comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recedebat. Exquirebat quẽ non inuenerat.
flebat inquirendo. & amoris sui igne succensa.
eius quẽ ablatũ credidit ardebat desiderio. Un¬
de contigit ut eum sola tunc uideret. quȩ re¬
mansit ut quereret. quia nimirũ uirtus bo¬
ni operis perseuerantia est. Et uoce ueritatis
dicitur. Qui aut̃ perseuerauerit usq infinẽ
hic saluus erit. Et prȩcepto legis cauda hostiȩ
in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe
finis est corporis. Et ille bene immolat. qui sa¬
crificiũ boni operis. usq ad finem debitȩ per¬
inc ioseph interreliquos fr̃s talarem tuni¬
ad talum est. opus bonum usq ad consum¬
mationem. Sed maria cum fleret. inclinauit
se & prospexit inmonumentũ. Certe iam mo¬
numentũ uacuum uiderat. iam sublatum
dñm nuntiauerat. Quid est qđ se iterum
inclinat. iterum uidere desiderat.Sed a¬
manti semel aspexisse non sufficit. quia uis
amoris intentionẽ multiplicat in quisitio¬
nis. Quȩsunt igitur prius & minime inue¬

Expanded text:
non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni odicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur offerri. In cauda quippe finis est corporis, et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae pernc Ioseph inter reliquos frad talum est opus bonum usque ad consummationem. 2. Sed Maria, cum fleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum. Certe jam monumentum vacuum viderat, jam sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis. Quaesivit ergo prius, et minime inve
Abbreviated transcription (Latin):
ret. festinaremus om̃s simul inueniri. inter ẽẽ¬
tantȩ sollempnitati unusquisq satageret. Gra
ui dampno se afflictum crederet. si sollemp¬
nitatẽ cominunis leticiȩ non uideret. fece
in cȩlestibus electoꝵ cuuum lȩticia agitur.
uicissim de se om̃s in suo conuentu gratu¬
lantur. & tamen nos ab amore ȩternitat᷑is
tepidi nullo desiderio ardemus. inter esse tan¬
tȩ sollempnitati non querimus. Priuamur
ccendamus ergo fr̃s animũ. recalescat fides
in id qđ credidit. In ardescant ad suꝑna nr̃a
desideria. & sic amare iam ire est. Ab internȩ
sollempnitatis gaudio nulla nos aduersitas reuo¬
cet. quia & siquis ad locum propositũ ire desi¬
derat. eius desiderium quȩ libet uiȩ asperitas
non unmutat. Nulla nos prosperitas blandi¬
ens seducat. quia uiator stultus est qui in iti¬
nere a mȩna prata conspiciens obliuiscitur
quo tendebat. Ioto ergo desiderio ad supernã

Expanded text:
ret, festinaremus omnes simul inveniri, et ret, festinaremus omnes simul inveniri, et interesse unusquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo conventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur ccendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desiderium quaelibet viae asperitas non immutat. Nulla nos prosperitas blandiens seducat, quia stultus viator est, qui in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur ire quo tendebat. Toto ergo desiderio ad supernam
Abbreviated transcription (Latin):
satietate lȩcati sunt: quiq iam laqueos uo¬
luptuosȩ temporalitatis euaserunt. Ec.iiii.¬
ri ibi sotietas supernoꝵ ciuium. ibi duld̾sol¬
lempnitas a peregrinationis huius tristi la.¬
bore redeuntium. Ibi prouidi propħarum
chori ibi iudex apłoꝵ numerus. Ibi innu¬
merabiliũ martyrum uictor exercitus dã¬
to illic lecior. quanto hic durius afflictas
Ibi confessoꝵ constantia prȩmii sui perceptione
consolata. ibi fideles uiri quos a uirilitatis suȩ
robore uoluptais scłi emollire non potuit.
Ibi sc̃ę mulieres quȩ cum scło & sexum uicert̃
ibi pueri qui hic annos suos moribus trans¬
cenderunt: Ibi senes quos hic ętas debiles
reddidit. & uirtus operis non reliquit . Ec.U.¬
tantoꝵ ciuum sollempnitate gaudeamꝰ. Ipsa
lȩantium festiuitas inuitet. Certe sicubi po¬
płs nundinas cȩlebraret. si ad aliciuus ȩccłȩ de
dicationẽ denuntiata sollempnitate concurre¬

Expanded text:
etati sunt qui jam laqueos voetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Iri, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis hujus tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddidit, et virtus operis non reliquit. 6. Qutantorum civium solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurre
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie frs aspicimus. hoc reconciliatis gentib
factum hodie uidetis. Quasi ex duob gregibus
unũ ꝯuile efficit. quia iudaicũ & gentilem po¬
płm in sua fide coniungit. paulo ad testante.
one dñs simplices eligit. ad oiule proprium
oues deducit. De quibus profecto ouibus
rursus ait. Oues meȩ uocẽ meã audient. & ego
agnosco eas. & sequuntur me: & ego uitã ȩt̃nã
do eis. De quibus & paulo superius dicit. Per
me si quis introierit saluabitur. & inegredie¬
tur & egredietur. & pascua inueniet. Ingredi¬
etur quippe ad fidem. egrediet᷑ uͦ afide ad
speciem: a credulitate ad contemplationem.
Pascua inueniet. in ȩterna refestione . Lc .iii.¬
ues ergo eius pascua inuenient. quia qͥsqͥs
illum corde simplici sequitur. ȩternȩ uiri¬
ditatis pabulo nutritur. Quȩ sunt autẽ
istarum ouium pascua. isi in terna gauda
sempiternȩ uirentis paradysi. Pascua naq
electoꝵ sunt: uultus prȩsens dĩ. Qui dum
sine defectu concupiscitur. sine fine mens

Expanded text:
tres, aspicitis; hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, Paulo attestante, one simplices eligit, ad ovile proprium oves deducit. « De quibus profecto ovibus rursum dixit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis; de quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingredietur quippe ad fidem; egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem; pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua invenient, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi aeterna gaudia sempiterne virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt, vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae
Abbreviated transcription (Latin):
trepidatione mysteriũ defuisse credidisset. Quid
ergo per iohanne. nisi synagoga: Quid per pe¬
trum. nisi eccła designatur. Nec mirũ esse ui¬
deatur. qđ per iuniorem synagoga. per seniorẽ
uero eccła signari perhibetur. Quia & si ad dei
cultũ prior est synagoga quã ȩccła gentiũ. ad
usum tamen scł̃i prior est multitudo gentiũ.
er seniorem ergo petrum significatur ȩccła
gentium. per iuniorem iohannẽ synagoga ui¬
deoꝵ. Cucurrerunt ambo simul. quia ab ortꝰ
sui tempore usq ad occasum pariet comiuni
uia. & si non pariet communi sensu. gentilitas
cum synagoga decurrit. Uenit synagoga prior
ad monumentũ. sed minime intrauit: quia le¬
gis quidem mandata percepit. prophetias de
incarnatione ac passione dñica audiuit. sed cre¬
dere mortuũ noluit. Uidit enĩ posita lintea¬
mina ioħs. non tamen intrauit: quia uidelicet
synagoga & scripturȩ sacrȩ mysteria cognouit.

Expanded text:
trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium egentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagog
Abbreviated transcription (Latin):
Sec ⁊ io Scĩ eugłii quam modo fr̃s audistis.
ualde in suꝑficiȩ hystorica est aperta. sed eiꝰ
nobis sunt mysteria sub breuitate requiren¬
da. Maria magdalenȩ cum adhuc tenebrȩ
essent. uenit ad monumentũ. Iuxta hystoriã
notatur hora. upxta intellestum uero mysti¬
cum requirentis signatur intelligentia. Ma¬
ria enĩ austorẽ om̃ium quẽ carne uiderat
mortuũ querebat in monumento. & quia
hunc minime inuenit. furatum credidit.
dhuc ergo tenebrȩ erant. cum uenit ad mo¬
monumentũ. Cucurrit citius. discipłis nun¬
tiauit. Sed illi prȩ cȩteris cucurrerunt. qui
ꝑrȩ cȩteris amauerunt: uidelicet petrꝰ & loħs.
urrebant aut̃ duo simul. sed loħs łc.ii.
prȩcucurrit citius petro. & uenit prior
ad monumentũ. & ingredi non prȩfumpsit.
fr̃s quid cursiste significat: Numqͥd nã hȩc
tam fubtilis eugłistȩ descriptio. a mysteri is uaca¬
re credenda est. Ainune. Neq enĩ se iohannes
& prȩisse & non intrasse diceret. si in ipsa sua

Expanded text:
ncti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib uite mortalis in erant. in mari labora¬
bant. Quia aut̃ redemptor nr̃ iam corrupti¬
onẽ carnis excesserat. post resurrectionẽ suã
in litore stabat. Ac si ipsum resurrectionis
suȩ mysteriũ rebus discipłis loqueretur dicens
am uobis in mari non appareo. quia uobiscũ
in perturbationis fluctib non sum. Hinc est
qd̾ alio in loco post resurrectionẽ suã eisdẽ
discipłis dicit. Hec sunt uerba quȩ loquut
fum ad uos. cum adhuc essem uobiscum. Neq
enĩ cum ipsis non erat quib presens corpora¬
liter apparebat. sed tamen iam se esse cum
ipsis denegat. a quoꝵ mortali corpore car¬
nis in mortalitate distabat. Fñ .U. Lc scĩ eu

Expanded text:
fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis denegat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cu
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. ut significaret quia corpus qđ de com¬
muni humani generis terra nascendo susce¬
perat. resurgendo iam suꝑ terrena omĩa sub¬
leuatũ cȩlesti uirtute induerat. In monte
apparuit : ut ammoneret fideles. si illic celsi
tudinem resurrectionis eius cupiunt uidere :
hic ab infimis cupiditatibus ad suꝑna stude¬
ant desideria transire. Le Et io .iii.¬
omen galileȩ quid mysterii salutaris conti¬
neat: crebra patrum ex positione notissimũ
est. Sed non ab re est sepius uerbo repetere.
qđ semꝑ necesse est animo retinere. Galilea
quippe transmigratio facta. uel reuelatio di¬
citur. Utraq aut̃ inter pretatio nominis.
ad unũ finem respicit. Siquidem fupra legi¬
mus dixisse angłm mulieribus ite dicite disci¬
płis eius quia surrexit. & ecce prȩcedet uos in
galileam. ibi eum uidebitis: & nunc eugłista¬

Expanded text:
erio, sed significat quia corpus, quod de communi humani generis terra nascendo susceperat, resurgendo jam super terrena omnia sublevatum, coelesti virtute induerit. In monte apparuit, ut admoneret fidetudinem resurrectionis ejus cupiunt videre, hic ab infimis cupiditatibus ad superna studeant desideria transire. Nomen vero Galilaeae quid mysterii salutaris contineat, crebra Patrum exposest. Sed non abs re est saepius verbo repetere, quod semper necesse est animo retinere. Galilaea quippe transmigratio facta, vel revelatio dicitur. Utraque autem interpretatio nominis ad unum finem respicit, siquidem supra jam legimus dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus quia surrexit; et ecce praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis. Et nunc e
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. furatum credidit. atq discipłis nunti¬
auit. Qui uenientes uiderunt. atq ita esse
ut mulier dixerat. crediderunt. Et de eis
protinus scriptum est. Abierunt ergo disci¬
puli adsemet ipsos. Ac deinde subiungitur.
Maria aut̃ stabat ad monumentũ foris plorars.¬

Expanded text:
invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit. Qui venientes 1545 viderunt, atque ita esse ut mulier dixerat crediderunt. Et de eis protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans
Abbreviated transcription (Latin):
ropter hoc ecce ego lactabo eã. & ducam eam
in solitudinẽ. & loquar ad cor eus. & dabo ei
uinitores eius ex eodem locoᷤ. & uallan achor
ad aperiendam spem. It canet ibi urta dies
iuuentutis suȩ. & itita dies ascensionis suȩ
de terra egypti. Et erit in die illo ait dñs uoca¬
bit me uir m̃s & non uocabit me ultra baalim.

Expanded text:
ropter hoc ecce ego lactabo eam et ducam eam in solitudinem et loquar ad cor eius et dabo ei vinitores eius ex eodem loco et vallem Achor ad aperiendam spem et canet ibi iuxta dies iuventutis suae et iuxta dies ascensionis suae de terra Aegypti et erit in die illo ait Dominus vocabit me Vir meus et non vocabit me ultra Baali
Abbreviated transcription (Latin):
quidem diuina opera. & adincellignidũ
dm̃ dẽ uisibilib admonent humanã meritẽ
Quia enĩ ille nonest talis subrlartia quȩ uide¬
prȩter usitatũ cursum ordinemq natii ȩ. ir.
non maiora sed insolita uidendo stuperint.
quibus quotidiana uiluerant. Maius enu
miraculũ est gubernatio tocius mundi. quã
saturatio quinq miliũ hominũ de quinque
panib & tam̃ hȩc nemo mirat᷑. Illud mirant᷑
homines. non quia maius est.: sed qͥa rari in⁊ est
uis enĩ & nunc pascit uniuersum le .UIII.¬
mundum. nisi ille qui de paucis granis sege¬
tes creat: fecit ergo quoniodo ds. Unde enim
multiplicat de paucis granis segetes inde in
manibus suis multiplitauit quinq panes
Potestas enĩ erat in ranib : ep̃r. Pui es aut illi
quinq quasi semi na erant. non quidẽ terrȩ
mandata. sed ab eo qui terrã fecit multiplicata

Expanded text:
quidem divina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videpraeter usitatum cursum ordinemque naturae, ut non majora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus: et tamen haec nemo miratur: illud mirantur homines non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque, quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata.
Abbreviated transcription (Latin):
nem qui scđm dm̃ creatus est in iusticia &
sanctitate ueritatis. Lcii.¬
elius enim circumdem in futuro: quando
mortalitas carnis nr̃ȩ in qua nuno p̾ecca¬
mus. in mimortalitate fuerit immutata &
mur cum illis in nubibus obuam xp̃o in
aera. & sic semꝑ cum dnõ erimus. Et quando
iam nonerit conflictus cum carne & sangui¬
ne. quando corpus qđ corrumpit᷑ non adgra¬
uat animã. nec terrena inhabitatio sensum
& corruptibile hoc induet᷑ in corruptione.
implebiturq in illis qui illo scło digni inuen¬
ti fuerint. qđ dñs ait in eugłio. in refurrecti

Expanded text:
nem qui secundum Deum creatus est, in justitia et sanctitate veritatis. » Melius autem circumcidemur in futuro, quando mortalitas carnis nostrae, in qua nunc peccamus, in immortalitate fuerit immutata, et mur cum illis in nubibus obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino erimus . » Et quando jam non erit conflictus cum carne et sanguine, quando corpus quod corrumpitur non aggravabit animam, nec terrena inhabitatio sensum , corruptibile hoc induet incorruptionem, implebiturque in illis, qui illo saeculo digni inventi fuerint, q
Abbreviated transcription (Latin):
& uersutus ille manicheus aliud sacramentũ.
Solis radius specular penetrat. & soliditatem
eis insensibili subtilitate pertraicit. & ta¬
lis uidetur intrinsecus. qualis extrinsecus:
taque fr̃s. nec cum ingreditur uiolat. nec
cum egreditur dissipat: quia ingressu eius
specular integrũ ꝑseuerat. Specular ergo
non rumpit radius solis. integritatẽ uirginis
ingressus aut egressus numquid uitiare potuit
deitatis Sed quid ulterius immoramur. uꝰ
demptus. & ille deficiat induratus. Uirga
illa unde aiebamus aaron: uirgo maria fuit.
quȩ nobis. xp̃m uerũ sacerdotẽ concepit &¬
peperit. de quo dauid cecinit dicens: Iues
sacerdos ineternũ. scđm ordinẽ melchise¬
dech. Superiore namq uersu iam dixerat.
uirgã iurtutis tuȩ emittet dñs ex syon. Et

Expanded text:
nasceretur. Audiat et versutus ille Manichaeus aliud sacramentum. nasceretur. Audiat et versutus ille Manichaeus aliud sacramentum. Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit; et talis videtur intrinsecus, qualis et extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violatur, nec cum egreditur dissipat, quia in ingressu et egressu ejus specular integrum perseverat. Specular ergo non rumpit radius solis; integritatem Virginis ingressus aut regressus vitiare poterat Deitatis? Sed quid ulterius immoror? Audiademptus, ille autem deficiat induratus. Virga illa unde aiebamus Aaronis virgo Maria fuit, quae verum nobis Christum sacerdotem concepit, et peperit, de quo David cecinit dicens: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Superiore namque versu jam dixerat: Virgam virtutis suae emittet Dominus ex Sion, et
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. non radicata plantatione. non de¬
fossa sarculo. non animata suco. nec fecun¬
data seminario. Et cumꝰ illic deessent iura
naturȩ. proculit uirga qđ nec semine sug¬
gerere potuit nec radice. Uirga gͦ potuit
contra naturã nuces educere. uirgo non potuit
contra naturȩ ura filiũ dei generare. Dicat
igit᷑ michi udȩus incredulus quem ad modũ
arida uirga floruit & fronduit & nuces pro¬
tulit. & ego dicam illi quem admodũ uirgo
conceperit & pepererit. Sed profecto iuidȩus
nec conceptũ poterit uirgȩ explicare. nec
uirginis partum. Ueniat ad eccłam. exponat᷑
illi ut cognoscat uerũ ordinẽ officii natu¬
ralis. Uirgo habuit tempora pariendi. uir¬
ga autẽ non habuit tempora germinandi.
lla enĩ decursis nouẽ mensib peperit. uirga¬
aut̃ alio die qđ natura non habuit germi¬
parere non potuit. Ds enĩ qui in numeris
ut asina loqueret᷑. ipse mirabilius facere

Expanded text:
habuit, non radicata plantatione, non dehabuit, non radicata plantatione, non defossa sarculo, non animata succo, non fecundata seminario: et tamen cum illic deessent universa jura naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra naturam nuces educere: virgo non potuit contra naturae jura Dei Filium generare? Dicat igitur mihi Judaeus incredulus, quemadmodum arida virga floruit et fronduit et nuces protulit; et ego dicam illi quemadmodum virgo conceperit et pepererit. Sed profecto Judaeus nec conceptum poterit virgae explicare, nec virginis partum. Veniat ad ecclesiam, exponatur illi; ut agnoscat verum ordinem officii naturalis. Virgo peregit tempora pariendi: virga autem non habuit tempora germinandi. Illa enim decursis novem mensibus peperit; virga alia die quod natura non habuit germinatura non patitur. Deus enim qui in Numeris ut asina loqueretur , ipse mirabilius facere
Abbreviated transcription (Latin):
defuit maiestate. Si cęlum & terram implet
Ut musicũ melos donis dulcib reddat. tria
pariter ad esse uidentur. ars. manus. & cor
ars nec manus sonũ reddunt. sed ea cum
corda pariter operantur. Sic nec pater
nec sp̃c sc̃s susceperunt carnẽ. & tam̃ cum
filio pariter operantur Sonũ sola corda
discutit. carnẽ solus xp̃c accepit. Operatio in trib
constat. sed quomodo pertinet ad solam cordam
soni redditio. fic pertinet ad solum xp̃m carnis
humanȩ susceptio. ł contra uidȩus. Contra
naturam m̃quit parere uirgo maria non
poduit. Et decestandus manicheus. Si caro
erat. uirgo esse non potuit. Si uirgo peperit.
erat quȩ aaron fuerat sacerdotis. Posite sunt
a sc̃o moyse in tabernaculo testimonii. Uir¬
ga aut̃ aaron post alterũ diem inuenit᷑ pro
dicisse fler s a frondes. & peperisse nuces.
flectat hoc mysteriũ cumLc.U.¬
karitade ur̃a commiscere contra perfidiã
uidȩoꝵ. ubi maxime figura interuenit sa¬
cramenti. Uirga hȩc protulit qđ ante non

Expanded text:
defuit majestate. Si coelum et terram implet Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariter adesse videntur, ars, manus et chordars nec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus sanctus susceperunt carnem; et tamen cum Filio pariter oexcutit, carnem solus Christus accepit. Operatio in tribus constat; sed quomodo pertinet ad solam chordam soni retinctio, sic pertinet ad solum Christum carnis humanae susceptio. E contra Judaeus: Contra naturam, inquit, parere virgo Maria non potuit. Et detestandus Manichaeus: Si caro, inquit, erat, virgo esse non potuit; si virgo peperit,  una erat, quae Aaron fuerat sacea sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterum diem invenitur subito produxisse flores et frondes, et peperisse nuces . Delectat hoc mysterium cum Charitate vestra contra perfidiam Judaicam commiscere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ clausa. sed non infecunda. Solus enĩ
sine peccato est natus. quẽ sine uirili con¬
plexu non concupiscentia carnis. sed obȩ¬
dientia genuit mentis. L. .iiii.
mira & exquisita compago. o noua &
inaudita cominixtio. Ds qui est & qui erat
fit: cix̧ator creatur. Qui inmensus est¬
capitur. diuites constituens. pauper efficitur. In¬
corporeus carne uestitur. sermo crassescit. Uidet᷑
inuisibilis. palpatur in palpabilis. Comprehen¬
ditur in comprehensibilis. in mortalis occidit᷑.
Quem cȩlum & terra benedicit. in prȩsepio an¬
gusto collocatur. Numeratur in scło. qui
omĩpotentia nascentis. o magnificentia de
cȩlo ad terrã descendentis. Adhuc in utero
portabat᷑. & ex utero matris a ioħe baptista

Expanded text:
semper clausa, sed non infecunda. Solus enim semper clausa, sed non infecunda. Solus enim sine peccato est natus, quem sine virili complexu non concupiscentia carnis, sed obedientia genuit mentis. Virgo mira exquisitaque compago! o nova et inaudita commixtio! Deus qui est et qui erat, fit; creator, creatura. Qui immensus estcapitur; divites constituens, pauper efficitur: incorporeus carne vestitur, sermo crassescit, videtur invisibilis, palpatur impalpabilis, comprehenditur incomprehensibilis, immortalis occiditur. Quem coelum et terra benedicit, in praesepio angusto collocatur. Numeratur in saeculo, qui omnipotentia nascentis! o magnificentia de coelo ad terram descendentis! Adhuc in utero portabatur; et ex utero matris a Joanne Baptista
Abbreviated transcription (Latin):
est cunctoꝵ creator. hodie de matre nas¬
cendo factus est nobis saluator. Natus est
nobis hodie in tempore per uoluntatem.
ut nos perducat ad patris ęternitatẽ factꝰ
est ds homo. ut homo fieret ds̃. Ut panem
angłoꝵ manducaret homo. ds angłoꝵ hodie
factus est homo. Hodie impleta est prophetia
la quȩ dicit. Rorate celi desuꝑ & nubesplu¬
ant iustum. aperiat᷑ terra & germinet salua
actus est igitur qui fecerat. ut l .ii. torẽ.¬
inueniretur qui perierat. Peccauit homo &
factus est reus. natus est homo ds ut libera¬
retur reus. Homo igit᷑ cecidit. sed ds̃ descen¬
dit. Cecidit homo miserabiliter. descendit
ds misericondit̾. Cecidit homo per superbiã.
descendit ds cum gr̃a. Sic namq mater dm̃.
ab angło audiuit. Aue gr̃a plena. dñs tecum.
Qui natus est primo sine matre in cęlis. hodie
natus est sine patre in terris. Le .iii.¬
facta est mater & uirgo. Mater facta. sed in¬
corrupta. Uirgo habens filiũ. nesciens uirũ.

Expanded text:
est cunctorum creator, hodie de matre nascendo, factus est nobis salvator. Natus est nobis hodie in tempore per voluntatem, ut nos perducat ad Patris aeternitatem. Factus est Deus homo, ut homo fieret Deus. Ut panem Angelorum manducaret homo, Dominus Angelorum hodie factus est homo. Hodie impleta est prophetia illa, quae dicit, Rorate, coeli, desuper; et nubes pluant justum: aperiatur terra, et germinet Salvatorem . Factus est igitur qui fecerat, ut inveniretur qui pfactus est reus; natus est homo Deus ut liberaretur reus. Homo igitur cecidit, sed Deus descendit. Cecidit homo miserabiliter, descendit Deus misericorditer. Cecidit homo per superbiam, descendit Deus cum gratia. Sic namque mater Domini ab angelo audivit: Ave, gratia plena, Dominus tecum . Qui natus est primo sine matre in coelis, hodie natus est sine patre in terris. O facta est mater et virgo; mater facta, sed incorrupta; virgo habens filium, nesciens virum;
Abbreviated transcription (Latin):
ne lapicdaret᷑ a uulcis quasi acdultera si uirũ non
haberet & filiũ gemusset. lo enĩ modo eiꝰ pacer
appellatus est cum non genuerit. quo & uir
aiaris dictus est cum eam non cognouerit. Ubi
& hoc dicere possumus. quia multo expressius
& consultius eius pater dici potuit. qut̃ exi
sua sponsa uirgine nouerat natũ qutã si esset
aliunde adoptatus. In oot auism łtri.¬
onem significat. moderni scilicet temporis
& futuri. Circumcidim hamq in prȩsenti.
cum per baptismũ a peccatoꝵ sordib puri¬
ficamur. & quicqͥd ad uetustatẽ ueteris homi¬
nis pertinet respuentes. indiumus nouum
implentes illud qd ait apłs. Exuite ueterem¬

Expanded text:
is quasi adultera, si virum non haberet, et filium genuisset. Eo enim modo ejus pater appellatus est, cum eum non genuerit, quo et vir Mariae dictus est, cum eam non cognoverit: ubi et hoc dicere possumus, quia et multo expressius et consultius ejus pater dici potuit, quem ex sua sponsa virgine noverat natum, quam si esset aliunde adoptatus. Cum enionem significat, moderni scilicet temporis et futuri. Circumcidimur namque in praesenti, cum qui per baptismum a peccatorum sordibus purificamur, et quidquid ad vetustatem veteris hominis pertinet respuentes, induimus novum, implentes illud quod ait Apostolus : « E
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ. Quid est qđ ante redemptoris aduentũ
angłi ab hominib adorant᷑ & tacent. post¬
modũ uero ad orari refugiunt. nisi qđ natu¬
ram nr̃am quã prius despexerant post quã
hanc suꝑ se assumptã conspiciunt. substratã
sibi uidere pertimescunt: Nec iam sub se
uelut infirmã contempnere ausi sunt: quã
suꝑ se uidelicet in cęli rege uenerant᷑. Nec
habere dedignant᷑ hominẽ socium. qui suꝑ
se adorant hominẽ dm̃. Curemus ergo fr̃s
kmĩ ne qua nos inmunditia polluat. qui
Nulla nos lupcuria inquinet. nulla turpis co¬
gitatio accuset. Non malitia mentẽ mor¬
deat. non inuidiȩ rubigo consumat. Non
elatio inflet. non ambitio per terrena ob¬
uitia honorẽ dĩ quia propt̾ te factus est
ds homo. qui uiuit & regnat in scda scł̃oꝵ aꝙ̃.

Expanded text:
tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super se adorant hominem Deum. Curemus ergo, fratres charissimi, ne qua nos immunditia polluat, qui nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena obvitia honorem Dei, quia propter te factus est Deus homo, qui vivit et regnat in s
Abbreviated transcription (Latin):
concinunt. & congaudentes clamant. Gła in
excelsis dõ. & in terra pax hominib bonȩ uo¬
luntatis. Prius quippe quam redemptor nr̃
habuimus. a quoꝵ claritate atq munditia
per primȩ culpȩ meritũ. per cotidiana delicta
longe distabamus. Quia enĩ peccando extra¬
nei eramus a dõ. extraneos nos a suo consor¬
tio deputabant angłi ciues dĩ. Sed quia nos
cognouius regem nr̃m recognouerunt nos
angłi ciues suos. Quia enĩ cęli rex terrã nr̃ȩ
carnis assumpsit. infirmitatẽ nr̃am illa iam
angłica celsitudo non despicit. Ad pacẽ nr̃am
angłi redeunt. intentionẽ prioris discordiȩ
post ponunt: & quos infirmos prius abiectosq
despexerant. iam socios uenerantur. Hinc est
enĩ qđ loth & iosue angłos adorant. nec tamen
adorari prohibent᷑. loħs uero in apocalipsi ado¬
rare angłm uoluit. sed tam̃ isdem hunc angłs
ne se debeat adorare compescit dicens Uide
ne feceris. conseruus enĩ tuus sum: & fratrum

Expanded text:
concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor nosthabuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta longe distabamus. Quia enim peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos angeli cives suos. Quia enim coeli Rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram illa jam angelica celsitudo non despicit. Ad pacem nostram angeli redeunt, intentionem prioris discordiae postponunt; et quos prius infirmos abjectosque despexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth et Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur; Joannes vero in Apocalypsi sua adorare angelum voluit, sed tamen 1463 idem hunc angelus ne se debeat adorare compescuit, dicens: Vide ne feceris, conservus enim tuus sum et fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
enum uidelicet non scđm potestatẽ dico.
sed scdm naturam. Nam de potestate eius
scriptum est: in propria uenit. In natura
& enĩ sua ante tempora natus est: in nr̃a¬
uero uenit ex tempore. Qui ergo ȩternus
permanens temporalis apparuit. alienũ est
ubi descendit. Et quia per propłiam dicitur
omĩs caro fenum. factus homo senum nt̃m
uertit in frumentũ. qui de semetipso ait.
Iisi granum frumenti cadens in terra mortuũ
fuerit: ipsũ solum manet. Unde & natus
in presẽpe reclinat᷑. ut fideles om̃s uidelicet
sc̃a animalia carnis suȩ frumento reficeret
ne ab ȩternȩ intelligentiȩ pabulo ieiuna rema
angłs apparet eosq dĩ claritas circumfulget.
nisi qđ illi pre cȩteris uidere sublimia merent᷑.
qui fidelib gregib prȩ esse sollicite sciunt.
Cumq ipsi pie suꝑ gregem inuigilant. diuina
suꝑ eos gr̃a largius choruscat. Regem uerona¬
tum angłs nuntiat. eiusq uoci angłoꝵ chori

Expanded text:
enum videlicet non secundum potestatem dico, enum videlicet non secundum potestatem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia per prophetam dicitur: Omnis caro fenum , factus homo, fenum nostrum vertit in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, ut fideles omnes videlicet sancta animalia, carnis suae frumento reficeret, ne ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori
Abbreviated transcription (Latin):
Uia largiente dño missarũ solempnia ter
hodie cȩlebraturi sumus: loqui diude euange¬
lica lectione non possumus. Sed nos aliquid̾
uel breuiter dicere. redemptoris nr̃i natiui¬
tas ipsa compellit. Quid est qđ nascituro
dño mundus describit᷑. nisi hoc qđ aperte
monstratur quia ille ueniebat in carne.
qui elestos suos asscriberet in ȩternitate:
Quo contra de reprobis per propħam dicit᷑¬
Deleantur de libro uiuentiũ. & cum iustis non
scribantur. Qui bene etiã in bethleem nas¬
citur. Bethleem quippe. domus panis inter¬
pretatur. Ipse namq est qui ait. Ego sum
panis uiuus. qui de cęlo descendi. Locus ergo
in quo dñs nasceret᷑ domus panis ante uoca¬
tus est: quia futurũ profecto erat ut ille ibi
per materiã carnis appareret. qui electorum
mentes interna satietate reficeret. Qui non
in parentũ domo sed in uia nascitur: ut pro¬
festo ostenderet quia per humanitatẽ quã
assumpserat. quasi in alieno nascebatur: Ali¬

Expanded text:
uia, largiente Domino, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi hoc quod aperte monstratur, quia ille veniebat in carne, qui electos suos ascriberet in aeternitate? Quo contra de reprobis per Prophetam dicituDeleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur . Qui bene etiam in Bethlehem nascitur: Bethlehem quippe domus panis interpretatur. Ipse namque est qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Uerbum hoc ipsũ se fecit. siquidem
hoc ipsũ uerbũ dñs est. Uideamus igit᷑ qͦmͦ
hoc ipsũ uerbũ hoc estdñs ipse fece¬
rit. & ostenderit nobis carnẽm suã. Quod
enĩ uidere non poteramus dum erat uer¬
bum. uideamꝰ factũ quia caro est. Cui simi¬
le est qđ ioħs ait. Quod fuit ab initio. qd

Expanded text:
dem hoc ipsum Verbum Dominus est. Videamus igitur quomodo hoc ipsum Verbum, hoc est Dominus ipse se fecerit, et ostenderit nobis carnem suam. Quod enim videre non poteramus dum erat Verbum, videamus factum quia caro est. Cui simile est quod Joannes ait: Quod fuit ab initio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
straret. Sed forte mouet aliquem. quare euan¬
gelista patrẽ saluatoris ioseph appellat. Ad qđ
respondendĩr. quł ꝙ non est oblitus qđ superiꝰ
eũ de sp̃u scb condeptur d Maria uirgine natũ
descripserat dicens. Quod enĩ nascetur ex te sc̃m¬

Expanded text:
straret. Sed forte movet aliquem, quare Evanstraret. Sed forte movet aliquem, quare Evangelista patrem Salvatoris Joseph appellaverit. Ad quod respondendum, quia non est oblitus, quod superius eum de Spiritu sancto conceptum, ex Maria virgine natum descripserat, dicens: « quod enim ex te
Abbreviated transcription (Latin):
N illo tempore: Trat iosepb & maria mater
iħu mirantes super his quȩ dicebantur de
i superiora huius eugł consideremus. inue¬
niemus non sine causa nec frustra aiariao
& ioseph miratos suꝑ his quȩ de puero iħu
dicebantur. Recolebant enĩ qđ in enis nati¬
uitate a pastorib audierant angłos appa¬
ruisse. & gaudiũ omĩ popło nuntiasse. atq
uirginẽ concepisse & peperisse. Recolebant
eum a magis non solum adoratum. sed etiã
qđ mystica munera ei oblata uiderant. Re¬
colebant quomodo a symedne in manib ac¬
ceptum & benedictũ uiderant. etiã & annã
uidiũ de eo prophetasse. & suꝑ his & huius¬
cĩ mirabilis est in scĩs suis scilicet in
untͥutib scõꝵ intrabilior apparere uoluit
in ipsis exordi is fuis. siue in uirtutib suis
sicut idem euangelista alibi ait. Stupebant¬
autẽ. & mirabant᷑ suꝑ prudentia & responsis eius.
Et uidentes admirati sunt: ut scilicet dm̃ qui in
homine latebat. per exteriora signa demon¬

Expanded text:
n illo tempore, erant Joseph et Maria mater Jesu mirantes super his quae dicebantur de iora hujus Evangelii consideremus, inveniemus non sine causa nec frustra Mariam et Joseph miratos super his quae de puero Jesu dicebantur; recolebant enim quod in ejus nativitate a pastoribus audierant angelos apparuisse, et gaudium omni populo nuntiasse, atque virginem concepisse et peperisse. Recolebant eum a magis non solum adoratum, sed etiam quod mystica munera ei oblata viderant. Recolebant quomodo a Simeone in manibus acceptum et benedictum viderant, etiam et Annam viduam de eo prophetasse, et super his et hujusnim mirabilis est in sanctis suis, scilicet in virtutibus sanctorum, mirabilior apparere voluit in ipsis exordiis suis, sive in suis virtutibus, sicut idem Evangelista alibi ait: « Stupebantautem omnes et mirabantur super prudentia et responsis ejus, et videntes admirati sunt : » ut scilicet Deum, qui in homine latebat, per exteriora signa demon
Abbreviated transcription (Latin):
mittis seruum tuũ in pace. quia uiderunt
oculi mei salutare tuũ. Differebat᷑ exire de
scło. ut uideret natum: per quẽ conditum
est scłm. Agnouit infantẽ senex. factus est
in puero puer. Innouatus est in ȩtate qui
plenus erat pietate. ł. UI.¬
ymeon senex ferebat xp̃m infantẽ. xp̃c re
gebat symeonẽ senem. Dictum ei fuerat
a dñõ. qđ non gustaret mortẽ: nisi uideret
est desidertũ senis in mundi ipsius senestute.
Ipse ad senem hominẽ uenit. qui mundum
inueteratũ inuenit. In isto quidem scło diu esse
nolebat. & xp̃m in hoc scło uidere cupiebat.
cantans cum propħa & dicens. Ostende nob̾¬

Expanded text:
mittis servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Differebatur exire de saeculo, ut videret natum per quem conditum est saeculum. Agnovit infantem senex, factus est in puero puer. Innovatus est in aetate, qui plenus erat pietate. Simeon senex ferebat Christum infantem; Christus regebat Simeonis senectutem. Dictum ei fuerat a Domino quod non gustaret mortem, nisi videret est desiderium senis in mundi ipsius senectute. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum in veteratum invenit. In isto quidem saeculo diu esse nolebat; et Christum in hoc saeculo videre cupiebat, cantans cum propheta, et dicens: Ostende nob
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph. & humilem mediatoris dĩ & hominũ
hominis iħu xp̃i aduentũ scripturȩ sacrx
paginis insertũ. quasi in prȩsepio positũ infan¬
tem xp̃m. prima uisione repperiunt. De quo
uidelicet sc̃arũ scripturarũ prȩsipio eximiũ
illud animal & sacro scĩs hosti is aptissimum
pascebat᷑. qđ exultando proclamabat. Dñs
pascit me & nichil michi de erit. in loco pas¬

Expanded text:
Joseph, et humilem Mediatoris Dei et hominum, Joseph, et humilem Mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi adventum Scripturae sacrae paginis insertum, quasi in praesepio positum infantem, Christum prima visione reperiunt. De quo videlicet sanctarum Scripturarum praesepio eximium illud animal et sacrosanctis hostiis aptissimum pascebatur, quod exsultando proclamabat: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pas
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerunt mariã & ioseph & infantẽ positũ
in prȩsepio. Uidentes aut̃. cognouert̃ de uer¬
bo qđ dictum erat illis de puero hoc. Festinanꝰ
pastores. xp̃i quẽ cognouere tota mentis in¬
tentione uidere aduentũ desiderant. Neq
eni cum desidia. xp̃i est quȩrenda prȩsentia.
E tidõ forte non nulli quȩrentes inuenire non
merent᷑. quia desidiose xp̃m requirunt. Idõ
pastores isti sine mora inuenert. quia ad illũ
fide non ficta currebant. Ad quẽ festinant᷑
ire est.: non pedum gressus accelerare. sed infi¬
de semꝑ ac uirtute proficere: Inuenerunt
inquit cariã & ioseph: & infantẽ positum
in presepio. Sed & dominici gregis pastores
quo crebrius ac suauius inter huius uitȩ
tenebras cȩ ¶lesti adcollunt᷑ oraculo eo
cit quasi portas bethleem contemplando
subeunt. nichilq in hac aliud quã uirgina¬
lem catholicȩ eccłȩ pulchritudinẽ. quasi ma¬
riã. uirilem spiritualiũ cȩcũ dõctoꝵ quasi

Expanded text:
 Joseph et infantem positum in praesepio. Videntes autem cognoverunt de Verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Festinant pastores Christi quem cognovere, tota mentis intentione videre adventum desiderant. Neque enim cum desidia Christi est quaerenda praesentia. Et ideo forte nonnulli quaerentes invenire non merentur, quia desidiose Christum requirunt. Ideo pastores isti sine mora invenerunt, quia ad illum fide non ficta currebant, ad quem festinanter ire est non pedum gressus accelerare, sed in fide semper ac virtute proficere. Invenerunt, inquit, Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Sed et dominici gregis pastores quo crebrius ac suavius inter hujus vitae tenebras coelesti attolluntur oraculo, eo cit, quasi portas Bethleem contemplando subeunt, nihilque in hac aliud quam virginalem catholicae Ecclesiae pulchritudinem, quasi Mariam, virilem spiritalium doctorum coetum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Et uerbũ erat apud dm̃. Ali i hunc uerũ hom¬
nem describunt. ille uerũ confirmat dm̃ di¬
cens. Et ds̃ erat uerbũ. Alii corporaliter¬
natũ de aiaria iuirgine temporalit̾ inter
homines conuersatum fuisse asserunt. ille
cum dõ patre fuisse demonstrat dicens. Hoc
erat in principio apud dm̃. Alii signa & uir¬
tutes quas inter homines fecit. ille qđ ds̃
per filiũ omẽm creaturã condiderit mani¬
festat cum ait. Omĩa per ipsum facta sunt.
& sine ipso factum est nichil. Pominica.¬

Expanded text:
Et Verbum erat apud Deum. » Alii hunc verum homEt Verbum erat apud Deum. » Alii hunc verum hominem describunt, ille verum confirmat Deum, dicens: « Et Deus erat Verbum. » Alii corporaliter de Maria virgine natum, temporaliter inter homines conversatum fuisse asserunt, ille cum Deo Patre semper fuisse demonstrat, dicens: « Hoc erat in principio apud Deum. » Alii signa et virtutes quas inter homines fecit, ille quod Deus erat per Filium omnem creaturam condiderit, manifestat, cum ait: « Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. » Et mira
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. quia in pectore iħu om̃s sunt chesauri
sapientiȩ & scientiȩ absconditi inde gustans
quã suauis est dñs. nobis esurientib cibum
uitȩ ȩternȩ est imꝑtitus. Unde bene inter
quattuor animalia aquilȩ speciem rationa¬
biliter habere describitur. quia sicut aquila
precȩteris auibus altius uolat. & prȩ cunctis
animantib iubar solis in reuerberatis ocu¬
lis contemplat᷑. ita loħis prȩ cunctis homini¬
bus subtilius ex diuinitate fensit. & p̾cunc¬
tis mortalib altius eterni solis naturã con¬
templatus est dicens. In principio erat uer¬
bum. Et uerbũ erat apud dm̃. Et ds̃ erat
uerbum. Alii enĩ euangelistȩ xp̃m in tempore
natũ describunt. ille uero ante omĩa tempora
eum fuisse cominemorat dicens. In principio
erat uerbũ. Alii enĩ insubito hominẽ inter
homines apparuisse commemorant. ille sem¬
per cum dõ patre manere ostendit dicens.

Expanded text:
dicitur. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri dicitur. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, inde gustans quam suavis est Dominus, nobis esurientibus cibum vitae aeternae est impartitus. Unde bene inter quatuor animalia aquilae speciem rationabiliter habere describitur, quia sicut aquila prae caeteris avibus altius volat, et prae cunctis animantibus jubar solis irreverberatis oculis contemplatur, ita Joannes prae cunctis hominibus subtilius ex divinitate sensit, et prae cunctis mortalibus altius aeterni solis naturam contemplatus est, dicens: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. » Alii enim evangelistae Christum in tempore natum describunt, ille vero ante omnia tempora eum fuisse commemorat, dicens: « In principio erat Verbum. » Alii eum subito hominem inter homines apparuisse commemorant, ille semper cum Deo Patre manere ostendit, dicens: «
Abbreviated transcription (Latin):
diuersis dogmatib scindere conati sunt. di¬
centes xp̃m ante aiariã non fuisse. Post ea
uero cum permittente prissimo rege nerua
regressus de exilo ephesi moraret᷑. rogatus
traditur ab uniuersis epĩs & presbiteris ut
quia iam in trib euangelistarũ libris ut
dpximus temporalẽ dñi natiuitatẽ pleniter
habebant expositam eis de diuinitate ser¬
monẽ faceret & ad memoriã futuroꝵ serip¬
tum relinqueret. ut scilicet post cius reces¬
sionẽ de mundo haberent fideles unde fidẽ¬
suã munirent & hereticoꝵ falsa dogiata
destruerent. Quod primũ se negauit factu
om̃s in commune dñm prȩcarent᷑. Quod cum
libentissime ab omĩb factum esset. die tercia
in decore suo cernens de ipso purissimo fonte
diuinitatis hauriret. qđ nobis sitientib pro¬
pinaret. & sic per totum eugłii sui textum.
pauca de humanis actibus saluatoris inserens
sufficientia diuinitatis scripta reliquit. Un¬
de bene in cęna supra pectus dnĩ recubuisse

Expanded text:
tibus scindere conati sunt, dicentes Christum ante Mariam non fuisse. Postea vero cum, permittente piissimo rege Nerva, regressus de exsilio Ephesi moraretur, rogatus traditur ab universis episcopis et presbyteris, ut quia jam in tribus evangelistarum libris, ut diximus, temporalem Domini nativitatem pleniter habebant expositam, eis de divinitate sermonem faceret, et ad memoriam futurorum scriptum relinqueret, ut scilicet post ejus recessionem de mundo, haberent fideles unde suam munirent et haereticorum falsa dogmata destruerent. Quod primum se negavit facturomnes in commune Dominum precarentur. Quod cum libentissime ab omnibus factum esset, die tertia et regem in decore suo cernens, de ipso purissimo fonte divinitatis hauriret quod nobis sitientibus propinaret, et sic per totum sui Evangelii textum pauca de humanis actibus Salvatoris inserens, sufficienter ex divinitate scripta reliquit. Unde bene in coena super pectus Domini recubuisse