam nescio quo casu sine conditore, sine artifice subito extitisse. si quid est inquit Chrysippus quod efficiat ea quae homo, licet ratione sit praeditus, facere non possit, id profecto est maius et fortius et sapientius homine. homo autem non potest facere caelestia: ergo illud quod haec efficiat uel effecerit, superat hominem arte consilio prudentia potestate. quis igitur potest esse nisi deus? natura uero, quam ueluti matrem esse rerum putant,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ neģ concursu athomorũ
contreti esst uidrantur dioĩ
dii is exillis consticissent dis¬
sipabiles fierent sumĩbus aliqñ
resolutis atq in naturã suãre¬
uertẽtibus Ergo si est aliqͥt
qd athomii nõ effecerũt cur
nõ cetera eod̃ mõdo intellinamꝰ
dia ista gu̾arũt eur sibdii
Uidelicet inst athomi coissĩ
mediũ mane pendertũt
Quo gͦ consilio qua racioue
de confust aceruo se athomi
congregau̾unt ut ex aliis ĩ firi¬
us t̾ra conglobaretur celũ d¬
suꝑ tenderetir tãta siderid ua¬
rictate distiuctud ut nichil uiꝙͣ
excoiitari possit oruacius Ta¬
ta gͦ qui uidet et talia potest
existuuare nullo effecta esse
consilio nulla ꝓudeuciã milla
tilibus epignis cõcreta rẽtã¬
ta nuracula. Nonue ꝓdigio¬
stee est aut natũ ec hõiei
qui hec dicẽt aut extitisẜe
qñ crederẽt ut domocritum¬
d qui auditor enuss fuit uel e¬
picurũ in quã uauitas omnia
de lencippi fonte ꝓflupit At

Expanded text:
tatem, ne concursu atomorum tatem, ne concursu atomorum concreti esse uideantur. si enim dii quoque ex illis constitissent, dissipabiles fierent seminibus aliquando resolutis atque in naturam suam recurrentibus. ergo si est aliquid quod atomi non effecerint, cur non et cetera eodem modo intellegamus ? dVidelicet nisi atomi coiissent, medium inane penderent. Quo igitur consilio, qua ratione de confuso acervo se atomi congregaverunt, ut ex aliis inferius terra conglobaretur, coelum desuper tenderetur, tanta siderum varietate distinctum, ut nihil umquam excogitari possit ornatius? tanta ergo qui uideat et talia, potest existimare nullo effecta esse consilio, nulla prouidentia, nulla tilibus et exiguis concreta esse tanta miracula? nonne simile est aut natum esse hominem, qui haec diceret, aut extitisse, qui crederet? ut Democritum, qui auditor ejus fuit, vel Epicurum, in quem vanitas omnis de Leucippi fonte profluxit. At
Abbreviated transcription (Latin):
Siummpiudbucie tubuẽda est
An smmlachrĩ homiuis et sta¬
tua racio et ars fiugit iꝑm ho¬
nie  de frustis temẽ cõcuorẽ¬
tib fieri prtabim̃ꝰ Et quid
silũd ueritars in futo cid suiuũ
et excrllens artificiũ nichil
alius nisi umbrã et extrema
corporis lnaudta possit ig¬
mitari Nũ potuit hũaua sol¬
lerciã dari oꝑi suo aut motũ
aliquĩ ant sousid omicto usũ
uidondi. audiendi odorandi.
ceterorũq mẽbeorũ uel ap¬
parenciũ uel latentud auirabo¬
les utilitates/ Quis artifex po¬
tuit uut cor hoĩs aut uocoui ant
ipam̃ sapiẽciam fabricare Q ꝙͣ¬
ue igieur sauus exiscunat qued
hõ racõe et consilio fac̾e nõ posit
id concursu athomoꝵ passum
colerencñd ꝑfist potuisse ui¬
Degã que deluti meuta iciderĩt
dũ nolunt effectionẽ curãq re¬
rũ deodare Concedamus tũ hiis
ut ex athonus fiant q̃ terreua
sunt Nũ eciã celestia Deos
aunt ĩ coruptos eteruos be¬
atos eẽ solisq daut in nuui¬

Expanded text:
uidentiae tribuenda est? an simulacrum hominis et statuam ratio et ars fingit, ipsum hominem de frustis temere concurrentibus fieri putabimus ? et quid simile ueritatis in ficto, cum summum et excellens artificium nihil aliud nisi umbram et extrema corporis liniamenta possit imitari ? num potuit humana sollertia dare operi suo aut motum aliquem aut sensum ? mitto usum uidendi audiendi odorandi ceterorumque membrorum uel apparentium uel latentium mirabiles utilitates: quis artifex potuit aut cor hominis aut uocem aut ipsam sapientiam fabricare? quisquamne igitur sanus existimat, quod homo ratione et consilio facere non possit, id concursu atomorum passim cohaerentium perfici potuisse? uides in quae deliramenta inciderint, dum nolunt effectionem curamque rerum deo dare. concedamus tamen his ut ex atomis fiant quae terrena sunt: num etiam caelestia? deos aiunt incorruptos aeternos beatos esse solisque dant inmuni
Abbreviated transcription (Latin):
faprica iustruttũ s uatuã rerũ
quibusd muuitis sumĩb et ĩ se¬
ssaddiuibus cõglobatã/ Nuo quid
Repuguanciũs dici possit nõuidio
Atenq̃ si est deus utiq proidẽs
est ut drus uec ali̾t ait ei p̃t̾
Dnuuitas tribui iusi et p̃tita
tuuat/ et p̃sencia sciat et fut᷑a ꝓspi

Expanded text:
fabrica instructum, sed naturam rerum quibusdam minutis seminibus et insecabilibus conglobatam. quo quid repugnantius dici possit non uideo. etenim si est deus, utique prouidens est ut deus nec aliter ei potest diuinitas tribui, nisi et praeterita teneat et praesentia sci
Abbreviated transcription (Latin):
De floruerat extitit aelius quid
Sya goras qui nullũ ẽẽ õmo deũ
Tualuerũt contra ueritatẽ iduega¬
re ã quo priores ꝓniu̾si suit ãbigu¬
itate cõsenserat ł iñ sut̃ qui tg
stlis tet in hremiis assertã atq d¬

Expanded text:
defloruerat, extitit Melius quidam Diagoras qui nullum esse omnino deum maluerunt vel contra veritatem id negare, in quo priores universi sine ambiguitate consenserant. Ii sunt, qui tot saeculis, tot ingeniis assertam atque d
Abbreviated transcription (Latin):
dunur cid delo qduõ intuetu
Sonio aũ ⁊ octo statu ore subli¬
citatus cõfert cũ dio uultũ oł
nulẽ est aiae ut ait cit̾o p̾t᷑
est ut ⁊ oligionẽ solus entelligat
et hec est hois atq mutoꝵ uel
e precipuauel sola distatia
pria et si nõ sũt talia p̃mileꝭ
Sũ irustĩdtur ediit som̃iur¬
go siute et cĩ s exĩt̾ualo
uidlont giatulandi officiud uoce
declaraut Nobis quid uotes yo¬
rũ uiduut᷑ in cõdite sic̃ illis
fortasse nre s ipĩs gui sens¬
telligut uerba sũt Demq ĩ
oĩ aifertu certas uoces notas
ex priuuit inib habitũ mẽtis
ostendant rifus qͦ est hoĩ ꝓpri¬

Expanded text:
une cum caelo, quod non intuetur. homo autem recto statu, ore sublicitatus confert cum deo uultum et nullum est animal, ut ait Cicero, praeter est, ut religionem solus intelligat; et haec est hominis atque mutorum, vel praecipua, vel sola distantiapria, et si non sint talia in mutis, cum irascuntur, edunt sonum iurgio similem et cum se ex interuallo uident, gratulandi officium uoce declarant. nobis quidem uoces eorum uidentur inconditae sicut et illis fortasse nostrae, sed ipsis quia se intellegunt, uerba sunt. denique in omni adfectu certas uoces notis exprimunt quibus habitum mentis ostendant. risus quoque est homini pr
Abbreviated transcription (Latin):
possũt cohere. Dundua gͦ ut
Acabilia sut hanos uñĩ ncci
est ut c̃gulos emiuore ut pos¬
suit auputari Ita ꝙ amputa¬
ri᷑ ac diuolli potest et uidiri

Expanded text:
ere, diuidua ergo et secabilia sunt; hamos enim necesse est et angulos eminere, ut possint amputari. ita quod amputari ac diuelli potest, et uideri
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Quod arꝯuiũtũ qr uir̃
est dissolui nullo pacto potest
Uaua ergo et falsa est suie
eorũ qui ałterũ de trahunt nõ¬
nuuus illorũ qui utrũq de tͣ hũs
d illi ut ostedim̃ꝰ ex parte nõ
errant s id quod muelius est ex
cio et uiritas aguũti huius indu¬

Expanded text:
habet: quod argumentum quia uerum habet: quod argumentum quia uerum est, dissolui nullo pacto potest. uana ergo et falsa est sententia eorum qui cum alterum deo tribuanminus, quam illorum qui utrumque detrahunt. Sed illi, ut ostendimus, ex parte non errant, sed id quod melius est ex tio et veritas argumenti hujus indu
Abbreviated transcription (Latin):
ompiis et ui iustis nec ꝓios
uecq aiustosq diligit ¶Triio
et irã sunul et gram tollunt
In rebus enĩ diu̾sis aut in utiã¬
urut et malos odisse ex bouo¬
ru caritate destendit Rruo
est qui aiiet uitã sine odio mor¬
tis nec appecit lucẽ insi qui
teuebras fugit/ A deo natiua i¬
sta cõuexa est ut alt̾u siue al¬
tero fieri nequeat Si quis dñs
hauons n familia ẜuos bomd̃
adit aut aibos beuesiciis et ho¬
nore proseguitur ut si fticiãt
et in iquis ei et stultus est di
bonud et aloquit᷑ amice et oruar
et douiui ac fauulie siisq ⁊ ebs
om̃ib p̃sicit malũ uo̾ malediaꝭ
uerberibus nuditate fame siti
cõpedib punnt ut et hic exemp¬
lo ceti̾s fit ad nõ poccãd̃ et ille
ad ꝓuierend̃ ut alios motus co¬
hrireat aliosz houor prouocot
Qui ergo odit ot diligit qui
ddit et diligit, Sunt enĩ quidi¬
ligebant sunt qui odio haberi᷑
Et sicut lyis qui diligit cõsert
beua in eos quos diluit ita qͥ
odit irrogat mala hiis quos odio

Expanded text:
 nec pios utique iustosque diligit. ergo et iram simul et gratiam tollunt. in rebus enim diuersis aut in utramuenit et malos odisse ex bonorum caritate descendit. nemo est qui amet uitam sine odio mortis, nec adpetit lucem nisi qui tenebras fugit: adeo natura ista conexa sunt, ut alterum sine altero fieri nequeat. si quis dominus habet in familia seruos bonum odit aut ambos beneficiis et honore prosequitur — quod si faciat, et iniquus et stultus est —, sed bonum et adloquitur amice et ornat et domui ac familiae suisque rebus omnibus praeficit, malum uero maledictis uerberibus nuditate fame siti conpedibus punit, ut et hic exemplo ceteris sit ad non peccandum et ille ad promerendum, ut alios metus coerceat, alios honor prouocet. qui ergo diligit. et odit, qui odit, et diligit: sunt enim qui diligi debeant. sunt qui odio haberi. et sicut is qui diligit, confert bona in eos quos diligit, ita qui odit, inrogat mala iis quos odio
Abbreviated transcription (Latin):
cor aliquã uet srusũ ieosester
ullĩ  ffitituout nõsit om̃o Itacĩ
griadatiui deste disset in extrruo
trradu restitit qr iã p̃cipitud ui¬
Srbat S quid ꝑrodest reticuise
at ꝑiculũ dissimulassg Necessi¬
tas ilsũ uel ĩnitũ cadi corgat

Expanded text:
ionem aliquam nec sensum in eo esse ullum: quo efficitur ut non sit omnino. ita cum gradatim descendisset, in extremo gradu restitit, quia iam praecipitium uidebat. sed quid prodest reticuisse ac periculum dissimulasse? necessitas illum uel inuitum cadere coegit:
Abbreviated transcription (Latin):
quo ĩ pliciti teur baiuui foriatis
as uen uui cultũ iusticiã Sisteiuus
Tax quib om̃ib gradib et
dixiuus unius est lapsus ꝑ fa¬
cilis adiuiuani ausi pedes ĩ con¬
cussa stabilitate figant᷑ Depͦ
gindu eos exeuti uidemus qui
cũ falsa iutelligaut tñ uera
nõ in uoniũt cõtemptisq t̾reuis
fragilibusq siuulacris nõ ad col
londũ se deũ conferũt quẽ ignora¬
ut s muddi elem̃ta nurcĩtes celũ
terram/ mare solem luuam ẽtaq
astra ueuerãtur S horum ĩ ꝑiciã
iã coarguimus in scdo diuinarrumi
iustitucionum libro. De sedo uero
uibus capti alitꝰ de uinca illa ma¬
iestate sentĩt ꝙͣ ueritas habet qͥ
aus figuiã negans hre ullã deũ
aut nullo affectu cõmouer ꝓutãt

Expanded text:
i tenebamur formatique ad ueri dei cultum iustitiam disceremus. ex quibus omnibus gradibus, ut dixi, pronus est lapsus et facilis ad ruinam, nisi pedes inconcussa stabilitate figantur. de primo gradu eos excuti uidemus qui cum falsa intellegant, tamen uerum non inueniunt contemptisque terrenis fragilibusque simulacris non ad colendum se Deum conferunt, quem ignorant: sed mundi elementa mirantes, coelum, terram, mare, solem, lunam, caeteraque astra venerantur. Sed horum imperitiam jam coarguimus in secundo Divinarum Institutionum libro. De secundo vero nibus capti, aliter de unica illa majestate sentiunt, quam veritas habet; qui aut figuram negant habere ullam Deum, aut nullo
Abbreviated transcription (Latin):
gil celebratur, Cuius nocti d¬
ea et uitam tñ recepit eur
passus est et postea ⁊cerũt
brbis tene ⁊eceptuuo estart̃
est uuĩ liberaito ⁊et andepiet¬

Expanded text:
io celebratur: cuius noctis dea et uitam tum recepit, cum passus est, et postea regnum orbis terrae recepturus est. hic est enim liberator et
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ futurã eẽ cõsuncuit¬
suremo querat a nobis quẽ aidmod̃
fieri possit nec eñĩ diuinorũ oꝑ
li modo iustituit credamꝰ abeod
restitui ueterẽ posse qͥ nouã secit¬

Expanded text:
mortuorum futuram esse consentiunt; nemo quaerat a nobis, quemadmodum fieri possit. Nec enim divinorum opeli modo instituit; credamus ab eodem restitui veterem posse, qui novum feci
Abbreviated transcription (Latin):
phiãm nos eu̾tiũꝰ ut achademici
olunit/ ꝯuibus ad omniã respondẽ
ꝓpositũ est/ ꝯd ẽ pociũs calũ puiari
tã doniã neq ph̃oꝵ quẽꝙ̃ tã inauẽ
qui uõ uiderit aliquid eduero E
Sũ cõtradicendi ftudio in sauũt
Sũ sua ucĩa falsa defendũt alio¬
rũ eciã uerri subuectunt Nõ tãtũ
elapsa illis ueritas est quã se q̃re
siuiulabant s ip̃i eã potissimũ suo
uiciõ ꝑdiderũt E si ixtitissot ali¬
quis qui ueritatem spsani ꝑ sui¬
nłos ꝑ sectasq diffussam colligñt
iu uniuĩ ac rediget in corpus is
ꝓfecto nõ dissintiret a nobis s
hoc nouo fac̾e insi ueri peritus
ac sciens porest Derũ autscre
nõ uisi uuus est qui sit doctꝰ adeo
Nomo añni potest alit̾ repudiare
q̃ falsa sut elure ac ꝓbare q̃ uera
S si uel casu id ediffice̾t certis¬
sie pliloso pharetur Et ꝙͣuis
nõ possut dumus restimomiis illa
Defundẽ tñ seipam ueritas illustra¬
ret suo lunnue Quare mncdibi¬

Expanded text:
phiam nos euertimus, ut Academici solent, quibus ad omnia respondere propositum est, quod est potius cauillari tam deuiaqui non uiderit aliquid ex uero. sed dum contradicendi studio insaniunt, dum sua etiam falsa defendunt, aliorum etiam uera subuertunt, non tantum elapsa illis ueritas est quam se quaerere simulabant, sed ipsi eam potissimum suo uitio perdiderunt. quodsi extitisset aliquis qui ueritatem sparsam per singulos per sectasque diffusam colligeret in unum ac redigeret in corpus, is profecto non dissentiret a nobis. sed hoc nemo facere nisi ueri peritus ac sciens potest, uerum autem scire non nisi eius est qui sit doctus a deo. neque enim potest aliter repudiare quae falsa sunt, eligere ac probare quae uera: sed si uel casu id efficeret, certissime philosopharetur, et quamuis non posset diuinis testimoniis illa defendere, tamen se ipsa ueritas inlustraret suo lumine. quare incredibi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uperiuit igit᷑ poetica licẽtia᷑
qd acceꝑrant uel opĩo ueritatẽ
Sissiptta mutauit nã ꝙ per¬
actis apud inferos nullẽ ãuĩ
rursus ad uitã restitui cetiuiert
marone ita dicente das oĩz
ch̃uũ ad fluiũ deũs uuocat
des suꝑa ut cõnoxa reusent
ruxsũs et in cipiant ĩ corꝑe ueble
reu̾ti Uyec uos raciõ sesellit᷑
ꝙ resũgunt deficti nd̃ post
mlle ãuos mortis sue s utre¬
scituti uri sus in uitarii nulle ã¬
ins cũ deo regnent
Deus
enĩ uouiet ut orbe hos ab omm
labe p̾gata/ rediuiuas instorĩ
aĩas exeporib on nouatis ud sẽ¬
piterua uearitudinẽ sustitet
Itaꝙ p̃tꝰ aqnar obliuõnis ua

Expanded text:
a licentia, quod acceperant; vel opinio veritatem dissipata mutavit. Nam quod peractis apud inferos mille annis, rursus ad vitam restitui cecinerunt, Marone ita dicente: Has omnes, thaeum ad fluuium deus euocat res supera ut conuexa reuisant rursus et incipiant in corpora uelle reuerti, haec eos ratio fefellit, quod resurgent defuncti non post mille annos mortis suae, sed ut restituti rursus in uitam mille annis cum deo regnent. deus enim ueniet, ut orbe hoc ab omni labe purgato rediuiuas iustorum animas corporibus innouatis ad sempiternam beatitudinem suscitet. itaque praeter aquam obliuionis
Abbreviated transcription (Latin):
tonẽ at luuit auditam in mo¬
Dĩ cõmenticie fabule ꝓdide¬
uuit Et tñ ido testati st ñ
anctorẽ se certũ s opmiouẽ se¬
qui ut maro qui uit Sit m
fas audita loqude ͣms igit᷑
ueritatis archaua ini ꝑte corru¬
perint tñ ip̃a res es uerior ĩ¬
nẽĩtur quo eũ ꝓpħĩs in parte
cõsonciũt ũ nod nobis ad ꝓba¬
cionẽ rei satis est uirori tñ
rorũ subist i aciõ nõnullã Rc̃
eũ ꝓphẽ assiduis contionib
pdicarent indicaturũ nẽ de
morti filiũ dei et hec amt¬
eiaciõ nõ laterot qñĩ rectorẽ

Expanded text:
tam in modum commenticiae fabulae prodiderunt. et tamen idem testati sunt non auctorem se certum, sed opinionem sequi, ut Maro qui ait: sit mihi fas audita loqui. quamuis igitur ueritatis arcana in parte corruperint, tamen ipsa res eo uerior inuenitur, quod cum prophetis in parte consentiunt: quod nobis ad probationem rei satis est. errori tamen eorum subest ratio non nulla. nam cum prophetae adsiduis contionibus praedicarent iudicaturum esse de mortuis filium dei et haec adnuntiatio non lateret, quoniam rectorem
Abbreviated transcription (Latin):
s cũ ĩ pirs ni easd tenebrts d¬
deutur d certa suꝑpliciã d¬
stiuati figiẽta hoc eẽ portox
quid pueant ignorantes unde
illa porte acceperint as uegãt
hec fieri posse Net nurũ ẽ
ita llis uideri Alit̾ enĩ ꝙͣ res
habut tradit᷑ aportis Qui licẽt
suit multo aitiquiores ꝙͣ histo¬
rici  oratores et cetã qu̾a st̃

Expanded text:
piis in easdem tenebras recondentur ad certa supplicia destinati. Figmenta haec esse poetarum quidam putant ignorantes unde illa poetae acceperint, ac negant haec fieri posse: nec mirum est ita illis uideri. aliter enim quam res habet traditur a poetis: qui licet sint multo antiquiores quam historici et oratores et cet
Abbreviated transcription (Latin):
At unĩ ⁊esurrectio fueri nõ p̃t
Dũanti ad huc ĩ iusticia hoc
unĩ sclo uecant᷑ hoĩes ui Rrro
insidiis uouenisz. et afficurtur
ĩ iuriis egestate carabus tormẽ¬
tis ꝓ sc̾ptionuibus Co accedit ꝙ
iusticia in iusa est ꝙ onis qͥ doũd
Ie qui uolut/ nõ tni odio habẽt᷑
s uexant᷑ oñũb cõtiuuelirs
et excruciant᷑ multiplici grã
pruaꝵ et adĩpios cultus ma¬
iufactoꝵ deoꝵ nõ racioueaut
ueritate s ne fanda corpoꝵ la¬
ta̾tioue cogũtur Nui igitur
oportet ad hec ead resurgere
at rer̾r̾enti reu̾ti hõies ud uitã
In qua tuti ẽẽ nõ put Cũ ertto
Iusti uilec habrant᷑ tã faciletol¬
lautur quid putoruus futurũ fuis¬
Ie siquis ab ĩ fis redieus uitan¬
icerũ postlimimo recepisset du¬
ferẽtur ꝓ fucto ab oculis hõmi
ne uiso eo url audits o un
Prelinquerrut et ad unius st
Ergo sumol fieri resin rectionrn
uoct̃e est cũ ualũ fiut absatũ qmi¬

Expanded text:
at enim resurrectio fieri non potest dominante adhuc iniustitia. hoc enim saeculo necantur homines ui ferro insidiis uenenis et adficiuntur iniuriis egestate carceribus tormentis proscriptionibus. eo accedit quod iustitia inuisa est, quod omnes, qui deum sequi uolunt, non tantum odio habentur, sed uexantur omnibus contumeliis et excruciantur multiplici genere poenarum et ad inpios cultus manu factorum deorum non ratione aut ueritate, sed nefanda corporum laceratione coguntur. num lgitur oportet ad haec eadem resurgere aut reuerti homines ad uitam, in qua tuti esse non possunt? cum ergo iusti tam uiles habeantur, tam facile tollantur, quid putemus futurum fuisse, si & quis ab inferis rediens uitam postliminio recepisset? auferretur profecto ab oculis hominum, ne uiso eo uel audito deos uniuersi relinquerent et ad unius se ergo semel fieri resurrectionem necesse est, cum malum fu
Abbreviated transcription (Latin):
ad sumet tãtũ reponet ac sibi ip̃e
Quod ꝓcete i uulturẽ titii trentr¬
Reriu Ita siue ullo renuuscẽtiũ
corporũ detruuẽto ad urrt tautũ
ut sonsu oloris officiet Szet
instos eũ indicau̾ĩt dtꝰ eciã igni
quos aut plruãiustina et ma¬
turitas uirniaꝭ ĩ cole pit iguẽ
illũ nõ senciẽt Hauent eiiĩ
aqͥs in se doiꝰ quod uni flãme
repeslat ac respuatꝰ ⁊ anta
guis ille refugiat ĩ noxius q̃
accipit adeo hanc potestatẽ uc
impios urat instꝭ obtempet¬
mortẽ ꝓtinus indicari sẽ os
ini una cõmumq es eustodia d¬

Expanded text:
absumet, tantum reponet ac sibi ipse absumet, tantum reponet ac sibi ipse quod poetae in uulturem Tityi transtulerunt. ita sine ullo reuireento aduret tantum ac sensu doloris adficiet. sed et iustos cum iudicauerit deus, etiam igni quos autem plena iustitia et maturitas uirtutis incoxerit, ignem illum non sentient: habent enim aliquid in se dei, quod uim flammae repellat ac respuat. tanta gnis ille refugiat innoxius, quia accepit a deo hanc potentiam, ut impios urat, iustis tempermortem protinus iudicari: omnes in una communique