comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃. qđ .ẽ. suꝑ om̃e nom̃: ut in nomine iħu. om̃e
genu flectatur. cȩlestiũ terrestriũ. & infer¬
norũ. Ubierit dauid. ut ei non sit dñs: incȩ¬
Caudeat ergo nobiscũ & dauid. filii sui nati¬
uitate honoratꝰ. dominatu liberatꝰ : a gaudens
dicat. ut agaudentib audiat᷑: Dix̃dñs
d nõmeo. sede ad extrismeis: donec ponã
inimicos tuos scabellũ pedũ tuorum
Sede. non solũ in alto. sed mnocculto: excellens
ut domineris : latens ut credaris: Quȩ enĩ
ẽẽt. merces fidei.nisi lateret qđ credimꝰ:
merces autẽ fideiest: uidere qđ credidi¬
mꝰ. ante quã uideremꝰ: Sicut enĩ scriptura
ꝑͥsonat : iustꝰ ex fide uiuit : Nonergo

Expanded text:
 omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum. Ubi erit David, ut non ei sit Dominus? In coet infernorum. Gaudeat ergo nobiscum David, filii sui nativitate honoratus, dominatu liberatus: et gaudens dicat, ut a gaudentibus audiatur: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» 8. «Sede,» non solum in alto, sed et in occulto: excellens ut domineris, latens ut credaris. Quae enim esset merces fidei, nisi lateret quod credimus? Merces autem fidei est, videre quod credidimus antequam videremus. Sicut autem Scriptura personat, «Justus ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃cfactus est dñs dauid Illud enĩ qđ na¬
tum est ex semine dauid: ita honoratũ. ẽ.
ut esset & dñs dauid: Itamiraris hoc: qͣsi
& in rebus humanis ista ñ fiant: Si enĩ con¬
tingat filiũ cuiꝰ quã regẽ fieri patre priua¬
toꝰ nonne erit dominus patris :
Admirabilius ẽ. qđ potest contingere. ut non solũ
rex factꝰ priuati filiussit dñs patris sui: sed
& ep̃s factꝰ. laici filiussit pater patris sui:
Ergo & eo ipso qđ carnẽ accepitxp̃c. qđ in carne¬
eadẽ ascendit incȩlũ. & sedet addextera patris:

Expanded text:
factus est Dominus David. Illud enim quod natum est ex semine David, ita honoratum est, ut esset et Dominus David. Ita admiraris hoc, quasi et in rebus humanis ista non fiant. Si enim contingat filium cujusquam regem fieri patre privato, nonne erit dominus patris? Admirabilius est quod potest contingere, ut non solum rex factus privati filius, dominus sit patris sui; sed episcopus factus laici filius, sit pater patris sui. Ergo et eo ipso quod carnem accepit Chrea
Abbreviated transcription (Latin):
peccanti parcere. ut reuertatur & unuat
itauult postremo inpeccato ꝑ seuerant̃
punire. ut iustitiȩ potentiã contumax
non euadat : Ita quic qd eligeris. om̃ipo¬
tentinondeerit unde suã dete com¬
pleat uoluntatẽ: Magna em̃ oꝑa dñi

Expanded text:
peccanti parcere, ut revertatur et vivat; peccanti parcere, ut revertatur et vivat; ita vult postremo in peccato perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Ita quidquid elegeris, Omnipotenti non deerit unde suam de te compleat voluntatem. «Magna» eni
Abbreviated transcription (Latin):
iudicantes duo decĩ trib i frł: Nullus em̃
iã inter eos iniquiis: Nullus udȩ furta
sp̃muolens emere dũ cogitatꝰ uendere:
nullus alexandererarius. multa mala
ostendit: nullus pelle ouina tectꝰ. falsa
fraternitate subrepit: Inter quales nunc
necesse . ẽ. eccła genat: & quales tunc
oportet cũ om̃s iusti congregabuntur
excludat: Hȩc sunt Magna oꝑa dñ ex¬
quisita in om̃s uoluntates eiꝰ: Perquas
nullũ confitentẽ deferit miscđia. hulli¬
us.ẽ. iniqͥtas impunita : quando flagellat
etiã omnẽ filiũ quẽ recipit Sed silustus
uix saluatur : peccator & impius ubi pare¬
bunt : Eligat sibi homo qđ libet: nonsio
triolibero constituta. creatoris superet
uoluntatẽ. etiã sic ontra eiꝰ faciat uolun¬
tatẽ. Non uult ds̃ ut pecces: nã ꝓhibet:
Tam̃ si peccaueris. neputes hominẽ fecisse
qđ uoluit. & dõ accidisse qđ noluit: Sicit
enĩ uult ut homo non peccet: itauult

Expanded text:
judicantes duodecim tribus Israel . Nullus enim judicantes duodecim tribus Israel . Nullus enim jam inter eos iniquus, nullius Judae furta ur, Spiritum volens emere, dum cogitat vendere ; nullus Alexander aerarius multa mala ostendit , nullus ovina pelle tectus falsa fraternitate subrepit: inter quales nunc necesse est Ecclesia gemat, et quales tunc oportet, cum omnes justi congregabuntur, excludat. Haec sunt «magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus:» per quas nullum confitentem deserat misericordia, nullius sit iniquitas impunita; quando flagellat etiam omnem filium quem recipit . Sed si justus vix salvatur, peccator et impius ubi parebunt ? Eligat sibi homo quodlibet: non sictrio libero constituta, Creatoris superet voluntatem, etiamsi contra ejus faciat voluntatem. Non vult Deus ut pecces; nam prohibet: tamen si peccaveris, ne putes hominem fecisse quod voluit, et Deo accidisse quod noluit. Sicut enim vult ut homo non peccet, ita vult
Abbreviated transcription (Latin):
quo cantamꝰ alleluia. ñ cuiꝰ dã tẽporis
fims & transitꝰ sed beata illa significa¬
tur aeternitas : quia denarius ad ditꝰ
quad ragenario. laborantib: in hac uita
fidelib merces illa ꝑsoluitur. quã & pͥ¬
mis & nouissimis pater familias p̃parauit
ȩqualem : Audiamꝰ itaq plenũ diuina
laude pectꝰ popłidĩ. Ecce ꝑsonat in hoc
psalmo quendam exultantẽ felici exul¬
tatione : ꝓ̃ figurat scaturrientẽ corde
tibi in quit dñe: in toto corde meo.
Non semꝑ confessio peccatorũ est :
sed & laus dĩ. de uotione confessiones
ex primitur: Illaluget: hȩc gaudet:
Illa medico uulnꝰ ostendit: hȩc desam¬
tate grãs agit:. Hȩc confessio quẽ dã sig¬
nificat. nonsolũ ab om̃i malo liberatum:
sed etiã amalignis omib separatũ. &ideo
uideamꝰ ubi confiteatur dño in toto corde
Inconsilio inqͥt iꝰtorũ & congregatione:
Credo quia sedebunt suꝑ duodecĩ thronis:

Expanded text:
quo cantamus Alleluia, non cujusdam temporis quo cantamus Alleluia, non cujusdam temporis finis et transitus, sed beata illa significatur aeternitas; quia denarius additus quadragenario, laborantibus in hac vita fidelibus merces illa persolvitur, quam et primis et novissimis paterfamilias praeparavit aequalem. Audiamus itaque plenum divina laude pectus populi Dei. Ecce personat in hoc psalmo quemdam exsultantem felici exsultatione, praefigurat et scaturientem corde tibi,» inquit, «Domine, in toto corde meo.» Non semper confessio peccatorum est, sed et laus Dei devotione confessionis expromitur. Illa luget, haec gaudet; illa medico vulnus ostendit, haec de sanitate gratias agit. Haec confessio quemdam significat, non solum ab omni malo liberatum, sed etiam a malignis omnibus separatum. Et ideo videamus ubi confiteatur Domino in toto corde. «In consilio,» inquit, «rectorum, et congregatione:» credo, qui sedebunt super duodecim thronos,
Abbreviated transcription (Latin):
sicdies ille qͥ post resurrettionẽ dabit᷑
Haec autẽ uita de nobis exigit continentiã:
ut etiã cũ labore atq luctamine inge¬
miscentes grauati. & habitaculũ nrm
qđ decȩlo est suꝑ in dui cupientes. a sȩcu¬
larib: delectationib tẽperemꝰ : & signi
& moyses & helias & ipse dñs ie iunauer̃:
Precipit᷑ enĩ nobis. & exlege & ex ꝓpħis. &
ex ipso euangłio: qđ testimonium hab&
alege & ꝓph&is. unde etiã in monte. & in¬
ter utrãq ꝑsonã medius saluator efful¬
sit :ut ab om̃ib: mundi illecebris qͦb cap¬
tiui homines oblunscuntur dm̃. auiditatẽ
nrãm tanquã ie iunio tẽperantiȩ refre¬
nemꝰ. quã diuꝑfectio decalogilegis.
tanquã psalteriũ decẽ cordarũ. ꝑ .iiiͦi.
eiꝰdẽ mundi partes. id.ẽ. toto orbe p̃dica¬
tur: ut decẽ quater ducta: quad ragena¬
riũ numerũ signent: Quinquagenario
uero numero post resurrectionẽ dñi

Expanded text:
sic dies ille qui post resurrectionem dabitur sic dies ille qui post resurrectionem dabitur Haec autem vita de nobis exigit continentiam, ut etiam cum labore atque luctamine ingemiscentes gravati, et habitaculum nostrum quod de coelo est superindui cupientes ; a saecularibus delectationibus temperet Moyses, et Elias, et ipse Dominus jejunaverunt. Praecipitur enim nobis ex lege, et ex prophetis, et ipso Evangelio, quod testimonium habet ex lege et prophetis. Unde etiam in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit, ut ab omnibus mundi illecebris ativi homines obliviscuntur Deum, aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae, refrenemus; quamdiu perfectio Decalogi Legis, tanquam psalterium decem chordarum, per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto orbe praedicatur, ut decem quater ducta quadragenarium numerum signent. Quinquagenario vero numero post resurrectionem Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩpatris:
PENERUNTDIES : UTCANTEAUS
alleluia. Adestote animo fr̃s.
ad ꝑcipienda quȩ dñs suggerit
ad exortationẽ nr̃am. & nutriendã cari¬
tatẽ. quanobis inherere do bonũ est :
Adestote animo cantatores boni. filu
laudis & głȩ sempiterne. ueri & in cor¬
ruptidĩ: ad estote intenti. qͥ nostiscan¬
hoc. ẽ. enĩ alleluia. & hi qͥdẽ dies ueni¬
unt transituri. transeuntq uenturi :¬
& significant diem. qͥ nonuenit & transit :
quia nec hesterno p̃itur ut ueniat. nec
crastino urgetur ut transeat : Adquẽ
sane nos cũ uenerimꝰ inherentesei. nec
nos transibimꝰ: & sicut qͦdã loco canitur
dõ. beati qͥ in habitant indomo tua in scła
scłorũ laudabuntte. hoc erit otiosorũ
negotium. hoc opus uacantiũ: hȩc actio
quietorum : hec cura securorũ : Sicut
enĩ dies istꝑ. p̃teritis diebus quadrage¬
simȩ qͥb ante resurrectionẽ dominici
corporis uitȩ huiꝰ significatur meror
sollempniter grata hilaritate succedunt

Expanded text:
Dei Patris Venerunt dies ut cantemus Alleluia: adeste animo, fratres, ad percipienda quae Dominus suggerit ad exhortationem nostram, et nutriendam charitatem, qua nobis inhaerere Deo bonum est. Adeste animo cantatores boni, filii laudis et gloriae sempiternae veri et incorrupti Dei. Adeste intenti, qui nostis canhoc est enim Alleluia. Et hi quidem dies veniunt transituri, transeuntque venturi, et significant diem qui non venit et transit, quia nec hesterno praeitur ut veniat, nec crastino urgetur ut transeat. Ad quem sane nos cum venerimus, inhaerentes ei nec nos transibimus: et sicut quodam loco canitur Deo, «Beati qui habitant in domo tua: in saecula saeculorum laudabunt te» ; hoc erit otiosorum negotium, hoc opus vacantium, haec actio quietorum, haec cura securorum. Sicut enim dies isti praeteritis diebus Quadragesimae, quibus ante resurrectionem Dominici corporis vitae hujus significatur moeror, solemniter grata hilaritate succedunt:
Abbreviated transcription (Latin):
& uocabunt nom̃ eiꝰ emmanu hel: qđ est
in terp̃tatũ nobiscũ ds̃: Accipiet uirgo
in utero. uirgo exsemine dauid: pariet
filiũ ut sisfilius dauid Erant enĩ ioseph
& maria : dedomo & patria dauid÷ Peperit
ergo illa uirgo. ut esset filius dauid: Sed
ille quẽ peperit: uocabunt nom̃ eiꝰ emma¬
nuel nobiscũ ds̃. Ecce habes & dnm dauid
Aliqͥd nobis fortassis exhacre. qͦmodo xp̃c
& filius sit dauid. & dñs daud: etiã psalmꝰ
iste intimabit: Audiamꝰergo : & ꝑtractemeũ:
Pulsemꝰ. pietate: extorqueamꝰ caritate:
Dauidergo ipse dicit: Nleq enĩ dño contra¬
dicere licet Dauid inqͥt inspũ. dicit eum
dnm̃: Ipse ergo dauid dexp̃o qͥd dicit:
Nã ipsidauid psalmꝰ. &iste .ẽ. totus titulus
simplex sine figura quȩstionis. sine ullo
modo difficultatis : Quidergo dicit dauidꝰ
Dix̃ dñs dño meo sede ad extris meis: donec
ponã inimicos tuos scabellũ pedũ tuorũ:

Expanded text:
et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus» . Accipiet virgo in utero, virgo ex semine David pariet filium, ut sit filius David: erant enim Joseph et Maria de domo et patria David . Peperit ergo virgo illa, ut esset filius David. Sed ille quem peperit, «vocabunt nomen ejus Emmanuel, Nobiscum Deus:» ecce habes et Dominum David. 7. Aliquid nobis fortassis ex hac re, quomodo Christus et filius sit David, et Dominus David, etiam psalmus iste intimabit. Audiamus ergo, et pertractemus eum; pulsemus pietate, extorqueamus charitate. David ergo ipse dicit: neque enim Domino contradicere licet: «David,» inquit, «in spiritu dicit eum Dominum.» Ipse ergo David de Christo quid dicit? Nam, «Ipsi David Psalmus:» et iste est totus titulus, simplex, sine figura quaestionis, sine ullo nodo difficultatis. Quid ergo dicit David? «Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos sc
Abbreviated transcription (Latin):
sede addexterã meã. donec ponã inimi¬
costuos subpedibꝑtuis: ͦmodo nos
diceremꝰ nisi ate discerem : nunc autẽ
quia didicimꝰ : dicimꝰ: In pͥncipio eras
uerbũ. & uerbũ eras apuddm̃ : & ds
eras uerbũ: Omia ꝑte factas. Ecce
dñs dauid: Sed nobꝓpter in firmitatẽ
nrãm. quia caro desperata iacebamꝰ.
uerbũ caro factꝰ es. ut habitares in nõbis
ecce filius đđ . Certe tu in formadĩ cũesses.
non rapinã arbitgatus es eẽ equalis dõ:
ideo dñs dauid : sed temet ipsum ex in ani¬
sti. formã serui accipiens: inde filius
dauid Deniq & imipsa in terrogatione
tuadicens qͥ modo filius eiꝰes. nonte filiũ
eiꝰ negasti: sed modũ in quo id fieret inqͥsisti.
Dicit eũ inqͥt dauid dnm̃. qͦmodo filius eiꝰ ẽ.
nonnego: sed diciq uomodo : Ergo illi ex
litteris quas legebant & non intelligebant.
siinista interrogatione recolerent modũ:
nonne responderent. qͦ modo interrogas:
Ecce uirgo accipiet inutero & pariet filium.

Expanded text:
Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis.» Quomodo nos diceremus, nisi a te disceremus? Nunc ergo quia didicimus, dicimus: In principio eras Verbum, et Verbum eras apud Deum, et Deus eras Verbum; omnia per te facta sunt: ecce Dominus David. Sed propter infirmitatem nostram, quia caro desperata jacebamus, Verbum caro factum es, ut habitares in nobis : ecce filius David. Certe tu in forma Dei cum esses, non rapinam arbitratus es esse aequalis Deo; ideo Dominus David: sed temetipsum exinanisti formam servi accipiens ; inde filius David. Denique et in ipsa interrogatione tua dicens, «Quomodo filius ejus est?» non te filium ejus negasti, sed modum quo id fieret inquisisti. «Dicit eum,» inquis, «David Dominum;» quomodo filius ejus est? non nego, sed dic quomodo. Illi ergo ex Litteris quas legebant, et non intelligebant, si in ista interrogatione recolerent modum, nonne responderent: Quomodo interrogas? «Ecce virgo accipiet in utero, et pariet filium,
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixissent: Sed hoc qͦq ualuit adegro¬
ti medicam̃tũ : qđ medicũ occidit ȩgrotꝰ.
Uenit ut uisitaret: occisus. ẽ. ut sanaret:
Insinuauit secredentib dm̃ & hominem:
dm̃ ꝑquẽ facti sumꝰ: hominẽ ꝑquẽ creati
sumꝰ: Aliud in illo apparebat: aliud late¬
bat: & qđ latebat. multo erat p̃stantius.
quã id qđ apparebat: Sed qđ erat p̃stantus.
uideri non poterat: Curabatur ȩger. ꝑid
qđ uideri poterat: ut postea capax fie¬
ret uisions eiꝰ. quȩ latendo differebatur.
non negando auferebatur: Vnicus itaq
filius dĩ. uenturus ad homines assũpturus
hominẽ. & ꝑid qđ sumpsit futurus homo.
moriturus. resurrecturus. ascensurus incȩ¬
lũ. sessurus ad dexterã patris. & impleturus
ingentib quȩ ꝓmisit. & post impletionẽ
ꝓmissorũ suorũ ingentib etiã hoc imple¬
turus ut ueniat. & qđ p̃erogauit exigat᷑
Discernat uasa irȩ. auasis miscđiȩ. reddat
impiis qđ minatus. ẽ. iustis qđ pollicitus:

Expanded text:
crucifixissent . Sed hoc quoque valuit ad aegroti medicamentum, quod medicum occidit aegrotus: venit ut visitaret, occisus est ut sanaret. Insinuavit se credentibus Deum et hominem; Deum per quem facti sumus, hominem per quem recreati sumus. Aliud in illo apparebat; aliud latebat; et quod latebat, multo erat praestantius quam id quod apparebat: sed quod erat praestantius, videri non poterat. Curabatur aeger per id quod videri poterat; ut postea capax fieret visionis ejus, quae latendo differebatur, non negando auferebatur. Unicus itaque Filius Dei venturus ad homines, assumpturus hominem, et per id quod sumpsit futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus in coelum, sessurus ad dexteram Patris, et impleturus in gentibus quae promisit, et post impletionem promissorum suorum in gentibus etiam hoc impleturus ut veniat, et quod praerogavit exigat, discernat vasa irae a vasis misericordiae, reddat impiis quod minatus est, justis quod pollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ : quia discipłi ẽe noluer̃. Ecce
sinos interrogaret: qͥd responderemus:
Defecer̃ in hac in terrogatione iudȩi. ꝓfi¬
ciu̾nt xp̃iani Non ꝑturbent᷑. sederudi¬
antur : Non eñi dñs̃ in terrogat scire
uo leps  sed tanquã doctor interrogat.
Dicereere miseri iudȩi. tudic nobis: Malu¬
er̃ inflata taciturnitate disrũpi: quã hu¬
mili confessione edoceri Dicat ergo
nobis magister nr̃ : & uideamꝰ qͥd in terro¬
ganti respondeamꝰ: Quid uobis uidetur
dexp̃o .cuiꝰ. ẽ. filius: Respondeamus
om̃ino qđ iudȩt : sed nonremaneamus
ubi udȩi : Recolamꝰ euangłm. qđ credi¬
dimꝰ: Liber generationis ĩhuxpĩ filii
dauid : Nonquia in terrogamur. excidat
iħ mxp̃m resurrexisse a mortuis exsemi¬
ne dauid : Ergo interroge mur: & res¬
pondeamꝰ: Quid uobis uidetur dexp̃o

Expanded text:
derunt, quia discipuli esse noluerunt; ecce derunt, quia discipuli esse noluerunt; ecce si nos interrogaret, quid responderemus? Defecerunt in hac interrogatione Judaei, proficiant Christiani; non perturbentur, sed erudiantur. Non enim Dominus interrogat discere volens, sed tanquam doctor interrogat. Dicerent miseri Judaei: Tu, dic nobis. Maluerunt inflata taciturnitate disrumpi, quam humili confessione edoceri. Dicat ergo nobis Magister noster, et videamus quid interroganti respondeamus: «Quid vobis videtur de Christo? cujus est filius?» Respondeamus omnino quod Judaei, sed non remaneamus ubi Judaei. Recolamus Evangelium quod credimus: «Liber generationis Jesu Christi, filii David.» Non quia interrogamur excidat Christum Jesum resurrexisse a mortuis, ex semine David.» Ergo interrogemur et respondeamus: «Quid vobi
Abbreviated transcription (Latin):
miraculorũ exhibitio. passionũ ꝑsecutio:
mors. resurrectio. ascensio incȩlũ: Hoc
totũ transitoriũ fuit Nonenĩ adhuc
xp̃c nascit᷑. aut adhuc moritur. aut
adhuc resurget. aut adhuc ascendet
incȩlũ : Nonne uidetis ista facta ꝑtẽ
pora cucurrisse. ꝑtẽpora ex hibuisse
uiatoribus qͥddã transitoriũ. ne inuia
remanerent. sed apatriã ꝑuenirent:
Deniq & illicȩci aduiam sedebant: ibi
transeuntẽ senser̃ & clamando tenuer̃:
Inuia ergo scłi huiꝰ. hoc transitoriũ suidñs
operatus. ẽ: & hoc transitoriũ ꝑtinet
ad filiũ dauid: Ideo illi dño transeunti¬
Tanquã dicerent. filiũ dauid intranse¬
untẽ cognoscimꝰ : filiũ dauid factum
in transitu discimꝰ. Agnoscamꝰ ergo
& nos filiũ dauid: confitramur. ut illu¬
minari mereamur: Sentimꝰ enĩ transe¬
untẽ filiũ dauid: & illuminamur ad ño
dauid : Ecce ergo quia magister nr̃
in terrogauit iudȩos. &ideo non respon¬

Expanded text:
miraculorum exhibitio, passionum perpessio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc totum transitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. Ideo illi Domino transeuntiTanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et filium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et illuminamur a Domino David. 6. Ecce ergo quia Magister noster interrogavit Judaeos, et ideo non respon
Abbreviated transcription (Latin):
creditur adiustitiã: ore autẽ confessiofit
ad salutẽ. Tredamꝰ inquã & dicamꝰ. & filiũ
dauid. & dñm dauid: Non erubescamꝰ defi
appellantescȩci: illum inarimeruerunt:
Transibat autẽ iħs: & illi audito sonitu tran¬
seuntis turbȩ. aure iãillõ cognoscentes.
qđ nondũ poterant oculis. acclamauerunt
& illinihil ominꝰ lucis desiderio turbarum
contra dictionẽ uincentes: inclamando ꝑseue-¬
rauer̃ : transeuntẽ tenuer̃ : & a tangente illu¬
minari meruer̃: Dicebant ergo transeunti :
miserere nr̃i filidauid Stecit ille. & iucto
abeis clamore contra dicentiũ. ꝗͥd inqͥt
uultis ut faciã uobis: & illi dnẽ ut uid eamꝰ:
Tetigit : & a peruit oculos eorũ Viderunt
p̃sentẽ : quẽ senserant transeuntẽ : Aliqͥd
ergo transitoriũ dñs fecit : est autẽ aliuo
quod stat: Aliud ẽ. in quã transitoriũ dni:
aliud stabile dñi: Transito riũ dni. uirginis
partꝰ. uerbi incarnatio: ȩtatũ gradatio:

Expanded text:
ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem : credamus, inquam, et dicamus et filium David, et Dominum David. Non erubescamus de fcaeci, illuminari meruerunt. Transibat enim Jesus, et illi audito sonitu transeuntis turbae, aure jam cognoscentes quod nondum poterant oculis, acclamaverunt et illi nihilominus, lucis desiderio, turbarum contradictionem vincentes, in clamando perseveraverunt; transeuntem tenuerunt; et a tangente illuminari meruerunt. Dicebant enim transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Stetit ille, et victo ab eis clamfaciam vobis?» Et illi, «Domine, ut videamus.» Tetigit et aperuit oculos corum; viderunt praesentem, quem senserant transeuntem . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio,
Abbreviated transcription (Latin):
nequasi malũ ꝓmalo reddat. sibiblan¬
diantur in iusti: Audiamꝰ ergo de inde
qͥd diuinꝰ sermo contexeat. & in uerbis
quasimala optantis intelligamꝰ p̃dicta
ꝓph& antis : & dm iusta retribuentem.
sub leuata in eiꝰ ȩternã legẽ m̃te cernamꝰ:
Constitue suꝑ eũ peccatorẽ: & diabolusstet
adextriseiꝰ. Cũ superius querela deplu¬
rib fuerit : nunc deuno loqͥt᷑ psalmꝰ.
Superius autẽ dixerat. locuti suntaduer¬
summe lingua dolosa . & sermonib odu
circundeder̃ me & expugnauer̃ me
grati s  ẜ roeo ut diligerent me detrahe

Expanded text:
nec quasi malum pro malo reddat, sibi blannec quasi malum pro malo reddat, sibi blandiantur injusti. Audiamus ergo deinde quid divinus sermo contexat; et in verbis quasi mala optantis, intelligamus praedicta prophetantis; et Deum justa retribuentem, sublevata in ejus aeternam legem mente cernaConstitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris ejus.» Cum superius querela de pluribus fuerit, nunc de uno loquitur Psalmus. Superius autem dixerat: «Locuti sunt adversum me lingua dolosa, et sermonibus odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis: pro eo u
Abbreviated transcription (Latin):
filios tuos tanquã gallina pullos suos
impietate recipiant. incipit ꝓpħare :¬
& eo modo illa dicit. tanquã ulciscendi
cupiditate optet ut fiant. cũ dicantur
futura certissima ueritate. & ꝑdĩ iustitiã
suꝑtales dignauentur: Quẽ modum
futura p̃dicendi uelut speciem male
optandi qͥdam non intelligentes. putant
odiũ odio. & malo animo malũ animum
reddi : qm̃reuera paucorũ est dinoscere.
qͦ modo placeat pęnainiqͦrũ accusator.
in imicitias exsaturare cupientiꝰ & quã
longe alio modo placeant iudici recta
uoluntate peccata punienti Ille qͥppe
reddidit malũ ꝓmalo: iste autẽ etiã
cũuindicat. non reddit malũ ꝓ malo : qm̃
iustũ reddit in iusto Qđ autẽ iustũ est:
utiq bonũ est : Punt ergo non delectati¬
one alienȩ miseriȩ qđ ẽ. malũ ꝓmalo:
sed dilectione iustitiȩ. qđ . ẽ. bonũ ꝓmalo
taq nec luminis scripturarũ calũnent᷑
cȩciopinantes qđđs peccata ñ puniat:

Expanded text:
ilios tuos, tanquam gallina pullos suos impietate recipiant, incipit prophetare; et eo modo illa dicit, tanquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi, quidam non intelligentes, putant odium odio, et malo animo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena iniquorum accusatori inimicitias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit malum pro malo; iste autem etiam cum vindicat, non reddit malum pro malo, quoniam justum reddit injusto: quod autem justum est, utique bonum est. Punit ergo non delectatione alienae miseriae, quod est malum pro malo; sed dilectione justitiae, quod est bonum pro malo. Itaque nec lumini Scripturarum calumnientur caeci, opinantes quod Deus peccata non puniat;
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in euangłio discipłis suis ait. nemortẽ
timerent: nealiqͥd suũ in morte periturũ
putarent: Illi in morte deanimabus suis
ꝑtime scebant : ille illis securitatẽ iã deca¬
pillis dabat: Ita neuero anima perit.
cuiꝰ capillus non perit: Uerũ tam̃ frs. quia
incredibile uidebat᷑ hominib qđ ꝓmitte¬
bat ds. ex hac mortalitate. corruptione.
abiectione. infirmitate. puluere &cinere.
futuros homines ȩquales angłisdĩ: non solũ
scripturã cũ hominib fecit ut crederent.
sedetia fidei suȩ posuit mediatorẽ Non
quẽ libet principẽ. autquẽ libet angłm
uł archangłm. sedunicũ filiũ suũ: ut qua
ianos ꝑducturus. eẽt. ad illũ finẽ quẽ p
misit. ꝑ eã ipsum filiũ suũ. & ostenderet
& p̃beret Parũ enĩ erat dõ. si filiũ suum
faceret de monstratorẽ uiȩ: eũ ipsũuiam
fecit: ut ꝑillũ ires regentẽte. ambulan¬
tẽ ꝑse:. Promisit ergo. quia uenturi esse¬

Expanded text:
Dominus in Evangelio discipulis ait, ne mortem Dominus in Evangelio discipulis ait, ne mortem timerent, ne aliquid suum in morte periturum putarent. Illi in morte de anima sua pertimescebant, ille ipsis securitatem etiam de capillis dabat. Itane vero anima perit, cujus capillus non perit? Verumtamen, fratres, quia incredibile videbatur hominibus quod promittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulvere et cinere futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus fecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via noromisit, per eum ipsum Filium suum et ostenderet et praeberet. Parum enim erat Deo si Filium suum faceret demonstratorem viae; eum ipsum viam fecit, ut per illum ires regentem te, ambulantem per se. 3. Promisit ergo quia venturi esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhominib ᷑ hodieq qͥdegrã diuina despe¬
rant. atq apessimis morib nolunt se con¬
uertere ad dm̃. ut ab illo iustificentur.
& ꝑ eiꝰ indulgentiã. deletis om̃ib peccatis¬
suis. in illo incipiant uiuere iuste. qͥnũ quã
uixit iniuste Hanc habent ꝑniciem
cogitationis suȩ in se ipsos. ut dicant dm̃
res humanas noncurare : nec inde posse
cogitare mundihuiꝰ artificẽ atq rectorem.
que admodũ qͥsq: mortalis in terrauiuat:
Ita ne non cõputari se homo putat adõ.
qͥfactꝰ ẽ. ado: Talem hominẽ si allo qͥpos¬
sumꝰ. si admittat nos prius ad aures suas.
deinde adcor suũ. si non repellat resistendo
querentẽ se. & patiatur ꝑditꝰ inuenirise :
possumꝰ ei dicere : O homo qͥmodo teds̃
factũ non cõputauit. qͥut fieres ante cura¬
uit : cũte in ordine rerũ conditarũ numerari
ñputas : nolicedere seductori. ⁊ apilli tui
nurmeratis a conditore: Hoc demiq &

Expanded text:
pro hominibus, hodieque qui de gratia divina despepro hominibus, hodieque qui de gratia divina desperant, atque a pessimis moribus nolunt se convertere ad Deum, ut ab illo justificentur, et per ejus indulgentiam deletis omnibsuis incipiant in illo vivere juste, qui nunquam vixit injuste, hanc habent perniciem cogitationis suae in seipsos, ut dicant Deum res humanas non curare, nec inde posse cogitare mundi hujus artificem atque rectorem, quemadmodum quisque mortalis in terra vivat. Ita nec computari se homo putat a Deo, qui factus est a Deo. Talem hominem si alloqui possimus: si admittat nos prius ad aures suas, deinde ad cor suum; si non repellat resistendo quaerentem se, et patiatur perditus inveniri se; possumus ei dicere: O homo, quomodo te Deus factum non computabit, qui ut fieres ante curavit? Cur te in ordine rerum conditarum numerari non putas? Noli credere seductori: capilli tui numerati sunt conditori . Hoc denique et
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã finale qͦdecurrit nr̃a intentio: qͦcum
uenerimꝰ mhilamplius reqͥramꝰ: nihil amplius
exigamꝰ. Sed ad illud qđ erit infine qͦordine
ueniat᷑ ĩ neq hoc tacuit ꝓmittendo & p̃nun¬
tiando. Promisit enĩ hominib diuinitatẽ :
Mortalib. immortalitatẽ n Peccatorib iusti¬
ficationẽ: Abiectis glorificationẽ Quic¬
quid ꝓmisit. in dignis ꝓmisit: ut nonquasi
daretur : quia & hoc ipsum qđ iuste uiuit.
inquantũ homo potest iuste uiuere. non me¬
Abillo autẽ fit homo iustꝰ: qͥnũqũã potest
et̃. iniustus: Sicut enĩ lucerna non ase ipsa
accenditur: itanec anima humana sibi p̃stat
lucẽ sed clamat ad dñm: tuilluminas lucer
nã meã dñe: Cũ ergo peccatorib ꝓmissusit
regnũ cȩlorũ non in peccato ꝑmanentib
sed a peccato liberatis. & iustitiȩ serui entib
qđ ipsum ut possint. gratia ut diximꝰ adiu¬
Incredibile uidebatur. tatã dõ curã gerere

Expanded text:
tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasidaretur. Quia et hoc ipsum quod juste vivit, in quantum homo potest juste vivere, non meab illo autem fit homo justus, qui nunquam potest esse injustus. Sicut enim lucerna non a seipsa accenditur, ita nec anima humana sibi praestat lucem; sed clamat ad Deum, «Tu illuminabis lucerne» . 2. Cum ergo peccatoribus promissum sit regnum coelorum, non in peccato permanentibus, sed a peccato liberatis, et justitiae servientibus; quod ipsum ut possint, gratia, ut diximus, adjuincredibile videbatur tantam Deum curam gerere
Abbreviated transcription (Latin):
gilet in dm̃: Tempꝰ enĩ constituit ds̃ ꝓmissis
suis: & cẽpus eis quȩ ꝓmisit implendis
ꝓmissionũ tẽpꝰ erat tẽpore ꝓpħ& arum
usq: ad ioħm baptistam: Ab illo autem
& deinceps usq infinẽ. tẽpus. ẽ. implendi
quȩ ꝓmissa sunt : fidelis ds̃. qͥse nr̃m debi¬
torẽ fecit: non aliqͥd a nobis accipiendo.
sed tanta nobis ꝓmittendo: Parũ erat ꝓmis¬
sio. etiã scmpto seteneri uoluit. ueluti faci¬
ens nobiscũ oprographum ꝓmissorũ suoꝵ.
ut cũ ea quȩ ꝓmisit . soluere inciperet. inscrip¬
tura ꝓmissorũ consideraremꝰ ordinẽ soluen¬
dorũ. Tempꝰ itaq ꝓphetiȩ: p̃dictio erat ut
sȩpe iamdiximꝰ ꝓmissionũ  Promisit salutẽ
ȩternã. & beatã uitã cũ angłis sine fine. & he¬
reditatẽ in sn arcescibilẽ. gͦłam sempiternã :
dulcedinẽ uultꝰ suiNomoscĩficationis suȩ
incȩlis. exresurrectione amortuis. nullum
deinceps moriendi metũ. Hoc est ꝓmissumeiꝰ

Expanded text:
gilet in Deum. Tempus enim constituit Deus promissis suis, et tempus eis quae promisit implendis. Promissionum tempus erat tempore Prophetarum usque ad Joannem Baptistam: ab illo autem et deinceps usque ad finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Fidelis Deus qui se nostrum debitorem fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit solvere inciperet, in scriptura promissorum consideraremus ordinem solvendorum. Tempus itaque prophetiae, praedictio erat, ut saepe jam diximus, promissionum. Promisit salutem aeternam, et beatam vitam cum Angelis sine fine, et haereditatem immarcescibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
DÑO MEO SEDE ADEXTRIS MCIS: DONEC
Pora INIMICOS TUOS SCABELTO PEDŨIO¬
oRã: Hancergo quȩstionẽ iudȩis ꝓpositã
ad nõ: in ipso ingressu psalmi ꝑtractare
debemꝰ: Sienĩ qđ responder̃ iudȩi exigat᷑
anobis. utrũ confiteam & nos annegemus:
absit ut negemꝰ: Sidicatur nobis. xp̃e filius ẽ
dauid an non. ẽ: si dixerimꝰ non: contradi¬
cimꝰ euangłio Namq matheo scribente.
sic incipit euangłium: Liber generationis
ihuxp̃i filii dauid: Euangłisfa dicit: librũ
se scribere. generationis ihuxp̃i filii dauid:
Habet hoc. non solum suspicio iud ȩorum :
sed& fides xp̃ianorũ ÷ Ad huc alia firma¬
ad timotheum: Memor esto xp̃m iħ mresur¬
rexisse amortuis exsemine dauid: scđm
euangłium meum: & de ipso euangłio qͥd
dicit: in quo laboro usq aduincula. tã quã
male faciens : sed sermodĩ non est alligatus:
Laborabat ergo usq ad uincula apłs ꝓetian¬
głio suo id .c̃. ꝓdispensatione euangłica.

Expanded text:
no meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Hanc ergo quaestionem Judaeis propositam a Domino, in ipso ingressu Psalmi pertractare debemus. Si enim quod responderunt Judaei exigatur a nobis, utrum confiteamur et nos, an negemus; absit ut negemus. Si dicatur nobis, Christus filius est David, annon est? si dixerimus non, contradicimus Evangelio; namque Matthaeo scribente, sic incipit Evangelium: «Liber generationis Jesu Christi filii David» . Evangelista dicit librum se scribere generationis Jesu Christi, filii David. Habet hoc non solum suspicio Judaeorum, sed et fides Christianorum. Adhuc alia firmaad Timotheum, «Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David, secundum evangelium meum.» Et de ipso evangelio quid dicit? «In quo laboro usque ad vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus» . Laborabat ergo usque ad vincula Apostgelio suo, id est pro dispensatione evangelica,
Abbreviated transcription (Latin):
demaledicto legis: factus ꝓ nobis maledic¬
tum: Vider̃ me & mouer̃ capita sua: Quia
uider̃ pependisse. nonuider̃ resurrexisse :
Uider̃ quando genua eiussunt infirmata:
non uiderunt quando caro immutata
test : id ẽ. & ad caput & ad corpus: Adca¬
p̃t ꝓpt̃ formã serui : ad corpus ꝓpt̃ ipsos
seruos Potuit enĩ & in eis dicere dõ ad
qͥd me ꝑsequeris: Qđ autẽ addidit scđm¬
miscđiam tuã : gratuita grã cõmemorat᷑.
in eis qͥb factus ẽ. op ꝓbriũ mouentib
in eiꝰ illusionẽ capita sua. erant etiã hi
qͥieũ post ea credider̃: Discant autem
qͥ formã humani corporis dõ tribuunt:
quomodo habeat ds̃manũ: Si enĩ qđ facit
manufacit: Nũ qͥd & ipsam manũ suam
manufecit: quomodo ergo hic dictũ. ẽ

Expanded text:
maledicto Legis, factus pro nobis maledictum» . «Viderunt me, et moverunt capita sua.» Quia viderunt pependisse, non viderunt resurrexisse; viderunt quando genua ejus sunt infirmata, non viderunt quando est caro immutata.test, id est et ad caput, et ad corpus: ad caput, propter formam servi; ad corpus, propter ipsos servos. Potuit enim et in eis dicere Deo, «A«Quid me persequeris» ? Quod autem addiditiam tuam;» gratuita gratia commemoratur, in eis quibus factus est opprobrium moventibus in ejus illusionem capita sua, erant etiam hi qui in eum postea crediderunt. Discant autem qui formam humani corporis Deo tribuunt, quomodo habeat Deus manum. Si enim quod facit, manu facit, numquid et ipsam manum suam manu facit? Quomodo ergo hic dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicent illi: & tubenedices Ulana est ergo
& falsamaledictio filiorũ hominũ dili¬
gentiũ uanitatẽ & quęrentiũ m̃datium :
Dsautẽ cũ benedicit. facit qđ dicit: Qui
in surgunt in meconfundantur: Vt enĩ
in surgant. aliqͥdse aduersus me ꝓficere
arbitrantur: sedcũ exaltatꝰ fuero suꝑcȩlos.
& esse coeperit suꝑ omnẽ terrã gła mea

Expanded text:
dicent illi, et tu benedices.» Vana est ergo et falsa maledictio filiorum hominum, diligentium vanitatem, et quaerentium mendacium ; Deus autem cum benedicit, facit quod dicit. «Qui insurgunt in me, confundantur». Ut enim insurgant aliquid se adversus me proficere arbitrantur; sed cum exaltatus fuero super coelos, et esse coeperit super omnem t
Abbreviated transcription (Latin):
impiũ : & pendens incrucedix̃ c Pater ig¬
nosce illis: quia nesciunt qͥd faciunt:
Cuiꝰ uestigia secutꝰ sc̃sstephanꝰ: fixo genu
orauit ꝓ lapidantib dicens: Dñe. nesta¬
tuas illis hoc delictũ: Ad quã rẽ p̃ceptũ
ꝑtinet : diligite in imicos ur̃os. bene facite
eis qͥo der̃ uos. & orate ꝓeis quos ꝑsequua¬

Expanded text:
s in cruce dixit: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Cujus vestigia secutus sanctus Stephanus, fixo genu oravit pro lapidantibus, dicens: «Domine, ne statuas illis hoc delictum» . Ad quam rem praeceptum pertinet, «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro eis qui vos persequu
Abbreviated transcription (Latin):
pater cui dicit inpsalmis. suscitame & red¬
dã illis : In quantũ autẽ ds̃. ẽ: etiã ipse se
suscitauit: ꝓpter qđ dicit. soluite tẽplũ hoc¬
& intriduo suscitabo illud : Qđ etiã hic
significauit. si qͥs diligenter intendat:
Scrutari enĩ iussit scripturas. quȩ testimo¬
niũ ꝑhibent deillo: non insuꝑficie ꝑtransiri:
sed ait atu: Quid ẽ &ti. nisiquia & ego:
qđ autẽ non semel dñe. sed repetens ait
dñe dñe : habet in hoc orantis affectum :
facmecũ. addidit ꝓpter nom̃ tuũ: grãm
comm̃dauit. Hullis enĩ operũ meritis
p̃cedentib in tantã celsitudinẽ sub uecta ẽ
humana natura : ut totũ simul uerbũ & caro.
hoc est ds̃ & homo. unigenitꝰ dĩ filius dice¬
retur. Hoc autẽ factum ẽ: ut abillo qͥcrea¬
uerat. ꝑid qđ non perierat. id qđ perierat
quȩreretur : Vnde & hic seqͥt᷑: quia suauisẽ.¬
tũ est intrame : hoc ad illud refertur

Expanded text:
Pater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et redPater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et reddam illis» : in quantum autem Deus est, etiam ipse se suscitavit; propter quod dicit, «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Quod etiam hic significavit, si quis diligenter intendat: scrutari enim jussit Scripturas, quae testimonium perhibent de illo , non in superficie pertransiri.  «Et tu.» Quid est, «Et tu,» nisi quia et ego? Quod autem non semel «Domine,» sed repetens ait, «Domine, Domine;» habet in hoc orantis affectum: s«Fac mecum,» addidit, «propter nomen tuum;» gratiam commendavit. Nullis enim operum meritis praecedentibus in tantum celsitudinem subvecta est humana natura, ut totum simul Verbum et caro, hoc est Deus et homo, unigenitus Filius Dei diceretur. Hoc autem factum est, ut ab illo qui creaverat, per id quod non perierat, id quod perierat quaereretur: unde et hic sequitur, «Quia suavistum est intra me.» Hoc ad illud refertur,
Abbreviated transcription (Latin):
catũ morti ficaret᷑: Nã qͥdã etiã sic sunt
interp̃tati. Cõpunctꝰ autẽ corde ñ solet
dici. nisistimulis peccatoꝵ indolore
pęnitendi: sicut deillis dictũ est Quicum
audissent apłos post dñi ascensionem.
cõpunctis̃ corde qͥocciderant dñmꝰ
Quos allo cutꝰ. ẽ. beatꝰ p&rus apłs dicens inter
c&̧era : agite poenitentiã. & baptit et᷑ unꝰ qsq¬

Expanded text:
t mortificaret: nam quidam etiam sic sunt interpretati. Compunctus autem corde non solet dici, nisi stimulis peccatorum in dolore poenitendi; sicut de illis dictum est, qui cum audissent Apostolos post Domini ascensionem, «compuncti sunt corde,» qui occiderant Dominum. Quos allocutus est beatissimus Petrus dicens inter caetera: «Agite poenitentiam, et baptizetur unusq
Abbreviated transcription (Latin):
deriperent. quando iam cũ aliis undecĩ dñm
sequebatur: credat eũ om̃ia quȩ habebat
ita dimisisse filiis & uxori. ut non inde sinceri¬
ter uł ꝑseueranter uinculũ cupidita̾s ab¬
ruperit : qͥetiã siea uelut uendere ideret᷑
distribuenda pauꝑib ꝓfecto faceret
qđ ananias post dñi ascensionẽ: Neq enĩ
metueret. ne hoc dñs diuinitate cognosceret.
quẽ falli putabat : quando ea quȩ mittebant᷑
possent etiã in popło iudȩorũ cuiꝰ inimicitia
diximꝰ uidã infigura gessisse ꝑsonã. sicut
eccłȩ gessit apłs p&rus. Constitue suꝑ eũ
peccatorẽ : & diabolus stet ad extriseiꝰ: Quẽ¬
ad modũ iniuda: sic inisto popło intelligendũ ẽ :
qͥrepulso a sexp̃o factꝰ ẽ. subditꝰ diabolo. t uiꝰ
ꝑsuasiones in om̃ib prauis & terrenis cupidi¬
tatib p̃posuit ȩternȩ saluti: Cũ iudicat᷑
exeat condempnatꝰ : quia in neqͥtia & infide

Expanded text:
diriperent, quando jam cum aliis undecim Dominum diriperent, quando jam cum aliis undecim Dominum sequebatur; credat eum omnia quae habebat ita dimisisse filiis et uxori, ut non inde sinceriter vel perseveranter vinculum cupiditatis abruperit: qui etiamsi ea velut vendere videretur distribuenda pauperibus, profecto faceret quod Ananias post Domini ascensionem . Neque enim metueret ne hoc Dominus divinitate cognosceret, quem falli putabat, quando ea quae mittebantur, possint etiam in populum Judaeorum, cujus inimicitiae diximus Judam in figura gessisse personam, sicut Ecclesiae gessit apostolus Petrus. «Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris ejus.» Quemadmodum in Juda, sic in isto populo intelligendum est; qui repulso a se Christo factus est subditus diabolo, cujus persuasiones in omnibus pravis et terrenis cupiditatibus praeposuit aeternae saluti. «Cum judicatur, exeat condemnatus:» qu
Abbreviated transcription (Latin):
defunct fuerint suis benesite Permansi¬
one posteritatis suȩ ꝑ successiones
generationũ: solise laudabiliter sꝑnunt.
qui se ipsos abscidunt ꝓpter regnũ celorũ :¬
& filios suos hoc facere cupiunt. uł exop¬
tant. uł martrrio coronari.ita ut nullus
eorum in terra remaneat : Cȩteri autem
homines. aut pene om̃s. felices uolunt. eẽ suos
in hac uita post mortẽ suã : & suũ genꝰ interire
nolunt : Qua ꝓpt̃. qđ iuda tã infeliciter mor¬
tuo. ita ut uxor uidua. & filu eiꝰ orfani reman¬
ser ut feneratore scrutante omnẽ substantiã
eiꝰ. & diripientib alienis om̃s laboreseiꝰ de suis
habitationib eicerent᷑. nec aliquẽ pupillieiꝰ mi¬
serantẽ inuenirent: & in una generatione sine nꝰ¬
posteris interi rent: Si hȩc sentiunt mortui.
cumulus malorũ est : Si hȩc nonsentiunt. formi¬
do uiuorũ: Si autẽ mouet. qͦ modo potuerit
habe sustantiã quã fenerator scrutaret᷑ alieniq

Expanded text:
defuncti fuerint, suis bene sit. Permansidefuncti fuerint, suis bene sit. Permansionem vero posteritatis suae per successiones generationum soli laudabiliter spernunt, qui seipsos abscidunt propter regnum coelorum, et filios suos hoc facere cupiunt, exoptantve martyrio coronari, ita ut nullus eorum in terra remaneat: caeteri autem omnes, aut pene omnes, felices volunt suos esse in hac vita post mortem suam, et suum genus interire nolunt. Quapropter quod Juda tam infeliciter mortuo, ita uxor vidua et filii ejus orphani remanserunt, ut feneratore scrutante omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis labores ejus, de suis habitationibus ejicerentur, nec aliquem pupilli ejus miserantem invenirent, et in una generatione sine posteris interirent; si haec sentiunt mortui, cumulus malorum est; si haec non sentiunt, formido vivorum. Si autem movet quomodo potuerit habere substantiam quam fenerator scrutaretur, alienique
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nouerint sp̃s mortuorum: Uerũ tamͦ
qđ breuiter dici potest. sinulla illis ẽẽt. cura
denobis: non diceret dñs. dixisse illum
diuitẽ qͥ t orm̃ta apud inferos patiebatur:
habeo ibi ꝗͥnq fr̃s. ne & ipsi ueniant in hunc¬
locum torm̃torũ Sed qͦmodo libet intelli¬
gant. qͥ hoc aliter intelligere conantur.
quia fatendũ. ẽ. non eẽ. consequens.
ut si sciunt mortui suo suiuere. quia nec
in locis pęnarũ eos uident. ubi diuesille
erat nec in requie beatorũ ubila t arũ
& abra hã quãuis longe agnoscebat ideo
eos etiã illa quȩ circa eorum caros agunt᷑.
ull&a. deltristi a scire necessesit: Hoc dico
paucos eẽ . eiꝰ animi homines: qͥ post mortẽ suã
qͥd suis. boni maliue contingat saltim
dũuiuunt negłrgant. atq om̃ino contõp¬
nant : Multos autẽ qđ indicat etiã tanta
cura cõmendandȩ ultimȩ uoluptatis.
& qualiũcũq testam̃toꝵ. satis agere: ut cũ

Expanded text:
tur, noverint spiritus mortuoram. Verumtamen, tur, noverint spiritus mortuoram. Verumtamen, quod breviter dici potest, si nulla illis esset cura de nobis, non diceret Dominus dixisse illum divitem qui tormenta apud inferos patiebatur: «Habeo ibi quinque fratres, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum.» Sed quomodolibet intelligant qui hoc aliter intelligere conantur, et quia fatendum est non esse consequens ut si sciunt mortui suos vivere, quia nec in locis poenarum eos vident, ubi dives ille erat, nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae circa eorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire necesse sit: hoc dico, paucos esse ejus animi homines, qui post mortem suam quid suis boni malive contingat, saltem dum vivunt, negligant, atque omnino contemnant; multos autem, quod indicat etiam tanta cura commendandae ultimae voluntatis et qualiumcumque testamentorum, satis agere ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
tionis custodit᷑. Hȩc ꝓph&auit det̃ra peri¬
tuma : quia & ipse iudas & filiieiꝰqͥerant
tanquã memoria patrũ & matris euꝰsine
successione plis sicut superius dictũ ẽ.
in breuitate unius generationis exanc¬
tisunt. Dicit aliqs: etiã ne hoc ad pornã
udȩ ꝑtinere credendũ ẽ. qđ post eiꝰ mor¬
tẽ adm̃dicitatẽ uxor eiꝰ & filii ꝑuener̃.
& trans latis eiecti dehabitationib: suis
scrutante feneratore omnẽ substantiã
eiꝰ. & diripientib alienis om̃s labores eius
nemine ad iuuante. nec miserante pupillo seiꝰ
aut qđ cito sunt sine posteris mortui: Nũqͥd
etiã & eis quȩ in suis post mortẽ cuiꝰq con¬
tingunt. ullos mortuos tangit dolor: aut hȩ
saltim scire putandi sunt. quorũ sensus a libiẽ
ꝓmeritis. seubene seumale: cui respondeo
magnã qͥdẽ eẽ quȩstionẽ. nec in p̃sentia
disserendã qđ sit oꝑis ꝓlixioris: utrum.
uł quatenꝰ. uel quomodo ea quȩ circanos agui¬

Expanded text:
tionis custoditur: hanc prophetavit de terra perituram, quia et ipse Judas, et filii ejus qui erant tanquam memoria patrum et matris ejus, sine successione prolis, sicut superius dictum est, in brevitate unius generationis exstincti sunt. 17. Dicit aliquis: Etiamne hoc ad poenam Judae pertinere credendum est, quod post ejus mortem ad mendicitatem uxor ejus et filii pervenerunt, et translati sunt, ejecti de habitationibus suis, scrutante feneratore omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis omnes labores ejus, nemine adjuvante nec miserante pupillos ejus, et quod cito sunt sine posteris mortui? Numquid etiam de his quae in suis post mortem cujusque contingunt, ullus mortuos tangit dolor? aut haec saltem scire putandi sunt, quorum sensus alibi est pro meritis, seu bene, seu male? Cui respondeo magnam quidem esse quaestionem, nec in praesentia disserendam, quod sit operis prolixioris, utrum, vel quatenus, vel quomodo ea quae circa nos agun
Abbreviated transcription (Latin):
matris eiꝰ non deleatur : Peccatũ hierłm
quȩ ser uit cũ filiis suis: quȩ int̃ficit ꝓpħ&is
& lapidat missos adse: Fiat contradñm
semꝑ iniqͥtas & peccatũ corũ: id est ut
a conspettudm̃ non ab oleantur. dõ in ȩt̃nũ
uindicante: Et dispereat de terra
memoria eorum : Terra dĩ. ager dĩ est :
A gerdĩ eccła dĩ est: De qua terra. perut
memoria eorũ : quia cũ eẽnt rami natura
les. ꝓpter infidelitatẽ fractisunt: Proeo
qđ non est recordatꝰ. uł ille iudas uł ipse
popłs: facere miscđiã : Sedmelius depopło
accipit᷑ qđ ait : non est recordatꝰ: Nãsi
xp̃m occidit : saltim recordaretur pęni¬
tendo & faceret miscđiã supra m̃bra eiꝰ.
quȩ ꝑseuerantissime ꝑsecutꝰ ẽ: Ideo dicit:
ut illius pauꝑtate nos ditarem Mendicũ

Expanded text:
matris ejus non deleatur.» Peccatum Jerusalem, matris ejus non deleatur.» Peccatum Jerusalem, quae servit cum filiis suis, quae interficit Prophetas, et lapidat missos ad se . «Fiant contra Dominum semper,» iniquitas et peccatum eorum; id est, ut a conspectu Domini non aboleantur, Deo in aeternum vindicante. «Et dispereat de terra memoria eorum.» Terra Dei, ager Dei est; ager Dei, Ecclesia Dei est: de qua terra periit memoria eorum, qui cum eles, propter incredulitatem fracti sunt . Pro eo quod non est recordatus,» vel ille Judas, vel ipse populus, «facere misericordiam.» Sed melius de populo accipitur quod ait, «non est recordatus:» nam si Christum occidit, saltem recordaretur poenitendo, et faceret misericordiam super membra ejus, quae perseverantissime persecutus ut illius paupertate nos ditaremur . Mendic