comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ quęsierit quid respondebo illi. Qui
ut semꝑ eor in humilitate deprimat. nequa¬
quam in eisdem famulis conspicit quod sibi
status est dispar: sea quod natura communis.¬
Unde etiam subdidit. Nunquid non in¬
⁊utero fecit me qui & illũ oꝑatus est: & for¬
ꝓ mauit me in uulua unus : Potentib uiris
magna est uirtus humilitatis: considerata
equalitas conditionis. Om̃s nanq homines
natura ȩquales sumus: sed accessit dispensa
torio ordine. ut quibdam prelati uideam᷑.
Si igitur hoc a mente deprimimꝰ qđ tempo¬
raliter accessit: inuenimꝰ citius quid natura¬
liter sumus. Plerunq enĩ se animo accepta
potestas obicit: eũq tumidis cogitationibus
fallit. Manu ergo humillimȩ consideratio¬
nis: deprimendus est tumor elationis. Si
enĩ apud semet ipsam mens descendit de uer¬
tice culminis: citius planiciem inuenit natu¬
ralis ȩqualitatis. Nam ut prȩfati sumꝰ. om̃s

Expanded text:
et cum quaesierit, quid respondebo illi? Qui et cum quaesierit, quid respondebo illi? Qui ut semper cor in humilitate deprimat, nequaquam in eisdem famulis conspicit, quod sibi status est dispar, sed quod natura communisUnde etiam subdit: utero fecit me qui et illam operatus est, et formavit me in vulva unus? - Potentibus viris magna est virtus humilitatis considerata aequalitas conditionis. Omnes namque homines natura aequales sumus; sed accessit disptorio ordine ut quibusdam praelati videamur. Si igitur hoc a mente deprimimus, quod temporaliter accessit, invenimus citius quod naturaliter sumus. Plerumque enim animose accepta potestas officit, eumque tumidis cogitationibus fallit. Manu igitur humillimae considerationis deprimendus est tumor elationis. Si enim apud semetipsam mens descendit de vertice culminis, citius planitiem inveniet naturalis aequalitatis. Nam ut praefati sumus, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
turum iudicẽ cogitat indesinent᷑. cotidie rati¬
onum suarum in melius causas parat: quia
ȩternũ dñm tremore cordis intuetur. iure
temporalis dominii subiectos moderari com¬
pellitur. Perpendit enĩ nichil ẽẽ quod tẽpo¬
raliter prȩest cȩteris. quando illi ad reddendã
rationẽ subest: qui sine fine dominat᷑. Sȩpe
nanq transitoria potestas animũ ꝑ abrupta
elationis rapit: & quia eo quisq extollitur.
quo se ẽẽ suꝑ aliquos uidet: illum oportet
qui suꝑ est se semꝑ aspiciat. ut ex eius metu
qui supra oma est: crescentẽ intrinsecus animi
tumorẽ premat. Intuetur enĩ qui sub ipso
sint. sed consideret ipse sub quo: ut ex conside¬
ratione domini. decrescat tumor falsȩ domi¬
nationis. Unde beatus iob quia eius iudiciũ
qui suꝑ omĩa est metuit: hic adeius iudiciũ
tempsi iudiciũ subire cũ seruo meo & ancilla
mea. cũ disceptarent aduersum me. Quid
enĩ faciam cũ surrexerit ad uidicandũ dñs.

Expanded text:
turum judicem cogitat, indesinenter quotidie rationum suarum in melius causas parat; qui aeternum Dominum tremore cordis intuetur, jura temporalis dominii super subjectos moderari compellitur. Perpendit enim nil esse quod temporaliter praeest caeteris, quando illi ad reddendam rationem subest qui sine fine dominatur. Saepe namque transitoria potestas animum per abrupta elationis rapit. Et quia eo quisque extollitur, quo se esse super aliquos videt, illum oportet qui super se est semper aspiciat, ut ejus metu qui supra omnia est crescentem intrinsecus animi tumorem premat. Intuetur enim qui sub ipso sint, sed consideret sub quo ipse sit, ut ex consideratione veri domini, decrescat tumor falsae dominationis. Unde beatus Job, quia ejus judicium qui super omnia est metuit, hic ad temporale judtempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me. Quid enim faciam cum surrexerit ad judicandum Deus?
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uero ait. si contempsi iudiciũ subire cũ
seruo meo & ancilla mea. eũ disceptarent ad¬
uersum me. Quis digne considerare ualeat
huius uiri tam sublimia uirtutũ moderami¬
na: in qua tanta est auctoritas regiminis. ite
ad silentiũ restringant᷑ duces. tanta humili¬
ꝑmittant᷑ ancillȩ : Ecce apparet miro modo
in potestate principib potior. in certamine
seruis ȩqualis: in cętu principum memor re.¬
giminis. in certamine famulorũ memor con¬
ditionis. Se quippe sub uero dño famulum
conspicit: ideo cordis altitudine suꝑ famulos
ñ extollit. Unde ꝓtinus subdidit. Quid enĩ¬

Expanded text:
Nunc vero ait: Si contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum 689 disceptarent adversum me. Quis digne considerare valeat hujus viri tam sublimia virtutum moderamina? In quo tanta est auctoritas regiminis, ut ad silentium restringantur duces: tanta humiliittantur ancillae. Ecce apparet miro modo in potestate principibus potior, in certamine servis aequalis; in coetu principum memor regiminis, in certamine famulorum memor conditionis. Se quippe sub vero domino famulum conspicit, ideoque cordis altitudine se super famulos non extollit. Unde et protinus subdit: CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ discipulis alii quidem magisterii laudem
habeant. si tam integritatẽ uitȩ hu idem discipłi
ñ amittant. Per quȩ pietatis uiscera hȩc ẽadẽ
uera mater agnoscit᷑: quia om̃e magisteriũ in
examine caritatis apꝓbatur. & sola totũ reci¬
pere meruit. quẽ quasi totum concessit: quia
fideles prȩpositi ꝓ eo qđ ex bonis discipłis suis
ñ solum aliis laudem ñ inuident. sed utilitatẽ
uiuentes filios recipiunt. quando in supͣmo
examine ex eoꝵ uita ꝑfectȩ retributionis gau¬
dia consequunt᷑. Hȩc paucis ꝑ excessũ diximꝰ.
ut auditorũ ꝓgenies. ꝑ doctorum negligentiã
qualit extinguit᷑ monstraremꝰ: quia quisquis
iuxta hoc quod loquit᷑ ñ uiuit. quos uerbo
genuit. ab stabilitate rectitudinis oꝑe euellit.
Sed beatus iob quos prȩdicatione uigilans edi¬
dit. nequa quã actione dormiens extinxit: atq
ideo fidenter dicit. si quominus prȩdicta com¬

Expanded text:
eorum discipulis alii quidem magisterii laudem eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant; si tamen integritatem vitae iidem discipuli non amittant, per quae pietatis viscera, haec eadem vera mater agnoscitur, quia omne magisterium in examine charitatis approbatur, et sola totum recipere meruit, quae quasi totum  concessit  cessit: quia fideles praepositi pro eo quod ex bonis discipulis suis non solum aliis laudem non invident, sed utilitatem viventes filios recipiunt quando in supremo examine ex eorum vita perfectae retributionis gaudia consequuntur. Haec paucis per excessum diximus, ut auditorum progenies per doctorum negligentiam qualiter exstinguitur monstraremus, quia quisquis juxta hoc quod loquitur non vivit, quos verbo genuit a stabilitate rectitudinis opere evellit. Sed beatus 687 Job, quos praedicatione vigilans edidit, nequaquam actione dormiens exstinxit, atque ideo fidenter dicit: Si quominus praedicta com
Abbreviated transcription (Latin):
extremo examine ira districti iudicis demonstrat.
Ubi & illud sollerter est intuendũ. quod uiuens
filius prius diuidi p̾cipitur. ut soli post modũ
matri reddatur: quia in hac uita quasi parti¬
ri concedit᷑ uita discipuli. dũ ex illa ñ nunquã
aliter apud dñm meritũ. aliter uero apud
homines laudem habere ꝑmittit᷑. Sed falsa
mater eũ quẽ ñ genuit occidi nͣ metuit: quia
arrogantes magistri & caritatis ignari. si ple¬
nissimũ nom̃ laudis ex alienis discipulis conse¬
qui nequeunt: eoꝵ uitã crudelit̃ insequunt᷑.
Inuidiȩ enĩ face succensi. nolunt aliis uiuere:
quos se conspiciunt nͣ posse possidere. Vnde
illic ꝑuersa mulier clamat. nec mͣs sit: nec
istius. Ut enĩ diximꝰ. quos sibi obsequi non ui¬
dent ad głam tẽporalem: eos aliis inuident¬
I uiuere ꝑ ueritatẽ. Uera autẽ mater sãtagit.
ut eius filius saltem apud extraneum sit & ui¬
uat: quia concedunt ueraces magistri. ut ex

Expanded text:
extremo examine ira districti judicis demonstrat. extremo examine ira districti judicis demonstrat. Ubi et illud est solerter intuendum, quod vivens filius prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur: quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Deum meritum, alter vero apud homines laudem habere permittitur. Sed falsa mater, eum, quem non genuit, occidi non metuit; quia arrogantes magistri, et caritatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere, quos conspiciunt se non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat : nec meus sit, nec istius. Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident, ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit, ut ejus filius saltim apud extraneam sit, et vivat; quia concedunt veraces magistri, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
gua uigilans gignit. uitȩ negligentia occidit.
Neq enim torpenti nobis est mente transeun¬
dum: qđ apud salomonẽ mulier filiũ quem
ugilans lactare consueuerat. dormiens intemit.
Quia nimirũ magistri uigilantes quidem
scientia. sed uita dormientes. auditores suos qͦs
ꝑ uigilias prȩdicationis nutriunt: dũ qđ dicues¬
facere negligunt. ꝑ somnũ torporis occidunt: &
negligendo opprimunt. quos alere uerborum
lacte uidebant᷑. Unde plerunq dũ ipsi reprehen¬
sibilit᷑ uiuunt. & habere discipulos uitȩ lauda¬
bilis nequeunt. alienos sibi attrahere conant᷑:
quatinus dũ bonos se habere sequaces ostenduNs.
apud iudiciũ hominũ excusent mala quȩ agunt.
& quasi ꝑ subditoꝵ uitam. mortiferam tegant
negligentiam. Unde illic mulier quia filiũ
extinxit ꝓprium: quȩsiuit alienũ. Sed tam̃
ueram matrẽ salomonis gladius inuenit: quia
uidelicet cuiꝰ fructus uiuat uel cuius intereat.

Expanded text:
gua vigilans gignit, vitae negligentia occidit. gua vigilans gignit, vitae negligentia occidit. Neque enim torpenti nobis est mente transeundum quod apud Salomonem mulier filium, quem vigilans lactare consueverat, dormiens interemit , quia nimirum magistri vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, auditores suos quos per vigilias prfacere negligunt, per somnum temporis occidunt, et negligendo opprimunt quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque dum ipsi reprehensibiliter vivunt et habere discipulos vitae laudabiles nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala, quae agunt, et quasi per subditorum vitam, mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier, quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum: sed tamen veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet cujus fructus vivat, vel cujus intereat, in
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicare. Hinc & enim ꝓpħa ait. B eati qͥ
seminatis suꝑ om̃s aquas. Sc̃ȩ quippe ȩccłȩ pͣ
dicatores suꝑ om̃s aquas seminare conspexit:
qui cunctis late populis uitȩ uerba quasi cȩle¬
stis panis grana tradiderunt. Comedere autẽ
est: bonis oꝑib satiari. Unde ꝑ semet ipsam ue¬
ritas dicit. Meus cibus est: ut faciam uolun¬
tatem eius qui misit me. Si ergo ea quȩ prȩcu¬
lit facere prȩt̾misit. ait. Seram: & alius cõme¬
dat. Aesi aꝑte dicat. Qđ os meu̾ loquitur:
ñ ego. sed alter operetur. Prȩdicator quippe
prauus quia suis uocib morib discrepat. ieiu¬
nus serit qđ alius manducat: quia suo semine
ipse ñ pascitur. quando a uerbi sui rectitudi
discipuli in cassum bona audiunt. cũ ex magi¬
stri uita oꝑum exemplo destruunt᷑: recte sub¬
iungitur. Et ꝓgenies mea eradicet᷑. Doctoris
enimꝰ ꝓgenies eradicat᷑. quando is qui ꝑ uerbũ
nascitur. ꝑ exemplũ necatur : quia quem lin¬

Expanded text:
Hinc etenim propheta ait: Beati qui seminatis super omnes aquas . Sanctae quippe Ecclesiae praedicatores super omnes aquas seminare conspexit, quia cunctis late populis verba vitae, quasi coelestis panis grana, tradiderunt. Comedere autem est bonis operibus satiari. Unde per semetipsam Veritas dicit: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me . Si ergo ea quae protulit facere praetermisit, ait: Seram, et alius comedat. Ac si aperte dicat: Quod os meum loquitur, non ego, sed alter operetur. Praedicator quippe 686 qui a suis vocibus moribus descrepat, jejunus serit quod alius manducet, quia suo semine ipse non pascitur, quando a verbi sui rectitudinuia plerumque discipuli incassum bona audiunt, cum ex magistri vita operum exemplo destruuntur, recte subjungitur: Et progenies mea eradicetur. enim progenies eradicatur quando is qui per verbum nascitur per exemplum necatur, quia quem lin
Abbreviated transcription (Latin):
unquã illicitum mens eius ut uidelicet hu¬
mana concepit. altioris disciplinȩ magiste¬
rio constrictus. sequi se ꝑ illicita sibiq famu
intra archana cordis gladio sc̃i uigoris extin¬
xit. ꝑuenire illa usq ad oꝑa ñ ꝑmisit. Unde
ut pͥmisimus ilico subiungit. Et in manib
meis adhesit macula. Quando enĩ macula
in manib id est culpa in actionib inhereret:
quã censura disciplinȩ ñ sinebat in cogitatione
ꝓficere : Neq enĩ culpa ad opus ꝓdire ꝑmit¬
Ititur: si intus ubi naseit᷑ extinguatur. Si autẽ¬
I temptationi in corde nascenti festine ñ resistitur:
hac eadem qua nutrit᷑ mora roboratur. &
existens foris in oꝑib uinci uix prȩualet: quia
ipsam intus membrorũ dominã mentẽ captiuã
tenet. Quia uero uir sc̃s suꝑiora omĩa sub
conditione intulit: si hȩc unquã ꝑpetrauerit.
sententia se maledictionis astringit dicens. Se¬

Expanded text:
unquam illicitum mens ejus, ut videlicet humana, concepit, altioris disciplinae magisterio constrictos sequi se per illicita sibique famuintra arcana cordis gladio sancti vigoris exstinxit, pervenire illa usque ad opera non permisit. Unde, ut praemisimus, illico subjungit. Et si in manibus meis adhaesit macula. Quando enim macula in manibus, id est culpa actionibus inhaeret, quam censura disciplinae non sinebat in cogitatione proficere? Neque enim culpa ad opus prodire permittitur, si intus ubi nascitur exstinguatur. Si autem tentationi in corde nascenti festine non resistitur, hac eadem qua nutritur mora roboratur; et existens foris in operibus, vinci vix praevalet, quia ipsam intus membrorum dominam mentem captivam tenet. Quia vero vir sanctus superiora omnia sub conditione intulit, si haec unquam perpetraverit, sententia se maledictionis astringit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecus. compellit sibi extrinsecus oculus
deseruire.Nam plerunq res quȩlibet in no¬
centi mente respicit᷑: sed ipso conspectu animꝰ
concupiscentiȩ gladio confodit᷑. N on enim ut
ñ iniuste cȩcctur. S ȩpe autẽ iam intrinsecus
concupiscentia dominat᷑. & illecebratus animꝰ
ad usus suos sensus corporeos famulari more

Expanded text:
intrinsecus, compellit sibi extrinsecus, oculos deservire. Nam plerumque res quaelibet innocenti mente respicitur, sed ipso conspectu animus concupiscentiae gladio confoditur. Non enim Davnon injuste caecetur. Saepe autem intrinsecus concupiscentia dominatur, et illecebratus animus ad usus suos sensus corporeos famulari more
Abbreviated transcription (Latin):
bus mancipat᷑. Hanc subtilitatẽ consideratio¬
ine. magne potens. dñs ȩxercituum nom̃ tibi.
Magnus consilio. incomphensibilis cogitatu:
cuius oculi aꝑti sunt. suꝑ om̃s uias filiorum
adam: ut reddas unicuiq sed̾m uias suas. &
scđm fructum adinuentionũ eius. Sic easdem¬
in uno quoq nr̃m nec ea quȩ remuneret bo¬
na prȩtereat. nec mala quȩ uidelicet displi¬
cent. sine increpatione derelinquat. Hinc ẽ¬
dam dñs laudat: & in quibdam redarguit.
dicens. Scio ubi habitas. ubi sedes est satanȩ:
÷. & tenes nomen meuͭ. & ñ negasti fidem meam.
Et paulo post. Sed habeo aduersum te pau¬
Sca: quia habes illic tenentes doctrinam ba¬
laam. Hinc angło tyatirȩ dicitur. Noui
Sopera tua. & caritatem. & fidem. & ministe¬
Srium. & patientiam tuam. & oꝑa tua nouis¬

Expanded text:
bus mancipatur. Hanc subtilitatem consideratiobus mancipatur. Hanc subtilitatem consideratioime magne potens Dominus exercituum nomen tibi magnus consilio et inconprehensibilis cogitatu cuius oculi aperti sunt super omnes vias filiorum Adam ut reddas unicuique secundum vias suas et secundum fructum adinventionum eius qui posin unoquoque nostrum, nec ea quae remunerat bona praetereat, nec mala quae videlicet displicent sine increpatione derelinquat. Hinc dam Dominus laudat, et in quibusdam redarguit, dicens: Scio ubi habitas, ubi sedes est satanae: et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam . Et paulo post: Sed habeo adversum te pauca, quia habes illic tenentes doctrinam Balaam. Hinc angelo Thyatirae dicitur: Novi opera tua, et charitatem, et fidem, et ministerium, et sapientiam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
hennȩ ignis. Racha quippe in hebreo eloqͥo:
uox interiectionis est. Quȩ quidem animũ
irascentis ostendit: nec tam̃ plenum uerbum
iracundiȩ exprimit. Prius ergo ira rep̾hen¬
ditur sine uoce. post modũ uero ira cum uoce:
sed necdum pleno uerbo formata. Ad extre¬
mum uero cũ dicit᷑ fatue. ira redarguit᷑. quȩ
eũ excessu uocis expletur. etiam ꝑfectione ser¬
monis. Et notandũ. quod in ira ꝑhibet reum
ẽẽ iudicio. in uoce irȩ qd̾ est rachã. reum con-¬
cilio÷ in uerbo uocis quod est fatue. reum ge¬
hennȩ.Per gradus & enim culpȩ. ereuit ordo
sententiȩ: quia in iudicio adhuc causa discutit᷑.
in concilio autẽ iam causa sententiȩ diffinitur:
in gehenna uero ignis. ea quȩ de concilio egredit᷑
sententia expletur. Quia igit᷑ bumanorum
actuum dñs subtili examinatione gressus enu¬
merat. ira sine uoce iudicio. ira uero in uoce
concilio: ira in uoce atq sermone gehennȩ igni¬

Expanded text:
hennae ignis . Racha quippe in Hebraeo eloquio hennae ignis . Racha quippe in Hebraeo eloquio vox interjectionis est, quae quidem animum irascentis ostendit, nec tamen plenum verbum iracundiae exprimit. Prius ergo ira reprehenditur sine voce, postmodum vero ira cum voce, sed necdum pleno verbo formata; ad extremum quoque cum dicitur: Fatue ira redarguitur, quae cum excessu vocis expletur etiam perfectione sermonis. Et notandum quod in ira perhibet reum esse judicio; in voce irae, quod est racha, reum cocilio; in verbo vocis quod est fatue, reum gehennae ignis. Per gradus etenim culpae crevit ordo sententiae, quia in judicio adhuc causa discutitur, in concilio autem jam causae sententia definitur, in gehenna vero ignis ea quae de concilio egreditur sententia expletur. Quia igitur humanorum actuum Dominus subtili examine gressus enumerat, ira sine voce, judicio; ira in voce, concilio; ira vero in voce atque sermone, gehennae igni
Abbreviated transcription (Latin):
ne gressuum: nnsi uel motus mentiũ. uel ꝓuectus¬
accipimꝰ meritorum: Quib ꝓfecto gressibus
ad semet ipsam nos ueritas uocat dicens. Uenite
ad me om̃s qui laboratis & onerati estis. Ad se
quippe uenire nos dñs prȩcepit: nimirum n
gressib corporis. sed ꝓuectib cordis. Ipse nanq
ait. Ueniet hora. quando neq in monte hoc.
neq in iherusolimis adorabitis patrem. Et
paulo post. Ueri adoratores adorabunt pa¬
 trem: in spͣu & ueritate. Nam & pater
tales quęrit: qui adorent eum. In corde ergo
eẽ gressus insinuat: quando & ut ueniamus
uocat. & tam̃ motu corporis nequaquam nos
ad alia transire denuntiat. Sic autẽ dñs uniꝰ
ut ne minutissimȩ quidem cogitationes eius
iudicio ac uerba tenuissima quȩ apud nos
usu uiluerunt. indiscussa remaneant. Hinc¬
& enim dicit. Qui irascit᷑ fr̃i suo: reus erit
Siudicio. Qui dixerit fr̃i suo racha: reus erit
concilio. Qui dixerit fatue: reus erit ge¬

Expanded text:
ne gressuum, nisi ne gressuum, nisi accipimus meritorum? Quibus profecto gressibus ad semetipsam nos Veritas vocat, dicens: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis . Ad se quippe venire nos Dominus praecipit, nimirum non gressibus corporis, sed profectibus cordis. Ipse namque ait: Veniet hora quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem . Et paulo post: Veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate, nam et Pater tales quaerit qui adorent eum . In corde ergo esse gressus insinuat, quando et ut veniamus vocat et tamen motu corporis nequaquam nos ad alia transire denuntiat. Vet. V. Sic autem ut ne minutissimae quidem cogitationes ejus judicio ac verba tenuissima, quae apud nos usu viluerunt, indiscussa remaneant. Hinc enim dicit: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui dixerit fratri suo: Racha, reus erit concilio. Qui dixerit: Fatue, reus ge
Abbreviated transcription (Latin):
quando & ipsi ꝑ iter asperum ad salutis patriã¬
redeunt. & illi quasi ꝑ amena prata ad foueam
tendunt: Dicat ergo uir iustus. Nunquid
nͣ ꝑditio est iniquo. & alienatio operantib ini¬
quitatẽ : Qđ uidelicet alienationis uerbum
durius sonaret: si hoc interpres in suȩ linguȩ
uoce tenuisset. Qđ enim apua nos alienatio ÷
hoc apud hebreos anathema dicit᷑. Tune gͦ
alienatio erit repbis. cũ ab hereditate districti
iudicis se anathema eẽ conspiciunt: quia hic
eũ ꝑuersis morib contẽpserunt. Floreant igit᷑
iniqui a flore ȩternȩ hereditatis alieni: iusti
uero semet ipsos sollerter inspiciant. & in cun¬
ctis actionib suis se a dño uideri ꝑtimescant.
rat uias meas: & cunctos gressus meos dinume¬
rat: Quid uiarũ nomine: nisi actiones denun¬
tiat: Hinc enĩ ꝑ iheremiam dicit᷑. Bonas facite
uias ur̃as. & studia ur̃a. Quid uero appellatio¬

Expanded text:
quando et ipsi per iter 682 asperum ad salutis patriaquando et ipsi per iter 682 asperum ad salutis patriam, et illi quasi per amoena prata ad foveam tendunt? Dicat ergo vir sanctus: Nunquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus iniquitatem? Quod videlicet alienationis verbum durius sonaret, si hoc interpres in suae linguae voce tenuisset. Quod enim apud nos alienatio, hoc apud Hebraeos anathema dicitur. Tunc ergo alienatio erit reprobis, cum ab haereditate districti judicis se anathema esse conspiciunt, quia hic eum perversis moribus contempserunt. Floreant igitur iniqui, a flore aeternae haereditatis alieni; justi vero semetipsos solerter inspiciant, et in cunctis actionibrat vias meas, et cunctos gressus meos dinumerat? - Quid viarum nomine, nisi actiones denuntiat? Hinc enim per Jeremiam dicitur: « Bonas facite vias vestras, et studia vestra . » Quid vero appellatio
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis patrimoniũ prȩparat᷑. In suis autẽ
uoluptatib relaxatur iniustus: quia tanto ei
tẽporalia bona suppetunt. quanto ȩterna dene¬
gantur. Iniustus ad debitam mortẽ currens. ef¬
frenatis uoluptatib utitur: quia & uituli qui
mactandi sunt in liberis pastibus relinquunt᷑.
At contra iustus a delectationis transitoriȩ iõ¬
cunditate restringit᷑: quia & nimirũ uitulus
ad laboris usum uitȩ deputatus. sub iugo reti¬
netur. Negantur electis in hac uita bona ter-¬
rena: quia & egris quib spes uiuendi ẽ. nequa¬
quam a medico cuncta quȩ appetunt conce¬
duntur. Dantur autẽ reꝓbis bona quȩ in hac
uita appetunt: quia & desperatis ȩgris om̃e qđ
desiderant nͣ negatur. Perpendant igitur iusti.
quȩ sint mala quȩ iniquis ꝑmanent: & nequa¬
quã eorum felicitati inuideant quȩ ꝑcurrit.
Quid enĩ est qđ de eoꝵ gaudiis admirentur:

Expanded text:
haereditatis patrimonium praeparatur. In suis autem haereditatis patrimonium praeparatur. In suis autem voluptatibus relaxtur injustus, quia tanto ei temporalia bona suppetunt, quanto aeterna denegantur. Injustus ad debitam mortem currens, effrenatis voluptatibus utitur, quia et vituli qui mactandi sunt in liberis pastibus relinquuntur. At contra justus a delectationis transitoriae jucunditate restringitur, quia et nimirum vitulus ad laboris usum vitae deputatus sub jugo retinetur. Negantur electis in hac vita bona terrena, quia et aegris, quibus spes vivendi est, nequaquam a medico cuncta quae appetunt conceduntur. Dantur autem reprobis bona quae in hac vita appetunt, quia et desperatis aegris omne quod desiderant non negatur. Perpendant igitur justi quae sint mala, quae iniquos manent, et nequaquam eorum felicitati invideant quae percurrit. Quid est enim quod de eorum gaudiis admirentur,
Abbreviated transcription (Latin):
depredationẽ uendicat: qui protinꝰ adiungit.
Quam enĩ partem haberet ds̃ in me desup:
& hereditate omp̃s de excelsis: Nesi apte dicat.
Carne quidẽ mortalis corruptionis conditio¬
ni subiaceo: sed auctori unde seruio. si ei integrũ
a consensu culpȩ animũ ñ defendo : Sequitur.¬
Nunquid ñ ꝑditio est iniquo. & alienatio
oꝑantib iniquitatẽ : Festina consolatio bonoꝵ¬
est: consideratus finis malorũ. Dum enim ex
eorũ interitu malũ conspiciunt qđ euadunt:
leue existimant. quicquid aduersum in hac
uita patiunt᷑. Eant ergo nunc repbi & dele¬
ctationũ suarũ desideria compleant: in finis
sui dampnatione sensuri sunt: quia mortem
male uiuentes amauerunt. Transitorio autẽ
uerbere affligant᷑ electi. ut a prauitate flagella
corrigant: quos paterna pietas ad hereditatẽ
seruat. Nunc & enim flagellatur iustus. &
uerbere disciplinatus corrigit᷑: qui ad ȩternȩ

Expanded text:
depraedationem vindicat, qui protinus adjungit: depraedationem vindicat, qui protinus adjungit: Quam enim partem haberet Deus in me desuper, et haereditatem Omnipotens de excelsis? Ac si aperte dicat: Carne quidem mortali corruptionis conditioni subjaceo, sed auctori unde servio, si ei integrum a consensu culpae animum non defendo? SequiturNunquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus iniquitatem? - Festina consolatione bonorum consideratur finis malorum. Dum enim ex eorum interitu malum conspiciunt quod evadunt, leve existimant quidquid adversum in hac vita patiuntur. Eant ergo nunc reprobi, et delectationum suarum desideria compleant, in finis sui damnatione sensuri sunt, qmale viventes amaverunt. Transitorio autem verbere affligantur electi, ut a pravitate flagella corrigant quos paterna pietas ad haereditatem servat. Nunc etenim flagellatur justus, et verbere disciplinae corrigitur, quia ad aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
liter suggerit. ꝑ consensum se animꝰ astringit.
Hinc iterũ dicit. Non regnet peccatũ in ur̃o
mortali corpore. Peccatũ quippe in mortali
corpore ñ esse. sed regnare ꝓhibuit: quia in
carne corruptibili ñ regnare potest. sed non ẽẽ
ñ potest. Hoc ipsum nanq ei de peccato tẽptari
peccatũ est: quo quia quandiu uiuimꝰ peccato
omĩmodo ñ caremus. Sca prȩdicatio qm hoc ex¬
pellere plene nͣ potuit. ei de nrͣi cordis habitacu¬
lo regnum tulit: ut appetitus illicitus & si ple
runq bonis nrͣis cogitationib occulte se quasi
fur inserit. saltem si ingreditur. non dominet᷑.
Uir igitur sc̃s dicens. pepigi fedus cum oculis
meis. ut ne cogitarem quidem de uirgine: nequa¬
quam uult intelligi. quia eius animũ culpa in
cogitatione ñ contigit: sed quia nunquã hunc
ex consensu suꝑauit. Nam uelut integerrimã
possessionem dĩ mente suam contra aduersaris

Expanded text:
liter suggerit per consensum se animus astringit. liter suggerit per consensum se animus astringit. Hinc iterum dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Peccatum quippe in mortali corpore nequaquam non esse, sed regnare prohibuit, quia in carne corruptibili non regnare potest, sed non esse non potest. Hoc ipsum namque ei de peccato tentari peccatum est, quo quia quandiu vivimus peccato omnino non caremus: sancta praedicatio, quoniam hoc expellere plene non potuit, ei de nostri cordis habitaculo regnum tulit, ut apprumque bonis nostris cogitationibus occulte se quasi fur inserit, saltem si ingreditur, non dominetur. Vir igitur sanctus dicens: Pepigi foedus cum oculis meis, ut ne cogitarem quidem de virgine, nequaquam vult intelligi quia ejus animum culpa in cogitatione non contigit, sed quia nunquam hunc ex consensu superavit. Nam velut integerrimam possessionem Dei mentem suam contra adversarii
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Habere me possessionẽ suam excelsorum
conditor renuit: si mens mea ante conspectum
illius in infimis desideriis tabescit. Sed intͣ hȩc
sciendũ est: aliud ẽẽ qd animus de tẽptatione
carnis patitur. aliud uero cũ ꝑ consensum dele¬
ctationib obligatur. Plerunq enim cogitatione
praua pulsatur. sed renititur: plerunq autẽ
cũ ꝑuersum quid concipit. hoc intra semet ipsũ
etiam ꝑ desideriũ uoluit. Et nimirũ mentem
nequaquã cogitatio immunda inquinat cum
pulsat: sed cum hanc sibi ꝑ delectationẽ subiu¬
gat. Hinc & enim prȩdicator egregius dicit.
Temptatio uos ñ app̃hendat. nisi humana. Hu¬
mana quippe temptatio ẽ: qua plerunq in
cogitatione tangim᷑. etiam nolentes: quia ut
nonnunquã illieita ad animũ ueniant. hoc¬
utiq in nobismet ipsis ex humanitatis corrupti¬
bilis pondere habemus. Iam uero demonica ẽ
& ñ humana tẽptatio: cũ ad hoc qđ corruptibi¬

Expanded text:
dicens. Habere me possessionem suam excelsorum dicens. Habere me possessionem suam excelsorum conditor renuit, si mens mea ante conspectum illius in infimis desideriis tabescit. 7. Csciendum est, aliud esse, quod animus de tentatione carnis patitur, aliud vero, quum per consensum delectationis obligatur. Plerumque enim cogitatione prava pulsatur, sed renititur. Plerumque autem, quum perversum quid concipit, hoc intra semetipsum etiam per desiderium voluit. Et nimirum mentem nequaquam cogitatio immunda inquinat, quum pulsat, sed quum hanc sibi per delectationem subjugat. Hinc etenim praedicator egregius dicit: Tentatio vos non apprehendat, nisi humana. Humana quippe tentatio est, qua plerumque in cogitatione tangimur etiam nolentes, quia, ut nonnunquam et illicita ad animum utique in nobismetipsis ex humanitatis corruptibilis pondere habemus. Jam vero daemoniacum est, et non humana tentatio, cum ad hoc quod corruptibi
Abbreviated transcription (Latin):
contriti cordis offerebat. Sacrificiũ quippe
dõ est: spͣc contribulatus. Sciunt autem
electi quiq consideratione intima contra
exterioris excellentiȩ temptam̃ta pugnare.
Qui si ad exteriorem felicitatẽ suam cor appo¬
nerent: iusti ꝓfecto ñ essent. S ed quia cor
humanũ non potest de ipsis ꝓsperitatibus
rerum quantulacunq gła nullomodo tem¬
ptari: contra ipsam ꝓsperitatem suam sci
uiri intrinsecus dimicant. ñ dico in elatio¬
ne. sed ne in eius amore saltem succũbant.
Cui ualde succubuisse est: captiuã mentẽ
eius desideriis subdidisse. Quis autem ter¬
rena sapiens. temporalia amplectens. beatũ
iob inter tot ꝓspera lȩtum ñ crederet: cum
ei suppeteret salus corporis. uita filiorum.
incolumitas familiȩ. integritas gregumn:
Sed quia in his omĩb non gauderet:
Quã enĩ partem haberet ds̃ in me desuꝑ: &
hereditatẽ om̃ps de excelsis: Acsi aꝑte fateat᷑

Expanded text:
contriti cordis offerebat. Sacrificium quippe contriti cordis offerebat. Sacrificium quippe Deo est spiritus contribulatus . Sciunt autem electi quique consideratione intima contra exterioris excellentiae tentamenta pugnare. Qui si ad exteriorem felicitatem suam cor apponerent, justi profecto non essent. Sed quia cor humanum non potest de ipsis prosperitatibus rerum quantulacunque gloria nullo modo tentari, contra ipsam prosperitatem suam sancti viri intrinsecus dimicant, non dico ne in elatione, sed ne in ejus saltem amore succumbant. Cui valde succubuisse est, captivam mentem ejus desideriis subdidisse. Quis autem terrena sapiens, temporalia amplectens, beatum Job inter tot prospera laetum non crederet, cum ei suppeteret salus corporis, vita filiorum, incolumitas familiae, integritas gregum? Sed quia in his omnibus non gauderet, Quam enim partem haberet Deus in me desuper, et haereditatem Omnipotens de excelsis? Ac si aperte fateatur,
Abbreviated transcription (Latin):
suis prȩdicationib eoꝵ mores contrarios pen¬
sat. Gemit enĩ cũ eorum uitã sibi dissimilem
passura sit. sed hanc afflictionis suȩ dies p̾ue¬
niunt: quia malorũ uitam intra se grauiter
etiam pacis tempore portat. Nam quãuis
dieb ultimis aꝑta infidelium ꝑsecutio sequit᷑:
hanc tam̃ & priusquã appareat. hii qui in ea
uerbotenus fideles sunt: prauis morib aute¬
currunt. Sequit᷑. Merens incedebam. sine¬
furore consurgens in turba clamaui. Notan¬
dum sollicite uixta historiam uideo: quod
sẽs uir qui paulo suꝑius dixit. eleuasti me:¬
inferius adiunxit. merens incedebã. Miro
enim ordine uno eodemq tempore conuenire
in actib bonorũ solet: & foris honor culmi¬
nis. & intus affuctȩ meror humilitatis. Unde
sc̃sͣ quoq uir eleuatus rebus & honoribus
merens incedebat: quia & si hunc prȩlatum
hominib głȩ potestatis ostenderet: interius
tam merore suo secretum sacrificium dño

Expanded text:
suis praedicationibus eorum mores contrarios pensuis praedicationibus eorum mores contrarios pensat. Gemit enim, cum eorum vitam sibi dissimilem passura sit; sed hanc afflictionis suae dies praeveniunt, quia malorum vitam intra se graviter etiam tempore pacis portat. Nam quamvis diebus ultimis aperta infidelium persecutio sequatur, hanc tamen et priusquam appareat, hi qui in ea verbo tenus fideles sunt, pravis moribus antecurrunt. Sequitur: furore, consurgens in turba clamabam. - Notandum, sollicite juxta historiam video, quod sanctus vir qui paulo suinferius adjungit: Moerens incedebam. Miro enim ordine, uno eodemque tempore convenire in actibus bonorum solet et foris honor culminis, et intus afflictae moeror humilitatis. Unde sanctus quoque vir elevatus rebus et honoribus moerens incedebat, quia etsi hunc praelatum hominibus gloria potestatis ostenderat, 672 interius tamen moerore suo secretum sacrificium Domino
Abbreviated transcription (Latin):
runt tenebrȩ. Fidelis enĩ popls expectabat
bona. & mala suscepit. pręstolatur lucem. &
tenebras incurrit: quia ꝑ remunerationis
grãm. interesse iamiamq angeloꝵ se gaudis
sperat: & tam̃ hic diutius dilatans. manus
ꝑsequentiũ tolerat. Et qui se quantotius
ȩstimat ȩternȩ lucis retributione ꝑfrui: hic
adhuc compellit᷑ ꝑsecutoꝵ suorum tenebras
pati. Quȩ uidelicet mala ꝑsequentiũ minꝰ
dolerent: si ab infidelib aduersariisq consur¬
gerent. S ed eo deterius mentẽ electorum cru¬
ciant. quo ab illis ueniunt: de quib bona
prȩsumebant. Unde adhuc subdit᷑. Interiora
quippe ȩccłȩ interiora efferuescere est: ipsos
quoq quos ꝑ amorem fidei uelut uiscera ante
gestauerat. in ꝑsecutionis atrocitate tolerare.
Qui secreta prius illius cognoscentes: qͣnto
sciunt ubi magis doleat. tanto deterius ab
affuctione eius minime quiescunt. Q uos
tam̃ & pacis suȩ tempore grauit᷑ tolerat: qͥa

Expanded text:
rantium.---Fidelis enim populus exspectat bona, sed mala suscipit; praestolatur lucem, et tenebras incurrit, quia per remunerationis gratiam interesse jamjamque angelorum se gaudiis sperat, et tamen hic diutius dilatus, manus persequentium tolerat; et qui se quantocius aestimat aeternae lucis retributione perfrui, hic adhuc compellitur persecutorum suorum tenebras pati. Quae videlicet mala persequentium minus dolerent, si ab infidelibus adversariisque consurgerent. Sed eo deterius mentem electorum cruciant, quo ab illis veniunt, de quibus bona praesumebant. Unde adhuc subditur: VERS. 27.quippe Ecclesiae interiora effervescere est ipsos quoque quos per amorem fidei velut viscera ante gestaverat in persecutionis atrocitate tolerare. Qui secreta prius illius cognoscentes, quanto sciunt ubi magis doleat, tanto deterius ab afflictione ejus minime quiescunt. Quos tamen et pacis suae tempore graviter tolerat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tum sederunt. Quȩ uidelicet uerba etiam
seĩ uiri ꝑsonȩ specialit̾ congruunt. ñ ad id
qđ erat. sed ad id quod eẽ uidebat᷑. Neq enĩ
mentẽ illius ꝓsperitas fugitiua leuauerat.
quam int̾ tot rerun affluentias. miro semꝑ
uirtutis pondere prȩmebat: sed iuxta hoc qđ
elisus est ualde: quia rebus exteriorib fultus.
unde ȩstimabatur surgere. uidebatur inde
cecidisse. Quẽ uidelicet easum sc̃s uir in mͣte
ñ ꝑtulit: quia nulla aduersitas deicit. quẽ
ꝓsperitas nulla corrũpit. Qui enĩ ueritati
inheret. uanitati nullomodo succũbit: quia
dũ forti pede cogitationis intus intentionem
fixerit. omẽ quod foris mutabilit̾ agitur. ad
arcem mentis minime ꝑtingit. Sequitur.¬

Expanded text:
tum sederunt. Quae videlicet verba etiam tum sederunt. Quae videlicet verba etiam sancti viri personae specialiter congruunt, non ad id quod erat, sed ad id quod esse videbatur. Neque enim mentem illius prosperitas fugitiva levaverat, quam inter tot rerum affluentias miro semper virtutis pondere premebat; sed juxta hoc quod elisus est valide, quia rebus exterioribus fultus, unde aestimabatur surgere, videbatur inde cecidisse. Quem videlicet casum sanctus vir in mente non pertulit, quia nulla adversitas dejicit, quem prosperitas nulla corrumpit. Qui enim veritati inhaeret, vanitati nullo modo succumbit, quia dum forti pede cogitationis intus intentionem fixerit, omne quod foras mutabiliter agitur, ad arcem mentis minime pertingit. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
estimant. quã mereri putant: & quasi crudeli¬
tatem arbitrant᷑ iudicis. districtionẽ ȩquissimã
sectionis: quia & cũ uulnus ȩgri mediceinali
ferramento abscidit᷑. medicus crudelis uocatur.
Qui tam̃ ꝑ secantis manus duritiã aduersat᷑
uulneri: sed concordat saluti. Sequit᷑. E leua
lide. Quia pręsentis uitȩ gła quasi in alto cer¬
nitur. sed nulla stabilitate solidatur: uelut ele¬
uatus suꝑ uentũ ponit᷑. qui ꝓsꝑitate transito¬
ria lȩtatur: qm ad hoc solum hunc fugitiuȩ
felicitatis aura subleuat. ut repente deterius
in infimis sternat. Quia enĩ sca ȩccła cunctis
in honore est: infirmi quiq in ea qui transito¬
rus successionib lȩtant᷑: quo nisi suꝑ uentũ
positi uident᷑ eleuati: Quia subsequentis
ꝑsecutionis tempore dũ ꝓsperitatis aura per-¬
transit. eoꝵ ꝓtinus eleuatio corruit: & repente
cadentes discunt. quia eleuati prius in uen¬

Expanded text:
estimant, quam mereri putant, et quasi creduliestimant, quam mereri putant, et quasi credulitatem arbitrantur judicis, districtionem aequissimam rationis. Quia et cum vulnus aegri medicinali ferramento absciditur, medicus crudelis vocatur: qui tamen per secantis manus duritiam adversatur vulneri, sed concordat saluti. Sequitur: VERS. lide. - Quia praesentis vitae gloria, quasi in alto cernitur, sed nulla stabilitate solidatur, velut elevatus super ventum ponitur, qui prosperitate transitoria laetatur, quoniam ad hoc solum hunc fugitivae felicitatis aura sublevat, ut repente deterius in infimis sternat. Quia enim sancta Ecclesia cunctis in honore est, infirmi quique in ea qui transitoriis successionibus laetantur, quo nisi super ventum positi videntur elevati? quia subsequente persecutionis tempore, dum prosperitatis aura pertransit, eorum protinus elevatio corruit, et repente cadentes discunt, quia elevati prius in ven
Abbreviated transcription (Latin):
tabilem sentiat ostendit. Nam dũ circa nos
quȩdam ꝓspera & aduersa uariant᷑: in eo quo
nos mutamur. quasi eius circa nos mutatum
animũ suspicam᷑. Ipse uero in se incõmutabilis
ꝑmanens : aliter atq alitͣ in cogitatione sentit᷑
hominũ. ꝓ qualitate meritorũ. Nam & lux
solis cum nequaquã est sibimet ipsi dissimilis:
infirmis aspera. sanis autẽ oculis lenis uidetur:
eorũ uidelicet immutatione ñ sua. Unde ut prȩ¬
diximus. dicens mutatus es. adiunxit michi:
ut ipsa hȩc crudelitas atq mutatio. ñ sit in
qualitate iudicis. sed in mente patientis. Qđ
uerbis quoq aliis. retexit dicens. Et in duritia
manus tuȩ aduersaris mͥ. Manus & enim dei
dura credit᷑: cũ uoluntati nr̃ȩ contrariȩ hoc
qd̃ ei in nobis displicet feriendo ꝑsequit᷑. Et
flagella ingeminat: cũ dolentis anima clemen¬
tiam expectat. Quȩ tam̃ iuxta allegoriȩ my¬
sterium. bene sc̃e ȩccłȩ uerbis congruunt ex

Expanded text:
tabilem sentiat ostendit. Nam dum circa nos tabilem sentiat ostendit. Nam dum circa nos quaedam prospera et adversa variantur, in eo quod nos mutamur quasi ejus circa nos mutatum animum suspicamur. Ipse vero in se incommutabilis permanens, aliter atque aliter in cogitatione sentitur hominum, pro qualitate meritorum. Nam et lux solis cum nequaquam est sibimetipsi dissimilis, infirmis aspera, sanis autem oculis lenis videtur, eorum videlicet immutatione, non sua. Unde, ut praediximus, dicens: Mutatus es, adjunxit, Mihi, ut ipsa haec crudelitas atque immutatio non sit in qualitate judicis, sed in mente patientis. Quod verbis quoque aliis retexit, dicens: manus tuae adversario mihi. - Manus enim Dei dura creditur, cum voluntati nostrae contraria hoc quod ei in nobis displicet, feriendo persequitur, et flagella ingeminat, cum dolentis anima clementiam exspectat. Quae tamen juxta allegoriae mysterium bene sanctae Ecclesiae verbis congruunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
in eũ prȩterit qđ transit: quia in ȩt̾nitate eiꝰ
modo quodam in compͣhensibili cuncta uolu¬
mina scłoꝵ transeuntia manent. currentia
sine ira irascentem: ita a sco uiro etiam sine cru¬
delitate dici potuit crudelis. Crudelis quippe
dicitur. qui districte feriendo nͣ parcit: ut uidẽ
licet hoc loco erudelis districte feriens possit in
telligi. & ulciscendȩ culpȩ ñ parcens. Unde &¬
isaias quoq cũ uideret ultimi iudicii diem ñ
iam cũ uenia. sed cũ districtione eẽ uenturũ.
sibi potius assereret congruere posse quam dõ.
ait: mutatus es mͥ in crudelem. Resi aꝑte dicat.
Qui in teipso crudelitatis nil habes: michi
quem respirare a ꝑcussione nͣ sinis. crudelis uidẽ¬
ris. Ita enim ds̃ eẽ crudelis nͥ potest: sicut nec
mutari nullatenus potest. S ed qmͣ in dõ unꝗͣ
nec crudelitas nec mutabilitas uenit: dũ michi
dicit qđ in semet ipso dm̃ nec crudelem. nec mu¬

Expanded text:
in illo praeterit quod transit, quia in aeternitate ejus in illo praeterit quod transit, quia in aeternitate ejus modo quodam incomprehensibili, cuncta volumina saeculorum transeuntia manent, currentia sine ira irascentem, ita a sancto viro etiam sine crudelitate dici potuit crudelis. Crudelis quippe dicitur qui districtlicet hoc loco crudelis distritelligi, et ulciscendae culpae non parcens. Unde Isaias quoque cum videret ultimi judicii diem non jam cum venia, sed cum districtione esse venturum, sibi potius assereret congruere posse, quam Deo, ait: Mutatus es mihi in crudelem. Ac si aperte dicat: Qui in teipso crudelitatis nihil habes, mihi quem respirare a percussione non sinis, crudelis videris. Ita enim Deus crudelis esse non potest, sicut nec mutari ullatenus potest. Sed quoniam in Deo nec crudelitas, nec mutabilitas unquam venit, dum mihi dicit, quod in semetipso Deum nec crudelem nec mu
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: quãuis rem mutet consilium non
mutet. Et cũ miseriȩ nrͣe subuenit. miseri¬
cors uocatur: quãuis miseris subuenit. & cor
miserũ nunquã facit. Et quia ea quȩ futura
sunt nobis uidet. quȩ tamͣ ipsi semꝑ prȩsto
sunt pręscius dicitur: quãuis nequaquã futu¬
rum prȩuideat. qđ pręsens uidet. Nam &
quȩq sunt ñ eternitate eius ideo uidentur
quia sunt: sed ideo sunt. quia uident᷑. Dũ
ergo ad uerba mutabilitatis nr̃ȩ descendit᷑:
ex eis quibdam gradib factis ascendat qui
potest ad incomutabilitatẽ dĩ: ut uideat
sine zelo zelantem. sine ira irascentem. sine
dolore & pęnitentia pęnitentẽ. sine misero cor¬
de misericordem. sine ꝓuisionib prȩscientem.
In illo enĩ. nec prȩcerita nec futura repperiri
queunt. sed cuncta mutabilia immutabilit᷑
durant: & quȩ in seipsis simul existere non
possunt. illi simul om̃a assistunt. Nichilq¬

Expanded text:
dicitur, quamvis rem mutet, consilium non dicitur, quamvis rem mutet, consilium non mutet. Et cum miseriae nostrae subvenit, misericors vocatur, quamvis miseris subvenit, et cor miserum nunquam facit. Et quia ea quae nobis futura sunt videt, quae tantum ipsi semper praesto sunt, praescius dicitur: quamvis nequaquam futurum praevideat, quod praesens videt. Nam et quaeque sunt, non in aeternitate ejus ideo videntur quia sunt, sed ideo sunt, quia videntur. Dum ergo ad verba mutabilitatis nostrae descenditur, ex eis quibusdam gradibus factis ascendat qui potest ad incommutabilitatem Dei, ut videat sine zelo zelantem, sine ira irascentem, sine dolore et poenitentia poenitentem, sine misero corde misericordem, sine praevisionibus praescientem. In illo enim nec praeterita, nec futura reperiri queunt, sed cuncta mutabilia immutabiliter durant, et quae in scipsis simul existere non possunt, illi simul omnia assistunt, nihilq
Abbreviated transcription (Latin):
dis uiciis nr̃is. nulla ꝑturbatione animi cõ¬
mouetur : Quomodo est pęnitens. qui qđ
semel fecerit: se fecisse nequaquam dolet:
Quomodo habet miscd̾am. qui eor miserũ
nunquã habet: Quomodo est pręscius.
dũ nulla nisi quȩ futura sint pręsciantur:
Et scius quia dõ futurũ nichil est. ante cuiꝰ
oculos prȩterita nulla sunt. prȩsentia non
transeunt. futura ñ ueniunt: quippe. quia
om̃e qd nobis fuit & erit. in eius ꝓspectu
prȩsto est: & om̃e quod prȩsens est. sciri po¬
test potius quã prȩsciri: & tam̃ dicit᷑ zelans.
dicitur iratus. dicit᷑ pęnitens. dicit᷑ miserieors.
dicit᷑ pręscius: ut quia castitatẽ animȩ unius¬
cuiusq custodit. humano modo zelans uocet᷑.
quãuis mentis cruciatu nͣ tangit᷑. Et quia
culpas ꝑcutit dicatur irasci: quãuis nulla
animi ꝑturbatione moueat᷑. Et quia ipse
immutabilis id qđ uoluerit mutat. pęnitere

Expanded text:
dis vitiis nostris nulla perturbatione animi comdis vitiis nostris nulla perturbatione animi commovetur? Quomodo est poenitens, qui id quod semel fecerit, se fecisse nequaquam dolet? Quomodo habet misericordiam, qui cor miserum non habet? Quomodo est praescius, dum nulla nisi quae futura sint praesciantur? Et scimus quia Deo nihil futurum est, ante cujus oculos praeterita nulla sunt, praesentia non transeunt, futura non veniunt. Quippe quia quod nobis fuit, et erit, in ejus prospectu praesto est: et omne quod praesens est sciri potest, potius quam praesciri. Et tamen dicitur zelans, dicitur iratus, dicitur poenitens, dicitur misericors, dicitur praescius: ut quia castitatem animae uniuscujusque custodit, humano modo zelans vocetur, quamvis mentis cruciatu non tangitur; et quia culpas percutit, dicitur irasci, quamvis nulla animi turbatione moveatur; et quia ipse immutabilis, id quod voluerit mutat, poenitere
Abbreviated transcription (Latin):
scenditur: ut quasi quibrdam nobis gradib
factis & iuxta nos positis. ꝑ ea quȩ nobis uici¬
na conspicimus: ad summa eius ascendere
quandoq ualeremus. Telari eni dicitur:¬
A qui cũ cruciatu mentis. castitatẽ custodit
uxoris. Trasci dicitur: qui feruore animi
contra puniendũ uiciũ accendit᷑. Penitere
dicitur. cui id qđ fecit displicet: & e contra
mutando aliquid aliuad facit. Misericors
dicitur: qui pietate ad ꝓximũ ꝑmouetur.
Miscda autẽ a misero corde uocata est: eo qđ
unusquisq intueat᷑ quempiam miserũ. atq
ei compatiens. dũ dolore animus tangitur.
ipse cor miserũ facit. ut eum a miseria liber&.
cui intendit. Pręscire dicitur. qui unanquãq
rem ante quam ueniat uidet: & id quod
futurũ est. priusquã pręsens fiat prȩuidet.
Hs ergo quomodo zelans est: qui in custodi
enda castitate nrͣa. nullo mentis cruciatu
tangitur. Quomodo irascit᷑: qui in ulciscen¬

Expanded text:
scenditur, ut, quasi quibusdam nobis gradibus scenditur, ut, quasi quibusdam nobis gradibus factis, et juxta nos positis, per ea quae nobis vicina conspicimus ad summa ejus ascendere quandoque valeamus. Zelari enim dicitur qui cum cruciatu mentis castitatem custodit uxoris. Irasci dicitur qui fervore animi contra puniendum vitium accenditur. Poenitere dicitur cui id quod fecit displicet, et e contra mutando aliquid aliud facit. Misericors dicitur qui pietate ad proximum permovetur. Misericordia autem a misero corde vocata est, eo quod unusquisque intueatur quempiam miserum, atque ei compatiens, dum dolore animi tangitur, ipse cor miserum facit, ut eum a miseria liberet cui intendit. Praescire dicitur qui unamquamque rem antequam veniat videt, et id quod futurum est priusquam praesens fiat praevidet. Deus ergo quomodo zelans est, qui in cusenda castitate nostra nullo mentis cruciatu tangitur? Quomodo irascitur, qui in ulciscen