comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui caste gait hue. a fulmint non forietire
Nee domus: aut uile: quius afierie ligi ile
Sed nuine naufragio per flumen. uel mare uectus
Iurbine mergetur. uel fulmine prcutirtur
Ad causas etiam: uincenduq pręla prodest:
Nuic binę dantur speties: totidemꝗ. colores.
Cristallo similem grimania mitere fertur
Ctruleo tamen infictum. rutilumo. colore
Mittit & hispana regione manens: lusitana
Flamas speruentem: similemq. colore pyropo.
De Heliotropia
ere nomen habens est Heliotropia gema
qua solis racdiis in aquę subierta bacilo
sanguineum reddit mutato lumine solem:
Elissimo. nouam terris infundere cogit.
Denio. post modicũ uas thulire iridedis
Ispergiq foras sus scaturigims imorem:
U su cum nimbis destillat tursidus aer
Atꝗ futurari quasda prģuoscere rerum
Nosq bonę fam̨ quibus est data: iauendus
sanguinis astringit fuxum: pellitq uenenum :
Nic fali potent lapidem qui gessent istum:
Tot bona cdiuino data sunt huie munere geins

Expanded text:
caste gerit hunc, a fulmine non ferietur, Nec domus, aut villae, quibus assuerit lapis ille. Sed neque navigio per flumen vel mare vectus, Turbine mergetur, vel fulmine percutietur. Ad causas etiam vincendaque praelia prodest, Huic binae dantur species, totidemque colores. Crystallo similem Germania mittere fertur, Caeruleo tamen infectum, rutiloque colore. Mittit et Hispanus, regione manens Lusitana, Flammas spernentem, similemque colore pyropo. § XXIX. DE ELIOTROPIA. Ex re nomen habens est eliotropia gemma, Quae solis radiis in aqua subjecta vacillo, Sanguineum reddit mutato lumine solem, Eclipsimque novam terris effundere cogit. Denique post modicum vas ebullire videbis, Aspergique foras subitae scaturiginis imbrem, Ut fit cum nimbis distillat turbidus aer.Atque futurarum quasdam cognoscere rerum. Hosque bonae famae, quibus est data, laudibus Sanguinis adstringit fluxum, pellitque venena: Nec falli poterit lapidem qui gesserit istum. Tot bona divino data sunt huic munere gemmae,
Abbreviated transcription (Latin):
ucco deluta quomam pumca india remitus
In medicinali uelut colyria cote
bel resolatus aqua iuuat hos: qui sanguinis ore
squmas emistunt q que linit uletra carat
potatus stingit patitur quem ftrmina fluxum
Cnrnes erescentis in uubuere pudicris huius
Uis prmuut. ꝙ uentirui stringit sine mert̃ fuenttm
Umo dilutus. uel aqua: bibitusq frequenter
siipati morsum⁊ uel quos f ad astiae iuibus
E ꝓrg̃e curat resolutus aquis. a iunitis
Nixtus melle potist oceulos sanare doleatis
bisies lapides bibitus dissoluegre fititr
the ferrugineo: rufoue color mutatur
A rcadis telus lapiden produat abeston:
tencus puie color et naturę ignara potistis.
Nam semel necensus conccotos detint
E xtinpuiq inquit collucens parpea sãma

Expanded text:
ucco dilutus, quem punica mala remittunt, In medicinali velut ad collyria cote, Vel resolutus aqua, juvat hos qui sanguinis ore Spumas emittunt, et quae sunt ulcera curat. Potatus stringit patitur quem femina fluxum, Carnes crescentes in vulnere, pulveris hujus Vis premit, et ventrem retinet sine mora fluentem, Vino dilutus veteri bibitusque frequenter. Serpentis morsum, vel quod fit ab aspide vulnus Egregie curat, resolutus aquis et inunctus. Mistus melle potest oculos sanare dolentes. Vesicae lapidem bibitus dissolvere fertur. Hic ferrugineo rufove colore notatur. Arcadiae tellus lapidem producit abeston, Ferreus huic color est; naturae mira potestas: Nam semel accensus conceptos detinet ignes, Extinguique nequit, collucens perpete flamma
Abbreviated transcription (Latin):
T aliueisicolor quem dicunt pagatromeum
Pelli caprioe similis lapis est ⁊ efertur:
Quen qui gestart aux pugnaturis in hostem
Nostem depusum terra: mariꝗ fugadit: T¬
Istius Acides opr multa penicula uicit :
suecubut quotiens lapiden no sustulit istum
entorum rabie cum turboidus estuat auster
Cum tonat. heriendam: cum fulminat ignibis athor.
Nubitus illsis eglo cadit ille lapilus:
cuius apua ꝓrecos extit de fulmine nemen.

Expanded text:
t diversicolor, quem dicunt Gagatromaeum, Pelli capreoli similis lapis esse refertur. Quem qui gestarit dux pugnaturus in hostem, Hostem depulsum terra marique fugabit. Istius Alcides ope multa pericula vicit: Succubuit quoties lapidem non sustulit istum.Ventorum rabie cum turbidus aestuat aer, Cum tonat horrendum, cum fulgurat igneus aether, Nubibus illisis, coelo cadit iste lapillus, Cujus apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
U bene curuati directa est semita pontis:
Atq interruptum continuamus itar.
Cdlcamus rapidas suniicti gurgitis undas
licet irate cemere murmur. aquae.
Ite ixitia facies ađ gaudia uesna quintes
U Narsim tesonans plausus ubiq. canat.
Q ui potũt tigidas qoctroruam sabaere mentes
Hic docuit durum fumina ferre iugum¬

Expanded text:
 bene curuati directa est semita pontis Atque interruptum continuatur iter! Calcamus rapidas subiecti gurgitis undas Et libet iratę cernere murmur aquę. Ite igitur faciles per gaudia uestra, Quirites, Et Narsim resonans plausus ubique canat: Qui potuit rigidas Gothorum subdere gentes, Hic docuit durum flumina ferre iugu
Abbreviated transcription (Latin):
Uusngeni quicunq sibs̃ sacrana Fuuni
tiee lgre Renna senpta notita mane
H ersilus hic iaceo. mecum Marula ouiesat
Hae sorer: hec genetix: haec mihi sponsa fuit.¬
F icta putas: Frontemo trahis: Aenigmata. sonyngos
Credis: sunt hlmo uera miis Iripode.
M e pater e nata genuit: inihi iungitur ila.
sie soror. & coiuux: sie fuit ila parens.

Expanded text:
capri quicunque subis sacraria Fauni, Haec lege Romana uerba notata manu. Hersalus hic iaceo, mecum Merralla quiescit, Quę soror et genitrix, quę mihi sponsa fuit. Vera negas frontemque trahis uel enygmata Sphingos Credis? Sunt Pythio uera magis tripode. Me pater e nata gignit, mihi iungitur illa: Sic soror et coniux, sic fuit illa parens.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Macedum campis ultus iam casaris umbras.
Sum pator augustus: belog. armisꝙ sugerbus
Quantum ingeni mundus: quatum Ious alta p̃tas
Lantus in orbe fui. Terras: pontumꝗ. sudigi.
Uix calum superis. & syoera summa ttiiqui.

Expanded text:
 Macetum campis ultus iam Caesaris umbras Sum patris, Augustus belloque armisque superbus, Quantum ingens mundus, quantum Iouis alta potestas, Tantus in orbe fui. terras pontumque subegi: Vix caelum superis et sidera summa reliqui.
Abbreviated transcription (Latin):
L elę chementine lxori Incomparabili .o. Furius
Secundus Maritus: ꝙ sibi uiuus F.¬
T uncta Iaces hie: sed uiuis: uiuesq secunes¬
Uella tuo. debent non henefic̃ta mori.
Ie tellus. sanctosq precor po coniugt mane.
Nos itt placidi: Tu leuis ossa tezas¬

Expanded text:
LAE CLEMENINI VXORI INCOM- PARABILI. Q. FVRIVS SECVNDVS MA- RITVS ET SIBI VIVVS FECIT. Iuncta iaces primo et uiuis uiuisque secunLella tuo, debent nec benefacta mori. Te, tellus, sanctosque precor pro coniuge manes: Vos ite placidi, tu leuis ossa tegas
Abbreviated transcription (Latin):
tonũ. Adccxui rursus cexlui tonioptinent locũ. Estigitur qđ relinquitur
ex totadiates saron proportione eascilicet habitudo. quae inccxliii. &cclvi.
unitatibus constat. Haecigitur si probatur integritoni ẽẽ dimidiũ. dubitari

Expanded text:
tonum. Ad 216 rursus 243 toni obtinent locum. Est igitur quod relinquitur ex diatessaron tota proportione, ea scilicet habitudo quae in 243 et 256 unitatibus constat. Haec igitur si probatur integri toni esse dimidium, dubitari
Abbreviated transcription (Latin):
tis penes quae saepe multauarietas atq: in constantia nasceret᷑ Dũ nc̃ qui¬
dem siner uos uelis aspicere. uelaer humidiorpulsus obtunderet uels ic¬
cior excitaret. uel magnitudo cordȩ grauiorẽ redderet sonũ. ł acumen
subtilior tenuaret ł alio quodã modo statũ prioris constantiae ꝑmutaret :¬
&cumidem ẽẽt inceteris instrum̃tis omnia haec in consulta minimeq
aestimans fidei diuq aestisans in quirebat : Quanã ratione firmiter¬
& constanter consonantiarũ momta ꝑdisceret : cũ interea diuino quodã¬
mutu praeteriens fabrorũ officinas pulsos malleos exaudit ex diuersis
sonis : Vt iñ a quodã modo concinentiã ꝑsonare : Itaigitur ad id qđ diu
rinquirebaꝵ. attonitus. accessit adopus: diuq: considerans arbitratus est
diuersitatẽ sonorũ ferientiũ uires efficere at qͣsi daꝑtius uł c̃liqueret : mutar

Expanded text:
tis, penes quae saepe multa varietas atque inconstantia nasceretur, dum nunc quidem si nervos velis aspicere, vel aer humidior pulsus obtunderet, vel siccior exsiccaret, vel magnitudo chordae graviorem redderet sonum, vel acumen subtilior tenuaret, vel alio quodam modo statum prioris constantiae permutaret. Et cum idem esset in caeteris instrumentis, omnia haec inconsulta minimaeque aestimans fidei, diuque aestet constanter consonantiarum momenta motu praeteriens fabrorum officinas, pulsos malleos exaudivit, ex diversis sonis unam quodammodo concinentiam personare. Ita igitur ad id quod diu inquirebat attonitus, accessit ad opus: diuque considerans, arbitratus est diversitatem sonorum ferientium vires efficere. Atque ut id apertius colliqueret, mutar
Abbreviated transcription (Latin):
non potest diatessaron exduob tonis semitonioq consistere. Qm̃igitur de mon¬
stratũ est tonidimidiũ inter sesqui sextã decimã & sesqui septimã decimã ꝓporti¬
onẽ locari ab hac comparatione etiã haec ꝓportio metienda est: Honenĩ longius

Expanded text:
non potest diatessaron ex duobus tonis semitonioque constare. Quoniam igitur demonstratum est toni dimidium inter sesquisextamdecimam et sesquiseptimamdecimam proportionem locari, ab hac comparatione etiam haec proportio metienda est. Ne enim longius
Abbreviated transcription (Latin):
Nuenimus igitur duas propositas sesqualteras proportiones VI. ad .IIII.¬
& uIII . ađ . .VI. Sit nunc propositum tres inuenire. Dispono eosdem
numeros quos supra in ex quirendis duabus ses qualteris habitudinibus
proposueram Ipsas que ses qualteras proportiones. Multiplicobina¬
rio quaternarium: fuint .UIII. Rurcsus senarium binario fiunt .XII.

Expanded text:
nvenimus igitur duas propositas sesquialteras proportiones 6 ad 4, et 9 ad 6. Sit nunc propositum tres invenire. Dispono eosdem numeros quos supra in exquirendis duabus sesquialteris habitudinibus proposueram, ipsasque sesquialteras proportiones. Multiplico binario quaternarium, fiunt octo. Rursus senarium binario, fiunt 12. R
Abbreviated transcription (Latin):
consistere. Omnis uero paucitas ad pluralitatẽ itase sehabet. ut numerus ad numerũ
cõparatus : Eorum uero que sȩcundũ numerũ conferuntur : Partim sibi sunt
aȩ qualia. partĩ inae qualia. Quocirca soni quoq partĩ sunt aequales : partĩ
uero sunt in aequalitate distantes. Sedin his uocib: que nulla in ae qualitate discor¬
edant : Nulla omnino consonantiaẽ : est enim consonantia : dis similiũ int̃ seuocum
in unũ redascta concordia

Expanded text:
consistere. Omnis vero paucitas ad pluralitatem ita sese habet, ut numerus ad numerum comparatus. Eorum vero quae secundum numerum conferuntur, partim sibi sunt aequalia, partim inaequalia. Quocirca soni quoque partim sunt aequales, partim vero sunt inaequalitate distantes. Sed in his vocibus, quae nulla inaequalitate discordant, nulla omnino consonantia est, etenim consonantia est dissimilium inter se vocum in unum redacta concordia
Abbreviated transcription (Latin):
gendo lichanon appellat. Et qm̃ in canendo ad eã chordã que erat tertia ab hrpata
index digiꝰqui ẽ. lichanos inueniebatur. Idcirco ipsa quoq: lichanos appellata est
Quartadicitur mese qm̃ interseptẽ semꝑ media. Quinta ẽ pamese. qua siux ta meliã
collocata. Septima aut̃ dr̃ Nete quasineate id est inferior : Int̃quã tieten & paramesen
sexta que uocatus paranete quasi iuxtaneten locata Paramese uero qm̃ tertia ẽ
anete eodemq uo cabulo triteid est tertia nuncupatur ut sit discriptio haec

Expanded text:
gendo lichanon appellat. Et quoniam in canendo ad eam chordam, quae erat tertia ab hypate, index digitus, qui est lichanos inveniebatur, idcirco ipsa quoque lichanos appellata est. Quarta dicitur mese, quoniam inter septem semper est media. Quinta est paramese, quasi juxta mediam collocata. Septima autem dicitur nete, quasi neate, id est inferior. Inter quam neten et paramesen est sexta, quae vocatur paranete, quasi juxta neten locata. Paramese vero quoniam tertia est a nete, eodem quoque vocabulo trite, id est tertia nuncupatur, ut sit descriptio haec
Abbreviated transcription (Latin):
onuero ignoramus. eẽ. alias quoque proportionum medietatesquas
quidem in arithmedica diximus sed ad presentẽ tractatũ. hae sunt
interim necessariae. Sed inter hastres medietates. proportionalitas
quidem propriȩ & maximae geo metrica Nuncupatur. Idcirco
qm̃ aequis proportionib: tota contexitur. Sed tam̃ eodem utemur
promiscue uocabulo proportionalitates etiamceteras nuncupantes.
edinhis alia continua ẽ proportionalitas. alia disiuncta. Continua

Expanded text:
on vero ignoramus alias quoque esse proportionum medietates, quas quidem in arithmetica diximus; sed ad praesentem tractatum hae sunt interim necessariae. Sed inter has tres medietates proportionalitas quidem proprie, et maxime geometrica nuncupatur, idcirco quoniam aequis proportionibus tota contexitur. Sed tamen eodem utemur promiscue vocabulo, proportionalitates etiam caeteras nuncupantes. ed in his alia continua est proportionalitas, alia disjuncta. Continua
Abbreviated transcription (Latin):
quã multa ł in corporũ ł in animorũ affectionibus miranda perfecerit : Cuieñ ẽ
illud ignotũ quod pstagoras ebriũ ado lescentẽ tauro minitanũ subfrygii modi
sono incitatũ spondeo succinente reddiderit muiorẽ & sui cõpotẽ : Namcum

Expanded text:
quam multa vel in corporum, vel in animorum affectionibus miranda perfecerit. Cui enim est illud ignotum, quod Pythagoras ebrium adolescentem Taurominitanum sub Phrygii modi sono incitatum, spondeo succinente reddiderit mitiorem et sui compotem. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ed utrasq tedra chordorum diuisiones ptholomeus itare prebendie :
architam quidem primo qm̃ secundus ab acutissimoneruus inchroma¬
tico genere id ÷ .ĩ. dcc xcuita ẽ collocatus ut nec ad acutissimum. ĩ dxii
Nec ad proximum grauiori ĩ dccco xLIIi ullã suꝑ articularẽ efficiat por¬
tionem cum architas tantam super particularibus comparationibus habu

Expanded text:
ed utrasque tetrachordorum divisiones Ptolemaeus ita reprehendit. Architam quidem primo, quoniam secundus ab acutissimo nervus chromatico genere, id est 1792, ita est collocatus, ut nec ad acutissimum 1512, nec ad proximum graviori 1944, ullam superparticularem efficiat proportionem, cum Architas tantam superparticularibus comparationibus habu
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ architae quidẽ rationem idcirco suꝑ particulari nullus
Emedius terminus cadit. quiae qualit̃ diuidat ꝓportionem qm̃ minimi

Expanded text:
secundum Architae quidem rationem idcirco in superparticulari nullus medius terminus cadit, qui aequaliter dividat proportionem, quoniam minimi
Abbreviated transcription (Latin):
quod anstoxenus nihilrationi sed tantum sensibus credit : Phy taigoricos
aut̃ quia minimum sensibus plurimum tamen proportibobus rationis inuigilent
IIII IN quo aris toxenus uel pbrtagori ciue ꝓtholomeus graui tatem atq acumen constare posuenn
atq acuminis differentiam diuersa ratione ponebant aristoxenum

Expanded text:
quod Aristoxenus nihil rationi, sed tantum sensibus credit, Pythagoricos autem quod minimum sensibus, plurimum tamen proportionibus rationis invigilent. CAPUT III. In quo Aristoxenus vel Pythagorici vel Ptolemaeus gravitatem atque acumen constare posuerunatque acuminis differentiam diversa ratione ponebant, Aristoxenum
Abbreviated transcription (Latin):
eauee dupla Nam & prima multiplicatis species est &maior numeruscum
minorem superuenit : ae quo eum ipsiminori transcendit ut ducunum uno
transg rediuntur: Quieidem enitati aequalis ẽ: lureigitur du ple propertio
ae qui sonis aptatur idẽ dia pason: Bis dia pa son ũ bisduplici id ÷ qua dr plite

Expanded text:
est dupla. Nam et prima multiplicitatis species est, et major numerus cum minorem numerum supervenit, aequo cum ipsi minori transcendit, ut duo unum uno transgrediuntur, qui eidem unitati aequalis est; jure igitur duplex proportio aequisonis aptatur, id est diapason. Bis diapason vero bis duplici, id est quadrupl
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ut sitlocus quodia tessaron consonantia possitaptari. Seddia¬
tessaron consonantia multiplicis generis non est. Quocirca Necdia pente
inmaiore habitudine multiplicis quã dupla quae mini maest aptari potest :
ugit᷑ diapente inminima scilicet dupla: diates saron uero quȩ minor est

Expanded text:
i, scilicet ut sit locus quo diatessaron consonantia possit aptari. Sed diatessaron consonantia multiplicis generis non est. Quocirca nec diapente, in majore habitudine multiplicis quam est dupla quae minima est, aptari potest. Si igitur diapente in minima, scilicet dupla, diatessaron vero, quae minor est
Abbreviated transcription (Latin):
multiplices. superuadent cũ oporteat omne semitonium sitamen integrũ
toni dimidiumtenet. in tersextã decimã partẽ acsepti decimã collocari :
Quod posterius demonstrabitur. Nunc illud liquebit talem semitonu
distantiam sibimet geminatã unumtoni spatiũ non posse complere
geenim ut sese cCLvi ad .ccXLIII. Habenttales duas sibimet
continuas ꝓportiones scđm superius descriptã regulã disponamus: ecͦ.
enim&. L& .VI. insemet ipsos multiplicemus & sit minim terminus.

Expanded text:
multiplices, supervadent, cum oporteat omne semitonium, si tamen integrum toni dimidium tenet, inter sextam decimam partem ac septimam decimam collocari. Quod posterius demonstrabitur. Nunc illud liquebit talem semitonii distantiam sibimet geminatam, unum toni spatium non posse complere. Age enim ut sese 256 ad 243 habent, tales duas sibimet continuas proportiones, secundum superius descriptam regulam disponamus; 200 enim et 50 et 6 in semetipsos multi
Abbreviated transcription (Latin):
qua& fitrarius atq crassius : Cumuero inteueroin tenditur : spissius reddit᷑ :
is itaigitur expeditis : differentias sonorum ptholemeus diuidit hoc modo:
Vocum Aliae sunt uni sonae aliaeminimae : Unisonȩ sunt quarum unus sonus est
uel in graui uel in acuto : Non uni sona uero : quando e alia grauior alia acutior :

Expanded text:
quasi sit rarius atque crassius, cum vero intenditur spissius redditur, His igitur ita expeditis, differentias sonorum Ptolemaeus dividit hoc modo: Vocum aliae sunt unisonae, aliae minimae. Unisonae sunt, quarum unus sonus est, vel in gravi, vel in acuto. Non unisonae vero; quando alia est gravior, alia acutior
Abbreviated transcription (Latin):
ed quamius ita sesehabeat inquit melius tam̃ om̃s multiplices ꝓportiones
consonantiarũ praecedere: suꝑ particularitates sequi: sicutante desirip¬
simus. Cumigitur sit consonantia duarũ uocũ rata permixtio : Sonus
uero modulatȩ uocis casus unaintentione produstus : sit queidem minind
particula modulationis : Omnis uero constet inpulsu: Pulsus uero

Expanded text:
ed quamvis ita sese habeat, inquit tamen omnes melius multiplices proportiones consonantiarum praecedere, superparticulares sequi, sicut paulo ante descripsimus. Cum igitur consonantia sit duarum vocum rata permixtio, sonus vero modulatae vocis casus, una intentione productus, sitque idem minima particula modulationis, omnis vero sonus constet impulsu. Pulsus vero
Abbreviated transcription (Latin):
adtertium geminos constituant tonos: Constat igitur spatium quod re¬
linquitur ex cexliii ad cCClUi . In quibus minimis semitonu forma
consistit : ñini
XCUIIII.
DEMONSTRATIONESÑ ẼE CCX LIINADCLUTONIME DIETATT̃

Expanded text:
ad tertium geminos constituunt tonos. Constat igitur spatium quod relinquitur ex 243 ad 256, in quibus minimi semitonii forma consistit. CAPUT XXVIII. Demonst
Abbreviated transcription (Latin):
numerus: sed unitas. Si enim est numerꝰ .D. & parseius est quiest. t
meteituro. Numerꝰ. DE Numerũ : Quocirca & ł. numerũ mecietur. Quofit

Expanded text:
numerus, sed unitas. Si enim est numerus D et pars ejus est qui est E, metietur D numerus E numerum. Quocirca et E numerum metietur. Quo fit
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria ratione monstraret : Nunc uero qm̃ri parsoctaua de¬
ossemonstrat᷑. utriq numeri occiens fiant: &ex ce xluii quidem
octies multiplicatis. fit numerus ĩ. decae xliiii. Quibussi propria
conferat᷑ octaua : qui sunt cxliii fient ĩIClxXXUI. Rursus
CClUI. peroctonarium eres cant: fientigitur ũ xluiii: atq bic
supra scriptorũ terminorum inmedio collocetur. ĩ deccc xliiii.¬
retinet proportionem. Secundus uero ad primũ semitonu minoris.

Expanded text:
necessaria ratione monstraret. Nunc vero quoniam ei pars octava deesse monstratur, utrique numeri octies fiant. Et ex 243 quidem octies multiplicatis fit numerus 1944. Quibus si propria conferatur octava qui sunt 243, fient 2187. Rursus 256 per octonarium crescant, fient igitur 2048. Atque hic suprascriptorum terminorum in medio collocetur. Tertiretinet propor
Abbreviated transcription (Latin):
aesimplices: At qibic maxime retinendũ illud est: Quodsiquomodo
perparius simas mutationes hincaliquid ꝑmutaretur  Qtens quidẽ
minime sentiri. Postuero magnã facere differentiam. & ꝑ aures

Expanded text:
simplices. Atque hic maxime retinendum illud est, quod si modo per parvissimas mutationes hinc aliquid permutaretur, recens quidem minime sentiri, post vero magnam facere differentiam et per aures
Abbreviated transcription (Latin):
aequales paratȩ : Su perhas quatuor intendatur neruus aqualis undique isque ẽ
AE ED: Siigitur diates saron consonantiam qualis sit repperire uoluero :
hoc modo faciam: ab Ẽpuncto quoneruiisspheriam tangit usq ad ł pune tum
quorursus ab alia parte altero neruus semis pherio iuingitur : Qđo spatium qđ ẽ¬
I partibus septem & ad partem IIII. septi marums ãppono punctum qđ ẽ R

Expanded text:
aequales paratae. Super has intendatur nervus aequalis undique is qui est E. A. F. D. Si igitur diatessaron consonantiam, qualis sit, reperire voluero, hoc modo faciam. Ab E puncto, quo nervus semisphaerium tangit, usque ad F punctum, quo rursus ab alia parte altero rursus nervus semisphaerio jungitur, divido spatium F E. partibus VII. Et ad partem IIII. septimarum appono punctum quod
Abbreviated transcription (Latin):
entorum primus cardinalis septẽtrio feigidus & niualis flat rectus abaxe & facit
sicous & sinepluuia qui non discutit pluuicas sel distinguit unde & non in merito diaboli
forinã induit. quiciniquitatẽ frigoris genailiũ corda constringit U ilturnus ipsec alcias uo¬
ertius uentorũ auster ꝑlaga meridianae cardinalis qui& notdius exhumili flans humidus caliđ
ato. fulmineus generans larges imbres & pluuiaslatissimas. soluens ecia ini¬

Expanded text:
entorum cardinalis, Septentrio, frigidus et nivalis, flat rectus ab axe, et facit atque siccus, et sine pluvia, qui non discutit nubes, sed stringit; unde et non immerito diaboli formam induit, qui iniquitatis frigore gentilium corda constringit. ertius ventorum Auster, plagae meridianae cardinalis, qui et Notus, ex humili flans, humidus, calidus atque fulmineus, generans largas nubes, et pluvias laetissimas, solvens etia
Abbreviated transcription (Latin):
cum uocibus interiectis :uel ab hrpate me son innetendie zeugmenon : cum
ea est : quae a pros lamba nomenon inneten sinem menon cum his quaeme¬
die interiectȩ sunt constat : Bis dia pason autem a pros lamba nome non
in neten hy perboleon : cum insquȩ in medio sunt inter positȩ considera t᷑:
Hlasigitur constitutiones siquis totas faciat acutiores. uel in grauius totas
remittat : scđm su pradictas diapa soncon sonantiae species ẽf ficiet modos

Expanded text:
cum vocibus interjectis, vel ab hypate meson in neten diezeugmenon, cum ea est quae a proslambanomenos in neten synemmenon, cum his quae mediae sunt interjectae constat. Bis diapason autem a proslambanomenon in neten hyperboleon, cum his quae in medio sunt interpositae consideratur. Has igitur constitutiones si quis totas faciat acutiores vel in gravius totas remittat, secundum supradictas diapason consonantiae species efficiet modos
Abbreviated transcription (Latin):
atq idem neris eeuideatur : idq phrta goriciqq̃ consentiunt : quo circa siqua
ei consonantia fuerit addita integra in uio lataq seruatur : It aenim

Expanded text:
atque idem nervus esse videatur, idque Pythagorici quoque consentiunt, quocirca si qua atque idem nervus esse videatur, idque Pythagorici quoque consentiunt, quocirca si qua ei consonantia fuerit addita, integra inviolataque servatur. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
ex aritli meticis libris cognoscendum est : & ex his qua secundo huius institu¬
tionis libro diges simus : Phyta gorici autem consonantias in multi plicibus ac super¬
particularibus ponunt : sicut eodem libro secundo quartoq predictum est
A super partientibus uero ac multiplicibus super partientibus c̃onsonantias
separant : Quibus autem modis dia pasonquidem duplici. diates saron uero
ses quitertio acdiapente sesqualtero coniungunt phrtagorici ẽx secundo eius
in saitutionis musicaelibro & quarto petendum e : QVÕORE PRETENUAT
eprehendit autem phrtagoricos ptholomeus. totamq: eam quam pre¬
dictis libris e posuimus demonstrationem : p̃luribus modis : inquo totti
illud etiam quod diates saron ac dia pente sesqualtero & ses qui tertio conuingunt :
reli quis uero superparticularibus cum eiusdem sint generis nulla somni no

Expanded text:
ex arithmeticis libris cognoscendum est, et ex his quae secundo hujus instituex arithmeticis libris cognoscendum est, et ex his quae secundo hujus institutionis libro digessimus. Pythagorici autem consonantias in multiplicibus ac superparticularibus ponunt, sicut in eodem libro secundo quartoque praedictum est. A superpartientibus vero ac multiplicibus superpartientibus consonantiam separant. Quibus autem modis diapason quidem duplici, diatessaron vero sesquitertio, ac diapente sesquialtero jungunt Pythagorici, ex secundo hujus institutionis Musicae libro quarto petendum est CAPUT VII. Quod reReprehendit autem Pythagoricos Ptolemaeus, totamque eam quam praedictis libris exposuimus demonstrationem pluribus modis, in quo totum illud etiam quod diatessaron ac diapente sesquialtero et sesquitertio conjungunt, in reliquis vero superparticularibus, cum ejusdem sint generis, nullas omnino
Abbreviated transcription (Latin):
quibus iunctis melos effici non potest :
RUEMNU ME RU PRO PORTIONUM PEUTAGO RICI STATU ANT
onsonae autemuocantur : quaȩ copulat aemixtos suauesq efficiunt sonos
dissonae uero quaeminime : & hoc quidem e ptholomei desonorum diffe¬
rentia iudicium : Nunc autem quid a ceteris in consonanti arum positione desterit: dice¬
dumui detur : Phrtagorici enim consonantias diapente ac ditestes saron simplice
arbitrabantur atq ex his anam dia pason consonantiam iungunt : ee etiam dia po
saron consonantiam ee non ȩstimant : Idcirco qm̃ non in super particulari uel
multi plicicadit comparatione sed multi plici superparciente : estenm haec
proportio uocum ut octo ad tres: Si quis enim horum in medio quatuor ponat :
effici& terminos hos:viii.iiii. ui ꝯ quorum octo adqua tuor dia pa son efficiura
consonantiam : quatuor adtres diates saroti: oc touero ad tres. inmultiplici super¬
parciente constuitur : Quae autem sit multiplex super partiens comparatio

Expanded text:
quibus junctis effici non potest. CAPUT Quem numerum proportionum Pythagorici statuunt. Consonae autem vocantur quae copulatae mixtos suavesque efficiunt sonos. Dissonae vero quae minime. Et hoc quidem est Ptolemaei de sonorum differentia judicium. Nunc autem quid a caeteris musicis in consonantiarum positione disteterit dicendum videtur: Pythagorici enim consonantias diapente ac diatessaron simplices arbitrantur, atque ex his unam diapason consonantiam jungunt, esse etiam diapentsaron consonantiam esse non aestimant, idcirco quoniam non insuper particulari vel multiplici cadit comparatione, sed in multiplici superpartiente. Est enim haec proportio vocum ut octo ad 3; si quis enim horum in medio quatuor ponat, efficit terminos hos 8 4 3. Quorum octo ad 4 diapason efficiunt consonantiam; 4 ad 3, diatessaron; octo vero ad 3, in multiplici superpartiente constituitur. Quae autem sit multiplex superpartiens comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
phri gu modi incitatũ multis amicorũ monitionib: a facinore noluisse desistere :
Mutarimodũ prȩcepit. atq: ita furentis animũ ado lescentis ad statũ m̃tis paca¬
tissime tẽperauit: Quod sulicet marcus tullius cõmemorat in eolibro quẽdet̃ si¬
lus suis cõposuit: Aliterquidem: sed hocmodo : Sedutaliqͣ similitudine

Expanded text:
Phrygii modi incitatum, multis amicorum admonitionibus a facinore noluisse desistere, mutari modum praecepit atque ita furentis animum adolescentis ad statum mentis pacatissimae temperavit. Quod scilicet Marcus Tullius commemorat in eo libro quem de consiliis suis composuit, aliter quidem, sed hoc modo. Sed ut aliqua similitudine
Abbreviated transcription (Latin):
consonantia quaȩ contineatur inter hrpaten meson & netendie ⁊ eugmenon :
utraq haecita sibi consentit: atq coniungitur sono ut unauor quasi unius
Herui non qua si duorum mixta pella p auditum : quam cumq igitur huic
diapa son consonantiae consonantiam inxerimus seruatur inte graequia
it auingitur tanqua uni uoculae acneruo. Siigitur hypate mẽson &
netedie zeugmenon duae in acutum diates saron fuerit  iunctȩ : siciungitur:
Netequidem die zeugmenon ea qua enete hyperboleon : Hypate autem
me soneaquae ẽ mese utraq adutramq consonabit & mese adnetendie¬
zeugmenon : & eadem mese ad hrpaten meson : Item nece hrper beleon
adnetem die zeugmenon & adhypaten meson : Item si ad graui orem partẽ

Expanded text:
consonantia, quae contineatur inter hypate meson, et nete diezeugmenon. Utraque haec ita sibi consentit atque conjungitur sono, ut una vox quasi unius nervi, non quasi duorum mixta, pellat auditum. Quamcunque igitur huic Diapason consonantiae consonantiam junxerimus, servatur integra, quia ita jungitur tamquam uni voculae ac nervo. Si igitur Hypate meson et Nete diezeugmenon, duae in acutum diatessaron fuerint junctae, sic jungitur Nete quod est diezeugmenon, ea quae est Nete hyperbolaeon; Hypate autem meson, ea quae est mese: utraque ad utramque consonabunt, et mese ad neten diezeugmenon, et eadem mese ad hypaten meson. Item nete hyperboleon ad neten diezeugmenon et ad hypaten meson. Item si ad graviorem parte
Abbreviated transcription (Latin):
pdullum tamen in his iudicucertũ nulla ueri est comprehensio si arbitriũ
rationis abscedat. Ipse enim sensus ae quae maximis minimisq corrũpitur

Expanded text:
ullum tamen in his judicium certum, nulla veri est comprehensio, si arbitrium rationis abscedat. Ipse enim sensus aeque maximis minimisque corrumpitur
Abbreviated transcription (Latin):
sexta decima naturaliter: Maior est igitur ꝓportio quae subxui
acxuii Numeris continetur : quã ea quae sub xuii acxuiii: quidis¬
ponantur hocmodo sit XVI : Axvis .C: XUIII.B. Medietas igitur integia
toni int̃ .c. ac .B. Nullo modo cadetꝰ: minor est enim .CB. proportio.
ca. proportione Admaioremigitur partẽ medictas rataponen

Expanded text:
sexta decima naturaliter. Major est igitur proportio quae sub 16 ac 17 numeris continetur, quam ea quae sub 17 ac 18. Qui disponantur hoc modo, et sit A 16, C 17, B 18. Medietas igitur integra toni inter C ac B nullo modo cadet. Minor est enim C B proportio C A proportione. Ad majorem igitur partem medietas rata ponen
Abbreviated transcription (Latin):
atq: inde diuersi efficiuntur soni. De hacigitur instrum̃torũ musica:
primũ hoc opere disputandũ uidetur: sed prohemusatis ẽ : nunc deipsis
musicae elimentis est disferendum
fieri non potest: Sonus uero p̃t̃ quendã pulsũ ꝑ cussionemq non
reditur : Puls uero atq ꝑcussio nullo modo eẽ potest. nisi preces¬
serit motus. Si enimcunsta sint immobilia : non poterit alterũ alteri
concurrere ut alterũ inpellatur ab altero i sed cunctis stantibus motuq

Expanded text:
atque inde diversi efficiuntur soni. De hac igitur instrumentorum musica primum hoc opere disputandum videtur. Sed prooemii satis est. Nunc de ipsis musicae elementis est disserendum.fieri non potest. Sonus vero praeter quemdam pulsum percussionemque non redditur. Pulsus vero atque percussio nullo modo esse potest, nisi praecesserit motus. Si enim cuncta sint immobilia, non poterit alterum alteri concurrere, ut alterum impellatur ab altero. Sed cunctis stantibus motuq
Abbreviated transcription (Latin):
modiq ad animũ usq d escenderint : dubitari nom potest. quine qͥ modo
m̃tẽ athͣ itsas̃ ad ficiant at que conforment. Id uerpitiã intel ligi

Expanded text:
modique ad animum usque descenderint, dubitari non potest quin aequo modo mentem atque ipsa sunt efficiant atque conforment. Id vero etiam intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
IUEMADMODO PHILO LAUSTONUM DIUIDAT .U.¬
hilo laus uero phytagoricus alio modo tonũ diuidere tẽptauit : statuens scilicet
primor diuitoni ab eonumero qui primus exbum a primo impari quod maxime
apud phytagoricos hono rabile fuit efficer&. Nã cumter narius primus sit inpar.

Expanded text:
uemadmodum Philolaus tonum dividat. Philolaus vero Pythagoricus alio modo tonum dividere tentavit; statuens scilicet primordium toni ab eo numero qui primus cubum a primo impari quod maxime apud Pythagoricos honorabile fuit efficeret. Nam cum ternarius numerus primus sit impar
Abbreviated transcription (Latin):
ad probat᷑ hoc modo. Namsi inminorib: proportionib: quã ses qualtera
ł ses quitertia diapente acdiates saron consonantiae collocent᷑ : Non ÷
dubium quin sicut aliae quaelibet proportiones suꝑ particulares praet̃
ses qualterã acses qui tertiã iunctae nonefficiunt unũ duplũ: Ita dia¬
pente acdiatessaron unum dia pason nullaratione condudunt
Om̃enim diapason induplici ꝓportione . eẽ monstratũ ẽ : duplex uero
proportio ex sesqualtero ses quitertio qua e cõponitur: diapason uero
exdiatessaron aediapente copulat᷑: Non ÷ dubium quin sit otum
diapason induplicistatuamus. Diapente & dia tessaron inses qualtera
ses qui tertiaq proportione sint locandae. AAliterenim non poterunt
diapa soniunctae ꝑficere : quae consonanti a induplici proportione con¬
sistat : Nisi induabus proportionib: steterint sesqualtera scilicet
acses quitertia. Alia e enim proportiones superparticulares duplicẽ nulla
ratione coniungent
ngentXXU. DIAPENTE INSES BALT¬

Expanded text:
approbabitur hoc modo. Nam si in minoribus proportionibus quam sesquialtera vel sesquitertia diapente ac diatessaron consonantiae collocentur, non est dubium quin sicut aliae quaelibet proportiones superparticulares praeter sesquialteram et sesquitertiam junctae non efficiunt unum duplum, ita dpente ac diatessaron unum diapason nulla ratione concludunt. Quoniam enim diapason in duplici proportione esse monstratum est, duplex vero proportio ex sesquialtero sesquitertioque componitur; diapason vero diatessaron ac diapente copulatur, non est dubium quin, si totum diapason in duplici statuatur, diapente et diatessaron in sesquialtera sesquitertiaque proportione sint locandae. Aliter enim non poterunt diapason junctae perficere, quae consonantia in duplici proportione consistit, nisi in his duabus proportionibus steterint sesquialtera scilicet ac sesquitertia. Aliae enim proportiones superparticulares hanc nulla ratione conjungent. CAPUT XXIV Diapente in ses
Abbreviated transcription (Latin):
facultas differentias acutorum & grauium sonorum sensu acratione perpondens
Sensus ucratio q̃uasi quaedam facultatis armiꝰnicae in strumenta sunt

Expanded text:
facultas differentias acutorum et gravium sonorum sensu ac ratione perpendens. Sensus enim ac ratio, quasi quaedam facultatis harmonicae instrumenta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sonus ille non peruenit quod mulus fieride causis Neces seest. Non poterit tam̃
motus tamuelocissimus ita magnorũ corporũ nullas omnino sonas ciere. cũ p̃¬
sertim tanta sint stellarum cursus coaptatione coniuncti ut nihilȩque
conpaginatũ. niħ ita cõmissũ possit intelligi : Namq: alii excelsiores alii

Expanded text:
sonus ille non pervenit, quod multis fieri de causis necesse est, non poterit tamen motus tam velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos ciere, cum praesertim tanta sint stellarum cursus coaptatione conjuncti, ut nihil aeque compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii excelsiores, alii
Abbreviated transcription (Latin):
Deliqua igitur parsqi maior est. a potomȩ nuncupatur a grecis.
Anobis uero potest uocaridecisio : Idenim natura fert ut quoti¬
ens aliquid secaturita ut nonaequis partibus diuidatur : Quantominor
pars dimidiominor est : tantomaior pars eadem auctor dimidiũ
uincat. Quantũ igitur semitoniũ minus uitegeo dimidiotoniminus ÷

Expanded text:
eliqua igitur pars, quae major est, apotome nun cupatur a Graecis, a nobis vero potest vocari decisio. Id enim natura fert, ut quotiens aliquid secatur, ita ut non aequis partibus dividatur, quarto minor pars dimidio minor est, tanto major pars eadem, quae auctior est, dimidium vincat. Quantum igitur semitonium minus integro dimidio toni minus
Abbreviated transcription (Latin):
fieri porest : ut mollia duris . dura molliorib: adnestant᷑ Aut gaudeanł
sed anorẽ delestationemq: utdistũ ẽ similitudo conciliat : Vndeplato
etiam maxime cauendũ existimat. ne debenemorata musica aliquid ꝑ mu¬
steturs : Negat enim ẽẽ ullã tantã morũ hnrepublicalabem: quã paulati
depudenti acmodestamusica inuertere: Statĩ enim idem quoq auclien

Expanded text:
fieri potest ut mollia duris, dura mollioribus adnectantur aut gaudeant. Sed amorem delectationemque ut dictum est similitudo conciliat. Unde Plato etiam maxime cavendum existimat, ne de bene morata musica aliquid permutetur. Negat enim esse ullam tantam morum in republica labem, quam paulatim de pudenti ac modesta musica invertere. Statim enim idem quoque audien
Abbreviated transcription (Latin):
boleon : Mobiles uero quas lychanos uel paranetas ueldia tonicas uel chroma¬
ticas uel en armonios uocamus : non in totum mobiles aut im mobiles quas par¬
hypata sitritas india tonico uel chromateca. lichanos autem uel paranetas
in enarmonio genere dicimus :⁊

Expanded text:
bolaeon. mobiles bolaeon. mobiles ticas, vel enharmonicas nominamus. Non in totum mobiles aut immobiles, quas parhypatas tritas in diatonico vel chromate, lychanos autem vel paranetas in enharmonico genere dicimus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ac sonia tumine: diuersȩ sunt ceteris : Rursus parhrpate hr patondiatonas
& parhrpate hypatom chromatica gadem est : Sed non eademcũ menar mo¬
nio genere quaeritur ed ut harum non plena mutabilita sclarius colliquescat :¬
ad irperboleon tetra chordon redeamus : In hocigitur quaẽ india tonicoatq chro¬
matico genere trite hr perboleonest : eadem mutatur in enarmonio & fit
paranete : Item que trite die zeugme non india toni couel hromatico genere
uocabatur : paranete in enarmonio dicitur : Quaȩ trite sinem menon
in chromati coueldiato nico fuit : in enarmonio in para neten transit : Quȩ
uero per hrpate me soninchro matico ueldia tonico ui sebatur : eadem lichanos
me soninenar monio repperitur : Quae autem parbr pate hr paton uel india¬
tonico uel in chra maticae dicebatur : lichanos hrpaton inen armonio nuncupat᷑:
Suntigitur immobiles quidem pros lamba nomenos hypatehypaton hypate
me sonmese necessnemmenon. para meses netedie zeugmenon nete hrper¬

Expanded text:
ac soni acumine diversae sunt caeteris. Rursus parhypate hypaton diatonos et parhypate hypaton chromatica eadem est. Sed non eadem est cum in enharmonio genere quaeritur. Sed ut harum non plena mutabilitas clarius colliquescat ad hyperboleon tetrachordum redeamus, in hoc igitur quae in diatonico atque in chromatico genere trite hyperboleon est, eadem mutatur in enharmonio, et fit paranete. Item quae trite diezeugmenon in diatonico vel chromatico genere vocabatur, paranete in enharmonio dicitur quae trite synemmenon in chromatico vel diatonico fuit, in enharmonio in paraneten transit. Quae vero parhypate meson in chromatico vel diatonico videbatur, eadem lychanos meson in enharmonio reperitur. Quae autem parhypate hypaton, vel in diatonico vel in chromatico dicebatur, lychanos hypaton in enharmonio nuncupatur. ntur autem sic: proslambanomenos, hypate hypaton, hypate meson, mese, nete synhemmenon, paramese, nete diezeugmenon, nete hyper
Abbreviated transcription (Latin):
tione contineat᷑: sed dehac quoq posterius dicẽ. Tertia est musia suat
inquibus dam consistere dicitur instrumentis: Haecuero administrat᷑
Aut intentione utnerius. Aut inspũ ut tibiis ł his quae ad a quã mouentꝰ
aut percussione quadã ut in his quȩ in concaua quadã a erã feriuntur

Expanded text:
atione contineat? Sed de hac quoque posterius dicam. Tertia est musica, quae in quibusdam consistere dicitur instrumentis. Haec vero administratur, aut intentione, ut nervis, aut spiritu, ut tibiis, vel his quae ad aquam moventur, aut percussione quadam, ut in his quae in concava quaedam virga aerea feriuntur
Abbreviated transcription (Latin):
in uno quidem spatio tribus semi toniis : induobus autem spatiis duobus
semitoniis : Tria uero spatia neruis quatuor continenitur : In enarmo¬
nio uero genere : summa ÷ idpernoscendi facilitas : Abea enim quaȩ est
nete hy perboleonidẽ .ũ .ccc .IIII. paranete ly perboleon en armonios id ÷¬
ũ. dccccxui : Duos tonos integros distat: quos hoc modo notabimus ł F ÷
Relin qui turigitur ex totius te tra chordiduobus tonis ac semitonio unum
qui dem semitonium qđ continetur internetendie zeugmenon e pa¬
raneten : Hy perboleon en armonion : Quod scilic& diuisimus induasdi¬
esisitrite hy perboleon en armonio media inter iecta : Spatiumq dieseos
ho modo signauimus O. Ita igitur nobis hr perboleontetrachordon
descriptum ÷ : Quoper acto addie zeugmenon tetra chardum ueniamus :
fedinemorandum
nec in ine morandum isdem commemoratiobus inceteris : cum ab hac descrip¬

Expanded text:
in uno quidem spatio tribus semitoniis. In duobus autem spatiis, duobus in uno quidem spatio tribus semitoniis. In duobus autem spatiis, duobus semitoniis. Tria vero spatia nervis quatuor continentur. In enharmonio vero genere summa est id pernoscendi facilitas, ab ea enim quae est nete hyperboleon, id est 2304, paranete hyperboleon enharmonios, id est 2916, duos tonos integros distat, quos hoc modo notabimus T T. Relinquitur igitur ex totius tetrachordi duobus tonis ac semitonio unum quidem semitonium quod continetur inter neten diezeugmenon et paraneten hyperboleon enharmonion. Quod scilicet divisimus in duas dieses trite hyperboleon enharmonion. Media interjecta, spatiumque dieseos hoc modo signavimus ita igitur nobis hyperboleon tetrachordum descriptum est. Quo peracto ad diezeugmenon tetrachordum veniamus. Nec immorandum est eisdem commemorationibus in caeteris. Cum ab hac descrip
Abbreviated transcription (Latin):
boleon quae ẽ ũ caciiii comparata contine spatium para netes hỹ perbole¬
on diatonicigeneris ad nȩten hr per boleonqusẽ unus tonus id ÷ duo semito¬
nia maius & minus: & diuisum rursus spatium para netes hy perbolem
dia tonici & netes hy perboleon : Ita enim factum est qui ẽ dimiustonus
sed non integre : qui aut su pra uberrime monstratum est . non potest
tonus induo aequa partiri : Consignabi musigitur hoc spatium semi toni
boleon chromatica : ad tritenhy perboleon retinee partemtonid ÷
semitonium quod reliquum fuit &x duobus tonis qui continentur inter
tritenby perboleondia tonicam e neten hy perboleon : Subtractis uero
quatuor semitoniis : reliquum ex tototetra chordo spatium semitonii est:
qđ continecur internetendie zeugmenon & triten hỹ perboleon :
Constat igitur & hocte tra chordum & duobus tonis ac semitoniunsi diui sui

Expanded text:
boleon, quae est 2304 comparata, continet spatium paranetes hyperboleboleon, quae est 2304 comparata, continet spatium paranetes hyperboleon diatonici generis ad neten hyperboleon quod est unus tonus, id est, duo semitonia majus ac minus, et divisum rursus spatium paranetes hyperboleon diatonici, ad netes hyperboleon. Ita enim factum est, qui est dimidius tonus, sed non integre, quia ut supra uberrime monstratum est non potest tonus in duo aequa partiri. Consignabimus igitur hoc spatium trium semitoniorboleon chromatica ad triten hyperboleon retinet partem toni, id est semitonium, quod reliquum fuit ex duobus tonis qui continentur inter triten hyperboleon diatonicam, et neten hyperboleon. Subtractis vero quatuor semitoniis, reliquum ex toto tetrachordo spatium semitonii est, quod continetur inter neten diezeugmenon, et trite hyperboleon. Constat igitur et hoc tetrachordum ex duobus tonis ac semitonio, divisum
Abbreviated transcription (Latin):
netedie ⁊eugme non in tribus generibus id ÷ uel indiatono uel in chromate
uel in en armonio dĩ tessaron contin& simphoniam : Diates saron autem conso¬
nantia constat ductonis & semitoniominore : Id hoc modo pertriagen a¬
ra in supra scriptis tetra chordis diui sum ÷ : Indiatonico autem genere
sus tritẽ hr perboleon dia tonici generis qu&ȩ ẽ .ui. Dcccc xVI. ad paraneten
hy perboleon dia tonicigeneris quaȩ ẽ .ii. dxcii : Rursufoptin& differen¬
tiam tonum quã simili notula idẽ .x. in signiuimus: Nete autem dize¬
ugmenon ad triten hy perboleon id ẽ .ĨI. lxxii. ad ĩi. dccco xxi semito
nium refret quod tali notula signauimus ł : Et hoc ẽ totum spatium
notes die ⁊ eugmenon & netes hy perboleon duorum tonorum ac semitoniõ :¬
Sedidem duotoni ac semitonium in chromatico genere hacratione diusi sunt:
Secundum enimgenus quodẽ cbromaticum hocmodo descriptum est : Para¬
ne teenim chromaticae by perboleon quaȩ ẽ ũ occ xxxui ad netenbr per¬

Expanded text:
nete diezeugmenon in tribus generibus, id est, vel in diatono, vel in chromate, vel in enarmonio diatessaron continet symphoniam: Diatessaron autem consonantia constat duobus tonis et semitonio minore. Idem hoc modo per tria genera in suprascriptis tetrachordis divisum est. In diatono enim genere sus trite hyperboleon diatonici generis, quae est II. DCCCC. XVI. ad paranete hyperboleon diatonici generis, quae est II. D. XC. II. obtinet differentiam toni, quam simili notula T.o insignivimus. Nete autem diezeugmenon ad triten hyperboleon, id est, III. LXX. II. ad II. DCCCC. XVI. semnium refert, quod tali notula signavimus T; hoc est totum spatium netes diezeugmenon, et netes hyperboleon duorum tonorum ac semitonii. Sed idem duo toni ac semitonium in chromatico genere hac ratione divisi sunt. Secundum enim genus, quod est chromaticum, hoc modo descriptum est: paranete enim chromatice hyperboleon, quae est 2736, ad neten hyper
Abbreviated transcription (Latin):
ãuigitur . A. Terminus ad D. terminũ quinq remotus ÷ tonis: qm̃ que
diatesseron induob tonis acsemitonio iungitur. ut aristoxenus arbitrat᷑
unũqr diatessaron int̃ .a. atq B. Aliuduero int̃ c̃ atq D. positũ ẽ B. & .c.
terminos nono portet. eẽ diuersos : Sed unos atq: eosdem ut integre quinq toni
ex duabus diatessaron consonantus constare uiderentur. Nuncueroqm̃ est

Expanded text:
am igitur A terminus ab D termino quinque remotus est tonis, quoniamque diatessaron in duobus tonis ac semitonio jungitur, ut Aristoxenus arbitratur, unumque diatessaron, inter A atque B, aliud vero inter C atque B positum est, B et C terminos non oportet esse diversos, sed unos atque eosdem, ut integre quinque toni ex duabus diatessaron consonantiis constare videantur. Nunc vero
Abbreviated transcription (Latin):
differentiatonus : lungunturq quodam modo aequi sonȩ quidem consonantibus
ut diapa son exdiates saron acdiapente : o autem ex his quiem
autem ex his quiem melis
sonuocattur ut eademdia pente a diates siron tonis cetenisq posterius dicendu
pro portionibus : Sed quomodo quidem horum omnium pro portio colligi
pos sit exeo loco scm̃ dumẽ quem quar to uolimine in fine descripsimus
ubineruis super senis periaten debatur : Ibi enim de prebenditur &e qui sonati
dia pasen acbis diapason e&s consonantia simplices dia pente acdiates lama
es consonantiae compositae diapason ac diapente & diapason acdiatessaron.
&ĩ qui sunt emmeles soniut in toni differentia consistentes

Expanded text:
differentia tonus, jungunturque quodammodo aequisonae quidem ex consonantibus, ut diapason ex diatessaron et diapente. Consonantiae autem ex his qui emmelis soni vocantur, ut eadem diapente et diatessaron tonis caeterisque posterius dicendis proportionibus; sed quomodo quidem horum omnium proportio colligi possit, ex eo loco sumendum est quem quarto volumine in fine descripsimus, ubi numerus super semisphaeria tendebatur. Ibi enim deprehenditur aequisonantia, diapason ac bis diapason, et consonantiae simplices diapente ac diatessaron, et consonantiae compositae, diapason ac diapente, et diapason ac diatessaron et qui sunt emmelis soni, ut in toni differentia consistentes