comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tengit me aliquis: nam & ego noui
uirtutem de me exisse. Ꝙ circum¬
spiciebat nidert eam: quȩ hoc fece¬
rat. Uidens aut̃ mulier qnia non
latuit. tremens uenit & ꝑcidit
ante pedes eiris. & obquam cau¬
sam tetigerit cum indicaute corã
omni ppło. & qũead modum confe¬
stim sanata sit. At ipse dixit. Fides
tua te saluam fecit. Uade iu pace.
esto sana aplaga tua. Adhuc eo
synagogũ diccus ei. quia mortua ẽ
filia tua. quid ultra ueras magistrũ:
Ih̃c aut̃ audito hoc u̾bo: ait archisy¬
nagogo. Noli timere: crede tantũ
& salua erit. S non aminsit quẽ¬
quam sequi se. nisi petrũ n acobũ
e iohannem fr̃tm Iacobi. W cum
uenisset in domum archisynago¬
gi: uidit tibicines & turbam tu¬
multuantẽ. & flentes ⁊ euilantes
multum: & ingressus dicebat. re¬
cedite. Non ẽ enim mortua puel

Expanded text:
i virtutem de me exisse. Et circumspiciebat videre eam quae hoc fecerat. Videns autem mulier quia non latuit, tremens venit, et procidit ante pedes ejus; et ob quam causam tetigerit eum, indicavit coram omni populo, et quemadmodum confestim sanata sit. At ipse dixit: Fides tua te salvam fecit. Vade in pace, et esto sana a plaga tua. Adhuc eo synagogum, dicens ei: Quia mortua est filia tua, quid ultra vexas magistrum? Jesus autem, audito hoc verbo, ait archisynagogo: Noli timere. Crede tantum, et salva erit; et non admisit quemquam sequi se, nisi Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem Jacobi. Et cum venisset in domum archisynagogi, vidit tibicines et turbam tumultuantem et flentes et ejulantes multum; et ingressus, dicebat: Recedite. Non est enim
Abbreviated transcription (Latin):
uen impone manum suꝑ eã ⁊ uiuet.
Isc nidelicet p̃dicta quȩ presqͥpta
funt hic ꝓpe non omia. s aliqua dño
loquente. ecce archisynagogus min¬
ciat filiam suã morti eẽ proximam
ut marchus s lucas reserunt. Quia
gͥ de sꝑabat filiam posse mueniri
uinam. de ea ut iam defuncta loquit᷑
Et surgens iħc sequebatur eum: &¬
& ecce mulier q̃ de salomione. Quis

Expanded text:
anum super eam, et vivet. Haec, videlicet praedicta quae prescripta sunt hic prope non omnia, sed aliqua Domino loquente, ecce archisynagogus nuntiat filiam suam morti esse proximam, ut Marcus et Lucas referunt. Quia igitur desperabat filiam posse invenire vivam, de ea, ut jam defuncta loquiturEt surgens Jesus, sequabatur eum e ecce mulier quae sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
bant. In bechebub principe demoni¬
orimi: hic eicit demones. T urbis
minus eruditis facta dm̃ mirantib
scribe & pharisei sinstra int̾preta¬
tione de factis qñi laborabatit: autri¬
buentes miracula enis beelrebub
qui d̾̃s erat acharon. Bed. iꝑse est
baal: zebub aut̃ iusca nocatur
Nec iuxta quȩdam mendosa exem¬
plaria.L. litt̾a. uel .d. in fine est no¬
minis legenba. s .b. Beelebud ant̃
uir muscarur. siue habens mus¬
ritu. uel nomine principẽ demo¬
niorum cognominabant. Nota qͥa
nimis rex conditor niniue belo
patri statuam consecrauit. eiq di¬
uinos honores consticuit. Cinit
simuladiri smulitudinẽ chaidei fris¬
cipipntes. bel riocabant: inde pa¬
lestini suscipientes baal dicebant.
moabite beesphegor. Iudei antem
unns cłi cultores ꝑꝑter derisione
gentrum beehebur oppellabant. as¬
serences in hoc suulachro princi¬
ꝑem demonioꝵ haditare. Lextix¬

Expanded text:
bant: In Beelzebub principe daemoniorum hic ejicit daemones. » Turbis minus eruditis facta Domini mirantibus, Scribae et Pharisaei sinistra interpretatione de factis Domini laborabant attribuentes miracula ejus Beelzebub, quod deus erat Accaron. Beel ipse est Baal. Zebub autem musca vocatur. Haec juxta quaedam mendosa exemplaria, l, littera, vel d in fine est nominis legenda. Sed b, beel, zebub, aut vir muscarum, sive habens musritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Nota quod Ninus, rex conditor Ninives Belo patri statuam consecravit, eique divinos honores constituit. Cujus simulacri similitudinem Chaldaei suscipientes, Bel vocabant. Inde Palaestini suscipientes, Baal dicebant. Moabitae Beelphegor, Judaei autem, unius Dei cultores propter, derisionem gentium, Beelzebub appellabant, asserentes in hoc simulacro principem daemoniorum habitare. « I
Abbreviated transcription (Latin):
mini uideatur. Assecutum quidẽ
se ũ pauca dicit. s omina. id ẽ multa:
de quib quȩ ad sidem legentium con¬
firmandam crederet. ydonea scͥpsit.
Teophilus int̾pretatur amans dm̃:
uel amatus a deo. Quisquis ergo
amat dm̃: siue adeo se desiderat a¬
mari: obediat eiuiangłio tanquam
sibi scͥpto. Hcretici noua ꝓunitunt:
s cheophilo u̾borum qͥ eqͦuib eru/¬
ditus est ueritas exprimenda pros¬
mittitur.

Expanded text:
num videatur. Assecutum quidem num videatur. Assecutum quidem se non pauca dicit, sed omnia, id est multa, de quibus, quae ad fidem legentium confirmandam crederet, idonea scripsit. Theophilus interpretatur amans Deum, vel amatus a Deo. Quisquis ergo amat Deum, sive à Deo se desiderat amari, obediat Evangelio tanquam sibi scripto. Haeretici nova promittunt, sed Theophilo verborum, de quibus eruditus est, veritas exprimenda promittitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ulti non tam mimerositate quam
heresum diuersitate ut bafilides
or apelles temeraria p̾sumptione co¬
nati sunt scribere de reb nr̃e salutis:
quȩ in nob̾ adeo complite sunt & re¬
dundant. Quod redunclat nulli de¬
ficit. & de completo nemo dubitat.
cum fidem effectus astruat. Itaq
completum ȩuuangłium reduudat.
ꝑumu̾sum mundum mentes ficeli¬
um rigaus ⁊ confirinans. Couat
aut̃. qui incipit. nec ꝑficit: qui siuꝰ
uirib ñ grẽ dei quę irtigat confidit
Non conatur: qtui diumo sp̃u res
& dicta ministrante. cepta cõplet.
Qui ab iuicio tam corporto qͣm m̃tis
intuitu. iudunt res factas a dño.
&̾ ministri fuerunt sermonis t̾bo ⁊
exemplo docendo: tradid̾int nob̾.
on solum martus Beda.¬
& lucas anditu didicerunrt quȩ
scriberent: s etiam iohannes & nra¬
theus. multa deinfantia. pueritia.
genealogia saluatoris aliis narrantib
scõ scilicet instigante. cuiis gr̾agerit᷑.
ut id quod bomini ẽ nob̾ etiam bo¬

Expanded text:
ulti non tam numerositate quam haeresum diversitate, ut Basilides et Apelles, temeraria praesumptione conati sunt scribere de rebus nostrae salutis, quae in nobis a Deo completae sunt et redundant. Quod redundat, nulli deficit; et de completo nemo dubitat, cum fidem effectus astruat. Itaque completum Evangelium redundat per universum mundum, mentes fidelium rigans et confirmans. Conatur autem, qui incipit nec perficit, qui suis viribus, non gratiae Dei, quae irrigat, confidit. Non conatur, qui divino Spiritu res et dicta ministrante coepta complet. Qui ab initio tam corporeo quam mentis intuitu viderunt res factas à Domino, et ministri fuerunt sermonis verbo et exemplo, docendo tradiderunt nobis. Non solum Marcus et Lucas auditu didicerunt quae scriberent, sed etiam Joannes et Matthaeus multa de infantia, pueritia, genealogia Salvatoris aliis narrantibus ritu sancto instigante, cujus gratia geritur, ut id quod bonum est, nobis etiam bo
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina. Sermo indoctoris po¬
testate sit: oum ea quȩ docet oꝑat᷑.
Nam qui factis stia dicta destruit :
contempnitur.Unde paulus
Nemo adolescentiã tuã contẽpnat.
Scribe quȩ ꝑlegem didicerant pre¬
ctor legis uel mutando uel augen¬
do quȩ minus uidebant᷑ libere sub¬
dicitui: fiducialit̾ agam ineo: eloqͥa
dnũ eloquia casta argentum igue
examinatũ: ꝓbatum t̾re purga¬
tum septuplum. Siue ista p̃cep¬
ta referant᷑ ad seꝑtem beatitudi¬
nes quȩ sinit inpͥncipio huuis
sermonis ut beati augnstim exposi¬
tio refert. suie alins ordo sit: facien

Expanded text:
doctrina. Sermo in doctoris potestate fit, cum ea quae docet, operatur. Nam, qui factis sua dicta destruit, contemnitur. Unde Paulus: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Scribae quae per legem didicerant praeuctor legis, vel mutando vel augendo quae minus videbantur, libere sub: Fiducialiter agam in eo. Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Sive ista praecepta referantur ad septem beatitudines, quae sunt in principio hujus sermonis, ut beati Augustini expositio refert; sive alius ordo sit, facien
Abbreviated transcription (Latin):
dictus ẽ ꝑ ysaiam ꝓpħam dicentem
Uox clamantis ui deserto. parate uiã
dñi. rectas facite semitas etus.
Sic nimirum iohannes p̃dicabat.
⁊pt ea intellectus concipit᷑. sic ioħis
predicatio ande ibat aduentũ xp̃i
nuiciando. Idõq ioħes uocat᷑ uox
ad iudeos sutbos. ꝑ peccata longe
pofitos indignationis clamore diglos.
Adiudeos obturantes aures fix nox.
e clamor in deserto: quia sine spłi
it ẽ intentiones tecte sunt: si pure
leuant᷑ ad dm̃. Curuant᷑ aut̃: si pro
terrenis facimus quȩ ꝓpt̾ dm̃ facien¬
da siuit. hẏris gͥce dr latine:¬

Expanded text:
ntem: vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. » Sic nimirum Joannes praedicabat: et postea intellectus concipitur, sic Joannis praedicatio anteibat, adventum Christi nuntiando. Ideoque Joannes vocatur vox ad Judaeos surdos, per peccata longe positos, indignationis clamore dignos. Ad Judaeos obturantes aures, fit vox et clamor in deserto, quia sine Spiriid est, intentiones rectae sunt, si pure levantur ad Deum. Curvantur autem, si pro terrenis facimus quae propter Deum facienda sunt. Phiris Graece, Latine
Abbreviated transcription (Latin):
deluce tantum. uerumetiã delumi¬
ne testimonium dedit: quia quẽ
dĩ p̃dicanit. humanatum uifib¬
hit̃ demonstrauit dicens. Fcce ag¬
nis i: unde & plusqm ꝓpħa dic¬
tus ẽ. on erat ille lux: s ut
testimonium ꝑ hiberet deluine.
Non erat iohannes lux. idẽ ex se
illuminabilis. & ad illuminandos
alios ꝑse sufficiens. sicut illa lux
uera qͥuam diximus. s ad hoc uent
ut testimonium ꝑhiberet de illa
luce iam ut diximus facta lumine
Que quidem lix anteqͣm fieret
lumen nrm: erat abet̾no lux uera

Expanded text:
de luce tantum, verum etiam de lumide luce tantum, verum etiam de lumine testimonium dedit; quia quem Deum praedicavit, humanatum visibiliter demonstravit, dicens: Ecce Agnus Dei. Unde et plusquam propheta dictus est. Non erat ille lux, sed ut testimonium perbiberet de lumine. Non erat Joannes lux, id est ex se illuminabilis, et ad illuminandos alios per se sufficiens, sicut illa lux vera quam diximus; sed ad hoc venit, ut testimonium perhiberet de illa luce, jam, ut diximus, facta lumine. Quae quidem lux, antequam fieret lumen nostrum, erat ab aeterno lux vera
Abbreviated transcription (Latin):
anis humiles designat: mons ⁊
collis suꝑbos. Corda humiltũ eloqͥo
sacre doctrine & gr̃a iurtutum re¬
ꝓlebunt᷑: uixta illud. Qui emuttit
fontes inconuallib. Urursum.
Et conualles habrindabunt frimĩ¬
to. Amontib namq aqua dilabit᷑.
quia suꝑbas mentes ueritas doctri¬
ne deserit. Praua directa fiunt:
cum corda ꝑ nisticiam distorta adiu¬
sticiam dirignnt᷑. ⁊ asꝑa inuias pla¬
nas ininutantu: cum̃ muinites ⁊
iracunde mentes ꝑ infusionẽ gr̾e
ad mansuetudiuẽ redeunt ut ibi p̃¬
dicator plenã uiam inueniat. ubi
prius ꝑasꝑitatem gressum ponere
non poterat. Omnis caid. idẽ omĩs
homo salutare di indebit Iniudicio.
id ẽ xp̃m nisede maiestatis: ut iusti
remunerent᷑. ⁊ mali iet̾inim ge¬
ic uenit intestimonium. ut te¬
stimonium ꝑhiberet delumine:
ut om̃s credent ꝑ illum. Iur
mse dicit᷑ u̾bum dĩ: scilicẽt qd̾ illu¬
miabile ẽ. Lumen uͦ quasi iam
intesta nr̃e mortaliatis positum
⁊ hurmanatum. Iohannes itaq ñ

Expanded text:
is humiles designat; mons et collis, superbos. Corda humilium eloquio sacrae doctrinae et gratia virtutum replebuntur, juxta illud: Qui emittit fontes in convallibus ; et rursum, et valles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritas doctrinae deserit. Prava directa fiunt, cum corda per injustitiam distorta, ad justitiam diriguntur; et aspera in vias planas immutantur, cum immites et iracundae mentes, per infusionem gratiae ad mansuetudinem redeunt, ut ibi praedicator planam viam inveniat, ubi prius per asperitatem gressum ponere non poterat. Omnis caro, id est, omnis homo salutare Dei videbit in judicio, id est Christum in sede majestatis, ut justi remunerentur, et mali in aeternum ge6 Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumut omnes crederent per illum. Lux in se dicitur Verbum Dei, scilicet quod illuminabile est. Lumen vero, quasi jam in testa nostrae mortalitatis positum et humanatum. Johannes itaque non
Abbreviated transcription (Latin):
eni tͥentiam agite: approꝑinqͥbit
enim regnum celorum. ¶ ohanueᷤ.
ꝑ enitentiã p̃dicauit ⁊ baptismum pe¬
untentis in quo petcatoꝵ remissiofit.
idẽ baptisinum xp̃i: s peccatoruin
remissionem iohan nes dare ñ potuit.
Unde figura legis ẽ. quȩ peccatum nini¬
ciat. non condonat. Iohannes xp̃i pre¬
grãm. Penitere aut̃ ẽ. de p̃ceritis
malis dobere.⁊ plangenda uelle uicare.
qd̾ facit amor di. ⁊ odium peccati. Ag̾e
uͦ penitentiam ẽ: propeccatis satisfa¬
cere. Appropniquat regnum celoꝵ
io ẽ regnare in celestib ꝑ xp̃i scilicet
humilitatem. & obedientiã. sicut ꝑ
suꝑbiam. atq tͣnsgressionẽ ade appro¬

Expanded text:
it enim regnum coelorum. Joannes poenitentiam praedicavit et baptismum poenitentiae, in quo peccatorum remissio fit, id est baptismum Christi; sed peccatorum remissionem Joannes dare non potuit. Unde figura legis est, quae peccatum nuntiat, non condonat, Joannes Christi praegratiam. Poenitere autem est de praeteritis malis dolere, et plangenda velle vitare, quod facit amor Dei et odium peccati. Agere vero poenitentiam, est pro peccatis satisfacere. Appropinquat regnum coelorum, id est regnare in coelestibus per Christi scilicet humilitatem et obedientiam, sicut per superbiam atq
Abbreviated transcription (Latin):
gentis suscepit: & nisse.
ibi ꝑdecem contumos annos p̃ses ꝑ
churauit. Annas ⁊ caẏphas incipien¬
te p̃dicatione iohanius pͥncipes fue¬
re sac̾dotum: s annas illum amnĩ
ammmnistrabat: cayphas uͦ eum quo
dñs crucem ascendit. Aullitune¬
pontificatus honor dabat᷑ merito ge
neris uel uits. s romana potestas pre¬
stabat sac̾dotium cui uolebat. Int̾
annã ⁊ caẏpham tres alii sunt
pontificatu ꝑfuncti: ut refert io¬
sephus. Ae ꝑ hoc omne tempꝰ quo dñs
ñr int̾ris docusse describit᷑. intͣ qui¬
driennii sꝑacinm coartat᷑: in quo suc¬
illum p̃dicare nemebat qui ⁊ quos

Expanded text:
gentis suscepit; et ibi per decem continuos annos praeses perduravit. Annas et Caiphas, incipiente praedicatione Joannis, principes fuere sacerdotum. Sed Annas illum annum administrabat, Caiphas vero eum quo Dominus crucem ascendit. Nulli tunpontificatus dabatur merito vitae vel generis, sed Romana potestas praestabat sacerdotium cui volebat. Inter Annam et Caipham tres alii sunt pontificatu perfuncti, ut refert Josephus. Ac per omne tempus quo Dominus noster in terris docuisse describitdriennii spatia coarctatur. In quo quillum praedicare veniebat, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
dee regno ꝑ quartã partem pluri.¬
mi principabant᷑. Apte quoq sac̾¬
dotes memorant᷑. quia ioħes illũ
p̃dicabat. qui rex ⁊ sac̃dos erat.
Raptiis fuit paulus supra se usq¬
ad ĩtium celum: audiens archana
ũba. Iohannes quoq mente ascen¬
dit ad contemplandam su ꝑ se gr̃am:
quam p̃dicabat. Audiuit iohanne̾
auditu mentis: ũbum dñi sola gr̾a
de suꝑ ei loquentis. O peratur
u̾buni prius ini ioħe. declarans ei
quid uelit ab ipso ꝓferri: demde.
ꝑ iohem fit uerbum dñi in deserto
derelicte ⁊ destitute iudee so latium
redemptionis annuncians. Congre¬
gaturiis itaq di filius occłtam. pͥmũ
oꝑatur in sermilo: ut eccłia non
ab homine ceꝑit. s a u̾bo. Ipsa qͥdẽ¬

Expanded text:
egno per quartam partem plurimi principabantur. Apte quoque sacerdotes memorantur, quia Joannes illum praedicabat qui rex et sacerdos erat. Raptus fuit Paulus supra se, usque tertium coelum, audiens arcana verba . Joannes quoque mente ascendit ad contemplandam super se gratiam quam praedicabat. Audivit Joannes auditu mentis Verbum Domini, sola gratia desuper ei loquentis. AMBR. Operatur verbum prius in Joanne, declarans ei quid velit ab ipso proferri; deinde per Joannem fit verbum Domini in deserto, derelictae et destitutae Judaeae solatium redemptionis annuntians. Congregaturus itaque Dei Filius Ecclesiam, primum operatur in servulo, ut Ecclesia non ab homine coeperit, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
hystorie natirralẽ ordinem. non hic
usq quaq seruatum ẽẽ. Singuli
namq eiuiangłistarum. nichilonii¬
mis iuuentus. sedubus egregii u̾sifi¬
catores enta eaudẽ mt̾ram uersau¬
tes: p̃postero ordine plurima narra¬
uere. Cautum sit itaq p̃occupatio¬
nis ⁊ recapitulationis regulas necũ qͣm¬
plures alias. dequib doctor augusti¬
mis in concordia euuangłistaꝵ docet:
huic oꝑi sepe applicare oportere.

Expanded text:
historiae naturalem ordinem non hic historiae naturalem ordinem non hic usquequaque servatum esse. Singuli namque evangelistarum nihilominus Juvencus, Sedulius, egregii versificatores, circa eamdem materiam versantes, praepostero ordine plurima narravere. Cautum sit itaque praeoccupationis et recapitulationis regulas, necnon quamplures alias, de quibus doctor Augustinus in concordia evangelistarum docet, huic operi saepe applicare oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam scilicet ignorantrã. negligentiã.
Ignorans enim ignorabitur. negli¬
gens uͦ nescietur. neqm̃ simulator
impotentie nichilomius eicietur:
uide gͦ cum ꝓpħa quatuor animalia.
ꝑtotum coipus oculata. Quod uni
sint qͣtrior facies. ueluit ignis sit hoꝵ
species. hoc explicat hȩc noua series:
luc ꝑgunt. nec fit reu̾sio: nunc des¬
census. nunc elenatio ẽ in eis. Dant
scintille micantes radios. & choruscat
fulgur in impios t̾ror adhos. splen¬
dor ad silios: est meis. Ut gͦ absq seru¬
ꝑulo studiosi mens secura possit hoc
uti uolumine: sententias euuangłista¬
gent̃ distinguere. Nuimeris siquidẽ¬
luce clarius aꝑitur: quid ꝓprie. quid
cominunit̾. quȩ ue similia dixerint
euuangłiste. Litt̾is quosq eosdem
breuitatis uecnon differentie causa
udico debere discerm. indelicet ꝑ .r.
litt̾am. marcum. ꝑ .m. matheũ. ꝑ. a.
aquilam. suminum exuangłistam
ꝑ .l. uͦ lucam. Pret̾ea nemo culpet

Expanded text:
tentiam scilicet, ignorantiam negligentiam tentiam scilicet, ignorantiam negligentiam enim ignorabitur , negligens vero nescietur, nequam simulator impotentiae nihilominus ejicietur. Vide ergo cum propheta quatuor animalia, per totum corpus oculata . Quod uni sint quatuor facies, velut ignis sit horum species, hoc explicat haec nova series luc pergunt, nec fit reversio, nunc descensus, nunc elevatio est in eis. Dant scintillae micantes radios, et coruscat fulgur in impios, terror ad hos, splendor ad filios, est in eis. » Ut ergo absque scrupulo studiosi mens secura, possit hoc uti volumine, sententias, evangelistagenter distinguere. luce clarius aperitur, quid proprie, quid communiter, quaeve similia, dixerint evangelistae. Litteris quoque eosdem brevitatis necnon differentiae causa judice debere discerni, videlicet, per R litteram Marcum, per M Matthaeum, per A aquilam summum evangelistam, per L vero Lucam. Praeterea nemo culpet,
Abbreviated transcription (Latin):
eatus quoq angastimis in
secundo de concordia ȩuuan¬
gelistarum quoad ei iusura est
ex diu̾sorum dictis unam narratio¬
nem faciens: inquit. Hoc exẽplo
siue ut a me factum ẽ. siue ano mo¬
do commodius fieri possit: uideat
umisquisq & in ceteris locis fieripoᷤᷤ¬
se. Eus gͥ exemplo ac ꝑsnasu: non¬
miuli fortassis unam ex quatuoꝵ nar¬
rationem ꝑstrinxere. At uͦ hauiis
oꝑis quil auctor immno ordinator
extiterit: nichil interest ignorare
dictis reliquorum trium excerpta
quod cuilibet ꝑ quirenti facile est
coguitu: arte mira magisq breui¬
tate miranda iunguntur. Hoc
aut̃ p̃nominatum animonium fe¬
cisse: scribit eusebitis carpiano. Sus¬
uel si commodius possis in alio: uer
t̃ram. Collige compendiose uerbi
in carnati hystoriam: maudata ꝓmissa. In
possis. preceptis ⁊ ꝓmissis bene inuere
scias ⁊ uelis: ad signandum suꝑ te mag̃
magisq lumen uultus dñi. His utiq
trib tria propulsari necesse c̃: impo¬

Expanded text:
eatus quoque Augustinus in secundo De concordia evangelistarum, quoad ei visum est, ex diversorum dictis unam narrationem faciens, inquit: « hoc exemplo sive ut a me factum est, sive alio modo commodius fieri possit, videat unusquisque et in caeteris locis fieri posse. Ejus igitur exemplo ac persuasu nonnulli fortasse unam ex quatuor narrationem perstrinxere. At vero hujus operis quis auctor, imo ordinator exstiterit, nihil interest ignorare.dictis, reliquorum trium excerpta quod cullibet perquirenti facile est cognitu arte mira magisque brevitate miranda junguntur. Hoc autem praenominatum Ammonium fecisse, scribit Eusebius Carpiano. Susvel si commodius possis in alio Verbuper terram . Collige ergo compendiose Verbi incarnati historiam, mandata, promissa. In possit praeceptis et promissis; bene vivere scias et velis, ad signandum super te, magis magisque lumen vultus Domini . His utique tribus tria propulsari necesse est, impo
Abbreviated transcription (Latin):
piens dnodecĩ
discipulis sus:
transiit inde
ut doceret &
ꝑredicaret inciuitatib eorum.
Enitates discipulorum dicit. in
quib erant nel nati uel eruditi.
Predicans itaq iudeis. non sama¬
ritanis. ñ gentib. fecit qd̾ docuerat.
ut scđm ꝓmissa prius offeratui.
iudeis. salutis occasio. Rxui. lxxxix¬
E creuntes aut̃ discipuli. predicabant¬
oleo multos eprotos. & sanabant.
nomine domini. Et si in peccatis
sit: dimittentur ei. Unde patet ab
ipsis apłis hunc sc̃e eccłie morem
ẽẽ contraditum : ut pontificali be¬
nedictione consecrato oleo ꝑun¬

Expanded text:
ns duodecim discipulis suis, transiit inde, ut doceret et praedicaret in civitatibus eorum. Civitates discipulorum dicit, in quibus erant vel nati vel eruditi. Praedicans itaque Judaeis, non Samaritanis, non gentibus, fecit quod docuerat, ut secundum promissa prius offeratur Judaeis salutis occasio. R. 56VI praedicabantoleo multos aegrotos et sanabant. nomine Domini, et si in peccatis sit, dimittentur ei. Unde patet ab ipsis Apostolis nunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut Pontificiali benedictione consecrato oleo perun
Abbreviated transcription (Latin):
tant quam qui portatur: respondebo.
catione ñ subrungens filium cħ suꝑ as¬
pidem ⁊ basiliscum ambulaturum ⁊
conculcaturum leonẽ & draconẽ. At
illi iħ̾e rursus. Scͥptum ẽ. Non temptał
chnm̃ dm̃ tuum. Ueris scͥpturarum
frangit chippeis. falsas diaboli sagitas
de scripturis: qui uel falsa ꝓponit. uel
ueris falsa ꝑsiadere conatur. Testimo¬
ia deuteronomii ꝓculit dñs: ut sede
legis satramenta monstrarit. Sugge¬
rebatur ei quasi homirii. uit signo aliqͦ
exploraret quantum apiid dm̃ ualeret.
S scͥptum ẽ homini ne clm̃ temptare
audeat qͣndo ht̃ quid faciat: ut qriod
eanert oportet eudat. Inde ẽ illud. Si
uos ꝑsecuti fuernt niuna ciuitate: sti¬
gite m aliam. Postquam uͦ deficit huna¬
ra ꝓuidentia fi homo se totum diumne
cominntut potentie: non ẽ dicenda

Expanded text:
tant quam qui portatur, respondebo: tant quam qui portatur, respondebo: catione, non subjungens Filium Dei super aspidem et basiliscum ambulaturum, et conculcaturum leonem et draconem. Ait illi Jesus: Rursus scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Veris Scripturarum frangit clypeis falsas diaboli sagittas de Scripturis, qui vel falsa proponit, vel veris falsa persuadere conatur. Testimonia Deuteronomii protulit Dominus, ut secundae legis sacramenta monstraret BEDA.. Suggerebatur ei quasi homini, ut signo aliquo exploraret quantum apud Deum valeret. Sed scriptum est homini, ne Deum tentare audeat, quando habet quid faciat, ut quod cavere oportet evadat. Inde est illud: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Postquam vero deficit humana providentia, si homo se totum divinae committit potentiae, non est dicenda
Abbreviated transcription (Latin):
oisum. Scͥptum ẽ enim. quia angłis
sius mandauit de te. & in manib pꝑl¬
lent te: ne forte offendas ad lapie
pedem tuum. In omnib tempta¬
tionib hoc agit diabolus: ut intelli¬
gat si filius dĩ sit. S dñs sic responsi¬
onẽ temꝑat: ut eum relinquit ambi¬
gium. Dicens mitte te deorsum. qui
omnes precipitare satagit infirius
ostendit᷑: nam suadere pocest preci¬
ꝑ Itare non potest. Testimonium qd̾¬
inclucit ñ de xp̃o tantum. s de omui
uro scõ ꝓphetia ẽ. Ieronimus psal¬
mo nonagesimo sic exponit. Qniẽꝙ
duas naturas di & hominis ꝑfectas
crediderit insaluatore. Hic angłicis
manib uallatus. ad lapidem idẽ ad
xp̃m non offendit pedem suim. quti la¬
pis ẽ offensionis & petra scandali. An¬
gustimis codẽ psalmo. In manib an¬
gelorum sublatus ẽ dñs: quando assũp¬
tus ẽ nicelum: ñ quia si non portarent
ruiturus erat. s quia obsequebantur.
regi. Quod sidicas meliores sunt qui por¬

Expanded text:
tum est enim: Quia angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. » In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat ut eum relinquat ambiguum. Dicens, « mitte te deorsum, » qui omnes percipitare satagit, infirmus ostenditur: nam persuadere potest, praecipitare non potest. Testimonium inducit non de Christo tantum, sed de omni viro sancto prophetia est. Hieronymus psalmo nonagesimo sic exponit: « Quicunque duas naturas Dei et hominis perfectas crediderit in Salvatore, hic angelicis manibus vallatus, ad lapidem id est ad Christum non offendit pedem suum, qui lapis est offensionis et petra scandali . » Augustinus de eodem psalmo: « In manibus angelorum sublatus est Dominus, quando assumptus est in coelum, non quia si non portarent, ruiturus erat, sed quia obsequebantur regi. » Quod si dicas, meliores sunt qui por
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ uire dͥapib excludunt᷑. Primnus
dixit. Uillam emi. ⁊ cet̾a. Ait̃ dixit
Iu̾ga bonm emi quinq. Alius dix̃.
urorem drͣi. Uxoris appeticus ad con¬
cupiscentiam ꝑtinet᷑: ficut gula.
uills emptio: ad auariciam ⁊ suꝑbiã.
ꝓbatio quinq ingorum refertur ad
concupiscentiã oculoꝵ: ubi curiosi¬
tas ẽ & uana gła. Triplici telo ho¬
stis totidem arlna defensionis opꝑo¬
ne: ut concupiscentia carnis pellat᷑
suꝑauit gula. inuetito pomo.
Uana gła suꝑanit eun: dicens. eri¬
tis sicut dii. Auaricia etiã suꝑauit
eum: quando dix̃. scientis bomini.
⁊ maluin. Auaricia enim: recte dicitur
sublimitas ambitionis. Sic etiã tempta¬
uit dñm: s uictus recessit. Danid goliad
trib lapidib detorrente ꝓstraute: xp̃c
diabolum trib testimoniis delige.

Expanded text:
uduntur. Primus dixit: Villam emi, etc. . Alter dixit: Juga boum emi quinque. Alius dixit: Uxorem duxi . Uxoris appetitus ad concupiscentiam pertinet, sicut gula. Villae emptio, ad avaritiam et superbiam. Probatio quinque jugorum, refertur ad concupiscentiam oculorum, ubi curiositas est et vana gloria. Triplici telo hostis totidem arma defensionis oppone, ut concupiscentia carnis pellaturs gula, invento pomo. Vana gloria superavit eum, dicens: « Eritis sicut dii . » Avaritia etiam superavit eum, quando dixit « scientes bonum et malum . » Avaritia enim recte dicitur sublimitas ambitionis. Sic etiam tentavit Dominum, sed victus recessit. David Goliath tribus lapidibus de torrente postravit; Christus diabolum tribus testimoniis de lege.
Abbreviated transcription (Latin):
cum diabolus. tsq ad cempu.
bestiis. M & ecce ingłi accissert̃:
e ministtabant ei.  onsum¬
matam omnem temptationẽ dicit
quia his trib temptationib conti¬
nentur origines omnrum uicioꝵ
iohanne atrestante qui ait. Oune
qd̾ in mundo ẽ concupiscentia car¬
nis ẽ: ⁊ concupiscentia oculorum

Expanded text:
 usque ad tempus. bestiis, et ecce angeli accesserunt et ministrabant ei. » Consummatam omnem tentationem dicit, quia his tribus tentationibus continentur origines omnium vitiorum, Joanne attestante, qui ait: « Omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̾c intrauit cum alũs ut ad impleret
gr̃a celesti ritum legis. Iudeorran
iprie sẏnagoga dici solet: quantus ch
suie disceriendi cansa. siue qd̾ inter
congregationẽ. unde sẏnagoga. & con¬
uocationem unde eccłia nem̃ accepit.
distet aliquid: qd̃ scilioet cong̾ga¬
ri & pecora solent. conuocati autẽ
magis ẽ utentium ratione. ut st̃
homines. I deoq none gr̃e tpłm¬
uisum ẽ doctorib debere nocari ec¬
desiam: maiori dignitate conuoca¬
tum inrinitatẽ fidei. Et surre¬
xit legere. & traditus ẽ illi liber
ysaie ꝓpħe. I ndicium fuit hu¬
militatis: suscipe lectoris officium.
Ueruimetiam sc̃ptura de ipso ꝑ ppsũ
nobis erat aꝑienda. & ad implenda
Et ut reuoluit libriun: inuenit lo¬
cum. ubi scͥptum erat. Spc̃ dñi suꝑ¬

Expanded text:
 intravit cum aliis, ut adimpleret gratia coelesti ritum legis. Judaeorum proprie Synagosive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid: quod scilicet congregari et pecora solent, convocari autem magis est utentium ratione, ut sunt homines. Ideoque novae gratisum est doctoribus debere vocari Ecclesiam, majori dignitate convocatum in unitatem fidei. Et surrexit legere, et traditus est illi liber Isaiae prophetae. Indicium fuit humilitatis, suscipere lectoris officium. Verum etiam Scriptura de ipso per ipsum nobis erat aperienda et adimplenda. Et ut revolvit librum, invenit locum ubi scriptum erat: Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtitus ẽ mundus: qd̃ significat
iam grãm xp̃i diffusam ꝑmun¬
duni. qui iernauit spacio qua¬
draginta dierum. Inquo ieiunio.
quasi clamabat: abstinete uos ã de¬
sideriis huius scħ. In comestione
& bibitione post resui restionem
nelut clamabat. ecce ego uob̃cum
sum usq ad consummationẽ scħ.
Unde quamuis ñdum głemuiꝰ.
tam̃ sꝑando iam pascinrur. Congͥe
icnimum quadragesime statutum
significat nos debere a mundi ami¬
citia contiuere. ut dm̃ sequi ualea¬
mus. In abstinentia aut̃ quadra¬
genarins mimerus custoditur. quia
uirtus decalogi ꝑ quatuor libro euan¬
gelii impletur. cum enuangłnm eu¬
stoditur: Uel quia ꝑ decalogum dm̃
& pruntim diligere p̃cipimui: &
motu corporis qd̃ exquatuor subsi¬
stit elementis. caritas di ⁊ ꝑximi nie¬
latur: aꝑte ad diluenda peccata in
quadragenarium inrinerũ tempꝰ
penitentie surgit. Et accedens
temptator:dixit ei. Si filius dĩ es: dic
ut lapides isti panes fiant. Qni res¬

Expanded text:
titus est mundus, quod significat jam gratiam Christi diffusam per mundum, qui jejunavit spatio quadraginta dierum. In quo jejunio quasi clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi. In comestione et bibitione post resurrectionem velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Unde quamvis non gloriemur, tamen sperando jam pascimur. jejunium Quadragesimae statutum significat nos debere a mundi amicitia continere, ut Deum sequi valeamus. In abstinentia autem quadragenarius numerus custoditur, quia virtus Decalogi per quatuor libros Evangelii impletur, cum Evangelium custoditur, vel quia per Decalogum Deum et proximum diligere praecipimur, et motu corporis, quod ex quatuor subsistit elementis, charitas Dei et proximi violatur, apte ad diluenda peccata in quadragenarium numerum tempus poenitentiae surgit. « Et accedens tentator dixit ei: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui res
Abbreviated transcription (Latin):
ocius orationis nillus fructus est:
nisi dimittamus debitorib nr̃is. id
turis modo naturam signficat ut ibi.
anima rationalis & caro sinit unus
homo: modo fragilitatẽ siue culꝑam.
fragilitatẽ: ut ibi. Homo tu quis es.
qui respondeas do: Culpa notatur
ibi. Uos aut̃ sicut homines mori¬
eniuii. Unde hic dicit᷑. Si diniseri¬
tis hominib id ẽ peccatorib qui ex
diis homines peccando facti sunt᷑.

Expanded text:
otius orationis nullus fructus est, nisi dimittamus debitoribus nostris, turis modo naturam significat, ut ibi: Anima rationalis et caro, sunt unus homo; modo fragilitatem, sive culpam; fragilitatem, ut ibi: Homo, tu quis es qui respondeas Deo? Culpa notatur, ut ibi: Vos autem sicut homines moriemini . Unde hic dicitur: Si dimiseritis hominibus, id est, peccatoribus, qui ex diis homines peccando facti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenitur ad celeste regnam.
Ienbite quȩ possidetis: & date elemo¬
sinam. Qui ꝑcelo mundana
omina sꝑuit. uendat quȩ habet &
distribuat: qui ñ ẽ tantȩ urtutis
Ad usris necessarios a scĩs resernetur.
cum & ipse dñs cui ministrabant
angłi ad informandãm eccłiam locu¬
los habuisse legatu. L.cliii. M alyi¬
acite uob̾ sa tulos qui non ueteras¬
gruit: thesatitum ñ deficientẽ ĩ celis.
Sensus c̃. Elemosinas abscondite
uobis. idẽ ad cominodum ur̃m. in fi¬
ni pauꝑis. quarum merces mane¬
at in cełis. hoc ẽ inspũalib & et̃nis.

Expanded text:
pervenitur ad coeleste regnum. pervenitur ad coeleste regnum. Vendite quae possidetis, et date eleemosynam. Qui pro coelo mundana omnia spernit, vendat quae habet et distribuat, qui non est tantae virtutis,ad usus necessarios a sanctis reservetur, cum et ipse Dominus cui ministrabant angeli, ad informandam Ecclesiam, loculos habuisse legatur . L. 152V M. 46 Facite vobis sacculos qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in coelis. Sensus est: Eleemosynas abscondite vobis, id est, ad commodum vestrum in sinu pauperis, quarum merces maneat in coelis, hoc est, in spiritualibus et
Abbreviated transcription (Latin):
gulo ammaduertendum ẽ. ñ solum
etͥ iactantiam in intore corporum :
s etiam in ipsis sordib. Et gina tur¬
ꝑissimum ẽ. ungere caput: ad inte¬
riora hoo p̃ceptum ꝑtinet. Capntgͦ
imgit. qui mente letat᷑ atq ratione:
quȩ recte caput animȩ acciꝑitiq:
faciem lauat: qui cor mundat. ut
dm̃ uidere possit. Qui aut̃ in pro.¬
fesfione xp̃iana inusitato squalore
ac sordib intentos in se homines fa¬
cit sola uoluntate ñ necissitate: ce¬
teris eins oꝑib potest conci quał
suerit. Unde dñs p̃cepit lupos ca¬
uendos sub ouma pelle. Ex fructibꝰ
inquit eorum: cognoscetis eos. Re¬
cte caput amime mentẽ accipunus.
qua cogitationes reguntur. Lcl
olite timere pusillus grex: qnia
Icomplacuit pat̾ ur̃o dare uobis
regnum. Ne disfidatis in elemos¬
na. in oratione. in ierunio: quia pat̾
complacita bonitate dabit nob̃ regnũ.
Oregem electorum nominat pusi¬
lum: uel ob comparationẽ maioris
numeri reproborum. uel potins
obhumilitatis deuotionem qua

Expanded text:
tulo animadvertendum est, non solum esse jactantiam in nitore corporum, sed etiam in ipsis sordibus. Et quia turpissimum est ungere caput, ad interiora hoc praeceptum pertinet. Caput ergo ungit, qui mente laetatur atque ratione, quae recte caput animae accipitur. Faciem lavat, qui cor mundat, ut Deum videre possit. Qui autem in professione Christiana inusitato squalore ac sordibus intentos in se homines facit sola voluntate, non necessitate, caeteris ejus operibus potest conjici, qualis fuerit. Unde Dominus praecepit lupos cavendos sub ovina pelle. Ex fructibus eorum, inquit cognoscetis eos . Recte caput animae mentem accipimus, qua cogitationes reguntur. L. 151X Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. BEDA. Ne diffidatis in eleemosyna, in oratione, in jejunio; quia pater complacita bonitate dabit vobis regnum. Gregem electorum nominat pusillum, vel ob comparationem majoris numeri reproborum, vel potius ob humilitatis devotionem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
in abscondito. Ꝙ pat̾ tius qui
indet in abscondito. reddet tibi.
xt̾minant facies. id ẽ deformant.
& quasi extra t̾minos ꝓprios abdu¬
cunt: ut pallidi uideantur & tristes.
id c̃ quasi lugentes de peccatis sius
q aliorum. Inige caput tuum.

Expanded text:
qui videt in abscondito, reddet tibi. Exterminant facies suas, id est, deformant et quasi extra proprios terminos abducunt, ut pallidi videantur et tristes, id est, quasi lugentes de peccatis suis et aliorum. Unge caput tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
itib pollicetur dñs hereditatẽ
terre uiuentium. ubi nullus
moritus. id ẽ quale habitaculum
corporis ipse resurgens assumpsit.
quia si ꝑ mansuetudinem mentis
nr̃e habitauerit xp̃c in nobis. nos
quoq głificati gła corporis eiꝰ uestiem.¬

Expanded text:
itibus pollicetur Dominus haereditatem terrae viventium, ubi nullus moritur, id est quale habitaculum corporis ipse resurgens assumpsit; quia, si per mansuetudinem mentis nostrae habitaverit Christus in nobis, nos quoque clarificati gloria corporis ejus vestiem
Abbreviated transcription (Latin):
paratur eterna. do:
iubemur cominissa deflere. Sic
enim dñs suꝑ peccatricẽ ciuita¬
dem fienit ruicuram: & suꝑ laza¬
rum quem suscitauit mestis soro

Expanded text:
paratur aeterna. Non jubemur commissa deflere. Sic enim Dominus super peccatricem civitatem flevit ruituram , super Lazarum quem suscitavit, moestis soro
Abbreviated transcription (Latin):
etiam a iohanne declaratus ẽ: eoce
agnus di. ecce qui tollit peccatum
manchi. Illis ant̾ abeuntib: cep̃
dicere de ioħe ad turbas. Quid xxi¬
stis in deserco nidere: Harundinẽ
uento moneri: Quia turba cir¬
tinistans int̾rogationis mỹsteruĩ
nesciebat. & putabat iohannem
dubitare dexp̃o: ut intelligiret
iohannẽ ñ sibi s discipulis sins in¬
terrogasse in quit istud ad
latidem iołrs. Per
harundinẽ designat animum
cognitione dĩ uacitum. & ad im¬
mundoꝵ sp̃im flatum uagan¬

Expanded text:
etiam a Joanne declaratus est: « Ecce etiam a Joanne declaratus est: « Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . » « Illis autem abeuntibus coepit dicere de Joanne ad turbas: Quid existis in desertum videre? » Arundinem vento moveri. Quia turba circumstans interrogationis mysterium nesciebat, et putabat Joannem dubitare de Christo, ut intelligeret Joannem non sibi, sed discipulis suis interrogasse, inquit istud ad laudem Joannis. Per arundinem designat animum cogitatione Dei vacuum, et ad immundorum spirituum flatum
Abbreviated transcription (Latin):
Et uͦ quia multis uidetar ioh̃em e¬
saltem ꝑscͥpturas ꝓpħarium noiis¬
se xpñi moriturum. leganiꝰ ⁊⁊ ita.
no modo dñs de lazaro ubi ẽ positꝰ
dixit: sic iohannes int̾rogat ap̃m.
nullo modo sibi s discipulis. Int̾¬
rogatio quoq: sic intelligi potest.
Tii es qũe lex uenturum p̃dixit.
an alus ap̃c expectabit᷑.  espon¬
dit aut̃ dñs: factis potius qm dic¬
tis. Utiq uisa miracrila plemim
testimonium dant: qd̾ sit filius di.
Hȩc enim ante euuangłm: uel ra¬
ra. uel milla fuermt. Unis tho¬
bias oculos receꝑit. ⁊ hȩc fuit angłi
non hominis medicina. Helyas
mortunm suscitauit. ipse tamen
roganit & fleuit: hic uissit. Hely¬
seus leꝑsum mundari fecit: ñ tam̃
ibi ualuit p̃cepti auctoritas. see
mysteriĩ figura. Addit post supra¬
dicta decruce. ⁊ obitu. & sepultã:
quod t̃ plenitudo fidei. Nulum
cnini maius ẽ dñi testimontum: qͣm
toto se unum obtulisse ꝓmundo.
Hoc solo plene dñs dedaratur. Sic

Expanded text:
ero quia multis videtur Joannem saltem per scripturas prophetarum novisse Christum moriturum, legamus et ita: Quomodo Dominus de Lazaro: Ubi est positus , dixit; sic Joannes interrogat Christum nullo modo sibi, sed discipulis. Interrogatio quoque sic intelligi potest: Tu es quem lex venturum praedixit, an alius Christus exspectabitur? Respondet autem Dominus factis potius quam dictis. Utique visa miracula plenum testimonium dant quod sit Filius Dei. Haec enim ante Evangelium vel rara vel nulla fuerunt. Unus Tobias oculos recepit, et haec fuit angeli, non hominis medicina. Elias mortuum suscitavit, ipse tamen rogavit et flevit. Hic jussit. Eliseus leprosum mundari fecit, non tamen ibi valuit praecepti auctoritas, sed ministerii figura. Addit post supradicta de cruce et obitu et sepultura, quod est plenitudo fidei. Nullum enim majus est testimonium quam toto se unum obtulisse pro mundo. Hoc solo plene Dominus declaratur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
fio ⁊ ꝓpħia. ⁊ incerna u̾bidi psentis in
iohanne. ꝑ quem cdamat. p̾sentis iu
carne assumpta. ciii iohannes testi¬
monnim ꝑhibet iuxta illud. Para¬
ui lucernam xp̃o meo. Uiam dũidi¬
rigit. qui ad p̃cepta etus uitam p̃ꝑat.
unde illud. Si quis diligit me: sermo¬
nem meum feruabit.

Expanded text:
sentis in Joanne, per quem clamat: praesentis in carne assumpta, cui Joannes testimonium perhibet, juxta illud: Paravi lucernam Christo meo . Viam Domini dirigit, qui ad praecepta ejus vitam praeparat. Unde illud: Si quis diligit me, sermonem meum servabit
Abbreviated transcription (Latin):
se ñ esse ap̃m. & non negauit qd̾ erat.
scilicet se ee̾ precursorem. ut sequentia
det̾minant. Hic humilitas iohis comĩ¬
datur: qui drim infirmitatem stiam¬
studuit studuit humilit̾ agnoscere.
dei celsitudinem meruit obtinere.
Mira cecitas iudeorum: qui cum cre¬
derent iohannem e̾ẽ crp̃m. credere
uolebant etiam ipso iohanue attestan¬
te xpm̃ e̾ẽ saluatorem tot signis ac
urtitib approbatum. Et int̾roga¬
uerunt eum. Quid ergo: Helyas escui
Si dixit. Non sitm. Splieta estu: Et
respondit. Non. Oñs dix̃ discipłis
suis. iohannes ipse ẽ helẏas: qutia io¬
hannes in spłi erat helyis non inꝑ¬
sona: scđm quam dicit hic se ñ esse
helyam. Ido iohannes negauit. se e̾ẽ
ꝓpħam: quia plus erat quã ꝓpħa.
qd̾ alii p̃nunciauerant ostendens.
Lelquia nuncii querere intende¬
bit. an ẽc̾t helyseus in quo figura
baptisim p̃cessit. uel alius ex ꝓpħrs
antiqus. D ixerunt gͦ ei. Quis
es ut responsum demus his qui mi

Expanded text:
se non esse Christum, et non negavit quod erat, scilicet se esse praecursorem, ut sequentia determinant. Hic humilitas Joannis commendatur, qui dum infirmitatem suam studuit humiliter agnoscere, Dei celsitudinem meruit obtinere. Mira caecitas Judaeorum, qui cum crederent Joannem esse Christum, credere nolebant, etiam, ipso Joanne attestante, Christum esse Salvatorem; tot signis ac virtutibus approbatum. Et interrogaverunt. Quid ergo? Elias es tu? et dixit, Non sum. Propheta es tu? et respondit, Non. Dominus dixit discipulis suis, Joannes ipse est Elias, quia Joannes in spiritu erat Elias, non persona, secundum quam dicit hic se non esse Eliam. Ideo Joannes negavit se esse prophetam, quia plus erat quam propheta, quod alii praenuntiaverunt, ostendens: vel quia nuntii quaerere intendebant an esset Eliseus, in quo figura baptismi praecessit, vel alius ex prophetis antiquis. Dixerunt ergo ei: Quis es, ut responsum demus his qui mi
Abbreviated transcription (Latin):
terrami. Mansueti dicuntur
quasi manu consueti. hoc ẽ tolerqu.¬
tes inuirias. non reddentes malũ
ꝑ malo. Mites uͦ sunt. qui nulla
furoris accensione turbant᷑: s u

Expanded text:
 Mansueti dicuntur, quasi manu consueti, hoc est, tolerantes injurias, non reddentes malum pro malo. Mites vero sunt, qui nulla furoris accensione turbantu
Abbreviated transcription (Latin):
eati panꝑes spũ. quorim ipsoꝵ
est regnum celoꝵ. Discipuli:
a discendo sunt uocati. In eos dũs
oculos lenat. ut qui intenta cordis
aure u̾bum ꝑcipiunt. latius sapo¬
ris intimi lumen accipiant: & au¬
dica patent̾ intelligant. Hii eñ
sunt montes maltitudie montis
ab illo qui specialit̾ ẽ mons mon¬
tium. & sẽs scõrum: suscipientes
pacem ppło. in cordib stus scͥptam.
Sic & moyses legem spñalit̃ inteili¬
gens: in uertice montis in quo ds̃
loquebat᷑ ei ꝑ angłm suscepit mã
s in lapidib scͥptam. Illa enim
serius. ista filiis data ẽ. Oes suũ
dicitur aꝑrre. qui incelsitudine
pat̾ne maiestatis positus celestis in¬
te p̃cepta docebat. rit ad motum
sp̃e eloquentis ostendat᷑ officium
oris humam obedisse. Hic enim
aꝑuit os suumppriũ : qui in lege
quoq oris: significat sermonem
qui uoluntãte funt panꝑes deo:
non coactione in opie. Panꝑes
non inflat. Benc incipit: quia
& ica merito digni ꝑ hibentur e

Expanded text:
eati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum Discipuli a discendo sunt vocati. In eos Dominus oculos levat, ut qui intenta cordis aure verbum percipiunt, latius saporis intimi lumen accipiant, et audita patenter intelligant. Hi enim sunt montes in altitudine montis, ab illo qui specialiter est mons montium, et Sanctus sanctorum, suscipientes pacem populo in cordibus suis scriptam. Sic et Moyses legem spiritualiter intelligens, in vertice montis, in quo Deus loquebatur ei per angelum, suscepit illam, sed in lapidibservis, ista filiis data est. Os suum dicitur aperire, qui in celsitudine paternae majestatis positus, coelestis vitae praecepta docebat, ut ad motum Spiritus eloquentis, ostendatur officium oris humani obedisse. Hic enim aperuit os proprium, qui in lege quoque oris significat sermonem qui voluntate sunt pauperes pro Deo, non coactione inopiae. AUGUSTnon inflat. Bene incipit, quia et ita merito perhibentur digni
Abbreviated transcription (Latin):
tus ⁊ cdi sapientia intelligor iuste fade
ab apłis. Hic ostendit dñs filios saꝑi¬
entie intelligere insticiam non esse
in abstinendo. uel in manctucando:
s intemꝑantia non sumendi ea quȩ
merito rep̃hendi queant. & in equa¬
numitate tolerandi mopiam.
Non ẽ enim regnum dĩ esca ⁊ potus.
quoꝵ ñ ustis s concupiscentia repre¬
henditur. inimo insticia ⁊ ꝑax. ⁊ gay¬
dium. Instificata sapientia ẽ di. dis¬
pensatio atq doctrina a fidelib com¬
ꝓbata: quȩ suꝑbis resistit. humilib
aut̃ dat grãm. In quibꝰdam codicib
legitur iustificata ẽ sapientia ad oꝑibꝰ

Expanded text:
sapientia intelligor juste facere ab apostolis. Hic ostendit Dominus filios sapientiae intelligere, justitiam non esse in abstinendo vel in manducando, sed in temperantia non sumendi ea quae merito reprehendi queant, et in aequanimitate tolerandi inopiam. Non est enim regnum Dei esca et potus , quorum non usus, sed concupiscentia reprehenditur; imo justitia et pax et gaudium . Justificata sapientia est Dei dispensatio atque doctrina a fidelibus comprobata, quae superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . In quibusdam codicibus legitur: Justifica
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o in ieuinio. ⁊ fletu ⁊ in planctu.
⁊ scindite corda ur̃a ⁊ non uestimenta
ur̾a. W it̾m. Uentrẽ meum doleo:
sensus cordis mei conturbati sunt in
me. Et paulopꝰt. Stultus ppłs mens
me non cognonit: filii insipientes ft̃
poris aptatur: dictum ẽ. Cetinmꝰ
uob & non saitastis: hoc ẽ ad confessio¬
nem psallendi dõ ꝓuocamis. ⁊ non obe¬
distis coaptando ⁊ conformando uos
doctrinȩ. U enit enim ioharnes
neri manducans neq bibens: & di¬
cunt demonium habet. Uenit filiꝰ

Expanded text:
ro, in jejunio et fletu et planctu, et scindite corda vestra et non vestimenta vestra . Et iterum: Ventrem meum doleo, sensus cordis mei conturbati sunt in me . Et paulo post: Stultus populus meus me non cognovit, filii insipientes suntporis aptatur, dictum est: Cecinimus vobis, et non saltastis, hoc est, ad confessionem psallendi Deo provocavimus, et non obedistis coaptando et confirmando vos doctrinae. Venit enim Joannes, neque manducans, neque bibens; et dicunt, Daemonium h
Abbreviated transcription (Latin):
tes coequalib dicunt. Cetmimus
uob̃ & non saltastis: lamentauimus
& non plaxistis. G eneratio iu¬
deorum qui tẽpore. tp̃i erant. compa¬
ratur antiquis iudus: int̾ quos mag¬
na druisio fuerat. Pueri sunt ꝓpħe a
doctores. qui fuerunt ante aduentũ
xp̃i: de quib dicit᷑. Decharatio ser¬
monũ tuorum illuminiat. ⁊ intelłm
dat paruulis. Paruulis. id ẽ humilib
spui. Forum uel sẏnagoga ẽ uel hierłm:
uentu suis coequalib id ẽ generis sui
ꝓpłis patria uoce exꝓbrabant. quod
nec psalmis allecti ad laudem dĩ as¬
surrexerint corde detioto. inembroꝵ
agilitate. qd̾ notat saltus: tiełthrenis
le scilicet carmen: tibi & di u̾bo ani¬
ma. ⁊ spũi caro mibit. ꝑsalista
aut̃ quasi in ipso actti nuptiarum po¬
situs. quadam letitia saltans: mo¬
nuit nos ludere dicens. Exultate
do aduitori nr̃o. iubilate do̾ iacob:
& cet̾a. S quid sequitur: Q non

Expanded text:
 Cecinimus vobis, et non saltastis; lamentavimus et non planxistis. BEDA. Generatio Judaeorum qui tempore Christi erant comparatur antiquis Judaeis, inter quos magna divisio fuerat; pueri sunt prophetae et doctores, qui fuerunt ante adventum Christi, de quibus dicitur: Declaratio sermonum tuorum illuminat, et intellectum dat parvulis . Parvulis, id est, humilibus spiritu. Forum vel Synagoga est, vel Jerusalem, ventu, sui coaequalibus, id est generis sui populis patria voce exprobrabant, quod nec psalmis allecti ad laudem Dei assurrexerint corde devoto, membrorum agilitate, quod notat saltus, nec threnis,le scilicet carmen, ubi et Dei verbo anima et spiritui caro nubit. Psalmista autem, quasi in ipso actu nuptiarum positus, quadam laetitia saltans, monuit nos ludere, dicens: Exsultate Deo adjutori nostro, jubilate Deo Jacob , et caetera. Sed quid sequitur? Et non