comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mnia u̾o que in terra seruntur: crescente
luna et dieb tepidis sunt serenda. Nam tepor ei¬
cãt. frigus indudit. frumenta om nia maxime letantur
patenti campo et soluto: ⁊ ad solem redius. Spissa et cretosa
et numida t̾ra. bene far ⁊ triticum nutrit: ordeum soluto de¬
lestatur ⁊ sicco. Namsisn lutoso agro spargitur: morietur.
Trimestris sacio locis frigidis niuosis euenit: ubi quali¬
tas estatis humecta est. Ceteris raro respondet euenti.s e¬
men tremenstre. locis tepidis melius respoñdebit: si sera¬
tur autumpno. Omnia legumina. gretis austorib sert
in genus filiginis emutatur. Tria u̾o mala his nocent:
sata fuerint transferantur. Ortus qui celo clementi sb̃¬
iacet. et fontano humore ꝑcurritur: ꝑpe est ut liber sit. et
nullam serendi disciplinam requirat. Semina u̾o plusꝙͣ¬

Expanded text:
mnia que seruntur crescente luna et diebus tepidis sunt serenda; nam tepor evocat, frigus includit. Frumenta omnia maxime letantur patenti campo et soluto et ad solem reclivi. Spissa et cretosa et humida terra, bene far et triticum nutrit. Hordeum soluto delectatur et sicco: Nam si in lutoso agro spargitur, morietur. Trimestris satio locis frigidis nivosis convenit, ubi qualitas estatis humecta est, ceteris raro respondet eventu. Semen trimestre locis tepidis melius respondebit, si seratur autumno. Omnia legumina grecis authoribus seri in genus siliginis commutatur. Tria vero mala eque his nocent, sata fuerint transferantur. Hortus qui celo clementi subiacet et fontano humore percurritur, prope est ut liber sit et nullam serendi disciplinam requirat. DE OL
Abbreviated transcription (Latin):
appellant. Ini ergo palma femĩea ẽ: et sexũ suũ sub¬
iectõis sp̃e ꝯficetur. Unde cultores p̃iaciũt ramis eius:
dactiloꝵ uel palmitũ semĩa masculoꝵ. qͥb illi femĩee
arbori uelut qͥdam sensus ꝑfiuictioĩs in fundit᷑: et ex¬
petiti cõcubitꝰ gr̃a p̾sentatur. Quo muñe donato
rursus erigitur: et ĩueterẽ statum ramos suos et co¬

Expanded text:
um. illa ergo palma feminea est et sexum suum subiectionis specie confitetur. unde cultores lucorum praeiaciunt ramis eius dactulorum uel palmitum semina masculorum, quibus illi femineae arbori uelut quidam sensus perfunctionis infunditur et expetiti concubitus gratia praesentatur. quo munere donata rursus erigitur et eleuat ramos suos et
Abbreviated transcription (Latin):
benes tea maxime alba fossa et sb̾acta. sine sc̾core
Sulcos in areis facies. ⁊ in locis altiorib semina
peneo .iii. digitis seꝑata: nec altiꝰ p̃ssa. Sarculabis
srequent̾: et inde plurescent. Si capitatũ face uoi¬
ueris. libi ceperit caulis ꝓdire ꝓculca: sicq succus¬

Expanded text:
erra maxime alba, fossa et subacta sine stercore. Sulcos in areis facies et semina in locis altioribus pones, quatuor digitis separata, neque altius pressa: sarculabis frequenter, inde plurescent: si capitatum facere volueris, vi cepit caulis prodire per culta, i
Abbreviated transcription (Latin):
Snte nes inm̾ito nomẽ ssipsisse uidetitis
uacta qd eriuat digitos iutica tenentis.
¶et solet ycicos cũ uino sup̾ta iuuare.
Nus semẽ. colicis cum melle medetus:
E tussem uet̾em curat. si sepe bibatuo
Eng̃ pulmonis pellit: uentrisꝙ tumorẽ.
Omib his ꝓdest pulius cum melle iugatus
Aut suctꝰ uiridis. cum uino sepuis haustus
eũ sale defoliis eius fcm cataplasma:
Ui cerib ꝓdest. et sordida uulnera purgata. re¬
Et cont morsus ualet ħ cataplasma caninos.
Hoc canchros et parotidas luxata ꝙ curat:
Ioe q reformatur caro que discessit ab osse
Et solet hũores ħ desiccare nocentes
Aenitum uino radix contrita. tumorẽ
Compescit splenis. podagre sic subuenit illa.
Si coquis hanc oleo. foueas ħ ungiũe mẽbra.
Narib impõitus succꝰ foliũ ue cruorẽ:
Elicit. ĩ naci uis est sibi tanta caloris.
Q simanantẽ cupias retin̾e cruorẽ:
Uitice succo frontẽ line. teprimit illum.
Si supponatur cum mirra: menstrua pellit.¬

Expanded text:
unde nec immerito nomen sumpsisse videtur, tacta quod exurat digitos urtica tenentis. Haec solet ictericos cum vino sumpta juvare, illius semen colicis cum melle medetur, et tussim veterem curat, si saepe bibatur. Frigus pulmonis pellit ventrisque tumorem. Omnibus his prodest pulvis cum melle jugatus, aut succus viridis cum vino saepius haustus. Cum sale de foliis ejus factum cataplasma ulceribus prodest et sordida vulnera purgat, et contra morsus valet hoc cataplasma caninos, et cancros et parotidas luxataque curat, hocque reformatur caro, quae discessit ab osse, et solet humores hoc desiccare nocentes. Acri cum vino radix contrita tumorem compescit splenis, podagrae sic subvenit illa osi coquis hanc oleo foveasque hoc unguine membra.Naribus impositus succus foliumve cruorem elicit; innati vis est sibi tanta caloris, quod si manantem cupias retinere cruorem, urticae succo frontem line, reprimit illum. Si supponatur cum myrrha menstrua pellit
Abbreviated transcription (Latin):
Et si cũ uiuo. p̃dcõ more bibant᷑.
pleureticos pectus. pulmones adiuuat eiꝰ.
Semen. si sumptũ fu̾it cum melle iugatum.
Cum mulsa bibitũ: lociũ ꝓducit habundans.
Herba recens eius: olerum si more coqͣtur:
Et detur illius decoctio molliet aluum.
Ore diu clausus succꝰ si uoluitur euis:
Une nõ modicũ pot̾it sudare tumorẽ.
Sudorẽ mouet ex oleo decocta ꝑunctis.
Sic naturalẽ calor excitat ille calorem.
De fluuio capitis. si succo semĩs huius:
Ungas sepe caput. tepͥmi dicit galienꝰ.
Illius semen collectum tempore messis:
Et desiccatũ. młtis erit utile causis.

Expanded text:
et si cum vino praedicto more bibatur. Pleureticos, pectus, pulmones adjuvat ejus semen, si sumptum fuerit cum melle jugatum, cum mulsa bibitum lotium producit abundans. Herba recens ejus olerum si more coquatur, detur et illius decoctio, molliet alvum. Ore diu clausus succus si volvitur ejus uvae non modicum poterit sedare tumorem. Sudorem movet ex oleo decocta perunctis. sic naturalem calor excitat ille calorem. Defluvium capitis, si succo seminis hujus ungas saepe caput, reprimi dicit Galienus. Illius semen collectum tempore messis Et desiccatum multis erit utile causis.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ⁊ ĩ arbore diu durabunt uel ĩ urceolis picatis
uel ĩ ordiuẽ suspensa: uel ut qͥdan. pusca condita
Due sereua legant᷑ ac medra: et paleis obruissi
disereta ne ea uicissim tactus afficiat. Uel cum pe¬
diculis lecta semimatura: et saisa aqͣ ꝑ dies qͥnq ma¬

Expanded text:
in urceolis picatis, vel in ordinem suspensa, vel ut quidam, condita. Die serena legantur ac media et paleis obruantur discreta, ne ea vicissim tactus afficiat, lecta seminatura, salsa aqua per dies quinque ma
Abbreviated transcription (Latin):
ex p̾ponderatõe humoris mouetur sũmitas aeris. Cis
ꝑticule ad modũ undaꝵ ex diu̾so sibi occͣrentes: fragnie
tonitiui faciũt. Ex motu u̾o aer calefactus tfsit ⁊̃ igne
fragore fiat citius tñ ad nos ꝑuenit: qr insus uebotio
est auditu. Cũ gͥ fit pͥdictaꝵ ꝑticulaꝵ occursus: genatur
ĩpetus. Qui si sursũ ascenderit: est fragor sine fulmine. Sni
autẽ ĩpetus ille deorsũ tendat. sĩ tñ tantꝰ fit quo ad usspã
obstacułum ꝑueniat: ñdũ ÷ fulmẽ. Cũ uͥo usq ad obstacu
recolligit ignes. Si aũ ĩ hac inferiori ꝑte aeris est muls
humor: aer existens ĩ illo ĩpetu igniri ñ potest. fit q ful¬
men findens: ñ urens. Est gͥ fulmẽ ꝑs aeris: collisione¬
aliqͣ usq ad obstaculũ cũ impetu ueniens. Tonitruũ ÷. pn
cium aeris sibi cũ ĩpetu ꝯcurrenciũ sonꝰ. Choruscatõ iloe

Expanded text:
ex ponderatione humoris movetur summitas aeris, cujus particulae ad modum undarum aquae sibi occurrentes fragorem tonitrui faciunt. Ex motu vero aer calefactus, in igneam trafragore fiat, citius ad nos pervenit, quia visus velocior est auditu. Cum ergo fit praedictarum particularum occursus, generatur impetus, qui si ascenderit sursum, est fragor sine fulmine; sin autem impetus ille deorsum tendat, tamen tantus non sit, quod usque ad obstaculum perveniat, nondum est fulmen; cum vero ad obsrecolligit ignes. Si vero in hac inferiore parte aeris, multus sit humor, aer existens, in illo impetu igniri non potest, fitque fulmen findens, non urens. Si autem aliqua usque ad obstaculum cum impetu veniens. Tonitruum vero est partium aeris sibi cum impetu occurrentium sonusconcurre
Abbreviated transcription (Latin):
noq murmure ꝯcrepant: et collisis nubib ignẽ t̾ri¬
nis autẽ excussus est fulgur. Qui scilicet ignis ideo pene¬
trat q̃ tangit: qr nr̃o subtilior est.⁊ magna uiuentoꝵ ĩ¬
pellitur. ab aquilone fulgur: ab euro tomtiꝰ tẽpesta¬
tẽ significat. Itaq fumo calido et humido ad suꝑiora tẽ¬
dente: cũ ad sũmũ aeris ꝑuenit. ex ponderatõe humoris
mouetur sũmitas aeris: cuiꝰ ꝑticule ĩ modũ undaꝵ cõ¬
currenciũ sibi fragorẽ ⁊ tonitruũ faciunt. Ex motu u̾o
calefastus aer. transit ĩ subãm igneam: fitq choruscatõ.
Cũ gͥ ĩpetus ille qui ex occursu aeris humido fumo spis¬
sati generttur. sursũ ascencũt: fragor absq fulmine

Expanded text:
noque murmure concrepant et collisis nubibus ignem terris, ignis autem inde excussus est fulgur; qui scilicet ignis ideo penetrat que tangit, quia nostro subtilior est et magna vi ventorum impellitur: ab aquilone fulgur, ab euro tonitruus tempestatem significat. Itaque fumo calido et humido ad superiora tendente, cum ad summum aeris pervenit, ex preponderatione humoris movetur summitas aeris, cuius particule in modum undarum concurrentium sibi, fragorem et tonitruum faciunt. Ex motu, vero calefactus aer, transit in substantiam igneam, fitque corruscatio: cum igitur impetus ille, qui ex occursu aeris humido fumo spissati generatur, sursum ascenderit, fragor absque fulmine
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ radicib pullulante sobole et pari¬
ente matre qͣs necet. Euis etenĩ umbra t᷑baãdi¬
gesta pͥmit᷑: ut ĩ lauris. punicis. platanis. ceranus.
prinis paucoꝵ ĩ hoc gn̾e parcũt soboli: ut ulmoꝵ¬
atq palmaꝵ. Nullis iͦ tales pulluli ꝓueniũt.
ui qͣꝵ radices amore. soł et ymbris in sũma tellure
spaciant᷑. Oĩa ã ħ nõ statim moris ẽ in suo locarr
s pͥus nutͥti dari. et ĩ seminariis adolesc̾e. it̾mos
gͥnationis auida ẽ: siue descendentes uires relm¬

Expanded text:
 radicibus pullulante subole densa et pariente matre, quas necet: eius quippe umbra turba indigesta premitur, ut in lauris, punicis, platanis, cerasis, prunis. Paucarum in hoc genere rami parcunt suboli, ut ulmorum palmarumque. nullis vero tales pulluli proveniunt nisi quarum radices amore solis atque imbris in summa tellure spatiantur. omnia ea non statim moris est in sua locari, sed prius nutrici dari atque in seminariis adolescere iterumque grinationis avida est, sive discedentes virus rel
Abbreviated transcription (Latin):
gitatẽ głificant. Simul laudant: qr clũ nos ꝯspicisit
al l Iliitaq angeli qui magis uoluerunt tꝰticiam ꝙͣ
habebant qm̃ aliud plus qd̾ ñ habebant: bonũ qd̾ .q. ꝓp
da tribuente accepunt. et de ilło qd habebant ĩ uera secuti¬
tate ꝑmanserũt. Qua ꝓpt̾ a deo ꝓuecti sunt ut adepti sint

Expanded text:
glorificant, simul laudant, quia dum nos conspiciunt lli itaque angeli, qui magis voluerunt justitiam quam habebant, quam illud plus quod non habebant, bonum quod quasi erunt; justitia retribuente, acceperunt et de illo, quod habebant, in vera securitate permanserunt. Quapropter adeo sunt provecti, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
stare ĩ uisticia ĩ qua fc̃i enut: eadẽ iusticia iudi cante ⁊ il¬
ludap ter qd ilam ꝯtempserit nequaqͣm obtinuerunt
et qd̾ ten ẽbant bons̃ amiser̃i Sic ergo distincti sũt an¬
geli. ut adhantes uisticie nulli bonũ uelle possint quo nõ
gaudeant: et d

Expanded text:
qua facti erant, eadem justitia judicante, et illud propter quod illam contempserunt nequaquam obtinuerunt; et quod tenebant bonum amiserunt. Sic ergo distincti sunt angeli, ut adhaerentes justitiae nullum velle bonum possint, quo non 65 gaudeant; et d
Abbreviated transcription (Latin):
A calido sufficient̾ digente humidũ: gen̾atur sapor cͥuiꝰ¬
cis. A caisdo u̾o dig̾ente ac subtiliante ac̃um humittũ inhu¬
midũ aeres̃:gen̾ator sapor pinguis. Porro a calido ñ cdigin¬
te s adurente scd̾m aliquẽ modũ: si quidẽ ÷ cũ humido gor̾a¬
tur acidũ. Si u̾o÷ cũ sicco gen̾atur amarũ: uł si muꝰ adi

Expanded text:
st, secundum quod a calido sufficienter digerente humidum generatur sapor dulcis; a calido autem digerente et subtiliante aqueum humidum in humidum aëreum generatur sapor pinguis; a calido vero non digerente sed adurente secundum aliquem modum, si est quidem cum humido, generatur acidum; et si est cum sicco, generatur amarum vel
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. folia sũt ei lata ⁊ oblonga: ambitu serra¬
ta densa et a radice caules tͥum cubitoꝵ: geniculati
ĩquib sunt capita ceu papauũ. Radix uasta. rubes¬
cens tenera. fragilis q: ad bina cubita. succo madi
da. ⁊ amara ⁊̃ qͣdam dulcedĩe. Nascitur ĩ collib: piu¬

Expanded text:
vocant. folium sunt lata et oblonga, serrato ambitu, densi ab radice caules ternum cubitorum, geniculati — in his capita ceu papaverum —, radix vasta, rubescens, tenera fragilisque, ad bina cubita, madida suco, amara cum quadam dulcedine. 67 nascitur in collibus pin
Abbreviated transcription (Latin):
nouam q sibi ꝓpaginẽ faciant cͥoa parentẽ ĩ orbes.
qͣsdã oꝑe copi atio. Incra sepẽ eam estiuãt pas¬
tores: opacam parit̾ et munitam uallo arbons.
dẽ rami in excelsũ emicant: siluosa multitudi¬
ne. uasto matͥs corpore ut.hxͣ. plassus plerũꝙ¬
in orbe colligant umbͣm uͦi bino stadio pariãt.
Hec cã fructum integẽs. tresc̾e ꝓhibet. rarusq
est: nec fabe magnicudinẽ excedens. s ꝑ folia
solib coctus. p̃dulci sapore. dignꝰ arboris mira¬

Expanded text:
amque sibi progeniem faciant circa parentem in orbem quodam opere topiario. intra saepem eam aestivant pastores, opacam pariter et munitam vallo arboris, sdem rami in excelsum emicant silvosa multitudine, vasto matris corpore, ut LX passus pleraeque orbe colligant, umbra vero bina stadia operiant. ; ea causa fructum integens crescere prohibet. rarus. . . que nec fabae magnitudinem excedens, sed per folia solibus coctus praedulcis sapore et dignus mira
Abbreviated transcription (Latin):
ac rubentes. Albi quoꝙ contta uetustatẽ in corrup¬
in quib era fundunt᷑. S ⁊ uiridis siexe uehement
lapis ñ saxũ est. Pallidus aũ: in cemento earoutillo¬
est i fiuniacilis uero silexe semper ueluti madens e
Hunc estade exhiberi oportet: nec ante bieneu m̾¬

Expanded text:
et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupin quibus aera funduntur. Viridis silex vehementlapis, non saxum est, pallidus in cemento, raro utilis. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hunc estate exhiberi oportet, nec ante biennium
Abbreviated transcription (Latin):
admixto oleo cyprino uel melle. S scincerus ꝓba¬
tur a meller si cũ lacte coagulau̾it. Aboleo ã sun¬
stillatus aq̃ uel admixtus. facile fu̾it resolutus.
Preterea ⁊̃: si lanee uestes ex ip̃o pollute nõ macu¬
lantur. Ad ult̾atus qͥdẽ. neq c̃ lacte coagulati ⁊
ut oleum ĩ aqͣ suꝑnatat ⁊ uestẽ maculat. ualsa

Expanded text:
admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus; praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsa
Abbreviated transcription (Latin):
ac̾rima. potest cum melle canceratis mederi:
laceris dolorẽ haustum ex uino mittigare. Ex
⁊ tyneas ꝑimit. urinam et menstrua ĩpellit: om¬
Sepe soluit. tͥcam si nectas de suꝑ h̾bam.
Si tͥcum uncto uiolenti solius acetoͬ
Lumbricos tali potu tỹneasq repelles.
Cum uino eiciet urinas: et menstrua pgat.
uirgine cum cera uetus huic axungia mixta:
Non mͦ parotidas. uerũ qͦscũq tumores.
Curat uel repͥmit. si sepiꝰ ħ iuꝑ addas.¬
Intincto ualido si manducet᷑ a ceto:
Sepe sol uomitũ uentrẽq teñe solutũ
Si trito tegitur pecten. suce̾q bibatur.
Urine clausos teserat qͣscumq meatus.
Illiꝰ elicatura. u̾tigo fugatur.:
Si caput hac tepida pacientis sepe lauet.
Herbaq timꝑib ⁊ fronti cocta ligetur

Expanded text:
acerrima est. Potest cum melle canceratis mederi, lateris dolores haustum ex uino mitigare. Quidet tineas perimit, urinam ciet, menstrua impellitsaepe solet, tritam si nectis desuper herbam. si tritum mixto violento solvis aceto lumbricos tali potu tineasque repellis, cum vino ciet urinas et menstrua purgat. Virgine cum cera vetus huic axungia mixta non modo parotidas verum quoscunque tumores curat vel reprimit, si saepius hoc suIntinctum valido si manducetur aceto saepe solet vomitum ventremque tenere solutum; si trito tegitur pecten succusque bibatur urinae clausos reserat quoscunque meatus; illius elixatura vertigo fugatur, si caput hac tepida patientis saepe lavetur herbaque temporibus et fronti cocta ligetur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑioris cirauli celũ ꝓprio t̾mino discretũ equalib undiq
spaciis collestum extendit: et in eo uirtutes sp̃ualiũ crea¬
turaꝵ ꝯstituit. Cuiꝰ sclicet celi naturam arcifex mun
uniformi s multiplici motu solidauit: nũcupans eum
firmamentũ ꝓpter sustentatõem suꝑioꝵ aquaꝵ. Phi aũ
introduxerunt: quoꝵ orbib ꝯnexa memorant oĩa. qͥs¬
q sibi ĩnexos et uelud insertos u̾sari retro ⁊ contrario ce¬
teris motu ferri arbitrantur: Raby moyses. In temꝑe¬

Expanded text:
 undique spatiis collectum ostendit, atque in eo virtutes spiritualium creaturarum constituit. Cujus quidem coeli naturam artifex munduniformi, sed multiplici motu solidavit, nuncupans eum firmamentum propter sustentationem superiorum aquarum. 26 introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu ferri arbitrantur. § 33 De eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. quod habet nomen¬
scriptum qͦd nemo scit nisi
ipse. nec ido tam̃ dicitur¬
pater nescire. hoc nomen.¬
ã quo est filiꝰ inseparabilis.
Sicut gͦ scit pater. qͦd ne¬
mo scire dictus est nͥ filius.
quia. inseparabiles st̃ pater
& filiꝰ : sic etiam si dictum eẽt soli sapien¬
ti patri. simul intelligi deberet etiã filiꝰ &
misterium patefactum ẽ. & hoc ꝑ ĩm xp̃m.
nobis & gła in se quia ipse est uera. gła.
& beatitudo. & summũ bonum. & hoc in se¬
cula scłoꝵ amen. id est sine fine. Ecce os¬
bensum est quomͦ ei & cui legi possit. Qui¬
dam autem legunt sine. cui. Si autem au¬
feras. cui. absoluta est lectio. S beatus
augustinꝰ dicit apponi. & tractat quomͦ de¬
beat accipi. ut non suꝑfluat: & legit alio
mͦ qꝙͣ prius dictum est: sic. Ei autem qui¬

Expanded text:
legitur, qui habet nomecriptum quod nemo scit nisi ipse . Nec ideo tamen diciturPater nescire hoc nomen,a quo est Filius inseparabilis. Sicut ergo scit Pater quod nmo scire dictus est, nisi Filius, quia inseparabiles sunt Pater et Filius, sic etiam si dictum esset soli sapienti Patri, simul intelligi deberet etiam Filius emysterium patefactum est, et hoc per a, quia ipse est vera gloria, et beatitudo, et summum bonum, et hoc, in saecula saeculorum, id est sine fine. Ecce ostensum quomodo ei, et cui, legi possint. Quidam autem legunt sine cui, si autem auferas cui, absoluta est lectio, sed beatus Augustinus dicit apponi, et tradit quomodo debet accipi ut non superfluat, et legit alio modo quam prius dictum est, sic: Ei autem. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationẽ
misterii tem¬
poribus
ȩternis taci¬
ti. quod nc̃
patefactum
est per scrip¬
turas prophȩ¬
tarum scđm
preceptum
eterni dei
ad obeditio¬
nem fidei
in cunctis
gentibus

Expanded text:
revelationem mysterii temporibus aeternis taciti: quod nunc patefactum est per Scripturas prophetarum, secundum praeceptum aeterni Dei, ad obedientiam fidei in cunctis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
axp̃m. & hoc ꝑ scripturas ꝓphetarum.
scdm preceptum ęterni dei. ad. obeditio¬
nem fidei in cunctis gentib cogniti soli
sapienti deo: hec non mutantur. Ei inꝗͣ
id est deo trinitati uel deo patri sit ho
cum sufficeret ei gloria. inusitata nr̃e
linguȩ locutio est: non sensus ambiguus.
Idem est enim dicere ordine inusitato uez
deperit. siue hoc siue illo modo dicatur.
Per xp̃m uͦ est patri gła. id ẽ clara.
cum laude noticia. quia per eum inno¬
tuit hominibꝰ ds trinitas. quod est
misterium tacitum ab eternis temporibꝰ.
qͦd per xp̃m reuelatum est. Quod gͦ
interpositum est per ĩm xp̃m. non

Expanded text:
ras prophetarum secundum praeceptum Dei, ad obeditionem fidei in cunctis gentibus cogniti, cui soli sapienti Deo. Haec non mutantur. Cui, inquam, id est Deo Trinitati, vel Deo Patri sit honcum sufficeret ei gloria, inusitatae nostrae linguae est locutio, non sensus ambiguus. Idem est enim dicere, ordine inusitato verbdeperit sive hoc sive illo modo dicatur? Per Christum vero est Patri gloria, id est clara cum laude notitia quia per eum innotuit hominibus Deus Trinitas, quod est mysterium tacitum ab aeternis temporibus, quod per Christum revelatum est. Quod ergo interpositum est per Jesum Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam dĩ natura ab his passionibꝰ un
niunis ẽ. Et ne. uideat᷑ uasci & non
uindicare. subdit. indignatio. quã. ad¬
dens suꝑ iram. iniuriã. suã dđm uidi¬
caturũ significat. Unde p̃dicta. expo¬
nens. subdit tͥbulatio & angustia.
& appellat᷑ tͥbulatio qͦd ptiꝰ tra. & an¬
gustia. qͦd priꝰ indignatio. Sequit᷑. In¬

Expanded text:
Nam Dei natura ab his passionibus immunis est. Et ne videantur irasci, et non vindicare, subdit: 12 indignatio, quia addens supra iram, injuriam suam Deum vindicaturum significat. Unde praedicta exponens subdit, tribulatio et angustia. Et appellatur tribulatio quod prius ira, et angustia quod prius indignatio. I
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s pecratores st̃ inuenti. & gr̃a st̃
saluati ñ meritis. Sequit᷑. quia. ex
oꝑibꝰ & cet̾a. Hic ucipit agere ple¬
nius de lege. ut ostendat iusticiã
ñ ẽẽ ex ea. Quasi dicat. Dico ut
om̃is mundꝰ sit subditꝰ dõ qͥd debet.
qͥa certũ ẽ qͦd ex oꝑibꝰ legis ñ iusti¬
ficabitur coram illo scił do & si corã

Expanded text:
omnes peccatores sunt inventi, et gratia sunt salvati, non meritis. Quia ex operibus, etc. Hic incipit agere plenius de lege, ut ostendat justitiam non esse ex ea; quasi dicat: Dico ut omnis mundus subditus sit Deo: quod debet, quia certum est, quod ex operibus legis, non justificabitur coram i
Abbreviated transcription (Latin):
rant. s ut ustificarent᷑ uener̃t
ad gr̃am fidi. Destruit᷑ autẽ hic
suꝑbia. głantiũ de oꝑibꝰ legis. ne.
gr̃a fidei uideret᷑ ñ ẽẽ necessaria
si etiã. oꝑa. legis utstificare crede
cum lege instituta. & t̾minata st̃. ut
erant. cerimonialia. & figuratiua. quȩ
nunꝗͣ ualuer̃t conscientĩa munda¬
re. etiã. si cum caritate. & deuotione
fierent. Si uͦ querit᷑ quare illa. fac Qu
cant. respondemꝰ qͥa illa ñ fuer̃t
instituta. in iustificationẽ. s in fu¬
turoꝵ significationẽ. & peccati in

Expanded text:
rant, sed ut justificarentur, venerunt ad gratiam fidei. Destruitur autem hic superbia gloriantium de operibus legis, ne gratia fidei videretur non necessaria, sed etiam opera legis justificare credercum lege instituta, et terminata sunt, ut erant caeremonialia et figurativa quae nunquam valuerunt conscientiam mundare, etiamsi cum charitate et devotione fierent. Si vero quaeritur, quare illa facta incant, respondemus quia illa non fuerunt instituta in justificationem, sed in futurorum significationem, et peccat
Abbreviated transcription (Latin):
re iusticiȩ qͥd agat᷑. uel tinore pe¬
nȩ qͦd ñ uident homines. Hic̃ iten¬
querit᷑. Nunqͥd moyses dauid &¬
alii boni ex lege ñ fuer̃t iustificati.

Expanded text:
re justitiae quod agatur, vel timore poenae, quod non vident homines. Hic itequaeritur: Nunquid Moyses, David alii boni ex lege non fuerunt justificati?
Abbreviated transcription (Latin):
tionis st̃ cũ pace. docendo alios ut cet̃ĩ ȩdificent᷑. uel iam edificati con
alias urtutes & bona. quȩ in eo ds oꝑatꝰ est. Hon dico ꝓpt̃ escam quin

Expanded text:
tionis sunt, cum pace docendo alios, ut caeteri aedificentur, vel jam aedificati constionis sunt, cum pace docendo alios, ut caeteri aedificentur, vel jam aedificati consalias virtutes, et bona quae in eis Deus operatus est, non dico propter escam quin
Abbreviated transcription (Latin):
& intẽꝑantia. ñ se corripiendi ꝑ abundantiã. atq oportune sum̃¬
di uł ñ sum̃di. Iustificata gͥ sapientia. a. filiis suis. qͥ intelligunt.
utendis t̃renis oportuna t̾emꝑa. ẽe debere: facilitatẽ uͦ careñdi ta.¬
libꝰ & amorẽ fruendi et̃nis. ñ uariari oportet ꝑ tempora. s pperuo
sa regni. s iusticia. ut fr̃ facias qͦd tͥ uis. & pax id ẽ concordia.
que ẽ. effectꝰ tusticiȩ. & gaudiũ ñ utiq in epulis ut multi solent scd
Hoc gaudiũ nascitur de frat̃na pace. sicut de disceptatiõne nascitus
regui ẽ. qui enĩ in hoc scił in iusticia. pace & gaudio seruit. xp̃o. pla¬
hominibꝰ scd̃m iusticiã & pacẽ. Et qͥa. disceptatio discordia. parit. itaq
dimissis temerarũs uudiciis sectem quȩ pacis st̃ id ẽ concordiş. & custo¬
diamꝰ inuicẽ. scit uideꝰ contͣ gentiłẽ. & gentilis erga udeũ. quȩ edifica.¬

Expanded text:
et intemperantia net intemperantia nndi vel non sumendi. Justificatur igitur sapientia a filiis suis qui intelligunt utendis terrenis opportuna tempora debere esse. Facilitatem vero carendi talibus et amorem fruendi aeternis, non variari oportere per tempora, sed perpetuo sa regni, sed justitia, ut fratri facias quod tibi vis; et pax, id est concordia quae est effectus justitiae, et gaudium, non utique in Epistolis ut multi solent, sedHoc gaudium oritur de fraterna pace, sicut de disceptatione nascitur iregni est. Qui enim in hoc, scilicet in justitia pace et gaudio, servit Christo, plahominibus, secundum justitiam et pacem, et quia disceptatio discordiam parit. Itaque dimissis temerariis judiciis, sectemur quae pacis sunt, non discordiae, et custodiamus invicem, scilicet Judaeus erga gentilem, et gentilis erga Judaeum, quae aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obfuscent᷑. qͥa qͥ habet. oꝑa bona. si rep̃hendat᷑ in re minima bo¬
num suũ obfuscat. & incipit bonũ eiꝰ blasphemari ꝑ malũ. Unde in¬
iherechiel. iusticia iusti ñ ꝓficiet ei si errauerit. Tel ñ blasphemet
alii nocet. Et quia nocet abstine. qͥa. ñ ẽ causa regni dĩ: qͦd si ẽet
pro nulliꝰ scandalo omitt̾esc̃es. Et qͦd ñ sit causa. regni. dicit sic
concupiscentia. ẽ refrenanda. Non enĩ interest om̃ino qͥd. alim̃toꝵ
uł qͣntum qͥs accipiat. dum mͦ id faciat. ꝓ congruentia. hominũ. cũ
quibꝰ uiuit. & psonȩ suȩ. & ꝓ ualitudinis suȩ necessitate. s: q̃nta
facilitate & serenitate animi careat his. cum uel oportet. uel etiã
necesse ẽ his carere. ut dicere possit: scio abundare & penuriã. pati.
Sic iustificat᷑ sapientia a. filiis suis qͥ intellig̃t nec in abstinendo
nec in manducando ẽẽ iusticiã. s in equanim̃itate. tolerandi mopiã

Expanded text:
 bonum. Quia qui habet opera bona, si reprehendatur in re minima, bonum suum obfuscatur, et incipit bonum ejus blasphemari per malum. Unde Ezechiel: Justitia justi non proficiet ei, si erraverit . Non ergo blasphemetur alii nocet, et quia nocet, abstine, quia non est causa regni Dei: Quod si esset, pro nullius scandalo omitteres. Et quod non sit causa regni Dei dicit sic: concupiscentia est refrenanda. Non enim interest omnino quid alimentorum vel quantum quis accipiat, dum modo id faciat, pro congruentia hominum cum quibus vivit, et personae suae et valetudinis suae necessitate, sed quanta facilitate et serenitate animi careat his, cum vel oportet vel etiam necesse est his carere ut dicere possit: Scio abundare et penuriam pati , sic justificatur sapientia a filiis suis, qui intelligunt nec in abstinendo nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam
Abbreviated transcription (Latin):
ducare carnem &
non bibere uinum.
neq in quo frater
tuus offenditur
aut scandalitatur
aut infirmatur.
Iu fidem habes
aput temetipsum.
habe coram deo.
Beatus qui non
iudicat semeripsũ
in eo quod pro¬
bat. Qui au¬
tem discerũit. si
manducauerit.
dampnatus est
quia non ex fide ẽ¬
mne autem qͥd
non est ex fide. pec
mus autem nos
firmiores imbe¬
cillitates infirmo¬
rum sustinere.¬
& non nobis pla¬
cere. U nusqͥsq
ur̃m proximo
suo placeat in
bonum ad edifica¬
tionem. E tenim
xp̃c non sibi pla¬
cuit. sed sicut
scriptum est. im¬
properia. impꝑati¬
tium tibi ce¬
ciderunt su¬
cumq enim
scͥpta. sunt.

Expanded text:
ducare carnem -et non bibere uinum neque in quo frater tuus offendit aut scandalizatur aut infirmatur. tu fidem, quam habes penes temet ipsum, habe coram deo. beatus qui non iudieat semet ipsum in eo quo probat. qui autem discernit, si manducauerit, damnatus est, quia non ex fide. omne autem quod non est ex fidemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere, non nobis placere. Unusquisque vestrum proximo suo placeat in bonum, ad aedificationem. Etenim Christus non sibi placuit, sed sicut scriptum est: Improperia improperantium tibi ceciderunt sucumque enim scripta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
alũs de suo bono. Uel beatꝰ qͥ ñ iudicat se in eo qͦd ꝓbat. id ẽ qͥ
ñ aluid. facit. ꝗͣ qͦd bonũ ẽẽ estimat. Beatũ gͦ dicit qͥ ñ aliud
facit qͣ qͦd. utile. ꝓbat. s illũ ꝓprio iudicio censet fore dãpnan-¬
dum. qͥ qđ dicit se non debere. facere. facit. Qui autẽ. Quasi.
Ille ẽ beatꝰ. sed qui discernit cibos reputaudo alios mundos. alios
immundos: si manducauerit. cum illa conscientia. dampnatusẽ.¬

Expanded text:
aliis de suo bono. Vel, beatus est qui non judicat se in eo quod probat, id est qui aliis de suo bono. Vel, beatus est qui non judicat se in eo quod probat, id est qui non aliud facit quam quod bonum aestimat. Beatum ergo dicit qui non aliud facit quam quod utile probat, sed proprio judicio illum censet fore damnandum, qui quod dicit se non debere facere facit. Qui autem. Quasi dicat: Ille est beatus, sed qui discernit cibos, reputando alios mundos, alios immundos; si manducaverit, cum illa conscientia, damnatus
Abbreviated transcription (Latin):
lenticulȩ concupiscentia deceptũ. & dauid ꝓpt̃ aquȩ desideriũ
ã. scipso rep̃hensum. & regẽ nr̃m ñ de carne s de pane tẽp¬
tatum. Bonũ ẽ. quasi ab his ꝓ offendiculo abstinere. quia etiam
ab om̃i carne. & uino. Bonũ est enĩ tͥ o homo ñ manducare carnẽ
enim. qͥ a. fide recta. discedit. Aut. scandalitat᷑ id ẽ contͥstatitt. aut
infirmatur ut dubitet. & si ñ offendit: infirmat᷑ enĩ qui ñ recedit.
s dubitare incipit: Tu fidẽ. Qsi. Hoc bene potes facete. qͥa. de
tuo bono nichil ꝑdis. Et hoc est tu habes fidem. quã. credis om¬
uia. eẽ munda & edenda. & hoc penes temetipsum. id ẽ in corde.
quã scł nullꝰ auferat: s habe tantũ corã dõ ñ corã abstinente.
istud fac. qͥa beatꝰ ẽ ille qͥ ñ udicat semetipsum. id ẽ qͥ ñ facit se
dampnabilẽ. in eo qͦd ꝓbat. id ẽ in eo qͦd. bonũ ẽẽ udicat. nocendo

Expanded text:
lenticulae concupiscentia deceptum, et David propter aquae desiderium lenticulae concupiscentia deceptum, et David propter aquae desiderium a seipso reprehensum, et Regem nostrum non de carne, sed de pane tentatum. Bonum est. Quasi dicat: Ab his pro offendiculo debes abstinere, quia etiam ab omni carne et vino. Bonum est tibi, o homo, non manducare carnem, enim, quia a fide recta discedit. Aut scandalizatur, id est contristatur. Aut infirmatur, ut dubitet, etsi non offenditur. Infirmatur enim qui non recedit, sed dubitare incipit. Tu fidem. Quasi dicat: Hoc bene potes facere, quia de tuo bono nihil perdis, et hoc est, tu habes fidem, qua credis omnia esse munda et edenda, et hoc, penes temetipsum, id est in corde, quam, scilicet nullus auferat. Habe, tantum, coram Deo, non coram abstinente istud fac, quia beatus est ille qui non judicat semetipsum, id est qui non facit se culpabilem, in eo quod probat, id est in eo quod bonum esse judicat, nocendo
Abbreviated transcription (Latin):
culum alioꝵ. qͣntomagis dli. ut adam pomũ. esau lentẽ. udĩ carnes in
deserto Dei enĩ ñ parua. in isrłiticis erat offensio. repudiate qͦd. dabat
sapientia. & murmurare qͥa. id deẽtat in qͦd inhiabat concupiscentia.
Pastidiebant qͥppe qͦd habebant. & qͦd ñ habebant impudent̃ pete¬
bant. Petier̃t. culpabili concupiscentia. qͦd malo suo impetrauerunt.
Concupier̃t carmbꝰ uesci. quibꝰ pluebat᷑ manna de celo. Et ut sci¬
remꝰ ñ dĩ creaturã. ẽẽ culpabilem. quia creatura. dĩ om̃is bona
est. s: inobedientiã contumacẽ. & inoidinatã. cupiditatem:
ñ ꝓpt̃ gallinã. s ꝓpt̾ lenticulã ꝑdidit. Non gͣ immundiciciam
obsonii timȩo. s immundiciciã cupiditatis. Scio enĩ noe om̃e
genꝰ carnis qͥd cibo eẽt usui manducare concessũ. helẏam cibo
carnis refectum. ioħem mirabili abstinentia. p̃ditum. anima.¬
libꝰ id ẽ locustis in escam cedentibꝰ ñ fuisse. pollutũ: & scio esau

Expanded text:
culum, aliorum, quanto magis Dei, ut Adam pomum, Esau lentem, Judaei carnes in deserto. Dei enim non parva in Israelitis erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et murmurare, quia id deerat in quod inhiabat concupiscentia. Fastidiebant quippe quod habebant, et quod non habebant impudenter petebant. Petierunt culpabili concupiscentia quod malo suo impetraverunt; concupierunt carnibus vesci, quibus pluebatur manna de coelo, ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, quia creatura Dei omnis bona est; sed inobedientiam contumacem, et inordinatam cupiditatem; pter gallinam, sed propter lenticulam. Non ergo immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio enim Noe omne genus carnis quod cibo esset usui manducare concessum, Eliam cibo carnis refectum, Joannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, id est locustis in escam cedentibus non fuisse pollutum; et scio Esau
Abbreviated transcription (Latin):
nia quidem mun¬
da. sunt. sed.
malum est ho¬
mn qui ꝑ of¬
manducat. B o¬
num est ñ man
qͦd mortaus ẽ. ex ciuꝰ morte cognoscitur. q̃ntum ualeat salus frĩs.
Pebes qͥ illum confirmare in honũ ñ scandalizate. nec ꝓ re friuo¬
la facere illi scrupulũ. Et q̃m̃quidem frãt contstat᷑ ut ꝑdit᷑ cibo¬

Expanded text:
nia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per ofmanducat. Bonum est non manquod mortuus est, ex cujus morte cognoscitur quantum valeat salus fratris. Debes ergo illum confirmare in bonum, non scandalizare, nec pro re frivola facere illi scrupulum; et quandoquidem frater constristat
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ est. qͥa ñ manducat ex fide. id ẽ scđm conscientiã. Cont᷑
fudem utiq eidit. qͥ edendũ ñ credit. Om̃e autẽ. etiam si bonum
sit in se. qđ ñ ex fide. id ẽ qđ sit cont᷑ fidem. ut credamꝰ malũ
cẽ peccatum est: ñ tam̃ om̃e qd fit cum fide bonũ ẽ. qͥa ignoran¬
tia quȩ est ex culpa nocet. Om̃e qͥ qͦd ad conscientiã. ꝑtinẽt. si
alit̃ fiat. dicit ẽẽ pectatũ. Quãuis enĩ etiam fiat qͦd bonũ ẽ. si ta¬
men ñ faciendũ credat᷑. uel sic faciendũ ut sit. peccatũ ẽ. Uel ita:¬
mundos. dãpnatꝰ ẽ: id ẽ dampnationẽ s acquirit. & p̃cipue. si
manducauerit. qͥa. ñ manducat ex fide. id ẽ qͥã infideliter egit.
ñ credens om̃ia munda ẽe. dubitans in fide. & ea comedens quȩ
immunda putat:. & ita ñ scdm fidem agit. Fides enĩ nr̃a. uult ut
homo agat hoc qͦd bene intelligit. eẽ agendum. & petratũ est qͣd
alit̾ fit ꝗͣ ꝓbatum ẽ. Pecat gͦ ille. qͥ ad fidem conũsꝰ est. in hoc qͦti

Expanded text:
cat, ex fide, id est secundum conscientiam. Contra fidem utique edit, qui edendum non credit. Omne autem, etiam si bonum sit in se, quod non est ex fide, id est quod fit contra fidem ut credamus malum esse, peccatum est, non tamen omne quod fit cum fide, bonum est, quia ignorantia quae est ex culpa nocet. Omne igitur quod ad conscientiam pertinet, si aliter fiat dicit esse peccatum, quamvis etiam fiat quod bonum est, si tamen non faciendum credatur, vel sic non faciendum ut fit, peccatum est. Haimmundos. Damnatus est, id est damnationem sibi acquirit, et praecipue, si manducaverit. Qui non manducavit ex fide, id est quia infideliter egit non credens omnia munda esse, dubitans in fide, et ea comedens quae immunda putat, et ita non secundum fidem agit. Fides enim nostra vult ut homo agat hoc quod bene intelligit esse agendum, et peccatum est quod aliter fit, quam probatum est. Peccat ergo ille qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃ndo cerimonia tantũ id ẽ figuratiua. sccłm
litterã. aliq̃ndo litt̃a cũ sp̃uali intelligentia.
aliq̃ndo obseruantia alicuiꝰ mandati. ficut in
eadem lege sepe dr. hec ẽ lex paschȩ. hec ẽ lex
leprȩ. hec ẽ lex holocaustoꝵ . & huiꝰmodi. Inde
est qđ sc̃i uarie de lege loq̃ntes. dissentire atq
contͣria dic̃e uident᷑. Ait enĩ dñs ꝑ ihe rechielẽ.
Decli uob p̃cepta. ñ bona. & iustificationes ñ bo

Expanded text:
tantum, id est figuratura secundum litteram, aliquando littera cum spirituali intelligentia, aliquando observantia alicujus mandati, sicut in eadem lege saepe dicitur: Haec est lex Paschae, haec est lex leprae, haec est holocaustorum lex, et hujusmodi. Inde est quod sancti de lege varia loquentes dissentire atque contraria dicere videntur. Ait enim Dominus per Ezechielem: Dedi eis praecepta non bona, et justificati
Abbreviated transcription (Latin):
genera peccatoꝵ & p̃uaricationis crim̃ ho agno¬
uit. ut qͥ in sordibꝰ erat p̃uaricando magis sor¬
auctor boni. Demonstranda enĩ fuerat᷑ hom̃i¬
ni feditas languoris sui. ut uidẽtur ñ mͦ do¬
ctorem sͥ necessariũ ẽẽ. uerũetiã. aduitorem
Pret̾ea data. fuit lex. ut mediocris pedagogũ
hab̾et. & ꝑfectꝰ signũ. & durꝰ sentiret flagellũ.
Et quia hic de lege sermo magnꝰ occurrit. ui¬
dendũ ẽ quibꝰ modis lex accipiat᷑. & cui ppło da¬
ta sit. & quare illi & ñ alii. & qͥbꝰ & pro quibꝰ de
illo ppło sit data. postremo quibꝰ de causis data

Expanded text:
genera peccatorum, et praevaricationis crimen homo agnovit, ut qui in sordibus erat praevaricando, magis sors Lex ergo auctor est boni. Demonstranda enim fuerat homini feditas languoris sui, ut videret non modo doctorem sibi esse necessarium, verum etiam adjutorem. Praeterea data fuit lex, ut mediocris paedagogum haberet, et perfectus signum, et durus sentiret flagellum. Et quia hic de lege magnus sermo occurrit, videndum est quibus modis lex accipiatur, et cui populo data sit, et quare illi, et non alii; et quibus, et pro quibus de illo populo data sit, postrem
Abbreviated transcription (Latin):
quo amore eos diligeret. de quoꝵ peccatis pͥusillis dolebat. Oui autem
ñ hoc affectu corripit. frẽm contristat: insultat enĩ qui ñ condolet
fr̃i. Cel habeo quã in aliis ostensam in uobis. quib de meo uire ces
si. Siquis autẽ. Hic p̃cipit fornicatorem illum quẽ sathans traden¬
dum iudicauerat recipi. quia correctꝰ erat. Quasi. Per lacrimas sqͥ¬
si uobis. s tam̃ condonate. illi: qđ ita ait. siquis autem contͥsta.¬
uit me sicut utiq ille fornicator fecit. ñ me tantum contͥstauit.
s: etiã eos ex parte. id est ñ om̃s. Hoc autem dico ut ñ õnerem
uos om̃s. id est ut hoc onus om̃ib ñ imponam: qđ rep̃hensorie
dr̃. om̃s eium tristes ẽẽ deberent. Uel ideo dico ex parte. ut ñ uos
om̃s oncrem. Iulos enim tantum onerat. qui ñ doluer̃t de peccato.¬

Expanded text:
quo amore eos diligeret, quorum peccatis plus illis dolebat. Qui autem non hoc affectu corripit fratrem, contristat; insultat enim qui non condolet fratri. Vel, habeam, quam in aliis ostensam, in vobis, quibus de jure meo cessi. Si quis autem. Ambrosius Hic praecipit fornicatorem illum quem Satanae tradendum judicaverat, recipi, quia correctus erat. Quasi dicat: Per lacrymas scripsi vobis, sed tamen condonate illi, quod ita ait: Si quis autem contristavit me, sicut utique fecit ille fornicator, non me tantum contristavit, sed etiam vos ex parte, id est non omnes. Hoc autem dico ut non onerem vos omnes, id est ut hoc onus omnibus non imponam: quod reprehensorie dicitur. Omnes enim tristes esse deberent. Vel ideo, dico, ex parte ut non omnes onerem vos, illos tantum onerat qui non doluerunt de peccato
Abbreviated transcription (Latin):
causam inqͥs dixit ꝓpħa ñ uoluntatis
indurauit cor eoꝵ. S & hic respon¬
deo eoꝵ uoluntatẽ hoc meruisse. sic
enĩ excecat ds sicut obdurat. qͦd ẽ
deserendo ñ faciendo: & hoc meruit
uoluntas. Hoc enĩ uiciũ cecitatis & Iutende
duriciȩ. supbientis audacia uolunta¬
tis inflixit. Si gͦ d̃r ñ posst̃ iudei credere
qͥa ẏsaias p̃dixit. respondeo inmo ñ pos¬
ñ fecit. Non gͥ mirũ ẽ quia ñ poterant.¬
credere. quoꝵ uoluntas sic suꝑba erat.
ut tantũ suis uiribꝰ attribuerent. ut nega.
ri homines in meliꝰ non posst̃. s ꝙͣ. diti
talia sapiunt. ñ posst̃ credẽ. Sicut gͦ
qͦd ds scipsum negare. ñ potest. laus ẽ
uoluntati diuine: ita. qͦd illĩ ñ poterant
credere. culpa. ẽ uoluntatis humane.
Siqͥs istam questionẽ meliꝰ nouit expo¬
nere. absit ut ñ sim paratior discere ꝙͣ
docere. Sequit᷑. Ergo. Quasi. Quia.
aliqͥs credit auditui. & si ñ om̃is. gͦ fides
aliq̃ndo & si ñ ubiq ẽ ex auditu. Et si

Expanded text:
 inquies, dixit propheta, non voluntatis induravit cor eorum. Sed hic respondeo eorum voluntatem hoc meruisse. Sicut enim excaecat Deus, sic obdurat, quod est deserendo, non faciendo, et hoc meruit voluntas. Hoc enim meritum caecitatis et duritiae superbientis audacia et voluntatis, inflixit. Si ergo dicitur, non possunt Judaei credere, quia Isaias praedixit, respondeo imo non posnon fecit. credere, quorum voluntas sic superba erat, ut tantum suis viribus attribuerent, ut negareri homines in melius non possunt, sed quandiu talia sapiunt, non possunt credere. Sicut ergo quod Deus seipsum negare non potest, laus est voluntatis divinae, ita quod illi non poterant credere culpa est voluntatis humanae. Si quis istam quaestionem melius novit exponere, absit, ut non sim paratior discere quam docere. Ergo quasi dicat quia aliquis credit auditui et si non omnes. Ergo fides, aliquando et s
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑ om̃ia estis memores mei. id est meȩ auctoritatis. & mea. p̃cep-¬
ta tenetis tam ꝑfete. sicut tradidi uob̃. Y rõnia est qđ sic loquit᷑¬
dico non tuam. sed
alterius. Utquid
enim libertas mea.
uidicatur ab alie¬
na conscientia.
Si ego cum gĩa
participo. quid
blasphemor pro
eo quod gr̃as agor
Diue gͦ mandu

Expanded text:
quod per omnia estis memores mei, id est meae auctoritatis, et mea praecepquod per omnia estis memores mei, id est meae auctoritatis, et mea praecepta tenetis, tam perfecte sicut tradidi vobis, ironia est quod sic loquitdico non tuam, sed alterius. Ut quid enim libertas mea judicatur ab aliena conscientia? Si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro eo quod gratias ago? Sive ergo mandu
Abbreviated transcription (Latin):
Non querens qđ mͥ tantum est utile s qđ multis. & ñ aliquid ter
Ut sitis sine offensione. & in hoc: ut nullum offendatis imitato
qui nullum offendit. s om̃s saluare uenit. In ęccłia namq gradꝰ
sunt ordinati maioꝵ & minoꝵ. ut illi exemplo p̃cedant. hũ uͦ uni¬
tatione sequantur. S & illi qui exemplo p̃cedunt. numquid ne¬
minem sequunt᷑ . Si neminẽ sequuntur. errabunt. Sequunt᷑ gͦ
& illi aliquem. id est xp̃m. Liaudo autem. Hic agere incipit. de ue¬
lationib in quibꝰ arguit illos suas traditiones non seruantes. quia.
illoꝵ aliqui uiri uelato capite. & aliquȩ mulieres ñ uelato capite
orabant aut ꝓpħ̃abant. Unde suocenset eis apłs. quia. cum eẽt eis
apłs. immemores erant traditionũ eius. Quasi. De aliis culpo uos.¬
sed de hoc laudo uoso fr̃es: & si de alũs culpo. tam̃ de hoc laudo.

Expanded text:
Non quaerens quod mihi tantum utile estNon quaerens quod mihi tantum utile estut sitis sine offensione. In hoc, ut nullum offendatis, imitato Christi, qui nullum offendit, sed omnes salvare venit. In Ecclesia namque gradus sunt ordinati majorum et minorum, ut illi exemplo procedant; hi vero imitatione sequantur. Sed et illi qui exemplo praecedunt, nunquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo et illi aliquem, id est Christum. Laudo autem. Hic agere incipit de velationibus in quibus arguit illos suas traditiillorum aliqui viri velato capite, et aliquae mulieres non velato capite orabant, aut prophetabant. Unde et succenset eis Apostolus, quia cum esset eis Apostolus, immemores erant traditionum ejus, quasi. Etsi de aliis culposed de hoc laudo vos, o fratres, et si de aliis culpo, tamen de hoc laudo
Abbreviated transcription (Latin):
si hominib placerem. seruus xp̃i non eẽm. Placeren autẽ dixit qͣn¬
tum in seipso est. id est q̃ntum ad eiꝰ uoluntatẽ. ꝑtinet. Aesi dice¬
ret. Si placere uellem. si placere. quererem. seruus xp̃i ñ essem. Qui
autem hominibꝰ placet. ꝓpter uetitatẽ. iam ñ tpse illis. s ipsa uer¬
am głam placere. queriti. suꝑbia. est. & deo ñ placet. Cum auteins¬
ꝓpter ueritatem hominib placet. iam ñ homo. sed deus placet. Utrũq
gͦ rede dici potest. & ego placeo. & ego non placeo. Si eiuim assit bo¬
nus uitellector piꝰq pulsator. patebit utrumq & nulla int̾ se re¬
pugnantia repellet intrantem. Illud etiam ñ moutat qt dicit. pla¬
ceo om̃ib Numqͥd placebat persecutorib suis: S placebat om̃i genȩ¬
ti om̃ium qđ axp̃i congregabat ȩcłia. siue iam intus positis. siue intio¬
ducendis in eam. Et ut ostendat. qđ ꝓpter ueritatem placeret. aadit.

Expanded text:
Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Placerem autem dixit, quanSi hominibus placerem, Christi servus non essem . Placerem autem dixit, quantum in seipso est, id est quantum ad ejus voluntatem pertinet. Ac si diceret: Si placere vellem, si placere quaererem, servus Dei non essem. Qui autem hominibus placet propter veritatem, jam non ipse illis, sed ipsa veriropriam gloriam placere quaerit, superbia est, et ideo non placet. Cum autem propter veritatem hominibus placet, jam non homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest: Et ego placeo, et ego non placeo. Si enim adsit bonus intellector piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem. Illud etiam non moveat quod dico, placeo omnibus. Nunquid placebat persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum quod Christi congregabat Ecclesiam, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. Et ut ostendat quod propter veritatem placebat, addit:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe tuo: blasphemas dm. Si gͦ qđ manducas & bibis ad refecti¬
onem corꝑis sumi reparationẽ m̃broꝵ. grãs agens qui tͥ p̃buit.
mortali & fragili supplem̃toꝵ ista solatiã. cibus tuus & potus
tis excedas. & uolentia. te ingurgites: q̃ntaslibet laudes dĩ lingua tua¬
sonet. uita. blasphemat. Sequitur. Et siue offensione estote uide¬
is qui abhorrent idola. & gentib que sic arguuntur s in suo er iore
furmantur. & ȩcłiȩ di q̃ntum ad uifirmos qui sunt. in eccłia quibꝰ fil¬
unt offendicula. dum eoꝵ exemplo adherent his quȩ imica sunt
deo. Estote dico. ut placcatis om̃ibꝰ sicut & ego. qui ꝑ om̃ia om̃ib
placeo. sine scandalo cuiusdam agens: hoc est enim om̃ibꝰ ꝑ oñia
placcit. sine scandalo cuiusquã. agere ad ꝓfectum alioꝵ. ut & illis
& huic sit utile. Att̾ende. qdđ hic ait. om̃ib placeo: alibi uͭ ait.

Expanded text:
opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis ad refectiopere tuo, blasphemas Deum. Si ergo quod manducas et bibis ad refectionem corporis sumis, et reparationem membrorum gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia, cibus tuus, et potus tis excedas, et vinolentia te ingurgites, quantaslibet laudes Dei sonet lingua tua, vita blasphemat. Et sine offensione estote Judaeis, qui abhorrent idola, et gentibus, quae sic non arguuntur, sed in suo errore firmantur; et Ecclesiae Dei, quantum ad infirmos qui sunt in Ecclesia, quibus fiunt offendicula, dum eorum exemplo adhaerent his quae inimica sunt Deo. Estote, dico, ut placeatis omnibus, sicut et ego, qui per omnia omnibus placeo, sine scandalo cujusquam agens. Hoc est enim per omnia omnibus placere, sine scandalo cujusquam agere ad profectum aliorum, ut et illis et huic sit utile. Attende quod hic ait: Omnibus placeo. Alibi vero ait: