comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mur spũ mentis nr̃e. &. induamus
nouum hominem. qui scđ̃m dm̃ cre¬
atus est. in iusticia & sc̃itate uerita¬
tis. Neq audientes circumcisionẽ
in uno corporis menbro nos castiga¬
re sufficere credamus: sed ficut ide.
alibi monet apłs. mundemus ab
omi labe & inquinam̃to carnis et
sp̃s: ꝑficientes seificationẽ in tumo¬
re dĩ. Relegamus acta apłorum:
uideamus beatissimũ ꝓthomarty.¬
rem stephanum iudeis se cum dño
ꝑsequentib terribiliter intonantẽ
Dura ceruice & meircueisi cordibus
& auribus: uos semꝑ spũi scõ restiti¬
stis. Si ergo meneumeisi cordib &
aurib sunt qui sp̃e scĩ monitis resi¬
stunt: est utiq cordium & aurium
ctrcumeisio Et si est corhum et
aurium: est & om̃ium exterioris
interiorisq hominis nr̃i sensuum.
Qui enim uiderit mulierem ad con-¬
eupiscendum eam qui habuerit
oculos sublimes: huius incireumei¬

Expanded text:
e, et induamus novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei ; relegamus Acta apostolorum, videamus beatissimum protomartyrem Stephanum Judaeis se cum Domino persequentibus terribiliter intonantem: Duri cervice, et incircumcisi cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis. Si ergo incircumcisi cordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui habuerit oculos sublimes, hujus incircumci
Abbreviated transcription (Latin):
gatus templum dñi cum munerib
ingreditur: qui gła resurrectionis
ab om̃i labe mortalitatis excoctus.
eum bonoꝵ fructib operũ suꝑne ei¬
uitatis gaudia sempit̾na subit: difru¬
pisti inquiens uincula mea tibi sacrifi

Expanded text:
gatus templum Domini cum muneribus gatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bonorum fructibus operum supernae civitatis gaudia sempiterna subit. Disrupisti, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
nos possimus eiusdem nominis parti¬
cipatione saluari. Legimus quippe
angło interp̃tante: quia ipse saluũ
faciet ppłm suum ãpeccatis eoꝵ: &
indubitant̃ credimus ac speramus
qui a peccatis saluat ipse etiam a cor¬
ruptionib quȩ ob peccata contiger̃t¬
& ab ipsa morte saluare ñ omittit. psal¬
mista testante qui ait. Qui ꝓpienis
fit in om̃ib inquitatib tuis: qui sa¬
nat om̃s languores tuos. Dimissis
omibus miquitatib nrĩs ad integrũ
om̃s languores nr̃i sanabuntur: cũ
resurrectionis apparente gła nouis¬
sima inimica destructa fuerit mors.
Et hec est uera plenaria nr̃a erreuni¬
cisio: cum in die iudicii cunctis si¬
nrul animȩ carnisq corruptibilib
exuti. mox ꝑacto iudicio ad uiden¬
dam ꝑpetuo creatoris nr̃i faciem
aulam regni cȩlestis ingredim᷑. quod
templum dñi iherosolimã eum lau¬
dib hostiarũ munus acceptabile de¬
ferri. Uera enim circuncisione pur¬

Expanded text:
nos possimus ejusdem nominis partinos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. Et haec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem, aulam regni coelestis ingredimur, typitemplum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione pur
Abbreviated transcription (Latin):
nominis excelsi meruisse consortiũ:¬
ac se percepta in. rp̃o purificatione
baptismi salutaris diriuatũ a nomi¬
ne xp̃i gaudeant mutuasse cognom̃:
et hoc usq ad finem firmum. inte¬
meratumq seruare contendant: gau¬
dentes in se illud uaticinium esse cõ¬
pletum. & seruos suos uocabit no¬
nume alio. hoc est nomine. xp̃iano.
quo nunc om̃s serui. xp̃i se delectan¬
tur insigniri. Neq enim nom̃ ali¬
ud sub cęlo datum est hominibꝰ:
inquo oporteat nos saluos fieri.
Unde propha consequent̃ adiungit.
In quo qui benedicendus est suꝑ ter¬
ram: benedicetur in dñõ amen: Di¬
cit & alias de eodem: multiplican¬
dam etiam de gentib eccł̃iam allo¬
quens. Uidebunt gentes iustum
tuum & euncti reges inelitũ tuũ
& uocabitur tibi nomen nouũ. qđ
os dñi locutum est. Quare autem
puer qui natus est nobis filius qui
a nobis possit intelligi. sed sollicita
ac uigili eget intentione. ut etiam

Expanded text:
nominis excelsi meruisse consortiunominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen . Dicit et alias de eodem, multiplicandam etiam de gentibus Ecclesiam alloquens: Videbunt gentes justum tuum, et cuncti reges inclytum tuum. et vocabitur tibi nomen novum, quod os Domini locutum est . Quare autem puer qui natus est nobis, et  Al. oa nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
multarũ gentium constitui te.
Quȩ fidelissima ꝓmissio tam late
ꝑ orbem iam patet impleta: ut eti¬
am nos ipsi de gentib ad fidei illiuᷤ
deuotionẽ uocati ipsum nos patrẽ
spũaliter habere gaudeamus dicen¬
quit uxorem tuam ñ uocabis sed
sarram: id est non uocabis principẽ
meam sed principem: udelicet aꝑ¬
te docens ut eam quȩ tante fidei
particeps & socia facta est non. ꝓpriȩ
pricipem suȩ domus: sed absolute
principẽ. id est om̃ium recte creden¬
trum feminarũ uocaret. & intellige¬
ret ẽẽ parentem. Unde beatus apłs
petrus credentes de gentib feminas
ad humilitatis castitatis & modestie
uirtutem ꝓuocans: eiusdem matris
nr̃ȩ sare debita cum laude meini¬
nit. Sicut sara inquit obediebat
abrahe dnm̃ eum uocans: cuiꝰ estis
filiȩ benefacientes & ñ timentes ul¬
lam ꝑturbationẽ. Hec dilectionẽ
singuli urm̃ meminerint. etiam seip¬
sos ꝑcepta fide. rp̃i eum patriarchis

Expanded text:
multarum gentium constitui te. multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicenquit, uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . Haec dilectionem singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis
Abbreviated transcription (Latin):
immo etiam tercium salutaris ho¬
stiȩ munus. ipse templi dñs. ꝓ se
non respuit offerri. Cuius diei de¬
hinc trigesima tercia dnõ opitulã¬
te ur̃a karitas auditura simul est
& celebratura mysterium. Cunc¬
ta inquam & legalis & euangłicȩ
purificationis genera qui nulło in
ta suo tempore doceret ẽẽ saluber¬
rima. & aduenientis euangłii cun¬
ctis fidelib ostenderet equȩ sub¬
eunda remedia. Sed & hoc quod
eodem die suȩ circumçisionis no¬
men ut iħe uocaretur accepit: ad
imitationẽ prisce fecit obseruati¬
onis. Quam ex eo credimus sump¬
tam qđ abraham patriarcha qui
primus enxuncisionis sacramentũ
in testimonium suȩ magnȩ fidei
et diume ad eum ꝓmissionis acce¬
pit. eodem die suȩ suorũq circun¬
cisionis etiam nominis amplifica¬
tione simul cũ sua coniuge bene¬
dici. ꝓmeruit: ut qui eatemis abrã
pater excelsus dictus est. deinde
abraham id est pater multarũ gen¬
tium uocaretur. quia patrẽ inquit

Expanded text:
imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus Abram pater excelsus dictus est, deinde Abraham, id est pater multarum gentium, vocaretur: quia patrem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
manicheus audiens uenit uir: con¬
ticescat fotinus audiens hic est fi¬
lius di. Audiant mansueti & le¬
tentur: quia uenit uir post ioħem
fortior ioħe qui baptizat
in spũ scõ: & quia hic est filius dĩ
Quia enim ꝑsuꝑbiam recessimus
homines a deo: filius d̃i ꝑ miseri¬
cordiam factus ẽ homo: ut idem
ipse & ꝑ diuinitatẽ patri. & ꝑ hu¬
manitatem congrueret nobis: ꝑ
humanitatem similem nobis ꝓ nob̃
cum hoste confligere. ꝑ diuinitatẽ
patri consubstantialẽ ad ymaginẽ
nos di & similitudinem quã peccan¬
do amisimus posset digne recreare:
ꝑ mortem nr̃e fragilitatis destruere
eum qui habebat mortis imꝑium:
et ꝑ impassibilem sue diumnitatis
potentiam reconciliaret nos dõ patri:
cum quo uiuit et regnat ds̃ inuni¬

Expanded text:
Manichaeus audiens, Venit vir; conManichaeus audiens, Venit vir; conticescat Photinus audiens, Hic est Filius Dei. Audiant mansueti et laetentur, quia venit vir post Joannem fortior Joanne, qui baptizat in Spiritu sancto, et quia hic est Filius Dei. Quia enim per superbiam recessimus homines a Deo, filius Dei per misericordiam factus est homo, ut idem ipse et per divinitatem Patri, et per humanitatem congrueret nobis: per humanitatem similem nobis pro nobis cum hoste confligere, per divinitatem Patri consubstantialem ad imaginem nos Dei et similitudinem, quam peccando amisimus, posset digne recreare: per mortem nostrae fragilitatis destruere eum qui habebat mortis imperium, et per impassibilem suae divinitatis potentiam reconciliaret nos Deo Patri, cum quo vivit et regnat Deus in uni
Abbreviated transcription (Latin):
maneat in eternum. partim redi¬
turus se cedat. Manet quippe apud
eos ut bonis insistant actibus. uo¬
luntariam pauꝑtatẽ diligant. man¬
suetudinẽ consequantur: ꝓ ȩterno
desiderio lugeant. esuriant & siti¬
ant iusticiam: miscdiam munditiã
cordis & tranquillitatẽ pacis ample-¬
ctantur: sed & ꝓ obseruatione iusti¬
ciȩ ꝑsecutionem pati ñ uereantur:
Recedit autem ad tempus: ne sẽꝑ
infirmos curandi. mortuos suscitan¬
di. demones eiciendi: uel etiam ꝓ¬
phetandi habeant facultatẽ. Na¬
net semꝑ ut possint habere uirtu¬
tem: ut mirabiliter ipsi uiuant.
Uenit ad tempus: ut etiam aliis
ꝑ miraculoꝵ signa quales sint int̾
effulgeant. Et ego uidi inquit et
testimonium ꝑhibui: quia hic est
filius dĩ Supra dixerat post me
uenit uir qui ante me factus est
nunc testimonium ꝑhibet quia
hic est filius dei: utriusq naturȩ
ueritatem humane uidelicet & di¬
uinȩ in una eademq xp̃i ꝑsona
manifeste designans. Erubescat

Expanded text:
maneat in aeternum, partim rediturus secedat. Manet quippe apud eos, ut bonis insistant actibus, voluntariam paupertatem diligant, mansuetudinem sequantur, pro aeternorum desiderio lugeant, esuriant et sitiant justitiam, misericordiam, munditiam cordis, et tranquillitatem pacis amplectantur: sed et pro observatione justitiae persecutionem pati non vereantur, derent. Recedit autem ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetandi habeant facultatem. Manet semper, ut possint habere virtutem qua mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Et ego vidi, inquit, et testimonium perhibui, quia hic est Filius Dei. Supra dixerat, Post me venit vir qui ante me factus est, nunc testimonium perhibet, Quia hic est Filius Dei, utriusque naturae veritatem, humanae videlicet et divinae, in una eademque Christi persona manifeste designans. Erubescat
Abbreviated transcription (Latin):
am ipse & om̃is interioris sui homi¬
nis affectus. ad benedicendum dñm.
recordandasq om̃s etus retributio¬
nes excitans. Qui redinit de inte¬
ritu inquit uitam tuam: qui satiat
in bonis desidertum tuum: qui co¬
ronat te in miseratione & misecłia:
renouabitur sicut aquile nuuentus
tua. Et ideo necesse est fr̃s knũ.
desideramus preinia ꝑtingere: cure¬
mus interim primuitiue etreũcisioniᷤᷤ¬

Expanded text:
am ipse et omnes interioris sui homiam ipse et omnes interioris sui hominis affectus ad benedicendum Dominum recordandasque omnes ejus retributiones excitans: Qui redimit de interitu, inquit, vitam tuam, qui satiat in bonis desiderium tuum, qui coronat te in miseratione et misericordia, renovabitur sicut aquilae juventus tua. Et ideo necesse est, fratres chdesideramus praemia pertingere, curemus interim primitivae circumcisioni
Abbreviated transcription (Latin):
in atriis domus dñi inconspectu om¬
nis ppłi eius inmedio tui iherusalẽ
Q uod desiderantissimũ tempus cȩle¬
stis introitus: illa dies octaua qua
circumeisio celebratur indicat. Sex
etenim sunt huius scłi ętates nouis¬
simis tempoꝵ distinctȩ articulis: in
quib ꝓ dõ laboribus insistere. & ꝓ
adipiscenda requie sempit̾na ad tem¬
pus operari necesse est. Septima
est etas non in hac. sed in alia uita
quiescentium: usq ad tempus resur¬
rectionis animarũ. Octaua autem
etas ipsa est dies resurroctionis sine
ullo temporis fine beata: quando ue¬
ta om̃imode circuncisionis gła cho¬
ruscante:. ñ ultra corpus quod corrũ¬
pitur aggrauat animã: non t̃rena
inhabitatio de primit sensum multa
cogitantem. sed corpus iam incorrup¬
tibile letificat animã: & fubleuat
cȩlestis inhabitatio totum hominẽ.
iuisioni sui conditoris inherentem
Cuius ętermi dici beatitudinẽ ꝓpħa
in illo cuius supra meminimus psal¬
mo consequent̾ exponit: animã su¬

Expanded text:
ni, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusalem . Quod desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. Sex etenim sunt hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resurrectionis sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodo circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus, quod corrumpitur, aggravat animam; non terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam corruptibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequenter exponit, animam su
Abbreviated transcription (Latin):
ircunciditur itaq puer.
Quis ille puer: nisi ille
de quo dictum est. pu¬
er natus est nobis & fi¬
s datus. est nobis: Factus enun
sub lege: ut eos qui sub lege es¬
t luchri faceret. Quid sit autẽ
iherłm sisti dño dicerem: nisi in
ue cõmentis ante dirissem. Cir¬
neisus cim uiciis dominico dig¬
siudicabatur optutu: quia oculi
ĩ suꝑ iustos. Uides omnẽ legis
eris seriem. fuisse tipum futuri.
& cirermicisio purgationẽ signi¬
it delictorũ: sed qm̃ prona qua¬
n eupiditate peccandi humanȩ
nis & mentis fragilitas in extri¬
ilib uitiis implicat᷑ eo ꝑ octa¬
n eircuncisionis diem culpe to¬
s futura purgatio. resurrectio
I illud: quia om̃e masculmũ

Expanded text:
ircumciditur itaque puer. Quis est iste puer, nisi ille de quo scriptum est: Puer natus est nobis, et filius datus est nobis ? Factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifacerem sisti Domino, dicerem, nisi in Isaiae commentis ante dixissem. Circumcisis enim vitiis, Dominico dignus judicabatur obtutu, quia oculi Domini super justos . Vides omnem legis veteris seriem fuisse typum futurae, nam et circumcisio purgationem significat delictorum. Sed quoniam prona quadam cupiditate peccandi, humanae carnis et mentis fragilitas inextricabilibus vitiis implicatur, eo per octavam circumcisionis diem culpae totius futura purgatio, resurrectionenim illud: Quia omne masculinum
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerit. mox ad preces lacri¬
masq confugiat: scõrum creber
intercessiones & auxilia querat
qui ꝓanime enis salute rogan¬
tes. dnõ dicant. Precamur dne
miserator & misericors. patiens.
& multe miserationis. dimitte
eam quia clamat post nos. Di¬
mitte reatum & dona gram: qͥa
nrm̃ intimo affectu querit ꝓnus
suffragium. Necesse est debita
subinissus humilitate non iã se
ouium israhelitiearũ. id est mu¬
darum consortio dignũ iudicet
anunarũ. sed potius cani compa

Expanded text:
cognoverit, mox ad preces lacricognoverit, mox ad preces lacrimasque confugiat, sanctorum creber intercessiones et auxilia quęrat, qui pro animq eius salute rogantes domino dicant: Precamur, domine, miserator et misericors, patiens et multae miserationis, dimitte eam, quia clamatpost nos, dimitte reatum et dona gratiam! Qui nostrum intimo affectu quęrit pronus suffragium, necesse est, debita submissus humilitate non iam se ovium Israheliticarum, id est mundarum consortio, dignum iudicet animarum, sed potius cani compa
Abbreviated transcription (Latin):
quaquam fructu petitionis frau¬
detur: sed siue ꝓsua fragilitate
quis seu. ꝓaliis interuenerit. de¬
siderato potiatur effectu. Nam
& si quis nrm conscientiam hab&
auaritie. elationis. uane glȩ. indig¬
nationis. iracundie. uel inuidiȩ. ce¬
teroruimq uiciorũ sorde pollutã.
filiam profecto habet male a de-¬
monio uexatam: ꝓ euius sanatione
supplex ad dñm currat: quia nimi
rum cogitationem de corde ꝓge¬
nitam diabolica tolerat arte de¬
mentatã. cinus emendationẽ a pi¬
o conditore crebris immo conti¬
mns debeat flagitare lamentis
ac precibus. Si quis bona quȩ
gessit forte ꝑiurii. furti. blasphe¬
mie. detractionis. rixe. uel etiam
corporalis immunditie. cȩteroꝵ¬
ue huiusmodi peste fedauit: fi¬
liam habet immundi sp̃e furiis
agitatam: quia uidelicet actio¬
nem quam bene laborando edi¬
derat. iam diaboli fraudib stul¬
te seruiendo disꝑdidit. ideoq
necesse est talis ut reatum suum

Expanded text:
quaquam fructu petitionis frauquaquam fructu petitionis fraudetur; sed sive pro sua fragilitate quis, seu pro aliis intervenerit, desiderato potiatur effectu. Nam etsi quis nostrum conscientiam habet avaritiae, elationis, vanae gloriae, indignationis, iracundiae vel invidiae, caeterorumve vitiorum sorde pollutam, filiam profecto habet male a daemonio vexatam, pro cujus sanatione supplex ad Dominum currat: quia rum cogitationem suo de corde progenitam diabolica tolerat arte dementatam, cuius emundationem a pio conditore crebris, immo continuis debeat flagitare lamentis ac precibus. Si qui bona, quae gessit, forte periurii, furti, blasphemiae, detractionis, rixae vel etiam corporalis inmunditiae ceterorumve huiusmodi peste fedavit, filiam habet inmundi spiritus furiis agitatam, quia videlicet actionem, quam bene laborando ediderat, iam diabolifraudibus stulte serviendo disperdidit. Ideoque necesse est, talis ut reatum suum
Abbreviated transcription (Latin):
Unde bene mulier quȩ dnm̃
credula precatur a finibus illis
egressa ꝑhibetur: quia nisi pristi¬
ne conuersationis habitacula ua-¬
mata anathematirasset erroris.
nequa quam nouam fid̃i susciꝑe¬
gram nosset. Filia demoniosa ꝓ
qua postulat. anima quelibet ẽ
in eccłia malignorũ magis spiri¬
tuum deceptionibꝰ. quam condi¬
toris sui mancipata preceptis: .ꝓ
sa foris monendo. obscerando. in.
inspirando corrigat. atq aber¬
rorum tenebris conuersam ad
eccłie lacrimas dñs responde¬
re. id est postulatam errantibꝰ
sospitatem mentis dare distule¬
rit: nec sic quidem a petendo.
querendo. pulsando. desistendu
est. neq impetrandi subeunda
desꝑatio: sed tanta potius ꝑseue¬
randum instantia. tam obstina¬
to frequentandus clamore sal¬
uator. tantũ etiam scõrum eius
inter lȩtanias appetenda suffra¬
gia: donec & ipsi de cęlis dno
pro audienda supplicent eccłia
Sicq fit: ut si mentem ab inten¬
tione ꝓposita ñ mutauerit. ne¬

Expanded text:
Unde bene mulier, quae Dominum credula precatur, a finibus illis egressa perhibetur, quia nisi priscae conversationis habitacula vamata anathematizasset erroris, nequaquam novam fidei gratios. Filia daemoniosa, pro qua postulat, anima quaelibet est in Ecclesia, malignorum spirituum magis deceptionibus quam conditoris sui mancipata praeceptis: prsa foris monendo, obsecrando, incraspirando corrigat, atque ab errorum tenebris conversam, adEcclesiae lacrymas Dominus respondere, id est, postulatam errantibus sospitatem mentis dare distulerit, nec sic quidem a petendo, quaerendo, pulsando desistendum est, neque impetrandi subeunda est desperatio: sed tanta potius perseverandum instantia, tam obstinato frequentandus clamore Salvator, tantum etiam sanctorum ejus inter litanias appetenda suffragia, donec et ipsi de coelis Domino pro audienda supplicent Ecclesia. Sicque fit ut si mentem ab intentione proposita non mutaverit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ge fuerunt: & tamen hi qui in dm̃i
aduentu uocati sunt. ad regnum
post curam cautus est sanitatis
possidet donum: qui post gram̃
tenuerit illesam ec̃nitatis accipi¬
et regnum. Graue enim ẽ. ho¬
minem instructum delinquere:
grauius iam absolutum peccare
Seruo peior est qui patronum
post datam libertatem offendit:
beneficii ingratus est qui dato¬
rem tumoris arrogantia despicit
Qua re aut salutem de exemplo
acquire. aut de consortio similẽ
sententiam metue: ne seuerum
sentias iudicem qui benignũ
contempseris ꝑsuasoren Lecti

Expanded text:
ge fuerunt, et tamen hi qui in Domini ge fuerunt, et tamen hi qui in Domini adventu vocati sunt ad coelorum post curam cautus est, sanitatis possidet donum; qui gratiam illaesam tenuerit, aeternitatis accipiet regnum. Grave est enim hominem instructum delinquere, gravius jam absolutum peccare. Servo pejor est qui patronum post datam libertatem offendit. Beneficiis ingratus est, qui datorem tumoris arrogantia despicit. Quare aut salutem de exemplo acquire, aut de consortio similem sententiam metue, ne severum sentias judicem, qui benignum contempseris persuasorem. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
recte otiosus redarguitur: quia
fructum hiuni operis non secta¬
tur. Qui uero & usq ad etatem
ultimam dõ uruere neglexit: qua¬
si usq ad undecimam otiosus ste¬
tit. Unde recte usq ad undecimã
torpentib dicitur. Quid hic statis
tota die otiosi: Ac si aꝑte dicat᷑
Et si dõ uiuere inpueritia. & in ado¬
saltim in ultima ętate resipiscite:
& ad uitȩ uias cum iam laboratu¬
ri multum ñ estis uel sero uenite.
Et tales ergo pater familias uocat
& plerumq ante remunerantur:
quia prius ad regnum de corpore
exeunt. quam hi qui iam in pueri¬
tia uocati ẽẽ uidebantur. Annon
ad undecimam uenit latro: Qui
& si non habuit ꝑetatem: habuit
tamen sero ꝑpenam: qui dm in
eruce confessus est: & penȩ eum
uoce sententiȩ spm̃ exalauit uitȩ
Anouissimo autem reddere dena-¬
rium pater familias cȩpit: quia ad
parad si requiem prius latronẽ
quam petrum ꝑduxit. Quanti
patres ante legem. quanti sub le¬

Expanded text:
recte otiosus redarguitur, quia recte otiosus redarguitur, quia fructum divini operis non sectatur. 3. Qui vero et usque ad aetatem ultimam Deo vivere neglexerit, quasi usque ad undecimam otiosus stetit. Unde recte usque ad undecimam torpentibus dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Ac si aperte dicatur: Et si Deo vivere in pueritia saltem in ultima aetate resipiscite, et ad vitae vias cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. Et tales ergo paterfamilias vocat, et plerumque ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt quam hi qui jam a pueritia vocati esse videbantur. An non ad undecimam horam venit latro, qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est, et pene cum voce sententiae spiritum exhalavit vitae? A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem quam Petrum perduxit. Quanti patres ante legem, quanti sub le
Abbreviated transcription (Latin):
sol figitur: dum in ea plenitudo
roboris solidatur. Nona autem se¬
nectus intelligitur:  quia sol uelut
ab alto axe descendit: quia ȩtas
a calore iuuentutis deficit. Unde¬
cima uero hora ea est etas: quȩ
de crepita uel ueterana dicitur.
Unde greci ualde seniores non ge¬
ut plusquam senes ẽẽ insinuent.
quos prouectiores uocant. Quia
ergo ad uitam bonam alius in pu¬
eritia. alius in adolescentia. alius
in iuuentute. alius insenectute.
alius in decrepita etate ꝑducitur:
quasi diuersis horis oꝑarii ad ui¬
neam uocantur. Mores ergo ur̃oᷤᷤ
quid agat: & confideret si in dei
uinea laborat. Qui enim in hac
uita ea quȩ sua sunt querit: adhuc
addñi uineam non uenit. Illi nãq
dño laborant: qui non sua sed lu¬
era dominica cogitant: qui zelo
caritatis studio pietatis inseruiunt
animabus lucrandis inuigilant.
ꝑducere & alios secum ad regnum
festinant. Nam qui sibi uiuit. qͥ
carnis suȩ uoluptatib pascitur.

Expanded text:
sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo sol figitur, 1512 dum in ea plenitudo roboris solidatur. Nona autem senectus intelligitur, in qua sol velut ab alto axe descendit, quia ea aetas a calore juventutis deficit. Undecima vero hora ea est aetas quae decrepita vel veterana dicitur. Unde Graeci valde seniores, non γέut plus quam senes esse insinuent quos provectiores vocant. Quia ergo ad vitam bonam alius in pueritia, alius in adolescentia, alius in juventute, alius in senectute, alius in decrepita aetate perducitur, quasi diversis horis operarii ad vineam vocantur. Mores ergo vestrosquid agat, et consideret si in Domini vinea laboret. Qui enim in hac vita ea quae sua sunt quaerit adhuc ad Dominicam vineam non venit. Illi namque Domino laborant, qui non sua, sed lucra dominica cogitant, qui zelo charitatis, studio pietatis inserviunt, animabus lucrandis in vigilant, perducere et alios secum ad vitam festinant. Nam qui sibi vivit, qui carnis suae voluptatibus pascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
statis tota die otiosi: Qui enim
transacto tam longo mundi tem¬
pore. ꝓuita sua laborare neglexe¬
rant: quasi tota die otiosi stabant.
Pensate fr̃s. quid inquisiti respon-¬
deant. Dieunt enim: quia nemo
nos conduxit. Nullus quippe ad
eos patriarcha: nullus ꝓpha uene¬
rat. Et quid est dicere ad labo¬
rem nos nemo conduxit: nisi uitȩ
nobis uias nullus predicauit:
Quid ergo nos a bono oꝑe ces¬
santes. in excusatione nr̃a dicturi
sumus: qui pęne a matris utero ad.
fidem uenimus. qui uerba uitȩ ab
ipsis cunabulis audiuimus: qui ab
uberibus scẽ eccłie potum suꝑne
predicationis sumpsimus cum lac̾¬
te carnis: Possumus uero & eas¬
dem diuersitates horarum: etiam
ad unum quemq hominẽ ꝑ eta¬
tum momenta distinguere. Ma¬
ne quippe intellectus nr̃i pueritia
est. Hora autem tercia adoles¬
centia intelligi potest: quia qua-¬
si iam sol in altum proficit. dum
calor etatis crescit. Sexta uero
iuuentus est: que uelut incentro

Expanded text:
statis tota die otiosi? Qui enim, statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, qui ab uberibus sanctae Ecclesiae potum supernae praedicationis sumpsimus cum lacte carnis? 2. Possumus vero et easdem diversitates horarum, etiam ad unumquemque hominem per aetatum momenta distinguere. Mane quippe intellectus nostri pueritia est. Hora autem tertia adolescentia intelligi potest, quia quasi jam sol in altum. proficit, dum calor aetatis crescit. Sexta vero juventus est, quia velut in centro
Abbreviated transcription (Latin):
q ab abraham: usq ad moysen
NIona autem a moyse: usq ad ad¬
uentum dñi. Undecima uero ab
aduentu dñi usq ad finem mun¬
di: in qua predicatores scĩ apostoli
missi sunt: qui mercedem plenam
& tarde uenientes acceꝑunt. Ad
erudiendam ergo dñs plebem su¬
am quasi ad excolendam umeam
nullo tempore destitit oꝑarios
mittere: quia & prius ꝑpatres
& postmodum ꝑ legisdoctores.
et. ꝓpħas: ad extremum uero ꝑ apo¬
stolos dum plebis suȩ mores exco¬
luit. quasi ꝑ operarios in uineȩ
cultura laborauit: quamuis in
quolibet modulo uel mensura
quisquis eum fide recta bone ac¬
tionis extitit. huius uineȩ oꝑari¬
us fuit. Operator ergo mane
hora tercia. sexta. & nona. antiquꝰ
ille & hebraicus ppłs designatur:
qui melectis suis ab ipso mundi
exordio dum recta fide dm̃ stu¬
duit colere: quasi non destitit
inuineȩ cultura laborare. Ad
undecimam ergo gentiles uocan¬
tur: quibus & dicitur. Quidhie

Expanded text:
que ab Abraham usque ad Moysen, que ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremum vero per apostolos, 1511 dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic
Abbreviated transcription (Latin):
Nexplanatione sua multa ad
loquendum scĩ euangłii lectio
postulat. quam uolo si possum
sub breuitate ꝑstringere: ne
uos extensa processio & plixa
expositio uideatur onerare.
Regnum celorum patrifami¬
lias simile dieitur: qui adex¬
colendam uineam suam oꝑari-¬
os conducit. Quis uero patris¬
familias similitudinẽ rectiuᷤ
tenet. quã conditor nr̃ qui
regit quos condidit: & electoᷤᷤ
suos sic in hoc mundo possidet qͣ¬
si subiectos dñs in domo: Qui
habet uniuersam uineam scilicet
eccłiam: quȩ ab abel iusto usque
ad ultimum electum qui in fine
mundi nasciturus ẽ quot scos ꝓ¬
tulit. quasi tot palmites misit.
Hic itaq pater familias ad exco¬
lendam uineam suam. mane. ho¬
ra tercia. sexta. nona. & undecima.
oꝑarios conducit: quia a mundi
huius initio usq ad finem ad e¬
rudiendam plebem fidelium pre¬
dicatores mittere non destitit.
Mane etenim mundi fuit: ab a¬
dam usq ad noe. Hora uͦ tercia.
a noe usq ad abraham. Sexta quo¬

Expanded text:
ta ad loquendum sancti Evangelii lectio postulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi subjectos dominus in domo? Qui habet vineam, universalem scilicet Ecclesiam, quae, ab Abel justo usque ad ultimum electum qui in fine mundi nasciturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quo
Abbreviated transcription (Latin):
naribus odoris illius fraglantia
non recessit. Eece quo fine ex
hac uita exiit: qui in bac uita
equanimit̃ flagella tolerauit.
luxta ergo uocẽ dominicã bona ter¬
ra fructum ꝑpatientiam reddit:
que exarata disciplinȩ uomere
ad renumerationis segetem ꝑue¬
dite: quod exeusationis argumen¬
tum in illo districto nidicio ha¬
bituri sumus. nos qui abono oꝑe
torpentes & res & manus accepi-¬
mus: si precepta dominica ege¬
nus & sine manib impleuit
Non contra nos dñs tunc apłos
ostendat. qui ad regnum secum
fidelium turbas p̃dicando trare¬
runt: non contra nos martyres
exhibeat. qui ad celestẽ patriã
sanguinem fundendo ꝑueneruũ.
Quid tunc dicturi sumus: cum
hunc de quo locuti sumus seruu¬
lum uiderimus. eui longus lan¬
guor brachia tenuit: sed tamen
hec a bono opere non ligauit:
Hec uobiscum fr̃s agite: sic uos
ad studium boni oꝑis instigate
ut cum bonos uobis modo ad imi¬
tandum ꝓponitis. eoꝵ tune con¬

Expanded text:
naribus odoris illius fragrantia naribus odoris illius fragrantia non recessit. Ecce quo fine ex hac vita exiit qui in hac vita aequanimiter flagella toleravit. Juxta vocem ergo dominicam, bona terra fructum per patientiam reddidit, quae, exarata disciplinae vomere, ad remunerationis segetem pervedite quod excusationis argumentum in illo districto judicio habituri sumus nos, qui, a bono opere torpentes, et res et manus accepimus, si praecepta dominica egenus et sine manibus impleverit. Non contra nos Dominus tunc apostolos ostendat qui ad regnum secum turbas fidelium praedicando traxerunt, non contra nos martyres exhibeat qui ad coelestem patriam sanguinem fundendo pervenerunt. Quid tunc dicturi sumus, cum hunc de quo locuti sumus Servulum viderimus, cui longus languor brachia tenuit, sed tamen haec a bono opere non ligavit? Haec vobiscum, fratres, agite, sic vos ad studium boni operis instigate, ut cum bonos vobis modo ad imitandum proponitis, eorum con
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum iam tempus ẽẽt ut tan¬
ta enis patientia remunerari de¬
buisset: membrorũ dolor ad
uitalia rediit. Cumq se iam mor¬
ti proximum agnouit: peregri¬
nos iuros atq in hospitalitate
susceptos ammonuit ut surge¬
rent: & cum eo psalmos decanta¬
rent ad expectationẽ exitus sui
Cumq cum eis & ipse moriens
psalleret: uoces psallentium repen¬
te compeseuit cum terrore mag¬
ni clamoris dicens. Tacete: nun¬
quid non auditis quantȩ resonañ
laudes in cȩlo: Cumq ad easdẽ
laudes quas intus audierat au¬
rem cordis intenderet: scã illa a¬
nima carnę soluta est. Sed exe¬
unte illa. tanta illic fraglantia
odoris asꝑsa est: ut om̃s qui illie
aderant in estimabili suauitate re¬
plerentur: ita ut ꝑ hoc patenter
agnoscerent. quod eam laudes
in cęlo suscepissent. Cui rei mo¬
nachus nr̃ interfuit qui nunc
suꝑ est. & cum magno fletu at¬
testari solet: quia quousq corpuꝰ
enis sepulturȩ traderent. ab eoꝵ

Expanded text:
Sed cum jam tempus esset ut tanSed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque se jam morti proximum agnovit, peregrinos viros atque in hospitalitate susceptos admonuit ut surgerent, et cum eo psalmos pro exspectatione exitus sui Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit, cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete, nunquid non auditis quantae resonant laudes in coelo? Cumque ad easdem laudes quas intus audierat aurem cordis intenderet, sancta illa anima a carne soluta est. Sed exeunte illa tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes illi qui aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter agnoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet quia quousque corpus ejus sepulturae traderetur, ab eorum
Abbreviated transcription (Latin):
porticu quȩ euntib ad eccłiam
beati clementis ẽ ꝑuia. fuit qui¬
dam seruulus nomine quẽ mul¬
ti ur̃m mecum nouerunt: rebus
pauꝑ. meritis diues. quem longa
egritudo dissoluerat. Nam apri¬
meua ȩtate usq ad finem uitȩ pa¬
ralyticus iacebat. Quid dicam.
quia stare non poterat: qui nun¬
quam in lecto suo surgere uel
ad sedendum ualebat: Nunꝗͣ
manum suam ad os suum ducere:
nunquam se potuit in latus aliud
declinare. Hinc ad seruiendum
mater cum fratre aderat: & quic¬
quid elemosina potuisset acciꝑe:
hoc eorum manibus pauꝑib ero¬
gabat. Nequaquã litteras noue¬
codices emerat: & religiosos quos¬
q in hospitalitate suscipiens. hos
coram se legere sine int̾missione
faciebat. Factumq est ut quan¬
tum ad mensuram propriam ple¬
ne sacram seripturam disceret:
cum sicut dixi litteras funditus
ignoraret. Studebat in dolore
semꝑ grãs agere: hymnis dĩ et
laudibus dieb ac noctib uacare

Expanded text:
porticu quae euntibus ad ecclesiam porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia fuit quidam Servulus nomine, quem multi vestrum mecum noverunt, rebus pauper, meritis dives, quem longa aegritudo dissolverat . Nam a primaeva aetate usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat? Qui nunquam in lecto suo surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit in latus aliud declinare. Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noveCodices emerat, et religiosos quosque in hospitalitate suscipiens, hos coram se legere sine intermissione faciebat. Factumque est ut, quantum ad mensuram propriam, plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat in dolore semper gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare.
Abbreviated transcription (Latin):
q altius ꝓfecerit. tanto in hoc
mundo inuenit quod durnis por¬
tet: quia cum a presenti scło men¬
tis nr̃e dilectio deficit. eiusdem
scł̃i aduersitas crescit. Hinc est
enim quod plerosq cernimus
& bona agere: & tamen sub gra¬
ui tribulationis fasce desudare
Terrena namq iam desideria fu¬
grunt: & tam̃ flagellis durioribꝰ
fatigantur. Sed iuxta uocem diũ
fructum ꝑ patientiam reddunt:
quia cum humilit̾ flagella fusci¬
piunt: post flagella ad requiem
sublimit̃ suscipruntur. Sic uua
calcibus tunditur: & in uini sapo¬
rem liquatur. Sie oliua contri¬
tionib expressa. amurcam suam
deserit: & in olei liquorem pin¬
guescit. Sic ꝑtrituram areȩ a pa¬
leis grana separantur: & ad horre¬
um purgata ꝑueniunt. Quisquis
ergo appetit plene uicia uincere.
studeat humiliter purgationis
suȩ flagella tolerare. ut tanto
post ad iudicem mundior ueni¬
at: quanto nunc eius rubiginẽ
ignis tͥbulationis purgat. In ea

Expanded text:
que altius profecerit, tanto in hoc que altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet, quia cum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Terrena namque jam desideria fugiunt, et tamen flagellis durioribus fatigantur. Sed juxta vocem Domini fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Sic uva calcibus tunditur, et in vini saporem liquatur. Sic oliva contusionibus expressa amurcam suam deserit, et in olei liquorem pinguescit. Sic per trituram areae a paleis grana separantur, et ad horreum purgata perveniunt. Quisquis ergo appetit plene vitia vincere, 1491 studeat humiliter purgationis suae flagella tolerare, ut tanto post ad judicem mundior veniat, quanto nunc ejus rubiginem ignis tribulationis purgat. 5. In ea
Abbreviated transcription (Latin):
morte consilium dedit. eunis mor¬
ti se fieri similem optauit: & obli¬
tus est quod planxerat. eum extin¬
guere noluit quod ꝑ auaritiam
ardebat. Notandum uero est qđ
exponens dñs dicit: quia sollieitu¬
dines uoluptates & cdiuitiȩ suffo¬
cant. Suffocant enim: quia mnpor¬
tunis cogitationib suis guttur m̃¬
tis strangulant: & dum bonũ de¬
siderium intrare ad cor ñ sinunt.
quasi aditum flatus uitalis necant
Notandum etiam qđ duo sunt qͣ
diuitus iungit sollicitudines uide¬
licet & uoluptates: quia ꝓfecto
& ꝑeuram mentem opprimunt:
et per affluentiam resoluunt. Res
enim contrariȩ: possessores suos
& afflictos & lubricos faciunt.
Sed quia uoluptas conuenire cũ
nem affligunt: atq alio ꝑ abun-¬
dantiam ad uoluptates emolliuã
Terra autem bona fructum ꝑ pa¬
tientiam reddit: quia scilicet nul¬
la sunt bona que agimus: si non
ȩquanimit̃ etiam proximoꝵ ma-¬
la toleramus. Quanto enim quis¬

Expanded text:
mortem consilium dedit, cujus mormortem consilium dedit, cujus morti se fieri similem optavit; et oblitus est quod planxerat, cum exstinguere noluit quod per avaritiam ardebat. 3. Notandum vero est quod exponens Dominus dicit quia sollicitudines, et voluptates, et divitiae suffocant verbum. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant; et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire non nem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. 4. Terra autem bona fructum per patientiam reddit, quia videlicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quis
Abbreviated transcription (Latin):
namq cum uerbum contra aua¬
ritiam audiunt: eandem auariti¬
am detestantur Rerum om̃iũ
contemptũ laudant: sed mox
ut uiderit animus quod coneu¬
piscat. obliuiseitur quod lauda¬
bat. Multi eum uerbũ
contra luxuriam audiunt: pol¬
lutiones carnis ñ solum ꝑpetrare
non apetunt: sed etiam ꝑpetrataᷤ
erubescunt. Sed mox ut carnis
species eorum oculis apparet. sic
mens ad desiderium rapitur ac si
adhuc ab ea nichil sit contra hec
eadem desideria deliberatũ: &
dampnanda agit que quicquid
egisse se meminit. iam & ipsa dam¬
pnauit. Sepe etiam contra culpa
compungimur: & tamen post fle¬
tum ad easdem culpas redinus
Sic balaam ifrahelitici popłi ta¬
bernacula contemplatus fleuit.
eisꝙ se similem fieri in morte de¬
poseit dicens Moriatur anima mea
morte iustoꝵ: & fiant nouissima
mea horum similia. Sed mox ut
hora compunctionis transiit: in a¬
uaritiȩ nequitiam exarsit. Nam
propter. ꝓmissa munera in enuis ppłi

Expanded text:
namque cum verbum contra avanamque cum verbum contra avaritiam audiunt, eamdem avaritiam detestantur, rerum omnium contemptum laudant; sed mox ut viderit animus quod concupiscat, obliviscitur quod laudabat. Multi cum verbum contra luxuriam audiunt, pollutiones carnis non solum perpetrare non appetunt, sed etiam perpetratas erubescunt; sed mox ut carnis species eorum oculis apparet, sic mens ad desideria rapitur, ac si adhuc ab ea nihil sit contra haec eadem desideria deliberatum; et damnanda agit, quae quidquid egisse se meminit jam et ipsa damnavit. Saepe etiam contra culpas compungimur, et tamen post fletum ad easdem culpas redimus. Sic Balaam Israelitici populi tabernacula contemplatus flevit, eisque se similem fieri in morte deposcit, dicens: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia ; sed mox ut hora compunctionis transiit, in avaritiae nequitiam exarsit. Nam propter promissa munera in ejus populi
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ẽ exhortationis accipitis: sed
uerba uidȩ id est alimenta nsti¬
ciȩ in memoria non tenetis. Ecce
transit om̃e quod agitis: & ad
extremum iudicium sine ulla mo¬
menti interpositione cotidie uo¬
lentes nolentesq proꝑatis. Cur
ergo amatur. quod relinquitur.
Cur illud negligitur. quo ꝑue¬
nitur: Mementote quod dicit᷑.
si quis habet aures audiendi. au¬
diat. Om̃s enu qui illic aderañ.
aures corporis habebant: sed qͥ
cunctis aures habentib si quis
habet aures audiendi audiat. di¬
eit: aures procul dubio cordis
requirit. Curate ergo. ut accep¬
tus sermo in cordis aure rema¬
neat: curate ne semen iuxta uiã
cadat: ne malignus sp̃c ueniat
& amemoria uerbum tollat.
Curate ne petrosa terra semen
Multis enimlibet quod audnnĩ.
boni operis mitia proponunt:
sed mox ut fatigari aduersita¬
tibus &ȩperint. inchoata dere¬
linquunt. Petrosa ergo terra
humorem non habuit: quia hoc
quod germinauerat ad fructum
ꝑseuerantiȩ non ꝑduxit. Multi

Expanded text:
nctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures procul dubio cordis requirit. Curate ergo ut acceptus sermo in cordis aure remaneat. Curate ne semen juxta viam cadat, ne malignus spiritus veniat, et a memoria verbum tollat. Curate ne petrosa terra semen Multis enim libet quod audiunt, boni operis initia proponunt; sed mox ut fatigari adversitatibus coeperint, inchoata derelinquunt. Petrosa ergo terra humorem non habuit, quae hoc quod germinaverat ad fructum perseverantiae non perduxit. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
testante nequa quã dñs druitias.
sed fallaces dinitias appellat. Fal¬
laces enim sunt: quȩ nobiscum
diu ꝑmanere non possunt. Fal¬
laces sunt: que mentis nr̃e inopi¬
am non expellunt. Solȩ autem
diuitiȩ uere sunt: quȩ nos diui¬
tes uirtutib faciunt. Si ergo fr̃s
diuitias amate. Si culmen ueri
honoris queritis: ad cęleste reg¬
num tendite. Si głam dignita¬
tum diliegitis. in illa suꝑna an¬
geloꝵ curia asseribi festinate.
Uerba di quȩ aure ꝑcipitis:. m̃¬
te retinete. Cabus enim mentis
est sermo dei. Et quasi acceptꝰ
tur: quando auditus sermo in
uentre memorie ñ tenetur. Sed
quisquis alimenta non retinet:
huius profecto uita desperatur
Eiterne ergo mortis periculum
formidate: si cybun quidem

Expanded text:
attestante, nequaquam Dominus divitias, attestante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat . Fallaces enim sunt quae nobiscum diu permanere non possunt, fallaces sunt quae mentis nostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt quae nos divites virtutibus 1489 faciunt. Si ergo, fratis, veras divitias amate. Si culmen veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptusitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem