comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exerit. Ecce enĩ duo gladii hic. Int
gladios ferri: gladiꝰ u̾bi. In hoc tan¬
to discrimine. in hac hora tenebra¬
rum: hunc petͥ gladium athleta
hic nr̃ ꝓmꝑte ⁊ fiducialit̾ exerit.¬
⁊ hoc sicut sacerdotẽ decuit: suos
defendit. Qui reuera gladio ferri
⁊ se ⁊ suos defendisse potuisset: nisi
qͥa legerat petrũ in passione dñica ob¬
uirgatũ a dño: qͦd ad defensionem
eiꝰ gladium ferri exeruisset. ⁊ serui
abscidiss auriculam. Uñ ⁊ ail absci¬
oentis u̾ecundiam restituta auricu-¬
sa: iussus ẽ. ipse reponere gladium
in naginam. dño terribile illud sub¬
iungente. Om̃is inqͥt qui gladiũ
acceꝑit: gladio ꝑibit. Neutro uͦ gla-¬
dioꝵ in passione sua dñs usus est.
Non gladio ferri: eo ip̃e eccl̃e indi
cans. qͦd eccłasticis ñ competat hic:
cui tñ seruire debet ad uotũ ⁊ p̃ceptũ.
ñ quidem in manu ꝓpria s aliena.
cum uiderit expedire sic. Nec etiã

Expanded text:
exerit. Ecce enim duo gladii hic ; inter exerit. Ecce enim duo gladii hic ; inter gladios ferri gladius verbi. In hoc tanto discrimine, in hac hora tenebrarum, hunc Petri gladium athleta hic noster prompte et fiducialiter exerit, et hoc sicut sacerdotem decuit suos defendit. Qui revera gladio ferri et se et suos defendisse potuisset, nisi quia legerat Petrum in passione Dominica objurgatum a Domino quod ad defensionem ejus gladium ferri exeruisset et servi abscidisset auriculam. Unde et ad abscidentis verecundiam restituta auricula, jussus est ipse reponere gladium in vaginam, Domino terribile illud subjungente: Omnis, inquit, qui gladium acceperit gladio peribit . Neutro vero gladiorum in passione sua Dominus usus est: non gladio ferri, eo ipse Ecclesiae cans quod ecclesiasticis non competat hic, cui tamen servire debet ad votum et praeceptum, non quidem in manu propria, sed aliena, cum viderit expedire sic. Nec etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ed qͥd dico orauit: Qnpotiꝰ osa.
et sint̾ lanistarũ manꝰ. iam eci-¬
am in sanguine suo uolutari incipe¬
ret: tñ suꝑ lanistas suos sacerdota¬
lis officii auctoritate fungens adhuc.
ex parte om̃ipotentis dei ⁊ subana¬
themate imꝑiose inhibuit. ne quem
suoꝵ tang̾ent. ne quem lederent.
Reuera nifallor uerbi dñi sui in pas¬
sione memor. Sime inqͥt queritis:
sinte hos abire. Nisi quia hic ñ tam
oratio. qmͣ imꝑium ẽ: et cohertio. Nec
enĩ tam orabat ut parcerent: quam
anathematirabat eos si ñ parcerent.
c quod dictu mirũ ⁊ auditu. s opꝰ
ip̃m mirabiliꝰ: quis potest hic dissi¬
mulare. qͥs ꝑtnsire. nisi forte inui¬
ous uł nescius sit: qͥstacere uerbũ.
qͥs tanti potest sacerdotis hic sub¬
ticere p̾coniũ: Iam sanguis ma¬
nat a ceso: ⁊ tñ int̾ cedentium ma¬
nus sacerdotalis officii nec in modi¬
co cedit auctoritas. potiꝰ int̾ gladios
ñ ut ignauus ⁊ trepidꝰ gladium su-¬
um reponit: s audacter ⁊ uirilit̾

Expanded text:
ed quid dico oravit? Quin potius, etsi inter lanistarum manus, jam etiam in sanguine suo volutari inciperet, tamen super lanistas suos sacerdotalis officii auctoritate fungens adhuc, ex parte omnipotentis Dei et sub anathemate imperiose inhibuit ne quem suorum tangerent, ne quem laederent: revera, ni fallor, verbi Domini sui in passione memor: Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire nisi quia hic non tam oratio quam imperium est et coercitio. Nec etiam tam orabat ut parcerent, quam anathematizabat eos si non parcerent. Et quod dictu mirum et auditu, sed opus ipsum mirabilius quis potest hic dissimulare, quis pertransire, nisi forte invidus vel nescius sit? quis tacere verbum? quis tanti potest sacerdotis hic subticere praeconium? Jam sanguis manat a caeso et tamen inter caedentium manus sacerdotalis officii nec in modico cedit auctoritas, potius inter gladios, non ut ignavus et trepidus gladium suum reponit, sed audacter et viriliter
Abbreviated transcription (Latin):
diacono de se uł de suis iustician ex¬
hibere: rex debet iusticiare. Esi
forte aliqͥs diffortiaret dño regre¬
ctitudinem suã: archiep̃i et ep̃a¬

Expanded text:
diacono de se vel de suis justitiam exhibere, rex debet justitiare. Et si forte aliquis diffortiaret domino regi rectitudinem suam, archiepiscopi et ep
Abbreviated transcription (Latin):
in passione ipsus xp̃i: qͥ cũ ꝓphana
cohorte sua eccl̃am uix egressi. mira-¬
bant᷑ si iam obisset. Et unꝰ de cohor-¬
de reuertens: accessit ꝓpiꝰ. Qui et ut
certissime nuntiaret mortuũ qui
tam̃ iam mortuus erat: cuspide
gladii fixit. ⁊ sci capitis cerebrũ ex-¬
traxit. ⁊ suꝑ eccl̃e paiuim̾̃tum effu-¬
dit. Ut dicebat᷑ de p̾fata illa iuꝑa-¬
rum ꝓgenie. uidelc̃ robertꝰ de broc:
hic erat. Ecte rob̃tus hic. longinꝰ
alt̃: nisi qͥa certe longinꝰ ille ab isto
iustificatus ẽ. Ille quippe ethnicus
dium infixit. ⁊ cerebrũ extraxit.
quasi uile lutũ aut puluerẽ ad cal¬
candaͣm exponens. Illis etiam ĩma¬
nitate sceleris longe suꝑeminens:
qui xp̃i crura quẽ obisse iam uide¬
rant: non fregerunt.
De uirtute

Expanded text:
in passione ipsius Christi, qui cum profana in passione ipsius Christi, qui cum profana cohorte sua ecclesiam vix egressi, mirabantur si jam obisset. Et unus de cohorte revertens accessit propius. Qui et ut certissime nuntiaret mortuum, qui tamen jam mortuus erat, cuspide gladii fixit et sancti capitis cerebrum extraxit et super ecclesiae pavimentum effudit; ut dicebatur, de praefata illa viperarum progenie, videlicet Robertus de Broc hic erat. Ecce Robertus hic, Longinus alter, nisi quia certe Longinus ille ab isto justificatus est. Ille quippe ethnicus dium infixit et cerebrum extraxit equasi vile lutum aut pulverem ad calcandum exponens, illis etiam in immanitate sceleris longe supereminens, qui Christi crura, quem obisse jam viderant, non fregerunt. 9. DE VIRTUTE
Abbreviated transcription (Latin):
posito. orantis instar unctis manib
et flexis genib. lictores qͦd sine exu¬
bante lacrimarũ fonte int̾ singul¬
tus et suspiria tam crebro erumpen¬
tia uix dicere ualeo: listores inqͣm
hinc inde feriunt ⁊ referiunt.: feri¬
unt in qm ⁊ referiunt: donec coro¬
nam capitis separarunt a capite.
molatus ubi unctus. sacro oleo un¬
ctionis: succedente ⁊ cedente gladio
occisionis. Nam sc̃o illo corꝑe in re¬
liquis intacto ⁊ illeso: in sola illa
corꝑis particula qua saterdotii ⁊ pon¬
tificii eminebat pͥuilegiũ. ĩauditũ illũd
sacͥlegiũ admissũ ẽ. Et ita alictoribꝰ decaluatꝰ
oecoronatꝰ est. Et quidem ñ atergo
s qui usq in finẽ in ant̾iora se sem¬
ꝑ extenderat: patronꝰ semꝑ regti. re¬
cto corꝑe suꝑ ecclẽ pauim̾itũ iam mo¬
riens ante faciem cecidit. Et hic est
consũmationis uiri finis. Et militeᷤ
quidem hec fecert̃. Quatuor cũ cho-¬
orte in hac passione xp̃i dñi. sicut ⁊

Expanded text:
tar junctis manibus et flexis genibus, lictores, quod sine exuberante lacrymarum fonte inter singultus et suspiria tam crebro erumpentia vix dicere valeo; lictores, inquam, hinc inde feriunt et referiunt; feriunt, inquam, et referiunt, donec coronam capitis separarunt a capite. molatus, ubi unctus, sacro oleo unctionis succedente et cedente gladio occisionis. Nam sancto illo corpore in reliquis intacto et illaeso, in sola illa corporis particula, qua sacerdotii et pontificii eminebat privilegium, inauditum illud sacrilegium admissum est. Et ita a lictoribus decalvatus decoronatus est: et quidem non a tergo, sed qui usque in finem in anteriora se semper extenderat, patronus semper recti, recto corpore super ecclesiae pavimentum jam moriens ante faciem cecidit. Et hic est consummationis viri finis. Et milites quidem haec fecerunt quatuor cum cohorte in hac passione Christi Domini, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
obtinusset. et de fuga ipsuis bis attemptata.
ẜ non ꝓfitiens: quomͦ ad regem sit reuersus.
et qualit̾ exceptus arege. et de pontificalib
ipsius oꝑib: cũ ipli necdum fug̾e licuisset.
e uocatione archip̃sulis ad causam: apud re¬
gium illud castrum qͦd dr. Horhanitune.
et de ipsuis ibi pena ⁊ pugna. ⁊ demum de

Expanded text:
obtinuisset, et de fuga ipsius bis attentata, sed non proficiens quomodo ad regem sit reversus, et qualiter exceptus a rege, et de pontificalibus ipsius operibus cum ipsi necdum fugere licuisset, et vocatione archipraesulis ad causam apud regium illud castrum quod dicitur Norhamtune, et de ipsius ibi poena et pugna, et demum de
Abbreviated transcription (Latin):
occeanũ transmeauit. Et ita pater
m̃s hic. ob causam fugit tunc: sic̃
et nunc ego. Alioqum cũ causa sub¬
est. si neutrũ hoꝵ fecerit: a patrib
siuis degenerans. ñ ut legitimꝰ s no¬
thus: uere cantuariensis ñ erit.
Nam iᷤ forte talis extra disciplinam
ẽ: cuiꝰ om̃s patres sui participes facti
tes sic. archip̃sulis delum et necessa¬
rium a terra egressum cõmendabãt:
Atalii exauditis minime ꝑsuasi. ea¬
dem que et priꝰ cirtinnabant: tali tẽ¬
pore in t̾ra remansisse ⁊ sustinuisse.
dicentes satius. uerum dñs papa hoc
solum ut supradiximꝰ arguit: quod
p̃fatis consuetudinib quacũq ex
causa p̃buisset assensum. Unde et tã¬
tum habentes egressus nr̃i fautorem:
aliis qui derogabant in p̃sentiarum
omissis: ceptum hystorie ordinẽ pro¬
sequam᷑
am. Qualit̾ archip̾sul põtimacũ ad

Expanded text:
oceanum transmeavit. » Et ita Pater oceanum transmeavit. » Et ita Pater meus hic ob causam fugit tunc, sicut et nunc ego. Alioquin cum causa subest, si neutrum horum fecerit, a patribus suis degenerans, non ut legitimus sed nothus, Cantuariensis non erit; nam is forte talis extra disciplinam est, cujus omnes Patres sui participes facti tes sic archipraesulis zelum necessarium a terra egressum commendabant, et alii ex auditis minime persuasi, eadem quae prius criminabant, tali tempore in terra remansisse et sustinuisse dicentes satius. Verum dominus papa hoc solum, ut supra diximus, arguit quod praefatis consuetudinibus quacunque ex causa praebuisset assensum. Unde et tantum habentes egressus nostri fautorem, aliis qui derogabant inpraesentiarum omissis, coeptum historiae ordinem prosequamur. 12. QUALITER ARCHIPRAESUL PONTINIACUM AD
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio. Unde et ipso quasi quodam
exꝑientie libro certissime didici. il¬
lam magistri sententiã ueracissimã:
qͦd udelc fructus sp̃c sit sicut caritã.
ita et gaudiũ. Fructus inqͥt sp̃c:
caritas gaudium. Uñ et gui sp̃m̃
ñ hñt. non solum scđm magistrũ.
sedet. sccł̃m ꝓph̾am: ⁊ fructu hoc
sp̃c carent impii. Nec enĩ est gaude¬
re impiis: sicut ꝑ ꝓpħam dicit dñs.
Uerum de hoc ad tanti archip̃sulis
laudem et głam solum hic tetigisse
sufficiat: et seruato historie ordine.
ad paruulos nr̃os ⁊ alios eiectos et
ꝓscriptos reuertendum.
Uir itaq apłicus. et terrarũ poten¬
tatus. nationes. et regna audientes
sic. Qui cũ inconcilio se p̃sentaret. et
iur apłicus iam ipsius uie didicisset
ꝑiculum: publice mox et in om̃ium
audientia dixit in concilio. Hic est
inquiens uenerabilis fratꝰ nr̃ cantu¬
ariensis archiep̃c. qui magis natan¬
oo qmͣ remigando. ut ad nos ueniret:

Expanded text:
gaudio, unde et ipso quasi quodam gaudio, unde et ipso quasi quodam experientiae libro certissime didici illam Magistri sententiam veracissimam, quod videlicet fructus spiritus sit sicut charitas, ita et gaudium. Fructus, inquit, Spiritus charitas, gaudium ; unde et qui spiritum non habent, non solum secundum Magistrum, sed et secundum Prophetam et fructu hoc spiritus carent impii. Nec enim est gaudere impiis, sicut per prophetam dicit Dominus; verum de hoc ad tanti archipraesulis laudem et gloriam solum hic tetigisse sufficiat, et servato historiae ordine, ad parvulos nostros et alios ejectos et proscriptos revertendum. Vir itaque apostolicus et terrarum potentatus nationes et regna audientessic. Qui cum in concilio se praesentaret, et vir apostolicus jam ipsius viae didicisset periculum, publice mox et in omni audientia dixit in concilio: « Hic est, » inquiens, « venerabilis frater noster Cantuariensis archiepiscopus, et magis natando quam remigando ut ad nos veniret
Abbreviated transcription (Latin):
bulentꝰ: s semꝑ hilaris. semꝑ iocundꝰ.
iocundꝰ mente. iocundꝰ facie: iocundus
semꝑ et equalis. Sapiens enĩ inquit
sapiens ut sol ꝑmanet: stultꝰ uͦ ut
luna mutat᷑. Sic gͥ iste om̃i tempore
tam in aduersis qtͣ in ꝓsꝑis ꝑmanens.
qualis in ꝓsꝑis. talis ⁊ in aduersis:
Quẽ sicit nec sol ꝑdiem. neq luna
urebat ꝑ noctem: Implens oportu-¬
ne apłicũ illud mandatum in se.
Omne inqͥt gaudium existimate
frẽs cũ in uarias temptationes inci¬
deritis. Et magister ad discipłos: sem¬
per inquit gaudete. Nam ut magi-¬
ster ad alios discipłos docendo loqui¬
tur: scl̃i tristicia mortem oꝑat᷑. Cui
consonat illud sapientis. T̃risticiam
inquit ñ desanime tue: multos enĩ
occidit tristicia. unde ⁊ rex sapiens.
Om̃es inqͥt dies pauꝑis. mali. secu¬
ra uͦ mens. quasi uge coninuium.
Talis uero huiꝰ agonitete nr̃i mens
quasi in uigi conuinio: incontinuo

Expanded text:
bulentus, sed semper hilaris, semper jucundus, bulentus, sed semper hilaris, semper jucundus, jucundus mente, jucundus facie, jucundus semper et aequalis. Sapiens enim inquit: Sapiens ut sol permanet, stultus vero ut luna mutatur . Sic igitur iste omni tempore tam in adversis quam in prosperis permanens, qualis in prosperis talis et in adversis. Quem sicut nec sol per diem, neque luna urebat per noctem. Implens opportune apostolicum illud mandatum in se; Omne, inquit, gaudium existimate, fratres, cum in varias tentationes inciderilis . Et Magister ad discipulos: Semper, inquit, gaudete . Nam ut Magister ad alios discipulos docendo loquitur: Saeculi tristitia mortem operatur . Cui consonat illud Sapientis: Tristitiam, inquit, non des animae tuae, multos enim occidit tristitia . Verum et rex Sapiens: Omnes, inquit, dies pauperis mali, secura vero mens quasi juge convivium : Talis vero hujus agonothetae nostri mens quasi in jugi convivio, in continuo
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝓscͥpti. et ab amicis suis et ꝓximis
elongati: Et ita cotidie pauperes
et egeni ad miscił̃ie altissimi pulsan¬
tes ianuam: archip̃sulem mouebant.
Nec enĩ pot̾at ñ moueri. nec debebat
ñ totis pietatis iuscerib concuti. su¬
ꝑ talium clamorib querulis: qui
ꝓ ipso eiecti sic. Mouebat᷑ quidem:
s uelut aroma aliquod p̃ciosum:
qͦd qͣnto plus mouet᷑. tanto plus re¬
dolet. Seu quasi aliqͦd sinapis gra¬
num. qͦd cum qͥs fortiꝰ terit. eo uir¬
tutẽ ualidius exerit: Et tanqmͣ ue¬
re argentea tuba. que qnto fortius
tundit᷑: eo ampliꝰ ꝓducit᷑ ⁊ format᷑.
Qui etiam repente totus uisus est
in oleum meracissimũ defecisse. ad
torcularis p̾ssuram. facie eiꝰ a deo
exhilarata in oleo: ut semꝑ tam e¬
qualis. tam compositi. tam erecti
animi ẽet ⁊ ut in om̃i pressura sua.
iux aduerti posset ullam se sentire
p̃ssuram. Iuxta qͦd ꝓpħa de capite
p̃conizat: nunqm tristis. neq tur¬

Expanded text:
is proscripti, et ab amicis suis et proximis is proscripti, et ab amicis suis et proximis elongati. Et ita quotidie pauperes et egeni, ad misericordiae Altissimi pulsantes januam, archipraesulem movebant. Nec enim poterat non moveri, nec debebat non totis pietatis visceribus concuti super talium clamoribus querulis, qui pro ipso ejecti sic. Movebatur quidem, sed velut aroma aliquod pretiosum, quod quanto plus movetur, tanto plus redolet; seu quasi aliquod sinapis granum, quod cum quis fortius terit, eo virtutem validius exerit, et tanquam vere argentea tuba, quae quanto fortius tunditur, eo amplius producitur et formatur. Qui etiam repente totus visus est in oleum meracissimum defecisse ad torcularis pressuram, facie ejus adeo exhilarata in oleo, ut semper tam aequalis, tam compositi, tam erecti animi esset, ut in omni pressura sua vix adverti posset ullam se sentire pressuram, Juxta quod propheta de capite praeconizat: Nunquam tristis neque tur
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝓ malis. dilectionẽ ꝓ ocdio. oratio¬
nem ꝓ maledicto: tanqmͣ uere ma-¬
gistri illius discipłi. qui ꝓ eo inqͥt
qͦd diligebam. aduersabant᷑ mͥ. ego
autem orabam.
Iis uero dictis. ⁊ mutua exhortato¬
rii sermonis nr̃i allocutione inui¬
cem collata sic: exhilarati ⁊ amme¬
quiores facti. in illas quas ut supra
tetigimꝰ infra septa monasterii sor¬
titi sumꝰ. mansiunculas nr̃as nosre¬
cepimꝰ. Cotidie autẽ ad nos noua ex¬
ulum multitudo confluebat: nnfi
quod pleriq ap̃tacto uiram̃to au¬
ctoritate apłica absoluti. in flan¬
dria remanserunt. Hii presertim.
qui ꝓpter etatis uł sexus infirmita¬
tem. et multã que tunc erat in cle¬
mentiã temꝑis absq multo sui dis¬
pendio ad axchip̃sulem quẽadmo¬
oum urai̾ant. ꝓficisci ñ ualebant.
Cet̾i uͦ cotidie glomeratim uenie¬
bant ad nos. eiulantes ⁊ plangen¬
tes: quod ẽẽnt sic a natali solo ad
ignotas nationes expulsi. bonis su¬

Expanded text:
na pro malis, dilectionem pro odio, orationa pro malis, dilectionem pro odio, orationem pro maledicto, tanquam vere magistri illius discipuli, qui: « Pro eo, inquit, quod diligebam, adversabantur mihi, ego autem orabam. » His vero dictis et mutua exhortatorii sermonis nostri allocutione invicem collata, sic exhilarati et animaequiores facti in illas, quas, ut supra tetigimus, infra septa monasterii sortiti sumus, mansiunculas nostras nos recepimus. Quotidie autem ad nos nova exsulum multitudo confluebat, nisi quod plerique a praetacto juramento auctoritate apostolica absoluti in Flandria remanserunt, hi praesertim, qui propter aetatis vel sexus infirmitatem et multam quae tunc erat inclementiam temporis, absque multo sui dispendio ad archipraesulem, quemadmodum juraverant proficisci non valebant. Caeteri vero quotidie glomeratim veniebant ad nos, ejulantes et plangentes quod essent sic a natali solo ad ignotas nationes expulsi, bonis su
Abbreviated transcription (Latin):
scientie et consilii ex sufflato sp̃u:
qui ex ẽo datur ꝑit modus. Et que
ex modo quasi ex matre soboles ꝓtre¬
antur. iusticia qua firmat᷑. et clem̃¬
tia qua uenustat᷑ thronus: occum¬
bunt parit̾. Per que duo. regib pꝰ
uitam hanc. beate fame et iocunde.
uita ĩ mortalis comparat᷑. Adeo ut
exempti a mundo. quod̾a immorta¬
lis fame beneficio restituant᷑ mun¬
oo. et sc̃e et felicit̾ in p̃senti eccła
uiuant etiã post mortẽ: qͥ hic dum
adhuc in carne iuuerent. tenuert̃
in regimine modum. usticiam et
misccłiam obseruantes. Unde
et solus ille rex beatus legit᷑: qui
ñ abiit in consilio impioꝵ. Quod
constiturt᷑. Uel uixta sapientis re¬
gis dictum: sicut lapis ẽ. in aceruo
mercurii. S esto. eitiant. expellãt.
ꝓscribant. pungant. expungant.
instigent. et in saniant: tempꝰ susti-¬
nendi ẽ. patientes erimꝰ. et in flagel¬
la parati: Et retribuemꝰ int̾m bo¬

Expanded text:
scientiae et consilii exsufflato spiritu scientiae et consilii exsufflato spiritu qui ex eo datur, perit modus, et quae ex modo quasi ex matre soboles procreantur, justitia qua firmatur, et clementia qua venustatur thronus, occumbunt pariter. Per quae duo regibus per vitam hanc beatae famae et jucundae vita immortalis comparatur. Adeo ut exempti a mundo quodam immortalis famae beneficio restituantur mundo et sancte et feliciter in praesenti Ecclesia vivant etiam post mortem, qui hic dum adhuc in carne viverent tenuerunt in regimine modum, justitiam et misericordiam observantes. Unde et solus ille rex beatus legitur qui non abiit in consilio impiorum. Quod constituitur, vel juxta sapientis regis dictum, sicut lapis est in acervo mercurii. Sed esto ejiciant, expellant, proscribant, pungant, expungant, instigent et insaniant: tempus sustinendi est, patientes erimus et in flagella parati. Et retribuemus interim bo
Abbreviated transcription (Latin):
głose fame uita ĩmortalis: aut uul¬
nera fame lese incurabilia. Unde
et regio maxime potentatui nil
tam decens. tam necessariũ. qmͣ con¬
silii et scientie sp̃c: quo is qͥ preest
om̃ib. suꝑ om̃s ⁊ inom̃ib modũ
teneat. ñ transgrediens. ñ excedens:
ñ se suꝑ se extendens: et si maior.
Uñ ⁊ ante om̃ia necesse. quod qui in¬
domtoꝵ est baculus. contumatiũ
clauus. malleus suꝑboꝵ. ⁊ om̃ium
deniq hostilium nationũ debella-¬
tor. rex dico: qui totꝰ suus eẽ. debet
⁊ totus om̃ium: necesse inqm pri¬
mo et ante om̃ia. ut iram suam
in manib suis habeat. ⁊ dice sem¬
per possit. ira mea in manib meis
semꝑ: ut si rascatur. nec enĩ in regis
etiam potestate est ñ irasci: ñ tamen
peccet. Alioqͥn suratꝰ peccau̾it: ira
emanib eiꝰ elapsa. iam in manib eiꝰ
ñ est. s ipse potuis in manu ire. ire
uictus. non uictor sui uł ire. unde
et ex nimis uehementi ire impetu.

Expanded text:
gloriosae famae vita immortalis, aut vulgloriosae famae vita immortalis, aut vulnera famae laesae incurabilia. Unde et regio maxime potentatui nil tam decens, tam necessarium, quam consilii et scientiae spiritus, quo is qui praeest omnibus super omnes et in omnibus modum teneat, non transgrediens, non excedens, non se super se extendens etsi major: unde et ante omnia necesse quod qui indomitorum est baculus, contumacium clavus, malleus superborum et omnium denique hostilium nationum debellator, rex dico, qui totus suum esse debet et totus omnium, necesse, inquam, primo et ante omnia, ut iram suam in manibus suis habeat et dicere semper possit: Ira mea in manibus meis semper, ut si irascatur, nec enim in regis etiam potestate est non irasci, non tamen peccet. Alioquin si iratus peccaverit, ira est manibus ejus elapsa, jam in manibus ejus non est, sed ipse potius in manu irae, ira victus, non victor sui vel irae: unde et ex nimis vehementi irae impetu
Abbreviated transcription (Latin):
Hõc certe opus eoꝵ qui detrahebant
mͥ. qui in aula mei emuli erant:
Tunc quidẽ latent̾ serpentes p̃timo¬
re: s manifeste exerunt nc̃ caꝑut.
et iurus euomunt. Actñ sic̃ uulgo
dr. et uerũ est: male dolorẽ suum
iundicat. qui auget. Isti uͦ ut uos
supͣ docustis. ñ nr̃m in facto hoc si¬
cut sꝑant dolorem auxerunt: sẽd
suũ ueriꝰ. Nam ut iram d̾i inpresen¬
tiarum taceam que iam p̃uenit suꝑ
illos: certe suꝑ dolorem et iram qmͣ
hñt in nos. in hoc facto ꝑpetuam
sibi ignominiam cumularunt:
Quia ut cognoscat tam atrox factũ
generatio subsequens: filii qui nas¬
centur et exurgent. enarrabunt fi-¬
liis sius. Uñ debuissent ꝓfecto pra¬
ui illi qui in facto hoc ñ consiliũ
dederunt. s infuderunt potiꝰ pro
consilio uirus: debuissent inqm
priꝰ adu̾tisse. quod om̃is ⁊ regii pre¬
sertim potentatꝰ semꝑ sit uita bre¬
ius. s sequit᷑ ipͥsum post uitat aut

Expanded text:
hoc certe opus eorum, qui detrahebant hoc certe opus eorum, qui detrahebant mihi, qui in aula mei aemuli erant. Tunc quidem latenter serpentes prae timore, sed manifeste exerunt nunc caput et virus evomunt. Attamen, sicut vulgo dicitur et verum est, male dolorem suum vindicat qui auget. Isti vero, ut vos supra docuistis, non nostrum in facto hoc, sicut sperant, dolorem auxerunt, sed suum verius. Nam ut iram Dei inpraesentiarum taceam, quae jam pervenit super illos, certe super dolorem et iram quam habent in nos in hoc facto perpetuam sibi ignominiam cumularunt. Quia, ut cognoscat tam atrox factum generatio subsequens, filii qui nascentur et exsurgent enarrabunt filiis suis. Verum debuissent profecto pravi illi, qui in facto hoc non consilium dederunt, sed infuderunt potius pro consilio virus, debuissent, inquam, prius advertisse quod omnes et regii praesertim potentatus semper sit vita brevis, sed sequitur ipsum post vitam aut
Abbreviated transcription (Latin):
alia nouũ nob̃ inferret dolorem.
et eo amplius exaterbaret afflictos.
et eo acerbiorem. quo plus cõmunẽ.
quo etiam extensam in innocentes:
Ubi nulli misertũ sexui. nulli delatũ
etati: ñ estimata conditio. Saluo do
stro. sit illis ue ꝑpetuum. ꝑ quos
factum sic: ꝑ quos noua pena hec
introducta. nouum scandalũ uenit.
Fiat uia illoꝵ tenebre et lubricum:
qui innocentib. p̃gnantib. et nutri-¬
entib. ꝑ terras ignotas. ꝑ maria in¬
exꝑta uias tam difficiles. tam ꝑi¬
culosas indixerunt: Ita quod iuxta
dñi planctum. ue pregnantib ⁊
nutrientib his dieb. quoꝵ fuga
hieme facta. ut sit supra modum
seuitia seuiens: qmͣ pret̃ alia cir-¬
ca tam miserabiles ꝑsonas et tam
infirmas: ñ ꝑpensa auget incle-¬
mentia temꝑis. Cum iudicati fu-¬
erint. exeant condemnati. qui ita
sine miscłia uidicauert᷑. Et fiat
illis iudicium sine misccłia. qui ui¬
dicando miscd̃iam ñ fecert̃. S esto.

Expanded text:
alia novum nobis inferret dolorem, alia novum nobis inferret dolorem, et eo amplius exacerbaret afflictos, et eo acerbiorem, quo plus communem, quo etiam extensam in innocentes, ubi nulli misertum sexui, nulli delatum aetati, non aestimata conditio. Salvo domstro, sit illis vae perpetuum per quos factum sic, per quos nova poena haec introducta novum scandalum venit: fiat via illorum tenebrae et lubricum qui innocentibus, praegnantibus et nutrientibus per terras ignotas, per maria inexperta, vias tam difficiles, tam periculosas indixerunt. Ita quod juxta Domini planctum vae praegnantibus et nutrientibus his diebus, quorum fuga hieme facta, ut sit supra modum saevitia saeviens, quam praeter alia circa tam miserabiles personas et tam infirmas non perpensa, auget inclementia temporis. Cum judicati fuerint exeant condamnati, qui ita sine misericordia judicaverunt. Et fiat illis judicium sine misericordia qui judicando misericordiam non fecerunt. Sed esto:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ sicut cormeũ. sicut aĩam meam
oiligebam. ⁊ acuiꝰ etiam caritate ad¬
huc nec tribulatio. nec angustia. nec
ꝑsecutio: separare me potest. Ipse sõ¬
lusẽquẽ plango. quẽ lugeo. ꝓ ipso tͥ¬
sticia est mͥ magna.⁊ continuus do¬
lor cordi meõ. Quẽ mei emuli. sui
ipsus regis dico amici ficti. et inimi¬
ciueri. regem tam xp̃ianũ tam il¬
lustrem. facint transire in tyran¬
num: Et herodiana quãda impieta¬
te tonsulunt ⁊ cõpellunt deseuire
in paruulos: eo qͦd in meipsum modo
plus nequeant. Quis gͥ cũ ꝓpħa da¬
bit nunc capiti meo aqmͣ. et oculis
meis fontẽ lacrimarũ. et plorabo:
Plorabo inqmͣ. ñ me. ñ uos. ñ eiectos
nr̃os et ꝓscͥptos. ñ damna rerum.
ñ desołationem eccłarum: s plora¬
bo tam magnũ dñm. regem tam
p̃clarum. qui ad pͣuoꝵ suggestio¬
nem. nouam in regno suo penam.
et sibimet tam ignominiosam in¬
duxit. noua excogitata: ut preter

Expanded text:
quem sicut cor meum, sicut animam meam quem sicut cor meum, sicut animam meam diligebam, et a cujus etiam charitate adhuc nec tribulatio, nec angustia nec persecutio separare me potest. Ipse solus est quem plango, quem lugeo; pro ipso tristitia est mihi magna et continuus dolor cordi meo: quem mei aemuli, sui ipsius regis dico amici ficti et inimici veri, regem tam Christianum, tam illustrem faciunt transire in tyrannum, et Herodiana quadam impietate consulunt et compellunt desaevire in parvulos, eo quod in me ipsum modo plus nequeant. Quis igitur cum Propheta dabit nunc capiti meo aquam et oculis meis fontem lacrymarum et plorabo? Plorabo, inquam, non me, non vos, non ejectos nostros et proscriptos, non damna rerum, non desolationem ecclesiarum, sed plorabo tam magnum dominum, regem tam praeclarum, qui ad pravorum suggestionem novam in regno suo poenam, et sibimet tam ignominiosam induxit, nova excogitata, ut praeter
Abbreviated transcription (Latin):
in diem tricesimum ab exetutorib
different᷑: quo locus nisccł̃ie. uł si res
tulisset: penitentie ñ ꝑiret. Unde et¬
siuxta legem nat᷑alem liceat ium
ui repellere: echnici tñ principes cũ
mod̾amine faciendũ sic. decreuert̃:
dicentes quidẽ licere hoc: s tñ cum
modamine inculpate tutele. penis
etiam aliis sicut statuunt: mollien¬
dis semꝑ magis qmͣ exasꝑandis. Un¬
de etiam manifestũ quod etiam ap̃o
echncos pͥncipes miscł̃ia suꝑ exalta¬
bat iudicio. Iuxta illud apud grecos
tritum ꝓuerbium: ne qͥd nimis.
uerũ frẽs sentimꝰ nunc nr̃i diunta¬
xat odio. misccłie ⁊ iudicio ꝑ iram et
inuidiam. meram seuitiam suppo¬
sitam Ita qͦd etiam innocentes addu¬
cunt᷑ incrimen. et in quib pͥnceps
mundi huiꝰ nicħ ht̃: amundi tam̃
pͥncipe ꝓscribunt᷑. ꝑiram et inuidi¬
am potentatuũ ut diximꝰ. pessimã
consultrices. unde et suꝑ om̃ia et pre
om̃ib lugeo dñm meũ. regem meum.

Expanded text:
in diem tricesimum ab exsecutoribus in diem tricesimum ab exsecutoribus differrentur, quo locus misericordiae vel si res tulisset poenitentiae non periret. Unde etsi juxta legem naturalem liceat vim vi repellere, ethnici tamen principes cum moderamine faciendum sic decreverunt, dicentes quidem licere hoc, sed tamencum moderamine inculpatae tutelae, poenis etiam aliis, sicut statuunt, molliendis semper magis quam exasperandis. Unde etiam manifestum quod etiam apud ethnicos principes misericordia superexaltabat judicio, juxta illud apud Graecos tritum proverbium: « Ne quid nimis. » Verum, fratres, sentimus nunc nostri duntaxat odio misericordiae et judicio per iram et invidiam meram saevitiam superpositam: ita quod etiam innocentes adducuntur in crimen, et in quibus princeps mundi hujus nihil habent, a mundi tamen principe proscribuntur per iram et invidiam potentatuum, ut diximus, pessimas consultrices; unde et super omnia et prae omnibus lugeo dominum meum regem meum,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑapposita pena: solum nob̃ gau¬
oendum ⁊ exultandũ. sapienter osten¬
uentes: quod quia suꝑ abundait
malicia: suꝑabundabit ⁊ gra. Et eo
ipso amplior ad compatiendũ nobis
et succurtendũ: mundi inclinabit᷑
fauor. Et quidem accidere solet sic:
ut semꝑ om̃is malicie abundantia.
eo ipso quod suꝑ abundans est. suis
maxime auctorib ⁊ fautorib noce¬
at. Artus enĩ prauus. malicia super¬
abundans sic: que ñ eminꝰ iaculat᷑.
s in seipsam retorquet spicula ÷ ut il¬
lis conu̾tatur in augmentũ gr̃e. con¬
tra quos excessum ẽ. in finib pene:
Adeo ubiq modus. ubiq modestia.
ubiq mod̾amen necessariũ. et in sup¬
pliciis maxime. In quo tñ ira et in¬
uidia sicut nos uidemus nc̃ ⁊ sentimꝰ.
semꝑ solent excedere: pessime poten¬
tatuum consultrices. Unde et scriptura.
nostis: absq regali fastigio penitentra
publica publice ⁊ patient᷑ expleta:
leges sanxit in posterũ. ut sententie
pͥncipum suꝑ animadu̾sione ꝓlate.

Expanded text:
apposita poena solum nobis gaudendum et exsultandum sapienter ostendentes, quod quia superabundavit malitia, superabundabit et gratia . Et eo ipso amplior ad compatiendum nobis et succurrendum mundi inclinabitur favor. Et quidem accidere solet sic, ut semper omnis malitiae abundantia, eo ipso quod superabundans est, suis maxime auctoribus et fautoribus noceat. Arcus enim pravus malitia superabundans sic, quae non eminus jaculatur, sed in se ipsam retorquet spicula, ut illis convertatur in augmentum gratiae contra quos excessum est in finibus poenae. Adeo ubique modus, ubique modestia, ubique moderamen necessarium et in suppliciis maxime. In quo tamen ira et invidia, sicut nos videmus nunc et sentimus, semper solent excedere pessime potentatuum consultrices; unde et Scriptura: nostis, absque regali fastigio poenitentia publica publice et patienter expleta, leges sanxit in posterum ut sententiae principum super animadversione prolatae
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ doloꝵ meoꝵ incorde meo: conso¬
lationes ur̃e letificauerint aĩam me¬
am. Manifeste quippe exauditis
iam cognosco uos sequendo me. ma-¬
gis d̃m̃ sequi qmͣ hõiem: magis et¬
nitatem qmͣ tempꝰ: ⁊ iusticie cau¬
sam. magis qm temꝑalium pre¬
Uñ aꝑtissime aduerto uos mere dei
causam sequi ñ p̃dam: ⁊ quia sicut
dicitis causa cõmunis ẽ: penam pa-¬
riter acceptare cõmunẽ. Uideo qͥ¬
dem sic: ⁊ ñ modicũ gaudeo ꝓpter
uos. Gaudeo inqm: quod cernam uos
cũ scientie ornam̃to. parit᷑ uirtute
patientie roboratos. Uideo quippe qͦd
patientia ur̃am humiliet scientiam:
ut pauꝑtatiᷤ oñi uoluntarie se subiciat.
Scientia uͦ ĩstruit patientiã: ut ex corde
sub tali one gaudeat. Et solet qͥd̾e sic pa¬
tientia comitẽ hñs scĩam semꝑ gaudere
ĩ adu̾sis: sic̃ ⁊ scĩa comitẽ hñs patientiã.

Expanded text:
nem dolorem meorum in corde meo consonem dolorem meorum in corde meo consolationes vestrae laetificaverint animam meam. Manifeste quippe ex auditis jam cognosco, vos sequendo me magis Deum sequi quam hominem, magis aeternitatem quam tempus et justitiae causam magis quam temporalium praeunde apertissime adverte vos more Dei causam sequi, non praedam, et quia, sicut dicitis, causa communis est, poenam pariter acceptare communem. Video quem sic et non modicum gaudeo, propter vos. Gaudeo, inquam, quod cernam vos cum scientiae ornamento pariter virtute patientiae roboratos. Video quippe quod patientia vestram humiliet scientiam, ut paupertatis oneri voluntarie se subjiciat: scientia vero instruit patientiam ut ex corde sub tali onere gaudeat. Et solet quidem sic patientia comitem habens scientiam semper gaudere in adversis, sicut et scientia comitem habens patie
Abbreviated transcription (Latin):
et tñ et hii ⁊ illi: eiecti ⁊ ꝓscͥpti prop¬
ter me. iam maris ꝑicula ⁊ uiarũ
difficultates ꝓpter me sentientes:
quib etiam necdũ est sensus. ĩmo
neq uox neq sensus. AUt pote quo¬
rũ ñnulli adhuc in matrũ utero.
ante ꝑ egrinant᷑ qm nascantur:
ꝑegrini et ꝓscͥpti priꝰqm nati. Et
hii de uobis qui secuti estis me: ur̃a
quidem cognatio. De mea quid̃e pro¬
pria cognatione eiecta et ꝓscͥpta.
cũ om̃i modestia et ꝑatientia susti-¬
nerem: cũ tam̃ nullius illoꝵ famo¬
sorum criminũ consciꝰ sim. ꝓ qui¬
b humana lex hoc fieri uibeat: de
mea tñ cognatione patient̃ tolerarẽ
hoc. S ꝓ uĩa: quomͦ cõpassionẽ dis¬
simulare possum ⁊ dolorem: ue¬
runtũ sermo ur̃ immo dei potiꝰ cuiꝰ
supra fuistis organũ. uiuus quid̾e
et efficax. non parũ in me energie
habuit᷑: Ex ipso admodũ confortatꝰ
et consolatꝰ. ita ut scd̃m multitudi-¬

Expanded text:
et tamen et hi et illi, ejecti et proscripti propet tamen et hi et illi, ejecti et proscripti propter me, jam maris pericula et viarum difficultates propter me sentientes quibus etiam necdum est sensus, imo neque vox, neque sensus, utpote quorum nonnulli adhuc in matrum utero ante peregrinantur quam noscantur, peregrini et proscripti priusquam nati. Et hi de vobis qui secuti estis me, vestra quidem cognatio. De mea quidem propria cognatione ejecta et proscripta, cum omni modestia et patientia sustinerem, cum tamen nullius illorum famosorum criminum conscius sim, pro quibus humana lex hoc fieri jubeat, de mea tamen cognatione patienter tolerarem hoc, sed pro vestra quomodo compassionem dissimulare possum et dolorem? Verumtamen sermo vester, imo Dei potius cujus supra fuistis organum, vivus quidem et efficax non parum in me energiae habuit. Ex ipso admodum confortatus et consolatus, ita ut secundum multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
adiutores: si suꝑ his que nc̃ accide¬
runt moueor. misereor. ⁊ compun¬
gor. nec mirandum. Ecce enĩ ut auo¬
bis sumam initium qui secuti estisme:
nichil quidẽ adhuc accepistis ame.
et iam om̃ia ꝑdidistis ꝓpter me. Pro
me inqm retribuente uobis ꝓ bono
malum: ꝓ obsequio ꝓscͥptionem et
exilium. uobis eiectis ⁊ ꝓscͥptis me
cta simul et ꝓscͥpta. In nullo quidẽ
ꝓꝑter ipsos. s ꝓpter me ⁊ uos. im¬
mo totum ꝓpter me. Ita ut emor¬
tua uet̾is legis uetus parabola illa et
querimonia quasi de nouo redu-¬
ua. uideat᷑ iterum uerti nunc posse
in ꝓuerbum. Patres comederunt
uuam acerbam: et dentes filioꝵ ob¬
stupescunt. Ego quippe solus pec¬
caui: ego solus cecidi. ego solus irã
oñi portare debui. Nam ut cet̾os
taceam: grex iste paruuloꝵ suggen¬
tium adbuc matrũ ubera. quid fe¬
cit: Quid cõmeruit: Et hii preser¬
tun qui de mea ñ sunt cognatione:

Expanded text:
adjutores, si super his quae nunc accideadjutores, si super his quae nunc acciderunt moveor, misereor et compungor, nec mirandum. Ecce enim, ut a vobis sumam initium, qui secuti estis me, nihil quidem adhuc accepistis a me, et jam omnia perdidistis propter me. Pro me, inquam, retribuente vobis pro bono malum, pro obsequio proscriptionem et exsilium, vobis ejectis et proscriptis meccta simul et proscripta; in nullo quidem propter ipsos, sed propter me et vos, imo totum propter me: ita ut emortua veteris legis vetus parabola illa et querimonia, quasi de novo rediviva videatur iterum verti nunc posse in proverbium: Patres comederunt uvam acerbam et dentes filiorum obstupescunt . Ego quippe solus peccavi, ego solus cecidi, ego solus iram Domini portare debui. Nam, ut caeteros taceam, grex iste parvulorum sugentium adhuc matrum ubera, quod fecit? quid commeruit? Et hi praesertim, qui de mea non sunt cognatione,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tutum. S ego uos tanqmͣ erudi-¬
tos. et in his que dei exercitatos. tan¬
quam duces meos et rectores. quo¬
cũq ieritis sequar. Ita ut a die hoc.
ab hora hac. eccłe causam mͥ et uob̃
sicut dicitis et uerum ẽ. cõmunẽ.
uris fouendam consiliis. tutandam
iurib: ur̃is cõmendo manib. Et
ego ur̃o ꝓuocatus exemplo. et robo¬
ratus uerbo. uos ut dixi iam seqͣr.
et fauente dño ⁊ dilatante sic gres-¬
sus meos subtus me: usq in finem
tali mei ñ deficient uos sequendo.
Et quidem ut dicitis amurca fui:
s desidero nc̃ si forte dignaret᷑ mi¬
rabilit̾ oꝑari sic dñs. conu̾ti in ole¬
um. Uñ ⁊ amͦ ur̃i consilii ⁊ auxilii
aduitus uirib. ꝓposui fortuis susti¬
nere et ualidius torcularis pressu¬
ram: Si forte uł sic misccłiarũ pater.
uirtutũ dñs: de lacu miserie et de
luto fecis me educere uelit. Uerun-¬
tñ uos frẽs mei. tam strenui. tam
necessarii presentis agonis xp̃i co¬

Expanded text:
non tutum. Sed ego vos tanquam erudinon tutum. Sed ego vos tanquam eruditos et in his quae Dei exercitatos, tanquam duces meos et rectores quocunque ieritis sequar. Ita ut a die hoc, ab hora hac, Ecclesiae causam mihi et vobis, sicut dicitis et verum est, communem, vestris fovendam consiliis, tutandam viribus, vestris commendo manibus. Et ego vestro provocatus exemplo et roboratus verbo, vos, ut dixi, jam sequar, et favente Domino et dilatante sic gressus meos subter me usque in finem, tali mei non deficient vos sequendo. Et quidem, ut dicitis, amurca fui, sed desidero nunc, si forte dignaretur mirabiliter operari sic Dominus, converti in oleum. Unde et amodo vestri consilii et auxilii adjutus viribus, proposui fortius sustinere et validius torcularis pressuram. si forte vel sic misericordiarum Pater virtutum Dominus de lacu miseriae et de luto faecis me educere velit. Verumtamen vos, fratres mei, tam strenui, tam necessarii praesentis agonis Christi co
Abbreviated transcription (Latin):
uero attente audiens uerba suoꝵ
hec: int̾posito parũ silentio. flebi¬
lis ⁊ compunctꝰ sic sus respondit.
Benedictus dñs qui ur̃a cruditione
manꝰ meas docet ad p̃lium: et posu¬
it ut artum ereum brachia mea.
tam infatigabiles. tam eruditos. et
tam strenuos certaminis mei michi
socios dans. Iam qͥppe uos uideo me
quem dũm ⁊ ducem ur̃m noĩatis:
multomagis in agone fortiores. Uñ
et illũ deuota ꝓsequor actione gr̃a¬
rum cuiꝰ muneris est: qͦd tales et tan¬
tos habeo coaduitores. quos ut ego se¬
quar tuciꝰ est. qmͣ quod me ipsi. Ego
etenĩ fres sicut dicitis amurra: mul¬
to temꝑe ꝑ latas et spatiosas uite huiꝰ
uias excurri. ad nutum ⁊ uotũ ua¬
nis et uoluptuosis uite huiꝰ succe-¬
dentib mͥ. Et ita scł̃m mea dimissus
desideria quasi in domitꝰ et effrenis:
ꝑ scłi deuia excurri. efflui. erraui
in inuio et ñ inuiã. Unde et nunc
in hoc tanto quod imminet discri-¬
mine. in solitudine hac me sequi.

Expanded text:
ero attente audiens verba suorum haec, interposito parum silentio, flebilis et compunctus sic suis respondit: « Benedictus Dominus, qui vestra eruditione manus meas docet ad praelium, et posuit ut arcum aereum brachia mea, tam infatigabiles, tam eruditos et tam strenuos certaminis mei mihi socios dans. Jam quippe vos video me, quem dominum et ducem vestrum nominatis, multo magis in agone fortiores. Unde et illum devota prosequor actione gratiarum, cujus muneris est quod tales et tantos habeo coadjutores, quos ut ego sequar tutius est quam quod me ipsi. Ego etenim, fratres, sicut dicitis, amurca multo tempore per latas et spatiosas vitae hujus vias excurri, ad nutum et votum vanis et voluptuosis vitae hujus succedentibus mihi. Et ita secundum mea dimissus desideria, quasi indomitus et effrenis per saeculi devia excurri, efflui, erravi in invio et non in via; unde et nunc in hoc tanto quod imminet discrimine, in solitudine hac me sequi
Abbreviated transcription (Latin):
Dost hunc. herueius cognom̃to de
londonia: ũn ⁊ orundꝰ. Hic mutuatiꝰ
uasis aureis ⁊ argenteis ab egiptiis:
in deserto mannate saturari optabat.
S a pr̃e nr̃o ad uirũ apłicũ missus:
obit̾ morte p̃uentus est. .Xui.
Uost hunc. Gunterꝰ cognom̃to de
wintonia uñ ⁊ oruindꝰ. homo sim¬
plex ⁊ rectus. timoratꝰ ⁊ sine querela.
Cm qͦd defuit in scientia: cõmodiꝰ ip̃i
desuꝑ ẽ suppletũ inuita. Ipso cũ ⁊a¬
cheo statura pusillo suꝑ sichomorũ
ascendente: ut uł sic transeuntẽ ui¬
deret ih̾m. Hic cũ magistro in temp¬
tationib usq infinem. fidelit̾ ꝑ¬
mansit: ⁊ constant̃.¬

Expanded text:
ost hunc Hervaeus, cognomento de Londonia, unde et oriundus. Hic mutuatis vasis aureis et argenteis ab Aegyptiis in deserto mannate saturari optabat. Sed a patre nostro ad virum apostolicum missus obiter morte praeventus est. 16. Post hunc Gunterius, cognomento de Wintonia, unde et oriundus; homo simplex et rectus, timoratus et sine querela. Cui quod defuit in scientia, commodius ipsi desuper est suppletum in vita, ipso cum Zacchaeo statura pusillo, super sycomorum ascendente ut vel sic transeuntem videret Jesum. Hic cum magistro in tentationibus usque in finem fideliter permansit et constant
Abbreviated transcription (Latin):
denter. Adeo etiã fortiter ⁊ uirilit̾
adco: ut qͦd in auditũ a scło demum
ipsomet in medium ꝓcelle ultro se
exponente: in ꝓprio sanguine suo
nauicula sibi credita fluctuaret et
curreret. Ut ita sicut tutiꝰ et uelociꝰ
a ꝓcella maris scł̃i huiꝰ quasi a uolan¬
do: uelificaret ad patriam.
Et tu dñe igitur qui hodie in tam
głoso martyris tui. eccle tue ducis
et patroni exitu ab egypto. scđm
magnitudinẽ brachii tui tam gło¬
se magnificatꝰ es. equis et ascensori¬
b in mare ꝓiectis. sicut hebreoꝵ
sẏnagogam tunc. ita ⁊ fidelium tu¬
oꝵ eccłiam tuam nunc. salua semꝑ
et libera. Ut sit salua et libera: ꝑ
te semꝑ liberata a uigo seruitutis.
et opp̾ssione tribulantis. Auxilian¬
te uigiter ipsi ipsus duce speciali
et patrono. qui ut ipsam libera¬
ret: aĩam suam posuit. gloriosus
martyr tiuis thomas. qui tecum
cũ gła uenturus est iudicare ui¬
uos et mortuos: ⁊ scłm ꝑignẽ. amꝰ.¬

Expanded text:
denter; adeo etiam fortiter et viriliter denter; adeo etiam fortiter et viriliter adeo, ut quod inauditum a saeculo, demum ipsomet in medium procellae ultro se exponent, in proprio sanguine suo navicula sibi credita fluctuaret et curreret. Ut ita sicut tutius et velocius a procella maris saeculi hujus quasi avolando velificaret ad patriam. Et tu, Domine, igitur qui hodie in tam glorioso martyris tui Ecclesiae tuae ducis et patroni exitu ab Aegypto secundum magnitudinem brachii tui tam gloriose magnificatus est, equis et ascensoribus in mare projectis, sicut Hebraeorum Synagogam tunc, ita et fidelium tuorum Ecclesiam tuam nunc salva semper et libera; ut sit salva et libera per te semper liberata a jugo servitutis et oppressione tribulantis; auxiliante jugiter ipsi ipsius duce speciali et patrono, qui ut ipsam liberaret animam suam posuit, gloriosus martyr tuus Thomas, qui tecum cum gloria venturus est judicare vivos et mortuos et saeculum per ignem. A
Abbreviated transcription (Latin):
uuln̾atam et morticinam: extendit
sicut celum. in tam amplam edu-¬
cens eam latitudinem. Iuxta quod
post premissam de ereptione sua
gr̃arum actionem: adiungit ma¬
ter nr̃a eccł̃a. Et eduxit me in lati¬
tudinem: saluum me fecit qm̃ uo¬
luit me.
rigant se gͥ ad istud eccłe de erepti¬
one sua canticũ: eccłarum rectores.
Ut ita spe certissima consolati: eo
ipso congratulent᷑ se mox ereptos.
cum uidint inimicos suos fortissimõ:
confortatos suꝑ se. Et de desuꝑ data
eccłe uirtute ꝓpria: ñ desꝑent. As¬
piciant ⁊ in confratrẽ suum eccłe qͦn¬
dam rectorem: thomam. ut ipsi in
ipso uideant oꝑa dñi: et mirabilia
eius in ꝓfundo. In ipso inqmͣ uide¬
ant ipsi opa dñi ⁊ mirabilia eius:
qui in ꝓfundo maris istius scl̃i creditã
sibi petri nauiculam intanta tem¬
pestatis ꝓcella: inter tot scopulos.
et tam ꝑiculosas maris uoragines:
rexit tam fortiter. rexit ⁊ tam pru¬

Expanded text:
vulneratam et morticinam extendit, vulneratam et morticinam extendit, sicut coelum in tam amplam educens eam latitudinem. Juxta quod post praemissam de ereptione sua gratiarum actionem adjungit mater nostra Ecclesia: Et eduxit me in latitudinem, salvum me fecit cum voluit me . Erigant se igitur ad istud Ecclesiae de ereptione sua canticum Ecclesiarum rectores, ut ita spe certissima consolati eo ipso congratulentur se mox ereptos quam viderint inimicos suos fortissimos confortatos super se. Et desuper data Ecclesiae virtute propria non desperent. Aspiciant et in confratrem suum Ecclesiae quondam rectorem Thomam ut ipsi in ipso videant opera Domini et mirabilia ejus in profundo. In ipso, inquam, videant ipsi opera Domini et mirabilia ejus, qui in profundo maris istius saeculi creditam sibi Petri naviculam in tanta tempestatis procella, inter tot scopulos et tam periculosas maris voragines, rexit tam fortiter, rexit et tam pru
Abbreviated transcription (Latin):
ris elationib pulsa: eo magis leuat᷑
in sublime tanqm refugii celestis ar¬
cha. Et hec sunt que iuxta psalmi¬
stam rectores eccłarum uident oꝑa
dñi: ⁊ mirabilia eiꝰ in ꝓfundo. Unde
et in psalmo alibi. Mirabiles in qͥt
elationes maris: mirabilis in altis
dñs. Et ut euͣngłii aditiamꝰ quid:
hec quippe mat̾ nr̃a eccł̃ia eungłici
illius grani fructus est. qͦd nisi cadens
in t̾ram mortuum fuisset: ipsum so¬
lum maneret. Quale certe granum:
et fructus talis. Et aliis nunc omis¬
sis: uideamus si ñ sit in euͣngłici istiꝰ
grani fructu nouo. in martyre uide¬
licet nr̃o nouo: nunc sic. In quo ple¬
ne nunc cernimꝰ a dimpleta:. que de
eccłe uirtute sunt p̾missa. uiuum
thomam sola anglia habebat: occi¬
sum uͦ nunc om̃s gentes. Notus enĩ
in anglia thomas: s nunc in orbe
magnũ nomen eiꝰ. Dñs enĩ qui ex¬
tendit celum sicut pellem: uersa
nunc uice pellem militis sui occisi

Expanded text:
ris elationibus pulsa eo magis levatur ris elationibus pulsa eo magis levatur in sublime, tanquam refugii coelestis arca. Et haec sunt quae juxta Psalmistam rectores Ecclesiarum vident, opera Domini et mirabilia ejus in profundo . Unde et in Psalmo alibi: Mirabiles, inquit, elationes maris, mirabilis in altis Dominus . Et ut evangelii adjiciamus quid, haec quippe mater nostra Ecclesia evangelici illius grani fructus est, quod nisi cadens in terram mortuum fuisset ipsum solum maneret. Quale certe granum et fructus talis. Et aliis nunc omissis, videamus si non sit in evangelici istius grani fructu novo, in martyre videlicet nostro novo nunc sic. In quo plene nunc cernimus adimpleta quae de Ecclesiae virtute sunt praemissa. Vivum Thomam sola Anglia habebat, occisum vero nunc omnes gentes. Notus enim in Anglia Thomas, sed nunc in orbe magnum nomen ejus. Dominus enim qui extendit coelum sicut pellem, versa nunc vice pellem militis sui occisi
Abbreviated transcription (Latin):
ex remuneratioie bonoꝵ. ⁊ damꝑna-¬
tione impioꝵ. Aequando magnĩfica¬
tur miraculose: it cũ aliqua oꝑatur
motu ire seu gr̃e: int̾uerso ordine na¬
ture. Et his quidem et multis mo¬
dis aliis: uac xie et multi pliciter
Unde et in hoc triumphali martyris
die: eccl̃ia merito agit gr̃as. Eripuit
me inquiens de inimicis meis fortis¬
simis. ⁊ ab his qui oderunt me qm̃
confortati st̃ suꝑ me. ueruntamen
iam pͥdem eccł̃ia in se hoc ip̃m exꝑ¬
ta: ex nouo noui martyris sui tͥum¬
pho nouas nc̃ refert gr̃as. Lam eo
ipso eccła semꝑ consueuit crescere:
unde mundꝰ nouit deficere. Quo ex¬
innanitur ille: examinatur ista.
et quo ille succumbit: hec tͥumphat.
fossa quippe plagis ⁊ putata marty¬
riis: eo magis extenditur. tanqm ce¬
lestis agricole iunea. Et tunsa tri¬
bulationũ flagellis: eo magis ꝓduci¬
tur. tanqmͣ celestis opificis tuba. Et
tyrannoꝵ ꝑsecutionib tanqm ma-¬

Expanded text:
ex remuneratione bonorum et damnaex remuneratione bonorum et damnatione impiorum; aliquando magnificatur miraculose, ut cum aliqua operatur motu irae seu gratiae interverso ordine naturae. Et his quidem et multis modis aliis varie et multipliciter, unde et in hoc triumphali martyris die ecclesia merito agit gratias: Eripuit me, inquiens, de inimicis meis fortissimis et ab his qui oderunt me, cum confortati sunt super me . Verumtamen jam pridem Ecclesia in se hoc ipsum experta ex novo novi martyris sui triumpho novas nunc refert gratias. Nam eo ipso Ecclesia semper consuevit crescere, unde mundus novit deficere. Quo exinanitur ille, examinatur ista, et quo ille succumbit haec triumphat. Fossa quippe plagis et putata martyriis eo magis extenditur tanquam coelestis agricolae vinea, et tunsa tribulationum flagellis eo magis producitur, tanquam coelestis opificis tuba. Et tyrannorum persecutionibus tanquam ma