comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ delebo. ꝓp̃ter quinquaginta Quinquagenarius numer̾ dicatꝰ ẽ peni¬
tentiae. unde & quinquagesimꝰ psalmꝰ inpenitentia cantatꝰẽ. Qđ ergo
dic̃ non delebo ꝓpt̃ quinquagintit. O stenđ potuisse eos ab imminen¬
ti in teritu liberari. Niad paenitentiã confugere uoluissent Qđ uero
paulatim descendendo ad xꝑuenit. Ostenđ neminẽ posse saluari
nisieum quierucẽ xp̃i ferre eũq sequi studuerit & x legis p̃cepta
numer ex primit᷑ figurã hab& crucis Occurrit obuiã eis. & eocho¬

Expanded text:
n delebo propter quinquaginta. Quinquagenarius numerus dicatus est poenitentiae. Unde et quinquagesimus psalmus in poenitentia cantatus est. Quod ergo dicit: Non delebo propter quinquaginta, ostendit potuisse eos ab imminenti interitu liberari, si ad poenitentiam confugere voluissent. Quod autem paulatim descendendo ad decem pervenit, ostendit neminem posse salvari, nisi eum qui crucem Christi ferre eumque sequi studuerit, et decem legis praecepta numerus exprimitur figuram habet crucis. CAPUT XIX. Vers. 1. Oc
Abbreviated transcription (Latin):
cadit. & ꝓpe sine sensu. Ideoq subtilẽ designat contemplationẽ. Pingue¬
do uͦ terre. bona sigf opera Benedicit̾ ergo iacob hoc ẽ gentł popłs
ut & cȩlesti contemplatione. & bonis operib possit habundari Habun¬
dantiã. frum̃ti uini & olei Infrum̃to & uino. cartats & feruor nouȩ

Expanded text:
cadit et prope sine sensu, ideoque subtilem designat contemplationem. Pinguecadit et prope sine sensu, ideoque subtilem designat contemplationem. Pinguedo vero terrae bona significat opera. Benedicitur ergo Jacob, hoc est gentilis populus, ut coelesti contemplatione et bonis operibus possit abundare. Abundantiam frumenti, vini et olei. In frumento et vino charitas et fervor novae
Abbreviated transcription (Latin):
credentes uestiunt᷑ dnõ dicente auftret auob regnũ dĩ. & dabitͥ genti
facienti fructꝰ eius. quia pellib hedoꝵ man. & colli nuda ꝓ texxit
designat. ꝗ gentes ad fidem uenientes peccata operũ confitenti non erubuer̃
haedus enĩ peccatorẽ designat. dnõdicente. Stictuet oues ad dextris. hedos
mundi conũsionẽ designat. Poene enĩ mͦ in credibili intra breuissimũ tem¬
desiderabat ecđã loquens. in canticis canticoꝵ dicens. Osculet᷑ me osculo
orissui. Ecce odor filuimei sic̃ odor agripleni. Odor uestimentoꝵ flagran¬
tia uirtutũ. Bene aut̃ agro pleno odorille cõparat᷑: quia sc̃oꝵ uirtutib
munđ repletꝰ ẽ unde & paulus dicebat. xpĩbonꝰ odor sumꝰ dõ in om̃i loco
Agerenĩ plenus ẽ munđ scoꝵ bonis oꝑib: refert᷑. Ibi redolent rose martyrũ
flagrant lilia uirtutũ. respirant uiolȩ continentiũ. ibi &iã florentes uince
aploꝵ longe lateq suũ odorẽ ꝓpinant D& tibi ds̃ derore celi Ros lenit᷑

Expanded text:
r a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Quod vero pellibus haedorum manus et colli nuda protexit, designat quia gentes ad fidem venientes peccata operum confiteri non erubescunt. Haedus enim peccatorem designat, Domino dicente: Statuet oves a dextris, hmundi conversionem designat. Pene enim modo incredibili intra brevissimum temdesiderabat Ecclesia loquens in Canticis canticorum, dicens: Osculetur me osculi oris tui .-- Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni. Odor vestimentorum est fragrantia virtutum. Bene autem agro pleno odor ille comparatur, quia sanctorum virtutibus mundus repletus est. Unde et Paulus dicebat: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . Ager enim plenus est mundus sanctorum bonis operibus refertus. Ibi redolent rosae martyrum, fragrant lilia virtutum, respirant violae continentium, ubi etiam florentes vineae apo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ onagros iđ agrestes asinos. ad asinas ad mitti fecerit. ut inde asini ue¬
locissimi nascerent : Ninulli dicunt. qđ ad gregẽ aquarũ asinos ascen¬
dere fecerit. ut ex huius cmodi concubitu mulinascerent. Quidam sim¬
plicit̃ aquas calidas dicunt cũ in deserto repperisse quas thermas uocamꝰ
morat qui fuer antẽꝗ haberent regẽ filii isrł. quoꝵ primꝰ fuit saul.
ariolũ Ille enĩ fuit rex edom Iste uꝰ rex fuit inseir. & ille fuit filiu
sephor iste filius beor labab. hunc quidã putant eẽ iob. s melius
crimine pessimo Putant quidã qđ accus auerit eos. quia cũ pectorib cõmis¬
debemꝰ accipere Nonenĩ om̃s frs accusauit. si unũ solũ. Iunicam¬

Expanded text:
quod onagros, id est agrestes asinos, ad asinas admitti fecerit, ut inde asini vequod onagros, id est agrestes asinos, ad asinas admitti fecerit, ut inde asini velocissimi nascerentur. Nonnulli dicunt, quod ad gregem equarum asinos ascendere fecerit, ut ex hujuscemodi concubitu muli nascerentur. Quidam simpliciter aquas calidas dicunt eum in deserto reperisse, quas thermas vocamusmorat qui fuerunt antequam haberent regem filii Israel, quorum primus fuit Saul, ariolum. Ille enim rex fuit Edom, iste vero rex fuit in Seir, et ille filius fuit Sephor, iste filius Beor. Vers. 33. Jobab. Hunc quidam putant esse Job, sed melius crimine pessimo. Putant quidam quod accusaverit eos quia cum pecoribus commisdebemus accipere. Non enim omnes fratres accusavit, sed unum solum.
Abbreviated transcription (Latin):
cur esau pꝰ mortẽ patris dicat᷑ abisse inscir. & recessisse a fratresuo cum
iam qnđo uenit iacob inscirdicat᷑. habitasse. sed fieri potuit. ut ia cob
fugiente in mesopotamiã dolore &ira p̃repte sibi benedictionis. reces¬
serit aparentib & habitauerit inseir ꝑ xx annos quib ia cob absens fur
Postꝗuꝰ reuersus ẽ iacob. & frĩ sua reconciliatꝰ. rursus descir reuersus
cũ fre suo doneo pat̾ uix̃. habitaũ cũ eo Isaac mortuo sic̃ hic dr̃. tulit
phat themanites. Filii. seir horrei. horrei liberuint̾p̃tant᷑. hu sic̃ inpa¬
rali pomenon libro legit᷑ : primo habitauer̃ in monte seir quos expulerunt
ab hebreis exponit᷑: dicunt enĩ quidã qđ lacũ in deserto reppererit quiñ
facile in illis locis inuenit᷑. unde & alia trans latio dic̃ Inueñ iãmim in
solitudine lamĩ hebraice maria dnr̃ iđ aquarũ collectio. Alu dicunt

Expanded text:
cur Esau post mortem patris dicatur abiisse in Seir, et recessisse a fratre suo, cum cur Esau post mortem patris dicatur abiisse in Seir, et recessisse a fratre suo, cum jam, quando venit Jacob, in Seir dicatur habitasse? Sed fieri potuit ut, Jacob fugiente in Mesopotamiam, dolore et ira praereptae sibi benedictionis recesserit a parentibus, et habitaverit in Seir per viginti annos, quibus Jacob absens fuit. Postquam vero reversus est Jacob, et fratri suo reconciliatur, rursus de Seir cum fratre suo, donec pater vixit, nabitavit cum eo. Isaac mortuo, sicut hic dicitur, phaz Themanites. Vers. 20. Filii Seir Horraei liberi interpretantur. Hi, sicut in Paralipomenon libro legitur, primo habitaverunt in monte Seir, quos expulerunt ab Hebraeis exponitur. Dicunt enim quidam quod lacum in deserto repererit, quoniam facile in illis locis invenitur. Unde et alia translatio dicit: Invenit jamim in solitudine. Jamim Hebraice maria dicuntur, id est aquarum collectio. Alii dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
coetꝰ appellabat: Beatꝰ hicronimꝰ turrim grogis dic̃ turrẽ pastorłs
quae ẽ ultrabethleẽ. ubi pastores scĩ angłico affatu natũ dnm̃ cogno¬
uer̃ ubi &iã ipsorũ triũ pastoꝵ corpora requiescunt. De hac turre.
ꝑꝓphetã p̃dictũ fuerat. & turris gregis nebulosa ad te ueniet. p¬
iudacos designat. quib: primo cognitiodi factaẽ. & deqͥb dictũ ͣ fili¬
us pͥmogenitꝰ mĩ isrł. Balac c̃cubina legẽ designat. qđ enĩ lex. ꝑ con
designari. legẽq in monte syna datac̃. Ruben ergo concubina patris c̃cubuit.
q uidaic̃ populus legẽ scam̃ & iustt̃ corrũpit. falsis traditionib atq
mia Quaeri potest. quare om̃s hos in me sopo tamia natos dic̃ cum
beniamin non sit nat̾ in me sopotitmia potest facił eẽ responsio ut di¬
mesopotamianati. quia beniamin lic& ibinatꝰ nonsit. causas tamen nas¬

Expanded text:
coetus appellatur. Beatus Hieronymus turrim gregis dicit turrim pastorum, coetus appellatur. Beatus Hieronymus turrim gregis dicit turrim pastorum, quae est ultra Bethlehem, ubi pastores sancti angelico affatu natum Dominum cognoverunt, ubi etiam ipsorum trium pastorum corpora requiescunt. De hac turri per prophetam praedictum fuerat: Et tu turris gregis nebulosa, ad te veniet pJudaeos designat, quibus primo cognitio Dei facta est, et de quibus dictum est: Filius primogenitus meus Israel. Bala concubina legem designat. Quod enim lex per cdesignari legem, quae in monte Sina data est . Ruben vero cum concubina patris concubuit, quia Judaicus populus legem sanctam et justam corrupit falsis traditionibus, atque mia. Quaeri potest quare omnes in Mesopotamia hos natos dicit, cum Benjamin non sit natus in Mesopotamia? Potest facilis esse responsio, ut diMesopotamia nati, quia Benjamin, licet ibi natus non sit, causas tamen nas
Abbreviated transcription (Latin):
uero om̃s iđuerꝰ isrł postquã omnẽ corruptionẽ & uetustatem
deposuerit nondicet iacob iđ supplantator. non enim erunt uitia
quae supplant&. sed potius isrł uocabit᷑ quia dm̃ sic̃ ẽ. uidebit &
sum bcatitudo erit ei uisio creatoris. Reges. delumbis tuis. iđ qui
uere regessunt sem& ipsos scðm uoluntatẽ dĩ bene regentes qui filii st̃
ei sed suꝑ eũ. non enĩ lapidi sacrificauit qui idolatre faciunt sed dõsu¬
q̃ ꝓ illo moriebat᷑ doloris filium illũ appellaũ. Erat enĩ ꝓphetͥta
uocauit cũ filiũ dextere. quia desinistra infidelitirtis trans ferendus
rat ad dexterã fidei & p̃dicationis. Allegorice beniamin in hoc loco
ciuitittem hicrus alẽ signif. cuius maior pars intribu beniamin sitaẽ
Quae matrẽ suã. iđ sina gog& dolore usq ad mortẽ affec̃. qnđo mi¬
turrĩ gregis. Gregis turrĩ dic̃ iđ gregis. Tradunt uidȩa hic pꝰ̾tea tem¬
plum dĩ factũ. Vnde turris gregis. iđ multitudinis congregationis. ł

Expanded text:
erus Israel, postquam omnem corruptionem et vetustatem deposuerit, non dicetur Jacob, id est supplantator non enim erunt vitia quae supplantet, sed potius Israel vocabitur, quoniam Deum sicut est videbit, et summa beatitudo erit ei visio creatoris. Reges de lumbis tuis. Id est qui vere reges sunt, semetipsos secundum voluntatem Dei bene regentes, qui filii sunei, sed, super eum. Non enim lapidi sacrificavit, quod idololatrae faciunt, sed Deo suquae pro illo moriebatur, doloris filium appellavit. Erat enim prophetia vocavit illum filium dextrae, quia de sinistra infidelitatis transferendus erat ad dexteram fidei et praedicationis. Allegorice Benjamin in hoc loco civitatem Jerusalem significavit, cujus major pars in tribu Benjamin sita erat. Quae matrem suam, id est Synagogam, dolore usque ad mortem affecit, quando muturrim gregis. Gregis turrim dicit, id est gregis. Tradunt Judaei hic postea templum Dei factum, unde turris gregis, id est multitudinis, congregationis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
& leui tantum cõmemorantur in hoo fainore. sciendũ plures
natũ magis ꝑtient quã adido latriã. Nam & suꝑius seruu
abraham inaures in posuisse dr̃ ad ornandã faciem rebecce
Ergo scamꝰ in aures uocari phẏlacterta quacidolis in ponebant
Terrordĩ inuasit om̃s ꝑ circuitũ nationes ut ꝓmissione in sua
ds̃ impleret quã adiacob ħabuerat. ldeo diuino terrore habita¬
tores terre illius ꝑculit. neq enĩ alit̃ ꝑ mediũ illarũ gentium
isrł. s p̃dictũ ẽ ei qđ ita uocanđ eet̃. Qđ ergo ibi p̃dictũ ẽ hicẽ

Expanded text:
et Levi tantum commemorantur in facinore, sciendum plures et Levi tantum commemorantur in facinore, sciendum plures nt magis quam ad idololatriam. Nam et superius servus Abraham inaures imposuisse dicitur ad ornandam faciem Rebeccae. Ergo sciamus vocari phylacteria, quae idolis imponebantinvasit omnes per circuitum nationes. Ut promissionem suam Deus impleret, quam ad Jacob habuerat, ideo divino terrore habitatores terrae illius perculit. Neque aliter per medium illarum nationum Israel, sed praedictum est ei quod ita vocandus esset. Quod ergo ibi prae
Abbreviated transcription (Latin):
tristitiã ab ea auferat. Mlodo dicens misericordẽ dm̃ eẽ modo alioꝵ¬
grauiora facta cõ memorans nc̃ dicens quasi nihil eẽ qđ fec̃. nunȩ ꝓ¬
lixa uite tempora adagendũ penitentiã rȩꝓmittens. hoc ẽ qđ dic̾ tris¬
tem bladicus deliniuit Sed pastores ecđae quasi filii iacob debent
carnis ł anime peccatũ ulcisa. & gladio sp̃s qđ uerbudi puniri parati¬
semꝑ scđm apłm ulcisa omnẽ in oboedientiã. Queri potest iuxti
ittera quomͦ filii re tam magnã facere potuerint quos superius
ipse iacob paruulos apellauit dicens adesau nosti qđ paruulos ha¬
eã icc̃ui Sed sciendũ non paruo tempr ibi moratũ iacob. Nã
& tubnaculũ ibi fix̃. & alture extrux̃. & partẽ agrimagni emit
centum agnis. ꝑ hoc ergo ostenditur diu ibi habitasse iacob quo
tempr. & filia cius creuer & dina nobił factaẽ. Qđ autẽ simeon

Expanded text:
tristitiam ab ea auferat modo dicens misericordem esse Deum, modo aliortristitiam ab ea auferat modo dicens misericordem esse Deum, modo aliorum facta graviora commemorans, nunc dicens quasi nihil esse quod fecit, nunc prolixae vitae tempora ad agendam poenitentiam repromittit. Hoc est, quod dicit, tristem blanditiis delinivit. Sed pastores Ecclesiae quasi filii Jacob debent carnis vel animae peccatum ulcisci, et gladio spiritus, quod estm, ulcisci omnem inobedientiam . Quaeri potest secundum litteram quomodo filii rem tam magnam facere potuerint, quos superius ipse Jacob parvulos appellavit dicens ad Esau: Nosti quod parvulos habeam mecum? Sed sciendum non parvo tempore ibi moratum Jacob. Nam et tabernaculum ibi fixit, et altare construxit, et partem magni agri emit centum agnis. Per hoc ergo ostenditur diu ibi habitasse Jacob, quo tempore et filii ejus creverunt, et Dina nobilis facta est. Quod Simeon
Abbreviated transcription (Latin):
stantia in telligit᷑ sed absolute theu in quo homo significatur.
Transiuit insalem urbem sichimoꝵ. Salem ꝓsichem. Beatus
hieronimꝰ corrupte positũ dic̃. Potest &iã intelligi duas cẽ cuu¬
tates unus nominis. Salem enĩ urbs iebuscoꝵ in qua regnaũ
melchi sedech. & alia salem urbs sichimor. Sed diuersis litteris
scribunt᷑: apud ebreos & diuersã habent int̃p̃tationẽ Illã enĩ
aduidendas mulieres cũ sua intima ꝓie̾ & in exteriorib occupat᷑.
Mox ergo ut ite egredit᷑ asichem iđ adiabolo opprimit᷑ & in ces¬
tatur Vnde bene dina. iu dicium istud int̾pt. Istud enĩ ẽ iuidi¬
cium. ut quia sponte se neglegens euagat. mox adiabolo corrũpat᷑.
dine mali quasi uniri cũ diabolo. ut non solũ peco& uerum &iam pec¬
candi affectu & delectitione tencat:. Sed si aliquando resipiscens
contristirtur ꝑ penitentiã. diaboł ꝓponit uanas spes. ut utilem

Expanded text:
stantia intelligitur, sed absolute Theu, in quo homo significatur. Vers stantia intelligitur, sed absolute Theu, in quo homo significatur. Vers 28. Transiit in Salem, urbem Sichimorum. Salem pro Sichem beatus Hieronymus corrupte positum dicit. Potest etiam intelligi duas esse civitates unius nominis: Salem urbs Jebusaeorum, in qua regnavit Melchisedech; et alia Sale urbs Sichimorum: sed diversis litteris scribuntur apud Hebraeos, et diversam habent interpretationem. Illa enim greditur ad videndas mulieres, cum sua intima projicit et in exterioribus occupatur. Mox ergo ut ita egreditur a Sichem, id est a diabolo, opprimitur et incestatur. Unde bene Dina judicium istud interpretatur. Istud enim est judicium, ut, quia sponte se negligens evagatur, mox a diabolo corrumpatur.dine mala quasi uniri cum diabolo, ut non solum peccet, verum etiam peccandi effectu et delectatione teneatur. Sed et si aliquando resipiscens contristatur per poenitentiam, diabolus proponit spes vanas ut utilem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ oseae ꝓphette ostendit dicens Inualuit ad angłm & confor¬
tatus ẽ. fleuit & rogauit cum Mystiae ic cob clauđ & fortis
duas partes iudaici popłi sigf fideles uiddic& & infideles: Clauo
enĩ erat ia cob in in fidelib: sanus & fortis infidelib Qd u neruum
foemoris eius angłs tetig̃. &em arcuit. moralit̃ sigf. quia quae¬
cumq. ds̃ sua benedictione dignat᷑. in eo omnẽ carnis uoluptictẽ
fac̃ emarcescere Sed isrł erit nom̃tuum. Mutatio nominis. be
nedictio fuit Isrł aut̃ quãuis poene ab omib uiruidens dm̃ in¬
tp̃tari dicat᷑ melius princeps cũ dõdicit᷑. & ẽ sensus. Nequaquã
enĩ ille dix̃. lididm̃ facie ad faciem. Ideo locum illũ phanuel
possit diei. quia dm̃ paliquo magno uiro posuit. Solent enim
scĩuiri di appellari sic moysi dictuẽ. Constituite diem pharacnis
UNam & in greco non habetur tu theu cum articlo. quo diuina sub¬

Expanded text:
enim Osee propheta ostendit dicens: Invaluit ad angelum, et conforenim Osee propheta ostendit dicens: Invaluit ad angelum, et confortatus est. Flevit, et rogavit eum . Mystice Jacob claudus et fortis duas partes Judaici populi significat, fideles videlicet et infideles. Claudus enim erat Jacob in infidelibus, sanus et fortis in fidelibus. Quod vero nervum femoris ejus angelus tetigit, et emarcuit, moraliter significat quia quaecunque Deus sua benedictione dignatur, in eo omnem carnis voluptatem facit emarcesnedictio fuit. Israel autem, quamvis bene ab omnibus vir videns Deum interpretari dicatur, melius princeps cum Deo dicitur. Et est sensus: Nequaquam enim ille dixit: Vidi Deum facie ad faciem, ideo locum illum Phanuel posset dici quia Deum pro aliquo magno viro posuit. Solent enim sancti viri dii appellari, sicut Moysi dictum est: constitui te deum Pharaonis . Nam et in Graeco non habetur tu Theu cum articulo, quo divina sub
Abbreviated transcription (Latin):
ł nullus absq dõ testis ẽ ꝙ nulluse: testimonio cõparari potest. Castra
dĩ sunt haec idẽ angłica agmina. & bene ꝑ genti racob ad frẽmobui
fuer̃ angłi di ut ui delic& ꝑhoc confortaret᷑ & ñ metueret frm̃
secur de angłico auxilio. Diuisit induas turmas. Ñ ut quidã pu¬
tant intres. sed induasturmas populũ Prima turma duarũ ancil¬
larũ telphe & balȩ cũ filuissuis Seda turma fuit liae & rachelis
& coꝵ qui cũ eiserant Sed quaeri potest hoc loco cũ ds̃ ꝑmisissa
iacobsuũ auxiliũ dicens Nolitimere ego tecũ sũ & multiplicabo
Cur iacob timuerit. & ꝓuiderit salutissuae. & non potius se dõ
cõ miserit. cus todiendũ sed hoc monem᷑ exemplo nedm̃ temp
tem̃ dum habem qđ pnrã salute faciam. Deniq & ia cob quãuis ꝑse si¬
cum iacob lucttibat᷑ angłs erat. Luctatꝰ aut̃ ẽ. non cõplexione
bra chiorũ sed obnixa p̃ce qua obsecrabat᷑ ut sebenediceret & hoc

Expanded text:
a Dei sunt haec. Id est angelica agmina. Et bene pergenti Jacob ad fratrem obvii fuerunt angeli Dei, ut videlicet per hoc confortaretur et non metueret fratrem securus de angelico auxilio. Vers. 7. Divisit in duas turmas. Non, ut quidam putant, in tres, sed in duas turmas populum. Prima turma duarum ancillarum Zelphae et Balae cum filiis suis. Secunda turma fuit Liae et Rachelis et eorum qui cum eis erant. Sed quaeri potest hoc loco, cum Deus promisisset Jacob auxilium suum dicens: Noli timere, ego tecum sum, et multiplicabo, cur timuerit et providerit saluti suae, et non potius se Deo commiserit custodiendum? Sed hoc monemur exemplo ne Deum temus, dum habemus quod pro salute nostra faciamus. Denique et Jacob, quamvis pro se sicum Jacob luctabatur, angelus erat. Luctatus autem non complexione brachiorum, sed obnixa prece, qua obsecrabatur ut se benediceret. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ egressus ẽ noe & uxor eius hoc ẽ qđ salomon dic̃ Temp am¬
plexandi. & tempꝰ longe fieri ab amplexib P grossisunt in artã
D mieatara tesunt ꝓprie hostianili. sed ab usiue ꝓ om̃ib fenestrios
monunti Contos quoq magnȩ abyssi rupti sunt ut non sensim
more solito fluerent. sed repentina inundatione suꝑficiem terre ope
terat. potintia diuina impleuit deforis cum includens ncecro¬
fignifictionem ł mysterium hoc scriptũ cẽdiunt enĩ nom potuire
snrrinta qut crasioris nature ad subtiliorẽ acris partem conscendera
matine ꝓpt̾ olrmpũ montẽ cuius tantit ẽ altitudo ut nulliuort
ibu Flare nullȩ nubes cacum eius ualeant aperire. Sed qui hoo fatertt
non adtendunt quia mons ipse terra ẽ. Terrã aut̃ scimꝰ corpulor¬
trorerucẽ aqua ubi ergo terra grauior ascendere potuit. Cur non
suꝑ aquas ut eas inunum congregara & apparero arida ipsenc̃
suu atatius trinitatis uoluntate. ad ductꝰ est ut terras apuasi¬

Expanded text:
omon dicit: Tempus amplexandi, tempus longe fieri ab amplexibus . Ingressi sunt in arcam, Nam cataractae sunt proprie ostia Nili, sed abusive pro omnibus fenestris accipiuntur. Fontes quoque magnae abyssi rupti sunt. Ut non sensim more solito fluerent, sed repentina inundatione superficiem terrae oterat potentia divina implevit, deforis eum includens, nec asignificationem vel mysterium hoc scriptum esse. Aiunt enim non potuisse fieri, ut aqua crassioris naturae ad superiorem aeris partem conscenderet maxime propter Olympum montem, cujus tanta altitudo ut nulli venti ibi flare, nullae nubes cacumen ejus valeant operire. Sed qui hoc fatentur non attendunt quia mons ipse terra est. Terram autem scimus corpulentiorem esse aqua. Ubi ergo terra gravior ascendere potuit, cur non super aquas, ut eas in unum congregaret, ut appareret arida, ipse nunc sua et totius Trinitatis voluntate adductus est super terram, u
Abbreviated transcription (Latin):
ri & multiplicari debeat psalmista dicente. lust ut cedrus libani mul
sol& inueniri. &ideo recte abraham pleredierũ mortuus fuisse dr̃ qr
cõsumatꝰ. & ꝑ fect̾ erat omnib uirtutib Ecantra in rȩꝓbis om̃a
quadã in ꝑ fectione notunt᷑. Vnde & psalmꝰ uiri sanguinũ & dolosi

Expanded text:
ri et multiplicari debeat Psalmista dicente: Justus ut cedrus Libani muri et multiplicari debeat Psalmista dicente: Justus ut cedrus Libani musolet inveniri. Et ideo recte Abraham plenus dierum mortuus fuisse legitur, consummatus et perfectus erat omnibus virtutibus. Econtra in reprobis omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc ergo dolorem temperauit amore rebecce. qs dapnũ exꝑditione unius
plebis recompensauit fide & salute omniũ gentiũ abraham uero aliã¬
brei hanceẽ. Agar matrẽ his maheł quae pͥus concubina fuerat. sed
 mortẽ sare abrahȩ legitime copulatuẽ. qđ ideo dicunt. ut exeusent
quac eudemon dr̃ usq ad marerubrũ. Allegoriae. sic̃ ꝑagar & his ma¬
helem designant udei in seruitute genertu. Ita ꝑc&urã. & eius filios desig¬
nant᷑. Heretici qui in nouo testum̃to sub p̃textu nominis xp̃i. male deue
rititte cius fidei senser. Vndebene p̾tea a braham filuis concubinarum
xp̃c in p̃senti beneficia scientię & intellegentiae tribuit Sola aut̃ ecda
catholica ad ragnũ ꝑduct᷑ Assurim in negotiatores transfert: Latusim
ciens mortuus ẽ Beatꝰ hieronimꝰ hdic̃ hoc male aditũ scriptoꝵ
uitio. Neq enĩ defectꝰ ł inminutio usto uiro conueñ. cũ potius auge¬

Expanded text:
Hunc ergo dolorem temperavit amore Rebeccae, quia damnum et expeditione unius Hunc ergo dolorem temperavit amore Rebeccae, quia damnum et expeditione unius plebis recompensavit fide et salute omnium gentium. CAPUT XXV. braei hanc esse Agar matrem Ismaelis quae prius concubina fuerat, sed post mortem Sarae Abrahae legitime copulabatur: quod ideo fingunt, ut excusent quae Eudemon dicitur, usque ad mare Rubrum. Allegorice sicut per Agar et Ismaelem designantur Judaei in servitutem generati, ita per Ceturam et ejus filios designantur haeretici qui in Novo Testamento sub praetextu nominis Christi male de ejus veritate fidei senserunt. Unde bene postea Abraham filiis concubinarum eticis Christus in praesenti beneficia scientiae et intelligentiae tribuit, sola autem Ecclesia catholica ad regnum perducitur. Vers. 3. Assurim in negotiatores transfertur. Latusim, tum scriptorum vitio. Neque enim defectus vel imminutio justo viro convenit, cum potius auge
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o tuo ut exerceret᷑. hoçẽ ut passionissue certam impler& Cũq
leuass& oculos uidit camelos uenientes ꝓtul. ꝑcamelũ tortuosũ
animal & suas truma ponderatũ significat᷑ gentilates prauis morib
tortuosa & idolatria ꝑ grauata: quae quia exipsa repperit quosco¬
leret quasi strumosũ animal gr̃bbũ in derso portabat. In camelũ
confusa humiliauit. Vnde & bene palliose operuisse dr̃. qr confusi¬
one & rubore errorissui se operuit. Unde & pauł quibusdã loqͥt
carnẽ assũpserat Accepit eã uxorẽ. q gram̃: quã illa quondam
habuerat. noue sponsȩ suȩ ad tribuit. despondens eã sibi non ha¬
bentẽ maculã neq rugã. Vtdolorem qui ex morte matris acciderat
temperar& Mors matris ẽ in fidelitas sinagoge: ꝓqua xp̃c̃ mul
ad mortẽ Ñ enĩ ꝓpassione tristabat᷑. sed ꝑuidaceoꝵ ꝑ ditione¬

Expanded text:
is suae certamen impleret. Cumque is suae certamen impleret. Cumque levasset oculos vidit camelos venientes procul. Per camelum, tortuosum animal et sua struma ponderatum significatur gentilitas, pravis moribus tortuosa et idololatria praegravata, quae quia ex ipsa reperit quos coleret, quasi strumosum animal gibbum in dorso portabat. In camelo  suis erroribus confusa humiliavit. Unde et bene se pallio operuisse dicitur, quia confusione et erroris sui rubore se operuit. Unde et Paulus quibusdam loquitur: carnem assumpserat. Accepit eam uxorem. Quia gratiam quam illa quondam habebat novae sponsae attribuit, despondens eam sibi non habentem maculam, neque rugam. Ut dolorem qui ex morte matris acciderat temperaret. Mors matris est infidelitas Synagogae pro qua Christuad mortem . Non enim pro passione tristabatur, sed pro Judaeorum perditione
Abbreviated transcription (Latin):
tellectũ scripturar ꝑ duc̃. Neq enĩ alit̃ ea quȩ inueteri testim̃ti
scripta erant in telligere possem. nisi in passione xpĩ impleta
caruissent & notandũ qđ dic̃ de ambulabat ꝑ uiã. Non dic
lambulabat sedde ambulabat de ambulare nãq. est
cundo & redeundo iter frequentare Sic & passio xp̃i diuerso modo &
tempr frequentatuẽ Munc enĩ auidacis blas phemus & contumi¬
lus in sectabat᷑: nunc colaphitabat᷑. modo conspuebat᷑. Sicq tali modo
ꝑ uiam suae passionis de ambaylabat qđ rebecca isa ac intra australi
dices habent. ad exercitandum in agro Alia quoq trans latio dic̃ꝰ
imma lar&. hocẽ utorationes & hymnos ꝑ soluer& Allegorice ager
mundus ẽ adnõ sic sua parabalã exponente. qui seminat ẽ filius ho¬
minis Ager aut̃ ẽmunđ lsaac ergo indinata iã die admeditan¬
dũ in agro egressus ẽ. qr dĩ filius nouissima scđ̃i etate uenit inmun¬
dum iuxta qđ ꝑ ꝓphotã dictũ fuerat Egressus es insalit̃e popłi tui

Expanded text:
um Scripturarum perducit. Neque enim aliter ea quae in Veteri Testamento scripta erant intelligere possemus, nisi in passione impleta claruissent. Et notandum quod dicit: deambulabat per viam non dicit: ambulabat, sed deambulabat. Deambulare namque est eundo et redeundo iter frequentare. Sic et passio Christi diverso modo et tempore frequentata est. Nunc enim a Judaeis blasphemiis et contumeliis insectabatur, nunc colaphizabatur, modo conspuebatur: sic et tali modo per viam suae passionis deambulabat. Quod Rebecca Isaac in terra Australi dices habent: ad exercitandum in agro. Alia quoque translatio dicit: immolaret, hoc est, ut orationes et hymnos persolveret. Allegorice ager mundus est, sic Domino parabolam suam exponente: Qui seminat est Filius hominis: ager autem est mundus . Isaac ergo inclinata jam die ad meditandum in agro egressus est: quia Dei Filius novissima saeculi aetate venit in mundum, juxta quod per prophetam dictum fuerat: Egressus
Abbreviated transcription (Latin):
sit partis. Rursus cũ uideret. & nigra multiplicari mutata rursꝰ
conditione haec sibi assumebat. Tali modo decẽ uitib dic̃ eũ iacob
suã muttisse mercedẽ T pice laban qͥ int̃p̃t. de alhatio: diabolũ
ex hoc loco discim qđ ea quae iacob fec. non dolo malo nec fraude egit.
sed diuna dispositione ł &iã q hacc infigura gerebant᷑. unde &
Galaad intpt̾ aceruus testimonu. Sed necdũ iocille ita uocabat. Postta
eni iti uocat᷑ c̃. cũ sibi mutuo iurassent ia cob& laban & aceruũ la pidit
accipiendusc̃. Qđ corã te assurgere nequeo ratura doc& ut falupior¬
rentib assurgint & eos honorent Cũ ergorachel sederet & patrinon
assurgeret excusans sedic ncirascit᷑ dñs m̃s. Causas &iã quare assur¬
gere nequiret cõposito signf dicens menstrua sibi ꝓueussorlao cesaon
enĩ qđ dic uxter consuetudinẽ feminarũ acciđ mihĩ Allegoriae laban

Expanded text:
sit partis. Rursus cum videret et nigra multiplicari, mutata rursus sit partis. Rursus cum videret et nigra multiplicari, mutata rursus conditione haec sibi assumebat. Tali modo decem vicibus dicit eum Jacob suam mutasse mercedem. Typice Laban, qui interpretatur dealbatio, diabolum Ex hoc loco discimus quod ea quae Jacob fecit, non dolo nec fraude egit, sed divina dispositione, vel etiam quia haec in figura gerebantur, unde eGalaad interpretatur acervus testimonii. Sed necdum locus ille ita vocabatur; postea enim ita vocatus est, cum sibi mutuo juVers. 35. Quod coram te assurgere nequeo. Natura docet ut filii parentibus assurgant et eos honorent. Cum ergo Rachel sederet, et patri non assurgeret, excusans se dicit: Ne irascatur dominus meus. Causas etiam quare assurgere nequiret, composite significat dicens menstrua sibi provenisse. Hoc est enim quod dicit: Juxta consuetudinem feminarum accidit mihi. Allegorice Laban
Abbreviated transcription (Latin):
inuentũ. liberata ẽ mulier a mortis periculo Allegorice uirge signe
sententias sc̃oꝵ patrũ quas ex corpore scripture diuinȩ quasi ex arbore pre¬
cidunt. Quae quia rectesunt uirge uocant. Has uirgas exparte de¬
corticamꝰ & exparte corticem remanere ꝑmittim. qnđo scripturis
diuinas partĩ historialit̃. partm allegorice tractam ubi enĩ histo¬
riã sequimur qua corticẽ dimittimꝰ Ilbiuͦ istoriã fugientes allegoriae
in sistimꝰ quasi cortiae subtracto candorẽ spĩtalis intelligentiȩ apperim.
Nas ergo uirgus in occulis ouiũ ponere ẽ scripturarũ exempla mentib
sidelium ꝓponere ut scdm qđ ibi inuenerint uiuant. & spiritules
bonoꝵ operũ foetꝰ pariant. Decem. uicib mutauit mercedem eã. Cũ¬
enĩ uideret laban uarios foetꝰ augeri mutteta conditione dicebat.
Uolo ut uaru foetꝰ meae partissint Pecus uero unius coloris tuae

Expanded text:
inventum fuisset, liberata est mulier a mortis periculo. Allegorice virgae significant inventum fuisset, liberata est mulier a mortis periculo. Allegorice virgae significant sententias Patrum sanctorum, quas ex corpore Scripturae divinae quasi ex arbore praecidunt. Quae quia rectae sunt, virgae vocantur. Has virgas ex parte decorticamus, et ex parte corticem remanere permittimus, quando Scripturas divinas partim historialiter, partim allegorice tractamus. Ubi enim historiam sequimur, corticem dimittimus. Ubi vero historiam fugientes allegoricae insistimus, quasi cortice subtracto candorem spiritalis intelligentiae operimus. Has ergo virgas in oculis ovium ponere, est Scripturarum exempla mentibus fidelium proponere, ut secundum quod ibi invenerint, vivant, et spiritales bonorum operum fetus pariant. Cenim videret Laban varios fetus augeri, mutata conditione dicebat: Volo ut varii fetus meae partis sint, pecus vero unius coloris tuae
Abbreviated transcription (Latin):
Tolleus uirgas populeas usq in aspectuearũ conciperent Cĩ ꝓposiusset
laban ut uarios foetꝰ peccor haber& ia cob ꝓm̃cede ille ille prudentia.
sollertis uiri uirgas populeas & amigdalinas & explatanis ex parte
decorticauit. & exparte in tegras dimisit posuit cas in canalib: in quibus
aqua puter fundebat̾ utuenientes ad potandũ oues duplici desiderio coe¬
undi & bibendi tenerent & ipso calore coit̾ aspicerent uirgas. & sicua¬
rios foctus conciperent. Signf aut̃ extremã partẽ patrationis qnđo
iã totũ corp̃ animał concutit᷑. & finis immin& uoluptatis Nec in¬
credibile hocuideri deb& cuiꝗ cũ hodieq in hispania de equab hoc idẽ
qđ cũ quedã mulier & hipissa pulcherrimũ & candidissimũ puerum
medic suꝑ ueniens docuit mulierẽ ad aspectũ rei. quã uideret ł mente
tenuerit concipere Vnde iusit requiri in domoeius utrũ ibi imago ł
similitudo aliqua e& quã concũbeis mulier habuiss&. Qđ ita fuisset.

Expanded text:
Tollens virgas populeas, ut in aspectu earum conciperent. Cum proposuisset Laban ut varios fetus pecorum haberet Jacob pro mercede, ille prudentia solertis viri virgas populeas et amygdalinas et ex platanis ex parte decorticavit, et ex parte integras dimisit, posuitque eas in canalibus in quibus aqua putei fundebatur, ut venientes ad potandum oves duplici desiderio coeundi et bibendi tenerentur, et ipso calore coitus aspicerent virgas et sic varios fetus conciperent. Significat autem extremam partem patrationis, quando jam totum corpus animalis concutitur et finis imminet voluptatis. Nec incredibile hoc videri debet cuiquam, cum hodieque in Hispania de equabus hoc idemquod, cum quaedam mulier Aethiopissa pulcherrimum et candidissimum puerum medicus superveniens docuit, mulierem ad aspectum rei quam viderit, vel mente tenuerit, concipere. Unde jussit requiri in domo ejus, utrum ibi imago vel similitudo aliqua esset quam concumbens mulier habuerit. Quod et cum ita
Abbreviated transcription (Latin):
gedienssu gam filius euis qui nuditatẽ patris frib nunti auit
ates aiudire noluer̃ sed pallio operuer̃ quia fideles mrsteria passi¬
onis xp̃i ñ cũ iudacis despitiunt. sed digna ueneratione honoran
Etbenc aut̃ si pallium in humeris portant. ꝙ ipsã passionẽ . nonfutam¬

Expanded text:
generis sui. Cham filius ejus, qui nuditatem patris fratribus nuntiavit, generis sui. Cham filius ejus, qui nuditatem patris fratribus nuntiavit, atam audire noluerunt, sed pallio operuerunt: quia fideles mysteria passionis Christi non cum Judaeis despiciunt, sed digna veneratione honorant. Et bene pallium in humeris portant: quia ipsam passionem non fut
Abbreviated transcription (Latin):
& tremor non homini p̃posuit ds̃ homine. sedanimantibase
re Atq ideo ut beatꝰ gregorius dic supͣ modum suꝑbiree ab
aequali uolle timeri Oinĩ homines natura aequales genuit .s.
meritoꝵ distantia iusto dĩ iuditio sed occulto alios aliuis subiect
oñis pisaes manuiurãe traditi sunt .i. potestetti. Et omne quod
mouetun tratuobis incibum. Post diluuiũ ꝑ missus ẽ esus carnium
bant. sedꝙ in diluuo terra uirtutẽ suae fertilitittis amiserat
sanguine es uidelic& sedes animȩ in sanguine ẽ idco uire
te ceruleum & exparte igncum ꝑhoc designant᷑ duo dilu¬
turũ ereditꝰ Vn de & ceruleus color ex trinsecus cernit Igne¬
fiaui calliđ. lafeth latitudo Mystice sem & iastth significa
fideles ex utroq populo inxpm̃ credentes Cham ũ hereticos desig¬
natipinde & bene cham. calliđ int̾̃p̃tat᷑. Heretici enĩ callidist̃s
ã sapientia sed malitia. qua simplices in ecđa decipert querunt

Expanded text:
 tremor. Non homini praeposuit Deus hominem sed animantibus.rrae: atque ideo, ut B. Gregorius dicit, supra modum superbire est ab aequali velle timeri. Omnes homines natura genuit aequales, sed meritorum distantia justo Dei judicio, sed occulto, alios aliis subjecit. Omnes pisces manui vestrae traditi sunt. Id est, potestati: Et omne quod movetur erit vobis in cibum. Post diluvium esus permissus est carnium. d quia in diluvio terra virtutem suae fertilitatis amiserat, sanguine : quia videlicet sedes animae in sanguine est, ideo te caeruleum et ex parte igneum; per hoc designantur duo diluturum creditur. Unde caeruleus color extrinsecus cernitur, igneCham callidus, Japheth latitudo. Mystice Sem et Japheth significant fideles ex utroque populo in Christum credentes. Cham vero haereticos designat, unde et bene callidus interpretatur. Haeretici enim callidi sunt, non sapientia, sed malitia: quia simplices in Ecclesia decipere quae
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit  grande conuiuũ. iuxta litterã conuenientius fuit. ut in
die natiuititis. ł circũ cisionis cius abraham cpulũ facer&a Sedur
ꝑphetico plenus spũ hoc in die ablactationis facere maluit Si¬
nificabat᷑ enĩ ꝑ hocq tunc dõ & angłis festiuitatẽ quo dã modo
facin qnđo lacte in facie dimisso inuirũ ꝑ fectũ euadimꝰ
quasi ludeas quib: in fanciã isa ac deciper&. Beatꝰ qͦq. hieronimꝰ dic̃.
qđ quasi maior natu ꝑ ludum primogentite sibi p̃sup̃serit. Absalut
aute possumꝰ dicere: qđ eũ lubricũ & lascuũ facere uolebat sic̃ erat¬

Expanded text:
Fecit grande convivium. Juxta litteram convenientius fuit ut in die nativitatis vel circumcisionis ejus Abraham epulum faceret. Sed vir prophetico plenus spiritu hoc in die ablactationis facere maluit. Significabatur enim per hoc, qua tunc Deo et angelis festivitatem quodammodo facimus quando lacte infantiae dimisso in virum perfectum evadimus quasi ludens quibus infantiam Isaac deciperet. Beatus quoque Hieronymus dicit quod quasi major per ludum primogenita sibi praesumpserit. Absolute autem possumus dicere quod eum lubricum et lascivum facere volebat, sic
Abbreviated transcription (Latin):
uittm que bene lippis oculis sed fecunda fuisse dr̃ quia actiua
uita minõ uid& ꝑ contẽplationẽ. sed spĩtles dõ parit filios ꝓp̃dica¬
tionẽ & bonoꝵ operũ exempla. Racheluero quae ouis ł uĩsus prin¬
cipiũ int̾pt᷑ contemplatiuã designat uitã simplicẽ & quiete gauden¬
tom quae illud c̃ñ principiũ qđ lõquit᷑ in euangło Ego principium
qui & lo quor uob. Est pulchra sed in fecunda. quia contemplatiua
sattadccora & dõ amabił nullo puluere terreni contagii foedatt:
osed solidõ uacans eiq tuntũ placere querens nequaquã sp̃ĩtules filios
ꝑ p̃dicationẽ generat Amat iacob rachel sedlia ui nocte accipit
quia un quisq scs desiderat frui quiete tontemplatiue uite. sed
chel duxerit uxorẽ: sed impletis septẽ. dieb p nuptias liae. quib
telpha int̾̃pt asloquans. Bala inueteratte. Sigf haedue ancille cos

Expanded text:
vitam. Quae bene lippis oculis, sed fecunda fuisse dicitur, quia activa vita minus videt per contemplationem, sed spiritales Deo parit filios per praedicationem et bonorum operum exempla. Rachel vero, quae ovis vel visus principium interpretatur, contemplativam designat vitam simplicem et quiete gaudentem, quae illud cernit principium, quod loquitur in Evangelio: Ego principium, qui et loquor . Est pulchra, sed infecunda, quia contemplativa vita decora et Deo amabilis, nullo pulvere terreni contagii foedata, sed soli Deo vacans, eique tantum placere quaerens, nequaquam spiritales filios per praedicationem generat. Amat Jacob Rachel, sed Liam in nocte accipit: quia unusquisque sanctus desiderat frui quiete contemplativae vitae, sed chel duxerit uxorem, sed impletis septem diebus post nuptias Liae, quibus Zelpha interpretatur os loquens; Bala, inveterata.
Abbreviated transcription (Latin):
Surge & tolle puerum & tene manũ eius. hoc ẽ iunge illi & amibu¬
la cũ eo sic̃ faciunt simul ambulantes iuxta litterã intelligimꝰ ma¬
trem se abscondisse qnđo dix̃. non uidebo morientẽ puerum. Mo¬
net ergo eã angłs ut reuertatꝰ ad puerũ & tollat eũ non deterragri¬
gendo ł portando sed in sua cura & ꝑuidentia suscipiendo Terra
in qua uersatus es aduena iđ in palestina. Abraham enĩ in geraris
habitabat peregrinꝰ Gerara uͦ ẽ. quaenũno palestina salutaris dr̃
ubi natꝰ ẽ isaac. Lic& quidã asserant eũ ad ilicẽ mãbre natum Vo
latest̃ ł puteus uram̃ti quia ut̃q ibi iuirauerat sabee utrũq. so¬
nat septẽ & iuram̃tũ. Hoc loco querendũ qiđ sit qđ suꝑius legit.
agar stetisse ad puteũ iuram̃ti. qđ postea longa tempr factũ est
Nec dumenĩ ita uocabat᷑. Ergo ꝑ plemsin. iđ ꝑ p̃occupationem¬

Expanded text:
Surge, et tolle puerum, et tene manum ejus. Hoc est junge te illi, et ambula cum illo. Sic faciunt ambulantes simul. Juxta litteram intelligimus matrem se abscondisse, quando dixit: Non videbo morientem puerum. Monet ergo eam angelus ut revertatur ad puerum, et tollat eum, non de terra erigendo vel portando, sed in sua cura et providentia suscipiendo. Vers. 23. Terra in qua versatus es advena. Id est in Palaestina, Abraham enim in Geraris habitabat peregrinus. Gerara vero est quae nunc Palaestina Salutaris dicitur ubi natus est Isaac, licet quidam asserant eum ad ilicem Mambre natum. Velatae sunt. Vel puteus Juramenti, quia uterque ibi juraverat. Sabee utrumque sonat, et septem et juramentum. Hoc loco quaerendum quid sit quod superius legitur Agar stetisse ad puteum juramenti quod postea longo tempore factum est. Necdum enim ita vocabatur. Ergo per prolepsin, id
Abbreviated transcription (Latin):
literis quia aries cornib herebat int̃ uepres : Inde uidaci in sollẽo¬
nitatib tubis corneis solent canere. utꝑ hoc memor sit cords̃. & reppiti¬
hoc quasi ꝓuerbium obtinuit. apud iudaeos. ut quotiens aliqua necessitate
Fangustia tenent. dicant in monte dñsuidehit. ł ut in hebreo habet:
Inmonte dñs uidebit̾. hoc ẽ miscrebit᷑ & liberabitnos. Permemet hiuraui

Expanded text:
litteram quia aries cornibus haerebat inter vepres, inde Judaei in solelitteram quia aries cornibus haerebat inter vepres, inde Judaei in solenitatibus tubis corneis solent canere, ut per hoc memor sit Deus eorum et repropitiHoc quasi proverbium obtinuit apud Judaeos ut quoties aliqua necessitate vel angustia tenentur, dicant: In monte Dominus videbit, vel ut in Hebraeo habetur: In monte Dominus videbitur, hoc est miserebitur et liberabit nos. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
dic. Eecittts ex parte contigit in isrł. donec plenitudo gentiũ intra cat
& sic om̃is urt saluus fiat Qđ uͦ dic̃ pꝰ quã ad orauerimꝰ reuerceniur
aduos  sigñs qđ impleta passione inultima scłi ętecte reuertett ads&
reconciliee udeis credentib Qđ aut̃ die tertio eleuatis oculis tresdies
triasigñs scłi tempora ante legem sublege & subgrã niam utdĩ
filius dictertio adnuptias dr̃ uenisse & aquã inuinu conuertesst in
tertio seli temitr̃ uenit ad coniungendã sibi ecłam & legis littene u¬
spĩtale intelleciũ comuertendã Aries qui a paruit abrahe humani¬
tetem xp̃ĩ sigñf dequo benc dr̃ qđ herebat cornib int̃ uepresquia
xp̃c eruci affixus ẽ & manꝰ cius in cornib:i in brachus crucis herebant
Suue herebat intuepres quia spinis coronatꝰ ẽ. Qđ aut̃ ares i molae
est isaac aut̃ euasit signif qr ꝑ humanitatẽ pati potuit. ꝑ diuinttetẽ
u in passibilis mansit nã due st̃ in xp̃o substantiae ł nature santo

Expanded text:
introeat, et sic omnis Israel salvus fiat . Quod dicit: Postquam adoraverimus, revertemur ad vos, significat quod impleta passione in ultima saeculi aetate revertatur Deus, et reconcilietur Judaeis credentibus. Quod autem tertio die elevatis oculis, tres dies tria significant saeculi tempora ante legem, sub lege et sub gratia. Nam et Dei Filius die tertio ad nuptias dicitur venisse et aquam in vinum convertisse, quia tertio saeculi tempore venit ad conjungendam sibi Ecapparuit Abrahae humanitatem Christi designat de quo bene dicitur quod haereat cornibus inter vepres, quia Christus cruci affixus est, manus ejus in cornibus, id est, in brachiis crucis haerebant. Sive haerebat inter vepres, quia spinis coronatus est. Quod autem aries immolatus est, Isaac autem evasit, significat quia per humanitatem pati potuit, per divinitatem vero impassibilis mansit. Nam duae sunt in Christo substantiae vel naturae. Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
Accelera tria satasimile Satũ genus ẽ mensure. Tria sata.
tressignif filios noe aquib disseminatũ ẽ omne genꝰ hominum.
post diluuiũ ꝑ tria ergo sate significabatur ecđa & doctrina
euangłica ꝑ tres mundi partes disseminanda hinc & in euangło
& ascondisse illud in farine satis trib iđ in trib mundi parcib
A siȩ̨ uidelica africe & curope. danec fermentaret᷑. ta tum. iđ
donec omĩs munđ creder&. Panis signf unitatẽ credentium.
quia panis exmultis granis conficit᷑. Arimiuͦ fuer̃ quia unitas
ne scĩ sp̃s decocti Sacrificium ł escã delotabilẽ scipsos dõ faciuñ
butirum & lac. Laceybus ẽ in fantiae Ideoq designat ueterem le
Butyru u pingue & coagolatum doctrina ẽ euanglica. solido
Terbo scos reficiens. Uitulus coctus. xpm̃ passum sigñs Stabat:
sub arbore Arbor crucẽ significabat. sub qua abraham stubat. quia
latebat. quia sapientium & doctoꝵ ẽ aꝑte p̃dicare exemplisali¬

Expanded text:
Accelera, tria sata similae. Satum genus est mensurae. Tria sata tres significant filios Noe, a quibus disseminatum omne genus humanum post diluvium. Per tria sata significabatur Ecclesia et doctrina evangelica per tres mundi partes disseminanda. Hinc et in Evange et abscondisse illud in tribus farinae satis , id est, in tribus mundi partibus, Asiae videlicet, Africae, Europae, donec fermentaretur totum, id est, donec omnis mundus crederet. Panis significat unitatem credentium, quia panis ex multis granis conficitur. Azymi vero fuerunt, quia unitas potentiam igne Spiritus decocti sacrificium vel escam delectabilem se ipsos Deo faciunt. butyrum et lac. Lac cibus infantiae est, ideoque designat veterem legem. Butyrum vero pingue et coagulatum doctrina est evangelica solido cibo sanctos reficiens. Vitulus coctus Christum passum significat. Stabat sub arbore. Arbor crucem significabat, sub qua Abraham stabat, quia latebat: quia sapientium et doctorum est aperte praedicare, exemplis ali
Abbreviated transcription (Latin):
braham. Cur risit sara uxortua: Negauit enĩ & dixit. non risi
Mystice abraham triplicem gestut figurã. dĩ uidelic& patris in co
qđ isa ac olitulit gestat. & figuram filii. in eo qđ deosua. & de cog¬
natione exiuit: Hicuͦ unãquamq scam sig̃f animã q̃ dm̃ in hos¬
pitio sue mentis cũ gaudio suscipit Tres uiros qui ei apparuer
in monte trans figurato apparuer̃ Cum his ergo dns uenit qnđo
mysterium in carnatianis abrahie ostendit. qr lex quae ꝑ moy sen¬

Expanded text:
braham: Cur risit Sara uxor tua? Negavit enim, et dixit: Non risi. braham: Cur risit Sara uxor tua? Negavit enim, et dixit: Non risi. Mystice Abraham triplicem gessit figuram, Dei videlicet Patris in eo quod Isaac obtulit. Gestat et figuram Filii in eo quod de domo sua et cognatione exivit. Hic vero unamquamque sanctam significat animam quae Deum in hospitio suae mentis cum gaudio suscipit. Tres viros qui ei apparueruin monte transfigurati apparuerunt. Tunc ergo Dominus venit quando mysterium incarnationis Abrahae ostendit, q
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ano Circũciđ hismadem & cunctos mares Quaeri sol&. si mares
circũ cisione saluabant᷑. femine quomͦ saluabant quae non circũ cide¬
bantur utiq fide & hostiarũ oblatione. Quomͦ & ĩã ante dictũ p̃ cep
hominũ apparebant. Curcis eaquę mortalib conueniunt obse¬
quia p̃parauit. fortassis quia primo homines credidit. Posteauꝰ
ex his quae abillis dicta st̃ ł facta angłos intellex. Intelligebant
aut̃ eos eẽ angłos cũ illos ad celũ redire uidebant. sic̃ in libra uidi¬
cum demanue legimꝰ. qui primo uidens angłm homine putauit
dicens. tunces ille uir qui locutꝰ es inulieri. Cũq et humanitatis cau¬
sa hedum facere uoluiss& dic̃ ei angłs. Si cogis me non cõmedam
sin aut̃ offer illud dño Cumq hoc feciss& & flãma sacrificii ascen¬
der&. angłs in flãma parit̃ ascenđ. C&erũ desara nulli dubium
qđ homines cẽ putiebat. Nam anegare ausaẽ qđ angłs dix̃ ada¬

Expanded text:
 23. Circumcidit Ismaelem et cunctos mares. Quaeri potest, si mares circumcisione salvabantur, feminae quomodo salvabantur, quae non circumcidebantur? Utique fide et hostiarum oblatione, quomodo et per ante dictum praecepthominum apparebant, cur eis ea quae mortalibus conveniunt obsequia praeparavit? Fortassis quia primo homines esse credebat, postea vero ex his quae ab illis dicta sunt vel facta angelos intellexit. Intelligebat eos esse angelos, cum eos ad coelum redire videbat, sicut in libro Judicum de Manue legimus, qui primo videns angelum hominem esse putavit, dicens: Tu es ille vir qui locutus es mulieri ? Cumque ei humanitatis causa haedum fecisse voluisset, dicit ei angelus: Si cogis me, non comedam. Sin autem: offer illud Domino. Cumque hoc fecisset, et flamma sacrificii ascenderet, angelus in flamma pariter ascendit. Caeterum de Sara nulli dubium quod homines esse putabat. Nam et negare ausa est quod angelus dixit ad A
Abbreviated transcription (Latin):
dui m Portã iaeli dic Egressum xp̃i ꝑ in carnatione & regressũ Notan¬
dum aut iuxta littera quia non fuit hocido latria nec ipsũ lapidem
dm̃ appellauit. aut ullo sacrificio coluit sed signo tuntũ. & memo¬
na qd sibids̃ apparuiss& & qđ ibi tubnaculum dĩ futurã erat ł rex¬
inadio Puteus iste. scientiã scripturarũ figurat. Tres greges
Accubantes circaputeũ. scõs sigf simplices & mites qui scripture
sacrae mesteriis satiari desiderant. Lapis suꝑ posit puteo tegm̃
lituore designat. quo spũ alis aqua claudebat : Sed iacob nr iđ ps

Expanded text:
ice portam coeli dicit egressum per incarnationem et regressum. Notandum autem juxta litteram quia non fuit hoc idololatria, nec ipsum lapidem Deum appellavit, aut ullo sacrificio coluit, sed signo tantum et memoria, quod sibi Deus apparuisset, et quod ibi tabernaculum Dei futurum erat. Vein agro. Puteus iste scientiam Scripturarum figurat. Tres greges accubantes circa puteum significant simplices et mites, qui Scripturae sacrae mysteriis satiari desiderant. Lapis superpositus puteo tegmen litterae designat, quo spiritalis aqua tegebatur. Sed Jacob nos