comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuiditis uices nec more puncipum militibus dommentiu
s opp̾ssis iubueniãt ⁊ pauꝑum fratrum ruistient b¬
secuiis. Quatuor sunt ĩrebus possessis obseruansi. sils
ne licita inuiste accuuuramus aut iuste acelusins illiat
ꝑfruamur ne multa cuiãuis licita possideamus auti¬
cite licita defendamus. Multa enim possid̾e ꝓpinaiuis

Expanded text:
udicis vices, nec more principum militibus dominentur, sed oppressis subveniant, et pauperum fratrum ministrent obsequiis. Quatuor sunt nobis in rebus possessis observanda, scilicet ne licita injuste acquiramus, aut juste acquisitis illicite perfruamur, ne multa quamvis licita possideamus, aut illicita licite defendamus. Male enim acquirere, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ opere eccłie expensus ẽ ⁊ res ita remansit. Postmonile
mus prologion idest allociuium dedo. Qd̾ opus que
inspitiens refelłe gestiens quoddam scriptum comiuils
composuit. Qd̾ cum sibi a quodama amico tranimisuias
anselmus ꝗsidasset suam ad hoc responsionem eliaiu
ĩ libello uno. scripsit ⁊ mono logion idest soliloauins
de sancta trinitate libro .iͦ. Se u̾itate libium unuui
Se ꝓcessione sc̃i sp̃e librum unĩr. De concorcla llbi

Expanded text:
in opus Ecclesiae expensus est, et res ita remansit. Postmodum vmus prologion, id est alloquium de deo, quod opus quidam insipiens revellere gestiens, quoddam scriptum contra illud composuit; quod cum sibi a quodam amico suo transmissum Anselmus considerasset, suam ad hoc responsionem edidit in libello uno. Scripsit et monologion, id est soliloquium de sancta trinitate librum unum, de veritate librum unum, de processi
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ noĩe godagis filiũ um uxore absq solano b¬
ui aut ancille crudeli exilio delegauit. frem nth
doricum post occisionẽ uxoris ⁊ filii nudũ ⁊ delt¬
tum similit̾ exulauit. Post cuiꝰ mortẽ filium qͥ u¬
erat infantulũ duasq filias eius adultas imps¬
tas asinis longius affligendo proiecit. S ⁊ comite
qͣm płimos ⁊ nobiles gentis sue obiectõnib falsis n¬
sectans ob hoc qd̃ g̾niano fauerẽt: alios incendlit al¬
os uigulauit glaclio. imitator existẽs geiseriin
tris qui sui fr̃is uycorem ligato pond̾e lapilũ i ai¬
gasa fluuiũ circense fecilosum iactando dei̾sit
dau̾at: quos ille ĩmemor fidei ⁊ sacram̃ti molatt
diu̾sis penis ⁊ incendio trucidauit. Nam eldiat
ueteranũ cum dedecore capite truncauit. eiꝰq iparaẽ
cum alio noĩe thenarica in meclio ciuitatis inaũm
Quaꝵ corporci ꝑ uicos ⁊ plateas tħi mandauit:¬

Expanded text:
ium, nomine Godagis, cum uxore absque solacio sium, nomine Godagis, cum uxore absque solacio seruuli ant ancillae crudeli exilio delegauit, fratrem uero Theodericum post occisionem uxoris et filii nudum atque destitutum similiter exulauit; post cuius mortem filium qui supererat infantulum duasque filias eius adultas inpositas asinis longius affligendo proiecit. Sed et comites quam plurimos et nobiles gentis suae obiectionibus falsis insectans, ob hoc quod germano fauerent, alios incendit, alios iugulauit, imitator existens Geiserici patris, qui sui fratris uxori ligato pondere lapidum in Ansaga fluuium Cirtensem famosum iactando demersitdauerat, quos ille inmemor fidei et sacra-menti uiolator diuersis poenis et incendiis trucidauit. Nam Heldicaueteranum, cum dedecore capite detruncauit, eiusque uxorem cum alia, nomine Teucharia, in medio ciuitatis incendit. Quarum corpora per uicus et plateas t
Abbreviated transcription (Latin):
it̾miserat rursum adoutur. Neco frustra. Nman &
post uisa est illi ꝑuenisse ad limen eccłie nerounce
raret curans ne aua die solita stipe frustraretur scͥd ui¬
uides lector qiuantum ualet dep̾catio uisti assidlua de
regnum celorum uim patitur ⁊ iuolenti rapunt ns
Nonne tͥ uidetur malachie oratio uicem qͣdam mͦ eftras¬
tous celestib exhibuisse portis qũ peccatx mulier. hri¬
t̾is oꝑtinit armis qd̃ suis m̾itis negabatuꝵ. Hans
ĩ sacramento tuo seruanl sanctis ciui ĩ t̾ra st̃ usꝙ ad
comsũmationem scl̃i. Hoc plane satramentum pptĩs
pcc̃a consum̾e debellare obuias potestates inserre ce-¬
lis reuertentes de t̾ra¬

Expanded text:
miserat, rursum adoritur Neque frustra. Non multo post visa est illi pervenisse ad limen ecclesiae, necduraret, curans ne qua die solita stipe frustraretur; secundo viVides, lector, quantum valeat deprecatio justi assidua? Vere regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud. Nonne toelestibus portis, quando peccatrix mulier fraternis obtinuit armis, quod suis meritis negabatur? Hanc in Sacramento tuo servans sanctis qui in terra sunt, usque in consummationem saeculi. Hoc plane Sacramentum potens peccata consumere, debellare obvias potestates, inferre coelis revertentes de ter
Abbreviated transcription (Latin):
usionem. Huuis siquidem sanctus carnalem
exhorruerat uitam ⁊ tanto zelo ut se deuou̾it non
uisurum eam ĩ carne uiuentem. At ille carne solu¬
ta solutum ẽ uotum ⁊ cepit uid̾e ĩ sp̃u quami ĩ carne
uoluit. Quadam nocte auluit ꝑ sompniũ uocem
sibi dicentes sororem euis stare foris ĩ arrio ⁊ ecce ꝑ
totos. xpe. dies nichil gustasse. Qui eiugilans aito
discisso. num̾io dierum auẽ autlierat ip̃m esse rep¬
rit ex ciuo pio ea ꝑanẽ uiuum ñ obtilisset. Tunoi

Expanded text:
de ea. Hujus siquidem sanctus carnalem exhorruerat vitam, et tanto zelo, ut se devoverit non visurum eam in carne viventem. At illa carne soluta, solutum est votum, et coepit videre in spiritu, quam in corpore noluit. Quadam nocte audivit per somnium vocem sibi dicentis, sororem ejus stare foras in atrio, et ecce per totos triginta dies nihil gustasse: qui evigilans cito discusso numero dierum quem audierat, ipsum esse reperit, ex quo pro ea Panem
Abbreviated transcription (Latin):
nicholai a transferentibus ĩ eccłia sancti bñdicti x̃ pͥns¬
de anchonitatis partibus curuato corpore maniũ. ⁊ plu
carens officus osculans capsellam sanatus ẽ. Sacer e
mĩno t̾ritorio gutam ꝑatiens ĩ spina ueniens batimas
scm̃ ex quo uenit ad locum unde barum primo pptetas¬
piti cepit paulatim erigi ꝑuenitq totus sanus. Parate
aduex̾unt ꝑuerum demomacum ab amalplia. qusi
natus est ĩ loco supͣdc̃o unde barum primo uidetips uli
crux erat posita ab hiis qui sanati erant. Sanati suutas
menbris debilẽ p̃s linguam. sanam reduxit. santat̃
mulier de almachia. leprosa antillula sipontnauisĩ
Sanatus ẽ ꝑuerulus ciũdam de macerienlibus auss
gressus poterat mouere naturales. Pauatus auidam pel¬
per tarẽti manens pedibus ñualens incedere ⁊ uix poren
sanatus ẽ. Segallia cis alpina sanate sunt due millas
una ceca ⁊ alta demoniaca. Que autem fuerat auͥ

Expanded text:
Nicolai a transferentibus in ecclesia Sancti Benedicti: Nicolai a transferentibus in ecclesia Sancti Benedicti: de Anconitanis partibus curvato corpore, manuum et pedum carens officiis, osculans capsellam sanatus est. Sacerdos de Camerino territorio, guttam patiens in spina, veniens Barum ad sanctum; ex quo venit ad eum locum, unde Barum potest aspici, coepit paulatim erigi, pervenitque totus sanus. Parentes advexerunt pulchrum daemoniacum ab Amalfa, qui sanatus est in loco supradicto, unde Barum primo videtur; ubi crux erat posita ab iis qui sanati erant. Sanati sunt demembris debilem, praeter linguam, sanam reduxit. Sanata est mulier de Dalmatia leprosa. Ancillula Sipontini cujusdam sanatus puerulus cujusdam de Maceriensibus, qui nunquam gressus potuerat movere naturales; sanatus quidam pauper Tarenti manens, pedibus non valens incedere, et vix potens m, sanatus est. De Gallia Cisalpina sanatae sunt duae mulieres, una caeca et altera daemoniaca. Quae autem fuerat caeca,
Abbreviated transcription (Latin):
meclitantibus aufeyre corꝑus sancti icholai amir¬
quatuor monachis tantum ibi inuentis extorserunt sos
cum gła detulerunt. facta ẽ autem hec translatio. anno¬
ris quidam ex palatinis magnatibus ab imꝑatore suo ciu
parebat tra nubreorun. Hic ueniens orauit sanctum
nicholaum ut ei alicuiam sui ꝑticulam elignaretur
ostendere quam osclari ualeiet. Miist̾ igitur eccłie¬
cum penniculo extraxisset alicuid de liquoie none
unus ẽ extractus. Quem ĩ aurea ꝑixide magnatis n
abscondit ⁊ suꝑaltare qd̾ erat ibi posuit. Saululime
aspiciens uidit de pycide oleum manare ⁊ inuoluteo
pallio ꝓutans sic posse stare oleum s tanto magis o¬
uit. Desꝑauit igitur qd̃ ñ posset hr̃e ĩ occulto qd fibiln
manifestau̾at. Cui sanctus nicholaus ĩ uisione apobi¬
iari. In crastino dentem ubi posuerat ñ uiuenit. Im
deuide ad loca macri portus sancti georgii qd̵ ab amis¬
portubus .u. miliarus distat. Primo politum ẽ copuss

Expanded text:
meditantibus auferre corpus sancti Nicolai a Myrquatuor tantum monachis ibi inventis extorserunt sibicum gloria detulerunt. Facta est haec translatio annot tunc temporis quidam ex Palatinis magnatibus ab imperatore suo, cui parebat terra Myraeorum. Hic veniens oravit sanctum Nicolaum, ut ei aliquam sui particulam dignaretur ostendere, quam osculari valeret. Minister igitur ecccum peniculo extraxisset aliquid de liquore urnae, dens unus extractus est; quem in aurea pyxide magnatus ille abscondit, et super altare quod ibi erat posuit. Paululum post aspiciens, vidit de pyxide oleum manare, et involvit eam pallio, putans sic posse stare oleum; sed tanto magis manavit. Desperavit igitur se posse habere in occulto, quo sibi Dominus manifestaverat. Cui sanctus Nicolaus in visione apparseparari. » In crastino dentem ubi posuerat non invenit. Igitur deinde ad loca Macri . . . portus sancti Georgii a Barinis quinque milliariis distat. Positum est corpus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
aialiumn. Cum ad oranclum ⁊ psallendu ecclĩam intͣueris. fluctu¬
atõuũ cegitatõnũ tumultũ ext̾uis relinque. curam ext̾iorũ peni¬
tus obliuiste̾. ut soli deo possis uacare. fieri enim uon potest.
ut cũ deo aligͣno loquatur:. qui cũ toto mundo ⁊̃ tacens fabulat᷑
Intende illi qui intendit tidi. audi illum loq̃ntem tibi. ut exau¬
iliat te loc̃tem sibi. ita fiet ut diuinis landib soluendis debi¬
ta reuerentia ⁊ solucitucline assitas. si singlã u̾be diligenter¬

Expanded text:
a. 16. Cum ad orandum sive ad psallendum ecclesiam intraveris, fluctuantium cogitationum tumultus exterius relinque, curamque exteriorum penitus obliviscere, ut soli Deo possis vacare. Fieri enim non potest ut aliquando cum Deo loquatur, qui cum toto mundo etiam tacens fabulatur. Intende ergo illi qui intendit tibi; audi illum loquentem tibi, ut ipse exaudiat te loquentem sibi. Ita fiet, si divinis laudibus solvendis debita reverentia et sollicitudine assistas, super singula verba divinae
Abbreviated transcription (Latin):
qͣni de nobis expectant ciuitatis sue ruinas restaurari. diligenter
q̃runt ⁊ libent̾ audiunt bona de nobis. Sollicite discurrũt medii
int̾ nos ⁊ d̾m. mõs gemitꝰ ad eum sidelissime deportantes. nõ dedĩg¬
nant᷑ esse socii nr̃i qui iam facti sunt mninistri. Etultare eos feci¬
redire ad luctũ. Putas ne placatos habebis in iuditio quos tanti
⁊ tam spato priuare uis gauclio.¬

Expanded text:
i de nobis exspectant civitatis suae ruinas restaurari. Diligenter quaerunt, et libenter audiunt bona de nobis: solliciti discurrunt medii inter nos et Deum, nostros gemitus fidelissime ad eum portantes, inabuntur esse socii nostri, qui jam facti sunt ministri nostri. Exsultare eos feciredire ad lutum, reverti ad vomitum! Putasne placatos habebis in judicio, quos tanto et tam sperato privare vis gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ iuixta se p̾cepit sepeliri .uii. anno postea moriturũ. Mor¬
tiuis est aũt beatus hẏldeu̾tus : uii. kł. uimis hoꝵ duoꝵ corpo¬
ra beatus maiolus ab̃bas ex reuelatõne anglica postea leua¬

Expanded text:
quem juxta se mandavit sepeliri, septimo anno postea moriturum. Morquem juxta se mandavit sepeliri, septimo anno postea moriturum. Mortuus est autem beatus Hildevertus 7 Kal. Junii. Horum duorum corpora beatus Majolus abbas ex revelatione angelica postea leva
Abbreviated transcription (Latin):
huic domui. Pax ingredientib ⁊ egredientib ⁊ sic u̾bum in¬
cipiens ad finem usq complebat hoo faciebat usq iherłimã
progrediens ⁊ reu̾tens .uii. anno egressionis sue retuli pape
ĩ gesserat. Rediens aũt in galliam cum auctoritate dñi pͤp
in loco qui dicit᷑ latiniacus. inuenit monachũ noĩe furseum
sãtate p̾cipuũ. Cui angłs dñi ꝑ uisum astitit clicẽs. Hysde¬
ĩtus ep̃o mane uenturꝰ est ad te. cui a dño pecõa noũis esse
dimissa. Uide g ut eũ suscipsas cum honore. Ad huno cum
ueninet scũs hyldeũtus proiecit se ad pedes eius. Qd̾ ille uidẽs
ruit in faciem suam. Oeinde ꝑuenit hỹdebertꝰ in uicum
quẽdim .uiͦi. ab urbe meldensiũ msuario. Ubi eccł̾iam in
spacio. Deinde susetauit quẽoam pũm sñ bantismo moetu¬
um. Quem baptizans uocaust ad łdebertum ex noĩe ꝑatͥi sui

Expanded text:
huic domui, pax ingredientibus et egredientibus: et sic verbum inhuic domui, pax ingredientibus et egredientibus: et sic verbum incipiens ad finem usque complebat. Hoc faciebat usque Hierosolymam, progrediens et revertens. Septimo anno egressionis suae retulit papae quae gesserat. Rediens autem in Galliam cum auctoritate domini papae, in loco qui dicitur Latiniacus, invenit monachum, nomine Furseum, sanctitate praecipuum, cui angelus Domini per visum astitit, dicens: « Hildevertus episcopus mane venturus est ad te; cui a Domino peccata noveris esse dimissa. Vide ergo, ut eum suscipias cum honore. » Ad hunc cum veniret sanctus Hildevertus, projecit se ad pedes ejus. Quod ille videns, ruit in faciem suam. Deinde pervenit Hildevertus in vicum quemdam septimo ab urbe Meldensium milliario; ubi Ecclesiam inspatio. Deinde suscitavit quemdam puerum sine baptismo mortuum, quem baptizans vocavit Aldebertum, ex nomine patris sui,
Abbreviated transcription (Latin):
E sdem tempꝰ floruit sc̃s hyldeu̾tus: natus in ciuita¬
te medensi cui ep̃s p̾fuit. Quinq̃nis tͣoitus est sc̃õ pha¬
nu sacris litt̾is imbuendꝰ seruicia sodaliũ pacientissime
oraibat. Ex quo pͥshr a scõ pharone factus est: semꝑ cilicio
ao carnẽ usus est. Monitu sc̃i pharonis: monast̾ium petut.¬
batur encłia crucis sc̃e in qua qͦndam sepuitũ fuit corpꝰ sci
pharinis. In huiꝰ ecosia atrio meldenses mortuos suos sepeli¬
ebant. Acrielit aũt ut quidam maligni uiri b̾m hyldeũtũ
pet̾ent: ut in ilło atrio sibi aliam ecołiam licet edificare.
Qd̾ fc̃m est. Seo idem templũ auaricie studio febricatum:
nate p̾cedente. qua in crastraũ dedicari debuerat funditꝰ cor¬
uit. Q uotimore ꝑterritꝰ beatꝰ hyldeu̾tus ⁊ penitẽtia ducꝰ
uoniã adiit ad bonefaciũ ppͣm. uenit: ut pnĩam sͥ iniuing̾et
suꝑ hoc pecoo. Mni post satiffactõem ab ilło missus est ad p̾¬
dicandum. Introiens aũt ꝑ singnlas domos: clicebat. ꝑax

Expanded text:
 eo tempore sanctus Hildevertus natus in civitate Meldensi, cui episcopus praefuit. Quinquennis traditus est sancto Faroni, sacris litteris imbuendus. Convicia sodalium patientissime portabat. Ex quo presbyter a sancto Farone factus est, semper cilicio ad carnem usus est. Monitu sancti Faronis monasterium petSanctae Crucis, in qua quondam sepultum fuerat corpus sancti Faronis. In hujus ecclesiae atrio Meldenses mortuos suos sepeliebant. Accidit autem, ut quidam maligni viri beatum Hildevertum peterent, ut in illo atrio sibialiam ecclesiam liceret aedificare, quod et factum est. Sed idem templum avaritiae studio fabricatum nocte praecedente qua in crastinum dedicari debuerat, funditus corruit. Quo timore perterritus beatus Hildevertus, et poenitentia ductus Romam adiit ad Bonifacium papam, ut poenitentiam sibi injungeret super hoc peccato: qui post satisfactionem ab illo missus est ad praedicandum. Introiens autem per singulas domos, dicebat, Pax
Abbreviated transcription (Latin):
na sp̃nalibus frusttoris p̾ces suas efficaces ac leues etam ꝑ
soprem supplicans ad dnm̃ ꝑ uenire sentiret ac rursi mał
existentibus causis tanto repleremur subito angore ⁊ irrõ¬
demi centibus et conantibus nobis ad directõ nem p̃stinam
henne ꝓposito ab hoc letali quodani sompno ualẽt excitaꝑa
de inpugnatõne cliaboli aut de dispensatõne cłi ⁊ ꝓbatõ¬
causaẽ puimaut paulisꝑ a domino delicti ⁊ mentis ñe in¬
firmitate̾ humilit̾ intuentes suꝑp̃cedente ẜuritate cordis
q̃ nobis ẽ illius usitatõne donata nullatenus extollam᷑
ꝓbantes qr nos ab eodem delictos intelligamus ⁊ p̃titã¬

Expanded text:
na spiritalibus fructibus preces suas efficaces ac lenes etiam per soporem supplicans ad deum peruenire sentiret, ac rursum nullis exsistentibus causis tanto subito repleremur angore et inratgemescentibus et conantibus nobis ad directionem pristinam hennae proposito ab hoc letali quodam somno ualeret excitari, de inpugnatione diaboli ant de dispensatione domini acausa est. prima, ut paulisper a domino derelicti et mentis nostrae infirmitatem humiliter intuentes super praecedente puritate cordis, quae nobis est illius uisitatione donata, nullatenus extollamur, probantesque nos ab eodem derelictos gemitibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
suasione ñ conueniretis pontificem nr̃m. qui quantũ
urei et patrimonium meum ĩ uĩa cõmoda effudi et
nlus infp̾tatõnibus leiuantes. Eui queso thesaunt a
u deitan michi At thesauros arfare sbuson he eourm
habam qui cuuislibet auaritie sufficerent. Quibus sa¬
buas mieh i totii oratõnibus ac clamalttama foudes
Mas tons cieous. hattand ss hos plalntis cbstilsit meithi

Expanded text:
suasione non conveniretis pontificem vestrum; qui, quantum vixi et patrimonium meum in vestra commoda effudi, etlioribus interpretationibus lenientes. Cui, quaeso, thesaurizavi? forsitan mihi. At thesauros antecessorum meorum habebam qui cujuslibet avaritiae sufficerent. Quibus sabatur mihi totis orationibus, acclamabatur in laudes meas totis diebus. Has laudes, hos plausus abstul
Abbreviated transcription (Latin):
ciuuũ emerem głam cdicorum. Sut modo exꝑior in
ingratos collata bñficia ꝑdicli. Qd̃ alii ꝑ angulos mu¬
sitant uos ĩ publico euomitis et lib̾tatem quidem ꝓ bo
s pictatem requiro. Mouentem patrem filii de sepul¬
tura sua exagitant cõmunẽ mortalium domum mͥ ne¬
gabitis : Non arcetur ab introitu eccłie meretricula.
ñ usurarius ñ latro ⁊ uos papam ingrecdi ꝓhibetis:
Quid iefert. an mortiuis anuiuus satrarim introeat
nili qd̾ uiuius multis adhuc temptatur illecebus ut nͨ
ĩ eccłia a matula st ĩmuis. Pbi sepe peccant̾i reperiẽs
mat̾iam ubi uen̾at diluere culꝑam mortuuis peccare
nescit. ĩmo nequit sup̾mo carens matico quam ĩ manis
Eͥ barbaries est. ut hunca domo cli excludatis qui peccã¬
di desit. et uoluntas ⁊ facultas. Quapp̃ filii tam pcrup¬

Expanded text:
civium emerem gloriam clericorum. Sed, ut modo experior, in ingratos collata beneficia perdidi. Quod alii per angulos mussitant, vos in publico evomitis; et libertatem quidem probo, sed pietatem requiro. Morientem patrem filii de sepultura sua exagitant. Communem mortalium domum mihi negabitis? Non arcetur ab introitu ecclesiae meretricula: non usurarius, non latro; et vos papam ingredi prohibebitis? Quid refert, an mortuus, an vivus sacrarium intueat, nisi quod vivus multis adhuc tentatur illecebris, ut nec in Ecclesia a macula sit immunis; ibi saepe peccandi reperiens materiam, ubi venerat diluere culpam. Mortuus peccare nescit, imo nequit, supremo carens viatico. Quam immanis igitur barbaries est, ut hunc a domo Dei excludas, cui peccandi desit et voluntas et facultas! Quapropter, filii, tam pr
Abbreviated transcription (Latin):
rationem. Item meditatõ morum finem ⁊ durets¬
nem ĩ ommi cou̾sa tõne considerat. finis ẽ ad ł tn¬
ditur directio aiuo facilius ꝑuenitur. Qui ditial̃
quibus etiam multum mou̾i parum ẽ pomonen
alia compentlioso lalure fructum magnumaddu¬
cunt ⁊hec gͣ discernenda sunt ⁊eligenda macis q̃
magis ꝓsunt. Multi hanc discretionem ñ hñtes pli
runum lalorauerunt ⁊ parum ꝓfecerunt qm̃n se
intus ad fructum uitiitis. Gaudebant eñim mas¬
na se face magis quam utilia excere ⁊ dlilexerins
potiusilla ĩ cuñbus uidi possent ꝙͣ emendari. Irs
meditatẽ ĩ moribus. primum considant que aebie
sunt siuie ex p̃cepto uine ex uoto ⁊ ea primim a¬

Expanded text:
re. Item meditatio morum finem et directionem in omni conversatione considerat. Finis est, ad quod tenditur. Directio, qua facilius pervenitur. Omnis quibus etiam multum moveri parum est promoveri. Alia compendioso labore fructum magnum adducunt. Et haec ergo discernenda sunt, et eligenda magis, quae magis prosunrimum laboraverunt, et parum profecerunt, quoniam , et non intus ad fructum virtutis. Gavisi sunt enim magna se facere, magis quam utilia exercere, et dilexerunt potius illa, in quibus videri possent, quam emendari. Item meditatio in moribus primum considerat quae debita sunt, sive ex praecepto sive ex voto, et ea primum a
Abbreviated transcription (Latin):
per afflictionem dulcedo mentis amaricatur per
occupassonem tranciuillitas clissipatur. Afflictõ
ẽ qñ pro his ciue ñ ualet ꝑ imꝑatientiam uritur oc¬
cupatio ciñ in hiis que ualet agenclis ꝑ intemperanti¬
am agitatur. Ne igitur male amaricetur animus su¬
am impossibilitatem patient̾ sustincat. Ne autẽ male
occupxtur possibilitatem suam extra mensuram non
extendat. Item meditatõ morum probat necea que ñ
sastidit nec p̾sentibus fruitur nec futuris satiatur
Iuchoata enim ante ꝯsummationẽ deserit ⁊ incho¬
anda ante tempus apprehentdit. P ropt̾ea bonum ẽ
cõmutatõ. ex̾citatõ autem uirtutis multumq diu̾¬
sa currunt uia qui pro nouis uet̾a abitiunt ⁊ qui ab
inferioribus ad suꝑiora consceneunt. Qui enĩ muta¬
tõnem querit fastidiosus est sicut qui ꝓfectum ap¬
petit studiosus.

Expanded text:
Per afflictionem dulcedo mentis amaricatur. Per occupationem tranquillitas dissipatur. Afflictio est, quando pro his, quae non valet per impatientiam uritur. Occupatio est, quando in his quae valet agendis per impatientiam agitatur. Ne igitur male amaricetur animus, suam impossibilitatem patienter sustineat: ne autem male occupetur, possibilitatem suam extra mensuram suam non extendat. Item meditatio morum alia consideratione fastidivit, nec praesentibus fruitur, nec futuris satiatur. Inchoata enim ante consummationem deserit, et inchoanda ante tempus apprehendit. Propterea bonum est commutatio, exercitatio autem virtutis, multumque diversa currunt via, qui pro novis vetera abjiciunt, et qui ab inferioribus ad superiora conscendunt. Qui enim mutationem quaerit, fastidiosus est sicut qui profectum appetit, studiosus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑt exrea indentone nichoata cum psanouns
fer uore ad finem ꝑ liican tur ut nec poieesi
torppat nec amor tepescat. Adhuic de ielienai¬
duplici consid̾atõne discurrit. foris ad famans
atad exemplum expediat ad mitura nobis adi¬
tum ꝓximis ad exemplum. Intus ad consẽms

Expanded text:
t ex recta intentione inchoata cum perseveranti fervore ad finem perducantur, ut nec perseverantia torpeat, nec amor tepescat. Item meditaduplici consideratione discurrit, intus et foris. Foris ad famam, at ad exemplum, expediat ad meritum: nobis ad meritum, proximis ad exemplum. Intus ad conscientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriamẽ qñ eorum que facta sunt rationem uł
querimus uł admiramur suis temporibus ⁊ locis
⁊ modo congruo ꝑfectam. Scd̾m allegoriam medita¬
tõ operatur ĩ dispositõne p̃cedentium. futurorum
tãtam sicut oportuit ad intelligentiam ⁊ fideiformã
sabricandam. In tro pologia oꝑatur quem fructum
dicta afferant exciuirens quid faciendum insinuẽt

Expanded text:
historiam est, quando eorum quae facta sunt rationem vel quaerimus, vel admiramur suis temporibus, et locis, et modo congruo perfectam. In tio operatur in dispositione praecedentium, futurorum tatam sicut oportuit ad intelligentiam, et fidei formam fabricandam. In tropologia meditatio operatur quem fructum dicta afferant, exquirens quid faciendum insinuent,
Abbreviated transcription (Latin):
tiss̃ morbus. Primum surgit ex adinuratione. se¬
cuudum ex lectione tertium ex cutum spectione
Ii primo admiratio ciuestionem gn̾at ⁊ ciuestio
uiuestigationẽ inuestigatio inuentionem. Admi¬
ratio est dispositõnis ⁊ ciuestio cause inuestigatio
lectio ad cognoscendam uitatem matiam munst̃t¬
⁊ meditatõ coaꝑtat oratio sublenat operatio cõpo¬
nit. contemplatio ĩ ip̃a exultat. Bona autemq̃¬

Expanded text:
in moribus. Primum surgit ex admiratione, secundum ex lectione, tertium ex circumspectione. In primo admiratio quaestionem generat, quaestio investigationem, investigatio inventionem. Admiratio est dispositionis, quaestio causae, investigatio lectio ad cognoscendam veritatem materiam ministrat, meditatio coaptat, oratio sublevat, operatio componit, contemplatio in ipsa exsultat. In Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
rumĩmodum luctꝰ ⁊ gemit᷑ omniũ subito conqͥescit mutat᷑
ĩ gaudiũ meror planc̾tum cant̾ excluclit. uincit fides tumpha¬
tõe metur. si dñs delit dilecto suo sũpnũ ⁊ talẽ sõpnũ ĩ qͦ ħe¬
ditas dm̃ fllii m̾ces fructꝰ uents. qͥd hox uidet᷑ fletũ indic̾e: Eg¬
ne fleam illũ qͥ fietũ euasit: Ille tͥpuliat. ille tumphat ille
uit᷑ductꝰ ẽ ĩ gaudiũ dñi sui ⁊ ego eũ plangã. Cupio mith ihec
ex moie om̃ia cũ sũma deuo tõe. Stabat ennnĩ ꝑuer cui emortu¬
ũ pendebat a lat̾e brachiũ mag̃ illi ĩpeclir̃to ꝙͣ usui. Qꝰ cẽꝑto
ĩnui ut acced̾et ⁊ appͥhentli aridam manũ ⁊ applicui ad manĩ
ep̃i ⁊ iuificauit cã. Nẽꝑe uiuebat ĩ mortuo gr̃a sanitatũ et

Expanded text:
rum in modum luctus et gemitus omnium subito conquiescit: mutatur in gaudium moeror, planctum cantus excludit. Effertutione tuetur. Si Dominus dedit dilecto suo somnum, et talem somnum, in quo haereditas Domini, filii merces, fructus ventris, quid horum videtur fletum indicere? Egone fleam illum, qui fletum evasit? Ille tripudiat, ille triumphat, ille introductus est in gaudium Domini sui; et ego eum plangam? Cupio mihi haec, ex more omnia cum summa devotione. Stabat eminus puer, cui emortuum pendebat a latere brachium, magis illi impedimento, quam usui. Quo comperto, innui ut accederet: et apprehensam aridam manum applicui ad manum Episcopi, et vivificavit eam. Nempe vivebat in mortuo gratia sanitatum: et
Abbreviated transcription (Latin):
reodit᷑. Et qui ad missa plangit nec tñ deserit: pene graui¬
oris culpe se subicit qui ⁊ ip̃am qͣm impetͣre flendo potuit
luit: qr dum fletib sius uite mũdiciam subtͣhit ante dei
oculos sordidas etiam ip̃as laoͥmas facit. hinc scͥptũ est.¬
NIe iteres u̾bum in orõne tua. u̾bum nãꝙ in orone it̾are
est: post flecum cõmict̾e qd̾ rursum neõce sit flexe.t¬
cont᷑ admonẽdi sunt qui admissa deseruit nec tñ plan¬
gunt ne iam rel axatas estimẽt culpas qͣs ⁊ si agendo
absolutꝰ est qui alia nõ multiplicat: ñ ⁊ ilła quib se liga¬
uerat soluat. Ita ⁊ cum deo delinquimꝰ: neqͣquam satiffaci¬
mꝰ si ab iniquitate cessamꝰ nͥ ⁊ uoluptates quas dileximus:
econtͣrio appositis lam̃tis iusequam᷑ Sec tñ d̾s nr̃is cruci¬
aub pascitur: s delictoꝵ morbos meclicam̃tis contͣriis me-¬
detur ut qui uoluptatib delectati discessimꝰ: fletib amari¬

Expanded text:
Et qui admissa plangit, nec tamen deserit, poenae gravioris culpae se subjicit ; quia et ipsam quam flendo potuit lvit, quia dum fletibus suis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas ipsas etiam laNe iteres verbum in oratione tua . Verbum namque in oratione iterare est, post fletum committere quod rursus necesse est flere.contra admonendi sunt qui admissa deserunt, nec tamen plangunt, ne jam relaxatas aestiment culpas, quas etsi agendo absolutus est quia alia non multiplicat, nisi et illa quae ligaverat solvat. Ita et cum Deo delinquimus, nequaquam satisfacimus si ab iniquitate 88 cessamus, nisi voluptates quoque quas dileximus, e contrario appositis lamentis insequamur. Si enim nuatibus pascitur, sed delictorum morbis medicamentis contrariis medetur, ut qui voluptatibus delectati ab eo discessimus, fletibus amari
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem est aiuisualde tiorosa ⁊ minis amoro sa. hic
est illud poete. Timidissima turba columbe. Nuo igitim
ocłi columbaꝵ nich aliud st̃ quam sanctꝰ tumor ⁊ sanctꝰ amor
H de illo sermone nr̃o excerpta sufficiant ad ꝓbanlum
qd̃ apollinis oratulum male a matrobio ⁊ alus quibdam
philosophis sit intellectum. De similituclinib amme

Expanded text:
siquidem avis est valde timorosa, et nimis amorosa. Hinc est illud poetae: . . Timidissima turba columbae. Duo igitur oculi columbarum nihil aliud sunt quam sanctus timor, et sanctus amor. « Haec de illo sermone nostra excerpta sufficiant, ad probandum quod Apollinis oraculum male a Macrobio, et aliis quibusdam philosophis sit intellectum. » CAPUT VI. De
Abbreviated transcription (Latin):
ed huiꝰ ꝯsistit ĩ eluob uidelicet ĩ uolendo qd̃ deum uelle
samus ⁊ ĩ nolendo qd ip̃m nolle ñ dubitamus. Ilanut
at quidam sanstus. uoluntas dĩ iegula est ad cuiam u¬
nb uolunitatem nr̃ãm corrig̾ẽ ac ditigͥe debemus Me¬
u puichuitudo anime sancfitas est. Sanctitas autem
N afeetio sansta ⁊ ĩ sancto ꝓposito constans ac firma
acall est demina. uidelicet odium sanstum ⁊ amoia¬

Expanded text:
 Deum velle scimus; et in nolendo quod ipsum nolle non dubitamus. Nam, ut ait quidam sanctus, voluntas Dei regula est, ad quam utique voluntatem nostram corrigere ac regere debeamus. Denique pulchritudo animae sanctitas est; sanctitas autem est affectio sancta, et in sancto proposito constans ac firma; haec autem gemina, videlicet odium et amor sa
Abbreviated transcription (Latin):
xisse qd non̾is. qͣm siluisse qd̾ nescis. Et hec quidẽ uis ma
lis morib ut innocentiã mstitudinis deuenustent scele¬
ua paucoꝵ cum tam̃ ecliu̾so bonoꝵ raritas flagitia mul¬
to untutib cõnuinioatis nequeat excusare. Quis ñ ex¬
acerbescat ciii uideat sodidari uirtutẽ cͥminatõne uicio¬
ñ : Si eligi hũilem uocat᷑ abiectus. Si erecum. suꝑb di
minꝰ inftitarũ: ꝓpt̃ imꝑitiam credit᷑ irridendꝰ. Si aliquate.¬
nus doetum. ꝓpt̾ scĩam clamat᷑ inflatꝰ Si se uerũ tanqͣm
crudelis horret᷑. si inaulgentem facilitate culpatur. Si
simplicem despicit᷑ ut ueutus si aerem: iuitatur ut eal¬
lidus. Si diligentẽ.: suꝑsticiosus decernit᷑. si remissũ negłi¬
gens uilicatur. Si solertem cupidꝰ: si quietũ ignauus. Si

Expanded text:
xisse quod noveris quam siluisse quod nescias. at nunc mediocritalis moribus, ut innocentiam multitudinis devenustent scelera paucorum, cum tamen e diverso bonorum raritas flagitia multorum virtutibus communicatis nequeat excusare. Et quis eacerbescat, cum videat sordidari virtutem criminatione vitiorum? Si eligimus humilem, vocatur abiectus; si erectum, superbus; si minus institutum, propter imperitiam creditur irridendus; si aliquatenus doctum, propter scientiam clamatur inflatus; si severum, tamquam crudelis horretur; si indulgentem, facilisimplicem, despicitur ut brutus: si acrem, vitatur ut cal1 si diligentem, superstitiosus decernitur: si remissum, neglegens iudicatur; si sollertem, cupidus: si quietum, pronunti
Abbreviated transcription (Latin):
dit ut socrates. explicat ut plato: impliat ut aristotiles
Ut cesar suadet ut cato: dissuadet ut apius ꝑsuadet ut
nulius. Iam si ad sacios scõs patres peo comꝑatõne ueniatͦ.
msłrust ut iheronimꝰ destruit ut laccentus astruit ut
angustiꝰ attolłit᷑ ut hylarius submittit᷑ ut iohes corri¬
po consequentũ nouitate fasticlias alit̾ enim uideberis
sic amicis uti qͣsi florsb tam diu gratis qͣmdiu iecentib.¬

Expanded text:
dit ut Socrates, explicat ut Platon implicat ut Aristoteles,ut Caesar, suadet ut Cato dissuadet ut Appius persuadet ut Tullius. iam si ad sacrosanctos patres pro comparatione veniatur instruit ut Hieronymus destruit ut Lactantius adstruit ut Augustinus, attollitur ut Hilarius summittitur ut Iohannpro frequentium novitate fastidias; aliter enim videberis sic amicis uti quasi floribus, tamdiu gratis quamdiu recentib
Abbreviated transcription (Latin):
ne: uerecundã succinctamq sui exigit mentsonẽ. ydiott¬
substantia rectius m̃te qͣm mole censenda est. Int̾ opes qͣs
ubet positi que bona ⁊ stultis faiso uocant᷑ si quid agimus
L uste sub iusto pͥncipe iaci: qui ꝑ se minimꝰ ⁊ tcim̃ per
fua maximꝰ. anemo exiguus: uiuit ⁊ pr̃imonio plursmꝰ¬

Expanded text:
nae verecundam et succinctam sui exigit mentionem, cosubstantia rectius mente quam mole censenda est. Inter opes itaque quaslibet positi, que bona a stultis falso vocantur, si quid agimus uste sub iusto principe iacet qui, per se minimus et; tantum per sua maxumus, animo exiguus vivit et -patrimonio plurim
Abbreviated transcription (Latin):
proionis slłius eius se ditõnib subdunt dicentes. Parce
pos pussime rex iam enim suboiti sumus tͥ Noli nos am¬
psus onpͥuiere. At ille ait. Aut adducite mͥ uiuũ theodeber¬
a m qi añt hec aulientes: ⁊p̃am ciurtatẽ ing̾si ei alia ꝓ aañs
ñlhentes dixunt. Sio mandat sr̃ tiuus. Reode thesaurũ ꝑa¬
saui sui est ingressus. Cũq in archa thesautoꝵ ornam̃ta
requireret: unus euaginato gladio a retro in ceruice ꝑcussit
⁊ amputauit capitt eiꝰ sustuerũt ꝙ ilid̾ ꝑ murũ ciuitatis co¬
lonie thadericus uͦ hec uidẽs ip̃an auitatẽ comp̾hendit cũ

Expanded text:
ionis illius ejus se ditionibus subdunt, dicentes: Parce nobis, piissime rex. Jam enim subditi sumus tibi: noli nos amplius opprimere. Et ille ait: Aut adducite mihi vivum Theudobertate ingressi ei alia pro alia mentientes dixerunt: Sic mandat frater tuus: Redde thesaurum pasauri sui ingressus est. Cumque in arca thesaurorum ornamenta requireret, unus ex eis abstracto gladio a retro eum in cervicem percussit, et amputavit caput ejus. Sustuleruntque eum per murum civitatis Coloniae, Theudericu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe morte turpissima. Cũc iubente lochario rege in came¬
dib indomitoꝵ alligata dissipatis m̃bris obiit. Ad postre¬
filio childeberto uł childeberti filiis regnũ gub̾nans ꝓpt̾
insolentiã moꝵ a deo intolerabilis erat francis: ut merito
crederet᷑ sibellam de ea uaticinatã ẽẽ. Ueniet ait brunia
de ꝑtib yspanie: ante cuiꝰ conspectum gentes uł gentiũ re¬
ges ꝑibunt. Ip̃a uͦ calcib equoꝵ dirupta ꝑibit. Que qͣmuis
ita eẽt insolens: tñ dei eccłias honorabat. Plura etiam scõꝵ
cenobia fundauit. ⁊ edificia admirancli oꝑis construxit.
ut miracło fu̾it tanta ab ea fieri potuisse.

Expanded text:
esse dignissima, tunc, iubente Chlothario rege, in camerum indomitum pedibus legata, dissipatis membris, obiit. Ad extrefilio Childeberto vel Childeberti filiis regnum gubernans, propter insolentiam morum, adeo intolerabilis erat Francis, ut merito crederetur, Sibillam de ea vaticinatam esse: « Veniet, ait, Bruma de partibus Hispaniae, ante cujus conspectum gentes vel gentium reges peribunt; ipsa vero culcibus equorum dirupta peribit. » Quae quamvis ita esset insolens, tamen ecclesias Dei honorabat. Plura etiam sanctorum cenobia fundavit, et edificia ammirandi operis construxit, ut miraculo fuerit, tanta ab e
Abbreviated transcription (Latin):
buit qui nec ferentos nec metentes nec in horrea con¬
eregantes absq uĩa sollicitucline uos enutrit et
habundanter in oumib que uobis sunt opituna
ꝓiudit. Ipse uero auicules rostris apertis alis colli¬
sisq ꝓtensis suo modo mirabiliter gestientes scm̃
dei talia ꝓponencem intuebantur ⁊ uerbis siuis
tangebat ut uoluit nec illis cuidem seprius a
loco mouentibus donec benedictione cum siguo cru¬
omiserat auibus predicare. Igiturabilso tenbore
uir dei quilis ori semper laus affuit saluatorpo non
solum homines ut laudarent ipse laudans ad mo¬
lac fratrum uł sororum nominibus nͣuac upanio
ad omnium ꝯditoris laudem collicituis muitauit

Expanded text:
buit; qui nec serentes nec metentes, nec in horrea conbuit; qui nec serentes nec metentes, nec in horrea congregantes, absque vestra sollicitudine vos enutrit et abundanter in omnibus quae vobis sunt opportuna providit". Ipsae vero aviculae, rostris apertis, alis collisque protensis, suo modo mirabiliter gestientes, sanctum Dei talia proponentem intuebantur, et verbis suistangebat ut voluit; nec illis quidem se prius a loco moventibus, donec benedictione cum signo cruomiserat avibus praedicare. Igitur ab illo tempore vir Dei, cuius ori semper laus affuit, laus utique Salvatoris, non solum homines ut laudarent ipse laudans admolias, fratrum vel sororum nominibus nuncupans ad omnium Conditoris laudem sollicitus invitavit
Abbreviated transcription (Latin):
dem uir columbina simplicitate plenus dum mo¬
re solito quadam uite ꝑ uallem spoletanam transi¬
tum faceret accidit ut non longe a castello cui no¬
men menãnium multitudinem magnam diuer¬
si geueris auium conuolasse uide̾t. Et qm̃ ob preci¬
puum treatoris amorem miro ⁊̃ in omnes creaturas
ducebatur affectu socus in uia relictis alatritor
contra locum ubi stabant adunate cucurrit easq
prout eisꝯsuetudinis erat ueluti iationis huma¬
ne capaces salutauit. uidens autem ꝙ ꝓpter ppsũ
loco non cederent: admians usq ad illas accessit s
uec tunc una quidem illarum dum aduenuet ab¬
scelsit. Eueplotus itaq magno gaudio uir di
sollicite illas ad audiendum uerbum dei monuit
nitendere. ⁊ his similia simpliciter inter alia plura
ꝓposuit. Fraties mei uolucres multum tenemini urm
Taudare ⁊ diligere creatorem qui plumis uoi idu¬
it qui pennis uos a terra subuehit qui uobis inter
crraturas nobilibus in puriou mansiones aere tri¬

Expanded text:
 vir columbina simplicitate plenissimus, dum more solito quadam vice per vallem Spoletanam transitum faceret, accidit ut non longe a castello, cui nomen Mevanium, multitudinem magnam diversi generis avium convolasse videret. Et quoniam ob praecipuum Creatoris amorem miro in omnes etiam creaturas ducebatur affectu, sociis in via relictis, alacriter contra locum ubi stabant adunatae cucurrit, easque, prout ei consuetudinis erat, veluti rationis humanae participes salutavit. Videns autem quod propter ipsum loco non cederent, admirans usque ad illas accessit; sed nec tunc una quidem illarum, dum adveniret, abscessit. Repletus itaque gaudio magno, vir Dei sollicite illas ad audiendum Domini verbum intendere monuit, et his similia simpliciter eis inter alia plura proposuit: "Fratres mei volucres, multum tenemini vestrum laudare et diligere Creatorem, qui plumis vos induit, qui pennis a terra vos subvehit, qui vobis inter creaturas nobilibus in puriore mansiones aëre tri
Abbreviated transcription (Latin):
endis uͦ uirtutibus edificare tantum medo atq plantare
Uñ liquido difficilius ꝑatet conuelli atꝙ eradicari in oli¬
tas coppris atqr amime passiones qim̃ s̃pũales extrui plã
erga multas ꝓfessiones studiaq duuditur. Qͥdam eim
sũmã intentõnis sue erga hemi secreta ⁊ corcdis ꝯstituunt ꝓu¬
ritatem. Qͥdam erga insti tutõnis frm̃ et ꝑ ugilem cenobi¬

Expanded text:
ent adquirendis aedificare tantummodo atque plantare. unde liquido patet difficilius conuelli atque eradicari inolitas corporis atque animae passiones quam spiritales extrui planterga multas professiones studiaque diuiditur. quidam enim summam intentionis suae erga heremi secreta et cordis constituunt puritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
sũmeq scĩe uiri insatutõ subsequit᷑. Qͥ cum sacraꝵ
scripturaꝵ nos aliqua memorie cõmendasse ⁊ corum intel¬
ligentiam desid̾are sensisset talibus nos adorsus ẽ ubis. Qs¬
ut om̃ium natura uicioꝵ ⁊ curatõnis iatõ cognoscatur
Scd̃s ut ita disc̾natur ordo iurtutum earq ꝑfectõne mẽs
imꝑio subiecta famulet᷑ s tanꝙͣ naturali bono delectetur
atq pascatur ⁊ arluam illam atꝙ angustam uiam cũ
ob lectatõne conscendat. Qͦ enim m uł uirtutũ rõnem qͥ¬
ĩecundus ĩ actuali disciplina gradus ẽ uł rerum spualiũ
⁊ celestiũ sacramenta q̃ ĩ theorie gradu sublimiora consistũt
ualebit atting̾e qui naturam uiciorum suoꝵ nec potuit

Expanded text:
scientiae viri institutio subsequatur. Qui cum sacrarum Scripturarum nos aliqua memoriae commendasse et eorum intelligentiam desiderare sensisset, talibus nos adorsus est ut omnium natura uitiorum et curationis ratio cognoscatur. secundus, ut ita discernatur ordo uirtutum earumque perfectione mensio subiecta famuletur, sed tamquam naturali bono delectetur atque pascatur et arduam illam atque angustam uiam cum oblectatione conscendat. quo enim modo uel uirtutum rationem, qui secundus in actuali disciplina gradus est, uel rerum spiritalium et caelestium sacramenta, quae in theoriae gradu sublimiore consistunt, ualebit adtingere, qui naturam uitiorum suorum nec potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ue̾m hostis calliditaitẽ qi iu ꝑaclisi amenitaite ꝑ feminea
imbeeslitatẽ fregit uiri iugorem. Iddq equm est m care
muiliebrem aspectũ ne euꝑiar ego laqueis inimici ince¬
lens squalida heni loca Ite inquit optimi iuueriũ⁊ ⁊ de¬
tum tñ habeat quã dui in corpore suꝑfuero faciem
mulieris neqͣquam uisurũ neꝙ hoc cenobiolũ qd dño
p̾erpiente construxi. in gressu mulieris unqͣm patebit
seq enim decet nos qui de xp̃i censem᷑ familia uedere
nẽm mulierib aspectũ aut peo capescenda tra i unics¬

Expanded text:
tem, qua in paradisi amoenitate per femineam imbecillitatem fregit viri vigorem. Ideoque aequum est mihi cavere muliebrem aspectum, ne capiar ego laqueis inimici, incolens squalida eremi locatum tamen habeat, quandiu in corpore fuero, faciem me mulieris nequaquam visurum, neque hoc coenobium quod, Domino praecipiente, construxi, ingressui mulieris nunquam patebit. Neque enim decet nos, qui de Christi censemur familia, vendere nostrum mulieribus aspectum, aut pro capessenda terra ini
Abbreviated transcription (Latin):
hyspaniis .xx. milia ferine militũ contͣ wandalos pug¬
nantiũ cesa sũt Gensericꝰ ocdia gothoꝵ ueritꝰ. ⁊ similia
bonefacio uitatꝰ cum w̾andalis ⁊ om̃ib eoꝵ familiis ad
affricam tnͣffretauit: eamq inuadens ⁊ clilacerans
mstani młto tpr̃e cladem romanis intulit. In gallia
cum suchar rex hunoꝵ burgũdiones nimis oppͥm̾et
⁊ statim hunis cõgressi panci mł̾ta milia eoꝵ peraerũt¬
romane eccłie .xliiꝰ. p̾sidet: romani in affrica Wandalis
congressi suꝑant᷑. Wonefaciꝰ conflictu cũ echio habrto:
uictor quidem s moriturꝰ abscedit. In britãnia lux sa¬

Expanded text:
Hispaniis 20 milia ferme militum contra Wandalos pugnantium caesa. Gensericus odia Gothorum veritus, et simul a Bonefacio invitatus, cum Wandalis et omnibus eorum familiis ad Africam transfretavit, eamque invadens et dilacerans, multam multo tempore calamitatem Romanis intulit. In Gallia cum Suptar rex Hunorum Burgundiones nimis opprimereet satim Hunis congressi, pauci multa milia eorum peremerunt, etRomanae aecclesiae 42d u s presidet. Romani in Affrica Wandalis congressi superantur. Bonefacius conflictu cum Aetio habito, victor quidem, sed moriturus abscedit. 435. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
ut p᷑p. factus est suꝑsticiosum untu̾salis uocabuli nom̃ re¬
mediocb indum̃tis ad sue hũilitatis indicium in pontifi¬
eiꝰ suo cpr̃e ministraret. Equib pauꝑib dum unũ in qͦ¬
mans stipis inopia ꝑisse ꝑ aliqͦt clies a missaꝵ celebratõe
angłs dñi ad quẽdam h̾emitam qui unũ catũ ꝑeo releuã¬
do cedio secũ habebat de eodem gͥgorio testaret᷑ dicens ma¬
iorem delectatõem habes in hoc eato: qͣm gregoriꝰ in om̃i
imꝑto romano tante hũilitatis fuit ut cum idem hemita
ꝑegrinꝰ ei in sollempni apparatu ꝓcedenti se ꝓsterne uel¬
leti ip̃e eidẽ ꝑegrino prior de equo descendẽs metaneũ face̾t
Crimina semel audita: nlłatenus indiscussa p̃ceribat.
Zubdiaconũ ordinari uetuit uͥ continẽtiã eciã a cõiugio
profiteret᷑. Sullũq altius ꝓgredi ꝑmisit: nͥ cuiꝰ castitas

Expanded text:
us est, superstitiosum vniuersalis vocabulum remediocribus indumentis ad suę humilitatis indicium in Pontifieis suo tempore ministraret. E quibus pauperibus dum unum in quomans eum stipis inopia perisse, per aliquot dies a missarum celebratione angelus ad quemdam eremitam, qui unum catum pro relevando secum habebat, taedio de eodem Gregorio testaretur, dicens: Majorem dilectionem habes tu in hoc tuo cato, quam Gregorius in omni imperio Romano. Tantae autem humilitatis fuit, ut cum ei quidam peregrinus in solemni apparatu procedenti ad benelet, ipse eidem peregrino prior de equo metaneam faceret. Crimina semel audita nullatenus indiscussa praeteribat. Subdiaconum ordinari vetuit, nisi continentiam a conjugio profiteretur, nullumque altius progredi permisit, nisi cujus castitas
Abbreviated transcription (Latin):
ic gerbertus ex gallia natus monachus a puero
ap̃ud aloriacum adoleuit Nemum adolescens
claustrum exiens perrexit hyspaniam que olim a po¬
manis possessa tempore honorii imperatoris ĩ ius go¬
thorum concesserat. Gothi autẽ usꝙ ad tempora gre¬
goui pape arriani fuerant s tunc ꝑ leandrum hyspa¬
liensem ep̃m catholici fc̃ sunt et ꝑ recharedũ regem
fratiem hminigildi quem pat̾ nocte paschali pro afessi¬
one fidi int̾fecit. Leandro autem successit ysidorusuin
sauctus ⁊ doctus. aũ corpꝰ nr̃a etate adefonsus gallicie rex
doletum transtulit ad ponlus auro comparatum Sar¬
racem autem qui gothos sb̾uigau̾ant. ipsi auoq a ka¬
rolo magno uicti. galliciani ⁊ lusitamã maximas hys¬
panie ꝓuuicias amiserunt. Possident autem usc hodi¬
hosueniens gͣb̾tus uicit scĩa tholomeum ĩ astralabio
alcaudrum ĩ astrorum int̾sticio firminum ĩ fato. Ibi
didicit et cantꝰ auiũ et uolatus mist̾ium. et tenues ex

Expanded text:
ic Gerbertus ex Gallia natus, monachus a puero apud Floriacum adolevit: deinde adolescens claustrum exiens, perrexit Hispaniam, quae olim a Romanis possessa, tempore Honorii imperatoris in jus Gothorum concesserat. Gothi autem usque ad tempora Gregorii papae Ariani fuerant; sed tunc per Leandrum Hispalensem episcopum catholici facti sunt, et per Recaredum regem fratrem Hermenegildi, quem pater nocte Paschali pro confessione fidei interfecit. Leandro autem successit Isidorus vir sanctus et doctus, cujus corpus nostra aetate Alfunsus Galliciae rex Toletum transtulit ad pondus auro comparatum. Saraceni autem qui Gothos subjugaverant, ipsi quoque a Carolo Magno victi, Galliciam et Lusitaniam maximas Hispaniae provincias amiserunt: possident autem usque hodihoc veniens Gerbertus vicit sciencia, Ptholomeum in astrolabio, Alexandrum in astrorum intercisio, Firminum in didicit et cantus avium, et volatus mysterium, et tenues ex
Abbreviated transcription (Latin):
unecc̃a benti petiu lum uidenret ch orisisatio
slguia et tonitrua ꝙ hyatus t̾re ex huis dũtaat
pletenus iam delapsus. ꝓrissumom iatremesiire
o dehemador initiocinantẽ inuocauit. et precesi
baidieudas contunio sensit. Nam cum cucumꝙs
coaitaretur a t̾ia et pene suffo caretur. duxilio Regine unr¬
ginum a terra extractus euasit uiuus. In natali apostoloꝵ
petri et pauli cura horam sextam contigit hoc opus horrẽ¬

Expanded text:
a B. Petri dum videret coruscationes, fulgura et tonitrua; et hiatus terrae ex his duntaxat, collotenus jam delapsus, piissimam Matrem Domini apud Rochemador patrocinantem invocavit; et preces suas exaudiendas continuo sensit. Nam cum circumquoarctaretur a terra, et pene suffocaretur, auxilio Reginae virginum a terra extractus evasit vivus. In Natali apostolorum Petri et Pauli contigit hoc opus horren
Abbreviated transcription (Latin):
Acauerem filium suum henricum gene rege anglie ⁊ ma¬
lidouici regis francorum in odium sci thome archi trene
n amuariensis fecit consecrari in regem a rogero ebora tu xui
arthiep̃o. quod ad solum cantuariensem ꝓ tieͥbat.¬
sim tempore in ꝑtibus ceientis et in t̾ra ꝓmissiõis exi¬
ssis petatis homimim t̾remotus multas urbes eccle
ates qui tam repentino sadebant excidio. hermanã¬

Expanded text:
ajorem filium suum Henricum generumLudovici regis Francorum in odium S. Thomae archiepiscopi Cantuariensis fecit consecrari in regem a Rogero Eboracensi episcopo: quod solum ad Cantuariensem pertinebat tempore in partibus Orientis, et in terra promissionis, exigentibus peccatis hominum, terraemotus multas urbes, eccleInter caeteros, qui tam repentino cadebant excidio, Herman
Abbreviated transcription (Latin):
uñ sp̃uaut̾ uiuat ⁊ appetat similitudĩem boni sub
qͣ male uiuat ⁊ lateat. Silꝑb ułt se credi cõstantem:
ꝓcligus lib̾alem auarus indigẽtem temerariꝰ fortẽ
humanꝰ ꝑcum. gulosus humanũ ignauus qͥetum:¬
cacitas libertatis appeslatõem obtendit Eloquẽ¬
tiam u̾bositas fingit: ⁊ curiositas malũ sub sp̃u
ti. Quosdam puclicos aut temperatõ corpoꝵ facit
aut timor supplicii temporal̾ ab impudicitie actõ¬

Expanded text:
er vivat, et appetat similitudinem boni, sub qua male vivat et lateat. Superbus vult se credi constantem, prodigus liberalem, avarus diligentem, temerarius fortem, inhumanus parcum, gulosus humanum, ignavus quietumcacitas appellationem libertatis obtendit, eloquentiam verbositas fingit, et curiositatis malum sub studii t. Tales pudicos aut temperatio corporum facit, aut timor supplicii temporalis ab impudicitiae act