comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ioseph us autumat artarxerses uo¬
cat᷑. Post quẽ magi qui illũ interfecert᷑
anno uno. Post quos darius usq ad
consũmationẽ ac dedicationẽ cẽpli
ac resurrectione sua. soluite tẽplũ hoc:
& intrib dieb excitabo illud. respon¬
dert̃ ipsi: quad raginta &e sex annis edi¬
ficatũ est templũ hoc. & cutrib dieb
excitabis illud. cũ ñ amplius quã qͥnq
&e quadraginta anni reꝑiant᷑. a primo
cyri usq ad sextũ darii regis annum.
Sed si hystoriã iosephi legamꝰ. inqua¬
post consũmationẽ ac dedicationem
tẽpli tres adhuc annos addit: inquib
ꝑiboliis id ÷ circũ posita tẽplo muni¬
tionũ constructio & quȩdã alia quȩ
remanserant ꝑfecta sint: uidebimꝰ
quia recte inȩdificatione templi qua¬
draginta & sex annorĩ potuertt sI¬
ma computari inquib eminentiora
ei edificia fuere cuncta cõpleta. Uerũ nos
hoc euangłii capitulo ad moniti debemus

Expanded text:
ut Josephus autumat, Artaxerxes vout Josephus autumat, Artaxerxes vocatur: post quem Magi qui illum interfecerunt, anno uno post quos Darius usque ad consummationem ac aedificationem templi, ac resurrectione sua: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; responderunt ipsi: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et in tribus diebus excitabis illud? cum non amplius quam quinque et quadraginta anni reperiantur a primo Cyri regis usque ad sextum Darii regis annum. Sed si historiam Josephi legampost consummationem ac dedicationem templi, tres adhuc annos addit, in quibus peribolos, id est, circumposita templo munitionum constructio, et quaedam alia quae remanserant perfecta sint; videbimus quia recte in aedificatione templi quadraginta et sex annorum potuerit summa computari, in quibus eminentiora us aedificia fuere cuncta completa. Verum nos hoc Evangelii capitulo admoniti, debemus
Abbreviated transcription (Latin):
dedicata: qͥa mens electorũ grã scĩ¬
sp̃s illustrat᷑. ut ad ꝑfectionẽ bonȩ opa¬
tionis ꝑueniat cũ fide sc̃ȩ̃ & indiuiduȩ
trinitatis: sicq lȩtabunda dedicatio¬
nẽ beatȩ retributionis expectat. Et qm̃
hȩc ipsa retributio futurę nr̃ȩ solenni¬
tatis intẽpore uniuersalis resurrectio¬
nis. & inuisione eiusde̾ inqm nunc
credimꝰ trinitatis ꝑficit᷑: recte domus
dñĩ ñ solũ duodetimo mense. sed &ter¬
cia euis die completa esse commemo¬
rat᷑. Quia enĩ dñs tercia die resurrexit
a mortuis: recte nr̃a quoq resurreo¬
tio triduano potest numero designa¬
ri. De qua dicit ꝓpħa qͥa ipse cȩpit ae
est autẽ ȩdificatio tẽpli primo anno ep¬
ri regis & sexto darii anno consũmata:
qͥ st̃ anni iuxta fidẽ chronicorũ quadra¬
ginta & quinq Siquidẽ cyrus regna¬
uit annis triginta. post quẽ cambises
filiꝰ eiꝰ annis octo : qui in hoc uolumine

Expanded text:
dedicata; quia mens electorum gratidedicata; quia mens electorum gratilustratur, ut ad perfectionem bonae operationis perveniat cum fide sanctae et individuae Trinitatis, sicque laetabunda dedicationem beatae retributionis exspectat. Et quoniam haec ipsa retributio futurae nostrae solemnitatis in tempore universalis resurrectionis, et in visione ejusdem in quam nunc credimus Trinitatis perficitur, recte domus Domini non solum duodecimo mense, sed et tertia ejus die completa esse memoratur; quia enim Dominus tertia die resurrexit a mortuis, recte nostra resurrectio triduano potest numero designari, de qua dicit propheta: Quia ipse caedit, et est autem aedificatio templi primo anno Cyri regis, et sexto Darii anno consummata, qui sunt anni juxta fidem chronicorum, quadraginta et quinque. Siquidem Cyrus regnavit annos triginta, post quem Cambises filius ejus annos octo, qui in hoc volumine,
Abbreviated transcription (Latin):
septimo mense inȩdificatione altaris cȩpta est:
duodecimo est mense ꝑfecta. Coepta .ẽ. enim¬
in initio septimi mensis. qͥa om̃e qđ facimus
comitante adꝑfectionẽ tendimꝰ. Completa est
autẽ duodecimo mense. obsignificantiã per¬
fectionis quȩ hoc numero continet᷑: maxime
ꝓpter summã apłoꝵs. in quorũ fide ac doctri¬
na eccła ꝑficit᷑. Item duodenarius numerus idõ
ꝑfectionẽ rectȩ fidei & oꝑationis designat: quia
siue tria ꝑquattuor. siue quattuor ꝑtria mul¬
tiplices. duodecim consũmabis. Tria autem
ad fidẽ merito ꝓpt̃ confessionẽ scẽ trinitatis re¬
ferunt᷑: quattuor ad opus bonũ ꝓpt̃ totide̾ uir¬
tutes excellentiores. prudentiã. fortitudi¬
nẽ tẽꝑantiã & iusticiam: Quarum liber sapi¬
entiȩ in laudib ipsius sapientiȩ ita meminit
inuita hominis. Recte gͦ domꝰ dnĩ septimo
mense in choata. & duo decimo est ꝑfecta ac

Expanded text:
septimo mense in aedificio altaris coepta est, septimo mense in aedificio altaris coepta est, duodecimo est mense perfecta. Coepta est enim initio septimi mensis; quia omne quod facimus comitante ad perfectionem tendimus. Completa est autem duodecimo mense, ob significantiam perfectionis, quae hoc numero continetur, maxime propter summam apostolorum, in quorum fide ac doctrina Ecclesia perficitur. Item duodenarius numerus ideo perfectionem rectae fidei et operationis designat, quia sive tria per quatuor, seu quatuor per tria multiplices, duodecim consummabis. Tria autem ad fidem merito propter confessionem sanctae Trinitatis referuntur; quatuor ad opus bonum, propter totidem virtutes excellentiores, prudentiam, fortitudinem, temperantiam, et justitiam; quarum liber Sapientiae, in laudibus ipsius sapientiae ita meminit, st in vita hominis . Recte ergo domus Domini septimo mense inchoata, et duodecimo est perfecta ac
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ iubente ñ solũ eyro & dario sed & artarxer¬
se domũ dĩ. ẽẽ. constructã. cũ continuo subiun¬
gat᷑ eã regnante ad huc dario fuisse completã
ac dedicatã. Nisi forte credendũ est: etiã arcar¬
xersen misso ieruisolimã plurimo auri & ar¬
genti pondere iussisse. ut siquid minus in edi¬
ficio uł inornati cẽpli siue uasorũ eiꝰ esset com¬
pletũ: ex ipsa qm miserat aut donauerat pecu¬
nia ꝑficeret᷑. Nam & et ra illuc ꝓpante scriptũ
est: qđ idẽ rex cũ principib & consiliarus suis
plurimũ auri & argenti & uasorũ preciosorum
miserit ad tẽplũ. Ubi int̾ alia positũ est inepła
tũi quantũcunq necesse est ut expendas: dabis
de chesauro & de fisco regis. Mensis autẽ adar
cuiꝰ die tercia domꝰ dñt completa est: ipse ÷
qͥapud nos marcus uocat᷑. quẽ scriptura duiode¬
cimũ annum uxta cursũ lutͥiȩ solet appel¬
lare. Nec uacat amysterio qđ domꝰ dñi quȩ

Expanded text:
n solum Cyro et Dario, sed et Artaxerxe, domum Dei esse constructam; cum continuo subjungitur, eam regnante adhuc Dario fuisse completam ac dedicatam. Nisi forte credendum est etiam Artaxerxen, misso Hierosolymam plurimo auri et argenti pondere, jussisse, ut si quid minus in aedificatione, vel in ornatu templi, sive vasorum ejus esset completum, ex ipsa quam miserat et donaverat pecunia perficeretur. Nam et Ezra illuc properante scriptum est, quod idem rex cum principibus et consiliariis suis plurimum auri et argenti, et vasorum pretiosorum, miserit ad templum. Ubi inter alia positum est in exemtui, quantumcunque necesse est ut expendas, dabis de thesauro et de fisco regis . Mensis autem Adar, cujus die tertia domus Domini completa est, ipse est qui apud nos Martius vocatur, quem Scriptura duodecimum annum juxta cursum lunae solet appellare. Nec vacat a mysterio, quod domus Domini, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Sierłm. Ego dariꝰ statui decretũ qđ stu¬
tẽporali regno preditus. ꝓpace domꝰ dei
publica lege om̃ia quȩ potest facit: contra¬
dicentes inquantũ potest confringit. &
dñ qui ȩternã atq om̃ipotentẽ habet
uirtute᷑ hoc idẽ ueracit̃ ꝑficere rogat:
piaq deuotione desiderat. ut & nomen
impugnare presũpserit: ipse in eternũ
regno &e uita priuet᷑. Quod eodẽ ordine
nẽ quoq in sca eccła gerit᷑. cũ terrenȩ po¬
testates ad fidẽ conuersȩ ꝓstatii eiusdẽ
eccłe publica edicta ꝓponunt.: & hanc
nõ adiuuante atq mnimicos oñs sub
pedib ei ponente placidã semꝑ habere
quietem cupunt ac pacem.

Expanded text:
tatui decretum, ettemporaliter regno praeditus, pro pace domus Dei, publica lege omnia quae potest facit, contradicentes in quantum potest confringit: et Deum, quia aeternam atque omnipotentem habet virtutem, hoc idem veraciter perficere rogat, piaque devotione desiderat, ut et nomen in aeternum regno et vita priventur. Quod eodem ordine nunc quoque in sancta Ecclesia geritur, cum terrenae potestates ad fidem conversae, pro statu ejusdem Ecclesiae publica edicta proponunt, et hanc Domino adjuvante, atque inimicos omnes sub pedibus ejus ponent, placidam semper habere quiet
Abbreviated transcription (Latin):
list uł ebetes qͥ doctrinã non accipiant:
respondeant ꝓ illis qͥ eos offer̃ iuxta
morẽ baptizandi. & sic manꝰ imposi¬
tione & crismate cõmuniti: eucha.¬
ristię mysteriis admittant᷑. Illi autẽ
hereticos ñ baptizati ft̃ & ueniunt
ad nos: baptirari debere ꝓnunçiamꝰ
ñ rebaptizari. Neq enĩ credendũ ÷
eos fuisse baptitatos. qͥ non innonu¬
ne patris. & filii. & sp̃s scĩ iuxta re¬
gulã ad nõ positã tinctist᷑ ut sunt.
padiloniste ꝓdiani. borburite. si fori. qͥ nunc
uocant᷑ bonusi ani. fotiniani. montani. & ma
re istor originis siuie ordinis peste
Que duo pͥncipia sibi ignota introducunt.
ut cherdon & marchion. uł contraria
ut manicheus. iteltria barbara ut setianꝰ.
hominẽ fuisse absq dõ. ut cherintꝰ ebion.
ad nos uenerint: non reqͥrendũ eis. utrũ
baptizati sint annon. Sed hoc tantũ sicre¬
dant eccłe fidẽ & baptizent᷑ ecclesiastico

Expanded text:
non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi; et sic manus impositione et chrismate communiti, eucharistiae mysteriis admittantur. Illos autehaereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, non rebaptizari. Neque enim credendum est eos fuisse baptizatos, qui non in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti juxta regulam a Domino positam tincti sunt: ut sunt Pauliani, Procliani, Borboritae, Siphori, qui nunc vocantur Bonosiani; Photiniani, Montanitae, qurae istorum originis sive ordinis pestes, quae duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdon et Marcion; vel contraria, ut Manichaeus; vel tria et barbara, ut Setianus hominem 31 fuisse absque Deo, ut Cerinthus, Ebion, ad nos venerint, non requirendum ab iis utrum baptizati sint an non, sed hoc tantum, si credant Ecclesiae fidem, et baptizentur ecclesiastico
Abbreviated transcription (Latin):
tione qͥdẽ dixit. nolo. Qui enĩ habers in¬
tellectũ boni & mali. relinquit bonũ &
seq̃r malũ: uidet᷑ deo ꝑsuadenti respon¬
correxit: & hoc fuit in aduentu sal¬
uatoris. Deinde accedens ad alterũ: dixit
similit᷑ At ille respondens ait. Eodñe. &¬

Expanded text:
tione quidem dixit, nolo. Qui enim habens ntione quidem dixit, nolo. Qui enim habens notitiam boni et mali, relinquit bonum et sequitur malum, videtur Deo persuadenti responcorrexit, et hoc fuit in adventu Salvatoris. Deinde accedens ad alterum, dixit similiter. At ille respondit se
Abbreviated transcription (Latin):
tis sacerdotib cauta responsione. statĩ
infert parabolã : qua & illos impietatis
arguat & ad gentes regnũ dei tͣnsferen¬
dũ doceat. uel simplicit᷑ hȩc parabo. la
ñ degentib & iudeis. ẽ. s de peccatorib
& iustis. ut postea dñs disserit. Amen
dico uobis: qͥa publicani & meretrices¬
est qͥs fuit hõ iste. homo iste ds̃.ẽ. qͥ om̃s
qͥs creauit pat᷑no affectu diligit. qui
cũ sit natura dñs. tñ mauult diligi ut
pat᷑ quã timeri ut dñs. Unde in prin¬
cipio mandatoꝵ legis ñ dixit time
dñm dm̃ tuũ : s dixit diliges dñm dm̃
ce ex oĩ m̃te tua lste talis pat᷑ duos ha¬
buit filios gentilẽ & iudeũ. Q accedens
ad pͥmũ id ÷ ad gentilẽ : dixit. Fili
alicui. Sed uidendũ qͣmodo dñs hanc
naturalẽ legẽ locutꝰ ÷ filiis. Non enĩ
in facie ut hõ. s in corde locutꝰ ÷ ut ds̃:
ñ in aurib uerbũ sonans. setd in cordib
intellectũ suggerens. Sequitur.
lle autẽ respondens ait. Nolo in cogita¬

Expanded text:
tis sacerdotibus cauta responsione, statim infert parabolam qua et illos impietatis arguat, et ad gentes regnum Dei transferendum doceat; vel simpliciter haec parabola non de gentibus et Judaeis est, sed de peccatoribus et justis, ut postea Dominus dixit. Amen, dico vobis, quia publicani et meretricesest, quis fuit homo iste. Homo iste Deus est, qui omnes, quos creavit paterno affectu diligit; qui, cum sit natura Dominus, tamen mavult diligi ut Pater, quam timeri ut Dominus. Unde in principio mandatorum legis non dixit: Time Dominum Deum tuum, sed dixit: Diliges Dominum Deum  , etc. Iste talis pater duos habuit filios, gentilem et Judaeum. Et accedens ad primum, id est ad gentilem populum, dixit: Fili, alii. Sed videndum est quomodo Deus hanc naturalem legem locutus est filiis. Non enim in facie, ut homo, sed in corde locutus est, ut Deus. Non in auribus verbum sonans, sed in cordibus intellectum. Sequitur: Ille autem respondens dixit: Nolo, etc. In cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ilopqui audire qͥdẽ uerba salutis potuer̃.
s ad salutẽ ꝑuenire nequeunt: distantia
coprehendit᷑. Sunt nanq qͥ uerbũ qͦd
audiunt. nulla fide. nullo intellectu
ꝓcipere dignant᷑: quoꝵꝑ indisciplinatis
qͥ auditi uerbi utilitat᷑e ꝓbant. & de¬
sideriũ gustant : sed ne ad id qͦd probant

Expanded text:
omnis eorum qui audire quidem verba salutis potuerunt, sed ad salutem pervenire nequeunt, distantia comprehenditur. Sunt namque qui verbum quod audiunt nulla fide, nullo intellectu, percipere dignantur. Quorum indisciplinatis ui auditi verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant, sed ne ad id quod probant
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudines & uoluptates & diuitiae
suffocant. Suffocant qͥdẽ importune
cogitationib suis guttur mentis
strangulant : & dũ bonũ desideriũ
intrare ad cor ñ sinunt. qasi aditum
flatus uitalis necant. Nota etiã qͥa duo

Expanded text:
sollicitudines, et voluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo
Abbreviated transcription (Latin):
societatẽ uitȩ : uel conteptũ mortis.
S exaggesimꝰ uiduarũ ÷ ꝓpt̾ ocium
interiꝰ qͥa ñ pugnant contͣ consue¬
tudinẽ carnis. Solet enĩ ociũ c̃cecli¬
sexagenarus post militiã. Tricesimꝰ
uero ÷ coniugatoꝵ: qͥa hȩc ÷ ȩtas

Expanded text:
societate vitae, seu contemptu mortis; sexagesimus viduarum est, propter otium interius, quia non pugnant contra consuetudinem carnis. Solet enim otium sexagenariis concedi post militiam. Tricesimus vero conjugatorum est, quia haec aetas
Abbreviated transcription (Latin):
Sexagenariũ uͦ: cũ ꝑfectionẽ docet
bonȩ oꝑationis Nã quia in senario
numero mundi ornatꝰ expletꝰ est:
recte ꝑhc̃ bona oꝑatio signatur.
uersis quȩ agunꝰ. querenda nobis
in cȩlesti regno prȩmia demonstrat.
entũ nanq qui cõputando a sini
recte in significatione ponuntur
ꝑpetuȩ beatitudinis. Siquidẽ.xxx.
&e sexaginta in leua aclhuc manui
continent᷑. Centũ tͣnseunt ad dextrã
Quãuis enĩ magna sit fides qͣ nobis
cognitionẽ nr̃ redẽptoris reuelat :¬
na sint oꝑa qͥb fides consũmat᷑ ne

Expanded text:
Sexaginta, cum perfectionem docet bonae operationis. Nam quia in senario numero mundi ornatus expletus est, recte per hunc bona operatio designatur. versis quae agimus quaerenda nobis in regno coelesti praemia demonstrat. Centum namque quae computando in recte in significatione ponuntur perpetuae beatitudinis. Siquidem triginta et sexaginta in laeva adhuc manu continentur, centum transeunt ad dexteram. Quamvis enim magna sit fides, quae nobis cognitionem nostri Conditoris revelna sint opera quibus fides, ne
Abbreviated transcription (Latin):
& dñõ ꝓiustis pugnante mibre igneo cõpescendas
atq ita mortuas cũ cȩteris in inipietate morti¬
is. ad et̾na supplitia in in corruptibili carne re¬
suscitandas.
VLIO credimꝰ ad salutẽ: ñ dõ inuitante ur¬
nire. Nullũ inuitatũ salutẽ suã nͥ as
auxiliante operari. Nullũ n orantẽ au¬
xiliũ ꝓmereri. Nullũ dĩ uoluntate pe¬
rire: s ꝑse ipsũ pelectione arbitrii. Plec inge¬
nuitatis libertas atq potestas semel homini
÷: & cogitandi acceꝑat facultatẽ. Scientiã
boni: uertit admaluĩ. Et multa cogitando
factꝰ ÷ inuento mali. Qđ inse ꝑdiderat inuidit
in alios: nec contẽptꝰ solus pire suasit aliis. ⁊it qͥ
.ẽẽt. suȩ malitiȩ inuentor. fieret & al ioꝵ auci¬
tor. Et ex hoc malũ uł malsd pcucurrit int̃
ceteras rationabiles creaturas xxuiii.
nde cognoscimꝰ nichil. ẽẽ. natura im
tura possidet bonũ: nec potest aliud quid
ẽẽ quã bonum:

Expanded text:
 pro justis pugnante imbre igneo compescendas, atque ita mortuas, cum caeteris in impietate ante mortuis, ad aeterna supplicia in incorruptibili carne resuscitandas.lum credimus ad salutem nisi Deo invitante nire; nullum invitatum salutem suam nisi Deo auxiliante operari; nullum nisi orantem auxilium promereri; nullum Dei voluntate perire, sed per seipsum pro electione arbitrii, ne ingenuitatis libertas atque potestas semel homini sus est, et cogitandi acceperat facultatem, scientiam boni 34 vertit ad malum, et multa cogitando factus est inventor mali; et quod in se perdiderat invidit in aliis, nec contentus solus perire suasit aliis; ut qui esset suae malitiae inventor, fieret et aliorum auctor: et ex eo malum vel malitia percurrit in caeteras rationales creaturas. CAPUT LVIII. Unde cognoscimus nihil esse natura immtura possidet bonum, nec potest aliud quid esse quam bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Denitentia uera est: peniten xxiiii.¬
da ñ ad mittere & ad missa defle
re. Satisfactio penitentiȩ est ca. sas
peccatoꝵ excidere. nec earũ suggestio¬
nib aditũ indulgere & dxU¬

Expanded text:
enitentia vera est, penitenda non admittere, admissa deflere. Item: Satisfactio penitentiae est, causas peccatorum excidere, nec earum suggestionibus aditum indulgere.
Abbreviated transcription (Latin):
sistis: filius postea patrẽ aut matrem
ñ honorificauit. & ita dei mandatũ de
sustinendis parentib fecistis iritũ:
ꝓpt̃ traditionẽ ur̃am ur̃ȩ scilicet aua¬

Expanded text:
sistis, filius postea patrem aut matrem non honorificavit. Et ideo Dei mandatum de sustinendis parentibus fecistis irritum, propter traditionem vestram, vestrae scilicet ava
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ hominũ p̃cepta dñi neglegatis qͥ¬
re discipłos meos arguendos creditis
qđ seniors iussa paruipendant ut dĩ sci¬
ta custodiant Nã ds dixit: honora pa¬
trẽ tuũ &̾ matrẽ: & qͥ maledixerit patri
ł matri morte moriat᷑: honor in scriptu

Expanded text:
onem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis, quod seniorum jussa parvi pendant, ut Dei scita custodiant. Moyses enim dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam. Et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur. H
Abbreviated transcription (Latin):
cant. Homines genesar scilicet minꝰ docti
credunt .s qͥ sapientes uident᷑ ad pugnam
ueniunt: iuxta illud. Abscondistihȩc a-
paruulis. Quare discipłi tui tͣnsgrediunt᷑
p̃cepta senioꝵ: Mira scribarũ & phariseor
stulticia: quȩ dei filiũ putat traditionibs¬
suis ẽe subiectũ. Seqr. Non eñi lauant manꝰ

Expanded text:
c. Homines Genazar minus docti credunt; sed qui sapientes videntur ad pugnam veniunt, juxta illud: Abscondisti haec a parvulis . Quare discipuli tui, etc. Mira Scribarum et Pharisaeorum stultitia, quae Dei Filium putat suis traditionibus esse subjectum. Non enim lava
Abbreviated transcription (Latin):
scribȩ subuertentes. ut impietatẽ sub noie
pietatis inducerent: docuert᷑ pessimos
sacrilegii crimen incurrerent declinantes :
egestate conficiebant᷑. Atq ita fiebat: ut
oblatio liberoꝵ sub occasione t᷑epli dei in
sacerdotũ lucra cederet. Unde sequit᷑¬

Expanded text:
saei subvertentes, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt sacrilegii crimen incurrerent, declinantes, egestate conficiebantur. Atque ita fiebat ut oblatio liberorum, sub occasione templi Dei, in sacerdotum lucra cederet. Haec pessi
Abbreviated transcription (Latin):
standa &e illastranda conuertt qs ad urtã
prȩdestinauit ȩternã. Hos eni insenectu¬
te bona inuenit. cũ eorũ bonis opib diu
studusq sese donante lȩtat᷑. Alioquin in
mala senectute uidet. & ic cireo prȩtertt
consilio. non candore bonȩ actionis quasi
caniciȩ uenerandi s uitioꝵ st̃ onere curui
De qualib dicit isaias. Puer centũ annoꝵ¬
moriet᷑. & peccator centũ annoꝵ male¬
dictus erit. Merito enĩ ꝓpeccatis suis
maledictioni subiacebit. qui cũ multis
annis uixerit. puerilis tamen animi le¬
uitatem nunquam deserere curauit.
nuenit inqͥt eos insenectute bona in colu¬

Expanded text:
sitanda et illustranda convertitur, quos ad vitam sitanda et illustranda convertitur, quos ad vitam praedestinavit aeternam. Hos enim in senectute bona invenit, cum bonis operibus diu studuisse se donante laetatur. Alioquin in mala senectute videt, et idcirco praeterit consilio, non candore bonae actionis quasi canitie venerandi, sed vitiorum sunt onere incurvi. De qualibus dicit Isaias: Centuet peccator centum annorum maledictus erit . Merito pro peccatis suis maledictioni subjacebit, qui cum multis annis vixerit, puerilis tamen animi levitatem nunquam deserere curavit. Invenit eos in senectute bona incolu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquos ad monent: ꝗͥa mundus iã ꝓpin¬
quet ad finẽ. & futurȩ uitȩ bona ꝑxime sint
uentura Monent autẽ hoc eos maxime qͥs
lignũ Pirigite inqͥt gressus uros ut exea¬
cis de niniue Uideo eñi quia iniquitas ei
finẽ dabit ei Et hoc ÷ dicere fideliũ suit
auditorib Dirigite intentionẽ cordisuri.
ut huꝰ scłi terreneq conuersationis deside¬
ria relinquatis: & cota mente cȩlestia peca¬
tis. Constat enĩ quia tanta est prauorumi
mullrudo tanta prȩceptorũ eiiꝰ tansgres¬
sio porbẽ. que non aliter nͥ orbis ipsauis er¬
terminio sic̃ quondã indiluuo cotisisq hu¬
mani generis abolitione posst cerminsar
Nb̃scelst gͦ tobias exniniue cuiroat su
e filus ae filioꝵ filis & reuercos est
ad soceros suos. & inuenit eos insenec¬
aatobona. Hoc cotidie facit dominꝰ hocenes
adinẽ scli facturus est cũ dererit hec lis
suos non esse cognouit. ad illorii cordas ue¬

Expanded text:
propinquos admonent, quia mundus jam propinpropinquos admonent, quia mundus jam propinquet ad finem, et futurae vitae bona proxime sint ventura. Monent autem hoc eos maxime, quolignum. Dirigite gressus vestros, ut exeatis de Ninive. Video enim, quia iniquitas ejus finem dabit ei. Et hoc est dicere fidelium suis auditoribus: Dirigite intentionem cordis vestri, ut hujus saeculi terrenaeque conversationis desideria relinquatis, et tota mente coelestia petatis. Constat enim, quia tanta est pravorum multitudo, tanta praeceptorum Dei transgressio per orbem, quae non aliter nisi orbis ipsius exterminio, sicut quondam in diluvio totiusque generis humani abolitione possit terminari. Abscessit ergo Tobias ex Ninive cum uxore sua et filiis et filiorum filiis, et reversus est ad soceros suos, et invenit eos in senectute bona. Hoc quotidie facit Dominus, hoc usque ad finem saeculi facturus est, cum derelictis eis quos suos non esse cognoscit, ad illorum corda vi
Abbreviated transcription (Latin):
dens om̃ĩb quia ipse in patre & pater in ipsoest.
edit gͦ angłs ad dm̃. remanet apuad pa¬
trẽ tobias Et dñs abelectis in telli¬
gitur diuinitate patri ȩqualis.
humanitate nobis consubstantialis
Iunc aꝑiens os suũ senior tobias bene
seꝑ prȩdicare. eiꝰ flagella ꝑtimescere. im¬
butusq spũ ꝓphetiȩ de suꝑna ierłm matre
nra multa ꝑlaudẽ decantat. Et popłs uide¬
orũ conuersus infinẽ scłi ad fidẽ multos ha¬
bebit doctores & ꝓpħicos uiros. qͥ mentem
ꝓximorũ adsuꝑna desideria accendant.
dũ ei cęlestis ꝑatrię gaudia ꝑpetua crebra
uoce᷑ sonant. Pobias senior in hora exitus
sui uocauit ad se tobiã filiũ sunĩ. & septem
filios eiꝰ nepotes eiꝰ. dixitq eis qͥa prope esset
interitꝰ niniue & instalitio ierłm & terrȩ¬
isrł. Et tunc iniudea doctores quiq fideles
& iusti hoc uidentes exituri de mundo suos

Expanded text:
dens omnibus, quia ipse in Patre, et Pater in ipso est. dens omnibus, quia ipse in Patre, et Pater in ipso est. Redit ergo angelus ad Deum, remanet apud patrem Tobias. Et Dominus ab electis intelligitur, in divinitate Patri aequalis, humanitate nobis consubstantialis. Tunc aperiens os suum senior Tobias, benesemper praedicare, ejus flagella pertimescere; imbutusque spiritu prophetiae, de superna Hierusalem matre nostra multa per laudem decantat. Et populus Judaeorum conversus in fine saeculi ad fidem, multos habebit doctores et propheticos viros, qui mentes proximorum ad superna desideria accendant, dum eis coelestis patriae gaudia perpetua, crebra voce resonant. Tobias senior in hora exitus sui vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem filios ejus nepotes suos, dixitque eis, quia prope esset interitus Ninive, et instauratio Israel. Et tunc in Judaea doctores quippe fideles et justi hoc videntes, hoc exituri de mundo suos
Abbreviated transcription (Latin):
minati tobiȩ ingredit᷑ uxor filii eiꝰ. qͥa postqͥm
sit unũ ouile & unꝰ pastor: sitq una do¬
mus xp̃i. uno angulari lapide firmata.
ngressa sunt & pecora. & cameli. & pecuma
multa uxoris. Multȩ fideliũ ꝑsonȩ mul¬
te uirtutes eccłȩ cunc inpopłm hebreoꝵ
congregant᷑. Sed & illa pecunia quam
suscepat a gabelo: scientia quoq scriptura¬
rũ quas aliquando gentib cõmodabant.
tunc eisdẽ reddetur.Uenert᷑ consobri¬
ni cobiȩ congratulanted ei de om̃ib bonis
quẽ illi fecit dñs. & ꝑseptẽ dies epulati ft̃
cũ eo. Hoc est qđ incantico moyses dicn.
epulant᷑ simul. quia indonis spũ alib
& uirtutibus gaudent
editurus ad cȩlũ angłs aꝑtius illis
quis sit ipse & quare uenerit quoda
Areuersurꝰ ad dm̃ ex ponit Et dñs
eidentexopło cunc ꝑficiendȩ latius suȩ co¬
gitationis munera patefecit. ad aꝑiens & osten¬

Expanded text:
minato Tobia, ingreditur uxor filii ejus, quia postquam minato Tobia, ingreditur uxor filii ejus, quia postquam sit unum ovile et unus pastor, sitque una domus Christi uno angulari lapide firmata. Ingressa sunt et pecora et cameli, et pecunia multa uxoris. Multae fidelium personae, multae virtutes Ecclesiae tunc in populum Judaeorum congregantur. Sed et illa pecunia, quam receperat a Gabelo. Scientia quoque Scripturarum, quas aliquando gentibus commodabant, tunc eidem redditur. Venerunt consobrini Tobiae, congratulantes ei de omnibus bonis quae illi fecit Dominus, et per septem dies epulati sunt cum eo. Hoc est quod in cantico Moyses dixit: epulantur simul; quia in donis spiritualibus et virtutibus gaudent. Rediturus ad coelum angelus, apertius illis quis sit ipse, et quare venerit, quodque sit reversurus ad Deum, exponit. Et Dominus eidem populo tunc proficienti latius suae cognitionis munera patefacit, aperiens et osten
Abbreviated transcription (Latin):
dum uiuum est. nondũ animal est:
s sꝑatꝰ auolucre hoc qđ posuerat quando
uiuat. ꝓcedat. currat. uolet. Et apłs alt.
tes. fides scilicet spes & caritas exprimuntir.
Habet gͦ popłs iudeoꝵ adhuc uelam̃ ante facẽ
cordis ut non intelligat grãm xp̃i. habet albii¬
ginẽ. qͥa sibimet candidꝰ &̃ iustus prȩ om̃ibus
uidetur. S habet eandẽ albuginẽ quasi meni¬
branũ oui: qͥa cȩcitatẽ sustinet mentis sub spe
stultissima & suꝑuacua nascituri in carne
xp̃i atq eos lib̾aturi. eisq regnũ magnũ da¬
turi ꝑ orbẽ. Sed qͥbuscunq eoꝵ ablata fue¬
rit erroris caligo: agnoscent qͥa xp̃siã uent
congruit qđ seqͥt᷑: quia uisu recepto głificabit
me & tu saluasti me: & ecce uideo to¬
biã filiũ meũ. Ingressa est etiã post
septẽ dies sara uxor filii eiꝰ. Septem¬
dies. lucẽ gre spũalis quȩ septiformis
accipitur insinuant. Post septem gͦ dies illu¬

Expanded text:
dum vivum est, nondum animans est, dum vivum est, nondum animans est, sed separatur a volucre, quae hoc posuerat, quando vivat, procedat, currat, volet. Et Apostolus tes, fides scilicet, spes, et charitas exprimuntur. Habet ergo populus Judaeorum adhuc velamen ante faciem cordis, ut non intelligat gratiam Christi. Habet albuginem, quia sibimet candidus et justus prae omnibus videtur. Sed habet eamdem albuginem quasi membranam ovi; quia caecitatem sustinet mentis, sub spe stultissima et supervacua nascituri in carne Christi, atque eos liberaturi eisque regnum magnum daturi per orbem. Sed quibuscunque eorum ablata fuerit erroris caligo, agnoscent quia Christus jamcongruit quod sequitur: Quia, visu recepto, glorificabat me et tu sanasti me et ecce video Tobiam filium meum ingressa est etiam post septem dies Sarra uxor filii eius dies lucem gratiae spiritualis, qui septiformis accipitur, insinuant. Post septem ergo dies, illu
Abbreviated transcription (Latin):
draconis antiqui. qͥ illĩ inpassione
quondã deuorare gestiebat: s ꝑhoc ipse
potuis occisus sua mẽbra d÷ eos quos
antea tenebat amisit. Coepit exocu¬
lis tobiȩ quasi membranũ oui albu¬
go egredi postquã liti st̃ de felle piscis.
& uisũ recepit. Ec udeoꝵ popłs poste
amarissimã nequissimi hostis maliciã
cognouerit: amissã recipiet lucẽ. Albu¬
goquȩ obsederat eiꝰ oculos stulticiam
sibimet placendi designat. habentem
zelũ dĩ. s ñ scd̃m scientiã. Et sicꝰ iterũ
iusticiȩ dei non sunt subiecti Pupilla
enĩ nigra uidet: alba tenebrescit. Et
qͥ sapientes sibi uident᷑ dicentes nunqͥd
&̾ nos cęci sumꝰ: in his ueritas ñ est.
Qui autẽ suȩ fragilitatis & ignorantiȩ
consci dicere nort᷑. ds̾ m̃s illumina
tenebras meas: hi lucẽ uitȩ sunt frui¬
turi in dno Bene autẽ albugo quasi
membranti numerat᷑ oui. Per ouum
quippe spes designat᷑. qͥa ud elicet non¬

Expanded text:
draconis antiqui, qui illum in passione draconis antiqui, qui illum in passione quondam devorare gestiebat; sed per hoc ipse potius occisus, sua membra, id est, eos quos antea tenebat, amisit. Coepit ex oculis Tobiae quasi membrana ovi albugo egredi, postquam liniti sunt de felle piscis, et visum recepit. Et Judaeorum populus, postquam amarissimam nequissimi hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo, quae obsederat ejus oculos, stultitiam sibimet placendi designat. Habent enim zelum Dei, sed non secundum scientiam . Et sicut iterum justitiae Dei non sunt subjecti . Pupilla enim nigra videt, alba tenebrescit. Et qui sibi sapientes videntur, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus ? in his veritas non est. Qui autem suae fragilitatis et ignorantiae conscii dicere norunt, Deus meus, illumina tenebras meas ; hi luce vitae sunt fruituri in Domino. Bene autem albugo quasi membrana erat ovi, per ova quippe spes designatur; quia videlicet non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuũ ministeriũ ad nõ recolligendã
intelligunt. gaudent de pręmn per
mio cunctis el ectis cominuni cordã
eorũ qͥb prȩdicant exhilarant. dũ
exurgens cecus pat̾ eiꝰ coepit offen¬
dens pedib currere. Audito a doc¬
tore uerbo salutis exurgit popłs hebreo¬
rũ de longo ꝑfidiȩ suȩ errore ueternoq
currit amore ad dnm̃. quã uis offendens
gressib oꝑum: donec plenȩ fidei & oꝑatio¬
nis bonȩ lucẽ reciꝑiat regeneratꝰ in xp̃o
& instructus. Et data manu puero:
occurrit obuiam filio suo. Dat manũ pue¬
ro cȩcus. ut in offenso pede opis dño occur¬
rat : qͥ & si ipse necdũ uiã fidei plene
intelligit. ei tam̃ qui lum̃ ueritatis bene
cognouit: ac seni prebere qua ad nm pue¬
niat satagit. Et suscipiens osculatꝰ est
eũ cũ uxore sũa. flentes prę̧ gaudio
unc sumens tobias de felle piscis.
liuit oculos patri suo. Et dñs creden¬
tib reuelat aꝑtius. quanta est malicia

Expanded text:
per suum ministerium a Domino recolligendam per suum ministerium a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemii permio cunctis electis communi, corda eorum, quibus praedicant, exhilarant, dum exsurgens caecus pater ejus coepit offendens pedibus currere. Audito a doctoribus verbo salutis, exsurrexit populus Hebraeorum de longo perfidiae suae veterno, currit amore ad Dominum; quamvis offendens gressibus operum, donec plenitudo fidei et operationis bonae, lucem recipiat regeneratus in Christo, et instructus. Et data manu puero, occurrit obviam filio suo. Dat manum puero caecus, ut inoffenso pede operis Domino occurrat; qui etsi ipse necdum viam fidei plene intelligit, ei tamen qui lumen veritatis bene cognovit, assensum praebere, qua ad Dominum perveniat, satagit. Et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua, flentesque prae gaudio. Sunc sumens Tobias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et Dominus credentibus revelat apertius, quanta est malitia
Abbreviated transcription (Latin):
rit canis qͥ simul fuerat in uia. &
quasi nunciꝰ ad ueniens. blandim̃to
suȩ caudę gaudebat. N on contẽnenda :
figura huiꝰ canis : qͥuiator & comes an¬
głi est. Doctores gͦ sic̃ supra docuimus
exprimit ȩccłe qͥ sepe confligendo cum
hereticis. lupos graues a pastoris sũmi
fugant ouili. Quib bene congruit. qđ
canib naturale est beneficus repen¬
dere grãm: & sollicitas ex cubias pro
dominoꝵ salute pretendere. ꝑrȩcu¬
currit gͦ canis: qͥa primo salutẽ prȩdi¬
cat doctor. deinde dñs illuminator
corda mundat. Q pulchre dixit
quasi nunciꝰ adueniens: qͥa nimirũ
doctor quisq fidelis nuncius est ue¬
ritatis Pulchre blandimento suȩ cau¬
dȩ gaudebat canis. Cauda quippe quȩ
finis est corporis finẽ bonȩ opationis.
id ÷ ꝑfectionẽ uel certe mercedem quȩ
sine fine tribuit᷑ insinuat. ħ landim̃to
gͦ caudȩ gaudebat canis. cũ cecta dñoꝵ
quib diu aberat reuiserat. Gaudent
doctores de effectu sui oꝑis. ciĩ iudeã

Expanded text:
rit canis, qui simul fuerat in via, et quasi nuntius adveniens blandimento suae caudae gaudebat. Non contemnenda est figura canis hujus, qui viator et comes angeli est. Doctores ergo, sicut et supra docuimus, exprimit Ecclesiae, qui saepe confligendo cum haereticis, lupos graves a Pastoris summi fugant ovili. Quibus bene congruit, quod canibus naturale est, beneficis rependere gratiam, et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere. Praecurrit ergo canis; quia prius salutem praedicat domui, deinde Dominus illuminator corda mundi. Et pulchre dicit quasi nuntius adveniens, quia nimirum doctor quisque fidelis nuntius est veritatis; pulchre, blandimento suae caudae gaudebat: cauda quippe, quae finis est corporis, finem bonae operationis, id est perfectionem, vel certe mercedem, quae sine fine tribuitur, insinuat. Blandimento ergo caudae gaudebat canis, cum tecta dominorum, quibus diu aberat, reviseret. Gaudent doctores de affectu sui operis, cum Judaeam
Abbreviated transcription (Latin):
prudens lector & dicat. Si tirus & sydon &
sodoma potuerant agere penitentiã ad
p̃dicationẽ saluatoris signorũq miracła :
ñ sunt in culpa qͥa ñ crediderunt. sed
uitiũ silenti in eo ÷ forsitan: qͥ noluit
accuris penitentiã prȩdicare. Ad qͦd
facilis & aꝑta responsio ẽ: ignorare
nos iudicia dei . & singularũ dispensa¬
tionũ eiꝰ sacram̃ta ignorare. Ppo

Expanded text:
prudens lector et dicat: si Tyrus et Sidon et Sodoma potuerunt agere poenitentiam ad praedicationem Salvatoris, signorumque miracula, non sunt in culpa quod non crediderunt: sed vitium silentii in eo est, qui acturis poenitentiam noluit praedicare. Ad quod facilis et aperta responsio est: ignorare nos judicia Dei, et singularum dispensationum ejus sacr
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Q uia si insidone & tiro facte fuissent uis¬
tittes que in te facte sunt. id ÷ si ingentilib
uenatis. id÷ deceptis. tot signa fecissẽ. olim
⁊ pons eñ angustias Sidon. uenatio int̃ p̃atul
I deo tiroa sidoni pͥus ñ p̃ dicauit nec signasea
qd post modũ tam̃ fectt. quia tunc apud ilis
erant qui aaluandi non ęrant. nec ad iutãri¬
parimerebant. Subtili gͦ occultoq iudicio
quorũdu aurib p̃dicatio sc̃i subtrahit̃. de le
ciari
ꝑ gr̃am ñ merent᷑. impletũ gͦ uidemus
hodie diccũ saluatoris: qͥa scilicet cororam
& bethsaida p̃sente dño crederȩ noluert.
Tirus autẽ & sydon postea eugłizantib
discipłis credidert᷑ : tantaq fide & deuo¬
tione fuert̃. ut paulũ tiro ab euntẽ cun¬
cts ciues cũ uxorib & filiis foras ciuitatẽ
ꝓsequerent᷑. pulcherrimoq spectaculo
tanta hominũ multitudo paucissimos
ualeclictura ꝑduceret. Sed qͣre ñ olun
his qͥ credere potuert᷑. uerũ iudeis qui

Expanded text:
sti! quia si in Sidone et Tyro factae fuissent virtutes, quae in te factae sunt, id est si in gentilibus venatis, id est deceptis, tot signa fecissem, olim . Tyrus enim angustia, Sidon vero venatio interpretatur. Ideo Tyro et Sidoni, prius non praedicavit, nec signa fecit, quod postmodum tamen fecit, quia tunc apud illos erant qui salvandi non erant, nec ad vitam reparari merebantur. Subtili ergo occultoque judicio, a quorumdam auribus praedicatio sancta subtrcitari per gratiam non merentur. Impletum ergo videmus hodie dictum Salvatoris, quia scilicet Corozaim et Bethsaida praesente Domino credere noluerunt. Tyrus autem et Sidon postea evangelizantibus discipulis crediderunt, tantaque fide et devotione fuerunt, ut Paulum Tyro abeuntem, cuncti cives cum uxoribus et filiis foras civitatem prosequerentur, pulcherrimoque sptanta hominum multitudo paucissimos valefactura deduceret. Sed quare non olim his qui credere potuerunt, verum Judaeis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicando laborant. & ȩque auditores suos ad¬
monent ñ ꝓpt᷑ amorẽ scłi suꝑuacuis insistere
negociis: sed potius ꝑ ȩterna requie bonis
dño: qͥ diuinis obtẽꝑare studentes imꝑuis. sol¬
lert᷑ eloquia sacra meditant᷑ E suriunt

Expanded text:
 laborant, et auditores aeque suos admonent non propter amorem saeculi supervacuis insistere negotiis, sed potius pro aeterna requie bonis Domino qui, divinis obtemperare studentes imperiis, solerter eloquia sacra meditari delectantur
Abbreviated transcription (Latin):
dũ aliã legẽ seruare cupitis. sabbatũ
destruatis. Nunquã enĩ legges dei sibi
qͥa ubi transgressionis discipuli sui
argui poterant. dauid & abimel ech
in ipsos refert qͥ calũpniã fecerant.¬
Sequit᷑. Dico autẽ uobis: qͥa templo¬
A maior ÷ hic. hic ñ ꝓ nom̃ s aduer

Expanded text:
dum aliam legem servare cupitis Sabbatum destruatis. Nunquam autem leges Domini sibi er ubi transgressionis discipuli sui argui poterant, David et Achimelech in ipsos refert, qui calumniam fecerant. Dico autem vobis quia templo major est hic. Hic non pronomen, sed adver
Abbreviated transcription (Latin):
tasse iustus ÷ & quanto in hoc mundo nichil
possidet: tanto loquendi ꝓ iusticia fidutia ma¬
iorẽ habet. Hunc talẽ dũ ille sustentat. qͥ in hoc
mundo aliqͥd possidet: & fortasse adhuc ꝓ
iusticia libere loqui ñ pͣsumit: iusticie illius
reficit᷑: certũ ÷ ꝙͣ uor ipsa subtrahit᷑. lx. Pot̾at
ẽẽ occulta credentiũ responsio. Ergo & pseudo
s nomina. ⁊ mercedẽ ñ ꝑdere suscipientis.
licet indignus fucrit qui susceptꝰ sit. Q. uia aliqͥs
poterat dicere & causari. pauptate ꝓhibeor.
tenuitas me retinet. hospitał eẽ ñ possũ: huiꝰ uul¬
neri medicatꝰ iesus leui p̃cepto dicens. ut calicẽ
aque frigide bono anmo porrigamꝰ. frigide̾ inꝗ
aque non calide. ne &̃ in calida pauꝑtatis penu¬
ria ⁊ ligneꝵ occasio quereret Et factũ :¬

Expanded text:
tasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius reficitur, certum est quod vox ipsa subtrahetur. Poterat esse occulta credentium responsio, ergo et pseudosed nomina, et mercedem non perdere suscipientem, licet indignus sit, qui poterat dicere et causari, paupertate prohibeor, et tenuitas me retinet, hospitalis esse non possum, hujus vulneri medicatus est Jesus levi praecepto, dicens: Ut calicem aquae frigidae bono animo porrigamus. Frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne etiam in calida paupertatis penuria, et lignorum occasio quaereretur. Et factum
Abbreviated transcription (Latin):
ellunt spicas quȩ forte occurrunt & tã¬
diu uersant manib & purgant. donec
mecitatione sedula discutiunt: donec in
eis medullã karitatis quȩ latere uide¬
bat᷑ inuenientes extrahunt. uerũptam̃¬

Expanded text:
ellunt spicas quae forte occurrunt, et tandiu versant manibus contritasque purgant, donec scrutatione sedula discutiunt, donec in eis medullam dilectionis, quae latere videbatur, invenientes extrahant. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
in causa. Cur eandẽ famẽ ñ ꝓbatis in apłis
quã ꝓbatis in cȩteris: Quanquã & in
hoc multa distantia sit. Isti eñ spicas
in sabbato manu confricant. illi panes
comedert̃ leuiticos: & adsabbati sollẽ¬
pnitatẽ accedebant. Coquebant᷑ enim
panes ꝓpositionis ante sabbatũ: & in mane¬

Expanded text:
in causa est, cur eamdem famem non probatis in apostolis, quam probatis in caeteris? Quamquam et in hoc multa distantia sit, isti spicas in Sabbato manu confricant, illi panes comedere Leviticos, et ad Sabbati solemnitatem accedebant. Coquebantur enim panes propositionis ante Sabbatum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ei elere neq his qͥ cũ eo erant nͥ solis
dendã calumniã phariseoꝵ ueteris
recordat᷑ hystoriȩ qͣndo dauid fugiens
saulẽ uenit in nobẽ : & ab abimel ech
sacerdote susceptꝰ postulauit cibos. qui
cũ panes laicos ñ haberet: dedit eis
si mundi eent ꝑueri amulieribus.
& illo respondente abheri & nudiꝰ t̃ciꝰ:
ñ dubitauit panes dare. Ꝙ melius
a ñ sacrificiũ: de famis ꝑicło homines
liberare quã deo sacrificiũ offerre.

Expanded text:
neque his qui cum eo erant, nisi solis tandam calumniam Pharisaeorum, veteris recordatur historiae, quando David fugiens Saulem, venit in Nobe, et ab Achimelech sacerdote susceptus, postulavit cibos, qui cum panes laicos non haberet, dedit ei si mundi essent pueri a mulieribus: et illo respondente, ab heri et nudiustertius, non dubitavit panes dare , melius et non sacrificium, de famis periculo homines liberare, quam Deo sacrificare.
Abbreviated transcription (Latin):
uite austeritas rigorq mentis helie & ioħis
pares s̃. lile iuheremo. & iste in heremo: ille xona
pellicia cingebit᷑. ⁊ iste simile habuisse cingulũ
ꝑhibet᷑. Iue qͥa regẽ achab. ⁊ ierabel ĩpietatis
arguit: fugere cõpulsus÷. Iste qͥa herodis &
herodiadis illicitas arguit nuptias capite tru

Expanded text:
vitae austeritas, rigorque mentis Heliae et Joannis, pares sunt, ille in eremo, iste in eremo. Ille zona pellicea cingebatur, et iste simile habuisse cingulum perhibetur. Ille quia regem Achab et Jezabel impietatis arguit, fugere compulsus est. Iste quia Herodis et Herodiadis illicitas arguit nuptias, capite tru
Abbreviated transcription (Latin):
puunt: in imici suscipiunt. Itaq regnũ cęłoꝵ uim
patitur. quia gła isrł patrib debita. a ꝓpħis nun¬
quia peccator reuiuscit. & non ante quia lex pena
perculit. & non pęnitentẽ uiuificauit. Patria hył.¬
celestis uĩ patitur. dũ peccator ad eã quasi in abe¬
nũ locũ intrat ꝑpenitentiã. Grandis enĩ uiole¬

Expanded text:
puunt, inimici accipiunt. Itaque regnum coelorum vim patitur, quia gloria Israel patribus debita, a prophetis nunqua peccator reviviscit: et non ante, quia lex poenam intulit et non per poenitentiam vivificavit. Patria coelestis vim patitur dum peccator ad eam quasi in alienum locum intrat per poenitentiam. Grandi viole
Abbreviated transcription (Latin):
pulos eiꝰ tangit: qͥ pͥus accesserant ad eũ dicentisa
Qr̃ nos & pharisei ieuinamꝰ frequent᷑. discipuli ait̃
tui non ieiunant: Et ad ioħem. Magister eurt
p̃biusti testimoniũ uxta iordanẽ ecce discioni
eiꝰ baptizant. & plures ueniunt ad eũ: qͦdiccolu¬

Expanded text:
pulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu praebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liu
Abbreviated transcription (Latin):
bant. dixit. Confiteor tibi pater
Did ÷ gr̃as ago tͥ & in te exulto. Dñe
celi &e t̾rȩ. Quasi diceret. Qui potes
facere cȩlos qͦscunq uis. id ÷ qͥ potes
reuelare cui uis occulta consilia tua
&e eadẽ potes aliis occultare. ut ĩa
celũ ñdicantur s t̾ra. Confiteor
dico qͥa abscondisti hec scilicet qͣre¬

Expanded text:
 dicens: Confiteor tibi, Pater, id est gratias ago tibi, et in te exsulto, Domine coeli et terrae, quasi dicat: Qui potes facere coelos quosque vis, id est qui potes revelare cuivis occulta consilia tua, et eadem potes aliis occultare, ut jam coelum non dicantur, sed terra. Confiteor dico, quia abscondisti haec a
Abbreviated transcription (Latin):
Tatio tradita st̃ mͥ a patre meo. &
tradentẽ patrẽ & accipientẽ filium
mrstice intellige. Alioquin: si uixta nr̃am¬
fragilitatẽ sentire uolumꝰ cũ cȩperit
habere tͥ accipit: incipit ñ habere qui
ddetierit Tradita autẽ oĩa: non cȩlum &¬
quȩ iꝑse fecit &e condidit: sedhi qͥ ꝑfiliũ
accesuũ habent ad patrẽ & antea rebelles:
dm̃ postea sentire cepunt. Tradita autẽ
ñ alia st̃ quã quȩ in filio soli nota st̃ patri¬
E

Expanded text:
i tradita sunt a Patre meo. Et tradentem Patrem, et accipientem Filium, mystice intellige. Alioquin si juxta fragilitatem nostram sentire volumus, cum coeperit habere qui accipit, incipiet non habere qui dederit. Tradita autem sibi omnia, non coelum equae ipse fecit et condidit, sed hi qui per Filium accessum habent ad Patrem, et ante rebelles, Deum postea sentire coeperunt. Tradita autem non alia sunt quam quae in Filio soli nota sunt Patrie
Abbreviated transcription (Latin):
imitandũ qͥ laboratis in legge: & oneratiestis¬
&eggo reficiam uos: id ÷ ñ solũ exonerabo sed
in supiori ur̃o in anima scilicet iugũ meum
id÷ ugũ p̃ceptoꝵ meoꝵ. Ꝙ tollendo iugũ.¬
discite ame id ÷ exemplo meo ẽe mites. ut non
murmuretis: & humuiles ut aduersa pacient̃
toleretis. Hoc autẽ modo qͥetẽ m̃tis habendo:
nere ascelere: honũ uelle malũ nolle:
amare om̃s odisse nullũ: ȩterna consegui.
p̃sentib ñ capi: nolle inferri qͦd sibi ipi mo¬

Expanded text:
et onerati estisego reficiam vos; id est non solum exonerabo, sedin superiori vestro, in anima scilicet jugum meum, id est jugum praeceptorum meorum, et tollendo discite a me, id est exemplo meo, esse mites, ut non murmuretis, et humiles, ut adversa patienter tolleretis. Et hoc modo quietem mentis habendo, nere a scelere, bonum velle, malum nolle, amare omnes, odisse nullum, aeterna consequi, praesentibus non capi, nolle inferre quod sibi ipsi mo
Abbreviated transcription (Latin):
eatis. hỹ  płi nouã introeuntes urbẽ sure ñ poterants
& qͣlis esset tam i gͦ popłi eligendꝰ ẽ. & iudicio ucmrenpꝰ
ne p̃dicationis dignitas deturpet᷑ suscipientis infa¬
mia. cũ unuersis debeant p̃dicare. hospes unꝰ eligtꝰ¬
ñ tribuens beneficiũ ei qͥ apud se mansurꝰ ÷ sed accipitꝰ¬

Expanded text:
bem, scire non poterant, quis et qualis esset. Fama populi eligenda est, et judicio vicinorum, ne praedicationis dignitas deturpetur suscipientis infamia. Cum universis debeant pnon tribuens beneficium ei qui apud se mansurus est, sed accip
Abbreviated transcription (Latin):
runt᷑ aut̃ ideo qđ tirus & sydon naturale legꝰ
naturalis & scripte: etiã que apud eas facta s̃ p¬
ipenderunt. Querit᷑ ubi scriptũ ÷ qđ in cora ũ
& bethsaida dñs fecerit signa: sed suꝑus legimnꝰ
quia circiubat ciuitates om̃s & uicos curansone
infirmitatẽ. Aucꝰ. Int̾ cet̾as gͦ urbes & uicos est¬
stio qua ratione̾ ue illis imp̃cat᷑: cũ alibip̃¬
aliquid mali ei euenturum. merito infideli¬
tatis. Cororaimi misteriũ meũ int̾pretatur:
que nominis int̃pretatio sũma ÷ eiꝰ confutatio.
quanto magis enĩ misteria & oꝑa dei nouit:
tanto magis dãpnanda quia non credidit. Beh¬

Expanded text:
raeferuntur autem ideo, quod Tyrus et Sidon naturalem naturalis Legis et scriptae, etiam signacontempserunt. Quaeritur ubi scriptum est, quod in Corozaim et Bethsaida Dominus fecit signa, sed superius legimus, quia circuibat civitates omnes, et vicos, curans omnem infirmitatem. Inter caeteras ergo urbes et vicos existstio, qua ratione Dominus illis imprecatur, cum alibi praliquid mali eventurum, merito infidelitatis. Corozaim, mysterium meum interpretatur, quae nominis interpretatio summa est ejus confusio; quanto magis enim mysteria et opera Dei novit, tanto magis damnanda, quia non credidit. Beth