comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n hac dilectissimi celebritate sicut relatu pater¬
nȩ traditionis instruimur: multiplici nobis ẽ
festiuitate letandum. Ferunt enĩ hodie xp̃m dnm
nrm uel stella duce a gentib adoratum. uel in¬
uitatũ ad nuptias aquas in uina uertisse. uel
suscepto ab iohanne baptismate consexcrasse flu¬
enta iordanis. suumq simul purificasse bapustã.
Ed quid potissimũ pręsenti hoc factũ sit die no¬
uerit ipse qui fecit. Nos tamen credere nec dubita¬
re debemus. quicquid illud ẽ factum esse pro no¬
bis. Nam quod eum fulgentioris stellȩ radiis inci¬
tati ad orauere chaldei: dnm uerũ gentib spes
data est adorandi. Quod aquȩ nouo sunt ordine
in uina mutate. noni nobis poculi pręlibatũ est
sacramentũ. Quod autẽ baptizatus ẽ agnus di.
regenerantis baprismi salutare nobis munus est
dedicatum. Oportet itaq nos fr̃s ob honorẽ salua¬
toris nr̃i cuius natiuitatẽ debita nuꝑ cũ exultati¬
one transegimus om̃i cũ deuotione etiã hunc ur¬

Expanded text:
n hac, dilectissimi, celebritate, sicut relatu paternae traditionis instruimur, multiplici nobis est festivitate laetandum. Ferunt enim hodie Christum Dominum nostrum vel stella duce a gentibus adoratum, vel invitatum ad nuptias aquas in vina vertisse, vel suscepto a Joanne baptismate consecrasse fluenta Jordanis, suumque simul purificasse Baptistam. Sed quid potissimum hoc factum sit die noverit ipse qui fecit; nos tamen credere nec dubitare debemus, quidquid illud est, factum esse pro nobis. Nam quod eum fulgentioris stellae radiis incitati adoravere Chaldaei, Deum verum gentibus spes data est adorandi. Quod aquae novo sint ordine in vina mutatae, novi nobis poculi praelibatum est sacramentum. Quod autem baptizatus est Agnus Dei, regenerantis baptismi salutare nobis munus est dedicatum. Oportet itaque nos, fratres, ad honorem Salvatoris nostri, cujus nativitatem debita nuper cum exsultatione transegimus, omni cum devotione etiam hunc vir
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas in nobis non ẽ. In igne ergo uenit in homi¬
nibus. in colũba uero apparuit in dño. quia perca¬
ta nr̃a quȩ pius dñs ꝑ mansuetudinẽ tolerat: nos
ꝑ zelũ rectitudinis debemus caute conspicere. &
ardore semꝑ penitentiȩ cremare. Igitur per
columbam sp̃s in redemptore monstratus ẽ: per
ignẽ uero in hominib quia quanto nobis nostri
iudicis facta ẽ seueritas temperata: tanto erga se
deb& fieri nostra infirmitas accensa. Quattuor
itaq propositionũ expleta ratione. ad dona eiusdẽ
sp̃s contemplanda transeamus. De isto quippe sp̃u
scriptũ ẽ. Sp̃s eius. ornauit cȩlos. Ornamenta em̃
cȩlorum sunt. uirtutes predicantiũ. Quȩ uidelic&
ornamenta: paulus enumerat dicens. Alii datur¬

Expanded text:
in hominibus, in columba vero apparuit in Domino, quia peccata nostra, quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus caute conspicere, et ardore semper poenitentiae cremare. Igitur per columbam Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit ccoelorum sunt virtutes praedicantium: quae videlicet ornamenta Paulus enumerat, dicens: Alii datur
Abbreviated transcription (Latin):
in terra quippe ut diligatur proximus. ecȩlo uero ut
diligatur ds̃. Sed cur prius in terra. postmodii e cdo
nisi qđ patenter datur intelligi. quia iuxta iohannis
uocẽ. qui frem non diligitquem uidet. dm̃ quem non
uidet quomodo potest diligere. Diligamus ergo
proximũ fr̃s. amemus eum qui iuxta nos ẽ. ut ꝑ¬
uenire ualeamus ad amorẽ illius qui suꝑ nos est.
Meditetur mens in proximo qđ exhibeat dõ: ut ꝑ¬
fecte mereatur in dõ gaudere cum proximo. Iunc
ad illam suꝑnȩ frequentiȩ letitiam perueniemus.
de qua nunc scĩ sp̃s pignus accepimus. Adistum
fine toto amore tendamus. in quo sine fine letabi¬
mur. Ibi suꝑnorũ cunũ societas scã. ibi sollempnitas
certa. ibi requies secura. ibi pax uera. quȩ nobis ia
non relinquitur sed datur. Per dnm nr̃m iħm¬

Expanded text:
In terra datus quippe, ut diligatur proximus, e coelo vero ut In terra datus quippe, ut diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia juxta Joannis vocem: Qui fratrem non diligit quem videt, Deum quem non vidit, quomodo potest diligere ? Diligamus ergo proximum, frervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non relinquitur, sed datur per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
possumus. illustratos montes claritate illius uideamus.
scos uidelic& apłos qui uirtutib emicant. miraculis cho¬
ruscant. Quos nati solis claritas ꝑfudit. & cum inse ipso
sit inuisibilis. ꝑ eos nobis quasi ꝑ illustratos montes se uiss¬
bilem prebuit. Uirtus enĩ diuinitatis inse: quasi sol in
cȩło ẽ. Uirtus diuinitatis in hominib sol in terra. Sole
ergo iustitiȩ intueamur in terra. quẽ uidere non
possumus incȩlo. ut dũ in offenso pede operis. ꝑ hunc
in terra gradimur: ad intuendũ illũ quandoq oculos
in cęlũ leuemus Sed in offenso pede iter nr̃m intem
agitur. si ds̃ ac proximus in tegra mente diligatur.
Nec ds enĩ uere sine proximo. nec proximus uere dili¬
gitur sine dõ. Hinc ẽ qđ sicut in alio sermone iã dixi¬
mus isdem sp̃s scđo legitur discipulis datus. prius a dno
in terra degente. post modũ adño cęlo presidente.

Expanded text:
possumus, illustratos montes claritate illius videamus, possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumus in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. Nec enim Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius a Din terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente.
Abbreviated transcription (Latin):
uidere nescit inuisibilem. Nulla enĩ nisi uisibilia
cogitat. ea quȩ cum non agit eorum imagines intror¬
sus trahit. Dumq in imaginibus corporeis iacet. sur¬
gere ad incorporea non ualet. Unde fit ut tanto
deterius creatorem nesciat. quanto in cogitatione
sua familiarius corpoream creaturã portat. Sed
cum dm̃ uidere non possumus. habemus aliquid
quod agamus. unde iter fiat quo ad eũ nr̃ȩ intel¬
ligentiȩ oculus ueniat. Certe quem inse nullo
modo ualemus. hunc in seruis suis uidere iam
possumus. Quos dũ mira conspicimus agere. certũ nobis
fit in eorum mentib dm̃ habitare. Inre autẽ incorporti
a rebus corporalib usum trahamus. Nemo & enĩ nr̃m
orientem clare solem in spera illius intendendo ualet
conspicere. quia tensi in eius radus oculi reuerberantur.
Sed sole illustratos montes aspicimus. & quia iam sol orns
ẽ uidemus. Quia ergo solem iustitiȩ inse ipso uidere nn

Expanded text:
videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus corporeis jacet, surgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Inflaminatũ & enĩ cor. despexit tormenta
corporis. quȩ ante metuebat. Uicit uim
carnalis formidinis. pre amore conditoris
Et qut prius sius aduersarus succumbebant formidine.
eis iam preerat auctoritate. Qui ergo in tantȩ eos
celsitudinis culmen erexit. quid aliud dixerim. nisi qđ
mentes terrenorum hominũ cęlũ fecit: Pensate fr̃s
Km̃i post incarnationẽ unigeniti filii. qualis sit ho¬
dierna sollempnitas. de aduentu sp̃s sc̃ĩ. Sicut enim
illa. ita quoq & hȩc ẽ honorabilis. In illa quippe ds̃
in se creando fuscepit homine. in ista uero homines
uenientẽ desuper susceperunt dm̃. In illa ds̃ naturalit
factus ẽ homo: in ista homines facti sunt ꝑ adoptione
di. Si ergo remanere carnales morte nolumus. hunc
sp̃m nescit. dicat fortasse carnali cogitatione apuđ
se aliquis. Quomodo diligere ualeo quem ignoro:
Hȩc & nos concedimus: quia mens uisibilib intenta.

Expanded text:
bant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta bant. Inflammatum etenim cor despexit tormenta corporis, quae ante metuebat; vicit vim carnalis formidinis prae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate. Qui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum hominum coelos fecit? Pensate, fratres charissimi, post incarnationem unigeniti Filii Dei qualis sit hodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorabilis. In illa quippe Deus in se permanens suscepit hominem, in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homines facti sunt per adoptionem dii. Si ergo remanere carnales in morte nolumus, huncspiritum nescit, dicat fortasse carnali cogitatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta,
Abbreviated transcription (Latin):
Implet namq citharedũ puerũ. & psalmistã facit.
Implet pastorẽ armentariũ sicomoros uellicantem.
& prophetam facit. Impl& piscatorem. & predicato
facit. Implet plublicanũ. & euuangelistam facit.
O qualis ẽ artifex iste sp̃s. Nulla ad discendũ mora
agitur. In om̃e quod uoluerit: mox ut tetigerit
mentẽ doc&. Solumq tetigisse docuisse ẽ.
Nam humanũ animũ. subito ut illustrat inmuts
Abnegat hunc repente quod erat: exhib& repentt
quod non erat. Pensemus scõs predicatores nr̃os. qui¬
les hodierna die repperit. quales fecit. Certe qui
in uno conclaui pro iudeorũ metu residebant. na¬
tiuitatis suȩ singuli linguam nouerant. & tam̃
nec ea ipsa lingua quã nouerant. aꝑte xp̃m loqui
presumebant. Uenit sp̃s. & in ore eos ꝑ diuersitate
linguarũ docuit. in mente autẽ ex auctoritate
roborauit. Ceperunt & in aliena xp̃m eloqui
qui de illo prius & in sua lingua loqui metue¬

Expanded text:
Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet namque citharoedum puerum, et psalmistam facit . Implet pastorem armentarium sycomoros vellicantem, et prophetam facit . Implet abstinentem puerum, seq.. Implet publicanum, et evangelistam facit . O qualis est artifex iste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noverant, et tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente autem ex auctoritate roboravit . Coeperunt et in aliena Christum eloqui, qui de illo prius et in sua lingua loqui metue
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ sp̃s existat audiamus. Et conuentus ma¬
gistratus atq seniorũ. cesis denuntiantur apłis.
ne in nomine iħ̃u loqui debeant. Petrus magna
auctoritate respondit. Oboedire oport& dõ
magis quam hominib Et rursus. Si iustũ est
in conspectu dĩ. uos potius audire quam dm̃i iudi¬
cate. Non enĩ possumus quȩ uidiuimus & audi¬
uimus non loqui. Et illi quidẽ ibant gaudentes
a conspectu concilii : qm̃ digni habiti sunt pro
nomine iħ contumelias pati. Ecce gaudet pe¬
trus in uerberib qui ante in uerbis timebat.
& qui prius ancillȩ uocẽ requisitus timuit: post
aduentũ scĩ sp̃s uires principũ cesus premit. Lnb&
oculos fidei in uirtute opificis huius adtollere.
atq sparsim patres testamenti noui ac ueteris
fidei. dauid. amos. damhelem. perrum. paulum.
matheum intueor. Et sc̃s iste sp̃s qualis sit artifex con¬
siderare uolo: seđ in ipsa mea consideratione deficio.

Expanded text:
adventum Spiritus existat audiamus. Fit conventus maadventum Spiritus existat audiamus. Fit conventus magistratus atque seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant: Petrus magna auctoritate respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et rursus: Si justum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum, judicate. Non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui . Et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris fidei, David, Amos, Danielem, Petrum, Paulum, Matthaeum intueor, et sanctus iste Spiritus qualis sit artifex considerare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio.
Abbreviated transcription (Latin):
alii interpretatio sermonũ. Hȩc autẽ omia opera¬
tur unus atq idem sp̃s: diuidens singulis prout
uult. Quot ergo sunt bona predicantiũ: tot sunt
ornamenta cęlorum. Hinc rursus scriptũ ẽ. Uerbo
eorũ. Uerbũ enĩ dñi. filius ẽ patris. Sed eosde cȩ¬
los. uidelic& scõs apłos. ut tota simul trinitas os¬
tendatur operata. repente de scĩ sp̃s diuinitate
adiungitur. & sp̃u oris eius om̃is uirtus eorum.
Celorũ igitur uirtus de spu sumpta ẽ. quia mund
huius potestatib contraire non presumerent: nisi
eos scĩ sp̃s fortitudo solidasset. Quales namq
doctores scȩ̃ ȩxcłȩ ante aduentũ huius sp̃s fuerint
scimus. & post aduentũ illius. cuius fortitudinis sint
facti conspicimus. Certe iste pastor ȩxcłȩ ad cuiꝰ
ostiaria requisita dicat. Una enĩ mulieris uoce ꝑ
cussus. dum mori timuit. uitã negauit. & tunc
petrus negauit in terra: cum latro confiteretur in
cruce. Sed uir iste tantȩ formidinis. qualis post

Expanded text:
lii interpretatio sermonum. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quot ergo sunt bona praedicantium, tot sunt ornamenta coelorum. Hinc rursus scriptum est: Verbo . Verbum enim Domini, Filius est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Coelorum ergo virtus de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitufacti conspicimus. Certe ipse pastor Ecclesiae et priostiaria requiserculsus, dum mori timuit, vitam negavit . Et tunc Petrus negavit in terra, 1580 cum latro confiteretur in cruce . Sed vir iste tantae formidinis qualis post
Abbreviated transcription (Latin):
hierusalẽ laudem in terra. Iurauit dñs in dextera sua.
& in brachio fortitudinis suȩ. Si dedero trincũ tuũ ul¬
tra cibum inimicis tuis. & si biberint filii alieni uinũ
tuum in quo laborasti. quia qui congregant illud co¬
medent & laudabunt dnm: & qui conportant illud
bibent in atrus scismeis. Iransite transite ꝑ portas.
preparate uiam populo. planũ facite iter & elegite
lapides. & eleuate signũ ad populos. Ecce dñs auditũ
fecit in extremis  terrȩ. Dicite filiȩ sion. ecce sal¬
nit. ecce merces eius cũ eo. & opus
illius cora eo.
Et uocabunt eos populus scs re

Expanded text:
udem in terra iuravit Dominus in dextera sua et in brachio fortitudinis suae si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis et si biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti quia qui congregabunt illud comedent et laudabunt Dominum et qui conportant illud bibent in atriis sanctis meis transite transite per portas praeparate viam populo planum facite iter et eligite lapides elevate signum ad populos ecce Dominus auditum fecit in extremis terrae dicite filiae Sion ecce salnit ecce merces eius cum eo et opus eius coram illo et vocabunt
Abbreviated transcription (Latin):
spernitur primogenitus regis. & munerib Aꝗoratus
primogenitus pauꝑcule mulieris. Quis ẽ iste rex iu¬
dȩorũ : Pauꝑ & diues. humilis & sublimis. Quis ẽ
iste rex uidȩoꝵ. qui portatur ut paruulus. ad oratur
ut ds̃. Paruus in presepio: inmensus in cȩlo. Ulis
in pannis. pretiosus in stellis. Cuius natiuitate cõꝑ¬
ta herodes turbatus ẽ. & om̃is hierusolima cũ eo.
Quid ẽ qđ sic turbaris herodes. Qm̃ natũ rege

Expanded text:
spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo . 5. Quid est quod sic turbaris, Herodes? Quoniam natum rege
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ udeorũ ad orandum quererent. cum ipsi iudȩi non esent:
Et que regẽ. Utiq non herodẽ sed xp̃m uolunt adorare.
regẽ nuꝑ natũ. nec adorant regẽ ante annos aliquot
ordinatũ. Ad orare cupiunt infantẽ lactentẽ. nec ado¬
rant regem populis imperantẽ. Ilam & de herode re¬
ge iudeoꝵ filii iam fuerant nati. qui erant patre mor¬
tuo regnaturi. Mortuo eni isto herode archelaus in ii¬
dȩa regnauit. & galileȩ principatũ iunior herodes op¬
tinuit. Archelaus natus ẽ in palatio. xp̃s in diuersorio.
Archelaus natus in lecto ẽ argenteo positus: xp̃s autẽ
natus in presepio ẽ breuissimo collocatus. Ille forsitan pit¬
tiosis in uolutus ẽ sericis. iste uilissimis in uolutus ẽ pan¬
nis. Et tamen ille natus in palatio contẽpnitur. iste
natus in diuersorio queritur. Ille a magis nullatenis
nominatur. iste inuentus suppliciter adoratur. Omino

Expanded text:
gem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? gem Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Horũ duoꝵ parietum unus adductus ẽ. quando pasto¬
rib uideis xp̃m natum angłs nuntiauit. alter paries
adductus ẽ. quando gentilib magis nouũ sidus ap¬
paruit. Illi fuerunt primitiȩ iudeoꝵ: isti facti sunt
primitiȩ gentium. Illi de proximo adducti. isti de
longe reducti. Prope enĩ erant uidei qui dm̃ cole¬
bant. longe erant gentes quȩ idolis seruiebant. Hoc
unq significabant pastores qui nascente xp̃o prope
sunt inuenti. & magi qui sunt de longinquis partib¬
orientis adducti. Qui tamen uenientes cum ipsi uidȩi
non essent. regẽ iudȩoꝵ se quęrere professi sunt.
& ad ipsam ad orandũ se uenisse dixerunt. Ait
enĩ euuangelista. quia magi ab oriente uenerunt
hierusolimã dicentes. Ubi ẽ qui natus est rex
iudȩorum. Uidimus eni stellam eius in oriente. & uenimus
adorare eum. Quid ẽ hoc dilectissimi fr̃s. ut isti magi re¬

Expanded text:
Horum duorum parietum unus adductus est, quando pastoHorum duorum parietum unus adductus est, quando pastoribus Judaeis Christum natum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi re
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit : idem ds̃ homo natus.
gentiũ primin¬
as suo cultui dedicauit. Apłica uero testatur
auctoritas. quia unus ẽ ds̃ quiiustificat cireũci¬
sionẽ ex fide. & preputiũ ꝑ fidẽ: cucũcisionis nomi¬
ne iudȩos. preputii nomine gentes indubitanter os¬
tendens. Isti sunt duo parietes qui ex diuerso
uenerunt: & in lapidem qui factus ẽ in caput an¬
guli. unitate fidei prouenerunt. Unus paries uenit
ex iudȩis. alter uenit ex gentibus. Longe ase diuisi
erant. quando diuersa credebant. Positus ẽ in medio lapis
angularis qui ad se utrũq parietem duceret. & utrũq
uno nomine nuncupar&: essentq unũ cõmunione
uocabuli. qui fierent in una gr̃ã sacramenti. Per xp̃m
enim qui ẽ pax nr̃a faciens utrumq unum. iudȩi &
gentiles facti sunt unũ. quib fidei unitas unũ indidit
nominis xp̃i uocabulũ. Ad lapidem ergo angularẽ uterq
paries uenit. & uerum angulũ fidei unitas fecit.

Expanded text:
mandavit, idem Deus homo natus mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit, et verum angulum fidei unitas fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
ostis fr̃s km̃i. quia dies iste qui nobis in ho¬
norem dñi ꝑ annos singulos celebratur: ore
cunctorum fidelium epiphama uenerabili¬
ter nuncupatur. Et quia grecum probatur
esse uocabulũ : multis ẽ latinis in cognitũ
Inde ẽ qđ nomen istud om̃s quidem latini dicunt. sed
non om̃s inueniuntur nosse quod dicunt. Proinde bo¬
num ẽ : ut cuncti qui diem hodiernũ epiphaniam
nuncupant. & cur hoc dicatur ignorant : sacramentũ
diei huius nominis interpretatione cognoscant. Debet
enĩ diei huius sollemnitas a fidelib celebrari. & ideo
sollemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo
diem sicut diximus. epiphaniã uocat xp̃iana religio.
Epiphania uero. interpretatur manifestatio. Traditũ
autẽ tenemus a patrib qđ unigenitus ds̃ post quã
ẽ scđ̾m carnẽ temporaliter natus : in isto die est
magis uenientib manifestatus : a quib ẽ oblatis
munerib suppliciter adoratus. Nam quia ipse est
ds̃ qui sibi in ueteri testamento primitias offerri

Expanded text:
issimi, quia dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri
Abbreviated transcription (Latin):
rempla teneamus. Curemus ergo dilec¬
tissimi fr̃s. ut cum huius diei festiuitati interesse cupimus.
uestimentis humilitatis atq karitatis induti appareamus.
Non nos inuidia alienȩ felicitatis torqueat: non ira usq
ad diuisionẽ dilaniet. non cupiditas xp̃m a nobis exludat᷑.
non scł̃i tristitia exurat. non prosperitas eius in caute
decipiat. non luxuria inquinet. non inmunditia polluat.
non elatio corrũpat. non suꝑbia inflet: ut cum nos uir¬
tutib ornatos. Karitate coniunctos. humilitate fundatos
beata dĩ mater suȩ nos inter esse. festiuitati ꝑspexerit :
pennis regni clarificat scõs suos. & ẽ ȩterna laus &
expectatiõ om̃ib electis suis: ipsi gła. uirtus. potestas

Expanded text:
empla teneamus? Curemus ergo, dilectres, ut qui hujus diei festivitati interesse cupimus, vestimentis humilitatis atque charitatis induti appareamus. Non nos invidia alienae felicitatis torqueat, non ira usque ad divisionem dilaniet, non cupiditas Christum a nobis excludat, non saeculi tristitia exurat, non prosperitas ejus incante decipiat, non luxuria inquinet, non immunditia polluat, non elatio corrumpat, non superbia inflet: ut dum nos virtutibus ornatos, charitate conjunctos, humilitate fundatos beata Dei Genitrix suae nos interesse festivitati perspexerit, perennis regni glorificat sanctos suos, et est aeterna laus et exspectatio omnibus electis ejus: ipsi gloria, virtus, potestas,
Abbreviated transcription (Latin):
ortis eius ẽ cebrara sollemnitas. Ux natus ẽ ho¬
Iminibus: etiam renascitur sacramentis. Hodie enĩ
licet post multa annoꝵ curricula: consecratus ẽ in
iordane. Ita ergo disposuit dñs. ut uotis uota subiun¬
geret: hoc ẽ: ut uno eodẽq tempore. & ederetur ꝑ
uirginẽ. & ꝑ misteriũ gigneretur: ess&eꝙ continuata
festiuitas. carnis natiuitas atq baptismatis: ut quẽad¬
modũ tunc eum miramur incorrupta matre pro¬
genitũ: ita & nunc suscipiamus illũ pura unda sub¬
mersũ: et gloriemur in utroq facto. quia filiũ ge¬
niit mater & casta ẽ: & quia xp̃m unda lauit &
nobis contulit scĩficationẽ. Illa meruit ne peccã¬
ret: ista ut percata purgar&. Illa propria delie¬
ta a se repudiat: ista in se ꝑ dĩ misericordiã aliena
condonat. Illi ẽ collata uirginitas: isti donata fe

Expanded text:
tis ejus est celebranda solemnitas. Vix natus est hominibus; et jam renascitur sacramentis. Hodie enim, licet post multa annorum curricula, consecratus est in Jordane. Ita ergo disposuit Dominus, ut votis vota subjungeret, hoc est, ut uno eodemque tempore et ederetur per Virginem, et per mysterium gigneretur; essetque continuata festivitas, carnis nativitatis atque baptismatis: ut quemadmodum tunc eum miramur incorrupta matre progenitum; ita et nunc suscipiamus illum pura unda submersum: et gloriemur in utroque facto, quia filium genuit mater, et casta est; et quia Christum unda lavit, nobis contulit sanctificationem. Illa meruit ne peccaret; ista, ut peccata purgaret. Illa propria delicta a se repudiat, ista in se per Dei gratiam aliena condonat. Illi est collata virginitas; isti donata fe
Abbreviated transcription (Latin):
quęq enĩ arbor : de fructu suo cognoscitur. Hȩx
cognitio de aꝑtis solum modo uitis siue uirtutibus
accipienda ẽ. qualia superius ex apostoli sententia
commemoraunins. Namq sunt non nulla. quȩ
quo animo gerantur. ignoratur a proximis. Unde
& in utramq partẽ possunt inter pretari. Sed
ambigua quęq iustius ab his qui bona diligunt
interpretantur in bonũ. ut impleatur illud apłi.
Nolite ante tempus iudicare. Neq enĩ de spinis
colligunt ficus. neq de rubo uuidemiant uuam.
Spinȩ & rubus plenȩ aculeis arbores. illorũ corda
de signant : qui uel luxuriȩ. inuidiȩ. concupiscen¬
tiȩ stimulis ipsi fedantur. uel certe iracundiȩ̨. de¬
tractionis. odii. suꝑbiȩ & amaritudinis asperitatib
Hicus autem dulcem regni cȩlestis memoriam. uua
flagrantiã dominicȩ dilectionis significat. Non
ergo de spinis colligunt ficus: neq de rubo uin¬

Expanded text:
quaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec quaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, detractionis, odii, superbiae, et amaritudinis asperitatibusFicus autem dulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de rubo vin
Abbreviated transcription (Latin):
propheta heremias. Maledictus homo qui consi¬
dit in homine. & ponit carnem brachium sium
& a dño recedit cor euis. Erit enĩ. quasi mirice
in deserto. Miricȩ namq ẽ infructuosa arbor
& humilis: gustu nimis amara. om̃iq humanti
cultura prorsus indigna. ac propterea fructisi
a diumo timore & amore recedens: ab homi¬
nibus regnũ uel diuitias sperat. Qui quantũ
a decore domus dĩ sit extorris uidicandus. pro¬
pheta subdendo manifestat. Et non uidebit
cum uenerit bonũ. sed habitabit in deserto in
sinceritate. in terra salsuginis & inhabitabili
Nemo ergo sibi fr̃s mei. male in occulto uiuens
de fauore uulgi quasi bonus sit blandiatur.
quia & si folia uerborum ꝑpulchra. si florem
famę gignit odoriferũ. non ẽ arbor bona qll
facit fructus malos. Nemo cũ recto corde bona
quȩ ualet operatur. de sua salute desper&. quia
non ẽ arbor mala quȩ facit fructum bonũ. Una¬

Expanded text:
propheta Jeremias: Maledictus homo qui confipropheta Jeremias: Maledictus homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ac propterea fructifica divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inhabitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, in occulto male vivens, de favore vulgi quasi bonus sit, blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Una
Abbreviated transcription (Latin):
quentur. Honȩ quoq arboris fructus. subsequen¬
ter enumerat dicens. Fructus autẽ sp̃s ẽ. caritas.
gaudium. pax patientia. bonitas. benignitas.
fides. mansuetudo. continentia. De quibus &
alias ammonens ait. Ut filii lucis ambulate.
Fructus enĩ lucis ẽ in om̃i bonitate & iustitia
& ueritate. Qui nimirum fructus cũ arborib
equibus procedunt. & hic ad domũ fidei. & illic
ad habitationẽ suꝑnȩ beatitudinis ueraciter ꝑ¬
tinent. Audiamus deniq arborẽ bonã. de bo¬
norũ fructĩ prouentu letantẽ. Ego autẽ
sicut olua fructifera in domo dñi. speraui in
misericordia dĩ mei. in ęternũ. & in scłm scłi.¬
Fructus quippe oliuȩ lucidum ẽ opus misericordiȩ
Et ideo uire in miscđia di sperat in templo ȩternitatis
qui in domo dĩ presenti miscdiȩ grã resplendet. iure
se talis ad templum magni regis pertinere confidens.
quales ferat fructus. & tales ipsi ferre uitemus. Dun

Expanded text:
quentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenquentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei mei in aeternum, et in saeculum saecuFructus quippe olivae lucidum est opus misericordiae, et ideo jure in misericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, quales fructus ferat, et tales ferre ipsi vitemus. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
fructus malos. neq arbor mala faciens fructun
bonũ. Bonas ergo arbores. & bonos harũ fructis
in constructionẽ siue in ministerium sui templ
rex sapiens querit. At uero malȩ arboris qus
sit finis: idem alibi docet dicens. Om̃is arbor
quȩ non facit fructũ bonũ: excidetur & in igll
mittetur. Arbores namq homines. fructus autẽ
opera dicit ipsorum. Uultis enĩ nosse qui sunt ar¬
bores bonȩ. quȩ malȩ fructus : apłs docet dicens.
Manifesta autem sunt opera carnis quȩ sunt for¬
incatio. inmunditia. luxuria. idolorũ seruitus.
ueneficia. inimicitiȩ. contentiones. ȩmulationes.
irȩ .rixȩ. dissensiones. hereses. inuidiae. homicidia
ȩbrietates. comessationes. & his similia. Vultis
audire an arbores quȩ malos fructus faciunt ad
ȩterni regis templũ cęleste non ꝑtineant: Sub¬
iungit apłs dicens. Quȩ predico uobis sicut pre¬
dixi. qm̃ qui taliã agunt. regnũ dĩ non conse¬

Expanded text:
fructus malos: neque arbor mala faciens fructum fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructionem sive ministerium sui templi rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Arbores namque hopera dicit ipsorum. Vultis autem nosse qui sint arboris bonae, qui malae fructus? Apostolus id docet: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, luxuria, mulationes, irae, rixae, dissensiones, haereses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia . Vultis audire an arbores quae tales fructus faciunt ad aeterni Regis templum coeleste pertineant? Subjungit Apostolus, dicens: Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non conse
Abbreviated transcription (Latin):
figuram premonstrat. Neq in congruũ quis arbi¬
tretur quod duȩ sunt domus dñi in mysterio facte
cum unã xp̃i domum esse ȩccłam nullus fidelis¬
ambigat. duȩ & enĩ sunt conditȩ domus ob
significatione utriusq populi in eandem fidem
uenturi. uidȩi scilic& & gentilis. Unde bene taber¬
naculũ: sola plebs hebrea condidit in heremo Ten¬
pli autẽ structurã. proseliti id est aduenȩ de gen¬
tibus quotquot in populo isrł tunc inueniri po¬
terant deuota fide compleuerunt. Sed & rex
potentissimus tẏri conductus a salomone. cõmoda¬
tis artificibus & lignis gratantissime iuuit. quia
nimirũ ante incarnationẽ dominicã. notus tan
ram nominis eius gloria refulsit. orbisq uniuer¬
sus ad ȩdificationẽ domus illius accepta ab eo pro¬
missione donorum cȩlestium gaudens accucuri
nobis modo recitata ẽ lectione scĩ euuangeli
dicat audiamus. Non ẽ arbor bona quȩ facu

Expanded text:
figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbifiguram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur, quod duae sunt domus Domini in mysterio factae, cum unam Christi domum esse Eccambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et rex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commodatis artificibus et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem dominicam notus tanturam nominis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificationem domus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, gaudens accurrit. nobis modo recitata est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit
Abbreviated transcription (Latin):
firmiter fundata esse refertur. Iabernaculũ autẽ.
qui conpactos de tabulis habebat parietes super
bases argenteas. templu̾ uero. super lapides quadros
putribilia : e quibus & tabernaculũ om̃e factum.
& templum intus ornatum ac desuꝑ tectũ fulge¬
bat. Aurum etiam de thesauro bono. optimum
proferebatur. De quo & tabernaculi parietes intus
ac foris uestiti. & templi non rantũ parietes uerũ
etiam̃ laquearia. trabes. hostia. postes. & pauimen¬
ta erant cooperta: Sed & uasa uel utensilia do¬
nius utriusq cuncta pene aurea. Neq bȩc. nisi
de auro purissimo fieri licebat. Fructus. etiam
arborũ qui in domũ dñi offerebantur. purissimi
& exquisit esse uidebantur. hoc est uitis oliuȩ.
turis myrrȩ uel stactis & ceterarum huius modi.
quȩ uidelic& cuncta spualiter intellecta. ueram
nr̃ȩ fidei & operationis sinceritatem denuntiant.
Domus namq utraq ut diximus. uniuersalis ȩxcłȩ

Expanded text:
firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem super lapides quadros putribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur, hoc est vitis, olivae, thuris, myrrhae, vel stactis, et caeterarum hujusmodiquae videlicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Domus namque utraque, ut diximus, Universalis Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnia dedicationis excłȩ
celebramus : debenus con¬
gruere sollempnitati quam colimus: ut sicut or¬
natis studiosius eiusdem ȩxcłȩ parietibus. plurib
accensis luminaribus. amplificato numero lectioni
addita psalmorum melodia : letis noctem ugilis
ex more transegimus : ita etiam penitraliũ corbo
nrorũ semper necessaris bonorum operũ decon¬
mus ornatibus. Semper in nobis flamina diunę
pariter & fraternȩ caritatis augescat : semꝑ insa¬
ario pectoris nr̃i cȩlestium memoria preceptori
& angelicȩ donationis dulcedo scã resonet. Hisiuns
enĩ fructus bonȩ arboris. hic boni thesaurus corbs
hȩc fundamenta sapientis architecti. quȩ nobis ho¬
dierna scĩ euuangelu lectio commendat. non nos
formam solũmodo. sed uirtutem potuis habere pi¬
etatis. Quod etiam mistica ueteris instrumenti.
nobis historia diligenter insinuat. quando uel
moyses tabernaculum uel templum dño salomon
in scȩ̃ ȩccłȩ tipum condidit. Utraq enĩ domus.

Expanded text:
solemnia dedicationis ecclesiae celebramus, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus, ut sicut, ornatis studiosius ejusdem ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminaribus, amplificato numero lectionum, addita psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus, ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum, et angelicae modulationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculi huius honorem tibi grãsq referre
istam : ut si quis in ea nomini tuo supplicauerit li¬
benter exaudias: & satis facientib clementer ignos¬
cas. Hic tibi sacerdotes tui sacrificium laudis
offerant: hic fidelis populus uota ꝑsoluat: hic
peccatorum honera deponantur: hic fides sc̃a
stabiliatur: hic ipse inter bonũ malumq discer¬
nens causam interpellans iudicas
quam non ignoras. Hinc pietas absoluta redeat.
hinc iniquitas emundata discedat. Inueniat apud
te dnẽ locũ ueniȩ. quicũq satis faciens confugerit.¬
& conscio dolore uictus altaria tua riuis suarũ
elauerit lacrimarum. Hic si quando populus tuus
tristis mestusq conuenerit ad quiesce rõgare
& rogatus indulge. Et ideo.

Expanded text:
tabernaculi hujus honorem tibi debitum referre,visita domum istam, ut si quis in ea nomini tuo supplicaverit, libenter exaudias, et satisfacientibus libenter ignoscas. Hic tibi saceofferant, hic fidelis populus vota persolvant, hic peccatorum onera deponantur; hic fides sancta stabiliatur, hic ipse inter bonum malumque discernas, cum causam interpellator indicaverit, quam non ignoras; hic pietas absoluta redeat, hinc iniquitas emendata discedat. Inveniat apud te, Domine, locum veniae, quicunque hunc satisfaciens confugerit, et conscio dolore victus, altaria tua rivis suarum lavecit lacrymarum. Hic si quando populus tuus tristis moestusque convenerit, acquiesce rogari, et rogatus indulge. Per quem.
Abbreviated transcription (Latin):
cens dm̃. exclamauit senex ille & dixit. N unc di¬
uiderunt oculi mei salutare tuũ. Illi etiam parentes
iohannis zacharias & elizab&h iuuenes steriles. in senet¬
tute fecundi. dicant etiam ipsi testimoniũ xp̃o. Dicant
Aiunt enĩ suo paruulo nato.Tu puer propheta altif¬
simi uocaberis. preibis enĩ ante faciem dñi parare iuas
eius. Ipsiq matri & uirgini helizabethait. Unde

Expanded text:
cens Deum exclamavit senex iste, et dixit: Nunc dicens Deum exclamavit senex iste, et dixit: Nunc dividerunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in senectute fecundi, dicant etiam ipsi testimonium de Christo, dAiunt enim suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virgin
Abbreviated transcription (Latin):
ficiunt uobis ista o uidȩi an adhuc adurãm confusi¬
onẽ ex lege & ex gente ur̃a alios introducemus tes¬
tes. ut illi testimoniũ ꝑhibeant. cui ꝑdita mente
ligere. facilius me tempus quam copia deserit. Ueru¬
tamen senẽ illũ exgente ur̃a. natum. sed in errore
ur̃o non relictum simeon scm in medio introducam.
qui meruit teneri decrepitus in hac luce: quousq ui¬
der& ueram lucem. Quem quidem ȩtas iam cõpelle¬
bat ire : sed expectabat suscipere quem sciebat ue¬
nire. Cum iste senex ammonitus ess& a spũ sco qđ
Ubi uero cũ porta¬
riͤ matris manibus uidit. & diuinam infantiam pia
senextus agnouit: tulit infantẽ in manibus suis. Ille
quidem xp̃m ferebat. sed xp̃s senẽ regebat. Regebat
qui portabatur. ne ille ante promissum a corpore sol¬
ueretur.
.Quid tamen dixerit. quem tamen confessus
fuerit. aduertite inimici. non xp̃i. sedurĩ. Pi enedi¬

Expanded text:
ficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusificiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente ligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spiritu sanUbi vero eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quidem Christum ferebat, sed Christus senem regebat. Regebat qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite inimici, non Christi, sed vestri. Benedi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Dñe inquit audiui auditũ tuũ & timui. con¬
sideraui opera tua & expaui. Quȩ opera dĩ iste
miratus expauit. Numquid fabricã mundi iste
uit. In medio inquit duũ animaliũ cognosceris.
O pera tua ds̃. Uerbum caro factum est. In medio
duũ animalium cognosceris. Qui quousq descen¬
disti. expauescere me fecisti Uerbum ꝑ quod fac¬
ta funt omĩa in presepi iacuisti. Agnouit bos pos¬
sessorẽ suũ. & asinus presepe dñi sui. In medio duũ
animalium cognosceris. Quid est in medio duum¬
animalium cognosceris. nisi aut in medio duorum
testamentarũ. aut in medio duorum latronũ. aut
in medio moysi & heliȩ. cum eo in monte sermoci¬
nantium.
Ambulauit inquit uerbũ. & exiuit
in campis.
erbum caro factũ est. & habitauit
in nobis.
Hoc & hieremias ait. Post hȩc in ter¬
ris uisus est: & cum hominibus conuersatus est.
Ecce quemadmodũ sibi conueniunt testes ueritatis.
erce quemadmodũ conuincunt filios falsitatis. Suf¬

Expanded text:
i auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste vit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In medio duum animalium cognosceris, qui quousque descendisti; expavescere me fecisti, quia Verbum per quod facta sunt omnia, in praesepio jacuisti. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . In medio duum animalium cognosceris. Quid est, in medio duumanimalium cognosceris, nisi aut in medio duorum Testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Eliae, cum eo in monte sermocinantium? Ambulavit, inquit, Verbum, et exivit in campis. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in teris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Suf