comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod in homine ab aniina sensificatum ẽ in
homine. et de humo sumptum ẽ: ipsum ẽ. corpꝰ.
Homo ẽ ꝑsona. Uerum ẽ. quia id quod ab hu¬
mo sumptum ẽ : animȩ unctum ẽ in ꝑsona.
Hoc totum usus dicendi habet: et scđm eũ modũ
quo uere dicitur. sine inconuenientia ꝓ uerita¬
te recipi potest. Iterum dicamꝰ. homo ẽ animal.
Non hoc usus loquendi recipit. qui formatus ẽ
scđm modum sentiendi. Solum enim corpus in
homine uidetur. et in solo corꝑe homo uidetur
et idcͥco a corpore homini nom̃ sumitur. qͣm
ꝓpt̃ corpus homo uocatur. Iterũ quia in eo qđ
uidetur aliud ẽẽ ꝑcipitur quod ñ uidetur. du
Om homine eẽ dep̃hendunt᷑. id ẽ corpꝰ et anima.
Quȩ qm̃ simul iuncta et uincta inueniuntur:
enisdẽ unionis in homine corpꝰ et anima partes
noĩantur. Eoce gͥ concedam᷑ quod usus loq̃ndi
affert: homo ẽ corpus. et homo ñ ẽ sp̃c. homo ẽ
animal. et homo non est anumna. Nonqͥd simili¬

Expanded text:
ensificatum est in homine et de humo sumptum est, ipsum est corpus. Homo est persona. Verum est, quia id quod ab humo sumptum est animae junctum est in persona. Hoc totum usus dicendi habet, et secundum eum modum quo vere dicitur, sine inconvenientia pro veritate recipi potest. Iterum dicamus homo est animal. Non hoc usus loquendi recipit, qui formatus est secundum modum sentiendi. Solum enim corpus in homine videtur, et in solo corpore homo videtur; et idcirco a corpore homini nomen sumitur quoniam propter corpus homo vocatur. Iterum quia in eo quod videtur aliud esse percipitur quod non videtur; duo in homine esse deprehenduntur, id est corpus et anima, quae quoniam simul juncta et unita inveniuntur; ejusdem unionis in homine corpus et anima partes nominantur; ecce igitur concedamus quod usus loquendi affert. Homo est corpus, et homo non est spiritus. Homo est animal, et homo non est anima. Nunquid simili
Abbreviated transcription (Latin):
omnia: et ipse a nemine iudicatur. Laborant
gͦ in iudicio dicendi. quia sp̃m non habent in¬
telligendi. Uolunt hab̾e iudicium: et sp̃m hab̾e
nolunt. sine quo recce iudicare non possuit.
ꝓpterea laborant in dicendo et ueniunt alia et
alia dicenda de illo quod unum intelligendũ
ẽ. Querunt quid sit ꝑsona. et adducunt de in¬
de diffinitionẽ. ꝑsonȩ. sicut a quibdã facta ẽ
et ꝓbata: quia ꝑsona ẽ indiuiduũ rationał¬
sub̾e. Eoce scđm nos: quia ꝑsona hoc ẽ. Bene
diffinitum ẽ scd̾m nos: quid sit ꝑsona. Scd̾ni
nos ita dicamus. Nam quod supra nos ẽ: dici
omnino ñ potest. Indicibile ẽ : quia incomp̃¬
hensibile ẽ. Scd̾m nos qͦ dicamus: ꝑsona ẽ in¬
diuiduum rationał substantiȩ. Quȩ ẽ ratio¬

Expanded text:
omnia, et ipse a nemine judicatur . Laborant omnia, et ipse a nemine judicatur . Laborant ergo in judicio dicendi, quia spiritum non habent iligendi. Volunt habere judicium, et spiritum habere nolunt, sine quo recte judicare non possunt. Propterea laborant in dicendo, et veniunt alia et alia dicenda de illo quod unum intelligendum eum. Quaerunt quid sit persona, et adducunt deinde definitionem personae, sicut a quibusdam facta est et probata, quia persona est individuum rationasecundum nos quod persona hoc est. Bene diffinitum est secundum nos quid sit persona. Secundum nos ita dicamus. Nam quod supra nos est, dici omnino non potest. Indicibile est, quia incomprehensibile est. Secundum nos ergo dicamus: Persona est individuum rationalis substantiae. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
in homine dicitur. sicut caro et anima simul
homo. ita etiam sola caro ꝑ se homo. aut sola
anima ꝑse homo: uł sicut in homine anima
quidẽ et caro simul homo dicitur. nec anunla
ꝑ se sola homo dicitur. nec caro sola ꝑ se no¬
mo dicitur. sicut in xp̃o deus quidem et homo
simul xp̃c dicitur: ita tam̃ ut nec homo sobꝰ
ꝑ se. nec deus solus ꝑ se xꝑc dicat᷑. Magna inuo¬
lutio dicendi ẽ cͥca hec : et laborat homo in suo.
qui penȩ nichil intelligere nouit: nisi hoc
et scđm hoc quod dicere nouit. Querunt hoc
cotidie homines quid dicendũ sit: et quidere¬
dendum raro. Querunt si locutio bona ẽ: et
si locutio illa recipienda ẽ. et si ꝓbanda ͤ locu¬
tio illa. In moneta uerborum positi sunt:
concurrit multitudo magna sermonum.
et infinita ꝑplexio. quia udiciũ spẽ a litt̃a
trahere non possunt. non rudiciũ utt̃ȩ a sp̃u.
Nesciunt enim quia sp̃c litt̃am uidicare de¬
bet. ñ litta sp̃m : sic̃ scriptũ ẽ. Sp̃ualis iudicat

Expanded text:
in homine dicitur, sicut caro et anima simul homo, ita etiam sola caro per se homo, aut sola anima per se homo; vel sicut in homine anima quidem et caro simul homo dicitur, nec anima per se sola homo dicitur, nec caro per se homo dicitur, sic in Christo Deus quidem et homo simul Christus dicitur, ita tamen ut nec homo solus per se, nec Deus solus per se Christus dicatur? Magna involutio dicendi est circa haec; et laborat homo in suo, qui pene nihil intelligere novit, nisi hoc et secundum hoc quod dicere novit. Quaerunt hi quotidie homines quid dicendum sit, et quid credendum raro. Quaerunt an locutio illa bona est, et an locutio illa recipienda est, et an probanda est locutio illa. In moneta verborum positi sunt, et concurrit multitudo magna sermonum, et infinita perplexio; quia judicium spiritus a littera trahere volunt, non judicium litterae a spiritu. Nesciunt enim quia spiritus litteram judicare debet, non littera spiritum. Sicut scriptum est: Spiritualis judicat
Abbreviated transcription (Latin):
na. Et sumilit̃ quod scđm hominem dicitur:
aliquando scđm ipsum hominẽ dicitur. ali¬
quando seđm id quod fuit in homine. In na¬
tura autem diuinitatis. ubi multiplicitas aut
diu̾sitas nulla ẽ ꝑsona. et id quod ẽ in ꝑsona.
diu̾sum eẽ ñ potest. In sola humanitate ubi
multiplicitas inuenitur : aliud totum. et
aliud pars eẽ ostendit᷑. Totum ꝑsona ẽ: parͤu
ꝑsona. Totum ẽ anima et caro: pars anima so¬
la. aut sola caro. Dicit autẽ scriptura. Sicut
o. homo ẽ ꝑsona. et rursum benecdico. anima
et caro ẽ una ꝑsona. Non autẽ similit̃ dicere
possum. sola anima ẽ homo. aut sola caro est
homo: et idcͥco dicere ñ possum sola anima ẽ
ꝑsona. aut sola caro ẽ ꝑsona. ln xp̃o autẽ dicẽ
possum. deus et homo ẽ xp̃e: et dicere possum
similit̾. deus ẽ xp̃c. et iterũ homo ẽ xp̃c. et rur¬
sum dicere possum. deus et homo una ẽ ꝑso¬
na. et item deus ẽ ꝑsona. et homo ẽ ꝑsona.

Expanded text:
a; et similiter quod secundum hominem dicitur, aliquando secundum ipsum hominem dicitur, aliquando secundum ipsum quod fuit in homine. In natura autem divinitatis ubi multiplicitas, aut diversitas nulla est, persona, et id quod est in persona diversum esse non potest. In sola humanitate ubi multiplicitas invenitur; aliud totum, et aliud pars esse ostenditur. Totum persona est, pars in persona. Totum est anima et caro; pars anima sola, aut sola caro. Dicit autem Scriptura: « Sicuco homo est persona. Et rursum bene dico, anima et caro est una persona. Non autem similiter dicere possum, sola anima est homo aut sola caro est homo. Et idcirco dicere non possum, sola anima est persona, aut sola caro est persona. In Christo autem dicere possum Deus et homo est Christus, et dicere possum similiter, Deus est Christus, et iterum homo est Christus. Et rursum dicere possum, Deus et homo una est persona, et item Deus est persona, et homo est persona.
Abbreviated transcription (Latin):
carnem. quia sola caro in sepulchro iacuit:
et xp̃c ꝑsona ubiq fuit. et scd̾m solam diuini¬
tate: quia sola diuinitas ubiq fuit. Nec ani¬
ma in sepulchro iacuit. nec caro ad infernum
descendit: neq caro uł anima ubiq fuit. Cor¬
pus solum in sepulchro iacuit: et ꝓpt̃ istam¬
totum ꝓparte ponitur: quia non totus nomo
in sepulchro iacuit : s una pars hominis tan¬
tum corpus. Hic intendite. Non totꝰ homo:
ñ totum iacuit: s pars. Quid ẽ totũ: xp̃e. qͥd
ẽ pars : Corpus. Ergo uere xp̃c non iacuit in
sepulchro. s xp̃c in sepulchro iacuisse dicitur.
et ẽ figura dicendi. qua totũ ꝓ parte ponit᷑.
et in toto pars intelligitur. Ergo nec xp̃c uere
ad infernum descendit. s pars xp̃i tantum a¬
nima sola. Aliquid scrupulositatis incurrit.
Suspecta quippe suut hȩc catholice uerita¬
ti: et non recipit aut approbat. ut dicatur
xp̃c ñ uere in sepulchro lacuisse. nec uere ad

Expanded text:
carnem; quia sola caro in sepulcro jacuit carnem; quia sola caro in sepulcro jacuit et Christi persona ubique fuit, et secundum solam divinitatem quia sola divinitas ubique fuit. Neque anima in sepulcro jacuit, nec caro ad infernum descendit, neque caro vel anima ubique fuit. Corpus solum in sepulcro jacuit, et propter partotum pro parte ponitur; quia non totus homo in sepulcro jacuit, sed una pars hominis tantum corpus. Hic intendite. Non totus homo, non totum jacuit sed pars. Quid est totum? Christus. Quid est pars? Corpus. Ergo vel Christus non jacuit in sepulcro; si Christus in sepulcro jacuisse dicitur, et est figura dicendi qua totum pro parte ponitur, et in toto pars intelligitur. Ergo nec Christus vere ad infernum descendit, sed pars Christi tantum, anima sola. Aliquid scrupulositatis incurrit. Suspecta quippe sunt haec catholicae veritati, et non recipit aut approbat ut dicatur Christum non vere in sepulcro jacuisse, nec vere ad
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑata ẽ ab ea: uita eius. Anima ad infermim
descendit: caro in sepulchro iacuit. diuinitas
cum utroq ꝑmansit. Neq enim caro et ani-¬
ma ꝑsonam destruere potuerunt. seꝑata: quã
non fecerant coniuncta. Uerbũ ꝑsona ȩt̃na fuit:
neq tunc ꝑsona eẽ cepit. quando animã et
carnẽ in ꝑsonam accepit. Accepit animã et
carnẽ. ut in se ꝑsona eẽnt: non ut se ꝑsonam
facerent. Quia qͦ anima et caro in eo ꝑsona eẽ
acceꝑunt. qđ uerbo ꝑsonȩ uniri cȩꝑunt. sem¬
ꝑ quidẽ cum u̾bo una et eadem ꝑsona ꝑman¬
serunt. quia nunqͣm postea a uerbo uł int̃ se
diuisa recesserunt. Fuit qͥ u̾bum etua ꝑsona
ꝓpt̃ diuinitatem ȩt̃nam. et ipsa ꝑsona deus
fuit ꝓpt̃ diuinitatem: et homo fuit ꝓpt̃ uni-¬
tam uerbo humanitatem. Ergo xp̃c ꝑsona
ad infernum descendit. s scđm solam animã
quia sola anima ad infernum descendit: et
xp̃c ꝑsona in sepulchro iacuit. et scdm solam

Expanded text:
est anima ab ea vita ejus. Anima ad infernum est anima ab ea vita ejus. Anima ad infernum descendit, caro in sepulcro jacuit, divinitas cum utroque permansit. Neque enim caro et anima personam destruere potuerunt separata, quam non fecerant et conjuncta. Verbum persona aeterna fuit. Neque tunc persona esse coepit, quando animam et carnem in personam accepit. Accepit animam et carnem, ut in se persona essent, non ut se personam facerent. Quia ergo anima et caro in eo personam esse acceperunt, quod verbo personae uniri coeperunt; semper quidem cum verbo una et eadem persona permanserunt; quia nunquam postea a verbo vel inter se divisa recesserunt. Fuit ergo verbum personapter divinitatem aeternam, et ipsa persona Deus fuit propter divinitatem, et homo fuit propter unitam verbo humanitatem. Ergo Christus persona ad infernum descendit, sed secundum solam animam; quia sola anima ad infernum descendit; et Christus persona in sepulcro jacuit et secundum solam
Abbreviated transcription (Latin):
iħc clamans uoce magna: tradidit
sp̃m. Quis tradidit: Ihc. Quid tradi¬
dit: Sp̃m. Cui tradidit: Patri. Non iudeus
eiecit. neq pat̃ extraxit: s ipse sponte tradi¬
dit. Non uiolent̃ ablatus ẽ: s sponte datus.
Potestatẽ inquit habeo ponendi animã meã
et it̃um sum̃di eam. Ipsa anima ipse ẽ sp̃c. Ip¬
sa gͦ anima emissa ẽ potestate morientis: non
uiolentia occidentis. Emissa ẽ anima. lue e¬
misit cuius fuit. Unde emisit: Ex carne. Quo
emisit : Ad patrẽ. Recessit anima: et mortua ẽ
caro. Mortuus ẽ xp̃c : quia caro xp̃i mortua ẽ.
Sic̃ mortuus ẽ ds̃. quia mortua ẽ humanitas
dei: ita mortuus ẽ homo. quia mortua ẽ caro
hominis. Sola caro mortua ẽ. et in carne mor¬
tuus ẽ homo. cuius caro fuit: mortuus ẽ et
ds̃. quia deus homo fuit. Seꝑatio animȩ: mors
carnis fuit. Sola caro mortua ẽ aqua seꝑata ẽ
anima. Anima mortua non ẽ. nec diuinitas
mortua ẽ: s sola caro mortua ẽ. quia anima

Expanded text:
 clamans Jesus voce magna, tradidit spiritum . Quis tradidit? Jesus. Quid tradidit? Spiritum. Cui tradidit? Patri. Non Judaeus ejecit, neque pater extraxit, sed ipse sponte tradidit. Non violenter ablatus est, sed sponte datus: Potestatem, inquit, habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam . Ipsa anima, ipse est spiritus. Ipsa ergo anima emissa est potestate morientis, non violentia occidentis. Emissa est anima. Ille emisit, cujus fuit. Unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad Patrem. Recessit anima, et mortua est caro. Mortuus est Christus, quia caro Christi mortua est. Sicut mortuus est Deus, quia mortua est humanitas Dei, ita mortuus est homo quia mortua est caro hominis. Sola caro mortua est, et carne mortuus est homo, cujus caro fuit, mortuus est etiam Deus, quia Deus homo fuit. Separatio animae mors carnis fuit. Sola caro mortua est, a qua anima separata est, anima mortua non est, nec divinitas mortua est, sed sola caro mortua est, quia separata
Abbreviated transcription (Latin):
nec ab anima nec a carne seꝑataẽ. Xp̃c gͦ et u̾e
uiuus ꝑmansit ꝓpt̾ immortalẽ diuinitatẽ:
et uerus deus simul et uerus homo fuit. ꝓpt̃
inseꝑabilẽ diuinitatis et humanitatis unionẽ.

Expanded text:
nec ab anima nec a carne separata est; Christus ernec ab anima nec a carne separata est; Christus ervivus permansit propter immortalem divinitatem; et verus Deus simul et verus homo fuit propter inseparabilem divinitatis et humanitatis unionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ete ꝑse dicimus u̾bum eẽ ꝑsona. Et quia rur¬
sum int̃ hominẽ assumptum et u̾bum. ma¬
ior et excellentior qͣm int̾ animã et corpus
unio fuit. nichilomimis recte ꝑ se dicimus
homo ẽ ꝑsona. Homo quippe id ẽ corpus et
anuma simul iuneta ꝑsona eẽ habet. ñ tñ
alia quã uerbum quia una ẽ ꝑsona homo
et uerbum. Unio quippe unum facit. Caro nãq
et anima simul uincta ꝑsona fuissent: si una
cum u̾bo ꝑsona non fuissent. et uerbo ꝑsone
quia u̾bum ẽ ꝑsona. et it̃um recte dicimus
quia homo ẽ ꝑsona. et similit recte dicimus
quia et t̾bum et homo non duȩ sunt sed una
ꝑsona. ltem recte dicimus. quia u̾bũ ex quo
homo factum ẽ nunquã postea eẽ homo desiit.
te immortał ꝑmansit. nec ꝑsona eẽ desut. qͥa
uerbum fuit : nec homo eẽ desut quia diuini-¬
tas eius ab humanitate sua ñ recessit. Sola ami¬
ma a carne ad tempus diuisa ẽ: s diuinitas

Expanded text:
cte per se dicimus verbum est persona; et quia rurcte per se dicimus verbum est persona; et quia rursum inter hominem assumptum et verbum major et excellentior quam inter animam et corpus unio fuit, nihilominus recte per se dicimus, homo est persona. Homo quippe, id est corpus et anima simul injuncta, persona esse habet, non tamen alia quam verbum, quia una persona homo et verbum. Unio quippe unum facit. Caro namque et anima simul juncta persona fuissent, si una cum verbo persona non fuissent. Propterea recte t persona et iterum recte dicimus quod homo est persona; et similiter recte dicimus, quod verbum et homo non sunt duae, sed una persona. Iterum recte dicimus quod verbum ex quo homo factum est, nunquam postea homo esse desiit; te immortalis permansit: nec persona esse desiit, quia verbum fuit; nec homo esse desiit, quia divinitas ejus ab humanitate sua non recessit. Sola anima a carne ad tempus divisa est, sed divinitas
Abbreviated transcription (Latin):
scdm usum loquendi homo iam dici non pos¬
sit. quia id quod de t̾ra sumptum erat iam sibi
unitum ñ habet. ñ tam̃ omniuo miꝰ ꝑsona ẽ.
et eadem ꝑsona quȩ pͥus fuit: quando et illud
sibi unitum habuit. et ꝓpt̾ ipsam unionem
una cũ illo ꝑsona fuit. Si gͦ corpꝰ rationali spi¬
ritui unctum ñ dat illi ut sit ꝑsona. s iunctũ
illi accipit ab illo. ut ipsum sit una ꝑsona cum
illo: sic humanitas iuncta uerbo. ñ quidem
illi dedit ut ẽẽt ꝑsona. s uni illi accepit ab illo.
ut una eẽt ꝑsona cum illo. Consid̾andum uͦ
ẽ quod cum uerbũ et homo una sit ꝑsona
in xp̃o. recte tam̃ ꝑ se dicinius u̾bum eẽ ꝑso¬
na. et iterum recte ꝑ se dicimus homo ẽ ꝑso¬
na: et recte dicuus quia simul homo et u̾bũ
ñ duȩ sunt s una ꝑsona. Quia enim uerbũ
et ante assumptũ hominẽ ꝑsona fuit et post
afsumptũ hominẽ ꝑsona eẽ ñ desiit. ideo re¬

Expanded text:
secundum usum loquendi homo jam dici non possecundum usum loquendi homo jam dici non possit; quia id quod de terra sumptum erat, jam sibi unitum non habet, non tamen ideo minus persona est, et eadem persona quae prius fuit, quando et illud sibi unitum habuit; et propter ipsam unionem una cum illo persona fuit. Sicut ergo corpus rationali spiritui junctum, non dat illi ut sit persona, sed junctum illi accipit ab illo ut ipsum sit una persona cum illo; sic humanitas juncta verbo non quidem illi dedit ut esset persona, sed unita illi accepit ab illo ut una esset persona cum illo. Considerandum vero est quod cum verbum et homo una sit persona in Christo; recte tamen per se dicimus verbum est persona; et iterum recte per se dicimus, homo est persona. Et recte dicimus, quod simul homo et verbum non duae sunt sed una persona. Quia enim verbum et ante assumptum hominem persona fuit; et post assumptum hominem persona esse non desinit, ideo re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ homo: gͦ homo quando uiuere desunit. ho¬
mo eẽ desinit. S quid ẽ quod uiuere desinit.
nͥ quod moritur : Quid autẽ moritur. nͥ solũ
corpus quod ab anima deseritur: Anima enĩ
non moritur : nec uiuere desinit. etiam qͣndo
uiuificare desiit. Gͦ solum corpus moritur.
S homo inquis ipse. ipsa ꝑsona moritur. Quid
ẽ ꝑsona: Nonne indiuiduũ rationał substan
rational utiq sp̃c qui et simplicitate unus ẽ.
et natura racionis capax. ꝓpͥe ꝑsona ẽẽ habet.
quando sine corpore ẽ. Quando autẽ corpus
illi utiitũ ẽ: in quantũ cum corꝑe unũ est.
una cum corpore ꝑsona ẽ. Quando uero a cor¬
ꝑe seꝑatur. ꝑsona tam̃ eẽ non desinit. et ipsa ea¬
dem ꝑsona quȩ pͥus fuit : qm̃ corpus a sociesa¬
de sp̃c decidens. eidem spũi ꝑsonam eẽ ñ tollit.
sicut pͥus quando iũgebatur ipsi ut ꝑsonaẽẽt
non dedit. Remanet itaq seꝑata anima a carne
eadem ꝑsona sp̃s racionał: quȩ licet fortassis

Expanded text:
n est homo, ergo homo quando vivere desinit homo esse desinit. Sed quid est quod vivere desinit, nisi quod moritur? Quid autem moritur, nisi solum corpus quod ab anima deseritur? Anima enim non moritur, nec vivere desinit, etiam quando vivificare desinit. Ergo solum corpus moritur. Sed homo, inquis, id est ipsa persona moritur. Quid est persona? Nonne individuum rationalis substarationalis utique spiritus, qui et simplicitate unus est, et natura rationis capax, proprie personam esse habet; e autem quando sine corpore est. Quando autem corpus illi unitum est in quantum cum corpore unitum est; una cum corpore persona est Quando vero a corpore separatur; persona tamen esse non desinit; et ipsa eadem persona quae prius fuit, quoniam corpus a societate spiritus decedens, eidem spiritui personam esse non tollit, sicut prius quando jungebatur ipsi ut persona esset non dedit. Remanet itaque separata anima a carne, eadem persona spiritus rationalis, quae licet fortassis
Abbreviated transcription (Latin):
te elongari posse intelligat. qui si ratio postu¬
lauerit et necessitas. et illis ipsa potestas debeat
patrocinium: et illi ipsȩ possessiones debeant
in necefsitate obsequiũ. Sicut enu regia po¬
testas patrocinũ quod debet alt̃i non potest
dare: sic ipsa possessio etiam ab eccłiasticis ꝑ¬
sonis obtenta. obsequiũ quod regiȩ potestati
ꝓ patrocinio debetur. iure negare non potest:
sicut scriptuui est. Reddite quȩ sunt cȩsaris cȩ¬
sari : et quȩ sunt dei deo.¬

Expanded text:
te elongari posse intelligat, quando si ratio postute elongari posse intelligat, quando si ratio postulaverit et necessitas, et illis ipsa potestas debeat patrocinium, et illi ipse possessiones debeant in necessitate obsequium. Sicut enim regia potestas patrocinium quod debet alteri non potest dare; sic ipsa possessio etiam ab ecclesiasticis personis obtenta, obsequium quod regiae potestati pro patrocinio debetur jure negare non potest. Sicut scriptum est: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo
Abbreviated transcription (Latin):
prelatorũ ẽ minutare presumant. Notandum
tam̃ quod pͥncipes t̾reni in t̾renis possessionib
quas uł in sub̾iectis uł sine subiectis possident.
eccłiȩ aliquaudo concedunt solam utilitatem
aliquando et utilitatẽ et potestatẽ. Utilitatẽ
sine potestate concedunt: quando fructũ qͥdẽ
possessionis ad usum ȩccłi tranfferri discernunt.
s potestatẽ iusticie exercende in ipsa possessioẽ
ad eius ditionẽ transire non ꝑmittunt. Aliq̃n
et utilitatẽ et potestatẽ simul tribuunt. Ubi
testatẽ tam̃ exercendȩ iusticiȩ ꝑ eccłiasticas ꝑ¬
sonas aut iudicia scłaria exercere non potest.
Potest tam̃ ministros hab̾e laicas ꝑsonas. ꝑqͣs
iura et iudicia ad t̾renam potestatẽ ꝑtinentia
scđm tenorẽ legum. et debitum iuris t̃reni
exerceat. sic tam̃ ut et ipsum quod potestatẽ
habet. a pͥncipe t̾reno se habere agnoscat.
et ipsas possessiones nunqͣm ita a regia potesta¬

Expanded text:
praelatorum est immutare praesumant. Notandum praelatorum est immutare praesumant. Notandum tamen quod principes terreni in terrenis possessionibus quas vel in subjectis, vel sine subjectis possident, Ecclesiae aliquando concedunt solam utilitatem; aliquando et utilitatem et potestatem. Utilitatem sine potestate concedunt, quando fructum quidem possessionis ad usum Ecclesiae transferri decernunt; sed potestatem justitiae exercendae in ipsa possessione ad ejus jurisdictionem transire non permittunt. Aliquando et potestatem et utilitatem simul tribuunt. Ubi testatem tamen exercendae justitiae per ecclesiasticas personas, aut judicia saec ministros habere laicas personas per quas jura ac judicia ad terrenam potestatem pertinentia secundum tenorem legum, et debitum juris terreni exerceat. Sic tamen ut et ipsum quod potestatem habet a principe terreno se habere agnoscat; et ipsas possessiones nunquam ita a regia potesta
Abbreviated transcription (Latin):
e his autẽ t̾rens bonis ad t̃renam ui¬
tam ꝑtinentib quȩ uł possident p̃la-¬
ti in subiectis. uł subiecti possident in
prelatis. quȩdam ȩccłiis xp̃i deuotione fide¬
lium concessa sunt possidenda: saluo tam̃
iure t̾renȩ potestatis. Sic enim rationale ẽ
et bonum. quia deus nr̃ pacis amator ẽ: et
nichil mordinatum approbare potest uera
tusticia. Sp̃ualis siquidem potestas ñ ideo
p̃sidet ut t̾rene in suo uire prenidiciuni
faciat : sicut ipsa t̾rena potestas quod sp̃ua¬
li debetur ninqͣm sine culpa usurpat. Sic
qͥ quando eiufmodi quȩ ad trenam spectant
potestatem eccłiis xp̃i conceduntur. hi qui
quidem largitores sunt muneris. noc solũ
concedere possunt meis quod possident: quia
nec fubiecti id quod suis suꝑiorib debetur. ad
aliam possunt tranfferre potestatẽ. nec p̃lati
in his quȩ iuste a fubiectis possidentur. alienos
possessores inducere : noc ẽ ut nec prelati id qdđ
subiectorum ẽ tribuant. nec subiecti id quod

Expanded text:
his autem terrenis bonis ad terrenam vitam pertinentibus, quae vel possident praelati in subjectis, vel subjecti possident a praelatis; quaedam Ecclesiis Christi devotione fidelium concessa sunt possidenda; salvo tamen jure terrenae potestatis. Sic enim rationabile est et bonum; quia Deus noster pacis amator est, et nihil inordinatum approbare potest vera justitia. Spiritualis siquidem potestas non ideo praesidet ut terrenae in suo jure praejudicium faciat, sicut ipsa terrena potestas quod spirituali debetur, nunquam sine culpa usurpat. Sic igitur, quando hujusmodi quae ad terrenam spectant potestatem Ecclesiis Christi conceduntur, ii quidem largitores sunt muneris, hoc solum concedere possunt in ea quod possident; quia nec subjecti id quod suis superioribus debetur ad aliam possunt transferre potestatem, nec praelati in his quae juste a subjectis possidentur alienos possessores inducere. Hoc est ut nec praelati id quod subditorum est aliis tribuant, nec subjecti id quod
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ legit: sequenter idoneus ad ꝓferendum quȩ di¬
dicit. Lector strenuus: pociꝰ ad iplendum quȩ le¬
git. qͣm ad sciendum erit promptissim. Minor enĩ
pȩna est nescire quid appetas. qͣm ea quȩ noueris ñ.
implere. Sic̃ enim legendo scire concupisemi: sic
sciendo recta quȩ didicimnꝰ implere debemꝰ. Lex dĩ:
et premiun habet et pęnam. Legentib eam premi¬
um in his qui eam bene uiuendo custodiuiit: pęnã
uero qui ea male uiuendo contempnunt. Omnis qͥ
a preceptis dei discedit oꝑe: quociens eadem dei pre¬
cepta legere uł audire potuerit. corde suo reprehen¬
sus confundit᷑. quia id quod non agit memoratur.
et deste conscientia interiꝰ accusatur. Unde et dauid
ꝓpħa deprecatur dicens. Tunc non confundar: dum
ꝑspicio in omuia mandata tua. Grauit namq uũ¬
qiuisq confunditur: quando mandata dei uł legen¬
do uł audiendo respicit. quȩ uiuendo contempnit.

Expanded text:
quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae diquae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. Praemium his qui eam bene vivendo custodiunt; poenam vero eis qui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit.
Abbreviated transcription (Latin):
instruiũ. Utrumq bonumsiliceat. si non li¬
ceat mnelius ẽ orare qͣm legere. Qui uult eum
dõ semper eẽ: frequent̃ debet orare. frequent̃ et legẽ.
slam cum oramꝰ: ipsi cum dõ loquim᷑. Cum uͦ legimꝰ:
deus nob̾cum loquit᷑. Omnis ꝓfectus: ex lectione et
meditatione ꝓcedit. Quȩ enim nescunꝰ: lectione disei¬
mꝰ. Quȩ autem didicimꝰ: meditationib conseruamꝰ.
Geminum confert donum lectio sanctarũ scripturarũ.
Siue quia intellectum mentis erudit: seu quod amim¬
di uanitatib abstractum hominen ad amoremꝰ ꝑͣdu¬
cit. Excitati sepe illiꝰ sermone. subtrahut᷑ a desiderio
uite mundanȩ: atq accensi in amorem sapientie. tan¬
cum uana spes mortalitatis huiꝰ nobis uilescit. qͣnto
ampliꝰ legendo spes ȩterna elaruerit. Geminum est
leccionis studium. Primum: quomͦ seripturȩ intel¬
ligantur. scđdm qua utilitate uł diguitate dicant᷑.
Erit enim antea quisq ꝓmptus ad intelligendum

Expanded text:
instruimur; utrumque bonum, si liceat; si non liceat, melius est orare quam legere. 2. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, cum Deo ipsi loquimur; cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus; quae autem didicimus, meditationibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
et deus in cęlo regnans ꝑ diuinitatẽ. in t̾ra
mori ꝑ humanitatẽ. S dicis. Quomͦ deus mo¬
ri potuit : Deus qui immortalis ẽ quomodo
mortinis ẽ : Hoc ego sciebam: quia eẽnt qui
hoc dicerent. Deus mori non potest. Homo
mortuus ẽ : deus mortuus ñẽ. Quare gͦ nega¬
tis dm̃ mortirum eẽ : Quia inquiunt diuini¬
tas mori non potest. Si ꝓptea deus mortuus
non ẽ. quia scđm diuinitatẽ mortuus nonẽ:
gͦ nec de uirgine deus natꝰ ẽ. quia scđm diuini¬
tatẽ de uirgine natus non ẽ. nec int̃ hominesds̃
conu̾satus ẽ. quia scd̾m diuinitatẽ int̃ homi¬

Expanded text:
et Deus in coelo regnans per divinitatem, in terra et Deus in coelo regnans per divinitatem, in terra mori per humanitatem. Sed dicis. Quomodo Deus mori potuit? Deus qui immortalis est, quomodo mortuus est? Hoc ego sciebam, quia essent qui hoc dicerent. Deus mori non potuit: homo mortuus est, Deus mortuus non est. Quare ergo negatis Deum mortuum esse? Quia, inquiunt, divinitas mori non potest. Si propterea Deus mortuus non est, quia secundum divinitatem mortuus non est; ergo nec de virgine Deus natus est, quia secundum divinitatem de virgine natus non est: nec inter homines Deus conversatus est, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
quia humanitas diuinitati ꝑsonalit̃ unita ẽ.
Natura dei diuinitas: natura hominis huma¬
nitas. Et diuinitas quidem humanitas ñ ẽ:
deus tam̃ nomo ẽ. Niatura diu̾sa: ꝑsona una.
Quia autem unita ẽ natura: una ẽ ꝑsona. Et
quia ꝑsona dei et hominis una ẽ : deus et ho¬
mo unus ẽ. ꝓpt̃ea quod facit ds̃. facit homo.
homo et deus. Nemo ascendit incęlum nͥ qui
descendit de cȩlo: filius hominis qui ẽ in cȩlo.
Interra loquebatur: et in celo se eẽ testabatur.
Utrobiq enim erat. In t̾ra ꝑ humanitatem
in cȩlo ꝑ diuinitatẽ. Idem qui in celo erat. in
t̃ra erat. ꝑ humanitatẽ in t̾ra. et tantum in
t̃ra: ꝑ diuinitatẽ in celo et in t̾ra. Si cogno¬
uissent nunqͣm dñm głȩ crucifixissent. Mirũ
ẽ homo in cęlo dñabatur : et deus in cruce
moriebatur. Si potuit homo in t̾ra positus ꝑ
humanitatẽ in cȩlo ẽẽ ꝑ diuinitatẽ : potuit

Expanded text:
Quia humanitas divinitati personaliter unita est. Quia humanitas divinitati personaliter unita est. Natura Dei divinitas, natura hominis humanitas; et divinitas quidem humanitas non est, Deus tamen homo est. Natura diversa, persona una. Quia autem unita est natura, una est persona; et quia persona Dei et hominis una est; Deus et homo unus est. Propterea quod facit Deus facit homo, Deus et homo. Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo Filius hominis; qui est in coelo . In terra loquebatur, et in coelo se esse testabatur. Utrobique enim erat. In terra per humanitatem, in coelo per divinitatem. Idem qui in coelo erat, in terra erat. Per humanitatem in terra et tantum in terra, per divinitatem in coelo et in terra. Si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Mirum est. Homo in coelo dominabatur; et Deus in cruce moriebatur. Si potuit homo in terra positus per humanitatem, in coelo esse per divinitatem, potuit
Abbreviated transcription (Latin):
qua assumptꝰ ẽ. quia et assumens et assumptꝰ
una ꝑsona ẽ. Deus homo ẽ. Herum ẽ ꝓpter
homo diuinitatẽ accepit. Et ẽ deus homo ꝓ¬
pt̃ humanitatẽ quã suscepit et habet: et
unus: Dic mͥ qualis unio : et ego tibi dicam
qualtc̃ unus. Si uͦ meffabił ẽ unio dei et u¬
nio hominis: meffabiltt̃ non duo sunt ds̃¬
homo. et qui ẽ homo ipse ẽ ds̃. ñ alt̃ et alt̃.
s ipse unus et idem. Quid significat homo:
Naturam. Quem signficat homo: ꝑsonam. Si
queris quid significat homo: aliud significat
homo. et aliud deus. Homo enim significat
humanitatẽ: deus significat diuinitatẽ. Si
queris quẽ significat homo: eundẽ significat
quẽ deus. quia idẽ ẽ deus et homo. Quid est
homo: Si naturam queris corpus et anima
Bene dico quia hoc ẽ nomo. Hoc eẽ hominiᷤ
est: quia hoc ẽẽ hominẽ facit. Quid ẽ nomo:
Si ꝑsonam queris. deus ẽ. Quare homo deus ẽ:

Expanded text:
qua assumptus est, quia et assumens et assumptus qua assumptus est, quia et assumens et assumptus una persona est. Deus, homo est. Verum est propter homo divinitatem accepit. Et est Deus homo propter humanitatem quam suscepit, et habet; et ihi qualis unio; et ego tibi dicam qualiter unus. Si vere ineffabilis est unio Dei et hominis; ineffabiliter non duo sunt, shomo; et qui est homo, ipse est Deus: non alter et alter sed ipse unus et idem. Quid significat homo? naturam. Quem significat homo? personam. Si quaeris quid significat homo aliud significat homo: et aliud Deus. Homo enim significat humanitatem; Deus significat divinitatem. Si quaeris quem significat homo, eumdem significat quem Deus, quia idem est et homo et Deus. Quid est homo? Si naturam quaeris: corpus et anima. Bene dico, quia hoc est homo; hoc esse hominis est, quia hoc esse hominem facit. Quid est homo? Si personam quaeris Deus est. Quare homo Deus est?
Abbreviated transcription (Latin):
anima et caro. s simul uerbũ anima et caro.
Et erat quidẽ uerbum ante hanc unionẽ
ꝑsona. quia filius erat qui ꝑsona erat. sicut
ȩt̃nus erat. Nec cepit eẽ ꝑsona u̾bum. quando
homo eẽ cȩpit. s assumpsit hominẽ. ut homo
ꝑsona eẽ inciꝑet: nec alia ꝑsona qͣm illa erat
quȩ eum acciꝑet. Itaq uerbum ꝑsona. acce¬
pit hominẽ. non ꝑsonam s natitrã: ut qui
suscepit. et quod suscepit una eẽt intͥnitate
ꝑ sona. Neq enĩ assumpto homine quat̃nitas
facta ẽ s tͥnitas mansit: quia homo assump¬
tus ex quo deus ẽẽ cepit: non alia ꝑsona ẽẽ
cepit. quam illa quȩ eum suscepit. Qui gͦ ho¬
minẽ assumptũ negat ꝑsonam eẽ. negat ho¬
minem in ꝑsonam assumptum ẽẽ. Si enim
illud nunquam futut᷑ eẽt: frustra ad illud
aliquando assumptꝰ eẽt. Nunc qͥ homo assũp¬
tus ꝑsona ẽ. et non alia s ipsa illa ꝑsona a

Expanded text:
anima et caro sed simul verbum et anima et caro. anima et caro sed simul verbum et anima et caro. Sed erat quidem Verbum ante hanc unionem persona, quia Filius erat qui persona erat, sicut aeternus erat. Nec coepit esse persona Verbum, quando homo esse coepit; sed assumpsit hominem, ut homo persona esse inciperet, nec alia persona quam illa erat, quae eum acciperet. Itaque Verbum persona accepit hominem, non personam, sed naturam, ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim assumpto homine quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, quia homo assumptus ex quo Deus esse coepit, non alia persona esse coepit, quam illa quae eum suscepit. Qui ergo hominem assumptum negat personam esse, negat hominem in personam assumptum esse. Si enim illud nunquam futurus esset, frustra ad illud aliquando assumptus esset. Nunc igitur homo assumptus persona est, et non alia; sed ipsa illa persona a
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur etiam utrum carnem si-¬
mul et animam assumpserit. an car¬
nem pͥusqͣm animam. siue auimã
priusqͣm carnem. S uerissime et absq om̃i
dubitatione creditur. quod ex quo hominẽ
deus assumpsit. totum assumpsit : quia ex
quo hominẽ assumpsit. sicut homo deus.
sie et deus uerus nomo fuit. Uerus autem¬
homo non fuisset in sola carne. aut in aĩa
sola: quia homo ẽ et caro et anima. Itaq
quando hominẽ assumpsit: simul utrumq
assumpsit. Assumsit autẽ carnẽ et animam.
id ẽ hominẽ: naturam ñ ꝑsonam. Neq enĩ
assũpsit hominẽ ꝑsonam: s assumpsit homi-¬
nem in ꝑsonam. Ideo autẽ hominẽ assũpsit:
quia carnẽ humanã et animam huinanã
assumpsit. Ideo uͦ ꝑsonam ñ assumpsit: qͥa
caro illa et anima uia. priusqͣm uerbo uni¬
rentur in ꝑsonam. non erant unita ad ꝑso¬
nam. Una unio fuit: et ad unum unio fuit
et u̾bi. et carnis. et animȩ. Non pͥus uerbũ
et caro. nec pͥus uerbum et anima. nec pͥus

Expanded text:
eritur etiam utrum Verbum carnem simul et animam assumpserit, an carnem prius quam animam sive animam prius quam carnem. Sed verissime et absque omni dubitatione creditur quod ex quo hominem Deus assumpsit, totum assumpsit; quia ex quo hominem assumpsit, sicut homo Deus: sic et Deus verus homo fuit. Verus autem non fuisset in sola carne, aut in anima sola, quia homo est et caro et anima. Itaque quando hominem assumpsit, simul utrumque assumpsit. Assumpsit autem carnem et animam, id est hominem, naturam non personam. Neque enim assumpsit hominem personam; sed assumpsit hominem in personam. Ideo autem hominem assumpsit; quia carnem humanam et animam humanam assumpsit. Ideo vero personam non assumpsit, quia caro illa et anima illa priusquam verbo unirentur in personam, non erant unita ad personam. Una unio fuit, et ad unum unio fuit, et verbi et carnis et animae. Non prius verbum et caro, nec prius verbum et anima, nec prius
Abbreviated transcription (Latin):
creatorẽ refertur. Scriptum ẽ enĩ. Dñe re¬
fugium factus es nob̾. Et paulo post. Gͦ si fa¬
ctum ẽẽ frequent̃ ad aliquid non ad naturã
refertur: etiam creatum ad causam refertur.
Unde iutelligimus illud quod de incarnati¬
one dni scriptum ẽ. dñs creauit me pͥncipiũ
uiarum suarum. ioꝑa sua: id significare
quod ad redunda oꝑa patris. dñs iħc ex uir¬
gine sit creatus. Idem in eodẽ. Paulus inquit
ꝓhibet me creature seruire. et xp̃o admonet
seruiendũ. Non gͦ creatura xp̃c. Paulus inqͥt
seruus iħti xp̃i. Et bonus seruus : qui dnm̃
factum et creatũ scđm aliquid affirmat.
quem tam̃ creaturã eẽ negat. Idem quoꝙ
in eodem libro. xp̃m non adoptiuũ s naturalẽ.
filium eẽ testatur dicens. ꝑ adoptionẽ nos filii
dicimur: ille ꝑ u̾itatem naturȩ. Quomͦ gͦ ex
nichilo. qui ex iuchilo fecit omina : Ita oportet
scdm testimonia scripturarum fidei uestigia
formare ut rectȩ credulitati sincerȩ confessio¬

Expanded text:
. Scriptum est enim: Domine, refugium factus es nobis . Et paulo post: Ergo si factum esse frequenter ad aliquid, non ad naturam refertur, etiam creatum ad causam refertur. Unde intelligimus illud quod de incarnatione Domini scriptum est: Dominus creavit me principium viarum suarum, in opera sua ; id significare quod ad redimenda opera patris: Dominus Jesus ex virgine sit creatus. Idem in eodem: Paulus, inquit, prohibet me creaturae servire, et Christo admonet serviendum. Non ergo creatura Christus. Paulus, inquit, Servus Christi Jesu , et bonus servus, qui Dominum factum et creatum secundum aliquid affirmat; quem tamen creaturam esse negat. Idem quoque in eodem libro Christum non adoptivum; sed naturalem Filium esse testatur dicens: Per adoptionem nos filii dicimur; ille per veritatem naturae. Quomodo ergo ex nihilo qui ex nihilo fecit omnia: Ita oportet secundum testimonia Scripturarum fidei vestigia formare, ut rectae credulitati sincerae confessio
Abbreviated transcription (Latin):
s ex tempore accepit quod semꝑ habuit. Tam̃
postqͣm deus factus ẽ homo. et nomo deus: u¬
nus fuit et non duo. homo et deus. Et ꝓpt̃ il¬
lam ineffabilem unionẽ qua deus et homo
unus fuit. sic deus ꝑ numanitatẽ suam se u̾a¬
cit̾ temꝑalem exhibuit. sic et nomo ꝑ diuini-¬
tatẽ suam ante temꝑa se fuisse ñ fallaciter
aliquando fit ꝓpt̃ humauitatẽ. quare simi¬
ut̃ homo temꝑał et̃nus non fuit ꝓpt̾ diui-¬
nitatẽ : sͦ in qͥunt nomo ab ȩt̃nio fuit. et
homo mundum creauit : et homo fuit ante-¬
qͣm homo eẽt. Pueri estis. et adhuc in uolu¬
m̃tis infantiȩ expediri non potustis. Nõdũ
in uobis ȩxercitati sensus creuerunt. qui lacte
opus ñ habent s solido cibo. Quid enim sunt
uerborum inuolucra. nͥ quedam inuolum̃ta
intelligentiȩ quib quandiu sensus nmanꝰ
obuoluit᷑. ñ quã cordis oculus ad ueritatis lum̃

Expanded text:
sed ex tempore non accepit, quod semper habuit. Tamen sed ex tempore non accepit, quod semper habuit. Tamen postquam Deus factus est homo, et homo Deus, unus fuit, et non duo, homo et Deus. Et propter ipsam ineffabilem unionem qua Deus et homo unus fuit, sicut Deus per humanitatem suam se veraciter temporalem exhibuit, sic et homo per divinitatem suam ante tempora se fuisse non fallaciteraliquando fuit propter humanitatem, quare similiter homo temporalis aeternus non fuit propter divinitatem? Ergo, inquiunt, homo ab aeterno fuit; et homo mundum creavit, et homo fuit antequam homo esset. Pueri estis et adhuc involumentis infantiae expediri non potuistis. Nondum in vobis exercitati sensus creverunt, qui lacte opus non habent, sed solido cibo. Quid enim sunt verborum involucra nisi quaedam involumenta intelligentiae, quibus quandiu sensus humanus obvolvi
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ temꝑa et ante tempora idem ipse semꝑ ds̃
fuit. hoc ẽ autẽ creaturam eẽ aliquid de ni¬
chilo ẽẽ : hoc ẽ ẽẽ aliquid. et fuisse nichil. Non
autẽ omĩs qui aliquid eẽ incipit. ideo incipit
quia aliquid ẽẽ incipit : sicut qui aliqͥd eẽ
desinit. non ideo eẽ definit quia auquia ẽẽ
desinit. Non enim ita aliquid eẽ desinit. ut ni¬
chil sit : s solum ut id quod eẽ desinit iam
ñ sinit. Sic non semꝑ qui aliquid ẽẽ incipit.
ita aliquid eẽ incipit. quasi ẽẽ incipiat ut
aliquia sit : s ut aliquid quod prius non fuit
ẽẽ incipiat. ut iam sit. Ita xp̃c quando homo ẽẽ
incepit. aliquid ẽẽ incepit. nec tam̃ ita aliquid
et priusqͣm hoc fuit quod aliquando eẽ cepit.
fuit aliud quod semꝑ fuit et nunqͣm cepit.
Itaq deus homo factus ẽ. et tam̃ deus creat᷑a
non est. quia quod factus ẽ ꝓ eo factus ẽ quia
temporalit̾ assumpsit quod semꝑ non habuit.

Expanded text:
supra tempora et ante tempora idem ipse semper Deus supra tempora et ante tempora idem ipse semper Deus fuit. Hoc est autem creaturam esse, aliquid de nihilo esse, hoc est esse aliquid et fuisse nihil. Non autem omnis qui aliquid esse incipit, ideo esse incipit quia aliquid esse incipit; sicut qui aliquid esse desinit, non ideo esse desinit, quia aliquid esse desinit. Non enim aliquid ita esse desinit, ut nihil sit, sed solum ut id quod esse desinit jam non sit. Sic non semper qui aliquid esse incipit, ita aliquid esse incipit, quasi esse incipiat ut aliquid sit; sed ut aliquid quod prius non fuit esse incipiat, ut jam sit. Ita Christus, quando homo esse ipriusquam hoc fuit quod aliquando esse incoepit, fuit aliquid quod semper fuit, et nunquam coepit.o factus est, et tamen Deus creatura non est. Quia quod factus est pro eo factus est, quia temporaliter assumpsit, quod semper non habuit;
Abbreviated transcription (Latin):
homo tͥginta tantum annorũ erat: Quam
recens deus. qͣm paruam etatẽ habet deus.
uere paruam: quia paruus factus. Parua¬
ȩtas in paruo: magna ȩc̃nitas in magno.
Tam̃ plus temporis non habuit: ubi ten¬
porał fuit. Ubi enim ȩt̃nus fuit: nec triginta
temꝑał fuit: non plus fuit. Ubi ȩt̾nus fuit qͥd
dicam : Plus fuit : Parum ẽ hoc. Tempus entmn
neq ad comꝑationem et̃nitatis accedẽ potest.
Ergo ȩt̃nus fuit. et tͥginta tantum annorum
fuit. et in temꝑe cepit. et ante tempora fuit.
et in eo qđ cepit in tempore factus ẽ nomo. et
in eo quod fuit ante tempora factor ẽ deus.
Et cum cepit homo eẽ ex tempore. non tamen
cepit quasi pͥus non fuisset: et similit̾ cum factꝰ
ẽ homo. non tam̃ factus ẽ quasi prius ñ extitis¬
set. ꝓpt̃ea eos qui xp̃m creaturam ẽẽ dixerunt.
fides catholica condempnauit. quia xp̃c qͣnuis
in temꝑe eẽ cepit. non tam̃ omĩno eẽ cepit: qͥa

Expanded text:
homo triginta tantum annorum erat? Quam homo triginta tantum annorum erat? Quam recens Deus. Quam parvam aetatem habuit Deus? Vera parvam, quia parvus factus. Parva aetas in parvo, magna aeternitas in magno. Tamen plus temporis non habuit ubi temporalis fuit. Ubi enim aeternus fuit, nec triginta em temporalis fuit, non plus fuit. Ubi aeternus fuit, quid dicam? Plus fuit? Parum est hoc. Tempus enim nequaquam ad comparationem aeternitatis accedere potest. Ergo aeternitas fuit, et triginta tantum annorum fuit, et in tempore coepit, et ante tempora fuit: et in eo quod coepit in tempore factus est homo: et in eo quod fuit ante tempora factor est Deus. Et cum coepit esse homo ex tempore; non tamen coepit, quasi prius non fuisset. Et similiter cum factus est homo; non tamen factus est, quasi prius non exstitisset. Propterea eos qui Christum creaturam esse dixerunt, fides catholica condemnavit, quia Christus quamvis in tempore esse coepit, non tamen omnino esse coepit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne et illi uerum dicebant. qui hoc dicebant:
Paulo ante euangłista dixerat: quia ipse iħc in¬
cipiens erat quasi annorum.xxͣx. aannos noĩa
bat. quod amplius erat non negabat. Qui autẽ
.l. annos non credebant: multomagis qđ ampliꝰ
erat ñ concedebant. Quid gͦ: Quando. xxͣͦx. an¬
nos eu̾głista noĩabat. nichil nob̾ certum det̾mi¬
nare uoluit de spacio temꝑis ȩtatis iħu. hoc ẽ
hominis xp̃i. usq ad quod nr̃a cogitacio iret.
et ultra ñ ꝓcecłet. Si amplius habuit in eo quod
hoc habuit. quare euangłista ampliꝰ ñ dixit:
S ñ amplius habuit in eo qđ hoc habuit. Tri¬
guta annorũ erat iħc. Homo triginta annoꝵ
erat: quia ȩtas hominis.xxͣx. annorũ erat.
Triginta anni iam fluxerant. et ñ amplius.
ex quo homo eẽ cȩꝑat. ꝓpterea homo trigin¬
ta annorũ erat: et non amplius. Et quid: Si
homo.xxͣx. annorũ tantum erat. nonne si¬
milit̃ deus. triginta annorũ tantũ erat. qui

Expanded text:
Nonne et illi verum dicebant qui haec dicebant? Nonne et illi verum dicebant qui haec dicebant? Paulo ante Evangelista dixerat quia ipse Jesus incipiens erat quasi annorum triginta bat quod amplius erat, non negabat. Qui autem quinquaginta annos non credebant; multo magis quod amplius erat non concedebant. Quid ergo? Quando triginta annos evangelista nominabat, nihil nobis certum determinare voluit de spatio temporis aetatis Jesu; hoc est, hominis Christi usque ad quod nostra cogitatio iret et ultra non procederet? Si amplius habuit in eo quod hoc habuit, quare evangelista amplius non dixit? sed non amplius habuit in eo quod hoc habuit. Triginta annorum erat Jesus, homo triginta annorum erat, quia aetas hominis triginta annorum erat. Triginta anni jam fluxerant et non amplius: ex quo homo esse coeperat. Propterea homo triginta annorum erat et non plus. Et quid? Si homo triginta annorum tantum erat, nonne similiter Deus triginta tantum annorum erat qui
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ mortaus uicturus in ȩt̃num. ꝓpt̃ quẽ
mortuus ẽ qui uiuit in et̃num : S quomodo
mortuus ẽ deus: Unde mortuus ẽ: Et potest
mori deus: Accepit ex te: ut moreret᷑ ꝓ te. Idẽ
iterum. Uerbum inquit crucifixum ẽ: s non¬
ẽ nuitatũ in hominẽ. Et it̃um. ꝑ id gͦ quod
homo erat. mortuus ẽ deus. et ꝑ id quod deus
erat. excitatꝰ ẽ homo. Et quicquid passus ẽ hõ.
non potest dici non passus ds̃. quia deus erat
hominẽ assumens. s non ẽ mutat᷑ in hominẽ.
Uidete adhuc. Quis fuit ille qui dixit. anteqͣn
abraham fieret ego sum : Nonne homo: Quis
fuit ille qui dixit. Pater clarifica me claritate
quã habui pͥusqͣm mundus eẽt apud te: Non¬
ue homo: Ergo homo uere dixit. claritate¬
quam habui pͥusq̃m mundus eẽt. apud te. Ꝙd:
hoc uos scandalirat : hoc uos mouef. quod il¬
los mouebat qui dicebant. qͥnquaginta annos
nondũ habes. et abraham uidisti: Quare non :

Expanded text:
Non est mortalis victurus in aeternum, propter quem Non est mortalis victurus in aeternum, propter quem mortuus est, qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est Deus? Unde mortuus est? Et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur per te. Idem iterum: Verbum, inquit, crucifixum est, sed non mutatum est in hominem. Et iterum: Per id ergo quod homo erat mortuus est Deus; et per id quod Deus erat excitatus est homo. Et quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus; quia Deus erat hominem assumens, sed non est mutatus in hominem. Videte adhuc. Quis fuit ille qui dixit: Antequam Abraham fieret ego sum? Nonne homo? Quis fuit ille qui dixit: Pater, clarifica me claritate quam habui priusquam mundus esset apud te? Nonne homoquam habui, priusquam mundus esset, apud te. Quid? Hoc vos scandalizat? Hoc vos movet quod illos movebat qui dicebant: Quinquaginta annos nondum habes et Abraham vidisti? Quare non?