comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si di̾et. Ne au̾tat᷑ humił. ods. exurge. ad con¬
fortandum me. quia desertꝰ uideor: quia non¬
dum accepi que ꝓmisisti. que inuisibilia nicħ
putant᷑.⁊ iudica causam tuam. post omnia fa¬
cit iste causam. eẽ. iudicis. cui negotii sui. qua¬
litas in timatur. cum dicit causam tuam. qͣm
ego defendo contra illos: qui obmurmurant
uͭ non fallatur spes mea. qui credidi. qͦd non uidi.
& illi manifesta u̾itate: p̾dicent qͦd pͥus stulte
boni defendunt. Dum enĩ asaph insuitatur
dicendo: ubi. ẽ. ds̃ tuus. ipsi deo etiam detiahi¬
erunt uasa ire. usq ad finẽ scłi: que dicunt. tia¬
tuoꝵ. hoꝵ esto memor. tuis dans coronam.
hostib penam. scił eoꝵ que abiusipierite st̃
tota die. Non enim deerunt insultantes usq
infinem scli. Ideo hoc dicit: ut ipsa continua¬
tio obꝓbrioꝵ contiuatio mansuetudinem

Expanded text:
si dicat: Ne avertatur humilis, o Deus, exsurge ad confortandum me, quia desertus videor, quia nondum accepi quae promisisti, quae invisibilia nihil putantur et judica causam tuam, post omnia facit iste causam esse judicis, cui negotii sui qualitas intimatur, cum dicit causam tuam, quam ego defendo, contra illos qui obmurmurant. m, id est fac ut non fallatur spes mea, qui credidi quod non vidi. Et illi manifesta veritate praedicent, quod prius boni defendunt, dum Asaph insultatur dicendo: Ubi est Deus tuus? ipso Deo etiam detrahierunt vasa irae, usque in finem saeculi, quae dicunt, vatuorum. Esto memor, tuis dans coronam, hostibus poenam, scilicet eorum quae ab insipiente sunt tota die. Non enim deerunt insultantes usque in fine saeculi. Ideo haec dicit, ut ipsa continuatio opprobriorum mansuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tiones .i. fc̃s sum. qͣsi. ñ possem audite. ⁊ non
habens mnore suo redargutiones. ita contͣ illos
tacebat. qͣsi non. e̾e̾t. unde illos argueret qͦd tñ
ante fecerat. s implendum erat illud. Sic̃ ouis
corã tondente sic non aꝑuir os suũ. Qm̃ inte

Expanded text:
id est factus sum quasi non possem audire, et non habens in ore suo redargutiones. Ita contra illos tacebat, quasi non esset, unde illos argueret, quod ante fecerat: sed implendum erat illud: Sicut ovis coram tondente se, sic non aperuit os suum . Q
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia pars. ubi ostenditur correctio huiuᷤ.
qui orat ut separetur ab illis. nunc animo.
infut᷑o etiam loco. quoꝵ collegio peccauit.¬
⁊ insistat mandatis dei. Uel non optatio s
stis impii seꝑabunt᷑. Iel etiam nnc fit hoc
inarea. ubi iam grana apaleis nuda sunt. ⁊
seꝑata mente. ⁊ sunt̾ eas lateant. atq hisdẽ
conuenticuł contineant᷑. Dicit gͦ iste penitñs
post tantaᷤ difficultates se auditum signi¬
ficans. Discedite ame nunc animo. infuturo
eciã loco. om̃s qui oꝑamini iniquitatẽ. qm̃¬

Expanded text:
Tertia pars, ubi ostenditur correptio hujus qui orat, ut separetur ab illis malis nunc animo, in futuro, etiam loco, quorum collegio peccavit, et insistat mandatis Dei. Vel non est optatio, sed stis impii separabuntur. Vel etiam nunc fit hoc in area, ubi jam grana a paleis nuda sunt, et separata mente, etsi inter eas lateant, et eisdem conventiculis contineantur. Dicit ergo iste poenitens post tantas difficultates se exauditum significans. Discedite a me, nunc animo in futuro, etiam loco. Omnes qui operamini iniquitatem, quo
Abbreviated transcription (Latin):
die .i. sine int̾missione. ecce iniquitas. lingua
tua cogitauit iniusticiam .i. meditatiomali in¬
lingua. ẽ. inlingua inquo ostñditur leuis menꝰ
p̃ceps dictio. quia ñ ante cogitat qͣm loquatur
Unde salomon ait. Inore stultoꝵ est cor eoꝵ. In¬
loquit᷑ in alũ. s si ⁊ hoc neqͥt saltẽ cogitat. ut qͣndo
aliqͥd mali ab est amanib acorde non absit. Quid
uͦ efficrat: subdit. tu fecisti dolũ sic̃ nouacula acu-
ta .i. ita expedita sic̃ nouacula cito ⁊ facile radit.
Uel sicut nouacula acuta suꝑfluos .i. mutiles
pilos radit. ita ⁊ mali sc̃is capillos radiit. ⁊ in riti
lia ⁊ suꝑfiuos ⁊ suꝑflua rapinut. scił mala desi.¬
deria. ⁊ bona p̾sentia que sci contẽpnint cũ ipsa
uita. ut sint filũ chore. quib dr̃. Nolite timere
eos qui occidunt corpꝰ. animã autẽ non possunt
occidere. que dum ꝓmittit. ⁊ est fecisti dolũ sic̃
nouacula acuta quia uiutilia rapit ⁊ auimã¬
purgat. Uel fecisti dolur sic̃ nouacula acirea

Expanded text:
d est sine intermissione. Ecce iniquitas. Lingua tua cogitavit injustitiam, id est meditatio mali est in lingua, in qua ostenditur levis mens, praeceps dictio, quia non ante cogitat quam loquatur. Unde Salomon ait: In ore stultorum est cor eloquitur malum; sed si et hoc nequit, saltem cogitat, ut quando aliquid mali abest a manibus, a corde non absit. Quid vero efficiat subdit, fecisti dolum sicut novacula acuta, id est ita expedite, sicut novacula acuta, cito et facile radit. Vel sicut novacula superfluos et inutiles pilos radit, ita mali sanctis capillos radunt, id est inutilia et superflua rapiunt, scilicet mala desideria et bonr: Nolite timere eos qui occidunt corpus; animam autem non possunt occidere . Et est: Fecisti dolum sicut novacula acuta, quia inutilia rapit, et apurgat. Vel, Fecisti dolum sicut novacula acuta,
Abbreviated transcription (Latin):
.Et si his qui oderat me ma
sultaret magnificaret se suꝑ me. ⁊ minaret᷑ mͥ qͥc.¬
quid posset abscondissem me int̾ edͤ qui intꝰ st̃ me
Notatur hic magna pacientia huiꝰ. ita enim
locum daret u̾bis ut se absconderent ne uideret
adu̾sarium.¬

Expanded text:
Et si is qui oderat me, masultaret, magnificaret se super me, et minaretur mihi quidquid posset, abscondissem me inter eos qui intus sunt Notatur hic magna patientia hujus, ita enim daret locum verbis, ut se absconderet ne videret adversarium
Abbreviated transcription (Latin):
dum differt ꝓmissa. ⁊ hic. ẽ. labor oblitus uidet᷑¬
& est sensꝰ. quare oblitus es mei. quare nc̃ pat̾is me
his miseriis uexari: Uidebat iste que sit dulce¬
do patͥe ⁊ ꝑicula mundi horrebat. ⁊ quare contͥsta¬
tus scđm sensus carnis que horret has difficulra¬
tes incedo adte ideo cont̾status. dum .i. qͥa affligit
me tẽptando ibulando inimicꝰ. scił cuabłs. quasi.¬

Expanded text:
dum differt promissa. Et hic est labor, oblitus videtur, et est, Quare oblitus es mei? Quare nunc pateris me his miseriis vexari? Videbat iste quae sit dulcedo patriae, et pericula mundi horrebat. Et quare contristatus, secundum sensum carnis, quae horret has difficultates, incedo ad te, ideo contristatus, dum, id est quia affligit me tentando, tribulando, inimicus, scilicet di
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ.ẽ. paratus ds̃ sic̃ ꝓpħa dicit. tanqͣm di¬
luculum paratũ inueniemꝰ illũ. quem ut
amuthemus non eiꝰ absentia. qui ubiq . ẽ. s
nr̃a fecit auersio. meliꝰ autẽ uidec̃ dici.

Expanded text:
per est paratus Deus, sicut propheta dicit: Tanquam diluculum paratum inveniemus illum . Quae ut admitteremus non fecit ejus absentia, qui ubique est, sed nostra fecit aversio. Melius autem videtur dici:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. turba impioꝵ qͣm mea resurrectione iustificabo
confitebitur tͥ. laudes uł peccata. ante annuntia¬
bis necessitatẽ ostñdit. ꝑ qͣm non sinat eum pater
descendere incorruptionẽ. Uel ita. qͣsi uere nulla
utilitas erit. sicorpꝰ corrũpatur: quia si pulus re¬
maneo nũquid confitebitur aliquis. aut annuntia
tio. Et sciendum qͦd gemina .ẽ. confessio aut pecca¬
Quando nob̾ bene est inerxultatione leticie. confi¬

Expanded text:
 turba impiorum quam mea resurrectione justificabo confitebitur tibi laudes, vel peccata aut annuntiabis necessitatem ostendit, per quam non sinat eum Pater descendere in corruptionem. Vel ita, quasi dicat: Vere nulla utilitas erit, si corpus corrumpitur, quia si pulvis remaneo, nunquid confitebitur tibi aliquis, aut annuntiabtio. Aug. Et sciendum quia gemina est confessio, aut peccaquando nobis bene est, in exsultatione laetitiae confi
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi dic̾et. qui scrutatur
iniqͣ deficit. s econtra hõ scrutans bonũ. acce¬
det adcor altum .i. adaltum cordis intellectũ
ut qui res diuinaᷤ ꝑquirit qͦd est ad cor altum
s incorde hominiᷤᷤ grandescit. Uel ita. scruta¬
hõ. ẽẽt. accedet sponte ad passionem. ⁊ cor altũ
erat erat ei .i. secretum cor. qui hoc faciebat scđm
altũ consiliũ obiciens illis hominẽ .i. formam
humanã inqͣm seuitent seruans intꝰ dm̃ .i. dei
⁊ exaltabit᷑ ds̃ urresurrectiõe. Quasi. occiditur
quia xp̃c cognoscebat laqueos eoꝵ. Cur gͦ p̾¬
ualuerunt meum. qͥa uoltut. & hoc est. quia

Expanded text:
Quasi dicat: Qui scrutatur iniqua, deficit; sed econtra homo scrutans bonum, accedet ad cor altum, id est ad cordis intellectum altum, ut qui res divinas perquirit, quod est ad cor altum sed in corde hominis grandescit; vel ita scrutahomo esset, accedet sponte ad passionem. Et, cor altum erat ei, id est secretum cor, quia hoc faciebat secundum altum consilium objiciens illis hominem, id est formam humanam, in qua saevirent servans intus Deum, id est. Dei  exaltabitur Deus in resurrectione. Quasi dicat: occiditur Quia Christus cognoscebat laqueos eorum, cur ergo praevaluerunt? Quia voluit. Et hoc est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
me aꝓpiquauert̃ & stecerunt. Hactenus con¬
fessus. ẽ. que patiturase intus. nc̃ dicit que afforis
dt̃. Aboc cultis meis munda mt dñe. ⁊ ab
alienis parce seruo tuo. ⁊ loquit᷑ in ꝑsona capitis ex¬
ponens eiꝰ passiont̃. non diuidens uocẽ suã acapite.
Ut enĩ capͭ dicit nr̃a pecc̃a sua. sic nos passionẽ eiꝰ qͤ
hic ponunt᷑ dicamꝰ nr̃as quia una uox. ẽ. tociꝰ. ⁊ hec
ctiam cuiq u̾santi. int̾ homines conueniunt. Ait
gͦ inꝑsona capitis. amiti mei. ficti. ⁊ ꝓxum mei. scił¬

Expanded text:
me appropinquaverunt et steterunt. A Hactenus confessus est quae patitur a se intus, nunc dicit quae foris dicitur: Ab occultis meis munda me, et ab alienis parce servo tuo . Et ideo, quia in persona capitis, exponens ejus passionem, non dividens vocem suam a capite. Ut enim caput dicit peccata nostra, sua, sic nos passiones ejus, quae hic ponuntur, dicamus nostras, quia una vox totius est. Et haec etiam cuique versanti inter homines conveniunt. Ait ergo in persona capitis, ami
Abbreviated transcription (Latin):
nunc petit. ut gr̃as ag̾e possit. nam si ds̃ os replet:
non ardet ddesidium. qͣsi diceret. quia es aduitor: idõ.
Repleatur osmeum laude .i. fac me ad ꝑximum
indesinent̾ te laudare. Uel ita continua. Inte est
cantatiomea. & ideo ut cautare possim. Repleat᷑
os meũ laude uͦ cantẽ głam tuam. Głara est ore¬
sione inꝓsꝑis. quia consolaris ⁊ madu̾sisquia cor¬
rigis cantẽ magnitudinẽ tuã. quia anteqͣm essem
fecisti. Cum. ẽẽm: salutẽ dedisti. cũ peccassem: ig¬
nouisti. conu̾sum: iuuisti ꝑseuerantẽ coronasti.
nonune gͦ magnitudinis: omnia includit.

Expanded text:
nunc petit ut gratias agere possit. Nam si Deus os non replet, non ardet desiderium. Quasi dicat: Quia es adjutor, ideo, Repleatur os meum laude, id est fac me ad proximum indesinenter te laudare. Vel ita continua: In te est cantatio mea. Et ideo, ut cantare possim, repleatur os meum laude ut cantem gloriam tuam. Gloria est sione: in prosperis, quia consolaris; et in adversis, quia corrigis. Cantem magnitudinem tuam, quia antequam essem, fecisti, cum essem, salutem dedisti; cum peccassem, ignovisti; conversum vivificasti, perseverantem coronasti. Nomine ergo magnitudinis omnia concludit.
Abbreviated transcription (Latin):
Duob p̃¬
dictis. duo alia reddit. qͣsi dic̾et. Quosilam repel.¬
lis. quia faciem tuã auertis .i. cognitionẽ tuam
eis subtrahis. obdormis quib dam qͥ gemunt
pie facis. Et nota quia hoc dicere querela ñ est.
s pia supplicatio puri cordis. qm̃ au̾tisti faciẽ.

Expanded text:
Duobus praedictis duo alia reddit, quasi dicat: Quosdam repellis, quia faciem tuam avertis, id est cognitionem tuam eis subtrahis, obdormis quibusdam qui gemunt pie facis. Et nota quia hoc dicere non est quaerela, sed pia supplicatio puri cordis. VERS. 27.--
Abbreviated transcription (Latin):
na dracones. aquilas qͥb inp̾lio utebant᷑. uł sta.¬
tuas. ⁊ quelibet monumenta uictorie que pͥus
intemplo posuert᷑. que ⁊ solebant suꝑ portas po¬
nert insignũ tͥumphi. Signa scił manifesta. cum
dolore itͥat signa ut ad scelerẽ uindictam ꝓuio¬
cet iudicẽ. ostũdens qͦd uirib suis darent. Unde &
subidit. & ñ cognouert scił qͦd adeo hoc. eẽt: qͦd
mexitu supͣ portas. lta in tẽplo posuert̃ signa. sic̃

Expanded text:
na, dracones, aquilas, quibus in praelio utebantur, vel statuas, et quaelibet monimenta victoriae, quae prius in templo posuerunt, quae et solebant super portas ponere in signum triumphi; signa scilicet manifesta, cum dolore iterat signa, ut acceleret vindictam, provocet judicem, ostendens quod viribus suis darent. Unde et subdit, et non cognoverunt, scilicet quod a Deo hoc esset, quod respexerunt. Ita in templo prius posuerunt signa sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Iste arcꝰ. qͣsi extensus iam minat᷑ s ñ dũ ferio.
quia uidiciũ nos t̾ret. s ñ dum dãpnat cuuᷤ
nob̾ fit significatio ꝑ p̾sentia. quia si hic tã asꝑe
punit nos ds̃. quid infut᷑o uiditio faciet. Bene
autẽ udiciũ dr̃ arcus: quia arcꝰ qͣnto plus ten
ditur. tanto impetuositis sagitta inpriora
fert᷑. ita ⁊ iuditiũ qͣnto magis differtur. tanto
grauiꝰ uenturum. Uel significatio accipitur
muexillum crucis qͦd ꝓsigno nob̃ daturut
sequamur. xp̃i passiones ꝑquod euadamuꝰ
faciem artꝰ. quia si socii sumus passionis simuil
resurrectionis erimꝰ. & est. Dedisti metuentib
te significationẽ .i. uexillũ cruicis ad iatan¬
dum. ut ꝑ hoc fugiant afacie arcus .i. afacie¬
uidicii. Yel dedisti metuentib te significatio¬
nem .i. scͥpturas sacras. uͭ ꝑ eas fugiant afacie

Expanded text:
inatur, sed nondum ferit, quia judicium nos terret, sed non damnat; cujus nobis sit significatio per praesentia, quia si hic tam aspere punit nos Deus, quid in futuro judicio faciet? Bene autem judicium arcus dicitur, quia arcus quanto plus retro tenditur, tanto impetuosius sagitta in priora fertur: ita et judicium quanto magis differtur, tanto gravius venturum est. Vel significatio accipitur vexillum crucis, quod pro signo 127 nobis datur, ut sequamur Christi passiones, per quod evademus faciem arcus, quia si socii passionum sumus, et resurrectionis erimus . Et est, dedisti metuentibus te significationem, id est vexillum crucis ad imitandum, ut per hoc fugiant a facie arcus, id est judicii. Vel, dedisti metuentibus te significationem, id est Scripturas, ut per eas fugiant a facie
Abbreviated transcription (Latin):
urge. id. ẽ. appare. dñe ds̃ ms̃ inp̾cepto humi¬
litatis. qͦd mandasti. id.ẽ. quiͣ humilitatem
discant alii suꝑbiam uincere. Ne posside¬
ant᷑ asuꝑbo. dico appare humił.
popłoꝵ circumdabit te. quidã aman-¬
do quidã ꝑsequendo. Circum dederunt
enim xp̃m. popłi. uł humilẽ contẽpnen.¬
tis ⁊ ꝑsequentes. uł amando ut credentes.¬

Expanded text:
pto humilitatis, quod mandasti, Aug. id est, quia humilitatem discant alii superbiam vincere, ne possideantur a superbo. Dico appare humilispopulorum circumdabit te, quidam amando, quidam persequendo. Circumdederunt enim Christum populi, vel humilem contemnentes, ut persequentes; vel amando, ut credentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia pars. uibi dicit cui
ꝑsone que gr̃a sit. scił captiue. que est utraq resur¬
rectiomentis ⁊ corporis. unde ꝓmittit gr̃as. qͣsi
dic̾et. Tua potentia est in altissimis. & cum hoc sit.
ods̃ quis simił tibi. innatura. uł potentia: nulluᷤ
quia nil tibi simile. ⁊ hõ stultꝰ tam̃ seextollit. ⁊ cre¬
dit diabło sugg̾enti. Eritis sicut dii. ⁊ inde cap
adeum. aquo cecidit. Ds̃ quis sirł tͥ Est autẽ
alia similitudo bona. qua hõ uistꝰ qͥ diligit mi¬
micos. ⁊ benefacit eis simił. ẽ. deo. acl cuiꝰ ymagi¬

Expanded text:
Tertia pars, ubi dicit cui personae quae gratia sit, scilicet captivae, quae est utraque resurrectio mentis et corporis. Unde promittit gratias. Quasi dicat: Tua potentia est in altissimis. Et cum hoc sit, o Deus, quis similis tibi, in natura vel potentia? nullus, quia nil tibi simile. Et tamen homo stultus se extollit, et credit diabolo suggerenti: Eritis sicut dii . Et inde caad eum a quo cecidit: Deus, quis similis tibi? Est autem alia similitudo bona, qua homo justus qui diligit inimicos et benefacit eis, similis est Deo, ad cu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ est similitudo obedientie. non suꝑbe imitatio¬
nis: non equiꝑationiᷤ. Est gͦ bene simił deo. qͥ
ꝑuerse uult. ẽẽ. similt deo. ut diabłs. qui no¬
luit sub eo. c̾ẽ. & hõ qui ut seruus noluit tene¬
ri p̾cepto. s uoluit ut nullo sibi dñante: ee̾t.
qͣsi. ds̃ que est ꝑu̾sa similitudo. Precepit quip¬
pe ei ds̃. nullo indigens: ne comederet deligno
scientie bomi: nali ad pbandum qͣntũ esset
uͦ illa quicquid. cẽt. cinꝰcumq pomi. ideo dicta est
lignum scientie boni ⁊ mali. quia hõ qui nollet bo¬
num amalo discernere. ꝑp̾ceptum .i. ꝑprudenti¬
am: discreturꝰ erat. ꝑmali exꝑimentum. ut tan¬
gendo uetitum inuenrret supplicium. Bona
obedientie. qͣm ꝓhibendo abono ut exinobectien¬
tia tantũ sit pena non are mala ⁊ exobetientia
palma. Si enum res mala. ẽẽt. Iphiberet᷑: uideret᷑
etiam sine ꝓhibitione uitancta. nec ex sola mobe.¬
dientia pena secuta: s exre mala ñ uitata. Nunc

Expanded text:
obedientiae, non superbiae; imitationis, non aequiparationis. Est ergo bene similis Deo, qui perverse vult esse similis Deo, ut diabolus qui noluit sub eo esse et homo qui ut servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut nullo sibi dominante esset quasi Deus, quae est perversa similitudo. Praecepit quippe ei Deus nullo indigens, ne comederet de ligno scientiae boni et mali , ad probandum quantum esset vero illa quidquid esset cujuscunque pomi, ideo dicta est lignum scientiae boni vel mali, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per mali experimentum, ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Bona obedientiae, quam prohibendo a bono, ut ex inobedientia tantum sit poena, non a re mala et ex obedientia palma. Si enim res mala esset quae prohiberetur, videtur etiam sine prohibitione esse vitanda, nec ex sola inobedientia poena secuta, sed ex re mala non vitata. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓcedens exultauit. quia ñ inuitꝰ suscepit labo.¬
rẽ adcurrendam uiam ñ habitandam. quia ñ
stecit inuia mundi. exultauit dico. ut gigas siẽ¬
fortissimꝰ i om̃s homines incõꝑabili uirtute p̾ce¬
dens: Bene gͦ giganti cõꝑatur. quia in ꝑturbabi¬
cucurrit: Eoce. ipse quiet̾ualit̾ apat᷑ exiuit. ue.¬
nit inmundũ. fcs homo.⁊ it̾um relinquens mun¬
dum. ascendit ad patrẽ. ⁊ hoc. ẽ. qͦd ait. Asummo
audis intẽpore fc̃s. ẽ. homo. ⁊ eiꝰ fc̃ĩ hominis.
toccursus eiꝰ usq adsuminum eiꝰ: nec est qui

Expanded text:
procedens, exsultavit, quia non invitus suscepit laborem, ad currendam viam non habitandam, quia non stetit in via mundi. Aug. Exsultavit dico ut gigas, ifortissimus, et omnes homines incomparabili virtute praecedens. Bene ergo giganti comparatur, quia imperturbabicucurritnit in mundum factus homo; iterum relinquens mundum ascendit ad Patrem. Hoc est ergo quod ait, a summoaudi, in tempore factus est homo, et ejusdem hominis facti occursus est usque ad summu
Abbreviated transcription (Latin):
ut discernat eum a non suis. ⁊ pauꝑes tuo ᷤ mnin
dicio. Isti st̃ popłs dei. scił humiles non suꝑbi.
dicendo tuũ. ⁊ tuos: ostũdit. omina que st̃ pacͥs:

Expanded text:
cernat eum a non suis; et pauperes tuos in judicio. Isti sunt populus Dei, scilicet humiles, non superbi. Dicendo, tuum et tuos, ostendit omnia quae sunt Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑamanuũ dicit. ideo quia ineis curiosi fue.¬
runt. quia ceꝑunt. crucifixert̃ eum linguis. &
siͣ manib instinctu. ⁊ si non actu que int̾ oꝑa eoꝵ
sc̃ pessima. hoc ideo dicit ne se ꝑalios excusent
tͥbutionẽ eoꝵ quia mala ꝓbonis reddunt mͥ. &
hoc redde illis. ut sicut fallaciam mͥ ꝓueritate
reddebant ita fallacia eoꝵ ipsos fallat. ⁊ ħ eis ac¬
cidisse manifestum est.

Expanded text:
Opera manuum dicit ideo, quia in eis studiosi fuerunt, quia ceperunt, crucifixerunt linguis, et si non manibus, instinctu, et si non actu quae inter opera eorum sunt pessima. Hoc ideo dicit, ne se per alios excusentAug. Quia mala pro bonis reddunt mihi. Et hoc redde eis, ut sicut fallaciam mihi pro veritate reddebant, ita fallacia eorum ipsos fallat. Et hoc eis accidisse manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
lite .i. oꝑib laudate eum. quem ut hominẽ rrri¬
serunt alieni iudei. s etiam .ẽ. ⁊ ds̃ psallite assi
qͦd tam crebro repetit᷑. ideo psallite. Qmͣ¬
omnis t̾re ds̃: psallite sapienter. Ipse est ds̃
qui creat. ⁊ rex qui creata gub̾nat. rex dico iam
ommis t̾re. qui abomni t̾ra agnoscit᷑. non est rex
tantũ partis t̾re ut iupit̾ crete. ⁊ mars tracie. psal¬
lite dico sapienter. Docet hic qͦmͦ psallendũ sit.
scił sapienter: olim sine sensu psallebant dum
lapides colerent. Nemo sapient̾ facit qͦd non in

Expanded text:
t operibus laudate eum, quem ut hominem irriserunt alieni, sed est et Deus. Psallite assidalutare quod jam tam crebro repetitur. Ideo psallite. se est Deus, qui creat, et rex creata gubernans. Rex dico jam omnis terrae, quia ab omni terra agnoscitur. Non est rex tantum partis terrae, ut Jupiter Cretae, et Mars Thraciae; psallite dico, sapsallendum. Olim sine sensu psallebant, dum lapides colerent. Nemo sapienter facit quod non in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑant᷑ non loco. s affectu⁊ qͣsi ategumentiᷤ¬
purgant᷑. uͭ frum̃ta marea apalcis.⁊ intor¬
culatib uina exuunt᷑ auinaciis que tñ
necessaria erant uͭ simul nascerent᷑ ⁊ cre¬
saria. qͥsimul incipiunt. crescunt. ⁊ con¬
sũmant᷑. s boni: inbono. mali. in malo.
Infut᷑o uͦ: etiam loco seꝑabunt᷑. cũ frum̃¬
tellectus u̾bi dei dũ sono uocis ministra¬
t᷑. qͣsi. uinũ includit᷑ uinacio. ⁊ sic fertur
adaures. qͣsi. adtorcular. ubi discernit᷑.
qͥa sonꝰ ualet aurib. intellectus uͦ ame¬
moria auditoꝵ. qͣsi. quodã lacu excipit᷑.
Inmentis habitum ⁊ moꝵ disciplinam.
tanqͣm delacu incellas mentis tͣnsit. in
quib si negligñtia ñ acuerit: uetustate
firmabit᷑. Uel torcularia st̃ etiam marty
tione passionũ calcant᷑. quasi acina re.¬
manent int̾ra. Anime uͦ: ad requiem ha¬
bitatioꝰ is celestis emanant. Et quia hȩc

Expanded text:
 missione. Cum enim Dominus post resurpurgantur, ut frumenta in area a paleis, et in torcularibus vina exuuntur a vinatiis. Quae tamen necessaria erant, ut simul nascerentur et cresaria bonis: qui simul incipiunt, crescunt, et consummantur, sed boni in bono, mali in malo. In futuro vero etiam loco separabuntur, cum frumentellectus verbi Dei, dum sono vocis ministratur, quasi vinum includitur in vinariis, et sic fertur ad aures, quasi ad torcular, ubi discernitur, quia sonus valet auribus, intellectus vero a memoria auditorum, quasi quodam lacu excipitur: inde in mentis habitum et morum disciplinam, tanquam de lacu in cellas transit, in quibus, si negligentia non acuerit, vetustate firmabitur. Vel torcularia sunt etiam martyrtione persecutionum calcantur, quasi acina remanent in terra; animae vero ad requiem habitationis coelestis emanant. Et quia haec
Abbreviated transcription (Latin):
agit dexxaltatiõe xp̃i. scd̾m duas natu¬
ras. ẽ. agens ꝓtorcularib. id ẽ. dexccłiis.
de quarũ constitutione. ⁊ causa constitu¬
scribuntur. scił maiestas eiꝰ. ⁊ oꝑatio excel¬
Dñe. omniũ scdm potnciam. qui es spetia
cultũ. Nomen tuũ. id ẽ. gła ⁊ fama. ad mi¬
rabile. ẽ. ꝓpt̾ creaturas qͣs fecisti. ⁊ regis.
⁊ qͣm ad mirabile. ẽ. qͣsi infinite. Nullus
enum sufficit. om̃s creaturas agnoscere. in
quib amiram᷑ te. Amirabile. ẽ. dico. inu¬
niu̾sa t̾ra. ñ inuidea tantũ ut dicunt. itdĩ.
nec tantũ in affrica. uͭ dona tiste. Ne gͦ iu

Expanded text:
agit de exaltatione Christi, secundum duas naturas, et agens pro torcularibus, id est de Ecclesiis, de quarum constitutione et causa constituscribuntur, scilicet majestas ejus et operatio excelne omnium, secundum potentiam. Qui es specialcultum, nomen tuum. id est, gloria et fama, admirabile est, propter creaturas quas fecisti et regis, et quam admirabile quasi dicat, infinite. Nullus enim sufficit omnes creaturas cognoscere, in quibus admiramur te. Admirabile est dico, in universa terra, non in Judaea tantum, ut dicunt Judaei; nec tan
Abbreviated transcription (Latin):
cłia int̾ ripheos ⁊ latens ait. o Deus saluũ me¬
ego innomine tuo. in illo nomine humilitatis.
quod. ẽ. saluatio. hic saluũ me fac .i. imple in
me rem notmnis. ⁊ post non timebo iudicari in
ueritate. Unde sequitꝰ. ⁊ post ea inuirtute tua.i.
infut̾o udicio tuo. ubi uirtꝰ tua apparebit. iu¬
dica mne .i. secerne me aripheis uͭ arescente eoꝵ
feno ⁊ flore decidente flos messis qui ẽ. matriis

Expanded text:
clesia inter Ziphaeos latens, ait: O VERS. 1.-- « Declesia inter Ziphaeos latens, ait: O VERS. 1.-- « Deego, in nomine tuo, in illo scilicet nomine humilitatis, quod est salvatio. Hic salva me, id est imple in me rem nominis tui et post non timebo judicari in virtute. Unde sequitur: Et in virtute tua, id est in futuro judicio, ubi virtus tua apparebit, judica me, id est secerne me a Ziphaeis, ut arescente feno eorum et flore decidente, flos meus qui est in atriis
Abbreviated transcription (Latin):
non cognoscit qͦmͦ int̾it flos scłi. intellectus
dico quem habuit dauid de hoc quod fuit
cum uenissent ⁊ iphei ad saul. Adliteram.
diximꝰ datꝰ est saul inmanꝰ dauid inspelunca.
hi st̃ ꝑ quos significantur florentes inmun¬
do de quib hic agit᷑ ⁊ nuntiassent saul. non.¬
ne dauid absconditus est apud nos. Modo la
rentes huiꝰ scł̃i int̾ quos st̃ uiles ⁊ abiecti quos
ꝓdunt sauli dum laborant eos trahere ad reg¬
num mortis. Et iste. ẽ. intellectus incarminib¬
uł in ymnris .i. inlaudib quia hic intelligens scit
etiam quod mnadu̾sis laudandus est ds̃. & hoc scit
ille qui dirigit aciem mentis infinẽ .i. innouissi¬
ma non p̾sentia. Intentione monet etiã inaduer¬
sis laudare dm̃. Modus. Biꝑtitus. ẽ. psalmus
Primo st̃ u̾ba ȩccłȩ orantis ⁊ latentis int̾ ũipheoᷤͤ.
cuiꝰ bonum intꝰ est. ⁊ merces occulta. Sccło: dic̃
quid sibi ⁊ xipheis faciat ds̃. Unde laudes sol¬

Expanded text:
omodo interit flos saeculi. Intellectus dico, quem habuit de hoc quod fuit, cum venissent Ziphaei ad Saul. Ad litteramdiximus, datus est Saul in manum David in speluncam. Hi sunt per quos figurantur florentes in mundo, de quibus hic agitur. Et nuntiassent Saul: Nonne David absconditus est apud nos? Modo latrentes hujus saeculi, inter quos sunt viles et abjecti, quos produnt Saul, dum laborant eos trahere ad regnum mortis. Et iste intellectus est in carminibus vel hymnis, id est in laudibus, quia hoc intelligens, scit etiam quod in adversis laudandus est Deus et hoc scit ille qui dirigit aciem mentis in finem, id est in novissima, non praesentia. Intentio. Monet etiam in adversis laudare Deum. Modus. Bipartitus est psalmus. Primo sunt verba Ecclesiae orantis, et latentis inter Ziphaeos, cujus bonum intus est, et merces occulta. Secundo dicit quid sibi et Ziphaeis faciat Deus. Unde laudes sol
Abbreviated transcription (Latin):
hodie floret ⁊ cras inclibanum mittit᷑. Int̾ hoᷤᷤ
latet dauid .i. scĩ mortui mundo. quoꝵ uita
absconsa est cum xp̃o indeo. Hos ꝓdunt ⁊iphei
saul cum ad regnũ mortis trahere nituntur.
Hoꝵ flos atq pax non. ẽ. amanda quia tͣnsit
ut fenum. qͦd dauid mn illo fcõ intellexit. &
hoc est qͦd hic ostñditur. Intellectus dauid

Expanded text:
hodie floret et cras in clibanum mittitur. Inter hos latet David, id est sancti mortui mundo, quorum vita abscondita est cum Christo in Deo . Hos produnt Ziphaei Saul cum ad regnum mortis trahere moliuntur. Horum flos, atque pax, non est amanda, quia transit ut fenum, quod David in illo facto intellexit. Et hoc est, hic ostenditur intellectus David
Abbreviated transcription (Latin):
legitur qͦd dauid fugiens afacie saul uemt
indesertum ⁊iph. ⁊ ibi latuit. Tunc ⁊iphei ue.¬
nerunt ad saul dicentes. Ecce dauid latitat
apud nos descendere ut tradamus eum in ma¬
nus tuas. ⁊ descendit saul quod cũ nuntiatũ
.ẽ. dauid. reccessit uide. & fugit adtutissima
loca engaddi. ubi latens inspelunca eurasit. &
ita non ꝓfuit ⁊ipheis sua ꝓditio. ⁊ dauid non
nocuit. Ibi enim datus. ẽ. saul in manꝰ dauid
inspelunca adqͣm cũ diu̾tisset saul ad purgan¬
ostñdens se nolle eum occidere cum posset.
De hac historia sumit᷑ tytulus. de qua tam̃
non agit psalmꝰ. immo designificato eiꝰ. Te¬
phei enim int̾p̾tantꝰ florentes ⁊ significant¬

Expanded text:
legitur quod David fugiens a facie Saul, venit in desertum Ziph, et ibi latuit. Tunc Ziphaei venerunt ad Saul dicentes: Ecce David latitat apud nos, descende, ut tradamus eum in manus tuas, et descendit Saul. Quod cum nuntiatum esset David, recessit inde et fugit ad tutissima loca Engaddi, ubi latens in spelunca evasit, et ita non profuit Ziphaeis sua proditio, et David non nocuit. Ibi enim datus est Saul in manu David in spelunca; ad quam cum divertisset Saul causa purganostendens se nolle occidere eum cum posset . De hac historia sumitur titulus, de qua tamen non agit psalmus, imo de significato ejus. Ziphaei enim interpretantur florentes
Abbreviated transcription (Latin):
tum eiꝰ. ⁊ quia tales sc̃. diuisi st̃ abira uultus eiꝰ .i.
ipse iratus diuidet eos infut᷑o agranis. Ira enim
est uindicta iudiciĩ quo diuidunt᷑ bomi amalis.
b nota erit. Uel cor dei st̃ iusti. qui secreta dm̃i
sui nouerunt. Hii apppinquabunt deo. cũ illi
adulando. tam̃ ⁊ ipsi sermoues st̃ iacula. dum
dicunt reus. ẽ. mortis. & quia tales st̃ gͦ non in
eos. S indño iacta curam tuam. ⁊ ipse te enuͥtet.
ñ fluctuabune. s impii qui contaminauer̃t
testamentũ. quid erit eis impiis: In puteum
gehenne deducent᷑. ⁊ hoc est. Tu uͦ ds̃ deduces
eos. Hic est fins containinationis inputeũ in¬
t̾itus .i. intenebris submnersionis. Uiri san

Expanded text:
tur. Et quia tales divisi sunt, ab ira vultus ejus, id est ipse iratus dividet in futuro eos a granis. Ira enim est vindicta judicii qua dividuntur boni a malis, bus nota erit. Vel cor Dei sunt justi, qui secreta Dei sui noverunt. Hi appropinquabunt Deo, cum illi adulando, et ipsi tamen sermones, sunt jacula, dum dicunt: Reus est mortis . Et quia tales sunt, ergo non in eos, sed in Domino jacta curam tuam, et ipse te enutriet. non fluctuabunt, sed impiis qui contaminaverunt testamentum, quid erit? Impii in puteum gehennae deducentur. Et hoc est, tu vero Deus, deduces eos. Hinc est finis contaminationis in puteum interitus, id est in tenebras submersionis, n
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium ꝑibeam ueritati. ⁊c̃. Exaudiet ꝑ¬
tinet admeridiem qͣndo emisit sp̃m. Ecce qͣnta
mist̾ia breuit̾ tetigit. Uel ita. distingue lit̾am.
guit lit̾am. Unde ego non ingratus narrabo ⁊
annuntiabo ⁊ ipse exaudiet uocẽ meam. & Re
dicentes. Scimꝰ quia uerax es. ⁊c̾. Qm̃ int̾ mul¬
tos erant mecum .i. non cum paucis electis. &
non solum ꝓme exaudiet. s etiam ꝓillis. Exau¬
diet me ds̃ qui est ante scła. & humiliabit illoᷤ¬
scił desuꝑbia ut credant. Uel humiliabit inde¬
inmalo ut tollat locum ⁊ gentem. ⁊ merito. quia.¬

Expanded text:
testimonium perhibeam veritati, etc. . Exaudiet, pertestimonium perhibeam veritati, etc. . Exaudiet, pertinet ad meridiem, quando emisit Spiritum. Ecce quanta mysteria breviter dicuntur. Vel ita, distingue litteram. gue litteram. Unde ego non ingratus, narrabo et annuntiabo, et ipse, exaudiet vocem meam. Redimdicentes: Scimus quia verax es, etc. . Quoniam inter multos erant mecum, id est non cum paucis electis, et non solum pro me exaudiet, sed etiam pro illis. Exaudiet me Deus qui est ante saecula. Humiliabit illos de superbia ut credant. Vel, humiliabit, ut tollant locum et gentem , et merito. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
qui saxum. ẽ. naui. non portꝰ fluctuanti in
scło. ⁊ ipse te enutͥet. lacte simplicis sens̃. do¬
nec ꝓficias ad panem ualidioris intelligen¬
te ꝓuectus. Salubre consilium. ẽ. iactare
curam indm̃ qui nutrit. Cura scłi ut uermiᷤ
ñr nos consumit. S sicura indño iactatur
nutrit. Inde salomon. Sic̃ u̾mis ligno. ⁊ tinea
uestimento: ita turi tͥsticia nocet cordi. Lacta
in dm̃ curam tanqͣm inportum quia ñ dabit
fluctuationẽ iusto met̾num. & si hec t̾iba fluc¬
tuationis fuerunt. Contͥstatus sum inexer¬
citatione mea ⁊ conturbatus sum. ¶ Asiter to¬
tum inꝑsona xp̃i abillo loco. Egoautẽ ad dñm
⁊ quia saluabit. ideo uesꝑe quo capiar ⁊ mane
quo uidicatꝰ ero. ⁊ meridie quo crucifixus. nar¬
rabo p̾terita oꝑa.⁊ anuuntiabo uirtutes. ⁊ oꝑa
que faciet in me pat̾. ⁊ideo exaudiet uocẽ meã.
re enim aduesꝑe ꝑtinet quo iam omina dixit
que uidas disponebat. Nuntiare ꝑtinet ad
mane. qͣndo dixit pilato. In hoc natus sum uͭ

Expanded text:
qui saxum est navi, non portus fluctuanti in saeculo; et ipse te enutriet lacte simplicis sensus, donec proficias ad panem validioris intelligentiae provectus. Salubre consilium est jactare curam in Dominum, qui nutrit. Cura saeculi, ut vermis noster nos consumit. Sed si cura in Domino jactatur, nutrit Unde Salomon: Sicut vermis ligno et tinea vestimento, ita viri tristitia nocet cordi . Jacta in Dominum curam, tanquam in portum, quia non dabit fluctuationem justo in aeternum. Et sic verba fluctuationis fuerunt; constristatus sum in exacerbatione mea, et conturbatus. Aliter totum in persona Christi ab illo loco: Ego autem ad Deum  Quia salvavit, ideo vespere, quo captus; mane, quo judicatus; meridie, quo crucifixus. Narrabo, praeterita opera. Nuntiabo, virtutes et opera quae faciet: et ideo exaudiet, etc. re enim ad vesperam pertinet, quo omnia dixit quae Judas disponebat. Nuntiare pertinet ad mane, quando dixit Pilato: In hoc natus sum ut
Abbreviated transcription (Latin):
iste: ut alii uemant. ut qͥaudit dicat ueni. ⁊ cortina
cortinam ducat. & fontes nr̃i deriuent᷑ foras mi¬
rabilia tua. Hec est regła sc̃e deuotionis. que hic no¬
b̾ infintiatur. priꝰ. ẽ. enim confit̾i peccata. ꝑquod
exinanimur amał. post ea inuocare dm̃ in auxi.¬
lium: quo bonis implem᷑. tandem de pleno eruc¬
tuantes narrare possumꝰ. a purgato enim in¬
tocat᷑ ds̃: ut asuo. Indetiotus uͦ si eum inuocat:
iudiciũ postulat. Si autẽ purgatus inuoca¬
uerit: de inde poterit narrare. Alio quin dr
ei. Quart tu enarras iusticias meas. Inde etiã
.ẽ: quod locus orationis. scił eccła. priꝰ munda¬
tur asordib. dtinde cortinis ornat᷑. post ea pal¬
liis uarioꝵ coloꝵ decoratur. It noᷤ quisumꝰ
templum dei sc̃m. pͥus ꝑconfessionẽ purge¬
mur amalis. post ea ꝑiuocationẽ cortinis
uirtutũ decoremur. inde nariis colorib bonoꝵ
oꝑum. inconspectu hominũ. ad głam dei patͥs
tur iste audiri. Dicit enim. xp̃m. quasi responde

Expanded text:
iste, ut alii veniant, ut qui audit, dicat: Veni , et cortina cortinam ducat , et fontes nostri deriventur foras . Mirabilia tua, haec est regula sanctae devotionis, quae hic insinuatur. Prius enim est confiteri peccata, per quod exinanimur malis; postea invocare Deum in auxilium, quo bonis implemur; tandem de pleno eructantes narrare possumus: a purgato enim invocatur Deus ut a suo. Indevotus vero, si eum vocat, judicium postulat. Si autem purgatus invocaverit, deinde poterit narrare: Alioquin dicitur ei, Quare tu enarras justitias meas? Inde etiam est quod locus orationis prius mundatur a sordibus; deinde cortinis ornatur, postea palliis variorum colorum decoratur , ut nos qui sumus templum Dei sanctum, prius per confessionem purgemur a malis: postea per invocationem cortinis virtutum decoremur, inde variis coloribus operum bonorum in conspectu hominum ad gloriam Dei Patris tur iste audiri. Dicit enim Christum respondere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ. ⁊ ne putes qͦd finitꝰ sit hõ attende nouuissima
tam remanet ei bonum. non ꝑut or.no. s uiuit ad¬
huc. Reliquie st̃ bona. que post hanc uitam relinqͦn
autem st̃ homini pacifico. Pacificus ẽ. qui int̾ discor¬
dantes pacẽ seruat. ⁊ facit. Et nota cui hec uirtus
est: loco beati poni̾t᷑. Unde. Beati pacifici qͥa filii dĩ

Expanded text:
ug. Et ne putes quod finitus sit homo, attende novissima, tam remanet ei bonum; non periit omnino, sed vivit. Aug. Reliquiae sunt bona quae post hanc vitam relinquuntiod. Haec autem sunt homini pacifico. Pacificus est qui inter discordantes pacem servat et facit. Cassiod. Et nota cui haec virtus est; loco beati ponitur. Unde: Beati pacifici, quoniam filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ xp̃i ꝑse ponit. qͣsi. aliam grãm amensa
.i. acarne. cum tñ nec caro sine sanguie. nec
sanguis sine carne possit sumi. uł. eẽ. nec
ro.ẽ. sanguis. nec sanguis. ẽ. caro. ⁊ panis in
carnem conuertitur. ⁊ uinũ in sanguinẽ. &
non econu̾so. ⁊ subdiu̾sis specieb ctrũq sumi¬
tur. ideo mensam ⁊ calicẽ bic distinguit. ue¬

Expanded text:
 per se ponit, quasi aliam gratiam a mensa, id est a carne; cum tamen nec caro sine sanguine, nec sanguis sine carne possit esse, vel sumi, nec ro est sanguis, nec sanguis est caro: et panis in carnem convertitur, et vinum in sanguinem, et non econverso, et sub diversis speciebus utrumque sumitur: ideo mensam et calicem hic distinguit, ve
Abbreviated transcription (Latin):
Quinta pars. hic dispensationẽ incarnatio¬
nis. & scĩtatem ꝓpositi exponit dicens. qͥs
sit finis passionis qͣsi dic̾et. illis ita. Ego
autem totus xp̃c loquitur. sum pauꝑ .i. hu
mił ⁊dolens in passione. ħ scd̾m caput. ipse
enim ꝓomnib doluit. Unde. Dolores nr̃os
ipse portabit. quod nullus aliꝰ. Ideo dicit. ego¬
sum pauꝑ addiscretionem. idem dicit corpus
eiꝰ. Ego sum pauꝑ. Unde. Beati pauꝑes sp̃u.
& dolens. Unde. beati qui lugent. Sequit᷑.
exuoce capitis. salus tua ds̃ suscepit me. uͭ iam

Expanded text:
Quinta pars, hic dispensationem incarnationis, et sanctitatem propositi exponit, dicens quis sit finis passionis. Quasi dicat: Illis ita, ego autem, totus Christus loquitur, sum pauper, id est humilis et dolens in passione, hoc secundum caput. Ipse enim pro omnibus doluit. Unde, dolores nostros ipse portavit ; quod nullus alius ideo dicit, ego ad discretionem, idem dicit corpus ejus, ego sum pauper, unde: Beati pauperes . Et dolens, unde: Beati qui lugent . Ex voce capitis, salus tua, Deus, suscepit me, ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
Loquit᷑ hic xp̃c inꝑsona sua. qͣsi. dicis eripe
salua. Quid enim illi tibi faciunt: iitiq mala.
quia ecce ceꝑunt animã meã .i. uitam corporalem
quia irruert̃ cum impetu inme humilẽ fortes
intẽporalib. scił habundantes qui ñ pomnt
dm̃ aduitorẽ suum. s sꝑantes incliuitus p̾ua¬
lent inuanitate sua. Uel fortes etiã st̃ suꝑbi qͥ
p̾sumunt de iustitia sua puitatiria. qui insul¬
tant x p̃o conuuanti cum peccatorib quib
non est opus medicꝰ. s eum otridert̃ ut iustire¬
um. s tamen non. ẽ. iniquitas meo. ⁊ hoc est ir¬
ruert inme fortes .i. de iustitia suꝑbi. qͥsi inreñ
s in me peccatũ non inuenert᷑. Unde subdit.¬

Expanded text:
us in persona sua. Quasi dicat: Eripe, salva. Quid enim illi tibi faciunt? utique mala, quia ecce ceperunt animam meam, scilicet vitam corporalem, quia irruerunt cum impetu in me humilem fortes in temporalibus, scilicet abundantes, qui non ponunt Deum adjutorem suum, sed sperantes in divitiis praevaluerunt in vanitate sua. 124 Vel fortes etiam sunt superbi qui praesumunt de justitia sua, qui insultant Christo conviventi cum peccatoribus, quibus non est opus medicus; sed eum occiderunt tanquam justi reum: sed tamen non est in eo iniquitas. Et hoc est, irruerunt in me fortes, id est de justitia superbi, quasi in reum, sed in me peccatum non invenerunt. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic laudabit te os meum labiis exultationis ꝓ
pura conscientia cuiꝰ comes. ẽ. exultatio. Uel scdm
aliam lit̾am. & labia exultationis laudabitnt
nom̃ tuũ. idem sensꝰ. Sicca enim labia laudare
non possr̃. Uel ita ut totum defuturo accipiat᷑.
& accipit᷑ ꝓeodem. ⁊ adeps ⁊ pinguedo. scił ꝓet̾
adipe ⁊ pingnedine.i. felici iocunditate. que erit
inet̾ua saturitate. ⁊ tunc labia exultationiᷤ lau

Expanded text:
et sic laudabit te os meum labiis exsultationis, pro pura conscientia, cujus comes est exsultatio. Vel, secundum aliam litteram, et labiis exsultationis laudabo nomen tuum. Idem sensus. Sicca enim labia laudare non possunt. Vel ita, ut totum de futuro accipiatur, et accipitur pro eodem adeps et pinguedo, scilicet padipe et pinguedine, id est, felici jucunditate, quae erit in aeterna saturitate; et tunc, la
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est qͦd petit leuatis manib mnoratione. qͣsi
dic̾et. leuabo manꝰ. & hoc petam. Utinã ocds¬
anima mea repleat᷑. sic̃ adipe ⁊ pinguedine.
hec adlit̾am olim placebant deo insacrificiis.
Ad eps estͣ intestinis. pinguedo: etiam in carne.
Subhoꝵ uelamine. quelam sp̃ualia optat.
ꝑadipẽ enim intelligitur sapientia. que in ab¬
scondito. ẽ. que est pinguedo anime sine qua
amma marcessit. & ita exilis. ẽ. ut in bonis oꝑi¬
b cito deficiat. ꝑ pinguedinem intelligit᷑:. for¬
titudo sp̃c. uł pia alacritas. ⁊ ileo apposuit: sic̃
non dixit simplicit̾. adipe ⁊ pinguedine. & est.¬

Expanded text:
Hoc est quod petitur levatis in oratione manibus. Quasi dicat: Levabo manus, et hoc petam: Utinam anima mea repleatur sicut adipe et pinguedine. Haec ad litteram olim placebant Deo in sacrificiis. Adeps in intestinis, pinguedo est in carne. Sub horum velamine quaedam spiritualia optat. Per adipem enim intelligitur sapientia, quae in abscondito est, quae est pinguedo animae, sine qua anima macrescit, vel ita exilis est, ut in bonis operibus cito deficiat. Per pinguedinem intelligitur fortitudo spiritus, vel pia alacritas. Et ideo apposuit, sicut, non dixit simpliciter, adipe et pinguedine. Cas
Abbreviated transcription (Latin):
firmꝰ. contͣ om̃s temptationes. ħ refert᷑ ad ꝓtectorem
dico esto mͥ in locũ refugii. ⁊ eris. & .i. quia refugiũ
meum estu. non aluid̃. quia sic: ubi ero infirmatꝰ
ex me uͭ ad huc captius: ad te refugio. Quia qͣn¬
tumcũq firmꝰ sum exgr̃a: qͣmdiu incorpore pec¬

Expanded text:
s tentationes. Hoc refertur ad protectorem. Dico esto mihi in locum refugii, et eris, et, id est quia refugium meum es tu, non aliud, quia sicubi ero infirmatus ex me, ut adhuc captivus ad te refugio, quia quantumcunque firmus sum ex gratia, quandiu agitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniant iatula mimici. ideo dico uͭ ꝓtegas: qͥa
ego me ꝓtegere nequeo.⁊ tu qui fiusti metus fu¬
gienti ade: iam esto mͥ inlocum munitũ. uł refugii.
ad quẽ qui refugit tutus est. quia sic inalto est:
ut nichil tumeat. Unde subdit. ut saluum me faciaᷤ.
inalio enim saluus esse non pot̾o. Qm̃ firma¬

Expanded text:
perveniant jacula inimici. Ideo dico ut protegas, quia ego me protegere nequeo, et tu qui fuisti metus fugienti Adae, jam esto mihi in locum munitum, vel refugii, ad quem qui refugit tutus est, quia sic in alto est, ut nihil timeat. Unde subdit, ut salvum me facias; in alio enim salvus esse non potero, VER
Abbreviated transcription (Latin):
pluiia: quia rigat. sagita: quia ꝑcutit. Uel
sagitte .i. euangłiste: tͣnsiert̃ de gente ingen¬
tem. uox tonitriu tui in rota. Quid.ẽ. hoc.ͦ
qͦmͦ intellecturi sumꝰ: Ad lit̾am. tonitru
uox reuoluit᷑. ut rotatus. ⁊ sinuosus sonuᷤ
sentiat᷑. Habent enĩ tonitrua. qͣndã concus¬
sionẽ similem uehicuł. S nũqͥd ad ista pue¬
rilia redituri sumꝰ: non utiq potiꝰ allegorice
intelligendũ. qͣsi dic̾e̾t. uocẽ dedert̃ nubes.
Et ħ uox nubium: non mocculto fcã est.
s fuit tonitrui tui .i. aꝑta.⁊ fuit inrota to¬
ciꝰ mundi. Rota enĩ est orbt̾re. Unde. ⁊ breuiᷤ
rotella: orbiculus. qͦd post ea exponit cũ ait.
Orbi t̾re. scił quem circiuierunt nubes. tonan¬
do p̾ceptis: coruscandomiraculis. Ill¬

Expanded text:
rigat; sagitta, quia percutit; vel, sagittae, id est evangelistae, transierunt de gente in gentem, vox tonitrui tui in rota. Quid est hoc? Quomodo intellecturi sumus, ad litteram, tonitrui vox revolvitur, ut rotatus, et sinuosus sonus sentiatur. Habent enim tonitrua quamdam concussionem, similem vehiculis. Sed nunquid ad ista puerilia redituri sumus? non utique. Potius allegorice intelligendum est. Quasi dicat: Vocem dederunt nubes, et haec vox nubium non in occulto facta est, sed fuit tonitrui tui, id est aperta. Et fuit in rota totius mundi. Rota enim est orbis terrae. Unde et brevis rotella, orbiculus dicitur: quod postea exponit cum ait: Orbi terrae, scilicet quem circuierunt nubes tonando praeceptis, coruscando miraculis.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ quoq psalt̾ium: qͥd nomen accep̃
a quodã musico instrum̃to. qͦd ebraice
tang̾e. latine organũ dr̃. qͦd ẽ deca¬
cordũ. ⁊ asuꝑiori reddit sonũ ꝑmanuũ
tactũ. Ab illo aũ instrumento. ad lit¬
t̾am. idõ noĩat᷑ lib̾ iste. qr ad uocẽ illiꝰ
instrum̃ti dauid decantabat psalmos
añ archã intab̾nacło dni. Et quem ad¬
modũ singłe modulatioẽs illiꝰ instrum̃¬
ti uocabant᷑ psalmi: ita ⁊ singłe istius
libri particłe uł clasule. Iuxta sp̃ua¬
lem quoq intelligñtiã. bñ ab illo in¬
strum̃to nom̃ sortit᷑. quia sic̃ illud in¬
strum̃tũ.ẽ. decacordũ: ita lib̾ iste do¬
cet obseruantiã. decẽ mandatoꝵ. Et

Expanded text:
r quoque Psalterium, quod nomen accepit a quodam musico instrumento, quod Hebraice tangere, Latine organum dicitur, quod est decachordum et a superiori reddit sonum per manuum tactum. Ab illo autem instrumento ad litteram ideo nominatur liber iste, quia ad vocem illius instrumenti David decantabat psalmos ante arcam in tabernaculo Domini. Et quemadmodum singulae modulationes illius instrumenti vocabantur psalmi, ita et singulae istius libri particulae vel clausulae. Juxta spiritualem quoque intelligentiam bene ab illo instrumento nomen sortitur, quia sicut illud instrumentum est decachordum, ita liber iste docet observantiam decem mandatorum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ferentiã adducent᷑. oportuna p̾dicatiõe uenienteᷤᷤ
afferent᷑ inoportuna p̾dicatione conu̾si. Uel ita
ut ꝑuirgines robusti accipiunt᷑. ⁊ ꝑ ꝓximas in¬
firmi. ⁊ est post ea reginam. Adducent᷑ regi uir¬
tigati afferent᷑ tibi. Et nota quod pͥus unitas
eccłȩ dr̃ dumdicit eam. post enumeratio partiũ
est distincta. cum dr̃ uirgines ⁊ ꝓxime addit.¬

Expanded text:
 adducentur, opportuna praedicatione venientes; afferentur, importuna praedicatione conversi. Vel ita ut per virgines robusti accipiantur, et per proximas infirmi. Et est: Post eam, reginam, adducantur regi virtigati, afferentur tibi. Et nota quod prius unitas Ecclesiae dicitur, cum dicit, eam; post enumeratio partium est distincta, cum dicitur, virgines, et proximae, addit
Abbreviated transcription (Latin):
hic laudat sponsam ab amicab ut supͣ spon¬
sum auidicio. quasi diceret. regina domum pa¬
tͥs oblita uenit adregem. ⁊ post eam pͥmam que
est generalis mat̾ fideliũ uirgines .i. pudice men¬
tes. Adducent᷑ regi grã dei. non enim ase hoc ha¬

Expanded text:
Hic laudat sponsam ab amicabus ut supra sponsum a judicio. Quasi dicat: Regina domum patris oblita venit ad regem. Et post eam primam quae est generalis mater fidelium, virgines, id est pudicae mentes, adducentur gratia Dei. Non enim a se hoc ha
Abbreviated transcription (Latin):
dabitur inoctaua. Inde psalmꝰ iste intitu¬
lat᷑ ꝓoctaua. de hoc circuitu. dic̃ salomon
inꝓuerbũs. Uentilator est rex impioꝵ. sapi.¬
ens. ⁊ immittit illis rotam maloꝵ .i. ambi
os hominũ młtiplicasti ñ quidẽ intp̃ralib. s scđm
plandum hoc ideo ad iyx̃. quia. ẽ. ⁊ multi¬
plicatio intẽporalib que aũtit abunitate
dei. s iusti multiplicant᷑ scłm altitudinẽ dei.
qui eunt deuirtute inuirtutẽ. It ita mul¬

Expanded text:
dabitur in octava; unde psalmus iste intitulatur. De hoc circuitu dicit Salomon in Proverbiis: Ventilator est impiorum rex sapiens, et immittit illis rotam malorum , Aug.os hominum mplandum. Hoc ideo adjunxit, quia est et multiplicatio in temporalibus, quae avertit ab unitate Dei. Sed justi multiplicantur secundum altitudinem Dei, quando eunt de virtute in virtutem. Vel ita
Abbreviated transcription (Latin):
tus intelligit ea. que ꝑse nascunt᷑. Hoc autẽ
non inexodo legit᷑. Mistica gͦ int̾p̾tatione: tan¬
tum exponit᷑. Rubigo enim qͣm alii eruginẽ
int̾p̾tantur occulte nocet. quȩ cõparat᷑ uicio.
quod difficile apparet. ut est multum fidene
de se. Aura enum noxia: ħ infructib oꝑatur
latenter. sic̃ in morib suꝑbia occulta.ẽ: cum
dit locuste. Mistice. locusta est malitia ore le¬
dens. scit infideli testimonio. Locuste enim
se inuicem cõmedentes: significant de tracto¬
res. qui alienos fructus in uide rodunt.

Expanded text:
tus intelligit ea quae per se nascuntur: hoc autem non in Exodo legitur. Mystica ergo interpretatione tantum hic ponitur. Rubigo enim quam alii aeruginem interpretantur, occulte nocet: quae comparatur vitio quod difficile apparet, ut est multum fidere de se. Aura enim noxia haec in fructibus operatur latenter, sicut in moribus superbia occulta est, cum dit, locustae. Mystice locusta est malitia, ore laedens, scilicet infideli testimonio. Locustae enim se invicem comedentes, significant detractores, qui alienos fructus invide rodunt.