comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plac&: ciam toto cesserat mari : sednasimus ulterius:
Meandrum ad amnem montẽq si pylũ castraponuntur: ihe
rex incredibile dictu quibus auxilus. quibus copiis conside¬
rat: trecenta milia peditum: Equitũ falcatorinq turruũ
non minor numerus Elephantis ad hoc inmensȩ magnitu¬
dinis. auro purpura. argento & suo ebore fulgentibus: aciem
utrinusque uallauerant: Sed haec omnia p̃dita magnitu¬
dine sua: adhoc : imbre qui subito suꝑ fusus. mira felicitate
ꝑsicos artus corruperat: Primum trepidatio. mox fuga.
dehinc : triumphus fuerunt: Uito & supplici : pacẽ atque¬
partẽ regni dari placuit. eolibentius: quod tam facile ces¬
siss& :Bellum. Aetolicuor
rriatico bello successit. & debebat. & olicum: uucto qͥp¬
pero manus antiocho: faces asiatia belli ꝑsequebatur:
Ergo fuluio nobiliori mandata ultio est: hic ꝓtinus caput
gentis ambraciam. regiam prrrhi : machinus quatit: se¬

Expanded text:
placet. Et iam toto cesserat mari, sed nos imus ulterius. placet. Et iam toto cesserat mari, sed nos imus ulterius. Maeandrum ad amnem montemque Sipylum castra ponuntur. Hic rex incredibile dictu quibus auxiliis, quibus copiis consederat. Trecenta milia peditum, equitum falcatorumque curruum non minor numerus. Elephantis ad hoc inmensae magnitudinis, auro, purpura, argento et suo ebore fulgentibus, aciem utrimque uallauerat. Sed haec omnia pdine sua, ad hoc imbre, qui subito superfusus mira felicitate Persicos arcus corruperat. Primum trepidatio, mox fuga, deinde triumphus fuerunt. Victo et supplici pacem parsisset. BELLUM AETOLUM Syriaco bello successit, et debebat, Aetolum. Victo quippe Romanus Antiocho faces Asiatici belli persequebatur. Ergo Fulvio Nobiliori mandata ultio est. Hic protinus caput gentis Ambraciam, regiam Pyrrhi, machinis quatit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
cisq tentorus: sub ipso freti murmure cum int̾ fluenta
tibiis fidelibusque conciner&. conlatis undique quam¬
ius ꝑ hiemẽ rosis. ne non aliquo ducum genere agere
uideretur : uirguium puerorumq: delectus habebat:
Talem ergo regem iamsua luxuria debellatum : ipso statun¬
aduentus sui nuntio coegit ab insula fugere: Tum p̃cipitẽ
aput thermo pylas assecutus. locum trecentis laconum
speciosa cede memorandum. neibi quidẽ fiducia loci resis¬
tentẽ : mari acterra cędere coegit statim & ex uestigio
itur insyriam: Classis regi apoli exenidie hannibali que
commissa: Nlam rex proclium nec spectare poterat: lgit᷑¬
duce emilio regillo. a dremigantibus rhodis: tota lacerat¬
Ne sibi placeant athenae: In anthiocho : uicinus xerxen:
Ine milio : alcibiadem aequauimus: E fessus. salamiꝰa pensaumꝰ
Uum consule scipione ciu frater ille modo uictor carthaginis
africanus. uoluntaria legatione aderat: debellari regem

Expanded text:
cisque tentoriis sub ipso freti murmure, cum praefluentes aquae cisque tentoriis sub ipso freti murmure, cum praefluentes aquae tibiis fidibusque concinerent, conlatis undique quamuis per hiemem rosis, ne non aliquo genere ducem agere uideretur, uirginum puerorumque dilectus habebat. Talem ergo regem iam luxuria sua debellatum Acilio Glaaduentus sui nuntio coegit ab insula fugere. Tum praecipitem apud Thermopylas adsecutus, locum trecentorum Laconum speciosa caede memorandum, ne ibi quidem fiducia loci resistentem mari ac terra cedere coegit. Statim et e uestigio itur in Syriam. Classis regia Polyxenidae Hannibalique commissa —nam rex proelium nec spectare poterat— duce Aemilio Regillo, adremigantibus Rhodis tota laceratNe sibi placeant Athenae: in Antiocho uicimus Xerxen, in Aemilio Alcibiaden aequauimus, Epheso Salamina pensauimus. Tum consule Scipione, cui frater, ille modo uictor Carthaginis Africanus, uoluntaria legatione aderat, debellari regem
Abbreviated transcription (Latin):
noratam aput romanos querens aduersus macedonas mi¬
litiȩ suae societatẽ. hinc annibal. qui in africa uictus.
ꝓfugus & pacis inpatiens. hostẽ .p̃.r̃. toto orbe querebat
& quod illud fuiss& periculũ sise consiliis eius rex tradidis¬
s&. idest siasiae uiribus usus fuiss& miser hannibal Sed
rex suis opibus & nomine regio fretus: satis habuit bellũ
mouere Europa iam dubio ꝓcul: iure adromanios ꝑtine¬
bat Hiclisi maciã urbem inlitore thracio positam ama¬
ioribus suis: antiochus ut hereditario uire repetebat: hoc
uelut sidere asiatici bellimota tẽpestas. & maximus regũ
conuentus fortiter indixisse bellũ cum ingenti strepitu ac
tu multu mouiss& exasia: Occupatis statim insulis greciaeq
litoribus: otia & luxus tamquã uictor agitabat Eubo¬
eam insulam continenti adherentem: tenui freto recipro¬
cantibus aquis euripus abscidit Hic ille positis aureis seri¬

Expanded text:
noratam apud Romanos querens aduersus Macedonas minoratam apud Romanos querens aduersus Macedonas militiae suae societatem, hinc Hannibal, qui in Africa uictus, profugus et pacis inpatiens hostem populo Romano toto orbe quaerebat. Et quod illud fuisset periculum, si se consiliis eius rex tradidisset, id est si Asiae uiribus usus fuisset miser Hannibal! Sed rex suis opibus et nomine regio fretus satis habuit bellum mouere. Europa iam dubio procul iure belli ad Romanos pertinebat. Hic Lysimachiam, urbem in litore Thracio positam a maioribus suis, Antiochus ut hereditario iure repetebat. Hoc uelut sidere, Asiatici belli mota tempestas. Et maximus regum, contentus fortiter indixisse bellum, cum ingenti strepitu ac tumultu mouisset ex Asia, occupatis statim insulis Graeciaeque litoribus, otia et luxus quasi uictor agitabat. Euboean insulam continenti adhaerentem tenui freto reciprocantibus aquis Euripus abscidit. Hic ille positis aureis seri
Abbreviated transcription (Latin):
simo aliquo tibi arum aut fidiũ cantu fruebantur
BELLUM SYRIACUM REGIS ANRIOcRI
acedoniã statim & regem philippum: antiochus ex¬
cepit quodam casu quasi industria sic ad gubͥnante
fortuna : ut quem modum aba africa in europam. sic abeu¬
ropa masiam : ultrose suggerentibus causis imperium pro¬
cederet & cum terrarum bri orbis situ: ipse ordo uictoria¬
rum nauigar& : Non aliud formidolosius fama bellum
fuit: Iiuppe cumꝑsas. & orientẽ exersen atque darium
cogitarent: Iuando ꝑ fossi mui montes. quando uelis oꝑtũ
mare nuntiaretur: Ad hoc: caelestes. quando uelis oꝑtũ¬
mare minȩ territabant. cum humore continuo cymanus
apollo sudar& : Sed hic fauentis afiae suae numinus timor
erat: Nec sane uiris oppibus armis quic quam copiosius
syria. sed inmanus tamignaui regis inciderat: ut nihil fuerit
inantiocho specisius. quam quod aromanis uictus est: inpu¬
lere regem inidbellũ: illinc thoas aetoliae princeps in ho¬

Expanded text:
simo aliquo tibiarum aut fidium simo aliquo tibiarum aut fidium BELLUM SYRIACUM REGIS ANTIOCHI MACEDONIAM Asia statim et regem Philippum Antiochus excepit quodam casu, quasi de industria sic adgubernante fortuna, ut quem ad modum ab Africa in Europam, sic ab Europa cederet, et cum terrarum orrum nauigaret. Non aliud formidolosius fama bellum fuit; quippe cum Persas et orientem, Xerxen atque Darium cogitarent, quando perfossi inuii montes, quando uelis opertum mare nuntiaretur. Ad hoc caelestes minae territabant, cum umore continuo Cumanus Apollo sudaret. Sed hic fauentis Asiae suae numinis timor erat. Nec sane uiris, opibus, armis quidquam copiosius Syria; sed in manus tam ignaui regis inciderat, ut nihil fuerit in Antiocho speciosius quam quod a Romanis uictus est. Inpulere regem in id bellum illinc Thoas Aetoliae princeps, inho
Abbreviated transcription (Latin):
nec minoribus ad acta gladiis ultra mortem patebant
Enĩ uero flaminio duce: inuios antea achaonũ montes. dum¬
que omnẽ per abrupta uadentẽ. & ipsa machedoniȩ claustra
perutrauinus introissẽ iuctoria fuit: Nam postea num¬
quam ausus direxit ad tumulos quos crnos cephalas uocant
uno at ne hoc quidẽ iusto proelio opprimitur. & illi quid ẽ
consul pacem dedit. regnũq concessit: mox nequid es set hos¬
tile: thaebas & eubo eam. & grassentẽ summa uide suo lace¬
demona compescuit. greciȩ ueterem statum redelidit. ut legi¬
bus uiuer& suis & habita libtate frueretur: Iuȩ gaudia:
quȩ uociferationes fuerunt : cum hoc forte ne meae intheatro
quin quennalibus ludis ap̃cone caneretur. quo certauere
plausu. quid florum in consulẽ ꝓfuderunt. & iterum iterũq
prȩ conẽ repetere illam uocẽ iubebat qua libtas achaiae
pnuntiabat᷑ nec alit̾ illa consularis sententia quã modulatis¬

Expanded text:
nec minoribus adacta gladiis ultra mortem patebant. nec minoribus adacta gladiis ultra mortem patebant. Enimuero Flaminino duce inuios antea Chaonum montes Aoumque amnem per abrupta uadentem et ipsa Macedoniae claustra penetrauimus. Introisse uictoria fuit. Nam postea numquam ausus congredi rex ad tumulos, quos Cynocephalas uocant, uno ac ne hoc quidem iusto proelio opprimitur. Et illi quidem consul pacem dedit regnumque concessit, mox, ne quid esset hostile, Thebas et Euboean et grassantem sub Nabide suo Lacedaemona compescuit. Graeciae uero ueterem statum reddidit, ut legibus uiueret suis et auita libertate frueretur. Quae gaudia, quae uociferationes fuerunt, cum hoc forte Nemeae in theatro quinquennalibus ludis a praecone caneretur! Quo certauere plausu! Quid florum in consulem profuderunt! Et iterum iterumque praeconem repetere uocem illam iubebant, qua libertas Achaiae pronuntiabatur, nec aliter illa consulari sententia quam modulatis
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sociauerat: Postea creuit: implorantibus athenis
auxilium contra regis iniurias cumille ultrauis uicto¬
riȩ. intempla aras. & sepulchra ipsa sȩiur&: P lacuit
senatui opem tantis ferre supplicibus Iuippe ianigen¬
tium reges duces popłi nationes praesidia sibi abhac urbe
peclnt: Primo igitio leuino coñs: populus romanus io¬
nium mare ingressus. tota grecię litora ueluti triũ¬
phanti classe ꝑ agrauit: Spolia quippe siciliae sardinae
hispaniȩ africȩ p̃ferebat. & marufestam uctoriam
nata inp̃toru puppelaurus pollicebaturu. a. dereraot
sponte inauxilium attalus rexꝑga menorum aderant
rhodii : nauticus populus. quibus amari confula teris
omirua equis uirisq quatiebat: Bis uictus rexibis exu¬
tus bis fugatus castris: Cum tamene nhil terribilius
macedoribus fuit : ipso uulnierum aspectu. quȩ non
spiculis nesagitis. nec ullo grȩculo ferro : sed ingentibus pilis.

Expanded text:
sibi socium iunxerat; postea creuit inplorantibus Athenis sibi socium iunxerat; postea creuit inplorantibus Athenis auxilium contra regis iniurias, cum ille ultra ius uictoriae in templa et aras et sepulchra ipsa saeuiret. Placuit senatui opem tantis ferre supplicibus. Quippe iam gentium reges, duces, populi, nationes praesidia sibi ab hac urbe repetebant. Primum igitur Laeuino consule populus Romanus Ionium mare ingressus, tota Graeciae litora ueluti triumphanti classe peragrauit. Spolia quippe Siciliae, Sardiniae, Hispaniae, Africae praeferebat, et manifestam uictoriam nata in praetoria puppi laurus pollicebatur. Aderat sponte in auxilium Attalus, rex Pergamenorum, aderant Rhodii, nauticus populus, qui nauibus a mari, consul a terris omnia equis uirisque quatiebat. Bis uictus, bis fugatus rex, bis exutus castris, cum tamen nihil terribilius Macedonibus fuit ipso uolnerum adspectu, quae non spiculis nec sagittis nec ullo Graeculo ferro sed ingentibus pilis
Abbreviated transcription (Latin):
liae hic his pauȩ uictor. collatis comminus signis direxe¬
re aciem Sed & colloquiũ fuit int̃ ipsos delegibus pacis:
S teterunt diu mutua ad miratione defixi: Obi depace
non conuenit: signa cecinere: Constat utriusq confessione
nec melius instrui aciem: nec acrius potiusse pugnari:
Hoc scipio dehannibalis. hanne baldes cipionus exercitu
p̃dicauerunt: Sed tamena hannibal cessit: premiũque
uictoriȩ africa fuit. & secutus a fricam statum terrarum
statim africami: gentes. macedorua. grecia. syria
ceteraq omnia quodã quasi aestu & torrente fortioiae
S ic primi oinNuum macedones. affectator quondam un¬
perii populus: itaq quamius tunc shilippus regno opraesi¬
der& romani tamena dimicare sibi cumrege alexandro
uidebant᷑ IM acedonicum bellũ nomine amplius quam
spectatione gentis fuit: Causa coepit a foedere philippo
quo rex iam pridem dominantem initalia hannibalem

Expanded text:
liae, hic Spaniae victor collatis comminus signis direxeliae, hic Spaniae victor collatis comminus signis direxere aciem. Sed et colloquium fuit inter ipsos de legibus pacis. Steterunt diu mutua ammiratione defixi: ubi vero de pace non convenit, signa cecinere. Constat utriusque confessione nec melius instrui aciem nec acrius potuisse pugnari. Hoc Scipio de Annibalis, Annibal de Scipionis exercitu praedicaverunt. Sed tamen Annibal cessit praemiumquae victoriae Africa fuit. Et secutus Africam statim terrarum statim Africam gentes, Macedonia, Graecia, Syria ceteraque omnia quodam quasi aestu et torrente fortunae : sed primi omnium Macedones, adfectator quondam imperii populus. Itaque quamuis tum Philippus regno praesideret, Romani tamen dimicare sibi cum rege Alexandro uidebantur. — Macedonicum bellum nomine amplius quam spectatione gentis fuit. Causa coepit a foedere Philippi, quo rex iam pridem dominantem in Italia Hannibalem
Abbreviated transcription (Latin):
nibal senserit: difficile dictu est Certe hannibal recog¬
nita. cum piectum fratris caput ad sua castra uidissor
agnos comquit infelicitatẽ cartaginuis Haec fuit illius
uiri nonsine prȩsagio quodam fati imminentis prima con¬
fessio Nam certum erat hannibalẽ &iam ipsus confer¬
sione posse uinci. sed tot rerum prosperarum fiducia plenꝰ
populus romanus: magni aestimabat asperrimũ hostem
insua africa debellare. Duce igitur scipione: in ipsam
a fricã tota mole conuersus. imitari coepit hannibalẽ. &i
talię suȩ clades inafricam uindicare Iua sille duiboni
quantaque utrius que castra facibus illatis una nocte
deleuit. Deniq iam nona tertio lapide : sed ipsas carthagi¬
nis portas obsidione quatiebat Sic factum: ut inheren¬
tem atque in cubantẽ italiȩ extorquer& hannibalem
Mon fuit maior sub imperio romano dies: quam ille coni
diͦ omruũ &ante & postea ducum maximi duces. ille tca¬

Expanded text:
nibal senserit, difficile dictu est. Certe Hannibal re cognibal senserit, difficile dictu est. Certe Hannibal re cognita cum proiectum fratris caput ad sua castra uidisset, «agnosco», inquit, «infelicitatem Carthaginis». Haec fuit illius uiri non sine praesagio quodam fati inminentis prima confessio. Iam certum erat Hannibalem etiam ipsius confessione posse uinci: sed tot rerum prosperarum fiducia plenus populus Romanus magni aestimabat asperrimum hostem in sua Africa debellare. Duce igitur Scipione in ipsam Africam tota mole conuersus imitari coepit Hannibalem et Italiae suae clades in Africa uindicare. Quas ille, dii boni, quantaque utriusque castra facibus inlatis una nocte deleuit! Deniqnis portas obsidione quatiebat. Sic factum, ut herentem atque incubantem Italiae extorqueret Annibalem. Non fuit maior sub imperio Romano dies quam ille, cum duo omnium et ante et postea ducum maximi duces, ille Ita
Abbreviated transcription (Latin):
sa It arua resditiu. sed admagna nimitatẽ popłi ro¬
mani probandã : satis efficax. quod illis ipsis quibus
obsidebantur dicbus: ager quem hannibal castris inside¬
rat. uenalis romȩ fuithastaeque sub iectus. inuenuta
emptorem Noluit hannibal contra fiduciam uitari
subiecit que argentarias urbis tabernas. nec sec loibin¬
uentus est : ut scias &iam prȩsagia fatis fuisie Nnabil
actũ erat tanta uirtute. tanto fauore. &iam deor
Siquidem ab hispania hasdrybal frat̃ hannibalis. cum exer¬
citu nouo nouis uiribus. noua belli mole uenuebat
Actum erat ꝓcul dubio: siur ille secum fratre uisuissa
hannibalẽ : liius indiuersissimã partem. id est uu psas
nascentis italie fauces signa conuerterat. tanto idest
onini qua longissima italia solo inter iacente : quo con¬
silio qua celetate consules castra conuxerint. inopinant̃¬
que hostẽ conlatis signis conpresseruit. neque id fieri han¬

Expanded text:
set. Parua res dictu, sed ad magnanimitatem populi Roset. Parua res dictu, sed ad magnanimitatem populi Romani probandam satis efficax, quod illis ipsis quibus obsidebatur diebus ager, quem Hannibal castris insederat, uenalis Romae fuit hastaeque subiectus inuenit emptorem. Voluit Hannibal contra imitari fiduciam subiecitque argentarias urbis tabernas: nec sector inuentus est, ut scias etiam presagia fatis adfuisse. Nihil actum erat tanta uirtute, tanto fauore etiam deorum, si quidem ab Hispania Hasdrubal frater Hannibalis cum exercitu nouo, nouis uiribus, noua belli mole ueniebat. Actum erat procul dubio, si uir ille se cum fratre iunxisset. Hannibalem, Liuius in diuersissimam partem, id est in ipsas nascentis Italiae fauces signa conuerterat. Tanto, id est omni qua longissima Italia, solo interiacente, quo consilio, qua celeritate consules castra coniunxerint inopinatumque hostem conlatis signis oppresserint, neque id fieri Han
Abbreviated transcription (Latin):
ahios redierat. iam & capua sedes & domus & patria
al tera hannibalis tenebatur Cuius amissio tantum poene
duci dolorem de dit: ut ille totis uiribus romam conuer¬
teretur O popłm dignumorbis imperio. dignum om̃niũ
fauore & admiratione hominũ acdeorum: Compulsus
ad ultimos metus: ab incepto nondestitit & desua urbe
sollicitus: capuam tameni nono misit. Sed parte exercitꝰ
sub appio coñs relicta. parte flaccũ murbe secuta.
absens sunul prȩsens que pugnabat: Iuid ergo miramur
mouenti castra a tertio lapide hannibali. iterum ipsos
deos deos in quam nec facteri pudebit restitissẽ: tanta
enim ad singulos illius motus uisimbriũ effusa est. tanta
uentorum. coprtaest: ut diuinitus hostem sum moueri
nec caclo sed aburbis ipsius mornbus & capitolio ferri¬
uideretur: Itaque fugit : & cessit. & multimum se italie
recepit sinum. cumurbem tantum non ad oratã reliquis¬

Expanded text:
ad nos redierat, iam et Capua, sedes et domus et patria ad nos redierat, iam et Capua, sedes et domus et patria altera Hannibalis, tenebatur, cuius amissio tantum Poeno duci dolorem dedit, ut inde totis uiribus Romam conuerteretur. O populum dignum orbis imperio, dignum omnium fauore et admiratione hominum ac deorum! Compulsus ad ultumos metus ab incepto non destitit et de sua urbe sollicitus Capuam tamen non omisit, sed parte exercitus sub Appio consule relicta, parte Flaccum in urbem secuta, absens simul praesensque pugnabat. Quid ergo miramur mouenti castra a tertio lapide Hannibali iterum ipsos deos —deos inquam, nec fateri pudebit— restitisse? Tanta enim ad singulos illius motus uis imbrium effusa est, tanta uentorum uiolentia coorta est, ut diuinitus hostem submoueri non a caelo, sed ab urbis ipsius moenibus et Capitolio uideretur. Itaque fugit et cessit et in ultimum se Italiae recepit sinum, cum urbem tantum non adoratam reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
latricem illã uiris armisq nobilẽ hispaniã: illam semi¬
narium hostilis exercitus. illam hannibalis eruditriaẽ
incredibile dictu totam apyreneis montibus inher culis
colum nas. & oceanum recuperauit. nescias citius anfeli¬
cus: Iuam uelocit. quat tuor annifatentur. quã facile.
uel una cuitas ꝓbat. eodẽ quippe quo opsessa es t die.¬
capta est. omẽque a fricanae iuictoriae fuit. quod tã
facile uicta est hispana carrbago: Caercũs est tament
ad ꝓfligandam ꝓunciam maxime ꝓ ficisse singularẽ
ducis sanctitatem: Iuippe qui captiuos pueros puellas.
precipuȩ pulchritudinus barbaris restituerit. ne in cons¬
pet tum quidẽ suum passus ad duci. nequid deuirginitatis
ribus iherentem sum mouere poterat hannibalem: Plera¬
que adhostem defecerant. & dux acerrinus contra romanos
italicis quoq uiribus utebatur: lam. tamen eum pleris¬
que oppidis & regionibus ex cusseramus. idem tarentinus

Expanded text:
latricem illam, uiris armisque nobilem Hispaniam, illam semilatricem illam, uiris armisque nobilem Hispaniam, illam seminarium hostilis exercitus, illam Hannibalis eruditricem — incredibile dictu — totam a Pyrenaeis montibus in Herculis columnas et Oceanum recuperauit, nescias citius an felicius. Quam uelociter, quattuor anni fatentur; quam facile, uel una ciuitas probat. Eodem quippe quo ocapta est, omenque Africanae victoriae fuit, quod tam facile victa est Hispaniae Carthago. Certum est tamen ad profligandam provinciam maxime profecisse singularem ducis sanctitatem, quippe qui captivos pueros puellasque praecipuae pulchritudinis barbaris restitueret, ne in conspectum suum quidem passus adduci, ne quid de virginitatis aliae inhaerentem summovere poterat Annibalem. Pleraque ad hostem defecerant, et dux acerrimus contrItalicis quoque uiribus utebatur. Iam tamen eum plerisque oppidis et regionibus excusseramus, iam Tarentos
Abbreviated transcription (Latin):
rata est Erande illud & ante id tempus inuictũ caput
syracusae quã ius archimedis ingenio defenderentur.
aliquando cesserunt: Longe illi triplex murus. totidẽq:
arces. portus ille marmorcus. & fons celebratus arethusȩ
nisi quod hactenus profuere. ut pulchritudini uicte
urbis parceretur:s Sardiniã gracciis arripuit: Nrhil
illi gentium feritas. insanorum que nam sic uocantur
immanitas montium profuere: Sȩui tũ mnurbes. urbẽq
urbiũ caralim. ut gens contumax. uilisq morti. desideno
scipio : spẽ totam poenis eripuerant: Sed insidus punice
fraudis oppresũ : rursum amiserant: magnis quidẽ illi proe¬
lus cum purucas opes cecidissent: Sedpurucȩ insidiae.
alterum ferro castra metantẽ. alterum cum euasiss&
inturrem. cuictũ facibus oppresserunt Ngitur inul¬
tionẽ patris. ac patrui missus cum exercitu scipio. cui
tam grande dea frica nomeni fata decreuerant: bel¬

Expanded text:
rata est. Grande illud et ante id tempus inuictum caput, rata est. Grande illud et ante id tempus inuictum caput, Syracusae, quamuis Archimedis ingenio defenderentur, aliquando cesserunt. Longe illi triplex murus totidemque arces, portus ille marmoreus et fons celebratus Arethusae; nisi quod hactenus profuere ut pulchritudini uictae urbis parceretur. Sardiniam Gracchus arripuit. Nihil illi gentium feritas Insanorumque — nam sic uocantur — inmanitas montium profuere. Saeuitum in urbes urbemque urbium Caralim, ut gens contumax uilisque mortis saltem desiderio ublius Scipiones paene totam Poenis eripuerant, sed insidiis Punicae fraudis oppressi rursum amiserant, magnis quidem illi proeliis cum Punicas opes cecidissent. Sed Punicae insidiae alterum ferro castra metantem, alterum, cum euasisset in turrem, cinctum facibus oppresserant. Igitur in ultionem patris ac patrui missus cum exercitu Scipio, cui iam grande de Africa nomen fata decreuerant, bel
Abbreviated transcription (Latin):
utqui frangi iurtutẽ non poterat mora comi minueret᷑:
Inde claudio marcello duce : &iam congredi aususe obsi
Coniminus uetait: & pepulit acamparua sua & ab obsi¬
dione nolae urbis excusit. Ausus & sempruo gracebo
duce perlucaniã sequi: & premere terga cedentis quã¬
ius tunc opudor manu seruili pugar&e : samliue¬
usque tot mala conpulerant: sed libcate donati. fecerant
deseruuitute romanos: ohorribilẽ intot aduersis fiduciã
osingularẽ animũ ac spiritum populi romarui. toias¬
tis ad fliẽtisq rebus cumdeitalia sua dubitdioresausus
tamera est indiuersa respicere: Cum que hostesian
iugnlo ꝑcãpataiam apuliamq uolitarent mediaĩq:
dettalia africam facerent : eodem tempore & liie sus¬
tinebat & in siciliam sardinuam his paruam diuisa ꝑ
ter ranrum orbem arma mit tebat ISicilia mandata¬
marcello: Nec diu restttit. tota enĩ insula inunaurbe supe¬

Expanded text:
ut, qui frangi uirtute non poterat, mora comminueretur. ut, qui frangi uirtute non poterat, mora comminueretur. Inde Claudio Marcello duce etiam congredi ausus est: comminus uenit et perculit in Campania sua et ab obsidione Nolae urbis excussit. Ausus et Sempronio Graccho duce per Lucaniam sequi et premere terga cedentis, quamuis tum — o pudor! — manu seruili pugnaret: nam hucusque tot mala compulerant. Sed libertate donati fecerunt de seruitute Romanos. O horribilem in tot aduersis fiduciam! Immo, o singularem animum ac spiritum populi Romani! Tam artis adflictisque rebus, ut de Italia sua dubitaret, ausus tamen est in diuersa respicere, cumque hostis in iugulo per Campaniam Apuliamque uolitaret mediaque de Italia Africam faceret, eodem tempore et hunc sustinebat et in Siciliam, Sardiniam, Hispaniam diuisa per terrarum orbem arma mittebat. Sicilia mandataMarcello. Nec diu restitit: tota enim insula in una urbe supe
Abbreviated transcription (Latin):
rium : opes suas libens senatus in medium protulit
uec praet̃ quod inbullis singulisq anulis erat : quis quam
sibi auri reliquerunt: Eques secutus exemplum imitataeq:
equitẽ tribus denique uix suffecere tabulae uix scribarũ
manus. leuino. marcelloq consulibus. cum priuatae opes
inpublicũ deferrent᷑: Iuitd aut̃ inelegendis magistrati¬
bus o quȩ centuriarum sapientia. cũ iuruores a seniorib
consilum decreandis consulibus petiuerunt. uippe
aduersus hostem totiens iuctorem.tam callidum: non
uirtute tantum. sed suis &iam pugnare consiliis opor¬
tebat Iprima redeuntis sed ut sic dixerim reuuies centis
imperii spes fabius fuit. qui nouã dehannibale uicto¬
rani cõmentus ÷ non pugnare: Hinc illi cognom̃ norium.
&rap̃. salutare. cunctator hinc illud expopło: ut impe¬
rii scutum uocaretur: Itaque ꝑ samtuũ tocum ꝑfaler¬
nos gauranosque saltus sic macer auit hannibalem

Expanded text:
rium: opes suas senatus in medium libens protulit, rium: opes suas senatus in medium libens protulit, nec praeter quod in bullis singulisque anulis erat quicquam sibi auri reliquerunt. Eques secutus exemplum imitataeque equitem tribus. Denique uix suffecere tabulae, uix scribarum manus Laeuino Marcelloque consulibus, cum priuatorum opes in publicum deferrentur. Quid autem? In eligendis magistratibus quae centuriarum sapientia, cum iuniores a senioribus consilium de creandis consulibus petiuerunt. Quippe aduersus hostem totiens uictorem, tam callidum, non uirtute tantum, sed suis etiam pugnare consiliis oportebat. Prima redeuntis et, ut sic dixerim, reuiuescentis imperii spes Fabius fuit, qui nouam de Hannibale uictoriam commentus est, non pugnare. Hinc illi cognomen nouum et rei publicae salutare Cunctator; hinc illud ex populo, ut imperii scutum uocaretur. Itaque per Samnium totum, per Falernos Gauranosque saltus sic macerauit Hannibalem,
Abbreviated transcription (Latin):
gineni missi. dignitasq̃ equestra taxata mensura dubiũ
de inde nonerit : quin ultimum illum diem habitura fue¬
rit roma quintumq intradiem epulari hannibal incapi¬
tolio potuerit. si quod paenũ illum dixisse ad arbalem
bomil caris feruit. hannibal quẽ ad modũ scir&e uincere
sic uti uictoria sciss&: tum quidem illum ut dici uulgo
sol& aut fatum urbis imperaturȩ. aut ipsuis mens mala
& auersi a carthagine dii indiuersum abstulerunt
Cum uictoria poss& uti : frui maluit. relictaq roma:
cam patuam tarentumq peragare: Ubi mox & ipse &
exercitus ardore languit : ad oo ut uerum dictum sit
capuam hannibali cannas fuisse: Siquidẽ inuictum al¬
pibus in domitum armiis. campaniae quis creder&
Soles & tepentes fontibus baiae sub egerunt interim
respirare romanus & quasi ab inferis emergere ar¬
ma nonerant detractti sunt templis De erat uiuentus
isacramentum militrae lib̾ata seruitia: egebat aeri¬

Expanded text:
ginem missi dignitasque equestris taxata mensura. Dubium ginem missi dignitasque equestris taxata mensura. Dubium deinde non erit quin ultimum illum diem habitura fuerit Roma quintumque intra diem epulari Hannibal in Capitolio potuerit, si, quod Poenum illum dixisse Maharbalem Bomilcaris ferunt, Hannibal quem ad modum sciret uincere, sic uti uictoria scisset. Sed tum quidem illum, ut dici uolgo solet, aut fatum urbis imperaturae aut ipsius mens mala et auersi a Carthagine di in diuersum abstulerunt. Cum uictoria posset uti, frui maluit relictaque Roma Campaniam Tarentumque peragrare; ubi mox et ipse et exercitus ardor elanguit, adeo ut uere dictum sit Capuam Hannibali Cannas fuisse. Si quidem inuictum Alpibus, indomitum armis, Campani — quis crederet? — soles et tepentes fontrespirare Romanis et quasi ab inferis emergere. Arma non erant: detracta sunt templis. Deerat iubentus: in sacramentum liberata servitia. Aegebat aer
Abbreviated transcription (Latin):
mum uulnus imperii cannae ignobilis apulia eupast
eo magnitudineedadis emersit & x łmiliũ caedde parta
nobattas : ibi mexitium infelicis exercitus : Auaui orm
caelum dies. tota rerum natura consensit bi quin
nenocosetes itus sunulatis trans fugis hannibal. quimox
terga pugnantium cetiderant: insuꝑ callidissimus inpe¬
rator in patentibus campis obseruato loci ingenio. quod
& sol ibi acerrimus. & plurinius puluis. & eurus aborien¬
te semꝑ quasi ad constitutum: ita instruxit aciem ut
romanis aduersus haec omnia aduersis. quasi secum dũ
caelum tenens: uento. puluere. sole pugnar&: lttique duo
maximi ȩxercitus : caessi adhostiũ satictatem. done
hannibal dicer& militi suo: parce ferro: Iducum: effugit
alter alter occisus est. dubiũ ut̃ maiore animo: paulum
puduit. uarro non desperauit : Documenta cladis: cru¬
entus ali quandu aufidus pons decadaueribus ussuducis
factus in torrente uergelli Modu duo anulorum carta¬

Expanded text:
mum uolnus imperii Cannae, ignobilis Apuliae uicus; mum uolnus imperii Cannae, ignobilis Apuliae uicus; sed magnitudine cladis emersit et sexaginta milium caede parta nobilitas. Ibi in excidium infelicis exercitus dux, terra, caelum, dies, tota rerum natura consensit. Si quidem non contentus simulatis transfugis Hannibal, qui mox terga pugnantium ceciderunt, insuper callidus imperator in patentibus campis, obseruato loci ingenio, quod et sol ibi acerrimus et plurimus puluis et eurus ab oriente semper quasi ad constitutum, ita instruxit aciem, ut Romanis aduersus haec omnia obuersis secundum caelum tenens uento, puluere, sole pugnaret. Itaque duo maximi exercitus caesi ad hostium satietatem, donec Hannibal diceret militi suo «parce ferro». Ducum fugit alter, alter occisus est; dubium uter maiore animo: Paulum puduit, Varro non desperauit. Documenta cladis cruentus aliquamdiu Aufidus, pons de cadaueribus iussu ducis factus in torrente Vergelli, modii duo anulorum Cartha
Abbreviated transcription (Latin):
patreni praetestatus ad modũ filius abipsa morte ra¬
puissr Hic erit scipio: quinuexitiũ a fricae qresqt nom̃
puialis eiuis babituriis ticino trebianuide ebor btune¬
cunda punici belli ꝓcella desacuit. sempronio coris. cun
callidis simi hostes frigidum a nuialẽ nanetiddiem: oumise
iamibus prius olea que forussent.: horribile dic̃tu homines
a meridie & sole uenientes. nostra nos hieme uicerunitioo
Thrass mennus lacus: tertium fulmen hannibalis impe¬
ratore flaniminino: lbiquoque ars nona punicȩ fraudas
Iuippe nebula lacus palus tribusq iuurgultao cuotis eques
cerpa subito pugnantiũ inuasit nec dedus prsdixera
queri : Imminente temerario duci cladems predierant
insidentia signis examiria. & aquilȩ ꝓdire nolent esiẽ
cominis sã aciem secutus ingens terrȩ tremor nisi it
horrorem soli: equitum uirorum que discur susne nota
uehenientius arma fecerunt q uartum idĩ pene ulti¬

Expanded text:
patrem praetextatus admodum filius ab ipsa morte rapatrem praetextatus admodum filius ab ipsa morte rapuisset. Hic erit Scipio, qui in exitium Africae crescit, nomen ex malis eius habiturus. Ticino Trebia succedit. Hic secunda Punici belli procella desaeuit Sempronio consule. Tum callidissimi hostes, frigidum et niualem nancti diem, cum se ignibus prius oleoque fouissent — horribile dictu — homines a meridie et sole uenientes nostra nos hieme uicerunt. Trasymennus lacus tertium fulmen Hannibalis imperatore Flaminio. Ibi quoque ars noua Punicae fraudis: quippe nebula lacus palustribusque uirgultis tectus eques terga subito pugnantium inuasit. Nec de dis possumus queri. Inminentem temerario duci cladem praedixerant insidentia signis examina et aquilae prodire nolentes et commissam aciem secutus ingens terrae tremor: nisi illum horrorem soli equitum uirorumque discursus et mota uehementius arma fecerunt. Quartum id est paene ulti
Abbreviated transcription (Latin):
suc clamantibus bellum. bellum igitur inquit accipite
& ex cusso in mediã curiam togae gremio. nonsine hor¬
rore quasi plane si nubellũ ferr&: effudit: Similis
exitus belli initio fuit: Nam quasi has inferias sibi sagun¬
tinorum ultimȩ dirae in illo publico parrieidio incendio¬
que mandassent : ita manibus eorum uastatione italia e
captiuitate a fricae. dutum & regum quit id gessere
belum exitio: parentatum est: Sgitur tibi semel se milus¬
panamouit illagrauis & luc̃ tuosa putuici belli uuis ator
rempestas. ddestinatũq romatuis iamdui fulmere saguu¬
tono uegne conflauit : statim quodam impetu rapda ũ edias
pfregit apes tec inttaliã abillis fabuilose alt icudenis nuub
uelitt celo mussa descendit: Ac primi quidẽ umpetus tur¬
bos int̃ padum atq ticinun ualido statim fragore deto¬
nuit : tuic scipione duce fusus exercitus saueuis dlaus
ipse ueniss& inhostiũ manus imperatar niss ꝓtectum

Expanded text:
subclamantibus «bellum», «bellum igitur», inquit, «accipite». subclamantibus «bellum», «bellum igitur», inquit, «accipite». Et excusso in media curia togae gremio non sine horrore, quasi plane sinu bellum ferret, effudit. Similis exitus belli initiis fuit. Nam quasi has inferias sibi Saguntinorum ultimae dirae in illo publico parricidio incendioque mandassent, ita manibus eorum uastatione Italiae, captiuitate Africae, ducum et regum qui id gessere bellum exitio parentatum est. Igitur ubi semel se in Hispania mouit illa grauis et luctuosa Punici belli uis atque tempestas destinatumque Romanis iam diu fulmen Saguntino igne conflauit, statim quodam impetu rapta medias perfregit Alpes et in Italiam ab illis fabulosae altitudinis niuibus uelut caelo missa descendit. Ac primi quidem impetus turbo inter Padum atque Ticinum ualido statim fragore detonuit. Tum Scipione duce fusus exercitus; saucius etiam ipse uenisset in hostium manus imperator, nisi protectum
Abbreviated transcription (Latin):
patri iurauerat Nec morabat᷑. NIgitur in causa bellisa¬
tus delecta est. uetus inspanuȩ autas. & opulenta
fideiq erga romanos magnum quidẽ. sed triste monu¬
mentum Iuam in lib̾tate commuru foedere exceptã
hannibal causas mouorum motuum querens. & suis
& ipsorum manibus euertit ut italiam sibi rupto foe¬
dere aperir&: summa foederum romanis religio est
Itaque ad auditũ sociȩ ciuitatis obsidium: memores
icticum poenis quoque foederis. non statim ad arma
ꝓcurrunt. dum prius more legitimo queri malunt
Interim iam nouẽ mensibus fessi fame. machinis.
ferro: uersa deniq. inrabiẽ fide immanẽ uiforo
excitant rogum: Tum desuꝑ se suosq cum omnibus
opibus suis ferro & igni corrũpunt Huuis tantȩ cla¬
dis auttor hannibal poscitur tergiuersantibus poc¬
nis : dux legationiis. quȩ inquit mora est fabius  in
hoc ego sinubellum pacemq porto utrum elegitis.

Expanded text:
patri iurauerat, nec morabatur. Igitur in causam belli Sapatri iurauerat, nec morabatur. Igitur in causam belli Saguntos electa est, uetus Hispaniae ciuitas et opulenta fideique erga Romanos magnum quidem sed triste monumentum, quam in libertatem communi foedere exceptam Hannibal, causas nouorum motuum quaerens, et suis et ipsorum manibus euertit, ut Italiam sibi rupto foedere aperiret. Summa foederum Romanis religio est; itaque ad auditum sociae ciuitatis obsidium, memores icti cum Poenis quoque foederis, non statim ad arma procurrunt, dum prius more legitimo queri malunt. Saguntini interim iam nouem mensibus fessi fame, machinis, ferro, uersa denique in rabiem fide inmanem in foro excitant rogum, tum desuper se suosque cum omnibus opibus suis ferro et igne corrumpunt. Huius tantae cladis auctor Hannibal poscitur. Tergiuersantibus Poenis, dux legationis «quae», inquit, «mora est?» Fabius «in hoc ego sinu bellum pacemque porto; utrum eligitis?»
Abbreviated transcription (Latin):
mis alpium radicibus agunt : int̃ arsiam titiumq. flu
men. longissime per totum hadriani maris licũs effusi
Hyregnante teutana muliere populatior ubus non conteriti.
licenciȩ scelus addider̃: Laegatos quippe nostros obea
quȩ deliquerant iure agentes: negladio quidem. sedut
uic timas securi ꝑcutiunt Prȩfectos nauium: igne
conburunt idq quodꝰ dignius for&. mulier imperabat
Itaque c .n. fuluio centimalo duce. late domantur
Strictȩ in principum colla secures: legatorum manibus
Post primũ purucum belluo: uix quadrienni reqͥes
Ecce alterum bellũ. minus quidẽ spatio: nec enim ampliu
quam . xuiii. annos hab&. sed ad eo gladii atrocitate
terribilius. ut siquis conferat dãpnã utriusque popłis
similior iuctosit populus qui uicit IPudebat nobile
populũ ablatum mare raptae insulę. dare tributa
quȩ iubere consueuerat Hinc ultionẽ ꝑhannibal ad ar̃

Expanded text:
 extremis Alpium r extremis Alpium rmen, longissime per totum Hadriani maris litus effusi. Hi regnante Teutana muliere populationibus non contenti licentiae scelus addiderunt. Legatos quippe nostros, ob ea quae deliquerant iure agentes, ne gladio quidem, sed ut uictimas securi percutiunt, praefectos nauium igne comburunt; idque quo indignius foret, mulier imperauit. Itaque Gnaeo Fuluio Centimalo duce late domantur. Strictae in principum colla secures legatorum manibus mum Punicum bellum uix quadriennii requies: ecce alterum bellum, minus quidem spatio — nec enim amplius decem et octo annos habet — sed adeo cladium atrocitate terribilius ut, si quis conferat damna utriusque populi, similior uicto sit populus ille qui uicit. Vrebat nobilem populum ablatum mare, raptae insulae, dare tributa, quae iubere consueuerat. Hinc ultionem puer Hannibal ad aram
Abbreviated transcription (Latin):
uius latebras eorum : ignibus saepsit Baebius : in pla¬
na deduxit: Postu mius : ita exarmauit. ut uix reli¬
querit ferrum quoterra coleretur
G
BELLUMA GALLICUNA
allis in subribus. & his accolis alpium: anima fera¬
rum. corpora: plusquam humana erant: Sed experi¬
mento dep̃hensum. est: QSuippe. sicut primus impetus
eis maior quã uirorum ÷. ita sequens minor quam fe¬
minarum Alpina corpora humeniti caelo educata.:¬
habent quiddã sunile niubus suis. quȩ mox ut caluere
pugna : statim insudorẽ eunt: & leui motu: quasi sole
laxantur Ihisaepe & alias. sedbritto maro duce: non
p̃rius soluituros se. baltea quam capitoliũ ascendissent
uirauerant Factum ÷ Uic tosenim : aemilius inca¬
pitolio discinxit IMge ariouito duce: uouere de nos¬
trorum militum prędam artisuo torquem: int̾cepit
iuppit̃ uocum: Nam detorquibus eorum : aureum tro
derunt Occioso enim rege: marcellus tertia post ro¬

Expanded text:
uius latebras eorum ignibus saepsit, Baebius in plauius latebras eorum ignibus saepsit, Baebius in plana deduxit, Postumius ita exarmauit, ut uix reliquerit ferrum quo terra coleretur. GBELLUM GALLICUM ALLIS Insubribus, et his accolis Alpium, animi ferarum, corpora plus quam humana erant, sed— experimento deprehensum est, quippe sicut primus impetus eis maior quam virorum est, ita sequens minor quam feminarum—Alpina corpora umenhabent quiddam simile niuibus suis: quae mox ut caluere pugna, statim in sudorem eunt et leui motu quasi sole laxantur. Hi saepe et alias et Brittomaro duce non prius posituros se baltea quam Capitolium ascendissent iurauerant. Factum est: uictos enim Aemilius in Capitolio discinxit. Mox Ariouisto duce uouere de nostrorum militum praeda Marti suo torquem. Intercepit Iuppiter uotum; nam de torquibus eorum derunt. Occiso enim eo Marcellus tertio post p
Abbreviated transcription (Latin):
eracto punico bello: secuta est breuis sane. & quasi
adrecipiendum spiritum requies. argunentumq pa¬
cis. & bona fide cessantium armorum. tunc prinum post
numã clausa porta ianifuit Sed ftatim acsine mora
patuit Iuippe iam ligures. iam in subres galli. nec non
& illiru laces sebant. sit desub alpibus id est de sub ipsis
italiȩ faucibus gentes deo quodam assidue incitante.
nerubi ginẽ acsitum scilic& arma sentirent. Denique
utriq cotidiani & quasi domestia hostes: tirociua militũ
inbuebant. nec alit̃ utraque gente quã si cote quadã
popłs .r̃. ferrum suȩ uirtutis acuebat. Nigures imis
alpirmuigis adherentes. interuarum & machram fluñs
in plarosq dumis siluestribus : maor aliquanto labor
erat inuenure quam uincere: tuti locis & fuga durũ
atq. uelox genus. ex occasione latrocinua magisquã
bella faciebat: Itaq cundiu multuq eluder&: saltus
deciatesoxubile. bruriantes in cognitas tandem ful¬

Expanded text:
eracto Punico bello secuta est breuis sane quasi eracto Punico bello secuta est breuis sane quasi ad recuperandum spiritum requies, argumentumque pacis et bona fide cessantium armorum tum primum post Numam clausa porta Iani fuit; deinceps statim ac sine mora patuit. Quippe iam Ligures, iam Insubres Galli, nec non et Illyrii lacessebant, sitae sub Alpibus, id est sub ipsis Italiae faucibus gentes, deo quodam incitante adsidue, ne robiginem ac situm scilicet arma sentirent. Denique utrique cotidiani et quasi domestici hostes tirocinia militum inbuebant, nec aliter utraque gente quam quasi cote quadam populus Romanus ferrum suae uirtutis acuebat. Liguras imis Alpium iugis adhaerentis inter Varum et Magram flumen inplicitosque dumis siluestribus maior aliquanto labor erat inuenire quam uincere. Tuti locis et fuga, durum atque uelox genus, ex occasione latrocinia magis quam bella faciebant. Itaque cum diu multumque eluderent Saluuii, Deciates, Oxubii, Euburiates, Ingauni, tandem Ful
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua principis popłi dignitate : int̾ceptam tempestate
uictoriam. & triumphum perisse nauꝗ fragio: & tam̃
rentur .p̃.r̃. & sic trium phauit ILutatio catulo cons
tandẽ bello finis inpositus aputd insulas quibus nomen
egates: Nec maior alias in mari pugna: Iuippe com mea¬
tibus exercitu. propugnaculis. armis grauis hostium
classis. & inea quasi tota carthago quod ipsum exitio fut:
romana classis : pronta. leuis expedita. & quodam genere
castrensis. ad simili tudinẽ pugnae equestris: sic remis qͦͥsi
habenis agebatur & in hos uel millos mobilia rostra spe¬
ciem uiuentium preferebant: Itaq monento temporis
laceratȩ hostium rates : totum int̃siciliã sardiniamq
pelagus naufragio suo operuerunt: tanta deniq fuit illa
iuctoria: unde exadendis hostium moerubus nonque¬
rerentur: Suꝑ uacuũ uisũ ÷ iarcẽ murosq seuire : cum
iam inmariess& deleta carchago. Bellũ liquiucũ¬

Expanded text:
aliqua principis populi dignitate, interceptam tempestate aliqua principis populi dignitate, interceptam tempestate uictoriam et triumphum perisse naufragio. Et tamen, rent, populus Romanus et sic triumphauit. Lutatio Catulo consule tandem bello finis inpositus apud insulas, quibus nomen Aegatae, nec maior alias in mari pugna. Aderat quippe commeatibus, exercitu, propugnaculis, armis grauis hostium classis et in ea quasi tota Carthago; quod ipsum exitio fuit. Romana classis prompta, leuis, expedita et quodam genere castrensis ad similitudinem pugnae equestris sic remis quasi habenis agebatur et in hos uel in illos ictus mobilia rostra speciem uiuentium praeferebant. Itaque momento temporis laceratae hostium rates totum inter Siciliam Sardiniamque pelagus naufragio suo operuerunt. Tanta denique fuit illa uictoria, ut de excidendis hostium moenibus non quaereretur. Superuacuum uisum est in arcem murosque saeuire, cum iam in mari esset deleta Carthago. P
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ romanus miulto acrior infestiorq. proultione re¬
guli quam ꝓuictoria fuit Metello igitur coñs. spirantib
altius poenis. & reuerso insicliam bello apud panhor¬
mum sic hostes cecidit : ut nec amplius eam insulam con¬
citarent: Argumentum ingentis uictoriȩ centum circit̃
elephantorum captiuitas. sic quoq magna prȩda ac sigre¬
gom illum non bello seduenatione coepiss&: appio claudio
cons non abhostibus sed abdus ipsĩs superatus est : quorũ
auspicia contẽpserat. ibi statim classe demerga ubule
precipitari pullos uisserat quod pugnare ab is uetaretur
M. fabio. buteone cons: dassem hostium ina frico mari
apud aegi murum iam initaliam ultro nauigantem:
cetidit: Iuantus o tunc triumphus tempestate int̾aidit
cum opulenta prȩda classis aduersis acta uentis: nau¬
fragio suo africam & sirtes. omnum imperia gentiũ
insularum litora impleuit Magna clades : sed non sine

Expanded text:
autem Romanus multo acrior intentiorque pro unione Reautem Romanus multo acrior intentiorque pro unione Reguli quam pro uictoria fuit. Metello igitur consule spirantibus altius Poenis et reuerso in Siciliam bello, apud Panhormum sic hostes cecidit, ut nec amplius eam insulam cogitarent. Argumentum ingentis uictoriae centum circiter elephantorum captiuitas, sic quoque magna praeda, si gregem illum non bello, sed uenatione cepisset. Appio Claudio consule non ab hostibus, sed a dis ipsis superatus est, quorum auspicia contempserat, ibi statim classe demersa, ubi ille praecipitari pullos iusserat, quod pugnare ab iis uetaretur. Marco Fabio Buteone consule classem hostium iam in Africo mari apud Aegimurum in Italiam ultro nauigantem cecidit. Quantus, o, tum triumphus tempestate intercidit, cum opulenta praeda classis aduersis acta uentis naufragio suo Africam et Syrtis et omnium interiacentium insularum litora inpleuit! Magna clades, sed non sine
Abbreviated transcription (Latin):
& triumpho grauẽ inurbem premisiss&: iam ipsam caput
belli carchaginẽ urguebat. obsidio ipsisq. portis inhere¬
bat Hic paulũ circum acta fortuna est: tantum
ut plum essent romanȩ uirtutis insiginua. cuius fero
magnitudo calamitatib approbatur: Nam conuersis
ad externa auxilia hostibus. cum x anthippum illis ducẽ
lacede mon: misiss&. a uiro militiȩ peritissimo iuncim.¬
cum. foeda clades. romanisq usu in cognita. uiuus in man
hostium uenit fortissimus imperator Sed ille quidẽ
partantae calamitatis fuit: Nam nec punico carcere
infractus est: nec legatione suscepta Iiuppe diuersa
quam hostes mandauerant cenfuit. nepax fier&. ne cõmu¬
tatione captiuorum reciperetur Sed nec illo uoluntaro
adhos tessuos redictu. nec ulamo siue carcerissei eru sup¬
plicio deformata maiestas: His omruibus admirabilior.
quid aliud quam uictus deuictoribus. atque & iam quia
carthago non cesserat. defortuna triumphauit .o Ił opłs

Expanded text:
et triumpho grauem in urbem praemisisset, iam ipsam, caput belli, Carthaginem urguebat obsidio ipsisque portis inhaerebat. Hic paululum circumacta fortuna est, tantum ut plura essent Romanae uirtutis insignia, cuius fere magnitudo calamitatibus adprobatur. Nam conuersis ad externa auxilia hostibus, cum Xanthippum illis ducem Lacedaemon misisset, a uiro militiae peritissimo uincimur — foeda clades Romanisque usu incognita —: uiuus in manus hostium uenit fortissimus imperator. Sed ille quidem par tantae calamitati fuit; nam nec Punico carcere infractus est nec legatione suscepta. Quippe diuersa quam hostis mandauerat censuit, ne pax fieret nec commutatio captiuorum reciperetur. Sed nec illo uoluntario ad hostis suos reditu nec ultimo siue carceris seu crucis supplicio deformata maiestas, immo his omnibus admirabilior. Quid aliud quam uictor de uictoribus atque etiam, quia Carthago non cesserat, de fortuna triumphauit? Populus
Abbreviated transcription (Latin):
consuctus .p. clodio tribunio duce. soci uiuique regis con¬
fiscationẽ mandauerit Et ille quidẽ atdęrei famam
ueneno fata pręcepit: Cae terum porcius cato. ciprias
opes liburnus ꝑtiberinum ostium inuexit: queres latuis
aerarium popłi romarii quam ullus triumphus impleut:
BELLUA GALLICUAN

Expanded text:
consuetus, P. Clodio tribuno plebis duce, socii vivique regis conconsuetus, P. Clodio tribuno plebis duce, socii vivique regis confiscationem mandaverit. Et ille quidem ad rei famam veneno fata praecepit. Ceterum Porcius Cato Cyprias opes Liburnis per Tiberinum ostium invexit. Quae res latius aerarium populi Romani quam ullus triumphus implevit. BELLUM GALLICU