comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obseruantib uoces subitas uigiles audiuNT
dicentes migremus ex hissedib Uoces
uero subitȩ ꝑangłos emissȩ quae enun¬
tia uerunt beatorũ spirituũ demigrationẽ
angelicũ minis teriũ insignuarunt. ad
aec cłam gentium transferendum. Ex
quibus patenter insinuatur. quodbeat
michaca. archangelus ministerium
quodexercuerat indei quondam populo.
idem sortitus sit apud gentiũ electionẽ
Haec ita. eẽ. deuotio credit filiũ ꝓpt̃ osten¬
sionẽ signorum. Notum enim se fieri uo¬
luit mortalib aetatis nr̃ȩ temporib :
quose humanum genus in aclectorum
spirituũ sodaetate cognoscer& deuocatũ.
Denique ad uertendũ est. quo mysteriolocũ
mortalib preui derit in partib: occiduis :
ubi exomni orbe confluit ueneranter ange¬
licum dep̾catura subsidium religiosa mul¬
tititudo fidelium.

Expanded text:
observantibus, voces subitas vigiles audivit observantibus, voces subitas vigiles audivit dicentes: Migremus ex his sedibus. Voces vero subito per angelos emissae, quae enuntiaverunt beatorum spirituum demigrationem, angelicum ministerium insinuarunt ad Ecclesiam gentium transferendum. Ex quibus patenter insinuatur quod beatus Michael archangelus ministerium quod exercuerat in Dei quondam populum, eumdem sortitus sit apud gentium electionem. Haec ita esse devotio credit fidelium propter ostensionem signorum. Notum enim se fieri voluit mortalibus aetatis nostrae temporibus, quo se humanum genus in electorum spirituum societate cognosceret devocatum. Denique advertendum est quo mysterio locum mortalibus praeviderit in partibus occiduis, ubi ex omni orbe confluit veneranter angelicum imprecatura subsidium religiosa multitudo fidelium.
Abbreviated transcription (Latin):
cionib: sus &e magna instancia p̃cũ in¬
dran lanuã australem a ecce longa
porticus ia quilonem p̃recta atq illar
adtingens posterulam extra quamla
uestigia marmori diximus in pressa
Sed prius quam hucꝓuenias: appara ad
orientẽ bassylica ꝓgrandis qua ꝓgrã¬
dus ascenditur. Haec cũ ipsa porticu
sua quingentos fere homines capere
uidebatur altare uenerandũ rubroq
contectum palliolo ꝓpemedium pari¬
etis meridiani ostendens: Erat aut̃ ipsa
domus angulosã non inmorẽ operis
humani parie tatib: erectis : sed instar
speluncae p̃ruptis & sepius eminen¬
tibus asperata scopulis. Culmine diuer
sacro uenturũ p̃nontiauerat eloquio cũ
fletu humanitatis : aeccła apud hieroso¬
limã monitu diuinitatis ꝑ cunc tũ orbẽ
gentibus deuuangeli zatura diffunditur
Cũq congregatus undiq exomnib locis
populus paschalis festiuitatis prestolare¬
turdiem: sacer dotib solitas excubias

Expanded text:
tionibus et magna instantia precum, intionibus et magna instantia precum, intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta atque illam attingens ianuam, extra quam vestigia marmori diximus inpressa; sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basylica grandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipso porticu suo quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum rubroque contectum palliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis et sepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoquesacro venturum praenuntiaverat eloquio cum fletu humanitatis, Ecclesia apud Hierosolymam monitu Divinitatis per cunctum orbem gentibus evangelizatura diffunditur. Cumque congregatus undique ex omnibus locis populus Paschalis festivitatis praestolaretur diem, sacerdotibus solitas excubias
Abbreviated transcription (Latin):
consilio romanum ep̃m quid dehis agen
mana urbe distate. quẽ in colȩ sc̃ĩ silueftri
cognomine uocant: eo quodl crepse ibi
batur. taliaq mandata remitait. Siho
minis est illam dedicare basilicame
hocmaxime die quo uictoria data est.
fer oporte. Sinaut̃ alias sẽo ꝓuissori
loci illius placuerit: eodem p̃cipue die¬
illius est in hoc uoluntas requiren dab
Hocengo tempore inminente agamus aonbo
triduarũ cumciuib nr̃is ieunium c
scam trinitatẽ rogantes ut munera quae
psũmũ suae sedis ministrum conferre
dignatis est: ad certum usq finem ꝑlucat
ACtumẽ aut̃. ut uisserat antistes
Nocte uero constituta ieuinii sub¬
ui. dedicare baslicã: Ipse enim qui
con didis &iam dedicaui. Uos tantũ intrate
s me adstante patrono p̃cib: locum
frequentate. Ete quidẽ crasibimisas
caele brante : populus iuxta morem con¬
munica. Meũ aut erit oftendere quo¬
modo ꝑmem& ipsum locũ conscera uen
illum Igitur aduenientes mane cumobla¬

Expanded text:
consilio Romanum episcopum quid de his agenmana urbe distante fuerat, quem incolae sancti Sylvestri cognomine vocant, eo quod ipse ibi s. Taliaque mandata remittit: Si hominis est, dilectissimi, illam dedicare basilicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet. Sin autem alias sancto provisori loci placuerit, eodem pillius in hoc voluntas est quaerenda. Hoc ergo et tempore inminente agamus ambo triduanum cum civibus nostris ieiunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera, quae per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii supvi dedicare basylicam. Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quomodo per memet ipsum locum consecraverim illum'. 5. At veniunt mane cum obla
Abbreviated transcription (Latin):
incola fuit: parentib scđm scłi dignitatem.
in genuis atq catholicis Quidũ ess& iuue¬
nili ȩtate florens: a parentib sponsali uincu¬
lo obligat᷑ Cumq ut ȩtati huic conuenit.
amori se puellari prȩstar& affabilẽ. et cũ pocũ¬
lis frequentib etiã calciamenta deferret :
contigit ut adurbẽ turonicã dño inspirante
ueniret Erat enĩ tunc tẽporis monasteriũ
basilicȩ beati martiniꝓpinquũ : in quo sil uinus
abba gregẽ dõ deuotũ. regulari sceptro regebat :
Id hoc uirꝰ iste deuotus accerlens. uirtutesq cer¬
nens beati martini : ait infrase: Ut conitio
sponsa territori biturigi: et annectar catholicȩ
merear effectui condonare: Hȩc intrase uol¬
uens: aduenit ante p̃dictũ abbatẽ: ꝓuolutꝰq
ad pedes eiꝰ : quid inintimo corde gereret.
cũ lacrimis patefecit: At ille grãs agens dõꝓ
fide pueri : addiet etiã p̃dicatione sacerdotali:
iuuenẽ totundit: & gregi monasteri tli assci¬

Expanded text:
incola fuit, parentibus secundum saeculi dignitatem ingenuis atque catholicis . Qui dum esset juvenili aetate florens, a parentibus sponsali vinculo obligatur. Cumque, ut aetati huic convenit, amori se puellari praestaret affabilem, et cum poculis frequentibus etiam calciamenta deferret, contigit ut urbem Turonicam, Domino inspirante, veniret. Erat enim tunc temporis monasterium basilicae sancti Martini propinquum, in quo Silvinus abbas gregem Deo devotum regulari sceptro regebat. Ad hoc vir iste devotus accedens, virtutesque cernens beati Martini, ait intra se: Ut conjicio, sponsam territorii Biturigi, et annectar catholicae merear effectui condonare. Haec intra se volvens, advenit ad antedictum abbatem, provolutusque ad pedes ejus, quid intimo corde gereret cum lacrymis patefecit. At ille gratias agens Deo pro fide pueri, et addita etiam praedicatione sacerdotali, juvenem totondit, et gregi monasteriali asci
Abbreviated transcription (Latin):
ipso maus oleo intra cancellos sub conclaui positi
stabant duos gemino candore flagrantes repperer̃.
E.X illo autem ad pedes posia quem paulo ante dccendi
uiderant. unde isti ad caput statuti accensi fuerint
nondubitabant Fĩitis uero matutinoꝵ: sollemnus
ac die iam clarescente uulgata facti fama. om̃ne
monachorũ agmen Inbasilicam uenit. atque sum¬
mȩ sc̃ȩ & indiuiduȩ trinitati excelsis laudibus uocib¬
que iubilantibus benedixit. Missarum de inde
sollemnia ꝓ eiusdem honore patris: ultra solitum
deuotissime impleuit. Cuius in explicabilis melo¬
die cantilenam diutius ꝓtelatam ego ipse qui hȩc qualia¬
cumque sunt describo coram positus & audiui auribis
& ignem oculis uidi. atque hos ȩaam uersiculos in ipsis
concentibus tanto pontifici dixi
Lumen inȩtherio quo clarus haberis olimpho

Expanded text:
ipso mausoleo intra cancellos sub conclavi positi ipso mausoleo intra cancellos sub conclavi positi stabant, duos gemino candore flagrantes repererunt. Ex illo autem ad pedes posito, quem paulo ante accendi viderant, unde isti ad caput statuti accensi fuerint, non dubitabant. Finitis vero matutinorum sollemniis ac die iam clarescente, vulgata facti fama, omne monachorum agmen in basilicam venit atque summae sanctae et individuae trinitati excelsis laudibus vocibusque iubilantibus benedixit, missarum deinde sollemnia pro eiusdem honore patris ultra solitum devotissime implevit. Cuius inexplicabilis melodiae cantilenam diutius protelatam ego ipse, qui haec qualiacumque sunt describo, coram positus et audivi auribus et ignem oculis vidi atque hos etiam versiculos in ipsis concentibus tanto pontifici dixi: Lumen, in aetherio quo clarus haberis Olimpo
Abbreviated transcription (Latin):
torus digitis adimerent ꝓbare uolentes utrumrur¬
sus repeato luminis candore radiatilis apparer&.
Necdum quippe rem tanti miraculi pleniter agnosce¬
bant: quandam tamen animo sollicitudinem de hoc
facto iam omnimodis capiebant. Quadere dum
ipsum çȩreum quarto reaccensum conspicerent stupe¬
facti unmo ꝑterriti. quod quasi temerario ut ita cdixerim
ausu eidem prodigio obuiare extinguendo temptauis¬
sent. ipsum totiens eiundicatum Alumine ipsi conces¬
serunt. Quid multis : permissus. ẽ. eius esse iuris.
cuius uirtutis maiestate tantis uicibus apparuit
inuincibilis. Dui itaque suꝑ hac repenani nouita¬
te miraculi. gaudio summo at toniti: tandem que
dormitum euntes stupidos oculos soporiferȩ tradi
lumine prope transierat. & aurora rubescente ma¬
tutinorũ sollemnitas ꝓpinquabat. Cum interea cus¬
todes grabatis quibus quieuerat surrexerunt. Ac
decȩreis septem maximis qui ad capuđ uiri dei sub

Expanded text:
toriis digitis adimerent, probare volentes, utrum rurtoriis digitis adimerent, probare volentes, utrum rursus, repetito luminis candore, radiatilis appareret. Necdum quippe rem tanti miraculi pleniter agnoscebant, quandam tamen animo sollicitudinem de hoc facto iam omnimodis capiebant. Qua de re dum ipsum caereum quarto reaccensum conspicerent, stupefacti, immo perterriti, quod quasi temerario, ut ita dixerim, ausu eidem prodigio obviare extinguendo temptavissent, ipsum totiens evindicatum a lumine ipsi concesserunt. Quid multis? Permissus est eius esse iuris, cuius virtutis maiestate tantis vicibus apparuit invincibilis. Diu itaque super hac repentini novitate miraculi gaudio summo attoniti tandemque dormitum euntes, stupidos oculos soporiferae tradidlumine prope transierat et, aurora rubescente, matutinorum sollemnitas propinquabat, cum interea custodes grabattis quibus quieverant surrexerunt ac de caereis septem maximis, qui ad caput viri Dei sub
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarum horror iam luceriuis gebat. ac qm̃ qui¬
escendi dempus iam uenerat. monachoꝵ singuli lecti¬
sternia petierunt custodibus iuaula basilicȩ rebitas
Qui more sibi solito lucernis nocturuis horis drderẽ
suetis accensis. at que uniuersis ꝑtota edisspatia cȩ¬
reis extinctis. dum unus eoꝵ post par uissimi inter¬
capedinem demporis diligentiam templi obseruans
rediss&. cȩreum ad scĩ uestigia ardere solitum. ac
paulo ante extinctũ fuso cȩlitus ignis candore repit
radiantem. Quem dum ab aliis estimat illuminatũ
iterato credidit extinguendum. Sic asingulis uicissum
sibi succedentibus tertio extinctus: tertio nihil ominꝰ
apparuit cȩlesti igne coruscus. Quadere quod super¬
erat in unũ conuenientes. ac singuli se eundem ex¬
tuisse memorantes. & quis ipsum re accenderit con¬
quirentes. ita eundem denuo ex tunguendum putaue¬
runt. ut etiam carbonem qui ei filo remanserat emunc¬

Expanded text:
tenebrarum horror iam lucernis egebat. Ac quoniam quitenebrarum horror iam lucernis egebat. Ac quoniam quiescendi tempus iam venerat, monachorum singuli lectisternia petierunt, custodibus in aula basilicae relictis. Qui more sibi solito lucernis, nocturnis horis ardere suetis, accensis atque universis per tota aedis spatia caereis extinctis, dum unus eorum post parvissimi intercapedinem temporis diligentiam templi observans redisset, caereum ad sancti vestigia ardere solitum ac paulo ante extinctum, fuso caelitus ignis candore, reperit radiantem. Quem dum ab aliis aestimat illuminatum, iterato credidit extinguendum. Sic a singulis vicissim sibi succedentibus tertio extinctus, tertio nihilominus apparuit caelesti igne coruscus. Qua de re quod supererat in unum convenientes ac singuli se eundem extinxisse memorantes et, quis ipsum reaccenderit, conquirentes, ita eundem denuo extinguendum putaverunt, ut etiam carbonem, qui ex filo remanserat, emunc
Abbreviated transcription (Latin):
spectu summȩ maies: tatis lucere ualeamus. Uitiorũ¬
que rubiginem de actibus nr̃is ardore illius inis.
quem dñs noster interram. hoc est terrena corda
misit ad purum expurgemus : Vt depulsa plumbi
id est iniquitatis & peccati a nob grauedine. Ad cȩles¬
te diadema nr̃i rgis quasi aurum purissimũ nos prȩ¬
paremus. Sed dehis satis quam uis prȩpostero ordine
dicenla fuerint prȩ occupando diximus: nunc ad
ie igitur qui iam dict̾am eleuationẽ accedamus.
ordine temporis prȩcedebat terminata finaxi uesꝑti¬
nȩ celebritatis. Nonita pleno ut cdignum erat appara¬
tu luminis: neque ȩcam festiuo conuentu ut decebat
turbȩ popularis. Soluebat soliam acurru flãmeo
gni uomos quad rupedes. ac fraterno amore sorori
cinthiȩ uicariam functionẽ prȩbebat. hac que ui¬
cissitudine alternante. Aemula nox ceruleo circũ¬
ainic ta peplo ueniebat. Completoruis que compleas

Expanded text:
spectu summae maiestatis lucere valeamus, vitiorumspectu summae maiestatis lucere valeamus, vitiorumque rubiginem de actibus nostris ardore illius ignis, quem Dominus noster in terram, hoc est terrena corda, misit, ad purum expurgemus, ut, depulsa plumbi, id est iniquitatis et peccati, a nobis gravidine, ad caeleste diadema nostri regis quasi aurum purissimum nos praeparemus? Sed de his satis, quamvis praepostero ordine dicenda fuerint, praeoccupando diximus; nunc ad e accedamus. Die igitur, qui iam dictam elevationem ordine temporis praecedebat, terminata sinaxi vespertinae celebritatis non ita pleno, ut dignum erat, apparatu luminis neque etiam festivo conventu, ut decebat, turbae popularis, solvebat sol iam a curru flammeo ignivomos quadrupedes ac fraterno amore sorori Cinthiae vicariam functionem praebebat, hacque vicissitudine alternante, aemula nox caeruleo circumamicta peplo veniebat, completoriisque completis,
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝑ ipsum siue ꝑminifros suos acta. tantum ađ
strepitũ & plausum sauoremq uuli excitandum
credimus patrata : sed acfidem corroborandam cre¬
dentium correctionem qie animarũ et errantiun.
celestia terrigenis monstrat oꝑa tenemus certissimum
Vt quia cotidianis prȩcepbꝵ sacroꝵ ad monitomibus
non emendamur portentis quibusdam quasi stimulꝙ
aculeis corrigamur. Et qua more generor um uodi
obduraa ut piturȩ sodome terga figiendo prebeamꝰ
atque ad montem uirtutũ ascendamus obȩdire nolu¬
mus. fit ut nobis sermonẽ qiunum quiꝑ loch sguraar
quasi ꝑlusum loqui uideamus. Terribiliaque prȩcepta
mortem ac ꝑditionẽ minantia. iuxta prophetam incan¬
ticum oris nr̃i uertamus.
Quid itaque isto dequo loqui incipimus signo ignis
uidelicet diuini accensione nos ad monitos putare
debemus. nisi ut flammã geminȩ dilectionis dei uideli¬
cet & proximi in nr̃is cordibus accendamus. qua in con¬

Expanded text:
sive per ipsum sive per ministros suos acta, tantum ad sive per ipsum sive per ministros suos acta, tantum ad strepitum et plausum favoremque vulgi excitandum credimus patrata, sed ad fidem corroborandam credentium correctionemque animarum errantium caelestia terrigenis monstrari opera tenemus certissimum, ut, quia cotidianis praeceptorum sacrorum admonitionibus non emendamur, portentis quibusdam quasi stimulorum aculeis corrigamur. Et quia more generorum Loth obdurati, ut periturae Sodomae terga fugiendo praebeamus atque ad montem virtutum ascendamus, oboedire nolumus, fit, ut nobis sermonem divinum, qui per Loth figuratur, quasi per lusum loqui videamus terribiliaque praecepta, mortem ac perditionem minantia, iuxta prophetam in canticum oris nostri vertamus. Quid itaque isto, de quo loqui incipimus, signo, ignis videlicet divini accensione, nos admonitos putare debemus, nisi ut flammam geminae dilectionis, Dei videlicet et proximi, in nostris cordibus accendamus, qua in con
Abbreviated transcription (Latin):
& taciturnitas linguȩ reepit officium. Hȩc nempe
quasi cominunia scoꝵ doia referre omittimus.
Quia ad gñẽ in eius menbria diuinitus accens um
stilus festinat stolidus. qique hebes ꝓnadeuotio¬
ne concurrit animus.
NCIONE CAELEITI INME MORIAM
DEATIADIANDIDIINA UIRTUTE
MIRABILA TER ICCENSO
TIEUE ANNO ABINC ARTN¬
dione dñi octingentesimo quinquagesimo
quinto. a transitu uero beatissim amancli
cente simo nonagesimo quinto. atque ab
ele uatione corporis ipsius quadiagesimo septimo
die iugesimo mensis septembris celebritas dnmiue¬
faria sȩpe dicte eleuationꝰ ilius imminebat. quȩ
mius dgno deuotionis studio sollemnis ex tabat
Siquadem cotidianis dibus consueo conenta oricio
nullo feruali honoralis erat obsequio Quam ncio¬
gentiam diuino correctam prodgio sequenti man¬
festuus liquebit elo quio Non enĩ ut aliquid eaam
intrans cursu dicamus. dei omni potentas miracula

Expanded text:
et taciturnitas linguae recipit officium. Haec nempe et taciturnitas linguae recipit officium. Haec nempe quasi communia sanctorum dona referre omittimus, quia ad ignem in eius memoria divinitus accensum stilus festinat stolidus, cuique hebes prona devotione concurrit animus. VIII. DE IGNE CAELESTI IN MEMORIAM BEATI AMANDI DIVINA VIRTUTE MIRABILITER ACCENSO. enique anno ab incarnatione Domini octingentesimo quinquagesimo quinto, a transitu vero beatissimi Amandi centesimo nonagesimo quinto atque ab elevatione corporis ipsius quadragesimo septimo, die vigesimo mensis Septembris celebritas anniversaria saepedictae elevationis illius imminebat, quae minus digno devotionis studio sollemnis extabat. Siquidem cotidianis diebus consueto contenta officio nullo feriali honorabilis erat obsequio, quam neglegentiam divino correctam prodigio sequenti manifestius liquebit eloquio. Non enim, ut aliquid etiam in transcursu dicamus, Dei omnipotentis miracula,
Abbreviated transcription (Latin):
ysalmi uersiculum. hȩc requies mea insȩculũ
sęculi supra scripsit. Utrãq uero eleuationem
udelicet corporis atque restiaitionẽ celebrem
esse fecit: sius eaam successoribus honorabilem
iperpeto forei sanxit. Quod hac tenus nos deuotis¬
sime hodierna celebritate colimus: ac nr̃os ut ea mane¬
at cura posteros monemus.
ec nos cum apatribus qui his utter fuere &
adhuc nunerosi suꝑ sunt audissemus frequenti
sermone narrantibus silento nequaquam in fructu¬
osotgere permissisumus. sed ad laudem xp̃i pon¬
tificis quȩ ipsus uili dictu posteris trans misimꝰ
Talibus & tantis usque in presens uirtutibus eius
celebrabilis honoratur tiimulus. Desanitatibus
uero inbasilica eius qua requiescit. ipsius interue¬
mentibus mertas patratis: aliqua hic commemora¬
re suꝑ sedimus qñi dehissatis in libello uitȩ illius
ex pressa cognoscunus. Si quidem ad eius memoriam
cȩcitas uisum surditas aiditum. debilitas gressum

Expanded text:
psalmi versiculum. Haec requies mea in saeculum psalmi versiculum. Haec requies mea in saeculum saeculi, suprasvidelicet corporis atque restitutionem, celebrem esse fecit, suis etiam successoribus honorabilem in perpetuo fore sanxit. Quod hactenus nos devotissime hodierna celebritate colimus ac nostros, ut ea maneat cura, posteros monemus. Haec nos cum a patribus, qui his interfuere et adhuc numerosi supersunt, audissemus, frequenti sermone narrantibus, silentio nequaquam infructuoso tegere permissi sumus, sed ad laudem Christi pontificisque ipsius vili dictatu posteris transmisimus. Talibus et tantis usque in praesens virtutibus eius celebrabilis honoratur tumulus. De sanitatibus vero in basilica eius, qua requiescit, ipsius intervenientibus meritis patratis, aliqua hic commemorare supersedimus, quoniam de his satis in libello vitae illius expressa cognoscimus. Siquidem ad eius memoriam caecitas visum, surditas auditum, debilitas gressum,
Abbreviated transcription (Latin):
digna inueniri potent christianis. siminor fide cdubi¬
tent decertis quam illi demendacibus & incertis.
Suꝑ est itaque ut aut omnipotentiam dei ngent.
Aut descĩtate tanti uiri dubitent. & hac insania
ȩtiam paganes deteriores extent. Sed dehisiã satis
amandi supra memoratas reliquias congruo loc
debito honore deposuit. lapidũ ȩtiam cȩsores nec¬
non & cȩmentarios adhibuit. aliaque per plura
quȩ adhoc opus apta uidebantur exquisiuit
Corpus uero uenerabile. adie duo decimo lalenda¬
rum octobrium. quibus eleuatum est. usque ad
decimum Ralendarũ nouembrium. quibusris
tiautum est .per .XXXII. dies supra terram mane¬
re per misit. ac die eodem magno cleri populi¬
que conuentu congrgato in loco prȩparato re¬
collocauit. Urnamque sepulchri nonut antea
fuerat in profundiorib posuit. sed in superiorib
ita ut fundamentũ illius uideri. & lumen subillo
accendi posset collocauit. at que in eo illum

Expanded text:
digna inveniri poterit christianis, si minori fide dubidigna inveniri poterit christianis, si minori fide dubitent de certis, quam illi de mendacibus et incertis? Superest itaque, ut aut omnipotentiam Dei negent aut de sanctitate tanti viri dubitent et hac insania etiam paganis deteriores extent. Sed de his iam satiAmandi supramemoratas reliquias, congruo loco, debito honore deposuit, lapidum etiam caesores, necnon et coementarios adhibuit, aliaque perplura quae ad hoc opus apta videbantur, exquisivit. Corpus vero venerabile a die duodecimo Kalendarum Octobrium quibus elevatum est, usque ad decimum Kalendarum Novembrium, quibus restitutum est, per triginta duos dies supra terram manere permisit, ac die eodem, magno cleri, populique conventu congregato, in loco praeparato recollocavit. Urnamque sepulcri, non ut antea fuerat, in profundioribus posuit, sed in superioribus, ita ut fundamentum illius videri, et lumen sub illo accendi posset, collocavit, atque in eo illum
Abbreviated transcription (Latin):
nationis iudicium narrat historia dequo loquimus
non longe uidebuntur dissimilia: samson forti ssimũ
omniũ ducum quęrentem conugium. rugientem in
semita obuium habuisse leunculum: atque de eius¬
dem iuolenter necati max illa. cum regrederetur mellis
sumpsisse fauum: siusq conuiuis enina proposuisse
obscurũ. Istis hȩc aliqua suiporti uncula conueni¬
unt: porro ad credendum titub antiũ animos instru¬
unt.: inquibus adhuc fides frgescente caritate. uel
uiuit uel potius ut ita dictum sit mortua. uiuere se
NUon itaque insanientium more petarum credit.¬
inanes & aueritate uacuas fingimus fabulas neq iuxta
mantuani uatis figmentũ deneio exemplo decumulo
polidori auri sacra fame necati hastilia cruenta extra¬
himus. sed ad laudem dñi meritũ & nomen amabile
amandi prȩsulis summi ad ornare desideramus.
Porro si illa meretricio sermone & culta compta ꝑsua¬
deri quasi uera potuerunt paganis: quȩ redargutio¬

Expanded text:
nationis Iudicum narrat historia, his de quo loquimur nationis Iudicum narrat historia, his de quo loquimur non longe videbuntur dissimilia. Samson fortissimum omnium ducum, quaerentem coniugium, rugientem in semita obvium habuisse leunculum atque de eiusdem violenter necati maxilla, cum regrederetur, mellis sumpsisse favum suisque convivis enigma proposuisse obscurum. Istis haec aliqua sui portiuncula conveniunt, porro ad credendum titubantium animos instruunt, in quibus adhuc fides, frigescente caritate, vel vivit vel potius, ut ita dictum sit, mortua vivere se credit. Non itaque insanientium more poetarum inanes et a veritate vacuas fingimus fabulas neque iuxta Mantuani vatis figmentum Aeneio exemplo de tumulo Polidori auri sacra fame necati hastilia cruenta extrahimus, sed ad laudem Domini meritum et nomen amabile Amandi praesulis summi adornare desideramus. Porro si illa meretricio sermone et cultu compta persuaderi quasi vera potuerunt paganis, quae redargutio
Abbreviated transcription (Latin):
tubernum euam. Quieuit post ea adam nouus
illius antiqui ꝓto plasti proto plastes incrucis
supplicio & ex cruore sui lateris subarratam sibi
apauit ecclesiam non habentem maculam aut riã
sed corpore & spu in maculatã. Reprȩsentauit uero
quadam similitudine nobis illos utrosq nr̃ȩ plebis
pater & parens iste deproximo post cl. annos sui
obitus dormiens in sepulchro. primi adae simili¬
didinem referens inosse exempto. secundi adae id
est xp̃i imaginem prebens incruore effiuso. Quib
utrisq gestis mirabilibus prȩsentem sibi ecc lesiam
adlsua sollempnia congrgatam. quasi ueran didetta¬
onis ac fidei puritate coniugem omnium nr̃m matrẽ
uidetur ad quisisse. Quȩ illi proprio aluofonte
uidelicet sacro filios generans mirabile dictu & iater
ꝑseuerat & uirgo. Dequoꝵ collegio etiam ego qui ista
nunc suppleo quam uis degener eius in enarrabili pieate
Sane illa quȩ uerax priscoꝵ israheliticȩ :existo.

Expanded text:
tubernium Evam. Quievit postea Adam novus tubernium Evam. Quievit postea Adam novus illius antiqui protoplasti protoplastes in crucis supplicio et ex cruore sui lateris subarratam sibi aptavit ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, sed corpore et spiritu inmaculatam. Repraesentavit vero quadam similitudine nobis illos utrosque nostrae plebis pater et parens iste de proximo, post CL annos sui obitus dormiens in sepulchro, primi Adae similitudinem referens in osse exempto, secundi Adae, id est Christi, imaginem praebens in cruore effuso. Quibus utrisque gestis mirabilibus, praesentem sibi ecclesiam ad sua sollemnia congregatam, quasi veram dilectionis ac fidei puritate coniugem, omnium nostrum matrem videtur adquisisse, quae illi proprio alvo, fonte videlicet sacro, filios generans, mirabile dictu! et mater perseverat et virgo. De quorum collegio etiam ego, qui ista nunc suppleo, quamvis degener eius inenarrabili pietate existo. Sane illa, quae verax priscorum Israheliticae
Abbreviated transcription (Latin):
cruce dormientis cũ aqua sanguiem eductum:
quando pate facto uitȩ fonte mucrone militis
manauit prȩtium nr̃e redemptionis: atque con¬
scisso thesauri sacculo sponsalis margaret ggressa
est plenitudo. Dotalis. etiam pacti supra crucẽ
scripti stipulatio. in pulcherrima hebraicis
grecis latinis que ex pressa litteris apparuit
albo. Dequibus ecclesia ad sui conditoris acre¬
demoris similitudinẽ refornata : omnium creden¬
tium mater uitalis uidelicet eua est remoti
priori clamitate effecta.
Nonpenitus in comparabile ꝑomnia dequo antea
diximus nobis uideretur miraculum: quando tra
ore nr̃i patris nos in xp̃o ꝑeuangelium generantis
pretiosisimi stillȩ fluxerunt cruoris quo omius
huius ecclesie conuentus amabilis. aigmentumust
ꝓcipere meruit credulitatis. casto que conugu fo:¬
dere digna effect̾a est & fidelis.
Dor miuit igitur uetustus ille in paradrso adam
&exosse proprio fabricatam suscepit coniugale con¬

Expanded text:
cruce dormientis cum aqua sanguinem eductum, cruce dormientis cum aqua sanguinem eductum, quando, patefacto vitae fonte mucrone militis, manavit pretium nostrae redemptionis, atque conscisso thesauri sacculo, sponsalis margareti egressa est plenitudo, dotalis etiam pacti supra crucem scripti stipulatio in pulcherrima Hebraicis, Grecis Latinisque expressa litteris apparuit albo. De quibus ecclesia ad sui conditoris ac redemptoris similitudinem reformata, omnium credentium mater vitalis, videlicet Eva, est, remota priori calamitate, effecta. Non penitus incomparabile per omnia, de quo antea diximus, nobis videtur miraculum, quando, aperto ore nostri patris, nos in Christo per euangelium generantis, pretiosissimi stillae fluxerunt cruoris, quo omnis huius ecclesiae conventus amabilis augmentum verae percipere meruit credulitatis, castoque coniugii foedere digna effecta est et fidelis. Dormivit igitur vetustus ille in paradyso Adam et ex osse proprio fabricatam suscepit coniugale con
Abbreviated transcription (Latin):
decdentibus illius posset eximere studuit pq¬
demptare. Sed & cum hoc proeorundem fir¬
mitate nequir et ꝑficere : sabrili instrum ento
tenaci uidelicet forcipe usus. degenguus pul¬
cherrimioris duos dentes eduxit: rubicundo ebore
ut credi decet acantiquo saphiro pretiosiores.
Mirum dictu fidelem quȩrens auditorem: quod
contra naturam est mortui cadaueris dedentib
eductis stillȩ fluxerunt cruoris. huiusq moni¬
menti usq indiem hodiernũ testimoniũ a cerra
prȩb& eborea. adhuc eodem quo infusa fuerat
sanguine cum ibi seruandi mitterentur mirabile
iteratũ diuinȩ maiestatis opus ueneramur : quod
in primo mundanȩ conditionis exordio editum
legendo recordamur. quando deprimꝰ parentis
latere in paradyso dormientis costam eductam
legimus : eandemq in mulierem formã effigiatã
audimus. Nec non & illud quod eodem actu
figurabatur mysteriũ delatere uidelic&. xp̃i in

Expanded text:
de dentibus illius posset eximere, studuit perde dentibus illius posset eximere, studuit pertemptare. Sed et cum hoc pro eorundem firmitate nequiret perficere, fabrili instrumento, tenaci videlicet forcipe usus, de gengivis pulcherrimi oris duos dentes eduxit, rubicundo ebore, ut credi decet, ac antiquo saphiro pretiosiores. Mirum dictu fidelem quaerens auditorem, quod contra naturam est! Mortui cadaveris de dentibus eductis stillae fluxerunt cruoris, huiusque monimenti usque in diem hodiernum testimonium acerra praebet eborea, adhuc eodem quo infusa fuerat sanguine, cum ibi servandi mitterentur, mirabileiteratum divinae maiestatis opus veneramur, quod in primo mundanae conditionis exordio editum legendo recordamur, quando de primi parentis latere in paradyso dormientis costam eductam legimus eandemque in muliebrem formam effigiatam audimus, necnon et illud, quod eodem actu figurabatur mysterium, de latere videlicet Christi in
Abbreviated transcription (Latin):
collo abstulit. eundemq in latus utrumq uerias
cannas harundinum fluuiales quȩ sub ipsoost
posite fuerant ꝓpter humorem aquatilem sub¬
diit. Id que suis desiderus minus. et ꝑpen¬
dens. nisi etiam excorpore aliquã toller& in uo¬
lutoo portionem membroꝵ uertit dud aces it ua
dicam ad cadauer uenerabile manꝰ unguesque
spiritalis uituli cornua producentis & ungillis¬
secuit. que post obitum illius contra naturan
ita ex creuerant: ut etiã manicas manuum eius
cremento suo penetrarent. Net non & barbam
pontificis nr̃i scilicet aaronis post sepulturam
ipsius recrescentem : totondit.
Iaec uero omnia sibi sum mo deuotionis obsequo
recondens. nec sibi tamen suis que desideriis
sufficere credens. ad os sacratissimũ ꝑ quoddi¬
uine pietatis crebrȩ orationũ preces fuerant
fusce. Acuarus põpulis frequentes p̃dicationes
directe ausus est manũ mittere: atq si aliquẽ

Expanded text:
collo abstulit, eundemque in latus utrumque versans, collo abstulit, eundemque in latus utrumque versans, cannas harundinum fluviales, quae sub ipso olim positae fuerant propter humorem aquatilem, subduxit, idque suis desideriis minus esse perpendens, nisi etiam ex corpore aliquam tolleret inviolatorum portionem membrorum, vertit audaces, ut ita dicam, ad cadaver venerabile manus unguesque spiritalis vituli cornua producentis et ungulassecuit. Quae post obitum illius contra naturam ita excreverant, ut etiam manicas manuum eius cremento suo penetrarent. Necnon et barbam pontificis, nostri scilicet Aaronis, post sepulturam ipsius recrescentem totondit. Haec vero omnia sibi, summo devotionis obsequio recondens nec sibi tamen suisque desideriis sufficere credens, ad os sacratissimum, per quod divinae pietati crebrae orationum preces fuerant fusae ac variis populis frequentes praedicationes directae, ausus est manum mittere, atque si aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
Des raritate sui ualde mirabilis. atq ꝓsui magni¬
tudine humano sermone uix explicabilis. Qui
enim putauerat se putre factȩ carnis uti in mortuis
fieri assolet reliquias inuenturum. reperit ultra
aestimationem in uiolati corposis memorabile ꝓdi¬
gium. Quali hȩc uisio digna miraculo. quamque
in menso stupori proxima fuerit eloquentia humani
ingenii effari nequit. Iuinminus ariditas nr̃i sermo¬
nis. hec explicare ut decet tenuissim is ualeat u̾rbis:
Stupe factus igitur ut pareat tam in opinati uisionẽ
portenti. omni potenti dõ debitis laudibus benedĩ:
tantoꝵ que donorũ largitori gratias egit. Congau¬
dens etiam tanti inuentione thesauri: non modico
iterum cȩpit sollicitudinis angore cruciari. multa
animo uoluens quid ex ipso ad com memorationem
sequentium pro munere debet auferri.
Ubi uero fluctu antem animũ anchora consilu stabi¬
lust. casulam qua erat indutus a sacratissimo eus

Expanded text:
Res raritate sui valde mirabilis atque pro sui magniRes raritate sui valde mirabilis atque pro sui magnitudine humano sermone v̅ix explicabilis! Qui enim putaverat se putrefactae carnis, uti in mortuis fieri assolet, reliquias inventurum, reperit ultra aestimationem inviolati corporis memorabile prodigium. Quali haec visio digna miraculo quamque inmenso stupori proxima fuerit, eloquentia humani ingenii effari nequit, quin minus ariditas nostri sermonis haec explicare, ut decet, tenuissimis valeat verbis. Stupefactus igitur, ut par erat, tam inopinati visione portenti, omnipotenti Deo debitis laudibus benedixit tantorumque donorum largitori gratias egit. Congaudens etiam tanti inventione thesauri, non modico iterum coepit sollicitudinis angore cruciari, multa animo volvens, quid ex ipso ad commemorationem sequentium pro munere deberet auferri. Ubi vero fluctuantem animum anchora consilii stabilivit, casulam qua erat indutus a sacratissimo eius
Abbreviated transcription (Latin):
cleuotione feruens. ex plorare dilgentius amicacu¬
nosiate duxit congrium quid sub oculis posta ̃n¬
a iarerũ suum tener& uasis receptaculum.Si¬
mul que estimans necessarium. ut ad deuotionem
honorandam quȩrentiũ: depuluere carnis siue de
ossibus eius toller& aliquantam pora unci sarelis
INterea omnidubietate sub mota ide nc. arum
ar chi custos ad cumulum iam in suꝑficie pauimti
positum humiliter accessit. Atque operculo lapi¬
dis quo teebatur remoto dilgentius introsperit:
Et ece obtulit se obtutibus illius uir caneo capte
reuerendus. abstinentiȩ ac ieiunioꝵ macore quibus
comitibus uixerat pallidus. scĩtate morũ meritorũ¬
que prȩcipuus. incorruptione quoq membroꝵ suaue
flaglantium quasi aromaticus. ac toto corpore in con¬
taminatus. hoc solo quod insepulchro iacebat dormi¬
enti simillimus. uestimentis pontificalib honesta
pulchritudine ad ornatus.

Expanded text:
devotione fervens, explorare diligentius amica cudevotione fervens, explorare diligentius amica curiositate duxit congruum, quid sub oculis positum intra uterum suum teneret vasis receptaculum, simulque aestimans necessarium, ut ad devotionem honorandam quaerentium de pulvere carnis sive de ossibus illius tolleret aliquantam partiunculam reliquiarum. Interea, omni dubietate submota, idem archicustos ad tumulum, iam in superficie pavimenti positum, humiliter accessit atque, operculo lapidis quo tegebatur remoto, diligentius introspexit. Etecce! obtulit se obtutibus illius vir cano capite reverendus, abstinentiae ac ieiuniorum macore quibus comitibus vixerat pallidus, sanctitate morum meritorumque praecipuus, incorruptione quoque membrorum suave flagrantium quasi aromaticus ac toto corpore incontaminatus, hoc solo quod in sepulchro iacebat dormienti simillimus, vestimentis pontificalibus honesta pulchritudine adornatus.
Abbreviated transcription (Latin):
leuatum insinistra parte deponifecit. ac festiua
celebritate ꝑ ampla ȩdis spatia lichnis relucentib
missarũ sollemnia ꝓtanti p̾resulis honore deuo¬
tissume ex orsus suꝑ eundem tumulum impleuit.
Et quam uis in circutil ipsius sepulchrt aquatilis
humor extrinsecus fuerit. nontam eii intrinsecus
Latuleitas sordibus seu aquȩ guttulis introitus pataise
Nec inmerito credibile est dm̃ qui ominiuĩ oreat pane
naturas ꝓsuo arbitrio inquas cuimq uultrerum
speties drans format. Actumescentia maria proprio
nutuharenis quasi habenis fortissimis frenat . &lan
dlecsi sui cadaueri tanti honoris beneficiumpras¬
tare potuisse. ut intra ipsius urnȩ uasculũ quo
pretiosum denebatur depositũ nihil intrare sordũ
ut cunctis fieret eiusdem uenerandi ponificis
meritum manifestum.
quos uoliuit ex monachis retentis c̃ȩeros ab scedere
fecit. Ac nontam demerario ausu quam fidelis anim

Expanded text:
levatum, in sinistra parte deponi fecit, ac festiva levatum, in sinistra parte deponi fecit, ac festiva celebritate per ampla aedis spatia, lichnis relucentibus, missarum sollemnia pro tanti praesulis honore devotissime exorsus, super eundem tumulum implevit. Et quamvis in circuitu ipsius sepulchri aquatilis humor extrinsecus fuerit, non tamen intrinsecus lutulentis sordibus seu aquae guttulis introitus patuit. Nec inmerito credibile est, Deum, qui omnium creaturarum naturas pro suo arbitrio in quascumque vult rerum species transformat ac tumescentia maria proprio nutu harenis quasi habenis fortissimis frenat, etiam dilecti sui cadaveri tanti honoris beneficium praestare potuisse, ut intra ipsius urnae vasculum, quo pretiosum tenebatur depositum, nihil intraret sordium, ut cunctis fieret eiusdem venerandi pontificis meritum manifestum. quos voluit ex monachis retentis, ceteros abscedere fecit, ac non tam temerario ausu quam fidelis animi
Abbreviated transcription (Latin):
succurrer& ꝑiculo. aut tali actantȩ pernici ei quali
obsisteret suffragio. Sollicitus enĩ erat neusque ad
prȩciosissimi thesauri depositum sacri uidelicet
patris corpusculum. altius telluri ut in altero
sermone diximus ab eatȩ memoriȩ antistite elegio
de fossum eadem aquarũ affluentia penetraret.
at que ipsum circũ flua humectatione & in probo
ausu contingendo uiolar&. Tandem ergo ancipiti
dubietate sub mota ad hoc se salubre consilium
sustulit. diuino ut credi decet instinctu animatꝰ.
quatenꝰ ipsam sacri corpus culi urnam. de inferio¬
ribus ad altiora subriger&. eandemque de inceps
ab omni hac alluuione tutissimam. limosaq pau¬
lude secretissimam sua ꝓ uisione redder&.
Die igitur constituta clericoꝵ caterua ad tantũ
opus congregacta. fossores necessarios adhibuit.
atque sarco fago eleuando plurimã diligentiam
impendit. Quod sum ma cautela ut dignũ erat

Expanded text:
succurreret periculo, aut tali ac tantae perniciei quali succurreret periculo, aut tali ac tantae perniciei quali obsisteret suffragio. Sollicitus enim erat, ne usque ad pretiosissimi thesauri depositum, sacri videlicet patris corpusculum, altius telluri, ut in altero sermone diximus, a beatae memoriae antistite Elegio defossum, eadem aquarum affluentia penetraret atque ipsum circumflua humectatione et improbo ausu contingendo violaret. Tandem ergo, ancipiti dubietate submota, ad hoc se salubre consilium sustulit, divino, ut credi decet, instinctu animatus, quatenus ipsam sacri corpusculi urnam de inferioribus ad altiora subrigeret eandemque deinceps ab omni hac alluvione tutissimam limosaque palude secretissimam sua provisione redderet. Die igitur constituta clericorum caterva ad tantum opus congregata fossores necessarios adhibuit atque sarcofago elevando plurimam diligentiam impendit. Quod summa cautela, ut dignum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
nimiȩtate sua impleuerat. quibͥeadissimi patroninri¬
amandi tumulo pene contiguus non amplius abeo
quam iuginti passibus distabat. Qui cotidiano
cremento suꝑ effluens intantum ex creuut ut asa¬
ero scãm sacratissimi corporis sepulturam accedere
atque omne illud ȩdiculȩ ipsius spatium quod
circa pedes adiac& super fusis aquis implera&. sic¬
cumq ꝑgentibus ibi gradiendi iter negaret.
Niuius uaque in commoditatis cristis euentus monachor
anunis memorem non modicum intulit. prȩcipue
uero uenerabilem hlotharium sacri templi illoui
tempore edituum non mediocriter perculit : Ciuus
sagacis animi industriam oꝑum que efficatiam &
corpora libroꝵ nr̃o archiuo indita ac totius cȩno¬
bi inmelius augmentata. &i amsihumana lingua
taceat fabricȩ structura clamat
Hic iitur insoliti ꝑ motus nouitate diluiu secũ cȩpit
per tractare mente sagaci. quibus modis inminenti

Expanded text:
nimietate sua impleverat, qui beatissimi patroninimietate sua impleverat, qui beatissimi patroniAmandi tumulo pene contiguus, non amplius ab eo quam viginti passibus distabat. Qui cotidiano cremento supereffluens, in tantum excrevit, ut ad sacrosanctam sacratissimi corporis sepulturam accederet atque omne illud aediculae ipsius spatium, quod circa pedes adiacet, superfusis aquis impleret siccumque pergentibus ibi gradiendi iter negaret. Huius itaque incommoditatis tristis eventus monachorum animis merorem non modicum intulit, praecipue vero venerabilem Hlotharium sacri templi illo in tempore aedituum non mediocriter perculit. Cuius sagacis animi industriam operumque efficaciam et corpora librorum nostro archivo indita ac totius coenobii in melius augmentata, etiamsi humana lingua taceat, fabricae structura clamat. Hic igitur insoliti permotus novitate diluvii, secum coepit pertractare mente sagaci, quibus modis imminenti
Abbreviated transcription (Latin):
rare fore honorificum ꝑraphaelem
archangelum cȩlestis medicinȩ edo¬
cemur baiulum: dignũ arbitramur
immo necessarium. eleuationẽ corporis
sacratissimi pontificis xp̃i amandi
memorabilem nontacere. Est quippe in ea &
diuini miraculi portio non minima. & eius dembea¬
ti uiri laudis ac sc̃itatis materies infinita.
gitur anno uerbi carne facti scilicet filii dei pro
salute a credemptione humani generis in carnati¬
dcccuiiii. qui erat annus atransitu uiri dei amandi
centesimꝰ quinquages imus. plurima ultra solitũ aqua¬
rum inundatio facta multis in lotis metas suas ex ces¬
serat. atq circum iacentes fluminib agros dam nosa
sgetum uacuatione nudauerat. Quod ꝑiculi
malum Ad eousque excreuerat : ut etiam in colȩ flu¬
ranibus protimi habitacula auita cogerentur de¬
serere. & in sublimibus colliculis. donec decresereo
tium a quarũ copia dedie indiem auginento imndri¬
um intumescens & iam oras fluuii uocabulo is car

Expanded text:
rare, fore honorificum per Raphaelem archangelum, coelestis medicinae docemur bajulum, dignum arbitramur, imo necessarium; elevationem corporis sacratissimi pontificis Amandi memorabilem non tacere. Est quippe in ea, et divini miraculi portio non minima, et ejusdem beati viri laudis ac sanctitatis materies infinita. Igitur anno Verbi incarnati, scilicet filii Dei pro salute ac redemptione humani generis octingentesimo nono, qui erat annus a transitu viri Dei Amandi centesimus quinquagesimus, plurima ultra solitum, aquarum inundatio facta, multis in locis metas suas excesserat, atque circumjacentes fluminibus agros, damnosa segetum vacuatione nudaverat. Quod periculi malum adeo usque excreverat, ut etiam incolae fluminibus proximi habitacula avita cogerentur deserere, et in sublimibus colliculis donec decrescerentium aquarum copia de die in diem, augmento imbrium intumescens, etiam oras fluvii vocabulo Scarpi
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ genus : diuerso occurrit officio : Aluiuas
p̃ruptis depositis molliunt : & pontiũ innouatione
continuant : Ału expensas inger̃ : aliipal mis
intonant: alii colla subponunt : Refulgebat rep¬
cusa solis radio splendorẽ sibi etiã ꝓdic̃ uuindicans
luminũ multitudo : totoq ministerio caritatis
miraculis uiuit etgła: xxiii. Ego duplice
ueniã atẽ lector exposco: Primũ qđ solo ecismis et
abiectione uerboꝵ auresetas uulnero : de inde quod
ꝓlixior pagina uidet᷑ parere fastidiũ: Sed non pigeat
glorificat : nos inuitat exemplo: Et tam̃ dm̃testor
consciũ secretoꝵ : me plura de domni mei GΕRΟ
factis agnita & ꝓbata tacuisse: Ex quo reũ. eẽ. me
fateor sub primendo : qđ mirabilit̃ ad ꝑfectũ om̃iũ
diuina uirtus operata est: Et idõ inscribendo suc¬
cinctũ magis me arbitror fuisse : quã nimiũ: xxiiii.¬
GERMANUs. inepiscopali cathedra : annis triginta¬

Expanded text:
hominum genus diverso occurrit officio; alii | vias, hominum genus diverso occurrit officio; alii | vias, praeruptis depositis, molliunt et pontium innovatione continuant, alii expensas ingerunt, alii psalmis intonant, alii colla subponunt. Refulgebat, repercusso solis radio, splendorem sibi per diem vindicans, luminum multitudo, tantoque ministerio caritatis miraculis vivit et gloria. Ego duplicem veniam a te, lector, exposco, primum quod soloecismis et abiectione verborum aures tuas vulnero, deinde quod prolixior pagina videtur parare fastidium. Sed non pigeat anctos suos glorificat, nos invitat exemplo. Et tamen Deum testor conscium secretorum, me plura de domni mei Germani factis agnita et probata tacuisse; ex quo reum esse me fateor subprimendo, quod mirabiliter ad profectum omnium divina virtus operata est. Et ideo in scribendo succinctum magis me arbitror fuisse quam nimium. EXPLIGERMANI EPISCOP
Abbreviated transcription (Latin):
inde appara.¬
tu de functi fuer̃ studia confestiũ : accusantũ
cur parua expensa mortuo deberet᷑: A colius.
corpus a romatũ constrictione solida uit : regina
uestiuit: Quib om̃ib rite ꝑfectis. ex pensis
& euectionib: iter instruit imꝑator : ministrosq
ius copiosa largitione ꝓ sequit᷑ : Sacerdotes religi¬
onis obsedũ & in p̃senti instruunt. & ordinationes
pmitunt : unumq agm̃ informat᷑ adgallias XII
lacentiã corpusdũ pterit : cȩca iã nocte ꝑuenit
Q uod in eccła collocatũ dũ uigilus segẽ deuotionis
excolit̃: matrona quȩdã locieiꝰ paralisi dispoluta
ita ut nullũ eius membrũ suo fungeret᷑ officio
p̃cario deposcit ut feretro corporis subderet᷑ Ibiq
usq ad lucẽ extenta decubuit: Mature corpus
ad tollitur. surgit & mulier & uicificata ꝑmortuũ:
mirantib: popłis ꝓpriis pedib: debitũ reddit obseqũ:
Excripiunt galliȩ patronũ ꝓp̾ũ. maiore famulatu.
quippe ubi reuerentiae iungebat᷑ affectus: Ome

Expanded text:
inde apparatum defuncti fervent studia conferentum, accusantium, cur parva expensa mortuo deberetur. Acolius corpus aromatum constrictione solidavit, regina vestivit. Quibus omnibus rite perfectis, expensis et evectionibus iter instruit imperator ministrosque eius copiosa largitione prosequitur. Sacerdotes religionis obsequium et in praesenti instruunt et ordinatione praemittunt, unumque agmen informatur ad Gallias. 45. Placentiam corpus, dum praeterit, caeca iam nocte pervenit. Quod in ecclesia conlocatum dum vigiliis sanctae devotionis excolitur, matrona quaedam loci eius paralisi dissoluta, ita ut nullum membrorum suo fungeretur officio, precaria depoposcit, ut feretro corporis subderetur, ibique usque ad lucem extenta decubuit. Mature corpus adtollitur, surgit et mulier et, vivificata per mortuum, mirantibus populis, propriis pedibus debitum reddit obsequium. 46. Excipiunt Gralliae patronum proprium maiore famulatu, quippe ubi reverentiae iungebatur affectus. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
Agnos cunꝙ beatũ MichaeleM hoc
presentiȩ suae signum uoluis se mons¬
trare. Ubi postea culmine adposito
& altare inposito: ipsa aecclesia obsigna
uestigiorum. apodo maest uocata:
Multa uero dubitacio: int̾se pontinos ÷¬
adorientẽ loci illius. beati petri
apostolorum principis nomini: con¬
dut̃ aeccłam & dedicaN. Inqua &iam
beatȩ Mariae semꝑ uirginis : scĩq

Expanded text:
agnoscuntque beatum Michaelem hoc agnoscuntque beatum Michaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare, ubi postea culmen appositum, et altare impositum, ipsaque ecclesia ob signa vestigiorum Apodonia est vocata. 4. Multa interea dubitatio inter Sepontinos ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virg