comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiendi operis boni: quanto magis uos aberrore ꝑnicioso.
in quouobis in imiciestis trahendi estis. & perducendi adueritatẽ
uel cognoscendam ueleligendam s Non solum ut honorem salu¬
briter habeatis sed &iam nepessime pereatis : Dicis dm̃
dedisse liberum arbitrium. ideo non debere cogi hominem
adbonum quare ergo illi dequibus supradixi coguntur adbonũ
atetende ergo quod considerare nonuis: Ideo uoluntas bona miseri¬
corditer impenditur ut mala uoluntas hominis dirigatur :
Namquis nescict nec damnari hominem nisi morito malȩuolun¬
tatis. nec liberari nisibonam habuerit uoluntatem: Non tam̃
ideo qui diliguntur malaesuae uoluniati imp̃une & crudeliter
ꝑmittendi sunt Sedubi potestas datur. & amalo prohibendi.
& adbonum cogendisunt : Nam siuoluntas mala semper
suae ꝑ mittenda est libertati quare israhelitȩ recus antes
& murmurantes tamduris flagellis amalo prohibebantur.

Expanded text:
suscipiendi operis boni; quanto magis uos ab errore pernicioso, suscipiendi operis boni; quanto magis uos ab errore pernicioso, in quo uobis inimici estis, trahendi estis et perducendi ad ueritatem uel cognoscendam uel eligendam, non solum ut honorem salubriter habeatis, sed etiam ne pessime pereatis! dicis deum dedisse liberum arbitrium, ideo non debere cogi hominem nec ad bonum. quare ergo illi, de quibus supra dixi, coguntur ad bonum? adtende ergo, quod considerare non uis. ideo uoluntas bona misericorditer inpenditur, ut mala uoluntas hominis dirigatur. nam quis nesciat nec damnari hominem nisi merito malae uoluntatis nec liberari, nisi bonam habuerit uoluntatem? non tamen ideo, qui diliguntur, malae suae uoluntati impune et crudeliter permittendi sunt, sed, ubi potestas datur, et a malo prohibendi et ad bonum cogendi. Nam si uoluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Israhelitae recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur
Abbreviated transcription (Latin):
i possis uidere dolorem cordis mei. & sollicitudinem pros alute
tuac fortasse misereris animae tuae placens dõ. in audiendo
uerbo non nr̃o sedipsius: Nec eius scripturas sic in memoriatua
figeres ut contraeas corclicuderes : displic& tibi quia traheris
ad salutem. cumtam multos nr̃os ad ꝑnitem traxeritis:
quidenim uolumus nisite comprehendi & praesentari & seruari
nepereas: quod autem aliquantum in corpore lesuses. Ipse tbi fecisti
quiumento tibi mox ad moto utinoluisti. & te ad terram grauiter
collisisti : Namutiq alius quiad ductus est tecum collegatuus
ilesus uenit. quia taclia sibi ipse non fecit: Sed neque hoc
putifatibi fieri debuisse. quia neminem estimaes cogendum esse
adbonum: Attende quidapłs dixerit: Qui epis copatum deside¬
rat. bonum opus concupiscit: Et tamen tammulti ut episcopatũ
suscipiant tenentur inuiti perducuntur includuntur custo di¬
untur patiuntur  tantaquȩ nolunt. donec eis assit uoluntis

Expanded text:
Si posses uidere dolorem cordis mei et sollicitudinem pro salute tua, fortasse miserereris animae tuae placens deo in audiendo uerbo non nostro sed ipsius nec eius scripturas sic in memoria tua figeres, ut contra eas cor clauderes. displicet tibi, quia traheris ad salutem, cum tam multos nostros ad perniciem traxeritis. quid enim uolumus, nisi te comprehendi et praesentari et seruari, ne pereas? quod autem aliquantum in corpore laesus es, ipse tibi fecisti, qui iumento tibi mox admoto uti noluisti et te ad terram grauiter conlisisti. nam utique alius, qui adductus est tecum, collega tuus inlaesus uenit, quia talia sibi ipse non fecit. Sed neque hoc putas tibi fieri debuisse, quia neminem aestimas cogendum esse ad bonum. adtende, quid apostolus dixerit: Qui episcopatum desiderat, bonum opus concupiscit, et tamen tam multi, ut episcopatum suscipiant, tenentur inuiti, perducuntur, includuntur, custodiuntur, patiuntur tanta, quae nolunt, donec eis adsit uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
futuras quȩ morientium non sunt futurȩ uidicandi sunt uoluntates:
quomododicuntur negare liberum uoluntatis arbitrium. qui con¬
fitentur omnem hominem quisquis suo corde credit indm̃ non nisi
sua libera credere uoluntate : cum potius illi oppugnent arbitriũ

Expanded text:
futuras, quae monentium non sunt futurae. iudicandi sunt uoluntates. futuras, quae monentium non sunt futurae. iudicandi sunt uoluntates. Quo modo dicuntur negare liberum uoluntatis arbitrium. qui confitentur omnem hominem, quisquis suo corde credit in deum, non nisi sua libera credere uoluntate, cum potius illi oppugnent arbitriu
Abbreviated transcription (Latin):
que accipit beneficium qui rapitur nemalitia: inut & intellectum
eius quia & proipsa malitia cui fossitan iinminenti subtractus est
poenas luit nec gaudendum est deis quos infiderecta & uita bona
nouimus eẽ defuntos nesecundum aliqua scelera iudicentur quȩ
fuerant siuiuerent fortasse facturi nec dolendi uel de testandi sunt
hiquiuitam istam in infidelitate acperditis moribus finierunt
quia foste suuuerent acturi fuerant pęnitentiam pie que uicturi
& secundum ista sunt iudicandi : totus que ille : Demosta litate
libergloriosissimi cypriani reprobandus & abiciendus est in quo
tota cius intentio est ut sciamus bonis fidelib: gratulandum ẽẽ
mosientibus quõ uitȩ huius temptationibus auferuntur. deinceps
in beatissima securitate mansuri. sed quo hoc falsum non est & sine
dubitatione felices sunt mostui qui in dño moriuntur ridendus
& execrcandus est error quoputatur quod homines secundum suas

Expanded text:
que accipit beneficium, qui rapitur, ne malitia mutet intellectum que accipit beneficium, qui rapitur, ne malitia mutet intellectum eius. quia et pro ipsa malitia, cui forsitan imminenti subtractus est, poenas luit, nec gaudendum est de his, quos in fide recta et uita bona nouimus esse defunctos. ne secundum aliqua scelera iudicentur, quae fuerant, si uiuerent, fortasse facturi, nec dolendi uel detestandi sunt hi, qui uitam istam in infidquia forte, si viverent, acturi fuerant poenitentiam, pieque victuri, et secundum ista sunt judicandi: totusque ille de Mortalita te liber gloriosissimi tota eius intentio est, ut sciamus bonis fidelibus gratulandum esse morientibus, quoniam uitae huius temptationibus auferuntur deinceps in beatissima securitate mansuri. sed quoniam hoc falsum non est et sine dubitatione felices sunt mortui, qui in domino moriuntur, ridendas t execrandus est error, quo putatur, quod homines secundum suas
Abbreviated transcription (Latin):
ficium non perseueraturo conferre. ut rapiatur excorpore
nem alitia mut& intellectum illius : non enim recipio homo
seubonum seumalum nisi secđm ea quȩ percorpus gessit non secun¬
dum ea quȩ sidiutius uiuer& gesturus suit : quo mododicitur prop¬
terea quibusdam nondari quibusdam morituris paruulis dĩgratia
dari quibusdam quia corum futuras prȩuid& uoluntates quas
habituriessent : siuiuerent cum secundum ea quȩ percorpus gessit
non sccundum ea quȩ gesturus cã sidiutius suiss& in corpore unus¬
quisque recipiat si ueb onum siuemalum sicut a postolus definiuut.
quod secundum futuras uoluntates suas homines iudicantur
quas habituri fuissent dicuntur. sid uitius tenerentur in carne:
cum dicat scriptura felices mostui qui in dño mosiuntur.
Quorum sine dubio cesta & secura felicitas non est si& ea que noneger̃
sed acturi fuerant si && eis hȩc uita płolixior iudicabitds̃ nullum¬

Expanded text:
ficium non perseueraturo conferre, ut rapiatur ex corpore, ficium non perseueraturo conferre, ut rapiatur ex corpore, ne malitia mutet intellectum illius? non enim recipiet homo seu bonum seu malum nisi secundum ea, quae per corpus gessit, non secundum ea, quae, si diutius uiueret. gesturus fuit. Quo modo dicitur propterea quibusdam non dari. quibusdam morituris paruulis dei gratia dari, quia eorum futuras praeuidet uoluntates. quas habituri essent, si uiuerent. cum secundum ea, quae per corpus gessit, non secundum ea, quae gesturus esset, si diutius fuisset in corpore, unusquisque recipiat siue bonum sine malum, sicut apostolus definiuit? quo modo secundum futuras uoluntates suas homines iudicantur, quas habituri fuisse dicuntur, si diutius tenerentur in carne, cum dicat scriptura: Felices mortui, qui in domino moriuntur? quorum sine dubio certa et secura felicitas non est, si et ea, quae non egerunt, sed acturi fuerant, si esset eis haec uita prolixior, iudicabit deus. nullum
Abbreviated transcription (Latin):
legipossunt ut tamen huic a pestissime ueritati in quauidemus
tam multos uolentibus hominibus. sed dõ nolente saluos nonfieri
contraria eẽ non possint: quomodo ut detur gratia diuina.
uoluntas meretur humana si eis quibus datur gratuita mise¬
ricordia datur ut uera sit gratia ÷ quo modo in hac remerita pen¬
santur uoluntatis humanȩ quando quidem illis quibus gratia
ista nondatur nullo plerum que merito nulla uoluntate distantib:
sedunam cumeis quibus datur habentibus causã iusto ta men
iudiciodĩ nondatur : non enim est iniquitas apuddm̃ ut intelle¬
gant quibus datur qua gratis eis deur quando iuste utiq: non
dar&ur qm̃ similem habentibus causam iuste nondatur: quo mo¬
do non gratiȩ dĩ est non solum credendi uoluntas ab initio uerum
&iam pers euerandi usque infinem. cumfinis ipse uitȩ huius non
in hominis sed indi sit potestate. & possit utiq: ds̃ &iam hoo bene¬

Expanded text:
legi possunt, ut tamen huic apertissimae ueritati, in qua uidemus legi possunt, ut tamen huic apertissimae ueritati, in qua uidemus tam multos uolentibus hominibus sed deo nolente saluos non fieri. contraria esse non possint. Quo modo, ut detur gratia diuina, uoluntas meretur humana. si eis, quibus datur, gratuita misericordia- datur, ut uera sit gratia? quo modo in hac re merita pensantur uoluntatis humanae, quando quidem illis, quibus gratia ista non datur, nullo plerumque merito nulla uoluntate distantibus sed unam cum eis, quibus datur, habentibus causam iusto tamen iudicio dei non datur — non enim est iniquitas apud deum —, ut intellegant, quibus datur, quam gratis eis detur, quando iuste utique non daretur, quoniam similem habentibus causam iuste non datur? Quo modo non gratiae dei est non solum credendi uoluntas ab initio uerum etiam perseuerandi usque in finem, cum finis ipse uitae huius non in hominis sed in dei sit potestate et possit utique deus etiam hoc bene
Abbreviated transcription (Latin):
& aliquando cupientibus festinanibus que parentibus
ministris quoq: uolentibus ac paratis dõ nolente non d&ur.
cum repente ante quam d&ur expirat proquo ut acciper&
currebatur: undemanifestum est eos qui huic resistunt tam
prespicuȩ ueritati. non intellegere omnino qualo cutione sit¬
dictum quod omnes hominer uult ds̃ saluos fieri cumtam mul¬
ti saliui nonfiant: non quia ipsi. sed qui ads̃ non uult. quod sine
ulla caliginem anifestatur in paruulis: sed nicut illud quod dictũ
est omnes in xp̃o uiui ficabuntur . cumtam mult a&erna
moste puniantur ideo dictum est quia om̃s quicumque uitam
a&ernam percipiunt non percipiunt nis inxp̃o : Ita quod dictũ
est. om nes homines uultds̃ saluos fieri. cum tam multos nolit
saluos fieri idedictum est quia om̃s quis aluifiunt nisi tipso
uolente non fiunt : &siquo alio modo illa uerba a postolica intel¬

Expanded text:
et aliquando cupientibus festinantibusque parentibus et aliquando cupientibus festinantibusque parentibus ministris quoque uolentibus ac paratis deo nolente non detur, -cum repente, antequam detur, expirat, pro quo, ut acciperet, currebatur? unde manifestum est eos, qui huic resistunt tam perspicuae ueritati, non intellegere omnino; qua locutione sdictum, quod omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multi salui non fiant, non quia ipsi sed quia deus non uult, quod sine ulla caligine manifestatur in paruulis. sed sicut illud, quod dictum est: Omnes in Christo uiuificabuntur, cum tam multi aeterna morte puniantur, ideo dictum est, quia omnes, quicumque uitam aeternam percipiunt, non percipiunt nisi in Christo, ita, quod dictum est: Omnes homines uult deus saluos fieri, cum tam multos nolit saluos fieri. ideo dictum est, quia omnes, qui salui fiunt, nisi ipso uolente non fiunt, et, si quo alio modo illa uerba apostolica intel
Abbreviated transcription (Latin):
ram quomodo uoluntatis humanȩ meritum sequitur gratiat
cum deur & paruulis qui hoc nondum possunt uelle seu nolle:
quomodo gratiam uel in maioribus dicunt precedere
merita uoluntatis. si gratia utuera sit gratia non secundũ
merita nra datur: quam sententiam catholicam pelagius
ipse sic timuit ut eos quidicunt gratiam dĩ secundum
merita nostradari sine dubitatione damnar& nea catholi¬
cis iudicibus damnaretur: Quomodo dicitur gratiadĩ
innatura eẽ liberi arbitrii. uel in lege atquẽ doctrina cum
& istam sententiam pelagius ipsedamnauerit. proculdubio
confitens gratiam dĩ ad singulos actus dari eis utiq: quiiam
ro utunturarbitrio: Quomodicitur omnes hominesea
fuis se accep¬
turos si non illi quibus nondatur em
suauolunta¬
te respuerent. qm̃ ds̃ uult omnes homines
saluos fieri
cum multis non d&ur paruulis. & sincilla
plerique moriantur. qui non habent contrariam uoluntatem

Expanded text:
ram, quo modo uoluntatis humanae meritum sequitur gratia, ram, quo modo uoluntatis humanae meritum sequitur gratia, cum detur et paruulis, qui hoc nondum possunt uelle seu nolle? quo modo gratiam uel in maioribus dicuntur praecedere merita uoluntatis, si gratia, ut uera sit gratia, non secundum merita nostra datur? quam sententiam catholicam Pelagius ipse sic timuit, ut eos, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari, sine dubitatione damnaret, ne a catholicis iudicibus damnaretur. quo modo dicitur gratia dei in natura esse liberi arbitrii uel in lege atque doctrina, cum et istam sententiam Pelagius ipse damnauerit procul dubio confitens gratiam dei ad singulos actus dari eis utique, qui iam libero utuntur arbitrio? Quo modo dicitur omnes homines eam fuisse accepturos si non illi, quibus non datur, eam sua uoluntate respuerent, quoniam deus uult omnes homines saluos fieri. cum multis non detur paruulis et sine illa plerique moriantur, qui non habent contrariam uoluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ri fuerant iudicantur : Scimus felices eẽ mostuos. quiin dño
moriuntur: nec adeos pestinere . quicquid acturi: fuerant :
sitem pore diuturniore uixissent : scimus eos quicorde proprio
credunt in dñm: sua id facere uoluntate aclibero arbitrio:
Scimus pro eis quinolunt credere nosquiiamcredimus recta fide
agere. cumdm̃ oramus ut uelint : sscimus pro
eis quiexillis
me ut puto. in his quȩ scire nosdixi : non
fidem catholicam pestinent commemorare uolusse : sed ea
tantum : quȩ adistam quȩ in ternos agitur dedĩ gratia quȩstionẽ
utrum prȩcedat hȩc gratia. an subsequatur hominis uoluntem:
hocest ut planus ideloquar. utrum ideo nobis d&ur qui a uolumus
anperipsam dẽ &iam hocefficiat ut uelimus: siergo istas duodecim
nonura citer agerem nisi dĩ gratia fier& ut teneres : quȩ tibi
tenenti. nulld̃ omnino reman& nobiscum dehac questione
cestamen : ut enum eadem duodecim breui expositione percur¬

Expanded text:
ri fuerant, iudicantor. Scimus felices esse mortuos, qui in domino ri fuerant, iudicantor. Scimus felices esse mortuos, qui in domino moriuntur, nec ad eos pertinere, quicquid acturi fuerant, si tempore diuturniore uixissent. Scimus eos, qui corde proprio credunt in dominum, sua id facere uoScimus pro eis qui nolunt credere, nos qui jam credimus, recta fide agere, cum Deum oramus ut velint.--12o Scimus pro eis qui ex illis e. Recognoscis me, ut puto, in his, quae scire nos dixi, nonfidem catholicam pertinent, commemorare noluisse sed ea ae ad istam, quae inter nos agitur, de dei gratia quaestionem, utrum praecedat haec gratia, an subsequatur hominis uoluntatem, hoc est, ut planius id eloquar. utrum ideo nobis detur, quia uolumus, an per ipsam deus etiam hoc efficiat, ut uelimus. si ergo istas duodecim non ueraciter agerem, nisi dei gratia fieret, ut teneres. quae tibi tenenti nullum omnino remanet nobiscum de huc quaestione certamen. Ut enim eadem duodecim breui expositione percur
Abbreviated transcription (Latin):
&iam paruulos secundum ea quȩ percorpus gesserunt rece¬
turos uel bonum uelmadum : gesserunt aut nonperseipsos. sed
percos quibus pro illis respondentibus : & renuntia rediabolo
dicuntur & credere indm̃ : unde & in numero fidelium ompu¬
tantur pertinentes adsententiã dñi dicentis: qui crediderit
& baptiratus fucrit saluusert: propter quod &illis qui hoc
sacramentum non accipit᷑: contigit quod sequitur : Qui aũt̃
non crediderit condem ꝓnabitur : Vnde &ipsi sicut dixi sinilla
parua a&a temoriuntur : utiq secundum ea quȩ percor pus ges¬
serunt id est tempore quo in corpore suerunt . quando percorda
& ora gestantium crediderunt: uel non crediderunt. quando
baptitati uel non baptizati sunt : Quando carnem xp̃i man¬
ducarunt uel non manducarunt : quando sanguinem
biberunt uel non biberunt : secundum hec ergo quȩpercor¬
pus gesserunt . non secundum ea quȩsidiu hic iuiuerent gestũ¬

Expanded text:
etiam paruulos secundum ea, quae per corpus gesserunt, recepetiam paruulos secundum ea, quae per corpus gesserunt, recepturos uel bonum uel malum. gesserunt autem non per se ipsos sed per eos, quibus pro illis respondentibus ot renuntiare diabolo dicuntur et credere in deum. unde et in numero fidelium computantur pertinentes ad sententiam domini dicentis: Qui crediderit  baptizatus fuerit, saluus erit. propter quod et illis, qui hoc sacramentum non accipiunt, contingit, quod sequitur: Qui autem non crediderit, condemnabitur. unde et ipsi, sicut dixi, si in ilia parua aetate moriuntur, utique secundum ea, quae per corpus gesserunt, id est tempore, quo in corpore fnerunt, quando per corda et ora gestantium crediderunt uel non crediderunt, quando baptizati uel non baptizati sunt, quando carnem Christi manducarunt uel non manducarunt, quando sanguinem biberunt uel non biberunt, secundum haec ergo, quae per corpus gesserunt, non secundum ea, quae, si diu hic uiuerent. gestu
Abbreviated transcription (Latin):
in huns uitȩ uenire miserias : sed tamen secđm adam carna liter
natos. contagium mortis antiquȩ prima natiuitate con¬
trahere: nec liberaria supplicio mostis a &ernȩ. quod trahit
exuno in omnes transiens iusta damnationis si pergratiam
renas catur in xp̃oscimus gratiam dĩ. nec paruulis nec maiori¬
bus secundum merita nr̃a dariscimus. maioribus ad singulos actusda¬
ri: scimus non omnibus hominibus dari : & quibus datur. non solũ
secundum merita operum nondari sed nec scđm merita uolunta¬
tis eorum quibus datur quod maxime appar& in paruulis :¬
sscimus eis quibus datur. miseri cordiadĩ gratuita dari: Scimus su¬
eis quibus nondatur. iusto iudiciodĩ non dari: sscimus. quod
som̃s astabumus ante tribunal xp̃i. ut ferat unus quis que
secundum ea quȩ percorpus gessit: non secundum ea quȩsi
diutius uiuer& gesturus fuit si uebonum siuem alum: Scimus

Expanded text:
in huius uitae uenire miserias, sed tamen secundum Adam carnaliter in huius uitae uenire miserias, sed tamen secundum Adam carnaliter natos contagium mortis antiquae prima natiuitate contrahere nec liberari a supplicio mortis aeternae, quod trahit ex uno in omnes transiens iusta damnatio, nisi per gratiam renascantur in Christo. Scimus gratiam dei nec paruulis nec maioribus secundum merita nostra dari. Scimus maioribus ad singulos actus dari. Scimus non omnibus hominibus dari et, quibus datur, non solum secundum merita operum non dari sed nec secundum merita uoluntatis eorum, quibus datur, quod maxime apparet in paruulis. Scimus eis, quibus datur, misericordia dei gratuita dari. Scimus eis. quibus non datur, iusto indicio dei non dari. Scimus. quod omnes adstabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea, quae per corpus gessit, non secundum ea, quae, si diutius uiueret, gesturus fuit, siue bonum siue malum. Scimus
Abbreviated transcription (Latin):
tur hic uiuere doneccadant cumpossint rapide hac uita nemali
tia muta& i intellectũ eorum. quod desco in matura a&ate defunc¬
to scriptum est in libro sapientiȩ quȩrat quisq: ut potuerit: & si
inuen̾it pr&erhano quȩ ame reddita est aliam probabilem
rationem arectȩ fide regula non recedens. teneat eam : & ego
cumillo sime non latuerit uerum tamen in quod peruenimus
in eo ambulemus donec nobis ds̃ reuel& siquid aliter sapimus
sicut a postolicis litteris ad monemur : peruenimus aũt in ea
quȩ ad fidem ueram &catholicam pestinere firmis simȩ scimus
in quibus ita nobis ambulandum est adiuuante illo atq miseran¬
te cuidicimus deduc medne inuiatua & ambulabo inuerita¬
te tua ut ab eis nullo modo deuiemus : qm̃ ergo propiciox p̃o
xp̃i ani catholici sumus: scimus non dumnatos. nihilegis se
inuita propriaboni seu mali: nec secundum merita prioris
alicuius uitȩ . quam nullam propriam singuli habere potuer :

Expanded text:
tur hic uiutur hic uiutia mutet intellectum eorum, quod de sancto immatura aetate defuncto scriptum est in libro Sapientiae ; quaerat quisque ut potuerit, et si invenerit praeter hanc quae a me reddita est, aliam probabilem rationem, a rectae fidei regula non recedens, teneat eam, et ego cum illo, si me non latuerit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus donec nobis Deus revelet, si quid aliter sapimus, sicut apostolicis Litteris admonemur . Pervenimus autem in ea quae ad fidem veram et catholicam pertinere firmissime scimus, in quibus ita nobis ambulandum est adiuuante illo atque miserante, cui dicimus: Deduc me, domine. in uia tua et ambulabo in ueritate tua, ut ab eis nullo modo deuiemus. Quoniam ergo propitio Christo Christiani catholici sumus: Scimus nondum natos nihil egisse in uita propria boni seu mali nec secundum merita prioris alicuius uitae, quam nullam propriam singuli habere potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Et plerumque proeis oramus. quicum legant uel audianthno lunt
credere : sed oramus. ut uoluntas corrigatur. doc trina consentia¬
tur. natur& sanetur : iam uero ut perseuerentin eo quod ẽe cocper
&iam proseipsis orant fideles : Itile est quippe omnibus uł puene
omnibus. propter humilitatem saluberrimam ut quales futuri sit
scire non possint: ad hocdicitur. qui uideturstare. uideat neca¬
dat: propter huius timoris utilitatem. nere generati & pieuiuee
incipientes tam quam securi altasapiamus : quidam non pers eue¬
raturi perseueraturudĩ permissione uel prouisione acdispositio¬
ne miscentur : quibus cadentibus territi. cumtimore & tremore
gradia muruiam iustam. donec ex hac uita quȩ temptatio est suꝑ
terram transeamus ad aliam ubiiam nonsit elatio comprimenrda
nec contra eius suggestiones tenptationes que luctandum: sed
xp̃iana tamen accipiant adtempus hanc gratiam. & demittax¬

Expanded text:
et plerumque pro eis oramus, qui. cum legant uel audiant, nolunt et plerumque pro eis oramus, qui. cum legant uel audiant, nolunt credere —, sed oramus, ut uoluntas corrigatur. doctrinae consentiatur, natura sanetur. Iam uero, ut perseuerent in eo, quod esse coeperunt. etiam pro se ipsis orant fideles. utile est quippe omnibus uel paene omnibus propter humilitatem saluberrimam, ut, quales futuri sint, scire non possint. ad hoc dicitur: Qui uidetur stare, uideat ne cadat. propter huius timoris utilitatem, ne regenerati et pie uiuere incipientes tamquam securi alta sapiamus, quidam non perseueraturi perseueraturis dei permissione uel prouisione ac dispositione miscentur, quibus cadentibus territi cum timore et tremore gradiamur uiam iustam. donec ex hac uita. quae temptatio est super terram, transeamus ad aliam, ubi iam non sit elatio comprimenda nec contra eius suggestiones temptationesque luctandum......e Christiana tamen accipiant ad tempus hanc gratiam et dimittan
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse dñs iħs. credentes a non credentibus: id est abirȩ musericor
diȩ discernens : Nemo inquit uenit adme. nisi fuerit eidatum
a patre meo : & utiq: ut hocdicer&. in eius doctrina fuerant
scandalizati discipuli eius. qui eum postea non sunt secuti :
Nonergo gratiamdicamus eẽ doctrinam sed agnoscamus gratiã
quȩ facit prodesse doctrinam : quȩ gratia sidesiti uidemus &iam
obeẽ doctrinam : propterea ds̃ . ut om̃a futura opera sua in prȩ¬
destinatione prȩsciuerit : sic illa disposuit. ut quosdam noncre¬
dentes ad fidem suam orationes credentium proeis exaudiendo
conuestat : underefutentur. & si ille est eis propitius corrigantur
quiputant gratiam dĩ esse naturam liberi arbitrii cumquanas¬
cimur. aut gratiam dĩ eẽ doctrinam quam uis utilem quȩ per
linguas & litteras prȩdicatur: non enim hoc oramus proinfide¬
libus ut fateorum natura. id est ut homines sint: aut ut doc¬
trina eis prȩdic&ur. quam inalosuo audiunt si non credunt :

Expanded text:
 ipse dominus Iesus credentes a non credentibus, id est ab irae uasis uasa misericordiae discernens: Nemo, inquit, uenit ad me. nisi fuerit ei datum a patre meo: et utique, ut hoc diceret, in eius doctrina fuerant scandalizati discipuli eius. qui eum postea non sunt secuti. non ergo gratiam dicamus esse doctrinam, sed agnoscamus gratiam, quae facit prodesse doctrinam, quae gratia si desit, uidemus etiam obesse doctrinam. Propterea deus, ut omnia futura opera sua in praedestinatione praesciuerit, sic illa disposuit. ut quosdam non credentes ad fidem suam orationes credentium pro eis exaudiendo conuertat, unde refutentur et, si ille est eis propitius, corrigantur, qui putant gratiam dei esse naturam liberi arbitrii, cum qua nascimur, aut gratiam dei esse doctrinam quamuis utilem, quae per linguas et litteras praedicatur. non enim hoc oramus pro infidelibus, ut fiat eorum natura, id est ut homines sint aut ut doctrina eis praedicetur, quam malo suo audiunt, si non credunt —
Abbreviated transcription (Latin):
& regnat in imicus qui primo di timore de in caritate pellendus ẽ :
Debemus itaq tanto auidius appetere apertissimam & euiden¬
tissimam cognitionem ueritatis. quanto nos uidemus in caritate
proficere & in eius simplicitate corhabere mundatum quia¬
in ipso interiore oculo uidetur uerittes: Beati enim mund.¬
cordes inquit quia ipsidm̃ uidebunt: ut in caritate radicati
& fundati praeuale amus conprebendere cumomnib scĩs quaesit
latitudo & longitudo & altitudo & profundum, Scire &icm
suꝑ eminentem scientiam caritictis xp̃i ut impleamur inomnẽ
plenitudinem dĩ. & post ista cum in uisibili hoste certamina
qm̃ uolentib: &amantib: iugum xp̃i lene est & sarcina eius
leuis. coronam uictoriae mereamur :

Expanded text:
 regnat inimicus, qui primo dei timore, deinde caritate pellendus est.  regnat inimicus, qui primo dei timore, deinde caritate pellendus est. debemus itaque tanto auidius adpetere apertissimam et euidentissimam cognitionem ueritatis, quanto nos uidemus in caritate proficere et eius simplicitate cor habere mundatum, quia ipso interiore oculo uidetur ueritas — beati enim mundcorde, inquit, quia ipsi deum uidebunt — ut in caritate radicati et fundati praeualeamus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo et longitudo et altitudo et profundum, scire etiam supereminentem scientiam caritatis Christi, ut inpleamur in omnem plenitudinem dei et post ista cum inuisibili hoste certamina, quoniam uolentibus et amantibus iugum Christi lene est et sarcina eius leuis, coronam uictoriae mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipsedicit apłs : oport& corruptibile
hoc induese
incorruptionem. & mortale hoc induere
immor¬
tiditatem: Cum enim hoc factum fucrit.
lam nonerit
caro & sunguis sed caeleste corpus : quod
promitut cumdicit: neque nubent neque
uxores
ducent. sed erunt aequales angelis dĩ: Non enimiam
hominib: sed dõ uiuent cum aequales angelis facti fuerint :
immutabitur Ergo caro & sanguis & fet corpus caeleste
& angelicum mortui enim resurgent in corrupti. & nos im¬
mutabimur: ut & illuꝰ uerum sit quod resurget curo :
Et cum paruuli sumus maiorum &b: non cadp&amus. sed nutrimentis
saluberrimis crescamus in xp̃o accedentib: bonis morib: &xp̃iana
iustitia inqua est carias dĩ & proximi perfectio & firmata
ut unusquisq nostrum dediabolo intmico & angelis eius triũph&
insem& ipso in xp̃o quem induit. qui per fecta caritis. nec cupi¬
ditatem hab& saeculi nectimorem saeculi. Id est nec cupiditatẽ

Expanded text:
quod ipse dicit Apostolus, Oportet corruptibile quod ipse dicit Apostolus, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem; cum enim hoc factum fuerit, iam non erit caro et sanguis, sed caelepromittit, cum dicit: neque n ubent neque uxores ducent, sed erunt aequales angelis dei. non enim iam hominibus, sed deo uiuent, cum aequales angelis facti fuerint. inmutabitur ergo caro et sanguis et fiet corpus caeleste et angelicum; et mortui enim resurgent incorrupti, et nos inmutabimur, ut et illud uerum sit, quod resurget caro, et, cum paruuli sumus, maiorum cibos non adpetamus, sed nutrimentis saluberrimis crescamus in Christo accedentibus bonis moribus et christiana iustitia, in qua est caritas dei et proximi perfecta et firmata, ut unusquisque nostrum de diabolo inimico et angelis eius triumphet in semet ipso in Christo, quem induit, quia perfecta caritas nec cupiditatem habet saeculi nec timorem saeculi, id est nec cupiditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
quimane oriebatur cadere meruerunt : Inec eos audiamus
quinegant ec desiamdĩ omnia peccata posse dimittere:
Itaq miseri dum in petro p&ram non intellegunt : & nolunt
credere datas ecđȩ claues regnicaelorum ipsieas demanib
amiserunt: Isti sunt quiuiduus sinubserintꝰ . tamquam adulteras
damnant & super doctrinam a postolicam seprȩdicant esse
mundiores qui nomen suum siuellent agnoscere munda nosse
potius quam mundos uocarent. Nolentes enim si pec cauerint
corrigi nihil aliud elegerunt nisi cum hocmundo damnari
Nam quib: ueniam peccatorum negant non eos aliqua sanitate
custodiunt sed egris subtrahunt medicnam. & uiduassuas
uri cogunt quas nubere non ꝑmittunt: Non enim prudentiores
habendi sunt quam paulus a postolus quiait malo eas nubere
quam uri : Nec eos audiamus qui carnis resurrectionem
futũram negant. & commemorant quod ait apostolus pauł.
caro & sanguis regnumdĩ non possidebunt : Non intellegentes

Expanded text:
qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Nec eos audiamus, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Nec eos audiamus, qui negant ecclesiam dei omnia peccata posse dimittere. itaque miseri, dum in Petro petram non intellegunt et nolunt credere datas ecclesiae claues regni caelorum, ipsi eas de manibus amiserunt. isti sunt, qui uiduas, si nupserint, tamquam adulteras damnant et super doctrinam apostolicam se praedicant esse mundiores: qui nomen suum si uellent agnoscere, mundanos se potius quam mundos uocarent. nolentes enim, si peccauerint, corrigi, nihil aliud elegerunt nisi cum hoc mundo damnari. nam quibus ueniam peccatorum negant, non eos aliqua sanitate custodiunt, sed aegris subtrahunt medicinam; et uiduas suas uri cogunt, quas nubere non permittunt. non enim prudentiores habendi sunt quam Paulus apostolus, qui ait: malo eas nubere quam uri. Nec eos aufuturam negant, et commemorant quod ait apostolus Paulus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt; non intelligentes
Abbreviated transcription (Latin):
a passione reuocass&. & cumaurem serui gladio praecidiss&
& cum ipsum dnm̃ ter negass&. & cum insimulationem
postea suprestitiosam lapsus ess&. & uideamus ueniam esse
concessam: eumque correctum atq firmatum. usq: ad dominicȩ
passionis gloriam peruenisse : Itaq post persecutionem
quaeper arrianos hereticos facta est. acpostea quam pax
quam quidem catholica in dñoten& : &iam a principibus
saeculi redditcest. ep̃i quiperfidiae arrianorum in illa
persecutio¬
ne consenserant: multi correcti redire
incatho¬
licam delegerunt: damnantes siue quod
credi¬
derant. siue quod se credidisse simulaue¬
rant
ho ecclesia catholica materno recepit
sinu:
tam quam petrum post fletum negationis
pergalli cantum ad monitum : attam quam eundem post prauã
simulationem . pauliuoce correctum : hanc illi matris caritatẽ
suꝑbae accipientes &impie reprehendentes: quia petro
post galli cantum surgenti non gratulati sunt. cum lucifero

Expanded text:
a passione reuocasset et cum aurem serui gladio praecidisset a passione reuocasset et cum aurem serui gladio praecidisset et cum ipsum dominum ter negasset et cum in simulationem postea superstitiosam lapsus esset, uideamus ueniam esse concessam eumque correctum atque firmatum usque ad dominicae passionis gloriam peruenisse. itaque post persecutionem, quae per Arrianos haereticos facta erat, posteaquam pax, quam quidem catholica in domino tenet, etiam a principibus saeculi reddita est, episcopi, qui perfidiae Arrianorum in illa persecutione consenserant, multi correcti redire in catholicam delegerunt, damnantes siue quod crediderant siue quod se credisse simulauerant. hos ecclesia catholica materno recepit sinu, tamquam Petrum post fletum negationis per galli cantum admonitum aut tamquam eundem post prauam simulationem Pauli uoce correctum. hanc illi matris caritatem superbe accipientes et inpie reprehendentes, quia Petro post galli cantum surgenti non gratulati sunt, cum lucifero,
Abbreviated transcription (Latin):
tate: Aꝑtissime a postolus docet̃ : quod cum luciferiani
intellegunt. & non rebaptitant non in probamus. sed qđ
&iam ipsi praccidi aradice uoluerunt: Quis nondeta es tandũ
esse cognoscat. Etideom axime quiac hoceis displicuit in ecđũ
catholica. quoduere catholicae sc̃itatis est: Nusquã enim
tamuigere debent uiscera misericordiȩ quamin catholica
ecde suc: ut tamquam uera mater nec peccantib: filiis
superbe insultet. nec correcus difficile ignos cat:
Non enim sinecccusa : inter omnes a postolos huius ecclesiȩ
catholice persanam sustin& p&rus: huic enim ecclesiae
claues regnicaelorum date sunt . cum petro date sunt¬
& cumei dicitur : ad om̃s dicitur. amas me pasce oues meris:
Deb& ergo ecclesic catholica correctis & pietate firmatis
filiis libenter ignoscere: cum ipsi petro personam eius ges¬
tanti. & cum in maritetubass& &cum dnm̃ carnaliter

Expanded text:
tate, apertissime apostolus docet. quod cum Luciferiani tate, apertissime apostolus docet. quod cum Luciferiani intellegunt et non rebaptizant, non inprobamus; sed quod autem etiam ipsi praecidi a radice uoluerunt, quis non detestandum esse cognoscat? et ideo maxime, quia hoc eis displicuit in ecclesia catholica, quod uere catholicae sanctitatis est. nusquam enim tam uigere debent uiscera misericordiae quam in catholica ecclesia, ut tamquam uera mater nec peccantibus filiis superbe insultet nec correctis difficile ignoscat. non enim sine causa inter omnes apostolos huius ecclesiae catholicae personam sustinet Petrus; huic enim ecclesiae claues regni caelorum datae sunt, cum Petro datae sunt. et cum ei dicitur, ad omnes dicitur: amas me? pasce oues meas. debet ergo ecclesia catholica correctis et pietate firmatis filiis libenter ignoscere, cum ipsi Petro personam eius gestanti, et cum in mari titubasset et cum dominum carnaliter
Abbreviated transcription (Latin):
sieclesiam diligerent. siliberiessent. siurem dexterã
in tegram retinerent. nec eos audiamus. quiquam uis neminẽ
rebaptirent praeciderunt setamen ab unitate & luciferiani
magis dici quam catholici maluerunt: In eo enim quodin¬
tellegunt baptis maxp̃i non esse repetendum recte faciunt
sentiunt enim sacramentum scĩ lauacrinus quam quã eẽ
nisi excatholica ecclesico : sed eam formam secum habere
sarmenta praecisa . quam in ipsam uitȩm ante quam
praeciderentur acciperant : Hi sunt enim dequibus
a postolus dicit: habentes speciem pietatis uirtutem
autem eius ab negantes : Est enim magna uirtus pietats
pax &linitas quia unus est ds̃: hanc illi nonhabent . qui a prȩ¬
cisi ab unitate sunt : Itaq siqui ex ipsis ad catholicam ueniunt.
noniterant speuiem pietatiͥs quam habent sed accipiunt
uirtutem pietatis quam non habent : Nam & amputatos
ramos denuo posse inseri sinonpermanserint in increduli¬

Expanded text:
si ecclesiam diligerent, si liberi essent, si aurem dexteram si ecclesiam diligerent, si liberi essent, si aurem dexteram -integram retinerent. Nec eos audiamus, qui quamuis neminem rebaptizent, praeciderunt se tamen ab unitate et Luciferiani magis dici quam catholici maluerunt. in eo enim, quod intellegunt baptisma Christi non esse repetendum, recte faciunt. sentiunt enim sacramentum sancti lauacri nusquam esse nisi ex catholica ecclesia, sed eam formam secum habere sarmenta praecisa, quam in ipsa uite, antequam praeciderentur, acceperant. hi sunt enim, de quibus apostolus dicit: habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes; est enim magna uirtus pietatis pax et unitas, quia unus est deus. hanc illi non habent, quia praecisi ab unitate sunt. itaque, si qui ex ipsis ad catholicam ueniunt, non iterant speciem pietatis, quam habent, sed accipiunt uirtutem pietatis, quam non habent. nam et amputatos ramos denuo posse inseri, si non permanserint in increduli
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiam latissime peruagatam. & audire sinistrũ
humanȩ inflationis errorem. sed tamen cum dñs
in cuangelio dicat cumperom̃s gentes euangelium
fuerit praedicatum tuncfinem esse futurum.:
quomodo istidicunt quodiam cetere omnos gentes cecider̃
afide & in sola donati parte remansit ecclesia. cumma¬
nifestum sit e& quo isti pars abunitaete praecisa est.
Non nullas gentes posteco credidisse. & adhuc esse aliquas
quae nondum crediderunt: Quibus cotidie non cessatur
euangelium praedicari quis non miretur esse aliquem
qui se xp̃ianum diciuelit. & aduer sum xp̃i gloriam tanta
impietate rapiatur ut audeat dicere om̃s populos gentiũ
quimodo adhuc accedunt ec desiedĩ. & indĩ filium festi¬
nanter credunt in aniter facere. quia non eos aliquis
donatistac baptizat. Sine dubio ista execrarentur homines
& eossine dilatatione relinquerent sixpm̃ quacrerent

Expanded text:
ecclesiam latissime peruagatam, sed audire sinistrum ecclesiam latissime peruagatam, sed audire sinistrum humanae inflationis errorem. sed tamen, cum dominus in euangelio dicat, cum per omnes gentes euangelium fuerit praedicatum, tunc finem esse futurum, quomodo isti dicunt, quod iam ceterae omnes gentes ceciderunt a fide et in sola Donati parte remansit ecclesia, cum manifestum sit, ex quo ista pars ab unitate praecisa est, nonnullas gentes postea credidisse et adhuc esse aliquas, quae nondum crediderunt, quibus cotidie non cessatur euangelium praedicari? quis non miretur esse aliquem, qui se christianum dici uelit et aduersus Christi gloriam tanta inpietate rapiatur, ut audeat dicere omnes populos gentium, qui modo adhuc accedunt ecclesiae dei et in dei filium festinanter credunt, inaniter facere, quia non eos aliquis donatista baptizat? sine dubio ista exsecrarentur homines et eos sine dilatione relinquerent, si Christum quaererent,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc apłs p&rus non suꝑbia succ. sed quamuis carnali
tamen amore dñi fecerssnt. itaq ad monitus recondit
gladium: Iste autem necuictus hocfecit. siquidem cum ep̃o
caeciliano causam cum diceret audientib: epis copis
romȩ quo:ipse petiuerat nihileorum quae in tenderat
potuit probare & sicremansit inscis mate ut suo
gladio morerotur: populus autem ipsius quando ñ audit
proph&as & euangelium inquib: a pertissime scriptum ẽ
ecclesiam xp̃i ꝑ omnes gentes esse diffusam. & audit schis¬
maticos nondĩ gloriam quaerentes sed suam. satis signifi¬
cat seruum secẽ non liberum. & aurem dexteram
sehabere praecisam p&rus enim errans in amoredm̃
seruo non libero. aurem dexteram praecidit. & quosig¬
nificateos quigludio schismatis feriuntur & seruos eẽ¬
carnalium desideriorum nondum eductos in libertatem
sp̃s sc̃i utiam non confidant in homine & non audire
quod dextrum est id est dñi gloriam percatholi cam

Expanded text:
tunc apostolus Petrus non superbia sua, sed quamuis carnali, tunc apostolus Petrus non superbia sua, sed quamuis carnali, tamen amore domini fecerat. itaque admonitus recondit gladium; iste autem nec uictus hoc fecit, siquidem cum episcopo Caeciliano causam cum diceret audientibus episcopis Romae, quos ipse petiuerat, nihil eorum quae intenderat potuit probare; et sic remansit in schismate, ut suo gladio moreretur. populus autem iProphetas et Evangelium, in quibus apertissime scriptum est Ecclesiam Christi per omnes gentes esse diffusam, et audit schismaticos, non Dei gloriam quaerentes, sed suam, satis significat servum se esse, non liberum, et aurem dexteram se habere praecisam. Petrus enim errans in amore Domini, servo, non libero, aurem dexteram praecidit. Ex quo significat, eos qui glcarnalium desideriorum, nondum eductos in libertatem spiritus sancti, ut iam non confidant in homine, et non audire quod dextrum est, id est domini gloriam per catholicam
Abbreviated transcription (Latin):
antequam ess& pars donati. sed postero totamȩclesiam
perisse & in sola donati parte reliquias eius remansisse
contendunt: Olinguam suꝑbam &nefariam nec siuere
uiuerent ut uel interse pacem postea custodirent:
Nunc autem non attendunt iamin ipso donato conpletũ
fuisse quod dictum ẽ in quamensura mensi fueritis.
in ea remitietur uobis: Si cut enim xpm̃ diuide re
conatus est. sic ipse asuis cotudiana concisione diuidit᷑.
Ad hocpertin& &iam illud quoddñs dicit. quienim
gladio percusserit. gladiomorietur: Cladius enim
illo loco siquidem in malo positus est : Discordiosam
linguam significat. quiatunc ille infelix ecclesiam
percussit sed non occidit. non autem dixit dñs. qui oc¬
ciderit gladio. gladio morietur. sed quigladio usus
fuerit inquid gladiomorietur: Ergo ille percussit
eccłum lingua litigiosa quanunc ipse conciditur.
ut omnino dispereat atquemoriatur. Et tamen illud

Expanded text:
antequam esset pars Donati, sed postea totam ecclesiam antequam esset pars Donati, sed postea totam ecclesiam perisse et in sola Donati parte reliquias eius remansisse contendunt. o linguam superbam et nefariam ! nec si uere sic uiuerent, ut uel inter se pacem postea custodirent. nunc autem non adtendunt iam in ipso Donato completum fuisse, quod dictum est: in qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis. sicut enim Christum diuidere conatus est, sic ipse a suis cotidiana concisione diuiditur. ad hoc etiam pertinet illud, quod dominus dicit: qui enim gladio percusserit, gladio morietur. gladius enim illo loco, siquidem in malo positus est, discordiosam linguam significat, qua tunc ille infelix ecclesiam percussit, sed non occidit. non enim dixit dominus: qui occiderit gladio, gladio morietur, sed qui gladio usus fuerit, inquit, gladio morietur. ergo ille percussit ecclesiam lingua litigiosa, qua nunc ipse conciditur, ut omnino dispereat atque moriatur. et tamen illud
Abbreviated transcription (Latin):
linguis namdiuersae nationes quae tunc aderant
unus quisq: audientium suam linguam intellegebant.
sedisti homines decipiunt eos quine glegentes in catholicã
fidem &ipsam fidem suam quae inscripturis manifestata ẽ:
Nolunt discere : & quod est grauius & multum dolendum
cum incatholica neglegenter uersentur . her&icis aurẽ
diligenter ac commodant: Nec eos audiamus qui  sancts¬
simcm ecdesicm quaeuna catholiaacest negant perorbẽ
esse diffusam sed in sola africa hocest in parte donati
pollere arbitrantur utacsurdi sunt aduersus proph& am
dicentem filius m̃s estu. egͥo hodie genuite. postula ame
& d a botibi gentes hereditatemtucm. & possessionem tuã
terminos terrae. & alia multa siue in ueteris. siue in noui
testamenti libris quae scripia sunt ut aꝑtissime delarent
ecdesiam xp̃i ꝑ orbem terrae esse difusam :
Quod cumeis obicimus dicunt iamista omniae fuisse completia.

Expanded text:
linguis. nam diuersae nationes, quae tunc aderant, linguis. nam diuersae nationes, quae tunc aderant, unusquisque 1 audientium suam linguam intellegebant. sed isti homines decipiunt eos, qui neglegentes catholicam fidem et ipsam fidem suam, quae in scripturis manifesta est, nolunt discere et, quod est grauius et multum dolendum, cum in catholica neglegenter uersentur, haereticis aurem diligenter accommodant. Nec eos audiamus, qui sanctam ecclesiam, quae una catholica est, negant per orbem esse diffusam, sed in sola Africa, hoc est in parte Donati pollere arbitrantur. ita surdi sunt aduersus prophetam dicentem: filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, et alia multa, siue in ueteris siue in noui testamenti libris quae scripta sunt, ut apertissime declarent ecclesiam Christi per orbem terrae esse diffusam. quod cum eis obicimus, dicunt iam ista omnia fuisse conpleta,
Abbreviated transcription (Latin):
daminetus est i praescientiadi quenouit quidinmineat
non credentib⁊ n eceos audiamus quidicunt spm̃ scm̃ quem
in euangelio dñs promisit discipulis Aut in paulo a postolo
uenisse aut in matino & pris cilla sicut cacta friges dicunt
aut innestio quomanite uel manicheo sicut manicheidicunt
tamen caeci sunt isti ut scripturas manifestas nomintellegant
aut tam neglegentes salutis suae. ut omnino nonlegant
quisenim cum legerit non in telleg&. uel in euangelio quod
post dñi resurrectionem scriptum ẽ dicente dno : Egomitto
promissa patris mei inuos. uos autem sed &e hic inciuitate
quousq: induamini uirtute ab alto : Et in actb: apostoloꝵ̃
postecquam dñs adis cipulorum oculis abscessit in caelũ.
decem dieb: ꝑ actis. diepente costes non adtendunt
a pertissime uenisse spm̃ scm̃. & cumessent illi inciuitate
sicut eos ante monuerat impleuisse illos itc cut loquerentur

Expanded text:
damnatus est praescientia dei, qui nouit, quid inmineat damnatus est praescientia dei, qui nouit, quid inmineat non credentibus. Nec eos audiamus, qui dicunt spiritum sanctum, quem in euangelio dominus promisit discipulis, aut in Paulo apostolo uenisse aut in Montano et Priscilla, sicut Cataphryges dicunt, aut in nescio quo Manete uel Manichaeo, sicut Manichaei dicunt. tam enim caeci sunt isti, ut scripturas manifestas non intellegant, aut tam neglegentes salutis suae, ut omnino non legant. quis enim, cum legerit, non intelleget uel in euangelio quod post domini resurrectionem scriptum est dicente domino: ego mitto promissa patris mei in uos; uos autem sedete hic in ciuitate, quousque induamini uirtutem ab alto? et in Actibus apostolorum, posteaquam dominus a discipulorum oculis abscessit in caelum, decem diebus peractis die pentecostes non adtendunt apertissime uenisse spiritum sanctum; et cum essent illi in ciuitate, sicut eos ante monuerat, inpleuisse illos, ita ut loquerentur
Abbreviated transcription (Latin):
faturus erat quasi iam feciss& loquutus est: Siergocum
audimus qui credit irxp̃ m. non ueni& iniudicium intelle¬
gamus quicȩ nonueni & ad damnationem : dicitur enim iudiciũ
prodamnatione sicut diait apłs : qui n on manducat :mandu¬
cantem non uidic&: Idest inonde illo male &x istim&. Et dñsdicit:
Nolite uidicare neiudic&ur de uobis : non enimtollit nobis
intellegentiam iudiandi cum & proph& adicat: siuere
iustitiam diligitis. recta iudicate filii hominum: Etipsedns
dicat : nolite iudicare personaliter. sediustum iudicium
iudicate. Sedillo loco ubiu&at uidicare : illied admon&
nedamnemus aliquem cuius uel cogitationobis noncꝑtic est
uel nescimus qualis postea sit futurus Sic ergo cumdixit
aduidicium non ueni& hocdixit quia nonueni& ad damnationẽ
qui autem non credit i amiudicatus ẽ : Hoc dixit quia iam

Expanded text:
ertissime facturus erat, quasi iam fecisset, locutus est? sic ergo cum ertissime facturus erat, quasi iam fecisset, locutus est? sic ergo cum audimus: qui credit in Christum, non ueniet in iudicium, intellegamus, quia non ueniet ad damnationem. dicitur enim iudicium pro damnatione, sicut dicit apostolus: qui non manducat, manducantem non iudicet, id est, non de illo mala existimet. et dominus dicit: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. non enim tollit nobis intellegentiam iudicandi, cum et propheta dicat: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum, et ipse dominus dicat: nolite iudicare personaliter, sed iustum iudicium iudicate. sed illo loco, ubi uetat iudicare, illud admonet, ne damnemus aliquem, cuius uel cogitatio nobis non aperta est uel nescimus, qualis postea sit futurus. sic ergo cum dixit: ad iudicium non ueniet, hoc dixit, quia non ueniet ad damnationem; qui autem non credit, iam iudicatus est, hoc dixit, quia iam