comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iber generationis ihu xp̃i filii
dauicd filii abraham. Ordo
pposterus: s necesiarie commutatus.
Si enim prius posuisset abraham.
et postra dauid: rursus ei repeten.¬
dus eẽt abraham. ut gnealogie
series texeretur. Ideo aũ pret̾missis
aliis hoꝵ filium cdixit: quia ad
hos tantum fc̃a est repromissio
cde xp̃o. acl abraham enim dictum
est: in semine tuo benedicentur
omnes gentes. aed clauid: de fructu
uentris tui ponam suꝑ sedem tu¬
am. uel ideo prior positus ẽ laiuid:
nuit ysaac. Recte a capite fidei a
ip̃o int̾tio ꝓmissionis xp̃i genealo¬
gia usꝙ acl ip̃m xp̃m dirigitur.
genealogie positus: quo adunca¬
tus est leuiatan: maxillaq eius
ꝑforata. ꝑenitentie ianua aꝑta
est. Genuit ñ fuit neq generauĩt
diuinitatẽ xp̃i ostendit diuinitas
dicens: ego hodie genui te. Item
ante luciferum genui te. Mathe¬
us genuit quia filios nature dicit.
Lucas fuit. quia filios legisIacob
aũ genuit iudam ⁊ fr̃ẽs eius. hy¬

Expanded text:
iber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessario commutatus: si enim prius posuisset Abraham et postea David, rursus ei repetendus esset Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, praetermissis aliis, horum filium dixit: quia ad hos tantum facta est repromissio de Christo. Ad Abraham enim dictum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes; ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam. Vel ideo prior positus est David, nuit Isaac. Recte a capite fidei et ipso initio promissionis Christi genealogia usque ad ipsum Christum dirigitur: genealogiae positus, quo aduncatus est Leviathan maxillaque ejus perforata, poenitentiae ejus janua aperta est. Genuit, non fuit, neque generavit. Divinitatem Christi ostendit dicens Divinitas: Ego hodie genui te; item: Ante Luciferum genui te. Matthaeus, genuit, quia filios naturae, dicit; Lucas, fuit, quia filios legis. Jacob autem genuit Judam et fratres ejus. I
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset. satellites uesani littoris
iussis obsecundantes: effractis fori
rexit. ensem manu corripuit:⁊con¬
tra hostes dimicare deliberauit.
Nec mora extitit. sententiam p̾oris
animi mutauit: gladium in terra
proitiens. et hec corde dicens.Le de-¬
dñe. Inde pontifex constantissimus
pauimento soli in modum crucis
prosternitur.⁊ misencordem deum
humilimis precib deprecatur Ingres¬
unus tectum desuꝑ subiit:⁊bea-¬
tum pontificem terre prostratum in¬
spexit. Mox q diabolico sp̃u exagi¬
tatus. ꝑcussit telo uicturum ĩ scła
xp̃o.Corpus tandem sacrosc̃m pau¬
ci qui euasere interfectionis ꝑicu-¬
lum. naui uelociter imposuerunt.
⁊ ad treiecten usq delatum. in eccle¬
sia petri apłoꝵ principis honorifi¬
mulo. immensus odor affuit e celo:
uincens omnia aromata suauita¬
tis fraglantia. Nec defuit angeloꝵ
prosoclia:que nimirum premia
in celesti aula eius possideret amina.

Expanded text:
nc satellites, vesani lictoris iussis obsecundantes, effractis foribrexit, ensem manu corripuit et contra hostes dimicare deliberavit. Nec mora extitit, sententiam prioris animi mutavit, gladium in terram proiciens et haec corde dicens: 'Er pontifex constantissimus, pavimento soli in modum crucis prosternitur, et misericordem Deum humillimis precibus deprecatur. Ve tectum desuper subiit, et beatum pontificem terrae prostratum inspexit; moxque diabolico spiritu exagitatus, Percussit telo victurum in saCorpus tandem sacrosanctum pauci, qui evasere internecionis periculum, navi velociter imposuerunt, et ad Trajectum usque delatum in ecclesia apostolorum Pincipis honorifimulo, immensus odor affuit e caelo, vincens omnia aromata suavitatis fraglantia. Nec defuit angeloruprosodia, quae munerum praemia in caelesti aula eius possideret anima.
Abbreviated transcription (Latin):
uelotius. ne turbemini diutius:
haut me terruit frigoris impetꝰ.
affuit michi protector uite mee. cu¬
stodiens me in necessitatis tribula¬
tione. Seinde officia caritatis pr̃i¬
rare studuerunt: et uestib nitidis
eum circumdederunt. Interea fara¬

Expanded text:
Patres, ne turbemini diutius; haud me terruit frigoris impetus. Affuit mihi Protector vitae meae, custodiens me in necessitatis tribulatione, rare studuerunt, et vestibus nitidis eum circumdederunt. Sic for
Abbreviated transcription (Latin):
insigni ex prosapia traiectensi uico
extitit oriundus. Hic deniq pue¬
rulus apud parentes xp̃ianissimos
degens. ⁊ bone indolis ẽẽ incipiens:
celerius liberalium fluenta artium
epotauit. quanto ardentius ĩ amo¬
rem dei totum se olim trausfudit.¬

Expanded text:
insigni ex prosapia Trajectensi vico exstitit oriundus. Hic denique puerulus apud parentes Christianissimos degens, et bonae indolis esse incipiens, celerius liberalium fluenta artium epotavit, quanto ardentius in amore Dei totum se olim transfudit
Abbreviated transcription (Latin):
cum fr̃ib quiesceret in dormitorio.
clam de lectulo uoluit surgere: ut
prolixis orationib posset attentius
insistere. Cum ꝙ suis alterum ex co¬
turnis acciperet. alterum a manu
lapsum est:feriens q soli pauimẽ¬
tum. quieti fratrum incussit sonitũ.
negligentia. nr̃m morem expleat:
crucem protinus adeat. et quod de¬
liquit negligent̾. diluat obedienter.
Tunc lambertus sacerdos patientis
secum al immane frigus quod tc̃¬
erat expellendum. nisi tantummodo
unũ quo indutus erat cilicium.

Expanded text:
cum fratribus quiesceret in dormitorio, clam de lecto voluit surgere, ut prolixis orationibus posset insistere attentius. Cumque suis alterum ex cothurnis acciperet, alterum eorum a manu lapsum est, feriensque soli pavimentum, quieti fratrum incussit sonitum. negligentia, nostrum morem expleat, crucem protinus adeat, et quod deliquit, diluat obedienter. Tunc Lantbertus, sacerdos patientisssecum ad immane frigus depellendum, nisi tantummodo unum, quo indutus erat, cilicium.
Abbreviated transcription (Latin):
corde illius erat sincentas. ⁊ legis
plenitudo. In ore ip̃ius ueritas erat.
et lenitatis pulcritudo: in consilio
eius uigor ⁊ sapientia. in actib su
innocentia ⁊ castitas. in habitu
uiuere sciebat. illum eminentius
qͣm ornabantur eius sedilia. Llest¬
mentoꝵ tegumenta ñ adeo indu¬
ebat preciosa. Primus ei amictus
saccus erat cilicinus. Lustrabat uil¬
las ac oppida sibi a xp̃o cõmissa.
sitiens re perit homines: quos
faceret eterne hereditatis consortes.
Ingressus est aũ taxandriam. paga
facundissimo sermone fidem catho¬

Expanded text:
corde illius sinceritas et legis plenitudo; in ore ipsius veritas, et lenitatis pulchritudo; in consilio ejus vigor et sapientia; in actibus suinnocentia et castitas; in habitu vivere sciebat, illum eminentius ejus ornabantur sedilia, simentorum tegumenta non adeo induebat pretiosa: primus ei amictus saccus erat silicinus. Studebat las ac oppida, sibi a Christo commissa, sciens reperire homines, quos faceret aeternae haereditatis consortes.ingressus est Texandriam, paganfacundissimo sermone fidem catho
Abbreviated transcription (Latin):
bitate iactantiam uitabat. pompã
seculi uiriliter conculcabat. Quic¬
quid habere poterat. pauperib ero-¬
uir reuerentia plenus. in
nitatem. Huic memorabilis ole¬
scens lambertus commendatrn¬

Expanded text:
robitate, jactantiam vitabat, pompam saeculi viriliter conculcabat: quidquid habere poterat, pauperibus eroi reverentia plenus, et nitatem. Huic memorabilis adolescens Lantbertus nobilitat
Abbreviated transcription (Latin):
ouo circa pontificis clientes ⁊ cog¬
nati. qui erant prosapia nobilissi¬
mi ⁊ reb ditissimi: ⁊elo cloloris ac¬
censi. afflictione subiectoꝵ instiga
tr: utrosq mortis piaculo inclide
multati fuerant proximus affi¬
nis. hereclitatem nefandi suscepit
criminis. ynde sibi socios copulãs¬
quo celebs hus diel manebat uide
runt plane signum mirabile. instar
crucis dũice supra domum ponti¬
ficis rutilare: quod pre splendore
claritatis nec uisu erat facile. nec
dictu effabile ulli. Cum autem dodo¬

Expanded text:
uocirca pontificis clientes et cognati, qui erant prosapia nobilissimi et rebus ditissimi, zelo doloris accenduntur, afflictione subiectorum instigat, utrosque mortis piaculo indiderumultati fuerant, proximus affinis, haereditatem infandi suscepit criminis. quo caelebs his dieburunt plane signum mirabile instar crucis dominicae supra domum pontificis rutilare, quod prae splendore claritatis nec visu erat facile nec dictu affabile ulli. Hoc ut
Abbreviated transcription (Latin):
quidem magni sacerdotis amorer
diligens tota mente deum. amplacdes¬
iꝑ proximũ integro amore sic̃
ip̃m. Paruipendebat presentia uelu¬
ti deuouerat in puericia. estimãs
pro nichilo omnia: preter quod erat
eterne salutis gr̃a. Celestib animo
inhiabat. sese in holocaustum dño
mactabat: qui ei singulare desioe¬
rium factus erat. Postqͣm uero ab¬
impiis interfectus. palmam beati¬
tudinis sc̃s ꝑcepit theodardus fide¬
lis treiectensium caterua pio pasto¬
re uiduata:. cepit uehement̾ querere
alium similem sc̃itate. quem in
eius loco posset subrogare. Siu q̃
est lamberto. Hunc itaq plebs tre¬
ac palatinoꝵ procerum multitu
constituerunt sublimari. At lam
graue ponlus istius est honoris.
Indignũ me fore pronuntio. uir

Expanded text:
quidem magni sacerdotis amorem diligens tota mente Deum, amplectensque proximum integro amore, sicut semetipsum. Parvi pendebat praesentia, veluti devoverat in pueritia, aestimans pro nihil omnia, praeter quod erat aeternae salutis gratia. Coelestibus animo inhiabat, sese in holocaustum illi mactabat qui ei singulare desiderium factus erat. Postquam vero abimpiis interfectus, palmam beatitudinis sanctus percepit Theodardus, fidelis Trajectensium caterva, pio pastore viduata, coepit vehementer perquirere alium similem sanctitate, quem in ejus loco posset subrogare. Diu quaus Lantberto. Hunc itaque dac palatinorum procerum multitudconstituerunt sublimari. At vir grave pondus istius est honoris. Indignum me fore pronuntio; susc
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta. presuilatus liquit sceptrum:
commendans curam ouium ei qui
lauit baptismate ac reclemit sãgui¬
ne. Cum q discederet uir mitissimꝰ.¬
consignans eos. xp̃i signaculo. Q̃¬
bus etiam dulciter exosculatis. ip̃e
domnus cum paucis comitib qd̃¬
dam monasterium petiit: quod sta¬
bulaus olim uocabulum accepit.

Expanded text:
cuncta, praesulatus liquit sceptrum, cuncta, praesulatus liquit sceptrum, commendans curam ovium ei qui lavit baptismate, ac redemit sanguine. Cumque discederet vir mitissimconsignans eos Christi signaculo. Quibus etiam dulciter omnibus exosculatis, ipse domnus cum paucis comitibus quoddam monasterium petiit quod Stabulaus olim vocabulum accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
unt regni. pro certo scias qͥa uelis
b:suscipiens curam presulatus. ne
obedientiam desereret que ceteraꝵ
iurtutum comes ẽẽ assolet. Episcopo..
ctensis ecclesie. studuit pietatis au
se sciebat redlu rũ rationem. In-
stabat predicationib assiduis. ar-¬
guens delinquentes sermonibus
recte gracdientes exhortationib pater¬
nis. Exuꝑabat elemosinis. chorusca¬
bat miraculis. Interea longe eius sc̃ĩ
tatis diffusa opinio. ꝑuenit ad noti¬
tiam regis hildrici: qui eo tempore int̾
francigenas sceptrum optinebat reg-¬
re ueneraretur a rege. primum q gra¬
dum uendicaret eius amicicie: ex
tans princeps amabilis in regis
palatio. ⁊ pontifex affabilis in re¬
gali consilio. Post hec ueneno per
menbra diaboli grauiter disperso.
Mox inuidie pondus ⁊ odium ad¬
uersus dei famulum cõmouit lam¬
bertum. hinc hostili rabie magis
uatur clignitatib: ac de pontifica¬
li cathedra uir celebs eicitur sine cau¬
bertus xp̃i athleta clementer ferens

Expanded text:
 sed pro certo scias, quia, velis,bus, suscipiens curam praesulatus, ne obedientiam desereret, quae caeterarum virtutum comes esse assolet. Ita gionis, perpetuae studuit pietatis augs redditurum se sciebat rationem. stabat praedicationibus assiduis, arguens delinquentes sermonibus recte gradientes exhortationibus paternis. Exuberabat eleemosynis, coruscabat miraculis, s sanctitatis diffusa opinio pervenit ad notitiam regis Childerici, qui eo tempore inter Francigenas sceptrum obtinebat regre veneraretur a rege, primumque gradum vindicaret amicitiae ejus, exstans princeps amabilis in regni palatio, et pontifex affabilis in regali consilio. Illiumembra diaboli graviter disperso, Mox etenim invidiae pondus et odium adversus Dei famulum commovit Lantbertum. Hinc hostili rabie magis vatur dignitatibus, ac de pontificali cathedra vir coelestis ejicitur sine cautbertus, Christi athleta, clementer ferens
Abbreviated transcription (Latin):
gna uirtute sp̃c scdm eius aduen¬
tum preueniet: ita ioħes ñ mino¬
re sp̃c potentia preditus preuenit.
Sicut ille precursor futurus ẽ iudici
ita iste p̾cursor fc̃s est reclemptoris.
Nec solum aduentus ordine. s doc¬
trine quoq similitudine: iohes
in sp̃u ⁊ uirtute helye dñm p̾cessit.

Expanded text:
cundum ejus adventum praeveniet, ita Joannes non minore spiritus potentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit.
Abbreviated transcription (Latin):
quia lege ñ stringitur sp̃c scĩ do¬
num. Et ꝓpterea qui cornelium ac
domũ eius ante ꝑceptionem bap¬
tismi sua gr̃a consectauit. ip̃e utiq
ioh̾em ñ solum ante circumcisionẽ
s et ante natiuitatem eiusdẽ gr̃e
munere ꝑfudit: ita ut officium
sue precursionis dño adhuc ĩ utero
positus. quia loquendo necdum po¬
salutante elyrabeth. exultauit in
gauclis infant in utero eius. In eo
etiam quod illum multos filiorũ
isrł ad cdñm deum ip̃oꝵ conuersu¬

Expanded text:
quia lege non stringitur Spiritus sancti doquia lege non stringitur Spiritus sancti donum. Et propterea qui Cornelium et domum ejus ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum posalutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israel ad Dominum Deum ipsorum conversu
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinẽ subsequenter exposu¬
it. ⁊ uinum inquiens ⁊ siceram nõ
bibet: ⁊ sp̃u sc̃o replebitur adhuc ex
utero matris sue. ⁊ multos filiorũ
isrł conuertet ad dñm deum ip̃oꝵ.
Siquidem in eo quod illum a uino
⁊ siceraid ẽ ab omni quod inebriare
potest continentiam habiturum as¬
seruit. patienter indicauit: quia
ab om̃ib uitiis ⁊ mundi illecebris
que statum mentis solent euertere.
futurus eẽt inmunis. In eo aũ quod
illum adhuc ex utero matris sp̃u
scõ replendum ẽẽ memorauit. ꝓfecto
quia natus in mundo cunctis uir¬
tutum fructib eẽt clarificandus
ostendit. Quid enim uiuenti ⁊ cõ¬
uersanti inter homines poterat deeẽ
uirtutis. qui ⁊ si ut homo in iniqͥ¬
tatib conceptus est: contra morem
tamen humane conditionis ñ in
delictis eum preuaricationis s
in gr̃a remissionis mater sua pepe
peccatis omnib absoluit. Constat
quippe ueridica patrum sententia.

Expanded text:
magnitudinem subsequenter exposumagnitudinem subsequenter exposuit: Et vinum, inquiens, et siceram non bibet, et Spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae, et multos filiorum Israel conSiquidem in eo quod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare potest, continentiam habiturum asseruit, patenter indicavit, quia ab omnibus vitiis et mundi illecebris, quae statum mentis solent avertere  Al., evertere, futurus esset immunis; in eo autem quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti inter homines poterat deesse virtutis, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperpeccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia
Abbreviated transcription (Latin):
ene precursor redemptoris
nr̃i. iohes uocari iubetur io¬
hannes quippe dñi gr̃a siue in quo
est gr̃a dicitur. quia et ip̃e specialem
pre ceteris scĩs eiusdem precursions
grãm accepit: ⁊ inauditam eatenus
mundo celestis ingressus gr̃am p̾di¬
care aduenit. Qui ergo ⁊ gr̃a plenus
extitit. et ceteris dei gr̃am euuangeli¬
⁊auit: recte preconium. gr̃e ip̃e etiam
suo nomine signauit. Merito q in
eus natiuitate multis exultandũ
predicitur. ꝑ quem sue regeneratio¬
nis mundo auctor ostenditur. Erit
enim magnus coram dño. Notandũ
qd̃ idem laudis preconium iohan¬
ni ab angelo. quod ab euuangeli¬
sta parentib fertur illius. Et illi enĩ¬
iusti ante deum. ⁊ hic coram dño ma-¬
gnus ẽẽ ꝑhibetur. Quam magnus
autem coram dño fu̾it. ip̃e qui so¬
lus uirtutem magnitudinis eius
et donauit ⁊ nouit: dñs insinuat
dicens. Non surrexit inter natos mu-¬
lierum maior iohe baptista. Sed ei
angelus multifariam eius corã dño

Expanded text:
em praecursor Redemptoris nostri Joannes vocari jubetur, Joannes quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enijusti ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus autem coram Domino fuerit, ipse qui solus virtutem magnitudinis ejus et donavit et novit, Dominus insinuat, dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Sed et angelus multifariam ejus coram Domino
Abbreviated transcription (Latin):
O qͣm inestimabile illd̃ regnum
metu mortis alienũ qd̃ uullus
ĩmentus admittit᷑ nullꝰ felix ex¬
cluditur. in qͦ dñs uirtutũ ⁊ rex
glorie singularis pulchritudo:
quo nil pulchrius. summũq
bonũ quo nil melius: incõpara¬
biliter sc̃s in effabilit̾ sc̃s inha¬
bitat. totamq illius regni ame¬
nitatẽ lumine sui splendoris ir¬
radiat.

Expanded text:
O quam inestimabile illud regnum metu mortis alienum, quo nullus miser admittitur, nullus felix excluditur! In quo Dominus virtutum et rex gloriae singularis, pulchritudo, qua nihil pulchrius, summumque bonum, quo nihil melius, incomparabiliter sanctus, ineffabiliter magnus inhabitat totamque illius patriae amoenitatem lumine sui splendoris inradiat.
Abbreviated transcription (Latin):
municauit de sacrifitio altaris.
beati laurentii maripris. Et posi¬
ta mensa pruisqͣm cibum sume¬
rent. uenerunt milites ⁊ tenuert
eum: ⁊ ꝑcluxerunt ad decium cẽ¬
sarem. Quem uidens decius ce¬
sar: subridens dixit ei. Nunquid
tu magus effectus es. qui corpus
to decius cesar furore arreptus.
iufsit ut cum lapidib os eius ton¬
dereti Seincle expoliauit eũ ueste
qua incluebatur in habitu xp̃ia¬
no. et clixit ei. Sacrifica diis. ypoli

Expanded text:
municavit de sacrificio altaris beati Laurentii martiris. Et possita mensa priusquam cibum sumeret, venerunt milites et tenuerunt eum et perduxerunt ad Decium. Quae videns Decius subridens dixit ei: « Numquid et tu magus efectus es, qui corpus » Decius furore arreptus jussit ut cum lapidibus os ejus contunderetur. Et expoliavit eum veste, qua induebatur habitu christiano, et dixit ei: « Sacrifica diis, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
hec est: xp̃ianũ firmum me mili¬
tare. Unde cupio celeriter ad palmã
cundia plenus dixit ad ualerianũ¬
prefectum. accipe omnes facultates
eius. ⁊ interfice eũ crudeli examina¬
exquisita omni facultate eius. inue.¬
nit in domo ypoliti omnem fami¬
ce uiuere. yalerianus prefectus ius¬
imꝑium sine fine manet.que uen¬
tre beato: gaudia matris hahens
cum uirginitatis honore. nec primã
similem uisa est nec habere sequen¬
tem. At ille dixit. Quinimo: beati
qui audiunt uerbum clei. ⁊ custo¬
diunt illud. Pulcre saluator atte¬
stationi mulieris annuit. ñ eam
tantummꝰ que uerbum dei corpo-¬
raliter generare meruerat:.s omnes
quidem qui uerbum sp̃ualiter au¬
ditu fidei concipere. ⁊ boni custodi¬
a oꝑis uł in suo uł in proximoꝵ
corde parere et quasi alere stucdue-¬
runt. asseuerans ẽẽ beatos: quia et
eadem dei genitrix ⁊ inde quidẽ
beata. quia uerbi incarnancli mini-¬
stra fc̃a est temporalis:s inde mul-¬
to beatior.quia eiusdem semper

Expanded text:
hec est, christianum firmum militare, unde cupio ad celerem palmam cundia plenus Decius dixit Valeriano: Accipe omnes facultates ejus, et interfice eum crudeli exanimaexquisita omni facultate ejus, invenit in domo Hippolyti omnem famice vivere. Ad hoc Valerianus: Genus, iium sine fine manet; quae ventre beato Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quinimo, beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo, quae Verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes qui idem Verbum spiritaliter auditu fidei concipere, et boni operis custodia vel in suo, vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix et inde quidem beata, quia Verbi incarnandi ministra est facta temporalis; sed inde multo beatior, quia ejusdem semper
Abbreviated transcription (Latin):
n montana cum festinatione
uirgo officii menior. iniurie
immemor. affectu urgente non sexu.
relicta perrexit domo. Discite uirgines
non circuncursare per alienas edes. nõ
demorari in plateis. nõ aliquos in pu¬
blico miscere sermones. Maria uido
mo sera. festina in publico mansit apd̃
cognatã suam trib mensib. Etenim
que propter officium uenerat. in here¬
na. sed quia frequentuis in publico ui
deri displicebat. Didicistis uirgies
pudorẽ marie. discite et humilitatem.
Seuit propinqua ad prorimã. iunior
ad sentorem. Non solum uenit. sed etiã
prior salutauit. Decet enun ut ꝙͣto ca¬
stior uirgo tanto humilior sit. Nouerit
deferre senorib. Sit magistra humili¬
tatis: in qua est professiocastitatis. Est
causa pietatis. est etiam norma doctri¬
ne. Contuendum est enim quia suꝑior
uenit ad inferiorem. ut inferior adu¬
uetur. maria ad elizabeth. xpũs ad io¬
hannẽ. Deniq etiam postea ut sancti¬
ficaret baptismũ iohannis. dñs uenit

Expanded text:
n montana uirgo cum festinatione, uirgo officii memor, iniuriae inmemor, adfectu uigente, non sexu relicta perrexit domo. discite, uirgines, non circumcursare per alienas aedes, non demorari in plateis, non aliquos in publico miscere smo seria, festina in publico, mansit apud cognatam 1289 suam tribus mensibus. Etenim quae propter officium venerat, inhaerena, sed quia frequentius videri in publico didisplicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre senioribus, sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae. contuendum est enim quia superior uenit ad inferiorem, ut inferior adiuuetur, Maria ad Elisabet, Christus ad Iohannem, denique etiam postea, ut sanctificaret baptismum Iohannis, dominus uenit
Abbreviated transcription (Latin):
passione. plus sibi constantie tribu¬
isse qͣm haberet: spondendo uidelicet
se ẽẽ paratum ⁊ in carcerem ⁊ ĩmortẽ
ire cum illo. quia necclum erat ydo-¬
neus instante ꝑiculo saltem confite¬
ri quia nosset illum: uł quia fuiss
aliqndo cum illo. Instructus ergo pe¬
riculo priore cautius loqui cũ dño.
quem bene didicerat humane consci¬
entie statum melius nosse qͣm ip̃a
se conscientia ullatenus nosse suffi¬
ceret: de fraterni quidem cordis oc¬
cultis nil prorsus audet definire.
de sui aũ amoris integritate. nõ
suimet solius. s ⁊ ip̃ius qui inter¬
rogabat dñi testimonitim pandit:
etiam inquiens. dñe tu scis qͥa amo te.

Expanded text:
passione, plus sibi constantiae tribupassione, plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri, quia nosset illum, vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum  melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret; de fraterni quidem cordis occultis nihil prorsus audet definire: de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit, Etiam, inquiens, Domine, tu scis quia amo te.
Abbreviated transcription (Latin):
hiis: s temperata ac simplici uoce
te: quod ẽ aꝑte dicere. Scio quidem
quia ip̃e te ut melius nosti integro
tibi sunt omnia nota. Cautela re¬
sponsionis petri nr̃e profecto ẽ in¬
stitutio locutionis simul ⁊ cogitati¬
onis: ut uidelicet eius exemplo disca¬
mus minus cde nr̃e conscientie puri-¬
tate presumere. minus temere de
fraterne conscientie occultis iudica¬
re: in dubiis maxime reb. et que
qua intentione uel necessitate geran-¬
tur inspicere nequinius. De aꝑtis
dicente dño. Si peccauerit frater tuus.
increpa illum. Et si penitentiã egerit.
sunt: diuino potius examini reser¬
uare iubemur. Sicit namq apłe No-
lite ante tempus iudicare. quo adusq
ueniat dñs qui et illuminabit abscõ¬
dita tenebraꝵ: ⁊ manifestabit consi¬
lia cordium. Siquidem ⁊ ip̃e petrus
iccirco se in hac dñica int̾rogatione
cautius respondendo cohibebat qͥa¬
meminit se pridem ĩminente eius

Expanded text:
his, sed temperata ac simplici voce, his, sed temperata ac simplici voce, te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro tibi sunt omnia nota. Cujus cautela responsionis nostrae profecto est institutio locutionis, simul et cognitionis; ut videlicet ejus exemplo discamus minus de nostrae conscientiae puritate praesumere; minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in dubiis maxime rebus, quod qua intentione vel necessitate gerantur, inspicere nequimus. Nam de dicente Domino: Si peccaverit frater tuus, increpa illum: et si poenitentiam egerit, sunt, divino potius examine reservare jubemur. Dicit namque Apostolus: Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, qmeminit se pridem, imminente ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nem eum iohannis quod nunqͣm
alias: cognominat.Symon inquit io¬
hannis diligis me plus huis: libi
qͣmuis simpliciter mentio fc̃a t̾reni
parentis eius possit intelligi. ñ tam̃
ab re est. si quis nomine iohannis¬
donum suꝑne generationis mystice
inclicatum uelit accipere: de quo io¬
hannes apłs admonendo testatur.
tas ex deo est:⁊ omnis qui diligit
ex cleo natus est. ⁊ cognoscit deum.
Symon obediens. iohannes dicitur dei
gr̃a. Et propterea recte primus apłoꝵ
cum de amore suo requiritur. symon
ut liquido cunctis ostendatur. hoc qd̃
maiore pre ceteris obedientia dñi ius¬
sis obsequitur. quod ardentiori illũ
caritare amplectitur: ñ humani me¬
riti s muneris eẽ diuini. Qui ergo
batur. filius iohannis cognomina
Qui tamen ip̃e notandus qͣm caute
⁊ circuispecte testimonium suo red¬
dat amori. cum clño sciscitante an
se plus aliis diligeret. ñ est ausus
respondere tu scis quia amo te plus

Expanded text:
nem eum Joannis, quod nusquam nem eum Joannis, quod nusquam alias, cognominat. Simon, inquit, Joannis, diligis me plus his? Ubi quamvis simpliciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est si quis nomine Jodonum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonendo testatur: tas ex Deo est: et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et cognoscit Deum . Simon namque obediens, Joannes dicitur Dei gratia: et propterea recte primus apostolorum, cum de amore suo requiritur, Simon ut liquido cunctis ostendatur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde batur, filius Joannis cognominatQui tamen ipse notandum quam caute et circumspecte testimonium suo reddit amori, cum Domino sciscitanti an se plus aliis diligeret, non ausus est respondere: Tu scis quia amo te plus
Abbreviated transcription (Latin):
irtutem nobis ꝑfecte dilecti¬
onis.presens sc̃i euangelis
lectio cõmencdat. ꝑfecta etenim di¬
lectio est: qua deum ex toto corde
tota anima tota uirtute. proximũ
autem tanqͣm nos ip̃os diligere iu¬
bemur. Et neutra haꝵ dilectio sine
altera ualet ẽẽ ꝑfecta. quia nec cłs
uere sine proximo: nec sine cleo ue¬
re potest proximus amari. Unde
dñs totiens interrogato petro an se
diligeret. et illo respondente quod
eum ip̃o teste diligeret: adiungebat
ꝑ singula ita concludens. Pasce o
ac si aꝑte diceret. hec sola ⁊ uera pro¬
batio est integri in dñm amoris.
si erga fr̃es studueris curam sollici¬
ti exercere laboris. Nam quicumꝙ
fratri opus pietatis quod ualet im¬
pendere negligit. minus iusto se
conditorem diligere ostendit: cuius
mandatum in sustendanda proxi¬
mi necessitate contempnit. Que ꝓ¬
fecto caritas qm̃ sine diuine gr̃e
inspiratione minine possit haberi.
tacite quodam modo dñs insimiat:
qui petrum de illa int̾rogans. symo¬

Expanded text:
irtutem nobis perfectae dilectionis praesens sancti Evangelii lectio commendat. Perfecta etenim dilectio est, qua Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosmetipsos diligere jubemur. Et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro, an se diligeret, et illo respondente, quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula, ita concludens: Pasce ovAc si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Deum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris. Nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se Conditorem diligere ostendit, cujus mandatum in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam sine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simo
Abbreviated transcription (Latin):
Non autem in specie panis ⁊ ui¬
ni quam uidemus res inuisibi¬
les: id est carnem ⁊ sanguinem
honoramus. Nec similiter com¬
prehendimꝰ has duas species qͣm¬
admodum ante consecrationem
comprehendebamꝰ: cũm fideliter
fateainur ante ꝯsecrationem cõ¬
esse ⁊ uinũ quod natura forma¬
uit post ꝯsecratione uere esse car

Expanded text:
Nos autem in specie panis et vini quam videmus res invisibiles, id est Christi carnem et sanguinem honoramus, nec similiter has comprehendimus duas species quemadmodum ante consecrationem comprehendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem um, quod natura formavit. Post consecrationem vero car
Abbreviated transcription (Latin):
Triforme est corpꝰ domini. Pars
oblate in calice missa corpꝰ xp̃i qͦd
iam resurrexit monstrat. Pars
comesta ambulans adhuc suꝑ
terram: pars in altari usqz ad
finẽ misse remanens corpus in
sepulchio: quia usq in finẽ se¬
culi corpora scõrum in sepulchro
erunt. Dum frangitur hostia
dum sanguis de calice in ora fi¬
delium funditur: quid aliud ꝙͣ
dnĩci corporis in cruce immolatõ
euisq sanguinis de lat̾e effusio
designatur. Panis ⁊ calix nõ qua¬
lib. s certa consecratione misti¬
cus nobis fit. Non nascitur proĩ¬
de quod ita fit nobis. Quamius
sit panis ⁊ calix: alimentũ est re¬

Expanded text:
Triforme est corpus Domini: Pars oblata in calicem missa, corpus Christi quod jam resurrexit, monstrat; pars comesta, ambulans adhuc super terram; pars in altari usque ad missae finem remanens, corpus in sepulcro; quia usque in finem saeculi corpora sanctorum in sepulcris eri: « Dum frangitur hostia, dum sanguis de calice in ora fidelium funditur, quid aliud quam Dominici corporis in cruce immolatio, ejusque sanguinis de latere effusio dibus. Panis et calix non qualibet, sed certa consecratione mysticus fit nobis, non nascitur. Proinde quod ita fit nobis, quamvis sit panis et calix, alimentum est re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ego uiuo propt̾ pr̃em. Qͥ man¬
ducauerit meam carnem: ipse
uiuit per me. Quomodo per pa¬
trẽ uiuit: eodẽ modo nos per car¬
nem eius uiuimꝰ. Hec ergo uite
nostre causa est: quod in nobis
turi per eum. ea conditione qͣ
uiuit ip̃e per patrem. Si gͦ nos
naturaliter secundum carriẽ ꝑ
eum uiiumꝰ. id est naturam car¬
nis sue adepti: quomodo nõ na¬
turaliter secundũ sp̃m in se prem
habeat. cum uiuat ip̃e per patrẽ:¬
Corpus xp̃i quod sumitur de al¬
creditur.

Expanded text:
 ego vivo propter Patrem, et qui manducat carnem meam, et ipse vivit propter me . « Quomodo per Patrem vivit, eodem modo nos per carnem vivimus. Haec ergo vitae nostrae causa, quod in nobis turi per eum ea conditione, qua vivit ille per Patrem. Si ergo nos naturaliter secundum carnem per eum vivimus, id est naturam carnis suae adepti, quomodo non naturaliter secundum spiritum in se Patrem habeat, cum vivat ille per PatreChristi quod sumitur de alcreditur.
Abbreviated transcription (Latin):
detraheret ⁊ detergeret. cibum una
caperent. hic tamen sepius ministra¬
ret. Ariennium fere ante baptisma
in armis fuit. integer tamen ab
hiis uiciis quibus illud hominũ
genus implicari solet. Cꝯulta illi
circa cõmilitones benignitas. mira
caritas: patientia uero atis humi¬
litas ultra humanũ mocdũ. Fru¬
galitate ita usus est: ut iam illo

Expanded text:
detraheret et ipse detergeret; cibum una detraheret et ipse detergeret; cibum una caperent, hic tamen saepius ministraret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum. Nam frugalit
Abbreviated transcription (Latin):
situr martinus saharie pannonia
gentilib tamen. Pater eius miles
primum. post tribunus militum
fuit. Ip̃e armatam militiam in ado¬
lescentia secutus. inter scolares alas
sub rege constantio. deinde sub iu-¬
liano cesare militauit. Non tamen
sponte. quia a primis fere annis. di¬
uinam potius seruitutem sacra illu¬
stris pueri inspirauit infantia. Nam
cum ẽẽt annoꝵ decem. inuitis pa¬
rentib ad ecclesiam confugii. seq
cathecuminũ fieri postulauit. Mox
mirum in modum totus in dei oꝑe
conuersus. cum ẽẽt annoꝵ duode¬
cim: heremum concupiuit. Fecisset
uotis satis. si etatis infiriitas ñ
obstitisset. Animus tamen aut cir¬
ca monasteria aut circa ecclesiatn
essit a regib ut ueteranoꝵ filii ad
militiam scriberentur. prodente
patre qui felicib eius actib inui¬
debat: cum eẽt annoꝵ quind ecim. sa
cramentis militarib implicatus est:
uno tantum seruo comite contentus.
cui tamen uersa uice dñs seruiebat.
adeo ut plerumq ⁊calciamenta ip̃e

Expanded text:
itur Martinus Sabaria Pannoniargentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, cacramentis militaribus implicatus est, uno tantum servo comite contentus, cui tamen versa vice dominus serviebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tius extulisset: resupinus ruit. con¬
sternatus ꝙ diuino nutu ueniã
precabatur.Non dissimile huit fuit
illud. cum eum ydola destruentẽ
cultro quidam ferire uoluiss. ip̃o
ictu ferrum ei de manib excussũ
ñ comparuit. Plerumq aũ contra¬
dicentib sibi rusticis ne eoꝵ fana
destrueret. ita predicatione sc̃a gen¬
tilium animos mitigauit: ut lu-¬
ce eis ueritatis ostensa. ip̃i sua tẽ¬
pla subuerterent. Curationũ uero
tam potens in eo gr̃a erat. ut nul¬
lus fere ad eum egrotus accesserit:
ralisis egritudine tenebatur. ita
ut iam ꝑ multum tempus nullo
acl humanos usus corporis offitio
fungeretur: omni ex parte p̾mor¬
tua. tux tenui sp̃u palpitabat. Eri¬
stes ad solam funeris expectationẽ
assistebant ꝓpinqui. cum subito
nuntiatur: acl ciuitatem illam
uenisse martinũ. Quod ubi pater
puelle comꝑit. cucurrit ad eum¬
tur. rogo ut eam adeas atq bene¬
dicas. Confido enim qd̃ ꝑ de red¬

Expanded text:
tius extulisset, resupinus ruit: contius extulisset, resupinus ruit: consternatusque divino metu, veniam precabatur. Nec dissimile huic fuit illud: cum eum idola destruentem cultro quidam ferire voluisset, in ipso ictu ferrum ei de manibus excussum non comparuit. Plerumque autem contradicentibus sibi rusticis, ne fana eorum destrueret, ita praedicatione sancta gentilium animos mitigabat, ut luce eis veritatis ostensa, ipsi sua templa subverterent. XVI. Curationum vero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, ralysis aegritudine tenebatur, ita ut jam per multum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua, vix tenui spiritu palpitabat. Tristes ad solam funeris exspectationem assistebant propinqui, cum subito nuntiatur ad civitatem illam venisse Martinum. Quod ubi pater puellae comperit, cucurrit tua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te red
Abbreviated transcription (Latin):
in contrariam uenti ignem retor¬
queri. ut compugnantium intex
se elementoꝵ quidam conflictus
nideretur: ita urtute martini ibi
tantum ignis est oꝑatus. ubi ius¬
sus. In uico aũ cui leprosus nomẽ
est: cum sc̃s templum opulentissi-
multitudo gentilium: adeo ut abse
iniuria ñ sit repulsus. Tunc p̾catus¬
est dñm ut quia templum illud¬
ip̃e euertere humana manu ñ po-¬
tuisset: uirtus illud diuina di¬
rueret. Tunc subito ei duo ange¬
li hastati atq scutati. instar mili¬
tie celestis se obtulerunt: dicentes¬
se missos a dño. ut rusticã multi¬
tudinem fugarent. Ita regressus ad
uicum. inspectantib gentilium
atq symulacra relegit in puluerẽ.
templum iticlem euerteret. furens
gentilium rusticoꝵ in eum irruit
multitudo. Cumq unus audati¬
or ceteris. stricto eum glacdio pete.¬
ret: reiecto pallio nucdam ceruicẽ
ꝑcussori prebuit. Nec cunctatus est¬
ferire gentilis.s cum dexteram al-¬

Expanded text:
 contra uim uenti ignem retor contra uim uenti ignem retorqueri, ut compugnantium inter se elementorum quidam conflictus uideretur. ita uirtute Martini ibi tantum ignis est operatus, ubi iussus est. In uico autem, cui Leprosum nomen est, cum itidem templum opulentissimumultitudo gentilium, adeo ut non absque iniuria sit repulsus. itaqunum, ut, quia templum illud euertere humana manus non potuisset, uirtus illud diuina dirueret. tum subito ei duo angeli hastati adque scutati instar militiae caelestis se obtulerunt, dicentes missos se a Domino, ut rusticam multitudinem fugarenvicum inspectantibus gentilium atque simulacra redegit in pulverem. templum itidem everteret, furens gentilium rusticorum in eum irruit multitudo; cumque unus audacior caeteris stricto eum gladio peteret, rejecto pallio nudam cervicem percussori praebuit: nec cunctatus ferire gentilis; sed cum dexteram al
Abbreviated transcription (Latin):
num excidi oporterȩ quia eẽt demo¬
succidimus hanc arborem tu ruen¬
tem excipe. Et si tecum est tuus ut
dicis dñs. eades. Tum ille intrepi-¬
de confisus in dño. sacturur se poi¬
statuitur pro arbitrio rasticoꝵ. qͦ
arborem ẽẽ casuram nemo dubita¬
bat. Succiclere ergo ip̃i suam pinũ
cum ingenti gaudio leticiaq cepe¬
runt. Psallebant eminus monachi.¬
eleuata obuiam manu signũ sa-¬
lutis opponit. Tum uero turbinis
modo retro acta. cdiuersam ĩ par¬
tem ruit: adeo ut rusticos qui tu¬
to in loco steterant pene prostraue.¬
rit. Cum uero in celum clamore sb̃¬
lato. gentiles stupere pro uiso mi¬
raculo. monachi flere ceperunt pre
gaudio: xp̃i nomen cepit in com¬
mune ab om̃ib preclicari. Uir aũ¬
dei ubi fana destruxerat. statim
ibi aut ecclesias aut monasteria cõ
flammaꝵ globi ferebantur. eeuod
ubi martinus aduertit. rapido cur¬
su tectum domus scandit: obuium
se acluenientib flammis inferens. Tũ
uero mirum inmodum cerneres¬

Expanded text:
am excidi oportere, quia esset daemosuccidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et, si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, evades. Tum ille intrepide confisus in Domino, facturum se polstatuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. elevata obviam manu signum salutis opponit: tum vero turbinis modo retroactam putares diversam in partem ruit: adeo ut rusticos, qui toto in loco steterant, pene prostraverit. Tum vero in coelum clamore sublato, gentiles stupere miraculo; monachi flere prae gaudio; Christi nomen in commune ab omnibus praedicari. Sam ubi fana destruxerat, statim ibi aut ecclesias aut monasteria consflammarum globi ferebantur. quod ubi Martinus aduertit., rapido cursu tectum domus scandit, obuium se aduenientibus flammis inferens. tum uero mirum in modum cerneres
Abbreviated transcription (Latin):
cat euuangelium. tunc utiq qͣndo
eos uocauit: et tamen ait apls. Cle¬
git nos ante mundi constitutionẽ.
predestinando utiq ñ uocando.
Quos aũ p̾destinauit. illos ⁊ uoca¬
uit. Clegit p̾destinando ante mun¬
di constitutionẽ. elegit uocando au-¬
te mundi consũmationẽ. Sic ⁊ man¬
siones preparauit ⁊p̾parat. nec alias
s quas p̾parauit has p̾parat: qui fe¬
cit que futura sunt. Quas p̾parauit
pretlestinando. preparat operando.
Quid aũ sit interrogetur apls. et re¬
spondeat Templum dei scm̃ est: qd̃
estis uos. hoc est etiam regnum dei
quod filius traditurus est patri.
unde dicit idem apłs. Initium xp̃c.¬

Expanded text:
cat Evangelium; tunc utique quando cat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. Quid autem sit, interrogetur Apostolus, et respondeat: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc etiam regnum Dei quod Filius traditurus est Patri, unde dicit idem Apostolus: Initium C
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m: ut ubi ego sum ⁊ uos sitis.¬
si iam multe mansiones sunt:Si
quominus. lixisset uado parare.
aAut si adhuc parandus est:cur ñ
merito dixisset uado parare: Au
iste mansiones ⁊sunt ⁊ parancle
sunt: Si quominus ẽẽnt. dixisset
uado parare. Et tamen quia sunt
ita ut parande sint: ñ eas uadit
parare sicut sunt.S si abierit ⁊p̾
parauerit sicut future sunt: ite¬
rum ueniens accipiet eos acl se ip¬
sum. ut ubi est ip̃e. sint etiam ip̃i.
Quomodo ergo mansiones in do¬
mo patris ñ alie s ip̃e. ⁊ sine clu¬
bio iam sunt sicut parancle ñ sũt.
et nondum sunt sicut parande sũt:
Quomodo putamus nisi quomodo
etiam ꝓpha predicat deum qui fecit
que uentura sunt: Non enĩ ait qui
et facit ea ⁊ facturus est ea.Nam neq
fc̃a sunt si ip̃e ñ fecit. neq futura st̃
si ip̃e ñ fecerit. fecit ergo ea p̾desti¬
nando. facturus est oꝑando: sicut
discipulos qͣndo elegerit satis incdi¬

Expanded text:
ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis.ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis.si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae non sunt, et nondum sunt sicut parandae sunt? Quomodo putamus, nisi quomodo etiam propheta praedicat Deum, quia fecit quae futura sunt? Non enim ait, Quiet fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indi
Abbreviated transcription (Latin):
si quia ⁊ sibi metuebant. uncle au-¬
dire clebuerunt ñ turbetur cor ur̃ms
Quis enim eoꝵ ñ metueret. cũ pars
dictum est fidentiori atq prõmpti-¬
ori: ñ cantabit gallus clonec ter me
neges: Tanqͣm eẽnt ergo ab illo peti¬
turi. merito turbabantur. S cum
audiunt. in domo pr̃is mei mansi¬
ones multe sunt: s quominis
clixissem uobis quia uado parare
uobis locum. a ꝑturbatione recrean-¬
tur: certi ac ficlẽtes etiã post ꝑicula
temptationũ se apud deum cum
xp̃o ẽẽ mansuros: quia et si alius ẽ
alio fortior. alius alio sapientior. a¬
lius alio iustior. alius alio sanctior:
in domo pr̃is mei mansiones multe
sunt. Nullus eoꝵ alienabitur ab illa
domo ubi mansionem pro suo quis
q accepturus est merito. ut qm̃ deus
habent singuli. cõmune sit omnib.
Sic enim quisq etiam ip̃e habet. cũ
amat in altero quocd ip̃e non habet.
Non erit itaq aliqua inuidia impa¬
ris claritatis. qm̃ regnabit in om̃i-¬
rum uenio ⁊accipiam uos ad me

Expanded text:
ebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo peturi, merito turbabantur: sed cum audiunt, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansique accepturus est merito, atque ita Dehabent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibam vos ad me
Abbreviated transcription (Latin):
est regnũ celoꝵ. Et si gen̾alit̾ oĩb
lequitur: spetialius tam̃ oculos
saluator in discipulos lenat. ut
hiis qui u̾bum intenta cordis au¬
re ꝑcipiunt: lacius sapous ĩtimi
lumen aperiat. Cui simile est qͦd
math̾s ait. Et cum sediss acces
sublimiter audrant: in eos ccłos
stans in campo oirigit. ut auditi
patenter intelligãt

Expanded text:
est regnum Dei. Etsi generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt, latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant.