comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te etiam cõuersionem
moꝵ ⁊ obeoĩam coram ip̃o¬
rũ cenobioꝵ abb̃ib pro¬
fitent᷑. S ⁊ si recre pegͥ¬
nis monachis hoc agere
conccdit. nõ recte cet̾is om¬
nib cum abbatũ ꝓpͥorũ
concessione uerientib
negauitur.
Ur aũt noti mona¬
st̃ii monachos sñ ꝓpriis
abb̾is ꝑmissione aut lit¬
t̾is cõmendatiis suscipia¬
mus. aut quam inde ra¬
tõem p̾tendamꝰ q̃ritis: at¬
q nos in huiusmodi re
contͣ caritatem fr̾nam
agere dicitis. Nos uͦ sicut
defendimꝰ ea q̃ recta puta¬
mus. sic nũqͣm excusan¬
das excusatõnes in pecc̃is
nãq nõ debere aliquẽ ali¬
cuiꝰ monachũ absq eius
ꝑmissĩone susciꝑe qͣmdiu
saria ea silicet sñ qͥbus
nec aĩa saluari. nec corpꝰ
si hoꝵ aliqͥd defũit. licet
frĩ etiam in uito abbate
locũ dͥ tam in utilem.
ĩmo tam noxium ⁊ ꝑni¬
ciosum deserẽ atq sue aĩe
int̾itum modis om̃ib
declinare. locũ allũ in qͦ

Expanded text:
te etiam conuersionem te etiam conuersionem morum & obedientiam, coram ipsorum cœnobiorum Abbatibus profitētur. Sed & si recte peregrinis monachis hoc agere conceditur: non recte cæteris omnibus cum Abbatum propriorum concessione venientibus negabitur. Cur autem noti monasterij monachos sine proprij Abbatis permissione, aut literis commēdatitiis suscipiamus, aut quam inde rationem prætendamus, quæritis: atque nos in huiusmodi re cōtra charitatem fraternam agere dicitis. Nos vero sicut defendimus ea quæ recta putamus: sic numquam excusandas excusationes in peccatis namque non debere aliquem alicuius monachum, absque eipermissione suscipere, quandiu saria, ea scilicet sine quibus nec anima salvari, nec corpus si horum aliquid defuerit, licet fratri, etiam invito abbate, locum sibi tam inutilem, imo tam noxium ciosum deserere, atque suæ animæ interitum modis omnibus declinare, locumque alium in quo
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate ꝓbatur: qd̾
uͦ ab om̃ib aliis mona¬
chis ñ tm̃ stabłitas. sed
et conu̾sio moꝵ atq o¬
bedĩa hoc est integra ꝓ¬
fessio it̾um si̾ possit. sũp¬
ta ex ip̃ius regule u̾bis
ratõne probamꝰ. Nam si¬
licet iuxta regłam scd̾o
stabłitatem firmare.
licet iuxͣ ratõem scdo cõ¬
ũsionẽ moꝵ atq obediẽ¬
tiam ꝓmitt̾e. Qd̾ si pre¬
uaricat᷑. qui conu̾sionẽ
moꝵ ⁊ obed̾iam sed̾o pro¬
mittit. p̾uaricatur nicħ̾¬
ominꝰ qui scd̾o stabłita¬
tem firmat. ⁊sam si se
ñ iu ꝑte s in toto oassabit ᷑
Si in qͣm conũsionẽ moꝵ.
⁊ obedĩam mouachus scd̾o̾
ꝓmitt̾e nõ debet qm̃ iam
idem alt̾i añ ꝓmisit. neo
stabłitatem scd̃o firmare
potest qm̃ iam añ se sta¬
bilem forte alio iu loco
firmauit. Sed certũ est.
iustũ eẽ. qd̃ de stabłitate
firmanda regła mandat.
Iustũ est gͥ. qũ a mouasti¬
is ad monast̾ia legrttime
uenientes. cum stabłita¬

Expanded text:
auctoritate probatur. Quod auctoritate probatur. Quod vero ab omnibus aliis monachis, non tantum stabilitas sed & conuersio morum, atqia, hoc est, integra professio iterum fieri possit: sumpta ex ipsius Regulæ verbis ratione probamus. Nam scilicet iuxta regulam secundo stabilitatem firmare licet: iuxta rationem secundo conuersionem morum, atque obedientiam promittere. Quod si preuaricatur, qui conuersionem morū & obedientiam secundo promittit: præuaricatur nihilominus, qui secundo stabilitatem firmat. Nam si sequēs in parte, sed in toto Si, inquam, conuersionem morum, & obedientiam monachus secundo promittere non debet, quoniam idem alteri iam ante promisit: nec stabilitatem secundo firmare potest, quoniam iam ante se stabilem fore alio in loco firmauit. Sed certum est iustū esse, quod de stabilitate firmanda Regula mandat. Iustum est igitur, quando a monasteriis ad monasteria legitime venientes, cum stabilita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitt̾e licet. licet ⁊ ꝓfessi¬
onẽ fac̾e̾. Nam qͥd aliud ĩ
ꝓfessione qͣm stabłitas.
conũsio moꝵ. ⁊̃ obedĩa a
monacho ꝓmittitur
Qd̾ si hoc monacho ꝑe¬
grino nõ negatur: qͣre
nõ om̃i legittime uenien¬
ti concedetur. S neq tim̃¬
dum. ne ꝓ scd̾a ꝓfessione
pͥoris p̾uaricator iuclicet᷑.
pͥus ꝓmittit. Si enim ali¬
quid priori uoco contͣriũ.
aut minus continẽs deo
ꝓmitt̾et. sñ dubio reus
existeret. At qm̃ idem qd̃
pͥus promitrit ut diximꝰ
in nullo delinqͥt. Uidecit
deo sendet spondet ĩplere
om̃imodis satagat. Sed
forte opponitis quomͦi se¬
cũdam ꝓfessionem omnẽ
monachum posse fac̾e ⁊
conu̾sionem moꝵ atq obe¬
dientiam sod̾o posse ꝓmit¬
t̾e. affirmatis. cum ñ reli¬
qua s solam stabłitatẽ
firmandam ⁊ ab om̃ib
monachis. s a solis ꝑegͥ¬
nis monachis regnla di¬
cat ⁊ Ad qd̾ nos. Qd̾ a ꝑe¬
gͥnis monachis stabi¬
litas firmari pͦsit. ut
ip̃i cognoscitis. regule

Expanded text:
e licet: licet & professionem facere. Nā quid aliud in professione, quam stabilitas, conuersio morum, & obedientia a monacho promittitur? Quod si hoc monacho peregrino non negatur, quare non omni legitime venienti concedetur? Sed neque timendum, ne secunda professione prioris præuaricator iudicetur: prius promittit. Si enim aliquid priori voto contrarium, aut minus continens Deo promitteret: sine dubio reus existeret. At quoniam idem quod prius promittit, vt diximus, in nullo delinquit. Videat Deo respondet, implere omnimodis satagat. Sed forte opponitis. Quomodo secūdam professionem omnem monachum posse facere, & conuersionem morum, atque obedientiam secundo posse promittere affirmatis: cum non reliqua, sed solam stabilitatem firmandam, & non ab omnibus monachis, sed a solis peregrinis monachis Regula dicat? Ad quod nos. Quod a peregrinis monachis stabilitas firmari possit, vt ipsi cognoscitis, regulæ
Abbreviated transcription (Latin):
do optime conseruarent.
set cum intellectu huiꝰce
rei nullomͦ falli potuiss
neqͣquam sic suos uiu̾e
ꝑmisisset. Qui si uoti p̾¬
uaricator ẽẽ nõ uereretur.
⁊ oꝑari manib uł reso¬
lutõne nollet uel fastu
declignaret᷑. nec d̾s ꝓ ip̃o
tam mira ⁊ multiplicia
oꝑa oꝑari nec ip̃is mor¬
tius eiꝰ p̾cib uitam reod̾e
dignaret᷑.
inc adsequens capłm
cui ñ eẽt respondendũ
qr nec ẽẽt opponendũ ueni¬
gressores ne cytellenses of¬
fendant᷑ cognoscamꝰ. Sed
dicite qui hec opponitis
utrum ludo an serio hoc

Expanded text:
do, optime conseruarent. do, optime conseruarent. set, cum in intellectu huiusce rei nullo modo falli potuisset: nequaquam sic suos viuere permisisset. Qui etiam si voti præuaricator esse non vereretur, & operari manibus, vel resolutione nollet, vel fastu dedignaretur: nec Deus pro ipso tam mira & multiplicia opera operari, nec ipsis mortuis eius precibus vitam reddere dignaretur. Hinc ad sequens Capitulum, cui non esset respondendum, quia nec esset opponendum, venigressores, ne Cistercienses offendantur, cognoscamus. Sed dicite qui hæc opponitis: vtrum ludo, an serio hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ne corporalia opera spͤua¬
lib exercitiis p̾ferrent᷑
ne qͣquam maria ad pe¬
indesinent̾ auclire. a ce¬
t̾is oꝑib ociosa elegisset.
neqͣquam sororem suã
solam ministrare ꝑmi¬
sisset. neqͣquam dñs eã
optimam ꝑtem elegisse
dixisset Ergo si orando.
legendo. psallendo inuĩc¬
ta religiose implendo.
uł alia q̃lib huiꝰ modi bo¬
na agendo aniniꝰ occupat᷑.
regula ut cliximꝰ ꝑfecte
seruatur. qm̃ hec oꝑan¬
do monachus nõ occiosus.
s bene negociosus in om
nib comꝑbatur. Et ut
aliqͥd supponamꝰ exemplũ
discipłm ip̃ius beati bñ¬
dicti b̃m maurũ ad has
galliaꝵ ꝑtes pro construẽ¬
dis scd̾m ip̃ius doctͥnam
cenobiis ab ip̃o directum¬
leginus hunc morem in
monast̾io qd̃ in audega¬
uensi ep̃atu construxerat.
tenuisse ut qr eis sñ ꝓpͥo
ut cliximꝰ exercitiis exer¬
citati ociosi ñ eẽñt. sicq
gͥ nuꝑ a sc̃o traditam re¬
gułam bona semꝑ oꝑan.¬

Expanded text:
ne corporalia opera spirituane corporalia opera spiritualibus exercitiis præferrētur, nequaquam Maria ad peindesinenter audire a cæteris operibus ociosa elegisset: nequaquam sororem suam solam ministrare permisisset, nequaquam Dominus eam optimam partem elegisse dixisset. Ergo si orando, legendo, psallendo, iniuncta religiose implendo, vel alia quælibet huiusmodi bona agendo animus occupatur, Regula, vt diximus, perfecte seruatur: quoniam hæc operando, monachus non ociosus, sed bene negocnibus comprobatur Et ut aliquod supponamus exemplum, discipulum ipsius beati Benedicti sanctum Maurum, ad has Galliarum partes pro construendis secundum ipsius doctrinam coenobiis ab iplegimus hūc morem in Monasterio, quod in Andegauensi Episcopatu construxerat, tenuisse: vt quia eis sine proprio vt diximus, exercitiis exercitati, ociosi non essent, sicque sibi nuper a Sancto traditam Regulam, bona semper operan
Abbreviated transcription (Latin):
obquid iubeat ociosita¬
tem ẽẽ inunicam aĩe p̃¬
dicat ⁊ ideo ne anime
cui inimica cognoscitur
noc̃e ualeat. tam lcõne
qͣm manuũ labore eam
exolud̾e satagit. Dicite
gͦ. Si aliis bonoꝵ oꝑum
exercitiis idem potest fi.
nõ uidet᷑ uobis bñ gͣła ser¬
uari: Si in qͣm aliis bo¬
nis oꝑib. nam multa a¬
lia bona oꝑa p̾ter opus
manuũ post̾ inueniri.
occupare semꝑ totiꝰ diei
spacium monachi p᷑st̾. cũ
ad hoc tm̃ ne occiosi sint
oꝑari p̾cipiant᷑. nonne il¬
la agentes a p̾uaricatõne
regłe. om̃ino alieni ꝑma¬
nent: Plane ita. certe i¬
ta. uelint. nolint. acdũsa¬
rii. Quocũq bono exerci¬
tio. ociositate fugata re-¬
gula custoditur. nemo
hec agentiũ iuste tͣnͣsg̃s¬
sor dicit᷑. calumpnia illa¬
ta longe reicitur. Nisi
aũt ẽẽnt oꝑa p̾ter rusti¬
catõem deo acceptabilia.
neqͣquam iudeis dicet
dñs. Mꝑamini ñ cibum
qui ꝑit. s qui ꝑmanet
in uitam et̾nam.Si sa¬

Expanded text:
ob quid iubeat. Ociositaob quid iubeat. Ociositatem esse inimicam animæ prædicat: & ideo ne animæ, cui inimica cognoscitur, nocere valeat, tam lectione, quam manuum labore eam excludere satagit. Dicite ergo. Si aliis bonorum operum exercitiis idem potest fieri, non videtur vobis bene Regula seruari? Si, inquam, aliis bonis operibus nam multa alia bona opera præter opus manuum possunt inueniri occupare semper totius diei spatium monachi possunt: cum ad hoc tantum ne ociosi sint operari præcipiantur, nonne illa agentes a præuaricatione Regulæ omnino alieni permanent? Plane ita, certe ita: velint, nolint aduersarij. Quocunque bono exercitio, ociositate fugata, Regula custoditur: nemo hæc agentium iuste trāsgressor dicitur, calumnia illata longe reiicitur. Nisi autem essent opera præter rusticationem Deo acceptabilia, nequaquam Iudæis diceret Dominus. Operamini non cibum qui perit, sed qui permanet in vitam æternam. Si sa
Abbreviated transcription (Latin):
uitatib bis comedendo
peccauimꝰ. qm̃ id regła nõ
ꝑmitcit. peccis nichilomi¬
nus ⁊ uos qui in clieb do¬
minicis bis comeditis.
qm̃ nec ip̃os a serie ieiu¬
nii in regula inuenimꝰ
exceptos. Si uͦ honore dñi
dñicis dieb ieiunia sol¬
uentes iuste agitis ⁊ nos
dñi ⁊ seruoꝵ eius honore
bis in eoꝵ sollempniis
comedentes nichilominꝰ
iuste agimꝰ.
De oꝑe mauuũ qd̾ su¬
ꝑiorib capitulis cõ¬
iunxistis. sufficientissi¬
mas habemꝰ ratõnes. q̃
⁊ ur̃a obiecta prorsus in¬
ualida demonstrantes.
ea longe propessant ⁊ q̃
apud nos gerunt᷑ appro¬
bent ⁊ manu teneant.
Et ut hoc aꝑtissime pa¬
teat uideamꝰ nõ tantũ
quid de oꝑe manuũ re¬
gula p̾cipiat. s ⁊ qͣre illd̃
p̾cipiat. ꝯciositas ait in¬
unica est anime. ⁊ ideo.
certis temporib occupari
debent fr̃es in labore ma¬
nuũ certis it̾m horis in
lectione liuina. Eoce au¬
diftis qr oꝑari iubet ani¬
madũtite ut diximus.

Expanded text:
uitatibus bis comedendo uitatibus bis comedendo peccauimus, quoniam id Regula nō permittit: peccatis nihilominus & vos, qui diebus Dominicis bis comeditis, quoniam nec ipsos a serie ieiunij in Regula inuenimus exceptos. Si vero honore Domini Dominicis diebus ieiunia soluētes iuste agitis: & nos Domini & seruorum eius honore, bis in eorum solenniis comedentes nihilominus iuste agimus. De opere manuum, quod superioribus Capitulis adiunxistis, sufficientissimas habemus rationes: quæ & vestra obiecta prorsus inualida demonstrantes, ea longe propellant, & quæ apud nos geruntur, approbent, & manu teneant. Et vt hoc apertissime pateat, videamus non tantum quid de opere manuum Regula præcipiat, sed etiam quare illud præcipiat. Ociositas, ait, inimica est animæ. Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum: certis iterum horis in lectione diuina. Ecce audistis quia operari iubet: animaduertite, vt diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
punur. ⁊ ab aliis cliebus
ad sextam prand̾e. Hano
nia temꝑet atq lisponat.
qͣliter ⁊ anime saluẽtur.
⁊ qd̃ faciunt fr̃es. absq
murmuratõne faciant.
Et qr horam illam refec¬
tionis sicut cet̾is dieb
ita qͦ duab illis feriis
continuandam. hoc est ad
sextam posse frẽs ex neces¬
sitate comed̾e licit: qr hoc
in abb̃̾is prouidentia po¬
nit: qr sic omĩa abb̾em tẽ¬
ꝑare atq lispon̾e p̾cipit
ut anine saluent᷑: qr ut
fr̃es absq ulla murmu¬
ratõne facsant. qd̾ faciũt
ꝓuidet᷑: cum a pentecosten
usq ad ydus septembris
om̃em feriam ad sextam
ex p̾cepto abb̃is comeden¬
do continuamꝰ nil nos of¬
fend̾e crecdimꝰ. neq a regule
decretis deuiare existimamꝰ.
aũt sẽptembris usq
ad caput quadragesime
scd̾m reglam ad nonam sẽ¬
uniu̾salis eccłie decreta.
nitatib exceptis. Dies
aũt dñicos etiam apd̃ uos
obseruari audiuimꝰ. Qd̾
si nos in iam dictis festi¬

Expanded text:
pimur; et aliis diebus pimur; et aliis diebus ad Sextam prandere. Hancnia temperet, atque disponat, qualiter et animae salventur, et quod faciunt fratres, absque murmuratione faciant. Et quia horam illam refectionis sicut caeteris diebus, ita quoque duabus illis feriis continuandam dicit, hoc est, ad Sextam posse fratres ex necessitate comedere, quia hoc in abbatis providentia ponit, quia sic omnia abbatem temperare atque disponere praecipit, ut animae salventur, quia ut fratres absque ulla murmuratione faciant, quod faciunt, providetur, cum a Pentecoste usque ad Idus Septembris omnem feriam ad Sextam ex praecepto abbatis comedendo continuamus, nil nos offendere credimus, neque a Regulae statutis deviare existimamus. autem Septembris usque ad caput Quadragesimae, secundum Regulam ad Nonam semuniversalis Ecclesiae decreta, nitatibus exceptis. Dies autē Dominicos etiam apud vos obseruari audiuimus. Quia si nos in iam dictis festi
Abbreviated transcription (Latin):
spacium indifferenter
patentẽ nulli negari uer.
p̾sumpsistis. in nichilo
uob̾ suffragant᷑. Et ut
ip̃a ponamꝰ. Si fr̃ inqͥt pro¬
pͥo uicio de monast̾io exiẽ¬
rit. aut proiectus fũit in
ultimo gradu usq t̾cio
recipiatur. Iam uͦ post ea
sciat sͥ omnẽ reu̾sionis a¬
ditum denegari ⁊ sõ dixit.
denegetur: s sciat sͥ dene¬
gari. In qua sententia cũ
nichil p̾cepti inueniat᷑.
nõ obicem mr̃e posuisse.
s t̾rorem temerariis in¬
tentasse cognoscit᷑. Eigo¬
desinite talia loqͥ. ⁊ ñ soͥp¬
turas ur̃o sensui. s sen¬
sum ur̃m scͥpturis ap¬
plicate: ⁊ conu̾ti ueracit᷑
cupientes. absq ulla retͣc¬
tatõne etiam milies sus¬
cipite. Alioqͥn deo cont᷑rii
regule adũ sarii inuenia¬
mini
Sieiuniis uͦ regulam
nos optime seqͥ credimus.
Qd̾ si nõ creditis exponi¬
mus. Apentecoste usq ad
ydus sẽptembris sicut
ip̃i obposiustis. quarta
quidem ⁊ sexta feria. usq
ad nouam ieiunare p̾ci¬

Expanded text:
spatium indifferenter spatium indifferenter patentem, nulli negari? Verbpraesumpsistis, in nihilo vobis suffragantur. Et ut ipsa ponamus: Si frater, inquit, proprio vitio de monastrit, aut proiectus fuerit, in vltimo gradu vsque tertio recipiatur: iam vero postea sciat sibi omnem reuersionis aditum denegari. Non, inquit, denegetur: sed, sciat sibi denegari. In qua sententia cum nihil præcepti inueniatur, non obicem misericordiæ posuisse, sed terrorem temerariis intentasse cognoscitur. Edesinite talia loqui, et non Scripturas vestro sensui sed sensum vestrum Scripturis applicate; et converti veraciter cupientes, absque ulla retractione, etiam millies suscipite. Alioquin Deo contrarii et Regulae adversarii inveniemini. In jejuniis vero Regulam nos optime sequi credimus. Quod si non creditis, exponimus. A Pentecoste usque ad Idus Septembris, sicut ipsi opposuistis, quarta quidem et sexta feria usque ad Nonam jejunare praeci
Abbreviated transcription (Latin):
tuit: dicant utrũ scͥptu¬
ra mentiat᷑. que dicit.
septies cadit iustus ⁊ re¬
surgit: dicant qͥd eis de
ũbis dñi nideatur. qͥbus
pecro int̾roganti. quotiẽs
peccanti fr̃i deberet in¬
dulgere. an usq sepuies.
respondit. nõ dico usq
septies. s usq septuagies
septies: ostendant qͦmͦ in¬
telligunt qd̾ alibi ip̃e dñs
ait. si dimiseritis unus
posuit. dans intelligi qd̾
quociens quis fr̃ĩ inlul¬
serit totiens ei d̾s indul¬
geat huic in oratõne qͣm
dit. Dimitte nobis debi¬
ta nr̃a. sicut ⁊ nos climit¬
timꝰ debitorib nr̃is. unde
ñ dubitatur qd̾ qͦciens q̃
nob̾ debent᷑ dimittimꝰ.
tociens ut diximꝰ nob̾ de¬
bita. hoc est. pecõa nr̃a a
deo dimittũtur. S qua¬
re exemplis ĩmoramur.
cum nllm sane fidei late¬
at conũti ex corde uolenti¬
ad ultimũ sp̃m semꝑ eẽ
reseratam ⁊ fontem do¬
mus dauid in ablutõ¬
nem pec̃coris ⁊̃ in mestͥͣ¬
ate ꝑ omne p̾sentis uite

Expanded text:
tuit. Dicant utrum Scriptutuit. Dicant utrum Scriptura mentiatur, quae dicit: Septies cadit justus, et resurgit : Dicant quid eis de verbis Domini videatur, quibus Petro interroganti quoties peccanti fratri deberet indulgere, an usque septies, respondit: Non dico usque septies, sed usque septuagies septies . Ostendant quomodo intelligunt quod alibi ipse Dominus ait: Si dimiseritis unusqposuit, dans intelligi, quod quoties quis fratri indulserit, toties ei Deus indulgeat. Hinc in oratione quam dit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Unde non dubitatur quod quoties quae nostris debentur dimittimus, toties, ut diximus, nobis debita, hoc est peccata nostra, a Deo dimittuntur. Sed quare exemplis immoramur, cum nullum sanae fidei lateat, converti ex corde volentiad ultimum spiritum semper esse reseratam; et fontem domus David in ablutionem peccatoris et menstruatae , per omne praesentis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓpt̾ fr̃m imbecillitatẽ.
uł ꝓpt̾ libertatem suam
caritas p̾cipue custodit᷑.¬
ti uictus. caritati sermo.
Cortur in unã. conspi
sit in ania sint om̃ia:
si hec adsit. plena sint
omia. Hano uiolare tã¬
qͣm deũ nefas cducit ᷑. huic
siquid resistit. expugnat᷑.
atq eicitur: hanc siqͥd¬
offendit unũ diem clu¬
rare non sinitur. Hiis
et similib satis fecimus:
nͥ obstinata uoluntas ma¬
gis disponatis q̃ sũt u
uia litigando defendere.
qͣm ꝓbate ratõni ⁊ auc¬
toritati adquiesc̾e: tnͣse¬
amus ad reliqua.
bponitis deinde nos
pere. Nos uͦ ad ista. Mi¬
ram᷑ ⁊ uasde miranur.
unde istud nouũ euuan¬
głium ortũ est qd̃ contra
totius orbis fidem limi-¬
cat. ⁊ spem uenie pec̃co¬
rib int̾dicit. Dicant qͥ
post tͥnam p̾uaricatõem
reu̾ti uolentib aditum
clauclunt. cur xp̃o petro
post qͣm ter negauit. nõ
tm̃ inclulsit s ⁊ pascen-¬
das suas oues t̾cio cõmi¬
sit. eũq maioꝵ maximũ

Expanded text:
illitatem, vel propter libertatem suam. Charitas præcipue custoditti victus, charitati sermo, Coitur in vnam, conspirsit, inania sint omnia: si hæc adsit, plena sint omnia. Hanc violare, tanquā Deum, nefas ducitur. si quid resistit, expugnatur atque ejicitur; hanc sioffendit, unam diem durare non sinitur. His et similibus satisfecimus, nisi obstinata voluntas magis disponatis quae vestra sunt litigando defendere quam probatae rationi et auctoritati acquiescere. Transeamus ad reliqua. Opponitis deinde nos pere. Nos vero ad ista: Miramur, valde miramur unde istud novum Evangelium ortum est, quod contra totius orbis fidem cat, & spem veniæ peccatoribus interdicit. Dicant, qui post trinam præuaricationem reuerti volentibus aditum claudunt: cur Christus Petro postquam ter negauit, non tantum indulsit, sed & pascendas oues suas tertio commisit, eumque maiorum maximum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinũ optis cũ sũma de
It̃ ip̃e alibi. Uisitandi exor¬
tandiq gr̃ã ad monast̾iũ
quociens placuerit. ab
antistite oiuitatis acce¬
datur. Sed sic caritatis
officiũ illic impleat ep̃e.
ut grauamen aliqd̃ mo¬
nast̾sum nõ incurrat.
Sed alio in loco. Quam
sit necessariũ monast̾io¬
rum qͥeti prospic̾e ⁊ de eoꝵ
ꝑpetua securitate tracta¬
re ante actum nos offici¬
um. qd̾ in regimine ceno¬
bii exibuimus informat.
Et qr in plurimis mo¬
nast̾iis multa a p̾sulib
p̾iuclicia atq grauami¬
na monachos ꝑtulisse
cognoscimꝰ. oportet ut no¬
stre fõnitatis prouisio.
de futura quiete eoꝵ sa¬
lubri clisponat ordinatõ¬
ne qͣtinus conu̾santes ĩ
illis. in dei seruitio gr̃a
ulliꝰ suffragante m̃te li¬
bera ꝑseuerent. S ne
ex ea que magis emĩdan¬
da est con suetudine. qͥsꝙͣ
monachis quisqͣm mo¬
lestie p̾sumat inferre.
necesse est ut hec q̃ infe¬
rius enumanda curaui¬

Expanded text:
diuinum opus cum summa animi diuinum opus cum summa animi Item ipse alibi. Visitandi, exhortandique gratia ad monasterium quotiens placuerit, ab Antistite ciuitatis accedatur. Sed sic charitatis officium illic impleat Episcopus, vt grauamen aliquod monasterium non incurrat. Sed & alio in loco. sit necessarium monasteriorum quieti prospicere et de eorum perpetua securitate tractare, anteactum nos officium, quod in regimine cenobii exhibuimus, informat, et quia in plurimis monasteriis multa a presulibus preiudicia atque gravamina monachos pertulisse cognoscimus, oportet ut nostre fraternitatis provisio de futura quiete eorum salubri disponat ordinatione, quatenus conversantes in illis in Dei servitio gratia ipsius suffragante mente libera perseverent. Sed ne ex ea, que magis emendanda est, consuetudine quisquam monachis quicquam molestie presumat inferre, necesse est, ut hec, que inferius enumerare curabi
Abbreviated transcription (Latin):
simili de causa in młtis
a iugo ep̃oꝵ libera esse
monast̾ia decreuerunt.
Uñ beatꝰ gregorius in
epła castorio arimiuẽ¬
si ep̃o. luminoso inqͥt
abbate referente pluri¬
nis in monast̾iis młta
a p̾sulib p̾iuclicia atꝙ
gͣuamina moncichos ꝑ¬
tulisse comꝑimꝰ. Oportet
de futura quiete eoꝵ sa¬
lubri clisponat orclina¬
tõne: qͣtinus conũsantes
in illis in dei seruitio gr̃a
illis suffragante: m̃te li¬
bera ꝑseuerent. Missas
quoq puplicas in cenobio
sĩ om̃imodo peohibemus.
ne in dei seruoꝵ recessib
⁊ eoꝵ receꝑtacłis ulla po¬
pularis p̾beatur occasio
conuẽtus. qr ñ expedit a¬
nimab eoꝵ Neo audeat
ibi ep̃c cathedram colloca¬
re. uel quãlib potestatẽ
exercere imꝑandi nͨ al¬
quam ordinatõem qͣm¬
uis leuissimã faciendi nͥ
ab abb̃e fu̾it rogatꝰ. qͣtinꝰ
moncichi semꝑ maueãt
in ab̃batũ suoꝵ potestate
it remotis uexationib
a cũctis grauaminibus

Expanded text:
simili de causa in multis simili de causa in multis a iugo Episcoporum libera esse Monasteria decreuerunt. Vnde beatus Gregorius in Epistola Castorio Ariminensi Episcopo: Luminoso, inquit, Abbate referente, plurimis in monasteriis multa a Præsulibus præiudicia atque grauamina monachos pertulisse comperimus. Oportet de futura quiete eorum salubri disponat ordinatione, quatenus conversantes in illis in Dei servitio, gratia ipsius suffragante, mente libera perseverent. Missas quoque publicas in coenobiis fieri omnimodo prohibemus: ne in Dei seruorum recessibus, & eorum receptaculis, vlla popularis præbeatur occasio Conuentus, quia non expedit animabus eorum. Nec audeat ibi Episcopus Cathedram collocare, vel quamlibet potestatem exercere imperandi, nec aliquam ordinationem quamuis leuissimam faciendi, nisi ab Abbate fuerit rogatus, quatinus monachi semper maneant in Abbatum suorum potestate, vt remotis vexationibus ac cunctis grauaminibus,
Abbreviated transcription (Latin):
secratõnes.⁊ cet̾a hiis si¬
nilia suscipimꝰ. atq a¬
postolice seli cui nõ obe¬
dire ne fas est in hiis et
in fringimꝰ. Si aũt adhuc
ꝑstatis ⁊ nos male agere
iactatis illũ quẽ obten¬
dimus impetite. ⁊ nobis
dimissis de hiis cum ip̃o
agite. Nos enim qr contͣi¬
re nõ debemꝰ obelire uolu¬
mꝰ. nec de eius nũqͣm qd̃
nulli mortaliũ licitũ est
iudicio iulicare. Hoo
nõ soli clumacenses obti¬
cernimꝰ. ⁊ longe añ cluni¬
cum concditũ mł̾tis aliis
monast̾iis ab eadem apo¬
stolica sede concessũ uide¬
mꝰ. Cuiꝰ sedis p̾sules cũ
magni sapientia ⁊ reli¬
gione fu̾int et quoꝵdã
ex ip̃is m̾ita miracłoꝵ
quoq sulgore sollempni¬
ter in mũdo claruerint:
increclibile est aut decipi
intalib potuisse aut
contͣ conscĩam suam ta¬
lib agere uoluisse. Eo
uamq animo. ea inten
ꝓuidentes ea que cliximꝰ
qͣm płib monast̾iis cõ¬
tulerũt. antiquiores qͦ
romane eccłie p̾sules

Expanded text:
secrationes, & cætera his similia suscipimus, atque Apostolicæ Sedi, cui non obedire nefas est, in his, & infringimus. Si autem adhuc perstatis, & nos male agere iactatis: illum quem obtendimus impetite, & nobis dimissis de his cum ipso agite. Nos enim quia contraire non debemus, obedire volumus, nec de eius vnquam, quod nulli mortalium licitum est, iudicio iudicare. Hoc non soli Cluniacenses obticernimus: & longe ante Cluniacum conditam, multis aliis monasteriis ab eadem Apostolica Sede concessum videmus. Cuius Sedis Præsules cum magni sapientia & religione fuerint, & quorundam ex ipsis merita miraculorum quoque fulgore solemniter in mundo claruerint: incredibile est, aut decipi in talibus potuisse, aut contra conscientiam suam talia agere voluisse. Eo namque animo, ea intentprouidentes, ea quæ diximus quampluribus monasteriis contulerunt: antiquiores quoque Romanæ Ecclesiæ Præsules
Abbreviated transcription (Latin):
licia accinctus fuisse descri¬
bit᷑. ⁊ de ioh̾e baptista euuã¬
głium loquit᷑. Erat iohes
uestitus pilis cameli⁊ zo¬
na pellicia eirra lurha re
ei᷑. Beatum ⁊̃ arconiũ
herenitaꝵ pr̃em pelli¬
cia usum fuisse legimus.
Hinc ⁊ de ip̃o beato bñdio¬
to legimꝰ in dẏalogo. Eodẽ
quoq tempore. hunc in
specu latitantẽ. ⁊̃ pastores
inuen̾unt. Quẽ clum ue¬
stitũ pellib int̾ fructecta
cernent. Aliqͣm bestiam

Expanded text:
licea accinctus fuisse descrilicea accinctus fuisse describitur. Et de Ioāne Baptista Euangelium loquitur. Erat Ioannes vestitus pilis cameli: & zona pellicea circa lumbos eius. Beatum Antonium Eremitarū Patrem, pellicea vsum fuisse legimus. Hinc & de ipso beato Benedicto legimus in Dialogo. Eodē quoque tempore hunc in specu latitantem, etiam pastores inuenerunt. Quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam best
Abbreviated transcription (Latin):
ut cuiq opus erat. iuxta
om̃ia quoq diuinaꝵ lit¬
t̾aꝵ mandata licet abb̾i
suꝑfluitate recisa peslici¬
as uł cet̾a indum̃ta fr̃ib
largiri. ⁊ more boni pasto¬
ris ouib sͥ cõmissis cũcta
necessaria prouide. Et ne
exempla deẽe uideant᷑. i p̃m
deũ pͥmis hominib ⁊ pꝰ
lapsum huiꝰ mũdi indum̃¬
ta declisse legimꝰ. fecit inqͥt
adam ⁊ uxori eius tunieas
pellicas. ⁊ incluit eos Cũ
ergo hec indum̃ta ñ pro
gła s pro ignominia. nõ
ꝑ deliciis s pro penitẽtia.
nõ pro honore. s pro dedecore.
d̾s eis contulerit: cur uos
qͣi delicias qͥd magnũ pelles
monachis auferre nitimi¬
ni: Hec plane huiꝰmodi ĩ¬
dum̃tti in exilio positos pa¬
trie recordari cõmouent.
q̃ ab ea expulsi in susten¬
tanda fragilitate se acce¬
pisse recolunt. Sc̃os qͦ ꝓ
laude martyrii memorat
dicẽs. Circuierũt in melo¬
tis. in pellib capeinis. He¬
lyas namq ꝓpħa. zona pel¬

Expanded text:
rout cuique opuserat, iuxta rout cuique opuserat, iuxta omnia quoque diuinarum literarum mandata: licet Abbati superfluitate recisa, pellicias vel cætera indumenta fratribus largiri, & more boni Pastoris ouibus sibi commissis cuncta necessaria prouidere. Et ne exempla deesse videantur, ipsum Deum primis hominibus post lapsum huiusmodi indumenta dedisse legimus. Fecit, inquit, Deus Adam & vxori eius tunicas pelliceas, & induit eos. Cum ergo hæc indumenta non pro gloria, sed pro ignominia, non pro deliciis, sed pro pœnitentia, non pro honore, sed pro dedecore, Deus eis contulerit: quare vos ac si delicias, & aliquid magnum, pelles monachis auferre conamini? Hæc plane huiusmodi indumenta in exilio positos patriæ recordari commonent, quæ ab ea expulsi, in sustentanda fragilitate se accipisse recolunt. Sanctos quolaude martyrum memorat dicens. Circumierunt in melotis, in pellibus caprinis. Helias namque Propheta zona pel
Abbreviated transcription (Latin):
pelliciis demonstrabimus.
uerba igit᷑ regule in pͥmis
discutiamꝰ. Et si nob̾ pel¬
les abstulerit: ilico dimit¬
temꝰ. Audite gͦ unde nos
impetitis. Uestim̃ta inqͥt
aierũ temperiem dentur:
qr in frigidis regionib am¬
plius indiget᷑. in calidis
u̾o minus. Hec ergo cõ¬
sid̾atio. penes ab̃batẽ sit.
Heo dicens nlłam uesti¬
m̾tis certam metã p̾fi¬
xit: nich̾ necessitati abstu¬
lit in arbitͥo pr̃is sp̃ualis
totũ posuit. ⁊ tcim in hiis
qͣm in cet̾is similib ne¬
cessaria conseruãs. suꝑflua
tm̃ resecauit. Uñ ⁊ alibi di¬
xit. Qd̾ suꝑfluũ est ampu¬
tari debet. Apłs quoq idẽ
confirmat. Carnis ait cu¬
ram ne fec̾itis in desidiis.
Inde beatꝰ gregorius. Cum
carnis curam in desid̾iis
fac̾e ꝓhibem᷑ in necessita¬
tib concedimur. Igit᷑ se¬
beati bñcdicti supͣ scͥpta
dc̃a scd̃m illa q̃ de actib a¬
postoloꝵ alibi inducit di¬
cens. diuidebat᷑ singłis ꝓ¬

Expanded text:
pelliciis demonstrabimus. pelliciis demonstrabimus. Verba igitur regulæ in primis discutiamus: & si nobis pelles abstulerit, ilico dimittemus. Audite ergo, vnde nos impetitis. Vestimenta, inquit, aut aerum temperiem dentur: quia in frigidis regionibus amplius indigetur, in calidis vero minus. Hæc ergo consideratio penes Abbatem sit. Hæc dicens, nullam vestimētis certam metam præfixit, nihil necessitati abstulit, in arbitrio Patris spiritualis totum posuit: & tam in his, quam in cæteris similibus necessaria conseruans, superflua tantum resecauit. Vnde & alibi dicit. Quod superfluum est, amputari debet. Apostolus quoque idem confirmat. Carnis, ait, curam ne feceritis in desideriis. Inde beatus Gregorius. Cum carnis curam in desideriis facere prohibemur: in necessitatibus concedimur. Igitur sebeati Benedicti suprascripta dicta, secundum illa quæ de Actibus Apostolorum alio loco inducit, dicens, Diuidebatur singulis p
Abbreviated transcription (Latin):
emplis ⁊ testimoniis cin¬
ximꝰ ut nullꝰ iam euaden¬
di uob̾ suꝑ sit locus. Cum
enim audiatis. necessita¬
tis siue utilitatis gr̃a.
posse patres mandata mo¬
d̾ari. negabitis hoĩem ad
monachatũ nͥ post annũ
posse suscipi. Et que ma¬
ior necessitas aut utilitas
auimaꝵ salute potest in¬
ueniri. Illa necessitate. al¬
la utilitate. ne lilati pe¬
ant ad nos uenientes ali¬
qũ sũ mora suscipimꝰ. Et
q iam dc̃o caritatis ocło.
salutẽ ꝑximi sic agendo
salutẽ hoĩm reqͥrit. nec a¬
licui diuine scͥpture con¬
traimꝰ ĩmo implendo qd̾
uolunt eis in om̃ib con¬
cordamꝰ.
oyst hec reqͥritis qua
auctoritate usũ pessiciaꝵ
⁊ liũsaꝵ pelliũ nob̾ defẽ¬
dimꝰ: cum in regła nichͥ
de huiꝰmodi reꝑiat᷑. Sed
⁊ nos requirimꝰ. qua aue¬
toritrite ea auferre cona¬
mini: qͣm cum afferre nõ
potueritis qd̃ reuera ñ po¬
testis. nos nr̃as in mediũ
nos nil mali agẽ uestiti

Expanded text:
emplis et testimoniis cinemplis et testimoniis cinximus, ut nullus jam evadendi vobis supersit locus. Cum enim audiatis necessitatis, sive utilitatis gratia posse Patres mandata moderari, negabitis hominem ad monachatum nisi potest annum posse suscipi? Et quae major necessitas aut utilitas, animarum salute, potest inveniri? Illa necessitate, illa utilitate, ne dilati pereant, ad nos venientes aliquando sine mora suscipimus. Et quia jam dicto charitatis oculo salutem proximi sic agendo salutem hominum requirit, nec alicui divinae Scripturae contraimus, imo implendo quod volunt, eis in omnibus concordamus. Post haec requiritis qua auctoritate usum pelliciarum & diuersarum pelliū nobis defendimus: cum in regula nihil de huiusmodi reperiatur. Sed & nos requirimus, qua auctoritate ea auferre conamini. Quam cū afferre non potueritis, quod re vera non potestis, nos nostras in medium nos nil male agere vestiti
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs primi canones ad pͥsti¬
num clericatus uł digni¬
tatis graclum acoed̾e ꝓhi¬
bent: sequentes uͦ neces¬
sariis cogentib causis ali¬
quando ꝑmittũt. Sic s
de p̾bit̾oꝵ filiis ne p̾sbr̃i fi¬
ant. ⁊ de ep̃is ne ad aliam
sedem tnͣsferant᷑ constitu¬
tum: s in multis utilita¬
tis gr̃ã ñ seruatũ. Papa
etiam gregorius anglos
nouit̾ ad fidem conũsos.
contͣ p̾decessoꝵ suoꝵ ac
młtoꝵ concilioꝵ institu¬
ta in qͥnta linea copulari
ꝑmisit. Hec ⁊ multa hiis
similia a quibdam pr̃ib
cundo dicit. Freqñter siue
ex necessitate. siue alio qͦli¬
bet mͦ chͣsgredi contingit
hoĩes ecoliasticos canones.
Et sc̃s papa leo. uUbi inqͥt
necessitas fũit ad utilita¬
tem eccłie qui potestatem
tate enim fit mutatõ le¬
gis. Et felix papa. Cõtem¬
plari oportet inqͥt. quod
ubi occurrit necessitas.
sepe constitucões patrum
thͣsgredim᷑. Hec diximus.
istis uos expugnantib ex¬

Expanded text:
quos primi Canones ad pristiquos primi Canones ad pristinum clericatus vel dignitatis gradum accedere prohibent, sequentes vero necessariis cogentibus causis, aliquando permittunt. Sic & de Presbyterorum filiis, ne presbyteri fiant, & de Episcopis ne ad aliam sedem transferantur constitutum est: sed in multis vtilitatis gratia non seruatum. Papa etiam Gregorius Anglos nouiter ad fidem conuersos, contra prædecessorum suorum, ac multorum Conciliorum statuta, in quinta linea copulari permisit. Hæc & multa his similia a quibusdam Patribus pitulo dicit. Frequenter siue ex necessitate, siue alio quolibet modo, transgredi contigit homines Ecclesiasticos canones. Et sanctus Papa Leo. Vbi, inquit, necessitas fuerit, ad vtilitatem Ecclesiæ qui potestatem tate enim sit mutatio legis. Item Felix papa: Contemplari oportet, inquit, quod ubi occurrit necessitas, saepe constitutiones Patrum transgredimur. Haec diximus, istis vos expugnantibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
disponat: ut anime sal¬
uent᷑. Sed s dñs in eunã¬
głio. Si oculus tuus fuit
simplex totũ corpꝰ tuum
lucidum erit. hoc est si in¬
tentio bona fũit. ⁊ cuncca
oꝑa recta existent. Hiis
auctoritatib hac ratõne.
confidimꝰ nos iuste agere.
⁊ beati bñdc̃i p̾ceptum qͥ
in nullo scͥpturis cliuinis
contͣrius ẽẽ potest in susci¬
piendis nouitiis optime
plerũq magr̃is eccłie dei
pẽm instituta transgredi:
et ad utilitatem animaꝵ
regłarum p̾cepta mod̾ari.
sa est. ut siue arguendo.
siue obsecrando. siue iu¬
crepando. siue parcendo si¬
ue corripiendo. seu quocũ¬
deo a quo disiũctus fu̾at
it̾um ꝯuigat᷑. De hiis
młtai in canonib eccłia¬
sticis inuenimꝰ a scis ui¬
delicet prib bene pͥus san¬
cita ⁊ a subsequentib iuxͣ
ratõem tẽꝑum certis de
causis muttitai: ut est
u̾bi gr̃a de illis qui in here¬
si uł in aliqd̃ dampnabi¬
le pecc̃m ⁊ publicũ corruũt:

Expanded text:
disponat, vt animæ saldisponat, vt animæ saluentur. Sed & Dominus in Euāgelio, Si oculus tuus fuerit simplex: totum corpus tuum lucidum erit. Hoc est, si intentio bona fuerit, & cuncta opera recta existent. His auctoritatibus, hac ratione confidimus, nos iuste agere: & beati Benedicti præceptum, qui in nullo scripturis diuinis contrarius esse potest, in suscipiendis nouplerumque magistris Ecclesiae Dei Patrum instituta transgredi, et ad utilitatem animarum regularum praecepta moderari. sa est, vt siue arguendo, siue obsecrando, siue increpando, siue parcendo, siue corripiendo, siue quocunDeo, a quo disiunctus fuerat, iterum coniungatur. De his multa in Canonibus Ecclesiasticis inuenimus, a sanctis videlicet Patribus bene prius sancita, & a subsequentibus iuxta rationem temporū certis de causis mutata: vt est, verbi gratia, de illis, qui in hæresim vel in aliquod damnabile peccatum, & publicum corruunt,
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis oculũ erga salutẽ
proximi aꝑtum habemus.
Derpendimꝰ qͥꝓpe. qr si eũ
ab ordie nr̃o tam asꝑe det̾¬
r̾emus. ad secłm reũtens
post sathanam cõuert̾etur:
⁊ qui ad salutem uen̾at ĩ
ꝑniciei reos nos añ subti¬
le examen districti iuli¬
cis inueniri formidamꝰ.
si quem saluare condescẽ¬
dendo potuimꝰ. ꝑditum
iri nr̃a austeritate ꝑmit¬
timꝰ Pertractamꝰ ⁊ hoc qr
etiam sepe inuitis bona
p̾stant᷑. Hoc dicimꝰ. quod
apud nos sepe conting̾e cer¬
nimꝰ. Non nulli huic iu¬
go colla sua submittẽtes.
post aliquãtum tpr̃is lũ¬
sis seu temptatõnib. seu
tͥbulatõnib opp̾ssi. ad feces
mũdi qͣs limiserãt reũ¬
terent᷑. nͥ cogitarẽt qd̾ se¬
mel fec̾unt. ñ posse se abs
timore compulsi ad ouile
saluari se nõ posse cognos¬
cũt. uelint. nolint. seruãt
qd̃ uouerunt. Ip̃e qͦ beatꝰ
bñdõs quẽ uob̾ obicitis
ꝓ nob̾ loquit᷑. Sio inqͥt
abbas om̃ĩa temꝑet atq

Expanded text:
oculum erga salutem proximi apertum habemus. Perpendimus quippe, quia si eum ab ordine nostro tam aspere deterreremus, ad seculum reuertens post Satanam conuerteretur & qui ad salutem venerat, in rniciei reos nos ante subtile examē districti iudicis inueniri formidamus: si quem saluare cōdescendendo possumus, perditum iri nostra austeritate permittimus. Petractamus & hoc, quia sæpe etiam inuitis bona præstantur. Hoc dicimus, quod apud nos sæpe contingere cernimus. Nonnulli huic iugo colla sua submittentes, post aliquantum temporis diuersis seu tentationibus seu tribulationibus oppressi, ad fæces mundi, quas dimiserant, reuerterentur: nisi cogitarent quod semel fecerunt non posse se absqtimore compulsi, ad ouile saluari se non posse cognoscunt, velint, nolint, seruant quod vouerunt. Ipse quoque beatus Benedictus, quem nobis obiicitis, pro nobis loquitur. Sic, inquit, Abbas omnia temperet atque
Abbreviated transcription (Latin):
tͥstetur: qui uͦ plus incli-¬
get. humilietur pro in
tõni regula caritatis
⁊ omĩa sua rectitudine
recta facit. attestatur.
ut b̾s augustinꝰ in libro
de morib eccłie catholice
contͣ manicheos loqñs
scͥbit. Continẽt se gͥhii

Expanded text:
tristetur. Qui vero plus inditristetur. Qui vero plus indiget, humilietur pro inftioni Regula charitatis, et omnia sua rectitudine recta facit, attestatur, ubi beatus Augustinus in libro De moribus Ecclesiae catholicae, contra Manichaeos scribens, dicit: Contine
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfluitate semꝑ et uͥ¬
q recisa ñ debent carita¬
tiue imꝑtiri. Hoc sc̃s ille¬
et iuteslexit: hoc scͥpsit.
hac de causa nichil aliud
de talib diffinire. nil
p̾cipere uoluit. s pro qͣ¬
litate locoꝵ. tempoꝵ. moꝵ
infirmitatũ ⁊ diuĩsoꝵ
accidendiũ. cibos potus.
uestes.⁊ ad extremũ u¬
niu̾sa tam corporib qͣm
animab necessaria sub¬
ditis a prib dari sanciuit
animaꝵ saluti folũmodo
intentus et eam siue dan¬
do siue subtͥhendo. siue
parcendo. siue corripiẽdo¬
procurare sollicitꝰ. hoc os¬
tendit om̃ib fere in lo¬
cis regule sue. hoc sp̃alit̾
dicit in capitulo suꝑius
dc̃o. quo tracteit. si om̃s
debent eqͣliter necessa
ria acciꝑe. Sieut inqͥt
spͥptum est. diuidebat᷑
singulis ꝓut cuiq opus
erat. Ubi ñ dicimꝰ ut ꝑso¬
narũ qd̾ absit acceptio
sit. s infirmitatũ cõside¬
ratio: uͥ qui minꝰ indiget
agat deo gr̃as. ⁊̃ nõ con¬

Expanded text:
superfluitate semper et ubsuperfluitate semper et ubique recisa, non debent charitative impertiri? Hoc sanctus ille intellexit, hoc scripsit, hac de causa nihil aliud de talibus diffinire, nil praecipere voluit; sed pro qualitate locorum, temporum, morum, infirmitatum, & diuersorum accidentium, cibos, potus, vestes, & ad extremum vniuersa tam corporibus quam animabus necessaria, subditis a Patribus dari sanciuit: animarum saluti tantummodo intentus, & eam, siue dando, siue subtrahendo, siue parcendo, siue corripiendoprocurare sollicitus. Hoc ostendit omnibus fere in locis Regulæ suæ, hoc specialiter dicit in Capitulo superius dicto, quo tractat si omnes debent æqualiter necria accipere. Sicut, inquit, scriptum est: « Dividebatur singulis, prout cuique opus erat . » Ubi non dicimus, ut personarum, quod absit, acceptio sit, sed infirmitatum consideratio. Ubi qui minus indiget, agat Deo gratias, et non con
Abbreviated transcription (Latin):
barũ discusores. Nonne
bant : Donoꝵ diu̾sitates
diũsis a deo donari dicit:
⁊ id̾o cum scrupulositate
m̃sura uictus alioꝵ con¬
stituit: constituendo tñ
nicħ p̾cipit: sed eam m̃su¬
uam qͣm ponit fr̃ĩb suffi¬
cere posce credit. si labor
ardor. us quelibet necessi¬
tas ampius poposõit: in
arbitrio prioris constitu¬
it: suꝑflua et uitiosa mo
re solito tm̃ resecans: ⁊ id¬
cirro sacietatẽ aut ebrie¬
tatem caueri in om̃ibus
ãmonẽs. De pulm̃tariis
etiam nicħ affirmando.
nicħ p̾cipiendo. s totum
sub mod̾atõne ponẽdo ita
scͥpsit. Suffic̾e credimꝰ
ad refectõem coticlianã
pulm̃taria ꝓpt̃ diu̾soꝵ
infirmitates: ut forte
qui ex uno nõ potuerit
comed̾e ex alio reficiatur
Si gͦ quispiam infirmi¬
tatis ꝓpͥe causa ex duob
illis nõ potuerit ed̾e. nõ
oportet. eum ex t̾cio refici.
Qd̾ si nec ex t̾cio. ñ debet
ei quartũ offerri: Sio
qͣutate infirmitatũ. hoc
est ꝓut cuiq opus efait

Expanded text:
barum discussores: nonne barum discussores: nonne bant? Donorum diuersitates diuersis a Deo donari dicit, & ideo cum scrupulositate mensuram victus aliorū constituit: constituendo tamen nihil præcipit, sed eam mensuram quam ponit, posse sufficere fratribus credit. Si labor, aut ardor, aut quælibet necessitas amplius poposcerit, in arbitrio Prioris constituit: superflua & viciosa tantum more solito resecans, & idcirco satietatem, aut ebrietatem caueri in omnibus admonens. De pulmentariis etiam nihil affirmando, nihil præcipiendo, sed totum sub moderatione ponendo, ita scribit. Sufficere credimus ad refectionē quotidianam, puinfirmitates, ut forte qui ex uno non potuerit edere, ex alio reficiatur. Si ergo quisquam infirmitatis propriae causa ex duobus illis non potuerit edere, non oportet eum ex tertio refici? Quod si nec ex tertio, non debet ei quartum offerri? Sic qualitate infirmitatum, hoc est, prout cuique opus est,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa u̾ba eius de m̃sura
potus tͣctantis nonne
huio intessigentie nr̃e.
astipulant᷑: Que breui¬
tatis causa libent̾ ĩtermi¬
maxime intentio atq dis¬
cretio cognosoi potest opor¬
tet ut ea ponamꝰ Unusqͥs¬
q ait ꝓpͥum donum ht̃
ex deo: alius sio alius uero
sio Et ideo cum aliqua
scrupulositate a nobis
m̃sura uictus alioꝵ con¬
stituit᷑. T̃am̃ infirmoꝵ ĩ¬
tuentes becillitatem cre¬
dimꝰ eminã uini ꝑ sin¬
gulos suffic̾ẽ ꝑ cliem Qͥ¬
b aũt donat d̾s tolerãtiã
abstinentie ꝓpͥam se hĩ¬
turos mercedem soiant
Q uod si loci necessitas aut
labor aut ardor ẽtatis ã¬
plius poposcerit in arbi¬
trio pͥoris consistat. si ex¬
sid̾ans in om̃ib ne fubre¬
pat sacietas. aut ebrietas.
licet legamꝰ uinum mona¬
choꝵ om̃ino nõ ẽẽ. s qr no¬
stris temporib id mona¬
chis ꝑsuaderi nõ potest.
saltem uł hoc consentiamꝰ
ut nõ usq ad sacietatem
sapientes. Dicite gͦ sila¬

Expanded text:
omnia verba ejus de mensura omnia verba ejus de mensura potus tractantis, nonne huic nostrae intelligentiae astipulantur? Quae brevitatis gratia libenter intermimaxime ejus intentio, atque discretio cognosci potest, oportet ut ea ponamus. Unusquisque, ait, proprium donum habet ex Deo; alius sic, alius vero sic . Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. Tamen infirmorum contuentes imbecillitatem, credimus eminam vini per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiae, propriam se habituros mercedem sciant. Quia si loci necessitas aut labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit in arbitrio prioris consistat. s in omnibus ne subrepat satietas aut ebrietas. Licet legamus vinum monachorum omnino non esse. Sed quia nostris temporibus id monachis persuaderi non potest, saltem vel hoc consentiamus, vt nō vsque ad satietatem sapientes. Dicite ergo sylla
Abbreviated transcription (Latin):
tia cũm ad abraham lo¬
quens pro decem sodomita¬
rũ iustis se cet̾is indulg̾e̾
promittit: et uiduam duo
tm̃ minuta offerentẽ lau¬
dauit: ⁊ cum danti calicẽ
aque frigide m̃cedem red¬
dit ⁊ bone uoluntatis ho¬
minib pacem annũtiat:
uos ecõuerso uelut ei in¬
sicdiantẽ ip̃m nitimini
ꝯprobare. Hoc certe faci¬
tis cum ꝓfitent hec ⁊ alia
regule u̾ba nõ ut oportet
intelligitis. ñ ut decet ex¬
ponitis. Hoc facitis cum
ꝓfitentiũ u̾ba magis qͣm
corda deum attend̾e cdicitis.
⁊son ita. ñ ita sensit sc̃s
qui sp̃u omĩm iustoꝵ ple¬
nus fuisse licit᷑: nõ ita
sensit: sed audite qͥd sen¬
serit. Intellectũ eius u̾ba
Qd̾ si labor forte inqͥt ma¬
trio ⁊ potestate abb̃is erit
si expediat aliquid aug̃e.
remota p̾ om̃ib crapula
ut nũqͣm subrepat mo
Hec dicens qͥd aliud qͣm
necessitatem retinuit ui-¬
tium amputauit. atq in
arbitͥo abb̃is cuncta huiꝰ¬
mocli ẽẽ sensuit. Sed et

Expanded text:
tia, cum ad Abraham lotia, cum ad Abraham loquens, pro decem Sodomitarum justis se caeteris indulgere promisit , et viduam duo tantum minuta offerentem laudavit , et cum danti calicem aquae frigidae mercedem reddit , et bonae voluntatis hominibus pacem annuntiat , vos e converso velut ei insidiantem ipsum nitimini comprobare. Hoc certe facitis, cum haec et alia Regulae verba, non ut oportet, intelligitis, non ut decet, exponitis. Hoc facitis, cum profitentium verba, magis quam corda, Deum attendere dicitis. Non ita, non ita sensit sanctus, qui spiritu omnium justorum plenus fuisse dicitur, non ita sensit; sed audite quid senserit. Intellectum ejus verba Quod si labor forte facttrio et potestate abbatis erit, si expediat, alremota prae omnibus crapula, ut nunquam subrepat mon. » Haec dicens, quid aliud quam necessitatem retinuit, vitium amputavit, atque in arbitrio abbatis cuncta hujusmodi esse censuit? Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾ii ꝑ dĩsa eũtes
nem suũ trutinare pote¬
rũt. Nũquid semꝑ ⁊ ubi¬
cum habere ualebunt.
cui qñ bis comed̾int. t̾ciã
ꝑtem libre sue ad cenam
illam recepturi. nec de alio
pane comessuri cõmenda¬
re ualeãt: uere liquantes
culicem ⁊ camelũ glutiẽ¬
tes. decimantes mentam.
⁊ anetum. ⁊ ꝙyminũ. ⁊ re¬
liquentes q̃ sunt grauiora
legis. iudiciũ s̃ iusticiam.
ueritatẽ Sic qͥppe sentien¬
tes quid aliud qͣm dñi uer¬
boꝵ uenatorem magis ꝙͣ
cordium scrutatorem eẽ
uid̾i uultis. Cũq ad cor
semꝑ respic̾e dicat᷑ ⁊ sim¬
plicitate oculi totũ corpꝰ
lucidum fi̾ ip̃e confirmet.
uos eꝯtra magis eñ lin¬
guemotꝰ ⁊ sonũ omũ au¬
rib cõmunẽ notare talia
clicentes sentire uidemini
Et cum ꝓbetur mat̾iam
salutis nr̃e ꝓpt̾ suam ĩ¬
mensam pietatem. liben¬
tissime ꝑquire. quod ex
multis scͥpturaꝵ locis
conice ĩmo aꝑte cognoscẽ
quilib potest: ut uerbi gͣ¬

Expanded text:
monasterij per diuersa euntes, monasterij per diuersa euntes, nem suum trutinare poterunt? Nunquid semper & vbicum habere valebunt, cui quando bis comederint, tertiam partem libræ suæ ad cœnam illam recepturi, nec de alio pane comessuri, commendare valeant? Vere liquantes culicem, & camelum glutientes, decimantes mentham, & anetum & ciminum: & relinquentes quæ sunt grauiora legis, iudicium, & iustitiam, & veritatem. Sic quippe sentientes, quid aliud quam Deum verborum venatorem magis, quam cordiū scrutatorem esse, videri vultis? Cumque ad cor semper respicere dicatur, & simplicitate oculi totum corpus lucidum fieri, ipse confirmet: vos econtra, magis eum linguæ motus, & sonum omnium auribus communem dicentes, sentire videmini. Et cum probetur materiam salutis nostrae propter suam immensam pietatem libentissime perquirere, quod ex multis Scripturarum locis conjicere, imo aperte cognoscere quilibet potest, ut verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
ponamꝰ. Panis inqͥt libra
una propensa sufficiat
in die. siue una sit refer¬
tio. siue prandii ⁊ cene.
t̾cia pars a celerario reser¬
uetur. reddenda cenaturis
Ecce qui de iota uno aut
uno regule apice calump¬
nias calũpniamini insur¬
gite irruite: inuenistis qͥd
dicatis. qͥd obiciatis: hio
plane nos dampnare hic
p̾uaricatores arguere hic
uoti tnͣsgressores uocare
sine contratlictõne potestis.
Si enim ꝓpensa libbra pa¬
nis in die monacho ñ suf¬
fec̾it. si uel monachũ supͣ
libram uł ꝓ libra aliud
sũpserit nͥ integram t̾ciã
ꝑtem ad opꝰ cene qͥ reddẽdã
celerario nõ alt̾i reddid̾it.
si plus uł minꝰ de libra in
pͥma refectõne comederit.
qͣm ut t̾cia pars ad seruã¬
dum residua sit. id est ut
nec plus t̾cia parte nͨ mi¬
nus comedenti suꝑsit. qͥd
aliud qͣm a deo cõdemꝑna¬
mur: a ꝑadiso exclucdim᷑.
ut ꝑituri ⁊ filii ꝑditõnis
in inferno retrudim᷑. Qͥd
tñ de illis dicetis. qui extͣ
equitant ⁊ necessitate

Expanded text:
ideamus: Panis, inquit, libra una propensa sufficiat in die, sive una sit refectio, sive prandii et coenae. tia pars a cellarario reservetur, reddenda coenaturis. Ecce qui de iota uno, aut uno Regulae apice calumnias machinamini, insurgite, irruite, invenistis quid dicatis, quid objiciatis, hic plane nos damnare, hic praevaricatores arguere, hic voti transgressores vocare, sine contradictione potestis. Si enim propensa libra panis in die monacho non suffecerit, si vel modicum supra libram, vel pro libra aliud sumpserit, nisi integram tertiam partem ad opus cœnæ sibi reddendam Cellarario non alteri reddiderit: si plus vel minus de libra in prima refectione comederit quam vt tertia pars ad seruandum residua sit, id est vt nec plus tertia parte, nec minus comedenti supersit: quid aliud quam a Deo condemnamur, a paradiso excludimur, vt periuri & filij perditionis in inferno retrudimur? Quid tamen de illis dicetis, qui extra equitant, & necessitate