comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enda. sed om̃ia uitia quȩ uere mala sc̃.
Deniq abrahã non ideo bona habuit
quia diues fuit : sed quia diuitus be¬
ne abusus ẽ. Et lazarus qui postea re¬
quiescit in sinu eius. ñ idcirco mala su¬
stinuit quia cũ egestate passus ẽ tor¬
m̃ta morborũ : sed malis quȩ puta¬
bantur in scło. uera bona ẽ. consecutꝰ.
Unde ⁊ diues ille purpuratus recepit
bona sua in uita sua. quȩ illi erant
bona quȩ arbitrabatur bona: ⁊ de
lazaro ñ econtrario dicit᷑ recepit
mala sua inuita sua. sed recepit ma¬
la in uita sua: quȩ mala ñ illi qͥ paci¬
ebatur. sed aliis uidebantur. Utriusq
rei exemplũ nobis tribuit beatus iob:
qui nec in bonis nec in malis scłi uictꝰ
est. sed omĩa pari mentis firmatate
sustinuit. Quã obrem salomon p̃cat᷑
dm̃. diuitias ⁊ pauꝑtatẽ ne dederis
dax efficiar. ⁊ dicam quis ine uidet.⁊
aut egens furer. ⁊ uirem ꝑ nom̃ dñi. Si

Expanded text:
enda, sed omnia vitia, quae vere mala sunt. enda, sed omnia vitia, quae vere mala sunt. Denique Abraham non ideo bona habuit, quia dives fuit, sed quia divitiis bene usus est . Et Lazarus qui postea requievit in sinu ejus, non idcirco mala sustinuit, quia cum egestate passus est tormenta morborum, sed malis quae putabantur in saeculo, vera bona est consecutus. Unde et dives ille purpuratus recepit bona sua in vita sua, quae illi erant bona, qui ea arbitrabatur bona , et de Lazaro non e contrario dicitur: Recepit mala sua in vita sua; sed recepit mala in vita sua, 646 quae mala non illi, qui patiebatur, sed aliis videbantur. Utriusque rei exemplum nobis tribuit beatus Job, qui nec in bonis nec in malis saeculi victus est, sed omnia pari mentis firmitate sustinuit . Quamobrem Salomon precatur Deum: Divitias et paupertatem ne dederis dax efficiar, et dicam: Quis me videt? aut egens furer et perjurem nomen Domini . Si
Abbreviated transcription (Latin):
udite ⁊ comedetis bona: ⁊ delecta¬
bitur in bonis anima ur̃a. Attendite
Faurib ur̃is. ⁊ sequimini uias meas:
⁊ audite me ⁊ uiuet in bonis anima
ur̃a. & constituã uobis testam̃tum
ȩternũ: scã dauid fidelia. Ne quis
putaret auditũ carnis eẽ. non mentis.
adquẽ cohortatur audituros sermo
diuinꝰ: non carnis illis bona sed animȩ
pollicetur. Si enĩ audieritis me bonã
terrȩ comedetis siue bonũ: qui dicit
ego sum pastor bonus. ⁊ delectabitur
inbonis. ⁊ incrassitudine anima ur̃a.
Ergo bona quȩ animȩ reꝑmissa sunt. ñ
diuitiȩ ⁊ corporis sanitas. ⁊ scłi dignita¬
tes quȩ etiã philosophi appellant in¬
differentia. idẽ. nec bona nec mala. &e
pro utentiũ qualitate uariantur: sed
illa credenda sunt ad quȩ nos cohorta¬
tur ds̃. declina amalo ⁊ fac bonũ. Sin¬
aut̃ bona animȩ. honestas uirtutesq
dicunt᷑: ergo ⁊ mala ñ pauptas. ⁊ in¬
firmitas corporis. ⁊ ignobilitas accipi¬

Expanded text:
electabitur in bonis anima vestra. Attendite auribus vestris, et sequimini vias meas: et audite me, et vivet in bonis anima vestra. Et constituam vobis testamentum aeternum, sancta David fidelia. Ne quis putaret auditum carnis esse, non mentis, ad quem cohortatur audituros sermo divinus, non carnis illis bona, sed animae pollicetur. Si enim, inquit, audieritis me, bona terrae comedetis . Sive bonum, qui dicit: Ego sum pastor bonus . Et delectabiturin bonis et in crassitudine anima vestra. Ergo bona quae animae repromissa sunt, non divitiae et corporis sanitas, et saeculi dignitates, quae etiam philosophi appellant indifferentia, id est, nec bona nec mala, et pro utentium qualitate variantur, sed illa credenda sunt ad quae hortatur Deus: Declina a malo, et fac bonum, imae, honestas virtutesque dicuntur; ergo et mala, non paupertas, et infirmitas corporis, et ignobilitas accipi
Abbreviated transcription (Latin):
sa compleuerit ꝓ quib lxx. transtuler̃
sc̃ã dauid fidelia. Quod potest ꝓfirmis
accipi atq robustis: ut est illud. Fidelia
om̃ia mandata eius: confirmata in scłm
rimus inquit eũ: ipse fidelis manet. ne¬
gare se ipsũ non potest. &in alio loco
scribens. ad timotheũ. Fidelis sermo:
&om̃i acceptione dignus. Hoc aut̃ pac¬
tũ qđ dñs pollicet᷑ non erit breue. ⁊ unr
temporis sicut fuit popło udȩorũ: sed
manebit in ȩternũ. ut ueniat uerus da¬
uid. ⁊in euangłio compleant᷑ quȩ ex
dĩ ꝑsona sunt repmissa. inueni dauid
seruũ meũ. in miscdia sc̃a unxi eũ. Cuiꝰ
manũ posuit in mari : ⁊m fluminibus
dexteram illiꝰ. Quẽ iuxta iezechiel ꝑ
multa iam scła dormiente dauid. apel¬
lat seruũ suũ atq pastorẽ dicens: susci¬
tabo uob̾ pastorẽ unũ. seruũ meũ dauid.

Expanded text:
sa compleverit. Pro quibus LXX transtulerunt, sancta David fidelia : quod potest pro firmis accipi 647 atque robustis. Ut est illud: Fidelia omnia mandata ejus: confirmata in saecurimus, inquit, eum, ipse fidelis manet: negare seipsum non potest . Et in alio loco scribens ad Timotheum: Fidelis sermo, et omni acceptione dignus . Hoc autem pactum, quod Dominus pollicetur, non erit breve et unius temporis, sicut fuit populi Judaeorum, sed manebit in aeternum, ut veniat verus David, et in Evangelio compleantur quae ex Dei persona sunt repromissa: Inveni David servum meum, in misericordia sancta unxi eum . Cujus manum posuit in mari, et in fluminibus dexteram illius. Quem juxta Ezechiel, per multa jam saecula dormiente David, appellat servum suum atque pastorem dicens: Suscitabo vobis pastorem unum, servum meum David
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio udicabis. Hȩc̃ hereditaᷤ ser¬
uorũ dñi : ⁊ iusticia eorũ apud me dic̃
dñs. Lex. Eece ego creaui te non ut
erarius sufflans in ĩgne prunas ⁊ profe¬
rens uas in opus: ego aut̃ creaui te non
in ꝑdicionem interficere. Om̃e uas qdđ
ꝑfectum ẽ. contra te ñ ꝓsperabitur. &
om̃is uos surget contra te in uidicium.

Expanded text:
ec haereditas servorum Domini: et justitia eorum apud me, dicit Dominus. LXX: Ecce ego creavi te, non ut aerarius sufflans in igne prunas, et proferens vas in opus. Ego autem creavi te non in perditionem interficere: omne vas quod factum est contra te, non prosperabitur: et om
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quantũ distat cęlũ a t̾ra: tantũ
distant uiȩ meȩ auiis ur̃is. ⁊ cogita¬
tiones ur̃ȩ a cogitatione mea. Ne pu¬
tetis inquit difficile ẽẽ. quod spon¬
deo. ⁊ uobis incredibile uideatur im¬
pium ⁊ iniquũ posse saluari. uł po¬
pulũ iudȩorũ. uł om̃s qui ingentib
nesciebant dm̃: hoc considerate qđ
multa int̾ mea ur̃aq consilia sit dif¬
ferentia: & quanta naturȩ. tanta uo¬
luntatis diuersitas. Multȩ enĩ cogi¬
tationes in corde uiri: confiliũ aut̃

Expanded text:
quantum distat coelum a terra, tantum distat via mea a viis vestris, et cogitationes vestrae a cogitatione mea. Ne putetis, inquit, difficile esse quod spondeo, et vobis incredibile videatur, impium et iniquum posse salvari, vel populum Judaeorum, vel omnes qui in gentibus nesciebant Deum: hoc considerate, quod multa inter mea vestraque consilia sit differentia, et quanta naturae, tanta voluntatis diversitas . Multae enim cogitationes in corde viri,
Abbreviated transcription (Latin):
cce testimoniũ in gentibus dedi eũ.¬
principẽ ac p̃cipientẽ gentibus. Gentes
quȩ nesciebant te inuocabunt: ⁊ popłi qͥ
inclinarent aurẽ suã ⁊ pactũ acciperent
sempit̃nũ. qđ dñs dauid reꝓmiserat et
abrabam ⁊ semini eius dicens. insemine
credentib credituros eẽ. popłos nationũ.
transit ad gentes. ⁊ dicit misisse filium
suũ. testem uł testimoniũ cunctarũ na¬
tionũ. qui p̃cepta illius atq mandata po¬
pulis nuntiaret. Quide se ipso loquitur
oportet p̃dicari euangłm istud in omni
orbe: in testimoniũ cunctis gentibus.
Deniq suꝑbientẽ pilatum: hoc sermone.
confutat. In hoc natussũ: ut testimoniũ
p̃beam ueritati. De quo apłs paulus seri¬
bic timotheo. Unus mediator dĩ ⁊ hominũ

Expanded text:
cce testimonium in gentibus dedi euprincipem et praecipientem gentibus: gentes, quae nesciebant te, invocabunt te: et populi, qui inclinarent aurem suam, et pactum acciperent sempiternum, quod Dominus David repromiserat, et Abraham, ac semini ejus, dicens: In semine credentibus, credituros esse populos nationum, transit ad gentes; et dicit misisse se Filium suum testem vel testimonium cunctarum gentium, qui praecepta illius atque mandata populis nuntiaret, qui de seipso loquitur: Oportet praedicari Evangelium istud in omni orbe, in testimonium cunctis gentibus . Denique superbientem Pilatum hoc sermone confutat: In hoc natus sum, ut testimonium praebeam veritati . De quo apostolus Paulus scribit Timotheo: Unus mediator Dei et hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ principes popłi. & om̃is impioꝵ
turba : ierunt ad popłm qui eis pro¬
desse ñ potuit. dicente ieremia. qͦd
traderet dñs pharaonẽ uaferem re¬
gem egipti in manu inimicoꝵ eius.
& in manus querentiũ animã illiꝰ: &
in terra egipti gladio & fame usq ad
internitĩonẽ :̃ in tantũ ut tradant
hebrei priusquã nabuchodonosor
egiptũ caꝑet ieremiã & baruch im¬
minentẽ captiuitatẽ morde uitasse.
Leenã & catulũ leonis quidã cęlestẽ
ierłm & deceptũ ex ea popłm expo¬
suit. regulũq uolantẽ & uperas &
genimina aspidũ illũ de quo supra
diximꝰ colubrũ tortuosũ .: &e de quo

Expanded text:
id est, principes populi et omnis impiorum id est, principes populi et omnis impiorum turba, ierunt ad populum, qui eis prodesse non potuit, dicente Jeremia , quod traderet Dominus Pharaonem Vafre regem Aegypti in manum inimicorum ejus, et in manus quaerentium animam illius, in terra Aegypti, gladio et fame usque ad internecionem, in tantum ut tradant Hebraei, prius quam Nabuchodonosor Aegyptum caperet, Jeremiam et Baruch imminentem captivitatem morte vitasse. Leaenam et catulum leonis quidam coelestem Jerusalem et deceptum ex ea populum exposuit, regulumque volantem, et viperas, et genimina aspidum, illum de quo supra legimus , colubrum tortuosum, et de quo
Abbreviated transcription (Latin):
tellige. dicente balaam in numeris.
Eecẽ popłs ut leena consurget & quasi
leo eriget᷑. Non accubabit̃ donec de¬
uoret p̃dam: & occisoꝵ sanguinẽ bi¬
bat. In iezechiele quoq scriptũ est.
Assuine planctũ suꝑ principẽ isrł:
& dices. Quare mat̾ tua leena int̾ leo¬
nes cubauit: in medio leunculorum
enutriuit catulos suos. Ac ne putare¬
mus uere scripturã scãm de leena &
leone dicere: contͣ naturã rerũ loqͥt᷑.
qͦd de leena & leone natasit uipera &
regulus uolans. siue genimina aspidỹ
uõlantia : qͦd uidelic& de malis pa¬
rentib peiores generati sunt liberi.
de quib & euangelium loquebatur.
Genaratio uiperarũ. quis ostendit uo¬
bis fugere ab ira uentura: & ad terrã
dicitur isrł. Tu es terra in qua ñ plu¬
it: nec imber uenit suꝑ te indie irae.
Cuiꝰ principes in medio eiꝰ quasi leoneᷤ
rugientes. rapientes p̃dam.: animas
deuorantes ꝑpotentiã. Ista genuni¬
na uiperarũ siue aspidũ uolantiũ.

Expanded text:
tellige, dicente Balaam in Numeris: Ecce populus ut leaena consurget, et quasi leo erigetur: Non accubabit, donec devoret praedam, et occisorum sanguinem bibat . In Ezechiele quoque scriptum est: Assume planctum super principem Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit, in medio leunculorum enutrivit catulos suos ? Ac ne putaremus vere Scripturam sanctam de leaena et leone dicere, contra naturam rerum loquitur, quod de leaena et leone nata sit vipera et regulus volans, sive genimina aspidum volantia: quod videlicet de malis parentibus pejores generati sint liberi, de quibus et Evangelium loquebatur: Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura ? Et ad terram dicitur Israel: Tu es terra in qua non pluit, nec imber venit super te in die irae, cujus principes in medio ejus, quasi leones rugientes, rapientes praedam, animas devorantes per potentiam . Ista genimina viperarum, sive aspidum volantium,
Abbreviated transcription (Latin):
bam satanan quasi fulgur de cęlo
cadentẽ. Qui draco appellatur in
secũ traxit in terrã. quȩ ꝑuersitate
sententiȩ priores diuitias ꝑ dider̃:
deferentes eas in egiptũ huius scłi.
ldeo clamabis suꝑhoc: suꝑbia tan¬

Expanded text:
asi fulgur de coelo cadentem : qui draco appellatus in secum detraxit in terram, quae perversitate sententiae priores divitias perdiderunt, deserentes eas in Aegyptum hujus saeculi. Ideo clamavi super hoc: superbia tan
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio. Manus ur̃e sanguine ple¬
nȩ sunt. Causam manifestat. cur ds̃
auertat ab eis oculos suos. & multi¬
plicatã orationẽ non exaudiat. quia
fuderint sanguinẽ iusti: & pessimi
coloni. heredem ad se missũ interfe¬
cerunt. Unde saluator ad eos loqui¬
tur. & uos implete mensurã patrũ
ur̃orum. Illi enĩ interfecer̃ missos ad
se ꝓphas: uos iugulate patris fami¬
lie filium. Utendũ hoc testimonio.
& contra eos qui cũ cotidianis oꝑibus.
sanguinis manus plenas habeant in
orãtione dies noctesq coniungunt.
Lauamini mundi estote. Pro suꝑiori¬
bus uictimis & holo caustis. & adipe
pinguiũ. & sanguine taurorũ & bir¬
corum. & ꝓ thimiamate. neo meniis.
sabbato. die festo. atq ieiuniis. bxalen¬
dis & aliis solemnitatib euangelii
michi placet religio ut baptizemini
in sanguine meo ꝑ lauachrũ regenera¬
tionis. quod solum potest peccata
dimittere. Nisi enĩ quis renatus fu¬

Expanded text:
auxilio. Manus vestrae sanguine pleauxilio. Manus vestrae sanguine plenae sunt. Causam manifestat cur Deus avertat ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos implete mensuram patrum vestrorum . Illi enim interfecerunt missos ad se Prophetas: vos jugulate Patrisfamilias Filium. Utendum hoc testimonio et contra eos, qui cum quotidianis operibus sanguine manus plenas habeant, in oratione dies noctesque conjungunt. Lavamini, mundi estote. Pro superioribus victimis, et holocaustis, et adipe pinguium, et sanguine taurorum et hircorum: et pro thymiamate et neomeniis, sabbato, die festo atque jejuniis, kalendis et aliis solemnitatibus, Evangelii mihi placet religio: ut baptizemini in sanguine meo per lavacrum regenerationis, quod solum potest peccata dimittere. Nisi enim quis renatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
tura ÷. Neomenias ur̃as & sabbata.
& festiuitates alias: non feram.
Iniqui sunt cętus ur̃i. Om̃is conuen¬
tus qui ñ offert hostias sp̃uales.
nec audit illud qđ in quinquagesi¬
mo psalmo canitur. sacrificiũ deo
sp̃s contribulatus. cor contritum
& humiliatũ ds̃ non sꝑnit : ab omi¬
nabilis dõ est & idcirco iungit. &
dicit: bealendas ur̃as & solennitates
sed eorũ qui male his ab utuntur.
Quodq loxoc interp̃tati sunt ieiniũ &
otiũ. possumꝰ dicere. Illud ieiuniũ
recipi adõ: quod otium bonorum
operũ non habet. Odit anima mea.
ds̃ habeat. sed nr̃o loquitur affectu.
Facti michi estis in satietatẽ: nequa¬
quã dimittã. peccata ur̃a. Pro quo
interp̃tatus. ẽ. aquila laboraui su¬
miserans. Ut ostendat se nequaquam
ultra misereri: quia aliud sit seruos
ad se missos occidere. aliud filiũ. Hunc
sensũ & in osee ꝓpħa legimus. Perditio
tuo merito. sed meo tantũ saluaberis

Expanded text:
tura est. Neomenias vestras, et sabbata, tura est. Neomenias vestras, et sabbata, et festivitates alias non feram: iniqui sunt coetus vestri. Omnis conventus qui non offert hostias spiritales, nec audit illud, quod in quinquagesimo psalmo canitur: Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit, abominabilis est Deo. Et idcirco jungit et Dicit: Kalendas vestras et solemnitates sed eorum qui male his abutuntur. Quodque LXX interpretati sunt, jejunium et otium: possumus dicere illud jejunium recipi a Deo, quod otium bonorum operum non habet. Odit anima mea. Deus habeat; sed nostro loquitur affectu. Facti mihi estis in satietatem: nequaquam dimittam peccata vestra. Pro quo interpretatus est Aquila, laboravi sumiserans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud Filium. Hunc sensum et in Osee propheta legimus: Perditio tuo merito, sed meo tantum salvaris
Abbreviated transcription (Latin):
ex pauperibus. Quis enĩ quesiuit
hȩc de manib ur̃is: Audiant hebi¬
onei qui post passionẽ xp̃i ab olitã
legem putant. ẽẽ. seruandã. Audi¬
ant hebionitarũ socii: qui iudeis
tantũ. & de stirpe israelitici generiᷤᷤ
hȩc custodienda decernunt. Hostiȩ
ergo & immolatio uictimarũ non
principalit̃ adõ quęsita sunt: sed
ne idolis fierent. & ut de carnalib
uictimis quasi ꝑ typum & imaginẽ¬
ad sp̃uales hostias transiremꝰ. Dicen¬
do aut̃ se hostias ñ quęsisse : ostendit
quia lex sp̃ualis. ẽ. & om̃ia quȩ ui¬
dei carnalit̾ faciunt. a nobis imple¬
ri debere sp̃ualit̃. Calcare atriũ
meũ: non apponetis. Obserua quod
post babyloniã uestitatẽ. rursũ
azorobabel templũ aedificatum
sit: & ꝑ multã annorũ seriem in tẽ¬
plo sint oblata sacrificia. Ergo ul¬
timã sub uaespasiano & tito dẽstrue¬
tionẽ templi indicat: quȩ usque
ad consũmationẽ mundi ꝑseuera¬

Expanded text:
et pauperibus. Quis enim quaesivit et pauperibus. Quis enim quaesivit haec de manibus vestris? Audiant Ebionaei, qui post passionem Christi abolitam Legem putant esse servandam. Audiant Ebionitarum socii, qui Judaeis tantum et de stirpe Israelitici generis haec custodienda decernunt. Hostiae ergo et immolatio victimarum non principaliter a Deo quaesita sunt; sed ne idolis fierent: et ut de carnalibus victimis quasi per typum et imaginead spirituales hostias transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostendit quia Lex spiritualis est: et omnia quae Judaei carnaliter faciunt, a nobis impleri spiritualiter. Calcare atrium meum non apponetis. Observa quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi persevera
Abbreviated transcription (Latin):
non dicam tibi. m̃s est enĩ orbis terrȩ
& plenitudo eius. Nunqͥd manducabo
carnes tauroꝵ. aut sanguinẽ hyrcoꝵ
potabo: Cumq ueteris legis cerimoni¬
as respiusset: tansit ad euangelicam
puritatẽ. & quid ꝓ his cupiat ostendit.
Immola dõ sacrificiũ laudis. & redde
altissimo uota tua. & inuoca me in die
tribulationis. & eruam te: & honorifi¬
cabis me. Om̃is gͦ capituli huiꝰ conti¬
nentia usq ad eũ locũ est ubi ait.
ludicate pupillo. & defendite uidu¬
am: & uenite. & disputemꝰ. Dñs res¬
puit sacrificia uictimarũ: & euan¬
gelii obȩdientiã docet. ẽẽ. suꝑ sacri¬
ficium. Quodq intulit plenus sũ:
hoc sensu accipiendũ nulla re indi¬
geo. Dñi est terra & plenitudo eius.
Unde & nos om̃s de plenitudine eiꝰ
accepimꝰ Potesthoc & de his accipi.
qui cũ dĩ p̃cepta ñ faciant: dona¬
riis atq munerib dm̃ redimere pos
se credunt uelut qui rapta uł rapi¬
nam & auaritiã altari offerunt.

Expanded text:
i: meus est enim orbis terrae et plenitudo ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo ? Cumque veteris Legis caeremonias respuisset, transit ad Evangelicam puritatem: et quid pro his cupiat, ostendit: Immola Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis: et ernam te, et honorificabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respuit sacrificia victimarum, et Evangelii obedientiam docet esse super sacrificium. Quodque intulit: Plenus sum, hoc sensu est accipiendum, 21 nulla re indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab eo. Ab utimurq̃ hoc testimonio :
si quando opus fuerit aduersũ eccłȩ
principes. qui destruunt oꝑib dig̃¬
nitatẽ suã. Heu consolabor suꝑ hos¬
tibus meis. & uindicabor de inimicis
meis. Rursum & hoc qđ in ebraico ñ
habetur. ponunt .lxx. non cessabit enĩ
furor ms contra in imicos meos. Corripit
aut̃ scribas & phariseos: de quib in eu̾¬
gelio loquit᷑. Uae uobis seribȩ & phari¬
sei. & in alio loco. Generatio adultera
& ꝑuersa signũ quęrit. & signũ non
dabitur ei: nisi signũ ione prophetȩ.
Plaugit aut̃ elementissimus pat̃ prin¬
cipes delinquentes. & hostes suos uo¬
cat. & inimicos appellat: qđ pereant.
qđ nolint agere pęnitentiã. quod se ue¬
nientẽ non susceꝑ int. Appropinquans

Expanded text:
tur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, tur ab eo . Abutimurque hoc testimonio, si quando opus fuerit adversum Ecclesiae principes, qui suam destruunt operibus dignitatem. Heu consolabor super hostibus meis, et vindicabor de inimicis meis. Rursum et in hoc, quod in Hebraico non habetur, ponuntur LXX, Non cessavit enim furor meus contra inimicos meos. Corripit autem Scriba et Pharisaeos, de quibus et in Evangelio loquitur: Vae vobis, Scribae et Pharisaei . Et in alum quaerit: et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Plangit autem clementissimus pater principes delinquentes et hostes suos vocat, et inimicos appellat, quod pereant, eo quod nolint agere poenitentiam, quod se venientem non susceperint. Appropinquans
Abbreviated transcription (Latin):
um. de quib & ecclesiastes loquitur:
qui diligit pecuniã: non implebit᷑ pe¬
cunia. Istius modi sequunt᷑ recributio¬
nes ut laudent eos aquib aliqͥd acce¬
perint: uł certe nulli quippiã tribuañ
nisi a quo se recepturos putauerint.
Pro retributionib syminachus uicissi¬
tudines uł ultiones interp̃tatus. ẽ: ut
hi quoq in culpa sint qui reddunt ma¬
lum ꝓmalo: & dentẽ ꝓdente: oculũ ꝓ
oculo: & non imitantur illud dauid. si
reddidi retribuentib mͥ mala. Q iere¬
miȩ de iusto dicentis. dabit ꝑcutienti
maxillã suã: saturabit᷑ opprobriis: ut
Propt̃ hoc ait dñs exercituũ fortis isrł¬
Pro fortis isrł quod om̃s similit̃ transtu¬
lerunt: soli .lxx nescio quid uolentes
posuer̃: Uae fortis isrł qđ nos sic dis¬
serere possumꝰ: ut dicamus principes
quoq corrripi atq robustos de quib
scriptũ . ẽ. potentes potent̃ tormenta
paciunt᷑. & cui plus datur. plus exigi¬

Expanded text:
um: de quibus et Ecclesiastes loquitur: um: de quibus et Ecclesiastes loquitur: Qui diligit pecuniam, non implebitur pecunia . Istiusmodi sequuntur retributiones, ut laudent eos a quibus aliquid acceperint, vel certe nulli quidpiam tribuant, nisi a quo se recepturos putaverint. Pro retributionibus, Symmachus, vicissitudines, vel ultiones, interpretatus est, ut hi quoque in culpa sint, qui reddunt malum pro malo, et dentem pro dente, oculum pro oculo ; et non imitantur illud Davidicum: Si reddidi retribuentibus mihi mala ; et Jeremiae de justo dicentis: Dabit percutienti se maxillam suam, saturabitur opprobriis : ut Propter hoc ait Dominus exercituum, fortis IsraPro fortis Israel, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur ; et: Cui plus datur, plus exige
Abbreviated transcription (Latin):
uoce collaudans. Sed s ecclesiaftes
ministeria uini atq conuiui sui.
mistico sermone describit. Unde
conuiuiũ interp̃tatus. ẽ. quod apud
conuictu rectius appellat᷑. Principes
tui in obȩdientes socii furũ. Pro in¬
mitã relinquentes. ꝑuerso ambulauer̃
itinere. & socii fuer̃ ꝓditoris furisq iu¬
dȩ. Qđ quidẽ & nos cauere debemus.
ne accipientes ab hominib scłi munera.
qui ꝑ rapinas miserorũq lacrimas.
diuitias congregant. ñ tam ipsi fures
quã socii furum appellem᷑. dicaturq
nobis. uidebas furem: & currebas cũ
eo: & cũ adulteris poͬtionẽ tuã pone¬
bas. Om̃s diligunt munera. sequunt᷑
recributiones. In catalogo uiciosoꝵ nu-¬
merant᷑ etiã hi qui diligunt munera.
non dix̃ qui accipiunt: hoc enĩ sȩpe ne¬
cessitate fit. sed qui non putant ami¬
cos nisi aquib dona ꝑceꝑunt nec oscon¬
siderant amicoꝵ sed manus. & eos scõs
iudicant quoꝵ exhauriunt marsupi¬

Expanded text:
voce collaudans . Sed et Ecclesiastes voce collaudans . Sed et Ecclesiastes ministeria vini, atque convivii sui, mystico sermone describit . Unde convivium interpretatus est quod apud convictu rectius appellatur. Principes tui inobedientes, socii furum. Pro inmitam relinquentes, perverso ambulaverunt itinere, et socii fuerunt proditoris furisque Judae. Quod quidem et nos cavere debemus, ne accipientes ab hominibus saeculi munera, qui per rapinas miserorumque lacrymas divitias congregant, non  Al. ne tam ipsi fures, quam socii furum appellemur: dicaturque nobis, Videbas furem, et currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. In catalogo vitiorum numerantur etiam hi qui diligunt munera. Non dixit, qui accipiunt: hoc enim saepe necessitate fit; sed qui non putant amicos, nisi a quibus dona perceperint: nec os considerant amicorum, sed manus: et eos sanctos judicant, quorum exhauriunt marsupi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ igne excoquunt᷑ & qr argentũ¬
nominauerat seruat metaforã. Po test
autẽ & hoc dici quod iusti & scĩ uiri
qui prius in urbe uersati sunt: postea
in sordes uersi sunt peccatorũ. Caupo¬
nes tui miscent uinũ aqua: pro quo
symachus transtulit uinũ tuũ mix¬
tum ÷ aqua. Et est sensus. Lex dei
pura atq sincera. & ut ita dicã mera
ueritate subnixa: uiolata. ẽ. tradici¬
onib phariseorũ. Quod dñs in euan¬
gelio plenius docet. omisisse eos legẽ
dĩ. & sequi mandata hominũ. Om̃isq
doctor qui austeritatẽ scripturarũ
ꝑ quã potest audientes corripere
uertit ad gr̃am : & ita loquitur. ut
non corrigat. sed del ectet audien¬
tes : uinũ scãrum scripturarũ uiolat
atq corrumpit sensu suo. Heretici
quoq euangelicã ueritatẽ corrum¬
punt prauã intelligentia. & sunt
caupones pessimi. facientes de uino
retur architriclinus. quale & regina
saba insalomonis. ẽ. mirata coniuiuo
pincernas eius & ministros uini. sua

Expanded text:
oquuntur, ut quia argentunominaverat, servet metaphoram. Potest autem et hoc dici, quod justi et sancti viri qui prius in urbe versati sunt, postea in sordes versi sint peccatorum. Caupones tui miscent vinum aqua. Pro quo Symmachus transtulit, Vinum tuum mixtum est aqua. Et est sensus: Lex Dei pura atque sincera, et ut ita dicam mera Al. subnexa , violata est traditionibus Pharisaeorum: quod Dominus in Evangelio plenius docet, omisisse eos legem Dei, et sequi mandata hominum. Omnisque doctor qui austeritatem Scripturarum per quam potest audientes corripere, vertit ad gratiam: et ita loquitur, ut non corrigat, sed delectet, audientes: vinum sanctarum Scripturarum violat, atque corrumpit sensu suo. Haeretici quoque Evangelicam veritatem corrumpunt prava intelligentia, et sunt caupones pessimi, facientes de vino  vinum quod miretur architriclinus: quale et regina Saba in Salomonis est mirata convivio, pincernas ejus et ministros vini, sua
Abbreviated transcription (Latin):
crura sua om̃i transeunti sub nomine
oolibae : iez echiel prosequit᷑. quae
interp̃tat᷑ tabnaculũ meũ in ea. qđ
nunc alus uerbis dicit᷑. iustitia requi¬
euit in ea. Pro ustitia in hebraico
scriptũ. ẽ. Se dec: quod iustum magiᷤᷤ
sonat quã iustitiã. ut intelligamus
prius in ea dñm cõmoratũ de qͦ alibi
dicit᷑. iuistus aut̃ quid fecit: Dñs in
templo scõ suo dñs. in cęlo sedes eius.
Quȩ om̃ia possumꝰ scđm anagogen
referre ad animã scĩ quondã uiri: in
qua prius dĩ iustitia cõmorata. est :
si postea peccauerit. & ꝓ hospite dõ
homicidȩ homines in ea fuerint cõmo¬
rati. Argentũ tuũ uersum ÷ in scoriã.
Adciuitatẽ loquit᷑ sion. in qua priꝰ
requieuit iustitia. Quod argentum
illius. doctrina uidelicet scriptura¬
rũ. de qua in psalmis legit᷑ eloqͥa
dñi eloquia casta. argentũ igne exa

Expanded text:
crura sua omni transeunti, sub nomine crura sua omni transeunti, sub nomine Oolibae Ezechiel prosequitur: quae interpretatur, tabernaculum meum in ea: quod nunc aliis verbis dicitur justitia requievit in ea. Pro justitia in Hebraeo scriptum est SEDEC  , quod justum magis sonat quam justitiam: ut intelligamus prius in ea Dominum commoratum, de quo alibi dicitur: Justus autem quid fecit? Dominus in templo sancto suo: Dominus in coelo sedes ejus . Quae omnia possumus secundum Anagogen referre ad animam sancti quondam viri, in qua prius Dei justitia commorata est, si postea peccaverit, et pro hospite Deo, homicidae daemones in ea fuerint commorati. Argentum tuum versum est in scoriam. Ad civitatem loquitur Sion, in qua prius requievit justitia: quod argentum illius, doctrina videlicet Scripturarum, de qua in Psalmis legimus: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne
Abbreviated transcription (Latin):
Miratur aut̃ ꝓphetico sp̃u. qđ ciuitas
quȩ quondã fidelis fuit: uel fideliũ
recepta culũ subito facta sit meretr ix
Quod quidẽ & inisaie temporib intel¬
ligi potest. sed plenius refertur ad pas¬
sionẽ xp̃i: quando om̃s declinauert᷑
simul inutiles facti sunt. Et quanqͣm
in hebraico non habeatur sion: tam̃
lxx. ut manifestiorẽ facerens sensũ. ad¬
diderunt. sion aut̃ mons. ẽ. in qͦ ierłm
urbs condita est. quȩ postquã capta
est ad auid: appellata ẽ. ciuitas da¬
uid. Nec ambigo fuisse in ea sc̃os ui¬
ros quando tabernaculũ dĩ habuit.
& postea templũ ȩdificatum ÷. qͣndo
nathan. & gad ꝓphauerunt. & suꝑ
choros qui in libro dierũ plenius des¬
cribunt᷑. a saph. & idithun. & eman.
& filii chore constituti sunt: ut palla¬
tim asacrificiis uictimarũ ad laudes
dñi transiret religio. Ciuitas gͦ fideli¬
iustitia requieuit in ea: nunc plena
est homicidis. qui interfecer̃ ꝓpħas.
nem autẽ ierłm quomͦ diuari cauerit

Expanded text:
Miratur autem Prophetico spiritu, quod civitas quae quondam fidelis fuit, vel fidelium receptaculum, subito facta sit meretrix. Quod quidem et in Isaiae temporibus intelligi potest: sed plenius refertur ad passionem Christi, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Et quamquam in Hebraico non habeatur Sion: tamen LXX, ut sensum manifestiorem facerent, addiderunt. Sion autem mons est, in quo Jerusalem urbs condita est: quae postquam capta est a David, appellata est civitas David. Nec ambigo fuisse in ea sanctos viros, quando tabernaculum Dei habuit, et postea Templum aedificatum est: quando Nathan et Gad prophetaverunt: et super choros qui in libro Dierum plenius describuntur Asaph, et Idithun, et Eman, et filii Chore constituti sunt, ut paulatim a sacrificiis victimarum ad laudes Domini transiret religio . Civitas ergo fidelijustitia requievit in ea, nunc plena est homicidis: qui interfecerunt 25 prnem autem Jerusalem, quomodo divaricaverit
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationũ urãrum ab oculis meis.
Quod & ioħes baptista dicebat. Ge¬
nimina uiperarũ. quis ostendit uo¬
bis fugere ab ira uentura: Facite gͦ
fructus dignos penitentiȩ. ut qui xp̃r
baptisma consecutus. ẽ: auferat ma¬
lum decorde suo. & quiescat agere
ꝑuerse. acpostea discat bonũ facere
scđm illud quod alibi p̃cipitur decli¬
na amalo & facbonum. Discite bene¬
facere. Uirtus gͦ discenda. ẽ. Nec
naturȩ tantũ bonũ sufficit ad ius¬
ticiam: nisi quis erudiatur congrius
disciplinis. Hiesus quoq filius sirach
tale quid loquit᷑. Desiderasti sapien¬
tiam : serua mandata. & dñs tribu&e
tibi eam. & in sequentib idem isaias

Expanded text:
cogitationum vestrarum ab oculis meis. Quod Joannes Baptista dicebat: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? Facite ergo fructus dignos poenitentiae : ut qui Christi baptisma consecutus est, auferat malum de corde suo, et quiescat agere perverse, ac postea discat bonum facere, secundum illud quod alibi praecipitur: Declina a malo, et fac bonum . Discite benefacere. Virtus ergo discenda est, nec naturae tantum bonum sufficit ad justitiam, nisi quis erudiatur congruis disciplinis . Jesus quoque filius Sirach tale quid loquitur: Desiderasti sapientiam, serva mandata, et Dominus 23 tribuet tibi eam. Et in sequentibus idem Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
mites qm̃ ipsi possidebunt terrã. Uel
certe quia uidȩis loquebat᷑ qui necdũ
poteiant capere sp̃ualia: pollicetur eis
bona p̃sentis scłi. ut saltem p̃sentibus
inuitati faciant quȩ p̃cepta sunt. Et
quia noluer̃ audire sed econtrario
prouocauer̃ adiracundiam sc̃m isrł.
propt̃ea eos gladius deuorabit. id est
romanus delebit exercitus. Et hȩc
inquit om̃ia fient: quia os dñi locu¬
tum . ẽ. Cuius sententia: ꝑ manentib
hominũ peccatis non potest immutari.
Quomͦ facta . ẽ. meretrix ciuitas fideliᷤ
plena iudiciis: iusticia requieuit in ea.
nunc aut̃ homicide. Uerbũ hebraicũ

Expanded text:
mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Vel mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Vel certe quia Judaeis loquebatur, qui necdum poterant capere spiritualia, pollicetur eis bona praesentis saeculi, ut saltem praesentibus invitati faciant quae praecepta sunt. Et quia noluerunt audire: sed e contrario provocaverunt ad iracundiam Sanctum Israel: propterea eos gladius devoravit, id est, Romanus delevit exercitus. Et haec, inquit, omnia fient: Quia os Domini locutum est. Cujus sententia, permanentibus hominum peccatis, non potest immutari. Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, plena judicii: justitia requievit in ea: nunc autem homicid
Abbreviated transcription (Latin):
suis ñ in conspectu hominũ. sed in
conspectu dĩ. quẽ celari nichil potest.
Quodq uingit. quiescite a gere ꝑuerse.
illud euangelicũ sonat: ecce sanus fa¬
ctus es: noli peccare. nequid tibi de¬
terius fiat. Recedens ergo auiti is
discat bonũ. quęratq iudiciũ: opp̃s¬
so subueniat. pupillũ uiduamq
sus tentet. & si hoc fecerit: tunc pec¬
cata quȩ prius in modũ coccini san¬
guinea fuerant denudent᷑. &opera
cruoris ac sanguinis ueste dñi muta¬
bantur. que de agni confecta ÷ uel¬
lere: quẽ secuntur in apocalipsi qui
uirginitatis candore resplendent.
Si uolueritis & audieritis bona terrȩ
comedetis. Si nolueritis. & ñ audieri¬
tis. siue ut in hebreo habet. & me ꝑ¬
um ut in utraq parte non expreur¬
dicio dĩ: sed ex meritis singulorum.
uł pęna. uł p̃mium sit. Bona autẽ
terrȩ. illa puto dici: de quibus in
psalterio legimus. Credo uidere
bona dñi in terra uiuentiũ: & beati

Expanded text:
suis, non in conspectu hominum, sed in suis, non in conspectu hominum, sed in conspectu Dei, quem celare nihil potest. Quodque jungit: Quiescite agere perverse, illud Evangelicum sonat: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Recedens ergo a vitiis, discat bonum, quaeratque judicium, oppresso subveniat, pupillum viduamque sustentet: et si hoc fecerit, tunc peccata, quae prius in modum coccini sanguinea fuerant, dimittentur: et opera cruoris ac sanguinis, veste Domini mutabuntur, quae de agni confecta est vellere, quem sequuntur in Apocalypsi , qui virginitatis candore resplendent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audieritis sive ut in Hebraeo habet et me um, ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex meritis singulorum, vel poena, vel praemium sit. Bona autem terrae illa puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
Querite iudiciũ. sub uenite oppreso.
iudicate pupillo. defendite uiduã
& uenite & arguite me dicit dñs.
Uictimas iudeoꝵ euangelica manda¬
ta succidunt. & ideo pupillis ac ui¬
diis ꝓ uidetur. ut securi de tutela
coniugum ac liberorũ suorũ : marci¬
res ad bella ꝓcedant. Cum aut̃ inqͥt
hec feceritis : arguite me. si non red¬
didero p̃mia quȩ pollicitus sum.
Quando autẽ dicit querite uidiciũ
ostendit ñ. ẽẽ om̃ium recte udicare :
sed eorũ qui prudentes st̃. Deniq
& salomon in uisione ꝑsomniũ hoc
adño postulauit: ut accepta sapien¬
tia iuste popłm iudicaret. Si fueriNT
peccata ur̃a ut coccinũ: quasi nix
dealbabunt᷑. &si fuerint rubra qͣsi
uermiculus: ut lana al ba erunt.
Ordo precipuus. Non enĩ sufficit di¬
xisse lauamini. nisi iungat mundi
estote: ut post lauachrũ aquȩ cordis
habeant puritatẽ. Beati enĩ mun¬
do corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
Cumq cordis habuerint puritatem:
debent auferre malũ de mentibus

Expanded text:
e oppresso, judicate pupillo, defendite viduam: et venite, et arguite me, dicit Dominus. Victimis Judaeorum evangelica mandata succedunt, et ideo pupillis ac viduis providetur, ut securi de tutela conjugum ac liberorum suorum, martyres ad bella procedant. Cum autem, inquit, haec feceritis, arguite me, si non reddidero praemia quae pollicitus sum. Quando autem dicit: Quaerite judicium, ostendit non esse omnium recte judicare, sed eorum qui prudentes sunt. Denique et Salomon in visione per somnium, hoc a Domino postulavit, ut accepta sapientia, juste populum judicaret. Si fuerint peccata vestra ut coccinum: quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra, quasi vermiculus: ut lana alba erunt. Ordo praecipuus: non enim sufficit dixisse, lavamini, nisi jungat, mundi estote: ut post lavacrum aquae cordis habeant puritatem. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cumque cordis habuerint puritatem, debent auferre malum de mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
& insulas eorũ idẽ. urbes uiculosq sub¬
uertat: tunc alienigene. qͥ de occiden¬
te ⁊⁊ oriente uenturi sunt. ut requies¬
cant in sinu abraham. de quib ⁊ supͣ
dictũ est. ecce isti de longe uenient.
alii de occidente ⁊ alii ab aquilone. ⁊
alii de t̾ra ꝑsarũ. timebunt dñm: eo
timore qui ẽ. initiũ sapientiȩ. De quo
in multis locis legimꝰ Equib pauca
ponamꝰ. Beatus uir qͥ timet dñm. et

Expanded text:
et insulas eorum, id est, urbes viculosque subet insulas eorum, id est, urbes viculosque subvertat, tunc alienigenae qui de Occidente et Oriente venturi sunt, ut requiescant in sinu Abraham , de quibus et supra dictum est: Ecce isti de longe venient, alii de Occidente, et alii ab Aquilone, et alii de terra Persarum, timebunt Dominum, eo timore qui est initium sapientiae . De quo in multis locis legimus, ex quibus pauca ponamus: Beatus vir qui timet Dominum . Et:
Abbreviated transcription (Latin):
Quodq in septuaginta in terp̃tib ñ
habetur. uisulis: uicẽ reddet: urbes
iudeȩ significat: quas romanꝰ uasta¬
uit exercitus. Nam ⁊ supra habitato
dente nom̃ dm̃: ⁊ qui ab ortu solis
głam eius. Cũ uenerit quasi fluuius
sion redemptor. ⁊ eis qui redeunt ab
inquitate in ia cob. dicit dñs. Hoc
fedus meũ eis dicit dñs: sp̃s nĩs qui ẽ.¬
seminis tui dixit dñs. a modo ⁊usq
in sempit̃nũ.LxX Et timebunt
ab occidente nom̃ dm̃: ⁊ quti ab ortu
solis nom̃ inclitũ. Ueniet enĩ quasi flu¬
uius iuiolentus ira dñi: ueniet cũ furore
& ueniet de sion qui liberet. ⁊ conutet
impetates ab iacob. Et hoc erit eis a me
deficient ex ore seminis tui ait dñs: ex
hoc nc̃ ⁊ in ȩt̃nũ. Postquã dñs lorica ius¬
titiȩ ⁊ galea salutis. ⁊ uestib ultionis.
teliq pallio fuerit inditus ad pugnã.
&uenerit ad certam̃ atq uindictã. ut
retribuat hostib ⁊ reddat in iicis suiᷤ.

Expanded text:
Quodque in Septuaginta Interpretibus non Quodque in Septuaginta Interpretibus non habetur: Insulis vicem reddet, urbes Judaeae significat, quas Romanus vastavit exercitus. Nam et supra habitatordente nomen Domini, et qui ab ortu solis, gloriam ejus: cum venerit quasi fluvius Sion redemptor, et eis qui redeunt ab iniquitate in Jacob, dicit Dominus. Hoc foedus meum cum eis, dicit Dominus: Spseminis tui, dicit Dominus: Amodo et usque in sempiternum. LXX: Et timebunt qui ab Occidente nomen Domini, et qui ab ortu solis, nomen inclytum. Veniet enim quasi fluvius violentus ira Domini, ÷ veniet cum furore  et veniet de Sion qui liberet. Et avertet impietates a Jacob, et hoc erit eis a me deficient de ore tuo, et ex ore seminis tui, ait Dominus ex nunc et in aeternum. Postquam Dominus lorica justitiae, et galea salutis, et vestibus ultionis, zelique pallio fuerit indutus ad pugnam, et venerit ad certamen atque 712 vindictam, ut retribuat hostibus, et reddat inimicis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ⁊ ñ repperit. desi derauit aliquẽ
iustũ uirũ qui sibi irato possit occur
illis in scelere ꝑmanentib ne unꝰ quidẽ
iustus inuentus ẽ. sed om̃s declinauert̃
simul inutiles facti sunt. ⁊ ñ est qui
faciat bonum ñ est usq ad unũ: brachi¬
o suo atq iustitia siue miscđia confir¬
mabit eũ : ut qui uoluerint ab errore
conuerti. ñ suo merito sed dĩ clem̃tia
conseruentur. Deniq indutus ẽ. iusti¬
ciȩ lorica. ⁊ galea salutis.⁊ uestibus
ultionis. ⁊ zeli pallio circundatus: sicq
armatus ꝓcessit ad bellũ. ut redderet
ultionẽ inimicis suis. haud dubium
quin uidȩos significet ꝑseuerantes in
blasphemus. & uicissitudinẽ hostib
suis. quando eos romanꝰ ciixit exer.¬
citus. Quib uincentib dñs pugnas¬
se monstratur. Hoc testimonio usus
est paulus scribens ad ephesios: uo¬
lens nos indui armatura xp̃i quo pos¬
simus ignitis diaboli iaculis resistere.

Expanded text:
rat, et non reperit. Desideravit aliquem rat, et non reperit. Desideravit aliquem justum virum, qui sibi irato possit occurrillis in scelere permanentibus, ne unus quidem justus inventus est: sed omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: et non est qui faciat bonum, non est usque ad unum , brachio suo atque justitia, sive misericordia confirmavit eum, ut qui voluerint ab errore converti, non suo merito, sed Dei clementia conserventur. Denique indutus est justitiae lorica, et galea salutis, et vestibus ultionis, et zeli pallio circumdatus: sicque armatus processit ad bellum, ut redderet ultionem inimicis suis: haud dubium quin Judaeos significet, perseverantes in blasphemiis: et vicissitudinem hostibus suis, quando eos Romanus cinxit exercitus. Quibus vincentibus, Dominus pugnasse monstratur. Hoc testimonio usus est Paulus scribens ad Ephesios: et volens nos indui armatura Christi, quo possimus ignitis diaboli jaculis resistere .
Abbreviated transcription (Latin):
uir: aporiatus ẽ. quia non ÷ qui occur¬
rat. & saluabit sibi brachiũ suũ: &e
iustitia eius. ipsa confirmabit eũ. In¬
dutus ẽ. iustitia ut lorica: ⁊ galea salu¬
tis in capite eius. Indutus ẽ. uestimentis
ultionis: ⁊ oꝑtus ẽ. quasi pallio ⁊eli.
Sicut adiundictã quasi ad retributio¬
nẽ indignationis hostib suis. ⁊ uicissi¬
tudinẽ inimicis sius: ĩnsulis uicẽ red
det.L.xXUidit dñs ⁊ ñ placuit ei.
I qm̃ non erat iudiciũ. & uidit: ⁊ non
erat uir. & considerauit: ⁊ ñ erat qui
Idefenderet. Et ultus ẽ. eos brachio suo:
⁊ miscđiam sustinebit. Et indutus ẽ.
Iiustitia quasi loricã: ⁊ posuit galeam
salutis in capite. Et circundatus est
:uestim̃to uindicte. ⁊ pallio: quasi tri¬
buens ultionẽ. opprobriũ aduersariis.
lactarent. ⁊ corde ñ agerent: ⁊ non
placuit ei. Quȩsiuit enĩ in eis iudicii
ueritatẽ qͦd ad gentes translatũ fue¬

Expanded text:
vir et aporiatus est quia non est qui occurvir et aporiatus est quia non est qui occurrat et salvavit sibi brachium suum et iustitia eius ipsa confirmavit eum indutus est iustitia ut lorica et galea salutis in capite eius indutus est vestimentis ultionis et opertus est quasi pallio zeli sicut ad vindictam quasi ad retributionem indignationis hostibus suis et vicissitudinem inimicis suis insulis vicem redn placuit ei: quoniam non erat judicium. Et vidit, et non erat vir. Et consideravit, et non erat qui defenderet. Et ultus est eos brachio suo, et misericordia sustinuit. Et indutus est justitiam quasi loricam, et posuit galeam salutis in capite. Et circumdatus est vestimento vindictae, et pallio, quasi retribuens ultionem opprobrium adversariis. jactarent, et corde non agerent, et non placuit ei. Quaesivit enim in eis judicii veritatem, quod ad gentes translatum fue
Abbreviated transcription (Latin):
qđ crebro ueritas nominata sit: ut
xp̃i ꝑsona monstraretur: quã de¬
serentes secuti sunt m̃dacium. Et
qui recessit amalo: predȩ patuit.
Quod quãquã uideat᷑ obscurũ: sic
edisseri potest. Nobis mendaciũ
de nr̃o corde defingentib ⁊ deseren¬
tibus legem dĩ: iustitia longesteat.
& ueritas corruit in plateis. ⁊ ȩqͥtas
ad nos intrare ñ potuit. Ec filius dĩ
qui ẽ ueritas factus ẽ. in obliuionem:
in tantũ ut quicũq atraditionibus
uidȩorũ cupierit recedere. statim
pateret insidiis. ⁊ ꝑsecutionibus. Ita ut
cȩcũ anatiuitate qui oculos receperat
expulerint de sinagogis.⁊ post resur¬
rectionẽ dñi saluatoris. om̃s qui in eo
credebant. ꝑsecuti sunt atq nud aue-¬
rint. Quib de toto orbe gentiũ eccłȩ
ministeria dirigebant: quȩ ꝑ manus
apłorum distribuerent. Et̃ uidit
dñs. ⁊ malũ apparuit in oculis eius: qr
non ẽ. iudiciũ. & uidit ds̃ quia non ẽ.

Expanded text:
quod crebro veritas nominata sit, ut quod crebro veritas nominata sit, ut Christi persona monstraretur, quam deserentes, secuti sunt mendacium. Et qui recessit a malo, praedae patuit. Quod quamquam videatur obscurum, sic edisseri potest: nobis mendacium de nostro corde fingentibus et deserentibus legem Dei, justitia longe stetit, et veritas corruit in plateis, et aequitas ad nos intrare non potuit, et Filius Dei, qui est veritas, factus est in oblivionem: in tantum ut quicumque a traditionibus Judaeorum cupierit recedere, statim pateret insidiis et persecutionibus: ita ut caecum a nativitate, qui oculos receperat, expulerint de synagogis . Et post resurrectionem Domini Salvatoris, omnes, qui in eo credebant, persecuti sint atque nudaverint: quibus de toto orbe gentium Ecclesiae ministeria dirigebant, quae per manus Apostolorum distribuerent. Et vidit Dominus, et malum apparuit in oculis ejus: quia non est judicium, et vidit quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
tussit ds̃: hunc aut̃ nescimꝰ unde sit.
Ut loquerem᷑ calunniã. Hic si ex dõ
esset non solueret sabbatũ: & in beel¬
rebub principe demoniorũ: eicit de¬
monia. Et transgressionẽ eiuȩ signi¬
ficantius grece dicit᷑ ANPoEEACiC cũ
aliquis negat dm̃: ip̃uaricationis ar¬
guitur. Concepimꝰ ⁊locuti sumꝰ de
corde uerba mendacii : contemnenteᷤs
legẽ dĩ. ⁊ sequentes traditiones homi
& quas in nr̃o corde simulauimꝰ. Et
conuersũ est retrorsũ iudiciũ: ⁊ ius¬
ticia longe stetit. Quȩ enĩ pars ius¬
ticiȩ ⁊ iniquitati : Qui consensus xͥ
& belial: Stetit iusticia ingentib:
cẽ recessit anobis. Quia corruit in
platea ueritas: lata enĩ ⁊ spaciosa
uia quȩ ducit ad mortẽ: quia angu¬
stam uiã in qua ueritas cõmoratur
intrare nolebant. Et facta ẽ. ueritas
in obliuonẽ : de qua scriptũ ẽ. Ue¬
ritas de terra orta ẽ: ⁊ iustitia de cȩ¬
lo prospex̃. In quo anima uertendũ

Expanded text:
tus sit Deus: hunc autem nescimus, unde sittus sit Deus: hunc autem nescimus, unde sit calumniam, Hic si ex Deo esset, non solveret sabbatum . Et: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia . Et transgressionem, quae significantius Graece dicitur ἀπόστασις, cum aliquis negat Deum et praevaricationis arguitur. Concepimus et locuti sumus de corde verba mendacii, contemnentes legem Dei, et sequentes traditiones homint quas in nostro corde simulavimus: Et conversum est retrorsum judicium, et justitia longe stetit. Quae enim pars justitiae et iniquitati? qui consensus Christi et Belial? Stetit justitia in gentibus, et recessit a nobis, quia corruit in platea veritas. Lata enim et spatiosa via quae ducit ad mortem : quia angustam 710 viam, in qua veritas commoratur, intrare nolebant. Et facta est veritas in oblivionem, de qua scriptum est: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit . In quo animadvertendum