comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quia fecte manasses abomina¬
tiones istas. delebo iherłem. & tradã eã
nimanꝰ inimicoꝵ eiꝰ. Mortuo manasse.
regnauit amon filius eiꝰ ꝓeo. Hic am¬
bulauit in ina patris sui. & int̾fecerẽ
eũ serui sui. regnauitq iosias pro eo
Ambulauitq iosias inuia dauid patͥs
sui. & ñ de clinauit ab ea ad dext̾am uel
ad sinistram. & fecit mundari templũ.
& celebrari phase. quale ñ fuit a dieb
iudicũ usq ad tempꝰ illud. Destruxit
quoq altare qd̾ fecerat ieroboam in
bethel: & combussit in eo ossa sac̃dotũ
qui optulerant suꝑ illud incensum.
dñs: quẽ locutus ẽ suꝑ uidam. Iosias
deniq congressus cum nechao rege
egypti. occisus ẽ in campo magedo.
& regnauit ioachat trib mensibus.
Quib uix expletis memoratus nechao
cepit eum & duxit in egyptũ. & consti¬
tiit regem ꝑ eo elyachim filiũ iosie.
quẽ uocauit ioachim. Condempna¬
iut etiã uidam. centũ talentis argen¬
ti & talento auri. Anno qͦ ioachimi¬

Expanded text:
dicens: Quia fecit Manasses abominationes istas, delebo Jerusalem, et tradam eam in manus inimicorum ejus. Mortuo Manasse, regnavit Amon filius ejus pro eo. Hic ambulavit in via patris sui, et interfecerunt eum servi sui. Regnavitque Josias pro eo. Ambulavitque Josias in via David patris sui, et non declinavit ab ea ad dexteram neque ad sinistram, et fecit mundari templum, et celebrari Phase quale non fuit a diebus Judicum usque ad tempus illud. Destruxit quoque altare, quod fecerat Jeroboam in Bethel, et combussit in eo ossa sacerdotum qui obtulerant super illud incensum.  quem locutus est contra Judam. Josias denique congressus cum Nechar rege Aegypti occisus est in campo Magendo, et regnavit Joatham tribus mensibus, quibus expletis memoratus Nechar coepit eum, et duxit in Aegyptum, et constituit regem pro eo Eliachim filium Josiae, quem vocavit Joachim. Condemnavit etiam Judam centum talentis argenti, et talento auri. Annoque Joachim
Abbreviated transcription (Latin):
enon gͥ sumpto
diademate im
contra fidem eccłiasticam. Theoderi¬
cum quoq uesegothoꝵ regẽ ad se

Expanded text:
enon igitur sumpto diademate impcontra fidem ecclesiasticam. Theodoricum quoque Visigothorum regem ad se
Abbreviated transcription (Latin):
De seth & cayn & filiis eoꝵ .xii.¬
lli qui fuerunt de stirpe seth. uoca¬
ti sunt filii dei: illi qui de stirpe cayn.
filii hominũ. Sech significat xp̃m:¬
significant electos: filii cayn signifi
cant reꝓbos. Electi regenerantui.
Generatio filioꝵ dei in uiro complet᷑:
qui ꝓpt̾ iuires designat uirtutem:
inmuliere t̾minatͣ:que designat
molliciem: quia reꝑboꝵ uita. finit᷑¬
in mollicie uicioꝵ. filii d̃i acceꝑunt
filias hominũ: & plerumq qui ꝑ
baptismũ renati sunt. & electi uide¬
bant᷑. sibi uingunt delectationes &
uicia reꝓboꝵ. Ex huiꝰ modi comngio
fiat. Sepulchrum. sꝑitalis uite de¬
signat secretum. in quo fidelis re¬
conditur. ne p̾sentis scli fluctuatio¬

Expanded text:
De Seth, Cain et filiis eorum. Illi, qui fuerunt de stirpe Seth, vocati sunt filii Dei; illi autem, qui de stirpe Cain, filii hominum. Seth significat Chrissignificant electos, filii Cain, reprobos. Electi regenerantur Generationes filiorum Dei in viro complentur: qui propter vires designat virtutes, in mulierem terminatur, quae designat mollitiem, quia reproborum vita finitur mollitie vitiorum. Filii Dei acceperunt filias hominum. Plerumque enim qui per baptismum sunt renati, et electi videbantur sibi conjungunt delectationes et vitia reproborum. Ex hoc conjugio fiat. Sepulcrum spiritualis vitae designat secretum, in quo fidelis reconditur, ne praesentis saeculi fluctuatio
Abbreviated transcription (Latin):
iber quartus
tractat demys¬
terus rerum
gestaꝵ a iosne
usq ad helcanã
patrẽ samuelis
continens cap̃ decẽ

Expanded text:
 Quartus tractat de mysteriis rerum gestarum a Josue usque ad Helcanam patrem Samuelis, continens decem
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ sp̃es. Lamficiũ. Armaturam.
nauigationẽ. Agͥcult᷑am uenationẽ me¬
dicinam. Theatricã. Ad hane om̃ium
rerũ fabrica ꝯcurrere uidet᷑ Ad hanc
enim ꝑtinent uniu̾sa que humanis
necessitatib inueniunt᷑ grata. cõmoda.
necc̃ia. ⁊ q̃cumq sub predictis seꝑtem
sp̃eb eiꝰ cõprehendi cõprobantur. De
prima sp̃es mechanice. Ad hanc ꝑtinz
om̃is oꝑa nendi. retorquendi. ꝯsuendi.
qͥcqͥd fit instrum̃to. colo. fuso. acu pecti¬
ne. calamistro. girgillo. alibro subula
in mat̾ia lini. lane. canabi ⁊ suberis. oĩs
risus flocoꝵ. filtroꝵ. sagoꝵ. saginatũ
matularum ⁊ sportarũ
ꝑmat᷑a duas ht̃ sp̃es. architectori¬
cam & fabrilem. Architectorica
diuidit᷑ in cem̃tariam q̃ ad lathomos
⁊ cem̃tarios. ⁊ in carpentariã q̃ ad car¬
pentarios ⁊ ad tignarios ꝑtinet. Fabri¬
lis diuidit᷑ in malleatoriã ⁊ exdusoriã:
dd armaturã ꝑtinz om̃is industria car¬
pentarioꝵ tiguarioꝵ. cem̃tarioꝵ. lato¬

Expanded text:
es: lanificium, armaturam, navigationem, agriculturam, venationem, medicinam, theatricam. Ad hanc omnium rerum fabrica concurrere videtur. Ad hanc enim pertinent universa, quae humanis necessitatibus inveniuntur grata, commoda, necessaria, et quaecunque sub praedictis septem speciebus ejus compreheprima species mechanicae. Ad hanc pertinet omnis opera nendi, retorquendi, consuendi, quidquid fit instrumento, colo, fuso, acu, pectine, calamistro, girgillo, allibro, subula; in materia lini, lanae, canabis, et suberis; omnis usus floccorum, filtrorum, sagorum, sagmatum, matularum, et sportarmatura duas habet species architectonicam et fabrilem. Architectonica dividitur in caementariam, quae ad latomos et caementarios, et in carpentariam, quae ad carpentarios et tignarios pertinet. Fabrilis dividitur in malleatoriam et exclusoriam. Ad armaturam pertinet omnis industria carpentariorum, tignariorum, caementariorum, lato
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuocatus ad hostes transit: quia catho¬
lici adu̾sus hereticos ñ contentionẽ
commouent. nisi pͥus ad certamen
ꝑuocent᷑. Ionathas in agro culture
hostes ꝓsternit: & doctores in medita
onathas extendit sum mitatẽ xui.¬
uirgule qm tenebat inmanu:& in¬
tinxit infauũ mellis. & conũtit ma¬
num suam ad os suũ: & illuminati
sunt oculi eiꝰ. Ionathas columbe do¬
num. hic eos significat: qui accepta
illecebras. Non enu potest contra
allophylos sp̃uales: id ẽ demones
iurilit̾ pugnare: qui mundi dulce¬
dinem nescit declinare. Illuminati
sunt ocłi eiꝰ. ñ aduidendum: qͥa ante
udebat:s ad discernendum: quia

Expanded text:
ocatus ad hostes transit, quia Catholici adversus haereticos contentionem non movent, nisi prius ad certamen provocentur. Jonathas in agro culturae hostes prosternit, et doctores in meditatustavit. Jonathas extendit summitatem virgae, quam tenebat in manu, et intinxit in favum mellis, et convertit manum suam ad os suum, et illuminati sunt oculi ejus . Jonathas, columbae donum, hic eos significat, qui accepta illecebras. Non enim potest contra Allophylos spirituales, id est daemones viriliter pugnare, qui mundi dulcedinem nequit declinare. Illuminati sunt oculi ejus, non ad videndum, qui ante videbat, sed ad discernendum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
arentes primi gen̾is hũ
sobole morti & dampnatiõ¬
ni fecerunt obnoxios. S
diuina ꝓuidentia que fecerat homi¬
nem ad imaginem & similitudinẽ
suamfrediicere disponens eum ad
beatitudinem:contulit ei pͥmum
subsidia saliitis. ꝑ sacram̃ta redemꝑ¬
tionis usq ad aduentum redempto¬
ris. Cum aut̃ aduenisset plenitudo
temꝑis: misit d̾s filiũ suum int̾ris:
ut ꝑassumptum hominẽ. hominẽ
redimeret: & redemptum adregna
celestia reuocaret: sicut ab initio mul¬
ti formib figuris finit p̾signatum
multis oraculis ꝓpħatum. Curus¬

Expanded text:
arentes humani generis per sobole morti et damnationi fecerunt obnoxios; sed divina providentia, quae fecerat hominem ad imaginem et similitudinem suam, reducere disponens eum ad beatitudinem, contulit ei primum subsidia salutis, per sacramenta redemptionis, usque ad adventum Redemptoris. Cum autem venisset plenitudo temporis, misit Deus Filium suum in terras, ut per assumptum hominem, hominem redimeret, et redemptum ad regna coelorum revocaret, sicut ab initio multiformibus figuris fuit praesignatum, multis oraculis prophetaru
Abbreviated transcription (Latin):
is breuit̾ supra pͥenta
scdm nr̃m sensum. partim scđm u̾ba¬
dedit legem: signĩficat legem. Moyse
obseruantias mortua leges id ẽ consũ¬
mata siue finita: statim iħc saluator
natis hostib dei. qiuidat ppło dona

Expanded text:
is breviter supra Pentatesecundum nostrum sensum, partim secudedit legem, significat legem. Moyse observantias mortua, id est, consummata sive finita, statim Jesus Salvatonatis hostibus Dei, dividat dona
Abbreviated transcription (Latin):
tuuitate moysi. & quo¬
modo iuenit eum
filia pharaonis iux¬
modo tradidit eum
matri illius nutͥendum. & postea
adoptauit eum infilium. Notum¬
ẽ etiam. quomodo misit eum d̾s
ut educeret filios isrł de egypto:¬
plagis flagellata: & quomodo mare
uxta fluuium. significat q̃mlibet
hommnẽ iuxta fluxum presentis
cu nositum. filia regis. gr̾am dei¬
pient̾ dicta inuenit᷑: apud gentiles.
tis assumere. Nulla enim apud in¬
fideles sapientia ẽ. cui immundicia

Expanded text:
tivitate Moysi , et quomodo invenit eum filia Pharaonis juxmodo tradidit illum matri illius nutriendum, et postea adoptavit eum sibi in filium. Notum etiam est quomodo misit eum Deus ut educeret filios Israeplagis flagellata, et quomodo mare juxta flumen significat quemlibet hominem, juxta fluvium praesentis saeculi positum; filia regis gratiam depienter dicta invenitur apud gentiles. tis assumere. Nulla enim apud infideles sapientia est, cui immunditia
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾nã: nunꝗͣ. ꝓ coꝵ remedio dĩ filits
morceet̾. Padet itaꝙ dilectasimi ꝓpͥam
negligent̾ dissimulare passunen. eai tanitĩ
a maiestate tanta exhiberi uideo compas.¬
sonem. Comꝑatit᷑ filiꝰ dĩ & ꝑlorao: hõ patͥt¬
& ridebit : Sic & medicine estimatio: &
doloris mͥ & timons eraggeratio ẽ. Ulerã si
diligat᷑ obseruem p̾cepta molici: erit etũ
ꝯsolitionis occasio. Sĩc enun gͣuem agneses
morb̃. ctu tanta apponit᷑ medicina: sic ex
hoc ipso ñ meitrabilem c̾t̾ quector. Neq
enim p̃ciosissimas species frustra infern̾it
medicts sapiens: imo ipsa supientia.
Pbrro frustra in famti ꝯstat. ñ solam si abs¬
q eis facilis e̾e̾t curatio: s multomigis si
s cam eis sit impossibilis. Animat itaꝓ
ad penitentiã: ob accendit tichem̃tius desi¬
derium spes ꝯcepta. Sane acedit ad ꝗsola¬
tionẽ. ipsa qͦ q̃ pastoribꝰ ingilantibꝰ exhibi¬
ta ẽ tusiratio coallocatio aułõꝵ. lle toł¬

Expanded text:
sempiternam, nunquam pro eorum remedio Dei Filius moreretur. Pudet itaque, dilectissimi, propriam negligenter dissimulare passionem; cui tantam a majestate tanta exhiberi video compassionem. Compatitur Filius Dei, et plorat: homo patitur, et ridebit? Sic et medicinae aestimatio, et doloris mihi et timoris exaggeratio est. 5. Verum si diligenter observem praecepta medici, erit etiam consolationis occasio. Sicut enim gravem agnosco morbum, cui tanta apponitur medicina; sic et ex hoc ipso non incurabilem esse conjector. Neque enim pretiosissimas species frustra insumeret medicus sapiens, imo sapientia ipsa. Porro frustra insumi constat, non solum si absque eis facilis esset curatio, sed multo magis et si cum eis sit impossibilis. Animat itaque ad poenitentiam, et accendit vehementius desiderium spes concepta. Sane accedit ad consolationem ipsa quoque, quae pastoribus vigilantibus exhibita est, visitatio et allocutio a
Abbreviated transcription (Latin):
in uob̾ sermo tam uitius & efficax sermo
fidcł & om̃i acceꝑtione dignus. sermo ñ tã
ons quã oꝑie. Putatis fr̃s parum mͥ mo¬
lestuim ẽt̾i si hoc ipsum t̾ibum qd̾ ñc̃ loquoe
ad uos uacuũ & sine aliqua titilitate de¬
perite mordibꝰ uĩ is nossẽ: Et qͥs sum
ego: aut qͥs ẽ hic sermo meisse: Si hẽ tan¬
tillũ tocis laborem inutilem e̾t̃ doleret
hã pusillas immo & nichili: qtiã iustius
indigrabit᷑ dñs maiestatis. si tantã eiꝰ oꝑe¬
ram manlnt duritia aut negligentia ꝯ¬
tingat euacitri᷑ Auertat hoc a sermił
mam serui cinigenitꝰ dĩ patͥs qͥ ẽ scip om̃ia
õs benedictus in secuła. Sermo quintꝰ

Expanded text:
in vobis sermo tam vivus et efficax, sermo fidelis et omni acceptione dignus; sermo non tam oris quam operis. Putatis, fratres, parum mihi molestum esse, si hoc ipsum verbum, quod nunc loquor ad vos, vacuum et sine aliqua utilitate deperire in cordibus vestris nossem? Et quis sum ego, aut quis est hic sermo meus? Si hunc tantillum vocis laborem inutilem esse doleret homo pusillus, imo et nihili, quam justius indignabitur Dominus majestatis, si tantam ejus operam nostra aut duritia aut negligentia contingat evacuari? Avertat hoc a servulimam servi, Unigenitus Dei Patris, qui est super omnia Deus benedictus in saecula! Amen
Abbreviated transcription (Latin):
ti enĩ nbilet scdm cͥonẽ. quã multi po¬
tentes. quũ multi sapienus huiꝰ scł hara
illa instratis mollibꝰ qͥcsbant: & nemo
eoꝵ digiꝰ habitꝰ e nociã ud̾̾ lucẽ. scire mub.¬
ntim illud gaudiam anglĩs audire cantan:
ñ metent᷑. Agniscat᷑ quam phueat. fuꝑus

Expanded text:
ti enim nobiles secundum carnem, quam multi potentes, quam multi sapientes hujus saeculi, hora illa in stratis mollibus quiescebant; et nemo eorum dignus habitus est novam videre lucem, scire magnum illud gaudium, angelos audire cantantenon merentur. Agnoscant quam placeat supernis
Abbreviated transcription (Latin):
filiox a de peata deplorat. Et certe ꝓ qͥb
nc̃ lacͥmas fundit: postea fundet & sangui¬
nem. Oduritia cordis mei. Utinam dñe
sic̃ uerbum caro factum ẽ: ita o cor met̃
carneũ fiat. Siquidẽ & hoc pollicitꝰ es per
dorem parint & dolarem. ludebam ego
fens in platea. &. in secreti regał cubicu¬
li saꝑ me ferdit᷑ uidicium moitis. Audi¬
unt hoc iinigenitꝰ ciꝰ. exiit posito diademi
te. sacco uestitts asꝑsus cin̾ie capuit. nudꝰ
peots. flens & eiulins. qd̵ morte dampna¬
tus set seruulus eĩ. Intueor illum subito
ꝑoedentem. stapeo nouitatẽ. cansã per¬
cuncꝰtor. & audio. Quid factarus suius
Adhuone ludam: & deladam latͥmus
eiꝰ : Plant si insantis sum & menus in¬
oꝑs: non sequar eum: nec similit cã lugẽ.¬
te lagebo. Ene ũ pum. Dolor os timot
unde: Ultiq qr ex ꝯsideratione reme¬
dii: perictili mei estimo qͣntitatẽ. Nest¬
gpuis filis dĩ altusami. & iubet̾ occidi. ⁊t

Expanded text:
filiorum Adae peccata deplorat. Et certe pro quibus nunc lacrymas fundit, postea fundet et sanguinem. O duritia cordis mei! Utinam, Domine, sicut Verbum caro factum est, ita et cor meum carneum fiat! siquidem et hoc pollicitus es perpudorem pariunt, et dolorem. Ludebam ego foris in platea, et in secreto regalis cubiculi super me ferebatur judicium mortis. Audivit hoc Unigeniestitus, aspersus cinere caput, nudus pedes, flens et ejulans, quod morte damnatus esset servulus ejus. Intueor illum subito procedentem, stupeo novitatem, causam percontor et audio. Quid facturus sum? adhucne ludam, et deludam lacrymas ejus? Plane si insanus sum et mentis inops, non sequar eum, nec simul cum lugente lugebo. Ecce unde pudor? Dolor et timor unde? Utique quia ex consideratione remedii, periculi mei aestimo quantitatem. Nescginis Filius, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ni molestirs ẽ. Id ergo meliꝰ so utiliꝰ. id ꝑo¬
tuis eligendã: & qͥiqͥs alitil doceat uel
suadeat. ab eo tanꝗͣ a seductore catien
it̃ qͥ tam impudenter ostentare gestiãt
seinctipsise Up̃c eligit qd saltibrius itidi¬
cat: nos eligitis qp reꝑbat ille. Ois pradẽ¬
tior ẽ edtiobus: Ctĩ indicium itstias.
ctuł sententia samor: Deniq tacit. xp̃o.

Expanded text:
ni molestius est. Id ergo melius, id utilius, id potius eligendum: et quisquis aliud doceat vel suadeat, ab eo tanquam a seductore cavendusunt qui tam impudenter ostentare gestiunt semetipsos? Christus eligit quod salubrius judicat: vos eligitis quod reprobat ille. Quis prudentior e duobus? cujus judicium justius? cujus sententia sanior? Denique ta
Abbreviated transcription (Latin):
ecte anuintut cu anglẽ. laudat multi¬
tudo celestis exertitus. Se tu ergo qui
xp̃m. seq̃ris. inuentũ absconde thesati:¬
rum ama nesciri. Laudco te os alienũ:
sileat triũ. Adhuc autẽ in stabtilo
nonue ipse ẽ qui dĩc: meus ẽ orb̃ t̾re
& plenitudo eiꝰ ͤ Qtud ergo stabrlitro
eligit: Plane ut reꝓbet głãm mundi:
dampnet scłi nanitatẽ. Necdum legͥt᷑
lingca. & quecumq de eo sunt clamat̃
ꝑ̃dicant. euangłirant: ipsa qͦ infantilia
menbra ñ filent. In om̃ib mundi iudi¬
ciũ arguitur subu̾titur. ꝯfutat᷑. Quis
em̃ homint̃ si daretur optio. ñ magis eli¬
Tet robustũ corpꝰ. & etatẽ intelligibilem
qͥuam infantileni: Osapientia que de
ꝯccultis traberis: ouere incarnata os
uelata sapientia. Et tam̃ fr̃s ipse est
ꝓmissus olim ꝑ ẏsaiam ꝓpħam pariuilis
sciens reꝓbare maltim & elig̾e bonum.
¶Ialum ergo noluptas corporis: bonũ
uͦ asflictio ẽ. Siqtudẽ & hanc eligit &
illam reꝓbat : puer sapiens. uerbum

Expanded text:
e annuntiat eum angelus, laudat multitudo coelestis exercitus. Et tu ergo qui Christum sequeris, inventum absconde thesaurum. Ama nesciri, laudet te os alienum, sileat tuum. Adhuc autem in stabulo nonne ipse est qui dicit: Meus est orbis terrae, et plenitudo ejus? Quid ergo stabulum elegit? Plane ut reprobet gloriam mundi, damnet saeculi vanitatem. Necdum loquitur lingua, et quaecunque de eo sunt, clamant, praedicant, evangelizant: ipsa quoque infantilia membra non silent. In omnibus mundi judicium arguitur, subvertitur, confutatur. Quis enim hominum, si daretur optio, non magis eligeret robustum corpus et aetatem intelligibilem, quam infantilem? O Sapientia, quae de occultis traheris? o vere incarnata et velata Sapientia! Et tamen, fratres, ipse est promissus olim per Isaiam parvulus, sciens reprobare malum, et eligere bonum . Malum ergo voluptas corporis, bonum vero afflictio est: siquidem et hanc eligit, et illam reprobat puer sapiens, Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
iã caput & carnał qr u̾bum factum ẽ
caro. Si nichil p̃tet carnẽ nocut audite.
ecce uerbũ caro factum ẽ. audiat illud
nalit̾ ut ita dixerim p̃dicat᷑ dͥ. fuge uo¬
luptatẽ qi mars posita ẽ secꝰ introitum.
delectationis : aoe penitentiam. qr pet
cat stabult̃ illtio. hoc p̃sepe clamat. ħ
meubra illa infantilia manifeste lacait̃.
hoc latͥme & nagitus etangłĩzant. Plorat
cct̾i solent. In aliit sensus in xp̃o p̃tialebat
affectus. Patiunt᷑ illi ñ agunt: utpote nec
iꝑsius adhuc tisum uolmtatis habentes.
Illi ex passione lugent: xp̃c cumpassimne.¬

Expanded text:
bum factum est caro. Si nihil praeter carnem novit audire, ecce Verbum caro factum est: audiat illud naliter, ut ita dixerim, praedicatur tibi: Fuge voluptatem, quia posita est mors secus introitum delectationis; age poenitentiam, quia per cat stabulum istud hoc praesepe clamat, hoc membra illa infantilia manifeste loquuntur, hoc lacrymae et vagitus evangelizant. Plorat caeteri solent. In aliis sensus, in Christo praevalebat affectus. Patiuntur illi, non agunt, utpote nec ipsius adhuc usum voluntatis habentes. 783 Illi ex passione lugent, Christus e
Abbreviated transcription (Latin):
hac natiutate dñi ꝯsioero: ñ solũ
ditiersa s & dissimila ualde. Siqͥdẽ &
puer qͥ nascit᷑ ds̃ c̃ & mater de quanas.¬
cit᷑ uirgo ẽ: & partꝰ ipse sine dolue est.
fulget in tenebris lux noua de cele .qui.¬
diu̾ magnũ angła euangłnat laudat
multitudo celestis militie. dat᷑ gła dõ:
pax hominibꝰ bone uolutatis. Carrut̃
pastores. inteniunt qdͣ ad cos dictum est
tierbum: nuntiant aliis. qͥ d̾q audiunt
ammirant᷑. Hec & his fimilia dilectissi¬
me diuine uurtutis it̃: non fragilitatᷤ
humane. uasa st̃ aurea & argentea qͥbꝰ
ꝓtanta sollẽpnitate inmensa dñi o̾ ege.¬
nis qͥbusq hodio ministrat᷑. Non ẽ nob̃
toslere ista. A Ion nob̃ aurens discas

Expanded text:
Nativitate Domini considero, non solum diversa, sed et dissimilia valde. Siquidem et puer qui nascitur, Deus est; et mater de qua nascitur, virgo est; et partus ipse sine dolore est. Fulget in tenebris lux nova de coelo; gaudium magnum angelus evangelizat; laudat multitudo coelestis militiae; datur gloria Deo, pax hominibus bonae voluntatis; currunt pastores, inveniunt quod ad eos dictum est verbum, nuntiant aliis: quicunque audiunt, admirantur. Haec et his similia, dilectissimi, divinae virtutis sunt, non fragilitatis humanae. Vasa sunt aurea et argentea, quibus pro tanta solemnitate in mensa Domini etiam egenis quibusque hodie ministratur. Non est nobis tollere ista, non nobis datur aureus discus
Abbreviated transcription (Latin):
usus nulla eligendi libertas. factiltas nulla
& dĩ sapientia. Nasciturtis itaq dĩ fili.
cuꝰ in arbitrio erat qd̃ camq uellet eli¬
gre temp̃: elegit qd molestꝰ ẽ p̃sertim
partiulo & parꝑis matͥs filio que uix
nallam audio ficri pellium mentinem.
Primꝰ adam pelliceis uestit᷑ tunicis: pan¬
nis sess obuoluituuit Non ẽ tale itdiciũ
mandi: atit iste fallitur aut mundꝰ ex¬
rat. S dutinam falli impasibile ẽ sapi¬
entiam. Merito ꝓ inde ocarnus prudc̃tia
more. siqͥdem & ipsa inunica ẽ deo: & se

Expanded text:
usus, nulla eligendi libertas, facultas nulla et Dei sapientia. Nasciturus itaque Dei Filius, cujus in arbitrio erat quodcunque vellet eligere tempus, elegit quod molestius est, praesertim parvulo, et pauperis matris filio, quae vixnullam audio pellium fieri mentionem. Primus Adam pelliceis vestitur tunicis, pannis secundus obvolvitur. Non est tale judicium mundi: aut iste fallitur, aut mundus errat. Sed divinam falli impossibile est sapientiam. Merito proinde et carnis prudentia mors siquidem et ipsa inimica est Deo ; e
Abbreviated transcription (Latin):
rib suis. qui ꝑeccatũ non fecit. ⁊ impo¬
sita sibi ab aliis obpbria pacient̃ audiuit.
qui ꝓreconciliandis sͥ peccatoribꝰ tanta
sustinuit. Sermo qͥntꝰ in aduentu dñi.

Expanded text:
ribus suis: qui peccatum non fecit, et imposita sibi ab aliis patienter audivit, qui pro reconciliandis sibi peccatoribus tanta sustinuit. SERMO V. De medio adventu
Abbreviated transcription (Latin):
ualde solliciti st̃ quom eũ inꝑacẽ reducere
possint. et uiderent᷑ pacifici: nͥ qd̾ eoꝵ cõ¬
uidebitur. tardiꝰ unitisis poterit difficiliꝰq
sedari. Qnimirũ si uere pacẽ diligerent:
haut dubitĩ qͥn eã quererent sibi ipsis. De
in eiꝰ passione. Imictem᷑ qͣntũ possumꝰ eũ
qui sic dilexir ꝑauꝑtatẽ. ut quauis in ma¬
nus eiꝰ eẽnt fines terre. tam̃ non habuerit
ubi capud reclinaret int̾ra. ita ut discipłes
adlerentes ei legamꝰ fame ꝯpulsos spicas ma¬
nib ꝯfricasse. cũ ꝑsata transirent. & tãꝙͣ¬

Expanded text:
valde solliciti sunt quomodo eum in pacem reducere valde solliciti sunt quomodo eum in pacem reducere possint; et viderentur pacifici, nisi quod eorum comve videbitur tardius universis poterit difficiliusque sedari: qui nimirum si vere pacem diligerent, haud dubium quin eam quaererent sibiipsis. 7. Deain ejus passione. Imitemur, quoad possumus, eum qui sic dilexit paupertatem, ut, quamvis in ejus manu essent fines terrae, tamen non habuit ubi caput reclinaret ; ita ut discipulos adhaerentes ei legamus fame compulsos spicas manibus confricasse, cum per sata transirent :
Abbreviated transcription (Latin):
si nec in modico quid̃e grauent᷑. Qui
si misericordes eẽnt. de stio facere debe¬
rent miserienrdiã: si ñ possent det̾rena
substantia. de uoluntate bona darent
his qui contra eos forte peccare uideren¬
tur moulgentiã. darent dulce signũ. u̾¬
bum bonũ. qd̾ ẽ suꝑ datũ optimũ. ut eoꝵ
mentes ad penitentiã ꝓuocarent. Deniq
⁊ his ⁊ om̃ib quos in pecc̃o ẽẽ cognosceren:
cõꝑassionẽ imp̃ederent ⁊ orationẽ. Alio¬
quin miscdia eoꝵ nulla ẽ: & miscoi̾am
consecunt᷑ nullã. Itẽ sunt qͥ pec̃ca sua sic
confitent᷑. ut uideri possent ex desidĩo int̃i¬
dandi cordis id agere: omĩa enĩ inconfes¬
sione lauant᷑. nisi qd̃ ea que ip̃i sponte dict̃
aliis. ab aliis patient᷑ audire ñ possunt.
Qd̃ si uere mundari desid̾arent ut uiden¬
tur: ñ irricarent᷑ s haberent eis grãm. qͥ
suas illis macłas demonstrarent. Dt̃ ⁊ alii.

Expanded text:
si ne in modico quidem graventur: qui si ne in modico quidem graventur: qui si misericordes essent, de suo facere deberent misericordiam; si non possent de terrena substantia, de voluntate bona darent his qui forte contra eos peccare viderentur, indulgentiam; darent dulce signum, verbum bonum, quod est super datum optimum, ut eorum mentes ad poenitentiam provocarent. Denique et his, et omnibus quos in peccato esse cognoscerent, compassionem impenderent, et orationem. Alioquin misericordia eorum nulla est, et misericordiam consequuntur nullam. Item sunt qui peccata sua sic confitentur ut videri possent ex desiderio mundandi cordis id agere omnia enim in confessione lavantur, nisi quod ea, quae ipsi sponte dicunt aliis, ab aliis patienter audire non possunt: qui si vere mundari desiderarent, ut videntur; non irritarentur, sed haberent eis gratiam, qui suas illis maculas demonstrarent. Sunt et alii
Abbreviated transcription (Latin):
agitur uel õr. nisi ꝓ eoꝵ arbitrio. Parebit
autẽ quã longe sint a uera manstecubine
si leuis oriatur occasio. Hec mansuetuido
quom heredicabit : que ante herebitatẽ
deficit: Alios qͥ: lugentes uideo: s si de
corde ꝓcederent ille lacrime. ñ tam faci¬
le ilico soluerent᷑ in risum. Nunc autẽ
cũ habundantiꝰ otiosa ⁊ scurilia uerba¬
ꝓfluant. quã prius lacrime: lacrinas
huiꝰ modi de his esse ñ arbitror. quib cõ
solatiorriilicuna ꝓmittitur. qnqͥdem
post illas. tam facile consolatio uilis ab¬
mittitur. Alii tam uehement̾ contra
alioꝵ delicta zelantur. uit uideri pos¬
sent esurire ⁊ sitire iusticiã. sieẽt a¬
pud eos de suis qͦ peccatis idem iudici
impudent̾ qũa immanit̾ estuant. seip¬
sos tam insipient̃ qũa inutilit᷑ palpant
Sunt alii misericordes. de his que ad ip¬
sos ñ ꝑtinent. qui scandali zant᷑ qd̾ noi
datur om̃ibꝰ habundant̃: sic tam̃ ut ip¬

Expanded text:
dicitur, vel agitur nisi pro eorum arbitrio; patebit dicitur, vel agitur nisi pro eorum arbitrio; patebit autem quam longe sint a vera mansuetudine, si levis oriatur occasio. Haec mansuetudo quomodo haereditabit, quae ante haereditatem deficit? Alios quoque lugentes video: sed si de corde procederent illae lacrymae, non tam facile illico solverentur in risum. Nunc autem cum abundantius otiosa verba et scurrilia profluant, quam prius lacrymae; lacrymas hujusmodi de his esse non arbitror, quibus 728 consolatio divina promittitur, quandoquidem post illas tam facile consolatio vilis admittitur. Alii tam vehementer contra aliorum delicta zelantur ut videri possent esurire et sitire justitiam, si esset apud eos de suis quoque peccatis idem judiciuimpudenter quam inaniter aestuant: seipsos tam insipienter quam inutiliter palpant. 6. Sunt alii misericordes de his quae ad ipsos non pertinent; qui scandalizantur, si non datu omnibus abundanter, sic tamen, ut ip
Abbreviated transcription (Latin):
sens incarne. In argento si quibẽ. non
incongrue intelligitur humanitas eiꝰ
sicut mauro diuinitas. Omĩs itaq uͥr¬
tus nr̃a tam longe ẽ. auircute uera. ꝙͣ¬
longe ẽ ab ea forma: ⁊ om̃is penna nr̃a
ad nichilũ ualet. si ñ fuerit de argenta¬
ta. Magna qͥdeͣm penna ẽ. pauꝑtatis.
qua tam cito uolatur in regnũ celoꝵ.
Nam in aliis uircatibꝰ que seccintur
ꝑmissio fucuro tẽpore indicat᷑: pauꝑ¬
tati ñ tam ꝓmittitur quã datur. Unde
⁊ p̃senti tempore enuntiatũ est. qd̾ ipsoꝵ
est regnũ celoꝵ cũ inceteris dicatur. he¬
reditabunt ⁊ consolabuntur. ⁊ similia.
uidemꝰ autẽ pauꝑes aliquos. qui si uerã
haberent pauꝑtatẽ. ñ a deo pusillanumeᷤᷤ
inuenirent᷑ ⁊ tristes: ut pote reges. ⁊ regeᷤᷤ
celi. D hi sunt qui pauꝑes esse uolunt
eo tñ pacto ut niclul eis det: & sic dili¬
gunt pauꝑtatẽ. ut nullã opiã patian¬
tur. Sunt ⁊ alii mites: s qͣmdui nichib

Expanded text:
it Christus praesens in carne. In argento siquidem non it Christus praesens in carne. In argento siquidem non incongrue intelligitur humanitas ejus, sicut in auro divinitas. 5. Omnis itaque virtus nostra tam longe est a vera virtute, quam longe est ab ea forma: et omnis penna nostra ad nihilum valet, si non fuerit deargentata. Magna quaedam penna est paupertatis, qua tam cito volatur in regnum coelorum. Nam in aliis virtutibus quae sequuntur, promissio futuro tempore indicatur: paupertati non tam promittitur, quam datur. Unde et praesenti tempore enuntiatum est: Quoniam ipsorum est regnum coelorum: cum in caeteris dicatur: Haereditabunt, consolabuntur, et similia . Videmus autem pauperes aliquos, qui si veram haberent paupertatem non adeo pusillanimes invenirentur et tristes, utpote reges, et reges coeli. Sed hi sunt qui pauperes esse volunt, eo tamen pacto, ut nihil eis desit, et sic diligunt paupertatem, ut nullam inopiam patiantur. Sunt et alii mites, sed quandiu nihil
Abbreviated transcription (Latin):
qui reconciliauit corpꝰ humilitatis
nr̃e configuratũ corpori claritatis suȩ
Cunc fulgebunt iusti: ita ut uidere
possint docti parit᷑. ⁊ indocti. Fulgebt̃
enĩ: sicut sol in regno patris eoꝵ. Erit
autẽ claritas solis septẽplicit᷑: id ẽ sic̃
lux septẽ dierũ. Adueniens enĩ saluator
reformabit corpꝰ humilitatis nr̃e confi¬
guratũ corpori claritatis suȩ: si cam̃ pͥ¬
guratũ cordis ipsius. Propt̾ qd̾ ⁊ dicebat.
Discite a me quia mitis sum ⁊ humilis
plex ẽ: altera cognitionis. altera affecꝰti¬
onis. que hic dr cordis. Priore cognoscimꝰ
quã nichil sumꝰ. ⁊ hanc discunus a no¬
bis ipsis ⁊ ab infirmitate ꝓpria. Posteri¬
ore calcamꝰ głam mundi. ⁊ hanc ab illo
discimꝰ. qui exin aniuit seipsũ form̾a
serui accipiens: qui etiã quesitꝰ in reg.¬
nũ sugit. quesitꝰ ad tanta ꝓbra ⁊ igno¬
miniosũ suppliciũ crucis. sponte ob¬
tulit semetipsũ. Sint gͦ si doemire
uolumꝰ intermedios cleros. id ẽ. duoᷤ

Expanded text:
qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . Tunc fulgebunt justi, ita ut videri possint docti pariter et indocti: fulgebunt enim sicut sol in regno Patris eorum . Erit autem claritas solis septempliciter , id est, sicut lux septem dierum. 4. Adveniens enim Salvator reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae; si tamen prhumilitati cordis ipsius. Propter quod et dicebat: Discite a me quia mitis sum et humilis plex est: altera cognitionis, altera affectionis, quae hic dicitur cordis. Priore cognoscimus quod nihil sumus; et hanc discimus a nobis ipsis, et ab infirmitate propria: posteriore calcamus gloriam mundi, et hanc ab illo discimus, qui exinanivit semetipsum, formam servi accipiens , qui etiam quaesitus in regnum, fugit; quaesitus ad tanta probra et ignominiosum supplicium crucis, sponte obtulit semetipsum. Sint ergo, si dormire volumus inter medios cleros, id est duos
Abbreviated transcription (Latin):
ignum ẽ fr̃s: ut tota de
uotione dñi celebretis ad¬
uentum. delectati tanta
consolatione. stupefacti
tanta dignatione. inflãiati tanta dilec¬
tione. Nec uero solũ cogitetis eum. qͦuenit
querere ⁊ saluũ facere qd̃ perierat: s ⁊ illũ
nichilominꝰ qͦ ueniet ⁊ assumet uos ad se¬
ipsum. Utinã circa hos duos aduentꝰ iugi
mebitatione uersemini. ruminantes in
cordib ur̃is. quantũ inpͥore p̃stiterit.
qͣutum ꝓmiserit in scło. Utina certe der¬
miatis inter medios cleros. Hec sunt em̃
puo brachia sponsi: int̾q sponsa dormi¬
ens arebat. Beua eiꝰ sub capite meo. ⁊ dex¬
tita ciꝰ amplexabit᷑ me. Nam insinistra
qͥppe eiꝰ ficut alibi legimꝰ. diuitiȩ ⁊ gła:
indext̾a longiturnitas uite. Insinistra
rũ ⁊ ambitiosũ audite. Qd tiobis cum
terrenis diuitiis ⁊ gła temporali: que
uecuerȩ. nec uĩȩ sunt: Aurũ ⁊ argen¬
tũ nonne cerra est alba ⁊ rubra: quam
solus hom̃iᷤ error facit. aut magis repu¬

Expanded text:
ignum est, fratres, ut tota cum devotione Domini celebretis Adventum, delectati tanta consolatione, stupefacti tanta dignatione, inflammati tanta dilectione. Nec vero solum cogitetis adventum, quo venit quaerere et salvum facere quod perierat, sed et illum nihilominus, quo veniet et assumet nos ad seipsum. Utinam circa hos duos adventus jugi meditatione versemini, ruminantes in cordibus vestris, quantum in priore praestiterit, quantum promiserit in secundo! Utinam certe dormiatis inter medios cleros! Haec sunt enim duo brachia sponsi, inter quae sponsa dormiens aiebat: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me . Nam in sinistra quidem ejus, sicut alibi legimus, divitiae et gloria: in dextera longiturnitas vitae . In sinistra rum et ambitiosum, audite. Quid vobiivitiis et gloria temporali, quae nec verae, nec vestrae sunt? Aurum et argentum. Nonne terra est rubra et alba, quam solus hominum error facit, aut magis repu
Abbreviated transcription (Latin):
Gła nr̃a hec est: testimoniũ conscientie
ueritatis. Ipse enĩ sp̃c testimonrũ ꝑ hi¬
quam ab inuicẽ accipiunt. qui gloriã
ces congregas insaccũ ꝑtusũ. qui thesau¬
rũ tuũ alieno iuore constitus. ignoras
qd̾ archa ista ñ claudit᷑. nec seras habet:
Q nͣto meliꝰ sapiunt qͥ thesaurũ suũ ip¬
si sibi seruant: aliis non cõmittunt. Uerũ
ñ qͥd semꝑ seruabunt: Nũqͥd semꝑ abs¬
condent: Ueniet cũ manifesta erunt
abscondita cordiũ. que uͦ fuerint osten

Expanded text:
a haec est, testimonium conscientiae veritatis. Ipse enim Spiritus testimonium perhiquam ab invicem accipiunt, qui gloriam ces congregas in saccum pertusum, qui thesaurum tuum alieno in ore constituis! ignoras quod arca ista 727 non clauditur, nec seras habet? Quanto melius sapiunt, qui thesaurum suum ipsi servant, aliis non committunt? Verum nunquid semper servabunt? Nunquid semper abscondent? Veniet cum manifesta erunt abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
untur. Propt̾ea uico uobis km̃i. utile ẽ¬
magis abscond̾e quã ostentare. si qͥd ha¬
bemts boni. sicut ⁊ mendici cũ elemosi¬
s seminuda menbra. aut ulcera si ha¬
buerint. ut citiꝰ ad miscd̾iam uidentis
ammꝰ inclinetar. Qũã regłam ꝑtibli¬
canꝰ ille ser uauit multo meliꝰ phari

Expanded text:
ur. Propterea dico vobis, charissimi, utile est abscondere magis quam ostentare, si quid habemus boni; sicut et mendici cum eleemosysed seminuda membra, aut ulcera, si habuerint, ut citius ad misericordiam videntis animus inclinetur. Quam regulam Publicanus ille servavit multo melius Phar
Abbreviated transcription (Latin):
meam ait dñs alt̾i ñ dabo. Et suꝑbus.
Ego inqͥt michi eã licet ñ dederis astir¬
pabo. Hec enim placet ei angłica distͥ.¬
butio: dans glãm deo. pacem hominibꝰ.
Non gͦ colit dcũ: sea aou̾sus deũ extol¬
littr impiꝰ plane & infidelis. Que enĩ
pietas: nͥ caltas dei: Qt uͦ deũ colit.

Expanded text:
 ait, alteri non dabo . Et superbus: Ego, inquit, mihi eam, licet non dederis, usurpabo. Nec enim placet ei angelica distributio, dans gloriam Deo, pacem hominibus . Non ergo colit Deum, sed adversus eum extollitur, impius plane et infidelis. Quae est enim pietas, n
Abbreviated transcription (Latin):
sola. ab angło comendari iudet᷑ humiligas:
nec tam̃ fola a pastoribꝰ inueniri : forte
te stetisset. Aut certe ꝓpt̾ea celitus annã¬
tiat᷑ humilitat: qd̾ hec qͣsi ꝓpͥa uirtus
diume ex hibenda sit maiestati. Sola tũ
ñ potuit intieniri: qr semꝑ gr̃a dat᷑ har¬
milibꝰ. Inuenerunt ꝙͦ orariao & iosepli:¬

Expanded text:
sola ab angelo commendari videtur humilitas, nec tamen sola a pastoribus inveniri? Forte ste stetisset. Aut propterea certe coelitus annuntiatur humilitas, quod haec quasi propria virtus divinae exhibenda sit majestati. Sola tamen non potuit inveniri, quia semper gratia datur humilibus. Invenerunt ergo Mariam, et Josep
Abbreviated transcription (Latin):
deberi carni qͥs nesciat:. Insticia uͦ uirsꝰ
ẽ. qd stium ẽ caiq tribuens: & hec erga
ꝑximos ẽ necessaria. Porro humilitas dõ
nos reꝯciliat. deo facit et̾ subicctos: dõ pla¬
cet in nob̃. sĩc ait uirgo beata. Riesperit
suũ qͥ iniiriosus ẽ in ꝓximũ: qͥ extollit᷑
& inflat᷑. in deũ. fornicator semecipsam
dehonestat. inuiriostis molestat proximũ

Expanded text:
beri carni quis nesciat? Justitia vero virtus est, quod suum est cuique tribuens: et haec erga proximos est necessaria. Porro humilitas Deo nos reconciliat, Deo facit esse subjectos, Deo placet in nobis; sicut ait Virgo beata: Respexit hsuum; qui injuriosus est, in proximum; qui extollitur et inflatur, in Deum. Fornicator 785 semetipsum dehonest
Abbreviated transcription (Latin):
Si ita ẽ: cur pastoribꝰ outum magis appa¬
Cur & ipse salnator. cuiꝰ ẽ atrum pariter
& argentũ sacram in fuo corpire dedicat
patꝑtatẽ : Ant certe cur panꝑtas ipsa
tam sollicite enarrat᷑ ab angło: Neq
enim siue certi ratione mysterii pannis
saluator. obuoluitur. & ponit᷑ in p̃sepio:
qñ id minifeste in signum nob̃ cõmendat᷑
dñe ilrti: sed insignum cui a multis ꝯtra
s ñ multi electi: & ideo neo signati. Ag¬
nosco certe agnoseo iħm magnũ sacerdotẽ.
sordiais oꝑtum uestibꝰ: dum alt̾caret᷑ cũ
diabolo. Soientibus scͥpttras loquoi: & qͥbꝰ
non ignota ꝓphetica iisio ⁊ acharie. Ulbi
nͦ exaltatum ẽ caput nr̃m suꝑ inimnicos
nr̃os. ex hoc plane mutauit uestem. deco¬
rem indiut: amictus ẽ lamine sic̃ uestim̃¬
to. Exemplum dedit nob̾: ut nos eadem
faciamꝰ. Utilior siqͥdem in conflicta lorica
ferrea. quã stola linea: lioet oncri illa sit

Expanded text:
Si ita est, cur pastoribus ovium magis appaSi ita est, cur pastoribus ovium magis appaCur et ipse Salvator, cujus est aurum pariter et argentum, sacram in corpore suo dedicat paupertatem? Aut certe, cur paupertas ipsa tam sollicite enarratur ab angelo? Neque enim sine certi ratione mysterii pannis Salvator obvolvitur, et ponitur in praesepio, quando id manifeste in signum nobis commendatuDomine Jesu; sed in signum, cui a multis usqueed non multi electi, et ideo nec signati. Agnosco certe, agnosco Jesum magnum sacerdotem sordidis opertum vestibus, dum altercaretur cum diabolo. Scientibunon ignota est prophetica visio Zachariae . Ubi vero exaltatum est caput nostrum super inimicos nostros, ex hoc plane mutavit vestem, decorem induit, amictus lumine sicut vestimento, exemplum dedit nobis, ut et nos eadem faciamus, Utilior siquidem in conflictu lorica ferrea quam stola linea, licet oneri sit illa,
Abbreviated transcription (Latin):
fratres dilectissimi qͣnta. sit hodier¬
na sollempnitas. cui oo dies breuis. & t̾re
angusta ẽ latitudo: loco parit̾ & tẽpne
dilatat᷑. Noctem p̃occtipat: celum replet
anteqꝗͣ. t̾ram. UIax enim ut dies illami¬
nata c̃ cum intẽpeste uoctis hora pasto¬
res circumfulsit lox noua de celo. Et
tit not̾ͤtis ꝗtio in loco sollempnitatis htuiꝰ
ceꝑint gatidia celebrari: qd̾ iam angłis erat.
futurũ om̃i popłõ gaudiũ etiangłizatur:
S co ꝯsestim adest ditunis ꝑsonans latiub
celasis erertitus multitudo. Hinc ẽ qd sel¬
lempnis ducit᷑ nox ista p̃cct̾is. in psalmis ob
liy mnis & canticis sp̃intalibꝰ: & his potissi¬
mum in uigiliis sine ulla. besitatione cre¬
dendum ẽ celestis illos pͥncipes pͣtienire ad¬
iunctos psallentibꝰ in medio uitiencalarũ
tympanistriarum. S quã multa hodie
gc̃nis o atiro fuilgent altarrar quanti ubi¬
q palliis parietes aomant᷑. Pntas ad hoc
diu̾tent angłi. & pantoses hoĩet declinabt̃ :

Expanded text:
fratres dilectissimi, quanta sit hodierna solemnitas, cui et dies brevis, et terrae angusta est latitudo. Loco pariter et tempore dilatatur. Noctem praeoccupat, coelum replet antequam terram. Nox enim ut dies illuminata est, cum intempestae noctis hora pastores circumfulsit lux nova de coelo. Et ut noveritis quo in loco solemnitatis hujus coeperint gaudia celebrari: quod jam angelis erat, futurum omni populo gaudium evangelizatur: sed et confestim adest divinis personans laudibus coelestis exercitus multitudo. Hinc est quod solemnis ducitur nox ista prae caeteris, in psalmis, hymnis et canticis spiritualibus: et his potissimum in vigiliis sine ulla haesitatione credendum est, coelestes illos principes praevenire conjunctos psallentibus, in medio juvencularum tympanistriarum. Sed quam multa hodie gemmis et auro fulgent altaria! quanti ubique palliis parietes adornantur! Putas ad haec divertent angeli, et pannosos homines declinabunt?
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ xp̃m ꝑ orariaor: ꝓpt̾ sanitatẽ. In pͥma remel¬
dium ẽ. qi ex deo & hoĩe cathaplasina ꝯfactã
ẽ. qd sanaret om̃s infirmitates tuas. Contu¬
se st̃ autẽ & comixte he diie speties in cit̾o
nirgunis. tanq̃. in mortariolo sc̃o sp̃u tanquã
pistillo illa suatt̾ cõmiscente. S q tu dignꝰ¬
ñ eras cui donaret᷑ datum ẽ oratis. ut ꝑ illã
accaꝑes qͥcqͥo haberes: que ꝑ hoc qd̾ u̾ͥigo ẽ ex¬
atidita ẽ ꝓ reuerentia sua in causa tua. &
totius generis humani. Si sola mat̾ esset.
saffic̾et ei ut salnaretur: ꝑ filiorum gen̾a¬
tronẽ: si sola uirgo. susfic̾et cͥ. nec benedictꝰ

Expanded text:
per Mariam propter sanitatem. In prima remedium est, quia ex Deo et homine cataplasma confectum est, quod sanaret omnes infirmitates tuas. Confusae sunt autem et commistae hae duae species in utero Virginis, tanquam in mortariolo; sancto Spiritu, tanquam pistillo, illas suaviter commiscente. Sed quia indignus eras cui donaretur, datum est Mariae, ut per illam acciperes quidquid haberes: quae per hoc quod mater eaudita est pro reverentia sua in causa tua et totius generis humani. Si sola mater esset, sufficeret ei ut salvaretur per filiorum generationem: si sola virgo, sufficeret sibi; nec bene
Abbreviated transcription (Latin):
dantior ałã sublunare: & ꝯtraxit se maiestas.
tt qd meliꝰ habebat uidelicet scipsum. limo
nr̃o ꝯuing̾et: & in ꝑsona una ͥ inuicẽ uimrẽ¬
t᷑ ds̃ & limꝰ maiestas & infiriitas: tanta ui.¬
litas. & sublimitas tanta. Nichil enĩ dõsir
tione dẽ descendit in limũ tantaq dignita.¬
õs in illo ꝑtulisse dicat᷑. tã ineffabili quã in¬
cõphensibili sacram̃to. Ec attende qi sic̃ in il¬
la singłari diuinitate tͥmtas ẽ in ꝑsonis. tuiitas
in fubstantia: sic & in ista spetiali cõmxitione
Et sĩc ibi ꝑsont ñ cindunt unitatẽ & cinitaᷤᷤ
ñ minuit tͥnitatẽ: ita & hic ꝑsona ñ ꝯfaindit
tem. Sũma illa tͥnitas hanc nob̃ ex hibitit
tͥnitatẽ: optie mirabile. optis singłare in oia.
oo suꝑ om̃ia oꝑa sua. Llerbum entm anima¬

Expanded text:
dantiori gloria sublimare, et contraxit se Majestas: dantiori gloria sublimare, et contraxit se Majestas: ut quod melius habebat, videlicet seipsum, limoungeret, et in persona una sibi invicem unirentur Deus et limus, majestas et infirmitas, tanta vilitas et sublimitas tanta. Nihil enim Deo suble Deus descendit in limum, tantaque dignitaDeus in illo pertulisse dicatur tam ineffabili quam incomprehensibili sacramento. Et attende, quia sicut in illa singulari divinitate trinitas est in personis, unitas in substantia; sic in ista speciali commistione et sicut ibi personae non scindunt unitatem, unitas non minuit Trinitatem; ita et hic persona non confundit tem. Summa illa Trinitas hanc nobis exhibuit trinitatem, opus mirabile, opus singulare inter omnia, et super omnia opera sua! Verbum enim
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt ꝯitingi. Et pͥmo qͥdẽ intuiere crra¬
tionẽ positionẽ. & dispositionẽ rerũ: qͣnta iude
licet sit in creatione pottati. qͣnta in positio¬
ne sapu. in cõpositions qͣnta benignitas. In
creatione uide quã multa & quã magua
potent̾ creata st̃. in positione quã sapient̾ citpe¬
ta lorata st̃ in dispositiont ꝗͣ. benigne suppre
ma conera st̃. tã amabili qͣ. admirabili cari¬
tate. Huic onim limo t̾reno uim uitalẽ mis¬
cuit. ut in arboribꝰ: uñ fargit uenustasin so.¬
liis. intlotib puchettudo. sapor in frcctid
& medicina. Nec hoc ꝯtentuf adiecit os ium
sensibilt̃ limo nt̃o ut in pecoribꝰ. q̃ ñ solum uitã
habeant. s & sentiant qͥnq ꝑtita sensibilitate ui¬
gentes. Additlit adhcic honorare limũ nr̃m. &
ei ium rationalẽ immifit. ut in hõibꝰ qui ñ solũ
tuuunt. sentiunt. s discernunt. int̾ cõmodĩ &
in cõmodum. int̾ bonũ & malũ. & int̾ ueram
& falsum. Uloliut qͦ infirmiora nr̃a habtin¬

Expanded text:
. Et primo quidem intuere creationem, positionem et dispositionem rerum: quanta sit videlicet in creatione potentia, quanta in positione sapientia in compositione quanta benignitas. In creatione vide quam multa et quam magna potenter creata sunt; in positione, quam sapienter cuncta locata sma connexa sunt, tam amabili quam admirabili charitate. Huic enim limo terreno vim vitalem miscuit, ut in arboribus, unde surgit venustas in foliis, in floribus pulchritudo, sapor in fructibus et medicina. Nec hoc contentus, adjecit etiam vim sensibilem limo nostro, ut in pecoribus, quae non solum vitam habeant, sed et sentiant quinquepertita sensificatione vigentes. Addidit adhuc honorare limum nostrum, et ei vim rationalem immisit, ut in hominibus, qui non solum vivunt, sentiunt, sed et discernunt intbonum et malum, inter verum et falsum. Voluit quoque infirmiora nostra abun
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dabit᷑ scm̃ canibus aut margarite por¬
cis ͭ Abscondatur certe thesatitꝰ ñr in
agro: & peciinia nr̃a in sacculo reponatui
Oꝑuatur conceptꝰ sine semine. mat̾s despon¬
satione: partus sine dolore uagitibus par¬
uuli & merore. Abscondat᷑ & partariẽ¬
tis incorrciptio legali purificatione: infã¬
tis imocentia. solita circamcisione Absa¬
de in ꝗͣ ab sode mariia notu solis falgoremx
pone in p̃sepio inuolcie pãnis infanten.
Nam & ipsi panni diuutie nr̃e sunt. Pre¬
tiosiores siqͥdem panni saluatoris om̃i pur¬
pura. & gloriosuis hoc prescpe auratis re¬
gum soliis: ditior deniq xp̃i pauꝑtas etiac¬
tis opibꝰ cunctisq thesauris. Qtud enun
humilitate ditius. qͥd p̃tiosius inuenit᷑:
q̃ niirum regnũ celorum emitiur &
bes comendatam humilitatem in nati¬
uitate. In hac enim exinanunt semetipsũ
adhuc pretiosiores diuitias & suꝑ excellen¬
tẽ głam inuenire : Habes caritatẽ in pas¬

Expanded text:
quid dabitur sanctum canibus, aut margaritae porcis? Abscondatur certe thesaurus noster in agro, et pecunia nostra in sacculo reponatur. Operiatur conceptus sine semine Matris desponsatione, partus sine dolore, vagitibus parvuli, et moerore. Abscondatur et parturientis incorruptio legali purificatione; infantis innocentia solita circumcisione. Absconde, inquam, absconde, Maria, novi solis fulgorem; pone in praesepio, involve pannis infantem: nam et ipsi panni divitiae nostrae sunt. Pretiosiores siquidem panni Salvatoris omni purpura, et gloriosius hoc praesepe auratis regum soliis; ditior denique Christi paupertas cunctis opibus, cunctisque thesauris. Quid enim humilitate ditius, quid pretiosus invenitur, qua nimirum regnum coelorum emitur, et bes commendatam a Deo humilitatem in nativitate. In hac enim exinanivit semetipsumadhuc pretiosiores divitias, et superexcellentem gloriam invenire? Habes charitatem in pas
Abbreviated transcription (Latin):
timendũ. Nunc uͦ tribꝰ malignassimis &&
alidissimis tentis expositi samꝰ. carni dia¬
bolo. & mundo. qͥ ꝯscientiam illuminatã
moluiuit᷑ ex tinguere. insufflantes in corda
nũa desideru mala mottis illicitos. & ita
te repente turbantes. ut uyx p̃noscere
ualeas. unde uenias ant quo uadas. Et
quibꝰ & si duo sepius int̾mutant᷑ t̾cio

Expanded text:
timendum. Nunc vero tribus malignissimis et validissimis ventis expositi sumus, carni, diabolo et mundo, qui conscientiam illuminatam moliuntur exstinguere, insufflantes in cordibus nostris desideria mala, motus illicitos, et ita te repente turbantes, ut vix praenoscere valeas unde venias aut quo vadas. Ex quibus, etsi duo saepius intermittunt, a tertio
Abbreviated transcription (Latin):
facie ad faciẽ. Et qͥd ẽ in hac ipsa die hõi dẽ
rationem ꝑr̃at. & tribuit intelligentiam si ne¬
cesse ẽ ut exeuntẽ de hoc mundo illuminet lu¬
mine scientie sue. ne si de damo carceris & tim¬
bra mortis extinctus exierit. illtiminari ñ ua¬
leat in et̾nũ. Ideo uongenit᷑ dei. sol iusticie.
tanꝗͣ imñlsi & p̃claxi luminis cereus. in huiꝰ

Expanded text:
ebatur. Et quidem in hac ipsa die homini Deus rationem praestat, tribuit intelligentiam: sed necesse est ut exeuntem de hoc mundo illuminat lumine scientiae suae, ne, si de domo carceris et umbra mortis exstinctus exierit, illuminari non valeat in aeternum. Ideo quippe Unigenitus Dei, sol justitiae, tanquam immensi et praeclari luminis c