comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niet głe isrł. Larr. Qui ingeth nolite magni¬
ficariꝰ: qui in bachi: nolite reedificare domoᷤᷤ
derisoꝵ. Terra asꝑgite derisum ur̃m. Quȩ ha-¬
bitat bene ciuitates eiꝰ: ñ est egressa habitatrix
Isennaan. Plangitͤ domum uixta eã: accipiet
Iex uobis plagam doloris. Quis coepit in bonis.
Iquȩ habitat indolorib: quia descender̃ mala
Ia dnõ suꝑportas ierłm. sonitus curruũ & eqͥtũ.
Habitatio lacis princeps peccati est filiȩ syon:
quia in te inuentȩ sunt iniquitates israhel.
II deo dabit emissarios: usq adheretatẽ geth.
Domus uanȩ frustra fuerunt regib isrł: donec
heredes adducam tibi. Quȩ habitas lachis.
hereditas usq odollamueniet. Multũ hebrai¬
cum a .Lxx. int̾pretatione discordat: & tan¬
tis tammea quã illoꝵ trans latio difficultatib
inuoluta est: ut si quando indiguimꝰ sp̃u dĩ.¬
semꝑ aut̃ in exponendis scripturis scĩs illius
indigemus aduentu: nunc uel maxime eum

Expanded text:
 LXX: Qui in Geth, nolite magnificari, qui in Bachim, nolite raeaedificare ex domo derisum: terra aspergite derisum vestrum, quae habitas bene civitates ejus: non est egressa habitatrix Sennan. Plangite domum juxta eam: accipiet ex vobis plagam doloris, quis cepit in bonum, quae habitat in doloribus? quia descenderunt mala a Domino super portas Jerusalem. Sonitus curruum et equitum habitatio Lachis: princeps peccati est filiae Sion: quia in te inventae sunt iniquitates Israel. Ideo dabit emissarios usque ad haereditatem Geth: domos vanas: frustra fuerunt regibus Israel: donec haeredes adducam tibi, quae habitas Lachis, haereditas usque Odollam veniet. Multum Hebraicum a LXX interpretatione discordat, et tantis tam mea, quam illorum translatio difficultatibus involuta est, ut si quando indiguimus spiritu Dei semper autem in exponendis Scripturis sanctis illius indigemus adventu nunc vel maxime eum
Abbreviated transcription (Latin):
uiderimus de ȩccła aliquos ad hereticor ser¬
mones scandalitari. & quȩrere quomͦ eor re¬
spondeant quȩstionib. nec tam̃ recedere de
ȩccła: dicamus. Uenit samaria siue plaga sa¬
mariȩ usq ad popłm confitentẽ: usq ad au
qđ dr̃ tetigit usq ad portas popłi mei: at̾io
Foͦ i oy intelligendũ est: ut subaudiatur.
tetigit etiam usq ad portas ierłm. Hucusq

Expanded text:
viderimus de Ecclesia aliquos ad haereticorum serviderimus de Ecclesia aliquos ad haereticorum sermones scandalizari, et quaerere quomodo eorum respondeant quaestionibus, nec tamen recedere de Ecclesia, dicamus, venit Samaria, sive plaga Samariae usque ad populum confitentem, usque ad aurm quod dicitur tetigit usque ad portas populi mei, ἀπὸ κοινοῦ intelligendum est, ut subaudiatur, tetigit etiam usque ad portas Jerusalem. Hucusque
Abbreviated transcription (Latin):
dui uestimento. Et facient planctũ quasi draco.¬
num. Planctũ quippe facturi sunt aliquando
& dracones: quando uiderint draconẽ maximũ
captum. & in haino pendere piscantis. & mare
desolatum. E lugebunt quasi filiȩ syrenarũ.
Dulcia enĩ sunt hereticoꝵ carmina: &e suaui uote
popłos decipientia. Nec potest eoꝵ. cantica p̾te.¬
rire: nisi qui obturauerit aurẽ suã. & quasi surd
euaserit. Propterea aut̃ istiusmodi samaria
planget atq lugebit: qm̃ sagita dnĩ uulnerata
est. & plagã sermonis accipiens suũ cognoscce
errorẽ. Nonsolum enĩ ipsa peccauit. sed &e iniqui¬
tatẽ & errorẽ suum iniudeȩ quoq ꝑsonã uoluit
introducere. Unde dr̃ de ea. Uenit usq ad iudã.
& tetigit usq ad portas popłi mei. usq adierłm.
Portas inquit tetigit: quas aures intelligimus.
Ceterũ mediam urbẽ intrare non potuit. Quod
si intrasset: fecisset de ierłm samariã. Quotiens

Expanded text:
dui vestimento, et facient planctum quasi dracodui vestimento, et facient planctum quasi draconum. Plancturi quippe sunt aliquando et dracones, quando viderint draconem maximum captum, et in hamo pendere piscantis, et mare 440 desolatum. Et lugebunt quasi filiae Sirenarum, dulcia enim sunt haereticorum carmina, et suavi voce populos decipientia. Nec potest eorum cantica praeterire, nisi qui obturaverit aurem suam, et quasi surdus evaserit. Propterea autem haec istiusmodi Samaria planget atque lugebit, quoniam sagitta Domini vulnerata, et plagam sermonis accipiens, suum cognoscet errorem. Non solum autem ipsa peccavit, sed iniquitatem et errorem suum in Judae quoque portas voluit introducere. Unde dicitur de ea: Venit usque ad Judam, et tetigit usque ad portas populi mei, usque ad Jerusalem. Portas, inquit, tetigit quas aures intelligimus. Caeterum urbem mediam intrare non potuit: quod si intrasset, fecisset de Jerusalem Samariam. Quoties
Abbreviated transcription (Latin):
errore suo: igne consument᷑ de quo dixit in
euangłio. Ignẽ ueni mittere in t̾rã. & quem
uolo ut ardeat. Quȩ comburent᷑ & re.
digent᷑ ad nichilũ: quia ñ de ueritate
contracta sunt dogiatũ. sed de fornicatio.¬
ne animȩ & errore hinc in de collecta.
Heretici quippe ñ habent diuitias de pat̾na
hereditate uenientes. sed cotidie qđ colant
repiunt. & idola sibi artificimanu & curi.¬
osa mente confingunt. Propt̃ hoc cũ conuer¬
sus fuerit ager eoꝵ inpomoꝵ custodiã &
pͣparatꝰ adiuneas. & lapides quib edificata
&e incensa. & mercedes quas sibi uana spe
bant᷑ redactum ad nichilum. quia de fornicati.¬
one ammȩ omẽ sibi preciũ cõpararant: tunc in.¬
telligentes errorẽ pristinũ & insemet reuersi
plangent inquib ante ridebant. & lugebunt
erunt discalciati. quia t̾ra inquastaturi sunt
locus sc̃s est. & uestim̃ta fornicationis suȩ uni¬
uersa ꝓicient eruntq nudi. ut possint xp̃i in¬

Expanded text:
rore suo, igne meo consumentur, de quo dixi in Evangelio: Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat : atque comburentur, et redigentur ad nihilum, quia non de veritate contracta sunt dogmatum; sed de fornicatione animae, et errore hinc inde collecta sunt. Haeretici quippe non habent divitias de paterna haereditate venientes, sed quotidie quod colant reperiunt, et idola sibi artifici manu, et curiosa mente confingunt. Propter hoc cum conversus fuerit ager eorum in pomorum custodiam, et praeparatus ad vineas, et lapides quibus aedificata et incensa, et mercedes quas sibi vana spe bantur, redactum ad nihilum, quia de fornicatione animae, omne sibi pretium compararant: tunc intelligentes errorem pristinum, in semet reversi plangent, in quibus ante ridebant, et lugebunt, erunt discalciati, quia terra in qua staturi sunt, locus est sanctus, et vestimenta fornicationis suae universa projicient; eruntque nudi, ut possint Christi in
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ destructa fuerint &e reuelata funda
& firma habere dogmata in quib stabat.
&e omĩa idola quȩ speciẽ uidebant᷑ habere
& pulchritudinẽ artifici sermone cõposita.
ȩccłasticis: tunc in loco edificationis pessime.
uaria ȩccłȩ poma nascent᷑. & nonsolũ nascen¬
tur uerũ etiã custodient᷑. & plantabit᷑ ui¬
nea sorech: de qua fiat uinũ qđ se dñs in re¬
gno patris bibiturũ esse ꝓmisit. Nonsolum
aut̃ fundamenta eiꝰ quȩ prius t̾ra p̃mebant᷑¬

Expanded text:
Cum enim destructa fuerit, et revelata fuerinCum enim destructa fuerit, et revelata fuerinet firma habere dogmata in quibus stabat, et omnia idola quae speciem videbantur habere, et pulchritudinem artifici sermone compositEcclesiasticis tunc 439 in loco aedificationis pessimae, varia Ecclesiae poma nascentur, et non solum nascentur, verum etiam custodientur, et plantabitur vinea Sorec, de qua fiat vinum, quod se Dominus in regno Patris bibiturum esse promisit . Non solum autem fundamenta ejus, quae prius terra premebant
Abbreviated transcription (Latin):
res sunt natore suoꝵ. & quasi ñ peperint
in arena calcandos pedib bestiarũ suos¬
foctus relinquunt. de quo plenius in iob
scribit᷑. ita &e ego sine filiis spoliatus
& nudus incedam. Et hoc faciam: quia desꝑa¬
ta est plaga eius. idest samariae. & idem pec¬
catum immo eadem poena peccati quȩ euerte-¬
rat samariam ueniet usq ad uidam. & usq
ad portũ urbis meȩ ierłm. Ut enĩ samaria sub¬
uersa est ab assyriis: ita uidas & ierłm subuer¬
tent᷑ achaldeis. Quia uͦ samariã hereticorũ
semel intelle.rimus ȩccłam. quȩ separata a
dõ popłi facta est conciliabulum: ipse dñs
commninat᷑ positurũ se eã in pomorũ custodiã
in agrum. & in plantationẽ uineȩ. Multo enĩ
melius est. subuerti inutilẽ cuutatẽ. & lapides
eius quib extructa fuerat in prȩceps detrahi.
& p̃parari eam inpomeriũ plantationẽq ui¬
nearũ: quã in edificatione pessima ꝑmanere.

Expanded text:
res sunt ovorum suorum, et quasi non pepererint, res sunt ovorum suorum, et quasi non pepererint, in arena calcandos pedibus bestiarum fetus relinquunt, de quo in Job plenius scribitur: ita et ego sine filiis spoliatus et nudus incedam. Et hoc faciam, quia desperata est plaga ejus, id est, Samariae. Et idem peccatum, immo eadem poena peccati, quae evertit Samariam, veniet usque ad Judam, et usque ad portam urbis meae Jerusalem. Ut enim Samaria subversa est ab Assyriis: ita Juda et Jerusalem subvertentur a Chaldaeis. Quia vero Samariam, haereticorum semel intelleximus Ecclesiam, quae separata a Deo, populi facta est conciliabulum, ipse Dominus comminatur positurum se eam in pomorum custodiam, in agrum et in plantationem vineae. Multo enim melius est subverti inutilem civitatem, et lapides ejus quibus exstructa fuerat, in praeceps detrahi, et praeparari eam in pomarium plantationemque vinearum, quam in aedificatione pessima permanere.
Abbreviated transcription (Latin):
quas diuersi reges mea comportauerant con¬
cident᷑ & comburent᷑ igni. & ad nichilũ redi.¬
gent᷑. Si quidem opes & multiplex supelle&x.
quȩ exfornicatione ut putabat᷑ idoloꝵ fu¬
erant congregata: ducentur ad aliã mere¬
tricẽ idestꝰ ad niniuen. Ut quomͦ in terra
sua fornicati sunt cumidolis quȩ fecer̃t.
sic uadant adaliã t̾ram idolors & forni¬
cationis. id est assyrios. Huc usq de sama.¬
ria. Et quia eadẽ plaga ꝑuentura sit ad
ierłm. & ipsa enim simili errore peccauit.
derelinquens dñm suum & idola fabricans.
ł oti e iͥarͣ. & sub ꝑsona sua inducit
plangentis affectũ & dicit. Suꝑ hoc
plangam &e ululabo: uadam spoliatus
& nudus. decem enĩ trib ꝑdidi. & faciam
planctum uelut dra conum: & luctũ quasi
trutionũ. Quomͦ enĩ dracones t̾ribili sibi¬
lo ꝑsonant. iuxta hystorias eoꝵ qui de phẏ¬
sicis conscripserunt eo tẽpore quo uincunt᷑
abelephantis. & sicut struciones immemo¬

Expanded text:
quas diversi reges in eam comportaverant, conquas diversi reges in eam comportaverant, concidentur et comburentur igni, et ad nihilum redigentur. Siquidem opes et multiplex supellex, quae ex fornicatione 438 ut putabantur idolorum fuerant congregata, ducentur ad aliam meretricem, id est, ad Ninive: ut quomodo in terra sua fornicati sunt cum idolis quae fecerunt, sic vadant ad aliam terram idolorum et fornicationis, id est, ad Assyrios. Hucusque de Samaria. Et quia eadem plaga perventura sit ad Jerusalem et ipsa enim simili errore peccavit, derelinquens Deum suum et idola fabricans Dei, et sub persona sua inducit plangentis affectum: et dicit: Super hoc plangam et ululabo: vadam spoliatus et nudus decem enim tribus perdidi et faciam planctum velut draconum, et luctum quasi struthionum. Quomodo enim dracones terribili sibilo personant, juxta historias eorum, qui de physicis conscripserunt, eo tempore quo vincuntur ab elephantis: et sicut struthiones immemo
Abbreviated transcription (Latin):
gine lapides eiꝰ : & fundamenta eiꝰ reuelabo.
Etꝰ omĩa sculptilia eiꝰ concident: & uniuersȩ
mercedes eiꝰ comburent᷑ igni. & cun ctaidola
Ieiꝰ ponã in ꝑditionẽ. quia exmercedib fornica.¬
tionis congregauit. & ex mercedib fornica¬
tionis destruxit. Propter hoc planget atq
Ilugebit. ibit discalciata & nuda. Faciet plan¬
Ictum quasi draconũ. & luctũ quasi filiȩ syre¬
Inarũ. quia obtinuit plaga eiꝰ: quiauenit usq
aduidam. & tetigit usq adportã popłi mei.
do poenarũ. Primum peccauit samaria & fa¬
rus: & ponam quasi aceruũ lapidum cũ plan-
ham inuallẽ lapides eiꝰ. Erat quippe in mon¬
tib sita. ubi nunc sebastea est: inqua & scĩ
iohannis baptistȩ ossa condita sunt. Et fun-¬
damenta eiꝰ reuelabo. Tanta quippe riuna
erit. & tanta urbis subuersio: ut nonsolum
parietes & edificia corruant. sed fundam̃ta
quoq eius usq ad extremum lapidem reuelen-¬
tur. & omĩa sculptilia eiꝰ cunctȩq diuitiȩ

Expanded text:
menta ejus revelabo, et cuncta sculptilia ejus concident, et universae mercedes ejus comburentur igni, et cuncta idola ejus ponam in perditionem, quia ex mercedibus fornicationis congregavit, et ex mercedibus fornicationis destruxit. Propter hoc planget atque lugebit, ibit discalciata et nuda, faciet planctum quasi draconum, et luctum quasi filiae Sirenarum, quia obtinuit plaga ejus, quia venit usque ad Judam, et tetigit usque ad portam populi mei do poenarum. Primum peccavit Samaria, et faiis, et ponam quasi acervum lapidum cum plantaham in vallem lapides ejus. Erat quippe in montibus sita, ubi nunc Sebaste est, in qua et sancti Joannis Baptistae ossa sunt condita. Et fundamenta ejus revelabo. Tanta quippe ruina erit, et tanta urbis subversio: ut non solum parietes et aedificia corruant; sed fundamenta quoque usque ad extremum lapidem revelentur. Et omnia sculptilia ejus, cunctaeque divitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ domus urã deserta. & descenderit de cęlis
&r ascenderit suꝑ excelsa terrȩ. id est suꝑ eõs qui
ex gentium humilitate credentes excelsi esse
meruerunt. Et commoti sunt montes: phylo¬
sophor dogmata &e regna sullinua. Et hi qui
humiles ꝑmanserunt. consũpti sunt & contri¬
ti: saluatoris aduentu. & crescente ȩccła mon¬
tibq insullime surgentib : idola corruer̃ in
tes subpedib eiꝰ. & ꝓfu̾nda uallium soluerent᷑.
Quia impie egit iacob. & peccauit isrł: & om̃s
‸trib dnm̃ negauerunt. Et ponamsama¬¬
Iriam quasi aceruũ lapidũ in agro cũ plantat᷑
Iuinea. Et detraham inuallẽ lapides eiꝰ & funda¬
menta ͭ r euelabo. Ꝙ omĩa sculptilia c oncident᷑.
& om̃s mercedes eius comburent᷑ igni. & omĩa
Sidola eiꝰ ponam inꝑditionẽ. quia de mercedib
Imeretricis congregata sunt: & usq ad merce¬
Idẽ meretricis reuertent᷑. Suꝑ hoc plangã &

Expanded text:
vobis domus vestra deserta . Et descenderit de coelis, vobis domus vestra deserta . Et descenderit de coelis, et ascenderit super excelsa terrae, id est, super eos qui ex gentium humilitate credentes, excelsi esse meruerunt. Et commoti sunt montes, philosophorum dogmata, et regna sublimia, et hi qui humiles permanserunt, consumpti sunt et contriti Salvatoris adventu, et crescente Ecclesia, montibusque in sublime surgentibus, idola corruerunt in tes sub pedibus ejus, et profunda vallium solverentur, quia impie egit Jacob, et peccavit Israel, et omnes tribus Dominum negaverunt. : Et ponam Samariam quasi acervum lapidum in agro, cum plantatur vinea, et detraham in vallem lapides ejus, et fundamenta eius revelabo et omnia sculptilia eius concidentur et omnes mercedes eius conburentur igni et omnia idola eius ponam in perditionem quia de mercedibus meretricis congregata sunt et usque ad mercedem meretricis revertentur super hoc plangam et
Abbreviated transcription (Latin):
qui intelligentes aduenientis dñi maiestatẽ
cõmouebunt᷑. & quanuis montes sint. tam̃
ad talis aurige & ascensoris pauebunt pͣsen
gentes. pͣsentiã eius ferre ñ potert̃. Sed quic¬
quid in eis durum fuerit resoluet᷑. & ita
fluent quomodo si aquȩ planañ habeant.
feranturq precipites in ꝓfundum. Ueniet
uero dñs terribilis ad docendũ. id est admouen¬¬
do montes & uallium humilia resoluenda: qr
impietatẽ fecit iacob. & peccatũ isrł. Impietas
aut̃ iacob conciliabula hereticoꝵs sunt: quȩ
uocant᷑ samaria. & peccatũ iuida. idest eiꝰ qui
dñi confitet᷑: non est aliud nͥierłm. inqua mul-¬
ta crimina reꝑuntur. Quod aut̃ domꝰ iuda
&e illud ponamꝰ ad p̃sens. luda. te laudabunt
fr̃s tui. Manus tuȩ suꝑ dorsũ inmicoꝵ tuoꝵ
Potest quoq & intelligi: qđ ꝓpt̾ unpietates sama¬
riȩ & scelera uideoꝵ. egressus sit dñs de loco qͦn¬
dam suo & dixerit adiudeos. ecce relinquetur

Expanded text:
qui intelligentes advenientis Domini majestatem, commovebuntur. Et quamvis montes sint, tamen ad talis aurigae et ascensoris pavebunt praesegentes, praesentiam ejus ferre non poterunt; sed quidquid in eis durum fuerit, resolvetur, et ita fluent, quomodo si aquae plana non habeant, feranturque praecipites in profundum. Veniet ergo Dominus terribilis ad docendum, id est, ad movendos montes, et vallium humilia resolvenda, quia impietatem fecit Jacob, et peccatum Israel. Impietas enim Jacob conciliabula haereticorum sunt, quae vocantur Samaria. Et peccatum Juda, id est, ejus, qui Dominum confitetur, non est aliud nisi Jerusalem, in qua multa crimina reperiuntur. Quod autem domus Juda diximus, et illud ponamus ad praesens: Juda, te laudabunt fratres tui: manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Potest quoque et sic intelligi, quod propter impietates Samariae et scelera Judae, egressus sit Dominus de loco quondam suo, et dixerit ad Judaeos : Ecce relinquetur
Abbreviated transcription (Latin):
Inhabitabo & ambulabo in eis: & ero illors d̃s.
ce ipsi erunt mͥpopłs. De his gͦ egreditur. ñ quo¬
relinquat eos. Nam & de apłis egrediebat᷑ sernio
dni adaudientes. & tam̃ non relinquebat eos.
Et huiuscemodi loca idest ea quȩ dñi hospitem
habere merebant᷑: quasi cũ xp̃o resurgentia¬
& sedentia cum eo incȩlestib sursũ posita sunt.

Expanded text:
Habitabo et inambulabo in eis, et ero eorum Deus, Habitabo et inambulabo in eis, et ero eorum Deus, et ipsi erunt mderelinquat eos; nam et de apostolis egrediebatur sermo Domini ad audientes, et tamen non relinquebat eos: et hujuscemodi loca, id est, ea quae Deum hospitem habere mereantur, quasi cum Christo resurgentia, et cum eo in coele
Abbreviated transcription (Latin):
Osamaria & ierłm audite diligent̃. & attendite
dñm uob̾ de templo suo testificantẽ & p̃dicentẽ
quȩcunq facturus est. Ecce egredit᷑ de locosuo.
Qui enim initis est & benignus. & cuiꝰ natura
clemens est: ur̃i causa cogitur ꝑsonã quã non
habet crudelitatis assumere. Et descendet &
calcabit suꝑexcelsa terrȩ. Descensio dñi est
maiestatis eius ad inferiora decursus. calcare
subeo: quos principes intelligimus & popłos.
Et quomodo uiciniã ignis cera non sustinet. &
ꝓ̃no cursu aquȩ feruntur in prȩceps: ita om̃is
impiors suꝑbia dũo ueniente soluet᷑ &e deflu&
Hoc aut̃ totum fiet ꝓpt̾ scelera decem tribuũ
Quia in decem tribub samaria metropolis fuit:
& in regno uidȩ ierłm excelsors idola fabrica.¬
ta est. Hoc iuxta litteram. Iuxta tropolo.¬
giam aut̃ egreditur dñs de loco suo: quem uel
filium uel om̃s scõs intelligere possumꝰ. Ipse nĩ
filus ait. Ego in patre. & p̾at̃ inme. Et de scĩs.

Expanded text:
salem, audite, et diligenter attendite Dominum vobis de templo suo testificantem, et praedicentem quaecumque facturus est. Ecce egredietur Dominus de loco suo. Qui enim mitis est et benignus, et cujus natura clementia est, vestri causa cogitur personam, quam non habet, crudelitatis assumere. Et descendet et calcabit super excelsa terrae. Descensio Dei est, et majestatis ejus ad inferiora decursus, calcare sub eo, quos principes intelligamus et populos. Et quomodo viciniam ignis cera non sustinet, et prono cursu aquae feruntur in praeceps: ita omnis impiorum superbia, Domino veniente, solvetur et defluet. Hoc autem totum fiet propter scelera decem tribuum,quia in decem tribubus Samaria metropolis fuit, et in regno Judae Jerusalem excelsorum idola fabricata est: hoc juxta litteram. Tropologice autem egredietur Dominus de loco suo, quem vel Filium, vel omnes sanctos intelligere possumus. Ipse enim Filius ait: Ego in Patre, et Pater in me . Et de sanctis:
Abbreviated transcription (Latin):
&e audiuit hoc testificatur. Si aut̃ hoc qđ ait.
audite popłi. iuata illud dominicũ accipia¬
mus. qui habet aures audiendi audiat: plus
aliquid sonat audite popłi. quam qđ postea
infertur attendat terra. Aptabimꝰ gͦ ȩccłiȩ
audite popłi om̃s: hereticis uero qui terrenã
suscepere doctrinã. attendat terra & omnes
qui in easunt. Ut & isti si audierint. & illi
si attenderint: non patiant᷑ ea quȩ postea
sermo dñi cõminat᷑. & sit uobis dñs intesti¬
monium. siue ut in hebraico legit᷑ intestẽ.
uel ut aꝑtius interp̃tatꝰ est syminachus
testificans. & testificans ñ aliunde nisi de
domo sua quȩ est eccła. aut certe infilio
penetrans & medullas eoꝵ qui
attendere uoluerint & audire.
Quia ecce dñs egreditur de loco suo. & de¬

Expanded text:
atur. Si autem hoc quod ait: Audite, populi, propter illud Dominicum: Qui habet aures audiendi, audiat , plus aliquid sonat, quam quod postea infertur: Attendat terra, aptabimus Ecclesiae, Audite, populi omnes. Haereticis vero qui terrenam suscepere doctrinam: Attendat terra, et omnes qui in ea sunt: ut et isti si audierint, et illi si attenderint, non patiantur ea quae postea sermo Domini comminatur. Et sit eis Dominus in testimonium, sive ut in Hebraico legitur, in testem, vel ut apertius interpretatus est Symmachus, testificans, et testificans non aliunde, nisi de domo sua, quae est Ecclesia, aut 435 certe in Filio,penetrans et medullas eorum, qui attendere voluerint et audire. Quia ecce Dominus egredietur Vulg. e
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm : Larx. Ecce enim dũs egreditur de
loco suo: &e descendet & ascendet suꝑ excelsa
terrȩ. & commouebunt᷑ montes subt̃ cũ:
ce ualles tabescent sicut cera a facie¬
ignis. & sicut aqua ꝓfluens indescensum. Propt̃
Sim pietatem iacob omĩa hȩc: & ꝓpt̾ peccata do.¬
mus isrł. Quȩ est impietas iacob Honne sama.¬

Expanded text:
dietur de loco suo, et descendet, et ascendet super excelsa terrae, et commovebuntur montes subter eum, et valles tabescent sicut cera a facignis, et sicut aqua profluens in descensum: proter impietatem Jacob, omnia haec, et propter peccatum domus Israel. Quae est impietas do
Abbreviated transcription (Latin):
idoloꝵ desiit. eẽ. bethel: & uocat᷑ bechauen.
id tantũ cogitet qđ nititur explanare. nec
sentiã conuitiorũ alapas: quas dñs inpassio¬
ne contẽpsit. Audite popłi om̃s. cẽ¬
attendat terra & plenitudo eius. & sit dñs dĩ
uobis in testem. dñs de templo scõsuo.L.xx.

Expanded text:
idolorum desiit esse Bethel, et vocatur Bethaven, idolorum desiit esse Bethel, et vocatur Bethaven, id tantum cogitet quod nititur explanare, nec sentiat conviciorum alapas, quas Dominus in passione contempsit . Audite, populi omnes, eattendat terra et plenitudo ejus, et sit Dominus Deus vobis in testem, Dominus de templ
Abbreviated transcription (Latin):
na hereticorum: & omĩs quidẽ scriptura
testatur. sed maxime ꝓpħa osee. & hic ipse
liber. qui hereticos uocat impios. & eccłasti¬
cos peccatores insinuat. Statim enĩ sequit᷑.
Quȩ est impietas iacob: Nonne samaria
Et qdđ est peccatũ domus uida: Nonne ierłm :
Hoc dumtaxat uixta. lax. trans latores. Cȩte¬
rum in hebraico quomodo legat᷑. post pau-¬
lulum subiciemus. Sed &e illud qđ heretici
semꝑ indogmatũ suoꝵ sibi quasi sullimitate
confidunt inmonte samarie. De syon enim
egreditur lex: & uerbum dnĩ de ierłm.
Porro samaria fabricata sibi est de ꝓpͥo sensu
uitulos aureos: habentes quidẽ in suꝑficie
pulchritudinẽ. sed uitalem sp̃m ñ habentes.
Et fabricata est indomo dei: qͦd int̾p̃tatur
bethel. Non enĩ reciꝑe poterat popłs isrł deos:
nisi qui de scripturis & in domo dĩ
fabricati sunt. Quanuis aut̃ conciliabula
sua uocent bethel: tam̃ post fabricationẽ

Expanded text:
na haereticorum, et omnis quidem Scriptura na haereticorum, et omnis quidem Scriptura testatur, sed maxime propheta Osee, et hic ipse liber, qui haereticos impios et Ecclesiasticos peccatores vocat. Statim enim sequitur: Quae est impietas Jacob? nonne Samaria? et quod est peccatum domus Juda? nonne Jerusalem? Hoc dumtaxat juxta Septuaginta translatores. Caeterum in Hebraico quomodo legatur, post paululum subjiciemus. Sed et illud quod haeretici semper in dogmatum suorum sibi quasi sublimitate ion, et confidunt in monte Samariae : de Sion enim egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Porro Samaria fabricata est sibi de proprio sensu vitulos aureos, habentes quidem in superficie pulchritudinem; sed vitalem spiritum non habentes: et fabricata est in domo Dei, quod interpretatur Bethel. Nec enim recipere poterat populus Israel deos, nisi 434 qui de Scripturis, et in domo Dei fabricati sunt. Quamvis autem conciliabula sua vocent Bethel, tamen post fabricationem
Abbreviated transcription (Latin):
regum uda. qđ uidit suꝑ ierłm & samariam.
& ierłm. Factum est aut̃ ad micheã post osee.
amos. & isaiã: qui sub ozia uaticinati sunt.
Ex quo intelligimꝰ. micheã oziȩ temporib ñ
ꝓphetasse sed filii eiꝰ ioathan post quẽ regna¬
uit achat ezechia in patris achaz imꝑium
succedente. subquo decẽ trib abassyrus
in captiuitatem ductȩ sunt. Quantũ gͦ ad
hystoriam ꝑtinet. scđm ordinẽ captiuitatis.
quia pͥmũ est capta samaria metropolis isrł.
postea ierłm urbs uidȩ: ꝓphetiȩ titulus po.¬
nitur pͥmũ de samaria. scđo de ierłm. Quan¬
tũ uͦ ad mysticos intellectus. quia samaria
semꝑ inheresib accipitur. ierłm in ȩccła:
dicemus uerbũ dñi fieri ad humilem ierłm.¬
& ad coheredem ap̃i de ꝑuersis dogmatib
&e de ȩccła si qua forte peccata cõmiserit: &
totius uoluminis ordinẽ texere. Qđ autem
samaria & decẽ trib quȩ scissȩ sunt sub rege
ieroboam a styrpe dauid accipiant᷑ in ꝑso-¬

Expanded text:
 Samariam ni factum est ad Michaeam, post Osee, Amos, et Isaiam, qui sub Ozia vaticinati sunt. Ex quo intelligimus, Michaeam Oziae temporibus non prophetasse; sed filii ejus Joatham, post quem regnavit Achaz, Ezechia in patris Achaz imperium succedente, sub quo decem tribus ab Assyriis in captivitatem ductae sunt . Quantum ergo ad historiam pertinet secundum ordinem captivitatis quia primum capta est Samaria metropolis Israel, postea Jerusalem urbs Judae prophetiae titulus ponitur primum de Samaria, secundo de Jerusalem. Quantum vero ad mysticos intellectus, quia Samaria semper in haeresibus accipitur, Jerusalem in Ecclesia, dicimus verbum Domini fieri ad humilem et ad cohaeredem Christi, de perversis dogmatibus, et de Ecclesia, si qua forte peccata commiserit, et totius voluminis ordinem contexere. Quod autem Samaria et decem tribus, quae scissae sunt sub rege Jeroboam a stirpe David , accipiantur in perso
Abbreviated transcription (Latin):
Quia iuata hystoriã manifestꝰ est sensus : lecto¬
ris prudentiȩ intelligentiã derelinquo. lux¬
ta tropologiam aut̃ conuocat ad auditum
popłos idest totius orbis ȩccłas. & ad auscul¬
tandum terrã. quia t̾rena edificia in hereti¬
corũ extructa sunt dogiata. Qd aut̃ here¬
sis inter carnis oꝑa numeret᷑ quȩ semꝑ re¬
fertur ad terrã: & apłs adgalathas ñ tacoe:
&e dñs in euangłio prudenti indicat audito¬
ri. Qui de terrã est. de terra loquitur.
& ad distinctionẽ eoꝵ. rursus de eccłasticis.¬

Expanded text:
Quia juxta historiam manifestus est sensus, lectoris prudentiae intelligentiam derelinquo. Juxta tropologiam autem convocat ad auditum populos, id est, totius orbis Ecclesias, et ad auscultandum terram, quia terrena in ea haereticorum exstructa sunt dogmata. Quod autem haereses inter carnis opera numerentur, quae semper refertur ad terram, et Apostolus ad Galatas non tacet , et Dominus in Evangelio prudenti indicat auditori: Qui de terra est, de terra loquitur. Et ad distinctionem eorum rursus de Ecclesiasticis
Abbreviated transcription (Latin):
liat᷑. Vnde &e dñs. Discite in quit ame. quia mi-¬
tis sum & humilis corde. Quomͦ gͦ apud nos uoti¬
ua & quasi obuirtutis auspiciũ ponunt᷑ uoca¬
bula. uerbi gr̃ã. uictoris. casti .pii. ꝓbi. & apud
appellatiua nomina uertunt᷑ in ꝓpͥa: sic &¬
apud hebreos micheas & abdias. & tacharias.
cȩteraq his similia: ex uirtutũ merito uoca¬
bula liberis a parentib imponuntur.

Expanded text:
liatur . Unde et Dominus: Discite, inquit, a me, quia miliatur . Unde et Dominus: Discite, inquit, a me, quia mitis sum et humilis corde . Quomodo ergo apud nos votiva, et quasi ob virtutis auspicium ponuntur vocabula: verbi gratia: victoris, casti, pii, probi: et apud appellativa nomina vertuntur in propria: sic apud Hebraeos et Michaeas, et Abdias et Zacharias caeteraque his similia, ex virtutum vocabulo liberis a parentibus imponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
icheas inquem nunc cõmen¬
tarios dictare cupio. in ordine
hebraicum sextus. & sequit᷑ ionã
ꝓpħam. qui succedit ab diȩ. Atq itaq fit: ut t̾cius
sit amos. & iohel scds post osee. qui apud om̃s
primus est. Ergo quasi incorde uoluminis posi.¬
tus. debet ꝓfunda continere mysteria. Et ser¬
mo dñi qui semꝑ descendit ad ꝓpħas: descendit
ad micheam quoq qui int̾p̃tat᷑ humilitas.
Ad mi cheam de morasthi: qui usq hodie iuxta
eleutheropolim urbem palestinȩ haud grandis
est uiculus. Morasthi aut̃ in lingua nr̃a here¬
demsonat. Pulchre gͥ humilitas quȩ int̾ uirtu¬
tes uel p̾cipua est: in spe hereditatis dominicȩ
nascitur. Humilitas aut̃ ñ illa quȩ uenit de con-¬
scientia peccatoꝵ. sed quȩ int̾ uirtutes ponitur.
Luxta quã dr̃. Humiliamini sub potentimanu
dĩ. ut uos exaltet in tẽpore uisitationis. &.
Qui se humiliat exaltabitur. Et. Ante com¬
tritionẽ eleuatur cor uiri: & ante głam humi¬

Expanded text:
ichaeas, in quem nunc commentarios dictare cupio, in ordine Hebraicum , sextus, et sequitur Jonam prophetam, qui succedit Abdiae, atque ita fit ut tertius sit Amos, et Joel secundus post Osee, qui apud omnes primus est. Ergo quasi in corde voluminis positus, debet profunda continere mysteria, et sermo Dei, qui semper descendit ad prophetas, descendit ad Michaeam   quoque, qui interpretatur humilitas: ad Michaeam de Morasthi, qui usque hodie juxta Eleutheropolim urbem Palaestinae haud grandis est viculus. Morasthi   autem in lingua nostra haeredem sonat. Pulchre igitur humilitas, quae inter virtutes vel praecipua est, spe haereditatis Dominicae nascitur. Humilitas autem non illa quae venit de conscientia peccatorum; sed quae inter virtutes ponitur, juxta quam dicitur: Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . Et: Qui se humiliat, exaltabitur . Et: Ante contritionem elevatur cor viri, et ante gloriam humi
Abbreviated transcription (Latin):
abo tͥ. Estq sensus. Quia uis nosse de ꝑsarũ
regib quid futurum sit: audi ordinem re¬
rum. & ausculta qđ quęris. Et ecce adhuc
tres reges stabunt in ꝑsida. & quartus ditabit᷑
opib nimiis suꝑ om̃s. Et cũ inualuerit diui¬
tus suis: concitabit om̃s aduersum regnũ
greciȩ. Quattuor reges post cyrum dicit in
ꝑsida surrecturos. Cambisem filium cyri. &
sinermedem magnum. qui panthapten filiam
cambisis duxit uxorẽ. Qui cum a septẽ magis
fuisset occisus. & in locum eiꝰ darius suscepisse
impium: eadem panthaptes nupsit dario.
rex & ditissimꝰ aduersus greciã innumerabi.¬
lẽ duxit exercitum. & ea gessit quȩ grecorũ
narrat hẏstoria. Succendit enĩ athenas. sub
principe callia. Bellumiq eo tẽpore gestum
est inthermopoli & apud salaminã nauale
certam̃. quando sophocles & euripides clari
habebantur. & themistoles in ꝑsas fugiens
hausto tauri sanguine ꝑut. Frustra gͥ quidã

Expanded text:
abo tibi. Estque sensus: Quia vis nosse de Persarum abo tibi. Estque sensus: Quia vis nosse de Persarum regibus quid futurum sit, audi ordinem rerum, et ausculta quod quaeris. Et ecce tres adhuc reges stabunt in Perside: et quartus ditabitur opibus nimiis super omnes: et cum invaluerit divitiis suis, concitabit omnes adversum regnum Graeciae. Quatuor reges post Cyrum dicit in Perside surrecturos, Cambysen filium Cyri, et Smerden Magum qui Pantapten filiam Cambysis duxit uxorem. Qui cum a septem Magis fuisset occisus, et in locum ejus Darius suscepisset imperium, eadem Pantaptes nupsit Dario, rex et ditissimus, adversum Graeciam innumerabilem duxit exercitum, et ea gessit quae Graecorum narrant historiae. Succendit enim Athenas sub principe Callia, bellumque eo tempore gestum est in Thermopylis, et apud Salaminam navale certamen: quando Sophocles et Euripides clari habebantur, et Themistocles in Persas fugiens, hausto tauri sanguine, periit. Frustra igitur quidam
Abbreviated transcription (Latin):
stabam. ut confortaret᷑ & roboraret᷑. E go
inquit danihel ab anno pͥmo regis darii qͥ
subuertit chal deos & me demanũ inimicoꝵ
quantum in se fuit liberauit. ob custodiam
meam etiã lacũ leonũ anulo suo signans ne
me aduersarui int̾ficerent: stabam N
conspectu dĩ &e rogabam eiꝰ clementiã ꝓeo
qui me diligebat. ut confortaret᷑ uel ipse
uel regnum eiꝰ. & roboraretur. Cũq in ora¬
tione psisterẽ: hȩc dño respondente cogno
uerborum. ut est illud inpsalmo. xa. ͫ
refugium meũ a tribulatione quȩ circunde¬
dit me. exultatio mea. erue me acircundan¬
tib me: repente ꝑson a dĩ introducitur respo¬
ndentis. Intellectũ tibi dabo & instruã te
inia qua gradieris. firmabo suꝑ te ocłos
meos. Ergo & nunc narrante ꝓpħa. ab anno
primo darii medistabam & dep̃cabar ut con¬
fortaret᷑ et roboraret᷑ eius imꝑium: dĩ Re-¬
pente respondit. & nunc ueritatẽ annunci¬

Expanded text:
stabam, ut confortaretur et roboraretur. Ego, stabam, ut confortaretur et roboraretur. Ego, inquit Daniel, ab anno primo regis Darii qui subvertit Chaldaeos, et me de manu inimicorum, quantum in se fuit, liberavit ob custodiam meam etiam lacum leonum suo signans annulo, ne me adversarii interficerent, stabam in conspectu Dei, et rogabam ejus clementiam, pro eo qui me diligebat, ut confortaretur, vel ipse, vel regnum ejus, et roboraretur. Cumque in oratione persisterem, haec, Domino respondente, cognoverborum: ut est illud in psalmo tricesrefugium meum a tribulatione mea quae circumdedit me; exsultatio mea, erue me a circumdantibus me, repente persona Dei introducitur respondentis: Intellectum tibi dabo, et instruam te in via hac qua gradieris: firmabo super te oculos meos . Ergo et nunc narrante propheta: Ab anno primo Darii Medi, stabam et deprecabar, ut confortaretur et roboraretur ejus imperium, Deus repente respondit: -- Et nunc veritatem annunti
Abbreviated transcription (Latin):
FA UHAOX Alexander enĩ rer ma¬
cedonũ pͥmũ subuersa grecia & potestati¬
michahel princeps ur̃. Et  sũ inquit ille
angłs qui offero dõ orationes tuas &e nullus
est alius qui adiutor sit m̃s rogando pro
uobis dm̃ nisi michahel archangłs cui credi.¬
tus est popłs uideorũ. Ꝙ interim hoc tempo¬
re. ego & princeps grecors communi labore
aduersum ꝑsarum principẽ dimicamus.
Reuoluende sunt ueteres hystoriȩ. & conside.¬
randum ne forte illud tẽpus significae. qͣndo
p̾sȩ a grecis suꝑati sunt. urta editionẽ
uulgatã. usq ad finẽ libri una putat᷑ uisio.
quȩ anno t̾cio eyriregis ꝑsarũ apparuit
d aniheli. Porro iuxta hebraicã ueritatẽ sepi.¬
rata sunt quȩ sequunt᷑. & scripta ordine prȩ.¬
postero. De cuius causis supra diximꝰ. Non
enin sub cyri anno t̃cio. sed sub darui pͥmo
qui subuertit balthisar. narrant᷑ ista quȩ
scripta sunt. & ego abanno pͥmo darii medi

Expanded text:
Ἑλλήνων. Alexander enim rex MaἙλλήνων. Alexander enim rex Macedonum, primum subversa Graecia, etMichael princeps vester. Ego sum, inquit, angelus ille qui offero Deo orationes tuas, et nullus est alius qui adjutor meus sit rogandi pro vobis Deum, nisi Michael archangelus, cui creditus est populus Judaeorum. Et interim hoc tempore ego et princeps Graecorum communi labore adversum Persarum principem dimicamus. Revolvendae sunt veteres historiae, et considerandum ne forte illud tempus significet quando Persae a Graecis victi sunt. Juxta editionem Vulgatam usque ad finem libri una putatur visio, quae anno tertio Cyri Regis Persarum apparuit Danieli. Porro juxta Hebraicam veritatem, separata sunt quae sequuntur, et scripta ordine praepostero. De cujus causis supra diximus: Non enim sub Cyri anno tertio, sed sub Darii primo qui subvertit Balthasar, narrantur ista quae scripta sunt. Ego autem ab anno primo Darii Medi
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ingrediens. Ego inquit egrediebar ẽ con.¬
spectu dĩ ut tibi nunciarem quȩ uentura
sint popło tuo in nouissimis dieb licet ad¬
huc non sim securus stante ꝑsarũ principe
& contradicente tuis p̃cib ac legationi meȩ:¬
& ecce princeps grecors idest mãcedonum
ueniebat. & in gressus est inconspectu dĩ ut
accusaret ꝑsarũ pͥncipẽ atq medorũ. ut in
locum eoꝵ regnum macedonũ succedera.
& reuera mira sacramenta dĩ. Laxat enĩ de ca¬
ptiuitate popłm iudeoꝵ. ꝑsarum regnum
atq medoꝵ. int̾fecto dario subuertit ale.¬
xander rex macedonũ. & princeps grecors
uincit principẽ ꝑsarũ. UERUN TAMEI
annunciabo tͥ. qđ expressũ est inscriptura
ueritatis. Hic ordo est lectionis. Adhuc res
mẽ orationes tuas: stat e regione princeps
pugnat contra pͥncipem ꝑsarum. habens
il lic michaelem in adiutoriũ donee illi int̃
sẽ dimicant: referã tͥ quȩ dĩ mͥ futura prȩ¬
donum principẽ grecoꝵ. dixerit. hoc est

Expanded text:
 veniens . Ego, inquit, egrediebar de conspectu Dei, ut tibi nuntiarem quae ventura sunt populo tuo in novissimis diebus: licet adhuc non sim securus, stante Persarum principe, et contradicente tuis precibus ac meae legationi. Et ecce princeps Graecorum, id est, Macedonum, veniebat, et ingressus est in conspectu Dei, ut accusaret Persarum principem atque Medorum: ut in locum eorum, regnum Macedonum succederet. Et revera mira sacramenta Dei; laxato enim de captivitate populo Judaeorum, Persarum regnum atque Medorum, interfecto Dario, subvertit Alexander, rex Macedonum, et princeps Graecorum vicit principem Persarum. Verumtamen annuntiabo tibi quod expressum est in scriptura veritatis. Hic ordo lectionis est: Adhuc res e offerente orationes tuas, stat e regione princeps et interim pugnat contra principem Persarum, habens illic Michaelem in adjutorium, donec illi inter se dimicant, referam tibi quae Deus mihi futura praedonum, principem Graecorum dixerit, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
tã nr̃oꝵ imꝑs quã suoꝵ male erditis
mortuor desbitur resurrectio. ais su¬
scitatis in uitã iã. & aliis in opꝓbñ sem¬
pit̾nũ. Hec poł dicere qui fuerirsub
antiocho fulgers quasi splendor finam̃ti.
& alii quasi stelln ꝑ petuas ȩt̃ nita. Sed
quid non facit ꝑiacia: Quasi coritus
coluber eleuat qut. &e moriturineos
qui morituri suruenena diffunot t
hoc inquit de aicho scriptũ est i ua-¬
dens in ꝑsidẽ. lysqui antiochiȩ choeni¬
cȩ p̾erat reliquit ercitum. ut ad sum
iudeos pugnar&e. ibẽq eors ierłnbuer

Expanded text:
ritis, quam suorum male eruditis mortuorum describitur resurrectio: aliis suscitatis in vitam aeternam, et aliis in opprobrium sempiternum? Nec potest dicere qui fuerint sub Antiocho fulgentes quasi splendor firmamenti, et alii quasi stellae in perpetuas aeternitates. Sed quid non facit pertinacia? Quasi contritus coluber elevat caput, et moriturus in eos qui morituri sunt venena diffundit. Et hoc, inquit, de Antiocho scriptum est, qui vadens in Persidem, Lysiae qui Antiochiae, et Phoeniciae praeerat, reliquit exercitum, ut adversum Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
uir tuitis uenerit: nunquã sibi anminere
discrimen adulterors manꝰ ñ gerit. dicen.¬
tiũ. assentire nob̾ & cõmiscereiscũ. alio.¬
quin si nolueris. dicemꝰ testim contrate
puellas ate. Humanȩ quippailitatis est
angustiã int̾pretabimur. ñ nentis
mortis sed opꝓbrii & igraę qua ꝑfun¬
denda erat illis accusantib icentib
Si emi hoc egero mors mͥ est. t̃ ñ egero ne.¬
uocat. Sic̃ gͦ ei qui facit adũ mors est
adulteriũ. sic omẽ peccatucit ad moitẽ.¬

Expanded text:
virtutis venerit, numquam dicit sibi imminere discrimen, si adulterorum manus non effugerit, dicentium: Assentire nobis, et commiscere nobiscum. Alioquin, et si nolueris, dicemus testimonium contra tepuellas a te. Humanae quippe fragilitatis est,angustiam interpretabimur, non imminentis mortis, sed opprobrii et ignominiae, qua perfundenda erat illis accusantibus atque diSi enim hoc egero, mors mihi est: si autem, nvocat. Sicut ergo ei qui facit adulterium, mors est adulterium: sic omne peccatum quod ducit
Abbreviated transcription (Latin):
ngłs stabat suꝑ aquas flumns babylonu
tas calcans pede. Ex quo intligimꝰ su.¬
es duos angłos quos uidit sntes suꝑ
ĩ. & ñ in t̾rogat nec putat scitatione
dignos. angelos esse ꝑsarũ at grecoꝵ.
nc aut̃ esse angłm clementisnũ. quiora.¬
iones danihelis inconspectu dĩ culerat.¬
resistebat. Interrogabat aut̃ hmnirabilia
que in p̾senti uisione dicunt᷑. qi omplenda
sint tempore. Qd porphyriꝰ ne suo de
antiocho. nos de antixp̃o int̾pnur.¬

Expanded text:
s stabat super aquas fluminis Babylonii, suo eas calcans pede. Ex quo intelligimus superiores duos angelos, quos vidit stantes super ripam, et non interrogat, nec putat sciscitatione, condignos angelos esse Persarum atque Graecorum. Hunc autem esse angelum clementissimum, qui orationes Danielis in conspectu Dei resistebat. Interrogabat autem haec mirabilia quae in praesenti Visione dicuntur, quo complenda sint tempore, quod Porphyrius more suo de Antiocho, nos de Antichristo interpr
Abbreviated transcription (Latin):
maria. in monte gloroso & scõ. te ueniet
usq ad finẽ eiꝰ. Soli . lxx. om̃i se nominis
quȩstione liberantes. ut̃ p̃tati sunt. Et statuec
tabernaculum suũ tuic int̾ maria & montẽ
uoluptatis scm̃. & uenit hora consuminatio.¬
nis eiꝰ. Quos apollinanis secutꝰ. de nomine
epadno omĩno contiait. Hȩc ideo ꝓlixius
posui. ut &e por phyni ostendã calũniã qui
hȩc omĩa ignoraun aut nescire se finxit.
sibi impeitissimi uel maxime uindican
Notandumaut̃. qđ cũ. ꝑE. litterã hebrei
hebreos libatur quidẽ. Et. sed legat᷑.

Expanded text:
ia, in monte glorioso et sancto, et veniet usque ad finem ejus. Soli Septuaginta omni se nominis quaestione liberantes interpretati sunt: Et statuet tabernaculum suum tunc inter maria, et montem voluntatis sanctum, et veniet hora consummationis ejus. Quos Apollinarius secutus, de nomine Apedno omnino conticuit. Hoc ideo prolixius posui, ut et Porphyrii ostendam calumniam qui haec omnia ignoravit, aut nescire se finxit, sibi imperitissimi vel maxime vindicant. Notandum autem, quod P litteram Hebraeus Hebraeos scribatur quidem PHE, sed legatur P.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est montanȩ ꝓuintiȩ. ides uerticẽ mon¬
tis oliueti. qui inlytus uocatꝰ quia ex eo dñs
atq saluator ascendit ad patii. Et nullus
antixp̃o poterit auxiliari. dio contrase ue
unde dñs ascendit ad cȩlos. Mpedno. uerbum
compositũ est. Qđ si diuidas ntelligi potest.
Epod oy. aytoy. id est soli sui. Et est sensꝰ.
Et figo tabernaculum suũ : thronũ suum.¬

Expanded text:
id est, verticem montis Oliveti, qui inclytus vocatur, quia ex eo Dominus atque Salvator ascendit ad Patrem, et nullus Antichristo poterit auxiliari, contra se Domino unde Dominus ascendit ad coelos. Apedno verbum compositum est, quod si dividas, intelligi potest, θρόνου αὐτοῦ, id est, solii sui. Et est sensus: Et figet tabernaculum suum et thronum suum
Abbreviated transcription (Latin):
uxta nicopolim quȩ prius emmais uocabat᷑.
ubi incipiunt uideȩ montana conir gere
Deniq inde se erigens. usq admorẽ olueti ie¬
rosolimor regionẽ ascendet. Ethoc esse qđ
scriptura nunc dic̃. & cumfixeit taberna¬
culũ suũ in montanȩ ꝓuintię ralicib inter
duo maria. mare uidelicoe qđ ninc appellat᷑

Expanded text:
no juxta Nicopolim, quae prius Emmaus vocabatur: no juxta Nicopolim, quae prius Emmaus vocabatur: ubi incipiunt Judaeae provinciae montana consurgere. Denique inde se erigens usque ad montem Oliveti, Jerosolymorum regio ascenditur; et hoc esse quod nunc Scriptura dicit: Et cum fixerit tabernaculum suum in montanae provinciae radicibus inter duo mari
Abbreviated transcription (Latin):
bit religioni nr̃e: Nunquid & insuꝑior
uisione ubi in antiocho ꝓphetia consumm¬
contriuerit. quis sit filius hominis qui
cum nubib uenturus sit & staturꝰ ante
uetustũ dierũ. & dandũ sit ei regnũ quod
nullo fine claudat᷑. & om̃s popłi trib ac
linguȩ ipsi seruiturȩ sint. Hȩc quȩ mani¬
festã sunt prȩterit. & de udeis asserit pro.¬
pħari quos hodieq seruire cognouimꝰ. & dic̃
eũ qui sub nomine danihelis scripsit librum
ad refocilandam sp̃e suors fuisse mentitum.
ñ qđ omnẽ hystoriã futurã nosse potuerit.
sed qd iam facta memorarit. Et inultimȩ
uisionis calumniis immorat᷑. flumina ponenᷤ
ꝓmari. &e montẽ inclytũ & sc̃m apedrio.
quẽ ubi legerit nullã potest ꝓferre hysto¬
riam. Nr̃ĩ aut̃ extremũ uisionis huiꝰ capi¬
tulũ suꝑ anti x p̃o sic exponunt. qđ pugnans
contra ȩgyptios lybiasq &e ethiopas. & tria
cornua de decem cornib conterens. audi

Expanded text:
et religioni nostrae? Numquid et in superiori et religioni nostrae? Numquid et in superiori Visione, ubi in Antiocho prophetia consummcontriverit: qui sit ille filius hominis, qui cum nubibus venturus sit, et staturus ante vetustum dierum, et dandum ei regnum quod nullo fine claudatur: omnesque populi, tribus ac linguae, ipsi servituri sint. 723 Haec quae manifesta sunt praeterit, et de Judaeis asserit prophetari, quos usque hodie servire cognoscimus. Et dicit eum qui sub nomine Danielis scripsit librum, ad refocillandam spem suorum fuisse mentitum. Non quo omnem historiam futuram nosse potuerit, sed quo jam facta memoraret; et in ultimae visionis calumniis immoratur, flumina ponens pro mari, et montem inclytum et sanctum Apedno, quem ubi legerit, nullam potest proferre historiam. Nostri autem extremum Visionis hujus capitulum super Antichristo sic exponunt, quod pugnans contra Aegyptios Libyasque, et Aethiopias, et tria cornua de decem cornibus conterens, audit
Abbreviated transcription (Latin):
huc usq ꝓcesserit: in quo monte inclyto
sederit & scõ dicere ñ potest. Quanquã int̾
duo maria eum sedisse ꝓbare ñ possit. &
stultũ sit duo mesopotamiȩ flumina duo
maria int̾p̃tari. Montẽ aut̃ inclytũ iccirco
prȩterut: quia secutꝰ ÷ theo dotionis
interpretationẽ qui ait. Inter nedia ma¬
ria suꝑ montẽ saba scm̃. Cumq aba nom̃
montis uel armeniȩ uel mesopotmiȩ putet:
quare sc̃s sit dicere non potest. E hac licen¬
tia mentiendi possumꝰ nos adder qđ ille
conticuit. scm̃ dici montẽ. qui iux a errorẽ
armenior. sit idolis consecratꝰ. Et ieniet
inquit usq ad summitatẽ ipsius moxis in
elymaiden ꝓuintiã. quȩ est ultima sarum
adorientẽ regio. ibiq uolens templidianȩ
spoliare qd habet infinita donaria fugat᷑
abarbaris est qui mira ueneratione þanũ
ñ de antixp̃o dicta sed de antiocho: qui
ad nos qui ñ ex omĩb scripturarũ locis ꝓ̃i
Pone etiam hec dici de antiocho. Quid noc¬

Expanded text:
hucusque processerit, in quo monte inclyto sederit et sancto, dicere non potest: quamquam inter duo maria eum sedisse, probare non potest, et stultum sit duo Mesopotamiae flumina, duo maria interpretari. Montem autem inclytum idcirco praeteriit, quia secutus est Theodotionis interpretatiria super montem Saba sanctum. Cumque Saba nomen montis, vel Armeniae, vel Mesopotamiae putet, quare sit sanctus dicere non potest: etiam hac licentia mentiendi, possumus nos addere quod ille conticuit: sanctum dici montem, quia juxta errorem Armeniorum sit idolis consecratus. Et veniet, inquit, usque ad summitatem ipsius montis, in Elimaide provincia, quae est ultima Persarum ad Orientem regio; ibique volens templum Dianae spoliare, quod infinita donaria habebat, fugatus a barbaris est, qui mira veneratione fanum non de Antichristo dicta, sed de Antiocho, quid ad nos, qui non ex omnibus Scripturarum locis Christi Pone enim haec dici de Antiocho, quid noc
Abbreviated transcription (Latin):
porphyrius tale nescio qͥd de antiocho
somniauit. Pugnans inquit contra egyptios.
& lybias ȩthiopasq ꝑtransiens. audiet
sibi abaquilone &e aboriente proelia conci¬
tari. Unde regrediens capiet arabios resisten¬
tes. & omnẽ inlitore phoenicis uastabit pro¬
uintiam. Confestimq ꝑget ad artasiã regẽ

Expanded text:
Porphyrius tale nescio quid de Antiocho Porphyrius tale nescio quid de Antiocho somniat: Pugnans, inquit, contra Aegyptios, et Libyas Aethiopiasque pertransiens, audiet sibi ab Aquilone et ab Oriente praelia concitari, unde et regrediens capiet Aradios resistentes, et omnem in littore Phoenicis vastabit provinciam. 722 Confestimque perget ad Artaxiam r