comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hic ut suꝑius diximꝰ. diuinꝰ erat demonͣu s cilicet minis¬
terio & arte magica ñ nũquã futura p̃noscens. Rogatur a
balac rege admaledicendũ popłm isrł. Legati ueniunt. di¬
pectantes qͥd respondeat balaam. de qͦ ꝑsuasũ habebant
qͦd dignꝰ diuinis colloquiis hab̾etur: Uide nc̃ qͦmͦ sapi¬
entia diͣ uas istud ad contumeliã pͣparatũ ꝓ ficere facit
adutilitatem. non solũ gentis unius: sed pene totiũ¬
mundi Et huic cui solebant uideride mones uides. Me phi¬
bens in ali oꝑis iterStupescit balaam: & miratur phibentis
aert oritacem. Non eñi solebat malũ de monibꝰ displicere
Sel interim remittit legatos dicens ñ se posse facere nͥuer
regrit iterũ molestus est: iterũ cupit audire. Nom enifa¬

Expanded text:
hic ut superius diximus, divinus erat, daemonum scilicet ministerio et arte magica, non nunquam futura praenoscens. Rogatur a Balac rege ad maledicendum populum Israel. Legati veniunt, spectantes, quid respondeat Balaam, de quo persuasum habebant, quod dignus divinis eloquiis haberetur. Vide quomodo nunc sapientia Dei vas istud ad contumeliam praeparatum, proficere facit ad utilitatem non solum gentis unius, sed pene totiumundi. Et huic cui solebant videri daemones, videtur Deus prohibens mali operis iter. Obstupescit Balaam, et miratur prohibentis auctoritatem. Non enim solebat daemonibus displicere, sed interim remittit legatos, dicens non se posse facere, nisi vrequirit, iterum molestus est, iterum cupit audire. Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatione de monũ fieri ñ dubio dirigentiũ uł auiũ ul
pecudũ uł fibrarũ motus ac sortiũ. scđm ea signa
stesabiurat inleuitico qͥdẽ aꝑta lege designat dicens.
Non diuinabitis neq augur sabimini. Et post pauca
Non sequemini inqͥt uentriloqͦs. nec ad iungemini ad.
incantatores ut contaminemini in eis ego dñs ds ũr¬

Expanded text:
bito, diligentium vel avium vel pecudum, vel fibrarum motus aut sortium secundum ea signa stis, abjurat. In Levitico quidem aperta lege designat dicens: Non divinabitis neque augurabimini. Et post pauca: Non sequamini, inquit, ventriloquos: nec adjungamini ad incantatores, ut contaminemini ab eis. Ego Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
in eo cõpletũ uidetur. ubi post morce̾ herodis reuocat᷑
de egypto. & de signat euangłiũ dicens. Ex egypto uo.¬
caui filiũ meũ. Qui ser mo quibꝰdã ex hoc loco assũptꝰ
sũ: ut uiam faceret his qͥ deegy pto mundi huiꝰ ascen
cornis fundauit ingła. Cornu enĩ ꝑ regno sepe docui¬
tes ait qͣs inimici sui possident ipse edet. destructa uir¬
tute inimici. Et crassitudines eorũ emeddullabit: cũ om¬
ne de eis sensũ crassum & carnalem extenuat & core¬
uertit ad intelligentiã spãtalem. Qͦd a⁊ utẽ crassitudo
culꝑabilit̾ inscripturis habeatur indicio erit il¬
lud qͦd scriptũs: incrassatũ ÷ cor popłi hui. & alibi:
sanatus. ẽ & incrassatus est. & incal citrauit dilectus.

Expanded text:
in eo completum videtur, ubi post mortem Herodis, revocatur ab Aegypto, et designat Evangelium dicens: Ex Aegypto vocavi filium meum . Qui sermo quibusdam ex hoc loco assumptus sum, ut viam faceret his qui de Aegypto mundi hujus acornis fundavit in gloria: cornu enim regnum sis quas inimici sui possidebant, ipse edet destructa virtute inimici, et crassitudines eorum emedullabit, cum omnem eis sensum crassum et carnalem extenuat, et convertit ad intelligentiam spiritalem. Quod autem crassitudo culpabitur, in Scripturis habeatur, indicio erit illud, quod scriptum est: Incrassatum est cor populi ejus . Et alibi: Satiatus est et incrassatus est, et recalcitr
Abbreviated transcription (Latin):
nonerit inqͥt labor iniacob: neq uidebit᷑ dolor in¬
isrł. Aꝑte misticis ser monibꝰ fucurȩ uitȩ denunti.¬
at statũ. Qͥs÷ enĩ qͥ hanc uitã sine labore & dolore
tnͣscurrat: Nec si ped̾r aliqͥs aut si Paulũ sit qͦmͦ ñ
in labore & dolore est cũ ter uirgis cedit᷑. semel lapi-¬
dat᷑. ter naufragiũ fecit. in ꝑfundũ die ac nocte. ali.¬
aq innumera ꝑpetit᷑. qͥ de laboribꝰ suis ac dolorib
scribit. Sed ibi istud cõplebit᷑ ubi dictũ ÷: aufugit
dolor & tristicia & gemitꝰ. Qͦd tam̃ ñ ad om̃s. sed ad
eos tantũ qͥ meritis iacob & isrł fuerit refert᷑. ut fuit

Expanded text:
Non erit, inquit, labor in Jacob, neque videtur dolor Israel, aperte in istis sermonibus futurae vitae denuntiat statum. Quis enim est, qui hanc vitam sine labore et dolore transcurrat? Nec si Petrus sit aliquis, aut si Paulus sit, quomodo non in labore et dolore est, cum virgis caeditur, semel lapidatur, ter naufragium fecit, in profundo maris die ac nocte , aliaque innumera perpetitur, quae de laboribus ac doloribus suis scribit; sed ibi istud complebitur, ubi dictum est, Aufugiet dolor, et tristitia, et gemitus. Quod tamen non ad omnes, sed ad eos tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑempto isrłita. qui fornicabat᷑ cũ madianite sedauit
Furorẽ dĩ. Et post hȩc inqͥt ꝓduxͣ finees exercitũ cont̾
madianitas. & int̾ fecert᷑. xii. milia uiros & balaam fi¬
liũ beor ingladio. Sed hȩc ante tempꝰ ꝑ excessũ quendã

Expanded text:
perempto Israelita qui fornicabatur cum Madianitide, sedavit perempto Israelita qui fornicabatur cum Madianitide, sedavit furorem Domini. Et post haec, inquit, produxit Phinees exercitum contra Madianitas; et interfecerunt duodecim millia viros: et Balaam filium Beor in gladio. Sed haec ante
Abbreviated transcription (Latin):
iccirco sermo repecitus. ut ampliore & maiore intentio. a¬
ne maledictioñe isrł quã iniacob balac indeatur ex posce¬
re Donec enĩ qͥs tantũ iacobest: hoc. ẽ. inactibꝰ solũ &. in opi¬
bꝰ positus. inferioribꝰ maledictionibꝰ inpugnat᷑ ꝙ bi autͥẽ
ꝓfocerit & interiorẽ hominẽ ad uidenduᷤ reuelato m̃tis
ocło exacuere & ꝓuocare iã ceꝑit. tunc ñ solũ maledictis
laam maledictione & amaritudine plenũ erat. & sub li.¬
gua eiꝰ labor &e dolor: & sedebat in insidiis cũ diuitibꝰ. erpe¬
tur salutẽ. In iecit enĩ uerbu mos eiꝰ quanius n̾cdĩ cor
euis caꝑo possit uerbũ dĩ Adhuc enĩ erat in corde eiꝰ mer¬
ceddis cupiditas. ꝓpter qͦd etiã post uerbũ dĩ qͦd habuit
inore suo dicebat ad balac. Ueni & do tͥ consiliũ. Et docebat
eũ qͦmͦ mitteret scandalũ in conspectu filiorũ isrł: ut
manducarent idolis immolata. & ut fornicarent᷑. ꝓpter
qͦd & cecidit popłs. & plaga magna facta in eo donec finet

Expanded text:
el? Ampliore vi et majore intentione maledictionem in Israel quam in Jacob Balaam videtur exponere. Donec enim quis tantum Jacob est, hoc est, in actionibus solum et operibus positus inferioribus, maledictionibus impugnatur. Ubi tamen ofecerit, et interiorem hominem ad videndum Deum, revelato mentis oculo exacuere et provocare jam coeperit, tunc non solum maledictis laam maledictione et amaritudine plenum erat, et sub lingua ejus labor et dolor, sed et in insidiis cum divitibus . Exspeatur salutem. Injecit verbum in os ejus, quamvis nondum cor ejus capere posset verbum Dei. Adhuc enim erat in corde ejus merces cupiditatis, propter quod etiam post verbum Domini, quod habuit in ore ejus, dicebat ad Balac: Veni et do tibi consilium. Et docebat eum quomodo mitteret scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et ut fornicarentur. Propter quod et cecidit populus, et plaga magna facta est in eo, donec Phinees
Abbreviated transcription (Latin):
Nides gͦ & hic dm̃ qͥdẽ non pͣcepisse nec fieri uoluisse diuor¬
tiũ : Moy ses uͦ ꝓpt᷑ duriciam cordis iudeorũ scripsisse
dandũ. eẽ. repudiũ. Ostendit hȩc & Paulus inlitteris suis
cũ dicit de quibꝰdã dñs dicit & non ego. & de aliis hȩc aut̃e
ego dico. ñ dñs. Et iterũ in aliis. Preceptũ dnĩ nͣ habeo. con

Expanded text:
ides ergo et hic Deum quidem non praecepisse, nec fieri voluisse divortium; Moysen vero propter duritiam cordis Judaeorum scripsisse dandum esse repudium. Ostendit haec et Paulus in litteris suis, cum dicit de quibusdam: Dominus dicit, et non ego . Et de aliis: Haec autem ego dico, non Dominus . Et it
Abbreviated transcription (Latin):
elige tͥ unũ exhis qͦd faciam tͥ. Et introuit gad ad da¬
uid. & denuntiauit ei dicens. Aut ueniet tͥ tribꝰ annis
fames suꝑ t̾ram tuã. aut tribꝰ mensibꝰ ut fugias ante
inimicos tuos qͥ te ꝑsequent᷑. aut triduo mors fiat in.
tͣra tua. Nc̃ gͦ scito & uide qͥd respondeam ei qͥ misit
me. & dix̃ dauid ad gad. Angustiȩ mͥ undiq ualde.
sed incidam in manus dñi magis. qͥa multȩ miseratio.¬
nes eiꝰ sunt: & in manꝰ hominũ non incidã. Et dedit dñs¬

Expanded text:
 unum ex his, quod faciam tibi. Et introivit Gad ad David, et denuntiavit ei, dicens: Aut veniet tibi tribus annis fames super terram tuam; aut tribus mensibus, ut fugias ante inimicos tuos qui te persequuntur; aut triduo ut mors fiat in terra tua. Nunc ergo scito, et vide quid respondeam ei qui misit me. Et dixit David ad Gad: Angustiae sunt mihi undique. Sed incidam in manus Domini magis, quia multae miserationes ejus sunt, et in manus hominum non incidam. Et dedit D
Abbreviated transcription (Latin):
& depͣcatus dñs suꝑ maliciã. & ait ad angłm qͥ extermina¬
bat popłm. satis est remitte manũ tua᷑ Obserua gͦ quamͦ
nec in his tribꝰ cõminationibꝰ ds̃ inuenit᷑ dixisse de mor.¬
suscipiunt᷑. Deniq & pͦ mroy sen multa quidẽ locutus. ÷
ds̃. Aliqua tam̃ & moi ses ꝓpͥa auctoritate mandauit.
qd dñs in euangłus euidenti distinctione secernit cum
dicit de repudio mulieris intͣrogatus. qͥa adduriciam
cordis ur̃i scripsit uobis hȩc mor ses: abinitio aut̃ȩ non

Expanded text:
 Dominus super malitiam, et ait ad angelum, qui exterminabat populum: Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in his tribus comminationibus Deus invenitur dixisse de morsuscipiantur. Denique per Moysen multa quidem locutus est Deus, aliqua tamen et Moyses propria auctoritate mandavit: quod Dominus in Evangeliis evidenti distinctione secernit, cum dicit de repudio mulieris interrogatus: Quia ad duritiam cordis vestri scripsit vobis haec Moyses, ab initio autem non
Abbreviated transcription (Latin):
post triduum subuerteretur. neq inhis quȩ locutus :
de dauid ubi tribꝰ diebꝰ premissa fuerat mors ut uasta¬
ret popłm. & intra unã diem usq ad horam prandii ces¬
sauit. & uidebitur fortassis qͥa hȩc quȩ ꝑ interrogationẽ
dicuntur: ñ penitus ꝑdifinito accipiencda sint. sed talisꝰ¬
quȩdam figura uerbi sit quȩ mediũ aliqd uideatur
ostendere. ñ tam de finitȩ. & irreuocabilis sententiȩ de.¬
clarat affectũ: qͦ temꝑantius aliqͥd dictũ uideatur in eo
qd scriptũ. ẽ ipse cũ dixerit nonne faciet. quã si scriptũ
esset ipse cũ dixerit om̃i modis faciet. Sed recenseamꝰ & ipsa
scripturȩ loca. quȩ uł iniona uł in regnorũ libris posita
sunt: ne forte & ibi ut moris est scripturȩ diuinȩ secreti
aliqͥd habeant. Scriptũ ÷ gͦ in iona. Et factũ : uerbũ dñi ad

Expanded text:
post triduum subverteretur , neque in his, quae locutus est de Daniel, ubi tribus diebus promissa fuerat mors, ut vastaret populum, et intra unam diem usque ad horam prandii cessavit? Et videbitur fortassis, quia haec quae per interrogationem dicuntur, non penitus pro definito accipienquaedam figura verbi sit, quae medium aliquid videatur ostendere, non tamen definitae et irrevocabilis sententiae declaret affectum: quo temperantius aliquid dictum videatur, in eo quod scriptum est: Ipse cum dixerit, non faciet? quam si scriptum esset: Ipse cum dixerit, omnimodis faciet. Sed recenseamus et ipsa Scripturae loca, quae vel in Jona, vel in Regum libris posita sunt, ne forte et ibi, ut moris est Scripturae, divini scripti aliquid habeat scriptum. Ergo in Jona: Et factum verbum Domini ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ isrłiticam grͣam loci obiectione credẽ posse celari.
&r qͥ nesciret qͥa nͣpotest abscondi ciuitas suꝑ mon¬
tem posita. Et assumpsit eũ inqͥt inspeluncã agri
inuertioe montis cesi. & construxit ibi septe̾ aras.
& imposuit uitulũ & arietem suꝑ aram. Et dixit
balaam ad balac. ad siste ad sacrificiũ tuũ. ego uͦ ꝑ.¬
gam ꝑcunctari dm̃. Et occurrit dsͣ ipsi balaamꝰ
tere ad balac: & hec loqueris. At ille hoc est balac sta¬
bat iuxta holo caustomata sua. & om̃s pͥncipes moab
cuipso & dixit ei balac. Qͥd locutus .ẽ usrł dñs. Res
quide ꝓ fanis sacrificuis gerebatur & diuinatio arge
magica querebat᷑ Uolens tam̃ s̃ ibi abundare grãm

Expanded text:
am gratiam loci objectione crederet posse celari, am gratiam loci objectione crederet posse celari, et qui nesciret quia non potest abscondi civitas super montem posita . Et assumpsit eum, inquit, in speculam agri, in vertice montis caesi; et construxit ibi septem aras, et imposuit vitulum et arietem super aram. Et dixit Balaam ad Balac: Siste ad sacrificium: ego vero pergam percontari Deum. Et occurrit Deus ipsi Balaam, tere ad Balac et haec loqueris. At ille, hoc est, Balac, stabat juxta holocaustomata sua, et omnes principes Moab cum ipso: Et dixit ei Balac: Quid locutus est Dominus? Res quidem profani sacrificii gerebatur, et divinatio arte magica quaereb
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ ex plicemꝰ. Igitur balac rex ueluti attonitus & ꝑ¬
cussus ex his quȩ contͣ spem dici uidebat abalaam: be¬
nedictiones enĩ ꝓmaledictionibꝰ audiebat. ultra ñ ferens.
inter rũpit uerba eiꝰ & ait. Qͥd fecisti mͥ. ad maledicendũ
inimicos meos uocaui te: & ecce benedix isti benedictione
Nontulit rex amar benedictionũ dulcedinẽ sed male.¬
dicta querit maledicta ex poscit. Est enĩ excogitatione
illius ad quẽ dix̃ dñs. Maledictus tu abom̃ibꝰ bestiis terrȩ.
Sed qͥd adhȩc respondit ei. ille cui uerbũ dñs inore posue¬
rat: Nonne quecũq inqͥt dñs iniecerit inos meũ. hȩc
obseruabo loqui: Ad hȩc halac putans qͥa ꝑt̃ritus ẽẽc.
set ausus ꝓferre maledicta. mutatione̾ sibi loci cre¬
didit ꝓfuturam. Et aitadeũ. Uem adhuc mecũ in locũ
aliũ. de quo totũ nͣ uideas eũ. sed partẽ aliquã eiꝰ ui¬
deas. Om̃s autẽ ñ uideas. & maledic mͥ eũ inde. Bemeñ

Expanded text:
um, etc. Igitur Balac rex veluti attonitus et percussus ex his quae contra spem dici videbat ad Balaam benedictiones enim pro maledictionibus audiebat, ultra non ferens interrupit verba ejus et ait: Quid fecisti mihi? Ad maledicendum inimicos meos vocavi te, et ecce benedixisti sed maledicta quaerit, maledicta deposcit. Etenim ex cogitatione illius ad quem dixit Dominus: Maledictus tu ab omnibus bestiis terrae . Sed ad haec respondit ei ille, cui verbum Deus in ore posuerat. Nonne quaecunque, inquit, injecerit Deus in os meum, haec observabo loqui? Ad haec Balac putans quia perterritus essset ausus proferre maledicta, immutationem sibi loci reddidit profuturam, et ait ad eum: Veni adhuc mecum in locum altum, de quo non videas eum totum: sed partem aliquam ejus videas, o
Abbreviated transcription (Latin):
& inuestigare. & ipse scđm ineffabilẽ & in comp̃hen¬
sibilem sapientiã suã ad illam cȩlestem formã quam
ipse solus scire potest: posuit etiã istos numeros qͦs
habemus in manibꝰ in qͥb cepit ut scđm cognationes
suas secm domos familiarũ suarũ ex noĩe euqis inas collun
deqs um sirpitis ꝓ ut donauit dñs dixum d e iste numer
cun Me mii sacratuis ẽ & placitꝰ dõ. cũ ipso pͣcipiente rerta¬

Expanded text:
et investigare; et ipse, secundum ineffabilem et incomprehenet investigare; et ipse, secundum ineffabilem et incomprehensibilem sapientiam suam, ad illam coelestem formam quam ipse solus scire potest, posuit etiam istos Numeros quos habemus in manibus. In quibus praecepit ut secundum cognationes suas, secundum domos familiarum suarum, ex nomine omnis masculus de quo jam superius pro ut donavit Dominus, diximus. Sed iste numerus tunc demum sacratus est et placid
Abbreviated transcription (Latin):
qñi inter gͥs ultra reputabitur. Quis in uestigabit se.¬
men iacob & quis dinumer abit plebes isrł: Simile:
hoc illi qͦd scriptũ.ẽ qͥa eduxit ds̃ abrabam foras. &
ait ei. Respice ad celum & dinumera stellas si poces
dinumerare eas. Et ait. lta erit semen tuũ. Et credi¬
dit abraham dõ. & reputatũ ÷ ei ad iusticiã. Sed abra.¬
ham quidẽ & alius quilibet hominũ etiã angłorũ.
forcassis autem & suꝑiorũ uircutũ nõ poterat nu¬
merare stellas. nec semen abrahã de qͦ scriptũ ÷: sic
erit semen tuũ. Ds̃ autẽ de qͦ scriptũ ẽ. qͥ numerat
multitudine̾ stellarũ & omibꝰ eis nomina uocat᷑. Et
qͥ dixit ego stellis om̃ib mandaui. potest inuestiga¬
re semen iacob & dinumerare plebes isrł. Ipse enim
eum qͥ umanifesto iudeus. ẽ. respicit neq ad eam¬
quȩ manifesta ÷ in carne circuncisio: sed uidelicet
illum qͥ inocculto uideus est & qͥ circuncisus.ẽ. cor¬
de non carne. Ipse. est gͦ solus qͥ dinumerare potest

Expanded text:
ni, inter gentes ultra reputabitur. Quis investigabit semen Jacob et quis dinumerabit plebes Israel? Simile est illi hoc quod scriptum est, quia eduxit Deus Abraham foras et ait illi: Respice ad coelum, et dinumera stellas si potes dinumerare. E ait: Ita erit semen tuum. Et credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Sed Abraham quidem et alii quilibet hominum, aut etiam angelorum, fortassis autem et superiorum virtutum, non poterat numerare stellas, nec semen Abraham, de quo scriptum est: Sic erit semen tuum. Deus autem de quo scriptum est: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Et qui dixit: Ego stellis omnibus mandavi, potest investigare semen Jacob, et dinumerare plebes Israel. Ipse enim eum qui in manifesto Judaeusin carne est circumcisio; sed videt illum qui in occulto Judaeus est, et qui circumcisus est corde non et carne. Ipse ergo solus est qui dinumerare potest
Abbreviated transcription (Latin):
liũ gerebatur errorẽ. Adest aut̾e non insacrificiis. sed
inoccur sũ uenienti: & ibi dat uerbũ suũ. atq ibi my¬
steria futura ꝓnunciat. ubi maxime fides & ad miratio
gentilui pendet ut qͥ nr̃is nolunt credere ꝓpħis. cre.¬
dant diuinis & uatibꝰ suis. Et assumens inqͥt parabolã¬
suã dix̃ ꝑparabolã gͦ dicit balaam. Surge balac & audi:
auribꝰ ꝑcipe testis fllii sephor. Non sicut hõ ds̃ frustrat᷑.
neq sicut filiꝰ hominis terret᷑ Ipse cũ dixerit non faciet.

Expanded text:
lium gerebantur errorem. Adest autem non sacrificiis, sed in occursum venienti, et ibi dat verbum suum, atque ibi mysteria futura praenuntiavit, ubi maxime fides et admiratio gentilium pendet, ut qui nostris nolunt credere prophetis, credant divinis et vatibus suis. At suam dixit. Per parabolam ergo dicit Balaam: Surge, Balac, et audi: auribus percipe, fili testis Sephor. Non sicut homo Deus frustratur, neque sicut filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
& uuȩ sanguinẽ illius quȩ est ex ueteri uitȩ. & ex illis
palmitibꝰ qͦs pat̾ purgat haurire. quorũ palmitũ fru¬¬
ctus uulneratori sanguis merito dr̃. que ex uerb̾eorũ
&ẽ doctrina bibimꝰ. si tam̃ simꝰ ut catuli leonis er sur¬

Expanded text:
et uvae sanguinem illius, quae est ex vera vite, et ex illis et uvae sanguinem illius, quae est ex vera vite, et ex illis palmitibus, quos Pater purgat, haurire. Quorum palmitum fructus, vulneratorum sanguis merito dicetur: quem ex verbis eorum et doctrina bibimus, si tamen simus ut catuli exsur
Abbreviated transcription (Latin):
bri emi puicam erets consequam᷑. uulneratorũ sangui¬
ne bribimꝰ Non gͦ in qͥt dormiet. donec comedat pre¬
dat lste eni popłs qui catulo leonis uł leoni cõꝑatureñ
quiescet neq dormiec donec rapiat pͣdam. id. e donec
diripiat regnũ cȩlorũ. quia adiebꝰ ioħis regnãi cęloꝵ
uim patitur. & uim facientes diripiunt illud. Ut
autẽ euidentius cognoscas hȩc de nr̃o pͦꝰpło qͥ insacra¬
m̃tis . xp̃i confederatus. ẽ. scribi. auddi quomͦ & in alus
mos ses similia ꝓmintiat dicens. Butirũ boũ & lac
ouiũ cũ ad ipe agnorũ & arietũ filiorũ tauroꝵ & hir¬
corũ cũ adipe reniũ frumenti & sanguine uuȩ bi¬
bentuinũ. Et hic gͦ sanguis qͥ nominat᷑ uuȩ. illius
uuȩ est quȩ nascitur ex illa uitȩ de qͣ saluator dicit.
Ego sum uitis uera. Discipłi uͦ palmites. pat̾ aute̾ agri-¬
cola est: qͥ purgat eos ut fructũ plurimũ afferant.
ne̾ uerbi dĩ comedere: & sanguinẽ uerbi dibibere.

Expanded text:
legimus, et vitam ex eis consequimur, vulneratorum sanguinem bibimus. Non ergo, inquit, dormiet, donec comedat praedam. Iste enim populus, qui catulo leonis vel leoni comparatur, non quiescet nec dormiet, donec rapiat praedam, id est, donec diripiat regnum coelorum: quia a diebus Joannis regnum coelorum vim patitur, et vim facientes diripiunt illud . Ut autem evidentius cognoscas, haec de nostro populo qui in sacramentis Christi confoederatus est scribi, audi quomodo et in aliis Moyses similia pronuntiat dicens: Butyrum boum ac lac ovium, cum adipe agnorum et arietum, filiorum taurorum et hircorum, cum adipe renum frumenti, et sanguinem uvae bibent vinum . Et hic ergo sanguis qui nominatur uvae illius, uva est, quae nascitur ex illa vite de qua Salvator dicit: Ego sum vitis vera, discipuli vero palmites. Pater autem agricola est , qui purgat eos, ut fructum plurimum afferant. nem verbi Dei comedere, et sanguinem verbi bibere;
Abbreviated transcription (Latin):
tes pͥmi ad orauerͣ iħm de semine eiꝰ. ẽẽ uideantur.
siue ꝑsuccessionẽ gnr̃is siue ꝑdiscipline traditionẽ.
Euident̾ enĩ constat illos agnoscere illã quã pͣdixerat
balaam oriturã stellam in isrł: & sic uenisse & ado¬
rasse regẽ qͥ natꝰ . ẽ. inisrł. Conueniet tam̃ popło illi

Expanded text:
semine ejus esse videantur, sive per successionem generis, sive per disciplinae traditionem. Evidenter enim constat illos agnovisse stellam, quam praedixerat Balaam orituram in Israel, et sic venisse et adorasse regem, qui natus est in Israel. Conveniet tamen et populi
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ frustrari possit. Homines multis occasionibꝰ & in
loquunt᷑: & ira cessante frustra locuti sunt: aut metuᷤ
aut cupiditatis. aut iactantiȩ gr̃a: aliisq horũ similibꝰ
& utiq frustra erit & uanũ om̃e qͥcqͥd uitio dominan¬
te locuti st̃. Hs̃ aute in qͦ nulla ÷ passio. nulla fragilitas.
om̃e qͦd dixerit ꝓcausarũ meritis dicit. & idõ nun qͣm fru¬
strari potest. qͥa quicqͥd ratione ꝓfert᷑. carere ñ potest
ratione. Non est gͦ ds̃ sicut homo qͥ frustra loquat᷑: neq

Expanded text:
loquitur frustrari possit. Homines enim multis occasionibus et vloquitur frustrari possit. Homines enim multis occasionibus et vati loquuntur, et ira cessante frustra locuti sunt, aut metu aut cupiditatis aut jactantiae gratia, aliisque horum similibus. Et utique frustra erit et vanum omne quidquid vitio dominante locuti sunt. Deus autem in quo nulla est passio, nulla fragilitas, omne quod dixerit pro causarum meritis dicit: et ideo nunquam frustrari potest, quia quidquid ratione profertur, carere non potest ratione. Non est ergo Deus sicut homo, qui frustra lo
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ non dixissec qͥa staret iuxta holo caustũ suũ. nuide¬
retur magnoꝑe reqͥrendũ cui hixerit. exurge balac.
Nunc autẽ cũ hortaret᷑ ex surgere eũ quẽ nuꝑ dixerat
stare. ñ ÷ otiose pͣtereundũ sermo ꝓpħicus. Qͦd gͦ ait insu¬
ꝑioribꝰ qͥa staret ad holocaustũ suũ. designat eum n recte
stare stabat enĩ in idolatria positus: & stabat. quasi ii¬
micꝰ d̃ qͦd magis eẽt ñstare sed cadere. qͣsi gͦ qͥ de illo
statu cadere debuerit. Immo & qui ceciderit. ita nunce
intellectu ꝓphico exurgere eũ uibet. qͥppe qui ꝑ hoc qͦd
staret inidolatria uisus fuerat cecidisse Ex urgat gͦ
qui talis ẽ: & exurgat animo. exurgat fide & effi̾ciatur¬
delis ut sit testis condep̾nationis suȩ sed quid. ẽ. qͦd ei an.¬
nuntiat audiamꝰ. Non sicut homo inqͥt ds̃ frustrat᷑.
neq sicut filius hoĩs terret᷑ ipse: ñhabeas in qͥt hanc
opinionẽ de dõ. ut putes eũ ipse sicut homine qͥ in his quę

Expanded text:
ribus non dixisset, quia staret juxta holocaustum suum, non videretur magnopere requirendum, cur dixerit, Exsurge, Balac. Nunc autem cum hortetur exsurgere eum quem nuper dixerat stare, non est otiose praetereundus sermo propheticus. Quod ergo in superioribus, quia staret ad holocaustum suum, designat eum non recte stare. Stabat enim in idololatria positus, et stabat quasi inimicus Dei: quod magis est non stare, sed cadere. Quasi ergo qui de illo statu cadere docuerat, imo et qui ceciderit, ita nunc intellectu prophetico exsurgere jubet eum, quippe qui per eum quod stare in idololatria visus fuerit, cecidisset. Exsurgat, qui talis est: exsurgat animo, exsurgat fide, et efficiatudelis, ut sit testis condemnationis suae. Sed quid est quod ei annuntiat audiamus. Non sicut homo, inquit, Deus frustratur, neque sicut filius hominis terretur ipse. Non habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, ut putes eum esse sicut hominem, qui in his quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut sententiã mutet : Si uͦ scłm hoc accipiamꝰ qͦd in alus ex.¬
emplarib diximꝰ lectũ. hoc est neq sicut filius hominis
cere non possũt. Dsͣ autẽ ñita t̾ret homines. quasi qͥ pu¬
nire nͣ possit. Sed & si terret. ratione t̾ret. Terret enĩ ut cor.¬
ripiat hominẽ inauditionis tribulatione. ut uerbo com¬
motionis de territus emendaret: siqui male agit ne ꝑue.¬
niatad eu ipsa uindicta male gestorũ suorũ. Nong ita
ds t̾ret ut homo. hõ enĩ ut diximꝰ ꝓiactantia. d̃ autẽ ꝓ
emendatione conterret. Post hec ait Ipse cũ dixerit. non
faciet. loquetur & ñ ꝑ manebit: Sic legendũ est locus. qͣsi
intͣrogantis affectu dicat ipse hoc est d̃ quod dicit. ñ ne
& facit & quȩ locutus fuerit ñ ꝑ manebit in eis. cũ utiq
homines ñ faciunt quȩ dicunt. & uitio humanȩ fragili¬

Expanded text:
secundum hoc accipiamus, quod in aliis exemplaribus diximus lectum, hoc est neque filius hominis cere non possint. Deus autem non ita terret homines, quasi qui punire non possit, sed et si terret, ratione terret. Terret enim ut corripiat hominem in auditionis tribulatione, et verbo comminationis deterritus, emendet se, qui male agit, ne perveniat ad eum ipsa vindicta male gestorum suorum. Non ergo ita Deus terret ut homo: homo enim, ut diximus, pro jactantia, Deus vero pro emendatione conterret. Post haec ait: Ipse cum dixerit non faciet? Loquetur et non permanebit? Sic legendus est locus, quasi interrogantis affectu dicat. Ipse, hoc est, Deus. Quod dicit nonne et faciet? Et quae locutus fuerit non permanebit ex eis? Cum utique homines non faci
Abbreviated transcription (Latin):
bos dosut dñs inore ei diligentius audiamꝰ. Qmm de uetĩ¬
nib uiq montiũ incuebor eũ & a collibꝰ intelligam eũ
gendanon facile qͥ idoneus fiat. n ascendat addeminen
te ex celsam scientia. Iccirco inqͥtͥ non ei maledicit dor
Est enĩ uita eiꝰ. ita &e p̃celsa ñ humilis & deiecta. Qͦͦ tam̃
non m uidetur qͥa de illo isrł qͥ scdm carnẽ ifrł. ẽ. dixe¬
rit sed de illo cũi suꝑͣ t̾ram ambulantis conu̾satio incel
est. Aut si etiam ad illũ popłm dicta hȩc referenda sunt.¬
recte cũ distinctione dicit. Intuebor & intelligã ut futu.¬

Expanded text:
m de verticibus, inquit, montium intuebor eum, et a collibus intelligam eum. gendam non facile quis idoneus fiat, nisi ascendat ad eminentem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, non ei maledicit Deus. Est enim vita ejus alta et praecelsa, non humilis et dejecta. Quod tamen mihi non videtur, quia de illo Israel, qui secundum carnem Israel est, dixerit; sed de illo cujus super terram ambulantis conversatio in coelis est. Aut si etiam ad illum populum dicta haec referenda sunt, cum distinctione dicit, ut intuear et intelligam, ut futu
Abbreviated transcription (Latin):
Hierłm que ȩdificat᷑ ut cuntas. cuiꝰ participatio eiꝰ inid¬
ipsũ Montes incircuitu eiꝰ. & dñs incircũitu pꝰpłi sui
Non st̃ gͦ tales mesopotamiȩ montes sed illide qib̃ dr̃. montes
tenebrosi. Et iterũ de qͦ dr̃ ecce ego ad te mons corrupte.
Tst montes in qͥbꝰ est om̃is altitudo extollensse aduer.¬
sus scientiã ch. Abistis gͦ montibꝰ accersitur erbalaam hic.
Suminis sui: ille qͥ conu̾tit se sicut angłm lucis. habet
ilam luce dequa scriptũ. ẽ lux impiorũ ex tinguet᷑. Sl
sicat ista lux impiorũ. & illa quȩ conuertit se sicut angłm
uicis contrarias illi luci quȩ dicebat. ego sũ lux mundr ita
& iste oriens contͣrius. ẽ. illi orientide qͦ scriptũ ẽ. miere.¬
mia ecce uir oriens nom̃ eiꝰ Ex illius gͦ ñ huiꝰ orientis f¬
nibꝰ ueniebat balaam illuminatꝰ sine cubio ab illo lucifero
de qͦ ddr̃ & uomͦ cecidit de cęlo lucifer qͥ mane oriebatur:
Sed uideamꝰ qͥd dicit illi balac rex moab qͥ accer sunt eũ de

Expanded text:
as, cujus participatio ejus in idipsum. Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Non sunt ergo tales Mesopotamiae montes, sed illi de quibus dicitur: Montes tenebrosi. Et iterum de quibus dicitur: Ecce ego ad te, mons corrupte. Isti sunt montes, in quibus est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo montibus accersitur et Balaam hic. enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Habet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, et sicut ista lux impiorum, et illa quae convertit se sicut in angelum lucis, contraria est illi luci, quae dicebat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, contrarius est illi Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo non istius Orientis finibus veniebat Balaam, illuminatus sine dubio ab illo Lucifero de quo dicitur: Quomodo cecidit de coelo Lucifer, qui mane oriebatur . Sed videamus quid dicit ille Balac rex Moa
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Sed & cũ dicit ue uob̾ scribȩ & pharisei hy pocrite.
& ue uobis diuitibꝰ & singula huiꝰmodi: qͥd aliud nma
ledictis eos uidetur urgere : Sed qͥd dicimus qͦd man¬
datũ ꝑ apłm datur ubi dicit. benedicite & nolite male¬
dicere: Qͦd gͦ ab hominibꝰ non uult fieri. hoc ipse fa¬
cit qͥ exemplũ hominibꝰ ponit: Non ita .ẽ. Ps enĩ qͥb
ialedicit. meritũ de signat eiꝰ cui maledicitur: & sen¬
tenciã ꝓmit. ut pote quẽ ñ fallat neq peccati qualitã.
ꝓmentis intuitu ꝑferant maledictũ ñ potest ẽe. uista
maledicendi causa. ubi ignorat᷑ peccantis affectur
Oarime cuꝰ humanũ uicium tunc sciat maledicta ꝑ¬
ferre. cũ forte conuitiis aut in iuriis ꝓuocatur. Quod
uitiũ resecare apłs uolens. ne maledictis maledocta. &s cor¬
uitis conuitia ꝓuocemꝰ mandatũ necessartũ ponit sert be¬
pesiam & non maledicamꝰ qͦ conuitiandi uitiũ resecet

Expanded text:
dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae . Et, Vae vobis divitibus , et singula hujusmodi. Quid aliud, nisi maledictis eos videtur urgere? Sed quid diximus, quod mandatum per Apostolum datur ubi dicit: Benedicite et nolite maledicere? Quod ergo ab hominibus vult fieri, hoc ipse facit, qui exemplum vitae omnibus ponit? Non ita est. Deus enim quibus maledicit, meritum designat ejus cui maledicitur, et sententiam promit, utpote quem non fallat nec peccati qualitas, promentis intuitu proferat maledictum, non potest esse justa maledicendi causa, ubi ignoratur peccantis effectus: maxime cum humanum vitium tunc sciat maledicta proferre cum forte conviciis aut injuriis provocatur. Quod vitium resecare Apostolus volens, ne maledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non mal
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ. Ex mesopotamia in qͥt uocauit me balac rex mo
ab ex montibꝰ orientis. Al esopotamiã dicit t̾ram. quȩ intͣ
flumina babiloniȩ iacet. de quibꝰ scribit᷑. suꝑ fumina
babilonis illic sedimꝰ & fleuimꝰ cũ recordar̾em᷑ syoN:
mundatur & luxuriȩ estibꝰ circuluitur: iste nͣ dr̃ sta.¬
Sed ne flere quidẽ ante possunt nͥ cũ recordati fuerint
syon. Bonorũ nãq recordatio. malorũ causas lamͣ¬
tabiles facit. Nisi enĩ qͥs recordet᷑ syon: nͥ lege̾ diͣ &
scripturarũ montes aspiciat. mala sua flere ñ incipit.
Existis gͦ fluminibꝰ uocatur balaam: & ab istis orien¬
tis montibꝰ inuitat᷑. Montes isti ñ st scĩ montes. illi de¬

Expanded text:
et, ex Mesopotamia, inquit, vocavit me Balac rex Moab, et ex montibus Orientis. Mesopotamiam dicit terram, quae inter flumina Babyloniae jacet, de quibus scribitur: Super flumina Babylonis, illic sedimus et flevimus, cum recordaremur tui, mundatur, et luxuriae aestibus circumvolvitur, iste non dicitur staSed nec flere quidem ante possunt, nisi recordati fuerint Sion. Bonorum namque recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion, nisi legem Dei et Scripturarum montes aspiciat, mala sua flere non incipit. Ex istis igitur fluminibus vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Montes isti, sancti non
Abbreviated transcription (Latin):
ipso isrł sint uideamꝰ. Prȩclara pͥncipũ potestas est
pͥncipatꝰ & regnũ. Uerũ qm st̃ & aliqui pͥncipes qͥ
depͥncipatu suo uł pellencdi. uł iam forte depulsi st̃.
& in locũ ac pͥncipatũ eorũ introducendihi qui uere
isrłite sunt. pͣclara illa om̃ia quȩ habuert᷑ incęlis
illi pͥncipes qͥ non seruauert̾ suũ pͥncipatũ: sed dereli¬

Expanded text:
otestas est principatus et regnum. Verum quoniam sunt et aliqui principes qui de principatu suo vel pellendi, vel jam forte depulsi sunt, et in locum ac principatum eorum introducendi hi qui vere raelitae sunt, praeclara illa omnia quae habuerunt in coelis, illi principes qui non servaverunt suum principatum, sed dereli
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩas. Compressit tam̃ pedes sedentis suꝑ se inmaceriã
& adõ forte ñ potest ambulare ille eĩ sessor antiquus nec
uenire adeũ qui dicit. Uenite adme om̃s qͥlaboratis. & ho¬
peran estis. Asina tamͣ uenit ad ducta adiscipłis &cii tuno
sedebat balaam mercedis cupidꝰ. tic̃ seclit ihis. ẜ ci tunr¬
resiei eũ qde dnimꝰ scribarũ & doctorũ pople tnure
tenere uideas ꝓphantẽ de xp̃o hoc enĩ legimꝰ fecene

Expanded text:
vineas; compressit tamen pedes sedentis super se in maceriam, vineas; compressit tamen pedes sedentis super se in maceriam, et ideo non potest ambulare ille ejus sessor antiquus, nec venire ad eum, qui dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, etc. . Asina tamen venit adducta a discipulis; et cui tunc sedebat Balaam mercedis cupidus, nunc ei sedet Deus. Nec mireris, si eum quem diximus scribarum et doctorum populi formam tenere, vi
Abbreviated transcription (Latin):
phariseis subiecti quodã mͦ & uincti sed adno soluuntur.
ñ quidẽ ꝑ ipsũ hñm sed ꝑ hiscipłos eiꝰ. Dicit enĩ ad discipłos.
lte inuicũ qͥ est cont᷑ uos. & inuenietis asinã alligatam &
pullũ eiꝰ soluentes adducite. Sicut gͦ in euangłio ñ ipse dñs
sed discipłi soluunt asinã. ita & hic ñ adõ ipso sed ab angło
aꝑitur os asinȩ. & sicut in euangłus qͥ non uident an¬
guunt uidentes. ita & hic qͥ muti erant arguunt loqͤn¬
tes. Et hoc : qd̃ dicebat dñs. Pater gr̃ãs tͥ ago qmabscondi
sti hȩc asapientibꝰ & prudentibꝰ & reuelasti ea paruulis
Scribe gͥ & pharisei erant qͥ sedebant suꝑ asinã hanc: & te¬
nebant᷑ eam uinctam. Ipsis gͦ irascitur angls .&. ñ quodã
futurorũ ꝓspectu: illos quidẽ ꝑemisset. asinã autẽ seruas.¬
set quȩ uidit & reuerita÷ eũ qui uenit ad uineã. & stat iuitͦ

Expanded text:
Pharisaeis subjecti quodammodo tenebantur et vincti, sed a Domino solvuntur, Pharisaeis subjecti quodammodo tenebantur et vincti, sed a Domino solvuntur, non quidem per ipsum Dominum, sed per discipulos. Dicit enim ipse ad discipulos: Ite in vicum qui est contra vos, et invenietis asinam alligatam, et pullum ejus. Solvite et adducite . Sicut ergo in Evangelio non ipse Dominus, sed discipuli solvunt asinam, ita et hic, non a Deo ipso, sed ab angelo ipso aperitur os asinae. Et sicut in Evangeliis, qui non vident arguunt videntes, ita et hic qui muti erant arguunt loquentes. Et hoc est quod dicebat Dominus: Pater, gratias ago tibitibus, et revelasti ea parvulis . Scribae igitur et Pharisaei erant qui sedebant super asinam hanc, et tenebant eam vinctam. Ipsis ergo irascitur et angelus; et nisi quodam futurorum prospectu, illos quidem peremisset, asinam autem servasset; quae vidit et reverita est eum, qui venit ad vineam, et stat inter
Abbreviated transcription (Latin):
nor eta contir ia deleri &penicus extingui spitalem rieis
si aliis ieftur ministris n pontificibꝰ & scribis & phariseis
ipsos inuitat. ipsis mercedẽ ꝓmittit & prȩma. Iaite siẽ
bfe balaam facit simulant se cuncta ad dm̃ referre. &¬
⁊ elo di agere. Dicunt enĩ scrutare scripturas. & uide ꝗa
ꝓpħa degalil ea ñ surgit. Et iterũ dicut̃. Nos legem
habemꝰ. & scđm legẽ debet mori: qͥa filiũ dĩse fecit. ꝑ que
singula uident᷑ qdẽ scribe & pharisei zelũ dĩ habere. sed
simulatũ. A sina uꝰ cui sedebat balaam qͣm scriptura dicit
intelligi. quȩ siue ꝓstulticia. siue ꝓinnocentia animalib
comparat᷑. Sic eñi & apłs dicit. Uidete autẽ uocatione ur̃am
frͣs. quia ñ multi int̾ uos sapientes ñ multi potentes. noti
multi nobiles. sed quȩ stulta sunt mundi elegit ꝗs̃ ut con¬
fundat sapientes. Isti gͦ talessicut euangłica quȩ in paraboł
agebantur gesta designant. abistis pessimis dnis scribis ac

Expanded text:
itus exstingui spiritalem Israel, non aliis utitur ministris, nisi pontificibus et Scribis ac Pharisaeis. Ipsos invitat, ipsis mercedes promittit et praemia. Illi vero sicut iste Balaam facit, simulant se cuncta ad Deum referre, et zelo Dei agere. Dicunt enim, scrutare Scripturas, et vide quia propheta de Galilaea non surgit . Et iterum dicunt: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit . Per quae singula videntur quidem Scribae et Pharisaei zelum Dei habere, sed simulatum. Asina vero, cui sedebat Balaam, quomodo Scriptura dicit:intelligi: quae sive pro stultitia, sive pro innocentia, animalibus comparatur. Sic enim et Apostolus dicit: Videte autem vocationem vestram, fratres, quia non multi inter vos sapient mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Isti ergo tales, sicut evangelica, quae in parabolis agebant, gesta designant, ab istis pessimis Dominis Scribis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ratisꝰ sums ec tam̃ consiliũ diuinȩ dispensationis expleto
dici᷑ enĩ ad eũ. uerbũ qͦd cunq dedero inore tuomapelo¬
quer :s di digñ fuisset balaam: uerbũ suũ. E non inore eĩ
sed incorde posuisset tlunc autẽ qm̃ in corde eiꝰ defideriũ
mercedis erat & cupiditas pecuniȩ: uerbũ dĩ ñ incorde sed
ti haberatur in notescerent. etiã uniuersto nationib se¬
treta ddetp̃o misteria & thesaurũ magrũ ꝑferrecade¬
neam corde m sensu qua ore & ser monie por iatu  eslues pa
singla sonmcrem sn enitepous est cuncta dissolui siscensa asi¬
siasła balaam ibat ꝑiuiã Occurrit el angł alesine dubio
qderat filiis isr dꝑit o asmȩ & u arguatum ꝑ eamba¬

Expanded text:
dispensationis expletur. Dicitur enim ad eum: Verbum quod dedero in ore tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbum suum Deus non in ore ejus, sed in corde posuisset. Hunc autem quoniam in corde ejus desiderium mercedis erat, et cupiditas pecuniae, verbum Dei non in corde, stibus habebatur, innotescerent etiam nationibus secreta de Christo mysteria, et thesaurum magnum proferret adam corde et sensu quam ore et sermone portatum. Sed ne per singula immoremur non enim tempus est cuncta dissolvi, ascensa asina sua, Balaam ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os asinae, ut arguatur per eam Ba
Abbreviated transcription (Latin):
tata dissolui. cũ nͣtam sua quã ꝓpħȩ uerba dñs reuo¬
cat: aut mutat in melius. Sed magis arbitror absoluti¬
onẽ pͥorẽ totius scripture sensibꝰ conuenire. Et illis pͣci¬
puis dictis quibꝰ patiens & multe miscłiȩ & penitens¬
suꝑ malitia drͣ ds̃. uł hic maxime quȩ generalit̾ ab ie-¬
remia ꝓnuntiant᷑. in qͥbꝰ euident᷑ ostendit᷑. ꝓmultis
miserationibꝰ: & incoͣphensibili bonitate sua d̾s dicere
finẽ loqrͣ. H oc est ex diffinito loqͣr suꝑ gentẽ & suꝑ
regnũ. ut auferã eos & disꝑdã. Et si conuertatur gens
illa a maliciis suis. penitendo de om̃ibꝰ malis quȩ cogi.¬
taui facere eis. & infinẽ loqrͣ suꝑgentẽ & suꝑ regnũ.
ut reedificem eos & plantẽ: Et sifecerint mala inconsi¬
pectu meo ut ñ audiant uocẽ meã. pęnitebit me de õibꝰ
bonis quȩ locutus fuerã ut facerem eis. Quomͦ gͦ pos¬
sumꝰ his quȩ ab solute ꝑ ieremiã dicta sunt pͣferre illa

Expanded text:
ta dissolvi, cum non tam sua quam prophetae verba Dominus revocat ac mutat in melius. Sed magis arbitror, absolutionem priorem totius Scripturae sensibus convenire, et illis praecipue dictis, quibus patiens et multae misericordiaee generaliter a Jeremia pronuntiantur, in quibus evidenter ostenditur pro multis miserationibus et incomprehensibili bonitate sua Deus dicere finem loquar, hoc est, ex definito loquar, super gentem et super regnum, ut auferam eos, et disperdam; et si convertatur gens illa a malitiis suis, poenitebo de omnibus malis quae cogitavi facere eis. Et in finem loquar super gentem, et regnum, ut reaedificem eos, et repleam; et si fecerint mala in conspectu meo, ut non audiant vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram, ut facerem eis . Quomodo ergo possumus his quae absolute per Jeremiam dicta sunt praeferre illa
Abbreviated transcription (Latin):
abhis sine dubio qͥ ex celsam & celestem uitã consurgen¬
tes cũ xp̃o exercuert̾ suꝑ t̾ram. Sed & qͦd dixit de ia¬
cob qͥdem uidebo. de isrł autẽ intelligã. eciã hoc ap¬
tissima distinc̾tione suspiciendẽi ÷: ut aliud ad acͥcus
ui sibiles aliud ad inuisibilem fide̾ atq intelligibi¬
lem scientiã conferatur. Aut si ad futurũ scłm ista
conuertimꝰ id: adresurrectionis tempꝰ iacob uide-¬
bo. pocest decorporibꝰ dictũ incelligi: ifrł aute̾ intel¬
liga sp̃s & animas significare surgentiũ. Ecce inqͥt pꝰ.¬
płs solus habitabit. & innationibꝰ ñ reputabitur.
Potest qͥdem & scd̃m litteras stare. Solus enĩ popłs ia.¬
cob ñ est ꝑ mixtus ceteris hominibꝰ. nec intͣ cȩteraᷤᷤ
gͣs reput̾atus est. Habuit eni certa quȩq pͥuilegia
in obseruationibꝰ & inlegitimis suis. ex quibꝰ seque¬
stratus aceteris gentibꝰ haberet᷑. Sicut enĩ tribꝰ le.

Expanded text:
lsam et coelestem vitam consurgentes cum Christo, exercuerunt super terras. Sed et quod dixit: De Jacob quidem videbo, de Israel autem intelligam, etiam hoc aptissima distinctione suscipiendum est, ut aliud ad actus visibiles, aliud ad invisibilem fidem atque intelligibilem scientiam conferatur. Aut si ad futurum saeculum convertimus, id est, ad resurrectionis tempus, Jacob videbo, potest de corporibus dictum intelligi, Israel autem intelligam, spiritus et animas significare resurgentium. Ecce, inquit, populus solus habitabit, et in nationibus non reputabitur. Potest quippe et secundum litteram stare. Solus enim populus Jacob non est permistus caeteris hominibus, nec inter caeteras gentes reputatus est. Habuit enim certa quaeque privilegia in observationibus suis et in legitimis, ex quibus sequestratus a caeteris gentibus haberetur, sicut etiam tribus L
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dicemꝰ iacob. qͥd. ẽ. ñ maledicit dñs nec isrł: Sed alii
putas alicui maledicit. Legimꝰ scriptũ qͥa dicit dr̃is
ad serpentem. malecdictus tu mom̃ib bestus derrȩft
iteruͣ ad adam. Maledicta tra inoꝑibꝰ tuis. Sed & adcam.
qui facit sculptile aut fusile. Uerũ ne putes hȩc inue¬
terib tantũmꝰ litteris contineri &̃ ineuangłus similia

Expanded text:
go dicimus? Jacob quidem non maledicit Dominus, nec Israel, sed alicui putas alii maledicit. Legimus scriptum, quia dicit Dominus ad serpentem: Maledictus tu in omnibus bestiis terrae . Et iterum ad Adam: Maledicta terra in operibus tuis . Sed et ad Cain: qui facit sculptile aut fusile . Verum ne putes haec in veteribus tantummodo litteris contineri, etiam in Evangeliis similia
Abbreviated transcription (Latin):
tret qd imor sen lex significetur quȩ docet homines sci-¬
entam aramorẽ dĩ ingaron supplicandi doꝰ & obsecrandi
en forma consistat. Si gͦ accidat aliqͥͣndo indignari nob̾ uł
umuerso popło cdũ. & si iam sententia ultionis ꝓcedatia
Ano fedeat autẽ di lex incor nrm cõmonens nos o. locers
conuerti ad penitentiã. satis facere ꝓdelictis: supplicare ꝓcul.¬
pis cessabit continuo abiracundia: in dignatio conquiescet.
uerso popło suꝑ plicantibꝰ Si uͦ aliqndo oriatur indignatio
dĩ & ueniat ꝓpeccatis seua correptio. indurent᷑ autẽ corda
nra ne conuertam̃ ad dm̃: neue humiliem᷑ in conspectu eiꝰ
ut inconfessione supplicationũ motꝰ eiꝰ & iracundiã miti¬

Expanded text:
tror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scitror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scientiam et amorem Dei, in Aaron supplicandi Deo, et obsecrandi eum forma consistat. Si ergo accidat aliquando indignari nobis, vel universo populo Domini, ut sententia ultionis procedat a Deo, redeat autem lex Dei in cor nostrum, commonens nos et docens converti ad poenitentiam, satisfacere pro delictis, supplicare pro culpis, cessabit continuo iracundia, indignatio conquiescet. erso populo supplicantibus. Si vero aliquando oriatur indignatio Dei, et veniat pro peccatis saeva correptio, indurentur autem corda nostra, nec convertamur ad Dominum, neque humiliemur in conspectu ejus, ut in confessione supplica
Abbreviated transcription (Latin):
nbꝰ intribulationibꝰ. inꝑiculis. atq impsa pene mor¬
te iam positis. Et cugͦ nonꝰ ꝑutes tͥ dormenti &̾ otioso ap¬
merat se intribulationibꝰ. in necessitatib. in carcerib
maris: ꝑicula fluminũ. ꝑicula latronũ. ꝑicula a fal¬
sis fr̃ib : Quȩ quanto magis abundant: tanto am¬
pltus his qui pacienter tulerint conferunt głam der
Et locutus est dñs ad moy sen & aaron dicens. discedite
de medio si nagoge huius. & interimã illos in semel.
Et ceciderunt in faciem suã. In sodomis quidem qnͣdo
minimũ decem requirebantur ꝑ qͦs uix si forte sal¬
uari possent hi qui habitabant᷑ pentapoli sodomorum.
Nunc autẽ etiã duo si tamen inueniantur tales qualis
moy ses fuit & aaron sufficere possumt. ut gens isrłi¬
tarũ tota saluetur. Qͥd gͦ dicimꝰ amplius. eẽ. in his
duobꝰ: Quetanta uirtꝰ ⁊ aͦd meritũ qͦ sexcenta milia
& eo amplius liberentur ab interitu uatatoridotq darbi¬

Expanded text:
in tribulationibus, in periculis atque in ipsa morte jam positis. Et tu ergo non putes tibi dormienti et otioso, apmerat se, in tribulationibus, in necessitatibus, in carceribus maris, pericula fluminum, pericula latronum, pericula a falsis fratribus ? Quae quanto magis abundant, tanto amplius, qui patienter tulerint, conferunt gloriam Dei. Et locutus est Dominus ad Moysen et Aaron dicens: Discedite de medio synagogae hujus, et interimam illos de semel; et ceciderunt in faciem suam. In Sodomis quidem quando minimum decem requirebantur, per quos vix si forte salvari possent hi, qui hanunc autem et jam duo si tamen inveniantur tales, qualis fuit Moyses et Aaron sufficere possunt, ut gens Israelitarum tota salvetur. Quid ergo dicemus amplius esse in his duobus. Quae tanta virtus, quod meritum, quo sexcenta millia et eo amplius liberentur ab interitu vastatoris? Ego arbi
Abbreviated transcription (Latin):
Fructus aute sp̃s. pͥmꝰ om̃iũ est gaudiũ. & merito diem
festũ nouorũ fructuũ agit. qͥ gaudiũ metit. Precipue
simul metat & pacem. & pacientiã. & bonitate᷑. & man-¬
suetudinẽ. aliosq horũ similes fructus si colligat. dig¬
nissime nouorũ fructuũ festiuitatẽ dño agit. ⁊unc de¬
inde sequit᷑ festiuitas septimanarũ. Sicut enĩ inter
dies septimꝰ quiq dies obseruatur sabbatũ. & est festur¬
iidie ina mensis memoria tubarũ. ded cͥsest qͥfestiuna¬
teme erat inemorie & tubarũ nͥ qͥ potest scripturas ꝓpbuctt¬

Expanded text:
Fructus autem spiritus primus omnium est gaudium . Et merito diem Fructus autem spiritus primus omnium est gaudium . Et merito diem festum novorum fructuum agit, qui gaudium metit; praecipue qui simul metat et pacem et patientiam, et bonitatem et mansuetudinem, aliosque horum similes fructus colligat, dignissime novorum fructuum festivitatem Domino aget. Tunc deinde sequitur festivitas Septimanorum. Sicut enim inter dies, septimus quique dies observatur sabbatum, et est festiin die prima mensis memoria tubarum. Sed quis est qui festivitatem gerat memoriae tubarum, nisi qui potest scripturas p