comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
undit uidit & patrem. Hoc e in meeius uide sq pi¬
entiam eius laudat uirtute. illung ilor suclie si pe
tantum ac talẽ genuit. ante om̃ia scła unꝰ unũ. solus solũ.
Nonquerens materiam unde facer&. Non in auxilio ali
accipiens. sed ut nouit ipsẽ sua uirtute & sapi
genuit filium. Non ut calumniam facientes
dicitis. q̃m sicuti alia creatura ex nihilo facta.ẽ. ita & ꝓ¬
fitemur qđ ex nihilo quasi unus de creaturis sit factus.
quod quidẽ audi auctoritatẽ sẏnodicȩ lectionis. quia qui¬
inarimino patres nr̃i int̃c&era & hocdixerunt. Siquis
& nihilo filium dicit. Et non ex dõ patre. a nathemasit.
Siuissane testimonia ꝓfero. Ait enĩ sic beatus apłspetrus
Qui diligit genitorẽ. diligit & eum qui ex eo natus est
patris esse dicatis. Si filius ex substantia dĩ patris est
non est filius. quid uob deliqͥt cũ ex eadem sit substantia.
Cum aequalissit filio ut dicis. quare enim non & ipse

Expanded text:
dit, vidit et Patrem : hoc est, in me ejus videt sapientiam, ejus laudat virtutem; illum glorificat, qui me tantum ac talem genuit ante omnia saecula, unus unum, solus solum. Non quaerens materiam unde faceret, non in auxilio aliquem accipiens, sed ut novit ipse sua virtute et sapientia genuit Filium. Non, ut calumniam facientes dicitis, quoniam sicuti alia creatura ex nihilo facta est, ita et profitemur quod ex nihilo quasi unus de creaturis sit factus. Quod quidem audi auctoritatem synodicae lectionis, quia in Arimino patres nostri inter caetera et hoc dixerunt: Si quis ex nihilo Filium dicit, et non ex Deo Patre, anathema sit. Si vis, sane testimonia profero. Ait enim sic beatus apostolus Joannes: Qui diligit genitorem, diligit et eum qui ex eo natus est Patris esse dicatis, si Filius ex substantia Dei Patris est,non est filius? Quid vobis deliquit, cum ex eadem sit substantia, cum aequalis sit Filio, ut dicis; quare enim non et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quam non suscepit pat̃. scito ergo qr unus ẽ in uisibilis atnꝰ
&iam in capabilis adq: in mensus. Oro & opto discipulus esse
diuinarũ scripturarum. Nã & suꝑius credoretinere religio¬
nẽ tuam qđ si c dedi responsum qr si ꝓtuleris qđ pat̃ & filiꝰ¬
& sp̃s sc̃ s unã habeant uirtutẽ unã substantiam. unã deita¬
tem unã estatẽ unã głiam. Si ad firmaueris dediuinis
scripturis. Si alicubi scriptum lectionẽ ꝓtuleris. Nosenĩ
diuinarum scripturarum optamus inueniri discipuli¬
ET SUBSCRIPTIO¬

Expanded text:
quam non suscepit Pater. Scito ergo, quia unus est invisibilis, unus quam non suscepit Pater. Scito ergo, quia unus est invisibilis, unus etiam incapabilis atque immensus. Oro et opto discipulus esse divinarum Scripturarum: nam et superius credo retinere Religionem tuam, quod sic dedi responsum, quia si protuleris quod Pater et Fili sanctus unam habeant virtutem, unam substantiam, unam deitatem, unam majestatem, unam gloriam; si affirmaveris de divinis Scripturis, si alicubi scriptam lectionem protuleris, nos divinarum Scripturarum optamus inveniri discipulis subscripsi
Abbreviated transcription (Latin):
quã forte & ipse ꝓuocare nos dignatus es. ut responsũ
demus. ut in nobis illi denotati. sic tuȩ consentiam ut
dixerim ꝓfessioni. Necesse fuit me ꝓpt̾ timorẽ dĩ. dare
tibi responsum. Si quidẽ non tantũ uerbis me nudare
conatuses adiscipulati eorũ. uerũ &iã & tractatũ tuum
dedisti ad quod necesse est me respondere. ea quȩ de inui¬
sibilitate om̃i potentis dĩ ꝓsecutus sum. Etiam & ipse lic&
alio ꝓposito Ad tamentuis uerbis ad firmasti qđ sp̃s
sc̃s inspecie colũbȩ sit uisus. Nec non & inspecie ignis.
filius sane informa hominis. Pater autẽ. neq inspecie
columbȩ. nec in forma hominis. Nec aliquando uertit
se in formas. sed nec aliquando uertitur. De quo scrip¬
tum est Ego sum quisum & non sum mutatus. Filius sane
in forma dĩ constitutus. lã ut ipse ꝓtulisti. formã serui acce¬
pit quod non pat̾. sp̃s aeq sc̃s: suscepit speciem columbae

Expanded text:
quam forte et ipse provocare nos dignatus es, ut responsum quam forte et ipse provocare nos dignatus es, ut responsum demus, ut in nobis illi denotati sic tuae consentiant, ut dixerim, professioni, necesse fuit me propter timorem Dei dare tibi responsum. Siquidem non tantum verbis me nudare conatus es a discipulatu eorum; verum etiam et tractatum tuum dedisti, ad quod necesse est me respondere ea quae de invisibilitate omnipotentis Dei prosecutus sum. Etiam et ipse, licet alio proposito, attamen tuis verbis affirmasti, quod Ss in specie columbae sit visus, necnon in specie ignis : Filius sane, in forma hominis: Pater autem, neque in specie columbae, nec in forma hominis; nec aliquando vertit se in formas, sed nec aliquando vertetur: de quo scriptum est, Ego sum qui sum, et non sum mutatus . Filius sane in forma Dei constitutus jam, ut ipse protulisti, formam servi accepit, quod non Pater: Spiritus aeque sanctus suscepit speciem columbae,
Abbreviated transcription (Latin):
conluctasse cumia cobinuenitur. unde & dicebat : Vidi
dñm facie ad faciem & salua facta .ẽ. anima mea. Et loci
ipsius uocabulum nuncupatũ est uisiod. Hoc ipsum ad¬
firmans utiq ds̃ qui in prȩmeditatione conluctaba tur
cũ ia cob qđ in passione xp̃ĩ implecum uidemus : Ait
enĩ ad ipsum ia cob: Iã non uocabit᷑ nomentuum ia cob:
sedisrł erit nomen tuum. hoc est homo uidens dm̃.
Hunc & innouo et inu&eri tesittmento uisũ ꝓbamus.
De hunc apłi dicebant. & uidimus głam eius głiam¬
tam quam unigeniti a patre. C&erum siut ipse conaris
pater uisus. eẽ. ad seratur. mendacessunt aput uos om̃s
scripturȩ. Nã deniq inui sibilẽ patrẽ paulus predicat.
et dñs in euuangłio ad firmat. Sȩpius nos accusas qđ
enĩ audenter adq prȩsumenter ea quȩ non sunt dicenda
a nob̾ dicantur. quod quidẽ in arbitrio erit legentium
ꝓbare. Nec enĩsic loquimur. ut atuis laudẽ conseqͣmur
Sed studio colligendȩ fr̃nitatis quȩ nobcum est. Aut ob

Expanded text:
colluctasse cum Jacob invenitur. Unde et Jacob dicebat: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea. Et loci ipsius vocabulum nuncupatum est, Visio Dei. Hoc ipsum affirmans utique Deus, qui in praemeditatione colluctabatur cum Jacob, quod in passione Christi impletum videmus. Ait enim ad ipsum Jacob, Jam non vocabitur nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum , hoc est, Homo videns Deum. Hunc et in Novo Testamento visum probamus. De hoc Apostoli dicebant: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre . Caeterum si, ut ipse conaris, Pater visus esse asseratur, mendaces sunt apud vos omnes Scripturae. Nam denique invisibilem Patrem Paulus praedicat , et Dominus in Evangelio affirmat . Saepius nos accusas, quod audenter atque praesumenter ea quae non sunt dicenda a nobis dicantur, quod quidem in arbitrio erit legentium probare. Nec enim sic loquimur, ut alicujus laudem consequamur; sed studio colligendae fraternitatis, quae nobiscum est: aut ob
Abbreviated transcription (Latin):
primogenitus om̃is creaturȩ & om̃ia ꝑipsum facta sunt
scripturis. ut eum aequalẽ ad serasfilio. Si quidem
& filius in principio erat. Pater uero ante principiũ
a sine principio ẽ ut ingenitus innatus Erat autẽ
inprincipio ut primogenitus om̃is creaturȩ. Ante

Expanded text:
primogenitus omnis creaturae: et omnia per ipsum facta sunt, primogenitus omnis creaturae: et omnia per ipsum facta sunt, Scripturis, ut eum aequalem asseras Filio. Siquidem et Filius in principio erat: Pater vero ante principium et sine principio est, ut ingenitus et innatus. Erat autem in principio ut primogenitus omnis creatu
Abbreviated transcription (Latin):
quam uis argumentare uolueris. & ꝓbare ñ poteris
in corpore factã. Si quidẽ baptizatum legimus unc¬
tum autem non legimus in corpus. sed ex ipsa lectio¬
ne cum dicat. ꝓpterea oleum lȩtitiȩ uncxitte pri
consortibustuis ds̃ ds̃ tuus utiq ostenditur. qm̃ leitȩ
dequa dicebat ꝑsalomonẽ. Ego erã ad qđ gaude¬
bat cotidie. lȩtabar autẽ antẽ faciem eius in omni
tem̃pore cum lȩtaretur orbe ꝑfecto & lȩtaretur
infiliis hominum. In eo autẽ quod dicit. ego eram
& uidit ds̃ & ecce omĩa bona ualde. Laudans filii sui
opus. Gaudebat & laetabatur infilio. aeq & filiur
ꝑfecta uoluntate patris . Laetabatur in conspectu sui
genitoris om̃is scriptura diuinitus inspirata. utilis ẽ.
ad docendũ. obquã rem non transibit. iota unũ uł unꝰ
apex dñs dixit & cȩlum & terra transibunt uerba au¬
tem mea non praeteribunt.
Constat. quodin principio erat filius. & aput patrẽ
erit. & ds̃erat. & hic erat in principio apud dmaut

Expanded text:
quamvis argumentari volueris, probare non poteris in corpore factam: siquidem baptizatum legimus , unctum autem non legimus in corpore. Sed ex ipsa lectione, cum dicat, Propterea oleo laetitiae unxit te prae consortibus tuis, Deus, Deus tuus: utique ostenditur quoniam de qua dicebat per Salomonem, Ego eram ad quem adgaudebat quotidie; laetabar autem ante faciem ejus in omni tempore, cum laetaretur orbe perfecto, et laetaretur in filiis hominum . In eo autem quod dicit, Ego eram Et vidit Deus, et ecce omnia bona valde ; laudans Filii sui opus, gaudebat et laetabatur in Filio; aeque et Filius perfecta voluntate Patris laetabatur in conspectu sui genitoris. Omnis Scriptura divinitus inspirata utilis est ad docendum . Ob quam rem non transibit iota unum vel unus apex . Dominus dixit, Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . 17. Constat quod in principio erat Filius, et apud Patrem erat, et Deus erat: et hic erat in principio apud Deum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
unus ds̃ pater ex quo om̃ia & nosinipso. Et unus dñs
xpĩanis unus ds̃ p̃dicatur quem filius unũ ꝓnuntut
tem. Sp̃stuus bonus deducet me inuiam recte. Adhue
autẽ audi saluatoris testimonium dicentis Bonus
bomo dethesauro cordissui ꝓfertbona. Nec non
aiam & om̃is creatura dĩ bona ualde. Sicreatura
sic ait saluator. Nemobonus. nisi unus dr̃. Eo quod ip¬
se est fons bonitatis. qui quod est bonus a nemine accepit
Nã & xp̃s quod .ẽ. bonus a suo genitore est ut sit bonꝰ
fonte bonitatis. unus quisq scđm mensurã fidei suae.
ad sumpserunt ut essent boni. Pater autẽ unꝰ quod .ẽ.
bonus a nemine accepit. & ideo ait xp̃s. Nemo est
bonus nisi unus. Si ergo unus .ẽ. ds̃ quia unus .ẽ. in con¬
parabilis. quia unus est in mensus. ut iam sumꝰ ꝓsecuti.
Non denegamus quod filius diligat patrẽ. cũ quando
& scriptum legimus. ut sciat hic mundus quod diligo
patrem. Et sicut mandatũ mihi dedit pater sic facio.

Expanded text:
Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus DominChristianis unus Deus praedicatur, quem Filius unum pronuntitem, Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam . Audi autem adhuc Salvatoris testimonium dicentis, Bonus homo de thesauro cordis sui profert bona . Necnon etiam et omnis creatura Dei bona valde. Si creatura sic ait Salvator, Nemo bonus, nisi unus Deus: eo quod ipse est fons bonitatis, qui quod est bonus, a nemine accepit. Nam et Christus quod est bonus, a suo genitore est ut sit bonusfonte bonitatis unusquisque secundum mensuram fidei suae assumpserunt ut essent boni. Pater autem unus, quod est bonus, a nemine accepit. Et ideo ait Christus, Nemo est bonus, nisi unus. Sic ergo unus est Deus, quia unus est incomparabilis, quia unus est immensus, ut jam sumus prosecuti. 24. Non denegamus quod Filius diligat Patrem, cum quando et scriptum legimus: Ut sciat hic mpatrem; et quomodo mandatum mihi dedit Pater, sic facio.
Abbreviated transcription (Latin):
apatre accepta potentia : ut ipse ait. Om̃ia mihi
tradicas sint apatre meo non creatorẽ creauit sba
ereaturam constituit Ista enĩ potentia adinirans du
patris: dicebat paulus. Beatus & solus potens
& s homno patens & uerus scđm quod & de ioblegim̃
Erat homoille uerus & iusturdicultor S iablegim
rex onẽ ullius describens dicit quodesset potens in
engo solus potens pat᷑ sed iolum dicit Obide quua niul¬
boster eompartir : qu soluis ẽ tinte magylto dinis t antẽ
potestatis tante potentiȩ. parm odo & apiente solũ
rats plieut paulus beatus apłs dicĩ sic soli sapienti

Expanded text:
a Patre accepta potentia, ut ipse ait, Omnia mihi a Patre accepta potentia, ut ipse ait, Omnia mihi tradita sunt a Patre meo , non creatorem creavit, sed creaturam constituit. Istam enim potentiam admirans Dei Patris, dicebat Paulus, Beatus et solus potens. Nam si et homo potens et verus, secundum quod de Job legimus, Erat homo ille verus et justus Dei cultor; adhuc et regionem illius describens dicit, quod esset potens et  quomodo ergo solus potens Pater? Sed solum dicit ob hoc, quia nullus ei comparatur, quia solus est tantae magnitudinis, tantae poteraedicat Paulus beatus apostolus, dicens sic: « Soli sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
quis. ẽ. iste rex głȩ  & responsum intellege. Dñs fortis
& potens. Quomodo non potens. cuius potentiam omĩs
prȩdicat creatura.
Quomodo non sapiens: de quo sp̃ssc̃s. conlaudans eiꝰ
sapientiam clamat & dicit. Quã magnificata sunt
oꝑa tua dñe: om̃ia in sapientia fecisti. Nã cũ om̃ia
ꝑ xp̃m sint facta sine dubio illum sp̃s sc̃s laudans di¬
cebat. Om̃ia in sapientia fecisti. Et cum ita habeat᷑.
requirendum . ẽ. ergo. quomodo beatus paulus dicit
Beatus & solus potens. ut puto ideo solum potentem.
dicit: quia solus est in conparabilis insua potentiã
De cuius in conparabilitate ꝓpħa ad mirans dicebat
ds̃ quis similis erit tibi : uis nosse quod solus est
potens intuere filium ad mirans potentiam filii In ip¬
so enim aduerte. quia solus ẽ potens quitam potent
genuit. Pater enĩ in illam in mensam potenam po¬
potentem creatorẽ genuit: filius insua illa

Expanded text:
Quis est iste rex gloriae? Et responsum intellige: Dominus fortis Quis est iste rex gloriae? Et responsum intellige: Dominus fortis et potens . Quomodo non potens, cujus potentiam omnis praedicat creatura? 13. Quomodo non sapiens, de quo Spiritus sanctus collaudans ejus sapientiam clamat et dicit: Quam magnificata sunt opera tua, Domine! Omnia in sapientia fecisti . Nam cum omnia per Christum sint facta, sine dubio illum Spiritus sanctus laudans dicebat, Omnia in sapientia fecisti. Et cum ita habeatur, requirendum est ergo quomodo beatus Paulus dicit, Beatus et solus potens? Ut puto, ideo solum potentem dicit, quia solus est incomparabilis in sua potentia. De cujus incomparabilitate propheta admirans dicebat: Deus, quis similis erit tibi ? Vis nosse quod solus est potens? Intuere Filium, admirans potentiam Filii. In ipso enim adverte, quia solus est potens, qui tam potentem genuit. Pater enim in illa immensa potentipotentem creatorem genuit. Filius in sua illa
Abbreviated transcription (Latin):
qua sUn es oe psest in sua ꝓprictate Iequodois testi¬
monium ꝑplhib& dicendo Nios autem secdece¬
ad suos discipłos: inciuitatẽ hierusalẽ : quo adusq: in¬
duamini uirtutẽ ab alto.
Si obhoc inuisibilis filius ateꝓnuntiatur. eo quod
oculis humanis contẽplari non possit : curnon & cȩ¬
lestes uirtutes parit̃ inuisibiles ꝓnuntias. cũ quando
nec ipsa obtutib humanis uideri possint. Ego quidem
testimonium ꝓtuli: sine aliqua int̃prȩtatione uerboꝵ
meorum dicr̃ Beatꝰ & solus potens rex regum. & dñs
dominantium : si scripturã recitaui reprȩhendi nonde¬
bui. Sin uero ꝑscrutarissensum scripturȩ reddorationẽ
Ait enim apłs. Beatus & solus potens rex regum. Solũ
dicit potentẽ patrẽ non quia filius non sit potens. Au¬
diigit᷑ testimonium defilio : ipsum sp̃m sc̃m clamantẽ
& dicentẽ : Tollite portas principes ur̃i : & eleuamiNi
porte aeternales & in troibit rex głȩ. & sequitur

Expanded text:
s in sua proprietate: de quo Dominus testimonium perhibet, dicendo, Vos autem sedetead suos discipulos in civitate Jerusalem, quoadusque induamini virtute ab alto . 11. Si ob hoc invisibilis Filius a te pronuntiatur, eo quod oculis humanis contemplari non possit; cur non et coelestes virtutes pariter invisibiles pronuntias, quando nec ipsae obtutibus humanis videri possint? Ego quidem testimonium protuli sine aliqua interpretatione verborum meorum, dicens: Beatus et solus potens, Rex regum, et Dominus dominantium . Si Scripturam recitavi, reprehendi non debui: sin vero perscrutaris sensum Scripturae, reddo rationem. 12. Ait enim Apostolus, Beatus et solus potens, Rex regum. Solum dicit potentem Patrem, non quia Filius non sit potens. Audi igitur testimonium de Filio, ipsum Spiritum sanctum clamantem et dicentem, Tollite portas, principes vestri; et elevamini, portae aeternales, et introibit rex gloriae. Et sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
lectonis filium oboedientẽ patri ad pbent quise exina¬
uit formã accipiens serui. cui & pat̃ donauit ut diocimꝰ
nomen qđ est suꝑ omne nomen. An tuam quisq intelle¬
numiban sse in corpore dum esta hit ato qt dia bsi de¬
ucta moste crumfacto diabolo post resur pustio uesc
suam Is tosctit᷑ sermones dics̃ : Ascendo ad p
meum & ad patrẽ ur̃m. ubi iã humilitas carnis
necessaria nonerat ut dicis ꝓpt̾ iudȩos. Sed integra
regula fidei tradebat᷑. sicut & in alio loco post resur¬
rectionẽ suam ad sumptis discipłis suis in monte oliue¬
t dicebat data .ẽ. mihi om̃is potestas in cȩlo & in terra.
Cuntes docete om̃sgentes. baptirantes eos in nomine
cũq mandaui uobis & si filius humilitatis grã & non
ueritatis hoc dixit cur ausus fuit apłs eadẽ repetere

Expanded text:
lectionis Filium obedientem Patri approbent, qui se exinalectionis Filium obedientem Patri approbent, qui se exinanivit, formam accipiens servi; cui et Pater donavit, ut diximus, nomen quod est super omne nomen: an tuam quisque intellihumilians se in corpore dum esset humano, quamvis devicta morte triumphato diabolo post resurrectionem suam, isto utitur sermone, dicens, Ascendo ad Patrem meum et ad Patrem vestrum: ubi jam humilitas carnis necessaria non erat, ut dicis, propter Judaeos: sed integra regula fidei tradebatur. Sicuti et in alio loco post resurrectionem suam, assumptis discipulis suis in montem Oliveti, dicebat: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra: euntes docete cumque mandavi vobis . Et si Filius humilitatis gratia et non veritatis hoc dixit, cur ausus fuit Apostolus eadem repetere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mn.sic solũ uerũ dicit patrẽ quomodo & solũ potentem
&solũ sapientẽ. quomodo & solũ bonũ ut puto nec ipse di¬
abolus ausuis ẽ. dicere qđ pat̃ non ꝑfectum genuit ante
om̃ia filium. non enim ꝓficientẽ genuit. homo enĩ cuius
& accepisti conparationẽ si poterat ꝑfectum mox generare
filium nom paruulũ generar&. qui co agmentatis annir
tandẽ aliquando conpleat sui genitoris uoluntate. Pater
autẽ qui uere beatus . ẽ. & solus potens. talẽ genuit filium
qualis &e nunc est. qualis & ꝑ man& sine fine non ꝓficientẽ.
sed ꝑfectum quiq & ꝑfectionẽ a suo genitore accepit aquo
& uitam consecutus est saluatorissententia. In ore duum
aut trium testium constabit om̃e uerbũ. Ptulisti apłicũ
testunonum quicũ informa dĩ ess& non rapina ar bitra¬
tis ẽ quẽ ꝓtuo arbitrio int̃prȩtatus es Aeq & nosut senss¬
musres pondimꝰ in auditorium sane erit arbitrio quide¬
lgant alterum deduobus Aut certe scđm seqiontam

Expanded text:
sic solum verum dicit Patrem, quomodo et solum bonum, et solum potentem, quomodo et solum sapientem. Ut puto nec ipse diabolus ausus est dicere quod Pater non perfectum genuit ante omnia Filium. Non enim proficientem genuit. Homo enim, cujus et accepisti comparationem, si poterat perfectum mox generare filium, non parvulum generaret, qui coagmentatis annis tandem aliquando compleat sui genitoris voluntatem. Pater autem qui vere beatus est et solus potens, talem genuit Filium qualis et nunc est, qualis et permanet sine fine, non proficientem, sed perfectum: quique et perfectionem a suo genitore accepit, a quo et vitam consecutus est. Salvatoris est sententia, In ore duorum aut trium testium constabit omne verbum . Protulisti apostolicum testimonium, Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est: quod tuo arbitrio interpretatus es; aeque et nos, ut sensimus, respondimus. In auditorum sane erit arbitrio, quid eligant alterum de duobus: aut certe secundum sequentiam
Abbreviated transcription (Latin):
patriseum esse ꝓfiteris. Siita .ẽ. ergo. Iam non . ẽ. unigen.¬
tus filius. Cũ & altersit ex eadem substantia. Nosinpa¬
Prȩterea dediuinis scripturis instructi. Nam quia di¬
uersas accusamur dicere naturas. hoc scito quod nos

Expanded text:
Patris eum esse profiteris: si ita est, ergo jam non est unigeniPatris eum esse profiteris: si ita est, ergo jam non est unigenitus Filius, cum et aliter sit ex eadem substantia. Nos in Papraeterea de divinis Scripturis instructi. Nam quia diversas accusamur dicere naturas, hoc scito, quod nos
Abbreviated transcription (Latin):
meliora non respuimus. Siquid melius dictum fuerit.
Ad omĩa sumꝰ parati. quã uis iniuriis afficiam᷑. uerũ tamen
ut non obstrepat᷑ uĩtati. non nrãm quȩ rimꝰ in iuriam. sed dĩ
gloriam prȩdicamus.
XVI Certum .ẽ. qđ ait apłs quicũ informa dĩ ess&. Quis enĩ
negat filium esse in forma dĩ. qđ enim sit ds̃ qđ sit dñs
quod sit rex. Iã puto latius ex posuimus. Et qr ñ rapina
arbitratus .ẽ. esse se aequalem dõ hoc nos beatꝰ apłs
paulur instruit. qđ ille non rapuit nec nos dicimꝰ sedqr
ex in aniuit sem & ipsum. factus oboediens patriusq ad
mortẽ mortẽ autẽ crucis: totis uirib: p̃dicamꝰ. Nos dicti
sumus filii grã nonnatura hoc nati. Ideo unigenitus est
filius quia quod est. scđm diuinitatissuȩ naturã hoc est
natus filius. cui forte si ipse frem adplicas. quia sp̃m scn
parem adq &qualẽ ad serisfilio. Aeq & de substantia

Expanded text:
meliora: non respuimus, si quid melius dictum fuerit; meliora: non respuimus, si quid melius dictum fuerit; ad omnia sumus parati, quamvis injuriis afficiamur. Verumtamen ut non obstrepatur veritati, non nostram querimur injuriam, sed Dei gloriam praedicamus. 15. Certum est quod ait Apostolus, Qui cum in forma Dei esset. Quis enim negat Filium esse in forma Dei? Quod enim sit Deus, quod sit Dominus, quod sit Rex, jam puto latius exposuimus. Et quia non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, hoc nos beatus apostolus Paulus instruit, quod ille non rapuit, nec nos dicimus; sed quia exinanivit semetipsum, factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis , totis viribus praedicamus. Nos dicti sumus filii gratia, non natura hoc nati: ideo unigenitus est Filius, quia quod est secundum divinitatis suae naturam, hoc est natus Filius. Cui forte si ipse fratrem applicas, quia Spiritum sanctum parem atque aequalem asseris Filio; aeque et de substantia
Abbreviated transcription (Latin):
dñ siħs in ea nocte qua tradebatur. accepit panem
& grãs agens fregit. hic ẽ. filiu sut iã non obtundã
eloquentiam sermonis uel copia testimoniorum
ꝓferens plurima. Sed conpendium finiam quisq ad
passeris mortem sine ꝑmissione patris nonfieri hoc
modo p̃dicabit dics̃. Nonne duo passeres adse ue¬
neunt . & unus ex illis non cad& in terra sine uo¬
luntoie patris. hic sane & de sua potestate quam
aecepit apatre dicebat. Potestitẽ habeo ponendi
animã meam & potestatẽ habeoiterum sumendi
eam. Hoc enim p̃ceptũ accepi apatre meo. Siita refereas
cuuangłiã. teneat᷑ qđ legimus si quominus aliud aliqͥd
fortasse aut obliuio susminus dixi rep̃hendar. Nec enim
ttlissum ut emendationẽ non accipiam. Prȩterea cum
ep̃m p̃cipiat beatꝰ apłs paulus docibilem esse. Ille est
autem docibilis qui cotidie & discit & ꝓficit docendo

Expanded text:
Dominus Jesus in ea nocte qua tradebatur, accepit panem, Dominus Jesus in ea nocte qua tradebatur, accepit panem, et gratias agens fregit . Hic est Filius, ut jam non obtundam eloquentia sermonis vel copia testimoniorum proferens plurima, sed per compendium finiam, qui usque ad passeris mortem sine permissione Patris nihil fieri, hoc modo praedicavit, dicens: Nonne duo passeres asse veneunt; et unus ex illis non cadet in terram sine voluntate Patris ? Hic sane et de sua potestate, quam accepit a Patre, dicebat: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Hoc enim praeceptum accepi a Patre meo . Si ita referunt Evangelia, teneatur quod legimus: si quominus aliud aliquid forte, aut ut obliviosus minus dixi, reprehendar. Nec enim talis sum, ut emendationem non accipiam. Praeterea cum episcopum praecipiat beatus apostolus Paulus docibilem esse ; ille est autem docibilis, qui quotidie et discit et proficit docendo
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ & solus potens. qui sem et ipsum ex in anunt. pater
aut filius. qui cui ꝑ obȩdientiam festinauit placere
qui est qui dicebat. Ego quȩ placita sunt patri facio sẽꝑ.
Quis . ẽ. iste qui ad monumentum latari ueniens dicebat
Pater grãs ago tibi. qnm̃ audistime & egosciebam qr
semꝑme audis. sed ꝓpter eosquicir cum stant dixi. ut
credant quia tume misisti. Quisutiq iste .ẽ. quicũ cȩci
nati oculos figurar& dicentib discipłis quis peccauit
hic aut parentes eius ut cȩcus nasceretur. Respondit
Neque hic peccauit. neq parentes eius. sed ut mani¬
festetur oꝑa dĩ in illo. Meo port& operari oꝑacius
qui memisit . Iste .ẽ utiq ii filius carissimus patri
qui & accipiens panes non prius fregit sedprius in
celum respexit. & grã segit suo genitori & sic fregit
& dis tribuit. Sic utiq & in ipsa passione immo ma¬
sis pocimus passioni ut refert euuangelista. Et enĩ

Expanded text:
beatus et solus potens. Quis semetipsum exinanivit ? Pater beatus et solus potens. Quis semetipsum exinanivit ? Pater aut Filius? Quis cui per obedientiam festinavit placere, quam qui dicebat: Ego quae placita sunt ei facio semper ? Quis est iste qui ad monumentum Lazari veniens dicebat: Pater, gratias ago tibi, quoniam audisti me; et ego sciebam quia semper me audis, sed propter eos qui circumstant, dixi, ut credant quia tu me misisti ? Quis utique iste est, qui cum caeci nati oculos figuraret, dicentibus discipulis, Quis peccavit, hic aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? respondit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus; sed ut manifestentur opera Dei in illo: me oportet operari opera ejus qui me misit ? Iste est utique Filius charissimus Patri, qui et accipiens panes, non prius fregit, sed prius in coelum respexit, et gratias egit suo genitori, et sic fregit et distribuit. Sic utique et in ipsa passione, imo magis proximus passioni, ut refert evangelista : Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
cuius tantã uim hab& uerbũ. In eo autem cũ dicit
qui solus hab& immortalitatem. lã credimꝰ rationẽ.
Hab& quidẽ filius immortalitatẽ. sed accipiens a pa.¬
tre. Habent & om̃s cȩlestes uirtutesimmortalitatẽ
sed accipientes ꝑ filium. quia om̃ia ꝑ illũ sunt. Pat̃
autẽ uere solus hab& immortalitatẽ. qui ipsã im¬
mortalitatẽ non aliunde est consecutus qui genito¬
rem non hab& qui originẽ non hab&. Filius autẽ
& ipse ꝓsecutus . ẽ qđ ex parte sit genitus. Sȩpius
ȩ qualẽ filium adseris patri. cũ ipse unigenitus d̃.
semꝑ & in om̃ib auctorẽ suum p̃dic& patrẽ. A quo
ut paulo ante dixi & uitã se consecutũ hoc modo
ꝓfessus est dics̃. Sicutꝰ hab& pͥat̾ inse uitã. sic de
dit & filio uitã hab̾e insemet ipso. Intuere igitur
qñm & immortalitatẽ & in corruptibilitatem &
in accessibilitatẽ utiq apatre cũ uita accepit. Pater autẽ
hab& in se uitam non ab aliquo accipiens. sedideo uere

Expanded text:
abet verbum? In eo autem quod dicit, Qui solus habet immortalitatem; jam reddidimus rationem. Habet quidem Filius immortalitatem, sed accipiens a Patre. Habent et omnes virtutes coelestes immortalitatem, sed accipientes per Filium, quia omnia per illum sunt. Pater autem vere solus habet immortalitatem, qui ipsam immortalitatem aliunde non est consecutus, qui genitorem non habet, qui originem non habet. Filius autem, ut ipse prosecutus es, quod ex Patre sit genitus. Saepius aequalem Filium asseris Patri: cum ipse unigenitus Deus semper et in omnibus auctorem suum praedicet Patrem, a quo, ut paulo ante dixi, et vitam se consecutum hoc modo professus est, dicens, Sicut Pater habet vitam in sere igitur, quoniam et immortalitatem et incorruptibilitatem et inaccessibilitatem utique a Patre cum vita accepit. Pater autem habet in se vitam, non ab aliquo accipiens: et ideo vere
Abbreviated transcription (Latin):
utq qđ ds dixit ei & qui s cibi indicauit quia miduat
erasꝗ uisi deligno de quo preceperam tibi neman ducires
ex co manducast. Hic ds̃ & ab rahe uisus ert & ꝗr fiius
insus est abrahȩ siuis credere uto ipse angettus ili.
in seõ ad firmiuit eauangłio dicens s c Abra hamflte

Expanded text:
utique quod Deus dixit ei, Et quis tibi indicavit quia nudus utique quod Deus dixit ei, Et quis tibi indicavit quia nudus eras, nisi de ligno de quo praeceperam tibi ne manducares, ex eo manducasti ? Hic Deus et Abrahae visus est : et quia Filius visus est Abrahae, si vis credere, utique ipse unigenitus Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. Apłorum reddamus mendacem quiait quemuidit
hominum nemoneq uidere potest. & non solum inuenimꝰ
nouo resistere testamento. uerũ etiam & ueteri parimodo
contrarii inuenimur deniq sic ait morses. Non potest
quisq dm̃ uide & uiuere Ipse sane morses descripsit. inge
neseos libro qđ ab illo primo homine adam usq ad ipsa
in carnationẽ semꝑ filius uisus est. Namsi testimonia quȩ¬
ris. utiq habes positum. patrẽ. ad filium dicentẽ faciamꝰ
hominẽ adimaginẽ & similitudinẽ nrãm. Sequitur.
& fecit ds̃ hominẽ qui sutiq ds̃ nis filius. hoc utiq & tu
intius tractatib ex posuisti. Iste ergo filius qui est propha
sui genitoris dicebat Non .e. bonũ solum esse hominem
faciamꝰ ei ad iutorium scđm se. sste filius ade est uisus.
sedmn ꝗđ legimus adam dicentẽ. Uocẽ tuam audiui am¬
bulantis cnparadiso. Et abscondime qr nuduseram habes

Expanded text:
fuisse, Apostolum reddamus mendacem, qui ait, Quem vidit fuisse, Apostolum reddamus mendacem, qui ait, Quem vidit hominum nemo, neque videre potest . Et non solum invenimur Novo resistere Testamento, verum etiam et Veteri pari modo contrarii invenimur. Denique sic ait Moyses: Non potest quisque Deum videre et vivere . Ipse sane Moyses descripsit in libro Geneseos, quod ab illo primo homine Adam usque ad ipsam incarnationem semper Filius visus est. Nam si testimonia quaeris, utique habes positum Patrem ad Filium dicentem: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Sequitur: Et fecit Deus hominem . Quis utique Deus, nisi Filius? Hoc utique et tu in tuis tractatibus exposuisti. Iste ergo Filius qui est propheta sui genitoris, qui et dicebat, Non est bonum solum esse hominem; faciamus ei adjutorium secundum se : iste Filius Adae est visus, secundum quod legimus Adam dicentem, Vocem tuam audivi ambulantis in paradiso, et abscondi me, quia nudus eram. Habes
Abbreviated transcription (Latin):
qr qui uid& filium ꝑ filium uid&. et intellegit patrẽ.
ꝓpt̃ formã serui maiorẽ patrẽ ꝓfessus .ẽ. quod mihi
nimium stultum esse uidet᷑. Scimus enĩ qđ & ipse ꝓtu¬
listi in formã serui &iam & angłisminor .ẽ. factus
Nec enĩ satis ingłiam dĩ ꝓfessuses. qui ad formam
serui. maiorẽ & patrẽ ꝓfiteris : Ad formã serui.
Angłi maioressunt. Nec enim obhoc uenit xp̃s
ut nos instruer& qđ ad formã serui maior .ẽ. pater
sedideo ueritas ad nosuenit. ut utiq doceret nos
adq instruer&. quod enim pater filio maior est
& huic filio qui magnus ds̃ est. Nos enĩ sic glorifi.¬
camus patrem ut magno dõ. maiorẽ illum ꝓfiteamur
ut alto sublimiorẽ ad nuntiemꝰ. Sinuero hoc iste . ẽ. debitꝰ
honor dõ ut formȩ seruili maior sit pat̃ tuuideris.
Dicis quod se diuinitas patrib. ostendit. & paulo ante ꝓse¬
secutus es quod utiq diuinitassit in uisibilis. Ostendit se
sane. non pat̃ qui est in uisibilis. nesi dicamꝰ patrẽ uisum

Expanded text:
qui videt Filium, per Filium videt et intelligit Patrem. 25. Propter formam servi, majorem Patrem professus es: quod mihi nimium stultum esse videtur. Scimus enim, quod et ipse protulisti, in forma servi etiam eum Angelis minorem factum. Nec enim satis in gloriam Dei profusus es, qui ad formam servi majorem Patrem profiteris. Ad formam servi et Angeli majores sunt. Nec enim ad hoc venit Christus, ut nos instrueret quod ad formam servi major est Pater: sed ideo Veritas ad nos venit, ut utique doceret nos, atque instrueret, quod Pater Filio major est, et hoc Filio qui magnus est Deus. Nos enim sic glorificamus Patrem, ut magno Deo majorem illum profiteamur, ut alto sublimiorem annuntiemus. An vero iste est debitus honor Dei, ut forma servili major sit Pater, tu videris. 26. Dicis quod se divinitas patribus ostendit: et paulo ante prosecutus es, quod utique divinitas sit invisibilis. Ostendit se sane, non Pater, qui invisibilis est: ne si dicamus Patrem visum
Abbreviated transcription (Latin):
nio d&ur q uuintum fieri potest scđmn ex cogtatũ buimu¬
noni. Anit certie secłm auctoritatẽ diuinarũ scripturarũ
drpom̃a conparatio ulla digna inuenius : actillam
qui est in conparabilis
ei Eogo patrẽ solum secdm ante lata testimonia non cũ alte¬
yoids deoluos dico qđunus ẽ sed quo d soluoua uancual¬

Expanded text:
test secundum excogitatum humanum, aut certe secundum auctoritatem divinarum Scripturarum, non per omnia comparatio ulla digna invenitur ad illum, qui est incomparabilis. 10. Ego Patrem solum secundum antelata testimonia, non cum altero et tertio dico quod unus est, sed quod solus unu
Abbreviated transcription (Latin):
deuide buiꝰ enĩ sapientia noni nope eius ꝑ spicit᷑ non indis¬
cupouln pbat᷑ Nonergo in uisibilis ẽ. humana sapient
que conprehendi potest: quȩ uidetur & rep̃henditur. De

Expanded text:
Deinde hujus enim sapientia non in opere ejus perspicitur? non in disDeinde hujus enim sapientia non in opere ejus perspicitur? non in discipulis probatur? Non ergo invisibilis est humana sapientia, quae comprehendi po
Abbreviated transcription (Latin):
ban & paulũ. in opus ministerii quo uocaui eos. uocatꝰ
paulus dicit. Non in manu factis tẽplis intrabit xp̃s.
exemplarium uĩtatis. sed ipsocȩlo modo appar& ꝑsone
responsum. si filius uideat patrẽ . Legimus in euuangłio
Non quia patrẽ uid& quis nisi qui .e. a dõ hic uidet pa.¬
trem. Uidit ergo patrem. sed uidit in capabilem. Pater
autẽ sic uid& filium ut tenens in sinu suo. Et habens
scđm ante latum testimonium qđ dm̃ nemo uidit umquã
Vnigenitus filius qui est in sinu patris ipse narrauit du
de enĩ pat̃ filium. ut filium. filius uid& patrẽ ut patrẽ
in men sum humanã sapientiam. in uisibilẽ ꝓnuntat tua
religiositas ut puto sufficit . esaiȩ dictum dicentis Nũ¬
quiielmodicũ .ẽ uob certamen prȩstare hominib: & quo¬
modo dnõ prestabitis certamen. Certũ ẽ autẽ q non est
modicũ hominib certamen p̃stare : cũ quando qũ iuus sit
ide quisq sapiens. habeat sapientiorẽ quieum dideut

Expanded text:
bam et Paulum in opus ministerii quo vocavi eos : vocatus Paulus dicit, Non in manufactis templis intravit Jesus exemplarium veritatis, sed in ipso coelo modo apparet personae eat Patrem; legimus in Evangelio: Non quia vidit Patrem quisquam, nisi qui est a Deo, hic vidit Patrem . Vidit ergo Patrem, sed vidit incapabilem. Pater autem sic videt Filium, ut tenens in sinu suo et habens, secundum antelatum testimonium, quod Deum nemo vidit unquam; unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse narravit . Videt enim Pater Filium ut Filium: Filius videt Patrem ut Patrem immensum. Humanam sapientiam invisibilem pronuntiat tua Religiositas: ut puto sufficit Isaiae dictum dicentis, Numquid modicum est vobis certamen praestare hominibus? Et quomodo Domino praestabitis certamen ? Certum est autem quia non est modicum hominibus certamen praestare, cum quando quamvis sit ille quisque sapiens, habeat sapientiorem qui eum videat.
Abbreviated transcription (Latin):
quinon undigent poenitentiam . qui sint nisi utiq. ille
celente soiitutes quib nihil ẽ. cũ humana natri lo¬
mune considanda ẽ uirtus unigeniti di. &inipsa eo
ad mira nda est magnitudo om̃i potentis dĩpatris qu
tupuonil etalẽ genuit filium. tam potente tã sãpientẽ
si pleobo quitintis actales caclestes iurt tes ficit:
E g euerbo st inuenumur sicuti iam & de notare nos
dogpaduses qđ quidem adq utinã contingae urt nc
qui diit eño opterte impperium sistont cotadie
Naquo d exemplum nos prouo cans pausus dicet ati
untator es mei estote. sicut & ego xpi ꝗlam a pecrus ait

Expanded text:
qui non indigent poenitentia qui sunt, nisi utique illae qui non indigent poenitentia qui sunt, nisi utique illae coelestes virtutes, quibus nihil est cum humana natura commune? Consideranda est virtus Unigeniti Dei, et in ipso admiranda est magnitudo omnipotentiae Dei Patris, qui tantum ac talem genuit Filium, tam potentem, tam sapientem, sic plenum, qui tantas ac tales coelestes virtutes fecit. Et ne verbosi inveniamur, sicuti jam et denotare nos dignatus es: quod quidem atque utinam contingat, ut et qui dixit: Quoniam propter te improperium sustinui tota die . Ad quod exemplum nos provocans Paulus, dicebat: Imitatores mei estote, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
domum scdm quodlegimus Sapientia upsa sibeoet¬
difauit domum. quam domũ uice temꝑlia crepit
difam iat pse dedistirationẽ scđm quid sit uisibiliss
scđm quidin u sibilis ut puto non recens haec auditio
Ofcendisti oram & iusta rationẽ esse: ut credardor
&teognoscamus. quia si anima humana in corpore
posita oculis corporalib uideri non potesti qudo¬
pomagis creator animȩ corporalibus oculir iuder
non potest namsi angłi scđmnaturȩ suȩ substan¬
tiam in uisibiles habentur. quanto magis creator
angłorum qͥ tanta ac talia fecit. anglosar¬
ahangelos sedes. Edominationes principat᷑ꝰ
potestates cherubiN serafina quarum multitu¬
dinem ut legimus in euuangłio om̃e genus hu¬
manum ad unam conparauit ouem̃ dicens.
selictis non aginta nouem in montib uenit quȩrere unã
errantẽ. Nam deniq sic erit gaudium ait incaelo super
unã peccatorem ꝓoenitentam agentẽ. quaminnon uein¬
gu nouem iustais quinon indigent poenitentia in renagi

Expanded text:
domum, secundum quod legimus, Sapientia ipsa sibi aedificavit domum : quam domum vice templi accepit. 9. Nam et ipse dedisti rationem, secundum quid sit visibilis, secundum quid invisibilis: ut puto non recens haec auditio ostendisti piam et justam rationem esse ut credamus et cognoscamus, quia si anima humana in corpore posita, oculis corporalibus videri non potest; quanto magis Creator animae corporalibus oculis videri non potest? Nam si Angeli secundum naturae suae substantiam invisibiles habentur; quanto magis Creator Angelorum, qui tanta ac talia fecit, Angelos, Archangelos, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, Cherubim, Seraphim? Ad quorum multitudinem, ut legimus in Evangelio, omne genus humanum ad unam comparavit ovem, dicens: Relictis nonaginta novem in montibus, venit quaerere unam errantem. Nam denique, Sic erit gaudium, ait, in coelo super uno peccatore poenitentiam agente, quam in nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia . Nam
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝑ ea quȩ facta sunt intellecta conspiciuntur. Sem¬
piterna quoq uirtus eius ac diuinitas Adhuc autem¬
adicio. non contraria in his quȩ benesunt dicta dicens
sed consensum ad commodans. qm̃ ex magnitudine pul¬
chritudinis. condigne creator eoꝵ cognoscitur adq coli¬
tur. ut puto de diuinis adista responsum qm̃ hoc &
beatus paulus iterum ꝓsequitur qm̃ crrographum qđ
erat contrarium nob̵ ipsum tulit xp̃s demedio ad fi¬
genis illud eruci exuensse carnẽ potestates & principitꝰ
trans duxit fiducialiter trium fans eosinsemet ipso
Ad tamen & sicut homo qui exercitationẽ libarium
literarium uel retorice artis non feci. Si quiduitium
fecissem in sermone. Ad sensum res picere debuises
& nonuitium sermonis intendens in crimen nos indu¬
ceris. Absit. absit unigenit᷑
creaturȩ mundus: in co inquinatus sẽs

Expanded text:
di per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur semdi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur sempiterna quoque uirtus eius ac diuinitasadjicio, non contraria his quae bene sunt dicta dicens, sed consensum accommodans: quoniam ex magnitudine pulchritudinis condigne Creator eorum cognoscitur atque colitur. Ut puto dedimus ad ista responsum; quoniam hoc et beatus Paulus iterum prosequitur: Quoniam chirographum quod erat contrarium nobis, ipsum tulit Christus de medio, affigens illud cruci; et exuens se carnem, potestates et principatus transduxit fiducialiter, triumphans eos in semetipso . Attamen et sicut homo qui exercitationem liberalium litterarum vel rhetoricae artis non feci, si quod vitium fecissem in sermone, ad sensum respicere debuisses, et non vitium sermonis intendens, in crimen nos inducere. Absit, absit: Unigenitus creaturae, mundu
Abbreviated transcription (Latin):
cutuses Certum est enim qđ scđm diuinitatissuȩ sub¬
stantiam illã beatã. quam ante mundi constitutionẽ.
Ante scła. ante tempora. Ante dies. ante menses. ante
annos. ante utquid quidess&. Ante aliquã ex cogita¬
tionem in illa beatt natura. dĩ natus a patre est.
Indõ enim comparatio digna uti deb&. hoc sane mihi
displice & ualde animo dolui intuam prose¬
cutionem.¬
Vt enim diceris. quod homo hominem generat. &
canis canem. Tam foeda compa¬
ratio in illã
nuit. quod rex regem genuit. quodcreator creatorem
genuit. quod bonus bonum genuit. qđ sapienssapientẽ
genuit. qđ clemens clementem genuit. potenspotentẽ
Hibil subtraxit pater in generando filium nec enim in¬
uidos sed ut fons bonitatis. ttortũbonũ genuit cuius bo¬
nitatis testis ẽ. om̃i screatura scđmtuam ipsius ꝓsecutio¬
nem quã ualde laudo ubi de diuinisscripturis ꝓ¬
tilisti dicendo. inuisibilia enim eius acreatura mun

Expanded text:
cutus es. Certum est enim, quod secundum divinitatis suae subcutus es. Certum est enim, quod secundum divinitatis suae substantiam illam beatam, quam habuit ante mundi constitutionem, ante sannos, antequam quidquam esset, ante aliquam excogitationem, in illa beata natura Deus natus a Patre est. 6. In Deo enim comparatione digna uti decet. Hoc sane mihi t valde animo dolui in tua prosecutioneres quod homo hominem generat, et canis canem; tam foeda comparatio in illam nuit, quod Rex Regem genuit, quod Creator Creatorem genuit, quod bonus bonum genuit, quod sapiens sapientem genuit, quod clemens clementem genuit, potens potentem? Nihil subtraxit Pater in generando Filium. Nec enim invidus, sed ut fons bonitatis tantum bonum genuit: cujus bonitatis testis est omnis creatura, secundum tuam ipsius prosecutionem, quam valde laudo, ubi de divinis Scripturis protulisti, dicendo: Invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno quod inter pretans beatus paulus dicit factus pro
nobis maledictum ut benedictio ingentib adimpleretur
Nec hoc sane ꝑuenit ad te quod ait ipse paulus. Primꝰ
homo adam decerra terrenus secundus homo dñs de
caelo caelestis aduenit. Ergo & xp̃ssuscepit hominem
ut ipse ex posiusti. Et ea de causa diximus quod ad terre¬
na contagia descendit Non enim ignoramus illũ scđm
qđ legimus qui peccatum non fecit nec inuentus est dolus
inore ipsius. quicum malediceretur: non remaledice¬
bat. Cum pateretur. non minabat᷑. Cõmendabat autẽ
se iudicantiiuste. Nonignoramus quod ait baptista
iohannes . Ecce agnus dĩ. ecce qui tollit peccatũ mundi
Constat ut & ipse ꝓsecutus es. Nec enĩ ad om̃ia obsti¬
nati esse debemus ut non quȩ benedicis laudemus.
Valde enim uita est ꝓsecutio tua. quia obuenit xp̃s
ut nos potius a peccatis & ab iniquitatib. mundaret
Nontamen ut ipse contaminar&ur sicut & ipse ꝓse¬

Expanded text:
in ligno: quod interpretans beatus apostolus Paulus dicit, Factus pro nobis maledictum, ut benedictio in gentibus adimpleretur . Nec hoc sane pervenit ad te, quod ait ipse Paulus: Primus homo Adam de terra terrenus, secundus homo Dominus de coelo coelestis advenit . Ergo et Christus suscepit hominem, ut ipse exposuisti. Et ea de causa diximus quod ad terrena contagia descendit. Non enim ignoramus illum secundum quod legimus, Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ipsius: qui cum malediceretur, non remaledicebat; cum pateretur, non comminabatur: commendabat autem se judicanti juste , Nec hoc ignoramus quod ait Baptista Joannes: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Constat, ut et ipse prosecutus es. Nec enim ad omnia obstinati esse debemus, ut non quae bene dicis laudemus. Valde enim justa est prosecutio tua, quia ob hoc venit Christus, ut nos potius a peccatis et ab iniquitatibus mundaret; non tamen ut ipse contaminaretur, sicut et ipse prose
Abbreviated transcription (Latin):
inforiores &e uidere & penetrare &t scamsaluice¬
rissententam ut dicebit tune adillim quise diui¬
conspectum dñi. non tamen anima potest angłm uide
aut ex hibe. Isto enim ordine ascende suꝑius. & in uenies
quẽ ad modum est. unꝰ in uisibilis dr̃ pat̃. qui suꝑiorem
non hab&. a quo circum inspiciat᷑. qui quantus . ẽ. infini¬
tus ẽ. qui nec finiri uerb. nec mente concipi potest. de
cuiꝰ magnitudine non solũ humana lingua. sed etiam
& om̃s caeles tes uirtutes parit̃ coadunati dicunt ut ua¬
lent. Nontamen explicant ut est. plenus. ẽ. ab omNe
qđ dr̃ hunc enĩ solus filius condigne honorat & laudat:
quantũ plus a suo genitore ante omnẽ ex cogitationẽ est
consecutus. Nam quia & honorat. & conlaudat : &
glorificat suum genitorẽ. quã uis quattuor euuangelia
testant᷑. Ad tamen in conpendium referentes. ea quȩ car¬
nisol&is adplicare. Post positisiã nunc ꝓferã testimoni¬
A. ubi incȩlissuum patrẽ ad orat. Dicit enĩ sic paulus

Expanded text:
riores et videre et penetrare. Et secundum Salvatoris sententiam, ut dicebat tunc ad illum qui se diviconspectum Domini. Non tamen anima potest angelum videre, aut exhibere. Isto enim ordine ascende superius; et invenies quemadmodum est unus invisibilis Deus Pater, qui superiorem non habet a quo circuminspiciatur: qui quantus est, infinitus est; qui nec finiri verbis, nec mente concipi potest: de cujus magnitudine, non solum humana lingua, sed etiam et omnes coelestes virtutes pariter coadunatae dicunt ut valent, non tamen explicant ut est. Plenus est ab omni quod dicitur. Hunc enim solus Filius condigne honorat et laudat, quanto plus a suo genitore ante omnem excogitationem est consecutus. Nam quia et honorat et collaudat et glorificat suum genitorem, quamvis quatuor Evangelia testantur, attamen in compendium referens, eis quae carni soletis applicare postpositis, jam nunc proferam testimonia, ubi in coelis suum Patrem adorat. Dicit enim sic Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui illam non in tellegunt facile possit reprehendi.
Sed ideo diuina ꝓuidentia multos diuersi erroris here¬
ticos esse ꝑmitat: ut cum in sultant nobis et int̃rogant
nosea quae nescimus uel sic excutiamus pigritiam.
& diuinas scripturas nosse cupiamus. Propterea
manifesti fiant interuor. Hienim dõ ꝓbatisnt
qui bene postnt docere. sed manifesti hominib esse non
ꝓoiore u es ceum docent. Docere autem nolunt enunor
qui doreni quierunt. Sed multi ad queron dump i gris or
nisi ꝑmolestias &̃ inualtationes horticorum quis de somno

Expanded text:
eos qui illam non intelligunt, facile possit reprehendi. eos qui illam non intelligunt, facile possit reprehendi. Sed ideo divina providentia multos diversi erroris haereticos esse permittit, ut cum insultant nobis, et interrogant nos ea quae nescimus, vel sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Propterea manifesti fiant inter nos. Hii enim deo probati sunt, / qui bene possunt docere, sed manifesti esse hominibus non possunt, nisi cum docent. Docere autem nolunt nisi eos, qui doceri querunt, sed multi ad querendum pigri sunt, nisi per mollestias et insultaciones hereticorum quasi de sompnio