comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mala facit : ñ unde bona dicit.
Botrũ carpe : spinam caue. Bene
quia intellexistis : sed ꝓpt̃ tardiores
dicam hoc idem planius: Quomodo.
dixi. botrum carpe spinã caue : cum
dñs dicit nũqͥd colligunt de spinis
uuas. aut de tribulis ficus. Uerũ ẽ
Botrum carpe. spinam caue: Quia
botrus aliquando deradice uitis. ex¬
ortus. pend& insepe. Crescit palmes:
inserit᷑ spinis: & portat fructũ spina
ñ su um. Non enĩ spinã uitis attulit :
sed spinispalmes incubuit. Noli int̾roga¬
re : nisi radices Quȩre radicem spineꝰ
extra inuenis auite : Quȩre originem
uuȩ: uitis hanc ꝓtulit exradice. Cat¬
hedra ergo morsi uitis erat: Phariseorũ
mores: spinȩ erant. Doctrina uera. ꝑ
malos : Palmes insepe: botrus int̃sp̃inas
Caute lege: nedũ quȩ̨ris fructum. la¬
ceres manum : Et cũ audis bona dicen¬
tem. ne imiteris mala facientem.
Quȩ dicunt facite : eligite uuas:
Quȩ autẽ faciunt facere nolite :

Expanded text:
mala facit, non unde bona dicit. mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Bene, quia intellexistis; sed propter tardiores dicam hoc idem planius. Quomodo dixi, Botrum carpe, spinam cave; cum Dominus dicat, Numquid colligunt de spinis uvam, aut de tribulis ficum ? Verum est Botrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitis exortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spinae, extra invenis a vite quaere originem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt facite, legite uvas: quae autem faciunt, facere nolite,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quomodo unus pastor:. nisi quias
illi om̃s unius m̃bra pastoris. cuiꝰ sunt
oues ꝓpriȩ: Nam & ipsi m̃bra sunt ip¬
sius unius ouis: quia sic̃ ouis adĩmo¬
landum ductus ẽ. Audite autem.
quia & mercennarii necessarii sunt
Multi quippe in eccła cõmoda ter
oues ñ mercennariũ. sed uocem pas¬
toris ꝑmercennarium. Audite mer¬
cennarios: ab ipso dnõ demontratos
Scribȩ autẽ in qͥt & pharisȩi suꝑ cathe¬
drã morsi sedent: quȩ dicunt facite.
quȩ autẽ faciunt facere nolite
Quid aliud dix̃. nisi ꝑmercennarios
uocem pastoris audite . Sedendo enim¬
suꝑ cathedram morsi. legendĩ docen:
Ergo ds ꝑ illos doc&: sua uero illi siue¬
lint docert. nolite audire. nolite facere:
Certe enĩ tales sua querunt. ñ quȩ iħu
xp̃i. Nullus tam̃ mercennarius ausus
.ẽ dicere popło xp̃i. tua quȩre. ñ quȩ
iħu xp̃i. Q d enĩ facit male: ñ p̃dicat
de cathetlra xp̃i. Inde ledit. unde

Expanded text:
sunt, quomodo unus pastor, nisi quia sunt sunt, quomodo unus pastor, nisi quia sunt illi omnes unius membra pastoris, cujus sunt oves propriae? Nam et ipsi membra sunt ipsius unius ovis; quia sicut ovis ad immolandum ductus est. 6. Audite autem, quia et mercenarii necessarii sunt. Multi quippe in Ecclesia commoda terroves, non mercenarium, sed vocem pastoris per mercenarium. Audite mercenarios ab ipso Domino demonstratos: Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, Per mercenarios vocem pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Deus docet. Sua vero illi si velint docere, nolite audire, nolite facere. Certe enim tales sua quaerunt, non quae Jesu Christi: nullus tamen mercenarius ausus est dicere populo Christi, Tua quaere, non quae Jesu Christi. Quod enim facit male, non praedicat de cathedra Christi: inde laedit unde
Abbreviated transcription (Latin):
ingemuit : quȩ siuit aliquem. quisin¬
cerit̃ diliger& gregẽ xp̃i. &circa se
in eis qui cũ illo eo tempore fuerant ñ
inuenit. Non enĩ in eccła xp̃i tunc p̃ter
paulum apłm & timotheum nemoerait.
qui germane degrege sollicitus. eẽt.
sed contigerat ut illo tẽpore quotimot¬
heum misit. circa se aliũ defiliis ñ
haber& Sed soli mercennarii cum
illo. eẽnt sua quęrentes. ñ quȩ ihũ
xp̃i: Et tam̃ ipse germane degrege
sollicitus. maluit filium mitterẽ.
& int̃ mercennarios remanere Inue¬
nimus & mercennarios. ñ eos discutit
nisi dñs qͥ cor inspicit: ipse discutit :
Tam̃ aliquando intelligunt᷑ a nobis
Non enĩ frustra dix̃ ipse dnĩs &iam de
lupis: exfructib eoꝵ cagnoscetis eos
Multos int̾rogant tẽptationes. & tunc
apparent cogitationes. Multi autẽ.
latent. Habeat ouile dnĩ p̃positos. &
filios : & mercennarios. Prepositi autẽ
qͥ filii sunt: pastores sunt. Si pastores

Expanded text:
ingemuit: Quaesivit aliquem qui siningemuit: Quaesivit aliquem qui sinceriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, non invenit. Non enim in Ecclesia Christi tunc praeter Paulum apostolum et Timotheum nemo erat qui germane de grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii cum illo essent, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Et tamen ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mercenarios remanere. Invenimus et mercenarios, non eos discutit nisi Dominus; qui cor inspicit, ipse discutit: tamen aliquando intelliguntur a nobis. Non enim frustra dixit ipse Dominus etiam de lupis: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Multos interrogant tentationes, et tunc apparent cogitationes: multi autem latent. Habeat ovile Domini praepositos, et filios et mercenarios. Praepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si pastores
Abbreviated transcription (Latin):
mittit oues & fugit. Et lupus rapit :¬
& disꝑgit oues. Non hic bonã ꝑsonam
mercennarius gerit: & tam̃ in aliquo
utilis. est. Nec mercennarius diceret᷑.
nisi acciper& a conducente mercedem:
Quis ẽ ergo iste mercennarius. & cul¬
pabilis & necessarius.: Hic uero fr̃s
luceat nobis ipse dñs: ut & mercennari¬
os intelligamus. & mertennarii: simus
Quis . ẽ. ergo mercennarius.: Sunt in
eccła quidam p̃positi. dequib apłs pau¬
gratis diligentes: ñ dm̃ ꝓpt̃ dm̃ quȩren¬
tes : tẽporalia cõmoda consectantes:
lucris inhiantes: honores ab hominib
appetentes. Hȩc quando amantur
ap̃posito & ꝓpt̃ hȩc seruitur dõ. quͥs¬
quis talis ẽ mercennarius. ẽ : int̃fil¬
cit. Am̃dico uobis: ꝑceperunt merce¬
demsuam. audi detimotheo scõ. quid
dicat apłs paulus. Spero autẽ in dño
iħu. timothedm cito mittere uobis. ut
& ego bono animosim: cum cognouero
quȩ circa uos sunt. Neminem enĩ habeo¬
tam unanimem: qui germane de uob

Expanded text:
mittit oves, et fugit; et lupus rapit, et dispergit oves. Non hic bonam personam mercenarius gerit, et tamen in aliquo utilis est: nec mercenarius diceretur, nisi acciperet a conducente mercedem. Quis est ergo iste mercenarius, et culpabilis et necessarius? Hic vero, fratres, luceat nobis ipse Dominus, ut et mercenarios intelligamus, et mercenarii non simus. Quis est ergo mercenarius? Sunt in Ecclesia quidam praepositi, de quibus Paulus aposgratis diligentes, non Deum propter Deum quaerentes; temporalia commoda consectantes, lucris appetentes. Haec quando amantur a praeposito, et propter haec servitur Deo, quisquis talis est, mercenarius est, inter filcit: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Audi de Timotheo sancto quid dicat apostolus Paulus: « Spero autem in Domino Jesu Timotheum cito mittere vobis, ut et ego bono animo sim, cum cognovero quae circa vos sint: neminem enim habeo unanimem, qui germane de vobi
Abbreviated transcription (Latin):
negandũ qđ necessariũ . ẽ: sic ñ ẽ.
cor infirmum ꝑabuli multitudine p̃¬
grauandum. Nonsit ergo molestum
cutienda ad huc arbitror. hodie non
discutio: Sed iterum nobis in nomine
drũ diebus reddi sermonis. eadẽ lectio
recitabitur. & diligentius illo adiuuan-¬

Expanded text:
negandum quod necessarium est, sic non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem lectio recitabitur, et diligentius, illo adjuvan
Abbreviated transcription (Latin):
fugi fugisti: quia taciusti : taciusti.
quia timiusti. Fuga animi: timor . ẽ.
Corpore stetisti. sp̃u fugisti: Qđ ille
ñ faciebat . qͥ dicebat :. Et si corpore
absens sum. spũ uobiscum sum. Quo¬
modo enĩ spũ fugiebat : qui &iam
corpore absens forncatores litteris
arguebat. Affectiones nr̃e : motus
animor sunt. Leticia animi diffusio
Tristicia animi. contractio: Cupidi¬
tas animi ꝓgressio: Timor animi.
fuga .ẽ diffumnderis enĩ animo. cũ de¬
lectaris: Contraheris animo. cũ mo¬
lestaris  grederis animo. cum
app&is : Eugis animo. cũ metuis
Ecce unde ille mercennarius uiso lupo.
dr̃ fugere. Quare: quia non ͤ eicu
Quid ẽ mercennarius  Temporalem
mercedem quȩrens : & indomo in ȩt̃¬
num ñ habitabit. Sunt hic adhuc
quȩrenda & discutienda uobiscum:
sed onerare uos ñ . ẽ. consilii. Dominica
enĩ cibaria cũ seruis ministramus:
inpascuis dominicis oues pascimus.
& simul pascimur. Sicut non est

Expanded text:
fugi. Fugisti, quia tacuisti; tacuisti, fugi. Fugisti, quia tacuisti; tacuisti, quia timuisti. Fuga animi, timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti: quod ille non faciebat qui dicebat, Etsi corpore absens sum, spiritu vobiscum sum . Quomodo enim spiritu fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum sunt. Laetitia, animi diffusio; tristitia, animi contractio: cupiditas, animi progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris: progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cum metuis. Ecce unde ille mercenarius viso lupo dicitur fugere. Quare? Quia non est ei Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerens, et in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est
Abbreviated transcription (Latin):
audier̃. Siuos ꝑsequti fuerint in una
ciuitate: fugite in aliam. hanc ques
Duẽ . tu dixisti eis quos fideles pastores
eẽ. utiq uolȩbas. Quos tua m̃bra eẽ.
formabas : Siuos ꝑsequti fuerint in¬
riam ergo illis facis: quando rep̾hendis
mercennarios. qͥ uident lupum uenꝰ¬
entem & fugiunt. Rogamus dñẽ in¬
dices nobis: quid habeat altitudo ques¬
tionis. Pulsemus: aderit qͥ aperiat se
qui sua querit. ñ quȩ ihu xp̃i. peccan¬
tem ñ libere aud& arguere. Ecce
nescio qͥs peccauit: grauit̾ peccauit
Increpandus ẽ ex cõmunicandus ẽ:
sed ex cõmunicatus inimicus erit: insu¬
diabitur: nocebit cũ potuerit. Iamil-
tẽ. & inimiciciarum humanarum incur¬
rat molestiam: tac&: non corripit
Ecce lupus ouiguttur apphendit: di¬
aboliis fideli adulteriũ ꝑsuasit tu
taces. ñ increpas o mercennari : lupũ
uenientem uidisti & fugisti. Respon¬
d& forte & dicit. Ecce hic sum : non

Expanded text:
audierant, Si vos persecuti fuerint in una audierant, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Hanc nobinere. Domine, tu dixisti eis quos fideles pastores esse utique volebas, quos tua membra esse formabas, Si vos persecuti fuerint,riam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum venientem et fugiunt. Rogamus indices nobis quid habeat altitudo quaestionis: pulsemus, aderit qui aperiat se Qui sua quaerit, non quae Jesu Christi: peccantem non libere audet arguere . Ecce nescio quis peccavit, graviter peccavit; increpandus est, excommunicandus est: sed excommunicatus, inimicus erit, insidiabitur, nocebit cum potuerit. Jam illtem, et inimicitiarum humanarum incurrat molestiam, tacet, non corripit. Ecce lupus ovi guttur apprehendit: diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas: o mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondet forte et dicit: Ecce hic sum, non
Abbreviated transcription (Latin):
Uidimus. qͥsit &iam mercennarius
Quis ẽ. lupus. nisi diabolus . Et quid
dictũ .ẽ. demercennario. Cũ uiderit
lupum uenientem fugit: quia ñ sunt
eius ouesꝓpriȩ: nec ei cura ẽ. deouib
Nũqͥd talis erat apłs paulus.: absit
Numqͥd talis p&rus : absit. Numquid
tales cȩtĩ apłi. excepto iuda filio ꝑditio¬
nis: absit. Pastores ergo illi. plane pas¬
tores. Et unde unus pastor: Iam dixi
pastores: quia m̃bra pastorif: Illo ca¬
pite gaudebant: sub illo capite concor¬
dabant: uno spũ inunius corporis cõ
tores ñ mercennarii : quare fugiebant.
quando ꝑsequtionẽ patiebantur :
Ex pone nobis o dnẽ. Uidi in epła fu-¬
gientem paulum: ꝑmurum inspor¬
ta sũmissus. ẽ: ut manꝰ ꝑsequentium
euaderet. Non ergo illi cura fuit
deouib. quas lupo ueniente desere
bat.: suit plane: Sed eas pastori
bat. se aut̃ utilitati earum fugien¬
do seruabat: Sicut quodam loco ait.
Manere in carne necessarium habeo¬
ꝓpt̃ uos. Abipso namq pastore : om̃s

Expanded text:
Vidimus qui sit etiam mercenarius. Quis est lupus, nisi diabolus? Et quid dictum est de mercenario? Cum viderit lupum venientem, fugit; quia non sunt ejus oves propriae, nec ei cura est de ovibus. Numquid talis erat apostolus Paulus? Absit. Numquid talis Petrus? Absit. Numquid tales caeteri Apostoli, excepto Juda filio perditionis? Absit. Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite concordabant, uno spiritu in unius corporis comptores, non mercenarii, quare fugiebant quando persecutionem patiebantur? Expone nobis, o Domine. Vidi in Epistola fugientem Paulum: per murum in sporta submissus est, ut manus persequentis evaderet . Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo vebat? Fuit plane, sed eas pastori bat: se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dictũ t̃. capientes metretas. binas uł
Modo cõmemorauimꝰ demonstratũ in
adã : qui .c̃. forma futuri: Quis aut̃ nes¬
ciat̃ qd exillo exortȩ sint om̃s gentes. & in eiꝰuo
cabulo quatuor litteris. quatuor orbis terrarũ
partes ꝑ grecas apellationes de monstrant᷑: Si
enĩ grece dicat᷑. oriens. occidens. a qͥlo. meridies.
sic̃ cas plerisq locis. scã scriptura cõmemorat :
incapitib uerboꝵ inuenis adam. Dicunt᷑ enĩ
grece cõmemoratȩ quatuor mundi partes.
anatole drsis artos mesenbrid. Ista quatuor
nomina si tanquã ũsus quatuor sub inuicẽ scri
bas: in eon capitib adã legitur: Hoc in noe
ꝓͥpt̃ arcã figuratũ ẽ: inqua erant omr̃animalia.
que significabant om̃s gentes. hoc in abrahã
cui aꝑtius dictũ ẽ: in semine tuo benedicent᷑
om̃s gentes. hoc indauid decuiꝰ psalmo ut
alia omittã modo cantauimsꝰ. surge dnẽ iudica
t̃rã q̃m̃ tu hereditabis iomib gentib Cui enĩ

Expanded text:
nas: ad modo commemoravimus demonstratum in Adam, qui est forma futuri. Quis autem nesciat quod de illo exortae sunt omnes gentes: et in ejus vocabulo quatuor litteris, quapartes per Graecas appellationes demonstrantur. Si enim Graece dicantur oriens, occidens, aquilo, meridies, sicut plerisque locis sancta eos Scriptura commemorat, in capitibus verborum invenies Adam. Dicuntur enim Graece memoratae quatuor mundi partes; Anatole, disis, arctos, mezembria. Ista quatuor nomina, si tanquam versus qbas, in eorum capitibus Adam legitur. Hoc in Noe propter arcam figuratum est, in qua erant omnia animalia, quae significabant omnes gentes: hoc in Abraham, cui apertius dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes: hoc in David, de cujus Psalmis, ut alia omittam, modo cantavimus, Surge, Deus, judica terram; quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus. Cui enim
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ omĩa ñ erat. ñ ne dix̃ ꝓducat t̾ra & ꝓ¬
dux t̃ra: dinde gͦ cunc fecit : inde reficeret
Uerbo fecit. ũbo reficeret: nisi qr misteriũ
cõmendabat: & scđam hrdriã ꝓpheticȩ
dispensationis ĩplebat. ut ꝑ lignũ liberaret᷑
figura orb̾trarũ : qr in ligno figenda erat
qđ iã cõmemoraui dictũ ẽ: in semine tuo be¬
nedicent᷑ om̃s gentes & qͥs ñ uideat cuius
habeat̃ sigurȩ unicꝰ ciꝰ. qͥ sibi ad sacrificiũ qͦ
ipsc ĩ molandus ducebat᷑ ligna portabat
Portauit enĩ dñs crucẽ sua : sic̃ euangediũ
loqͥt: hoc dectia hrdria cõmemorasse: suf¬
ficerat. Sedauid aut̃ quid dicã: qđ ad om̃s
gentes ꝑtinebat ꝓpħia eiꝰ. quando modo au¬
dimꝰ pꝰalmũ & difficile .ẽ ut dicat᷑ palmus
ubi hoc ñ sonit : Sed certe ut dixi: modo can¬
tauimus. Surge ds̃ iudica t̾rã: qm̃ tu here¬
ditab in omĩb gentib & idõ donatistȩ tanꝗ¬

Expanded text:
enim omenim omduxit terra ? Unde ergo tunc fecit, inde reficeret; verbo fecit, verbo reficeret: nisi quia mysterium commendabat, et secundam hydriam propheticae dispensationis implebat, ut per lignum liberaretur figura orbis terrarum; quia in ligno figenda erat quod jam commemoravi, dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes. Et quis non videat cujus habebat figuram unicus ejus, qui sibi ad sacrificium, quo ipse immolandus ducebatur, ligna portabat? Portavit enim Dominus crucem suam, sicut Evangelium loquitur . Hoc de tertia hydria commemorasse suffecergentes pertinebat prophetia ejus; quando modo audivimus Psalmum, et difficile est ut dicatur psalmus ubi hoc non sonet? Sed certe, ut dixi, modo cantavimus, Surge, Deus, judica terram; quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus . Et ideo Donatistae tan
Abbreviated transcription (Latin):
driis uinuĩ potare. Dormit adã : ut fiat eua
Moritur xp̃s : ut fiat eccła. dormientiadȩ
fit eua delatere: mortuo xpõ. lancea ꝑcitit᷑
latꝰ ut ꝓfluant sacram̃ta qͥb formet᷑ ecłia
Cui ñ appareat. quia in illis tunc factis futura
figuratas quandoqdẽ dic̃ apłs. ipsũ adam
formã futuri. et̃: qui est inquit forma futuri:
p̃figurabant᷑ omĩa mistice. Neq enĩ uere ñ po¬
terat ds̃ uigilanti costã educere : seminãq for¬
mare: an forte nedoleret latꝰ. quando costa
detracta ẽ ꝓpt̃ hoc oportebat ut ille dormiret:
Quis c̃. qui sic dormit᷑. ut eiossa ñ ciugilanti
euellantur : an qr ds̃ euellebat. ꝓpterea homo
ñ sentiebat: Poterat gͦ & uigilanti sine dolort
cudlere: qͥ potuit dormienti: Sed ꝓculdubio
hydria prima ĩplebatur. ꝓpħia illiꝰ tẽporis
quare cnĩ in arca in clausa s̃ om̃ia animalia.
nisi ut significarent᷑ om̃s gentes: Nenĩ deerat
dõ rursꝰ creare omẽ genꝰanimaliũ: Iuando

Expanded text:
driis vinum potare. Dormit Adam ut fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquidem dicit Apostolus ipsum Adam formam futuri esse? Qui est, inquit, forma futuri . Praefigurabantur omnia mystice. Neque enim vere non poterat Deus vigilanti costam educere, feminamque formare. An forte ne doleret latus quando costa detracta est, propter hoc oportebat ut ille dormiret? Quis est qui sic dormiat, ut ei ossa non evigilanti evellantur? An quia Deus evellebat, propterea homo non sentiebat? Poterat ergo et vigilanti sine dolore evellere, qui potuit dormienti. Sed procul dubio hydria prima implebatur: prophetia illius temporis Quare enim in arca inclusa sunt omnia animalia , nisi ut significarentur omnes gentes? Non enim deerat Deo rursus creare omne genus animalium. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ ad sponsi głam. Qui enĩ suã głiam quȩrit
ñ xpĩ: ñ habet uestẽ nuptialem. Nenĩ
uolunt consonare uoci illius : qͥ amicꝰ erat
sponsi & ait hic ÷ qͥbaptitat. Mec in me¬
rito illi qͥ ñ habebat uestẽ nistialẽ hoc ꝑ in¬
crepationẽ obiectũ ẽ. qđ ñ crat: Amice
qͥd huc uenisti & sic̃ ille obmutuit: ita
& isti. quid enĩ ꝓdest strepitꝰ oris muto
corde Nouer̃ quippe intꝰ apud sem& ip¬
sos: ñ se habe qđ dicant. Intꝰ obmutuer.
foris ꝑstrepunt. Audiunt. uelint nolint.
& iã apud se cantari. Surge ds̃ iudica t̾rã:
qm̃ tu here ditab in omĩb gentib Et ñ cõ¬
municando omĩb gentib quid aliuđ quã
ex heredatos se cẽ. cognoscunt: qđ ergo
dicebã fr̃s. quia ad om̃s gentes ꝑtinet ꝓ.

Expanded text:
tem ad sponsi gloriam; qui enim suam gloriam quaerit, non Christi, non habet vestem nuptialem: non enim volunt consonare voci illius qui amicus erat sponsi, et ait, Hic est qui baptizat . Nec immerito illi qui non habebat vestem nuptialem, hoc per increpationem objectum est, quod non erat: Amice quid huc venisti? Et sicut ille obmutuit , ita et isti. Quid enim prodest strepitus oris, muto corde? Noverunt quippe intus apud semetipsos non se habere quod dicant. Intus obmutuerunt, foris perstrepunt. Audiunt, velint nolint, etiam apud se cantari, Surge, Deus, judica terram; quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus: et non communicando omnibus gentibus, quid aliud quam se exhaeredatos esse cognoscunt? 14. Quod ergo dicebam, fratres, quia ad omnes ge
Abbreviated transcription (Latin):
nã arbitratꝰ ẽ. eẽ aqualis dõ. sed semet ipsũ exi¬
naniuit. formã serui accipiens. hoc ẽ enĩ reliqͥt
patrem᷑: Non qr deseruit & recessit apatre : sed
qr ñ ea forma apparuit hominib inquã ȩqualis
.ẽ. patri: Quomodo reliquit matrẽ : relinquendo
sinagogã iudȩoꝵ. dequa scđm carnẽ natuse: & in¬
quȩloquor ñ p̃dicabant᷑ in popłis. ad huc aqua

Expanded text:
t esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Hoc est enim, reliquit patrem, non quia deseruit, et recessit a Patre, sed quia non in ea forma apparuit hominibus in qua aequalis est Patri. Quomodo reliquit matrem? Relinquendo Synagogam Judaeorum de qua secundum carnem natus est, et inquae loquor non praedicabantur in populis, adhuc aqua
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝑmiserit pati: flagellũ corrigentisẽ. ñ
poena dã nantis: Adhereditatẽ sc̃pit̾nã eru¬
dim & flagellari dedignam᷑ fr̃s meie Sire¬
cusar& qͥsꝗ puer colaphis aut flagellis cedi
a patre suo qͦ modo diceret᷑ suꝑbus. despe¬
ratꝰ ingratꝰ pat̾nȩ disciplinȩ: & ut qͥd crudit
pat̃ homo filiũ suũ homint̃: ut possit ñ
ꝑderc tẽporalia quȩ illi ad qͥsiuit. quȩ illicol¬¬
legit. quȩ ñ uult eũ ꝑdere: quȩ ipseqͥrelin¬
qͥt: ñ potuit ĩ sc̃pit̾nũ tenere. Adocet filium
cũ qͦ possideat : sed qͥ post cũ possideat rs
mei si pat̾ docet filiũ successorẽ & quẽ doc&
s ipsũ. similit̾ ꝑ ea omĩa transiturũ. qua &
ille qͥ monẽbat transiturꝰ. ẽ. quomo uultis eru¬
diat nos pat̃nr̃. ui ñ successõri. sed ad quẽ
accessuri sumꝰ. & cũqͦ in at̾nũ mansuris in he

Expanded text:
miserit pati, flagellum corrigentis est, non poena damnantis. Ad haereditatem sempiternam erudimur, et flagellari dedignamur! Fratres mei, si recusaret quisquam puer colaphis aut flagellis caedi a patre suo, quomodo diceretur superbus, desperatus, ingratus paternae disciplinae? Et utquid erudit pater homo filium hominem? Ut possit non perdere temporalia quae illi acquisivit, quae illi collegit, quae non vult eum perdere, quae ipse qui relinquit, non potuit in sempiternum tenere. Non docet filium cum quo possideat, sed qui post eum possideat. Fratres mei, si filium docet pater successorem, et quem docet et ipsum similiter per illa omnia transiturum, qua et ille qui monebat transiturus est; quomodo vultis erudiat nos Pater noster, cui non successuri, sed ad quem accessuri sumus, et cum quo in aeternum mansuri in h
Abbreviated transcription (Latin):
male utitur lingua: nec ideo malum. ẽ.
lingua Opus dei est lingua: sed bono
opere dĩ: Male utitur illa nequitia :
quomo doutuntur pedib: qͥcurrunt
ad scelera: qͦm utuntur manibus homi¬
cidȩ . & illis adiacentib forinsecus bonis
creaturis dĩ Quãmale utuntur maliau¬
ro : iudicia corrumpunt: innocentesop.¬
primunt: luce istamali utuntur Male
uiuendo enĩ: &iam ipsamlucẽ quaui¬
dent. ad ministerium suorũ scelerum
usurpant lens ut faciat aliquid mali
malus. lucere sibi uult Neoffendat :
qͥiam intus offendit et cecidit. Quod
tim & incorpore : iam incurrit incorde
Om̃ib gͦ bonis dĩ. Neꝑsingula curre¬
re longumsit : male utit᷑ malus Con¬
tramalis hominũ maloꝵ beneutitur
bonus &quid tã bonum. quã unꝰ ds̃
quando quidem ipsedñs dixit Remo
bonus. nisi unusdeus. Quanto gͦ ille me¬
lior: tanto melius utit᷑ & malis nr̃is
Quid iuda peius. inter om̃s adheren¬
tes magistro: Inter duodecim loculi

Expanded text:
Male utitur lingua, nec ideo malum est Male utitur lingua, nec ideo malum est lingua: opus Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nequitia. Quomodo utuntur pedibus qui currunt ad scelera? quomodo utuntur manibus homicidae? et illis adjacentibus forinsecus bonis creaturis Dei quam male utuntur mali? Auro judicia corrumpunt, innocentes opprimunt. Luce ista mali male utuntur: male vivendo enim etiam ipsam lucem qua vident, ad ministerium scelerum suorum usurpant. lens enim ut faciat aliquid mali malus, lucere sibi vult ne offendat, qui jam intus offendit et cecidit: quod timet in corpore, jam incurrit in corde. Omnibus ergo bonis Dei, ne per singula currere longum sit, male utitur malus: contra, malis hominum malorum bene utitur bonus. Et quid tam bonum quam unus Deus? Quandoquidem ipse Dominus dixit, Nemo bonus nisi unus Deus . Quanto ergo ille melior, tanto melius utitur et malis nostris. Quid Juda pejus? Inter omnes adhaerentes Magistro, inter duodecim, loculi
Abbreviated transcription (Latin):
didimus : sed credidimus. & cognouimꝰ
Credidimꝰ enĩ: ut cognosceremus llã
sipͥus cognoscere & deinde credere uele¬
mus : nec cognoscere nec credere uale¬
remus Quid credidimꝰ. & quid cogno¬
uimus : quia tues xp̃s filius dĩ. Id est.
quia ipsauita a &erna tues & nondas
elegi dicer&: anelegitur & diabolus.
& melectis est diabolus electi. in lau¬
de solent dici An electus. ẽ. et istre. de
quo nolente etnesciente. magnũ aliqͥd
bonifier& : hoc .ẽ. ꝓprium dĩ: con¬
trarium iniquis Sicut enĩ iniqͥ male
utuntur bonis operib dĩ: sic contra.
ds̃ bene utitur malis operib hominũ
iniquorum Quã bonũ est membra cor¬
porisita essẽ. quẽ ad modũ disponinon
pos sunt. nisi ab artifice dõ : p&ulan¬
tia tamen quã male utit᷑ oculas
fallatia ꝗ ma¬
le utitur lin¬
gua falsus
testis. nonne
linguã
suã et ani¬
mã suã
pͥus trucidat.
& alterũ ledere se ꝑempto conatur :

Expanded text:
didimus, sed credidimus, et cognovimus. didimus, sed credidimus, et cognovimus. Credidimus enim ut cognosceremus: nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid credidimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei; id est, quia ipsa vita aeterna tu es, et non das elegi diceret: an eligitur et diabolus, et in electis est diabolus? Electi in laude solent dici: an electus est et iste, de quo nolente et nesciente magnum aliquid boni fieret? Hoc est proprium Dei; contrarium iniquis. Sicut enim iniqui male utuntur bonis operibus Dei; sic contra Deus bene utitur malis operibus hominum iniquorum. Quam bonum est membra corporis ita esse, quemadmodum disponi non possunt nisi ab artifice Deo! Petulantia tamen quam male utitur oculis? Fallacia quam male utitur lingua? Falsus testis nonne lingua sua et animam suam prius trucidat, et alterum laedere se perempto conatur?
Abbreviated transcription (Latin):
ad paucos Sed non turbabat᷑ ipse:
quia abinitio nouerat. & qͥ credentes
essent. & quinoncredentes Nonsi nob̾
contingat. ꝑ turb smur: solaciũ indño
inueniamꝰ : & tamen caute uerba dicamꝰ
Atq ille ad paucos qͥ remanserant Dirẽ
gͦ iħs duodecim: id . ẽ. illis duodecim.
qui remanser̃ Numquid & uos inqͥt
uultis ire: nondiscessit nec iudas
Sed quare manebat. dño iam appare¬
bat : nobis postea manifestatũ est
Respondit p&rus ꝓomĩbus : unus pro
multis. unitaspuniuersis Respondit
gͦ ei symonp&rus. Dñe. ad quẽ ibimꝰ :
repellis nos ate : da nob̵ alterũte adquẽ
ibimꝰ Siate recedimꝰ. adquẽ ibimus:
uerba uitae a&enae. habes Nid&e
Nuitã eternã
quẽ ad modũ p&rus. dante dõ recreante
spũ scõ. intellexit Unde. nisiquia credi¬
dit: uerba uitae a&erna. habes uitã
enim aeternã habes. inministratione cor¬
poris & sanguinis tui : & nos credidimꝰ
& cognouimus Non cognouimus & cre¬

Expanded text:
ad paucos. Sed non turbabatur ipse, ad paucos. Sed non turbabatur ipse, quia ab initio noverat et qui credentes essent, et qui non credentes: nos si nobis contingat, perturbamur. Solatium in Domino inveniamus, et tamen caute verba dicamus. 9. Atque ille ad paucos qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodecim qui remanserunt: Numquid et vos, inquit, vultis ire? Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, Domino jam apparebat; nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis: Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te, da nobis alterum te. Ad quem ibimus? Si a te recedimus, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Videitae aeternae quemadmodum Petrus, dante Domino, recreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit? Verba vitae aeternae habes. Vitam enim aeternam habes in ministratione corporis et sanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus, et cre
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. & diftinxit credentes. a noncre¬
dentibus: expres sit causam. quare
non credant aꝓpterea dixiuobis inquit.
quia nemo potest uenire adme : nisi fu¬
erit eidatũ apatre meo Ergo & credere
datur nobis Nonenĩ nihil est crede:¬

Expanded text:
dixit et distinxit credentes a non credixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credant: Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Ergo et credere datur nobis: non enim nihil est crede
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnon intellegunt : sed causam dixeit
quare non intelliganit Sunt enim
quidã inuobis. quinon credunt : et
ideo non intelligunt . quia noni credunt
Eꝓph&a enĩdix̃ Nisicredideritis: non
in telleg&is perfidem copulamur:
ꝑ intellectũ uiuificamur : Prius hereamꝰ
ꝑfidẽ: ut sit uiuific&ur ꝑ intellectum
Nam qͥnonhȩr&. resistit: Qui resistit
ñ credit Nam quire sistit. qͦm᷑ uiuificat᷑ :
Aduersarius ẽ. radio lucis qͦ penetran¬
dus est. Non auertit aciem: sed claudit
mentẽ Sunt ergo quidã. qui noncre¬
dunt Credant & aperiant: aperiant
et il¬
luminabuntur. Sciebat
enĩ abinitio iħs qui essent credentes :¬
& quis traditurus ess& eũ Ibi enĩerat
et iudas Namquidam. scandalizati sunt.
Ille autẽ mansit ad insi diandũ. non
ad intelligendum: & quia ideo manse¬
rat: non de illo tacuit dñs non illũ ex¬
praessit : sed nec siluit. ut om̃s timerent.
quãuis unus perir& Sed postea quam

Expanded text:
qui non intelligunt; sed causam dixit, qui non intelligunt; sed causam dixit, quare non intelligant. Sunt enim quidam in vobis qui non credunt; et ideo non intelligunt, quia non credunt. Propheta enim dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. Prius haereamus per fidem, ut sit quod vivificetur per intellectum. Nam qui non haeret, resistit; qui resistit, non credit. Nam qui resistit, quomodo vivificatur? Adversarius est radio lucis, quo penetrandus est: non avertit aciem, sed claudit mentem. Sunt ergo quidam qui non credunt. Credant et aperiant, aperiant et illuminabuntur. Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum. Ibi enim erat et Judas. Nam quidam scandalizati sunt: ille autem mansit ad insidiandum, non ad intelligendum. Et quia ideo manserat, non de illo tacuit Dominus. Non illum expressit, sed nec siluit; ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
fusa est incordib nr̃is. ꝑ sp̃m scm̃ qui
cdatus est nob̾ Ergo. sp̃s est qͥuiuificat
Sp̃s enĩ. facit uiuameri bra Nec
uiua m̃bra sp̃s facit : nisi quae incor¬
Nam sp̃s qui est inte o homo qͦ cons¬
tas ut homosis. numquid uiuificat
membrũ. qđ separatum inuenerit
a carne tua: sp̃mtuum. dico animã
tuam Anima tua nonuiuificat : nisi
membra quaesunt in carne tua Unũ
sitollis . iam exanima tua. non uiui¬
ficatur : quia unitati corporis tui non
copulatur haec dicuntur. ut amemus
unitatẽ : & timeamꝰ separationẽ. Nihil
enĩ sic deb& formidare xp̃ianꝰ. quã sepa¬
rari a corpore xp̃i Sienĩ separatur a cor¬
porexp̃i : non est m̃brũ eiꝰ: Sinonest mẽ¬
brũ eius: non ueg&atur spũ eiꝰ Quisquis
ritaliter intellegenda sunt Intellexis¬
ti spiritaliter : sp̃s & uita sunt Intelle¬
xisticar naliter. &iam sic illa sp̃s et
uita sunt : Sed tibi non sunt: sed sunt
quidam inqͥt inuobis: qͥ non credunt
Nondixit. sunt quidam inuobis.

Expanded text:
qui datus est nobis . Ergo Spiritus est qui vivificat: spiritus enim facit viva membra; nec viva membra spiritus facit, nisi quae in corNam spiritus qui est in te, o homo, quo constas, ut homo sis, nunquid vivificat membrum quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat, nisi membra quae sunt in carne tua; unum si tollas, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem et timeamus separationem. Nihil enim sic debet formidare Christianus, quam separari a corpore Christi. Si enim separatur a corpore Christi, non est membrum ejus, si non est membrum ejus, non vegetatur spiritu ejus. Quisquis ritualiter intelligenda sunt. Intellexisti spiritualiter? spiritus et vita sunt. Intellexisti carnaliter? etiam sic illa spiritus et vita sunt, sed tibi non sunt. 7. Sed sunt quidam, inquit, in vobis qui non credunt. Non dixit, Sunt quidam in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tudixeris. nisi quis manduca uerit car¬
nem meam & biberit sanguinẽ meum.
non habebit inse uitam. an uita non ꝓ-¬
dest quicquã : & ꝓpt̃ quid sumꝰ qđ sumus.
nisi ut habeamꝰ uitã a &ernã quã tua
carneꝓmittis : Quid est gͦ non ꝓdest qͥcꝗ
caro: non ꝓdest quicquã. sed quomodo
illi intellexerunt Carnem quippe sic
intellexer̃ quomodo in cadauere dila¬
niatur. aut in macello uenditur: Non
qͦmͦ sp̃uuegetatur ꝓinde sic dictũ est
caro non prodest quicquã : quomodo
dictũ. ẽ. scientia inflat lamgͦ debemꝰ
odisse scientiã : Absit & quidem . scientia
inflat solascaritate : ideo adiun xit :¬
saritas uͦ aedificat Ad degͦ scientiae
caritatẽ. & utiliserit scientia : non ꝑse
sed ꝑcaritatẽ Sic &iam nunc caro.
non prodest quicqͣm : Sed sola caro: acce¬
dat sp̃s ad carnem. qͦmͦ accedit caritas.
adscientiam: ꝓdest plurimũ Namsi
caronihil ꝓdess&. uerbũ caro nonfier&:

Expanded text:
cum tu dixeris, Nisi quis manducaverit carcum tu dixeris, Nisi quis manducaverit carnem menon habebit in se vitam? An vita non prodest quidquam? et propter quid sumus quod sumus, nisi ut habeamus vitam aeternam, quam tua carne promittis? quid est ergo, non prodest quidquam caro? Non prodest quidquam, sed quomodo illi intellexerunt: carnem quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere dilaniatur, aut in macello venditur, non quomodo spiritu vegetatur. Proinde sic dictum est, Caro non prodest quidquam; quomodo dictum est, Scientia inflat. Jam ergo debemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia inflat? Sola, sine charitate: ideo adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae charitatem, et utilis erit scientia; non per se, sed per charitatem. Sic etiam nunc, caro non prodest quidquam, sed sola caro: accedat spiritus ad carnem, quomodo accedit charitas ad scientiam, et prodest plurimum. Nam si caro nihil prodesset, Verbum caro non fieret
Abbreviated transcription (Latin):
s& : siuideritisfiliũ dei ascendentẽ ubi
erat prius Cum uero filiũ hominis dix̃.
ascendentẽ ubierat prius. Num quid filiꝰ
hominis incaelo erat prius. quando int̾ra
esse coepit: Hic quidem dixcit. ubierat
prius. quasi tunc non ibi ess&: quando hȩc
loquebatur Alioloco autẽ ait Nemo as¬
cendit incaelũ. nisi qͥdecaelo descendit.:
sed filius inquit hominis quiest incaelo
Interra loquebatur : & in caelose ẽẽ di¬
cebat & non ita dixit. nemo ascendit.
trinitas. sed quaternitas : Xp̃s gͦ unus est
Uerbũ. anima & caro: unus xp̃s filiꝰ dĩ.¬
& filiꝰ hominis: unus xp̃s filiꝰ dĩsemper
filius hominis ex tempore. tamen unus
quando in terra loquebatur Sic erat
filius hominis in caelo: qͦm filius dĩ erat
in terra filius dĩ interra insuscepta car¬
ne: filius hominis incaelo. inunitate
quiuiuificat. caro non ꝓdest quicquã :
dicamusei. Patitur enĩ nos non contra¬
dicentes : sed nosse cupientes Odñe ma¬
gister bone. qͦmͦ caro non ꝓdest quicquã:

Expanded text:
 Si videritis Filium Dei ascendentem ubi erat prius? cum vero Filium hominis dixit ascendentem ubi erat prius, numquid Filius hominis in coelo erat prius, quando in terra esse coepit? Hic quidem dixit, ubi erat prius, quasi tunc non ibi esset quando haec loquebatur. Alio autem loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, sed Filius, inquit, hominis qui est in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Et non ita dixit: Nemo ascendit iTrinitas, sed quaternitas? Christus ergo unus est; Verbum anima caro, unus Christus; Filius Dei et Filius hominis, unus Christus; Filius Dei semper, Filius hominis ex tempore, tamen unus quando in terra loquebatur: sic erat Filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra. Filius Dei in terra suscepta carne; Filius hominis in coelo in unitatequi vivificat, caro non prodest quidquam? Dicamus ei patitur enim nos non contradicentes, sed nosse cupientes: O Domine, magister bone, quomodo caro non prodest quidquam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdesse : unde enĩ ad nossonꝰ uerbi. nisi
ꝑ uocẽ carnis : unde stilus. unde conscrip¬
tio: istaomĩa. opera carnissunt: sed
agitante sp̃ũ: tam quã organũ suum
Sp̃s gͦ est. quiui uificat: Caro autem.
non ꝓd. ẽ. quicquã Sicut illi intelle.¬
xerunt carnem : nonsic egodo ad man¬
ducandum carnem meã Pro indeuer¬
ba inquit. quae ego locutus sum uob̾:
suae. & potatione sanguinis sui : ut
in illo ma neamꝰ. & ipse in nobis Ma¬
neamꝰ autẽ in illo. cumsumꝰ mẽbra eiꝰ :
man& autẽ ipse in nob̾. cũ sumꝰ tẽplũ
eiꝰ Ut autẽ simꝰ m̃bra eiꝰ : unitas com

Expanded text:
desse? Unde enim ad nos sonus verbi, nisi per vocem carnis? unde stilus, unde conscriptio? Ista omnia opera carnis sunt, sed agitante spiritu tanquam organum suum. Spiritus ergo est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam: sicut illi intellexerunt carnem, non sic ego do ad manducandum carnem meam. 6. Proindea, inquit, quae ego locutus sum vobis,suae et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus, et ipse in nobis. Manemus autem in illo, cum sumus membra ejus; manet autem ipse in nobis, cum sumus templum ejus. Ut autem simus membra ejus, unitas nos
Abbreviated transcription (Latin):
tis filiũ hominis ascendentẽ ubierat pͥus:
certe uel tunc uidebitis. quia ñ eomꝰ qͦputatis
erogat corpus. certe uel tunc intellig&is.
Qr grãeiꝰ non consumitur morsibus: & ait
dñs donat. illud non neglegenter prae¬
tereundũ ÷ qđ ait. Sigꝰ uideritis filium
hominis ascendentẽ ubierat pͥus filius
enĩ hominis xp̃s. ex iurgine maria
Ergofiliꝰ hominis hic eẽ. coepit in terra:
ubi carnẽ ad sumpsit ex terra Unde
ꝓph&icȩ dictum erat: ueritas deterra
orta ẽ Quidsibigͦ uult qđ ait. cũ uide¬
ritis filium hominis ascendentẽ ubi erat

Expanded text:
tis Filium hominis ascendentem ubi erat prius; tis Filium hominis ascendentem ubi erat prius; certe vel tunc videbitis quia non eo modo quo putatis, erogat corpus suum; certe vel tunc intelligetis quia gratia ejus non consumitur morsibus. 4. Et Dominus donat, illud non negligenter praetereundum est, quod ait, Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Filius enim hominis Christus, ex virgine Maria. Ergo filius hominis hic coepit esse in terra, ubi carnem assumpsit ex terra. Unde prophetice dictum erat, Veritas de terra orta est . Quid sibi ergo vult quod ait, Cum videritis Filium homin
Abbreviated transcription (Latin):
dire: si discipuli durum habuer̃ istũ
sermonẽ. quid inimici: & tam̃ sic opor
deb& facere: non ad uersos Isti autem
entem: sed ꝓut uoluer̃. ita lntellexer̃.
erat uerbũ. ueluti concisam distribuere.
credentib inse Durus. ẽ. inqͥunt hic sermo
Quis potest eũ audire: sciens autẽ iħs apđ
sem& ipsum. quia murmurarent eiꝰ disci¬
puli deeo: sic enĩ apud se istadixer̃. ut a
billo non audirentur. sed ille qͥ eos noue¬
rat inse ipsis. audiens apud sem& ipsum :
respondit & ait hoc uos scandalizat :
quia dixi carnẽmeã do uobis manducare.
& sanguinẽ bibere : hoc uos nempe scan¬
dalizat Sigͦ uideritis filiũ hominis as¬
cendentẽ ubierat prius quid .ẽ. hoc :
hinc soluit qđ illos mouerat. hinc ape¬
ruit. undefuerant scandalizati: hinc pla¬
ne. si intelliͥgerent Illi enĩputabant eum
erogaturũ corpussuum : ille autẽ dix̃ se
ascensurũ incaelũ. utiq in tegrũ Cũ uideri¬

Expanded text:
dire? Si discipuli durum habuerunt istum dire? Si discipuli durum habuerunt istum sermonem, quid inimici? Et tamen sic oportdebet fantem: sed prout voluerunt, ita intellexerunt, erat Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. « Durus est, inquiunt, hic sermo, quis potest eum audire? » « Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurabant discipuli ejus de eo. » Sic enim b illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat? hinc aperuit unde fuerant scandalizati? Hinc plane, si intelligerent. Illi enim putabant eum erogaturum corpus suum; ille autem dixit se ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videri
Abbreviated transcription (Latin):
A beo qđ scriptũ est. Haec dix̃
Linsinagoga docens sabbato inca¬
pharnaum: usq ad id. ille enimerat
pristinũ consecunt᷑ audiuimꝰ: hinc
sermo deb&ur aurib: etiñtib: ur̃is:
ethodierno diei non inpotunus est
huius. & donisui : qͦmͦ dar& carnẽ suam
manducare dicens Qui manducat car¬
nem meã. & bibit sanguinẽ meũ in me
man&: et ego in illo. Signũ quia man¬
ducauit &bibit. hoc est siman& et ma¬
n&ur. si habitat et in habitatur : si he¬
ret ut non deserat᷑ hoc gͦ nosdocuit &¬
ad monuit mysticis uerbis: utsimꝰ in eiꝰ
corpore subipso capite. in m̃bris eius:
edentes carnẽ eiꝰ. ñ relinquentes unitatẽ
eius Sedqͥ aderant plures non intellȩ¬
gendo scandali zatisunt Non enĩ cogita¬
scđm carnẽ : morsest Carnem suam
qr ibiest uita a&erna. Ergo nec carnem
debemꝰ sapere scđm carnem : sicut in his
uerbis. Multi itaq audientes. non ex ini¬
micis. sed exdiscipulis eiꝰ : dixerunt
Durus est hic sermo Quis potest eũ au¬

Expanded text:
 eo quod scriptum est, Haec dixit in synagoga docens sabbato in Capharnaum; usque ad id, Ille enim tradpristinum consequuntur, audivimus. Hinc sermo debetur auribus et mentibus vestris, et hodierno diei non importunus est:hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures non intelligendo scandalisecundum carnem, mors est . Carnem suam quia ibi est vita aeterna. Ergo nec carnem debemus sapere secundum carnem, sicut in his verbis: Multi itaque audientes, non ex inimicis, sed ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo: quis potest eum au
Abbreviated transcription (Latin):
miraculis. edificabat᷑ fidef. Non ut
ea quȩ ñ erat. eẽ. inciper&. sed ut ea
quȩ iã eẽ. coeperat crescer&: quãus
tali uerbo usus sit: quasi tunc crede
inciperent. Non enĩ ait. gaudeo ꝓpt̃ uos
sed ait. ut credatis: qd intelligendũ ẽ.
ut ãplius robustiusq credatisꝰ: Sedeamꝰ
ad eum. Dix̃ gͦ thomas qͥ dr̃ dydimis
ad condiscipłos Camꝰ & nos & moriam̃¬
cũ eo. llenit itaq ihs : & inuenit eum
quattuor dies iam inmonum̃to habentẽ
De quattuor dieb multa qͥdem dici pos¬
s̃. sic̃ se habent obscura scripturarum. q̃
ꝓdiuersitate intelligentiũ multos sens
pariunt: Dicamus & nos : qͥd nob̵ uid&ur
significare mortuus quatriduanus
Quomodo enĩ millo cęco intelligimꝰ
quodã modo humanũ genus: sic forte
& inisto mortuo. multos intellecturi

Expanded text:
miraculis aedificabatur fides: non ut miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait, Gaudeo propter vsed ait, ut credatis: quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis. 12. Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, et moria invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. « De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. « Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ad mathemathicd̃s ut emant sibidomos. quales
mathemathico dare placuerit: uł sat̾nũ. ł iouem.
ł mercuriũ ł siqͥd aluid sacrilegi nominis Intrauit
mea: Magis qr in potestate habebat. quando mort¬
rit᷑ : ñdũ uidebat. eẽ oportunũ. ut illa potestate
cũ itax loqͥm. fatũ c̃sideramꝰ: Quidẽ gͦ ñdũ uenit
hora mea: Quando ego scio oportiine : quando passio
mea utilis erit: ñdũ uenit hora mea:. Iunc uoluntite
patiar: ut utrũq serues & ñdũ uenit hora mea.
et potestatẽ habeo ponendi animã meĩ : et iterũ
sumendicã ulenerat ergo habens in potestate. quando
moreret᷑ Nã si ante moreretur quã discipulos ele¬
gisset: certe p̃posterũ eẽt. Si esset homo qͥñ habere
in potestite horã sua: possit ante mori quã discipłos
elegisset. Et si fortt moreret᷑ iã dectis eruditisq disqpłis
prestaret᷑ ei: ñ ipse hoc faceret. At u qͥ uenerat in
manu habens ꝗdo iret. ꝗdo rediret . qͦusq excurreret

Expanded text:
enim ad mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare placuerit; vel Saturnum, vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit mea? Magis quia in potestate habebat quando moreretur, nondum videbat esse opportunum ut illa potestate cum ita loquimur, fatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut utrumque serves, et, Nondum venit hora mea; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Venerat ergo habens in potestate quando moreretur. At si ante moreretur quam discipulos elegisset, certe praeposterum esset: si esset homo qui non haberet in potestate horam suam, posset ante mori quam discipulos elegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret,
Abbreviated transcription (Latin):
one scĩ euangelii. quȩ hođdie recitata est:
apotentia discimus patientiam. Quid enĩ
sumus serui ad dnm̃ Peccatores adiustũ.
creatura adcreatorẽ : tam̃ quo modo siquid
mali sumus a nobis sumus: ita quicquid bo¬
nisumus ab illo ꝑ illũ sumus & nihil sic ꝗ̃¬
rit homo: quomodo patentiã. hab&¬

Expanded text:
one sancti Evangelii, quae hodie recitata est, a potentia discimus patientiam. Quid enim sumus servi ad Dominum, peccatores ad justum, creatura ad Creatorem? Tamen quomodo si quid mali sumus, a nobis sumus; ita quidquid boni sumus, ab illo, et per illum sumus. Et nihil sic quaerit homo quomodo potentiam: hab
Abbreviated transcription (Latin):
daciũ suũ genuit: anemine audiuit.
Quomodo ds̃pat̾ genuit filiũ ueritatẽ:
sic diabolus lapsus. genuit quasi filium
m̃datium. His auditis. replica nunc:
& recole uerba dñi. Menscatholica
quid audieris. aduerte: Quid dicat
attende. Ille quis: Diabolus. homicida
erat ab inicio. Agnoscimus: occidit adã
& inueritate ñstetit: Agnoscimꝰ: quia de
ueritate lapsus ẽ quia ueritas ñ. ẽ. in eo:
Uerum ẽ: recedendo aueritate . ñ hab&

Expanded text:
dacium suum ipse genuit, a nemine audivit. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus lapsus genuit quasi filium mendacium. His auditis, replica nunc et recole verba Domini: mens catholica, quid audieris adverte, quid dicat attende. Ille: quis? Diabolus - homicida erat ab initio. Agnoscimus, occidit Adam. Et in veritate non stetit. Agnoscimus, quia de veritate lapsus est. Quia veritas non est in eo. Verum est; recedendo a veritate non hab