comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
io÷ diaboli Qͣmͦ gͦ ce filii abrahe erant: ce¬
ce filii abrahe ñ erant  Utr̃q in ilł ostendit.
Et filii ab̾he erant ꝓpt̾ originẽ carnis: oe ñ e¬
rant filii abrahe ꝓpt̾ intiũ diabolice ꝑsuasi¬
Et illo erant: ae ex illo ñ erant. Etͦm ex illoe¬
rant: Qaͥ ip̃e creauit hoĩem: de qͦ nati erãt.
creator carnis &e anime. Qͦmͦ gͦ ex illo ñ erant:
Qͥa uitiosi a se ip̃is facti erãt. Exy illo ñ erãt:
qͥaͥ imitando diabłm filii diabłi fcĩ erãt. ue-
int gͦ dñs d̾s ad hominẽ pecc̃orẽ. Duo noĩa
andistii &e hominẽ &e pecc̃orem. Qd homo ẽ

Expanded text:
est diaboli. Quomodo ergo et filii Abrahae erant, et filii Abrahae non erant? Utrumque in illis ostendit: et filii Abrahae erant, propter originem carnis; et non erant filii Abrahae, propter vitium diabolicae persuasium attendite: et ex illo erant, et ex illoa ipse creavit hominem de quo nati erant. creator carnis et animae. Quomodo ergo ex illo non erant? Quia vitiosi a seipsis facti erant. Ex illo non erant, quia imitando diabolum, filii diaboli facti erant. 16. Venit ergo Dominus Deus ad hominem peccatorem. Duo nomina audisti, et hominem, et peccatore
Abbreviated transcription (Latin):
flata : ĩ ista magnitudo s tumor. Et
ti: Deinde nonne ip̃e ille ẽ ppłs qͥ in egyp¬
to lateres faciebat: et regib diuis ñ saltem
in auro & argento s in luto seruiebat : Si
nemini seriustis unꝗͣ oingͣti÷ qͥd est qd̾ as¬
sidue uobis imputat d̾s. qd̾ uos de domo ĩ¬
intutis lib̾auit: An forte pr̃es ur̃i serui e¬
rant ⁊ cuos aũ qͥ loqͥmini nemini unqͣm
seruistis : Qm gͦ soluebatis iam tributa
romanis. unde ce ip̃i ĩuitati laq̃um qͣi cap¬
tionis ꝓposiustis ut dicetis: hioct reddere tͥ¬
butũ cesaris ut si dirisset licet teneretise
ũ. qiͣ male obtasset libertati seminis ab he.
Si autẽ diceret non licet calũpniaremini ap̃
reges t̾re: qd̾ ꝓhib̾et regib tͥbuta ꝑsolui. i¬
to ꝓlato nĩno uicti estis: & captiom ur̃e uos
ip̃i estis respondere cõpulsi. Ibienĩ uobis dic¬
tũ est. Reddite cesari q̃ cesaris sunt: & deo q̃
dĩ sunt. cum uos ip̃i respondissetis qd̾ mĩmꝰ¬

Expanded text:
flata! Non est ista magnitudo, sed tumor. Et ti ? Deinde, nonne ipse ille est populus qui in Aegypto lateres faciebat, et regibus duris non saltem in auro et argento, sed in luto serviebat ? Si nemini servistis unquam, o ingrati, quid est quod assidue vobis imputat Deus quod vos de domo servitutis liberavit ? An forte patres vestri servierunt, vos autem qui loquimini, nemini unquam servistis? Quomodo ergo solvebatis jam tributa Romanis, unde et ipsi Veritati laqueum quasi captionis proposuistis, ut diceretis, Licet reddere tributum Caesari? ut si dixisset, Licet; teneretis eum quasi male optasset libertati seminis Abrahae: si autem diceret, Non licet; calumniaremini apud reges terrae, quod prohiberet regibus tributa persolvi. Merito prolato nummo victi estis, et captioni vestrae vos ipsi estis respondere compulsi. Ibi enim vobis dictum est, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt; cum vos ipsi respondissetis quod num
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ qͥs eẽt diabolo pr̃. Hic uͦ destestabił error
mancheoꝵ : inuenit adbue qͣ deciꝑet ĩꝑitos.
Solent enim dicere. Puta diaboiꝰ angłs fu¬
it: & lapsus ẽ. Ab illo cepit pecẽm sicut
dicitis. Pat̾ eiꝰ qͥs erat: NIos contͣ. Ciͥs enĩ
illi contͣ. Dñs dixit euangłiũ loquit᷑: dia

Expanded text:
is esset diaboli pater. Hic vero detestabilis error Manichaeorum invenit adhuc qua deciperet imperitos. Solent enim dicere: Puta diabolus angelus fuit, et lapsus est; ab illo coepit peccatum, sicut dicitis: Pater ejus quis erat? Nos contra: Quis enim illi contra: Dominus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
bat ip̃e peccatũ. S forte de sensu meo dixi:
qr peccatũ sacͥficiũ ẽ ꝓ peccato. qi legcit̃
agnoscant ͥ qͥ ñ leger̃t: ñ fint pigͥ. Non
sint inqmͣ pigͥ ad legendũ: ut ueraces
non erat expiatio perc̃oꝵ set umbra fu¬
t᷑oꝵ ⁊ eadem ip̃a sacͥficia. easdẽ ip̃as hos¬
tias. easdem ipãs uictimas. eadem ip̃a
aĩalia q̃ admouebant᷑ mactanda ꝓ pec¬
catis: in qͦꝵ sanguine sanguis ille fig᷑a¬
bat᷑ : pecc̃a lex appellat: iisq adeo ut
qͥbdã locis scriptũ sit ita. ut sacer¬
dotes ĩmolat᷑i ponerent manꝰ suas su¬
ꝑ caput peccati: idest suꝑ caput uicti¬
me ĩmolande ꝑ peccato. Tale gͦ pecatũ
idest saͥcͥficiũ ꝓ pecc̃o factꝰ est dñs nr̃ ihc¬
xp̃c: qͥ non nouerat pecẽm. Merito li¬
berat ab hac seruitute peccati: ille qͥ
dicit in spalmis. factꝰ sum tanꝗͣ homo
sine adiutorio inter mortuos liberSo
lus enĩ liber: qr ñ habebat peccm̃
Ille enim dicit in euangłio. Eore ue¬

Expanded text:
meo dixi, quia peccatum sacrificium est pro peccato. Qui legerunt, agnoscant; qui non legerunt, non sint pigri: non sint, inquam, pigri ad legendum, ut veraces non erat expiatio peccatorum, sed umbra futurorum, eadem ipsa sacrificia, easdem ipsas hostias, easdem ipsas victimas, eadem ipsa animalia quae admovebantur mactanda pro peccatis, in quorum sanguine sanguis ille figurabatur, peccata Lex appellat: usque adeo ut in quibusdam locis scriptum sit ita, ut sacerdotes immolaturi ponerent manus suas super caput peccati, id est, super caput victimae immolandae pro peccato. Tale ergo peccatum, id est, sacrificium pro peccato, factus est Dominus  qui non noverat peccatum. 7. Merito liberat ab hac servitute peccati ille qui dicit in Psalmis: Factus sum tanquam homo sine adjutorio, inter mortuos liber . Solus enim liber, quia non habebat peccatum. Ipse enim dicit in Evangelio: Ecce ve
Abbreviated transcription (Latin):
micida dr̃ diabolꝰ ñ gladio armatꝰ. non fer¬
ro accinctꝰ ad hominẽ uenit: uerbũ malũ
seminanit. ce occidit. Noli gͦ putare de ñ eẽ
homicidã : qñ frĩ tuo mala ꝑfuades. Si frĩ
tuo mala ꝑsuades occidis. Et ut scias qͥa occi¬
le homicida erat ab initio: utiq in pͥmo
homine. Ex illo ille homicida: ex qͦ potuit
fieri homicidiũ. Ex illo potuit fieri homi¬
cidiũ: ex qͦ factꝰ est homo. Non enĩ posset oc¬
cidi homo: nͥ pͥus fieret homo. homicida gͥ
ille ab initio. Et unde homicida: Et inũitate
ñ stecit. Eig̃m̃ in u̾itate ñ fuit s ñ stando
cecidit. Et qͣre in u̾itate ñ stecit: Qa u̾ttas
ñ estin eo. Non qͦm in xp̃o. sic est u̾itas: ut
xp̃c ip̃e sit u̾itas. Si gͦ iste in u̾itate stetiffet:
tas in eo ñ est. Cũ loqͥt᷑ mendatiũ ex ꝓpͥis lo¬
quit᷑ : qr mendax est ce pr̃ eiꝰ. Qoͥ est hoc f
Audistis uerba euangłii: intenti accepistis:

Expanded text:
micida dicitur diabolus, non gladio armatus, non fermicida dicitur diabolus, non gladio armatus, non ferro accinctus; ad hominem venit, verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades: si fratri tuo mala persuades, occidis. Et ut scias quia occille homicida erat ab initio: utique in primo homine. Ex illo ille homicida, ex quo potuit fieri homicidium: ex illo potuit fieri homicidium, ex quo factus est homo. Non enim posset occidi homo, nisi prius fieret homo. Homicida ergo ille ab initio. Et unde homicida? Et in veritate non stetit. Ergo in veritate fuit, sed non stando cecidit. Et quare in veritate non stetit? Quia veritas non est in eo. Non quomodo in Christo, sic est veritas, ut Christus ipse sit veritas. Si ergo iste in veritate stetisset,  loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangelii, intenti accepistis:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ:. intienert̃ ͥ parentes : ñ de qͥb nas¬
cerent᷑: s qͦrũ mores seccando pariter
dãpnarent᷑. Queritis autẽ fortasse im¬
de ip̃e diabolꝰ : inde utiq unde oeteri
angeli. S ceteri angłi in sua obedien¬
tia ꝑsticert̃ ⁊ ille in obediendo &e suꝑbi¬
endo lapsus est angłs ce fes̾ est diabolus
sideratis: ñ qͥa de illo nati estis. Que sũt
illiꝰ desid̾ia :. Ille homicida erat ab ini¬
cio. Eõce qd̾ ẽ desid̾ia patͥs ur̃i facere uul¬
uobis dico. Et ille inuidit homini: ce oc¬
cidit hominẽ. Diabol̾ enĩ cũ iniuideret
homini serpente inditus locutꝰ est mulieu:
ce de muliere uenenauit ce uirũ. Mortui st̃
diabolũ audiento ÷ quẽ ñ auoissent: si dñ
audire uoluissent. Positꝰ enĩ hõ int̾ eũ
qͥ creauit ce eũ qͥ lapsus ẽ: obtẽꝑare debu¬
it creatori ñ deceptori. Ergo ille homicida
erat ab initio. Uidece genꝰ homicidii fis. ho¬

Expanded text:
rum; invenerunt sibi parentes, non de quibus nasrum; invenerunt sibi parentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diabolus? Inde utique unde et caeteri Angeli. Sed caeteri Angeli in sua obedientia perstiterunt: ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolussideratis, non quia de illo nati estis. Quae sunt illius desideria? Ille homicida erat ab initio. Ecce quod est, desideria patris vestri facere vulvobis dico. Et ille invidit homini, et occidit hominem. Diabolus autem cum invideret homini, serpentem indutus, locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Mortui sunt diabolum audiendo , quem non audissent, si Dominum audire voluissent: positus enim homo inter eum qui creavit, et eum qui lapsus est, obtemperare debuit Creatori, non deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio. Videte genus homicidii, fratres. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is nat᷑a: s uitiata ẽ hominis nat᷑a
ꝑ uoluntatẽ malam. Qd̾ fecit d̾s ñ pͭ
eẽ malũ: si ip̃e homo ñ sit sͥ malus.
S plane creator creator ẽ: creat᷑a creat᷑a
ẽ. A qͣri creat᷑a ñ potest creatori. Discer¬
nite eũ qͥ fecit ab eo qd̾ secit. Eqͣri ñ po¬
test fabro scannũ⁊ eqͣri ñ pͭ colũpna
structori: &tñ faber si scannũ fecit : lig
fecit ñ habuit unde faceret: cetñ fe¬
cit. facta sunt enĩ qͥa uoluit ÷ facta sc̃
qͥa dixit : s facta factori cõꝑari ñ pos¬
sunt. Qris qd̾ comꝑes: filiũ imicũ ag¬
nosce. Unde gͦ iudei filii diaboli: Imi¬
tando: ñ nascento. Audite scͥpt᷑e scẽ con¬
suetudinẽ. ꝓpħa dicit ad ipõs iudeos. Pr̃
tuuis amorreꝰ: & mater tua cechea. Amor¬
ñ ducebant. Cechei ce ip̃i gentẽ suã ha¬
bebant : om̃ino alienã a gente iudeoꝵ.
Si qͥa erant impii amorrei & cecherl iu¬
dei autẽ imitati sunt impietates illo¬

Expanded text:
 hominis natura per voluntatem malam. Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus: sed plane Creator, Creator est; creatura, creatura est; aequari creatura non potest Creatori. Discernite eum qui fecit, ab eo quod fecit. Aequari non potest fabro scamnum, aequari non potest columna structori; et tamen faber si scamnum fecit, lignufecit non habuit unde faceret, et tamen fecit. Facta sunt enim quia voluit, facta sunt quia dixit: sed facta factori comparari non possunt. Quaeris quod compares, Filium unicum agnosce. Unde ergo Judaei filii diaboli? Imitando, non nascendo. Audite Scripturae sanctae consuetudinem. Propheta dicit ad ipsos Judaeos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea . Amorn ducebant: Cethaei et ipsi gentem suam habebant, omnino alienam a genere Judaeorum. Sed quia erant impii Amorrhaei et Cethaei, Judaei autem imitati sunt impietates illo
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ eiꝰ. Et mendax ẽ: & pat̃ mendatii. Nã
tu mendax es forte ꝙr mendatiũ loq̃ris :
s ñ es pat̾ eiꝰ. Si enĩ qͥd qͥd dicis a diabło acce¬
pisti ⁊ diabolo credidisti mendax es: pat̾
mendatii non es. Iue uͦ qͥa ñ aliunde acce¬
pit mendatiũ: qͦ mendatio tanqͣ uieneno
serpens hominẽ occideret. pat̾ ẽ menda¬
tii: sic̃ d̾s pr̃ est ũitatis. Recedite a pẽe m̃¬
datii: cuirite ad prẽm ũitatis. Amplecti¬
mini t̃ittatẽ: ut accipiatis libertatẽ. Ini
II
gͥ iudei apd̾ prẽm sul̃ uideit̃ qd̾ loq̃ban¬

Expanded text:
et pater mendacii. Nam tu forte mendax es, quia mendacium loqueris: sed non es pater ejus. Si enim quod dicis a diabolo accepisti, et diabolo credidisti; mendax es, pater mendacii non es: ille vero quia non aliunde accepit mendacium, quo mendacio tanquam veneno serpens hominem occideret, pater est mendacii; sicut Deus Pater est veritatis. Recedite a patre mendacii, currite ad Patrem veritatis; amplectimini veritatem, ut accipiatis libertatem. 14. li go Judaei apud patrem suum viderunt quod loqueban
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ia seꝑans qd̾ ẽ peccatũ: uenit ille media¬
tor. ⁊ factꝰ ẽ sadfictũ sacerdos ip̃e. Et qi sacͥ¬
ficrum faccꝰ ẽ ꝓ peccato offerens se ip̃m in
holo caustũ in cruce passionis fue: seqͥtur
apłs ce dicit. cũ dixisset obsecͣmir ꝓ xp̃o re¬
concibiari dõ ⁊ qiͣ diceret. Qmͦ poterimꝰ re¬
nos simꝰ: nisticia dĩ in ip̃o. Eum ip̃m in

Expanded text:
ia separans quod est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passionis suae, sequitur Apostolus et dicit, cum dixisset, Obsecramus pro conciliari Deo: quasi diceremus, quomodo poterimus renos simus justitia Dei in ipso . Eum ipsum, in
Abbreviated transcription (Latin):
eternitas. Habemꝰ enĩ ex parte infir¬
mitatẽ: ex parte accipimꝰ libertatẽ.
Qͥqͥd peccatũ est: a nobis antea bdele¬
tũ ẽ in baptismo. Honqͥd qͥa deleta ẽ
tota miqͥtas : milla remansit infirmm¬
tas: Si non remansset : sine peccato
hic uiueremꝰ. Qͥs autẽ hoc audeat

Expanded text:
aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus. Quis autem audeat
Abbreviated transcription (Latin):
uus ñ manet in domo in et̾num :. Ad
si ñ erit corpꝰ: An forte totũ hoc. filiꝰ ca¬
put & corpꝰ: ⁊ sonenim sine causa ter¬
ruit : & spem dedit. Terriit ne pec¬
catũ amaremꝰ : spem dedit ne de pec¬
cati solutõne diffideremꝰ. Om̃ĩs enim
qͥ facit peccatũ seruus est peccati: ser¬
uus aũ ñ manet in eternũ. Que gͦ¬
nobis spes est. qͥ non sumꝰ sine pecca¬
a libero liberem. ce lib̾ando seruos
nos faciat. Sertu enĩ eramꝰ cupidi¬
tatis: liberati serui efficim᷑ carita

Expanded text:
us non manet in domo in aeternum. Adjsi non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in nobis spes est, qui non sumus sine peccaa libero liberemur, et liberando servos nos faciat; servi enim eramus cupiditatis, liberati efficimur
Abbreviated transcription (Latin):
xaltatꝰ ẽ qnͣoo pepñdit in ligno: s illa exal¬
tatõ humiliatõ suit. Tunc enĩ sos̃ ẽ obedi¬
ens usq ao moetẽ trucis. Hoc oportebat
impleri ꝑ eoꝵ manꝰ qͥ postea fuerant credit᷑i:
eis donari homicidiũ: qͥ occiderãt xp̃m: Hos
gͦ in illa turba agnoscens dñs dixit. Cum ex¬
xaltau̾tis filiũ hominis: tẽ cognoscetis qͥa e¬
go sum. Iam nostis qͥd sit sum. nec assidue
repetendũ est : ne pariat restanta fastidi¬
ũ. Recolite illud ego sum qͥ sum. & qͥ est
misit me: & agnoscetis qͥd dictũ sit te̾ scietis

Expanded text:
pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant credituri,eis donari homicidium qui occiderant Christum? 3. Hos ergo in illa turba agnoscens Dominus, dixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis
Abbreviated transcription (Latin):
Ectñ ñ ẽ int̾pretatũ: cũ potuisset dici ue¬
rũ dico uob̾. Nec grecꝰ hoc int̃pres ausꝰ est fa¬
cere nec latmꝰ. Nam hoc uerbũ qd̾ est amen:
nec grecũ ẽ nec latim̃ s hebreũ. Sic mansit.
Non est int̃pretatũ ut honorẽ hr̃et uelam̃to
seereti: ñ ut eẽt negatũ: s ne uilesc̾et nuda¬
tum. Nec semel tñ s bis a d ñõ diecũ ẽt am̃
am̃ dico uobis. Iam qͣntũ hoc cõmendatũ
sit : ex ip̃a geminatõne oognoscite. Qͥd ẽ gͦ
cõmendatũ: Uerũ uerũ dico uobis: ũitas
dicit. q̃ utiq &e si ñ diceret uerũ dico: m̃¬
tiri omĩno ñ posset. Tam̃ cõmendat. ineul¬
cat ⁊ dormientes qͦ dãm᷑ exeitat: intentos fa¬
cit. contẽpni non uult qͥd dicens. Ameti
am̃ dico nobis: qͥa omis qͥ facit peccatũ
seruus est pecci. O miserabilis seruit᷑.
Plerũc homines cum dños malos pati

Expanded text:
en non est interpretatum, cum potuisset dici, Verum dico vobis. Nec graecus hoc interpres ausus est facere, nec latinus: nam hoc verbum quod est Amen, nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Nec semel tamen, sed bis a Domino dictum est, Amen, amen dico vobis. Jam quantum hoc commendatum sit, ex ipsa geminmendatum? Verum, verum dico vobis, Veritas dicit; quae utique etsi non diceret, Verum dico, mentiri omnino non posset: tamen commendat, inculcat; dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult. Quid dicens? Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus! Plerumque h
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: s qm̃ p̃scierat qͥ fuerant credi¬
turi: ip̃os dixit ex d̾o: qm̃ regen̾atõnis ad¬
optione renascerent᷑ ex dõ. Ad hos ꝑti¬
nec qͥ ẽ ex do̾: uerba d̾i audit. Q̾d uͦ se¬
qͥtui ꝓpt̾ea uos ñ auditis qr ex d̾o ñ estis.¬
eis dcm̃ est qͥ ñ solũ peccato intiosi erãt:
nã hoc malũ cõmemorat om̃ib : s eti¬
ã p̃cogniti qd̾ ñ fuerant credituri ea fi¬
de qͣsola possent a pecc̃aꝵ obligatõne lib̾¬
ari. Qꝓpt̾ p̃sciebat illos qͥb talia dicebat
in eo ꝑmansunros qd̾ ex diabło erant: nl-
est in siis pecc̃is atq impietate mori¬
turos: in qͣ ei similes erant ⁊ nec uentu¬
ros ad regen̾atõnẽ in qͣ eẽnt filii dĩ: hoc
ẽ ex do̾ nati a qͦ erant homines creati. Se¬
ed̾m hãc p̃destinatõnẽ locutꝰ ẽ dñs non
qd̃ aliquẽ hominẽ inuen̾it qͥ uel sid̾m
regen̾atõnẽ iam ẽẽt ex deo: uł scd̾m natu¬

Expanded text:
uoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex Deo, quoniam regenerationis adoptione renascerentur ex Deo. Ad hos pertinet, Qui est ex Deo, verba Dei audit. Quod vero sequitur, Propterea vos non auditism est, qui non solum peccato vitiosi erant nam hoc malum commune erat omnibus, sed etiam praecogniti quod non fuerant credituri, ea fide qua sola possent a peccatorum obligatione liberari. Quapropter praesciebat illos quibus talia dicebat, in eo permansuros quod ex diabolo erant, id est, in suis peccatis atque impietate morituros, in qua ei similes erant; nec venturos ad regenerationem in qua essent filii Dei, hoc est ex Deo nati, a quo eran homines creati. Secundum hanc praedestinationem locutus est Dominus: non quod aliquem hominum invenerit, qui vel secundum regenerat
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: qͥa om̃is qͥ facit peccatũ. seruus est pec¬
cati. Seruus es: utmã hominis & ñ peccati.
Qs non sub hĩ u̾b̾ cõtremiseat. Prestet nobis
de hac lib̾tate appetenda: & de illa seruitute
uitanda. Amen amen dico uobis: ĩuitas dicit.
et qͣle est dñi dr nr̃i dicere am̃ am̃ dico uo¬
bis : Multũ conmendat: qd̾ ita ꝓnuntiat.

Expanded text:
 servus est peccati. Servus est, utinam hominis et non peccati. Quis non sub his verbis contremiscat? Praestet nobis de hac libertate appetenda, et de illa servitute vitanda. Amen, amen dico vobis, Veritas dicit: et quale est Domini Dei nostri dicere, Amen, amen dico vobis? Multum commendat quod ita pronuntiat;
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ: dn mͥ intellectũ ut discã mandata
dens qͥd locutꝰ sit: & addis uerũ dicit. Timo
alius qͥ ñ intesexit. Qoͥ dixit inqͥt ⁊ ant qͥ¬
ẽ qd̃ laudas: Ambo me audiert̃ ⁊ ãbo¬
b ego dixi : s uni eoꝵ. Acꝰ dixit. Si par¬
ua magnis cõꝑare concedit᷑⁊ qm̃ nos ad
eũ qͥd sumꝰ : Tam̃ nescio qͥd incorꝑalit̾
ce spiritalit facit in nobis ds: qd̾ nec so

Expanded text:
Psalmus, Da mihi intellectum, ut discam mandata Psalmus, Da mihi intellectum, ut discam mandata cutus sit, et addis: Verum dixit. Tunc alius qui non intellexit: Quid dixit, inquit, aut quod laudas? Ambo me audierunt, ambobus ego dixi; sed uni ipsorum Deus dixit. Si parva magnis comparare conceditur, quoniam nos ad eum quid sumus? tamen nescio quid incorporaliter et spiritualit
Abbreviated transcription (Latin):
tellexisse qd̾ dixi qnͣtũ ꝑtinet ad strepitsi
emissũ ex ore meo: sic eiꝰ ille particeps fac¬
tꝰ est qͥ non intellexit qͦm ⁊ uos. Eum somĩ
audiuit eẽdem syllabe aures eiꝰ ꝑcusfer̃t: s
in corde ipsiꝰ nichil genuert̃. Are: Qͥa ñ in¬
cellerit. bos autẽ suntellexistis: unde in¬
telleristis: Ego ad aurẽ sonui: ñqͥ. ego in
corde lum̃ accendi : ꝓculdubio si uerũ est
qd̾ dixi⁊ ce hoc uerũ ñ solũ audistis uerũ eti¬
am intelleristis: oue res ibi facte sunt: dis¬
cernite illas: auditꝰ & intellectꝰ. Auditꝰ per
me fos ẽ÷ intellectꝰ ꝑ quẽ ᷑ Ego ad aurem
diyi ut audiretis ⁊ ad cor urm̃ qͥs dixit ut
intellig̾etis: Sine dubio aliqͥs &e ad cor urm
aliqͥd dixit ⁊ ut ñ solũ strepitꝰ iste u̾boꝵ ꝑ
cutẽt aurẽ nrãm: s eciã in cor aliqͥd descen¬
di ur̃o: munꝰ dĩ est intelligñtia. Qͥͥ hoc-
dixit in corde ur̃o: Si intellexistis eui dicit

Expanded text:
tellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet tellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intellexit, quomodo et vos; eum sonum audivit, eaedem syllabae aures ejus percusserunt; sed in corde ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis? Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio si verum est quod dixi, et hoc verum non solum audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae sunt, discernite illas, auditus et intellectus. Auditus per me factus est, intellectus per quem? Ego ad aurem dixi ut audiretis, ad cor vestrum quis dixit ut intelligeretis? Sine dubio aliquis et ad cor vestrum aliquid dixit, ut non solum strepitus iste verborum percuteret aurem vestram, sed etiam in cor vestrum aliquid descendi vestro. Munus Dei est intelligentia. Quis hoc dixit in corde vestro, si intellexistis? Cui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽt nec amaret᷑. nec m̾to laudaret᷑  nec
amata. nec laudata corde morib ꝙ tenere
rent ⁊ nͥ eẽt sapĩa: Porro autẽ o homo si sa¬
pĩam tuã uidere carneis ocłis ñ potes nec
tali imagiatone cogitare qͣli corꝑalia o¬
gitant᷑ ⁊ sapĩe dei audes ingere̾ humani
pater filio÷ qm̃ filiꝰ ait sic̃ docuit me pat̾
hec locͦꝵ: Locutꝰ ẽ illi qñ docuit pat̃ fi¬
liũ. Uerba fecit qͦmͦ tu qñ doces filiũ trũ
uerba facis: Qͦmͦ facit uerba uerbo: Q̃
uerba multa fierent unico uerbo: uer-¬
bũ enĩ prĩs aures habuit ados prĩs: Car¬
nalia sunt ista: ꝑeant de cordib ur̃is. hoc
em̃ dico. Eoce si intellexistis qd̾ ego diri e¬
go certe locutꝰ sum. & uerba mea sontie¬
it̃ ÷ sonis ꝙ aures pepulert̃: &e ꝑ sensũ
audit᷑ ur̃i. ad cor sententiã ꝑduxert̃. Si
intellexistis facite aliquẽ audisse latine
lingue hommẽ. tm̃mꝰͦ audisse: nectũ in¬

Expanded text:
non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec amata nec laudata corde moribusque tenerrent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali corporalia cogitantur, sapientiae Dei audes ingerere humani Pater Filio, quoniam Filius ait Sicut docuit me Pater, haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae verba multa fierent unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
maria uͥgine: non de dõ patre talẽ cogita.
Infans fuit ut homo ambulauit ⁊ ut hõ
mo passus ut homo: suspensꝰ in ligno: occi¬
sus. sepulꝰ ut homo: meadẽ forma resurex̃.
in eadẽ forma ante ocłos discipłoꝵ ascendit
in celũ: in eadẽ forma uenturꝰ est ad iudi¬
tiũ. Angłoꝵ N uox ẽ in euangłio exp̃ssa: sic
gͦ de forma serui cogitas: in xp̃o humanã
effigiem cogita: si ẽ in. te fides. Qñ autẽ co¬
gitas in pͥncipio erat uerbũ. &e uerbũ e¬
rat apud dm̃: ce d̾s erat uerbũ : pereat
de corde tuo omis humana figͤatio: pellat᷑ de
eogitatõnibꝰ tuis qͥoqͥ fine corporeo t̾minat᷑:
qͥcqͥd loci spatio continet᷑: ut qͣntalibet mo¬
le disfundit᷑. De corde tuo figm̃tũ tale dis¬
ꝑiat : cogita si potes pule̾tudinẽ sapĩe: oc¬
cͣrat tͥ pulchritudo iusticie. forma ẽ. stat᷑a
est. color ẽ: nichil hoꝵ ẽ ⁊ otñ est. Nam si

Expanded text:
Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma resurrexit, in eadem forma ante oculos discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma venturus est ad judicium. Angelorum enim vox est in Evangergo de forma servi cogitas in Christo, humanam effigiem cogita, si est in te fides: quando autem cogitas, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , pereat de corde tuo omnis humana figuratio: pellatur de cogitationibus tuis quidquid fine corporeo terminatur, quidquid loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritudinem sapientiae, occurrat tibi pulchritudo justitiae. Forma est? statura est? color est? Nihil horum est, et tamen est: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
humana infirmitas cogitare : nͥ qd̾ con¬
sueuit fac̃e uł audire. Nolite gͦ uobis qiͣ
duos homines añ ocłos ponere ⁊ unũ pa¬
trẽ alt̾um filiũ. ⁊ loqñtẽ pr̃em ad filiũ si¬
cut facistu: qñ u̾ba aliqͣ dicis filio tuo mo¬
nens eum ce instruens eũ qͦmͦ loqͣtur ut
q̃cũq audunt a te cõmendet memorie.
Conmendaũit memorie: ꝓferat &e lingua:
distinguat ꝑ sonos: inferat aurib alienis:
qd ꝑcepit in suis. Nolite ita cogitare ne in
corde ur̃o ydola fabricetis: humanã formã
humanoꝵ liniam̃ta menbroꝵ ⁊ sigͣam car¬
nis humanen sensus istos conspicnos: sta¬
turã. motꝰ q corꝑis. lingue officũr: distinc¬
cõnes sonoꝵ. Nonte inilla tͥnitate cogitare
nͥ ꝗ ꝑtinet ad formã serui⁊ qm accepit imni¬
genit᷑ fisiꝰ: cũ uerbũ caro fem̃ est ae habita¬
ret in nobis. Ibi ñ te ꝓhibeo humana infir¬
mitas cogitare qd̾ nosti: immo etiã cõpello.
Si fides inte ũa est. calem xp̃m cogita: s ex

Expanded text:
na infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos, inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogi pertinet ad formam servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ista iudeis. ⁊ addidit: & qͥ me misit me¬
susẽ: s ambo uenistis. Et cñ cũ ambo
simul sint: inꝰ missus ẽ alt̾ misit. Qm̃
missio incarnatõ ẽ. & ip̃a incarnatõ filii
tm̃ est non ce pris. Misit itaq pr̃. filiũ: s
ñ recessit a filio. Non enĩ qͦ misit filiũ. ñ
ibi erat pr̃. uͥ enĩ non ẽ ⁊ qͥ fecit omnia s
Uͥ ñ ẽ qͥ dixit: celũ & t̾ram ego impleo:. S¬

Expanded text:
ergo ista Judaeis, et addidit: Et qui me misit meergo ista Judaeis, et addidit: Et qui me misit mesus est, sed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio incarnatio est, et ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Pater. Ubi enim non est qui fecit omnia? ubi non est qui dixit, Coelum
Abbreviated transcription (Latin):
cernit᷑ : nec odor ẽ qͥ narib capiat᷑ ÷ nec
sapor qͥ faucib iudicet᷑: nec durũ & mol¬
le qd̃ tangendo fentiat᷑. &e tñ aliqͥd ẽ qd
sentire facile ẽ: explicare impossibibe ẽ.
sine sono: qͦm loqͥtur filio suo: Sie gͦ
fis̾ sic cogitate qͣntũ potestis ut dixi:
licet parua magnis modo aliqͦ cõꝑare:
sic cogitate incorꝑalit̾ pat̾ locitꝰ ẽ filio:
qa incorꝑalit̾ pr̃ geninit filiũ. Nec eũ
sic docit qi indoctũ genuerit: s hoc
ẽ eũ docuisse qd̾ est scientẽ genuisse: &r
hoc ẽ docuit me pat̾: qd̾ ẽ scientẽ genu¬
it me pater. Si enĩ qd̾ pauci intelligt̃ sĩ¬
pley ẽ nat᷑a sũtatis. hoc ẽ filio ẽẽ ÷ qd̾ nos¬
se. Ab illo gͦ ht̃ ut noũit: a qͦ ht̃ ut sit.
Non ut pͥus ab illo ẽẽt ÷ & ab illo postea
nosset: s q̃ admodũ illi gignendo dedit
ut eẽt: sic gignendo dedit ut nosset. Qaͣ
simplici ⁊t dem ẽ nat᷑e ũitatis eẽ ce nos¬
se ñ est aliud atq alud s hoc ip̃m. Diỹ

Expanded text:
apiatur, nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explicare impossibile est.sine sono, quomodo loquitur Filio suo? Sic ergo, fratres, sic cogitate, quantum potestis, ut dixi, si licet parva magnis modo aliquo comparare; sic cogitate. Incorporaliter Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec eum sic docuit quasi indoctum genuest eum docuisse, quod est scientem genuisse; et hoc est, docuit me Pater, quod est, scientem me genuit Pater. Si enim, quod pauci intelligunt, simplex est natura veritatis; hoc est Filio esse quod nosse. Ab illo ergo habet ut noverit, a quo habet ut sit: non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset; sed quemadmodum illi gignendo dedit ut esset, sic gignendo dedit ut nosset: quia simplici, ut dictum est, naturae veritatis esse et nosse non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum. 6. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
ge mitto: in ip̃is uerbis intellige. diabo¬
lũ dñs dixit prẽm mendatii. Qd ẽ hoc i Au¬
di qdͥ sit. Replica mͦ ip̃a uerba: &e intelli¬
ge. ⁊ lon enĩ om̃is qͥ mentit᷑: pat̾ madatii
fui est. Si enĩ ab alio mendatiũ accepis¬
trice dixisti tu qͥdẽ mentitus es ꝓferendo
ip̃o mendax ẽ fuit ÷ mendatiũ suũ ip̃e ge¬
recole uerba dñi. Mens catholica qͥd audi¬
eris aduerte : qͥd dicat adtende. Ine qͥs dia¬
boiꝰ homicida erat ab initio: agnosciiꝰ. De¬
cidit adam: & in u̾itate non stecit. Agnos¬
cimꝰ qr de ĩntate lapiꝰ est: qr ĩtas in eo ñ ẽ.

Expanded text:
ge mitto, in ipsis verbis intellige. Diabolum Dominus dixit patrem mendacii. Quid est hoc? Audi quid sit, replica modo ipsa verba, et intellige. Non omnis enim qui mentitur, pater mendacii sui est. Si enim ab alio mendacium accepisti, et dixisti; tu quidem mentitus es proferendo a seipso mendax fuit; mendacium suum ipse gerecole verba Domini: mens catholica, quid audieris adverte, quid dicat attende. Ille: quis? Diabolus - homicida erat ab initio. Agnoscimus, occidit Adam. Et in veritate non stetit. Agnoscimus, quia de veritate lapsus est. Quia veritas non
Abbreviated transcription (Latin):
geñatio ñ ht̃ mitiũ temporis: qr ꝑ genitũ
fcã sunt temꝑa. hec illo loqñte multi cre¬
didert̃ in eũ. utinã ⁊ me loqñte multi qͥ
aliud sapiebãt: intelligãt &e credant in
eũ. Qͥdã enim fortasse sunt in ista multi¬
tudine arriani ⁊ ñ audeo suspicari ẽẽ sabelli¬
sis qͥppe ista nimis antiqͣ est: &e paulatim
euiscerata. Arrianoꝵ autẽ adhuc iudet᷑ ha¬
bere aliqͣs motiones qiͣ cadaũis putresceu¬
tis: aut certe ut mulcũ qͣi hominis amme
agentis. Oportet inde reliqͦs liberari: sic̃
inde multi liberati funt. Et qͥdẽ ista ciui¬
tas eos ñ habebat: s postea qmͣ multi ꝑe¬
gͥni aduenert̃. ñ nulli ce ip̃i uenert̃. Soce

Expanded text:
 genitum facta sunt tempora. 7. Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellisis quippe ista nimis antiqua est, et paulatim eviscerata. Arianorum autem adhuc videtur habere aliquas motiones quasi cadaveris putrescentis; aut certe, ut multum, quasi hominis animam agentis: oportet inde reliquos liberari, sicut inde multi liberati sunt. Et quidem ista civitas eos non habebat; sed posteaquam multi peregrini advenerunt, nonnulli et i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ filii diabłi estis: Qͥ est ex dõ: uierba dei
audit. ꝓpt̾ea uos ñ auditisi qr ex d̾o ñ estis
Iterũ nolite attendere nat᷑am s uitiũ. Sie
sunt isti ex deo: ce ñ sunt ex deo. Nat᷑a ex d̾o:
uitio ñ ex deo. Qbsecͦ uos attendite. In euã¬
głio habetis unde sanemini contͣ errores
uerhis solent manichei dicere. Eore qͥa due
nat᷑e sunt: una bona ce alt̾a mala dñs di¬
cit. Q̾ͥo dicit dñs : ꝓpt̾ea uos ñ auditis:
ad ista dicis: Audi q̃ dicam. Et ex d̾o sunt:

Expanded text:
quia filii diaboli estis? 15. Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Iterum nolite attendere naturam, sed vitium. Sic sunt isti ex Deo, et non sunt ex Deo: natura ex Deo, vitio non ex Deo. Obsecro vos, attendite; in Evangelio habetis unde sanemini contra erroreset de his verbis solent Manichaei dicere, Ecce quia duae naturae sunt, una bona, et altera mala; Dominus dicit: quid dicit Dominus? Propterea vos non auditis, ad ista dicis? Audi quae dicam. Et ex Deo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ curet oꝑam impendere ne ingeniutaᷤᷤ
oppͥmat᷑: iinisericors deputat᷑. Ad ip̃m
om̃s fugiamꝰ: ce contͣ peccatũ dm̃ lib̾ato¬
rem int̾pellemꝰ: uenales nos petamꝰ. ut
eiꝰ sangume redimam᷑. Dicit enĩ dñs Gͣ¬
tis uenundati estis: & sñ argento redime¬
dieit. Ip̃e enĩ p̃ciũ dedit ñ argentũ: s
sanguinẽ srũ. Nam nos e serni ce egeni
remanseramꝰ. liberat gͦ ab hac seruitu¬
te solus dñs. Qͥ illã ñ habuit : ipẽ de illa
liberat. Solꝰ enĩ in hac carne : uenit sine
peccato. Nam qͦs uidetis in manib ma¬
trũ partiulos ferri: ñdũ ambulant: &e
iã st̾ cõpediti. Trayeit̃ enĩ de adã: qd̾ sol¬
uat᷑ a yp̃o. ꝑtinet etiã ad ip̃os cũ baptiã

Expanded text:
 curet operam impendere, ne ingenuitas opprimatur, immisericors deputatur. Ad Christum omnes fugiamus, contra peccatum Deum liberatorem interpellemus: venales nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis venumdati estis, et sine argento redimedicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, nondum ambulant, et jam sunt compediti; traxerunt enim de Adam quod solvatur a Christo. Pertinet etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
pr̾ ip̃e est filiꝰ. Duo sunt nomina s res u¬
na. ꝓpt̾ istũ gͦ cauendũ errorẽ cũ dixisset
dñs tẽ cognosoetis qͥa ego sum ne ip̃e intlłi¬
getͣ pat̾ continuo subiunxit. oe a me ip̃o facio
nichil: s sic̃ docuit me pr̃ hec loqͦr. Iam
gaudere ceꝑat sabellianꝰ erroris siu occa¬
sione cõꝑta : statĩ ut se qͣitanꝗͣ in obsco
extulit: seqñtis sententie luce confusus
ẽ. Putaũas eũ ẽẽ prẽm qͥa dixit ego sum:
audi qͥa filiꝰ est: ame ip̃o facio ichil. Qͥo
est a me ip̃o facio nichil ͤ. A me ip̃o ñ sũ.
filiꝰ enĩ de pr̃e ẽ ds: pr̾ autẽ ñ est de filio

Expanded text:
Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius en
Abbreviated transcription (Latin):
de seruus hominis aliqñ sui dm̃ duris
imꝑiis fatigat᷑: fugiendo reqͥescit. Serinis
peccati qͦ fugit: Secũ se tͣhit: qͦcũq fuge¬
rit. Non fugit se ipãm mala conscĩa: ñ ẽ
qͦ eat. seqͥtur se: m̃nio non recedit a se. Pec¬
catũ enĩ qd̾ facit intꝰ ẽ. fecit peccatũ ut
aliqmͣ corꝑalẽ caꝑet uoluptatẽ. uoluptas
tͣnsic: peccatũ manet. Preterit qͦd delecta¬
bat: remansit qd̾ pungat. Mala seruit᷑.
Auqñ fugñt homines ad eccłiam: &e eos
plerũq patim᷑ tanꝗͣ indisciplinatos: uo¬
lentes carere dñis : qͥ nolt̃ carere peccatis.
Anqñ autẽ eciã illicito iugo & imꝓbo sub¬
lecti fuguit᷑ ad eccłiam ⁊ qͥa retinent᷑ in¬

Expanded text:
de servus hominis aliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit. Servus peccati quoquo fugit, secum id trahit: quocunque fugerit, non fugit seipsum. Mala conscientia non est quo eat: sequitur se, imo non recedit a se: peccatum enim quod fecit, intus est. Fecit peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet; praeteriit quod delectabat, remansit quod pungat. Mala servitus! Aliquando fugiunt homines ad Ecclesiam, et plerumque eos patimur tanquam indisciplinatos: volentes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Aliquando autem etiam illicito jugo et improbo subjecti fugiunt ad Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
e sc̃õ euangłio scd̃m ioħem qd̾ gestaie
nos iudetis in manib iam multa au¬
diuit caritas ur̃a ⁊ q̃ dõ donante sicut
potiumꝰ disputauimꝰ: cõmendantes uobis maxi¬
me istũ eriangłistã de dñi diuinitate scd̾m ꝗͣ
eqͣlis est prĩ ce filiꝰ unicͦ dĩ loqͥ elegisse: & ꝓpt̾¬
ea aqͥle cõꝑatũ⁊ Pulla qͥppe auiis altiꝰ uolare
per¬
ꝑhibet᷑. ꝓinde q̃ ex
ordine subsecũ¬
tur sic̃ ea dñs tracta¬
re donaũit. in¬
dentissime audite.
Llocuti sumꝰ uob̾
de p̃cedenti lectõne:
insinuantes qm
intelligat᷑ pat̾ uerax.. filiꝰ ĩlitas. Cum
autem dixisset dñs iħc uerax ẽ qͥ me mi¬
sit ñ intelleyert̾ iudei qd̾ de pr̃e illis di

Expanded text:
cto Evangelio secundum Joannem, quod gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini divinitate, secundum quam aequalis est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegisse, et propterea aquilae comparatum: nulla quippe avis volare perhibetur. Proinde quae ex ordine subsequuntur, sicut ea Dominus tractare donaverit, intentissime audite. 2. Locuti sumus vobis de praecedenti lectione, insinuantes quomodo intelligatur Pater verax, Filius veritas. Cum autem dixisset Dominus Jesus, Verax est qui me misit , non inte
Abbreviated transcription (Latin):
noscetis qͥa ego sum. ⁊ a me ip̃o facio
nichil : s sic̃ docuit me prͣ hec loqͣr. Qdͥ
ẽ hoc ᷑ Nichil enim aliud uidet᷑ dixisse:
nͥ eos post passionẽ suã cognituros qͥd eẽt.
ꝓculdubio gͦ uidebat ibi aliqͦs ꝯͦs ip̃e no¬
lierat : qͦs ip̃e cũ cet̾is scĩs suis añ consti¬
tutõnem mundi p̃sciendo elegerat : post
passionẽ fuam eẽ credituros. Ip̃i sunt il¬
li qͦs assidue cõmendamꝰ: & ad imitatõ¬
nẽ cũ magna exhortatõne ꝓponimꝰ. cois¬

Expanded text:
o facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante constitutionem mundi praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Mis
Abbreviated transcription (Latin):
de÷ seuientes occidert᷑ : mutati ere¬
didert̃. Et quẽ sanguinẽ seniendo fude¬
rt̃: credendo bibert.Itẽ ta milia &e
illa gnqꝑ milia iudeoꝵ di qͦs ibi uide¬
bat qnͣdo dicebat cũ exaltaueritis filiũ
hominis cc̃ cognoscetis qͥa ego sum: tanꝗͣ
dicens differo cognitõnẽ ur̃am ut impleã
passionẽ meã. Ordine urõ cognoscetis qͥ
sim. Non qaͥ om̃s cc̃ erant credit᷑i ex his
q̃ audiebant : idiͥ post oñi passionẽ. ⁊ Iã

Expanded text:
 seuientes occiderunt, mutati crediderunt, et quem sanguinem seuiendo fuderunt, credendo biberunt. Item in se millia Judaeorum , quos ibi videbat, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens, Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam: ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex iis qui audi
Abbreviated transcription (Latin):
ritanos &e uideos: qͥa iudei in templo
a salomone fabricato ad orabant dm̃i: sa¬
maritani longe inde positi ñ ineo ad
enim coutunt᷑ uidei samaritanis: qr
dicebant eis. Qͦmͦ uos iactatis. ⁊ ideo¬

Expanded text:
ritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato adorabant Deum: Samaritani longe inde positi, non in eo adoenim coutuntur Judaei Samaritanis; quia dicebant eis: Quomodo vos jactatis
Abbreviated transcription (Latin):
cuutate: ce uemebant ad eũ. Int̾ea roga¬
bant eũ discipłi dicentes. Rabbi man¬
duca. Ierant enĩ emere cibos: e ueñaĩt.
Ille antẽ dixit. Eg̃o cͥbũ habes mandu¬
care qrẽ nos ñ scitis. Dicebãt gͦ discipłĩ
ad miticẽ. ⁊ Iumqiͥd aliqͥd attulit ei mã¬
ducare. Qd mirũ si itilier illa nm
telligebat aqmͣ. Ecce discipłi ñ intel¬
ligebãt escã. ludiunt autẽ cogitat̃õnes

Expanded text:
civitate, et veniebant ad eum. 31. Et interea rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos et venerant. Ille autem dixit: Ego habeo cibum manducare quem vos non scitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
ti: qͥnq te semiꝰ carnis pͥmo rexert̃. ue¬
nisti ad etatẽ utende rõnis ⁊ nec ad sa¬
piãm ꝑuenisti. s in errorẽ incidisti.
Ergo post illos gnq uiros: iste quẽ hõ
ñ est tius urr. Et qͥd erat si uir ñ erat ⁊ aͥ
adult̾: Uoca itaq ñ adult̾um s uirũtu¬
ũ i ut intellectu me captas: ñ errore
aliꝗͥd falsũ de me sentias. Adhue enĩ
errabat mulier : q̃ aqmͣ illã cogitabat:
cũ iam dñs de spũ scõ loq̃ret᷑. Cre erra¬
bat ⁊ nͥq adulterũ. ñ uirũ habebats
Tolle hinc gͦ istũ adult̾um qͥ te corrũpit:
&e uade uoca uirũtuũ. Uoca ⁊ ueni. ut
intelligas me. Dicit ei mulier. Dñe uideo
dũ plene uenit. ꝓpħ̾am dñm prita¬
bat. Erat qͥdẽ &e ꝓpħa. siam de se ip̃o
ait. Non est ꝓph̾a sine honore nͥ in
patͥa sua. Item de illo dr̃m ẽ ad moy¬
sen. ꝓph̾am eis suscitabo de fr̾ib eoꝵ
similẽ cui: similem scl ad formam

Expanded text:
ti: quinque te sensus carnis primo rexerunt; veti: quinque te sensus carnis primo rexerunt; venisti ad aetatem utendae rationis, nec ad sapientiam pervenisti, sed in errorem incidisti. Ergo post illos quinque viros, iste quem habes, non est tuus vir. Et quid erat, si vir non erat, nisi adulter? Voca itaque non adulterum, sed virum tuum; ut intellectu me capias, non errore de me aliquid falsum sentias. Adhuc enim errabat mulier, quae aquam illam cogitabat; cum jam Dominus de Spiritu sancto loqueretur. Quare errabat, nisi quia adulterum, non virum habebat? Tolle ergo hinc istum adulterum qui te corrumpit, et vade, voca viruicit mulier: Domine, video dum plene venit. Prophetam Dominum putabat, erat quidem et propheta, nam de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua ; item de illo dictum est ad Moysen: Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum similem tui . Similem scilicet ad formam
Abbreviated transcription (Latin):
scit iam ñ solũ fuge̾ fotieã ⁊ ambulare in
eqͣli ⁊ qd̾ ocłi ostendt̃ anime infirme:. nͣ
tm̃ canoras uoces suauit̾ audie: dissonas¬
q repelłe: uł blandis odorib delectari:
putoresq respuere: aut dulcedine capiz
⁊ amaritudine offendi: aut lenib mul¬
ceri. & asꝑis ledi. Ista enĩ omina infir¬
me anime sunt necc̃ia. Qoͥ gͦ regiminis
adhibet᷑ ꝑ illũ intellectũ: ilon alba ce in¬
gra discret᷑us ẽ ÷ s iusta & inusta: bona
& mala: utilia & inuitilia : castitatẽ &
ĩpudicitiã: hãc ut amet ⁊ illã uitet:
caritatẽ & odiũ. In hac ut sit: in illo
rit ñ sit. hic uir qͥnq illis uiris in
ista muliere ñ successerat. Uͥ renĩ non
suocedit ille: error dñat᷑. Nam cũ ceꝑit
anima capax ẽẽ rõnis ÷ aut a sapiente
la adhue errabat: & error eam uenti¬
labat. Eiror autẽ iste ñ erat legitimus
uir: s adult̃. Ideo ei dñs ait. Bñdixisti qr
ñ habeo uirũ. Qͥnq enĩ uiros habuis¬

Expanded text:
e foveam, et ambulare in aequali quod oculi ostendunt animae infirmae: nec tantum canoras voces suaviter audire, dissonasque repellere; vel blandis odoribus delectari, putoresque respuere; aut dulcedine capi, et amaritudine offendi; aut lenibus mulceri, et asperis laedi. Ista enim omnia infirmae animae sunt necessaria. Quid ergo regiminis adhibetur per illum intellectum? Non alba et nigra discreturus est, sed justa et injusta, bona et mala, utilia et inutilia, castitatem et impudicitiam, hanc ut amet, istam ut vitet; charitatem et odium, in hac ut sit, in illo ut non sit. 22. Hic vir quinque illis viris in ista muliere non successerat. Ubi enim non succedit ille, error dominatur. Nam cum coeperit anima capax esse rationis, aut a sapiente la adhuc errabat, et error eam ventilabat. Error autem iste non erat legitimus vir, sed adulter: ideo ei Dominus, ait, Bene dixisti, Quia non habeo virum. Quinque enim viros habuis
Abbreviated transcription (Latin):
mul ⁊ qͥ metit. Ego misi uos metere:
qd̾ ñ laborastis. Aui laborauer̃t: ce uos
in labores eoꝵ intͦistis. Qͥd gͦ÷ messores
misit ñ seminatores : Q messores: uͥ iã
alii laborauert̃. Nam uͥ iam laboratũ
rã desid̾abat. Qͦ gͦ erant messores mit
seminatores. Nam si ip̃i ñ seminatores
unde ad illã mulierẽ ꝑuenerat : scio qr¬
messẏas ueniet: Iam ista mulier fot᷑ matu¬
tꝰ erat ⁊ & erant albe messes: ce falcẽ q̃re¬
bant. Misi uos metere. Qͦ metere: Qd̾
ñ seminastis. Alii semmnauert̃: ce uos
in labores eoꝵ itistis. Qͥ laboraueit:
Ip̃ẽ abrahã. ysaac. iacob. legite labores
frigore qñ seminabant. Ergo iam in
uitea messis parata erat. c̃ito ibi cã¬
ꝗͣ mat᷑a seges fuit. qͣndo tot milia ho
minũ p̃cia rerũ suarũ afferebant
&e ad pedes aploꝵ ponentes expeditis hume¬

Expanded text:
Ego misi vos metere quod vos non laborastis. Alii laboraverunt, et vos in eorum laborem introistis. Quid ergo? Messores misit, non seminatores. Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum ram desiderabat. Quo ergo erant messores mitt enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, unde ad illa mulier Messias veniet? Jam ista mulier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos ergo: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in labores eorum introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, Isaac, et Jacob. Legite labores frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot hominum millia pretia rerum suarum afferebant, et ad pedes Apostolorum ponentes, expeditis hume
Abbreviated transcription (Latin):
eri dicebant: iam ñ ꝓpt̃ tuã loq̃lam ere¬
dimꝰ. Ip̃i enĩ nos audiuimꝰ ⁊ scmiꝰ: qͥa hic
ẽ u̾e saluator m̃di. Et hoc paululũ ani¬
mau̾tendũ ẽ: qr leccio t̾minata ẽ. muli¬
er pͥma ñtiauit : & ad mulieris testimo¬
nrũ credidert̃ samaritani. Et rogauert̃
eũ ut aput eos maneret: & mansit ibi
biduo: & plures credidert̃. Et cũ credidis¬
sent : dicebant mulieri. slon iam ꝓpt̃

Expanded text:
a jam non propter tuam loquelam credimus, ipsi enim audivimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret; et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cum credidissent, dicebant mulieri: Non jam propter
Abbreviated transcription (Latin):
iiͦii menses sunt. ⁊ messis uenit: In opꝰ
feruebat : & oꝑarios mitt̾e disponebat.
bos iiii. menses cõputatis ad messem:
ego uobis aliã messem albã ⁊ ꝑatã osten¬
do. Eoce dico uobis. leuate ocłos ur̃os ce
indete: qr iam albe st̃ regiones ad mes¬
sem. u messores missurꝰ ẽ. In hoe enĩ¬

Expanded text:
 menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et videte quia jam albae sunt regiones ad messem. Ergo messores missurus est