comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lonis illic sedimꝰ & fleuimꝰ donec recor-¬
darem᷑ sy on. in salicib inmedio eiꝰ sus-¬
pendimꝰ organa nr̃a. Suspensa sunt or.¬
gana nr̃a. qͣmdiu inbabilone sumꝰ. IN
salicib fluminũ babilonis. Si aute ue-¬
nerimꝰ inierłm. in locũ uisionis & pacis.
organa quȩ ante otiosa pendebant: tunc
ganaquȩ habemꝰ inmanib. Igit᷑ ut dicere
cȩꝑam semꝑ anima in aliquo nuncupatiuo
trȩ loco: e. & sicut peccatoris in babilone:
sic e contrario iusti iniudea. Ueruntam̃
iuxta qͣlitat̾e uitȩ & fidei. etiã in ipsa iudea
locis int̾ se uariis separant᷑. Si eñ indan
.ẽ. quȩ extremȩ partes iudeȩ sunt. siue in
suꝑiorib paululũ melioribq locis qu̾a
dan: siue inmediis finib uideȩ. siue circa
ierłm. hȩc: ẽ. om̃iũ beatissima quȩ inme-¬
dia ierłm urbe consistit. Qui uͦ peccator
se. & nuiis scelerib oppressus: hic inba-¬
bilone:ẽ. hoc modice minor. & necdũ usq
ad sũmũ peccatorũ culm̃ ascendens: in egy¬

Expanded text:
i sedimus et flevimus cum recordaremur Sion; in salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . » Suspensa sunt organa nostra quandiu in Babylone sumus, in salicibus fluminum Babylonis. Si autem invenerimus Jerusalem, locum visionis et pacis, organa quae ante otiosa pendebant, tunc  habemus in manibus. Igitur, ut dicere coeperamus, semper anima in aliquo nuncupativo terrae loco est, et sicut peccatoris in Babylone, sic e contrario justi in Judaea est. Verumtamen juxta qualitatem vitae et fidei, etiam in ipsa Judaea, locis inter se variis separatur. Sive enim in Dan est, quae extremae partes Judaeae sunt, sive in superioribus paululum melioribusque locis quam Dan, sive in mediis finibus Judaeae, sive circa Jerusalem, et est omnium beatissima quae in media Jerusalem urbe consistit. Qui vero peccator est, et nimis sceleribus oppressus, hic in Babylone est: hoc modico minor, et nec dum usque ad summum peccatorum culmen ascendens, in Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
gina imponere. neq oleũ. neq alligaturas.
qͥa ap ꝓpinquauit in celũ iudiciũ eiꝰ & ele-¬
uatũ. ẽ. usq ad astra. Qui parũ habet pec¬
catũ. ñ usq ad celũ & ss dera iudiciũ suũ
effert. Pusillũ eñĩ & humile. ẽ. Qui uero
crescit inscelere. crescit & iniudicio: simulq
cũ uiciis auget᷑ & pena. & qͥa intantũ deliqͥt
ut uidiciũ eiꝰusq ad cȩl estia subleuet᷑. & ꝑim.

Expanded text:
gma imponere, neque oleum, neque alligaturas, gma imponere, neque oleum, neque alligaturas, quia appropinquavit in coelum judicium ejus. Et elevatum est usque ad astra. Qui parvum habet peccatum, non usque ad coelum et sidera judicium suum effert, pusillum enim et humile est. Qui vero crescit in scelere, crescit et in judicio, simulque cum vitiis augetur et poena: et quia in tantum delinquit, ut judicium ejus usque ad coelestia sublevetur,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥũ. Caue homo neqͣndo relinqͣt te medic. siue
monũ ad salutis mediciña deferendã. Si em̃
te dereliquerint & dixerint. ab eamꝰ unꝰqͥsq
tua sit. ut irremediabilis nolentisq curari.
Cĩ aut̃e te deseruerint. qͥd tͥ aliud euenturũ
.e. nͥ qͦd solet his accidẽ qͥamedicis desꝑant᷑.
utentes uoluntate morbi sui ut ad peiora de.¬
mergant᷑. Funt his similia & in consuetu.¬
Am̃e istius uitȩ a prudentib medicis. Accedit
aliqͥs eorũ ad languent̾e qͣntũ ars patit᷑. & in¬
dustria medicamina ncessant. S si aut egri¬
aut egritudo tanta sit ut repugnet curationi.
aut ipse inualidus ꝑ impatientiã doloris contra
faciat quã iubet᷑. relinqͥt medic᷑. desꝑat istius.¬
modi homin̾e. & recedit ne int̾ manꝰ suas ex.¬
spirans: causam interi eiꝰ ad se retorqueat: Sic
adño destinati st̃ moriam. relinquunt nos
desꝑantes anima nr̃am. & aunt. ñ . ẽ. mala-¬

Expanded text:
proprium. Cave, homo, nequando relproprium. Cave, homo, nequando relmonum ad salutis medicamina deferenda. Si enim te derelinquerint et dixerint, « Abeamus unusquitua sit, ut irremediabilis nolentisque curari. Cum autem deseruerint, quid tibi aliud eventurum est, nisi quod solet his accidere, qui a medicis desperantur, utentes voluntate morbi sui, ut ad pejora demergantur? Fiunt his similia, et in consuetudine istius vitae a prudentibus medicis. Accedit aliquis eorum ad languentem, quantum ars patitur, et industria medicinae non cessat. Sed si aut aegritudo tanta sit, ut repugnet curationi, aut ipse invalidus per impatientiam doloris contra faciat quam jubetur: relinquit medicus desperans istiusmodi hominem et recedit: ne inter manus suas expirans, causam interitus mino destinati sunt, moriamur, relinquunt nos desperantes animam nostram, et aiunt: Non est mala
Abbreviated transcription (Latin):
ta. R elinquamꝰ eã. Uide aut̾e homo neqͣn.¬
do angłis p̾cipiat ds̃ ut ad languorem am¬
me tuȩ medicaminũ emplastra conficiant.
si quomͦ possis abegrotatione sanari. & respon.¬
deant angłi. curaumꝰ istã babiloñe. osten¬
sanata. Nonscientiã artis suȩ neq resinȩ ũi
criminant᷑ sed te qͥ pͣceptis eorũ obsequi
noluisti dicentes. curauimꝰ babilonẽ & ñ. ẽ sa¬
nata. relinquamꝰ ȩã. Steter̃t̃ medici sub magno
medico anglidĩ uolentes curare imbetillitates
nr̃as. uolentes anim̃a lib̾are de uiciis. s nos ipsi
repellimꝰ eos dũ consiliis eorũ ñ ad quiescimꝰ.
Uident se oꝑam ꝑdere: cũ loquunt᷑ inuicẽ &
dicunt. Relinquam eã. & ab eamꝰ unꝰqͥsq in
Stram suã. Hoc: ẽ credita nob̾. e. adõ medicina
.ẽ. ñ uult obseruare qͦd dicimꝰ. studiũ nr̃m
ñ sequit᷑ & effectus. Relinquamꝰ eã. & ab eamꝰ
unꝰqͥsq int̾ram suã id ẽ. domesticũ locũ& ꝓ.

Expanded text:
ta. Relinquamus eam. Vide autem, homo, ne quando angelis praecipiat Deus, ut ad languorem animae tuae medicaminum emplastra conficiant, si quomodo possis ab aegrotatione sanari, et respondeant angeli: Curavimus Babylonem, istam ostenm, et non est sanata. Non scientiam artis suae, neque resinae vim criminantur; sed te, qui praeceptis eorum obsequi noluisti, dicentes: Curavimus Babylonem, et non est sanata. Relinquamus eam. Steterunt medici sub 769 magno medico angeli Dei, volentes curare imbecillitates nostras, volentes animam liberare de vitiis, sed nos ipsi repellimus eos, dum consiliis eorum non acquiescimus. Vident se operam perdere, cum loquuntur invicem, et dicunt: Relinquamus eam, et abeamus unusquisque in terram suam. Hoc est, credita nobis est a Deo medicina,est, non vult observare, quod dicimus, studium nostrum non sequitur effectus. Relinquamus eam, et abeamus unusquisque in terram suam, id est, domesticum locum, et
Abbreviated transcription (Latin):
tare. Quidest qͦd plantat ds: Moy ses
Sed & nunc plantat deuᷤce cotidie plantat
inanimab credentiũ. Inanima enĩ de qua
excidit iram: mansuetudine plantat. Et
de qua excidit suꝑbiam: plantat humili.¬
tatem. Dequa eradicat lasciuiam: puhici.¬
ciam plantat. De qua extirpat ignorantiã:
inserit scientiam. Non tͥ uidetur talem de.¬
bere. eẽ. plantationẽ quã plantauit ds̃.
magis qua quȩ sensibiliũ terrenorũq li¬
gnorũ est: Item in pͥmis õp uerbi dĩ est:
destruere edificia diabolica. quȩ inani-¬
ma construxit humana. Ille enĩ turres
lari lapide. xp̃o tħu. ex quo iunctura edi¬
ficii crescat intemplumdi in spũ scõ. & ita
demũ efficimeream᷑ inhereditatem t̾rȩ scẽ.
in parcẽ isrliticam. ex tinctisom̃ib & ꝑem-

Expanded text:
tare. Quid est quod plantat Deus? Moyses tare. Quid est quod plantat Deus? Moyses  . » Sed et nunc plantat Deus, et quotidie plantat in animabus credentium. In anima enim de qua excidit iram, mansuetudinem plantat; et de qua excidit superbiam, plantat humilitatem; de qua eradicat lasciviam, pudicitiam plantat; de qua exstirpat ignorantiam, inserit scientiam. Non tibi videtur talis debere esse plantatio quam plantat Deus, magis quam insensibilium terrenorumque lignorum! Est item in primis opus verbi Dei destruere aedificia diaboli quae in anima construxit humana. Ille etenim turrelari lapide Jesu Christo, ex quo junctura aedificii crescat in templum Dei in Spiritu sancto, et ita demum effici mereamur in haereditate terrae sanctae in parte Israelitica, exsti
Abbreviated transcription (Latin):
sus ultra respiret. nullus irȩ. nullus con¬
cupiscentiȩ alicuiꝰ malȩ in me saluetur af.¬
fectus. nullus suꝑsit qͥ effugiat sermo ma-¬
lus deore meo. Sic eni potero iħ uduce pur.¬
gatꝰ ab om̃ib priorib malis effici inciui¬
iħc destruit & edificat. Et sicut dicebamꝰ
tunc cũ ieremiã dissereremꝰ qͥ acceperat
ficaret. & plantaret: ita etiam nunc in
iis que habemꝰ inmanib intelligendũ pu-¬
dictũ est ecce constitui te hodie suꝑ gentes
& regna. eradicare & subuertere & ꝑditũ
dare. & post hec edificare & plantare. ita
uerbi dĩ est: eradicare prȩcedentia mala.
spinas ac tribulos uitiorum. Dũ eni iste
malȩ radices occupat̾a detinent t̾ram. ñ
potest semina bona & sc̃ã suscipere. Neces¬
sarium cͦ & pͥmũ hoc opus uerbi deiest:
plantas eradicare peccati. & omnẽ plant̃a.
quã nplantauit pater cęlestis euellere. ig.¬
niq consumere. Scd̃i iam operis est plan¬

Expanded text:
sus ultra respiret, nullus consus ultra respiret, nullus concupiscentiae alicujus malae in me salvetur affectus, nullus supersit qui effugiat sermo malus de ore meo. Sic enim potero, Jesu duce, purgatus ab omnibus prioribus malis, effici in civiJesus destruit et aedificat. Et sicut dicebamus tunc cum super Jeremiam dissereremus, qui acceperat ficaret, evelleret, et plantaret: ita etiam nunc in his quae habemus in manibus intelligendum puconstitui te hodie super gentes et regna, eradicare, et subvertere, et perditum dare, et post haec aedificare, et plantare ; » iverbi Dei est eradicare praecedentia mala, spinas ac tribulos vitiorum. Dum enim istae malae radices occupatam detinent terram, non potest semina bona et sancta suscipere. Necessarium ergo et primum hoc opus verbi Dei est plantas eradicare peccati, et omnem plantam quam non plantavit Pater coelestis, evellere ignique consumere. Secundi jam operis est plan
Abbreviated transcription (Latin):
impiorũ fuerit pͥmo ciuitas lachis. qua
destructa atq subuersa: postmodũ israhe¬¬
structo & extincto: liberataest anima ale¬
ge prioris & pessimi uiri . & coniuncta est
uiro bono & legitimo illi de quodicit apłs
paulus. Statui autem uos uni uiro uirgi¬
nem castam ex hibere xp̃o. Sicut etiam no.¬
minũ ipsorum intelligentia geminum
hunc unius cuiusq ciitatis consonat
statũ: puto ego qͦd sic melius est intelligi
bella israhelitica. & qͦd sic melius pręliari
sħc putetur. & destruere urbes ac regna
subuertere. Sic eñi illud dictũ religio¬
sius & clementius apparebit: qͦd dr̃ ita
subuertisse & uastasse singulas quasq
urbes. ut nichil in eis relinqueretur qđ
spiraret. neq qͥsaluus fieret. neq qͥ effuge.¬
ret. Utinã enĩ dñs de animab credentib
sibi & quas suo uendicat regno. & de mea
ipsius anima. ita eiciat & extinguat om̃ia
ꝓpria mala: ut nullus in me maliciȩ sen¬¬

Expanded text:
impiorum fuerit primo civitas Lachis: quo impiorum fuerit primo civitas Lachis: quo destructo atque subverso, postmodum Israestructo et exstincto, liberata est anima a lege prioris et pessimi viri, et conjuncta est viro bono et legitimo, illi de quo dicit apostolus Paulus: « Statui autem vos uni viro virginem castam exhibere Christo . » Sic etiam nominum ipsorum intelligentia ad genuinum hunc uniuscujusque civitatis consonat statum. Ego puto quod sic melius est intelligi bella Israelitica, et quod sic praeliari Jesus putetur, et destruere urbes ac regna subvertere. Sic enim et illud dictum religiosius et clementius apparebit, quod dicitur ita subvertisse et vastasse singulas quasque urbes, ut nihil in eis relinqueretur quod spiraret, neque qui salvus fieret, neque qui effugeret. Utinam enim Dominus de animabus credentibus sibi, et quas suo vindicat regno, et de mea ipsius anima ita ejiciat et exstinguat omnia priora mala, ut nullus in me malitiae sen
Abbreviated transcription (Latin):
colebant: nuinc dĩ legib agant. Sed &
de ipsis int̾ptationib nominũ curiosius
ac diligentius ꝑscrutem᷑: inuenietur sig.¬
nificantia nominũ nunc ad mali regni nẽ
etiã adboni intelligentiam posse conferri.
Utputa lebna candor int̾p̃tatur. Candor
aute diuerse intelligitur. Est enĩ candor
leprȩ. est & candor lucis. Possibile gͦ est
etiam nominis hui int̾ptatione utriusq
status differentias indicari: ut candorem
quidẽ lepre habuerit lebna subregib
malis. qua destructa atq subuersa ad
israheliticũ regnũ ꝑueniat lebna & can¬
dorem lucis accipiat: quia candor i⁊
scripturis & laudabilis & culpabilis po¬
nitur. Et iterũ lachis int̾pretatur iter
Iter autẽ & laudabile & culpabile in
scripturis habetur. qđ difficile ñ. ẽ ꝓbare:
sicut dix̾ inpsalmis. Et iter impiorũ peribit.
Et alibi econtrario. Iter rectũ facite pedib
ur̃is. Potest gͦ intelligietiam qͦd hoc iter

Expanded text:
colebant, nunc sub Dei legibus agant. Sed et colebant, nunc sub Dei legibus agant. Sed et de ipsis interpretationibus nominum si curiosius ac diligentius perscrutemur, invenietur significantia nominum nunc ad mali regni, nunc etiam ad boni intelligentiam posse conferri. Ut puta Lebna candor interpretatur: candor autem diverse intelligitur, est enim candor leprae, et est candor lucis. Possibile ergo est etiam nominis hujus interpretationem utriusque stratus differentias indicare, ut candorem quidem leprae habuerit Lebna sub regibus malis; quo destructo atque subverso, ad Israeliticum regnum pervenit Lebna, et candorem lucis accipit, qui candor in Scripturis et laudabilis et culpabilis ponitur. Et iterum Lachis interpretatur iter. Iter autem et laudabile et culpabile in Scripturis habetur, quod difficile non est probare, sicut dixit in psalmo: « Et iter impiorum peribit . » Et alibi e contrario: « Iter rectum facite pedibus vestris . » Potest ergo intelligi etiam quod hic iter
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s bellatur aduersũ uirtutes contrari.¬
as. & eicit eas de ciuitatib quas posside.¬
bant idest de animab nr̃is. & int̾ficit reges
qui regnabant inanimab nr̃is. neultra reg¬
net innobis peccatũ. ut postea quã intereme¬
rit regem peccati & eiecerit de ciuitate ani.¬
mȩ nr̃e: fiat anima nr̃a ciuitas dĩ. & regnet
mea ds̃. & dicaturadnos: quia ecce regnum
dĩmtra uos est. Est gͦ opus sũmȩ miscłiȩ hoc
qͦd heretici crudelitatem accusant. qͦd dñs
ihc adumbratũ prꝰi a filio naue ꝑ singulas
quasq ciuitates nunc inueritate ꝑsingu.¬
las quasq animas credentiũ complet. ut qͥ
possidebant᷑ amalis & pessimis regib scđm
principem aeris mundi huiꝰ. spiritib qͥ nunc
operantur infiliis diffidentie expulsis &
ꝑemptis: facere eas dignetur habitaculũ
subrege iniquo iniquitati ad immundiciã
nunc seruiant iusticiȩ ad sc̃ificationẽ: Dic
gͦ intelligite qͦd interfici regem iericho hic

Expanded text:
 bellator adversus virtutes contrarias; et ejecit eas de civitatibus quas possidebant, id est, de animabus nostris; et interfecit reges qui regnabant in animabus nostris, ne ultra regnet in nobis peccatum: ut posteaquam interemerit regem peccati de civitate animae nostrae, fiat anima nostra civitas Dei, et regnet in ea Deus, et dicatur ad nos quia regnum Dei intra vos est . Est ergo opus summae misericordiae hoc quod haeretici crudelitatis accusant, quod Dominus Jesus adumbratum prius a filio Nave per singulas quasque civitates, nunc in veritate per singulas quasque animas credentium complet; ut quae possidebantur a malis et pessimis regibus, secundum principem aeris mundi hujus spiritus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae, expulsis his et peremptis, facere eas dignetur habitaculum sub rege iniquo iniquitati ad immunditiam, nunc serviant justitiae ad sanctificationem. Sic ergo intellige quod interfecit regem Jericho,
Abbreviated transcription (Latin):
dignus efficiqui hereditatem consequaris
te prius om̃ia bella finire & inpace consiste.¬
re. ut etiam de tue carnis t̾ra dicat᷑. quia
tudo sit sc̃ȩ scripturȩ : quattuor abea par.¬
tes orbis t̾rȩ quas axes uł plagas nominat
appellari. indistributione finium trib
uida duȩ tantũmodo nominantur. & duȩ
reticentur. Sic eniscriptũ est. Et facti sunt
Ifines trib filiorum uda scđm plebes eor
Safinib idumee: adeserto sin ad occiden
Stem. Tum de inde dicit. & aboriente omne
inquit mare salsum. Et alias duas partes
reticuit. idest septentrionis uł meridiani.
Uide gͦ si ñ repleta sunt ista misteriis. Licet¬
nos singula uł sentire uł explicare neque¬
amꝰ tamen ꝓut dñs p̾bere dignatur & nos

Expanded text:
dignus effici, qui haereditatem consequaris te prius omnia bella finire et in pace consistere, ut de carnis tuae terra dicatur: quia tudo est Scripturae quatuor adeo partes orbis terrae, quas agrum et plagas nominant, appellare; et in distributione finium tribus Judae duae tantummodo nominantur, et duae reticentur. Hinc enim scriptum est: Et facti sunt fines tribus filiorum Juda secundum plebes eorum, a finibus Idumaeae, a deserto Sina ad occidentem, tum deinde et ab oriente; omne, inquit, mare salsum. Et alias duas partes reticuit, id est, septentrionis vel meridiani. Vide ergo, si non repleta sunt mysteriis, licet singula vel sentire vel explicare nequeamus. Tamen prout Dominus praebere dign
Abbreviated transcription (Latin):
solis sorte hȩreditatis accipies. S & si te
tradideris legi dei. & inipsa mediteris
die ac nocte. & non recedat liber legis
mor sis pͣcepti saluatoris inquodicit.
scrutamini scripturas. si gͦ talib testu¬¬
diis mancipaueris. & eruditionẽ diuinȩ
legis uł legendo uł audiendo obtinu¬
eris: tuȩ portionis efficit᷑ ciuitas lit.¬
terarũ. Et hȩc quidem nos ꝓ possibili¬
tate sensus nr̃i uł etiã ꝓur̃i auditus
capacitate discussimꝰ. Summa uͦ scien¬
tia & ꝓfundior horũ intelligentia
apud illos erit. qͥueram hȩ reditatem
ueri & unigeniti filii dei quȩ reꝓmissa
.ẽ. iis qui eũ ꝑfecte dilexerint consequi

Expanded text:
solis sorte haereditatis accipies: sed et si te solis sorte haereditatis accipies: sed et si te tradideris legi Dei, ut in ipsa mediteris die ac nocte, et non recedat liber legis mor sis praecepti Salvatoris, in quo dicit: « Scrutamini Scripturas ; » si ergo talibus studiis te mancipaveris, et eruditionem divinae legis vel legendo vel audiendo obtinueris, tuae portionis efficitur civitas litterarum. Et haec quidem nos pro possibilitate sensus nostri, vel etiam pro auditus vestri capacitate, discussimus: summa vera scientia, et profundior horum intelligentia apud illos erit qui veram haereditatem veri et unigeniti Filii Dei, quae repromissa est his qui eum perfecte dilexerint, consequi
Abbreviated transcription (Latin):
lubrico marinis fluctib comparantur:
ut possit ad uideȩ t̾ram ꝑuenire. & adfon-¬
tem solis accedere. Quis autem . ẽ. foris
solis. uł cuius solis: Illius sine dubio.
prius euaseris mare salsum font̾e inue.¬
nies uitra uide. Quem fontem: Illũ
inuenies etiã ciuitatem eiꝰ. Est enĩ in qͥt
ibi & ciuitas solis. Dicit᷑ ẽẽ. & inegypto
ciuitas solis. Sed ista ciuitas quȩ inȩgy.¬
pto ẽ: huius solis nom̃ accepit. quem pat̃
cȩlestis oririiubet suꝑ bonos & malos.
lla uͦ ciuitas quȩ iniudea .ẽ. scõrũ tan-¬
tũmodo efficitur. quia ciuitas dĩ. ẽ: &
fons illius dequo superius diximꝰ. Elu.¬
uius effectus lȩtificat ciuitatem dei.
Sed & tu si ex om̃i parte munitus sis &
continentiȩ muro circundatus. si sapien¬
tiȩ & magnanimitatis turrib confir.¬
mat᷑ꝰ. etiã tu efficieris ciuitas dĩ.Si uͦ ad
hec omia ad ieceris tͥ scientiȩ lumen sicut¬
eris etiã tu ciuitas solis. uł cuutatem

Expanded text:
lubrico, marinis fluctibus comparantur, lubrico, marinis fluctibus comparantur, ut possit ad Judae terram pervenire et fontem solis accedere. Quis est autem fons solis, vel civitas solis? Illius sine dubio dprius evaseris mare salsum, fontem invenies in terra Judae. Quem fontem? Illum invenies etiam civitatem ejus: Est enim, inquit, ibi et civitas solis. Dicitur esse in Aegypto civitas solis; sed ista civitas solis quae in Aegypto est, hujus solis nomen accepit quem Pater coelestis oriri jubet super bonos et malos; illa vero civitas quae in Judaea est, sanctorum tantummodo efons ille, de quo superius diximus, fluvius effectus laetificat civitatem Dei. Sed et tu si ex omni parte munitus sis, et continentiae muro circumdatus, si patientiae et magnanimitatis turribus circumdatus es, etiam tu efficeris civitas Dei; si vero ad haec omnia adjeceris tibi lumen seris etiam et tu civitas solis, vel civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
est nos transire in heremũ temptationũ.
ut sic possimus ꝑ uenire in hȩreditatem
filiorũ iuda. Sed & ascendere nos oporcet.
ad ascensum colliũ acrabin: qͦd int̾ptat᷑
scorpiones. Transeundi nobis sunt & cal.¬
candi etiã scorpiones. illi sine dubio de.
quib saluator dicit. Ecce dedi uobis pote¬
statem calcandi suꝑ serpentes & scorpiones.
Quigͦ uult & desiderat ingrediinhȩredi-¬
tatem trib uida. oportet eum ascendere
ascensiones istas. & calcare atꝙ euadere scor.¬
piones qui obsistunt. Unde arbitror. qͦd
tas. Et sunt inqͥt fines usq cades. Cades
uelim nunc locorũ cathalogũ facere. sed
ut mysteriorũ quȩ ꝑhȩc significantur
contueam᷑ imagines. Dicit᷑ gͦ aborientis
litterarũ. Oportet gͥ omnẽ qͥ uult intro¬
ire inpartem filiorũ iuda tͣnsire prius¬
mare salsum. uitȩ scilicet & mundi huꝰ¬
undas & turbines superare & euadere
om̃ia que in hoc mundo ꝓ incerto sui &

Expanded text:
est nos transire eremum tentationum, est nos transire eremum tentationum, ut sic possimus pervenire in haereditatem filiorum Juda; sed ascendere nos oportet ad ascensum collium Acrabin, quod interpretatur scorpionis. Transeundi nobis sunt et calcandi scorpiones illi sine dubio, de quibus Salvator dicit: « Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones . » Qui ergo vult et desiderat ingredi haereditatem tribus Juda, oportet eum ascendere in ascensiones istas, et calcare atque evadere scorpiones qui obsistunt: unde arbitror quod as . » Et sunt, inquit, fines usque ad Cades. Cades d nunc locorum catalogum facere velimus, sed ut mysteriorum quae per haec significantur contueamur imagines. Dicitur ergo, ab oriente litterarum. Oportet ergo omnem qui vult introire in partem filiorum Juda, tmare salsum, et vitae scilicet et mundi hujus turbines superare, et evadere omnia quae in hoc mundo, pro incerto usu et
Abbreviated transcription (Latin):
iam sepe diximꝰ int̾ptatur t̾rena. Post t̾re-
nagͦ statim consecunt᷑ fines uideȩ. sed ade.¬
serto inquit sin. Int̾p̃tat᷑ aut̾e sin c̾eptati¬
ones. Post temptationes gͦ consecuntur
udȩ. occidens & oriens nominant᷑. & ui-¬
cina loca ea quȩ supra diximꝰ. unmocori.¬
finia. Sed & ualles egypti uicina occiden.¬
talib partib designatur: que. ẽ adeserto
adoccidenteni. Aboriente uͦ: cinguntur fines¬
⁊ mari salso. Post hoc acollib inquit qui
tenduntur a doccidentem. & inde ascet¬
ditur aboccidente usq cades barne: & sic
Sꝑtenditur ab occidente usq cades. Et hi
sunt fines eorũ abafrico. Et in de ꝑrexit
usq aduallem egypti. Uides qͦmͦinocci.¬
Identis
partib & africũ & egyptũ nominat &
occasum: Sine dubio ut hȩc om̃ia sciat unꝰ¬¬
quisq euadenda. ẽẽ. & transeunda. ut ita
demũ possit ad tribũ regiam ꝑuenire. de
qua dicit apłs. Certũ. ẽ. autẽ qͦd exiuda ortꝰ
temptationes significaret. Et idõ necesse

Expanded text:
imus saepe, interpretatur terrena. Post terrena ergo statim consequuntur fines Judae, sed a deserto, inquit, Sina: interpretatur autem Sina, tentationes. Post tentationes ergo consequuntur e. Occidens et oriens nominantur, et vicina loca ea quae supra diximus imo confinia; sed et vallis Aegypti vicina occidentalibus partibus designatur, quae est a deserto ad occidentem; ab oriente vero cinguntur fines mari salso. Post hoc a collibus, inquit, qui tenduntur ad occidentem; et inde ascenditur ab occidente usque Barne, et sic pertenditur ad occidentem Cades. Et hi sunt fines eorum ab Africo; et inde perrexit usque ad vallem Aegypti. Vides quomodo in occidentis partibus, et Africum, et Aegyptum nominat, et occasum? sine dubio, ut haec omnia sciat unusquisque evadenda esse et transeunda, ut ita demum possit ad tribum regiam pervenire, de qua dicit Apostolus: Certum est quod de Juda ortus tentationes significat; et ideo necesse
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quomꝰ mane gła eiꝰ uisa est : Cũ uenissent
aliȩ mulieres pͥma sabbati mane ualde. in¬
uenerunt angłos cũ ingenti claritate ad
sepulchrũ sedentes & dicentes. Non est hic
sed surrex̃ amortuis. Uenite & udete locũ¬

Expanded text:
ne gloria ejus visa est. Cum venissent aliae mulieres prima sabbati valde mane, invenerunt angelos cum ingenti claritate sedentes ad sepulcrum, et dicentes: Non est hic, sed surrexit a mortuis. Venite et videte locu
Abbreviated transcription (Latin):
Nonte hic turbet auditus. Audi ꝓpħam ex
ꝑsona diui dicent̾e. Ego autẽ sum uermis &
ñ homo. Sicut & enupse ẽ. qui fit aliis in
ruinã. aliis aute in resurrectionẽ : ita & ipse
dñs qͥ nunc in manna fidelib quidẽ dulcedo
mellis: infidelib autẽ uermis efficit᷑. Ipse¬
ẽ. enĩ sermodĩ. qui iniquorũ mentes arguit.
& correptionũ spiculis peccatorũ conscien-¬
tias terebrat. Ipse. ẽ. qui & ignis efficitur in¬
dicunt. Nonne cor nrm erat ardens intra¬
ille ignis ẽ. qui conflagrat spinas de t̾ra ma¬¬
la: idest qui malignas cogitationes incorde
consumit. & idõ peccatorib quidẽ neq uer.¬
mis arguens unquã morit᷑: neq ignis exu¬¬
rens aliqndo restinguit᷑. Iustis autẽ & fide¬
lib: ꝑmanet dulcis &e suauis. Gustate enĩ¬

Expanded text:
Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex persona Domini dicentem: Ego autem sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est qui fit aliis in ruinam, aliis autem in resurrectionem; ita et ipse est qui nunc in manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus autem vermis efficitur. est enim sermo Dei qui iniquorum mentes arguit et correctionum spiculis conscientiam terebrat. Ipse est enim qui efficitur dicunt: Nonne cor nostrum ardens era ignis est, quibus cremat spinas de terra mala, id est, malas cogitationes in corde consumit; et ideo peccatoribus neque vermis arguens unquam moritur, neque ignis exurens exstinguitur: justis autem et fidelibus permanet dulcis et suavis. Unde di
Abbreviated transcription (Latin):
festinemꝰ cȩleste manna suscipere. Istud en ĩ
manna ꝓut uult quisq: talem saporem
reddit in ore eiꝰ. Audi enĩ & dnm dicentem
sis qui accedunt ad se. fiat tͥ sodm fidemtuã
Et tugͦ siidem uerbũ dĩ qͦd inȩccła prȩdicat᷑
tota fide & tota deuotione suscipias: fiet tͥ
ipsũ uerbũ qͦdcunq desideras. Uerbi grã. si
tribularis: consolat᷑ te dicens. Cor contritũ &
cumulat tͥ gaudia dicens. Letamini indño.
& exultate iusti. Si racundus es. mitigat te
dicens. Desine abira. & derelinque indignati¬
onẽ. Sundolorib sis: sinat te dicens. dñs sa-¬
nat om̃s languores tuos. Si pauꝑtate consu¬
meris: consolat᷑ te dicens. Dñs alleuat de
t̾ra in opem. & de stercore erigit pauꝑem.
Sic gͦ manna uerbi dĩ reddit in ore tuo sapore.
quecunq uolueris. Hoc tam̃ siqͥs in fide liter
suscipiat. & ñ comedat sed abscondat: uermes
exeo ebulliunt. Putasne eo usq deducendũ
est uerbũ dĩ. ubi etiã uermis fieri putet᷑:

Expanded text:
festinemus coeleste manna suscipere. Istud enim manna, prout vult quisque, talem saporem reddit in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si verbum Dei quod in ecclesia praedicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, si tribularis, consolatur te, dicens: Cor contritum etcumulat tibi gaudia, dicens: Laetamini in Domino, et exsultate, justi . Si iracundus es, mitigat te, dicens: Desine ab ira, et derelinque indignationem . Si in doloribus es, sanat te, dicens: Dominus sanat omnes languores tuos . Si paupertate consumeris, consolatur te, dicens: Dominus erigit de terra inopem, et de stercore erigit pauperem . Sic ergo manna verbi Dei reddit in ore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideliter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, vermes ex eo ebulliunt. Putasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri putetur?
Abbreviated transcription (Latin):
egyptiis. Quiduidet᷑ dicere. qͦd siquis seruet
mandata nullã egritudinẽ patiat᷑. hoc . ẽ. neq
febriat. neq alios dolores corporis ferat:
Non puto qͦd hoc sit. qͦd ꝓmictat᷑ diuina man¬
data seruantib. Alioqͥn indiciũ nob̾. ẽ. iob
iustissimꝰ & totius pietatis obseruantissimꝰ
qui acapite usq ad pedes replet᷑ ulcere pes
illas infirmitates qͥs egyptii habent. Aegy.¬
ptus nanq mundus figuralit̾ appellat᷑.
Diligere gͦ mundũ & ea quȩ inmundo sunt.
egyptius languorest. Dies obseruare &
menses tempora. signa requirere. stellarii
cursib adhȩrere: egyptius languor. ẽ.
Deseruire carnis luxuriȩ. uoluptatib oꝑã
dare. uacare deliciis: egyptius languor. ẽ.
Caret gͦ his infirmitatib ꝙ languorib: qͥ
Smandata custodit. Post hȩc dicit. quia ue

Expanded text:
eliqua. Quod videtur dicere quod si quis servet mandata, nullam aegritudinem patiatur, hoc est neque febrim, neque alios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessillas infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies observare et menses et tempora, signa requirere, stellarum cursibus adhaerere, Aegyptius languor est. Deservire carnis luxuriae, voluptatibus operam dare, vacare deliciis, Aegyptius languor est. Caret namque infirmitatibus his et languoribus, qui mandata custodit. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
nes sine panib comedatis. aut mane panes
Qͥd in hoc diuini muneris. qͥd temperam̃ti
grȩ cȩlestis ostenditis: Hoc inest inquo a.
panib comedunt᷑. & maiestatem didici¬
tis apparere. sirursũ panes sine carnib
qui ad quiescentes uob̾ in coturnicib agno.¬
scłi & aduesꝑam mundi uerbũ caro factũ¬
est: in illa carne agnosci dicimꝰ dnm. quã
suscepit ex uirgine. Istas enĩ uerbi dĩ carnes.
uit: sed aduesꝑam. Aduentus enĩdñĩ incar.¬
ne aduesꝑam factus ẽ: sicut & iohes dicit.
Pueri. nouissima hora est.Sed & mane in qͥt
replebimini panib. Nob̾ & panis uerbũ di
est. Ipse. ẽ enĩ panis uiuus ꝗͥdecęlo descen¬

Expanded text:
nes sine panibus comedant, aut mane panes d in hoc divini muneris, quid temperamenti gratiae coelestis ostenditur? Hoc est, in quo agpanibus comedunt, et majestatem Dei apparere dicunt, si rursum panes sine carnibus qui acquiescentes vobis, in coturnicibus putanad vesperam mundi Verbum est caro factum, in illa tantum carne agnosci dicimus Deum, quem suscepit ex Virgine: has enim Verbi Dei carnes vit, sed ad vesperam: adventus enim Domini in carne ad vesperam factus est, sicut et Joannes dicit: Pueri, novissima hora est .-- Mane, inquit, replebimini panibus. Nobis ergo panis Verbum Dei est: Ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
scito illud minutũ ẽẽ. & ual de subtile sicut
sem̃ coriandri. Habet enĩ aliqͥd inse & holeris.
quo nutrire & recreare possit infirmos. qͥa
qui infirmꝰ est : olera manducet. Habet aliqͥd
& rigoris: & idõ ut priuna. ẽ. Candoris aut̃e
& dulcedinis. Habet plurimũ. Qͥd enĩ candi.¬
dius qͥd splendidius eruditione diuina: Qͥd
dulcius: qͥdue suauius: eloquiis dñi quȩ st̃
suꝑ mel & fauũ: Sed qͥd .ẽ. qͦd dicit. ut in
die sexto duplum colligat᷑ in repositionẽ. qͣn.¬
tũ sufficiat etiã sabbato: Hoc secundũ nrãm
intelligentiã. ñ otiosi nec securi p̾terire de-¬

Expanded text:
scito illud minutum esse, et valde subtile, sicut scito illud minutum esse, et valde subtile, sicut semen coriandri. Habet enim aliquid in se et oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos: quia qui infirmus est, olera manducet . Habet aliquid et rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splendidius eruditione divina? Quid dulcius, quidve suavius eloquiis Domini, quae sunt s ex manna. Sed quid est quod dicit, ut in die sexto duplum colligatur in repositionem, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelligentiam non otiosi nec securi praeterire de
Abbreviated transcription (Latin):
lestia nanq sunt eloquia ista quȩ nob̾ lecta
sunt: & ado descender̾ uerba quȩ nob̾ reci¬
tata sunt. Ꝙ idõ nob̾ qui tale manna susci
dolent & suspirant. & se miseros dicunt. qͥa¬
manna sicut acceper̃ patres ipsorũ: ipsi
ñ merent᷑ acciꝑe. Illi nunquã manna man-¬
ducant. Non enĩ possunt illud manducare
qd .ẽ. minutũ sicut sem̃ coriandri. & can¬
didũ sicut priuna. Nichil eñi in uerbo di
minutũ nichil subtile. nichil sentiunt
spuale. sed totũ pingue. totũ crassũ. Iri¬
crassatũ. ẽ. enĩ cor popłi illius. Sed & in¬
t̃pretatio nominis hoc idem sonat. Man¬
na enĩ int̾pretat᷑: qͥd .ẽ. hoc. Uide si ñ ipsa
nominis uirtus ad discendũ te ꝓuocat.
ut cũ audis legem dĩrecitari: inquiras semꝑ
& in t̾roges. & dicas doctorib. Quidest hoc
Hoc enĩ ẽ: qͦd indicat manna. Tugͦ si uis man-¬
ducare manna. idest si cupis susciꝑe uerbũ di.¬

Expanded text:
lestia namque sunt eloquia ista quae nobis lecta lestia namque sunt eloquia ista quae nobis lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale manna suscipdolent et suspirant, et se miseros dicunt; qmanna sicut susceperunt patres ipsorum, ipsi non merentur accipere: illi nunquam manna manducant. Non enim possunt manducare illud quod est minutum sicut semen coriandri, et candidum sicut pruina. Nihilminutum, nihil subtile, nihil sentiunt spirituale, sed totum pingue, totum crassum. Incrassatum est enim cor populi illius. Sed et interpretatio nominis hoc idem sonat. Manna enim interpretatur, Quid est hoc? Vide, si non ipsa nominis virtus ad discendum te provocat, ut cum audis legem Dei recitari, inquiras semper, et interroges et dicas doctoribus, Quid est hoc? Hoc enim est, quod indicat manna. Tu vero si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verba,
Abbreviated transcription (Latin):
Q uęrogͦ qua die ceꝑit manna cȩlitus dari. &
uolo comparari dominicã nr̃am. cũ sabbato
iudeorũ. Ex diuinis nanq scripturis appa¬
ret. qͦd indie dnĩca pͥmo int̾ris datũ. ẽ. man¬
na. Si enĩ ut scriptura dicit. sex dieb conti.¬
nus collectũ. ẽ septima autẽ die quȩ. ẽ. sab¬
bati cessatũ. ẽ: sine dubio initiũ eiꝰ adie pͥma
quȩ. ẽ. dies dominica fuit. Qͦd si exdiuinis
scripturis hoc constat qͦd indie dnica ds̃
pluit manna. & insabbato ñ pluit: intelli.¬
daico sabbato. iã tũ indicatũ. qͦd insabbato
ipsorũ gr̃a dĩ adeos de cęlo nulla descen¬¬
derit. panis celestis qui.ẽ sermo dĩ adeos
nullus uenerit. Dicit enĩ & alibi ꝓpħa.
Dieb multis sedebunt filii isrł sine rege.
sine pͥncipe. sine ꝓpħa. sine hostia sine sacri-¬
ficio. sine sacerdote. Innrã autẽ dñica die
semꝑ dñs pluit manna decȩlo. sed & hodie
ego dico quia pluit dñs manna de oȩlo. Cȩ¬

Expanded text:
 ergo qua die coeperit manna coelitus dari, et volo comparare Dominicam nostram sabbato Judaeorum. Ex divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intellidaico sabbato; jam tunc indicabatur quod in sabbato ipsorum gratia Dei ad eos de coelo nulla descenderit, panis coelestis, qui est sermo Dei, ad eos nullus venerit. Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine propheta, sine hostia, sine sacrificio, sine sacerdote . In nostra autem Dominica die, semper Dominus pluit manna de coelo. Sed hodie ego dico, quia pluit Dominus manna de coelo. Coe
Abbreviated transcription (Latin):
rit homo: hoc & metet. Quid gͦ agimus
nos qui amamus illud recondere qđ cor¬
rũ paturꝰ. non qđ ꝑmaneat & ꝑduret in
nent usq incrastinum. Deniq & sic scrip.¬
tu ẽ: qͦd qͥ infideles fuerunt seruauerunt
inqͥt de manna. & ebullierunt ex eo uermes.
& computruit. Illud autẽ qͦd ꝓdie sabbati
reponebat᷑ ñ. ẽ. corruptũ. neq uermes e.¬
bullierunt ex eo: sed ꝑmansit integrum
Et tu gͦ si ꝓpt̾ prȩsent̾em uitã tantũmͦ &
ꝓpt̾ amorem scłi thesaurites. continuo uer-¬
Audi de peccatorib & iis qui pͣsens scłm di¬
ligunt : quȩ sit ꝓpħȩ sententia. Uermis
inquit eorũ ñ morietur. & ignis eorũ ñ¬
extinguetur. Isti sunt uermes. quos gene¬
cunias. & uidentes in necessitate fr̃s suos:
claudunt ab eis uiscerasua. ꝓpt᷑ea &¬

Expanded text:
rit homo, haec et metet . Quid ergo agimus nos, qui amamus illud recondere quod corrumpatur, non quod permaneat et perduret in nent usque in crastinum. Denique scriptum est, quod qui infideles fuerunt, servaverunt, inquit, de manna, et ebullierunt ex eo vermes, et computruit. Illud autem quod pro die sabbati reponebatur, non est corruptum, neque vermes ebullierunt in eo; sed permansit integrum. Et tu ergo si propter praesentem vitam tantummodo et propter amorem saeculi thesaurizes, continuo veraudi de peccatoribus et his qui praesens saeculum diligunt, quae sit prophetae sententia: Vermes, inquit, eorum non morientur . Isti sunietur. Isti sunt vermes, quos genecunias, et videntes in necessitate fratres suos, claudunt ab eis viscera sua. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo cũ iudeis habere sermonẽ. quib
credita dicunt᷑ eloquia dĩ : qͥd illis ui.¬
deatur de eo qͦd dicit. Sex dieb continuis
colligentes. die autẽ sexto duplũ colligetis.
Apparet gͦ sextam diẽ nominari illã quȩ an¬
te sabbatũ ponit᷑. quȩ apud nos parasceue¬

Expanded text:
m cum Judaeis habere sermonem, quibus credita sunt eloquia Dei, quid illis videatur de eo quod dicit: Sex diebus continuis colligetis, die autem sexta duplum. Apparet ergo sextum diem nominari qui ante sabbatu
Abbreviated transcription (Latin):
uerã uitam. Sed dicit aliqͥs. Si manna
uerbũ dĩ ẽẽ. dicis. quomꝰ uermes facit
bo dĩ. Sic enĩdicit ipse. Nisi uenissem & lo-¬
cutus eis fuissem: peccatũ ñ haberent. Post
susceptũ gͦ uerbũ dĩsiquis peccet. efficit᷑
ei ipsũ uerbũ uermis: qui eiꝰ semꝑ conscien¬
tiam fodiat. & archana pectoris rodat. Sed¬

Expanded text:
vermis. Sed dicit aliquis: Si manna verbum Dei esse dicis, quomodo vermes facit?bo Dei. Sic enim ait: Nisi venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent . Post susceptum autem verbum Dei qui peccat, efficitur ei ipsum verbum vermis, qui ejus semper conscientiam fodiat, et arcana pectoris rodat.
Abbreviated transcription (Latin):
dit maris piscib & oeli alitibus datas.
Murmꝰ gͦ aduersũ moysen: immo ad.¬
uersũ dm̃ leuant. Sed hoc pͥmo quidẽ
tassis &e tercio. Uerũ siñ desinant. sed
ꝑsistant : audi qͥd post hec murmu¬¬
rantem popłm consequat᷑. Innumero.¬
rũ libro refertur: qͦd & insuis scriptis

Expanded text:
dit maris piscibus, et coeli alitibus datas. dit maris piscibus, et coeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem tassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
colebamꝰ lignũ & lapidem. & ignorantes dm̃:
iis qui naturanerant dii seruiebamꝰ. Nos
enĩ eramꝰ qͥ longe peregrinabam᷑: de quib
dicit apłs. quia fuimꝰ hospites & ꝑegrini
testamentorũ dĩ. spem ñ habentes. & sine
dõ in hoc mundo. Ueruntam̃ ñdat᷑ manna
de celo in illa die qua pͥmũ pascha fit.
sed in illa qua secundũ. Panis enĩ qui de
celo descendit: ñ uenit ad illos qui primã
solennitatem celebrant: sed adnos qͥ secun¬
dam suscepimꝰ. Nrm̃ enĩ pascha immolatꝰ
est. xpͣc: qui uerus nob̾ panis de celo des.¬
cendit. Sed interim uideamꝰ. qͥd .ẽ. qͦd in
hac die gestũ monstrat᷑. Quintadecima¬
inqͥt die mensis secundi murmurauit
popłs: & dix̃. qͥa meluis fuerat nosmori
inegypto: qͣndo sedebam suꝑ ollas car-¬
nis. Opopłs ingratus. Desiderat egyptũ:
qͥ egyptios uidit ex tinctos. Carnes egy¬
pti requirit: qͥ egyptiorũ carnes ui.¬

Expanded text:
colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui longe peregrinabamur. De quibus dicit Apostolus: Quia fuimus hospites et peregrini, testamentorum Dei spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrabant, sed ad nos qui secundam suscepimus. Nostrum enim pascha immolatus est Christus, qui verus nobis panis de coelo descendit. Sed interim videamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vi
Abbreviated transcription (Latin):
correptionẽ legentiũ indicatur popłi
peccatũ. quia murmurauerit & ingrat᷑
fuerit beneficiis diuinis cũ cȩleste man¬
che murmurauerit popłs Sodo inqͥt
mense. qͥnta decima die mensis. Qͦd utiq
ñabsq ratione seriptũ . ẽ. Recordare de
legib paschȩ quȩ dicta sunt: & inuenies
ibi hoc. ẽẽ tempus qͦd statuitur ad secun¬
dũ pascha faciendũ. Iis qui immundi in a-¬
nima fuerunt: uł occupati negotus pere.¬
s grinis.
Qui gͦ ñ fuerunt immundi in anima. uł
ñ longe peregrinabant᷑: qͣrta decima die
pͥmi mensis pascha fecert̃. Qui autẽ longe¬
peregrinabant᷑ & immundi erant: scdm
pascha in hoc tempore faciunt. in hoc tem¬
pore qͦ & manna descendit decęlo. Indie
quo pͥmũ pascha fit ñ descendit manna :
sed in hoc quo secundũ pascha fit. Uideamꝰ
gͦ nunc: qui sit in his ordomy sterus. Pri¬
mũ pascha pͥmi popłi. ẽ: secundũ pascha no¬
strũ. ẽ. Nos enĩ fuimꝰ immundi in anima : qͥ

Expanded text:
correctionem legentium indicatur populi peccatum: quia murmuraverit et ingratus fuerit beneficiis divinis, cum coeleste manraverit populus? Secundo inquit mense, decima quinta die mensis. Quod utique non absque ratione scriptum est: Recordare de legibus Paschae quae dicta sunt, et invenies ibi hoc esse tempus, quod statuitur ac secundum Pascha faciendum his qui immundi in anima fuerunt, vel occupati negotiis peregrinis. rgo non fuerunt immundi in anima, vel non longe peregrinabantur, decima quarta die primi mensis pascha fecerunt. Qui autem peregrinabantur et immundi erant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tollere. Sed hȩc initia habentib ignos¬
cunt᷑: in eos uͦ qͥ ñ desinunt. grauit̃ uin¬
dicant᷑. Mittunt᷑ nanq in eos serpentes:
id. ẽ. immundis spiritib tradunt᷑ uene¬
natis ¶ͤcde monib. qui eos morsib occultis
ac latentib perunant: atq internis &
intra cordis penetralia conclusis cogita.¬

Expanded text:
t. Sed haec initia habentibus ignoscuntur; in eos qui non desinunt, graviter vindicatur. Mittuntur namque in eos serpentes, id est, immundis spiritibus traduntur, venenatisque daemonibus, qui eos morsibus occultis ac latentibus perimant, atque internis et intra cordis penetralia conclusis cogita
Abbreviated transcription (Latin):
Saquarũ. & decem arbores palmarũ Putas
ñ habet aliqͥdrationis. qͦd ñ ante inhelun
deducit᷑ popłs ubi erant duodecĩ fontes
aquarũ: quib nichil amaritudinis ine.¬
rat. immo potius ubierat amoenitas plu¬
rima ex densitate palmarũ. sed pͥmo du-¬
ctus est adaquas salsas & amaras. quib
ligno monstrato a dño dulcib effectis. po¬
stea uenitur adfontes: Si hystoriã solam
sequam᷑. ñ multũ nos edificat scire adque
ordinẽ fidĩ. Primo enĩ ducit᷑ popłs ad
litteram legis. Abhac: donec ꝑmanet
inamaritudine sua recedere ñ potest. Cũuͦ
ꝑlignũ uitȩ dulcis fuerit effecta. & intelli¬
gi lex spũalit̾ coeperit: tunc de ueteri testa¬
m̃to transitur ad nouũ. & uenit᷑ ad duode¬
cim apostolicos fontes. ibi etiã arbores repe.¬
riuntur septuaginta palmarũ. Non enĩ
soli duodecim apłi fidem xp̃i prȩdicarunt:
sed & alii septuaginta missi ad pdicandũ uer-¬
bũ dĩ referuntur. ꝑ quos palmas uictoriȩ

Expanded text:
uaginta arbores palmarum . Putas non habet aliquid rationis, quod non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes aquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad queordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento transitur ad Novum, et venitur ad duodecim apostolicos fontes. Ibi etiam arbores reperientur septuaginta palmarum. Non enim soli duodecim apostoli fidem Christi praedicaverunt, sed et alii septuaginta missi ad praedicandum verbum Dei referuntur: per quos palmam victoriae
Abbreviated transcription (Latin):
raueritis sieut quidam exipsis murmu¬¬
rauer̃. & aserpentib interierunt. Mur¬
murantẽ popłm uenenatus inheremo
serpentũ de pascit᷑ morsus. Uideamꝰ nos
qui hec audimꝰ: nos inquã ꝓ quib seripta
sunt. Illis enĩ ad correptionẽ facta sunt.
Scripta sunt autẽ ꝓpt̾ nos: inquos fines
scłorũ deuenerunt. Si ñ desinimꝰ mur¬

Expanded text:
raveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
riatur: ñ amaritudinẽ sentiat. Vnde constat.
qͦd siquis sine ligno uitȩ id est sine my sterio
crucis. sine fide xp̃i sine intelligentia spũa.¬
libibere uoluerit de legis littera: ꝑ amari¬
tudinẽ nimiã morietur. Hȩc sciens apłs pau-¬
lus: dicebat quia littera occidit. Hoc : ẽ. aꝑte
dicere. quia aqua myrrȩ occidit si non mu.

Expanded text:
riatur. nec amaritudinem sentiat. Unde constat, quod si quis sine ligno vitae, id est, sine mysterio crucis, sine fide Christi, sine intelligentia spirituali bibere voluerit de Legis littera, per amaritudinem nimiam moriatur. Haec sciens Paulus apostolus dicebat quia littera occidit: hoc est aperte dicere, quia aqua amara occidit, si non per
Abbreviated transcription (Latin):
ut puer octaua die circuncisionis uulnꝰ
accipiat. & rigorem ferri tenera patiat᷑
in fantia: Amarũ satis & ꝑ amarũ. ẽ. huiꝰ
modi poculũ legis. intantũ ut popłsdinille
bibere de ista aqua. sed ne gustare quidẽ de
circuncisionis amaritudine. potest. neq
hostiarũ ferre amaritudinẽ ualet. nec sab.¬
bati obseruantiã. Siuͦ ostendat ds̃ lignũ qđ
mittitur in hanc amaritudinẽ ut dulcis
aqua fiat legis. potest de illa bibere. Q d¬
uite.ẽ. om̃ib amplectentib eã. Si gͦ li.¬
gnũ sapientiȩ xp̃imissũ fuerit inlege.
circuncisio. qͦmͦ sabbata. quomͦ lex leprȩ¬
myrrȩ dulcis. & amaritudo legis litterȩ¬
conuertitur indulcedinẽ intelligentiȩ
spũalis: & tunc potest bibere popłs dĩ. Si¬
de reliqͥt & addm̃ confugit. si audiat lege
de sacrificiis precipientẽ. continuo refugit:¬

Expanded text:
ut puer octavo die circumcisionis vulnus accipiat, et rigorem ferri tenera patiatur infantia? Amarum satis et peramarum est hujus modi poculum Legis, in tantum ut populus Dei, non ille bibere de ista aqua: sed ne gustare quidem de circumcisionis amaritudine potest, nec hostiarum ferre amaritudinem valet, nec sabbati observantiam. Si vero ostendat Deus lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, ut dulcis fiat aqua Legis, potest de illa bibere vitae est omnibus amplectentibus eam . Si ergo lignum sapientiae Christi missum fuerit in Lege, circumcisio, quomodo sabbata, quomodo Lex obmara dulcis, et amaritudo Legis convertitur in dulcedinem intelligentiae spiritualis; et tunc potest bibere populus Dei.  reliquit et ad Deum confugit. Si audiat legem de sacrificiis docentem, continuo refugit