comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
missos. ut gesta passionis eiꝰ locunt᷑. fidutialit̃ erogauit
pauꝑib Unde & sollẽpnitate ipsius. lestio legitur apłi ca
quȩ tota in exhortatione. siue laude elemosinȩ facientis
c̃scripta est. Atq: ad eandẽ ꝑtinentia causã alia ñ nulla
huic officio inserunt᷑. Haec igit᷑ duo quȩ dixi canticum
uidelic& ac psalmꝰ parit̃q figuras eorũ quas p̃fatisumꝰ.
scĩ patres diuinorũ officiorũ ordinatores. significare
uolentes in huiꝰ utriusq scĩ festiuitate. cũ antiphonis de¬
cantandis statuer̃ uersiculos recitandos. quatinꝰ ꝑ hat. &
sinceritas fidei eorũ indõ. & miscđiae opera in ꝓximoͥs
monstrarent᷑. ut antiphonaloco cantici. ꝑ qđ ut dictũ est
deuotio m̃tis ex primit᷑ resonar&. Uersiculi uero tã quã
psalmi recitarent᷑. quo ȩque exterior actio. ac miscđi& oꝑa
nuarent᷑ UALE INOOMINO RARISSIME

Expanded text:
missos, ut gesta passionis ejus loquuntur, fiducialiter erogavit missos, ut gesta passionis ejus loquuntur, fiducialiter erogavit pauperibus: unde et solemnitate ipsius lectio legitur apostolica quae tota in exhortatione sive laude eleemosynae facientis conscripta est, atque ad eamdem pertinentia causam alia nonnulla huic officio inseruntur. Haec igitur duo quae dixi, canticum videlicet ac psalmus, pariterque figuras eorum quas praefati sumus, sancti Patres divinorum officiorum ordinatores significare volentes, in hujus utriusque sancti festivitate cum antiphonis decantandis statuerunt versiculo recitanda: quatenus per haec et sinceritas fidei eorum in Deo et misericordiae opera in proximis monstrarentur, ut antiphona loco cantici, per quod, ut dictum est, devotio mentis exprimitur, resonaret; versiculi vero tanquam psalmi recitarentur, quo aeque exterior actio, ac misericordianuarentur. Vale in Domino, charissime
Abbreviated transcription (Latin):
nent ueritati. Esalmꝰ uͦ qui adhibitomateriali organo
c̃sonant̃ ꝑagit ad exterior & corporalia refert̃ opa
In quib nimirũ iustitiȩ oꝑib maximȩ iustitiȩ opus qđ
greco uocabulo elemosinã apellant emin&. Et
uas electionis pauł apłs & magister gentiũ. cum
fide ess& firmissimꝰ. dotrinaq: ꝑfusus atq diuino
amore. toto flagrar& animo. qđ omĩb cõmune est
sc̃is &iã mise cdi&e oꝑib: in cõparabilit̃ seduł insudabat
Qđ textꝰ epłirũ edoc& ubi discipłos siue audito¬
res suos. sepiꝰ a delemosinã exhortatur collestã que
pecuniarũ quã iherosolimã deferat. iub& facere:
asserens se pauꝑib & egenis ibidẽ x̃sistentibus.
ministrandi officiũ suscepisse. Nec ñ &LΑΩRΗΗTIꝰ romanȩ aecđae
archidiaconꝰ cũ & ipse ess& fide stabilis. scientia prouiđ. elemo¬
sinarũ largitati hilarit̃ instans. thesauros eiꝰdẽ aecđa sibi com¬

Expanded text:
net veritatem; psalmus vero, qui adhibito materiali organo net veritatem; psalmus vero, qui adhibito materiali organo consonanter peragitur, ad exteriora et corporalia refertur opera: in quibus nimirum justitiae operibus, maximae justitiae opus, quod Graeco vocabulo eleemosynam appellant, eminet: et vas electionis Paulus apostolus et magister gentium cum fide esset firmissimus, doctrinaque perfusus, atque divino amore toto flagraret animo, quod omnibus commune est sanctis; et jam misericordiae operibus incomparabiliter sedulus insudabat; od textus Epistolarum edocet, ubi discipulos sive auditores suos saepius ad eleemosynam exhortatur, collectamque pecuniarum quam Jerosolymam deferat, jubet facere, asserens se pauperibus et egenis ibidem consistentibus ministrandi officium suscepisse. Nec non et Laurentius Romanae Ecclesiae archidiaconus, cum ot ipse esset fide stabilis, scientia providus, eleemosynarum largitati hilariter instans, thesauros ejusdem Ecclesiae sibi com
Abbreviated transcription (Latin):
Toralđ GUIDONI frĩ salutẽ Questionẽ ex officiosollẽpnitatis
pauli apłi. atq: laurentii martiris. quare scilic& cũ an¬
ti phonis uersiculi necterent᷑. quã michi a te memini. ante
annũ ꝓpositã. lã nunc ꝓut auctor sensus dederit dns:
caritatituae ꝑsoluens reddã. Sciendũ itaq: qđ om̃s scĩ qͥ
omni potenti dõ deuoti extiter̃. aut cũ solafide. aut
certe fide simul & oꝑib coluer. Uerũ plures fide tantũmͦ
ñbabentes locũ uel tẽpus oꝑandi ei placuer ac ꝓfessione
nominis eiꝰ passi sunt. Ex oꝑib autẽ absq side. nemo ei
uinquã aut placere potuit aut poterit. & ut aꝑtius
enuntiem qđ dico. hȩc est illa geminȩ ẽuersationis
discretio quã ctẽplatiuã & actiuã nuncupant uitã
dhanc qͦq distinctionẽ ꝑtinent duo. quae in psalterio
crebro cõmemorant᷑. canticũ uidelic& & psalmꝰ Nã
canticũ qđ ex intelligentia sola uocis humanȩ ꝓfert̃
emissione ad interioris hominis scientiã & fidei ꝑti¬

Expanded text:
TERALDUS GUIDONI fratri salutem. Quaestionem ex officio solemnitatis Pauli apostoli atque Laurentii martyris quare scilicet cum antiphonis versiculi necterentur, quam mihi a te memini ante annum propositam, jam nunc, prout auctor sensus dederit Dominus, charitati tuae persolvens reddam. Sciendum itaque quod omnes sancti qui omnipotenti Deo devoti exstiterunt, aut cum sola fide, aut certe fide simul et operibus coluerunt. Verum plures fide tantummodo, non habentes locum vel tempus operandi, ei placuerunt, ac professionem nominis ejus passi sunt. Ex operibus autem absque fide nemo ei unquam aut placere potuit aut poterit, et ut aptius enuntiem quod dico, haec est illa geminae conversationis discretio, quam contemplativam et activam nuncupant vitam. Ad hanc quoque distinctionem pertinent duo quae in Psalterio crebro commemorantur, canticum videlicet et psalmus. Nam canticum, quod ex intelligentia sola vocis humanae profertur emissione, ad interioris hominis scientiam et fidei perti
Abbreviated transcription (Latin):
Nihi aut̃ de cr&um est te amare. Suspicere. colere:
mirari tuaq dicta quasi mea defendere Certe &
inclialogo quẽ nuꝑ edidi beatitudinis tuȩ ut dignũ
fuerat recor clatussum. magisq demus operã ut ꝑnici¬
osissima heresis de ecclesis Auferat᷑. quȩ semꝑ simulat¬
s poenitentiã docendi ineccłis habeat facultaũ
Nesi apta seluce ꝓdiderit foras exx̃pulsa moriatur
Sce & uenerabiles filiȩ tuȩ Eustochuĩ &saula
& genere suo. & exortatione tua digne gradiuntur
Specialit̃q salutant beatitudinẽ tuã. Omis quoq:¬

Expanded text:
mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mihi autem decretum est te amare, suscipere, colere, mirari tuaque dicta quasi mea defendere. certe et in dialogo, quem nuper edidi, beatitudinis tuae, ut dignum fuerat, recordatus sum magisque demus operam, ut perniciosissima haeresis de ecclesiis auferatur. quae semper simulat paenitentiam, ut docendi in ecclesiis habeat facultatem, ne, si aperta se luce prodiderit, foras expulsa moriatur. Sanctae et uenerabiles filiae tuae, Eustochium et Paula, et genere suo et exhortatione tua digne gradiuntur specialiterque salutant beatitudinem tuam, omnis quoq
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabili papȩ Augustino Hieronimus in xp̃o salutem
Uirum honorabilem fratrem meũ dignationis tue
Drosium pres biterum. & suumerito & te iubente suscepi
Sed incidit tempus difficillimũ quando michi tacere
melius fuit quã loqui. Ita ut nr̃a studia cesrarent¬
& iuxta Appiũ canina exercer& facundia. Itaq
duobus libellis tuis quos meo nomini dedicãsti
eruditissimis & omnieloquentiȩ splendore ful¬
gentibus: ad tempus respondere non potui. Non
quo quid quã in illis reprehendendum putem. sed
quia uixta beatũ apłm unus quisq in suo sensu
habundat. Alius quidem sic. Alius aut̃ sic Gerte
quicquid dici potuit. & sublimi ingenio de serip¬
turarum scãrum hauriri fontibus ate positũ atq
disertum est. Sed quesd reuerentiã tuã parumꝑ me
patiaris tuũ laudare ingeniũ Nos enim int̾ nos¬
eruditionis causa disserimus E&erum ȩmuli &
maxime her& ici si diuersas inter nos sententias uide¬
rint de Animi calũpniabunt᷑ anchore descendere

Expanded text:
VENERA- BILI PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS IN CHRISTO SALUTEM. Virum honorabilem fratrem meum filium dignationis tuae Orosium presbyterum et sui merito et te iubente suscepi. sed incidmelius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent et iuxta Appium canina exerceretur facundia. itaque duobus libellis tuis, quos nomini meo dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiae splendore fulgentibus ad tempus respondere non potui, non quod quicquam in illis reprehendendum putem, sed quia iuxta beatum apostolum unusquisque in suo sensu abundet alius quidem sic alius autem sic. certe quicquid dici potuit et sublimi ingenio de scripturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque dissertum est. sed quaeso reuerentiam tuam, parumper patiaris me tuum laudare ingeniueruditionis causa disserimus. ceterum aemuli et maxime haeretici, si diuersas inter nos sententias uiderint, de animi calumniabuntur rancore descendere.
Abbreviated transcription (Latin):
a sedictatos &editos Libros recensiuit. siue eosquos plu¬
rimo tempore siue conuersionis adhuc laicus siue
quos prbr. siue quos ep̃s dictauerat: Unde & duo
conscripsit uolumina. quorum est titulus derecen¬
sione librorum p̃reptos etiam libros sibi quosdam
librorum p̃uentus morte dereliquit: quibus ꝓdesse

Expanded text:
a se dictatos et editos recensuit libros, sive eos quos primo tempore conversionis suae adhuc laicus, sive quos presbyter, sive quos episcopus dictaverat: et conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam librorum praeventus morte dereliquit. Quique prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
eminentiori in conspectu populi romȩ reddi sol& abeis qui
biteris ut secrecius redder&. sic̃ uerecundissimus erat :¬
ut redder&: Om̃s sibim& inuicẽ quisq: ut eum noueraNT
Instrepuerunt nõmeiꝰ. instrepitu gratulationis: Quis
qr uidebant eum. & cito siluerunt intentione ut audiren
eum: ꝓnuntiauit ille fidem ueracem p̃clara fiducia.

Expanded text:
eminentiore in conspectu populi fidelis Romae reddi solet ab eis, qui byteris, ut secretius redderet, sicut nonnullis, qui uerut redderet, omnes sibimet invicem, quisque ut eum noverat, instrepuerunt nomen ejus strepitu gratulationis. Quis quia videbant eum; et cito siluerunt intentione, ut audirent eum. Pronuntiavit ille fidem veracem praeclara fiducia,
Abbreviated transcription (Latin):
psalterium arripuit euodius & cantare cȩpit psalmum.
cui respondit om̃is domus: Miscđiam &iudicium can¬
tabo tibidnẽ: Audito autem quid ageret᷑ : conuener̃
multi fr̃s hac religiosȩ feminȩ & ecce corpus lauatũ ẽ¬
die grauiter in occulto mestus erat. & mente turbata
rogabat dm̃ ut poterat ut sanar& dolorem eiꝰ nec faciebat :¬
Visum ẽ etiam ei ut adir& lauatum. qđ audierat
inde balneis nomen inditum: Quia greci balamori
decorde eiꝰ doloris a maritudo : Deinde dormiuit &eui¬
gilauit : & non parua exparte mitigatũ inuenit

Expanded text:
Psalterium arripuit Evodius, et cantare coepit psalmum; cui respondebamus omnis domus: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Audito autem quid ageretur, convenerunt multi fratres ac religiosae feminae; et de more illis, die grauiter in occulto maestus eram et mente turbata rogabam te, ut poteram, quo sanares dolorem meum, nec faciebaVisum etiam mihi est ut irem lavatum, quod audieram inde balneis nomen inditum, quia Graeci βαλανεῖον de corde meo moeroris amaritudo. Deinde dormivi et evigilavi, et non parva ex parte mitigatum inveni
Abbreviated transcription (Latin):
bitatori placito scõ quȩrebant: Quisnam locus eos utilus
haber& seruentesdõ Pariter remeabant ad africam¬
& ꝓpriam domum: Et cum aput hostiam tiberina esserł
uxor mituam uicem parentib reddiderat: domũ suam
piȩ tractauerat : Inoperibus bonis testimonium habebat¬
eos parturiens : quotiens adõ deuiare cernebat : Deniq:¬
etiã uirum suum iam in extrema uita temporali : eum lu¬
gessit: quasi om̃s genuiss& ipsa: Ita seruiuit quasi abomnib:
genita fuisset: Impendente autem die quo ex uita erat
incumbentes ad quandam fenestram. unde hortus intradomum
qui eos habebat ꝓspectabat᷑ illic apud hostiam tiberinam:
Vbi remoti a curbis : post longiitineris laborem instaurabant
se nauigationi : Conlo quebantur ergo soliualde dulciter. et
p̃terita obliuscentes in ea quȩ sunt ante extenti : quȩ rebant

Expanded text:
bitaturi placito sancto. quaerebamus, quisnam locus nos utilius haberet seruientes tibi: pariter remeahamus in Africam. et cum apud Ostia Tiberina essemus, uxor, mutuam uicem parentibus reddiderat, domum suam pie tractauerat, in operibus bonis testimonium habeos parturiens, quotiens abs te deuiare cernebat. etiam uirum suum iam in extrema uita temporali eius lugessit, quasi omnes genuisset, ita seruiuit, quasi ab omnibus genita fuisset. Impendente autem die, quo ex hac uita erat incumbentes ad quandam fenestram, unde hortus intra domum, quae nos habebat, prospectabatur, illic apud Ostia Tiberina, ubi remoti a turbis post longi itineris laborem instaurabamus nos nauigationi. conloquebamur ergo soli ualde dulciter et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenti quaerebamus
Abbreviated transcription (Latin):
docebat: lam paucis simidies suꝑerant iundemiales feriȩ
tolerabat illud interuallum temporis. donec decurrer& :
illorum consilio bono: qđ ꝓpt̃ uincula sua quib: tenacissime
tenebat᷑ deserise. illorum consorcio uidebat: Nondum
Retribues illidnẽ in resurrectione iustorum: qr ĩa ipsam
fortem retribuistiei: Quamuis enĩ absentib cum rome
iam issent. corporali egricudine ille correptus & inea
xp̃ianus &efidelis factus ex hac uita emigrauit : Grãs
tibi dñs nr̃ tui sumus: Indicant hortationes & consola¬
tiones tuas fidelis ꝓmissor. reddes uerecundo ꝓrure
illo eius cassiato ubi abestu scłi requieuimus inte a moeni¬
tate sempit̾ne uirentis paradisitui. qr dimisisti ei peccata
suꝑterram in monte cassiato montetuo monte uberi :¬
dentissimus ueritatis : non multopost conuer

Expanded text:
e iam paucissimi dies supererant ad uindemiales ferias, tolerabam illud interuallum temporis, donec decurreret —isto nostro bono, quod propter uincula sua, quibus tenacissime tenebatur, deseri se nostro consortio uidebat. nondum retribues illi, domine, in retributione iustorum, quia iam ipsam sortem retribuisti ei. quamuis enim absentibus nobis, cum Romae iam essemus, corporali aegritudine correptus et in ea Christianus et fidelis tibi, deus noster, tui sumus. indicant hortationes et consolationes tuae: fidelis promissor reddis Yerecundo pro rure illo eius Cassiciaco, ubi ab aestu saeculi requieuimus in te, amoenitatem sempiternae uirtutis paradisi tui, quoniam dimisisti ei peccata super terram in monte incaseato, monte tuo, monte uberidentissimus ueritatis. quem non multo post conuer
Abbreviated transcription (Latin):
mea & uita mea ds̃ cordis mei se positis paulisꝑ bonis eius
actibus ꝓquibus tibi gaudens grãs ago: Nunc ꝓpeccatis
matris meȩ de p̃corte : exaudime ꝑ medicinam uulnerum nr̃oꝵ
quȩ pependit in ligno & sedens addexterãtuam te int̃pellat
ꝓnob̾ Scio enĩ misericorditer operatam. & ex corde dimi¬
sisse debrta debitoribus suis: Dimitteilli & tu debita sua.
siqua etiam contraxit ꝑtot annos postaquã salutis:
Dimittednẽ dimitte obsecro. Ne lntres cum ea in iudicio:¬
&credo iam feceris qđ te rogo. sed uoluntaria oris mei
nonse int̾̃ponat nec ui opprimat. nec insidus leo et

Expanded text:
mea et uita mea, deus cordis mei, sepositis paulisper bonis eius actibus, pro quibus tibi gaudens gratias ago, nunc pro peccatis matris meae deprecor te: exaudi me per medicinam uulnerum nostrorum, quae pependit in ligno et sedens ad dexteram tuam te interpellat pro nobis. scio misericorditer operatam et ex corde dimisisse debita debitoribus suis: dimitte et tu illi debita sua, si qua etiam contraxit per tot annos post aquam salutis. dimitte, domine, dimitte, obsecro, ne intres cum ea in iudicicredo, iam feceris quod te rogo, sed uoluntaria oris mei Non se interponat nec vi nec insidiis leo et
Abbreviated transcription (Latin):
Verũ tam̃ille primam huius lectionem non intellegens tocumq:
talem arbitrans: distulit repetendum exercitatior
indominico eloquio: Inde ubi tempus aduenit quo se nom̃
dare oporter&. relicto rure medio lanum remeauit :
Placuit & alyppio renasci in xp̃o pariter cum ipso : Ad

Expanded text:
erum tamen ego primam huius lectionem non intellegens totumque talem arbitrans distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio renasci in te mecum iam ind
Abbreviated transcription (Latin):
rium mediolam plenum bonis fr̃ibus extra urbis
moenia  subam brosio nutritore & non nouerant
Etendebat ille & loquebat᷑ : & adhuc ilti intenti taceban
Vnde incidit ut dicer& aliquando se &tres alios contubnales
suos apud treueros cum imperatore ꝓmeridianocercensium
specta culo reneret᷑ exisse de ambulatum in ortos muris
conticuos. illic ut forte combinati spatiebantur unum
secum seorsum &alios duos itidem seorsum pariterq
digressos: Sed illi aliiduo intrauerunt inquanda mcasam

Expanded text:
rium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis rium Mediolanii plenum bonis fratribus extra urbis moenia sub Ambrosio nutritore, et non noueramus. pertendebat ille et loquebatur adhuc, et nos intenti tacebamus. unde incidit, ut diceret nescio quando se et tres alios contubernales suos, nimirum apud Treueros, cum imperator pomeridiano circensium spectaculo teneretur, exisse deambulatum in hortos muris contiguos atque illic, ut forte combinati spatiabantur, unum secum seorsum et alios duos itidem seorsum pariterque digressos; sed illos uagabundos inruisse in quandam casam,
Abbreviated transcription (Latin):
ciui sipsorũ inquantũ afferp̃clare in palatio milttans
nescio quid abeis uolebat: Et consederunt ut conloquerent᷑
& forte suꝑ mensulam lusoniam. quȩ ante eos erat ad ten¬
dit codicem tulit. a peruit : Enuonit a p̃łm paulum inopinate
sane : Putauerat enĩ aliquid delibris. quorum ꝓfessio eos
continebat : Iunc arrides augustinumq intuens.
gratularie miratus ẽ qđ eas & solas p̃oculis ei litteras
cõperiss& : Xpristianus quippe fidelis erat: Cuicum¬
indicass& augustinꝰ ilii scripturis securam maximã in¬
pendere : oreus t̃ sermo ipso narrant deantonio
egrptio moncho. cuius nom̃ excellenter clarebat a¬
pud seruos dĩ : Ipsos aut̃ usq: in illam horam latebat
Qđ pontianus ubi comperit: immoratus ẽ in eo sermone
insinuans tantum uirum ignorantibus. & ammirans
eandem illoꝵ ignorantiam : Stupebant autem illi¬
Audiences tam recenti memoria: S tanta mirabiba:¬
Deinde ucluitus ẽ sermo eiꝰ admonasteriorum greges

Expanded text:
ciuis noster, in quantum Afer, praeclare in palatio militans: nescio quid a nobis uolebat. et consedimus, ut conloqueremur. et forte supra mensam lusoriam, quae ante nos erat, adtendit codicem: tulit, aperuit, inuenit apostolum Paulum, inopinate sane; putauerat enim aliquid de libris, quorum professio me conterebat. tum uero arridens meque intuens gratulatorie miratus est, quod eas et solas prae oculis meis litteras repente conperisset. Christianus quippe et fidelis erat indicassem illis me scripturis curam maximam inpendere, ortus est sermo ipso narrante de Antonio Aegyptio monacho, cuius nomen excellenter clarebat apud seruos tuos, nos autem usque in illam horam latebat. quod ille ubi conperit, inmoratus est in eo sermone insinuans tantum uirum ignorantibus et admirans eandem nostram ignorantiam. stupebamus autem audientes tam recenti memoria et prdeuolutus est ad monasteriorum greges
Abbreviated transcription (Latin):
Mox eleuatis oculis adamicũ suum. Ait illi: Dic que sote
si non uidet᷑ tibimelius eẽ huic dõ seruire quitalem hab&
famulũ quã regi mortali in aniter militare. Dixit
hoc & turbidus parturitione nouȩ uitȩ : Beddidit oculos
Nam dum leger&: In fremuit & ait amico suo:
Egoiam ab rupi me abilla spenrã. & dõ seruire statui.
& hoc ex hac hora in hoc loco ad gredior te: Si pig& imitari
noli aduersari : Iunc ille respondit : Ad hȩrebo & ego
tibi. nec ubera te intalẽ militiã deseram: Iunc pontianꝰ
tes eos. deuener̃ in eundem locũ : &am monebant eos ut
redirent qđ iam declinasset dies: At illi narrauerunt
eis qualis eis uoluntas orta. eẽt atq firmata. & petieruas
neeis molesti eent : Tunc illi coeper̃ flere & pie illis con¬
gratulatis : Et cõmendauer̃ se orationib: eorum
& reuersi sunt in palatium : Ili autẽ manserunt in eodẽ
loco: Habebant enĩ ambo sponsas: Quȩ postra quã hoc
audierunt: etiam ipsedõ uirginitatẽ suam dicarunt:¬

Expanded text:
mox elevatis oculis ad socium suum, ait illi: Dic, quaeso te, si non videtur tibi esse melius huic Deo servire, qui talem habet famulum, quam regi mortali inaniter militare. Dixit et hoc turbidus parturitione novae vitae. Reddidit et oculos Nam dum legeret, infremuit, et ait amico suo: Ego jam abrupi me ab illa spe nostra, et Deo servire statui, et hoc ex hac hora in hoc loco aggredior; te si piget imitari, noli aversari. Tunc illo respondit: Adhaerebo et ego tibi, nec ultra te in talem militiam deseram. Tunc Pontianustes eos, deveneruntque in eundem locum, et ammonebant eos ut redirent, quod jam declinasset dies. At illi narraverunt eis qualis eis voluntas orta esset atque fortuna, et petierunt ne eis molesti essent. Tunc coeperunt flere, et pie illis congratulati sunt, et commendaverunt se orationibus eorum, et reversi sunt in palacium; illi autem manserunt in eodem loco. Habebant enim ambo sponsas, quae, posteaquam hoc audierunt, etiam ipsae virginitatem suam Deo dicarunt
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi uł disserendi quicquid dem̃ sionib: figurarum.
& demusicis & denumeris sine magna difficultate nullo
honestarũ omniũ doctrinarũ peritissimꝰ & ad prime disciplinis
liberalib eruditus : Etq augustirꝰ multa phry losophorũ legerat
memorieq mandata retinebat & conferebat cũ dictis manicher¬
quide plurib: rebus multa scripserat : copio sissime delirans

Expanded text:
loquendi et disserendi, quidquid de dimensionibus figurarum et de musicis et de numeris sine magna difficultate nullo honestarum omnium doctrinarum peritissimus et adprime disciplinis liberalibus eruditus. et quoniam multa philosophorum legeram memoriaeque mandata retinebam, ex eis quaedquae de his rebus multa scripsit copiosissime delirans
Abbreviated transcription (Latin):
docebat: Erat eo tẽ pore uir sagax medicinȩ artis poritis simꝰ
&fixus apud eũ inherebat : qui ut cognouit excolloquio
illius libris genea logiorũm esse eũ de ditũ: benigne acpat̃ ne
moniut ut eos abicer&. ueq curã &operã rebus utilibus neces¬
sariam illiuanitat frustra impender&: Sed nec ipse. nec carissimꝰ¬
eius nebridius ad olescens ualdebonus & cautus. irridens totum
illud diuinationis genus. ꝑ suadere ei potuerunt. ut haec abicer& :¬
In illis annis quo primo tempore inmunicipio quo natus erat Nu¬
ustinus docere coeperat: comparauerat amicũ societate studioꝵ
nimis carũ coaeuũ sibi & conflorentẽ flore adolescentiae :
Secũ puer creuerat. & pariter inscolã erant: pariterque

Expanded text:
 Erat eo tempore uir sagax, medicinae artis peritissimus fixus inhaerebam; ubi cognovit ex colloquio meo libris genethliacorum esse me deditum, benigne ac paterne monuit ut eos abjicerem, neque curam et operam rebus utilibus necessariam, illi vanitati frustra impenderem: dus Nebridius, adulescens ualde bonus et ualde castus, inridens totum illud diuinationis genus, persuadere mihi potuerunt, ut haec abicerIn illis annis, quo primum tempore in municipio, quo natus sum, docere coeperam, conparaueram amicum societate studiorum nimis carum, coaeuum mihi et conflorentem flore adulescentiae. mecum puer creuerat et pariter in scholam ieramus pariterque
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ laborar& ille febribus: Iacuit sine sen:adiu insudore
laet ali : Et cũ desperaret᷑. baptizatus ẽ augu funo non cu¬
irridere tã ꝗ exillo irrisurũ secũ. baptismũ quem acceperat
ammonuitq: mirabili & repeirna lib̵tate ut si amicus eius
esse uell&. talia sibi dicere desiner& : At ille stupe factus
atq: turbatus. distulit om̃s motus suos ut conualescer&¬
febribus. & defungit᷑ : Quo dolore contenebratũ ẽ cor augustini¬
& quicquid aspiciebat mors erat. & erat illi patria supplicium:

Expanded text:
cum enim laboraret ille febribus, iacuit diu sine sensu in sudore laetali et, cum desperaretur, baptizatus est nesciens me non cuirridere, tanquam et illo irrisuro mecum Baptismum quem acceperat admonuitque mirabili et repentina libertate, ut, si amicus esse uellem, talia sibi dicere desinerem. ego autem stupefactus atque turbatus distuli omnes motus meos, ut conualescerfebribus et defungitur. 9. Quo dolore contenebratum est cor meum; et quidquid aspiciebam, mors erat. Et erat mihi patria supplicium,
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq: nihil uos eius cura conturb& tantum uos rogo
ut antednĩ altare memineritis mei : ubi fueritis:
Cumq hanc sententiam uerbis quibus poterat expli¬
cass&: conticuit. & in grauescente morbo exercebatur:
gaudebat & grãs agebat dõ. recolens qđ nouerat quanta
cura illa se ꝑ estuass& desepulchro qđ sibi ꝓuiderat et p̃¬
suȩ. quinquagesimo & sexto aetatis suȩ. tricesimo & tertio
aetatis augustini. anima illa religiosa & pia. carne
soluta ẽ: P̃mebat oculos eiꝰ augustitius. & confluebat in
p̃cordiis eius mestitudo ingens. & trans fluebat in lacrimis:¬
Tunc ubi efflauit extremũ. puer adeo datus exclamauit
inplanctu. atq: ab omnib: coercitus tacuit: Neq enĩdetere¬

Expanded text:
ubicumque; nihil vos ejus cura conturbet; tantum illud vos rogo, ubicumque; nihil vos ejus cura conturbet; tantum illud vos rogo, ut ad Domini altare memineritis mei ubi fueritis. Cumque hanc sententiam verbis quibus poterat explicasset, conticuit; et ingravescente morbo exercebatur. gaudebam et gratias agebam tibi, recolens quod noveram, quanta cura semper aestuasset de sepulcro quod sibi suae, quinquagensimo et sexto anno aetatis suae, tricensimo et tertio aetatis meae, anima illa religiosa et pia corpore soluta est. Premebam oculos eius, et confluebat in praecordia mea maestitudo ingens et transfluebat in lacrimas ubi efflauit extremum, puer Adeodatus exclamauit in planctu atque ab omnibus nobis cohercitus tacuit. hoc modo e
Abbreviated transcription (Latin):
ait : Fili quantum adme attin& . nulla re delector
in hac uita: Iam quid hic faciam: Ad huc & cur hic
sim nescio: Iam consumpta spe huiusscłi : unum erat
ꝓpt̃ qđ in hac uita aliquantulum immorari cupiebam
ut texp̃ianum catholicum uiderem prius quam morerer:¬
Cumulatus hoc mihi dñsm̃s preftitit: ut etiam con¬
tempta felicitate terrena. seruum eius teuideam:
Quid ultra facio Qad hȩc quid ei filius responderit
febribus : & cum egrotar&. die quadam defectum a¬
nimȩ passa ẽ paululum sub tracta ap̃sentibus : Con
currerunt om̃s continuo. sed cito reddita ẽ sensui
et ait illis: Quasi quȩrenti similis obieram: : & deinde
intuens eos merore attonitos: dixit: Ponetis hic in¬
refrenabat : Erater autẽ eius quidam locutus ẽ quod
eam non peregre. sed in patria de fungi eam quamfeli¬
cius optar& ÷ Qđ audita illa. uultu anxigre uerberans
eum oculis : qđ talia saper& : Atq inde augustinum
resuscit&: Et mox ambobus dixit : Ponite hoc corpus

Expanded text:
a: Fili, quantum ad me attinet, nulla jam re delector in hac vita. Quid hic faciam adhuc, et cur hic sim nescio, jam consumpta spe hujus saeculi. Unum erat propter quod in hac vita aliquantum immorari cupiebam, ut tecumulatius hoc mihi deus praestitit, ut te etiam contemta felicitate terrena seruum eius uideam. quid hic facio?" Ad haec ei quid responderim, febribus. et cum aegrotaret, quodam die defectum animae passa est et paululum subtracta a praesentibus. nos concurrimus, sed cito reddita est sensui et ait nobis quasi quaerenti similis: "ubi eram?" deinde nos intuens maerore attonitos: "ponitis hic" infrenabam. frater autem meus quiddam locutus est, quo eam non in peregre, sed in patria defungi tamquam felicius optaret. quo audito illa uultu anxio reuerberans eum oculis, quod talia saperet, atque inde me cit. Et mox ambobus: Ponite, inquit, hoc corpus
Abbreviated transcription (Latin):
undigunetus ẽ cũtam̃ illa uidua casta. pia & sobria quales ds̃¬
amat : da quidem spe a lacrior. sed fletu & gemitu ñ segnior
ñ desiner& oriib: horis oratiorũ suarũ defilio plangere addm̃
& intrabant in conspectudĩ p̃ces eiꝰ : & ipsu tam̃ dimittebat
adhuc uolui. & in uolui ilico caligine: Et dedit interim alterũ
ille prudentersane quantũ sensi postea : Respondit eni illũ
adhuc eẽ. Indocilem  eo qđ inflatus eẽt nouitate illius heresis:¬

Expanded text:
uolutatus sum, cum tamen illa uidua casta, pia et sobria, quales amas, iam quidem spe alacrior, sed fletu et gemitu non segnior, non desineret horis omnibus orationum suarum de me plangere ad te, et intrabant in conspectum tuum preces eius, et tamen dimittebus adhuc uolui et inuolui illa caligine. . Et dedisti alterum ille, prudenter sane, quantum sensi postea. Respondit enim me adhuc esse indocilem, eo quod inflatus essem novitate haeresis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩporalis constituti plus
sidei studio. quã tulitari
diligebat amplęni Et ut̃
labores pablicos scoram
sociecatẽ fidelib u
sacra dilecto nexuerat¬
UII ũ precerea ssudius per¬
scutionib s inmis
gentiliũ furor cotra xp̃ĩ¬

Expanded text:
emporalis constituti, plus fidei studio quam militari diligebant amplexu, et inter labores publicos Sanctorum societatem fidelibus vinculis sacra dilectio nexuerat. Cum praeterea assiduis persecutionibus se immitis gentilium furor contra Chri
Abbreviated transcription (Latin):
cerdis affectu ia dudũ sitir&. tam̃
amicalib monitis perere ñ distulit
Nidebat enĩ. quia nec hoc sine diui no
mandato ꝑegissa. quando quidẽ cũ
ꝑsecutio inuennensi ur be feruero

Expanded text:
cordis affectu jam dudum sitiret, tamen amicabilibus monitis parere non distulit. Videbat enim quia nec hoc sine divino mandato peregisset, quandoquidem tunc persecutio in Viennensi urbe ferveret.
Abbreviated transcription (Latin):
&nulla enat eradicans maenꝰ: Quin inmo ubicũpat᷑ eiꝰ
in bulneis uidit pubescentẽ & inquieta inditũ adolescen¬
tu: quasi iã ex hoc inne potes gestir& gaudens matrieius
suũ . &exordiũ sc̃ȩ habitationis suȩ : Nã ille ad huc catecu¬
minus. & hoc recens erat: Itaq illa exiluuit piatrepida¬

Expanded text:
nulla erat eradicans manus. quin inmo abi me ille pater in balneis uidit pubescentem et inquieta indutum adolescentia, quasi iam ex hoc in nepotes gestiret, gaudens matri tuum, et exordium sanctae habitationis tuae: nam ille adhuc catechumenus, et hoc recens erat. Itaque illa exsilivit pia trepida
Abbreviated transcription (Latin):
imperator arces sitis militibus
ur partes gallie uelociter adi¬
rent precepit. & beatum uirũ
tissime per quirerent iuentũ
que cu omni honore ad se ꝑ¬

Expanded text:
imperator arcessitis militibus ut partes Galliȩ velociter adirent precepit, et beatum virum tissime perquirerent et cum omni honore ad se p
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc conpulsus demon peros puelle
clamarerepit: Quid omperator
oiuacuu laboras: defictent maile¬
& itcantaciones eue. done expartib:
gallie serius xp̃i maturinus nomine
accitus uetat quimerias & precibi
suis nobis eietis filiam & populũ tuũ salit

Expanded text:
Tunc compulsus daemon per os puellȩ clamare cepit: "O imperator, in vacuum laboras, deficiant maletaciones tuae donec ex partibus Galliae servus Christi, Maturinus nomine, accitus veniet qui meritis et precibus suis nobis ejectis filiam et populum tuum salut
Abbreviated transcription (Latin):
& quomodo uos aspicere
potero inpericulo
constitutos: queme umquã
l& icia habere potero. dũ
uideo carissimos genitores
meos demonibus inclinare¬

Expanded text:
 Quomodo vos aspicere potero in periculo constitutos, quem me umquam lȩtitia habere potero, dum video carissimos genitores meos daemonibus immolar
Abbreviated transcription (Latin):
multis inter actis temporibus romane
urdis populum diuersis cladibus ad fel¬
tum ac demonicis spiritibus fuisse
uexatu: Ita ut exiam filiaimant¬
miani inperatoris spũ ageritur.

Expanded text:
multis interactis temporibus Romane urbis diversis cladibus affectum hac daemoniacis spiritibus fuisse vexatum, ita ut etiam filiam Maximiani imperatoris spiritu ageretur
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: natus in uico eu ius
est uaca bulum liricantus
parentibus quidem non igmo¬
bilis atta mengentili ad¬
huc ritu de temtis:
Pater eius marinus: mater
uero cusemia dicebatur.
Si quidem genitor eius.
adeo nobilitatite premine¬
bat tem porali. ut ab impe¬
ratore maxbni anoper¬
secutore scilic& xp̃i¬
anorum atrocissimo.
ad de uas tandos prefice¬
retur occidendos que

Expanded text:
FUIT, NATUS IN VICO CUJUS EST vocabulum Liricantus, parentibus quidem non ignobilis attamen gentili adhuc ritu detentis. Pater ejus Marinus, mater vero Eufemia dicebatur. Siquidem genitor ejus adeo nobilitate preminebat temporali, ut ab imperatore Maximiano, persecutore silicet Christianorum adtrocissimo, ad devastandos profiteretur, occidendosque
Abbreviated transcription (Latin):
captius uenia ⁊ nob inmente redemptio dieustius Quando peccatim i¬
quod cumq delectat aut subripit sit nobis in memoria qd iamndeli tis
lamanimȩ periniquitatẽ autrapinam autconcupiscentia cur ui¬
accusatio qualis cumq: diabolus ad malũ potest inuitare. nom potes

Expanded text:
captivum, veniat nobis in mentem redemptio Domini nostri. Quando peccatum captivum, veniat nobis in mentem redemptio Domini nostri. Quando peccatum quodcumque delectat aut subrepit, sit nobis in memoria quod jam deleta lam animae per iniquitatem, aut rapinam, aut concupiscentiam. Jai. Non erit excusatio qualiscumque. Diabolus potest ad malum invitare, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc omnia feceritis lem̃i offertis uotum dõ placitũ. Et quasi remune¬
ra tis xp̃m: e post hȩc uenie uobbenedictio Et uota ura offeruntur
ante tribunal xp̃t : Et sicut dixit salomon moni in tũ ur̃m non ao¬
cpit obliuionem e dict deuob: Eccepopulus meus quẽ ad quisi ui
sanguinemeo saturauit ieuotis impleuit meo dormeñcis Egoerocis
quasidñs et ipsier mihiin populo et nonerit ultra ineis captiuitas aut
desolatio Putamus quã dulci ẽ quando uo tanra taba qutiba dixi
Angeli quicus todes uitenr̃ae sunt ante cons pectũmaiestatis obtulerint
Siali quid offerimus homini terreno et morituro e tamensperamus nos
memores simus dignationssdiuinȩ et captiuitatisiȩ em quãe¬
cumq potentie leuat ueniat illi inmente humiltas xp̃rut nondirigat᷑
adilum sententia ista qui s uꝑbis terra etcinis: Quando uidm qũ icumq
miserum aut egenum ueniat nob̵ inmente misericordiad: Quando

Expanded text:
ec omnia feceritis, charissimi, offertis votum Deo placitum, et quasi remuneratis Christum. Et post haec veniet vobis benedictio, et vota vestra offerentur ante tribunal Christi, et, sicut dixit Salomon, monumentum vestrum non accipiet oblivionem : et dicetur de vobis, Ecce populus meus quem acquisivi sanguine meo; saturavit me votis, implevit me odoramentis: ego ero eis quasi Dominus, et ipsi erunt mihi in populum, et non erit ultra in eis captivitas aut desolatio. Putemus quam dulce est, quando vota nostra talia, qualia dixi, Angeli qui custodes vitae nostrae sunt, ante conspectum divinae majestatis obtulerint. Si aliquid offerimus homini terreno et morituro, et tamen speramus nos memores simus dignationis divinae et captivitatis nostrae. Quemcumque potentia elevat, veniat illi in mentem humilitas Christi; ut non dirigatur ad illum sententia ista, Quid superbis, terra et cinis ? Quando videmus quemcumque miserum aut egenum, veniat nobis in mentem misericordia Dei; quando
Abbreviated transcription (Latin):
cii conditione debetis: oboedite dominis uris. Dilgite ex corde
non ad oculũ seruite sed minis teriũ ex amore facite. Quia et illis
ds̃ constituit ut uob doniinent᷑ et uos ut seruiatis. Beneser uite
propt̃ dm̃ quia debono seruicio mercedẽ ab ebitis. Sibom fueri¬

Expanded text:
tii conditionem debetis: obedite dominis vestris, diligite ex corde, tii conditionem debetis: obedite dominis vestris, diligite ex corde, non ad oculum servientes, sed ministerium ex amore facientes ; quia et illos Deus constituit ut vobis dominentur, et vos ut serviatis. Bene servite propter Deum, quia de bono servitio mercedem habebitis. Si boni fueri
Abbreviated transcription (Latin):
orat ipsedocte plangit Non cade a terra lacrima ura quia uerax ẽ
ille quĩ propbetã dixit posuisti lacrimas meas inconspectutuo: uos
modo satis debetis dm̃ amare et decimore iam ad dilectionẽ transire¬
Quia sielegim in euuangelio depeccatriceilla : cuimultũ dimitat᷑
ad poenitentiã deducere dignatus ẽ: Nunc iterũ aduos mihi sermo ẽ
Pauperes : uosdico pauperes qui mendi catis quide elemosina xp̃ia¬
norum uiuitis. Consolamini consolamini tribulatio ur̃a conuertst᷑
coecideo in cordtur̃o aliquid contrađm̃ dicatis. Quia ille iustus est
etpius in omnib: operib: suis. Et ceideo fecit pauperẽ ut sufferendõ¬
et colerando breuem in opiam aeternã uitã ad quiratis . Et diuitem
id eo fecit ut dum tibi super flua daret remediũ peccatis suis ad q uereret
Ecideo pacientes estote et ex pecta tedum : Etiam aduos mili
sermo ẽ serui: qui cũq dominis carnales ab ecis qui cũq serui

Expanded text:
orat, ipse docte plangit. Non cadent ad terram lacrymae vestrae; quia verax est orat, ipse docte plangit. Non cadent ad terram lacrymae vestrae; quia verax est ille cui propheta dixit: Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo . Vos modo satis debetis Quia legimus in Evangelio de peccatrice illa, cui multum dimittitur, ad poenitentiam perducere dignatus est. Nunc vero ad vos sermo est, pauperes. Vos dico pauperes qui mendicatis, qui de eleemosynis Christianorum vivitis, consolamini; tribulatio vestra convertetur nec ideo in corde vestro aliquid contra Deum dicatis; quia ille justus et pius est in omnibus operibus suis. Et ideo te fecit pauperem, ut sufferendo brevem inopiam, aeternam vitam acquireres: et divitem ideo fecit, ut dum tibi superflua daret, remedium peccatis suis acquireret. Et ideo patientes estote, et exspectate Dominum. 12. Ad servo
Abbreviated transcription (Latin):
reparaturus Iterũ aduos mihi sermo ẽ qui coniugis ab etis. moneo ut
caste ab eatis. Nam helis abeth quia longis temporib: caste cummn arito
uixerat et ambo fideles ante dñm fuerint : meruitiam de emortuo
semine aberefilium qui et sẽi tate parentes ornaret. Et predicatione
multos in fideles conuerti: Iteru uob loquor quiestis uiduȩ:
Cusco dite uiduitatẽ non scꝗte uerbosȩ sed cũ silencio expecta
red̃m qui pupillum et uiduam susci pit sed bon ã uiduã. Sed illam
quimnorationeẽ in humilitate in elrmosinis prampta. Si certe
Mulieres non maledicite Noniurate non estote prop̃tȩ adloquẽ¬
dum. Fortedicitis in portunũ ẽẽ qđ istadico Nonmihi tacere
licet : plustimeo illum quiiubet quã illũ quide trahit. Ego dico:
quugnoscit. Emendet : qui ins enon recognoscit. audiet ec teneat.
tes quȩ poenitentiã in edesia accepistis eagitis. perseuerate in fle¬

Expanded text:
reparaturus. Iterum ad vos mihi sermo est. Qui conjuges habetis, moneo ut reparaturus. Iterum ad vos mihi sermo est. Qui conjuges habetis, moneo ut caste habeatis. Nam Elisabeth, quae longaevis temporibus caste cum marito vixerat, et ambo fideles ante Deum fuerant, meruit jam de mortuo semine habere filium, qui et sanctitatem parentis ornaret et praedicatione multos infideles converteret. Iterum vobis loquor quae estis viduae, custodite viduitatem, non estote verbosae; sed cum silentio exspectate Dominum, qui pupillum et viduam suscipit; sed bonam viduam, sed illam quae in oratione, in humilitate, in eleemosynis est prompta: si certe ram habeat. Mulieres, non maledicite, non jurate, non estote promptae ad loquendum. Forte dicis importunum esse quod dico. Non mihi tacere licet: plus timeo illum qui jubet, quam illum qui detrahit. Ego dico: qui agnoscit, emendet; qui in se non recognoscit, audiat et teneat, tes, qui poenitentiam in ecclesia accepistis et agitis. Perseverate in fle
Abbreviated transcription (Latin):
rum dis crecio Auditemeitaq: quaecumq donoxp̃i incorpore uir¬
ginis estis: genera liter loquor adomnes. Audite. quȩcũq seagnoseit
esro qđ dico studeat ut puro corde sicuirgo Sic gaudeat delucro corpo¬
ris non abeat dampnum animȩ. Gaudeat camen deisto tam precioso
dono xp̃i. Gaudeat cumhumilitate. fleat cũpietate. Agat gratias
quiatanta felicitatẽ in integritate portat. Laetet᷑ quia securus ẽ ag¬
num quocumq ierit Sitamen in ore ei sicut legimus in apocalrpsi men¬
datio non inueniatur Orit per seuerentiã non illi quaecũq: delectatio
scł aut inuidia diaboli tantũ donũ talg. tantam claritatẽ in nubilet
t antum nitoremin fuscet Teneat fortiter nẽ perdat rem in repara¬
bilem Nonuno momento delectationis amittat gratiã corporis. Non
contrabat turpitudinẽ animȩ pulchritudine formae corruptae
Sime audierit permanet qđ sinon audierit: ammisurus ẽ qđ nũ quã

Expanded text:
rum discretio. Audite me itaque quicunque dono Christi in corpore virgines estis, generaliter loquor ad omnes. Audite me itaque quicunque se agnoscit esse quod dico, studeat ut et corde sit virgo: sic gaudeat de lucro corporis, ut non habeat damnum animae: gaudeat tamen de tam pretioso dono Christi, gaudeat cum humilitate, fleat cum pietate, agat gratias quia tantam felicitatem in integritate portat, laetetur quia secuturus est Agnum quocunque ierit: si tamen in ore ejus, sicut legimus in Apocalypsi, mendacium non inveniatur, oret pro perseverantia, ut non illi qualiscunque delectatio saeculi, aut invidia diaboli, tantum donum tollat, tantam claritatem innubilet, tantum nitorem infuscet, teneat fortiter, non perdat rem irreparabilem, non uno momento delectationis amittat gratiam corporis: non contrahat turpitudinem animae per pulchritudinem formae corruptae; Si me audierit, permanet; quod si non audierit, amissurus est quod nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Iipsidm̃ uidebt̃ Ab intus enim decordehominũ
cogitationes male ꝓcedunt. Adulteria. fornicati¬
ones: homicidia. furta. a uaritiae: nequitiae. inpudi¬
titiae: oculus malus. blas phemia. superbiã : stultitia.
m̃a haec mala ab intus ꝓcedunt & cõmunicant hominẽ.
grinos abstinere uos acarnalib: desideriis quaemili tant

Expanded text:
inus, Ab intus enim de corde hominum cogitationes malae procedunt, adulteria, fornicationes, homicidia, furta, avaritiae, nequitiae, dolus, impudicitiae, oculus malus, blasphemia, superbia, stultitia. Omnia autem mala ab intus procedunt, et coinquinant hominem . grinos, abstinere vos a carnalibus desideriis, quae militant
Abbreviated transcription (Latin):
sidorus dixit. Recedens homo adõ statĩ uitiorũ
traditur porestate. Utdum patitur intenta ui¬
tia reuertendo unde caecidit resipiscat satis dili¬
gatẽ sc palpat qui uolunt sine labore uitia superare.
er fecterenuntiat uitio qui o casionem euitat
inꝑpetrando peccato. Uitia uero cordistui reuela
nam numquam hominẽ suauitia ꝑsecuntur quia
nimirum qui prius uolendo easibi fecit socia ea post¬
ea sentit &iam nolens stimulosa. Supliciter e autẽ.
criminis reus qui ad mittit scelera ꝑ uoluntatem
& defendit ea ꝑ contumatiae tumorẽ inuicem sibi sue¬
crescunt uutia ut dum abierit succidat alium. Nli¬
quando utiliter peccator inminimis uitiis ut maio
sitia eni nr̃a hostis nr̃i sunt. Inuitas patrũ dexit¬
icut pinguis terra germina: quod abs consum .ẽ in ca
sic & caro pinguis ꝓducit uitium.II DE¬

Expanded text:
ISIDORUS Recedens homo a Deo, statim vitiorum ISIDORUS Recedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde cecidit, resipiscat. Satis delicate se palpant, qui volunt sine labore vitia superare. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Vitia vero cordis tui revela. Nonnunquam hominem sua persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa dupliciter. Est autem criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem et defendit ea per contumaciae tumorem. Invicem sibi succrescunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud. Aliquando utiliter peccat in minimis vitiis, ut major Vitia enim nostra hostes nostri sunt. IN VITIS PATRUM. Sicut pinguis terra germinat quod absconsum est in ea, sic et caro pinguis producit vitium.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ s cbc̃ ineuangł. Abintus enĩ decorde hominũ cogi¬
tationes male ꝓcedunt. Adulteria fornicationes
homicidia: furta: a uaritia. nequitiae. inpudititia
oculus malus. blas phemia suꝑbia: stultitia om̃a
haec mala ab intus ꝓcedunt & conmunicant hominem
a płđ. Nonergo regna peccatũ in ur̃o mortali
corpore ut oboediatis concupiscentuscius. alomor¬
doe. Iniquitates suae capiunt impium & sinibi pecca¬
torum suorum unus quisq: constringitur. Au
Nulla caro exultat in dõ qui uiuit inuitiis. Hieronimꝰ¬
diox. Non purgantur mala uitiorum nisi ex conpara¬
tione uistutum. Nala arbores modo malos clauos
aut unius infigendus .ẽ. Non poterunt indie iudicii
aliorum uirtutes : aliorum uitia subleuare. Circũ¬
datienim uitiis non possunt uidere uirtutes. omni
uitio ex pelle ab animatua ut uirtutes animae conse¬
quere possis. Nos uero amore uirtutum uitia superemꝰ
mnes enim homines uitiis nr̃is fauemus & quod ꝓpria fa¬
cimus uoluntate ad naturae referimus necessitate

Expanded text:
cogitationes malae, adulteria, fornicationes, homicidia, furta, avaritiae, nequitiae; dolus, impudicitia, oculus malus, blasphemiae, superbia, stultitia: omnia haec mala abintus procedunt et contaminant hominem. Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis concupiscentiis ejus . SALOMON. Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . AUGUSTINUS. Nulla caro exsultat in Deo, quae vivit in vitiis. HIERONYMUS. Non purgantur mala vitiorum, nisi ex comparatione virtutum. Malo arboris nodo, malus clavus, aut cuneus infigendus est. Non poterunt in die judicii, aliorum virtutes, aliorum vitia sublevare. Circumdati enim vitiis, non possunt videre virtutes. Omne vitium expelle ab anima tua, ut virtutes animae consequi possis. Nos vero amore virtutum vitia superemus. Omnes enim homines vitiis nostris favemus: et quod propria facimus voluntate, ad naturae ferimus necessitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
sub magis trum uincere quas i adiutor ẽ quereris. Helr as helrseum re¬
bquid et uirtutẽ non abstulit. Et dix̃ beat sextus ad beatũ laurentium
Accipe facultates eocłȩ uelthesaura et diuide quib tibi uident᷑ Igit beatus
Eodemtepore accepta potestate beatus laurentius coepit peregrinus cur¬
sequerere ubicumq sc̃i derici uł pauperes essent absconsi Et portans
thesaura prout cuiq opuserat minis trabat. Veniens aut incelio montẽ¬

Expanded text:
sub magistro vincere, quasi adjutorem quaereres. Quid consortium sub magistro vincere, quasi adjutorem quaereres. Quid consortium liquit , et virtutem non abstulit. Et dixit beatus Sixtus ad beatum Laurentium: Accipe facultates ecclesiae vel thesauros, et divide pauperibus quibus debitur. Accepta potestate, beatus Laurentius coepit per regiones curiose quaerere, ubicunque sancti clerici vel pauperes essent absconsi, et portans thesauros, prout cuique opus erat, ministrabat. Igitur post hoc be
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m iterum in custo dia reduci his uerbis apellare coepit. Quo progrederis
casti sineministro uec offerre consueueras. Quid in meergo displicuiti
pater nitas tua num quid degenere probasti ex petire certe utrum
idon eum mninistrum elegeris cui cominisi sti dominice sanguinis con¬
sccrationem Cui comsummandorum consorcium sacramentorũ credi¬
disti. Hie sanguinistui consorcium negas. uidenepereditetur iudiciũ tuũ
dum fortitudo laudatur tocabiectio discipuli detrimentum sit magis cri
Quiqđ inlus trius prestantius uiridiscipulorũ certaminib: quã suis uincont
Deniq abraam filium obtulit petrus stephanum praemisit. Et cupater
ostendein filio uirtutẽ tuam. et offerquem erudisti. ut securus iudicutui
quo mutans nobili peruenias ad coronam. Tunc syxtus ep̃s drx̃ Honegote
derelinquo hac desero sed maioratibi debent᷑ certamina. Nosquasi senes
leuiores pugne cursum recepimus. Te quasi iuuenem magnȩ gloriosior

Expanded text:
m remansionem. Itaque his verbis appellare coepit: Quo progrederis cium sine ministro offerre consueveras. quid in me ergo displicuit, pater? Num degenerem probasti? Experire certe utrum idoneum ministrum elegeris. Cui commisisti Dominici sanguinis consecrationem, cui codisti, huic sanguinis tui consortium negas? Vide ne periclitetur judicium tuum, dum fortitudo laudatur. Abjectio discipuli detrimentum magistri est. Quid quod illustrius praestantes viri discipulorum certaminibus quam suis vincunt? Denique Abraham filium obtulit ; Petrus Stephanum praemisit. Et tu, Pater, ostende in filio virtutem tuam; offer quem erudisti, ut securus judicii tui comitatu nobili pervenias ad coronam. Tunc beatus Sixtus ait: Non ego te derelinquo, fili, nec desero, sed majora tibi debentur certamina. Nos quasi senes levioris pugnae cursum recipimus, te quasi juvenem gloriosior