comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sem eos. inueni quẽ diligit ani¬
ma mea. Quia uisionis eius
mens auida. nifi ꝓpħarũ estima¬
tionẽ. nisi patriarcharũ celsitu¬
dinẽ. nisi cunctoꝵ hominũ men¬
suram transcenderet: eum qui ẽ
suꝑ homines non inueniret. Tran¬
sire gͦ est uigiles. etiam eos quos mi¬
ratur anima. in eius comparatione
postponere. Et cune is qui querebat᷑
cernit᷑. si homo quidem. sed camen
extra mensuras hominũ credatur.
Unde bene nunc dicit᷑. Nullus ei
similis in legis latorib Sed is ui¬
delicet ꝑ infirmitatẽ carnis optu
tib apparens. dum alios repbat.
alios uocat: mira iudicia exhibu¬
it. que a nobis & cogitari possint.
& comprehendi non possint. Ait nãq
In iudicium ego in hunc mundũ
ueni. ut qui non uident uideant:
& qui uident cȩci fiant. Et rursũ.
Confiteor tibi pater dñe cęli & ter¬
re. quia abscondisti hȩc a sapien¬
tib & prudentib: & reuelasti ca
paruuilis. In quib nimirũ iudici¬
is iudea repellit᷑. gentilitas aggre¬

Expanded text:
sem eos, inveni quem diligit anima mea. Quia visionis ejus mens avida, nisi prophetarum aestimationem, nisi patriarcharum celsitudinem, nisi cunctorum hominum mensuram transcenderet, eum qui est super homines non inveniret. Transire ergo est vigiles, etiam eos quos miratur anima in ejus comparatione postponere. Et tunc is qui quaerebatur, cernitur, si homo quidem, sed tamen extra mensuras hominum credatur. Unde bene nunc dicitur: Nullus ei similis in legislatoribus. Sed is videlicet per infirmitatem carnis nostris obtutibus apparens, dum alios reprobat, alios vocat, mira judicia exhibuit, quae a nobis et cogitari possint, et comprehendi non possint. Ait 855 namque: In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Et rursum: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . In quibus nimirum judiciis Judaea repellitur, gentilitas aggre
Abbreviated transcription (Latin):
etiã mira & fortia sue diuinitatis
innotescat. S cũ uirtute̾ nr̃i redep̃¬
toris audimꝰ. statĩ ad corda nr̃a for¬
midine cõpellente reducim: & tantũ
suꝑ nos iudicẽ ꝑpendentes. que dig¬
ne que ue eguꝰ indigne pensamꝰ.

Expanded text:
initatis innotescat. Sed cum virtutem nostri conditoris audimus, statim ad corda nostra formidine compellente reducimur, et tantum super nos judicem perpendentes, 875 quae digne, quaeve egimus indigne, pensamus.
Abbreviated transcription (Latin):
manis cordib causarũ semina in¬
cõp̃hensibilit̾ plantat. Hinc ẽ qđ re¬
suscitato lararo multi credidert̃.
sed tam᷑ uideoꝵ plurimmi ad ꝑsecu¬
tionis zelũ ex hac ipsa resuscitati¬
one cõmoti sunt. Unũ gͦ idẽq mi¬
raculũ qđ aliis lum̃ fidi p̃buit. ali¬
os ꝑ iniudie tenebras a lumine mͣ¬
tis excecauit. Hinc ẽ qđ utq̃. latro
os eandẽ & suis mortibisiibẽ mor¬
tẽ redeptoris uidit. sedca. suꝑbien¬
do alter cõtumelus lacessire n ti¬
muit: qu̾a tim̃do alt̾ honoraũ.
Atq in una re. una utriusq cogi¬
tatio ñ fuit. qr hanic int̾nus arbi¬
ter inuisibilit᷑ modificando distin¬
xit. S hii occulte aspirationis
modi. qr cõphendi nr̃a cogitatio¬
ne nequeunt. nimirũ diuine uo¬
cis uestigia nesciunt᷑. Bene gͦ dr̃.¬

Expanded text:
manis cordibus causarum semina inmanis cordibus causarum semina incomprehensibiliter plantat. Hinc est quod resuscitato Lazaro, multi crediderunt, sed tamen Judaeorum plurimi ad persecutionis zelum ex hac ipsa resuscitatione commoti sunt . Unum igitur idemque miraculum quod aliis lumen fidei praebuit, alios per invidiae tenebras a lumine mentis excaecavit. Hinc est quod uterque latro et eamdem et suae morti similem mortem Redemptoris vidit ; sed eum superbiendo alter contumeliis lacessere non timuit, quem timendo alter honoravit; atque in una re una utriusque cogitatio non fuit, quia hanc internus arbiter invisibiliter modificando distinxit. Sed hi occultae aspirationis modi, quia comprehendi nostra cogitatione nequeunt, nimirum divinae vocis vestigia nesciuntur. Bene er
Abbreviated transcription (Latin):
audit᷑. cũ grẽ eiꝰ aspiratio m̃te cõ¬
cipit᷑. cũ insensibilitas occulte
surcditatis rũpit᷑. & cor ad studi¬
ũ sũmi amoris excitatũ. uir.¬
tutis intimȩ clamore penetrat᷑.
 istã uocẽ suꝑuenientis sp̃s quȩ
se in aurẽ cordis insinuat. nec ip¬
sa mens que ꝑ hanc illustrata
fuerit inuestigat. P ensare enĩ
ñ ualet inuisibilis uirtus qͥb
sibi meatib influat. quib ad se
modis ueniat. quib recedat. Uñ
enĩ sp̃s audire est: ui cõpunctio¬
nis intime in amore inuisibilis
cõditoris assurgere. Sed nemo
scit uñ ueniat. qr ignorat᷑ ꝑ ora
p̾dicantiũ quib se ad nos occasio¬
nib fundat. Et nemo scit qͦ uadat.
qr cũ unã p̾dicationẽ multi audiũt.
intelligi ꝓculdubio nͣ potest quẽ
deserens abiciat. & cuiꝰ ingrediens¬
in corde requiescat. Una quippe res
foris agit᷑. sed ñ ꝑ hanc uno mͦ in¬
tuentiũ corda penetrant᷑: qr qͥ in¬
uisibilit̾ uisibilia modificat. in hu¬

Expanded text:
auditur, cum gratiae aspiratio mente concipitur, cum insensibilitas occultae surditatis rumpitur, et cor ad studium summi amoris excitatum virtutis intimae clamore penetratur; sed istam vocem supervenientis Spiritus, quae se in aure cordis insinuat, nec ipsa mens quae per hanc illustrata fuerit investigat. Pensare enim non valet invisibilis virtus, quibus sibi meatibus influat, quibus ad se modis veniat, quibus recedat. Unde enim Spiritus audire est vim compunctionis intimae in amorem invisibilis Conditoris assurgere; sed nemo scit unde veniat, quia ignoratur per ora praedicantium quibus se ad nos occasionibus fundat. Et nemo scit quo vadat, quia cum unam praedicationem multi audiunt, intelligi proculdubio non potest quem deserens abjiciat, et cujus ingrediens corde requiescat. Una quippe res foris agitur, sed non per hanc uno modo intuentium corda penetrantur, quia qui invisibiliter visibilia modificat, in hu
Abbreviated transcription (Latin):
post. Inuenerunt me uigiles. qͥ
custodiunt ciuitatẽ. De quib
rursum dicit. Uulnerauerunt¬
S me: tulerunt pallium meum.
Quos iterum ꝑcunctatur dicers.
Num quem diligit anima mea
uidistis: Paululum cũ ꝑtran¬
sissem eos. mnueni que diligit.
anima mea. Dilectus nanq in
intra secreta cordis cubilia in
tribulatione sp̃s desideratur.
Quem tamen quęrens sponsa non in
uenit. quia queq. electa anima iam
quidem amoris eius facib flagrat.
sed adhuc quesiti negatur species.
ut amantis desiderium crescat. Et
quasi in siti aqua subtrahitur. ut
eiusdem sitis estus augeatur.
quo hanc dutius sitiens deside¬
rat: eo quandoq cum inuenerit
auidius sumat. Sed hanc queren¬
tem uigiles inueniunt. eamq uul¬
nerant. & eius pallium tollunt:
quia unamquãq animam redẽp¬
toris sui iam speciem requirentẽ
cum solliciti doctores inueniunt.
hanc ꝑ p̃dicationis uerbũ cȩlestis
amoris spiculis uulneratit. & si
qđ ei adhuc de uetusta conuersa¬

Expanded text:
enerunt me vigiles, qui custodiunt civitatem. De quibus rursum dicit: Vulneraverunt me, tulerunt pallium meum. Quos iterum percunctatur, dicens: Num quem diligit anima mea vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea intra secreta cordis cubilia in tribulatione spiritus desideratur. Quem tamen quaerevenit, quia electa quaeque anima jam quidem amoris ejus facibus flagrat, sed adhuc quaesiti negatur species, ut amantis desiderium crescat. Et quasi in siti aqua subtrahitur, ut ejusdem sitis aestus augeatur, et quo hanc diutius sitiens desiderat, eo quandoque, cum invenerit, avidius sumat. Sed hanc quaerentem vigiles inveniunt, eamque vulnerant, et ejus pallium tollunt, quia unamquamque animam Redemptoris sui jam speciem requirentem, cum solliciti doctores inveniunt, hanc per praedicationis verbum coelestis amoris spiculis vulnerant. Et, si quod ei adhuc de vetusta conversa
Abbreviated transcription (Latin):
discipłi dicentes. Alii iohannem
baptistam. alii heliam. alii ihe¬
remiam. aut unum exꝓphetis.
Sed nimirum petro quã excel¬
sus in fortitudine esset apparu¬
it. cum eum ueraciter intuens.
a legis latorum equalitate dis¬
creuit: dicens. Cu es xp̃c filius
di uiui. Unde recte de illo spon¬
sa in canticis canticoꝵ ddicit. In

Expanded text:
discipuli, dicentes: Alii Joannem discipuli, dicentes: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis . Sed nimirum Petro quam excelsus in fortitudine esset aperuit, cum eum veraciter intuens, a legislatorum aequalitate discrevit, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi . Unde recte de illo sponsa in Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi dicat. Qui humilis uidet᷑ in
infirmitate. excelsus manet in for¬
titudine. Paulo hoc etiam attestan¬
te qui ait. Quia & si crucifixus
est ex infirmicate. sed uiuit ex uir¬
tute di. De quo recte subiungit᷑.
Nullus ei similis. in legis latorib.
Legis lator moyses. legis lator
iosue. legis latores etiam ꝓphetȩ.
Legis latores cunctos dicere possu¬
mus. quos ex lege admonuisse
recta popłm scimus. Sed huic
mediatori in legis latorib simi¬
lis nullus est: quia isti gratuito
uocati. ex peccatis ad innocentiã
redeunt. & ab his que in semet ip¬
sis exꝑti sunt. p̃dicando alios re¬
ducunt. Redemptor autẽ nrͣ ho¬
mo sine peccato est. filius sine
adoptione. nec ꝑpetrauit unqu̾a
qđ redarguit: & sic mundo ex hu¬
manitate loquit᷑. ut tamen eidẽ
mundo ante scła ex diuinitate do¬
minetur. hunc mediatorẽ đi & ho¬
minum. quidam legis latoribus
similem fuisse crediderunt. Nam
requirenti quẽ dicunt homines
esse filium hominis. respondert᷑

Expanded text:
 dicat: Qui humilis videbitur in infirmitate, excelsus manet in fortitudine, Paulo hoc etiam attestante, qui ait: Quia et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . De quo recte subjungitur: Nullus ei similis in legislatoribus. Legislator Moyses, legislator Josue, legislatores etiam prophetae; legislatores cunctos dicere possumus, quos ex lege admonuisse recta populum scimus. Sed huic Mediatori in legislatoribus similis nulluvocati ex peccatis ad innocentiam redeunt, et ab his quae in semetipsis experti sunt, praedicando alios reducunt. Redemptor autem noster homo sine peccato est, filius sine adoptione, nec perpetravit unquam quod redarguit, et sic mundo ex humanitate loquitur, ut tamen eidem mundo ante saecula ex divinitate dominetur. Hunc Mediatorem Dei et hominum quidam legislatoribus similem fuisse crediderunt. Nam requirenti: Quem dicunt homines esse filium hominis? responderunt
Abbreviated transcription (Latin):
gans impleri ꝓphetico spũ potuit.
cum saul etiam in numero ꝓpha¬
rum fuit. Sed hoc de saule
cur dicimus. cum ex uisione angłi
accepisse uerba rationabilia &
asinam nouerimus: Sed sicut
irrationabile animal rationis
uerba edidit. neo tamen ad ꝑmu¬
tationẽ nature rationalis accessit.
ita sepe quilibet indignus scã
tamen ad ꝓmerendam scitatis
głam non ꝑtingit: ut & supra
se loquendo emineat. & infra se
iuiuendo torpeseat. Unde nunc heli¬
u redemptoris nr̃i aduentum bu¬
milem non humilis conspicit. et

Expanded text:
gans impleri prophetico spiritu potuit, gans impleri prophetico spiritu potuit, cum Saul etiam in numero prophetarum fuit . Sed hoc de Saule cur dicimus, cum ex visione angeli accepisse verba rationabilia et asinam noverimus ? Sed sicut irrationale animal rationis verba edidit, nec tamen ad permutationem naturae rationalis accessit, ita saepe quilibet indignus sancttamen ad promerendam sanctitatis gloriam non pertingit, ut et supra se loquendo emineat, et infra se vivendo torpescat. Unde nunc Eliu Redemptoris nostri adventum humilem non humilis conspicit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uisquis de mag¬
ns dictis arrogan¬
tium sumere sci¬
entiam nititur.
ꝑuidere sollerter
debet. ne hoc qđ eoꝵ scientia ai¬
tũ tumet imitetur: ne cum uir¬
tutum uerbis morum uicia col¬
ligat. & in eo qđ loquendi noti¬
ciam assequit᷑. uiuendi se impe¬
ritia transfigat. Hos nanq cum
fortia dicere audimus. sed tam̃
de dictis fortib tumere conspici¬
mus: quasi doctrine ortum in¬
gressi. de spinis rosas attingimus.
Discreta gͦ nobis sollicitudine opꝰ¬
est. & carpere qđ redolet. & cauere
qł pungit: ne si fortasse imꝓuide
dictoꝵ flos legitur. incauta legen¬
tis manus morum spina laceret᷑.
Heliu itaq doctus & arrogans ꝓferc
aliquando qđ mulceat. aliquan¬
do qđ pungat. Sic gͥ sumendum
est de eius doctrina qđ fraglat.
ut tamen sollicite cauendum sit
de elatione qđ uulnerat. Qui
multa quidem suꝑius moraliter
intulit. sed in uerbis sequentibus
ad sola se ꝓphetiȩ archana sustu¬
lit. Ima enim iam moralitatis
deserit. & ad ꝓphetiȩ summa con¬

Expanded text:
uisquis de magnis dictis arrogantium sumere scientiam nititur, providere solerter debet, ne hoc quod eorum scientia altum tumet, imitetur, ne cum virtutum verbis morum vitia colligat, et in eo quod loquendi notitiam assequitur, vivendi se imperitia transfigat. Hos namque cum fortia dicere audimus, sed tamen de dictis fortibus tumere conspicimus, quasi doctrinae hortum ingressi, de spinis rosas attingimus. Discreta ergo nobis sollicitudine opuest, et carpere quod redolet, et cavere quod pungit, ne si fortasse improvide dictorum flos legitur, incauta legentis manus morum spina laceretur. Eliu itaque doctus et arrogans profert aliquando quod redoleat, aliquando quod pungat. Sic igitur sumendum est de ejus doctrina quod fragrat, ut tamen sollicite cavendum sit de elatione quod vulnerat. Qui multa quidem superius moraliter intulit, sed in verbis sequentibus ad sola se prophetiae arcana sustulit. Ima enim moralitatis deserit, et ad prophetiae summa con
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. & repentino gladio suꝑboꝵ
ciuium colla ferunt᷑. Nichil
gͦ tunc nisi continuus luctus
agitur. dum capta urbs a ni¬
mia magnatorum suoꝵ gła.
cede interueniente uacuatur
Unde nunc dicit᷑. Depone mag¬
nitudinem tuã absq tribula
dine. Acsi apte diceret᷑. Omne
qđ intrinsecus de bona actio¬
ne intumueras reprime. & cor¬
dis motus quos ex recto oꝑe ro¬
bustos habueras depone: quia
iam in ipsa aduersitatis cemp¬
tatione consideras. qmͣ frustra
prius de te magna ȩlatus ȩsti-¬
mabas. Quȩ uidelicet magni¬
tudo iccirco absq tribulatione
deponenda dicit᷑. quia nimirũ¬
cum ꝑ temptationẽ humilitas
ꝓficit. ꝓspera est ipsa aduersi.¬
tas quȩ mentem ab ȩlatione
custodit. Sed tamen sine mag-
na tribulatione non agitur.
cum tranquilla mens irruen¬
te temptatione quasi repentino
hoste turbatur. Ipsa nanq temp-¬
tationis aduersitas dum se mͣ¬
ti inserit. quasdam in illa tene¬

Expanded text:
ditur, et repentino gladio superborum ditur, et repentino gladio superborum civium colla feriuntur. Nihil ergo tunc nisi continuus luctus agitur, dum capta urbs animi a magnatum suorum gloria caede interveniente vacuatur. Unde nunc dicitur: Depone magnitudinem tuam absque tramus. Ac si aperte diceretur: Omne quo intrinsecus de bona actione intumueras reprime, et cordis motus quos ex recto opere robustos habueras, depone, quia jam in ipsa adversitatis tentatione consideras, quam frustra prius de te magna elatus aestimabas. Quae videlicet magnitudo idcirco absque tribulatione deponenda dicitur, quia nimirum tentatione humilitas proficit. Prospera est ipsa adversitas, quae mentem ab elatione custodit, sed tna tribulatione non agitur, cum tranquilla mens irruente tentatione quasi repentino hoste turbatur. Ipsa namque tentationis adversitas dum se menti inserit, quasdam in illa tene
Abbreviated transcription (Latin):
luti restituunt. aliquando uͦ
agunt in mentib ne uuluerent᷑.
In quib hoc sollerter intuendũ
ẽ: quia sicut certa plerunq cũ
asperitate redarguunt. ita in¬
certis uicus cum tranquillitate
contradicunt. Certa ferientes
increpant. incerta pmunientes
deuitant. Quam quia arrogan¬
tes uiri discretionis regulã nes¬
ciunt. sententiarũ suarũ iaculis
sicut nota sic incognita. sicut cer¬
ta sic etiam incerta configunt.
Unde nunc ab heliu dicit᷑. caue ne
declines ad iniquitatẽ: hanc enĩ
cepisti sequi post miseriam. Qui
a uͦ ea que subnexa sunt longio¬
ri alligatione ꝓtrahunt᷑. istum
libellum boc fine constringimꝰ.
ne immoderatius extendamus.

Expanded text:
luti restituunt, aliquando vero luti restituunt, aliquando vero agunt in mentibus ne vulnerentur. In quibus solerter intuendum est, quia sicut certa plerumque cum asperitate redarguunt, ita incertis vitiis et cum tranquillitate contradicunt; certa ferientes increpant, incerta praemunientes devitant. Quam quia arrogantes viri discretionis regulam nesciunt, sententiarum suarum jaculis sicut nota, sic incognita; sicut certa, sic etiam incerta configunt. Unde nunc ab Eliu dicitur: Cave ne declines ad iniquitatem; hanc enim coepisti sequi post miseriam. Quia vero ea quae subnexa sunt longiori allegatione protrahuntur, istum libellum hoc fine constringimus, ne immoderatius extendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tinus subdidit: hano enĩ cępisti
sequi post miseriam. Quid est¬
hoc qđ dum ad eam declinari ue¬
tat. de ea ꝓtinus quasi ad quam
declinatum iam fuerit dap̾nat.
nisi qđ arrogantes uiri plus ui¬
deri iudices quam consolatores
uolunt: Unde & nonnunquam
ea districtis sententiis feriunt.
quȩ nata in corde suspicantur.
Et priusquam certa sit culpa de¬
linquentium. ꝓfertur inuectio
districta uerborum. Et ante ꝑsen¬
tentiam ꝑcutit᷑. quam ꝓdeat qđ fe¬
runq prauis & occultis cogitatio¬
nib arguendo obuiant. sed cum
easdem cogitationes aliqua quȩ
p̃eunt oꝑa demonstrant: ple-¬
runq ab auditoꝵ suorũ cordib.
ea uicia quȩ necdum ꝓlata st̃
manu correctionis eradicant.
sed iam illa subsequi conspici¬
unt. ex aliis quȩ p̃cedunt. Sicut
enĩ corporales medici quasdam
egritudines iam uenisse inue¬
miunt. quascdam uͦ ne inueni¬
ant medentur: ita doctores scĩ
aliquando inuenta uulnera sa¬

Expanded text:
tinus subdidit: Hanc enim coepisti tinus subdidit: Hanc enim coepisti sequi post miseriam. 86. Shoc quod, dum ad eam declinari vetat, de ea protinus quasi ad quam declinatum jam fuerit, damnat; nisi quod arrogantes viri plus videri judices quam consolatores volunt? Unde et nonnunquam ea districtis sententiis feriunt, quae nata in corde suspicantur et priusquam certa sit culpa delinquentium, profertur invectio districta verborum; et ante per sententiam percutitur, quam prodeat quod ferumque pravis et occultis cogitationibus arguendo obviant; sed cum easdem cogitationes aliqua quae praeeunt opera demonstrant, plerumque ab auditorum suorum cordibus ea vitia quae necdum prolata sunt manu correptionis eradicant, sed jam illa subsequi conspiciunt ex aliis quae praecedunt. Sicut enim corporales medici quasdam aegritudines jam venisse inveniunt, quasdam vero ne veniant medentur, ita doctores sancti aliquando inventa vulnera sa
Abbreviated transcription (Latin):
litate de te alta senseras. in ꝑtur¬
batione quoq. deterius cogitati¬
onum te caligine confundas.
Qđ recte belu diceret. si tamen¬
ta cui diceret sciret. Nam hȩc be¬
ato iob cantominus congruunt.
quanto ab illo om̃ia altius sciun¬
tur. Quia uͦ ut sepe diximus ar¬
rogantes dum p̃sumunt docere
quos non debent. usq ad contume¬
liosa inerepationum uerba dila¬
iniquitatem. hanc enĩ cȩpisti se¬
qui post miseriam. Iniquitatem
post miseriam sequit᷑. qui post
mala que ꝓ correctione sustinet.
feruenti corde impatientiȩ se faci¬
b inflammat. Qđ beatum iob ꝑ¬
petrasse helui credidit. quia eũ
intra flagella positum liberis
effari uocib audiuit: uidelicet
nesciens. quia om̃e qđ dixit. non÷
hoc de iniquitate impatientie. s
de uirtute ueritatis ꝓtulit: qui
ab interni iudicis sententia. nec
cum se iustificaret errauit. Sed
cum diceret ne declines ad miqͥ¬
tatem. de eadem iniquitate pro¬

Expanded text:
litate 852 de te alta senseras, in perturlitate 852 de te alta senseras, in perturbatione quoque deterius cogitationum te caligine confundas. Quod recte Eliu diceret, si tamen cui diceret sciret. Nam haec beato Job tanto minus congruunt, quanto ab illo omnia altius sciuntur. Quia vero, ut saepe diximus, arrogantes, dum praesumunt docere quos non debent, usque ad contumeliosa increpationum verba dilainiquitatem: hanc enim coepisti sequi, post miseriam. » Iniquitpost miseriam sequitur, qui post mala quae pro correptione sustinet ferventi corde impatientiae se facibus inflammat. Quod beatum Job perpetrasse Eliu credidit, qui eum inter flagella positum liberis effari vocibus audivit, videlicet nesciens, quia omne quod dixit, non hoc de iniquitate impatientiae, sed de virtute veritatis protulit, qui ab interni judicis sententia nec cum se justificaret erravit. Vetcum diceret: Ne declines ad iniquitatem, de eadem iniquitate pro
Abbreviated transcription (Latin):
uires se reparat. modo se eas pos¬
se resumere. quasi uictus iam
fractusq desperat. Cum gͦ suꝑ
addictam mentẽ tam multiplices
cogitationes ꝓdeunt. hanc quasi
in nocte popłi consurgentes p̃munt.
Quos nimirum popłos non ꝑse. sod
ꝑ diuine ꝓtectionis auxdium ꝓpb̃a
subigere se posse p̾sumpserat. cum
dicebat. P rotector m̃s & in ipso spe¬
rabo. subiciens popłos sub me. Scĩs
quippe mentib popłi subiguntur.
cum ab eis ꝑ districtȩ sȩueritatis
presentiam cogitationes stulte dis¬
uliunt. ut non ꝑ abrupta fantas¬
matum rapiant. sed rationi subdi¬
cȩ a corde humiliter conquiescant.
Quia gͦ positus in temptatione ani¬
mus. qui de se in ꝓsperis maiora
p̃sumebat. tumultus spei despera¬
tionisq. tolerat: recte nunc dicit᷑.
ne ꝓtrabas noctem. ut ascendant
popłi ꝓeis. Acsi aꝑte diceret᷑. In tẽp¬
tatione dep̾hensus citius tenebras
meroris incide. ne qui in tranqͥl¬

Expanded text:
vires se reparat; modo se eas posvires se reparat; modo se eas posse resumere quasi victus jam fractusque desperat. 84. Hac addictam mentem tam multiplices cogitationes prodeunt, hanc quasi in nocte populi consurgentes premunt. Quos nimirum populos non per se, sed per divinae protectionis auxilium Propheta subigere se posse praesumpserat, cum dicebat: Protector meus, et in ipso sperabo, subjiciens populos sub me . Sanctis quippe mentibus populi subiguntur, cum ab eis per districtae severitatis praesentiam cogitationes stultae dissiliunt, ut non per abrupta phantasmatum rapiant, sed rationi subditae a corde humiliter conquiescant. Quia ergo positus in tentatione animus, qui de se in prosperis majora praesumebat, tumultus spei desperationisque tolerat, recte nunc dicitur: Ne protrahas noctem, ut ascendant populi pro eis. Ac si aperte diceretur: In tentatione deprehensus, citius tenebras moeroris incide, ne qui in tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
hitur. cum suborta de temp¬
tatione tristicia. consolatio¬
ne concita non finit᷑. Nox ꝓ¬
trabitur. quia meror animi con¬
fusis cogitationib elongatur.
Nam dum menis posita in tempta¬
tione considerat. qđ a uirtutis su¬
ȩ pristina soliditate repellitur.
suꝑductis merorib quasi quib¬
dam tenebris cęcatur: atq ab om̃i
luce gaudii eius oculus claudi¬
t̃. dum sollicite trepidat. ne hoc
qd esse dudum cȩperat. funditus
amittat. Unde & bene dicit᷑. qđ
in hac nocte ꝓ robustis popłi as¬
cendunt: quia uidelicet in
hoc merore temptationis. ꝓ robu
& multiplices in corde ꝓsiliunt.
Nam dum se in ꝑturbatione con¬
spicit iam pęne amisisse qđ fu¬
erat. fluctus in se innumeros
tumultusq coaceruat. Modo
tranquillitatẽ suam quia ꝑdi¬
dit dolet. modo ne usq ad piti¬
ua oꝑa corruat ꝑtimescit. Mo¬
do in quo culmine steterat me¬
minit. modo in quo uiciorum
ꝓfundo ꝑ delectationem iaceat
attendit. Nodo ad resumendas

Expanded text:
hitur, cum suborta de tentatione tristitia consolatione concita non sinitur; nox protrahitur, quia moeror animi confusis cogitationibus elongatur. Nam, dum mens posita in tentatione, considerat quod a virtutis suae pristina soliditate repellitur, superductis moribus, quasi quibusdam tenebris caecatur, atque ab omni luce gaudii ejus oculus clauditur, dum sollicita trepidat ne, hoc quod esse dudum coeperat, funditus amittat. Unde et bene dicitur quod in hac nocte pro robustis populi ascendunt, quia videlicet in hoc moerore tentationis pro robuset multiplices in corde prosiliunt. Nam dum se in perturbatione conspicit jam pene amisisse quod fuerat, fluctus in se innumeros tumultusque coacervat, modo tranquillitatem suam quia perdidit dolet; modo ne usque ad prava opera corruat pertimescit; modo in quo culmine steterat meminit; modo in quo vitiorum profundo per delectationem jaceat attendit; modo ad resumendas
Abbreviated transcription (Latin):
doceant᷑. Sed causam iudiciumq
recipiunt. quia ex ea iusticia qua
mͦ uiuunt. tunc in culmine udi¬
ciariȩ pocestatis enicescunt: ut
tanto cuno potentius cuncta
iudicent. quanto nunc in eis
subtilius cuncta iudicant᷑. Hec
heliu quasi noua spondendo ui¬
tulit. quę beatus iob semꝑ creden
aggerent: & si qđ forsitan bonũ
dicunt. hoc uelut incognitum
ꝓferant. Unde fit. ut etiam do¬
ctiores se docere audeant. qui¬
a uidelicet scire se talia solos
putant. Cum uͦ ad aliqua con¬
solationis uerba descendunt.
statim uiliusse se estimant. &
ꝑ increpationis cumidȩ asperi¬
tatẽ. quasi qđdam genium re¬
formant. ut qui condescendis¬
se blandientes uisi sunt. exor¬
ta subito increpatione timean¬
tͦ. Unde os mox helui subdidit

Expanded text:
doceantur. Sed causam judiciumque doceantur. Sed causam judiciumque recipiunt, quia ex ea justitia qua modo vivunt, tunc in culmine judiciariae potestatis enitescunt, ut tanto tunc potentius cuncta judicent, quanto nunc in eis subtilius cuncta judicantur. Haec Eliu quasi nova spondendo intulit, quae beatus Job semper credendaggerent, et si quod forsitan bonum dicunt, hoc velut incognitum proferant. Unde fit ut etiam doctiores se docere audeant, quia videlicet se scire talia solos putant. Cum vero ad aliqua consolationis verba descendunt, statim viluisse se aestimant, et per increpationis tumidae asperitatem quasi quoddam sibi ingenium reformant, ut qui condescendisse blandientes testes visi sunt, exorta subito increpatione timeantur. Unde et mox Eliu subdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
misereri sibi posse desꝑat. ed
cum desperando amplius peccat.
quasi puteo suo fundum subtrabit.
mense est: refectio sacietatis inter¬
nȩ. Quȩ pinguedine plena dr̃.
quia in eternę uoluptatis delecta¬
tione p̾paratur. Huius mensȩ epu¬
las esuriebat ꝓpħa. cum diceret.
Satiabor. dum manifestabit᷑ gła
tua. Huius mensȩ pocula sitiebat
dicens. Sitiuit anima mea ad
dm̃ uiuum. quando ueniam et
apparebo ante faciem di: Heliu
itaq in beato iob temporalia uer¬
bera ȩternoꝵ uolens retributio¬
ne consolari. qđ iure ei debeba¬
t᷑ ex meritis. ex semet ipso quasi
gratuito ꝓmittit dicens. Requi¬
es autẽ mensȩ cuȩ. erit plena pin¬
guedine. Sequit᷑. Causa tua
quasi impii iudicata est: causam
iudiciumq recipies. Bonoꝵ causa.
iusticia est. Quorum causa qua¬
si impii iudicatur. quia eoꝵ hic
isticia paterno flagello fatiga¬
tur. ut ad ampliorẽ uigilantiam
non solum p̾ceptione mandatoꝵ.
sed etiam uerberum ꝑcussione

Expanded text:
misereri sibi posse desperat. Sed misereri sibi posse desperat. Sed cum desperando amplius peccat, quasi puteo suo fundum subtrahit, mensae est refectio satietatis internae; quae pinguedine plena dicitur, quia in aeternae voluptatis delectatione praeparatur. Hujus mensae epulas esuriebat Propheta, cum diceret: Satiabor dum manifestabitur gloria tua . Hujus mensae pocula sitiebat, dicens: Sitivit anima mea ad Deum vivum; 845 quando veniam, et apparebo ante faciem Dei ? Eliu itaque in beato Job temporalia verbera aeternorum volens retributione consolari, quod jure ei debebatur ex meritis, ex semetipso quasi gratuito promittit, dicens: Requies autem mensae tuae erit plena pinguedine. Sequitur: CAquasi impii judicata est, causam judiciumque recipies. - Bonorum causa tristitia est, quorum causa quasi impii judicatur, quia eorum hic justitia paterno flagello fatigatur, ut ad ampliorem vigilantiam, non solum perceptione mandatorum, sed etiam verberum percussione
Abbreviated transcription (Latin):
non incongrue creditur: quia eos
quos in se suscipit. quasi in quadã
abysso sue immensitatis absorbet.
Itaq cum diceret. saluabit te de o¬
re angusto latissime. apte subiun¬
xit: & non habentis fundam̃tũ
subter se. Acsi diceret. De ore an¬
gusto saluabit. qđ sub se fundum
non habet. Quia enĩ ꝑ peccatũ
tenditur ad infernum. quem a
peccato saluat. de ore angusto
liberat. Quem uͦ de ore angusto
eripit. ab inferni ꝓfundo subdu¬
potest. Nam sicut quis in pu¬
teo mergit᷑. putei fundo retinet᷑.
ita corruens quasi in quodam
fundi loco consisteret anima. si
semel lapsa in aliqua se peccati
mensura retineret. Sed cũ pec¬
cato in quo labitur non potest eẽ
contenta. dum cotidie ad deteri¬
ora deicit᷑. quasi in puteo quo
cecidit. fundum non inuenit qͥ
figat᷑. Essec em̃ fundus putei. si
fuisset mensura peccati. Unde
bene alias dr̃ Peccator cũ uenerit
in ꝓfundum maloꝵ contempnit.
Redire nanq dissimulat. quia

Expanded text:
non incongrue creditur, quia eos non incongrue creditur, quia eos quos in se suscipit, quasi in quadam abysso suae immensitatis absorbet. Itaque cum diceret: Salvabit te de ore angusto latissime, apte subjunxit: Et non habente fundamentum subter se. Ac si diceret: De ore angusto salvabit quod sub se fundum non habet, quia enim per peccatum tenditur ad infernum, quem a peccato salvat, de ore angusto liberat. Quem vero de ore angusto eripit, ab inferni profundo subdupotest. Nam sicut qui in puteum mergitur putei profundo retinetur, ita corruens quasi in quodam fundi loco consisteret anima, si semel lapsa in aliqua se peccati mensura retineret. Sed cum peccato in quod labitur non potest esse contenta, dum quotidie ad deteriora dejicitur, quasi in puteo quo cecidit fundum non invenit quo figatur. Esset enim fundus putei, si fuisset mensura peccati; unde bene alias dicitur: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Redire namque dissimulat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
riti. non pęna peccati. Cum uͦ
eum in os angustum cecidisse fa¬
teat᷑: adhuc quasi latius exequi¬
tur. in quanta iob ꝓfundicate
catum fundamentum non babet.
quia non ex ꝓpria natura subsi¬
stit. Malum quippe sine substan¬
tia est: qđ tamen utcũq sit. in bo¬
ni natura coalescit. Igit᷑ os angu¬
stum. nullum subter se dicit᷑ ha¬
bere fundamentum. quia peccati
inquinatio subsistendi ius non
habet ꝓprium. Quia uͦ a fundo
dicit᷑ fundamentum. possumus
etiam fundamentũ ꝓ fundo po¬
sitũ non inconuenient᷑ accipere:
sicut auditus ab aure dicit᷑. et
ne designat᷑. Cum gͦ diceret os
angustum. explere ꝓfundi uora¬
ginẽ uolens subdidit: & non ha¬
bentis fundamentum subter se.
bere credit᷑. quia quisquis ab il
titudinẽ uolens ꝓpħa. ait. Dila¬
‸ tauit infernus animam suam.
& aꝑuit os suum absq. ullo ter¬
mino. Sicut gͦ sine termino di¬
latatus dicit᷑. quia ad se pluri¬
mos trahit: ita sine fundo altus

Expanded text:
riti, non poena peccati. Cum vero riti, non poena peccati. Cum vero eum in os angustum cecidisse fateatur, ad huc quasi latius exsequitur in quanta Job profunditate catum fundamentum non habet, quia non ex propria natura subsistit. Malum quippe sine substantia est. Quod tamen, utcunque sit, in boni natura coalescit. Igitur os angustum nullum subter se dicitur habere fundamentum, quia peccati inquinatio subsistendi jus non habet proprium. Quia vero a fundo dicitur fundamentum, possumus etiam fundamentum pro fundo positum non inconvenienter accipere, sicut auditus ab aure dicitur, etne designatur. Cum ergo diceret os angustum, explere profundi voraginem volens, subdidit: Et non habente fundamentum subter se. bere creditur, quia quisquis ab illtitudinem volens propheta, ait: Dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum absque ullo termino . Sicut ergo sine termino dilatatus dicitur qui ad se plurimos trahit, ita sine fundo altus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe. atq in semet ipso contradicti¬
onẽ ꝑpeti semetipsum. Cum uͦ i
ta cendens anima manu gre ex¬
altantis atdiuuat᷑. ab angusto ore
ad latitudinẽ ꝑuenit: quia uictis
difficultatib. oꝑa bona ꝑficit
que concupiscit. Dauid ꝓpħa con¬
clusionẽ angusti oris aspexerat.
conclusisti me in manus inimici.
Latissime autẽ saluatum se noue¬
rat. cum subderet dicens. Statu¬
isti in loco spacioso pedes meos.
Inspacioso quippe loco pedes sta¬
biliti sunt: quando ad congru¬
entia bona tendimus. & nulla
difficultate p̃pedimur. Quasi enĩ
ꝑ latum locũ quo uolumꝰ ꝑgimꝰ.
quia nullis obiectis difficultatib
diceret. si beato iob eius senten¬
tia conueniret. Pro culpa enim
flagellatum credidit. & iccirco
eum in os angustum cecidisse
iudicauit. Quo eni ualidiori¬
b uidit eum plagis affici. eo de¬
teriorib credidit iniquitatib
p̃grauari: ꝓfecto nesciens qđ fla-¬
gella eius agmentum essent me-¬

Expanded text:
opere, atque in semetipso contradictopere, atque in semetipso contradictorem perpeti semetipsum. Cum vero ita tendens anima manu gratiae exaltantis adjuvatur, ab angusto ore ad latitudinem pervenit: quia, victis difficultatibus, opera bona perficit, quae concupiscit. David proclusionem anconclusisti me in manLatissime autem salvatum se noverat, cum subderet, dicens: Statuisti in loco spatioso pedes meos . In spatioso quippe loco pedes stabiliti sunt, quando et ad congruentia bona tendimus, et nulla difficultate praepedimur. Quasi enim per latum locum quo volumus pergimus, quia nullis objectis difficultatibus diceret, si beato Job ejus sententia conveniret. Pro culpa enim flagellatum credidit, et idcirco eum in os angustum cecidisse judicavit. Quo enim validioribus vidit eum plagis affici, eo deterioribus credidit iniquitatibus praegravari, profecto nesciens quod flagella ejus augmentum essent me
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. quanto minori consuetu¬
dine coartat᷑. Unde ꝓpłia ihe¬
remias dum iudeam in miqui¬
tatib longa consuetudine obru¬
tam fuisse conspiceret. in lam᷑¬
tis suis sub eius specie semecip¬
sum deplorat dicens. Lapsa ẽ in
natur. Lapis uͦ suꝑponit᷑. cũ etiã
dura consuetudine mens in pec¬
cato deuorat᷑: ut & si uelit exur¬
gere iam utcumq non possit. qr
moles desciꝑ malȩ consuetudinis
prȩmit. Sed quia diuine poten¬
tiȩ subiacet. & post angustiam
prauȩ consuetudinis ad bonȩ acti¬
onis amplitudinẽ reuocari me¬
ret᷑: iccirco dicit᷑. saluabit te de
ore angusto latissime. Latissime
quippe de ore angusto saluat᷑.
qui & post iniquitatũ iugũ ad
libertatẽ boni oꝑis penitendo re¬
clusi oris angustia est: ab oppri¬
mente mala consurtudine exur¬
gere uelle nec posse. Iam quidem
desiderio ad suꝑna dendere. sed
adhuc actu in infimis remane¬
re. Prxire corde. nec camen sequi

Expanded text:
ditur, quanto minori consuetuditur, quanto minori consuetudine coarctatur. Unde Jeremias propheta, dum Judaeam iniquitatibus longa consuetudine obrutam fuisse conspiceret, in lamentis suis sub ejus specie semetipsum deplorat, dicens: Lapsa est innatur. Lapis vero superponitur cum etiam dura consuetudine mens in peccato devoratur, ut etsi velit exsurgere, jam utcumque non possit, quia moles desuper malae consuetudinis premit. Sed quia divinae potentiae subjacet, et post angustiam pravae consuetudinis ad bonae actionis amplitudinem revocatur, idcirco dicitur: Salvabit te de ore angusto latissime. Latissime quippe de ore angusto salvatur, qui et post iniquitatis jugum ad libertatem boni operis poenitendo reclusi oris angustia est, ab opprimente mala consuetudine exsurgere velle, nec posse. Jam quidem desiderio ad superna tendere, sed adhuc actu in infimis remanere, praeire corde, nec tamen sequi
Abbreviated transcription (Latin):
sȩpe huius mundi ꝓsperitas clau¬
dit. Per salomonẽ nanq dicitur.
Auersio paruuloꝵ interficiet eos.
&e ꝓsperitas stultoꝵ ꝑdet illos.
angusto latissime. Omnis qui uiã
uitȩ deserens. in peccatoꝵ se tene¬
bras deicit. semetipsum quasi in
puteum uel in foueam mergit.
Si uͦ diutina ꝑpetratione etiam
consuetudine iniquitatis opprim¬
t᷑. ne ad suꝑiora iam possit exurgi¬
re: quasi angusto ore putei coarta¬
t᷑. Unde dauid ꝓpħa sub specie pec¬
cantium exorat dicens. Non me de
mergat tempestas aque. neq absor¬
beat me ꝓfundum: neq urgeat
⁊ suꝑ me puteus os suum. Quem
eñi mali oꝑis iniquitas a bona
stabilitate cominouit. quasi tem¬
pestas aquȩ rapuit. Sed si adhuc
consuetudine non p̃ualuit: non
demersit. Iam in puteum ceci¬
dit. qui hoc qđ diuina lex ꝓbi¬
bet ꝑpetrauit. Sed si adhuc lon¬
ga consuetudo non deprimit.
nequaqu̾a os suuim puteus coan¬
gustauit. Canto gͦ facilius egre¬

Expanded text:
saepe hujus mundi prosperitas clausaepe hujus mundi prosperitas claudit. Per Salomonem namque dicitur: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . angusto latissime. - Omnis qui viam vitae deserens, in peccatorum se tenebras dejicit, semetipsum quasi in puteum vel in foveam mersit. Si vero diutina perpetratione etiam consuetudine iniquitatis opprimitur, ne ad superiora jam possit exsurgere, quasi angusto ore putei coarctatur. Unde David propheta sub specie peccantium exorat, dimergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum . Quem enim mali operis iniquitas a bona stabilitate commovit, quasi tempestas aquae rapuit. Sed si adhuc consuetudine non praevaluit, non demersit. Jam in puteum cecidit, qui hoc, quod divina lex prohibet perpetravit. Sed si adhuc longa consnequaquam os suum puteus coangustavit. Tanto erga facilius egre
Abbreviated transcription (Latin):
si sexum cordis munire cura¬
uit. Luxuriosi quippe mens
corripitur. si reb cransitoriis
delectatur. Igit᷑ simulatoꝵ uita
uita inter effeminatos morit᷑.
quia luxuria corrupta reperi¬
tur. Translatione uͦ alia ñ babe¬
tur. uita eoꝵ inter effeminatos.
sed uita eoꝵ uulnerat᷑ ab angłis.
Utrunq tamen & si sermone dis¬
crepat. ratione concordat: quia
effeminatoꝵ uitam angłi uulne¬
rant. dum nuitii ueritatis eã
iaculis scẽ p̃dicationis impug¬
nant. Quia gͥ de de dampnati¬
one reꝓboꝵ quid agat᷑ audiui¬
mus. de ereptione humilium
pauperem de angustia sua. lau
unusquisq humilis de hac pere¬
grinationis suȩ afflictione libe¬
rat᷑. Nam & assiduis hic tribula¬
tionib p̾mitur. ut ad requirendũ
Aurem in tribulatione reuelare ẽ:
auditũ cordis uerberũ plagis a¬
ꝑire. Cum enĩ p̾cepta despicimꝰ.
pia districtione nobiscum agit᷑.
ut flagella timeamus. Aurem
itaq cordis tribulatio aꝑit. qua

Expanded text:
si sexum cordis munire curasi sexum cordis munire curavit. Luxuriosi quippe mens corrumpitur, si rebus transitoriis delectatur. Igitur simulatorum vita inter effeminatos moritur, quia laudis luxuria corrupta reperitur. Translatione vero alia non habetur: Vita eorum inter effeminatos, sed, Vita eorum vulneretur ab angelis. Utramque tamen etsi sermone discrepat, ratione concordat, quia effeminatorum vitam angeli vulnerant, dum nuntii veritatis eam jaculis sanctae praedicationis impugnant. Quia igitur de damnatione reproborum quid agatur audivimus, de ereptione humilium pauperem de angustia sua. 64. unusquisque humilis de hac peregrinationis suae afflictione liberatur. Nam et assiduis hic tribulationis premitur, ut ad requirendum Aurem in tribulatione revelare est auditum cordis verberum plagis aperire. Cum enim praecepta despicimus, pia districtione nobiscum agitur, ut flagella timeamus. Aurem itaque cordis tribulatio aperit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rib uacuetur: ne humana laus
robur mentis emolliat. eamq
in sui delectatione ꝓsternat: &
quȩ adiumentũ debet esse au¬
gendi oꝑis. iam retributio sit
laboris. Cum uͦ sua p̾conia in
di laudem cendere sentiunt. ea
otiam desiderabiliter amplectun¬
t̃. Ecriptum nanq est. Uideant
oꝑa ur̃a bona. & glorificent patrẽ
urͣm qui in cęlis est. Uiam se gͦ
hominib faciunt. quotiens in se
aliquid quo ds cognoscat᷑ osten¬
dunt: quia non student in se hu¬
manam laudem figere. sed quȩ¬
runt eam ꝑ se melius ad aucto¬
ris głam ꝑtransire. Arrogantes
autẽ humanis laudib mollia
corda ꝓstituunt. quia suis amo¬
rib corrumpunt᷑. De quib ali¬
as dicit᷑. Erunt homines. se ipsos
eoꝵ. inter effeminatos. Si enĩ
uiriliter uiuerent. laus transi¬
toria. nulla eos corruptione
uiciaret. Unde electis ꝓpħa ꝑ
suadet dicens. Uiriliter agite.
e conforcetur cor ur̃m. Dicens
enĩ uiriliter agite. dum confor¬
tet᷑ cor urm ilico subdidit: qua¬

Expanded text:
ribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificentui in coelis est . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus alias dicitur: Erunt homines seipsos eorum inter effeminatos. - Si enim viriliter viverent, laus transitoria nulla eos corruptione vitiaret. Unde electis Propheta persuadet, dicens: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Dicens enim Viriliter agite, et confortetur cor vestrum, illico subdidit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui uiuere inique didicert̃.
pastorum loca ꝑcipiunt. Quod
recte quidem dici poterat. si hu¬
militer diceretur. Arrogantes
enĩ etiam cum bona ammonent.
suꝑsticionis suȩ uicium exercent.
Nam plus sicut & suꝑius dictum
est. increpando ferire appetunt.
quam consolando refouere.
Unde mox subiungitur. Neo de
ꝓfecto arrogantes ȩccłiȩ miseri¬
am uocant. qđ despectam dõ eiꝰ
multitudinẽ suspicant᷑. & eo il¬
lam altiori elatione contẽpnunt.
quo & despectam dõ funditus
suspicant᷑. Huis gͥ figurata expo¬
sitione transcursis. iam nunc
inferenda sunt que molaliter
sentiunt᷑: ut figura eccłie cog¬
nita quam expressam genera¬
liter credimus. audiamꝰ etiam
quid ex his uerbis in singulis
specialiter colligamus. Ait itaq¬

Expanded text:
hi qui vivere inique didicerunt hi qui vivere inique didicerunt pastorum loca percipiunt. Quod recte quidem dici poterat si humiliter diceretur. Arrogantes enim, etiam cum bona admonent, superstitionis suae vitium exercent. Nam plus, sicut et superius dictum est, increpando ferire appetunt quam consolando refovere. Unde mox subjungitur: VERS. 2profecto arrogantes Ecclesiae miseriam vocant, quod despectam Deo ejus multitudinem suspicantur; et eo illam altiori elatione contemnunt, quo et despectam Deo funditus suspicantur. His igitur figurata expositione transcursis, jam nunc inferenda sunt quae moraliter sentiuntur, ut figura Ecclesiae cognita, quam expressam generaliter credimus, audiamus etiam quid ex his verbis in singulis specialiter colligamus. Ait itaq
Abbreviated transcription (Latin):
quo om̃s quos p̃esse conspiciunt.
tales arbitrant᷑. Neq enĩ debent
plurimoꝵ malum tendere in ȩsti¬
matione cunctorum: quia & si
iniqui sunt quos cognoscentes
diuidicant. nonnulli camen scĩ
sunt quos ignorant. Triture qͥp¬
pe tempus est: & adhuc grana
sub paleis latent. Nullus gͦ ex
area fructus expectabit᷑. si hoc
solum in ea esse creditur. qđ su¬
ꝑficietenus uidetur. Igit᷑ quia qͦs
cernunt despiciunt. & in antiqͦ¬
rum patrũ ordinib hos quos no¬
runt subrogari contempnunt:
eis. Acsi aꝑte arrogantes dicant.
Ignorantie tuȩ obscuritate non
agas. ut in loco fortium. nume¬
rositatem subroges infirmorũ.
Popłi quippe nomine designant᷑.
qui quasi uulgari consuetudini
dediti. in cunctis que appetunt.
passim uiuunt. Noctem uͦ ꝓtra¬
here est. ut ꝓ robustis popłi ascen¬
dant: si ꝑ negligentiam agitur.
ut doctorum & fortium loca in¬
docti ac debiles sortiant᷑. Popłi
ꝓ robustis ascendunt. quando

Expanded text:
quo omnes quos praeesse conspiciunt quo omnes quos praeesse conspiciunt tales arbitrantur. 848 Neque enim debet plurimorum malum tendere in aestimationem cunctorum, quia etsi iniqui sunt quos cognoscentes dijudicant, nonnulli tamen sancti sunt quos ignorant. Triturae quippe tempus est, et adhuc grana sub paleis latent. Nullus ergo ex area fructus exspectabitur, si hoc solum in ea esse creditur, quod superficie tenus videtur. Igitur quia quos cernunt, despiciunt, et in antiquorum patrum ordinibus hos quos norunt subrogari contemnunt, ent.---Ac si aperte arrogantes dicant: Ignorantiae tuae obscuritate non agas, ut in loco fortium numerositatem subroges infirmorum. Populi quippe nomine designantur, qui quasi vulgari consuetudini dediti, in cunctis quae appetunt passim vivunt. Noctem vero protrahere est ut pro robustis populi ascendant, si per negligentiam agitur ut doctorum et fortium loca indocti ac debiles sortiantur. Populi pro robustis ascendunt quando
Abbreviated transcription (Latin):
subnixi. eiusdem potestatis ȩlati¬
one pascunt᷑: uident qđ religio¬
nis ieuerentiam quam huic mun¬
do patres moriendo seruauerunt.
bii exultando in terrenis gaudiis
metunt.& ꝑpendunt quidem quia
tobusti sunt: sed non forticudine.
Nam dum temporali potestate ful¬
ciunt᷑. quasi quadam debilitate ro¬
borantur. Quanto enĩ exterius
fortes sunt: cauto a cunctis forti¬
tudinis uirib intus inanescunt.
Et iccirco ab arrogantib ei dicit᷑.
depone robustos fortitudine. Acsi
aꝑte dicatur. Illi tibi ueraciter
robustiatiheserant. qui uite hoc
qđ docento locuti sunt. uiuen¬
do tenuerant. Nunc uͦ hii qui
tibi p̾sident. uisione robusti sunt.
non fortitudine: quia honorabi¬
les quidem se ostentare ũ desint̃.
sed tanto imbecilliores & contẽp¬
tibiliores sunt: quanto honoris
sui głam despici ꝓ ueritate ꝑti¬
mescunt. Qd arrogantes quidẽ
de plerisq ueraciter sentiunt. sed
eo in ȩletionis uicium corruunt.

Expanded text:
subnixi, ejusdem potestatis elatisubnixi, ejusdem potestatis elatione pascuntur. Vident quod religionis reverentiam, quam huic mundo patres moriendo servaverunt, hi exsultando in terrenis gaudiis metunt; et perpendunt quidem quia robusti sunt, sed non fortitudine. Nam dum temporali potestate fulciuntur, quasi quadam debilitate roborantur. Quanto enim exterius fortes sunt, tanto a cunctis fortitudinis viribus intus inanescunt. Et idcirco ab arrogantibus ei dicitur: Depone robustos fortitudine. Ac si aperte dicatur: Illi tibi veraciter robusti inhaeserant, qui in te hoc quod docendo locuti sunt, vivendo tenuerunt; nunc vero hi qui tibi praesident visione robusti sunt, non fortitudine, quia honorabiles quidem se ostentare non desin unt, sed tanto imbecilliores et contemptibiliores sunt, quanto honoris sui gloriam despici pro veritate pertimescunt. Quod arrogantes quidem de plerisque veraciter sentiunt, sed eo in elationis vitium corruunt,
Abbreviated transcription (Latin):
b dicant. Nequaquam te mag¬
nitudinem habere habere confidas.
quia subductis priorib patribus
iam non habes de quoꝵ uita glori¬
nam sine ammninistratione ñ de se¬
rit. Nam cum fortes ad p̃miũ uo¬
cat. eoꝵ uice debiles ad certamina
laborat. Cum illos suscipiendo
remunerat. istis laboꝵ uires qͣs
remuneret subministrat. De qͥb
eos principes suꝑ omnẽ terram.
In uirtute quippe antiquoꝵ pa¬
trum bii qui postmodum p̃la¬
ti sunt subrogant᷑. quia & cum
annosa arbusta succidunt᷑. in e¬
orum robur tenera uirgulta suc¬
crescunt. Sed arrogantes uiri con¬
ualescere non credunt. quos in¬
firmos aliquando nouerant: et
ꝑmutatos uenerari despiciunt.
quos despicabiles fuisse memine¬
paucos. iniquos autẽ numerosi.¬
ores aspiciunt: sicut & in tritu¬
ra frugum maior multitudo
palearum. etiam iustoꝵ uitam
ex miquoꝵ estimatione contemp¬
nunt. Uident ꝓfecto qđ nonnulli
rectores illius temporali potestate

Expanded text:
bus dicat: Nequaquam magbus dicat: Nequaquam magnitudinem habere confidas, quia subductis prioribus partibus, jam non habes de quorum vita glorina sine administratione non deserit; nam cum fortes ad praemium vocat, eorum vice debiles ad certamina roborat. Cum illos suscipiendo remunerat, istis laborum vires quas remuneret, subministrat. De quibus eos principes super omnem terram . In virtutem quippe antiquorum patrum, hi qui postmodum praelati sunt subrogantur, quia et cum annosa arbusta succiduntur, in eorum robur tenera virgulta succrescunt. Sed arrogantes viri convalescere non credunt quos infirmos aliquando noverunt; et permutatos venerari despiciunt, quos despicabiles fuisse meminepaucos, iniquos autem numerosiores aspiciunt, sicut et in tritura frugum major est multitudo palearum, etiam justorum vitam ex iniquorum aestimatione contemnunt. Vident profecto quod nonnulli rectores illius, temporali potestate