comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sꝓpientia dixi sapiens efficiar Cripsa lon¬
gius recessit ame : multo magis quam erat. Et
alta profunditas quis inueniet eam lustre¬
ui uniuersã animo meo. ut seirem & conside¬
rarem & quaererem sapientiam & nctionẽ :
& ut cognoscerem impietatem stulti & errorẽ
imprudentium. Et inueni amariorẽ morte
mulierem : quae laqueus uenatorum est &
sagena coreius. Uincula sunt manus illuis:
qui placet dõ effugiet eam. Qui autẽ pecca¬
tor est : capietur ab illa. Ecce hoc inueni
dicit aecclesiastes unum & alterum ut inue¬
nirem rctionem quam adhuc quaerit ani¬
ma mea & non inueni. Uirum de mille u¬
num repperi : mulierem ex om̃ibus non inue¬
ni Solum modo hoc inueni quod fecerit dĩ
hominem rectum: & ipsẽ sẽ infinitis miscue¬
rit questionibus. Quis talis ut sapiens est.
& quis cognouit solutionem uerbi: Sapi¬
entia hominis lucet in uultu eius: & potentis¬
simus faciem illius commutabit. Ego os re¬

Expanded text:
sapientia. Dixi: Sapiens efficiar: Et ipsa lonsapientia. Dixi: Sapiens efficiar: Et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Lustravi universa animo meo, ut scirem, et considerarem, et quaererem sapientiam, et rationem: Et ut cognoscerem impietatem stulti, et errorem imprudentium: Et inveni amariorem morte mulierem, quae laqueus venatorum est, et sagena cor ejus, Vincula sunt manus illius: qui placet Deo, effugiet illam: qui autem peccator est, capietur ab illa. Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem, quam adhuc quaerit anima mea, et non inveni. Virum de mille unum reperi, mulierem ex omnibus non inveni. Solummodo hoc inveni, quod fecerit Deus hominem rectum, et ipse se infinitis miscuerit quaestionibus. Quis talis ut sapiens est? et quis cognovit solutionem verbi? Capentia hominis lucet in vultu ejus, et potentissimus faciem illius commutabit. Ego os re
Abbreviated transcription (Latin):
sũo Considera opera dĩ: quod nemo possit
corrigere quem ille dispexerit. in diebona
fruere bonis: & malam diem praecaue
Sicut enimhanc sic & illam fecit ds̃: ut ñ
inueniat homo contrae eum iustas querimo¬
nias haec quoque uidi in diebus uanitatis
meae iustus perit iniustitia sua : & impius
multo uiuit tempore inmalitia sua Noli
essẽ uistus multum : neque plus sapias quã
necesse est ne obstupescas Ne impie agas
multum : & noli esse stultus: ne moriaris
intempore non tuo. Bonum est te susten¬
tare iustum: sed & ab illo ne subtrchas
manum tuã Quia qui dm̃ timet: nichilne¬
gligit Sapientia confortauit sapientem :¬
super decem principes ciuitatis. Non est e¬
nim homo iustus in terra : qui faciat bonum
& non peccet. Sed & cunctis sermonibus
qui dicuntur ne accomodescortuum: ne
forte audias seruum tuum maledicentẽ
tibi. Scit enim tua conscientia: quia & tũ cre¬
bro maledixisti aliis. Cuncta temptaui in

Expanded text:
suo. Considera opera Dei, quod nemo possit suo. Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit. In die bona fruere bonis, et malam diem praecave. Sicut enim hanc, sic et illam fecit Deus, ut non inveniat homo contra eum justas querimonias. Haec quoque vidi in diebus vanitatis meae: Justus perit in justitia sua, et impius multo vivit tempore in malitia sua. Noli esse justus multum: Neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas. Ne impie agas multum: et noli esse stultus, ne moriaris in tempore non tuo. Bonum est te sustentare justum, sed et ab illo ne subtrahas manum tuam: quia qui Deum timet, nihil negligit. Sapientia confortavit sapientem super decem principes civitatis. Non est enim homo justus in terra, qui faciat bonum, et non peccet. Sed et cunctis sermonibus, qui dicuntur, ne accommodes cor tuum: Ne forte audias servum tuum maledicentem tibi: scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis. Cuncta tentavi in
Abbreviated transcription (Latin):
quã ad domum conuiuii. In illa enĩ finis cun¬
ctorum ad monetur hominum : &uiuens cogi¬
tat quid futurum sit. Melior est irarisũ :
qui per tristitiam uultus corrigitur animus
delinquentis: Corsapientium ubi tristitia ẽ
&corstultorum ubi laetitia. Melior est a
sapiente corripi : quã stultorum adulatio¬
ne decipi. Quia sicut sonitus spinarum ar¬
dentium sũbolla : sic risus stulti. Sed & hoc
uanitas. Calumnia conturbat sapientem.
& perdit robur cordis illius. Melior est
finis orationis : quam principium. Melior
est patiens arrogante. Ne ueloxsis ad
ircescendum : quia ira insinu stulti requies¬
cit Ne dicas quid putas causae est quod
priora tempora meliora fuere quam nunc
sunt : Stulta est enim huiuscemodi interro¬
gatio. Utilior est sapientia cum diuitus:
& magis prodest uidentib solem Sicuc
enim protegit sapientia : sic protegic pecu¬
nia hoc autem plus habet eruditio & sa¬
pientia : quod uitam tribuunt possessori

Expanded text:
quam ad domum convivii: In illa enim finis cunquam ad domum convivii: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurum sit. Melior est ira risu: quia per tristitiam vultus, corrigitur animus delinquentis. Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia. Melius est a sapiente corripi, quam stultorum adulatione decipi. Quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla, sic risus stulti: sed et hoc vanitas. Calumnia conturbat sapientem, et perdet robur cordis illius. Melior est finis orationis, quam principium. melior est patiens arrogante. Ne velox sis ad irascendum: quia ira in sinu stulti requiescit. Ne dicas: Quid, putas, causae est quod priora tempora meliora fuere quam nunc sunt? stulta enim est hujuscemodi interrogatio. Utilior est sapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori
Abbreviated transcription (Latin):
nomen eius. Non uidit solem: neque co¬
gnouit distantiam boni & mali. Etiamsi
duobus milib: annis uixerit & non fuerit
perfruitus bonis : Nonne ad unum locũ
properant om̃ia : Om̃is labor hominis
in ore eius : sed anima illius non impletur
quidhabet amplius sapiens abstulto. &
quid pauꝑ. nisi ut pergat illuc ubi est ui¬
ta : melius est uidere quod cupias : quã de¬
siderare quod ne scias. Sed & hoc uanitas
est : & prae sumptio spiritus. Qui futurus ẽ
iam uocatum est nomen eius & scitur qđ
homo sit : & non possit contra fortiorem se
inuidicio contendere. Uerba sunt pluri¬
ma : multamq in disputando habentia
maiora se quaerere. cum ignoret quid
conducat sibi inuita sua numero dierum
peregrinationis suae & tempore quod ue¬
lut umbra praeterit: Aut quis ei poterit
indicare quid post eum futurum sub sole
sit  Melius est nomen bonum quam un¬
guenta preciosa & dies mortis die natiui¬
tatis Melius est ire ad domum luctus.

Expanded text:
nomen ejus. Non vidit solem, neque conomen ejus. Non vidit solem, neque cognovit distantiam boni et mali: Etiamsi duobus millibus annis vixerit, et non fuerit perfruitus bonis: nonne ad unum locum properant omnia? Omnis labor hominis in ore ejus: sed anima illius non implebitur. Quid habet amplius sapiens a stulto? et quid pauper, nisi ut pergat illuc, ubi est vita? Melius est videre quod cupias, quam desiderare quod nescias; Sed et hoc vanitas est, et praesumptio spiritus. Qui futurus est, jam vocatum est nomen ejus: et scitur quod homo sit, et non possit contra fortiorem se in judicio contendere. Verba sunt plurima, multam in disputando habentia t homini majora se quaerere, cum ignoret quid conducat sibi vita sua, numero dierum peregrinationis suae, et tempore quod velut umbra praeterit? Aut quis ei poterit indicare quid post eum futurum sub sole sit? Melius est nomen bonum, quam unguenta pretiosa: et dies mortis die nativitatis. Melius est ire ad domum luctus,
Abbreviated transcription (Latin):
borauit ipsẽ sub sole : numero dierum uitae
suae quos dedic ei ds̃. Et haec est pars illius
& om̃i homini cui dedit ds̃ diuitias atque sub¬
stantiã : potestatemq ei tribuit ut comedat
ex eis & fruatur parte sua & lactetur de la¬
bore suo. hoc est donum dĩ Non enim satis
recordabitur dierum uitae suae : eo quod ds̃
lum quod uidi sub sole: & quidem frequens
apud homines. Uir cuidedit ds̃ diuitias
& substantiam & honorem : & nichil de¬
est animae eius ex om̃ib quae deside¬
rat. Nec tribuit ei potestatem ds̃ ut co¬
medat ex eo: sed homo extraneus deuo¬
rabit illud hoc uanitas & magna mise¬
ria est. Si genuerit quis piam centum li
beros & uixerit multos annos & plures
dies aetatis habuerit & anima illius non
utatur bonis substantiae suae. sepultu¬
neq careat : de hoc ego pronuntio quod me¬
lior illo sit auortiuus. Prustroc enim uenit¬
& pergit ad tenebras : & obliuione delebit᷑

Expanded text:
boravit ipse sub sole, Numero dierum vitae boravit ipse sub sole, Numero dierum vitae suae, quos dedit ei Deus: et haec pars illius. Et omni homini, cui dedit Deus divitias, atque substantiam, potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis, et fruatur parte sua, et laetetur de labore suo: hoc est donum Dei. Non enim satis recordabitur dierum vitae suae, eo quod Deus lum, quod vidi sub sole, et quidem frequens apud homines: Vir, cui dedit Deus divitias, et substantiam et honorem, et nihil deest animae ejus, ex omnibus quae desiderat: Nec tribuit ei potestatem Deus ut comedat ex eo. sed homo extraneus vorabit illud: Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat: De hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur
Abbreviated transcription (Latin):
Auarus non implebitur pecunia: & qui
amat diuitias fructus non capiet ex eis
& hoc ergo uanitas. Ubi multae sunt o¬
pes: multi & qui comedunt eas : & quid pro¬
dest possessori nisi quod cernit diuitias ocu¬
lis suis: Dulcis est somnus operanti siue
parum siue multum comedat: saturitas
autẽ diuitis non sinit dormire eum. Est
& alia infirmitas pessima: quam uidi sub
sole Diuitiae conseruatae in malum do¬
mini sui pereunt enim in afflictione pessi¬
ma. Generauit filium : qui in summa ege¬
state erit. Sicut egressus est nudus de ute¬
ro matris suae sic reuertetur : & nichil au¬
feret secum de labore suo Miserabilis
prorsũs infirmitas: Quo modo uenit sic re¬
uertetur. quidergo prodest ei quod laboroe¬
uit inuentum : Cunctis diebus uitae suae co¬
medit in tenebris & in curis multis : & in eru¬
mna atque tristitia hoc itaque michi ui¬
sum est bonum ut comedat quis & bibat.¬
& fruatur lactitia ex labore suo quod la¬

Expanded text:
avarus non implebitur pecunia et qui avarus non implebitur pecunia et qui amat divitias fructus non capiet ex eis et hoc ergo vanitas ubi multae sunt opes multi et qui comedant eas et quid prodest possessori nisi quod cernit divitias oculis suis dulparum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum, cunctis diebus vitae suae? Comedit in tenebris et in curis multis, et in aerumna atque tristitia. Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis, et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo, quo la
Abbreviated transcription (Latin):
sciunt quid faciunt mali. Ne temere quid lo¬
quaris neque cortuum sit uelox ad proferen¬
dum sermonem coraem dõ Os enim in caelo &
tũ sũper terrã id circo sint pauci sermones tui
Multas curaes sequuntur somnia : & in multis
sermonib: inuenitur stultitia. Si quid uousti
dõ: ne moreris reddere. Displicet enim ei infi¬
delis & stulta promissio: sed quod cunque uoue¬
ris redde. Multoq melius est non uouere:
quã post uotum promissa non reddere
Ne dederis os tuum ut peccare facias carnẽ
tuam : neque dicas corcem angelo non est¬
prouidentia Ne forte inoactus ds̃ super ser¬
mones tuos: dissipet cuncta opera manuũ
tuarum. Ubi multa sunt somnia plurimȩ
uanitates & sermones innumeri. Tũ uero
dm̃time Siuideris calumnias egenorum
& uiolenta iudicia & subuera iuftitiam in
prouintia: non mireris super hoc negotio
Quia excelso alius excelsior est : & super hos
quoque eminentiores sunt alii. &in super
uniuersae terrae : rex imperat seruienti

Expanded text:
sciunt, quid faciant mali. Ne temere quid loquaris, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare facias carnem tuam, neque dicas corprovidentia ne forte iratus Deus super sermone tuo dissipet cuncta opera manuum tuarum ubi multa sunt somnia plurimae vanitates et sermones innumeri tu vero Deum time si videris calumnias egenorum et violenta iudicia et subverti iustitiam in provincia non mireris super hoc negotio quia excelso alius excelsior est et super hos quoque eminentiores sunt alii et insuper universae terrae rex imperat servienti
Abbreviated transcription (Latin):
gec proeo. Infinitus est numerus populi o¬
mnium qui fuerunt ante cum: & qui post ea
futuri sunt non laetabuntur in eo. Sed & hoc
uanitas : & afflictio spiritus . Custodi pedẽ
tuum in grediens domum dĩ : & appropinqua
ut audĩas. Multo enim melior est oboedi¬
entia quam stultorum uictimae : qui ne

Expanded text:
get pro eo. Infinitus numerus est populi oget pro eo. Infinitus numerus est populi omnium, qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et non laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et afflictio spiritus. Custodi pedem tuum ingredut audias. Multo enim melior est obedientia, quam stultorum victimae, qui ne
Abbreviated transcription (Latin):
na utraxque manus cum labore & afflicti¬
one animi. Considerans repperi & aliam
uanitatem sub sole. Vnus est : & secundũ
non habet Non filium non fratrem. Et ta¬
men laborare non cessat. nec satiantur o¬
culi eius diuitus: nec recogitat dicens. Cui
laboro & fraudo animam meambonis :
sima. Melius ergo est duos simul esse : quã
unum. habent enim emolumentum: sõci¬
etatis suae: Si unus ceciderit: ab altero ful¬
tietur. Uae soli : quia cum ceciderit non ha¬
bet subleuantem. Et si dormierint duo
fouebuntur mutuo. Unus quo modo cale¬
fiet : &si quis piam praeualuerit contrr
unum : duo resistunt ei. Cuniculus tri¬
plex difficile rumpitur. Melior est puer¬
pauper & sapiens rege sene & stulto : qui ne¬
scit prixeuidere in posterum. Iđ & decarce¬
re catenisq in terdum quis egrediatur ad re¬
gnum : & alius natus in regno in opia consu¬
matur. Uidi cunc tos uiuentes qui ambulant
subsole : cum adolescente secundo qui consur¬

Expanded text:
na utraque manus cum labore, et afflictina utraque manus cum labore, et afflictione animi. Considerans reperi et aliam vanitatem sub sole: unus est, et secundum non habet, non filium, non fratrem, Et tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi ejus divitiis: Nec recogitat, dicens: Cui laboro, et fraudo animam meam bonis? ictio pessima. Melius est ergo duo simul esse, quam unum: habent enim emolumentum societatis suae: si unus ceciderit, ab altero fulcietur: Vae soli; quia cum ceciderit, non habet sublevantem se. Et si dormierint duo, fovebuntur mutuo; unus quomodo calefiet? Et si quispiam praevaluerit contra unum, duo resistunt ei: funiculus triplex difficile rumpitur. Melior est pauper et sapiens, rege sene et stulto, qui nescit praevidere in posterum. Quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur ad regnum: et alius natus in regno, inopia consumatur, Vidi cunctos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consur
Abbreviated transcription (Latin):
& aequa utriusque conditio Sicut morit᷑
homo : sic & illa moruintur. Similiter sp̃i¬
rent omnia : & nichil habet homo uimen¬
to amplius. Cuncta subiacent uanitati :¬
& om̃ia pergunt ad unum locum. De ter¬
ra facta sunt : & in terrã pariter reuertent᷑
Quis nouit si sp̃s filiorum adam ascen¬
dat sursum. & si spiritus umentorum de¬
scendat deorsum: Et de prehendi nichil es¬
sẽ melius quam lactari hominem in opere
suo & hanc esse partem illius. Quis enim eum
rum uiolentiae : cunctorum auxilio destitu¬
tos Et laudaui magis mortuos : quam uiuen¬
tes. & feliciorem utroque uidicaui qui nec¬
dum natus est : nec uidit mala quae sub sole
fuint Rursus contemplatus sum om̃s labo¬
res hominum & industrias : anim aduerti pa¬
tere inuidiae proximi. Et in hoc ergo uani¬
tas : & cura superflua est Stultus complicat
manus suas : & comedit carnes suas dicens
melius est pugillus cum requie : quam ple¬

Expanded text:
et aequa utriusque conditio: Sicut moritur et aequa utriusque conditio: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumento amplius: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum: de terra facta sunt, et in terram pariter revertuntur. Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum, et si spiritus jumentorum descendat deorsum? Et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere et hanc esse partem illius. Quis enim eum rum violentiae, cunctorum auxilio destitutos. Et laudavi magis mortuos, quam viventes: et feliciorem utroque judicavi, qui necdum natus est, nec vidit mala, quae sub sole fiunt. Rursum contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam ple
Abbreviated transcription (Latin):
onem quam dedit ds̃ filiis hominum ut di¬
stendantur in ea Cuncta fecit bona in tempo¬
re suo: & mundum troedidit disputationi eo¬
rum Vt non inueniat homo opus quod o¬
peratus est ds̃: ab in ito usque adfinem
& cognoui quod non esset melius: nisilae¬
tari & facere bene inuita sua. Om̃is enim
homo qui comedit & bibit. & uidet bonum
delabore suo hoc donum di est. Didici
quod om̃ia opera quae fecit ds̃. per seue¬
rent inperpetuum. Non possumus eis quic¬
quam ad dere nec auferre : quae fecit ds̃
ut timeatur. Quod factum est : ipsum per¬
manet. Quae futur suntiam fuerunt
& ds̃ instaurat quod abiit Uidi sub sole
in loco uidicii impietatem : & in loco iusti¬
tiae iniquitatẽ. Et dixi incorde meo
iustũ & impium iudicabit ds̃: & tempus o¬
mni rei tunc erit Dixi in corde meo de
filiis hominum ut probaret eos ds̃. & o¬
stenderet similes esse bestus dcirco u¬
nus interitus est hominis &iumentorum:

Expanded text:
onem, quam dedit Deus filiis hominum, ut dionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus instaurat quod abiit. Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis. Idcirco unus interitus est hominis et jumentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cus affluet ut ego : homini bono in conspe¬
ctu suo dedit ds̃ sapientiã : & scientiam &
laetitiam Peccatori autẽ dedit afflictionẽ
& curam superfluam : ut addat & congre¬
get & tradat ei qui placuit dõ. Sed & hoc
uanitas : & cassa sollicitudo mentis. Om̃ia
tempus habent : & suis spatiis troenseunt u
niuersa sub caelo. Tempus nascendi : & tem¬
pus moriendi Tempus plantandi : & tem¬
pus euellendi quod plantatum est. Tempus
occidendi : & tempus sanandi. Tempus de
flendi : & tempus ridendi Tempus plangen¬
di & tempus saltandi Tempus spargendi la¬
pides : & tempus colligendi Tempus ample¬
xandi: & tempus longe fieri a complexib
Tempus ad quirendi : & tempus perdendi
Tempus custodiendi : & tempus abiciendi
Tempus scindendi : & tempus consuendi
Tempus tacendi : & tempus loquendi
Tempus dilectionis : & tempus odii. Tem¬
pus belli & tempus pacis. Quid habet am¬
plius homo de labore suo Uidi afflicti¬

Expanded text:
ciis affluet ut ego homini bono in conspeciis affluet ut ego homini bono in conspectu suo dedit Deus sapientiam et scientiam et laetitiam peccatori autem dedit adflictionem et curam superfluam ut addat et congreget et tradat ei qui placuit Deo sed et hoc vanitas et cassa sollicitudo mentis omnia tempus habent et suis spatiis tranniuersa sub caelo. tempus nascendi et tempus moriendi. tempus plantandi et tempus euellendi quod plantatum est. tempus ocflendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflicti
Abbreviated transcription (Latin):
pariter operient. Moritur doctus similiter
ut indoctus. Et idcirco taeduit me uitae
& cuncta uanitatẽ atque afflictionẽ spiri¬
tus. Rursus detestatus sum omnẽ industri¬
am meam : qua sub sole studiosis sime laborte¬
ui. habiturus haeredem post me : quem i¬
gnoro utrum sãpiens an stultus futurus sit
& dominabitur in laboribus meis : quibus
desudaui & sollicitus fui & est quicquam
tam uanum : Unde cessaui renuntiauitq
cor meum : ultrx laborare subsole Nam
cum alius laboret in sapientia & doctrina
& sollicitudine : homini otioso quaesita di¬
mictit. Et hoc ergo uanitas : & magnũ ma¬
lum. Quid enim proderit homini de uniuer¬
so labore suo & afflictione sp̃s qua subsole
cruciatus est : Cuncti dies eius doloribus &
erumnis pleni sunt: nec per noctemmente
requiescit : & haec non uanitas est: Nonne
melius est comedere & bibere. & ostendere
animae suae bona de laboribus suis : Et
hoc demanu dĩ est. Quis ita uorabit & deli¬

Expanded text:
pariter operient. Moritur doctus similiter pariter operient. Moritur doctus similiter et indoctus: et idcirco taeduit me vitae et cuncta vanitatem et afflictionem spiritus: Rursus detestatus sum omnem industriam meam, qua sub sole studiosissime laboravi, Habiturus haeredem post me, quem ignoro, utrum sapiens an stultus futurus sit, Et dominabitur in laboribus meis, quibus desudavi et sollicitus fui: et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit: et hoc ergo vanitas, et magnum malum. Quid enim proderit homini de universo labore suo, et afflictione spiritus, qua sub sole cruciatus est? Cuncti dies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt, nec per noctem mente requiescit: et hoc ergo vanitas est. Nonne melius est comedere et bibere et ostendere animae suae bona de laboribus suis et hoc de manu Dei est quis ita vorabit et deli
Abbreviated transcription (Latin):
quin omni uoluntate frueretur : & oblectaret
se in his quae para ueram. Et hanc ratus sum
partem meam : si uterer labore meo. Cumq
me conuertissem ad uniuersa opera quae fe¬
cerant manus meae & ad labores in quibus
frustra sud aueram : uidi in om̃ibus uanitatẽ
& afflictionem animi. & nichil permanere
subsole Transũu ad contemplandam sapi¬
entiam : erroresq & stultitiam. Quid est in
quam homo ut sequi possit regẽ factorem suũ :
&uidi quia tantum praecederet sapientia
stultitiam : quantum differt lux a tenebris
Sapientis oculi incapite eius : stultus in tene¬
bris ambulat. Et didici quod unus utrius que
esset interitus : & dixi incorde meo. Si unus
& stulti &m̃s occasus erit : quid michi pro¬
dest quod maiorem sapientiae dedioperã:
locutusq cummente mea : animaduerti qđ
hoc quoque esset uanitas Non enim erit me¬
moria sãpientis similiter ut stulti : in perpe¬
tuum. & futura tempora: obliuione cuncta

Expanded text:
quin omni voluptate frueretur. et oblectaret quin omni voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, quam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et futura tempora oblivione cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
quod hoc quoque esset uanitas. Risum repu¬
taui errorem : & gaudio dixi. Quid frustra de¬
ciperis: Cogitaui incorde meo abstrochere
Auino carnem meam : ut animũ meũ traens¬
ferrem ad sapientiã deuitaremq stultitiam
donec uiderem quid esset utile filus homi¬
num. Quid facto opus est sub sole : numero
dierum uitae suae. Magnificaui opera
mea : aedificaui michi domos. plantaui ui¬
piscinas a quarum : ut irrigarem siluam ligno¬
rum germinantium. Possedi seruos & ancillas :
multamq familiam habui. Armenta quoq
& magnos ouium greges : ultra omnes qui fu¬
erant ante me in hirłm. Coaceruaui michi
argentum & aurum : & substantias regum ac
prouintiarum. Feci michi cantores & cantri¬
ces : & delicias filiorum hominum: Sciphos
& inceos inminis terio aduina fundenda : &
super gressus sum opib om̃s qui fuerunt ante
me in hirłm. Sapientia quoque perseuerauit
mecum : & om̃ia quae desiderauerunt oculi
mei non negaui eis. Nec prohibui cor meũ

Expanded text:
putavi errorem: et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi opera mea: aedificapiscinas aquarum, ut irrigarem silvas lignorum germmultamque familiam habui: Armenta quoque, et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substantias regum, ac provinciarum: Feci mihi cantores, et cantatrices, et delicias filiorum hominum, Scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda. et supergressus sum opibus omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Sapientia quoque perseveravit mecum: et omnia, quae desideravunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui futuri sunt in nouissimo. Ego aec¬
clesiastes qui fui rex ifrahel in hierus alem:
& proposui in animo meo quaerere & inue¬
stigare sapienter de omnibus quae funt
sub sole hanc occupationem pessimam de¬
dit ds̃ filiis hominum : ut occuparentur
in ea. Uidi quae fiunt cuncta sub sole : &
ecce uniuersa uanitas & afflictio sp̃s¬
Peruersi difficile corriguntur : & stultorum infi
nitus est numerus. Locutus sum in corde meo
dicens Ecce magnus effectus sum : & praecessi
sapientia om̃s qui fuerunt ante me in hirłm
& mens mea contemplata est multa sapien¬
ter : & didici. Dediq cormeum ut scirem pru¬
dentiam atque doctrinam erroresq & stulti¬
tiam : & agnoui quod in his quoque esset labor
& afflictio sp̃s : Eo quod in multa sapien¬
tia multa sit indignatio: & qui ad dit scientiã

Expanded text:
eos qui futuri sunt in novissimo ego Eceos qui futuri sunt in novissimo ego Ecclesiastes fui rex Israhel in Hierusalem et proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut occuparentur in ea vidi quae fiunt cuncta sub sole et ecce universa vanitas et adflictio spirperversi difficile corriguntur et stnitus est numerus. Locutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem: et mens mea contemplata est multa sapienter, et didicit. Dedique cor meum, ut scirem prudentiam, atque doctrinam, erroresque et stultitiam; Et agnovi quod in his quoque esset labor, et afflictio spiritus. Eo quod in multa sapientia, multa sit indignatio: et qui addit scientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Uanitas uanitatum dixit aecclesi astes : ua¬
nitas uanitatum & omnia uanitas. Quid
habet amplius homo de uniuerso labore
suo quo laborat subsole: Generatio prae¬
terit & generatio aduenit terra uero in aeter¬
num stat. Oritur sol & occidit : & ad locũ
suum reuertitur. Ibiq renascens girat per
meridiem : & flectitur ad aquilonem lu¬
straens uniuersa in circuitu pergit sp̃s : & in
circulos suos reueraitur. Omnĩa flumina
intrant inmare : & mare non redundat
Ad locum unde exeunt flumina reuertun¬
tur: ut iterum fluant. Cunctae res difficiles
non potest eas homo explicare sermone
Non saturatur oculus uisũ: nec auris implebi¬
tur auditu. Quid est quod fuit : ipsum qđ
futurum est Quid est quod factum est.
psum quod fiendum est: Nichil subsole no¬
uum: nec ualet quisquam dicere ecce hoc
recens est. Iam enim praecessit in saeculis:
quae fuerunt ante nos Non est priorũ
memoria: sed nec eorum quidem quae
post ea futura sunt erit recordatio apud

Expanded text:
anitas vanitatum dixit Ecclesiastes vanitas vanitatum omnia vanitas quid habet amplius homo de universo labore suo quod laborat sub sole generatio praeterit et generatio advenit terra vero in aeternum stat oritur sol et occidit et ad locum suum revertitur ibique renascens gyrat per meridiem et flectitur ad aquilonem lustrans universa circuitu pergit spiritus et in circulos suos regreditur omnia flumina intrant mare et mare non redundat ad locum unde exeunt flumina revertuntur ut iterum fluant cunctae res difficiles non potest eas homo explicare sermone non saturatur oculus visu nec auris impletur auditu quid est quod fuit ipsum quod futurum est quid est quod factum est ipsum quod fiendum est nihil sub sole novum nec valet quisquam dicere ecce hoc recens est iam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos non est priorum memoria sed nec eorum quidem quae postea futura sunt erit recordatio apud
Abbreviated transcription (Latin):
Nẽ ds̃ salutis meae : indie clama¬
ui ÷et : nocte coram te
Intret in conspectu tuo oratio
mea : inclina aurẽ tuã ad precem meam.
Quia repleta est malis anima mea: & uita mea¬
in inferno appropinquauit.
Aestimatus sum cum descendentib in lacũ :

Expanded text:
ne Deus salutis meae, in die clamavi et « nocte coram te. Intret in conspeetu tuo oratio mea, inclina aurem tuam ad precem meam. Quia repleta est malis anima mea, et vita mea inferno appropinquavit. Aestimatus sum cum descendenti
Abbreviated transcription (Latin):
Posuerunt me in lacu inferiori: intenebrosis
& mumbra mortis
Suꝑ me confirmatus est furor tuus: & om̃s
fluctus tuos induxisti super me
Longe fecisti notos meos ame : posuerunt
me abominationẽ sibi
Traditus sum & non egrediebar: oculi mei
languerunt prae in opia manus meas¬
Clamaui ad te dñe: tota die expandi ad te
Nunquid mortus facies mirabilia: aut me¬
dici suscitabunt & confitebuntur tibi:
Nunquid narrabit aliquis in sepulcbro miseri¬
cordiã tuã & ueritatẽ tuã inperditione :
Nunquid cognoscentur intenebris mirabilia
tua : &iustitia tua in terra obliuionis:¬

Expanded text:
feriori, in tenebrosis et in umbra mortis. Super me confirmatus est furor tuus, et omnes fluctus tuos reduxisti super me. Longe fecisti notos meos a me, posuerunt me abominationem sibi. Traditus sum et non egrediebar, oculi mei languerunt prae inopia. Clamavi ad te, Domine, tota die: expandi ad teNunquid mortuis facies mirabilia; aut medici suscitabunt, et confitebuntur tibi? Nunquid narrabit aliquis in sepulcro misericordiam tuam, et veritatem tuam in perditionem? Nunquid cognoscentur in tenebris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblivionis
Abbreviated transcription (Latin):
& presbiteris cognoscere consilium. Iuã
speciosa ueterani sapientia : & gloriosis
intellectus & consilium. Corona senũ mul¬
ta peritia: & gloria illorum timor dĩ
Nouem in suspiccibilia cordis magnifica¬
ui : & decimum dicã in lingua hominibus
Homo qui iocundatur in filuis uiuens:
& uidens subuersionẽ in imicorũ. Beatus
qui habitat cũ muliere sensata : & qui lin¬
gua sua non est lapsus & qui non seruiuit
indignis se. Beatus qui inuenit amicum
uerũ : & qui en arrat iustitiã auri audien¬
ti quã magnus qui inuenit sapientiã &
scientiam: sed non est supertimentem
dñm Timor dĩ super om̃ia superposuit
Beatus cui donatum est habere timorem
dĩ. Qui tenet illum cui assimilabitur : Timor
dĩ initium dilectionis eius: fidei autẽ in iti¬
um aggluttinandum est ei

Expanded text:
t presbyteris cognoscere consilium quam t presbyteris cognoscere consilium quam speciosa veteranis sapientia et gloriosis intellectus et consilium corona senum multa peritia et gloria illorum timor Dei novem insuspicabilia cordis magnificavi et decimum dicam in lingua hominibus homo qui iucundatur in filiis vivens et videns subversionem inimicorum beatus qui inhabitat cum muliere sensata et qui in lingua sua non est lapsus et qui non servivit indignis se beatus qui invenit amicum verum et qui enarrat iustitiam auri audienti quam magnus qui invenit sapientiam et scientiam sed non est super timentem Deum timor Dei super omnia superposuit beatus cui donatum est habere timorem Dei qui tenet illum cui adsimilabitur timor Dei initium dilectionis eius fidei autem initium adglutinandum est ei
Abbreviated transcription (Latin):
mei fructũ. Et ecce factus est michi troe¬
mes abundans : & fluuius m̃s propinqua¬
uit admare. Iñm doctrinã quasi ante lu¬
canũ illumino om̃ibus : &enarrabo illã
usque in longinquũ, Penitrabo inferiores
partes terrae & in spiciã om̃s dormientes:
& illumin abo om̃s sperantes in dño Ad¬
huc doctrinam quasi propheciam effundã
& relinquã illam quaerentibus sapientiã
& non desinã Progenies illorũ : usque in ae.¬
uum scm̃ Uidete qnm non soli michi
laboraui : sed om̃ib: ex quirentib ueritatẽ
Intribus placitum est sp̃iu meo: quae
sunt probata corã dõ & hominibus Con¬
cordia fratrum & amor proximorum :
&uir & mulier sibi consentientes Tres
species odiuit anima mea: & aggracuor
ualde animae illorũ. Pauperem super¬
bum & diuitẽ mendacẽ : & senem fatuũ
& insensatũ. Inuiuentute tua non congre¬
gasti : & quo modo inuenies insenectũte
tua : Quam speciosum canicie iudicium :¬

Expanded text:
mei fructum, et factus est mihi tramei fructum, et factus est mihi trames abundans, et fluvius meus propinquavit ad mare, quoniam doctrinam quasi antelucanum illumino omnibus, et narrabo illam usque in longinquum . Ipartes terrae et inspiciam omnes dormientes et inluminabo sperantes in Deo adhuc doctrinam quasi prophetiam effundam et relinquam illam quaerentibus sapientiam et non desinam in progenies illorum usque in aevum sanctum videte quoniam non soli mihi laboravi sed omnibus exquirentibus veritatem in tribus placitum est spiritui meo quae sunt probata coram Deo et hominibus concordia fratrum et amor proximorum et vir et mulier sibi consentientes tres species odivit anima mea et adgravor valde animae illorum pauperem superbum et divitem mendacem et senem fatuum et insensatum in iuventute tua non congregasti et quomodo invenies eam in senectute tua quam speciosum canitiae iudicium e
Abbreviated transcription (Latin):
sitient. Qui audit me non confundetur:
& qui operantur in me non peccabunt
qui elucidant me uitã aeternã habebunt
haec om̃ia liberuitae & testamentum
altissimi : & agnitio ueritatis legẽ man¬
dauit morses in praeceptis iustitiarum
& haereditatẽ domui ia cob & i syoehel
promissionis. Posuit dauid puero suo ex¬
citare regẽ ex ipso fortissimũ : inthrono
honoris sedentẽ in sempiternũ. Qui im¬
plet quasi phison sapientiam: & sicut
tigris in diebus nouorum. Qui adimplet
quasi euphactes sensum : qui multipli¬
cat quasi iordanis in tempore messis
qui mictit disciplinã sicut lucẽ : & assi¬
stens quasi geon indie uindemiae. qui
perficit primus scire ipsam : & infirmior
non inuestigabit eã. Amari enĩ abundabit
cogitatio cius : & consiliũ illius in abrsso ma
gna. Ego sapientia effudi flumina Ego
quasi tracmes a quae immensae defluo
Ego quasi fluuius dorix : & sicut a quae du
ctus exiui de para drso Dixi Rigabo meũ
ortum plantationũ : & in ebriabo partus

Expanded text:
 qui audit me non confundetur et qui operantur in me non peccabunt qui elucidant me vitam aeternam habebunt haec omnia liber vitae testamentum Altissimi et agnitio veritatis legem mandavit Moses in praeceptis iustitiarum et hereditatem domui Iacob et Israhel promissionis posuit David puero suo excitare regem ex ipso fortissimum in throno honoris sedentem in sempiternum qui implet quasi Phison sapientiam et sicut Tigris in diebus novorum qui adimplet quasi Eufrates sensum qui multiplicat quasi Iordanis in tempore messis qui mittit disciplinam sicut lucem et adsistens quasi Geon in die vindemiae qui perficit primus scire ipsam et infirmior non investigavit eam a mari enim abundavit cogitatio eius et consi Ego sapientia effudi flumina, ego quasi trames aquae immensae de fluvio: ego quasi fluvius Dorix, et sicut ductus aquae exivi de paradiso. Dixi, rigabo meum hortum plantationum, et inebriabo partus
Abbreviated transcription (Latin):
te dĩ mei haereditas illius: & inplenitudine
scorum detentio mea. Quasi caedrus ex al¬
tata sum inlibano : & quasi cipressus in mon¬
te sron. Et quasi palma exaltata sum in ca¬
des : & quasi plantatio rosae in hiericho
quasi oliua specios a in campis: & quasi pla¬
tanus ex altata sum uixta aquã in plateis
Sicut cinnamomũ &balsamũ : aroma¬
tians odorẽ dedi. Quasi mrrra electa de¬
di suauitatẽ odoris Et quasi storax & gal¬
banus & ungula & gutta & quasi libanꝰ
non incisus uaporaui habitationẽ meam
& quasi balsamum non mixtũ odorm̃s
Ego quasi terebintus extendi ramos me¬
os & remi mei honoris & gratiae. Ego
quasi uitis fructificaui suauitatẽ odo¬
ris & flores mei fructus odoris & hone¬
statis Ego mater pulchrece dilectionis

Expanded text:
nitudine sanctorum detentio mea quasi cedrus exaltata sum in Libano et quasi cypressus in monte Sion et quasi palma exaltata sum in Cades et quasi plantatio rosae in Hiericho quasi oliva speciosa in campis et quasi platanus exaltata sum iuxta aquam in plateis sicut cinnamomum et aspaltum aromatizans odorem dedi quasi murra electa dedi suavitatem odoris et quasi storax et galbanus et ungula et gutta et quasi libanus non incisus vaporavi habitationem meam et quasi balsamum non mixtum odor meus ego quasi terebinthus extendi ramos meos et rami mei honoris et gratiae ego quasi vitis fructificavi suavitatem odoris et flores mei fructus honoris et honestatis ego mater pulchr
Abbreviated transcription (Latin):
ta ante omnẽ creaturam. Ego feci in cae¬
lis ut oriretur lumen in deficiens: & sicut
nebula texi omnẽ terrã. Ego in altis habi¬
taui : & thronus m̃s in columna nubis.
Girum caeli circumiui sola: & profundũ
abrssĩ penitraui. Et influctib maris am¬
bulciui : & in om̃i terra steti & in omni po¬
pulo & in om̃i gente primatũ habui: & o¬
mnium excellentiũ & humiliũ corda
uirtute calcaui Et in his om̃ib: requiem
quaesiui : & in haereditate eius morabor
Tunc praecepit & dixit michi creator
om̃ium : & qui ereauit me requi euit in
tabernaculo meo. & dixit michi in iacob

Expanded text:
 creaturam ego in caelis feci ut oriretur lumen indeficiens et sicut nebula texi omnem terram ego in altis habitavi et thronus meus in columna nubis gyrum caeli circuivi sola et in profundum abyssi penetravi et in fluctibus maris ambulavi et in omni terra steti et in omni populo et in omni gente primatum habui et omnium excellentium et humilium corda virtute calcavi et in his omnibus requiem quaesivi et in hereditate eius morabor tunc praecepit et dixit mihi creator omnium et qui creavit me requievit in tabernaculo meo et dixit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Gratias ago dõ cui seruio a progenito¬
ribus in conscientia pura quam sine in termis¬
sione habeam tu memoriã in orationib: meis
nocte ac die desideraens teuidere: memor
lacrimarum tuarũ ut gaudio implear re¬
cordationẽ accipiens eius fidei quae est inte
non ficta quae & babitauit primũ in auia
tua loide & matre tua unice. Certus sũ
autẽ quod & inte : propter quã causa ad¬
moneo teutresuscites grãm dĩ quae est in
te ꝑ impositionẽ manuũ metirũ. Non enĩ

Expanded text:
gratias ago Deo cui servio a progenitoribus in conscientia pura quam sine intermissione habeam tui memoriam in orationibus meis nocte ac die desiderans te videre memor lacrimarum tuarum ut gaudio implear recordationem accipiens eius fidei quae est in te non ficta quae et habitavit primum in avia tua Loide et matre tua Eunice certus sum autem quod et in te propter quam causam admoneo te ut resuscites gratiam Dei quae est in te per inpositionem manuum mearum non
Abbreviated transcription (Latin):
poenitentiã ad cognoscendã ueritatẽ & re¬
sipiscant adiabolilaqueis a quo capti tenen¬
tur adipsius uoluntatẽ. Hoc autẽ scito
quod in nouissimis dicbus instabunt tẽ pone
periculosa & erunt homines seipsos aman¬
tes: cupidi elati superbi. blas phemi paren¬
tibus in oboedientes ingrati. scelesti sinc af¬
fectione sine pace criminatores in continen¬
tes inmites sme benignitate proditores. pro¬
terui tumidi uoluptatũ amatores magis quã
dĩ habentes speciẽ quidẽ pietatis uirtutẽ

Expanded text:
dam veritatem et resipiscant a diaboli laqueis a quo capti tenentur ad ipsius voluntatem hoc autem scito quod in novissimis diebus instabunt tempora periculosa et erunt homines se ipsos amantes cupidi elati superbi blasphemi parentibus inoboedientes ingrati scelesti sine affectione sine pace criminatores incontinentes inmites sine benignitate proditores protervi tumidi voluptatium amatores magis quam Dei habentes speciem qu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is qui nominat nom̃ dñi nmagna au¬
tẽ domo non solum sunt uasa aurea & ar¬
gentea : sed & lignea & fictilia. Et quaedã
quidem in bonorẽ : quaedã autẽ in contu¬
meliã. Siquis ergo emundauerit seabistis
erituas in honore scĩficatũ: & utile dño
ad om̃e opus bonũ paratũ. Iuuenilia au¬
tem desideria fuge. Sectare uero iustitiam.
fidẽ. caritatẽ: pacem cum his qui inuocartT
dñm de corde puro. Stultas autẽ & sine

Expanded text:
qui nominat nomen Domini in magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea sed et lignea et fictilia et quaedam quidem in honorem quaedam autem in contumeliam si quis ergo emundaverit se ab istis erit vas in honorem sanctificatum et utile Domino ad omne opus bonum paratum iuvenilia autem desideria fuge sectare vero iustitiam fidem caritatem pacem cum his qui invocant Dominum de corde
Abbreviated transcription (Latin):
quasi male operaens: sed uerbum dĩ non est al¬
ligatũ Ideo om̃ia sustineo propter electos
commortui sumus: & conuuiemus. Si sustine¬
mus : & conregnabimus Si nega uerimus:
&ille negabit nos. Si non credimus ille fide¬
lis permãnet: Negare scipsum non potest

Expanded text:
sed verbum Dei non est alligatum. Ideo omnia sustineo propter electos, commortui sumus, et convivemus: si sustinebimus, et conregnabimus; si negaverimus, et ille negabit nos: si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest
Abbreviated transcription (Latin):
tare in grã quae est in xp̃o ibũ & quae audi¬
sti ame ꝑmultos testes. Haec comm̃da fide¬
libus hominibus : qui id onei erunt & alios
docere labora sicut bonus miles xp̃i ihũ
Nemo militans dõ implicat se negotiis sae

Expanded text:
tare in gratia, quae est in Christo Jesu: et quae audisti a me per multos testes, haec commenda fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere. Labora sicut bonus miles Christi Jesu. Nemo militans Deo, implicat se negotii
Abbreviated transcription (Latin):
Haec commoneo testificcins corãd̃o Noli
uerbis contendere. Nicbil utile est. nisi ad
probabilẽ exhibere dõ operariũ in confusibi¬
lem recte tractantẽ uerbum ueritatis
Prophana autẽ & manilo quia deuita
Multum enim proficient adimpietatẽ &
sermo eorum ut cancer serpit: ex quib est

Expanded text:
Haec commoneo, testificans coram Deo, noli uerbis contendere: in nihil utile est nisi ad probabilem exibere Deo, operarium inconfusibilem, recte tractantem uerbum ueritatis. Prophana autem et uaniloquia deuita, multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit. Et it
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ saluatoris nrĩ ihũi xp̃i. qui destruxit qui¬
dem mortẽ illuminauit autẽ uitã & incorru¬
ptionẽ ꝑ euangelium in quo positus sum ego
quã ccuisam etiã haec patior sed non confundor
Scio enim cui credidi & certus sum quia potens
est depositũ meum seruare in illum diem
Formã babens sanorum uerborũ quae ame
bis Scis hoc quod auersi sunt ame om̃s qui mn
asia sunt : ex quibus est phrgelus & bermoge
saepe me refrigerauit & catenã meã non e¬
rubuit : sed cũ romã uenis set sollicite me quae¬
siuit & inuenit. Dec illi dñs miscđam inueni

Expanded text:
i, qui destruxit quidem mortem, illuminavit autem vitam et incorruptionem per Evangelium; in quo positus sum ego quam causam etiam haec patior, sed non confundor. Scio enim cui credidi, et certus sum quia potens est depositum meum servare in illum diem. Formam habe sanorum verborum, quae a mebis. Scis hoc, quod aversi sunt a me omnes qui in Asia sunt, ex quibus est Phigellus, et Hermogensaepe me refrigeravit, et catenam meam non erubuit: sed cum Romam venisset, sollicite me quaesivit, et invenit. Det illi Dominus inveni
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ sallã & intelligã inua imma¬
culata : quando uenias ad me
Per: ambulabã ininnocentia cordis mei:
inmedio domus meae.
Non÷pro. ponebã ante oculos meos rem in¬
ustam: facientes praeuaricationes odiui.
Non adhaesit michi cor prauum: declinan¬
tẽ ame malignum non cognoscebam:
Detrahentẽ secreto proximo suo: hunc
persequebarhoc non edebam

Expanded text:
 intelligam in via immaculata: quando venies ad me? ÷ Per  ambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae. Non ÷ pro  ponebam ante oculos meos rem injustam: facientes praevaricationes odivi. Non adhaesit mihi cor pravum: declinantem a me malignum non cognoscebam. Detrahentem secreto proximo suo, hunc e, cum hoc non edebam.
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis uidettr inter uos sapiens esse. in hoc sac¬
culo stultus fiat ut sit sapiens. Sapientia enĩ
huius mundi: stultitia est apud dm̃ Scriptũ
est enim. Comp̃hendã sapientes mastutia eorũ
Et iterũ Dñs nouit cogitationes sapientium:
qm̃ uanae sunt Itaq nemo glorictur in

Expanded text:
si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens. Sapientia enim hujus mundi, stultitia est apud Deum. Scriptum est enim: Comprehendam sapientes in astutia eorum. Et iterum: Dominus nouit cogitationes hominum quia uanae sunt. Itaque nemo glorietur in
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ cum fratre contendit. & hoc apud infide¬
les Iam quidem om̃ino delictum est inuo¬
bis: quod iudicia habetis interuos . Quare ñ
magis inuiriã accipitis : Quare non magis
fraudẽ patimim : Seduos in iuiriã facitis &
fraudatis : & hoc fribus An nescitis quia
iniqui regnũ dĩ non possi debunt : Nolite er¬
rare Neque fornicarii. neque idolis serui¬
entes. neque adulteri neque molles neque
masculorũ concubitores neque fures neque

Expanded text:
tre iudicio-contendit, et hoc apud infideles? iam quidem omnino delictum est in uobis, quod iudicia habetis inter uos. quare non magis iniuriam accipitis? quare non magis fraudem patimini? sed uos iniuriam facitis et fraudatis, et hoc fratribus. an nescitis quia iniqui regnum dei non possidebunt? nolite errare: neque fornicarii, neque idolis seruientes, neque adulteri; neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque