comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit iudicare. sed retulit ad dñm. qͥ eas
ne in opes ꝑmanerent. ussit fr̃ib copulari.
Geneseos quoq narrat liber. qđ postquã coe-¬
punt homines multi fieri qui numerꝰ sẽꝑ
in uitio est & filiȩ nate sunt: acceꝑunt eas
ñ angeli sed filii dĩ. de quib orti sunt gigan¬
tes. siue ut in hebraico scriptũ est enimmi¬
tonses idest srruentes. E contrario ad sc̃m
dr̃. Uxor tua sicut uitis abundans in late.¬
rib domus tuę. filii tui sicut nouella oli¬
uarũ in circũitu mensȩ tuȩ. Q iterũ. Uideas
saluatorẽ. qui in toto simul orbe generatꝰ est.
quod nullus auduit. quod nulla narrat
historła. ut alicuiꝰ doctrinȩ om̃s inbreui tẽ¬
pore crederent nationes. & de uniuersis gen¬
tib una gens fieret xp̃ianor. de qua &e
paulus loquit᷑. Si qua in xp̃o noua crea¬
tura. ueter̾a transier̃. ecce facta sunt noua.
Om̃is enĩ ait gentes quas fecisti uenient & ad¬

Expanded text:
fuerit judicare, sed retulit ad Dominum, qui eas fuerit judicare, sed retulit ad Dominum, qui eas ne inopes permanerent, jussit fratribus copulari. Geneseos quoque narrat liber , quod postquam coeperunt homines multi fieri, qui numerus semper in vitio est, et filiae eis natae sunt, acceperunt eas, non Angeli, sed filii Dei, de quibus orti sunt gigantes: sive ut in Hebraeo scriptum est ἐπιπίπτοντες, id est, irruentes. Econtrario ad sanctum dicitur: Uxor tua sicut vitis abundans in lateribus domus tuae. Filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu menDominum Salvatorem, qui in toto simul orbe generatus est, quod nullus audivit, quod nulla narrat historia, aut alicujus doctrina, ut omnes in brevi tempore crederent nationes. Et de universis gentibus, una gens fieret Christianorum, de qua et Paulus loquitur: Si qua in Christo nova creatura vetera transierunt; ecce facta sOmnes enim, ait, gentes quas fecisti, venient, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i qui regẽ dm̃ susciꝑe noluer̃. recipients
ꝓ impietate sua atq blasphemiis et̃na sur¬
cia: eccłia in nomine dnĩ congregata de
qua in psalmo dicitur. homo natꝰ est in cu
& ipse fundauit eam aldissimꝰ. antequã par.¬
turiret peꝑit. ante quã ueniret partus eiꝰ
genuit masculum. Non enĩ multo tempore
ut popłs iudeor ꝑ abraham & isaac & iacol
duodecim patriarchas. & rursũ liberoseor
ac nepotes creuit in maiꝰ. se euangelicam
pͣdicationẽ statim omĩs mundus concepit
&e parturiuit. & pepit masculum. quem
pharao & hero des conabantur occidere. qui
& in moise & in xp̃o saluatus in egipto est.
Deniq abraham & isaac masculos habuere
liberos. & iacob multarũ gentiũ pat̾. unã
genuit filiam ꝓquã dura ꝑpessus est. Qd
sifiliȩ salphaath dĩ sententia recipiunt he¬
reditatẽ patris: hoc considerandũ est quod
pat̃ earũ in peccato suo mortuus sit. qͥ nullũ
filium genuit. & moises nichil suꝑ eis aus

Expanded text:
i Deum regem suscipere noluerunt, recipientibus pro impietate sua atque blasphemiis aeterna supplicia, Ecclesia in nomine Domini congregata, de qua in psalmo dicitur: Homo natus in ea: et ipse fundavit eam altissimus , antequam parturiret, peperit, antequam veniret partus ejus, genuit masculum. Non enim multo tempore, ut populus Judaeorum per Abraham, et Isaac, et Jacob, et duodecim Patriarchas, et rursum per liberos eorum ac nepotes crevit in majus, sed ad Evangelicam praedicationem statim omnis mundus concepit, et parturivit, et peperit masculum, quem Pharao et Herodes conabantur occidere, qui et in Moyse, et in Christo salvatus in Aegypto est. Denique Abraham et Isaac masculos habuere liberos, et Jacob multorum filiorum pater, unam genuit filiam, pro qua dura perpessus est . Quod si filiae Salphaad Dei sententia recipiunt haereditatem patris , hoc considerandum est, quod pater earum in peccato suo mortuus sit, qui nullum filium genuit, et Moyses nihil super eis ausus
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓmissio. siue ꝓpt̾ eos qui int̾ plurimos pec¬
catores seruiunt mͥ. Tale quid &e ingenesi
legimꝰ. quando de quinquaginta usq ad
decem paulatim quęrunt᷑ iusti. qui de pec¬
cato liberent ciuitatẽ. Et loth de sodomis
cum filiab suis solus iustus eripitur. de qͦ
incanonica epła scribitur. quod cruciaretur
anima ipsius uidentis nefanda cõmitti. &
straret. & enoch quoq int̾ peccantiũ multi¬

Expanded text:
repromissio, sive propter eos, qui inter plurimos pecrepromissio, sive propter eos, qui inter plurimos peccatores serviunt mihi. Tale qiud et in Genesi legimus, quando de quinquaginta usque ad decem paulatim quaeruntur justi, qui de peccato liberent civitatem , et Lot de Sodomis cum filiabus suis solus justus eripitur . De quo in Catholica Epistola scribitur , quod cruciaretur anima ipsius videntis nefanda committi, etstraret. Enoch quoque inter peccantium
Abbreviated transcription (Latin):
& omĩa peccata illiꝰ suis patere conspectib.
&e reddditurũ se oꝑasingulor. in sinu eoꝵ. Post
hȩc infert similitudinẽ &e cõparationis exẽ.¬
plum. quo doceat unumquenq suo ꝑire pec¬
cato. & etiã si peccantiũ sit plurima multi-¬
tudo: unũ iustũ cunctor uitio ñ ꝑire. Siqͥs
ait in botro &e uua quȩ ad maturitatem
ꝑuenire non potuit. & acescentes attulit
fructus. uel aliquo aeris ac t̾rȩ corrupta est
uitio. unũ granũ repꝑerit illesũ. quod sp̃ẽ
habeat adhuc maius fieri. & ad maturitatẽ
solitam ꝑuenire. dicat alteri ne tangas illud.
sed dimitte ut crescat. quia benedictio dñi ÷
ut intanta acinoꝵ multitudine solũ euade-¬
ret siccitatẽ: sic inquit de uideoꝵ. innume.¬
rabili multitudine quȩ offendit dm̃. si pau.¬
cos iustos inuenero: liberabo eos de interitu
plurimor. Et hoc faciã ꝓpt̾ seruos meos
abraham. isa ac & iacob ad quos facta est

Expanded text:
et omnia peccata illius suis patere conspectibus, et omnia peccata illius suis patere conspectibus, et redditurum se opera singulorum in sinu eorum. Post haec infert similitudinem, et comparationis exemplum, quo doceat unumquemque suo perire peccato, et etiamsi peccantium sit plurima multitudo, unum justum cunctorum vitio non perire. Si quis, ait, in botro et uva, quae ad maturitatem pervenire non potuit, et acescentes attulit fructus, vel aliquo aeris ac terrae corrupta est vitio, unum granum reperit illaesum, quod spem habeat adhuc majus fieri, et ad maturitatem solitam pervenire, dicat alteri, ne tangas illud, sed dimitte ut crescat, quia benedictio Domini est, ut in tanta acinorum multitudine solum evaderet siccitatem: sic, inquit, de Judaeorum innumerabili multitudine, quae offendit Deum, si paucos justos invenero, liberabo eos de interitu plurimorum. Et hoc faciam propter servos meos Abraham, Isaac et Jacob, ad quos facta est
Abbreviated transcription (Latin):
aentes obstupescere qui comederit. & ꝑire
animam peccatricẽ. nec ext̾na luere peccata.
F & quo intelligimꝰ in bonã partẽ uel in con.¬
trariã eos acciptendos patres. quib unusqͥsq
apponitur. cum de hac uita eacesserit. Sacri
&e dan uitulos aureos posuit. & ex ꝓbrauit
do suꝑ pͣceptis sius dum eiꝰ neglexit cerimo¬¬
nias. & cultum dĩ demonib tribuit. quoꝵ
opa reddenda sunt insinueoꝵ. Omĩsq here¬
ticus contẽnens ȩcclesi asticã simplicitatẽ
sacrificat in montib & ea ꝓbrat dõ. dũ eiꝰ
p̾cepta contemnit. Hȩc dic̃ dñs. Quomͦ
sinueniat᷑ granũ in hotro. & dicat᷑. ne dissi¬
pes illud. qm̃ benedictio est: sic faciã ꝓpter
seruos meos ut ñ disꝑdam totũ. L.xx. Sic dic̃
dñs. Quomͦ si inueniatur acinũ in botro. &
dicatur ñ contingas illud. quia benedictio
est ineo: sic faciam ꝓpt̾ seruũ meũ ut non
dispdam om̃s. Dixerat dñs isrł esse ꝑiturum

Expanded text:
dentes obstupescere, qui comederit: et perire dentes obstupescere, qui comederit: et perire animam peccatricem, nec externa luere peccata. Ex quo intelligimus, vel in bonam partem, vel in contrariam, eos accipiendos patres, quibus unusquisque apponitur, cum de hac vita excesserit. Sacrifet Dan aureos vitulos posuit. Et exprobravit Deo super praeceptis suis, dum ejus neglexit caeremonias, et cultum Dei daemonibus tribuit: quorum opera reddenda sunt in sinu eorum . Omnisque haereticus contemnens Ecclesiasticam simplicitatem, sacrificat in montibus, et exprobrat Deo, dum ejus praecepta contemnit. Haec dicit Dominus: Quomodo si inveniatur granum in botro, et dicatur: ne dissipes illud, quoniam benedictio est; sic faciam propter servos meos, ut non disperdam totum. LXX: Sic dicit Dominus: Quomodo si inveniatur acinum in botro, et dicatur: ne contingas illud, quia benedictio est in eo: sic faciam propter servum meum, ut non disperdam omnes. Dixerat Dominus, Israel esse periturum,
Abbreviated transcription (Latin):
Est aut̃ ae sinus honꝰ qui sanctitate fruitur
conseientiȩ. de quo psalmista dicebat.
ẜt oratio mea insinumeo conuertebatur Intel¬
ligitu o siius in quemlibet affestus atꝙ di¬
lestio quando admaritu sermo dirigitur.
au est insinutuo. & ad parentẽ. Ad ducent
flos tuos insinu. Unde & or̃s qui patrẽ ha-¬
sei abraham. & uirtutũ eiꝰ similes esse me.¬
uort : requi escunt in sinu eiꝰ Neq enĩ patres
dor nunc iniquitates nob̾ & peccata readunt᷑
eos debemꝰ acciꝑe. de quor semine nata sunt
cor pora: A lioquin & ipse moises qui dixerat
pecata patrũ filus esse reddenda intciã &e
quartã generationẽ iis qui oder̃ dm̃: int̾pre.¬
aaret᷑ sententiã suã dicens. ñ morient᷑ filii
ꝓpt̃ peccata patrum. sedunusquisꝙ in suo
peccato moriet᷑. eandẽ e zechiel approbante
sententiã. quod nequaquã ultra dicat᷑ illa
urabola. patres uuam acerbã comederunt.
&e dentes filioꝵ obstupuerunt: sed eiꝰ tantũ

Expanded text:
tur conscientiae, de quo Psalmista dicebat: Et oratio mea in sinu meo convertetur . Intelligitur sinus in quemlibet affectus atque dilectio, ut quando ad maritum sermo dirigitur, Uxor quae est in sinu tuo; et ad parentem, Adducent filios tuos in sinu . Unde et omnes qui patrem habent Abraham, et virtutum ejus similes esse meruerunt, requiescunt in sinu ejus. Neque enim patres, quorum nunc iniquitates nobis et peccata redduntur, eos debemus accipere, de quorum semine nostra nata sunt corpora. Alioquin et ipse Moyses qui dixerat, peccata patrum filiis esse reddenda in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt Deum , interpretatur sententiam suam, dicens: Non morientur filii propter peccata patrum: sed unusquisque in suo peccato morietur . Eamdem Ezechiele approbante sententiam, quod nequaquam dicatur illa parabola: Patres uvam acerbam comederunt, et dentes filiorum obstupuerunt , sed ejus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
facere &e docere. ut non ociosa sit fides. sed
poꝑa currat ad pͣmium. Genua aut̃ &e sinꝰ
quid signi ficent &e supra breuit̃ exposui.
x nunc abraham exemplum docere nos
poterit. in cuitis sinu latarus requiescit. &
abraham. ce isaac. ce iacob. Guomodo
sicui mat̾ blandiat᷑. ita ego consolabor

Expanded text:
facere et docere , ut non 810 otiosa sit fides, sed facere et docere , ut non 810 otiosa sit fides, sed per opera currat ad praemium. Genua autem et sinus quid significent, et supra breviter exposui, et nunc Abraham exemplum docere nos poterit, in cujus sinu Lazarus requiescit, etAbraham, Isaac et Jacob. Quomodo si cui mater blandiatur, ita ego consolabor
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint consolati. & de lactis abundantia
ad delitias ꝑuenerint ueritatis. ꝑquas u¬
troitur ad głam dĩ: tunc dñs declinabit suꝑ
eã fluuiũ pacis de quo erebo diximꝰ. Flunen
dĩ repletũ est aquis. &. fluminis impet̾ ha¬
ficat ciuitatẽ dĩ: ut pace omĩa possidente
& nationũ cessantib bellis de qͥb scriptura
dic̃. dissipa gentes quȩ bella uolunt. tor¬
rens doctrinarũ dĩ riget arua credentium
Tunc filii eiꝰ siue paruuli ut septuaginta
transtuler̃ in humeris portabuntur. & sin
genua consolationẽ accipient. in humers
de quib in pͥori ꝓphetia dictũ est. & quos
iacob ira p̃cat᷑ filio suo issachar. qͥ supposuit
humerũ suũ adlaborandũ. & uocat᷑ ÷ uir
agricola. Sudore enĩ ac labore nimio
ad ubertatẽ fructuũ ꝑuenimꝰ. Unde &
adsion ꝑ ieremiam dr̃. Da cor tuum in hu¬
meros tuos. ut a mandatis intelligat dñm.
imitans eũ de quo scriptũ est. iesus cepit

Expanded text:
fuerint consolati, et lactis abundantia fuerint consolati, et lactis abundantia ad delicias pervenerint veritatis, per quas pervenitur ad gloriam Dei: tunc Dominus declinabit super eam fluvium pacis, de quo crebro diximus: Flumen Dei repletum est aquis . Et: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; ut pace oet nationum cessantibus bellis, de quibus Scriptura dicit: Dissipa gentes quae bella volunt , torrens doctrinarum Dei irriget arva credentium. Tunc filii ejus, sive parvuli ut LXX transtulerunt in humeris portabuntur, et super genua consolationem accipient. In humeris, de quibus et in priori prophetia dictum est, et quos Jacob imprecatur filio suo Issachar: Quia supposuit humerum suum ad laborandum , et vocatus est vir agricola. Sudore enim et labore nimio ad ubertatem fructuum pervenimus. Unde et ad Sion per Jeremiam dicitur: Da cor tuum in humeros tuos , ut a mandatis intelligat Dominum, imitans eum, de quo scriptum est: Jesus coepit
Abbreviated transcription (Latin):
caspios idest singularis ferus: in hebeuo
scriptum est.tit saddai quod aqulas
omĩmodȩ regionis. ut significant non
solum a romanis sed a cunctis gudo
israelem esse uastatum. introitꝰ au
portis duodecim margaritȩ. & plateȩ
ciuitatis aurũ mundũ sic̃ uitrũ ꝑspicius
Istas margaritas ꝓhibet dñs mitti antĩ
porcos. quas negotiator bonꝰ cũ in ꝓphetis
inuenerit &e apłis. ꝑgit ad unũ p̃ciosisinis
margaritũ. ñ pͥores abiciens: sed ꝑillas qie¬
rens p̃ciosius. Quia hȩc dic̃ dñs. Pcat
ego declinabo suꝑ eãm quasi fluuiũ pacis
&e quasi torrente inundantẽ głam gentui
Squam iugetis. Abubere potabimini & sup
genua blandient᷑ uobis. Latr. Quia hec
Idicit dñs. Ecce ego declinabo adeos quasi flu¬
Suius pacis & quasi torrens inundans głam
gentium. Paruuli eoꝵ in humeris porta¬
buntur. & suꝑ genua consolabuntur.
statũ. postquã filii & habitatores eiꝰ uberib

Expanded text:
ἄγριος id est: singularis ferus, in Hebraico ἄγριος id est: singularis ferus, in Hebraico scriptum est ZIZ SADAI : quod Aquila omnimodum regionis, ut significaret non solum a Romanis, sed a cunctis gentibus Israelem esse vastatum. Introitus auportis erant duodecim margaritae, et plateae civitatis auro mundo sicut vitrum perspicuum . Istas margaritas prohibet Dominus mitti ante porcos , quas negotiator bonus cum in Prophetis invenerit et Apostolis, pergit ad unum pretiosissimum margaritum, non priores abjiciens, sed per illas quaerens pretiosius . Quia haec dicit Dominus: Ecce ego declino super eam quasi fluvium pacis, et quasi torrentem inundantem gloriam gentium, quam sugetis: ab ubere portabimini, et super genua blandientur vobis. LXX: Quia haec dicit Dominus: Ecce ego declinabo ad eos quasi fluvius pacis, et quasi torrens inundans gloriam gentium. Parvuli eorum in humeris portabuntur, et super genua consolabuntur. statum, postquam filii et habitatores ejus uberibus
Abbreviated transcription (Latin):
tia. in educationẽ eiꝰ gentis & pariuui¬
lori. qui simul nati fuerant. ut p̃beret
eis duo ubera nequaquã ut priꝰ in egipto
fracta &e iacentia. sed irtegra & uirgi¬
nali decore stantia ueteris ac noui in¬
strum̃ti. ad p̃bendũ rationale lac de
quib sponsus ad eã loquit᷑. bona ubera
tuꝑa suꝑ uinum. Isti erant de quib
specialit̃ dicebat᷑. beati lugentes. qm̃
ipsi consolabunt᷑. Et hoc notandũ. qđ qͥ
paruuli sunt consolationis indigent
bacte. & adhuc in mortali uersantur
loco. Qui uͦ post lac consolationis ad soli¬
dumꝑuenerint cibũ: delitus affluent
ueritatis & scientia omĩmodȩ głȩ que
troitum. simmachus pinguedinẽ. t̾eodo¬
tion multitudinẽ int̃p̃tati sunt Hoc
diximꝰ. ut psalmi septuagesimi noni
uerbum panderemꝰ ambiguũ. in quo
scriptum est uast auit eam aper de flia
& singularis ferus depastus ea. Prodaui
ubi in nr̃is &e grecis codicib legitꝰ uoun

Expanded text:
tia in educationem ejus gentis et parvutia in educationem ejus gentis et parvulorum, qui simul nati fuerant, ut praeberet eis duo ubera, nequaquam ut prius in Aegypto, fracta et jacentia, sed integra et virginali decore stantia, veteris ac novi Instrumenti, ad praebendum rationale lac. De quibus sponsus ad eam loquitur: Bona ubera tua super vinum . Isti erant, de quibus specialiter dicebant: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Et hoc notandum, quod qui parvuli sunt, consolationis indigent lacte, et adhuc in mortali versantur loco. Qui vero post lac consolationis ad solidum profecerint cibum, deliciis affluent veritatis, et scientia omnimodae gloriae, quae troitum; Symmachus pinguedinem; Theodotio, multitudinem interpretati sunt. Hoc diximus, ut psalmi septuagesimi noni verbum panderemus ambiguum, in quo scriptum est: Vastavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam ubi in nostris et Graecis codicibus legitur μόνιος
Abbreviated transcription (Latin):
tate in ea om̃s qui diligitis eam. Gaudete
gaudio om̃s qui lugetis suꝑ eã. ut sugatis
&e impleamini de ubere consolationis eiꝰ.
ut postquã suxeritis. delectemini in intro
qui diligunt utranq ierłm. & eã quȩ cor¬
ruit plangentib atq lugentib. & illã
quȩ resurrectura est omĩ desiderio pͣstolan¬
tib. ut gaudeant cumea &e in ea quȩ edi¬
ficata sit uiuis lapidib qui uoluuntur
suꝑ t̾rã & in rotarũ chẽrubin similitudi¬
ne sequunt᷑ sp̃m p̾cedentẽ. ñ iis qui in et̃.¬
nos cineres dissoluti sunt. de quib dñs
lo quebatur. am̃ am̃ dico uob. ñ ꝑmane¬
bit lapis suꝑ lapidẽ. donec cõpleant᷑ omĩa
hȩc. Gaudete inquit cum ea gaudio om̃s
qui lugetis suꝑ eã. quales supra petrũ
&e paulũ apłos docuimꝰ. & om̃s qͥ eape¬
ctabant redemptionẽ isrł. ut sugant &¬
repleant᷑ uberib consolationis eiꝰ. Neq enĩ
pͥoterat fieri. ut quȩ genuit masculum
& erat puerꝑa careret lactis abundan¬

Expanded text:
acite omnes qui diligitis eam. Gaudete gaudio omnes qui lugetis super eam, ut sugatis et impleamini ab ubere consolationis ejus, ut postquam suxeritis, delectemini ab introiqui diligunt utramque Jerusalem, et eam quae corruit plangentibus atque lugentibus, et illam quae surrectura est omni desiderio praestolantibus, ut gaudeant cum ea et in ea, quae aedificata sit vivis lapidibus, qui volvuntur super terram, et in rotarum Cherubim similitudinem, sequuntur spiritum praecedentem: non in his qui in aeternos cineres dissoluti sunt. De quibus Dominus loquebatur: Amen, amen dico vobis, non permanebit lapis super lapidem, donec compleantur omnia haec . Gaudete, inquit, cum ea gaudio, universi qui lugetis eam. Quales supra Petrum et Paulum apostolos docuimus, et omnes qui exspectabant redemptionem Israel, ut sugant et repleantur uberibus consolationis ejus. Neque enim poterat fieri, ut quae genuit masculum, et erat puerpera, careret lactis abundan
Abbreviated transcription (Latin):
max illȩ conuersione confundi. Quib in
euangelio p̃cipitur. luceat lum̃ ur̃m corã
hominib. ut uidentes bona oꝑa ur̃a glori¬
ficent patrẽ ur̃m qui incęlis est. Et in apo.
calipsi iohannis. Timete dñm. & date głam
ei. Paulus quoq scribit adcorinthios. ꝓuo.¬
cans eos ad continentiã. Ut glorificetis
dm̃ incorpore ur̃o. Et rursũ. Siue comedi¬
tis siue bibitis. omĩa in gła dĩ facite. Unde
dicite fr̃ib ur̃is: non simplicit̃ accipiendũ :.
Alioquin multi fr̃s uocant. & incorde non
retinent caritatẽ. De qͥb scribit apłs. Diñ
confitent᷑ se scire. oꝑib aut̃ negant. De qͥb¬

Expanded text:
malae obversione confundi. Quibus in malae obversione confundi. Quibus in Evangelio praecipitur: Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videntes bona opera vestra, glorificent calypsi Joannis: Timete Deum, et date ei gloriam . Paulus quoque scribit ad Corinthios, provocans eos ad continentiam: Ut glorificetis Deum in corpore vestro . Et rursum: Sive comeditis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite . UndeDicite fratribus vestris , non simpliciter accipiendum est, alioquin multi fratres vocant, et in corde non retinent charitatem, de quibus scribit Apostolus: Deum confitentur se scire, operibus autem negant . De q
Abbreviated transcription (Latin):
&e omĩ scribarũ ac phariseori tumore despe.¬
cto transeant ad eius cultũ. quẽ uocantẽ illi
audire noluer̃ atq contẽpser̃. & fecer̃ ma¬
lũ in conspectu eiꝰ. Nec hoc p̃ceptoꝵ. fine con¬
tentus est. sed imꝑat eis mandatũ euange¬
licũ ut diligant inimicos suos. benefaciant
imitentur clem̃tiã patris qui oriri facit
solem suũ suꝑ iustos & in uistos. ut uiden¬
tes inquit oꝑa urã glorificent patrẽ ur̃m
qui incęlis est. Qđ post generalẽ intelligen¬¬
tiam sp̃ualit̃ apłis & apłicis uiris pͣcipitur¬
ut diligant iudeos ꝑsecutores suos. & eos
qui se abominantur in loco fr̃m habeant.
dicentes cũ petro. Uiri fr̃s & patres audite
Et cum paulo apło. Tristicia mͥ est & dolor¬
cordi meo ꝓfr̃ib meis. qui sunt israelitȩ.
Glificatur aut̃ nom̃ dñi. quando uiderint
homines ꝑsecutor. ferociã nr̃a frangi pa-¬
tientia. & uerberantẽ max illã alterius

Expanded text:
et omni Scribarum ac Pharisaeorum tumore despeet omni Scribarum ac Pharisaeorum tumore despecto, transeant ad ejus cultum, quem vocantem illi audire noluerunt, atque contempserunt, et fecerunt malum in conspectu ejus. Nec hoc praeceptorum fine contentus est, sed imperat eis mandatum Evangelii , ut diligant inimicos suos, benefaciant bus suis, et imitentur clementiam Patris, qui oriri facit solem suum super justos et injustos: Ut videntes, inquit, opera vestra, glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Quod post generalem intelligentiam specialiter Aput diligant Judaeos persecutores suos, et eos qui se abominantur, in loco fratrum habeant, dicentes cum Petro: Viri fratres et patres, audite; et Paulo apostolo: Tristitia mihi est,  meis qui sunt Israelitae . Glorificatur autem nomen Domini, quando viderint homines persecutorum ferociam nostra frangi patientia, et verberantem manum, alterius
Abbreviated transcription (Latin):
bant parit̃ adducat. Causasq reddit.
cur traditi sint phariseis & scribis illuso.¬
rib suis. de quib pͥmꝰ psalmꝰ iuixta hebre.¬
os canit. & in cathedra illusor. ñ sedit. qͦs
appellant septuaginta pestilentes. quales
inquit uocaui &e non erat qui responderet.
locutus sum & non audierunt. feceruntq
malũ in oculis meis. & quȩ nolui eleger.
Quos uersus secundo ponit. & in p̃senti loco.
& supra ubi dr̃. Humerabo uos in gladio
& om̃s incede corruetis. quia uocaui &e ñ
respondisti. & cȩtera similit̃. Qđ testino¬
nium. quo sensu accipi debeat ibi dictũ:
Audite uerbũ dnĩ. qui tremitis ad sermo.¬
cer̃t ꝓpt̃ nom̃ meũ. glorificetur ds. &
uidebimꝰ in lȩticia ur̃a. ipsi aut̃ confun¬
dentur. Laa. Audite uerbũ dnĩ qͥ time.¬
tis. sermones meos. dicite fr̃ib ur̃is qui
oderunt uos & ab ominant᷑ ut nomen
prȩcepit ut condemnatis uictimis udeor.

Expanded text:
bant, pariter adducat. Causasque reddit, bant, pariter adducat. Causasque reddit, cur traditi sint Scribis et Pharisaeis illusoribus suis, de quibus primus psalmus juxta Hebraeos canit: Et in cathedra illusorum non sedit: quos appellant Septuaginta pestilentes: quales inquit, vocavi, et non erat qui responderet: locutus sum, et non audierunt: feceruntque malum in oculis meis: et quae nolui, elegerunt. Quos versus secundo ponit in praesenti loco, et supra, ubi dicitur: Numerabo vos in gladio, et omnes in caede corruetis: quia vocavi, et non respondistis , et caetera similiter. Quod testimonium, quo sensu accipi debeat, ibi dictum est. Audite verbum Domini, qui tremitis ad sermocerunt propter nomen meum: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia vestra: ipsi autem confundentur. LXX: Audite verbum Domini, qui tremitis sermonem ejus. Dicite fratribus vestris, qui oderunt vos, et abominantur ut nomen praecipit ut, contemptis victimis Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Lax. Et ipsi eleger̃t uias suas. & abomina.¬
tiones suas anima eoꝵ uoluit. Et ego
eligam illusiones eor. & peccata retribuã
eis. Quia uocaui eos & ñ obaudier̃. locutꝰ
sũ. & ñ audier̃. Ꝙ fecer̃ malũ inconspectu
meo. & quȩ nolebã eleger̃. Immolare bo.¬
uem. mactare arietẽ. offerre sacrificium.
chura succendere. quȩ ita habet ds̃ quasi
homicidiũ. & oblationẽ canis. & suillum
sanguinẽ atq blasphemiã. ipsi eleger̃t
ae ut talia colerent eoꝵ arbitrii fuit. uix¬
ta quod dixit ꝑ ezechielem. Dedi eis iusti¬
ficationes non bonas. & prȩcepta ñ bona.
Et inuiis inquit suis ambulauer̃. ñ in uia
dnĩ. & abominationes suas anima eoꝵ
uoluit. ut amatores magis essent sui
quã amatores dĩ. Quam ob causã illis eli.¬
gentib uias suas. & non eum qui dicit
ego sum uia : &e dñs elegit illusiones siue
illusores eor quod heb raice dr̃ thalule
id est enarmathai ut constituat pͥncipes
pessimos. & omĩa mala eoꝵ siue quȩ tune.¬

Expanded text:
LXX: Et ipsi elegerunt vias suas, et abominationes suas anima eorum voluit: et ego eligam illusiones eorum, et peccata retribuam eis. Quia vocavi eos, et non obaudierunt: locutus sum, et non audierunt. Et fecerunt malum in conspectu meo, et quae nolebam elegerunt. Immolare bovem, mactare arietem, offerre sacrificium, thura succendere, quae ita habet Deus, quasi homicidium, et oblationem canis: et suillum sanguinem atque blasphemiam ipsi elegerunt; et ut talia colerent, eorum arbitrii fuit; juxta quod dicit per Ezechiel: Dedi eis justificationes non bonas, et praecepta non bona . Et in viis, inquit, suis ambulaverunt, non in via Domini. Et abominationes suas anima eorum voluit, ut amatores magis essent sui, quam amatores Dei. Quam ob causam, illis eligentibus vias suas, et non eum qui dicit: Ego sum via , et Dominus elegit illusiones, sive illusores eorum, qui Hebraice dicuntur THALULE , id est, ἐμπαῖκται, ut constituat principes pessimos, et omnia mala eorum, sive quae time
Abbreviated transcription (Latin):
pleretur aliud uaticinium. Sionquasi a
arabitur. & ierłm quasi casula incucunt¬
rario relinquetur. Antequã partime¬
ret peꝑit. ante ueniret partus eiꝰ ppent
masculum. Quis audiuit unquã tale.
Saut quis uidit huic simile: Nunquid par¬
turiet t̾ra indie una. aut parturiet quis
simul. quia parturtuit & peꝑit sionfilios
suos : Nunquid ego qui alios parere facuo
Sipse non pariam dicit dñs: Siego qui gent¬
rationem cȩteris tribuo. sterilis ero ait
dñs ds̃ tuus: Laa. Antequã parturieus
pariat. antequam ueniat dolor parturie¬
tiũ. & fugiat & pariat masculũ. Quis an¬
diuit tale. aut quis uidit simile: Si part¬
Sriuit terra indie una. aut si nata est gens
simul. quia parturiuit &e peꝑit sionfilios
suos: Ego aut̃ dedi. diꝙ̃ dñs expestationie

Expanded text:
pleretur aliud vaticinium: Sion quasi ager pleretur aliud vaticinium: Sion quasi ager arabitur: et Jerusalem quasi casula in cucumerario relinquetur . Antequam parturiret, peperit: antequam veniret partus ejus, peperit maet quis vidit huic similiter? Nunquid parturiet terra in die una, aut parturietur gens simul quia parturivit et peperit Sion filios suos? Nunquid ego qui alios parere facio, ipse non pariam dicit Dominus si ego qui generationem ceteris tribuo sterilis ero ait Dominus Deus tuus. LXX: Antequam parturiens pariat: antequam veniat dolor parturientium, effugiat, et peperit masculum. Quis audivit tale, et quis vidit simile? Si parturivit terra in die una; aut si nata est gens simul, quia parturivit et peperit Sion parvulos suos. Ego autem dedi exspectationem
Abbreviated transcription (Latin):
cassis ꝓmissionib sed oculis contẽplemur
Uox inquit clamoris de ciuitate. haud du¬
bium quin ierłm significet Romano exer.¬
citu circundatam. & ꝑ tres partes intus
seditione diuisa. quando unꝰ tẽplũ obtinuit
&e omĩa priꝰ scã possedit forusecus contra
hostes. intrinsecus contra ciuem dimicans.
Eo tempore & in urbe & in templo tã sacer¬
dotum quã leuitarũ. &e uulgi ignobilis.
mulierumq ac pueror ululat᷑ꝰ auditꝰ÷
quando reddidit dñs retributionẽ mnmns
sus. implens comminationẽ qua ai. peuan
relinquetur uobis domus urã desertae
illam ꝓphetiam. dereliqui domũ mea.
dixerunt. transeamꝰ ea his sedib. De quri
non solum iosephus uidaicȩ scriptor sultori
sed multis prĩscłis psalmista cestatur au
Uidi iniquitatẽ &e contradictione in ciuta
quȩ circundedit muros eiꝰ tota die &tr
nocte. ita ut sub uerteretur ciuitas. &e in¬

Expanded text:
cassis promissionibus, sed oculis contemplemur. cassis promissionibus, sed oculis contemplemur. Vox, inquit, clamoris de civitate: haud dubium quin Jerusalem significet Romano exercitu circumdatam, et in tres partes intus seditione divisam, quando unus Templum obtinuit, et omnia prius sancta possedit, forinsecus contra hostes, intrinsecus contra cives dimicans. Eo tempore et in urbe, et in Templo, tam sacerdotum et Levitarum, quam vulgi ignobilis, mulierumque ac puerorum ululatus auditus est, quando reddidit Dominus retributionem inimicis suis, implens comminationem qua dixerat: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; et illam prophetiam: Dereliqui domum meam.oce dixerunt: Transeamus ex his sedibus. De quibus non solum Josephus, Judaicae scriptor historiae, sed multis prius saeculis Psalmista testatur, dicens: Vidi iniquitatem et contradictionem in civitate , quae circumdedit muros ejus tota die et tota nocte, ita ut subverteretur civitas , et im
Abbreviated transcription (Latin):
urã sed ꝓpt̃ nom̃ meũ. qui immundos esti¬
mant cunctos de sua in me gente creden¬
tes. & dicunt. Recedite a me. quia immun¬
di estis. Quid gͦ est quod eos dixisse cõme¬
morat: Glorificetur dñs. & uidebimꝰ in
lȩticia ur̃a. Cuiꝰ uersiculi hic sensus est.
Quid nobis humilẽ introducitis dm̃: Qa
maiestate conspicere regnant̾e. suscipiemꝰ¬
& in sua gła triumphantẽ. humilẽ atq
abiectũ uidere non possumꝰ. Statĩq infert.
Ipsi aut̃ confundent᷑. subauditur qͥ locunt᷑
talia. qui non intelligunt misteria scriptu¬
rarũ. malisq suis eiꝰ sentient potentiã. quẽ
ꝓhumilitate contẽyser̃. Vax fremitus
de ciuitate. uox de templo. tioa dnĩ redden¬
tis retributionẽ inimicis suis. Septuaginta
ꝓfremitu clamorẽ posuer̃. cet̃a similiter.
Uolumus scire quȩ sit confusio uideor qui
dixer̃ glorificetur dñs. ut uram lȩticiam
uideamus. & triumphos regis ur̃i nequaqͣm

Expanded text:
vestra; sed propter nomen meum, qui immundos existivestra; sed propter nomen meum, qui immundos existimant cunctos de sua in me gente credentes, et dicunt: Recede a me, quia immundus es. Quid ergo est quod eos dixisse commemorat: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia vestra? Cujus versiculi hic sensus est: Quid nmajestate conspicere regnantem, ut eet in sua gloria triumphantem, humilem atque dejectum videre non possumus. Statimque infert: Ipsi autem confundentur, subauditur, qui loquuntur talia, qui non intelligunt mysteria Scripturarum, malisque suis sentient ejus potentiam, quem pro humilitate contempsede civitate, vox de Templo, vox Domini reddentis retributionem inimicis suis. LXX pro fremitu, clamorem posuerunt, et caetera similiter. Volumus scire quae sit confusio Judaeorum, qui dixerunt: Glorificetur Dominus, ut vestram laetitiam videamus, et triumphos regis vestri, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
dñe intrabit in regnũ cę̧lori. sed qui facit
uoluntatẽ patris mei qui incȩlis est. Sicq
stare potest illa sententia. nemo dic̃ dñs
iesus nisi in sp̃u scõ. Nam cum heretici dicant
dñm iħm. & multi in resurrectione dictu¬
risint. dnẽ nonne in nomine tuo ꝓpħa.¬
uimꝰ. & uirtutes multas fecimꝰ: responde¬
bit eis dñs. Recedite a me nescio uos oꝑarii
iniquitatis. Ergo dicere non sermone qui
facilis est. sed affectu &e oꝑib cõꝓbatur.
Ex quib discimus eundẽ esse utriusq testa¬
m̃ti dm̃. qui p̃cepit. ut siuiderimꝰ ium̃tũ
inimici nr̃i cadere subonere suo: non tran¬
seamus: sed leuenus cum eo. Ꝙ si asinum
inuenerimus errantẽ reducamꝰ ei. Hȩc iuxta
septuaginta. Porro uata hebraicũ hic mͥ sensꝰ
ui detur. Audite apłi. audite discipłi mei.
qui tremitis uerbum dnĩ. Narrabo quid
dixerint fr̃s urĩ qui oderunt &e sẽparant
uos & arbitrantur alienos. non ꝓpt̃ mala

Expanded text:
ne, intrabit in regnum coelorum: sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est . Sicque stare potest illa sententia: Nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spiritu sancto . Nam cum haeretici dicant Dominum Jesum, et multi in resurrectione dicturi sunt: Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et virtutes multas fecimus ? Respondebit eis Dominus: Recedite a me, nescio vos, operarii iniquitatis. Ergo dicere, non sermone, qui facilis est, sed affectu et operibus comprobatur. Ex quibus discimus, eumdem esse utriusque Testamenti Dominum qui praecipit, ut si viderimus jumentum inimici nostri cadere sub onere suo, non transeamus, sed levemus cum eo, et si bovem aut asinum invenerimus errantem, reddamus ei . Haec juxta LXX. Porro juxta Hebraicum, hic mihi sensus videtur: Audite, Apostoli, audite, discipuli mei, qui tremitis verbum Domini, narrabo quid dixerint fratres vestri qui oderunt, et separant vos, et arbitrantur alienos, non propter mala
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ animȩ suȩ. & pͣtitor obliti ad futura
extendant᷑. lugeantq antiqua peccata
&e trahantur ad luctũ atq tristiciã quȩ
ducit ad uitã. beati quippe lugentes qm̃
ipsi ridebunt & conuertant᷑ ad dñi. ut¬

Expanded text:
sionem animae suae, et praeteritorum obliti, ad futura sionem animae suae, et praeteritorum obliti, ad futura extendantur. Lugeantque antiqua peccata, et trahantur ad luctum atque tristitiam, quae ducit ad vitam. Beati quippe lugentes, quoniam ipsi ridebunt . Et convertantur
Abbreviated transcription (Latin):
sũnt &e quȩ ñ audier̃ nom̃ dnĩ. neq uider̃¬
głameiꝰ de quib iuxta historiã supra
diximꝰ nunc stringenda est anagoge.
Tharsis interp̃tatur exploratio gaudii.
ut consideremꝰ ñ ea quȩ inp̃senti sunt
sed quȩ infuturo. & audire mereamur.
Quia in paucis fideles fiustis: ingrediemi¬
& glorioso: ut laudemꝰ dm̃ dicentes.
Impletũ ÷ gaudio os nr̃m & lingua nr̃a
exultatione. Qđq sequit᷑ futh int̃p̃tatur.
oris exclusio. ut omnẽ excludentes blas.¬
phemiam ea loqͥuam̃ quȩ bona sunt¬
atq dicamus. Os meum annunciabit iusti¬
ciam tuã dñe. tota die salutare tuũ. Et rur.¬
sũ. Non abscondun corde meo ueritatẽ tuã.
& salutare tuũ dixxi. Luthq in lingua nr̃a
utilitas dr̃. & mosoch extensio. & tubel
siue tobel ductus ad luctum. uł conuersus.
aut uniuersa. Quȩ omĩa uocationi gentiũ
congruunt. ut uilitatẽ sequant᷑ ꝑ confes¬

Expanded text:
sunt, et quae non audierunt nomen Domini, neque vidersunt, et quae non audierunt nomen Domini, neque vider De quibus juxta historiam supra diximus . Nunc stringenda est anagoge. Tharsis interpretatur, exploratio gaudii: ut consideremus non ea quae in praesenti sunt, sed quae in futuro; et audire mereamur: Quia in paucis fuistis fideles, ingrediemiet glorioso ; ut laudemus Deum dicentes: Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exultatione . Quodque sequitur, Phud interpretatur, oris exclusio: ut omnem excludentes blasphemiam, ea loquamur quae bona suntatque dicamus: Os meum annuntiabit justitiam tuam, Domine: tota die salutare tuum . Et rursum: Non abscondi in corde meo veritatem tuam, et salutare tuum dixi . Lud quoque in lingua nostra, utilitas vertitur, et Mosoch, extensio, et Thubal, sive Thobel, ductus ad luctum, vel conversus, aut universa: quae omnia vocationi gentium congruunt, ut utilitatem sequantur per confes
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & ꝓpħa qđ ꝓmissum fuerat dep̃cat᷑.
ac mecum signũ inbonũ. Et in alio loco. De¬¬
disti metuentib tẽ significationẽ. ut fuge¬
rent a facie arcus. Hoc nobis ad patrẽ dñs¬
ascendens dereliquit. siue in nr̃is frontib
posuit᷑. ut liberem᷑. Signatũ est suꝑ nos
lum̃ uultꝰ tui dñẽ. Qđ aut̃ sequit᷑. & mit¬
tam ex eis qui saluati fuerint ad gentes.
& singulas enumerat: uidet᷑ expositioni
nr̃ȩ contrariũ. Si enim de die iudicu dr̃.
quomͦ rursũ ad pͥmũ recurrit saluatoris
aduentũ. quando apłi dirigunt᷑ ad gentes
ce audiunt a dño. ite. docȩte om̃s gentes
dies. immo cõminatur: ut metu futurȩ
poenȩ recipiant saluatoris aduentũ. &
apłor euangelium qui ante mittendi sunt.
Pulchre autẽ dixit. & mittã e eis quisalua.¬
ti fuerint. Nisi enim dñs reliquisset nobis
issemus. & apłs. Reliquie inquit saluȩ fa-¬
ctȩ sunt. Isti mittuntur ad gentes in tharsis.
cias. & insulas plurimas quȩ longe

Expanded text:
uod promissum fuerat, deprecatur: Fac mecum signum in bonum . Et in alio loco: Dedisti metuentibus te significationem, ut fugerent a facie arcus . Hoc nobis ad Patrem ascendens Dominus dereliquit, sive in nostris frontibus posuit, ut libere diceremus: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Quod autem sequitur: Et mittam ex eis qui salvati fuerint ad gentes: et singulas enumerat, videtur expositioni nostrae esse contrarium. Si enim de die judicii dicitur: quomodo rursum ad primum recurrit Salvatoris adventum, quando Apostoli diriguntur ad gentes, et audiunt a Domino: Ite, docete omnes gentes,praedicatur dies, immo comminatur, ut metu futurae poenae, recipiant Salvatoris adventum et Apostolorum Evangelium, qui ante mittendi sunt. Pulchre autem dixit: Et mittam ex eis qui salvati fuerint . Nisi enim Dominus nobis issemus. Et Apostolus: Reliquiae, inquit, salvae factae sunt . Isti mittuntur ad gentes in Tharsis, ciam, et insulas plurimas quae longe
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s habitat in uob̾. Si quis uiolat tẽ¬
plũ dĩ. uiolabit illum ds̃. Templũ enim
dĩ scm̃ est quod estis uos. Quicunq gͦ hu¬
milis est & quietꝰ. & tremens sermones
dĩ. ipsum respicit dñs. & de ipso dictũ in¬
telligi potest. qͦd sub terrȩ nomine ꝓphe.¬
tatur. Terra tremuit &e quieuit. cũ resur.¬
geret ad iudiciũ ds̃. Habitatores enĩ eius
tes iudiciũ dĩ quiẽtẽ agunt a malis oꝑib
& sedentes in domo ȩt̃no requiescunt sab¬
bato. ne moueant se ad opus seruile pecca¬
ti. sicut edificatores turris mouer̃ quon¬
dã de oriente pedes suos. & ortũ ueri lumi¬
nis reliquer̃. nec audier̃ illud quod ad
cain dr̃. peccasti quiesce: sed uxta ꝓuer¬
bium salomonis. qui audit dm̃ habitabit
confident̃. & quiescit absq timore & oĩ
malo. Iste est humilis atq pauꝑculus &e
contritꝰ sp̃u tremensq sermones dñi. de
quo scriptum est in euangelio. Beati pau

Expanded text:
s sanctus habitat in vobis. Si quis violat tems sanctus habitat in vobis. Si quis violat templum Dei, violabit illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quicumque ergo humilis est et quietus, et tremens sermones Dei, ipsum respicit Dominus; et de ipso dictum intelligi potest, quod sub terrae nomine prophetatur: Terra tremuit et quievit, cum resurgeret ad judicium Deus . Habitatores enim ejustes judicium Dei, quietem agunt a malis operibus; et sedentes in domo, aeterno requiescunt sabbato, ne moveant se ad opus servile peccati, sicut aedificatores turris moverunt quondam de Oriente pedes suos, et ortum veri luminis reliquerunt. Nec audierunt illud quod ad Cain dicitur: Peccasti, quiesce . Sed juxta Proverbia Salomonis: Qui audit Deum, habitabit confidens, et quiescet absque timore ab omni malo . Iste est humilis atque pauperculus, et contritus spiritu, tremensque sermones Domini, de quo scriptum est in Evangelio: Beati pau
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quem aut̃ respiciam nisi ad pauꝑculũ
& contritum sp̃u. & trementẽ sermones
meos: Qui immolat bouem. quasi qui
Iinterficiat honainem. Quimac̾tat pecꝰ.
quasi qui excerebret canem. Qui offert
oblationem. quasi qui sanguinẽ suillum
offerat. Qui recordatur thuris. quasi qui
Iuitulũ. quasi ꝑcutiens uirũ. Sacrificans
de grege. qͥsi qͥ occidat canẽ. Qui offert
similã. quasi qui sanguinẽ suillũ. Qui dat
thus in memoriale. quasi blasphemus.
Sublato altari temploq t̾reno quod huma.¬
na construxerat manꝰ: recte auferent᷑
& uictimȩ uideoꝵ. ne forsitan dicerent.
Non tã stulti sumꝰ. ut dm̃ putem᷑ loco possẽ
concludi. sed inseparato ad sacrificandũ
loco dõ uictimas immolamꝰ. quȩ lege prȩ¬
ceptȩ sunt. Habitator gͥ cęli immo crea¬
tor om̃iũ qui in t̾ris templũ habere sẽ
denegat: humilẽ & quietũ & trem̃tẽ
sermones suos hominẽ libent assumit in tẽplũ.

Expanded text:
Ad quem autem respiciam, nisi ad pauperculum Ad quem autem respiciam, nisi ad pauperculum et contritum spiritu, et trementem sermones meos? Qui immolat bovem, quasi qui interficiat hominem. Qui mactat pecus, quasi qui excerebret canem. Qui offert oblationem, quasi qui sanguinem suillum offerat. Qui recordatur thuris, quasi qui vitulum quasi percutiens virum. Sacrificans de grege, quasi qui occidat canem. Qui offert similam, quasi qui sanguinem suillum. Qui dat thus in memoriale, quasi blasphemus. Sublato altari Temploque terreno, quod humana construxerat manus, recte auferuntur et victimae Judaeorum, ne forsitan dicerent: Non tam stulti sumus, ut Deum putemus loco posse concludi; sed in separato ad sacrificandum loco, Deo victimas immolamus, quae lege praecepta sunt. Habitator igitur coeli, immo Creator omnium qui in terris templum habere se denegat, humilem et quietum, et trementem sermones suos hominem libenter assumit in templum,
Abbreviated transcription (Latin):
metiendã : in alio loco de eolegimus. Qui
tenet cȩlum palmo. & t̾rã pugillo. Per
quȩ ostenditur ds̃ forinsecus & in trinse.¬
cus &e infusus & circumfusus. dũ & solo
ambiente non clauditur. & pugillo t̃ram¬
claudit ac palmo. qui ñ solum cęli &e t̾rȩ.
sed inuisibiliũ creator est angeloꝵ. & ar¬
changelori. dominationũ. potestatum.
cunctoꝵ nominũ de quib apłs loquit᷑.
quȩ omĩa dĩ manus oꝑata ÷. de qua etiã
iob &e psalmista commnemorat. Manꝰ tua
fecit me & plasmauit᷑ me. Omĩa enim
ꝑipsum facta sunt. &e sine ipso factũ est
Nichil. De quo rursum iohannes. In mun¬
do ait erat. & mundus ꝑipsũ factus est.
Ipse enim dixit & facta sunt. ipse manda¬
uit & creata sunt. Et hoc quod scriptura
geneseos mistico sermone demonstrat.
dnĩ cęli firmati sunt. & sp̃u oris eiꝰ om̃is
uirtus eoꝵ. Nullus locus est requietionis
diũ. nisi iste quem ꝓpħa subnectit.

Expanded text:
metiendam, in alio loco de eo legimus: Qui metiendam, in alio loco de eo legimus: Qui tenet coelum palmo, et terram pugillo . Per quae ostenditur Deus et forinsecus, et intrinsecus, et infusus, et circumfusus, dum et solio ambiente non concluditur, et pugillo concludit ac palmo. Qui non solum coeli et terrae, sed et invisibilium creator est Angelorum, et Archangelorum, Dominationum, Potestatum, et cunctorum hominum, de quibus Apostolus loquitur : quae omnia Dei manus operata est. De qua et Job et Psalmista commemorant: Manus tua fecit me, et plasmavit me . Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. De quo rursum Joannes: In mundo, ait, erat; et mundus per ipsum factus est . Ipse enim dixit, et facta sunt, ipse mandavit, et creata sunt . Et hoc quod Scriptura Geneseos mystico sermone demonstrat, ini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Nullusque locus est requietionis Domini, nisi iste quem Propheta subnectit.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ꝓpħa ait. Cęlum mͥ thronꝰ est. terra
aut̃ scabellum pedũ meor. Et paulꝰ in eodẽ
uolumine. Ds̃ qui fecit mundũ & quȩ in
eo sunt: nequa quã in templis manu fa¬
ctis habitat. Si enĩ instar sedentis in solio
atq regnantis cęlum thronꝰ eiꝰ est. & t̃ra
scabellum pedũ eiꝰ. quomͦ pardo claudet᷑
loco qui cõplet omĩa. & in quo sunt oĩa:
Unde moises. Ne dicas inqͥt in corde tuo.
longe est: as̃ enun in cęlo sursum. & suꝑ
terram deorsum. & non est alius pͣt eũ dĩ.
Et psalmista. Quo ibo a spũ tuo. & quo a fa¬
cie tua fugiam: Si ascendero in cęlũ tuillic
es. si ad infernum descendero: ades. Cui &
ieremias ex ꝑsona dĩ congruit dicens.
Ds̃ appropinquans ego. & non ds̃ de longe.
Nunquid latere quis poterit in absconditis.
& ego non uidebo eum: Nonne cȩlum &
terrã ego impleo: In ipso enĩ om̃s sumus
dñm ꝓlixius confit̾etur. Ac nẽ arbitre.¬
mur cęlo quoq & terra dĩ magnitudinẽ

Expanded text:
hronus est: terra autem scabellum pedum meorum. Et Paulus in eodem volumine: Deus qui fecit mundum, et qui in eo sunt, nequaquam in templis manufactis habitat . Si enim instar sedentis in solio atque regnantis, coelum thronus ejus est, et terra scabellum pedum illius, quomodo parvo claudetur loco, qui complet omnia, et in quo sunt omnia? Unde et Moyses: Ne dicas, inquit, in corde tuo, Longe est: Deus enim in coelo sursum, et super terram deorsum: et non est alius praeter eum Deus . Et Psalmista: Quo ibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, illic es: si ad inferna descendero, ades . Cui et Jeremias ex persona Dei congruit, dicens: Deus appropinquans ego: et non de longe Deus. Numquid latere quis poterit in absconditis, et ego non videbo eum? Nonne coelum et terram ego impleo ? In ipso enim omnes sumus Dominum prolixius confitetur . Ac ne arbitremur coelo quoque et terra Dei magnitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
enim paruus est. iuata sententiã salomo¬¬
nis dignꝰ est miscđia. Potentes aut̃. potent̃
tormenta patient᷑. In quẽ sensum. & dñi
uerba consentiunt. Seruus qui scit uo-¬
luntatẽ dnĩ sui & non facit eã. uapula.¬
bit multis plagis. Qui uͦ nescit & fe.¬
cerit digna. plagis uapulabit paucis.
patriarcham non solũ circuncisionis sed
prȩpucii asserit patrẽ. hoc est duos ex eo
poplos esse generatos. & eum qui iuata
carnẽ natus fuerat centenarius ꝓpter
xp̃m. qui de abrahȩ stirpe generatus est.
in quẽ ille miserit manus. maledictio.¬
ni ꝑpetuȩ subiacere. Hanc figurã docent
euangelia. in qͥb fertur tunc emorruo.¬
sam egrotare coepisse quando nata:
filia archisinagogi. & quando istasana.¬
ta sit. statin illa esse mortuã. Uno qͦq
eodemꝰ annor. spacio nouum popłm in iu¬
uentute ꝑsistere. & uetęrẽ in infidelitate¬

Expanded text:
enim parvus est juxta sententiam Salomoenim parvus est juxta sententiam Salomonis, dignus est misericordia: Potentes autem potenter tormenta patientur . In quem sensum et Domini verba consentiunt: Servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit eam, vapulabit multis . Qui vero nescit, et fecerit digna plagis, vapulabit paucis. patriarcham non solum circumcisionis, sed praeputii asserit patrem , hoc est, duos ex eo populos esse generatos, et eum qui juxta carnem natus fuerat, centenarius propter Christum, qui de Abraham stirpe generatus est, in quem ille miserit manus, maledictioni perpetuae subjacere. Hanc figuram docent Evangelia , quibus fertur tunc haemorrhousam aegrotare coepisse, quando nata est filia archisynagogi, et quando ista sanata sit, statim illam esse mortuam, uno atque eodem annorum spatio, novum populum in juventute persistere, et vetere
Abbreviated transcription (Latin):
non necesse ÷ plura memorare. ne suꝑflua
sit disputatio. Hoc tantum dicimꝰ. quod
decem decades equalia habeant latera. ce
quadriformẽ possideant firmitatẽ. In ꝓ.¬
missionib quoq ꝓ iis quȩ contempsimus.
multiplicata nobis centuplũ pollicetur.
& in bonam t̾rã sementis cadens. pͥmum
habet uberrimȩ frugis numerũ centena.¬
rium. Deniq &e isaãc unam sementẽ iaci-¬
ens fidei. hoc numero laboris sui oꝑa multi¬
plicata suscepit. In illo gͥ tempore qͥndo
una fuerit ȩtas cunctor & sc̃s & peccator
erunt similit̾ resurrectione ꝑfecti: nec
int̾ se uariabunt tempore. sed alius ad
pͣmia. alius ad supplicia ꝑtrahetur. &
in eo peccator malȩdictus erit. quod in¬
corrupto corpore p̾atietur poenas ȩt̾nas.
Illud quoq quod in apocalipsi iohannis
legimꝰ. post re surrectionẽ exhiberi prȩ¬
sentiȩ iudicis paruos te magnos: ñ ȩtatũ
sed meritor. significat differentias. Qui

Expanded text:
non necesse est plurima memorare, ne superflua non necesse est plurima memorare, ne superflua sit disputatio. Hoc tantum dicimus, quod decem decades aequalia habent latera, et quadrae formae possident firmitatem. In repromissionibus quoque pro his quae cmultiplicata nobis centuplum Dominus pollicetur, et in bonam terram sementis cadens, primum habet uberrimae frugis numerum centenarium. Denique et Isaac unam sementem jaciens fidei, hoc numero laboris sui opera multiplicata suscepit. In illo igitur tempore, quando aetas fuerit una cunctorum, et sanctus et peccator erunt simili resurrectione perfecti, nec inter se variabunt tempore; sed alius ad praemia, alius ad supplicia pertrahetur: et in eo peccator maledictus erit, quod incorrupto corpore poenas patietur aeternas. Illud quoque quod in Apocalypsi Joannis legimus , post resurrectionem exhiberi praesentiae judicis parvos et magnos, non aetatum, sed meritorum significat differentias. Qui