comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere gras sp̃ssci diuisas eẽ non
ipsũ: ET DIUISIONES MINISTRA¬
Quibus ecclesiastica ministeria
distribuuntur officia quae
ministeria in sequentibus spũscõ
morat dicens: quosdam quidem
posuit in aecclesia. primũ apłos
deindȩ ꝓphõas & c&era : dicendo
enĩ idem autẽ sp̃s i dem uero
ds: ostendit se om̃ino desps̃sci
diuinitate disserere : ET DIUI¬
SIONES OPERACIONUSUNT. IDE
Idẽ quibus diuersas uirtutes
operabantur : hoc ẽ dicere i dem
sps sc̃s qui oꝑatur omĩahȩc in
omib: id ẽ fidelibus atq creden¬
tibus: VNICUI QU& DATUR MA¬
Manifestacio sp̃s id est ut
mani festetur illũ spm̃ scm̃
accepisse adutilitatẽ salutẽq
multorũ : Non enĩ ꝓsua tantũ
sed ꝓfideliũ causa graciarũ
muneribus locu pletantur :
siuẽ adutilitatẽ incredulorũ ut
credant & credentes ut firmentur:
siue manifestacio sp̃s eo quod per
doctrinã spĩtalem unicuiq
manifestũ faciat conscienciam
suã sicut in consequentib: dicit:

Expanded text:
i divisas esse, non ipsum. Et divisiones ministraQuibus ecclesiastica ministeria distribuuntur et officia, quae ministeria in sequentibus, spiritu morat dicens: Quosdam quidem posuit in Ecclesiam primum apostolos, deinde prophetas, etc. Dicendo enim, idem autem spiritus, idem vero Deus, ostendit se omnino de spiritus sancti divinitate disserere. Et divisiones operationum sunt. Id quibus diversae virtutes operabantur, hoc est dicere, idem spiritus sanctus qui operatur omnia haec in omnibus, id est fidelibus atque credentibus. Unicuique datur maManifestatio spiritus, id est, ut manifestetur illum spiritum sanctum accepisse ad utilitatem salutemque multorum. Non enim pro sua tantum, sed pro fidelium causa gratiarum muneribus locupletantur. Sive ad utilitatem incredulorum, ut credant, et ut credentes firmentur. Sive manifestatio spiritus, eo quod per doctrinam spiritalem unicuique manifestam faciat conscientiam suam, sicut in consequentibus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
LO QUENTE IHŨ AD TURbAS
ECCE MATER EIUS &FRATRES
STABANIT EORIS QUERENTES
LoquiEI:
Occupatus erat dnis in opere
sermonis indoctrina popłorũ inof¬
ficio p̃dicandi: Sane quod dñs ad
matrem fr̃sq: rogatus ab officio
uerbi dissimulatur e gredi matris¬
non refutat obsequia pietatis.
cuius p̃ceptũ ẽ honora patrem
tuũ & matrem. sed paternis se
misterus amplius quã maternis
debere monstrat effectibus:
dem nob̵ exemplo quod uerbo
cõmendans : cũ ait : Qui a mat
patrẽ aut matrẽ plusquã me :

Expanded text:
Loquente Jesu ad turbas, et ecce mater ejus et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Occupatus erat Dominus in opere sermonis, in doctrina populorum, in officio praedicandi. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus ab officio verbi dissimulatur egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est: Honora patrem tuum et matrem , sed paternis se mysteriis amplius, quam maternis debere monstrat affectibus, idem nobis exemplo, quod verbo commendans cum ait: Qui amat patrem aut matrem
Abbreviated transcription (Latin):
uespasiano &tito romanis principi¬
bus facta ẽ ei: DiCENS QUΑ SI COGNO¬
VISSES &TV. Subaudis fleueras:
quȩ modo quia nescis quod inmin&
exultas: ruina enĩ quae illi immi¬
nebat ipsa sibi ciuitas idẽ ipsa plebs
ciuitatis ignorabat : Et qui dem
in hac DIETUΑ qVE ad RaCEmTibi:
Cuenĩ carnisse uoluptatibus daro
uentura mala non prospicer&
indie sua qua e ad pacemei esse
poterant habebat: NVNCAVTEM
abSCORIDITA SUNIT ABOC CULIS TUIS
Sienĩ a cordis eius oculis malaquȩ
inminerent abscondita non es¬
sent leta in praesentibus pros¬
peris non fuis s&: QUIAUENIENT
DIESINTE & CIRCŨDABUNTTE

Expanded text:
siano et Tito Romanis principibus facta est ei. Dicens, quia si cognovisses et tu. Subaudi fleres, quae modo, quia nescis quod imminet, exsultas. Ruina enim quae illi imminebat, ipsa sibi civitas, id est, ipsa plebs civitatis ignorabat. Et quidem in hac die, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, ventura mala non prospiceret, in die sua, quae ad pacem ei esse poterant habebat. Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim a cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Quia venient dies in te, et circumdabunt te
Abbreviated transcription (Latin):
Q uienĩ narrouit futura mala
uentura & ꝓtinus tẽplũ ingres¬
susẽ ut de illo uendentes &e
mentes eicer&: ꝓfecto in notuit
quia ruina popłi maxime excul¬
pa sacerdotũ fuit : domus ergo
oracionis spelunca latronum
facta fuerat: quia ad hoc intẽplo
ad sistere nouerant ut aut non
dantes munera studerent cor¬
poraliter ꝑ sequi. aut dantes
spiritaliter necare : MORaliteR:¬
VIDENS EÑ CIUITATẼ FLEUIT

Expanded text:
Qui enim narravit futura mala ventura, et protinus templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit, quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, qui ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent, corporaliter persequi, aut dantes spiritualiter necare. Videns enim civitatem, et
Abbreviated transcription (Latin):
Haec om̃ĩa auespasiano &tito facta
nullus qui instoriam euersionis ei dẽ
ciuitatis legit ignorat : CTNONRE¬
Haec &iã ipsaiam eiusdem ciuitatis
trans migracio testatur : quedum
nunc in eo loco constructaẽ ubi
extra portã fuerat dns crucifixus.
ditus ẽ euersa : Cui exqua culpa
euersionis suae poena fuerit illata
subiungitur: EOqODNONCOENO¬
UERIS TEMPUS UISITACIORUS TUAC:
Creator quippe om̃iũ ꝑ incarna¬
cionis suae mysterium hanc uisi¬
tare dignatus ẽ: sed ipsatimoris
& amoris illius recordata non est :¬

Expanded text:
Haec omnia a Vespasiano et Tito facta, nullas qui historiam eversionis ejusdem civitatis legit, ignorat. Et non reEtiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam Dominus crucifixus fuerat, ditus est eversa: cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata, subjungitur: Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. Creator quippe omnium per incarnationis mysterium hanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris et amoris illius recordata non est
Abbreviated transcription (Latin):
suae sed alienae pocius rei dispen¬
satores esse putandos quisi urxta
huius serui exẽplũ sedulo fini¬
ende uili cacionis acracionis
reddende tẽpus preuiderint
facile terrenorũ om̃iũ delec¬
tacione simul & dileccione
nudati plus sibi deamicis con¬
quirendis infuturo quã diui¬
cus inp̃senti colligendis ꝓspi¬
cere curabunt. A it autem
VILICOS INTRASE qVIDłAcIAM qUIA
caciotiem Int FODERE NONVALEO
PVblata quippe uilicacione fode¬
re non ualemus quia finita hac
uita in quatantũ lic& operari ne¬
qua quã ultra bonȩ conuersacionis
fructũ ligonae deuote conpunc¬
cionis lic& inquirere. MeNdica¬
RE ERVBESCO & CRC̃RA
Mendicare confusionis ẽ illo
scilic& pessi mogenere mendican¬
di quo uirgines ille fatuae men¬
dicasse referuntur que in gruen¬
te tẽpore nupciarũ oleo uirtu¬
tũ deficiente sapientib dixer̃.
Date nobis deoleo uro : quialam

Expanded text:
suae, sed alienae potius rei dispensuae, sed alienae potius rei dispensatores esse disputandos, qui si juxta hujus servi exemplum sedulo finiendae villicationis ac rationis reddendae tempus praeviderint, facile terrenorum delectatione simul et dilectione nudati, plus sibi de amicis conquirendis in futuro quam divitiis in praesenti colligendis prospicere curabunt. Ait autem villicus intra se, Quid faciam quia cationem, fodere non valeo: ablata quippe villicatione fodere non valemus, quia finita hac vita, in qua tantum licet operari, nequaquam ultra bonae conversationis fructum ligone devotae compunctionis licet inquirere. Mendicare erubesco, et caetera. Mendicare confusionis est, illo scilicet pessimo genere mendicandi, quo virgines illae fatuae mendicasse referuntur, quae ingruente tempore nuptiarum, oleo virtutum deficiente, sapientibus dixerunt: Date nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
DISSIPASSBONA IPSIUS &UOCA¬
uIT IllŨ & AIT ILLI. QUID hOC aUDIO
DETE: REDDCRACIONEVILICaCIO¬
NISNE IÃ ENINORPOTERIS VILICARE
Inuili cohoc quẽ dnis eiciebat de
uilicatu. & lauda int eũ quod in
futurũ sibi prospexerit. Non
om̃ia debemus adimitandũ
sumere non enĩ aut dnõnro
faciendaẽ in aliquo fraus ut de
ipsa fraude aele mosinas facia¬
mus aut eos a quibus recipiuo¬
lumus in tabnacula aet̾na tã quã
debitores dĩ & dnĩ nr̃i fas est
intelligi. cũ iusti & scĩ significen¬
tur hoc loco quieos introducunt
intabnacula aet̃na qui neces¬
sitatib suis terrena bona cõmuni
calicẽ aquȩ frigide dederit tantũ
in nomine discipłi non ꝑd& mercedẽ
suam. Sed &iã e contrario dicun¬
tur iste similitu dines ut intelliga¬
rus si laudari potuit ille ad nõ
cui fraudẽ faciebat quanto am¬
plius placeant dnõ dõ qui scłm
eius p̃ceptũ illa oꝑa faciunt. Ulici
sane uocabulo dicimus eos quipe¬
cunias habent. non iam dominos

Expanded text:
bona ipsius. Et vocavit illum, et ait illi: Quid hoc audio de te? redde rationem villicationis tuae, jam enim non poteris villicare, etc. In villico hoc quem Dominus ciebat de villicatione, et laudavit eum, quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere: non enim aut Domino nostro facienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude eleemosynas faciamus, aut eos a quibus recipi volumus in tabernacula aeterna, tanquam debitores Dei et Domini nostri fas est intelligi, cum justi et sancti significentur hoc loco, qui eos introducunt in tabernacula aeterna, qui eis in necessitatibus suis terrena bona communiccalicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam, sed etiam e contrario dicuntur istae similitudines, ut intelligamus, si laudari potuit ille a domino, cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant Domino Deo, qui secundum ejus praeceptum ulla opera faciunt. Villici sane vocabulo dicimus eos, qui pecunias habent, non jam dominos
Abbreviated transcription (Latin):
Nic sensus dicentis ẽ hoc parũ
uerbis uideatur aperire cũ
gentes essetis amagis uł aba¬
ruspicibus idolorũ oboedien¬
ciam praestabatis quiuos ad
simulacramuta & mortua
ꝑducebant : Nunc uero quia
religune suscepta capacioris
sensus eẽ debetis. libencius ad¬
qui escite saluti. & prompcius
oboedite ueritati : Et quod inno¬
ticiam uram̃ depono attenta
mente ꝑcipite: Prout ducebamini:
ab spĩtibus nempe malignis du¬
cebamini adopera peccatorũ:
Idõ NIOTŨ UObIS FACIO QUODNC¬
MO INSPUDI LO QUENS DiciT¬
Quia nathe matizat idẽ quicũ
quadã detestacione ab negat

Expanded text:
Hic sensus dicentis hoc parum verbis videtur aperire: cum gentes essetis a magis vel ab aruspicibus idolorum obedientiam praestabatis, qui vos ad simulacra muta et mortua perducebant. Nunc vero, quia religione suscepta, capacioris sensu esse debetis, libentius acquiescite saluti, et promptius obedite veritati, et quod in notitiam vestram depono, attenta mente percipite. Prout ducebamini, a spiritibus nempe malignis ducebamini ad opera peccatorum. Ideo notum vobis facio, quod nemo in spiritu Dei loquens, dicitQui anathematizat, id est, qui cum quadam detestatione abnegat
Abbreviated transcription (Latin):
uero cũ hȩc possidentur. est
quidem ista pecunia sed non st̃
illis diuiciae nisi caelestes &
spĩtales quibus indigenciam
suam spiritaliter supplentes exclusa
aegestate miseriae beatitudinis
copia ditabuntur.Si autẽ hi qui
p̃bent aelemosinam de iniquo
mamonae faciunt sibi amicos
a quibus inaetna tab nacula reci¬
piantur. quanto mag̃is hi quispi¬
ritales largiuntur aepulas
quidant cybaria conseruis intẽ¬
pore suo certissima debent spe
summe retribucionis erigi:¬

Expanded text:
vero cum haec possidentur, est vero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis divitiae nisi coelestes et spiritales, quibus indigentiam suam spiritaliter supplentes, exclusa egestate miseriae, beatitudinis copia ditabuntur. Si autem hi qui praebent eleemosynam, de iniquo mammona faciunt sibi amicos, a quibus in aeterna tabernacula recipiantur, quanto magis hi qui spiritales largiuntur epulas, qui dant conservis cibaria in tempore suo, certissima debent spe summae retributionis erigi
Abbreviated transcription (Latin):
HUIUS SCTI PRUDENCIORES FLUS
LUCIS IN GEMERACIONE SUA SUNT.
udiant sapientes huiusscti
ut stultã sapienciã deserere
& sapientẽ dĩ stulticiã discere
queant. Quanti eorũ sapienciã
diuina a equitas aesti mauerit
quos nonuere prudentes sed in
generacione sua prudentes
esse cõmemorat. Iuxta hoc quod
lucis appellando non aliud eos qui
sapientessunt qui ut faciant
mala. bene  autẽ facere
ne scier quã filios arguit esse
tenebrarũ filii aute lucis &fili
huius sdi uocantur. & quomodo
filii regni & filii ꝑdicionis cuius
enĩ agit quisq: operã eius cogno¬
minatur & filius CTEGO VObIS
dico. facite uobis amicos De
MaMoNΑ INIQUITATIS UT CŨ
DEFECERITIS RECIPIANT UOS IN
AE TERNA TA BERNACULA
Mamona iniquitatis obhoc
appellat istã pecuniã quã possi¬
demus ad tẽpus quia mamona
diuiciae int̃praetantur. Nec st̃
iste diuiciae nisi iniquis qui in
eis constituunt spem atq copi¬
am beatitudinis suae a iustis

Expanded text:
hujus saeculi prudentiores filiis hujus saeculi prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt. Audiant sapientes hujus saeculi, ut stultam sapientiam deserere, et sapientem Dei stultitiam discere queant, quanti eorum sapientiam divina aequitas aestimaverit, quos non vere prudentes, sed in generatione sua prudentes esse commemorat, juxta hoc quod lucis appellando, non aliud eos qui sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nt, quam filios arguit esse tenebrarum. Filii autem lucis et filii hujus saeculi vocantur , quomodo filii regni et filii perditionis. Cujus enim quisque agit opera, ejus cognominatur et filius. Et ego vobis dico, Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula. Mammonam iniquitatis ob hoc appellat istam pecuniam quam possidemus ad tempus, quia mammona divitiae interpretantur. Nec sunt istae divitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. A justis
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde alio dixit. Tuuero quantũ
debes: qui ait centũ choros tritic
ait illi. accipe litterastuas scribe
octoginta. Chados grecaampho¬
raest continens urnastres.
chorus uero modiis xex com¬
pletur. qđ autẽ decentũ chadis
olei quin quaginta scribi fecit
adebitore & decentũ choris
tritici octoginta. adni chil
aliud ualere arbitror nisi
ut eaque similiter in sacerdotes
atq in leuitas iudaeus quisq
operatur in xp̃i aeccta ab und&
iusticia eius suꝑ scribarũ & pha¬
risaeorũ. Vt cũ illi decimas da¬
rent. isti dimidiasdent sicut
non de fructib: sed de ipsis bonis
suis fecit zacheus. aut certe
duplic&̃ decimas ut duas decimas
dando super& impendia iuidae¬
orũ ni i forte quis simpliciter acci¬
piendũ putaꝰ qđ omĩs qui indigen¬
ciam cuius lib& pauperis scõrũ
parte quantũ uiginti uł quin¬
quaginta ad centũ sunt alleui¬
auerit certa suae miscđiae sit
mercede donandis ET lavdant
DÑS UILIC̃ INIQUITATIS QUIA
PRUDENTER FECISS& QUAFILII

Expanded text:
uantum debes? Qui ait: Centum coros tritici. At illi: Accipe litteras tuas, et scribe octoginta. Cadus Graeca amphora est, continens urnas tres. Corus vero modios triginta complectitur. Quod autem de centum cadis olei quinquaginta scribi fecit a debitore, et de centum coris tritici octoginta, ad nihil aliud valere arbitror, nisi ut ea quae similiter in sacerdotes atque in levitas Judaeus quisque operatur in Christi Ecclesia abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent, sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zachaeus. Aut certe duplicet decimas, ut duas decimas dando, superet impendia Judaeorum. Nisi forte quis simpliciter accipiendum putet quod omnis qui indigentiam cujuslibet pauperis sanctorum, parte, quantum viginti vel quinquaginta ad centum sunt, alleviaverit, certa suae misericordiae sit mercede donandus. Et laudavit dominus villicum iniquitatis, quia prudenter fecisset. Quia filii
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ hab& : & quia legimus qui filiũ
non hab& nec patrẽ hab& Agnos¬
cere ex hoc testimonio possumus
quod qui xpm̃ noncredit. nec
spm̃ scm̃ habere credendus est:
sicut legimus adromanos : Si
operarios iniquitatis dñs non
cognoscit &iã si uirtutes sint oꝑati:
ita & ds̃ malignis operibus dene¬
dnm̃ ihm̃: qui non in tegre credit
conficetur qui factis negat: Doc&
se nom posse : DIUISIONES GRACIA¬
Noc ẽ non solũ dona linguarũ:
sed di uersorũ charis matũ genera

Expanded text:
m habet, et quia legimus, Qui filium non habet nec patrem habet, agnoscere ex hoc testimonio possumus, quod qui Christum non credit, nec spiritum sanctum habere credendus est, sicut legimus ad Romanos: Si qoperarios iniquitatis Dominus non cognoscit, etiam si virtutes sint operati, ita et Deus malis operibus deneDominum Jesum, qui non integre credit confitetur, qui factis negat. Docet se non posse. Divisiones gratiaHoc est, non solum dona linguarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
laciones iustorũ & de his omibus
libabit eos dñs: Ipse faci& uos sta÷¬
re firmiter & uirtutẽ tribu& to¬
lerandi quiuos docuit rogare di¬
cens ne paciaris nos induci intẽp¬
tacionẽ : SEDFACI& CŨ TEPTACIORIE
&IA ꝓUENTVUT POSSITIS SUSTINẼRE:
Idẽ non ampliorẽ uobis tribulacionẽ
uenire pacietur quã sustinere possitis
sed faci&̃ ꝓuentũ idẽ illud uobis
faci& ꝓuenire quo possitis sustinere.
autde ipsa tribulacione lucrũ

Expanded text:
de his omnibus liberavit eos Dominus . Ipse vos faciat stare firmiter, et virtutem tribuet tolerandi, qui vos docuit rogare dicens, Ne patiaris nos induci in tentationem . Sed faciet cum tentatione etiam proventum ut possitis sustinere. Id est, non ampliorem vobis tribulationem venire patietur, quam sustinere possitis, sed faciet proventum, id est, illud vobis faciet provenire, quod possitis sustinere, aut de ipsa tribulatione lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcucienti. aut abigne deuoranti:
Haec autẽ om̃ia. infigura continge¬
bant illis: Scripta sunt autẽ ad cor¬
repcionẽ nram :
Sm̃ĩa quae eis contigerunt scđm
facta sua quidẽ receper sed tamen
ideo scripta sunt. nenos putemus
min pune peccare: sienĩ adhuc pa¬
uulis aut rudibus non pepercit.
quanto magis nobis quilegis ꝑfeci¬
one accepimus non parc& sitalia
fecerimus: In illa scriptura ques
infece corporaliũ sacramentor
cisio cordis: intẽplo intelligitis

Expanded text:
ante. Haec autem omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem ad correptionem nostram. Omnia quae eis contigerunt secundum facta sua receperunt, sed tamen ideo scripta sunt, ne nos putemus impune peccare. Si enim adhuc parvulis aut rudibus non pepercit, quanto magis nobis, qui legis perfectionem accipimus, non parcet, si talia fecerimus! In illa scriptura quae nquam in fece corporalium sacramentorum. mcisio cordis
Abbreviated transcription (Latin):
&impleri possit Cũbona uo sustete
qui uel sibi uł aliis consulit si falla¬
tur in aliquo ꝑignoranciã tẽpora¬
liũ quia & hoc tẽporaliter agit.
&̾ modũ agendi nonteneat que
debebat: humana tẽptacio est:
siue irascere humanũ ẽ ira ꝑfi¬
cere diabolicũ.: FIDeLIS Ds̃ QUINo¬

Expanded text:
et impleri possit cum bona voluntate. Quis vel sibi vel aliis consulit, si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter agit, et modum agendi non tenet quem debebat; humana tentatio, sive irasci est humanum, iram perficere diabolicum? Fidelis au
Abbreviated transcription (Latin):
& praeteritarũ : & futurarũ
rerũ ignotarũ : Praeteritori
cipusẽ caticum inorũ humilitas : Tipũ
enigerune adae depara drso excluso
& ex consciencia delictorũ diunum
metuentis aspectũ: Propt̃ quod es ꝑ
publicũ capitib tectis incedint
gestabat: ostendensse ꝓ om̃ib quoda¬
modo popłis supplicare : futurorũ
cipus ẽ induobus filis isaac inquib
duo testamenta monstrata sunt
cadit sicut scriptũẽ : finis eni legis
mat STARE VIDEAT NECADAT
quod se stare firmiter gloriatur

Expanded text:
rum, et futurarum rerum ignotarum. Praeteritorum typus est catecumenorum humilitas, typum enim gerunt Adae de paradiso expulso, et ex conscientia delictorum divinum metuentis aspectum, propter quod et per publicum capitibus tectis incedunt.gestabat, ostendens se pro omnibus quodammodo populis supplicare. Futurorum typus est in duabus filiis Isaac, in quibus duo Testamenta monstrata sunt.cadit, sicut scriptum est: Finis enim legis, mat stare, videat ne cadat. quod se stare firmiter gloriatur
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuo a aron murmurant
israhelitici popłi contra dnm̃
& morsen manna fastidiunt.¬
& a serpentib: uulnerantur:¬
hȩc infigura monstratur. quia
post imaginẽ dĩ quae incordis
racione monstratur. & confessi¬
onẽ fidei quaeore ꝓfertur:
consurgunt serpentes & artes
malefice adbella nos ꝓuocant.
sed nos custodia circũ dantes
cornrm̃ obturemus aures nr̃as
neaudiamus uoces incantanciũ.
& sirenarũ carmina neglega

Expanded text:
mortuo Aaron murmurant Israelitici populi contra Deum et Moysen, manna fastidiunt, a serpentibus vulnerantures; unde demonstratur quia post imaginem Dei, quae in cordis ratione monstratur, et confessionem fidei, quae ore profertur, consurgunt serpentes, et artes maleficae ad bella nos provocant. Sed nos custodia circumdantes cor nostrum, obturemus aures nostras, ne audiamus voces incantantium, et sirenarum carmina negliga
Abbreviated transcription (Latin):
mereatur accipere : id ẽ in cor¬
rupcionis & in mortalitatis
glam thesauros sapienciae
& scienciae reconditos : Cohere¬
des uero xp̃i cũtrans formaue¬
rit corpus humilitatis nr̃e.
conformȩ corpori claritatis
suae : sed &cũ illud ad ipisci
meruerit qđ dix ipse saluator
Pater uolo ut ubi egosũ & isti snt
mecũ: Est praserea &illa digni¬
tas coheredũ xp̃i quod pater
quidem omne iudiciũ dedit
filio sed & filius dicit ad cohere¬
des suos. Sedebitis & uos super
tribus isrł: & hoc modo cohere¬
des suos xp̃s non solũ in partem¬

Expanded text:
meretur accipere, id est, incormeretur accipere, id est, incorruptiongloriam, thesauros sapientiae et scientiae reconditos; cohaeres vero Christi, cum transformabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori claritatis suae, sed et cum illud adipisci meruerit, quod dixit ipse Salvator: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Est praeterea et illa dignitas cohaeredum Christi, quod Pater quidem omne judicium dedit Filio. Sed et Filius dicit ad cohaeredes suos: Sedebitis et vos super tribus Israel . Et hoc modo cohaeredes suos Christus non solu
Abbreviated transcription (Latin):
sed abba hebraeum. pater grecũẽ
& latinũ : Vt ergo utrũq
popłm in eũ crediturũ abu¬
troq eũ inuocandũ eẽ docer&.
utrãq linguã apłs posuit:
ut abba illi qui de isra helitico
popto nos patrẽ clamaremus
qui degentibus adfidem xpĩ
uenimus : IpSESP̃S TESTIMONĨ
Ipse ergo sp̃s adopcio Ifilird̃ĩ
nis ꝑquẽ infiliũ quis adoptatur
reddit testimoniũ: & confirmat
spm̃ nrm̃ quia sumus filiidĩ:
Postea quã abspũ seruitutis
in adopcionis spm̃ uenerimus
cũ iam nihil timoris nihil ꝓpt᷑
amorem patris cuncta ꝑficimur:
Siautem filii : & heREDeS he¬
REDES QUIDEM DI COHEREDES
Dost hȩc iam ex consequentibus
spͥlogis mum nectit apłs& dicit:
ergo filii sumus: Quod si filii sumꝰ:
sine dubio & heredes Mercedẽ
namque seruus expectat: here¬
ditatẽ filius sperat: & rursus.
aliud addidit conclusionis
augmentũ heredes quidem
ait dĩ coheredes autẽ xpi
heres quiefficitur dĩ quaedi st̃

Expanded text:
sed Abba Hebraeum, pater Graecum est sed Abba Hebraeum, pater Graecum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, ab utroque eum invocandum esse doceret, utramque linguam Apostolus posuit, ut Abba illi, qui de Israelitico populo, nos pater clamaremus, qui de gentibus ad fidem Christi venimus. Ipse spiritus testimonium Ipse ergo spiritus adoptionis, per quem in filium quis adoptatur, reddit testimonium et confirmat spiritum nostrum, quia sumus filii Dei. Posteaquam a spiritu servitutis in adoptionis spiritum venerimus, cum jam nihil timoris inest, nihiamorem Patris cuncta perficimus. Si autem filii et haeredes, haeredes quidem Dei, ost haec jam ex consequentibus syllogismum nectit Apostolus et ergo filii sumus. Quod si filii sumus, sine dubio et haeredes, mercedem namque servus exspectat, haereditatem filius sperat. Et rursus alius addidit conclusionis augmentum: Haeredes quidem, ait, Dei, cohaeredes autem Christi. Haeres quis efficitur Dei, cum quae Dei sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Timere enĩ seruorũ ẽ. diligere
filiorũ : sicut scriptũ ẽ :
Seruus dnm̃ suũ timebit :¬
& filius dilig& patrẽ suum:
Illi ergo qui oꝑari caritatis
uoluntate nolebant : timoris
necessitate cogebantur : Nos uero
omĩa uoluntariae operemur
ut filios nosesse probemus:
quitimore poene non amore
iusticiae opus legis facit ꝓfecto¬
inuitus facit: ac ꝑ hoc legis qua
uelit non esse non ẽ amicus
sed pocius inimicus : nec munda¬
tur opere : qui inmundus est
uoluntate: SEDACCEPISTIS
Sfm ad opcionis flioRU
IN QVO LAMAMVS AbBAPATER:
Quiuocat patrem: filiũ seesse
ꝓfitetur: deb&ergo patri
in moribus filius inueniri:
usurpato. maiori poene sub¬
iaceat: Itauos romani inad¬
opcionẽ filiorũ uocati estis
non sicut iudaei qui subditi
legis imperio inseruitute
tenebantur : Quod uero ad¬
didit abba pater patriae
linguae uocabulũ idipsum
iterauerit: uelut si dixiss&.
pater pater : idemnam que
abba qđ & pater significat:

Expanded text:
Timere enim servorum est, diligere Timere enim servorum est, diligere filiorum. Sicut scriptum est: Servus dominum suum timebit, et filius diliget patrem suum. Illi ergo qui operari charitatis voluntate nolebant, timoris necessitate cogantur, nos vero omnia voluntarie operemur, ut filios nos esse probemur. Qui timore poenae, non amore justitiae opus legis facit, peis facit, per hoc legis, quam velit non esse, non est amicus, sed potius inimicus; nec mundatur opere, qui immundus est voluntate. Sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum in quo clamamus Abba pater. Qui vocat patrem, filium se esse profitetur, debet ergo patri in moribus filius similis inusurpato majori poenae subjaceat, item vos Romani in adoptionem filiorum vocati estis, non sicut Judaei, qui subditi legis imperio, in servitute tenebantur. Quod vero addidit: Abba pater, patriae linguae vocabulum, idipsum iteravit, velut si dixisset: pater pater, idem namque Abba quod et pater significat,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s Pax fructus ẽ sp̃s: Dissensio
& discordia carnis ẽ : Sed cer¬
tũ ẽ dis cordiam mortificare
ꝑ pacem : sic & ꝑpacienciam sp̃s¬
inpaciencia carnis extinguit᷑:
& bonitas maliciam ꝑ imit¬
continencia intẽperanciã.
& castitas inpudiciam necat:
talique ordine qui ꝑ spm̃ actus
carnis mortifica uerit uiu&:
QUICŨQUE EÑ SẼUDI AGUITUR
Acsi dicer&: quicũque meren
qui spũdĩ aguntur. id est
gubnantur uł mouentur :
Sicut enĩ multi filii dĩ ut
scriptura dicit Ego dixi dii
estis & filii excelsi om̃s unus
tamen est natura filius & uni¬
genitus depatre ꝑquẽ om̃s
filii appellantur : Ita & sp̃s
multi quidem sunt. sed unus ẽ
quiuere ex ipso dõ procedit.
& c&eris om̃ibus uocabulis ac
scĩficacionis suae gram̃ donat:
NOn EÑ ACCEPISTIS SPM SER¬
VITUTIS ITERU INTIMORE
Iudaei acceper̃ spm̃ qui illos
ad seruitutẽ coger& ꝑtimorẽ :

Expanded text:
spiritus, pax fructus est spiritus. Dissensio spiritus, pax fructus est spiritus. Dissensio et discordia carnis est. Sed certum est discordiam mortificari per pacem. Sic et in patientia spiritus patientia carnis exstinguitur, et bonitas malitiam perimit,continentia intemperantiam, et castitas impudicitiam necat, talique ordine qui per spiritum actus carnis vivificaverit vivet. Quicunque enim spiritu Dei aguntur, Ac si diceret, quicunque merentqui spiritu Dei aguntur, id est gubernantur vel moventur. Sicut enim multi filii Dei, ut Scriptura dicit: Ego dixi, Dii estis, et filii excelsi omnes , unus tamen est natura filius et unigenitus de patre, per quem omnes filii appellantur. Ita et spiritus multi quidem sunt, sed unus est, qui vere ex ipso Deo procedit, et caeteris omnibus vocabulis ac sanctificationis suae gratiam donat. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Judaei acceperunt spiritum, qui nullos ad servitutem cogeret per timorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tendat eis legem non esse necessi¬
riam quae carnalibus da taest:
SIEDM SEDM CARNEMUIXE¬
RITIS MORIEMINI.
nisi carius desideria implere:
Nã & alibi dicit. & carnis curã
nefeceritis in concupiscenciis:
Non utique negans cura carnis
habendam innecessariis. sed in
concupiscenciis : itaergo & hic:
si enum inquit scđm carnẽ uixe¬
ritis moriemini : Significat
autẽ mortẽ poene a &ernae :
hoc enĩ dicit: ostendere uolens
maximam partẽ passionum
desideria humani corporis
esse: SiaVtEM SPU Facta CaR¬
NIS MORTIFICAUERITIS VUETIS:
tificat actus carnis : uiu& ꝓpt̃
in habitantẽ inse spm uitae:
Mortificat autẽ quifacta carnis:
hoc modo: fructus ẽ. sp̃s caritas:
odium: carnis ẽ actus : Odium
ergo ꝑ caritatẽ mortificatur
& extinguitur: Gaudiũ similit̃:
fructus ẽ sp̃s: Tristicia uero
huius scłi quae mortẽ oꝑatur:
carnis ẽ actus : Haec ergo extin¬
guitur : si sit in nobis gaudium

Expanded text:
tendat eis legem non esse necessatendat eis legem non esse necessariam, quae carnalibus data est. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini. nisi carnis desideria implere? Nam et alibi dicit: Et carnis curam ne feceritis in concupiscentiis. Non utique negans curam carnis habendam in necessariis, sed in concupiscentiis. Ita ergo et hic: Si enim, inquit, secundum carnem vixeritis, moriemini. Significat autem mortem poenae aeternae. Hoc enim dicit, ostendere volens, maxima in partem passionum desideria humani corporis esse. Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. tificat actus carnis, vivet propter inhabitantem in se spiritum vitae. Mortificat autem quis actus carnis hoc modo, fructus est spiritus charitas, odium carnis est actus, odium ergo per charitatem mortificatur et exstinguitur. Gaudium similiter fructus est spiritus, tristitia vero hujus saeculi, quae mortem operatur, carnis est actus. Haec ergo exstinguitur si sit in nobis gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
& eis quaede palmarũ sunt
folus contexta: Cũ in de fecti¬
uam ae t̃nae retribucionis
memoriam puro corde re¬
tinent : & bene turba quã¬
uis reliquias dominici pran¬
dii non prander&. Mandu¬
casse tamen & saturata eẽ
narratur : quia sunt nꝗn¬
nulli qui&si om̃ia sua relin¬
quere nequeunt. tamen
esurientes & sicientes iusti¬
ciam: saturantur : Cũ audi¬
endo mandata legis di aduitam
perueniunt aeternam : c̃Rant
aVtEM QUIMaNITVCAVẼRUNT¬
I QUASI QUATTUOR MLIA &
dion sit eos.
Bene quattuor milia ut ip¬
so &iam numero docerent
euangelicisse pastos esse cr¬
SUMVS NON CARITI UT SE¬
CUIDU CARNE UIUAMUS
Debitores sumus eorũ sine
dubio: quae abspũ consecuti
sumus: Carni autẽ in quid:
non sumus debitores : Neque
enĩ ꝓpterea nos fecit ds̃ ad
imaginem suam ut carnis
seruicio essemus obnoxii:
sed pocius ut creatori suo
anima deseruiens ipsa
seruicio acministerio car¬
nis uter&ur: hoc totũ agit utos¬

Expanded text:
et eis quae de palmarum sunt et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum inde festivam aeternae retributionis memoriam puro corde retinent; et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur, quia sunt nonnulli, qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, tamen esurientes et sitientes justitiam, saturantur, cum audiendo mandata legis Dei ad vitam perveniunt aeternam. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent evangelicis se pastos esse cisumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Debitores sumus eorum, sine dubio, quae a spiritu consecuti sumus, carni autem, inquit, non sumus debitores. Neque enim propterea nos fecit Deus ad imaginem suam, ut carnis servitio essemus obnoxii, sed potius ut creatori suo anima deserviens, ipsa servitio ac ministerio carnis uteretur. Hoc totum agit, ut os
Abbreviated transcription (Latin):
QVOD EUPE RAUERAT DEERAG¬
mentis Septẽ Sportas.
Quod turbis saturatis suꝑerat
apłi sustollunt & septẽ sportas
implent : quia sunt alciora
ꝑfeccionis p̃cepta uł pocius
exortamenta & consilia : quae
generalis fidelium multitu¬
do nequit seruando & implen¬
do adtingere q̃uorũ ex secu¬
cio illos ꝓprine respicit. qui
ralem poptidĩ conuersacionẽ
mentis atqlie operis sublimi¬
tate transcendunt: qualibus
dicitur : Siuis ꝑfectus esse.
uade uende omĩa quae habes¬
& c&er̃ : Vnde bene sportae
quibus dominicorũ sunt con¬
dita fragmenta crborum.:
ꝓpt̃ septi formem sp̃s gram̃
septẽ fuisse memorantur:
Nã quia sportae iuncco & pal¬
marũ folus solent contexi.
merito inscõrũ significacione
ponuntur : luncus quippe suꝑ
aquas nasci consueuit. palma
uero uictricem ornat manum:
& iunce is uasis recte conparas¬
tur electi cũra dicem cordis
neforte abamore a dernita¬
tis arescant. in ipso uitae fon¬
te collocant. Assimilantur

Expanded text:
quod supererat de fragquod supererat de fragmentis septem sportas. Quod turbis saturatis supererat apostoli sustollunt et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere, quorum exsecutio illos proprie respicit, qui ralem populi Dei conversationem mentis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, etc. . Unde bene sportae, quibus dominicorum sunt condita fragmenta ciborum, propter septiformem spiritus gratiam septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit. Palma vero victricem ornat manum, et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimulantur
Abbreviated transcription (Latin):
uł animã caelesti suꝑnagrã
Largiente reficimus : Et habe¬
BANIS PISCICULOS FAUCOS & IP¬
SOSBENEDIXIT & IUSSIT AP¬
PONI
Simpanibus septẽ scriptura
noui testam̃ti designatur:
las inuenimꝰ: quid inpiscicu¬
lis quos benedicens pariter
dns turbae iussit apponi : Nisi
scõs accipimus illius tẽporis
quo eadem ẽ condita scriptura:
uł quorũ ipsa scriptura fidem.
uitam & passiones contin&. qui
de turbolentis huius sedi
fluctib: erepti. ac diuina be¬
nediccione consecrati. refeccio¬
nem nobis internã nein huius
mundi transeuntis excursu deficiamus
exemplo suae uł uitae prebue¬
re uł mortis: ET MΑΝ DVCAUẼ¬
RVINT & SATURATISUNT
Manducant de panibus dnĩ
ac piscib & saturantur : Qui au¬
dientes uerba di & exempla
intuentes ad ꝓfectũ uitae
correccioris ꝑ haec excitari
atq ad surgere festinant.:
Quibus apte congruit illud
psal mistae: edent pauperes
& aturabuntur. & laudabunt
dnm : & c&er: ET SVUSTULERUNT

Expanded text:
vel animam coelesti superna gratia vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designatur, las invenimus, quid in pisciculis quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabuntDeum, etc. . Et sustulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
talis dona scienciae tribuens
apłis ꝑ eorũ ministerium uo¬
luit ecclae suae ꝑ orbem uitae
cybaria distribui. Quod autẽ
fregit panes quos discipłis daro
aperciorem designat sacram̃¬
torũ: quibus ad ꝑpetuam salu¬
tẽ nutriendus erat mundus.
Cũ enĩ ait ipse dñs. & ne mo
nouit filium nisi pater. neque
patrem quis nouit nisi filius.
& cui uoluerit filius reuelare
Quid nisi panem uitae nobis
ꝑse aperiendũ demonstrauit
adcuius interiora cernenda
ꝑ nos ipsos penꝑtrare nequi¬
uimus Tui contra ꝓph&a
misera bilem quorundam
famem deplorans: aiebat:
Par uuli pecier᷑ panem: nec
erat qui franger& eis : Quod
ẽ aliis uerbis dicere: Indoct
quesier pabulo uerbi dĩ quo adur¬
tutẽ bonȩ oꝑacionis conualesce¬
rent refici: nec erat magist er
panibus dñs gras agit : ut &ipse
quantũ desalute generis huma¬
ni congaudeat ostendat: &̾ nos
ad agendas semꝑ dõ gras in for¬
m&. cũ uel terreno pane carnẽ

Expanded text:
talis dona scientiae tribuens talis dona scientiae tribuens apostolis, per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus, Et nemo novit Filium, nisi Pater: neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, et cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat, ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi septẽ panibus reficien¬
daẽ supra terrã discũbere
p̃cipitur : Quia ꝑscripturã
legis carnis desideria calca¬
re &conprimere iubemur:
Omis enĩ caro foenũ: &omĩs
gła eius tamquã flos faeni.:⁊
Iin nouo autẽ testamento
ipsam quo que terrã ac faculta¬
tes tẽporales derelin quere
praecipimur: uł certe quiamons
in quo turba dominicis panib:
reficiebatur altitudinem
ut supra diximus redẽptoris
nrĩ significat: Ibi suꝑ foenũ :
hic suꝑ t̾ram reficitur: Ibi
enĩ celsitudo xp̃i ꝓpt̃ carna¬
les homines & hierłm terre¬
nã carnali spe & desiderio
tegitur . hic autẽ remota omĩ
cupiditate carnali. conuiuȩ
noui testam̃ti spei ꝑmanentis
firmamentũ tã quã ipsius
montis soliditas nullo foeno
inter posito continebat.
ETaccIpiENS SEPTEMPaNES.
GRAS AGENS EREGIT &DabAT
DISCIPTIS SUIS UTAPPONE¬
RENT: & ADPOSUER̃ TURBAE:
Oñs accipiens panes dabat
discipłis ut ipsi acceptos
turbae apponerent: Quia spĩ¬

Expanded text:
ubi septem panibus reficienubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per scripturam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Hierusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens, fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt turbae. Dominus accipiens panes dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent: quia spiri
Abbreviated transcription (Latin):
uires reparent. quas inflagicus
ami serunt : Itẽ iudaei quicũq
in xpocrediderunt de prope
adillũ uenerunt quia legis
& ꝓph&arũ erant litteris edoc¬
tideillo: Credentes uero ex
gentibus. delonge utiqu̾e ue¬
ner̃ ad xpm̃ q̃uia nullis pagi¬
narũ scãrũ monimentis de
eius erant fide praemoniti.:
ETRES PONDERUNT EI DISCIpłI
SUIANDE ISTOS POCERIT
quis hic SaturaRe patubus
MSOLITUDINE RINTERRO¬
GAUIT COS QUOTPANES hA¬
bETIS qUDIXER̃. Septemn:
Dene septẽ panes inminis¬
terio noui testam̃ti ponun¬
cunctis & credenda reuelatur.
& credita datur: Neq: ordeacu
fuisse ꝓduntur. sicut illi quinq
dequibus quin que sunt homi¬
nũ milia saturata : Neiterũ
sicut inlege uitale animae
alimentũ corporalibus sacra¬
mentis obtegeretur: Ordei
& enĩ medulla tenacissima
palea tegitur: Et PRECEpit
TURBAE DISCŨBERE SUPER
TERRaM.
Supra inrefeccione quinq:
panũ turba supra faenũ
uiride discumbebat . Nunc

Expanded text:
vires reparent, quas in flagitiis vires reparent, quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monimentis de ejus erant fide praemoniti. Et responderunt ei discipuli sui: Unde istos poterit quis hic saturare panibus in solitudine? Et interrogavit betis? Qui dixerunt: Septem. Bene septem panes in ministerio novi testamenti ponuncunctis, et credenda revelatur et credentibus datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus quinque sunt hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur, hordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectione quinque panum turba supra fenum viride discumbebat, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ENI EXEIS DELONGE UENERUNIT
Est autẽ quinihil fraudis
& nihil carnalis corrupcionis
expertus ad omnipotentis
dĩ seruicium festinauit. Iste
de longinquo nonuenit. quia
ꝑ in corrupcionem & in nocenci¬
am ꝓximus fuit : Alius nulla
inpudicicia. Nullis flagicis
in qui natus. sold̃ autẽ coniugi¬
ũ expertus administerium
spĩtale conuersus est : Ne que
iste uenit elonginquo: quia
usus coniunccione concessa
ꝑ illicita non errauit: Alii
uero postcarnis flagicia.
alii post falsa testimonia. alii
post facta furta. alii post il¬
latas uiolencias. alii post
ꝑpetrata homicidia ad pae¬
nitenciam redeunt. at quȩ
ad om̃ĩ potentis dĩ seruicium
conuertuntur. hi uidelic&
ad dnm̃ de longin quo ueni¬
unt: quanto & enĩ quis que
plus in prauo opere errauit.
Tanto ab om̃i potente dnõ
longius recessit : Dentur
igitur alimenta eis &ian
qui de longinquo ueniunt: quia
conuersis peccatorib: doctrinae
scaẽ crbi prebendisunt. ut in dm̃

Expanded text:
enim ex eis de longe venerunt. enim ex eis de longe venerunt. Est autem qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus, ad omnipotentis Dei servitium festinavit, iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spirituale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa, per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illatas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur igitur alimenta eis, etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus, doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
pane caeli reficit. atq ad appe¬
titum suꝑnae suauitatis dato
pignore crbi spĩtalis accendit:
MISEREOR SUPER TURbAM.
QUIA ECCẼ IAMTRIDUO SVSTINENT
Me NECHAbENT Qđ MANDUCENT
Turba ergo triduo dnm̃ ꝓpt̃
sanacionem infirmorũ suorũ
sustin&: cũ electi quique fide
scaẽ trinitatis lucidi dnõ ꝓsuis
suorũq peccatis. animae ui¬
delic& languoribus ꝑ seueran¬
ti instancia supplicant: Item
turba triduo dnm̃ sustin&.
quando multitudo fideliũ
peccata quae ꝑ petrauit ꝑ poe¬
nitenciam declinans ad dnm̃
se inopere. in locucione.
atq: in cogitacione conuertit.⁊
ETSIDIMISERO EOS IEIUNOS
indoom svacn deficient
INUIa:
Dimittere ieuinos indomũ
suam dñs non uult nedefici¬
ant inuia: quia uidelic& con¬
uersi peccatores in praesentis
uitae uia deficiunt : si in sua
consciencia sine doctrinae
scãẽ pabulo dimittantur : Ne
ergo lassentur huius peregri¬
nacionis itinere pascendi sunt
sacra ammonicione: Quidã

Expanded text:
pane coeli reficit, atque ad appepane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritualis accendit. Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Turba ergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fideque sanctae trinitatis lucidi, Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium peccata, quae perpetravit, per poenitentiam declinans, ad Dominum se in opere, in locutione, atque in cogitatione convertit. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
nũ saturauit diuinae opus ẽẽ
uirtutis. mrsticae autẽ hoc
miraculo de signatur : quodiuã
secłi praesentis aliter in colu¬
mes transire nequimus nisinos
grã redẽptoris nr̃i alimento
sui uerbi reficiat. hoc uero tr¬
picae inter hanc refeccionem
&illam quinque panũ acduo¬
rũ piscium distat quodibi litte¬
ra u&eris instrumenti spĩtali
grã plena eẽ signata ẽ: hic autẽ
noui ueritas. acgrã testam̃ti
fidelib ministranda monstra¬
taẽ: Sane utraque refeccio
inmonte caelebrataẽ utali¬
orũ euange listarũ narracio
declarat quia utriusq scrip¬
tura testam̃ti recte intel¬
lecta. altitudinẽ nobis cae¬
lestium & praeceptorum
mandat & praemiorũ. Vtra¬
que altitudinem xpĩ qui ẽ
mons domus dnĩ in uertice
moncium. consona uoce p̃dicat:
qui enĩ aedificatam suꝑ se ciui¬
tatẽ siue domũ dnĩ id ẽ aecłam
in alto bonorũ extollit operũ.
& cunctis manifestam gentibus
exhib& ipse hanc eti abinfimis
delectacionibus abstractam

Expanded text:
um saturavit, divinae opus esse virtutis. Mystice autem hoc miraculo designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera Veteris Testamenti spirituali gratia plena esse signata est, hic autem Novi veritas ac gratia Testamenti, fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti recte intellecta, altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum, utraque altitudinem Christi, qui est mons domus domini in vertice montium consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem, sive domum domini, id est, ecclesiam in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥbat: Dictũ ẽ enĩ ad morsen ad nõ.
ut facer& aeneum serpentẽ & exal¬
tar& in ligno inheremo & admo¬
ner& popłm isrł : ut siquis morsus
intuebantur sanabantur : quid
sunt serpentes mordentes. nisi¬
peccata demortalitate carnis:
quis ẽ serpens ex altatus nisi mors
dnĩ incruce: adtenditur serpens¬
mors. ut nichil ualeat mors: quid ẽ¬
serpentẽ nonperibant morsib
serpencium : sic qui intuentur fide
mortẽ xp̃i sanantur amorsibus

Expanded text:
at. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. mors, ut nihil valeat mors. Sed cuserpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus