comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ haberent mentis obtu¬
tum : hic coessentialis & coeterni
dõ uerbi panderet sacramentũ
dicens. In principio erat uerbũ.
& uerbũ erat apud dm̃. & ds erat
uerbũ. Humanȩ quippe inbecil¬
litatis ordo poscebat. ut prius
humanitatis xpͣi primordia.
cursũ consũmatione̾q ꝑ nosceret:
miracula etiã quȩ in homine gessit
ad disceret. sicq paulatim ad cõpre¬
hendendũ diuinitatis occultȩ my¬
stertũ suis uegetata ꝓuectibus as¬
piraret. Quaꝓpter diuini fuit
causa consilii. ut ceteri euangłiste
qui in describenda saluatoris hu¬
manitate uersati sunt. longe pre¬
cederent: ioħes uͦ cũ homines
tamquã primo lactentes firmiora
iã inuia ueritatis uestigia figerent.
eos ad conscendendã diuine notitiȩ
cepit. cũ insacroscõ mysticȩ cinȩ
conutuio supra pectus recubut
redẽptoris. & quia in pectore ipu
sunt om̃s thesauri sapientiȩ & sei¬
entiȩ absconditi. ex illo celesti garo¬

Expanded text:
veritatem haberent mentis obtuveritatem haberent mentis obtutum, hic coessentialis, et coaeterni Deo Verbi panderet sacramentum, dicens: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum .» Humanae quippe imbecillitatis ordo poscebat ut prius Christi humanitatis primordia cursum consummationemque pernosceret, miracula etiam, quae in hominem gessit, addisceret sicque paulatim ad comprehendendum divinitatis occultae mysterium suis vegetata provectibus aspiraret. Quapropter divini fuit causa consilii ut caeteri Evangelistae, qui in describenda Salvatoris humanitate versati sunt, longe praecederent; Joannes vero, cum homines tanquam primo lactantes firmiora jam in via veritatis vestigia figerent, eos ad condescendendam divinae scientiae cepit, cum in sacrosancto mysticae coenae convivio supra pectus recubuit Redemptoris . Et quia in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, ex illo coelesti gazo
Abbreviated transcription (Latin):
biberitis eiꝰ sanguine̾. non habe¬
bitis uitam in uobis. & qͥ mandu¬
cat me. ipse uiuet ꝓpter me: pro¬
tinus asꝑnati sunt uerbũ. & ex¬
horruere dicentes. Durus est hic
sermo. quis potest euͣ audire :
Deinde scriptura subiungit. Cx
non quilibet imperiti. sed ipsi
etiã discipłi nequiuerunt capere
uerba mysterii. Quid gͦ isti face¬
rent ante solem. qui cecati sunt
ad lucernam: Quomͦ thonitrui
sustineant sonitũ. qui elangen¬
tis tube pondus ferre nequeunt :
Immo qui subpressȩ ac tẽperate
humane uocis exilitate surdes¬
cunt: Propterea gͥ redẽptor nr̃
dilectũ sibi speciali pͣrogatiua
discipłm ad declarandam suȩ di¬
uinitatis essentiam quoddã quasi
organũ fecit. atq ut hic supple¬
ret qd ad tẽpus ipse dñs dispensa¬
tiue suppresserat. sibimet uicari¬
um dereliquit. quatinus expleto
passionis ac resurrectionis ascensio¬
nisq mysterio: post tredecim
fere annoꝵ lustra. cũ iam uidelicet
homines liberiorẽ ad capescendã

Expanded text:
biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis: et, qui manducat me, ipse vivet propter me ;» protinus aspernati sunt verbum, et exhorruere dicentes: «Durus est hic sermo: quis potest eum audire?» Deinde Scriptura subjungit: «Ex non quilibet imperiti, sed ipsi etiam discipuli nequierunt capere verbum mysterii. Quid ergo isti facerent ante solem, qui caecati sunt ad lucernam? Quomodo tonitrui sustineant sonitum, qui clangentis tubae pondus ferre nequeunt, imo qui suppressae ac temperatae humanae vocis exilitate surdescunt. Propterea igitur Redemptor noster dilectum sibi speciali praerogativa discipulum, ad declarandam suae divinitatis essentiam quoddam quasi organum fecit, atque ut hic suppleret quod ad tempus ipse Dominus dispensative suppresserat, sibimet vicarium dereliquit, quatenus expleto passionis, ac resurrectionis ascensionisque mysterio, post tredecim fere annorum lustra, cum jam videlicet homines liberiorem ad capessendam
Abbreviated transcription (Latin):
tep̾tationũ irruat impetus non
euertit. Hec petra ueri dauid
implet fundam. qua phylisteũ
goliath signanter in fronte ꝑcu¬
tiat. ubi uidelicet crucis uexilluͣ
ꝓphanus & impius non habebat.
hȩc siquidẽ petra om̃s eccłastice
doctrinȩ aduersarios destruit.
hȩc iudaicã ꝑfidiã cũ om̃i prorsus
hereticoꝵ prauitate ꝓsternit. Nec
mirũ si instar petri & ioħes petra
dicatur: cuͣ hȩc ad hierechielem
dñs dicat. Ecce dedi faciem tuam
ualentiorẽ facieb eoꝵ. & frontem
tuã duriorẽ frontib eoꝵ. ut ad.¬
amantẽ. & ut sibccͣ dedi facie̾ tuã.

Expanded text:
tentationum irruat impetus non tentationum irruat impetus non evertit. Haec petra veri David implet fundam, qua Philisthaeum Goliath signanter in fronte percutiat , ubi videlicet crucis vexillum profanus et impius non habebat. Haec siquidem petra omnes ecclesiasticae doctrinae adversarios destruxit, haec Judaicam perfidiam cum omni prorsus haeretica pravitate prostravit. Nec mirum si instar Petri et Joannes petra dicatur, cum haec ad Ezechielem Dominus dicat: «Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum et frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et ut s
Abbreviated transcription (Latin):
fides. & uelut inhorrescente tem.¬
pestate ꝑfidie plurimi naufra-¬
gantur. Quid plura: Tandem
ꝑempto domiciano. duce diuina
grã redit ioħes ephesum. turbatã
gemit eccłam. Sed quicquid inue¬
nit erroris turbine ac tẽpestate
turbatũ. solidius atq robustius
ad pristine fidei reuocat sacram᷑¬
tũ. Nam rogatus ut ab hystorio¬
graphis traditur a caritate fere
totius uniuersalis eccłȩ. in illud
tandem erupit diuine inspira¬
tionis elogium. In principio in¬
quiens erat uerbũ. & uerbũ erat
apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Hoc
itaq signaculo ueritatis. & here¬
ticoꝵ tergiuersationib metam
fixit. & catholicori fidem ꝑpetua
extunc & deinceps certitudine
roborauit. Petrus gͥ petra. Tu es
inquit petrus. & suꝑ hanc petrã
edificabo eccłam meã. Petra qͦq
factus est. & ioħes supra cuiꝰ fidei
fundamentũ totius eccłȩ struetu¬
ra consurgit. quã uidelicet siue
hereticoꝵ furor impingat. siue

Expanded text:
fides, et velut inhorrescente temfides, et velut inhorrescente tempestate perfidiae plurimi naufragantur. Quid plura? Tandem perempto Domitiano, duce divina gratia, rediit Joannes Ephesum, turbatamque gemit Ecclesiam. Sed quidquid invenit erroris turbine atque tempestate turbatum, solidius atque robustius ad pristinae fidei revocat fundamentum. Nam rogatus, ut ab historiographis traditur, a charitate fere totius universalis Ecclesiae, in illud tandem erupit divinae inspirationis elogium: «In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . » Hoc itaque signaculo veritatis et haereticorum tergiversationis metam fixit et catholicorum fidem perpetua ex tunc et deinceps certitudine roborabit. Petrus igitur petra: «Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . » Petra quoque factus est et Joannes, supra cujus fidei fundamentum totius Ecclesiae structura consurgit, quam videlicet, sive haereticorum furor impingat, sive
Abbreviated transcription (Latin):
dit in ueritatis confessione qͥ primꝰ
erat in apłica dignitate petrus ui.¬
uiui. Inter nutantis adhuc fidei
sinuosa uolumina. inter ꝓcellosas
ambiguitatũ fluctuantiũ tẽpestateᷤ.
piscator iste ueritatis anchorã fexit.
& nauiculã fidei intutissimo tran¬
quilli portus gremio collocauit.
Sed uideamꝰ utrũ ioħes & huic oꝑi
aliquã cũ beato petro similitudi¬
nem teneat. Constantissime itaq
pͣdicationis arguitur. sicq adomi.¬
tiano tunc cȩsare in exiliũ desti.¬
natur. Protinus heretici martion.
cherintus. & ebion. ceteriq. quã¬
plurimi quos ipse conuenienter
antix pͣos appellat. caulas eccłastici
gregis irrũpunt. & uelut lupi
graues suꝑ ouilia pastoris auxilio
destituta grassantur. xpͣm scilicet
ante mariam non fuisse dogma¬
tizabant. & ita simplicẽ euangelice
fidei puritatẽ ꝑfidiȩ suȩ squalo¬
ribus corrũpebant. Confundit᷑
mundus. turbatur eccła. uacillat

Expanded text:
dit in veritatis confessione qui primus dit in veritatis confessione qui primus erat in apostolica dignitate, Petrus vilius Dei vivi . » Inter nutantis adhuc fidei sinuosa volumina, inter procellosas ambiguitatum fluctuantium tempestates piscator iste veritatis anchoram fixit, et naviculam fidei in tutissimo tranquilli portus gremio collocavit. Sed videamus utrum Joannes et huic operi aliquam cum B. Petro similitudinem teneat. Constantissimae itaque praedicationis arguitur, sicque a Domitiano tunc Caesare in exsilium destinatur. Protinus haeretici Marcion, Cerinthus, Ebion, caeterique quamplurimi, quos ipse convenienter Antichristos appellat, caulas ecclesiastici gregis irrumpunt, et veluti lupi graves super ovilia pastoris adminiculo destituta grassantur, Christum scilicet ante Mariam non fuisse dogmatizantes, et ita simplicem evangelicae fidei puritatem perfidiae suae 339 squaloribus corrumpentes. Confunditur mundus, turbatur Ecclesia, vacillat
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uerbũ ꝑ qͦd facta sunt omnia.
immaculata se carne uestiuit. In
angusta scilicet latebat aluo conclu¬
sus. sed totius orbis iura regebat
immensus. In breuissimo inquã
uirginalis uteri domicilio consti¬
tutus. & cȩli gubernat imperui.
& terrenoꝵ om̃ium non amiserat
principatũ. Non gͦ presup̃tiue cȩlũ
dicitur uenerabilis uirgo maria.
atq. ideo beatũ ioħem dñs qͦdãmͦ
celi clauiculariũ ee constituit: cũ
beatȩ genitricis sue eũ decreuit
ẽẽ custodem. Proinde ut beato pe¬
tro iohes multipliciter cõparetur.
cũ discipłos suos redepͣtor nrͣ inqͥ¬
reret. qua circa se opinione homi¬
nes ducerent᷑. illiq ꝓtinus respondis.¬
sent. alii ioħem baptistam. alii autẽ
helyam. alii uͦ hieremiã. aut unũ ex
ꝓpłis: donec ad petrũ uentũ est
nutabat assertio. nec ambiguitatis
uinculũ soluebatur. At ubi qͦd ha¬
beat discipłoꝵ sensus exigitur. pͣce¬

Expanded text:
Dei Verbum, per quod facta sunt omnia, Dei Verbum, per quod facta sunt omnia, immaculata se carne vestivit. In angusto scilicet latebat alvo conclusus, sed totius orbis jura regebat immensus. In brevissimo, inquam, virginalis uteri domicilio constitutus, et coeli gubernabat imperium, et terrenorum omnium non amiserat principatum. Non ergo praesumptive coelum dicitur venerabilis virgo Maria: atque ideo beatum Joannem Dominus quodammodo coeli clavicularium esse constituit, cum beatae Genitricis suae eum decrevit esse custodem. Proinde ut beato Petro Joannes multipliciter comparetur, cum discipulos suos Redemptor noster inquireret qua circa se opinione homines ducerentur, illique protinus respondissent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis . Donec ad Petrum ventum est, nutabat assertio nec ambiguitatis vinculum solvebatur. At ubi quid habeat discipulorum sensus exigitur, praece
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣc carnẽ fuscepit. eccłam uero
de lateris sui carne ꝓduxit. Ex
ista ꝓdiit scdm carnẽ natus: illã
ꝓtulit carne iam mortuus. Ex ista
uoluit nasci: ꝓilla dignatus est
mori. Ex una semel natus est in
ꝑsona sua: ex altera nascuntur co¬
tidie mẽbra sua. Traxit ex altera qͦd
ꝓaltera moreretur. & quo utraq.
cõmuniter saluaretur. Magna
igitur & felix mater est beata & uirgo
Maria. ex cuius uiscerib caro xp̃i
assupta est: ex qua rursus ꝑ aquã
& sanguinẽ ꝓfluxit eccła. Hoc itaq
modo & ex maria ꝓdisse uidet᷑ eccła.
U traq. tamen casta. utraq munda.
utraq ꝑpetue uirginitatis signa¬
culo p̾munita. Harũ itaq duarũ
utriusq pondere ministeru excel¬
lentiu meritoꝵ dignitas in duob
celi senatorib uideatur ȩquari.
Dicit dñs petro. Tibi dabo claues
frͣs mei celũ non fuit. in cuius ute¬
ro uirginali noueͣ mensib tota
diuinitatis plenitudo ꝑmansit :
Ex cuius castis mundisq uiscerib

Expanded text:
stus carnem 338 suscepit, Ecclesiam vero de lateris sui carne produxit. Ex ista prodiit secundum carnem natus, illam protulit carne jam mortuus. Ex ista voluit nasci, pro illa dignatus est mori. Ex una semel natus est in persona sua, ex altera nascuntur quotidie membra sua. Traxit ex altera quod pro altera moreretur, ut quo utraque communiter salvaretur. Magna igitur et felix mater et beata virgo Maria, ex cujus visceribus caro Christi desumpta est, ex qua rursus per aquam et sanguinem profluxit Ecclesia. Hoc itaque modo et ex Maria prodiisse videtur Ecclesia. Utraque tamen casta, utraque munda, utraque perpetuae virginitatis cingulo praemunita. Harum itaque duarumutriusque pondere ministerii, excellentium meritorum dignitas in duobus coeli senatoribus videatur aequari. Dicit Dominus Petro: «Tibi dabo claves fratres mei, coelum non fuit, in cujus utero virginali novem mensibus tota divinitatis plenitudo permansit? Ex ipsius quippe castis mundisque visceribus,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus angłis nascente dño. gła in
excelsis dõ. canitur: & pax in tra
bone uoluntatis hominib nuntiat᷑.
Uident eñi oelestem hierłm. ex om̃ib
mundi gentibus fabricari. De qͦ
inenarrabili diuinȩ pietatis oꝑe
quantũ lȩtari debet humilitas ho¬
minũ: dum tantũ gaudet subli¬

Expanded text:
tibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in tibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inenarrabili divinae pietatis opere, quantum laetari debet humilitas hominum, cum tantum gaudeat subli
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd non erat. ueram serui formam
ei forme in qua dõ patri est ȩqͥlis
uniret: & tanto federe naturam
utramq consereret. ut nec infe¬
riorem consumeret glorificatio.
nec superiorem minueret assũptio.
suscipitur amaiestate humilitas.
a uirtute infirmitas. ab eternitate
mortalitas: & ad deprehendendũ¬
conditionis nr̃e debitũ. natura
inuiolabilis naturȩ est unita pas.¬
sibili. dsq uerus. homo uerus. in
unitate dñs temperatur: ut qđ
nrͣis remedis congruebat. unus
atq. idem dĩ hominũq mediator
& mori posset ex uno. & resurge¬
re posset ex altero. Merito uirgineȩ
integritati nichil corruptionis in¬
tulit partus salutis: quia custodia
pudoris fuit editio ueritatis. Lalis
ergo dilectissimi natiuitas decuit
dĩ uirtutẽ & dĩ sapientiam xp̃m:
qua nobis & humanitate congru¬
eret. & druinitate p̾celleret. Nisi
eñi esset ds uerus. non afferret
remedtum. Nisi esset homo uerus.
non p̃beret exemplũ. Ab exultan¬

Expanded text:
quod non erat, veram servi formam quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret , et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorifinec superiorem minueret assumptio. suscepta est a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas; et ad reconditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, Deus verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultan
Abbreviated transcription (Latin):
quod de om̃ibi legitur. nemo
mundus asorde. nec infans umiꝰ
N ichil in istam singularem natiui¬
tatem de carnis concupiscentia
transtuit: nichil de peccati lege
manauit. Uirgo regia dauitice
stirpis eligitur: quȩ saero graui¬
danda fȩtu diuinam humanamq.
prolem prius conciperet mente
quã corpore: & ne suꝑni ignara
consilii ad inusitatos paueret
effectus. quod in ea operandum
erat aspu sco: colloquio discit an¬
gelico. nei dampnũ eredit pu¬
doris. dĩ genitrix mox futura.
Cur enͣi de conceptionis nouitate
desperet: cui efficientia de altis¬
simi uirtute ꝓmitatur : Confir¬
matur credentis fides: etiam pre¬
euntis attestatione miraculi.
Donaturq. elisabeth inopinata fe¬
cunditas. ut qui conceptũ dede¬
rat sterili: daturus non dubita
erat apud̃ eum. ꝑ quẽ facta sunt
om̃ia. & sine quo factum ẽ. nichil.
ceptionem humilitatis nr̃e sine di¬
minutione suȩ maiestatis inclinanꝰ.
ut manens quod erat. assumensq

Expanded text:
quod de omnibus legitur: Nemo quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitarerat apud Deum, per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil , ceptionem humilitatis nostrae sine diminutione suae majestatis inclinans, ut manens quod erat, assumensque
Abbreviated transcription (Latin):
ubi natalis est uitȩ: que consũpto
mortalitatis timore. ingerit nob̾
de promissa eternitate lecitiam.
Nemo ab huius alacritatis partici¬
patione secernitur. una cunctis
letitia. cõmunis est ratio. quia
Añs nrͣ peccati mortisq destru¬
ctor. sicut nullum a reatu liberũ
reperit. ita liberandis omib uenit.
Exultet sc̃s. quia ꝓpinquat ad palmã
Gaudeat peccator. quia inuitatur
ad ueniam. Animetur gentilis.
quia uocatur ad uitam. Diͣ nãq
filius scd̃m plenitudinẽ temporis
quã diuini consilii inscrutabilis
altitudo disposuit. reconciliandã
auctori suo naturam generis as¬
sumpsit humani: ut inuentor
mortis diabolus ꝑipsam quam
uicerat uinceretur. In quo confli¬
ctu ꝓ nobis inito magno & mira¬
bili equitatis iure certatum est.
dum om̃ipotens dñs cũ seuissimo
hoste non insua maiestate. sed in
ciens ei eandem formã eandemq
naturam. mortalitatis quidẽ nre
participem. secd peccati totius exꝑtẽ
Alienũ quippe ab hac nattuitate est.

Expanded text:
ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis timore, nobis ingerit de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipotens Dominus cum saevissimo hoste, non in sua majestate, sed in ciens ei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est,
Abbreviated transcription (Latin):
tator ille cuius a nobis dominatio.¬
nem xp̃c exclusit aliquib nos
iterum seducat insidus. & hȩc ipsa
presentis diei gaudia fallaciȩ suȩ
arte corrũpat : illudens simplicio¬
nitatis nĩxe non tam de natiuitate
corda uastis tenebris obuoluta. &
ab om̃ium incremento uerȩ lucis
aliena sunt. Trahuntur em̃ adhuc
stultissimis gentilitatis erroribus.
si mirandam habent pulchritudi¬
nem. adorandam tamen non ba¬
bent deitatem. Illa gͦ urrtus. illa
sapientia. illa est adoranda sola¬
maiestas. quȩ uniuerfitatem mun¬
di creauit ex nichilo. & in quas uo¬
luit. formas atq. mensuras terrenaͣ
celestemq substantiam om̃ipotenti
ratione ꝓduxit. Sol. luna. & sẏdera
sint cõmoda utentibus. sint specio¬
sa cernentibus. sed ita : ut de illis
grãe referantur uictori. & adoret᷑
ds qui hȩc condidit non creatura
quȩ seruit. Laudate igitur dñm
dilectissimi in om̃ib operib eius.
atq. iudiciis. Sit in uobis indubi¬

Expanded text:
tentator, cujus jam a vobis dominatiotentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicionitatis nostrae, non tam de nativitate rum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, si mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus atque judiciis. Sit in vobis indubi
Abbreviated transcription (Latin):
repperit culpam. Soluitur itaq
letiferȩ pactionis malesuada
principe captiuitatis uasa rapi¬
untur. Redit in honorem suuͣ
abantiquis contagiis purgata
natura. mors morte destruitur.
natiuitas natiuitate reparatur.
qmͣ simul & redepͣtio aufert ser¬
uitutem. & regeneratio mutat ori
ginem. & fides iustificat peccatorẽ.
& fideliter gloriaris. reconciliatio¬
nis huius grãm iusto ꝑpende iu¬
dicio. Tibi enĩ quondam abiecto
tibi extruso paradysi sedibus. tibi
nerem & puluere᷑ dissoluto. cui
iam non erat spes ulla uiuendi.
ꝑ incarnationem uerbi potestas
data est. ut delonginquo ad tuũ
reuertaris auctorem. Recognos¬
cas parentẽ. liber efficiaris ex seruo.
de extraneo ꝓuearis infiliũ. ut qͥ
ex corruptibili carne natus es. ex
dĩ spu renascaris. & optineas per
grãm. qđ non habes ꝑ naturam.
Habentes ergo tantȩ spei fiduciam
dilectissimi. infide qua fundati
estis stabiles ꝑmanete. ne idem tepͣ

Expanded text:
reperit culpam. Solvitur itaque reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justificat peccatorem.  fideliter gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradisi sedibus, tibi ulverem et cinerem dissoluto, cui jam non erat spes ulla vivendi, per incarnationem Verbi potestas data est, ut de lonrevertaris auctorem, recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium: ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habes per naturam. Habentes ergo tantae spei fiduciam, dilectiestis, stabiles permanete; ne idem ille
Abbreviated transcription (Latin):
auitatem pueri in salutẽ humani
generis pereati non aliter sibi quã
om̃ium nascentiũ putauit obno¬
xiam. Uidit eñi uagientẽ atq la¬
crimantem: indit pannis obuo¬
lutum. cireu̾cisioni subditum.
& legalis sacrificii oblatione per¬
functũ. Agnouit deinceps solita
uiriles annos denaturalibus ñ
dubitauit augmentis. Inter hȩc
intulit contumelias. multiplica¬
uit iniurias. adhibuit maledicta.
opprobria. blasphemias. conuitia.
Omne̾ postremo in ipsum uim fu¬
roris effudit. omia tep̃tamentoꝵ
genera ꝑcucurrit. & sciens qđ
humanã naturam infecisset ue¬
neno. nequaquã credidit transgres¬
sionis exsortem. quã tot docum̃¬
tis didicit ee̾ mortalem. Persistit
ergo improb prȩdo. & auarus
exactor. in eum qui nichil ipsius
habebat insurgere. Et dũ uitiatȩ
originis prȩiuidiciũ generale ꝑse¬
quitur. eyrographum quo nite¬
batur excedit. Ab illo iniquitatis
exigens pęnam. in quo nullam

Expanded text:
tivitatem pueri in salutem generis tivitatem pueri in salutem generis humani procreati, non aliter sibi 71 quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps solita n viriles annos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam
Abbreviated transcription (Latin):
de matre dñi natura. non culpa.
Creata est forma serui. sine conditi¬
one seruili. Et nouus sic contem¬
peratus est ueteri. ut & ueritatem
susciperet generis. & uitiũ exclu¬
sericordia dĩ. cum ad reparanduͣ
humanũ genus in effabiliter ei
multa suppeterent. hanc potissi¬
mam consulendi elegit uiam. qua
ad destruendũ opus diaboli non
uirtute utcretur potentie. sed
ratione iustitiȩ. Nam suꝑbia hostiᷤᷤ
antiqui non inmerito sibi in om̃s
homines ius trrannicũ uendica¬
bat : nec indebito dominatu pre¬
mebat. quos amandato dĩ sponta¬
neos in obsequiũ suȩ uoluntatis
illexerat. Non itaq iuste amitte.¬
ret originalem humani generis
seruitutem: nisi de eo quod sub.¬
egerat uinceretur. Cum igitur¬
misericors ompsq saluator ita
susceptionis humane moderaret᷑
exordia: ut uirtutem inseparabi¬
lis a suo homine deitatis ꝑ uelam̃
nr̃e infirmitatis absconderet. illu¬
sa est securi hostis astutia. quia na¬

Expanded text:
de matre Domini, natura, non culpa. de matre Domini, natura, non culpa. Creata est forma servi sine conditione servili, quia novus homo sic contemperatus est veteri, ut et veritatem susciperet generis, et vitium exclusericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Quod umisericors omnipotensque Salvator ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui na
Abbreviated transcription (Latin):
tanto honore condiderat anti.¬
quam mutasse sententiam: opus
fuit dilectissimi secreta dispensati¬
one consilu. ut incõmutabilis ds̃
cuius uoluntas non potest sua be¬
nignitate priuari. primã pietatis
sue dispositionem sacramento oc¬
cultiore compleret. & homo dia¬
bolicȩ iniquitatis uersutia actus
in culpam contra diͣ ꝓpositum¬
mundi infirma filius dĩ de cȩlesti
sede descendens. & a paterna gła
non recedens. nouo ordine. noua
natiuitate generatus: nouo ordi
ne. quia inuisibilis uisibilis est
factus in nr̃is. In comprehensibdis
uoluit comprehendi: ante tem¬
pora manens eẽ cepit extͣẽpore.
Uniuersitatis dñs. seruile̾ formã
obumbrata maiestatis suȩ digni¬
tate suscepit: impassibilis ds non
dedignatus est homo esse passibilis.
& in mortalis mortis legibus sub¬
iacere. Noua autẽ natiuitate gene¬
ratus : quia inuiolata uirginitas
concupiscentiam nesciuit. substan¬
tiam ministrauit. Assumpta est

Expanded text:
tanto honore condiderat, antitanto honore condiderat, antiquam mutasse sententiam: opus fuit, dilectissimi, secreti dispensatione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei pmundi infirma Filius Dei, de coelesti sede descendens, et a paterna gloria non recedens, novo ordine, nova nativitate generatne, quia invisibilis in suis, visibilis est factus in nostris: incomprehensibilis voluit comprehendi: ante tempora manens, esse coepit ex tempore: universitatis Dominus servilem formam obumbrata majestatis suae immensitate sudedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate genescuit. Inviolata virginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est
Abbreviated transcription (Latin):
demptionis nouȩ. reparationis
antique. felicitatis ȩternȩ. Rspara¬
tur eñi nobis saluas nr̃e annua
reuolutione sacramentum ab initio
ꝓmissum. in fine redditũ. sine fine
mansurũ. In quo dignũ est nos
adorare misteriͣ. ut quod magno
dĩ munere agitur. magnis ȩccłe
diabolica malignitas ueneno sue
mortificauit inuidiȩ. p̃parata re¬
nouandis mortalibus pietatis fue¬
remedia. inter ipsa mundi
primordia p̾signauit. denunti¬
ans serpenti futurũ semen muli¬
eris. quod noxii capitis elatione᷑
sua uirtute contereret. xpͣm scibi
ficans. qui natus ex uirgine uio¬
latorem humanȩ ꝓpaginis incor¬
rupta natiuitate dampnaret. Nã
quia gloriabatur diabolus. homi¬
nem sua fraude deceptũ. diuinis
caruisse muneribus : & in morta¬
litatis dote nudatum. duram
mortis subisse sententiam. seq in
malis suis quoddam de pͣuarica¬
toris consortio inuenisse solatiũ.
dm̃ quoq iustȩ seueritatis exigen¬
te ratione erga homine̾ quem

Expanded text:
eparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesidiabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtute contereret ; Christum sominemque significans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exigente ratione, erga hominem, quem in
Abbreviated transcription (Latin):
uouentes puero. Ipse uere inte¬
gritatem pueritię consecrauit.
qui suę matri fecunditate᷑. attulit.
uirginitatem non abstulit. Syme¬
on ille senex diu urxerat. cuius
ctas cõparatur anne : & audierat
responsum. quod non esset uisurꝰ
mortẽ: nisi uideret xp̃m. Intelli¬
gite fr̃s: quantũ desideriũ habe¬
bant antiqui scĩ uidere xp̃m. Scie¬
bant illũ eẽ uenturũ: & om̃s qui
cupiebant: dicebant. O si hic me in¬
ueniat illa natiuitas: osi qͦd credo
in scripturis dĩ. uideam oculis meiꝰ.¬

Expanded text:
oventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparata est Annae, et audierat responsum quod non esset visurus mortem, nisi quantum desiderium habebant antiqui sancti uidere Christum! Sciebant illum esse uenturum, et omnes qui cupiebant, dicebant: "O si me illa inueniat natiuitas! O si quod credo in scripturis Dei, uideam oculis mei
Abbreviated transcription (Latin):
fortiter:. & disponens omĩa suauit᷑.
Q uantus ibi erat & quã magnus.
quã paruus factus erat. Paruus
factus. paruos quęrebat. Quid est
dignatus est poni. ut esset pioꝵ ey¬
baria iumentoꝵ. Accepit eu syme¬
Quare ergo dimittis in pace: Qmͣ ui.¬
derunt oculi mei salutare tuum.
sy meone᷑. Si autẽ quęritis ut &
coniugatus aliquis uir testimoniũ
dño ꝑhibeat: zachariam conside.¬
rate. In manus suas symeon infir.¬
mitate᷑ accepit. sed maiestatem intus
agnouit. Nemo contẽpnat natũ. si
uult eẽ renatus. Ad illũ ꝑtinuit
ꝓpter nos nasci. ad nos ꝑtineat in
illo renasci. qui uetut in hune

Expanded text:
fortiter, et disponens omnia suavifortiter, et disponens omnia suavi. Quantus ibi erat et quam magnus, et quam parvus fuerat factus. Parvus factus, parvos quaerebat. Quid est dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum SimeQuare ergo dimittis in pace? Quia viderunt oculi mei salutare tuum .Simeonem. Si autem quaeritis, ut de conjugatis aliquis vir testimonium Domini perhibeat, Zachariam consideat. In manus suas Simeon infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci: qui vivit et re
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Multi iusti & ꝓphetȩ uoluert᷑
uidere que uos uidetis : &e non ui¬
derunt. & audire quȩ auditis de
non audierunt. Multũ senex iste
fuit ad audiendũ serus: sed aduiden.¬
dum maturus. Non expectauit ut
infante. Et boc illi concessũ erat iã
decrepito: quasi desideranti. & sus¬
piranti. & dicenti cotidie in oratio¬
nibus suis. quando ueniet : Et¬
quando nascetur: Quando uidebo :
Putas durabo : Putas hic me inue¬
niet: Putas oculi isti uidebunt.
ꝑ quẽ cordis oculi reuelabuntur:
Dicebat ista in orationib suis. & pro
desiderio suo accepit responsum.
mater eius infantẽ: uidit ille. ag
nouit. Ubi nouerat qͦd agnouit.
Intus est reuelatus. qui foris est natꝰ.¬
U idit & agnouit. Agnouit symeon
infantem tacentẽ. & occiderunt
iudȩi iuuenẽ miracula faciente᷑.
Cũ ergo cognouisset. accepit eũ in
ulnas suas. hoc est in brachia sua.
amplexatus est eũ. Portabat. a quo
portabatur. Ipse est enĩ xpͣc sapien¬
tia dĩ. attingens a fine usq. ad sinẽ

Expanded text:
i justi et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Multum senex iste fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas isti oculi mei videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, mater ejus infantem: vidit ille, et agnovit. Ubi noverat quem agnovit? An intus est revelatus, qui foris est natus? Vidit, et agnovit. Agnovit Simeon infantem tacentem; et occiderunt Judaei juvenem mirabilia facientem. Cum ergo cognovisset, accepit in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, amplexatus est eum. Portabat a quo portabatur. Ipse enim est Christus sapientia Dei, attingens a fine usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
pendus uiduitatis & morib talis
inducitur.: ut digna plane fuisse
credatur. quȩ redepͣtorẽ om̃ium
uenisse om̃ib nuntiaret. Cuius
merita cũ alibi descripserimus.
cũ uiduas hortaremur : hoc loco.
qm̃ ad alia ꝓperamus. non putamꝰ
iteranda. Non otiose tamen annos
expressit: quia & septẽ duo decades
& duȩ quadragesime. sacrũ uident᷑

Expanded text:
pendiis uiduitatis et moribus talis pendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus, non putamus iteranda. non otiose tamen annos expressit, quia et septem duodecades et duae quadragesimae sacrum uident
Abbreviated transcription (Latin):
uideat mortẽ. quia uiderit uitã.
U ides uberẽ in om̃s grãm dñi gene¬
ratione diffusam. & ꝓpbetiam in.¬
credulis negatam ẽẽ non iustis.
aut supplicia decernat aut pͣmia.
Et tuã inquit ipsius animaᷤ ꝑtransi¬
bit gladius. Nec littera nec hẏsto¬
ria docit. ex hac uita mariã corpo.¬
ralis necis passione migrasse. Non
emͣ anima sed corpus materiali
gladio transuerberatur : & ideo
prudentiã mariȩ haut ignaram
mysterii cȩlestis ostendit. Uiuu̾
enĩ uerbũ dĩ & ualidũ & acutũ
om̃i gladio acutissimo. penetrans
usq ad diuisionẽ anime & sp̃s artu¬
umq & medullarũ. cogitationes
cordis & secreta scrutatur animoꝵ:
quia nuda mentiũ & aꝑta sunt om.¬
nia dĩ filio. quȩ conscientie secreta
non fallunt. Prophetauit itaq sẏ¬
meon. ꝓphetauerat copulata con¬
iugio: ꝓphetauerat uirgo. Debuit
etiã uidua. ne qua aut ꝓfessio de¬
esset aut sexus. Et ideo anna asti.¬

Expanded text:
uideat mortem, qui uiderit uitam. uideat mortem, qui uiderit uitam. uides uberem in omnes gratiam domini generatione diffusam et prophetiam incredulis negatam esse, non iustis. aut supplicia decernat aut praemia. et tuam inquit ipsius animam pertransibit gladius. nec littera nec historia docet ex hac uita Mariam corporalis necis passione migrasse; non enim anima, sed corpus materiali gladio transuerberatur. et ideo prudentiam Mariae haut ignaram mysterii caelestis ostendit. uiuum enim uerbum dei et ualidum et acutum omni gladio acutissimo, penetrans usque ad diuisionem animae et spiritus artuumque et medullarum cogitationes cordis et secreta scrutatur animorum, quia nuda mentium et aperta sunt omnia filio, quem conscientiae secreta non fallunt. prophetauit itaque Symeon, prophetauerat copulata coniugio, prophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et sti
Abbreviated transcription (Latin):
in hierłm cui nomen sy meon.
& bomo iste iustus & timoratus ex¬
pectans consolationẽ istł. Non solũ
abangelis & ꝓphetis. apastorib & pa¬
rentibus: sed etiam a seniorib a iustis
generatio dñi accepit testitonium.
Onsis ȩtas & uterq. serus. euentoꝵ&
miracula fidem astruunt. Uirgo ge.¬
nerat. sterilis. parit: mutus loquit᷑.
disabeb ꝓphetat: magus adorat.
utero clausus exultat: uidua con¬
fitetur. iustus expectat. Et bene iustꝰ.
qui non suã sed popłi grãm requi.¬
rebat: cupiens ipse corporee umeu¬
lis fragilitatis absolui. sed expectans
uidere ꝓmissum. Sciebat eñi. quia
beati oculi qui uiderent. Nunc
inquit dñe dimitte seruũ tuum.
Uidete iustum uelut corporeȩ carcere
molis inclusuͣ uelle dissolui: ut in¬
cipiat eẽ cũ xp̃o. Dissolui em̃. & cẽ
cũ xp̃o: multo melius. Sed qͥ uult
dimuti: ueniat in templũ. ueniat
cipiat in manib uerbũ dĩ. cõplec¬
tatur uelut quibusdã fidei suȩ
brachus. Tunc dimittetur ut non

Expanded text:
nomen Symeon, et homo iste iustus et timoratus, exspectans consolationem Israhel. non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et iustis generatio domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat, cupiens ipse corporeae uinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse cum Christo; dissolui enim et cum Christo esse multo melius. sed qui uult dimitti ueniat in templum, ueniat omini, accipiat in manibus uerbum dei et conplectatur quibusdam fidei suae bracchiis. tunc dimittetur, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
pariet filiũ: & uocabis nomen eiꝰ
emmanuel. Eimanuel quia sit:
euangłm nobis aperuit dicens:
quod inter pretatur nobiscũ ds̃.
anima. non tibi uideatur impos¬
sibile. ut uirgo pareret. uirgo pa.¬
riens ꝑmaneret. Intellige natum
dm̃. & non miraris uirginis par.¬
tum. Ut ergo noueritis antiquos
scoͬs & iustos optasse. uidere quod
concessũ est huic seni symeoni:¬

Expanded text:
nomen ejus Emmanuel . Emmanuel quid sit Evangelium nobis aperuit, dicens: Quod interpretatur, Nobiscum Deus . anima, non tibi videatur impossibile, ut virgo pareret, et virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et non miraberis virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos desiderasse videre quod concessum est huic seni Simeoni
Abbreviated transcription (Latin):
quia genus humanũ a reatu pͣuari¬
cationis ꝑunigenitũ suũ liberare dis¬
posuit. Dedit benignitatẽ. quia eius
ingressui uirginalis uteri templum
dedit fructũ suũ: quia eadem uirgo
quȩ deterra corpus habuerat filiu
genuit. diuinitate quidẽ dõ patri
coȩqualem. sed sibi carnis ueritate
consubstantiale̾. De hoc & isaias tẽpus¬
humanȩ redep̃tionis intuens ait. In
illa die erit germen dm̃ in magni¬
ficentia & in gła: & fructus terre
sublimis. Germen naͣq. dñi fuit in
magnificentia & gła: cũ sempit᷑nus
di filius in carne temporaliter appa¬
rens magnitudine uirtutu celestiũ
mundo clarus effulsit. E ructus quoq
terre sublimis effectus est. quando
carnẽ quã de nr̃a natura mortalẽ¬
ds susceperat. uirtute resurrectioniᷤᷤ
immortalẽ iam redditam ad cȩlos

Expanded text:
quia genus humanum a reatu praevariquia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virginalis uteri templum dedit fructum suum, quia eadem virgo quae de terra corpus habuerat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc et Isaias humanae redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filius in carne temporaliter apparens, magnitudine virtutum coelestium mundo clarus effulsit. Fructus quoque terrae sublimis effectus est, quando carnem quam de nostra natura Deus mortalem susceperat, virtute resurrectionis immortal
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat: quia spi scõ replebitur adhuc
ex utero matris suȩ. Repleta est ergo
spu scõ elisabeth. & exclamauit uoce
magna. Recte uoce magna. quia
magna dĩ dona cognouit. Recte
uoce magna. quia illũ quẽ ubiq
presentem nouerat: &iam corpo.¬
raliter adesse sentiebat. Magna et.¬
enim uoce: non tam clamosa quã
deuota intelligendũ est. Neq etu
modice uocis deuotione dnm lau¬
dare uolebat: que spu scõ plena fla¬
grabat. quȩ & illũ inutero gestabat.
conceptus ex carne matris uirginis
filius altissum uocaretur. & esset.
Exclamauit autẽ & dixit. Benedicta
tu inter mulieres: & benedictus
fructus uentris tui. Benedicta tu¬
inter mulieres. sed inter mulieres
benedictas maiori benedictione. spe¬
cialiter insignis. Benedictus fructꝰ
uentris tui. Nec ipse generali scõꝵ
more benedictus. sed sicut apłs ait.
dicens. Etenim dñs dabit benigni-¬
tatem. & terra nr̃a dabit fructũ
suũ. Dedit quippe dñs benignitatem:

Expanded text:
dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc dixerat: Quia Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae . Repleta est ergo Spiritu sancto Elizabeth, et exclamavit voce magna. Recte voce magna, quia magna Dei dona cognovit; recte voce magna, quia illum quem ubique praesentem noverat, etiam corporaliter adesse sentiebat. Magna etenim voce non tam clamosa quam devota intelligendum est. Neque enim modicae vocis devotione Dominum laudare valebat, quae Spiritu sancto plena flagrabat: quae et illum in utero gestabat, conceptus ex carne matris virginis filius Altissimi vocaretur, et esset. Exclamavit autem, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. Ninter mulieres, sed inter mulieres benedictas majori benedictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum more benedictus, sed sicut Apostolus dicens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ ciutum. humilitatis se gressib¬
ad uirtutũ. atta transtulit. Intrat
ergo domũ zachariȩ: atq. elisabeth
quã seruũ ac precursore̾ dñi pari¬
turam nouerat salutat: non quasi
dubia de oraculo qͦd acceperat.
sed ut congratulatura de dono
qͥd conseruã accepisse didicerat.
non ut uerbũ angeli mulieris at¬
testatione ꝓbaret: sed ut mulieri
puectȩ etatis uirgo iuuencula mi¬
nisterium sedula impenderet.
Aperiente os ad salutandũ beata
maria: repleta est mox sp̃u scõ eli¬
sabeth. repletus & ioħes. atq. uno
eodemq spu ambo edocti. illa salu¬
tantem quȩ esset agnouit: & ut
matre̾ dñi sui debita cũ benedicti¬
one uenerata est: ille ipsum esse
intellexit. Et quia lingua necdum
ualuit. animo exultante salutauit:
officiumq suȩ pͣcursionis quam
impleturus: & antequã nasceretur
aduenienti dño quib ualebat inditus
intimauit. Aderat namq tempus.
quo impleretur angeli sermo quẽ

Expanded text:
ernorum civium, humilitatis gressibernorum civium, humilitatis gressibad virtutum alta se transtulit. Intrat ergo domum Zachariae atque Elizabeth, quam servum ac praecursorem Domini parituram noverat, salutat, non quasi dubia de oraculo quod acceperat, sed ut congratulatura de dono, quod conservam accepisse didicerat: non ut verbum angeli mulieris attestatione probaret, sed ut mulieri provectae aetatis virgo juvencula ministerium sedula impenderet. Aperiente os ad salutandum beata Maria, repleta est mox Spiritu sancto Elizabeth, repletus est et Joannes: atque uno eodemque Spiritu ambo edocti, illa salutantem quae esset agnovit, et ut matrem Domini sui debita cum benedictione venerata est, ille ipsum Dominintellexit: et quia lingua necdum valuit, animo exsultante salutavit, officiumque suae praecursionis quam impleturus, et antequam nasceretur adveniente Domino quibus valebat indiciis intimavit. Aderat namque tempus quo impleretur angeli sermo quem
Abbreviated transcription (Latin):
tione meruit sublimari. post quã
se cęlesti onustandam partu didicit.
nequaquã se d̾e donis cęlestibus
quasi a se hȩc essent extulit. sed ut
magis magisq donis esset apta di¬
uinis. in custodia humilitatis gres¬
sum mentis fixit: ita euangeliranti
sibi archangło respondens. ecce an¬
cilla dm̃i. fiat mͥ scd̾m uerbũ tuũ.
Ut ergo ex bodierna lectione aucdiui¬
mus. eandem quã angło exhibue¬
rat humilitatem: hominib quoq
curauit exhibere : & qͦd maioris ẽ
uirtutis. hoc etiã minoribus. Quis
emͣ nesciat uirgine̾ dõ consecratam.
muliere dõ dedita gradũ habere
potiorem: Quis dubitet matrem
regis ȩcerni ture matri militis eeͣ¬
p̃ferendam: At tamen ipsa memor¬
scripture precipientis. quanto ma¬
gnus es. humilia te in om̃ibus: ut
montana conscendit. gestansq in
utero dm̃: seruoꝵ dĩ habitacula
petiit. ac querit alloquia. Et apte
post uisionem angłi in montana
subiit: quȩ gustata suauitate suꝑ¬

Expanded text:
tione meruit sublimari, postquam tione meruit sublimari, postquam se coelesti onustandam partu didicit, nequaquam se de donis coelestibus quasi a se haec essent extulit: sed ut magis magisque donis esset apta divinis, in custodia humilitatis gressum mentis fixit, ita evangelizanti sibi archangelo respondens: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Ut vero ex hodierna lectione audivimus, eamdem, quam angelo exhibuerat humilitatem, hominibus quoque curavit exhihere, et quod majoris est virtutis, hoc etiam minoribus. Quis enim nesciat virginem Deo consecratam, muliere Deo dedita gradum habere potiorem? Quis dubitet matrem regis aeterni jure matri militis praeferendam? Attamen ipsaScripturae praecipientis: « Quanto magnus es, humilia te in omnibus , moxque ut montana conscendit, gestansque in utero Deum servorum Dei habitacula petit, ac requirit alloquia. Et apte post visionem angeli in montana subiit, quae, gustata suavitate sup