comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝓsecutus est: ut non eum putes
futuro uaticinari. sed de preteritis
riam terere. Uncde conicio noluisse t
temporis septuaginta int̾p̃tes fidei
sacramenta ꝑspicue ethnicis ꝓdere
anmaduertetis abscondita. Nec igu
quanti laboris sit ꝓpħas intelliger
facile quempiam posse iudicare. de
p̃tatione. nisi intellexerit ante quȩ¬
nosq patere morsib plurimoꝵ. qu
lante inuidia. qđ consequi non ual
despiciunt. Sciens gͦ & prudens inf
mitto manum. &e nichilo minus he
stidiosis lectorib precor: ut quomis
greci post septuaginta translatores
aginta magis ex collatione eoꝵ inẽ
re dignentur interp̃tem. Legant
&e postea despiciant. ne uideant n
uidicio sedex odii prȩsumptione
ta damnare. Prophetauit autem
bubus in captiuitatem ductis. ac ꝙ
regno nunc cõmixtim. nunc sepa
teait oraculum. Et cum interdif
pͣsentem respiciat hiroriam. &
babiloniȩ captiuitatem reditũ pf

Expanded text:
dum prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse ttemporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis proderillis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante qure morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores,aginta magis ex collatione eorum inthabere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare. Prophetavit autem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi
Abbreviated transcription (Latin):
uersibus uiderit esse descriptos. metroe
estimet apud hebreos ligari. & aliquid
sunile habere de psalmis uel oꝑib salomo.¬
nis. sed quod in demostene & tullio solet
fieri ut ꝑcola scribantur & comata. qui
utiq ꝓsa &e non uersib conscripserunt
Ios quoq utilitati legentium ꝓuidentes.
interp̃tationem nouam nouo scribendi
genere distinaimus. Ac primum de isaia
sciendum quod in sermone suo disertꝰ sit.
Quippe ut uit nobilis & urbanȩ eloquen¬
tiȩ. nec habens quicquam in eloquio ru¬
ticitatis admixtum. Unde accidit¬
ut prȩcȩteris florem sermonis eius t¬
latioꝰ non potuerit conseruare. Deindẽ
hoc adiciendum. quod non tam ꝓphȩ¬

Expanded text:
ersibus viderit esse descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interpretationem novam, novo scribendi genere distinximus. Ac primum de Isaia sciendum, quod in sermone suo disertus sit: quippe ut vir nobilis et urbanae eloquentiae, nec habens quidpiam in eloquio rusticitatis admistum. Unde acciditut prae caeteris, florem sermonis ejus translatio non potuerit conservare. Deinde etiam hoc adjiciendum, quod non tam p
Abbreviated transcription (Latin):
& ululatus uincentis exercitus marinis
fluctib comꝑaretur. Ea quo notandum.
ubicunq sonitus maris inscripturis appel¬
lat᷑ : quid significet. Cum gͥ uenerit Romanꝰ
exercitus & tenuerit prȩdã. & non fuerit
qui eruat. ꝓpħa compatientis affectu se
iungit popło & ait. Aspiciemꝰ in t̾rã. & ecce
tenebrȩ tribulationis. Cęlum enim aspi¬
cere non audebimus cuiꝰ habitatorẽ offendi¬
mus. ce lux nr̃a quam semꝑ habebamꝰ in dõ.
tribulationum caligine obscurata est.
Legi in cuiusdam cõmentariis hoc qđ dr̃.
leuabit signum innationib ꝓcul & sibi¬
labit ad eum de finib t̾re de uocatione
gentium debere intelligi. qđ eleuato si¬
gno crucis &e depositis onerib peccators
uelocit᷑ uenerint atq crediderint. Sed
nescio quomodo huic sensui possint con¬¬
gruere quȩ sequuntur. Exelicit

Expanded text:
et ululatus vincentis exercitus, marinis et ululatus vincentis exercitus, marinis fluctibus comparatur. Ex quo notandum ubicumque sonitus maris in Scripturis appellatur, quid significet. Cum igitur venerit Romanus exercitus, et tenuerit praedam, et non fuerit qui eruat, Propheta compatientis affectu se jungit populo, et ait: Aspiciemus in terram et ecce tenebrae tribulationis. Coelum enim aspicere non audebimus, cujus habitatorem offendimus: et lux nostra quam semper habebamus in Deo, tribulationum caligine obscurata est. Legi in cujusdam Commentariis, hoc quod dicitur: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, de vocatione gentium debere intelligi, quod elevato signo Crucis, et depositis oneribus peccatorum, velociter venerint atque crediderint. Sed nescio quomodo huic sensui possint congruere quae sequuntur. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s italiȩ galloꝵq & hispaniȩ popłos.
qui sub uespasiano & adriano romano
imꝑio subiacebant. Unde ce italia abeo
qͦd ibi hesperus occidat olim hesꝑia dice.¬
bat᷑. & hoc ueniente ꝑcussus est. & om̃s
udeȩ montes turbati sunt ut int̾p̃tatus
est theodotion & simmachus. uel cõmoti
ut aquila posuit. uel exacerbati ut. Har¬
transtuler̃. ut impetu hostium replerent᷑¬
om̃s plateȩ cadauerib mortuoꝵ. Descri¬
bit gͦ sermo diuinus uelocitatẽ uenien¬
tis exercitus qui ñ sua sed dñi uenerit
uoluntate. immo attractꝰ sit & sibilo
illius ꝓuocatꝰ. qđ non defecerit nec tan¬
to itinere laborauerit. & cupiditate
predandi somnũ oculis ñ admiserit.
calciam̃ta quoq illius ñ sint attrita.
sagittarioꝵ multitudinẽ. equitũ tur¬
mas. curruũ quadrigarũq feruorem.
qđ instar leonis ñ tam ad pugnandũ
quam ad prȩdandũ &e uorandũ uenerit.

Expanded text:
et omnes Italiae, Galliarumque et Hispaniae populos, et omnes Italiae, Galliarumque et Hispaniae populos, qui sub Vespasiano et Adriano, Romano imperio subjacebant. Unde et Italia ab eo quod ibi Hesperus occidat, olim Hesperia dicebatur. Et hoc veniente percussus est, et omnes Judaeae montes turbati sunt, ut interpretatus est Theodotio et Symmachus, vel commoti, ut Aquila posuit, vel transtulerunt, ut impetu hostium omnes replerentur plateae cadaveribus mortuorum. Describit ergo sermo divinus velocitatem venientis exercitus, qui non sua, sed Domini venerit voluntate; immo attractus sit, et sibilo illius provocatus, quod non defecerit, nec tanto itinere laboraverit, et cupiditate praedandi, somnum 88 oculis non admiserit, calciamenta quoque illius non sint attrita, sagittariorum multitudinem, equitum turmas, curruum quadrigarumque fervorem, quod instar leonis, non tam ad pugnandum, quam ad praedandum, et vorandum venerit,
Abbreviated transcription (Latin):
die illa: sicut sonitus maris. Aspiciemus
in t̾rã. & ecce tenebrȩ tribulationis. &
lux obtenebrata est in caligine eiꝰ. Hebrei
hunc locum de babilonis & nabuchodo¬
nosor intelligunt ꝓphetari. qđ dĩ uolun¬
tate adductus sit in uideã. & ierłm tem¬
plumq subuerterit. Nos aut̃ sequentes
ordinẽ. & sequentia suꝑiorib copulantes:
ideo signũ innationib ꝓcul eleuatũ esse¬
dicimus. & sibilasse dñm uel traxisse
eos de finib terrȩ qm̃ abiecert legẽ ec¬
angelii. & sermonẽ scĩ isrł blasphemauer̃.
Si enĩ de babiloniis esset sermo: iuata
consuetudinẽ ꝓphetalẽ dixisset uocabu
lum eiꝰ qui ab aquilone est eo qđ iuxta
uideȩ situm. assirii atq chaldei insepten.¬
trionali plaga sint : uel certe aꝑtius ba¬
bilonios assiriosq describeret. Nunc uero
dicendo. leuabit signũ innationib ꝓcul.
& sibilabit adeum de finib terrȩ: gentes
longe positas significat. & quȩ in t̾rȩ finib
cõmorantur. Haud dubiũ quin romanos

Expanded text:
aspiciemus in terram, et ecce tenebrae tribulationis, et lux obtenebrata est caligine ejus. Hebraei hunc locum de Babyloniis et Nabuchodonosor intelligunt prophetari, quod Dei voluntate adductus sit in Judaeam et Jerusalem, templumque subverterit. Nos autem sequentes ordinem, et sequentia superioribus copulantes, ideo signum in nationibus procul elevatum dicimus esse, et sibilasse Dominum, vel traxisse eos de finibus terrae; quoniam abjecerunt legem Evangelii, et sermonem sanctum blasphemaverunt. Si enim de Babyloniis esset sermo, juxta consuetudinem prophetalem dixisset: Vocabo eum qui ab Aquilone est, eo quod juxta Judaeae situm, Assyrii atque Chaldaei in Septentrionali plaga sint. Vel certe apertius Babylonios Assyriosque describeret. Nunc vero dicendo: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, gentes longe positas significat, et quae in terrae finibus commorantur: haud dubium quin Romanos,
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemauerint. Et eleuabit
signum innationib ꝓcul. & sibilabit ad
eum de finib t̾rȩ. & ecce festinus uelocit̃
ueniet. Non erit deficiens neq laborans
ineo. Hon dormitabit neq dormiet. neq
soluetur cingulum lumboꝵ eiꝰ. nec rum¬
petur corrigia calciam̃ti eiꝰ. Sagittȩ eius
Sacutȩ. & om̃s arcus eiꝰ extenti. Ungulȩ
Sequor eius ut sil ex. & rotȩ eiꝰ quasi impetꝰ

Expanded text:
elevabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae. Et ecce festinus velociter veniet, et non erit deficiens, neque laborans in eo. Non dormitabit neque dormiet, neque solvetur cingulum lumborum ejus, neque rumpetur corrigia calceamenti ejus. Sagittae ejus acutae, et omnes arcus ejus extenti. Ungulae equorum ejus ut sile
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ seutio. difficile hoc maledicto quis
carere potest. cum & malis frequenter
ad ulemur ꝓpt̾ potentiam. & bonos despi¬
cimus ꝓpt̾ in opiam. Unde significantius
bonus es. & bono. malus es. Et in hunc con¬
gruit sensũ illud salomonis. qui in ꝑuerꝰ¬
apud dm̃. Scribȩ quoq & pharisei uerba
saluatoris ñ recipientes sed traditiones
hominũ. & aniles fabulas: fecerunt bonũ
malum. & malum bonum.
Ue qui sapientes estis in oculis ur̃is. & corã
uobis met ipsis prudentes. Qui uobis in qͥt
non dĩ sequimimi sed homiinũ. & cũ non
recipiatis dĩ uirtutẽ dĩq sapientiã: puta¬
tis uos esse sapientes. Int̾ sapientiã & pru¬
dentiam hoc dicunt esse stoici: qđ sapien.¬
tia rerum sit diuinarũ humanarũq no.¬
ticia. prudentia aut̃ tantũ mortalium
Consequent̃ hȩc aduersum scribas dicunt᷑
&e phariseos. qui habentes clauẽ scientiȩ.
troire ꝑmittunt. Ue qui potentes

Expanded text:
quod sentio, difficile hoc maledicto quis quod sentio, difficile hoc maledicto quis carere potest, cum et malis frequenter adulemur propter potentiam, et bonos despicimus propter inopiam. Unde significantius Bonus es, et bono, Malus es, » et in hunc congruit sensum illud quod Salomon in Prapud Deum . » Scribae quoque et Pharisaei verba Salvatoris non recipientes, sed traditiones hominum, et inanes fabulas, fecerunt bonum malum, et malum bonum. « Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prunon Dei, sed hominum: et cum non recipiatis Dei virtutem Deique sapientiam, putatis vos esse sapientes . Inter sapientiam et prudentiam hoc dicunt interesse Stoici, quod sapientia rerum sit divinarum humanarumque notitia: prudentia autem tantum mortalium. Consequenter autem haec adversum Scribas dicuntur et Pharisaeos, qui habentes clavem scientiae, troe
Abbreviated transcription (Latin):
ac tenebras. quȩ in principio suꝑ abyssũ
ferebantur. Quod aut̃ bonus saluator sit
appellatus: ipse in euangelio loquitur
Pastor bonus ponit animam suã ꝓouibus.¬
Lucemq esse se dicit. Ego sum lux mundi.
te & uidete. quam suauis est dñs. Econtrario
quando dicimꝰ libera nos a malo. & mundꝰ
imnaligno positus est. a diaboli cupimus
insidus liberari. Qđ aut̃ ipse tenebrarũ &
amaritudinis significet᷑ nominib: crebriꝰ
legimꝰ. Sed & hoc possumꝰ dicere. qđ om ĩa
contraria dognata ueritati amara sint
&r sola dulcis ueritas. Unde cauendũ est ne
ꝓueritate sequamur mendacium. ne ꝓlu
mine tenebras. Multȩ enim sunt uiȩ que ui¬
dentur hominib recte. & norussima earũ
ꝑueniunt in ꝑfundum inferni. Est quoq ustꝰ
periens iniusticia sua. cui dr̃. nesis iustus
multum. Quas obcausas isrł reꝑinittit. se
uia ambulaturũ regia. nec ad sinistram
nec addexterã declinaturũ. Et ut loqͥr

Expanded text:
ac tenebras, quae in principio super abyssum ac tenebras, quae in principio super abyssum ferebantur . Quod autem bonus Salvator sit appellatus, ipse in Evangelio loquitur: Pastor bonus ponit animam suam pro ovibuslux mundi , te et videte, quam suavis est Dominus . E contrario quando dicimus: Libera nos a malo ; et: Mundus in maligno positus est , diaboli cupimus insidiis liberari. Quod autem ipse tenebrarum et amaritudinis significetur nominibus, crebrius legimus. Sed et hoc possumus dicere, quod omnia contraria dogmata veritati amara sint, et sola dulcis veritas. Unde cavendum est, ne pro veritate sequamur mendacium, ne pro lumine tenebras. Multae enim sunt viae quae videntur hominibus rectae, et novissima earum perveniunt in profundum inferni. Est quoque justus periens in justitia sua, cui dicitur: Ne sis justus multum . Quas ob causas Israel repromittit se via ambulaturum nec ad dexteram declinaturum. Et ut loquar
Abbreviated transcription (Latin):
&e dulce in amarum. Eiusdẽ cruniis
est bonum lucemq & dulce contrariis
uocare nominib. cuius malum. tenebras.
& amarum uocabulis appellare uirtutũ.
Hoc contra eos qui peccatum ñ putant. si bo.¬
no detrahant. & non estimant esse delictũ
si laudent malum. Ponunt aut̃ udei bo¬
num malum. & lucem tenebras. & dulce
anarum: suscipientes baraban latrocinii
uenerat nisi ad oues ꝑditas domus israel.
ut saluaret qd ꝑierat. In baraba intelliga¬
mus diabolum. qui cum sit nax & tenebrȩ.
trans figuratur in angłm lucis. Unde &
apłs loquitur. Quȩ participatio iusticiȩ
cuminiquitate: Quȩ societas luci ad tene¬
bras: Quis consensus xp̃o & belial: Neq
enim lucerna tollenda est & ponenda
sub modio uel sub lecto. sed suꝑ candel a-¬
brum: ut omĩb luceat. Nec arbor malos
afferens fructus. bone arboris appel landa
uocabulo. Unde ingenesi mystico sermo.¬
ne narratur. qđ diuiserit ds̃ int̃ luceni

Expanded text:
et dulce in amarum. Ejusdem criminis et dulce in amarum. Ejusdem criminis est, bonum, lucem, et dulce, contrariis vocare nominibus, cujus, malum, tenebras, et amarum vocabulis appellare virtutum. Hoc contra eos qui peccatum non putant, si bono detrahant, et non aestimant esse delictum, si laudent malum. Ponunt autem Judaei bonum malum, et lucem tenebras, et dulce amarum, suscipientes Barabbam latrociniiJesum, qui non venerat nisi ad oves perditas domus Israel, ut salvaret quod perierat. In Barabbam intelligamus diabolum, qui cum sit nox et tenebrae, transfiguratur in Angelum lucis . Unde et Apostolus loquitur: Quae particcum iniquitate? quae societas luci ad tenebras? qui consensus Christi et Belial ? Neque enim lucerna tollenda est, et ponenda sub modio, vel sub lecto, sed supra candelabrum, ut omnibus luceat. Nec arbor malos afferens fructus, bonae arboris est appellanda vocabulo . Unde et in Genesi mystico sermone narratur, quod diviserit Deus inter lucem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mebantur. quãsi plumbũ in mari rub
esse dimersos. Et in alio loco peccatorlog.
Iniquitates meȩ suꝑgressȩ sunt caput nei
sicut onus graue grauate sunt suꝑ me
Dicuntur aut̃ hec ad principes iudeoꝵ qu
supra arguti sunt in auaricia atq luxu.¬
ria. quod ꝓuocati a dño ad poenitentiuã
ae postea ab apłis eius. usq hodie ꝑseue.¬
rant ui blasphemiis. & ter ꝑsingullos dis
in omĩb sinagogis sub nomine n̾azare.¬
noꝵ anathematitent uocabulũ xp̃iani
Est autem sensus. Ue uobis qui putatis dit̃
iudicii non futurũ. uel non uenturã capt¬
uitatem quam ꝓpheti cus sermo predicit.
qui dicitis ad ꝓpħam. Usquequo nobis dĩ
ininaris iram: Uolumꝰ eam scire. La uenuo
Hoc aut̃ ꝑ yroniam locunt᷑. quo eã ñ putens
esse uenturam. sed simulari a ꝓpheta.
Ue qui dicitis malum bonũ &e bonum
malum. ponentes tenebras lucẽ & lucẽ
tenebras. &ponentes amarum dulce.

Expanded text:
premebantur, quasi plumbum in mare Rubrum premebantur, quasi plumbum in mare Rubrum esse demersos . Et in alio loco peccator loquitur: Iniquitates meae supergressae sunt caput meum: sicut onus grave gravatae sunt super me . Dicuntur autem haec ad principes Judaeorum, qui supra arguti sunt in avaritia atque luxuria: quod provocati a Domino ad poenitentiam, et postea ab Apostolis ejus, usque hodie perseverent in blasphemiis, et ter per singulos dies in omnibus synagogis sub nomine Nazarenorum anathematizent vocabulum Christianum. Est autem sensus: Vae vobis qui putatis diem judicii non futurum, vel non venturam captivitatem quam propheticus sermo praedicit: qui dicitis ad Prophetam: Usquequo nobis Dei minaris iram? volumus eam scire, jam veniat. Hoc autem per ironiam loquuntur, quoniam eam non putant esse venturam, sed simulari a Propheta. Vae qui dicitis malum bonum, et bonum malum: ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras: ponentes amarum in dulce,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iustus suꝑ t̾rã qui faciat bonum
&aliquando non peccet: sed qui lon¬
go funiculo peccata ꝓtraxerint.
Vnde &e innumeris legimus. uaccã rifa
cuius cinis expiatio popłi est non alites
immolari &e offerri ad altare dñi. nsiꝙ
terrena oꝑa non fecerit. iugumq ñ trad
nec uinculis uigi nabuchodonosor fuet
alligata. Et in hoc eodem ꝓpħa ꝓcugili
trahentes peccata sua ꝑiere suspendio
putantes malum conscientiȩ p̾senti mori
finiri. & nichil esse post mortẽ. Qđ auten
iuarta hebraicum & om̃s alios interptes
appellantur suanitatis: hoc significat
quod facientib peccatum facilẽ texitur
ce tamen in ane &e facile est: ut arine¬
rum fila texuntur. Sed cum inde uolie¬
imusexire: solidis uinculis it¬
ctimur. Piaustrum aut̃ plenim
oneratũq peccatis facilius inteli¬
gunt qui meminerint scriptũ in Taclari
impietatem sedere suꝑ talentum plumb
&e egyptios qui graui peccatoꝵ sarcina

Expanded text:
enim justus super terram qui faciat bonum, enim justus super terram qui faciat bonum, et aliquando non peccet ; sed qui longo funiculo peccata protraxerint. Unde et in Numeris legimus , vaccam rufam, cujus cinis expiatio populi est, non aliter immolari et offerri ad altare Domini, nisi quae terrena opera non fecerit, jugumque non traxerit, nec vinculis jugi Nabuchodonosor fuerit alligata. Et in hoc eodem propheta pro trahentes peccata sua, periere suspendio; putantes malum conscientiae praesenti morte finiri, et nihil esse post mortem. Quod autem juxta Hebraicum et omnes alios interpretes, appellantur funiculi vanitatis; hoc significat, quod facientibus peccatum facile texitur, et tam inane et facile est, ut aranearum fila texuntur: sed cum inde voluerimus exire, solidissimis vinculis nectimur. Plaustrum autem plenum oneratumque peccatis facilius intelligunt, qui meminerint scriptum in Zacharia, impietatem sedere super talentum plumbi : et Aegyptios qui gravi peccatorum sarcina
Abbreviated transcription (Latin):
at opus eius ut uideamus. & apppiet &
ueniat consilium scĩ isrł & sciemus illud.
Pro uinculo plaustri. corrigiam iugi uituli
siue uaccȩ septuaginta transtulerunt.
Qđ autem uincula dicantur esse peccata: ere¬
brius legimus. Equib illud est. Funibus
peccator suor unusquisq constringitur.
Et dñs arguens popłm delinquentem qui
peccatis peccata sociarat: fecit fla gellũ
de funiculis. ostendens eis quomodo donũ
dĩ fecissent speluncam latronum. & sedẽ
Orationis uertissent in domũ negotiati.¬
onis. Conuiua quoq cenȩ dominicȩ uestẽ
non habens miptialem: uinctuᷤ pedibus
ac manib eicit᷑ in tenebras exteriores.
Et dñs uenit ut his qui erant inuinculis
diceret ex ite. & qui uersabant᷑ in tenebris
reuelamini. Ipse enĩ soluit compeditos &e
illuminat cȩcos. quos ieremias uinctos
t̃rȩ nuncupat. Nec plangit eos qui pec¬
care coeꝑint statuq desierint. non est

Expanded text:
at opus ejus, ut videamus, et appropiet et at opus ejus, ut videamus, et appropiet et veniat consilium sancti Israel, et scimus illud. Pro vinculo plaustri, corrigiam jugi vitulae, sive vaccae, LXX transtulerunt. Quod autem vincula dicantur esse peccata, crebrius legimus. E quibus illud est: Funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur . Et Dominus arguens populum delinquentem, qui peccatis peccata sociarat, fecit flagellum de funiculis, ostendens eis quomodo domum Dei fecissent speluncam latronum , et sedem orationis vertissent in domum negotiationis . Conviva quoque coenae Dominicae, vestem non habens nuptialem, vinctus pedibus ac manibus ejicitur in tenebras exteriores . Et Dominus venit, ut his qui erant in vinculis diceret: Exite ; et qui versabantur in tenebris, revelamini . Ipse enim solvit compeditos, et illuminat caecos: quos Jeremias vinctos terrae nuncupat. Nec plangit eos qui peccare coeperint, 81 statimque desierint: non est
Abbreviated transcription (Latin):
male ꝑeant. & exaltata cedrus securi
dni succidatur: tunc qui fuerit de
agnorum numero non hedoꝵ. pascentur
in ȩccłiȩ pratis. & dicent. Dñs pascit me
& nichil michi deerit. Et quę a uideis de¬
serta sunt: uersa in ubertatem cõmedet
gentium popłs. Hȩc uixta tropologiam.
Cȩterũ ut ordinem cõpleamus hystoriȩ:
id ipsum aliis uerbis dr̃. de quo supra le.¬
gimus. Regionem ur̃ãm in conspectu ur̃o
alieni deuorant. & deserta est atq subuer.¬
sa a popłis externis. De toto enim orbe
congregata gentium multitudo habitat
inuidea. & eiectis priorib popłis ideo ex
parte cecitas facta est domui isrł. ut sub¬
intraret plenitudo gentiun. Pulchreq
stati. & ducti in captiuitatẽ quasi tauri.
de quib dñs dixerat. tauri pingues obse-¬
derunt me: ut loca tauror acciꝑent agni.
Ie qui trahitis iniquitatẽ in funiculis
uanitatis. & quasi uinculum plaustri
Ipeccatum. Qui dicitis. festinet & cito ueni¬

Expanded text:
male pereant, et exaltata cedrus securi male pereant, et exaltata cedrus securi Domini succidatur; tunc qui fuerint de agnorum numero, non haedorum, pascentur in Ecclesiae pratis, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit ; et quae a Judaeis deserta sunt, versa in ubertatem comedet gentium populus. Haec juxta tropologiam. Caeterum ut ordinem compleamus historiae, id ipsum aliis verbis dicitur, de quo supra legimus: Regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et deserta est atque subversa a populi sexternis . De toto enim orbe congregata gentium multitudo habitat in Judaea, et ejectis prioribus populis, ideo ex parte caecitas facta est domui Israel, ut subintraret plenitudo gentium . Pulchreque stati et ducti in captivitatem quasi tauri, de quibus Dominus dixerat: Tauri pingues obsederunt me, ut loca taurorum occuparent agni. Vae, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum. Qui dicitis: festinet et cito veni
Abbreviated transcription (Latin):
nomen tuum. Et. pat̾ iuste mundus te
non cognouit. Unde cauere debemꝰ ne pͣ¬
ueniamus iudicium dĩ. cuius iudicia ma¬
gna sunt &e in enarrabilia. & de quo apłi
loquit᷑. inscrutabilia uidicia eiꝰ &e inuesti¬
gabiles uiȩ eiꝰ. donec illuminet occulta
tenebrarum &e aꝑiat cogitationes cordi.¬
um. qui dic̃ in euangelio. Nolite iudicare
ut ñ udicemini. Cui sententiȩ congruens
paulus apłs pͣcipit. Tu quis es qui uidicas
alienũ seruum: Suo dño stat aut cadit.
Stabit aut̃. Potens est enĩ ds̃ statuere illũ.
Et pascentur agni iuata ordinẽ suum.
&e deserta inubertatẽ uersa aduenȩ cõme-¬
dent. Pro pascentib agnis iuxta ordinem
suum qđ in bonam partẽ accipit᷑: nescio
quid uolentes septuaginta transtulerunt.
pascentur direpti quasi tauri. ꝓ agnis
tauros intelligentes. & rursum ꝓ aduenis
int̃p̃tantes agnos. Quando aut̃ dñs
exaltatus fuerit in udicio. & sc̃s in sua
sanctificatus iusticia. ut mali ag ricolȩ

Expanded text:
nomen tuum ; et: Pater juste, mundus te non cognovit . Unde cavere debemus ne praeveniamus judicium Dei, cujus judicia magna sunt, et inenarrabilia, et de quo Apostolus loquitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius , donec illuminet occulta tenebrarum, et aperiat cogitationes cordium , qui dicit in Evangelio: Nolite judicare, ut non judicemini . Cui sententiae congruens Paulus apostolus praecepit: Tu quis es qui judicas alienum servum? suo Domino stat, aut cadit. Stabit autem: potens est enim Deus statuere illum . . Et pascentur agni juxta ordinem suum: 80 et deserta in ubertatem versa, advenae comedent. Pro pascentibus agnis juxta ordinem suum, quod in bonam partem accipitur, nescio quid volentes LXX transtulerunt, pascentur direpti quasi tauri; pro agnis tauros intelligentes, et rursum pro advenis interpretantes agnos. Quando autem Dominus exaltatus fuerit in judicio, et sanctus in sua sanctificatus justitia, ut mali agricolae
Abbreviated transcription (Latin):
est luxuria. & nudentur femora turpi.¬
tudinis nr̃e. & adulemur impiis ꝓmune:¬
rib. & iusticiam uisti ꝓinopia despiciamꝰ.
Qͦd & in epła iacobi prȩcipitur. ne honoran¬
tes impios diuites & despicientes scõs
pauꝑes : fiamus uidices iniquitatis.
Propter hoc sicut deuorat stipulã lin

Expanded text:
est luxuria , et nudetur femina turpiest luxuria , et nudetur femina turpitudinis nostrae, et adulemur impium pro muneribus, et justitiam justi pro inopia despiciamus. Quod et in Epistola Jacobi praecipitur, ne honorantes impios divites, et despicientes sanctos pauperes, fiamus judices iniquitatis. « Propter hoc sicut devo
Abbreviated transcription (Latin):
tio est: uerbi grã libidinis. auariciȩ. gulȩ.¬
& inuidiȩ. sicera aut̃ idest ebrietas omnes
inse uitioꝵ continet passiones. quas rectiꝰ
latino sermone ꝑturbationes possumus
dicere. qdđ statum mentis euertant. & ebri¬
os faciant nescire quid agant. Qui gͦ pos¬
sunt plurimũ: debent abstinere a uitus
& maxime ira quȩ furori ꝓxima est.:
ne quanto plus possunt. tanto ampliꝰ
subiectis noceant. Miscet sicerã. qui cum
ebrietate plenꝰ sit. ad decipiendos homi¬
nes umbras quasdam &e imagines simu.¬
lat se habere uirtutum. Qui iustifi¬
catis impium ꝓmunerib. & iuisticiã iusti
aufertis abeo. Et hec pars uitioꝵ est ui
neȩ quȩ ꝓ uius fecit labruscas. & expe.¬
Ctante dño ut faceret iudicium fecit
iniquitatẽ. iustificans impiũ ꝓmunerib
& non causas sed dona considerans. quȩ
excecant oculos etiam sapientium. Unde
cauendum est ne in ebriemur uino in quo

Expanded text:
tio est: verbi gratia, libidinis, avaritiae, gulae etio est: verbi gratia, libidinis, avaritiae, gulae et invidiae. Sicera autem, id est ebrietas, omnes in se vitiorum continet passioLatino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios faciant nescire quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines simulat se habere virtutum. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufertis ab eo. Et haec pars vitineae, quae pro uvis fecit labruscas, et exspectante Domino ut faceret judicium, fecit iniquitatem, justificans impium pro muneribus, et non causas, sed dona considerans, quae excaecant oculos, etiam sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Quib supra dixerat. ue qui consurgitis mane
adebrietatẽ sestandã & potandũ usq ad
uesꝑam ut uino estuetis: de his etiã nunc
loquitur qui potentes sunt adbibendum
uinum & uiri fortes ad miscendũ siceram.
qui in ebriati uino draconis & ueneno aspi¬
dum in sanabili. uirtutes dñi calũnaban-¬
tur. & ipsi ebru mebriabant popłos. ut
pari furore bachantes. aduersũ dñm con¬
clamarent. luxta tropologiã ante iam
diximꝰ. qđ sacerdotes ingressuri taberna.¬
culũ dĩ non debeant uinum bibere & sicerã.
quib nunc addimus. qͦd natareis quoq
prȩceptum sit qui se scĩficant dño ut uinũ
&e siceram &e omẽ qđ de uuis est ñ bibant
nec comedant. ne uuã quidẽ passam. &
acetũ ex uino. Sed & in ꝑuerbiis pͣcipit᷑.
Potentes qui iracundi sunt: uinũ ñbibant.
ne cum biberint obliuiscantur sapientię.
Int̾ uinũ & sicerã iuxta anagogen hoc esse
arbitror. qđ uinum una ẽ plurib ꝑ turba

Expanded text:
ibus supra dixerat: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis, de his etiam nunc loquitur: qui potentes sunt ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendum siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum sit, qui se sanctificant Domino, ut vinum et siceram, et omne quod de uvis est, non bibant, nec comedant, ne uvam quidem passam, et acetum ex vino . Sed et in Proverbiis praecipitur: Potentes qui iracundi sunt; vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Inter vinum et siceram juxta anagogen hoc esse arbitror, qu
Abbreviated transcription (Latin):
duntur peccatores ad puniendũ. Nos aut̃
yꝑbolice dictũ putemus. qđ ꝓmagnitudi¬
ne maloꝵ imminentiũ etiã montes cõmo.¬
ueantur. & cadauerib mortuoꝵ repleant᷑
om̃s plateȩ urbium. Hoc accidisse iudeis
post passionẽ dnĩ sub uespasiano &e adriano
nemo dubitat. Cumq hȩc facta sint: ñ est
auersus furor eiꝰ. sed adhuc manus eiꝰ exten¬
ta siue eixcelsa. quȩ habitum irascentis &
ꝑcutientis ostendit. Et notandũ in his õĩb
qđ non eis ex ꝓhret idolatriã. ñ alia pecca.¬
ta ꝓpt̃ que offenderint dm̃: sed quia ab

Expanded text:
duntur peccatores ad puniendum. Nos autem duntur peccatores ad puniendum. Nos autem hyperbolice dictum putamus, quod pro magnitudine malorum imminentium etiam montes commoveantur, et cadaveribus mortuorum repleantur omnes plateae urbium. Hoc accidisse Judaeis post passionem Domini sub Vespasiano et Adriano, nemo dubitat. Cumque haec facta sint, non est adversus furor ejus: sed adhuc manus ejus extenta, sive excelsa, quae habitum irascentis, et percutientis ostendit. Et notandum in his omnibus, quod non eis exprobret idololatriam, non alia peccata, propter quae offenderint Deum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
de quo in alio loco legimus. Dñe ne infil¬
rore tuo arguas me: neq in ira tua cor¬
ripias me. Et ieremias. Corripe inquit
rore. Furere aut̃ dñs dr̃. ñ quo huma¬
nis ꝑturbationib subiaceat. sed quons
qui delinquimus nͥ irascentẽ audierimꝰ
ad poenitentiã. nos aut̃ scđm duricil
ꝙ impoenitens cor nr̃m thesauritemꝰ nob̾
iram indie irȩ & reuelationis iuisti uidicii
Li Que sit aut̃ manus quȩ extenditur uel
eleuatur suꝑ popłm peccatoꝵ. iobloquitur
manifestius. Manus enĩ dñi tetigit me.
VInde diabolus sciens potentẽ manum dñĩ
& brachium quoduniuersis gentib reuela¬
tum est. dicit ad dnm. Mitte manũ tuã
& tange omĩa quȩ habet. nisi in faciẽ bene.¬
dicuntur. ut putent᷑ esse prȩterita. Quod
in psalmis cantatur. Dederunt incibum
meum fel: & insiti mea potauerunt me
&e conturbati sunt montes: montes quidã
putant contrarias fortitudines. siue eos
sp̃s qui mministerio dĩ sunt & quib tra¬

Expanded text:
de quo et in alio loco legimus: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Et Jeremias: Corripe nos, inquit, rore . Furere autem Dnis perturbationibus subjaceat, sed quo nos qui delinquimus nisi irascentem audierimus ad poenitentiam, nos autem secundum duritiam et impoenitens cor nostrum, thesaurizamus nobis iram in die irae et revelationis justi judiciiDei. Quae sit autem manus quae extenditur, vel elevatur super populum peccatorem, Job loquitur manifestius: Manus enim Domini tetigit me . Unde et diabolus sciens potentem manum Domini, et brachium quod universis gentibus revelatum est, dicit ad Dominum: Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet: nisi in faciem benedicuntur, ut putentur esse praeterita. Quod et in Psalmis canitur: Dederunt in cibum meum fel, et siti mea potaverunt me et conturbati sunt montes: montes quidam putant contrarias fortitudines; sive eos spiritus qui in ministerio Dei sunt, et quibus tra
Abbreviated transcription (Latin):
legem dñi exercituum. & sermonẽ scĩ
isrł blasphemauerunt. Propt̃ suꝑiores
causas suꝑbiȩ &e ebrietatis. &e auariciȩ.
quia ꝓuius attulerunt spinas. & foenũ
ligna. & stipulam. arsurosq uepres.
ideo radix maliciȩ eor redigetur infa¬
uillam. & omĩs flos & pulchritudo
diuitiarum & corporis. pulueri compa¬
rabitur. Non enim solum ista fecerunt.
sed his gradib ꝑuenerunt ad blasphe-¬
miam ut legem̃ dnĩ ñ recipent. & sermo.¬
nem scĩ isrł blasphemarent. de quib sua
legimꝰ. De syon egredietur lex & uerbum
dni de ierłm. Potest radix in malis cogita¬
tionib accipi. fructus aut̃ & germen in ni¬
lis oꝑib atq sermonib. ut quod in radus
latet monstret᷑ in germine. quȩ utraq dñ¬
incendio uorabunt᷑. Vnde &e apł̃s radicen
amaritudinis maloꝵ. sursũ loquit᷑ gerim¬
nantẽ.deo iratus est furor diũ in
popłm suũ. & extendit manũ suꝑ eũ &

Expanded text:
i Israel blasphemaverunt. Propter superiores causas superbiae, et ebrietatis, et avaritiae, quia pro uvis attulerunt spinas, et fenum, ligna, stipulam, arsurosque vepres; ideo radix malitiae eorum redigetur in favillam, et omnis flos et pulchritudo divitiarum et corporis pulveri comparabitur . Non enim solum ista fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam, ut legem Domini non reciperent, et sermonem Sancti Israel blasphemarent; de quibus supra legimus: De Sion egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Potest radix in malis cogitationibus accipi, fructus autem et germen in malis operibus atque sermonibus, ut quod in radice latet, monstretincendio vorabuntur. Unde et Apostolus , radicem amaritudinis malorum, sursum loquitur germinantem. 85 Ideo iratus est furor Domini in populum suum, et extendit manum suam super
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui seculi delitiis occupati. nec respici-¬
entes oꝑa dĩ captiui ducuntur in peccatũ.
& non habent scientiam dĩ. & iccirco fame
& sitiꝑeunt bonoꝵ oꝑum atq uirtutum.
& detrahentur in gehennã. ibiq ȩt̃nis cru¬
ciatib deputati. potentiam & suꝑbiam
miseria cernent &e humilitate mutari.
Et exaltabitur dñs exercituũ inuidicio.
de ds̃ sanctꝰ sanctificabit᷑ in iusticia. Cum
captiuus ductus fuerit popłs quia non
habuit scientiam. & interierit fame. & siti
exaruerit. & dilatauerit infernus animã
suã. & descenderint fortes atq sullimes
gloriosiq in ꝑfundum. & incuruatꝰ fuerit

Expanded text:
eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicieos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Dei, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei: et idcirco fame et siti pereunt bonorum operum atque virtutum, et detrahentur in gehennam, ibique aeternis cruciatibus deputati, potentiam et superbiam miseria cernent et humilitate mutari. Et exaltabitur Dominus exercituum in judicio: et Deus sanctus sanctificabitur in justitia. Cum captivus ductus fuerit populus, quia non habuit scientiam, et interierit fame, et siti exaruerit, et dilataverit infernus animam suam: et descenderint fortes atque sublimes glorios
Abbreviated transcription (Latin):
pati sunt. opus dñi respicere noluerunt.
nec oꝑa manuum eiꝰ contemplati sunt:
ꝓptea ducti sunt in captiuitatẽ quia non
habuerunt scientiã filii dĩ. dicente ipso
adeos. Nec me scitis. nec qui me misit.
Et inipsa captiuitate fame ꝑierunt & aru¬
ert siti. unde inferus & mors dilatauit
animã suã. & aꝑuit os suum. absq ullo
numero & satietate deuorauit in ꝑpetuũ
puniendos. ita ut principes & popłs & sui¬
limes gloriosiq t̾rȩ uideȩ descenderint
adeum. Et humiliabitur om̃is suꝑbia.
& oculi sullimium depͥment᷑ intelligen¬
rat. Inferus aut̃ animam habere dicitur.
non quo animal sit iuxta errorẽ quorun¬
dam. sed quo uerbis humanȩ consuetudi¬
nis rerum insensibiliũ exprimamꝰ affectũ.
qđ in satiabilis sit & nunquã mortuoꝵ
multitudine compleat᷑. quomodo in ma-¬
& neomenias iudeoꝵ. odisse loquitur
animam suã. Quicquid de popło diximꝰ
udeorum. tropologice referri potest ad

Expanded text:
pati, opus Domini respicere noluerunt, pati, opus Domini respicere noluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me misit , et in ipsa captivitate fame perierunt, ac aruerunt siti. Unde infernus et mors dilatavit animam suam, et aperuit os suum, et absque ullo numero, et satietate devoravit in perpetuum puniendos: ita ut principes et populus, et sublimes gloriosique terrae Judae descenderent ad eum, et humiliaretur omnis superbia, et oculi sublimium deprimerentur, intelligenrat. Infernus autem animam habere dicitur, non quod animal sit, juxta errorem quorumdam; sed quod verbis humanae consuetudinis, rerum insensibilium exprimamus affectum, quod insatiabilis sit, et numquam mortuorum multitudine compleatur. Quomodo et Neomenias Judaeorum odisse loquitur animam suam . Quidquid de populo diximus Judaeorum, tropologice referri potest ad
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicum. Non in pane solo uiuit
dĩ. Et. Quicunq biberit ex aqua quam
ego dedero ei: non sitiet in ȩternum.
Et in psalmo dicitur. Suꝑaquas refectionis
educ auit me. Unde & dñs non uult esuri¬
entes in heremo dimittere ne lassentur &
corriunt. e int̾ficiantur fame. Et de iusto
uiro dr̃ luuenis fui &e senui. & ñ uidiuistũ
lerelictum nec semen eius querens. panem
Quida hoc qđ dr. captiuus ductus est popłs
iis quia non habuit scientiam. & nobiles eiꝰ
interierunt fame. & multitudo eius siti
exaruit: generaliter de inferis & gehen¬
na inter p̾tari uolunt. in qua puniet᷑ omĩs
qui dĩ non habuerit scientiã.
D ropterea dilatauit infernus animam
suam. & aꝑuit os suum absq ullo t̾̃mino
mes gloriosiq eiꝰ ad eum. Et incuruabit᷑
hono & humiliabit᷑ uir: & oculi sullimi¬
um depͥment᷑. Qui surre uerun¬
xerunt
mane ad sectandum sicer¬
& ꝓmanserunt in ebrieta. te usque
ad uesꝑam & uoluptate ac delitiis occu-¬

Expanded text:
udiam, Non in pane solo vivit audiam, Qui biberit de aqua, quam ego dedero ei, non sitiet in aetEt in psalmo dicitur: Super aquas refectionis educavit me . Unde et Dominus non vult esurientes in eremo dimittere, ne lassentur; et corruant, et interficiantur fame . Et de justo viro dicitur: Juvenis fui, et senui, et non vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens paneductus est populus meus, quia non habuit scientiam: et nobiles ejus interierunt fame, et multitudo ejus siti exaruit, generaliter de inferis, et gehenna interpretari volunt, in qua punietur omnis qui Dei non habuerit scientiam. Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suummes gloriosique ejus ad eum. Et incurvabitur homo, et humiliabitur vir, et oculi sublimium deprimentur. Qui surrexerunt mane ad sectandam sicerpermanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptate ac deliciis occu
Abbreviated transcription (Latin):
daturũ ꝑieremiam dñs pollicetur dicus
ecce dies uenient dicit dñs. & feriam do.¬
mui isrł &e domui uida foedus nouum.
ñ scđm pactum qđ pepigi cum patrib ur
in die quando app̃hendi manum eori
ut educerẽ eos de t̾ra egẏpti. & sermoni
scĩ isrł blasphemauerunt dicentes. dens
nium habet. & samaritanꝰ est. &. nonns
hic est fabri filius: iccirco iratꝰ est fu
dñi in popło suo qui prius iratꝰ fuerat
contra principes &e potentes qui sapientis
erant in oculis suis. & iustificauerunt
flammȩ exusserat. ut potentes potenter
tormenta paterent᷑. Et extendit manũ
suã aduersũ eũ quẽ uocat popłm suũ en

Expanded text:
r Jeremiam Dominus pollicetur, dicens: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et feriam domui Israel, et domui Juda foedus novum, non secundum pactum quod pepigi cum patribus vestris, in die quando apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti . Et sermonem Sancti Israel blasphemarunt, dicentes: Dnium habet, et Samaritanus est ; et: Nonne hic est filius fabri ? Idcirco iratus est furor Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis suis, et justificaverunt flammae exusserat, ut potentes potenter tormenta paterentur. Et extendit manum suam adversum eum, quem vocat populum suum: eo
Abbreviated transcription (Latin):
unt cogitationes male. homicidia. adult̾us
fornicationes. furta. falsa testimonia. blis¬
phemiȩ. & reliqua. infelicissimi aut̃ sunt
qui de mane usq aduesꝑam ebrietate. guls
&e diuersis uoluptatib occupati. non intelli¬
gunt inse oꝑa dni. nec considerant cur crra
sint. Propterea captiuuis ductus est
uopłs m̃s quia non habuit scientiã. & no¬
biles eius interier̃t fame. & multitudoed
siti exaruit. Hȩc iuxta litterã accidisse
popło iuideoꝵ sub uespasiano & tito Roma¬
nis principib. tam greca quam latina
narrat historia. Qđ quidẽ & sp̃ualiter
hodieq patiuntur. sustinentes ñ famem
panis neq sitim aquae. sed famẽ audiend
sermonem dĩ. quia nec respe.xerunt opis
dñi. nec considerauerunt oꝑa manuum
eius. neq habuerunt eius scientiam. qui
semꝑ locutus est ꝑ ꝓpħ as. Unde & in psal.¬

Expanded text:
unt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae , et reliqua. Infelicissimi autem sunt qui de mane usque ad vesperam ebrietate, gula et diversis voluptatibus occupati, non intelligunt in se opera Domini, nec considerant cur creati sunt. Propterea ductus estus meus, quia non habuit scientiam: et nobiles ejus interierunt fame, et multitudo ejus siti exaruit. Haec juxta litteram accidisse populo Judaeorum sub Vespasiano et Tito Romanis principibus, tam Graeca quam Latina narrat historia. Quod quidem et spiritualiter hodie quoque patiuntur, sustinentes non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi sermonis Dei: quia nec respexerunt opus Domini, nec consideraverunt opera manuum ejus, neque habuerunt ejus scientiam, qui semper locutus est per Prophetas . Unde et in Psal
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate dnĩ om̃s oꝑantes iniquitatẽ. Et in
alio loco. Ad uesꝑum demorabit᷑ fletus ꝙ
admatutinũ lȩticia. Et cętera his sinulia
Consurgimus aut̃ de mane. quando uitia
relinquimꝰ inpuericia. & dicere possumis
Peccata iuuentutis meȩ & ignorantiȩ. ne me¬
mineris. Ortoq nobis sole iusticiȩ fugant᷑
tenebrȩ. & statim int̾ficimꝰ om̃s cogitation
quȩ ad peccata nos ꝓuocant. & de eiuitate¬

Expanded text:
tem ; et in alio loco: Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia, et caetera his similia. Consurgimus autem de mane, quando vitia relinquimus in pueritia, et dicere possumus: Peccata juventutis meae et ignorantiae ne memineris . Ortoque nobis sole justitiae, fugantur tenebrae, et statim interficimus omnes cogitationes, quae ad peccata nos
Abbreviated transcription (Latin):
quando egredimur puericiã &ẽ ad rationalẽ
uenimus ȩtatem. mane inscripturis intel.¬
ligatur: multa testimonia docere poterin
De quib exempli causa pauca ponenda suit
Mane mittebam ꝓpħas. Et. Mane exaudies
orationem meam. mane assistam tibi & uio

Expanded text:
quando egredimur pueritiam, et ad rationalem quando egredimur pueritiam, et ad rationalem venimus aetatem, mane in Scripturis intelligatur, multa testimonia docere nos poterunt: de quibus exempli causa ponenda sunt pauca: Mane mittebam Prophetas; et: Mane exaudies orationem meam. Mane assitam tibi, et videbo ;
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa manuum eiꝰ. de quib legimꝰ. Uerbo
dni celi firmati sunt: & sp̃u oris eiꝰ omnis¬
uirtus eoꝵ. Potest uxta altiorem intelli.¬
gentiam omĩs animȩ ꝑturbatio ebrietas
appellari. quȩ concipitur de uino furoris
draconum. & de ueneno aspidum insanabili.
qđ nonnulli bibunt abadolescentia usq
insenectutem. hoc est de mane usq adues¬
ꝑam. Alii uͦ hora t̾cia. sexrta uel nona & un¬
decima suscitantur de conuiuto. & dr̃ ad
eos. Exꝑgiscimini. qui ebri estis a uino. Suꝑ
hoc uinum & suꝑhuiuscemodi uuas &
uineas. pluit dñs suphur & ignẽ a dño
Et quicunq ex earum uino biberit. estuat
atq comburit᷑. Requirit citharã & psal.¬
teriũ cuius reꝑtor est uibal de cainstir¬
pe generatꝰ. nec audit dñm dicentẽ ad
a aron. Uinum &e sicerã non bibetis tu &
fili i tui quando ingrediemini tabernacũ¬
lũ testimonii. aut accedetis ad altare.
Has cytharas & liras timpanũq & tibias

Expanded text:
opera manuum ejus, de quibus legimus: Verbo opera manuum ejus, de quibus legimus: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris eis. Potest juxta altiorem intelligentiam omnis animae perturbatio ebrietas appellari, quae concipitur de vino furoris draconum, et de veneno aspidum insanabili:  nonnulli bibunt ab adolescentia usque ad senectutem, hoc est, de mane usque ad vesperam . Alii vero hora tertia, sexta, vel nona, et undecima suscitantur de convivio, et dicitur ad eos: Expergiscimini qui ebrii 77 estis a vino. Super hoc vinum, et super hujuscemodi uvas ac vineas pluit Dominus sulphur et ignem a Domino: et quicumque ex earum vino biberit, aestuat atque comburitur. Requirit citharam et psalterium, cujus repertor est Jubal, de Cain stirpe generatus , nec audit Dominum dicentem ad Aaron: Vinum et siceram non bibetis tu et filii tui, quando ingredimini in tabernaculum testimonii, aut accedetis ad altare . Has citharas, et lyras, tympanumque, et tibias
Abbreviated transcription (Latin):
Ipanum. & tibia. & uinũ in coniuuus ur̃is.
Sce opus dñi non respicitis. nec oꝑa manuũ
Ieiꝰ consideratis. P roebrietate quã aquila
ipsum hebraicum posuerunt sicera: quod
omnem significat potionem quȩ in ebriare
potest. & statum mentis euertere. Arguit¬
aut̃ uxta consequentiam coeptȩ explanati¬
onis agricolas uineȩ. qui imminente ste.¬
rilitatẽ & uicino incendio quo uepres &
spinȩ sunt comburendȩ. luxuriȩ se & uo¬
luptatib tradiderunt non solũ inuescendo
& bibendo. sed in aurium quoq oblectatio¬
ne & indiuersis musicȩ artis generibus.
Qui cum ista faciant: opus dni non respiciunt.
nec considerant quȩ uentura sint. Ab utam̃
hoc testimonio aduersum principes eccłiȩ.
qui de mane consurgunt ad sectandum
siceram &e bibendum usq ad uesꝑam. de
quib in alio loco dr̃. Ue tibi ciuitas cuius
rex iuuenis. & principes tuimane come¬¬
dunt. qui delituis occupati excreaturis
non intelligunt creatorẽ. nec considerant

Expanded text:
panum, et libia, vinum in conviviis vestris: et opus Domini non respicitis, nec opera manuum ejus consideratis. Pro ebrietate, quam Aquila ipsum Hebraicum posuerunt SICERAM , quod omnem significat potionem, quae inebriare potest, et statum mentis eautem juxta consequentiam coeptae explanationis agricolas vineae, qui imminente sterilitate, et vicino incendio, quo vepres et spinae sunt comburendae, luxuriae se et voluptatibus tradiderunt: non solum in vescendo et bibendo; sed in aurium quoque oblectatione, et in diversis musicae artis generibus. Qui cum ista faciunt, opus Domini non respiciunt, nec considerant quae ventura sint. Abutamur hoc testimonio adversum principes Ecclesiae, qui de mane consurgunt ad sectandam siceram, et bibendum usque ad vesperam: de quibus in alio loco dicitur: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis est, et principes tui mane comedunt . Qui deliciis occupati, ex creaturis non intelligunt Creatorem, nec considerant
Abbreviated transcription (Latin):
uoce simili spinas int̾p̃tati sunt. Si ergo
saith in pręsenti loco spinȩ dicuntur iux.¬
ta aquilam & theodotionẽ: septuaginta
respondeant quomodo supra busim non
labruscas sed spinas transtulerunt
Et nubib mandabo ne pluant suꝑimbrẽ.
Istȩ sunt nubes quas eduxit ds̃ abextremo
terrȩ. de quib &e inpsalterio legimus.
Ueritas tua usq ad nubes. Hȩ nubes qm̃¬

Expanded text:
voce simili spinas interpretati sunt. Si ergo voce simili spinas interpretati sunt. Si ergo Saith in praesenti loco spinae dicuntur juxta Aquilam et Theodotionem et LXX, respondeant quomodo supra Busim non labruscas, sed spinas transtulerunt. Et nubibus mandabo ne pluant super eam imbrem. Istae sunt nubes quas eduxit Dominus ab extremo terrae, de quibus et in psalmo legimus: Veritas tua usque ad nubes . Hae nubes, q