comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supenori libro de obligatioib
et contractu et quau excontia¬
ctu ⁊ sequitur ut de obligatio¬
Sr᷑ ille quidem ut suoloco tra¬
didimus in quatuor generadi¬
uidũtur. ixe uero unius gen̾is
sũt. Nam omẽs ex re nascũtur
idest ex ip̃o maleficio ułuti ex
fuito. iut ex rapina aut dãpno
aut iuluia. ¶ Exitũ est con¬
tractatio rei fraudulosa uł ip̃i
lege natiurali probibitũ est
admutere. ¶ fuitũ aũt uł
a furno idest anigio dictũ est

Expanded text:
superiore libro de obligationibus ex contractu et quasi ex contractu, sequitur, ut de obligatiosed illae quidem, ut suo loco tradidimus, in quattuor genera dividuntur: hae vero unius generis sunt, nam omnes ex re nascuntur, id est ex ipso maleficio, veluti ex furto aut rapina aut damno aut iniuria. Furtum est contrectatio rei fraudulosa vel ipsilege naturali prohibitum est admittere. Furtum autem vel a furvo id est nigro dictu
Abbreviated transcription (Latin):
lam partẽ mortua succcdere ⁊ six¬
cessioĩs sibi uendicare. ne huq
sancimus. Itã tame ut quẽ ad¬
moctũ intei filios ⁊ nepotes ex fi¬
lio antiquitas statuit nõ incapita
nos inter filios ⁊ nepotes ex filia
distuburione fien iubemus uł
tes ⁊neptes ⁊ alias deinccps per¬
sonas ut utiũq progenios ma

Expanded text:
lam partem mortui succeslam partem mortui successionis sibi vindicare, ne hi qsancimus. ita tamen quemadmodum inter filios et nepotes ex filio antiquitas statuit non in capitanos inter filios et nepotes ex filia distributionem fieri iubemus, vel tes et alias deinceps personas, u
Abbreviated transcription (Latin):
ut minus terciam acciperent.
quã marer eorũ uł aiia fuerat
acceptura uł pater eorũ ułaui
patemus siue matemus qũ ado
femina mortua sit cuiꝰ deħrdita¬
te agiturhisq licet soluit ñt
adeuatibragnatos ñ uocabãt.¬
¶ Et quẽ ad modum lex dũodecĩ
tabulañ filio mortuo nepotes
uł neptes uł pronepotes uł pro¬
neptes in locum pitris sui uł ad
successiõem auiuocãt. ita prĩcipa¬
lis dispoñtio in locum matris syc
tertie diminutione uocat. in¬
¶Ser nos cũ ad huc dubutatio
manebat interagnatos ⁊ me¬
moratos nepotes. quarta putẽ
defũcti sub̾e agnatis sibi uedic̃a¬
tibus excuiusda constitutioĩs
auctoritate memoratã quidẽ
constitutiõem anr̃o codice segra¬
grauimus neq iusen eam ẽxte¬
odosi.ano codice meo cõcessims
nr̃a. aũt constitutioẽ ꝓmulgata.
totium eius derogata est. ⁊ sanc¬
cimus talibus nẽpotib ex filia
uł pronepotib exnepte ⁊ dem¬
ceps supentitibus agnatos nul¬

Expanded text:
ut minus tertiam partem acciperent ut minus tertiam partem acciperent quam mater eorum vel avia fuerat acceptura, vel pater eorum vel avus paternus sive maternus, quando femina mortua sit cuius de hereditate agitur, hisque, licet soli sint, adeuntibus adgnatos minime vocabant. et quemadmodum lex duodecim tabularum filio mortuo nepotes vel neptes vel pronepotes et proneptes in locum patris sui ad successionem avi vocat: ita et principalis dispositio in locum matris suaetertiae deminutione vocat. Sed nos, cum adhuc dubitatio manebat inter adgnatos et memoratos nepotes, partem quartam defuncti substantiae adgnatis sibi vindicantibus ex cuiusdam constitutionis auctoritate, memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codice in eo concessimus. nostra autem constitutione promulgata toti iuri eius derogatum est et sanximus, talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nul
Abbreviated transcription (Latin):
¶ostia aũt constitutõe exce¬
ptus est is quẽ puens natu¬
ralis adoptandamn suscepent
utroq enĩ iure tam naturali
qua legitimo inbac penonacõ¬
ciuente pristina iura intali ad¬
optione ẜuauimus. que admo¬
dum sipater familias iese dede¬
ut in adrogandũ. que speciallit̃
⁊ singillati exprefacte consti¬
turioĩs tenore possũt colligi.
Item uerustas ex masculis pro¬
genitos plus dilligens solos
bat nepotes aũt qui ex filiabus
nari sut ⁊ proncpotos exneptib
cognatoꝵ loco numerans posta
nõ passi sũt talem contra natu¬
ram inumã sine competẽti eñe¬
datic̃e elinquere. Srcũ neposł
pronepos nom̃e comune est u¬
tnq quisitam ex masculinus qr̃a
exfeminis descendũt ideo eun¬
dem gradũ ⁊ ordinem successi¬
oms ei donauenĩt. ¶Set ut
aliquid amplius sit eis quim̃
solum natiua set etia uetens ix¬
ns sufragus mumuntur porci¬
oñe nepotũ ⁊ neptũ uł demccp
de quib supra diximus pllo
minuenda esse eristimauenĩt

Expanded text:
ostra autem constitutione exceptus est is quem parens naturalis adoptandum susceperit: utroque enim iure tam naturali quam legitimo in hanc personam concurrente, pristina iura tali adoptioni servavimus, quemadmodum si paterfamilias sese dederit adrogandum. quae specialiter et singillatim ex praefatae constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos bat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptibus cognatorum loco numerans, post non passi sunt talem contra naturam iniuriam sine competenti emendatione relinquere: sed cum nepotis et pronepotis nomen commune est utrisque qui tam ex masculis quam ex feminis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis eis donaverunt: sed ut aliquid amplius sit eis qui non solum naturae sed etiam veteris iuris suffragio muniuntur, portionem nepotum et neptium vel deinceps, de quibus supra diximus, paulo minuendam esse existimaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tiois facere debet. Et siquid
in lege pretermũsũ fuentid
ex bono ⁊ eq̃uo debet prestae̾
¶Qui prousu uestimetor. aũ
argenti. aut iumeti mercede
aut dedit aut promisit ab
eo custodia talis denderatri.
qualem diligentim̃mus ꝓa¬
ter familias suis iebr adhib
qua si prestitent. ⁊ aliquoca

Expanded text:
tionis facere debet et, si quid tionis facere debet et, si quid in lege praetermissum fuerit, id ex bono et aequo debet praestare. qui pro usu aut vestimentorum aut argenti aut iumenti mercedem aut dedit aut promisit, ab eo custodia talis desideratur qualem diligentissimus paterfamilias suis rebus adhibet. quam si praestiterit et aliquo ca
Abbreviated transcription (Latin):
çenoniana lata est que emp¬
biteoseos contractus prop̾ri¬
am statuit natura neq adlo¬
cationẽ neqr adueditioner
inclinante s suis pactioĩb
fulciendã ⁊ siquidem aliqd
pactum fuerit hoc ita optinẽ
ac si naturalis eẽt cõtracius.
Gi aũt nichil d̾ penculorei
fuent pactũ tunc siquidem
tocius rei intentus accesse¬
rit ad dnm super hoc redũda¬
ret piculum. Sin aũt pnti¬
culans ad emphiteotecariẽ
huius modi damynũ uenire
quoiire nos utiniur. ¶tẽ
quentur sicũ artifice ticius
cõuenent ut ĩsex auro suõ
certi pondens certeq forme
anulos ẽiͣ faceret ⁊ acceꝑit᷑
u̾bigr̃a aureos decẽ. utrum
Cassius  ait matene quidez
empcionẽ uendicionẽq eotra¬
ħi opere aũt locationẽ ⁊ c̃õdu¬
ctionẽ. Sr placuit tantũ ẽp¬
tionẽ ⁊ uenditioẽm cõtrahi.
Quod si suũ aurũticius de¬
derit mercede ꝓ opeia cõstire¬
ta dubiũ nõ est quĩ locatio
⁊ conductiosit. ¶Conduc¬
tor omĩa sccłm leg̃e conduc¬

Expanded text:
enoniana lata est, quae emphyteuseos contractui propriam statuit naturam neque ad locationem neque ad venditionem inclinantem, sed suis pactionibus fulciendam, et si quidem aliquid pactum fuerit, hoc ita optinere ac si natura talis esset contractus, sin autem nihil de periculo rei fuerit pactum, tunc si quidem totius rei interitus accesserit, ad dominum super hoc redundare periculum, sin particularis, ad emphyteuticarium huiusmodi damnum venire. quo iure utimur. Item quaeritur, si cum aurifice Titio convenerit, ut is ex auro suo certi ponderis certaeque formae anulos ei faceret et acciperet verbi gratia aureos decem, utrum sius ait, materiae quidem emptionem venditionemque contrahi, operae autem locationem et conductionem. sed placuit, tantum emptionem et venditionem contrahi. quodsi suum aurum Titius dederit, mercede pro opera constituta, dubium non est quin locatio et conductio sit. Conductor omnia secundum legem conduc
Abbreviated transcription (Latin):
sone dare compellitur. ¶Sĩ
aũt ꝑ procuratorẽ licis uł in¬
fertur uł suscipitur in actoriᷤ
quidẽ pͤsg̾a si nõ mandatũ ac¬
tis insuiuatũ est. uł presens
dñs litis in iudiciꝗ procurato¬
iaͣta rem dũm habitum̃ satis¬
datioer procuratordarc cõpelli
tur. Eadẽ obseniãdo ⁊ situtor
uł curator uł alie talos ꝑsoẽ
que alicnarũ rerũ gubnatio¬
nẽ iccepeñt ltẽ quibusdã ꝑ
alium inferũt ¶ Siuero
aliquis cõuenitur siquide
presens procuratore dare pa¬
ratus est. pot̾est uł ip̃x mun
diciũ uenire ⁊ pcuratoris ꝑso¬
nã periudicatũ solui satisda¬
tiois sollepnes stipłationce
firmare uł ertra iudiciũ satis¬
datioerexpon̾ore ꝑ qua ip̃e sui

Expanded text:
suae dare compellitur. Sin autem per procuratorem lis vel infertur vel suscipitur, in actoris quidem persona, si non mandatum actis insinuatum est vel praesens dominus litis in iudicio procuratoratam rem dominum habiturum satisdationem procurator dare si tutor vel curator, vel aliae tales personae quae alienarum rerum gubernationem receperunt, litem quibusdam per alium inferunt. Sin vero aliquis convenitur, si quidem praesens procuratorem dare paratus est, potest vel ipse in iudicium venire et sui procuratoris personam per iudicatum solvi satisdationis sollemnes stipulationes firmare vel extra iudicium satisdationem exponere, per qua
Abbreviated transcription (Latin):
placuit aliũ nouitas per uix
amplexa est. olun enĩ si iric
agebatur satisdare possessor
cõpellebatur.ut si uictus nec
rem ip̃im restitueret. nec liti
estim atioẽ potestas eẽt petito
naut cũ eo agendi aut cũ fid̃¬
uuissorib eius que satidatio
appellatur iudicatũ solui. uy
aut ñe applsatur facile est in¬
telligert. Nanq stipłabatur
quis ut solucietur nbi ꝙ. fuc¬
iat iudicatũ. multo magidr
qui inre actiõe cõueni ebatui
satiidare cogebatur si alieno
noĩe iudiciũ accipielut. Ipẽ
aut qui in it agelut si suono¬
nune petebat satudare nõ co¬
gebuti: Procirator uero sun

Expanded text:
placuit, alium novitas per usum amplexa est. Olim enim si in rem agebatur, satisdare possessor compellebatur, ut, si victus nec rem ipsam restitueret nec litis aestimationem, potestas esset petitori aut cum eo agendi aut cum fideiussoribus eius. quae satisdatio appellabatur iudicatum solvi: unde autem sic appellabatur, facile est intellegere. namque stipulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui in rem agebat, si suo nomine petebat, satisdare non cogebatur. procurator vero si in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ouatoros eodẽ modo quo ⁊
procuratoros satisdare debere
ũbuedicti faciclut. s aliquãdo
ris quidẽ pute cade obtinclã¬
que dirimus in actioe qua in¬
it̃ accio agitur. Ibuero pant¬
eius cũ quo agitur siquide
alieno noĩe aliquis interus¬
mret om̃imodo satudaret q̃a
nemo defensor in aliena ie
sine satisdatiõe idoneus c̃e
credirur. A si proprio noĩe
Aliquis iundiciũ accipiebat in
psoar uidicatũ solui satiidar
nõ cogebatur ¶Grhecho¬
satisdatiõe pro lit̾is estimatõe

Expanded text:
curatores eo modo, quo et procuratores, satisdare debere uerba edicti faciunt; sed aliquando ris quidem parte, quando satisdaquae diximus in actione qua in rem agitur. ab eius vero parte cum quo agitur, si quidem alieno nomine aliquis interveniret, omnimodo satisdabat, quia nemo defensor in aliena re sine satisdatione idoneus esse creditur. quod si proprio nomine aliquis iudicium accipiebat in personam, iudicatum solvi satisdare non cogebatur. Sed haec hosatisdationem propter litis aestimatione
Abbreviated transcription (Latin):
mus. igere posse qͣre¬
ubet hoĩem. aut suo
torio. tutorio. curatoriõ. cũ oli
inusu fuiss altenus noĩc. agẽ
nopose nin pro ppło aut pro
libtate. aut protutela. Pret̾¬
ea lege hostilia est pemũssur
abeent quiue in eorũ turela
essẽt. Et quia hac no mininã
incomoditat̾e lubebat. quod
alicno noĩe neq agere neq
excipere actioe̾ licelut. ce peiũt
hĩes ꝑ procuratores litigare.
Nam ⁊ morbus ⁊ eras. ⁊̃ neces¬
sana peregnnano iterq ilic
iuste cause scpe hoĩb impedi¬
meto sũt quominus iẽ suam

Expanded text:
mus, agere posse quemlibet aut suo torio, tutorio, curatorio, cum olim in usu fuisset, alterius nomine agere non posse nisi pro populo, pro libertate, pro tutela. praeterea lege Hostilia permissum est abessent quive in eorum cuius tutela essent. et quia hoc non minimam incommoditatem habebat, quod alieno nomine neque agere neque excipere actionem licebat, coeperunt homines per procuratores litigare: nam et morbus et aetas et necessaria peregrinatio itemque aliae multae causae saepe impedimento sunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
impium ẽẽ credimus casum
fortuitũ in eius admitrideti¬
mentũ si enĩ ingenua teruł
liberta quater nõ pepent uure¬
rito defraudatur successiõe suoꝵ
liberoꝵ. quid enĩ peccaui siñor
pluuros s puicos pepent. ⁊ dedmy
ius legitimũ plenũ matrihus

Expanded text:
impium esse credidimus, casum fortuitum in eius admitti detrimentum: si enim ingenua ter vel libertina quater non pepererit, immerito defraudabatur successione suorum liberorum; quid enim peccavit, si non plures sed paucos pepererit? et dedimus ius legit
Abbreviated transcription (Latin):
nor matub prospeximus ita
eas oportet suẽ so dli cõsulere.
scitis eis quod iitutores libens
nõ pecieñt uł inlocũ remoti uł
excusati intra annũ petere ne

Expanded text:
nos matribus prospeximus, ita eas oportet suae suboli consulere: scituris eis quod, si tutores liberis non petierint vel in locum remoti vel excusati intra annum petere ne
Abbreviated transcription (Latin):
au̾tem cõtranũ fatiebant nob̾
uisũ est recta ⁊ simplici uia ma¬
tr̃e om̃ib legittinus personis
anteponi ⁊ sine ulla diminu¬
tide̾ filiorũ suoꝵ successicem ac¬
cipere exceptis frauis ⁊ sororis
psoĩs siue ꝯsanginnei sint siũ
sola cognatioĩs nua uñtes rit ⁊¬
quẽad modũ eã toti uii ordimi
legit mo preposumus itacẽs
fritres ⁊ sorores siue legitumi sui
siue nõ ad capiendas s̾rditates
simul uocemus. Ita tn ut siqd̃
uero dinudiã partẽ o es sororq
labeant Siucro mane suꝑsti¬
te ⁊ fratre uł franib soł uł etĩã¬

Expanded text:
autem contrariam faciebant: nobis visum est, recta et simplici via matrem omnibus legitimis personis anteponi et sine ulla deminutione filiorum suorum successionem accipere, excepta fratris et sororis persona, sive consanguinei sint sive sola cognationis iura habentes, ut quemadmlegitimo praeposuimus, ita omnes fratres et sorores, sive legitimi sint sive non, ad capiendas hereditates simul vocemus, ita tamen ut, sivero dimidiam partem omnes sorores habeant, si vero matre superstite et fratre vel fra
Abbreviated transcription (Latin):
recte respuendam ẽẽ exĩstura¬
uit ⁊ abusa cõi ħ penitus se¬
cessit. Quis eñi patitur suu¬
filiui. ⁊ maxime filiam inno¬
uatermagis qua filius peni¬
clitetur cuin filiab eria pudi

Expanded text:
recte respuendam esse existimavit et ab usu communi haec penitus recessit: quis enim patitur filium suum et maxime filiam in nopus filii pater magis quam filius periclitetur, cum in filiabus etiam pudi
Abbreviated transcription (Latin):
ssus fuerit directo ip̃e tene¬
tur ⁊ extiguitur nore decli¬
tio. ¶Exdiu̾so quoq due¬
eta actionoxalis eẽ incip̃.
Nam ĩ liber homo noxia cõ¬
pent. quodcañbr quibuida
effic̃i primo uibro tradidun
incipir tũc ẽẽ noxalis actio
que ante durecta fuiss. ¶Si.
tionulla nascitur. Raqrui
te eiꝰ est. nulla nascitur ob¬

Expanded text:
s fuerit, directo ipse tenetur et extinguitur noxae deditio. ex diverso quoque directa actio noxalis esse incipit: nam si liber homo noxiam comperit quod casibus quibusdam effici primo libro tradidimus, incipit tecum esse noxalis actio, quae ante directa fuisset. Si ctio nulla nascitur: namque te est
Abbreviated transcription (Latin):
decem aurcos dato. Et in
rantumlec regła o userua¬
butur. ut p̃qua plinb pri¬
ciplibus constitutionib
significetur. nec pricipm
quidem agnoscere quodei
pene noĩe ieguum sit Nec
ex miltis qui dẽ restanie¬
to  talia  legara uolebant
quãius auas mlitũ ne lũ¬
tates. morinandiseta¬
mentis ua de oseniantur
¶Qui enian nec lib̾ratem

Expanded text:
decem aureos dato ’. et in tantum haec regula observabatur, ut perquam pluribus principalibus constitutionibus significetur nec principem quidem agnoscere quod ei poenae nomine legatum sit. nec ex militis quidem testamento talia legata valebant, quamvis alias militum voluntates in ordinandis testamentis valde observantur. quin etiam n
Abbreviated transcription (Latin):
locationib. conductioĩb soci¬
etatibus. mandatis. Ideo aũt
istis modis cõsensu dicituri
obligatio contrabiquia neq
scnptiura. neq presencia oĩno¬
do opus est. ac nec dun quicqya
necesse est. ut subam capiati
obligatio. s sufficit eos qui ne¬
gocia genĩt consentire. Unde
inter ausentes quoq taua ne¬
gocia cõtrabuntur usuti per
epistolam aut per nunicium
Item in his cõtractib alter
alten obligatur in id quod
alten altenm ex bono ⁊ et

Expanded text:
locationibus conductionibus, societatibus, mandatis. Ideo autem istis modis consensu dicitur obligatio contrahi, quia neque scriptura neque praesentia omnimodo opus est, ac ne dari quidquam necesse est, ut substantiam capiat obligatio, sed sufficit eos qui negotium gerunt consentire. Unde inter absentes quoque talia negotia contrahuntur, veluti per epistulam aut per nuntium. Item in his contractibus alter alteri obligatur in id, quod alterum alteri ex bono et
Abbreviated transcription (Latin):
Set loc euidentiisima
rationc statutum est. ĩ
consututione quã ad
cesarienses aduocatos
ex suggestione tribun¬
ani iun emmnentissimi
questoris sacri palaturo

Expanded text:
 hoc evidentissima ratione statutum est in constitutione, quam ad Caesarienses advocatos ex suggestione Triboniani, viri eminentissimi, quaestoris sacri palat
Abbreviated transcription (Latin):
ones soluunt que ex uerb̃
cõsistunt nõ ena cetei. Cõ¬
sentancũ enĩ iussũ est u̾bis
facta obligatioẽ m posse ali¬
ex alia causa debetur porest
instipłatioer deduci ⁊ ꝑ acce¬
ptilatioẽm dissoliũ. Sicut
aũt qugl dẽbetur pro parte ioc¬
ce soluitur ita in paitcm debiti
acceptilatio fieri põt. Est̃ pro¬
dicta stipłatio que uulgo aq¬
uana appłatur per quã stipła¬
tioe̾m cõtingit ut om̃ium reꝵ
obligatio in scipłatũ deducã¬

Expanded text:
olvuntur, quae ex verbis consistunt, non etiam ceterae: consentaneum enim visum est, verbis factam obligationem posse aliex alia causa debetur potest in stipulationem deduci et per acceptilationem dissolvi. sicut autem quod debetur pro parte recte solvitur, ita in partem debiti acceptilatio fieri potest. Est prodita stipulatio, quae vulgo Aquiliana appellatur, per quam stipulationem contingit ut omnium rerum obligatio in stipulationem deduca
Abbreviated transcription (Latin):
Stipłatio em̃ aquiliana no¬
uat omes obligatiões. ⁊ agal¬
lo aquilio ita coñpͥoĩta est.i
Quicquid te michi exquasq
causa due facereue oportet
oportebit preiens in die ue
hibos. tenes.posides posideres¬
ue doloue malo fecisti quo
minus possideres. quati queq
ura augenũ quioquid tibi ho

Expanded text:
stipulatio enim Aquiliana novat omnes obligationes et a Gallo Aquilio ita composita est: ‘ quidquid te mihi ex quacumque causa dare facere oportet oportebit praesens in diemve habes tenes possides possideresve dolove malo fecisti, quo minus possideas: quanti quaeque um Agerium: ‘ quidquid tibi ho
Abbreviated transcription (Latin):
licet postenor stipłatio muti
lis tñ prima nouatioĩs uire
tolli tur ułuti si id quoseio
tu debelas apupillo sne tu¬
toris auctoritate stiplatus
fuent. Quo casu res. imittit.
Na ⁊ prior debitor libu̾tur ⁊
postenor ułutur obligatio
nullã est. Nõ idẽ uins est. si
aẜuo quis scipłatus fuerit.
Nam tũc prior peninde obli¬
gatus manet ac si postea yy

Expanded text:
licet posterior stipulatio inutilis sit, tamen prima novationis iure tollatur: veluti si id quod Titio tu debebas a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatus fuerit, quo casu res amittitur: nam et prior debitor liberatur et posterior obligatio nulla est. non idem iuris est, si a servo quis stipulatus fuerit: nam tunc prior proinde obligatus manet ac si postea
Abbreviated transcription (Latin):
ceptilatioe tollitur obligat̾o.
Est aũt acceptilario inmagi¬
nana solucio. Ꝙ eñl ex u̾bor
obligatione ticio debetur id
si uelit ticius renuttere potit.
sic fieri ut paciarur hec uerba
debitorẽ dicere quod ego tibi
promiũ habos ne acceptũ.et
ticius respondeat habco. S
⁊ groce potest acceptũ fien
dum modo sic fiat ut latuu¬

Expanded text:
ceptilationem tollitur obligatio. est autem acceptilatio imaginaria solutio. quod enim ex verborum obligatione Titio debetur, id si velit Titius remittere, poterit sic fieri, ut patiatur haec verba debitorem dicere: ‘ quod ego tibi promisi habesne acceptum? ’ et Titius respondeat ‘ habeo ’: sed et Graece potest acceptum fieri, dummodo sic fiat, ut Lat
Abbreviated transcription (Latin):
At ĩactioe̾ de peccłio ante
delucitur quod dño deb̾etur
⁊ in id quod reliqum est credi¬
tori dominus condempnat᷑.
QQuisus de pecculio ideo expe¬
dit agere ꝙ ilac actioe totiꝰ
peccłu ãctio babetur. Ac in ui¬
butoria cius tm̃ quod nego¬
ciarctur. Et post quisq tera¬
a forte partt pecculii. aurq̃ta
ułetia minima ncgociar. an¬
iorem aut pur̾e in predus et
macipus aut fenebri peccun
abr̃e. prout ergo exitdit. ita
quisq uł hãc actioe̾ uł illar
eligere deuet certe qui porest
probure mĩe dñi uersum ec̃¬

Expanded text:
at in actione de peculio ante deducitur quod domino debetur, et in id quod reliquum est creditori dominus condemnatur. rursus de peculio ideo expedit agere, quod in hac actione totius peculii ratio habetur, at in tributoria eius tantum quod negotiatur, et potest quisque tertia forte parte peculii aut quarta vel etiam minima negotiari, maiorem autem partem in praediis et mancipiis aut fenebri pecunia habere. prout ergo expedit, ita quisque vel hanc actionem vel illam eligere debet: certe qui potest probare in rem domini versum e
Abbreviated transcription (Latin):
aũt quentur quantũ in pec¬
nsolidũ poculiũ intelligitr̃.
declucitur expecculio uluci
si ĩs inͣ ip̃uis pecculio sit ꝙ eo
ptinet. ut siquid uicano suo
ruus debeat. idex pecculio
eius nõ deducitur. ¶Cete¬
rũ dubiũ nõ est qũi is quoq
quiuisu dñ cõtraxent ciuq
institoria uł exercitoria actõ
copetit. Dpecculio deq eo ꝙ
in re cius uͥsum est agere poᷤ¬
sia actione quafacilime soli¬
dũ ex cõtractu cõsequi possit.
sc addifficultatẽ perducat ꝓ¬

Expanded text:
autem quaeritur, quantum in peid solum peculium intellegitur. deducitur ex peculio, veluti si is in huius ipsius peculio sit. quod eo pertinet, ut, si quid vicario suo servus debeat, id ex peculio eius non deducatur. Ceterum dubium non est, quin is quoque, qui iussu domini contraxerit cuique institoria vel exercitoria actio competit, de peculio deque eo quod in rem domini versum est agere posissa actione qua facillime solidum ex contractu consequi possit, se ad difficultatem perducat
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e suũ pecculiũ. ⁊ tantũ hr̃s
ut solidũ ñbi solui possit. ⁊
¶Is quoq cui tributoria actio
cõperit. eq d̾ pecculio ⁊ d̾ mre
u̾so ageie potest: sr sanc hiuc
moio ibutoria expedit agẽ
modo d̾ pecculio ⁊ mre u̾so.
Tnbutoria ideo erpedit agẽ.
quia in ea cõditio dĩ precipi¬

Expanded text:
re servum peculium et tantum habere ut solidum sibi solvi possit. 5a. Is quoque, cui tributoria actio competit, aeque de peculio et in rem verso agere potest: sed sane huic modo tributoria expedit agere, modo de peculio et in rem verso. tributoria ideo expedit agere, quia in ea domini condicio praecipu
Abbreviated transcription (Latin):
cucdue:o extra cas car¬
proprietatis pertincat.
Itaꝙ siis semus bes insti¬
tutus sit legatumue qd
eiant donatum fucrit.
ꝓprietatis. adquintur.
Idem placet ⁊ de eo. quia
nob̾ bonafide posuderur
siue isliber sit siue alien
seriuis. Suod enimplacu¬
it de usufructuario. i⁊ dem
ssore. Itaꝙ q extra duas
istas causas adquuitur
iduł adip̃um pertinet. si
cumusucepit seruum ꝗa
eomodo dus fit. exomĩb
causis per eum sibi adquere
podest. fructuanus uero
uñcapere nõ porest. Prure
quia no ꝑisidet. set hr ius
utendisruendi. deuide.

Expanded text:
quod uero extra eas cauproprietatis pertineat: itaque si iste seruus heres institutus sit legatumue quid ei aut donatum fuerit, proprietatis adquiritur. Idem placet de eo, qui a nobis bona fide possidetur, siue liber sit siue alienus seruus: quod enim placuit de usufructuario, idem ssore: itaque quod extra duas istas causas adquiritur, id uel ad ipsum pertinet, si cum usucepit seruum, quia eo modo dominus fit, ex omni causa per eum sibi adquirere potest. usufructuarius uero usucapere non potest; primum quia non possidet, sed habet ius utendi fruendi
Abbreviated transcription (Latin):
apud quẽ res dispoĩta est cu¬
stocliã nõ ꝓrestat s t̾atum in
co obnoxius est siquid ip̃e do¬
lo maio fecent. Qua d̾ causa
si res ei subrepta suerit. quia
restituende eius iei noĩe de¬
poĩti nõ tenetur nec obidei
cña rem ãmouedo furtũ fad¬
at. Et placet quia funtũ ex af¬
fcctu coñstit. ita demũ obliga¬
n eo cumine impubem si pro¬
ximus pub̾tãti sit ⁊ obid in¬
telligat se delinqueie. ¶fur¬
ti acio siuc dupli nuc qua¬
drupli tantũ. ad penc piequ¬
tioe̾m ptinet. Nam ip̃ius uei

Expanded text:
apud quem res deposita est custodiam non praestat, sed tantum in eo obnoxius est, si quid ipse dolo malo fecerit: qua de causa si res ei subrepta fuerit, quia restituendae eius nomine depositi non tenetur nec ob id eenam amovendo furtum faciat. et placet, quia furtum ex affectu consistit, ita demum obligari eo crimine impuberem, si proximus pubertati sit, et obid intellegat se delinquere. 19 21. Furti actio sive dupli sive quadrupli tantum ad poenae persecutionem pertinet: nam ipsius rei
Abbreviated transcription (Latin):
tuit cõmodati ignanis rez
ec̃ subreptã. postea aũt hoc
ei cognito ad u̾sus fure̾ trau¬
uit oĩmadoliberari cũ qui rẽ
comolata accepit. ¶ Nuẽ¬
c̃ cause exitũ dñs adisus

Expanded text:
tuit commodati ignarus rem esse subreptam, postea autem, hoc ei cognito, adversus furem transivit, omnimodo liberari eum qui rem commodatam accepit, quemcumque causae exitum dominus ad
Abbreviated transcription (Latin):
gatus est. iussupretoris
adeat ⁊ restituat heditatẽ.
perindeqr ei ⁊ ineũ qui rece¬
pit becditatem actiones
danturac siiuis est extire

Expanded text:
gatus est, iussu praetoris adeat et restituat hereditatem, perindeque ei et in eum qui recipit hereditatem actiones dentur, acsi iuris est ex Tre
Abbreviated transcription (Latin):
pecumam alicui restituat.
Cum aucqũ legata iusi
extestameto no ualcant
Sum quoq cui. Aliquidie¬
stitutuitur potest rogare
ut id rursus alii totũ aut¬
pro parte ul etiã alliud i¬
aliquid restiruat. Stor
prima fidder cõ miisorur
cunabula afide beclam
pendent ⁊ tam nome qr̃ã
subam accepenĩt. ⁊ ideodi¬
uus augustus adnecessi¬
ratẽ mus eadetraxit nuꝑ
⁊ nos eundem prĩcipem sy¬
perare contendentes. ex

Expanded text:
pecuniam, alicui restituat: cum alioquin legata nisi ex testamento non valeant. Eum quoque, cui aliquid restituitur, potest rogare, ut id rursus alii totum aut partem vel etiam aliud aliquid restituat. Et quia prima fideicommissorum cunabula a fide heredum pendent et tam nomen quam substantiam acceperunt, et ideo divus Augustus ad necessitatem iuris ea detraxit: nuper et nos, eundem principem superare contendentes, ex
Abbreviated transcription (Latin):
cus est aut arpores finales ce¬
cidir. ¶ Cõtumatic qua
natur. usuti siquis iubẽte u¬
dice metin agros pissus nõ fi
cut. Ꝙãt istis iudiciis. alicui
iu̾dicatũ fuert id stari eiuis
fiat cui adiudicatũ est. De
publicis iudiciis. Rubrica R¬
Ubuca iudicia.
ncq per acticõ nec¬

Expanded text:
us est aut arbores finales cecidit. contumaciae quoque natur, veluti si quis iubente iudice metiri agros passus non fuerit. Quod autem istis iudiciis alicui adiudicatum sit, id statim eius fit cui adiudicatum est. TIT. 18 DE PUBLICIS IUDICIIS Publica iudicia neque per actione
Abbreviated transcription (Latin):
diligens obsema¬
tio mordinandi
testamentis militibus
propter nimiam in piti¬
am eoꝵ. conscitutionbꝰ
principalibus remissa est.
anquanuis hii neꝙ
legitimũ mimerm testi¬
um adibuennt. neꝙ ali¬
am testamẽtoꝵ sollempni¬
tatem obseniauerint. rec¬
de nichilominus testant᷑.
indelicet. cum in expediti¬
ombus occupatisũt quod
merito nr̃a constitutiom
nolũtas eius suppremai
siue scripta inneniatur.
siue sine scnptuia. ualet
testamentum exuoluta¬
te eius. Illiaut tp̃ribus
ꝑque citra expelitionũ
necessitatatem maliis⁊
locis uł insuis edibus de¬
gunt. minime aduelicã¬
dum tale primlegnim ad¬
uinatur. ¶ S et testan
quidem. infiui tamilias
amt. propter miliciamõo¬
eamdem obsemationem
⁊ineoꝵ testamentis adhi¬
bendã. quam intestamẽtis
paganoꝵ proxime exposr¬
mus ¶Plane demilitum te¬
stamentis diuus traiamᷤ
statilio seuero ita rescripsit.
dpram legum quod mui¬
tibus datum est ut quo¬
quo mecdo facta abhis de¬
stamenta rata sint. sic in¬

Expanded text:
diligens observatio in ordinandis testamentis militibus propter nimiam imperitiam constitutionibus principalibus remissa est. nam quamvis hi neque legitimum numerum testium adhibuerint neque aliam testamentorum sollemnitatem observaverint, recte nihilo minus testantur, videlicet cum in expeditionibus occupati sunt: quod merito nostra constitutio voluntas eius suprema sive scripta inveniatur sive sine scriptura, valet testamentum ex voluntate eius. illis autem temporibus, per quae citra expeditionum necessitatem in aliis locis vel in suis sedibus degunt, minime ad vindicandum tale privilegium adiuvantur: sed testari quidem, et si filiifamilias sunt, propter militiam coea observatione et in eorum testamentis adhibenda quam et in testamentis paganorum proxime exposuimus. Plane de militum testamentis divus Traianus Statilio Severo ita rescripsit : ‘ Id privilegium quod militantibus datum est, ut quoquo modo facta ab his testamenta rata sint, sic in
Abbreviated transcription (Latin):
tur solui tu seĩo ⁊ inuito co
recte potest. ut ułctio ipso
uire contigat. Szille adu̾y
seiũ habet madati actionẽ.
Quod ñquas sibi ⁊ alii cuius
iun subiectus nõ iit. dan de¬
cem aiuos stipłatus est uã¬
lebit quidẽ stipulatio. Set
utrũ totum debeatur quodĩ
stipłatioem deductũ est an
ueropars dimidia dubitat᷑
O placet nõ plus quã partẽ
dimidiã ei adquin. ¶ Eiͦ¬

Expanded text:
tur, solvi tamen Seio etiam invito eo tur, solvi tamen Seio etiam invito eo recte possit, ut liberatio ipso iure contingat, sed ille adversus Seium habeat mandati actionem. quodsi quis sibi et alii, cuius iuri subiectus non sit, decem dari aureos stipulatus est, valebit quidem stipulatio: sed utrum totum debetur quod in stipulationem deductum est, an vero pars dimidia, dubitatum est: sed placet, non plus quam partem dimidiam ei adquiri. ei
Abbreviated transcription (Latin):
cas res in priuatũ deducipõt.¬
⁊ exlibero senius fieni potest
et cõmerciũ adipisci stipłator
potest. ⁊ res suastipłatorisɨ
ẽẽ desineit potest ẜ protiuur
inutilis est ¶ Ite conͣtra
lit inincio utiliter res in
stipłatũ deducta sit sipost̾aĩ
ẽam̃ causa dequibus supra
dictũ est. sine facto pronus¬
soris deuenent extingͥuitri
stipulatio. Ic necstatim ab
inicio talis scipłatio ualebit.
licium riciũ cum ẜuus eriti
dare spõdos ⁊ siulia. Quia¬
que. anatura sui. diũo nostro
exẽpta sũt in obligatioẽ in
deluci nullomodo posiunt.
Siquis aliũ datiuiuũ fac¬
tuñue quid spopondent rõ
obligͣabitur ułuti ñ spõclea
ticium quĩq aureos datum̃
Quod si effectuũ se ut ticius
daret spopoderit obligatiu.
¶Siquis alii quã ei cuius iuin
subiectus sit stipuletur nich
Agit. Plane solucio in extrares
persona cõffem potest. ueluti
siquis itastipłetur micbi aut
seio dare spõdes ut obligatio
quidem stipulatori adquira¬

Expanded text:
ca res in privatum deduci et ex libero servus fieri potest et commercium adipisci stipulator potest et res stipulatoris esse desinere potest : sed protinus inutilis est. item contra, licet initio utiliter res in stipulatum deducta sit, si postea in earum qua causa de quibus supra dictum est sine facto promissoris devenerit, extinguitur stipulatio. ac ne statim ab initio talis stipulatio valebit ‘ Lucium Titium cum servus erit dare spondes? ’ et similia: quia natura sui dominio nostro exempta in obligationem deduci nullo modo possunt. Si quis alium daturum facturumve quid spoponderit, non obligabitur, veluti si spondeat Titium quinque aureos daturum. quodsi effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatur. Si quis alii, quam cuius iuri subiectus sit, stipuletur, nihil agit. plane solutio etiam in extranei personam conferri potest veluti si quis ita stipuletur ‘ mihi aut Seio dare spondes? ’, ut obligatio quidem stipulatori adquira
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã disposumus tales son¬
pturas que presto eẽ putes
probis allegatioib manife¬
stissimis probatioĩb uł per
scupt᷑urã uł pertestes idoncos
ad probauerit in ip̃o tõto die
qͥuo cõficiebatur instrunierẽ¬
lus locis ee. ¶Post mortẽ

Expanded text:
per quam disposuimus, tales scrper quam disposuimus, tales scripturas quae praesto esse partes probis allegationibus manifestissimis probationibus vel per scripturam vel per testes idoneos approbaverit, in ipso toto die quo conficiebatur instrumeliis locis esse.
Abbreviated transcription (Latin):
est quiiam aliquẽ intellectẽ
habent. Ram infans ⁊ qui in¬
fanti prorimus est. nõ multo
afunoso distat. Quia huius
ctatis pupillũ nullum intel¬
letũ hñt. S protimis infani
propter unlitarẽ eorũ be̾n̾i
est ut idem iuins habeãt quoci
pubeitati procimi. Er quimn
parentis potestate est impub̾
nec auctoritate quidẽ parris
obligatur. ¶ Sumpomibilis
cõdictio obligatioĩb adicia
nichil ualet stipulatio. Impo.¬
ssibius. uuĩt cõdictio habetur
gero dare spõcles. it suta stipy¬
ictur si digito celum nõ atti
gcro spõdes pure facta obliga¬
t̾io intelligitur idcoq stati
pettere potest. ¶ Item u̾bor
obligatio interabsentes cõ¬
cepta irutilis est. Srcũ hoci
matenã liciũ cõtencions ho¬
minib prestalut forte post
tp̃s calos alegatioẽs opponẽ¬
tib ⁊ nõ presentes uł se uł¬
ideo nĩa costiutio propterce¬
lentatẽ dinmedanl licium
introducta est quã.ad cesan¬
enies aduocatos scrip ximx̾

Expanded text:
est, qui iam aliquem intellectum habent: nam infans et qui infanti proximus est non multum a furioso distant, quia huius aetatis pupilli nullum intellectum habent: sed in proximis infanti propter utilitatem eorum beniest, ut idem iuris habeant, quod pubertati proximi. sed qui in parentis potestate est impubes nec auctore quidem patre obligatur. Si impossibilis condicio obligationibus adiciatur, nihil valet stipulatio. impossibilis autem condicio habetur, gero, dare spondes? ’ at si ita stipuletur, ‘ si digito caelum non attigero, dare spondes? ’ pure facta obligatio intellegitur ideoque statim petere potest. Item verborum obligatio inter absentes concepta inutilis est. sed cum hoc materiam litium contentiosis hominibus praestabat, forte post tempus tales allegationes opponentibus et non praesentes esse ideo nostra constitutio propter celeritatem dirimendarum litium introducta est, quam ad Caesarienses advocatos scripsimus,
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli saluam fore quãdo
interest scipłatoris ficn sti qd̃¬
pulatus est. cũ obligatus fr¬
tiuus eẽt pupillo simalc res
gessent tenet obligatio. Er¬
go ⁊ siquis procuratori suoda¬
uistipłatus sit stipłactio ui¬
res habebit ⁊ n creditori iuo
quͣod sua interest ne forte uł
pena cõmittatur uł prediadi¬
strabantur que pignori dara
crant ualet scipsatio. Uersa
uice qui aliũ facturũ promi¬
sit udetur mea eẽ causa ut
nõ teneatur nisi penanp̃e ꝓ¬
misent. ¶Item nemo re srã
futurã incum casum quo sy
ant utiliter stipłatur. ¶Si
de alia re stipłator sensent ḋ
alia promissor pinde nullas
trabitur obligatio. ac ñ adĩ¬
terogatũ responsũ nõ esset.
ueluti si homĩinẽ stichũ atesti¬
płarus quis fuent tu de pan¬
philo sensens quẽ stichũ uoca¬
n credidens. ¶ Quod turpi
ex causa promissu est. ułuti
siquis homicidiũ uł sacrile¬
gium se factuũ promittat
nõualz. ¶Cũ. aliquis sub
auqua cocunone fuerit stipy¬

Expanded text:
pilli salvam fore, quoniam interest stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori suo dari stipulatus sit, stipulatio vires habebit. et si creditori suo, quod sua interest, ne forte vel poena committatur, vel praedia distrahantur quae pignori data erant, valet stipulatio. 2 Versa vice qui alium facturum promisit, videtur in ea esse causa, ut non teneatur, nisi poenam ipse promiserit. Item nemo rem suam futuram in eum casum quo sua fit utiliter stipulatur. Si de alia re stipulator senserit, de alia promissor, perinde nulla contrahitur obligatio ac si ad interrogatum responsum non esset, veluti si hominem Stichum a te stipulatus quis fuerit, tu de Pamphilo senseris, quem Stichum vocari credideris. Quod turpi ex causa promissum est veluti si quis homicidium vel sacrilegium se facturum promittat, non valet. Cum quis sub aliqua condicione fuerit stipu
Abbreviated transcription (Latin):
titas incõditione scipłati¬
onis. Ergo siquis stipłetur
ticio dan nichil agit. S n
tot auicos dare sp̃odes tunc
comutitur stipłatio. S ⁊ si
quis stipuletur ani cum ẽixs
interẽẽt placuit stipłactioe
ualere.Nam sus qui pupil¬
li tutellam amministrare ce¬
perat cesũt amistratioẽm cõ¬
tutori suo.⁊ stipulatus ẽ rer¬

Expanded text:
titas in condicione stipulatititas in condicione stipulationis. ergo si quis stipuletur Titio dari, nihil agit, sed si tot aureos dare spondes? ’ tunc committitur stipulatio. Sed si quis stipuletur alii, cum eius interesset, placuit stipulationem valere. nam si is qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, re
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem altenus recte
stipulamur. ¶ Siscmptur
fuent instrumc̃to promisisse
aliquẽ prõinde habetur ac si
si inte rogatione precedente
responsumsit. ¶Quociens
pluros res una stipłatioẽ cõ¬
prebendũtur siquidem pro¬
missor simpliciter respõdeat
dare spodeo propter omes te¬
netur. Guiero una ex bis uł
quasdam daturũ se spoponde¬
rit obligatio in his proquibr
spopondent cõtrabitur. Ex ply¬
damuidentur ec̃ ꝑfecte. Sĩgy¬
las eni ies scipłan ⁊. ad singia
respodere debenius. ¶ Alten
stipłan ut supradictũ est. ne¬
mo potest. Inuente sũt enir
huiꝰ mocdi stipłaricos ad hoc ut
unus quisq sibi adquirat qd̃
sua interest. Ect̾u si ali ũdet̃
nichil interest stipłatoris. Pla¬
ne siquis uelit hoc facere pe¬
nã stipłan conuenit ut nisi
ita factũ sit ut cõprebensur
eẽt cõmitte atur pene stipła¬
tio eͥtia ei cuiꝰ nichil interest.
Penam eni cum stipłatur
quis nõ illud inspicitur qd̾
interũt eius s que sit qũa¬

Expanded text:
post mortem alterius recte stipulamur. Si scriptum fuerit in instrumento promisisse aliquem, perinde habetur, atque si interrogatione praecedente responsum sit. Quotiens plures res una stipulatione comprehenduntur, si quidem promissor simpliciter respondeat ‘ dare spondeo ’, propter omnes tenetur: si vero unam ex his vel quasdam daturum se spoponderit, obligatio in his pro quibus spoponderit contrahitur. ex pluaedam videntur esse perfectae: singuldebemus. Alteri stipulari, ut supra dictum est, nemo potest: inventae sunt enim huiusmodi obligationes ad hoc, ut unusquisque sibi adquirat quod sua interest: ceterum si alii detur, nihil interest stipulatoris. plane si quis velit hoc facere, poenam stipulari conveniet, ut, nisi ita factum sit, ut comprehensum esset, committetur poenae stipulatio etiam ei cuius nihil interest: poenam enim cum stipulatur quis, non illud inspicitur, quid intersit eius, sed quae sit quan
Abbreviated transcription (Latin):
Ro eo qui prom᷑i¬
trit solent aluob¬
ligan qui fideuisso¬
res appellantur qy¬
os Rõies accipere solent
dum curãt ut dilligenciꝰ
sibi cau̾tũ sit. In omibr. ux̃c
obligatioĩb assuumi possỹt.

Expanded text:
ro eo qui promittit solent alii obligari, qui fideiussores appellantur, quos homines accipere solent dum curant ut diligentius sibi cautum sit. In omnibus autem obligationibus adsumi possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
płan pot᷑erat nõmagis qua¬
batur. olc necis qui in alicuĩ
porestate est. post mortẽ eius
scipł.an poterat quia patris
uł dñi uoce loqui uidetur. Sr
⁊siquis ita stipłetur pridie
qua moriaruł pridie quã no
nens dan mutilis erat stipy¬
ex cõsensu cõtrahencium stipy¬
die quã morietur stipłator ñ¬
ue promissor. stiplactio cõce¬
siquis ita stipłatus erat ñ in
uis ex an̾a uenent. hodie daẽ
spondes. iutilis erat stipła¬
tio. quia prepostere cõceptaẽ.
Sr cum leo inclite recorda¬
tioĩs indotib eandem stipy¬
latioẽm que prepostera nũ¬
cupabatur nõ cẽ reiciendam
erstimauit nob̾ placuit ⁊hy¬
ic ꝑfectũ iobur accomodaẽ.
ut nõ solum in dotib setĩa
in ꝯmĩbr ualcat hiũ modis
ccp̃tiostipłatioĩs. Ita aũt cõ¬
cepta stipłatio ueluti s ticix

Expanded text:
 poterat, non magis quabatur. ac ne is qui in alicuius potestate est post mortem eius stipulari poterat, quia patris vel domini voce loqui videtur. sed et si quis ita stipuletur, ‘ pridie quam moriar ’ vel ‘ pridie quam mo inutilis erat stipuex consensu contrahentium stipudie quam morietur stipulator sive promissor, stipulatio concesi quis ita stipulatus erat: ‘ si navis ex Asia venerit, hodie dare spondes? ’ inutilis erat stipulatio, quia praepostere concepta est. sed cum Leo inclytae recordationis in dotibus eandem stipulationem, quae praepostera nuncupatur non esse reiciendam existimavit, nobis placuit et huic perfectum robur accommodare, ut non solum in dotibus, sed etiam in omnibus valeat huiusmodi conceptio stipulationis. Ita autem concepta stipulatio, veluti si T
Abbreviated transcription (Latin):
interest utrũ cũulis. anna¬
turalis ut obligatio ciu ad¬
ut pro ẜuoquoq obligͣcͣtur.
ip̃e dñs inid quod naturalit̃
delxtur. ¶E ideunor nõ
tantũ ipse obuigatur s etĩa
hrede oblig. itum relinquid.
Eideuisor ⁊ prẽcedere obliga¬
tioem ⁊ sequi potest. ¶ Si
plures sint sideuissores quot¬
quot erũt numero singuli ĩ
solidum tenentur. Itãqr ub¬
um est creditori aquo uelit
solidum petere. Grex ẽpla
diui adriani cõpelutur credi¬
tor a singłis qui modo soluẽ¬
do sunt uctis contestate cp̃r
puitͥes petere. Ideoq ñiquis
ex fideuissorib eo tp̃r solue¬
donõ sit hec ceteros oͬnerat
Set ⁊ si ab uno fideussore
creditor totũ consecutus fu¬
ent. huius solus detimẽtr̃
ent sus proquo fideuissiti
souicdo nõsit ⁊ sibi imputa¬
re debet. cum potuent adiu¬
an ex epistola duu adriam
⁊ desiderare ut pro parte ĩse
dctur accio. ¶ Eideussorec
ita obuigan nõ possũt ut pł
debcant qua debet is proquo

Expanded text:
interest, utrum ciuilis an naturalis obligatio sit, cui adut pro seruo quoque obligetur, ipse dominus in id, quod sibi debetur. Fideiussor non tantum ipse obligatur, sed etiam heredem obligatum relinquit. Fideiussor et praecedere obligationem et sequi potest. Si plures sint fideiussores, quotquot erunt numero, singuli in solidum tenentur. itaque liberum est creditori, a quo velit solidum petere. sed ex epistula divi Hadriani compellitur creditor a singulis qui modo solvendo sint litis contestatae tempore partes petere. ideoque si quis ex fideiussoribus eo tempore solvendo non sit, hoc ceteros onerat. sed et si ab uno fideiussore creditor totum consecutus fuerit, huius solius detrimentum erit, si is pro quo fideiussit solvendo non sit : et sibi imputare debet, cum potuerit adiuvari ex epistula divi Hadriani, et desiderare ut pro parte in se detur actio. Fideiussores ita obligari non possunt, ut plus debeant, quam debet is pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
quod in surdo est receptum
Quia ⁊ is qui scipulatur u̾baa
pronuiteris. ⁊is qui promir¬
tit u̾ba stipł.antis audire de¬
ber Ende. apparet nõ de eo syr¬
do nos loqui qui cardius exa¬
udit. s de eo qui omno non
exaudit. ¶ Eunosus nullẽ
negcciũ gerere potest quiar
nõ intesligit quid agit. m¬
cPupillus om̃e negociumi
recte gert. ut tñ sicͦubi tuto

Expanded text:
quod et in surdo receptum quod et in surdo receptum est: quia et is qui stipulatur verba promittentis, et is qui promittit verba stipulantis audire debet. unde apparet, non de eo nos loqui qui tardius exaudit, sed de eo qui omnino non exaudit. Furiosus nullum negotium gerere potest, quia non intellegit quid agit. Pupillus omne negotium recte gerit: ut tamen, sicubi tuto
Abbreviated transcription (Latin):
stipłatus sis tibi adquins qa
nox tua tanquã fiłii si. sicu¬
ti ⁊ filii uox tanquã cua inte¬
lligitur in bis reb que tibi
aquin possũt. ¶ Preterca
mutilis est stipulatio. siqs
Adea que interogatus ent. ni
respõdeat ułuti si decẽ aureos
ate dan stipulerur. tu quiqr
promttas. uł cõtra. aut ñ il¬
le pure stipłetur. tuiub cõdi¬
ctione promittas uł contra
simodo scił id exprimas idẽ
sicui sub c̃oclictione uł indĩe
stipłant i turespõdeas prese¬
ti die spondeo Dam siboc soly
respodeas promitto breuiten
uidens in eande diem aurcõ¬
dictioem spopondisie. ¶ Nec
enĩ neceẽ est in reipondendo
eadẽ omĩa repeti que scipłator
expressent. ¶ Item inutiuis
est stipulatiosi ab eostipusis
qui uin tuo subiectus est. uł
siis ate scipuletur. O serur
quidem nõ solum dño suo
obligan nõ potest. s nec auꝗd
quidem ulli. Eiluuero fami¬
lias alus obligãn possũnt.
¶Sutum neqr stipsan neq
promittere posse palam est.

Expanded text:
stipulatus sis, tibi adquiris, quia vox tua tamquam filii sit, sicuti filii vox tamquam tua intellegitur in his rebus quae tibi adquiri possunt. Praeterea inutilis est stipulatio, si quis ad ea quae interrogatus erit non responderit, veluti si decem aureos a te dari stipuletur, tu quinque promittas, vel contra: aut si ille pure stipuletur, tu sub condicione promittas, vel contra, si modo scilicet id exprimas, id est si cui sub condicione vel in diem stipulanti tu respondeas: ‘ praesenti die spondeo ’. nam si hoc solum respondeas: ‘ promitto ’, breviter videris in eandem diem aut condicionem spopondisse: nec enim necesse est in respondendo eadem omnia repeti quae stipulator expresserit. Item inutilis est stipulatio, si ab eo stipuleris, qui iuri tuo subiectus est, vel si is a te stipuletur. sed servus quidem non solum domino suo obligari non potest, sed ne alii quidem ulli: filii vero familias aliis obligari possunt. Mutum neque stipulari neque promittere posse palam est.
Abbreviated transcription (Latin):
ns auctoriras neccess. ana sit
adhibeatur tutor ułutisu p̃e
obligetur. Nam aliũ sibi ob¬
ligare ⁊ sine tutoris auctori¬
tate potest. S quod diximus
de pupillis utiq de his uenu¬

Expanded text:
s auctoritas necessaria sit, adhibeatur tutor, veluti si ipse obligetur: nam alium sibi obligare etiam sine tutoris auctoritate potest. Sed quod diximus de pupillis, utique de his veru
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ usũ. interdũ ultenus qua
diximus uanctas negoior iitõ¬
durit quas om̃os apcius ex lari¬
ore digestoꝵ uolumine facilis
est cognoscere. ¶ Ercepioes
aut quib debitor defenditur y¬
ieniq accomolan solet etia nd¬
iussori eius. Nrecte. qui aꝙ᷑ abis
petitur id ab ip̃o peti debitore
uidetur quia madati iuiditioie¬
dditinus eis ꝙe hii proco solu̾it

Expanded text:
 interdum ulterius quam diximus varietas negotiorum introducit: quas omnes apertius ex latiore digestorum volumine facile est cognoscere. Exceptiones autem, quibus debitor defenditur, plerumque accommodari solent etiam fideiussoribus eius: et recte, quia, quod ab his petitur, id ab ipso debitore peti videtur, quia mandati iudicio redditurus est eis quod hi pro eo sol