comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumunt᷑ exempla. Si malleus ñ: ẽ. nec tuba
ꝓductilis quȩ uixta legem ad solennitates
dĩ excitat. quȩ audientiũ animos clangore
suo accendit ad bellũ: necessarius. ẽ malleus
ut tuba ꝓductilis fiat. Multa cooꝑatꝰ. ẽ.
iste malleus tubȩ ꝓductili paulo. ut eũ ꝑ
uaria temptam̃ta ꝓduceret: & ap ꝓbaret᷑
qͥa illesus posset excudi. figuramq assumere
tubȩ magnisonȩ. ñ incertam dansuocem in
audientes: ut pͣparent᷑ admilitiȩ bellĩ. Et
q̃m malleus inuenit᷑ contraria fortitudo
& draco incus inꝓducibilis. istuis modi
semꝑ inscripturis malleo uł quacunq alia
materia cõpositũ nom̃ assumens instabo ser-¬
mone. Caingenerauit filios. & de cain ort̾
est faber exis & ferri. Prgo ut ⁊abulus qui
om̃iu tẽptationũ oꝑator.ẽ. malleus dr̃: ita
qͥministrat malleator: ẽ. filiꝰ cain. Quoti¬
enscunq eni int̾eptationẽ incideris: scito

Expanded text:
sumuntur exempla, si malleus non esset, non essumuntur exempla, si malleus non esset, non esset tuba productilis, quae juxta Legem ad solemnitates Dei excutiat, quae audientium animos clangore suo accendit ad bellum. Necessarius est malleus, ut tuba productilis fiat. Multa cooperatus est iste malleus tubae productili Paulo, ut eum per varia tentamenta produceret, et approbaret, quia illaesus posset excudi, figuramque assumere tubae magnisonae, non incertam dans vocem in audientes, ut praeparentur ad militiae bellum. Et quoniam malleus invenitur contraria fortitudo, et draco incus producibilis, istius modi semper in Scripturis malleo, vel quacumque alia materia compositum nomen assumens, instabo sermone: Cain generavit filios, et de Cain ortus est faber aeris et ferri. Ergo ut Zabulus, qui omnium tentationum operator est, malleus dicitur: ita qui ministrat, malleator est filius Cain. Quotiescumque enim in tentatione incideris, scito
Abbreviated transcription (Latin):
uarietate causarũ nominib insigniunt᷑.
& dicis qͥa sc̃s qͥ qͣsi murꝰ ad amantinꝰ uł in
manu dm̃ adamas. ẽ: ñ curat neq de mal¬¬
leo neq de incude. s qͣntu plus cȩsus fuerit:
tanto plus uirtutem eiꝰ splendescere. Aiunt
eos qͥ mercimonia lapidũ exercent. cũ uo:¬
luerint ꝓbare adamant̾e. ignorantes utr̃u
sit ad amas. ann sit qͣmdui malleũ & incu-¬
te desuꝑ malleo & incude supposito durior
lapidis natura ñ cõpungit᷑. Talis uir sc̃s. ẽ:¬
ignoratus. Certissime aut̾e nouit ad aman-¬
tinorũ lapidũ natura solus ds̃ plurimis
ignorat᷑a. Ego ipse adhuc nescio utriiue.
niente malleo ac ꝑcutiente me confriN¬
gar & conterar conuictus qͥa n sim ad amas.
ancerte uerꝰ ad amas ostendar: si ingru¬
entib secutionib ꝑiculis. tẽptationib n
potes inuenire uestigiũ bene adõ ꝑmittiut
malleus ꝑcutienda ꝑcutiat. Uerbi gr̃adi¬
ctũ sit. Ad intelligentiã eni obscuriorũ

Expanded text:
ibus insigniuntur: et dicis quia sanctus qui quasi murus adamantinus, vel in manu Domini adamas est, non curet neque de malleo, neque de incude; sed quanto plus caesus fuerit, tanto plus ejus virtutem splendescere. Aiunt eos, qui mercimonia lapidum exercent, cum voluerint probare adamantem, ignorantes utrum sit adamas, an non sit, quamdiu malleum et incute desuper malleo, et incude supposita, durior lapidum natura compingit. Talis vir est ignoratur. Certissime autem novit adamantinorum lapidum naturam solus Deus plurimis ignoratam. Ego ipse adhuc nescio utrum, veniente malleo, et percutiente me, confringar et conterar, convictus, quia non sum adamas, an certe verus adamas ostendar, si ingruentibus persecutionibus, periculis, tentationibus, potes invenire vestigium, bene a Deo promitti, ut malleus percutienda percutiat. Verbi gratia dictum sit ad intelligentiam enim obscuriorum
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. Siuͦ qͥs cauens qͣm qͥ iuxta me. ẽ. iuxta ign̾e
.e: longe factus fuerit ame ne uixta ignẽ sit:
talis qͥdem longe futurꝰ ẽ. & aregno. Et qͦmͦ
athleta qͥ ñ ẽ. inagone conscriptus neq fla.¬
gella metuit neq exspectat coronã. qͥ aut̃ẽ
semel nom̃ ꝓfessus: ẽ. si uictus fuerit uerberat᷑
atq ꝓicit᷑. si uͦ uicerit coronat᷑: eodem mͦ qͥ
ingressus. ẽ. eccłam: ocathe cumine ausculta.
qͥaccessit ad sermonẽ dĩ: nichil aliud qua con-¬
scriptus. ẽ. incertamine pietatis. & conscriptꝰ
siñ legitime certauerit: cehit᷑ flagellis. qͥb

Expanded text:
vero quis cavens, quoniam qui juxta me est, juxta ignem est, longe factus fuerit a me, ne juxta ignem sit, talis quidem longe futurus est et a regno. Et quomodo athleta, qui non est in agone conscriptus, neque flagella metuit, neque exspectat coronam, qui autem semel nomen professus est, si victus fuerit, verberatur atque projicitur; si vero vicerit, coronatur: eodem modo qui ingressus est Ecclesiam, o Catechumene, ausculta; qui accessit ad sermonem Dei, nihil aliud quam conscriptus est in certamine pietatis, et conscriptus si non legitime cert
Abbreviated transcription (Latin):
⁊abulus & suꝑpositus sit dracoqͥ: ẽ. qͣsi¬
incus indomabilis: nichil tam inmanudĩ
& inconspectu eiꝰ consistens ad amas ꝑpetit᷑.
Duo itaq contraria sunt adamantisti. malle.¬
us & incus imꝓducibilis. lam qͦndã est &¬
apud nationes tritũ uulgi sermonis ꝓuer-¬
biũ. ut de his qͥ anxietatib & ingentib
malis p̃munt᷑ dicant. Int̾ malleũ sunt &

Expanded text:
Zabulus, et suppositus sit draco, qui est quasiZabulus, et suppositus sit draco, qui est quasiincus indomabilis, nihil tamen in manu Dei, et in conspectu ejus consistens adamas perpetitur. Duo itaque contraria sunt adamanti isti, malleus, et incus improducibilis. Jam quoddam est et apud nationes tritum vulgi sermone proverbium, ut de his, qui anxietatibus et ingentibus malis premuntur, dicant: Inter malleu
Abbreviated transcription (Latin):
somͦ ait confractus. ẽ. & contritus tri
malleus uniu̾sȩ t̾rȩ. Quomfacta. e.
in exterminiũ babilon.
Querendũ int̾ hȩc qͥs sit malleus uniu̾sȩ t̾rȩ.
qua contritus. ut congregantes ea quȩ alicubi
demalleo scripta sunt. cũ inuenerimꝰ nom eiꝰ:
inuestigemꝰ etia nominis uoluntate ex hisquȩ
afferimꝰ exemplis. Domꝰ quondã coponebat᷑ dĩ
qͣntũ uixta t̃ciũ regnorũ libruce salomon
erat construens & edificans eã. Ubiq qͣsi in lau¬
de dr̃ de domo dĩ. qͥa malleus & securis ñ sunt
audita indomo dĩ. Ergo qͣm malleus ñ audt᷑
indomo dĩ: sic qͥa domͣ dĩ. ẽ. eccła. malleus in
eccła ñ audit᷑. Quis. ẽ. iste malleus. uolens qͣn.¬
tũ inse. ẽ. impedire lapides edificationis tẽpli
ut contritin conueniant fundam̃tis eiꝰꝰ Uide
teriã malleo fortiorem. quȩ nic hil abeo ꝑcus
amantinos: & inmanu ei ad amas. Refert
aute de ad amante hystoria qͥa fortior sit
om̃i cedenti se malleo. incontrit᷑ & inuin-

Expanded text:
ontritus est malleus universae terrae? quomodo facta est in exterminium Babylon? Quaerendum inter haec quis sit malleus universae terraequam contritus, ut congregantes ea, quae alicubi de malleo scripta sunt, cum invenerimus nomen ejus, investigemus etiam nominis voluntatem ex his, quae afferimus exemplis. Domus quondam componebatur Dei, 770 juxta tertium Regnorum librum , et Salomon erat construens, et aedificans eam. Ubique quasi in laude dicitur de domo Dei, quia malleus et securis non sunt audita in domo Dei. Ergo quomodo malleus non auditur in domo Dei: sic quia domus Dei Ecclesia est, malleus in Ecclesia non auditur. Quis est iste malleus volens quantum in se est impedire lapides aedificationis templi, ut contriti non conveniant fundamentis ejus? Vidteriam malleo fortiorem, quae nihil ab eo percussamantinos, et in manu ejus adamas. Refert autem de adamante historia, quia fortior sit omni caedenti se malleo, incontritus et incon
Abbreviated transcription (Latin):
dictione quadã benedicente iustũ atq dicen¬
t̾e. Ds aut̾e conterat sathanan subpedib
nr̃is uel ocit. Animalis. ẽ. iste malleus. for¬
tasse nunc furit adu̾sũ nos. & quęrit qͥa
ista de eo pandimꝰ & conterit᷑ a nob̾. neq en̾i
confringet᷑ tantũ & ñ etiã conterit᷑ ꝑ nos:
confringere nos e contrario & conterere. Et
multũ qͥdem contriuit eos: qͥ ñ attendunt
sibi neq custodia seruauert cor suũ. Uerũ
nos confidentes indm̃. credentes inxp̃mdĩ:¬

Expanded text:
dicentem justum, atque dicentem: Deus autem conterat Satanam sub pedibus vestris velociter . Animalis est iste malleus, fortasse nunc furit adversum nos, et quaerit quia ista de eo pandimus, et conteritur a nobis neque enim confringitur tantum, et non etiam conteritur per nos, confringere nos econtrario et conterere. Et multos quidem contrivit eos, qui non attendunt sibi, neque custodia servaverunt cor suum. Verum nos confidentes in Deo, credentes in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ int̾ra chaldeorũ. Iuxta diuersos
intellectus t̾renꝰ locus multiplicit᷑ nomi.¬
nat᷑. & qͦmͦ differenti int̾ se ratione saluator
plura habet uocabula. cũ unꝰ & insubiacenti
sit: uarius autẽ inuirtutib: sic & ꝓpt̾ ma.¬
liciã generis hiani trena negotia cũ unũ
sint insubiacenti. intellectꝰ diuersitate st̃
plurima. Qđ aut̾e dico sic fiet manifestius:
cũ exemplũ qͦd asaluatore assũpsi edisserens:
ad eaquȩ sunt subiecta ex plananda tͣnscen¬
dero. Uñu subiacens. ẽ. dño meo iħu saluatori.
Hoc uno subiacente: alio intellectu medicꝰ. ẽ.
iuxta qͦd scriptũ. ẽ: ñ necesse habent sani
medicũ s male habentes. alio intellectu pa-
in eã homines uberrimos affert fructus. &
exculti a patre agricola pinguedmẽ uitis
uerȩ ex unius radicis consortio assumunt:
uxta aliũ intellectũ sapientia. uixta aliũ
ueritas. uxta aliũ iusticia. ueruntam̃ sub¬

Expanded text:
irtutum in terra Chaldaeorum est: » juxta diversos intellectus, terrenus locus multipliciter nominatur, et quomodo differenti inter se notione Salvator plura habet vocabula, cum unus in subjacenti sit, varius autem in virtutibus: sic et propter malitiam generis humani terrena negotia cum unum sint in subjacenti, intellectus diversitate sunt plurima. Quod autem dico sic fiet manifestius, cum exemplum quod a Salvatore assumpsi, edisserens, ad ea quae sunt subjecta explanando transcendero. Unum subjacens est Domino meo Jesu Salvatori. Hoc uno subjacente, alio intellectu medicus est, juxta quod scriptum est: « Non necesse habent sani medico, sed male habentes . » Alio intellectu pastin eum homines uberrimos afferunt fructus, et exculti a Patre agricola, pinguedinem vitis verae ex unius radicis consortio assumunt . Juxta alium intellectum sapientia est, juxta alium veritas, juxta alium justitia verumtam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & descendant in occasione. Ue eis qͣm
uenit dies eorũ. tempꝰ uindicte eorũ Uo.¬
& inuenio ad pleniorem cõparatione istius scri.¬
pturȩ scripturam aplica: ibiq inuenio apłm
mͥ subicientem quȩ sint uasa irȩ dĩ. Ait enĩ.
Siaut̾e uolens ds̃ ostendere iram suã & not̾a

Expanded text:
et descendant in occisionem. Vae eis quoniam veniet dies eorum, tempus vindictae eorum. » Vet invenio ad pleniorem comparationem istiusmodi Scripturae Scripturam apostolicam, ibique invenio Apostolum mihi subjicientem quae sint vasa irae Dei; ait enim: « Si autem volens Deus osten
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Et dixit deus fiat luy: et
facta est lux. Et uidit deus lucez
qr bona est: et diuisit deus intex.¬
tenebrarũ. Et uocauit deus lu¬
cem diem: et tenebras uocauit
noctem. Et factum elt uelpere:
et factũ est manie dies una.

Expanded text:
. Et dixit Deus, fiat lux, et facta est lux. Et vidit Deus lucem, quia bona est, et divisit inttenebras. Et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem. Et factum est vespere, et factum est mane dies unus.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃putii ur̃i. Igitur quandoquidẽ in
hos de uenimus locos. requirere uolo
si omp̃s ds̃ qui cęli ac t̾rę dominatũ
tenet. uolens testamentũ ponere cũ
uiro scõ. in hoc sũmã tanti negotii ol¬
locabat: ut p̾putiũ carnis eius ac
futurȩ exeo sobolis circunci deretur
Erit eñi inquit testamentũ meũ suꝑ car.¬
nem tuam. Hoc inerat. qͦd cȩli ac terrȩ
dñs ei quem pre cunctis mortalib solum
solũ dilexerat. eterni testamenti munera
conferebat. Hȩc enim sunt sola. inquib ma¬
gistri & doctores sy nagoge scõrũ głam

Expanded text:
perat ei Deus. Igitur quandoquidem in hos devenimus locos, requirere volo, si omnipotens Deus, qui coeli ac terrae dominatum tenet, volens testamentum ponere cum viro sancto, in hoc summam tanti negotii collocabat, ut praeputium carnis ejus, sed et futura ex ipso soboles circumcideretur. Erit enim, inquit, testamentum meum super carnem tuam. Hoc inerat, quod coeli ac terrae Dominus, ei, quem e cunctis mortalibus solum delegerat, aeterni testamenti munera conferebat. Haec enim sunt sola in quibus magistri et doctores Synagogae sanctorum gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ sanguinẽ. & ne intrent inconsiliũ
malignantiũ: sed ut tantũ ꝓmandatis
dĩ circũeant. Circuncidatur & oculus.
ne concupiscat alienũ. ne uideat ad con¬
cupiscendũ mulierem. Cui enĩ erga femi¬
narũ formas lasciuus & curiosus oberrat
aspectus: iste incircuncisus est oculis. Sed
& siquis est qui siue manducet siue bibat.
sicut apłs precipit: ad głam dĩ mandu-¬
cat & bibit: iste circuncisus est gustu.
Cuius autẽ ds̃ uent̾. ẽ & suauitatib gulȩ
deseruit: huius incircuncisum dixerim
gustũ. Siqui xp̃i odorem bonũ capit. &
rit: huius circuncisa est odoratio. Qui
uͦ pͥmis unguentis delibutus incedit:
iste incircuncisus odoratu dicendus. ẽ.
Sed &ꝰ singula queq mebrorũ in officiis
mandatorũ dĩ de seruiant: circuncisa
dicenda sunt. Si uͦ ultra p̾scriptas siue
diuinitus datas luxuriant leges: in¬
circuncisa reputanda sunt. Et hoc pu

Expanded text:
dendum sanguinem, et ne intrent in concilium dendum sanguinem, et ne intrent in concilium malignantium, sed ut tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim circa feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste incircumcisus est oculis. Sed et si quis est, qui sive manducet, sive bibat, sicut Apostolus praecepit, ad gloriam Dei manducet et bibat , iste circumcisus est gustu. Cujus Deus venter est, et suavitatibus gulae deservit, hujus incircumcisum dixerim gustum. Si quis Christi odorem bonum capit, etrit, hujus circumcisa est odoratio. Qui vero primis unguentis delibutus incedit, iste incircumcisus odoratu dicendus est. Sed et singula quaeque membrorum si in officiis mandatorum Dei deserviant, circumcisa dicenda sunt. Si vero ultra praescriptas sibi divinitus luxuriantur leges, incircumcisa reputanda sunt. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis. ẽ. qui in obscenis desideriis & fȩdis
cupiditatib estuat. & ut breuit̾ dcam
qui moechatur incorde: hic incircunci¬¬
sus: ẽ. corde. Sed & qui hereticos sensus
mente continet. & blasphemas assertiones
contra scientiam xp̃i disponit in corde:
hic incircuncisus. ẽ. corde. Qui uͦ puram
fidem inconscientiȩ sinceritate custodit.
iste circuncisus. ẽ. corde. de quo dici pote¬
st. Beati mundo corde. qmͣ ipsi dm̃ uide¬
bunt. Ego uͦ audeo exsimili etiã hȩc ꝓ¬
pheticis uocib addere. quia sicut oporcet
aurib & labiis & corde & carnis p̾putio
scdm ea que supra diximꝰ circuncidi : ita
fortassis & manus nr̃e indigent circun¬
cisione. & pedes. & uisus. & odoratus. &
tactus. Ut enĩ ꝑfectus sit homo di in om¬
nib: cuncta circuncidenda sunt mebra.
anus quidem arapinis. a furtis. a cędib.
& ad sola di oꝑa pandenda. Circunciden¬
di sunt pedes: ne ueloces sint adeffun-¬

Expanded text:
Si quis est qui obscenis desideriis et foedis Si quis est qui obscenis desideriis et foedis cupiditatibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechatur corde, hic incircumcisus est corde. Sed et qui haereticos sensus mente retinet, et blasphemas assertiones contra scientiam Christi disponit in corde, hic incircumcisus est corde. Qui vero puram fidem in conscientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ego vero audeo ex simili, etiam haec propheticis vocibus addere, quia sicut oportet auribus et labiis et corde, carnis praeputio secundum ea quae supra diximus circumcidi, ita fortassis et manus nostrae indigent circumcisione, et pedes, et visus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumcidenda sunt membra: manus quidem a rapinis, a furtis, ac caedibus, et ad sola opera Dei pandendae. Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effun
Abbreviated transcription (Latin):
Membrũ hoc in quo p̾putiũ uidetur. ẽẽ: of.¬
ficuis naturalib coitus & generationis de¬
seruire nemo qui dubitet. Siquis gͥ erga
huiuscemodi motus ñ importunus exis.¬
cat. nec statutos legib t̾minos suꝑet.
nec aliam feminã quam coniugem legi¬
timã nouerit. & in ea quoq ip̃sa poste.¬
ritatis tantũ modo causa : certis & legi¬
timis temporib agat: iste circuncisus
pͣputio carnis suȩ dicendus est. Qui uͦ
inomnẽ lasciuiam ꝓruit & diuersos &
illicitos passim penðet amplexus. atq in
omnem libidinis gurgitem fertur infre¬
disq cubilib. uerũ etiã a concessis &e licitis
temperat. & tanquã uirgo. xp̃i sponsa ca-¬
stis & pudicis uirginib floret. inquib
uera circuncisio carnis pͣputii facta. ẽ.
& uere cestamentũ dĩ & testamentũ et̃¬
nũ in eorũ carne seruatur. Suꝑ est¬
nobis designare etiã circuncisionẽ cordis.

Expanded text:
Membrum hoc in quo praeputium videtur esse, ofMembrum hoc in quo praeputium videtur esse, officiis naturalibus coitus et generationis deservire, nemo est qui dubitet. Si quis igitur erga hujuscemodi motus non importunus existat, nec statutos legibus terminos superet, nec aliam feminam quam conjugem legitimam noverit, et nec quoque ipsa nisi posteritatis tantummodo causa certis et legitimis temporibus agat, iste circumcisus praeputio carnis suae dicendus est. Qui vero in omnem lasciviam proruit, et per diversos et illicitos passim pendet amplexus, atque in omnem libidinis gurgitem fertur infredisque cubilibus, verum etiam a concessis et licitis temperat, et tanquam virgo sponsa Christi, castis et pudicis virginibus floret, in quibus vera circumcisio carnis praeputii facta est, et vere testamentum Dei et testamentum aeternum in eorum carne servatur. Superest designare etiam circumcisionem cordis.
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ cessauit abstultiloquio. abscurri¬
litate. qui bonis derogat. qui criminatur
ꝓximos. qui instigat lites. qui calumnias
mouet. qui fr̃s int̾ se falsa loquendo com¬
mittit. qui uana. inepta. scłaria. impu.¬
dica. turpia. iniuriosa. ꝓterua. blasphe¬
ma. & cȩtera quȩ indigna sunt. xp̃iano ꝓlo.¬
quitur. Siqui uͦ abhis om̃ib continet õs suũ
& disponit sermones suos iniudicio. uerbo¬
sitatem reprimit. linguã temperat. uerba
moderatur. iste merito circuncisus labiis
dr̃. Sed & qui iniquitatem in excelsũ lo.¬
quuntur. & extendunt incęlũ linguam
suã sicut hereticifaciunt. incircuncisi &
immundi labiis dicendi sunt. Circuncisus
uͦ & mundus. qui semꝑ uerbũ dĩ loquit᷑
& sanam doctrinã euangłicis & apłicis mu¬
nitam regulis ꝓfert. Hoc gͦ mͦ & circun¬
cisio labiorũ datur in ȩccła dĩ. Nunc uͦ
scđm pollicitationem nram : qualit̃ etiã
carnis circuncisio suscipi debeat: uideamꝰ

Expanded text:
nondum cessavit a stultiloquio, a scurrinondum cessavit a stultiloquio, a scurrilitate, qui bonis derogat, qui criminatur proximos, qui lites instigat, qui calumnias movet, qui fratres inter se falsa loquendo committit, qui vana et inepta, saecularia et impudica, turpia et injuriosa, proterva, blasphema, et caetera quae indigna sunt Christiano, proloquitur. Si quis vero ab his omnibus continet os suum, et disponit sermones suos in judicio, verbositatem reprimit, linguam temperat, verba moderatur, iste merito circumcisus labiis dicitur. Sed et qui iniquitatem in excelsum loquuntur, et extendunt in coelum linguam suam sicut haeretici faciunt, incircumcisi et immundi labiis dicendi sunt. Circumcisus vero et mundus, qui semper verbum Dei loquitur, et sanam doctrinam evangelicis et apostolicis munitam regulis profert. Hoc ergo modo et circumcisio labiorum datur in Ecclesia Dei. Nunc vero secundum pollicitationem nostram, qualiter etiam carnis circumcisio suscipi debeat, videamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Uos aute opopłs dĩ & popłs in ad quisitio¬
ne electus ad enarrandas uirtutes dñi:
suscipite dignã circuncisionem uerbi
dĩ in aurib ur̃is. & in labus. & incorde.
& in p̃putio carnis ur̃ȩ. & in om̃ib omni.¬
no mebris ur̃is. Circuncisȩ nanq sint
aures ur̃ȩ scđm uerbũ dĩ. ut uocem ñ
recipiant obtrectantis. ut maledici &
blasphemi uerba ñ audiant. ut falsis
ñ pateant. Oppilent᷑ & clausȩ sint ne
udiciũ sanguinis audiant. aut impu-¬
dicis canticis & t̾eatralib sonis pateant.:
Nichil obscenũ recipiant. sed abom̃i cȩno
corruptionis auer sȩ sint. Hȩc. ẽ. circun¬
cisio. qua ȩccła ap̾i aures suorũ circunci¬
dit infantũ. Istȩ credo sunt aures. quas
in auditorib suis dñs requirebat dicens.
Qui habet aures audiendi: audiat. Nemo
enĩ potest incircuncisis aurib & immun¬
dis uerba sapientiȩ & ueritatis audire.
Ueniamꝰ si uultis & ad labiorũ circuncisionẽ
Ego puto qđ incircuncisus sit labiis. qui

Expanded text:
os autem, o populus Dei, et populus in acquisitionem electus, ad enarrandas virtutes Domini, suscipite dignam circumcisionem verbi Dei in auribus vestris, et in labiis et in corde, et in praeputio carnis vestrae, et in omnibus omnino membris vestris. Circumcisae namque sint aures vestrae secundum verbum Dei, ut vocem non recipiant obtrectantis, ut maledici et blasphemi verba non audiant, vel falsis efaciant. Oppilentur et clausae sint, ne judicium sanguinis audiant, aut impudicis canticis et theatralibus sonis pateant. Nihil obscenum recipiant; sed ab omni scena corruptionis aversae sint. Haec est circumcisio qua Ecclesia Christi aures suorum circumcidit infantum. Istae, credo, sunt aures quas in auditoribus suis Dominus requirebat dicens: Qui habet aures audiendi, audiat . Nemo enim potest incircumcisis auribus et immundis munda verba sapientiae et veritatis audire. Veniamus, si vultis, et ad labiorum circumcisionem. Ego puto quod incircumcisus sit labiis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ adisaac: & fodiamꝰ cũ ipsoputeos aquȩ
uiuȩ. Etiã si obsistunt philistini. etiã si rixant᷑.
nos tam̃ ꝑseueremꝰ cũ ipso puteos fodiendo :
ut & nobis dicat᷑ bibe aquã de tuis uasis. &
de tuis puteis. & intantũ fodiamꝰ: ut suꝑ a¬
bundent aquȩ putei inplateis nr̃is. ut non
solũ nob̾ sufficiat scientia scripturarũ: sed
& alios doceamꝰ. & alios instruamꝰ. ut bibant
homines. bibant & pecora. Audiant pruden¬

Expanded text:
amus ad Isaac, et fodiamus cum ipso puteos aquae vivae, etiam si obsistunt Philisthini, etiam si rixantur, nos tamen perseveremus cum ipso puteos fodiendo, ut et nobis dicatur: Bibe aquam de tuis vasis, et de tuis puteis : et in tantum fodiamus, ut superabundent aquae putei in plateis nostris, ut non solum nobis sufficiat scientia Scripturarum, sed et alios doceamus et instruamus ut bibant. Homines bibant et pecora, quia et Prop
Abbreviated transcription (Latin):
guras exposuit apłs paulus. Unam qua dix̃
qđ ismael quidẽ filius agar popłi scđ̾m car-¬
nẽ. isaac uͦ popłi qui exfide. ẽ. formã teneret:
aliam quaait. ñ dixit inseminib: tanquã in
multis. sed insemine tuo tanquã in uno: qui
est xp̃c. Tenet gͦ isaac & popłi figuram &e. xp̃i.¬
Apmautẽ tanquã uerbũ dĩ ñ solũ in euangłiis
loqui: sed & inlege certũ. ẽ. & in ꝓpħis. Uerũ
in lege incipientes: in euangłiis ꝑfectos do
iuramenti. & apparuit illidñs. Ascensionẽ
&eorũ quȩ inibi diuina gerebant᷑ obseqͥa
Potest & augm̃tũ ꝓpħarũ legis ascensio
nominari. & ꝓpt̾ea forte ad puteũ iura¬
menti ascendisse dr̃: & ibi apparuisse ei
dinẽ melchisedech. Ad puteũ gͦ uramenti
Suisus. ẽ ds̃. futura ineũ ꝓmissa confir.¬
Smans. & edificauit ibi altare isaac: & in¬
Suocauit nom̃ dñi. & fixit ibi tabernaculũ

Expanded text:
guras exposuit apostolus Paulus: unam qua dixit quod Ismahel quidem filius Agar, populi secundum carnem, Isaac vero populi qui ex fide est, formam teneret; aliam qua ait: Non dixit. Et seminibus, quasi in multis, sed, Semini tuo, tamquam in uno, qui est Christus. Tenet ergo Isaac et populi figuram et Chriautem tamquam verbum Dei, non solum in Evangeliis loqui, sed et in lege certum est, et in prophetis. Verum in lege incipientes, in Evangeliis perfectos docjuramenti, et apparuit illi Dominus. Ascensionem eorum quae ibi divina gerebantur obsequia. Potest et augmentum prophetarum, legis ascensio nominari; et propterea forte ad puteum juramenti dicitur, et ibi apparuisse ei dinem Melchisedech . Ad puteum ergo juramenti visus est ei Deus, futura in eum promissa confirmans. Et aedificavit ibi altare Domino, et invocato nomine Domini extendit ibi taberna
Abbreviated transcription (Latin):
sident uł concordant. Et idõ abimelech sc̃đm¬
hanc figuram aliqnͣdo in pace: ẽẽ. cũ isaac. ali.¬
quando dissidere describit᷑. Sed & hoc ñ puto
qͦd otiose spĩ scõ qui hȩc scribit curȩ fuerit
comp̃hendere. qd duo alii eũ abimelech ue¬¬
ner̾. idest ochorath gener eiꝰ & fichol dux¬
exercitꝰ eiꝰ. Int̾p̃tat᷑ autẽ ochorath tenens.
& ficol os om̃iũ. ipse autẽ abimelech pat̾
totius philosophiȩ tenent: quȩ apud eos in
tres partes diuidit᷑. logycam. phẏsicam. ethi¬
cam. id est rationalem. naturalem. moralem.
Rationalis . ẽ. illa quȩ dm̃ patrem om̃iũ confi¬
tetur. ut est abimelech. Naturalis illa . ẽ: quȩ
nens. Moralis. ẽ: quȩ in ore. ẽ. om̃iũ. & adom̃s
ꝑtinet. & ꝓcõmuniũ similitudine pͣceptor

Expanded text:
sident, vel concordant. Et ideo Abimelech ssident, vel concordant. Et ideo Abimelech shanc figuram aliquando in pace esse cum Isaac, aliquanquod otiose spiritui Sancto, qui haec scripsit, curae fuerit comprehendere, quod duo alii cum Abimelech venerunt, id est, Ochomilitum. Interpretatur autem Ochoza tenens, et Ficol os omnium. Ipse autem Abimelech pater endimus, imaginem totius philosophiae tenent, quae apud eos in tres partes dividitur, logicam, physicam, ethicam, id est rationalem, naturalem Rationalis illa est quae Deum Patrem omnium confitetur, ut est Abimelech; naturalis illa est quae finens. Moralis est quae in ore est omnium, et ad omnes pertinet per convivium similitudine praeceptor
Abbreviated transcription (Latin):
ligere potestis quomͦhic cũ isaac qui uerbi di
qđ inlege. ẽ tenet figurã. neq indissensione
semꝑpotest. ec̾. neq semꝑinpace. Philosophia
enĩ neq in om̃ib legi dĩ contraria. ẽ: neq in
om̃ib consona. Multienĩ philosophorũ. unũ
.eẽ. dm̃ qͥ cuncta creauerit scribunt. In hoc
consentiunt legi dĩ. Aliqnti etiã hoc addider̃
qđ ds̃ cuncta ꝑuerbũ suũ & fecerit & regat.
& uerbũ dĩ sit quo cuncta moderent᷑. In hoc
ñ solũ legi: sed & euangłiis consona scribunt.
Moralis uͦ &e physica quȩ dr̃ philosophia: pene
om̃ia quȩ nr̃a sunt sentit. Dissidet uͦ a nobis:
cũ dõ dicit. ẽẽ. materiã coet̾nã. Dissidet. cũ
negat dm̃ curare mortalia. sed ꝑ ꝓuidentiã
eius supͣ luminaris globi spatia cohiberi.
Dissident a nobis: cũ uitas nascentiũ exstellarũ
cursib pendunt. Dissident. cũ ꝑ petuũ dicunt
hunc mundũ & nullo fine claudendũ. Sed
& alia plurima sunt: inquib nobiscũ uł dis.¬

Expanded text:
ic cum Isaac, qui verbi Dei, quod in lege est, tenet figuram; neque in dissensione semper potest esse, neque semper in pace. Philosophia enim mundi neque in omnibus legi Dei contraria est, neque in omnibus consona; multi enim philosophorum unum esse Deum, qui cuncta creaverit, scripserunt. In hoc consentiunt legi Dei. Aliquanti etiam hoc addiderunt, quod Deus cuncta per Verbum suum et fecerit et regat, et Verbum Dei sit quo cuncta moderetur. In hoc non solum legi, sed et Evangeliis consona scribunt. Moralis vero et physica quae dicitur philosophia, pene omnia quae nostra sunt sentit. Dissidet vero a nobis, cum Deo dicit materiam coaeternam; dissidet, cum negat Deum curare mortalia, sed providentiam ejus super lunaris globi spatia cohiberi. Dissident a nobis, cum vitam nascentium stellarum cursibus pendunt; dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum, et nullo fine claudendum; sed et alia plurima sunt, in quibus nobiscum vel dis
Abbreviated transcription (Latin):
te. Duis uł agnus qͥ immolat᷑ in pascha ipse
dr̃. & ouium pastor ipse signat᷑. & ponti¬
fex qͥoffert sacrificium nichilo minꝰ ipse
de scribit᷑. sponsus tanquã uerbũ dĩ ipse
appellat᷑. & tanquã sapientia ipse rursũ
sponsa nominat᷑. sicut & ꝓpħa dicit ex
ꝑsona ipsius. tanquã sponso posuit mͥ mi
tram: & tanquã sponsam ornauit me or-¬

Expanded text:
t: «Ovis vel agnus qui immolatur in Pascha ipse dicitur, et ovium pastor ipse signatur, et pontifex qui offert sacrificium ipse describitur. Sponsus tanquam verbum dei ipse appellatur et tanquam sapientia ipse rursum sponsa nominatur. Sicut et propheta dicit ex persona illius: “Tanquam sponso posuit michi mitram, et tanquam sponsam adornavit me or
Abbreviated transcription (Latin):
scripserant ueteris testamenti. qͦs t̾rena &
sordida repleuerat intelligentia uideorũ
isaac & nouos puteos. immo pueri isaac fo.¬
diunt. Pueri sunt isaac: matheus marcus.
lucas & iohannes. Pueri eiꝰ sunt. Petrus. ia.¬
cob & udas. Puer eiꝰ est apł̃spaulus. Qui
om̃s noui testam̃ti puteos fodiunt. Sed &
ꝓhis altercant᷑ illi qui t̾rena sapiunt. nec
noua condipatiunt᷑. nec uetera purgari. Pu¬
angłicis puteis contradicunt. apłicis ad¬
uersant᷑. Et qͣm in om̃ib contradieunt. in.
om̃ib litigant: dr̃ adeos. q̃mindignos uos¬
fecistis grã di: exhociam ad gentes ibimꝰ. Po
st hec gͦ fodit terciũ puteu̾isaac. & appel¬
Slauit nomen locullius amplitudo. dicens¬

Expanded text:
scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia JudaeorumIsaac novum puteum. Immo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. Pueri ejus sunt, Petrus, Jacobus, Judas; puer ejus, apostolus Paulus: qui omnes novi Testamenti puteos fodiunt. Sed et pro his altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgant, evangelicis puteis contradicunt, et apostolicis adversantur; et quoniam in omnibus contradicunt, in omnibus litigant, dicitur ad eos, Quonfecistis gratia Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus. 4. Post haec fodit tertium puteum Isaac, appellavitque nomen loci illius latidudo, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ isti tres qui pacem requir̾ a uerbo dĩ &
p̾uenire cupiunt pacto societatem. eorũ fi¬
guram tenere magorũ : qͥ exorientis par-¬
tib ueniunt. eruditi paternis libris & in¬
stitutione maiorũ. & dicunt. Uidentes ui.¬
dimꝰ natũ regem. & uidimꝰ qͥa ds. ẽ. cũ ipso.¬

Expanded text:
dem isti tres, qui pacem requirunt a verbo Dei, et pervenire cupiunt pacto et societati ejus, figuram tenere trium Magorum, qui ex Orientis partibus veniunt, eruditi paternis libris, et institutione majorum, et dicunt: quia videntes vidimus natum regem, et vidimus, quia Deus est cum i
Abbreviated transcription (Latin):
ptura qͦd isaac postquã
benedix illũ dñs & magni¬
ficatus est ualde: aggres.¬
pit inquit fodere puteos
quos foderant pueri eiꝰ in¬

Expanded text:
ptura quod Isaac postquam benedixit illum Dominus et magnificatus est valde, aggrespit fodere puteos quos foderant pueri
Abbreviated transcription (Latin):
santiũ siue defendentiũ. & nolite ante
temꝰp uidicare donec ueniat dñs & illu.¬
minet absconsa tenebrarũ. & manifestet
his qui cũ illo uenturi sunt & ꝓpt̾ puri¬
tatem mentis & corporis agnũ sequent᷑.
ostendet delicta in corde peccatoris ex¬
pressa. ut resurgant iusti ingłam: pec¬
catores uͦ in op ꝓbriũ & confusionem

Expanded text:
santium, sive defendentium. » Et: « nolite ante santium, sive defendentium. » Et: « nolite ante tempus judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet his, qui cum illo venturi sunt, et propter puritatem mentis et corporis agnum sequuntur, ostendet delicta in corde peccatoris expressa, ut resurgant justi in gloria, peccatores vero in opprobrium et confusionem
Abbreviated transcription (Latin):
scribant᷑ in pectore ex his quȩ sequunt᷑ in¬
tellige. Ante quã peccatũ faciam. nulla
incorde meo peccati imago uersat᷑. Cũ aut̃
conscientia peccati imagine sũpserit: ha.¬
heoforma illuis. & semꝑ ante oculos cordis
mei delicti pompa depingit᷑. & si qͥdem. eet.
peccatũ meũ atram̃to conscriptũ: forsitan
delerem illud. Nunc aut̾e scriptũ: ẽ. instilo
ferreo. & inungue adamantino sculptũ . ẽ.
suꝑ pectus cordis mei. ut ante tribunal
uenia & compleat᷑ illud qͦd axp̃o ꝓpħatũ¬
.e. Nichil absconsũ qđ n manifestabitur
& nichil occultũ qđ ñ palã fiet. Nudabit᷑
pectoris mei conscientia. & aꝑto corde
uidebunt᷑ littere peccatorũ quȩ instilo
ferreo inungue ad amantino sculptȩ st̃.¬
Atq ita uniuersa expectantiũ multitudo
leget inpectore meo signatas imagines
peccatorũ. nichil eni absconsũ qͦd ñ reue¬
labit᷑. & int̾ se inuicem cogitationu accu¬

Expanded text:
scribuntur in pectore, ex his quae sequuntur inscribuntur in pectore, ex his quae sequuntur intellige. Antequam peccatum faciam nulla in corde meo peccati imago versatur: cum autem conscientia peccati imaginem sumpserit, habeo formam illius, et semper ante oculos cordis mei delicti pompa depingitur. Et siquidem esset peccatum meum atramento conscriptum, forsitan delerem illud: nunc autem scriptum est stylo ferreo in ungue adamantino, scriptum est super pectus cordis mei, ut ante tribunal veniam, et compleatur illud, quod a  Nihil absconsum, quod non manifestabitur, et nihil occultum quod non palam fiet . Nudabitur pectoris mei conscientia, et aperto corde, videbuntur litterae peccatorum, quae in stylo ferreo, in ungue adamantino sculptae satque ita universa peccantium multitudo leget in pectore meo signatas imagines peccatorum. « Nihil enim absconditum, quod non revelabitur: et inter se invicem cogitationum accu
Abbreviated transcription (Latin):
dixert qm falsa posseder̃t patres nr̃i simu¬
lacra. nec: ẽ. in illis utilitasꝰ Quinã isti qͥ
ueniunt ab extremis: Sunt alii pͥmi t᷑rȩ.
sunt alii nouissimi. Qui sunt pͥmiꝰ Sapientes
scli nobiles. diuites. optimates Qui st̃ extre.¬
miꝰ Stulta mundi elegit ds ut confundat
fortia. & ea quȩ nerant: ut destruat quȩ
sunt. Uenient g̃s abextremo t̾rȩ. Quasi di-¬
xerit de his om̃ib qͥ sunt nouissimi suꝑter.¬
ram. de fatuis. de ignobilib. de abiectis. Edi¬
cent. Qua falsa possedert patres nr̃i simu.¬
lacra. nec. ẽ. in illis utilitas. Non qͥa & uera
sint idola ad quorũ distinctione ñc falsa
dicant᷑: s idola quȩ falsa sunt ꝑ naturam.
nulla. ẽ. in eis utilitas. Si facit sibi homo deos.
& isti ñ sunt dii. Non solũ de corporeis simu.¬
lacris faciunt sibi homines deos. sed & de
corde confingunt. Qui enĩ põssunt simu.¬
lare aliũ creatorem extra uniuersitatis dm̃.¬

Expanded text:
iam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est in illis utilitas? Quinam isti qui veniunt ab extremis? Sunt alii primi terrae, sunt alii novissimi. Qui sunt primi? Sapientes saeculi, nobiles, divites, optimates. Qui sunt extremi? Stulta mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et ea quae non erant, ut destruat quae sunt. Venient Gentes ab extremo terrae: quasi dixerit: de his omnibus qui sunt novissimi super terram, de fatuis, de ignobilibus, de abjectis. Et dicent: Quoniam falsa possederunt patres nostri simulacra, nec est illis utilitas: non quia vera sint idola, ad quorum distinctionem nunc falsa dicantur, sed idola quae falsa sunt per naturam, nulla est in eis utilitas. Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt dii. Non solum de corporeis simulacris faciunt sibi homines deos, sed et de corde confingunt: qui enim possunt simulare alium creatorem extra universitatis D
Abbreviated transcription (Latin):
cia reciꝑe peccata. & nos duplicia. apło dicente.¬
Uoluntarie peccantib nob̾ post cognitionẽ ue.¬
ritatis: iam ultra ñ remanet hostia ꝓ pecca-
to. Horribilis aut̾e quedã expectatio iudi.¬
cii. ignis zelus comedere habens aduersarios.
de ꝓfundo inmontes sunt attracti: qͦmͦ reci¬
piunt pͥmũ duplicia peccata sua. Post hȩc
de uocatione gentiũ ꝓpħatũ. e: ñ eorũ qui
necdũ cognouerint: xp̃m. sed qui ĩa uocatistꝰ.
fortitudo mea & adiutoriũ & refugiũ meu¬

Expanded text:
cia recipere peccata, et nos duplicia, dicenteitionem veritatis jam ultra non remanet pro peccato hostia. Horribilis autem quaedam exspectatio judicii ignis, zelus comedere habens adversarios . de profundo in montibus sunt abstracti, quomodo recipiant primum duplicia peccata sua. Posthaec de vocatione gentium prophetatum est, non eorum qui necdum cognoverunt Christum, sed qui jam vocati sunt, fortitudo mea, et adjutorium Al. robur e
Abbreviated transcription (Latin):
quicunq materiã illius ignis habemꝰ in
nob̾ pmu recipiemꝰ ña delicta. S dicit
mͥaliqͥs de audientib. Ex pone & id qͦd sequit᷑
duplices. Esto qͥppe reciꝑe me peccata. ut co¬
pleat᷑ id qđ ab apło dictũ e. Si cuiꝰ opꝰ arserit.¬

Expanded text:
quicunque materiam illius ignis habemus in nobis, primum recipiemus nostra delicta. Sed dicet mihi aliquis de audientibus: Expone et id quod sequitur: « duplices. » Esto quippe: recipere me peccata: ut compleatur id quod ab Apostolo dictum est ; « Si
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ loquit᷑ ueritat̾e incorde suo. qͥn egit do-¬
lũ inlingua fua. nec fecit ꝓximo suo malũ.
& op ꝓbriũ n accepit aduersus ꝓximos suos.
Nos etiã nhis op ꝓbremꝰ qͥ apeccatis ad pęniten¬
tiã conuertunt᷑. seriptura dicente. ne imꝓ-¬
peres uiro conuertia peccatis. Op ꝓbriũ
n accepit aduersus ꝓximos suos. ad nichi¬
lũ deducꝰtus . ẽ. in conspectu eiꝰ malignꝰ.

Expanded text:
rde suo, qui non egit dolum in lingua sua, nec fecit proximo suo malum, et opprobrium non accepit adversus proximos suos . Nos etiam non his opprobremus qui a peccatis ad poenitentiam convertuntur, Scriptura dicente: Ne improperes viro convertenti a peccatis . Opprobrium non accepit adversus proximos suos: ad nihilum deductu
Abbreviated transcription (Latin):
cidit & uuificat. ꝑcutit & sanat. ipse dolo.¬
rem facit & rursũ restituit Percussit. &
lectu pio considerans quȩ dicunt᷑: ingemis¬
cat & dicat. Dñe qͥs habitabit intab̾naculo
tuo. aut qͥs requiescet inmonte sc̃o tuo:.¬

Expanded text:
cidit, et vivificat: percutit et sanat; ipse dolocidit, et vivificat: percutit et sanat; ipse dolorem facit, et rursum restituit, percussit, etlectu pio considerans quae dicuntur, ingemiscat, et dicat: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ consumat fenu. ligna. uł stipulã. Ds qͥp.¬
pe ñr apud eos qͥ possunt intelligere diuina
ignis dr̃. eẽ. consumens. Et cũ dicat ꝓpƀ̾a
sumat. ł derelinquens de manifestiorib
intellectũ. Neq eni id qͦd ad imagin̾e & si.¬
militudine suã ꝑ manet: ignis iste consu.¬
mit. ñ ꝓpͥas creaturas. s suꝑ edificata. li¬
int̾ptandũ nimi sudoris: ut cũ pͥmis scđa
consentiant. Re ꝓmissiones legimꝰ. & post
ꝓsꝑa repente tristia p̾dicant᷑. Et retri.¬
buã in qͥt illis pͥmu duplices iniusticias
eorii. Necessario appositũ: e. pͥmũ. Primũ¬
qͥppe ꝓpt iniusticias torm̃ita ꝑ petim᷑. de.¬
inde ꝓpt̾ iusticia coronam. Neq eñi econ-¬
trario ante tribuenda sunt iusta & sic
reddenda peccata. ut cessantib bonis uicia
et̾na ꝑmaneant: s ante recipiemꝰ mala. &
deinde bona. ut sublatis uicis: uirtutes
cominant̾e quȩ tristia sunt: & ea de inceps
inferente quȩ lȩticia pbeant audientib. Dc¬

Expanded text:
igna vel stipulam? Deus quippe noster apud eos qui possunt intelligere divina ignis dicetur esse consumens. Et cum dicat prophesumat: tibi relinquens de manifestioribus intellectum. Neque enim id quod ad imaginem et similitudinem suam permanet, ignis iste consumit, non proprias creaturas, sed superaedificata liinterpretandum nimii sudoris egens, ut cum primis secunda consentiant. Repromissiones legimus, et post prospera repente tristia praedicantur: Et retribuam, inquit, illis primum duplices injustitias eorum; necessario appositum equippe propter injustitias tormenta perpetimur: deinde propter justitiam coronamur. Neque enim e contrario ante tribuenda sunt justa, et sic reddenda peccata, ut cessantibus bonis vitia aeterna permaneant. Sed ante recipiemus mala, et deinde bona, ut sublatis vitiis virtutes comminantem quae tristia sunt; et ea deinceps inferentem quae laetitiam praebeant audientibus. Oc
Abbreviated transcription (Latin):
fiericũ aniia seducta fuerit a corpore:
Ucrunã ingredi inscã cũ lignis cuis. cũ fę¬
no & stipula. ut polluas regnũ di. an ꝓpt
lignũ fenũ & stipulã foris residere. & ꝓ
auro & argento & lapide p̾cioso nichil
mercedis acciꝑeꝰ Sed neq hoc ȩquũ qͦd dr̃¬

Expanded text:
fieri cum anima seducta fuerit a corpore? fieri cum anima seducta fuerit a corpore? utrumnam ingredi in sancta cum lignis tuis, cum feno et stipula, ut polluas regnum Dei, an propter lignum, fenum, stipulam foris residere, et pro auro et argento et lapide pretioso nihil mercedis accipere? Sed neque hoc aequum
Abbreviated transcription (Latin):
ferentes inuenimꝰ positũ. & retribuã illis pͥ¬
mũ duplices iniusticias eorũ. Ut ostendat᷑ qͥa
etiã si exposteriorib factis digni effecti sunt
beatitudine dĩ. attam̃ qͥa aliqͣndo peccauer
& humanis uiciis ñ carebant: pͥmũ opor.¬
tet eos sua reciꝑe delicta. & uide si ñ uera
sit ratio. Quis peccata ñ recipit: Nempe
ille qͥ post credulitat̾e & baptismu auche.¬
rit dñm dicent̾e: dimissa sunt pͣeccata. nec
reuersi. & adhuc imꝑfecto sensu abapłorũ
uestigiis recedentes: aut iusta gesserimꝰ
aliqͣ  aut certe in ipsa iusticia sint aliqua
utrune egredientes de p̾senti scło. si habu¬
erimꝰ uicia uł uirtutes. recipiam ꝓuirtu
piamꝰ p̃mia ꝓuirtutib. Sed neutrũ horu̾
iusticia recipiemꝰ p̾mia quȩ merem. Si eñ
p̾fundamentũ iħu xp̃i ñ solũ intuo corde
aurũ & argentũ & lapidẽ p̾ciosũ. si tam̃
habes aliqͥd auri uł argenti suꝑ edificaue¬
ris. uerũ & ligna. fęnũ. stipulam. qͥd tͥ uis

Expanded text:
entes invenimus positum: Et retribuam illis primum duplices injustitias eorum: ut ostendatur quia etsi ex posterioribus factis digni effecti sunt beatitudine Dei, attamen quia aliquando peccaverunt, et humanis vitiis non carebant, primum oportet eos recipere sua delicta. Et vide si non vera sit ratio, quis peccata non recipit? nempe ille qui post credulitatem et baptismum audierit Dominum dicentem: Dimissa sunt tibi peccata , nec reversi, et adhuc imperfecto sensu ab apostolorum vestigiis recedentes, aut injusta gesserimus aliqua, aut certe in ipsa justitia sint aliqua utrumne egredientes de praesenti saeculo, si habuerimus vitia vel virtutes, recipiemus pro vpiemus praemia pro virtutibus. Sed neutrum horum justitia recipiemus praemia quae meremur. Si enim post fundamentum Jesu Christi, non solum in tuo corde aurum, et argentum, et lapidem pretiosum si tamen habes aliquid auri vel argenti superaedificaveris; verum et l
Abbreviated transcription (Latin):
putet bona. ẽe. quȩ nulla sunt dicens. Dicam
animȩ meȩ. Habes multa bona reposita.
cunt᷑ in maledicta t̾ra: s incęlestib regio¬
nib Thesaurizauit sibi int̾ra: qͥa int̾ra. ẽẽ.¬
thesauros arbitratus. ẽ Si qͥs aut̾e sublata
incęlo: ñ dr ei. Stulte hac nocte animã tua
repetunt ate: s uenientes uenatores & quȩ¬
rentes animalia de montib. de collib de ca.¬
uernis petrarũ. etiã illũ cũ eis parit̃ accipi.¬
ent deuenatione sullimi. & ad sullimiora
beatitudinis regna portabunt. Quia ocłi
mei suꝑ om̃s uias eorũ. Suꝑ om̃s uias istius modi
hominui qͥ inmontib conuersant᷑. in collib am.¬
bulant. in cauernis habitant petrar̾ũ: habet
oculos ds̃. Non se absconder a facie mea. Qui scĩ
sunt: ñ se abscondunt a facie dĩ. Qui niusti: abs.¬
condunt᷑ a facie eiꝰ. Adam ꝓtransgressione cȩle.¬
parady so post meridiem. & abscondit se. Sc̃s hoc

Expanded text:
putet bona esse quae nulla sunt, dicens: Dicam putet bona esse quae nulla sunt, dicens: Dicam animae meae: Anima, habes multa bona reposita: cuntur in maledicta terra, sed in coelestibus regionibus: thesaurizavit sibi inthesauros arbitratus est. Si quis autem sublata in coelo, non dicitur ei: « Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te, » sed venientes venatores, et quaerentes animalia de montibus et collibus, de cavernis petrarum, etiam illum cum eis pariter accipient de venatione sublimi, et ad sublimiora beatitudinis regna portabunt. Quia oculi mei super omnes vias eorum . Super omnes vias istiusmodi hominum qui in montibus conversantur, in collibus ambulant, in cavernis habitant petrarum, habet oculos Deus. Non se absconderunt a facie mea. Qui sancti sunt, non se abscondunt a facie Dei; qui autem injusti, absconduntur a facie ejus. Adam post transgressionem coelelantis in 860 paradiso post meridiem, et abscondit se . Sanctus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quo nobis ꝓfecerit exemplũ. Nemo blasphe¬
met. nemo male laceret. ñ uocet᷑ crim̃ qͦd
ab alterius abductũ: ẽ. intelligentia. Que
ctus cu de scłi istius fluctib si ꝑ discipłos
dñi fueris extractus. muta corporis uicia.
muta sensu̾ animȩ. ñ sis ille piscis qͥ in salsis
uersabaris undis. sed de ꝓfundo gurgite
erutus: ad meliora conuertere scđm illud
apłicũ. Nos aut̾e om̃s reuelata facie głam¬

Expanded text:
quo nobis profecerit exemplum. Nemo blasphequo nobis profecerit exemplum. Nemo blasphemet, nemo male laceret, non vocetur crimen quod ab alterius abductum est intelligentia. Et tu igitur cum de saeculi istius fluctibus per discipulos Domini fueris extractus, muta corporis vitia, muta sensum animae; non sis ille piscis qui in salsis versabaris undis, sed 857 de profundo gurgite erutus ad meliora convertere, secundum illud Apostolicum: Nos autem omnes, revelata facie, g
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre ⁊ebedeo. reficientes retia sua. Quos
cũ similit ad euangłii ministeriũ ꝓuocas.¬
set: piscatores hominũ reddidit. Siqͥs gͦ nix¬
ta hanc hy̧storiã consideret discipłos salua¬
toris: ut habeant ñ solũ gram sermonis ita
scripturarũ ratione context̾a. uerũ etiã qͦd
possint suꝑ animas humanas gyro artifi.¬
cis suꝑ fundi. & consideret hoc ipsũ cũ con-¬
sũmatione fieri: uidebit qͦmͦ n tunc tantu
saluator: s etiã usq ad p̾sentem diem mit.¬
tat hominũ piscatores. instituens eos de
ctib ad auram ꝓducere lib̾iorem. Uerũ illi
pisces cũ sagenis: retib atq amis extracti
de aqua fuerint: moriunt᷑. Apud nos uͦcũ
aliquis fuerit sermonis reticophensus. &
eductus de mari scli: morit᷑ quidẽ & ipse.
s peccato. sed mundo. ut consurgens. xp̃o
que conamͦ exponere: animo inducere
pisces de mari extractos. aliã rursus uitã
assumere. & aliud corpꝰ induere : tunc scies

Expanded text:
cum patre Zebedaeo reficientes retia sua . Quos cum similiter ad Evangelii ministerium provocasset, piscatores hominum reddidit. Si quis ergo juxta hanc historiam consideret discipulos Salvatoris, ut habeant non solum gratiam sermonis, ita Scripturarum ratione contextam ut retia, quae possint super humanas animas gyro artificis superfundi, et consideret hoc ipsum cum summa ratione fidei, videbit quomodo non tunc tantum Salvator, 856 sed et usque ad praesentem diem mittat hominum piscatores, instituens eos anictibus ad auram producere liberiorem. Verum illi pisces cum sagenis, retibus atque hamis extracti de aqua fuerint, moriuntur. Apud nos vero cum aliquis fuerit sermonis rete comprehensus, et eductus de mari saeculi: moritur quidem et ipse, sed peccato, sed mundo: ut consurgens Christquem conamur exponere, animo inducere, pisces de mari extractos aliam rursus vitam assumere, et aliud corpus induere, tunc scies
Abbreviated transcription (Latin):
eũ discipłi ex quo aꝑiens ossuũ docuit eos dicens.
cere his uenatorib aliunde homines nͥ de
montib & collib arcere. Et qͦd sequit᷑. de-
cauernis petrarũ. unde possũ intelligere
petras: Unde cauernas petrarui: Uenio ad
exodũ. quȩro aliquã int̾p̃tationis occasione.
ibiq inuenio uolent̾e mos sen uidere dm̃.
& dñm eidẽ ꝓmittent̾e atq dicente. Ecce
pono te incauerna petre. & conspicies posteri.¬
ora mea. faciem autem mea ñ uidebis. Si con-¬
sideres qͥd ibi petra dicat᷑ & foramen petrȩ:

Expanded text:
eum discipuli, ex quo aperiens os suum docuit eos, dicens:eum discipuli, ex quo aperiens os suum docuit eos, dicens:cere his venatoribus, aliunde homines, nisi de montibus ac collibus capere, et quod sequitur, de cavernis petrarum. Unde possum  Al. pationis occasionem, ibique invenio volentem Moysen videre Deum, et Deum eidem promittentem atque dicentem: « Ecce pono te in caverna petrae, et conspicies posteriora mea, faciem autem meam non videbis . » Si consideres, qui ibi petra dicatur, et foramen petrae,