comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tebit eum: tu es sacerdos ineternum scđm
ordinem melchisedech. frangit autem ipse
panem quem porrigit. ut ostendat corporis
sui fractionem non sine sua potestate futurã.
s sicut alibi dicit potestatem se habere po¬
nendi anumam suam. et iterum sumendi
cam. Et sicut de tieterib terminandis egerat.
sic et de nouis incipiendis patri grãs agit. no¬
bis pariter exemplum tribuens in omni boni
oꝑis indicatione uel ꝑfectione patrem qui ẽ
in celis ee glorificandum. Qd̃ autem dicit.
hoc facite in meam commemorationem: ex¬
ponit apłs paulus. qui cum uerba ipsius
poneret dicentis. hoc ẽ corpus meum qd̾ ꝓ
testamentum in meo sanguine. hoc facite
quotienscunq bibetis in meam commemo¬
rationem : subuuixit exponendo et ait.
Quotienscunq manducabitis panem et ca¬
licem bibetis: mortem domini annuntiabi¬
tis donec ueniat. Similiter & calicem post¬
quam cenauit dicens. hic ẽ calix nouum

Expanded text:
tebit eum, tu es sacerdos in aeternum, secundum tebit eum, tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non sine sua sponte futuram, sed, sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam. Et sicut de veteribus terminandis egerat, sic et de novis incipiendis Patris gratias agit, nobis pariter exemplum tribuens, in omni boni operis inchoatione vel perfectione, Patrem qui est in coelis esse glorificandum. Quod autem dicit: Hoc facite in meam commemorationem, exponit apostolus Paulus. Qui cum verba ipsius poneret dicentis: Hoc facite in meam commemtestamentum in meo sanguine, hoc facite quotiescunque bibetis, in meam commemorationem, subjunxit exponendo, et ait: Quotiescunque enim manducatis panem hunc, et calicem bibitis, mortem Domini annuntiate, donec veniat. . Similiter et calicem, postquam coenavit, dicens: Hic est calix novum
Abbreviated transcription (Latin):
cauimꝰ et bibumus cum illo. postquam resur¬
rexit a mortius. S multo consequenttus: ut
sicut supra tipicum agni estim. fic etiam po¬
tum pasche tipicum neget se ultra gustatu¬
rum: donec ostensa et manifestata resurrecti¬
onis sue gła regni dĩ fides mundo adueniat:
ut ꝑ duo maxima legis edicta. esum iudelicet
potumq paschalem sp̃u aliter immutata dis¬
ceres omnia legis sacram̃ta uel uissa que car¬
naliter sonare uudebantur. ad sp̃ualem iã
nunc obseruantiam fuisse transferenda. Et
accepto pane. gras egit & fregit. et dedit eis
dictns. hoc ẽ corpus meum: quod pto uob̾ da¬
tur. Hoc facite in meam cominemorationẽ.
gebant᷑. transiit ad nouum qͦd in sue tedẽp.¬
tionis memoriam eccłiam frequentare defi¬
derat: ut uidelicet ꝓ carne agni uel sangui¬
ne. sue carnis sanguinisq sacramentum in
panis ac uini figura substituens. ipsum se
ẽẽ monstraret. cui uirauit dñs. et non peni¬

Expanded text:
cavimus et bibimus cum illo, postquam resurcavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis . Sed multo consequentius, ut sicut supra typicum agni esum, sic etiam potum paschae typicum neget se ultra gustaturum, donec ostensa et manifestata resurrectionis suae gloria, regni Dei fides mundo adveniat. Ut per duo maxima legis edicta, esum videlicet potumque paschalem spiritaliter immutata, disceres omnia legis sacramenta, vel jussa quae carnaliter sonare videbantur, ad spiritalem jam nunc observantiam fuisse transferenda. Et accepto pane, gratias egit, et fregit et dedit eis, dicens: Hoc est corpus meum, quod pro vobis datur. Hoc facgebant, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam Ecclesia frequentare desiderat. Ut videlicet pro carne agni vel sanguine suae carnis sanguinisque sacramentum in panis ac vini figura substituens, ipsum se esse monstraret, cui juravit Dominus et non poeni
Abbreviated transcription (Latin):
ultra mosaicum pascha celebrabo. donec in
eccłia sp̃ualit̾ intellectum compleatur. Ipsa
est enim regnium dĩ. de quo alibi discipulis ait.
Regnum dĩ intra uos est. In quo regno dñs ho¬
dieq uetus pascha impͥetum manducat. qͣn
ea que moyses rudi ppło carnaliter obseruan¬
da precipit in menbris suis: hoc est in ipsa
eccłia sp̃ualiter coeteet. Et accepto calice: gr̃aᷤ
egit & dixit. Accipite & diuidite inter uos.
Et hic calix ad uetus illud pascha eui finem
desidcrabat imponere ꝑtinet. Q uo accepto gr̃a
egit. ob hoc nunirum quia uetera transitura.
et uentura fuerant omnia noua. Dico enĩ uob̾.
quod non bibam de gen̾atione uitis. donec reg¬
num dĩ ueniat. Potest quidem hic uetsiculus
et simplicit̾ accipi: qd̾ ab hac hora cene usq
ad tempus refurrectionis. quo in regno dei
erat uenturus uinum bibiturus non ee̾t. Po¬
stea namq illum cibum potumq sumpsisse
testatur petrus apłs. qui ait. Qui mandu¬

Expanded text:
ultra Moysaicum pascha celebrabo, donec in ultra Moysaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia spiritaliter intellectum compleatur: Ipsa est enim regnum Dei. De quo alibi discipulis ait: Regnum Dei intra vos est . In quo regno Dominus hodieque vetus pascha impletum manducat, quando ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, in membris suis, hoc est in ipsa Ecclesia spiritaliter exercet. Et accepto calice, gratias egit et dixit: Accipite et dividite inter vos. Et hic calix ad vetus illud Pascha, cui finem desiderabat imponere, pertinet. Quo accepto, gratias egit, ob hoc nimirum, quia vetera transitura, et ventura, fuerant omnia nova. Dico enim vobis, quod non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat. Potest quidem hic versiculus et simpliciter accipi, quod ab hac hora coenae, usque ad tempus resurrectionis, quo in regno Dei erat venturus, vinum bibiturus non esset. Postea namque illum, cibum potumque sumpsisse, testatur apostolus Petrus, qui ait: Qui mandu
Abbreviated transcription (Latin):
lege traditionib phariseoꝵ corrupta. xp̃c in¬
carnatut. Iosue transiordanem manna pascit
et pascitur. quia dñs usq ad tempus sui bap¬
tismatis. cerimonias legis & ipse scruat: & a
cunctis seruari desid̾at. Trans iordanem duc¬
tam plebem iosue petra circuncidit. quia bap¬
tismi grã celebrata: saluator etiam cogitatio¬
num quod lex nequiuerat. illecebtas fides E¬
u̾itate precidit: & tres semis annos. quasi so¬
lito manna nutrire. sacramenta legis qͣmius
ad celestia ꝓmissa paulatim ꝓuocans obsertia¬
te non cessat. donec tempore prefixo. desidera¬
tum pascha cum discipulis manducat. Ita
demum mane illucescente. mundissima sui cor¬
poris et sanguinis misteria inerucis altari
consecrata. quasi atima terre reꝓmissionis
Dico uob̃ enim. quia çe hoc non manducabo
illud. donec impleatur in regno dĩ. Quantum
iosue uerbis consonat qui ait. Nec usi funt ul
illud donec impleatut in regno dĩ. id ẽ neqͣqͣm

Expanded text:
lege traditionibus Pharisaeorum corrupta, Christus inlege traditionibus Pharisaeorum corrupta, Christus incarnatur. Josue trans Jordanem manna pascit et pascitur, quia Dominus usque ad tempus sui baptismatis caeremonias legis et ipse servat, et a cunctis servari desiderat. Traductam plebem Jordanem Josue petra circumcidit, quia, baptismi gratia celebrata, Salvator etiam cogitationum quod lex nequiverat, illecebras fidei severitate praecedit. Et tres semis annos quasi solito manna nutriri, sacramenta legis, quamvis ad coelestia promissa paulatim provocans, observare non cessat, donec tempore praefixo desideratum pascha cum discipulis manducans, ita demum mane illucescente mundissima sui corporis et sanguinis mysteria in crucis altari consecrata, quasi azyma terrae repromissionis Dico enim vobis, quia ex hoc non manducabo illud donec impleatur in regno Dei. Quantum Josue verbis consonat, qui ait: Nec usi sunt ultillud donec impleatur in regno Dei, id est, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus et antiqui legalisq pasche ꝓbator
existat: & hoc ad sue dispensationis siguram
ꝑtinuisse docendo carnaliter ultra uetat echi¬
beri. immo uel umbra transeunte ueti iam
pasche lumen aduenisse demonstret. Qd̃ pul¬
chre temporib iosue consummandi manna
tempus et ordo ptefigutat. ub̃i scͥptum ẽ. Et
fecerunt phase quarta decima diemensis ad
uesꝑam in campestrib iericho. et comedett̃
de frugib terre dic altero. atimos panes. et
quam comederunt de frugib terre. nec tisi
sunt ultra cibo illo filii isrł. Siquidem iosue
susceptum destincto moyse ppłm: solitis ali¬
quandiu trasiordanem manne refecit ali¬
mentis. Quib & ipse qͣmius agnito olimꝙ
gustato tecrȩ reꝓmissionis fructu teficitur.
Ex in iordanem traicit. cultris pettinis circun¬
cidit. et tres semis mensis usq ad diem scilicet
pasche completam: consuetum manna ñ tollit.
Moyse quippe mortuo: iosue dux ordinat᷑. qr

Expanded text:
quatenus et antiqui legalisque paschae probator quatenus et antiqui legalisque paschae probator existat, et hoc ad suae dispensationis figuram pertinuisse docendo, carnaliter ultra vetet exhibenti, imo, umbra transeunte, veri jam paschae lumen advenisse demonstret. Quod pulchre temporibus Josue consummandi mannae tempus et ordo praefigurat, ubi scriptum est: Et fecerunt phase, quartadecima die mensis ad vesperum, in campestribus Jericho: et comederunt de frugibus terrae die altero, azymos panes, et quam comederunt de frugibus terrae, nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel . Siquidem Josue susceptum defuncto Moyse populum, solitis aliquandiu trans Jordanem mannae refecit alimentis, quibus et ipse, quamvis agnito olimque gustato terrae repromissionis fructu, reficitur. Exin Jordanem trajicit, cultris petrinis circumcidit, et tres semis mensis usque ad diem scilicet paschae completam consuetum manna non tollit. Moyse quippe mortuo, Josue dux ordinatur, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
lex est sp̃ualis. que de angustiis littere eg̃diens:
in sublimi loco recepit saluatorem. Nam qui
adhuc occidentem luteram secuauerit: qui
non aluid in agno quã pecus intellexerit. iste
nimirum in imis pascha facit: quia sp̃s ma¬
iestatem comp̾hendere necdum didicit. At qͥ
aque bauilum. hoc ẽ gr̃e preconem in domũ
eccłie fuerit secutus: hic ꝑ sp̃m uiuficantẽ
tectum litere transcendendo in alto mẽtis
diu̾sorio xp̃o mansionem p̾parat. quia cuncta
uel pasche sacram̃ta. uel cetera legis decrcta¬
de eo scripta intelligit. Et cum facta c̾et hora
discubuit. & duodecim apłi cum eo. horam
manducandi pasche designat. que ut sepus
inculcatum est. quarta decima die mensis
primi ꝑducta ad uesꝑam. et quinta decuna
luna terris apparente. uxta edicta legis in¬
care uob̾cum ante quã patiat. Desid̾at pͥmo
tipicum pascha cum discipulis manducare:
et sic passionis sue mundo misteria declarare.

Expanded text:
lex spiritualis est, quae de angustiis litterae egrediens, lex spiritualis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno quam pecus intelnimirum in imis Pascha facit, quia spiritus majestatem comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per spiritum vivificantem tectum litterae transcendendo, in alto mentis diversorio Christo mansionem praeparat, quia cuncta, vel Paschae sacramentum, vel caetera legis decrde eo scripta intelligit. Et cum facta esset hora, discubuit, et duodecim apostoli cum eo. Horam manducandi paschae designat, quae, ut saepius inculcatum est, quarta decima die mensis primi perducta ad vesperam, et quinta decima luna jam terris apparente, juxta edicta legis incare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo typicum pascha cum discipulis manducare, et sic passionis suae mundo mysteria declarare,
Abbreviated transcription (Latin):
uit: pulchre auttem paraturis pascha disci¬
pulis. homo amphoram aque portans oc¬
currit: ut ostendatur huiꝰ pasche misteri¬
um ꝓ ablutione ꝑfecta mundi totuis ẽe ce¬
lebrandum. Aqua quippe lauacrum gr̃e
amphora mensuram ꝑfectam significat.
Parant gͦ pascba. ubi aque infertur ampho¬
ra quia tempus uidelicet ad est quo ueri
pasche cultorib tipicus de limine cruor
auferatur. et ad tollenda criina uiuifi¬
ci fontis baptisma consecretur. Et dicctis
patrifamilias domus. Dicit tibi magistet.
ubi est diuersorium uͥ pascha cum discipui¬
lis meis manducem: Consulte uel aque ba¬
itili uel dm̃ domus sunt p̾termissa uocabu¬
la. ut omnib pascha celebrare uolentib. Boc
est xp̃i sacram̃tis imbui: xp̃m sue m̃tis hos¬
picio suscipere querentib. facultas danda
signetur. Et ipse uobis ostendet cenaculũ
magnum stratum: & ibi patate. Euntes
aittem inuenerunt sicut dixit illis. et pa¬
rauerunt pascha. Cenaculum magnum.

Expanded text:
vit. Pulchre autem paraturis Pascha discivit. Pulchre autem paraturis Pascha discipulis, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium, pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphora mensuram perfectam significat. Parant ergo Pascha, ubi aquae infertur amphora, quia tempus videlicet adest quo veri paschae cultoribus typicus de limine cruor auferatur, et ad tollenda crimina vivifici fontis baptisma consecretur. Et dicetis patrifamilias domus: Dicit tibi magistet: Ubi est diversorium ubi pascha cum discipulis meis manducem? Consulte vel aquae bajuli, vel Domini domus sunt praetermissa vocabula, ut omnibus Pascha celebrare volentibus, hoc est, Christi sacramentis imbui, Christum suae mentis hospitio suscipere ndet coenaculum magnum stratum, et ibi parate. Euntes autem invenerunt sicut dixit illis, et paraverunt pascha. Coenaculum magnum,
Abbreviated transcription (Latin):
silio. ac definitione sanccitum quilibet die se¬
quente. hoc ẽ quinta decuna sit luna crucifi¬
xus. hac tam̃. nocte qua agnus immolatus.
et carnis sanguinisq suis discipulis tradidit
misteria celebranda: & a tudeis tentus ac li¬
gatus ipsuis unmolationis. hoc t̃ passionis
sue sactauit exordium. At illi dixetunt. Ubi
ius patemus: Non habenus domicilium:
non habemus tab̃naculum. Audiant quib
edificandatum domorum cura est. et ambi¬
ciosarum porticuum cogitatur instructio.
quos preciosorum marmoꝵ pompa. et dis¬
tincta auro laquearia delectant. Cognoscãt
xp̃m omnium dñm. qui locum ubi caput
inclinaret non habuit. et iecirco eum disci¬
puli interrogant. Ubi uis paremus tibi mã¬
ducare paschas & dixit ad illos. Ecce introe¬
untib uobis inciuitatem. occurret uobis ho¬
mo amphoram aque portans. Sequimini
eum in domum inquam intrat. Indicium¬
cipulis loquens quid alibi futurum sit no¬

Expanded text:
silio ac definitione sancitum. Qui licet die sesilio ac definitione sancitum. Qui licet die sequente, hoc est, quinta decima sit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque suis discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est, passionis suae, sacravit exordium. At illi dixerunt: Ubi vis paremus? Non habemus domicilium, non habemus tabernaculum. Audiant quibus aedificandarum domorum cura est, et ambitiosarum porticum cogitatur instructio, quos pretiosorum marmorum pompa et distincta auro laquearia delectant, cognoscant Christum omnium Dominum, qui locum ubi caput inclinaret non habuit. Et idcirco eum discipuli interrogant: Ubi vis paremus tibi manaremus? Et dixit ad illos: Ecce introeuntibus vobis in civitatem, occurret homo amphoram aquae portans: sequimini eum in domum, in quam intrat, cipulis loquens, quid alibi futurum sit, no
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ioħs baptista qui non ꝓ xp̃i confessione. s
ꝓ defensione u̾itatis occubuit: ideo tamen pro
xp̃o. quia ꝓ u̾itate martirium suscepit: ita
econtrario qui caritatis & u̾tatis uira sꝑnit:
xp̃m utiq qui ẽ u̾itas et caritas ꝓdit. maxune
cum non infirmitate uel ignorantia surripi¬
ente peccat. s in similitudinem uide querit
opornitatem. ut arbitris absentib: u̾itatem
mendacio. uirtitem crimine mutet. uenit
autem dies azimoꝵ. in qua necesse erat occi¬
di pascha. et misit petrum ⁊ ioħem dicens. Cun¬
tes parate nob̃ pascha: ut manducemus. Diem
azimoꝵ pasche quartam decimam pͥmi m̃sis
appellat. qͣndo fermento abiecto. pascha id est
agnus occidi consueuerat ad uesꝑam. ut supͣ
iam dictum ẽ: qd̾ exponens apłs ait & enim
pascha nr̃m ummolatus ẽ xp̃c. Hoc & enĩ pas¬
cha tunc necc̃e erat occidi. hoc ẽ paterno con¬

Expanded text:
sicut Joannes Baptista, qui non pro Christi confessione, sed sicut Joannes Baptista, qui non pro Christi confessione, sed pro defensione veritatis occubuit, ideo tamen pro Christo, quia pro veritate martyrium suscepit, ita e contrario, qui charitatis et veritatis jura spernit, Christum utique, qui est veritas et charitas, prodit. Maxime cum non infirmitate, vel ignorantia subripiente peccat, sed in similitudinem Judae quaerit opportunitatem, ut arbitris absentibus, veritatem mendacio, virtutem crimine mutet. Venit autem dies Azymorum, in qua necesse erat occidi Pascha. Et misi Petrum et Joannem dicens: Euntes parate nobis Pascha, ut manducemus. Diem azymorum Paschae, quartam decimam primi mensis appellat, quando, fermento abjecto, pascha, id est, agnus, occidi consueverat ad vesperam, ut supra jam dictum est. Quod exponens Apostolus ait: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Hoc etenim Pascha tunc necesse erat occidi, hoc est paterno con
Abbreviated transcription (Latin):
tus est cum principib sacerdotum & magis¬
tratib: quẽ admodum illum traderet eis.
Et gauisi sunt. Qd̃ dixit abiit & locutus est:
tum. sponte ꝓpria celerate mentis uisse con
silium. Et pacti sunt peccumam illi dare.
et spopondit. Et querebat opportuntatem: ut
traderet illum siue turbis. Multi hodie uide sce¬
lus qd̾ dũm ac magistrum dm̃q suum pecunia
uendiderit. uelut immane & nefarium hor¬
rent: nec tamen cauent. Nam cum ꝓ mun̾ib
falsum contra quemlibet testimonium dicunt:
ꝓfecto quia u̾itatem ꝓ peccunia negant. dũm
peccunia uendunt. Ipse enim dixit. ego sum u̾i¬
tas. Cum societatem fr̾nitatis aliqua discordie
peste commaculant: dñm ꝓdunt. quia ds̃ cari¬
tas est. Qui etiam si nullus peccunam det dñm
argenteis uendunt: quia pͥncipis scłi imaginẽ.
id est exempla hostis antiqui. neglecta condito¬
ris ad quam creati sunt imagunie sumunt. Nlã

Expanded text:
tus est cum principibus sacerdotum et magistus est cum principibus sacerdotum et magistratibus, quemadmodum illum traderet eis, et gatum, sponte propria sceleratae mentis iniisse consilium. Et pacti sunt illi pecuniam dare. Et spopondit. Et quaerebat opportunitatem, ut traderet illum sine turba. Multi hodie Judae scelus, quod Dominum ac Magistrum Deumque suum pecunia vendiderit, velut immane et nefarium exhorrent, nec tamen cavent. Nam cum pro muneribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto quia veritatem pro pecunia negant, Dominum pecunia vendunt. Ipse enim dixit: Ego sum veritas . Cum societatem fraternitatis aliqua discordiae peste commaculant, Dominum produnt, quia Deus charitas est. Qui etiamsi nullus pecuniam det, Dominum argenteis vendunt, quia principis saeculi imaginem, id est, exempla hostis antiqui neglecta conditoris ad quam creati sunt imagine sumunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
admonet subire uirtutum. Querebant pͥn¬
cipes sac̾dotum et scribe: quomͦ interficerent.
timebant uero plebem. Hȩc ante biduum pas¬
che: congregatis pͥncipib sacerdotum et senio¬
tib ppłi ac scribis in atrium caiphe: matheus
acta testatur. Timebant u plebem. non seditio¬
nem metuentes: s cauentes ne auxilio ppłi
de suis manib tolleretur. Intrauit autem sa¬
thanas in uidam qui uocabatur scarioth:
unum de duodecim. Scribit in euangelio
suo iob̃s. quia cum intuixisset dñs panem:
dedit uide simoni scariothi. Et post bucellã:
tunc introiit in illum sathanas. S non est
contrarium luce: qui eum et ante bucellam
a sathana uuasum iam e̾ẽ cominemorat: qr
quem nunc intrauit ut deciperet post modũ
intrauit. ut sibi iam traditum plenuis possi¬
deret. Nunc intrauit. ut quasi adhuc alienũ
temptaret: tunc ut quasi ꝓprium ad quec̃q
uellet agenda noxia traheret. Et abiit & locu¬

Expanded text:
admonet subire virtutum. Et quaerebant prinadmonet subire virtutum. Et quaerebant principes sacerdotum et scribae, quomodo eum interficerent. Timebant vero plebem. Haec ante biduum Paschae, congregatis principibus sacerdotum, et senioribus populi, ac scribis, in atrium Caiphae, Matthaeus acta testatur. Timebant vero plebem, non seditionem metuentes, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Intravit autem Satanas in Judam qui vocatur Iscariotes, unum de duodecim. Scribit in Evangelio suo Joannes quia cum intinxisset Dominus panem, dedit Judae Simonis Iscariotis, et post buccellam, tunc introivit in illum Satanas. Sed non est contrarium Lucae, qui eum et ante buccellam a Satana invasum jam esse commemorat, quia quem nunc intravit ut deciperet, postmodum intravit ut sibi jam traditum plenius possideret. Nunc intravit, ut quasi adhuc alienum tentaret, tunc ut quasi proprium ad quaecunque vellet agenda noxia traheret. Et abiit, et locu
Abbreviated transcription (Latin):
primam eiusdem mensis diem ad uesꝑam ẽ
statuta sollemnitas. Uerum euangłii scͥptura
in differenter et diem azimoꝵ ꝓ pascha et
ꝓ dieb azimoꝵ pascha ponere solet. Dicit
enim lucas. Dies festtis azimoꝵ qui d̃r pas¬
cha. Item ioħs cum primo atimoꝵ die. id ẽ
quinta decima luna res ageretur ait. Et ip¬
si non introierunt in pretorium. ut ñ coti¬
taminarent᷑: s ut manducarent pascha.
quia uidelicet et pasche dies in atmis pami¬
b est celebrari preceptus. et nos quasi pascha
ppettium facientes. semꝑ ex boc mundo tͣnsi¬
re p̾cipunur. Una quippe die agno immola¬
to ad uesꝑam. septem ex ordine dies secuntut
dine tempor passus incarne ꝑ omne nobis
huiꝰ scłi tempus qd̾ septem dieb agitur in
arimis sinceritatis et u̾itatis precepit e̾e ui¬
uendum: totoq semꝑ nisu desid̾ia scłi quasi
egipti retinacula fugere. et quasi ãmundana
conu̾satione secretum solitudinum: iter nos

Expanded text:
primum ejusdem mensis diem, ad vesperam, est primum ejusdem mensis diem, ad vesperam, est statuta solemnitas. Verum Evangelii Scriptura indifferenter et diem azymorum pro pascha, et pro diebus azymorum pascha ponere solet. Dicit enim Lucas: Dies festus Azymorum, qui dicitur Pascha. Item Joannes, cum primo Azymorum die, id est quinta decima luna res ageretur, ait: Et non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha . Quia videlicet et paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Una quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur nobis hujus saeculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecipit esse vivendum: totoque semper nisu desideria saeculi, quasi Aegypti retinacula fugere, et quasi a mundana conversatione secretam solitudinem inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrantut. s a transitu nominatur: eo qd̾
ext̾minator uidens sangiunem in forib isra¬
helitaꝵ ꝑtransierit. nec ꝑcuisserit eos: uł ip̃e
dñsp̾bens auxilium ppło suo. desuꝑ ambu¬
larit.Cuiꝰ sacram̃tum uocabuli sublimius
exquirens euangelista ioħs ait. Sciens iħc qr
uenit eiꝰ hora: ut transeat ex hoc mundo
ad patrem. Ubi manifeste declarat: ideo
festiuitatis huiꝰ diem ꝑ legem mistice tͣnsi¬
tum uocari: quod agnus dĩ qui peccata
mundi tolleret in eo de hoc mundo uel ip̃e
eet transiturus. uel nos salubri transitu qͣsi
de egyptia seruitute ducturus. hoc sane uita
ueteris instrumenti literam inter pascha
et azima distat quod pascha ipse solus dies
appellatur. in quo agnus occidebatur ad
uesꝑam. Hoc ẽ quarta decima luna primi
mensis. Quuita decima aũ luna qͣndo eg̾s¬
sum ẽ de egypto: succedebat festiuitas ati¬
moꝵ. Cuiꝰ septem dieb. id ẽ usq ad iuicesimã

Expanded text:
arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod arbitrantur, sed a transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambularit. Cujus sacramentum vocabuli, sublimius exquirens evangelista Joannes ait: Sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat ideo festivitatis hujus diem per legem mystice transitum vocari, quod Agnus Dei, qui peccata mundi tolleret, in eo de hoc mundo vel ipse esset transiturus, vel nos salubri transitu, quasi de Aegyptia servitute ducturus. Hoc sane juxta Veteris Testamenti litteram inter Pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna primi mensis. Quinta decima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas Azymorum. Cujus septem diebus, id est usque ad vicesimum
Abbreviated transcription (Latin):
quibq uiam u̾itatis ostendere. et eos ꝓ qͥb
passurus erat uel uerbo ad fidem ꝓuocans. ł
patri oratione commendans. Et nos quoq
cum uter ꝓsꝑa sobrie & uiste ⁊ pie conu̾sa¬
muir. inter adu̾sa uero nunqͣm de diuine mi¬
secdie celsitudine desꝑamus. Dieb ꝓfecto cũc¬
tis in tempło docemus: quia fidelib oꝑis bo¬
ni formam p̾bemus. Noctib uͦ in monte oli¬
teti moramur. quia qui in tenebris angus¬
tiamur gaudii sp̃ualis consolatione respi¬
ramus: uxta eum qui dixit. Ego autem
sicut oliua fructifera in domo dñi: in miscdia
tum quib ualuit impendit mei autẽ ã do¬
mino meserendum eẽ non ambigo. Et ad
nos quoq audiendos omnis ppłs manicat. cum
uel discussis oꝑib tenebrarum. uel uictis dei
gr̃a nebulis ptessurarum sicut in die honeste
ambulantes. non in commessationib et ebri¬
etatib. nos filii lucis imitantur:
hebraice dr̃ phase. non a passione ut pleriq

Expanded text:
quibusque viam veritatis ostendere, et eos pro quibus quibusque viam veritatis ostendere, et eos pro quibus passurus erat, vel verbo ad fidem provocans, vel Patri oratione commendans. Et nos quoque cum inter prospera sobrie, et juste, et pie conversamur, inter adversa vero nunquam de divinae misericordiae celsitudine desperamus, diebus profecto cunctis in templo docemus, quia fidelibus operis boni formam praebemus. Noctibus vero in monte Oliveti moramur, quia in tenebris angustiarum gaudii spiritalis consolatione respiramus. Juxta eum qui dixit: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini, speravi itum, quibus valuit impendit, mei a Domino miserendum esse non ambigo. Et ad nos quoque audiendos omnis populus manicat, cum vel discussis operibus tenebrarum, vel evictis, Dei gratia, nebulis pressurarum, sicut in die honeste ambulantes, non in comssationibus et ebrietatibus nos filii lucis imitantur .Hebraice dicitur phase, non a passione, ut plerique
Abbreviated transcription (Latin):
filium hominis. Qui ante filium hominis
stare. eiq uixta apocalipsim ioħis die noctuq
in templo eus seruire desiderat: nec ab eiꝰ as¬
pectib in ignem et̾num maledictus abici. ñ
solum ab illecebris scłarib castigari. s et orare
et iugilare. et hoc non certis quibdam dieb.
s omni tempore facete debet: uixta quod psal¬
Erat autem dieb docens in templo. nocte uero
exiens morabatur in monte qui uocatur oliue¬
ti. et omnis ppłs manicabat ad eum in tẽplo
audire etm. Quȩ u̾bis p̾cepit dñs: suis con¬
firmat exemplis. Nam qui nos ante repen¬
tinum uidicii uniu̾salis aduentum. ante
incertum singuloꝵ nr̃oꝵ exitum deliciis si¬
mul et curis huiꝰ uite neglectis. ad ugilandũ
hortatur et orandum: & ipse impendente sue
tempore passiomis doctrine. uigiliis. ⁊ p̾cib
instat pariter et exemplo insinuans. hoc ẽe
digne deo uigilare uel dicto uel facto ꝓximis

Expanded text:
Filium hominis. Qui ante Filium hominis Filium hominis. Qui ante Filium hominis stare, eique juxta Apocalypsin Joannis die noctuque in templo ejus servire desiderat, nec ab ejus aspectibus in ignem aeternum maledictus abjici, non solum ab illecebris saecularibus castigari, sed et orare, et vilare, et hoc non certis quibusdam diebus, sed omni tempore facere debet, juxta quod psalErat autem diebus docens in templo, noctibus vero exiens morabatur in monte, qui vocatur Oliveti. Et omnis populus manebat ad eum in templo, audire eum. Quae verbis praecipit Dominus, suis confirmat exemplis. Nam qui nos ante repentinum judicii universalis adventum, ante incertum singulorum nostrum exitum, deliciis simul et curis hujus vitae neglectis, ad vigilandum hortatur et orandum, et ipse impendente suae tempore passionis, doctrinae vigiliis, et precibus instat, pariter et exemplo insinuans hoc esse digne Deo vigilare, vel dicto vel facto proximis
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑet. attendite inquiens uob̃. ne qui u̾bi gr̃a
de illius uel illuis herbe succo auidius su-¬
mat: quod si fecerit: tepentinus ei suꝑueniet
interitus. Quanto quisq studio p̾monentis
medici mandata seruaret ne uidelicet uicti¬
tum gustando periret. At nunc animarũ
sunul & corpoꝵ saluator ac dñs. iubet ebric¬
tatis herbam et crapule uitandam. nec non
et curarum scłarium uelut mortiferos suc¬
cos t̾e cauendos. et quanti tam̃ nr̃m his non
solum saticiari. s etiam consumi non timent:
Nulla credo alia causa. nisi quia fidem qͣm
medicis ꝑrebent. dictis dñi prebtre contemp¬
nunt. Si enim credidissent. eredendo itiq
timerent. timendo aũ impendens ꝑiculum
cauerent. s illi econtra torpendo quã iuste
dictum sit ꝓbant. filius hominis ueniens
putas inueniet fidem in t̾ra: Uigilate itaq
omni tempore orantes. ut digni habeamim¬
fugere ista omnia que futura sunt & stare ante

Expanded text:
ciperet: Attendite, inquiens vobis, ne qui verbi gratia ciperet: Attendite, inquiens vobis, ne qui verbi gratia de illius vel illius herbae succo avidius sumat; quod si fecerit, repentinus ei superveniet interitus, quanto quisque studio praemonentis medici mandata servaret, ne, videlicet, vetitum gustando, periret? At nunc animarum simul et corporum Salvator ac Dominus jubet ebrietatis herbam et crapulae vitandam, nec non et curarum saecularium, velut mortiferos succos esse cavendos, et quanti tamen nostrum, his non solum sauciari, sed etiam consumi non timent? Nulla credo alia causa, nisi quia fidem quam medici praebent dictis, Domini praebere contemnunt. Si enim credidissent, credendo utique timerent, timendo autem impendens periculum caverent. Sed illi e contra torpendo, quam juste dictum sit, probant: Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra ? Vigilate itaque omni tempore, orantes, ut digni habeamifugere ista omnia quae futura sunt, et stare ante
Abbreviated transcription (Latin):
tabuntur. Quam quidem ultunam com-¬
mutationem suam: ipsis nob̾ mnc uicissitudi¬
nib nuntiant. quib nr̃is tisib indesinenter
alternant. Nam terra asua specie hiemali
ariditate deficit uernali humore iuridescit.
Celum cotidie caligine noctis obducitur & di¬
urna claritate renouatur. Hinc gͦ hinc fide¬
lis quisq colligat: & interire hec. et tam̃ ꝑ in¬
nouationem refici quam constat nunc assidue
uelut ex defectu reparari. Attendite autem
uob̾ ne forte grauentur corda tir̃a in crapula
et ebrietate et curis huiꝰ uite. et suꝑueniat
in uos tepentina dies illa. Tanquam laqueꝰ
enim suꝑueniet in om̃s. qui sedent suꝑ faciẽ
omnis terre. Ostultam presumptionem cordis
humani. que lamentabilem fidem cupidi-¬
tatis. ebrietatis. et crapule. nec ipso iuidice con¬
testante p̾uideat. s edictum regis eterni more
serui nequam postqͣm didicerit sꝑnat. Et cer¬
te si quis nob̃ ꝑitus ac sapiens medicus pre¬

Expanded text:
tabuntur . Quam quidem ultimam comtabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam, ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternat. Nam terra a sua specie, hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari. Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra in crapula et ebrietate, et curis hujus vitae, et superveniat in vos repentina dies illa. Tanquam laqueus enim superveniet in omnes, qui sedent super faciem omnis terrae. O stultam praesumptionem cordis humani, quae lamentabilem finem cupiditatis, ebrietatis, et crapulae, nec ipso judice contestante, praevideat, sed edictum Regis aeterni more servi nequam, postquam didicerit, spernat. Et certe si qui nobis peritus ac sapiens medicus prae
Abbreviated transcription (Latin):
celi sunt igne ꝑtiuri. nisi qui aqua ꝑditi. hoc
ẽ inama bec & nebulosa uentosi acris spacia.
Neꝙ enim aqua diliuui quȩ quindectm tan¬
tum cubitis montium cactimina tͣnscendit.
ultra aetis echerisq confinia ꝑuenisse creden¬
da ẽ. Quocunq autem ꝑuenire potuit. eo ni¬
mirum uixta ptefatam beati petri sententi
et t̾ra transibunt: mouere pot̃ quomodo
dicit eccłiastes. generatio p̾terit. et generatio
aduenit: terra uero ineternum stat᷑. S aꝑta
tatione celum & terra ꝑ eam quam nunc
habent unaginem transeunt: et tam̃ ꝑ ee̾n¬
tiam sine fine subsistunt. Preterit enim figu¬
ra huiꝰ mundi. Et ad ioħm angłs. Etit inquit
celum nouum et terra noua. Que quidem ñ
alia condenda sunt. s hec ipsa renouantur.
Celum gͥ et t̾ra transit et erit. quia et ab ea
quam nunc habet speciem ꝑ ignem tergi¬
tur. et tamen in sua semꝑ natura seruatur.
Unde ꝑ psalmistam dr̃. Outabis ea & mu¬

Expanded text:
coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est inania haec et nebulosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiaet terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra per eam, quam nunc habent imaginem transeunt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus mundi . Et ad Joannem angelus: Erit inquit coelum novum et terra nova . Quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra et transibit et erit, quia et ab ea quam nunc habet specie per ignem tergetur, et tamen in sua semper natura servabitur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
mento secreti. non ut ẽet negatum. s ne uiles¬
ceret nudatum. Igitur uerum dico uobis.
ueritas dicit. quȩ utiq et si non diceret
mentici omnino non posset. Tamen com¬
mendat. inculeat. Dormientes quodam m
excitat. intentos facit. Contempni nõ uult.
amen inquiens dico uob̃. quia non p̾terebit
generatio hȩc. donec omnia fiant. Gencrati¬
onem autem aut omne humanum genus
dicit: aut specialiter uideoꝵ. Celum & terra
transibunt. uerba aũ mea non transient. Ce¬
lum quod transibit. non ethereum siue side¬
reum. s aerium a quo & aues celi et nubila
celi cognominantur intelligere debemus:
petto attestante qui dicit. Quod celi crant
prius. et t̾ra de aqua. et ꝑ aquam consistens
uerbo dĩ. ꝑ que ille tunc mundus ꝑit. Celi aũ
qui nunc sunt ⁊ t̾ca eodem mͦ ⁊ u̾bo repositi¬
sunt igni conseruati in die uidicii. ⁊ ꝑditioĩs
hominum unpioꝵ: aꝑte docens. quia ñ alii

Expanded text:
mento secreti, non ut esset negatum, sed ne vilesmento secreti, non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Igitur Verum dico vobis Veritas dicit, quae utique et si non diceret, mentiri omnino non posset. Tamen commendat, inculcat, dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult: Amen, inquiens, dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Generationem autem aut omne hominum genus dicit, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transient. Coelum quod transibit non aethereum, sive sidereum, sed aereum, a quo et aves coeli et nubila coeli cognominantur, intelligere debemus. Petro attestante, qui dicit quod coeli erant prius, et terra de aqua, et per aquam consistens verbo Dei, per quae ille tunc mundus periit. Coeli autem qui nunc sunt et terra, eodem sunt, igni reservati in diem judicii, et perditionis hominum impiorum , aperte docens quia non alii
Abbreviated transcription (Latin):
se fructum: scitis qm̃ ꝓpe est estas. Ita & uos
cum uideritis hȩc ficri: scitote qm̃ ꝓpe ẽ reg¬
num dĩ. Aꝑte gͦ docet. quia sicut ex fructu
arboꝵ uentura estas agnoscitur.ita ex rui¬
na mundi ꝓpe ẽẽ cognoscitur tegnum dei.
Quib ꝓfecto uerbis ostenditur. quia fructus
mundi tiuna ẽ. Ad hoc enim crescit ut cadat
Ad hoc germinat: ut queq germinauerit
cladib consumat. Bene autem regnum dĩ
estati comparatur: quia tunc memoris nr̃i
nubila transeunt. et uite dies eterni solis
claritate fulgescunt. Quȩ omnia cum mag¬
na certitudine confirmant᷑. cum sententia
subiungitur qua dr̃. Amen dico uob̃. quia
non preteribit generatio hȩc donec omnia
fiant. Multum quippe commendat dñs. qd̾
dammodo si dici fas est: uiratio eiꝰ est. Amen
tamen non ẽ interp̾tatum: cum potuisset
dici. uerum dico uob̃. nec grecuis hoc int̾ptes
ausus ẽ facere nec latinus. ẜ sic mansit. Non
est interp̾tatum ut honorem haberet uela¬

Expanded text:
 prope est aestas, ita et vos cum videritis haec fieri, scitote quoniam prope est regnum Dei. Aperte ergo docet, quia sicut ex fructu arborum ventura aestas agnoscitur, ita ex ruina mundi prope esse cognoscitur regnum Dei, quibus profecto verbis ostenditur, quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit ut cadat, ad hoc germinat ut quaecunque germinaverit, cladibus consumat. Bene autem regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt, quae omnia cum magna certitudine confirmantur, cum sententia subjungitur, qua dicitur: Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Multudammodo, si dici fas est, juratio ejus est, Amen tamen non est interpretatum, cum potuisset dici Verum dico vobis, nec Graecus hoc interpres ausus est facere, nec Latinus. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet vela
Abbreviated transcription (Latin):
te maluerunt: diuine dignationis potestate
pristino ẽ. restituta officio. Alitet. Auris pro
dño amputata.⁊ a dño sanata: significat au¬
ditum ablata uetustate renonatum. ut sit
in nouitate sp̃s ⁊ non in uetustate littere. Qd̾
cui p̾stitum fuerit axp̃o: pr̃abitur ⁊ regnare
cum xp̃o. Unde bene ⁊ malchꝰ quo nomine ser¬
uus ille uocabatur. rex sine regnaturus inter¬
p̾tatur. Qd̃ autem secuus inuentus est.⁊ hoc
ꝑtinet ad illam uetustatem quȩ in seruitutẽ
generat. qd̾ ẽ agar. S cum accessisset sanitas.¬

Expanded text:
re maluerunt, divinae dignatione pietatis re maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter, auris pro Domino amputata et a Domino sanata significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus et non in vetustate litterae. Quod cui praestitum fuerit a Christo, praestabitur et regnare cum Christo. Unde bene et Malchus, quo nomine servus ille vecabatur, rex sive regnaturus interpretatur. Quod autem servus inventus est, et hoc pertinet ad illam vetustatem, quae in servitutem generat
Abbreviated transcription (Latin):
sse dñm. Et cum tetigissit auriculam eiꝰ: sana¬
uit cum. Numquã pietatis sue dñs obliuiscit᷑.
qui ctiam hostes suos non patitur uulnerari.
Illi uisto mortem inferunt: ille ꝑsecutoꝵ uul¬
nera sanat. mystice docens ⁊ ipsos si conu̾tant᷑
posse sanari: qui in sue funt mortis consensiõe
uulnerati. Iuxta allegoriam seruus iste ppło est
iudeorum: pͥncipib sac̾dotum in debito man¬
cipatus obsequio: adeo ut illorum suasu bar¬
raban dimitti. iħm uͦ quem paulo ante osan¬
na concinentes filium daiud regemq clama¬
bant. peterent crucifigi. Qui in dm̃ passione
dexteram aurem. id est spiritalem legis intelli
gentiam ꝑdidit. sinistra tantum hoc ẽ. uilita¬
te littere contentus. Que iudelicet auris gladio
petri deciditur: non quod ille sensum intelli¬
gendi audientib tollat: s diuino ablatũ
iudicio. negligentib ꝓdat. Ucrum eadem
dextera auris. in his qui ex eodem ppło crede¬

Expanded text:
sse Dominum. Et cum tetigisset auriculam ejus, sanasse Dominum. Et cum tetigisset auriculam ejus, sanavit eum. Nunquam pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ille persecutorum vulnera sanat: mystice docens et ipsos si convertantur posse sanari, qui in suae sunt mortis consensione vulnerati. Juxta allegoriam servus iste populus est Judaeorum, principibus sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut illorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero quem paulo ante hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auriculam, id est, spgentiam perdidit, sinistra tantum hoc est utilitate litterae contentus: quae videlicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextra auris in his qui ex eodem populo crede
Abbreviated transcription (Latin):
in locum suum: õs enu qui acceꝑtt gladium
gladio ꝑibunt: intelligatur potius totum fac¬
tum quo usus est gladio pettus: dño displicu¬
isse. Illud enim uerius ẽ qd̾ cum eum int̾toga¬
ssent dicentes. dñe si ꝑcutimus in gladio. tunc
respondit. sinite usq huc. id ẽ. non uos moueat.
quod futurum est. ꝑmittendi sunt huc usꝙ ꝓ¬
gredi: hoc ẽ. ut me comp̾hendant.⁊ impleant᷑
quȩ de me sccipta sunt. S uiter moras uetboꝵ
intetrogantium dñm.⁊ illiuis respondentis:
petrus defensionis auiditate. maiore ꝓ dño cõ¬
motione ꝑcussit. S. non potuerunt simul etiã
dici: que suul dici potuerunt. Non enim di
ceret respondens autem tħc: nisi illoꝵ int̾ro¬
gationi responderet. Nam de facto petri quid
iuidicauerit. matħs solus dicit. ubi etiam nõ
dixit matħs. tespondit iħe petro. conuerte gla¬
dium tuum: s dixit tunc ait illi tħc. comu̾te
gladium tuum: qd̾ post factum apparet dixi¬

Expanded text:
in locum suum; omnes enim qui acceperint gladium, in locum suum; omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt ; intelligebatur potius totum factum, quo usus est gladio Petrus Domino displicuisse. Illud enim verius est, quod cum eum interrogassent dicentes: Domine, si percutimus in gladio? tunc responquod futurum est; permittendi sunt huc usque progredi. id est ut me adprehendant et impleantur quae de me scripta sunt. sed inter moras uerborum interrogantium dominum et illius respondentis Petrus defensionis auiditate et maiore pro domino commotione percussit; sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt.ceret: Respondens autem Jesus, nisi illorum interrogationi responderet. Nam de facto Petri quid judicaverit, Matthaeus solus dicit. Ubi etiam non dixit Matthaeus: Respondit Jesus Petro: Converte gladium tuum, sed dixit: Tunc ait illi Jesus: converte gladium, quod post factum apparet dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiandum pitto. quasi amantis effectum
corripiat ꝓditorem. Iuda. osculo filium homi¬
nis tradis: hoc ẽ amoris pignore uulnus in¬
fligis. et caritatis officio sanguinem fundis.
⁊ pacis instrumento mortem irrogas. Seruus
dñm. discipłs ꝓdis magistrum. electus aucto¬
rem. Nidentes autem bi qui eͥca ipsum erant
quod futurum erat: dixerunt ei. Dñe si ꝑcuti¬
mus in gladio: Et ꝑcussit unus ex illis ser¬
uum principis sacerdotum: & ãputauit au¬
riculam euis dexitam. Petrus hoc fecit. ut iobs
euangłista docet. Codem nimirum mentis at¬
dore. quo cetera fecerat. Sciebat enim quomͦ
phinees puniendo sacrilegos. mercedem ius¬
ticie.⁊ sacerdotii ꝑhennis accepit. Qd̃ uͦ seqͥt᷑.
respondens autem iħc ait. Sinite usq huc. Non
ita sentiendum ẽ. quasi placuerit ei usq huc fac¬
tum: s ampluis fieti noluerit: cum i tierb que
matħs ponit dixisse dñm. conu̾te gladium tuũ

Expanded text:
pronuntiandum puto, quasi amantis affectu pronuntiandum puto, quasi amantis affectu corripiat proditorem. Juda, osculo Filium hominis tradis? hoc est, amoris pignore vulnus infligis, et charitatis officio sanguinem fundis, et pacis instrumento mortem irrogas, servus Dominum, discipulus prodis magistrum, electus auctorem? Videntes autem hi qui circa ipsum erant, quod futurum erat, dixerunt ei: Domine, si percutimus in gladio? Et percussit unus ex illis servum principis Sacerdotum, et amputavit auriculam ejus dexteram. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista docet, eodem nimirum mentis ardore, quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperit. Quod vero sequitur: Respondens autem Jesus, ait: Sinite usque huc. Non ita sentiendum est, quasi placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noluerit, in verbis quae Matthaeus ponit dixisse Dominum: Converte gladium tuum
Abbreviated transcription (Latin):
liquido demonstrat: quia ⁊ ꝓ illis orauerit.
quos ⁊ ipsos sedulo monet orationum suarũ
iugilando ⁊ orando existere participes. Ad huic
eo loquente: ecce turba ⁊ qui uocabatur tudas
unus de duodecim antecedebat cos. Et appro¬
pinquauit iħu: ut oscularetur eum. Quare
osculetur. alii euangłiste manifestant: hoc
est ut hoc indicio. dinoscere possint ipsum ẽe
quem traderet. Suscepit autem dñs osculum
traditoris: non quo simulare nos doceat. s
ne ꝓditionem fugere uideatur. Simul et
illud dauiticum complens: cum his qui ode¬
runt pacem eram pacificus. Iħs autem dix̃
ei. Iuda. osculo filium hominis tradis: fili¬
um inquit hominis tradis: quia caro non
duuinitas comp̾henditur. Illud autem plus
compitat ingratum. quod eum tradiderit.
qui cum e̾et dĩ filius. ꝓpter nos tamen filius
hominis ẽẽ. uoluit. Et quasi dicat. ꝓptet te
suscepi ingrate quod tradis. Interrogatiue sane

Expanded text:
liquido demonstrat, quia et pro illis oraverit, liquido demonstrat, quia et pro illis oraverit, quos et ipsos sedulo monet, orationum suarum vigilando et orando existere participes. Adhuc eo loquente, ecce turba, et qui vocabatur Judas unus de duodecim, antecedebat eos, et appropinquavit Jesu, ut oscularetur eum. Quare osculetur alii evangelistae manifestant, hoc est, ut hoc indicio dignoscere possint ipsum esse quem traderet. Suscipit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Jesus autem dixit ei: Juda, osculo Filium hominis tradis. Filium, inquit, hominis tradis, quia caro, non divinitas, comprehenditur. Illud tamen plus confutat ingratum, quod eum tradiderit, qui cum esset Dei Filius, propter nos tamen Filius hominis esse voluit. Et quasi dicat: Propter te suscepi, ingrate, quod tradis. Interrogative sane
Abbreviated transcription (Latin):
sudorem hunc infirmitati deputet. quia &
contra naturam ẽ. sudare sanguinem. Neq
ad heresim infirmitatis ꝑtinere ullomͦ pote¬
rit. quod adu̾sus heresim fantasma menti¬
entem ꝓficit. ꝑ sudorem sangiunis ad corporiᷤ
u̾itatem s potiis intelligat. ꝑ irrigatam
sacratamq eus sanguine t̾ram. non sibi qͥ
nouerat. s nob̃ aꝑte declaratum. qd̵ effectũ¬
AU
iam sue precis obtineret: ut fidem uidelicet
discipłoꝵ quam terrena adhuc fragilitas
arguebat: suo sanguine purgaret. Et quicqͥd
illa scandali de eius morte ꝑtulisset: hoc ip̃e
totum moriendo deletee. unmo uniu̾sum
late terrarum. orbem peccatis mortuum.
sua morte innoxia celestem resuscitaret ad ui¬
tam. Et cum surrexisset ab oratione.⁊ uenisset
ad discipłos suos: inuenit eos dormientes pre
tristicia. Et ait illis. Quid dormitis: Surgite
et orate: ne intretis in temptationem. id est.
ne in uos calix mee passionis incumbat. Ubi

Expanded text:
sudorem hunc infirmitati deputet, quia et sudorem hunc infirmitati deputet, quia et contra naturam est sudare sanguinem. Neque ad haeresim infirmitatis pertinere ullo modo poterit, quod adversus haeresim phantasma mentientem proficit, per sudorem sanguinis ad corporis veritatem. Sed potius intelligat per irrigatam sacratamque ejus sanguine terram, non sibi qui noverat, sed nobis aperte declaratum, quod effectuam ae precis obtineret, ut fidem videlicet discipulorum quam terrena adhuc fragilitas arguebat, suo sanguine purgaret; et quidquid illa scandali de ejus morte pertulisset, hoc ipse totum moriendo deleret, imo universum late terrarum orbem peccatis mortuum sua morte innoxia, coelestem resuscitaret ad vitam. Et cum surrexisset ab oratione, et venisset ad discipulos suos, invenit illos dormientes prae tristitia. Et ait illis: Quid dormitis? Surgite, et orate, ne intretis in tentationem. Id est, ne in vos calix meae passionis incumbat. Ubi