comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pace consistens nullum habebit finem cuius regni rex ẽ
xp̃s dequo propheta ait. Multiplicabitur eius imperium
et pacis non erit finis super solium ⁊ dauid̃ et super regnũ
eius ut confirmet illud et corroboret in iudicio eius iusti

Expanded text:
pace consistens, nullum habebit finem, cujus regni rex est pace consistens, nullum habebit finem, cujus regni rex est Christus, de quo propheta ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis super solium David, et super regnum ejus, et con
Abbreviated transcription (Latin):
ab irata contra deos terra ad eus ultionem creatos uñ
titanes dicti sunt apotothithon. iõ est ab ulcione ꝙ qͣsi
ulascende matris t̾re causa in deos armati existerent.
quos fabule aioue bello fuisse superatos atqz extinctos
fingunt propter qudd de celo iactis fulminibz interier̃t.
De regibus et milicie uocabulis ca .ii.
aregibus dictum nã sicut reges aregnando uo¬
cati ita regnum a regibus. regnum uniuerse nationes
ut alterum ab altero solueretur. in ter omnia autẽ regna
terrarum duo regna ceteris gloriosiora traduntur. assi¬
riorum primo deinde romanorum temporibus et locis.
inte se ordinata atqr distincta. Nam sicut illud̃ prius
t hoc posterius. ita illud in oriente hoc in occident
gna cetera ceteriqz reges uelut appendices istorũ habẽ¬
tur. Sed inter omma regna illud maxime appetendum
est regnum quod stabile ⁊ firum permanet. atq met̾nra

Expanded text:
ab irata contra deos terra ad ejus ultionem creatos: unde ab irata contra deos terra ad ejus ultionem creatos: unde Titanes dicti sunt, apo tes tiseos, id est, ab ultione, quod quasi ulciscendae matris terrae causa in deos armati existerent, quos fabulae a Jove bello fuisse superatos atque exstinctos fingunt, propter quod de coelo jactis fulminibus interierunt. De regnis et militiae vocabulis. Regnum a regibus dictum: nam sicut reges a regnando vocati: ita regnum a regibus. Regnum universae nationes ut alterum ab altero solveretur. Inter omnia autem regna terrarum duo regna caeteris gloriosiora traduntur: Assyriorum primo, deinde Romanorum, temporibus et locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius: ita illud in Oriente, hoc in Occidentegna caetera, caeterique reges velut appendices istorum habentur. Sed inter regna omnia illud maxime appetendum est regnum, quod stabile et fixum permanet, atque in aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
et piscibz cantum alantur. Hu post indos montanas
regiones tenent quos subactos alexander magnus pis¬
is uesa prohibuit. Antropofagi gens asperrin
fub regione sui consita. quia humanis carmbz uescũ¬
tur ideo antropofagi nominantur. Itaqz sicut hus ita
ceteris gentibz per secula aut aregibus aut a loas aut
amoribz aut ex quibuslibet alus causis minuitata
uocabula sunt ita ut prima origo nominis eorũ tem¬
porum uetustate non pateat. Iam uero hui qui antipo¬
de dicuntur eoꝙ contrarui ẽe uestigus nostris putant᷑.
uel quasi sub terris positi aduersa pedibus nrĩs calcẽt
uestigia nulla racõe credendum. quia nee soliditas pa¬
titur nec centrum terre. sed neqz ulla hoc historie cogni¬
cione firmatur sẽd hoc poete quasi raciocinando cõiectãt
Titanes autem quosdam ingrecia ferunt fuisse robus¬
tos ⁊ excellentes uiribus pupulos quos ferunt fabule

Expanded text:
et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit. Anthropophagi, gens asperrima sub regione Syri Serum consita: qui quia humanis carnibus vescuntur, ideo Anthropophagi nominantur. Itaque sicut his, ita caeteris gentibus per saecula, aut a regibus, aut a locis, aut a moribus, aut ex quibuslibet aliis causis immutata vocabula sunt: ita ut prima origo nominis eorum temporum vetustate non pateat. Jam vero hi qui Antipodes dicuntur eo quod contrarii esse vestigiis nostris putantur, vel quasi sub terris positi adversa pedibus nostris calcent vestigia, nulla ratione credendum: quia nec soliditas patitur, nec centrum terrae. Sed nec ulla hoc historiae cognitione firmatur: sed hoc poetae quasi ratiocinando conjectant. Titanes autem quosdam in Graecia ferunt fuisse robustos et excellentes viribus populos, quos ferunt fabulae
Abbreviated transcription (Latin):
suo nomine garana opidum condidit. sunt autẽ proxt¬
mi gentibus ethiopum. De quibus uirgilius extremo
garamantes. Extremi autem quia seuitia aconsor¬
cio humanitatis remoti.
¶Hesperu uero sunt qui arca hispaniam commorãtur.
nam hispania hesperia dicitur.
¶ Ethiopes dicti a filio cham qui uocatus est chus exqͦ
originem trahunt. chus enĩ hebraica lingua ethiort
iterpretatur. Hu quondam abindo flumine cosure¬
gentes iuxta egyptum. Inter inlum et occeanum mare¬
uidie sus ip̃a solis uicmitate insiderũt. quorum tres sũt¬
populi hesperi garamantes et indi. hesperi sunt occidentis.
garamantes tupolis indi orientis.
¶E thiopes interpretantur tenebre uel caligo id est impii
quibus dyabolus uelut tenebris curcuniseptus incedit.¬
¶ Trogodite gens ethiopum ideo nuncupati sunt ꝙ tanta
celeritate pollent ut feras cursu pedum assequãtur.
quicqũ mandi potest. et omnia fortuitu gignencia.

Expanded text:
suo nomine Garama oppidum condidit; sunt autem proxisuo nomine Garama oppidum condidit; sunt autem proximi gentibus Aethiopum. De quibus Virgilius: Extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humanitatis remoti. Hesperii vero sunt, qui circa Hispaniam commorantur; nam Hispania Hesperia dicitur. Aethiopes dicti a filio Cham, qui vooriginem trahunt. Chus enim Hebraica lingua Aethiops interpretatur. Hi quondam ab Indo flumine consurgentes, iuxta Aegyptum inter Nilum et Oceanum, in meridie sub ipsa solis vicinitate insiderupopuli: Hesperi, Garamantes et Indi. Hesperi sunt Occidentis; Garamantes Tripolis, Indi Orientis. Aethiopes interpretantur tenebrae vel caligo, id est impii, quibus diabolus, velut tenebris circumseptus, incedit. Troglodytae gens Aethiopum ideo nuncupati sunt, quod tanta celeritate pollent, ut feras cursu pedum assequantur. quidquid mandi potest, et omnia fortuitu gignentia:
Abbreviated transcription (Latin):
uagabantur. et a perambulatiombus uagabundis
semetip̃os propria lingua mumidas appellauerũt iõ
est sine opido uagos ⁊ errantes. Medi autem cũ libus
se miscuerunt qui proximam hispaniam in habitant
quorum nomen paulatim libres corrupte barbara lin¬
gua mauros propter medos appellantes licet mauri
os colorem agreais uocentur. greci em̃ nigrum mauron
uocant. Estifero quippe calore afflati speaiem atri co¬
loris ducunt.
¶Massilia ciuitas affrice est non longe ab athlante et
ortis hesperidum. a qua ciuitate massili uocati sunt quos
nos corrupte massulas uocamus. de quibz iurgilius. Hic
michi massile gentis monstrare sacerdos.
¶Gaudalii gentes sunt a meridie usq occeanũ hesperidũ
peruagantes. hus nomen gauloeu insula dedit q̃ est
uixta ethiopiam ubi nec serpens nasatur neq uiuit.
Garamantes populi affrice prope cirenas in hĩtantes
agaramante rege apollinis filio nommati qui ⁊br ex

Expanded text:
vagabantur, et perambulationibus vagabundis, vagabantur, et perambulationibus vagabundis, semetipsos propria lingua Numidas appellaverunt, id est, sine oppido vagos et errantes. Medi autem cum Libyis se miscuerunt, qui proximam Hispaniam inhabitabant, quorum nomen paulatim Libyes corruperunt, barbara lingua Mauros pro Medis appellantes, licet Mauri ob colorem a Graecis vocentur: Graeci enim nigrum mauron vocant. Aestifero quippe calore afflati speciem atri coloris ducunt. Massilia civitas Africae est non longe ab Atlante et hortis Hesperidum: a qua civitate Massylii vocati sunt, quos nos corrupte Massulas vocamus: de quibus Virgilius; Hinc mihi Massylae gentis monstrata sacerdos. Gaulalii gentes sunt a meridie usque Oceanum Hesperidum pervagantes: his nomen Gauloe insula dedit quae est juxta Aethiopiam, ubi nec serpens nascitur neque vivit. Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex
Abbreviated transcription (Latin):
tos de qua profecti sunt ⁊ in affrice litus uenerunt.
¶ etuli gece dicuntur fuisse qui ingenti agmine alocis sius
nauibus conscendentes loca sircium in libia occupauerũt.
et quia exgẽtis uenerant inde deriuato nomine getuli co
gnominati sunt. unde ⁊ opimo est apud gothos ab antiqua
cognacõe mauros consanguinitate propinquos sibi uoca¬
re. Affricũ autem inic̃o nomen habuere libres demĩ affri
pꝰ hoc getuli postremo maua ⁊ nuimides. Mauri et mumide
ut affri putant sic sumpserunt exordium et uocabulum
Llam postquam in hispania hercoles interut et eperatus
eius compositus ex uarus gentibus amisso duce passim si¬
bi sedes querebant et er eo mimero mẽdi persi, et armen
nauibus in affricã transuecti proxima mari loca occu¬
pauere. sed perse dum materiam inagris pro construen-¬
dis domicilus non inuenirent ⁊ ignota lingua cõmerciũ
prohiberet per patentes agros et diuersas solitudines

Expanded text:
ti, de qua profecti sunt, et in Africae littus venerunt. ti, de qua profecti sunt, et in Africae littus venerunt. 118. GETULI Getae dicuntur fuisse, qui ingenti agmine a locis suis navibus conscendentes, loca Syrtium in Libya occupaverunt; et quia ex Getis vegnominati sunt: unde et opinio est, apud Gothos ab antiqua cognatione Mauros consanguinitate propinquos sibi vocare. Africam autem in initio nomen habuere Libyes, deinde Afri, post hoc Getuli, postremo Mauri et Numidae. Mauri et Numidae ut Afri putant sic sumpserunt exordium et vocabulum. Nam postquam in Hispania Hercules interiit et exercitus ejus compositus ex variis gentibus, amisso duce, passim sibi sedes quaerebant, et ex eo numero Medi, Persae et Armeni navibus Africam transvecti, proxima mari loca occupavere. Sed Persae dum materiam in agris pro construendis domiciliis non invenirent, et ignota lingua commercium prohiberet: per patentes agros et diversas solitudines
Abbreviated transcription (Latin):
condidisse inde ad gallaciam profectus expositis sedibus
er loco genti nomen dedisse.¬
¶ Astures gens hispanie uocati eo quia circa asturẽ flumẽ
septi montibus filiusq crebris inhabitent.
tabri gens hispanie a uocabulo urbis ⁊ iberi am
ciu insidunt appellati horum amius pertinar magis ad
latroemandum et ad bellandum uel ad perpetiendum uer¬
hera semper parati.¬
¶ Celtiberi ex gallis celtias fuerunt quorum ex nomme ap¬
pellata est regio celtiberia. Nam ex flumne hispanie ihero
ubi consederunt ⁊ ex gallie qui celtia dicebantur mixto
utroq uocabulo celtiberi nincupati funt.
¶A fri appellati ab uno ex posteris abrahe qui uocabatur
affer qui dicitur duxisse aduersus libiam exercitũ et ibi
uictis hostibus concẽdisse eiusq posteros ex nomme a taui
et afros africam nuncupasse.
¶ Peni autem cartaginenses sunt afemcibus nincupati qͥ
cum didone perfecti sunt. tirios uero a tiro urbe fenicũ noĩa¬

Expanded text:
condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus condidisse, inde ad Galleciam profectus et positis sedibus ex loco genti nomen dedisse. Astures gens Hispaniae, vocati eo, quod circa Asturam flumen septi montibus silvisque crebris inhabitent. Cantabri gens Hispaniae a vocabulo urbis et Iberi amnis, cui insidunt, appellati. Horum animus pertinax et magis ad latrocinandum et ad bellandum, vel ad perpetiendum verbera semper parati. Celtiberi ex Gallis Celticis fuerunt, quorum ex nomine appellata est regio Celtiberia. Nam ex flumine Hispaniae Ibero, ubi considerunt, et ex Gallis, qui Celtici dicebantur, mixto utroqu115. Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer: qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, 417 ejusque posteros ex nomine Atavi et Afros et Africam nuncupasse. 116. Poeni autem Carthaginenses sunt a Phoenicibus nuncupati, qui cum Didone profecti sunt. 117. Tyrii vero a Tyria urbe Phoenicum nomina
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Gilli autem senones antiquitus zenones dicebantur qd
liberum hospic̃o recepissent postea zinsliteram cõmus¬
tata est. ¶ Uacca opĩdum fuit iuxta pireneũ aquo
sunt cognominati uaccer deguibus creditur dixisse pa
montis habitant solitudinem idem et uascones quani
uaccones c in s. literam demutata. quos gneus pompe¬
ius edomita hispania ad triumphum uenire festinans
de pirmer iugis deposuit ⁊ in unum opidum congregauit.
unde et conuenarum urbs nomen accepit.
¶Hispant ab ibero anine primĩt iheri postea ab hispalo
hispani cognominati sunt.
Balathe acandore dicti unde ⁊ galli religius enim haspai¬
me populis candidiores existunt. Hii grecam sibi griamtẽ
asserunt. onde et naturali ingemio callent siquidẽ post
finem troiani belli tencrum morte mẽdiacis fratris in ut¬
um patri telamoni dum non reciperetur in regnu
concessisse ibiqz urbem nomme antique patrie salammã

Expanded text:
 Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod  Galli autem Senones antiquitus Xenones dicebantur, quod Liberum hospitio recepissent; postea X in S litteram commutata est. Vacca oppidum fuit iuxta Pyrenaeum, a quo sunt cognominati Vaccei, de quibus creditur dixisse poemontis habitant solitudinem. Idem et Vascones, quasi Vaccones, C in S litteram demutata. Quos Gnaeus Pompeius edomita Hispania et ad triumphum venire festinans de Pyrenaei iugis deposuit et in unum oppidum congregavit. Unde et Convenarum urbs nomen accepit. Hispani ab Ibero amne primum Iberi, postea ab Hispalo Hispani cognominati sunt. Galleci a candore dicti, unde et Galli. Reliquis enim Hispaniae populis candidiores existunt. Hi Graecam sibi originem adserunt. Unde et naturali ingenio callent. Siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, dum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse, ibique urbem nomine antiquae patriae Salaminamo
Abbreviated transcription (Latin):
piraticis. ¶ Franci aquõdam proprio duce uocari putã¬
tur alii eos aferitate morum nuncupatos existimant.
siunt enim in illis mores inconditi naturalis ferocitas
animorum.
¶Britones quidam latine nommatos suspicantur eaꝙ
bruti fint. gens intra occeanum inter fuso mari quasi
extra orhem posita de quibz iurgilius. Toto diuisos orẜe
pritanios. ¶ Reoti propria lingua nomen habent a
icto corpore eay aculers ferreis cum atramento uariarũ
figurarum stigmiate ad notentur.¬
¶ Uallt a candore corporis mincupati sunt. gale enim grece
lac dicitur. unde ⁊ sibilla sie eos appellat cum ait de eis.
Tune lactea colla auro inectuntur. secundum diuersi¬
tatem emm celi ⁊ facies homnnium ⁊ colores et corporum
quantitates et ammorum diuecsitates existunt. Inde
romanos graues. grecos leues. afros uer sipelles gallos
natura feroces. acriores ingenio ꝑuidemus ꝙ natura
elimatum facit.¬

Expanded text:
piraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putanpiraticis. Franci a quodam proprio duce vocari putantur: alii eos a feritate morum nuncupatos existimant. Sunt enim in illis mores inconditi, naturalis ferocitas animorum. Britones quidam Latine nominatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos Scoti propria lingua nomen habent a picto corpore, eo quod aculeis ferreis cum atramento variarum figurarum stigmate adnotentur. Galli a candore corporis nuncupati sunt: gala enim Graece lac dicitur: unde et sibylla sic eos appellat, cum ait de eis: Tunc lactea colla Auro innectuntur; secundum diversitatem enim caeli et facies hominum et colores et corporum quantitates et animorum diversitates existunt. Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit.
Abbreviated transcription (Latin):
quorum iimanitas barbarie etiam in ip̃is uocabulis hor¬
rorem quendam significat.
Sueui pars germanorum fuerunt in fine septentrionis
de quibus lucanus. fundit ab ex tremo flauos. ab aquilo¬
ne sueuos quorũ fuisse centum pagos et populos. multe
prodiderunt. dicti autem sueui putantur amonte sueuo
qui cebortu solis micium germanie facit auus loca in¬
coluerunt.
¶Durgundiones quondam a romanis subacta interiori
germania per castrorum limites positi a tiberio cesare
magnam coluerunt gentem atq ita nomen ex locis
fumpserunt quia crebra per limites habitacula consti¬
tuta biuigos uulgo uocant. Hu postea rebelles romanis
esfecti plusquã occoginta milia armatorum ripe regni
Iluiui insederunt et nomen gentis obtinuerunt.¬
¶ daronum gens in occeanum lctoribus ⁊ paludib nbus
iurtute atos agilitate habilis. Unde et appellata qd̾ sit
durum ⁊ ualid issimum genus homniũ ⁊ prestaans ceteris

Expanded text:
quorum immanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horquorum immanitas barbariae etiam in ipsis vocabulis horrorem quemdam significat. Suevi pars Germanorum fuerunt in fine Septentrionis, de quibus Lucanus: Fundit ab extremo flavos, ab Aquilone Suevos; quorum fuisse centum pagos et populos multi prodiderunt. Dicti autem Suevi putantur a monte Suevo, qui ab ortu solis initium Germaniae facit, cujus loca incoluerunt. Burgundiones, quondam a Romanis subacta interiori Germania, per castrorum limites positi a Tiberio Caesare, in magnam coaluerunt gentem, atque ita nomen ex locis sumpserunt; quia crebra per limites habitacula constituta, burgos vulgo vocant. Hi postea rebelles Romanis effecti plusquam octoginta millia armatorum ripae Rheni fluvii insederunt, et nomen gentis obtinuerunt. Saxonum gens in Oceanum littoribus et paludibus inviis, virtute atque agilitate habilis: unde et appellata, quod sit durum et validissimum genus hominum, et praestans caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
Sarmate patentibus campis armati/ mequitabãt p iusgẽ
eos lentulus damibro prohiberet atq inde obstudiũ armo¬
rum sarmate nuncupati eristimantur.
Lanus fluuius fertur ultra damibiũ a quo alani dictie
sunt. sicut et populi in habitantes uixta lemannum flu-¬
uium a lemanni uocantur de quibz lucanus. de seruere
cauo tentoria fira lemanno. Languebardos uulgo fert᷑
nommasse prolira barba et nunquam tousa.
Buandalicus annis ab extremitate gallie erũpens iuxta
quem fliuũ in hĩtasse et ex eo transisse nomen guan-¬
dali perhibentur.onr quun¬
nesqz naciones seuissinus durate frigoribz qui mores ex
ip̃o celi rigore trarerunt feroces annmi et semper indoni¬
ti raptu uenatuqz uiuentes. Horum plurime gentes ua¬
rie armis: discolores habitu: linguis dissone et origine
uocabulorum incerte ut colleraces am suiari quãdi ture¬
gri marcomanni. bruteri. camasi. blangiom. et ubãtes

Expanded text:
Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam Sarmatae patentibus campis armati inequitabant, priusquam eos Lentulus Danubio prohiberet: atque inde ob studium armorum Sarmatae nuncupati existimantur. Lanus fluvius fertur ultra Danubium, a quo Alani dicti sunt: sicut et populi, inhabitantes juxta Lemannum fluvium, Alemani vocantur, de quibus Lucanus: Deseruere cavo tentoria fixa Lemanno. Langobardos vulgo fertur nominasse prolixa barba et nunquam tonsa. Vindilicus amnis ab extremitate Galliae erumpens, juxta quem fluvium inhabitasse, et ex eo traxisse nomen Vandali perhibentur. Gernesque nationes, saevissimis duratae frigoribus, qui mores ex ipso coeli rigore traxerunt; feroces animi, et semper indomiti, raptu venatuque viventes. Horum plurimae gentes, variae armis, discolores habitu, linguis dissonae, et origine vocabulorum incertae: ut Tolleraces, Amsivari, Quadi, Tungri, Marcomanni, Bruteri, Camasi, Blangioni et Ubantes;
Abbreviated transcription (Latin):
romani uictis marsis tulerunt marsos autem greci trus¬
cos uocant quast.¬
s uocant quast. quia multos serpentes habeãt¬
et obhoc eis serpens dicatur illesõs autem ẽẽ carminum
maleficus in hĩtant autem plagã appemimi montis
simul cum ymbris.
¶Tothi amagog filio iafeth nominati putantur de simili¬
tudine ultime sillabe quos ueteres magis getas quam
gothos uocauerunt. gens fortis ⁊ potentissima corporũ mo¬
le ardua armorum genere terribilis. De quibus lucanus.
Hune dacus p̾mat inde gentes occurrat hiberis. Daci autẽ
gotorum soboles fuerunt et dictos putant dacos quasi da¬
gos quia de gothorum stupe creati sunt. de quibus ille ibis
acretos procul usqz daros.¬
¶ Pessi barbari fuerunt qui amultitudine boũ sic bocati
creduntur. De quibz quidam qui codit tire medio uel ille
diuitis multo boue pilleatus accola uipe.
¶Sipedes pedestri prelio magis qͣz equesta suit usi ex hac
causa uocciti.

Expanded text:
Romani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci UsRomani victis Marsis tulerunt. Marsos autem Graeci Uscos vocant, quasi ophiuchous quod multos serpentes habeantrpens dicatur: illaesos autem esse carminum maleficiis. Inhabitant autem plagam Apennini montis simul cum Umbris. Gothi a Magog filio Japhet nominati putantur de similitudine ultimae syllabae, quos veteres magis Getas quam Gothos vocaverunt: gens fortis et potentissima, corporum mole ardua, armorum genere terribilis. De quibus Lucanus: Hinc Dacus premat, inde Getes occurrat Iberis. Daci autem Getarum soboles fuerunt, et dictos putant Dacos quasi Dagos, quia de Gothorum stirpe creati sunt, de quibus ille: Ibis Arctoos procul usque Dacos. Bessi barbari fuerunt, qui a multitudine boum sic vocati creduntur. De quibus quidam: Qui colit terrae medio, vel ille Divitis multo bove pileatus Accola ripae. Gipedes pedestri praelio magis quam equestri sunt usi, ex hac causa vocati.
Abbreviated transcription (Latin):
condidit. gentiq et ciuitati nomen dedit. Hi ante a sa¬
turno saturnu a latino latini uocati sunt. Nam latinus
italie rex fuit qui ex suo nomme latinos appellauit qui¬
postea romani nuncupati sunt. Hii et quirctes dicti qr
quirmus dictus est romulus quia semper hasta utebatur.
que sabinorum lingua q̃ris diatur. Italus quoqz ⁊ sabt¬
⁊ sicanus fratres fuerunt et quibz nomina pop
imposita ⁊ regionibz sunt. Nam ab italo italia. a sabio
sabinia. a sicano sicanu eognominati sunt idem ⁊ siciliẽ¬
ses. Tusa italie sunt populi. Et est afrequencia sactorũ
ut turis uocata id est apototusciasim.
ymbri italie gens sed gallorum ueterum pro pago qui a¬
peniium montem incolunt de quibus historie perhibẽt
eoꝙ tempore aquo secladis imbribz superfuerint et obhoc
ymbrios grece nominatos.¬
¶ Marsi gens italie dicta a comite liberi marsia qui usum
illis uicium ostendit ⁊ ob hoc illi statuã fecerunt ꝙͣ postea

Expanded text:
condidit, gentique et civitati nomen dedit. Hi ante a Sacondidit, gentique et civitati nomen dedit. Hi ante a Saturno Saturnii, a Latino Latini vocati sunt. Nam Latinus Italiae rex fuit, qui ex suo nompostea Romani nuncupati sunt. Hi et Quirites dicti, quia Quirinus dictus est Romulus, quod semper hasta utebatur, quae Sabinorum lingua Quiris dicitur. 85. Italus quoque, et Sabinus, et Sicanus fratres fuerunt, et quibus nomina populis imposita et regionibus sunt. Nam ab ItSabinia, a Sicano Sicanii cognominati sunt, iidem et Sicilienses. Tusci Italiae sunt populi. Et est a frequentia sacrorum et thuris vocata, id est apo tou thuein. Umbri Italiae gens, sed Gallorum veterum propago, qui Apenninum montem incolunt, de quibus historiae perhibent quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerint, et ob hoc Ombrious Graece nominatos. Marsi gens Italiae dicta a comite Liberi Marsya, qui usum illis vitium ostendit, et ob hoc illi statuam fecerunt, quam postea
Abbreviated transcription (Latin):
diuturnitate prelu spem prolis amitterẽt. preci¬
perunt ut uirgines eocum cum iuuenib domi relictis cõ¬
nes de incertis parentibz nati ex nota materni pudoris
spartani uocati sunt. Nam ip̃os ẽẽ spartanos quos ⁊ lace¬
domones. ¶ Traces ex thira filio iafeth qui uocatus est
tiras exorti et cognominati. ut superius dictum est pechi¬
bentur. licet gentiles eos moribz ita dictos existiment qd̾
sint truces seuissimi enĩ omniũ gencium fuerũt. Unde et
multa fabulosa de eis memorantur quod captiuos dus
sus litarent et humanum sanguinẽ in ossibus captum
portare soliti eẽnt de quibus iurgilius. Heu fuge crudeles
terras. fuge litus auarum quasi crudelium ⁊ auarorum.
¶Histriorum gens originem a locis ducit. qui missi abaigo¬
nautas persequendos ut aponto intrauerũt histrũ fluuiũ
abocabulo amnis quo amari recesserũt appellati sunt.
Romani a romuli nomine nuncupati qui urbem romani

Expanded text:
ne diuturnitate praelii spem prolis amitterent, praecene diuturnitate praelii spem prolis amitterent, praeceperunt, ut virgines eorum cum juvenibus domi relictis connes de incertis parentibus nati, ex nota materni pudoris Parthenii vocati sunt. Nam ipsos esse Spartanos, quos et Lacedaemones. Thraces ex filio Japhet, qui vocatus est Thiras, exorti et cognominati ut superius dictum est perhibentur: licet gentiles eos a moribus ita dictos existiment, quod sint truces; saevissimi enim omnium gentium fuerunt. Unde et multa fabulosa de eis memorantur, quod captivos diis suis litarent, et humanum sanguinem in ossibus capitum portare soliti essent: de quibus Virgilius: Heu! fuge crudeles terras, fuge littus avarum! quasi crudelium et avarorum. Istrorum gens originem a Colchis ducit, qui missi ad Argonautas persequendos, ut a Ponto intraverunt Istrum fluvium, a vocabulo amnis, quo a mari recesserunt, appellati sunt. Romani a Romuli nomine nuncupati, qui urbem Romam
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Mirmidones fuerunt achillis socu. dolopes pirri. dicti sunt
autem mirmidones propter astuciam quasi mirmiai idẽ
formice. ostenes autem dicunt. dictos mirmidones a mi¬
midone duce iouis ⁊ corunose filio qui cecropi athemẽsiũ
regi successit. gramis cuius filia actis nomẽ ⁊ regionis et
entis dedit et ex ea acciai cognominati qui sunt ati
Ion uir fortis ex suo nomme eosdem athemẽses uocauit iones.¬
¶ Macedones a nomine macionis regis antea emarei nuncu¬
pati sunt postea macedones dicti.¬
¶ Epirrote apirro achillis filio prius pirride postea bero cũ
pirro rege duce ad italiam transire presumpserunt.¬
¶ Dorus neptum ⁊ ellepis filius fuit unde dori originem et
nomen ducunt. Sunt autem pars grecie gentis ex quibz
eciam cognominata est tercia lingua grecorum que dora-¬
ca appellatur. Lacedemones alacedemone semele filio
dicti. Hu du per seuerantes in bello contra messenos ue

Expanded text:
 Myrmidones fuerunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi: dicti sunt  Myrmidones fuerunt Achillis socii, Dolopes Pyrrhi: dicti sunt autem Myrmidones propter astutiam, quasi myrmeces, id est, formicae. Eratosthenes autem dicit dictos Myrmidones a Myrmidone duce, Jovis et Eurimedusae filio. Cecropi Atheniensium regi successit Cranaus, cujus filia Attis nomen et regioni et genti dedit, et ex ea Attici cognominati, qui sunt Athenienses. Ion vir fortis ex suo nomine eosdem Athenienses vocavit Iones. Macedones a nomine Emathionis regis antea Emathii nuncupati sunt, postea Macedones dicti. Epirotae a Pyrrho Achillis filio, prius Pyrrhidae: postea vero cum Pyrrho rege duce ad Italiam transire praesumpserunt. Dorus Neptuni et Ellepis filius fuit, unde Dori originem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis, ex-quibus etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellatur. Lacedaemones a Lacedaemone Semelae filio dicti. Hi diu perseverantes in bello contra Messenios veriti,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Greci ante thessalia thessalo postea a greco rege grea sunt
nuncupati. Nam greci proprie thessali sunt.
¶Lapitas autem gentem thessalie fuisse auint circa penion
amnem olim in habitantem a lapita apollinis filia nũcu¬
patos. ¶ Sicionii grece sunt nuncupati a sicionio rege.
Silu primum agialei uocabantur arege agialeo qui pͥmus
sicionus imperauit a quo ⁊ agialea ciuitas nuncupata est
que nunc peloponem sis uocatur apelope rege
¶Danai adanao rege uocati. idẽ et argiui ab argo conditore
cognominati. postq̃z autẽ rex grecorum apis mortuus esti
huic filius argus successit in regnum et ex eo argiui appel¬
lati sunt qui eciam abeis post obitum deus haberi cepit
templo et sacrificio honoratus.¬
¶ Achei qui et achini ab acheo filio iouis dicti. pelasgi noĩa¬
ti quia cum uelis passim uerno tempore aduenisse italiam
larisse filios perhibent dictos.¬

Expanded text:
 Graeci, ante Thessali a Thessalo, postea a Graeco rege Graeci sunt  Graeci, ante Thessali a Thessalo, postea a Graeco rege Graeci sunt nuncupati. Nam Graeci proprie Thessali sunt. Lapithas autem gentem Thessaliae fuisse aiunt circa Peneum amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii, Graeci sunt, nuncupati a Sicyonio rege. Hi primum Aegialei vocabantur a rege Aegialeo, qui primus Sicyoniis imperavit, a quo et Aegialea civitas nuncupata est, quae nunc Peloponesus vocatur a Pelope regeDanai a Danao rege vocati: iidem et Argivi ab Argo conditore cognominati. Postquam autem rex Graecorum Apis mortuus est, huic filius Argus successit in regnum, et ex eo Argivi appellati sunt, qui etiam ab eis post obitum Deus haberi coepit, templo et sacrificio honoratus. Achaei, qui et Achivi ab Achaeo filio Jovis dicti, Pelasgi nominati, quia cum velis passis verno tempore advenisse Italiam Larissae filios perhibent dictos.
Abbreviated transcription (Latin):
ut nocte plusqr die cernant. Albani autem uicin ama¬
zombus fuerunt.
Ungros ante a urnos uocatos postremo a rege suo aua¬
res appellatos qui prius inultima meotide incer glacia¬
lem canau et massagetarũ immanes populos habita¬
uerunt. Demde pernicib equis caucasi rupibus ferae
gentes a leranda claustra perhibentes eruperũt ⁊ oriẽtẽ
uigniti annis tenuerunt captuum et ab egypcus atq e¬
thiopibus annuum uectigal ex egerunt. Troianorum gens
antea dardanai adardano nominata. Nam dardanus ⁊ iasius
fratres agrecia profecti sunt. Ex his. iasius ad traciã dar¬
damis ad frigiam peruenit ibiqz primus regnauit. post
quem filius erictoniꝰ deinde nepos eius tros aquo troiant
ncupati sunt. Galate galli ẽẽ noscuntur. qui i
lium arege bithime euocati regnum cum eo pacta uictori¬
a diuiserunt. sic quidem grecis admirti primũ gallogreci
nunc ex antiquo gallorum nomine galathe mincupãtur.¬

Expanded text:
ut nocte plusquam die cernant. Albani autem vicini Amaut nocte plusquam die cernant. Albani autem vicini Amazonibus fuerunt. Ugnos antea Hunnos vocatos, postremo a rege suo Avares appellatos dicunt, qui prius in ultima Maeotide inter glacialem Tanaim et Massagetarum immanes populos habitaverunt. Deinde pernicibus equis Caucasi rupibus, ubi feras gentes Alexandri claustra cohibent, eruperunt, et Orientem viginti annis tenuerunt captivum, et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annuum vectigal exegerunt. Trojanorum gens antea Dardana a Dardano nominata. Nam Dardanus et Jasius fratres e Graecia profecti sunt. Ex his Jasius ad Thraciam, Dardanus ad Phrygiam pervenit, ibique primus regnavit: post quem filius ejus Erictonius, deinde nepos ejus Tros, a quo Trojani nuncupati sunt. Galatae Galli esse noscuntur, qui in auxilium a rege Bithyniae evocati, regnum cum eo, parta victoria, diviserunt: sic quidem Graecis admisti primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine Galatae nuncupantur.
Abbreviated transcription (Latin):
eciam eorum amazonum regna condiderunt.¬
¶ Massagete ⁊ scitarum origine sunt. et dicti massagete
quasi graues id est fortegete. Nam sic liuius argentũ
graue dicit. lo est massas. Hu sunt qui inter sathas atii
albanos septentrionalibus locis in habitant
¶Amazones dicte sunt seu ꝙ simul uiuerent sine uiris
quasi amarzomi siue ꝙ adustis dexterioribz mãnis eẽnt
ne sagittarum iactus impediretur. quasi anesmazosin.
nudabant enim quam aduserant maniniam. Has ta¬
cians uni manimas dicit. Nam hoc ẽ amazon quasi
anes mazosim id est sine manima. Has iam non esse ꝙ
earum partim ab hercule partim ab achille. uel aleran¬
dro usq ad internicionẽ delete sunt. Albant sunt partes
et asie asiatice gentis que posteros se asonis credunt
albo crine nascuntur. ab assidius inuibus et ip̃ĩus ca¬
pilli color genti nomen dedit. et mnde dicuntur albana
horum glauca oculis id̃ est picta in est pupilla adeo

Expanded text:
etiam eorum Amazonum regna condiderunt.etiam eorum Amazonum regna condiderunt. Massagetae ex Scytharum origine sunt, et dicti Massagetae, quasi graves, id est, forte Getae. Nam sic Livius argentum grave dicit, id est, massas. Hi sunt qui inter Scythas atque Albanos septentrionalibus locis inhabitant. Amazones dictae sunt, seu quod simul viverent sine viris, quasi amazosai; sive quod adustis dexterioribus mammis essent, ne sagittarum jactus impediretur, quasi aneu mazou: nudabant enim, quam adusserant, mammam. Has Titianus unimammas dicit. Nam hoc est amazon, quasi aneu mazou, id est, sine mamma. Has jam non esse constat, quod earum partim ab Hercule, partim ab Achille, vel Alexandro usque ad internecionem deletae sunt. Albani sunt partes Asiae et Asiaticae gentis, quae posteros se Jasonis credunt, albo crine nascuntur ab assiduis nivibus, et ipsius capilli color genti nomen dedit, et inde dicuntur Albani; horum glauca oculis, id est, picta inest pupilla, adeo
Abbreviated transcription (Latin):
pretantur instabiles siue immobiles ⁊ significãt pecan¬
tores fundamentum fidei non habentes. Unde legitur in
ctintico crodi. Tabuerunt onnes in hĩtantes chanaaꝵ
¶ E gyrcu abegypto quodam rege uocatie run t uicemi podtat
aerer dicebantur. Interpretantier auteroi firqua he suaa¬
ca eayrcu affligentes eoy affliperunt dei popu lit puus¬
quã diuino aurilio siberarentur. Egpecu interpretantur
affligentes id est impii uel demones ecclĩe fideles opprimẽ¬
tes. Unde legitur in exõdo. Affligebant egypaii oꝑib duris.
¶ Armenius ex thessalia unus denumero ducum iasonis qͥ
ad colchos profecti sunt recollecta multitudine que amis¬
so rege iasone passim uagabatur armeniam condidit
gentiqz ex suo uocabulo nomen dedit. limes est persicus
ui scitas ab eis diuidit. satas cognominatos aqi
te scite aquibusdam perhibentur uocati gens antiquis¬
sima semper habita. Hii parthos bactrianosqz femine

Expanded text:
pretantur instabiles sive immobiles, et significant peccapretantur instabiles sive immobiles, et significant peccatores fundamentum fidei non habentes. Unde legitur in cantico Exodi: Tabuerunt omnes inhabitantes Chanaan . Aegyptii ab Aegypto quodam rege vocati sunt: nam ante aerei dicebantur. Interpretantur autem lingua Hebraica Aegyptii, affligentes, eo quod afflixerunt Dei populum, priusquam divino auxilio liberarentur. Aegyptii interpretantur, affligentes, id est, impii vel daemones Ecclesiae fideles opprimentes: unde legitur in Exodo: Affligebant Aegyptii operibus duris . Armenius ex Thessalia unus de numero ducum Jasonis, qui ad Colchos profecti sunt, recollecta multitudine, quae amisso rege Jasone passim vagabatur: Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen dedit. Limes est Persicus, qui Scythas ab eis dividit. Scytha cognominatus, a quo limite Scythae a quibusdam perhibentur vocati, gens antiquissima semper habita. Hi Parthos Bactrianosque, feminae
Abbreviated transcription (Latin):
catores terrena ambientes. Unde scriptum est in ꝑsalmo.
Galbal et ammon ⁊ amalech et aliemgene cum habitã¬
tibus tyrum. filistei ip̃i sunt palestim quia ꝑ licteram
sermo hebreus non habet sed pro eo qd̃ grece utitur. inde
filistei pro palestims dicuntur. aciuitate utiqz sua ide
et allofilis idem ⁊ aliemgene ob hoc quia semper fuerint
inimiai israel et longe ab eorum genere ac soaetate se¬
parati. Philistum interpretantũr cadentes poculo ud ẽ
imiici ecclĩe de sua se extollentes saencia. Unde legitur
in propheta. Uerum quid michi et uobis tyrus et ledon
et omnis termimus palestinorum. Cito uelocater redarm
uicissitudinem uobis super caput uestrum. Item in bonã
partem intelliguntur. Unde legitur in psalmo. Hu al¬
lophili subditi sunt.
¶Chananei appellati de chanaan filio cham. quotũ trã
uidei possederunt. Cuius ex origine fuit emor frater fer¬
chem aquo amorrei sunt nuncupati. Chananer inter¬

Expanded text:
catores terrena ambientes. Unde scriptum est in psalmo: catores terrena ambientes. Unde scriptum est in psalmo: Gebal et Ammon et Amalech et alienigenae cum habitantur. 58. Philistaei ipsi sunt Palaestini, quia p litteram sermo Hebraeus non habet; sed pro eo φ Graeco utuntur. Inde Philistaei pro Palaestinis dicuntur a civitate utique sua. Iidem et Allophyli, id est, alienigenae, ob hoc, quia semper fuerunt inimiparati. Philisthaei interpretantur cadentes poculo, id est, inimici Ecclesiae, de sua se extollentes scientia. Unde legitur in Propheta: Verum quid mihi et vobis Tyrus et Sidon et omnis terminus Palaestinorum. Cito velociter reddam vicissitudinem vobis super caput vestrum . Item in bonam partem intelliguntur. Unde legitur in psalmo: Hi Allophyli subditi sunt . Chananaei appellati de Chanaan filio Cham, quorum terram Judaei possederunt. Cujus ex origine fuit Emor frater Sichem, a quo Amorrhaei sunt nuncupati. Chananaei inter
Abbreviated transcription (Latin):
bice cordis tuĩ extulit te. Idumei sanguinei siue terra
interpretantur. id est demones siue pectatores ut in psal¬
no legitur. Memorare domie filiorũ edom in die ih lm̃
qe ductent exmamite exmanite usq ad fundamentum
mea. Item iduneus popusus est gentium. unde in deu¬
trouomio hcriptum est. Non ab hominaueris idumeum.
quia frater ituus est nec egyptũ quia aduena fustri
terra eius qui nati fuerint ex eis tera genera cõe ntra-¬
bunt ecclĩam domini. id est per fidem trinitatis et lauacrũ
regeneracioms.
Seir qui hispidus uel hirsutus interpretatur. populum ui-¬
deorum significat. unde in cantico deutrononini legitur. doꝰ
desina ueniet et de seir ortus est nobis.
¶Amalech interpretatur tambens iõ est diabolus. Unde
legitur in erodo. In manu abscondita uel ualida expugnat
dominus amalech ageneracõe ingeneracionem.
¶ Amalechite interpretantur populus lambens id est pec¬

Expanded text:
erbia cordis tui exstulit te . Idumaei, sanguinei sive terra erbia cordis tui exstulit te . Idumaei, sanguinei sive terra interpretantur, id est daemones sive peccatores, ut in psalmo legitur: Memorare, Domine, filiorum Edom in die Jerusalem, qui dicunt: Exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea . Item Idumaeus populus est gentium: unde in Deuteronomio scriptum est: Non abominaveris Idumaeum, quia frater tuus est; nec Aegyptum, quia advena fuisti in terra ejus: qui nati fuerint ex eis, tertia generatione intrabunt Ecclesiam Domini , id est, per fidem Trinitatis et lavacrum regenerationis. Seir, qui hispidus vel hirsutus interpretatur, populum Judaeorum significat. Unde in cantico Deuteronomii legitur: Dominus de Sina veniet, et de Seir ortus est nobis . Amalech interpretatur, lambens, id est, diabolus. Unde legitur in Exodo: In manu abscondita vel valida expugnat Dominus Amalech a generatione in generationem . Amalecitae interpretantur populus lambens, id est, pec
Abbreviated transcription (Latin):
Saracem dicti uel ꝙ ex sarra geniti sepe dicuntur. uel
sicut gentiles aiuint quod origines syrorum sint quasi
sirigine. Hu per amplam habitant solitudinem. ipsi
sunt ismahelite ut liber geneseos docet ꝙ sunt ex isma¬
hel geniti ip̃i cedar afilio ismahelis ipĩ agtirem ab a-¬
gar qui ut diximus peruerso nomine sarraceni uocãtur.
quia ex sarra se genitos gloriantur. Ismahelite obediẽ¬
tes sibi interpretantur .i. peccatores. qui quõd concupis¬
cuit faciunt. unde legitur in psalmo. Tabernacula idu¬
meorum ⁊ ismahelite.
Agurem interpretantur proseliti hoc est peccatores a cõ¬
uentu ecclĩe alienmt. Unde scuiptum est in ꝓsalmo. Moas
et agareni rebal et ammon amalech ⁊ aliengene cũ ha¬
bittuetibus tyrum. Edom aquo idumei. rubeus siue san¬
quineus interpretatur. significat populum iudeorutm
obnecem np̃i ⁊ prophetarum sanguinolentũ. unde i ab¬
du sarptum est. Hoc dicit dominus ab edom. Ecce pariui¬
lum dedite in gentibus contemptibilis tu es ualde. suꝑ¬

Expanded text:
Saraceni dicti, vel quia ex Sarra genitos se praedicent, vel sicut gentiles aiunt, quod ex origine Syrorum sint, quasi Syriginae. Hi peramplam habitant solitudinem. Ipsi sunt et Ismaelitae, ut liber Geneseos docet, quod sint ex Ismaele. Ipsi Cedar a filio Ismaelis. Ipsi Agareni ab Agar; qui, ut diximus, perverso nomine Saraceni vocantquia ex Sarra se genitos gloriantur. Ismaelitae, obedientes sibi, interpretantur, id est peccatores, qui quod concupiscunt faciunt. Unde legitur in psalmo: Tabernacula Idumaeorum et Ismaelitae . Agareni interpretantur proselyti, hoc est, peccatores a conventu Ecclesiae alieni. Unde scriptum est in psalmo: Moab et Agareni, Gebal et Ammon, Amalech et alienigenae cum habitantibus Tyrum Edom, a quo Idumaei, rubeus, sive sanguineus interpretatur: significat populum Judaeorum ob necem Christi et prophetarum sanguinolentum: unde in Abdia scriptum est. Hoc dicit Dominus ad Edom: Ecce parvulum dedi te in gentibus, contemptibilis tu es valde: sup
Abbreviated transcription (Latin):
dei coheredes autem rp̃i. Ut ergo promptos ad obediendũ
deo patri faceret hac spe exhortatur. dicens. dei nos futu¬
ros herẽdes. coheredes autem xp̃i. ut quia magna spes pre¬
mu est tantomagis in dei reb propensiores essemus
post ponentes curam mundanorum quid sit autem cohe¬
redem esse filui dei ab apostolo iohanne docenuir. inter
cetera enii cit. Scimus quiam cum apparuerit similes
ei erimus.

Expanded text:
Dei, cohaeredes autem Christi . Ut ergo promptos ad obediendum Dei, cohaeredes autem Christi . Ut ergo promptos ad obediendum Deo Patri faceret, hac spe exhortatur, dicens, Dei nos futuros haeredes, cohaeredes autem Christi: ut quia magna spes praemii est, tanto magis in Dei rebus propensiores essemus, postponentes curam mundanorum. Quid sit autem cohaeredem esse filii Dei, ab apostolo Joanne docemur: inter caetera enim ait: Scimus quoniam, cum apparuerit, similes ei erimus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo iam non estis hospites ⁊ aduene sed estis ciues sc̃or
et domestiai dei super edificati super fundamentũ a postolo¬
rum ⁊ prophetarũ. hoc est super nouum et uetus testamen¬
tum collocati. que enim apostoli predicauerunt. prophe¬
te futura dixerunt. hoc est non solum nos sed et celestes
potestates pariter fieri habitaculum dei in spiritusancto
Herẽdis nomen imposuit census eris. consoluit emi
cributum actoris in hoc enim uocabulo prima successio
est hereditatis ⁊ generis uit sunt filu uel ne potes. Prole¬
res qui loco heredis fungitus. quasi pro herede. Est emin
aut institutus aut substitutus. Heredes autem inistice
sancti dei possunt intelligi et quil celestis patrie pos¬
sessores futuri sunt. unde apostoliẽs ad romanos scribẽs
ait. Ip̃e spuitus testimoniuns reddet spiritui nr̃o quod su¬
mus filu dei. It autem filii et heredes. Heredes quidem

Expanded text:
Ergo jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum, Ergo jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum, et domestici Dei, superaedificati super fundamentum apostolorum et prophetarum , hoc est, super novum et vetus testamentum collocati: quae enim apostoli praedicaverunt, prophetae futura dixerunt, hoc est, non solum nos, sed et coelestes potestates pariter fieri habitaculum Dei in Spiritu sancto. Haeredis nomen imposuit census aeris: consolvit enim tributum actoris: in hoc enim vocabulo prima successio est haereditatis et generis, ut sunt filii vel nepotes. Prohaeres qui loco haeredis fungitur, quasi pro haerede. Est enim aut institutus aut substitutus. Haeredes autem mystice sancti Dei possunt intelligi, et qui coelestis patriae possessores futuri sunt. Unde Apostolus ad Roman. scribens ait: Ipse Spiritus testimonium reddet spiritui nostro, quod sumus filii Dei. Si autem filii, et haeredes: haeredes quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ra ⁊ contraria libertate seruilem conditionem sortitus est
que prodesset . sicut dicit dominus: Tollite iugum meũ suꝑ
quia suaue est. et onus meum leue est. Manun
dicitur quasi manu emissus. Apud ueteres enm quotiẽs
manu mittebant a lapa percussos circumagebant unde et
manu missi dicti eoꝙ manu mitterentur. Ciues romani
postea dicti sub consulibus per testamenta in urbe roma¬
na sunt effecti. dicti autem ciues romani quia testamẽto
liberi effecti in numero romanorũ aiuium rediguntur. his
primum aditus erat in urbe roma commorari. Ceteris
autem libertis prohibebatur ne uel in urbe roma uel in¬
fra septimum ab urbe miliariũ commanerent. licet lega¬
mus paulum apostolum necessitate compulsum propter
sedicionem exortam ciuem romanum se appellasse multo.
gloriosuis est quod se cum ceteris fidelibus ciuem celestis
herusalem mincupauit. unde ad ephesios scribens ait.

Expanded text:
ra et contraria libertate servilem conditionem sortitus est, ra et contraria libertate servilem conditionem sortitus est, quae prodesset, sicut dicit Dominus: Tollite jugum meum super vos, quia suave est; et onus meum leve est . Manumissus dicitur, quasi manu emissus. Apud veteres enim quoties manu mittebant, alapa percussos circumagebant, unde et manumissi dicti eo quod manu mitterentur. Cives Romani postea dicti sub consulibus per testamenta in urbe Romana sunt effecti: dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numero Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari. Caeteris autem libertis prohibebatur, ne vel in urbe Roma vel infra septimum ab urbe milliarium commanerent: licet legamus Paulum apostolum necessitate compulsum propter seditionem exortam civem Romanum se appellasse. Multo gloriosius est, quod se cum caeteris fidelibus civem coelestis Jerusalem nuncupavit: unde ad Ephesios scribens, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
lasuntur. quasi de sibertis nati.Aunc bõ sibertrus der
aliberto facties aũt possessus. Aiberti enim spuitasiter ili
dicuntur. qui crstiana libertate bene utuntur. Unde a¬
ostolus ait. Qui enim in domnio uocatus est seruu
est domini. Similiter qui liber uocatus est seruus est cristi.
Hic ene̾ omnino seruus est qui imprudenter agit. sicut et
ueteribus placuit. qui omnes sapientes libros appellaue¬
runt. imprudentes autem omnes seruos. Unde salomon.
ruo inquit sapienti liberi seriuent. Hic ergo qui
ac si seruus sit ad tempus quia rem facit prudenter ut cre¬
dat in cristum libertus fit domini. Si ergo peccata seruos
faciũt sicut cham filius noe peccati et imprudentie cau-¬
sa factus est seruus. Cum acceperit remissionem peccator
ertus efficitur. Simliter inquit qui liber uocatus
seruus est cristi . prefectus est ex libero seruum fieri cristi
liber enim adeo quod maximum crimen est ideo amissa ama¬

Expanded text:
labantur, quasi dlabantur, quasi da liberto factus aut possessus. Liberti enim spiritaliter illi dicuntur, qui Christiana libertate bene utuntur. Unde Apostolus ait: Qui enim in Domino vocatus est servus, libertus est Domini. Similiter qui liber vocatus est, servus est Christi . Hic enim omnino servus est, qui imprudenter agit: sicut et veteribus placuit, qui omnes sapientes liberos appellaverunt, imprudentes autem omnes servos. Unde Salomon: Servi, inquit, sapienti liberi servient . Hic ergo qui credit, ac si servus sit ad tempus, quia rem facit prudenter, ut credat in Christum, libertus fit Domini. Si ergo peccata servos faciunt, sicut Cham filius Noe peccati et imprudentiae causa factus est servus, cum acceperit remissionem peccatorum, libertus efficitur. Similiter, inquit, qui liber vocatus est, servus est Christi , profectus est ex libero in servum fieri Christi: liber enim a Deo, quod maximum crimen est, ideo amissa ama