comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuinae legis custodia trucidatisunt.
Inter quos et materilla septem filiorum
merito famosa nobilissima prodño
cum sobolis martyrii coronam meruit.
Sed iudasmachabeus cumesset degenere
sacerdotidi collecto ex ercituiustorum
aduersus anthiochi duces. arma corri¬
piens. eosqued e iudea expellens. perse¬
cutionis seuissime finem in posuit. ac tem¬
plum abidolorum imaginibus emun¬
dans. nouarursus altaria et ceterauasa¬
uel ornamenta faciens. atque intemplo
reponens dedicauit ea simulcum templo.
Quod purificauit etrenouauit uicesi ma
quinta diemensis noni. qui apud nos
appellatur december. et ad hiememper¬
tinerenullidubium constat Statuitq
decretum ut praediximus. annis omni¬
bus diem enceniorum. idest innouati¬
onis acdedicationis templi festa deuo
omnia sicut apłsdocet infigura facta
sunt nr̃i. et propternos utiꝰq: scripta
Ideo que nobis solertius spiritadi rati¬
onediscutienda. Salo monquippe

Expanded text:
divinae legis custodia trucidati sunt; divinae legis custodia trucidati sunt; inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa, nobilissima pro Domino cum sobole martyrii coronam meruit. Sed Judas Machabaeus, cum esset de genere sacerdotali, collecto exercitu justorum, adversus Antiochi duces arma arripiens, eosque de Judaea expellens, persecutioni saevissimae finem imposuit; ac templum ab idolorum imaginibus emundans, novel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicavit ea simul cum templo. Quod purificavit et renovavit vicesima quinta die mensis noni, qui apud nos appellatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuitque decretum, ut praediximus, omnibus annis diem Encaeniorum, id est, innovationis et dedicationis templi, festa devoomnia, sicut Apostolus docet , in figura facta sunt nostri, et propter nos utique scripta, imoque nobis solertius spiritali ratione discutienda. Salomon quippe
Abbreviated transcription (Latin):
solimorum urbedestructa. populum
israhel inbabyloniam abduxere capti¬
uum: Qui postannos septuaginta. reg¬
nantibus persis patriam remissus rur¬
susq aedificatum est templum peran
quaenosuo camus marcium. opus ad
finemus que perductum: Cui uidelicet
tunc operi praefuerunt duces. plebis
strenuissimi ut diximus. ⁊ orobabel.
deregio genere. etiesuss acerdosmag¬
nus. sed et prophetȩ aggeus et zacha¬
riasadiuuantes eo s. atq aduersus in¬
sidias inpedientium opushostium cor
populi corroborantes: Inde postan¬
nosferme trecentos et quinquaginta
sex rexnefandissimus grecoruman¬
thiochus fraude capia hierusalem
templum idem sortibus idolorum
profanauit: Auferens inde et con¬
fringens altacrednĩ aureum. mensam
propositionis candelabrum luminis
etceteraua sa templi aurea. quae in¬
uenire potuit. sed et in templo iouis
simulachrum stacuens populumq tor¬
mentis ad sacrificandum idoliscogens
Quaper secutione multide populo pro

Expanded text:
solymorum urbe destructa populum solymorum urbe destructa populum Israel in Babylonia adduxere captivum; qui post annos septuaginta regnantibus Persis in patriam remissus, rursusque aedificatum est templum per anquem nos vocamus Martium, opus ad finem usque perductum: cui videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio sanguine, Jesus sacerdos magnus; sed et propheta Aggaeus, et Zacharias, adjuvantes eos, atque adversus insidias impedientium opus hostium cor populi corroborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem sordibus 97 idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro
Abbreviated transcription (Latin):
ni media azorobabel etiesu sacer¬
dote temporeueri suluma aiuda
machecbeo temporehiemis efefacta
quando specialiter constitutum esse
legitur. ut eadem dedicatio perom¬
nes annosinmemoriam solemnibus re¬
uocetur officiis. Iuxcaquodadtem¬
pus usquedominice in carnationis
obseruatum fuisse modo cum euan¬
gelium legeretur audiuimus. Haec
autem fuit causa secunde et tertiae
dedicationis. quia salomon ipsequi¬
dem templiopus quod d ñõ condidit.
septem annisperfecit: Octauo autem
hocanno decimadie mensisseptimi qui
a nobi soctuber appellatur. in magnaglo¬
ria dedicauit. Qua e uidelicetdies et
ante perlegemerat statuta sollemnis
itaut in eatabernaculum omneper singu
los annos maioribus annis expiari deber&
Deniquez acharias paterbeatiiohan¬
nis baptistae. eisdem expiationibus ad
altaredeseruiens. adueniente angelo
humanȩ saluationi s instruitur: Sed
hoc templum postannos quad ringentos
triginta. incenderunt chaldeiꝰ ethiero¬

Expanded text:
ni; media a Zorobabel, et a Jesu sacerni; media a Zorobabel, et a Jesu sacerdote, tempore veris; ultima a Juda Machabaeo, tempore hiemis est facta, quando specialiter constitutum esse legitur, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus revocaretur officiis, juxta quod ad tempus usque dominicae incarnationis observatum fuisse, modo, cum Evangelium legeretur, audivimus. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis; qui Salomon quidem templi opus, quod Domino condidit, septem annis perfecit. Octavo autem anno decima die mensis septimi, qui a nobis October appellatur, in magna gloria dedicavit; quae videlicet dies et antea per legem erat statuta solemnis; ita ut in ea tabernaculum omne per annos singulos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Baptistae Joannis, eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo humanae salvationis instruitur. Sed hoc templum post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
perhibent deme: sed uos non creditis.
quia non estis exo ubusmeis Quiergo
fe in nomine patris operasua fucere
testactur profecto quia filius dĩsitere¬
dendus insinuat: Sed illi duplici
reatu tenentur obnoxii. quinec
uerbis quaelocutus est nec factis
quibus ueritatem uerborum ad feru¬
ebat. ad fidem poterant inuitari:
Merito qu eexouibus eius non esse
dicuntur. qui non ouina simplicita¬
te pastorem bonum sequi. sed feri¬
napotius rabie satagebafit ꝑsequi:
Verum quia sunt non nulli quifidem
uerbotenus obseruant ethabittuguiũ
beluina corda pertexunt ÷ qua mectunc¬
hiero solymitae eqios hodiec& ebra¬
muso. fraternitatiuraẽ latius disse¬
rere Hoc autem in primis notandũ
est quod epcenia quaein lectione
euangelica facta cognouimus. non
ad primamtem plidedicationem
sed adultimam pertinet. quod exeo
facile colligitur: quia hie me facta
referuntur. Prima siquidem eius
dedicatio a salomone tempore authũ¬

Expanded text:
perhibent de me. Sed vos non creditis, perhibent de me. Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis . Qui ergo se in nomine Patris opera sua facere testatur, profecto quia Filius Dei sit credendus insinuat. Sed illi duplici reatu tenentur 95 obnoxii; qui nec verbis quae locutus est, nec factis quibus veritatem verborum astruebat, ad fidem poterant invitari; meritoque ex ovibus ejus non esse dicuntur, qui non ovina simplicitate pastorem bonum sequi, sed ferina potius rabie satagebant persequi. Verum quia sunt nonnulli qui fidem verbo tenus observant, et habitu ovium belluina corda praetexunt; subseHierosolymitae, et nos hodie celebramus, fraternitati vestrae latius disserere. Hoc autem in primis notandum est, quod encaenia, quae in lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam dedicationem templi, sed ad ultimam pertinent, quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referuntur. Prima siquidem ejus dedicatio a Salomone, tempore autum
Abbreviated transcription (Latin):
paret autemeis qui fidem habent in illũ:
Dicamus ei simplices. quiatues xp̃s.¬
tefiliumdi unigenitum patri et spũi
scõ coaeternumesse et consubstantia¬
lem indiuinitate. te nrae substantiaȩ
participem ex tempore factum eẽ cog¬
nouimus. Daut quod inter impia fide
ueneramur. plena infuturo uisione
speculemur: Haec est et enim unica
anime nrãe salus etuita tuum perpe¬
tuo uultum tuamcernere lucem: Nec
dubitandum quia rogantes ex audit
nos quando quod ipseprecepit roga¬
mus. quod de creipse desiderat. cũ¬
intentamente poscimus: Q uomodo
enimpie supplicantibus famulis negare
credendus est dona. quaeetiam rebel¬
libus ultra quampetebant a perire
nonrennuit: Quicum illum anhomo
xp̃sesset in terrogarent. ipse eis non
hominemtantum. sed etiam dm̃xpm̃
et dĩfilium seesse non tacuit: Respon¬
ditenim eisdicens: I.oquor uobis et non
creditis. operaquaeego facio inno¬
minepatrismei. haec testimonium

Expanded text:
paret autem eis qui fidem habent in illo. paret autem eis qui fidem habent in illo. Dicamus ei supplices quia tu es Christus Filius Dei unigenitus, Patri et Spiritui sancto et coaeternum esse et consubstantialem in divinitate; te nostrae substantiae participem ex tempore factum esse cognovimus. Da ut quod interim pia fide veneramur plena in futuro visione speculemur. Haec est etenim unica animae nostrae salus et vita. Tuum perpetuo vultum, tuam cernere lucem; nec dubitandum quia rogantes exaudit nos, quando quod ipse praecepit rogamus. Quomodo intenta mente poscimus. Quomodo enim pie suppliccredendus est dona, quae etiam rebellibus ultra quam petebant aperire non renuit? Qui cum illum an homo Christus esset interrogarent, ipse eis non hominem tantum, sed etiam Deum Christum et Dei Filium se esse non tacuit: Respondit enim eis dicens, loquor vobis et non creditis. Opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
Sedipsenrãe s aluti consulens propt̃
quoshaec scribenda erant. It arespon¬
sum temperauit suum. ut et calumni¬
atorumora conduderet: et quiaxp̃s ẽ.
fidelibus aperta uoce proderet: Illi
enim de homin exp̃o quaerebant. ipse
autem diuinitatissuae quaequalis est
patri. palammrsteria narrat:
Circum demusergo et nos eum kmĩ non
sicutiuda eiinsidiis appetendo. sedut
fidelissimadomus eius. placidam illimn
dicatur: Sc̃ĩficauit tabernaculum suum
altissimus. ds̃ inmedio eius non commoue¬
bitur: Pet amus eum non utilliues ani¬
endo. quousque animamnram̃ tollis:
situe sxp̃s dicnobispalam: Quidenimue¬
sanius ⁊uamutmagistrum ueritatis
i deo sibi animam tollere quererentus.
quia non eis incredulis et contradicen¬
tibus a perte suaem aiestatis archana
reserauit: Sed utscriptura ammonet
sciendo deillombonitate et insimplici¬
tate cordis quaerendo illum: qm̃ in ue¬
niturabhis qui non temptantillum. ap¬

Expanded text:
Sed ipse nostrae saluti consulens, propter Sed ipse nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concluderet, et quia Christus fidelibus aperta voce procederet; illi enim de homine Christo quaerebant; ipse autem divinitatis suae, quae aequalis est Patri, palam mysteria narrabat. Circumdemus ergo et nos eum, carissimi; non sicut Judaei insidiis appetendo, sed fidelissima domus ejus placidam illi madicatur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio ejus non commovebitur . Petamus eum, non ut illi vesaniendo; quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Quid enim vesanius quam ut magistrum veritatis ideo sibi animam tollere quererentur, quia non eis incredulis et contradicentibus aperte suae majestatis arcana reseraverit? Sed, ut Scriptura admonet, sentiendo de illo in bonitate, et simplicitate cordis quaerendo illum. Quoniam invenitur ab iis qui non tentant illum; ap
Abbreviated transcription (Latin):
congruebat sermo quem dixit: Et
ter a pertedenuntiat dicens: Circum de¬
deruntergo eum iudaei et dicebant: Quo
fidei quaerendo. sed illiquem in terro¬
interrogabant. insidiando et calumniã
instruendo dicebant: xp̃snam quequẽ
fides orto doxa uerum dm̃. uerum con¬
fitetur et hominem: Illipurum tantũ¬
modo hominem futurum. non autem
et dm̃ essecredebant: Memores uideli¬
cet quia dehumantate illius iurauit dñs
dauid. defructu uentris eius sederesu¬
persedem suam: Sed oblitiquos ipse
desuadiuinitate. pereundem dauid ce¬
cinit: Dñs dix it ad mefilius meusestu:
Credebantergoxp̃m destrrpedauidnas¬
citurum. et regem ceteris omnibus ex¬
cellentiorem. esseuenturum Quaetiã
clementia posterieorum usque in prae¬
sens. et donec anti christum proxposusci¬
piant errare non cessant: Etsi sed ñs
tradere potestate praesidis punien¬
dum quasi contratugustum repugnans.
inlicitum sibiusurparet imperium:

Expanded text:
congruebat sermo quem dixit: Quocongruebat sermo quem dixit: Quoter aperte denuntiat, dicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quoueritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrointerrogabant insidiando, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum tantummodo hominem futurum; non autem et Deum esse credebant. Memores videlicet quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus se sedere super sedem suam; sed obliti quod ipsi de sua divinitate per eumdem David cecinit: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Credebant ergo Christum de stirpe David nasciturum, et regem caeteris omnibus excellentiorem esse venturum. Qua etiam dementia posteri eorum usque in praesens, donec Antichristum pro Christo suscipiant, errare non cessant. Etsi se Domintradere potestati praesidis puniendum; quasi contra Augustum repugnans illicitum sibi usurparet imperium.
Abbreviated transcription (Latin):
quondammortdis ac terrenus :ꝰ quã¬
ius potentissimus ac sapientissimus a
orandum stccresolebat: quanto magis
penetredia cordium neorum in uisere
at que inlustrare desiderat: Si tamen
ea porticum essesalomonis: hoc estsiea
timorem suum quod est initium sapi¬
entutehabere perspexerit: Neque
enimput andum est quia domussolum¬
modo in quacadorandõ dumuelo
multo amplius templum eius. et appel¬
lemur etsimus cummanifeste dicat
bulabo: Si ergo templum dĩsumꝰ. cu¬
remus solerter. et bonissatagamus
actibus ut in eodem suo templo saepius
ipse et uenire et mansionem faceredig¬
netur : Caueamus hiemis exemplum
neui delicet cordacnrã dñsadueniens.
a caritatis ardore corpentia repperiat
ideoq eacitius aduersatus relinquat:
Quidenim pertinuit ad euangelistam
hienstempus commemorare nisi
quia duritiamperfidiae iudaeorum
pera speritatem aurarum uoluit de¬
signacrebrumalium : Et quia pluri¬
mis eorum quos tunc in templo inuenit

Expanded text:
quondam mortalis ac terrenus, quamquondam mortalis ac terrenus, quamvis potentissimus, ac sapientissimus ad orandum stare solebat, quantpenetralia cordium nostrorum invisere, atque illustrare desiderat, si tamen ea porticum esse Salomonis, hoc est, si ea timorem suum, qui est « initium sapientiae , » habere perspexerit. Neque enim putandum est, quia domus solummodo sit, in qua ad orandum vel multo amplius templum ejus et appellemur et simus; cum manifeste dicat bulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut ipse et venire, et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne, videlicet, corda nostra Dominus adveniens a charitatis ardore torpentia reperiat, et ideo ea citius aversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad Evangelistam hiemis tempus commemorare, nisi quia duritiam perfidiae Judaeorum per asperitatem aurarum voluit designare brumalium; et quia plurimis eorum quos tunc in templo invenit,
Abbreviated transcription (Latin):
ca fr̃s lm̃i : quia facta sunt᷑¬
encenia in hiero solrmis: Encẽ¬
nia autem uocabantur sollemnia de¬
dicationis templis quaepopulus dĩ
ex antiquapatrum traditione per
annossingulos caelebrare consueue¬
rat: quorum uestigia nos hodiẽ
iuxtamorem xp̃iane orbis. sequen¬
tes annuam dedicationis ecclesia enrȩ
diem: diuinis laudibus etũigiliis
studuimus ageresollemnem : Et
hanonosfestiuitatem eomaioredeuo¬
oportet : quo eamredemptorinro
gratissimameẽ cognouimus. Ad eo
ut in illa templum in grediꝰ et sermo¬
nem fcccere ad populum: acdiuini¬
tatissuae sac ramenta pandere¬
a dignatus sit: ftccta sunt in quit ence¬
nia in hiero solrmis. ethiemserat :
et ambulabat ihs̃ intemplo in porticu
salomonis: Siergo ambulare uoluit in
templo inquocaro et sanguis brutorum
animalium offerebantur. multo magis
nram̃ orationis domum ubi carnisip¬
sius ac sanguinis sacramenta celebran¬
tur: uisitqe gaudebit Si perambula¬
renondespexit porticum in quar ex

Expanded text:
arissimi, quia facta suntencaenia in Hierosolymis. Encaenia autem vocabantur solemnia dedicationis templi, quae populus Dei ex antiqua Patrum tradannos singulos celebrare consueverat: quorum vestigia nos hodie juxta morem Christiani orbis sequentes, annuam dedicationis ecclesiae nostrae diem divinis laudibus et vigiliis studuimus agere solemnem: et hanc nobis festivitatem eo majore devooportet, quo etiam Redemptori nostro gratissimum esse cognovimus; adeo ut in illa ipse templum ingredi et sermonem facere ad populum, ac divinitatis suae sacramenta pandere dignatus sit. Facta sunt, inquit, Encaenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Si ergo voluit ambulare in templo, in quo caro et sanguis brutorum animalium offerebatur, multo magis nostram orationis domum, ubi carnis ipsius ac sanguinis sacramenta celebrantur, visitare gaudebit. Si perambulare non despexit porticum, in qua rex
Abbreviated transcription (Latin):
magister quimurmurantibus tur¬
bis suamrsteria non dedignetuor qe¬
ponere. Aed coscilicet pedenoem
pacnitentiam non cerespuendam
ut ipsedĩ filius obhanc maxime que¬
rendamsit discinatus ad terras qui
ut pietatissuae nobis dispensationẽ
inculcet saepissime sefilium homi¬
nis appellat commendans sollicite
nobis quod factus est benignepro

Expanded text:
Magister, qui murmurantibus turMagister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo, scilicet, peccatorum poenitentiam non esse respuendam ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est benigne pro
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsefilius sit abrahȩ: filius abrahe
dicitur. ⁊ acheus non quia deeiussrpe
generatus. sed quia eius est fidem imita¬
tus ut sicut abraham terram cognatio¬
nem domumq paternam ab spemfutu¬
rehereditatis dño iubente deseruit.
Itaetille quithesaurum incaclis ad¬
quireret. bona sua pauperibus par¬
cien dccrelinqueret. Etpulchredic̃
et ipse ut non solum eosquiiustipersẽ¬
uerant sed eteos quiabiniustitia re¬
sipiscunt Adfilios promissionis per¬
tinere declaret: Aliter salusque
olimiudaeorum domumimplebat
hodiepopulonationum in luxita eo
quod etipsepopulus filius sit̃ abrahȩ
estis : Et sicũt alibi dicit. quod ipse
abraham sit patercircum cisionis
Nonistantum qui sunt ex circumcisio¬
ne sed ethis qui sectantur uestigia
quae est in preputio fideipatris nr̃i
abrahȩ: Venit enim filius hominis
quaerere et saluare quod perierat
Hoc est quod alibi dicit: Nonueniuo¬
careiustos sed peccatores. piussane

Expanded text:
et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zachaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nationum illuxit, eo quod et ipse populus filius sit Abrahae estis . Et sicut alibi dicit: Ipse Abraham sit pater circumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane
Abbreviated transcription (Latin):
catorem Ipse z acheus stans idẽ in eã
quamacceperat fidei ueritate per¬
sistens. non solum se expeccato recon¬
uersum sed etiam interfectos probat
esse conuersatum: Dicente enim dno :
Siuis perfectus eẽ uade uinde omnia
quaehabes. et da pauperibus: Quis¬
quis ante conuersionem innocenter
uixit. omnia conuersus. potest dare
pauperibus: Aut qui aliqua fraude
sustulit. primo haec iux tedegem red¬
dese. deinde quod sibiremanserit.
debet dacrepauperibus: Ac sietipse
quia sibinihil retinet omnia sua disꝑ¬
git et dat pauperibus. iustitia eius
manet insaeculum saeculi: Et haec
est sapiens illa stultitia. quam de
si comoro publicanus. quasi fructũ¬
fructum uitae legerat. rapta uide¬
licet reddere. propria relinque¬
re. uisibilia contempnere. proin¬
uisibilibus etiam mori desiderare.
seipsum ab negare. et eius qui nec¬
dum uideatur dnĩ uestigia sequi
concupiscere. Aitihsadeum: quia
hodie salusdomui huic factaest. eo q̃d

Expanded text:
catorem, ipse Zacchaeus stans, id est, in ea catorem, ipse Zacchaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare pauperibus. Ac sic et ipse, quia sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomoro publicanus, quasi fructum vitae legerat, rapta videlicet reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi conchodie salus domui huic facta est, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
cum autem descenderet desicomo¬
ro ÷ acheus. et sic indomosua xp̃o
mansionem preparare iubetur.
hoc est quod a postolus ait: Quia
et sicognouimus secundum carnẽ
xp̃m sed etiam nunc non nouimus:
Etsienimmortuus est ex infirmi¬
tate. seduiuit exuirtute dĩ: Et
cumuiderint hõmines murmura¬
bant dicentes. quod ad hominem
peccatorem diuertisset Mani¬
festum estiudacos sempergentiũ
o disses alutem: Scriptum est enim.
Sequentiuerosabbato. pene uniuer¬
saciuitas conuenit audire uerbum
dñi. Videntes autemtur bas iudaei.
repleti sunt zelo et contradicebant
his quae a paulo dicebantur. et alibi.¬
s. ideles etiam fr̃s aduersus a postolorũ
principem disputabant dicentes :
Quare intro isti aduiros prepuctum ha¬
bentes et manducasticumillis : Stans
autem ⁊ acheus dixit ad dñm: Ecce
dimidium bonorum meorum dne
dopauperibus. et sicut aliquem de¬
fraudaui. reddo quadruplum.
Aluis calumniantibus hominem pec¬

Expanded text:
Quod autem descendere de sycomoQuod autem descendere de sycomoro Zachaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est quod Apostolus ait: Quia et si cognovimus secundum carnem Christum, sed jam nunc non novimus. Et si enim mortuus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . Et cum viderent, omnes murmurabant, dicentes: quod ad hominem peccatorem divertisset. Manifestum est Judaeos semper gentium odisse salutem, scriptum est enim: Sequentisa civitas convenit audire verbum Domini videntes autem turbas Irepleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur, bFideles etiam fratres adversus apostolorum principem disceptabant, dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zacchaeus, dixit ad Dominum: Ecce, dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus. Et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem pec
Abbreviated transcription (Latin):
nem diuinitatis perueni endi
quasi persi comorum ihũ faciem
speculandi. doctor egregius os¬
tendit cum ait. Non enimiudicaui
aliis exprobrans. factiestis in¬
quit quibus lacteopussit. non so¬
lidocybo. Lac infirma tempora¬
lis dispensationissolidum crbum
ardua perpetuae maiestatisap¬
pellans: Et dixit ad eum: Zacheȩ
fest inans descende. quia hodie
indo motua oportet memanere.
Et festinans descendit excepit
illum gaudens: Manebat ali¬
quando dñs indomum principis
pharisa eorum. hoc estiniuda eo¬
rum. synagogadocebat: Sed
quia non baptiz atum ante pran¬
dium. sabbatamcurantem. Pub¬
licanos et peccatoresrecipientẽ
contra auaritiam disputantem
et cetera. Dignadõ gerentem.
linguauenenata carpebant. per¬
te susaeorum facinoradiscessit.
et ad fugit dicens. Relin quetur
uobis domus urã deserta. hodie
autem indomopusilli ⁊ achei opa¬
tet manere. hoc est nouelucisgra¬
tia choruscante in humili creden¬
tium nationum cordequies cere.

Expanded text:
nem divinitatis perveniendi, nem divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavialiis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium, Sabbato curantem, Publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem, lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zachaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
cernit qui aperhanc laudabilem
fatuitatem et si necdum ut est so¬
lide i am tamenraptum. et quasi
intransitu luci sapientiae caelestis
intendit Et cum ꝑuenissetad locũ
suspiciensihis uiditillum perambu¬
lans hiericho: Saluator uenit ad
locum ubi praecurrens zacheus
si comorum conscenderet: quia
missispermundum sui uerbi preco¬
nibus in quibus ipsenimirum et
loquebatur etibat: Venit ad po¬
pulumnationum qui passioniseius
fidei iam sublimis ex istens. etiam
diuinitatis eius arbebat agnita¬
a faciebeari Suspiciens uidit illũ
quia pergratiam fidei. a terrenis
cupiditctibus eleuatum. turbisq
infidelium supereminentem elegit.
Videreenimdĩ elegere uelamare
ẽ unde estillud oculidñĩ super
iustos. Nametnos qua eamamus
uidere abhis quae ex secramur
intuitum. festinemus aduertere
Viditergo iħs uidentem se. quia
elegit eligentemse. etamauit
amantem. Hunc saneordinem
proficiendi. hoc estperfidem do¬
minice in carnationis ad cognitio¬

Expanded text:
cernit, quia per hanc laudabilem cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, et si necdum, ut est solide, jam tamen raptim, et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus, vidit illum. Perambulans Jericho Salvator venit ad locum ubi praecurrens Zacchaeus sycomorum conscenderat, quia, missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur, et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus prVidere enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur, intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem Dominicae incarnationis ad cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
recupiebat sed inuio lata uitiorum
consuetudone aduotum peruenir&
obstiterat Eadem namq: turbanexiȩ
consuetudinis quae supra caecum
clamantem nelumenpeteret inere¬
pabat etiam suspicientem publicanũ
neihm̃ uideat tardat: Sed sicut cae¬
cus turbarum uoces magis ac magis
clamando deuicit. It apusillus ne¬
cesseest turba enocentis obstaculum
altiora petendo transcendat: Ter¬
renarelinquat. Arboremerucis
ascendat: Si comorus namq quae
est arbor foliis morosimilis. sed alti¬
tudine praestans. unde et alatinis
celsa nuncupatur. F icus fatua dici¬
tur et eadem dominicacrux creden¬
tes alitutficus ab incredulis ini¬
detur ut fatua. Nos autem predi¬
iudaeis quidem scandalum. gentibus
autem scultitiam: Ipsis uerouocatis
delicet arborem pusillus statura
n acheus quo ex altori possit ascen¬
dit. Dumquilibet. humilis etpro
propriae conscius infirmitatis
confidens in dño proclamat:
si comoro transeunte proped nm̃

Expanded text:
re cupiebat, sed inolita vitiorum re cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perveniret, obstiterat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum clamantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim praediJudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Ipsis vero vocatis iam . Quam videlicet arborem pusillus statura Zacchaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et proprie conscius infirmitatis, confidens in Domino proclamat: sycomoro, transeuntem prope Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ba quia statura pusillus erat. Et prȩ¬
currens ascendit in arborem sicomorũ
ut uideretillum. quia indeerat transi¬
turus. Quae in possibilia sunt. apud
homines. possibilia sunt apud dm̃.
Ecceenim camelus depositagibbi sar¬
cina perforamenacus transit. hoc
est diues. et publicanus. Relicto
onere diuitiarum. contempto censu
fraudium angustam portam. artamq
uiam quaead uitamducit. Ascendit
quimira de uotionefidei aduidendũ
saluatorem: Quodnatura minus ha¬
buerat. ascensu supplet arboris atq
ideo iustequam uis ipserogare non au¬
deat. benedictionem dominice sus¬
ceptionis quam desiderabat accepit
Mysticȩ autem ⁊ acheus qui interpre¬
tctur iustificatus credentem ex gentibus
populum significat qui quanto curissae¬
culi ribus occupatior tanto flagicus
deprimentibus erat fecctus humilior
Sed ablutus est. sed sc̃ĩficatus sediustifi¬
remuidere querebat. sed precurba non
poterat quia gratiae fidei quam
mundo saluator adtulit participa¬

Expanded text:
atura pusillus erat, et praecurrens, ascendit in arborem sycomorum, ut videret illum, quia inde erat transiturus. Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita gibbi sarcina per foramen acus transit , hoc est, dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit ascQui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris; atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem Dominicae susceptionis quam desiderabat accipit. Mystice autem Zachaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat: qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justifirem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiae fidei, quam mundo Salvator attulit, participa
Abbreviated transcription (Latin):
bonum siuemalum: Quietiam hoc me¬
ritum sibi quisq: cum in corpore ui¬
ueret. comparauit. ut ei possint istec
prodesse : Non en imomnibus pro¬
sunt : Et quareno n omnibus prosunt.
nisi propt̃ differentiam uitae quam
quisq gessit in corpose: Cu mergo sa
malis. propitiationessunt. pro
ualdemalis. etiam sinulla sunt adiu¬
menta mortuorum qualescum que
uiuorum consolationessunt.
Quibus autem prosunt. autad hoc
prosunt ut sit plena remissio aut
certe ut colercbilior fiat ipsa dãp¬
facto uniuerso completoq iudicio
sucos finehabebunt ciuitates duae
rum. alteramalorum: Vtraq: ta¬
men. et angelorum ethominum. istis
uoluntas. illis facult asnon poterit
ulla eẽ peccandi. uel ulla conditio
moriendi. Istis in ae ternauita uere
feliciterque uiuentibus. Illis infe¬
liciter in aeternamorte sine mori¬
endi potestate durantibus. q m̃utriq
sinefine. sed inbeatitudine isti.
alius alio prȩstabilius. In miseria
uero illi alius alio tolerabilius

Expanded text:
bonum, sive malum , quia etiam hoc mebonum, sive malum , quia etiam hoc meritum sibi quisque, cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibus prosunt, nisi propter differentiam vitquisque gessit in corpore. Cum ergo samalis propitiationes sunt; pro valde malis etiamsi nulla sunt adjumenta mortuorum; qualescumque vivorum consolationes sunt. Quibus autem prosunt, aut ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe ut tolerabilior fiat ipsa damfacto universo completoque judicio, suos fines habebunt civitates duae,rum, altera malorum; utraque tamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius
Abbreviated transcription (Latin):
empus quod interhominũ mortẽ
et ultimam resurrectionem inter¬
positum est animas abditis recepta¬
culis continet sicut unaqueque digna est
uel requie uel erumna. proeo quod sorti
gandum est defunctorumanimas pieta¬
tesuorum uiuentium releuari: Cum
pro illis sacrificium mediatoris offer¬
sedeis haec prosunt. quicum ui uerent
haec sibiut postea possent prodesse
meruerunt: Est enim quidam uiuen¬
dimodus nec tam bonu s ut non requirat.
ista poscmortem. Nec tam malus
ut ei non prosint istapostmortem:
estue rotali s inbono ut hit non requi¬
rat. et estrursus talis inmalo. ut
nec his ualeat cum haec uit atransie¬
rit adiuuari: Quocircahi comnẽ
meritum conparctur. quo possit
paret quod hic neglexit cumobierit
dnm̃ promereri: Honigiturista
quae prode functis commendandi
frequentat ecclesia. illia posto licȩ
sunt aduersa sententiae quadic¬
tum est : Omnes enim ad stabimus ante
tribunalxp̃i. ut ferat unus quisque
secundũmea quaeꝑ corpus gessit. siue

Expanded text:
empus quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortitgandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium mediatoris offerSed eis haec prosunt, qui cum viverent, haec sibi ut postea possent prodesse meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem, nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut ista non requirat, et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit ret quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est: Omnes stabimus ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive
Abbreviated transcription (Latin):
abuberibus matrissep arantur:
ut fierent in paenitentia consori¬
tes qui non fuerunt in peccato pas¬
praesepia : Et quibus natura pre
bus paenitentium lacrimas adiu¬

Expanded text:
ab uberibus matrum separabantur, ut fierent in poenitentia consortes, qui non fuerant in peccato parjejunarent, quibus natura precen poenitentium lacrymas adju
Abbreviated transcription (Latin):
hierusalem. Idestuisionem pacis
et ingressam fuerit beatamrequiem
et gloriam caelestium promissorũ
multo plura et magnificentiora
perspici. et quam ei sunt in hacter¬
ra persa craeloquia. perprophe¬
taes atque a postolos nuntiata.
Nuncenim tamquam inspeculo.
et in enigmate. tuncautemoculos
suos uidebit id est facie ad faciem:
Tuncbeataet in lustrisanima in ter
scupendas remuneratoris sui con¬
stituta diuitias in effabilibus regi¬
nehuius uerbis utiaddm̃ poteritꝰ
dicens. Verus estsermo quem audiui
interramea. supersermonibustuis
Maiora sunt o peratua. quemrumor
quamaudiui. Et reuera. id quod parat
ds̃ diligentibus se fidenon comprehen¬
ditur. spe nonadtingitur. caritate non
capitur. desideria et uotatrans gredi¬
tur. ad quiripotestꝰ a estim arinon po¬
test. habebit deperceptione fructum
non habebit desacietate fastidium.
Atque uosbona perducat. quiuiuit
et regnat insaecula saeculorum amen.¬

Expanded text:
Jerusalem, id est visionem pacis, Jerusalem, id est visionem pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et gloriam coelestium promissorum, multo plura et magnifperspiciet, quam ei sunt in hac terra per sacra eloquia, per Prophetas atque Apostolos nuntiata. Nunc enim tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est sermo quem audivi in terra mea super sermonibus tuis. Majora sunt opera tua, quam rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos bona perducat, qui vivit et regnat in saecula saeculorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad sumpti in quohabitat omnis pleni¬
tudo diuinitittis corporaditer. Vidit
bus dicebat. meuscybus est ut faci¬
am uoluntatem eius qui memisit pa
tris. Erbus enimxp̃i est. salus nrã
reficitur caelestibus aepulis profec¬
tibusnrĩs. Erbus enim sumus dum
ad quisitiecclesiae in membra eius
corpusq: transimus. uelerbus eius¬
altaris sacramenta caelestia de
quibus dicitur. Panem caeli dedit
eis: Panemangelorum manduca¬
uit homo. Vidit etholo caus taeius
orationem sine dubio sub plantati¬
onemque mysteria et obstipuit:
ubiuidit et in aestim abiles diuitias
dñi sui. dixitq ad regem: Verus ẽ
fermo quem audieram interramea
supersermonibus tuis et supersapi¬
entiatua. et noncredebam narranti¬
bus donec ipsaueni. et uidioculis meis
et probaui quod mediapars nuntia¬
tamihi non fuisset: Maiora sunt sapi¬
entia et operatua. quamrum ur
quem audiui: Cumergoperuenerit
regina haec siue ecclesia siuequaq
anima scã cumperuenerit inaeterna

Expanded text:
assumpti, in quo habitat omnis pleniassumpti, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit bus dicebat: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me Patris . Cibus Christi est salus nostra. Reficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus, corpus, quod transimus; vel cibus salutaris sacramenta coelestia, de quibus dicitur: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua, et non credideram narrantibus donec ipsa veni ac vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset; majora sunt sapientia et opera tua quam rumor quem audivi . Cum ergo pervenit regina haec, sive Ecclesia, sive quaecunque anima sancta, cum pervenerit in aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
Idest aperuit ei corsuum manifesta¬
uit ei occulta conscientiae suae in
confessione et penitudine preceden¬
tium delictorum. Videamus quid
agat haec regina. Videns in quam
regina saba omnem sapientiam salo
monis. et domum quam aedificauerat
et crbosmenseeius. et holo causta
qua eofferebat in domodñi non ha¬
bebat ultrcspm̃. quideratrationis
ut praepotens reginadomum expen¬
sas et crbosregios tanto peremira re¬
tur. Ergo hocloco aliqua maiora nos
oportec inquirere . Viditergo ecclesia
ex gentibus congregatam sapientiã
xp̃i idest post carnalia institiata
gentilium posthumanam et anima¬
lem doctrinam phylosophorum ac¬
cepit intellectum salutis . et uitae in¬
spexit spiritalium mirabiliabo no¬
rum agnouit. Virum fabricatorem
caeli acterrae. et potentissimum hu¬
manigeneris conditorem. Decuius
sapientia dicitur. omnia in mensura
et pondere et numero constituisti.
Vidit et domum quam aedificaue¬
rat id est in carnationem hominis

Expanded text:
» id est aperuit ei cor suum, manifesta» id est aperuit ei cor suum, manifestavit ei occulta conscientconfessione et poenitudine praecedentium delictorum. Videamus quae agat haec regina. Videns, inquam, reginmonis, et domum quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex Gentibus congregata sapientiam Christi: id est, post carnalia instituta Gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritualium mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis Conditorem; de cujus sapientia dicitur, Omnia in mensura et pondere et numero constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
utrecq unum. soluens inimicitias int̃
dm̃ et hominem in carnesua: Venit post
ueteres ut profanas superstitiones au¬
direec discere defidei inluminatione
et iudicio futuro. de animȩ in mortee¬
litate desperesurrectionis et gloria
Venitergo inhierus alem cum multo
comitatu. id est noniam cumunatantũ
genteiudaeorum sicut prius sinagoga
solos habuithebreos. sed totius mundi
gentibus diuersisq nationibus
Venitergo ex hibens munera digna
xp̃o aurum et geminas pretiosas et
hoc camelis portantibus idestex gen¬
tibus populo uenientibus quiprius
suepafat exuitiorum feditecte distorti
et malorum onere curui. ac pecca¬
torum prauitate deformes: Cum his
tam quam inuneribus regina haec in
greditur ad pacificum regem xpm̃.
ex hibens secum fidei. aurum purita¬
tisincensa pretiosa. splendoresq gem¬
marum morum scilic& insignia etor¬
namenta uir tutum. Et locata est ei¬
uniuersa quae habebat in cordesuo.

Expanded text:
utraque unum, solvens inimicitias inter utraque unum, solvens inimicitias inter Deum et hominem in carne sua; venit post veteres et profanas superstitiones audire et discere de fidei illuminatione et judicio futuro, de animae immortalitate, de spe resurrectionis et gloria. Venit ergo in Hierusalem cum multo comitatu, id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum et gemmas pretiosas; et hoc camelis portantibus aromata, id est, ex gentili populo venientibus, qui prius fuerant vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes; cum his tamquam mugreditur ad pacificum regem Christum, exhibens secum fidei aurum, puritatis incensa pretiosa, splendoresque gemmarum, morum, scilicet insignia et ornamenta virtutum. « Et locuta est universa quae habebat in corde suo,
Abbreviated transcription (Latin):
tuis inuestitudeaurato circũm¬
amicta uarietate. Id est diuersa¬
rum circumdata pretioso decorẽ
quae uenit a partibus a et hiopiȩ audi¬
re sapientiã salomonis: sed haec non
tam ex un aregione . quam ex uniuersis
mundi partibus reges paritura conue¬
nit : si cut etiam euan gelista commemorat:
Regina austri uenit a finibus terrae
audire sapientiam salomonis : uenit
ecclesia adredemptorem eterudito¬
remsuum ut destultia erroris doctri¬
namperciperet ueritatis Dequaple¬
nius sicut audiuimus regnorum scri¬
bit historia itadicens. Et in gressare¬
giona hierusalem cum multo comita¬
tuet diuitiis. cum camelibus pontan¬
tibus a romata et aurum in finitumni¬
mis et gemmas pretiosas. uenitadsalo¬
monem et locuta est ei. uniuersaquae
habebat incordesuo. Ergo infigura
reginae huius ecclesia uenit exgenti¬
bus et a finibus cerrae. in ponens finem
cupiditctibus uitiisq terrenis. ut
audiret sapientiam salomonis. Id est

Expanded text:
tuis in vestitu deaurato, circumtuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumdata pretioso decore vquae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit, sicut etiam evangelista commemorat: Regina austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
mur ex cludi Quienim adistum al taqe
casto corpore et mundo corde cum se¬
cura et munda conscientia uenerit.
ad illud altcse quod in caelis est. felici
transmigratione perueniet. CXXIIII¬
ecte festa ecclesiae colunt. qui
se ecclesiae filios esse cognos¬
t: Haec enim omnium credentiũ
mater est. quaenatos admortem : re¬
generat ad salutem: Haec est post srna¬
gogam quidem uocata. sed ante srna¬
gogam promissar : Haec enimiam
in primo homohomine praefigurata
est: N amsicut ex adaelatere praefi¬
guratacest eua. It cexxp̃i corpore
et uulnere redem pta creuit ecdesia:
Haec intra archam diluuo exundan¬
te seruatacrucis beneficium etbaptis¬
matis mysterium prae signauit :
Hancsarra stepelis et desperatain
senec tute. uni copignore fecunda
praececinit: Eclesi a enim unicũ
idest dilectissimum dõpopulum.
saeculoiam senescente progenuit :
Haec est regina illa. dequa ad dnm
dicitur. Ad stetit regina addextris

Expanded text:
mur excludi. Qui enim ad istud altare mur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde cum secura et munda conscientia venerit, ad illud altare, quod in coelis est, felici transmigratione perveniet. Ad execte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda praececinit: Ecclesia enim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris