comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riorem hominẽ Uideo aliam legẽ in m̃bris
meis repugnantẽ legi m̃tis mecꝰ : & captiuũ¬
N me ducentẽ in lege peccati. quȩ ÷ in mem¬
bris meis, Captiuũ : sed ex carne Captuũi
sed ex parte Nã mens repugnat: & condelec¬
tatur legi dĩ. Sic enim intelligere debemꝰ:
si de se ipso apłs loqͥtur. lam gͦ si mens ñ
consentit peccato titillanti. suggerenti
blandienti. si mens ñ consentit. qm̃ habet
interius alias delectationes suas delecta¬
tionib carnis nulla ex parte conferendas :
si gͦ non consentit. & ẽ in me quio dã mor¬
tuũ & qͥddam uiiũi: mors contendit : mens¬
ñ consentit. Nunquid ipsa mors ñ ẽ in te :
Nunquid illud quod mottuũ ẽ ñ ꝑtinet ad
mo : Et si ñ in m̃te : tam̃ in carne miser hͦ
Ñ enim in m̃te homo: & in carne non homo
Quis enĩ umqͣm carnẽ suã odio habuit:
Miser ego homo qs me libabit de corpore mor¬
tis huius: Quidẽ hoc fr̃s: Quasi carere
uult corpore Quid festinas: Si tantũ ibi ẽ

Expanded text:
n membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et est in me quiddam mortuum, et quiddam vivum, mors adhuc contendit, sn consentit. Numquid ipsa mors non est in te? Numquid illud quod mortuum est, non pertinet ad mo: etsi non in mente, tamen in carne miser homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͦd gemis: in adam om̃s moriunt᷑. In de
ẽ. qđ gemis: inde .ẽ. qđ cũ morte confligis
Inde .e corpus mortis huiꝰ Sed sic̃ in adã
om̃s moriunt᷑ : sic & in xp̃o õs uiuificat.¬
bunt᷑. Viuificatꝰ accepto corpore immor¬
tali ubi dicas. ubi ÷ mors contentio tua:
libatus eris a corpore mortis huiꝰ Non
dñm nr̃m. Uita iufa in isto corpore
adhuc bellũ ẽ nondũ triũphus. Huius
aut̃ belli : aliqͣndo erit triũphus. Adeo
sed qͦd odi illud facio. Si aut̃ qđ nolo hoc
facio: consentio legi: qm̃ bona.ẽ Uelle¬

Expanded text:
est quod gemis. In Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis. In Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis, inde est quod cum morte confligis, inde est corpus mortis hujus. Sed sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Vivificatus accepto corpore immortali, ubi dicas, Ubi est, mors, contentio tua? liberatus eris a corpore mortis hujus: non dire, vitam justi in isto corpore adhuc bellum esse, nondum triumphum. Hujus autem belli aliquando erit triumphus. Ideo sed quod odi, illud facio. Si autem quod odi, illud facio; consentio Legi
Abbreviated transcription (Latin):
sed mors ȩt̃na: qr poena ȩt̃na. Tii aut̃ xpĩa¬
nȩ. roga qͣntũ potes : exlama & dic Mi¬
ser ego homo : quis me libabit de corꝑe
mortis huiꝰ : Respondetur tibi Securꝰ
efficeris : non de te sed de dno tuo Secu¬
rus efficeris depignore tuo. Sꝑacũ xp̃o
regnũ xp̃i: iam pignꝰ tenens sanguinẽ
xp̃i. Dic dic. qͥs me libabit de corpore
mortis huiꝰ: ut respondeat᷑ tͥ grã dei
berabis de corꝑe mortis huiꝰ: ut hoc
corpꝰ ñ habeas. Habebis : sediã ñ mortis
huius. Ipsũ erit: sed ñ ipsũ erit Ipsũ
erit : qr ipsa card erit. Non ipsũ erit :
qr mortale ñerit. Sic sic libabis a
corpore mortis huiꝰ. ut mortale hoc induat
immortalitatẽ : & corruptibile hoc in-¬
duat in corruptionẽ Aqͦ ꝑ quẽ : Gr̃a
dĩ ꝑum xp̃m dnr̃m. Quia ꝑ unũ homi¬
nem mors: & ꝑ unũ hominẽ resurrectio
mortuorũ. Sic̃ in adã om̃s moriunt᷑ ¶nde

Expanded text:
sed mors aeterna, quia poena aeterna. CAsed mors aeterna, quia poena aeterna. CAe, roga quantum potes, exclama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus efficeris de pignore tuo. Spera cum Christo regnum Christi, jam pignus tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortiberaberis de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc induat i unum hominem mors, et per unum hominem resurrectio mortuorum. Sicut in Adam omnes moriuntur: inde
Abbreviated transcription (Latin):
dies adueniens ultimꝰ ꝓculdubio libabit.
Cuidẽ spro magnogemis: Quidẽ qđ di¬
cis quis me liberabit: Mortał loqueris:
moriturus loqueris. Separatio mortis a-
quando sit nescis. Ergo siue festines. siue
tardes : omnis uita humana breuis. ẽ. Quid
ꝓmagno gemis & dicis  quis me liberabre
de corpore mortis huius: Gr̃a dĩ. ꝑ ĩm¬
riuntur : Non qͣndoq inultimo suo
acorne soluunt᷑: Non illo die acor¬
pore moras huiꝰ liberabunt᷑ : tu pt¬
quia de corpore mortis huius liberabis:
nos dicis liberares a corpore mortis huius
qr ueniet dies ultimus uitȩ huius: et sol¬
uunt᷑ ad tẽpus a corpore mortis buius.
U eniet dies:: qͣndo om̃s qui inmonum̃tis¬
st̃ audient uocem eius &ꝓcedenr. Qiu
bona fecer̃ in resurrectionem uitȩ. Ecce
libati a corpore mortis huiꝰ. Qui male
fecer̃: in resurrectionem iudicii. Ecce
redier̃ ad corpora mortis huius. Corpis
mortis huiꝰ redit ad impiũ: nec inde
aliqͣndo soluetur. Inc̃ ñ erit uita ȩt̃na :

Expanded text:
dies adveniens ultimus procul dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis a quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? CAPUT XIrientur? non quandoque die ultimo a carne solventur? non illo die a corpore mortis hujus liberabuntur? Tu quia de corpore mortis hujus liberaberisnos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando omnes qui sunt in monumentis audient vocem ejus; et procedent qui bonliberati a corpore mortis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redierunt ad corpus mortis hujus. Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non erit vita aeterna,
Abbreviated transcription (Latin):
qu implere uolo. Inuenio gͦ legemm uo
lenti facere bonũ : qm̃ mͥ malũ adiace Et
hoc mͥ Nd̾menim caro ñ mea t aut de alia
substantia card. aut de alio pͥncipio earo
Aut anima ex dõ. & caro degente tenebrarũ:
Absit. Languor repugnat sanitati : semiuuus

Expanded text:
olo. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum; quoniam mihi malum adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio principio caro, aut anima ex Deo, et caro de gente tenebrarum. Absit. Languor repugnat sanitati. Semivivus
Abbreviated transcription (Latin):
aliã legem in m̃bris meis repugnantem
legi m̃tis meȩ. & captiuantẽ me in legẽ
peccati. quȩ ẽ in m̃bris meis. Quando
audis repougnantẽ : qͣndo audis captiuan¬
tem : bellũ non agnoscis: Uox gͦ triũ phi¬

Expanded text:
legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Quando audis repugnantem, quando audis captivantem, bellum non agnoscis? CAPUT II.
Abbreviated transcription (Latin):
res : hoc facis qđ lex odit : quomꝰ consentis
infirmitas mea: sed legem laudat uolun¬
tire Ne aliquis iã in apło pec candi sibi
quęrat exẽplũ : et det malũ exẽplũ: ñ
qđ uolo ago. Quid enĩ lex dicit: ñ c̃cupi¬
sces. Et ego nolo c̃cupiscere : & tam̃ c̃cupis¬
co: quã uis c̃cupiscentiȩ meȩ assensũ ñ
p̃beam : quã uis post eam ñ eam. Resisto
enim: a uerto m̃tẽ : nego arma: teneo m̃¬
bra: & tam̃ fit in mȩ qđ nolo Qđ ñ uult¬
& ler: nolo cũ lege Qd ñ uult: nolo Ergo
m̃te Sed magis ego sũ inm̃te qͣm in carne:
qr enĩ ego sũ in m̃te : ego sũ in regente :
Mens enĩ regit: caro regit᷑. Et magis sũ ego
in eo qđ rego : quã in eo qđ regor: qr gͣ
Iã accepta gr̃a saluatoris. ut m̃te conde¬
lector legi dĩ. ñ ego operor illud: Sed qđ
habitat in me peccatũ. Scio enĩ: qr ñ ha¬
bitat in me lterũ gͦ in me : audiqđ seqt᷑¬

Expanded text:
Si hoc facis quod lex odit, quomodo consentis infirmitas mea: sed Legem laudat voluntire: ne aliquis jam in Apostolo peccandi sibi quaerat exemplum, et det malum exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et tamen concupisco; quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post eam non eam. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; quod non vult, nolo: ergomente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia ergo jam accepta gratia Salvatoris, ut mente condelecter legi Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me
Abbreviated transcription (Latin):
Uelle enĩ adiacetmͥ. ꝑficere aut̃ bonũ
ñ adiacet. Adiacet uelle: ꝑficere ñ
& ñ annuit. Mentẽ aũtit: in sec retariũ m̃tis
intrat. Uidet foris strepentem c̃cupiscentiã.
¶ Condelector enĩ legidei . Honde me sed
de gr̃a dĩ. Tuc̃cupiscentia in carne tumu¬
ltuaris : m̃tem ÷ non subdis. In dõ sꝑabo
ñtimebo qͥd faciat mͥcaro Sic̃ nec aliena
ita nec mea. Qui gͦ in se haec agit᷑. nichil fa¬
cit: Multũ facit᷑: magnũ ẽ qđio facit: sed
tam̃ ñ ꝑficit. Quid. ẽ enĩ iꝑficere: ubi est

Expanded text:
elle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non adjacet. Adjacet velle, perficere non et non annuis, mentem avertis, in secretarium mentis intras. Vides foris strepentem concupiscentiam,. Condelector enim legi Dei: non de me, sed de gratia Dei. Tu concupiscentia in carne tumultuaris, mentem tibi non subdis. In Deo sperabo; non timebo quid faciat mihi caro . ita nec mea. Qui ergo in se haec agit, nihil facit? Multum facit: magnum est quod facit, sed tamen non perficit. Quid est enim perficere? Ubi est,
Abbreviated transcription (Latin):
litterȩ lib̵are alege peccati et mortis. ⁊.
peccati : Noni in carne peccati. In carne¬
qͥdem : sedñ in carne peccati Cȩtera gͦ
om̃is hominũ card peccati : sola illiꝰ ñ caro
peccati : qr ñ eũ mat̃ c̃cupiscentia sed gr̃a
concepit ¶ Lam̃ habens similitudinem car¬
nispeccati unde et nutrire & esurire
& sitire. & dormire. & fatigari. & mori potuit
Insimilitudinẽ carnis peccati misit dõ

Expanded text:
litterae liberare a lege peccati et mortis. 8. litterae liberare a lege peccati et mortis. 8. peccati. quidem, sed non in carne peccati. Caetera ergo omnium hominum caro, caro peccati: sola illius, non caro peccati; quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit: tamen habens similitudinem carnis peccati; unde et nutriri, et esurire, et sitire, et dormire, et fatigari, et mori potuit. In similitudinem carnis peccati misit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mandatũ. Idõ suꝑ modum : qr quanido
delinquebat sine mandato. minus erat :
qͣndo delinqͥr ꝑmandatũ: excedit modum
Quando enim ñ ꝓhibetur quis: Eutat qr
bene facit. Prohibitus : incipit nolle facere
Uincitur : trahit᷑: subiugat᷑ lã restat illi
gr̃am inuocare : qr ñ potuit legem ser
lex enĩ sp̃s uitȩ libauit te alege peccati
et mortis lex. ẽ fidei : lex ẽ. sp̃s: lex ẽ grȩ :
lex.ẽ miscđiae Illa uͦ lex peccati & mor¬
tis : ñ ẽ lex di : sed peccati & mortis. Illa
altera de qua dicit apłs. lex scã. et mari¬
datũ scm̃ & iustũ. & bonũ : lex ẽ dei:
Lex quae tͥ ostendit: ñ tollit peccatũ. Ab
alia tͥ lege ostendat᷑ peccatũ : ab alia tol¬
infirmabat᷑ ꝑ carnem. Rebellabat enim
caro tua : Subiugabat te card tua. Audie¬
bat legem: & plus incitabat c̃cupiscen¬
tiam tuã Infirmabat᷑ gͦ lex litterȩ ꝑ
carnẽ : ac ꝑ hoc impossibile erat legis

Expanded text:
per mandatum. Ideo, supra modum. Quando per mandatum. Ideo, supra modum. Quando delinquebat sine mandato, minus erat: quando delinquit per mandatum, excedit modum. Quando enim non prohibetur aliquis, putat quia bene facit. Prohibitus, incipit nolle facere: vincitur, trahitur, subjugatur: jam restat illi gratiam invocare; quia non potuit legem servLex enim spiritus vitae liberavit te a lege peccati et mortis, lex est fidei, lex est Spiritus, lex est gratiae, lex est misericordiae. Illa vero lex peccati et mortis, non est lex Dei, sed peccati et mortis. Illa vero altera de qua dicit Apostolus, Lex sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum, lex est Dei, lex quae tibi ostendit, non tollit peccatum. Ab alia tibi lege ostenditur peccatum, ab alia tolinfirmabatur per carnem. Rebellabat enim caro tua, subjugabat te caro tua; audiebat Legem, et plus incitabat concupiscentiam tuam. Infirmabatur ergo lex litterae per carnem: ac per hoc impossibile erat legis
Abbreviated transcription (Latin):
Meti uerba st̃. Uidete & attendite. ltaq
lex quidem scã. Quid tã scm̃ qͣuã ñ concupisces:
N eẽt mala legis p̃uaricatio: NISi eaẽ pp̃sa bona
Sienĩ ñ eẽt bonã : ñ eẽt malũ p̃uaricari rem
malam. Quia uͦ malũ ẽ eam p̃uaricari : ergo
bona ẽ Quid tam bonũ : quã ñ c̃cupisces
Lex gͦ scã : & mandatũ scm: &iustum et bo¬
num. Quomͦ satiat : quomͦ inculcat: quasi
contra calũniatores clamat. Quid dicis
manichee: Lex quȩ data ẽ ꝑmorsen. ma¬
la . ẽ : mala. ẽ dicunt & portenta: o frontẽ:
Tu dixisti semel mala. Audi apłm dicentem.
Lex quidem scã: et mandatũ scm̃ : et iustũ.
& bonũ. Iaces aliqͣndo : Qđ gͦ bonũ. ẽ. inqͥt᷑ͣ
mͥ factũ . ẽ. mors : absit. Sed peccatũ ut ap-¬
pareat peccatũ : ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ. ẽ. mortem
Et hic ꝑbonũ sic reũ accusat: ut alaude le
Quomͦ oꝑatũ. ẽ mortem : Ut appareat pec¬
catũ: et fiat supra modũ peccatũ delinqͥens

Expanded text:
i verba sunt; videte et attendite. Itaque lex quidem sancta. Quid tam sanctum, quam Non concupisces? Non esset mala legis praevaricatio, nisi ipsa esset bona. Si enim non esset bona, non esset malum praevaricari rem malam. Quia vero malum est eam praevaricari, ergo bona est. Quid tam bonum, quam Non concupisces? Lex ergo sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Quomodo satiat? quomodo inculcat? Quasi contra calumniatores clamat. Quid dicis, Manichaee? Lex quae data est per Moysen mala est? Mala est, dicunt. O portenta! o frontem! Tu dixisti semel, Mala: audi Apostolum dicentem, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Taces aliquando? Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Et hic, per bonum: sic reum accusat, ut a laude LegQuomodo operatum est mortem? Ut appareat peccatum; ut fiat supra modum peccatum, delinquens
Abbreviated transcription (Latin):
Dic ubi dixisti: ñ quod uolo ago. sed quod
odi illud facio. Existunt qui dicant quod
alium in te nescio quẽ transfiguraueris: la¬
borantem : deficientem : uinctũ. captiuum
Tumͥ dic dete ubi nemodubitat qr loque
retro oblitus. in ea quȩ ante st̃ extentus scdm
tionem seqͦr ad palmam suꝑnae uocationis
immortalitatẽ: non qr nondũ ꝓuenerat ad
iuftitiae ꝑfectionẽ Iã gͦ tã iustus erat quã st̃
angłi : sed nondũ immortał sic̃ st̃ angłi Sic in¬
quiunt: sic ẽ ꝓrsus. Modo dixisti : tam erat
iustus quã st̃ angłi: sed nondũ immortał.¬

Expanded text:
Nam ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic de te, ubi nemo dubitat quia loquerretro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum lmam supernae vocationis immortalitatem; non quia nondum pervenerat ad justitiae perfectionem. Jam ergo tam justus erat quam sunt Angeli, sed nondum immortalis sicut sunt Angeli. Sic, inquiunt, sic est prorsus. Modo dixisti: Tam erat justus quam sunt Angeli, sed nondum immorta
Abbreviated transcription (Latin):
psis sp̃itualib qr nondũ erant securi: non
dũ erant in ꝑfectione cȩlesti angłica nondũ
erant in illius patriȩ securitate : sed in huius
ꝑegrinationis sollicitudine uersabantur:
quid eis dicit: Certe spĩtuales eos uocauit.
Uos in qͥt qͥ sp̃ituales estis instruite huiꝰ modi
in spũ lenitatis : intendens te upsũ ne et tu
tempteris. Ecce quẽ sp̃itualem iã appellauie¬
ȩtate : timuit illi tẽptationis fragilitatẽ. unde
posset tẽptari spĩtuał: et si ñ exm̃te : utique
spĩtuat: idemq ccirnał. Ecce sp̃itualis. m̃te
feruio legi dĩ: ecce carnalis. carne aut̃ legi pec¬
cati. Idem gͦ ipse : & sp̃ĩtualis. &ccirnalis : idem
quisquis es qͥ carnalib concupiscentiis cedis
atq consentis : qui eas ut bonas putas ad ex¬
plendã libidinis satietatem : uł certe sic ui¬
des malas. ut eis tam̃ cedendo consentias : &
qͦ ducunt sequaris & om̃a quȩ suggerunt
ꝑpetres : totuscarnalis estu. Iu quisquis tał

Expanded text:
psis spiritualibus, quia nondum erant in perfectione coelesti et angelica, nondum erant in illius patriae securitate, sed in hujus peregrinationis sollicitudine versabantur? quid eis dixit? Certe spirituales eos vocavit: Vos, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, utique spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem quisquis es, quicumque carnalibus concupiscentiis cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis
Abbreviated transcription (Latin):
dñmter ut ab illo iste famulus auferretur.
nec auditꝰ. ẽ ad uoluntatẽ. qr ex auditꝰ ẽ. ad
sanitatem: forte ñ indecent̃ ipse logͥair ubi
dicit qr lex sp̃ituał. ẽ ego aut̃ carnał sum.¬

Expanded text:
num ter rogavit, ut ab illo iste stimulus auferretur; num ter rogavit, ut ab illo iste stimulus auferretur; nec auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non indecenter ipse loquitur, ubi dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dine reuelationũ mearũ apłs dicit ne extollar.
Nempe hic agnoscis apłm habentẽ magnitudi¬
nem reuelationũ : et tim̃tem elationis p̃cipi¬
tium. Ut gͦ noueris qr et ipse apłs qui uolebat
alios saluos facere adhuc curatur : ut no¬
ueris qr et ipse ad huc curat᷑ si magnipendis
ipsius honorem: audi quid ei medicus oppo¬
suerit adtumorem. Audi ñ me. Ipsũ audi con¬
tollaris ad huc cauendũ ẽ: Quidmͥ inqt dicis¬
tuectu : Audi qͥd sũ: & noli altũ saꝑe sed time
Audi qͦmꝰ breuis agnꝰ ingrediat᷑: ubi aries sic pe¬
riclitat᷑ In magnitudine inqͥt reuelationum
mearum ne extollar : datus ẽ mͥ stimulus car¬
nis angłs satanȩ qͥ me cola firet. Qualem tumo¬
rem timuit: qui mordacissimum epithe ma
accepit. Iã gͦ mͦ dic qr tanta erat in illo iusti¬
tia : quantã ẽ in angłis scĩs. An forte & angłs
sc̃s incȩlo ne extollat᷑ accipit samulũ angłm
satanȩ aqͦ colafiretur: absit hoc de angłis

Expanded text:
mearum ne extollar. Nempe hic agnoscitis Apostolum habentem magnitudinem revelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc curabatur; si magnipendis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit ad tumorem: audi non me, ipsum audi. Audi contollaris, adhuc cavendum est? Tu ne tu? Et tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis
Abbreviated transcription (Latin):
telligi. mortuũ me eẽ. cognoui. Qua iã etiam p̃ua¬
ricatione peccat : qͥ uidet ꝑ legẽ qd facere ñ de¬
beat: &tam̃ facit. Qđ aut̃ ait fefellit me peccatũ
occasione accepta ꝑmandatum : siue qr suasio
delectationis ad peccandũ uehem̃tior ẽ cũ ad ẽ
phibitio: siue quia etiam siquid homo fecerit
scđm iussa legis. si ad huc ñ sit fides quȩ ingr̃a
ẽ uult sibiitribuere ñ dõ: & suꝑbienido plus
peccat. Seqͥt᷑ gͦ & dicitScimꝰ aut̃ quia lex
S sentio. Uenundatus sub peccato: id ẽpec
n cans p̃tio tẽporaliũ uoluptatũ. IQuod eũ
operor ignoro: Idẽ ñ agnosco mỹcepais ue¬

Expanded text:
 quia jam etiam praevaricatione peccat, qui videt per legem quid facere non debeat, et tamen facit. Quod autem ait, Fefellit me peccatum, occasione accepta per mandatum: sive quia suasio delectationis ad peccatum vehementior est, cum adest prohibitio; sive quia etiam si quid homo fecerit secundum jussa legis, si adhuc non sit fides, quae in gratia est, vult sibi hoc tribuere, non Deo, et superbiendo plus peccat. Sequitur ergo, et dicit: Itaque lexatus: venumdatus sub peccato, id est, peccans pretio temporalium voluptatum. Quod enim operor, ignoro: id est, non agnosco esse
Abbreviated transcription (Latin):
apparet . Modo uidete: quã uere ita dictũ
sit Peccatũ inqͥt: ut appareat peccatũ. Non dix̃
ut sit. qr erat & quando ñ apparebat peccatũ¬
Nait concupiscentiã ñ habebam: sed concu¬
piscentiam nesciebam. Sic etiam hic ñ ait ut
sit peccatũ: sed ut appareat peccatũ ꝑ honũ
mͥ oꝑatũ. ẽ mortẽ Quam mortem: Ut fiat
supra modũ peccator: aut peccatũ ꝑ man¬
Ubi enim lex ñ ẽ nec p̃uaricatio. Et inuentũ
&d enim tam ꝑtinens aduitã : quã ñ concu
pisces: Peccatũ enim occasione accepta
ꝑ mandatũ fefellit me: & ꝑ illud occidit .
Concupiscentiã terruit: non extinxit fecit ti¬
morem poene: non amorẽ iustitia. Quid gͦ:
Quid dubitamꝰ ad hoc datam eẽ legem: ut in¬
ueniret se homo: Quando enim dĩ ñ phi¬
bebat amalo : latebat se homo Uires suas
languidas ñ inuenit: nisi qͣndo legemp¬

Expanded text:
apparet. Modo videte quam vere ita dictum apparet. Modo videte quam vere ita dictum sit: Peccatum, inquit, ut appareat peccatum. Non dixit, Ut sit; quia erat et quando non apparebat. Peccat» Non ait, concupiscentiam non habebam; sed, concupiscentiam nesciebam. Sic etiam hic non ait, ut sit peccatum, sed « ut appareat peccatum; per bonum mihi operatum est mortem. » Quam mortem? « Ut fiat supra modum peccans peccatum per manUbi enim lex non est, nec praevaricatio. « Et inventum d enim tam Peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Concupiscentiam terruit, non exstinxit: fecit timorem poenae; non amorem justitiae. Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo. Vires suas languidas non invenit, nisi quando legem p
Abbreviated transcription (Latin):
fefellit: & ꝑ illud occidit Gladio quem
portabas : te mnimicꝰ occidit. Armistius
te uiñeit: armis tuis te int̃emit Recipe
mandatũ : scito eẽ arma : ñ quibi te oc¬
cidat: sed quib ate occidat᷑ inimicus.
peo & lancea: ego in nomine dñi omĩpo¬
et mandatũ scm. & iustũ & bonũ Nunquio
uberiꝰ laudari potest : Paulo ante uerbo illo
qđ dix̃ absit: defenderat a crimine : nondum
laudauerat. Aliud. ẽ a crimine obiecto de¬
fende: aliud ẽ debito p̃conio p̃diccore Crim̃
obiectũ fuit. Iuid gͦ dicemꝰ  lex peccatũ ẽ
defensio: absit Uno uerbo defendit᷑ ueritas :
qr magna. ẽ apłi defendentis auctoritas Quio
diu defendat: Sufficit absit Amliltis inꝗt
exꝑim̃tũ acciꝑe eius qui in me loquit᷑ xp̃c.e
Modo aut̃ itaq lex qͥdem scã : et mandatũ scm̃¬
tũ ẽ mors. Iã dudũ aut̃ dixerat: Sine lege
peccatũ mortuũ.ẽ. Ubi uos ad monueram
quia mortuũ dix̃. absconditũ. ẽ latet: nori

Expanded text:
fefellit me per illportabas, te inimicus occidit; armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Recipe mandatum: scito esse arma, non quibus occidat te, sed quibus a te occidatur inimicus. ypeo et lancea; ego in nomine Domini omnipoet mandatum sanctum, et justum, et bonum. Numquid uberius laudari potest? Paulo ante verbo illo quod dixit, Absit, defenderat a crimine, non laudaverat. Aliud est a crimine objecto defendere, aliud debito praeconio praedicare. Crimen objectum fuit, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Defensio, Absit. Uno verbo defenditur veritas; quia magna est Apostoli defendentis auctoritas. Quid diu defendat? Sufficit. Absit. An vultis, inquit, experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus ? Modo autem: Itaque lex quidem stum est mors. Jamdudum autem dixerat. Sine lege peccatum mortuum est. Ubi vos admonueram, quia mortuum est, dixit, absconditum latet, non
Abbreviated transcription (Latin):
nes : sed ñ sic̃ lex tua dñe. Felix anima
quȩ huiꝰ modi delectationib oblectat᷑:
ubi turpitudine nulla in qͥnat᷑: & ue¬
ritatis serenitate purgat᷑ Quando aut̃
delectat lax dĩ: et sic delectat ut om̃s¬
suauitatẽ uł illam. Suauis. es dñe : & in
tua suauitate doce me iustificationes tuas.
Intua suauitate doce me: & doces me Inc̃
disco ut faciã : si in tua suauitate doceas me
Cȩterũ quã diublandit᷑ iniqͥtas & dulcis ẽ.
iniqͥtas : amara ueritas. In tua suauitate
doce me: Suauis sit ueritas: dulcedo con¬
temnat᷑ iniqͥtatis. Multo ẽ melior & sua¬
uior ueritas : sed sanis suauis ẽ panis:¬

Expanded text:
nes, sed non sicut lex tua, Domine. Felix anima nes, sed non sicut lex tua, Domine. Felix anima quae hujusmodi delectationibus oblectatur, ubi turpitudine nulla inquinatur, et veritatis serenitate purgatur. Quem autem delectat lex Dei, et sic delectat, ut omsuavitatem, vel illam? Suavis es, Domine, et in tua suavitate doce me justitias tuas . In tua suavitate doce me, et doces me. Tunc disco ut faciam, si in tua suavitate doceas me. Caeterum quamdiu blanditur iniquitas et dulcis est iniquitas, amara est veritas. In tua suavitate doce me: ut suavis sit veritas, dulcedine tua contemnatur iniquitas. Multo melior est et suavior veritas, sed sanis suavis est panis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sp̃s tuus in carnẽ relabitur: qr ñ eũ dedi
sa illi a qͦ suspendat᷑. Non se continet: siñ con¬
tinetur. Noli remanere in te. Transcende et
te: in illo pone qͥ fecit te.Nã si inte spem ha¬
bueris: accepta lege p̃uaricator eris. Inueniex
te hostis nudũ refugio: inuadet te neforte
rapiat ut leo : & ñ ẽ qui eruat. Idine lege
enim peccatũ mortuũ. ẽ Quid ẽ mortuũ. ẽ
Later : ñ apparet: omnino tanꝗ sepultũ
ignorat᷑ Adueniente aut̃ mandato. pecy¬
catũ reuixit. Quid ẽ reuixit: Apparere
coepit: senti ri coepit rebellare aduer
Ouita dulcis. dulcis ẽ: quasi uoluptas c̃cupi¬
scentiae. Uerũ. ẽ. Nec eam hões sequerentur.
nisi dulcis eã. Teatrũ. spectaculũ : meretrix
lasciua : turpissima cantilena : dulcia st̃ ista
c̃cupiscentiȩ: dulcia plane : suauia : delecta¬
bilia: Sed narrauer̃ mͥ iniqͥ delectationes
Suauia st̃ dulcia st̃ delectabilia st̃ : sed audi
meliora. Marrauer̃ mͥ iniusti delectatio¬

Expanded text:
us tuus in carnem relabitur, quia non dedisti eum illi a quo suspendatur. Non se continet, si non continetur. Noli remanere in te, transcende et te: in illo te pone qui fecit te. Nam si spem in te habueris, accepta Lege praevaricator eris. Invenit te hostis nudum refugio, invadit te: vide ne forte rapiat, velut leo, et non sit qui eruat . Atteenim peccatum mortuum est. Quid est, mortuum est? Latet, non apparet omnino, tanquam sepultum ignoratur. Adveniente autem mandato, peccatum revixit. Quid est, revixit? Apparere coepiO vita dulcis! Dulcis est quidem voluptas concupiscentiae: verum est, nec eam homines sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt ista concupiscentiae; dulcia plane, suavia, delectabilia: sed, Narraverunt mihi injusti delectationesSuavia sunt, dulcia sunt, delectabilia sunt: sed audi meliora, Narraverunt mihi injusti delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
homo uicit te concupiscentia tua uicit: qr in
malo locote inuenit. Inuenitte in carne idõ
uicit. Migra de carne tua dixi: ñ ut moriaris.
bnmo audeo dicere dixi ut moriaris. Si mor¬
tui estis cũ xẽo: quae sursũ st̃ quȩrite In carne
uiuens: noli eẽ in carne Omnis caro foenũ.:

Expanded text:
homo, vicit te concupiscentia tua; vicit, quia in malo loco te invenit: invenit te in carne, ideo te vicit. imo audeo dicere, dixi ut moriaris. Si mortui estis cum Christo, quae sursum sunt quaerite. In carne vivens, noli esse incarne. Omnis caro fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
cheȩ: responde mͥ. Mala . ẽ. lex quȩ dicit ñ con¬
cupisces : Hoc nec luxuriosus m et nequã
aliquis respondet Et enĩ ipsi hões flagitiosi
qͣndo rep̃hendunt᷑ erubescunt st quando st̃
int̾ castos : lasciuire ñ audent. Concupiscentiã¬
nesciebã : nisi lex dicer& ñ c̃cupisces. Ibam
enim post c̃cupiscentiã meã: et quatrahe¬
bat currebam: eiꝰq illecebras blandas et ex
carnali suauitate iocundas. magnã felicita¬
tẽ arbitrabar. Procedit lex dĩ: & dicit ñ coꝵ
cupisces Ille homo qͥ putabat magnũ bo¬
nũ eẽ. magnãq felicitatẽ. existimabat.
ea quȩ posset suȩ c̃cupiscentiȩ ñ negare:
sequi qua trabit: audit ñ c̃cupisces: &co¬
gnosit. eẽ peccatũ. Lex dicit: homo audiuire.
Dõ credidit: peccatũ suũ uidit. Qđ̾bonũ pu¬
tabat: malũ eẽ. cognouit. Uoluit frenare
c̃cupiscentiam suã: ñ ire post eã. Strinxit se
conatꝰ ẽ uietꝰ ẽ Qui fuit ante ignarus maloꝵ

Expanded text:
 responde mihi. Mala est Lex quae dicit, Non concupisces? Hoc nec luxuriosus mihi et nequam aliquis responderit. Etenim et ipsi homines flagitiosi quando reprehenduntur, erubescunt; et quando sunt inter castos, lascivire non audent. Si enesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem arbitrabar. cupisces. Ille homo qui putabat magnum bonum esse, magnamque felicitatem existimabat, ea quae posset, suae concupiscentiae non negare, sequi qua trahit; audit, Non concupisces; et cognoscit esse peccatum. Deus dixit, homo audivit, Deo credidit, peccatum suum vidit; quod bonum putabat, malum esse cognovit: voluit frenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est, victus est. Qui fuit antea nescius malorum
Abbreviated transcription (Latin):
legis. fluuiꝰ eoncupiscentiȩ frenatus ẽt ñ siccatꝰ.
Quȩ teducebat obicib nullis: obruit te.
obicibus ruptis. Concupiscentia tua minor
erat quando tuã mouebat libidinem. Om¬
nis ẽ quando transcendit legem. Uis nosse
quã magna sit : uide qđ rupit. Nc̃cupisces

Expanded text:
legis, fluvius concupiscentiae frenatus est, non siccatus: quae te ducebat obicibus nullis, obruit te obicibus ruptis. Concupiscentia tua minor erat quando tuam movebat libidinem; omnis est, quando transcendit legem. Vis nosse quam magna sit? Vide quid rupit. Non concupisces;
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce interim qđ ñ intelleximꝰ paululum
seponamꝰ : ut ad laudem legis quae aꝑta
ẽ ueniamꝰ. Passiones inquit peccatorum
quȩ ꝑlegem st̃ oꝑabantur in m̃bris nr̃is:
ut fructũ ferrent morti: ¶Nc̃ gͦ euacuati

Expanded text:
Ecce interim quod non intelligimus, paululum Ecce interim quod non intelligimus, paululum seponamus, ad laudem Legis quae aperta est veniamus. Passiones, inquit, peccatorum, quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum
Abbreviated transcription (Latin):
conuincere conant᷑. Quid dicã catho¬
licos ñ intelligentes. & ñ potiꝰ negli¬¬
gentes: Non est enĩ multũ si quis ue¬
lit eẽ. diligens post calũnias ab here¬
tico auditãs. saltem consiđare in codi¬
ce circũ stantiam lectionis. Qͦd si fecerit
ibi mox inueniet unde aduersariũm
loqͣcem conuincat: unde hostes legͥs
rebellesq prosternat Et sienim tar¬
dus ẽ ad intelligenda uerba apti.
manifesta ibi laus exp̃ssa. ẽ. legis dĩ
erigit ceruicẽ. & exaltat cornua. Im.¬
petit te: facit impetũ. Ecce inquit
passiones peccatorũ quȩ ꝑlegẽ st̃.:.
passiones peccatoꝵ. & oꝑant᷑ in m̃¬
bris nr̃is. ut fructũ ferant morti:
Lege aliquantũ: ꝓgredẽ. Iotũ audi pati¬
enter : & si ñ intelligent̃. Hoc enĩ qđ ait
passiones peccatoꝵ quȩ ꝑ legem suNt
oꝑabantur in m̃bris nr̃is: multũ ẽ ut
intelligas. Sed priꝰ esto mecũ laudator
legis: & tnc̃ fieri mereberis intellector
Clausũ corhabes᷑ &clauem accusas:

Expanded text:
 catholicos non intelligentes, et non potius negligentes? Non enim multum est, si quis velit esse diligens, post calumnias ab haeretico auditas, saltem considerare in codice circumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet unde adversarium loquacem redarguat, unde hostes Legis rebellesque prosternat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, manifesta ibi laus est expressa legis Dei. erigit cervicem, exaltat cornua, impetit te, facit impetum: Ecce, inquit, passiones peccatorum quae per Legem sunt. passiones peccatorum, et operantur in membris nostris, ut fructum ferant morti? Lege, aliquantum progredere, totum audi patienter, et si non intelligenter. Hoc enim quod ait, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, multum est ut intelligas: sed prius esto mecum Legis laudator, et tunc fieri mereberis intellector. Clausum cor habes, et clavem accusas?
Abbreviated transcription (Latin):
adam &xp̃m: Illũ ad condemnationem: hunc
adiustificationem : cũ tanto post adam uenerit
xp̃c incarne : ut sciamꝰ etiam antiqͦs iustos qui¬
cũq eẽ potuer̃. non nisi ꝑ eandem fidem lib̾atos
ꝑquã lib̃am̃ et nos: fidem scilicet incarnationis
xp̃i. quae illis p̃nuntiabat᷑ sic̃ & nob̵ anñtiatur.
I dõ hic xẽm hominẽ dicit cũ sit & d̃s: ne quis
existimet antiqͦs. austos ꝑdm̃ tantũmͦ xp̃m

Expanded text:
m, illum ad condemnationem, hunc ad iustificationem, cum tanto post Adam uenerit Christus in carne, ut sciamus etiam antiquos iustos, quicumque esse potuerunt, non nisi per eandem fidem liberatos, per quam liberamur et nos, fidem scilicet incarnationis Christi. quae illis praenuntiabatur, sicut nobis adnuntiatur. ideo hic Christum hominem dicit, cum sit et deus, ne quis existimet antiquos iustos per deum tantum m
Abbreviated transcription (Latin):
ũ enim essemꝰ incarne ait apłs: passi¬
ones peccatoꝵ quae ꝑlegem st̃ oꝑa¬
bantur in m̃bris nr̃is. ut fruetũ ferrent
& culpare legem dei Dicit aliquis. Absit
hoc ab animo qualiscũq xpĩaru. Quis
hocuł in sanus audeat de apło suspicari:
Ettam̃ fr̃s mei uerba ista male intellecta:
fomitem insaniȩ furoris manicheoꝵ sũb¬
minastrarutł. Manichȩi enim logem dĩ
ꝑmoy sen datã dicui non adõ datã &

Expanded text:
um enim essemus in carne, ait Apostolus, passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent reprehendere et culpare legem Dei. Dicit aliquis, Absit hoc ab animo qualiscumque christiani: quis hoc vel insanus audeat de Apostolo suspicari? Et tamen, fratres mei, verba ista male intellecta, fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Moysen datam, dicunt non
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ ẽ His gradib homine ꝑfecto :
nulla substantia inuenit᷑ malũ: Neq lex
mala. ẽ quae oftendit homini in quibus pec¬
catoꝵ uinculis iaceat: ut ꝑfidem inplorato
libatoris auxilio. & solui & erigi. & flrnissime
constitui mereatur : In pͥma gͦ actione quȩ
ẽ ante legẽ: nulla pugna ẽ cũ uoluptatib
huiꝰ scłi. In scđa quȩ sub lege ẽ pugnamꝰ:

Expanded text:
ti. His gradibus homine perfecto, nulla substantia invenitur malum: neque Lex mala est, quae ostendit homini in quibus peccatorum vinculis jaceat, ut per fidem implorato Liberatoris auxilio, et solvi, et erigi, et firmisse constitui mereatur. In prima ergo actione, quae est ante Legem, nulla pugna est cum voluptatibus hujus saeculi: in secunda, quae sub Le
Abbreviated transcription (Latin):
enim appeitus talis in est animae legi dei sub¬
iecta eẽ ñ potest: idẽ ñ potest implere euae
lex iub&. Sed si sp̃itualia bona ddesidare coe¬
perit & tẽporalia contemnere: desinet car¬
nis eẽ prudentia: & spui ñ resister Cadem
nãq anima cũ inferiora appetit prudentiã
Non qr prudentia carnis substantia ẽ qua
induitur anima uł exuit᷑ : sed ipsius animȩ
affectio quae omĩno eẽ. desinet. cũ se totam
ad suꝑna conũterit.  Qui aut̃ in carne st̃
inquit. dõ placere ñ posst̃: id ẽ qͥ uolupta¬
tib carnis adquiescunt. Ne quis enim di
ctũ de his putaret qui de hac uita nondũ
excesser̃ : oportunissime subiuntẽ os aut̃ i
ñ estis in carne sed inspũ utiq ad huc in
hac uita constitutis loquit᷑ In spũ enim
erant: qr in fide & spe et caritate sp̃itualiũ
rerũ ad quiescebant: NSi tam̃ inqt sp̃s dei

Expanded text:
enim appetitus talis inest animae, legi Dei subenim appetitus talis inest animae, legi Dei subjecta esse non potest; id est, non potest implere quae lex jubet. Sed cum spiritualia bona desiderare coeperit, et temporalia contemnere, desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem namque anima cum inferiora appetit, prudentiamnon quia prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur; sed ipsius animae affectio est, quae omnino esse desinet, cum se totam ad superna converterit. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt: id est, qui voluptatibus carnis acquiescunt. Ne quis enim de his dictum putaret, qui de hac vita nondum excesserunt, opportunissime subjunxit: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Utique adhuc in hac vita constitutis loquitur. In spiritu enim erant, quia in fide et spe et charitate spiritualium rerum acquiescebant. Si tamen, inquit, Spi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃: quȩ carnis st̃ sapiuñ : id. ẽ carnalia bonã pro
Prudentia aut̃ sp̃s uita & pax: qr prudentia car¬
nis inimica indm̃. Ipse ostendit cur dixerit ini-¬
mica: ne qͥs putaret ex aduerso aliud uenire pͥn¬
cipiũ: Subiungit enĩ: et dic̃ Legi enĩ dĩ ñ. ẽ sub¬
iecta : nec enĩ potest. Ergo facere cont᷑ legem. hoc :
inimicũ eẽ in dm̃.: N qr dõ aliqͥd nocere potest.
sed sibi nocet qͥsqͥs resistit uoluntati dei. hoc ÷ enĩ
aduersus stimulũ calces mittere: ut paulo apło
cũ ad huc eccłiã ꝑsequeretur. diuinitꝰ dictũ. ẽ Sic ẽ
aut̃ dictũ : legi aut̃ dĩ ñ ẽ subiecta᷑: nec enĩ potest :
Tanꝗ si diceret᷑ Nix ñ cale facit: nec enĩ potest:
Quãdiu enĩ nix ẽ : ñ cale facit. Sed resolui potest
& feruere: ut cale faciat. Sedeũ hoc facit iãnix n ÷
Sic et prudentia carnis dr̃ : cũ anima ꝓmagnis
bonis temporalia bona concupiscit Quam diu

Expanded text:
sunt, quae carnis sunt sapiunt: id est, carnalia bona pro sunt, quae carnis sunt sapiunt: id est, carnalia bona pro prudentia autem spiritus vita et pax. Quia prudentia carnis inimica est in Deum. Ipse ostendit quid dixerit, inimica: ne quis putaret ex adverso aliud venire principium. Subjungit enim, et dicit, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest. Ergo facere contra legem, hoc est inimicum esse in Deum: non quia Deo aliquid nocere potest, sed sibi nocet quisquis resistit voluntati Dei: hoc est enim adversus stimulum calces mittere, ut Paulo apostolo, cum adhuc Ecclesiam persequeretur, divinitus dictum est . Sic est autem dictum, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest: tanquam si diceretur, Nix non calefacit; nec enim potest. Quamdiu enim nix est, non calefacit: sed resolvi potest et fervere, ut calefaciat; sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnis dicitur, cum anima pro magnis bonis temporalia bona concupiscit. Quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia Idõ enĩ ñ implebat᷑ lex : qr ipsius iusti¬
tiae nondũ erat caritas : quae dilectione tene¬
ret interiora m̃tis. ne adpeccatũ delectatione
rerũ tẽporaliũ traberetur. Ergo infirmabatur
lex ꝑ carnem: id.ẽ ñ efficiebat iustos deditos carni
¶Sed dĩ filiũ suũ misit insimilitudinẽ carnis pec¬
cati. Non enĩ caro peccati erat: quȩ ñ carnali
delectatione nata erat. Sed tam̃ in erat similitu
ñ meruit adã : nisi peccando: Sed qd fecit dĩ: ¶De
peccato dã nauit peccatũ in carne Idẽ suscipien¬
Ido carnem hõis peccatoris. & docendo quẽ ad mo¬
dũ uiueremꝰ. peccatũ in ipsa carne dãnauit: ut
det̃noꝵ caritate sp̃s flagrans ñ duceret᷑ captiuus
in consensionẽ libilinis. Ut iustitia inqͥr legis
impleret᷑ in nob: qͥ ñ scđm carnem ãbulamꝰ sed¬
seđm sp̃m. Itaq p̃cepta legis ꝑ caritatem impled st̃
quȩ ꝑtimorem ñ poterant. Qui enĩ scđm carnem

Expanded text:
carnalia: ideo non implebatur lex, quia ipsius justitiae nondum erat charitas, quae interiore deleret mentem, ne ad peccatum delectatione rerum temporalium traheretur. Ergo infirmabatur lex per carnem, id est, non efficiebat justos deditos carni. Sed Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccati. Non enim caro peccati erat, quae non de carnali delectatione nata erat; sed tamen inerat ei similirtem autem non meruit. Adam nisi peccando. Sed quid fecit Dominus? De peccato damnavit peccatum in carne: id est, suscipiendo carnem hominis peccatoris, et docendo quemadmodum viveremus, peccatum in ipsa carne damnavit, ut aeternorum charitate spiritus flagrans non duceretur captivus in consensionem libidinis. Ut justitia, inquit, legis impleretur in nobis, qui non sspiritum. Itaque praecepta legis per charitatem impleta sunt, quae per timorem non poterant. Qui enim secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
cata ñ inueniunt᷑ in regulis p̃ceptoꝵ qͣs hab& ueritas :
idõ ipsa ueritas peccatorib dicit non noui uos
Sic̃ enim tenebrȩ octis ñ uidendo: ita peccata
m̃te ignoranda sentiunt᷑. & ista locutione dietũ
arbitror inpsalmis . Delicta qͥs intelligit᷑ Imploret¬
gͦ auxiliũ qui sic positꝰ ẽ & nouerit suũ fuisse
qđ cecidit: non suũ eẽ qͦd surgit. TMiser ego inqͥt¬

Expanded text:
cata non inveniuntur in regulis praeceptorum, quas habet veritas, ideo ipsa Veritas peccatoribus dicit, Non novi vos. Sicut enim tenebrae oculis non videndo, ita peccata mente ignorando sentiuntur. Ex ista locutione dictum arbitror in Psalmis, Delicta quis intelligit ? Noergo auxilium, qui sic positus est, et noverit suum fuisse quod cecidit, non suum esse quod surgit. Jam eni
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ lex : Et ñ implentes iussa reos tenex:
ut eos gem̃tes & ñ ualentes implere qu&̧
iussa st̃. ad grãm libatoris aliqͣndo con-¬
uertat: Cũ gͦ tria quȩdam in illa simili¬
tudine uideamꝰ : mulierem. uirũ. & legẽ:
& rursũ in hac ꝓpt̃ quã similitudo ad hibita
ẽ tria. animã: peccatũ : et legẽ peccati:
hoc solũ hic diũsũ ẽ qđ in illa similitudine uir mo¬
ritur. ut nubat mulier cui uolet: & alege uiri soluat᷑.
Hi c aut̃ ipsa anima morit᷑ peccato: ut nubat xp̃o. Cũ
aut̃ moritur peccato: moritur etiã legi peccati.Itaq
ait fr̃s mei & uos mortui estis legi ꝑ cor pus xp̃i:
Nut sitis alteriꝰ qͥ ex mortuis resurrexit: ut fruca ficemꝰ
deo. Cũ enĩ essemꝰ in carne inqt. id ẽ carnalib desi¬

Expanded text:
tantum lex, et non implentes jussa, reos tenet, tantum lex, et non implentes jussa, reos tenet, ut eos gementes et non valentes implere quae jussa sunt, ad gratiam Liberatoris aliquando convertat. 2. Cum ergo tria quaedam in illa similitudine videamus, mulierem, virum, et legem; et rursum in hac re propter quam similitudo adhibita est, tria, animam, peccatum, et legem peccati: hoc solum hic diversum est, quod in illa similitudine vir moritur, ut nubat mulier cui volet, et a lege viri solvatur; hic autem ipsa anima moritur peccato, ut nubat Christo; cum autem moritur peccato, moritur etiam legi peccati. Itaque, ait, fratres mei, et vos mortui estis legi per corpus Christi, ut sitis alterius qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Cum enim essem
Abbreviated transcription (Latin):
Peccando enĩ ad mortẽ labim᷑. Uehem̃tius
enĩ peccamꝰ legeꝓhibente : quãsi nulla
lege ꝓhibem᷑. Accedente autẽ gr̃ai: id ipũ
qđ lex onerose usserat: iã sine onere
ac libentissime implemꝰ. Lex gͦ peccciti
et mortis. id.ẽ. quae imposita ẽ peccantib
atq morientib iubet tantũ ne c̃cupiscamꝰ :
et tam̃ c̃cupiscimꝰ: Lex aut̃ sp̃s uitȩ quae ꝑti¬
net ad grãm. & lib̾at alege peccati et mortis.
facit ut ñ concupiscamꝰ: & impleamꝰ iussa
legis : ñ iã serui legis ꝑtimorem. sed amici
ꝑcaritatẽ: & serui iustitiae unde illa lex
ꝓmulgata .ẽ. lustitiȩ aut̃ ñ seruilit̃ sed li¬
beralit̃ seruiendũ : idẽ caritate potius
quã timore. Idõq uerissime dictũ ẽ Legẽ
gͦ euacuauimꝰ ꝑfidẽ : Absit: sed legẽ statu¬
imus. Hoc enĩ efficit fides : qđ lex iubex
Statuit᷑ gͦ lex ꝑfidẽ. Iuae fides si ñ sit iubet

Expanded text:
. Peccando enim ad mortem labimur. Vehementius . Peccando enim ad mortem labimur. Vehementius enim peccamus lege prohibente, quam si nulla lege prohiberemur. Accedente autem gratia, idipsum quod lex onerose jusserat, jam sine onere ac libentissime implemus. Lex ergo peccati et mortis, id est, quae imposita est peccantibus atque morientibus, jubet tantum ne concupiscamus, et tamen concupiscimus. Lex autem spiritus vitae, quae pertinet ad gratiam, et liberat a lege peccati et mortis, facit ut non concupiscamus, et impleamus jussa legis, non jam servi legis per timorem, sed amici per charitatem, et servi justitiae unde illa lex promulgata est. Justitiae autem non serviliter, sed liberaliter serviendum est, id est, charitate potius quam timore. Ideoque verissime dictum est, Legem ergo evacuamus per fidem? Absit: sed legem statuimus . Hoc enim efficit fides, quod lex jubet. Statuitur ergo lex per fidem: quae fides si non sit, jubet
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ ẽ qͦd accessit ꝑlegẽ. Qđ Peccatũ
dicit supͣ modũ eẽ qm iam eũ appa¬
reat eẽ. peccatũ : tam̃ et ad iuncta p̃ua¬
ricatione cumulatur. Ubi enim ñ ẽ
lex: nec p̃uaricatio. Et hoc ÷ qđ dicit᷑
ut fiat supͣ modũ percator. aut peccatũ ꝑ
mandatũ. Qua ꝓpt̃̾ legem quã uis a pec¬
cando ꝓhibeat: ñ tam̃ sic dicit datã ut
liberaret apeccato: sed ut demonstrarex
peccatũ. Cui seruiens anima. debet se ad
grãm libatoris conũtere: ut apeccato libet᷑
peccatoꝵ. Iđ quidem ad hoc utile. ẽ: ut sen¬
tiat anima se ipsã ñ sufficere ad extrahen¬
dum se de seruitute peccati : atq hoc mͦ
de tumescente atq extincta om̃i suꝑbia.
subdatur lib̾atori suo : sincerit̃q homo di
sub lege peccati : sed in lege iustitiae Lex
Aut̃ peccati dr̃ : ñ qr lex ipsa peccatũ ẽ
sed qr peccatorib imponit᷑ Idõ etiã lex
mortis : qr stipendiũ peccati mors. Acu¬
leus mortis peccatũ : uirtꝰ aut̃ peccati. lex

Expanded text:
eccatum dicit supra modum esse; quoniam cum jam appareat esse peccatum, fit tamen, et adjuncta praevaricatione cumulatur. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Et hoc est quod dicit, Ut fiat supra modum peccator, aut peccatum per mandatum. Quapropter legem, quamvis a peccando prohibeat, non tamen sic dicit datam, ut liberaret a peccato; sed ut demonstraret peccatum, cui serviens anima debet se ad gratiam Liberatoris convertere, ut a peccato liberetur. peccatorum. Quod quidem ad hoc utile est, ut sentiat anima se ipsam non sibi sufficere ad extrahendum se de servitute peccati; atque hoc modo detumescente atque exstincta omni superbia, subdatur Liberatori suo, sinceriterque homo dicsub lege peccati, sed in lege justitiae. Lex autem peccati dicitur, non quia lex ipsa peccatum est, sed quia peccatoribus imponitur. Ideo etiam lex mortis, quia stipendium peccati, mors ; aculeus mortis, peccatum; virtus autem peccati, lex