comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ suscitauit x p̃mi ħm a mortuis. uiuifi¬
cabit & mortalia corpora urã. p inhabi¬
tantẽ sp̃m eiꝰ in uobis. Hoc ergo pignus
exfide uiuit: Quicqͥd autẽ nobis adhuic
repugnat & resistit. de mortalitate car¬
nis.ẽ : & hoc sanabit᷑. Uiui ficabit enim
uita quando confessores sumꝰ. non dum
possessores : quid in hacuita. qͥd fiet : qͦmͦ
durabit̃ : sanat contritoscorde : Sed per¬
fecta sanitas cuncerit: quando diximꝰ:
Nunc ergo qͥd: Alligat contritiones eoꝵ:
q uicurat in qͥt contritos corde. quorũ ꝑ fec¬
ta sanitas in resurrectione iustorũ erit:
alligat modo contritiones eorũ. quȩ s̃
alligam̃ta contritionũ : sicut medici
alligant fracturas: Aliquando enĩ intel¬
ligat & hoc carita surã. & notũ. ẽ. eis qͥanĩ¬
aduerter̃ uł amedicis audier̃ : aliquando
praue & distorte firmatũ ut corrigant᷑
Medici frangunt: & faciunt uulnꝰ nouum:
qr mala erat sanitas praua: Si cergo.
recte s̃ in qͥt scriptura uiȩ dñi: sed praui¬

Expanded text:
uscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis» . Hoc ergo pignus ex fide vivit . Quidquid autem nobis adhuc repugnat et resistit, de mortalitate carnis est; et hoc sanabitur. «Vivificabit» enimvita, quando adhuc confessores sumus, nondum possessores, quid in hac vita, quid fiet? Quomodo curabitur? «Sanat contritos corde;» sed perfecta sanitas tunc erit, quando diximus. Nunc ergo quid? «Alligat contritiones eorum.» Qui curat, inquit, contritos corde, quorum perfecta sanitas in resurrectione justorum erit; alligat modo contritiones eorum. 7. Quae sunt alligamenta contritionum? Sicut medici alligant fracturas. Aliquando enim; intelligat et hoc Charitas vestra, et notum est eis qui animadverterunt, vel a medicis audierunt: aliquando prave et distorte firmata, ut corrigant medici, frangunt, et faciunt vulnus novum, quia mala erat sanitas prava. Sic ergo «rectae sunt,» inquit Scriptura, «viae Domini; sed pravi
Abbreviated transcription (Latin):
tale illud suũ qđ hominessunt. sedillud
qđ inȩternũ uicturi sunt: Sua deturho¬
mini dicere: non sũ xpianꝰ : & iustitia uocits
dicas te eẽ xpĩanum : Si enĩ dixeris
te. eẽ. xpĩanũ : non es accepturus : Vt autẽ
accipias : dictẽ non eẽ : Quid mones xp̃i¬
anẽ. quid doces : certe ꝑ secutionẽ pateris
Quanto tuuerior ꝑsecutor: quando imꝑa¬
tores ꝑsequebant᷑ xpĩanos : minando coge¬
bant qđ tu efficis suadendo : Persuades
suadendo facis : hoc ꝑsecutor occidendo
non fecit : Subte uiuit homo: qͥ negat se eẽ
cadauertibilo qͥt᷑ : qͥ ꝑcussus ẽ gladio
ꝑsecutoris Cecidit: &uiuit : Cui lõqueris
stat & cecidit: Hȩc faciens : qͥc qͥd passinis
fueris in iuria non erit : Nolo tibiblandiaris:
Sihȩc iniusta sunt om̃ia quȩ facis : qͥcqͥd pateris

Expanded text:
tale illud suum quo homines sunt, sed illud tale illud suum quo homines sunt, sed illud quo in aeternum victuri sunt. Suadetur homini dicere, Non sum christianus, et justitia vocatur. dicas te esse christianum: si enim dixeris te esse christianum, non es accepturus; ut autem accipias, dic te non esse. Quid mones, christiane? quid doces? Certe persecutionem pateris: quanto tu verior persecutor! Quando Imperatores persequebantur Christianos, minando cogebant, quod tu efficis suadendo. Persuades csuadendo facis, hoc persecutor occidendo non fecit. Sub te vivit homo, qui negat se esse cadaver tibi loquitur. Qui percussus est gladio persecutoris, cecidit, et vivit: cui loqueris, stat, et cecidit. Haec faciens, quidquid passus fueris, injuria erit? Nolo tibi blandiaris: si haec injusta sunt omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
patiunt᷑ : ĩa tibinescio qͥd ceꝑas arrogare :
Si ꝑmittis: totũ lego. Vide qͥd sequatur
beatiqͥ ꝑ secutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̃ iustidiã.
Modo dic egosũ: siaudes dicere egosũ.
Superiora quȩ dixiretractemꝰ : aut ne
longũ sit. hoc unũ interrogo: Sidãnar̃is
unũ hominẽ cuiꝰ causa nescis. aude stẽ dicer
tenere iusticiã : aut si qͥd ꝓhacre passus
esses. in iuriã nominares : Erigeste
intemerariũ tribunal cordis tui. unde
p̃cipiteris. & audes ferre sententiã de
homine cuiꝰ causamnescis: hoc si deuno
homine faceres: esses in iustꝰ: Facis hoc
& quȩ ẽ quȩ patit᷑ in iuriã nisi ecła catho¬
lica quȩ tanta ista ꝑpetit᷑. Entertot
scandala hereticorũ gemit᷑. uidet ꝑmalis
suasiones & fraudes rapi degremiosuo
in firmos paruulos ꝑtrahi ꝑnescio quasecrta
malarũ speluncarũ : rebaptitari. ex suf¬
flarimeis xp̃m occidi ineis Nonmor¬

Expanded text:
patiuntur;» jam tibi nescio quid coeperas arrogare. patiuntur;» jam tibi nescio quid coeperas arrogare. Si permittis, totum lego; vide quid sequatur. «Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam» . Modo dic, Ego sum. Si audes dicere, Ego sum; superiora quae dixi retractemus: aut, ne longum sit, hoc unum interrogo: Si damnares unum hominem, cujus causam nescires, auderes te dicere tenere justitiam? aut, si quid pro hac re passus esses, injuriam nominares? Erigis te in temerarium tribunal cordis tui, unde praecipiteris; et audes ferre sententiam de homine cujus causam nescis! Hoc si de uno homine faceres, esses injustus: facis hoc  quae est quae patitur injuriam, nisi Ecclesia catholica quae tanta ista perpetitur? Inter tot scandala haereticorum gemit; videt per malas suasiones et fraudes rapi de gremio suo infirmos, parvulos pretrahi per nescio quae secreta malarum speluncarum, rebaptizari, exsufflari in eis Christum, occidi in eis non mor
Abbreviated transcription (Latin):
condatius iniquũ : necius dicendũ ẽ:
si in iustũ.ẽ: Illud ergo uerũ us: qđ etiã
iustũ ẽ : Vide qͥd feceris : N qͥd patiaris:
siius fecisti: in iuriã pateris. Si in iuriam
fecisti : ius pateris : Quare ista dixi fr̃s ÷
ut non seextollant heretici. quando for¬
te aliquid patiunt᷑. ex iussionib princi¬
pũ terrenorũ : non senumerent intereos
qͥ in iurias accipint. & dicant: eccepsal¬
mꝰ consolaturme : Ego enĩ dĩn colo: qͥiui
diciũ faciet in iuriã pacientib : Recte :¬
quero : utrũ in iuriã accipias : Siius fe¬
cisti : in iuria.ẽ quã pateris: Suus. ẽ.
exsufflare xp̃m: ius ẽ rebelles suꝑ¬
conscindere : porro si hoc ius non ẽ :
qͥcqͥd ꝓhoc pateris. iusest. None sergo
dehis qͥ patiunt᷑ iniuriã : Lego aliud
manifestius ex euangłio : Beati inquit
qͥ ꝑsecutionẽ patiunt᷑: Expecta qͥd festi¬
nas : qͥd dicis egosũ : ex pecta in quã :
totũ legã : Audisti. beati qͥ ꝑ secutionẽ

Expanded text:
us dicendum est, si injustum est. Illud ergo verum jus, quod etiam justum est. Vide quid feceris, non quid patiaris. Si jus fecisti, injuriam pateris: si injuriam fecisti, jus pateris. 16. Quare ista dixi, fratres? Ut non se extollant haeretici, quando forte aliquid patiuntur ex jussionibus principum terrenorum; non se numerent inter eos qui injurias accipiunt, et dicant: Ecce Psalmus consolatur me; ego enim Deum colo, «qui judicium faciet injuriam accipientibus.» Recte quaero utrum injuriam accipias. Si jus fecisti, injuria est quam pateris. Jus est exsufflare Christum? jus est rebelli superconscindere? Porro si hoc jus non est, quidquid pro hoc pateris, jus est. Non es ergo de his qui patiuntur injuriam. Lego aliquid manifestius ex Evangelio: «Beati,» inquit, «qui persecutionem patiuntur.» Exspecta: quid festinas? quid dicis, Ego sum? Exspecta, inquam; totum legam. Audisti, «Beati qui persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitiũ ẽ : ubi finiꝰtur ꝓfunditas quȩdã
baratri est Lȩtantes & sipatientes
inista uia: illo fine merguntur: Sed
extendere oculos non potes ut uideas
ipsum finẽ : credeeiq uidet Et qͥs. ẽ.
homo quiuidet: forte nemo homo
sed dñs ds̃ tuus ad teuenit ut crederes
dõ Non enĩ & dño dõtuo nones credi¬
torus qͥait. lata & spatiosa. ẽ. uia.
quȩ ducit ad interitũ . & multi sunt
qui intrant ꝑ illam: hanc uiam exterim¬

Expanded text:
praecipitium est; ubi finitur, profunditas quaedam praecipitium est; ubi finitur, profunditas quaedam barathri est: laetantes, exspatiantes in ista via, illo fine merguntur. Sed extendere oculos non potes, ut videas ipsum finem: crede ei qui videt. Et quis est homo qui videt? Forte nemo homo; sed Dominus tuus ad te venit, ut crederes Deo. Num enim et Domino Deo tuo non es crediturus, qui ait: «Lata et spatiosa est via quae ducit ad interitum, et multi sunt qui ingrediuntur per illam
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorũ: & quȩ pena inferorũ : fabellȩ
istȩ xp̃ianorũ sunt: ad qđ uideo: ad hoc
uiuã : Manducemꝰ & bibamꝰ: cras enĩ mon¬
emꝰ : Vide netale aliꝗͥd ꝑsuadeant:
neper aurem in cor intrent: spinas inue¬
nidt in aurib tuis: qͥceperit sic intrare
punctꝰ abscedat: Corrũ punt enĩmores
bonos: elo quia malas Sed forte hic dic¬
turus es : Quare ergo felices s̃ : eccenecdm̃
colunt : & om̃iamala cotidie cõmittun
abundant reb: his qͥb: ego egens laboro
No li telari in peccatores: Quid accipi¬
ant uides: qͥd illis seruetur non uides:
& unde in qͥt uideo qđ non uidet: om̃ino
habet oculos fides: & maiores oculos. & po¬
tentiores. & fortiores : Hioculi: neminẽ
deceper̃ : hi oculisint semꝑ in dnm̃. ut
et ipse euellat de his laqueis pedestuos
Via peccatoꝵ placettibi qr lata. ẽ:
& multi ꝑ illã ambulant: Latitu dinem
eiꝰ uides: fin ẽ eiꝰ nonuides: Ecce ubi finitꝰ

Expanded text:
coelorum? et quae poena inferorum? Fabellae coelorum? et quae poena inferorum? Fabellae istae Christianorum sunt. Ad quod video, ad hoc vivam: «Manducemus et bibamus, cras enim moriemur.» Vide ne tales aliquid persuadeant: ne per aurem in cor intrent, spinas inveniant in auribus tuis; qui coeperit sic intrare, punctus abscedat. «Corrumpunt» enim «mores bonos colloquia mala» . Sed forte hic dicturus es: Quare ergo felices sunt? Ecce nec Deum colunt, et omnia mala quotidie committunt; abundant rebus his quibus ego egens laboro. Noli zelari in peccatores. Quid accipiant, vides; quid illis servetur, non vides? Et unde, inquit, video quod non videtur? Omnino habet oculos fides; et majores oculos, et potentiores et fortiores. Hi oculi neminem deceperunt; hi oculi sint semper in Dominum, ut et ipse evellat de his laqueis pedes tuos . Via peccatorum placet tibi, quia lata est, et multi per illam ambulant; latitudinem ejus vides, finem ejus non vides. Ecce ubi finitur,
Abbreviated transcription (Latin):
incȩlis : Ideo eccła uidua : quasi absente
sponso. absente uiro: ueniet ille: qͥ illam
modo ꝓtegit ñ uisus. sed desideratus:
Magno enĩ desiderio rapim̃: &amore eiꝰ
quẽ non nouimꝰ. defideramꝰ: In herebiniꝰ
am plexib uisis : si nondum ui sũfide
detinemꝰ. Ergo & pupillũ & uiduam.
qͥd uoluit intelligi fr̃s : desticutos om̃i
ope &auxilio destituta anima in
scło: ipsa sibi sꝑet ad iutoriũ dĩ Quicqͥd
hic habueris aurũ habeas. p̃sumisti
inde.iã non es ꝓsclitus : Non es orphanꝰ
non inuidua numeraris: Amicũ habes i
Sideillo p̃sũpseris &dm̃ dimiseris. non es
destitutus: habes hȩc om̃ia: non inde
p̃sumis. nonin de suꝑbis : plipillus dĩes.
& uidua dĩ: Susce pit ergo destituto s hoc
dixit : suscipit pupillũ : suscipit & uiduã.
& uiã peccatorũ ex terminabit : Quȩ ẽ.
ina peccatorũ : iñ ridere ista quȩ dicimꝰ.
Quispupillus: quȩ uiduã qđ regnum

Expanded text:
in coelis» . Ideo Ecclesia vidua, quasi absente in coelis» . Ideo Ecclesia vidua, quasi absente sponso, absente viro. Veniet ille, qui illam modo protegit, non visus, sed desideratus. Magno enim desiderio rapimur, et amore ejus quem non videmus, desideramus. Inhaerebimus amplexibus visi, si nondum visi fide detinemur. Ergo «et pupillum et viduam» quid voluit intelligi, fratres? Destitutos omni ope et auxilio. Destituta anima in saeculo, ipsa sibi speret adjutorium Dei. Quidquid hic habueris, aurum habeas; praesumpsisti inde? Jam non es proselytus, non es orphanus, non in vidua numeraris. Amicum habes: si de illo praesumpseris, et Deum dimiseris, non es destitutus. Habes haec omnia; non inde praesumis, non inde superbis? Pupillus Dei es, et vidua Dei. Suscipit ergo destitutos; hoc dixit: suscipit pupillum, suscipit et viduam. 19. «Et viam peccatorum exterminabit.» Quae est via peccatorum? Irridere ista quae dicimus. Quis pupillus? quae vidua? Quod regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓselita. ẽ : Aduenti cia . ẽ. enĩ ad patres:
non decarne eorũ nata. sed imitando
filia : Dns tam̃ custodit. ñ aliqͥs homo
Orphanũ & uiduã suscipiet: Nemoputet
quasipupillũ propt̃ hcreditatẽ : aut ui¬
duã ꝓpt̃ nescio qđ negotiũ suũ : e quidem
& istis ds̃ opitulatur : & inomĩb officus
generis humani. bonũ opus facit qͥpu¬
pilld̃ consolat᷑ qͥuiduã ñ deserit : Sed
scđm quendã modum om̃s pupilli sumus
absente patre. ñ mortuo : Pupillus enim
scđm homines: mortuo patrefit & si
uerũ quȩratis fr̃s : qr anima non morit᷑
uiuunt patres nr̃i : & magis absentib: pa¬
trib sunt pupilli : Suipupillis: sima li
fuerint.inpęnis uiuunt : siboni fuerint.
in requie uiuunt : Om̃ia integras creatori:
Tam̃nos quã diusumꝰ incorpore hoc. & pe¬
regrinationis locũ incolimꝰ: absens est
pater nr̃ ad quẽ clamamꝰ Pater nr̃ qͥes

Expanded text:
proselyta est. Adventitia enim est ad patres, proselyta est. Adventitia enim est ad patres, non de carne eorum nata, sed imitando filia. Dominus tamen custodit, non aliquis homo. «Orphanum et viduam suscipiet.» Nemo putet quasi pupillum propter haereditatem, aut viduam propter nescio quod negotium suum. Equidem et istis Deus opitulatur, et in omnibus officiis generis humani bonum opus facit, qui pupillo consulit, qui viduam non deserit: sed secundum quemdam modum omnes pupilli sumus, absente patre, non mortuo. Pupillus enim secundum homines, mortuo patre fit. Et si verum quaeratis, fratres, quia anima non moritur, vivunt parentes nostri; et magis absentibus patribus sunt pupilli, qui pupilli sunt: si mali fuerint, in poenis vivunt; si boni fuerint, in requie vivunt: omnia integra sunt Creatori. Tamen nos quamdiu sumus in corpore hoc, et peregrinationis locum incolimus, absens est Pater noster, ad quem clamamus, «Pater noster, qui es
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m : ornamtũ nobis fuit: Peccauimꝰ & cõ¬
pedes inde accepimꝰ : Quȩ s̃ cõpedes nrȩ :
mortalitas ipsa: Audiapłm paulũ : quia
& ipse adhuc in hac peregrinatione cõpeditꝰ
erat Quanta ꝑagrauit cõpeditꝰ iste : ñ illi
fuer̃ graues cõpedes : cũ ipsis cõpedib:
toto orbe euangłiũ p̃dicauit : Sp̃scaritatis
rapuit cõpedes: & circu iuit quantũ po¬
tuit Sedtam̃ qd ait : concupiscentiam
habens disso lui : & esse cũ xp̃o: uid ẽ¬
dissolui a cõpedib mortalitatis : & tam̃
miscdia adhuc uolebat. eẽ. in cõpedib :
ꝓpt̃ alios cõpeditos qͥb ministraret :
quare elisi sunt: qr erectierant : Quare
erigunt᷑ : qr humiliati sunt : Cecidit
atq: elisus ẽ adã llle cecidit. xpc̃ descen¬
dit: Quare descendit qͥ noncetidit. nisi
ut leuaret᷑ qͥcecidit: Dñs sapientes
habeñs. D aĩs custo dit proselitos.¬
Proseliti: aduenȩ s̃ . Om̃is ȩccła gentiũ:

Expanded text:
nostrum ornamentum nobis fuit: peccavimus, et comnostrum ornamentum nobis fuit: peccavimus, et compedes inde accepimus. Quae sunt compedes nostrae? Mortalitas ipsa. Audi apostolum Paulum, quia et ipse adhuc in hac peregrinatione compeditus erat. Quanta peragravit compeditus iste! Non illi fuerunt graves compedes; cum ipsis compedibus toto orbi Evangelium praedicavit: spiritus charitatis rapuit compedes, et circuivit quantum potuit. Sed tamen quid ait? «Concupiscentiam habens dissolvi, et esse cum Christo.» Quid edibus mortalitatis. Et tamen misericordia adhuc volebat esse in compedibus, propter alios compeditos, quibus ministraret: «Quare elisi sunt? Quia erecti erant. Quare eriguntur? Quia humiliati sunt. Cedidit atque elisus est Adam: ille cecidit, Christus descendit. Quare descendit qui non cecidit, nisi ut levaretur qui cecidit? «Dominus sapientes habes, «Dominus custodit proselytos.Proselyti, advenae sunt. Omnis Ecclesia Gentium,
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ : Ergo recedant hereticide medio.
Iñs soluit cõpeditos. Oñs erigit elisos. Dns
sapientes facit cȩcos: Id ẽ eos qͥcȩcisunt
facit sapientes: Optime ꝑ hanc sententiã
exposuit nobis om̃s̃ superiores ne forte
cũ dixisset . dñs soluit cõpeditos ad illos
cõpeditos referemꝰ qͥ forte ꝓpter aliquã
aliquis aut offendens & cadens. aut e qͦ
lapsus : Est alius casus sunt aliȩ cõpedes
quomodo sunt aliȩ tenebrȩ & alia lux:
In eo qđ dix̃ sapientes facit cȩcos. noluit
dicere inluminatcȩcos: ne & hoc carnaliter
intelligeres. sicut inlum in atꝰ .ẽ. ad nõ
cuiꝰoculos luto desputo facto munxit.
& saluũ eũ fecit : Netale aliqͥd sꝑares
cũ despiritalib loqͥt᷑: ostendit quandã
lucẽ sapientiȩ qua in luminant᷑ cȩci:
Ergo qmͦ inluminant᷑ cȩciluce sapientiȩ
sic soluuntur cõpediti: sicerigunt᷑ elisi :
Vnde sumꝰ ergo cõpediti. unde elisi : corpꝰ

Expanded text:
salutem. Ergo recedant haeretici de medio. salutem. Ergo recedant haeretici de medio. «Dominus solvit compeditos; Dominus erigit elisos; Dominus sapientes facit caecos;» id est, eos qui caeci sunt facit sapientes. Optime per hanc sententiam exposuit nobis omnes superiores: ne forte cum dixisset, «Dominus solvit compeditos,» ad illos compeditos referremus, qui forte propter aliquam aliquis, aut offendens et cadens, aut equo lapsus. Est alius casus, sunt aliae compedes; quomodo sunt aliae tenebrae et alia lux. In eo quod dixit, «Sapientes facit caecos;» noluit dicere, Illuminat caecos, ne et hoc carnaliter intelligeres; sicut illuminatus est a Domino, cujus oculos luto de sputo facto inunxit, et salvum eum fecit : ne tale aliquid sperares, cum de spiritualibus loquitur, ostendit quamdam lucem sapientiae, qua illuminantur caeci. Ergo quomodo illuminantur caeci luce sapientiae, sic solvuntur compediti, sic eriguntur elisi. Unde sumus ergo compediti? unde elisi? Corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Iamtu ꝓcede & dicracio tinationib illis cuis
bonis & quasi acutis & subtilib: qr tupascis :
&dic: Famelicus potest pascere id .ẽ. pecca¬
cor pocest dare. Scm̃ famelicus potest pas¬
cere : languidos potest sanare : ligatos
potest soluere : Ista sunt uelutimagna & sub¬
tilia : qͥb: decipiunt imperitos: Claudat illos
psalmꝰiste : dante nie ȩscã esurientib : Ecce
nihilate expecco: Os dat ȩscã esurientib::
Quib: esurientib: om̃ib: id .ẽ. om̃ib:: Om̃ib:
ammalib: om̃ib: hominib: ĩpsedatȩ scam:
& nullã ȩscã seruat dilectis suis: si habent
aliã famem: habent & aliã ȩscã: Iuȩ ramꝰ
primo famem ipsorũ : & inueniemꝰ ȩ scã ipso¬
rũ : Beati qͥesuriunt & sitiunt iustitiã : qm̃
ipsisa turabuntur : Fame licidĩ eẽ. debemꝰ:
Ante ianuã conspectus illius: morationib
mendicemꝰ. Ipse datȩscã esurientib: Iuidẽ.
do: Nolite confidere in principes: & infi¬
lios hominũ qͥb: non ẽ salus. Nomipsidant

Expanded text:
am tu procede, et dic ratiocinationibus illis tuis bonis, et quasi acutis et subtilibus, quia tu pascis; et dic: Famelicus potest pascere? id est, peccator potest dare sanctum? Famelicus potest pascere? languidus potest sanare? ligatus potest solvere? Ista sunt veluti magna et subtilia, quibus decipiunt imperitos. Claudat illis os psalmus iste: «Dantem» «escam esurientibus.» Ecce nihil a te exspecto; Deus «dat escam esurientibus.» Quibus esurientibus? Omnibus. Quid est, omnibus? Omnibus animalibus, omnibus het nullam escam servat dilectis suis? Si habent aliam famem, habent et aliam escam. Quaeramus primo famem ipsorum, et inveniemus escam ipsorum: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Famelici Dei esse debemus: ante januam conspectus illius in orationibus mendicemus; ipse «dat escam esurientibus.» Quid est de: «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, a quibus non est salus.» Non ipsi dant
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥd dicã eis : Nũ quã nouiuos: discedite
ame qͥo ꝑ amini iniquitatẽ : Quid ẽ. ergo
eẽ iamlum̃ cȩli consolans noctẽ & qđ non
uincatur a nocte : Ad huc inqͥt supemi¬
nentiorẽ uiã uobis de monstro: Si linguis
hominũ loquar & angłorũ. caritatem
autẽ non habeã : factus sũ ut ȩram̃tũ

Expanded text:
d dicet eis? «Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quid est ergo, esse jam lumen coeli consolans noctem, et quod non vincatur a nocte? «Adhuc,» inquit, «supereminentiorem viam vobis demonstro» . «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem aute
Abbreviated transcription (Latin):
sermo scientiȩ. scđ m eundẽ sp̃m: alii fides
in eodem spũ: alii donatiocurationũ. alii
diiudicatiospũum. Id . ẽ. ut iudicet
dixit : multi donis talib male usiaudi¬
ent in fine. non nouiuos. & qͥd dicturisint
infine. qͥaudiunt non nouiuos : Dne. nonne
in nomine tuo ꝓphetauimꝰ. & in tuo nomine¬

Expanded text:
dem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio curationum, alii dijudicatio spirituum,» id est, ut dijudicet dixit! Multi donis talibus male usi audient in fine, «Non novi vos.» Et quid dicturi sunt in fine, qui audient, «Non novi vos? Domine, nonne in nomine tuo prophetavim
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃. Nemo eritiã qͥ contradicat : Nũ¬
qͥd enĩ apłs euangłio c̃trarius erit: audi¬
amꝰ ipsũ dnm̃ principẽ : & magistrũ apłoꝵ:
Respicite in qͥt uolatilia cȩli qr ñ seminant.
neq metunt. neq: congregant in horreũ :¬
& paterur cȩlestis pascit illa: Ergo
& p̃ter hominẽ animalia ista ꝑtinent
adcurã dĩ ut pascant᷑: non ut legẽ  acci¬
puant: Qđ ergo ad dandã legẽ actinet
debub: cura dõ non est: Qdautẽ ad cre¬
anda. pascenda. gubernanda. & regenda .÷
om̃ia ad dm̃ꝑtinent : Nonne duo pas
exeis non cadit in terrã sine uoluntate
patrisurĩ : quanto magis uos pluris estis
illis : Nolitȩ ergo dicere n ꝑtineo ad dm̃:
Pertinet addm̃ anima tua: ꝑtinet ad dm̃
corpꝰ tuũ : qr ds̃ fecit & animã tuã & cor¬
pꝰtuũ : Dicis forte : Nonme numerat
ds̃ in magna multitudine : accedittͥ mirũ
dee uangłio: capilli capitis urĩ numera¬

Expanded text:
ad Deum, nemo erit jam qui contradicat. Numad Deum, nemo erit jam qui contradicat. Numquid enim Apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem et magistrum Apostolorum. «Respicite,» inquit, «volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, omnia ad Deum pertinent. «Nonne duo passit, «et unus ex eis non cadet in terram sine voluntate» «Patris vestri? Quanto magis vos pluris estis illis?» Noli ergo dicere: Non pertineo ad Deum. Pertinet ad Deum anima tua, pertinet ad Deum corpus tuum; quia Deus fecit et animam tuam et corpus tuum. Dicis forte: Non me numerat Deus in magna multitudine. Accedit ibi mirum de Evangelio: «Capilli capitis ve
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃smei. quantȩ in licitȩ delectationes
animũ tangunt : quãuiseis ñ consentiamꝰ
ut m̃bra nrã iustitiȩ seruiant. non in iqͥtaa:
tam̃ uł delectaritalib & si non consentis
nondũ ẽ. ꝑ fecta sanitas: sanaberis. Ergo
corde contrito sanaberis: Noli erubescere
contere cor: Tales sanat ds̃ : Sed quidago
in quies modo : condelector enĩ legidĩ
scđm interiorẽ hominẽ : uideo autẽ aliã
legẽ in m̃brismeis. repugnantẽ legim̃tis
meȩ. & captiuum meducentẽ in lege pec¬
cati. Iindagis: contere cor. Confitere :
age : dic sequentia : Infelix ego homo
qͥs me liberabit de corpore mortis huiꝰ:
hoc enĩ dicere infelix homo : iã corconte¬
rere .ẽ: Ille sꝑet felicitatẽ : qͥ confitet᷑

Expanded text:
fratres mei, quantae illicitae delectationes fratres mei, quantae illicitae delectationes animum tangunt! Quamvis eis non consentiamus, ut membra nostra justitiae serviant, non iniquitati; tamen vel delectari talibus, etsi non consentis, nondum est perfecta sanitas. Sanaberis ergo, corde contrito sanaberis. Noli erubescere, contere cor; tales sanat Deus. Sed quid ago, inquies, modo? «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem; video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati.» Quid agis? Contere cor, confitere; age, dic sequentia: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Hoc enim dicere, «Infelix homo,» jam cor conterer
Abbreviated transcription (Latin):
isses sacrificiũ dedissem: utiq: holo caustis
non delectaberis : Suid ergo: sine sacri¬
fici oblatione remanebimꝰ : audi qͥdte
cor : Qui obtriuer̃corͦ humiles: Qui
non obtriuer̃ cor᷑ suꝑbi : Contritũ sana¬
bit᷑: elatũ elidet᷑: ad hoc enĩ forte eli¬
dit᷑ : ut contritũ sanet᷑. Neuelit ergo
Male erigit᷑ : qđ non primo corrigitur:
Quisanat contritos corde : & alligat con¬
tritiones eorũ : Sanat in qͥt contritos
corde: sanat ergo humiliatoscorde :
sanat confitentes. sanat se ipsos punien¬
tes ⁊ Inse seuerũ iudiciũ exercentes : ut
possint cẽ. illius miscđiam sentientes:
Tales sanat : sed ꝑfecta eorũ sanitas trans¬
acta morta litate fiet quando cor¬
ruptibi le hoc induerit in corruptionẽ.
& mortale hoc induerit in mortalitatõ ÷
quando nihilerit qđ ex carnis labe
sollicitet : non solũ nihil cui consentiamꝰ.
sed nihil qđ suggerat᷑ excarne : &enĩmodo

Expanded text:
isses sacrificium, dedissem utique; holocaustis isses sacrificium, dedissem utique; holocaustis autem non delectaberis.» Quid ergo? Sine sacrificii oblatione remanebimus? Audi quid te cor» . Qui obtriverunt cor? Humiles. Qui non obtriverunt cor? Superbi. Contritum sanabitur, elidetur elatum. Ad hoc enim forte eliditur, ut contritum sanetur. Ne velit ergo,rectum: male erigitur, quod non primo corrigitur. 6. «Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Sanat,» inquit, «contritos corde:» sanat ergo humiliatos corde, sanat confitentes, sanat seipsos punientes, in se severum judicium exercentes, ut possint esse illius misericordiam sentientes. Tales sanat; sed perfecta eorum sanitas transacta mortalitate fiet, quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; quando nihil erit quod ex carnis labe sollicitet, non solum nihil cui consentiamus, sed nihil quod suggeratur ex carne. Etenim modo,
Abbreviated transcription (Latin):
essemꝰ x p̃c ꝓ nobis mortuus ẽ: Misit
ergõ a dcaptiuita tẽ nrãm redẽptorẽ:
filium suum : Porta in qͥttecũ saccum :
ferto ibi p̃tiũ captiuorũ : Induit enĩse
mortalitate carnis: & ibierat sangiuis
quo fuso redimerentur: Illo sanguine :¬
Collegit disꝑsiones isrł: & sulle collegit
olimdispsos qͥm satagendũ ẽ ut colli¬
gant᷑ modo disꝑsi : sicollectis disꝑsi:
ut in manu artificis ad ȩdificiũ formarent̃ :
quomodo colligendi sunt qͥ demanu artifi¬
uita nrã debemꝰ: Aedificans iherłm dñs:
qͥd agit ut colligat: Quisanat in qͥt¬
contritos corde : Ecce quomodo colligunt᷑
disꝑsiones isrł : ut sanent᷑ contriticorde:
Quicorñ conter̃ : non sanant᷑ : Quid .ẽ con¬
terere cor : notũ sit Rm̃i : fiat ut sanari
possitis: dictũ. ẽ. enĩ multis aliis scrip¬
turarũ locis & maxime illo loco uocenrã.
qͥdã cantans dicebat: qm̃ siuoluis ses sacri¬
ficiũ dedissem Vtiq: dõ dicebat: siuolu¬

Expanded text:
s pro nobis mortuus est.» Misit ergo ad captivitatem nostram redemptorem Filium suum. Porta, inquit, tecum saccum, ferto ibi pretium captivorum. Induit enim se ille mortalitatem carnis, et ibi erat sanguis quo fuso redimeremur. Illo sanguine collegit dispersiones Israel. Et si ille collegit olim dispersos, quomodo satagendum est ut colligantur modo dispersi? Si collecti sunt dispersi, ut in manu artificis ad aedificium formarentur; quomodo colligendi sunt, qui de manu artifivita nostra debemus. «Aedificans Jerusalem quid agit, ut colligat? «Qui sanat contritos corde.» Ecce quomodo colliguntur dispersiones Israel, ut sanentur contriti corde. Qui cor non conterunt, non sanantur. Quid est, conterere cor? Notum sit, charissimi; fiat, ut sanari possitis. Dictum est enim multis aliis Scripturarum locis; et maxime illo loco, voce nostra quidam cantans, dicebat, «Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique:» Deo dicebat, «Si volu
Abbreviated transcription (Latin):
cũq: numerant᷑: Si qͥcqͥd numera tur
numero numerat᷑ : numeri ñ potest. eẽ.
numerus : Numerarinumerus. nullo
pacto potest : quedergo ẽ apud dm̃
Aut qͥsipsam m̃ surã & ipsũ numerum
& ipsum pondus ubi ds̃ om̃ia disposuit
autnumerare potest. aut metiri. aut ap¬
pendere : ergo intelligentiȩ eiꝰ non . ẽ numerꝰ:
Conticescant humanȩ uoces: reqͥescant
humanȩ cogitationes : ad in comp̃hensibilia
non setendant quasi conp̃hensuri: sed tan¬
quã participaturi : Participes enĩ erimꝰ:
non hoc qđ capimꝰ erimꝰ nec totũ capiemꝰ.
sed participeserimꝰ : Quia dictũ ẽ. de

Expanded text:
cumque numerantur. Si quidquid numeratur, cumque numerantur. Si quidquid numeratur, numero numeratur; numeri non potest esse numerus, numerari numerus nullo pacto potest. Quid ergo est apud Deum, Aut quis ipsam mensuram, et ipsum numerum, et ipsum pondus, ubi Deus omnia disposuit, aut numerare potest, aut metiri, aut appendere? Ergo, «Intelligentiae ejus non est numerus.» Conticescant humanae voces, requiescant humanae cogitationes: ad incomprehensibilia non se extendant quasi comprehensuri, sed tanquam participaturi; participes enim erimus. Non hoc quod capimus erimus, nec totum capiemus: sed partici
Abbreviated transcription (Latin):
inmultitudine stellarũ. nec eis nomina
uocauit : Nolite in qt in hoc gaudere
qr sp̃s uobis subiecti sunt : sed gaude te
qr nominaurã scripta s̃ incȩlo : Suinu¬
merat multitudinẽ stellarũ : & om̃ib eis
nomina uocans: Magnꝰ dñsnr̃ Imple
tꝰ ẽ gaudio : eructauit in effabiliter :
nescio quaedicere non ualebat. & cogita¬
bat quo ꝗͥ modo ualebat: Magnus
dñs nr̃ & magna uirtꝰ eiꝰ : & intelligentiȩ
exponat : qͥs digne uel cogitet qđ dic¬
tũ .ẽ. intelligentiȩ eiꝰ non .ẽ. numerus :
Atq: ut inã infundat se nobis. & ubinos
defecimꝰ. qr ipse potens. e Ipse in lustret
numerus harenȩ : nobis non .ẽ. dõ ẽ: cui
capilli capitis nr̃i numeratis : & harena
numerata ẽ : Quicqd ergo finitũ mundus
iste cõplectitur. etiã si homini. non tam̃dõ :
parũ dico dõ: angłis numeratũ ẽ : Intelli¬
gentiȩ illius : nonaẽ numerus : Excedit
merari a nobis non potest᷑: ipsum numerũ
qͥsnumerat : Numero numerant᷑. quȩ¬

Expanded text:
in multitudine stellarum, nec eis nomina vocavit: «Nolite,» inquit, «in hoc gaudere, quia spiritus vobis subjecti sunt; sed gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo» . «Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomt gaudio, eructavit ineffabiliter: nescio quid dicere non valebat; et cogitare quomodo valebat? «Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et intelligentiae exponat? quis digne vel cogitet quod dictum est, «Et intelligentiae ejus non est numerus?» Atque utinam infundat se vobis, et ubi nos deficimus, quia ipse potens est, ipse illustret numerus arenae? Nobis non est, Deo est: cui capilli capitis nostri numerati sunt, et arena numerata est. Quidquid ergo infinitum mundus iste complectitur, etiamsi homini, non tamen Deo: parum dico, Deo; Angelis numeratum est. «Intelligentiae ejus non est numerus.» Excedit merari a nobis non potest. Ipsum numerum quis numerat? Numero numerantur quae
Abbreviated transcription (Latin):
pulli coruorũ qͥsimulachra colere ui¬
debant᷑ parentũ suorũ : conuersi sunt
addm̃ : & audismodo pullũ corui. inuo¬
cantẽ unũ dm̃ : Quidergo dimisistipatrẽ
tuũ dicispullo coruisꝰ dimisiplane
Ille enĩ coruus non inuocansdm̃. ego pul¬
lus corui in uoco dm̃: Et pulliscoruorũ

Expanded text:
pulli corvorum qui simulacra colere vipulli corvorum qui simulacra colere videbantur parentum suorum, conversi sunt ad Deum. Et audis modo pullum corvi invocantem unum Deum. Quid ergo? dimisisti patrem tuum, dicis pullo corvi? Dimisi plane: ille enim corvus non invocans Deum, ego pullus corvi invoco Deum. «Et pullis corvorum
Abbreviated transcription (Latin):
inuocare anima dm̃. nisi sola rationalis :
Infigura accipite dictũ: Neputetis sic̃
impii qͥdã dicunt reuolui animas huma¬
nas adpeccora ad canes ad porcos
adcoruos: hoc a cordib ur̃ĩs excludite
& fide urã aAnima humana facta ẽ adi¬
maginẽ dĩ : ñ dabit imaginẽ suã cami &por¬
co : quid ẽ ergo &pullis coruorũ qͥinuꝰcaN
eũ : qͥs̃ pup illi coruorũ: i frahelitȩ sesolos
om̃s om̃iũ gentiũ homines. peccatores
dicebant : & uere om̃s gentes in peccato in
do latria. in adoratione lapidũ atq lignoꝵ
erant. Sed nũ qͥd sic remanser̃ : & si nonipsi
corui parentes nr̃i : tam̃pulli coruorũ nos
ipsi inuocamꝰ dnm. dat peccorib ȩscam
ipsorũ : & pullis coruorũ qͥinuocant eũ
Ipsis pullicoruorũ quib: dicit petrus. qr
non corruptibili argento uł auro redẽpa
estis. de suꝑ uacua urã consuetudine apa¬
rentib uris tradita : Proficientes enim

Expanded text:
anima invocare Deum, nisi sola rationalis. anima invocare Deum, nisi sola rationalis. In figura accipite dictum, ne putetis, sicut impii quidam dicunt, revolvi animas humanas ad pecora, ad canes, ad porcos, ad corvos. Hoc a cordibus vestris excludite, et a fide vestra. Anima humana facta est ad imaginem Dei ; non dabit imaginem suam cani et porco. Quid est ergo, «Et pullis corvorum qui invocant eum?» Qui sunt pulli corvorum? Israelitae se solos omnes monium gentium homines peccatores dicebant. Et vere omnes gentes in peccato, in idololatria, in adoratione lapidum atque lignorum erant; sed numquid sic remanserunt? Etsi non ipsi corvi patres nostri, tamen pulli corvorum nos ipsi invocamus Deum. «Dat pecoribus escam ipsorum, et pulliorum, quibus dicit Petrus: «Quia non corruptibili argento vel auro redempti estis de supervacua vestra consuetudine a parentibus vestris tradita» . Proficientes enim
Abbreviated transcription (Latin):
me : quanquã parũ sit dictũ ẽ. enĩ qr pha¬
risei decimas dabant: ie iuno bis in sabba¬
to decimas doom̃iũ quȩ possideo: & qͥd ait
dñs: Nisi abundauerit iustitiaurã plus
quã scribarũ &phariseorũ: non intrabi¬
tis in regnocȩ lorũ: Qille suꝑquẽ debet
abundare iustitia tua. decimasdat łuautẽ
nec millesimã das. Iuom eũ superabis. cui
non a equaris : qͥ cooperit cȩlũ nubib qͥpa¬
rat terrȩ pluuiã qd exoriri facit in mon¬
tib fȩnũ. & herbã seruituti hominum :
&dat peccorib ȩscã eorũ : Peccora ista:
dicit greges dĩ: Non fraudat ds̃ gregẽ
suũ esca sua : ꝑ homines quorũ seruitua
herbã facit ex oriri: Vnde dicit apłs:
Quispascit gregẽ. & delacte gregis non pci¬
pit : Quidat peccorib ȩscã ipsorum:
&pullis coruorũ qͥ inuocant eũ : Hoc for¬
det eis ȩscam : Ne hoc cogitetis. in ratio¬
nalẽ animã inuocare dm̃: Non nouit

Expanded text:
me, quanquam parum sit. Dictum est enim quia Phame, quanquam parum sit. Dictum est enim quia Pharisaei decimas dabant: «Jejuno bis in subbato, decimas do omnilus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum» . Et ille super quem debet abundare justitia tua, decimas dat; tu autem nec millesimam das. Quomodo superabis eum cui non aequaris? «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam; qui exoriri facit in montibus fenum, et herbam dat pecoribus escam ipsorum.» Pecora ista dicit, greges Dei. Non fraudat Deus gregem suum esca sua per homines, quorum servituti herbam facit exoriri. Unde dicit Apostolus: «Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit» ? «Qui dat pecoribus escam ipsorum, et pullis corvorum qui invocant eum.» Hoc fordet illis escam? Ne hoc cogitetis, irrationalem animam invocare Deum; non novit
Abbreviated transcription (Latin):
ris suȩ tanquã debitũ. quasi fisco
reddendũ: si non habet rempublicã
scitis qͥd sit Fiscus saccus est : Vnde
& fiscellȩ & fiscmȩ dicunt᷑. Neputetis
qr aliqͥs draco ẽ fiscus ꝗi cũ timore
auditur exactor fisci : Fiscus saccus ẽ
publicus : Ipsũ habebat dñs hic interra
quando loculos habebat : & ipsi lo¬
culi iude erant cõmissi : Iudã traditorẽ
patiebat᷑ dñs & furẽ : in ipso ostendens
ubiq: pacientiã suã. Tam̃ illiqͥ confere¬
bat. cuiangłi seruiebant. qͥdeqͥnq panib
tot milia hominũ pauit : Quare ergo egere
uoluit. nisi ut daret exẽplũ montib
& parerent foenũ. nec ontra pluuiam
sterilitatẽ redderent : p̃cidite ergo
aliqͥd & deputate aliqͥd fixũ . uel anmuns
fructib: uł ex cotidianis questib urĩs
Namquasi de tuo uderis dare . & necesse.ẽ
qđ non de uoueras : Exime aliquã partẽ:
redituũ tuorũ : Decimasuis. decimas exi¬

Expanded text:
ris suae, tanquam debitum quasi fisco ris suae, tanquam debitum quasi fisco reddendum. Si non habet rempublicam scitis quid sit? Fiscus saccus est; unde et fiscellae et fiscinae dicuntur. Ne putetis quia aliquis draco est fiscus, quia cum timore auditur exactor fisci; fiscus saccus est publicus. Ipsum habebat Dominus hic in terra, quando loculos habebat; et ipsi loculi Judae erant commissi . Judam traditorem patiebatur Dominus et furem, et in ipso ostendens ubique patientiam suam: tamen illi qui conferebat, cui Angeli serviebant, qui de quinque panibus tot millia hominum pavit. Quare ergo egere voluit, nisi ut daret exemplum montibus, ut parerent fenum, ne contra pluviam sterilitatem redderent? Praecidite ergo aliquid, et deputate aliquid fixum, vel ex annuis fructibus, vel ex quotidianis quaestibus vestris. Nam quasi de vivo videris dare, et necesse est quod non devoveras. Exime aliquam partem reddituum tuorum. Decimas vis? Decimas exi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ut petant: uidete nequoduos adõ
petitis. frustra petatis: ergo estote exac¬
tores uri : nealiqͥdilli qͥuobis in euangłio
seruunt. nondicã petere cogantur:
Nam forte neccoaeti petunt: sed nesilen¬
tiouos arguant : Vnde scriptum est :
Beatꝰ qͥ in telligit suꝑ ȩgenũ & pauperem:
cũ dicit qͥintelligit suꝑegenũ & pauperẽ :
non ex pect& ut petat᷑: Intellige suꝑ illum:
alius tequȩrit indigens: aliũ te debes
quȩrere indigentẽ. Vtrũq: dictũ ẽ fr̃s
mei : & om̃ipetenti teda: Modo lectũ . ẽ:
& alio loco scriptura dicit. Sud et elemo¬
sina inmanutua : qusq inuenias iustum.
cui eã tradas : Alius ẽ qͥ tequȩrit : aliũ
tudebes quȩrere : Nec eũ quite quȩrit
alius ẽ. quẽ tudebesquȩrere : Sud et
elemosina in manutua : quousq inueni¬
es iustũ cuides : Nũ quã hoc facietis
nisi aliqͥd dereb uris sepositũ habueritis
qđ cuiq placet ꝓͣcessitate rei familia¬

Expanded text:
fuerit, ut petant; videte ne quod vos a Deo fuerit, ut petant; videte ne quod vos a Deo petitis, frustra petatis. Ergo estote exactores vestri, ne aliquid illi qui vobis in Evangelio serviunt, non dico patere cogantur, nam forte nec coacti petunt; sed ne silentio vos arguant. Unde scriptum est: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Cum dicit, «qui intelligit super egenum et pauperem,» non exspectat ut petat. Intellige super illum. Alius te quaerit indigens, alium tu debes quaerere indigentem. Utrumque dictum est, fratres mei: et, «Omni petenti te da» , modo lectum est; et alio loco Scriptura dicit, «Sudet eleemosyna in manu tua, quousque invenias justum» «cui eam tradas.» Alius est qui te quaerit, alium tu debes quaerere. Nec eum qui te quaerit alius est quem tu debes quaerere; «Sudet eleemosyna in manu tua quousque invenias justum cui des.» Nunquam hoc facietis, nisi aliquid de rebus vestris sepositum habueritis, quod cuique placet pro necessitate rei familia
Abbreviated transcription (Latin):
rent. aut steriles remanerent: Debetur
pluuiȩ fructꝰ debet᷑ seruo cybus : sicut
dñs ait : manducate quȩ ab ipsis sunt :
uobis maxime qr loqͥm̃ talianos ñ quȩren¬
opes. sedurãm iustitiã : Tam̃ ammoneo bre¬
uiter qm̃ iã multa diximꝰ. & aliquando
sermo finiendus. ẽ : Siuultis non eẽ steriles
ut reddatis ꝓpluuia fȩcunditatẽ ne dam¬
net᷑ post ea sterilitas urã : Minat᷑ enĩ ds̃
terrȩ sterili & spinose ignẽ. sicut fructu¬
osȩ horreũ parat : Exigite ut uos ipsosexi¬
gatis : efficimini exactore surĩ : Xpõ tacitꝰ
exigit : & maior ẽ. uoxtacentis. quiine¬
uangłio ñ tacet: non enĩ uere tacet cũdi¬
cit : facite uobis amicos demamona iniqͥta¬
tis ut & ipsi recipiant uos intabernacula¬
ȩterna : Nõ tacet ipse : Audite uocẽ ipsius:
nemo enĩ uos potest exigere : nsi forte
exactione opus ẽ ut q uobis in euangłio
seruiunt. petant a uobis: fiadhoc uentũ

Expanded text:
rent, ut steriles remanerent? Debetur rent, ut steriles remanerent? Debetur pluviae fructus, debetur servo cibus, sicut Dominus ait: «Manducate quae ab ipsis sunt.» vobis, maxime quia loquimur, talia nos non quaerenopes, sed vestram justitiam: tamen admoneo breviter, quoniam jam multa diximus, et aliquando sermo finiendus est; si vultis non esse steriles, ut reddatis pro pluvia fecunditatem, ne damnetur postea sterilitas vestra minatur enim Deus terrae sterili et spinosae ignem , sicut fructuosae horreum parat; efficite ut vos ipsos exigatis, efficimini exactores vestri. Christus tacitus exigit; et major est vox tacentis, quia in Evangelio non tacet. Non enim vere tacet, cum dicit: «Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula» . Non tacet ipse; audite vocem ejus. Nemo enim vos potest exigere; nisi forte exactione opus est, ut qui vobis in Evangelio serviunt, petant a vobis. Si ad hoc ventum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs : quã difficile diues intrat in regnũ
deberet ressuas dare pauperib: tristis
abscessit: qͦm post ea respondit aptis
contristatis: quȩ hominib: difficilia sunt
dõ facilia sunt : ergo ille exoriri facit
inmontib: fȩnũ : cui omĩa facilias : Nãni hilẽt
sterilius durissimis montib: : pluit ille qͥfacit
exoriri in montib fenũ : & herbã seruitu¬
ti hominũ : Cui seruituti: ipsũ paulũ aden
uimꝰ magnũ ẽ siurã carnalia metamꝰ
serũu sedix̃: Seruimꝰ enĩ uobis fr̃s nemo
se nrm dicat qua simaiorẽ eẽ : uobi sermꝰ
maiores : si fuerimꝰ humiliores : Quicũq autẽ
seruus : Ergo exoririfacit in montib foenũ :¬
& herbã seruituti hominũ : Paulus qͥdem
a płs manib: suis uiuens: i psum fȩnũ montiũ
accipere noluit: noluit indigere: sed tam̃
montes dabant foenũ : Non quia ille no¬
luit accipere: ꝓpterea montesdare ñ debe¬

Expanded text:
Dominus: «Quam difficile dives intrat in regnum Dominus: «Quam difficile dives intrat in regnum res suas deberet dare pauperibus, tristis abscessit? Quomodo postea respondit Apostolis contristatis? «Quae hominibus difficilia» «sunt, Deo facilia sunt» . Ergo ille «exoriri facit in montibus fenum,» cui omnia facilia sunt. Nam nihil esset sterilius durissimis montibus. Pluit ille «qui facit exoriri in montibus fenum, et herbam servituti hominum.» Cui «servituti?» Ipsum Paulum attendvimus, magnum est si vestra carnalia metamus?» servum se dixit. Servimus enim vobis, fratres. Nemo se nostrum dicat quasi majorem vobis majores, si fuerimus humiliores: «Quicumque autemrit vester servus» . Ergo «exoriri facit in montibus fenum et herbam servituti hominum.» Paulus quidem apostolus manibus suis vivens, ipsum fenum montium noluit accipere; voluit indigere: sed tamen montes dabant fenum. Num quia ille noluit accipere, propterea montes dare non debe
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto enĩ elatis̃ hominies : tanto auaris
& quanto in hoc scłoma iore s. tantoplus
amant diuitias : Vnde ille tristis absces¬
sit qͥ consiliũ uitȩ ȩternȩ petebat adhõ¬
& appellauit eũ magistrũ bonũ dicens
qͥd faciã ut uitã ȩternã habeã : & ille ÷¬
seruamandata : quȩ : & dixit : mandata
legis: hȩc om̃ia feci aiuuentutem ea.
om̃ia que habes & dapauꝑib & habebis
thes aurũ incȩlã & ueni sequereme : Quia
dix̃ dñs ecce monses. accipe pluuiã
da foenũ : Quid enĩ daturus es: non ne foe¬
nũ: & enĩ om̃ia ista quȩ eccłȩ ad necessita¬
rentia : Sed noninde aliqͥd carnale conqrtꝰ
Dereb uilib qͥdemas: adtende Apł sen
ait : ostendens foenũ cẽ. illud: Sinos uobis
spiritalia seminauimꝰ : magnũ .ẽ. siura
carnalia metemꝰ : & audi : qr carnalia senis¬
Omĩs caro foenũ : & omis claritas hominis
ut flosfoeni: Ergo tristis abscessit : & auit

Expanded text:
Quanto enim elati sunt homines, tanto avari sunt; Quanto enim elati sunt homines, tanto avari sunt; et quanto in hoc saeculo majores, tanto plus amant divitias suas. Unde ille tristis abscessit, qui consilium vitaeeum magistrum bonum dicens: «Quid faciam ut vitam aeternam habeam?» Et ille: «Serva mandata. Quae?» Et dixit mandata legis. «Haec omnia feci a juventute mea. tua quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Quid dixit Dominus? Ecce mons es, accipe pluviam, et da fenum. Quid enim daturus es? nonne fenum? Etenim ista omnia quae Ecclesiae ad necessitarentia: sed non inde aliquid carnale conquiritur. De rebus vilibus quid emas attende. Apostolus enim ait, ostendens fenum esse illud, «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et audi quia carnalia fen et omnis claritas hominis ut flos feni» . Ergo ille tristis abscessit; et ait
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fortasse pluuia ad quã gaudeas
exprimi uobis ꝑ linguã nrãm ñ posset nisi
ds nubib figurarũ cȩlũ scripturarum
co operiret. Ad hoc ergo ille coo perit
cȩlũ nubib: ut paret terrȩ pluuiã : Ad hac
obscura. eẽ. uoluit dicta ꝓphetarũ. ut
haberent post ea seruidĩ. qđ interp̃tando
in fluerent suꝑaures & corda hominũ
excipientiũ denubib: dĩ saginã lȩaitiȩ
spiritalis : Quicoo perit cȩlũ nubib:
qͥparat terrȩ pluuiã : Q uiexoriri¬
facit in montib: foenũ : & herbã serui¬
tuti hominũ: Ecce fructꝰ pluuiȩ : qͥexo¬
rir in qͥt facit in montib foenũ Nũ qͥd
non & interra humili : sed qͦd magnũ ẽ:
inmontib:: montes dicit excelsossd
aliqua magna dignitate p̃ditos. hoc
loco montes accipe : & non ẽ mirum:
qr duo minuta misit nescio quȩ uidua
ingato filatiũ : Terra attulitꝰ foenum
terra humilis : & mons ateulit. Tac heus
illemaior publicanorũ : Hocenĩ erat
mirabilius : qr mons attulit foenum:

Expanded text:
ergo fortasse pluvia est ad quam gaudetis. Exprimi vobis per linguam nostram non posset, nisi Deus nubibus figurarum coelum Scripturarum cooperiret. Ad hoc ergo ille cooperit coelum nubibus, ut paret terrae pluviam. Ad hoc obscura esse voluit dicta Prophetarum, ut haberent postea servi Dei quod interpretando influerent super aures et corda hominum, excipientium de nubibus Dei saginam laetitiae spiritualis. «Qui cooperit coelum nubibus, qui parat terrae pluviam.» facit in montibus fenum, et herbam servituti hominum.» Ecce fructus pluviae. «Qui exoriri,» inquit, «facit in montibus fenum.» Numquid non et in terra humili? Sed quod magnum est, «in montibus.» Montes dicit excelsos saeculi: aliqua magna dignitate praeditos, hoc loco montes accipe. Et non est mirum quia duo minuta misit nescio quae vidua in gazophylacium ; terra attulit fenum, terra humilis: et mons attulit. Zacchaeus ille major publicanorum ; hoc enim erat mirabilius, quia mons attulit fenum.
Abbreviated transcription (Latin):
añs qͥ habet ad det᷑ ei. qͥautẽ ñ habet. & qđ
habet auferet᷑ abeo : qͥergo ñ habet : & qđ
habec auferet᷑ ab eo: habet gram possiden¬
di: sed non habet caritatẽ utendi: Quia
ergo illud non habet: & qđ habet
auferet᷑ abeo: Propterea discipłi ut hab̾ent
caritatẽ qͥs uolebat facere incȩlo stellas
ambulantes suꝑeminentẽ uiã ille qͥnu¬
merabat multitudinẽ stellarũ. & om̃ib
eis nomina uocans : Tũ redirent discipłi

Expanded text:
abet, addetur ei; qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo» ? Qui ergo non habet, et quod habet auferetur ab eo. Habet gratiam possidendi, sed non habet charitatem utendi: quia ergo illud non habet, et quod habet auferetur ab eo. Propterea discipuli, ut haberent charitatem, quos volebat facere in coelo stellas ambulantes supereminentem viam, ille «qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocans;» cum re
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcqͥd uolo: desꝑatuit peccet : sꝑat ut peccet:
V trũq metuendũ . ẽ : utrũq periculosum :
Uȩ adesꝑatione : uȩ aꝑuersa spe Vtriq huic
periculo & utriq malo. quomͦ occurrit
miscđia dĩ : quid dicistu qͥ desꝑando uolebas
peccare : ĩadãnandussũ: Quare ñ facioqͥcqͥd
uolo: audiscripturã : Nolomortẽ impii:

Expanded text:
ut peccet. Utrumque metuendum est, utrumque periculosum; vae a desperatione! vae a perversa spe! Utrique huic periculo et utrique malo quomodo occurrit misericordia Dei? Quid dicis tu, qui desperando volebas peccare? Jam damnandus sum; quare non facio quidquid volo. Audi Scripturam: «Nolo mort
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ : uidergo seruat laudatorib:
qͥsic se cõm̃dat peccatorib: : qr ergo sic
dixit apłs. comm̃dasse dm̃ nobis dilectio¬
nẽ suã . ut xpc̃ moreretur ꝓimpis
Non ut impi remanerent. sed ut mortui iusti
ab in uistitia sanarent᷑ : Hic qͥdaudiscũ di¬
xisset donrõ iocunda sit laus : uideamus

Expanded text:
tuus est» . Quid ergo servat laudatoribus, qui sic se commendat peccatoribus? Quia ergo sic dixit Apostolus commendasse Deum nobis dilectionem suam, ut Christus moreretur pro impiis; non ut impii remanerent, sed ut morte justi ab injustitia sanarentur: hic quid audis, cum dixisset, «Deo nostro jucunda sit laus?» Videamus