comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humiliationẽ &illorũ furorẽ resurrexisse eũ :¬
& illa omĩa quȩ fecer̃ iud ȩi sȩ uientes facta et̃ in a¬
nia ł teleuatꝰ gaudio tanquã uidisset fieri.: ex al
Vbis qͥfurebant : ubis dentoseorũ arma & sagitȩ :
nonne sigite in fantiũ faccȩs plageeorũ: alio enĩ
loco psal mꝰ hocdicit. uolens eos ostenđẽ in anicer
sȩuissȩ. &inanit infurias p̃cipitatoseẽ. qm̃ ni hil
potuer̃ facere xp̃o adhorã crucifixo. & postea
resurgenti atq incȩlosedenti: Sagittȩ infantiũ
factȩ s plagȩ eorũ. Quom in fantes faciunt sibi
sigitas decannicis sagittȩ autẽ quȩ: autquȩ
ñ uidemꝰ sed credimꝰ. Su ꝑomnẽ autẽ trãgłam
eiꝰ. ñ tantũ credimꝰ sed etiã uidemꝰ. Qualẽ uͦ uesamã
patiant᷑ heretici. quȩ so ut attendatis. Illi p̃cisi
amittentes nolunt cõmunicare orbitrarũ.
qͦ diffusa ẽ gła xp̃i. Nosautẽ catholici. i nom̃i tra
t̃rãgła ipsius Oheretica insania. qđ ñuides

Expanded text:
rorem resurrexisse eum, et illa omnia quae fecerant Judaei saevientes facta esse inania; et elatus gaudio, tanquam videret fieri, ExaltarUbi sunt qui furebant? ubi sunt dentes eorum arma et sagittae? Nonne sagittae infantium factae sunt plagae eorum? Alio enim loco psalmus hoc dicit, volens eos ostendere inaniter saevisse, et inaniter in furias praecipitatos esse: quoniam nihil potuerunt facere Christo ad horam crucifixo, et postea resurgenti, atque in coelo sedenti, sagittae infantium factae sunt plagae eorum . Quomodo infantes faciunt sibi sagittas? De cannis. Sagittae autem quae? aut quae mnem autem terram gloriam ejus non tantum credimus, sed etiam videmus. Qualem verum vesaniam patiantur haeretici, quaeso ut attendatis. Illi praecisamittentes, nolunt communicare orbi terrarum, qua diffusa est gloria Christi. Nos autem Catholici in omni terra terram gloria ipsius. O haeretica insania! Quod non vides
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ suꝑ omẽ nom̃ Audistis patrẽ resuscitantem
& exaltantẽ filiũ : auditeqr &i psecarnẽ suãresisci¬
tauit in figura t̃pli dicit a diudȩos. Solutetẽplũ
hoc & intriduo suscitabo illud Euangłista autẽ
exposiit nob̵ qͥd diceret. Hocautẽ in qͥt dicebat:
dett̃plo corporissur modo ergo exꝑsona p̃cantis.
exꝑsona hominis: exꝑsona carnisdicit. Misit

Expanded text:
e nomen . Audistis Patrem resuscitantem et exaltantem Filium; audite quia et ipse carnem suam resuscitavit: in figura templi dicit ad Judaeos, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud. Evangelista autem exposuit nobis quid diceret: Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui . Modo ergo ex persona precantis, ex persona hominis, ex persona carn
Abbreviated transcription (Latin):
N a illud necorrũpas intitali in scriptionẽ ñ uideo
quomͦ ꝑtineat adillũ dauid. Nonenĩ aliqͥstitu¬
lus inscriptꝰ erat ipsi dđ. quẽ uoluit corrũpere
saul. Videmꝰ autẽ in passione dñi in scriptum
fuisse titulũ rexiudȩorũ: ut ille titulus exp¬
braret frontẽ ipsorũ : qđ a rege suo manꝰnon
abstmuer̃. in illisenĩsaul erat: in xp̃odđerat¬

Expanded text:
Nam illud, Ne corrumpas in tituli inscriptionem, non video Nam illud, Ne corrumpas in tituli inscriptionem, non video quomodo pertineat ad illum David. Non enim aliquis titulus inscriptus erat ipsi David, quem voluit corrumpere Saül. Videmus autem in passione Domini scriptum fuisse titulum, Rex Judaeorum; ut ille titulus exprobraret frontem ipsorum, quod a rege suo manus non abstinuerunt. In illis enim Saül erat, in Chr
Abbreviated transcription (Latin):
Cuadillũ ꝑueneris. ultrañ queris finis cuus est.
Quomꝰ enĩ finis uiȩ toȩ locus ẽ qͦtendis qͦcũ ꝑuene¬
risiã manebis: sic finis studutuui ꝓposititui. co¬
natꝰ tui. intentionistuȩ illeẽ ad quẽ tendis
Ad quẽ cũꝑueneris. ultra ñ desiderabis qr meluis
nihil habebis Ipseergo & exẽplũ nob̵ uniuendi
ꝓposuit in hacuta: &p̃miũ uiuendi dabit in fa¬
tura uita INtINEΜ necorrũpas i psidauid
intituli iscriptionẽ. cũ fugeret a faciesaul in
accepit psalteriũ dauiticũ ꝑsecutorẽ passũ
cẽ saulẽ rogẽ ipsius popłi si c̃multiarm̃ nouer̃¬
qͥscripturas utattiger᷑ uł audier̃. Habuit
ergo ꝑsecutorẽ saulẽ rex dauid &cũeẽt ille
mitisimꝰ ille ftro cissimꝰ illelems illemuidus
ille patiens illecrudelis ilebeneficꝰ illeimgritꝰ
ꝑculiteũ tanta lenitate. ut cũ cũ accepisset in
netalibeneficio uictus ẽ. ut desinere ꝑ seqͥ in ue¬
futurũ & p̃destinatũ rexiã repbuctꝰ qđ fugerit

Expanded text:
ris, ultra non quaeris; finis tuus est. Quomodo enim finis viae tuae locus est quo tendis; quo cum perveneris, jam manebis: sic finis studii tui, propositi tui, conatus tui, intentionis tuae, ille est ad quem tendis; ad quem cum perveneris, ultra non desiderabis, quia melius nihil habebis. Ipse ergo et exemplum nobis vivendi proposuit in hac vita, et praemium vivendi dabit in futura vita. 3. In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saül in uo etiam nomen accepit Psalterium Davidicum, persecutorem passum fuisse Saülem regem ipsius populi , sicut multi veScripturas vel attigerunt vel audierunt. Habuit ergo persecutorem Saülem rex David: et cum esset ille mitissimus, ille ferocissimus; ille lenis, ille invidus; ille patiens, ille crudelis; ille beneficus, ille ingratus; pertulit eum tanta lenitate, ut cum eum accepisset in nec tali beneficio victus est, ut desineret persequi. futurum et praedestinatum rex jam reprobatus, quod fugerit
Abbreviated transcription (Latin):
i hoc inaonan fuginspelinicĩ fiȩimabatem̃ aliqͥdilla
spelunca qua se cexit dund Quare autẽ setexit:
ut occultart᷑ & ñinueniret᷑. Iuid ẽ contegi spelun¬
ea contegitra. Iuieñ fugit inspeluncã : trac̃tigit᷑
neuideat᷑. Portabat aut̃ t̃rã iħe carnẽ quã acceꝑat
rat. id ẽ caris infirmitatẽ oculis obiciebat.: ma¬
iestatẽ autẽ diuinitatis in corporis egmine. tin¬
quã t̃rȩ abdito contegebat. Illiergo ñ cognoscentes
dm̃ crucifixer̃ hominẽ Nec mori potuit nisiinho¬
mine. neccrucisigi potuit nͥin homine: qr nectene¬
riposset nͥinhomine. Opposuit male querentib
t̃rã seseruauit bene quȩrentib uitã Fugit gͦ scđm
carnẽ inspeluncã a facie saul. Idsi& hoc uelis acci
pe itadnm̃ fugisse inspeluncã a faciesaul. qr
passus ẽ usq ad eo seoccultare iudȩis ut & moreret̃¬

Expanded text:
in hoc inveniamus fugam in speluncam. Figurabat enim aliquid illa speluncam, qua se texit David. Quare autem se texit? Ut occultaretur, et non inveniretur. Quid est contegi spelunca? Contegi terra. Qui enim fugit in speluncam, terra contegitur, ne videatur. Portabat autem terram Jesus, carnem qucarnis infirmitatem oculis objiciebat, majestatem autem divinitatis in corporis tegmine, tanquam terrae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum, crucifixerunt hominem. Nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine; quia nec teneri posset nisi in homine. Opposuit male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie S carnem in speluncam a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occultari Judaeis ut moreret
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩlum : Adõ glorisicatus ꝑ ascensionem incelo:
misit sp̃m̃ suum scm̃ die pente costes: In lego auten
in libromorsi exodo. adie agni occisi & manducati
quin quaginta dies numerabantur: & data estlex
intabulis lapideis. scripta digito dĩ Quid sit
digitus dĩ : euangelium nobis exponit. quia
digitus dĩ sp̃s sc̃s est : Quomodo ꝓbamus: dñs
respondens eis qui illum dicebant in nomine
bel tebub eicere dȩmonia: ait. siego inspũ dĩ
eicio demonia: Alius euangelista cum hoc nar¬
raret : siego inquit indigito dĩ eicio demonia:
Quod ergo positum est in uno aꝑte: positum est
in altero obscure: Nesciebas quid sit digitus dĩ:
Digito ergo dĩ scriptalex: data est die quin¬
quagesimo. aboccisione agni : Et sp̃s sc̃s uenit
quin quaginta dies. data est lex: Sedlexilla
adamorem : non ad a morem : Vt autem timor
conuerteretur inamorem: occisus est iustus

Expanded text:
in coelum. A Deo clarificatus ascensione in coelum, in coelum. A Deo clarificatus ascensione in coelum, misit Spiritum suum sanctum die Pentecostes. In Lege autem, in libro Moysi Exodo, a die agni occisi et manducati quinquaginta dies numerantur; et data est Lex in tabulis lapideis scripta digito Dei . Quid sit digitus Dei, Evangelium nobis exponit: quia digitus Dei Spiritus sanctus est. Quomodo probamus? Dominus respondens eis qui illum dicebant in nomine Beelzebub ejicere daemonia, ait, «Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia» : alius evangelista cum hoc narraret, «Si ego,» inquit, «in digito Dei ejicio daemonia» . Quod ergo positum est in uno aperte, positum est in altero obscure: nesciebas quid sit digitus Dei, Digito ergo Dei scripta Lex data est die quinquagesimo ab occisione agni, et Spiritus sanctus venit sunt quinquaginta dies, data est Lex. Sed Lex illa ad timorem, non ad amorem: ut autem timor converteretur in amorem, occisus est justus
Abbreviated transcription (Latin):
Ad sumptus est incȩlum : non quiã si non portarent
angłi ruiturus erat. sed quia obsequebantur
regi nefarte dicatis. melioressunt qui portabant
quã ille qui portabatur : Ergo. meliora sunt
uimenta quam homines : sedđ quia in firmitatẽ
hominum portant iumenta: nec hoc debensꝰ
dicere : Et enim iumenta sise subtrahant :
cadunt quisedent: Sed quomodo debemus
dicere : niam & dedõ dictum est : cȩlum mihi
sedes est: Quia ergo cȩlum portat. &ds̃sedet
ideo melius est cȩlum : sic ergo & de obsequio
angłorum in hoc psalmo intelligere paterimꝰ:
Non ad infirmitatẽ dñi ꝑtinet. sed ad illorum
honorificentiam : ad illorum seruitutem : Resur
audite: Mortuus est propter delicta nr̃a &
resurrexit propter iustificationem nr̃am:
Item despũ scõ euangelium Sp̃s inquit nondũ
erat datus : quia iħe nondum erat glorificatus:
Quȩ est glorificatio : iħc resurrexit & ascendit

Expanded text:
assumptus est in coelum; non quia, si non portarent assumptus est in coelum; non quia, si non portarent Angeli, ruiturus erat; sed quia obsequebantur regi. Ne forte dicatis: Meliores sunt qui portabant, quam ille qui portabatur. Ergo meliora sunt jumenta quam homines? Sed quia infirmitatem hominum portant jumenta; nec hoc debemus dicere: etenim jumenta si se subtrahant, cadunt qui sedent. Sed quomodo debemus dicere? Nam et de Deo dictum est: «Coelum mihi sedes est» . Quia ergo coelum portat, et Deus sedet, ideo melius est coelum? Sic ergo et de obsequio Angelorum in hoc psalmo intelligere poterimus, non ad infirmitatem Domini pertinet, sed ad illorum honorificentiam, ad illorum servitutem. Resurreaudite. «Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram» . Item de Spiritu sancto Evangelium: «Spiritus,» inquit, «nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus» . Quae est clarificatio Jesu? Resurrexit, et ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
Quia scriptũ est: angłis suis mandauit dete
ut in manibus tollantte. neforte offendas
adlapidem pedem tuum. Site miseris:
sise misis set dñs: obsequia angłorũ suscipere
carnem dñi: Sed quid illi ait : iterum scriptũ ÷
non temptabis dñm dm̃ tuum: Hominem me
putas : Ad hoc enĩ accessit diabolus: ut temp¬
taret utrum filius dĩ ipse. eẽt: Videbat
carnem : sed maiestas in operibus apparebat
angłi testimonium dixerunt Ille uidebat
mortalem ut temptaret : ut xp̃o cemptato
doceretur xristianus : Quid ergo scriptum est
non temptabis dnm dm̃ tuum : Itaq nontemptemꝰ
dnm̃ ut dicamus: si ad te ꝑtinemus miraculum
stciamus: Redeamus propter uerba psalmi
Angłis suis inquit mandauit dece : ut custodiantte
in om̃ibus uiistus: In manibus tollente :
nequando offendas ad lapidem pedem tuum:
Sublatus est xp̃c. in manibus angłorum. quando

Expanded text:
quia scriptum est, Angelis suis mandavit de te, quia scriptum est, Angelis suis mandavit de te, ut in manibus tollant te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum.» Si te miseris, fratres, ut si se misisset Dominus, obsequia Angelorum susciperent carnem Domini: sed quid illi ait? «Iterum scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum.» Hominem me putas. Ad hoc enim accessit diabolus, ut tentaret utrum Filius Dei ipse esset. Videbat carnem; sed majestas in operibus apparebat. Angeli testimonium dixerant. Ille videbat mortalem, ut tentaret, ut Christo tentato doceretur christianus. Quid ergo scriptum est? «Non tentabis Dominum Deum tuum.» Itaque non tentemus Dominum, ut dicamus. Si ad te pertinemus, miraculum faciamus. 8. Redeamus propter verba Psalmi. «Angelis suis,» inquit, «mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis. In manibus tollent te, nequando offendas ad lapidem pedem tuum.» Sublatus est Christus in manibus Angelorum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cres suꝑ bia est : Sicut enim uolucres alta petunt:
sic suꝑbi Qut uulpes cauernas habent dolosas:
ita om̃s insidiatores : Quid ergo respondit dñs :
potest inte habitare suꝑbia & dolus: xp̃e non habec
ubi inte habitet. ubi recdinet caput suum:
Quia reclinatio capitis: humilitas xp̃i est : Nisi redi¬
naret caput : non iustificareris : Talia desiderantes
& discipuli. & uolentes iam appetere sedem regni
antequam humilitatis caperent. quando illi sug¬
gestum est amatre discipłorũdic ut unus sedeat
addexterã. & alius ad sinistram tuam. potentiam
quȩrebant : sed ꝑpassionem humilitatis ꝑuenitur
ad potentiam regni : & dñs : Potestis bibere
calicẽ quem ego bibiturus sum : quid cogitatis
altitudinem regni. & non imitamini humilitatẽ
meam : ergo quid si sic tempteris facerem iracula
necu temptes dm̃. quid debes respondere: quod
respondit dñs : Ait illi diabolus : mitete deorsũ:

Expanded text:
coeli superbia est: sicut enim volucres alta petunt, coeli superbia est: sicut enim volucres alta petunt, sic superbi; ut et vulpes cavernas habent dolosas, ita omnes insidiatores. Quid ergo respondit Dominus? Potest in te habitare superbia et dolus; Christus non habet ubi in te habitet, ubi reclinet caput suum. Quia reclinatio capitis, humilitas Christi est. Nisi reclinaret caput, non justificareris. Talia desiderantes et discipuli, et volentes jam appetere sedem regni, antequam viam humilitatis caperent, quando illi suggestum est a matre discipulorum, «Dic ut unus sedeat ad dexteram, et alius ad sinistram tuam;» potentiam quaerebant: sed per passionem humilitatis venitur ad potentiam regni. Ait Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quid cogitatis altitudinem regni, et non imitamini humilitatem meam? Ergo quid, si sic te tentet, Fac miracula? ne tu tentes Deum, quid debes respondere? Quod respondit Dominus. Ait illi diabolus. «Mitte te deorsum;
Abbreviated transcription (Latin):
sũ panisuiuus: qͥdecȩlodescendi : Didicistiergo
qͥd respondeas tẽptatori n angustia famis :
Quid site sictẽptat ut dicattibi. sixpianꝰ esses faceres
miracula quomodo fecer̃ multixp̃iani tuiam
nsua ttestione mala deceptus tẽptares dm̃tuum.
los tuos & inaliquo numero tuorũ meputas.
faciam ego aliqͥt qualia multa fecer̃ scĩ tui:
temptasti dm̃ quasi nonsis xp̃ianus. si hoc nonfa¬
cias : Multi talia desiderantes: ceciderunt:
N amsimon ille magus talia desiderauit ab apłis: qui
potentiam miraculorum : & non amauit imita¬
tionem humilitatis: Ideo quidam discipłs uel
quidam deturba. cum uellet sequi dm̃. ad ten¬
dens miracula quȩ faciebat : uidit illum dñs
suꝑbum. non quȩrere uiam humilitatis sedtꝰphum
potentiȩ : ait : Uulpes foueas habent & uolucres
cȩlinidos: filius autẽ hominis non habet ubi capt̃¬
suum reclinet: Uulpes foueas inte habent: uolu¬
cres cȩli nidos. inte habent: Uulpes dolus est i uolu

Expanded text:
sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Didicisti ergo quid respondeas tentatori in angustia famis. 7. Quid, si te sic tentat, ut dicat tibi: Si christianus esses, faceres miracula, quomodo fecerunt multi christiani? Tu jam suggestione mala deceptus, tentares Dominum Deum tuum, los tuos, et in aliquo numero tuorum me computas, faciam et ego aliquid, qualia multa fecerunt sancti tui? Tentasti Deum, quasi non sis christianus si hoc non facias. Multi talia desiderantes ceciderunt. Nam Simon ille magus talia desideravit ab Apostolis, . Amavit potentiam miraculorum, et non amavit imitationem humilitatis. Ideo quidam discipulus, vel quidam de turba cum vellet sequi Dominum, attendens miracula quae faciebat; vidit illum Dominus superbum non quaerere viam humilitatis, sed typhum potentiae, et ait: «Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos; Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet» . Vulpes in te foveas habent; volucres coeli nidos in te habent. Vulpes dolus est; volucres
Abbreviated transcription (Latin):
batair : Quomͦ cõm̃dabatur unitas corporis clamin¬
tis a finib: terrȩ aliꝰnonsanabatur . nisirursusmota
finsset piscina: Signisi cabat ergo piscinȩ mocꝰ ꝑtur
A quaergo cineta poraicib qͥnq genserat iudea cincta
lege It in porticib egrotiiacebant: & insola a qua
turbata & mota s anabant᷑ : Uenit dñ s&turbataẽ aqͣ
crucisixus ẽ descendat. ut sanet᷑ egrocꝰ: Iuidẽ descen¬
dat: humiluet se: Ergo qͥcũq amatis litterã sin egrã.
in poraicib: remanebiti sȩgri. crius iacentes ñ conua¬
lescentes: delitaeraenĩ p̃sumicis Sicnĩ data ec̃ elex quȩ
posset uiuificare. om̃ino exlege eẽt. iustitia: Seddataẽ.
lex utroos uos faceret : r ei faciameretis. am̃tesin¬
dulgentiã peterecis. iã deuirib ur̃is ñ p̃sumereas¬

Expanded text:
batur. Quomodo commendabatur unitas corporis clamanbatur. Quomodo commendabatur unitas corporis clamantis a finibus terrae? Alius non sanabatur, nisi rursus mota fuisset piscina. Significabat ergo piscinae motus pertAqua ergo cincta porticibus quinque, gens erat Judaea cincta Lege. Et in porticibus aegroti jacebant, et in sola aqua turbata et mota sanabantur. Venit Dominus, turbata est aqua, crucifixus est; descendat ut sanetur aegrotus. Quid est, descendat? Humiliet se. Ergo quicumque amatis litteram sine gratia, in porticibus remanebitis; aegri eritis, jacentes, non convalescentes: de littera enim praesumitis. Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed data est lex, ut reos vos faceret, rei facti timeretis, timentes indulgentiam peteretis, jam de viribus
Abbreviated transcription (Latin):
idola sacrilegũ facis: Nom̃ enĩdi ꝑuosblasphemacr
ingenabus sic scriptũc̃: Quid tbi ergo ꝓsuit litera
qua n imples: quare autẽ ñimples : qrdete p̃sumis
Quare ñimples qi negociacor es oꝑatia extollis : Hescis
necessariã cẽ. gram a diuuantis: ut impleat p̃cepcũ
iubentis : Ecce uassit ds̃: age qđ iussit : Incipis agere
quasi ex uiribus cuis & cadis: & manet suꝑte littera
puniens non saluans: Mericolex ꝑmorsen
qͥnq libros scripsic sedin qͥnq: poracib: piscmnã
cingentib. languidi iacebant : sedcurari ñ pocerant:
Videqͣmͦi manet littera: conuincensrcũ. non saluans
iniquũ : Illis cñĩ qͥnq porticib: insigura qͥnq librorũ :
ꝓducebantur potius quã s anabantur egroti: Iuid
ergo ibitunc sanabat ȩgrocũ. mocus aquȩ : Piscina
illa mota. descendebut ȩgrotũs & sanabat̃unꝰ: qr uni¬
tas : Suis qͥs alius ad ipsũ motũ descenderet ñ sana¬

Expanded text:
idola, sacrilegium facis. Nomen enim Dei per vos blasphematur idola, sacrilegium facis. Nomen enim Dei per vos blasphematur in Gentibus, sicut scriptum est . Quid tibi ergo profuit littera quam non imples? Quare autem non imples? Quia de te praesumis. Quare non imples? Quia negotiator es; opera tua extollis: nescis necessariam esse gratiam adjuvantis, ut impleatur praeceptum jubentis. Ecce jussit Deus; age quod jussit. Incipis agere quasi ex viribus tuis, et cadis; et manet super te littera puniens, non salvans. Merito Lex per Moysen quinque libros scripsit: sed in quinque porticibus piscinam cingentibus languidi jacebant; sed curari non poterant . Vide quomodo manet littera, convincens reum, non salvans iniquum. Illis enim quinque porticibus, in figura quinque librorum, prodebantur potius quam sanabantur aegroti. Quid ergo ibi tunc sanabat aegrotum? Motus aquae. Piscina illa mota descendebat aegrotus, et sanabatur unus, quia unitas: quisquis alius ad ipsum motum descenderet, non sana
Abbreviated transcription (Latin):
bonis : Quomͦ hoc ergo inuenimꝰ c̃tranego ciatores
id ẽ. deactugłantes. denegotio qͣđ negotio sc ex¬
tollents inqͥetos potiꝰ quã bonosoꝑatores. qr boni
oꝑatores illi sunt in qͥb: dsoꝑatur : sic & nescio quã
licteraturã inuenimꝰ a pđiudeos: Dñsad sic. ut ex¬
plicẽ uerbis : qđ dignatus est donare. ut corde
conspicerẽ : Suꝑbia iudȩorũ p̃sum̃tiũ. tanquã
deuirib: suis & dciustita operũ suorũ glabantur
delege qđ ipsilegẽ acceperint: aliȩgentes non
acceper : inqualege non degrã. gloriabantur
sed delitcrra: lexoni sinegrã: littera sola est . Manet
ad conuincendã iniqͥtatt̃ non addandã salutẽ :
uiuificare : om̃i no exlege ẽt iustitia: Sed conclusic
scriptura om̃ia subpeccato : ut ꝓmissio ex fideiħu
&dicit᷑ : erueme demanulegẽ p̃cercuntis iniqͥ:
habes literã : sed nonimples licterã : Vnde non
imples litterã : q̃m̃ qͥ p̃dicas non furandũ suraris:
qͥdicis non adulcerandũ adulteras. qͥ ab hominaris

Expanded text:
bonis . Quomodo hoc ergo invenimus contra negotiatores, id est de actu gloriantes, de negotio quod neget otium se extollentes, inquietos potius quam bonos operatores; quia boni operatores illi sunt in quibus Deus operatur: sic et nescio quam litteraturam invenimus apud Judaeos. Dominus adsit ut explicem verbiconspicerem. Superbia Judaeorum praesumentium tanquam de viribus suis et de justitia operum suorum, gloriabatur de Lege, quod ipsi Legem acceperint, aliae gentes non acceperint; in qua Lege, non de gratia gloriabantur, sed de littera. Lex enim sine gratia, littera sola est: manet ad convincendam iniquitatem, non ad dandam salutem. onclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu et dicitur: Erue me de manu legem praetereuntis et iniqui? Habes litteram; sed non imples litteram. Unde non imples litteram? Quoniam qui praedicas non furandum, furaris; qui dicis non adulterandum, adulteras; qui abominaris
Abbreviated transcription (Latin):
id est suꝑbos salutis pollicitatores ingilat
hoc qđ dictũ est. totadie salutẽ tuã : sic contra
negociatores id est qͥd eactu suo & oꝑib gauoent
Uigilac qđ dictũ est osieũ enunciauit iuslitiam
tuam id est non miã : Quis negociacores idẽ qͣsi
deactusuo sibi placentes: qui ignorancas dĩius¬
subiecti: Merico anegocũ dictũ est : qd nego
tiũ quantũ maliest negatotium : Merico
dñ sexpulit decc̃plo illos quibus dixit : Scrip¬
cũ est domꝰ mnea domꝰ orationis uocabitur. uos
autẽ fecistis cã domũ negociationis: Id est
urãm. dicentẽ scripturã : Vacate & iudete : q̃ ñ
ego sũ dñs : Quid ẽ uacate &iudexe qm̃ ego sũ

Expanded text:
id est superbos salutis pollicitatores, vigilat id est superbos salutis pollicitatores, vigilat hoc quod dictum est, Tota die salutem tuam: sic contra negotiatores, id est, qui de actu suo et operibus gaudent, vigilat hoc quod dictum est, Os meum enuntiabit justitiam tuam, id est non meam. Qui sunt negotiatores, id est quasi de actu suo sibi placentes? Qui ignorantes Dei jussubjecti . Merito et negotium dictum est, quia negat otium. Quantum mali est, quod negat otium? Merito Dominus expulit de templo illos quibus dixit, Scriptum est, Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecistis eam domum negotiationis ; id est, vestram dicentem Scripturam: Vacate, et videte quoniam ego sum Dominus . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e malũ ẽ qr quando eis capt̃ dolet. malo &
infideles matres ligaturas sacrilegas & in cantio¬
nes quȩr̃ ista hominũ non rerũ peccatas : Potest
mͥhocdicere negociator : Iuarcergo episcope
quẽ ad modũ intellegas negociationes quas legisti
in psaltrio ne forte tũ ñ intelligas. & mea nego¬
dicit̃ non ẽ qđ contradicat̃ : Quȩ ramꝰ ergo quas
dixeric negociationes : quasuere qͥ non cognouit
tota die laudat dm̃: Negociatio & ingreca lingua
oꝑasua litudant : non ꝑueniune ad grãmdĩ:
Ergo c̃tra illã grãm sunt negociatores : quã cõ¬
m̃dat hic psalmꝰ : Illã enĩ grãm cõm̃dat : ut nemo
desuisoꝑib gloritur: Quomͦꝰ quodã locodicit̃.
mediciñ re suscitabunt. deserere debentho¬
mines medicinã : sed qͥd esthoc: subistonomine
intelliguntur suꝑbi. pollicentes salutẽ homi¬
nib: cũ dñi sit salus : Quomͦ ergo contra medicos

Expanded text:
habere malum est, quia quando eis caput dolet, malae et habere malum est, quia quando eis caput dolet, malae et infideles matres ligaturas sacrilegas et incantationes quaerunt? Ista hominum, non rerum peccata sunt. Potest mihi hoc dicere negotiator. Quaere ergo, Episcope, quemadmodum intelligas negotiationes quas legisti in Psalterio; ne forte tu non intelligas, et me a negodicitur, non est quod contradicatur. 18. Quaeramus ergo quas dixerit negotiationes, quas vere qui non cognovit, tota die laudat Deum. Negotiatio et in graeca lingua opera sua laudant, non perveniunt ad gratiam Dei. Ergo contra illam gratiam sunt negotiatores, quam commendat hic psalmus. Illam enim gratiam commendat, ut nemo de suis operibus glorietur. Quomodo quodam loco dicitur, Medici non resuscitabunt ; deserere debent homines medicinam? Sed quid est hoc? Sub isto nomine intelliguntur superbi, pollicentes salutem hominibus, cum Domini sit salus. Quomodo ergo contra medicos,
Abbreviated transcription (Latin):
egom̃tior non negocũ : Possem enĩ dicerẽ. tanto
emi : sed tanto uendã : Si placit cme : Nonenim
istĩ ueritatẽ audiensemptor repelleretur. &
non potius om̃s accurrerent : quia plus fidẽ quã
Quocñi uocas. quando hinoreuocas forte ad artẽ ali¬
calciam̃tis cũ acceperint abalio p̃ciũ. dimitaine
qđ faciebant. & suscipiunt salteri facere. & sal¬
lunt eũ cu ꝓmiserant cito se faccuros: nũ sȩpedi¬
cunt hodie facio. hodie impleo deinde in ipsa fut¬
ra tantis fraudes non faciunt: faciunt ista & dicunt
continuadĩ lausincis : Suomͦ ergo reuocas anegocia¬
tione : anut simagricola & aduersus dm̃ conantẽ
murmurem ut grandinẽ timens surti logũ consulã.
ut qͥerã qͥd faciã contracelũ . ut o ptẽ pauꝑibus
famẽ qͦ possimuendere qđ seruaui: ad hocmead¬
ducis : sed nonea faciunt inquis a grico lȩbonis
nec illa negociatores boni: Iuidenĩ ĩa& filios

Expanded text:
ego mentior, non negotium. Possem enim dicere: Tanto ego mentior, non negotium. Possem enim dicere: Tanto emi, sed tanto vendam; si placet, eme. Non enim istam veritatem audiens emptor repelleretur, et non potius omnes accurrerent; quia plus fidem quam Quo enim vocas, quando hinc revocas? Forte ad artem alicalceamentis, cum acceperint ab alio pretium, dimittunt quod faciebant, et suscipiunt alteri facere, et fallunt eum cui promiserant cito se facturos? nonne saepe dicunt: Hodie facio, hodie impleo? Deinde in ipsa sutura tantas fraudes non faciunt? Faciunt ista, et dicuncontinua Dei laus in eis. Quomodo ergo revocas a negotiatione? An ut agricola sim, et adversus Deum tonantem murmurem, ut grandinem timens sortilegum consulam, ut quaeram quid faciam contra coelum; ut optem pauperibus famem, quo possim vendere quod servavi? ad hoc me adducis? Sed non ea faciunt, inquis, agricolae boni. Nec illa negotiatores boni. Quid enim, etiam et filios
Abbreviated transcription (Latin):
rendio negociator quando dã pnũ passus sucris
blas phemabis & nonerit inte qđ dictũ est cotadie
laudem tuam: Iuando autẽ pro p̃cus rerum
quasuendis ñ solũ m̃ tiris uerũ etiã falsũiuras.
quomꝰ inore tio totadie lausdi : ut qͣndo sixp̃ianꝰ es
cciã exore cuo blasphomatur nom̃dĩ utdicatur
eccequales sunt xp̃iani : ergosi ꝓpuerca iste cotadie
laudẽ didicit qr ñ cognouit negociationes corri¬
gant st xp̃iani. nonnegocient᷑ : Sedaitm nego¬
ciacor : Ecco ego affero qͥdem exlonginquo merces
ad ealoca in qͥb ñ sunt caquȩ ad tulero : Vndeuiuã
tanquã mercedẽ laboris mei paeo ut cariꝰ uendã
quã emero: Vnde enĩ uiuã cũ scriptũ sic. iignꝰest
oꝑariꝰ mercedesua : sed agitur dem̃datio. deꝑiurio
hocuitiũ meũ est non negociationis : Neq enĩ non
siuellem: possem agere sine isto uicio: Nonergo
meã culpã accor ad negotiũ transfero sed sim̃tior

Expanded text:
rendi, o negotiator, quando damnum passus fueris, rendi, o negotiator, quando damnum passus fueris, blasphemabis; et non erit in te quod dictum est: Tota die laudem tuam. Quando autem pro pretiis rerum quas vendis, non solum mentiris, verum quomodo in ore tuo tota die laus Dei? quando si christianus es, etiam ex ore tuo blasphematur nomen Dei , ut dicatur: Ecce quales sunt Christiani! Ergo, si propterea iste tota die laudem Dei dicit, quia non cognovit negotiationes, corrigant se Christiani; non negotientur. Sed ait mihi negotiator: Ecce ego affero quidem ex longinquo merces ad ea loca in quibus non sunt ea quae attulero, unde vivam, tanquam mercedem laboris mei peto, ut carius vendam quam emerim. Unde enim vivam, cum scriptum sit: Dignus est operarius mercede sua ? Sed agitur de mendacio, de perjurio. Hoc vitium meum est, non negotiationis: neque enim non, si vellem, possem agere sine isto vitio. Non ergo meam culpam actor ad negotium transfero: sed si mentior,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ Venit & nox crassior. tenebrȩ ꝓfundiores. cor¬
poris dolor. putredo uermiũ nec sic in ipsaputredine
deficit a laudib: dĩ foris in noat qͥintus exultabat indie:
Nãq uxori ꝑsuadenti blasphemiã & cõmitentiam¬
mã ipsius male suadenti misere tanquã umbrȩ noc¬
turnȩ. locuta es inqͥt. tanquã una exinsipientib:
mulierib:: Uere filia nocus : Sibona suscepimꝰ dema¬
nudñi quare mala nonso sti nebimꝰ laudauimus
indie. deficiemꝰ in nocte : totadie id ẽ. cũ sua nocte
laudẽ cuã : Imñ cognoui negociationes : ⁊d eo in qͥt
totadie sa lutare tuũ qm̃ ñ cognoui negociationes:
Quȩ s̃iste negociationes audiant negociatores
&mutentuitã : & si suerunt non sint ñ cognoscant
Iđ suer obliuiscantor. postremonona d pbent:
ñ laudent imꝓbent. dã pnent. mutentur. si pecca¬
tũc̃ negotiatio : Hinc eñ auiditate nescio qua adqͥ¬

Expanded text:
tempus: venit et nox crassior, tenebrae profundiores, cortempus: venit et nox crassior, tenebrae profundiores, corporis dolor, putredo vermium; nec sic in ipsa putredine defecit a laudibus Dei foris in nocte, qui intus exsultabat in die. Namque uxori persuadenti blasphemiam, et committenti animam ipsius, male suadenti miserae tanquam umbrae nocturnae, Locuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Vere filia noctis! Si bona suscepimus de manu Domini, mala non sustinebimus ? Laudavimus in die, deficiemus in nocte? Tota die, id est cum sua noctenegotiationes. Ideo, inquit, tota die salutem tuam, quoniam non cognovi negotiationes. Quae sunt istae negotiationes? Audiant negotiatores, et mutent vitam; et si fuerunt, non sint; non cognoscant quod fuerunt, obliviscantur: postremo, non approbent, non laudent; improbent, damnent, mutentur, si peccatum est negotiatio. Hinc enim aviditate nescio qua acqui
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi causa transier̃ ñ dicimꝰ & noctes : nonne in
ipso nomine dicrũ incdudimꝰ noctes & ingenesi qͥd di¬
cebatur : factũ ẽ uesꝑc. & factũ ẽ mane diesunus
Ergo dies totus cũsua nocte t̃: Noxenĩ dici seruit:
non dics nocti: Quicqd facis incarne mortali : i ustiaiȩ
debeo seruire : Quic qͥd facis ex p̃ceptodĩ ñ ꝓpter
emolum̃ta carnis fiat : nedies scruiat noti : Irgo
peris tanquã tẽpore diurno i naduersis tanquã tẽporo
ueris. Benedicã dñm i nom̃i tẽpore . semꝑlausciꝰ ino¬
remeo : Saluis filus. paccore familia. om̃ire sua
ioblaudabar dnm̃: hoc quasi diurno cẽpore : Dãp.
postillud diurnũ tẽpꝰ ubilȩtabatur qͥ faccus est illiꝰ
quasi lucis hoc est ꝓsperitatis occisus. defecit alau¬
dib di: nonnedicserat in corde. unde fulgebat : dñs
dedit dñsabsculit. sic dño placuit ita factũ est : sit
nom̃ dñi benedictũ : Et hoc adhuc: quasi uesptinũ erat

Expanded text:
erbi causa, transierunt, non dicimus et noctes? nonne et in ipso nomine dierum includimus noctes? In Genesi quid dicebatur? Factum est vespere, et factum est mane dies unus . Ergo dies totus cum sua nocte est; nox enim diei servit, non dies nocti. Quidquid facis in carne mortali, justitiae debet servire; quidquid facis ex praecepto Dei, non propter emolumenta carnis fiat, ne dies serviat nocti. Ergo peris, tanquam tempore diurno; in adversis, tanquam tempore veris, Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo . Salvis filiis, pecore, familia, omni re sua, Job laudabat Deum; hoc quasi diurno tempore: damna vpost illud diurnum tempus ubi laetabatur, quia factus est illius quasi lucis, hoc est prosperitatis occasus, defecit a laudibus Dei? Nonne dies erat in corde, unde fulgebat, Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum ? Et hoc quasi adhuc vespertinum erat
Abbreviated transcription (Latin):
uos & discite ame quia micssũ & humilis corde.
& in uenieo srequiem animabusurĩs : Hȩc re¬
quies contranegociacores p̃dicatur. hȩc reqͥes
c̃tracos qͥod cr̃ ottũ p̃dicatur : agendo & iactan¬
do sed eoꝑib: suis. ut ñrequiescant indõ. & tanto
longius agrã resiliant. quanco magis de suis
oꝑib: excolluntur: Sed est inqͥbdã exempla¬
rib: qm̃ non cognoui licteraturã : uomodo¬

Expanded text:
vos, et discite a me, quia mitis sum et humilis corde; et invenietis requiem animabus vestris ? Haec requies contra negotiatores praedicatur, haec requies contra eos qui oderunt otium praedicatur, agendo et jactando se de operibus suis, ut non requiescant in Deo; et tanto longius a gratia resiliant, quanto magis de suis operibus extolluntur. 19. Sed est in quibusdam exemplaribus, Quoniam non cognovi litteraturam. U
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tũ diuersicas. forae sensũ osundit ñ errorẽ
inducit : Quȩ ramꝰ ergo litteraturã quomͦꝰ in col¬
ligamꝰ nesicoffendaniꝰ gram aticos. qͦmͦ paulo
ante negotiatores: Quia & gramacicus potest
in arce sua honeste uiuere : ñ ꝑiurare ñ m̃ori:
Queramꝰ ergo littera turã quã ñ cognouit iste.
incui ore totadie laus dĩest : Est quȩdã littra cura
apud iudȩo f: ad illos cñi& hoc restramꝰ ibi inuenie

Expanded text:
ersitas forte sensum ostendit, non errorem inducit. Quaeramus ergo et litteraturam quomodo intelligamus, ne sic offendamus grammaticos, quomodo paulo ante negotiatores: quia et grammaticus potest in arte sua honeste vivere; non pejerare, non mentiri. Quaeramus ergo litteraturam quam non cognovit iste, in cujus ore tota die laus Dei est. Est quaedam litteratura Judaeorum: ad illos enim et hoc referamus; ib
Abbreviated transcription (Latin):
credentes in xp̃o : Illius enĩ capitis m̃bra sumꝰ : Non
potest hoc corpꝰ decollari : inꝰeternũ cap̃t in ȩternũ
glorunt᷑ & m̃bra : ut sit ille xp̃c integer in ȩternum:
Vsq in ȩternũ p̃parabo sem̃tuũ oȩdificabo ingenera¬
tionẽ & generationẽ scdẽ tuam: sutamꝰ hocdix̃ in ȩc̃nũ

Expanded text:
credentes in Christum: illius enim capitis membra sumus. Non potest hoc corpus decollari: si in aeternum caput, in aeternum gloriantur et membra, ut sit ille Christus integer in aeternum. «Usque in aeternum praeparabo semen tuum; et aedificabo in generationem et gen
Abbreviated transcription (Latin):
deqͥb: dr̃. tuautr̃ idẽ ipsees : & anni ai non
deficient : Dies terrȩ succedentib urgent᷑:
p̃cedentes excluduntur : Nec qui succeduõ
manent sed ueniunt ut eant : & penea nte quã
ueniant eunt : Ita sunt diesterrȩ : Dies autẽ cȩli.¬
qr &unꝰ diescelr&illi anni non deficientes. nec
iniciũ habent necterminũ : nec ullus diesibi
angustatur inter hesternũ & trastinum
Nemoibi expectat fucurũ nemo ꝑdit p̃tericũ sed¬

Expanded text:
dicitur: «Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Dies terrae succedentibus urgentur, praecedentes excluduntur, nec qui succedunt manent; sed veniunt ut eant, et pene antequam veniant eunt. Ita sunt dies terrae. Dies autem coeli et illi anni non deficientes, nec initium habent nec terminum; nec ullus ibi dies angustatur inter hesternum et crastinum: nemo ibi exspectat futurum, nemo ibi p
Abbreviated transcription (Latin):
a adhnc uobcũ aliqͥd in nomineap̃i acturisumꝰ :
Reficito ergo uires nondico animiurĩ nãuid co qđ
animo infatigabiles cstos sed ꝓpt̃ senfus animȩ
ut durent in ministerio corporali. quantulum
reficimini: &refecti a lcibo redite Amen :¬

Expanded text:
t adhuc vobiscum aliquid in nomine Christi acturi sumus. Reficite ergo vires; non dico animi vestri, nam video quod animo infatigabiles estis: sed propter servos animae, ut durent in ministerio corpora vestra, aliquantulum reficimini, et refecti ad cibos redite.
Abbreviated transcription (Latin):
dño autquis similis erito ño in filiisdi dicimur
nub& ꝓpt̃ carnẽ : & sumꝰ p̃dicatores ueritati s ppt̃
imbrẽ nubiũ : Sed caronrã aliteruenit. caro illiꝰ
aliter : Dicim̃ a filiidĩ sed illealiter filiusdĩ : Illiꝰ
nubes ex uirgine: ille filius exꝑternitate ȩqualis

Expanded text:
Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicimur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicimur nubes propter carnem, et sumus praedicatores veritatis propter imbrem nubium; sed caro nostra aliter venit, caro illius aliter. Dicimur et filii Dei, sed ille aliter Filius Dei. Illius nubes ex virgine, ille Filius ex aeternitate,
Abbreviated transcription (Latin):
idc̃ nubes : Cȩli propt̃ fulgor ẽ ueritatis. nubes
ꝓocculta carnis : Nubesenĩ om̃s nebulo sȩ sunt
ꝓpt̃ mortalicatẽ : aueniunt & transeunt : Propter
ipsc occulta carnis id ẽ occulta nubiũ . ait apłs. nolite
ante tẽpus qͥc quã iudicare donec ueniat dñs &i nlu¬
minat abscondita tenebrarũ : Nunc ergo qͥdloqͣtur
homo uides quid gescit incorde nonuides : Qđ ex¬
pͥmitur denube uides qđ seruatur in nubȩ ñ uides :
Cuiꝰ oculienĩ nubos penetrant : ẽrgonibes in carne
p̃dicatores ueritatis : Venit & ipse om̃iũ creitor
filiodĩ : Et ipsedictus ẽ filius dĩ & nos dictisumꝰ fili i
dĩ Sed quis similis cricd ño infilus dĩ : illeunicus
nosinulti : Iule unꝰ nosinillo unũ : Ille nacus: nos
adoptati: Ille abȩterno filius genitꝰ ꝑnaturã nos
atẽpore facti ꝑgrãm: Ille sineullo peccato : nos
ꝑillũ libat apeccato: Quisergo in nubib e qͣbit᷑

Expanded text:
idem nubes: coeli propter fulgorem veritatis, nubes idem nubes: coeli propter fulgorem veritatis, nubes propter occulta carnis: nubes enim omnes nebulosae sunt, propter mortalitatem; et veniunt, et transeunt. Propter ipsa occulta carnis, id est, occulta nubium, ait Apostolus: «Nolite ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum» . Nunc ergo quid loquatur homo, vides; quid gestet in corde, non vides: quod exprimitur de nube, vides; quod servatur in nube, non vides. Cujus enim oculi nubem penetrant? Ergo nubes in carne praedicatores veritatis. Venit et ipse omnium Creator Filio Dei. Et ipse dictus est Filius Dei, et nos dicti sumus filii Dei; sed «quis similis erit Domino in filiis Dei?» Ille unicus, nos multi; ille unus, nos in illo unum; ille natus, nos adoptati; ille ab aeterno Filius genitus per naturam, nos a tempore facti per gratiam; ille sine ullo peccato, nos per illum liberati a peccato. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ciatores uerbidĩ: Hãistaom̃ia genera p̃dicatorũ nubes
cẽ dictas exilla ꝓpheta intellegimꝰ: ubid siratus uineȩ
suȩ dixit: Mandabo nubibus meis nepluant suꝑcã
imbrẽ : Quã uineã explicat & designat aꝑtisime
dicens uin eadm̃ sabaothdomꝰisrł est: netualiter in¬
tellegas uin eã & relicti s om̃ib: significatis terrim
scruteris. Vinea in qͥt dñi saba oth domꝰ isrł est :
Nonintellegat alud s intellegat domtisrł cẽ. uineã
meã. s intellegat mͥ non dedisse uuã sed spmas. s in¬
tellegat ingratã extitisse plantatoriatq cultori :
in gratã excitisse in rigatori: Ergosiuin eadñ saluoth
domꝰ i srł est. ql dixitiratus inandabo nubibus neplu¬
ant suꝑcã imbrẽ : Qreuera ita fecit : Missi sunt apłi
Exillo cȩper̃ nubes non pluere pluuuã suꝑuineã
illam: Sugitur nubessunt p̃dicatores ueritatis:
quȩramꝰ primo quare sint nubes : Idem qͥppecȩli :¬

Expanded text:
tiatores verbi Dei. Nam ista omnia genera praedicatorum nubes esse dictas, ex illa prophetia intelligimus, ubi Deus iratus vineae suae dixit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem:» quam vineam explicat et designat apertissime, dicens, «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est» . Ne tu aliter intelligas vineam, et relictis hominibus significatis terram scruteris: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Non intelligat aliud, se intelligat domus Israel esse vineam meam; se intelligat mihi non dedisse uvam, sed spinas; se intelligat ingratam exstitisse plantatori atque cultori, ingratam exstitisse irrigatori. Ergo si «vinea Domini Sabaoth, domus Israel est,» quid dixit iratus? «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem.» Et revera ita fecit: missi sunt Apostoli . Ex illo coeperunt nubes non pluere pluviam super vineam illam. Si igitur nubes sunt praedicatores veritatis, quaeramus primo quare sint nubes. Iidem quippe coeli, i
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ natalicia cȩlebramꝰ: sangiunẽ suũ ꝓpt̃
hȩx credita & nondũ uisa fuder̃ : Quanto forti¬
ores noscẽ debemꝰ uidendo qđ illicredider̃ :
excelsũ enĩ a pđ regesterrȩ illi nondũ uiderant
xp̃m: adhuc pͥncipes conueniebant in unũ
reges intelligite erudiminiom̃s qͥiudicatis
terrã Iãergo factus est xp̃c ex celsus apđ
testam̃tũ : im pso meditatũ ẽ. testam̃tum:
Ipse meditator testam̃ti. ipse signator testa¬
m̃ti apse fide iussor testam̃ti. apse testis testa¬
m̃ti. ipse hereditas cestam̃ti: ipse coheres cesta

Expanded text:
quorum natalitia celebramus, sanguinem suum propter haec credita et nondum visa fuderunt: quanto fortiores nos esse debemus, videndo quod illi crediderunt? Excelsum enim apud reges terrae illi nondum viderant Christum; adhuc principes conveniebant in unum,reges, intelligite; erudimini omnes qui judicatis terram» . Jam ergo factus est Christus excelsus apud testamentum; in ipso mediatum est testamentum; ipse mediator testamenti, ipse signator testamenti, ipse fidejussor testamenti, ipse testis testamenti ipse haereditas testamenti, ipse cohaeres testa
Abbreviated transcription (Latin):
totadic in nominetuo: Siauit̃ exultabunc in no¬
mine suo : non totadic exulcabunt: Nona cenim
ingaudio ꝑseuerabunt : quando deseipsis gaude¬
bunt & ꝑsuꝑbiam cadent: Ergo uitotadie exul¬
tent in nomine cuo exultabunt : Ecintua iusaicia
exaltabuncur : Non in sua iustitia sed incua: ne sint
telũ di habentes sed nonscđm scientiã : Quidã enĩ

Expanded text:
«tota die,» in nomine tuo; sin autem exsultabunt in no«tota die,» in nomine tuo; sin autem exsultabunt in nomine suo, non tota die exsultabunt. Non enim in gaudio perseverabunt, quando de seipsis gaudebunt, et per superbiam cadent. Ergo ut tota die exsultent, «in nomine tuo exsultabunt; et in tua justitia exaltabuntur.» Non in sua justitia, sed «in tua:» ne sint zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam. Quidam enim
Abbreviated transcription (Latin):
tua quando p̃cedente miscdia cua deles peccatam ea.
&exibendo ueritatt̃ imples ꝓmissatua : miscđia &
miscđia &ueritas : In hisom̃ib ñ exultabimꝰ autqđ
exultamꝰ capiemꝰ. aut uerba sufficient letitiȩ nrȩ
auc lingua idonea erit explicare gaudiũ nrm̃. siergo
nulla uerba sufficiunt : beatꝰ popłssciensiubilationẽ :
Obate popłe putas incellegis iubilatiqnã. q̃e dl amilacmr̃
beitus es nisuntellegas iubilationẽ s ciensundegaudias
qđ uerbis explicare non potes: Gaudiũ enĩ tuũ non
in suꝑbiatua : sed ingraĩdĩ : Vlideipsam gram tantã
cẽ: cui lingua explicandȩ nonsitidonea. & intelle¬
xistr iubilationẽ : Deniq si intellexisti ingr̃a iubi la¬
dedõ &om̃ inonondete: Dñe in luminetiulcus cuiam¬
bulabunt : Thabor ille ueniens lum̃ nisi in lumine
uultus ciui ambulet : uento suꝑbiȩ lucerna exan¬
guctur Dne inlumine uulcus tui ambulabunt:
monin nominetuo exultabunt totadie : Siuo lunc

Expanded text:
tua, quando praecedente misericordia tua deles peccata mea, et exhibendo veritatem imples promissa tua? «Misericordia et  In his omnibus non exsultabimus? aut quod exsultamus capiemus? aut verba sufficient laetitiae nostrae? aut lingua idonea erit explicare gaudium nostrum? Si ergo nulla verba sufficiunt; «Beatus populus sciens jubilationem.» O beate popule! putas, intelligis jubilationem? Nullo modo beatus esquod verbis explicare non possis. Gaudium enim tuum non in superbia tua, sed in gratia Dei. Vide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicandae non sit idonea, et intellexisti jubilationem. 17. Denique si intellexisti in gratia jubilade Deo, et omnino non de te. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt.» Thabor ille, Veniens lumen, nisi in lumine vultus tui ambulet, vento superbiae lucerna exstinguitur. «Domine, in lumimon «in nomine tuo exsultabunt:» si volunt
Abbreviated transcription (Latin):
in circuitu : quasiundiq fini intellegitur : forro
siuerũ dictũ ẽ dedõ magnitudinis ciꝰ non ẽ finis.
uersariin uno loco cruci sigi. exuno loco resur¬
gere exuno loco incelũ ascendere : Vbi hoc fecit:
in circuitu eiꝰ gentes sunt. Subiremaneret ubi
ista fecit. non cat magnꝰ& trribilis in om̃s qͥ incir¬
cuicueiꝰ st̃ : Quia uero ibi sic p̃dicauit ut inde siu
nominis miteret p̃dicatores ꝑom̃s gentes. toto
orbeterrarũ faciendo miracula ꝑseruossuos : fac¬
cus est magnꝰ a terribilis in om̃s qͥ incircuituei st̃:¬
tua in cireuicutuo Magna potentiatua. fecisti
cȩlũ &terrã &om̃ia quȩ in cissunt : s ed plus estmi
enĩ ibi solũ p̃dicareris ubinasciubi patiubiresirgȩ
undeascendereuoluisa in pleta ct̃ illatucritas ꝓmissi
qĩ ad confirmandas ꝓmissiones pacrũ : Sed nonim¬
app irere uolustiancircuitudi ffunderetur : Iuqͥ dẽ
illo loco denubeꝓpria in conuisti sed ad rigandum
in cireuitugenciũ geniũ alias nubes misistu: Vere

Expanded text:
dique finitus intelligitur. Porro si verum dictum est de Deo, Magnitudinis ejus non est finis, versari, in uno loco crucifigi, ex uno loco resurgere, ex uno loco ad coelum ascendere? Ubi hoc fecit, in circuitu ejus gentes sunt. Si ibi remaneret, ubi ista fecit, non esset magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt. Quia vero ibi sic praedicavit, ut inde sui nominis mitteret praedicatores per omnes gentes, toto orbe terrarum faciendo miracula per servos suos, factus est magntua in circuitu tuo.» Magna potentia tua; tu fecisti coelum et terram, et omnia quae in eis sunt: sed plus est mienim ibi solum praedicareris, ubi nasci, ubi pati, ubi resurgere, unde ascendere voluisti; impleta esset illa veritas promissi Dei, «ad confirmandas promissiones patrum:» sed non imapparere voluisti, in circuitu diffunderetur. Tu quidem in illo loco de nube propria intonuisti, sed ad rigandum in circuitu Gentium alias nubes misisti. Vere
Abbreviated transcription (Latin):
hoccȩlipluent : qͥd q̃m̃ qͥ s in nubib: ȩqͣbit̃ dño: Inde
securi p̃dicatores qm̃ nemo in nubib: ȩqͣbit̃ dño:
Magna laus uob̵ uidet᷑ fr̃s none quari nubescreatori
suntellegatur si ne misterio adluterã : non magna
lausẽ dñ o non ȩquarinubes : Quid enĩstellȩ quȩsunt
suꝑ nubes ȩquantur dñ os qͥd enĩsol. luna angłi cȩli

Expanded text:
hoc coeli pluent? Quid? «Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino?» Inde securi praedicatores, quoniam nemo in nubibus aequabitur Domino. Magna laus vobis videtur, fratres, non aequari nubes Creatori. Si intelligatur sine mysterio ad litteram, non magna laus est, Domino non aequari nubes. Quid enim? stellae quae sunt supra nubes aequantur Domino? Quid enim? sol, luna, Angeli, coeli,