comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uxta historiam manifestus ẽ sensus. Receden¬
te enĩ dño de templo. om̃ia legis edificia et
compositio mandatorũ ita destructa ẽ. ut
nichil a iudeis possit impleri: et capite sub¬
lato uniu̾sa intͣ se membra compugnent.
& qͥa fundata in gentib fide et ȩccł̃a xp̃i.
iudea dignas suȩ pfidiȩ penas erat luitura:
apte dñs post laudatam in pauꝑe uidua.
deuotionẽ ȩccłȩ. egredit᷑ de templo: ruinãq
eius futuram atq edificia tunc admiranda.
ñ multo post complananda ẽẽ p̃dixit. x̃¬
iuinit᷑ aũt ꝓcuratum est: ut patefa¬
cta ꝑ orbem fidĩ euuangłice gr̃a tem¬
plum ipsum qͦndam augustum cũ suis ce¬
rimoniis tolleret᷑: ne qͥs forte adhuc paruu¬
lus ac lactens in fide. si uideret ꝑmanere. qͦ
te fidi quȩ ẽ in xp̃o nĩu. ad carnalẽ labere¬
tur iudaismum. Prouidens gͦ ds infir̾m¬
tati nr̃ȩ. et ȩccłam suam multiplicari desi¬
derans. om̃ia illa subu̾ti fecit ac penit᷑ au¬

Expanded text:
uxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil posset a Judaeis impleri; et capite sublato, universa inter se membra compuguant. Et quia fundata in gentibus fide, et Ecclesia Christi, Judaea dignas suae perfidiae poenas erat luitura, apte Dominus post laudatam in paupere vidua devotionem Ecclesiae, egreditur de templo, ruinamque ejus futuram atque aedificia tunc admiranda non multo post complananda esse praedixit. Divinitus autem procuratum est ut patefacta per orbem fidei evangelicae gratia, templum ipsum quondam augustum cum suis caerimoniis tolleretur, ne quis forte adhuc parvulus ac lactens in fide, si videret illa permanete fidei, quae est in Christo Jesu, ad carnalem laberetur judaismum. Providens ergo Deus infirmitati nostrae, et Ecclesiam suam multiplicari desiderans, omnia illa subverti fecit ac penitus au
Abbreviated transcription (Latin):
i enĩ posst̃ mali ꝑsecutionẽ facere
xp̃i: Et quid ẽ. ñ ꝓpt̾ iustitiam: Nã si
ñ ꝓpt̾ qđ bom faciunt. ꝓpt̾ hoc mali pa¬
tiunt᷑. qͥa faciunt boni ꝓpt̾ iustitiam. pa¬
tiunt᷑ mali ꝓpt̾ iniꝰtitiam: Nec maligͣ
ꝓpt̾ hoc possunt facere. ꝓpt̾ qđ boni
patiunt᷑. qͥa faciunt mali ꝓpt̾ iniustitiã.
patiunt᷑ boni ꝓpt̾ iustitiam.

Expanded text:
i enim possunt mali persecutionem facere i; et quid est, nisi propter justitiam? Nam si non propter quod boni faciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Si hanc electi qui quamuis intͣnqͥl¬
litatis sini. tam̃ apud inferm clau¬
stra tenebant᷑: ad paradysi men a reduc-
rectione sua dñs impleuit: si exaltat᷑ fue¬
ro a terra. omnia tham ad me. Om̃ia
et enim tͣcit: qͥa de electis suis apud infe-¬
ros nullum reliquit. Om̃ia abstulit:
utiq electa.

Expanded text:
 hanc electi, qui quamvis in tranquillitatis sinu tamen apud inferni claustra tenebantur, ad paradisi amoena reducti rectione sua adimplevit: Si exaltatus fue a terra, omnia traham ad me . Omnia etenim traxit, qui de electis suis apud inferos nullum reliquit. Omnia abstulit, utique electa.
Abbreviated transcription (Latin):
upplici enĩ ex causa utilius ẽ ho¬
minum memoriȩ magis laudem
dare quam uitȩ: ut illo potissimum tem¬
pore merita sc̃itatis extollas. q̃ndo nec
laudantẽ adulatio nocet. nec laudatũ
temptat elatio. Lauda gͦ post ꝑiculuͦ.
p̃dica securum. Lauda ñ nauigantis
felicitate᷑: s cum per uenerit ad portũ.
Lauda ducis uirtutẽ: s cũ ꝑductꝰ ẽ ad
triumphum. Os au̾t uiuens tuto possit
ac sine trepidatione laudari: qui et de
pͣtito meminit se habere qͦd doleat. et

Expanded text:
uplici enim ex causa, utilius est houplici enim ex causa, utilius est hominum magis memoriae laudem dare quam vitae, ut illo potissimum tempore, merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio nocet, nec laudatum tentet elatio. Lauda ergo post periculum, praedica securum. Lauda non navigantis felicitatem; sed cum pervenerit ad portum. Lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumphum. Quis autem vivens tuto possit, ac sine trepidatione laudari, qui et de praeterito meminit se habere quod deleat, et
Abbreviated transcription (Latin):
tini cuius hodie festa cȩlebramꝰ¬
laudes addidisse decerpsisse ẽ:¬
cum siquidẽ uirtutum eiꝰ gr̃a
non sermonibus exponenda sit. s oꝑib
comprobanda. Cum enim dicat scrip-¬
tura gła patris ẽ filius sapiens: qͣntȩ
huiꝰ sunt głȩ qui tantorum filiorum sa¬
pientia et deuotione letat᷑: In xp̃o enĩ
ĩu.ꝑ euuangelium ipse nos genuit.
sc̃a pleb̾eꝰ potest ẽẽ uirtutis &
graciȩ: de hoc quasi quodam fonte lu-¬
cidissimo omnium riuulorum puritas
emanauit. Et eniꝰ quia castitatis polle¬
bat ugore. quia abstinentiȩ głabatur
angustiis. quia blandim̃tis erat p̾dit᷑
lenitatis: omnium ciuium in dm̃ ꝓuo¬
fulgebat: plures e discipulis re-¬
tiquit sui officii successores. Bene et
tabimus in memoria ęt̾na erit iustus.
Digne enim in memoria uertitur ho-¬
minum: qui ad gaudium tͣnsiit angło¬
rum. Dicͤ sermo diuinus: ne laudaue¬
ris hominem in uita sua. Tanquam si
diceret. lauda post uitã. magnifica post

Expanded text:
des, cujus hodie festa celebramus addidisse aliquid, decerpsisse est; siquidem virtutum ejus gratia non sermonibus exponenda est, sed operibus comprobanda; cum enim dicat Scriptura: Gloria patris est filius sapiens , quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapientia et devotione laetatur? In Christo enim Jesu per Evangelium ipse nos genuit . cta plebe potest esse virtutis, et gratiae, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo omnium rivulorum puritas emanavit. Etenim quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiae gloriabatur angustiis, quia blandimentis erat praeditus lenitatis, omnium civium in Deum profulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et tavimus: In memoria aeterna erit justus . Digne enim in memoriam vertitur hominum, qui ad gaudium transiit angelorum. Dicit sermo divinus: Ne laudes hominem in vita sua ; tanquam si dic
Abbreviated transcription (Latin):
scłi mala castigatis et castis actib
nificemus. Q gub̃ naculũ fidĩ uiriliter
tenens. anchoram spei tͣnquilla iam in
mercibus nauem̃ optato in littore collo-¬
cauit. Q contͣ om̃s adu̾sarios scutũ timo¬
ris dĩ tamdiu infatigabilit̾ tenuit: donec
uid enĩ fuit totꝰ uite illius cursus: ui¬
nisi unꝰ cum uigili hoste conflictꝰ:¬

Expanded text:
i mala, castigatis et castis actibusnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens anchoram spei tranquilla jam in mercibus navem optato in littore collocavit: qui contra omnes adversarios scutum timoris Dei tandiu infatigabiliter tenuit, donec id enim fuit totus vitae illius cursus, nisi unius cum vigili hoste conflict
Abbreviated transcription (Latin):
& custos animarum: cupiditates rese¬
cans. iras compͥmens. malitias exstirpas.
His magis uir iste temporib necessariꝰ
fuit: quib tanta iniquitas sumptis co¬
tidie deficiente iustitia uirib conuales¬

Expanded text:
 custos animarum, cupiditates resecans, iras comprimens, malitias extirpans! His magis vir ille temporibus necessarius fuerat, quibus tanta iniquitas, sumptis cotidie, deficiente iustitia, viribus, convales
Abbreviated transcription (Latin):
t contͣ iacentis pauꝑis uulnera linge¬
bant canes. Non nunquã solent
in sãcro eloquio. ꝑ canes pͣdicatores intel¬
ligi. Canum et enĩ lingua dum uulnus
lingit curat: quia et doctores sc̃i dũ in con¬
sessione peccati nr̃i nos instruunt. qͣsi uulnꝰ
m̃tis ꝑ linguam tangunt. Et quia nos lo-¬
qͣndo a peccatis cripiunt: quasi tangendo
uulnera ad salutem reducunt.¬

Expanded text:
t contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes: nonnunquam solent in sacro eloquio, per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt, et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt
Abbreviated transcription (Latin):
Orabat sanctus benedictus domine non aspi-¬
cias peccata mea sed fidem huius hominis qui
rogat resuscitari filium suum et sub oculis
omnium iuuentem puerum reddidit patͥ suo.

Expanded text:
Orabat sanctus Benedictus: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui rogat resuscitari filium suum. Et sub oculis omnium viventem puerum reddidit patri suo.
Abbreviated transcription (Latin):
egressus de terra cethiim ꝑcꝰ¬
sit darium rege̾ ꝑsarum et medorum:
constituit p̾lia multa. et omniu̾ opti¬
nuit munitiones: & int̾fecit reges terrȩ.
Et ꝑtͣnsut usq ad fines terrȩ: & accepit
spolia multitudinis gentium. et siluit
terra in conspectu eius.
t congregauit uirtutẽ exercituum for¬
tem nimis: & exaltatũ ẽ et eleuatũ
cor eiꝰ: & optinuit regiones gentium &
tyrannos:. et facti sunt eĩ in tributum.

Expanded text:
egressus de terra Septhin percussit Darium regem Persarum et Medorum, et constituit prelia multa, et omnium obtinuit munitiones, et interfecit reges terre, et pertransiit usque ad fines terre, et accepit spolia multitudinis gentium, et siluit terra in conspectu eius. Et congregavit virtutem et exercitum fortem nimis, et exaltatum et elevatum est cor eius; et obtinuit regiones gentium et tyrannos, et facti sunt illi in tributum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nysaia legimus Generationẽ eiꝰ quis
enarrabit: Non gͦ putemꝰ euuangłm
ꝓphetȩ eẽ contͣrium: ut quod ille im¬
possibile dixit affatu. hic narrare inci-¬
piat: quia ibi de generatione diuinita¬
tis. hic de incarnatione ẽ dictum. A car-¬
nalib aũt cepit ut ꝑ hominẽ dm̃ dis-¬
cere mncipiamus.
mum stella maria maris hodie pro-¬
ad or tum. U Cernere diumnum lumen gau¬
dete fideles. Scella . U G loria patri¬

Expanded text:
saia legimus: Generationem ejus quis enarrabit? Non ergo putemus Evangelium prophetae esse contrarium, ut quod ille impossibile dixit, effatu hic narrare incipiat: quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem Deum dicere incipiamus. mum, Stella, Maria, maris, hodie proad orium. Versus: Cernere divinum lumen gaudete fideles. Stella maris, et
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. ut generationis series tȩxeret᷑.
ldõ aũt ceteris p̾t̾missis horũ filium
nuncupauit: quia ad hos tantũ ẽ facta
de xꝑo rȩꝓmnissio. Ad abraham: in semi¬
ne inquit tuo. benedicent᷑ om̃s gentes
quod ẽ xp̃s. Ad dauid: de fructu uen-¬
tris tui. ponam suꝑ sedem tuam.¬

Expanded text:
Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit; quia ad hos tantum est facta de Christo repromissio, ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes , quod est Christus. Ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
um aũt uenisset in rages
ciuitatẽ medoꝵ. et ex his quib hono¬
rat᷑ fuerat a rege. habuisset decẽ talenta
argenti. Et cũ in multa turba generis
sui gabelum egentẽ uideret qͥ erat ex
tribu eiꝰ sub cirografo dedit illi memora¬
tum pondus argenti.

Expanded text:
um pervenisset in Rages civitatem Medorum, et ex his, quibus honoratus fuerat a rege, habuisset decem talenta argenti, et cum in multa turba generis sui Gabelum egentem videret, qui erat ex tribu sua, sub chirographo dedit illi memoratum pon
Abbreviated transcription (Latin):
atq occisis sepulturã sollicitꝰ exhibebat.
eniq cum reu̾sus eẽt rex senI¬
nacherib fugiens a iudea plagam
quam circa eũ ds̃ fecerat propt̾ blasphe¬
miam suam. et iratꝰ multos occideret
ex filiis ĩsrł: tobias sepeliebat corpora eoꝵ.
At ubi nuntiatũ ẽ regi. iussit eũ occidi:. &
tulit omnẽ substantiã eiꝰ. Tobias uͦ cũ fi¬
uo suo et cũ uxore fugiens nudus latuit:

Expanded text:
atque occisis sepulturam sollicitus exhibebat denique cum reversus esset rex Sennacherim fugiens a Iudaea plagam quam circa eum Deus fecerat propter blasphemiam suam et iratus multos occideret ex filiis Israhel Tobias sepeliebat corpora eorum at ubi nuntiatum est regi iussit eum occidi et tulit ei omnem substantiam eius Tobias vero cum filio suo et cum uxo
Abbreviated transcription (Latin):
re dm̃ docuit: et abstiriere ab ꝯmñi peccato.
git᷑ cum ꝑ captiuitatẽ deuenisset iiii¬
cũ uxore sua et filio in ciuitatẽ niniuen
cũ om̃i tribusua. et om̃s ederent ex cibis
gentiliũ iste custodiit animã suã. et
nnquã contaminatꝰ ẽ in escis eorum.
& qm memor fuit dm̃ in toto corde suo.
dedit illi dñs grãm i conspectii salma¬
nassar regis: & dedit ei potestatẽ qͦcunq

Expanded text:
m docuit et abstinere ab omni peccato igitur cum per captivitatem devenisset cum uxore sua et filio in civitatem Nineve cum omni tribu sua et omnes ederent ex cibis gentilium iste custodivit animam suam et numquam contaminatus est in escis eorum et quoniam memor fuit Domini in toto corde suo dedit illi Dominus gratiam in conspectu Salmanassar regis et d
Abbreviated transcription (Latin):
Osias ex tribu et ciuitate
neptalim quȩ ẽ in suꝑioribus
galileȩ supra naason. post uiã
quȩ ducit ad occidentẽ. in sini¬
stro habens ciuitatẽ sephet:
cum captꝰ eẽt in diebus salmanassar regiᷤ
assirioꝵ: in captiuitate tam̃ positꝰ uiam
ueritatis ñ deseruit: ita ut omnia quȩ
habere poterat cotidie concaptiuis fr̾ib
qui erant ex genere eius imꝑtiret.n
unq ee̾t iunior omnib in tribu
neptalim:. nichil tam̃ puerile ges¬
sit in oꝑe. Oeniq cum irent om̃s ad
unulos aureos quos ieroboam fecerat rex

Expanded text:
obias ex tribu et civitate Nephthali quae est in superioribus Galilaeae supra Naasson, post viam quae ducit ad occidentem, in sinistro habens civitatem Sephet cum capAssyriorum, in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit, ita ut omnia, quae habere poterat, quotidie concaptivis fratribus, qui erant ex ejus genere, impertiret. Cumque esset junior omnibus in tribu Nephthali, nihil tamen puerile gessit in opere. Denique cum irent omnes ad vitulos aureos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ulchre aũt int̾rogat quem dieunt ẽẽ
homines filium hominis: quia qui
Aui iohannem baptistam: alii heliam. alii
uͦ iheremiam: aut unum ex ꝓpħis. Miror
quosdam int̾pretes causas errorum inqui-¬
rere singicorum. et disputationẽ longissimã
in helia & in iacremia. qͦmͦ herodes errauit
in iohanne dicens. Quem ego decollaui io¬
hannem. ipse surrexit a mortus. et ideo¬
uirtutes oꝑant᷑ in eo.

Expanded text:
ulchre autem interrogat: Quem dicunt esse homines filium hominis, quia qui Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in illo .
Abbreviated transcription (Latin):
moris ẽẽ solet in scripturis semꝑ
exempla patrũ p̾cedentiũ quib ad melio¬
ra ꝓficiant quib agnitis de suis actib
humilient᷑ inquirere: sic ẽ contͣrio reꝓbi
siqͥd forte in electis rep̾hensibile reperi¬
unt. quasi suas ex eo nequitias obtecturi.
aut ꝓ iusto defensuri. libentisstme solent
amplecti.
Deoq multo ardentius legunt qđ facta est
contentio int̾ discipłos iñu quiseorũ uidere¬
t᷑ cẽ maior: quã qđ multitudinis credentiũ

Expanded text:
moris solet, in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis cred
Abbreviated transcription (Latin):
quasi nob̾ infirmitas scõꝵ imitanda ꝓponat᷑.
et nͦ illud potiꝰ qͥa conualuerunt de infirmi¬
tate fortes facti sunt in bello: hoc maxime
in loco ubi et ipsa contentionis eorum
causa ẽ nobis incognita. xi¬
eq enim incredibile ẽ quia iuxta
hoc qđ alibi p̃cipit᷑. contendite int̾¬
re ꝑ angustã portam: honore se inuicem
p̃ueniendo certarul. Uerũ qͣlibet ex causa
contenderint: nos potiꝰ ñ carnales adhuc
discipłĩ quid gesserint. s sp̃alis magister
quid iusserit audiamꝰ. Dixͦ autẽ eis in̾c.
Reges gentium dñant᷑ eorum: et qͥ potesta

Expanded text:
nfirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello , hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. eque enim credibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo certarint . Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis Magister quid jusserit, videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et q
Abbreviated transcription (Latin):
sione et in agnitione magnaliũ suorum.
Nitiuni sapientiȩ timor dñi: et cumu̾
fidelib in uulua concreat᷑ ẽ. et cũ electis
feminis credit᷑: et cum iustis et fidelibus
agnoscit᷑. Timor dñi. scientię religiositas.
Religiositas custodiet et iustificabit. iocun¬
ditatẽ atq gaudiũ dabit. Timͣti dum be¬
ne erit. et in dieb consũmationis illiꝰ be-¬
dicet᷑.
lenitudo sapientiȩ timere dm̃: et ple-¬
initudo a fructib illuis. Omnẽ domum

Expanded text:
ium suorum initium sapientiae timor Domini et cum fidelibus in vulva concreatus est et cum electis seminis creditur et cum iustis et fidelibus agnoscitur timor Domini scientiae religiositas religiositas custodiet et iustificabit cor iucunditatem atque gaudium dabit timenti Deum bene erit et in diebus consummationis illius benedicetur plenitudo sapientiae timere Deum et plenitudo a fructib
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ cui reuelata ẽ: et astutias illiꝰ quis agno¬
uit: Disciplina sapientiȩ cui reuelata ẽ.
& manifestata: Et multiplicationẽ in¬
gressus illiꝰ quis intellexit:̃i¬
nus ẽ altissimꝰ creator ommpote s.
rex potens et metuendus nimium:
sedens suꝑ thronũ illius. et dominans ds̃.
Iyse creauit illam sp̃u suo: & uidit et dinu¬
merauit. & mensus ẽ. E ffudit illam super
om̃ia oꝑa sua. & suꝑ omne̾ carne̾ scđ̾m da¬
tum suum: et p̾buit illam diligentib se.
imor dm̃i gła et głatio: et lȩtitia. ii̾ii¬
et corona cxultationis. Timor dm̃ delecta

Expanded text:
e cui revelata est et astutias illius quis agnovit disciplina sapientiae cui revelata est et manifestata et multiplicationem ingressus illius quis intellexit unus est Altissimus creator omnipotens rex potens et metuendus nimis sedens super thronum illius et dominans Deus ipse creavit illam spiritu sancto et vidit et dinumeravit et mensus est et effudit illam super omnia opera sua et super omnem carnem secundum datum suum et praebuit illam diligentibus se timor Domini gloria et gloriatio et laetitia et corona exultationis timor Domini delecta
Abbreviated transcription (Latin):
it: s eis sp̾em quã recognoscerent ñ. osten¬
dit. Hoc gͦ egit foris dñs in ocłis corporis:
q apud ipsos agebat᷑ in ocłis cordis. Ipsi
namq apud semet ipsos int᷑ et amabant
et dubitabant: eis aũt dñs foris et p̃sens
aderat. et qͥs ẽẽt ñ ostendebat. Angłs dñ.
speciẽ abscondit. Uerba qͥdẽ contulit. duri¬
mysteria qͣ de se ipso erant apuit: et tñ qͥa
adhuc in eoꝵ cordib ꝑegrinꝰ erat a fide. ire
se longius fiixit. Fingere namq compone¬
re dicimꝰ: unde et compositores luti figu¬
los uocamꝰ. Niehil gͦ simplex ueritas per
duplicitatẽ fecit: s talem se eis exhibuit
incorpore. qͣlis apud illos erat in m̃te.

Expanded text:
is, sed eis speciem quam recognoscerent non ostendit. Hoc ergo egit Dominus foris in oculis corporis, quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant; eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De speciem abscondit. Verba quidem contulit, durmysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen quia adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, se ire longius finxit. Fingere namque componere dicimus; unde et compositores luti figulos vocamus. Nihil ergo simplex Veritas per duplicitatem fecit, sed talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in mente.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnda sunt: et fortasse hȩc utilius ꝓderunt:
qͥa sepe et alim̃ta quȩ minus sufficiunt.
auidiꝰ sumunt᷑. L.ectionis gͦ euuangłicȩ sũ¬
matim sensũ statui non ꝑsingła u̾ba dis¬
cutere: ne dilectionẽ ur̃am ualeat sermo
ꝓlixior expositionis onerare. Angłs dñi.

Expanded text:
derunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audisti
Abbreviated transcription (Latin):
locus eoꝵ amplius in cęlo. Et ꝓiectus ẽ
draco ille magnus serpens antiquus qͥ
uocat᷑ diabolus et satanas:. qui seducit
uniu̾sum orhem ꝓiectus est in t̾ram: &
argłi eius cum illo missi sunt. Et audi-¬
ui uocem magnam de cȩlo dicentem. Nc̃
facta est salus et uirt᷑. et regnũ dĩ nr̃i et

Expanded text:
orum amplius in caelo et proiectus est draco ille magnus serpens antiquus qui vocatur Diabolus et Satanas qui seducit universum orbem proiectus est in terram et angeli eius cum illo missi sunt et audivi vocem magnam in caelo dicentem nunc facta est salus et virtus et regnu
Abbreviated transcription (Latin):
eras. qui accepisti uirtutẽ tuam magnã
et regnasti: et iratȩ sunt gentes.¬
t apertum ẽ templũ dñi incęlo.
& uisa ẽ arca testam̃ti eius in tem¬
plo eius. Et facta sunt fulgura et unces
& terremotus. & gͣndo magna: et signũ
magnũ apparuit in cęlo. Et mulier a-¬
micta sole et luna sub pedib: et in capi¬
te eius corona stellarũ duodecim. Et in
utero habens et clamabat parturiens. &
cruciatur ut pariat. Et uisũ ẽ aliud sig.¬
num in celo: et ecce draco magnꝰ rufus
habens capita septem. & cornua decem.
Et in capitibus suis septem diademata:
& cauda eius tͣhebat t̾ciam partẽ stellar̃
cȩli. Et misit eas in terram: et draco stetit
ante mulierẽ quȩ erat paritura. ut cum
peꝑisset. filium eiꝰ deuoraret. Et pepit
filium masculũ: qui recturus erat om̃s
gentes in uirga ferrea. Et raptꝰ ẽ filius
eius ad dm̃: & ad thronum eiꝰ. Et muli¬
paratum a dõ: ut ibi pascant illam die¬
bus mille ducentis sexaginta.¬

Expanded text:
eras quia accepisti virtutem tuam magnam et regnasti et iratae sunt genteset apertum est templum Dei in caelo et visa est arca testamenti eius in templo eius et facta sunt fulgora et voces et terraemotus et grando magna et signum magnum paruit in caelo mulier amicta sole et luna sub pedibus eius et in capite eius corona stellarum duodecim et in utero habens et clamat parturiens et cruciatur ut pariat et visum est aliud signum in caelo et ecce draco magnus rufus habens capita septem et cornua decem et in capitibus suis septem diademata et cauda eius trahebat tertiam partem stellarum caeli et misit eas in terram et draco stetit ante mulierem quae erat paritura ut cum peperisset filium eius devoraret et peperit filium masculum qui recturus erit omnes gentes in virga ferrea et raptus est filius eius ad Dparatum a Deo, ut ibi pascant illam diebus mille ducentis sexaginta.
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Surge et metire templũ dĩ &
altare & adorantes in eo. Atriũ au̾t qđ ẽ¬
foris templũ. eice foras. & ne metiaris eũ.
qm̃ datum ẽ gentib & ciuitatẽ scam calea¬
bunt m̃sib quadraginta duob. Et da¬
bo duob testibus meis. et ꝓpħabunt die¬
bus mille ducentis sexaginta amicti sacco.
Hi sunt duȩ oliuȩ & duo candelabra: in
conspectu dm̃ t̾rȩ stantes. Et siquis eos uo¬
luerit nocere. ignis exiet de ore illorum:

Expanded text:
 surge et metire templum dei et altare et adorantes in eo. atrium autem, quod estforis templum, eice foras et ne metiaris eum, quoniam datum est gentibus et ciuitatem sanctam calcabunt mensibus quadraginta duobus et dabo duobus testibus meis et prophetabunt diebus mille ducentis sexaginta amicti saccos hii sunt duo olivae et duo candelabra in conspectu Domini terrae stantes et si quis eos voluerit noc
Abbreviated transcription (Latin):
t abii ad angłm dicens ei ut daret
michi librum: et dic̃ mͥ. Accipe li¬
brum et deuora illũ. et faciet a maricare
uentrẽ tuum: s in ore tuo erit dulce tan
quam mel. Et accepi librum de manu
angłi et deuoraui illum: et erat inore
meo tanquam mel dulce. Et cũ deuoras¬
sem eum. amaricat᷑ ẽ uent̾ ms. & dicit
mͥ. Oportet te iterum ꝓpħare populis.
et gentib & linguis. & regib multis. uͣi¬

Expanded text:
t abii ad angelum dicens ei, ut daret mihi librum. Et dicit mihi: Accipe librum et devora illum, et faciet amaricare ventrem tuum, sed in ore tuo erit dulce tquam mel. Et accepi librum de manu angeli, et devoravi illum, et erat in ore meo tanquam mel dulce. Et cum devorassem illum, amaricatus est venter meus, et dixit mihi: Oportet te iterum prophetare populis et gentibus, et linguis, et multis
Abbreviated transcription (Latin):
gitaui in corde meo abstrahere auino car¬
nẽ itam: ut animũ meũ tͣnsferuem ad
sapientiam. deuitarẽq stultitiam: donec
uiderem quid eẽt utile filiis hominum.
Qđ facto opus ẽ sub sole: numero dier̃
domos. plantaui uineas. feci hortos & po¬
meria. et conseui ea cuncti generis arbo¬
ribus. Extruri mͥ piscinas aquarum:
ut irrigarẽ siluã lignorum germinan¬
tium. Possedi seruos et ancillas. multãq
familiam habui. Arm̃ta quoq et mag¬
nos ouium greges: ult om̃s qui fuerunt
ante ine in ihrłm.
oaceruaui mͥ argentũ et̃ aurum: &

Expanded text:
gitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam, ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam, donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum domos, plantavi vineas, feci hortos meria, et consepsi ea cuncti generis arboribus. Exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarent silvam lignorum germinantium. Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui. Armenta quoque et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem. Coacervavi mihi argentum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentari. ante templum palladis.ẽ ui
decius dicens. Sic definisti ut nec
minas nr̃as timeas: ut contͣ rẽ publicam
litceras accipias et dirigas: Cornelius ep̃s
respondit dicens. Ego de corona dñi
litteras accepi ñ contͣ rem publicam: sed
iracundia plenus: p̃cepit os beati corne-¬
lii cum plumbatis cȩdi. Et iussit ut
duceret᷑ ad templum martis: ut sacrifica¬

Expanded text:
noctu ante templum Palladis. Cui t: Sic definisti, ut nec nostras minas timeas, ut contra Rempublicam litteras accipias et dirigas? Cornelius episcopus respondit dicens: Ego de corona Domini litteras accepi, non contra Rempublicam, sed iracundia plenus, jussit os beati Cornelii cum plumbatis caedi, et praecepit duci eum ante templum Martis ut adora
Abbreviated transcription (Latin):
lier habuit: qͥa nouem sunt ordines an¬
gelorum. S ut compleret᷑ electorũ nume¬
rus: homo decimus ẽ creatus. Q condito.¬
ri suo nec post culpam ꝑiit: qͥa hunc
et̾na dĩ sapientia ꝑ carnem miraculis
choruscans. ex lumine teste reparauit.

Expanded text:
eavit. Novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus; qui a Conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit.
Abbreviated transcription (Latin):
enturꝰ in carne dũs et redemptor
nrͣ multos dispensationis sue testes
pͦmisit & nuntios: qui diu̾sis tem¬
poribus diu̾sis ifrłitice plebis patrib orti.
non diu̾sa fide s utno eodemq ꝑ omnia seu
sucidem incarnationis eius misterium ꝓ¬
phetando p̃cinerent. Horum ultimus & qͥsi
limes quidam legis et euuangłii. figurȩ et
ueritatis iohannes apparuit: Año teste qui
nde etiam plusquam ꝓpħa dictus est:
quia quẽ cet̾i alonge ꝓpħando signa

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium phetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui nde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe propheta
Abbreviated transcription (Latin):
it gͦ martyrib suis. capillus de capite
ur̃o ñ ꝑibit: indelicet aꝑte dicens.
Cur timetis ne ꝑcat quod incisũ dolet: qͥn-¬
do et illud in uobis ꝑire n potest qͦd incisum
non dolet: Sequit᷑. In patientia ur̃a: possi¬
debitis animas ur̃as. Idcireo possessio animȩ
in uirtutt patientiȩ ponit᷑. quia radix om̃i

Expanded text:
Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae p
Abbreviated transcription (Latin):
qui regis. & temporũ das tẽpora
ut alleues fastidium. Preco diei
iam sonet noctis ꝓfunde ꝑuigil. noc-¬
t᷑na lux uiantibus. a nocte noctem segre¬
gans. Hoc excitatꝰ lucifei. soluit polũ
caligine. hoc om̃is errorum chorꝰ. uiã
nocendi deserit. Hoc nauta uires col-¬
ligit pontiq mitescunt freta. hoc ipsa pet
eccłȩ. canente culpam diluit. Surgamꝰ
gͦ strenue. gallus iacentes excitat. et som¬
nolentos increpat. gallus negantes arguit.
Gallo canente spes redit. egris salus re-¬
fundit᷑. mucro latronis condit᷑. lapsis fides
reuertit᷑. Iħ̾u labentes respice. et nos ui¬
dendo corrige. si respicis lapsus cadunt
fletuq culpa soluit᷑. Tu lux refulge sensi¬
bus mtisq somnum discute. te nr̃a uox

Expanded text:
mporum das tempora, Ut alleves fastidium, Praeco diei jam sonat, Noctis profundae pervigil, Nocturna lux viantibus, A nocte noctem segregans. Hoc excitatus Lucifer, Solvit polum caligine, Hoc omnis errorum chorus, Viam nocendi deserit. Hoc nauta vires colligit, Pontique mitescunt freta, Hoc ipsa petra Ecclesiae Canente, culpam diluit. Surgamus ergo strenue, Gallus jacentes excitat, Et somnolentos increpat, Gallus negantes arguit. Gallo canente, spes redit, Aegris salus refunditur, Mucro latronis conditur, Lapsis fides revertitur. Jesu, labantes respice, Et nos videndo corrige; Si respicis, lapsus cadunt, Fletuque culpa solvitur. Tu lux refulge sensibus, Mentisque somnum discute: Te nostra vox
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa que ex semet ipsis comp̃hen-¬
di nequaquam possunt. ex alia eius oꝑa¬
tione pensanda sunt: ut reb mirabilib
fidem prebeant facta mirabiliora. Illud
resurrectionẽ suam in et̾nũ iam
uicturus intͣuit: qui moriturꝰ ueniens ñ
apto utero exiuit: Sed quia ad illud
corpus quod uideri poterat fides intu¬
entium dubitabat: ostendit cis ꝓtinus
manus et latus. Paspandam carnem
p̾buit. quam clausis ianuis introduxit. xii¬
ua in re duo mira et iuxta humanã
rationem sibi ualde contraria osten¬
dit. dum post resurrectionẽ suã corpus su-¬
um et incorruptibile et tam̃ palpabile
demonstrauit. Nam & corrumpi necesse
ẽ qđ palpat. & palpari ñ potest quod
ñ corrumpit᷑. Sed miro mͦ atq in esti¬
mabili redemptor nr̃ et incorruptibile¬
post resurrectionẽ et palpabile corpus
exhibuit: ut monstrando incorruptibi¬
ie inuitaret ad p̾mium. p̃bendo palpa.¬
bile formaret ad fidem.

Expanded text:
opera quae ex semetipsis comprehendi nequaquam possunt, ex alia ejus operatione pensanda sunt, ut rebus mirabilibus fidem praebeant facta mirabiliora. Illud resurrectionem suam in aeternum jam victurus intravit, qui moriturus veniens non  exivit? Sed quia ad illud corpus quod videri poterat, fides intuentium dubitabat, ostendit eis protinus 1553 manus et latus; palpandam carnem praebuit, quam clausis januis introduxit. Qua in re duo mira, et juxta humanam rationem sibi valde contraria ostendit, dum post resurrectionem suam corpus suum et incorruptibile et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibilepost resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, et praebendo palpabile firmaret ad fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
eniq adiungit et dic̃. Sic̃ palmes
ñ potest ferre fructum a semet ip¬
so nisi manserit in uite: sic et uos nͥ in me
manseritis. Magna gr̃ȩ comm̃datio fr̃s
mei. Corda instruit huimilium pra ob-¬
struit suꝑboꝵ. Ecce cui si audent res¬
pondeant. qui ignorantes dĩ iustitiam. &
suam uolentes constituere. iustitiȩ dĩ ñ stͦ
cce cui respondeant sibi placentes.
ti. reꝓbi cirea fidem: qui respondent et
loquunt᷑ iniquitatẽ dicentes. a deo ha¬
bemius quod homines sumus. a nobis
ipsis quod iusti sumus: Od dicitis qui
uos ipsos decipitis: non assertores s p̾ci¬
pitatores liberi arbitrii ex alto elationiᷤ
ꝑ mania p̾sumptionis in ꝓfunda submer¬
sionis. Nempe uox ur̃a e᷑. quod homo
ex semet ipso fac̃ iustitiam: hoc ẽ altum
elationis ur̃ȩ. Si ueritas contradic᷑ et dic̃.
Palmes ñ potest ferre tructum a semet¬
ipso: nisi manserit in uite.

Expanded text:
 Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt cce cui respondeant sibi placentes, robi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniquitatem, dicentes: A Deo habemus, quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus. Quid dicitis? quid vos ipsos decipitis? non assertores sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis, per inania praesumptionis in profunda submersionis. Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae; sed veritas contradicit: « Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manseri
Abbreviated transcription (Latin):
ec dic̃ dñs des. Ma suꝑastis gentes
quȩ in circuitu ur̃o sunt. in p̾ceptis
meis non ambulastis. & iudicia mea non
fecistis. et iuxta iudicia gentium quȩ in
circuitu ur̃o sunt. uos estis operati. iđo hȩc
dic̃ dñs ds̃. Ecce ego adte. & ipse ego faciã
in medio tui iudicia in oculis gentium:
& faciam inte quȩ ñ feci. & quib similia
ult᷑ non faciam: ꝓpt̾ omnes abhominatio.¬
nes tuas. Iõ patres comedent filios in me¬
dio tur: et filii comedent patres suos.
t faciam in te iudicia: & uentilabo
uniu̾sas reliquias tuas in omnẽ uen-
fensionib tuis. & in omnib abhomina.¬
tionibus tuis: ego quoq confringam. &
non parcet oculus meus & non miserebor.
Tercia tui pars peste moriet᷑. et famȩ con¬
sumet᷑ in medio tur: et t̾cia tui pars
gladio cadet in circuitu tuo.

Expanded text:
a superastis gentes quae in circuitu vestro sunt in praeceptis meis non ambulastis et iudicia mea non fecistis et iuxta iudicia gentium quae in circuitu vestro sunt non estis operati ideo haec dicit Dominus Deus ecce ego ad te et ipse ego faciam in medio tui iudicia in oculis gentium et faciam in te quae non feci et quibus similia ultra non faciam propter omnes abominationes tuas ideo patres comedent filios in medio tui et filii comedent patres suos et faciam in te iudicia et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventufensionibus tuis et in omnibus abominationibus tuis ego quoque confringam et non parcet oculus meus et non miserebor tertia tui pars peste morietur et fame consumetur in medio tui et tertia tui pars gladio cadet in circuitu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
cit qui habet septẽ sp̃s dĩ. & septẽ
stellas. Scio oꝑa tua quia nom̃ habes qd̃
uiuas: et mortiuis es. Esto uigilans. et con¬
firma cetera qͦ moritura erant. ñ enĩ inue¬
mo oꝑa tua plena coram dõ meo. In m̃te
gͦ habe qͣlit̾ acceꝑis et audieris: et serua
& pęnitentiam age. Sigͦ ñ uigilaueris.
ueniã tanqiuã fur: et nescis qͥ hora ueni¬
ain adte. S habes pauca nomina in
sardis. qͥ ñ inqͥnauerunt uestim̃ta sua:
et ambulabunt mecum in albis. quia

Expanded text:
septem spiritus Dei: et septem stellas. Scio opera tua quia nomen habes 211 quod vivas: et mortuus es. Esto vigilans et confirma in te cetera: que moritura erant. Non enim inveni opera tua plena coram Domino meo. In mente ergo habe qualiter hec ceperis et aet poenitentiam age. Si ergo non vigilaveris, veniam tamquam fur, et nescis qua hora veniam ad te. Sed habes pauca nomina in Sardis, qui non inquinaverunt vestimenta sua: et ambu
Abbreviated transcription (Latin):
cizauit eum: et accepta aqua benedixit.
et baptizauit eum. Et ext̾sus lintheo:
cepit dicere ypolit᷑. Uidi animas innocen¬
tum lȩtas gaudere. Et dixit ad beatum
laurentium cum lacrimis. Adiuro te ꝑ¬

Expanded text:
chizavit, et, accepta aqua, benedixit et baptizacoepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacrimis; Adiuro te
Abbreviated transcription (Latin):
transierunt. Non esurient neq siti¬
ent amplius et non cadet suꝑ illos sol neque
equit᷑. Trademini auͣt a parentibus
et fr̃ib et cognatis & amicis: & mor¬
te afficient ex uobis. Minorẽ dolorem
mala ingerunt: quȩ ab extͣneis inferuiit᷑.
Pius uͦ in nobis ea torm̃ta sciunt. qͣ ab il¬
lis patim᷑ de quorum m̃tib pͦsumebamꝰ:
qͥa et cum damno corporis mala noseru¬
ciant amisse caritatis.

Expanded text:
transierunt. Non esurient neque sitient amplius, et non cadet super illos sol neque equitur: Trademini autem a parentibus et fratribus, et cognatis et amicis, et morte afficient ex vobis. Minorem dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ et ꝓrimũ diligunt. et tñ illa sublima
dilectionis p̾mia nͨ assequunt᷑: quia amorẽ
suum nͦ sp̃ualit̾ sed carnaliter impendunt.
Proinde cum dñs diceret. hoc eͦ mandatum
meum ut diligatis inuicem: protinus ad¬
didit sicut dilexi uos. Ac si aꝑte dicat. Ad
hoc amate: ad quod amaui uos.¬

Expanded text:
t, illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritualiter, sed carnaliter, impendunt. Proinde cum Dominus diceret: Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem , protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos.
Abbreviated transcription (Latin):
ua in re fratres kĩm sollerter intu¬
endum ẽ: qđ antiquus hostis dum
mentem nr̃am ad rerum temporalium
delectationẽ trahit. in firmiorẽ contͣ nos
proximũ excitat: qui ea ipsa qͣ diligimus
auferre moliat᷑. Nec curat antiquus hostis
hȩc faciens ut t̾rena tollat: s ut caritatẽ
in nob̾ feriat. Nam odio repente inardes

Expanded text:
ua in re, fratres charissimi, solerter intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam i
Abbreviated transcription (Latin):
ualiter autem dilectio ista¬
sit tenenda ipse insinuat: qui in
plerisq script᷑e suȩ sententiis et amicos̃
iubet diligi in se. et inimicos ꝓpt̾ se. Ille
diligit in dõ. et inimicum diligit propt̾
đm. Nam sunt nonnulli qui diligunt
proxnnos: sed ꝑ affectum cogaationis et
carnis. Qb tam̃ in hac dilectione sacra
eloqͥa ñ
contͣdict᷑. ⁊ In omnẽm ter ram

Expanded text:
ualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propterdiligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ infringunt. Qb ꝓpħicũ illud bene¬
coaprat᷑. Erunt oculi tui uidentes p̾cep¬
enio: fidelis opimo ẽ: quod unꝰqͥs
ꝙ storum eum illis in regeneratio¬
ne resurget. quos domino adquisiuit.
Cum gͥ uniu̾si huiꝰcemodi institutionis
eiꝰ sequaces in unũ coacti fuerint: qͣle si¬
gnum apłat᷑ benedicto. tunc ille copiosꝰ
exercit᷑ se ipsum exhibebit. O quali gau¬
dio tunc ille tripudiabit: qui sese illis
cohortibus in misceri potuerit. Nunc¬
itaq om̃s uel loco uł affectu uicini: in
eum cordis intuitum dirigant. Om̃ia
enim omnib factus ẽ. R lncempeste. uni
quam sequant᷑: ut qm ad exem¬
plum ysaac dõ oblati sunt. pͥmordia
sua caueant ferm̃tare. Ac deinceps qͥ¬
Qͣ ꝑ etatum successiones sint ꝑfecti
sensu: ut a pat̾na sui nutricii pietate
nequaquam degenerent: ne forte si ab
excellentiori gͣdu ceciderint gͣuiꝰ elidan¬
tur. S et nos quicunq reliquimus. nul¬

Expanded text:
liter infringunt. Quibus illud liter infringunt. Quibus illud coaptatur, erunt oculi tui, videntes praecepe fidelis opinio est, quod unusquisque sanctorum cum illis surget in regeneratione, quos Domino acquisivit. Cum igitur universi hujusce institutionis ejus sequaces, in unum coacti fuerint; quale signum apostolatus Benedicto tunc ille copiosus exercitus seipsum exhibebit? O quali gaudio tunc ille tripudiabit, qui sese illis cohortibus immiscere potuerit! Nunc omnes, vel loco vel affectu vicini, in eum cordis intuitum dirigant. Omnia enim omnibus factus est. Habet enim quam sequantur; ut quoniam ad exemplum Isaac Deo oblati sunt, primordia sua caveant fermentare. Ac deinceps quique per aetatum successiones sint perfecti sensu; ut a paterna sui nutritii pietate non degenerent. Ne forte si ab excellentiori gradu ceciderint, gravius elidantur. Sed et nos quicunque deliquimus, nul
Abbreviated transcription (Latin):
ta:. quia dilexit multum. Ceterum ad
laudes eiusdem pͥncipis diͦ. semꝑ iuxta
psalmistam adicere cuiquã desideran¬
dum ẽ. S nos affectum quidẽ exhibere
quam explere sufficimus. R Domine ñ asp̾.¬
uappt̃ easdem illiꝰ laudes. ñ una niͣi
uox ñ una congregatio. neq una
Turbs uł ꝓuincia ꝓclamat: s ubicumq
scã ȩccła diffundit᷑. ꝑ trib. per nationes.
ꝑ linguas. laus benedicti freqͣ̃ntat᷑. Si
enĩ in multitudine popłi dignitas regiᷤᷤ
eͦ ut ait salomon: quantã putamꝰ ẽẽ di¬
gnitatẽ istius regis. quẽ tam numeros
ꝓsequit᷑ exercit᷑ monachorum uirginum
uis unquam rex aut imperator in
tantis mundi partib imperauit.
aut ex tam diu̾sis nationibus. sibi tantas
legiones conduxit: qͥntas uidelicet iste
uoluntariȩ iuratas disponit: quẽ quasi
p̃sentẽ intuentes et uexillum sc̃e institu¬
tionis eius seqͣntes diabolicas acies uiri¬

Expanded text:
ta, quia dilexit multum. Cæterum ad ta, quia dilexit multum. Cæterum ad laudes eiusdem Principis Dei sēper, iuxta Psalmistam, adiicere, cuiquam desiderādum est. Sed nos affectum quidē exhibere quam explere sufficimus. Quapropter easdem illius laudes, non una vox, non una congregatio, neque una urbs vel provincia proclamat; sed ubicunque sancta Ecclesia diffunditur, per tribus, per nationes, per linguas, laus Benedicti frequentatur. Si enim in multitudine populi dignitas regis est , ut ait Salomon, quantam putamus esse dignitatem istius regis, quem tam numerosus prosequitur exercitus monachorum? Quis unquam rex aut imperator in tantis mundi partibus imperavit, aut ex tam diversis nationibus sibi tantas legiones conduxit, quantas videlicet iste, voluntarie juratas disponit? Quem quasi praesentem intuentes, et vexillum institutionis sequentes, diabolicas acies viri
Abbreviated transcription (Latin):
Nspiciamus gͦ qd a dõ donatum ẽ nob̃:
& oblatam gram nullatenus inuacuũ
recipiamꝰ. Tantꝰ fulgor cecitatẽ mentis
nr̃ȩ illuminet: tanta pietas duritiam
uulnera nr̃a sanet. Si enĩ adhuc pue¬
rulus ita capisterium reparauit: ut nec
scissura quidẽ appareret: nos qui uasa
ad honorẽ indomo di ꝑ gr̾am uocati
sumꝰ. quia multas peccatorum scissuras
incurrimus: ꝑ eundem regem et medi¬
cum qͥ iam suo regi sociat᷑ ẽ reparari
i n gredo scelerum nos decolora¬
uit: non simus ut ethiops qͥ ñ mu¬
tat pellem suam. sed ad eiꝰ manũ recur¬
rentes. annonam miscđiȩ sic̃ ille suus¬
coruus ab eo requiramus. Si etiam int̾
miuriosos merito computandi sumus:
illum tam̃ affectum quo ꝓ õdiente se fie¬
uit. ab ipso reposcamus. Neq enĩ sup¬
plices quamius indignos adu̾sabit᷑. qͥ
ꝑ perseuerante in malitia lugebat. ui¬
ga dñm nr̃m quo ualemꝰ annisu
dilectionis affectum exhibeam᷑. Nam id¬
circo dimissa sunt mariȩ peccata mul¬

Expanded text:
nspiciamus ergo, quid a Deo donatum est nobis, et oblatam gratiam nullatenus in vacuum recipiamus. Tantus fulgor, caecitatem mentis nostrae illuminet. Tanta pietas, duritiam vulnera nostra sanet. Si enim adhuc puerulus ita capisterium reparauit, vt nec scissura quidem appareret: nos, qui vasa ad honorem in domo Dei per gratiam vocati sumus, quia multas peccatorum scissuras incurrimus, per eundem medicū qui iam suo regi sociatus est, reparari gredo scelerum nos decolorauit, non simus vt Æthiopes, qui non mutant pellem suam: sed ad eius manum recurrentes, annonam misericordiæ, sicut ille coruus, ab eo requiramus. Si etiā inter iniuriosos merito computandi sumus, illum tamen affectum, quo pro se odiente fleuit, ab ipso reposcamus. Neque enim supplices, quamuis indignos, auersabitur: qui pro perseuerante in malitia lugebat. Gum nostrum, quo valemus adnisu, dilectionis adfectū exhibeamus. Nam idcirco dimissa sūt Mariæ peccata mul
Abbreviated transcription (Latin):
inquit uitis. uos palmites. Qui manet in
me et ego in eo. hic fert fructum multum:
quia sine me mobil potestis facere. ꝵ luxꝑ.¬
e quisquam putaret saltem
paruum aliquẽ fructum posse a se-¬
met ipso palmitem ferre. cum dixisset hic
fert fructum multum. ñ ait qͥa sine me
parum potestis facere. s nichil potestis
facere. Siue gͦ parum siue multum sine
illo fieri non potest sine quo nichil fieri
potest: quia et si parum attulerit palies.
eum purgat agricola ut plus afferat. Ia¬
mͦ nͥ in uite manserit. et uixerit de radi¬
ce: quantumlibet fructum a semet ipso ñ
potest ferre.

Expanded text:
t in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre.
Abbreviated transcription (Latin):
ecit hoc ingenti gemitu
& fletu: et sincerit̾ ardente pietatis affe¬
ctu. Deinde abscedens: aliquid de altari
put posuit. Tum dormitum ẽ. Et ecce aute
diluculum clamat. ut ad ep̃m curreaetur:
qui mecum forte tunc erat apud ipponẽ.
Cum gͦ audisset eum absentem: uenire
pͦsbiteros postulauit. Uenerunt. se crede
re dix̃. Ammirantib omnib atq gauden
tibus: baptizat᷑ ẽ. Hoc quam diu uixit.
in ore habebat: xꝑe accipe sp̃m meum.¬

Expanded text:
ecit hoc ingenti gemitu et fletu, et sinceriter ardente pietatis affectu: deinde abscedens, aliquid de altari sset, ad caput posuit: tum dormitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat apud Hipponem. Cum ergo audisset eum absentem, venire presbyteros postulavit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus atque gaudentibus omnibus, baptizatus est. Hoc, quamdiu vixit, in ore habebat: Christe, accipe spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
fructum afferatis oꝑando. Eatis enim
uolendo dixi: quia uelle aliquid facere.
iam mente ire ẽ. Qualem uͦ fructum af¬
ferre debeant: subdit᷑. Et fructꝰ ur̃ maneat.
n̾e quod secundum presens scłm
laboramꝰ: iux usq ad mortem suf¬
ficit. Mors namq int̾ueniens. fructum
ta agit᷑. etiam post mortem seruat᷑: et tcꝰ
apparere incipit. cũ laborum carnaliu̾
fructꝰ ceꝑit ñ uideri. Ibi gͦ illa retributio
inchoat: ubi ista terminat᷑.
uisqͥs gͥ iam et̾̃na cognouit: apud eiꝰ
animum demporales fructus uiles¬
cuncta interimat. ipsi exordium a morte
sumant. Nam qđ a morte incipiat fruct᷑
dĩ: testat᷑ ꝓpħa qui dicit. Cum dederit
dilectis suis somnum: hȩc ẽ hereditas dñ.
mnis qͥ dormit in morte.¬

Expanded text:
fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum ta agitur, etiam post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista terminatur. Quisquis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte