comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spectat. ¶Reꝵ finis ht cͥmen ⁊ oẽ decus. U̾bi pͥncipiũ finẽ circũspite uerbi.
qͣr dici ꝯsueuit. E uolat emissuz semel ire nocabile u̾bũ. fuñ ĩ dubiis melius
Ait tulius dicens E ene p̃cipiũt q uetant quicꝙͣ agẽ q̃ dubites equũ an
iniqũ sit. EEꝗtas eĩ ꝑse lutet. dubitatio aũt siqͥficationẽ ꝯtinet ĩ intie. ⁊
alius diẽ Si quid dubitas ne feceris. aĩ eĩ inditio qd̾ neꝗatũ fuerit
Redictis notat ⁊ dilligent cognitis suꝑ hac sillaba quis. se ꝗtͦ uidere
pͥmis utrũ an nerũ. an falsũ sait eĩ yͣ. sorat. Ante oĩa opa tua u̾bũ
met hoc testante ꝗ dixit ¶Ego sun uia ⁊ ueritas ⁊ uita. sSi ergo loqui
debes ueritatẽ oĩmõ dicas. mẽdatio doloso penitus fugato.Aĩt eiz salamẽ
ꝗesce m̃tati siue ate plate siue tibi oblate. ⁊ ẽt̃ cassiodorus dix̃. Pes¬
sima ꝯsuetudo ẽ despicere ueritatẽ. et Intellige ueritatẽ puram. ĩ quã

Expanded text:
spectat. Rerum finis habet crimen et omne decus. Verbi principium, finem circumspice verbi, Quare dici consuevit: « Evolat emissum semel irrevocabile verbum ». Unde in dubiis melius ait Tullius dicens: « Bene precipiunt qui vetant quicquam agere quod dubites equum an iniquum sit. Equitas enim per se lucet, dubitatio autem significationem continet iniurie ». Et alius dixit: « Si quid dubitas ne feceris. Animi enim iudicio quod negatum fuerit redictis notatis diligenterque cognitis super hac sillaba « quis », sequitur videre primis utrum verum an falsum. 3 Ait enim Jesus Sirac: «Ante omnia opera tua verbum met hoc testante, 5 cum dicit: «Ego sum via, veritasdebes, veritatem omnimodo dicas, mendacio doloso penitus fugato. Ait enim Salomonquiesce veritati sive a te prolate sive tibi oblate ». Et etiam Cassiodorus dixit: « Pessima consuetudo est despicere veritatem » et intelligo veritatem puram,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi dederit. tacẽ debes. Naz scripsit Angustinꝰ ĩ libro de sũmo bono so lo¬
riosius ẽ taçẽdo ĩiuriã fugẽ qr Rendendo supare. D Eçimo regras
ne ꝗd seditiosũ dicas. ꝗ nichil ẽ ꝑniciosius ĩciuitate ꝙͣ seditio. U n¬
decimo zegras. ne ꝗd irisoriũ dicas. neq de Amico neq de iuimico.
pͣ de qͣlib alio. scriptũ ẽ eĩ. Amicũ nͣ ioco lude̾ qdem decet. et iteꝵ
Sonus amicus lesus grauiꝰ rascit᷑. Inimicus ant ꝑꝑ rrisiones de
amor minuit defficit cito. ⁊ raro ꝯualescit. et certe ꝑꝑ rerisiones cito diceret᷑
tibi qd̾ uoles audire. Nã dixit salamon. Qui aliena uitia temẽ maĩfestat
sua ĩ tempestine andiet crimina. ⁊ marcialis dixit. Derridens alios. nõ
ĩderisus abibis. ⁊ iteꝵ idem dixit.Irides aliũ nõ ĩderisus. uł si ⁊ideris
utrũq. Eulpa ẽ ĩ aure pͥus fͦpe sequens ue magis./Duodeçimo ⁊e¬
quiras ne ꝗd dolosũ dicas. dixit eĩz ꝓpħa sdisperdat domus uniu̾sa labia

Expanded text:
 scripsit Augustinus in libro De summo bono: « Gloriosius est tacendo iniuriam fugere quam respondendo superare ». Decimo requiras ne quid seditiosum dicas, quia nichil est perniciosius in civitate quam seditio. Undecimo requiras ne quid irrisorium dicas neque de amico neque de inimico nec de quolibet alio. Scriptum est enim: « Amicum nec ioco ledere quidem decet ». Et iterum: « Bonus amicus lesus gravius irascitur ». Inimicus autem propter irrisiones de amor minuatur cito deficit et raro convalescit ». Et certe propter derisiones cito diceretur tibi quod nolles audire, nam dixit Salomon: « Qui aliena temere manifestat vitia, sua intempestive audiet crimina ». Et Martialis dixit: « Deridens alios non inderisus abibis ». Et iterum idem dixit: « Si rides alium vel si rideris, utrumque culpa est, <Maure>, prius turpe sequensve magis ». Duodecimo requiras ne quid dolosum dicas. Dixit enim propheta: « Disperdat Deus universa labia
Abbreviated transcription (Latin):
bt̃o iacobo hec testante ait. Natura bestiaꝵ ẜ pentũ ⁊ uolucrnz
et cẽtoꝵ aĩaliu domatur ⁊ anat᷑a hoĩs domata sũt Linguã aũt suam
nemo domare põt. ¶deo ergo Albertanus breuem doctͥnã suꝑ dicendo et
taçẽdo uno u̾siculo ꝯp̾hensam tibi filio meo stephano tradere curaui.
ideo illa exponẽ ⁊ ꝓmodulo mee scientie. licet nõ ad plenũ ꝓposin dilucidãe
galli. ꝗ añqͣs cantet cũ aliis ter pcatit se Inpͥnçipio itaq dicti tui. An ꝙͣ
spñs ad os tuũ u̾ba ꝓducat. te ip̃m ⁊ oĩa u̾ba ĩ hoe u̾siculo posita regras. ⁊¬

Expanded text:
ura bestiarum et serpentum ac volucrum et ceterorum domatur et a natura humana domita sunt, linguam autem suam nemo domare potest», 4 ideo ego, Albertanus, brevem doctrinam super dicendo atque tacendo uno versiculo comprehensam tibi, filio meo Stephano, tradere curavi. 5 7 ideo illa exponere ac pro modulo mee scientie, licet non ad plenum, proposui dilucidagalli, qui antequam cantet cum alis ter se percutit. 9 In principio itaque dicti tui, antequam spiritus ad os tuum verba producat, te ipsum et omnia verba in hoc versiculo posita requiras,
Abbreviated transcription (Latin):
Unc accedas ad expositionẽ huiꝰ ad u̾bii eur. Et istud cur. causã¬
reqrit. ¶Reqras ergo tui dicti cãm. Nã sic ĩ factis ⁊ faciẽdis cã est
exitus cogitabis. Ita ẽt ĩ dictis cã est reꝗrenda. Et sic̃ sine ca agitur
nichil dice̾ debes. Et sit ĩ qualib ⁊e quadruplex cã ĩuenit᷑. u̃ cã efficiẽs¬
Causa igitͦ dicti tui sit ꝓ dei ẜuitio haud ꝓ humano comodo Ant pro
utroq. Ant forte ꝓ dinito Aut ẽt ꝓ oĩbus p̃dictis Ppro dei ẜuitio ut
faciũt fratres p̃dicatores ⁊ mingres pro humano comodo na ⁊ ausidos

Expanded text:
unc accedas ad expositionem huius adverbii «cur». Et certe istud «cur» causarequirit. 2 Requiras ergo tui dicti causam. Nam sicut in factis et faciendis causa est exitus cogitabis », ita etiam in dictis causa est requirenda. Et sicut sine causa nicnichil dicere debes. Et sicut in qualibet re quadruplex causa reperitur, videlice6 Causa igitur dicti tui sit aut pro Dei servitio aut pro humano commodo aut pro utroque aut forte pro amico aut etiam pro omnibus predictis. 7 Pro Dei servitio, ut faciunt fratres Predicatores et Minores. 8 Pro humano commodo, ut causidici
Abbreviated transcription (Latin):
salamõ dix̃ ¶Nimico antiquo ne credas ⁊̃ et̾nũ. ⁊ si huĩliatꝰ uadat
cnus ne credas illi.seaptus ei utilitate Amicicia nõ ⁊en̾tit᷑.Nolũtate
ut capiat fugiendo qd̾ nõ potuit ꝑseq̃ndo. ⁊ alibi idem ait. In ocłis
tius lacͥmabĩt᷑ inimicus. et si uiderit tp̃s nõ saciabit᷑ sangnine tuo.
et petrus alfũsus dixit Ne associes inimicis tuis cũ alios possis
socios reꝑire.¶Que eĩz male egeris notabũt. que uõ bona fuerint
deniabũt. ¶Eñ oĩb deniq cantẽ agendũ ⁊ faciẽdũ est. ꝗa młti credũt᷑
amici ꝗ re uera sũt inimici. ⁊ idez dix. O mẽs ignotos qr inimicos

Expanded text:
Salomon dixit: « Inimico antiquo ne credas in eternum; et si humiliatuSalomon dixit: « Inimico antiquo ne credas in eternum; et si humiliatunon credas illi. Captus enim utilitate non amicitia, revertitur voluntate, ut capiat fugiendo que non potuit persequendo ». Et alibi idem ait: « In oculis tuis illacrimabitur inimicus et si viderit tempus non satiabitur sanguine » tuo. Et Petrus Alfonsus dixit: « Ne associeris inimicis tuis cum alios possis reperire socios: que enim male egeris notabunt, que vero bona fuerint deviabunt ». Cum omnibus denique caute loquendum et faciendum est, quia multi creduntur amici qui re vera sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Relenatũ uõ te tenet carce̾ suo ligatũ. ꝗa dix̃ Qui ꝯsciliũ suũ ⁊etinet
ĩ corde sui uiris ẽ meliꝰ ellige̾. ¶la tutiꝰ ẽ tacere ꝙͣ ut tacet aliũ rogare
bato. atq secreto ilud comitas. diẽ eĩ salamõ. Multi pacifici sint tibi.
⁊ ꝯsciliarius unus de mille.s⁊ cato dix̃. ¶C onsciliũ archanũ tacito comute
sodali. Norporis auxiliũ medico comitte fideli. Inimico at tuo nõ młtũ
lo quaris. nec secreta tua illi detegas. Nit eĩz Exopus. Me ꝯfidatis secreta
nͨ hiis detegatis. Eñ ꝗb egistis pug̃ne discrimina testis. ⁊ alibi idẽ dixit.
N ulla fides hosti tibi sit ꝗ talia nosti Prorsus ⁊ hostilis tͥ sit ꝑsuasio
inimico nemo tute ĩ gr̃am ⁊eddit.I ẜapor eĩ odii semꝑ latet ĩ pectore
inimici.¶Nã ut ait seneca. Nũqͣ ubi diu fuit ignis defficit uapor ¶qͣr
ide ait. Pro amico pocius occidi expedit.ꝙͣ cũ inimico uiue̾. An etiã

Expanded text:
silium suum retinet in corde sui iuris est melius eligere ». Nam tutius est tacere quam ut taceat alium rogare. bato atque secreto illud committas. Dixit enim Salomon: « Multi pacifici sint tibi et consiliarius unus de mille ». Et Cato dixit: « Consilium archanum tacito committe sodali. Corporis auxilium medico committe fideli ». Inimico autem non multum loquaris nec secreta tua illi detegas. Ait enim Ysopus: « Ne confidatis secreta nec hiis detegatis cum quibus egistis pugne discrimina tristis ». Et alibi idem dixit: « Nulla fides hosti tibi sit qui talia nostri. Prorsus et hostilis tibi sit persuasio inimico nemo tute in gratiam redit ». Vapor enim odii semper latet in pectore inimici. Nam ut ait Seneca: « Numquam ubi diu fuit ignis deficit vapor ». Quare idem ait: « Pro amico potius occidi expedit quam cum inimico vivere ». Inde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ueris. et si ꝗsqͣ ĩ uia tͥ ĩcogm̃ĩtus se associamiͣt atq tuũ in nestigia¬
uenit. dic te uelle lõgius irẽ qͣ disposneris. et si detulerit lanceam
uade a dextris. si ensem. uade a sinistris.¶Itẽ reꝗras utrũ inscipiẽti
an sapienti loqͣris.CAit eĩ salamõ. In auribus ĩscipiẽtiu ne
loqͣris. ꝗa despiciũt doctrinã elloquii tui. ⁊ iteꝵ.U Ir sapiens

Expanded text:
tibi ignotus se associaverit iterque tuum investigaverit, dic te velle longius ire quam disposueris. Et si detulerit lanceam, vade a dextris, si ensem vade a sinistris». 33 Item requiras utrum insipienti an sapienti loquaris. 34 Ait enim Salomon: «In auribus insipientum ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui».
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ egnũ der possidebũt. Enod iacobus er aggerando detestatus ait. Linguã
nũllus homĩnũ domare põt. Inꝗetũ malũ. plenũ ueneno. mortifero.
inip̃a bñdiçimꝰ deũ et patrẽ. In ip̃a maledicimꝰ hoiẽs.qui ad similitudinẽ
facti sũt. Ex ip̃o ore. ꝓtedit benedictio. et maledictio. Nõ oportet fee
mei. hec ita fieri. Nũquid fons de eodẽ fora̧mine emanat dulcẽ. Et

Expanded text:
regnum Dei possidebunt? » Quod Jacobus exaggerando detestans ait: « Linguam regnum Dei possidebunt? » Quod Jacobus exaggerando detestans ait: « Linguam nullus hominum potest domare: inquietum malum, plenum veneno mortifero. In ipsa facti sunt. Ex ipso ore procedit benedictio, et maledictio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Numquid fons de eodem foramine emanat dulcem, et
Abbreviated transcription (Latin):
õcem fundas. nisi pͥus offensũ ꝓximũ tuũ satisfaciendo ad lenitatis mã¬
suetudinẽ preducas. Munus eĩ nostrũ. est oratio nostra. Altare uõ nostrũ
excitata fuerit. studuerit p̃missam dãpnationẽ nũqͣ incuret. Bed sunt
młti qui petẽdi sibi ueniã. delicta nõ ⁊emittũt. Contra quos illa domini
sentẽtia uenit qua dicit᷑. Si eĩ nõ remiẜitis hoĩbus peccata eoꝵ. nec
pater nester cellestis remittet nobis peccata uestra. Plura sũt in quis
que comitit. et me sepius offendit. Ad hec nõ ego s dominus ⁊ espondet.
Nam cũ petrus ad eum diceret. quociens peccanerit ĩ me frater meus
septies. Quã młti aũt sũt qui suas ĩiurias tarde ⁊elaxant. dei uero cĩti
indulgent. Eitq nõ nũqͣ ut occasione dñi iniurias uindicandi. suas
uindicent rrati. Quid quoq de illis dicendũ est. qui furore cecitatis uso
ad u̾ba ꝓrũpunt maledictionis. Nisi hoc qd̾ apostolus ait. Neq maledicti

Expanded text:
precem effundas, nisi prius 213 offensum proximum satisfaciendo ad lenitatis mansuetudinem perducas; munus enim nostrum est oratio nostra, altare vero nostrum fuerit excitata, studuerit, promissam damnationem nequaquam incurret. Sed sunt multi qui petenti sibi veniam delicta non remittunt, sententia venit, qua dicitur: « Si non remiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester coelestis remittet vobis peccata vestra . » Plura sunt, inquis, quae committit, et me saepius offendit. Ad haec non ego, sed Dominus respondet: Nam cum Petrus ad eum diceret: « Quoties peccabit in me fratersepties . » Quam multi autem sunt qui suas injurias tarde relaxant, Dei vero citius indulgent: fitque nonnunquam ut occasione Domini injurias vindicandi, suas vindicant irati. Quid quoque de illis dicendum est, qui furore caecitatis usque ad verba proruunt maledictionis, nisi hoc quod Apostolus ait: « Neque maledici
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum est. quia si nõ eis cũ magna ex aspatione ⁊esistitur. contra et
exemplũ. ut sequansini uestigia eius. Ipẽ aũt dixit. Ei patrẽ familias beelze
but uocauerũt. quãto magis domesticos eius. Bi me ꝑsecuti sũt. et nos pse¬
quẽtur. Set quãta sũt ĩ compatione passionũ illius. que patimur. Ille eiz
obꝓbria. irisiones. contumelias. alapas. spnta. flagella. spineã coronã. Eucẽ
sb̾stinuit. et nos miseri ad nostrã cõfusionẽ uno libo fatigamnr. nno u̾bo deicimͦ
Et quid agimus de eo qd̾ dicit᷑. si nõ compatimur nõ congralabimͦ. Qua ꝓpter
retinẽdi sũt rre stimuli. et eius metuenda dãpnatio. Unde scriptũ legimus
Qui rrascitar fr̾i suo. zens erit inditio. Qui aũt dixerit fatue. ⁊ ens erit¬

Expanded text:
peccatum est. Quae etsi non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te peccatum est. Quae etsi non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te exemplum, ut sequamur vestigia ejus . » Ipse enim dixit: « Si patremfacos ejus ; si me persecuti sunt, et vos persequentur . Sed quanta sunt in comparatione passionum illius quae patimur? ille enim opprobria, irrisiones, contumelias, alapas, sputa, flagella, spineam coronam, crucemque sustinuit; et nos miseri ad nostram confusionem uno sermone fatigamur, uno verbo dejicimur. 30. Et quid agimus de eo quod dicitur: Si non compatimur, nec conregnabimus ? Quapropter retundendi sunt irae stimuli, et ejus metuenda damnatio; unde scriptum legimus: Qui irascitur fratri suo reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: R
Abbreviated transcription (Latin):
sibi aplanderẽt. qui dũ semꝑ oculte derogare malunt. ñq corectiona toe
liũt. Ad huc sb̾ infertur. Extimasti imꝗtatẽ. q ero tui simisis ͦ ac se diceret
Iniqũ ẽ cogitare ut inde detractori simihs appaream unde ad tp̃ss ⁊ eticens
nec derogans. locũ apte cõrectioĩs expecto. Uñi ꝓtinus soditut . Aquãte
et stattiãm contia façiẽ tuã. uelnti diceretͦ. Nõ oculte ut e tua ꝯsuetudo
se ẽ apto ntẽ mea solicitudo. Aptũ cocipiẽdi cxpectans. pectatosuetadiã¬
en enus delicta contra faciez illiꝰ statuã/ At iquro nõodiotose mn
quondã ita ⁊̃ abstenditis dindiçans ⁊eprehendo. Immo magio hinc odis
ẜnõ diligio. uñ detrahis et nõ corcipis. Qnam sit ant detestanda obtiec¬
hente adn̾sut ꝓximũ suñ oculte. hñc ꝑsequebas Et illuo. Quidetasit¬
ne dũ inuicẽ mordeti ab inuicẽ consumamini:za dicit.uiii:
¶le erga te agunt᷑. equanimiter ferri nõ possunt. Imo pacienter tollerare

Expanded text:
sibi applauderent, qui dum semper occulte derogare malunt, numquam in apeliunt, adhuc subinfertur: Existimasti inique, quod ero tibi similis; acsi diceretur: Iniquum est cogitare ut inde detractori similis appaream, unde ad tempus reticens, nec derogans, locum apertae correctionis exspecto; unde et protinus subditur: Arguam te, em tuam peccata tua , veluti diceret: Non in occulto, ut est tua consuetudo, sed in aperto, ut est mea sollicitudo, aptum corripiendi tempus exspectans, peccaelicta contra faciem illius statuam. 27. At inquis non odi, sed amo, quem ita in absconditis dijudicans reprehendo. Imo magis hunc odis, et non diligis; unde detrahis, et non corrigis. Quam sit autem detestanda obtrechentem adversus nedum invicem mordetis, ab invicem consumamini . » IRA DICIT: uae erga te aguntur, aequanimiter ferri non possunt: haec patienter tolerare,
Abbreviated transcription (Latin):
i cuncta que tibi p̃latus ẜuanda comisit. illibata consignas. et nõ
modicũ quid demere existimas. unde uł ꝓpriis utilitatibus cõsalis.
amicis et cõmilitonibus places: S Innocentia ad utrãq Respõdet.
Elus est panꝑem et insufficientẽ esse. nulliq ex dato placere
qr aliquẽ ledere furto uł fraude. Qui eĩ aliena quolib mõ ĩiuste p̃ri¬
pũerit. ip̃i sibi regni celestis additũ claudit. Uñ p̃dicator egregius. qsdã
redarguit dicens. Oĩno delictũ est in nobis. ꝙ iuditia hẽtis mñt uos: Euare

Expanded text:
i cuncta quae tibi praelatus servanda commisit, illibata consignas, et ne in modicum quid reservandum existimas, unde vel propriis utilitatibus consulis, vel amicis et commilitonibus places? INNOCENTIA AD UTRAQUE RESPONDET: CAP. XVII. Melius est pauperem et insufficientem esse, nullique ex dato placere, quam aliquem laedere furto vel fraude. Qui enim aliena quolibet modo injuste praeripit, ipse sibi regni coelestis aditum claudit. Unde et praedicator egregius quondam redarguit dicens: « Omnino delictum est in vob
Abbreviated transcription (Latin):
Fex mł̃tis uitũ ꝓferamus. cũ nõ dando aliquẽ illudere querit. quid
ĩ petendo ait morã innectis. nõ hẽo qd̾ tibi tribuere possim. celans
Mnino qd̾ postulas nõ hẽo. scilicet nõ artificioso ingenio. sic̃ falla cia¬
S ueritas ad utrũq

Expanded text:
ex multis unum proferamus, cum in non dando, aliquem illudere quaeris. Quid in petendo moras innectis? Non habeo quod tribuere possim. Celat uOmnino quod postulas non habeo, scilicet non artificioso ingenio, sicut fallaciuam. VERITAS AD UTRAQ
Abbreviated transcription (Latin):
micitie u̾tutis oppinio fu̾iͣt difficile ẽ amicitiã maneͣ si a u̾tute defeceris. Qui
ꝑfecte ꝗder sapĩe sumus si nicħ hãt res uiciũ.¶Hec igitͦ lex ĩ amicitia sãciat᷑
ut neq rogemt res turpes neq rogati faciamꝰ. Turp̃is eĩ excusatio ẽ ħ et
minime accipienͣ. Si ꝗͥs ꝯͣ rem publicã amici Ea se fecisse fateat᷑ p̃cipiẽdũ igit
ẽ bonis ut si ĩ prauorũ amicitias ignari aliqͦ cañ ĩciderẽt nõ existimẽt se itã
alligatos ut ab amicis ĩ ⁊em publicã pectãtib nõ discedãt nec minor pena sta¬
publica post mortẽ meã fatura sit qͣr quał hodie sit.¶ Hec legit᷑ ip̃a lex ami¬
citie sãciãt᷑ ut amicis honesta petimꝰ et amicor cã honesta faciamꝰ. Cõsciliũ

Expanded text:
micitie virtutis opinio fuerit, difficile est amicitiam manere, si a virtute defeceris. Quodperfecte quidem sapientie sumus, si nihil habeat res vitii. Hec igitur lex in amicitia sanciatur, ut neque rogemus res turpes, neque rogati faciamus. Turpis enim exusatio hec est et minime accipienda. Si quis contra rempublicam amici causa se fecisse fateatur. Hec igitur bonis, ut si in pravorum amicitias ignari aliquo casu inciderint, ne existiment ita se alligatos, ut ab amicis in rempublicam peccantibus non discedant; nec minor pena stapublica post mortem meam futura sit quam qualis sit hodie. Haec igitur prima lex in amicitia sanciatur, ut ab amicis honesta petamus, et amicorum causa honesta faciamus: nec exspec
Abbreviated transcription (Latin):
hñda. Si iracõda. si fatua. si deformis. si suꝑba. Si fetida. qd̾ cũq est post nub
tias discimiꝰ. Equs. asinus.⁊ bos. Canis et nilissima mançipia prius ꝓbantur
Illa nõ pudica ẽ dicenda cui licuit pectare si uoluit. ¶Pulcra facile adamat᷑
feda facile ꝯtẽpnit᷑. difficile ẽ custodire̾ ꝗd̾ plures amant. Molestũ ẽ pos¬

Expanded text:
enda. Si iracunda, si fatua, si deformis, si superba. si fetida; quodcunque vitii est, penda. Si iracunda, si fatua, si deformis, si superba. si fetida; quodcunque vitii est, post nuptias discimus. Equus, asinus, bos, canis, et vilissima mancipia probantur Illa vero pudica dicenda est, cui licuit peccare si voluit. Pulchra cito adamatur, feda facile concupiscit. Difficile custoditur, quod plures amant. Molestum est pos
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo querit. An sapiens uir ducat uxorẽ. ¶Et tũc cũ diffinisset si pulcra eẽt
si bñ morigerata. Ei honestis pentib nata. di ip̃e sanus ⁊ diues sic sapiẽti
ẽ igit᷑ uxor ducenda sapiẽti. ¶ Pͥmo q ĩpediũt᷑ studia pħye nec põt ꝗsꝙͣ libris¬
et uxori ẜuire ĩpiter. Aulta sũt que matronaꝵ usib sũt neceĩa. p̃ciose uestes¬
aurũ. qẽme sb̾ ancille suppellex uaria lectũ et ex edra de aurata ⁊ c. ¶ Beinde
ab oĩb. ego ĩ cõuẽta feminaꝵ misella despicior. Cur aspiciebas uicinã. quid
cũ ancilla loquebaris. De foro ueniẽs ꝗd attulisti. nõ amicũ nõ sodalẽ hr̃e pos
sumꝰ. Alt̾ius eĩ amorẽ suũ hodiũ suspicat᷑. Gi doctissimꝰ p̃ceptor ĩ qualib urbũ
fertur nec uxorẽ ⁊elinque̾ nͨ cũ sarcina ire possimꝰ. panꝑe alere difficile est.
diuitẽ fer̾e torm̃tũ.¶ Adde ꝙ nlła ẽ uxoris ellectio s qualis cũq uenerit est¬

Expanded text:
in qua querit an vir sapiens ducat uxorem; et cum definivisset, si pulchra esset, si bene morigerata et honestis parentibus; si ipse sanus ac dives: Sic sapienteest igitet uxori pariter inservire. Multa sunt, quae matronarum usibus necessaria sancille, suppellex varia, lectice et exedra deaurata; deinde ab omnibus; ego in conventu feminarum misella despicior: cur aspiciebas vicinam? quid cum ancillula loquebaris? de foro veniens quid attulisti? Non amicum habere pos suum odium suspicatur. Si doctissimus praeceptor in qualibet urbium fuerit, nec uxorem relinquere nec cum sarcina ire possumus. Pauperem alere difficile est, diuitem ferre tormentum. Adde quod nulla est uxoris electio, sed qualiscumque obuenerit hab
Abbreviated transcription (Latin):
deos ebrayce lingue et grẽce pitos ad ip̃m dizigẽt cũ lege dei qui ad car
tͣnͣfferendã suffice̾nt. ꝙ ut ĩpetrgret munẽa cũ epłis mittẽda censuit. Ad¬
solue̾ itaq eos nichil gracius erit pontifici uideor. nec ob hoc qd̾ dico me ui¬
deoꝵ ad finẽ extimes. s ꝗa scio tua int̾ẽẽ si fitorer oĩu. deũ honorabis. li
berauit igit᷑ ⁊ ex de iudeis centũ uigĩti milia dãs dñis eoꝵ ꝑ capite centu
uigĩti dragmas argẽti. Cũq dixissi ⁊ ex hoc magnũ est. dixerũt magnũ est
qdez si nõ regi maqͥfico. Tuc scripsit rex eleazaro rogans ut seniores ad eũ¬

Expanded text:
et Graecae linguae peritos ad ipsum dirigeret, cum lege Dei, qui ad eam transferendam sufficerent. Quod ut impetraret, munera cum epistolis mittenda censuit. AdSolve itaque eos, et nihil gratius erit pontifici Judaeorum. Nec ob hoc quod dico, me Judaeorum affinem aestimes, sed quia scio tua interesse, si factorem omnium Deum honoraveris. Et liberavit rex de Judaeis centum et viginti millia, dans dominis eorum pro capite centum et viginti drachmas argenti. Cumque dixisset rex, hoc magnum esse, dixerunt: Magnum quidem est, sed non regi munifico. Tunc scripsit rex Eleazaro in hunc modu
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita taliter sũt remunerati. In mortales et beati. qualit̾ sũt ĩ alia uita
ditati. Quapꝑ ⁊ecedat amor pñtis seculi. in quo nullus ita nascitur ut
nõ moriatur. Et succedat amor futuri seculi. In quo omẽs ita uinificant᷑.
ut de inceps nõ moriant᷑. Ubi nulla adu̾sitas turbat. nulla necessitas angu
stat. nulla molestia inꝗetat. s ꝑhẽpnis leticia regnat. Si quetis quid ĩbi
sit ubi tanta et talrs beatitudo ꝑsistit. aliter dici nõ põt: nisi quidquid
boni est. ibi est. et ꝗtꝗd mali est ibi nusqͣ est. Q nod inꝗd bonũ illud est.

Expanded text:
hac vita taliter sunt remunerati 221, immortales et beati qualiter sunt in illa vita hac vita taliter sunt remunerati 221, immortales et beati qualiter sunt in illa vita ditandi? Quapropter recedat amor praesentis saeculi, in quo nullus ita nascitur, ut non moriatur; et succedat amor saeculi futuri, in quo sic omnes vivificantur, ut deinceps non moriantur, ubi nulla adversitas turbat, nulla necstat, nulla molestia inquietat, sed perennis laetitia regnat. Sed quaeres quid ibi sit, ubi tanta et talis beatitudo persistit. Aliter dicere nemo potest, nisi quia quidquid boni est, ibi est: et quidquid mali est, nusquam ibi est. Quod, inquis, bonum illud est?
Abbreviated transcription (Latin):
Elid pulcrius. ꝗd honestius. ꝗd uenustius. ꝗd ne põt eẽ delecta¬
bilius. qͣ qd̾ ĩ pñti uita cottidie cernimꝰ. O qͣ mirabilis celi ca¬
smẽra inaere. iocũda ĩ lumine solis. et ĩ augmẽto lune. atq deffectu.
In uarietate stellarũ ⁊ cursu. Oblectabilis terra: in nemorũ floribus.
foleis. et botrionibus plenis palmitib. sĩ siluaꝵ umbris. et planis
exitib. In equoꝵ et canũ cursibus. In ceruorr et capraꝵ saltibus. In
accipitrũ uolatib. In panuoꝵ colũbaꝵ. turturũq pennis et collis.
In domoꝵ pictis muris. et laq̃aribus. In organorũ õtumq musicor
et crinibus. ocenlis et genis. gnture ⁊ labiis. Naso manib atq ĩutͥnsec
adhibitis auzo ⁊ gemis distincti momilibus. et si qua sũt que modo nõ alia ⁊ecolit¬
sũt. Gi carcer ita pulcer est patria. cinitas ⁊ domus qualrs est. Si talia st̃
que colũt pegrini. qualia sũt ea que possident filii. Si mortales et miẜi. in

Expanded text:
Quid pulchrius, quid honestius, quid venustius, quidve potest esse delectabilius, quam quod in praesenti vita quotidie cernimus? O quam mirabilis coeli camera, in aere jucundo, in lumine solis, in augmento lunae atque defectu, in varietate stellarum et cursu. Quam oblectabilis terra, in nemorum floribus, foliis et botrionibus botris plenis palmitibus, in silvarum umbris et palmis virentibus, in equorum et canum cursibus, in cervorum et caprarum saltibus, in accipitrum volatibus, in pavonum, columbarum, turturumque pennis et collis, in domorum pictis muris et laquearibus, in organorum, omniumque musicet crinibus, oculis et genis, gutture et labiis, naso, manibus, atque extrinsecus adhibitis auro, et gemmis distinctis monilibus: et si qua sunt alia, quae modo non sunt? Si carcer ita pulcher est, patria, civitas, domus qualis est? Si talia sunt ea quae colunt peregrini, qualia sunt quae possident filii? si mortales et miseri in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe nomẽ assumere. Tu igit᷑ cũ caritatis affectione tales redargue. et iuxta
regnlã patrũ uiuere semꝑ stude. maxĩe aũt iuxta sancti ⁊ ꝯfessoris benedict
Nõ declines ab ea quodam. nõ illi addas quippiam. nec minuas. Totum eĩ
qd̾ sufficit hẽt. et nusquã minus ht̃. cuiꝰ uerba atq imperia sectatores suos
ꝑdncũt ad celi pallatia. Ecce frater karissime int̾ cet̾as meas occupationes.
hũc tibi ẜmonẽ nocturnis horis licet in culta uenustate dictaui atq ꝯscͥpsi.
Quẽ ꝗa epistolarẽ modũ. tnͣsire cognoni. libelũ pocius de cõflicta uitioꝵ atq
urtutã nũcupari malui. In quo si hedificatioĩs aliquid reperies. hũc legendũ
et aliis tradere debes.

Expanded text:
prophetae nomen assumere? Tu igitur cum charitatis affectione tales redargue; et juxta prophetae nomen assumere? Tu igitur cum charitatis affectione tales redargue; et juxta regulam Patrum vivere semper stude, maxime autem sancti confessoris Benedicti. Non declines ab ea quoque, nec illi addas quidpiam, nec minuas. Totum enim quod sufficit, habet, et nusquam minus habet. Cujus verba atque imperia sectatores suos perducunt ad coeli palatia. Ecce, frater charissime, inter caeteras meas occupationes hunc tibi sermonem nocturnis horis, licet inculta venustate, dictavi atque conscripsi. Quem quia epistolarem modum transire cognovi, libellum potius De conflictu vitiorum atque virtutum nuncupare malui, in quo si aedificationis aliquid repereris, hunc legendum et aliis tradere debes.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. iuxta ꝑfectoꝵ ⁊egnlã niuat. nõ parentũ nõ ꝓpinquoꝵ. nõ affimũ
illecebris. a ma ꝑfectionis declinet. Sic certe iuxta saluatoris sententiã.
patri matriq. fr̾ibus sororibus. uxoribus.filiis. domibus. Agris. et cũctis que pos¬
sidet. ⁊ enũciare ualebit. Hoc aũt dico nõ quo successores. qui de regnã. de
publico ad heremũ tnͣseñt. Sũma lande dicã. s qno illos etiã qui magis affectib
patriã fugnĩt.qͣ gressibus. felices atq ꝑfectos hostendã. obsecro itaq illos
qui hec apud nos fieri posse denegant.Ut nigilãti studio ꝯsiderent cur nõ¬
ligendũ est. nisi ꝗa acceptũ dixit nequaqͣ ⁊ eceptũ. Enod de antiquis ꝓpħetis
et de se ip̃o dictũ intelligi uoluit. qui apud incredulos indeos nõ fuerũt accepti
s magis spreti. Etephano ad eos dicẽte. Quẽ ꝓphetaꝵ nõ sũt ꝑsecuti sũt patres¬
Quis aũt nõ uĩdeat quante temeritatis. quãte sitq p̃sũptionis. Aliquẽ sibi

Expanded text:
fuerit, juxta perfectorum regulam vivat, non parentum, non propinquorum, non affinium illecebris a via perfectionis declinet. Sic certe juxta Salvatoris sententiam , patri matrique, fratribus, sororibus, uxoribus, filiis, domibus, agris, et cunctis quae possidet, renuntiare valebit. Hoc autem dico, non quo successores, qui de regno ad regnum, de publico ad eremum transeunt, summa laude non ducam; sed quo illos etiam, qui magis affectibus patriam fugiunt, quam gressibus, felices atque perfectos ostendam. Obsecro itaque illos, qui hoc apud nos fieri posse denegant, ut vigilanti studio ligendum est, nisi quia non acceptum dixit, nequaquam receptum. Quod de antiquis prophetis et seipso dictum intelligi voluit, qui apud incredulos Judaeos non fuerunt accepti, sed magis spreti, Stephano ad eos dicente: Quem prophetarum non sunt persecuti ? EQuis autem non videat quantae temeritatis, quantaeque sit praesumptionis aliquem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui qd̃ dico.¶Llir quidã ⁊ eligiosus. atq ĩ monastico habrtu ꝯstitutus.
nõstro nũc tp̃re antiqui hostis ẽ. mandita tẽptatione pulsatus.ita ut idẽ
malignus sptrtus nestimẽtor eiꝰ ꝑticulã ⁊ etineret. Extra illũ in cõelani¬
posita in mũda colluuione crebrius fedaret. Que ĩ tantũ erat horrenda
apta. quãqͣr fuiss abluta. De quo cũ int̾ogatus fuissem. e nr oĩpotẽs dens
talem n̾suto ẜpenti potestatẽ in eũ dederit. respondi. Ut cordis ĩ mõdiciã
foris hostenderet. ꝙ nũqͣ ĩ exteriori habitu feciss. nisi int̾iorẽ oĩno coru¬
pissr scilicet haud infidelitate et blaphemia. aut certe inani głia. Games¬

Expanded text:
cognovi quod dico. Vir quidam religiosus atque in monastico habitu constitutus, cognovi quod dico. Vir quidam religiosus atque in monastico habitu constitutus, nostro nunc tempore antiqui hostis est inaudita tentationmalignus spiritus vestimentorum ejus particulas et extra illum etiam incompositas, immunda colluvione crebrius foedaret. Quae intantum erat horrenda, apta, quamquam fuisset abluta. De qua cum interrogatus fuissem, cur omnipotens Deus talem versuto serpenti potestatem in eum dedisset, ut cordis ejus immunditiam foris ostenderet, quod numquam in exteriori habitu fecisset, nisi interiorem omnino corrupisset, scilicet aut infidelitate et blasphemia, aut certe inani et va
Abbreviated transcription (Latin):
tua mihi. Et rursu. Gitiuit aĩa mea ad deũ uiuñ. qnͣ ueniã et apparebo ante
faciẽ dei. Rursũq. Hen me. ꝗa incolatus mens ꝓlungatus est. Hinc ⁊ panlus¬
dicit. Cupio dissolui et ẽẽ cũ xp̃o. multo aũt melius. Hiis ita de cursis. Quãqͣ
młta p̃termiẜim.tũ ut mͥ uidetur. Hostis nostri fortia castra mostraui. qͥb
pie uruẽtes. in xp̃o yħu nõ desini impugnare. Sed nec hiis contẽtus diabo.¬
lus ad alia cõuertitur argumẽta. dũ qbusdã ad falsitatẽ insõpniis sepins
exnscitat. ut eos uigiliaꝵ tpr̃e sõpno granissimo depͥmat. et cõ psalentes.
atq orantes sibilis stridoribus. latratibusq diu̾sis. et in cõditis uocibus.
iactis ẽt lapidib. uł st̾ coribus ꝑtarbat. ut eos qͦ pacto asprritali opere
retrahens inanes efficiat. Tu aũt homo dei uigilanti studio attende q̃ dico.
et mͥ ad huc magis stupenda narrante fidem p̃beto. Cuiꝰdam ⁊elatione nup

Expanded text:
 fontem vivum; quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? rursumque: Heu me! quia incolatus meus prolongatus est ! Hinc Paulus: Cupio dissolvi et esse cum Christo; multo enim melius . 87. His ita decursis, quanquam multa praetermiserim, tamen ut mihi videtur, hostis nostri fortia castra monstravi, quae pie viventes in Christo Jesu non desinunt impugnare. Sed necdum his contentus diabolus ad alia convertitur argumenta, dum quibusdam insomniis saepius ram vel tempus suscitat, ut eos vigiliarum tempore somno gravissimo deprimat; cum psallentes atque orantes sibilis stridentibus, latratibus diversis, et inconditis vocibus, jactis etiam lapidibus, vel stercoribus, perturbat, ut eos quolibet pacto a spiritualibus operibus retrahens inanes efficiat. Tu autem, homo Dei, vigilanet mihi adhuc magis stupenda narranti fidem praebeto. Cujusdam relatione nuper
Abbreviated transcription (Latin):
et luxuriose uixeris eternis incendiis sb̾iacebis. Si uõ pie ⁊ caste¬
acceptũ transeat ignorare te dicis. Qd̾q ĩ exordio qms humani. Ad
hoc. inasculũ et feminã creasse ꝓfiteris. ut mutuisse amplexib miscere
deberẽt. oĩno uerissime dicis. S ꝗa ꝗbusdã nubendi licentiã tribnitur.
hoc est qui uirginitatẽ uł castimoniã uidualem nequaqͣ ꝓfessi sunt.
quibdã aũt nõ tribuitꝰ id ẽ qui u̾gines uł continẽtes ẽẽ decreuerũt.
Fornicatio uoͣ ꝙ nulli ĩpune ꝯcedit᷑. nõ attendis. An ꝯtẽpnendũ putas

Expanded text:
et luxuriose, aeternis incendiis subjacebis. Inde autem eo castacceptum pertranseat ignorare te dicis. Quod vero in exordio generis humani ad hoc masculum et feminam Deum creasse profiteris, ut mutuis amplexibus se miscere deberent, omnino verissime dicis; sed quia nubendi licentia quibusdam tribuitur, hoc est, qui virginitatem vel castimoniam vidualem nequaquam professi sunt, quibusdam autem non tribuitur, id est, qui virgines, vel continentes esse decreverunt; forni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfusione ip̃oꝵ qui terrena sapiuñt. Et rursu. Esca uentri et uenter estis.
deus añt et hũc ⁊ has destruetͦ. Ille añt hoc uiciũ plene ꝓ suꝑat. ꝗ ĩ sumẽdis
dapibus nõ solũ ꝑ simoniã tenet ut scilicet ⁊efectionẽ semꝑ esuriens imꝑet.
uerũ etiã accuratiões simul ad suauiores epnlas. excepta corporis ĩfirmĩtate
et hospitũ susceptione ꝯtempuit: Inepta letitia. xx.
Nde tibi inest.tanta letitia. Nũꝗd diabolũ nĩcisti. Ntũꝗd iã inferm¬

Expanded text:
pudendis eorum qui terrena sapiunt . » Et rursum: « Esca ventri, et venter escis. Deus autem et hunc et hanc destruet . » Ille autem hoc vitium superat plene, qui in sumendis dapibus non solum parcimeniam tenet, ut scilicet refectionem semper esuriens imperet, verum etiam, accuratiores simul et suaviores epulas, excepta corporis infirmitate et hospitum susceptione, contemnit. INEPTA LAETITIA DICIT: nde tibi inest tanta laetitia? Nunquid jam diabolum vicisti? Nunquid jam infer
Abbreviated transcription (Latin):
a bonis locutio ĩchoans ad aliꝗd pranũ derinet᷑. Hoc ip̃m sct̃a
scriptura ꝓnũciante. ꝗa ĩ młtiloquio pectatũ nõ deerit. An forte inter
in numera u̾ba declinantͦ riminosa. S nũꝗd declinari possũt ĩutilia
atq ociosa de ꝗb ratio infutur erit ⁊eddenda. Tenẽdus ergo modus ẽ¬
ĩ loquẽdo. et ab ip̃ĩs nõ nũqͣ uitilib u̾bis parcendũ. sicut bt̃as psalmista
legitur fecisse. Dicit eĩ. Humiliatus sũ et silui a bonis. et dolor mens re¬
Inmũditia dicit. xxii.¬
Luxuzia dicit. Ro.¬
ur te in uoluptate tua mõ nõ dilatas. cũ quid te sequat᷑ ignoras. Acceptũ
tp̃s in desideriis perdere nõ debes. ꝗa qͣicicius ꝑtranseat nescis. Bi

Expanded text:
d pravum derivetur, hoc ipsum sancta Scriptura pronuntiante: « Quia in multiloquio peccatum non deerit . » Quasi forte inter innumera verba declinentur criminosa; sed nunquid declinari possunt inutilia atque otiosa, de quibus ratio in futurum erit reddenda . Tenendus ergo est modus in loquendo, et ab ipsis nonnunquam utilibus verbis parcendum, sicut beatus Psalmista legitur fecisse. Dicit: « Humiliatus sum, et silui a bonis . » IMMUNDITIA DICIT: NLUXURIA DICIT: ur te in voluptate tua modo non dilatas, cum quid te sequatur, ignoras? Acceptum tempus in desideriis perdere non debes, quia quam cito pertranseat, nescis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtqͦt ex germanicrs apud germanicos. quotqt eꝗtanicis apud eqtanicos.
quot qͦt ex britanicrs apnd britanicos. qt qt ex anglis apud anꝗlos. ⁊ eligios
uiuũt. imꝑfecti erũt. Ecce paulus et antonins. ex thebeis apud theteos
ꝑfecti sũt. Ecce ylarion ex palestinis. apud palestinos ꝑfectus est. Ecco
macharins ex egyptiis. apud egyptios ꝑfectus est. Ecce orrincus cutas

Expanded text:
quotquot ex Germanis apud Germanos; quotquot ex Aquitanicis apud Aquitanicos; quotquot ex Germanis apud Germanos; quotquot ex Aquitanicis apud Aquitanicos; quotquot ex Britannicis apud Britannicos; quotquot ex Anglis apud Anglicos religiose vivunt, imperfecti erunt. Ecce Paulus et Antonius ex Thebaeis apud Thebaeos perfecti sunt. Ecce Hylarion ex Palaestinis apud Palaestinos perfectus est. Ecce Macharius ex Aegyptiis apud Aegyptios perfectus est. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ditus illar seruarete ne hanc calidis hõstis inanioglie macda fedordet.
situr paius ne de magnitudine ⁊enellationũ tumẽt. stimusũ caruis
extipntu bos ttaq hoꝵ quodlib. Ant certe si nõ fuerit. nñꝗd tũ quod ad
extiemũ positurnis sur nõ ueꝵ erit. Flerũ e oĩño uerũ ẽ qd dico. nõ esse
colliuionẽ illam extrinsecus aĩe noxiam. si ipa ẜuare studuerit intus cordis mũ¬
diciã. In t̾ra sic̃ tu ip̃e indicare curasti. Andio quosdam apud uor dicẽ. no pos
aliquẽ in patria sue nationis ꝑfectũ eẽ. illud ĩ rgunẽtũ sumẽtes. qd dnrs
dixit. Nemo ppħa acceptus ẽ inpatria sua. Quos pͥmũ oportet ⁊ acionem
ueritatis ⁊efferri. et sic demũ qualit intesligenda sit plata sentẽtia denco¬
strari. Andiant ergo pacient̾ qui ħ dicũt qũi sensum satre scaipture pru¬
denter nõ intelligũt. pene omẽs sctos ꝯtẽpnũt. Si eĩ ita ẽ ut asẜunt
ergo quotqͦt ex romanis cõu̾si. aput romanos degũt. quot qt ex qrecis

Expanded text:
ditas illa servaret, ne hanc callidus hostis inanis gloriae macula foedaret, sicuti Paulus, ne de magnitudine revelationum tumeret, stimulum carnis accepit . Sit itaque horum quodlibet, aut certe si non fueriextremum, si positurus sum, verum non erit? Verum est omnino, verum est quod dico, non esse colluvionem illam extrinsecus animae noxiam, si ipsa servare studuerit intus cordis munditiam. Interea sicut tu ipse indicare curasti, audio quosdam apud nos dicere, non posse aliquem in patria suae nativitatis perfectum esse, illud in argumentum assumentes, quod Dominus dixit: « Nemo propheta acceptus est in patria sua . » Quos primum oportet ratione veritatis refelli, et sic demum qualiter intelligenda sit prolata sententia demonstrari. Audiant igitur patienter qui haec dicunt, quia, dum sensum sacrae Scripturae prudenter non considerant, pene omnes sanctos contemnunt; si enim ita est, ut asserunt: ergo quotquot ex Romanis conversi apud Romanos degunt; quotquot ex Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
dagit᷑ age extimaret. hic it alias suꝑstitiones ⁊ep̃hendit etiã sacrinita iu¬
deo⁊ s maxĩe sabbata ĩutilit eos face affirmans ꝙ ꝑ illos singłos septenis
inte positos dies septiam ꝑter fere etatis sue ꝑdãt uacando et młta tpra
uegẽtia nõ agendo ledant᷑. xpĩanos tũ iam tũc iudeis inimitos ĩ nentã ꝑtẽ
honoratũ u̾ħtũ qui exiturus ĩ publicũ tũ fascia uxotis se colligabat ⁊ ne

Expanded text:
iam sacramenta Iudaeorum et maxime sabbata, inutiliter eos facere adfirmans, quod per illos singulos septem interpositos dies septimam fere partem aetatis suae perdant uacando et multa in tempore urgentia non agendo laedantur. Christianos tamen iam tunc Iudaeis inimicissimos in ornatum hominem, qui exiturus in publicum, fascia uxoris pectus colligabat, e
Abbreviated transcription (Latin):
oĩn diuinar hũanaꝵ q ⁊eꝵ nomĩa gn̾a offitia cãs aꝑusti᷑. ¶ De illo ẽt¬
terẽçianꝰ ellegantissimo u̾siculo breuit̾ ait. Uiz doctissimꝰ unicq uarro qr
tã młta legit ut aliꝗd ei scribere uacasse miremꝰ tã młta scripsit ꝙͣ młta
deũ absꝙ simulacro coluisse ꝙ si adchue ĩꝗd mãsiss castius dii obẜuarent᷑

Expanded text:
omnium diuinarum humanarumque rerum nomina genera, officia causas omnium diuinarum humanarumque rerum nomina genera, officia causas Terentianus elegantissimo uel\'siculo breuiter ait: Vir doctissimus undecumque Varro, qui tam multa legit, ut aliquid ei scribere uacuisse miremur; tam multa scripsit, quam multa deos sine simulacro coluisse. Quod si adhuc remansisset, castius dii observarent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suauis eloꝗo doctͥna. tũ atq sũciis itã ⁊efertus ẽ. ut ĩ omĩ eruditione quam
uos secularẽ alii aũt lib̾alem uocãt studiosum tm̃ reꝵ iste doceat quantũ studiosũ
u̾boꝵ cicero delectat. Deniq et ip̃e tuliꝰ huic tale testimoiu ꝑhibet ut ĩ libris
accademicis dicat ea qͣ ibi u̾sat᷑ disputationẽ se hũisse cũ marcho uarone
sine ulla dubitatione doctissĩo ꝓfecto de hac ⁊e sic erat certus ut auffert
dubitationẽ quã solet ĩ oĩbr adhibere tãqͣ de hoc uno et ꝓacta de amico⁊
dubitatione disputaturus se accademicũ fuiss oblitus. In pͥo aũt libro cũ
eidez uaronis litalia opera indicaret. Nos inqd ĩ nr̃a urbe pegrmnãtes errã¬
tes qr tãqͣ hospites cui libri qͣiͣ domũ ⁊eduxer̃t. ut possemꝰ aliqnͦ qui ⁊̃ ubr
ẽẽmꝰ agnosce̾. tu etatem patre tu descriptiones tp̃ꝵ tu sacror ura tu sa¬
cerdotũ tu domesticam tu publicam disciplinã tu sediũ zegĩon locoꝵ tu

Expanded text:
est suauis eloquio, doctrina tamen adque sententiis ita refertus est, ut in omni eruditione, quam nos saecularem, illi autem liberalem uocant, studiosum rerum tantum iste doceat, quantum studiosum -uerborum Cicero delectat. Denique et ipse Tullius huic tale testimonium perhibet, ut in libris Academicis dicat eam, quae ibi uersatur, disputationem se habuisse cum Marco Varrone\'sine ulla dubitatione doctissimo\'. Profecto de hac re sic erat certus, ut auferret dubitationem, quam solet in omnibus adhibere, tamquam de hoc uno etiam pro Academicorum dubitatione disputaturus se Academicum fuisset oblitus. In primo autem libro cum eiusdem Varronis litteraria opera praedicaret: \'Nos, inquit, in nostra urbe peregrinantes errantesque tamquam hospites tui libri quasi domum reduxerunt, ut possemus aliquando qui et ubi essemus agnoscere. Tu aetatem patriae, tu descriptiones temporum, tu sacrorum iura. tu sacerdotum, tu domesticam, tu publicam disciplinam, tu sedem regionum locorum, tu
Abbreviated transcription (Latin):
futuri suit. An int̾polati. nõ ex¬
it. Primo die exigit᷑ͦ se mare.xl.
cubitis suꝑ altitudinẽ mõtiu stans
ĩ loco suo qiͣ murus. Eecõdo tm̃ descẽ¬
rine bellue apparẽtes suꝑ mare
dabũt mugitu usq ad celũ. Qrto
ardebit mare et aqua. Quĩto herbe
et arbores dabũt ⁊orez sanguineũ.
Gexto ⁊uent hedefitia. Septimo
terra. Decimo exibũt hoĩes de ca
surgent ossa mortuoꝵ ⁊ stabunt
suꝑ sepulcris. Duodecimo cadent

Expanded text:
futuri sint, aut interpolati, non expressit. In prima die, eriget se mare XL cubitis supra altitudinem montium, stans in loco suo quasi murus. Secundo tantum descenrinae belluae apparentes super mare, dabunt rugitus usque ad coelum. Quarto ardebit mare. Quinto herbae et arbores dabunt rorem sanguineum. Sexto ruent aedificia. Septimo terra. Decimo exibunt homines de casurgent ossa mortuorum, et stabunt super sepulcra. Duodecimo cadent
Abbreviated transcription (Latin):
erũt instrumẽta mortis sue quasi
uexilia triũphi. erux. clanis. lãcea.
et ĩ carne eiꝰ uidebũt cicatrices ut
uideañt ĩ quẽ pupugerũt.⁊ ĩ ualle
iosaphat iudicabit᷑ omĩs homo.
Angelis cõgregantib eos mori¬
De die Iudicii

Expanded text:
unt instrumenta mortis suae, quasi vexilla triumphi, crux, clavi, lancea, et in carne ejus videbuntur cicatrices, ut videant in quem pupugerunt , et in valle Josaphat judicabitur omnis homo, angelis congregantibus eos . CAit diem judicii
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ciuitatẽ nazareth ad u̾ginẽ mariã disponsatã. Iosepħ dicens. Aue maria
gratia plena dñs tecũ ⁊ cͣ. ut ĩ euangłio ꝯtinet᷑. Hiis tpͣribus octauian
fontẽ olei manasse de tnstyberiz usq ĩ tyberin. etab̾na meritoria ꝑ totã
diem sigͥficãs gr̃am xp̃i ex gentib. et circulus ad spẽm celestis arcas circ
solẽ apparuit ẽ iusdem gr̃e sigͥficaturus.E emporib cesaris octauiani
augusti. falcidiꝰ leꝗẽ tulit que falcidia noĩatur. Uirgiliꝰ. oratius. ouidiꝰ.
Nãso. uariꝰ. ⁊ niceã.e iniliꝰ ueronẽ sis. ꝗntiliꝰ cremonẽsis. pete. ⁊ cornelius.
⁊ salustiꝰ ystoraicaie Attorius medicus augnsti. Uaro pħs. albutꝰ nouariẽsis ⁊ mesali¬
a cor iinꝰ iethoreo fuerũt. E qbtus itq romano ĩꝑio ꝑ octanoaaue soa maesst
i totam esario admissus ẽ ⁊ aplias ei regnũ tiadidites rasou fueiat i siredie¬

Expanded text:
cens: Ave Maria, gratia plena. Dominus tecum et cet. ut in evangelio continetur. His temporibus Octaviani fontem olei manasse de Transtyberim usque in Tyberin e taberna meritoria per totam diem, significans gratiam Christi ex gentibus; et circulus ad speciem celestis arcus circa solem apparuit eiusdem gratie significativus. Temporibus Cesaris Octaviani Augusti Falcidius legem tulit, que Falcidia nominatur. Virgilius, Oratius, Ovidius Naso, Varius et Nicea, Emilius Veronensis, Quintilius Cremonenset Salustius ystorici, Artorius medicus Augusti, Varo philosophus, Ales fuerunt. Aegyptus itaque Romano imperio per Octavianum subacta est in gratiam Caesaris admissus est, et amplians ei regnum, tradidit ei Trachonitid
Abbreviated transcription (Latin):
malũ proterue deterius ad huc sõditos qͣr p̾latos nocet. Sepins eĩz con¬
tĩgit ut leniter. ac cũ caritatis dulcedine ꝓlatã corectionẽ spernant.
et ꝯta hnĩlitas u̾ba. despectionis emittãt iacula. Unde scriptũ est. Qi
arguit derisorẽ. Ip̃e sibi facit ĩuiziam Quo cõtra de illo ꝗ ꝑ ĩcrepatior
proficit dicitur. Argne sapientẽ et amabit te:Linior dicit. x.¬
Estem habes deũ ĩ celis. nõ tibi sit cure. quid de te suspicentur
dn ẽ danda detrahendi occasio. nõ susurranda suspitio. s si aut¬

Expanded text:
malum proterviae, deterius adhuc subditis quam praelatis nocet. Saepius enim contigit ut leniter ac cum charitatis dulcedine prolatam correctionem spernant, et contra humilitatis verba, despectionis emittant jacula. Unde scriptum est: « Qui arguit derisorem, ipse sibi facit injuriam. » Quo contra de illo qui per increpationem proficit, dicitur: « Argue sapientem et amabit te . » TUMOR DICIT: Testem habes Deum in coelis, non tibi sit curae quid de te suspicentur ET: CAP. X. Non est danda detrahendi occasio, non susurrandi suspicio, sed si a
Abbreviated transcription (Latin):
s oĩoq ad mortẽ oꝑañs. Nõ est igitur ĩ hiis ꝯtristandũ que suades.
s contra magis gandendũ in hiis que nec dũ intelligis. ꝗa et dator ga¬
udii ꝑhennis dĩxit. Cũ ꝑsecuti uos fuerĩt hoĩes. et dixerint omne
malũ adu̾sur uos mẽtiẽtes ꝑꝑ nomen meũ. gandete ĩ illa die et exultate.
ecçe eniz merçes uestra multa ẽ ĩ celo. Memẽto ꝗa nostre ⁊ eligiones
apłi ibant gandẽtes a conspectu conscilii. qm̃ digni habiti sũt ꝓ noĩe .xͥ.
contumeliam pati. Nullus ergo meroris locus eẽ debet. nbi tãta leti
Ilectioni continuato studio semper istis oculoꝵ caliginẽ ĩcurris.
Si ĩ desment̾ lacrimas fundis ipõs et̃ oculos amittis. Si ꝓte latis

Expanded text:
 quae mortem operaris; non est igitur in his contristandum, quae suades, sed contra magis gaudendum in his quae necdum intelligis, quia et dator gaudii perennis dixit: Cum persecuti vos fuerint homines, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes propter nomen meum, gaudete in illa die, et exsultate; ecce enim mei ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; nullus ergo moeroris locus esse debet, ubi tanta laet Si lectioni continuato studio semper insistis, oculorum caliginem incurris; Si indesinenter lacrymas fundis, ipsos etiam oculos amittis. Si protelatis
Abbreviated transcription (Latin):
ne dũ inuicẽ mordeti ab inuicẽ consumamini:za dicit.uiii:
¶le erga te agunt᷑. equanimiter ferri nõ possunt. Imo pacienter tollerare
peccatum est. quia si nõ eis cũ magna ex aspatione ⁊esistitur. contra et
exemplũ. ut sequansini uestigia eius. Ipẽ aũt dixit. Ei patrẽ familias beelze
but uocauerũt. quãto magis domesticos eius. Bi me ꝑsecuti sũt. et nos pse¬
quẽtur. Set quãta sũt ĩ compatione passionũ illius. que patimur. Ille eiz
obꝓbria. irisiones. contumelias. alapas. spnta. flagella. spineã coronã. Eucẽ
sb̾stinuit. et nos miseri ad nostrã cõfusionẽ uno libo fatigamnr. nno u̾bo deicimͦ
Et quid agimus de eo qd̾ dicit᷑. si nõ compatimur nõ congralabimͦ. Qua ꝓpter
retinẽdi sũt rre stimuli. et eius metuenda dãpnatio. Unde scriptũ legimus
Qui rrascitar fr̾i suo. zens erit inditio. Qui aũt dixerit fatue. ⁊ ens erit¬

Expanded text:
nedum invicem mordetis, ab invicem consumamini . » IRA DICIT: nedum invicem mordetis, ab invicem consumamini . » IRA DICIT: uae erga te aguntur, aequanimiter ferri non possunt: haec patienter tolerare, peccatum est. Quae etsi non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te exemplum, ut sequamur vestigia ejus . » Ipse enim dixit: « Si patremfacos ejus ; si me persecuti sunt, et vos persequentur . Sed quanta sunt in comparatione passionum illius quae patimur? ille enim opprobria, irrisiones, contumelias, alapas, sputa, flagella, spineam coronam, crucemque sustinuit; et nos miseri ad nostram confusionem uno sermone fatigamur, uno verbo dejicimur. 30. Et quid agimus de eo quod dicitur: Si non compatimur, nec conregnabimus ? Quapropter retundendi sunt irae stimuli, et ejus metuenda damnatio; unde scriptum legimus: Qui irascitur fratri suo reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: R