comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conscufuerant. nichil se malarũ ar¬
tiũ a bono magistro didicisse. ut in
pͥncipe demonioꝵs eicerent demones.
dõ inqͥt ipsi udices ert̾ur̃i. Ipsi inqͥt.
psi ignobilia & contẽptibilia huiꝰ
mundi in quib ñ artificiosa malig¬
nitas. s sca sĩplicitas meȩ uirtutis
apparet. ipsi testes mei: iudices erunt
urĩ Alit̃. Filios udeoꝵ exorcistas
gentis illiꝰ ex more significat. qͥ ad
inuocationẽ dĩ eiciebant demones.
Et coartat eos int̾rogatione prudenti.
ut confiteant᷑ sp̃s sc̃i esse opus. Qđ si
expulsio inqͥt demonũ in filiis urĩs
dõ ñ demonib deputat᷑. quare in
me idẽ opus ñ eandẽ habeat causam :
Ergo ipsi ur̃i iudices ert̃. ñ potestate
sed cõparatione. dũ illi expulsionẽ
demonũ dõ assignant: uos beelze¬
bub principi demoniorum.
orro si in digito dĩ eicio demonia.
ꝓfecto ꝑuenit in uos regnũ dĩ Iste
est digitꝰ quẽ confitentur & magi
qͥ cont̾ra moy sen &e aaron signa fãci¬

Expanded text:
conscii fuerant, nihil se malarum artium a bono magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones. Ideo inquit ipsi judices erunt vestri, ipsi inquit ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta simplicitas meae virtutis apparet, ipsi testes mei, judices erunt vestri. Aliter: Filios Judaeorum, exorcistas gentis illius ex more significat, qui ad invocationem ejiciebant daemones. Et coarctat eos interrogatione prudenti, ut confiteantur Spiritus sancti esse opus. Quod si expulsio inquit daemonum in filiis vestris, Deo, non daemonibus deputatur, quare in me idem opus non eamdem habeat causam? Ergo ipsi vestri judices erunt, non potestate, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos Beelzebub principi daemoniorum. Porro si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei. Iste est digitus quem confitentur et magi, qui contra Moysen et Aaron signa faci
Abbreviated transcription (Latin):
ii. Tim̃dꝰ est iste uersiculus ñ exponen¬
dꝰ ne cuilpa qͣm in nob̾ extinctã credeba¬
mus: ꝑ in curiã nos uacantes opprimat.
Et cuĩ uenerit. inuenit scopis mundatã.
Hoc ÷ gr̃a baptismatis a peccatoꝵ labe
castigat᷑a. sed nulla boni oꝑis industri¬
a cumulatã. Unde bene matheus hanc
domũ uacantẽ. scopis mundatã atq
ornatã dicit inuentã. Mundatã uideli¬
cet a uitiis pͥstinis ꝑ baptismũ. Uacantẽ¬

Expanded text:
vi. Timendus est iste versiculus, non exponenvi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. Et cum venerit, invenit scopis mundatam, hoc est, gratia baptismatis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene Matthaeus hanc domum vacantem, scopis mundatam, atque ornatam dicit inventam: mundatam videlicet a vitiis pristinis
Abbreviated transcription (Latin):
sordib : tam̃ & de heretico qͦlibet uel
scismatico uel etiã malo catholico po¬
test ñ inc̾uenient᷑ accipi. de qͦ tẽpore
baptismatis sp̃s ĩmundꝰ qͥ in eo prus
habitauerat ad c̃fessionẽ catholice fidei
abrenuntiationẽq mundanȩ c̾uersa¬
tionis eiciat᷑. locaq in aquosa ꝑagret.
id ÷ corda fideliũ quȩ molliciȩ fluxe
cogitationis ex purgata st̃ callidus ex.¬
plorator insidiator exploret. si qͦs ibi
forte suȩ nequiciȩ gressus figere possit.
Sed bene dicit᷑. querens requiẽ & ñ inue¬
niens. qr castas m̃tes effugiens: in solo
diabolus corde prauoꝵs gratã sibi potest
inuenire quietẽ Unde & de illo dñs.
Sub ũbra inqͥt dormit. insecreto calami.
& locis hum̃tib. In u̾bra uidelicet tene¬
brosas conscientias. in calamo qͥ foris
nitidꝰ intꝰ ÷ uacuus simulatrices. in locis
hum̃tib lasciuas mollesq m̃tes insinuans
Dicit. Reuertar in domũ meã unde exi¬

Expanded text:
sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatis Spiritus immundus qui in eo prius habitaverat, ad confessionem catholicae fidei, abrenuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur locaque inaquosa peragret, id est, corda fidelium quae a mollitie fluxae cogitationis expurgata sint, callidus insidiator exploret, si quos ibi forte suae nequitiae gressus figere possit. Sed bene dicitur: Quaerens requiem et non inveniens, quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratam sibi potest invenire quietem. Unde de illo Dominus: Sub umbra inquit dormit in secreto calami, et locis humentibus . In umbra, videlicet tenebrosas conscientias; in calamo, qui foris nitidus, intus est vacuus, simulatrices; in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exi
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ. dedit dona hominib. qͦsdam
qͥdẽ apłos. alios auangelistas hos ꝓpħas
illos pastores ordinans & doctores.
QUi ñ est mecũ aduersũ mee̾. & qͥ ñ
colligit mecũ disꝑgit. Non putet
qͥsqͣ de hereticis dictuꝰ & scismaticis
quanquã & ita ex suꝑfluo possit intel¬
ligi. sed ex consequentib textuq ser¬
monis ad diabolũ refert᷑. eo qđ ñ pos¬
sint oꝑa saluatoris beel zebubopib
cõparari. Ille cupit animas hominũ
tenere captiuas. dñs lib̾are. Ille p̃dicat
idola. hic uniꝰ dĩ noticiã. Ille trahit ad
uitia. hic ad uirtutes reuocat. Quomͦ
gͦ possunt hab̾e c̃cordiã int̾se quoꝵ oꝑa
diuisa st̃: Cumnim mundꝰ sp̃s exierit
ab homine ꝑ abulat ꝑ loca in aquosa.
Quãuis sĩplicit᷑ intelligi possit. dñm
hȩc ad distinctionẽ suors & sathanȩ
oꝑͣm adiunxisse. qđ scilicet ipse sẽper
polluta mundare. sathanas uͦ mun¬
data grauiorib festinat c̃taminare

Expanded text:
vitatem dedit dona hominibus , quosdam vitatem dedit dona hominibus , quosdam apostolos, alios evangelistas, hos prophetas, illos pastores ordinans et doctores . Qui non est mecum, adversum me est. Et qui non colligit mecum, dispergit. Non putet quisquam de haereticis dictum et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi, sed ex consequentibus, textusque sermonis ad diabolum refertur, et quod non possint opera Salvatoris Beelzebub operibus comparari. Ille cupit animas hominum tenere captivas, Dominus liberare; ille praedicat idola, hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutem revocat: quomodo ergo possunt habere concordiam inter se, quorum opera divisa sunt? Cum immundus Spiritus exierit de homine, perambulat per loca inaquosa. Quamvis simpliciter intelligi possit, Dominum haec ad distinctionem suorum et Satanae operum adjunxisse, quod scilicet ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare
Abbreviated transcription (Latin):
possidet. Fortẽ diabolũ atriũ uͦ illiꝰ
mundũ qͥ in maligno positꝰ ÷ appel¬
lat. In qͦ usq ad saluatoris aduentũ
male pacato potiebat᷑ imꝑio: qr in
cordib infideliũ sine ulla contra¬
dictione quiescebat. Unde & alibi
pͥnceps mundi uocat᷑ dicente dño.
Uenit enĩ princeps mundi. & in me
nichil inueniet. Et iterũ. Nc̃ pͥnceps¬
huiꝰ mundi eiciet᷑ foras. De qua hic
eiectione subiungit᷑. Si aut̃ forti¬
or illo suꝑ ueniens uicerit eũ. uni¬
uersa arma eiꝰ aufert in quib con¬
fidebat. & spolia eiꝰ distribuet. De se¬
ipso qͥppe loquit᷑ qđ ñ concordi fal¬
lax oꝑatione quẽ ad modũ calũnia¬
bant᷑. sed fortiori potentia uictor ho¬
mines a demonio lib̾aret. Arma in
qͥb malȩ fortis ille confidebat. astu¬
tiȩ doliq st̃ nequiciȩ sp̃ualis. Spo¬
lia uͦ eiꝰ ipsi homines st̃ ab eo decepti.
Quȩ uictor xp̃c distribuit qđ est insig¬
ne triuphantis. qr captiuã dix̃ capti¬

Expanded text:
diabolum, atrium vero illius mundum, qui in maligno positus est, appellat, in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium, sine ulla contradictione quiescebat, unde et alibi princeps mundi vocatur, dicente Domino: Venit enim princeps mundi, et in me nihil inveniet , et iterum: Nunc princeps mundi ejicietur foras, de qua hic ejectione subjungitur. Si autem fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet. De seipso quippe loquitur, quod non concordi fallax operatione, quemadmodum calumniabantur, sed fortiori potentia victor, homines a daemonio liberaret. Arma in quibus male fortis ille confidebat astutiae dolique sunt nequitiae spiritalis, spolia vero ejus ipsi homines sunt aquae victor Christus distribuit. Quod est insigne triumphantis, quia captivam ducens capti
Abbreviated transcription (Latin):
& filu & sp̃s scĩ una substantia est.
Non te scandaliret m̃broꝵs in eqͣlitas.
cũ ȩdificet unitas corporis: AliteR
donors qͤ in co dant᷑ unicuiq ꝓpͥa.
siue hominũ siue angłors. Innullis
enĩ membris nr̃is magis apparet parti¬
tio qͣm in digitis. Qd autẽ dix̃. ꝑuenit
in uos regnũ dĩ: regnũ dĩ nc̃ dicit
qͦ dãnant᷑ impi. & a fidelib de pec

Expanded text:
itus sancti una substantia est. Non te scandalizet membrorum inaequalitas, cum aedificet unitas corporis. Aliter: donorum quae in eo dantur unicuique propria, sive hominum, sive angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitis. Quod autem dixit, Pervenit in vos regnum Dei, regnum Dei nunc dicit quo damnantur impii, et a fidelibus de pe
Abbreviated transcription (Latin):
gunt: irremis sibiles & hic & in futu¬
ro suȩ ꝑuicaciȩ poenas luunt. Et
usq ad finẽ euangłii qͥ legerit. im¬
mo usq ad finẽ scłi qͥ prũdent̃ ins¬
librũ incipiens a lectione in qua su¬
deducat me in uiã rectã. & eũ qͥ ab
aquilone est longe facias a me. Qua¬
tinꝰ eiectis a me malignis. scruter
mandata dĩ mei reuelatisq m̃tis
ocłis ad consideranda tuȩ sacro scẽ
legis mirabilia deuotꝰ lector ingr̃e
demoniũ. & illud erat mutũ.
Et cũ eiecisset demoniũ. locu¬

Expanded text:
gunt, irremissibiles et hic et in futugunt, irremissibiles et hic et in futuro suae pervicaciae poenas luunt. Et usque ad finem Evangelii, qui legerit, imo usque ad finem saeculi, qui prudenter inslibrum incipiens a lectione in qua suuus bonus deducat me in viam rectam, et eum qui ab Aquilone est, longe faciat a me, quatenus ejectis a me malignis scruter mandata Dei mei, revelatisque mentis oculis ad consideranda tuae sacrosanctae legis mirabilia devotus lector ingrediar. daemonium, et illud erat mutum. Et cum ejecisset daemonium, locu
Abbreviated transcription (Latin):
aos condisti hȩc
a sapientib & prudentib & re-
uelasti ea paruulis. Quȩ sententi¬
a sec reti conscia uidicii. sẽꝑ effectũ
sue uirtutis iterare ñ desistit.
Nã & generalit̾ in deiectione iudõꝵs.
gentiũ uͦ crectione. & in singulis
quibq iuxta alternã m̃tiũ qlitatẽ
spec ialit̾ ñ cessat ex hiberi. Deniq ut
ꝓx ima parũꝑ attingã. legis peritus
uolens se ipsũ iustificare : dnm tẽpta¬
turus adut. sed confusus abscessit.
At maria pedib eiꝰ humilit᷑ acclinais.
optimã partẽ phylosophiȩ cȩlestis ele¬
git. Itẽ paruuli xp̃i qͥ ñ dẽ sua iusti¬
cia sed de redẽptoris sui gr̃a p̃sumere
didicerant: quib orationũ modis ean¬
dẽ grãm aduocare debeant inquirt̃.
audiuntq confestĩ & quib uerb̾ ora¬
re. & qͣ in stantia ꝑseuerare. & ꝓ qui¬
b maxime reb supplicare oporteat.
fide scilicet. spe & caritate. qđq p¬
fecte petentes: earundẽ largitorem
a patre sp̃m bonũ ꝑcipiant. Contra

Expanded text:
abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Quae sententia secreti conscia judicii semper effectum suae virtutis iterare non desistit. Nam et generaliter in dejectione Judaeorum, gentium vero electione, et in singulis quibusque juxta alternam mentium qualitatem specialiter non cessat exhiberi. Denique ut proxima parumper attingam, legisperitus volens seipsum justificare, Dominum tentaturus adiit, sed confusus abscessit; at Maria pedibus ejus humiliter acclinis, optimam partem philosophiae coelestis elegit. Item parvuli Christi, qui non de sua justitia, sed de Redemptoris sui gratia praesumere didicerant, quibus orationum modis eamdem gratiam advocare debeant inquirunt, audiuntque confestim et quibus verbis orare, et qua instantia perseverare, et pro quibus maxime rebus supplicare oporteat, fide scilicet, spe et charitate, quodque perfecte petentes earumdem largitorem a Patre Spiritum bonum percipiant. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
pse aut̃ ut uidit cog̾itationes eor̃.
dix̃ eis. omẽ regnũ in se ipsũ diisũ
desolabit᷑. & domꝰ supra domũ cadet.
Non ad dicta sed ad cogitata respondit.
ut uel sic cõpellerent᷑ eiꝰ credere poten¬
tiȩ. qͥ cordis uidebat occulta. Si autẽ
õne regnũ in se ipsũ diuisũ desolat᷑.
ergo patris & filii & sp̃s scĩ regnũ ñ

Expanded text:
t vidit cogitationes eorum, t vidit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipso divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum desolatur, ergo Patris et Filii et Spiritus sancti regnum non
Abbreviated transcription (Latin):
negare hȩc. uel quȩ negare nequiue¬
rant. sin istra interp̾tatione ꝑuertere
laborabant. qͣsi ñ hȩc diuinitatis sed
immundi sp̃s oꝑa fuissent. id ÷ beel¬
zebub qͥ ds̃ erat᷑ accaron. Nã beel qͥdẽ
ipse ÷ baal. Tebub aut̃ musca int̾¬
p̾tat᷑ Nec iuxta quȩdã m̃dosa exẽpla¬
ria .l. littera uel .d. in fine : nomi¬
nis legenda. sed .b. Beel ⁊ebub gͦ baal
muscarũ id ÷ uir muscarũ siue
habens muscas int̾ptat᷑. obsordes uide¬
licet immolaticii cruoris ex cuius¬
spurcissimo ritu uel nomine pͥnci¬
pẽ demoniorũ cognominabant.
i alii tẽptantes: signũ de cȩlo quȩ re¬
bant ab eo. Uel in morẽ heliȩ ignẽ de
sullimi uenire cupiebant. uel in simi¬
litudinẽ samuhelis tẽpore ȩstiuo mu¬
gire tonitrua. choruscare fulgura.
imbres ruere. quasi ñ possent & illa
calũniari & dicere. ex occultis & uarus
aeris passionib accidisse. At tu qui
nerint: Utiq respondeb̾. & magos
in egypto multa signa fecisse de cȩlo.¬

Expanded text:
ec, vel quae negare nequiverant, sinistra interpretatione pervertere laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent. Ideo in Beelzebub, qui deus erat Accaron. Nam Beel quidem ipse est Baal. Zebub autem, musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l littera vel d in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo Baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas, interpretatur. Ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujusspurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant asublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui nerint? Utique respondebis, et Magos in Aegypto multa signa de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
i aut̃ &e sathanas in se ipsũ diuisus
est: quochꝰ stabit regnũ ipsiꝰ qr dicitis
in beel ⁊ebub eicere me demonia:
Hoc dicens. ex ipsors confessione uolebat
intelligi: qd in eũ ñ credendo in reg¬
no di aboli. ẽt̃. delegissent: qđ utiq di

Expanded text:
 Satanas in seipso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia? Hoc dicens, ex ipsorum confessione volebat intelligi quod in eum non credendo in regno diaboli esse elegissent, quod
Abbreviated transcription (Latin):
fortissime suffert. s amici qͦq grãm
benignissime p̃uenit. Nã reamare a-¬
mantẽ cunctos natura docuit. ñ aman-¬
tẽ uͦ beneficiis ad amorẽ cogere: xp̃i so¬
lũ doctrina ꝑfectos instituit. Qͥ cũ nos
pͥores ꝓ ut nob̵ fieri uelimꝰ alus facere
iuberet: eundẽ mox sensũ latiꝰ ad instru

Expanded text:
fortissime suffert, sed amici quoque gratiam fortissime suffert, sed amici quoque gratiam benignissime praevenit. Nam redamare amantem, cunctos natura docuit; non amantem vero beneficiis ad amorem cogere Christi solum doctrina perfectos instituit; qui cum nos priores prout nobis fieri velimus aliis facere juberet , eumdem mox sensum latius astr
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt innumerabilia id ꝓfecto dan¬
dũ est: qđ nec tͥ nec alteri noceat. qͣntũ
sciri aut credi abhomine potest. Et cui
iuste negaueris qđ petit: indicanda ÷
ipsa iusficia. ut non eũ in anẽ dimittas.
Ita onia petenti te tribuis. qͣmuis ñ sẽꝑ
id qđ petis tribuas : & aliquando meliꝰ
aliqͥd tribuis. cũ petentẽ in iusta corre
xeris. Et qͥ aufert quȩ tua st̃ ne repe¬
est. Non enĩ xp̃ianũ oportet sic possi¬
dere seruũ qͦmͦ equũ aut argentum
quanqͣm fieri possit ut maiore p̃cio
ualeat equus quã seruus & multoma¬
gis aliqͥd aureũ uel argenteũ. Sed ille
educat᷑ aut regit᷑ qͣm ab illo porest qui
eũ cupit auferre: nescio utrũ quisꝗͣ
dicere audeat ut uestim̃tũ eũ debere
contẽni hominẽ quẽ homo tanquã se¬
tis ut faciant uob homines. & uos facite
illis similit̾. Quia caritas patiens est
benigna ẽ: ñ tantũ inimici inuirias

Expanded text:
quae sunt innumerabilia, id profecto danquae sunt innumerabilia, id profecto dandum est quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine potest, et cui iuste negaueris quod petit, indicanda est ipsa iustitia, ut non eum inanem dimittas. ita omni petenti te dabis, quamuis non semper id quod petit dabis; et aliquando melius aliquid dabis, cuxeris. Et qui aufert quae tua sunt, ne repeest; non enim Christianum oportet sic possidere servum, quomodo equum aut argentum. Quanquam fieri possit ut majore pretio valeat equus quam servus, et multo magis aliquid aureum vel argenteum. Sed ille educatur aut regitur, quam ab illo potest qui eum cupit auferre, nescio utrum quisquam dicere audeat ut vestimentum eum debere contemni. Hominem namque homo tanquam setis ut faciant vobis homines, et vos facite illis similiter. Quia charitas patiens est, benigna est , non tantum injurias inimici
Abbreviated transcription (Latin):
re nouert̃ diligere uͦ illũ a qͦ feriun¬
t᷑ ignorant. At uͦ ipse dñs qͥ utiq p̾cep¬
ta quȩ docuit prius impleuit: ꝑcuti¬
enti se in maxillã ministro sacerdotis
ñ prebuit alterã. sed insuꝑ dixit. Si
male locutꝰ sũ: ꝑ hibe testimoniũ de
malo. Si aut̃ bene qͥd me cȩdis: Non tam̃
idõ paratꝰ corde ñ fuit. ñ solũ in alterã
maxillã cȩdi ꝓsalute om̃iũ: sedetiã to¬
to corpore crucifigi Et ab eo qͥ aufert
tͥ uestim̃tũ etiã tunicã noli ꝓhibere.
Qđ de uestim̃to & tunica dictũ est: ñ in
cis solis sed in oĩb faciendũ ÷ quȩ aliqͦ
iure tẽporalit̾ ante nr̃a esse diximꝰ Si
enĩ de necessarus hoc imꝑatũ est. qͣnto
magis suꝑflua contemnere conuenit:
mni autẽ petenti te tribue. Om̃i pe:¬
qđ dari honeste & iuste potest. Quid
si enĩ peccuniã petat. qua in nocentẽ
conet᷑ opprimere e Quid si postremo
stuprũ petat Sed ne multa psequar

Expanded text:
re noverunt, diligere vero illum a quo feriunre noverunt, diligere vero illum a quo feriuntur ignorant. At vero ipse Dominus, qui utique praecepta quae docuit primus implevit, percutienti se in maxillam ministro sacerdotis non praebuit alteram, sed insuper dixit: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? . Non tamen ideo paratus corde non fuit, non solum in alteram maxillam caedi pro salute omnium, sed etiam toto corpore crucifigi. Et ab eo qui aufert tibi vestimentum, etiam tunicam noli prohibere. Quod de vestimento et tunica dictum est, non in eis solis, sed in omnibus faciendum est, quae aliquo jure temporaliter nostra esse dicimus. Si enim hoc de necessariis imperatum est, quanto magis superflua contemnere convenit. Omni autem petenti te, tribue. Omni pe id des quod dari honeste et iuste potest. quid, si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur occidere? quid, si postremo stuprum petat? sed ne multa persequar,
Abbreviated transcription (Latin):
git ꝓ quib oratita dicens. In prima
mea defensione nemomͥ affuit sed om̃s
me dereliquerunt non illis imputet᷑
sta differentia peccatorũ. uidam tra¬
dentẽ a petro negante distinguit:
i aut qͥ te ꝑcutit in maxillã prebe &
alterã. Non ait eũ qͥ te ꝑcutit noli ꝑcute¬
re quanquã hoc etiã magnũ p̃ceptũ sit
ã ꝑtinere hi maxime sentiunt. qͥeis quos
multũ diligunt tanꝗͣ filus uel quibus¬
libet dileccissimis suis egrotantib ser¬
uiunt uel paruulis uel freneticis. a qui¬
b multa sepe patiunt᷑ et si eorsalus io
exigat prȩbent se etiã ut plura patiant᷑
donet uel ȩtatis uel morũ infirmitas
eos docere posset nͥ ut eoꝵ quoꝵ saluti
consulere uelint. imbecillitates ȩquo
animo tolerarent: Omis nanq imꝓbi
tas ex imbecillitate animi uenit. quia
nichil innocentiꝰ ẽ: eoqͥ in uirtute ꝑfec¬
⁊ est. Multi aut̃ alterã maxillã p̾be¬

Expanded text:
git pro quibus orat, ita dicens: In prima git pro quibus orat, ita dicens: In prima mea defensione nemo mihi affuit, sed omnes me dereliquerunt: non illis imputetur . 74. Ista differentia peccatorum Judam tradentem a Petro negante distinguit:Si quis te percutit in maxillam, praebe et alteram. Non ait: Eum qui te percutit, noli tu percutere, quanquam hoc etiam magnum praeceptum sit, ericordiam pertinere hi maxime sentiunt, qui eis quos multum diligunt tanquam filiis vel quibuslibet dilectissimis suis aegrotantibus serviunt, vel parvulis, vel phreneticis, a quibus multa saepe patiuntur, etsi eorum salus id exigat, praebent se etiam ut plura patiantur, donec vel aetatis, vel morbi infirmitas  docere posset, nisi ut eorum, quorum saluti consulere vellent, imbecillitates aequo animotas ex imbecillitate animi venit. Quia nihil innocentius est eo qui in virtute pellam praebe
Abbreviated transcription (Latin):
solui quȩstio ñ pocest nͥ fateam᷑ esse ali¬
multis diuinarũ scripturarũ docum̃tis
ꝓbari potest. Peccatũ gͦ fr̃is ad mortẽ
tẽ. & aduersus ipsã gr̃am qua reconcilia
tꝰ: dõ inuidentiȩ facib agitat᷑ Peccatũ
aut̃ non ad mortẽ est. si qͥsquã ñ amore
a fr̃e se alienauerit. sed officia frat̾nita¬
ti debita ꝑ aliꝗͣ infirmitatẽ animi non
exhibuerit. Qua ꝓpt̃ & dñs incruceait.
ater ignosce illis. qr nesciunt qͥd faciunt
etatẽ sc̃ȩ̃ frat̾nitatis inierant. Et beatus
cõmunẽ grãm dimicabant. Et apłs pau¬
lus ꝓpterea credo ñ orat ꝓ alexandro. quia
iã frat̃ erat ad mortẽ id÷ inuidentia fra-¬
t̾nitatẽ oppugnando peccauerat ł us aut̃
qͥ ñ appropiauerant ad mortẽ sed timo¬
re succubuerant: orat ut eis ignoscat᷑.
Sic enĩ dicit. Alexander ȩrarius multa
mala mͥ ostendit. reddet illi dñs scđm
oꝑa eiꝰ. Quẽ & tu deuita. Ualde enĩ res¬
titit nris sermonib. Deinde subiun¬

Expanded text:
solvi quaestio non potest, nisi fateamur esse alimulti divinarum Scripturarum documentis probari potest. Peccatum ergo fratris ad mortem tem, et adversus ipsam gratiam, qua reconciliatus est Deo, invidentiae facibus agitatur. Peccatum autem na fratre non alienaverit, sed officia fraternitati debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit. Quapropter et Dominus ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciant. etatem sanctae fraternitatis inierant. Et beatus communem gratiam dimicabant. Et Apostolus Paulus propterea, credo, non orat pro Alexandro , quia jam frater erat, et ad mortem, id est, invidentiam, fraternitatem oppugnando peccaverat. Pro his autem qui non abruperant amorem, sed timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Sic enim dicit: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit, reddet illi Doma ejus: quem et tu devita; valde enim restitit nostris sermonibus. Deinde subjun
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ioħs ostendit qͥ ait. Et cũ intinxisset
panẽ. dedit iudȩ sy moni scariothi. Et ia
cob quidẽ alphei ipse est qͥ in euangłi¬
qr uel idẽ alpheus etiã cleophas : dictus.
uel ipsa maria de functo post natũ iaco.¬
bũ alpheo. cleophȩ nupsit Cui symonẽ
filiũ genuisse. eũq consobrinũ dñi
extantẽ eo qđ cleophas fr̃ fuerit ioseph:
ierosolimȩ post iacobũ rexisse ȩccłam
hystoria eccłastica tradit. siue hic apłs
sẏmon seu qͥlibet aliꝰ symon fuerit. Quia
uͦ iãcob merito filiꝰ alphei. id ÷ doctꝰ sit¬

Expanded text:
dictum, Joannes ostendit, qui ait: Et cum intinxisset dictum, Joannes ostendit, qui ait: Et cum intinxisset panem, dedit Judae Simoncobus quidem Alphaei ipse est qui in Evangeliquia vel idem Alphaeus etiam Cleophas dictus est, vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Cui Simeonem filium genuisse, eumque consobrinum Domini existentem, eo quod Cleophas frater fuerit Joseph, Hierosolymae post Jacobum rexisse Ecclesiam, historia ecclesiastica tradit: sive hic apostolus Simon, seu quilibet alius Simeon fuerit. Quod vero Jacobus merito filius Alphaei, id est doct
Abbreviated transcription (Latin):
uisit õni tẽpore. Secularis enĩ sapien¬
tia qͦsi coluber ꝑ humũ serpit dicuna
aut de cȩlestib intonat. Matheus do¬
natꝰ dr̃ uidelicet qr magno dñi mu¬
nerȩ de theloneario ac publicano in
apłi est & euangelistȩ delegat officiũ.
Thomas abyssus uel geminus. unde c&
grece didimꝰ appellat᷑ qr quoceteris diutiꝰ
dubitauit eo dominicȩ resurrectionis ue¬
ritatim altiꝰ didicit. De quo pulchre pau¬
linus nolȩ antistes cecinit. Hic dubius
gemino didimus cognomine thomas.
A diacet hc̃ xp̃c pauidȩ cunctamine m̃tis:
Pro nr̃a dubitare fide ꝑmisit. ut & nos
Hoc duce firmati. dñmq dm̃q trementes:
Uiuere post mortẽ uere fateamͦ ic eum.
Corpore uiua suȩ monstrantẽ uulnera carnis.
a cobũ alphei & symonẽ qͥuocat᷑ ⁊elotes.
Hos cũ additam̃to posuit. ad distinccionẽ
iacobi ⁊ ebedei & sy monis petri. uel etiã
uidȩ traditoris. Nã & hc̃. sy monẽ fuisse

Expanded text:
visit omni tempore. Saecularis enim sapienvisit omni tempore. Saecularis enim sapientia quasi coluber per humum serpit, divina autem de coelestibus intonat. Matthaeus donatus dicitur, videlicet, quia magno Domini munere de teloneario publicano in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus. Unde et Graece Didymus appellatur, quia quo caeteris diutius dubitavit, eo dominicae resurrectionis veritatem altius didicit. De quo pulchre Paulinus Nolae antistes cecinigemino Didymus cognomine Thomas adiacet; hunc Christus pauidae cunctamine mentis pro nostra dubitare fide permisit, ut et nos hoc duce firmati dominumque deumque trementes uiuere post mortem uero fateamur Iesum corpore, uiua suae monstrantem uuJacobum Alphaei, et Simonem qui vocatur zelotes. Hos cum additamento posuit, ad distinctionem Jacobi Zebedaei et Simonis Petri, vel etiam Judae traditoris. Nam et hunc Simonem fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sus : contenere. iste obamoris p̾cipui
gr̃am quã uirguiali gła meruerat.
suꝑ redeptoris sui pectus in cena recu¬
buit. Phylippus os lãpadis interp̃tatur.
thaͣeli lum̃ qđ agnouerat p̃dicauit
dicens. Quẽ scripsit moy ses in lege & ꝓ¬
pħȩ. inuenimꝰ iesũ filiũ iosephanaz areth
Et post modũ qđ se de lumine minꝰ scire
ostende nob̾ patrẽ & sufficit nob̾. Bara¬
tholomeus syrũ ÷ ñ hebreũ & interp̃¬
tat᷑ filiꝰ suspendentis aqͦs. hoc ÷ filiꝰ dĩ.
Qui prȩdicators suoꝵ m̃tes ad cȩlestia
mtẽ planda suspendit ut qͦcelsa lib̾i¬
us ꝑuolant: eo terrenors corda feraciꝰ
dictor suoꝵ guitis in ebrient. Unde
bene moyses de ȩccła mistice disserens
ait Qcia ñ ÷ t̾rã ad qͣm ingredimini
possidendã similis terrȩ egẏpti de qͣ
existis ubi iacto semine in hortorum
morẽ aquȩ ducuntur irriguȩ sed de
icȩlo pluuias expectans. quã dis̃ suus in¬

Expanded text:
sus est contemnere. Iste ob amoris praecipui sus est contemnere. Iste ob amoris praecipui gratiam, quam virginali gloria meruerat, super redemptoris sui pectus in coena recubuit. Philippus os lampadis interpretatur.  agnoverat praedicavit, dicens: Quem scripsit Moyses in lege et prophetae, invenimus Jesum, filium Joseph a Nazareth , et post modum quod se de lumine minus scire ostende Patrem, et sufficit nobis . Bartholomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur filius suspendentisQui praedicatorum suorum mentes ad coelestia contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Unde bene Moyses de Ecclesia mystice disserens ait: Quia non est terra, ad quam ingredimini possidendam, similis terrae Aegypti, de qua existis, ubi jacto semine in hortorum morem aquae ducuntur irriguae, sed de coelo pluvias exspectans, quam Deus suus in
Abbreviated transcription (Latin):
acopu̾ & ioħem. phylippũ ꝙ bartholome¬
ũ: matheũ & thomam. Pulchre ac reue¬
rent̾ lucas in cathalogo apłors usitato
appellari maluit. Ipse uͦ matheus iuix¬
cta qđ scriptũ ẽ dictu iniqͥtates tuas ut
iustificeris & manifeste matheũ de the¬
lonco uocatũ. & ordine se apłor publica¬
nũ cognominat. Sed & cũ pari suo tħo¬
mȩ cũ cȩteris euangłistis sit p̾latꝰ se in
ordine supponit. Iacob sane & ioħs. qui
obeximiũ uirtutis & animi culmen
filii tonitrui. hoc ÷ boanerges. siue ut
emendatiꝰ scribit᷑ banerges sunt a dño
cognominati. Nec mirũ frustra quoꝵ
unꝰ ẽ cęlestib intonans. uocẽ illã theo¬
prius edere nouerat emisit. In pͥncipi¬
o erat uerbũ & uerbũ erat apud dm̃.
& ds̃ erat uerbũ. & cȩtera. quȩ tanto robore
grauida reliqͥt ut si aliqͣndo plus intona¬
ꝑciꝑe meruert̃. hic est filiꝰ mis dilectus.
risca quoq nomina meritis aptissima

Expanded text:
Jacobum, et Joannem, Philippum, et BartholomaeJacobum, et Joannem, Philippum, et Bartholomaeum, Matthaeum et Thomam. Pulchre ac reverenter Lucas in catalogo apostolorum usitato appellare maluit. Ipse vere Matthaeus, juxta quod scriptum est: Dic tu iniquitates tuas, ut justificeris; et manifeste Matthaeum de telonio vocatum, et in ordine se apostolorum publicanum cognominat, sed et compari suo Thomae cum a caeteris evangelistis sit praelatus, se in ordine supponit. Jacobus sane et Joannes qui ob eximium virtutis et animi culmen filii tonitrui hoc est, βοανεργεῖς, sive ut emendatius scribitur, banereem, sunt a Domino cognominati. Nec frustra. Quorum unus e coelestibus intonans vocem illam theoprius edere noverat emisit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, etc. . Quae tanto robore gravida reliquit, et si aliquanto plus intonapercipere meruerunt: Hic est filius meus dilectus. Prisca quoque nomina meritis aptissima
Abbreviated transcription (Latin):
petri largitꝰ÷ nomen. Cuiꝰ alias alludens
aethimologiȩ dix̃. Tu es petrus. & suꝑ
hanc petrã edificabo eccłam meã. Uiolen¬
ter gͦ quidã latino uel greco nomine.
hebream querentes aethimologiam.
dicunt petrũ dissoluentẽ siue discalcian¬
tẽ uel agnoscentẽ interptari cũ expositi¬
o ioħis euangłistȩ cuiꝰ memini & ipsa lin¬
ficto nomini falsã interp̃tationẽ subnec¬
tunt. Symon auit. oboediens int̾pretat᷑.
recte uocabulis apłor primi decorant᷑.
qͥ mox ut agnũ dĩ a ioħe cognouerunt.
eũ uidere & audire curauerunt. qđ uͦ sy¬
mon. ponens merorẽ uel audiens tristi¬
ciã int̾pretat᷑ illi tẽpori congruit qͣndo
post resurrectionẽ uiso dño uel mortis
illiꝰ uel sue negationis merorẽ deposuit.
sed suȩ confestim mortis tristiciã audiuit
dicente dño. cũ autẽ senueris. extendes
manꝰ tuas. & aliꝰ te cinget & ducet qͦ ñ uis.

Expanded text:
Petri largitus est nomen. Cujus alias alludens Petri largitus est nomen. Cujus alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Eccter ergo quidam Latino vel Graeco nomini Hebraeam quaerentes etymologiam, dicunt Petrum dissolventem, sive discalciantem, vel agnoscentem interpretari: cum et expositio Joannis Evangelistae cujus memini, et ipsa linnter ficto nomini falsam interpretationem subnectunt. Simon autem obediens interpretatur. recte vocabulis, apostolorum primi decorantur, qui mox agnum Dei a Joanne cognoverunt, eum videre et audire curaverunt. Quod vero Simon ponens moerorem vel audiens tristitiam interpretatur, illi tempori congruit, quando post resurrectionem viso Domino, vel mortis illius vel suae negationis moerorem deposuit, sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Domino: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis .
Abbreviated transcription (Latin):
clunib imposuit. quors tres aqͥlonem:
tres occidentẽ tres meridiem. & tres as¬
ctas orb qͣdrati plagas fide &s confessione
scȩ̃ trinitatis et̃nt a peccator labe purgat᷑᷑
Ui monem quẽ cognominauit petrum.
& andreã frem eiꝰ. Non nc̃ primũ
symoni petri cognomen indidit. sed lon¬
ge ante cũ a fr̃e andrea ad se adductũ
intuitꝰ dixit. Tu es sy monfiliꝰ iohanna.
tu uocaberis cephas qđ interp̃tat᷑ petrus.
Sed cũ uolens lucas nomina duodecim
a płors enumerare necesse haberet petrũ
dicere. breuit̾ innuere uoluit. qđ ñ hoc
ante uocaret᷑ sed ita eũ dñs cognomina
auditores. Nã si hoc ante uocaret᷑: ñ tu
iuderes mysteriũ petrę putans eũ casu
sic uocari. ñ ꝓuidentia dũ Ido uoluit eum
pͥus aliud uocari ut ex ipsa cõmutatione
& in utraq lingua nom̃ a petra diriua¬
dlu e haud dubiũ. qͥn illa de qͣ paulus
t᷑. sic & symoni qͥ credebat in petrã xp̃m

Expanded text:
clunis imposuit, quorum tres aquilonem, clunis imposuit, quorum tres aquilonem, tres occidentem, tres meridiem, et tres asctas orbis quadrati plagas fide et confessione sanctae Trinitatis essent a peccatorum labe purgaturi. Simonem quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem ejus. Non nunc primum Simoni Petri cognomen indidit, sed longe ante cum a fratre Andrea ad se adductum intuitus dixit: Tu es Simon filius Joannae, tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus . Sed cum volens Lucas nomina duodecim apostolorum enumerare, necessdicere, breuiter insinuare uoluit, quod non \'hoc ante uocaretur, sed hoc ei dominus nomen auditores. Nam si hoc ante vocaretur, non ita videres mysterium petrae, putans eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione Et in utraque lingua nomen a petra derivatum est: haud dubium quin illa de qua Paulus tur, sic et Simoni qui credebat in petram Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uis aliqđ officiũ pietatis ad ornari.
quando xp̃o missurus apłos prius ora¬
Et cũ dies inqͥt factꝰ esset. uocauit dis¬
cipłos suos. ꝙ elegit. xͦii. ex ipsis Ubi no¬
tandũ qđ euangelica & apłica scriptu¬
ra. ñ solũ illos duodect̃ appellat discipłos
płi quippe a discendo sunt uocati ex quo¬
rũ multitudine qͦs ipse uoluit elegit.
latine nuissi dicunt᷑. Cuĩ sacram̃tum
nominis exponens euanglista meceꝰ.
ait. Et fecit ut essent duodecĩ cũ illo:
& ut muteret eos p̃dicare cuangłiũ.
Et ipse dñs dicit. Sic̃ misit me pater:
& ego muto uos Quu bene duodecim
sunt electi ut uidelicet mundi salutem
quã uerbo p̃dicarent: suo qͦq numero
mystice cõmendarent Ter enĩ quat̾ni
decus dipondius. hinc est enĩ qͦd suꝑius
dixi qr cũ trpo ȩccłȩ salomon dño tẽplũ
conderet. fecit & mare ȩneũ in qͦ sacer¬
dotes lauarent᷑. duodeciq illud boum

Expanded text:
cum vis aliquod officium pietatis adoriri, cum vis aliquod officium pietatis adoriri, quando Christus missurus apostolos prius oraEt cum dies, inquit, factus esset vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis . Ubi notandum, quod evangelica et apostolica Scriptura non solum illos duodecim appellat discipulosantur. Discipuli quippe a discendo sunt vocati, de quorum multitudine quos ipse voluit elegit, Latine missi dicuntur. Cujus sacramentum nominis exponens evangelista Marcus, ait: Et fecit ut essent duodecim cum illo, et ut mitteret eos praedicare Evangelium. Et ipse Dominus dicit: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Qui bene duodecim sunt electi, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero mystice commendarent. Ter enim quaterni, decus dipondium  sic . Hinc est enim quod et superius dixi, qua cum in typo Ecclesiae Salomon Domino templum conderet, fecit et mare aeneum, in quo sacerdotes lavarentur, duodecimque illud boum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ malos. uel multiplici scilicet᷑ sua mi¬
scđia qͣ etiã ium̃ta saluat tẽporalia bo¬
na largiendo. uel ad cȩlestia dona singu¬
lari grã qua electos solũ glorificat in¬
spirando. Sed siue hoc siuẽ illud siue
utrunq intelligas. magna dĩ bonita¬
tate fit quȩ nob̾ imitanda p̃cipit᷑. si fi

Expanded text:
et majore vel multiplici scilicet sua misericordia, qua etiam jumenta salvat, temporalia bona largiendo vel coelestia bona singulari gratia, qua electos solum glorificat inspirando. Sed sive hoc sive illud sive utrumque intelligas, magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
samuel & dauid peccatũ saulis & inte¬
ritũ lugent: sic peccatricẽ ipse dñs
fleuit suꝑ ciuitatẽ & mestis cõpassus soro¬
rib lazarũ quẽ diuina erat maiestate
resuscitaturus. humana pͥus miseratione
defleuit. mystice significans cos qͥ pecca¬
a morte sopiunt᷑. ut reuiuiscere queant
a ꝓximis esse plangendos. Qđ aut̃ nc̃ flen
tes risuros ẽẽ ꝓmittit: ñ puerilit̃ accipi¬
endũ ÷ sed scripturȩ more risus nomi¬
ne m̃tis exultatio & affectꝰ quidã letior
intelligendus ÷ esse de signatꝰ. sicut sara.
risũ inqͥt mͥ fecit ds̃. Et in iob dictũ est.
Os aut ueraciũ replebit᷑ risu Per quȩ dixi
nomina: gaudiũ animȩ figurat᷑ interius.

Expanded text:
Samuel et David peccatum Saulis et inteSamuel et David peccatum Saulis et interitum lugent , sic peccatricem ipse Dominus flevit super civitatem , et, moestis compassus sororibus, Lazarum, quem divina erat majestate resusdeflebat. Mystice significans eos qui peccati morte sopiuntur, ut reviviscere queat a proximis esse plangendos. Quod tes risuros esse promittit, non pueriliter accipiendum, sed, Scripturae more, risus nomine mentis exsultatio et affectus quidam laetior intelligendus est esse designatus. Sicut Sara: Risum, inquit, fecit mihi Deus . Et in Job dictum est: Os autem veracium replebitur risu . Per quae, ut dixi, nomina
Abbreviated transcription (Latin):
tos estimare debere: sed cotidinianũ ius¬
ticiȩ sẽꝑ amare immo ardere ꝓfectum.
Cuiꝰ ꝑfectã saturitatẽ ñ in hoc scło sed in
futuro posse ꝓuenire. suꝑnors deside¬
rio psalmista flagrans ostendit qͥ ait.
Ego aut̃ in iusticia apparebo in conspec¬
tutuo satiabor dũ manifestabit᷑ gła
tua. Potest & sĩplicit̃ accipi. Beati qͥ nc̃
esuritis qͥ castigatis corpus ur̃m & ser¬
uituti subicitis. qͥ in fame & siti uerbo
opã datis qͥa cȩlestiũ tc̃ gaudior habe-¬
bitis ubtate ꝑfrui. Btatĩ qͥ nc̃ fletis qͥa
ridebitis. Non tẽporaliũ dãna cõmodor.
sed uirtutũ detrim̃ta sp̃ualiũ qͥ flent:
ȩt̾na beatitudine consolabunt᷑. Ubi ñ
nr̃a solũ. sed & ꝓximi iubemꝰ cõmissa
deflere. Quẽ si ut diligimꝰ: consequent̃
illiꝰ & ꝓfectu nos gratulari & defecda
necesse ÷ tribulari. Nec solũ tribulari.
uerũ ad lacrimas usq succendi. Sic enĩ

Expanded text:
tos aestimare debere, sed quotidianum justos aestimare debere, sed quotidianum justitiae semper amare, imo ardere profectum. Cujus perfectam saturitatem non in hoc saeculo, sed in futuro posse provenire supernorum desiderio Psalmista flagrans ostendit, qui ait: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua ; potecorpus vestrum, et servituti subjicitis, qui in fame et siti verbo operam datis, quia coelestium tunc gaudiorum habebitis ubertate perfrui. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis. Non temporalium damna commodorum, sed virtutum detrimenta spiritalium qui flent, aeterna beatitudine consolabuntur. Ubi non nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Quem si ut nos diligimus, consequenter illius et profectu nos gratulari, et defectu necesse est tribulari; nec solum tribulari, verum ad lacrymas usque succendi. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
Beati pauꝑes sp̃u. Nã quib os dñs in mon¬
te iedens aꝑit. ut magna sullimiter
audiant: in eos ocłos stans in cãpo diri¬
git. ut audita patent̾ intelligant. Bea¬
ti itaq pauperes. ñ utiq õnes: sed illi
tantũmodo qui omne presentis scłi tam¬
& si altũ uideat᷑ ꝓ nichilo culmen ducunt.
Qui merito regni cęlestis ꝑhibent᷑ munere
digni : qͥa delectationis humanȩ ꝓbantur
cupiditate nudati. Qualẽ se rex dauid
pauꝑiem sustinuisse declarans. ait . Ego
suȩ fixisset anchorã. sudendo manifestat.
Michi autẽ adherere dõbonũ est: ponere
in dño dõspẽ meã. Alioqͥn. nonnulli mi¬
serrima conditione pauꝑtatis. & hic scłi
gaudiis ob inopiã rerũ: & ibi regnodĩ
obmeritors nequicia carent. Htati qͥ
nc̃ esuritis: qr saturabimini. Quid est¬
qͦd esurire beati. qđ sitire debeant. ma¬
theus ex ponit. uidelicet iusticiã: aꝑtis¬
sime nos instituens. nunꝗ̃ nos satis uis¬

Expanded text:
Beati pauperes spiritu . Nam quibus os in monBeati pauperes spiritu . Nam quibus os in monte sedens aperit, ut magna sublimiter audiant, in eos oculos stans in campo dirigit, ut audita patenter intelligant. Beati itaque pauperes, non utique omnes, sed illi tantummodo qui omne praesentis saeculi, tametsi altum videatur, pro nihilo culmen ducunt. Qui merito regni coelestis perhibentur munere digni, quia delectationis humanae probantur cupiditate nudati. Qualem se rex David pauperiem sustinuisse declarans, ait: Ego vsuae fixisset anchoram, subdendo manifestat: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam . Alioquin nonnulli miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et ibi regno Dei, ob meritorum nequitiam, carent. Beati qui nunc esuritis, saturabimini. Quid esurire beati, quid sitire debeant, Matthaeus exponit, videlicet, justitiam , apertissime nos instituens, nunquam nos satis jus
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ z elotes ipse est & sy mon chananeus
de uico galileȩ chana: ubi dñs aqͦs conuer¬
tit in uinũ chana qͥppe ⁊ elus chananeus
zelotes interp̾tatur. Iudã iacobi & iu.¬
dã scarioth qͥ fuit ꝓditor. et hors distinc¬
tionis grã nomina duplicauit. quoꝵ unꝰ
ipse ut catholica scribit epła. frat᷑ ÷ iacobi
qͥ etiã taddeus uocabat᷑ Alter autẽ auico
in qͦ ortꝰ ÷ aut ex tribu isachar p̾sagũ suę
condẽnationis uocabulũ sũpsit. Isachar¬
qͥppe qđ dr̃ ẽ merces. p̾ciũ ꝓditionis insi¬
nuat. Scarioth aut̃ qđ memoria mortis
int̃p̃tat᷑ arguit eũ ñ repente ꝑsuasum.
s meditatũ diutiꝰ dominicȩ traditionis
subisse piaculũ qui ñ ꝑ imprudentiam
nister infirmat. Quanta mortalitas dñi
qͥ periclitari apud nos uidiciũ suũ. quã
effectũ maluit. Susceꝑat enĩ hominis fra¬
gilitatẽ & idõ nechas partes recusauit in¬
firmitatis humanȩ. uoluit deseri uoluit
ꝓdi: uoluit ab apło suo tradi ut tu a socio

Expanded text:
mon Cananaeus de vico Galilaeae Cana, ubi aquas Dominus convertit in vinum. Cana quippe zelus, Cananaeus Zelotes interpretatur. Judam Jacobi, et Judam Iscariot, qui fuit proditor. Et horum distinctionis gratia, nomina duplicavit. Quorum unus, ut ipse in catholica scribit Epistola, frater est Jacobi, qui etiam Thadaeus vocabatur. Alter, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar praesagium suae condemnationis vocabulum suquippe qui dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Scarioth autem, quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius Dominicae traditi inprudentiam, nister infirmat! quanta moralitas domini, qui periclitari magis aput nos iudicium suum quam adfectum maluit! susceperat enim hominis fragilitatem et ideo nec has partes recusauit infirmitatis humanae. uoluit deseri, uoluit prodi. uoluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio
Abbreviated transcription (Latin):
sanrees qͥ siue reddat qđ comodastis red¬
det ꝓ ds qd illo iubente fecistis siue ñ red¬
dat hereditas ur̃a in ȩtnũ erit mutua¬
S enĩ peccator & ñ soluet iustꝰ aut̃ mise
ret & comodat. qm benedicentes eũ possi¬
debunt terrã et alibi cũ diceret iocundꝰ
homo qͥ mistret᷑ & cõmodat. continuo sub¬
uinxit. in memoria ȩt̾na erit iustus
miNulla maior potest ẽẽ merces quã
filios hominis cerrigenȩ efficifilios dĩ¬
altissimi qͥ incęlis ÷ Itaq qđ ait & eri¬
as filui altissimi. ex illa regula ẽ intel¬
ligendũ. qͣ & ioħs dicit. Dedit eis potesta¬
tẽ filios dĩ fieri. Unꝰ enĩ naturalit̾ filiꝰ est.
qͥ nescit õnino peccare. Nos aut̃ potestate
accepta efficims filii si in qͣntũ ualemꝰ
ea quȩ ab illo precipiunt᷑ implemꝰ. Unde
apłica disciplina adoptionẽ appellat.
q̃ in ȩt̾nã hereditatẽ uocam᷑: ut cohȩre¬
des esse possimꝰ Igit᷑ ñ ait facite ista qͥ

Expanded text:
figentes. Qui sive reddat quod commodastis, redfigentes. Qui sive reddat quod commodastis, reddet et Deus quod illo jubente fecistis, sive non reddat, haereditas vestra in aeternum erit. Mutuatur enim peccator, et non solvit, justus autem miscommodat . Quoniam benedicentes eum, possidebunt terram . Et alibi cum diceret: Jucundus homo qui miseretur, et commodat, continuo subjunxit: In memoria aeterna erit justus mi. Nulla major potest esse merces, quam filios hominum terrigenas, effici filios Altissimi, qui in coelis est. Itaque quod ait: Et eritis filii Altissimi, ex illa regula est intelligendum, qua et Joannes dicit: Dedit eis potestatem filios Dei fieri. Unus enim naturaliter filius est, qui nescit omnino peccare. Nos autem potestate accepta efficimur filii, in quantum ea, quae ab illo praecipiuntur implemus. Unde apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vocamur, ut cohaeredes esse possimus. Igitur non ait: Facite ista, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ iã efficiunt᷑ filu. Ueruntam̃
diligite inimicos ur̃os: & benefacite &
mutuũ date. nichil inde sꝑantes. Quia
dilectionẽ. beneficiũ mutuũq peccato¬
rũ infructuosa redarguit: nc̃ qualiter
hȩc a fidelib fructuosȩ fieri debeant
ostendit. Mutuat᷑ aut̃ oĩs qͥ accipit: etiã
si ñ ipse solłturus ÷ Cũ enĩ misericor¬
dib ds̃ plura restituat: õĩs qͥ beneficiũ
prestat foenerat᷑. Aut si ñ placet acci¬
ꝑe mutuantẽ nͥ eũ qͥ accepit redditu¬
rus: intelligendũ est dñm ipsa duoge¬
nera prȩstandi. ẽẽ cõplexũ. Nanq aut̃
donamꝰ qđ damꝰ beniuole: aut reddituro
cõm̃damꝰ. Quia enĩ multi ut scriptũ
est qͣsi inuentionẽ estimauerẽ focnus
& molestiã prestitert̃ us qͥ se adiuuerunt
multinon causa nequiciȩ ñ foenerati st̃.
sed fraudari gratis timucit̃ Unde etiã
huic infirmitati diuina medet᷑ auctori¬
tas dicens. Et mutuũ date nichil inde
spantes. Ia: ñ in homine spem mercedis

Expanded text:
am efficiuntur filii. Verumtamen diligite immicos vestros, et benefacite, et mutuum date, nihil inde sperantes. Quia dilectionem beneficiumque mutuum peccatorum, infructuosa redarguit, nunc qualiter haec a fidelibus fructuose fieri debeant, ostendit. Mutuatur autem omnis qui accipit, etiam si non ipse soluturus est. Cum enim misericordibus Deus plura restituat, omnis qui beneficium praestat, feneratur. Aut si non placet accipere mutuantem, nisi eum qui accipit redditurus, intelligendum est dominum ipsa duo genera praestandi esse complexum. Namque aut donamus, quod damus benevole, aut reddituro commodamus. Quia enim multi ut scriptum est quasi inventionem aestimaverunt fenus, et molestiam praestiterunt his qui se adjuverunt, multi non causa nequitiae non fenerati sunt, sed fraudari gratis timuerunt. Huic etiam infirmitati divina medetur auctoritas, dicens: Et mutuum date, nihil inde sperantes . Id est, non in homine spem mercedis
Abbreviated transcription (Latin):
is: nob̾q germano federe socient᷑ Nec du¬
rũ uideat᷑ qđ nondũ credentes ꝓpt̃ spem
tam̃ credendi fr̃s appellari dicimꝰ Nam
idẽ ioħs eos etiã filios dĩ uocitare legit᷑.¬

Expanded text:
is, nobisque germano foedere socientur. Nec duis, nobisque germano foedere socientur. Nec durum videatur quod nondum credentes, propter spem tamen credendi fratres appellari posse dicimus. Nam idem Joannes eos etiam filios Dei vocare legit