comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clausis ianuis uerũ potuisse corpͦ
naturã est. illo declinant iudiciũ.
ut dicant ulud uentis ce aere sub¬
tilius effectum: quod contͣ naturã
est. Non solum enĩ nicħ sese adiuuatł.
s &e magis implicant. Dum defenden¬
do naturam ab eo quod supra est ad
id deuoluunt. qd̵ contͣ illã. ẽ. Utrũq sci
licet palpabilece ñ palpabile corpus
factum esse. mauis quidẽ s inutile. ce
contra naturã miraculũ est. Quid enĩ
maluerit diuinitas. utrũ id qd̃ contͣ
naturam. an id qd̾ supra naturã est.
in psalmo euident̾ ostendit dicens
posuisti suꝑ me manũ tuam At nc̃
ponendo exempla supradicta qd̾ ue¬
rum corpus hominis. uerũ cinguli
sui corpus id est ronã ceruinã: nodo
firmiter obstrictam excessit: olimq
nodum in resolutũ anulus exiliuit.
ꝓponit diuinitas. Sie potuit clauso xꝰ
ꝓdire sepulchro. assumpsit ratio. S il¬
la supra naturam facta sunt. cõclu¬
corpus clauso ꝓdire sepulchro. clau¬

Expanded text:
clausis januis verum potuisse corpus clausis januis verum potuisse corpus naturam est, illo declinent judicium, ut dicant illud ventis et aere subtilius effectum, quod contra naturam est. Non solum enim nihil sese adjuvant, sed et magis implicant, dum defendendo naturam ab eo, quod supra est, ad id devolvunt, quod contra illam est. Utrumque milicet impalpabile de palpabili corpus factum esse, majus quidem, sed inutile et contra naturam miraculum est. Quid enim maluerit Divinitas, utrum id quod contra naturam, an id quod supra naturam est, in psalmo evidenter ostendit, dicens: « Posuisti super me manum tuam . » At nunc ponendo exempla supradicta, quod verum corpus hominis, verum cinguli sui corpus, id est zonam cervinam nodo firmiter obstrictam excessit, olimque nodum irresolutum annulus exsilivit, proponit Divinitas. Sic potuit clauso Christus prodire sepulcro. Assumit ratio: Sed illa supra naturam facta sunt. Concluhristi corpus clauso prodire sepulcro, clau
Abbreviated transcription (Latin):
frater ille rem gestã retulit. obnixe
postulans. ut creditũ nobis secretũ
nunqͣm cũ suo nomine aꝓderemꝰ:
ut inqͣm hoc accepi tanqm meis mati¬
me oblatum a do usib miraculũ.
ietus arripui. Siqͥuidem ead nocte ce ean¬
dẽ paululũ ante horam qua illud
accidit. supradictam similitudinẽ
ruminare ceꝑam. scilicet hii quod
qui fidei resurrectionis detrahunt.
&e ideo ñ ueram carnis naturã credẽ
resurresturã. quia dñs clauso sepul¬
chro resurrexit. uel quia clausis ad
discipulos ingressus est ianus. simi¬
lesillis st̃qui terre quam inspexeratt
detrax̾unt. apud filios isrł dicentes:
terraqͣm lustrauimꝰ deuorat habi¬
tatores suos. Non gͥ importune lon¬
gior nunc trahitur sermo de resur¬
rectionis gła. cui incepto mat̾iam
ad augent celestia que sese ultro
offerunt miracula. Non pot̃at
quidẽ etiam si ista de essent xp̃i ana
fides comp̃hende sapientes in astu¬
tia eorp. qui dũ credere fugiunt.

Expanded text:
frater ille rem gestam retulit, obnixe frater ille rem gestam retulit, obnixe postulans ut creditum nobis secretum nunquam cum suo nomine proderemus: ubi, inquam, hoc accepi, tanquam meis maxime oblatum a Deo usibus miraculum, laetus arripui. Siquidem eadem nocte et eamdem paululum ante horam, qua illud accidit, supradictam similitudinem ruminare coeperam, scilicet quod hi qui fidei resurrectionis detrahunt, et ideo non veram carnis naturam credunt resurrecturam, quia Dominus clauso sepulcro surrexit, vel quia clausis ad discipulos ingressus est januis, similes sunt illis, qui terrae quam inspexerant, detraxerunt apud filios Israel dicentes: « terra quam lustravimus, devorat habitatores suos. » Non igitur importune longior nunc trahitur sermo de resurrectionis gloria, cui incoepto materiam adaugent coelestia, quae sese ultro offerunt, miracula. Non poterat quidem, etiam si ista deessent, Christiana fides comprehendere sapientes in astutia eorum: qui, dum credere fugiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nodis firmissimis sicut erat cõꝑiss
astrictam. crepuisse atq exiluisse sus¬
picata est. Qui etiam ipse anulus cũ
integerrimus fuisset inuentꝰ. Future
salutis quodãmꝰ pignus de tanto mi¬
raculo se accepisse p̾sumpsit: atq
illud uincłm soluens. sitnul cũ eodẽ
anulo ꝓiecit influmine. Non credt̃
hoc in quit idem augustinus. qui¬
dñm ib̃m xp̃m ꝑintegra uirginalia
claustra matͥs enixum. & ad discipłos
clausis hostiis fuisse ingressum: ñ
credunt. Comparent᷑ nunc duo hec
tam magna insignia diuine pieta¬
tis miracula. recens hoc quod homi¬
nem cingłm renum eius firmit ob¬
strictum & indissolutũ transiit & exi¬
liuit: & illud antiquius quodzone in¬
sertus nodo iutegro ꝑsistente erupit
anulus. Nescio quid amplius mirer.
nͥ qd hic parit̃ ut supra dictum est
accepi mane quippe ubi pͥmũ loq̃n¬
di copia fuit. duob tantum fr̃b
quoꝵ uus extiti attonitus adhuc

Expanded text:
nodis firmissime, sicut erat, comperisset nodis firmissime, sicut erat, comperisset astrictam, crepuisse atque exsilivisse suspicata est. Qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inventus, futurae salutis quodammodo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumpsit, atque illud vinculum solvens, simul cum eodem annulo projecit in flumen. Non credant hocnum Jesum per integra virginalia matris enixum, et ad discipulos clausis ostiis fuisse ingressum non credunt. Comparentur nunc duo haec tam insignia divinae pietatis miracula, recens hoc, quod hominem cingulum renum ejus firmiter obstrictum, et indissolutum transiit et exsilivit: et illud antiquius, quod zonae insertus, nodo integro persistente, erupit annulus. Nescio quid mirer amplius, nisi quod hic pariter, ut supradictum est, accepi, mane quippe, ubi primum loquendi copia fuit, duobus tantum fratribus, quorum unus exstiti, attonitus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ dñi corpus unde ipse nullate¬
nus dubitabat. clauso resurg̃e mo¬
num̃to. clausis potuit ianuis ingre¬
di ad discipulos. Mox gͥ illi adme¬
moriam simile illud rediit. qd̾ augꝰ¬
tinus refert in libro de ciuitate di.
factum ꝑ qnͣdã petroniã clarissimã
feminam: que mirabilit̾ ex magno
atq diutino. in quo medi corꝑ ad¬
iutoria cuncta defecerant: dolore
sanata est. hec a quodã iudeo sibi
dixit fuisse ꝑsuasũ. ut ãnulũ capilla¬
tio uinculo insereret: quo sub om̃i
ueste ad nuda corporis cing̃etur. Q
anulus haberet subgemina lapidẽ
inuentũ in renib bouis. hoc alliga¬
to quasi remedio ad sci martiris stepha¬
ni limina ueniebat.S ꝓfecta a carta¬
gine cũ inconfinio fluminis bagrade
in sua possessione mansisset surgets
ut iter pageret: ante pedessuos illũ
iacentẽ a nulũ uidit. & capillatiam
ronam qua fuerat alligatꝰ mirata
temptauit. Qmͣ cum omnino suis

Expanded text:
verum Domini corpus, unde ipse nullateverum Domini corpus, unde ipse nullatenus dubitabat, clauso resurgere monumento, clausis potuit januis ingredi ad discipulos. Mox ergo illi ad memoriam simile illud rediit, quod Augustinus refert in libro De Civitate Dei, factum per quamdam Petroniam clarissimam feminam, quae mirabiliter ex magno atque diutino, in quo medicorum adjutoria cuncta defecerant, dolore sanata est. Haec a quodam Judaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut annulum capillario vinculo insereret, quo sub omni veste ad nuda corporis cingeretur, qui annulus haberet sub gemma lapidem in renibus inventum bovis. Hoc alligato quasi remedio, ad sancti martyris Stephani limina veniebat. Sed propheta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret, ante pedes suos illum jacentem annulum vidit et capillariam zonam, qua fuerat alligatus, mirata tentavit. Quam cum omnino suis
Abbreviated transcription (Latin):
gueret᷑. & ad canticũ eũgłii bec anti¬
phona adño abbate .s. imponeret᷑.
Mulieres sedentes ad monumentũ:
ecce repente ante pedes illius ꝓiectũ
cecidit ipsius quo firmit̾ substrictus
erat cingulum. Iue solutũ esse ce sic
cecidisse suspicatus. quod tam̃ mirũ
fusset. quia ñ delapsum fuerat. neq
curum crura pedesqͥ descenderat. s
ante pedes quasi ꝓiectum ut dictũ
est exiluerat. inclinauit se ut tollers
illud rursũ se se accingeret. Cumq ma¬
nus iniecisset ut sibimet illud circũ¬
daret: nodum ut erat fortit̾ astrictꝰ.
nõ cedere sibi ultra qͣm dici potest
ammiratus est. Intendenti. & secũ
cum stupore magno reputanti qͥd¬
nã hoc sibi uellet: ecce uox facta est
&e sibilum tanqͣm aure tenus au¬
diuit dicentẽ sibi. Sic potuit clau¬
so xꝰ ꝓdire sepulchro. Siquidẽ hec
ut ipse referens testatus est. Ad mira¬
tio mentẽ eius ꝑ sepe subibat. qͦmͦ

Expanded text:
gueretur, et ad canticum Evangelii haec antigueretur, et ad canticum Evangelii haec antiphona a D. abbate Berengero imponeretur: Mulieres sedentes ad monumentum, ecce repente ante pedes illius projectum cecidit ipsius, quo firmiter substrictus erat, cingulum. Ille solutum esse et cecidisse suspicatus, quod tamen mirum fuisset, quia non delapsum fuerat, neque circum crura pedesque descenderat, sed ante pedes quasi projectum, ut dictum est, exsiliverat, inclinavit se, ut tollens illud rursum sese accingeret. Cumque manus injecisset ut illud sibimet circumdaret, nondum, ut erat fortiter astrictus, non cedere sibi, ultra quam dici potest admiratus est, intendenti et secum 97 cum stupore magno reputanti, quidnam hoc sibi vellet, ecce vox facta est et sibilium tanquam aurae tenuis audivit, dicentem sibi: Sic potuit clauso Christus prodire sepulcro. Siquidem haec, ut ipse referens testatus est, admiratio mentem ejus persaepe subibat, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Testor illam beatam ac deliciosam noc¬
tem in qua xꝰ uictor ab inferis ascendit.
me nichil suꝑ hoc mentiri nͥ ille tam
sacrilegus sit ut dehuius mͦi re qͥppiã
fingere ausus fuerit. quod uita eius
uel ꝓpositum om̃ino ꝓhibet uel sus¬
picari: fr̃is tam̃ nomen eiusdẽ tace¬
Nam factũ quidẽ lucere corã om̃ibꝰ
cupit. ut glificet᷑ pat̃ qui incelis est.
se autẽ uideri ñ uult: nec suis repu¬
tare meritis mi raculũ. cuiꝰ sola dei
gr̃a quo iudicio nescimus oꝑatͥx est.
Multi enim uenient in illa die di¬
centes. Dñe nonne in nomine tuo ꝓ¬
phetauimus. & innomine tuo uir¬
tutes multas fecimus: Et responde¬
bit eis: Amen dico uob̾. nescio uosun¬
de sitis. Res huiusmodi ẽ. hoc sco pas¬
carnarnatione dñi millesi mo cente¬
simo octogesimo inscriptus ẽ. in ec¬
ctia scĩ laurentii. ad p̃cedentes eiusdẽ
diei matutinos. extinctis demore lu¬
minarib cunctis. dũ eorp ultimũ extĩ¬

Expanded text:
Testor illam beatam, ac deliciosam nocTestor illam beatam, ac deliciosam noctem, in qua Christus ab inferis victor ascendit, me nihil super hoc mentiri, nisi ille tam sacrilegus sit, ut de hujusmodi re quippiam fingere ausus fuerit, quod vita ejus vel propositum omnino prohibet vel suspicari. Fratris tamen ejusdem nomen taceNam factum quidem lucere coram hominibus cupit, ut glorificetur Pater qui est in coelis : se autem videri non vult, nec suis reputare meritis miraculum, cujus sola Dei gratia, quo judicio nescimus, operatrix est, multi enim venient in illa die dicentes: « Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo, virtutes multas fecimus? Et respondebit eis: Amen dico vobis, nescio vos unde sitis . » Res hujusmodi est: Hoc sancto Pascarnatione Domini millesimus centesimus undecimus inscriptus est, in ecclesia Sancti Laurentii ad praecedentes ejusdem diei matutinos, exstinctis de more cunctis luminaribus, dum eorum ultimum exstin
Abbreviated transcription (Latin):
dñicum post resurrectionẽ fantasti¬
cũ fuisse suspicant᷑. id est uentis &e ae¬
re subtilius. In quo isti murmurato¬
rib illis dissimiles ñ sunt. qui dethen¬
tes terre quam inspexerant dicebant:
terra ista qͣm lustrauimus deuorat
habitatores suos. Deuorat quippe ha¬
bitatores suos illa quã sꝑamus inui¬
ta: si nos aliter ñ admittat. nisi uera
in resurgentib int̾eat corporp natura.
Argumentantur enim ce dicunt. Qmͦ
rum fuit: quod clausis ad discipłes
introuut ianuis: Uidebor inuentũ
uerba iactare. si contra hos inimicos
fidei xp̃iane. multa uelim responsi¬
onis argumentose spicula iubrare.
Iile namq uulpecule iamdudũ toni¬
truceli. idest clamore fulminantis
eccłie cont̾erite. ubicũq sint latitant
in cauernis subt̾raneis: nec ꝓdire au¬
dent ut uineas florentes fructũq par¬
turientes suo more putrido dente de¬
moliantur. S ecce dum hec scribiniꝰ:
surrgentis nobis arridet miracło. T¬

Expanded text:
Dominicum post resurrectionem phantastiDominicum post resurrectionem phantasticum fuisse suspicantur, id est, ventis et aere subtilius. In quo isti murmuratoribus illis dissimiles sunt, qui detrahentes terrae quam inspexerant, dicebant: Terra ista quam lustravimus, devorat habitatores suos? » Devorat quippe habitatores suos illa, quam speramus vita, si nos aliter non admittit, nisi vera in resurgentibus intereat corporum natura. Argumentantur enim et dicunt: Quomem verum fuit, quod clausis ad discipulos introivit januis ? Videbor in ventum verba jactare, si contra hos inimicos fidei Christianae multa velim responsionis argumentosae spicula vibrare. Illae namque vulpeculae jam dudum tonitru coeli, id est, clamore fulminantis Ecclesiae conterritae ubicunque sint latitant in caveis subterraneis, nec prodire audent, ut vineas florentes fructumque parturientes , suo more putido dente demoliantur. Sed ecce dum haec scribimus, surgentis nobis arridet miraculo.
Abbreviated transcription (Latin):
rior autẽ. id est gẽtilis. &e portat. & uidet.
qr qđ legit credens intelligit. intelligens
gła sꝑande resurrectionis: t̃̾ra qͣm luftͣ¬
uimꝰ bona. ẽ sic̃ ex his fructib agnosci
potest. Quo enĩ dissimile ẽ huic illud.
qd̾ nob̃ ãnuntiãt incorruptibilẽ carni
in dui resurrectionis glam. ueramq et
eandem carnis eiusdem ꝑ manere natu¬
ram. Lustrauimus inqͥunt eam: uidimꝰ
& ꝑspeximus. ce manus nr̃e tractauert̃
de uerbo uite. Misimus enĩ manꝰ nr̃as
& palpauimꝰ latus eius. & contrectaui¬
mus cicatrices uui lnerũ in manib &e ĩn
pedib eius dicentis. Palpate & uidete:
qr sp̃c carnem ce ossa ñ habet sicut me
uicietis habere. & manducauim̃ inqͥuit
& bibimus cum eo. post qͣm resurrexit
a mortuis. At illi qui simul ascendul
explorare scripturã. pleni alieno sp̃u.
falsi ce fallentes. negantes uerã resur¬
recturã corpo naturã.: etiam corpꝰ

Expanded text:
rior autem, id est gentilis, et portat et videt, rior autem, id est gentilis, et portat et videt, quia quod legit, credens intelligit, intelligens gloria sperandae resurrectionis: « Terra quam lustravimus bona est, sicut ex his fructibus cognosci potest . » Quo enim dissimile est huic illud, quod nobis annuntiant, incorruptibilem carni indui resurrectionis gloriam, veramque et eamdem carnis ejusdem permanere naturam? « Lustravimus, inquiunt, eam, vidimus et perspeximus, manus nostrae contrectaverunt de Verbo vitae . » Misimus enim manus nostras et palpavimus latus ejus, et contrectavimus cicatrices vulnerum in manibus et pedibus ejus, dicentis: « Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere: » et manducavimus, inquiunt, et bibimus cum eo, postquam resurrexit a mortuis . » At illi qui simul ascenderunt explorare Scripturam, pleni alieno spiritu, falsi et fallentes, negantes veram resurrecturam corporum naturam, et corpus
Abbreviated transcription (Latin):
centes. temptatores. atq murmura¬
tores iuste ꝓst̾nunt᷑ indeserto. &
ꝑeunt. atꝙ ab ext̾minatione int̾euit
Totidem quippe. id est quad raginta di¬
eb euũgłica refert scriptura in mul¬
tis exploratam esse argumentis terrã
carnis xp̃i. quod uere resurrexit a mor¬
tus. ut ueracĩt agnoscamus exilla qua¬
lis erit nobis status future resurrecti¬
onis. Ascendunt fidei exploratores ad
suo: quem portant duo uiri id est ip¬
sum xp̃m. cui dicit sponsa in canti¬
cis. botrus cipridilectus meus michi:
Portant inqm inuecte duo uiri: id
est pendentẽ in ligno crucis cũ ue¬
ritate corporis. in quo resurrexit.
Nunc enim susceptum portant duo
anterior exeisqͥ botrũ ferebant porta¬
bat qͥdẽ. s auerso dorso ñ uidebat. pꝰte¬
rior autẽ et portabat et uidebat.
sic ant̾ior ppłs uid aicus testimonia
passionis & resurrectionis xp̃i por¬
tat quidẽ in scͥpturis s auerso cor¬
de ñ credit. atq ideo ñ intelligit̾ pꝰte¬

Expanded text:
tentatores atque murmuratores, juste prosternuntur in deserto et pereunt, atque ab exterminatore intereunt. Totidem quippe, id est, quadraginta diebus evangelica refert Scriptura in multis exploratam esse argumentis terram carnis Christi, quod vere resurrexit a mortuis , ut veraciter agnoscamus ex illa, qualis erit nobis status futurae resurrectionis. Ascenderunt fidei exploratores ad suo, quem portant duo viri, id est ipsum Christum, cui dicit sponsa in Canticis: « Botrus cypri dilectus meus mihi , » portant, inquam, in vecte duo viri, id est, pendente in ligno crucis cum veritate corporis, in quo resurrexit. Hunc enim susceptum portant duo anterior ex eis, qui botrum ferebant, portabat quidem, sed averso dorso non videbat, posterior autem et portabat et videbat: Sic anterior populus Judaicus testimonia passionis et resurrectionis Christi portat quidem in Scripturis, sed averso corde non credit, atque ideo non intelligit: poste
Abbreviated transcription (Latin):
lus quoq apłs testis est. Nã loqͥns
c̃ de hac ead̃ sacroscã loqͦs historia dix¬
isset. patres nr̃i om̃s mare transi¬
erunt. & omnes in moyse baptirati
sunt innube & in mari. ce omnes
eandem escam sp̃ualem manduca

Expanded text:
lus quoque apostolus testis est. Nam, lus quoque apostolus testis est. Nam, cum de hac sacra loquens historia dixisset: « Patres vestri omnes mare transierunt, et omnes in Mose baptizati sunt in nube et in mari, et omnes eamdem es
Abbreviated transcription (Latin):
ascendissent. explorauerunt terrã.
ascend̾untq ad meridiem: ꝑgentes¬
ꝙ adtorrentẽ botri. abscidunt pal¬
mitem cũ uua sua qmͣ portauerutł
in uecte duo uiri. & cetrera. Reuer¬
siꝙ exploratores terre post quadra¬
ginta dies omni regione circiuta. a¬
lii detraxerunt terre quã in spereratt
apud filios isrł dicentes. Terraꝗͣ
lustrauimus. deuorat habitatores
suos. At uͦ iosue filius nun. & ca¬
leph filius iephone: terra in qͥuit
qͣm lustrauimus ualde bona
est. Si ꝓpitius fuerit dñs indu¬
cet nos in eam: & tradet humum
lacte &e melle manantẽ. Cũq cla¬
maret omnis multitudo ce eos la¬
pidib uellent oppͥmere: apparets
dñs. omnes inquit homines qui
uid̾iut maiestatẽ meã. & signa que
feci in egỹpto &e solitudine. & temp¬
tauerunt me ecce iã ꝑ decẽ uices.
nec quisqͣm qui detrarit mͥ intu¬
ebit᷑ terrã ꝓ qua uiraui patͥb eorp.
hec illis infigura contigisse. pau¬

Expanded text:
scendissent, exploraverunt terram, scendissent, exploraverunt terram, ascenderuntque ad meridiem, pergentes ad torrentem Botri, abscideruntque palmitem cum uva sua, quam portaverunt in vecte duo viri, » etc. Reversique exploratores terrae post quadraginta dies, omni regione circuita, 96 alii detraxerunt terrae quam inspexerant apud filios Israel, dicentes: Terra, quam lustravimus, devorat habitatores suos. At vero Josue filius Nun, et Caleph, filius Jephone, Terra, inquiunt, quam lustravimus, valde bona est. Si propitius fuerit Dominus, introducet nos in eam, et tradet humum lacte et melle manantem. Cumque clamaret omnis multitudo, et eos lapidibus vellet opprimere, apparens Dominus Omnes, inquit, homines qui viderunt majestatem meam, et signa quae feci in Aegypto et in solitudine, et tentaverunt me ecce jam per decem vices, nec quisquam qui detraxit mihi, intuebitur terram, pro qua juravi patribus eorum . » Haec illis in figuram contigisse Pau
Abbreviated transcription (Latin):
rectos iuste tandem sententie subi¬
git. Legitimus nãq est quadragena¬
rius dierum num̃us apud homineᷤ
quoq in ꝓtelandis consultationib.
ut is cui forte consultur: etiã si lu¬
naticus sit: id est stultus. stultus qͥ¬
ppe ut luna mutat᷑. cum tot dies ex¬
pectatus sanũ consiliũ ñ admiserit.
iustiꝰ iudicetur: qm̃ autẽ quadra¬
gesima luna mutatur. unde ce hic
plusqͣm stultus est. ꝑ tot qui dies¬
ñ mutatus est. S libet ꝑ aliud simi¬
le exantiqua diuine auctoritatis¬
L quod resurrectioniꝰ mortuo¬
rum detractores. iure nunqͣm ad
eiusdem resurrectionis głam ꝑue¬
nire mereantur:. quã ꝑ qua dra¬
ginta dieb exploratam. ad huc ꝑ¬
tinaci impietate calũpniant᷑. Le¬
gimus in libro numeri quia loq̃ns
dñs ad moysen in deserto pharan:
mitte inquit uiros qui consid̾ent
t̾ram qͣm daturuis sum filiis isrł
singulos desingulis tribub ex pͥnci¬
pib. id est uiros duodecim. Qcum

Expanded text:
rectos, justae tandem sententiae subirectos, justae tandem sententiae subigit. Legitimus namque est quadragenarius dierum numerus apud homines quoque in protelandis consultationibus, ut is cui forte consulitur, etiam si lunaticus sit, id est stultus, « stultus quippe ut luna mutatur , » cum tot dies exspectatus sanum consilium non admiserit, justus judicetur, quoniam ante quadraginta dies luna mutatur, unde et hic plus quam stultus, qui per tot dies mutatus non est. Sed libet per aliud simile ex antiqua divinae auctoritatis quod resurrectionis mortuorum detractores, jure nunquam ad ejusdem resurrectionis gloriam pervenire mereantur, quam per quadraginta dies exploratam, adhuc pertinaci impietate calumniantur. Legimus in libro Numerorum, quia loquens Dominus ad Mosen in deserto Pharan, « Mitte, inquit, viros, qui considerent terram quam daturus sum filiis Israel, singulos de singulis tribubus ex princip
Abbreviated transcription (Latin):
randa sane ce p̃dicanda salui¬
toris nr̃i studiosa caritas: qui
cum passus ꝓpter delicta nr̃a: resur¬
rex̾it ꝓpter iustificationẽ nr̃am. ni¬
chilominus ꝓpt̾ eruditionẽ nr̃am¬
distulit quadraginta dieb ascensio¬
nis sue głam: ꝑ quos ce p̃buit se ipsũ
uiuũ in multis argumentis apłis
suis quos elegit ut essent sue testes
resurrectionis. Poterat enim eadem
die qua resurgendo suꝑ occasum
ascendit. nubem ꝙͦ ponere ascensũ
suum: & semel ostensũ testib suis
uerũ hominẽ uera ũbi diuinitas ea¬
dem uelocitate qua suscitauerat.
post tres uel paulo plures dies in pat̾¬
ne maiestatis collocare dextra. Mag¬
na gͦ caritas ce uere ñ querens que sua
sunt: que ut subueniret tardis ad cre¬
dendum. triumphalem xp̃i tarda¬
uit ascensum. Et ut ꝯsũmatã osten¬
deret gr̃am: p̃paratam uictori dis¬
tulit głam. Itaq ue ꝑfidis hereticis.
quos legitimus hic qua dragenariꝰ di¬
erum numerus. expectatos &e in cor¬

Expanded text:
randa sane et praedicanda Salvatoris nostri studiosa charitas, qui cum passus propter delicta notra, resurrexit propter justificationem nostram , nihilominus propter eruditionem na diebus ascensionis suae gloriam, per quos et praebuit seipsum vivum in multis argumentis apostolis suis, quod elegit, ut essent testes suae resurrectionis . Poterat enim eadem die, qua resurgendo super occasum ascendit , nubem quoque ponere ascensum suum , et semel ostensum testibus suis verum hominem, vera Verbi divinitas, eadem velocitate qua suscitaverat, post tres vel paulo plures dies in paternae majestatis collocare dextera. Magna ergo charitas, et vere non quaerens quae sua sunt , quae, ut subveniret tardis ad credendum, triumphalem Christi tardavit ascensum , et ut consummatam ostenderet gratiam, praeparatam victori distulit gloriam. Itaque vae perfidis haereticis, quos legitimus hic quadraginta dierum numerus exspectatos et incor
Abbreviated transcription (Latin):
llud quesitu dignũ est.
cur in hac sollennitate dñice natiuitatis
tam die qm nocte due admissarũ sollẽp¬
nia legantur eple: qđ alias ꝑ totũ annũ
eo modo non fit. Quodq maxime prete¬
reundum nonest. pͥma semꝑ deueteri:
sequens de nouo testamento sumpta est.
Qd̾ inquirentib nob̃ splendida beati
gregorũ doctrina uiam intelligentie ꝓ¬
tinus aꝑuit. ait namꝙ. Bene duo che¬
rubin que ꝓpitiatoriũ regunt sese inui¬
cem aspitiunt uersis uultib inꝓpitia¬
torium. Cherubin quippe plenitudo
scientie dicitur. Et quid ꝑ duo cheru¬
bin. nisi utraꝙ testamenta signantur:

Expanded text:
llud quaesitu dignum est, cur in hac solemnitate Dominicae nativitatis, tam die quam nocte duae ad missarum solemnia legantur epistolae, quod alias per totum annum eo modo non fit. Quodque maxime praetereundum non est, prima semper de Veteri, sequens de Novo Testamento sumpta est. Quod inquirentibus nobis splendida beati Gregorii doctrina viam intelligentiae protinus aperit. Ait namque: Bene duo cherubim, quae propitiatorium tegunt, sese invicem aspiciunt, versis vultibus in propitiatorium. Cherub quippe plenitudo scientiae dicitur. Et quid per duo cherubim, nisi utraque Testamenta signantur?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitiatio ꝓ peccatis nr̃is. Et dũ testamen¬
tũ uetus hoc fatiendũ denuntiat. qd̾
testamentũ nouũ de dño factũ clamat:
quasi cherubin inuicẽ aspitiunt. dũ
uuitꝰ inꝓpitiatoriũ uertunt: qi dum
inter se positũ incarnatũ dm̃ uident a
suo aspectu ñ discrepant. que dispensa¬
tionis eius mysteriũ concordit̾ narrãt
Redditam gͦ nobis eandẽ similitudi¬
nem intelligimus: dum sicut duo che¬
rubin uersis uultib inꝓꝓitiatorium
sese mutuo respitiunt. sic due lectioneᷤᷤ
ex duob testamentis euũgłicam lectio¬
nem. qua ꝓpitiatorium nr̃m. id est in¬
carnatum uerbum p̃dicatur. concor¬
dib testimoniis ce uno eodemq sensu
respitiunt. Eur autẽ ad sc̃am mariam
hoc offitio statio celebret᷑. causa eusdẽs
est: scilicet quia de utero eius hec salꝰ¬

Expanded text:
atis nostris . » Et dum Testamentum Vetus hoc faciendum denuntiat, quod Testamentum Novum de Domino factum clamat, quasi utraque cherubim invicem aspiciunt, dum vultus in propitiatorium vertunt, quia dum inter se positum incarnatum Deum vident, a suo aspectu non discrepant, quae dispensationis ejus mysterium concorditer narrant. Redditam ergo nobis eamdem iinem, dum, sicut duo cherubim versis vultibus in propitiatorium sese mutuo respiciunt, sic duae lectiones ex duobus Testamentis, evangelicam lectionem, qua propitiatorium nostrum, id est incarnatum Verbum prae dicatur, concordibus testimoniis et uno eodemque sensu respiciunt. Cur autem ad sanctam Mariam hoc officio statio celebretur, causa evidens est, scilicet quia de utero haec sal
Abbreviated transcription (Latin):
nima. benedicere dñm. ꝑꝑ suam uehe¬
mentẽ magnificentiã. Que benedictio
uel gr̃ar actio. si tantũ labiis fiat ad¬
ulatio est apud dm̃: si autẽ corde di¬
ligente illam qͣm laudat magnificen¬
tiam. beniuolentia pͥmio digna ui-¬
dicatur apud dm̃. Unde recte magis
plectrum hortatur ad benedicendũ
dominũ. Talisꝙ confessio decora est
qm induit dñs. & ea tanꝙͣ lumino¬
so amictit᷑ uestim̃ito. C ausa benedi¬
cendi dm̃ magis in hocuersu. exp̃ssa
est: extendens celum sicut pellẽ. Nã
perhũc dequo loquimꝰ sp̃m sc̃m ex¬
tendit᷑ celum. id ẽ scͥptura ꝓpb̃aꝵ. ẽx¬
tenditur inqͣm sicut pellis. in qua
nichil latet cũ extensa fuerit. Qui te¬
gis inquit in aqͥs suꝑiora eius: id÷
eccellentẽ illis uiã caritatis. in doniᷤ
me credit. flumina deuentre eius.
fluent aque uiue. hoc enim dixit
de sp̃u sc̃õ. quẽ accepturi erant cre¬
dentes in eum.¬

Expanded text:
nima, benedicere Dominum propter suam vehenima, benedicere Dominum propter suam vehementem magnificentiam. Quae benedictio vel gratiarum actio, si tantum labiis fiat, adulatio est apud Deum; si autem corde diligente illam, quam laudat magnificentiam, benevolentia praemio digna judicatur apud eum. Unde recte magis plectrum hortatur ad benedicendum Dominum. Talisque confessio decora est, quam induit Dominus, et ea tanquam luminoso amicitur vestimento. Causa benedicendi Dominum magis in hoc versu expressa, haec est: Extendens coelum sicut pellem . Nam per hunc, de quo loquimur, Spiritum tenditur coelum, id est Scriptura prophetarum. Extenditur, inquam, sicut pellis, in qua nihil latet cum extensa fuerit. Qui tegis, inquit, in aquis superiora ejus, id est excellentem illis viam charitatis in donis Sme credit, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae, hoc enim dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum
Abbreviated transcription (Latin):
endum est. nec sic esse potest: s hoc ẽ.
Qd̾ ait cognitio patris in cognitione
filii. cognitio filii in cognitione pa
in hoc scło ꝑegͥnantium: qua suble¬
uati ferunt patient̾ immo gratant̃
qd̃ eos mundus odit. exꝓbrat. eicit.
ꝑsequitur. flagellat. occidit: & tã in
ꝓsꝑis qͣm maduersis orante ꝓ illis hoc
sp̃u gemitib in enarrabilib. ꝓ refec¬
Sequitur ꝙ hec offerenda. Emitte
Hoc enim alio paraclito dato. hoc
sp̃u emisso creant᷑ homines noui
ce sic renouantͤ facies terre nr̃e. que
maledicta ẽ inpeccato ade: ce dãpna¬
taspinas &e tribulos pullulante carnis
mouam ꝓfert creaturã. cuius expecta¬
tio sicut ait apłs. reuelationẽ filiorꝑ
dei expectat: que ingemiscit ce partu¬
rit. usꝙ dum inilla reuelatione fili orydi
reuelet semen dei. qui ꝑhunc sp̃m pͥmũ
a baptismi gr̃a concepit. Inde in seqͣn¬
ti uersu hortatur seipsam p̃gnansa¬

Expanded text:
endum est, nec sic esse potest, sed hoc est endum est, nec sic esse potest, sed hoc est quod ait: Cognitio 120 Patris in cognitione Filii, cognitio Filii in cognitione Patin hoc saeculo peregrinantium, quia sublevati ferunt patienter, imo gratanter, quod eos mundus odit, exprobrat, ejicit, persequitur, flagellat, occidit, et tam in prosperis quam in adversis, orante pro illis hoc Spiritu gemitibus inenarrabilibus pro refecSequiturque haec offerenda: Emitte Hoc enim alio loco Paracleto dato, hoc Spiritu emisso, creantur homines novi, et sic renovatur facies terrae nostrae, quae maledicta est in peccato Adae et damnata spinas et tribulos, pullulante carnis novam profert creaturam cujus « exspectatio, sicut ait Apostolus, revelationem filiorum Dei exspectat, quae ingemiscit et parturit , » usque dum in illa revelatione filiorum Dei, revelet semen Dei, quod per hunc Spiritum primum a baptismi gratia concepit. Inde in sequenti versu hortatur seipsam praegnans a
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃. quam ꝑ amorẽ suum dñs ueracit̃
uel utiliter cognoscipotest: aut quomͦ
iam uid̾ant patrẽ. cum ipse silius nẽ
dicat si cognouissetisme. ce patrẽ me¬
um utiq cognouissetis. Inqua ꝓposi¬
tione p̾cedens atq consequens disci¬
puli ñ coherere arbitrant᷑. unde ait
philippus. Dñe ostende nob̃ patrem:
ce sufficit nob̾. Acsidicat. Te quidẽ
ostendisti nobis. & uidimus te tantũ¬
illorũ ñ apꝓbans sensum quia nil su¬
pesse putabant de filio qd ñ uidissert.
cum ipse sit ds qui eque ut pat̾ corde
uidetur. sicut alibi dixit. Beati mun¬
docorde qm ipsi dm̃ uidebunt: Ait.
ł̃ anto tempore uob̾cum sum ce ñ cogno¬
iustis me: Non enim me cognouistis:
qͥ uisꝯme scd̾m hominẽ totũ uidisse pu¬
tatis. Qui uidet me. uidet ce patrem.
S patrem ñ udistis. sicut ipsi fatemi¬
ni. Gͦ nec me uidistis. quia ego inpatͤ
&e pat̾ in me est. Qd̃ ñ localiter accipi¬

Expanded text:
aliter quam per amorem suum Deus veraciter aliter quam per amorem suum Deus veraciter vel utiliter cognosci potest, aut quomodo jam viderunt Patrem, cum ipse Filius nunc dicat: « Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis. » In qua propositione praecedens atque consequens, discipuli non cohaerere arbitrantur. Unde ait Philippus: « Domine, ostende nobis Patrem et sufficit nobis , » ac si dicat: Te quidem ostendisti, et videmus te tantuillorum non approbans sensum, quia nihil superesse putabant de Filio quod non vidissent, cum et ipse sit Deus, qui aeque ut Pater corde videtur, sicut alibi dixit: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , » ait: « Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? » Non enim me cognovistis, qui viso me secundum hominem, totum vidisse putatis. « Qui videt me, videt et Patrem . » Sed Patrem non vidistis, sicut ipsi fatemini, ergo nec me vidistis, « quia ego in Patre et Pater in me est . » Quod non localiter accipi
Abbreviated transcription (Latin):
intemporalib seu naturalib huma¬
ne creature bonis. &e iccirco omnẽ re¬
rum temporalium consolationẽ res¬
puerunt. quia memores fuerunt di.
so est intellexerunt dñi ẽẽ in cõparabi¬
liter dignius &e altius bonũ. & hoc
intelligentes delectati sunt. De hac
patris ce sui cognitione. paulo suꝑus dixe¬
rat dñs. Si cognouissetis me. &e patrẽ me¬
um utiq cognouissetis. Nam de qua
cognitione dixit. nisi de exꝑimento a¬
moris: Si quidem ꝓ exꝑimento copule
naturalis. in sacra scriptura tam ho¬
neste qͣm ꝓpͥe dici consueuit. uir uxo¬
rem. uel uxor cognouisse uirũ. Qua si¬
militudine quia cognoscendus erat
ds ab eccłia. ꝑ passionẽ filii qui hec
loquebatur acquisita: statim ad didit.
Et amodo cognoscetis eum. Et quia
subiecit. ce uidistis eũ. p̃teritum po¬
nens ꝓ futuro. quod certissime fut᷑um
est. eo more loquendi quo ce paulo
post dicturus est. c iam ñsum in mun¬
do. Qd si cui ñ placet. ostendat quomͦ

Expanded text:
mporalibus seu naturalibus humanae creaturae bonis, et idcirco omnem rerum saecularium consolationem respuerunt, quia memores fuerunt Dei , id est intellexerunt Deum esse incomparabiliter dignius et altius bonum, et hoc intelligentes delectati sunt . De hac Patris et sui cognitione, paulo superius dixerat Dominus: « Si cognovissetis me, et Patrem meum utique cognovissetis . » Nam de qua cognitione dixit, nisi de experimento amoris? Siquidem pro experimento copulae naturalis, in sacra Scriptura, tam honeste quam proprie dici consuevit, virum uxorem, vel uxorem cognovisse virum. Qua similitudine, quia cognoscendus erat Deus ab Ecclesia, per passionom Filii, qui haec loquebatur acquisita, statim addidit: « Et amodo cognoscetis eum . » Et quia subjecit: « Et vidistis eum , » praeteritum ponens pro futuro, quod certissime futurum est, eo loquendi more quo et paulo post dicturus est: « Et jam non sum in mundo . « Quod si cui non placet, ostendat quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃gnata est: uel illud de quo. uel p
quod sem̃ in ea transfusũ est. substã¬
tia sit. d ut ad ꝓposita redeam. ni¬
miã patiunt᷑ penuriam: qui solius
creatricis potentie beneficiũ assecuti.
solis nature sue bonis utentes. que ꝑ
uerbũ creata sunt. necdum meruert̃
suꝑiorib ornari. que a patre &e filio

Expanded text:
impregnata est, vel illud de quo et per impregnata est, vel illud de quo et per quod semen in ea transfusum est, substantia sit. Sed ut ad proposita redeam, nimiam patiuntur penuriam, qui, solius creatricis potentiae beneficium assecuti, solis naturae bonis utentes, quae per Verbum creata sunt, necdum meruerunt superioribus ornari, quae a Patre et Filio
Abbreviated transcription (Latin):
facta ft̃: & sine ipso factum ẽ. nicb̃. S
om̃ib exceptis q̃ adp̃sens negotiũ ñ ꝑti¬
stantia dicendũ est. Om̃is humana uł
angłica creat᷑a. om̃sq substantiales qͣlita¬
tes. sine quib nusquã ulla potest uł cogi¬
tari substantia. uidelicet. ẽẽ. uiuere.
sentire. &e discernere. que naturalit
insunt. & iccirco eidem abesse sub¬
stantie ñ ꝑ ossunt: ꝑfiliũ simul cũ
ipsa substantia condite sunt. At
uero bene esse. sc̃e iuiuere. recte sen¬
tire. prudent̾ discernere uel sapiert̃
intelligere: accidentales qualitates. per
sp̃m sc̃m apposite sunt. Quas ex eo cõ¬
stat accidentales esse. qui a uidelicet
assunt bono. & absunt malo bomi¬
ni uł angło. natura uel substantia ꝑ¬
manente. Et nequis calumnie locus
patere uideatur. sic dictum est.has
qualitates accidentales esse. eum ipse
sp̃c sc̃s cuius hec dona sunt substan¬
tia sit: sicut mulieri ꝓculdubio acci¬
dens est. fetam esse. cũ seminte quo

Expanded text:
facta sunt, et sine ipso factum est nihil . » Sed omnibus exceptis quae ad praesens negotium non pertistantia dicendum est. Omnis humana, vel angelica creatura omnesque substantiales qualitates, sine quibus nusquam ulla potest vel cogitari substantia, videlicet esse, vivere, sentire et discernere, quae naturaliter insunt, et idcirco eidem adesse substantiae non possunt, per Filium simul cum ipsa substantia conditae sunt. At vero bene esse, sancte vivere, recte sentire, prudenter discernere, vel sapienter intelligere, accidentales qualitates per Spiritum sanctum appositae sunt. Quas ex eo constat accidentales esse, quia videlicet adsunt bono, et absunt malo homini vel angelo, natura vel substantia parmanente. Et ne quis calumniae locus patere videatur, sic dictum est has qualitates accidentales esse, cum ipse Spiritus sanctus, cujus haec dona sunt, substantia sit, sicut mulieri procul dubio accidens est, fetam esse, cum semen, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona est quam filius. sic ꝓpͥe¬
tate consolationis sue qua consola¬
tur nos. alius est paraclitus ꝓpter
quod dei filius multa de seipso lo¬
cittus ait in hodierna lectione sci
euũgłii. Et ego rogabo patrẽ. ce aliũ
paraclitum dabit uobis. Quod ut
tandem cõmodius patefiat. discreti¬
one diligenti opus est. Ia cognoscen¬
dum quid ꝓprie ꝑfilium. quid ꝓprie

Expanded text:
sona est quam Filius, sic proprietate consolationis suae qua consolatur nos, alius est Paracletus, propter quod Dei Filius multa de seipso locutus, ait in hodierna lectione sancti Evangelii: Et ego rogabo Patrem et alium Paracletum dabit vobis , quod ut tandem commodius patefiat, discretione diligenti opus est, ad cognoscendum quid proprie per Filium, quid proprie
Abbreviated transcription (Latin):
sentia xͥ tanqͣm os erat dilecti. qui tor
oscłis amicamalliciebat. quot doc¬
trinis uel miraculis eccłiam in pau¬
cis discipulis adhuc paruulã ad fi¬
demmuitabat. S sicut solo nunqͣm
amica concipit osculo. sic anime eora¬
nunqͣm imp̃gnari ñ poterant uirtu¬
te uerbi quod est sem̃ dei patris. nisi
rumꝙ animarũ ꝑficeret᷑. ut ꝑ illum
usꝙ ad interiora uentris ear semen
quod est uerbum dei pferret᷑. Quo¬

Expanded text:
aesentia Christi, tanquam os erat dilecti, qui tot aesentia Christi, tanquam os erat dilecti, qui tot osculis amicam alliciebat, quot doctrinis vel miraculis Ecclesiam in paucis discipulis adhuc parvulam ad fidem invitabat. Sed sicut solo nunquam amica concipit osculo, sic animae illorum impregnari non poterant virtute Verbi, quod est semen Dei Patris, nisi rumque animarum perficeretur, et per illum usque ad interiora ventris earum semen, quod est Verbum Dei, p
Abbreviated transcription (Latin):
pensationis ordo poscebat: ut iam ac¬
ciꝑent iamq ꝑficerent᷑. Et quod int̾
eos dei filius erat. quod nondũ sp̃u
dato cum illis loquebat᷑. & int̾ eos
ambulabat. p̃paratio temporis erat.
que mentib eoꝵp ꝑ eundem sp̃m sc̃m
infunderet᷑: ꝑ quẽ inut̾o uirginis hu¬
mane nature fuerat unitus. Qd̃ꝙ di¬
cebat eis: rogabo patrem meũ. cł ali¬
um paraclitũ dabit uob̾. ut maneat uo¬
biscũ in et̃nũ. sale est acsi sponte amanti
q̃ dixerat: osclet᷑me oscło oris sui. dicat
ttẽ. oscła. osamici. ꝑ parietẽ stantis. ꝑ fe¬
nestrã respicientis. Diruã parietẽ hũe
qui oscula nr̃a uix ꝑ fenestras admittit.
diuidens int̃ te uentrẽq meũ eburneũ
distinctum saphiris. & mox erimus duo
in carne una:. fietq ꝑ infusorium se¬
minis ut sterilis ultra ñsis. Cum enĩ
hec ante passionẽ suam loqueret᷑ do¬
minus. ad huc stabat paries inimiciti¬
arum id ẽ originale peccatũ int̃ ho¬
mines &e deum. Corporalis autem p̃¬

Expanded text:
ordo poscebat ut jam acciperent, jamque perficerentur. Et quod inter eos Filius Dei erat, quod nondum Spiritu dato cum illis loquebatur, et inter eos ambulabat, praeparatio temporis erat, quo mentibus eorum per eumdem spiritum infunderetur, per quem in utero Virginis, humanae naturae fuerat unitus. Quodque dicebat eis: Rogabo Patrem meum, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, tale est ac si sponsae amanti, quae dixerat: « Osculetur me osculo oris sui , » dicat inter oscula os amici post parietem stantis, per fenestram respicientis : Diruam parietem hunc, qui oscula nostra vix per fenestras admittit, dividens inter te ventremque meum eburneum, distinctum sapphiris, et mox erimus duo in carne una, fietque per infusorium seminis, ut ultra sterilis non sis. Cum enim haec ante passionem suam loqueretur Dominus, adhuc stabat paries inimicitiarum , id est originale peccatum inter homines et Deum. Corporalis autem pr
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m comedemus. & uestim̃tis nr̃is
oꝑ iemur. & cet̃a. Hec qͦ ad baptis¬
mi sacramentũ & ad instructionẽ
manifeste ꝑtinet baptizandorꝑ.
Si iam nunc dicendũ cur quatu¬
or legantur lectiones de leges ce ꝓ¬
phetis assũpte uidelicet lectio pri¬
ma iccitco legit᷑ qr ut dictũ ẽ de cre¬
atione mundi ce hominis con¬
ditione narrans. aqua quoq
mysteria cũ sp̃c dei auctoritate in¬
terserit. tres uero relique tria mũ¬
di tempora respicunt. id est pͥmũ an¬
te legem. scdm sublege. terciũ sub gr̃a.
quib cunctis temporib remediũ bap¬
tismatis necessarium suisse cõmendat᷑
De his qui ante legem fuerunt claret.
quia sicut iam dictum est in scd̾a lecti¬
one baptismũ xp̃i p̃figurauerunt.
in eo quod mare transierunt: ce sicut
apłs dicit. omnes in moyse baptrzati¬

Expanded text:
vestimentis nostris operiemur , etc. Haec quoque ad baptismi sacramentum, et ad instructionem manifeste pertinet baptizandorum. Sed jam nunc dicendum cur quatuor legantur lectiones, de lege et prophetis assumptae. Videlicet lectio prima idcirco legitur, quia, ut dictum est, de creatione mundi et hominis conditione narrans, aquarum quoque mysteria, cum Spiritus Dei auctoritate interserit. Tres vero reliquae tria mundi tempora respiciunt, id est primum ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, quibus cunctis temporibus remedium baptismatis necessarium fuisse commendatur. De his, qui ante legem fuerunt, claret, quia sicut jam dictum est in secunda lectione, baptismum Christi praefiguraverunt in eo quod mare transierunt, et sicut Apostolus dicit: « Omnes sub Mose bapt
Abbreviated transcription (Latin):
terfecit exercitũ eoꝵꝑ. & subuertit ro¬
tas curruũ: ferebant᷑q in ꝓfundũ.
siciit ñ dubie neq ꝑ partes. s ma¬
nifeste tota lectio hec. salutaris
baptismi xp̃i tẏpũ p̃fert. &e notũ
est qr passim in scripturis sacris
lectionis huiꝰ sacramentũ a doctori
bcelebratũ est. Et in supra menio¬
rata cerei benedictione sic dictũ ẽ.
hec nox est. in qua pͥmũ patres
nr̃os filios isrł eduxisti de egypto:
quos post ea rubrũ mare sicco
uestigio tͣnsire fecisti. Qualit̃ hoc fiat.
nunc in singulis ꝑbaptismũ xꝑi so¬
la suis fides intuetur ocłis. & ideo can¬
tat canticũ thño moysi. id est tractũ
sequentẽ. Cantemus dño glose enĩ
magnificatus est equũ et assen¬
sorem proiecit in mare
Qualit̾ autẽ hoc gestũ sit in patrib
scis ce omnib electis. qui apud in¬
feros hunc expectabant tͣnsitum:
duce potenti anima xꝑi ꝑ illud ma¬
re tͣnsierit. qd̃ de latere eius in aqͣm
a̾ sanguinẽ diuisum exiit. qͣnta ex¬

Expanded text:
itum eorum, et subvertit rotas curruum, ferebanturque in profundum . Non dubie neque per partes, sed manifeste tota lectio haec salutaris baptismi Christi typum praefert, et notum est quia passim in Scripturis sacris lectionis hujus sacramentum a doctoribus concelebratum est. Et in supra memorata cerei benedictione sic dictum est: Haec nox est in qua primum patres nostros filios Israel eduxisti de Aegypto, quos postea Rubrum mare sicco vestigio transire fecisti. Qualiter hoc fiat, nunc in singulis per baptismum Christi, sola suis fides intuetur oculis: et ideo cantat Domino Canticum Mosi, id est tractum sequentem: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est, equum et ascensorem dejecit in mare . Qualiter autem hoc gestum sit in Patribus sanctis et omnibus electis, qui apud inferos hunc exspectabant transitum, us, duce potenti anima Christi, per illud mare transierit, quod de latere ejus in aquam et sanguinem divisum exiit, quanta ex
Abbreviated transcription (Latin):
pos illoꝵ intonante. xͥ p̃conia. ut ad pe¬
nitentiã cõmouerent᷑. ce cõtremisceret
terra: ce fundam̃ta montiũ .i. forda suꝑ¬
borp conturbarent᷑ ce cõmouerent. Audi
to qm̃ iratꝰ est eis nisi penitentiã eg̃init¬
unde in apocalypsi. Cũ accepiss angłs
thuribulum. & impleuiss illũd deigne
altaris. & misiss in terram: facta sunt
tonitrua. & uoces. & fulgura. &e terremotꝰ
magnus. Nunc ignis ille mitrebat᷑. un
tur interram. quo angłs ille. angłs¬
magni consilii dudũ impleuerat
aureum thuribulũ immaculaticor¬
poris sui: &e nunc assumptus in celum
agebat qd̾ dixerat. Ignẽ ueni mitt̃e in
terram: &e quid uolo nisi ut ardeat:¬

Expanded text:
os illorum intonante Christi praeconia, ut ad poenitentiam commoveretur, et contremisceret terra, et fundamenta montium, id est corda superborum conturbarentur et commoverentur, quoniam iratus est eisUnde et in Apocalypsim cum accepisset angelus thuribulum et implesset illud de igne altaris, et misisset in terram, « facta sunt tonitrua, et voces et fulgura et terrae motus magnus . » Nunc ignis ille mittebatur, untur in terram quo Angelus ille magni consilii, dudum impleverat aureum thuribulum immaculati corporis sui, et nunc assumptus in coelo agebat quod dixerat « Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat
Abbreviated transcription (Latin):
bili. Quasi enim sibuilũ aure tenuis ut
ait. Gnes oriꝰ. subito ꝑcipit: atq hoc est
quod de incompp̃hensibi substantia et̃¬
nitats conspicit. Herum ꝑ illũ inhe¬
lia sibilum aure tenuẽ. frequentior¬
ꝙͦ uisitacio signat᷑. qua diuinitatis
saporem degustat mens. quotiens in
contemplationis sublimitate suspen¬
ditur. De illa magis uisitatione ad p̃¬
sens ꝑtinet opus. qua longe excellen¬
tius tunc mens humana clarificat᷑.
quͣdo ad publicũ mittendus ẽ quis ut
ad salutẽ multor flumina de uen¬
tre eius fluant aque uiue. uel sicut
alibi scriptum est. utatimore dm̃ cõ

Expanded text:
bili. « Quasi enim sibilum aurae tenuis, ut bili. « Quasi enim sibilum aurae tenuis, ut ait Gregorius, subito percipit, atque hoc est quod de incomprehensibili substantia aeternitatis conspicit. » Verum per illum in Helia sibilum aurae tenuem frequentior visitatio designatur , qua divinitatis saporem degustat mens, quoties in contemplationis sublimitate suspenditur. De illa magis visitatione ad praesens pertinet opus, qua longe excellentius tunc mens humana clarificatur, quando ad publicum quis mittendus est, ut ad salutem multorum flumina de ventre ejus fluant aquae vivae, vel, ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
um uͦ idem
sp̃s humani cordis circuit ꝓ¬
sundum. nem̃o quidẽ scit nisi ipse qui
accipit. flumina autẽ aque uiue con¬
seqͤntur de uentre eius fluentia: qui
bibunt. de sapore magnitudinem in¬
fusi muneris agnoscunt. unde dñsin
euũgłio. Et uocem inquit eius audis
s nescis unde ueniat aut quo uadat.
flum̃ quippe aque uiue. sd est affluen¬
tia salutaris doctrine que de uentre
fluit in xp̃m eredentis. uox est sp̃c ubi
uult spirantis. qui ubicumq spiraũit.
cutumiens m̃tis ut̃um. fontẽ aque ui¬
ue: idest sensum ueritatis efficit. riuũ¬
q eius ad os dirigens corporea uoce in¬
duit. &inaures tuas emitut per que
aures ad animam ꝑfert: cui bibenti
saporis qualitas uerum ꝑhibet. quia
sp̃c sc̃i uox est: scilicet dũ infusus pec¬
catori gr̃am multis ꝓfuturã inelecto
uase componit. Si qͥdẽ nec ipse qui
accipit scit unde ueniat aut quo ua¬
dat.Licet sciat ce sentiat. quando uenit.
aut quo uadit ꝑacta uisitatione sensi¬

Expanded text:
um vero idem spiritus humani cordis circuit pofundum, nemo quidem scit, nisi ipse qui accipit. Flumina autem aquae vivae consequenter de ventre ejus fluentia , qui bibunt, de sapore magnitudinem infusi muneris agnoscunt. Unde Dominus in Evangelio: « Et vocem, inquit, ejus audis, sed nescis unde veniat aut quo vadat . » Flumen quippe aquae vivae, id est affluentia salutaris doctrinae, quae de ventre fluit in Christum credentis, vox est Spiritus ubi vult spirantis, qui ubicunque spiraverit circuiens mentis uterum, fontem aquae vivae, id est sensum veritatis efficit, rivumque ejus ad os dirigens, corporea voce induit, et in aures tuas emittit, perque aures ad animam perfert, cui bibenti saporis qualitas verum perhibet, quia Spiritus sancti vox est, scilicet dum infusus pectori, gratiam multis profuturam in electo vase componit. Siquidem nec ipse qui accipit, scit unde veniat aut quo vadat, licet sciat et sentiat quando venit et quando vadit, peracta visitatione sensi