comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
continent᷑. quinq sensus corꝑis nr̃i.
Qui bene dicunt᷑ conuigati. quia in
t̾renis reb habent: & ꝑ exercitationẽ.
cognitionis ꝑpagationem. & ꝑ exꝑim̃¬
tum. naturalem delectationis uolup¬
tatem. habet atriũ ꝑcarnem: in qͥ
suit quasi cadauera mortuoꝵ. ori¬
ginales fontes uitioꝵ. Habet altare
cor sium: de quo scriptum ẽ. Cor cõ¬
tritum & humiliatũ ds ñ despicies.
habet uitreas feuestras senfus sp̃u¬
ales: ꝑ quos radio ueri solis illustra¬
tur. & acrcitate sue ignorantie lib̾at᷑.
habet turrim nom̃ dñi. dequa scͥp¬
tum ẽ. Turris fortissima nom̃ dñi:
adeam confugiet rstiis & saluabit᷑
habet signa ꝑ p̃dicationem. ꝑ qmͣ
adcultum dei conuocat elongatos.
habet int̾iorem de albaturam ꝑ
mundiciã cordis: ext̾iorem ꝑmun¬
diciam corꝑis. Habet duodecim
cereos quib illuminat᷑. scit doctri¬
adfidemi. & boiram oꝑationem. eru¬
dit᷑. ht̃pontificem sc̾am trini¬

Expanded text:
continentur quinque sensus corporis nostri, continentur quinque sensus corporis nostri, qui bene dicuntur conjugati, quia in terrenis rebus habent, et per exercitationem cognitionis propagationem, et per experimentum naturale delectationis voluptatem. Habet atrium per carnem, in qua sunt quasi cadavera mortuorum originales fomites vitiorum. Habet altare cor suum, de quo scriptum est: Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Habet vitreas fenestras sensus spirituales, per quos radio veri Solis illustratur, et a caecitate ignorantiae suae liberatur. Habet turrim nomen Domini de qua scriptum: Turris fortissima nomen Domini, ad eam confugiet justus et salvabitur . Habet signa per praedicationem, per quam ad cultum Dei convocat elongatos. Habet interiorem dealbaturam per munditiam cordis, exteriorem per munditiam corporis. Habet duodecim cereos, quibus illuminatur secundum doctriad fidem per bonam operationem eruditur. Habet pontificem sanctam Trini
Abbreviated transcription (Latin):
t̾renis affectib elongata uicinius in¬
heret. habet & tectum ꝑbonã actionẽ
ꝑ qmͣ indigentib temꝑalia ꝓ eterns
ãministrat. habet longitidinẽ ꝑfidẽ.
ẽ. usq infinem u̾a Eẽ credit. Habet
altitudinem ꝑ sp̃e. ꝑ qmͦ erigitur a
t̾renis ad celestia: & trausitiiru̾s ad et̾¬
na: a usibilib ad inuisibilia. a cor¬
ꝑalib ad sp̃ualia. Habet latitudinẽ
ꝑ caritatem. ꝑ qm dilatatur dextror¬
sum & sinistrorsum. dextrorfum ad
um ꝑ hoc qd̾ facta ad imaginem dei.
Sicut enim inedifitio eccłiȩ sacrario
nichil ẽ. dignius. sic in anima diuina
imagine nichil ẽ sanctius. nichil
nobilius. aut excellentius. Habet
chorum: ꝑ hoc qd̾ facta ẽ. ad similitu¬
dinem dei. Sicut namq ineccłia pt᷑
sacrarium chorus pͥmus inuenitur:
sic manima: post diuinã iniaginem
diuina similitudo sublimior intel¬
ligit᷑. habet nauem suam ꝑsenstiali¬
tatem. sicut enini in naui eccłie con¬
sistunt coniugati. sic insensualitate

Expanded text:
 elongata vicinius inhaeret. Habet etiam tectum per bonam actionem, per quam indigentibus temporalia pro aeternis administrat. Habet longitudinem per fideest usque in finem, vera esse credit. Habet altitudinem per spem, per quam erigitur a terrenis ad coelestia, a transitoriis ad aeterna, a visibilibus ad invisibilia, a corporalibus ad spiritualia. Habet latitudinem per charitatem, per quam dilatatur dextrorsum et sinistrorsum, dextrorsum ad um, per hoc quod facta est ad imaginem Dei. Sicut enim in aedificio Ecclesiae, sacrario nihil est dignius: sic in anima, divina imagine nihil est sanctius, nihil nobilius, aut excellentius. Habet chorum, per hoc quod facta est ad similitudinem Dei. Sicut namque in Ecclesia post sacrarium chorus primus invenitur, sic in anima post divinam imaginem divina similitudo sublimior intelligitur. Habet navem suam per sensualitatem; sicut enim in navi Ecclesiae consistunt conjugati, sic in sensualitate
Abbreviated transcription (Latin):
cum abraham ysaac & iacob. inreg¬
no celoꝵ. De latitudine dictum ẽ.
dicam aquilom da: & austro noli ꝓ¬
hibere. De utraq dictum ẽ. filu tui
de longe uement. & filie tue de lat̾e
surgent. Altitudo etiam scđm gradꝰ
dignitatis considerat᷑: dum suꝑ lai¬
cos sacerdotalis: & suꝑ sac̃dotalem or¬
dinem epyscopatis: & suꝑ hunc ar
significat ordinem uirginũ. chorus¬
ordinem continentiũ: nauis ordinẽ
coniugatoꝵ. Strictius namq ẽ sc̃ti¬
ariũ qmͣ chorus. & chorꝰ qmͣ nais:
& pauciores sunt uirgines qm con¬
tinentes. & continentes qm conuiga¬
ti.Sacratior ẽ etiam locus sc̃uari
qmͣ chorꝰ: &e chorꝰ qm naius. Sic digni¬
or ẽ chorus uirginũ. qm ordo conti¬
nentium: & dignior ordo continen¬
tiũ. qmͣ coniugatoꝵ. Atrium st̃ falsi
xp̃iani. qui sunt sc̃ificati ieo qd̾ st̃
baptirati: s pleni sunt putredine
cadauerum quia sunt pleni corrup¬
tione uicioꝵ. De hoc atrio scͥptum ẽ
Atrium qd̾ foris ẽ noli metiri: quia

Expanded text:
m Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum . De latitudine dictum est: Dicam aquiloni: Da; et austro: Noli prohibere . De utraque dictum est: Filii tui de longe venient, et filiae tuae de latere surgent . Altitudo etiam secundum gradus dignitatis consideratur. In ao sacerdotalis, et super sacerdotalem episcopalis, et super hunc arcsignificat ordinem virginum; choruordinem continentium; navis, ordinem conjugatorum. Strictius namque est sanctuarium quam chorus, et chorus quam navis, et pauciores sunt virgines quam continentes, et continentes quam conjugati. Sacratior est etiam locus sanctuarium quam chorus, et chorus quam navis. Sic dignior est chorus virginum quam ordo continentium, et dignior ordo continentium quam conjugatorum. Atrium sunt falsi Christiani, qui sunt sanctificati in eo quod baptizati; sed pleni sunt putredine cadaverum, quia sunt pleni corruptione vitiorum. De hoc atrio scriptum est: Atrium, quod foris est, noli metiri, quia
Abbreviated transcription (Latin):
de gaudebat. Sic gaudent doctores
de effectui sin oꝑis. cum iudeam a
dño recolligendam intelligunt.
gaudent de p̾mio uite et̾ne. & cunc
tis electis eodem p̃mio corda exhila
currere. Sic audito u̾bo salutis a
curret. ad dñm s offendens gressi¬

Expanded text:
dae gaudebat. Sic gaudent doctores dae gaudebat. Sic gaudent doctores de effectu sui operis, cum Judaeam a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemio vitae aeternae, et tunc cunctis electis eodem praemio corda exhilarrens pedibus currere. Sic, audito verbo salutis a curret ad Dominum; sed offendens gressi
Abbreviated transcription (Latin):
gabelum. & muitat eũ admiptias
suas. Qui inuitatus uenit. Sic no
uus cotidie ppłs meccłia colligitur.
Potest ram̃ his sp̃nalit̾ intelligi. qͥ
tes accepunt. & ideo fidem citius sͦ¬
ceꝑunt. Tradidit raguel tobie sarã.
& dimidiam partem om̃is substan¬
tie sue. inpueris & inpuellis. & pe
remisit eũ adpatrem suũ. Sic doc¬
cores eccłie infine remittent xp̃m.
cum ipsa eccłia uirtutũ diuitus
plena. ad fidem illustrandã. bonoꝵ
qr oꝑm substantia ditandã. in uide¬
oꝵ gentem. ex qua dĩ filius assũpsit
carnem. Dixit angłs ad tobiam.
Si placet tibi p̃cedamꝰ: & lento gͣdu
sequantͣ iter nr̃m familie nr̃e. Sic
nandam cecitatẽ uideoꝵ. ut inlibͥs
sius cognoscant xp̃m uerũ homi¬
nem. & uerum dm̃. & sic tandem
quasi angło uiso & filio suo qͦs dui
ñ uid̾ant. multũ gandeant. tandẽ¬
qr se eccłie de gentib congregate.
mysterior cõmunone comungãt.
Precuturrit canis qui simul fuerat
inua. & quasi blandim̃to sue cau¬

Expanded text:
Gabelum, et invitat eum ad nuptias suas, qui invitatus venit . Sic novus populus quotidie in Ecclesia colligitur. Potest tamen de his specialiter intelligi, qui tes acceperunt, et ideo fidem citius susceperunt. Tradidit Raguel Tobiae Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae, in pueris, in puellis, in caremisit eum ad patrem suum . Sic doctor Ecclesiae in fine remittet Christum cum ipsa Ecclesia virtutum divitiis plena, ad fidem illustrandam bonorum operum substantiam ditandam, in Judaeorum gentem, ex qua Dei Filius assumpsit carnem. Dixit angelus ad Tobiam: Si placet tibi, praecedamus, et lento gradu sequatur iter nostrum familia . Sic nandam caecitatem Judaeorum, ut in libris suis cognoscant Christum verum hominem et verum Deum, et sic tandem quasi viso angelo et filio suo quos diu non viderant, multum gaudeant; tandeque Ecclesiae de gentibus congregatae mysteriorum se communione conjungant. Praecucurrit canis, qui simul fuerat in via, et quasi blandimento suae cau
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃n. conetur inquã: ut scđm ea
que supradicta sunt tab̾nacłm
dei fiat ut inipso dignet᷑ d̾s ha¬
bitare. Magniis ẽ enim honor:
magna dignitas: magna sublimi

Expanded text:
um, conetur, inquam, ut, secundum ea quae supra dicta sunt, tabernaculum Dei fiat, ut in ipso dignetur Deus habitare. Magnus est enim honor, magna securitas, magna glori
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur pontifex qui significat
xp̃m. qui cirtuiuit eccłiam suam:
pͥmum intemꝑe naturalis legis:ã¬
monendo eam ꝑ patriarchas: dein
troiuit: foris eam erudiendo ꝑdoe¬
trinam. intus sc̾ificando ꝑ gr̃am. In
pͥmo circisitu dixit. Carnem cum
sanguine ñ eoBedetis. In scdõ dixit.
ñ occidetis. Intercio dixit. Qui iras¬
citur fr̃i suo: rens ẽ iudicio. Mul¬
ti aut̃ estimant᷑ in hoc speciali edi¬
ficio ꝑsc̃itatem contineri: qui longe
abipso ꝑprauitatem sunt remoti.
Extra ipsum sunt unmundi. form¬
carii. concubinaru. adult̾i. incestuo¬
si: ebriosi: feneratores: auari. fures
rapaces: od iosi. homicide: m̃daces.¬
qui uident mulierem ad concupis¬
cendum eam: nec ipsiuis st̾ lãpides.
qui caritatis ñ sunt participes. Ta¬
lem gͥ uitam frr̃s agamus: ut dei
lapides ẽẽ possimus: qd̾ ipse p̾stare
dignetur: qui uiuit & regnat ꝑ oĩa¬
scł̃a scłorum.

Expanded text:
qui significat Christum, qui circuivit Ecclesiam suam, primum in tempore naturalis legis admonendo eam per patriarchas; deindtroivit, foris eam erudiendo per doctrinam, intus sanctificando per gratiam. In primo circuitu dixit: Carnem cum sanguine non comedetis . In secundo dixit: Non occidetis . In tertio dixit: Qui irascitur fratri suo, reus est judicio . Multi autem existimantur in hoc spirituali aedificio per sanctitatem contineri, qui longe ab ipso per pravitatem sunt remoti. Extra ipsum sunt immundi, fornicarii, concubinarii, adulteri, incestuosi, ebriosi, feneratores, avari, fures, rapaces, odiosi, homicidae, mendacesQui vident mulierem ad concupiscendum eam ibid. Nec ipsius sunt lapides, qui charitatis non sunt participes. Talem igitur vitam, fratres, agamus, ut Dei lapides esse possimus. Quod ipse praestare dignetur, qui vivit et regnat per omcula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ht̾ latitudinẽ: ht̃ altitudinẽ
lit̾ atrium. ht̃ altare: ht̃ turrim. ht̾
signa sonantia: ht̃ uitreas. fenestras:
ht̃ dealbatiiram int̾iorem & ext̾iorẽ.
habet cereos duodetim: ht̃ pontifi¬
cem dedicantẽ. Omĩa quȩ dicta sunt
plena sunt sacram̃tis. & sp̾nalia p̃fe¬
runt docum̃ta Singłi lapides. st̃
singuli fideles: quadri & fixmi: qua¬
dri stabilitate fidei: firim uirtute
paciendi. Cem̃itum ẽ caritas:. quȩ
singulos coaptat. conuingit. & ui¬
uificat: & ne ꝑaliqm discordiã inui¬
cem discrepent. uniformit̾ equat.

Expanded text:
et altitudinem, habet atrium, habet altare, habet turrim, habet signa sonantia, habet vitreas fenestras, habet dealbaturam interiorem et exteriorem, habet cereos duodecim, habet pontificem dedicantem. Omnia quae dicta sunt, plena sunt sacramentis et spiritualia praeferunt documenta. Singuli lapides sunt singuli fideles, quadri et firmi, quadri stabilitate fidei, firmi virtute patiendi. Caementum est charitas, quae singulos coaptat, conjungit et vivificat; et ne per aliquam discordiam invicem discrepent, uniformiter aequat.
Abbreviated transcription (Latin):
rigitur: dum scłm tria temꝑa. tẽ¬
pus naturalis legis. & tempꝰ scͥpte
legis. & tempus gr̃e: a pͥmo usto usq
adultimũ iustum extendit᷑. In lati¬
tudinem distenditur. dum multoꝵ
ppłoꝵ mimerositate dilatat᷑. In alti¬
tudinem erigit᷑. dum ꝑdifferentiã
minoꝵ & maioꝵ eleuatur. Possumꝰ

Expanded text:
ia tempora, tempus naturalis legis, et tempus scriptae legis, et tempus gratiae a primo justo usque ad ultimum justum extenditur. In latitudinem distenditur, dum multorum populorum numerositate dilatatur. In altitudinem erigitur, dum per differentiam minorum et majorum elevatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& saluabit᷑. Signa sunt p̾dicatores.
qui u̾ba di locunt᷑ fenestre uitree
sunt uiri sp̃nales. ꝑ quos nob̾ di¬
irina cognitio illucet. Int̾ior de al¬
batura: significat mundiciã cordiũ.
Ext̾ior: mundiciam corpoꝵ. Duode¬
cim cerei. duodecim st̃ apłi. qͥ uexil¬
lum criicis & fidem passionis xp̃i p̃
dicauerunt: ꝑ quatuor partes mũdi.

Expanded text:
na sunt praedicatores, qui verba Dei loquuntur. Fenestrae vitreae sunt viri spirituales, per quos nobis divina cognitio illucet. Interior dealbatura significat munditiam cordium; exterior, munditiam corporum. Duodecim cerei duodecim sunt apostoli, qui vexillum crucis, et fidem passionis Christi praedicaverunt per quatuor partes mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑio. cui tanta dñata ẽ. dñandi libido.
ut nilli inquantũ potuit parceret
regno. quis inquã ꝑillum significa¬
tur insi diabolus. qui dixit incelũ
conscendam. suꝑ astra di exaltabo so¬
lium meũ. sedebo inmonte testam̃ti
in lat̾ib aquilonis. ascendã suꝑ alti¬
tudinẽ nubium. ero similis altissi¬
mo: hic quippe ꝑsuam suꝑbiam.
&  calliditatem. & multitudines an
te sibi subiecit. Alexander moriens
imꝑium suũ satellitib diuisit. &
diabolus in aduentu mediatoris
suũ dñium minui uidens. impus
inspirauit. Ex quib exiet radix
peccati. rex antiochus filius ꝑditi¬
onis. antrxp̃e. Qui quantqs exie po¬
tentior: tanto erit adꝑsequendrim
ꝑnitiosior. Ad istius impii regis
locoꝵ de ambulationẽ. arcũ & sagit¬
tas ꝑ p̾dicationẽ. Habent frenum
reatur post uctoriam coronari.
cĩficauit dñs tab̾nacu
lum sirũ. Habet fr̃s carissimi.¬
tab̾nałm dñi. id ẽ sc̃a eccłia lapides¬
suos: habet cenĩtum. lit̃ fundam̃tũ:

Expanded text:
o, cum tanta erat donata dominandi libido, ut nulli in quantum potuit, parceret regno; quis inquam, per illum significatur, nisi diabolus, qui dixit: In coelum conscendam; super astra Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo? Hic quippe per suam superbiam, et calliditatem, et multitudines angte sibi subjecit. Alexander moriens imperium suum satellitibus suis dimisit, et diabolus in adventu Mediatoris sinspiravit. Ex quibus exibit radix peccati rex Antiochus, filius perditionis Antichristus: qui quanto erit potentior, tanto erit ad persequendum perniciosior. Ad istius impii regis locorum deambulationem; arcum et sagittas per praedicationem; habent frenum reatur post victoriam coronari.nisi virtutes, et opera bona? Habent arma scutum fidei, galeam spei, loricam charitatis, gladium spiritus, quod est verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dedutus ad medos dicit. Alias oues
habeo. que ñ sunt ex hoc ouili. De re¬
ducendo dicit apłs. Donec plenitu¬
do gentiũ intraret. & sic om̃is isrł
saluus fieret. Int̾rogante angłm to¬
bia unde eẽt. ego sum inquit ararias
mus głam eiꝰ. głiam quasi unigeni¬
ti apatre. plenum grẽ & u̾itatis. Pa¬
ratis omib que erant inuia portã¬
da. fecit tobias uale patri suo. & ma¬
tri sue. & ambulauert̾ ambo simul.
Sic apparente dño incarne ꝑata st̃
omĩa. que ad redemptionẽ nr̃am
erant necessaria. & quib eccłie fides
& uita nutriat᷑. & confirmet᷑. donec
huiꝰ scłi uia finiat᷑. idẽ uirtutes eiꝰ.

Expanded text:
Deducendo ad Medos dicit: Alias oves Deducendo ad Medos dicit: Alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili . De reducendo dicit Apostolus: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Interrogante angelum Tobia, unde esset: Ego sum, inquit, Azarias mus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre plenum gratiae et veritatis . Paratis omnibus, quae erant in via portanda secum, Tobias vale patri suo et matri dixit: et ambulaverunt ambo simul. Sic, apparente Domino, parata sunt omnia, quae ad redemptionem nostram erant necessaria, quibus Ecclesiae fides et vita nutriatur et confirmetur, donec hujus saeculi via finiatur, id est virt
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ angłs dñi sc̃s raphael. ut curaret
eos ambos. &aphael int̾pretat᷑ me¬
dicina dei. & significat ipsum qui
de ipso ait. Non ẽ opus ualentibus
medicus. s male habentib. Qui ce
ppłm iudaicum atenebris ꝑfictie. &
gentilem lib̾auit abydolatrie serui¬
tute. de quo scriptum ẽ. uocabitur
nom̃ eiꝰ magni consilu angłs. Appa¬
ruit angłs tobie. & socium se p̃buit
& filius d̾i hominẽ assũpsit. & usibi¬
lit̾ cum hominib conũsatus. huma¬
num genꝰ saluauit. Introduxit to
deoꝵ ex quo carnem susceꝑat. osten¬
dit quia ipse ẽ filius. & angłs. id est
muntius pat̾ne uoluntatis. cui etiã
gaudiũ ꝑpetue salutis p̃dicauit di¬
cens. Penitentiã agite. appropinqua¬
bit enim regnum celoꝵ. Et desꝑan¬
tib delumine celesti. ego sum inqͥt
bie ducere filium suũ inciuitatem
cetati. quia incarnationis sue sacra¬
m̃ta gentib aꝑiat. & infine tempoꝵ
ppło iuideoꝵ latins pandat. Comitan¬
te & cooꝑante diunitatis sue fide.

Expanded text:
ngelus Raphael, ut curaret eos ambos. Raphael interpretatur medicina Dei, et significat Christum, qui de seipso ait: Non est opus valentibus medico, sed male habentibus : qui et populum Judaicum a tenebris perfidiae, et gentilem liberavit ab idololatriae servitute, de quo scriptum est: Vocabitur nomen ejus magni consilii angelus . Apparuit angelus Tobiae et socium se praebuit et Filius Dei hominem assumpsit, et visibiliter cum hominibus conversatus humanum genus salvavit. Introduxit Tobdaeorum, ex quo carnem susceperat, ostendit: quia est filius et angelus, id est nuntius paternae voluntatis, cui etiam gaudium perpetuae salutis praedicavit, dicens: « Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelo lumine coelesti: Ego sum, inquit,biae ducere filium ejus in Rages civitatem caecati quod incarnationis suae sacramenta gentibus aperiat, et in fine temporum populo Judaeorum latius pandat, comitante et cooperante divinitatis suae fide.
Abbreviated transcription (Latin):
E.x arsit holofernes inconcupiscen¬
tiam uidith. & uoluit eam ꝑlibidi¬
nem suã iolare. & ꝑsecutores eccłie
integritatẽ eiꝰ concupiscunt corrũ¬
pere. Iudith icastris holofernis ñ
lofernis caput eiꝰ abscidit. & sc̃a eccłia
hostes suos ꝑꝓpriam eoꝵ maliciam.
bit cum angłis. fugatio & ꝑ emptio
hostium. destructionẽ & dampnati¬
onem designat impioꝵ. Abra indith
ad olescentulas fideles significat. que

Expanded text:
upiscentia Judith, et voluit eam per libidinem suam violare . Persecutores Ecclesiae, integritatem ejus concupiscunt corrumpere. Judith, in castris Holophernis non lophernis caput illius abscidit, et sancta Ecclesia hostes suos per propriam eorum malitiam bit cum angelis. Fugatio sive peremptio hostium destructionem et damnationem designat impiorum. Abra Judith, fideles adolescentulas figurat quae
Abbreviated transcription (Latin):
quos ipsi ꝑdendos putant. Et ducẽ¬
tes uadunt ꝑcampestria. quia cupi¬
unt tales trahere ꝑillicita desicłia.
& niam latam que ducit ad mortẽ.
Contra quos funcdibalarii. idẽ. scĩ
p̃dicatores in montanis. idẽ mardui¬
tatem uiȩ que adiutã ducit confis¬
tentes. ꝑ manifestam p̾dicationem
exeunt. & sacre scripture u̾ba raci¬
unt. S illi adior dimittenis ad ar¬
borem ligant. quia ꝑdiu̾sas tribu¬
lationes consortem passionis xp̃i
faciunt. Et reu̾si sunt ctuctores ad
dnĩn suũ. quia ꝑsecutores fideliũ.
angm̃to scelerum suoꝵ det̾iores fi¬
unt semꝑ. Porro fili ifrł descenden¬
tes debettilia uenerunt ad achior.
Quem soluentes duxert ad betuliã.
Sic doctores eccłix ad arborem liga¬
tian soluitut. cum cathecuminos
suos nec ꝑsecatorem nec mortẽ.
ꝑtimescere docent. Quasi abarbore
ligatum soluunt. cum aformidine
crucis m̃tem pauidam eruunt. &
ad paciendũ instruunt. Hoc autẽ

Expanded text:
quos ipsi perdendos putant. Et ducenquos ipsi perdendos putant. Et ducentes vadunt per campestria, quia cupiunt tales trahere per illicita desideria, in viam latam, quae ducit ad mortem. Contra quos fundibularii, id est sancti praedicatores in montanis, id est in arduitate viae, quae ducit ad vitam consistentes, per manifestam praedicationem exeunt, et sacrae Scripturae verba jaciunt. Sed illi Achior dimittentes ad arborem ligant, quia per diversas tribulationes consortes Christi passionis faciunt. Et reversi sunt ductores ad dominum suum, quia persecutores fidelium, augmento scelerum suorum deteriores semper fiunt. Porro filii Israel descendentes de Bethulia, veniunt ad Achior, quem solventes duxerunt ad Bethuliam. Sic doctores Ecclesiae ad arborem ligatum solvunt, cum catechumenos suos, nec persecutorem, nec mortem timere docent; quasi ad arborem ligatum solvunt, cum a formidine crucis mentem pavidam eruunt et ad patiendum instruunt. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
rere solent ꝑsecutores. ab inuicem.
qui sint. qͣnte constantie fideles.
qui sibi u̾bo uel facto resistere pre¬
sumunt. Tunc achior ctux omniũ
filioꝵ ammon. respondens ait.
licet ꝑ omĩa uiam u̾itatis ñtene¬
ant. tam̃ indoctrina sua muilta ue¬
ra p̾dicant. que nr̃e fidei concordãt.
hu contra eccłiam catholicã pug¬
nant. s ratione suꝑati. u̾itatem¬
omnino ñ celant. heretici enim
bonis mala ꝑmiscent. quia si sẽꝑ
mala dic̾ent latere ñ possent. sicut
qui ueneni poculum porrigit. labrũ
calicis melle tangit. ut qd̃ dulce ẽ.
pͥmo sentiatur. ne qd̾ mortiferum ẽ.
tuneat᷑. Aliquando tam̃ corresti sal¬
uant᷑. sicut aclnor uidens uictoriam
p̃cepit seruis sis ut comp̃hend̾ent
achior. & duc̃ent eum in betuliam.
cutorib fidelium sibi subiectis pre¬
cipiunt. ut quelibet confessorẽ xp̃i.
p̃conem u̾itatis comp̃hendant. & in
manu filioꝵ isrł. idẽ electoꝵ tradant.

Expanded text:
rere solent persecutores ab invicem, rere solent persecutores ab invicem, qui sunt tantae constantiae fideles, qui sibi verbo vel facto resistere praesumunt. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon, respondens, ait:licet per omnia viam veritatis non teneant, tamen in doctrina sua multa vera praedicant, quae fidei nostrae concordant. Hi contra Ecclesiam catholicam pugnant, sed ratione superati veritatemo non celant, haeretici enim bona malis permiscent; quia si semper mala dicerent, latere non possent; sicut qui veneni poculum porrigit, labrum calicis melle tangit, ut quod dulce est, primo sentiatur, ne quod mortiferum est timeatur. Aliquando tamen corre ti salvantur, sicut Achior videns victoriam praecepit servis suis, ut comprehenderent Achior, et ducerent eum in Bethuliam, cutoribus fidelium sibi subjectis praecipiunt, ut quoslibet confessores Christi, praecones veritatis comprehendant, ut in manum filiorum Israel, id est electorum tradant,
Abbreviated transcription (Latin):
beant hostib ingressum ad intima
nib ut ex om̃i parte se cdiligenter
custodiant p̃dicunt. Preoccupant
u̾tices montiũ. dum conscendunt &
muniunt fublimitates ingenioꝵ.
& sensuũ sp̃ualuim. Muris circun¬
dant uicos. dum fide & uirtutibus
confirmant fideles. sibi cõmissos.
frum̃ta congregant inp̃parationẽ
pugne. dum studiosius intendunt
lectionib. & meditationib sacre scͥp¬
ture. Sacerdos quoq dm̃i eliachun
scribit aduniu̾sos. dum sp̃ualis p̃¬
latus oñis erudit ut obtineant as¬
census montiũ. id ẽ ardiutatẽ iur¬
tutum. & angustum iter custodiãt.
idẽ subtiles anime sensus diligen¬
ter obseruent. filui aut̃ isrł omnia
que sibi sunt imꝑata faciunt. dũ
electi p̃ceptis maioris obediunt.
Audiens holofernes qd̾ filii ifrł pre¬
ꝑarent se adresistendũ. uocauit õs
principes moab. & duces ammon.
& dixit eis. Dicite mͥ quis sit ppłs
iste: qui montana obsidet. Sic que¬

Expanded text:
beant hostibus ingressum ad intima beant hostibus ingressum ad intima nt, ut ex omni parte se diligenternt. Praeoccupant vertices montium, dum conscendunt et muniunt subtilitatem ingeniorum et sensuum spiritualium. Muris circumdant vicos, dum fide et virtutibus confirmant sibi fideles commissos. Frumenta congregant in praeparationem pugnae, dum studiosius intendunt omnibus lectionibus et meditationibus sacrae Scripturae. Sacerdos quoque Domini Eliachim scribit ad universos, dum spiritualis praelatus omnes erudit, ut obtineant ascensus montium, id est arduitatem virtutum, et angustum iter custodiant, id est subtiles animae sensus diligenter observent. Filii autem Israel omnia, quae sibi sunt imperata, faciunt, dum electi praeceptis majorum obediunt. Audiens Holophernes, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, vocavit omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet? Sic quae
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretatur eleuatio. syria sublimis.
sobal uana. libia intrantes. cilicia
cetus uel luctus. Principes gͥ regio¬
nũ istaꝵ qui legatos suos ad holofer
student. ut mortis ꝑicłm & uolupta¬
tis detrim̃tum euadere possint. De
quib dicit᷑. Qui uult amicꝰ huuiꝰ scħ
ẽẽ: inimicus dei constituit᷑. In his
enim sollicitudo huiꝰ scłi & fallatia
diuitiaꝵ. snffocat u̾bum: & fructũ ñ
ꝓuinciaꝵ suꝑbia extollunt᷑. uani
tatem secuntur. t̾ram duab uus
ingrediunt᷑ & cetui lugentiũ. uel
lnxurie sue penas luentiũ. inferno
tur. Tunc audientes filu isrł hec qui
habitabant t̾ram uida. timuerunt
ualde afacie eiꝰ. Sic tempore ꝑsecui¬
tionis timent electi. ne diabolus &
ꝑsecutores ab eo directi. hoc faciant
gentib. Timent ne eccłia innferi¬
ori parte expuignetur. & sic aliquod
detrim̃tum sui patiat᷑. Mitunt in
samariam. idẽ ineos qui custodire
debent se & alios. ꝑmonita salutis
ne ꝑaditum praue delectationis. p̃¬

Expanded text:
interpretatur elevatio; Syria, sublimis; Sobal, vanum; Libya, intrantes; Cilicia, caetus vel luctus. Principes igitur regionum illarum, qui legatos suos ad Holopherbus student ut mortis periculum et voluptatis detrimentum evadere possint. De quibus dicitur: Qui vult amicus hujus saeculi esse, inimicus Dei constituitur . In his enim sollicitudo hujus saeculi et fallacia divitiarum suffocat verbum, et fructum non ovinciatatem sequuntur. Terram duabus viis ingrediuntur, et coetui lugentium, vel luxuriae suae poenas luentium in inferno tur . Tunc audientes haec filii Israel, qui habitabant terram Juda, timuerunt valde a facie ejus . Sic tempore persecutionis timent sancti, ne diabolus et persecutores ab eo directi faciant gentibus. Timent ne Ecclesia infirmiori parte expugnetur, et sic aliquod sui detrimentum patiatur. Mittunt in Samariam, id est in eos qui custodire se debent et alios, monita salutis, ne per aditum pravae delectationis, prae
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ inse habere habitatorem. Pro¬
uidendum itaq nob̾ summoꝑe
c̃: ut tales sumꝰ intris & foris. intus
ꝑfidem. foris ꝑ bonã oꝑationem:
ut dns maiestatis ad nos uenire:
& apud nos dignetur facere man¬
sionem. S quia tales sine eiꝰ gr̃a
sant̾ implorem᷑. Ipse namq dabit
gr̃am. Et ñ solum gr̃am. s  głam.
Gr̃ãm inuia. głam inpatria. gr̃am
inmundo: głam incelo. gr̃am in
p̾senti: głam infuturo. Gr̃am in
itinere: glam inꝑuentione. gram
dine: gr̃am in merito. głam in me¬
riti p̃mio: inqua uiuit & regnat.¬

Expanded text:
 in se habere habitatorem. Providendum itaque nobis summopere est, ut tales simus intus et foris, intus per fidem, foris per bonam operationem, ut Dominus majestatis ad nos venire, et apud nos dignetur facere mansionem. Sed quia tales sine ejus gratia est ut imploremus. Ipse namque dabit gratiam, et non soltiam in via, gloriam in patria; gratiam in mundo, gloriam in coelo, gratiam in praesenti, gloriam in futuro; gratiam in itinere, gloriam in perventione; gratidine; gratiam in merito, gloriam in meriti praemio, in qua vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. Et cum fatigati his clamori¬
b. & his fletib lassati eent. erurgens
orias infusus lacrimis dixit. E quo
animo estote fr̃s: & hos quinq dies
sensus corꝑis. quib p̃sens uita du¬
citur. quasi quinq dierum induci¬
solatrum auditorib sus inctiscrete
ꝓmittit. quasi in potestate sua sit
Si is aut̃ presentis uite negat᷑ so¬
latium subditos deserunt. ut ceden¬
tes ꝑsecutorib corꝑale deuitent sup¬
pliciũ. Hanc conuentionẽ udith.¬
idẽ eccłia respuit. & contemprrit.
Iudich enim que int̾pretatur con¬
fitens uel laudans. eccłiam signifi¬
cat. que dm̃ uera fide confitetur.
& inom̃ib oꝑib eiꝰ laudare ñ desi¬
nit. Et uir euis manasses: qui mor¬
trius ẽ indieb messis ordeacee. Xp̃c
quia nos facit obliuisci calamita¬
tis pͥstiue. ꝑ consolationem uite
future. Hic in dieb messis ordeacee.

Expanded text:
sequitur: Et cum fatigati his clamorisequitur: Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias, infusus lacrymis, ait: Aequo animo estote, fratres: et hos quinque dies sensus corporis, quibus praesens vita ducitur, quasi quinque dierum inducivitium solatium auditoribus indiscrete promittit, quasi in potestate sua sit si enim praesentis vitae negatur solatium, subditos deserunt, ut cedentes persecutionibus, corporale devitent supplicium. Hanc conventionem nostid est Ecclesia respuit , et contemnit. Judith enim, quae interpretatur confitens vel laudans, Ecclesiam significat, quae Deum vera fide confitetur, et in omnibus operibus ejus laudare non desinit. Et vir ejus Manasses fuit: qui mortuus est in diebus messis hordeaceae. Christus quia nos facit oblivisci calamitatis pristinae per consolationem vitae futurae. His in diebus messis hordeaceae,
Abbreviated transcription (Latin):
facit. qui ammam dui langiidã
doctrina & dapib uirtutũ reficit.
huic conuiuio aduocant᷑ om̃s p̃s¬
ti. Porro dum holofernes circui¬
ret ꝑgyrum. repperit qd fons qui
influebat aque ductum illoꝵ. a
parte australi extra cuutatẽ diri¬
geret. & incidi precepit aquedue¬
tum eoꝵ. Sic doctrinam euangłii
qm ex iiuo fonte ꝓcedentem. doc
ferunt. ut potus sp̃ualis inligen¬
tia occidant. Tunc adorram cong̾¬
gati om̃s uiri. femineq. iiuenes
&̃ paruuli. om̃s simul una uoce
dixerunt. Iudicet d̾s int̾ nos & ce.
qũi fecisti innos mala nolens loqui
pacifice cim assyrus. & ꝑꝓter hoc
uendidit nos d̾s in manib eoꝵ.
Isti significant carnales qui dicunt
Sunt enim insagena dñi etiam uia¬
li pisces. usq adlitus futuri iudicii.
qui p̃sentis uite in cõmoda grauit̾
ferentes. malunt p̃sentib uti deliciis.
qmͣ celestia bona infuturo sibi re¬
seruari. qui magistros suos impor¬
tunis querimonis affligunt. & sibi
ad luxum scłi assentire cogunt. uñ

Expanded text:
facit, qui animam diu languidam, doctrina et dapibus virtutum reficit. Huic convivio advocantur omnes presti. Porro, dum Holophernes circuiret per gyrum reperit quod fons, qui influebat, aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret, et incidi praecepit aquaeductum eorum . Sic doctrinam Evangelii, quam ex vivo fonte procedentem, doctferunt, ut potus spiritualis indigentia occidant. Tunc ad Oziam congregati omnes viri, feminaeque, juvenes et parvuli, omnes simul una voce dixerunt: Judicet Deus inter nos et te, quoniam fecisti in nos mala, nolens loqui pacifice cum Assyriis: et propter hoc vendit nos Deus in manibus eorum. Isti signant carnales, qui dicunt, Sunt ergo in sagena Domini mali pisces usque ad littus futuri judicii, qui praesentis vitae incommoda graviter ferentes, eligunt praesentibus uti deliciis magis quam coelestia bona in futuro sibi reservari, qui magistros suos importunis querimoniis affligunt, et sibi ad luxum saeculi assentire cogunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
mpulos credentium congregare.
uenit estus ꝑsecutionis suꝑ caput.
idẽ diuntatem eiꝰ. caput enim
xp̃i ds. Inde enun maxime scan¬
dalirabant᷑ uidei. qd̾ se ẽẽ filium
di dicebat. Unde scriptim ẽ. facis
te ipsum dm̃. huiꝰ sponsa ablato
sponso. ieiunio & oratiom oꝑam
dat. usq ad consũmationem scli:
ingentrũ multitudinẽ. aggrega¬
uit. Dixit iudich ad p̃sbitos. Quod
ẽ u̾bum in quo consensit orias. ut
tradat cuutatẽ assyrus. si iutra qͥn¬
q dies ñ uenerit nob̾ aduitoriũ:
Et qui estis uos qui temptatis do¬
minũ: Non ẽ iste sermo qui mi¬
scdiam ꝓuocet. s potius iram exci¬
tet. & furorem accendat. Posuistis
uos tempꝰ miserationis dñi. &
marbitrium ur̃m diem constitu¬
Regnum di tantum querere de¬
benus. & cet̾a adicientur nobis.
Presens uita sit fidelib musu. fu¬
tura infructu. res tempalis initi

Expanded text:
um congregare. Venit aestus persecutionis super caput, id est Divinitatem. Caput enim Christi, Deus . Inde enim maxime scandalizantur Judaei, quod se esse Filium Dei dicebat . Unde scriptum est: Facit seipsum Deum. Hujus sponsa, ablato sponso; jejunio et orationi operam dat usque ad consummationem saeculi, in gentium multitudinem congregavit. Dixit Judith ad presbyteros: Quod est verbum in quo consentit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis, si intra quinque dies non venerit nobis adjutorium? Et qui estis vos, qui tentatis Dominum? non est iste sermo qui misericordiam provocet; sed potius iram excitet, et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum constituRegnum tantum Dei quaerere debemus, et omnia adjicientur. Praesens vita sit fidelibus in usu, futura in fructu. Sit res temporalis in
Abbreviated transcription (Latin):
tradixerunt. Tunc indignatus na¬
bugodonosor. uocanit holofernem
pͥncipem urilitie sue. & precepit ei
ut omnẽ t̾ram suo subiugaret mi¬
ꝑio. Holofernes iste. pͥncipes gentiũ¬

Expanded text:
tra dixerunt. Tunc indignatus Nabuchodonosor vocavit Holophernem principem militiae suae et praecepit ei, ut omnem terram suo subjugaret imperio . Holophernes iste signi
Abbreviated transcription (Latin):
rum corda illustranda conũtitur.
quos inuenit iisenectute bona. eo¬
qd̾ in bonis oꝑib diu studuerunt.
Alios aut̃ p̾terit. qui dui uiuentes
nec consilio sunt maturi. nec cam¬
tie bone actionis uenandi. s pecca¬
toꝵ ouere curui. unde ysaias. Puer
centum annoꝵ morietur. & peccator
centum annoꝵ maledictus erit: qͥ
ñ deserit. Sepelierunt tobiam omĩs¬
pultura tobie. finem mundi tlesig¬
nat. quo dñs ñr cum corꝑe suo qd̾
c̃ eccłia in requiem intrat. angłis de
societate hominũ gratulantib. &
singulos ꝑdiu̾sas mansiones ꝓme
ritoꝵ diu̾sitate collocantib.

Expanded text:
rum corda illustranda convertitur, rum corda illustranda convertitur, qui inveniuntur in senectute bona, quia in bonis operibus diu studuerunt. Alios autem praeterit, qui diu viventes, nec consilio sunt maturi, nec canitie bonae actionis venerandi, sed peccatorum mole incurvi. Unde Isaias: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit , qui enimi non deserit. Sepelierunt Tobiam pultura Tobiae finem mundi designat, quo Dominus noster cum corpore suo, quod est Ecclesia, in requiem intrat angelis de societate hominum congratulantibus, et singulos per diversas mansiones pro eritorum qualitate collo
Abbreviated transcription (Latin):
nascituri. uideos lib̾aturi. & imꝑi¬
um magnũ daturi. Cum aut̃ uela¬
men ablatũ fuerit: agnoscent quia
suo redemit. Unde sequit᷑. uisu re¬
cepto głificauit dm̃ tobias: cũ uxore
sua. Ego sum raphael angłs unus
ex septem qui astamꝰ ante dñm. Tẽ¬
pus ẽ ut reũtar adeum qͥ me msit.
R egressurus incelum angłs. aꝑtius
quis sit. & quare uenĩt. & quo reũ¬
surus sit exponit. quia xp̃e eidem
ppło latius ꝓfitenti. conditionem¬
suam patefecit. ostendens qd̾ ipse in
patre. & pater inipso sit. Angłs redit
ad dm̃i. tobias remnanet apud patrem.
&. xpͥc a fidelib siris intelligitur. di¬
uinitate patri ȩqualis. Inimanitate
consubstantialis hominib. Aꝑiens
cens beneficia dei semꝑ p̾dicare. &
flagella timere. repletusq sp̃u ꝓplie
Populus quoq uideoꝵ infine scłi
conu̾sus. multos doctores habebit
na desideria accendant. celestis patͥe
gaudia p̃dicando. factum ẽ autem

Expanded text:
nascituri, Judaeos liberaturi et imperinascituri, Judaeos liberaturi et imperium magnum daturi. Cum autem velamen ablatum fuerit agnoscent quod suo redemit. Unde sequitur quod visu recepto, glorificabant Deum Tobias cum uxore sua. Ego sum Raphael angelus, unus ex septem angelis qui astamus ante Deum. Tempus est ut revertar ad eum, qui me misit . Regressurus angelus in coelum apertius quis esset, et quare venerit, et quo regressurus sit, exponit; Christus eidem populo latius proficienti naturamsuam patefecit, ostendens qPatre, et Pater in Filio sit. Angelus redit ad Deum, Tobias remanet apud Patrem, et Christus a fidelibus suis intelligitur divinitate Patri aequalis, humanitateconsubstantialis hominibus. Aperiecens beneficia Dei semper praedicare, et flagella timere, repletusque spiritu prPopulus quoque Judaeorum in fine saeculi conversus multos doctores habebit erna desideria accendant coelestis patriae gaudia praedicando. Factum est autem
Abbreviated transcription (Latin):
albugo ex oculis eiuis quasi m̃bra¬
na oi egredi. Quam app̃hendens
tobras. traxit ab oculis eus: statimq
uisum recepit. Et glorificauit dm̃.
ipse uidelicet & uxor sua: & om̃s qui
sciebant eum. Dicebatq tobias. Be¬
nedico te dñe d̾s ifrł. quia tu castiga¬
sti me. & saluasti me. Sic ppłs iundeor
postqm amarissimã antiqui hostis
maliciam cognou̾it. amissam recipi¬
et lucem. Albulgo designat stulticiã
ppłi iudaici. sibi placentis. habentis
relum dei. s ñ scd̾m scientiam. De qͥb
dicit᷑. Suam usticiam uolentes con¬
stituere. insticie di ñ sunt subiecti.
Pupilla enim ingra uidet. alba ẽ.
tenebrosa. Et qui sibi sapientes u¬
dent᷑. & dicunt. nun quitł & nos ceci
sumꝰ. in eis u̾itas ñ ẽ: & qui ignoran¬
tie sue conscu dicunt. dñe d̾s illumi¬
ante faciem cordis. ut ñ intelligat
gr̃am xp̃i. habet albuginẽ quia can¬
didus & uustus sibi uidet᷑ quasi m̃¬
branum oui. quia cecitatẽ sustinet¬
m̃tis. sub spe stultissima xp̃i adhuc

Expanded text:
albugo ex oculis ejus quasi membrana ovi egredi: quam apprehendens Tobias traxit ab oculis suis. Statimque visum recepit; et glorificabant Deum, ipse scilicet, et uxor ejus, et omnes qui sciebant eum, dicebatque Tobias: Benedico te, Domine Deus Israel, quia tu castigasti me, et tu salvasti me. Sic populus Judaeorum postquam amarissimam antiqui hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo designat stultitiam Judaici populi sibi placentis, habentis zelum Dei, sed non secundum scientiam. De quibus dicitur: Suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Pupilla enim nigra, videt; alba, tenebrosa est. Et qui sibi sapientes videntur, et dicunt: Nunquid et nos coeci sumus? in eis veritas non est. Et qui ignorantiae conscii, dicunt: Domine Deus, illumiante faciem cordis, ut nec intelligat gratiam Christi; habet albuginem, quia candidus et justus sibi videtur. Quasi membrana ovi, quia caecitatem mentis sustinet, sub spe stultissima Christi adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
angulari lapide xp̃o iħu. Parietes
sunt contẽplatiui. ipsi fundam̃to
qd̾ suꝑus ẽ uicim: t̾rena deserẽtes.
celestib ad herentes. Tectum insp̃u
deorsum dependet: in hoc ab edifi¬
cio mat̾iali diu̾sum. & ab ipso. talis
dispositionis. dissimili modo reno¬
tum. Tectum sunt actiui t̾rens ac¬
tionib ꝑxim. ꝓpt̾ suam imꝑfec¬
tiouem: minus celestib intenden¬
tes. & necessitati ꝓxximoꝵ res t̾renas

Expanded text:
angulari lapide Christo Jesu . Parietes sunt contemplativi, Christi fundamento, quod superius est vicini, terrena deserentes, coelestibus adhaerentes. Tectum in hoc deorsum pendet: in hoc ab aedificio materiali diversum, et ab ipso talis dispositionis dissimili modo remotum. Tectum sunt activi, terrenis actionibus proximi, propter suam imperfectionem minus coelestibus intendentes, et neces
Abbreviated transcription (Latin):
abugodonosor rex assyrioꝵ
Iqui regnabat inniniue ciuitate
magna. pugnauit contra arphaxat.
& obtimut eum incampo magno
qui appellat᷑ ragau. Tunc exaltatum
ẽ regnum nabugodonosor. & cor eius
eleuatum ẽ. Cum diabolus ꝑditoꝵ
multitudinẽ sue uoluntati subicit.
eleuat᷑ cor eiꝰ ꝓprie illud assignans
uirtuti. ñ diuine ꝑmissiomi. & eo
magis ardescit ad plurimoꝵ ꝑditoꝵ

Expanded text:
abuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Ninive civitate magna, pugnabat contra Arphaxat; et obtinuit eum in campo magno, qui appellatur Ragau. Tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor, et cor ejus ltatum est. » Cum diabolus perditorum multitudinem suae voluntati subjicit, elevatur cor ejus, propriae illud assignans virtuti, non divinae permissioni: et eo magis ardescit ad plurimorum perdi
Abbreviated transcription (Latin):
& omnẽ t̾ram iesse. quousq ꝑueniat᷑
ad montẽ etͣyopie. Diabolus ꝑdir̾sas
ꝓuincias legatos mittit. cum turbã
malignoꝵ sp̃uum. ad seducendas gen¬
tes ꝑtotum orbem disꝑgit. nec parcit
dignitati nec honori. om̃s ad gehen¬
nam trahere. cupit. & facere socios ꝑ¬
ditionis. fideles quoq seturos ẽẽ non
patitur. qui ꝑ iordanis nom̃ & ierłm
significant᷑. nec satis ẽ echnricos absor

Expanded text:
et omnem terram Jesse, quousque perveniatur ad montes Aethiopiae. Diabolus per diversas provincias legatos mittit, cum turbas malignorum spirituum ad seducendas gentes per totum orbem dispergit; nec parcit dignitati, nec honori: omnes enim ad gehennam trahere cupit et facere socios perditionis. Fideles quoque securos esse non patitur, qui per Jordanis nomen et Hierusalem significantur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
quas excogitauerat contra uideos.
om̃ipotente̾ ꝑfidem & myst̾ia in¬
carnationis exorat: ut hostium
compͥmatur audacia. & fidelium
liberetur innocentia. Mardoche¬
us itaq exaltatus ẽ. & gens eiꝰ. qͥa
electi exaltant᷑ & inp̃senti ꝑ gr̃am.
& infuturo ꝑ głiam. Aman uero¬
punitus ẽ. & genus eiꝰ. quia ma¬
li quiq. & inp̾senti repbantur
ꝑculpam. & infuturo pument᷑
ꝑpenam. Gaudiũ & exultatio ui

Expanded text:
quas excogitaverat contra Judaeos, quas excogitaverat contra Judaeos, omnipotentem per fidem et mysteria incarnationis obsecrat ut hostium comprimatur audacia, et fidelium liberetur innocentia. Mardochaeus itaque exaltatus est, et genus ejus, quia electi exaltantur, et in praesenti per gratiam, et in futuro per gloriam. Aman punitus est, et genus ejus, quia mali quique in praesenti reprobantur culpam, et in futuro punientur per poenam. Gaudium itaque
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ uirtutũ cultu. & decore sa¬
pientic illustrati. honorant᷑ diade
mate regie dignitatis. tanqmͣ m̃¬
bra sũmi regis. ascendunt stiꝑ e¬
quum regium. idẽ suꝑ ppłm fide¬
lium. inquoꝵ corctib residet rex
angelor. Unde abatue ꝓpsia. Ascen¬
dens suꝑ equos tuos. & equitatus
tuus saintas. his aman spualis ho
stis ppłi dei. licet inuitus p̃bet obse¬
quium. cum ꝑsecutores eccłiȩ cogũ¬
tur reddere testimoniũ. ñ ualentes
occultare qd̃ ẽ manifestum. Reu̾sus
ẽ mardocheus adianuam palatu.
& aman festinauit ire indomũ suã.
lugens & cooꝑto capite. Hec iutatio
dext̃e excelsi. Qui sibi uidebat᷑ suꝑ
alios gloriosior & potentior: infra a¬
lios apparet uilior & inferior scdmn
illud. Deposuit potentes desede. & c̃
nus inchermel: & chermel insaltũ
exaltati. Capud incaudam. & cauda
incapud uersa ẽ. quia om̃is qui se¬
ad pedes regis. & orauit ut maliciã
aman & machinationes eiꝰ pessimã

Expanded text:
omnium virtutum cultu, et decore saomnium virtutum cultu, et decore sapientiae imate regiae dignitatis, tanquam membra summi regis. Ascendunt super equum regium, id est, super populum fidelium in quorum cordibus residet rex angelorum; unde Habacuc propheta: « Ascendens super equos tuos, et equitatus tuus sanitas. » His Aman spstis populi Dei licet invitus praebet obsequium, cum persecutores Ecclesiae coguntur reddere testimonium, non valentes occultare, quod manifestum est. Reversus est Mardochaeus ad januam palatii. Et Aman festinavit ire in domum suam lugens cooperto capite. Haec mutatio dexterae Excelsi . Qui sibi videbatur super alios gloriosior et potentior, infra alios apparet vilior et inferior, secundum illud: Deposuit potentes de sede, et enus in charmel, et charmel in caltum exaltati. Caput in caudam, et cauda in caput conversa est, quia omnis, qui ses regis, et oravit ut malitiam Aman et machinationes ejus pessimas,
Abbreviated transcription (Latin):
qm soli deo debuerunt. insese traus¬
ferre contendunt. eos aut̃ qui con¬
sentire nolunt. odus & cruciatib ꝑ¬
secuntur. S iusto uidicio. iinsidus
sius capiit᷑ iniqui. Iustus de an¬
gustia liberatur. & traditur impius
ꝓeo. Noctem illam duxit rex insom¬
uem. iussitq sibi afferri hystorias.¬
& annales prioꝵ tempor. Que cum
illo p̾sente legerent᷑. uentum ẽ ad eũ
locum ubi scriptum erat. quomͦ ñ¬
tiasset mardocheus insichas baga¬
tham & thares eunuchor regem as¬
suerum ugulare cupientium. Noc
tempoꝵ & actus omiũ contemplat᷑.¬
& nulla eum latet cogitatio. cui
mardochei coram rege memorant᷑
quia bona oꝑa sc̃oꝵ doctoꝵ nũqm
apud dm̃ obliuiom tradent᷑. s in
memoria ȩt̾na erit uistus. Tulit
aman uibente rege stolam & equũ.¬
& mardocheũ cui ipse ex nequitia
crucem parauerat. impositũ equo
condignus ẽ. quẽcumq rex uolrie¬
rit honorare. Sic magistri eccłiȩ

Expanded text:
quam soli Deo debuerunt, in sese transquam soli Deo debuerunt, in sese transferre contendunt, eos autem, qui consentire nolunt, odiis et cruciatibus persequuntur, sed justo judicio in insidiis suis capiuntur iniqui; justus de angustia liberatur, et traditur impius pro eo. Noctem illam rex duxit insomnem: jussitque sibi afferri historiaset annales priorum temporum qui cum illo praesente legerentur ventum est ad eum locum ubi scriptum erat quomodo nuntiasset Mardocheus insidias Bagathan et Thares eunuchorum regem Asuerum iugulare ctemporum, et actus hominum contemplatur, et nulla eum latet cogitatio, cui Mardochaei coram rege memorantur, quia bona opera sanctorum doctorum nunquam apud Deum oblivioni traduntur; sed in memoria aeterna erit justus . Tulit Aman, jubente rege, stolam, et Mardochaeum cui ipse ex nequitia crucem paraverat impositum equo condignus est quemcunque rex voluerit honorare. Sic magistri Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
sidebant. uoluerunt insurgere ii¬
regem. & occidere. Qd̃ mardocheum
ñ latuit. Statinq nuntiauit regi¬
ne hester. & illa regi ex nomine mar¬
dochei. qui ad se rem detulerat. Que¬
situm ẽ & inuentũ. & appensus ut̃q
inpatibio. Possunt induob euni¬
chis scismatici & heretici notari. qui
fraudis & malicie uenenum corde
gestantes. contra ueritatem consilian¬
int̾ficiant. S eoꝵ iiquitatẽ scĩ doc¬
tores manifestant. ut innocentes sal¬
uent᷑. & illi iusta ultione puniant᷑.
Rex assuerus exaltauit aman. Pos¬
sunt ꝑaman suꝑbum. mardochei
& sc̃e gentis inmicũ. uidei. & poten¬
tes p̾sentis scłi designari. Sic̃ emni
aman epłas dirigens. regis signacło
eas munire contendit. ut facilius
uotum suũ expleat᷑. sic uidei libros
intestimoniũ. reꝓbantes societatẽ
quoq scli. beneficus diuina pietate
collatis abutentes. quos consortes
habent nature. dedignant᷑ habere
consortes gr̃e. & honoren & reu̾entiã

Expanded text:
nsurgere et occidere: quod Mardochaeum non latuit; statimque renuntiavit reginae Esther, et illa regi ex nomine Mardochaei, qui ad se rem detulerat. Quaesitum est et inventum, et appensus uterque in patibulo. Possunt in duobus eunuchis schismatici et haeretici notari; qui fraudis et malitiae venenum corde gestantes, contra veritatem consilianinterficiant. Sed eorum iniquitatem sancti doctores manifestant, ut innocentes salventur, et illi justa ultione puniantur. Rex Assuerus exaltavit Aman . Possunt per Aman superbum, Mardochaei, et sanctae gentis inimicum, Judaei et potentes praesentis saeculi designari. Sicut enim Aman epistolas dirigens, regis signaculo eas munire contendit, ut facilius votum suum expleatur, sic Judaei libros in testimonium, reprobantes societatem quoque saeculi, beneficiis divina pietate collatis abutentes, quos consortes habent naturae, dedignantur habere consortes gratiae, et honorem, et reverentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie ñ recedet de ore hominũ. qui
memores sunt studii & oꝑis eius.
que ꝑdilectionem dĩ & ꝑrimi p̃sen¬
tes tribulationes secura sustinet. fide
plena. & spe firma. attendens eminẽ¬
tiam celestiũ p̃mioꝵ. ubi sociabit᷑

Expanded text:
Ecclesiae non recedet de ore hominum, qui memores sunt studii et operum ejus, quae per dilectionem Dei et proximi praesentes tribulationes secura sustinet, fide plena et spe firma, attendens eminentiam coelestium praemiorum, ubi sociabitur
Abbreviated transcription (Latin):
in obsequiũ suũ septem puellas spe¬
ciosissimas. & eccłia accepit fideles ani
tas. que eius secunt᷑ uestigia. fide doc¬
trina oꝑatione bona. dequib dicit᷑.
Adolescentule dilexerunt te. hester
deo culpam antiqmͣ. Curam salutis
hester egit mardocheus. & curã salutis
eccłis agit ꝑdoctrinam suã paulus a¬

Expanded text:
in obsequium suum septem puellas spein obsequium suum septem puellas speciosissimas, et Ecclesia fideles animtas, quae ejus sequuntur vestigia fide, doctrina, operatione bona, de quibus dicitur: Adolescentulae dilexerunt te nimis . Esther Deo culpam antiquam. Curam saluti Esther egit Mardochaeus, et curam salutis Ecclesiae agit per doctrinam suam apostolus Pa