comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritana. butãcium : ꝓuinciȩgentes sunt:
Austrat sermonẽ hy pocrisis parieti dealbato:
sermodĩ ȩdificans domũ toto orbeterrarum:
paruum est qđ dixit adnuntiate ingentibus
glam eiꝰ: ncaliquas gentes exceptas putares:
seqͥtur & dicit : In om̃ib: popłis mirabilia eius:¬
qr homo apparuit. nostis cerce qr in utero stminȩ
conceptus est nostis quia exuteronatus est. nostis
qr lactacus est. nostis qr manibus portatus est
qr circũ cisus. qr ostia ꝓ illo ablata est qe creuit.
postremo nostis qr expalmatus est . consputus
spinis coronatus. crucifixus est. mortuus est
lancea ꝑcussus est. nostis qr hȩc om̃ia passus est :
paruum: intellegite magnũ : Paruus factus est
qr parui eratis: intellegatur magnꝰ &imillo
magni eritis . Sic enĩ ȩdificatur domꝰ. siceri¬
guntur moles : In ipsa domocrescunt lapides:
qͥdicuntur ȩdifitiũ cũ crescit: Ergo intelligit

Expanded text:
ritania, Byzacium? Provinciae gentes sunt. ritania, Byzacium? Provinciae gentes sunt. Auferat sermonem hypocrisi parieti dealbato, sermo Dei, aedificans domum toto orbe terrarum. Parum est quod dixit, «Annuntiate» «in gentibus gloriam ejus;» ne aliquas gentes exceptas putares, sequitur et dicit, «In omnibus populis mirabilia ejusquia homo apparuit; nostis certe quia in utero feminae conceptus est, nostis quia ex utero natus est, nostis quia lactatus est, quia manibus portatus est, quia circumcisus, quia hostia pro illo oblata est, quia crevit; postremo nostis quia expalmatus est, consputus, spinis coronatus, crucifixus est, mortuus est, lancea percussus est; nostis quia haec omnia passus est: «parvum, intelligite magnum. Parvus factus est, quia parvi eratis; intelligatur magnus, et in illo magni eritis. Sic enim aedificatur domus, sic eriguntur moles in ipsa domo: crescunt lapides qui ducuntur ad aedificium. Crescite ergo, intelligite
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dictũ est: Quidam deisto pariete dealbato cũdi¬
ceret hocait : Quomodo in pariete ñ coniuncto
aliis parietibus sed singulariter erito siostium
facias quis quis intrauerit foris est : sic in illa
parte quȩ noluit cantare cũ domo canticuĩmouũ
sed partuẽ uoluit struere & hoc dealbatã non so¬
lidum : qͥd ualet qr habet ianuã : su n traueris
bene nuntiate ingentibus głam eiꝰ: Quuntrit
ꝑianuã pastor ouium est ait dñs: qͥautẽ ꝑ
aliam partẽ ascendit ille fur est & latro :
quiꝑianuã intrait humilis est: qui ꝑaliã partẽ
ascendit suꝑbus est : Ideo illũ dixit intrare :
illũ dixit ascendere : Sed ille intrando reci¬
pitur. ⁊lle a scendend p̃cipitatur : Adnun¬
tiate ingencibus głam eiꝰ : Quid ẽ ingentibus :
fortegentes nominantur etiã paucȩ : & habet
qđ dicat illa pars quȩ crexit parietẽ dealbatũ :
quare nongentes sunt getulia. numidia. mau¬

Expanded text:
Dei dictum est. Quidam de isto pariete dealbato cum diDei dictum est. Quidam de isto pariete dealbato cum diceret, hoc ait: «Quomodo in pariete non conjuncto aliis parietibus, sed singulariter erecto, si ostium facias, quisquis intraverit foris est; sic in illa parte quae noluit cantare cum domo canticum novum, sed parietem voluit struere, et hunc dealbatum, non solidatum quid valet quod habet januam? Si intraveris, «Bene nuntiate in gentibus gloriam ejus. Qui intrat per januam, pastor ovium est,» ait Dominus; «qui autem per aliam partem ascendit, ille fur est et latro» . Qui per januam intrat, humilis est; qui per aliam partem ascendit, superbus est: ideo illum dixit intrare, illum ascendere. Sed ille intrando recipitur; ille ascendendo praecipitatur. «Annuntiate in gentibus gloriam ejus.» Quid est, «in gentibus?» Forte gentes nominantur et paucae; et adhuc habet quod dicat illa pars quae erexit parietem dealbatum: Quare non gentes sunt Getulia, Numidia, Mau
Abbreviated transcription (Latin):
cit nomen eiꝰ: bene nuntiate diem exdiesalutare
eiꝰ : Quomodo crescit ȩdificiũ: bene in qͥt nun¬
tiate delie indiem salutare eiꝰ: Dedie in diem
mea : Et qua si diceretur aboperariis. ubi
iubes ȩdificari. ubiuus crescere domũ tuã :
elige nob aliquẽ locũ ȩqualẽ aliquẽ locũ
spatia sum̃ : sitibi amplam domũ uis ȩdificari:
ubi iubes : bene nuntiemꝰ dedie indiem :
ostendit locũ ad nuntiate ingentibus głam¬
ȩdificitis: Ideo qͥgłam suã ad nuntiare
uoluer̃ noluer̃ cẽ in ista domo. & ꝓpterea
non cantant canticũ nouum cũ om̃i terra:
Honenĩ cõmunicant uniuerso orbi terra¬
rarũ : &ideo non sunt ȩdificante s indomo
sed parletẽ dealbatũ erexer̃ : Quantami¬
paries deallutus nisi ypocrisis id ẽ simulatio:
modo codẽ spũ dicimꝰ illidixer̃ qͥfuer̃ antenos:
Non est ergo p̃termmitendũ sed dicendũ est quia dono

Expanded text:
cite nomen ejus, bene nuntiate de die in diem salutare cite nomen ejus, bene nuntiate de die in diem salutare ejus.» Quomodo crescit aedificium? «Bene,» inquit, «nuntiate de die in diem salutare ejus.» De die in diem , domus mea. Et quasi diceretur ab operariis, Ubi jubes aedificari? ubi vis crescere domum tuam? Elige nobis aliquem locum aequalem, aliquem locum spatiosum, si tibi amplam domum vis aedificari. Ubi jubes ut bene nuntiemus de die in diem? Ostendit locum: «Annuntiate in gentibus gaedificatis. Ideo qui gloriam suam annuntiare voluerunt, noluerunt esse in ista domo; et propterea non cantant canticum novum cum omni terra. Non enim communicant universo orbi terrarum: et ideo non sunt aedificantes in domo, sed parietem dealbatum erexerunt. Quanta miparies dealbatus, nisi hypocrisis, id est simulatio? modo eodem Spiritu dicimus, illi dixerunt qui fuerumt ante nos. Non est ergo praetermittendum, sed dicendum est, quia dono
Abbreviated transcription (Latin):
om̃sgentes occupauit : Crescendo multas
tenuit: om̃ soccupatibra est : Et contradicit᷑
abeis qͥd omesci cosei seessegloriantur : &edicit᷑
iã decreuit : Adhuc crescit : adhuc crediturȩ
sunt om̃ sgentes quȩ nondũ credider̃ nequis di¬
cat & illa lingua creditura est . & barbari cre
in linguis igneis. nisiquia nulllus linguȩduri¬
tia est quȩ non illo igne soluatur: neq: enĩ non
habemꝰ iamultis gentes barbanis credidisseap̃os
quo nondum porratũ est romiiũ imperiũ iam
xp̃cpossidet : Quod ad hucclau sum est eis qͥferro
pugnanta non est clciusũ illiquiligno pugnant:
Oñ scnĩ regnauit aligno: Quis est qͥ lignopug¬
nat : xpõ decruce sua uicit reges : & subiugatis
ipscĩcrucẽ in fronte fixit : &gloriantur deilla
qr ibi est salus eorum : Hoc agitur : sic crescit
domꝰ sicȩdificatur : Et ut nouerits : sequen¬
tia pscalmi audite. & indece oꝑantes & fabrican¬
tes domũ : Ceenta te dño canticũ nouum:

Expanded text:
occupavit: crescendo multas tenuit, omnes occupatura est; et contradicitur ab eis qui domesticos ejus se esse gloriantur, et dicitur, Jam decrevit. Adhuc crescit, adhuc crediturae sunt omnes gentes quae nondum crediderunt: ne quis dicat, Et illa lingua creditura est? et Barbari credin linguis igneis , nisi quia nullius linguae duritia est quae non illo igne solvatur? Neque enim non habemus jam multas gentes Barbaras credidisse Christo: quo nondum porrectum est Romanum imperium, jam Christus possidet; quod adhuc clausum est eis qui ferro pugnant, non est clausum illi qui ligno pugnat. Dominus enim regnavit a ligno. Quis est qui ligno pugnat? Christus. De cruce sua vicit reges, et subjugatis ipsam crucem in fronte fixit; et gloriantur de illa, quia ibi est salus eorum. Hoc agitur, sic crescit domus, sic aedificatur: et ut noveritis, sequentia Psalmi audite; videte operantes et fabricantes domum. «Cantate Domino cant
Abbreviated transcription (Latin):
uultuillã. pregnans est : Nondũ enĩ factũest:
tume uttrus in spe : Emit : peperit : Ideo lactat
quas de scłis peperunt : Quidergo debet facere
xp̃ianꝰ sutimundo : non seruire mundo : uid ẽ.
hoc: habentes. tã quã non habentes : Sic dicit his:
sic hortatur quos non uult inueniri adie illa
tã quã pregnantes & mãmantes: sic eos hortatur:
Decctero fr̃s cẽpus breue ẽ reliquum ẽ ut & hu
qͥ habent uxores tãquã non habentessint : & qui
flent tã quã non flentes &qͥñ gaudent tã quam

Expanded text:
vult villam; praegnans est, nondum enim factum est, vult villam; praegnans est, nondum enim factum est, tumet uterus in spe: emit; peperit, adeo lactat quas de saeculi spe pepererunt. Quid ergo debet facere christianus? Uti mundo, non servire mundo. Quid est hoc? Habentes tanquam non habentes. Sic dicit, sic hortatur quos non vult inveniri a die illa tanquam praegnantes et mammantes, sic eos hortatur: «De caetero, fratres, tempus breve est: reliquum est ut et hi qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui f
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uenit iudicareterrã : Frimouenit: & postea
uenturus est : frimouenit in eccła sua. in nubib:
p̃dicantes. de qͥb audistiscũ legeretur apłs.lega¬
reconciluaridõ : Ipse sunt nubes inquibusuenit:
excepto aduentu suo posteriore: quouenturus ẽ
iudicare uiuos & mortuos: uenit pͥmo in nubib::
Hȩc pͥma uox ipsius sonuit in euangelio amodo ui¬
debitis filiũ hominis uenientẽ in nubib: Quid ẽ
amodo non ned s̃ postea uenturus c̃ quando sẽplco¬
gent om̃ stribus terrȩ : priusuenit in p̃dicatorib
sius &impleuit totũ orbẽ cerrarũ : Nonresistamꝰ
pͥmo aduentui : ut non ex pauescamꝰ scđm: Et uȩ
tunc pregnantib & mamantib: audistis modo
in euangłio. caueto qr nescitis quahora uenit:
infigura dicta sunt : Quȩ sunt pregnantos a&quȩs t̃
lactantes : pregnantes anime dicuntur. quȩ ha¬
bent speminscło : Iuȩ autẽ adeptȩsunt iã qđ sꝑa¬
bant : plactantib sunt positȩ : Uerbigrã : c̃mero

Expanded text:
am venit judicare terram.» Primo venit, et postea venturus est. Primo venit in Ecclesia sua in nubibus.raedicantes, de quibus audistis, cum legeretur Aposreconciliari Deo» . Ipsae sunt nubes in quibus venit, excepto adventu suo posteriore, quo venturus est judicare vivos et mortuos. Venit primo in nubibus. Haec primo vox ipsius sonuit in Evangelio: «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus.» Quid est, «Amodo?» Nonne Dominus postea venturus est, quando se plangent omnes tribus terrae? Prius venit in praedicatoribus suis, et implevit totum orbem terrarum. Non resistamus primo adventui, ut non expavescamus secundum. «Et vae tunc praegnantibus et mammantibus.» Audistis modo in Evangelio: «Cavete, quia nescitis qua hora veniat» . In figura dicta sunt. Quae sunt praegnantes, et quae sunt lactantes? Praegnantes animae dicuntur, quae habent spem in saeculo. Quae autem adeptae sunt jam quod sperabant, pro lactantibus sunt positae. Verbi gratia: emere
Abbreviated transcription (Latin):
inuenires qđ ad ferres : Indixittibi humilecor & non
uis intrare : Hoc eñ inte noninuenis qr suꝑbutumu¬
isti : Etem̃ correxit orbẽterrȩ qͥ noncõmouebit᷑ iudi¬
cabit popłos inȩqͥtate : Tuncse illi plangent : q̃ nolunt
celi : Cȩlienĩ p̃dicatores terrȩ auditores : Cõmo¬
ueaturmare & plenitudo eiꝰ : Quomͦ mare scłm cõmo¬
tũ est inarẽ & plenitudomaris : Om̃e scł m concita¬
tũ ẽ aduersus ecłam cũ dilataretur. &ȩdificaretur
toto orbe terrarũ : Deipsa cõmotione audistis in euan¬
głio: Tradentuos ã iuditia cõmotũ ẽ mare : Sed qͥndo
cãpisunt dĩ : Iunc exultabt̃ om̃ia ligna siluarũ:
igna siluarũ paganisunt : Quare iã gaudent᷑ qr
p̃cisi sunt exoleastro. & inserti in oliua: Tunc exul¬
tabt̃ om̃ia ligna siluarũ qͣ p̃cise sunt ingentes
arbores cedrinȩ &ci pressinȩ & in putribilia ligna
trans lata sunt in ȩdificationẽ domꝰ: Ligna siluarũ
erint : sed ante quã irent in ȩdificiũ : ligna siluarũ

Expanded text:
invenires quod afferres: indixit tibi humile cor, et non vis intrare. Hoc enim in te non invenis, quia superbia tumuisti. «Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur. Judicabit populos in aequitate.» Tunc se illi plangent, qui nolunt coeli. Coeli enim praedicatores, terra auditores. «Commoveatur mare et plenitudo ejus.» Quod mare? Saeculum. Commotum est mare, et plenitudo maris: omne saeculum concitatum est adversus Ecclesiam, cum dilataretur et aedificaretur, toto orbe terrarum. De ipsa commotione audistis in Evangelio, «Tradent vos ad judicia» . Commotum est mare: sed quando campi sunt Dei. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum.» Ligna silvarum, Pagani sunt. Quare jam gaudent? Quia praecisi sunt de oleastro, et inserti in oliva . «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum:» quia praecisae sunt ingentes arbores cedrinae et cyparissinae, et imputribilia ligna translata sunt ad aedificationem domus. Ligna silvarum erant, sed antequam irent in aedificium; ligna s
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥutuntur hocmundo quasi non utentes: p̃terit
enĩ figura huiꝰmundi : Volo uossine sollicitud me
et̃ : Quisine sollicitudine ẽ : securus expatat
quando ueniat dñsipsius : Nã qualis amor . ẽ.¬
xp̃i timere neueniat : fr̃s non erubescimꝰ amamꝰ¬
& nontimnemꝰ necueniat : & certe amamꝰ: anpectata
nñ plus amimꝰ ergo ipscioderimꝰ peccata : &i memꝰeũ
qͥuenturus ẽ ad punienda peccate : Veniet : uelimꝰ nolimꝰ:
Nonem̃ q mꝰ nonuenit : i deo uenturus non est : Ueniet :¬
& quando nescis : Ccsi paratũ t inuenerit. nihiltibi
obest qr nescis : lunc exultabunt om̃iua ligna siluarũ

Expanded text:
tuntur hoc mundo, tanquam non utentes: praeterit enim figura hujus mundi. Volo vos sine sollicitudine esse» . Qui sine sollicitudine est, securus exspectat quando veniat Dominus ipsius. Nam qualis amor est Christi, timere ne veniat? Fratres, non erubescimus? Amamus, et timemus ne veniat. Certe amamus? an peccata nostra plus amamus? Ergo ipsa oderimus peccata, et amemus eum qui venturus est ad punienda peccata. Veniet, velimus, nolimus: non enim quia modo non venit, ideo venturus non est. Veniet, et quando nescis; et si paratum te invenerit, nihil tibi obest quia nescis. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum,
Abbreviated transcription (Latin):
& lamantranȩ depalude nossolisumꝰ xp̃iani:
quȩtestimonia ꝓ fero : psalteriũ ꝓfero : qđ surdus
cantas : A periaurestuas : Canta sista canta s mecũ :¬
& non concordas metũ : linguatua sonat qđ sonat mea :
&cor dissonat a corde meo : Nonnetucantas ista :
uide testimonia orb̵terrarũ : Cõmoueatur a faciȩ
eiꝰ uniuersaterra : &tudicis non cõmoueri : Dicite
innationibus : dñ regnauit aligno : Anforte hinc
optinebunt & dicent seregnare aligno qr fustib:
circũ cellionũ regnanc : decrucexp̃i regna :
si a ligno regnaturus es : Nã silignũ hoctuum :¬
ligneũ tefacit : lignũ xp̃i. marete traicit : Audi
psalmũ dicentẽ. correxit orbẽ terrȩ qͥnon cõmoue¬
bit᷑ : Eitudicis non solũ motũ post correptionẽ : sed
etiã deminutũ tuuerũ dicis istem̃titur : Seudo ꝓpħȩ
audistis inaingulisstrepitũ. ille tradidit &ille
tradidit : quid dicis: uocestuȩ audiende sunt a nuo¬

Expanded text:
et clamant ranae de palude, Nos soli sumus christiani. et clamant ranae de palude, Nos soli sumus christiani. Quae testimonia profero? Psalterii. Profero quod surdus cantas: aperi aures, tu cantas ista; cantas mecum, et non concordas mecum; lingna tua sonat quod sonat mea, et cor tuum dissonat a corde meo. Nonne tu cantas ista? Vide testimonia orbis terrarum: «Commoveatur a facie ejus universa terra:» et tu dicis non commoveri? «Dicite in nationibus, Dominus regnavit a ligno.» An forte hic obtinebunt, et dicent se regnare a ligno, quia fustibus Circumcellionum regnant? De cruce Christi regna, si a ligno regnaturus es. Nam lignum hoc tuum ligneum te facit: lignum Christi per mare te trajicit. Audis Psalmum dicentem, «Correxit orbem terrae, qui non commovebitur;» et tu dicis non solum motum post correctionem, sed etiam diminutum. Tu verum dicis; iste mentitur? Pseudoprophetae auditis in angulis strepitum, Ille tradidit, et ille tradidit. Quid dicis? Voces tuae audiendae sunt, an vo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ suꝑbus es: in anis intras : Nã unde suꝑbires nisi
in anis esses : nã si plenꝰ esses non in flareris : Quomͦ
plenꝰesses: sitecũ tolleres ostiã quã portares adatria
dñi : Iamne diuuos tencamꝰ. curramꝰ cetora : Videte
crescentẽ domũ iudece ȩdificiũ ire ꝑtotũ orbẽtrrrũ:
Gaudete quia intrastis in atria: gaudete quia ȩdi¬
ficamini intẽplũdĩ : Iuienĩ intranc ipsi ȩdificant᷑:
ipsi sunt domꝰ di : Ile ẽ in habitator Cui ȩdificat᷑
domꝰ toto orbeterrarũ : & hoc postcaptiuitatẽ : Tollite
ctur: Ad parietẽ dealbatũ uocatis. inatrio scõ adoro
dnm̃meũ : Cõmoueatur a faciȩeiꝰ uniuers a terra.
dicite in nationibus dñ sregnauit aligno : Etenim
correxit orbẽ terrȩ qͥ non cõmouebicur : Iuȩ
testimonia. ȩdificationis domꝰ dĩ: Intonant nu¬
bescȩlorũ ꝑtocũ orbẽ terrarũ ȩdificaridomũ dĩ

Expanded text:
tem superbus es, inanis intras. Nam unde superbires, nisi tem superbus es, inanis intras. Nam unde superbires, nisi inanis esses? Nam si plenus esses, non inflareris. Quomodo plenus esses? Si tecum tolleres hostiam, quam portares ad atria Domini. Jam ne diu teneamus, curramus caetera. Videte crescentem domum, videte aedificium ire per totum orbem terrarum. Gaudete, quia intrastis in atria; gaudete, quia aedificamini in templum Dei. Qui enim intrant, ipsi aedificantur, ipsi sunt domus Dei: ille est inhabitator, cui aedificatur domus toto orbe terrarum, et hoc post captivitatem. «Tollite destruatur» : ad parietem dealbatum vocatis; in atrio sancto adoro Deum meum. 11. «Commoveatur a facie ejus universa terra: dicite in nationibus, Dominus regnavit a ligno. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quae testimonia aedificationis domus Dei! Intonant nubes coelorum per totum orbem terrarum aedificari domum Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
non nob̵d nẽ non nob̵: sed nominituo daglam: Nolite
spemin homine ponere : Sibaptitetur unꝰqͥsq urm̃
dicit. ille me baptitat . dequo amicus sponsi dixit:
hicẽ qͥbuaptitat : Sienĩ hȩc dixeritis ad fertis dñ ogłam
hominũ non nominiurõ sed nominieiꝰ ad fertegłam :¬
Tollite ostiã & introite matria eiꝰ : Tollite ostias: Suid
ad laturi estis ut introeatis inatriaciꝰ iam enĩ crecut
domꝰ & facta sunt atria : Iuiadfer̃ hostias intrant
inatru: Tauros ad laturi sumꝰ hircosoues : ab sit :¬
Siuoluisses sacri ficiũ : dedissẽ utq Ille nob̵ hostiam
cõm̃dauit quã offerre debemꝰ udete neilla sit ostia
dequa iamdudũ dixit confessio & pulcritudo in cons¬
pectueiꝰ: Confessio istiẽ dõ : Ergo gentes siuultis
intrare in atriaeiꝰ. nolite uacuȩ intrare : Tollite ostias:
Qua sostias nob̵cũ portaturi sumꝰ : sacri fitiũ dõ sp̃scon

Expanded text:
«Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam» . Nolite spem in homine ponere. Si baptizatur unusquisque vestrum, dicat: Ille me baptizat, de quo amicus sponsi dixit, «Hic est qui baptizat» . Si enim haec dixeritis, affertis Domino gloriam hominum, non nomini vestro, sed nomini ejus afferte gloriam. «Tollite hostias, et introite in atria ejus. Tollite hostias:» quid allaturi estis, ut introeatis in atria ejus? Jam enim crevit domus, et facta sunt atria; qui afferunt hostias, intrent in atria. Tauros allaturi sumus, hircos vel oves? Absit. «Si voluisses sacrificium, dedissem utique.» Ille nobis hostiam commendabat, quam offerre debemus. Videte ne illa sit hostia, de quo jamdudum dixit, «Confessio et pulchritudo in conspectu ejus.» Confessio hostia est Deo. O ergo gentes, si vultis intrare in atria ejus, nolite vacuae intrare, «Tollite hostias.» Quas hostias nobiscum portaturi sumus? «Sacrificium Deo spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
induistis: Sixpm induit quis qui baptiratur
in xp̃o. quis ponit lapidẽ suꝑ lapidẽ nisi qͥ bap¬
tisinũ suꝑ baptismũ in ponit᷑: Sed nolite terreri :¬
non relinqͥtur qđ nondestruetur : Lapidesenim
guncur: & sic illos carita s inunitatẽ constringit:
ut nonsit lapis suꝑ lopidem: Sedunꝰ lapis sint
inom̃s lopides : Nec miremini: hoc fecit camacũ
nouum Id ẽ. hoc fecit in nociatio caritacis : Adip¬
samstructurt̃ nos compingit apłs: ainilla uni¬
tate constrictos conpaginat dicens sufferentes
inuicẽ indilectine. studentes seruare unitatẽ
sp̃s inuinculo pacis: Ubiunitas sp̃s: unꝰ lapis.
Sedunꝰ laipis. demultis factus : Qquomodo dicit¬
demulas factus : sufferentes inuicẽ indilectione :¬
Edificatur ergo domꝰ dñi dĩnrĩ ȩdificatur: Hoo
fit hocagitur. hocuoces isg agunt. hoc dilectio¬

Expanded text:
induistis» . Si Christum induit quisquis baptizatur in Christo; quis ponit lapidem super lapidem, nisi qui Baptismum super Baptismum imponit? Sed nolite terreri; «non relinquetur qui non destruetur.» Lapides enimguntur, et sic illos charitas in unitate constringit, ut non sit lapis super lapidem, sed unus lapis sint omnes lapides. Ne miremini: hoc fecit canticum novum, id est, hoc fecit innovatio charitatis. Ad ipsam structuram nos compingit Apostolus, et in illa unitate nos constrictos compaginat, dicens: «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus, in vinculo pacis» . Ubi unitas Spiritus, unus lapis; sed unus lapis de multis factus. Quomodo de multis unus factus? Sufferendo invicem in dilectione. Aedificatur ergo domus Domini Dei nostri, aedificatur: hoc fit, hoc agitur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cincate d nõ canticũ noium.: cantate dñ o om̃is tr̃a:
Sic anti cũ nouumcantat om̃is terra: sic ȩdificatur
cũ cantat : Ipsũ cantare. ȩdificari est : Sed si non
uetus cantit : Vetus cantat cupiditas carnis :
nouũ cantat caritasdĩ : uic qͥd cantaueris decu¬
piditate : uetus cantas : Et si sonant inore uerba
cantici noui: non est speciosa laus in ore peccatoris:
Melius est ut nouus taceas: quã uetuscantes quia
si fueris nouus & tacueris auribus hominũ ñ sonat :
Namtuũ nontacet canticũ noũ : a ꝑuenit adaures
dĩ quite fecit hominẽ nouum: Diligis ãtaces:
Dilectio ipsa uox est addm̃ & ipsa dilectio canticũ
nouum est : Audiqr canticũ nouium est : Dñs
dicit mandatũ nouũ douob: uit uos inuicẽ diliga¬
tis: Om̃is ergo terra cantat canticũ nouũ Abi ȩdi¬
ficatur domꝰ: Om̃ sergo terraẽ domꝰdĩ : Siom̃is
terra domꝰdĩ qͥ nonherit om̃itrȩ ruina est
nondomꝰ: Ruina illa uetus. cuiꝰumbrã habe¬

Expanded text:
Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra.» Si canticum novum cantat omnis terra; sic aedificatur, cum cantat: ipsum cantare, aedificare est; sed si non vetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: novum cantat charitas Dei. Quidquid cantaveris de cupiditate, vetus cantas; etsi sonant in ore verba cantici novi, non est speciosa laus in ore peccatoris . Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes; quia si fueris novus, et tacueris, auribus hominum non sonat: nam cor tuum non tacet canticum novum; et pervenit ad aures Dei, qui te fecit hominem novum. Diligis, et taces: dilectio ipsa vox est ad Deum, et ipsa dilectio canticum novum est. Audi quia canticum novum est: Dominus dicit, «Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis» . Omnis ergo terra cantat canticum novum: ibi aedificatur domus. Omnis ergo terra est domus Dei. Si omnis terra domus Dei, qui non haeret omni terrae, ruina est, non domus; ruina illa vetus, cujus umbram habe
Abbreviated transcription (Latin):
tes uerbũdĩ : Vn paries uenerat : sed angulus non¬
dũ uenerat : Sion ipsaeccła quȩ erat inuidȩa ꝓpriȩ
hio nominata ẽ : Audiuic &iocundataẽ sion: & ex¬
ultauer̃ filiȩ iudȩ : Sic scriptũ ẽ. audier̃ apłi :¬
& querant in iudea fr̃s : Videte sinon exulta¬
uer̃ filiȩ iudȩ : Quid a udier̃ : qr agentes rece¬
secut ait confundant̃ om̃s qͥadorint simula cra
cundata ẽ sion : & exultauer̃ filiȩ iudȩ: Post ea
quidaon decircũcisis calũniari uoluer̃ p&ro: &di¬
xer̃illi: Quare intrasti ad gentiles incircũcisos
& mandu casticũ cis: ile autẽ reddidit eisrationẽ :
qͦmͦ cũ oraret demonstratiis est ei ille discus. pen¬
dens quattuor lin ers : discus illeqͥhabebat om̃ia
animalia : & significabt om̃ sgentes : Ideo autẽ
quattu or lineis pendebac : qr quattuor parte s orb:
unde futuri popłi erant : &ideo quattuor euan¬
gelia p̃dicant xp̃m. utgrã ipstus ad om̃s quattuior
partes orbis ꝑtinere intellegatur : Qui aergo

Expanded text:
tes verbum Dei.» Unus paries venerat, sed angelus nondum erat. Sion ipsa Ecclesia quae erat in Judaea, proprie hic nominata est. «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Jud erant in Judaea fratres.» Videte si non «exsultaverunt filiae Judaeae.» Quid audierunt? «Quia et Gentes recesecutus ait: «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae.» Postea quidam de circumcisis calumniari voluerunt Petro, et dixerunt illi: «Quare intrasti ad Gentiles incircumcisos, et manducasti cum eis?» Ille autem reddidit eis rationem, quomodo cum oraret demonstratus est illi discus pendens quatuor lineis. Discus ille qui habebat omnia animalia, significabat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, unde futuri populi erant: et ideo quatuor Evangelia praedicant Christum, ut gratia ipsius ad omnes quatuor partes orbis pertinere intelligatur. Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑom nẽ terrã : Nimis ex altatus es suꝑ om̃s deos:
Quid ẽ. nimis : nãdexp̃o dicitur : Quid ẽ ergonimis
nisut intellegatur ȩqualis patri : Quid ẽ suꝑ
om̃ sdeos: quid sunt idola: non habent sensũ non
habent uitã : De monia habent sensũ habent
nonme ari hoo ualde magnũ est: Dȩ monia
quidem diigentiũ : sed illenimis ex altatus ẽ. suꝑ
om̃sdeos qđ & homines dicti sunt : Ego dixidu
estis: & filualtissimi om̃s : Itẽ soriptũ est : ds̃strat¬

Expanded text:
omnem terram. Nimis exaltatus es super omnes deos.» Quid est, «nimis?» Nam de Christo dicitur. Quid est ergo, «nimis,» nisi ut intelligaris aequalis Patri? Quid est, «super omnes deos?» qui sunt? Idola non habent sensum, non habent vitam: daemonia habent sensum, habent nec hoc valde magnum est: daemonia quidem dii Gentium , sed ille nimis exaltatus est super omnes deos. Et homines dicti sunt dii, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes:» item s
Abbreviated transcription (Latin):
negares istã & diceres: non est : Quare qr alĩ nosti:
Seddicis : Ego illã quã uidebat esaias ñ uideo: Crede
&iuideb̵. forte eniñ habes unde uideas : Est enĩoculus
unde illa pulchritudo uideat̃ : Hã quomodo ẽ oculus car¬
nis unde luxista uidet᷑: sic ẽ oculus corđ unde illa iocun¬
dita suideat̃: Forte illeoculus saucius ẽ. sordidatus ẽ.
turbatꝰ e abira. abauaritia. acupiditate . a libidine
in sensata: turbatꝰ ẽ oculus tuus : ñ potest uide illãlucẽ:
Crede & antequã uideas : san aberis & uidebis : Luxorta ẽ
iusto &rectis corde iocunditas: locundimimait ti indño:¬

Expanded text:
negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. Sed dicis: Ego illam quam videbat Isaias, non video. Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; est enim oculus unde illa pulchritudo videatur. Nam quomodo est oculus carnis, unde lux ista videatur; sic est oculus cordis, unde illa jucunditas videatur: forte ille oculus saucius est, sordidatus est, turbatus est ab ira, ab avaritia, a cupiditate, a libidine insensata; turbatus est oculus tuus, non potest videre illam lucem. Crede, antequam videas: sanaberis, et videbis. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» 20. «Jucundamini,»
Abbreviated transcription (Latin):
gauđe impiis dicit ñ homo sed dñs : Vnde ille ipsũ
gaudiũ uidensait: & diem hominũ ñ concupiuituscis :
quim aliũ diem ostendis qͥ mealiã lucẽ doces qͥmealiã
iocunditate ꝑfundis. qͥ aliudmintus insinuas. fecistime
ñ concupiscere diem hominũ : Vtquidebat esaias.
homines in potatione inluxuria. incheatris& spec¬
taculis. totũ mundũ luxuriariuariis. nugis: aetam̃
gaude qͣlegaudiũ uidebat incuiꝰ cõparatione ñ est
hocgaudiũ : tã quã situn ossessolẽ &a licuigaudenti
iucernã diceres non estistalua : uarec lux non est :
illecã ꝓmagno habet: gaudet &exultat. &tudicis
ñ ẽ istalux: Aut siqͥssimiam miraret᷑: diceres non ẽ
istapulcritudo : &si forte ille occupatꝰ eẽt circa
cõpositionẽ m̃brorũ in illa bestia : aõm̃ silla scon¬
gruentas miraret᷑ : tuqͥ noueris aliã pulcritudinẽ :

Expanded text:
«gaudere impiis, dicit,» non homo, sed «Dominus.» Unde ille ipsum «gaudere impiis, dicit,» non homo, sed «Dominus.» Unde ille ipsum gaudium videns, ait: «Et diem hominum non concupivi, tu scis» . Qui mihi alium diem ostendis, qui me aliam lucem doces, qui me alia jucunditate perfundis, qui aliud mihi intus insinuas, fecisti me non concupiscere diem hominum. Utique videbat Isaias homines in potatione, in luxuria, in theatris, et spectaculis, totum mundum luxuriari variis nugis; et tamengaudere, quale gaudium videbat, in cujus comparatione non erat hoc gaudium? Tanquam si tu nosses solem, et alicui laudanti lucernam diceres: Non est ista lux. Quare lux non est? Ille pro magno habet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam miraretur, diceres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset circa compositionem membrorum in illa bestia, et omnes illas congruentias miraretur; tu qui noveras aliam pulchritudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
filius ipsius cueñi el ymosinas non fecisti: Quare caus
cũ fiducia dicebat: nisiquia aliã lucẽ uidebat : filius
patrimanũ tenebat ut ambularet: sed pat̃ filiũ uiam
docebat. ut uideret : Est ergo alia lux quȩ orit᷑ iusto :
Luxorta ẽ iusto & ratis corde iocunditas : Visillã nosse :
addm̃ resistensito luntatiipsius &e uolensillũ curuare
adte & nonte dirigere adillũ. &sentiesiocunditatem
audientes iocundamini. c̃onunua medit̾nt᷑ calices p̃pa¬
rant roscrũtẽpexpectant. qr dictũ est iocundam in uusti¬
tat̃pus ueris ut iocunderis si dñm habesio cunditatẽ habes¬
gaudiũ m̃ sȩ. nouerat gaudiũ lecti noueratgaudia
ista scłaria. & luxuriosa : Ille qͥ nouerat illa ait p̃ su¬
mens. nonẽ gauđe impiis dicit dñs: Sed nondicit
homo dñsdicit exueritate dñidicit non ẽ gauđe
impis: Hãilli sibi uidentur gaude. non ẽ. autẽ

Expanded text:
filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus cum fiducia dicebat, nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Ead Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non te dirigere ad illum, et senties jucunditatem, audientes, «Jucundamini,» convivia meditantur, calices praeparant, rosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamini, justi.veris, ut jucunderis: Dominum habes jucunditatem, Dominugaudium mensae, noverat gaudium lecti, noverat gaudia ista saecularia et luxuriosa. Ille qui noverat illa, ait praesumens: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Sed non dicit homo; «Dominus dicit:» ex veritate Domini , «Non est gaudere impiis.» Nam illi sibi videntur gaudere: «Non est» autem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã uider̃. Quã desidetauer̃ qͥ hanc respucr̃ : Lux
orta ẽ iusto &rectiscorde iocundas : Nolite putare
qr uerc inmiscria fuer cũ incatena ambularent :
latus fuit carcer fidelib: lenes fuer̃ cattnȩ conficentib
quȩ oritur iusto : dequaluce non sibiorta in finedicent
in usti. ergo erriuimꝰ auna uerititis &eiustia̧ lum̃
non luxit nob̵ & solno nortus est nob : Ecce amando istũ
solẽ in tenebris cordis iacuer̃ : Quid ꝓfuit oculi sui¬
dere istũ &m̃te non uidere illũ : tobis cȩcuserat. & filiũ
suũ uiã dñi docebat: Nostis hoc: qi cobis filiũ admone¬
bat & dicebat : fili facelemosinas quia el r̃mosinȩ
ñ ꝑmictunt irȩintenebras: Etlo quebatur ille : qui in
tenebriserat: Uidetis quia est alia lux quȩ oritur
iusto & rectis corde iocunditas : Oculos non habebat
& filio suo dicebat facelemosinas elemosine non sinunt
ire intenebras. Nectimuit nediceret᷑ in cordesuo

Expanded text:
aliquam viderunt quam desideraverunt, qui hanc respuerunt. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Nolite putare quia vere in miseria fuerunt, cum in catena ambulaverunt. Latus fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. quae oritur justo; de qua luce non sibi orta, in fine dicent injusti: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ecce amando istum solem, in tenebris cordis jacuerunt. Quid profuit oculis videre istum, et mente non videre illum? Tobias caecus erat, et filium suum viam Dei docebat. Nostis hoc, quia Tobias filium suum admonebat, et dicebat, «Fili, fac eleemosynas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo
Abbreviated transcription (Latin):
conditione moreris: ille miscđia : Quomͦ ergo
illinihil nocuer̃ iudȩi : sicnec tibi qͥsquã ꝑsecutor
iniicus si tuelegoris eẽ m̃brũ capitis illius:
Ecce intelleximꝰ ignẽ ante cũ p̃cuntẽ : id .ẽ. hoc
tẽpore intellegindũ inpȩnã quandã fideliũ & ini

Expanded text:
conditione moreris, ille misericordia. Quomodo ergo conditione moreris, ille misericordia. Quomodo ergo illi nihil nocuerunt Judaei; sic nec tibi quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus ignem ante eum praeeuntem, id est, hoc tempore int
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei quia in iustitia quȩ ꝓcedit ex homine ad lȩ¬
dendũ alterũ hominẽ : illiadquẽ ꝓcedit nocet :¬
& illi dequo ꝓcedit non nocet : Vnde fieri potest:
aliqͣndo facula ardens ad ponitur ad lignũ umidũ
& iuiride & non illud incendit ipsãtam̃ ardet. Sic
& inimicustuus : si qͥsforte ex sistit iniustus qͥ tibimo¬
liatur in sidia suł p̃parit aliquã molestiã : in uistus ẽ:
Tu suuride lignũ fueris id ẽ sisu co sꝑali uigens &ui¬
renfflãmis inimititiarũ resticeris: drando ꝓillo
qͥte ꝑseqͥt᷑ ille ardet tumanes in teger : nustitia
illius nocet : tibinihil nocet. Nisi forteputas quia
nocettͥ sicorporituo aliqđ fecerit & anima patiens
& in corrupta addm̃ coronanda ꝑuenerit : Sequens
exẽplũ dñi sinqͥpatimaluit auid ȩis. & qͥpoterat
ñ mori mortuus ẽ qr & qͥpoterat ñ nascinatus est:
iuenĩ conditione natus es: ille uoluntate : Iu

Expanded text:
fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laefratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliquam molestiam, injustus est: tu si viride lignum fueris, id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitiarum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim conditione natus es, ille voluntate; tu
Abbreviated transcription (Latin):
consumen seos qͥꝑsequebant᷑ quã eos qͦs ꝑsequebantur:
cũ nĩuidemꝰ duo sunũ rascantẽ alttrũ pacientẽr
ferentẽ qͥs corũ ardeat urm̃ ẽ uidicare : Iotestis
ingenere humano talespataculũ contueri: sonite
uob̵ anit oculos hominẽ in iquũ cõmotũ animo :
tpucẽ uultu. flãmantib oculis scintilantibus
uerbis ferri in hominis necẽ : inde p̃dationem :
ininiurias. in contumelias. non secapere non se
tenere alterũ pacienter excipientẽ uerba ac pla¬
gas : qͥ qͥd ille inferre uoluerit. & ꝑcutientimaxillã.
parantẽ & alterã : Cũiuderis hinc furias inde leni¬
tatẽ : hinc irã inde patientiã: hinc flãmas indetole¬
rantiã : dubitab̵ ꝓnuntiare qͥ scorũ ardeat pȩnãq
patiat᷑ illene cuiꝰ corpꝰuexat᷑ ancuiꝰ animꝰ uastat᷑ :¬
comedet: qͥd ẽ &nunc: ante quã ueniat die sille iudi¬
cumagnꝰ : lã furore suo ardent: qui postea supplitio
sẽpit̃mi illius ignis arsuri sunt nisi forte putatis

Expanded text:
nsumens eos qui persequebantur, quam eos quos persequebantur. Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum ardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animucomedet» . Quid est, «Et nunc?» Antequam veniat dies ille judicii magnus, jam furore suo ardent qui postea supplicio sempiterni illius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis,
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ potest sȩuire in imicꝰ. potestatẽ ultrañ habet. nec
inanimã nec in ipsã carnẽ : Iuia & dissi petcarnẽ . ñ in¬
pedit resurrectionẽ : Deanima suatimebant homines :
numerata sunt om̃ia red integrabit qͥom̃ia creunt:
Nonerant &ereata sunt erant & non reparibuntur :
sedetiã in odiendo malignũ : Ne mouos terreat: poten¬
tior ẽ qͥuo suocauit om̃i pocens est fortior ẽ om̃i forte
superior estom̃ iexcelso : Filius dĩ ꝓ nob̵ mortuus est :
securus esto accepturũ teuitã ipsius. qͥ pignꝰ habesmor¬
tẽ ipsius : Proqͥbus en ĩ mortuus ẽ nũ qd piustis piaulũ
& mortuus ẽ ꝓte : lustificatus es. & descrete: qͥ iusti fica¬
uit impiũ relinquet piũ: diligitis dnm̃: odite malig¬
oriri solẽ suũ suꝑ bonos & malos & pluat suꝑiustos
&iniustos: istã lucẽ udent tecũiniqͥ uident tecũ latro

Expanded text:
tem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec tem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec in animam, nec in ipsam carnem; quia etsi dissipet carnem, non impedit resurrectionem. De anima sua timebant homines, numerata sunt. Omnia redintegrabit, qui omnia creavit. Non erant, et creata sunt: erant, et non reparabuntur? sed etiam in odiendo malignum. Nemo vos terreat; potentior est qui vos vocavit, omnipotens est; fortior est omni forti, superior est omni excelso. Filius Dei pro nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justis? Paulum t mortuus est pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui diligitis Dominum, odite maligoriri solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos ? Istam lucem vident tecum iniqui, vident tecum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs animsst̃orũ suorũ : Quia ergo dixerat superius
qͥdiligitis dnm̃ odite malignũ: neinde timeres odisse
animas seruorũ suorũ &dicentẽ n oli timereeos qͥcor¬
pꝰoccidunt animã autẽ nom possunt occiđẽ : Occi¬
illeuenit auferre uitãtuã tẽporalẽ in firmã mortiob¬
noxiã : certe timemorisi potes non mori: Iđ ꝑnaturam
uitare ñ potes qͣre ꝓpt̃ fidẽ ñ suscipis : tollatt istãuitã
qͥminat᷑ aduersariꝰ: dattͥds̃aliã uitã. qr o&istã ipsetibi
dedit &ipsesi noluerit. nec ipsa tollet᷑: Siautt̃ uolu¬
erit uttollaturtͥ: habe qđ te commutet : Nolitimere
expoliarꝑ pillo Nonuis exuiueste pannosa stolã głȩ
tͥ duturus ẽ . Iuã stolã dicism : Oportet corruptibile
hoc induere incorruptionẽ & mortale hoc induere
in mortalitatẽ. Hȩcipsacaro tua ñ periet : Uq ad mor¬

Expanded text:
Dominus animas servorum suorum.» Quia ergo dixerat superius, Dominus animas servorum suorum.» Quia ergo dixerat superius, «Qui diligitis Dominum, odite malignum;» ne ideo timeres odisse animas servorum suorum, et dicentem: «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . OcciIlle venit ferre vitam tuam temporalem, infirmam, morti obnoxiam. Certe time mori, si potes non mori. Quod per naturam vitare non potes, quare propter fidem non suscipis? Tollat tibi istam vitam qui minatur adversarius, dat tibi Deus aliam vitam: quia et istam ipse tibi dedit, et si ipse noluerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut tollatur tibi, habet quod tecum mutet; noli timere spoliari pro illo. Non vis exui veste pannosa? Stolam gloriae tibi daturus est. Quam stolam dicis mihi? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Haec ipsa caro tua non peribit. Usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ: uidiligitis dnm̃. odite malignũ : Audiuimꝰ
qͥdẽ : Sed si non ficcrimꝰ : seuit ille : Usque quo ille¬
tastii conscientiã & animã tuã : torquetei psũtimore
iudici respondecui credideris qͥrecred ris : Dicis
dit in se : mortuus ẽ. & resurrexit ascendit incȩlũ:
Visseqͥ imitarepassionẽ & ex pecta ꝓmissionẽ :
quid ergo tͥ ablacurus ẽ sȩiuenscũ cȩperis odisse
malignũ qr diligis dnm̃: qd ab laturus : patrimoniũ :
Nũ qͥd cȩlũ postremo qͥcqͥd ẽ qđ ÷ dedit ds̃ tollatille:
Nontollit quidem : sinonuult dĩ : Siautẽ uult ds̃. tollit
qđ dedic ds̃. nesetibi austrat ipsed s̃ : Dm̃ tibi nemot ollit:
tutibiillũ tollis sullũ fugis: Forte respondes. noncuro
depatrimonio meo: dñs dedit dñs abstulit. possũ dicere
sic̃ dño placuit ita factũ ẽ : sedtimeo neoccidat me:
Hocest cocũ: audiergo psalmũ consolantẽ : Custodit

Expanded text:
vimus, «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Audivimus vimus, «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Audivimus quidem, sed si non fecerimus, saevit ille. Usquequo tasta conscientiae animam tuam, torque teipsum timore judicii, responde cui credideris, quare credideris. Dicis mdit in se? Mortuus est, et resurrexit, ascendit in coelum. Vis sequi? Imitare passionem, exspecta promissionem. Quid ergo tibi ablaturus est saeviens, cum coeperis odisse malignum, quia diligis Dominum? quid ablaturus? Patrimonium: numquid coelum? Postremo quidquid tibi dedit Deus, tollat ille non tollit quidem, si non vult Deus, si autem vult Deus, tollit quod dedit Deus, ne se tibi auferat ipse Deus: Deum tibi nemo tollet, tu tibi illum tollis, si illum fugis. 17. Forte respondes: Non curo de patrimonio meo; «Dominus dedit, Dominus abstulit;» possum dicere, «Sicut Domino placuit, ita factum est» ; sed timeo ne occidat me. Hoc est totum. Audi ergo Psalmum consolantem: «Custodit
Abbreviated transcription (Latin):
A mas illũ : debes odisse qđo dit. Homo ẽ inimnicꝰtuis
hoc est qđiu : Creati estis ab uno creatore i nuna con¬
ditione : Eitam̃ si filiustuus loquatur in imico
tuo &uenit addomũ in imicitiu & ad siduas conlo¬
cutiones habcat cũ illo ex heredare illũ uis quia
loqͥtur inimicotuo : Et quomͦ : quã iustã uocẽ uideris
tibi habe amicus esinimicimei. & quȩris aliqͥd
deremea ergo adtende : Diligis xp̃m. inimicaxp̃iẽ
a uaritia : Quare cũilla logueris nondico loqueris
cias fraudẽ & hoc potius facis : Si hȩc ita sunt
sitalises nolicibi multũ ꝓmittere hereditatẽ xp̃i:
Seldicis: Diligo xp̃m: Quidiligitis dnm̃odite
malignũ : Hincappare tediligere qđ bonũ est :
sunuentꝰ sueris odisseqđ malũ ẽ : Quidiligitis dñm
odite malignũ : Sedcũ cȩperimꝰ odisse malignũ:
subsequentur ꝑ secutiones : Odimꝰ malignũ: dicit
nob̵ aliqͥs ꝑsecutor : fac fraudẽ . dicit nob̵ ad ora
idolũ dicit nob̵ tspone dȩmonus sed nos audi¬

Expanded text:
Amas illum; debes odisse quod odit. Homo est inimicus tuus, hoc est quod tu; creati estis ab uno Creatore, in una conditione: et tamen si filius tuus loquatur inimico tuo, et veniat ad domum inimici tui, et assiduas collocutiones habeat cum illo, exhaeredare illum vis; quia loquitur cum inimico tuo. Et quomodo? Quia justam vocem videris tibi habere: Amicus es inimici mei, et quaeris aliquid de re mea! Ergo attende. Diligis Christum, inimica Christi est avaritia; quare cum illa loqueris? Non dico, loqueris cias fraudem, et hoc potius facis. Si haec ita sunt, si talis es, noli tibi multum promittere haereditatem Christi. Sed dicis: Diligo Christum. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Hinc apparet te diligere quod bonum est, si inventus fueris odisodite malignum.» 16. Sed cum coeperimus odisse malignum, subsequentur persecutiones. Odimus malignum; dicit nobis aliquis persecutor, Fac fraudem; dicit nobis, Adora idolum, dicit nobis, Thus pone daemoniis: sed nos audi
Abbreviated transcription (Latin):
insimula crissuis : Adoratecũ om̃s angłieius:
Biscant pagani adoraredm̃ ÷ Angłos uolunt
adorare : angłosimitentur &illũ adorant
qͥa bangłis adorat᷑ : Ad oratecũ om̃s angłieius :
Adoret angłsille qͥ missus ẽ ad corneliũ : Nãcũ
ad orans corneliũ misit ad pecrũ : Ad oret x p̃mdnm̃¬

Expanded text:
in simulacris suis. Adorate» «eum omnes Angeli ejus.» in simulacris suis. Adorate» «eum omnes Angeli ejus.» Discant Pagani adorare Deum. Angelos volunt adorare; Angelos imitentur, et illum adorent qui ab Angelis adoratur. «Adorate eum omnes Angeli ejus.» Adoret angelus ille qui missus est ad Cornelium; nam eum adorans, Cornelium misit ad Petrum : adoret Christum
Abbreviated transcription (Latin):
dȩmonia : quid aibi facturus .ẽ uel princepsipso¬
rũ diabolus: si posset aliqͥd nullu s nrm̃ remane¬
ret : Non qͦ ottdietanta in illũ dicuntur orexp̃i¬
anorũ & brescit seges xp̃ianorũ : quando irasce¬
ris neqͥssimo seruotuo : hoc nom̃ illi in ponis.
satanas. diabole. hoc illidicis: farta ssẽ m hoc
errasqr homini hocdicis. & in mod erata ira ra¬
peris ad conuiciũ imaginis dĩ : Iam̃ hoc cligis
qđ eidicas qđ ualde detestaris : Si posset ille nonse
uindicaret : sed non ꝑmittitur : Citantũ facit qͣntũ
ꝑmititur : Hã&iob tẽptare uoluit. &e nonnisi
potestatẽ quȩ siuit : Qnihil faceret. nisi potesta¬
tẽ accepisset : Quare non ergo securus. eũ adoras
qͦ nolente nemotͥ nocet & quo ꝑmittente em̃ daris
non euerteris : si enĩ placuerit dñ odõ tuo ꝑmit¬
tere ut aliqͥs homotͥ noceat. aut aliqͥssp̃stibi
confundant̃ om̃s qͥad orant sculptilia qͥgłant᷑

Expanded text:
daemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsodaemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsorum diabolus? Si posset aliquid, nullus nostrum remaneret. Nonne quotidie tanta in illum dicuntur ore Christianorum, et crescit seges Christianorum? Quando irasceris nequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponis: Satanas, diabole; hoc illi dicis. Fortasse in hoc erras, quia homini hoc dicis, et immoderata ira raperis ad conviciandam imaginem Dei: et tamen hoc eligis quod ei dicas, quod valde detestaris. Si posset ille, non se vindicaret? Sed non permittitur: et tantum facit, quantum permittitur. Nam et Job tentare voluit, et nonnisi potestatem quaesivit ; et nihil faceret, nisi potestatem accepisset. Quare non ergo securus Deum adoras, quo nolente nemo tibi nocet, et quo permittente emendaris, non everteris? Si enim placuerit Domino Deo tuo permittere ut aliquis homo tibi noceat, aut aliquis spiritus tibi «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur
Abbreviated transcription (Latin):
illa scorifitia offerrisibi : Nonne meliuserat ut
angłosscõs quã ut dȩ mones colerent r espondent :
oncolimꝰincila demonia : angłos quos dicitis.
ipsos & noscolimꝰ uirtutes dĩ magni. & ministeria
dĩmagni: Utinã ipsoscolere uelletis. facilcabipsis
ta miracula in apocalipsi ioħis: Ille autẽ qͦdã sibi
demonstrato miraculo uisionis. ex pauit& imisit se
ad pede sangłi : Qille angłs qͥ nonquȩ rebat nisi
głam dñisui surge qͥd facis in qͥt : illũ ad ora :
Nã &ego conseruus tuussũ & frm̃tuorũ : Quidergo
fr̃smei : ne modicat tim coneira scat᷑ mͥ angłssi
non illũ colo ꝓdõ meo : Tunctibi irascitar qͣndo
ipsũ colere uolueris. Bonꝰ est enĩ & dm̃ amat:
quomodo dȩmones iriscuntur . si non colantur:
si c angłi indignantur. si pdõ colantur : Sed neforte
dicat sibi cor infirmũ cortrepidũ ego i rascuntur
dȩ monia qr non coluntur . timco offendere

Expanded text:
illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimus mala daemonia; Angelos quos dicitis, ipsos et nos colimus, virtutes Dei magni et ministeria Dei magni. Utinam ipsos colere velletis: facile ab ipsis ta miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes Angeli; et ille angelus qui non quaerebat nisi gloriam Domini sui, «Surge, quid facis?» inquit, «illum adora; nam et ego conservus tuus sum, et fratrum tuorum» . Quid ergo, fratres mei? Nemo dicat: Timeo ne irascatur mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascitur, quando ipsum colere volueris: bonus est enim, et Deum amat. Quomodo daemones irascuntur, si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. Sed ne forte dicat sibi cor infirmum, cor trepidum: Ergo si irascuntur daemonia quia non coluntur, timeo offendere