comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ baptisma mundabimur: Unde apłs.
Unuiscuiusq opus quale sit: ignis
non sum dignis. ut soluam eiꝰ corrigiã
caltum enti: qd̾ ad inyst̾ium spectat.
MMos apud neteres fuit: ut siquis eam alb¬
quȩ sibi competeret acciꝑe urorem
nollet: ille ei calciamentum solueret.
qui iurȩ ꝓpinquitatis eam sͥ despon¬
saret. Xpͥc aut̃ sporisus eccłie fuit : ut
iohanties ait. Quri ht̃ sponsam: sponsus
bat᷑: recte se indignum eẽ deminciat.
ad soluendum coirigum eiꝰ ealciamtti.¬
Quasi dicat. Esgo redemptoris uestigia
demidore non ualeo: quia spons no¬
men mͥ non usurpo. Uelita. Caicia¬
menta ex mortius anmalib frrint.
Dñs uͦ quas calciatus apparuit: post¬
quam caruem assumpsit. Huius in¬
cirnationis myst̾nm: nemo unqͣm
ad plenum in uestigare potuit. Cor¬
rigia calciamenti ẽ: ligatura tanti
mysterii. Non ualet gͦ iohannes ad
plenum corrigiam soluere: quia iu¬
carnationis myst̾i̾m non sufficit i¬

Expanded text:
per baptismum, mundabimur. Unde Apostolus per baptismum, mundabimur. Unde Apostolus uniuscujusque opus quale sit ignis non sum dignus ut solvam ejus corrigiam calceamenti , » quod ad mysterium spectat. Mos apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret qui jure propinquitatis eam sibi desponsaret. Christus autem sponsus Ecclesiae fuit, ut Joannes ait: « Qui habet sponsam sponsus batur, recte se indignum esse denuntiat ad solvendum corrigiam eQuasi dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia Sponsi nomen mihi non usurpo. Vel ita: Calceamenta ex mortuis animalibus fiunt. Dominus vero quasi calceatus apparuit, postquam carnem assumpsit. Hujus incarnationis mysterium nemo unquam ad plenum investigare potuit. Corrigia calceamenti est ligatura tanti mysterii. Non valet ergo Joannes ad plenum corrigiam solvere, quia incarnationis mysterium non sufficit i
Abbreviated transcription (Latin):
espondit eis iohannes dicens.
Ego quidem nes baptizo inaqua
inpenitentiam. M .R.la. Qui aut̃
post me uenturus ẽ. fortior me est:
cuius non sum dignꝰ calciamenta
portare. Mednus antẽ nr̃m stecit.
quem uos nescitis. M xII.xI.
pse uos baptizabit in sp̾nᷤ scõ ⁊ igni.
Ac si dicat. Non imputetur audacie
qued ago. Baptizo magua. inpeni¬
tentiam. idẽ insiginum penitentiȩ
pugantis ammas lauo corpora. et
nsum baptirandi instituo: parans
uiam fortiori me. crnis calciam̃ta
portate non sum dignus. tanta ẽ
eiꝰ excellentia supͣ meam paruitatẽ.
Inter uos ant̾ medius ẽ quẽ predico.
s nescitis eum: quia eiꝰ humilitate
ab ntimini. Ipse baptizadit in spũ
intelligitur: quia ⁊⁊ corda incendit
ꝑ amorem. ⁊ illumniat ꝑsapientiã.
mpresenti: in igmi infuturo. Sicut
enim nunc renascimur exaqua &
spũ scõ in remissionẽ peccatorum:
ita tunc deleuib peccatis cũm quib
morunur ꝑ ignem purgatorim qͣsi

Expanded text:
espondit eis Joannes, dicens: Ego quidem baptizo vos in aqua in poenitentiam. M. R. L. A. Qui autem post me venturus est fortior me est: cujus non sum dignus calceamenta portare. Medius autem vestrum stetit, quem vos nescitis. M. 12V L. 11 Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni. Ac si dicat: Non imputetur audaciae quod ago. Baptizo in aqua in poenitentiam: id est in signum poenitentiae purgantis animas, lavo corpora, et usum baptizandi instituo, parans viam fortiori me, cujus calceamenta portare non sum dignus: tanta est ejus excellentia supra meam parvitatem. Inter vos autem medius est quem praedico, sed nescitis eum, quia ejus humilitate abutimini. Ipse baptizabit in Spiritu intelligitur, quae et corda incendit per amorem et illuminat per sapientiam. cto in praesenti; in igne, in futuro. Sicut enim nunc renascimur ex aqua et Spiritu sancto in remissionem peccatorum, ita tunc de levibus peccatis cum quibus morimur per ignem purgatorium, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib quȩ audierant & iu¬
derant. sicut dictum c̃ ad illos.¬
Dehiis quȩ audierant ab angłis
laudabant dm̃: & de hiis quȩ ui¬
derant in bechleem glificabant eũ
S & magistri spũalium gͥgum.
mͦ fidelitm castra lnstrant. ꝓbi¬
tatis exempla querendo: modo
ad pastorale officium redeunt do¬
cendo.

Expanded text:
in omnibus quae audierant et viin omnibus quae audierant et viderantDe his quae audierant ab angelis laudabant Deum, et de his quae viderant in Bethlehem glorificabant eum. Sed et magistri spiritualium gregum modo fidelium castra lustrant, probitatis exempla quaerendo, modo ad pastorale officium redeunt docendo.
Abbreviated transcription (Latin):
ni carnationis. & depastor um at¬
testatione tanta. qui fucare audita
nescirent: s simplici facundia nera
p̃dicarent. Sic dñs non rechores s
piscatores: ad enuangłizandum de¬
stinanit. Sic x inneteri testam̃to
suȩ dispensationis mincios pastores
ordinauit. id̾o ñ ẽ paruipendenda
pastorum attestatio. Mauia ant̾
consernabat omina u̾ba hec: confe¬
rens incorde suo. aRia ñ minus
ore pudica quam corpore. tacita con¬
fert ea quȩ uiderat circa se acta: &
quȩ legerat inscͥptiris agenda. Le¬
gerat mysara. ecce nirgo concipiet
& panet filtum: legerat. bos cogno¬
uit possessorem sirum. & asinus p̃¬
sepe domini sui. Uidebat inp̃sepi
dĩ filium. suum filium: uiram fili¬
um uagientem. Uidebat se de stir
perisse: quorum omnium testimo¬
na in ꝓpħis legerat. Comparat gͦ
u̾ba ꝓpͥħarum factis: & in omnib
habet argumenta fidei. Si maria
a pastorib didicit: discamus & nos
a sacerdotib. Et reu̾si sunt pa¬
stores glificantes & landantes dm̃:

Expanded text:
incarnationis, et de pastorum attestatione tanta, qui fucare audita nescirent, sed simplici facundia vera praedicarent. Sic Dominus non rhetores, sed piscatores ad evangelizandum destinavit. Sic et in Veteri Testamento suae dispensationis nuntios, pastores ordinavit: ideo non est parvipendenda pastorum attestatio. « Maria autem conservabat omnia verba haec conferens in corde suo. » Maria non minus ore pudica quam corpore tacita confert ea quae viderat circa se acta, et quae legerat in Scripturis agenda. Legerat in Isaia: « Ecce virgo concipiet et pariet filium . » Legerat: « Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . » Videbat in praesepio Dei Filium, suum Filium, unicum Filium vagientem. Videbat se de stirpperisse, quorum omnium testimonia in prophetia legerat. Comparat ergo verba prophetarum factis, et in omnibus habet argumenta fidei. Si Maria a pastoribus didicit, discamus et nos a sacerdotibus. « Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ut fideles oñs sc̃a
uidelicet animalia
carnis sue frim̃to reficeret. qui
panis ẽ angłorum. In angusto p̃se¬
pi contiuet᷑: ut nos ꝑcelestis regni
gaudia dilatet. Non indomo pa¬
rentum natus ẽ dñs: ut ostenderet
quia ꝑ hum anitatẽ assumptam
quasi in alieno nascebat᷑: ñ scd̾ui
potestatem. s scd̾m naturam hu¬
manitatis. Nan de potestate eiꝰ
scͥptum ẽ. iuꝓpria uenit. Ꝙ quia
omnis caro fenum. Factus homo
d̾s fenum nr̃m u̾tit infrum̃tum:
de seipso dicens. Nisigͣnuim fru¬
menti cadens int̾ram mortuum
fuerit. ipsum solum manet. Uide
audebat attingere: quẽ sciebat de
accipe consolationẽ. Ioseph ⁊ maria
mat̾ dĩi. non hñt seruulum. non
antillam. ñ imentum. ipsi suut dñi
& fanirili. Non audet pauꝑtas ti¬
menda int̾ diuites accedere. in diu̾so¬
rium uadunt: nascit᷑ instabulo qͥ
destercore mopem leuat. In stercore
Iob sedebat: & postea coronatus est
Et pastores erant ui. iii.¬
in regione eadem iuiglantes & custo¬

Expanded text:
ut fideles omnes, videlicet animalia, carnis suae frumento reficeret, qui panis est angelorum. In angusto praesepio continetur, ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Non in domo parentum natus est Dominus, ut ostenderet quia per humanitatem assumptam quasi in alieno nascebatur, non secundum potestatem, sed secundum naturam humanitatis. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . Et quia omnis caro fenum factus homo Deus, fenum nostrum vertit in frumentum, de se ipso dicens: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit ipsum solum manet . » Unaudebat attingere quem sciebat de accipe consolationem. Joseph et Maria mater Domini non habent servulum, non ancillam, non jumentum; ipsi sunt domini et famuli. Non audet paupertas timida inter divites accedere. In diversorium vadunt, nascitur in stabulo qui de stercore inopem levat. In stercore Job sedebat et postea coronatus est, etc. « Et pastores erant in regione eadem vigilantes et custo
Abbreviated transcription (Latin):
oues meas. & uisitabo eas: sicut ui¬
sitat pastor g̃gem suum. ꝑ gregein
ppłs. ꝑ noctem scłm. ꝑ pastores sigi¬
inficant᷑ sacerdotes. animab ꝑui¬
gili curapusuri. Angłs cum tan¬
to lumine apparens. qd̃ in tota
testamenti uet̾is serie ñ inuenitur
timore magno. Ue dixit illis an¬
gelus. Nolite tuuere. Ecce enmmi

Expanded text:
eas sicut visitat pastor gregem suum . Per gregem populus, per noctem saeculum, per pastores significantur sacerdotes, animabus pervigili cura provisuri. Angelus cum tanto lumine apparens, quod in tota Testamenti Veteris serie non invenitur timore magno. Et dixit illis angelus: Nolite timere. Ecce enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo dictum ẽ regnum celoꝵ uimi
pati: quia reatus quẽ lictera sine
spũ iubendo faciebat credendo sol¬
urtur. ⁊ iuolentia fidei sp̃c sc̃s impe¬
tratur. Grandis nempe itiolentia
ẽ generatos int̾ra celum querere:
& possidere ꝑ nirtutem. qd̾ non te¬
niminus ꝑ nattram. Omnis plus
diligens regnum dĩ qm t̾rena bona
nim facit in illud: hoc ẽ laborat &
iirib & uirtute. ut illuc tandem
ꝑueniat. A dreb iohanins. hoc est
post qni ioħes cepit p̃dicare. Non
dicit usq nunc ap̃c. qd̾ tune cessas¬
set uis in regnum celorum: quia
tisq ad finem mund durabit. Uio¬
lenti. id ẽ uolentiam facientes ra¬
punit illud. cum nim nature faci¬
unt ut non ad t̾rena demergat. s
ad suꝑna se subrigat. Quasi raꝑe
ẽ. ubi nullum ius habemus. &
¶el dicitur regnum celoꝵ uim ꝑa¬
ti: quia gła domui ifrł a patrib de¬
bita. a ꝓpłis nunciata. a xp̃o oblata
fide gentium occupat᷑ & rapitiir:
dum ꝑ penitentram quam ioħes

Expanded text:
Ideo dictum est regnum coelorum vim pati, quia reatus quem littera sine spiritu jubendo faciebat, credendo solvitur: et violentia fidei Spiritus sanctus impetratur. Grandis namque violentia est, generatos in terra coelum quaerere, et possidere per virtutem, quod non tenuimus per naturam. Omnis plus diligens regnum Dei quam terrena bona, vim facit in illud, hoc est, laborat et viribus et virtute, ut illuc tandem perveniat. A diebus Joannis, hoc est, postquam Joannes coepit praedicare. Non dicit usque nunc Christus, quod tunc cessasset vis in regnum coelorum; quia usque ad finem mundi durabit. Violenti, id est violentiam facientes, rapiunt illud: cum vim naturae faciunt, ut non ad terrena demergat, sed ad superna se subrigat. Quasi rapere est, ubi nullum jus habemus, et Vel dicitur regnum coelorum vim pati, quia gloria Domini Israel patribus debita, a prophetis nuntiata, Christo oblata, fide gentium occupatur et rapitur, dum per poenitentiam quam Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
maior int̾ natos mulierum
ꝓpħa iohanne baptista nemo est.
Ut suinmã uircutum eiꝰ comp̃hen¬
dam. int̾ uatos mulierum. hoc est
qui de concubitu nati surit ñ deuir¬
gine. nemo niaior eo fuit. Nulla enĩ
iohanni cum filio di collatio. Non
cereris ꝓph̾is e patriarchis hic p̃fer¬
tur iohannes: s equaturtrũ
nͨ postea sanctior eo fuerit aliquis. uel
adhuc futuriis sit: indiscussum re¬
linquitur. Qui aut̃ minor ẽ
ui regno celorum: maior ẽ illo. Io
hannes maior ẽ int̾ homines. & an¬
gelus ẽ: s qui int̾ra ẽ angłs. ipse est
mior minimo angłorum qui ince¬
lis dũo mynstrant. Oninis quoq
sc̾s qui iam cum deo ẽ: maior ẽ illo.
qui adhuc consistit in prelio. Non¬
iuilli de saluatore hoc intelligi uo¬
lunt: ut qui iohanne minor est.
nascendi tempore. ac multorum o¬
ꝑiione. maior sit dignitate in eccła
scõrum. quȩ aprimo iusto incipiens.
usq ad nouissimum electum ꝑdurat.

Expanded text:
major inter natos mulierum propheta Joanne Baptista nemo est. Ut summam virtutum ejus comprehendam, inter natos mulierum hoc est, qui de concubitu nati sunt, non de virgine nemo major eo fuit. Nulla enim Joanni cum Filio Dei collatio. Non caeteris prophetis et patriarchis praefertur Joannes, sed aequatur. Utrum vero postea sanctior eo fuerat aliquis vel adhuc futurus sit, indiscussum relinquitur. Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo. BEDA. Joannes major est inter homines, et angelus est; sed qui in terra est angelus, ipse est minor minimo angelorum qui in coelis Domino ministrant. Omnis quoque sanctus qui jam cum Deo est, major eo illo qui adhuc consistit in praelio. Nonnulli de Salvatore hoc intelligi volunt, ut qui Joanne minor est nascendi tempore, ac multorum opinione major sit dignitate in Ecclesia sanctorum, quae a primo justo incipiens, usque ad novissimum electum perdurat.
Abbreviated transcription (Latin):
sionem peccatoꝵ quereutio ignoscit.
sicut scͥptum ẽ. Dic tu iniquitates
tuas: ut iustificeris. Iustificatur gͦ.
qui iniusticras accusando repellit
himilit̃ a deo grãm postularis: &
iustus dñs iusticias dilexit. P ha¬
rise aut̾ ⁊ legisꝑiti. consilium dei
spreuerunt insemet ipsos: non bap¬
tizati abeo. Insemet ipsos. idẽ con¬
tra semetipsos: quia qui grãm di res¬
pait. contra seipsum facit. Uel con¬
sibium d̃i nussum ad sem et ipsos: no¬
luerunt recipere ut stulti. Confiliũ
enim dĩ fuit ut ꝑmortẽ iħu mundũ
saluaret: qd̾ pharisei ⁊ legisperiti

Expanded text:
ignoscit, sicut scriptum est: Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris . Justificatur ergo, qui injustitias accusando repellit, humiliter a Deo gratiam postulans: et justus Dominus justitias dilexit . Pharisaei autem et legisperiti consilium Dei spreverunt in semetipsos non baptizati ab eo. In semetipsos, id est, contra semetipsos; quia qui gratiam Dei respuit, contra seipsum facit; vel consilium Dei missum ad semetipsos noluerunt recipere, ut stulti. Consilium enim Dei fuit, ut per mortem Jesu mundum salvaret: quod pharisaei et legisperiti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tem hoc ideo dicit qd̃ pitꝰ iohem
treludat ꝓpħas. legib enim
actib apłorum agabum ꝓphasse:s
quia tempꝰ ap̃i aduenerat. quẽ pre¬
dixerunt ꝓph̾e uenturum usq ad
iohannem. qui eum demonstrant
dicens. Ecce agniis dĩ. Helyas aut̃
dicitur ioħes. quia uenit in spũ ⁊
uirtute heħye: par emm fuit ei in

Expanded text:
 hoc ideo dicit, quod post Joannem excludit prophetas. Legimus enim in Actibus apostolorum Agabum prophetasse : sed quia tempus Christi advenerat, quem praedixerunt prophetae venturum usque ad Joannem, qui eum demonstravit, dicens: Ecce Agnus Dei . Elias autem dicitur Joannes, quia venit in spiritu et virtute Eliae ; par
Abbreviated transcription (Latin):
bsurdum ẽ: transmarinum fra¬
trem si ita acciderit. credere quertn¬
dum. Ergo ad spũalia resugere co¬
gimur: ut quod dictum ẽ. uade
prius reconciliari fr̃a tuo. sine ab¬
surditate possit intelligi. Nos sumꝰ
templum. altare ẽ fides interior.
Cum gͦ in corde nr̃o do uolumnis
offerre orationem: si in aliquo le¬
simus frẽm. ꝑgendum ẽ non pe¬
dib corporis. s motib anui ad
reconciliationẽ. Si aut̾ p̃sens sit.
reuocandꝰ ẽ in gr̾a postulando ne¬
mari : si prius hoc coram do fec̾is.

Expanded text:
bsurdum est, transmarinum fratrem, si ita acciderit, credere quaerendum. Ergo ad spiritualia refugere cogimur, ut quod dictum est, vade prius reconciliari fratri tuo, sine absurditate possit intelligi. Nos sumus templum, altare est fides interior. Cum ergo in corde nostro Deo volumus offerre orationem, si in aliquo laesimus fratrem, pergendum est non pedibus corporis, sed motibus animi ad reconciliationem. Si autem praesens sit, revocandus est in gratiam, postulando veniam, si prius hoc coram Deo fec
Abbreviated transcription (Latin):
plures fint partes iusticie. quarũ con¬
uentu iustus effigtur. Religio enun
qua reddimus cdo quod suui ẽ. & pre¬
tas parentib quesua sunt ꝑsoluens.
similit̾ iurtus quȩ reddit maiorib
et minorib quȩ stia sunt. nec non

Expanded text:
plures sunt partes justitiae, quarum conventu efficitur. Religio enim, qua reddimus Deo quod suum est, et pietas parentibus quae sua sunt persolvens, similiter virtus quae reddit majoribus et minoribus quae sua sunt, nec non
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi iħc surdum ⁊ mutum sanat.
trignita octo amiis iacuit in infirmitate
tuor milia hominum satutarit. ⁊ prece¬
pit apłis canere afermento phariscoꝵ.¬

Expanded text:
Ubi Jesus surdum et mutum sanat. triginta octo annis jacuit in infirmitate,tuor millia hominum saturavit, et praecepit apostolis cavere a fermento pharisae
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi iħc elegit alios. lxr. duos discipulos ad¬
iungens parabolam turrẽ edificantis &
Ubi che sabb̃o insẏnagoga curauit manu̾ aridã.
⁊ discipulis sitis plurima in ꝑaboł locutꝰ ÷
Ecce exiit qui senmat semiuare.

Expanded text:
Ubi Jesus elegit alios septuaginta duos discipulos, adjungens parabolam turrem aedificantis, Ubi die Sabbato in Synagoga curavit manum aridam. t discipulis suis plurima in parabolis locutus est. LXXI. Exiit qui seminat seminare.
Abbreviated transcription (Latin):
multa discipulis.
Ub discipłis disserit parabolam semmantis.
iu semnut sem̃ ⁊ uadit dormitũ uł surg̃
& discipłis parabolam disserit agͥ ⁊irmuer
one margaritarum. de sagena missa in/
mare. & de patrefamilias qmi ꝓferc dethes¬
auro suo noua ⁊ uetera.
Ubi ait. cont᷑ ism ciues eiꝰ in dignati st̾ dicentes
unde hinic tanta sapientia.
Ubi de heroois conuiuto & de ioħis int̾fec¬
tione exponit.
Ubi iħe in deserto de quinq panib quinq lxxx.¬
milia hominum saturauit.

Expanded text:
multa discipulis. LXXV. Ubi discipulis disserit parabolam seminantis. Qui seminat semen, et vadit dormitum vel surgit, et discipulis parabolam disserit agri zizanioone margaritarum, de sagena missa in mare, et de patre familias qui profert de thesauro suo nova et vetera. Ubi ait: Contra Jesum cives ejus indignati sunt, dicentes: Unde huic tanta sapientia? LXXIX. Ubi de Herodis convivio, et de Joannis interfectione exponit. LXXX. Ubi Jesus in deserto de quinque panibus quinqlia hominum saturavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi naingans increpanit rẽpestati ⁊ cessanit.¬
bi curauit transfietam demomatum
Ubi leui publicamis conuuium fecit ei
&e dicentes scͥbe ⁊ pharisei discipłis qͣre
cũ publicans ⁊ peccatorib manducat
ma gister uester.
bi seribe signum petut ab eo & eis
multa dicit.
Ubi quȩdã mulier de turba clamaiiit
ad iħm beatꝰ uent̾ qui te portauit.

Expanded text:
bi navigans imperavit tempestati, et cessavit.Ubi curavit trans fretum daemoniacum,Ubi Levi publicanus convivium ei fecit, et dicentes Scribae et Pharisaei discipulis, Quare cum publicanis et peccatoribus manducat magister vester. LVII. Ubi scribae signum petunt ab eo, et eis multa dicit. LVIII. Ubi quaedam mulier de turba clamavit ad Jesum: Beatus venter qui te portavit.
Abbreviated transcription (Latin):
De relinquendo munus ad altare.
De adulterio concupiscentie.
.xxx.
De oculitm pro oculo.
De diligendo preximum.
De oculta elemosina.
De secreta oratione
De occulto iernio.¬
e ñ thes auriz ando suꝑ t̾ram.

Expanded text:
De relinquendo munus ad altare. XXVIII. De adulterio concupiscentiae.XXXI. De oculum pro oculo. XXXII. De diligendo proximum XXXIII. De occulta eleemosyna. XXXIV. De secreta oratione. XXXV. De occulto jenon thesaurizando super terram.
Abbreviated transcription (Latin):
biiħc ductus ẽ a parentib ut circ̃cideret᷑.
De magis qui uentrunt aboriente.
ui ẽ fugatus iħc ⁊ partutes eiꝰ megyptum.
¶bi herodes int̾ficit puieros.
bi iħc reuocat᷑ ab egypto.
¶bi iħc remansit intemplo hierosolimis.

Expanded text:
 ductus est a parentibus ut circumcideretur VIII. De magis qui venerunt ab oriente. IX. Ubi est fugatus Jesus et parentes ejus in Aegyptum. X. Ubi Herodes interfecit pueros. XI. Ubi Jesus revocatur ab Aegypto XII. Ubi Jesus remansit in templo Hierosolymis.
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib quȩ audierant & iu¬
derant. sicut dictum c̃ ad illos.
Dehiis quȩ audierant ab angłis
laudabant dm̃: & de hiis quȩ ui¬
derant in bechleem glificabant eũ
S & magistri spũalium gͥgum.
mͦ fidelitm castra lnstrant. ꝓbi¬
tatis exempla querendo: modo
ad pastorale officium redeunt do¬
cendo.

Expanded text:
in omnibus quae audierant et viin omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. » De his quae audierant ab angelis laudabant Deum, et de his quae viderant in Bethlehem glorificabant eum. Sed et magistri spiritualium gregum modo fidelium castra lustrant, probitatis exempla quaerendo, modo ad pastorale officium redeunt docendo.
Abbreviated transcription (Latin):
in cuntate dauid. O nmppło
fidelium decunctis dru̾sitatibus
gentium cong̾ͥgando: et̾num gau¬
dium minciatur. Cum nex eẽt
non ait augłs hac uocte. s hodie: quia
gandium magnum nunciabat. N bi
aut̃ tristia geruntur. noctis mentio
solet fieti ut ibi. Scandalum hac
nocte patiemini. E ⁊ hoc uobis sig¬
num. Inuenietis in fantem panuis
inuolutum. ⁊ positum in p̃sepio
ignum salutis ẽ fidelib hummilitas¬

Expanded text:
in civitate David. Omni populo fidelium de cunctis diversitatibus gentium congregando, aeternum gaudium nuntiatur. Cum nox esset, non ait Angelus, hac nocte; sed, hodie quia gaudium magnum nuntiabat. Ubi autem tristia geruntur, noctis mentio solet fieri, ut ibi: Scandalum hac nocte patiemini . Et hoc vobis signum: Invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. Signum salutis e
Abbreviated transcription (Latin):
pastores loquebant᷑ ad inuicem.
Transeamus usq bechliem: & iu¬
deamus hoc u̾bum qd̾ factum est
quod fecit dñs & ostendit nobis.
N on dixerunt iideamus puerum.
s uerbum. Acsi dicerent. Uerbum
erat inprucipio & factam ẽ caro.

Expanded text:
 ad invicem: Transeamus usque Bethlehem, et videamus hoc verbum quod factum est, quod fecit Dominus et ostendit nobis . » Non dixerunt videamus puerum, sed Verbum; ac si dicerent: Verbum erat in principio et factum est caro .
Abbreviated transcription (Latin):
seph. & infantem positum in p̃sepio.
Uidentes aut̾: cognonerunt de u̾bo
quod dictum erat illis depuero hoc.
N unnulli querentes axp̃m ñ iuue¬
nuint: quia desictiose querunt.
Pastores aut̃ uiuenerunt: quia fide
non ficta cucurrerunt. Sic eccłic
pastores. immo quilibet fideles. ce¬
lesti doctrina erecti quasi portas
doctorum quafi ioseph: atq lnuimi¬
leui mediatoris aduentrim scͥptu¬
re pagnnis in sertum quasi in p̃se¬
pio. Uidentes puerum cognouert
deũbo qd dictinu erat: & nos ꝑfi
dem incarnationis neniennus ad
głam uerbi contueudam. otau
res nomine digna qd̾ non ostend̾et
etechias chaldeis. Similit̃ dicunt
hic pastores. Uideamus hoc u̾brrmi
qd̾ factum ẽ: idẽ istom rem u̾bo
narrationis dignam qrã fec̃ ipse
dñs excellentissimã. & significa¬
uit nob̾ ꝑ angłos. Ubi uͦ dicitur
cognontrunt de u̾bo quod dictum

Expanded text:
seph, et infantem positum in praesepio. Videntes autem cognoverunt de Verbo, quod dictum erat illis de puero hoc. Nonnulli quaerentes Christum, non inveniunt, quia desidiose quaerunt. Pastores autem invenerunt, quia fide non ficta cucurrerunt. Sic Ecclesiae pastores, imo quilibet fideles, coelesti doctrina erecti quasi portas doctorum quasi Joseph, atque humilem Mediatoris adventum, Scripturae paginis insertum quasi in praesepio. Videntes autem puerum, cognoverunt de Verbo quod dictum erat, et nos per fidem incarnationis veniemus ad gloriam Verbi contuendam. Notanres nomine digna, quod non ostenderet Ezechias Chaldaeis . Similiter dicunt hic pastores: Videamus hoc Verbum quod factum est, id est, illam rem verbo narrationis dignam, quam fecit ipse Dominus excellentissimam, et significavit nobis per angelos. Ubi ergo dicitur: Cognoverunt de
Abbreviated transcription (Latin):
ut fideles oñs sc̃a
uidelicet animalia
carnis sue frim̃to reficeret. qui
panis ẽ angłorum. In angusto p̃se¬
pi contiuet᷑: ut nos ꝑcelestis regni
gaudia dilatet. Non indomo pa¬
rentum natus ẽ dñs: ut ostenderet
quia ꝑ hum anitatẽ assumptam
quasi in alieno nascebat᷑: ñ scd̾ui
potestatem. s scd̾m naturam hu¬
manitatis. Nan de potestate eiꝰ
omnis caro fenum. Factus homo
d̾s fenum nr̃m u̾tit infrum̃tum:
de seipso dicens. Nisigͣnuim fru¬
menti cadens int̾ram mortuum
fuerit. ipsum solum manet. Uide
audebat attingere: quẽ sciebat de
accipe consolationẽ. Ioseph ⁊ maria
mat̾ dĩi. non hñt seruulum. non
antillam. ñ imentum. ipsi suut dñi
& fanirili. Non audet pauꝑtas ti¬
menda int̾ diuites accedere. in diu̾so¬
rium uadunt: nascit᷑ instabulo qͥ
destercore mopem leuat. In stercore
Iob sedebat: & postea coronatus est
Et pastores erant ui. iii.¬
in regione eadem iuiglantes & custo¬
dientes iugilias noctis supͣ gregem¬

Expanded text:
ut fideles omnes, videlicet animalia, carnis suae frumento reficeret qui panis est angelorum. In angusto praesepi continetur ut nos per coelestis regni gaudia dilatet. Non in domo parentum natus est Dominus, ut ostenderet quia per humilitatem assumptam quasi in alieno nascebatur, non secundum potestatem, sed secundum naturam humanitatis. Nam de potestate ejus omnis caro fenum factus homo Deus, fenum nostrum vertit in frumentum, de se ipso dicens: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit ipsum solum manet . » Unaudebat attingere quem sciebat de accipe consolationem. Joseph et Maria mater Domini non habent servulum, non ancillam, non jumentum; ipsi sunt domini et famuli. Non audet paupertas timida inter divites accedere. In diversorium vadunt, nascitur in stabulo qui de stercore inopem levat. In stercore Job sedebat et postea coronatus est, etc. « Et pastores erant in regione eadem vigilantes et custodientes vigilias noctis sup
Abbreviated transcription (Latin):
gili curapusuri. Angłs cum tan¬
to lumine apparens. qd̃ in tota
testamenti uet̾is serie ñ inuenitur
timore magno. Ue dixit illis an¬
gelus. Nolite tuuere. Ecce enmmi
enuangłiro nob̾ gandrum magnni.

Expanded text:
gili cura provisuri. Angelus cum tanto lumine apparens, quod in tota Testamenti Veteris serie non invenitur,timore magno. Et dixit illis angelus: Nolite timere. Ecce enim evangelizo vobis gaudium magn
Abbreviated transcription (Latin):
laudatium dm̃ ⁊ dicentium. Gła
in altissimis dõ: & int̾ra hominib
bonȩ uoluntatis. no enuangħ¬
zante angło. multitudo in consonani
laudem ꝓrumpit: & officium stitiͣ
dõ impendens. ⁊ nos institrens. ut
quotiens sacram eruditionẽ ex fit̾is
ore audinits deo landes. corde. ore.
oꝑe reddamus. B̾ene militie cele¬
stis dictum ẽ: quia illi militabant
qui contͣ malignos sp̾c ad tutelam
nr̃am angłorum oradmabat ererci¬
tus. Qina tͦ ds ⁊ homo natusẽ: ho¬
minib pax ⁊ d̾o gła canitur: qui
ab angłis ꝓ nr̃a redemptione głifica¬
tutr. Ee qͥtua neq iudei neq goai¬
les pacem hñt.non ẽ tnmi pax me¬
piis dicit dñs: id̾o determinate đr
hominib bone uoluntatis. qui sq¬
mus a dõ: extraueos nos angłi de¬
putabant. Sed quia recognonimꝰ
regem nrm. angłi retognoner̃t
nos ciues suos: & timet angłs ado¬
rari ab humana natura quam in
suo rege confidat. Hinc loth &
iofue. non ꝓhibiti sunt adorare

Expanded text:
dicentium: Gloria in altissimis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Uno evangelizante angelo, multitudo in consonam laudem prorumpit, et officium suum Deo impendens et nos instituens, ut quoties sacram eruditionem ex fratris ore audimus, Deo laudes corde, ore, opere reddamus. Bene militiae coelestis dictum est quia illi militabant, qui contra malignos spiritus ad tutelam nostram angelorum ordinabat exercitus. Quia vero Deus et homo natus est, hominibus pax et Deo gloria canitur, qui ab angelis pro nostra redemptione glorificatur. Et quia neque Judaei, neque gentiles pacem habent, non est enim pax impiis, dicit Dominus ideo determinate dicitur, hominibus bonae voluntatis, qui scimus a Deo, extraneos nos angeli deputabant. Sed quia recognovimus regem nostrum angeli recognoverunt nos cives suos; et timet angelus adorari ab humana natura, quam in suo rege considerat . Hinc Lot et Josue non prohibiti sunt adorare
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑibus iusticiȩ sibi constituit: dum
sustentat aliquos. ne in illis ꝓpt̾
in opram deficiant. Mc. R. xxcxiui.
st quicumq potum dederit
um ex minimis istis calicem
aquȩ frigide tantum in nomine
pauꝑtate: nequis cusetur de in¬
opra. ut qui non habet unde aqͣm
calefaciat. saltem frigidam det pro
deo petenti. Sicuts s eda inlucã
speratum comiñdat hospicio.¬

Expanded text:
ibus justitiae sibi constituit, dum sustentat aliquos, ne in illis propter inopiam deficiant. M. 100VI R. 98 Et quicunque potum dederit uni ex minimis istis calicem aquae frigidae tantum in nomine paupertate, ne quis causetur de inopia, ut qui non habet unde aquam calefaciat, saltem frigidam det pro Deo petenti. Sicut ergo speratum commendat. Fini
Abbreviated transcription (Latin):
tib gentib locum ñ inueniret:
reu̾sus ẽ ad iudeos uacantes a cep̃o:
& suꝑ fiuis obseruationib legis
mundatos ꝓut putabant atq or¬
natos. Ut ant̾ firmits demceps
possideat: assumit unn̾sitatem
demonum. Penis gͦ facrunt in
iudei maiori numero demonum
possess quam pͥus: ꝗnia minꝰ erat
ap̃m uenturum ñ credere. qm
ꝑostqm uenit ñ susciꝑe. L extxi.

Expanded text:
tibus gentibus locum non inveniret, reversus est ad Judaeos vacantes a Christo, et superfluis observationibus legis mundatos, prout putabant, atque ornatos. Ut autem firmius deinceps possideat, assumit universitatem daemonum. Pejus ergo faciunt modo Judaei, majori numero daemonum possessi, quam prius; quia minus erat Christum venturum non credere, quam postquam venit, non suscipere.
Abbreviated transcription (Latin):
lege senstm non querentes sese ad
tustodiam littere foris figrunt. ⁊ qͣsi
cogunt exire eum potius ad carna¬
lia docenda. quam se consentianti
intrare ad discenda spũalia. Lx.¬

Expanded text:
lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris figunt; et quasi cogunt eum exire potius ad carnalia docenda, quam se consentiant intrare ad discenda spiritualia.
Abbreviated transcription (Latin):
carnalem non cognos¬
cit sibi matit̃. Unde¬
& foris stat: quia ꝑ¬
dens intellectum sp̃n¬
alem. litere soris heret

Expanded text:
carnalem non cognocit sibi matrem. Undet foris stat; quia perdens intellectum spalem, litterae foris haeret
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc uadit & assumit septem
alios sp̃c̃ secum nequiores se: &¬
intrantes habitant ibi.er sep¬
er sep¬
tem sp̃c uiu̾sa uicia designat.
quȩ merito dicuntur nequiora
diabolo. comꝑatione prioris in
lus malus sit. & malos facut api¬
de baptismum. quẽtumq ptꝰ bap¬
tisma sine prauitate hcretica scu
mundana cupiditate arripue¬
rit: mox in omnium uiciorim
iina ꝓsterint. Q non solum habe¬
bit septẽ uicia. seꝑtẽ spũalib iur¬
tutib contraria. s & ꝑ hẏpochri¬
sin ipsas se uirtutes habere simu¬
sima hominiᷤ tas. ñ ẽ equitas. s an

Expanded text:
Tunc vadit et assumit septem Tunc vadit et assumit septem alios spiritus secum, nequiores se: eintrantes, habitant ibi. Per septem spiritus universa vitia designat, quae merito dicuntur nequiora diabolo, comparatione prioris inhlus malus sit, et malos faciat ante baptismum, quemcunque post baptisma sine pravitate haeretica seu mundana cupiditate arripuerit, mox eum in omnium vitiorum imo prosternit. Et non solum habebit septem vitia, septem spiritualibus virtutibus contraria, sed per hypocrisin ipsas se virtutes habere simusima hominis
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc non in conuement̾ accipi deqͥli¬
bet heretico. uel scismatico: uel etiã
malo catholico. De quo cum tẽpore
baptismatis sp̃c mminundꝰ exierte
ꝑambulat ꝑ loca ina quosa. id est
tirtint cordi fidelium. expurgata
a mollicie flute cogitationis. Re¬
quiem querit & non inuenit.
qui castas mentes habitare non
potest nec quiescert nsi inprauo
corde. Unte dñs de illo inguit. Sub
umbra dormit. in secreto calani:
& locis humentib. In uinbra ui¬
siirat tenebrosas conscientras:
in calamo qui foris ẽ nitidus. et
nitus nacuis mentes simulatriceᷤ.
in locis hum̃tib lascuias & molles.
Tunc dicit. Reu̾tar indomum
meam unde exiii. Reuertar ad
illius conscientiam unde ibaptis¬
mo erectris fueram: & pͥstinam pos¬
sessionem consueto modo mͥ subiciã.
Et ueniens: inuenit uatantẽ. sco¬
pis mundatã & ornatam. Uican¬
tem scilitet abonis actib ꝑͥ negli¬
gentiam. mundatam a uicus pristi¬
nis ꝑ baptismi gr̃am: ornatam si¬
mulatis uirtutib ꝑ hy pochrisin.

Expanded text:
ec non inconvenienter accipi de quolibet haeretico vel schismatico, vel etiam malo catholico: de quo cum tempore baptismatis spiritus immundus exierit, perambulat per loca inaquosa, id est, circuit corda fidelium, expurgata a mollitie fluxae cogitationis. Requiem quaerit et non invenit, quia castas mentes inhabitare non potest, nec quiescere nisi in pravo corde. Unde Dominus de illo inquit: Sub umbra dormit, in secreto calami, in locis humentibus . In umbra, insinuat tenebrosas conscientias; in calamo; qui foris est nitidus et intus vacuus, mentes simulatrices; in locis humentibus, lascivas et molles. Tunc dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Revertar ad illius conscientiam, unde in baptismo ejectus fueram, et pristinam possessionem consueto modo mihi subjiciam. Et veniens, invenit vacantem, scopis mundatam et ornatam. Vacantem, scilicet a bonis actibus per negligentiam; mundatam, a pristinis vitiis per baptismi gratiam? ornatam, simulatis virtutibus per hypocrisin.
Abbreviated transcription (Latin):
priorib
pe erat ei iuam ueritatis ñ cognos¬
cere: quam post aguitionẽ retror.¬
sum conũti. Hoc in iuda traditore
⁊ symone mago specialit̾ legimus.
impletum. Quo liȩe parabola ten¬
dat: finis enis insinuat. S ic
exit ꝙ generationi huic pessime.
tl ẽ quod de uno specialit̾ narraui:
hoc eueniet in gente huius ppłi.
mmundus sꝑẽ a iudei exiuit

Expanded text:
prioribus. pe erat ei, viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti . Hoc in Juda traditore et Simone mago specialiter legimus impletum. Quo haec parabola tendat, finis ejus insinuat Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno specialiter narravi, hoc eveniet in gente hujus populi. Immundus spiritus a Judaeis exivit,
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur hec mulier. quȩ phiristis
blasphemantib dñm tanta finceri¬
tate eius incaruationem confitetur.
ut & p̃sertium & futurorum confũ¬
dat ꝑfidum. Si enm caro u̾bi dei
a carne uirginis matͥs e̾ẽt extranea.
ut multi heretici diterunt: sine cau¬
sa uent̾ qui cum portauit. & ubera
quȩ eum lactauerunt beatificarent᷑.
Unde dicit apłs contra hereticos. quia
dͥs misit filium suum factum exmu¬
liere. factum sublege. Nec audiendi
sunt: qui legendum prgcant natqui
ex intiliere non factum. Alioqum ue¬
rus filits hominis ñ esfet: insi ex
matre caruem traxisset. Scd̾m phy¬
sicos quoq ex eodem fonte & lac nu¬
triendis & semen ꝓcreandis pueris
emanat. Ergo de semmne uirginis
patuit concipi. qui enis lacte potuit
nutriti. Hȩc mulier typum gessit ec¬
uerum hominem natum fuisse.
uera beata parens xp̃i: quȩ sicut
quidam ait. ẽ enixa ꝑuerꝑa regẽ.
qui celum t̾ramq regit ꝑ scła. Cuiꝰ¬

Expanded text:
Pharisaeis blasphemantibus Dominum, tanta sinceritate ejus incarnationem confitetur, ut et praesentium et futurorum confundat perfidiam. Si enim caro Verbi Dei a carne Virginis matris esset extranea, ut multi haeretici dixerunt, sine causa venter, qui eum portavit, et ubera quae eum lactaverunt beatificarentur. Unde dicit Apostolus contra haereticos, quia misit Deus Filium suum factum ex muliere factum sub lege . Nec audiendi sunt qui legendum putant, natum ex muliere, non factum. Alioquin verus filius hominis non esset, nis ex matre carnem traxisset. Secundum physicos quoque, ex eodem fonte et lac nutriendis, et semen procreandis pueris emanat. Ergo de semine virginis potuit concipi, qui ejus lacte potuit nutriri. Haec mulier typum gessit Ecverum hominem natum fuisse. Vere beata parens Christi, quae sicut quidam ait, est enixa puerpera regem. Qui coelum terramque regit tenet
Abbreviated transcription (Latin):
non dudiebant. s blasphemabant.
& insidias ei tendebant. Multi
siquidem uenerunt a finib t̾rt
audire sapientiã salomonis. ut
lib̵ tercius regum refert: e defe¬
rebant ei munera. In niniuitis
ꝑ peniteritiam quȩ peccatũ abolet.
in regina saba ꝑstudium ꝑcipiencdȩ
sapientię quȩ peccatum cauet: p̾fer¬
tur ȩccłia sẏnagogȩ. Eo duob enum
constar eccłia: utt atit peccare desistas
aut peccare nescias. lii ꝑpeni
tentiam. seu ꝑsapientiam concilian¬
tur deo: s diabolus ad iudeos re¬
nersus. dominabit᷑ mneis. E hoc ẽ¬
ꝗtigo sequens similitudo dicit.

Expanded text:
non audiebant, sed blasphemabant, non audiebant, sed blasphemabant, et insidias ei tendebant. Multi siquidem venerunt a finibus terrae audire sapientiam Salomonis , ut liber Regum tertius refert: et deferebant ei munera. In Ninivitis, per poenitentiam quae peccatum abolet; in regina Saba, per studium percipiendae sapientiae, quae peccatum cavet, praefertur Ecclesia Synagogae. Ex duobus enim constat Ecclesia, ut aut peccare desistas, aut peccare nescias. Alii per sapientiam seu per poenitentiam conciliantur Deo, sed diabolus ad Judaeos reversus, dominabitur in eis. Et hoc est quod sequens similitudo dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
plus: quia ionas triduo p̃dicauit.
te qui sunt assyrii: ideo condemp¬
nabunt non sententie pocestate
s compationis eremplo illam ge¬
nerationẽ quȩ dicitur ppłs iͥ: qqua
ꝑenitentiam egerunt ad p̃dicatio¬
nem ionȩ. Ionas nil signorum fa¬
ciens acceptis suit genti ꝑegrinȩ.
gp̃e tot signa faciens repbatus fuit
nationi sriȩ. In net̾ib libris in¬
quidam legunt. Regina anstri
surget in rudicio cum gena̾tione
ista. & condempnabit eam: quia
uenit a faib t̾re audire sapien
& suꝑius ad uerbium. Regina
austri surgec in uidicio. cum repbis:
inquo quia ipsa electa ẽt̃ non dub¬
tatur. resurrectio bonorum & ma¬
loꝵ ostenditur. Refrit scͥptura
ꝑ quantas cdiffitultates regina saba
uenit audire sapientiam salomo¬
ins: & ei multa muera defertns
ab eo plura recepit. Quȩ ideo iu¬
deos in comꝑatione sui omdemp¬
nabit: qm ab ultitus t̾rȩ simbus
in sapientia famosum esse cognouit
ꝙ quesit: illi uͦ ut̾ se habentes
di sapientiam & uirtutẽ non mͦ

Expanded text:
plus; quia Jonas triduo praedicavit, tae qui sunt Assyrii, ideo condemnabunt non sententiae potestate, sed comparationis exemplo illam generationem, quae dicitur populus Dei, quia poenitentiam egerunt ad praedicationem Jonae . Jonas nil signorum faciens, acceptus fuit genti peregrinae. Christus tot signa faciens, reprobatus fuit nationi suae. In veteribus libris inquidam legunt. Regina austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam, quia venit a finibus terrae audire set superius adverbium. Regina austri surgit in judicio cum reprobis: in quo, quia ipsa electa esse non dubitatur, resurrectio bonorum et malorum ostenditur. Refert Scriptura, per quantas difficultates regina Saba venit audire sapientiam Salomonis , et ei multa munera deferens, ab eo plura recipit. Quae ideo Judaeos in comparatione sui condemnabit, quoniam ab ultimis terrae finibus in sapientia famosum esse cognovit et quaesivit; illi vero inter se habentes Dei sapientiam et virtutem, non modo
Abbreviated transcription (Latin):
itaq dr̃s dicit adhuc ẽẽ tanqm
uetera uestimenta. id ẽ carnales
necdum fide passionis & restr¬
rectionis solidatos: & id̾o ñ posse
se uera ieiuia & continentie p̃¬
cepta sustinere. ne ꝑ austeritatẽ
uiniam cciam cretulitatẽ quã
habebant amitterent. Donec em̃
quis ueterem hominem depo¬
nat. & nouum induat. ꝑpassio¬
nem ap̃i: non poterit nouam do.¬
ctruiam sustinere. quȩ ñ ꝑ partes.

Expanded text:
itaque Dominus dicit adhuc esse tanquam itaque Dominus dicit adhuc esse tanquam vetera vestimenta, id est carnales necdum fide passionis et resurrectionis solidatos; et ideo non posse severa jejunia et continentiae praecepta sustinere, ne per austeritatem nimiam, etiam credulitatem quam habebant amitterent. Donec enim quis veterem hominem deponat, et novum induat per passionem Christi, non poterit novam doctrinam sustinere, quae non per partes,
Abbreviated transcription (Latin):
ctant. Iexta tropologiam quan¬
diu sponsus nobiscum ẽ in leti¬
tia stimtis: nec ieuinare possumus
nec lugere. Cum aut̃ ꝓpt̃ peccata
a nobis recesserit: tunc ieminandũ
ẽ & lugencdum. Dicebat autem.
& sumutudinẽ ad illos : quia uemo
assumentum panui xudis assute
uestunento ueteri. Anoqum au¬
fert supplementum nouum a ue¬
teri: & maior scissura fit. A lio¬
qum uidelicet si paninum rudem.
id ẽ nouum assuat ueteri: aufert
nouus de ueteri . & sit scissura ma¬
ior. id ẽ daninabilior. quia & par¬
ticula panni rudis dampuose a
reliqua massa scindit᷑. & inneteri
panno fit maius foramen quam
prrus ẽẽt: ex dissimilitudine noui
& uet̃is. Assinnentum dicit illud
qd̾ assinit᷑: sicut indumentum qd
induitur. Matħs uͦ & lucas ta¬
lem particulam uocant cominis¬
suram: quȩ si fuerit de nono
panno. & iungat᷑ ueteri uestim̃to.
scdm mathͣm tollit pienitutinẽ
entis. idẽ late distũpit illud. &
ita peror scissura fit. Disciplo̾s

Expanded text:
ctant. Juxta tropologiam, quanctant. Juxta tropologiam, quandiu sponsus nobiscum est, in laetitia sumus, nec jejunare possumus nec lugere; cum autem propter peccata a nobis recesserit, tunc jejunandum est et lugendum. Dicebat autem et similitudinem ad illos, quia nemo assumentum panni rudis assuit vestimento veteri Alioquin aufert supplementum novum a veteri, et major scissura fit. Alioquin, videlicet si pannum rudem id est, novum assuat veteri, aufertur novus de veteri; et fit scissura major, id est, damnabilior; quia et particula panni rudis damnose a reliqua massa scinditur, et in veteri panno fit majus foramen quam prius esset, ex dissimilitudine novi et veteris. Assumentum, dicit illud quod assuitur, sicut indumentum, quod induitur. Matthaeus vero et Lucas talem particulam vocant commissuram, quae si fuerit de novo panno, et jungatur veteri vestimento, secundum Matthaeum tollit plenitudinem ejus, id est, lato disrumpit illud, et ita pejor scissura fit. Discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
est ieninare : Uenent aut̃ dies cum
auferetur ab eis sponsus: & tunc ie¬
quandui sponsum inthalamo iti¬
dent. Cuius p̃sentia longe plus
ꝓficit: quã corporalis abstinentia.
Qnando uͦ tranfierint imꝑtiȩ &
passionis ac resurrectionis tempꝰ
ad uenerit: tunc sponsi filii iem¬
nabunt in humilitate tribulatio.¬
nis. Unde non nulli putant qua¬
dragesimã celebrandam post dies
quadraginta ã passione. licec in¬
stet dies pentecostes: alii post pente¬
costen ut maxunlla. Eccd̾ie autem
consuetudo ꝑ humilitatem carnis
adresurrectionem uenit. Quod
aut̾ lucas ait. nunquid potestis
filios sponsi cdum cum illis sponsus
ẽ facere ieuinare: elegant̾ indica¬
uit ipsos qui loquebantur fuisse
factutos. ut lugentes ierunarent:
quia ipsi essent sponsum occisu¬
ri. Postea uͦ dato spũ scõ ieninaue¬
riuit ingaudio mentis spũalia
suspense: atq ob hoc alienare qͦ¬
daminodo a corporalib cybis. ad
quod sequentes sumlitudines spe¬

Expanded text:
est, jejunare? Venient autem dies cum est, jejunare? Venient autem dies cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jequandiu sponsum in thalamo vident, cujus praesentia longe plus proficit, quam corporalis abstinentia. Quando vero transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt in humilitate tribulationis. Unde nonnulli putant Quadragesimam celebrandam post dies quadraginta a passione, licet instet dies Pentecostes; alii post Pentecosten, ut Maximilla. Ecclesiae autem consuetudo per humilitatem carnis ad resurrectionem venit. Quod autem Lucas ait: Nunquid potestis filios sponsi, dum cum illis sponsus est, facere jejunare? eleganter intimavit, ipsos qui loquebantur, fuisse futuros ut lugentes jejunarent, quia ipsi essent sponsum occisuri. Postea vero, dato Spiritu sancto, jejunaverunt in gaudio mentis ad spiritualia suspensae, atque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis: ad quod sequentes similitudines spe
Abbreviated transcription (Latin):
& obsecrationes faciut fimilit̾ &
phariscum: tui aut̾̃ edunt & bi¬
bunt & non ieuinant: Watheue
refert discipulos iohannis dixisse sal
utrosq dixisse. S ed discipul
iohannis in hoc inatime rep̃henden¬
disunt: quia de iernio se Iactant.
quia illi mouent columnã. quẽ sci¬
unt a magistid p̃dicatum. & iungun¬
tur phariseis quos ab eo nouerant
condempnatos. S piritualit̾ disci¬
puli iohannis  phanseoꝵ ieuinant.
ocp̃i aut̃ edunt et bibunt: quia res¬
puentes xp̃i p̃conia cybis sp̃ualib ñ
reficiuntur : qui tͦ fidelit̾ adheret ocp̃o
non ierunat. s carne ipsius & sangui¬
ne reficitur. Aliter. Iohannes uimum
& siceran non bibit: quia meritum
anget nec potest condonare delicta:
dñs aut̃ cum publicans & peccato¬
rio manducat & bibit. quia potest
eos purificare. Ieninauit aut̃ xp̃c
ducanit cum peccatorib ut potesta¬
tem ptirificandi cognosceres. Quib
ipse ait. Ntinquid possunt faii imp¬
tiarum. quandui sponsus cum illis

Expanded text:
et obsecrationes faciunt, similiter et pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt, et non jejunant. Matthaeus refert discipulos Joannis dixisse Salvutrosque dixisse. Sed discipuli Joannis in hoc maxime reprehendendi sunt, quia de jejunio se jactant: qui illi movent calumniam, quem sciunt a magistro praedicatum; et junguntur Pharisaeis, quos ab eo noverant condemnatos. Spiritualiter, discipuli Joannis et Pharisaeorum jejunant, Christi autem edunt et bibunt; quia respuentes Christi praeconia, cibis spiritualibus non reficiuntur, quia vero fideliter adhaeret Christo, non jejunat, sed carne ipsius et sanguine reficitur. Aliter Joannes vinum et siceram non bibit , quia meritum auget, nec potest condonare delicta; Dominus autem cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit . Quia potest eos purificare. Jejunavit tamen Chriducavit cum peccatoribus, ut potestatem purificandi cognosceres. Quibus ipse ait: Nunquid possunt filii nuptiarum, quandiu sponsus cum illis
Abbreviated transcription (Latin):
bres ruert. sicut sub samuele astã
est: quasi non possent & illa calũp¬
mari. & qdͥicere ex occultis &̃ pariis
aeris passionib accidisse. At tu
qui calumpniaris ea quȩ ocłis
uides. manu tenes. utilitate sentis:
quid facies de his quȩ de celo ue-¬
nerint : Qtiq respondebis: &
magos megẏpto multa signa fe¬
ui respondens ait illis. Gen̾atio
mala & adult̾a signum querit: &̾

Expanded text:
bres ruere, sicut sub Samuele actum bres ruere, sicut sub Samuele actum est , quasi non possent et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa feQui respondens, ait illis: Generatio mala et adultera signum qu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iudei sustiuere noꝵ possunt.
Nt maior scissura fiat. Distat aut̃
int̃ nonum uinum. & nouñ pannũ.
quia uino reficumir. uestimento
tum insinuat oꝑa bona. quib corã
hominib lucemus: uino aut̃ exp̾ͥ¬
mitur ardor fidei. spei. & caritatis
quo uitus reformamur. Et ne¬
mo bibens uetus statim utilt nouũ
Dicit enim. Uetus melus ẽ. Iudeoᷤᷤ
significat. quib uite ueteris salma
imbitis noue gr̾ę precepta sorde
u̾borum ꝑcipere nequaquam nab¬
Ninc responderunt ei quidam de
scribis. & phariscis dicentes. m¬
gist̾: uolumus ate siginim uidere.
Tunc. idc̃ intempore illo respon¬
derunt ei. hoc t̃ subipnxerunt ptꝰ
u̾ba eius. O emptantes de celo ut
lucas scribit signm querunt:
quasi quȩ inderant signa ñ fuerint.
Uel ignem de sublum uenire cupie¬
bant. sicut tempore hełye quo quin¬
quagenarii in igne de celo sunt ꝑ¬
empti. uel contra consuetudinem
t̾rȩ illiis eftiuo tempore mugnt
conitrna. choruscare falgura. ym¬

Expanded text:
sunt, ne major scissura fiat. BEDA. Distat autem inter novum vinum et novum pannum, quia vino reficimur, vestimento tum insinuat opera bona, quibus coram hominibus lucemus; in vino autem exprimitur ardor fidei, spei et charitatis, quo intus reformamur. Et nemo bibens vetus, statim vult novum, Dicit enim, Vetus melius est. Judaeos significat, quibus vitae veteris saliva imbutis, novae gratiae praecepta sordueverborum percipere nequaquam valnc responderunt ei quidam de Scribis et Pharisaeis, dicentes: Magister, volumus a te signum videre. Tunc, id est in illo tempore, responderunt ei, hoc est, subjunxerunt post verba ejus. Tentantes, de coelo, ut Lucas scribit, signum quaerunt, quasi quae viderant, signa non fuerint. Vel ignem de sublimi venire cupiebant sicut tempore Eliae duo quinquagenarii in igne de coelo sunt perempti , vel contra consuetudinem terrae illius, aestivo tempore mugire tonitrua, coruscare fulgura, im