comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
encheridion. Non fit aliqͥd nisi
om̃ps fieri uelit. uel si nencło ut
fiat᷑ ĩpse faciendo. Nec dubitã¬
nendo fieri qͤcũq fu̾nt mal&. n̾
enĩ hoc nisi iusto iudicio fitut.
et ꝓfecto bonũ om̃e qd̃ iustum ẽ.
luntatis. hȩc scł p̃ceptio ꝓhibitio. oꝑ¬
acio. ꝑmissio. Cum enĩ dei uoluntqͦsit
una & inmutabilis. Quare disgent̃
ẽ intuendũ uisi logͥt᷑ script̾a de ip¬
so dei beneplacito. ubi etiã de signo
beneplacito. Cum enĩ iuuenit᷑ uult
ds̃ bonũ. ñ uult malũ. de beneplaci¬
co dei incelligit᷑. uult bonũ .i. aꝓpbat.
Iudicat sibi concordare. ñ uult ma-
& quãuis ñ uult mala tam̃ uult
mala eẽ. Ad quod udendũ ẽ qđ
quedam sunt inse bona. & aliud.
et quecdã bona ad aliud: & ñ uise.¬

Expanded text:
Enchiridion: Non fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitannendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. Et profecto bonum est omne quod iustum est. luntatis. Haec sunt praeceptio, prohibitio, operatio, permissio, cum Dei voluntas una sit et immutabilis. Quare diligenter est intuendum, ubi loquitur Scriptura de ipso beneplacito Dei, ubi etiam de signo beneplaciti. Cum enim invenitur: Vult Deus bonum, non vult malum, de beneplacito Dei intelligitur. Vult bonujudicat sibi concordare; non vult malEt quamvis non vult mala; tamen vult mala esse. Ad quod videndum quod quaedam sunt bona in se et ad aliud; et quaedam bona ad aliud
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ ñ euenire. qđ ideo uerũ quia pos¬
set ñ eẽ p̃scitum. nec uide seqͥt᷑. Ergo
pot̃ falli p̃scientia dei. qͥa tunc fal
natio sit duuna electio iuxta illd̃
apłi. ques elegi ante muncli consti¬
tutionẽ Solet queri qͦre hunc elege-¬
rit d̃ magis qm illũ. ut de iacob et
esau. Edam dicunt huuc elegit qͥa
talẽ fut̾umͣ eẽ p̃sciuit. qͥ in eum cre-¬
deret. & ei seruiret.S hoc aug̃ retrac¬
tat inilibro retractionis. ꝓlane̾ ostendẽs
p̃destinatione. Non qͥa fut᷑os tales
ñ eẽ p̾sciuit. idẽ elegit. s ut essemꝰ
tales ꝑ ipsam electionẽ gre sue qͥa

Expanded text:
e. Quod ideo verum est quia posset non esse praescitum. Nec inde sequitur, ergo potest falli praescientia Dei; qui tunc fallnatio sit divina electio, juxta illud Apostoli: « Quos elegit ante mundi constitutionem , » solet quaeri quare hunc elegit Deus magis quam illum, ut de Jacob et Esau. Quidam dicunt: Hunc elegit, quia talem futurum eum esse praescivit, qui in eum crederet, et ei serviret. Sed hoc Augustinus retractat in lib. Retractationum , plane ostendens praedestinatione: Non quia futuros tales non esse praescivit ideo elegit, sed ut essemus tales p
Abbreviated transcription (Latin):
sunt bona ad aluid. Qtie sunt
mala uise. & ad aliud bona. sic̃ ma¬
ẽ esse. Nisi enĩ uellet ut mala
essent : nullo mͦ ẽẽ potiussent. Si
enĩ uellent eañ esse: & ñ posset hoc
efficere. impotens ẽẽt sic̃ & nos sumꝰ.¬

Expanded text:
sunt bona ad aliud. Quae sunt mala in se et ad aliud bona, sicut ma esse; nisi enim vellet ut mala essent, nullo modo esse potuissent: Si enim vellet ea non esse, et non posset hoc efficere, impotens esset, sicut et nos sum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cum deo. & ipsi coet̾na ẽ. et hec uo¬
luntas semꝑ implet᷑. de hac dic̃ap¬
ostolꝰ. U̾ oliuitati eiꝰ qͥs resistit:
Et alibi ut ꝓbetis quȩ sit uolũ¬
tas dei bona. et bene placens. & ꝑ¬
fecta. et pot hec uoluntas dei bene¬
placitum clei. uel dispotio appella-
Aliquando p̾ceptio & ꝓhibicio dr̃
tas dei ut signa ire appellant᷑. Ita
signa dilectionis dilectio. & dicit̾ ira¬

Expanded text:
Deo, et ipsi coaeterna est, et haec voluntas semper impletur. De hac dicit Apostolus: « Voluntati ejus quis resistit? » Et alibi: « Ut probemus quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta . » Et potest haec voluntas beneplacitum Dei, vel dispositio appellariAliquando praeceptio vel prohibitio dicitur tis Dei, ut signa irae appellantur, ira; et signa dilectionis, dilectio. Et dicitur ira
Abbreviated transcription (Latin):
Ira appellat᷑ ut in egipcus subm̃sis.
ita p̾ceptio uel ꝓhibitio. sa indicãt
nobis qͥd ds̃ uelit: uoluntas dei no¬
minant᷑. De qua dñs in eugłio.
Fiat uoluntas tua sic̃ incelo et in
terra. Et alibi. Qͥ fac̃ uoluntatem
patris mei qͥ incelis ẽ. ipse fr̃ m̃s &¬

Expanded text:
ellatur, ut in Aegyptiis submersis. Ita praeceptio vel prohibitio, quia indicant nobis quid Deus velit, voluntas Dei nominantur. De qua Dominus in Evangelio: « Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . » Et alibi: « Qui facit voluntatem Patris mei, qui in coelis est, ipse meus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾ ẽẽ iniusta uenit enĩ de occul¬
tiss unis meritis. qͥa & ipsis peccatorẽ
cum ꝓpt̾ generale peccatum unam
massam fecerunt. non tam̃ inter eo̾
ẽ diuersitas p̾eedit ergo aliqͥd inpec¬
catoribꝰ. qͦ quamiuis muudũ sint ui¬
tificati digni efficiant᷑ in ustificati¬
one. et item p̃cedit in aliis peccatori¬
bus qͦ digni st̃ obtonssione. S qđ in¬

Expanded text:
n potest, venit enim de occultissimis meritis: quia et ipsi peccatores cum propter generale peccatum unam massam fecerunt, tamen nonnulla inter eos est diversitas. Praecedit ergo aliquid in peccatoribus, quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione. Et item praecedit in aliis peccatoribus, quo digni sunt obtusione. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
rum ẽ numerꝰ. Idem p̃destinatꝰ
electoꝵ numerꝰ. nec pot̃ augeri nec¬
potest minui. Opponit᷑ ꝯł possit
iinui. quia om̃s dampnari possẽt.
Qͥcunq enĩ saluiat᷑ ex gr̃a saluat᷑.
Et qđ gratis dat᷑ posset ñ dari.Si¬
milicer ꝓbat᷑ qd posst augeri. Ca
onis possunt saluari. nisi enĩ pos¬
sent saluari: ñ impiitandum eẽt
ñ pot̃ augeri numerꝰ p̾stinatoꝵ
uet᷑. ita qđ ñ  sit p̃destinatꝰ. ñ
pot̃ minui. quia ni potest hoc ẽe

Expanded text:
rum numerus. Idem: Praedestinatus electorum numerus nec potest augeri nec minui. Opponitur quod possit minui; quia omnes damnari possunt. Quicunque enim salvatur, ex gratia salvatur; et quod gratis datur, posset non dari. Similiter probatur quod posset augeri; quia omnes possunt salvari; nisi enim possent salvari, non imputandum esset non potest augeri numerus praedestinatorum, vetur ita quod non sit praedestinatus. Non potest minui
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ineo nec pͥus ẽ nec posterius.
S qͣnͣtũ ad rei que nobis fut̾e sunt:
dicimꝰ eum futura p̃sciẽ. quod qͣnt̃
ad eum: ẽ ea tanquã p̾sentia scire.
Dicit auctoritas qđ eiꝰ scientia ñ pot̃
augeri. nec pot̃ minui. Non enĩ plꝰ
pot̾est scire quia omĩa scit nec minꝰ
clum ẽ ad hoc dei deducere maiesta¬
teni: ut sciat ꝑmom̃ta singła qͦt¬
culices nascantur. qͦtue moriant᷑
quod pu licũ & muscaꝵ sit multi¬
tudo. qͦtue pisces natent in aqͥs &
similia. Non sumꝰ tam fatui adułato¬
res dĩ ut dum potentiã eiꝰ etiã
ad una detrudimꝰ: in nos ipsos in¬
iuriosi si mꝰ eandẽ irrationabiliũ
et rationabilium ꝓuidentiã ẽe
dicentes Qł qͥdam̃ ita exponunt.
Absurdum ẽ ad hoc de lucere
maiestatẽ. Ut sciat ꝑu̾om̃ta singła
quot culices et cet̾a. Sic qͥdem qͥa

Expanded text:
in eo nec prius est nec posterius. Sed quantum ad res quae nobis futurae sunt, dicimus eum futura praescire; quod quantum ad eum est, est ea tanquam praesentia scire. Dicit auctoritas quod ejus scientia non potest augeri nec minui. Non enim plus potest scire qui omnia scit; nec minus, surdum est ad hoc Dei deducere majestatem, ut sciat per momenta singula qculices nascantur quotve moriantur; quae pullicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrudimus, in nosipsos injuriosi simus eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicentes. Quod quidam ita exponunt: Absurdum est ad hoc Dei deducere majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices, etc. Scit quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ut repbꝰ sit: & saluet᷑. De p̾scientia solet
sic opponi. Ds̃ p̃sciuit hunc lecturũ.
uel aliqͥd hui. modi. s pot̃ ẽẽ ut iste el
test ẽẽ ut fut̾um sit. & ñ eueniat. et
tam̃ hoc qđ fut᷑um ẽ pot̃ ñ euenire.

Expanded text:
cientia sic solet opponi: Deus praescivit hunc lecturum, vel aliquid hujusmodi; sed potest esse ut iste non test esse ut futurum sit et non eveniat, et tamen hoc quod futurum est non evenire
Abbreviated transcription (Latin):
nisi id placeat utͥq ⁊ idẽ ut̃q uoueãt
cũ suit una caro ⁊ alt̾ habet corpꝰ altiꝰ
ini sua potestate. Unde gregoriꝰ theo¬
tiste patͥarche scribens ait. Cum bo¬
ni coniuges aut mueritũ augere
desid̾ant aut acte uite culpas delere
ut se adcontinentiã astringant ⁊ me¬
liorẽ utã appetant: licet. Siuͦ conti¬
diuidi conuigiũ ñ licet. De eodem.
Nicholaus rarolo regi scribens ait.
Scriplit nob̾ theob̾gia regitia sĩuel¬
le uignitate seu copula exui ⁊ sola
uita pͥuata ẽẽ contepta desid̾are.
Cu nos scripsimꝰ ñ hec aliter fieri pos¬
se: nisi eandẽ uitã coniux eiꝰ iocarius
elegerit. Hii aucbores affirmant lic̾e
alt̾o ñ lic̾e̾. Unde manifestũ ẽ qđ siu¬
nus abiqsensu altiꝰ se adreligionem

Expanded text:
nisi idem placeat utrique, et idem uterque voveat; cum sint una caro, et alter habeat corpus alterius in sua potestate. Unde Gregorius Theotistae patriciae scribens ait: Cum boni conjuges aut meritum angere desiderant aut anteactae vitae culpas delere, ut se ad continentiam astringant et meliorem vitam appetant, licet. Si vero contidividi conjugium non licet. De eodem Nicolaus Carolo regi scribens, ait: Scripsit nobis Theoberta regina se velle dignitate seu copula exui et sola vita privata se esse contentam desiderare; cui nos scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam conjux ejus Lotharius eligeret. Hi auctores affirmant licere altero non licere. Unde manifestum est quod si unus absque consensu alterius se ad religionem
Abbreviated transcription (Latin):
nũ notariũ. Agathosa lacrii. p̾sen¬
tiũ questa ẽ maritũ suũ contra uo¬
luntatẽ suã in monasterio urbici
abbatis eẽ conuersũ. Qd qͥa ad eiꝰdẽ
ꝑientie p̃cipimꝰ. ut diligenciorĩ in¬
quisicione discuciat. si forte cum
eius uoluntate conuersus ẽ. Uel
supsa se mutare ꝓmiserat.⁊ si
hoc reꝑit ⁊ illũ inmonasterio ꝑ¬
mauere ꝓuideat: ⁊ hanc sic̃ ꝓmisit
mutare compellat. Si uͦ nichil eoꝵ
ẽ. nec qͦnclam fornicationis cͥmen
dictam mulierẽ cognoueris. uolu
nitis ut maritũ sium illi ⁊ siiã
tonsat᷑ ẽ reddas om̃i ͦ casione ces¬
sante. Hic ẽ attenditndũ quod qͣn¬
do homines causa dei se uoto astͥn
ab amplexu. iam de carnali spũa
abbas. ⁊ mulier abbatissa. tam̃ dum
uiiuint semꝑ sunt conuiges. nec
tam̃ aliqͥs putare debet. qđ int̾
monachũ ⁊ monachã possit conͣchi¬

Expanded text:
usceperit. Agathosa, latrix praesentium, questa est maritum suum contra voluntatem suam in monasterio urbici abbatis esse conversum. Quod quia ad ejusdem e tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, si forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit. Et si hoc reperit, et illum in monasterio permanere provideat, et hanc sicut promisit mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quoddam fornicationis crimen dimus ut maritum suum illi etiam si tonsuratus est reddat omni occasione cessante. Hic est attendendum quod quando homines causa Dei se voto astrinab amplexu; jam de carnali, sanctabbas et mulier abbatissa, tamen dum vivunt semper sunt conjuges; nec tamen ideo aliquis putare debet inter monachum et monacham poss
Abbreviated transcription (Latin):
strum̃to ad coeundũ idoneo: nullate
ter se nec cũ aliĩs possunt facere conui¬
gium.
n. de stabilitate comugn.
ost quã ostensũ ẽ aquibꝰ ꝑsonis
inter se ł c̃aliis ñ pot̃ contͣhi con¬
iugiũ. De inceps de stabilitate conui-¬
gũ ẽ tractandum. Dñs uisinuans ñ te¬
mere ⁊ passim dissoluendũ ẽẽ conui-¬
gium. iudeis querentibꝰ si lice̾t dare li¬
bellũ repudũ. Sic ait. qd̾ ds̃ conuinx̃
honio ñ separet. Qd dñi p̃ceptũ sequẽs
paulꝰ apłs ꝓhibuit. nec uxor uirũ aut¬
iur uxore dimit̾e. Postqͣm gͥ legiti¬
me sunt copulati uir ⁊ mulier. sẽꝑ
coniugalẽ copulam custodire debent
dum iu̾xerint. Nec alt̾ alt̾i poscenti
debitum carnis debet subtͣhere di¬
cente apło. Mulier ñ ht̃ potestatẽ fui
corꝑis s uir: similit ⁊ uir ũ ht̃ potesta¬
temi sui corpis s mulier. At si utͥq
ex cõiuniꝰ sensu possunt continere

Expanded text:
strumento ad coeundum idoneo, ut nulloter se nec cum aliis possunt facere conjugium.. De stabilitate conjugii. Postquam ostensum est, a quibus personis inter se vel cum aliis non potest contrahi conjugium deinceps de stabilitate conjugii est tractandum Dominus insinuans non temere et passim dissolvendum esse conjugium Judaeis quaerentibus si liceret dare libellum repudii sic ait: Quod Deus conjunxit homo non separet . Quod Domini praeceptum sequens Paulus aposvir uxorem dimitteret. Postquam igitur legitime sunt copulati vir et mulier, semper conjugalem societatem custodire debent dum vixerint, nex alter alteri poscenti debitum carnis debet subtrahere, dicente Apostolo: Mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir; similiter et vir non habet potestatem sui corporis, sed mulier At si utrique ex communi consensu, possunt continere
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑa copulationẽ iuerint: seꝑari
possunt quãtus uoluntate ⁊ consensui
parentũ conuincti fint. Qͥ uͦ in pue¬
ricia copulati pꝰ aunos pub̾tatis se
nolunt relinqͦre: s in contunctioue
ꝑ mauere. iam ex hoc efficiunt᷑ con¬
iuges ⁊ ideo deiceps nequeunt se¬
parari

Expanded text:
nem inierunt; separari possunt, quamvis voluntarie et assensu parentum juncti sint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis se nolunt relinquere, sed in conjunctione permanere; jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt separari
Abbreviated transcription (Latin):
Infide attendit̾ ne p̃ter uincłm conuga¬
le cũ alt̾o. uel cũ alt̾a cũcubat᷑. Inple ut
amant̾ suscipiat᷑. & religiose doceat᷑. Insa-¬
cram̃to ut conuigiũ ñ seꝑaret᷑. & di missus
ł dinussa nec causa ꝓlis alt̾i coniugant᷑.
uocat᷑ sacͣm̃tũ qͦ signũ ẽ sacre rei. hoc ẽ

Expanded text:
nditur ne post vinculum conjugale cum altero vel altera concumbatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose doceatur; in sacramento ut conjugium non separetur, et dimissus aut dimissa nec causa prolis alteri conjungatur. vocatur sacramentum, quia signum est sac
Abbreviated transcription (Latin):
ce eccłiam. Preterea sunt alia conuigũ bo¬
na. uelud uitacio fornitationis. ⁊ amicicia
turi ⁊ mulieris ex societate ꝓcedens con¬
iugali. ⁊ aliquͣdo pax inter homines sibi
priꝰ hostilit̾ adu̾santes. Sciendũ ẽ aut̃ int̾
quasclã ꝑsouas aliqn̾do contͣhi coniugiũ
inquo nullũ taĩ dep̾dictis bonis pot̃ in¬
ueniti. Contig̃ eiũ ut aliqͥ coniũgant᷑. ñ
causa ꝓlis. s ꝓuitando mala foruicatio¬
nis ex quoꝵ conunctione nec iit̃ ipsos nec

Expanded text:
clesiam. Praeterea sunt alia conjugii bona velut vitatio fornicationis et amicitia viri et mulieris ex societate procedens conjugali; et aliquando pax inter homines sibi prius hostiliter adversantes. Sciendum est autem inter quasdam personas aliquando contrahi conjugium in quo nullum tamen de praedictis bonis potest inveniri. Contingit enim ut aliqui conjungantur non causa prolis, nec pro vitando malo fornicationis; ex
Abbreviated transcription (Latin):
to fuit datum. Et sic̃ manua ñĩ fuit datũ
nisi p̾riꝰ tͣnsitũ maris rubri ut egs ptussũ¬
susis lib̾ant᷑ hebrei: ita ⁊ baptiratis tancũ
tradi debet. Hoc spuale manua dñici
lesti pͥane ꝑducinͥ. Unde ⁊ iuaticũ appel¬
lat᷑. de hoc pͥane dic̃ ꝓpħa. ꝑasti usã in
conspectu meo ad u̾sus eos qͥ cͥbulant me.
uino a melchisedec oblatis. Uncde amb̾e.
Intellige anceriora ẽẽ uusteria xp̃ianoꝵ
qͣm udeoꝵ. Hoc sacͥm̃tũ dnĩs ur̃ iħe x̃p̃x¬
in cena discipłis tͣdilit. ubi insticutio
hꝰ sacm̃ti pͥmũ facta fuit. Causa insti¬
titutionis ut eẽt remediũ contͣ redi¬
iuua peccata. Sic̃ enĩ necessaria nob̾¬
fuit illa manifesta p̾sentia iħi xp̃i.
qua cũ om̃ibꝰ conũ satꝰ fuit. ut iñea
posset flagellari. mori. pur̃a redẽp¬
ciotie. tta necessaria ẽ. tot̾i isti p̾senti
ute eiꝰ presentia eo iͦ qͦ posset panis
panis iulius qͥ decelo descendit man¬
ducari. Unde ipse dic̃. Nisi mandu¬

Expanded text:
atum nisi post transitum maris Rubri, ubi Aegyptiis submersis liberabantur Hebraei, ita et baptizatis tantum tradi debet hoc spirituale manna Dominici lesti pane perducimur. Unde et viaticum appellatur. De hoc pane dicit propheta: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me ,ane et vino a Melchisedech oblatis. Unde Ambrosius: intellige anteriora esse mysteria Christianorum quam Judaeorum. Hoc sacramentum Din coena discipulis tradidit, ubi institutio hujus sacramenti primum facta fuit. Causa institutionis, ut esset remedium contra rediviva peccata. Si enim nobis necessaria fuit illa manifesta praesentia Jesu Christi qua cum hominibus conversatus fuit, ut in ea posset flagellari, mori pro nostra redemptione; ita necessaria est in tota ista praesenti vita ejus praesentia, eo modo quo posset panis vivus qui de coelo descendit manducari. Unde ipse dicit: Nisi mandu
Abbreviated transcription (Latin):
apeccatis mundaret. ⁊mͦ risq ad fi¬
ne̾ scłi talẽ se exibet. qͥ possit uisac᷑¬
mento mandiicari. ut eiꝰ participa¬
cione m̾bta sua uniant᷑ captei.a
peccatis lib̾ent᷑ cotididianis. Qd̾ aũ
cdicimꝰ talẽ ⁊ talem humanũ. dicinꝰ
ꝓpt̾ infirmitatẽ. Cum enĩ idem corꝰ
qđ incrice pependit. in sepilero ia¬
cuit. indubitant̾ eẽ fateam̃ in altari.
derterã patris. ñ ẽ dubiũ ipsitm corp̾
xp̃i inaltari. sua nͥcarere forma. s
ibi iusibilit̾. in aldari inuifibilit la¬
tens sub forma abiena

Expanded text:
sque ad finem saeculi talem se exhibet qui possit in sacramento manducari, ut ejus participatione membra sua uniantur capiti, et a peccatis liberentur quotidianis. Quod autem dicimus talem ac talem, humanum dicimus propter infirmitatem. Cum enim idem corpus quod in cruce pependit, in sepulcro jacuit, indubitanter fateamur esse in altari; dexteram Patris, non est dubium ipsum corpus Christi in altari sua non carere forma, sed ibi visibiliter; in altari invisibiliter latens sub forma aliena
Abbreviated transcription (Latin):
missis puniat. Solet queri debis qͥ
sunt iuduobꝰ cͥminibꝰ utr̃ possint depta ͦ
ꝑpenitentiã satisfac̾e. dũ remanent in
et cet̾a. Cum ille qͥ proxinũ odit aba¬
liis uiciis se corrig̃ una eademꝰ euutaᷤᷤ

Expanded text:
iat. Solet quaeri de iis qui sunt in duobus criminibus utrum possint de uno per poenitentiam satisfacere dum remanent in et caetera, cum ille qui proximum odit ab aliis vitiis se corrigit, una eade
Abbreviated transcription (Latin):
ñ consurget duplex tͥbulatio. ł iuxta aliã
tͣnslationẽ. ñ uidicabit dñs bis in id ip¬
sum. qđ dictum ẽ de saluandis. Qͥdã
dicunt nec habent ꝓinconuenienti
si duplex tͥbulatio suꝑ alios consur¬

Expanded text:
 juxta aliam translationem. Non judicabit Dominus bis in idipsum, quod dictum est de salvandis. Quidam dicunt nec habent pro inconvenienti, si duplex tribulatio super alios consur
Abbreviated transcription (Latin):
expositores. qd̃ dunissũ erat ꝑpenitenciã.
exiget᷑ auobis. Ad t̾rorẽ dictũ ẽẽ uidet᷑.
uec tam̃ neganiꝰ qͥn ds̃ si districte uellet a¬
gere: posset peisdẽ punire. qͦd ipse pͥ di¬
miserat. Ex quo homo suscepri beneficii
ingͦtꝰ existit: sic̃ ⁊ qͥ de seruo factꝰ ẽ liber

Expanded text:
d dimissum erat per poenitentiam exigetur a vobis; ad terrorem dictum esse videtur. Nec tamen negamus quin Deus si districte vellet agere, posset juste pro eisdem punire quae ipse prius dimiserat; ex quo homo suscepti beneficii ingratus existit Sicut et qui de servo liber
Abbreviated transcription (Latin):
& aqͥb̃ẽq haptizent᷑ in noĩe sc̃e tͥnitatiꝰ
habent. In istis ꝓͥa fides reqͥrit᷑ sine qua
nullam remissionẽ consecunt᷑. Sacͣntũ
& ñ rem ille qͥ ficte accedunt. ł sine fi¬
de & corde impententi. aũg. Onuis qͥiã¬
sue uoluntatis arbit̾ ẽ consticutꝰ: cuac¬
cedit ad sacmentũ fidelrũ. nisi peniceat
uẽtis rute: nouã uicohare ñ potest. Ab
hac penitencia cum baptirant᷑ pariui¬
li soli inmunes sunt: ñdũ possant¬

Expanded text:
que baptizantur in nomine sanctae Trinitatis, habent. In istis proptia fides requiritur, sine qua nullam remissionem consequuntur. Sacramentum et non rem illi qui ficte accedunt, vel sine fide et corde impoenitenti. Augustirbiter constitutus est, cum accedit ad sacramentum fidelium, nisi poeniteat veteris vitae, novam inchoare non potest. Ab hac poenitentia cum baptizantur parvuli soli immunes sunt. Nondum en
Abbreviated transcription (Latin):
et lib̃m ⁊ ancillã uixta romanas
leges phibet᷑ fieri coniugiũ. Uide
inconstrtucionibꝰ nouellaꝵ Siqͥs ꝑ
errorẽ mulierẽ ancillã duxerit li¬
b̾ans putans eẽ. ł c̃trario. silib̾a mu¬
lier seruo ꝑerrorẽ uincta sit dicen¬
dũ ẽ dĩno nuptias ñ c̃stituisse uiter
lib̾m etiam ⁊ ancillã ⁊ seruũ ⁊ libã
nupte c̃trahi ñ possunt. Eadẽ res af¬
firmari ludet̾ exconcilio apdꝰ uerme¬
riã cȩlebrato. inqͦ factũ ẽ decretũ
hꝰ modi. Siqͥs urigenuis ancillã altiꝰ
uxorẽ acceꝑit ⁊estimat qđ ĩgenua sit.
Si ipsa femina fui̾t pꝰea inseruitu¬
tem redacta si eã aseruitute redi¬
mere pot̃. faciat. Si ñ pot̃ s. uolu¬
rrit: aliam accipiat. Si autẽ eam
ingenua de seruo alt̾iꝰ fac̾e debet.

Expanded text:
as leges prohibetur fieri conjugium. Unde in constitutionibus Novellarum: Si quis per errorem mulierem ancillam duxerit liberam putans esse, vel econtrario, si libera mulier servo per errorem juncta sit: dicendum est omnino nuptias non constituisse. Inter liberum et ancillam, servum et liberam nuptiae contrahi non possunt. Eadem res affirmari videtur ex concilio apud Tertineriam celebrato, in quo factum est decretum hujusmodi: Si quis ingenuus ancillam alterius uxorem acceperit et existimat quod ingenua sit, si ipsa femina postea fuerit in servitutem redacta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit, aliam accipiat. Si autem servingenua de servo alterius facere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
ma matrimonia potestatiua quadã p̃sũp¬
tione dirimant. ut atterdentes illud
Unde uobis uisũ ẽ ut coniuigia seruoꝵ
ñ dirimant᷑. etiã si diu̾sos dños habeant.¬
S inuno c̃iugio ꝑmanentes dñis serui¬
ant suis.⁊ hoc in iłł obseruandũ ẽ. ubi le
ꝑmisione dñoꝵ nequeat fieri copula con¬
iugał. Uidet̾ tam̃ racionabilit̾ qđ uiter cos
et in seruitutẽ redigi que ratio uetaret
ꝓuitanda fornicatione excõmunꝰ sensu
copulari:¬

Expanded text:
m matrimonia potestativa quadam praesumptione dirimant, non adtendentes illud Unde nobis visum est, ut coniugia servorum non dirimantur, etiased in uno conjugio permanentes dominis serviant suis. Et hoc in illis servandum est ubi legpermissione dominorum nequeat fieri copula conjugalis, videtur tamen rationabiliter quod inter eos et in servitutem redigi, quae ratio vetaret pro vitanda fornicatione ex communi consensu copulari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibitũ ⁊ cõmunit̾ confirmatũ est
S iuillis eccłis que ñdũ illam
institucionẽ susceꝑunt. Bene fit int̾¬
tales ꝑsonas conuigiũ. Sic̃ inmultis eccłis
gallicatiis. fit frequent̾ in libro retinente li
lieri. Leges qͦ uident̃ affirmare qͥddã mi¬
dñi ꝑmitant ⁊ ex uoluntate consentiant.
Nos autẽ inter seruas ꝑsoras saltẽ clicimꝰ
consentibꝰ crediꝰ fieri coniugia. exemplo
hebreoꝵ qͥ qͦmius serui eẽnt inegypto ta¬
inen nuptias legittime celebrabant. Hoc

Expanded text:
hibitum et communiter confirmatum; sed in illis ecclesiis quae nondum illam institutionem susceperunt, bene fit inttales personas conjugium, sicut in multis ecclesiis Gallicanis fit frequenter libero retinente libminae. Leges quoque videntur affirmare quoddam miDomini permittant et ex voluntate consentiant. Nos autem inter servas personas saltem dominis consentientibus credimus fieri conjugia: exemplo Hebraeorum qui, quamvis servi essent in Aegypto, tamen nuptias legitime celebrabant. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰ sacmenti int̾ior ablucio. Etiam ipso
trina intũsio. sac̾m̃tũ dicit᷑ ł trinita¬
tis ł sepultẽ tͥduane ⁊ alia multa sacͤ¬
sufflatio. inuocatio tͥnitatis qst̃ par¬
tes hꝰ sacͣmenti. qͦrũ singłm nĩ appel¬
lat̾ sacͣintũ baptismi. ħ ineo continẽ

Expanded text:
t interior ablutio. Et ipsa trina immersio sacramentum dicitur vel Trinitatis, vel sepulturae triduanae. Et alia multa sacrsufflatio, invocatio Trinitatis, quae sunt partes hujus sacramenti; quorum singula non appellantur sacramentum baptismi, se
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sit sacͣm̃tũ ⁊ qͥd res sacra¬
menti: in hoc sacm̃to baptismmi. In
om̃i enĩ sacmento ista dio consicła¬
nela sunt. Hic pot̾ appellari sac̾m̃t
ipsa aqͦ sc̃ificata. aug̃ de catecismo De¬
betis scire cur uirtꝰ illiꝰ aque ⁊ aĩe ꝓ¬
sit & corꝑi. Nõ enĩ om̃is agria mun¬

Expanded text:
tum et quid res sacramenti in sacramento baptismi. In omni enim sacramento ista duo consideranda sunt. Hic potest appellari sacramentum ipsa aqua sanctificata. Augustinus De catechismo: Debetis scire cur virtus illius aquae et animae prosit et corpori. Non enim omnis aqua mun
Abbreviated transcription (Latin):
os :⁊ ñ int̾ renitentes ⁊ inuitos. Ueruntam̃
si contingerit eos qͥ inuiti ⁊ coacti sunt cõ
uinsti ꝑaliqd temꝑis spaciũ cohabitantes
familiarit̾ ⁊ amnicabilit̾ cilsari :⁊ diu insuo
consortio remanere c̃ habeat opporcitutta¬
tem discedendi. Pro fecto udet᷑ qđ conseusꝰ¬
sublequens suppleat illud qd p̃cedens co¬
actio nuimerat. Consentũ p̃dicto mͦ diffintũ
suffic̾e cͥdimꝰ. ad contͣhendũ coniugiũ. Licet

Expanded text:
invitos. Verumtamen si contigerit eos qui inviti et coacti conjuncti sunt per aliquod temporis spatium cohabitantes familiariter et amicabiliter conversari, et diu in suo consortio remanere cum habeant opportunitatem discedendi, profecto videtur quod consensus sequens suppleat illud quod praecedens coactio minuerat. Consensum praedicto modo diffinitum sufficere credimus ad contrahendum conjugium, licet
Abbreviated transcription (Latin):
iugiũ dicente apło. Propt̾ fornicationẽ inꝰ¬
qͥsq uir suã habeat.⁊ unaqͣq uirũ suum.
dicendo uxorẽ suã ⁊ ñ suas. indicauit. qͥa
Ideo autẽ idoneaꝵ ꝑsonaꝵ dicimꝰ quia
intilte sunt maneriȩ hominũ qͥbꝰ uiter se¬

Expanded text:
jugium, dicente Apostolo: Propter fornicationem unusquisque uxorem suam habeat et unaquaeque virum suum . Dicendo uxorem suam et non suas indicavit quod Ideo autem idonearum personarum diximus; quia multae sunt maneries hominum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonaꝵ legicinũ de coniunctione
consensũ iuxta auctoritatẽ nicholai pape
qͥ dic̃. Sufficiat sccłm leges solus eoꝵ consensꝰ
deqͦ c̃iunctionibꝰ agit᷑. Qui consensꝰ c̃ solꝰ in
nuptiis forte defu̾it cẽta omĩa etiã c̃ ipso coitu

Expanded text:
sonarum legitimum de conjunctione consensum, juxta auctoritatem Nicolai papae, qui dicit: Sufficiat secundum leges solus eorum consensus de quorum conjunctionibus agitur. Qui consensus cum solus in nuptiis forte defuerit, caetera omnia etiam cum ipso coitu
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ legitimũ de c̃iunctiõe consensũ qr
eos qͥ c̃iungunt᷑ sic opportet consentire ut
ituuicẽ spontaneȩ se recipiant. Qd uidicat᷑
fieri si indesponsationẽ minime ctͣdicat᷑.
consentire. nisi euident dissentiat. ⁊ alibi.
Que patris uoluntati ñ repugnat: consen¬
tire intelligit᷑. đo autẽ consentiaendo se
inuicẽ recipunt. nullo consensu continet᷑.
qr dũ utq iuxerit: sibi in necessariis ꝓui¬
debiuit. Nec carnis debitũ uisi pari consensu
sibi subtͣhent. qđ fidẽ thori custodiant
Debent ad hoc consentire ex uoluntate ñex
coatione. Coactꝰ eñ consensus qͥ nec consen¬
sus appellari debet milume coniugiũ fãc.
sic̃ testat᷑ urbauꝰ sanctio regi aragonũ scribẽs
hȩc u̾ba. De neptis tuȩ c̃iugio quã te ciuidã
daturo militi necessitatis instante articło.
neqͣquã illã uruitã ⁊ renuentẽ eiꝰdẽ uiri co¬

Expanded text:
diximus legitimum de conjunctione consensum; quia eos qui conjunguntur sic oportet consentire ut invicem spontanee, se recipiant, quod judicatur fieri si in desponsatione minime contradicant. r patri consentire, nisi evidenter dissentiat. Et alibi: Quae patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur. Quando autem consentiendo se invicem recipiunt, in illo consensu continetur quod dum uterque vixerit sibi in necessariis providebunt; nec carnis debitum nisi ex communi consensu sibi substrahent, et quod fidem custodient. Debent autem ad hos consentire ex voluntate, non ex coactione. Coactus enim consensus qui nec consensus appellari debet minime conjugium facit. Sicut testatur Urbanus Sanctio regi Aragonum scribens in haec verba. De neptis tuae conjugio quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri co
Abbreviated transcription (Latin):
entes inde sentiant. in medium
conferre. et cur pociꝰ hos qͣm illos
imitari placeat: ratione & aue̾¬
toritate simul concurrentibꝰ pro-
deranda st̃. neqͥd ut suꝑfluũ de¬
fluat: dicente apło unicuiq sicut
ds̃ diuisit sccłm m̾sitram fidei.
De ea inpͥmis ẽ uidendum qͥd sit
et qͦs partes habeat.¬

Expanded text:
entes inde sentiant, in medium entes inde sentiant, in medium conferre, et cur potius hos quam illos imitari placeat; et ratione, et auctoritate simul concurrentibus, proderanda sunt, ne quid ut superfluum diffluat, dicente Apostolo: « Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei , » de ea inprimis est videndum, quid sit, et quas partes habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
E EIDE et
spe que in
nobis est
omini pos¬
centi ratio¬
nem redde¬
re ut ait
petrus in
epistola sua
parati esse
debemus cum modestia et timore.
ltaq ut pariter seruent᷑ modestia
in sermone. timor in assertione.
ꝓfanas uerboꝵ nouutates ut apłs
precipit : uitemꝰ. et in nullã par-¬
teui p̃cipiti assertione declinemꝰ.
Meliꝰ ẽ. enĩ ñ eloqui ubi sine pe¬
riculo ñ errat᷑ inagna: quã dif¬
fuure contraria. S ubicũq pos¬
simus auctoritatum uestigia im¬
nutem᷑.Ubi certa de est auctori¬
tas : his potissimũ assentire stu¬
deamꝰ. qui maxune auctoribꝰ ac-¬
cedunt et ñ de sensu suo p̾su¬
mentes: script᷑as expietate int̾pre¬
tãtur.Script̾a eiũ ut ait beatꝰ
augustinꝰ. altitudiue suꝑbos irri-¬
det. ꝓfunditate attentos tenet
magnos ueritate. pariulos nu-¬
trit affabilitate. Si qua gͥ obscu-¬
ra nobis occurrerint sit nr̃i ꝓpo¬
siti pͥmũ ad auctoritates confu¬
gere. de inde qͥd nri temꝑis sapi-¬

Expanded text:
e fide et spe quae in nobis est, omni poscenti rationem reddere, ut ait Petrus in Epistola sua, parati esse debemus cum modestia et timore . Itaque, ut pariter servetur modestia in sermone, timor in assertione, profanas verborum novitates, ut Apostolus praecipit, vitemus ; et in nullam partem praecipiti assertione declinemus. Melius est enim non eloqui ubi sine periculo non erratur magna, quam definire contraria. Sed ubicunque possumus auctoritatum vestigia t ubi certa deest auctoritas; his potissimum assentire studeamus, qui maxime auctoribus accedunt, et non de sensu nostro praesumentes, Scripturas ex pietate interpretemur. Scriptura enim, ut ait beatus Augustinus, altitudine superbos irridet, profunditate attentos tenet, magnos veritate, parvos instruit affabilitate. Si quae igitur obscura nobis occurrerint, sit nostri propositi ad auctoritates confugere, deinde quid nostri temporis sapi
Abbreviated transcription (Latin):
laudis concupis centiã calcare iã suffic̃ edificaciones frau¬
dẽ ꝑpetrat. sibona. que agit. occultat. & quasi iactato
semine germinandi radices subtrahit. qui opus qđ
imitandũ ÷
non ostendit. hinc nãq in euangłio
ueritas dic̃. Ut uideat̃ oꝑa ur̃a bona. & glorificent patrẽ
urm̃ qui incelis ÷. Ubi illa qͦq sententia ꝓmitt᷑ que lon

Expanded text:
laudis concupiscentiam calcare jam sufficit, aedificationis fraulaudis concupiscentiam calcare jam sufficit, aedificationis fraudem perpetrat, si bona quae agit, occultat; et quasi jactato semine germinandi radices subtrahit, qui opus quod imitandum est, non ostendit. Hinc namque in Evangelio Veritas dixit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cio uenundat᷑. de quo uidelic& p̾cepto p̃cio ueritas dicit
Am̃ dico uobis receper̃ mercedẽ sua. Ammonendist̃ ut
cõsi derent quia dum prauos se in occultis exibent. s ta¬
men exẽpla dese publice inbonis oꝑibup̃ibent. costendũt
sequenda que fuguit. clamant amandałque oderũt.
Ui iũt postremo aliis. & sibi moriũt᷑. At contia ammo¬
nendist̃ qui bona occulte faciũt. & tam̃ quib dã factis
publice dese mala opinari ꝑmittũt ne cũ sema ipsos actio¬
nis recte uiuificant. inse alios ꝑ exẽplũ pralie estimationis
occidat. ne minꝰ quã se ꝓximos diligant. & ci ipsi salubrt̃.
potũ uini sorbeant. intentis insui cosid̾acione m̃tib pestife¬
rũ. ueneni poculũ fun dãt. hinimirũ inuno ꝓximo rũ
uitã minꝰ ad iuuãt. dũ studẽt & recta occuita agere. &¬
qͥb dã factis ad exẽplũ dese praua seminare. Quisquis enĩ

Expanded text:
pretio venundatur. De quo videlicet pretio percepto Veritas dicit: pretio venundatur. De quo videlicet pretio percepto Veritas dicit: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Admonendi sunt ut considerent quia dum pravos se in occultis exhibent, sed tamen exempla de se publice in bonis operibus praebent, ostendunt sequenda quae fugiunt, clamant amanda quae oderunt, vivunt postremo aliis, et sibi moriuntur. At contra admonendi sunt qui bona occulte faciunt, et tamen quibusdam factis publice de se mala opinari permittunt, ne cum bona semetipsos actionis rectae virtute vivificant, in se alios per exemplum pravae aestimationis occidant; ne minus quam se proximos diligant, et cum ipsi salubrem potum vini sorbeant, intentis in sui consideratione mentibus pestiferum veneni poculum fundant. Hi nimirum in uno proximorum vitam minus adquibusdam factis, ad exemplum de se prava seminare. Quisquis enim
Abbreviated transcription (Latin):
& bona publice ut pensant
humana. iudi cia quanta uelo crtate euolant. diuna aũ
quanta immobilitate ꝑdurant. Ammonendist̃ ut infinen
rerũ mentis occłos figant. qd & huntanȩ laudis at testaoio
p̃terit. & suꝑna sentencia que & abscondita penetint ad
retribucionem ꝑpetuã conualescit. dũ gͥ occulta mala
sua diuinis iudiciis recta aũ sua humanis ante ponunt.
uirtutesq pandendo. & unde puniri debeant absconden¬
tes detegt. & uñ remunera  poterãt de tegentes abs¬
condũt. Quos recte sepulera dealbata spetiosa exteriꝰ.
s mortuoꝵ ossib plena ueritas uoeat. quiuiciorũ mala utꝰ
contegũt. humanis uͦ occłis quomũldã demonstra cione oꝑũ
de soło foris iusticie colore blan duit᷑. anmonendi itaq ft̃
neq agũt recta despiciant: s ea meriti melioris c̃redant:
& alde nãq bona suadilucidant. qͥ ad eorũ mercedẽ
tran sitoria. queritur: ȩt̾na retribucione resi digna uili

Expanded text:
 bona publice, ut pensent humana judicia quanta velocitate evolant, divina autem quanta immobilitate perdurant. Admonendi sunt ut in fine rerum mentis oculos figant, quia et humanae laudis attestatio praeterit, et superna sententia, quae et abscondita penetrat, ad retributionem perpetuam convalescit. Dum igitur occulta mala sua divinis judiciis, recta autem sua humanis oculis anteponunt, virtutesque pandendo, et unde puniri debeant abscondentes detegunt, et unde remunerari poterant, detegentes abscondunt. Quos recte sepulcra dealbata speciosa exterius, sed mortuorum ossibus plena Veritas vocat , quia vitiorum mala intus contegunt, humanis vero oculis quorumdam demonstratione operum, de solo foris justitiae colore blandiuntur. Admonendi itaque sunt, ne quae agunt recta despiciant, sed ea meriti melioris credant. Valde namque bona sua dijudicant, qui ad eorum mercedem a quaeritur, aeterna retributione res digna vili
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis. ut tam̃ inqͥetis in modate licencia ñ augeat᷑ actionis.
Sic inqͥetis ponat᷑ modus ut tam̃ otiosis nofiat torpor securus.
Sic abiupacientib ex tinguat᷑ ira. ut tam̃ remissis aclenib
nõ crescat negligentia. Sic lenes accendant᷑ ad zelũ. ut
tam̃ remussif iracũ dis nõ ad dat̾ incendiũ. Sic tenacib in¬
fun datur tribuendi largitas ut tam̃ ꝓdigis effusionis fre¬
na minime baxent᷑ Sic ꝓdigisi p̃dicet᷑ parcitas ut tam̃ te¬
macibus periturarũ rerum custo dia nõ augeatur. Sic in¬
continentib laudet̾ cõ iugiũ ut tam̃ iã continentes ñ re¬
uocent᷑ ad luxũ. Sic cõtinentib laudet᷑ uirginitas corporis.¬
ut tam̃ in cõiugi is despecta nõfiat fecũ ditas carnis. Sic
p̃di canda st̃ bona. ne ex latere iubent᷑ & mala. Sic laudan¬
dast̃ bona sũma. nedespiciant᷑ ultima. Sic nutriendast ul¬

Expanded text:
operis, ut tamen inquietis immoderatae licentia non augeatur actionis. operis, ut tamen inquietis immoderatae licentia non augeatur actionis. Sic inquietis ponatur modus, ut tamen otiosis non fiat torpor securus. Sic ab impatientibus exstinguatur ira, ut tamen remissis ac lenibus non crescat negligentia. Sic lenes accendantur ad zelum, ut tamen iracundis non addatur incendium. Sic tenacibus infundatur tribuendi largitas, ut tamen prodigis effusionis frena minime laxentur. Sic prodigis praedicetur parcitas, ut tamen tenacibus periturarum rerum custodia non augeatur. Sic incontinentibus laudetur conjugium, ut tamen jam continentes non revocentur ad luxum. Sic continentibus laudetut tamen in conjugibus despecta non fiat fecunditas carnis; sic praedicanda sunt bona, ne ex latere jubeantur et mala; sic laudanda sunt bona summa, ne despiciantur ultima, sic nutrienda sunt ul
Abbreviated transcription (Latin):
Acsut̃ quȩ p̃sul animarũ in p̃dicacionis diuersiate
custo diat. ut sollicit eõgrua sin guloꝵ uuluerib medica¬
mina opponat. S cũ magni sit studii ut ex ortandis
singulis scriuatur ad singula. cũ ualde laboriosũ sit unũ¬
queq deꝓpriis sub dispensacione debite cõsidationis instru¬
ere: longe tam̃ est laboriosius auditores in numeros ac
diuersis passionib laborantes in uno eodẽq tp̃r uoce
uniꝰ & cõmunis ex ertacionis ammonere. Ibi qͣuippe tanta
arte uox teꝑanda ẽ ut cũ diuersa sint auditoꝵ uioia & singu¬
lis inuenatur congrua. & tam̃ sibi m& ipsi ñsit diuersa ut intꝰ
passiones medias uno quidẽ ductu transeat. s more bi cipitis. gla¬
dii tumores cõgitacionũ carnaliũ ex diuerso latere incidat.
quatenꝰ sic suꝑbis p̃dicet᷑ humilitas ut tam̃ timidis nõ augeat᷑¬
i etus. Sic timidis infundat᷑ auctoritas ut tam̃ suꝑbis ñ crescat
effrenacio. Sic ociosis actorpentib p̃dicet᷑ sollicrtudo boni

Expanded text:
sunt quae praesul animarum in praedicationis diversitate custodiat, ut sollicitus congrua singulorum vulneribus medicamina opponat. Sed cum magni sit studii ut exhosingulis serviatur ad singula, cum valde laboriosum sit unumquemque de propriis sub dispensatione debitae considerationis instruere, longe tamen est laboriosius auditores innumeros ac diversis passionibus laborantes, uno eodemque tempore, voce unius et communis exhortationis admonere. Ibi quippe tanta arte vox temperanda est, ut cum diversa sint auditorum vitia, et singulis inveniatur congrua, et tamen sibimetipsi non sit diversa; ut inter passiones medias uno quidem ductu transeat, sed more bicipitis gladii tumores cogitationum carnalium ex diverso latere incidat, quatenus sic superbis praedicetur humilitas, ut tamen timidis non augeatur metus, sic timidis infundatur auctoritas, ut tamen superbis non crescat effrenatio. Sic otiosis ac torpentibus praedicetur sollicitudo boni
Abbreviated transcription (Latin):
at terit᷑ apud humilitatis auctorẽ robustiꝰ inuirtute solidet᷑.
quid ut cũ miris uirtutib rutilant inꝑfectionis sue tedio
tabescant & nequa quã se demagnis erigant. cũ adhue contra
minima in nitentes laborãt. S quia ex trema nõ ualent
uincere dep̃cipuis actib non audeant suꝑbire. Ecce bo¬
ne uir rep̃hensionis mee necessitate cõpulsꝰ du monstra¬
re quilis eẽ debeat in uigilo pulcrũ depinxi hominẽ pictor
fedus. aliosq adꝑfectionis litꝰ trao qui adhuc indelictoꝵ
fluctib uersor. S In huiꝰ queso uite naufragio oracionis
tue me tabula sustine ut quia pondus ꝓpͥũ deprimit tui

Expanded text:
atteritur, apud humilitatis auctorem robustius in virtute solidetur.atteritur, apud humilitatis auctorem robustius in virtute solidetur.quit; ut cum miris virtutibus rutilant, imperfectionis suae taedio tabescant, et nequaquam se de magnis erigant, dum adhuc contra minima innitentes laborant; sed quia extrema non valent vincere, de praecipuis actibus non audeant superbire. Ecce, bone vir, reprehensionis meae necessitate compulsus, dum monstrare qualis esse debeat Pastor invigilo, pulchrum depinxi hominem pictor foedus; aliosque ad perfectionis littus dirigo, qui adhuc in delictorum fluctibus versor. Sed in hujus quaeso vitae naufragio orationis tuae me tabula sustine, ut quia pondus proprium deprimit, tui
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia iusticie tue. S q eiꝰ uiriũ nõ erat manere incustodia
quã iurabat. debilitatẽ suã ꝓttuꝰ turbatꝰ inuenit. uni :⁊ adpcis
opẽ repente se cotulit dicens. h unuliatꝰ sũ usq quaq uiuifi¬
ꝑmunera ꝓueat infirmitatis mentẽ ad menioriã reuocat ne
Se acceptis uirtutib intumescat. Uñ hie techiel ꝓpheta quo¬
ciens ad cõtẽplanda celestia ducit᷑. priꝰ filiꝰ hominis uocatur.
Ac si huic aꝑte dñs amuioneat dicens. Ne dehis que uides in ela¬
cione cor sub leues cautꝰ ꝑpende qͥ es ut cũ sũma penetras
ẽe te hominẽ recognoscas quatenus dũ ultrate raperis. adte¬
mo ipsũ sollicitꝰ infirmitatis tuȩ freno reuoceris. Uñ necesset
ut cũ uirtutũ nob̾ copia blandit᷑. ad infirma sue m̃tis ocołs
redent se seq salubrit̃ deor sũ p̾mat. nerecta que egro. s quę
agere negligit aspiciat. ut dum cor exmemoria infirmitatos

Expanded text:
judicia justitiae tuae . Sed quia ejus virium non erat manere in custodia judicia justitiae tuae . Sed quia ejus virium non erat manere in custodia quam jurabat, debilitatem suam protinus turbatus invenit. Unde et ad preces et opem repente se contulit, dicens: Humiliatus sum usquequaque: vivifiper munera provehat, infirmitatis memoriam ad mentem revocat, ne de acceptis virtutibus intumescat. Unde Ezechiel propheta quoties ad contemplanda coelestia ducitur, 102 prius filius hominis vocatur; ac si hunc aperte Dominus admoneat, dicens: Ne de his quae vides, in elatione cor subleves, cautus perpende quod es; ut cum summa penetras, esse te hominem recognoscas, quatenus dum ultra te raperis, ad temetipsum sollicitus infirmitatis tuae freno revoceris. Unde necesse est ut cum virtutum nobis copia blanditur, ad infirma sua mentis oculus redeat, seseque salubriter deorsum premat; nec recta quae egit, sed quae ag
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine tuo. qr cũ respectũ mens suꝑni rectoris udi¬
ois deserit. laude ꝓtinꝰ priuatã querit. & sibi arrogare
incipit om̃e bonũ qđ ut largitoris p̾conio seruir&e accepit.
O pinionis suȩ gła dilatare desiderat. satagit. ut mirabil
cunctis innotestat. In suo gͦ noĩe fornicat᷑ que legalis tori
conubiũ deserens corruptori spũi in laudis appetiai sub¬
sternit᷑. hĩe dđ ait. dradidit incaptiurtatem uirtutẽ
eoꝵ & pulcritudinẽ eoꝵ inimici inmanꝰ. In captiuitate
& eni uirtus & pul eritudo inmanꝰ inimici tradit᷑ eũ de¬
cepte m̃ti antiquus hostis. ex boni oꝑis elacione domi¬
natur. Que tam̃ uirtutis elacio quam us plene non suꝑat
ut cũq tam̃ electoꝵ sepe animũ tẽptat. s cũ subleuatꝰ desti¬
tuitur destiattus ad formidinẽ reuocat᷑. hinc & enĩ ađ itũ
fortẽ mex int̾uirtutes credidi. s quante infirmitatis sim
derelictꝰ agnoui hĩc rursus dic̃. Iuraui & statui custo dire

Expanded text:
in nomine tuo; quia cum respectum mens superni rectoris deserit, laudem protinus privatam quaerit, et sibi arrogare incipit omne bonum, quod ut largitoris praeconio serviret accepit; opinionis suae gloriam dilatare desiderat, satagit ut mirabilis cunctis innotescat. In suo ergo 101 nomine fornicatur, quae legalis thori connubium deserens, corruptori spiritui in laudis appetitu substernitur. Hinc David ait: Tradidit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum em virtus et pulchritudo in manus inimici traditur, cum deceptae menti antiquus hostis ex boni operis elatione dominatur. Quae tamen virtutis elatio, quamvis plene non superat, utcunque tamen et electorum saepe animum tentat, sed cum destituitur, destitutus ad formidinem revocatur. Hinc enim David iterum Fortem me inter virtutes credidi, sed quantae infirmitatis sim, derelictus agnovi. Hinc rursus dicit: Juravi et statui custodire
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad disserenda cucta simul ñ assurgenx. dũ inquid dam
suũ animus familiarit̾ relinquit᷑. a quodã suo sine dolore
tolleretur :¬
Sciendũ u̾ p̃dicaton ẽ utaut ditori sui animũ ultra iures
ntrabat. ne ut ita dicã. dũ plus quã ual& tendit᷑.m̃tis cor¬
da rũpatur. Alta & eni queq debent multis audicitib
cõtegi. & uix paucis aꝑiri. hinc nãq ꝑsem& ipsã ueritas
dic̃.  uis putas est fidelis dispensator ⁊ prudens. quẽ cõsti

Expanded text:
quia ad deserenda cuncta simul non assurgeret, dum in quodam quia ad deserenda cuncta simul non assurgeret, dum in quodam suo vitio animus familiariter relinquitur, a quodam suo sine dolore tollereturest praedicatori, ut auditoris sui animum ultra vires non trahat, ne, ut ita dicam, dum plus quam valet tenditur, mentis chorda rumpatur. Alta enim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri. Hinc namque per semetipsam Veritas dicit: Quis putas est fidelis d
Abbreviated transcription (Latin):
dũ se ꝑ abstinentiã restringere. nitit᷑ in anis głȩ tẽptacione
fatigatur. In qͦ nimirũ unꝰ uiciũ nullatenꝰ ex tingit᷑ ⁊ nisi alud
nutriat᷑. & uȩ sͥ pestis ardentiꝰ in sequenda ÷ nisi que ꝑiculo siꝰ
p̾mit : tolerandum nãque est ut ꝑuirtutẽ abstinencie interim
arro gancia cõtra uiuentem erescat. ne eũ ꝑ inglu uiem auita
funditꝰ luxuria extingłit. hio : ꝗͦ paulus cũ infirmũ audito¬
rẽ suũ ꝑpender&. aut praua adhuc uelle agere. aut de actio¬
ne recta humane laudis retribucione gaudere ait. Uis ñ timere
potestatẽ: bonũ fac &e abebis laudẽ exilla. N eq emĩ idõ bona
agenda st̃ : ut potestates huiꝰ mundi nulla timeatur. aut ꝑ hec
cendere nõ posse pensar&. ut & prauitatẽ simul uitara&s &
laudẽ. p̃dicator egregiꝰ ei ammonendo⁊ aliquid obtulit. &.
aliqild tulit. Concedendo enĩ lenia subtreeit acriora. ut

Expanded text:
dum se per abstinentiam restringere nititur, inanis gloriae tentatione dum se per abstinentiam restringere nititur, inanis gloriae tentatione fatigatur: in quo nimirum unum vitium nullatenus extinguitur, nisi aliud nutriatur. Quae igitur pestis ardentius insequenda est, nisi quae periculosius premit? Tolerandum nunquam est ut per virtutem abstinentiae interim arrogantia contra viventem crescat, ne eum per ingluviem a vita funditus luxuria exstinguat. Hinc est quod Paulus, cum infirmum auditorem suum pene recta humanae laudis retributione gaudere, ait: Vis non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Neque enim ideo bona agenda sunt ut potestas hujus mundi nulla timeatur, aut per hacendere non posse pensaret, ut et pravitatem simul vitaret et laudem praedicator egregius et admonendo aliquid obtulit et aliquid tulit. Concedendo enim levia, subtraxit acriora; ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicacione opposita moꝵ morbis diuerso ordi ne obuiare
nõ ualeat. quȩ tanto subtilior agit᷑. quanto deiniusibilib trac¬
tatur
ed auia plerũq dũduoꝵ
uicioꝵ langor irruit. hoc leniꝰ illud fortasse grauiꝰ qr¬
mit. ei nimirũ uicio rectiꝰ subceleretate sub uenit᷑ ꝑ ꝙͦ festinę
ad interitũ tenditur. & si hoc auicina morte restringi nõ potest
nͥ illud &iã qͥ existit cõtrariũ crescat. tolerãdũ p̃dicatori ẽ.
ut ꝑ ex ortacionẽ suã artificioso moderamine unũ paciatur ores¬
cere. quatinꝰ possit aliud auicina morte retinere. Qđ oũ agit
ñ morbum e aggerat. s uul nerati sui oui medicam̃tũ ad hibe¬
at uitã seruat. ut ex quirende salutis cõgruũ tẽpꝰ inueniat.
Sepe eñi quis acyboꝵ se in gluuiaminime tẽꝑans iãq pene
suꝑantis iuxxuriȩ stimulis p̃mitur. aui huiꝰ pugne metu t̃ritꝰ.

Expanded text:
praedicatione apposita, morum morbis diverso ordine obviare praedicatione apposita, morum morbis diverso ordine obviare non valeat, quae tanto subtilior agitur, quanto de invisibilibus tractaturSed quia plerumque dum duorum vitiorum languor irruit, hoc levius, illud fortasse gravius premit; ei nimirum vitio rectius sub celeritate subvenitur, per quod festine ad interitum tenditur. Et si hoc a vicina morte restringi non potest, nisi illud etiam quod existit contrarium crescat tolerandum praedicatori est, ut per exhortationem suam artificioso moderamine unum patiatur crescere, quatenus possit aliud a vicina morte retinere. Quod cum agit, non morbum exaggerat, sed vulnerati sui, cui medicamentum adhibet, vitam servat, ut exquirendae salutis congruum tempus inveniat. Saepe enim quis a ciborum se ingluvie minime temperans, jamjamque pene superantis luxuriae stimulis premitur, qui hujus pugnae metu territus,