comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑior sine loco: est amplus sine lati¬
tudine. & subtilis sine extenuatione.
Quo igitur exitur ab eo. qui dum ꝑ
molem corporis nusquã est: ꝑ in¬
circumseriptam substantiã nusquã
dcest: Sed quandiu satan pressus
maiestatis potentia appetitũ sue ma¬
licie exercere non ualuit: quasi ante
faciem am̃ stetit. A facie autem dñi
exiit: quia relaxatus diuinitus. ab in¬
ternȩ retentionis angustia. ad sui
desiderii effectũ uenit. A facie dñi
exiit: quia diu uinculis disciplinȩ
religata. quandoq. uoluntas noxia
adopus ꝓcessit. Cum eni sicut dictũ
est id qđ uoluit implere non ualuit:
quasi ante faciem dñi stetit. quia illũ
ab effectu malitie suꝑna dispensatio
coartauit. Seda facie eiꝰ exiit: quia
potestatem temptationis accipiens.
ad maliciȩ suȩ uota ꝑuenit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
superior sine loco; est amplus sine latisuperior sine loco; est amplus sine latitudine, est subtilis sine extenuatione. Quo igitur exitur ab eo, qui dum per molem corporis nusquam est, per incircumscriptam substantiam nusquam deest? Smajestatis potentia, appetitum suae malitiae exercere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit. A facie autem Domiexiit; quia relaxatus divinitus ab internae retentionis angustia, ad sui desiderii effectum venit. A facie Domini exiit, quia diu vinculis disciplinae religata quandoque voluntas noxia ad opus processit. Cum enim, sicut dictum est, id quod voluit implere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit; quia illum ab effectu malitiae superna dispensatio coactavit. Sed a facie ejus exiit, quia potestatem tentationis accipiens, ad malitiae suae vota pervenit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
quas creauit exterior. Id namq. qđ
interius concluditur: a concludente
exterius continetur. Per sedem gͦ
pugilũ quo continet. exterius sub.¬
terq signatur. Quia enĩ ipse manet
intra omia. ipse extra om̃ia. ipse
supra omĩa. tpse infra om̃ia: & supe¬
rior est ꝑpotentiam. & inferior per
sustentationẽ. & exterior ꝑ magnitu¬
dinem. & interior ꝑsubtilitatem.
sursum regens. deorsũ continens.
extra circũdans. interius penetrans.
Nec alia exparte suꝑior. alia inferior.
aut alia exparte exterior. atq ex
alia manet interior: sed unus idemq
totus. ubiq presidendo sustinens.
sustinendo presidens. circũdando
penetrans. penetrando circumdans.
Unde suꝑtus presidens. inde inferius
sustinens. & unde exterius ambiens.
inde interius replens: sine inquietu¬
dine suꝑius regens. sine labore infe¬
rius sustinens: interius sine extenua¬
tione penetrans. exterius sine exten-
sione circũdans. Est itaq inferior &

Expanded text:
quas creavit, exterior. Id namque quod quas creavit, exterior. Id namque quod interius concluditur, a concludente exterius continetur. Per sedem ergpugillum, quo continet, esse exterius subterque signatur. Quia enim ipse manet intra omnia, ipse extra omnia, ipse supra omnia, ipse infra omnia; et superior est per potentiam, et inferior per sustentationem; exterior per magnitudinem, et interior per subtilitatem: sursum regens, deorsum continens; extra circumdans, interius penetrans; nec alia ex parte superior, alia inferior, aut alia ex parte exterior, atque ex alia manet interior: sed unus idemque totus ubique praesidendo sustinens, sustinendo praesidens, circumdando penetrans, penetrando circumdans; unde superius praesidens, inde inferius sustinens; et unde exterius ambiens, inde interius replens: sine inquietudine superius regens, sine labore inferius sustinens; interius sine extenuatione psione circumdans. Est itaque inferior et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nouerat. sed tamen ditudere
ei certamina contra hostem uole¬
bat. ut quãuis robusto bellatori ui¬
ctoria in cunctis suppeteret. prius
tamen de uno cercamine hostis ad
ãnm uictus rediret. tuncq ei aliud
iterũ uincendo concederet: quatinus
fidelis famulus eo mirabilius uictor
existeret. quo uictus hostis se contra
illũ iterũ ad noua bella repararet.¬
qui ubiq est: Hinc namq ait. Celũ
& terram ego impleo. Hinc est qđ
‸sapientia illius dicit. Gyrum cęli.
Scircuiui sola. Hinc de eiꝰ spũ scriptũ¬
S est. Sp̃s añi repleuit orbem terrarũ
hinc est qd̃ añs iterum dicit. Cęlũ mͥ¬
sedes est: terra atitẽ scabellũ pedum
meoꝵ. Rursumq de coscriptũ est.¬
 Cęlũ metitur palmo: & omnẽ terrã
pugillo concludit. Sedi quippe
cui presidet: interior & suꝑior ma
net. Cȩlũ palmo metiens. & terram
pugillo concludens: ostenditur qđ
ipse sit circũquaq cunctis rebus

Expanded text:
Dominus noverat, sed tamen dividere Dominus noverat, sed tamen dividere ei certamina contra hostem volebat; ut quamvis robusto bellatori victoria in cunctis suppeteret, prius tamen de uno certamine hostis ad Dominum victus rediret: tuncque ei aliud iterum vincendo concederet, quatenus fidelis famulus eo mirabilius victor existeret, quo victus hostis se contra illum iterum ad nova bella repararet.qui ubique est? Hinc namque ait: Coelum et terram ego impleo . Hinc est, quod Sapientia illius dicit: Gyrum coeli circuivi sola . Hinc de ejus Spiritu scriptum est: Spiritus Domini implevit orbem terrarum . Hinc est quod Dominus iterum dicit: Coelusedes est, terra autem scabellum pedum meorum. Rursumque de eo scriptum est: Caelum metitur palmo, et omnem terram pugillo concludit. Sedi quippe cui prnet. Coelum palmo metiens, et terram pugillo concludens ostenditur, quod ipse sit circumquaque cunctis rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
Consideranda est in uerbis dm̃i dispen
Alia ad tepͣtandũ dat: sed ab aliis reli¬
gat. Uniuersa quȩ habet in manu
tua sunt: tantũ in eũ ne extendas
manũ tuã. Substantiam ꝓdit: sed
tamen corpus ꝓtegit. Quod quidẽ
post modũ temptatori traditurus
est. sed tamen non simul ad omitia
relaxat hostem: ne undiq feriens
frangat ciuẽ. Mala enĩ eũ multa ele.¬
ctis eueniunt. mira conditoris gra
ex tempore dispensantur: ut quȩ
coaceruata perimerent. possint di¬
⁊uisa tolerari. hinc paulus ait. Fide¬
lis autẽ ds̃ qui non patietur uos¬
⁊ temptari supra quã potestis: sed¬
⁊ faciet cũ tep̃tatione etiam exitum.
ut possitis sustinere. Hinc dauid ait.¬
⁊ Proba me dñe & tempta me. Ac si
aꝑte dicat. Prius uires inspice : &
tunc ut ferre ualeo. tepͣtari per¬
mitte. Hoc tamen qđ dicitur. ecce
umuersa quȩ habet in manu tua
sunt. tantuͣ in cum ne extendas
manũ ttiã. intelligi & aliter potest.
quia fortẽ quidẽ pugnatorẽ suũ

Expanded text:
Consideranda est in verbis Domini dispeAlia ad tentandum dat, sed ab aliis religat. Universa quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendus manum tuam. Substantiam prodit, sed tamen corpus ejus protegit, quod quidem postmodum tentatori traditurus est; sed tamen non simul ad omnia relaxat hostem, ne undique feriens frangat civem. Mala enim cum multa electis eveniunt, mira conditoris gratia ex tempore dispensantur; ut quae coacervata perimerent, possint divisa tolerari. Hinc Paulus ait: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Hinc David ait: Proba me, Domine, et tenta me . Ac si aperte dicat: Prius vires inspice, et tunc ut ferre valeo, tentari permitte. Hoc tamen quod dicitur: Ecce universa, quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendas manum tuam, intelligi et aliter potest, quia fortem quidem pugnatorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
aditum consolationis excluderet. dũ
& ipsum aduersantẽ ostenderet. qui
consolari animũ inter aduersa po.¬
tuisset. quatinus dũ se temptatus
undiq destitui atq undiq pręmi
considerat. incontumeliam tanto
audactus quanto & desperantius¬

Expanded text:
aditum consolationis excluderet, dum aditum consolationis excluderet, dum et ipsum adversantem ostenderet, qui consolari animum inter adversa potuisset: quatenus dum se tentatus undique destitui atque undique premi considerat, in contumeliam tanto audacius, quanto et desperatiu
Abbreviated transcription (Latin):
tis minorẽ audienti dolorẽ moue¬
at: cuis animũ ad excedendũ etiã
ipsis nuntioꝵ uerbis instigat. Intu¬
endum quippe est: quã callide dr̃
ignis dĩ. Ac si diceretur: Illurs ani¬
maduersionẽ sustines: quẽ tot hosti¬
is placare uoluisti. Cuts iram tole¬
ras: cui cotidie seruiens insudabas.
Dum emͣi am̃ cui seruierat aduersa
intulisse indicat. lȩsum cõmemorat.
in quo excedat: quatinus ante acta
obsequia admentẽ reduceret. &
frustra se seruisse estimans. in aueto¬
ris inuiriam suꝑbiret. łia etenim
mens cum se aduersa ab hominib
ꝑpcti conspicit: in diume gr̃e con¬
solatione requiescit. Cũq tep̃tationũ
ꝓcellas increscere extrinsecus uide¬
rit: secessum spei dnĩce appetens.
intra conscientię portũ fugit. Ut
uero uersutus hostis uno eodemq
tempore scĩ uiri robustissimũ pectꝰ.
& humanis aduersitatib & diuina
desꝑatione concuteret: & prius sa¬
beos irruisse intultt. & mox ignem
dĩ cecidisse nuntiauit: ut quasi omnẽ

Expanded text:
tis minorem audienti dolorem moveat, ejus animum ad excedendum etiam ipsis nuntiorum verbis instigat. Intuendum quippe est, quam callide dicitur: Ignis Dei, ac si diceretur: Illius animadversionem sustines, quem tot hostiis placare voluisti; illius iram toleras, cui quotidie serviens insudabas. Dum enim Deum, cui servierat, adversa intulisse indicat, laesum commemorat, in quo excedat; quatenus anteacta obsequia ad mentem reduceret, et frustra se servisse aestimans, in auctoris injuriam superbiret. Pia etenim mens, cum se adversa ab hominibus perpeti conspicit, in divinae gratiae consolatione requiescit; cumque tentationum procellas increscere extrinsecus viderit, secessum spei Dominicae appetens, intra conscientiae portum fugit. Ut vero versutus hostis uno eodemque tempore sancti viri robustissimum pectus et humanis adversitatibus, et divina desperatione concuteret, et prius Sabaeos irruisse intulit, et mox ignem Dei de coelo cecidisse nuntiavit; ut quasi omnem
Abbreviated transcription (Latin):
tationũ tribulationib dep̾hensi.
ctciam tacito cogitationũ motu
possumiis ñ loquendo peccare.
beato iob & oris testimonrũ ꝑbi¬
betur & cordis. Prius eñ dicitur
non peceauit. & tunc demũ suib¬
ditrir. neq stultũ aliquid contra
qmͣ loquutus est. Qui eñ stultã
loquutus non est: culpã alingua
cõpescuit. Sed cũ p̃mittitur n
peccauit : constat qđ murmuratio¬
nis uictũ etiã a cogitatione res.¬
trinxit. Nec peccauit ergo. nec
stultũ locutus est. quia nec ꝑ con¬
scientiam tacitus tumuit: nec lin¬
giam in contrimaciã relaxauit.
Stulte autẽ contra dm̃ loquitur:
qui inter diuinȩ atumaduersionis
flagella posttus. iustificare semetip¬
sum conatur. Si eñi innocentẽ
se asserere sitebe audeat: qutid ali¬
uđ quã iustitiam ferientis accusat :¬

Expanded text:
tationum tribulationibus deprehensi, etiam tacito cogitationum motu possumus non loquendo peccare, beato Job et oris testimonium perhibetur, et cordis. Prius enim dicitur: Non peccavit; et tunc demum subditur: Neque stultum aliquid contra Deum locutus est. Qa compescuit; sed cum praemittitur, Non peccavit, constat quod murmurationis vitium etiam a cogitatione restrinxit. Nec peccavit ergo, nec stulte locutus est, quia nec per conscientiam tacitus tumuit, nec linguam in contumaciam relaxavit. Stulte enim contra Deum loquitur, qui inter divinae animadversionis flagella positus, justificare semetipsum conatur. Si enim innocentem se asserere superbe audeat, quid aliud quam justitiam ferientis accusat
Abbreviated transcription (Latin):
iob tranquillitatis tempore capillos¬
se seruasse ostenditur: cũ ad doloris
usum caput totundisse memoratur.:
quatinus dum in cunctis eũ rebus
manus suꝑna ꝑcuteret. etiã sponte
illũ penitentiȩ species dinersa fusca¬
ret. Sed iste exutus rebus. filiis orbat᷑.
qui uestimenta scidit. qui caput to

Expanded text:
Job tranquillitatis tempore capillosJob tranquillitatis tempore capillosse ostenditur, cum ad doloris usum caput totondisse memoratur; quatenus cum in cunctis eum rebus manus superna percuteret, etiam sponte illum poenitentiae species diversa fuscaret. Sed iste exutus rebus, filiis orbatus, qui vestimenta scidit, qui caput to
Abbreviated transcription (Latin):
flageslantis iudiciũ non excessit. Nec
om̃mo gͦ non motus est. ne dm̃ ipsa
insensibilitate contep̃neret: nec rur¬
sum om̃ino motus est. ne nimis do¬
lendo peccaret. Sed quia duo sunt
p̃cepta caritatis. dĩ uidelicet amor
& ꝓximi. ut dilectionẽ ꝓximmi ex solue¬
ret. impendit filuis luctũ: ne dilectio¬
nem dĩ desereret. expleuit inter ge¬
mitus orationẽ. Solent nonnulli in
ꝓsꝑis dm̃ diligere: in aduersis auttͣ
positi flagellantẽ minus amare. Beatꝰ
autẽ iob ꝑ hoc qđ motus exterius ex¬
hibuit: ostendit quia flagella patris
agnouit. Per hoc autẽ qđ adorando
humilis mansit: ostendit quia amo¬
rem patris nec in dolore deseruit.
Ne igitur suꝑb eet̃ non sentiens in ꝑcus¬
sione corruit: ne autẽ se ferienti ex¬
traneũ faceret. ad hoc corruit ut ad¬
oraret. Mos aute̾ ueterũ fuit: ut quis¬
quis speciẽ sui corporis capillos nu¬
triendo seruaret. eos tempore afflic
afflictionis enutriret. Beatus itaq

Expanded text:
on excessit. Nec omnino ergo non motus est, ne Deum ipsa insensibilitate contemneret; nec rursum omnino motus est, ne nimis dolendo peccaret. Sed quia duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor, et proximi; ut dilectionem proximi exsolveret, impendit filiis luctum; ne dilectionem Dei desereret, explevit inter gemitus orationem. Solent nonnulli in prosperis Deum diligere, in adversis autem positi flagellantem minus amare. Beatus autem Job per hoc, quod motus exterius exhibuit, ostendit quia flagella patris agnovit; per hoc autem, quod adorando humilis mansit, ostendit quia amorem patris nec in dolore deseruit. Ne igitur superbus esset non sentiens, in percussione corruit; ne autem se ferienti extraneum faceret, ad hoc corruit ut adoraret. Mos autem veterum fuit, ut quisquis speciem sui corporis capillos nutriendo servaret, eos tempore afflictafflictionis enutriret. Beatus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
cis qui aderant uenite: quia nimirũ
hoc ipsum nũquã a diuina contem
corde recedere. quasi quodã stabili
motu. est semꝑ uenire. Quib & dic̃.
Descendamus & confundamus lin¬
guas eoꝵ. Ascendunt angłi: in eo qđ
creatorẽ aspiciunt. Descendunt an
geli: in eo qd̃ creaturã sese illicitis
erigentẽ. examine districtionis pre¬
munt. Dicere gͦ dĩ est. descendamus
& confundamus linguas eoꝵ. inseip¬
so cis hoc quod recte agatur osten¬
dere: & ꝑ uim internȩ uisionis. eoꝵ
mentib exhibenda iudicia occultis

Expanded text:
eis qui adhaerent, Venite; quia nimirum eis qui adhaerent, Venite; quia nimirum hoc ipsum nunquam a divina contempcorde recedere, quasi quodam stabili motu est semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus linguam eorum. Ascendunt angeli, in eo quod creatorgeli in eo quod creaturam sese in illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo Dei est, Descendamus, et confundamus ibi linguam eorum, in seipso eis hoc quod recte agatur ostendere, et per vim internae visionis, eorum mentibus exhibenda judicia occultis
Abbreviated transcription (Latin):
nis quippe oculis intra secretum
mentis quasi post parietẽ stamus
corporis. Sed cũ manfestare
nosmet ipsos cupimus: quasi ꝑ lin¬
guȩ ianuã egredimur: ut quales
sumus intrinsecus ostendamus.
Spiritalis autẽ natura non ita est:
quȩ exmente & corpore composita
dupliciter non est. Sed rursũ scien¬
dum est: quia ipsa etiam natura in¬
corporea eũ loqui dr̃: eius locutio
nequaquã una atq eadem qualita¬
te formatur. Aliter enͣi loquitur
oppositione nil obstat. loquitur dĩ
ad an głos scõs. eo ipso quo eoꝵ cor¬
dibus occulta sua inuisibilia osten¬
tat: ut quicquid agere debeant.
in ipsa contemplatione ueritatis
legant: & uelut quȩdã precepta uo¬
cis. sint ipsa gaudia contemplatio¬
nis. Quasi eni audientib dr̃. quod
uidentib inspiratur. Unde cũ eoꝵꝵ
cordib ds contra humanã suꝑbiam
animaduersionẽ uleionis infunde¬
ret: dixit. uenite descendamus: &¬
‸ confundamus ibi linguã eoꝵ. Dicit᷑

Expanded text:
nis quippe oculis intra secretum nis quippe oculis intra secretum mentis, quasi post parietem corporis stamus; sed cum manifestare nosmetipsos cupimus, quasi per linguae januam egredimur, ut quales sumus intrinsecus ostendamus. Spiritalis autem natura non ita est, quae ex mente et corpore composita dupliciter non est. Sed rursus sciendum est quia ipsa etiam natura incorporea cum loqui dicitur, ejus locutio nequaquam una atque eadem qualitate formatur. Aliter enim loquitur oppositione nihil obstat, loquitur Deus ad angelos sanctos eo ipso, quo eorum cordibus occulta sua invisibilia ostentat: ut quidquid agere debeant, in ipsa contemplatione veritatis legant, et velut quaedam praecepta vocis sint ipsa gaudia contemplationis. Quasi enim audientibus dicitur, quod videntibus 42 inspiratur. Unde cum eorum cordibus, Deus contra humanam superbiam, animadversionem ultionis infunderet, dixit: Venite descendamus, et confundamus ibi linguam eorum . Dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
amalo: Hoc qđ diuina uoce beatꝰ
iob. simplex & rectus. & timens dm̃.
ac recedens amalo dr̃. quia subtilit̃
membratiq supra exposuimus.
replicare que diximus deuitamus:
ne dũ discussa repetimus. tardius
ad indiscussa ueniamus. Hoc ergo
nobis est sollerter intuendũ. quid
sit quod uel ad satan loqui añs dr̃
betur. Discutienda quippe est: quȩ¬
nam sit ista locutio. Neq eñi uel a
adño qui sũmus atq. incireu̾scriptꝰ
est sp̃s. uel a satan qui nulla est car¬
nea natura uestitus. humano mͦ a¬
ȩreus flatus. folle uentris attrabit᷑.
ut ꝑ organũ gutturis. uocis ex¬
pressione redaatur. Sed cũ nature
inuisibili. natura in comprehensi.¬
bilis loquitur: dignũ est ut mens
nr̃a qualitatẽ corporee locutionis
excedens ad sublimes atq in cogni¬
tos modos locutionis intime sus¬
pendatur: Nos namq ut ea quȩ
sentimus intr insecus extrinseeusꝙ
exprimamus: hȩc ꝑ organũ gut¬
turis ꝑ sonũ uocis eicimus. Alie¬

Expanded text:
Hoc quod divina voce beatus Job simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo dicitur, quia subtiliter membratimque supra exposuimus, replicare quae diximus devitamus; ne dum discussa repetimus, tardius ad indiscussa veniamus.  Vet. V.  Hoc ergo nobis est solerter intuendum, quid sit, quod vel ad Satan loqui Dominus dbetur. Discutienda quippe est quaenam sit ista locutio. Neque enim vel a Domino, qui summus atque incircumscriptus est spiritus, vel a Satan, qui nulla est carnea natura vestitus, humano modo aereus flatus folle ventris attrahitur, ut per organum gutturis, vocis expressione reddatur. Sed dum naturae invisibili natura incomprehensibilis loquitur, dignum est ut mens nostra qualitatem corporeae locutionis excedens, ad sublimes atque incognitos modos locutionis intimae suspendatur. Nos namque ut ea quae sentimus intrinsecus extrinsecus exprimamus, haec per organum gutturis, per sonum vocis ejicimus. Alie
Abbreviated transcription (Latin):
que tempora tẽptationib congru¬
ant. Tunc quippe diabolus tep̾tandi
tempus elegit: quando beati iob fi¬
lios in conuiutũ inuenit. Neq enĩ
solũm intuetur hostis quid faciat:
sed ctiam quando faciat. Nam quãtiis
potestatem acceꝑit: aptũ tamen ad
subuersionẽ tempus exquisiuit: ut
uidelicet nobis dõ dispensante ꝓde¬
retur: quia pͣnuntiando tribulatio¬
nis est letitia societatis. Intuendum
uero est: quã callide ipsa dampna
qtiȩ illata sunt nuntiantur. Non enͣi
arͣ. boues a sabeis ablati sunt: sed
quando ablati sunt boues arabant:
ut uidelicet memorato fructu oꝑis.
causa crescat doloris. Unde & apud
grecos. non solum asine. sed fete a sine
rapte referuntur: ut dũ minima
animalia audientis animũ minus
ex sui qualitate ꝑcuterent. ampliꝰ
ex fecunditate uulnerarent. Et qͥa
eo magis aduersa amimũ feriunt.
quo cũ multa sunt etiam subita
annuntiantur: aucta est mensura
gemituũ. etiã ꝑ articula nuntioꝵ.¬

Expanded text:
quae tempora tentationibus congruant. Tunc quippe diabolus tentandi tempus elegit, quando beati Job filios in convivio invenit. Neque enim solummodo intuetur hostis quid faciat, sed etiam quando faciat. Nam quamvis potestatem acceperit, aptum tamen ad subversionem tempus exquisivit; ut videl cet nobis Deo dispensante proderetur, quia praenuntia tribulationis est laetitia satietatis. Intuendum vero est, quam callide ipsa damna, quae illata sunt, nuntiantur. Non enim dicitur, boves a Sabaeis ablati sunt: sed qui ablati sunt, boves arabant; ut videlicet memorato fructu operis, causa crescat doloris. Unde et apud Graecos non solum asinae, sed fetae asinae raptae referuntur; ut dum minima animalia audientis animum minus ex sui qualitate percuterent, amplius ex fecunditate vulnerarent. Et quia eo magis adversa animum feriunt, quo cum multa sunt, etiam subita nuntiantur, aucta est mensura gemituum, etiam per articula nuntioru
Abbreviated transcription (Latin):
S tar illuẽ. O quã alte sedi interni
consilii presidet iste: qui scissis uestib
in terra ꝓstratus iacet. Quia enim
iudicante dõ cuncta amiserat. ꝓser¬
uanda patientia illud tempus ad
memoriam reduxit. quo necdum
ista que ꝑdiderat habebat: ut dum
intuettir qđ aliquando illa non ba.¬
buit. dolorem temperet qđ amisit.
Magna eñi consolatio in rerũ amissi¬
one est: illa tempora ad mentem
reducere: quib nos contigit res qͦs
ꝑdimus non habitisse. Quia uͦ om̃s
nos terra genuit: hanc non inmeri.¬
to matre̾ uocamus. Unde scriptũ
est. Graue uigũ suꝑ filios adam: a
die exitus de uentre matris eoꝵ: usq.
in diem sepulturȩ in matrẽ om̃ium.
eatus igitur iob ut patienter
lugeat qđ hic amisit: uigilanter
attendit qualis huc uenerit. Ad aug.¬
mentũ autẽ seruande patientiȩ. ad¬
huc sollertius inspicit. hinc qualis
recedit: & dicit. Nudus egressus sũ
Sde utero matris mee: nudus reuer¬
⁊tar illuc. Ac si dicat. Nudũ me huc

Expanded text:
 simus. --O quam altae sedi interni consilii praesidet iste, qui scissis vestibus in terra prostratus jacet! Quia enim judicante Domino, cuncta amiserat, pro servanda 51 patientia illud tempus ad memoriam reduxit, quo necdum ista quae perdidit habebat; ut dum intuetur quod aliquando illa non habuit, dolorem temperet quod amisit. Magna enim consolatio est in rerum amissione, illa tempora ad mentem reducere, quibus nos contigit res quas perdidimus non habuisse. Quia vero omnes nos terra genuit, hanc non immerito matrem vocamus. Unde scriptum est: Grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium . Beatus igitur Job, ut patienter lugeat quod hic amisit, vigilanter attendit qualis huc venerit. Ad augmentum autem servandae patientiae, adhuc solertius inspicit hinc qualis recedit, et dicit: Nudus egressus sum de utero matris meae, nudus revertar illuc. Ac si dicat: Nudum me huc
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ quisq custodiam. necessitatis metas
edendo non transit. accensa tamen
mentis intentio inter conuiuia tor.¬
pescit: & minus in quanto sit temp¬
tationũ bello considerat. que se ꝑ se¬
curitatẽ relaxat. In domo gͦ primi
frĩs filios obruit: quia antiquus ho¬
stis in minoꝵ morte subuersionis
aditti ꝑ negligentiam maioꝵ quęrit.
Sed quia quantis nuntioꝵ iaculis sit
ꝑcussus agnouimus: uir fortis nrͣ
qualis inter uulnera consistat audi¬

Expanded text:
nae quisque custodiam necessitatis metas nae quisque custodiam necessitatis metas edendo non transit, accensa tamen mentis intentio inter convivia torpescit; et minus in quanto sit tentationum bello considerat, quae se per securitatem relaxat. In die ergo primi fratris filios obruit, quia antiquus hostis in minorum morte subversionis aditum per negligentiam majorum quaerit. Sed quia quantis nuntiorum jaculis sit percussus, agnovimus; vir fortis noster, qualis inter vulnera consistat, audi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ filu in maioris frĩs domo conui¬
uabantur: cũ ꝑeunt. Dictũ namq
est suꝑtus. qđ conuiuia ꝑagi sine calpa nͣ¬
uix possunt. Ut ergo nr̃a non illoꝵ
loquamur. sciendum nobis est: quia
qđ aminorib uoluptuose agitur:
maioꝵ desciplina cohibetur: Cum uͦ
maiores ipsi uoluptati deseruiunt:
nimirũ minorib lascuuie frena la¬
xantur. Quis eni sub aisciplinȩ se
constrictione retineat: quando &
ipsi qui ius constrictionis accipiunt.
sese uoluptatib relaxant: Dum ergo
in maioris frĩs domo conuiuantur
ꝑeunt: quia tunc contra nos hostis
uehementius uires accipit. quando
& ipsos qui ꝓ custodia disciplinȩ pre¬
lati sunt. letitiȩ seruire cognoscit.
Tanto eñi licentrus ad feriendũ occu¬
pat: quanto & hi qui int̾cedere pro
culpa poterant. uoluptati uacant.
Absit autẽ ne tanti uiri filios ꝑ con¬
uiuioꝵ studia ingurgitando uentri
uacasse suspicemur. Sed tamen ue¬
raciter nouimus. quia & si ꝑ discipli¬

Expanded text:
oris fratris domo convivabantur, cum pereunt. Dictum namque est superius, quod convivia peragi sine culpa vix possunt. Ut ergo nostra, non illorum loquamur, sciendum nobis est quia quod a minoribus voluptuose agitur, majorum disciplina cohibetur; cum vero majores ipsi voluptati deserviunt, nimirum minoribus lasciviae frena laxantur. Quis enim sub disciplinae se constrictione retineat, quando et ipsi, qui jus constrictionis accipiunt, sese voluptatibus relaxant? Dum ergo in majoris fratris domo convivantur, pereunt, quia tunc contra nos hostis vehementius vires accipit, quando et ipsos qui pro custodia disciplinae praelati sunt laetitiae servire cognoscit. Tanto enim licentius ad feriendum occupat, quanto et hi qui intercedere pro culpis poterant voluptati vacant. Absit autem ne tanti viri filios per conviviorum studia ingurgitando ventri vacasse suspicemur; sed tamen veraciter novimus quia etsi per discipli
Abbreviated transcription (Latin):
S & tange cuncta quȩ possidet: nisi¬
S in facie tua benedixerit tibi. Ac si
aꝑte dicat. Ea que dedisti subtrahe.
Nam si accepta ꝑdiderit. respectum
tuȩ grȩ ablatis reb temporalibus
non requiret. Si en̾i ea in quibus
delectatur non habuerit: fauorẽ
tuuͣ etiã maledicendo contẽpnit.
Cuius petitione callida nequaquam
ꝓuocata ueritas uincitur: sed ad
deceptionẽ suã hosti conceditur:
qđ fideli famulo ad augmentum
muneris suffragetur. Unde mox

Expanded text:
 tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi. Ac si aperte dicat: Ea quae dedisti subtrahe; nam si accepta perdiderit, respectum tuae gratiae, ablatis rebus temporalibus, non requiret. Si enim ea in quibus delectatur non habuerit, favorem tuum etiam maledicendo contemnet. Cujus petitione callida nequaquam provocata Veritas vincitur, sed ad deceptionem suam hosti conceditur, quod fideli famulo ad augmentum muneris suffragetur. Unde mox
Abbreviated transcription (Latin):
inter illatas miscrias. subsistendi con¬
uerȩ pbẏlosophiȩ regulã tenuit.
contra utraq mira se ęquitatis arte
contra iudictũ flagellantis insantret.
Cunctis eñi rebus ꝑditis. cunctis liberis¬
amissis: surrexit. scidit uestimenta sua:
& tonso capite corruens in terram ad¬
orauit. Quod uestimenta scidit. quod
tonso capite in terram corruit: mon.¬
strat nimirũ quia flagelli dolorem

Expanded text:
inter illatas miserias subsistendi coninter illatas miserias subsistendi converae philosophiae regulam tenuit, contra utraque mira se aequitatis arte contra judicium flagellantis insaniret. Cunctis enim rebus perditis, cunctis liberiamissis, surrexit, scidit vestimenta sua, et tonso capite corruens in terram, adoravit. Quod vestimenta scidit, quod tonso capite in terram corruit, monstrat nimirum quia flagelli dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
Non nulli magnȩ constantiȩ phẏlo.¬
sophiam putant: si discipline asꝑita¬
te correpti. ictus uerberũ doloresq
non sentiant. Nonnulli uͦ tam nimis
ꝑcussionũ flagella sentiunt: ut im¬
moderato dolore cõmoti. etiam in
excessu lingue dilabantur. Sed quis¬
quis tenere ueram phylosophiam
nititur: necesse est ut inter utraq.
gradiatur. Non est eni pondus uerȩ
uirtutis insensibilitas cordis: quia
& ualde insana ꝑ stuporẽ membra
sunt: quȩ & incisa dolere nequaquã
possunt. Rursũ uirtutis custodiam
deserit. qui dolorẽ uerberũ ultra
quã necesse est sentit. quia dũ nimia
afflictione cor tangitur:. usq ad im¬
patientie contumelias excitatur: &
qui ꝑ flagella corrigere malefacta
debuerat. agit ut nequitia ꝑ flagellũ
pusillanimitatẽ ꝑcussoꝵ ꝑ psalmistam
drͣ. In miserus non subsistent. In mi¬
seriis namq subsisterent: si ęquani¬
miter aduersa tolerarent. At post ꝗͣ.
mente inter flagella corruunt: quasi

Expanded text:
Nonnulli magnae constantiae philosophiam putant, si disciplinae asperitate correpti, ictus verberum doloresque non sentiant. Nonnulli vero tam nimis percussionum flagella sentiunt, ut immoderato dolore commoti, etiam in excessum linguae dilabantur. Sed quisquis veram tenere philosophiam 50 nititur, necesse est ut inter utraque gradiatur. Non est enim pondus verae virtutis, insensibilitas cordis: quia et valde insana per stuporem membra sunt, quae et incisa dolore nequaquam possunt. Rursus virtutis custodiam deserit, qui dolorem verberum ultra quam necesse est sentit; quia dum nimia afflictione cor tangitur, usque ad impatientiae contumelias excitatur, et qui per flagella corrigere malefacta debuerat, agit ut nequitia per flagellum pusillanimitatem percussorum per Psalmistam dicitur: In miseriis non subsistent . In miseriis namque subsisterent, si aequanimiter adversa tolerarent. At postquam mente inter flagella corruunt, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ius illa timenda est: quȩ cũ hostem
seiuire ꝑmiserit: ei ad usum iusti
tudicii & iniusta illius uoluntas
seruit. Paululũ uero manũ postu¬
lat extendi: quia exteriora ftunt
quȩ expetit conteri. Neq enim
satan facere se aliquid multũ putat.
nisi cũ animas sauciat: ut ab illa
patria feriens reuocet. aqua ipse
qđ amamus respicimus: qđ uero

Expanded text:
vis illa timenda est, quae cum hostem vis illa timenda est, quae cum hostem saevire permiserit, ei usum justi judicii, et injusta illius voluntas, servit. Paululum vero manum postulat extendi: quia exteriora sunt quae expetit conteri. Neque enim satan facere se aliquid multum nisi cum in anima sauciat, ut ab illa patria feriens revocet, a qua ipsequod amamus respic
Abbreviated transcription (Latin):
S tua benedixerit tibi. Cũ scm̃ uirũ
satan temptare appetit. & tamen
dño ut manũ suã extendere de¬
beat dicit: ualde notandũ est quia
feriendi uires nec ipse sibi tribuit.
qui contra auetorẽ om̃ium singula¬
libet agere ex semetipso non sufficit:
quia nec ꝑsemetipsum in eo qđ est
sp̃s existit. Hinc est qđ in euangelio
expellenda de homine legio dicebat.
Si eicis nos: mitte nos in gregem
porcoꝵ. Qui enͣi ꝑ semetipsũ ire in
porcos non poterat. quid mirũ si
sine auctoris manu scĩ utri domũ
contingere non ualebat: Sciendũ¬
uero est. quia satanę uoluntas semꝑ
iniqua est. sed non quã potestas in¬
iusta: quia a semet ipso uoluntatẽ
habet. sed a dño potestatẽ. Quod enĩ
ipse facere iniq appetit: hoc ds̃ fieri
non nisi iuste ꝑmittit. Unde bene in
bat in saul. Ecce unus idemq sp̃s &
autẽ ꝑ desideriũ uoluntatis in iustȩ.
Formidari igitur non debet: qui
nichil nisi ꝑmissus ualet. Sola ergo

Expanded text:
m virum Satan tentare appetit, et tamen Domino, ut manum suam extendere debeat, dicit; valde notandum est quia feriendi vires nec ipse sibi tribuit, qui contra auctorem omnium singulalibet agere ex semetipso non sufficit, quia nec per semetipsum in eo quod est spiritus existit. Hinc est quod in Evangelio expellenda de homine legio dicebat: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Qui enim per semetipsum ire in porcos non poterat, quid mirum si sine auctoris manu, sancti viri domum contingere non valebat?  Vevero est quia Satanae voluntas semper iniqua est, sed nunquam potestas injusta: quia a semetipso voluntatem habet, sed a Domino potestatem. Quod enim ipse facere inique appetit, hoc Deus fieri non nisi juste permittit. Unde bene in bat in Saul. Ecce unus idemque spiritautem per desiderium voluntatis injustae. Formidari igitur non debet, qui nihil nisi permissus valet. Sola ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ne quid minus de humana aduersita¬
te doluisset: caldeoꝵ turmas irruisse
denuntiat. Et ne illũ minus desuꝑue
niens aduersitas feriat: iteratam irã
in aere demonstrat. Nam sequitur.¬

Expanded text:
ne quid minus de humana adversitate doluisset, Chaldaeorum turmas irruisse denuntiat; et ne illum minus desuper veniens adversitas feriat, iteratam iram in aere demonstrat. Nam sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
uerius sciens. temptandũ hunc expe¬
tiit: ut qui ꝑ diem ꝑsꝑitatis in of¬
fenso gressu incesserat: saltim in
nocte aduersitatis impingeret.¬
& ante laudatoris sui oculos of¬
fensione impacientiȩ ꝓstratus ia-¬
ceret. Unde subiungitur. Sed exten.

Expanded text:
verius sciens, tentandum hunc expeverius sciens, tentandum hunc expetit; ut qui per diem prosperitatis inoffenso gressu incesserat, saltem in nocte adversitatis impingeret, et ante laudatoris sui oculos offensione impatientiae prostratus jaceret. Unde subjungit: CAPUT.
Abbreviated transcription (Latin):
cusat: cũ in aduersis nos non ha¬
bere patientiam demonstrat. Bea¬
tum ergo iob quia nec dũ flagella
attigerant: quasi adhuc unde in
nocte accusare posset om̃ino non
habebat. Quia uero in ꝓsꝑis magna
sanitate inguerat. ꝓ eisdem ꝓsꝑis
bona illũ egisse simulabat: uersuta
assertione mentiens qđ non ad usũ
dnĩ substantiã possideret : sed ad
ustim substantie dnm̃ coleret. Sunt
eñi non nulli. qui ut fruantur dõ:
dispensatoriȩ utuntur hoc scło. Et
sunt non nulli. qui ut fruantur
hoc scło. transitorie uti uolunt dõ.
Cũ igitur bona diuini muneris
narrat: putat qđ facta fortis opera¬
rii leuiget: ut cuius uitam repre-¬
hendere de oꝑib non ualet. eius
mentẽ quasi ex cogitationib addi.¬
cat: mentiens qđ non amore dm̃. sed
temporalis ꝓsꝑitatis appetitione
seruierit. om̃e qđ in nocue extertus
uixit. Uires gͥ beati iob nesciens. sed
tamen unũquẽq aduersis ꝓbari

Expanded text:
cusat, cum in adversis 45 nos non hacusat, cum in adversis 45 nos non habere patientiam demonstrat. Beatum ergo Job quia necdum flagella attigerant, quasi adhuc unde in nocte accusare posset, omnino non habebat. Quia vero in prosperis magna sanctitate viguerat, pro eisdem prosperis bona illum egisse simulabat: versuta assertione mentiens quod non ad usum Domini substantiam possideret, sed ad usum substantiae Dominum coleret. Sunt enim nonnulli qui ut fruantur Deo, dispensatorie utuntur hoc saeculo. Et sunt nonnulli qui ut fruantur hoc saeculo, transitorie uti volunt Deo. Cum igitur bona divini muneris narrat, putat quod facta fortis operarii leviget; ut cujus vitam reprehendere de operibus non valet, ejus mentem quasi ex cogitationibus addicat; mentiens quod non amori Domini, sed temporalis prosperitatis appetitioni servierit omne, quod innocue exterius vixit. Vires ergo beati Job nesciens, sed tamen unumquemque adversis probari
Abbreviated transcription (Latin):
Seius: uniuersamq substantiam
Sꝑ circiutũ: Oꝑibusq manuũ eiꝰ¬
S benedixisti: & possessio illius cre¬
uit interra. Acsi aꝑte dicat. Qui
tot bona interra recepit: quid
mirũ est si ꝓ eis sese innocenter
gerit : In nocens uere eẽt: si bonus
inter nduersa ꝑsisteret. Cur autẽ
magnus drͣ. quẽ merces sui untus¬
cuiusq oꝑis tanta rerum multi¬
plicitate comitatur: Astutus qͥppe
aduersarius. cũ scm uirũ inter
ꝓsꝑa bene egisse considerat: repro¬
bare apud iudicem ꝑ aduersa festi¬
nat. Unde recte in apocalypsin
uoce angelica drͣ. Proiectus est ac¬
cusator frũm nr̃õꝵ. qui accusabat
illos ante conspectũ dm̃ dĩ nr̃i
die ac nocte. Scriptura autẽ sacra
sepe diem ꝓ ꝓsꝑis: noctem autem
ꝓ aduersis ponere consueuit. In
die gͦ & nocte accusare non destint:
quia modo nos in ꝓsꝑis. modo in
aduersis accusabiles ostendere
contendit. In die accusat: cũ ꝓsꝑis
male nos uti insinuat. In nocte ac¬

Expanded text:
universamque substantiam per circuitum? operibus manuum ejus benedixisti, et possessio ejus crevit in terra? - Ac si patenter dicat: Qui tot bona in terra recipit, quid mirum est si pro eis sese igerit? Innocens vere esset, si bonus inter adversa persisteret. Cur autem magnus dicitur, quem merces sui uniuscujusque operis tanta rerum multiplicitate comitatur? Astutus quippe adversarius, cum sanctum virum inter prospera bene egisse considerat, reprobare apud judicem per adversa festinat. Unde recte in Apocalypsi voce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos ante conspecdie ac nocte . Scriptura autem sacra saepe diem pro prosperis, noctem autem  adversis ponere consuevit. In die ergo et nocte accusare non desinit, quia modo nos in prosperis, modo in adversis accusabiles ostendere contendit. In die accusat, cum prosperis male nos uti insinuat. In nocte ac
Abbreviated transcription (Latin):
conqueri. eoꝵq. ꝓuectib inuidere:
atq. inuidendo reꝓbationis rimas
exquirere. Dicere diaboli est: extende
paululũ manũ tuã. & tange cuncta
quȩ possidet: ad asftictionẽ bonoꝵ
maliciȩ estib anhelare. Quo enim
eoꝵ tep̃tationẽ inuidens appetit.
eo illoꝵ quasi ꝓbationẽ de precans
petit. Quia igitur internarũ locutio¬
num modos succincte diximus: ad¬
intermissum paululũ expositionis

Expanded text:
conqueri; eorumque provectibus invidere, conqueri; eorumque provectibus invidere, atque invidendo reprobationis rimas exquirere. Dicere diaboli est, Extende paululum manum tuam, et tange cuncta quae possidet , ad afflictionem bonorum, malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tentationem invidens appetit, eo illorum quasi probationem deprecans petit. Quia igitur internarum locutionum modos succincte diximus, adissum paululum expositionis
Abbreviated transcription (Latin):
S tiam postulat: cũ dicit. Extende ma¬
S nũ tuã. & tange cuncta quȩ possi¬
÷ det. nisi in facie tua benedixerit¬
S tibi. Sed dicere dĩ est unde uenis.
sicut & supra insinuautmus. ui
suȩ iustitiȩ itinera malitiȩ eiꝰ incre¬
pare. Dicere dĩ est: considerasti ser.¬
uum in cũ iob. quod non sit ei simi¬
lis suꝑ terram: tales electos suos iusti¬
ficando facere: qualib nimirũ apo¬
stata angłs possit inuidere. Dicere
dĩ est: ecce uniuersa quȩ habet in
manu tua sunt: ad ꝓbationẽ fideliũ.
contra eos occulta ui incursum illũ
sue malitie relaxare. Dicere dĩ est. tan¬
tum in eũ ne extendas manũ tuam:
ab inmoderate temptationis impetu.
cũ etiam ꝑmittendo restringere. Di¬
cere autẽ diaboli est: circuiui terram
& ꝑambulaui eam: sagacitatẽ suȩ
malitiȩ inuisibilib eiꝰ oculis occulta¬
re non posse. Dicere diaboli est: ñqͥa
frustra iob timet dm̃: contra bonos
intra cogitationũ suarũ latibula

Expanded text:
cum dicit: Extende manum tuam, et tange cuncta quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi. Sed dicere Dei est, Unde venis? sicut et supra insinuavimus, vi suae justitiae itinera malitiae ejus inerepare. Dicere Dei est, Considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram? tales electos suos justificando facere, qualibus nimirum apostata angelus possit invidere. Dicere Dei est, Ecce universa quae habet in manu tua sunt, 44 ad probationem fidelium, contra eos occulta vi incursum illum suae malitiae relaxare. Dicere Dei est, Tantum in eum ne extendas manum tuam, ab immoderatae tentationis impetu eum etiam permittendo restringere. Dicere autem diaboli est, Circuivi terram, et perambulavi eam, sagacitatem suae malitiae invisibilibus ejus oculis occultare non posse. Dicere diaboli est, Nunquid frustra Job timet Deum? contra bonos intra cogitationum suarum latibula
Abbreviated transcription (Latin):
quanto peccati pondere in imis pre¬
matur demonstrat. Perambulans gͦ
terram circuiuit: quia ab illo spualis
potentie uolatu corruens malitiȩ
suȩ pressus grauedine. foras ad gyrũ
laboris uenit. Hinc est eñi qđ & de
eiꝰ membris ꝑ psalmistam dr᷑. In cir¬
cuitu impii ambulant: quia dũ
interiora non appetunt. in exte¬
rioꝵ labore fatigantur. Sequit᷑.¬

Expanded text:
quanto peccati pondere in imis prequanto peccati pondere in imis prematur, demonstrat. Perambulans ergo terram circuivit; quia ab illo spiritalis potentiae volatu corruens, malitiae suae pressus gravedine, foras ad gyrum laboris venit. Hinc est enim quod et de ejus membris per Psalmistam dicitur: In circuitu impii ambulant ; quia dum interiora non appetunt, in exteriorum labore fatigantur. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ris eiꝰ non apꝓbat. quasi ubi sit pec¬
cator ignorat: eumq & uocat. &
requirit dicens. Adam ubi es: Per
hoc quod uocat signũ dat: quia
adpenitentiã reuocat. Per hoc qđ
requirit aꝑte insinuat: quia pecca¬
tores iure dampnandos ignorat.
Satan gͦ dñs non uocat: sed tamen
requirit dicens unde uenis: quia
nimirũ ds̃ apostatam spm adpeni¬
tentiam nequaquã reuocat. sed uiaᷤᷤ
suꝑbiȩ eius nesciens dap̃nat. Igitur
dũ satan de ttinere suo discutitur.
electi angeli requirendi unde ueni¬
ant non sunt: quia coꝵ uiȩ tantũ
año note sunt. quantũ & ipso aue¬
tore ꝑaguntur. Dumq. soli eiꝰ uolun¬
tati inscruiunt. eo eẽ in cognite ne¬
queunt. quo ꝑ apꝓbationis oculum
ex ipso semꝑ ante ipsũ fiunt. Sequit᷑.
signari. Satan gͦ laborans terram.
circuiuit: quia quietus in cȩli culmi¬
ne stare contẽpsit. Cũq. se non trans¬
uolasse. sed ꝑambulasse insinuat:

Expanded text:
ris ejus non approbat, quasi ubi sit pecris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat; eumque et vocat, et requirit, dicens, Adam ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure damnandos ignorat. Satan ergo Dominus non vocat, sed tamen requirit, dicens: Unde venis? quia nimirum Deus apostatam spiritum ad poenitentiam nequaquam revocat; sed vias superbiae ejus nesciens, damnat. 41 Igitur dum Satan de itinere suo discutitur, electi angeli requirendi unde veniant non sunt: quia eorum viae tanto Deo notae sunt, quanto et ipso auctore peraguntur; dumque soli ejus voluntati inserviunt, eo esse incognitae nequeunt, quo per approbationis oculum ex ipso semper ante ipsum fiunt. Sequitur:signari. Satan ergo laborans terram circuivit, quia quietus in coeli culmine stare contempsit. Cumque se non volasse, sed perambulasse insinuat,
Abbreviated transcription (Latin):
immundũ spm̃ uidit. Quia enim
& ipsa que dm̃ fugiunt latere
non possunt: dũ cuncta nuda sunt
suꝑno conspectui: satan affuit absens
presenti. Sequitur. Cui dixit dñs.
uenitis: satan uero unde ueniat ꝑ¬
cunctatur: Non eñi requirimus :
nisi utiq quȩ nescimus. Nescire autẽ
dĩ: reꝓbare est. Unde quibusdam in
fine dicturus est. Nescio uos unde sitis.
discedite a me om̃s operarii iniqui¬
tatis: sicut & nescire mentiri uir
uerax dr̃. qui labi ꝑ mendacium
dedignatur: non quo si mentiri ue¬
lit nesciat. sed quo falsa loqui ueri¬
tatis amore contep̃nat. Quid est gͦ
illius quasi incognitas reꝑbare: Ue¬
ritatis igitur lumen. tenebras quas
reꝓbat ignorat: & satanȩ itinera quia
iudicans dampnat. dignũ est ut qͥsi
nesciens requirat. Hinc est qđ̃ adȩ
peccanti conditoris uoce dr̾. Ubi es:
fugerat: sed quia uidit in culpa lapsũ
iam sub peccato uelut ab oculis ueri¬
tatis absconditũ. quia tenebras erro¬

Expanded text:
immundum spiritum vidit. Quia enim immundum spiritum vidit. Quia enim et ipsa, quae Deum fugiunt, latere non possunt, dum cuncta nuda sunt superno conspectui, Satan adfuit absens praesenti. Sequitur: CAPUT V  Vet.venitis? Satan vero unde veniat percontatur? non enim requirimus, nisi utique quae nescimus. Nescire autem Dei, reprobare est. Unde quibusdam in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis, discedite a metatis. Sicut etiam nescire mentiri vix verax dicitur qui labi per mendacium dedignatur, non quo si mentiri velit nesciat, sed quo falsa loqui veritatis amore contemnat. Quid est ergo illius quasi incognitas reprobare? Veritatis igitur lumen tenebras, quas reprobat, ignorat; et Satanae itinera, quia judicans damnat, dignum est ut quasi nesciens requirat. Hinc est quod Adae peccanti conditoris voce dicitur, Adamfugerat; sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erro
Abbreviated transcription (Latin):
quia & si beatitudinẽ ꝑdidit. naturã
tamen eis similẽ non amisit. Et si
mertas pͣgrauatur: conditione na¬
ture subtilis attollitur: Inter dĩ gͦ
filios coram dño affuisse drͣ: quia eo
intuitu quo om̃ps ds̃ cuncta spirita¬
lia conspicit. etiam satan in ordine
nature subtilioris uidit: attestante
scriptura quȩ dicit. Oculi añi contẽ.¬
Ns plantur bonos & malos. Sed hoc qđ
affuisse satan coram dño dicitur: in
Agraui nobis questione uersatur. Serip¬
Stum quippe est. Beati mundo corde:
mundo corde ẽẽ non potest: quomͦ
uidendo dño affuisse potest. Sed in
nit quippe ut uideretur: non ut
uideret. Ipse in conspectu dmͣi. non
autẽ in conspectu eiꝰ dñs fuit: sicut
cȩcus cũ in sole consistit. ipse quidem
radus solis ꝑfunditur: sed tamen limͣ
non uidet quo illustratur. Ita gͦ etiam
inter angłos in conspectu dñi satan
affuit: quia uis diuina quȩ intuen¬
do penetrat omĩa. non se uidentẽ

Expanded text:
quia etsi beatitudinem perdidit, naturam quia etsi beatitudinem perdidit, naturam tamen eis similem non amisit; et si meritis praegravatur, conditione naturae subtilis attollitur. Inter Dei ergo filios coram Domino adfuisse dicitur; quia eo intuitu, quo omnipotens Deus cuncta spiritalia conspicit, etiam Satan in ordine naturae subtilioris videt, attestante Scriptura, quae dicit: Oculi Domini contemplantur malos et bonos . Sed hoc, quod adfuisse Satan coram Domino dicitur, in gravi nobis quaestione versatur. Scriptum quippe est: Beati mundo corde, mundo corde esse non potest, quomodo videndo Domino affuisse potest? RESPONSIO . nit quippe, ut videretur, non ut videret. Ipse in conspectu Domini, non autem in conspectu ejus Dominus fuit: sicut caecus cum in sole consistit, ipse quidem radiis solis perfunditur, sed tamen lumen non videt quo illustratur. Ita ergo etiam inter angelos in conspectu Domini Satan adfuit; quia vis divina, quae intuendo penetrat omnia, non se videntem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid eñi de his quȩ scienda sunt nesci
unt: qui scientẽ omia sciunt: Eoꝵ
itaq scientia cõparatione nr̃ȩ ualde
dilatata est. sed tamen cõparatione
diuinȩ scientie angusta: sicut & ipsi
& incircũspecti sp̃s corpus. Et mit.¬
tuntar igitur & assistunt: quia &
ꝑ hoc quod circũscripti sunt exe.¬
unt: & ꝑ hoc qđ intus quoq. presen.¬
tes sunt. nũquã recedunt. Et faciẽ
gͥ patris semꝑ uident: & tamen ad
nos uentunt. quia & ad nos sp̃uali
presentia foras excunt: & tamen ibi
se unde recesserant. ꝑ internam com¬
templationẽ seruant. Dicatur ergo.
uenerunt filii dĩ ut assisterent corã
S dño: quia illuc sp̃s conuersione
Sredeunt: unde nulla mentis auer¬
sione discedunt. Affuit inter eos¬
etiam satan. Ualde querendũ est qͦmͦ
inter electos angłos satan adcẽ po¬
tuerit: qui ab eoꝵ sorte. exigente
suꝑbia dudũ dampnatus exiuit.
ISed recte inter eos affuisse describit᷑:

Expanded text:
Quid enim de hiQuid enim de hiunt, qui scientem omnia sciunt? Eorum itaque scientia comparatione nostrae valde dilatata est, sed tamen comparatione divinae scientiae angusta: sicut et ipsiet incircumscripti spiritus, corpus. Et mittuntur igitur, et assistunt: quia et per hoc, quod circumscripti sunt, exeunt; et per hoc, quod intus quoque praesentes sunt nunquam recedunt. Et faciem ergo Patris semper vident, et tamen ad nos veniunt; quia et ad nos spiritali praesentia foras exeunt, et tamen ibi se, unde recesserant, per internam contemplationem servant. Dicatur ergo: Venerunt filii Dei, ut 40 assisterent coram Domino, quia illuc spiritus conversione redeunt, unde nulla mentis aversione discedunt. CAPUT IV. amisit. --Valde quaerendum est quomodo inter electos angelos Satan adesse potuerit, qui ab eorum sorte, exigente superbia, dudum damnatus exivit. Sed recte inter eos adfuisse describitur,