comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quisq altius profecerit: tanto
in hoc mundo: inuenit quoddu¬
rius port&: Quia cũ a presenti
scculo mentis mrãe dilectio deficit:
eius dem seculi aduersitas crescit:¬
Hinc est cñi quod plerosq cernimꝰ
& bona agere: & tamen subgraui
tribulationis fasce desudare : Ter¬
rena namq ia desideria fugiunt:¬
& tamen flagellis duriorib fati¬
gantur: Sadiuxta uocẽ dĩ fruc¬
tũ ꝑpacientiã reddunt: quia cũ
humilit̃ flagella suscipiunt. post
flagella adrequiem sublimiter
suscipiumur: Sic mua calcibus¬
tunditur: Et inuini saporemliqͣtur:
Sic oliua contusionib ex presa
amurcã suam deserit: & inolei
liquore pinguescit: Sic ꝑtritinrã
areae apaleis grana separantur.
& adhorreũ purgata ꝑueniunt:
Quis quis ergo app&it plenc ui¬
tia uincere: studeat humiliter
purgationis suȩ flagella tolerare:
Ut tanto post ad muicẽ mundior
ueniat : quanto nunc euis rubignẽ
ignis tribulationis purgat: Inca

Expanded text:
quisque altius profecerquisque altius profecerin hoc mundo invenit, quod durius portet, quia cum a pręsenti sęculo mentis nostrae delectatio deficit, eiusdem sęculi adversitas crescitHinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcibustunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat. 5. In ea
Abbreviated transcription (Latin):
oblitus est quod planxerat: cũ ex¬
tinguere noluit quod ꝑ auałitiã
ardebat: Notandũ ueroest quod
exponenf dñs dicit : quia sollictu¬
dines. uoluptates & duntię. suffõ¬
cant uerbum: Suffocant eñi: quia
inportunis cogitationibus suis gut¬
tur mentis strangulant: Qdũ
bonũ desideriũ intrare adcor
nonsinunt: quasi aditũ flatus
uitalis necant: Notandũ &iam
quod duosunt quȩ diuitiis iungit:
sollicitudines uidelic&. & uolupta¬
tes: Quia profecto & ꝑcuram m̃tẽ
opprimunt: & ꝑ affluentiam re¬
soluunt: Reenĩ contraria: pesses¬
sores suos & afflictos etlubricos
faciunt: Sed quia uoluptas con¬
uenire non potest cũ afflictione:
alio quidem tẽpore ꝑcustodiȩ
suae sollicitudinem affligunt. atq
alio ꝑ abundantiã ad uoluptates
emolliunt: Terra aũt̃ bona fruc¬
tũ ꝑpacientiam reddit: quia sci¬
lic& nulla sunt bona que agimꝰ.
sinon ęquanmit̾ &iam proximo¬
rũ mala toleramus: Quanto enĩ

Expanded text:
oblitus est quod planxerat, cum exoblitus est quod planxerat, cum exstinguere noluit quod per avaritiam ardebat. 3. Notandum vero est quod exponens Dominus dicit quia sollicitudines, et voluptates, et divitiae suffocant verbum. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant; et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. 4. Terra autem bona fructum per patientiam reddit, quia videlicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim
Abbreviated transcription (Latin):
tantur: rerũ om̃iũ contẽptum
laudant: Sedmox ut uiderit ani¬
mus quod concupiscat: obliuiscit᷑
quodlaudabat: Multi cũ uerbd̃
contra luxuriam audiunt: pol¬
lutiones carnis non solũ ꝑpetrare
non appetunt. sed etiam ꝑpetratas
crubescunt : Sed mox at carnis
species corũ oculis appar&. sic mens
addesiderium rapitur: aesi ad huc
abea nihilsit contrahaec eadem
desideria deliberatũ: Et dam nan.¬
da agit: quae quic quid egisse se
meminit. iam & itse dãpnauit:
Sepe &iam contra culpas conpun¬
gimur : & tamen post floũ adeas¬
dem culpas redimus: Sic balaam
israhelitici populi tabernacula con¬
tẽplatus fu̾it᷑: eisq se similem fieri
in morte deposcit dicens: Moriat᷑
anima mea morte iustoꝵ: & fiant
noussima mea horũ similia: Sed
mox uthora conpunctionis tran¬
sut: in auaritiae nequitia ex arsit:
Nam propt̾ promissa munera in eiꝰ
populi morte consiliũ dedit : cuiꝰ
morti se fieri similem obtauit: Et

Expanded text:
tantur, rerum omnium contemptum tantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis species eorum oculis apparet, sic mens ad desideria rapitur, ac si adhuc ab ea nihil sit contra haec eadem desideria deliberatum; et damnanda agit, quae quidquid egisse se meminit jam et ipsa damnavit. Saepe etiam contra culpas compungimur, et tamen post fletum ad easdem culpas redimus. Sic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus flevit, eisque se similem fieri in morte deposcit, dicens: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia ; sed mox ut hora compunctionis transiit, in avaritiae nequitiam exarsit. Nam propter promissa munera in ejus populi mortem consilium dedit, cujus morti se fieri similem optavit; et
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ sine ulla momenti inter¬
positione: cotidie uolentes nolen¬
tesq properatis: Cur ergo amat᷑
quodrelinquitur Curillud¬
negligitur quo: ꝑuenitur. & Mem̃¬
tot̾e quoddicitur : siqlus hab& au¬
res audiendi audiat: Om̃s enim
qui illic aderant: aures corporis
habebant: Sed qui cunctis aures
habentibus. siquis hab& aures au¬
diendi audiat dicit: aures pro¬
culdubio cordis requirit: Curate
ergo ut acceptus sermo incordis au
re maneat : curate nesemen iuixta
uiam cadat. ne malignus sp̃s ueni¬
at & a memos uerbũ tollat: Cura¬
te ne p&rosa terra somen exciprat:.
& fructũ boni operis sine ꝑseueran¬
tiac radicib mittat: Multis enim
lib& quod audiunt: boni operis
iitia proponunt: sed mox ut fati¬
gari aduersitatib coeperint. incho¬
ata derelui quunt: Petrosa ergo t̃ra
humorem non habuit: quia hoc
quod germinauerat. ad fructum
namq cũ uerbũ etra a uaritiã
audiunt. candem auaritiã deces¬

Expanded text:
judicium sine ulla momenti interjudicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illudnegligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures procul dubio cordis requirit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate ne semen juxta viam cadat, ne malignus spiritus veniat, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terra semen excipiat, et fructum boni operis 1490 sine perseverantiae radicibus mittat. Multis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum namque cum verbum contra avaritiam audiunt, eamdem avaritiam detes
Abbreviated transcription (Latin):
quasi inflicto uulnere cruentant:
Quas bene hoc in loco alio ecuan¬
gelista testante: nequaquã dñs di¬
uitias. sed fallaces diuitias apellat̃:
Fallaces eñi sunt: quȩ nobis cũ dii
ꝑ manere nomposst̾: Fallacessunt:
quaementis nr̃ae in opiã non ex¬
pellunt: Sole aũt̃ diuitiȩ uerest̃.
quaenos diuites uirtutib faciunt:
ueri honoris quęritis: ad cȩleste
regnũ tendite: Sigloriam digni¬
tatũ diligitis: in illa suꝑna angeloꝵ
curia ascribi festinate Herbadĩ
quȩ aure ꝑcipitis : mente retinere:
Cib eñĩ mentis est.: sermo dĩ Et
quasi acceptus cib stomacho lan¬
guente reicitur: quando auditꝰ
sermo inuentre memorie nonte¬
netur: Sedquis quis alimenta ñ
retin&: huius profecto uita des¬
peratur: eternę ergo mortis
periculũ formidate : siquidẽ cibũ
sc̃ȩ exortationis accipitis. seduerba
uitae id .ẽ. alimenta iustitiȩ in me¬
moria nontenetis: Ecce transit
omne quod agitis: adextremun

Expanded text:
quasi inflicto vulnere cruentant. quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista attestante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat . Fallaces enim sunt quae nobiscum diu permanere non possunt, fallaces sunt quae mentis nostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt quae nos divites virtutibus 1489 faciunt. veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i audistis. ex positione
non indig&. sed ad monitione:
Qua ieñi ꝑ sem& ipsam ueritas
exposuit: hanc discutere huma¬
na fragilitas non praesumit : Sed
est quod sollicite in hac ipsa exposi¬
tione dominica: pensare debeatis:
Quia sinos uobis semen uerbũ.
agrum mundũ. uolucres demo¬
nia. spinas diuitias significare di¬
ceremus : ad credendũ nobis manis
forsitan ur̃a dubitar&: Unde
& isdem dñs ꝑsem& ipsũ digna¬
tus est exponere quod dicebat :
ut sciatis rerum significationes
quȩrere in his &iam quae ꝑscmn&¬
ipsũ noluit explanare : Ex po¬
nendo ergo quoddixit. figurate
se loqui innotuit: quatenus cer¬
tos uos redder&. cũ uobis nr̃a fra¬
gilitas uerboꝵ illius figuras ape¬
rir& : Quis eñi mihi ũquã crede¬
r& sispinas diuitias interp̃tari
uoluissem.  maxime cumillę
pungant. istȩ delectent: Et tam̃
spinaesunt : quia cogitationiun
suarũ punctionib mentẽ lacerant
Et cũ usq ad peccatũ ꝑtrahunt:

Expanded text:
rissimi, audistis expositione non indiget, sed admonitione. Quam enim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, spinas divitias significare diceremus, ad credendum nobis mens forsitan vestra dubitaret. Unde et idem Dominus per semetipsum dignatus est exponere quod dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetipsum noluit explanare. Exponendo ergo quod dixit figurate se loqui innotuit, quatenus certos vos redderet cum vobis nostra fragilitas verborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fessione: Uoluptatũ nos ergo falli¬
tia nulla decipiat: pulla uana
l&cicia seducat: In proxio riãq est
iudex. quidixit: Uac uobis quiride¬
tis nunc: quia lugebits & flebitis:
Hinc eñi salomon ait: Risus dolo¬
re miscebitur: Ct extrema gaudu luc¬
tus occupat: Binc iterũ dicit: Ri¬
sũ deputaui crrorẽ: Et gaudium

Expanded text:
fessione . Voluptatum nos ergo fallafessione . Voluptatum nos ergo fallacia nulla decipiat, nulla vana laetitia seducat. In proximo namque est judex qui dixit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, e
Abbreviated transcription (Latin):
offerimus: quando hoc mortale
corpus aluxuriȩ putredine.
ꝑ condimentũ continentię custo¬
dimus: Magnũ uero nob̾ aliqͥd
magi innuunt: quod inregionem
suam ꝑuiam aliam reuertunt᷑
Ineo nãq quod ad moniti faciunt :
nobis profecto insinuant quid fa¬
ciamus: Riegio quippe nr̃a para¬
disus est: ad quã iłiu cognito redire
gustando discessimꝰ: sed adeã ne¬
cesse est ut flendo. oboediendo.
iusibilia contemnendo. atq appe¬
titũ carnis refrenando redeamus
Ergo ꝑ aliam uiã adregionẽ nrãre
regredimur: qũo qui aparadisi
gaudio ꝑ delectamenta discessimꝰ.
ante oculos cordis: Hinc culpas
operis. illic udiciũ extremae
districtionis: Pensemus qua districtꝰ
udex ueniat. quuidiciũ mirat᷑
& lat&: terrores peccatorib intentat.
& tamen adhuc sustin&: Et idcirco
uenire citius differt: ut minus
inueniat quos condemn&: Puma¬
mus fletib culpas: Cicũ psalmistȩ
uocẽ p̃ueniamꝰ faciem eius in con¬

Expanded text:
offerimus, quando hoc mortale offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, rediregustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus,ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in con
Abbreviated transcription (Latin):
iurtus orationis exprimitur:
ꝑsalmista testante: quidicit:
Dirigatur oratio mea sicut incen¬
sum in conspectu tuo: Permyr¬
ram uero: carnis nrãe mortifi¬
catio figuratur: Vnde scã eccła
desuis operariis usq ad mortem
prodõ certantib dicit: Manus
meae: distillauer̃ myrrã: Nato
ergo regi aurũ offerimus. sim
conspectu illius claritatis. suꝑnę
sapientię lumine resplendemus:
Tus offernnus sicogitationes car¬
nis ꝑscã orationũ studia inara
cordis incendimus. ut suaue ali¬
quid dõ ꝑcelestt desideriũ redo¬
lere ualcamus : Myrra offtrimꝰ:
sicarnis uitia ꝑ abstinentiã morti
ficamus: Permyrrã nãq ut dixi¬
mus agitur: Nemortua caro pu¬
tre fiat: Mortuam uero carnẽ
putrescere est: hoc mortale corpꝰ
fluxui luxuriȩ deseriuire: Sic̃
dequib dam: ꝑpropħam dicitur:
Conputruer̃ iumenta: insterco¬
re suo: Iumenta quippe inster¬
core suo conputrescere. ẽ. carna¬
les homines instercore luxuriȩ
uitam finire: Myrram utto dõ

Expanded text:
tionis exprimitur, Psalmista attestante, qui dicit, Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo. Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur. Unde et sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Domino certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus, thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta operationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstineficamus: per myrrham namque, ut diximus, agitur ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere est hoc mortale corpus fluxu luxuriae desaevire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta inre suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sed offerre myrrã assuptȩ mor¬
talitatis nolunt: Nos itaq nato
dño offeramus aurũ: ut hunc
ubiq regnare fateamur: Offera¬
mus thus: ut credamꝰ qđ is qui
intẽpore apparuit. ds̃ ante tempora
extitit Offeramꝰ myrrã: ut cum
quẽ credimus insua diuinitate
inpassibilem. credamꝰ &iam in nr̃a
fuisse carne mortalem: Quauis
& aliud intellegi Auro namq

Expanded text:
sed offerre myrrham assumptae morsed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis et aliud potest. Auro na
Abbreviated transcription (Latin):
actẽporũ exseruili conditione
nascuntur. & tamen regũ filii
uno eodẽq sidere cũ seruis nati
ad regnũ proficiunt: cũ serui
qui seiũ fuerant geniti inseruitute
moriantur: Haec de stella breuit̃
diximus. nemathe maticorum
stultitiam indiscussam praeterisse
uideamurz Magi uero: aurũ.tꝰ.
& myrram deferunt: Aurũ qͥp¬
pe: regi congruit: Tus ucro: in
dĩ sacrificio ponebatur. Myrra
aũt: mortuorũ corpora condi¬
untur: Eum ergo magi quem
adorant. &iam misticis mu¬
nerib p̾dicant :uro regem:
ture dm̃: myrra mortalẽ. Sunt
uero non nulli herecici qui hunc
dm̃ credunt: sedubiq regnare
nequaqũa credunt: Hi profecto
ei tus offerunt: sed offerre & iam
aurũ nolunt: Et sunt non nulli
qui hunc regem existimant sed
dm̃ negant: Hiuidelic& ei aurũ
offer̃: sed offerre tus nolunt:
Et sunt non nulli quihunc &
dm̃ & regem fatentur: sed assũp¬
sisse carn̾e mortalẽ negant: Hi
nimirũ ei aurũ & tus. offerunt.

Expanded text:
ac temporum ex servili conditione ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq uit eaequalitas fuit: Sed
adhaec solent mathe matici respon¬
dere: quia uirtus constellationis
inictu pungentis est: Quib edi¬
uerso nos dicimꝰ : quia magna est
mora natiuitatis: Siigitur imiitu
princti cunstellatio ꝑmutatur.
Necesse iamerit ut tot dicant fata
quot sunt membra nascentium:
Fateri &iam mathematici solent.
quod quisquis signo aquarii nascit᷑
in hac uita piscatoris ministeriũ
sortiatur: Piscatores uero ut fert᷑.
getulia non hab&: Quis igti dicat
quia nemo illic instella aquarii
nascitur. ubi piscator om̃i modo
non habetur : Rursũ quos nasci
signo librȩ asser̃. traparetas futu¬
ros dicunt: & traparetas multa¬
rũ gentiũ prouintiȩ ignorant:
Fateantur ergo necesse est. aut
hoc meis signũ de esse: aut effec¬
tũ fatale Nullo modo habere:
Inꝑsarũ quoq francorũ que t̾ra
reges exgenere prodeunt: Qui¬
bus profecto nascentib qui estim&
quanti eisdem momentis horarũ

Expanded text:
utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diuerso nos dicimus quia magna est mora natiuitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse iam erit vt tot dicant fata, quod sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisque signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores autem, vt fertur, Getulia non habet; quid igitur dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur vbi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos <sub> signo Librae nasci asserunt trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum gentium prouinciae ignorant. Fateantur ergo necehoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum
Abbreviated transcription (Latin):
tutionibus stellarũ prtant: Et
hoc inadiutoriũ sui erroris assu¬
munt. quod noua stella exiit
cũ dñs in carne apparuit: cuiꝰ
fuisse factũ eandem quȩ appa¬
ruit stellam putant. Sedsi euan¬
gelii uerba pensamꝰ quib de ea¬
dem stella dicitur. usq dũ uemi¬
ens star& supra ubierat puer¬
dũ non puer adstellam sedstella ad
puerũ cucurrit. si diciliceat non
stella fatũ pueri. sed fatũ stellae
is qui apparuit puer fuit : Sed
aliquid fatũ dicant: Uitã quippe
hominũ: solus hanc conditor
quicreauit administrat: Neq
eñĩ propt̃ stellas homo: sed stellę
propt̃ hominẽ factesunt : Etsi
stella fatũ hominis dicitur: ipsis
suis  ministeriis sub esse homo
ꝑ hibetur : Certe cũ iacob deutero
egrediens prioris fratris plantã
ten& manu: prior ꝑfecte nequa¬
quã egredi poterat. nisi & subse¬
quens inchoass&: & tamen cũ
uno tempore eodẽq momento
utrũq mat̾ funder&: Non una

Expanded text:
tutionibus stellarum putant; et tutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puerdum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed aliquid esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una
Abbreviated transcription (Latin):
spũ plenus & caecꝰ: cũ dequo
multa in futurũ praedix̃. in p̃¬
senti positũ non agnouit : Sed
natiuitate regis nr̃i cognita
herodes: ad callida argumenta
conuertitur. Neterreno regno pri¬
uaretur: Renuntiari sibi ubi pu¬
er inueniretur postulat: ad orare
cũ uelle se simulat: ut quasi hunc¬
si inuenire possit extinguat: Sed
quanta est humana malitia con¬
tra consiliũ diuinitatis. Scrip¬
tũ quippe est: Non est sapientia.
Nonest prudentia. non est consi¬
liũ contra dñm: Namea quae
apparuit: magos stella ꝑ ducit:
Natũ uero regem repperiunt. mu¬
nera deculerunt: & ne redire ad
herodem debeant. in somnis ad mo¬
nentur: Sieque fit: ut iħm que
querit herodes inuemire ñ possit:
Cuius ꝑsona. qui alii quã hypo¬
critae designãtur. quidũ ficte
quaer̃: inuenire dñm nũqua me¬
rentur : Sed int̃ haec sciendũ. ẽ¬
quod priscillianistae heretici: nas¬
ci unũ quẽq homine sub consti¬

Expanded text:
spiritu plenus et caecus eum de quo spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub consti
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ om̃ia insensibilia elementa
senser̃: adhuc infideliũ uideaꝵ
corda dm̃ esse minime cognos¬
cunt. & duriora saxis. scindi ad
penitendũ nolunt: Eũq con¬
fiteri abnegant: que elementa
ut diximus. aut signis aut scissio¬
nib dm̃ clamant: Qui &iam
addam nationis suȩ cumulum:
cũ quẽ natũ despiciunt. uasci¬
turũ longe ante praesciuerunt:
Et nonsolũ quia nasceret᷑ noue¬
rant : sed &iam ubi nasceretur:
Nam abherode requisiti. locũ
natiuitatis cuis exprimunt.
que scripturȩ auctoritate didi¬
cer̃: Et testimoniũ profer̃. quo
bethlem honorari natiuitate
noui ducis ostenditur: ut ipia
eorũ gemina scientia. & illis fie¬
r& adtestimoniũ dãpnationis.
& nobis ad adiutoriũ creduli¬
tatis: Quos profecto bene isaac
cũ iacob filiũ suũ benedicer&
de signauit: quia & caligans
oculis & prophoans. in prac¬
senti filiũ nonuidit. cuitã multa
inposterũ pixuidit: Quia nimirũ
iudaicus populus prophoriae

Expanded text:
Dominum omnia insensibilia elementa Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae
Abbreviated transcription (Latin):
apłi praedicant : tũq paruulũ
& nec dũ ꝑ humini corporis
officium loquentẽ.stella gentib
denuntiat: Quia nimirũ ratio¬
nis ordo poscebat ut & loquentẽ
iam dñm loquentes nobis pre¬
dicatores innotescerent: Et nec¬
dũ loquentem ͤ lementa muta
p̃dicarent: Sed inom̃ib signis
quae uelnascente dño. uł mori¬
ente monstrata sunt. consideran¬
dũ nobis est quanta fuerit in qͦ¬
rundã uidaeoꝵ corde duriua.
quachunc nec ꝑ proph&eiȩ do¬
nũ. Nec ꝑ miracula agnouit :
Om̃ia quippe elementa: aucto¬
rem suũ uenisse testatast̃: Ut
em̃ de eis quiddã usu humano
loquar : dm̃ hunc cęli esse cog¬
nouer̃. quia protinus stellam
miser̃: Mare cognouit : quia
subplantis cus se calcabile prae¬
buit: Tera cognouit : quia co
moriente contremuit : Sol cog¬
nouit : quia lucis suȩ racdios
abscondit : Saxa & parietes ag¬
nouer̃: quia tẽpore mortis ciꝰ
scissa sunt: Infernus agnouit.
quia hos quos tenebat mortuos
reddidit : &tamen hunc quẽ

Expanded text:
toli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tam dicit: Adhuc semel & ego mo¬
uebo: nonsolũ terram. sed ȩtiã cęlũ:
& terra non subsistit. quis ergo fer&
cũ cęlũ mouerit. quid autẽ terro¬
res quos cernimus. Nisi sequentis
irȩ praecones dixerim.Unde
& considerare necesse. ẽ. quia ab
illa tribulatione ultima tantum
sunt tribulationes istȩ dissimiles:
quantũ apotentia iudicis ꝑsona
praeconis distat: Illũ ergo diem
Mala tẽptantia resistendo uincite:
ꝑ pet̾rata aũt fletib punite:Ad¬
uentũ namq aeterni iudicis.
tanto securiores quandoq uide¬
bitis: quanto nunc districtionẽ
illius timendo pracuenitis:¬

Expanded text:
tam dicit: Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed etiam et  terra non subscum coelum moverit? Quid autem terrores quos cernimus, nisi sequentis irae praecones dixerimus? Unde et considerare necesse est quia ab illa tribulatione ultima tantum sunt, istae tribulationes dissimiles quantum a potentia judicis persona praeconis distat. Illum ergo diem,mala tentantia resistendo vincite, perpetrata autem fletibus punite. Adventum namque aeterni judicis tanto securiores quandoque videbitis, quanto nunc districtionem illius timendo praevenitis
Abbreviated transcription (Latin):
abspritali opere terrena cura im¬
pediat: Nesi interra talentũ ab¬
sconditur. talenti dñs adira¬
cundram prouocetur: Piger &¬
examinat. talentũ deterra le¬
uat: Quia sunt pleriq qui tunc
se aterrenis desideriis uł operib
subtrahunt: quando iam per
animaduersionẽ uidicis ad ae¬
ternũ suppliciũ trahuntur:
Ante crgo detalenti nr̃i ponen¬
da ratione uigilemus : ut cũ iam
iudex adferiendũ imnun&. lu¬
crum nos quod fecimus excus&:
Quod prest& nobis ds̃ quiuiuit:

Expanded text:
a spiritali opere terrena cura ima spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger eexaminat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc se a terrenis desideriis vel operibus subtrahunt, quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset. Quod praestet nobis Deus, qui vivit,
Abbreviated transcription (Latin):
ei pro indigentib loquitur: pro
talenti retentione damnat᷑: Ha¬
bens igitur intellectũ: cur& om¬
nino nȩtaceat: Habens rerum
affluentiã: uigil& ne amis cđiae
largitate torpescat: Habens ar¬
tem quaregitur: magnopere
studeat ut usum atq utilitatem
illius cũ proximo partiatur:
Habens loquendi locũ apud
diuitem : damnationem pro re¬
tento talento timeat. sicũ ualo
cedat: Tantum quippe ab uno¬
quoq prm uenturus iudex exi¬
get: quantũ dedit Vt ergo deta¬
lenti sui rationib redeunte dño
quisq securussit : cũtimore penset¬
cotidie quid accepit: Ecce namq
iam uixta est: ut ille qui peregre
profectus est redeat: Quasi pere.¬
inqua natus est longe discessit:
Sed profecto reuertitur: ut deta¬
lentis rationes ponat: Quiasi a
bona actione torpescinus de ip¬
sis donis quae contulit nos dis¬
trictius iudicat: Consideremus
ergo quae accepimus: atq incoꝵ
erogatio uigilemus: Nulla nos

Expanded text:
ei pro indigentibus loquitur, pro ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnabitur. Habens ergo intellectum, curet omnino ne taceat; habens rerum affluentiam, vigilet ne a misericordiae largitate torpescat; habens artem qua regitur, magnopere studeat, ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur; habens loquendi locum apud divitem, damnationem pro retento talento timeat, si non quotperibus intercedat. Tantum quippe ab unoquoque nostrum venturus Judex exiget, quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus redeunte Domino quisque securus sit, cuquotidie quid accepit. Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quiin qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos
Abbreviated transcription (Latin):
quippe in exteriores tenebras cad&.
qui ꝑ culpã suã sponte in mitrio¬
res tenebras cecidit: Illic coactus
patitur tenebras ultionis. qui hic
libent̃ sustinuit tenebras uolup¬
tatis: Sciendũ uero est: qđ nullus
piger ab hac talenti acceptione se¬
curus est: Nullus namq est: qui
ueracit̃ dicat: Talentũ minime
accepi: Nonest unde ponere ratio¬
nem cogar: Talenti cnuĩ nomine
cuilib& pauperi &iam hoc ipsũ
reputabitur. quod uł minimum
accepit: Alius namq accepit in¬
tellegentiam : predicationis minis¬
teriũ deb& extalento Alius ter¬
renam substantiã accepit: eroga¬
tionẽ talenti deb& exrelius:
Alius nec int̃noꝵ intellegentiam
nec rerũ affluentiã accepit. sed
tamen didicit artem quapascit᷑.
ipsa arsei intalenti acceptione
reputabitur: Alius nihil horũ
assecutus est: sed tamen fortasse
familiaritatis locũ apud diuitem
meruit : talentũ profecto famili¬
aritatis accepit: Siergo nihil

Expanded text:
quippe in exteriores tenebras cadit, quippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suam sponte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487 accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti accereputabitur; alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit; si ergo nihil
Abbreviated transcription (Latin):
acceperat ministrauit: Quod
cotidie inscã ecclesia cernimus.
quia pleriq dũbene ministrant
exteriora quae accipnnt. per
adiunctam grãm ad intellectũ
quoq mysticũ ꝑducunt᷑: Ut
&iam deint̾̃na intellegentia pol¬
leant qui ex teriora fidelit̃ admi¬
nistrant: generalis &eiam mox
sententia subditur qua dicitur:
Omni q̃ habenti dabitur & a¬
bundabit: ciaũt qui non hab&.¬
I de quod indetur habere. auftret᷑
s abeo: Habenti aut̃ dabitur & a¬
bundabit: quia quisquis carita¬
t̃e hab&: &iam dona alia ꝑcipit:
Quisquis caritatẽ ponhab&: eaã
dona quatꝑcepisse uidebatur
amittit: Undc necesse est fr̃s mei.¬
ut ꝑ om̃e quod agitis. erga canta¬
tis studiũ uigiletis: Caritas autẽ
uera est : Et amicũ diligere indõ:
& inimicũ diligere propter dm̃:
Qũã quisquis non hab&. om̃ebo¬
nũ amittit quodhab&: Talcnto
quod acceperat priuatur: Et iuix¬
ta dominicã sententiam. mexterio¬
res tenebras mittitur: Perpęnã

Expanded text:
acceperat ministravit. Quod acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferer ab eo ; habenti namque dabitur et abundabit; quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit; quia quisquis charitatem non habet, etiam dona quae percepisse videbatuamittit. Unde necesse est ut per omne quod agimus, erga charitatis studia vigilemus. Charitas autem vera est et amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum, quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam
Abbreviated transcription (Latin):
cunia usuram soluetis: & curate
ut exeo quod audistis. &ĩa alia
studeatis intelligere quaenon
audistis: Quatenus alia exalus
colligentes. & iam illa discatis
ex uobis m& ipsis agere : quȩ
nec dũ exp̃dicatoris ore didi¬
cistis: Pigrũ uero seruũ : qua
sententia feriat audiamus:
Tollite abeo talentũ. Et date
ei qui hab& decem talenta:
Oportunũ ualde uidebatur.
ut cum amalo seruo unũ talentũ
tollitur : ei potius qui duo quã qui
quinq talenta acceperat da¬
retur: Illi em̃ dari debuit qͥ
minus: quã quiplus habuit:
Sedsicut superius. diximus:
ꝑ quinq talenta quinqr iudelic&¬
sensus. id est exteriorum scientia
tus & operatio exprimitur: Plus
em̃ habuit qui duo: quãqͥ quinq
talenta ꝑceperat: Quia quiꝑta
lenta quinq exteriorũ adminis¬
trationẽ meruit: ab intellectu in¬
teriorũ adhuc uacuus fuit : Unũ
ergo talentũ quod intellectum
significare diximus: illi dare
debuit quibene exteriora quae

Expanded text:
cunia usuras solvetis, et curate cunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet deceOpportunum valde videbatur, ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicsensus, id est, exteriorum scientia ntellectus et operatio exprimitur: plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae
Abbreviated transcription (Latin):
dũ moriuntur & uitã timent :
Unde et huic seruo protinus
respondetur: Serue male & pi¬
ger: sciebas quia meto ubi non
semino. & congrego ubi non spar¬
go: oportuit ergote dare pecu
niam meã numulariis. & ego
ueniens recłpissem utiq quod
meũ ÷ cũ usura: Ex uerbis susU
seruus constringitur : cũ dñs
dicit: Meto ubi non semino:
& congrego ubi non sparsi: Ac
si aꝑte dicat: Siuixta tuã sen¬
tentiã & illud ex quiro qđ non
dedi. quanto magis ate ex qui¬
ro quod ad erogandũ dedi.
Oportuerat ergo te dare pecu¬
mam meam nũmulariis : Et
ego ueniens recipissẽ utiq qđ
meũ est cũ usura: Pccumã uͦ¬
nũmularus cdare est: eisscien¬
tiamꝰ predicationis impendere.
exercere: Sed sicut nr̃m periculũ
aspicitis si dominicã pecuniam
quippe: pecunia & iam nondata
recipitur: Cum eñi hoc reddit᷑
quod acceptũ fuerat: &iam illud
suꝑ impenditur quod acceptũ
quia deaccepta hac uerbi pe¬

Expanded text:
dum moriuntur, et vitam timent. dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi; oportuit ergo te daego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Pecuniam nummulariis est eis scientiam praedicationis impendere exercere. 4. Sed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum quia de accepta hac verbi pe
Abbreviated transcription (Latin):
sparsisti:. & timens abui & abs¬
condi talentũ tuũ in terra. ecce
habes quod tuũ est: Notandũ
quod inutilis seruus durũ dnm
uocat : cui tamen adlucrum
deseruire dissimulat: &timuisse
sedicit in lucro talentũ expen¬
dere: qui hoc solũ timere debu¬
crat. Nehoc sine lucro ad dnm̃
reportar&: Sunt cñi plerique
intra scãm ecclessã. quoꝵ iste
seruus imagiem ten&: Qui
melioris uitȩ uias adgredi me¬
tuunt. Et tamq iacere in sui
torporis ignauia non ꝑtimes¬
cunt : Cũq se peccatores consi¬
derant : scĩtatis uias arripere
trepidant. & tamer remanere
insuis iniquitatibus nonfor¬
midant: Quorũ bene petrus
adhuc in infirmitate positus
spetiem ten& : cũ uiso miraculo
pisciũ dixit: Exiame dñe:
sste peccatorem considertas. opoea
ut ate dnm̃ non repellas: Sedqui uill
idcirco melioris habitus uias
& rectioris uitȩ ad prehendere
arcem nolunt. quia infirmos
se esse conspiciunt: quasi pecca¬
erant fugiunt: Et uelut in ꝑ¬
tubatione consiliũ nonhabent.

Expanded text:
sparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccaicare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent,
Abbreviated transcription (Latin):
&cor inpenitens: thesaurizas tibi
iram indie irȩ & reuelationis iusti
iudicu dĩ Hinc. psalmista ait: Ds̃
uldex iustus. fortis & longanimis:
UI. Dicturus quippe longanimem. p̃¬
misit iustũ: ut que uides peccata
delinquentiũ diu pacient̃ ferre.
scias hunc quandoq &iani distric¬
te iudicare: Hinc ꝑ quendam sa¬
pientam dicitur: Altissimꝰ. ẽ. cñi:
redditor dicitur: quia peccata ho¬
minũ & patitur & reddit Nam
quos diu ut conuertatur tolerat: ñ
conuersos durius dãpnat: Adex¬
cutiendam uero mentis nr̃ae desidiã :
aetiam exteriora damna ꝑsimili¬
tudinem admediũ deducuntur
ut ꝑhaec animus ad suã custodiam
suscitetur: Nam dicitur: Hoc aũt¬

Expanded text:
cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus enim est predditor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
adinas uitȩ non eigilat: saltim in
senectute resipiscat Pensate fratres
Rini: quia conclusit dĩ pietas duri¬
tiam nrãm: Nonest iam. quid excu¬
sationis homo inuenia: Ds̃ despi¬
citur & expectat: cont̾e nise uid&
& reuocat: Inuiriam decontẽptu
suo suscipit : Ettameii quandoq
reuertentib &iam praemia promit¬
tit: Sed nemo hanc eius longani¬
mitatem negligat: quia tanto di¬
strictiorem iusticiam inuidicio
exig&. quanto longiorẽ pacienti¬
am ante uidiciũ prerogauit: Hinc

Expanded text:
ad vias vitae non evigilat saltem in ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres charissimi, quia conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hin
Abbreviated transcription (Latin):
adclaritatis eius głam ꝑtrauntur :
sicut scriptũ est: Tollatur impius:¬
II II. neuideat gloriam dĩ: Sed quidsi ser¬
ui in prima uigiła negligentes ex¬
istunt. prima quippe inigilia: pri¬
mȩ accatis custodiaest: Sedneq sic
desperandũ est : Et̃ abono opere ces¬
sandũ: Nam longanimitatis suȩ
pacientiam insinuans dñs subdit:
Et siuenerit in secunda uigilia. &
si intertia uigilia uenerit. & ita in¬
uenerit: beatisunt serui illi Prima
quippe ugilia primeuũ tẽpus est.
idest pucritia: Secunda adolłscen¬
tia. uel iuuentus: quaȩ auctoritate
sacri eloquii unũ sunt. dicente salo¬
mone: Lȩtare uiuenis: in adolis¬
centia tua: Tertia aut̃ : senectus
accipitur: Quiergo uigilare in
prima iuigilia noluit: custodiat
uł secundam: Et qui conuerti a pra¬
uitatib suis in pricritia neglexerit
aduias uitȩ. saltim intẽpore ui¬
uentutis cuigil& & qui eiugilare
insecunda uigilia noluit. tẽpore¬
nona nittat: Vt qui & iniuuentute

Expanded text:
claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii unum sunt, dicente Salomone: Laetare juvenis in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit ternon amittat, ut qui in juventute
Abbreviated transcription (Latin):
nantur hominẽ sociũ: qui suꝑ
se adorant hominem dm̃: Cu¬
in munditia polluat : qui mae¬
terna praescientia & dĩcuies.
& angelis cius ȩqualessumus :
Uindicemꝰ morib dignitatẽ
nram̃ : Nullanos luxurra in¬
quin& . pulla turpis cogitatio
accus&: Non malitia mentẽ mor¬
deat .: Noninuidie rubigo consu¬
mat: Nonelatio inflet. non ãbi¬
tio ꝑterrena oblectamenta dila¬
ni&. Nonira in flãm&: Du&
enĩ uocatisunt homines: Defen¬
de ergo tibi homo contra uitia.
honorem dĩ: quia propt̃ te factꝰ
est ds̃ homo: Quiuiuit & reg¬
nat. in secula sęculorum amens

Expanded text:
nantur hominem socium, qui super nantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Cuimmunditia polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram, nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia propter te factus est Deus homo, qui vivit et regnat i