comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norũ: bonũ aqͦs̃ oĩa bona ł bonũ sine qͦ
nicħ ẽ bonũ: et bonũ qͦd sine cȩt̾is bonũ
ẽ. Tendebatis uos ut uidetis: et forte in
extendenda acie m̃tis ur̃ȩ defitiebatis.
Hoc enĩ ex me conicio. Sic patior. Sed
et si aliquis ẽ. sic̃ fieri pot̾. et ualde pot̾.¬
acie mentis fortiorme. et contuitũ cordi ᷤ
sui diu figit ineo quod ẽ: laudet ille ut
pot̾. et qͦmͦ nos ñ possumꝰ. laudet. Grãs
tam̃ illi. qui in hoc psalmo temꝑauit
laudẽ suã: ut et firmoꝵ ẽẽt. et infirmo¬
rum. Nam et in illamissione serui sui
moy si cũ dic̾et ego sum qui sũ. et dices
filuis isrt. quiẽ misit me aduos. quia ip¬
sumꝓpͥe. eẽ. menti humanȩ difficile erat¬
cape. et mittẽ dat᷑ homo ad homines ꝗͣ¬
uis ñ ab hoĩeͥ c̃tinuo ds temꝑauit laudẽ
suã: et hoc de sẽ dixit qͦd capi dulcit̾ pos¬
sit. Non meo uoluit reman̾e quod lau¬
elabatur: qͦ ñ posset laudator atting̾e̾.
Uade inquit: dic filiis isrł. ds̃ abrabã.

Expanded text:
ia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde poteacie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
catores l̾ibi sui. rectores ȩccliȩ suȩ. uen̾a¬
tores nois sui. obtemꝑatores mandati
sui. id docet ut inconscientia sua habe¬
ant dulcedinẽ bonȩ uitȩ suȩ. nec cor¬
rumpant᷑ laudib. nec frangant᷑ uitu¬
ꝑationib hõĩũ: qͣntomagis ipse incõ¬
mutabilis suꝑ oĩa qͥ ħ docet. ñ utiq ma-¬
iorfit si laudaius: nec minor si tuui
ñarrogant̾. Audiamꝰ gͦ qͥd dic̃. Tauda¬
te nom̃ dñi: laudate serui dñm. Non
enĩ aliqͥd incongruum facitis: laudan¬
do seruidñm. Et si semꝑ tantũmͦ serui
ẽetis: debetis laudare dnm. Quanto-
magis debetis laudare dnm serui: ut
bidr᷑. sacͥfitium laudis glorificabit me. &e
ibi ua ẽ. in qͦ ostendã illi salutare meũ: et¬

Expanded text:
catores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneracatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vitupnon arroganter. Audiamus ergo quod dicit: «Laudate nomen Domini, laudate, servi, Dominum.» Non enim aliquid incongruum facitis, laudando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis debetis laudare Dominum servi, ut dicitur, «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est in qua ostendam illi salutare De
Abbreviated transcription (Latin):
et dulce nob̃ eẽ. gauden¬
dum ẽ: quo nos psalmꝰ iste
cohortatur. Dicit enĩ.
Laudate nom̃ dñi. Causãq ipsam
qͣre iustũ sit ut laudemꝰ nom̃ dñi:¬
continuo subiecit. Laudate serui dñm. Qd
iustius: Quid digniꝰ: Quid gratiꝰ: Et enĩ
siñ laudau̾int serui dñm: suꝑbi. ingrati.
irreligiosi er̃. Et quid faciunt ñ laudãdo
dnm: nͥ ut seuer̾ sentiant dñm: Neq it
seruus ingratꝰ si dnm suum laudare no¬
luerit: ideo efficit ut seruus ñ sit. Laudeᷤ.
ñ laudes: seruuses. S silaudes: ꝓpiciab̃.
Si ñ laudes: offendis. Bona gͦ exhortatio
et utilis. Unde magis satag̾e debemꝰ qͣm¬
ad modũ laudand sit dñs: qͣm dubitare
laudemꝰ dñm. Non enĩ laudib nr̃is ille
crescit: s nos. Ds̃. nec melior fit si lauda¬
u̾is: nec det̾ior si tu uituꝑ au̾is. S: tu lau¬
dando bonũ melior eris: uituꝑando de¬
terior. Bonꝰ autẽ ille: manet ut ẽ. Si it
seruos suos ipsos bene de se m̾itos. p̾di¬

Expanded text:
et dulce nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domicontinuo subjecit: «Laudate, servi, Dominum.» Quid justius? quid dignius? quid gratius? Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudemus Dominum. Non enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, deterior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedi
Abbreviated transcription (Latin):
sit inet̾num. quia et si hoc ñ dic̾e̾t intel¬
lig̾et᷑. Est enĩ uͭ ẽ: et eo ipso qͦd uere ẽ.
sine initio et sine t̾mino ẽ. Quod uͦ ꝓpt̾
hominẽ ẽ. ego sum ds̃ abrahã. et ds̃
ysaac. & ds̃ iacob. ne ibi sub oriret᷑ hu¬
mana sollicitudo quia hoc temporale
ẽ. ñ sempit̾nũ: securos nos fec̃: qi detẽ¬
poralib adet̾nam uitam nos ꝑducit.

Expanded text:
sit in aeternum; quia etsi hoc non diceret, intelligeretur. Est enim, et vere est, et eo ipso quod vere est, sine initio et sine termino est. Quod vero propter hominem est, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ne ibi suboriretur humana sollicitudo, quia hoc temporale est, non sempiternum, securos nos fecit, quia de temporalibus ad aeternam vitam nos perducit.
Abbreviated transcription (Latin):
gnꝰ ẽ dñs. ꝓpħa loquebatur qui intraũ
insanctuariũ dei: qui audiuit forte in¬
effabilia u̾ba. que ñ liceret homini loqui.
Qui dix̃. qͦd posset hominib dici: et te¬
nuit apud se qͦd ñ posset dici. Ergo et
audiatur ad qͦd possumꝰ: et credat᷑ ad
qͦd ñ possumꝰ. Ad qͦd possumꝰ audiat᷑:
sibi. Ad qͦd ñ possumꝰ credat᷑: ꝙr ipse
cognouit qͦd magnus ẽ dñs. Si illi dice¬
remꝰ. rogamꝰ te. explica magnitudinẽ
ipsius. ñ ne forte respondet nob. ñ est
ualde magnꝰ quẽ uideo. si ame pot̾it ex¬
plicari: Redeat gͦ ad oꝑa eiꝰ: et dicat
nob. Habeat ipse in conscientia magni-¬
tudinẽ dñi qͣm uidit: qͣm nob creden-¬
potuit: et enum̾et quedã quȩ hic dñs
fecitꝰ. ut et dñs nob̃ qui magnitudinẽ

Expanded text:
nus.» Propheta loquebatur, qui intravit in sanctuarium Dei, qui audivit forte ineffabilia verba quae non licet homini loqui ; qui dixit quod posset hominibus dici, et tenuit apud se quod non posset dici. Ergo et audiatur ad quod possumus, et credatur ad quod non possumus. Ad quod possumus audiatur, sibi;» ad quod non possumus credatur, quia ipse cognovit «quod magnus est Dominus.» Si illi diceremus, Rogamus te, explica magnitudinem illius; nonne forte responderet nobis: Non est valde magnus quem video, si a me poterit explicari? Redeat ergo ad opera ejus, et dicat nobis. Habeat ipse in conscientia magnitudinem Domini, quam vidit, quam nobis credenpotuit: et enumeret quaedam quae hic Dominus fecit; ut et nobis, qui magnitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ides sicut dicit apłs. et si ext̾ior homo
nrͣ corrumpitur. s int̾ior renouat᷑ de die
indiẽ: ideo fit quia pͥmogenita fides¬
ciii uiuit. De qͣ pͥmogenita fide: et apłs ait.
Non solũ autẽ: s et nos ipsi pͥmitias spc¬

Expanded text:
icut dicit Apostolus, «Et si exterior noster homo corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» ; ideo fit quia primogenita fides vivit, de qua primogenita fide et Apostolus ait, «Non solum autem, sed et nos ipsi primitias sp
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sp̃uales accipio: terrã carnales. Ex
his duob tanqͣm cęlo et terra: constat
eccliadei. Et ad sp̾uales ꝑtinet p̾dicatio: et¬
ad carnales ꝑtinet obsecundatio. Nam
cęli enarrant głam dei: & facturã ma-
nuũ annunciat firmamentũ. Si autẽ
t̾ra dei ñ eẽt plebs dei: ñ dicet apłs. Dei
ȩdificatio: dei agͥ cultura estis. Sic̃ sapi¬
ens architectuis. fundam̃tũ posui. Aliꝰ
suꝑ edificat. Ergo edifitiũ dei sumꝰ: &
ager dei sumꝰ. Quis inqͥt plantat uineã :
et defructuei ñ ꝑcipit: Ego planta¬
ui: apollo rigauit: sed ds̃ in crem̃tũ de¬
dit. G et in eccłia sua ce in p̾dicatoribus
fuis: et inplebib suis. tanqͣm incȩlo et
interra: omĩa quec̃q uoluit fec̃. Par̃ ẽ.
credentes. Et in eis omĩa quec̃q uult¬

Expanded text:
ituales accipio; terram, carnales: ex his duobus tanquam coelo et terra constat Ecclesia Dei; et ad spirituales pertinet praedicatio, ad carnales pertinet obsecundatio. Nam et «coeli enarrant gloriam Dei, et facta manuum ejus annuntiat firmamentum» . Si autem terra Dei non esset plebs Dei, non diceret Apostolus, «Dei aedificatio, Dei agricultura estis: sicut sapiens architectus fundamentum posui; alius superaedificat.» Ergo aedificium Dei sumus, et ager Dei sumus. «Quis,» inquit, «plantat vineam, et de fructu ejus non percipit» ? «Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit» . Ergo et in Ecclesia sua, et in praedicatoribus suis, et in plebibus suis, tanquam in coelo et in terra, omnia quaecumque voluit, fecit. Parum est credentes, et in eis «omnia quaecu
Abbreviated transcription (Latin):
Tu autẽ qͦm contingis: Quia u̾bũ caro factũ
ẽ: et habitauit in nob̾. Ut enĩ panẽ angłoꝵ
manducaret homo: creator angłoꝵ factus
ẽ homo. Psallite gͦ nominieiꝰ: qm̃ suauis ẽ.
Si gustastis: psallite. Si gustastis qͣm su¬
aiuis ẽ dñs: psallite. Si bene sapit qͦd gus¬
tastis: laudate. Quistam ingratꝰ ẽ. uelco¬
quenti uł pascenti. ut cũ fui̾t pulm̃to ali¬
quo delectatꝰ. ñ reddat grãm. laudando
qͦd gustat: Si dehisñ tacemꝰ : de illo qui
delit omĩã tacebimꝰ: Psallite dño: qm̃¬

Expanded text:
aro factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo qui dedit omnia tacebimus? «Psallite nom
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs condat iuis iniquũ ÷ Nec uis dicendũ
ẽ: si iniustum ẽ. Ilud gͦ uer̃ uis: qͦd etiã
iustum ẽ. Uide quid fec̾is: ñ qͥd patiaris.
Si ius fecisti: in iriã pat̾is. Simmuriã
fecisti: ius pat̾is. Qre ista dixi frẽs: Ut
ñ se extollant heretici. qñ forte aliqͥd pa¬
tiunt᷑ exiussionib pͥncipũ t̾renoꝵ: ñ se

Expanded text:
condat jus iniquum? Nec jus dicendum est, si injustum est. Illud ergo verum jus, quod etiam justum est. Vide quid feceris, non quid patiaris. Si jus fecisti, injuriam pateris: si injuriam fecisti, jus pateris. 16. Quare ista dixi, fratres? Ut non se extollant haeretici, quando forte aliquid patiuntur ex jussionibus principum terrenorum; non se
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Iu erispossessio eiꝰ ut colaris abeo: et
ipse erit possessio tua ut colas eum. Nam
et tu colis dm̃: et coleris adeo. Rec̾te dr̃ꝰ
Colit te gͦ d̾s ut sis fructuosus: et colis
dm̃ ut sis fructuosus. Tibi bonum ẽ. q̃d
te colit ds: tͥ bonum ẽ. qd colis dm̃. sul¬
tor deus. si recedat ab homine: desertus
fit homo. Cultor ds̃. hõ. si recedat a deo:
desertꝰ fit ipse homo. Nec crescit ads acce¬
dente te: nec decrescit discedente te.
Ergo erit ipse possessio nr̃a ut noᷤ pas¬
cit: et erimꝰ possessio ipsius ut nos regat.
hñt multos deos: et dicunt eos dños suo
et deos suos. S dicit apłs. Et si sunt qͥ
dicantur dii siue incęlo siue interra: ꝗ¬

Expanded text:
Deus: tu eris possessio ejus, ut colaris ab eo; et Deus: tu eris possessio ejus, ut colaris ab eo; et ipse erit possessio tua, ut colas eum. Nam et tu colis Deum, et coleris a Deo. Recte dicitur, . Colit te ergo Deus, ut sis fructuosus; et colis Deum, ut sis fructuosus. Tibi bonum est quod te colit Deus; tibi bonum est quod colis Deum. Cultor Deus si recedat ab homine, desertus fit homo; cultor homo si recedat a Deo, desertus fit ipse homo. Nec crescit Deus accedente te, nec decrescit discedente te. Ergo erit ipse possessio nostra, ut nos pascat; et erimus possessio ejus, ut nos regat. habent multos deos, et dicunt eos dominos suos et deos suos. Sed dicit Apostolus, «Etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra;
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Quid gͦ facimꝰ. si infilios homiñ. si ĩ
ñ ille angłs aut ille angłs: s beatꝰ cuius
Qs iacob aduitor: quia et ip̃i iacobsic fuit
adiutor. ut de iacob fac̾et isrł. Magnum
ad uitorium. Isrł iam uidens dm̃. Hic gͦ
pofitꝰ et ꝑegͥnꝰ ñ dum uidens. si habueris
ad utorẽ dm̃ iacob: ex iacob eris
ifrł. et eris uidens dm̃. et ꝑiet
omĩs labor et omĩs gemitus.
Tnͣsient cure mordaces: fucce¬
dent laudes felices. Beatꝰ cuiuᷤ
ds iacob adiutor ÷ eiꝰ. Cuiꝰ: lacob. Quare
iste beatꝰ: int̾im adhuc in hac uita gemẽs:
Spes illiꝰ indnm dm̃ ipsiꝰ. Ideo beatꝰ: quia
spes ip̃i in dñm dm̃ ip̃iꝰ. Inqͦ ẽ. spes ipsus:
ipse erit rex ipsius. frẽs an forte erraui qr
dix̾im nr̃m futurum dm̃e Quid si dic̾an
hereditatem nram futurum: Spes mea
estu: portio mea int̾ra uiuentiũ. Tu eris
portio mea. eris tu possessio: et posside¬
bis. Possessio d̾i eris: et possessio tuaerit

Expanded text:
 Quid ergo facimus, si in filios hominum, si in non ille angelus aut ille angelus; sed, «Beatus cujus Deus Jacob adjutor est:» quia et ipsi Jacob sic fuit adjutor, ut de Jacob faceret Israel . Magnum adjutorium, Israel jam videns Deum. Hic ergo positus et peregrinus nondum videns Deum, si habueris adjutorem Deum Jacob, ex Jacob eris Israel, et eris videns Deum; et periet omnis labor et omnis gemitus, transient curae mordaces, succedent laudes felices. «Beatus cujus Deus Jacob adjutor est ejus:» hujus Jacob. Quare iste beatus, interim adhuc in hac vita gemens? «Spes illius in Dominum Deum ipsius.» Ideo beatus, quia «spes ipsius in Dominum Deum ipsius.» In quo est spes ipsius, ipse erit res ipsius. Fratres, an forte erravi, quia dixi rem nostram futurum Deum? Quid si dicerem haereditatem nostram futurum? «Spes mea es tu, portio mea in terra viventium» . Tu eris portio mea. Eris tu possessio, et possidebis; possessio Dei eris, et possessio tua erit
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ ẽ. de deo cogitauit: celũ. t̾rã
mare ⁊ omiã q̃ ineis s. forte dicturus
erat hõ iste. Uideo qͥdẽ. Omiã magna
ista cȩlũ ⁊ terram mare. fec̃ ds. Qnͣdo
cogitat ds. aut scit anuiuã: Quid
ẽ. qͦd dicis: Non subrepat. tͥ in cor¬
mala cogitatio. De his esto: de qͥb paulo
ante loquebamur. Laudabo dnm̃ in ui-¬
ta mea: psallam deo meo qͣm dui sũ. S
iste alios alloquit᷑. nescio qͦs tepidos. qͦsex¬
hortat᷑: & quasi ueret᷑ ne desꝑent de se.
qͥa uelut ñ s̃ incompoto dĩ. Multoꝵ enĩ

Expanded text:
e Deo, Cogitavit «coelum, terram, mare, et omnia quae in eis sunt?» Forte dicturus erat homo iste: Video quidem omnia magna ista: coelum et terram, mare fecit Deus: quando cogitat Deus, aut scit an vivam? Quid est hoc quod dicis? Non subrepat tibi mala cogitatio in cor; de his esto de quibus paulo ante loquebamur, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Sed iste alios alloquitor, nescio quos tepidos, quos exhortatur, et quasi veretur ne desperent de se, quia ve non sunt in computo D
Abbreviated transcription (Latin):
u ẽ iactantia: S forte ad locum bonũ tͣn¬
sierit. Et si iustus sit: tntͣnsit. Nã qui sic
loq̃bat᷑: nescio qͦ t̾nsierit. Loquebat᷑ enim
suꝑbia: ⁊ uescio qͦ tͣnseant tales homines:
nͥ quia in spicio alt̾m psalmũ. et uideo ma¬
lũ eoꝵ ẽẽ tͣnsitum. Uidiimpiũ exaltari
suꝑ cedros libani: ⁊ tͣnsiui et ecce ñ erat:

Expanded text:
 est jactantia? Sed forte ad locum bonum transierit, ad justos: si tamen transiit. Nam qui sic loquebatur, nescio quo transierit. Loquebatur enim superbia; et nescio quo transeant tales homines, nisi quia inspicio alterum psalmum, et video malum eorum esse transitum. «Vidi impium exaltari super cedros Libani, et transivi, et
Abbreviated transcription (Latin):
potes ut uideas ipsum finẽ: crede ei qui ui¬
det. Et quis ẽ homo qui uidet: forte ne¬
mo hõ: s dñs ds tuus adte uenit ut credes d̾o
Nonenim et dño dõ tuo ñ es crediturus: qui
ait. Lata et spatiosa ẽ. uia que ducit adinte¬
ritũ: et multi sunt qui intrant ꝑ illã. hãc¬

Expanded text:
potes, ut videas ipsum finem: crede ei qui vipotes, ut videas ipsum finem: crede ei qui videt. Et quis est homo qui videt? Forte nemo homo; sed Dominus tuus ad te venit, ut crederes Deo. Num enim et Domino Deo tuo non es crediturus, qui ait: «Lata et spatiosa est via quae ducit ad interitum, et multi sunt qui ingrediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc uiuã. Manducemꝰ et bibamꝰ: cͣs
enim moriem᷑. Uide ne tale aliqͥd ꝑsua-¬
deant: ne ꝑaurem in cor intrent. Spi¬
nas inueniant in aurib tuis. Quiceꝑit
sic intrare: punctꝰ abscedat. Corũpũt
emm mores bonos: eloquia mala. Sed
forte. hic dicturꝰ es. Quare gͦ felices st̃:
Ecce nec dm̃ colunt: et omĩa mala coti¬
die cõmitunt. Abundant reb his: qͥb
ego egens laboro. Noli ⁊elari in pecc̃oreᷤ.
Quid accipiant iudes: quid illis seruet᷑
ñ uides. Et unde inquit uideo qͦd ñ ui¬
dent: Omĩo ht̃ oclos fides: et maiores
octos: et potentiores. et fortiores. hiocłi
neminẽ deceꝑunt. Hi ocłi sint semꝑ ĩ
dnm: ut ipse euellat de his laqueis pe¬
des tuos. Uia peccõꝵ placet tͥ: qr lata ẽ.
et multi ꝑ illã ambulant. Latitudinem
eiꝰ uides: finem eiꝰ ñ uides. Ecce uͥ finit᷑.
p̃cipitiũ ẽ: uͥ finit᷑ ꝓfunditas quedã bara¬
triẽ. Letantes et spatiantes in ista uia:
illo fine merguntur. Si extende ocłos non

Expanded text:
ad hoc vivam: «Manducemus et bibamus, cras enim moriemur.» Vide ne tales aliquid persuadeant: ne per aurem in cor intrent, spinas inveniant in auribus tuis; qui coeperit sic intrare, punctus abscedat. «Corrumpunt» enim «mores bonos colloquia mala» . Sed forte hic dicturus es: Quare ergo felices sunt? Ecce nec Deum colunt, et omnia mala quotidie committunt; abundant rebus his quibus ego egens laboro. Noli zelari in peccatores. Quid accipiant, vides; quid illis servetur, non vides? Et unde, inquit, video quod non videtur? Omnino habet oculos fides; et majores oculos, et potentiores et fortiores. Hi oculi neminem deceperunt; hi oculi sint semper in Dominum, ut et ipse evellat de his laqueis pedes tuos . Via peccatorum placet tibi, quia lata est, et multi per illam ambulant; latitudinem ejus vides, finem ejus non vides. Ecce ubi finitur, praecipitium est; ubi finitur, profunditas quaedam barathri est: laetantes, exspatiantes in ista via, illo fine merguntur. Sed extendere oculos non
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ non nouimꝰ desid̃amꝰ. In herebimnꝰ
amplexib usi: si ñdum uisi fide detine¬
mur. Ergo ⁊ pupillũ ⁊ uiduã quid uo¬
luit intelligi: fr̃es destitutos omĩ ope
et auxilio. Destituta anima in scło: ip̃a
sibi sꝑet adiutorium dei. Quicquid hic
habueris: aurum habeas. presũpsisti in¬
de: iam ñ espselitꝰ. Non es orphanꝰ: ñ inui¬
dius num̾aris. mic̾ habes. Si deillo p̾¬
sumpseris &e dm̃ dimiseris: ñ es destitut᷑.
Habes hȩc omnia: ñ inde p̾sumis. non
inde fuꝑbis: pupillꝰ dĩ es. et uidua dĩ.
Suscipit gͦ destitutos. Hoc dix̃. suscipit
pupillũ: suscipit et uiduã. Et uiam pec¬
catorũ ext̾minabit. Quȩ ẽ uia peccatoꝵ:
Irtide ista q̃ dicimꝰ. Quis pupillꝰ: Quȩ¬

Expanded text:
quem non videmus, desideramus. Inhaerebimus quem non videmus, desideramus. Inhaerebimus amplexibus visi, si nondum visi fide detinemur. Ergo «et pupillum et viduam» quid voluit intelligi, fratres? Destitutos omni ope et auxilio. Destituta anima in saeculo, ipsa sibi speret adjutorium Dei. Quidquid hic habueris, aurum habeas; praesumpsisti inde? Jam non es proselytus, non es orphanus, non in vidua numeraris. Amicum habes: si de illo praesumpseris, et Deum dimiseris, non es destitutus. Habes haec omnia; non inde praesumis, non inde superbis? Pupillus Dei es, et vidua Dei. Suscipit ergo destitutos; hoc dixit: suscipit pupillum, suscipit et viduam. 19. «Et viam peccatorum exterminabit.» Quae est via peccatorum? Irridere ista quae dicim
Abbreviated transcription (Latin):
stodit ꝓselitos ł seliti aduene s̃ Omnis
ad patres ñ de carne eoꝵ nata: s̃ imi¬
tando filia. dñs tñ custodit ñ aliqͥ
hõ. Ofanũ & uiduã suscipiet. Nemo
putet qͣsi pupillũ ꝓpt̾ ħ editatẽ aut
uiduã ꝓpt̾ nescio qd negociũ suũ: ł¬
quidẽ & dẽ istis opitulat᷑ ⁊ in oĩb of¬
ficuis gnĩs humani bonũ opꝰ facit qͥ
pupillo consulit qͥ uiduã ñ deserit.
S sccłm quẽ dã modũ õs pupilli su¬
parentes nr̃i ⁊ magis absentibꝰ patri¬
bus s̃ pupilli qͥ pupillis̃. Si mali fu¬
erint in penis uiiunt: si boni fuerĩt
in requie uiuunt. Omĩa integͣ sunt
creatori. Tam̃ nos qͣm di sumꝰ incorpore
hoc. et ꝑegͥnationis locũ incolimꝰ: absenꝰ
ẽ pat̾ nr᷑ ad quẽ clammamꝰ. Pat̾ nr̃ qui
es incelis. Ideo ecclia uidua: quasi absen¬
te sponso: absente uiro. Ueniet illȩ: qͥ
illam mͦ ꝓtegit ñ uisus. s desid̾atꝰ. Ma¬
gno enim desidio rapim᷑: et amore eũ

Expanded text:
stodit proselytos.» Proselyti, advenae sunt. Omnis ad patres, non de carne eorum nata, sed imitando filia. Dominus tamen custodit, non aliquis homo. «Orphanum et viduam suscipiet.» Nemo putet quasi pupillum propter haereditatem, aut viduam propter nescio quod negotium suum. Equidem et istis Deus opitulatur, et in omnibus officiis generis humani bonum opus facit, qui pupillo consulit, qui viduam non deserit: sed secundum quemdam modum omnes pupilli suparentes nostri; et magis absentibus patribus sunt pupilli, qui pupilli sunt: si mali fuerint, in poenis vivunt; si boni fuerint, in requie vivunt: omnia integra sunt Creatori. Tamen nos quamdiu sumus in corpore hoc, et peregrinationis locum incolimus, absens est Pater noster, ad quem clamamus, «Pater noster, qui es in coelis» . Ideo Ecclesia vidua, quasi absente sponso, absente viro. Veniet ille, qui illam modo protegit, non visus, sed desideratus. Magno enim desiderio rapimur, et amore ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cos. noluit dicẽ illuminat. cecos: ne & hoc
carnalit̾ intellig̾es : sic̃ illuminatꝰ : ad nõ
cuiꝰ oculos lito de sputo facto in iuxit
et saluum eum fec̃. Ne tale aliqͥd spares c̃
de spũalib loquitur: ostendit qndam lucẽ
sapĩe. qua illuminantur cȩci. Frgo qͦm illu¬
minant᷑ ceci. luce sapiẽ: sic soluunt᷑ compe¬
diti. sic erigunt᷑ elisi. Unde sumꝰ gͦ compe-¬
diti: Unde elisi: Corpꝰ nr̃m ornamentũ
nob̾ fuit. Peccauimꝰ: et com̃pedes inde ac¬
cepinꝰ. Quȩ s̃ compedes nr̃e: Mortalitas ip¬
sa. dudi apłm paulũ: quia et ipse ad huc
in hac ꝑegͥnatione compeditꝰ erat. Quanta
ꝑagͣuit compedit᷑ iste. N illi fuer̃ graues
compedes. Cum ipsis cõpedib: toto orbe¬
euuangłm p̾dicauit. Sp̃c caritatis rapiit
compedes: et circ̃iuit qͣntũ potuit. S tñ
sos. Quare elisi s̃: Quia erecti erant. Quare
eriguntur: Quia humibati s̃. Cecidit

Expanded text:
cos;» noluit dicere, Illuminat caecos, ne et hoc cos;» noluit dicere, Illuminat caecos, ne et hoc carnaliter intelligeres; sicut illuminatus est a Domino, cujus oculos luto de sputo facto inunxit, et salvum eum fecit : ne tale aliquid sperares, cum de spiritualibus loquitur, ostendit quamdam lucem sapientiae, qua illuminantur caeci. Ergo quomodo illuminantur caeci luce sapientiae, sic solvuntur compediti, sic eriguntur elisi. Unde sumus ergo compediti? unde elisi? Corpus nostrum ornamentum nobis fuit: peccavimus, et compedes inde accepimus. Quae sunt compedes nostrae? Mortalitas ipsa. Audi apostolum Paulum, quia et ipse adhuc in hac peregrinatione compeditus erat. Quanta peragravit compeditus iste! Non illi fuerunt graves compedes; cum ipsis compedibus toto orbEvangelium praedicavit: spiritus charitatis rapuit compedes, et circuivit quantum potuit. Sed tamen sos.» Quare elisi sunt? Quia erecti erant. Quare eriguntur? Quia humiliati sunt. Cedidit
Abbreviated transcription (Latin):
mus pͥmofamẽ ipsoꝵ: et inueniemꝰ escam
ipsorũ. Beati qui esuriunt et sitiunt iusti¬
ciam: qm̃ ip̃i saturabunt᷑. famelici dei esse
debemꝰ. dute ianuã conspectus illiꝰ: in orati
tu erigis tu illuminas uidelicet quia tu¬
iam lib̾atus es & tu stas & tu lum̃ es. Absit
Suꝑiꝰ attendo. Nolite ꝯfid̾e in pͥncipes &
in filios hominũ in qͥbꝰ ñ ẽ salꝰ. N ipsi
dant salutẽ. frgo recedant heretici de
medio. Dñs soluit cõpeditos. Dñs erig̃
elisos dñs sapientes facit cetos .i. eos qͥ ceci
sunt fac̃ sapientes. Optime ꝑhanc sententiã
exposuit nob̾ omis suꝑiores : ne forte cum
chrisset dñs soluit compeditos: adilloscõ¬
peditos referremus qui forte ꝓpt̾ aliqͣm
noxã ligantur ferro a dñis suis. Quia aut̃
dix̃ erigit elisos: occurrit nob̃ aliquis aut
offendens & cadens. aut eqͦ lapsꝰ. Est aliꝰ casus:
sunt aliȩ compedes: qmͦ sunt aliȩ tenebrȩ
et alia lux. In eo quod dix̃ sapientes fac̃ ce¬

Expanded text:
ipsorum, et inveniemus escam ipsorum: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Famelici Dei esse debemus: ante januam conspectus illius in oratiotu erigis, tu illuminas? Videlicet quia tu liberatus jam es, et tu stas, et tu lumen es? Absit. Superius attende: «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, a quibus non est salus.» Non ipsi dant salutem. Ergo recedant haeretici de medio. «Dominus solvit compeditos; Dominus erigit elisos; Dominus sapientes facit caecos;» id est, eos qui caeci sunt facit sapientes. Optime per hanc sententiam exposuit nobis omnes superiores: ne forte cum dixisset, «Dominus solvit compeditos,» ad illos compeditos referremus, qui forte propter aliquam noxam ligantur ferro a dominis suis; quia autem dixit, «Erigit elisos,» occurreret nobis aliquis, aut offendens et cadens, aut equo lapsus. Est alius casus, sunt aliae compedes; quomodo sunt aliae tenebrae et alia lux. In eo quod dixit, «Sapientes facit cae
Abbreviated transcription (Latin):
licꝰ pot̾ pasce̾: id÷ peccator pot̾ dare sc̃m:
famelicꝰ pot̾ pascẽ : Languidus pot̾ sana¬
re : Ligatꝰ pot̾ solu̾e: Ista sueluti mag¬
na et fubtilia: quib decipiunt imꝑitos.
Claudat illos psalmꝰ iste. Dat esca esurien¬
tib Ecce nichil ate expecto. ds̃ dat escam
esurientib. Qͥb esurientib: Omnib id ẽ.

Expanded text:
licus potest pascere? id est, peccator potest dare sanctum? licus potest pascere? id est, peccator potest dare sanctum? Famelicus potest pascere? languidus potest sanare? ligatus potest solvere? Ista sunt veluti magna et subtilia, quibus decipiunt imperitos. Claudat illis os psalmus iste: «Dantem» «escam esurientibus.» Ecce nihil a te exspecto; Deus «dat escam esurientibus.» Quibus e
Abbreviated transcription (Latin):
lar̃ speluncar̃: rebaptrtari: ex sufflari
incis ep̃m: occidi ineis ñ mortale ilłs̾. Ic̃ ł¬
suũ qͦd homines s̃. s illud qͦd mnȩt̾nũ u¬
et iusticia uocat᷑. Accessurꝰ esad ep̃m.
At ille. Uide ne dicas te eẽ. xͥanum.
Sienĩ dix̾is te ẽẽ xͥ anum : ñ es accept᷑uᷤᷤ
Ut autẽ accipias: dic te ñ ẽẽ. Quid
mones xͥane: auid doces: Certe ꝑsecu¬
tionẽ pat̾is. Quanto tuiu̾or ꝑsecutor.
minando cogebant. qͦd tu efficis sua-
ꝑsecutor occidendo ñ fec̃. Subte uuit
homo: qui negat se eẽ xͥp̃ianum. Negat:
et uiuit. ꝑdit iam uitam: cadauer tͥ loqͥt᷑
Qui ꝑcussus ẽ gladio ꝑsecutoris: cecidit
et uiuit. Cui loqueris: stat et cecidit. Hȩc
faciens: qͥcqͥd passurꝰ fueris. in iuria ñ erit.
Nolotͥ blancharis. Si hȩc iniusta s̃ omnia
que facis: quicqͥd pat̾is iustum erit. Cuiaũ
tionationib illis tuis bonis et quasi acu¬
tis et subtilib. quia tu pascis: & dic. fame¬

Expanded text:
larum speluncarum, rebaptizari, exsufflari larum speluncarum, rebaptizari, exsufflari in eis Christum, occidi in eis non mortale illud suum quo homines sunt, sed illud quo in aeternum vet justitia vocatur. Accessurus es ad episcopum, ait illi, vide ne dicas te esse christianum: si enim dixeris te esse christianum, non es accepturus; ut autem accipias, dic te non esse. Quid mones, christiane? quid doces? Certe persecutionem pateris: quanto tu verior persecutor! minando cogebant, quod tu efficis suadepersecutor occidendo non fecit. Sub te vivit homo, qui negat se esse christianum. Negat, et vivit? Perdidit jam vitam; cadaver tibi loquitur. Qui percussus est gladio persecutoris, cecidit, et vivit: cui loqueris, stat, et cecidit. Haec faciens, quidquid passus fueris, injuria erit? Nolo tibi blandiaris: si haec injusta sunt omnia quae facis, quidquid pateris justum erit. Cui autem tiocinationibus illis tuis bonis, et quasi acutis et subtilibus, quia tu pascis; et dic: Fame
Abbreviated transcription (Latin):
untur in iuriam. Lego aliud manifestiꝰ
ex euuangłio. Beati inqͥt qui ꝑsecutio¬
nem patiunt᷑. Expecta. Quid festinas:
Quid dicis ego sum: Ex pecta inqͣm. To¬
tum legam. Audisti beati qui ꝑsecutio¬
nem patiuntur. Iam tͥ nescio quid ceꝑas ar¬
rogare. Si ꝑmittis: totũ lego. Uide qͥdse¬
quat᷑. b eati qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iu¬
sticiã. mͦ dic: ego sum. Si audes dic̾e ego
sum: suꝑiora q̃ dixi retractemꝰ. Aut ne
longũ sit: hoc unum interrogo. Si dãp¬
nares unũ hominẽ cꝰ causa nescis: audes
te dic̃̾e ten̾e iusticiã: Aut siqͥd ꝓhac re
passꝰ eẽs. iniuiriã nominares: Erigis te ĩ
tem̾ariũ tribunal cordis tui. unde p̾cipi¬
teris: et audes ferre sententia de hoĩẽ
cuiꝰ causã nescis. Hoc siuno homine
tanta ista ꝑpetit᷑: int̾ tot scandala he¬
reticoꝵ genit: Ulidet ꝑ malas suasio ẽs
et fraudes. rapi de g̾mio suo infirmos
paruulos: ꝑtrabi ꝑnescio q̃ secreta ma¬

Expanded text:
untur injuriam. Lego aliquid manifestius ex Evangelio: «Beati,» inquit, «qui persecutionem patiuntur.» Exspecta: quid festinas? quid dicis, Ego sum? Exspecta, inquam; totum legam. Audisti, «Beati qui persecutionem patiuntur;» jam tibi nescio quid coeperas arrogare. Si permittis, totum lego; vide quid sequatur. «Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam» . Modo dic, Ego sum. Si audes dicere, Ego sum; superiora quae dixi retractemus: aut, ne longum sit, hoc unum interrogo: Si damnares unum hominem, cujus causam nescires, auderes te dicere tenere justitiam? aut, si quid pro hac re passus esses, injuriam nominares? Erigis te in temerarium tribunal cordis tui, unde praecipiteris; et audes ferre sententiam de homine cujus causam nescis! Hoc si de uno homine tanta ista perpetitur? Inter tot scandala haereticorum gemit; videt per malas suasiones et fraudes rapi de gremio suo infirmos, parvulos pretrahi per nescio quae secreta ma
Abbreviated transcription (Latin):
patimini: Corripit homines: qr ñ paciũ At u¬
unt᷑ iniuriã. Nut patiariᷤᷤ molestiã tehor¬
tat᷑: s ut patiaris iniuriã. Nenĩ omnis
molestia: iniuria ẽ. Quicqͥd enĩ iure pa-¬
t̾is ñ ẽ imuria: ne forte dicas. Et ego int̾¬
int̾ iniuriam passos num̾or. Nam illud
millo loco: ce illud illa causa passꝰ sũ. ui¬
de si iniuriã passus es. Latͦnes multa pa¬
tiunt᷑: s ñ ẽ iniuria. Scelerati. malefici.
effractores. adult̾i. corruptores. om̃s pati¬
unt᷑ multa mala: s nulla ẽ. iniuria. Ali¬
ud ÷ pati in uiriã: aliud ẽ pati tͥbulatio¬
nem. aut pęnã aut molestiã. aut supli

Expanded text:
atimini» ? Corripit homines, quia non patiuntur injuriam. Non ut patiaris molestiam te hortatur, sed ut patiaris injuriam: non enim omnis molestia injuria est. Quidquid enim jure pateris, non est injuria. Ne forte diceres: Et ego inter injuriam passos numeror; nam illud in illo loco, et illud causa illa passus sum. Vide si injuriam passus es. Latrones multa patiuntur, sed non injuriam: scelerati, malefici, effractores, adulteri, corruptores, omnes patiuntur multa mala, sed nulla est injuria. Aliud est pati injuriam; aliud pati tribulatione
Abbreviated transcription (Latin):
cit illis iudiciũ. Quib: Qͥ accipiunt inui¬
riã: puniens om̃s inuiriosos. Si gͦ faue¬
bit in uiriã accipientib et puniet in iuri¬
osos: ude mͦ de quoꝵ num̾o eẽ .uis. Uide
attende utrũ in eis uelis eẽ. qͥ in iuriam
accipiunt: an in eis qͥ in uiriã faciunt.
Statim enĩ adte ꝓcedit uox apłica: &¬

Expanded text:
cium. Quibus? Qui accipiunt injuriam, puniens omnes injuriosos. Si ergo favebit injuriam accipientibus et puniet injuriosos, vide modo de quorum numero esse vis. Vide, attende utrum in eis velis esse, qui injuriam accipiunt, an in eis qui injuriam faciunt. Statim enim ad te procedit vox aposto
Abbreviated transcription (Latin):
De nouo testam̃to ẽ: quia debob ñ ꝑti¬
net ad dm̃. Homines ⁊ ium̃ta saluos facieᷤᷤ
dñe: de uet̾e testam̃to ẽ. Sunt quicalũ¬
nient᷑ et dicant: ñ ĩ consonare ista duo te¬
stam̃ta. Ne forte aliud dicat in uet̾e. ali¬
ud innouo. et flagitet de me sententiã
de nouo talẽ qͣl hec ẽ. hoĩes et ium̃ta sal¬
uos facies dñe: quid facio: Nicħ tã in
capite noui testam̃ti: qͣm euugłm. In eũ¬
głicim. In euuangłio inuenio: qͥa omĩa
ista ꝑtinent ad dm̃. Nemo erit iã qͥ c̾tra¬
dicat. Nunqͥd enĩ apłs. euũgłio contͣriꝰ
erit: audiamꝰ ipsum dñm: pͥncipem
et magistrũ apłoꝵ. Respicite in qͥt uo¬
latilia cęli quia ñ seminant. neq metut.
neq congregant in horreũ: et pat̾ ur̃
cȩlestis pascit illa. Ergo ⁊ p̾t̾ hominẽ
animalia ista ꝑtinent ad curã dei: ut
pascant᷑ ñ ut legẽ accipiant. Qo gͦ ad
dandam legem attinet: de bob cura dõ ñ ẽ.
Quod autẽ ad creanda. pascenda. gub̃nanda

Expanded text:
to est, quia de bobus non pertinet ad Deum. Homines et jumenta salvos facies, Domine de Veteri Testamento est. Sunt qui calumnientur, et dicant, non sibi consonare ista duo Testamenta. Ne forte aliud dicat in Veteri, aliud in Novo; et flagitet de me sententiam de Novo talem qualis est haec: Homines et jumenta salvos facies, Domine ; quid facio? Nihil tam in capite Novi Testamenti, quam Evangeium. In Evangelio invenio quia omnia ista pertinent ad Deum, nemo erit jam qui contradicat. Numquid enim Apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem et magistrum Apostolorum. «Respicite,» inquit, «volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda
Abbreviated transcription (Latin):
gunt ꝑquęlibet peccata: quia ñ credunt
curare dm̃ qͥd agant. Audi eloquia di¬
uina. Noli de te desꝑare. Quicurauit
sola dic̾et: forte respondes tu. Ds̃ qͥ fec̃
celũ et t̾ram et mare: magnꝰ ads. S nũ¬
quid cogitat de me: Dic̾et᷑ tͥ. Ipse te fe
ego sum t̾ra. aut ego sũ mare: Et qͥd¬
es: Manifestũ ẽ. Nec celũ sũ. nec terra
sũ. nec mare sũ: s int̾ra sũ. Uel hoc cõ

Expanded text:
gunt per quaelibet peccata, quia non credunt curare Deum quid agant. Audi eloquia divina, noli de te desperare. Qui curavit sola diceret, forte responderes tu: Deus qui fecit coelum, et terram, et mare, magnus Deus; sed numquid cogitat de me? Ipse te fecego sum terra, aut ego sum mare? Et quidem manifestum est, nec coelum sum, nec terra sum, nec mare sum; sed in terra sum.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia mͦ in morte mea sum. Ergo pͥus
exhortare te: &e dic. Lauda anima mã
dnm. Respondet tͥ anima tua. Laudo
qͣntũ possum: tenuit̾. exilit̾. infirmit̾
Quare: Quia quã diu sumꝰ incorpore: ꝑe¬
gͥnamur adño. Quare sic laudas dñmꝰ
ñ ꝑfecte ñ stabilit̾ : Interroga scͥpturã.
Quia corpꝰ qͦd corrumpitur aggrauat aĩa

Expanded text:
Quia modo in morte mea sum. Ergo prius Quia modo in morte mea sum. Ergo prius exhortare te, et dic, «Lauda, anima mea, Dominum.» Respondet tibi anima tua: Laudo quantum possum, tenuiter, exiliter, infirmiter. Quare? Quia quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Quare sic laudas Dominum, non perfecte, non stabiliter? Interroga Scripturam: Quia «corpus quod corrumpitur, aggravat anima
Abbreviated transcription (Latin):
et dic̃. Lauda anima mã dnm. Et qͥd ÷¬
frẽs: Nonne laudamꝰ dnm̃: Nonne
qͦtidie ymnum cantamꝰ: Nonne cotidie
ꝓmodulo nr̃o sonat osnr̃m. parturit
cor nr̃m laudes dei: Et qͥd ÷ qͦs lauda¬
mꝰ ad huc infirmũ ẽ. Qnͣdo implet
laudator excellentiam laudati: Ecce stat
cantat dõ aliqͣnto ꝓlixius: et sepe labia mo¬
uentur ad cantum: cogitatio autẽ ꝑ nescio
q̃ desidia uolat. Stabat gͦ mens nr̃a qͥdã
mͦ ad laudem dei: et anma nr̃a ꝑdiu̾sas
cupiditates uel curas negotiorum hac atq
illac fluitabat. Quasi desuꝑ attendit ip̃a
mens adfluitantem hac atq illac: et eiꝰ
inqͥetudinẽ molestiarum quasi conu̾̃sa
qͦd de aliis reb satagis: Quid ÷ qͦd te oc¬
cupat cura rer̃ terrenar̃ atq mortaliũ:
Sta mec̃: lauda dnm̃. Et quasi ipsa aĩa
p̃gͣuata. et ñ ualens ita consist̾e̾ ut cdig¬
numẽ: respondet menti. Laudabo do¬
minũ inuita mã. Quid÷ inuita mea:

Expanded text:
et dicit, «Lauda, anima mea, Dominum.» et dicit, «Lauda, anima mea, Dominum.» res? Nonne laudamus Dominum? nonne quotidie hymnum nos cantamus? nonne quotidie pro modulo nostro sonat os nostrum, parturit cor nostrum laudes Dei? Et quid est quod laudamus adhuc infirmum est. Quando implet laudator excellentiam laudati? Ecce homo stat, cantat Deo aliquanto prolixius, et saepe labia moventur ad cantum, cogitatio autem per nescio quae desideria volat. Stabat ergo mens nostra quodam modo ad laudem Dei, et anima nostra per diversas cupiditates vel curas negotiorum hac atque illac fluitabat. Quasi desuper attendit ipsa mens ad fluitantem hac atque illac, et ejus inquietudinem molestiarum quasi conversa m.» Quid est quod de aliis rebus satagis? quid est quod te occupat cura rerum terrenarum atque mortalium? Sta mecum, lauda Dominum. Et quasi ipsa anima praegravata, et non valens ita consistere ut dignum est, respondet menti: «Laudabo Dominum in vita mea.» Quid est, «in vita mea?»
Abbreviated transcription (Latin):
et recedas ab illo qͥfec̃. Hec enĩ qͥb occu¬
paris subte fecit: quia sub seip̃o te fecit.
Siħebis suꝑiori: calcabis inferiora. Si aũ
dnm̃: hñs seruũ corpꝰ: hñs supͣ se condito¬
rem: infra se qͦd subillo conditũ ẽ. In me¬
dio qͦdãmͦ loco rationalis anima consti¬
tuta: legem accepit: herere suꝑiori. re¬
gere inferiorem. Reg̾e ñ pot̾ inferio¬
rem: nͥ regat᷑ ameliore. Iralit᷑ ab infe-¬
riore: deseruit gͦ meliorem. Npot̾ re¬
gere qͦd regebat: quia regi noluit a qͦre¬
gebat᷑. Mͦ gͦ redeat: laudet. Consilium
sibi exluce deidat ipsa anima: ꝑratio¬
nalem m̃tẽ. Unde concepit consiliũ:
fixa inet̾nitate auctoris sui: legit ibi
quiddã trem̃dum: laudandũ: aman-¬
dum: desidandũ. et appetendũ. Nondũ
tenet: ñdũ capit. Choruscatione qͣdam
ꝑstͥngit᷑. Non ẽ tam ualida: ut maneat
ibi. ltaq colligit se ad sanitatẽ qͣndam :

Expanded text:
et recedas ab illo qui fecit. Haec enim quibus occuet recedas ab illo qui fecit. Haec enim quibus occuparis, sub te fecit, quia sub seipso te fecit. Si haerebis superiori, calcabis inferiora; si auteDominum habens, servum corpus, habens supra se Conditorem, infra se quod sub illo conditum est; in medio quodam loco rationalis anima constituta, legem accepit, haerere superiori, regere inferiorem. Regere non potest inferiorem, nisi regatur a meliore. Trahitur ab inferiore, deseruit ergo meliorem. Non potest regere quod regebat, quia regi noluit a quo regebatur. Modo ergo redeat, laudet. Consilium sibi ex luce Dei dat ipsa anima per rationalem mentem, unde concipit consilium fixum in aeternitate auctoris sui. Legit ibi quiddam tremendum, laudandum, amandum, desiderandum et appetendum: nondum tenet, nondum capit; coruscatione quadam perstringitur, non est tam valida ut maneat ibi. Itaque colligit se ad sanitatem quamdam,
Abbreviated transcription (Latin):
re int̾iorem. dm̃. Reuocat se ab ext̾iorib
inint̾iora: ab inferiorib ad suꝑiora : et
dicit. Lauda anua mea dnm. Quid
tͥ placet inscło: Quid ÷ qͦd uis laudare :
Quid ÷ qͦd ius amare: Quacunq corꝑeiᷤᷤ
sensib com̾teris : occurrit tͥ celum: oc¬
currit tͥ terra. Quodamas int̾ra : terre¬
num ẽ. Quicqͥd amas ⁊ incelo: corporeũ
e. libiq amas: et uͥq laudas. Quomͦ¬
ẽ laulandꝰ ille. qui fec̃ istaque laudas:
lamgͦ dni occupata uixisti: et desid̾ioꝵ
diu̾sitate u̾b̾ata. portasplagas saucia.
diuisa ꝑ amores multos: uͥq inquieta:
arbores. amenitates. Totam t̾ram cogi¬
ta. Qd meliꝰ incelo. sole. luna: sidib To¬
tum celum cogita. Omĩa ista cogita bo¬
na ualde: quia fecit omnia ds bona ual¬
de. Undiq pulchrttudo oꝑis: quȩ tͥ cõ
.IH. mendat artificeni. Miraris fabricã: ama
fabricatorẽ. Noccuꝑis meo qͦd fcm̃ est:

Expanded text:
re interiorem Deum: revocat se ab exterioribus re interiorem Deum: revocat se ab exterioribus ad interiora, ab inferioribus ad superiora, et dicit, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quid tibi placet in saeculo? Quid est quod vis laudare? quid est quod vis amare? Quacumque corporeis sensibus te converteris, occurrit tibi coelum, occurrit tibi terra: quod amas in terra, terrenum est; quidquid amas et in coelo, corporeum est. Ubique amas, et ubique laudas: quomodo laudandus est ille qui fecit ista quae laudas? Jam ergo diu occupata vixisti, et desideriorum diversitate verberata, portas plagas, saucia, divisa per amores multos, ubique inquieta, arbores, amoenitates, totam terram cogita. Quid melius in coelo sole, luna, sideribus? Totum coelum cogita. Omnia ista simul bona valde, quia fecit Deus omnia bona valde. Undique pulchritudo operis, quae tibi commendat artificem. Miraris fabricam, ama fabricatorem. Non occuperis in eo quod factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦduis. Extenditur in int̾iora cogita¬
cit. Sit licet corpꝰ angłicũ: inferiꝰ : qͣm
aĩã. consiliũ suꝑiori dare ñ pot̾. Infelix
ẽ ip̃ã anima: si a corꝑe expectat consi-¬
liũ. Caro bñ obediens: famula ẽ aĩe. Illa
regit: hȩc regit᷑. Illa imꝑat: ista famu-¬
latur. Quando potest caro dare hoc consi¬
lium: animȩ: Quis ẽ gͦ quidicit lauda aĩa
mea dnm̃: Nichil inuenimꝰ ampliꝰ inho¬
mine: quã carnẽ ⁊ animã. Totꝰ homoł
ẽ: spẽ et caro. dnforte ip̃a anima sibi dic̃
et ĩbi qͦdãm imꝑat: et se exhortat᷑ atq
excitat: Quibꝰdam enim ꝑt̾bationib
exqͣdam sui parte fluitabat: exqͣdã uͦ
parte qͣm uocant mentẽ rationabilem
illa qua cogitat sapientiã. inherens dño
iam. et suspirans in illũ anima: adu̾t it
qͣsdam suas inferiores partes ꝑturbari
motib scłarib: et cupiditate qͣdam ter¬
renorũ desid̾ioꝵ irȩ inext̾iora. relinque¬

Expanded text:
quod vis, extenditur in interiora cogitaquod vis, extenditur in interiora cogitacit. Sit licet corpus angelicum, inferius est quam anima; consilium superiori dare non potest. Infelix est ipsa anima, si a corpore exspectat consilium. Caro bene obediens, famula est animae; illa regit, haec regitur; illa imperat, ista famulatur: quando potest caro dare hoc consilium animae? Quis est ergo qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Nihil invenimus amplius in homine, quam cars et caro. An forte ipsa anima sibi dicit, et sibi quodam modo imperat, et se exhortatur atque excitat? Quibusdam enim perturbationibus ex quadam sui parte fluitabat; ex quadam vero parte, quam vocant mentem rationalem, illam qua cogitat sapientiam, inhaerens Domino jam et suspirans in illum, animadvertit quasdam suas inferiores partes perturbari motibus saecularibus, et cupiditate quadam terrenorum desideriorum ire in exteriora, relinque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitior iuris ꝑitus. ꝑfecto futori p̾ponitur.
Intendat caritas ur̃a. lta multis reb p̾pe¬
nit᷑ uituꝑatis. aliisq laudatis: int̾rogati
pler̃q res uituꝑatas. p̃ponimꝰ reb lauda¬
tis. Natura amimȩ p̃stantior ẽ: qͣm na-¬
tura corporis. Excellit multũ. Res sp̃uał
ẽ. res incorporta ẽ: uicina ẽ. sub̃e dei: in¬
uisibile quiddã ẽ. Regit corpꝰ: mouet
m̃bra ÷ dirigit sensus: p̾parat cogitati¬
ones: exerit actiones: capit rer infi¬
km̃i. qui suffitiat laudib animȩ: Et
si manimȩ laudib defitit᷑: quȩ lausẽ
eiꝰ qͥ animã condidit: Et tñ tanta ẽ eiꝰ
gr̃ã: ut dicat homo iste. Lauda aiã
mea dnm̃. Quis pot̾ laudare dm̃: Si
diceret teip̃am lauda: fortasse defic̾et.
Lauda inquit dnm̃. Conare pietatis af-¬
fectu. Destties in laudib eiꝰ. Expedit tͥ
defic̾e laudando dm̃: qͣm ꝓfic̾e̾ laudan¬
dote. Cum enim laudas dm̃: ñ explicaᷤ

Expanded text:
peritior jurisperitus perfecto sutori praeponitur. peritior jurisperitus perfecto sutori praeponitur. Intendat Charitas vestra. Ita multis rebus laudatis, aliisque vituperatis, interrogati plerumque res vituperatas praeponimus rebus laudatis. Natura animae praestantior est quam natura corporis, excellit multum; res spiritualis est, res incorporea est, vicina est substantiae Dei. Invisibile quiddam est, regit corpus, movet membra, dirigit sensus, praeparat cogitationes, exserit actiones, capit rerum infitres charissimi, qui sufficiat laudibus animae? Et si in animae laudibus deficitur, quae laus est ejus qui animam condidit? Et tamen tanta est ejus gratia, ut dicat homo iste, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quis potest laudare Deum? Si diceret, Teipsam lauda, fortasse deficeret: «Lauda,» inquit, «Deum.» Conare pietatis affectu, deficies in laudibus ejus. Expedit tibi deficere laudando Deum, quam proficere laudando te. Cum enim laudas Deum, et non explicas
Abbreviated transcription (Latin):
ħ plumbum: nicħ purgatiꝰ. Illud uituꝑ¬
aui. illud laudaui: et posui ante te utr¬
q: uituꝑans unũ. laudans aliud. Post
hanc uituꝑationẽ laudationẽq meã.
int̾roga me quid hoꝵ sit miliꝰ: respon¬
debo. Aur̃ meliꝰ ÷ etiam sordidũ: qͣm
plumbũ purgatũ. Unde meliꝰ: Et qͣre
uituꝑasti: Quare uituꝑaui: Quia ñdũ
ẽ aur̃: qͦd pot̾ eẽ. Purgatũ ẽ. meliꝰ. Quia
ñ dum purgatũ ẽ: uituꝑatum ẽ. Plũbũ
quare laucdatũ ẽ: Quia iampurgatũ
ẽ. ut meliꝰ ẽẽ ñ possit. Item dicis eqũ
optimum: ⁊ hominẽ pessimũ. Tam̃
eqͦ laudato p̃ponis hominẽ uituꝑatũ
Si enim interrog̾is ex his duob quid
sit meliꝰ: responsurꝰ es homo. ñ m̾itis:
s natura. Inartib. dicis optimum
sutorem. uerbi grã: et rep̾hendis aliquem
iuris ꝑitum qͦd multas leges ignorst. Su¬
torem laudasti: uirisꝑitũ rep̾hendisti. Ex
his tam̃ duob querȩ quis sit melior: im¬

Expanded text:
optimum, nihil purgatius. Illud vitupoptimum, nihil purgatius. Illud vituperavi, hoc laudavi; et posui ante te utrumque, vituperans unum, laudans aliud. Post hanc vituperationem laudationemque meam, interroga me quid horum sit melius; respondebo, Aurum melius est etiam sordidum, quam plumbum purgatum. Unde melius? et quare vituperasti? Quare vituperavi? Quia nondum est aurum quod potnondum purgatum est, vituperatum est. Plumbum quare laudatum est? Quia jam ita purgatum est, ut melius esse non possit. Item dicis equum optimum, et hominem pessimum; tamen equo laudato praeponis hominem vituperatum. Si enim interrogeris ex his duobus quid sit melius, responsurus es, Homo: non meritis, sed natura. In artibus dicis optimum sutorem, verbi gratia, et reprehendis aliquem jurisperitum, quod multas leges ignoret; sutorem laudasti, jurisperitum reprehendisti: ex his tamen duobus quaere quis sit melior; im
Abbreviated transcription (Latin):
inquinata. Tam̃ meliꝰ ÷ et si sordidũ aur̃.
qͣm purgatissimũ plumbũ. lta currat
bitis qͦs dicimꝰ ñ ẽẽ in credibile: ut qͣuis
anima uituꝑabilis. laudabilior sit tam̃ lau¬
aabili corpore. Duo q̃dã s̃: anima et corpus.
Animã uituꝑo: corpꝰ laudo. Ammã uitu¬
ꝑo quia iniqͣ ẽ: corpꝰ laudo. quia sanĩ ẽ
Tam̃ in suo gen̾e animã laudo. uel in suo
genere animã culpo: et insuo gen̾e corpꝰ
laudo uel culpo. Si me int̾roges qͥd sit
meliꝰ: utr̃ qͦd uituꝑaui. anqͦd laudaui:
mirabilẽ responsionem recepturꝰ es. Ego
certe illud uituꝑaui: et hoc laudaui.
Interroga tu tam̃ quid sit meliꝰ: respõ¬
deo eẽ meliꝰ quod uituꝑaui. eo qͦd lauda¬
ui. Si miraris in his duob: attende illa
duo imꝓitu posita quȩ commnemora¬
ui de auro ⁊ plumbo. Ecce uituꝑaui au¬
rũ. Nonbonum aur̃. Sordidum ẽ: nõ
ita fulgens: non ita purgatũ. Optimũ

Expanded text:
inquinata: tamen melius est, etsi sordidum, aurum inquinata: tamen melius est, etsi sordidum, aurum quam purgatissimum plumbum. Ita currat bitis quod dicimus non esse incredibile; ut quamvis anima vituperabilis, laudabilior sit tamen laudabili corpore. Duo quaedam sunt, anima et corpus. Animam vitupero, corpus laudo: animam vitupero, quia iniqua est; corpus laudo, quia sanum est. Tamen in suo genere animam laudo, vel in suo genere animam culpo; et in suo genere corpus laudo, vel culpo. Si me interroges quid sit melius, utrum quod vituperavi, an quod laudavi; mirabilem responsionem recepturus es. Ego certe illud vituperavi, et ego hoc laudavi: interrogatus tamen quid sit melius, respondeo esse melius quod vituperavi, eo quod laudavi. Si miraris in his duobus, attende illa duo in promptu posita, quae commemoravi de auro et plumbo. Ecce vituperavi aurum. Non bonum aurum, sordidum est, non ita fulget, non ita purgatum. Hoc plumbum