comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiesc&. ubi dix̃ duos sensus hic eẽ: Aut sic̃ ait
uictus : in exercitatione sua qͣntũ legimꝰ conturba¬
tus ẽ & ait. De cetero : nemo mͥ molestussit Tanqͣm
dicen&. de illo psalmo : tediũ detinuit me apecca¬
.torib relinquentib legẽ tuã Conat᷑ gͦ homo ple¬
rũq corrigere homines distortos. prauos. ꝑ tinea¬
tes qͥdã ad curã suã : sed in qͥb: deficiat om̃is hu¬
mana industria & uigilantia corrigere ñ potest:
pati necesse ẽ & qͥ corrignre ñ potest tuus ẽ: aut
consortio generis humani. aut plerũq ȩccłasti¬
ca cõmunione intꝰ ẽ qͥd facies : quo ibis : quo
te sẽparabis ut ista ñ patiaris : sed adesto loque¬
re. exortare: blandire minare corripe feci
om̃ia qͥ cqͥd uiriũ habui impendi & expressi ni¬
chil me uideo ꝓfecisse . Om̃is oꝑa in sumpta ẽ:
dolor remansit quomͦ gͦ reqͥescat cormeũ a

Expanded text:
quiescet, ubi? Duos dixi sensus hic esse: aut sicut aitquiescet, ubi? Duos dixi sensus hic esse: aut sicut aitvictus, in exercitatione sua, quantum legimus, conturbatus est, et ait: De caetero nemo mihi molestus sit . Tanquam diceret de illo psalmo: Taedium detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam . Conatur ergo homo plerumque corrigere homines distortos, pravos, pertinentes quidem ad curam suam, sed in quibus deficiat omnis humana industria et vigilantia: corrigere non potest, pati necesse est. Et qui corrigi non potest tuus est, aut consortio generis humani, aut plerumque ecclesiastica communione; intus est, quid facies? quo ibis? quo te separabis, ut ista non patiaris? Sed adesto, loquere, exhortare, blandire, minare, corripe. Feci omnia, quidquid virium habui impendi et expressi, nihil me video profecisse; omnis opera insumpta est, dolor remansit. Quomodo ergo requiescet cor meum a
Abbreviated transcription (Latin):
mitate positus & in illa exercitatione conturbatꝰ:
quis dabit mͥ pennas sic̃ colũbȩ & uolabo & re¬
quiescam: Aut mortẽ optabat: aut solitu¬
dinẽ desiderabat quandiu inqͥt mecũ agit᷑
Sid mnͥ p̃cipit᷑ ut in imicos di ligã. Conuitia istoꝵ
crebrescentia & adumbrati ame cõmouent
oculũ meũ: ꝑturbant lum̃ meũ. appetunt cor
meũ. int̾ficiunt animũ meũ. Uellẽ ut abirem si
infirmꝰ sũ ne manendo augeã peccata peccatis Aut
certe sẽparari paululũ a genere humano: ne pati¬
at᷑ uulnꝰ meũ crebras plagas. ut sanatũ exercitati¬
oni tradat᷑ fit hoc fr̃s & surgit plerũq in animo
serui dĩ desiđium solitudinis: ñ ob aliud nisi ꝓpt̃
turbã tribulationũ & scandaloꝵ & dicit Quis
Ñ enĩ habebat eas tanqͣm suas: quib uolare ñ pote¬
rat. ligate penne: onus faciunt quis in qͥt dabit
mͥ pennas sic̃ colũbȩ & uolabo & requiescam : re¬

Expanded text:
mitate positus, et in illa exercitatione turbatus? mitate positus, et in illa exercitatione turbatus? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Aut mortem optabat, aut solitudinem desiderabat. Quamdiu, inquit, id mecum agitur, id mihi praecipitur ut inimicos diligam, convicia istorum crebrescentia et adumbrantia me, commovent oculum meum, perturbant lumen meum, appetunt cor meum, interficiunt animam meam. Vellem ut abirem, sed infirmus sum, ne manendo augeam peccata peccatis: aut certe separarer paululum a genere humano, ne patiatur vulnus meum crebras plagas, ut sanatum exercitationi reddatur. Fit hoc, fratres, et surgit plerumque in animo servi Dei desiderium solitudinis, non ob aliud nisi propter turbam tribulationum et scandalorum, et dicit: Quis Non enim habebat eas tanquam suas, quibus volare non poterat. Ligatae pennae onus faciunt. Quis, inquit, dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Re
Abbreviated transcription (Latin):
hinc orat. hinc petit : a uoce in imici. & a tribulati¬
one peccatoris Qm̃ declinauer̃ in me iniqͥtates
& in ira adumbrabant me. Cormeũ conturbatũ
ẽ in me. hoc ẽ illud alibi dictũ : turbatꝰ ẽ p̃ira
oculus ms̃ & si oculus turbat᷑ qͥd sequit᷑ : & metꝰ
mortis: cecidit suꝑ me. Vita nra dilectio: Si uita
dilectio : mors odium ẽ Cũ ceperit homo timere
ne oderit quẽ diligebat : mortẽ tim& & acriorẽ
mortẽ & in teriorẽ mortẽ qua occidit᷑ anima ñ
corpus. Attendebas hominẽ seuientẽ in te : quid
erat facturus contra quẽ tͥ securitatẽ tiius dñs de¬
derat dicens nolite timere eos qͥ corpus occidunt:
ille sȩcuendo corpꝰ occidit : tu odio habendo animã
occidisti & ille corpꝰ alienũ. tuanimã tuã. Metus
gͦ mortis: cecidit suꝑme. Timor & tremor uene¬
r̃ suꝑme: & contexer̃ me tenebre: & dixi Iui
odit frem suũ : in tenebris ẽ usq adhuc. Si dilectio
lum̃ ẽ: odium tenebrȩ & qͥd sibi ait in illa infir¬

Expanded text:
petit. A voce inimici, et a tribulatione peccatoris: quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira adumbrabant me. Cor meum conturbatum est in me. Hoc est illud alibi dictum: Turbatus est prae ira oculus meus . Et si oculus turbatus est, quid sequitur? Et metus mortis cecidit super me. Vita nostra dilectio est: si vita dilectio, mors odium est. Cum coeperit homo timere ne oderit quem diligebat, mortem timet; et acriorem mortem, et interiorem mortem, qua occiditur anima, non corpus. Attendebas hominem saevientem in te: quid erat facturus, contra quem tibi securitatem tuus Dominus dederat, dicens, Nolite timere eos qui corpus occidunt ? Ille saeviendo corpus occidit, tu odio habendo animam occidisti; et ille corpus alienum, tu animam tuam. Metus ergo mortis cecidit super me. 8. verunt super me, et contexerunt me tenebrae. Et dixi. Qui audit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc. Si dilectio lumen est, odium tenebrae . Et quid sibi ait in illa infir
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ante oculos: unũ aptũ. alterũ occultũ. Aꝑtũ
hominẽ : occultũ diabolũ. homo ille hoc ẽ qđ tu
scđm naturã humanã : scđm fidẽ aũ & dilectio¬
nẽ nondũ qđ tu. sed poterit eẽ qđ tu. Cũ gͦs̃ duo:
unũ uide alterũ intellige. Unũ dilige : alterum
caue. Nãq & in imicꝰ ille quẽ uides hoc inte
uult humiliare. unde uincit᷑. Uerbi gr̃a si
diuitiis tuis uincit᷑. pauꝑem te uult facere

Expanded text:
tibi ante oculos; unum apertum, et alterum occultum: apertum, tibi ante oculos; unum apertum, et alterum occultum: apertum, hominem; occultum, diabolum. Homo ille hoc est quod tu secundum naturam humanam, secundum fidem autem et dilectionem nondum quod tu, sed poterit esse quod tu. Cum ergo sint duo, unum vide, alterum intellige; unum dilige, alterum cave. Namque et inimicus ille quem vides, hoc in te vult humiliare unde vincitur. Verbi gratia, si divitiis tuis vincitur, pauperem te vult facere;
Abbreviated transcription (Latin):
uincere : sed conuertere se ad orationẽ. ne amittat
dilectionẽ. Neq enĩ tuñdũ ẽ: ne aliqͥd faciat homo
inimicus Quid enĩ facturꝰ ẽ: multa mala dicturꝰ ẽ.
opꝓbria iaculaturꝰ in conuitiis seuiturꝰ. Sed qͥd tibi:
Gaudete inqͥt & exultate : qm̃ merces ur̃a magna ẽ in
cȩlis ille in geminat in t̾ra conuicia : tu incȩlo lucra
Sed sȩuat ampliꝰ possit: & aliqͥd amplius. Quid te
securiꝰ cui dictũ ẽ. nolite timere eos qͥ corpus occidua
Animã aũ ñ poss̃ occidere : quid ÷ gͦ tim̃dũ quando
pateris inimicũ : necũ turbet᷑ tͥ dilectio : qͥ diligis ini¬
micũ & enĩ inimicꝰ ille homo caro & sanguis : qđ uid&
inte appecit. Alius aũ in unicꝰ occultus. rector harũ
tenebrarũ quas tu pateris in carne & sanguine. al¬
terũ occultũ tuũ petit: thesauros tuos interiores
dep̃dari & uastare molit᷑. duos gͦ inimicos constitue

Expanded text:
vincere; sed convertere se ad orationem, ne amittat vincere; sed convertere se ad orationem, ne amittat dilectionem. Neque enim timendum est ne aliquid faciat homo inimicus. Quid enim facturus est? Multa mala dicturus, opprobria jaculaturus, in conviciis saeviturus: sed quid tibi? Gaudete, inquit, et exsultate quoniam merces vestra magna est in coelis . Ille in terra geminat convicia, tu in coelo lucra. Sed saeviat amplius, possit et aliquid amplius: quid te securius, cui dictum est, Nolite timere eos qui corpus occidunt. animam autem non possunt occidere ? Quid est ergo timendum quando pateris inimicum? Ne conturbetur tibi dilectio qua diligis inimicum. Etenim inimicus ille homo, caro et sanguis, quod videt in te appetit. Alius autem inimicus occultus, rector harum tenebrarum quas tu pateris in carne et sanguine, alterum occultum tuum petit, thesauros tuos interiores depraedari et vastare molitur. Duos ergo inimicos constitue
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ualidũ timuit: & Mergi cȩꝑat conturbatꝰ in exer¬
citatione sua. Aquo uento ualido Auoce in imici &
a tribulatione peccatoris. Ergo quomͦ ille clamauit
in fluctib: dñe pereo : saluame Talis & huiꝰ uox p̃¬
cessit E xaudi ds̃ orationẽ in eã & ne despexeris dep̃ca¬
tionẽ meã. intende mͥ & exaudi me. Quare : quid enĩ
pateris : qͥd gemis : contristatꝰ sũ in exercitatione mea
Exerceri me qͥdem int̃ malos posuisti : sed nimis ex¬
surrexer̃ supͣ uires meas tranquillã ꝑturbato ma-¬
nũ extende mergenti. Contristatꝰ sũ in exercitatione
mea : & conturbatꝰ sũ a uoce inimici & a tribulatione
peccatoris qm̃ declinauer᷑ in me iniqͥtates : & in ira
adumbrabant mȩ Audistis fluctꝰ & uentos Tanqm
humiliato insultabant : & ille orabat. Undiq illi ftre¬
pitu insultationis sȩuiebant: at ille intꝰ inuocabat
facile uelut odio ire in eũ a qͦ patit᷑. & uelle uentum

Expanded text:
tum validum, timuit; et mergi jam coeperat, conturbatus in exertum validum, timuit; et mergi jam coeperat, conturbatus in exercitatione sua. A quo vento valido? A voce inimici, et a tribulatione peccatoris. Ergo quomodo ille clamavit in fluctibus, Domine, pereo, salva me ; talis et hujus vox praecessit, Exaudi, Deus, deprecationem meam, et ne despexeris precem meam: intende mihi, et exaudi me. Quare? quid enim pateris? quid gemis? Contristatus sum in exercitatione mea. Exerceri me quidem inter malos posuisti, sed nimis exsurrexerunt supra vires meas: tranquilla perturbatum, manum extende mergenti. Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum a voce inimici, et a tribulatione peccatoris: quoniam declinaverunt in me iniquitatem, et in ira adumbrabant me. Audistis fluctus et ventos: tanquam humiliato insultabant, et ille orabat; undique illi strepitu insultationis saeviebant, at ille intus invocabat n debet facile velut odio ire in eum a quo patitur, et velle ventum
Abbreviated transcription (Latin):
statꝰ sũ in exercitatione mea : & conturbatꝰ sũ Cum
extendit dilectionẽ ut diligat inimicos: affectus
ẽ tedio multoꝵ inimicitiis. multoꝵ rabie circum¬
latratꝰ & quadã humana infirmitate succubuit
Uidit se iã incipere penitrari mala ꝑsuasione diabo¬
lica : ut odium induat aduersus inimicos Relu¬
& lucta turbatꝰ ẽ Eius enĩ uox ẽ & in alio psalmo
Turbatꝰ ẽ p̃ira oculus is & qͥd ibi seqͥt᷑: in uetera¬
ui in om̃ib inimicis meis. Uelut tẽpestate & flu¬
labat in trepidus: cuiꝰ om̃ino de corde auferriñ
poterat in imici dilectio: qͥ pendens in cruce dice¬
bat. pat̃ ignosce illis qͥa nesciunt qͥd faciunt &
petrus uoluit ambulare : Ille tanquã caput :
petrus tanqͣm corpus: qͥa suꝑ hanc petrã inquit
edificabo ȩccłam meã. Iussus ẽ ambulare & ambu¬
labat gr̃a iubentis. ñ uirib suis. Sed cũ uidere uen¬

Expanded text:
status sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Cum status sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Cum extendit dilectionem ut diligat inimicos, affectus est taedio, multorum inimicitiis, multorum rabie circumlatratus, et quadam humana infirmitate succubuit. Vidit se jam incipere penetrari mala persuasione diabolica, ut odium inducat adversum inimicos: reluet lucta turbatus est. Ejus enim vox est et in alio psalmo: Turbatus est prae ira oculus meus. Et quid ibi sequitur? Inveteravi in omnibus inimicis meis . Veluti in tempestate et flulabat intrepidus, cujus omnino de corde auferri non poterat inimici dilectio: qui pendens in cruce dicebat, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et Petrus voluit ambulare. Ille tanquam caput, Petrus tanquam corpus: quia super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam. Jussus est ambulare, et ambulabat gratia jubentis, non viribus suis. Sed cum videret ven
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hab& miãm. qͥcqͥd ẽ etiã unde tribulat᷑. Ad hocꝰ.
etiã tribulat᷑ ne sũꝑbiat: ad hoc tribulat᷑ ut humi¬
lis agnoscat excelsũ. Iugꝰ in imico tuo quẽ intolera.¬
bilit̃ pateris qͥd p̃stitisti : si ille hab& inimicũ qͥ ei
tanta p̾scitit & facit solem suũ oriri suꝑ bonos &
malos & pluit suꝑ iustos & in iustos tu qͥ nec solem
potes oriri facere. nec suꝑ t̾ras pluere. aliqͥd unũ ñ
nȩ uoluntatis : ergo qm̃ hȩc tͥ dilectionis regula figit᷑
ut imitans patrẽ diligas inimicũ. diligite enĩ inquit
inimicos ur̃os in hoc p̃cepto qͦmͦ exercereris. si nullũ
inimicũ patereris: uides gͦ ꝓd ẽẽ tibi aliqͥd : & qđ
tu forte sibonꝰ es ex malo factꝰ es bonꝰ & si ds̃ ñ par¬
cen& malis. nec tu qͥ grãs ageres appareres. Parcat
gͦ aliis: qͥ peꝑcit & tibi Ñ enĩ cũ transieris: it̃¬
cludenda ẽ uia pietatis. Unde gͦ orat iste positꝰ int̃
malos quoꝵ in imicicus exercebat᷑ : qͥd ait : contri¬

Expanded text:
ericordiam, quidquid est etiam unde tribulatur. Ad hoc enim tribulatur, ne superbiat; ad hoc tribulatur, ut humilis agnoscat excelsum. Tu ergo inimico tuo, quem intolerabiliter pateris, quid praestitisti? Si ille eum habet inimicum qui ei tanta praestitit, et facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos; tu qui nec solem potes oriri facere, nec super terras pluere, aliquid unum senae voluntatis Ergo quoniam haec tibi dilectionis regula figitur, ut imitans Patrem diligas inimicum: Diligite enim, inquit, inimicos vestros : in hoc praecepto quomodo exercereris, si nullum inimicum patereris? Vides ergo prodesse tibi aliquid: et quod ordiam; quia et tu forte si bonus es, ex malo factus es bonus; et si Deus non parceret malis, nec tu qui gratias ageres, appareres. Parcat ergo aliis qui pepercit et tibi. Non enim cum transieris, intercludenda est via pietatis. 5. Unde ergo iste orat positus inter malos, quorum inimicitiis exercebatur? quid ait? Contri
Abbreviated transcription (Latin):
diluuio : faciamꝰ altã turrẽ . Suꝑbia semunitos eẽ ar¬
bitrabant᷑ : & extruxer̃ altã turrẽ & dñs diuisit
linguas ipsoꝵ. Tunc se ceper̃ ñ intelligere : hinc fa¬
cta ẽ origo linguarũ multarũ. Antea enĩ : una lingua
erat. Sed una lingua erat : concordib ꝓderat. Una
lingua : humilib ꝓderat At ubi illa collectio in con¬
spiratione suꝑbiȩ p̃cipitata ẽ : peꝑcit illis ds̃ ut di¬
uider& linguas. ne se in telligendo ꝑniciosã facerea
unitatẽ ꝑ suꝑbos homines diuisȩ s̃ lingue ꝑ humi¬
les apłos congregatȩ s̃ linguȩ Sp̃s suꝑbiȩ diuisit

Expanded text:
diluvio, faciamus altam turrem . Superbia se munitos esse ardiluvio, faciamus altam turrem . Superbia se munitos esse arbitrabantur, exstruxerunt altam turrem; et Dominus divisit linguas ipsorum. Tunc se coeperunt non intelligere: hinc facta est origo linguarum multarum. Antea enim una lingua erat; sed una lingua concordibus proderat, una lingua hominibus proderat: at ubi illa collectio in conspirationem superbiae praecipitata est, pepercit illis Deus ut divideret linguas, ne se intelligendo perniciosam facerent unitatem. Per superbos homines divisae sunt linguae, per humiles Apostolos congrega
Abbreviated transcription (Latin):
neges eẽ si oblitꝰ es passionis xp̃i. Tunc enĩ inte
uigilat xp̃c: si meministi passionũ xp̃i. Cũ aũ ple¬
no corde intuitꝰ fueris qͥd ille fuerit passus. non¬
ne ȩquo animo & tu tolerabis: & fortasse gau-¬
dens : qͥa inuentꝰ es in aliqͣ similitudine passionũ
regis tui Cũ gͦ ista cogitans consolari & gaudere
ceꝑis : ille surrex̃ ille uentis imꝑauit. ideo facta ẽ
tranqͥllitas Expectabã eũ qͥ saluũ me faciat: a pu¬
sillanimitate & tẽpestate. Submerge dñẽ : & diui
de linguas eoꝵ. Attendit tribulantes se & adum¬
brantesse : & optauit hoc ñ de ira fr̃s qͥ se male ex.¬
tuler᷑: expedit eis ut submergant᷑ qͥ male conspira¬
in idipsũ inmalo diuidant᷑ linguȩ eoꝵ : ñ sibi consen¬
tiant. Submerge dne : & diuide linguas coꝵ Sub¬
merge quare : qͥa se extuler̃ diuide quare : qͥa
inmalũ c̃spirauer Turrẽ illã recordare suꝑboꝵ
factã post diluuiũ: Quid dixer̃ suꝑbi: Ne pereamꝰ

Expanded text:
s, si oblitus es passiones Christi: tunc in te vigilat Christus, si meministi passionum Christi. Cum autem pleno corde intuitus fueris quid ille fuerit passus, nonne aequo animo et tu tolerabis? et fortasse gaudens, quia inventus es in aliqua similitudine passionum regis tui. Cum ergo ista cogitans consolari et gaudere coeperis, ille surrexit, ille ventis imperavit: ideo facta est tranquillitas. Exspectabam eum qui me salvum faceret a pusillde linguas eorum. Attendit tribulantes se et adumbrantes se, et optavit hoc, non de ira, fratres. Qui se male extulerunt, expedit eis ut submergantur: qui male conspirardant idipsum in malo; dividantur linguae eorum, non sibi consentiant. Submerge, Domine, et divide linguas eorum. Submerge, quare? Quia se extulerunt. Divide, quare? Quia in malum conspiraverunt. Turrem illam recordare superborum factam post diluvium: quid dixerunt superbi? Ne pereamus
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtatẽ & contradictionẽ : & extendebat manꝰ suas
ad popłm ñ credentẽ & contra dicentẽ : & tam̃ & ipsos
expectans dicebat. Pat̃ ignosce illis: qͥa nesciunt qͥd
adhuc contradicunt. De frontib om̃iũ mͦ extendit
manꝰ : ad reliqͥas ñ credentes & cont᷑dicentes Qm̃ uidi
iniqͥtatẽ : & contradictionẽ in ciuitate. Die ac nocte cir

Expanded text:
contradictionem, et extendebat manus suas ad populum non credentem et contradicentem; et tamen et ipsos exspectans dicebat: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid is, adhuc contradicunt. De frontibus omnium modo extendit manus ad reliquias non credentes et contradicentes. Quoniam vidi iniquitatem et cont
Abbreviated transcription (Latin):
ueritis qͣntũ int̃sit int̃ irã & odium : qͦttidie homi¬
nes irascunt᷑ filus suis. date qͥ oderint filios suos
Conturbatꝰ iste orabat & contristatꝰ : luctans ad uer¬

Expanded text:
veritis quantum intersit inter iram et odium: quotidie homiveritis quantum intersit inter iram et odium: quotidie homines irascuntur filiis suis; date qui oderint filios suos. Conturbatus iste orabat et contristatus, luctans adver
Abbreviated transcription (Latin):
fa gͦ attendit inte uł deicere uł auferre : quib: uncit᷑
Et ille occultꝰ in imicus : uult illud tibi tollere unde
uincit᷑. homo enĩ hominẽ uincis humana felicita¬
te : diabolũ aũ uincis inimici dilectione. Quomͦ ergo
homo ambit Auferre tͥ & decruncare. Aut euertere
felicitatẽ qua uincit᷑ sic & diabolus hominẽ uult
uincere. auferendo unde uincit᷑. Sed cura in corde
seruare inimici dilectionẽ : qua diabolũ uincis
Seuat homo qͣntũ potest : auferat qͥcqͥd potest
Si diligit᷑ aꝑte seuiens: uictꝰ ẽ occulte sȩuiens
At iste conturbatꝰ & contristatꝰ orabat: tanqͥm tur¬
bato p̃ira oculo suo. lra uͦ fr̃s si fuerit inueterata :
iã odiũ ẽ. Ira turbat oculũ: odiũ extinguit lra
festuca ẽ : odiũ trabes ẽ. Aliquando odisti : & cor¬
ripis irascentẽ. Inte ẽ odiũ : in illo ira quẽ corripis
Merito tͥ dicet᷑. Fice pͥmũ trabẽ de oculo tuo: & sic
uidebis eicere festucã de oculo fr̃istui. Nã ut no dixi¬

Expanded text:
go attendit in te vel dejicere vel auferre quibus vincitur. Et ille occultus inimicus illud tibi vult tollere unde vincitur. Homo enim hominem vincis humana felicitate, diabolum autem vincis inimici dilectione. Quomodo ergo homo ambit auferre tibi, et detruncare, aut evertere felicitatem qua vincitur, sic et diabolus hominem vult vincere auferendo unde vincitur. Sed cura in corde servare inimici dilectionem, qua diabolum vincis. Saeviat homo quantum potest, auferat quidquid potest; si diligitur aperte saeviens, victus est occulte saeviens. 7. At iste conturbatus et contristatus orabat, tanquam turbato prae ira oculo suo. Ira vero fratris si fuerit inveterata, jam odium est. Ira turbat oculum, odium exstinguit: ira festuca est, odium trabes est. Aliquando odisti et corripis irascentem; in te est odium, in illo ira quem corripis: merito tibi dicitur, Ejice primum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Nam ut no
Abbreviated transcription (Latin):
elongare & fugere & manere in deserto. Unde
enĩ putatis fr̃s seruis dĩ impleta eẽ deserta:
si bene illis eẽt int̾ homines. recederent ab ho¬
minib & tam̃ qͥd faciunt & ipsi : ecce elongant
fugientes manent in deserto. Sed nũqͥd singilla¬
tim  ten& eos caritas ut cũ multis maneant:¬
& de ipsis multis existunt qͥ exerceant. qͥa in o¬
mni congregatione multitudinis necesse ẽ ut
inueniant᷑ mali Ds̃ enĩ qͥ nouit exercendos nos:
misc& nob̵ & ñ ꝑseueraturos: aut certe ita si¬
mulatos ut nec inchoauerint in qͦ ꝑseuerare
deberent Nouit enĩ necessariũ eẽ nob̾ ut fera¬
mꝰ malos: & ꝓficiat qđ boni sumꝰ Diligamus

Expanded text:
elongare, fugere, et manere in deserto. 9. Unde enim putatis, fratres, servis Dei impleta esse deserta? Si bene illis esset inter homines, recederent ab hominibus? Et tamen quid faciunt et ipsi? Ecce elongant fugientes, manent in deserto: sed numquid singillatim? Tenet eos charitas, ut cum multis maneant: et de ipsis multis existunt qui exerceant. Quia in omni congregatione multitudinis necesse est ut inveniantur mali. Deus enim qui novit exercendos nos, miscet nobis et non perseveraturos, aut certe ita simulatos, ut nec inchoaverint in quo perseverare deberent. Novit enim necessarium esse nobis ut feramus malos, et proficiat quo
Abbreviated transcription (Latin):
xaudi df dep̃catio nem meã & ne despexe¬
ris p̃cemmeã ÷ intendemͥ& exaudime. Sata¬
gentis. solliciti in tribulatione positi : uerba
sunt ista Orat multa patiens: de malo liberari de¬
siderans. Suꝑ ẽ ut audiamꝰ in qͦ malo sit : & cũ dice¬
re cȩꝑit agnoscamꝰ nos ibi eẽ. ut cõmunicata tribula¬
tione conungamꝰ orationẽ. Contristatꝰ sũ in exer¬
citatione mea : & conturbatꝰ sũ. Ubi contristatꝰ ubi
conturbatꝰ : In exercitatione mea in qͥt. homines
malos qͦs patit᷑ cõmemoraturꝰ ẽ : eandẽq passionẽ
maloꝵ hominũ exercitationẽ suã dix̃ . Ne putetis gra¬
tis eẽ malos in hoc mundo: & nichil boni de illis agere
dm̃. Om̃is malus aut ideo uiuit ut corrigat᷑ : aut
ideo uiuit ut ꝑ illũ bonꝰ exerceat᷑. Vtinã gͦ qͥ nos mͦ¬

Expanded text:
xaudi, Deus, deprecationem meam, et ne despexeris precem meam: intende mihi, et exaudi me. Satagentis, solliciti, in tribulatione positi, verba sunt ista. Orat multa patiens, de malo liberari desiderans: superest ut audiamus in quo malo sit; et cum dicere coeperit, agnoscamus ibi nos esse, ut communicata tribulatione, conjungamus orationem. Contristatus sum in exercitatione mea, et conturbatus sum. Ubi contristatus? ubi conturbatus? In exercitatione mea, inquit. Homines malos quos patitur commemoraturus est, eamdemque passionem malorum hominum exercitationem suam dixit. Ne putetis gratis esse malos in hoc mundo, et nihil boni de illis agere Deum. Omnis malus aut ideo vivit ut corrigatur, aut ideo vivit ut per illum bonus exerceatur. Utinam
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. mundi nomine appellant᷑ harũ tenebrarũ :¬
s̃ illi rectores. Deillis gͦ rectorib habemꝰ dec̃mina¬
tã scripturarũ sententiã : qđ om̃ino inde reditꝰ alicuiꝰ
eoꝵ sꝑandus ñ ẽ At uͦ de illis tenebris quarũ illi re¬
ctores s̃ ñ sumꝰ certi: ne forte qͥ erant tenebre fiant
lux fidelib: qͥppe iã factis dic̃ apłs fuistis aliqͣn¬
do tenebrȩ : nunc aũ lux in dño Tenebrȩ in uobis
lux in dño. Ergo fr̃s om̃s malicũ mali s exercent
bonos. Ecce enĩ breuit̃ audite: & intelligite: Si
bonus es : in imicũ ñ habebis nisi malũ. Porro tibi ea
bonitatis regula p̃fixa ẽ : ut imiteris bonitatẽ pa¬
tris tui. qͥ facit solẽ suũ oriri suꝑbonos & malos.
& pluit suꝑ iustos & iniustos. Neq enĩ tu habes ini

Expanded text:
brarum sunt illi rectores. De ipsis ergo rectoribus habemus determinatam Scripturarum sententiam, quod omnino inde reditus alicujus eorum sperandus non est. At vero de ipsis tenebris quarum illi rectores sunt, non sumus certi ne forte qui erant tenebrae, fiant lux. Fidelibus quippe jam factis dicit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino : tenebrae in vobis, lux in Domino. Ergo, fratres, omnes mali, cum mali sunt, exercent bonos. Ecce enim breviter audite, et intelligite. Si bonus es, inimicum non habebis nisi malum. Porro tibi ea regula bonitatis praefixa est, ut imiteris bonitatem Patris tui, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Neque en
Abbreviated transcription (Latin):
tine clamat in humanã eẽ illã ciuitatẽ. faci le
apud barbaros sibi eẽ potuisse refugiũ Sentit
inqͥtatẽ qũa patit᷑ : tu forte ñ sentis. Sed oportet
ut & te cogites ꝑegrinũ : & indeas quomͦ tͥ possit dis¬

Expanded text:
tunc clamat inhumanam esse illam civitatem, facile tunc clamat inhumanam esse illam civitatem, facile apud barbaros sibi esse potuisse refugium. Sentit iniquitatem, quia patitur: tu forte non sentis; sed oportet ut et te cogites peregrinum, et videas quomodo tibi possit dis
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc te cogit nosse lex intima. in ipso tuo corde con¬
scrpta faciebas & clamabat᷑ int̃manꝰtuas . quomͦ
cõgeris redire ad cortuũ. cũ hoc pateris int̃manꝰ alie¬
nas : furtũ bonũ ẽ : non : introgo adulteriũ bonũ ẽ :
om̃s clamant non : homicidiũ bonũ ẽ : om̃s clamant
detestari se. Concupiscere rẽ ꝓximitui bonũ ẽ : non
uox om̃iũ ẽ. Aut si ad huc ñ confiteris: accedit qͥ con¬
cupiscat rẽ tuã placeattͥ & responde qđ uis Om̃s gͦ
de his reb int̾rogati: clamant hȩc bona non esse
Rursus de beneficiis ñ solumdenon nocendo.
uerũ etiã de ñ p̃ftando atq tribuendo Int̾rogatur
om̃is anima esuriens famem pateris. alius hab&
panẽ & redundat ei ultra sufficientiam  nouit te
egere & ñ dat. Displic& tibi esurienti: dis pliceat
& saciato cũ alterũ esurire cognoueris Peregrinus
tecto indigens uenit in patriã tuã ñ suscipit᷑: ille

Expanded text:
et hoc te cogit nosse lex intima, in ipso tuo corde conet hoc te cogit nosse lex intima, in ipso tuo corde conscripta. Faciebas, et clamabatur inter manus tuas: quomodo cogeris redire ad cor tuum, cum hoc pateris inter manus alienas? Furtum bonum est? Non. Interrogo: Adulterium bonum est? Omnes clamant: Non. Homicidium bonum est? Omnes clamant detestari se. Concupiscere rem proximi bonum est? Non, vox omnium est. Aut si adhuc non confiteris, accedit qui concupiscat rem tuam: placeat tibi, et responde quod vis. Omnes ergo de his rebus interrogati, clamant haec bona non esse. Rursus de beneficiis, non solum de non nocendo, verum etiam de praestando atque tribuendo. Interrogatur omnis anima esuriens, Famem pateris; alius habet panem, et redundat ei ultra sufficientiam, novit te egere, non dat: displicet tibi esurienti; displiceat et satiato, cum alterum esurire cognoveris. Peregrinus tecto indigens venit in patriam tuam, non suscipitur: ille
Abbreviated transcription (Latin):
appetentes ea quȩ foris s̃ etiã a se ipsis exules factis
dita ẽ etiã conscripta lex Ñ qͥa in cordib scripta ñ erađ
sed qͥa tu fugitiuus eras cordis tui Ab illo qͥ ubiq ẽ cõ¬
p̃henderis: & ad te ipsũ iutꝰ reuocaris ꝓpt̃ ea scripta
lex qͥd clamat eis qͥ deseruer̃ legẽ scriptã in cordib
suis: Redite p̃uaricatores ad cor quis enĩ tedocuit
nolle accedi ab altero ad uxorẽ tuã: qͥs te docuit nol¬
letͥ furtũ fieri : qͥs te docuit nolle iniuriã pati. &
qͥcqͥd aliud uł uniuersalit̃ uł particularit̃ dicipo¬
test: multa enĩ s̃ de qͥb singulis in t̾rogati homines
clara uoce respondeant nolle se pati. Age si ñ uis
pati ista Nũ qͥd solus es homo : Nonne in societate
uiuis generis humani: qͥ tecũ factꝰ ẽ sociustuus ẽ
& om̃s facti ad imaginẽ dĩ nisi t̃renis cupiditatib
alteri facere iudicas enĩ malũ eẽ in eo qđ patiñuis

Expanded text:
appetentes ea quae foris sunt, etiam a seipsis exsules facti sunt, appetentes ea quae foris sunt, etiam a seipsis exsules facti sunt, data est etiam conscripta lex: non quia in cordibus scripta non erat; sed quia tu fugitivus eras cordis tui, ab illo qui ubique est comprehenderis, et ad teipsum intro revocaris. Propterea scripta lex quid clamat eis qui deseruerunt legem scriptam in cordibus suis ? Redite praevaricatores ad cor . Quis enim te docuit, nolle accedi ab altero ad uxorem tuam? quis te docuit, nolle tibi furtum fieri? quis te docuit, nolle injuriam pati, et quidquid aliud vel universaliter vel particulariter dici potest? Multa enim sunt, de quibus singulis interrogati homines, clara voce respondeant, nolle se pati. Age, si non vis pati ista, numquid solus es homo? nonne in societate vivis generis humani? Qui tecum factus est, socius tuus est; et omnes facti ad imaginem Dei, nisi terrenis cupiditatibus alteri facere. Judicas enim malum esse in eo quod pati non vis:
Abbreviated transcription (Latin):
ox quam cantauimus : audienda magis nobis
ẽ quã clamanda . Om̃ib enĩ tanquã in conti¬
one generis humani: ueritas clamat. Siuere
utiq iustitiã loquimini : recta iudicate filii
hominum Cui enĩ iniqͦ ñ facile ẽ loqͥ iustitiã : Aut qͥs
de iustitia in t̾rogatꝰ quando ñ hab& causã ñ facile
respondeat qͥd sit iustũ quando qͥdem manꝰ formatoris
ne facias alteri: Hoc & ante quã lex daret᷑. nemo igno¬
rare ꝑmissus ẽ : ut eẽt unde iudicarent᷑ & qͥb lex ñ eẽt
data Sed ne sibi homines aliqͥd defuisse quȩrerentur:
scriptũ ẽ & in tabulis qđ in cordib ñ legebant Ñ enĩ
scriptũ ñ habebant : sed legere nolebant. Oppositũ
ẽ oculis eoꝵ qđ in conscientia uidere cogerent᷑ : & qͥsi
forinsecus ammota uoce dĩ ad interiora sua homo cõ¬
pulsus ẽ dicente scriptura. In cogita tionib enĩ impii
in t̾rogatio erit. Ubi in t̃rogatio ibilex. Sed qͥa homines

Expanded text:
ox quam cantavimus, audienda nobis magis est, quam clamanda. Omnibus enim tanquam in concione generis humani veritas clamat: Si vere utique justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Cui enim iniquo non facile est loqui justitiam? aut quis de justitia interrogatus, quando non habet causam, non facile respondeat quid sit justum? Quandoquidem manu formatoris ne facias alteri . Hoc et antequam Lex daretur nemo ignorare permissus est, ut esset unde judicarentur et quibus Lex non esset data. Sed ne sibi homines aliquid defuisse quaererentur, scriptum est et in tabulis quod in cordibus non legebant. Non enim scriptum non habebant, sed legere nolebant. Oppositum est oculis eorum quod in conscientia videre cogerentur; et quasi forinsecus admota voce Dei, ad interiora sua homo compulsus est, dicente Scriptura: In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Ubi interrogatio, ibi lex. Sed quia homines
Abbreviated transcription (Latin):
lis tibi : ñ in abysso ñ in inferno ñ in tra ñ incelo
om̃ia enĩ tu fecisti. Quid contendit opus cũ artifi¬
ce : ds̃ qͥs similis tibi : ego aut̃ ait adã miser & adĩ
om̃is homo cũ uolo eẽ ꝑuerse similis tibi : ec ce qͥd
factus sũ ut de captiuitate ad te clamem cuibene
erat sub rege bono Captiuus factꝰ sũ sub meo ducto¬
re : & clamo adte qͥa cecidi abste. Et unde ceci
di abste : cũ quȩro eẽ ꝑuerse similis tibi quid
enĩ : ds̃ nonne ad suã similitudinẽ nos uocat:
nonne ipse ẽ qͥdicit diligite in imicos urõs orate
ꝓeis qͥ uos ꝑsequunt᷑ bene facite eis qͥuos oder̃:
hȩcdicens : ad similitudinẽ dĩ nos hortat᷑ deniq
qͥd adiungit : ut sitis filii patris ur̃i qͥ in cȩlis ẽ
Quid enĩ ipse facit : hoc facit certe Qui solẽ suũ
oriri facit suꝑ bonos & malos & pluit suꝑiustos
& in iustos. qui gͦ bene uult inimico suo  dõ simils

Expanded text:
lis tibi? Non in abysso, non in inferno, non in terra, non in coelo; lis tibi? Non in abysso, non in inferno, non in terra, non in coelo; omnia enim tu fecisti. Quid contendit opus cum artifice? Deus, quis similis tibi? Ego autem, ait Adam miser, et in Adam omnis homo, cum volo esse perverse similis tibi, ecce quid factus sum, ut de captivitate ad te clamem: cui bene erat sub rege bono, captivus factus sum sub meo seductore; et clamo ad te, quia cecidi abs te. Et unde abs te cecidi? Cum quaero esse perverse similis tibi. Quid enim? Deus nonne ad suam similitudinem nos vocat? Nonne ipse est qui dicit: Diligite inimicos vestros; orate pro eis qui vos persequuntur; benefacite eis qui vos oderunt? Haec dicens, ad similitudinem Dei nos hortatur. Denique quid adjungit? Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est. Quid enim ipse facit? Hoc facit certe: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Qui ergo bene vult inimico suo, Deo similis
Abbreviated transcription (Latin):
nullã iustitiã meã. sed potentiã tuã & iustitiã tuã
Ds usq in altissima quȩ fecisti magnalia. Potentiã
tuã & iustitiã tuã usquequo: usq ad carnẽ & san¬
guinẽ : immo usq ad altissima quȩ fecistimagna¬
lia In altis cȩli s̃ : in altis angłi s̃. Sedes domina¬
tiones. principatꝰ. potestates tibi debent qđ s̃: tibi
debent qđ ui uunt tibi debent qđ iuste uiuunt.
tibi debent qđ beate uiuunt. Potentiã tuã & iuftitiã
tuã usquequo : usq in altissima quȩ fecisti magnalia
Ne putes hominẽ solũ ꝑtinere ad grãm dĩ. Quid erat
Angłs ante qͣm fier& : qͥd ÷ angłs. si deserat qͥ creauit
Ergo potentiã tuã & iustitiã tuã usq in altissima : quȩ
fecisti magnalia. Et homo se extollit: & ut ꝑtineat
ad primã captiuitatẽ audit serpentẽ suggerentẽ
gustate & eritis sic̃ dii. homines sic̃ di ds̃ qͥs simi¬

Expanded text:
nullam justitiam meam; sed potentiam tuam et justitiam tuam, nullam justitiam meam; sed potentiam tuam et justitiam tuam, Deus, usque in altissima quae fecisti magnalia. Potentiam tuam et justitiam tuam, usquequo? usque ad carnem et sanguinem? Imo, usque ad altissima quae fecisti magnalia. In altis coeli sunt; in altis Angeli sunt, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates: tibi debent quod sunt, tibi debent quod vivunt, tibi debent quod juste vivunt, tibi debent quod beate vivunt, Potentiam tuam et justitiam tuam, usquequo? Usque in altissima quae fecisti magnalia. Ne putes hominem solum pertinere ad gratiam Dei. Quid erat Angelus antequam fieret? quid est Angelus, si deserat qui creavit? Ergo, potentiam tuam et justitiam tuam, usque in altissima quae fecisti magnalia. 6. Et homo se extollit! et ut pertineat ad primam captivitatem, audit serpentem suggerentem: Gustate, et eritis sicut dii ! Homines sicut dii! Deus, quis simi
Abbreviated transcription (Latin):
seniũ : dnẽ ne derelinquas me N quomͦ dicunt ini¬
mici mei: usq ad tẽpus erit. Ne derelinquas me :
Donec annuntiem brachiũ tuũ : generationi om̃i
suꝑuenturȩ. Et brachiũ dnĩ cui reuelatũ ẽ : bra¬
qͥ dicunt usq ad certũ tẽpus er̃ xp̃iani : sint qͥ an¬
nuntient brachiũ tuũ. Cui : generationi om̃i suꝑuen¬
turȩ Si gͦ om̃i generationi suꝑuenturȩ : usq in fi¬
generationi om̃i suꝑuenturȩ: brachiũ tuũ. & quid
p̃stitit brachiũ tuũ: liberationẽ nr̃am gratuitam
Hoc gͦ annantiẽ : ipsã grãm om̃i generationi suꝑ uen¬
turȩ. Dicã om̃i homini nascituro. Nichil es ꝑte:
dm̃ in uoca: Tua peccata s̃: merita s̃ dĩ. Suppliciũ
tibi debet᷑: & cũ p̃mium uenerit sua dona corona¬
bit. ñ merita tua dicã om̃i generationi suꝑuenturȩ
De ciptiuitate uenisti: ad adã ꝑtinebas. Dicã om̃i
generationi suꝑ uenturȩ : nullas uires meas. &¬

Expanded text:
senium, Domine, ne derelinquas me. Non, quomodo dicunt inisenium, Domine, ne derelinquas me. Non, quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superventurae. Et brachium Domini cui revelatum est ? Braqui dicunt: Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient brachium tuum. Cui? Generationi omni superventurae. Si ergo omni generationi superventurae; usque ad figenerationi omni superventurae brachium tuum. Et quid praestitit brachium tuum? Liberationem nostram gratuitam. Hoc ergo annuntiem, ipsam gratiam omni generationi superventurae; dicam omni homini nascituro: Nihil es per te, Deum invoca; tua peccata sunt, merita Dei sunt; supplicium tibi debetur, et cum praemium venerit, sua dona coronabit, non merita tua, Dicam omni generationi superventurae: De captivitate venisti; ad Adam pertinebas. Dicam hoc omni generationi superventurae, nullas vires meas,
Abbreviated transcription (Latin):
tiabo mirabilia tua. Ñ tantũ in uiuentute. qͣndo
paulus. qͣndo petrus quando primi apłi nuntia ue¬
r̃ p̃cedente etiã etate : ego ipse id ÷ unitas tua m̃¬
bra tua. corpꝰ tuũ. annuntiabo mirabilia tua. Quid
postea : & usq in senectã & seniũ : annuntiabo mira¬
bilia tua. Usq in finẽ scłi erit hic ȩccła. Si enĩ ñ
sũ usq ad consummationẽ scłi. quare ista oporte¬
bat ut dicerent᷑ inscripturis: qͥa futuri erant inimi¬
ci xp̃ia nȩ fidei. qͥ dicerent. Ad paruu tẽpus s̃ xp̃i¬
ani: postea ꝑibunt. & redibunt idola. redit qđ erat
antea. Quandiu er̃ xp̃iani : usq ad senectã & seniũ :
id ÷ usq ad finẽ scł̃i. Tu cũ expectas miser infide.¬
lis . ut transeant xp̃iani. transis tu sine xp̃ianis :
fidelitatẽ tuã cũ finieris breuẽ uitã tuã qua fron¬
te exis ad iudicẽ. quẽ cũ uiueres blasphemasti :
ergo Auiuentute & usq nunc. & usq ad senectã &

Expanded text:
annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in juventute, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, ego ipse, id est unitas tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo mirabilia tua: usque in finem saeculi erit hic Ecclesia. Si enim non s, usque in consummationem saeculi ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant Christiani, transis tu sine Christianis: et fidelitatem tuam, cum finieris brevem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem cum viveres blasphemasti? Ergo a juventute mea, et usque nunc, et usque ad senectam et
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificãti me. & de abyssis t̾rȩ iterã redu-¬
xistime Intel ligimꝰ : audio Reduxisti enĩ
de abyssis t̾rȩ : reduxisti a ꝓfunditate &
submer ioNe peccati. Sed quare iterum.
quando iã factũ erat : sequamͣ: ne forte
posterior psalmi huiꝰ exponant nob̵¬

Expanded text:
vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduvivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Intelligimus, audio. Reduxisti enim de abyssis terrae; reduxisti a profunditate et submersione peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nob
Abbreviated transcription (Latin):
luisti enĩ ꝑ uerse eẽ similis dñotuo : qͥ factꝰ eras
ad imaginẽ dñi tui. Bene tͥ uelles ut ẽẽt. recedenti
ab illo bono ꝓrsus dicit tͥ dr̃. Si recedis ame &
bene ẽ tibi : ego ñ sũ bonũ tuũ. łinde si illebonꝰ
& summe bonꝰ & de se sibi bonꝰ & nullo alieno
bono bonꝰ. & ipse summũ nr̃m bonũ : recedendo in¬
de qͥd eris nisi malus : itẽ si ipse ẽ beatitudo nr̃a.
ñ desertio Deniq gras agens qͥd dicit : Et conuer¬
sus uiuificasti me: & de abyssis t̾re iterũ reduxi¬
ime. Quando enĩ antea : quid ÷ hoc : iterũ cȩci¬
ati ab altitudine: o homo mancipiũ in obȩdieas.
suꝑe ad uersus dñm : cecidisti. factũ ẽ inte . om̃is
qͥ sexaltat humiliabit᷑. fiat inte. qͥ se humiliat
exalibit᷑ Redi de ꝓfundo. Redeo inqͥt redeo :¬
agnoso ds̃ quis similis tibi Oscendisti mͥ
tribulatones multas & malas : & conuersus

Expanded text:
luisti enim perverse esse similis Domino tuo, qui factus eras luisti enim perverse esse similis Domino tuo, qui factus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bonum tuum. Proinde si ille bonus, et summe bonus, et de se sibi bonus, et nullo alieno bono bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nostra, n desertio. Denique gratias agens quid dicit? Et conversus vivificasti me, et de abyssis terrae iterum reduxisti me. Quando enim antea? quid est hoc, iterum? Cecidisti ab altitudine, o homo, mancipium inobediens, superbe adversus Dominum, cecidisti! Factum est in te, Omnis qui se exaltat, humiliabitur: fiat in te, Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Redi de profundo. Rendisti mihi tribulationes multas et malas! Et conversus
Abbreviated transcription (Latin):
erat in para drso consticuto in iedia opu-¬
lentia meduisq deliciis:cimagnȩ deli-¬
ciȩ erant ipsa uisio dĩ : cuii faciem
quasi inimici timuit post peccatũ. quid illi de¬
erat ut tangen&. Nisi qͥa sua potestate uti uoluit.
p̃ceptũ rũpere delecta uit : ut nullo sibi dominan¬
te fien& sic̃ ds̃ qͥa dõ nullus utiq dominatur
Maleuagus male p̃sumens futurꝰ mortuus re¬
cedendo auita iustitiȩ : ecce soluit p̾ceptũ. excus¬
sit aceruice iugũ disciplinȩ. habenas regiminis
exaltanti animositate difrupit. Ubi ẽ nunc : cer¬
te captiuus clamat. Dnẽ qͥs similis tibi: uolui
eẽ ꝑ uerse similis tͥ & factus sũ similis pecori
Sub tua dominatione. sub tuo p̃cepto uiro similis
erã: sed homo inhonore positus ñ intellexit. cõ¬
paratus ẽ ium̃tis insipientib & similis factꝰ ẽ illis
Nqͥs similis tibi: Quantas ostendistimͥ tribulatio¬
i: nes multas & malas Merito suꝑbe serue. Uo¬

Expanded text:
erat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice jugum disciplinae, hab nas regiminis exaltan e animositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram: sed homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis  20, 21. Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas! Merito, superbe serve: vo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sic anima suscitat᷑. Suscitat illã ds̃ moritus
si discesserit ds̃ Dicã tam̃ audacter fr̃s: sed
tam̃ uerũ. Ouȩ uitȩ s̃ : una corporis. altera ani-¬
me. Sic̃ uita corporis anima : sic uita animȩ dr̃
quomͦ si anima deserat morit᷑ corpus: sic anima
morit᷑ si deserat ds̃ Ipsa ẽ gͦ grã eiꝰ ut & suscitet :¬
& sit nob̵cũ. Qđ gͦ nos suscitat a morte nr̃a p̃te¬
rita : & in nouat quodã mͦ uitã nram : dicimꝰ ei
Ds̃ docuistime ex iuuentute mea. Quia uͦ ñ rece.¬
dit ab eis quos suscitat. ne cũ recesserit moriant᷑
dicimꝰ ei Etusq nunc annuntiabo mirabilia tua.
quia cũ mecũ es uiuo : & animȩ meȩ uita tues. quȩ
moriet᷑ si dimittat᷑ sibi Ergo dũ adẽ uita mea hoc

Expanded text:
Non sic anima suscitatur: suscitat illam Deus; moritur Non sic anima suscitatur: suscitat illam Deus; moritur si discesserit Deus. Dicam enim audacter, fratres, sed tamen verum. Duae vitae sunt, una corporis, altera animae: sicut vita corporis anima, sic vita animae Deus; quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritt sit nobiscum. Quod ergo nos suscitat a morte nostra praeterita, et innovat quodammodo vitam nostram, dicimus ei: Deus, docuisti me ex juventute mea. Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, ne cum recesserit moriantur, dicimus ei: Et usque nunc annuntiabo mirabilia tua; quia cum mecum es vivo, et animae meae vita tu es, quae morietur si dimittatur sibi. Ergo dum adest vita mea, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Anima enĩ ex suscitat᷑ adõ : quanquã & corpus ex
reddit : quando suscitat animã: sibi reddit. Sire¬
cedat aer mundi istius: morit᷑ corpꝰ. Si recedat
ad sit qͥ suscitauit suscitata ñ uiuit Ñ enĩ suscitat
& dimitat ut uiuat sibi: sic̃ latarus quando
resuscitatꝰ ẽ quatriduanꝰ mortuus. suscitat᷑ cor¬
pore ꝑ dñi corporalẽ p̃sentiã Accessit enĩ corpo¬
ralit᷑ ad sepulchrũ. clamauit. lazare ueniforas
Et surrex̃ lazarus ꝓcessit de sepulchro ligatus
deinde solutꝰ discessit . Resuscitatꝰ ẽ dño p̃sente :
sed uixit & dño absente quã qͣm eũ dñs corpo¬
ralit̃ resuscitass& qͣntũ ad uisibilia ꝑtin&: cȩte¬
nũ p̃sentia maiestatis suȩ illũ suscitauit . qua p̃
sentia nusquã recedit. Interĩ tam̃ ad p̃sentiã ui-¬
sibilẽ dñs suscita uit latarũ : discessit de ipsa
ciuitate dñs. uł de ipso loco Nũ qͥd latarꝰ ñ uix̃ :

Expanded text:
Anima enim exsuscitatur a Deo; quanquam et corpus exsAnima enim exsuscitatur a Deo; quanquam et corpus exsreddit; quando exsuscitat animam, sibi redit. Si recedat aer mundi istius, moritur corpus; si recedat adsit qui suscitavit, suscitata non vivit. Non enim suscitat, et dimittit ut vivat sibi: sicut Lazarus quando resuscitatus est quatriduanus mortuus, suscitatus est corpore per Domini corporalem praesentiam. Accessit enim corporaliter ad sepulcrum; clamavit, Lazare, veni foras: et surrexit Lazarus, processit de sepulcro ligatus; deinde solutus discessit . Resuscitatus est Domino praesente, sed vixit et Domino absente. Quanquam eum Dominus corporaliter resuscitasset, quantum ad visibilia pertinet: caeterum praesentia majestataesentia nusquam recedit. Interim tamen ad praesentiam visibilem Dominus suscitavit Lazarum; discessit de ipsa civitate Dominus, vel de illo loco: numquid Lazarus non vixit?
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i molestia. ab om̃i tẽptatione. ab om̃i postre¬
mo captiuitate. & ñ inueniebas. Quid dicã : ue¬
nit ad te qͥ tibi oftender& uiã uenit ad te ipsa
uia & constitutus es in ea. nullistius meritis p̃¬
cedentib qm̃ utiq errabas: Quid. ex qͦ ingressus
es iã regis te :iã ille qui uiã docuitte. dimittet
te : ñ inqͥt. Docuistime ex iuuentute mea: &
usq nunc ꝓnuntiabo mirabilia tua. Mirabi¬
le ẽ enĩ qđ adhuc facis ut regas me qͥ inuia
bilia dĩ : qͥd mirabiliꝰ int̃ dĩ mirabilia. qͣm mor¬
tuos suscitare : nũ qͥd nã inqͥs ego mortuus sũ
si mortuus ñ esses ñ diceret̃ tibi Surge quidor
uiuunt sed corde extinctis̃. Qui aut̃ suscitat
mortuũ scđm corpus reddidit eũ luci huic ui¬
dendȩ & huic aeri ducendo ñ aut̃ suscitator eiꝰ
ipse illi lux & aer ẽ. Incipit uidere : quẽ ad mo.¬
dũ uidebat antea. Anima ñ sic exsuscitatur

Expanded text:
ab omni molestia, ab omni tentatione, ab omni postreab omni molestia, ab omni tentatione, ab omni postremo captivitate; et non inveniebas. Quid dicam? Venit ad te qui tibi ostenderet viam? Venit ad te ipsa via, et constitutus es in ea nullis tuis meritis praecedentibus, quoniam utique errabas. Quid, ex quo ingressus es, jam regis te? jam ille qui viam docuit te, dimittit te? Non, inquit: Docuisti me ex juventute mea; et usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Mirabile est enim quod adhuc facis, ut regas me, qui in via bilia Dei? Quid mirabilius inter Dei mirabilia, quam mortuos suscitare? Numquidnam ego mortuusSi mortuus non esses, non diceretur tibi: Surge qui dovivunt, sed corde exstincti sunt. Qui autem suscitat mortuum secundum corpus, reddit eum luci huic videndae, et huic aeri ducendo: non autem suscitator ejus ipse illi lux et aer est; incipit videre, quemadmodum videbat antea. Anima non sic exsuscitatur.