comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st ergo quidam ꝑuer¬
dam rectum odiũ eiꝰ. Sed
amor peruersus ab oclio.
odium rectum ab amore
est. Quis est ꝑuersus aĩe
amor: Quando cliligis
animã tuam in iniquita¬
tib. Audi quia ab oclio
uenit amor iste peruersus.
Qui aũt cliligit iniqui¬
tatem: oclit animã suã.
Odium aũt rectum iude
quia ab amore uenit. Ib
dominus secutus ait. Qui
aũt oclit animã suã in hoc
scło: in uitam et̾nam in¬
ueniet eam. utiq qd̃ uis
inuenire in uita eterna:
multũ amas. Quod enim
amas ad tempus qͥd ꝓdest:
Aut sub duceris illi: aut
sub clucetur tibi. Cũ fue¬
ris tu subtractus. perit
ip̃e amor: Cum fuerit il¬
lud subtractum. perit qd̾
amasti. Ubi ergo aut ama¬
tor perit. aut quod amat᷑
nõ est amanclũ. Sed qͥd
est amanclum: Quod no¬
biscum potest ẽẽ eternum.
in eternum saluam: Ode¬
ris eam ad tempus. Ergo
ocdium rectum ab amore
uenit: peruersus amor ab
odio uenit.

Expanded text:
st ergo quidam perverddam rectum odium ejus. Sed amor perversus ab odio, odium rectum ab amore ejus. Quis est perversus animae amor? Quando diligis animam tuam in iniquitatibus. Audi quia ab odio venit amor iste perversus: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam . Odium autem rectum vide, quia ab amore venit. Ibidem Dominus secutus ait: Qui autem odit animam suam in hoc saeculo, in vitam aeternam inveniet eam. Utique quod vis invenire in vitam aeternam, multum amas. Quod enim amas ad tempus, quid prodest? Aut subduceris illi, aut subducitur tibi. Cum fueris tu subtractus, perit ipse amator: cum fuerit illud subtractum, perit quod amasti. Ubi ergo aut amator perit, aut quod amatur, non est amandum. Sed quid est amandum? Quod nobiscum potest esse in aeternum. in aeternum habere salvam, oderis eam ad tempus. Ergo odium rectum ab amore venit; perversus amor ab odio venit.
Abbreviated transcription (Latin):
uia proculclubio clue
sunt regenerationes:
regeneratio est de qua dñs
dicit: nisi quis renatus fu¬
erit ex aqua ⁊ sp̃u sc̃o. non
intrabit in regnũ celorum:
altera hec de qua nunc clicit:
in regeneratione cũ sederit
filius hominis in sede maies¬
tatis sue. Prima adoptio
est: de qua clicit apłs. Nõ
accepistis sp̃m seruitutis¬
iterum in timore: sed acce¬
pistis sp̃m adoptionis fili¬
oꝵ. in quo clamamus abba
pater. Scd̾a adoptio erit:
de qua idem apls ait. Sed
⁊ ip̃i inter nos ingemiscimꝰ:
adoptionem expectantes. re¬
demptionem corporis nr̃i.
rima resurrectio lt .xii.¬
est: de qua dñs clicit.¬

Expanded text:
uia procul dubio duae sunt regenerationes, regeneratio est de qua Dominus dicit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto non introibit in regnum coelorum . Altera haec, de qua nunc dicit: In regeneratione cum sederit filius hominis in sede majestatis suae. Prima adoptio est de qua dicit Apostolus: Non accepistis spiritum servitutis in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba pater . Secunda adoptio erit de qua idem apostolus ait: Sed et ipsi inter nos ingemiscimus adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri . Prima resurrectio est de qua D
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ aũt ad moralẽ
sensum ꝑtinet: angłs
ioseph in sompnis apparu¬
it: ut ostenderet. qr illi ad
angeloꝵ consortiũ sunt ꝑ¬
uenturi: quia muncli im¬
pedimentis ac carnalibus
curis uelud dormientes sũt
alieni. Quasi enim dormi-¬
ens uigilat: qui mũdi suꝑ¬
fluas sollicitulines post po¬
nens. oculum mentis in a¬
morem dei aperitz sicut eccle¬
sie noce clicitur. Ego dormio:
uid aũt in sompnis
angelus apparens li-¬
cat: audiamus. Surge et
accipe puerũ ⁊ matrẽ eius
⁊ fuge in egyptum: ⁊ esto
ibi usq dum dicam tibi.
ubi notandum: qr nõ cli¬
xit. accipe filium tuũ ut
falso iudei clicere noluer̃t:
sed accipe puerum: idest
accipe quasi baiulus ⁊ nu¬
tricius. nõ quasi pater pro¬
prius. Nec clixit accipe uxo¬
rem tuam. ut fotimani
dicere uoluerunt: quãuis
⁊ sponse uxores dici possint:
sed accipe matrẽ eius: idest
accipe quasi custos castitatiᷤ
⁊ sustentator fragilitatis: nõ
ut uiolator uirginitatis.

Expanded text:
uantum autem ad moralem sensum pertinet, angelus Joseph in somnis apparuit, ut ostenderet quia illi ad angelorum consortium sunt perventuri, qui a mundi impedimentis ac carnalibus curis velut dormientes sunt alieni. Quasi ergo dormiens vigilat, qui mundi superfluas sollicitudines postponens, oculum mentis in amorem Dei aperit sicut Ecclesiae voce dicitur: « Ego dormio, uid autem in somnis angelus apparens dicat, audiamus: « Surge et accipe puerum, et matrem ejus, et fuge in Aegyptum, et esto ibi usquedum dicam tibi. » Ubi notandum, quia non dixit, Accipe filium tuum, ut falso Judaei dicere voluerunt, sed, « Accipe puerum, » id est accipe quasi bajulus et nutritius, non quasi pater proprius. Non dixit, accipe uxorem tuam, ut Photiniani dicere voluerunt, quamvis et sponsae uxores dici possint, sed accipe matrem ejus, id est, accipe quasi custos castitatis et sustentator fragilitatis, non ut violator virginitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionem
suam clubitare permisit.
nec tamen in clubitatiõe
deseruit: sicut ante nati¬
uitatem suam habere ma¬
riam sponsam uoluitz qͥ
tamen ad eius nuptias
nõ ꝑuenit. Nam ita fc̃s ẽ
discipulus dubitans et
palpans. testis uere resur¬
rectionis: sicut sponsus
matris fuerat. custos inte¬
gerrime uirginitatis. Pal¬
pauit aũt: ⁊ exclamauit
Dñs meus:⁊ deus meus.
Dicit ei ih̾x. Quia uiclis¬
ti me: crecliclisti. łs.¬

Expanded text:
post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae 639 resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem, et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ne pauper auiciis pauper
in quo muncli princeps ni¬
chil inuenit. Pauper illius
emulus pauperis qui cum di¬
ues ẽẽt ꝓpter nos pauper fc̃s
modum in quatuor benelic¬
tionib sc̃s lucas beneclictioẽs
sit octo complexus. Et quidem
scimus uirtutes ẽẽ quatuor
carclinales: temperantiam
iusticiam. prudentiam. for¬
tituclinem. Qui pauper est
sp̃u: auarus nõ est. Qui flec:
non superbit secl mitis est ⁊
paratus. Qui luget: humili¬
atur. Qui iustus est. nõ ne¬
gat. quod scit ad usum om¬
nib cõmuniter datũ. Qui
miseretur largitur de suo.
Qui suum donat: nõ q̃rit
alienum: nec dolum ꝓxĩo
instruit.

Expanded text:
ne, pauper a uitiis, pauper in quo mundi princeps nihil inuenit, pauper illius aemulus pauperis, qui cum diues esset, propter nos pauper factus modum in quattuor benedictionibus sanctus Lucas benedictiones sit octo conplexus. et quidem scimus uirtutes esse quattuor cardinales, temperantiam iustitiam prudentiam fortitudinem. qui pauper est spiritu auarus non est, qui flet non superbit, sed mitis est et pacatus, qui luget humiliatur, qui iustus est non negat quod scit ad usum omnibus communiter . datum, qui miseretur largitur de suo, qui suum donat non quaerit alienum nec dolum proximo struit.
Abbreviated transcription (Latin):
pauperes. Nõ omnes
beãti pauperes. Paupertas
enin mecdia est. Possunt
⁊boni esse ⁊ mali pauperes.
Nisi forte ille intelligẽtlus
pauper beatus quem ꝓph̾a
clescripsit clicens. Qu̾a me¬
lior panper iustus. qͣm di¬
ues menclax. Beatꝰ pauꝑ:
qui clamauit. ⁊ clñs exau-¬
cliuit eum. Pauꝑ a crimi

Expanded text:
pauperes. non omnes beati pauperes; paupertas enim media est. possunt et boni esse et mali pauperes, nisi forte ille intellegendus pauper beatus, quem propheta descripsit dicens quia melior pauper iustus quam diues mendax. beatus pauper qui clamauit, et dominus exaudiuit eum, pauper a crimi
Abbreviated transcription (Latin):
te quomodo timeo: Sc̃s ꝓ¬
chasius responclit. In eo qd̃
sacrifica uero. Si enim
nõ timeres te lecli ame: me
ad sacrificandum nõ com¬
pelleres. Ego aũt nõ te timẽs
contempno minas tuas: ⁊
omnia ycdola tua stercora
computans. deum solum
qui regnat in scła adoro.
Aucliens hec astasius comeᷤ.
iussit cum fustib cecli. Post¬
ea uero erecto dixit. Miser
um ꝓbasti perisse germanũ:
Sc̃s ꝓchasius dixit. Nõ tibi
irascor nec ego nec ip̃a ius¬
cordis attenclo. Increcluli¬
tas erum que intuis sensi¬
bus regnat: nõ te ꝑmittit
uiclere quod dei est. Nam
crucifigentes se nõ maledi¬
xit: secl potius ut eis indul¬
geretur orauit. addens
hoc. quia nescirent quid fa¬
cerent. Uncle ⁊ ego rui mist¬
reor: quia nescis quid fa¬
cias. Age ergo quł cepisti:
ut michi possit cum meo fra¬
tre hoclie benignitas nr̃i sal¬

Expanded text:
te, quomodo timeo? Prte, quomodo timeo? Protasius respondit: In eo quod sacrificavero; si enim non timeres te laedi a me, me ad sacrificium non compelleres. Ego autem te non timens contemno minas tuas, et omnia idola tua, quasi stercora computans, Deum solum qui regnat in coelis, adoro. 17. Audiens haec Astasius, jussit eum fustibus caedi. Postea vero erecto dixit: Miser,um probasti perire germanum? Protasius dixit: Non tibi irascor, nec ego, nec ipsa juscordis oculos attendo: incredulitas enim, quae in tuis sensibus regnat, non te permittit videre quod Dei est. Nam crucifigentes se non maledixit: sed potius ut eis indulgeretur, oravit, addens et hoc, quia nescirent quid facerent. Unde et ego tui, misereor; quia nescis quid facias. Age ergo quod coepisti, ut mihi possit cum meo fratre Gervasio hodie benignitas Sal
Abbreviated transcription (Latin):
perueniente igitur comite
astasio qui proficiscebatur
acl bellum quocl a romanis
fuerat excitatum: occurre¬
runt ei temploꝵ cultores cũ
sacerdotib suis dicentes.
Si uis letus ad augustos no
contempnunt. Aucliens
hec astasius comes: iussit
eos teneri ⁊ ad se adduci.¬
Quib ⁊ dixit. Hortor uos
iuriis temperantes. ad im¬
molanclũ eis cleuoto stucli¬
ditio mea ualilius celebre¬
tur. Sanctus geruasius
responclit. Uictoriam cle ce¬
lo clebes a cleo omnipocente
requirere: nõ cle simulacri ᷤ¬
mutis ⁊ uanis. que oculos
habent sine lumine. aures
sine auclitu, nares sine o¬
cloratu.. os sine
sermone. manus sine tac¬
tu: pecles sine gressu. Uen
rib probantur habere:⁊
sine flacu ẽe noscuntur. In¬
clignatus aũt astasius co¬
mes: iussit eum tam diu
plumbatis tuncli. qͣm liu
xit. Miser uł tu uiuere stu
sicut ⁊ frater tuis. Cui sc̃s¬
ꝓthasius responclit. Quis
est miserz ego qui te nõ ti¬
meo. an tu qui me cimere
probaris: Comes dixit.Ego

Expanded text:
perveniente comite Astasio, qui proficiscebatur ad bellum, quod a Marcomanis fuerat excitatum, occurrerunt ei templorum cultores cum sacerdotibus suis, dicentes: Si vis laetus ad Augustos noscontemnunt. 15. Audiens haec Astasius comes jussit eos teneri, et ad se adduci.Quibus dixit: Hortor vos jurias temperantes, ad immolandum eis devoti studeatiditio mea gnaviter celebretur. Beatus Victoriam de coelo debes ab omnipotente Deo requirere, non de simulacris immundis et vanis, quae oculos habent sine lumine, aures sine auditu, nares sine odoratu, os sine sermone, manus sine tactu, pedes sine gressu, et ribus probantur habere, et sine flatu esse noscuntur. Indignatus comes Astasius jussit eum tamdiu plumbatis tundi, quamdiu xisicut et frater tuus. Cui Protasius respondens, ait: Quis est miser, ego qui non timeo, an tu qui me timere probaris? Comes dixit: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
mala possiclere. Nam diui¬
cie ⁊ honores tui nichil sunt.
Secd ⁊ tu ip̃e continuo interi¬
bis. Nero iratus clixit. Oig¬
ne funclitur sanguis ũr:
qui ꝓpter crucifixũ hominẽ¬
mori magis uultis quam
mecum feliciter uiuere. Sẽs
geruasius ⁊prothasius li¬
xerunt. Quando quidẽ noᷤ
occideris: cunc uiuificabim.
Nam hic mori parati sumꝰ:

Expanded text:
mala possedire . nam diuimala possedire . nam diuiciae . et hono| ris tui+ nulli sunt sicut et tu continuo interrebis. Nero iratus| dixit . digne fundetur sanguis uester . qui propter crucifi| xum hominem+ mori uultis . quam mecum feliciter uiuere.| Geruasius . et protasius dixerunt . quandoquidem nos| occideris . tunc uiuificabimur . na
Abbreviated transcription (Latin):
qui nos nõ sccłm carnem ge¬
nuit. secl sp̃ualiter procrea¬
uit: oportet nos cum eo mo¬
ri. ut habeamus uitã eter
nõ minimũ miror. qđ tam
stulte talia uerba loquimi¬
ni. Desistite ab hac praua
persuasione: ⁊ exaltabunt
uasius ⁊ ꝓthasius clixerũt.
Irrationabilis ⁊ praua per¬
suasio est: cleum conclito
rem celi ⁊ terre. qui fecit noᷤᷤ¬
⁊ maria ⁊ omnia que in eis
sunt nõ confiteri. ⁊ colere
yclola manufc̃a que nõ lo-¬
quuntur neq aucdiũt. Ne¬
ro inclignatus pugnis eos¬
q aministris cesi fuissent:
nero clixit. Militate nobis¬
cum: ⁊ eligentli honoris co¬
piam uobis tribuam di¬
uitiarumq habunclãtiã¬
ad arbitrium ur̃m in uos
in matrimonium traclam.¬
Sc̃s geruasius ⁊ prothasius
clixerunt. Non nos terrene
opes oblectant:nec iouis fi¬
guram arce auro. choreq
clistinctam ad orabimus.
Sed nec in peclem nr̃m repel¬
lere poteris auia. quã nob̾
nr̃m nazarium aperuit: qr
te bonis perfrui. quã breuia

Expanded text:
qui nos non| secundum carnem genuit . sed spiritaliter procreauit. Opor| tet nos cum eodem mori . ut habeamus uitam aeternon minimus . miror quod tam stultice| et anilia uerba loquimini deser+te ab hac praua persu| asione . et exaltabunt uasius . et protasius| dixerunt inracionabilis et praua persuasio est . deum condito| rem caeli et terrae qui fecit mare et omnia que in eis sunt.| Non confetere et colere idola manufacta que non locuntur| neque audiunt. Nero indignatus . pugnis eosque a ministris caesi fuissent. Nero dixit miletate no| biscum et elegendi honoris cupiam uobis tribuam . diuiciarum| que habundantiaad arbitrium uestrum in uos in matrimonio tra| dam. Geruasius et protasius dixerunt . non nos terrenę| opes oblectant . nec iouis figuram arte auro euoreque| distinctam adorauimus . sed nec tu pedem nostrum referre pote| ris a uia quam nobisnostrum na| zarium aperuit . quia tae . per| frui . quam breuia
Abbreviated transcription (Latin):
tamus. Tunc iussit nero cer¬
uices eoꝵ confringi. Et cũ
confringerentur ceruices
eoꝵ: geruasius ⁊ ꝓthasius
dixerunt ministris. Obtes¬
tamur uos per caput nero¬
nis: quiescite a nobis. ⁊ ad
Gratulatus est nero: ⁊ dixit.
Interponire aliquid spacii.
⁊ forte meliori consilio im¬
molant diis: ⁊ si cut poposce¬
runt exibeatur nararius. Cũ¬
Immola cliis. Sc̃s uero na¬
⁊ arius aspiciens in celũ: ait
uoce magna. Domine libe¬
ra animas nr̃as a clemoniis:
⁊ salua nos in clextera tua
fortissima. Nero clixit. Opor
rarum spatio ꝓlongari. Tũc
iussit scm̃ nararium cum
celso puero retlucli in carce¬
rem: scm̃ uero geruasium
ad anolinum qui preerat
ciuitati clecluci p̾cepit. scri¬
bens ei. Geruasium ⁊ procha¬
sium iuuenes. detrectãtes
immolare liis ad te misimꝰ.
Quos carcerali custo clia cle¬
tine: ⁊ cliis nr̃is sacrificare
compelle.

Expanded text:
mus. Iussit nero ceruicis eorum confringi et| dum confringerintur ceruices eorum. Geruasius et prota| sius dixerunt ministris obtestamur uos per caput neronis . | quiescite a nobis parumpgratulatus est . | et dixit interponite aliquid spacium . et forte meliore| consilio immola+nt diis . et sicut poposcerunt exibeatur . | Nazarius . cumimmola diis. Nazarius uero as| piciens in caelum . ait uoce magna . domine libera animas| nostras a demoniis . et salua nos in dextera tua fortissema.| Nero dixit oportet rarum spa| cia liberare Tunc iussit sanctum nazarium cum celso puero| recludi in carcerem. Sanctus uero geruasium ad anolinom qui praeerat ciuitati dedu| ci praecepit. Scribens ei . Geruasium . et protasium . ioue| nes . detrectantes immolare diis ad te direximus . | quos carcerali custudia detene et diis nostris sacrife| care conpelle.
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs clemens mi frater
ta est messis dñice sationis:
⁊ quam pauci sunt operarii.
Quia ergo cle omnib catho¬
lice pietatis es sufficienter
edoctus: ⁊ omni xp̃iana
uirtute ac religione ad mo¬
clum roboratus: perge ĩ no¬
mine domini. partes aggre¬
dieris occidentis: ⁊ ut bonꝰ
nules xp̃i. preliare prelia do¬
mini clei tui. Atq sicut do¬
petro tralidit.⁊ ego sãcte
hereclitatis iure suscepi. ut
in liganch soluenliq auc¬
toritace tibi semper presto
sit cdiuina potestas: nr̃is
oracionib comitatus. et
roboratus in tui apostolatꝰ
sortem apostolica nr̃a auc¬
toritate omnem suscipiens
galliam: opus fac euange¬
liste ministerium tuũ im¬
ple: ut xp̃i noticia perte uͥ¬
q diffusa: a cdño in clie re¬
surrectionis merearis au

Expanded text:
s Clemens, mi frater ta est messis Dominicae sationis, et quam pauci sunt operarii, quia ergo de omnibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, et omni Christiana virtute ac religione admodum roboratus, perge in nomine Domini, partes aggrediens Occidentis, et ut bonus miles Christi praeliare praelia Domini Dei tui; atque sicut DoPetro tradidit, et ego sanctae haereditatis jure suscepi, ut in ligandi solvendique auctoritate tibi semper praesto sit divina potestas, nostris orationibus comitatus, et essionibus roboratus, in tui apostolatus sorte, apostolica nostra auctoritate, omnem suscipiens Galliam, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple, ut Christi notitia per te ubique diffusa, a Domino in diebus r
Abbreviated transcription (Latin):
lis. quia super pauca fuisti
ficlelis: supra multa te cõ¬
sticuam. Intra in gaudium
dñi cui. Et ne uerearis mul¬
trticlinem. ⁊ atcrocitatem
gentis harbarice: pro certo
sciens. quia qui plus labo¬
rat. plus merceclis accipiet.
Socios quoq ⁊ commninis¬
tros uerbi plures ⁊ ꝓbatos ui¬
ros adhibuit: eiq dixit. Si¬
cut fuit dominus cum clñs
⁊ patrib ac magistris nr̃is
apłis suis petro ⁊ paulo: ita
sit cecum in omnib quocũ¬
q te uereris. Esto robustus.
Tu enim maximã ⁊ in nume¬
rabilem ppłi multitudinem
introduces: in ueram reꝓmis¬
sionis terram filioꝵ israel. Et
clans pacem omnibz: ita hãc
uere fraternitatis societatẽ
soluit abire.

Expanded text:
is, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Sicut fuit Dominus cum dominis et patribus et magistris nostris apostolis suis Petro et Paulo, ita sit tecum in omnibus, quocunque te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram filiorum Israel. Et dans pacem omnibus, ita hanc verae fraternitatis societatem solvit abire.
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ petri ⁊ pauli in¬
separabilem ficlem. passi¬
onemq germanam. om¬
ni nos cleuotione frẽs ne¬
cesse est celebrare: quia et
laudabilis eos uita ad glo¬
riosissimum perduxit occa¬
sum. ⁊ mirificus obitus per¬
petuam transmisit ad uitã.
t licet in petro lc .ii.¬
fides emineat. in pau¬
lo cloctrina precellat: et
magisterium tam̃ pauli
ficlei plenitudo est.⁊ credu¬
litas petri cloctrine est fun¬
damentum. Quos tanta
celestis electionis clignatio
uisitauit: ut hic fieret cle
piscatore cloctor ille cle per¬
secutore clefensor. lt .iii.¬
ecl in hoc omnipotentis
clei atcollencla maies¬
tas est: qui in spiratione mi¬
rabili cdocendi grãm tribu¬
it imperito. ⁊ inimicum fe¬
cit amare quod ocderat ⁊ fi¬
dem quam impugnabat
asserere. Illius piscationem
nõ abstulit secl mutauit:
huius cecauit oculos ut pur¬
gatiore recepto lumine cla¬
rissime mentis acie ultra
humanum uidere posset
aspectum.

Expanded text:
lorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum.
Abbreviated transcription (Latin):
i ergo sunt beatissimi
petrus ⁊paulus qͥ sa¬
cramentoꝵ celestis regni
uno sp̃u predicautes sub
unius passione cliei cloc¬
trinam suam pio sangui¬
ne ⁊morte fortissima con¬
secrarunt: qui etiam tan¬
quam eccł̃iarum omniũ
principes facti lispensati¬
one celesti romam petẽtes.
sacratissima sua corpora
in illius urbis arce recondi¬
derunt que tocius muncli
obtinuerat princi patum
quatinus potentiam uir¬
tutis sue xp̃c ostenclens u¬
bi munclus caput habebat
imperii. ibi regni sui prin¬
cipes collocaret. qui uiuit¬

Expanded text:
i ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti dispensatione coelesti, Romam petentes sacratissima sua corpora in illius urbis arce recondiderunt, quae totius orbis obtinuerat principatum: quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui principes collocaret. SERMO VI
Abbreviated transcription (Latin):
fitenti. cui clñs ait. q̃ sol¬
ueritis in terra. soluta er̃t
⁊ in celo: Ip̃m lazarũ attẽ¬
de. Cum uinculis ꝓclit. Iã
uiuebat confitendo: sed nõ¬
clum liber ambulabat uin¬
culis irretitus. Quid gͦ fa¬
cit eccłia cui clictũ est que
solueritis soluta erũt. ni¬
si quod ait dñs concinno
ad discipulos. soluite illũ
mus: bis deum laudamꝰ.
Si pie nos accusamus: de¬
um utiq lauclamꝰ. Quã¬
do deum lanclamus. tãqͣm
eum qui sine pecc̃o est pre¬
clicamus. Quando autem
nos ip̃os accusamus. ei per¬
quem resurreximus glori¬
am damus. Hoc si feceris:
nullam occasionem inue¬
nit inimicus. qui te circũ¬
ueniat ante iudicem. Cũ
enim tu ip̃e fueris accusa¬
tor. ⁊ tlñs liberator. qͥd
erit ille nisi calũpniator.¬

Expanded text:
fitenti, cui Dominus ait: Quae solfitenti, cui Dominus ait: Quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo ? Ipsum Lazarum attende: cum vinculis prodit. Jam vivebat confitendo; sed nondum liber ambulabat, vinculis irretitus. Quid ergo facit Ecclesia, cui dictum est, Quae solveritis, soluta erunt; nisi quod ait Dominus continuo ad discipulos, Solvite illum, mus, bis Deum laudamus. Si pie nos accusamus, Deum utique laudamus. Quando Deum laudamus, tanquam eum qui sine peccato est praedicamus: quando autem nos ipsos accusamus, ei perquem resurreximus, gloriam damus. Hoc si feceris, nullam occasionem invenit inimicus, qua te circumveniat ante judicem. Cum enim tu ipse fueris accusator, et Dominus liberator; quid erit ille, nisi calumniator
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃m id est corpus suum.
Unde dicit. Soluite tẽplũ
hoc: ⁊ triduo suscitabo illd̾.
ortuns est aũt le .xi.
peccator: maxime ille
quem moles cõsuetudinis
premit, quasi mortuus ẽ
lazarus. Parum enim erat
quia mortiis: etiam sepł¬
tus est. Quis quis igit᷑ ma¬
le cõsuetudinis male uite
terrenarũ scilicet cupicli¬
tatum mole p̾mitur. ita
ut in illo iam factum sit
quod in quoclam psalmo
miserabiliter dicitur dix̃
stultus in corcle suo nõ est
deus: fit talis de qualz dic¬
tum est. Amortuo uelut
qui nõ sit: perit confessio.
Quis eum suscitabit. nisi
qui remoto lapide clama¬
uit clicens. lazare ꝓdli fo¬
ras: Quid est aũt foras
prolire nisi quod occultũ
erat foras ꝓclire: Qui cõ¬
ficetur: foras ꝓclit. Foras
ꝓdire nõ posset: nisi uiue¬
ret. uiuere nõ posset: nisi
resuscitatus ẽẽt. Ergo in
confessione sui accusa¬
tio dei lauclatio est. łc .xii.¬
ꝓdit: Quid ꝓdest eccł̾ia cõ¬

Expanded text:
se ipsum, id est, corpus suum; se ipsum, id est, corpus suum; unde dicit, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Mortuus est autem peccator, maxime ille quem moles consuetudinis premit, quasi sepultus est Lazarus. Parum enim erat, quia mortuus; etiam sepultus. Quisquis igitur malae consuetudinis, malae vitae, terrenarum scilicet cupiditatum mole premitur, ita ut in illo jam factum sit, quod in quodam psalmo miserabiliter dicitur, Dixit stultus in corde suo, Non est Deus ; fit talis, de quali dictum est, A mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Quis eum suscitabit, nisi qui remoto lapide clamavit, dicens: Lazare, prodi foras? Quid est autem foras prodire, nisi quod occultum erat foras prodere? Qui confitetur, foras prodit. Foras prodire non posset, nisi viveret: vivere non posset, nisi resuscitatus esset. Ergo in confessione sui accusatio, Dei laudatio est. Cprodit? Quid prodest Ecclesia con
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando etiam laudato¬
ris. Conficemur ergo sine
laudantes deum: siue accu¬
santes nos ip̃os. Pia est utra¬
q confessio: siue cũ te repre¬
hendis qui nõ es sine pec̃to.
siue cum illũ lauclas. qui
nõ potest habere peccatum.
reprehensio tua laus ip̃ius
est. Quare enim iam confi¬
teris in accusatõe pecc̃itin ĩ accꝰatõ
ipiꝰ tui quare confiteris. nisi qr
ex mortuo uiuus factus es :
Scriptura quippe ait. Amor¬
cõfessio. qui conficetur ui-¬
uit. Et si peccatum confi¬
tetur. utiq amorte reuixit.
Si peccati confessor reuixit
a mortez quis eum suscita¬
uit: Nullus mortiuis. est
sui ip̃ius fuscitator. Ille se
potuit suscitare: qui mor¬
tua carne nõ mortiuis est.
Et enim hoc suscitauit: qd̾
mortuum fuerat. Ille se
suscitauit qui uiuebat ĩ
se: in carne aũt suscitãda
mortuus erat. Nõ enĩ erat¬
pater solus filium suscita¬
uit. de quo clictum est ab
apło. propter quod deus eñ
suscitauit: sed etiam dñs

Expanded text:
etiam aliquando laudatoetiam aliquando laudatoris. Confitemur ergo, sive laudantes Deum, sive accusantes nos ipsos. Pia est utraque confessio, sive cum te reprehendis, qui non es sine peccato; sive cum illum laudas, qui non potest habere peccatum. reprehensio tua, laus ipsius est. Quare enim jam confiteris in accusatione peccati tui? in accusatione tui ipsius quare confiteris, nisi quia ex mortuo vivus factus es? Scriptura quippe ait: A morconfessio, qui confitetur vivit: et si peccatum confitetur, utique a morte revixit. Si peccati confessor revixit a morte, quis eum suscitavit? Nullus mortuus est sui ipsius suscitator. Ille se potuit suscitare, qui mortua carne non mortuus est. Etenim hoc suscitavit quod mortuum fuerat. Ille se suscitavit, qui vivebat in se, in carne autem sua suscitanda mortuus erat. Non enim Pater solus Filium suscitavit, de quo dictum est ab Apostolo, Propter quod et Deus eum exaltavit : sed etiam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dixisse. Confiteor tibi pat̾
clñe celi ⁊ terre quia abscon-¬
clisti hec a sapientib ⁊ prudẽ¬
tib. ⁊ reuelasti ea paruulis.
huc usq interim uerba do¬
mini. si cligne. si cliligent̾
si quod primum est pie con¬
sideremus: inuenimus pri¬
mitus nõ semper cum ĩ scͥp¬
turis leginius confessionem.
debere nos intelligere uocem
peccatoris. Maxime aũt hoc
clicendum fuit. ⁊ hinc admo¬
nenda caritas ur̃a: quia mox
ut hoc uerbum sonuit noce
lectoris. secutus est etiã so¬
nus tunsionis pectoris ur̃i:
aucdito scilicet quod domi¬
nus ait. confiteor tibi pat̾.
In hoc ip̃o quod sonuit con¬
fiteor: pectora tutulistis.
Tundere aũt pectus quid ẽ
nisi arguere quod latet in
pectore. ⁊ euidenti pulsu
occultũ castigare peccatũ:
Quare hoc fecistis. nisi qr
aucdistis. confiteor tibi pat̾:
Conficeor audistis: qui cõ¬
ficetur nõ attenclistis. le .x.¬
unc ergo aduertite. Si
longe est: omne peccatum:
nõ solius est peccatoris. sed

Expanded text:
tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Hucusque interim verba Domini, si digne, si diligenter, si quod primum est, pie consideremus; invenimus primitus, non semper cum in Scripturis legimus confessionem, debere nos intelligere vocem peccatoris. Maxime autem hoc dicendum fuit, et hinc admonenda Charitas vestra: quia mox ut hoc verbum sonuit in ore Lectoris, secutus est etiam sonus tunsionis pectoris vestri, audito scilicet quod Dominus ait, Confiteor tibi, Pater. In hoc ipso quod sonuit, Confiteor, pectora tutudistis. Tundere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidenti pulsu occultum castigare peccatum? Quare hoc fecistis, nisi quia audistis, Confiteor tibi, Pater? Confiteor, audistis: qui confitetur, non attendistis. Nunc ergo advertite. Si, longe est omne peccatum; non solius est peccatoris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nistrare: ⁊ clare animã suã
reclemptionem ꝓ multis. Ip̃e
est etiam pastor bonus: qui
animam suam posuit pro
ouibz suis. Grex ergo boni pa¬
storis: ip̃a est familia redẽp¬
toris.

Expanded text:
nistrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uideant. cum scriptũ
sit. uideant opera ur̃a bona.
⁊ glorificent patrem ur̃m
qui in celis est: sel ut per
hoc quod agimus. laucles
exterius nõ queramus. Sic
aũt sit opus in publico. qͣti¬
nus intentio maneat ĩ occul¬
to: ut ⁊ de bono opere proxi¬
mis p̾beamꝰ exemplũ. ⁊ tam̃
ꝑintentionem qua deo soli
placere q̃rimus semꝑ opte¬
mus secretum.
hes aurus aũt celeste ẽ
desideriũ. Ager uero ĩ
quo thesaurus absconclit᷑
disciplina stuclii celestis.
Quẽ ꝓfecto agrũ uenditis

Expanded text:
non videant, cum scriptum sit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
celeste regnũ negociatori¬
hõi simile dicit᷑: qui bonas
margaritas q̃rit. sed unã
p̾ciosam inuenit quã uide¬
emit: quia qui celestis uide
cdulceclinem in quantũ pos¬
nou̾it. m ea q̃ in t̾ris amaue¬
Incõparatione eiꝰ uilescunt
omnia. Deserit habita: cõ¬
gregata clisꝑgit. In ardescit
in celestib animꝰ: nichil in
t̾renis libet. De forme cõspi¬
citur. quicqͥd de t̾rene rei pla¬
cebat specie: quia sola p̾cio¬
se margarite claritas ful¬
get in mente.

Expanded text:
coeleste regnum homini negotiatori simile dicit, qui bonas margaritas quaerit, sed unam pretiosam invenit, quam iemit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum ponoverit, ea quae in terris amavein comparatione ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente.
Abbreviated transcription (Latin):
tris eius.¬
principali igitur sexii
lumboꝵ nomine luxu¬
ria designatur: cum domi¬
nus licit. sint lunbi ur̃i
p̾cincti. Lumbos enim pre¬
cingimus: cum carnis lu¬
xuriam ꝑ continentiam
coartamus. Sed quia mi¬
nus est mala nõ agerez nisi
etiam quisq studeat ⁊ bo¬
nis operib in sudare: proti¬
nus adlitur: ⁊ lucerne ar¬
dentes in manib ur̃is. Lu¬
cernas quippe ardentes in
manib tenemus cum per
bona opera ꝓximis nr̃is lu¬
cis exempla monstramus.
De quib ꝓfecto operibus
dominus clicit. Luceat lux
ur̃a coram hominib : ut
uideant opera ur̃a bona.
⁊glorificent prẽm ur̃m¬

Expanded text:
tris ejusprincipali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant 1482 opera vestra bona, et glorificent Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
perta uobis est lectio
recitata: sed ne aliquibus
ip̃a eius planities alta for¬
tasse uideatur eam subbre¬
uitate transcurrimus : qͣti¬
nus eius expositio ita nesci¬
entib fiat cognita. ut ta

Expanded text:
perta vobis est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat c
Abbreviated transcription (Latin):
et increclibile est quod
petrus ⁊ ioh̾es uestigio
corporali dũm sint setuti:
quia nec clum intelligebãt.
quid sp̃ualiter significa¬
dixerat. sequere me. Sed
quia beatus iohes ꝑsonam
suam ex nomine in notes¬
cere uoluit: designauit ex
mierito cum dixit. Uidit
illum discipulum. quen
diligebat iħc. Diligebat
enim eum iħc: nõ exceptis
ceteris singulariter solum:
sed specialiter inter ceteros
unum. Om̃s enim se li¬
ligere comprobauit: qͥb
ante suam passionem lo¬
quebatur dicens. Sicut
clilexit me pater: ⁊ ego di¬
lexi uos. Manece in dilec¬
tione mea. Sed hunc pre
ceteris cliligebat: quem ĩ¬
tegritas uirginalis maiori
lilectione fecerat clignum.
Traclunt nauq hystorie:
quod eum uolentem nubere.
de nuptiis uocauit. Et ꝓpt̾ea
quod a complexu carnali eñ
subtraxerat: sp̃ual dilecti
oue fecerat ẽẽ cligniorem.
N eo aũt quod ait lc .xii.
quem diligebat ilx sequen¬
tem: morem scõꝵ beatus io¬
hannes euangelista serua¬
uit: cum ꝓprium nom̃ ta¬

Expanded text:
ec incredibile est quod Petrus et Joannes vestigio corporali Dominum sint secuti, quia necdum adhuc intelligebant quid spiritualiter significadixerat, « Sequere me. » Sed quia beatus Joannes personam suam ex nomine innotescere noluit, designavit ex merito, cum dixit: « Vidit illum discipulum, quem diligebat Jesus. » Diligebat enim eum Jesus, non exceptis caeteris singulariter solum, sed specialiter inter caeteros unum. Omnes enim se diligere comprobavit, quibus ante suam passionem loquebatur, dicens: « Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, manete in dilectione mea . » Sed hunc prae caeteris diligebat, quem integritas virginalis majori dilectione fecerat dignum. Tradunt namque historiae quod eum volentem nubere, de nuptiis vocavit, et propterea quod a complexu carnali eum subtraxerat, spirituali dilectione eum fecerat esse digniorem. In eo autem quod ait: « quem diligebat Jesus, sequentem, » morem sanctorum beatus Joannes evangelista servavit, cum proprium nomen ta
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̾es euangelista: cũ sub iñ¬
git. Qui ⁊ recubuit ĩcena
super pectus dñi: ⁊ clix̃. Do¬
mine quis est qui tradet te:
In ultima cena quã dñs
cũ cliscipulis habuit suis.
ut superior textus euͣngł̾ii
narrat: discipulus iste supͣ
pectus magr̃i recubuit. Et
cum cliceret dñs unus ex
uobis me tracliturus est: cõ¬
tristatis omnib. innuente
sibi petro interrogauit ma¬
gistrũ iohes dicens. Domine
quis est qui tradet te: Et ne
ominium conscientias clira
suspicio torq̃ret: certos eos
reddidit dicens. Qui intin¬
git manũ mecũ in parap¬
side: hic me tradet.

Expanded text:
evangelista, cum subjungit: « Qui et recubuit in coena super pectus Domini, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? » In ultima coena quam Dominus cum discipulis habuit suis, ut superius textus Evangelii narrat, discipulus ille supra pectus magistri recubuit: et cum diceret Dominus: Unus ex vobis me traditurus est, contristatis omnibus, innuente sibi Petro, interrogavit magistrum Joannes, dicens: « Domine, quis est qui tradet te? » Et ne omnium conscientias dira suspicio torqueret, certos eos reddidit, dicens: « Qui intingit manum mecum in paropside, hic me tradet.
Abbreviated transcription (Latin):
onus orclo: ut uocatu¬
rus gentes ⁊ iudeos ius¬
surus interfici qui nolue¬
runt regnare supra se xͣ
tionem, ne cliceretur. Ni¬
chil declerat ppło iudeorũ.
Unde potuit melior fieri:
Aut quicd ab eo qui nich̾
recepit exigitur: Nõ me¬
cliocris ista est uina: qͣm
supra mulier euangelica
quia nõ iuenit luceruã
accendit. lumine q̃rit
ad moto: gratulatur in¬
uitam. Deniq ex una de¬
cem innas alius fecit: aliꝰ
quinq. Fortasse iste mo¬
ralia habent: quia qͥnq
sunt corporis sensus. Ille
decem duplicia: id est mis¬
tica legis ⁊ moralia probi¬
tatis.

Expanded text:
onus ordo, ut uocaturus gentes et Iudaeos iussurus interfici, qui noluerunt regnare supra se Chrtionem, ne diceretur: \'nihil dederat populo Iudaeorum, unde potuit melior fieri\' aut: \'quid ab eo qui nihil recepit exigitur?\' non mediocris ista est mna, quam supra mulier euangelica, quia non inuenit, lucernam accendit, lumine quaerit admoto, gratulatur inuentam. denique ex una decem mnas alius fecit, alius quinque. fortasse istae moralia habent, quia quinque sunt corporis sensus, illae decem duplicia, id est mystica legis et moralia probitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
corde treclamus ore confite¬
anuir. ⁊ opere pio colamus.
unum deum ⁊ dñm. ita ĩ
trinitate perfecta: ut ⁊ pleni¬
tudo sit cdininitatis. ⁊ uni¬
tas potestatis. Dominum
cularia hominem uerum
ꝓpter salutem hominum.
ex beata maria semper uir¬
gine in fine temporum fac¬
tum passum mortuũ ⁊ se¬
pultum. ⁊ ab inferis resus
nem principatum ⁊ potesta¬
tem celestem ad clexteram

Expanded text:
corde credamus, ore confitecorde credamus, ore confiteamur, et opere pio colamus unum Deum ac Dominum, ita ut in trinitate perfecta, et plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. Dominum cularia, hominem verum propter salutem hominum ex beata Maria semper virgine in fine temporum factum, passum, mortuum et sepultum, et ab inferis resuscnem principatum et potestatem coelestem, venturum
Abbreviated transcription (Latin):
euacuas. ⁊ inuictissimi pͥn¬
cipis statuta contempnis.
Cui beatus clyonisius ait.
Senex quiclem sum corpo¬
re: secl feruore cleuotionis
⁊ ficlei atq salutari cõfes¬
sione dñi ⁊ saluatoris mei
shu xp̃i maneo semper no¬
uus: ⁊ nouos illi genitos
ꝑ ministerium p̾licationis
iice infantes quos illi fons
sacri baptismatis parturit
rationabili lacte pascere si¬
ne cdolo nõ cesso. Secl ⁊ illiuᷤᷤ
principis scita qui uerc est
inuictissimus: innocenti
opere ⁊ mundo corcle con¬
seruo.
sio. Dic cuius numinis teꝓ
fiteris eẽ cultorem: ⁊ cuius
conclitionis de asseris. Tunc
hii tres beatissimi uiri dyo¬
nisius rusticus ⁊ eleutherius
ita cdono scĩ spiritus inspira¬
ti. ⁊ zelo ficlei in flaminati.
sono unius uocis eisclem
uerbis. cum nõ uisi unus
interrogaretur redelidere
responsum: ac si unius hõis
ore sermo ꝓcecleret. In hoc ĩ¬
quiunt manifestum ẽ nos
esse uerissimos xp̃ianos: cũ

Expanded text:
evacuas, et invictissimi prinevacuas, et invictissimi principis statuta contemnis? Cui beatus Dionysius ait: Senex quidem sum corpore, sed fervore devotionis et fidei atque salutari confessione Domini et Salvatoris mei Jesu Christi, maneo semper novus, et novos illi genitos per ministerium praedicationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. Sed et illius principis scita, qui vere est invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo. Dic ergo cujus numinis te profiteris esse cultorem, et cujus conditionis te asseris. Tunc hi tres beatissimi viri, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, ita dono sancti Spiritus inspirati, et zelo fidei inflammati, sono unius vocis eisdemque verbis, cum non nisi unus interrogaretur, reddidere responsum, ac si unius hominis ore sermo procederet. In hoc, inquiunt, manifestum est nos esse verissimos Christianos, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ui cleniq prefecti fes¬
cennin sisinnii cũ romano¬
rum militum apparitione
murbe parisiorum ⁊ ꝑ om¬
nem regioriem subito nũ¬
tiatur: ⁊ a primorib ciui¬
tatum galliarum ei occur¬
ritur: imperialis iussio ur¬
gens super captura sc̃i ponti¬
ficis macharii clyonisii cũ
omni imperio diuulgatur.
suclores certaminũ suorũ
clecreuerat proprii sangui¬
nis fonte abluere. quo posset
liberius carnis sarcina libe¬
ratus ⁊ super niuem cleal¬
batus. presentie illius asta¬
re: ⁊ qui semet ip̃m holocau¬
stum ocloriferum offerebat
sacrificium lanclis iugit̾
immolare: ab innumera¬
bili pene caterua clemoni¬
luditur: loris clirissimis
trudelissime ligatur: tra¬
hitur: ⁊ unam cum sancto
rustico archipresbitero. et
eleutherio archicliacono
suo p̾fecti p̾sentie sistitur.
Quem cum nimia seueri¬
tate prefectus alloquitur.
dicens. Tunc es ille infan¬
clissimus senex qui licers
dyonisius ionicus ⁊ agno¬
minaris macharius: qui
etiam cleoꝵ nr̃oꝵ culturã

Expanded text:
ue adventus praefecti Fescennii Sisinnii, cum Romanorum militum apparitione, in urbe Parisiorum, et per omnem regionem subito personatur, et a primoribus civitatum Galliarum ei occurritur imperialis jussio urgens super captura sancti pontificis Macarii Dionysii, cum omni imperio divulgatur. sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius astare, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemoniluditur, loris durissimis crudelissime ligatur, trahitur, et una cum sancto Rustico archipresbytero, et Eleutherio archidiacono suo, praefecti praesentiae sistitur. Quem cum nimia severitate praefectus alloquitur, dicens: Tune es ille infandissimus senex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam deorum nostrorum culturam
Abbreviated transcription (Latin):
tancdum ficdeliter precli¬
camus. Tunc p̾fectus dix̃.
Non michi iussum est de
his quicquã uobiscum
agere: presertun cum de
clecrepite pessime senectu¬
tis nimia eloquentia. et
ꝓfunclissimoꝵ uerboꝵ ter¬
giuersatione.atq ultra
naturam hominum in po¬
puli secluctione. un a cũ
magicis prestigiis orbi pe¬
ne romano callere inno¬
tuerit. Ex his enim rome
satis aucliuimus. Tantũ
eclicito: si magni princi¬
pis clomiciani iussis obedi¬
re. ⁊ immortalium deoꝵ
iura uenerari disponitis.
Sin autem: nõ uerboꝵ
secl uerberum conflictatio¬
ne uobiscum uiriliter cle¬
certabo.

Expanded text:
tandum, fideliter praedicamus. Tunc praefectus dixit: Non mihi jussum est de his quiddam vobiscum agere, praesertim cum te decrepitae et pessimae senectutis nimia eloquentia, et profundissimorum verborum tergiversatione, atque ultra naturam humanam in populi seductione, una cum magicis praestigiis, orbi pene Romano callere innotuerit. Ex his enim Romae satis audivimus; tantum edicito si magni principis Domitiani jussis obedire, et immortalium deorum jura venerari disponitis; sin autem, non verborum, sed verberum conflictatione vobiscum viriliter decertabo.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Thes aurizate uob
thesatiros in celo: ubi nec
erugo nec tinea demolitur.
⁊ ubi fures nõ effocliũt nͨ
furantur. Et ubi est thes¬
aurus tiuis. ibi ẽ ⁊ cor tirũ.
chesaurus. tanto ma¬
gis cumulatur: qͣnto ma¬
gis tp̃ralis thesaurus atq
facultas. stucliosius prod̾o
expenclitur. Unde de eo qͥ
thes aurum inagro ĩuenit.
clicitur. Et p̾gaudio illiꝰ
uaclit ⁊ uendit uniuersa
que habet:⁊emit agrum
illum. Ager inquo thesau¬
rus absconclitꝰ inuenitur.
nos sumus: si tam̃ in nob̾
Quẽ ille uenclitis omnib
cõparat: qͥ corpus suũ per
celestis patrie clisciplinam

Expanded text:
saurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo, neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt, nec furantur; » et, « Ubi thesaurus tuus, ibi et cor tuum . hesaurus tanto magis cumulatur, quanto magis temporalis thesaurus atque facultas studiosius pro Deo expenditur. Unde de eo qui thesaurum invenit, dicitur: Et prae gaudio illius vadit, et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Ager in quo thesaurus absconditus invenitur, nos sumus si tamen in nobis Quem ille venditis omnibus comparat, qui corpus suum per c
Abbreviated transcription (Latin):
nem clicit᷑. fortis est ut morᷤ
mors corpus incerimit. sic
ab amore rerũ corporaliũ
eterne uite caritas occidit.
Nam quem ꝑfecte absor¬
buerit ad t̾ren a foris deside¬
ria uelut insensibilẽ recl¬
clit. Neq enĩ sc̃a hec cuius
hocdie natalicia celebramꝰ.
mori ꝓ deo potuisset ĩcorꝑe:
si prius a t̾renis desideriis mor¬
tua nõ fuisset in mente. E¬
rectus namq in nirtutis
culmine animꝰ torm̃ta des¬
pexit: p̾mia calcauit. Ance
armatos reges ⁊ p̾sides duc¬
ta. stecit feriente robustior:
iuclicante sublimior. Qͥd
inter hec nos bar ui bati.
⁊ clebiles clicimꝰ. qͥ ire acl
regna celestia puellas per
ferrũ uiclemꝰ. quos ira su¬
perat. superbia inflat. am¬
bitio ꝑturbat luxuria inqͥ¬
nat: Qui si adipisci regna
celoꝵ ꝑ bella ꝑsecutionum
nõ possumꝰ: hoc ip̃m nobis
turpe sit. qd̃ deũ nolumꝰ sal¬
tem per pacẽ sequi. Ecce nul¬
li nr̃m hoc tp̃re clicit deus
ꝓ me morere: sel illicita tã¬

Expanded text:
m est: Fortis est ut mors mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium eternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tan
Abbreviated transcription (Latin):
ad suscipiendã humanam
naturã hoi cõpati digna¬
tus est: sed etiã humane
ignorantie cõ descendens.
suis scĩs sermonib rerũ
temporaliũ similitrclineᷤᷤ
freq̃nter adhibuit, ut ex
collatione rerũ uisibiliũ
ad inuisibiliũ amorem
animos aucdientiũ in ci¬
taret. Unde cũ celestẽ glo¬
riam studiose amandã
doceret: illarũ rerũ simili¬
tuclinẽ ad hibuit quas ho¬
mines plurimũ cdlilig̾e so¬
lent clicens. Simile est reg¬
nũ celoꝵ thesauro abscõdi¬
to in agro: quẽ qui inue

Expanded text:
ad suscipiendam humanam naturam hominibus compati dignatus est, sed etiam humanae ignorantiae condescendens, suis sanctis sermonibus, rerum temporalium similitudines frequenter adhibuit, ut ex collatione rerum visibilium, ad invisibilium amorem animos audientium incitaret. Unde cum coelestem gloriam studiose amandam doceret, illarum rerum similitudinem adhibuit, quas homines plurimum diligere solent, dicens: Simile est regnum coelorum thesauro abscondito in agro, quem qui inve
Abbreviated transcription (Latin):
carnalib tegminib perue¬
nitur. quib siue per uerba
humana. siue per similitu¬
clines circũpositas operit᷑.
ut ꝓurus ⁊ soliclus ⁊ nusꝙͣ
a se clissonans. certa ratio¬
n̾e cernat᷑. Quos tam̃ om̃s
ueros ⁊ firmos ⁊ ꝑfectos in¬
tellectus unus ille continet
ꝑ quem fr̃a sunt omĩa: qd̃
uod libet aũt hoꝵ trũ
sit. uł si aliud occur¬
rere potuerit. qd̃ margari¬
te unius ⁊ p̾ciose noĩe. bene
significetur: p̾ciũ eius est
nos ip̃i. Qui ad eam possidẽ¬
dam nõ sumus liberi: nisi
Somnib ꝓ nr̃a liberatione
contemptis q̃ temporaliter
possidentur. Uenclitis enim
reb nr̃is in illum magis
eaꝵ accipimus p̾ciũ quã
nos ip̃os quia talib impli¬
cati nr̃i nõ eramus. ut rur¬
sus nos ip̃os ꝓ illa marga¬
rita demus. Nõ qr uł tanti
ualet:sed qͥa plus clare

Expanded text:
carnalibus tegminibus pervecarnalibus tegminibus pervenitur. Quibus sive per verba humana, sive per similitudines circumpositas operitur, ut purus, et salidus, et nusquam a se dissonans certa ratione cernatur. Quos tamen omnes veros, et firmos, et perfectos intellectus unus ille continet, per quem facta sunt omnia, quod uodlibet autem horum trium sit, vel si aliud occurrere potuerit, quod margaritae unius et pretiosae nomine bene significetur, pretium ejus est nos ipsi, qui ad eam possidendam non sumus liberi, nisi omnibus pro nostra liberatione contemptis, quae temporaliter possidentur. Venditis enim rebus nostris, nullum majus earum accipimus pretium, quam nos ipsos, quia talibus implicati, nostri non eramus, ut rursus nos ipsos pro illa margarita demus; non quia vel tanti valet, sed quia plus dare