comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lia. s rachel sola potuerit talẽ filiũ ginnere:
siquidẽ non ẽ sensualitatis. non imaginatioĩs.
ñ deniq ipsius affectionis. s solius ẽ rõĩs discer¬
nẽ sicut et intellig̾e. Si gͥ per rachel rõem in¬
telligimus. curnon nͥ de rachel ioseph nasci pos¬
sit cicius inuenimꝰ : quia quod de sola rõe discre¬
tio oriat᷑ minime dubitamꝰ. Talis ꝓles de talima¬
tre. io seph de rachele. discretiode rõe:
lari uestitur: qr sola illa actio ad consũmati¬
on̾is talũ. debitiq finis t̃minũ perducit᷑. que ꝑ
discretionis prudentiã moderat᷑. Hic ẽ ille io¬
seph qui a prẽ plus cunctis fr̃ib amat᷑ : qr cunc¬
tarum uirtus uirtutũ custos cet̾is uire p̃fer¬
tur. Hic est ioseph ille sompniator. sõpnioꝵ¬
q interp̃cator: qr uera discretio in ipso tẽptati¬
onis articło int̃ ipsa suggestionũ phantasma
et aliis quib libet ad cogitationũ suarũ con¬

Expanded text:
Lia, sed Rachel sola potuerit talem filium gignere, Lia, sed Rachel sola potuerit talem filium gignere, siquidem non est sensualitatis, non imaginationis, non denique ipsius affectionis, sed solius est rationis discernere sicut et intelligere. Si igitur per Rachel rationem intelligimus, cur nonnisi de Rachel Joseph nasci possit citius invenimus, quia quod de sola ratione discretio oriatur minime dubitamus. Talis proles de tali matre. Joseph de Rachele, discretio de ratiolari vestitur, quia sola illa actio ad consummationis talum debitique finis terminum perducitur, quae per discretionis prudentiam moderatur. Hic est ille Joseph qui a patre plus cunctis fratribus amatur, quia cunctarum virtutum virtus custos caeteris jure praefertur. Hic est ille Joseph sommiator somniorumque interpretator; quia vera discretio in ipso tentationis articulo, inter ipsa suggestionum phantasmatt, et aliis quibuslibet ad cogitationum suarum con
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndoq mens diu exercitata ad plenã moꝵ discre¬
tionẽ perducit᷑. ⁊ qͣsi de nato ioseph uire letatur.
Ante huius natiuitatẽ eius fr̃s dũ adhuc omnia
sine discretioẽ agunt. qͣnto ult uires suas mul¬
ta p̃sumunt. tanto sepe det̾ius atq deformius ru¬
unt. Unde est sicut iã diximus quod post eosdi-¬
na nascit᷑ : quia freqñt̃ de formẽ lapsũ pudoris
confusio comitat᷑.S pꝰ natã dinã et qͣsi per con¬
fusionis ignominiã fr̃s sui inueniunt. ⁊ per ex¬
perimentũ addiscunt. nichil melius ẽẽ ꝗͣ consilio
regi. qr melior est uir prudens uiro forti. Vir
enĩ prudens loquit᷑ uictorias: et qui cũ consilio
cuncta agit in eternũ non peuitebit. Cũ igͥ con¬
silii necessaria utilitas per erpimentũ cognoscit᷑.
cit᷑. per quẽ uirtus discretionis intelligit᷑: Pa¬
tet a ut̃ rõ cur ancillarũ nulla. cur nec ipsa qͥđ

Expanded text:
quandoque mens diu exercitata ad plenam morum discrequandoque mens diu exercitata ad plenam morum discretionem perducitur, et quasi de nato Joseph jure laetatur. Ante hujus nativitatem ejus fratres dum adhuc omnia sine discretione agunt, quanto ultra vires suas multa praesumunt, tanto saepe deterius, atque deformius ruunt. Unde est, sicut jam diximus, quod post eos Dina nascitur, quia frequenter deformem lapsum pudoris confusio comitatur. Sed post natam Dinam et quasi per confusionis ignominiam fratres sui inveniunt, et per experimentum addiscunt, nihil melius esse quam consilio regi: Quia melior est vir prudens viro forti . Vir enim prudens loquitur victorias, et qui cum consilio cuncta agit, in aeternum non poenitebit . Cum igitur consilii necessaria utilitas per experimentum cognoscitucitur, per quem virtus discretionis intelligitur. Patet autem ratio cur ancillarum nulla, cur nec ipsa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uix sero calẽ filiũ accipere merem᷑. qr ad discre¬
nionis perfectionẽ non sine magno usu. non¬
nͥ per magna experim̃ta erudim᷑. Puis nos opor¬
tet in singulis uirtutib exerceri. et quid in u¬
na quaq possimus experiri : ꝗͣ possimus de omi¬
b plenã scientiã percipere. ⁊ de singłis sufficient᷑
iudicare. Multa quidẽ de discretione legendo.
multa discimus audiendo. multa ex insito nobis
rõis udico: uerumptam̃ nũꝗͣ de hac ad plenũ eru-¬
dimur. sine exꝑientie magist̾io. Post om̃s sequi
oportet: qui de omnib uidicare debet. Primũ gͦ
ẽ ut satagamus singulis iurtutib studiũ frequẽs
impendere : quod dũ facimus necẽe est sepius¬
nos cadere: oportet nos sepe resurg̾e: ⁊ per freq̃ñ¬
tẽ lapsum addiscere qͣ uigilantia qͣ cautela opor¬
teat uirtutũ bona acquirere uel custodire. Sic
sic dum longo usu uirtutũ disciplina addiscit᷑.

Expanded text:
vix sero talem filium accipere meremur, quia ad discrevix sero talem filium accipere meremur, quia ad discretionis perfectionem non sine magno usu, nonnisi per magna experimenta erudimur. Prius non oportet in singulis virtutibus exerceri, et quid in unaquaque possimus experiri, quam possimus de omnibus plenam scientiam percipere, et de singulis sufficienter judicare. Multa quidem de discretione legendo, multa discimus audiendo, multa ex insito nobis rationis judicio: verumtamen nunquam de hac ad plenum erudimur sine experientiae magisterio. Post omnes sequi oportet qui de omnibus judicare debet. Primum ergo est ut satagamus singulis virtutibus studium frequens impendere, quod dum facimus, necesse est nos saepius cadere: oportet ergo nos saepe resurgere, et per frequentem lapsum addiscere qua vigilantia, qua cautela oporteat virtutum bona aquierere vel custodire. Sic sic dum longo usu virtutum disciplina addiscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
te quã malum sit dolorẽ et sp̃ẽ modũ excedere. ⁊¬
ex p̃dicto simeonis et leui facto facile possumus
adu̾tere : de quib per iacob dr̃. maledictus furor eoꝵ
qi pertinax: et indignatio eoꝵ quia dura. Caute
gͦ circa om̃s debet custodiri. ut ñ solũ sint ordina¬
ti s etiã moderati. Timor enĩ nimius sepe cadit
in desperationẽ : dolor nimius in amaritudinẽ:
spes ĩmoderata in p̃sumptionẽ. amor super flu¬
utaq modũ uirtutes in uicia uertunt᷑ : si perdis¬
oretionẽ minime moderant᷑. Uides ne quẽ admo¬
dũ cet̾e om̃s uirtutẽ discretionis requirant. neu
sero nascit᷑ : s a pre plus cet̾s amat᷑. Quis enĩ
nesciat uera bona animi sine discretioe nec pos¬
se acquiri. nec posse conseruari : Merito gͦ illa
uirtus singłarit᷑ diligit᷑. sine qͥ nulla conquiri¬
tur: nulla consummat᷑. nulla conseruat᷑ .S

Expanded text:
te quam malum sit dolorem et spem modum excedere te quam malum sit dolorem et spem modum excedere ex praedicto Simeonis et Levi facto facile possumus advertere: de quibus per Jacob dicitur: Maledictus furor eorum quia pertinax, et indignatio eorum quia dura . Caute ergo circa omnes debet custodiri, ut non solum sint ordinati, sed etiam moderati. Timor enim nimius saepe cadit in desperationem, dolor nimius in amaritudinem, spes immoderata in praesumptionem, amor superfluitaque modum virtutes in vitia vertuntur, si per discretionem minime moderentur. Videsne quemadmodum caeterae omnes virtutem discretionis requirant, ne sero nascitur, sed a patre plus caeteris amatur. Quis enim nesciat vera bona animi sine discretione nec posse acquiri, nec posse conservari? Merito ergo illa virtus singulariter diligitur sine qua nulla conquiritur, nulla consummatur, nulla conservatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tium.  De quo enĩ securus eẽ possum. qui nil ha¬
beo quod perđe non possũ : Quando ħ ad scientie
certicudinẽ ꝑtingio. qui innumꝰ abilit̾ plura
nescio quã scio: Quia igitur timor cet̾is affecti¬
b latius diffunditur: recte ruben frm̃ comꝑa¬
tione imperio maior ẽẽ perhibet᷑. ⁊ ne crescas a
patre suo ꝓhibetur. s eo uidelicet temꝑe quo sicut
aqua diffusus erat. qñ iã pr̃is cubile ascñdat. stͣ¬
tumq eius macula uerat. Ruben inquit pͥmogeni¬
tus meus tu fortitudo mea. pͥncipiũ doloris mei. pͥmꝰ
in donis maior imꝑio. Effusus es sicut aqua. non
crescas. quia ascendisti cubile prĩs cui. ⁊ macłasti
stratũ eius. Scce ruben quantũ malũ presumpsit :
quia ult᷑ modũ excreuit. Cito magnũ pericłm in¬
currit᷑: si cimor nr̃ per discretionẽ non moderat᷑.
quidẽ eẽ nͥ eos int᷑ equitatis metas coerceamus. Cer¬

Expanded text:
tium. De quo enim securus esse possum, qui nil hatium. De quo enim securus esse possum, qui nil habeo quod perdere non possum? Quando hic ad scientiae certitudinem pertingo, qui innumerabiliter plura nescio quam scio? Quia igitur timor caeteris affectibus latius diffunditur, recte Ruben fratrum comparatione imperio major esse perhibetur. Et ne crescat a patre suo prohibetur, sed eo videlicet tempore quo sicut aqua diffusus erat, quando jam patris cubile ascenderat, stratumque ejus jam maculaverat: Ruben, inquit, primogenitus meus, tu fortitudo mea, principium doloris mei, primus in donis, major imperio, effusus es sicut aqua, non cresces, quia ascendisti cubile patris tui, et maculasti stratum ejus. Ecce Ruben quantum malum praesumpsit, quia ultra modum excrevit. Cito magnum periculum incurritur, si timor noster per discretionem non moderatur.quidem esse, nisi eos intra aequitatis metas coerceamus. Cer
Abbreviated transcription (Latin):
to tñ quã isachar imꝑio ẽ maior. Plura enĩ st̃
que debemus diligere : quã que audeamus sꝑare.
S constat nichi lominus copiosiorẽ esse matheriã
sperandi quã gaudendi: quia habita de quib
g audemus pauca sunt ad ea que sꝑamus haben
da. ludas itaq ⁊ zabulon imꝑii sui magnitudi¬
ne cet̾os fr̃s iuincunt: ueruntñ ad mensurã ru¬
ben extende se minime possunt. Om̃s itaq ruben
a ñcedit : qui cet̾is p̃uios longe pꝰ se relinquit. Om
nia que constat homines amare sperare odisse ꝓ
quib dolere uel gaudere solent: multiplicis ti¬
moris causas ex seginnere. Sepe ⁊ enĩ circa unã
rem quã diligimus: plures timendi causas inue¬
nimus. Quot mͦis siqͥdẽ perdi pot̾: tot timoris
occasiones dare pot̃. Multũ itaq regnũ suũ ru¬
ben iste dilatat : s uires ei administͣt non solum
multiplicitas occultoꝵ s ⁊̃ mutabilitas apparñ¬

Expanded text:
lto tamen quam Issachar imperio est major. Plura enim sunt lto tamen quam Issachar imperio est major. Plura enim sunt quae debemus diligere, quam quae audeamus sperare. Sed constat nihilominus copiosiorem esse materiam sperandi quam gaudendi, quia habita de quibus gaudemus pauca sunt ad ea quae habenda speramus. Judas itaque et Zabulon imperii sui magnitudine caeteros fratres vincunt, verumtamen ad mensuram Ruben extendere se minime possunt. Omnes itaque Ruben antecedit, qui caeteros primus longe post se relinquit. Omnia enim quae constat homines amare, sperare, odisse, pro quibus dolere, vel gaudere solent, multiplicis timoris causas ex se gignere valent. Saepe etenim circa unam rem quam diligimus, plures timendi causas invenimus. Quot modis siquidem perdi potest, tot timoris occasiones dare potest. Multum itaque regnum suum Ruben iste dilatat, sed vires ei administrat, non solum multiplicitas occultorum, sed etiam mutabilitas apparen
Abbreviated transcription (Latin):
pectũ leui cedit : quia suꝑueniente timore spesca¬
dit. Ad euis imperiũ sepe uidus secedit zabulon
accedit: quia cogente timore sepe caritas refriges¬
cit odium exurgit. Ad nutũ ipsuis isachar egͦ¬
ditur si meon ingreditur : quia subintͣnte cimo¬
re sepe ⁊ gaudiũ excluditur. ⁊ dolor admutitur.
consueuit : ud eamus quomͦ imꝑiũ suũ p̃cet̾is la¬
tius extendit. Certe alia sunt que amamus alia st̃
que odio habemus : s ꝓ utͥsq timere solemus. dũ
sepe ista amute. illa formidamus incurrere. di¬
uidunt itaq uidas ⁊ zabulon int̾ se regnũ. s ru¬
ben se extendit ad tocũ : quia uerus amor ad sola
bona. uerũ odium ad sola mala. timor se effun¬
dit ad hec ⁊ alia. Tabulon in partis sue partẽ. fra¬
trem suũ admutit simeonẽ. ł aduersis si quidẽ
dolemus : s non ꝓomnib quia non omnia susti¬
nemus. Leui quam uidas imperio ẽ minor : mł¬

Expanded text:
pectum Levi cedit, quia superveniente timore spes capectum Levi cedit, quia superveniente timore spes cadit, ad ejus imperium saepe Judas secedit. Zabulon accedit quia, cogente timore, saepe charitas refrigescit, odium exsurgit. Ad nutum ipsius Issachar egreditur, et Simeon ingreditur, quia subintrante timore, saepe et gaudium excluditurconsuevit, videamus quomodo imperium suum prae caeteris latius extendit. Certe alia sunt quae amamus, alia sunt quae odio habemus, sed pro utrisque timere solemus, dum saepe ista amittere, illa formidamus incurrere. Dividunt itaque Judas, et Zabulon inter se regnum, sed Ruben se extendit ad totum, quia verus amor ad sola bona, verum odium ad sola mala, timor se effundit ad hoc, et ad illa. Zabulon in partis suae partem fratrem suum admittit Simeonem. Pro adversis siquidem dolemus, sed non pro omnibus, quia non omnia sustinemus. Levi quam Judas imperio est minor, mu
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutẽ hominis spectare uident᷑. primũ ⁊ pͥncipa¬
le donũ bona uoluntas ẽẽ cognoscit᷑ : ꝑ quã in nobis
diuine similitudinis imago reparatur. Quicqͥd homo
agat bonũ eẽ non pocest nͥ ex bona uoluntate ꝓce¬
dat. Quicqͥd ex bona uoluntate fit malũ ẽẽ non po¬
t̾it. Sine bona uoluntate omnino saluari non po¬
tes: cum bona uoluntate oĩo perire non potes. O do¬
nũ mirabile : odonũ singłare. Hoc ÷ illud pͥmũ uł
pͥncipale donũ quod pͥmogenito ruben tͥbuitur.
quia absq dubio pertimorẽ domini uoluntas mala
in bonam cõmutatur. Cur itaq primus indonis
non sit. qui pͥmum ⁊ pͥncipale donũ accipit. Pm̃
quia a bona uoluntate bonũ omne in choatur: pͥnci¬
pale. quia bona uoluntate utilius hoĩb nichildat᷑.
Primus in donis maior in imꝑio. Quis hunc ruben
p̃cet̾is imꝑio maiorẽ eẽ neget. qui cet̾is omnib fra¬
tͥb siuis persepe ⁊̃ imꝑare solet: Ante eius cons¬

Expanded text:
e videntur primum et principale donum bona voluntas esse cognoscitur, per quam in nobis divinae similitudinis imago reparatur. Quidquid homo agat, bonum esse non potest, nisi ex bona voluntate procedat. Quidquid ex bona voluntate fit, malum esse non poterit. Sine bona voluntate omnino salvari non potes, cum bona voluntate omnino perire non potes. O donum mirabile! o donum singulare! Hoc est illud primum, vel principale donum quod primogenito Ruben tribuitur, quia absque dubio per timorem Domini voluntas mala in bonam commutatur. Cur itaque primus in donis non sit qui primum et principale donum accipit? Primum quia a bona voluntate bonum omne inchoatur; principale, quia bona voluntate hominibus utilius nihil datur. Primus in donis, major imperio. Quis hunc Ruben prae caeteris imperio majorem esse neget, qui caeteris omnibus fratribus suis persaepe etiam imperare solet? Ante ejus cons
Abbreviated transcription (Latin):
or : tanto inueniatur ⁊ sollicitior. Et quanto quisq
nouit ꝑspicatius circunstantiũ ꝑiculoꝵ casus anci¬
pites ꝓspicere : tanto cogit᷑ timidȩ sollicitudini su¬
e habenas multiplicius relarare. De quo ⁊ illud c̃¬
uenient̃ intelligitur : quod ad ruben per iacob
dr̃ Effusus es sicut aqua: non crescas. Solet enĩ¬
ꝑ aquam qñdoq carnis pͥdentia : sic̃ peruinũ in¬
telligi sepe sp̃alis intelligentia. hec aqͣ cuiq tunc
in uinium uertitur. qñ aspirante deo per ext̾io¬
ris scientie scalã ad in uisibiliũ intelligentiam
sub leuat᷑: qũ inuisibilia dei a creatura mundi ꝑ
en que facta sunt intellecta conspiciunt᷑ huius mo¬
di cuiq eo amplius habundat: quo eius animꝰ merts¬
oꝵ scientia copiosius se dilatat. hec utiq aqua quan¬
eo ub̾ius ex crescit. dum omnia caute cͥcunspicit.
canto ꝓculdubio formidolose sollicitudinis silua

Expanded text:
or, tanto inveniatur et sollicitior; et quanto quisque or, tanto inveniatur et sollicitior; et quanto quisque novit perspicacius circumstantium periculorum casus ancipites prospicere, tanto cogitur timidae sollicitudinis suae habenas multiplicius relaxare. De quo et illud convenienter intelligitur quod a Ruben per Jacob dicitur: Effusus es sicut aquasicut per vinum intelligi saepe specialis intelligentia. Haec aqua cuique tunc in vinum vertitur, quando aspirante Deo, per exterioris scientiae scalam ad invisibilium intelligentiam sublevatur, quando invisibilia Dei a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . Hujusmodi cuique aqua eo amplius abundat, quo ejus animus in exteriorum scientia copiosius se dilatat. Haec utique aqua quanto uberius excrescit, dum omnia caute circumspicit, tanto procul dubio formidolosae sollicitudinis silvam
Abbreviated transcription (Latin):
alia ẽ dignitas sp̃c humani. alia aut̃ sp̃c angłici:
⁊ longe alia ẽ excellentia sp̃c diuini. Humani si¬
quidem sp̃c dignitatẽ qui subiacet penȩ ⁊ culpe.
longe super gredit᷑ utͥusq exsperᷤ. excellentia sci¬
licet angłicȩ nature : s in cõꝑa bilit̃ utͦq p̃cedit
sp̃c ille qui fecit utrũq Ad hoꝵ igͥ celoꝵ quod¬
libet cuuisius animꝰ tunc u̾acit᷑ erigit᷑ : qñ t̾re¬
narũ cogitationũ una deserens in eoꝵ contẽpla¬
cione defigitur. Ad pͥmũ itaq cȩlũ pertinet cog̃¬
nitio sui : ad terciũ autem pertinet contẽplati¬
o dei. Ad ħ itaq terciũ celũ quis putas ascendit
nͥ qui ⁊ descendit filus hominis qui est in cȩlo:
Itaq ⁊ si sint qui ascendunt usq ad gelos ⁊ descñ¬
dunt usq ad abissos : non tñ ascendunt nͥ for¬
te usq ad pͥmũ ⁊ scdm : non enĩ possunt usq
ad tercium. Ad hoc utiq cęlũ homines rapi

Expanded text:
alia est dignitas spiritus humani, alia autem spiritus angelici, alia est dignitas spiritus humani, alia autem spiritus angelici, et longe alia est excellentia spiritus divini. Humani siquidem spiritus dignitatem qui subjacet poenae et culpae longe supergreditur utriusque expers, excellentia scilicet angelicae naturae, sed incomparabiliter, utrosque praecedit spiritus ille qui fecit utrumque. Ad horum igitur coelorum quodlibet cujusvis animus, tunc veraciter exigitur, quando terrenarum cogitationum ima deserens, in eorum contemplatione defigitur. Ad primum itaque coelum pertinet cognitio sui, ad tertium autem pertinet contemplatio Dei. Ad hoc itaque tertium coelum quis putas ascendit, nisi qui et descendit Filius hominis qui est in coelo, itaque et si sint qui ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos, non tamen ascendunt nisi forte ad primum et secundum, non enim possunt usque ad tertium. Ad hoc utique coelum homines rapi
Abbreviated transcription (Latin):
conspicit : omnis humana rõ subcumbit. Qͥd
ẽ enĩ rachelis int̾icus nͥ rõis defectus: Benia
min itaq nascente rachel morit᷑ : quia mens
ad contem plationẽ rapta quantus sit huma¬
nȩ rõnis defectus experitur. Nonue rachel
mortua tunc erat.⁊ omnis humanȩ rõis sen¬
sus in apło defecerat cum dicebat. siue in cor¬
pore siue extͣ corpus nescio deus scit : Nemo
gͦ se estimet ad illius diumi luminis clarita¬
tem arguinentando posse penetre : nemo
se credat humana illud rõcinatiõe posse cõ¬
p̃hendere. Si enĩ aliꝗͣ argumentatione ad¬
in potuisset lum̃ illud diuinũ utiq in acce̾¬
lud se non quidemisse: s absq dubio rap¬
tũ fuissȩ. Scio inquit hominẽ siue in corpore si¬
ue extͣ corpus nescio deus scit. raptũ huius modi
usq ad terciũ cęlũ. S quod est celum ħ terciũ:¬
Quod est int̾ terrã et cęlũ hẽ int̾ corpus ⁊ spm. S

Expanded text:
conspicit, omnis humana ratio succumbit. Quid conspicit, omnis humana ratio succumbit. Quid est enim Rachelis interitus, nisi rationis defectus? CAmin itaque nascente, Rachel moritur, quia mens ad contemplationem rapta, quantus sit humanae rationis defectus experitur. Nonne Rachel mortua tunc erat, et omnis humanae rationis sensus in Apostolo defecerat, cum dicebat: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Nemo ergo se existimet ad illius divini luminis claritatem, argumentando posse penetrare; nemo se credat humana illud ratiocinatione posse comprehendere. Si enim aliqua argumentatione adiri potuisset lumen illud divinum, utique inacceslud se non quidem, isse, sed absque dubio raptum fuisse: Scio, inquit, hominem, sive in corpore, sive extra corpus; nescio, Deus scit, raptum hujusmodi usque ad tertiuquod est inter terram et coelum, hoc est inter corpus et spiritum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Crescit cocidie et ex desidio labor: ⁊ ex labore do¬
lor. Augmentatur assidue et ex studio deside¬
rium. et ex desiderio studiũ. Scit tñ rachel
hoc negociũ supͣ uires suas eẽ : nec tamenua¬
let studium suũ uel desideriũ temperare. Ad
tantã nanq gratiã. nunꝗͣ pertingit mens ꝑ
ꝓpͥam industriã. Dei est hoc donũ non ho¬
minis meritum. S absq dubio talẽ tantamq
grãm accipit nemosine ingenti studio et arden¬
ti desiderio. Nouit hoc rachel ⁊ iccirco studium
multiplicat : ⁊ desiderium suum cotidianis
incrementis acrius inflãmat. In tanta nam¬
q cotidiani conatus anxietate. in hꝰ mͦi dolo¬
ris ĩmensitate ⁊ beniamin nascit᷑ ⁊ rachel mo¬
ritur : quia cum mens hominis sup᷑ seipsã ra¬
pitur. omnes humane rõcinationis angusti¬
as super gredit᷑. Ad illud enĩ quod supͣ se ele¬
uata ⁊ in extasi rapta de diuinitatis lumine

Expanded text:
Crescit quotidie, et ex desiderio labor, et ex labore doCrescit quotidie, et ex desiderio labor, et ex labore dolor. Augmentatur assidue, et ex studio desiderium et ex desiderio studium. Scit tamen Rachel hoc negotium supra vires suas esse, nec tamen valet studium suum, vel desiderium temperare. Ad tantam namque gratiam, nunquam pertingit mens per propriam industriam. Dei est hoc donum, non hominis meritum. Sed absque dubio talem, tantamque gratiam accipit nemo, sine ingenti studio et ardenti desiderio. Novit haec Rachel, et idcirco studium multiplicat, et desiderium suum quotidianis incrementis acrius inflammat. In tanta namque quotidiani conatus anxietate, in hujusmodi doloris immensitate, et Benjamin nascitur, et Rachel moritur, quia cum mens hominis supra seipsam rapitur, omnes humanae ratiocinationis, angustias supergreditur. Ad illud enim quod supra se elevata, et in extasi rapta, de divinitatis lumine
Abbreviated transcription (Latin):
ad uidendum quod ẽ supͣ se. Ea hac inꝗͣ uisio¬
ne. uidendi dm̃ Nãmã de siderii concipit. ⁊
fiduciam sumit. Mens itaq que iam uisionis
huius desiderio flagt̃. si iam sperat quod deside¬
rat. iam se beniamin concepisse cognoscat. Sꝑ¬
ando enim concipit : desiderando parturit. Et
quanto ampluis crescit desideriũ : tanto apꝓ¬
spes que differtur affligit animu. Nichilenĩ
sic afficit animũ quomodo impaciens deside¬
rium. Quid aut̃ huius usionis dulcedine exr¬
petitur salubrius. quid sentitur suauius. quid
animus experitur iocundius: Nouit hoc ra¬
chel. nam nec rõnem hoc latere potest : quia in
huiussuauitatis comparatione omnis dulcedo
amara ẽ. hinc ÷ quod nec studiũ suum laxare.
nec desiderium suum temꝑare potest. Hinc il¬
la tanta parientis anxietas : ⁊ doloris immensitaᷤᷤ.
Unde enim putas tanta doloris magnitudo: nisi
ex indesinenti studio. ⁊ impacienti desiderio:

Expanded text:
ad videndum lumen, quod est supra se. Ex hac, inquam, visioad videndum lumen, quod est supra se. Ex hac, inquam, visione videndi Deum flammam desiderii conspicit et fiduciam sumit. Mens itaque, quae jam visionis hujus desiderio flagrat, si jam sperat, quod desiderat, jam se Benjamin concepisse cognoscat. Sperando enim concipit, desiderando parturit, et quanto amplius crescit desiderium, tanto appspes quae differtur, affligit animum . Nihil enim sic afficit animum, quomodo impatiens desiderium. Quid autem hujus visionis dulcedine expetitur salubrius? quid sentitur suavius? quid animus experitur jucundius? Novit hoc Rachel, nam nec rationem hoc latere potest, quia in hujus suavitatis comparatione omnis dulcedo amare est. Hinc est quod nec studium suum laxare, nec desiderium suum temperare potest. Hinc illa tanta parientis anxietas et doloris immensitas. Unde namque putas tanta doloris magnitudo, nisi ex indesinenti studio, et impatienti desiderio?
Abbreviated transcription (Latin):
impressa repperientur : Hominẽ secundum ani¬
mam ad dei imaginem factum et legimus et
credimus: ⁊ iccirco quandiu perfidẽ ⁊ non per
speciem ambulamus. quandui adhuc per specłm
⁊ in enigmate uidemus. ad eius ut ita dixerim
imaginariã uisionẽ aptius speculiĩ ꝗͣ sp̃m rõ
culum suũ. mundet sp̃m suum: quisquis sitit ui¬
dere dm̃ suum. Hoc itaq speculũ non desinit ue¬
rus ioseph tenere tergere ⁊ indesinent̃ inspic̾e.
Tenere. ne deorsum corruens terro peramorẽ in¬
hereat. tergere ne in aniũ coguacionũ pulu̾e
sordescat. inspicere ne ad inania studia inten¬
cionis suȩ oculum reflectat. Ex terso autẽ spe¬
culo ⁊ du diligent᷑ inspecto. incipit ei quedam
diuini luminis claritas interlucere : ⁊ in men¬
sus quidam in solite uisionis raduis ocłis eius ap¬
parere. hoc lumen oculos eius irradiauerat : qͥ
admiratur in se: accenditur animꝰ ⁊ ammatur

Expanded text:
impressa, reperiuntur? Hominem secundum aniimpressa, reperiuntur? Hominem secundum animam ad Dei similitudinem factum et legimus , et credimus, et idcirco quandiu per fidem, et non per speciem ambulamus , quandiu adhuc per speculum et in aenigmate videmus , ad ejus, ut ita dixerim, imaginariam visionem aptius speculum, quam spirituculum suum, mundet spiritum suum, quisquis sitit videre Deum suum. Hoc itaque speculum non desinit verus Joseph tenere, tergere, indesinenter inspicere. Tenere, ne deorsum, corruens terrae per amorem inhaereat; tergere, ne in inanium cogitationum pulvere sordescat; inspicere, ne ad inania studia intentionis suae oculum reflectat. Exterso autem speculo et diu diligenter inspecto, incipit ei quaedam divini luminis claritas interlucere, et immensus quidam insolitae visionis radius, oculis ejus apparere. Hoc lumen oculos ejus irradiaverat, qui admiratur in se, mirum in modum accenditur animus, et animatur
Abbreviated transcription (Latin):
per frẽm eius beniamin qñq subleuat᷑ ad contem¬
plationem dei. Sicut enĩ perioseph grãm discre¬
tionis : sic per beniamin intelligimꝰ grãm con¬
templationis. Uterq de eadẽ matre nascitur:
qr et dei cognitio ⁊ sui ex rõe percipitur. Longe
post ioseph beniamin nascit᷑ : qr animus quim
siui cognitioẽ ȩxercitatis pleneq eruditꝰ non est.
ad dei cognitionẽ non sustollit᷑. frust᷑ cordis ocłm
erigit ad uidendũ dm̃: qui nondũ idoneus est
ad uidendũ seipsum. Prius discat homo cognos¬
cere inuisibilia sua: quam p̃sumat posse app̃¬
hendere inuisibilia duuna. P est ut cognoscas
inuisibilia sp̃c tui : ꝗͣ possis eẽ idoneus ad cogno¬
scenda inuisibilia dei. Alioquin si ñ potes cog¬
nosc̾e te qͣ fronie pͣsumis app̃hendere ea que sunt
dum dm̃: aiũs rõnalis absq dubio inuenit se¬
ipsum. Si enim iniusibilia dei perea que facta
sunt intellecta conspiciuntur. ubi queso quam
in eius imagine cognitionis uestigia ex pressius

Expanded text:
ratrem ejus Benjamin, quandoque sublevatur ad contemplationem Dei. Sicut enim per Joseph gratiam discretionis, sic per Benjamin intelligimus gratiam contemplationis. Uterque de eadem matre nascitur quia et Dei cognitio, et sui ex ratione percipitur. Longe post Joseph Benjamin gignitur, quia animus qui in sui cognitione diu exercitatus, pleneque eruditus non est, ad Dei cognitionem non sustollitur? Frustra cordis oculum erigit ad videndum Deum, qui nondum idoneus est ad videndum seipsum. Prius discat homo cognoscere invisibilia sua, quam praesumat posse apprehendere invisibilia divina. Prius est ut cognoscas invisibilia spiritus tui, quam possis esse idoneus ad cognoscendum invisibilia Dei. Alioquin si non potes cognoscere te, qua fronte praesumis apprehendere ea quae sunt dum Deum, animus rationalis, absque dubio invenit seipsum. Si enim invisibilia Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur , ubi, quaeso, quam in ejus imagine cognitionis vestigia expressius
Abbreviated transcription (Latin):
diligat ꝓ quib ⁊gaudeat : inuenit in quib dã que
iuste abhorreat. pro quib ⁊ iuste dolere debeat.
In hunc itaq modum dum affectus boni simplici¬
b cogitationib alludunt. que ex inspecta ⁊ sibi
cõplacita ꝓrimoꝵ disciplina hinc inde occurrunt.
quid aliud fr̃s dinȩ filii lie. ꝗͣ peccora sua pascunt :
C ides ne quomͦ uno eodemq temp̾e aliud uerus amor
ꝓximi. atq aliud oꝑatur uanus amor sui: Uerus a¬
mor proximi pascendis peccorib fr̃m pascua pr̃at:
uanus amor sui corruptioni dine occasionẽ ad mi¬
nistͣt. Quod aut̃ res prem non latet. ⁊̃ pͥꝰꝗͣ ad fr̃s ser¬

Expanded text:
diligat pro quibus et gaudeat invenit, et in quibusdam quae diligat pro quibus et gaudeat invenit, et in quibusdam quae juste abhorreat, pro quibus et juste dolere debeat. In hunc itaque modum dum affectus boni simplicibus cogitationibus alludunt, quae ex inspecta et sibi complacita proximorum disciplina hinc inde occurrunt, quid aliud fratres Dinae, filii Liae, quam pecora sua pascunt? Videsne quomodo uno eodemque tempore aliud verus amor proximi, atque aliud operatur vanus amor sui? Verus amor proximi pascendis pecoribus fratrum pascua praestat, vanus amor sui corruptionis Dinae occasionem administrat. Quod autem res patrem non latet, etiam prius
Abbreviated transcription (Latin):
longe añcedat. quid mirũ si appetitis eam uanȩ głȩ
uehementius pulsat: Cuius impetumdũ resistendo
repellere non sufficit. quid aliud quã uirib sichem
uicta succumbit: Notandum sane quod uno eodẽq
temp̾e ⁊ dina corrumpit᷑.⁊ euis in suis peccorib pascñ¬
dis fr̃s occupantur. Mens et enĩ que caritate cet̾isq
uirtutib pollet : sicut de sus malis dolere. sic ⁊ de
proximoꝵ bonis gaudere solet. Dum gͥ prorimoꝵ
uitã lustͣndo eoꝵ bona consid̾at. suaq cum illoꝵ bo¬
nis comparat : sicut non potest suis sepe fauorib: fa
uere. sic ⁊ de alioꝵ eam bonis congͣ tulari erit neceẽ.
Mens utiq piadum alioꝵ profectum alioꝵ defectum. ho¬
riũnfirmitatẽ illoꝵ perfectionẽ diligentius in tue¬
tur: uariis nimirũ nc̃ his nc̃ illis uicissim affecti¬
b tangitur. Incipit gͦ ꝓ aliis timere. ꝓ aliis dolere.
de his bona de his meliora sꝑare. Uidet in aliis qđ

Expanded text:
longe antecedat, quid mirum si appetitus eam vanae gloriae longe antecedat, quid mirum si appetitus eam vanae gloriae vehementius pulsat? Cujus impetum dum resistendo repellere non sufficit, quid aliud quam viribus Sichem victa succumbit? CAPUtempore et Dina corrumpitur, et ejus in suis pecoribus pascendis fratres occupantur. Mens etenim quae charitate caeterisque virtutibus pollet, sicut de suis malis dolere, sic et de proximorum bonis gaudere solet. Dum igitur proximorum vitam lustrando eorum bona considerat, suaque cum illorum bonis comparat, sicut non potest suis saepe favoribus non favere, sic et de aliorum eam bonis congratulari erit necesse. Mens utique pia dum aliorum profectum, aliorum defectum, horum infirmitatem, illorum perfectionem diligentius intuetur, variis nimirum, nunc his, nunc illis vicissim affectibus tangitur. Incipit ergo pro aliis timere, pro aliis dolere, de his bona, de illis meliora sperare. Videt in aliis quae
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ thit. S quid putas causȩ accidit. que eã sua
intima deserere. ⁊ ad ext̾iora uagari compulit: nͥ quod
sepe dum infirma nr̃a nimis erubescimus. ne forte a¬
luĩ easdem infirmitates in se sentiant mirari incipimus.
⁊ uidet᷑ nobis quoddam solacii genus inuenisse. si dep̃¬
hendamus nos in nra saltẽ deiectiõe uel socios hr̃e :
Iñ fit ut incipiamus alioꝵ studia curiosuis quer̾e. nc̃
uultũ. nc̃ gestũ. tociusq corp̾is habitũ frequent᷑ cͥ¬
conspic̾e. eoꝵ occulta ex alioꝵ relatu libent̃ addisc̾e̾.
Dum igitur dina in aliis animarũ statũ ex signis ex¬
t̾iorib de prehendere nititur. quid aliud ꝗͣ sua de¬
serñs ad uidendas mulieres foras egreditur. forasq
uagatur: Dumgͦ dina. mulierũ formascu¬
riose cͥcunspicit: alias multũ alias minus pulchras
nimirum inuenit. Et dum secum tacita sepe com¬
parat. quã multas pulcͥtudinis suȩ magnitudine

Expanded text:
tationem trahit. Sed quid putas causae accidit quae eam sua tationem trahit. Sed quid putas causae accidit quae eam sua intima deserere, et ad exteriora vagari compulit, nisi quod saepe dum infirma nostra nimis erubescimus, unde forte alii easdem infirmitates in se sentiant, mirari incipimus, et videtur nobis quoddam solatii genus invenisse, si deprehendamus nos in nostra saltem dejectione vel socios habere? Inde fit ut incipiamus aliorum studia curiosius quaerere, nunc vultum, nunc gestum, totiusque corporis habitum frequenter circumspicere, eorum occulta ex aliorum relatu libenter addiscere. Dum igitur Dina in aliis animarum statum ex signis exterioribus deprehendere nititur, quid aliud quam sua deserens ad videndas mulieres foras egreditur, forisque vagatur? Dum ergo Dina mulierum formas curiose circumspicit, alias multum, alias minus pulchras nimirum invenit. Et dum secum tacita saepe comparat, quam multas pulchritudinis suae magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
labor dicatur. te statur labor ypocritarum:
qui tantũ laborant ꝓ adipiscendo uano fauore hominum.
Hic itaq ẽ ille sichẽ qui egredienti dine occurrit : opp̃ssam¬
q corrumpit d nte gritatẽ gͦ ꝗͣ intus fortassis conseruare potu¬
it: egressa anutit. Nam qm̃ u̾ecundiȩ uenustas ab omnib
fere cõmendatur. laudatur. amatur : dinã egredientẽ ⁊
intima sua deserentem.⁊ que eã humiliare consueu̾at infir¬
mitatis memoriã eito obliuiscentẽ. subito hominũ laudes
excipiunt. ⁊ eam dum fauorib demulcent corrumpunt.
Dum enim oblata laude delecratur. quid aliud quã per sichẽ
corruptionis suȩ dampna uiolentia quadã pocius quã
uoluntate patitur. cum blandienti p̾ue delectationi ꝗͣ tũ
potest reluctat᷑. Tociens enĩ sichẽ quasi nolentẽ oppͥmit:
quotiens mentẽ corruptiõis suȩ confiisionẽ erubescentẽ.
⁊ iccͥco forat̃ reluctantẽ. etiã inuitã usq ad turpẽ delec¬

Expanded text:
labor dicatur, testatur labor hypocritarum, labor dicatur, testatur labor hypocritarum, qui tantum laborant pro adipiscendo vano favore hominum.Hic itaque est ille Sichem qui egredienti Dinae occurrit, oppressamque corrumpit. Integritatem ergo quam intus fortassis conservare potuit, egressa amittit. Nam quoniam verecundiae venustas ab omnibus fere commendatur, laudatur, amatur, Dinam egredientem et intima sua deserentem, et quae eam humiliare consueverat infirmitatis suae memoriam cito obliviscentem, subito hominum laudes excipiunt, et eam, dum favoribus demulcent, corrumpunt. Dum enim in oblata laude delectatur, quid aliud quam per Sichem corruptionis suae damna violentia quadam potius quam voluntate patitur, cum blandienti pravae delectationi quantum potest reluctatur. Toties enim Sichem quasi nolentem opprimit, quoties mentem corruptionis suae confusionem erubescentem, et idcirco fortiter reluctantem, etiam invitam usque ad turpem delec
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pecc̃m : & quale erit głari de malo ꝓͥo. siue
de bono alieno: Talis utiq głator quã u̾e ẽ stultꝰ
tam recte appellatur ⁊ asinus. S ⁊ qͦd sichẽ hums
uel labor dr̃: ad idem pertin̾e uidetur. hum̾is enĩ
hon̾a portamus: ⁊ hoc agendo utiq laboramus.
Supponit itaq sic hem humerũ suum ad portan¬
dum : ⁊ libent̃ desudat s ad solum nom̃ sibifa¬
ciendum. Recolamus mͦ quod de ysachar legimꝰ.
Isachar inquit asinus fortis uidit r .q.e.b. ⁊c.¬
et humerũ suum ad portandũ inclinat. Hic e¬
mor asinus dr̃ : ⁊ sichem laboriosũ humerũ hr̃e
demonstͣ tur. U idetis quia quicqͥd agitur pro
leticia u̾a. totũ excetur pro leticia uana: Isa¬
char laborat pro requie quã uidit: sichem pro
laudis uanitate quã concupiscit. Recte tñ non
laboriosus s labor appellat᷑: quia persuũ la¬
borẽ ad uerã requiẽ non perducit᷑. Q aũ recte

Expanded text:
nisi peccatum? Et quale erit gloriari de malo proprio, sive nisi peccatum? Et quale erit gloriari de malo proprio, sive de bono alieno? Talis itaque gloriator, quam vere est stultus, tam recte appellatur et asinus. Sed et quod Sichem humerus vel labor dicitur, ad idem pertinere videtur. Humeris enim onera portamus, et hoc agendo utique laboramus. Supponit itaque Sichem humerum suum ad portandum, et libenter desudat, sed ad solum nomen sibi faciendum. Recolamus modo quod de Issachar legimus: Issachar, inquit, asinus fortis vidit requiem et humerum suum ad portandum inclinat. Hic Emor asinus dicitur, et Sichem laboriosum humerum habere demonstratur. Videtis quia quidquid agitur pro laetitia vera, totum exercetur pro laetitia vana. Issachar laborat pro requie quam vidit. Sichem pro laudis vanitate quam concupiscit. Recte tamen non laboriosus, sed labor appellatur, quia per suum laborem ad veram requiem non perducitur. Quod autem recte
Abbreviated transcription (Latin):
chem uel quis ẽ pat̾ eius: Uel quid sibi uolunt hu¬
ius modi nomina. sichem qui int̃pretat᷑ hums
uel labor. ⁊ emor quod sonat asinus : S si eoꝵ
facta consulimus : qui sint ciciꝰ inuenimus. Q̾
enĩ sunt qͥ solent non tã prodeo quã ꝓdina. ñ tã
ꝓconscientia ꝗͣ ꝓ u̾ecundia pudenda sua cͥc̾ci¬
dere. qͥ inꝗͣ alii erunt quã amor ꝓͥe excellentiȩ
⁊ amoruane głȩ: Talis filius de tali patre :
de amore ꝓͥe ercellentiȩ amor uane gloriȩ.
Attende nc̃ gͤ hunc emor ꝗͣ sit stultus. ⁊ inueni¬
es quã recte nuncupet᷑ asinus. Qudeamus gͦ uñ
ex tollitur. unde głetur. Side eo quod non ht̃ s hr̃e
se credit. hac queso stultitia quid stultius ex coguari
pot̾it  Si autem ht̃: audiat quid ei apłs dicat. Quid
habes quod non accepisti: Si aut̃ accepisti. quid gła¬
risquasi non acceꝑis : Etquidẽ accepisse non accipi¬

Expanded text:
chem, vel quis pater ejus? Vel quid sibi volunt huchem, vel quis pater ejus? Vel quid sibi volunt hujusmodi nomina Sichem, quod interpretatur humerus vel labor, et Emor quod sonat asinus? Sed si eorum facto consulimus, qui sint citius invenimus. Qui enim sunt qui solent non tam pro Deo quam pro Dina, non tam pro conscientia quam pro verecundia pudenda sua circumcidere: qui, inquam, alii erunt, quam amor propriae excellentiae et amor vanae gloriae. Talis filius de tali patre, de amore propriae excellentiae amor vanae gloriae. Attende nunc ergo hunc Emor, quam sit stultus; et invenies quam recte nuncupetur asinus. Videamus ergo unde extollitur, unde glorietur. Si de eo quod non habet, sed habere se credit, hac, quaeso, stultitia quid stultius excogitari potest? Si autem habet, audiat quid ei Apostolus dicat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Et quidem accepisse non accipi
Abbreviated transcription (Latin):
amabiles efficiat: U ñ nãq ẽ quod u̾ecundos
homines fere semꝑ cet̾is carius amplectimur.
nͥ quod in eis duĩ u̾ecudiȩ modestiã. modestieq
graciam miramur. dine quodãmͦ pulcͥtudine al¬
licimur. ⁊ pulcͥtudinis suȩ magni tudine in eius
amorẽ captiuamur. O quã singularis huius dinȩ
pulcritudo. quã celebris huius dilectio. cuiꝰ pulcͥ¬
tudinẽ pene nemo ñ miratur. cuiꝰ dilectione pe¬
ne nemo ñ delectat᷑. Huiꝰ rei sichem ille filius e¬
mor testis fit. qui ei tam ardenti amore inhesit:
ut mallet om̃s mares suos absq mora circunciđe
qui quod ꝓdeo fac̾e̾ noluerunt. sepe ꝓ amore dinȩ
effic̾e̾ non differunt. et pudendoꝵ superflua que
prodeo amputare debuerant. orta confusionis occa¬
sione pro euitando u̾ecundie detͥm̃to amputa re
non tardant: ⁊ malunt in amputandis uitȩ su¬
ȩ super fluis circuncisionis molestiã subire. quã
impudentes iuderi ⁊ sine u̾ecundia ẽẽ. S qͥs ÷ si¬

Expanded text:
amabiles efficiat? Unde namque est quod verecundos homines fere semper caeteris charius amplectimur, nisi quod, in eis dum verecundiae modestiam modestiaeque gratiam miramur, Dinae quodammodo pulchritudine allicimur, et pulchritudinis suae magnitudine in ejus amorem captivamur? O quam singularis hujus Dinae pulchritudo! quam celebris hujus dilectio, cujus pulchritudinem pene nemo non miratur, cujus dilectione pene nemo non delectatur! Hujus rei Sichem filius ille Emor testis sit, qui ei tam ardenti amore inhaesit, ut mallet omnes mares suos absque mora circumcidere qui, quod pro Deo facere voluerunt, saepe pro amore Dinae efficere non differunt, et pudendorum superflua, quae pro Deo amputare debuerant, orta confusionis occasione, pro evitando verecundiae detrimento amputare non tardant, et malunt in amputandis vitae suae superfluis circumcisionis molestiam subire, quam impudentes videri, et sine verecundia esse! Sed quis est Si
Abbreviated transcription (Latin):
tas insaniunt. cum sororis sue corruptionẽ iamig¬
norare. uel saltẽ dissimulare ult̾ius ñ possunt:
Ad enĩ de eis ait scͥptura nͥ quod irati sunt ualde. et
itm̃ quod eẽnt seuientes obstuprũ sororis sue : Docet
utiq nos hec fr̃m ira. uel pocius insania. ꝗͣ tũ sibi de¬
beat quisq irasci. qualit̾ indignari. quomͦ seipsum
arguere. quã acͥter increpare. c̃ se agnoscat consci¬
entiam suam inani głatione fedasse. Debet gͦ qͥc̃
añ oculos ponere. ⁊ culpas suas sine quib nemo hãc
uitã tͣnsigit ad memoriã reuocare. ꝗͣ in honesta
sepe in op̾e. quã indigna in ore. ꝗͣ ĩmunda u̾ set
in cogita tione diligent̃ aitñdere: ut inde mani¬
feste colligat quã multa in suis morib inueni¬
requeat que iuire debeant amputari. si uere
oemor circuncisionis pactũ statutur: tiam qͥd
ẽ aliud dr̃e morũ tuoꝵ pudenda abscide. quam

Expanded text:
tas insaniunt, cum sororis suae corruptionem jam ignorare, vel saltem dissimulare ulterius non possunt? Quid enim de eis ait Scriptura, nisi quod irati sunt vade; et iterum quod essent soevientes ob stuprum sororis suae? Docet utique nos haec fratrum ira, vel potius insania, quantum sibi debeat quisque irasci, qualiter indignari, quomodo seipsum arguere, quam acriter increpare, cum se agnoscit conscientiam suam inani gloriatione foedasse. Debet ergo, quante oculos ponere, et culpas suas, sine quibus nemo hanc vitam transigit, ad memoriam revocare, quam inhonesta saepe in opere, quam indigna in ore, quam immunda versetur in cogitatione diligenter attendere, ut inde manifeste colligat quam multa in suis moribus invenire queat quae jure debeant amputari, si vere o Emor circumcisionis pactum statuitur. Nam quid est aliud dicere: Morum tuorum pudenda abscinde, quam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate fuit qñ fieret qđ fut᷑m fuit. Duo itaq
in creatore parit̃ erant bonitas ⁊ sapientia: ⁊ hec ȩc̃na
erant.⁊ aderat simul potestas coet̃na.⁊ bonitate uo¬
luit. sapĩa disposuit. potestate fecto.  uidet᷑ qͣsi
q̃dam ẽe distinctio ⁊ successio tꝑ̃ał. ⁊ demonistrat se con¬
sid̾ationi pͥma bonitas qͥa ꝑ eã uoluit dĩ. deinde sapĩa
qͥa ꝑ eã disposuit. nouissima potestas qͥa ꝑ cã fecit.¬

Expanded text:
voluntate fuit, quando fieret quod futurum fuit. Duo itaque haec in Creatore pariter erant bonitas et sapientia, et haec aeterna erant; et aderat simul potestas coaeterna, et bonitate voluit, sapientia disposuit, potestate fecit. Et videtur quasi quaedam esse distinctio et successio temporalis; et demonstrat se considerationi prima bonitas, quia per eam voluit Deus, deinde sapientia, quia per eam disposuit, novissima potestas quia per eam fecit
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ⁊ efficit marcires. Ac ꝑħ lex qͥdẽ bona ẽ qͥa ꝓhibi¬
tio ẽ pec̾ci. mors aut̃ mala qͥa stipendiũ ẽ peccati.
S quẽ admodũ inusticia male utit᷑ ñ tantũ malis
uer̃ ⁊̃ bonis. ita iusticia bñ ñ tant̃ bonis. s ⁊̃ ma¬
lis. hinc fit ut ⁊̃ mali male lege utant᷑ qͣuis sit
lex bonũ ⁊ boni bñ moriant᷑ ꝗͣuis sit mors malũ.

Expanded text:
 bona est, quia prohibitio est peccati; mors autem mala, quia stipendium est peccati; sed quem ad modum iniustitia male utitur non tantum malis, uerum etiam bonis: ita iustitia bene non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit, ut et mali male lege utantur, quamuis sit lex bonum, et boni bene moriantur, quamuis sit mors malum.
Abbreviated transcription (Latin):
absens fide querit᷑. s ea qͣ tc̃ ꝑ p̃sentiam cõtemplatio¬
nis scienti manifestꝰ cernebat᷑ Triplici siqͥdẽ cogni
atoris sui ut agnosce̾t a qͦ factꝰ erat.⁊ cognitiõe sui
ut agnosc̾et qͦd factꝰ erat. ⁊ qđ sibi faciendũ erat.
deinde cognitionẽ qͦ illiꝰ qđ sec̃ factũ erat. ⁊ qͥd sibi
de illo ⁊ in illo faciendũ erat. Porro cognitionẽ sui¬

Expanded text:
absens fide quaeritur; sed ea qua tunc per praesentiam contemplationis scienti manifestius cernebatur. Sciendum tamen i ut cognosceret a quo factus erat, et cognitione sui ut cognosceret quid factus erat, et quid sibi faciendum erat. Deinde cognitione quoque illius quod secum factum erat, et quid sibi de illo et in illo faciendum erat. CAP. XIII. De
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ⁊ q̃dẽ eiꝰmodi. Ad necessaria ⁊ salubria ꝑtinet
p̃ceptio. ad noxia ꝓhibtcio. ad media concessio.
nauit. ut in se bonũ agendo ñ uideat. in carne aũ
sua malũ agere concupiscat. Hec duo uicia ad pu¬
niendã suꝑbiã hõĩs iuste in ipso confirmata st̃.
ignorantia qͥdẽ. dũ ab aĩo suberahit᷑ lum̃ u̾teatis.
concupiscentia u̾ dũ caro ꝑcuat᷑ pena mortalitatis.In
carne enĩ mortali e sensualitate corrupta nascit᷑ ui¬
eñi concupiscentie. ex sensu corrupto uiciũ ignoran¬
tie. Ponatꝰ e hõ sibi qͥa deserutt dñi placendo sibi.
⁊ ñ obediens dõ ñ potuit obędire nec sibi. hino euiden¬
tior miseria qͣ hõ ñ iuuit ut uult. Nã si utt uelles ui¬
u̾er. beatũ se putaret. S nec sic tñ e̾eo si tͤpit̃ uiu̾eo.¬

Expanded text:
usmodi. Ad necessaria ergo et salubria pertinet praeceptio; ad noxia prohibitio; ad media concessio. navit, ut in se bonum agendum non videat; in carne autem sua malum agere concupiscat. Haec duo vitia ad puniendam superbiam hominis juste in ipso confirmantur. Ignorantia quidem, dum ab animo subtrahitur lumen veritatis; concupiscentia vero, dum caro carne igitur mortali ex sensualitate corrupta nascitur vitium concupiscentiae, ex sensu corrupto vitium ignorant itaque homo sibi, quia deseruit Deum placendo sibi, et non oboediens Deo non potuit oboedire nec sibi. Hinc euidentior miseria, qua homo non uiuit ut uult. Nam si ut uellet uiueret, beatum se putaret; sed nec sic tamen esset, si turpiter uiue
Abbreviated transcription (Latin):
mũ sp̃c sc̃s bonã uoluntatẽ oꝑat᷑. deinde bone uolun¬
tati mouenti se ⁊ oꝑanti cooꝑat᷑. Pmũ bonã uolun¬
tatem aspirat ut sit. deinde bone uoluntati inspi¬
rat ut moueat᷑ ⁊ oꝑetur ut uacua non sit ꝑ̾mũ
oꝑat᷑ eã. deinde oꝑat᷑ ꝑ eã. Bona uoluntas instrumen

Expanded text:
sanctus bonam voluntatem operatur; deinde bonae voluntati moventi se et operanti cooperatur. Primum bonam voluntatem aspirat ut sit, deinde bonae voluntati inspirat ut moveatur, et operetur ut vacua non sit. Primum operatur eam, deinde operatur per eam. Bona enim voluntas instrumen
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾e ꝑfectũ. Unũ carni. alt̾m spũi. ut in uno sensus
carnis ad iocunditatẽ fou̾et᷑ : in alt̾o sensus m̃tis ad fe¬
licitatẽ repleret᷑. Carni uisibilia spũi inuisibilia. Car¬
ni ad solaciũ. spũi ad gaudiũ. Ex his bonis unũ dedit ali¬
ud ꝓmisit. Unũ ut gͣcis possidet᷑. alt̾m ut ꝑ meritum
quereret᷑. Qđ uisibile erat bonũ gͣtis dedit. qđ aũ in¬
uisibile erat merito querendũ ꝓposuit: ut ex dono
gratuito ꝓbaret᷑ ⁊ excellentia ꝓmissionis ⁊ fides ꝓmittentis.

Expanded text:
genere perfectum; unum carni, alterum spiritui, ut in uno sensus carnis ad jucunditatem foveretur, in altero sensus mentis ad felicitatem repleretur. Carni visibilia, spiritui invisibilia; carni ad solatium, spiritui ad gaudium. Ex his bonis unum dedit, alterum promisit. Unum ut gratis possideretur, alterum per meritum quaereretur. Quod visibile erat bonum gratis dedit; quod autem invisibile erat merito quaerendum proposuit, ut ex dono gratuito probaretur et excellentia promissionis et fides promittentis.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fec̃. s ꝑmisit. qđ debitũ ẽ dispensat. ut nicħ in
regno suo iustã ordinationẽ euadat. Nã ⁊ ipsa iniqͥtas
ex hac ꝓuidentia stipẽ ht̃. ⁊ ñ poture uł ipsa malicia in
obliuionẽ uenire ap̃ ꝓuisorem oĩum. Uis scire q̃ sint
iniqͥtatis ⁊ pecci stipendia: Scͥptũ ẽ. stipendia aut̃ pec̾ci
iusticie uita. Pecco dat᷑ mors. iusticie uita. Culpe pena.
uirtuti gła Unũqͦdq qđ suũ ẽ accip̃. Hec ẽ ꝓuidentia.

Expanded text:
on fecit sed permisit; quod debitum est, dispensat, ut nihil in regno suo justam ordinationem evadat. Nam et ipsa iniquitas ex hac providentia stipem habet, et non potuit vel ipsa malitia in oblivionem venire apud provisorem omnium. Vis scire quae sunt iniquitatis et peccati stipendia? Scriptum est: Stipendia autem peccatjustitiae vita. Peccato datur mors, justitiae vita; culpae poena, virtuti gloria. Unumquodque quod suum est ac