comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sordentibus circumdatur panniᷤᷤ.
regus ꝑ chaldeos muneribus ho¬
noratur. Hic qui in prȩsepi hu¬
milis iacet. lumine noui syderis
coruscat ecȩlo. Hic qui uagitus
reddit infantiȩ. angelici exercit᷑
uocibus collaudatur. Hic qui fe¬
mineo lacte nutritur. multa
hominũ milia paruissimo pane
satiauit. Quid illud adiciam. qđ
dm illũ & uerũ diͣ esse filium
resurgens amortuis lazarus
ꝓbat : recepto lumine cȩcus ad¬
nuntiat. uenerandis eius calcata
uestigiis maris unda testatur :¬
& quod precellit hec om̃ia re¬
sultans ecelo uox paterna con¬
firmat : Propter quod dilectis¬
simi tam magnũ hoc natiuita¬
tis dnicȩ sacramentum dignis
uocibus honoremus. Diligamꝰ
pͣ om̃ib castitatem: quia ut pla¬
cire hanc sibi xp̃c ostenderet:
pudicitiam uteri uirginalis elegit.
Sectemur miscđiam. quia pietatis
est quod saluamur. Iustitiam sol¬
licite teneamus. quia obhoc uni¬
genitus dĩ effici dignatus est

Expanded text:
sordentibus circumdatur pannis, sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos muneribus honoratur. Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat, receptus ad lumen caecus annuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis Dominicae sacramentum dignis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectemur misericordiam; quia pietatis est quod salvamur. Justitiam sollicite teneamus; quia ad hoc Unigenitus Dei effici dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
conceptionis usum. tres ualde mi¬
rabiles nascendi species operatam
repperies trinitatem. Et prima
est quidẽ: quod adam figuratꝰ
ex limo est. scda qͦd mulier for¬
mata de masculo. tertia quȩ ł &
celestis est: quod xp̃c ꝓcessit : en
uirgine. Quid horum. not no¬
uum. quid horum non mirabile:
Quid horum. nisi fidem sequam᷑
inquisitio poterit humana com¬
plecti: Quod autẽ hoc mystico.
hoc concepti uisitare mundum
suuꝰ dignatus est filius. nr̃e hoc
salutis necessitas flagitabat: nimi¬
rum ut celestis tandem genera.¬
to repararet. quod natiuitas ter¬
rena ꝑdiderat. Sed fortassis hunc
qui natus prȩdicatur exfemina.
dum uilib obuoluitur pannis.
dũ iacere contentus est in presepi:
dũ lacrimosis uagitibus conere¬
pat. dũ maternis lactatur ube¬
ribus. dm̃ esse diffidis: immo ꝑ
ista frater aduerte eu. & ut ho¬
mine̾ infirma ꝓ infirmis protu¬
lisse: & ut dm̃ potentiam exer¬
cuisse celestem. Hic namq. qui

Expanded text:
conceptionis usum tres valde miconceptionis usum tres valde mirabiles nascendi species operatum reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est; secunda, quod mulier formata est ex masculo; tertia, quae et coelestis est, quod Christus processit ex virgine. Quid horum 35 non novum? Quid horum non mirabile? Quid horum, nisi fidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat; nimirum, ut coelestis tandem generatio repararet, quod nativitas terrena perdiderat. Sed foqui natus praedicatur ex femina, dum vilibus obvolvitur pannis, dum jacere contentus est in praesepi, dum lacrymosis vagitibus concrepat, dum maternis lactatur uberibus, Deum esse diffidis. Imo per ista, frater, adverte eum, et ut hominem infirma pro infirmis pertulisse, et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque qui
Abbreviated transcription (Latin):
te. Ideireo tibi frater uirtutem
sci spͣs angelicus sermo prȩcexit.
ne coniecturis carnalis disputa¬
tionis hebetatus: celeste tibi ipse
misterium terrena argumenta
eum nouum pueruͣ in aluo uir¬
ginis potuisse formare. qui cũ
primũ conderet homine᷑ nec
semen patris nec uiscera mat᷑na
quȩ sunt: Dic itaq quicũq es
suꝑnȩ dispensationis arbiter.
& discussor. quȩ tibi uidetur
urtus eminentior:. partum de¬
disse uirgini. aut ꝑfectum bo¬
mine̾ creasse de terra : Primus
enͣi homo ut ait apłs de terra¬
quod in misterio redemptionis
nrę sine uiro puella asseritur
concepisse: cuius queso naturȩ est
quod in parente generis nr̃i caro
fine carne formata est : Quȩ ista
est ratio. immo quã ceca contentio.
ut non credatur ds̃ facere hominẽ
posse de femina. quẽ creditur fe¬
cisse de puluere : Si om̃ipotentis
o homo tali in negocio esse ꝑspicis
uoluntatem: de opere cur retra
terra. Et si sollicitius ꝑscruteris
prȩter hunc legitimũ humane

Expanded text:
te. Idcirco tibi, frater, virtutem sancti Spiritus angelicus sermo praetexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus, coeleste tibi ipse mysterium terrena argumentateum novum puerum in alvo Virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec viscera materna quaesivit? Dic itaque, quicumque es supernae dispensationis arbiter et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apquod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse: cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae ista est ratio, imo quam caeca contentio, ut non credatur Deus facere hominem posse de femina, quem creditur fecisse de pulvere? Si Omnipotentis, o homo, tali in negotio esse percipis voluntatem: de opere ejus cur retracoelo et in terra . Et si sollicitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae
Abbreviated transcription (Latin):
est om̃is paterne p̃uaricationis
metus. quẽ diabolicis dudum
fraudibus incurrit circũ uenta
mortalitas. Ad est emi nobis cęli
terreq uidex. qui resciso cyro.¬
grapho delictoꝵ. reatum nrͣm
miseratus ab soluit. Ad est ille
dñs. qui iugum captiuitatis an¬
tique nr̃is a ceruicibus soluens.
merorem mundi ȩterna liber¬
tate letificet. Adest rex ille man¬
suetus. qui ꝑ spacia totius orbis
cȩlestrs iustitie gressibus incedens.
suꝑbiente᷑ furientis inimici con¬
terat tyrannidem. Hodie nãq.
parturiente maria natus est
nobis dĩ filius. ut germana carniᷤᷤ
nr̃e conceptione ꝓductus. creato
a se homini & pietatem paternã.
& fraternum largiretur affectũ.
ut eum pariter & homine̾ testa¬
retur partus humanus. & dm̃
ꝓbaret eterna uirginitas. Nam
sicut non poterat nisi caro de
carne nasci: ita non. poterat dĩ
caro de femineo utero nisi sine
generante ꝓdire. Propter quod
ait angelus beatissimȩ mariȩ. sp̃s¬

Expanded text:
est omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest ille Dominus, qui jugum captivitatis antiquae a nostris cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificet. Adest rex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis, coelestis justitiae gressibus incedens, superbientem furentis inimici conterat tyrannidem. Hodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius; ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam et fraternum largiretur affectum. ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci; ita non poterat Dei caro de femineo utero, nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae Mariae: Sp
Abbreviated transcription (Latin):
hostem patior crudelissimũ. O
quicumq es ille. attenis quid
tibi fecerit homo: & non conside¬
ras quid tu feceris dõ. Cũ enim
tumultũ grauiora in dm̃ peccata
cõmiseris: quare non dimittis
homini paruũ. ut tibi dsͣ dig.¬
netur dimittere multum.
Recole quid tibi in euangłio ue¬
ritas ipsa ꝓmiserit : & quã tibi
quodãmodo cautionem fecerit.
uel quale tecũ pactũ inierit. Si
emͣ inquit dimiseritis hominib
peccata eoꝵ : dimitet & uobis
pater urͣ celestis peccata ur̃a. Si
autẽ non dimiseritis: nec pater
fr̃s. quia cum dĩ gr̃a in potestate
nr̃a positum est. qualiter a dño
iudicemur. Si inquit dimiseri¬
tis. dimittetur uobis. Iam sepe
dixi fr̃s. & frequentius dicere de¬
beo. Nemo se cireu̾ueniat. nemo
se seducat. Qui uel unuͣ hominẽ
in hoc mundo odio habet. quic

Expanded text:
hostem patior crudelissimum. O quicumque ille es, attendis quid tibi fecerit homo, et non consideras quid tu feceris Deo. Cum enim tu multum gcommiseris, quare non dimittas homini paruum, ut tibi deus dignetur dimittere totum. Recole, quid tibi in euangelio ueritas ipsa promiserit et quam tibi quodam modo cautionem fecerit uel quale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis delicta \'uestra. si autem non dimfratres, quia cum dei gratia in potestate nostra positum est, qualiter a domino iudicemur. si, inquit, dimiseritis, dimittetur uobis. iam saepe dixi, fratres, et frequentius dicere debeo, nemo se circumueniat, nemo se seducat, quia, qui uel unum hominem in hoc mundo odio habet, quic
Abbreviated transcription (Latin):
meas & pedes meos. dinumera¬
uerunt omia ossa mea. ipsi uero
consierauerunt & conspexerunt
me. Tunc caput agitabant dicen¬
tes. Si filius dĩ est. descendat de
cruce. Temptauerunt quodãmodo
utrum filius dĩ esset. & quasi in¬
uenerant quod non esset. quia
bat. Si descenderet de cruce. filius

Expanded text:
meas et pedes meos; dinumerameas et pedes meos; dinumeraverunt omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt et aspexerunt me . Tunc caput agitabant dicentes: Si Filius Dei est, descendat de cruce. Tentaverunt quodammodo utrum Filius Dei esset, et quasi invenerunt quod non esset, quia bat: si descenderet de cruce, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
prebiturus infirmis. & quia nichil
ei facturi erant qui sęuiebant tãꝙ
facturum dm̃. sed in homine.
Quid sequitur. Sagite infan¬
tium. facte sunt plage eoꝵ.
Ubi est illa seuitia: Ubi est ille
fremitus leonis. popłi rugientis.
& dicentis. crucifige. crucifige:
Ubi sunt insidiȩ arcum tendentiũ :
Nonne sagittȩ infantium facte
sunt plage eoꝵ: Nostis quemad¬
modum sibi factunt decannitus
sagntas infantes: Quid feriunt:
Aut unde feriunt : Quȩ manus.
aut quod telum: Que arma. aut
que membra : Sagitȩ infantium
nunc linguas suas tamquã gladi¬
um.firment sibi sermonem ma¬
lignum. Merito sibi firmauert᷑.
quia infirmatȩ sunt suꝑ eos lingue
eoꝵ. Numquid poterat esse hoc
firmũ aduersus dm̃: Mentita est
inquit iniquitas sibi. infirmatȩ
sunt suꝑ eos lingue eoꝵ. Coce re¬
surrexit dñs qui occisus erat.
transibat ante crucem uel stabat.
& intuebantur illum sicut ante
psalmus p̃dixerat. foderunt manꝰ

Expanded text:
praebiturus infirmis, et quia nihil praebiturus infirmis, et quia nihil ei facturi erant qui saeviebant, tanquam passuro Deo, sed in homine, quid sequitur? Sagittae infantium factae sunt plagae eorum. Ubi est illa saevitia? ubi est ille fremitus leonis, populi rugientis et dicentis, Crucifige, crucifige? ubi sunt insidiae arcum tendentium? Nonne sagittae infantium factae sunt plagae eorum? Nostis quemadmodum sibi faciunt de cannitiis sagittas infantes. Quid feriunt, aut unde feriunt? quae manus, aut quod telum? quae arma, aut quae membra? Sagittae infantium nunc linguas suas tanquam gladium, firment sibi sermonem malignum. Merito sibi eum firmaverunt; quia infirmatae sunt super eos linguae eorum. Numquid poterat esse hoc firmum adversus Deum? Mentita est, inquit, iniquitas sibi : Infirmatae sunt super eos linguae eorum. Ecce resurrexit Dominus qui occisus erat. Transibant ante crucem, vel stabant, et intuebantur illum, sicut tanto ante psalmus praedixerat: Foderunt manus
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. Unde ex forma serui. qm̃ pat᷑
maior me est: Qm semetipsum
exinaniuit formã serui accipiens.
Accessit ergo homo & cor altum.
& exaltabitur ds. Occiditur homo.
et exaltabitur ds̃. Quod enim oo.¬
cisus est : ex infirmitate humana
fuit. quod resurrexit & ascendit :
ex potestate diuina. Accedit homo
& cor altum. cor secretum. cor
abditum. non ostendens quid
nosset. non ostendens quid esset.
Illi putantes hoc totum qđ uideba.¬
tur : occidunt homine᷑ in corde
alto. & exaltabitur ds in corde di¬
uino. Potentia enim maiestatis
suȩ exaltatus: exaltatus est. Et qͦ
it exaltatus: Unde non recessit hu¬
miliatus. Accedet homo & cor altũ.
& exaltabitur ds. Propterea iam
attendite fr̃s mei cor altum homi¬
nis. Cuius hominis mater syon
dicet homo. & homo natus est in ea.
& ipse fundauit eam altissimus.
accessit homo & cor altum. Intuere
& quia ds erat. & quia passurus
erat uolens. & quia exemplum

Expanded text:
Deo. Unde ex forma servi, Quoniam Pater Deo. Unde ex forma servi, Quoniam Pater major me est? Quia semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Accessit ergo homo, et cor altum; et exaltatus est Deus. Occiditur homo, et exaltatur Deus. Quod enim occisus est, ex infirmitate humana fuit: quod resurrexit et ascendit, ex potestate divina . Accedet homo, et cor altum, cor secretum, cor abditum; non ostendens quid nosset, non ostendens quid esset. Illi putantes hoc totum esse quod videbatur, occidunt hominem in corde alto, et exaltatur Deus in corde divino: potentia enim majestatis suae exaltatus est. Et quo ivit exaltatus? Unde non recessit humiliatus. 14. Accedet homo, et cor altum; et exaltabitur Deus. Propterea jam attendite, fratres mei, cor altum hominis. Cujus hominis? Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus accessit homo, et cor altum. Intuere et quia Deus erat, et quia passurus erat volens, et quia exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
uid enim sequitur: Lc .iiii.¬
Accedit homo & cor altum.
& exaltabitur ds̃. Illi dixerunt.
quis nos uidebit . Defecerunt
scrutantes scrutationes. consilia
mala. Accessit homo ad ipsa con.¬
silia. passus est se teneri homo.
Non enim teneretur nisi bomo.
aut uideretur nisi homo. aut ce¬
deretur nisi homo. aut crucifi¬
geretur & moreretur nisi homo.
accessit ergo homo ad illas omnes
passiones : que in illo nichil uale¬
rent. nisi osset homo. Sed si ille
non essec homo. non liberaretur
homo. Accessit homo & cor altum.
id̃ est cor secretum. obiciens aspec¬
tibus humanis hominẽ. seruans
intus dm̃. celans forman dĩ. in
qua equalis est patri. & offerens
formam seru. qua maior pater
est. Ipse enim dixit utrumq sed
aliud ÷ ex forma dĩ. aliud ex forma
serui. Dixit ex forma dĩ: ego &
pater unum sumus. doxit ex forma
serui: qm pater maior me est.
Unde ex forma dĩ. ego & pater
unum sumus. Quia cum in
forma dĩ esset constitutus. non
rapinam arbitratus est ẽẽ ȩqualis

Expanded text:
uid enim sequitur? Accedet homo, et cor altum; et exaltabitur Deus. Illi dixerunt: Quis nos videbit? Defecerunt scrutantes scrutationes, consilia mala. Accessit homo ad ipsa consilia, passus est se teneri ut homo. Non enim teneretur, nisi homo; aut videretur, nisi homo; aut caederetur, nisi homo; aut crucifigeretur aut moreretur nisi homo. Accessit ergo homo ad illas omnes passiones, quae in illo nihil valerent, nisi esset homo. Sed si ille non esset homo, non liberaretur homo. Accessit homo, et cor altum, id est cor secretum: objiciens aspectibus humanis hominem, servans intus Deum; celans formam Dei, in qua aequalis est Patri, et offerens formam servi, qua minor est Patre. Ipse enim dixit utrumque: sed aliud est ex forma Dei, aliud ex forma servi. Dixit ex forma Dei: Ego et Pater unum sumus . Dixit ex forma servi, Quoniam Pater major me est . Unde ex forma Dei, Ego et Pater unum sumus? Quia cum in forma Dei esset constitutus, non rapinam arbitratus est esse aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
unum. hȩc parit multos inunu᷑
est presens. uirtute numquam
sed mundũ latebat. quia lux luce¬
bat. in tenebris. & eam tenebre
non cõprehendebant. Uenit ergo
in carne. carnis uitia mundaturꝰ.
U eiit medicina in terram. unde
curaret interiores oculos nrͣos.
quos exterior nr̃a eoccȩcauerat
terra. tit eis sanatis qui fuimus
ceat. prȩsens absentibus. sed appa.¬
reat certa cernentibus. Ad hoc
exultauit ut gigas adcurrendã
uiam. Speciosus ut sponsus. fortiᷤᷤ
ut gigas. amabilis & terribilis.
seuerus & serenus. Pulcher bonis
asper malis. Manens in sinu patriꝰ.
impleuit uteruͣ matris. In quo
thalamo idest uirginis utero na¬
tura diuina sibi copulauit huma¬
nam. ubi uerbũ caro factũ pro
bitemus p̃paret nobis. Hunc ergo
leti diem sollepͣnter celebremus.
& eternum diem ꝑ eum qui nob̾
ȩternus in tempore natus est fide¬
liter exoptemus. o melia .ui.

Expanded text:
unum, haec parit multos, in unuunum, haec parit multos, in unuest praesens, virtute nunquam sed mundum latebat: quia lux lucebat in tenebris, et eam tenebrae non comprehendebant . Venit ergo in carne, carnis vitia mundaturus. Venit in medicinali terra, unde curaret interiores oculos nostros, quos exterior nostra excaecaverat terra: ut eis sanatis, qui fuimus ceat praesens absentibus, sed appareat certa cernentibus. Ad hoc et exsultavit ut gigas ad currendam viam . Speciosus ut sponsus, fortis ut gigas, amabilis et terribilis, severus et serenus, pulcher bonis, asper malis, manens in sinu Patris, implevit uterum matris. In quo thalamo, id est, Virginis utero, natura divina sibi copulavit humanam: ubi Verbum caro factum est pro bitemus praeparet nobis. Hunc ergo diem laeti solemniter celebremus; et aeternum diem, per eum qui nobis aeternus in tempore natus est, fideliter exoptemus. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
eius quis enarrabit. cuius concep¬
tus in carne non carnaliter factꝰ.
cuius ortus ex carne ubertatem
nutrienti attulit. in tegritatem
parienti non abstulit: Quãlibet
itaq earum siue utramq genera¬
tionem eiꝰ quis enarrabit: Hic ẽ.
dñs ds nrͣ. hic est mediator dĩ &
hominu homo saluator nrͣ. qui
natus de patre creauit & matrem.
creatus de matre glorificauit &¬
patrem. sine femineo partu uncꝰ
patri. sine uirili complexu unicus
matri. Hic est speciosus forma prȩ
filiis bominũ scȩ filius mariȩ. scȩ
sponsus eccłe. quã sue genitriei si¬
milem reddidit. Nam & nobis eã
matrẽ fecit. & uirginem sibi custo¬
diuit. Ad hanc quippe dicit apłs.
aptaui uos uni uiro uirginem
castam exhibere xp̃o. De qua rurs
dicit matre̾ nr̃am non ancillam
sed liberam. cuius multi filii desertȩ
sicut mariȩ ꝑpetua integritas. &
incorrupta fecunditas. Quod em̃
illa meruit in carne hȩc seruauit
in mente. nisi quod illa peperit

Expanded text:
 quis enarrabit, cujus concep quis enarrabit, cujus conceptus in carne non carnaliter factus, cujus ortus ex carne ubertatem nutrienti attulit, integritatem parienti non abstulit? Quamlibet itaque earum, sive utramque generationem ejus quis enarrabit? 2.Deus noster, hic est mediator Dei et hominum homo Salvator noster, qui natus de Patre creavit et matrem; creatus de matre glorificavit et Patrem: sine femineo partu unicus Patri, sine virili complexu unicus matri. Hic est speciosus forma prae filiis hominum , sanctae filius Mariae, sanctae sponsus Ecclesiae, quam suae genitrici similem reddidit: nam et nobis eam matrem fecit, et virginem sibi custodit. Ad hanc quippe dicit Apostolus: Aptavi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . De qua rursus dicit, matrem nostram non ancillam, sed liberam, cujus multi filii desertae magis sicut Mariae, perpetua integritas, et incorrupta fecunditas. Quod enim illa meruit in carne, haec servavit in mente: nisi quod illa peperit
Abbreviated transcription (Latin):
de patre natus creauit omnem
diem. sine patre de matre natus
consecrauit hunc diem. diuina
natiuitate inuisibilis. humana
uisibilis. utraq mirabilis. Prom¬
de quod de illo ꝓpheta pͣdixit.
generationem eius quis enarra
iudicare difficile est. utrum de¬
q illa ubi num quã non
nãtus coeternum habet patrẽ.
an de ista ut aliquando natus in
qua fierit iam fecerat matre̾. utrũ
de illa ubi semꝑ natus est qui semꝑ
erat: Quis enĩ enarrabit quomͣ
natu sit lumen de lumine. & unũ
lumen utrumq sit : Quomodo
natus sit ds de dõ. nec deoꝵ nu¬
merus creuerit: Quomͦ uelut
de transacta dicatur qđ natus est.
cũ tempus in illa natiuitate nec
transierit qͦd pͣterita esset. nec
precesserit quod futura esset. nec
prȩsens fuerit quasi adhuc fieret.
& ꝑfecta non esset. Hanc ergo
generationẽ quis enarrabit. cum
id quod enarrandũ est supra tem¬
pora maneat. sermo autẽ enar¬
rantis in tempore transeat: Istam
quoq ex uirgine generationem¬

Expanded text:
de Patre natus, creavit omnem diem; sine patre de matre natus, consecravit hunc diem; divina nativitate invisibilis, humana visibilis, utraque mirabilis. Proinde quod de illo propheta praedixit, Generationem ejus quis enarrabjudicare difficile est; utrum de illa ubi nunquam non natus coaeternum habet Patrem, an de ista ubi aliquando natus, in qua fieret, jam fecerat matrem: utrum de illa ubi semper natus est, qui semper erat; quis enim enarrabit quomodo natum sit lumen de lumine, et unum lumen utrumque sit? quomodo natus sit Deus de Deo, nec deorum numerus creverit? quomodo velut de re transacta dicatur quod natus est, cum tempus in illa nativitate nec transierit, quo praeterita esset; nec praecesserit, quo futura esset; nec praesens fuerit, quasi adhuc fieret, et perfecta non esset? Hanc ergo generationem quis enarrabit; cum id quod enarrandum est supra tempora maneat, sermo autem enarrantis in tempore transeat? Istam quoque ex virgine generationem
Abbreviated transcription (Latin):
sit diuinitatem. Ita idem ds̃ & idẽ
homo. in natura dĩ ȩqualis patri:
in natura hominis factus est mor¬
talis in nobis. Pro nobis enĩ de¬
nobis manet quod erat. suscipiens
quod non erat. ut liberaret quod
fecerat. Hȩc est ergo dñicȩ natiuita¬
tis magna sollempnitas. hoc est
diei huius noua & głosa festiuitas.
aduentus dĩ factus ad homines. Itaq
dies iste pro eo qd in eo xpͣc natus
est. natalis dicitur. Quẽq ideo ob¬
seruare ꝑ reuolutũ cireulũ anm
festa sollepͣnitate debemus. ut in
memoria reuocetur qͦd natꝰ ẽ xp̃c.

Expanded text:
sit divinitatem. Ita idem Deus, et idem sit divinitatem. Ita idem Deus, et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus est mortalis in nobis. Pro nobis enim manens quod erat, de nobis suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. Haec est ergo Dominicae nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur. Quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate debemus, ut in memoriam revocetur quod natus est C
Abbreviated transcription (Latin):
de causa a patrib uotiue sol¬
lempnitatis institutus est. quia
in eo xp̃c ꝓ redemptione mundi
nasci corporaliter uoluit. ꝓdiens
ex uirginis utero. qui erat in patriᷤ
imperio. Cuius suscepte carnis
causa hȩe est. Postquã enĩ inuidia
diaboli parens ipse primus spe
seductus in ani cecidit: confestim
exul & ꝑditus in om̃i genere suo
radicem malitiȩ & peccati trans¬
duxit. Crescebatq in malũ uebe¬
mentius om̃e genus mortalium.
diffusis ubiq scderibus: & quod
est nequius om̃ium cultibus ido¬
lorum. Uolens ergo ds̃ termina¬
re peccatũ : consuluit uerbo. lege.
ꝓphetis. signis. plagis. prodiguis.
Sed cum nec sic quide̾ errores suoᷤ
admonitus agnosceret mundus:
indueret. & hominibus appare¬
ret. & peceatores sanaret. Qui
ideo in hominẽ uenit. quia per
seipsum ab hominibus cognosci
non potuit. Ut autẽ uideretur.
uerbũ caro factũ est: assumendo
carnem non mutatũ in carne.
Assupͣsit eniꝰ humanitatem. non ami¬

Expanded text:
de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omlorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum ne sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, indueret, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in hominem venit, quia per semetipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non ami
Abbreviated transcription (Latin):
tum canticis sp̃ualibus in uitat
dicens. cantate dno cantieum
nouum.cantate dño om̃is derra.
dñs ad infirmitates corporeas &
humilitatẽm se inclinauit huma¬
nam: Quid tam nouũ. quam¬
quod̃ inconcipiente & parturi¬
ente femina illesa uirginitas ꝑ
mansit: & talis reuera saluato¬
rem mundi decebat ingressus.
ut qui humani generis ueniebat
peccata mundare: pͣceteris mun¬
dius nasceretur. Ben̾e & iam ꝓ¬
pheta subiunxit. cantate dño
om̃is terra. Cui enim alii om̃is
debet cantare terra. nisi qui uni¬
uerso terrarũ orbi delictorũ
ueniam. & spem sempiterne sa¬
lutis inuexit: Magnificemus gͦ
mus ei atq. cantemus. Dignũ ẽ.
enim. ut eoꝵ precipue laudib
honoretur. quos ꝓpru corpo¬
ris passione & sanguinis sui ef¬

Expanded text:
tum cantici spiritualis invitat, dicens: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra .dominus ad infirmitates corporeas, et humilitatem se inclinavit humanam? Quid tam novum, quam concipiente, et parturiente femina, illaesam virginitatem permanere? Et talis revera Salvatorem mundi decebat ingressus, ut, qui humani generis veniebat peccata mundare prae caeteris mundius nasceretur. Bene etiam propheta subjunxit: Cantate Domino, omnis terra. Cui enim alii omnis debet cantare terra, nisi qui universo terrarum orbi delictorum veniam et spem sempiternae salutis invexit? Magnificemus ergo, mus ei, atque cantemus: dignum est enim, ut eorum praecipue laudibus honoretur, quos proprii corporis passione, et sanguinis sui ef
Abbreviated transcription (Latin):
infertur: potestate suscipitur: ut
licentia facinoris. eterne opus im¬
pleat uoluntatis. Unde om̃is ordo
rerum gestarum quã plenissime nar¬
lium est accipiendus auditu. ut salua
fide actionum quȩ tempore dominicȩ
passionis implete sunt: intelligamꝰ.
non solum remissionem peccatoꝵ in

Expanded text:
infertur, voluntate suscipitur: ut infertur, voluntate suscipitur: ut licentia facinoris aeternae opus impleat voluntatis. Unde omnis ordo rerum gestarum, quem plenissime evanlium est accipiendus auditu, ut salva 242 fide actionum, quae tempore Dominicae passionis impletae sunt, intelligamus non solum remissionem peccatorum in
Abbreviated transcription (Latin):
sed peccatores. & uenit filius hominis
querere & saluare qͦd perierat. Nec
intellexerat clementiam xp̃i. qui
non solum corporis infirmitatibus
medebatur: sed etiam uulnera debi¬
lium curabat animarũ. dicens para¬
litico sanato. constans esto fili. remisa
sunt tibi peccata tua. dicens & oblatȩ
sibi adultere. nec ego te condepnabo.
uade & amodo noli peccare. ut ꝑ
omĩa opera sua ostenderet in illo
aduentu suo saluatorem se mundi
uenisse non udicem. Aquo intellec¬
tu alienatus impius traditor: insur¬
rexit in semet ipsum. non iudicio
pęnitentis. sed furore pereuntis. ut
qui uite auctorem interfectorib
uendidisset. in augmentũ dap̾natio¬
nis sue etiam moriendo peccaret.
Q uod ergo falsi testes. quod cruenti
sidis & famulatu imperitȩ cohortis
egerunt: & detestandum uniuersis
scłis & amplectendũ fuit. Crux en̾i
delis: ita est incrucifixi uirtute mi¬
rabilis. Furit in unum popłs. & mi¬
seretur omĩum xp̃c. Quod seuitia

Expanded text:
sed peccatores ; et: Filius hominis sed peccatores ; et: Filius hominis venit quaerere et salvare quod perierat ; nec intellexerat clementiam Christi, qui non solum corporeis infirmitatibus medebatur, sed etiam vulnera debilium curabat animarum, dicens paralytico: Constans esto, fili, remissa sunt tibi peccata tua ; dicens et oblatae sibi adulterae: Nec ego te condemnabo, vade et amplius noli peccare ; ut per omnia opera sua ostenderet, in illo adventu suo salvatorem mundi se venisse, non judicem. A quo intellectu alienatus impius traditor, insurrexit in semetipsum, non judicio poenitentis, sed furore pereuntis: ut qui vitae auctorem interfectoribus vendidisset, in augmentum damnationis suae etiam moriendo peccaret. CAP. V. Quod ergo falsi testes, quod cruenti sidis et famulatu imperitae cohortis egerunt, et detestandum universis saeculis, et amplectendum fuit. Crux enim delis, ita est in Crucifixi virtute mirabilis. Furit in unum populus, et miseretur omnium Christus. Quod saevitia
Abbreviated transcription (Latin):
alis postularet ignosci dicens. pater¬
dimitte illis. non eñi sciunt quid
faciunt. De cuius itaq orationis poten¬
tia fuit. ut predicatio apłi petri ex
eis qui dixerunt. sanguis huius suꝑ
nos & suꝑ filios nrõs. multoꝵ ad pe¬
nitentiam corda conuerteret: & uno
die baptizarentur fere tria milia
iudeoꝵ. fierentq om̃ium una anima
& cor unũ paratoꝵ iam ꝓ eo mori
que poposcerant crucifigi. Ad hanc
indulgentiam traditor iudas ꝑuenire
non potuit. qmͣ ꝑditionis filius cui
diabolus adextris prius in desperati¬
one transut: quã sacramentũ gene¬
ralis redemptionis xp̃c impleret. Nam
mortuo ꝓ om̃ibus impus dño: potu¬
isset forte etiam hic consequi reme¬
dium. si non festinasset ad laqueum.
Sed maligno cordi & nunc furtis frau¬
dium dedito. nunc parricidalibus
cõmertuis occupato. nichil umquam
documentoꝵ miscdie saluatoris inse¬
derat. nec pis acceperat aurib dñi¬

Expanded text:
illis postularet ignosci, dicens: Paterillis postularet ignosci, dicens: Paterdimitte illis; non enim sciunt, quid faciunt. De cuius utique orationis potentia fuit, ut predicatio apostoli Petri ex eis qui dixerunt: Sanguis huius super nos et super filios nostros, multorum ad paenitentiam corda converteret, et una die baptizarentur fere tria milia Iudaeorum, fieretque omnium una anima et cor unum paratorum iam pro eo mori, quem poposcerant crucifigindulgentiam traditor Judas pervenire non potuit: quoniam perditionis filius, cui diabolus stabat a dextris, prius in desperationem transiit, quam sacramentum generalis redemptionis Christus impleret. Nam, mortuo pro omnibus impiis Domino, potuisset forte etiam hic consequi remedium, si non festinasset ad laqueum. s, maligno cordi et nunc furtis fraudium dedito, nunc parricidalibus commerciis occupato nichil umquam documentorum misericordiae Salvatoris insederat, nec piis acceperat aurib
Abbreviated transcription (Latin):
omium uirtutũ. & unũ de stirpe
mortaliũ. eundem peccati nescium.
& in similitudine carnis peccati. pro
peccatoribus immolatũ. Qui ut hu¬
manũ genus uinculis mortifere
pͣciaricationis absolueret: seuienti
diabolo potentiam sue maiestatis
occuluit. & infirmitatẽ nr̃e humi¬
litatis obiecit. Si enĩ crudelis &
suꝑbus inimicus consiliũ miscđie
dĩ nosse potuisset: iudeoꝵ animos
mansuetudine potius temperare.
quã iniustis odiis studuisset accen¬
dere. ne om̃ium captiuoꝵ amite¬
ret seruitutem. dum nichil sibi de¬
bentis ꝑsequitur libertatem. ł efellit
ergo illum malignitas sua. Intulit
suppliciũ filio dĩ. quod cunctis filus
hominũ in remediũ uerteretur.
Fudit sanguinẽ iustum. qui recon¬
misit in se impias furentiũ manus.
Quȩ dum ꝓprio incũbunt sceleri.
famulate sunt redemptori. Cuius
etiam circa interfectores suos tanta
eri̾t pietatis affectio. ut de cruce sup.¬
plicans patri. non se uindicari sed̃

Expanded text:
omnium virtutum, et unum de stirpe omnium virtutum, et unum de stirpe mortalium; eumdem peccati nescium, et in similitudine carnis peccati pro peccatoribus immolatum. CAP. III. Qui ut humanum genus vinculis mortiferae praevaricationis absolveret, et saevienti diabolo potentiam suae majestatis occuluit, et infirmitatem nostrae humilitatis objecit. Si enim crudelis et superbus inimicus consilium misericordiae Dei nosse potuisset, Judaeorum animos mansuetudine potius temperare, quam injustis odiis studuisset accendere; ne omnium captivorum amitteret servitutem, dum nihil sibi debentis persequitur libertatem. Fefellit ergo illum malignitas sua: intulit supplicium Filio Dei, quod cunctis filiis hominum in remedium verteretur. Fudit sanguinem justum, qui reconmisit in se impias manus furentium, quae dum proprio incumbunt sceleri, famulatae sunt Redemptori. Cujus etiam circa interfectorerat pietatis affectio, ut de cruce supplicans Patri, non se vindicari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
expleuit & deitas. ut dum in passi¬
bili impassibilis in est. nec uirtus
in infirmitate affici. nec infirmitas
possit in uirtute superari. Merito
beatus petrus apłs in huius unitatis
confessione laudatus est: qui cum.
rent scrutaretur. om̃ium celerrime
ora p̃ueniens. tu es inquit xp̃c filiꝰ
dĩ uiui. Quod utiq non reuelante
uidit carne nec sanguine. quoꝵ ob¬
iectu interioris oculi poterant
impediri. sed ipso spũ patris ope
rante in corde credentis. ut ad re¬
gimen totius ȩccłe prȩparatus pͥmꝰ
disceret quod doceret. & ꝓ soliditate
fidei quã erat prȩdicaturus audiret.
tu es petrus & suꝑ hanc petram ȩdi.¬
ficabo eccłam meã. & portȩ inferi ñ
pͣualebunt aduersus eam. Xp̃ianȩ
igitur fidei fortitudo. quȩ portas
mortas supra in expugnabilem
petram edificata non metuit: unũ
credens filiũ uirginis. qui auctor
est matris eundem natũ in fine scłoꝵ.
qui creator est tempoꝵ. eundẽ dñm

Expanded text:
explevit et deitas: ut dum passiexplevit et deitas: ut dum passibili impassibilis inest, nec virtus in infirmitate affici, nec infirmitas possit in virtute superari. Merito beatus Petrus apostolus in hujus unitatis confessione laudatus est: qui, cum uli, scrutaretur, omnium celerrime ora praeveniens, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Quod utique non revelante vidit carne, nec sanguine, quorum objectu interiores oculi poterant impediri, sed ipso Spiritu Patris in corde operante credentis, ut ad regimen totius Ecclesiae praeparatus, primum disceret quod doceret, et pro soliditate fidei, quam erat praedicaturus, audiret: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Christianae igitur fidei fortitudo, quae portas mortis super inexpugnabilem petram aedificata non metuit, unum credens filium Virginis, qui auctor est matris; eumdem natum in fine saeculorum, qui creator est temporum; eumdem Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
omia oꝑa dĩ in quib humane admi¬
rationis figuratur intentio: ita con¬
templationem mentis nr̃e & oblectar
& superat sicut passio saluatoris. de
cuius om̃ipotentia que ei cũ patre
unius & equalis essentie est quotiens
ut possumus cogitamus. mirabilior
nobis fit in dõ humilitas quã potestas.
Et difficilius capitur maiestatis diuine
exinanitio. quã seruilis formȩ slima
ꝓuectio. Sed multũ nos ad intellectũ
iuuat. quod licet aliud sit creator.
aliud creatura. aliud deitas. inuiola.¬
bilis. aliud caro passibilis: in unam
tamen ꝑsonam concurrit ꝓprietas
utriusq substantiȩ. ut siue in infirmi¬
tatibus. siue in uirtutibus. eiusdẽ sit
contumelia: cuis & gła. Hac fidei¬
regula dilectissimi quã in ipso exor¬
confitemur. Nec ab eiusdem maiesta¬
te discedimus. cũ ipsum cruciftxũ
& mortuũ & die tertia credimus
suscitatũ. Omia enĩ quȩ dĩ sunt &
quȩ hominis: simul & humanitas

Expanded text:
omnia opera Dei, in quibus humanae admiomnia opera Dei, in quibus humanae admirationis fatigatur intentio, ita contemplationem mentis nostrae et oblectat et superat, sicut passio Salvatoris? De cujus omnipotentia, quae ei cum Patre unius et aequalis essentiae est, quoties, ut possumus, cogitamus, mirabilior nobis fit in Deo humilitas quam potestas; et difficilius capitur divinae majestatis exinanitio, quam servilis formae in summa provectio. Sed multum nos ad intellectum juvat, quod licet aliud sit Creator, aliud creatura, aliud Deitas inviolabilis, aliud caro passibilis; in unam tamen personam concurrat proprietas utriusque substantiae, ut sive in infirmitatibus, sive in virtutibus, ejusdem sit contumelia, cujus et gregula, dilectissimi, quam in ipso exorconfitemur; nec ab ejusdem 239 majestate discedimus, cum ipsum crucifixum et mortuum, et die tertia credimus suscitatum. Omnia enim quae Dei sunt, et quae hominis, simul et humanitas
Abbreviated transcription (Latin):
esiderata nobis dilectissimi &
uniuerso optabilis mundo ad est
festiuitas dominicȩ passionis. quȩ nos
inter exultationes spualium gaudi¬
orum silere non patitur. quia & si
difficile est de eadem re sepius digne
apteq disserere: non est tamen libe¬
rum sacerdoti in tanto diuinȩ mi¬
sericordiȩ sacramento. fidelis popłi
auribus subtrahere sermonis offici¬
um. cũ ipsa materia ex eo quod est
ineffabilis fandi tribuit facultatẽ.
nec possit deficere quod dicatur:
de qua nũquam potest satis esse
qđ dicitur. Succũbat ergo humana
infirmitas głe dĩ. & in. explicandis
operibus miscđie eius imparẽ se
semꝑ inueniat. Laboremus sensu.
hereamus ingenio. deficiamus
eloquio. Bonum est ut nobis parũ
sit: quod etiam recte de dm̃ maiesta¬
te sentimus. Dicente enĩ ꝓpheta. que¬
rite dñm & confirmamini. querite
faciem eius semꝑ: nemini presumen¬
dum est. quod totum qui quęrit in¬
uenerit. ne desinat ꝓpinquare qui
cessarit accedere. Quid autt̃ inter

Expanded text:
esiderata nobis, dilectissimi, et universo optabilis mundo adest festivitas Dominicae passionis, quae nos inter exsultationes spiritualium gaudiorum silere non patitur: quia etsi difficile est de eadem re saepius digne apteque disserere, non est tamen liberum sacerdoti, in tanto divinae misericordiae sacramento fidelis populi auribus subtrahere sermonis officium, cum ipsa materia, ex eo quod est ineffabilis, fandi tribuat facultatem; nec possit deficere quod dicatur, de qua numquam potest satis esse quod dicitur. Succumbat ergo humana infirmitas gloriae Dei, et in explicandis operibus misericordiae ejus, imparem se semper inveniat. Laboremus sensu, haereamus ingenio, deficiamus eloquio: bonum est ut nobis parum sit quod etiam recte de Domini majestate sentimus: Dicente enim propheta: Quaerite Dominum et confirmamini, quaerite faciem ejus semper , nemini praesumendum est quod totum quod quaerit invenerit, ne desinat propinquare qui cessarit accedere. Quid autem inter
Abbreviated transcription (Latin):
petita uerba declarant: quia qđ nascet᷑
inquit scm uocabitur filius dĩ. Non
eñĩ uirilis cottus uuluȩ urginalis
secreta reserauit : sed immaculatum
semen inuiolabili utero sp̃s sc̃s infudit.
Solus eni ꝑ om̃ia ex natis de femina
ruptelȩ. immactilati partus nouita¬
te non senserit. & celesti maiestate
depulerit. Nlam si litteram sequamꝰ:
quomͦ sc̃s om̃is masculus. cũ multos
sceleratissimos fuisse non lateat: Num¬
quid scs a caph: Numquid scĩ pseudo¬
ꝓphete. quos obhelis precessultor cȩ¬
eo quod solus sꝙ̃ ꝯcłȩ uirginis ad ge¬
nerandos popłos ddĩ inmaculatȩ fe¬
cunditatis apereret genitale secretũ.
Hic ergo solus aꝑuit sibi utiluã. Nec
mirũ. Qui em̃ dexerat ad ppłam.
prtusquã te formarẽ in utero noui
te. & in uulua matris scĩficami te.
Qui prgo puluã sc̃ificauit alienam:
ut nasceretur ꝓpheta. hic est qui a¬
peruit matris suę uuluam: ut in

Expanded text:
petita uerba declarant: quia quod nascetur petita uerba declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero spiritus sanctus infudit; solus enim per omnia ex natis de femina ruptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit. nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caeeo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris sanctificaui te, qui ergo uuluam sanctificauit alienam, ut nasceretur propheta, hic est qui aperuit matris suae uuluam, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ircumciditur itaq puer. Quis
ille puer: nisi ille de quo dictum est.
puer natus est nobis. filius datus est
nobis: Factus est eñi sublege: ut
cos qui sub lege essent lucrifaceret.
Quid sit autẽ in bierłm sisti adño: di¬
cerem. nisi in ysaiȩ cõmentis ante
dixissem. Circumcisus enĩ uicus
dominico dignus iudicabitur obtu¬
tu: quia oculi dni siꝑ iustos. Uides
omne̾ legis ueteris seriem. fuisse
tẏpum futuri. Nam & eircũcisio.
purgationẽ significat delictaꝵ. dea
qmͣ prona quadam cupiditate pec¬
candi bumanȩ carnis &e mentis fra.¬
gilitas in extricabilibus intiis impli.¬
citur. eo ꝑ octauũ circũcisionis diẽ
culpȩ totius futura purgatio resur¬
rectionis p̃figurabatur etate. Hoc est
eñi illud. quia om̃e masculinũ ada¬
periens uuluam: scm̃ dño uocabit᷑.
U erbis em̃ legis ꝓmittebatur uirgi¬
nis partus. & uere sc̃s. quia immacu¬
latus. Deniq. ipstim esse qui lege sig¬
netur in eodem modo ab angelo re¬

Expanded text:
ircumciditur itaque puer. quis ille puer nisi ille de quo dictum est: puer natus est nobis, filius datus est nobis? factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifaceret. quid sit autem in Hierusalem sisti domino dicerem, nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus enim uitiis dominico dignus iudicabatur optutu, quia oculi domini super iustos. uides omnem legis ueteris seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio purgationem significat delictorum — sed quoniam prona quadam cupiditate peccandi humanae carnis et mentis fragilitas inextricabilibus uitiis inplicatur, eo per octauum circumcisionis diem culpae totius futura purgatio resurrectionis praefigurabatur aetate. hoc est enim illud: quia omne masculum adaperiens uuluam sanctum domino uocabitur; uerbis enim legis promittebatur uirginis partus. et uere sanctus, quia inmaculatus. denique ipsum esse qui lege signetur in eundem modum ab angelo re
Abbreviated transcription (Latin):
iħc: quod uocatũ fuerat ab angło ante¬
quam conciperetur: Uocabulũ iħu
gloriosum. om̃i adoratu cultuq digniꝰ¬
lari: neq ab eis efferri in mundum.
sed̾ ab excellentiori quadã maioriq
natura. Unde signanter euuangłista
addidit dicens. & uocatũ est nomen ciꝰ
iħc. qͦd uocatũ fuerat ab angelo. anteꝗͣ¬

Expanded text:
Jesus, quod vocatum est ab angelo anteJesus, quod vocatum est ab angelo antequam conciperetur. Vocabulum Jesu gloriosum omni adoratu, cultlari, neque ab eis efferri in mundum, sed ab excellentiori quadam majorique natura. Unde signanter evangelista addidit dicens: Et vocatum est nomen ejus Jesus, quod vocatum fuerat ab angelo ant
Abbreviated transcription (Latin):
mortitus est: non quia peccauerit.
neq eñi peccatũ fecit. nec inuentus
est dolus in ore eiꝰ. sed mortuus est:
ut nos qui mortui sumus illo mori¬
ente peccatis. nequaquã peccato &e
uious uiueremus. Unde scribitur.
illo moriente & conresurreximus re¬
surgenti: sic cum eo cireu̾eisi sumus.
& post circu̾̃cisionẽ sollempni purga.¬
tione mundati. Unde nequa quã iam
indigemus circu̾cisione carnali. Et
sum: audi paulũ manifestassime p̃di¬
cantem. In quo habitat om̃is plenitu¬
do diuinitatis corporaliter: & estis in
illo repleti. qui est caput om̃is prin¬
cipatus & potestatis. in quo &e circum¬
cisi estis circũcisione sine manibus in
expoliatione corporis carnis in eircũ.¬
cisione xp̃i: consepulti ei in baptis.¬
mate. in quo & conresurreximus ꝑ
fidem operationis dĩ qui suscitauit
eum amortuis. Et mors igttur & re¬
surrectio. & circu̾cisio eius ꝓ nobis facte
sunt. Et cum impleti essent dies circũ¬
cidendi puerũ. uocatũ est nomen eius

Expanded text:
us est. Non quia ipse peccaverit, neque enim peccatum fecit, nec inventus est dolus in ore ejus; sed mortuus est, ut nos qui mortui sumus, illo moriente peccatis, nequaquam peccato et vitiis viveremus . Unde scribitur: llo moriente, et consurreximus resurgenti: sic cum eo circumcisi sumus, et post circumcisionem solemni purgatione mundati. Unde non jam indigemus circumcisione carnali. Et sum, audi Paulum manifestissime praedicantem. In quo habitat, inquit, omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis in illo repleti, qui est caput omnis principatus et potestatis, in quo et circumcisi estis circumcisione sine manibus in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi, consepulti ei in baptismate, in quo et consurreximus per fidem operationis Dei, qui suscitavit eum a mortuis . Et mors igitur, et resurrectio, et circumcisio ejus, pro nobis factae sunt. Cum impleti, inquit, essent dies circumcidendi puerum, vocatum fuerat nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sulcans. incedit ad dĩ regnũ.: si aspectũ
suuͣ adimpia & uana conuerterit.
& iuges suos hoc est corpus atq. ani¬
ma uulnerabit. & optimi itineris
periculosũ nimis incurret errorem.
& non respexit inquit in uanitates & in.¬
simas falais. Quomͦ beatus diuia falas

Expanded text:
sulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum sulcans incedit ad Dei regnum, si aspectum suum ad impia et vana converterit, et juges suos, hoc est corpus atque animam, vulnerabit, et optimi itineris periculosum incurret errorem. Et non respexit, inquit, in vanitates et insanias falsas. Quomodo beatus David falsas
Abbreviated transcription (Latin):
esse cõmunio: sicut nos eccłarũ doctor
instruit dicens. Quȩ conuentio xp̃i
ad belial: Qui autẽ consensus templo
dĩ cum idolis: Quicũq ergo creden¬
tium uel est templũ dĩ. uel esse desi¬
derat: sollicite caueat. ne mortua &
uana sec tando. desinens esse templũ
dĩ. fiat habitatio tenebrarũ. fiat de¬
monis monumentũ. Ait gloriosis¬
simus ꝓphetarũ dauid. Beatus uir
cuius est nomen dñi spes ipsius: &
non respexit in uanitates & insaniaᷤᷤ
falsas. Itaq qui sperat in dm̃. ac toto
corde in eius głam luminũ suoꝵ de¬
figit aspectum: ad insanissimas uani¬
tates. consecratos semel dõ. non debet
oculos retorquere. quia ut ait dñs.
nemo mutens manũ ad aratrũ. &
respiciens retro. aptus est regno cfĩ.
Om̃is em̃ arans. si retro respiouit. aut
tortuosum. & inutilem faciet sulcũ.
aut arantũ boum suoꝵ uestigia uul¬
nerabit. Ita & qui derecto tramite ac
spiritali uomere uitia mundina per¬

Expanded text:
esse communio, sicut nos Ecclesiarum doctor esse communio, sicut nos Ecclesiarum doctor instruit dicens: Quae conventio Christi ad Beliat? Qui autem consensus templo Dei cum idolis ? Quicunque ergo credentium vel est templum Dei, vel esse desiderat, sollicite caveat, ne mortua et vana sectando, desinens esse templum Dei, fiat habitatio tenebrarum, fiat daemonis monumentum. Ait gloriosissimus propheta David: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ipsius, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Itaque qui sperat in Deum, ac toto corde in ejus gloriam luminum suorum defigit aspectum; ad densissimas vanitates consecratos semel non debet oculos retorquere; quia, ut ait Dominus: Nemo mittens manum ad aratrum, et respiciens retro aptus est regno Dei . Omnis enim arans, si retro respiciat. aut tortuosum, aut inutilem faciet sulcum, aut 46 arantum boum suorum vestigia vulnerabit. Ita et qui directo tramite ac spirituali vomere vitia mundana per