comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudo eius ꝑmensuras morarũ digeratur : sed
simul hab& om̃ia quib uersũ efficit non simul haben¬
dẽ om̃ia sed posteriorib pͥora collentẽ. Propt̾ea tamen
pulchrĩ: quia excrema illius uestigia pulchritudinis
ostentat: quã constanter atq incõmutabiliter arsipsa
custodit. Itaq ut non nulli ꝑuersi magis amant uersũ
quã ipsã artẽ qua conficitur uersus. quia pͥus se aurib
quã intelligentiȩ deder̃ : ita multi temporalia diligune
Conditricẽ uero ac moderatricẽ tempoꝵ diuinã ꝓuiden¬
tiã non requir̃: Atq inipsa dilectione tempor alium.¬
nolunt transire quod amant. & tam sunt ab surdi. quã
.ẽ. siquisquã inrecitatione p̃clari carminis unã aliquã
sillabã solam ꝑpetuo uell& audire sed tales auditores
carminũ non inueniuntur: Talib autẽ rerũ existima¬
torib plena sunt omnia: ꝓptea quia nemo . ẽ. qui ñ

Expanded text:
pulchritudo ejus per mensuras morarum digeratur: sed pulchritudo ejus per mensuras morarum digeratur: sed simul habet omnia, quibus efficit versum non simul habentem omnia, sed posterioribus priora tollentem; propterea tamen pulchrum, quia extrema vestigia illius pulchritudinis ostentat, quam constanter atque incommutabiliter ars ipsa custodit. 43. Itaque, ut nonnulli perversi magis amant versum, quam artem ipsam qua conficitur versus, quia plus se auribus quam intelligentiae dediderunt: ita multi temporalia diligunt, conditricem vero ac moderatricem temporum divinam providentiam non requirunt; atque in ipsa dilectione temporaliumnolunt transire quod amant, et tam sunt absurdi, quam si quisquam in recitatione praeclari carminis unam aliquam syllabam solam perpetuo vellet audire. Sed tales auditores carminum non inveniuntur; talibus autem rerum aestimatoribus plena sunt omnia; propterea quia nemo est, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. nat̾am in cõmutabilẽ & singularẽ: Quã secutus
non err&. & assecutus non doleat habebit eñi eaiã conse¬
quentẽ redẽptionẽ corporis sui. quod iã non corrũpet᷑
Nunc uͦ corpꝰ quod corrũpitur ad grauat animã & dep̃mit
terrena in habitatio sensũ multa cogitantẽ quia rapit̾
inordinẽ successionis extrema corpoꝵ pulchritudo¬
Nam idõ extrema ẽ: quia simul non potest habere om̃ia
Seddũ alia cedunt atq succedunt. temporaliũ formarũ
Numerũ in unã pulchritudinẽ cõpleat. Et hoc totũ non¬
ꝓpt̾ea malii: quia transit: sic em̃i & uersus in suo genere
Nec eñ scła enuntiatur. nisi pͥma transierit: Atq ita
pordinẽ ꝑuenitur ad finẽ: Ut cũ sola ultima sonat.
non secũ sonantib suꝑioribus. formã tam̃ & decus
metri cũ p̃teritis contexta ꝑficiat. Nec idõ tam̃ ars
ipsa qua uersus fabricatur sic tẽpori obnoxia. ẽ: ut

Expanded text:
, id est naturam incommutabilem et singularem, quam secutus , id est naturam incommutabilem et singularem, quam secutus non erret, et assecutus non doleat. Habebit enim etiam consequentem redemptionem corporis sui , quod jam non corrumpetur. Nunc vero corpus quod corra cogitantem , quia rapitur in ordinem successionis extrema corporum pulchritudoNam ideo extrema est, quia simul non potest habere omnia; sed dum alia cedunt atque succedunt, temporalium formarum numerum in unam pulchritudinem complent. CAPUT propterea malum, quia transit. Sic enim et versus in suo genere Nec enim secunda enuntiatur, nisi prima transierit; atque ita per ordinem pervenitur ad finem, ut cum sola ultima sonat, non secum sonantibus superioribus,formam tamen et decus metricum cum praeteritis contexta perficiat. Nec ideo tamen ars ipsa qua versus fabricatur, sic tempori obnoxia est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩt̃is huiuscemodi rebus. facillime fieri potest. Ni¬
hil eni. ẽ. corporis quod non ł unũ usũ possit innume¬
rabiliter cogitari. Uel in paruo spatio uisũ possit eadẽ
imaginandi facultate ꝑ infinita diffundi sed facillimũ
.ẽ. execrari carnẽ: difficillimũ . ẽ. autẽ non carnaliter
sup plitio: fit om̃is nat᷑a corporea. illud qd ꝑsalomonem
dicitur Uanitas. ẽ. uanitantiũ & om̃ia uanitas. Que abun¬
dantia .ẽ. homini in om̃i labore eiꝰ quo ipse laborat sub sole:
Nc eñ frustra ad ditũ . ẽ. uanitantiũ qua si uanitantes
detrabas qui tanquã pͥma sectantur extrema non erit
corpus uanitas. sed in suo genere quã uis extremã pulchri¬
tudinẽ sine ullo errore monstrabit: Temporaliũ enĩ
dantia & si dici potest copiosa egestas: Dũ aliud & ali¬
ud sequitur & nihil cũ eo ꝑmanet: sic atempore frumti
uini & olei sui multiplicatus. ẽ : ut non inueniat idipsũ

Expanded text:
et caeteris hujusmodi rebus facillime fieri potest. Niet caeteris hujusmodi rebus facillime fieri potest. Nihil enim est corporis, quod non vel unum visum possit innumerabiliter cogitari, vel in parvo spatio visum possit eadem imaginandi facultate per infinita diffundi. Sed facillimum est exsecrari carnem, difficillimum autem non carnaliter supplicio, fit omnis natura corporea illud quod per Salomonem dicitur: Vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore ejus, quo ipse laborat sub sole ? Neque enim frustra est additum, vanitantium, quia si vanitantes detrahas, qui tanquam prima sectantur extrema, non erit corpus vanitas; sed in suo genere, quamvis extremam, pulchritudinem sine ullo errore monstrabit. Temporalium enim boriosa, et, si dici potest, copiosa egestas, dum aliud et aliud sequitur, et nihil cum eo permanet. Sic a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicatus est, ut non inveniat idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ putet. quȩ om̃ũ infima. ẽ. Naturȩ scilic&
corporeȩ: quã ꝑlubricos sensus caro maleddeto
nuntiauerit. Ut cũ aliqd cogita uer it intelligere
se credat umibris illusus phantasmatũ. Si quando autẽ
non tenens integr̃a diuinȩ ꝓudentiȩ disciplinã. sed tene¬
re se arbitrans carm resistere conatur usq aduisiliũ
rerũ imagines ꝑuenit. Et lucis huꝰ quã certis terminis
circũ scriptã uid&. inmensa spatia cogitatione format
in aniter. & hanc sperisibi futurȩ habitationis pollicetur
N esciens oculoꝵ concupiscentiã se trahere: &cũ hoc mundo
ire uelle extra mundũ. quẽ ꝓpt̾ea ipsũ non. ẽẽ. putat᷑
qua enis clariorem parcẽ ꝑ infinitũ falsa cogitatione
distendit: Quod non solũ dehac luce sed etiã de aqua.
postremo deuino. demel :de auro. de argento. de ipsis
deniq pulpis ł sanguine. ł ossib quoꝵ lib& animaliũ

Expanded text:
speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis circumscriptam videt, immensa spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem sibi futurae habitationis pollicetur; nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis denique pulpis, vel sanguine, vel ossibus quorumlibet animalium,
Abbreviated transcription (Latin):
aspexerint Neq cũ eadẽ lux quȩ adoculos ꝑtinet
ꝓpluce sapientiȩ quȩ admentẽ ꝑtinet colitur ipsa fit
malũ: suꝑstitio malũ. ẽ. qua creaturȩ potus quam
creatori seruitur. Quod malũ omnino nullũ erit:
cũ anima recognito creatore. ipsi unise sub iecerit.
& cȩcã ꝑ eũ subiecta sibi. ẽẽ. ꝑsenserit Ita om̃is corpo¬
rea creatura si tantũ mͦ possideatur ab anima quȩ di¬
ligit dm̃. bonũ. ẽ. infimũ. & ingenere suo pulchrũ: qm̃
forma & specie continetur Si autẽ diligatur ab ani¬
ma quȩ negligit dm̃: nec sic quidẽ malũ fit ipsa. sed
qm̃ peccatũ malũ . ẽ. quo ita diligitur.: fit pęnalis dilec
tibus. qul neq ꝑmanene neq satiant. & torquent dolorib.
quia cũ ordinẽ suũ ꝑagit pulchra mutabilitas tẽpoꝵ.
deserit amantẽ species concupita. & ꝑcruciatũ sentientis
discedit a sensib & errorib agitat. ut hanc. ẽẽ. prmiã

Expanded text:
aspexerint. Neque cum eadem lux quae ad oculos pertinet, aspexerint. Neque cum eadem lux quae ad oculos pertinet, pro luce sapientiae quae ad mentem pertinet, colitur, ipsa fit malum: sed superstitio malum est, qua creaturae potius quam Creatori servitur; quod malum omnino nullum erit, cum anima recognito Creatore, ipsi uni se subjecerit, et caetera per eum subjecta sibi esse persenserit. 40. Ita omnis corporea creatura, si tantummodo possideatur ab anima quae diligit Deum, bonum est infimum, et in genere suo pulchrum; quoniam forma et specie continetur: si autem diligatur ab anima quae negligit Deum, ne sic quidem malum fit ipsa; sed quoniam peccatum malum est, quo ita diligitur, fit poenalis dilecttibus: quia neque permanent, neque satiant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam
Abbreviated transcription (Latin):
p̾atitur: & hoc ẽ. totũ malũ Facere autẽ & pati:
non. ẽ. substantia. Iua ꝓpt̃ substantia. non. ẽ. ialum
Sic enĩ nec aqua malũ.ẽ. nec animal quod uiuit in aere.
Nã istȩ subst e sunc Sed malũ. ẽ. uoluntaria p̃cipitatio
in aquã: & suffocatio quã mersus patitur. Stilus ferreus
alia parte qua scribamus. alia qua deleamus aliter
fabricatus .ẽ. & in suo genere pulcher. & ad usũ nr̃m
accõmodatus. ẽ At si quispiã ea parte scribere qua
deletur & ea uelit delere quascribitur. nullo modo
stilũ malũ fecerit: cũ ipsũ factũ iure uituperetur
Quod si corrigat. ubi erit malũ: Siquis repente meri¬
dianũ solẽ intueatur: reꝑcussi oculi turbabuntur:
Nũ ideo aut sol malũ erit. aut oculi: nullo mͦ Sunt enĩ¬
su substantię. Sed malũ. ẽ: in ordinatus aspec tus. &̃
ipsa quȩ consequitur ꝑturbatio Quod malũ non erit :
cũ oculi fuerint recreati. & lucẽ suã congruenter

Expanded text:
tur; et hoc est totum malum. Facere autem et pati non est substantia: quapropter substantia non est malum. Sic enim nec aqua malum est, nec animal quod vivit in aere; nam istae substantiae sunt: sed malum est voluntaria praecipitatio in aquam, et suffocatio quam mersus patitur. Stilus ferreus alia parte qua scribamus, alia qua deleamus, affabre factus est, et in suo genere pulcher, et ad usum nostrum accommodatus. At si quispiam ea parte scribere qua deletur, et ea velit delere qua scribitur, nullo modo stilum malum fecerit, cum ipsum factum jure vituperetur: quod si corrigat, ubi erit malum? Si quis repente meridianum solem intueatur, repercussi oculi turbabuntur: num ideo aut sol malum erit aut oculi? Nullo modo; sunt enim substantiae: sed malum est inordinatus aspectus, et ipsa quae consequitur perturbatio; quod malum non erit, cum oculi fuerint recreati, et lucem suam congruenter
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sidiligat anima rationalis peccat: quia infra illam
ordinatũ est. Quare ipsũ peccatũ malũ . ẽ: non ea
substantia quȩ peccando diligitur. Non eñĩ arbor
illa malũ .ẽ. quȩ in medio paradysi plantata scribitur.
sed diuini p̃cepti trans gressio. Quȩ cũ consequentẽ¬
habet iustã dãnationẽ: contingit ex illa arbore quȩ
contra ueatũ tacta .ẽ. dimnoscentia boni & mali. Iuia
cũ suo peccato anima fuerit implicata luç̾do pęnas
discit quid inter sit inter p̃ceptũ quod custodire noluit
& peccatũ qđ fẽc. atq hoc modo malũ quod cauendo
nondidicit. discit sentiendo. & bonũ quod obtẽꝑando
minus diligebat. ardentius diligit cõparando Uitiũ¬

Expanded text:
quod si diligit anima rationalis, peccat; quia infra illam quod si diligit anima rationalis, peccat; quia infra illam ordinatum est: quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia quae peccando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradiso plantata scribitur, sed divini praecepti transgressio. Quae cum consequentehabet justam damnationem, contingit ex illa arbore, quae contra vetitum tacta est, dignoscentia boni et mali: quia cum suo peccato anima fuerit implicata, luendo poenas, discit quid intersit inter praeceptum quod custodire noluit, et peccatum quod fecit; atque hoc modo malum, quod cavendo non didicit, discit sentiendo; et bonum quod non obtemperando minus diligebat, ardentius diligit comparando
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa mors malũ sit. Nisi enĩ salute aliqua priuarent᷑
non eis nocer& uitiũ ł mors. Sed si non nocer& uitiuni¬
ł mors: nullo mͦ. eẽt. uitiũ. Si gͦ saluti aduersatur uitiũ¬
& nullꝰ dubitante salus bonũ ẽ: bona sunt om̃ia quib ad¬
uersatur uitiũ. Quib aduersatur uitiũ : ip̃sa uitiantur
Bona sunt gͦ quȩ uitiantur. Sed idõ uitiantur: qm̃ non
sũme bona sunc: non sunc ds̃. Bonũ gͦ qđ uitiari non
possuna uitiari: quia ꝑse ipsa nihil sune ler ipsũ autẽ
partĩ non uitiantur : partĩ uitiata sanantur. Est autẽ
uetat sũma & intuna ueritas. Ita homo deparadyso
osis adegena a firmitate ad infirma. Non gͦ abono sub¬
stantiali ad malũ substantiale. quia nulla substantia
malũ. ẽ.: sed ab ono ȩt̃no adbonũ tẽporale. abono spĩtali
adbonũ carnale. ab ono intelligibili. adbonũ sensibile
abono sũmo. adbonũ infimũ Est igitur quoddã bonũ.

Expanded text:
et ipsa mors, malum sit. Nisi enim salute aliqua privarentur, et ipsa mors, malum sit. Nisi enim salute aliqua privarentur, non eis noceret vitium vel mors: sed si non noceret vitium, nullo modo esset vitium. Si ergo saluti adversatur vitiumt nullo dubitante salus bonum est; bona omnia sunt, quibus adversatur vitium; quibus autem adversatur vitium, ipsa vitiantur: bona sunsumma bona sunt, non sunt Deus. Bonum ergo quod vitiari non possunt vitiari, quia per seipsa nihil sunt: per ipsum autem partim non vitiantur, partim vitiata sanantur. CAPUT XX.-vetat summa et intima veritas. Ita homo de paradisoosis ad egena, a firmitate ad infirma: non ergo a bono substantiali ad malum substantiale, quia nulla substantia malum est; sed a bono aeterno ad bonum temporale, a bono spirituali ad bonum carnale, a bono intelligibili ad bonum sensibile, a bono summo ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
choatũ: nondũ. ẽ. nnihil: Ac ꝑ hoc id qͦq inquantũ est¬
non ẽ nisi ex dõ. Qua ꝓpt̃ eciã side aliqͣ in formi materia
faetus et uidus hȩc ipsa facta. ẽ. de omino nibilo
possit inchoatũ. ẽ dibeneficio formabile est¬
ꝑ oñi ẽt eni. ee. formatũ Honnullũ gͦ bonũ ẽ & capa¬
entas formȩ & idõ bonoꝵ om̃iũ auc̃tor qui p̃stitit
formã ĩpse fecit etiã posse formari. Ita omne qđ e
inquantũ ẽ. & omne qđ nondũ. ẽ. inquantũ eẽ. potest
exdõ hab&: qđ alio mͦ sic dr̃ omne formatũ inquantũ
formatũ .e. & omne qđ nondũ formatũ. ẽ. in quantum
formari potest ex dõ habet Nulla autẽ res optinet
integritate naturȩ suȩ : nisi insuo genere salua sit
Abeo .ẽ. autẽ om̃is salus. a quo.ẽ. omne bonũ: & omne
oculi mentis patent᷑. nec ꝑnicioso studio uanȩ uictoriȩ
caligant. atq ꝑturbantur: facile intelligit om̃ia quȩ
uitiantur & mor iuntur bona. eẽ. quã quã ipsũ uitiũ

Expanded text:
est nihil, ac per hoc id quoque in quantum estnon est nisi ex Deo. 36. Quapropter etiam si de aliqua informi materia factus est mundus, haec ipsa facta est omnino de nihilo. formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor, qui praestitit formam, ipse fecit etiam posse formari. Ita omne quod est, in quantum est; et omne quod nondum est, in quantum esse potest, ex Deo habet. Quod alio modo sic dicitur: omne formatum, in quantum formatum est; et omne quod nondum formatum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae, nisi in suo genere salva sit. Ab eo autem est omnis salus, a quo est omne bonum; at omne oculi mentis patent, nec pernicioso studio vanae victoriae caligant atque turbantur, facile intelligit, omnia quae vitiantur et moriuntur, bona esse, quanquam ipsum vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
unt : quia mutabilia sunt. Quare mutabilia suna: Quia
non sũmȩ sunr. Quare non sũmȩ sunt: Quia inferiora sunt
eo aquo facta sunr. Quis ea fecit: Qui sũmȩ est. Quis hic
psũ enĩ quantũ cũq. ẽ e. bonũ. ẽ : quia sũmũ bonũ. ẽ. sũme
ẽẽ. Unde fẽc̃ : ex nihilo. Qm̃ quicqͥd ẽ. quantula cũq
speciessit necesse. ẽ. Ita & siminimũ bonũ. tamenbonum
erit. & ex dõ erit. Nã qm̃ sũma species sũmũ bonũ est
minima species minimũ bonũ. ẽ: Omne autẽ bonũ
aut ds̃ aut exdõ est. Ergo exdõ. ẽ. etiã minima spe¬
cies Sane autẽ qđ despecie. hoc etiã deforma dici
potest. Neq enĩ frustra tã speciosissimũ. quã formosis¬
simũ in laude ponitur. Idigitur . ẽ. unde fecit ds̃ om̃ia
qđ nullã speciẽ hab&. nullãq formã : quia nihil . ẽ. aliud

Expanded text:
unt? Quia mutabilia sunt. Quare mutabilia sunt? Quia non summe sunt. Quare non summe sunt? Quia inferiora sunt eo a quo facta sunt. Quis ea fecit? Qui summe est. Quis hic Ipsum enim quantumcumque esse, bonum est; quia summum bonum est summe esse. Unde fecit? Ex nihilo. Quoniam quidquid est, quantulacumque specie sit necesse est; ita etsi minimum bonum, tamen bonum erit, et ex Deo erit. Nam quoniam summa species summum bonum est, minima species minimum bonum est. Omne autem bonum, aut Deus, aut ex Deo est. Ergo ex Deo est etiam minima species. Sane quod de specie, hoc etiam de forma dici potest. Neque enim frustra tam speciosissimum, quam etiam formosissimum in laude ponitur. Id ergo est, unde fecit Deus omnia, quod nullam speciem habet, nullamque formam; quod nihil est a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipis. cur ipse ñ facis: itafit ut eũ ñ obȩdient̃ audiant.
qͥseipseñ audit. & dĩuerbũ qđeis p̃dicat᷑. simulcũ ipso
p̃dicatore c̃tẽpnat. Deniq: apłs scribens ad omothcũ¬
cũ dixisset. nemo adolescentiã tuã contẽnat. subiecit
unde nc̃ã pneret᷑ atq ait. Sed forma estosideliũ inser¬
mone. inc̃uersatione. in dilectione. infide. in castitate.¬

Expanded text:
 Quod mihi praecipis, cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant,  Quod mihi praecipis, cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse non audit, et Dei verbum quod eis praedicatur, simul cum ipso praedicatore contemnant. Denique Apostolus scribens ad Timotheucum dixisset, Nemo adolescentiam tuam contemnat; subjecit unde non contemneretur, atque ait: Sed forma esto fidelium in sermone, in conversatione, in dilectione, in fide, in castitate
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ etiã ñueritate annuntiari ueritas potest. id.ẽ. ut prauo
fideles ñ quẽ libet hominũ. sed ipsũ dnm obȩdient̃ audi¬
unt:qͥait. quȩdicunt facite : quȩ aut̃faciunt facere
nolite. dicunt enĩ& ñ faciunt. Ideo audiunt᷑ utilit̃. etiã
qͥutilit̃ nagunt. Sua enĩ quȩ rere student : sed suadocere
ñaudent. Delo coscilicet suꝑiore sedis ecclesia facȩ quee
sanadoctrina c̃stituit Propt̃ qđ ipsedñs priꝰquã detalib:
qđ cõmemoraui diceret : p̃misit. Cathedrũ moisi sedent.
Illagͦ cathedra ñeoꝵ sed morsi. cogebat eos bona dicere.
etiã ñ bona facientes : Agebant gͦ sua inuita sua. docere
aut̃ sua. cathedra illos ñ ꝑmittebat aliena: Multis itaq
ꝓsdicendo q̃ ñ faciunt. sed longe plarib: ꝓdessent faciendo
quȩdicunt. Abundant enĩ qͥmalȩ uitȩ suȩ defensionẽ exip¬
sissius p̃positis &edoctorib quȩrant. respondentes corde

Expanded text:
 tamen etiam non veritate annuntiari veritas potest: id est, ut pravo fideles non quemlibet hominum, sed ipsum Dominum obedienter audiunt, qui ait, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt; ideo audiuntur utiliter, qui etiam utiliter non agunt. Sua enim quaerere student, sed sua docere non audent, de loco scilicet superiore sedis ecclesiasticae, quam sana doctrina constituit. Propter quod ipse Dominus priusquam de talibus, quod commemoravi, diceret, praemisit, Super cathedram Moysi sederunt . Illa ergo cathedra, non eorum sed Moysi, cogebat eos bona dicere, etiam non bona facientes. Agebant ergo sua in vita sua; docere autem sua, cathedra illos non permittebat aliena. 60. Multis itaque prosunt dicendo quae non faciunt; sed longe pluribus prodessent faciendo quae dicunt. Abundant enim qui malae vitae suae defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerant, respondentes corde
Abbreviated transcription (Latin):
cũ decentissima uarietate int̾ponerent᷑.
totã istã speciẽ dictionis & quasi eiꝰ uul¬
tũ qͦ etiã in docti delectant᷑ mouent᷑¬
quȩ fecer̃. Nã unde cȩpimꝰ hunc locũ in¬
serere circuitꝰ s̃. Primꝰ mͥimimꝰ. hoc . ẽ. bim̃e

Expanded text:
um decentissima varietate interponerentur, totam istam speciem dictionis, et quasi ejus vultum, quo etiam indocti delectantur moventurque, fecerunt. Nam unde coepimus hunc locum inserere, circuitus sunt: primus minimus, hoc est bime
Abbreviated transcription (Latin):
do om̃iũ eccłarũ: Quis infirmat᷑ & ego
n infirimor: qͥs scandalitat᷑ & ego nuror:
Sigłari oportet : ihis quȩ infirmitatu
meȩ s̃ głibor quanta sapientia ista sint
dicta uigilantes uident: quanto uͦ etiã
eloquentiȩ cucurrerint flumine. &qͥs ter¬
itiauertit. porro aut̃ qͥ nouit agrioseit
qđ ea cesa quȩ cõmata greci uocant᷑. &m̃e

Expanded text:
 ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt, gloriabor . Quanta sapientia ista sint dicta vigilantes vident. Quanto vero etiam eloquentiae concurrerint flumine, et qui stertit advertit. 13. Porro autem qui novit, agnoscit quod ea caesa quae κόμματα Graeci vocant, e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iana: in duo quȩdam fueram prima
distributione paratus. Nam post
proemium quorespondi eis qui hoc fuerant
reprehensuri : duȩ sunt res inquam quibus nici¬
tur om̃is tractatio scripturarũ modus inue¬
niendi quȩ intelligens. & modiis proftrendi quȩ

Expanded text:
iana, in duo quaedam fueram prima distributione partitus. Nam post prooemium, quo respondi eis qui hoc fuerant reprehensuri: Duae sunt res, inquam, quibus nititur omnis tractatio Scripturarum; modus inveniendi quae intelligenda sunt, et modus profere
Abbreviated transcription (Latin):
signa int̃p̃tari conabant᷑. ad creaturã colendã
uenerandãq referebant. Quid enĩ mꝓdest simu¬
lachrũ uerbigrã neptuni. ñ ipsũ habendũ dm̃.
sedeo significari uniuersũ mare uł etĩ om̃s aqͣs
cȩteras quȩ fontib ꝓruunt: sic a qͦdã poeta illorũ
describit᷑ sibene recolo itadictũ : Tuneptune pat̃
cui timpora cana crepanti. Cincta salo resonant :
magnꝰ cui ꝑpetemento. ꝓfluit oceamus & flumi¬
na crinib errant. Hȩc siliqua intradulcetectoriũ :¬
sonantes lapillos quatit. Non ẽ. autẽ hominũ :
ad illã significationẽ refert᷑. nisi forte ut ne utrum
colã tã enĩmͥstitua quȩ libit quã mare uniuersuĩnonẽ ds̃
ł attor tam̃ altius demersos et̃ qͥoꝑa hominũ deosputaint

Expanded text:
lendam venerandamque referebant. Quid enim mihi prodest simulacrum, verbi gratia, Neptuni non ipsum habendum Deum, sed eo significari universum mare, vel etiam omnes aquas caeteras, quae fontibus proruunt? sicut a quodam poeta illorum describitur, si bene recolo, ita dicente: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti Cincta salo resonant, magnus cui perpete mento Profluit oceanus, et flumina crinibus errant. Haec siliqua intra dulce tectorium sonantes lapillos quatita non est autem hominum, ad illam significationem refertur, nisi forte ut neutrum colam? tam enim mihi statua quaelibet, quam mare universum, non est Deus. Fateor tamen altius demersos esse, qui opera hominum deos putant,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdmusicũ sonat. & relatꝰ ad fabricã dominici
corporis ꝓpt̃ quã tẽplim̃tio facta ẽ. cogit non¬
nullos hereticos confiteri filiũ dĩ ñ falso sed uero
& humano corpore indutũ & numerũ qͥppe
& musicã plerisq locis inscĩsscripturis honora¬
bilit̃ posita inuenim : Non enĩ audiendis̃ erro¬
res gentiliũ suꝑstitionũ : qͥ nouẽ musas iouis &

Expanded text:
quid musicum sonat et relatus ad fabricam dominici quid musicum sonat et relatus ad fabricam dominici corporis, propter quam templi mentio facta est, cogit nonnullos haereticos confiteri filium dei non falso, sed uero et humano corpore indutum. et numerum quippe et musica plerisque locis in sacris scripturis honorabiliter posita inuenimus. Non enim audiendi sunt errores gentilium superstitionum, qui VIIII Musas Iou
Abbreviated transcription (Latin):
dñ uindexterã partẽ missa cȩper̃ : Ita mults
aliis atq aliis numerorũ formis quȩdã simili¬
tudinũ in scĩs libris secreta ponunt᷑ quȩ ꝓpt̃
numerorũ imperitiã legentib: clausa sunt:
N on pauca etiã claudit atq obtegit. non nul¬
larũ rerũ musicarũ ignorantia : Nã & depsalte¬
rii &cytharȩ differentia : qͥdã ñ in concinne
aliqͣsrerũ figuras aperuit. & decẽchordarũ
psalteriũ ñ in portune int̃doctos quȩritur
utrũ habeat aliquã musice legẽ. que ad tantũ
neruorũ numerorũ cogat. anuero siñ habet
eo ipsomagis sacratȩ accipiendus sit ipsenu¬
merus uł ꝓpt̃ decalogũ legis : Deqͦitẽ numero
siquȩratur ñnisi ad creatorẽ creaturãq referen¬
dus ẽ uł ꝓpt̃ superius expositũ ipsũdenariũ
Etille numerus ȩdificationis tẽpli qͥ cõmemorat᷑
in eugło qͣd raginta scilicet & sex annorũ. nescio

Expanded text:
Domini in dexteram partem missa ceperunt . Ita multis Domini in dexteram partem missa ceperunt . Ita multis aliis atque aliis numerorum formis quaedam similitudinum in sanctis Libris secreta ponuntur, quae propter numerorum imperitiam legentibus clausa sunt. 26. Non pauca etiam claudit atqlarum rerum musicarum ignorantia. ceterum et de psalterii et citharae differentia quidam non inconcinne aliquas rerum figuras aperuit, et decem cordarum psalterium non importune inter doctos quaeritur utrum habeat aliquam musicam legem, quae ad tantum neruorum numerum cogat, an uero, si non habet, eo ipso magis sacrate accipiendus sit ipse numerus uel propter decalogum legis. de quo item numero si quaeratur, non nisi ad creatorem creaturamque referendus est uel propter superius expositum ipsum denarium. et ille numerus aedificationis templi, qui commemoratur in euangelio, quadraginta scilicet et sex annorum, nescio
Abbreviated transcription (Latin):
denarius numerus. creatoris atq creaturȩ
significat scientiã : Nã trinitas: creatoris est :
Septenarius autẽ numerus creaturã indicat.
ꝓpt̃ uitã & corpꝰ. Nã millatrias : unde etiã toto corde.
totaanima. totam̃te diligendus. ẽ. ds̃: Incorpore
autẽ : manifestissima qͣtuor apparent qͥb c̃stat
elem̃ta. In hocergo denario dũ tẽporalit̃ nob̵ insi¬
nuat᷑ idẽ qͣt̃ ducit᷑ caste & continent̃ a tẽporum
delectatione uiuere. hoc ẽ. xldieb: ieiunare:
hoc lex cuiꝰ ꝑsona ẽ in moyse : hoc ꝓphetia cuiꝰ
ꝑsonã gerit helias. hoc ipse dñs monet. qͥta quã
testimomũ habens exlege & ꝓphecis medius
int̃illos in monte trib: discipłis uidentib: atq
stupentib claruit: Dem de itaquȩrit̃. qͦmͦ qͥnqͣ¬
genarius dequadragenario numero existat.
qͥnon mediocrit̃ in nrã religione sacratꝰ ẽ ꝓpt̃
pente costen: & quomͦ terductus ꝓpt̃tria tẽpora¬

Expanded text:
denarius numerus creatoris atque creaturae denarius numerus creatoris atque creaturae significat scientiam. nam trinitas creatoris est, septenarius autem numerus creaturam indicat propter uitam et corpus. nam in illa tria sunt, unde etiam toto corde, tota anima, tota mente diligendus est deus; in corpore autem manifestissima quattuor apparent quibus constat elementa. in hoc ergo denario, dum temporaliter nobis insinuatur, id est quater ducitur, caste et continenter a temporum delectatione uiuere, hoc est quadraginta diebus ieiunare. hoc lex, cuius persona est in Mose, hoc prophetia, cuius personam gerit Helias, hoc ipse dominus monet, qui tamquam testimonium habens ex lege et prophetis medius inter illos in monte tribus discipulis uidentibus atque stupentibus claruit. deinde ita quaeritur, quomodo quinquagenarius de quadragenario numero exsistat, qui non mediocriter in nostra religione sacratus est propter pentecosten; quomodo ter ductus propter tria te
Abbreviated transcription (Latin):
uł ad purgandũ pulmonẽ uł ut dr̃ ad saxa radi¬
cib penitranda : cũ sit herba breuis atq humił
omĩno inuenire ñ possunt. quare sic dictum.
as ꝑgesmne r̃sopo & mundabor : Numerorũ
etiã imperitia multa facit ñ intelligitrans late
acmistice posita inscripturis : Ingeniũ qͥppe
ut ita dixerĩ ingenłũ ñ potest nisimouere
qdã modus nisi huiꝰ numȩri cognitione
& considatione ñ soluit᷑: habet em̃ denariũ
quat̃ tãquã cognitionẽ om̃iũ rerũ intextã
tẽporib: : Quatnarionumero nãq: & diurna
& annua curricula ꝑagunt᷑ : Diurna : matotinis
meridianis uesꝑtinis noc turnisq horarũ q¬
spatiis : Annua uernis ȩstiuis. autũnalib hie¬
malib: q m̃sib: A tẽporũ autẽ delectitione¬
uolumꝰ abstinendũ & ieiimandũ ẽ : quãuis tẽpoꝵ
cursib: ipsa nob̵ insinuet᷑ doctrina contẽnendoꝵ
tẽporũ & appetendorũ ȩt̃norũ : Porro autẽ

Expanded text:
vel ad purgandum pulmonem, vel ad saxa radivel ad purgandum pulmonem, vel ad saxa radicibus penetranda, cum sit herba brevis atque humilis, omnino invenire non possunt quare sit dictum: Asperges me hyssopo et mundabor . Numerorum etiam imperitia multa facit non intellegi translate ac mystice posita in scripturis. ingenium quippe, ut ita dixerim, ingenuum non potest nisi mouerequidam nodus nisi huius numeri cognitione et consideratione non soluitur. habet enim denarium quater tamquam cognitionem omnium rerum intextam temporibus. quaternario namque numero et diurna et annua curricula peraguntur, diurna matutinis et meridianis, uespertinis nocturnisque horarum spatiis, annua uernis, aestiuis, autumnalibus hiemalibusque mensibus. a temporum autem delectationeuolumus, abstinendum et ieiunandum est, quamuis temporum cursibus ipsa nobis insinuetur doctrina contemnendorum temporum et appetendorum aeternorum. porro autem.
Abbreviated transcription (Latin):
te dño. Intrate ꝑ angustã portã. Ut ergo noti¬
tia naturȩ serpentis illustrat multassimilitu¬
dines quȩ dehoc animante scriptura dare
consueuit : sic ignorantia nonnullorũ anima
liũ quȩ ñ minꝰ ꝑsimilitudines cõmemorat.
impedit plurimũ intellectorẽ. Sic lapidũ.
sicherbarũ. uł quȩq tenent᷑ radicib: : Nã &car¬
bunculi notitia qđ lucet intenebris. multa
illiminat etiã obscura librorũ. ubi cũq ꝓpt̃
similitudinẽ ponit᷑. & ignorantiaberilli. uł
ad amantis. claudit plerũq intelligentiȩ fores.
Nec aliã ob causa facile. ẽ. intelligere pacẽ ꝑ pe¬
tuã significari oleȩ ramusculo. quẽ rediens
adarcã colũba ꝑtulit : nisi quia nouimꝰ &oleilenẽ¬
ł contactũ
confectũ ñ facile alieno humore corrũpi & ar¬
borẽ ipsa frondere ꝑhenniter: Multi autem
ꝓpt̃ ignorantiã ysopi dũnesciunt quã uĩ habeat

Expanded text:
te domino: intrate per angustam portam! ut ergo notite domino: intrate per angustam portam! ut ergo notitia naturae serpentis inlustrat multas similitudines, quas de hoc animante scriptura dare consueuit, sic ignolium, quae non minus per similitudines commemorat, impedit plurimum intellectorem. Sic lapidum, sic herbarum, vel quaeque tenentur radicibus. Nam et carbunculi notitia quod lucet in tenebris, multa illuminat etiam obscura librorum, ubicunque propter similitudinem ponitur; et ignorantia berylli vel adamantis claudit plerumque intelligentiae fores. Nec aliam ob causam facile est intelligere pacem perpetuam significari olivae ramulo, quem rediens ad arcam columba pertulit, nisi quia novimus et olei lenem contactum non facile alieno humore corrumpi, et arborem ipsam frondere perenniter. Multi autem per ignorantiam hyssopi dum nesciunt quam vim habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
uł libanꝰ. uł iordanis. & quȩcũq alia in illa lingua
nob̵s in cognita nomina. qͥb aꝑtis & int̃p̃tatis
multȩ inscripturis figuratȩ locutiones
manifestantur: Rerũ autẽ ignorantia
facit obscuras figuratasq locutiones. cũ igno¬
ramꝰ uł animantiũ.uł lapidũ uł herbarum
naturas. aliarũ uererũ quȩ plerũq: inscriptu¬
ris similitudinis alicuiꝰ grã ponunt᷑ : Nã & de
serpente qđ notũ ẽ. totũ corpꝰ eũ ꝓcapite obi¬
cere ferientib: quantũ illustrat sensũ illũ qͦdñs
iubet astutos nos eẽ. sic̃ serpentes. ut scilicet
tib offeramꝰ: nefides xp̃iana tã quã necetur
inob̵ si parcentes corpori negemꝰ dm̃. Uelillud
qđ ꝑ cauernȩ angustias coartatus deposita ue.¬
tere tumea. uires nouas acciperedr̃: quantũ
concinit adimitandã ipsã serpentis astutiã.
exuendũq ipsũ ueterẽ hominẽ sic̃ apłsdicit.
ut induamꝰ nouo. & exuendũ ꝑ angust as. dicen¬

Expanded text:
 Libanus, vel Jordanis, et quaecunque alia in illa lingua nobis sunt incognita nomina; quibus apertis et interpretatis, multae in Scripturis figuratae locutiones manifestantur. Rerum autem ignorantia facit obscuras figuratas locutiones cum ignoramus vel animalium, vel lapidum, vel herbarum naturas, aliarumve rerum, quae plerumque in Scripturis similitudinis alicujus gratia ponuntur. Nam et de serpente quod notum est totum corpus eum pro capite obicere ferientibus, quantum inlustrat sensum illum, quod dominus iubet astutos nos esse sicut serpentes, ut scilicet tibus offeramus, ne fides christiana tamquam caput necetur nobis, si parcentes corpori negemus deum. uel illud, quod per cauernae angustias coartatus deposita uetere tunica uires nouas accipere dicitur, quantum concinit ad imitandam serpentis astutiam exuendumque ipsum ueterem hominem, sicut apostolus dicit, ut induamur nouo, et exuendum per angustias dicen
Abbreviated transcription (Latin):
diluinũ : &e rat om̃is terra labiũ unũ & uox una om̃ib¬
id ẽ. una lingua om̃iũ. ita dictũ uidet᷑. tanquã eoiam
tẽpore quodisꝑsifuerant suꝑ t̃rã etiã scđm in sulas
gentiũ una fuerit om̃ib lingua cõmunis. Qđ p
culdubio repugnat suꝑiorib uerb. ubidictũ est
intrib: suis scđm linguas suas. Neq enĩ dicerent᷑
habuisse iã linguassuas singuletrib quȩgentes
singulas fecerant : qͣndo erat om̃ib: una cõmunis
acꝑ hoc recapitulando ad iunctũ ẽ. &erat omĩs
t̃ra labiũ unũ. & uoxuna om̃ib latent̃ narratione
red eunte : ut diceretꝰ qͦmͦ factũ sit ut exuna om̃iũ
lingua fuerit diuisi ꝑmultas. & continuo deilla
turris ȩdificatione narrat᷑ : ubi hȩxc eis iudicio
latio etiã obscuriꝰ. sic̃ in eugħo dic̃dñs. die quo¬

Expanded text:
um est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibuid est una lingua omnium, ita dictum uidetur, tamquam eo iam tempore, quo dispersi fuerant super terram, etiam secundum insulas gentium una fuerit omnibus lingua communis. quod procul dubio repugnat superioribus uerbis, ubi dictum est: in tribubus suis, secundum linguas suas. neque enim dicerentur habuisse iam linguas suas singulae tribus, quae gentes singulas fecerant, quando erat omnibus una communis. ac per hoc recapitulando adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, latenter narratione redeunte, ut diceretur quomodo factum sit, ut ex una omnium lingua fuerint diuisi per multas, et continuo de illa turris aedificatione narratur, ubi haec eis iudicio latio etiam obscurius. sicut in euangelio dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ut ꝓbatimanifestifiant iuob̾. multo uigilantio¬
res diligentioresq: red didit. ut ad uerteremꝰ in
scripturis sc̃ĩs qđ istũ tichoniũ minꝰ attentũ . minꝰq
sme hoste sollicitũ fugit. eaã ipsã scilicet fidẽ donũ
illius eẽ qͥciꝰ m̃ surã unicuiq: partit᷑ : Ex qua sententia :¬

Expanded text:
esse, ut probati manifesti fiant in uobis, multo uigilantiores diligentioresque reddidit, ut aduerteremus in scripturis sanctis quod istum Tyconium minus attentum minusque sine hoste sollicitum fugit, etiam ipsam scilicet fidem donum esse illius qui eius mensuram unicuique partitur. ex qua sententia q
Abbreviated transcription (Latin):
afpecie transit᷑ ad genꝰ: quasi ad huc despeaie
loquente scriptura. ibi uigilare debet lectoris
intentio. ne quȩrat inspecie qđ ingenere potest
melius& certꝰ inuenire. facile qͥppeẽ. illud qđ
ait ꝓpħa hie techid . Domꝰ isrł habitauit int̾ra.
& polluer̃ illã in ina sua. & inidolis suis & peccatissuis¬
faciẽmeã. &effadi irã meã suꝑeos. & disꝑsullos int̃
ta eorũ iudicauieos facile ẽ. inqͣm hoc intelligere
de illa domo isrł dequadicit apłs. Uideteisrł seđm¬

Expanded text:
a specie transitur ad genus, quasi adhuc de specie a specie transitur ad genus, quasi adhuc de specie loquente Scriptura, ibi vigilare debet lectoris intentio, ne quaerat in specie quod in genere potest melius et certius invenire. Facile quippe est illud quod ait propheta Ezechiel, Domus Israel habitavit in terra, et polluerunt illam in via sua, am. et effudi iram meam super eos et dispersi illos inter ta eorum iudicaui eos - facile est, inquam, hoc intellegere de illa domo Israhel, de qua dicit apostolus: uidete Israhe
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ cã uoca t. Uolens intelligispetem parit̃. genus
autẽ totũ. cuꝰ ea pars est quã nuncupat spetiem. sic una¬
quȩq ciuitas parsest utiq uniuersi tatis gentiũ. Hanc
ille uocat spetiẽ. genꝰ autẽ om̃s gentes : Neq hincea
discernendi subtalitas adhibenda ẽ : quaea dialecacis
tradit᷑ qͥĩt̃ partẽ a&e spetiem qͥd int̃sit acutissime dis¬
dr̃ aliqͥd inscripturis scĩs. qđ modũ eiꝰexcedat & con¬
ueniat potꝰ om̃ib gentib uerũ etiã deiuidȩa. deȩ¬
seat eiꝰ modũ & congruat potiꝰ uniuersocuiꝰ hȩc pars ẽ.
Uel sic̃iste appellat generi cuiꝰ hec specĩes. Unde
& in notitiã uulgi uerba istauener̃: ut eiã idiote
intelligant. qͥd specialit̃ qͥd generalit̃ in qͦcũq p̃¬
cepto imꝑialisit c̃stitutũ ł it hoc etũ de hominib
sic̃ ea quȩ desalomone dicunt᷑ excedunt eiꝰ modũ.
cunt nec specie sẽꝑ excedit᷑. Sȩpec nĩ talia dicunt᷑

Expanded text:
sic enim eam uocat, uolens intellegi speciem partem, genus autem totum, cuius ea pars est, quam nuncupat speciem, sicut unaquaeque ciuitas pars est utique uniuersitatis gentium. hanc ille uocat speciem, genus autem omnes gentes. neque hic es discernendi subtilitas adhibenda est, quae a dialecticis traditur, qui inter partem et speciem quid intersit acutissime disdicitur aliquid in scripturis sanctis, quod modum eius excedat et conueniat potius omnibus gentibus, uerum etiam de Iudaea, de Aseat eius modum et congruat potius uniuerso, cuius haec pars est, uel, sicuti iste appellat, generi, cuius haec species. unde et in notitiam uulgi uerba ista uenerunt, ut etiam idiotae intellegant, quid specialiter, quid generaliter in quocumque praecepto imperiali sit. constitutum. fit hoc etiam de hominibus; sicut ea quae de Salomone dicuntur excedunt eius modum cunt. nec species semper exceditur. saepe enim talia dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
a corde lapideo uoluit uita scientiȩ discerni. & ꝑuitã
sentientẽ significauit intelligentẽ . Sic fiti srł spiritał
que uiiꝰgentis nouitategrȩ̃. ñ nobilitate patriȩ. & m̃te
ñgente distinguit᷑. Sed altitudo ꝓphetica. dũdeillo uł
ad illũ loqͥt᷑ : latent̃ transit ad hunc Et cũ iã deisto uł adistũ
loqͣt᷑ : adhu cdeillo uładillũ uidet᷑loqͥ ñ intellectũ scrip¬
turarũ nob̵ qͣsi hostiliter inuidens. sed exercens medici
& paulo post tanquã id ipsũ repetens & habitabitis in qͥt
in t̃ra quã dedi patrib ur̃is : ñ carnalit̃ sic̃ carnał issł
sed spiritalit̃ sic̃ spirita ł isrł debemꝰ acciꝑe. E cđaqͥppe
sine macula &eruga ex om̃ib gentib congregata atq
in et̃nũ regnatura cũ xp̃o : ipsi ẽ t̃rabeatorũ t̃rauiuentiũ
psamtelligenda ẽ patrib: data : quando eiscerta &im¬

Expanded text:
a sentiente discerni, et per vitam sentientem significavit intelligentem: sic fit Israel spiritalis, qui est unius gentis novitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente, distinguitur, sed altitudo prophetica, dum de illo vel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc; et cum jam de isto vel ad istum loquatur, adhuc de illo vel ad illum videtur loqui, non intellectum Scripturarum nobis quasi hostiliter invidens, sed exercens medicin terram vestram, et paulo post, tanquam id ipsum repetens, Et habitabitis, inquit, in terra quam dedi patribus vestris, non carnaliter, sicut carnalis Israel, sed spiritaliter, sicut spiritalis Israel, debemus accipere. Ecclesia quippe sine macula et ruga, ex omnibus gentibus congregata, atque in aeternum regnatura cum Christo, ipsa est terra beatorum, terra viventium, ipsa intelligenda est patribus data, quando eis certa et im
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽq: in eodẽ libro cũ cõmemorent᷑ generationes filiorũ
noe : diccũ ẽ Hi filiicham in tribub: suis scđm linguas
suas in regionb: suis & ingentib: suis ł numeratisquoq:

Expanded text:
itemque in eodem libro, cum commemorarentur generationes filiorum itemque in eodem libro, cum commemorarentur generationes filiorum Noe, dictum est: hi filii Cham in tribubus suis, secundum linguas suas, in regionibus suis, et gentibus suis. enumeratis quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
radiso: cũbreuit̃ utroq cõmemorato id ẽ qđ plantauit
dĩparadisũ. & p̃osint ibi hominẽ quẽ formauit. reciptai¬
landoredeat & dicat qđ p̃t̃ miserit qͦmͦ scilicit paridr sus
& bonũ mȩscã. Deniq secutꝰ adiunx̃. & lignũ uitȩ in medio
paradiso. & lignũ sciendi bom& ali. Deniq flum̃ qͦpa¬
radisus irrigaret diuisũ inquatuor principia fluinoꝵ
quatuor explica it᷑. qđ totũ ꝑtinet ad institutionem
paradisi. Qđ ubi t̃minauit . repetiuit illud qđiadixerit.¬
& reuera hoc sequebat᷑ atq ait . & sũ psit dñsds̃ homi¬
nẽ quẽ finxit. & posuit cũ in paradiso & cetera: Post
ista enĩ facta ibiẽ. positꝰ homo. sic̃ nc̃ ordo ipsede mon¬
strat. Non post hominẽ ibi positũ facta sista :̃ sic̃ prius
dictũ putari potest. insire capitul acio illicuigilanter
intelligat᷑. qͣreditũ ẽ. ad eaquȩ fuerant p̃termissa.

Expanded text:
radisum; cum breviter utroque commemorato, id est quod plantavit radisum; cum breviter utroque commemorato, id est quod plantavit Deus paradisum, et posuit ibi hominem quem formavit, recapitulando redeat, et dicat quod praetermiserat: quomodo scilicet paradisus et bonum in escam. denique secutus adiunxit: et lignum uitae in medio paradiso, et lignum scientiae boni et mali. deinde flumen, quo paradisus irrigaretur, diuisum in quattuor principia fluuiorum quattuor explicatur; quod totum pertinet ad institutionem paradisi. quod ubi terminauit, repetiuit illud quod iam dixerat et re uera hoc sequebatur, atque ait: et sumsit dominus deus hominem, quem finxit, et posuit eum in paradiso et cetera. post ista enim facta ibi est positus homo, sicut nunc ordo ipse demonstrat, non post hominem ibi positum facta sunt ista, sicut prius dictum putari potest, nisi recapitulatio illic uigilanter intellegatur, qua reditum est ad ea quae fuerant praetermissa.
Abbreviated transcription (Latin):
sitasscoꝵ ina pocalipsi. Vnde apparet ñ sola stẽporũ quȩsta¬
onesistis numeris cẽ soluendas: sedlatius patere signifti¬
cationeseoꝵ & in multa ꝓserpere Neq enĩnumerusiste
in a pocalipsi adtẽpora ꝑtinet : sed adhomines. Sextã .u¬
regulã tichonius recapitulationẽ uocat. in obscuritate
scripturarũ satis iugilant̃ inuentã. Sic enĩ dicunt᷑ quȩdã
quasi sȩqͣnt᷑ in ordine tr̃poris : ułrerũ continuatione nir
reit᷑ cũ ad priora quȩ p̃t̃ missi fuerant latent̃ narritio
reuocet᷑. Qđ nisi ex hac regula intelligat᷑ : errit᷑ Sic̃inge¬
nesi & plantauit in qͥt dñ sds̃ paridisu in edẽ adorientẽ
& posuit ibids̃ hominẽ quẽ formauit. & ꝓdux̃ d sadhuc
det̃ra om̃elignũ speciosũ & bonũ in ȩscã itauidit᷑ dictũ
tan quã id factũ sit postea quã factũ posuic hominẽ in pa¬

Expanded text:
sitas sanctorum in Apocalypsi. unde apparet non solum temporum quaestisitas sanctorum in Apocalypsi. unde apparet non solum temporum quaestiones istis numeris esse soluendas, sed latius patere significationes eorum et in multa proserpere. neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines. .Sextam regulam Tyconius "recapitulationem" uocat, in obscuritate scripturarum satis uigilanter inuentam. sic enim dicuntur quaedam, quasi sequantur in ordine trentur, cum ad propria, quae praetermissa sunt, latenter narratio reuocetur; quod nisi ex hac regula intellegatur, erratur. sicut in Genesi: et plantauit, inquit, dominus deus paradisum in Aedem ad orientem. et posuit ibi hominem, quem formauit. et produxit deus detanquam id factum sit, posteaquam factum Deus posuit hominem in pa
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis quosignificat᷑ aparte totũ : eciã illadert¬
surratione xp̃i soluit᷑ questio Parsenĩ nouissima di ei
p̃terita. & nox incuiꝰ parte ultima resurrex̃. nͥtotꝰ
die saccipiat᷑ ad iuincto scilicet die illucescente dm̃i co:
ñ possẽẽ tresdies & tresnoctes. qͥb: se in cordet̾rȩ p̃dix̃
futurũ. Legitimos autẽ numeros dicit. qͦseminen¬
tius diuina scriptura cõm̃dat: sic̃ sẽptenariũ ułde¬
nariũ uł duodenariũ. & qͥcũq aliisquos legendo stu¬
diosilibent̃ agnoscunt. Perũq eñinumeri huiꝰmodi
puniuerso tẽpore ponunt᷑ : sic̃ septies indie lauda¬
bote nihil .ẽ. aliud quã sẽꝑ lauseiꝰ in oremeo. Tantũdẽ
ualent & cũmultiplicant᷑: siue ꝑdenariũ sic̃ septua guita
& septingenti. unde poss& septuaginta anni hieremie
puniuerso tẽpore spiritalit̃ accipi. quo est apdalienos

Expanded text:
locutionis, quo significatur a parte totum, etiam illa de relocutionis, quo significatur a parte totum, etiam illa de resurrectione Christi soluitur quaestio. pars enim nouissima diei, praeterita, et nox, in cuius parte ultima resurrexit, nisi totus dies accipiatur adiuncto die inon possunt esse tres dies et tres noctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum. Legitimos autem numeros dicit quos eminentius divina Scriptura commendat, sicut septenarium vel denarium, vel duodenarium, et quicunque alii sunt, quos legendo studiosi libenter agnoscunt. Plerumque enim numeri hujus modi pro universo tempore ponuntur: sicut, Septies in die laudabo te, nihil est aliud quam, Semper laus ejus in ore meo. Tantumdem valent et cum multiplicantur sive per denarium, sicut septuaginta t septingenti; unde possunt et septuapro universo tempore spiritualiter accipi, quo est ap
Abbreviated transcription (Latin):
tata autẽ nc̃ ꝑ aduentũ saluatoris nr̃i. Datã dix̃gram̃.
qͣndo necerant adhuc qͥb daret᷑ : qm̃ in dispositione acp̃¬
destinatione dĩ iãfactũ erat. qđ suott̃pore futurũ erat.
qđ eẽ dicit manifestatã. Quãuis hȩc possint intelligi.
&det̃ra futuri scłi qͣundoerit eelũ nouũ & t̾ranoua.
in qͣ in iusti habitare ñ poter̃ Etid eo reete dr̃ pus qđ ip¬
plerũ qimueniri uł conicipossit latens inscripturis
sc̃ĩs quantitas tẽporũ. Duob autẽ modis iugeredicit
hancregulã: Auttropo sinedochȩ . audegitmis nume¬
ris Tropus sinedo che auta parte totũ. aut a toto par¬
tẽ facit intelligi. Sic̃ unꝰ euangelista postdiesocto
factũdicit. qđ alius postdiessex: quando in monte
discipłis cantũ trib p̃sentib facies dñi fulsit ut sol: & uesti¬
atq in tigris posuisse . Cũ uͦ qͥdix̃ postdiessex inte¬
grosom̃s & cotos sed solos medios cõputassei hocmͦ

Expanded text:
tata autem nunc per adventum Salvatoris nostri . Datam dixit gratiam, quando nec erant adhuc quibus daretur; quoniam in dispositione ac praedestinatione Dei jam factum erat quod suo tempore futurum erat, quod ipse dicit manifestatum. Quamvis haec possint intelligi et de terra futuri saeculi, quando erit coelum novum et terra nova , in qua injusti habitare non poterunt. Et ideo recte dicitur piis quod ipplerumque inveniri vel conjici possit latens in Scripturis sanctis quantitas temporum. Duobus autem modis vigere dicit hanc regulam; aut tropo synecdoche, aut legitimis numeris. Tropus synecdoche, aut a parte totum, aut a toto partem facit intelligi: sicut unus evangelista post dies octo factum dicit, quod alius post dies sex, quando in monte discipulis tantum tribus praesentibus facies Domini fulsit ut sol, et vestiatque integris posuisse, eum uero qui dixit: post dies sex, integros omnes et totos, sed solos medios computasse. hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
sitemꝰ qͣndo a capite ad corpꝰ uł acorpore transit᷑ ad ca¬
pt. & tam̃ m̃ricedit᷑ abuna eadẽq ꝑ sona. Una enĩ ꝑsona
loqͥt᷑ dicens. sic̃ sponso imposuit mͥmitrã : & sic̃sponsã
ornauit me ornam̃to. Ettam̃ qͥdhorũ duoꝵ capiai. qͥd
debuit appellari: Nonem̃ reuera dm̃i corpꝰ ẽ qđ cũillo
ñ erit in ȩt̃nũ . sed dicendũ fuit dedñicor pore uero
atq ꝑmixto Aut uͦ atq simulato uł qͥd aliud. qł ñ solũ¬

Expanded text:
sitemus quando a capite ad corpus, vel a corpore transitur ad caput, et tamen non receditur ab una eademque persona. Una enim persona loquitur, dicens: Sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento; et tamen quid horum duorum capiti, quid debuit appellari; non enim revera Domini corpus est quod cum illo non erit in aeternum, sed dicendum fuit de Domini corpore vero atq