comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio nichil faciant nisi mandato alibi ñ ꝑgant nisi ordi¬
nati. Seniores timent ut dños ament ut parentes. faciant qͥc¬
quio abeis imꝑatum acceperint. Credant sibi salutare quicqͥd
illi p̾ceperint : si hoc sine murmuratione cum hilaritate &
taciturnitate fecerint: dicente mos se Audi isrł & tace. ł nus
alteriꝰ onera portat. nemo alium iudicet. nemo alium alium
detrahat. qͥa scriptums. Omĩs detractor eradicabit᷑ unꝰ ab alio
qd̃ ñ ht̃ accipiat. Unꝰ ab alio discat humilitatem. unꝰ ab alio cari¬
tatem. unꝰ abalio pacientiam. unus ab alio silentium. unꝰ ab alio
mansuecudinem. Comedant sine quȩrela : quicqͥd eis appositu
fuerit. Uestiant qđ acceperint : ñ celent fr̃s decanis suis qcqͥd
ꝑsingulos dies cogitauerint. Dec ani uͦ sint eis quasi rectores &
custodes: tanꝗ ꝓ ipsis rationem dnõ reddituri. Hegligentias

Expanded text:
i; suo arbitrio nihil faciant nisi mandati; alibi non pergant, non ordii; suo arbitrio nihil faciant nisi mandati; alibi non pergant, non ordinati; seniores timeant, ut dominos; ament ut parentes; faciant quidquid ab eis imperatum acceperint; credant sibi salutare quidquid illi praeceperint, si hoc sine murmuratione cum hilaritate, et taciturnitate fecerint, dicente Moyse: Audi Israel, et tace . Unus alterius onera portate ; et nemo neminem judicet; nemo neminem detrahat, quia scriptum est: Omnis detractor eradicabitur. Unus ab alio quod non habet accipiat; unus ab alio discat humilitatem; unus ab alio charitatem, unus ab alio patientiam; unus ab alio silentium; unus ab alio mansuetudinem. Comedant sine querela quidquid eis appositum fuerit; vestiant quod acceperint. Non celent fratres Decanis suis quidquid per singulos dies cogitaverint. Decani vero sint eis quasi rectores et custodes, tanquam pro ipsis rationem Domino reddituri. Negligentias
Abbreviated transcription (Latin):
decani uocant᷑. Detani aut̃ sollicitudo & eruditio hȩc erit
erga quẽcũq sibi ab abͥahte traditum susꝑͣit: ut doceat eũ
pͥmitꝰ suas uincere uoluntates in quib eumꝰ diligent̾ exercens
illa ei semꝑ de industria imperet quȩ senserit animo eius
eẽ. contraria. Quia multis hoc experim̾tis doctũs ÷ numꝗ
posse monachũ suas concupicentias refrenare: nisi pobedi¬
entiam priꝰ mortificare suas didicertt uo luntates. Ne c
poterit iram aut tristitiã aut sp̃m fornicationis extin-¬
guere. nec cum fr̃ĩb humilitatem firmã. ꝑ petuãq recine¬
re. nec in congregatione dutaus ꝑ manere qui prius uo¬
luntates suãs ñ didicerit suꝑare Q decani tales eligantꝰ:
inquib secur abbas partiat onera sua & non eligantur
ꝑ ordinẽ s& scðm uitȩ meritũ & sapientiȩ doctrina.¬
etani qui suꝑ detanias sunt consticuti tantã sollicitu¬
dinem gerant suꝑ delegatos quos habent fr̃s : ut nul

Expanded text:
dum: « Decani sollicitudo et eruditio haec erit erga unumquemque quem sibi ab abbate traditum susceperit, ut doceat eum primitus suas vincere voluntates; in quibus illum diligenter exercens, illa ei semper de iesse contraria: quia multis experimentis doctum est nunquam posse monachum suas concupiscentias refrenare, nisi prius per obedientiam mortificare suas didicerit voluntates; nec poterit iram, aut tristitiam, aut spiritum fornicationis exstinguere, nec cum fratribus humilitatem firmam perpetuamque retinere, nec in congregatione diutius permanere, qui prius voluntates suas non didicerit superare. , quibus securus abbas partiat onera sua. Et non eligantur per ordinem, sed secundum vitae meritum et sapientiae doctrinam.ecani, qui super decanias sunt constituti, tantam sollicitudinem gerant super quos delegatos habent fratres, ut nu
Abbreviated transcription (Latin):
orationẽ celeri fine condudi iusser̃: ne forte in morantibus
nob̾ in ea quȩdã tussis uł fleginatis aliarũq rerũ int̾rũpat
strepitꝰ : & dum ad huc feruet oratio uelut ex faucib diaboli
uelocit᷑ rapiat᷑. qui cum nob̾ semꝑ sit in festus tunc ꝗ maxi.¬
me assistit infestus: cũ nos contra se offerre p̾ces dño uiderit
Festinans m̃tem nr̃am ab incentione orationis aut cogitationib
aut excitatis clamorib reuocare. Propt̾ea gͦ breues quidẽ
orationes sed frequentes fieri patres nr̃ĩ uisserꝰ. Breues idõ:
ut insidias diaboli insistentis tunc p̾cipue cum oramꝰ in ipsa
breuitate uitare possimꝰ. Frequentes aut̃: ideo ut ꝑ ipsam
frequentiam dmi p̃licantes uigit̃ ei coherere possimꝰ. Propt̾
hanc frequentiã orationis & illud utile ÷ ut longiores psal¬
mos ñ usq ad finẽ continuata ꝓpiciatione: sed ȩquali
numero uers diuisos duab uł crib in cisionib cum orationis

Expanded text:
udi jusserunt, ne forte immorantibus nobis in ea, quidam tussis vel phlegmatis aliarumque rerum interrumpat strepitus; et dum adhuc fervet oratio velut ex faucibus diaboli velociter rapiatur. Qui cum nobis semper sit infestus, tunc quam maxime assistit infestior, cum nos contra se offerre preces Domino viderit, festinans mentem nostram ab intentione orationis aut cogitationibus, aut excitatis humoribus revocare. Propterea ergo breves quidem orationes, sed frequentes fieri Patres nostri jusserunt: breves, ideo ut insidias diaboli, insistentis tunc praecipue cum oramus, in ipsa brevitate vitare possimus: frequentes autem, ideo ut per ipsam frequentiam Deum precantes jugiter ei cohaerere possimus. Propter hanc frequentiam orationis, et illud utile est ut longiores psalmos non usque ad finem continuata pronuntiatione, sed aequali numero versus divisos duabus vel tribus incisionibus cum orationis
Abbreviated transcription (Latin):
id at̾tendat ut omĩ ebdoinadã psalteriũ ex integro numero
centũ quinquaginta psalmoꝵ psallat᷑. & dnĩdo die
semꝑ a capite  repitant᷑ aduigilias. Quianimis in
minꝰ & psalterio cũ canticis consueti dinari is ꝑ septimane
circulum psallunt. Dum quando legamꝰ scõs patres uno die¬

Expanded text:
id attendatur, ut omni hebdomada psalterium ex integro numero centum quinquaginta psalmorum psallatur; et Dominico die semper a capite repetantur ad vigilias. Quia nimis inminus psalterio cum canticis consuetudinariis per septimanae curriculum psallunt: dum quando legamus sanctos Patres no
Abbreviated transcription (Latin):
ad centesimũ uicesimũ septimũ. & centesimo tricesimo t̾cio: &
centesimoquadragesimo scđo Reliqͥ omnes in uesꝑa dicendis:
& qr minus ueniuN Itres psalmi: ideo diuidendi sunt qui ex
numero supͣ scripto fortiores inueniuntur: id ÷ centesimus
tricesimꝰ. octauus. & centesimꝰ quadragesimꝰ tc̃ius. & centesimꝰ
quad ragesimꝰ quartꝰ. Centesimꝰ uͦ sextꝰ decimꝰ qr paruus ÷: cũ¬

Expanded text:
ad centesimum vicesimum septimum, et centesimo tricesimo tertio, et ad centesimum vicesimum septimum, et centesimo tricesimo tertio, et centesimo quadragesimo secundo. RelEt quia minus veniunt tres psalmi, ideo dividendi sunt, qui ex numero supra scripto fortiores inveniuntur, id est, centesimus tricesimus octavus, et centesimus quadragesimus tertius, et centesimus quadragesimus quartus. Centesimus ve
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã Inde ymnũ uniꝰcuiꝰq horȩ. Deinde p̾ma hora dominica
dicenda quatcuor capitula psalmi centesimi octaui deciru. Reli
psalim centesimi octani decimi dicant᷑. Ad primam aut̃ scđe fe
dies ad primam usq dnĩca. dicant᷑ ꝑ ordinem tni psalmi aisq
ad nonũ decimũ psalmũ. Ita sane ut nonꝰ psalmꝰ & septimus
sunt de centesimo octauo decimo psalmo ipsa t̾na ꝑeasdẽ horas dicant᷑.¬
feria iã ad cc̾iã sextã ł nonã psallantꝰ t̾ni psalmi. Acentesimo nono
decimo usq ad centes imũ uicesimũ septimũ id ÷ psaln
mnors nichilomimꝰ lectionum ł uersuum dispositione uni for¬
mi cunctis dieb seruata & ita scilicet semp dnica a uicesimo
octauo decimo incipiet᷑. Uesꝑa aut̃ cotidĩe .iiii. psalmoꝵ modu.¬
latione candit᷑. Qui psalmi incipiant᷑ a centesimo nono usq ad
centesimũ quadragesimũ septimũ exceptis his qͥui indiuersis
horis ex eis sequestrant᷑ id ÷ a centesimo septimo decimo usq

Expanded text:
etc. Inde hymnus uniuscujusque horae. Deinde prima hora Dominica dicenda, quatuor capitula psalmi centesimi octavi decimi dicantscripti psalmi octavi decimi dicantur. Ad primam autem secundadies ad primam usque dominicam dicantur per ordinem terni psalmi usque ad nonum decimum psalmum: ita sane, ut nonus psalmus, et septimus sunt de centesimo decimo octavo psalmo, ipsa terna per easdem horas dicantferia jam ad tertiam, sextam, vel nonam psallantur terni psalmi, a centesimo nono decimo usque ad centesimum vicesimum septimum; id est psalmi Hymnorum nihilominus, lectionum, vel versuum dispositione uniformi cunctis diebus servata. Et ita scilicet, ut semper Dominica a centesimo octavo decimo incipiatur. Vespera autem quotidie quatuor psalmorum modulatione canatur. Qui psalmi incipiantur a centesimo nono usque ad centesimum quadragesimum septimum, exceptis his, qui in divehoris ex eis sequestrantur; id est a centesimo septimo decimo, usque
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ conditori placeant iuxta illud psalmo graphi p̾coniũ. Seruite
in qͥt dnõ intimore : & exultate ei cumtremore. Tunc gͦ creato¬
ri tim̃do seruitꝰ : si opus bonũ uos laudib iungit᷑. Sicut a libiꝑpsalm¬
stã dr̃. Psallite sapient. Sapient̃ & enĩ qͥsq psal̃lit . qui uoci lalidanti
noxiis oꝑis: non contradicit. & qͣlit̾ oporteat diuinȩ potentiȩ fami¬
la ri sollicita cura omĩq studio prosequit᷑. Sic gͦ mens Nrã intenta
ad psallendũ incedat: qualit̾ nullo p̃peditã scłaris desderii obsta¬
culo nullo teporis fuscata uitio. s semꝑ intenta in cęlestib humilitas
ac puritate promptissimaq deuotione ornata ad ȩt̾na p̾mia ꝑuen¬
re contendat. Sic cordis cõpunctione flagret : qualiter in sec¬

Expanded text:
quae Conditori placeant, juxta illud Psalmographi praeconium: Servite Domino, inquit, in timore, et exsultate ei cum tremore .Tunc ergo Creatori timendo servitur, si opus bonum voci laudis jungitur, sicut alibi ptur: Psallite sapienter . Sapienter etenim psallit, qui voci laudanti noxiis operibus non contradicit; et qualiter oporteat divinae potentiae famulari, sollicita cura omnique studio prosequitur. Sic ergo mens nostra intenta ad psallendum incedat, qualiter nullo praepedita salutaris desiderii obstaculo, nullo temporis fuscata vitio, sed semper intenta in coelestibus, humilitate et puritate promptissimaque devotione ornata ad aeterna praemia pervenire contendat. Sic cordis compunctione flagret, qualiter in se C
Abbreviated transcription (Latin):
ni & uesꝑe delecta beris. & itẽ. Psallite dnõ sapient̃. Ergo si sapienõ
& cũ timore iubet psalli: oportẽ psallentẽ immobili corpore indina¬
to capite stare. & laudes dño moderate canere: Quippe qͥ ministe¬
riũ suũ ante diuinitatẽ implet. Docente hoc ꝓpħa cũ dicit. Inconspet¬
tu angłoꝵ psallã tͥ. Nam considerare debet qui psallit semꝑ: Nȩ
alio sensus eiꝰ demigret. Ne cũ ialiã cogititationem sensus prĩ
mi grauerit : de nob̾ dicat ds̃. Popłs istẽ labus honorat: corantẽ

Expanded text:
ei cum timore . Et item: Psallite Domino sapienter . Ergo si sapienter et cum timore jubet psalli, oportet psallentem immobili corde, inclinato corpore stare, et laudes Domino moderate canere: quippe qui ministerium suum ante Divinitatem implet, docente hoc Propheta, cum dicit: In conspectu angelorum psallam tibi . Nam considerare debet, qui psallit, semper, ne alibi sensus ejus demigret. Ne, cum in aliam cogitationem sensus noster migraverit, de nobis dicat Deus: Populus iste labiis me honorat, c
Abbreviated transcription (Latin):
cartacũ sicut supͣ taxauimꝰ impleat᷑. Ad cõpletorium uero
cotidie idem psalmi repetantur Id÷ quartis. nonagesimus
& centesimꝰ tricesimꝰ tercius. Deposito ordine psalmo die
diurnȩ reliqͥom̃s psalmi qui suꝑ sunt ȩqualit̃ diuidantur
insept̾em noctiũ uigiliis partiendo scilicet qͥ int̾ eos prolixiores
sunt psalmos & duõdecimꝰ ꝑ unã quã que constituant ur
noctem. Hoc p̃cipue cõmonentes ut sicui forte hȩc distri-¬

Expanded text:
m vero quotidie iidem psalmi repetantur, quartus, nonagesimus, et centesimus trigesimus tertius. Disposito ordine psalmodiae diurnae, reliqui omnes psalmi, qui supersunt, aequaliter dividantur in septem noctium vigiliis, partiendo scilicet, qui inter eos prolixiores sunt psalmi, et duodecim per unamquamque constituantur noctem. Hoc praecipue commonentes, ut si cui forte haec distri
Abbreviated transcription (Latin):
meream. Quod autemᵈͬ tunc ducattur insupͣ dictam
tiors: intelligit᷑ exisse eũ abipsa cella nouitioꝵ ẜ & uenis¬
se ad auditorium siue ad eũ quem abbas elegit᷑ locum.
& ibi audire regularȩ p̾ceptum & tunc iterũ reuerti
dõ in pͥmis statuimꝰ tenendũ : ut siquis ad conuersionem
uenerit regula ei in salutario legatur. Et post sex m̾sim
circulũ relegat᷑ eadẽ regula ut sciat ad qđ ingredit᷑. hinc ferreolus
ait. łost hoc monasterii regula abbatis ei ussione legat᷑.
ut in posterum nichil nouum uł mnusitatum aut si dis¬
cessurꝰ p̃tereat aut si ꝑmansurꝰ agnoscat. Uni gͦ de sem.¬

Expanded text:
 Ducatur in supradictam tur, inquit, exisse eum ab ipsa cella novitiorum, et venisse ad auditorium, sive ad eum quem abbas elegit locum, et ibi audire Regulae praeceptum; et tunc iterum reverti Deo in primis statuimus tenendum, ut si quis ad conversationem venerit, Regula ei in salutatorio legatur, circuitum, legatur ei regula, ut sciat ad quod ingreditur. Et s. Post hoc monasterii regula abbatis ei jussione legatur: ut imposterum nihil novum vel inusitatum, aut si discessurus praetereat; aut si mansurus, agnoscat. Vicinam
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa me constant̾ ꝑpeti ꝓ uita facebar ęt̾na. Hanc nr̃am
cernens pat̾ constantiã: t̾ iussit in anno ꝑ ordinẽ nobis
legere parit̃q trađe regulam cdnꝓtestatione monentis
atꝰq dicentis Eccelex subqͣ militare uis. Si potes obseruare ingredere
anon poces lib discede. Hoc ego uidens ordinatissimũ atq
morosum mͥspatiũ attributum: dubitationis aditu p̾ter¬
misso ut mę a uro iam corpori sociare dignemini
lacrimabilit̃ rogitans de posco. Ego uͦ mecum iam saluati¬
mec̃um iam saluati¬
onis deltbatione salubrit᷑ habita: ꝓ mitto me ionũb
huiꝰ regulȩ custodire dñõ iuuante instituta libenterq
dño fauente obtẽꝑare mandatis & ꝓpt̃ ȩternam libtatem
legib huiꝰ regulȩ  de inceps me polliceor fidelit̃ mancipari.
ita ut non iã mͥ ex hac die egredi liceat de monasterio
collũq de sub iugo regulȩ excutere: quod sub annali optio¬

Expanded text:
omnia me constanter perpeti pro vita profitebar aeterna. Hanc nostram omnia me constanter perpeti pro vita profitebar aeterna. Hanc nostram cernens Pater constantiam, ter jussit in anno per ordinem nobis legere pariterque tradere regulam cum protestatione monentis atque dicentis: Ecce lex sub qua militare vis: si potes observare, ingredere; si non potes, liber discede. Hoc ergo videns ordinatissimum, atque morosum mihi spatium attributum, dubitationis aditu praetermisso, ut me jam vestro corpori sociare dignemini, lacrymabiliter rogans deposco. Ego vero jam mecum salvationis deliberatione salubriter adhibita, promitto in omnibus huDomino favente obtemperare mandatis, et propter aeternam libertatem legibus hujus regulae deinceps me polliceor fideliter mancipari, ita ut jam non mihi ex hac die liceat egredi de monasterio, collumque sub regulae excutere jugo, quod sub annali optio
Abbreviated transcription (Latin):
quem irridet. De ꝗͣ ꝓmissione sua faciat petitione ad nom̃ scõꝵ quorð reli¬
Tyrocinum diligent᷑ attendens consiđo qđ petitioni mȩe
primum ñ facilis monasterii concessus ÷ introitꝰ s dium
dies de moratꝰ: nouitiorsũ domũ ꝓ gressus. In qua michi
dura & aspa pͥmo diligent̃ a seniore s p̃dicata: & stabilitatis
meę ꝓ missio simplicitꝰ expecita. Qui senior cõminans mͥ.
hec t̃ribilt̃ uerba aurib intimabat. Sciendo scias qm̃ si post
ꝓ missionẽꝰ regula risob seruantiȩ retro conuertens respereris.
aptꝰ regnori cȩloꝵ non eris. Insuꝑ qualib te tectum
uestib monasterii claustra receꝑit: in taub: te fore ab
seruum ad ignominiam omiũ ut utroq in ꝑpetuo seruan¬
dum. Ego autem dauitico c̾fortatꝰ exẽ plo: dno clamans aiebã.
ropt̾ uerba labior tuor: ego custodiui uias duras Certis¬
sime sciens quia si particeps xp̃i passionis fuero : & resur¬
rectionis ero. His & similib diunis confortatꝰ oraculis:

Expanded text:
quem irridet. De qua promissione sua faciat petitionem ad nomen sanctorum quorum relitirocinium diligenter attendens, considero quod petitioni meae primum non facilis monasterii concessus est introitus, sed diu mihi dies demoratus, novitiorum sum domum progressus, in qua mihi dura et aspera primo diligenter a seniore sunt praedicata, et stabilitatis meae promissio suppliciter adimpleta, qui senior comminans mihi haec terribiliter verba auribus intimabat: Sciendo scias quoniam si post promissionem regularis observantiae retro convertens respexeris, aptus regno coelorum non eris. Insuper qualibus te tectum vestibus monasterii claustra susceperunt, in talibus te fore ab servum ad ignominiam omnium in perpetuo servandum. Ego autem Davidico confortatus exemplo, Domino clamans, aiebam: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras: certissime sciens, quia si particeps Christi passionis fuero, ero et resurrectionis. His et similibus confortatus divinis oraculis,
Abbreviated transcription (Latin):
tius agnoscatur. Siuͦ aliqua murmuratio aut inobȩdien:¬
ia mneo fuerit dep̃hensa: exuat᷑ monasterii uestib qͥb
in dutꝰ fuerat & reuestitꝰ suis antiqͥs quȩ ap̃posito con¬
seruant᷑ foras expellatur: qa ñ ÷ fas cũ uestim̃tis monaste.¬
magist᷑ ait. N estes uͦ scłares quas dũ mutat exutꝰ fuerit
cũ diligentia repositȩ conseruentꝰ : tam de laicis ꝗ iam
de infirmato conuerso ne forte qđ ñ inc̾uersis contingat
cuim ad suos denuo uomitus redire uoluerit & scłi e legerit
iterato repedare itgnera. & nullis scripturarũ uł monitio¬
num poterit uinculis retineri: reddat xp̃o qđ suum ÷
uestitus uestib resimilans scłm ad suasorem diabolum re-¬
uertatur & nonꝰ xp̃i pͣdatꝰ habitus polluatur in scło a fugaci

Expanded text:
tem ipse . Si vero aliqua murmuratio, aut inobedientia in eo fuerit deprehensa, exuatur monasterii vestibus quibus indutus fuerat, et revestitus suis antiquis, quae a Praeposito conservantur, et foris expellatur: quia non est fas cum vestimentis monastemanducare. Vestes vero saeculares, quas duntaxat exutus fuerit, cum diligentia repositae conserventur, tam de laicis quam de firmato converso; ne forte, quod non in conversis contingat, cum ad suos denuo vomitus redire voluerit, et saeculi elegerit iterato repedare itinera, et nullis scripturarum vel monitionum poterit vinculis retineri, reddat Christo quod suvestitus vestibus resimilans saeculo, ad suasorem diabolum revertatur, et non Christi praedatus habitus polluatur in saeculo a fugaci
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo abbas ñ forte eum posse constituta regulȩ c̃seruare
tis uerbis p̃dicta cum se responderit nouus fr̃ seruare¬
uero : usq ad mortem suãm nec p̃sumat nec ꝑmitat ue
de monafferio egredi Propt̃ illud ꝓpħicũ. Unã petu adño
hanc requiram: ut in habitẽ in domo dnĩ omĩb diebus
uite meȩ. Suscipiendus aũtingratorio: corã omĩb ꝓmittat de stabili
tate sua. & conuersatione moꝵ suor& & obȩdientia corã dõ & scĩseiꝰ:

Expanded text:
primo abbas non forte eum posse constituta Regulae conservare. tis verbis praedicta cum se responderit novus fratevero usque ad mortem suam nec praesumat, nec permittatur de monasterio egredi, propter illud propheticum: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae .tate sua et conversione morum, et obedientia coram Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Dixer̃ enĩ. Nisi expleto anno: nullus mutare habitum
ꝑ mittat᷑. Sed si penitentis fuerit tanta conpunctio ut
hoc sibi supplicatione assidua exigat: ñ negari. Iam̃¬
qđ uni fidelit̾ poscenti concedit᷑: ñ qͣsi licitũ habeatur.
inc beatꝰ fructuosus ait. Sicq anno integro uni spiri¬
dali traditꝰ seniori : ñ statĩ cõmiscendus erit c̃gregati¬
đ si quilibet conuersus ponis ao puris morib enitens
abbatis ł alioꝵs frm̃ spiritalium fuerit iudicio conꝓba
ꝓ merito & puritate suȩ conscientiȩ clericꝰ poterit fr̾m
conserciis misceri. scđm qđ abbatis ł fr̃m obtimorum
censuerit de lib̾atio faciendũ Etꝰhabita secũ delibatione
liceat
egredi de monasterio. nec collũ excutere de sub uigo
regulȩ ꝗ subtã
morosa delibatione licuitꝰ excusare. aut suserpere.

Expanded text:
iam. Et nisi expleto anno nullus mutare habitum permittatur. Sed si poscentis fuerit tanta compunctio, ut hoc sibi supplicatione assidua exigat non negari, quod uni fideliter poscenti conceditur, non quasi licitum habeatur.itati operam dederit. Sicque anno integro uni spiritali traditus seniori, non statim commiscendus erit congregatiQuod si quilibet conversus bonis ac puris moribus enitens, abbatis vel aliorum fratrum spiritualium fuerit judicio comprobatus, pro merito et puritate suae conscientiae celerius poterit fratrum consortiis misceri, secundum quod abbatis vel fratrum optimorum censuerit deliberatio faciendum. CAPUT XXII. De profeliceat egredi ex ipsa retrusione; nec collum excutere de sub jugo Regulae, quam sub tam morosa deliberatione licuit ei excusare aut suscipere.
Abbreviated transcription (Latin):
prtinotũ ascłaribdistrahi potest: tantũ in fra nũ more
sumogi semꝑ ddistrahatui ptio ut agnoscantur in hde parti
spiritalesausa sclarib astib : distantraq separari ne tuam
negrant causa quȩ inimica : animȩ lucrũ supͣ iustitium
querant si etia ab ipsa iustitia minus accipiendi ptu huma¬
nitate cesentiant : nt ũ ꝓ pt̃ cupiditatẽ & auaritiam antresa
opari credantur Auaritia eni ñ÷ paruũ s magnũ malũ¬

Expanded text:
quantum a saecularibus distrahi potest, tantum infra nummorum minori semper distrahatur pretio: ut agnoscantur in hac parte spiritales a saecularibus actorum distantia separari: cum non negotii causa, quae est inimica animae, lucrum supra justitiam quaerant sed etiam ab ipsa justitia minus accipiendi pretii humanitate consentiant: ut non propter cupiditatem et avaritiam artes operari credantur
Abbreviated transcription (Latin):
pespgrinis stramina c̃porbit aꝙ icalefaciens oedub us
omia humilit ninisteria exerdebit. ł acemq lignoꝵ suo
cotidie dorso herens ebdomadarus tribuet atq tta in
omiꝰ penuria& uilitate sub actꝰ. expleto anno ꝓbatꝰ mo¬
oii penlaborib elimatꝰ: ꝑcepta in eccła benedietionea

Expanded text:
peregrinis stramina comportabit, aquam calefaciens pedibus, et omnia humiliter ministeria exercebit, fascemque lignorum suo quotidie dorso ferens hebdomadariis tribuet. Atque ita in omni penuria et vilitate subactus, expleto anno, probatus moribus et laboribus elimatus, percepta in ecclesia benedictione,
Abbreviated transcription (Latin):
subicio: & ut ꝓmissionis meȩ petitio a uob firmit̃ teneatꝰ
ad nom̃ scor quors hic reliquiȩ continentur. & p̃sentis
bat aut certe si ñ scit litteras alt̃ ab eo rogatꝰ scribat. & ille nouitiꝰ signũ
faciat. & manu sua eã super altare ponat : Hiinc& alibiscrip
tũ legimꝰ. Sicum reb suis introierit nouicius : tunc ulle
breuis ł donatio rerũ suarũ dõ ł monasterio facta ipsi
donatoris manu suꝑ altare ponat᷑. dicente ipso fr̃e.
Ecce dnẽ cũ anima mea & pauꝑtate mea quioquid
donasti mͥ: tibi reconsigno & offero. & ibi uolo ut
sintres meȩ ubi fuerit cor meũ & anima sub po-¬
testate tam̃ monasterii & abbatis quem muichi
anẽ inuice tua tim̃dũ ꝑ̃ ponis cũ eis dicis ss̃ui uos randit

Expanded text:
promissionis meae petitio a vobis firmiter teneatur, ad nomen sanctorum quorum hic reliquiae continentur, et praesentis bat, aut certe, si nescit litteras, alter ab eo rogatus scribat; et ille novitius signum faciat, et manu sua eam super altare ponat. Quam dum p verba, si cum rebus suis introierit, tunc ille brevis, vel donatio rerum suarum Deo vel monasterio facta, ipsius donatoris manus super altare ponatur, dicente ipso fratre: Ecce, Domine, cum anima mea, et paupertate mea, quidquid mihi donasti, tibi reconsigno et offero: et ibi volo ut sint res meae, ubi fuerit cor meum, et anima, sub potestate tamen monasterii et abbatis, quem mihi, Domine, in vice tua timendum praeponis; cum eis dicis: Qui vos audit,
Abbreviated transcription (Latin):
apo sepia dura a laboriosa eis ꝓ ponantaresiũ ꝑ sẽueraue¬
rintmꝑpuusantes eis non negetur ingressuss is qui
p̾t pat̾ huiꝰ cemodi homines introire ꝑmitat. & qualit̃
uitam fr̃m ł regulã tenere possint ostendat. Si piniscrito¬
re ingrede. Siiͦ ñ potes liber discede

Expanded text:
et semper dura et laboriosa eis proponantur. Si vero perseveraverint pulsantes, eis non negetur ingressus; sed is qui praeest Pater huiusmodi homines introire permittat, et qualiter vitam fratrum, veo Regulam tenere possint, ostendat. Quod sire, ingredere; si vero non potes, liber discede
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuat cont̾ se densũ lutũ : Nũqͥd ñ repente consurgent qͥ mordeant te &x suscitabunt᷑
lacerantes te: & eris in rapinã eis: Quia tu spoliasti gentes multas: spoliabt᷑ te om̃s
qͥ reliqͥ fuerint de popłis. ꝓpt̾ sanguinẽ hominis & iniqͥtatẽ t̾rȩ. ciuitatis & omium
habitantiũ inea. Ue qͥ congregat auariciã malã domui sue: ut sit in exoelso nidus
eiꝰ & liberari se putat de manu mali. Cogitasti confusionẽ domui tuȩ. concidisti
popłos multes: & peccauit anima tua. Quia lapis de pariete clamabit. & lignũ
int̾ iuncturas edificioꝵ ÷ respondebit. Ue qͥ edificat ciuitate᷑ in sanguinibꝰ & p̃pa¬

Expanded text:
utum? Numquid non repente consurgent qui mordeant te: et suscitabuntur lacerantes te, et eris in rapinam eis? Quia tu spoliasti gentes multas, spoliabunt te omnes qui reliqui fuerint de populis, propter sanguinem hominis, et iniquitatem terrae civitatis et omnium habitantium in ea. Vae qui congregaeius, et liberari se putat de manu mali. Cogitasti confusionem domui tue, concidisti populos multos, et peccavit anima tua, quia lapis de pariete clamabit, et lignum quod inter iuncturas edificiorum est respondebit. Item Prover. XXVI
Abbreviated transcription (Latin):
ecce ego suscitabo caldeos. gentẽ amarã o uelo¬
çẽ. ambulantẽ suꝑ latitudinẽ t̾rȩ: ut possideat
semet ipsa iudiciũ & onus eiꝰ egrediet᷑. Leuiores pardis equi eiꝰ. &e uelociores lupis uesꝑtinis:
ce diffundent᷑ equites eiꝰ. E quites nãq eiꝰ de longe uenient. uolabt̃ quasi aquila festinans
ad comedendũ. Om̃s ad p̃dã uenient facies coꝵ u̾entꝰ urens. Et congregabit quasi arenã
captiuitatẽ & ipse de regibꝰ triũphabit: & tiranni radiculũ eiꝰ erunt. Iꝑse suꝑ omne̾ mu¬
Dnc̃ inudiciũ posuii eũ. & fortẽ ut corriperes fundasti eũ. Mundi fcꝰ oculi tui ne uideas

Expanded text:
 ego suscitabo Caldeos, gentem amaram et uelocem, ambulantem super latitudinem terrę, ut possideat ociores lupis vespertinis; Et diffundentur equites ejus: equites namque ejus de longe venient, volabunt quasi aquila festinans ad comedendum. Omnes ad praedam venient, facies eorum ventus urens: et congregabit quasi arenam, captivitatem. Et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi ejus erunt: Ipse super omnem muDomine, in judicium posuisti eum: et fortem, ut corriperes, fundasti eum. Mundi sunt oculi tui, ne videas
Abbreviated transcription (Latin):
curũ suarũ. quȩ oderatis in portis arguentes. Et nunc ponite suꝑ corda ura a
die hac & suꝑra. anteq poneret᷑
lapis suꝑ laꝑidẽ in tẽplo dnĩ. qͥ eratis
ꝗdo mittebatis in typselen ordei
Et ingrediebamini toreular ut
hauriretis quin quaginta amphoras &¬
dnĩ. ponite in cordibꝰ uris. Si ultra cognoscet᷑ suꝑ t̾ra area . & si adhuc uinea & ficuis
& malogranatũ & ligna oliuȩ quȩ non fer̃ fructũ: adie hac benedicam.¬

Expanded text:
onite super corda vestra a die hac et supra, antequam poneretur lapis super lapidem in templo Domini, qui eratis quando mittebatis in cypselem hordei et ingrediebamini torcular, ut hauriretis quinDomini, ponite in cordibus vestris: Si ultra cognoscetur super terram area, et si adhuc vinea et ficus et malogranatum, et ligna olivae quae non ferant fructu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adoramꝰ. Siuẽ statuã ut syminachus: siue imaginẽ aureã ut cȩteri traustu
ier̃ uoluerimꝰ legere: cultotes dĩ eã adorare ñ debent. Ergo iudices & pͥnci¬
pes scłi qui imꝑatoꝵ stacuas adorant & imagineᷤ. hoc̃ se facere intelli¬
gant qđ tres pueri facere uolentes placuer do.  notanda ꝓprietas. Põsco¬
li imaginẽ ad orari dicunt. Qđ̃ utuq seruis di ñ conuenit.
IUNC nabu¬
chodonosor rex repletꝰ est furore. & aspectꝰ facierilliꝰ cominutat᷑ est. In quibus¬
dã plaliis tituli prȩnotant᷑. ꝓus qui cominucabunt᷑. Sermo gͥ commutationi
ambiguus est. & de bono in malĩ & de malo inbonũ. Neq enĩ cõmutatio uul¬
tꝰ nabuchodonolor bonȩ parti pocerit coaptari. Lico quidã & in seriptionẽ ꝑsal¬

Expanded text:
non adoramus. Sive statuam, ut Symmachus, sive imanon adoramus. Sive statuam, ut Symmachus, sive imalerunt, voluerimus legere, cultores Dei eam adorare non debent. Ergo judices et principes saeculi, qui imperatorum statuas adorant et imagines, hoc se facere intelligant quod tres pueri facere nolentes placuerunt Deo. Et notanda proprietas: deos coli, imaginem adorari dicunt, quod utrumque servis Dei non convenit.nc Nabuchodonosor repletus est furore, et aspectus faciei illius commutatus est. In quibusdam psalmis tituli praenotantur: Pro his qui commutabuntur. Sermo igitur commutationis ambiguus est, et de bono in malum, et de malo in bonum. Neque enim commutatio vultus Nabuchodonosor bonae parti po
Abbreviated transcription (Latin):
rege̾ quoq legerit: dicamꝰ eos ñ ꝓcacit᷑ regẽ adeffusionẽ sui sanguiniᷤ ꝓ uoca¬
rei sed ita reddere regi honorẽ debitũ ut dĩ cultꝰ ñ lȩdat᷑ Qđ̾ aut̃ ait ñ opor¬
tet nos de hac re respondere tͥ: ille sensus est. Non debes audire uerba. quar
quẽ colimꝰ nos de camino ignis ardentis & de manib: tuis rex liberare: Vnde¬
se putauerat terrere pueros: inde ceruit in eis materiã fortitudinis. Nec in lon¬
gũ differ̃ sed pͣsens sibi pollicent᷑ auriliũ. dicentes. Ecce enĩ ds̃ nrͣ quẽ colunꝰ
ipse nos de eo qđ ininaris incendio & de tuis potest manib liberare.
Quod si noluerit. pulchrȩ ad id qͦd dixerat. ꝑ ocest eriꝑe nos ñ intulit contra¬
riũ si ñ pode erit. sed si ñ noluerit. ut ñ impossibilitatis di sed uoluntas sit¬
si ꝑierint notũ tͥ sit rex quia ds tuos ñ colimꝰ & statuã aureã quã erexisti

Expanded text:
regem quoque legerit: dicemus eo non procaciter regem ad effusionem sui sanguinis provocaregem quoque legerit: dicemus eo non procaciter regem ad effusionem sui sanguinis provocare, sed ita reddere regi honorem debitum, ut Dei cultus non laedatur. Quod autem aiunt: Non oportet nos de hac re respondere tibi. Ille sensusre nos de camino ignis ardentis, et de manibus tuis, rex, liberare. Unde putaverat se terrere pueros, inde cernit in eis materiam fortitudinis. Nec in longum differunt, sed praesens sibi pollicentur auxilium dicentes: Ecce enim Deus noster quem colimus, ipse nos et de eo quod minaris incendio, et de tuis potest manibus liberare. Quod si noluerit: Pulchre ad id quod dixerat: Potest eripere nos, non intulit contrarium, si non poterit, sed, si nsi perierint. Notum tibi sit, rex, quia deos tuos non colimus, et statuam auream quam erexisti,
Abbreviated transcription (Latin):
exodo de uitulo. sti sunt dii tui isrł: qui edurer̃ de de t̾ra egypti. N in regũ
uolumine ieroboã ponens aureũ uitulũ inbethel. deos fecisse. narrat᷑ ł contra¬
rio multa demonia singulari numero appellant᷑ in isaia. Inclinauit se & ado¬
rat illud & uotũ faciens dicͦ Ds m̃s estũ. Puosterarrr uos. & adora¬
te statuã quã feci. Qđ si ñ adoraueritis: eade᷑ hora nuttemuni infornacẽ ignis
ardente: Quanquã in furore pͣceꝑit ad duci pueros: tam dat sꝑacui᷑ poeni¬
tudinis. ut si ceciderint & ad orauerint prioris culpę ueniã consequantur
si aut̃ ad orare contempserint: pͣsens poena sit fornacis ardentis. E ⁊ quis
est ds̃. qui eripiat uos demanib meis: Ille. uidelic&e cuiꝰ seruũ dudũ ado¬
rent᷑ impio. aut regẽ uocare qui adiniqua compelleret. Qđ siquiᷤꝰ contẽtiosus

Expanded text:
Evodo de vitulo: Isti sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti . Et in Regum Evodo de vitulo: Isti sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti . Et in Regum volumine, Jeroboam ponens aureum vitalum in Bethel, idola fecisse narratur . E contrario multa daemonia singulari numero appellantur, ut in Isaia: Inclinat se, et adorat illud, et votum faciens dicit: Deus meus es tu . Prosternite vos, et adorate statuam quaeci. Quamquam in furore praeceperit adduci pueros, tamen dat spatium poenitudinis, ut si ceciderint et adoraverint, prior culpa veniam consequatur: sin autem adorare contempserint, praesens poena sit fornacis ardentis. Et quis est deus qui eripiat vos de manu mea? etc. Ille videlicet cujus servum dudum adorentur impio, aut regem vocare eum qui ad iniqua compelleret. Quod si quis contentiosus
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ tube fistulȩ. & eytharȩ. E odẽ senlũ accipiendũ quo supͣ. ut oñis popło
untelligamꝰ in principib Neq enĩ adesse umuersȩ sinul poterant nationes.
positos in babylone regis oꝑib in uidebant. & offendebaut᷑ ꝑegrino cultu &
auersione idolor: nacta occasione criminant᷑ ad regẽ. Deniqͣ sequitur.
unt uiri uidei quos consticuisti suꝑ oꝑa regionis babyloniȩ. sy drachi
Quos prȩculisti nob. & captiuos ac seruos principes esse fecisti: hi elati in
suꝑbiã cua pͣcepta contemnut᷑. Heos tuos ñ colunt. statuã aureã quã
erexisti ñ adorant. Qd in principio huiꝰ diximꝰ uisionis hic manifestius
cõꝑbatꝰ alios esse deos nabuchodonosor. & aliã statuã aureã quã incul¬
tu sui iussit erigi. Nã in consequentib ipse rex loquit᷑ Do̾s meos
ñ colitis. & statuã aureã quã constitui nͥ adoratis: Alii hane dicunt scrip¬
turȩ scẽ consuetudine̾ ut unũ idolũ appellet pluralit̾: ut est illud in

Expanded text:
sensu accipiendum quo supra, ut omnes populos intelligamus in principibus. Neque enim adesse universae simul poterant nationes. praepositos in Babylone regis operibus invidebant, et offendebantur peregrino cultu, et aversione idolorum, nacti occasionem criminantur ad regem. Denique sequitur: Sunt ergo viri Judaei quos constituisti super opera regionis Babyloniae, Sedrach, Quos praetulisti nobis, et captivos ac servos principes esse fecisti, hi elati in superbiam, tua praecepta contemnunt, deos tuos non colunt, et statuam auream quam erexisti, non adorant. Quod in principio hujus visionis diximus, hic manifestius approbatur, alios esse deos Nabuchodonosor, et aliam statuam auream quam in cultum sui jussit erigi: nam et in consequentibus ipse rex loquitur: Deos meos non colitis, et statuam auream quam constitui, non adoratis? etc. Alii hanc dicunt Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
nũ genꝰ israhelẽ. & de ipso israhele sacerdotes & seruos dnĩ sp̃s animasq ius¬
toꝵ. scõs & humile ᷤᷤ corde ad extreinũ. ananiã. aariã. & mysahele. qui ad lai¬
de diũ prȩsenti beneficio ꝓuocant᷑. Om̃is aut̃ creatura ñ uoce sed oꝑe laudat
diũ quia excreaturiᷤ consequent̾ creator intelligit᷑ & singulis oꝑib atq
effectib diꝰ
magnificentia de monstrat᷑. uc usq de theodotioniᷤᷤ

Expanded text:
num genus Israelem, et de ipso Israele sacerdotes et servos Domini, spiritus animasque jusnum genus Israelem, et de ipso Israele sacerdotes et servos Domini, spiritus animasque justos et humiles corde, et ad extremum Ananiam, Azariam et Misaelem, qui ad laudes Domini praesenti beneficio provocantur. Omnis autem creatura, non voce, sed opere laudat Dominum, quia ex creaturis consequenter creator intelligitur et in singulis operibus atque effectibus Dei magnificentia demonstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
molestiis occupata. cũ hominũ desꝑat auxiliũ & tota ad dnm̃ fuerit m̃te conu̾¬
sa: descendit ad eã angłs dñi scilic& sermo diuinꝰ & excutit flamiã estuan¬
tis ardoris. ut nequaquã ignita iacula inimici cordis nr̃i archana penetrent nec
habere & prȩsens uersiculꝰ doca & illud qđ in euangłio di÷ Hiscite a me quia mi¬
tis sũ & humił corde: & in uenietis requiẽ animab ur̃is. Cordis aut illa est
humilitas quȩ in alio loco pauꝑtas sp̃s appellat᷑: ut ñ erigam᷑ suꝑbia. nec
om̃ia oꝑa dniꝰ dum̃. Generali laudatione pͣmissa. quod om̃is creatura debeat
laudare dm̃: in consequentib ꝑ parte ᷤᷤ singula cohortat᷑ angłos & cȩlos. aquaᷤᷤ
atq uircutes solẽ & luna. ymb̾re & rorem. sp̃m & igne̾ & estũ. frigus & estatẽ
& cȩt̾a quȩ longu est texere. Ita ut fontes quoq &̃ maria. & S̾etẽ & uolueres
bestiasq & peccora ad laudẽ dnĩ ꝓuocq & filios hominũ. & post omẽ homi¬

Expanded text:
t auxilium, et tota ad Dominum fuerit mente conversa, descendit ad eam angelus Domini, scilicet, sermo divinus, et excutit flammae aestuantis ardores: ut nequaquam ignita jacula inimici cordis nostri arcana penetrent, nec  « Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . » Cordis autem illa est humilitas, quae in alio loco paupertas spiritus appellatur, ut non erigamur superbia, nec omino, etc. Generali laudatione praemissa, quod omnis creatura debeat laudare Deum , in consequentibus per partes singula cohortatur : angelos, et coelos, aquas et virtutes, solem et lunam, imbrem et rorem, spiritum, ignem et aestum, frigus et aestatem, et caetera, quae longum est texere, ita ut fontes quoque et maria et cetum, volucres bestiasque et pecora ad laudem Domini provocat et filios hominum. Et post omne homi
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ Rdo ad ostiũ monasterii aliq uenerint: si clerici fuerint
aut monachi: maiori honori suscipiantur. Lauabuntq pedes
chii pͣbebuntq omĩa quȩ apta sunt usui monachoꝵ. Hinc¬
& isidorꝰ ait & licet omĩb hospitalitatis bonum cũ grã
oporceat referendũ: uberior tam̃ & clericis monachis
deferenda ÷ honorificentia hospitalitatis. Prebeant᷑ eis habita¬
cula Lauentur eoꝵs pedes ut pręceptũ dnĩcum impleat᷑.
congruis etiã sumptib eiusdem humanitatis grã prę¬

Expanded text:
do ad ostium monasterii aliqui venerint, si clerici fuerint aut monachi, majori honore suscipiantur: lavabuntque pedesochii, praebebuntque omnia quae apta sunt usui monacho suam . Et licet omnibus hospitalitatis bonum cum gratia oporteat referri, uberior tamen clericis et monachis deferenda honorificentia hospitalitatis. Praebeantur eis habitacula, laventur eorum pedes, ut praeceptum Dominicum impleatur. Congruis etiam sumptibus eisdem humanitatis gratia prae
Abbreviated transcription (Latin):
ut em̃dare nolentes fortit̾ ferant. Apłico satis facientes imꝑio: qui
timotheo p̃cepit dic̃s. arque. obsecra increpa. in omĩ pacientia & doc¬
trina. Quasi diceret. argue coeqͣles. obsecra seniores. increpa ui¬
niores. s ꝓpt̾ea addidit. in omiꝰ pacientia & doc trina : ꝙ leniter
castigatꝰ exibet reuerentiã castiganti. Asperitate aut̃ nimiȩ in¬
crepationis offensus: nec increpationẽ recipit uec salutẽ. Possumus¬

Expanded text:
ut emendari nolentes fortiter ferant, apostolico satisfacientes imperio, qui Timotheo praecepit, dicens: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Quasi diceret: Argue coaequales, obsecra seniores, increpa juniores. Sed propterea addidit: In omni patientia et doctrina: quia leniter castigatus exhibet reverentiam castiganti; asperitate autem nimiae increpationis offensus nec increpationem recipit, nec salutem. Item
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc eẽ. scm̃ hoc sibi salubre ac necessariũ iudicent qđ abbati
arguant᷑ acceptã correptionẽ magnainit̾ ferant. Nlec motib core
a quib fuerant obiurgatis suis negligentiis qđ castigant᷑ ascribant.
Sed sic̃ discipłos conuenit obȩdi re magistro ita & ipsũ ꝓuide &¬
iuste condecet cuncta disponere.

Expanded text:
; hoc esse sanctum, hoc sibi salubre et necessarium judicantes, quod rectori arguantur, acceptam correptionem magnanimiter ferunt; nec motibus eorum aSed sicut discipulos convenit obedire magistro, ita et ipsum proviuste condecet cuncta disponere.
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ suꝑbiens intumescat. Ut quędã lenit̾ correptã tolẽret: nec
tam̃ disciplinę uincula eadẽ lenitate dis soluat. & quȩdã toleran¬
do dissimulet: nec tam̃ ea crescere dissimulando ꝑ matat.¬
nde magnope curandũ ÷ : ut qͥ regendis hominib p̾fert᷑ a pud
oculo incessant᷑ aspiciat: cui ꝗđoq udici: se de eis iudicandus
assistat. Ut ꝗto nunc ante eũ quȩ̃ ñ uidec sollicitꝰ trepidae.
tanto eũ cũ uidit securior cernat. In omĩb gͥ magistrã segt᷑ re

Expanded text:
ersionis intumescant, ut quaedam leniter correpta tolerent, nec tamen disciplinae vincula eadem lenitate dissolvant, ut quaedam tolerando dissimulent, nec tamen ea crescere dissimulando permittnde magnopere curandum est ut qui regendis hominibus praefertur, apud oculo incessanter aspiciat, cui quandoque judici ipse de his judicandus assistat, ut quanto nunc ante eum quem non videt, sollicitius trepidat, tanto eum cum viderit securior cernat. Rec. XVI. Penset e
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑis dĩ recor:¬
datio teneatur : id ÷ ut dũ exteriꝰ ꝑ temporalem oportunita
manus oꝑib occupantur  intenius mens cum linguȩ me¬
ditatione psalmoꝵs & scripturarũ recordationedulcescat: Nam
si uiolator huiꝰ regulȩ fabulatione delectetur. silenti pȩna
autem oꝑ antes meditari & psallere debent: ut carminis
uerbiq dĩ delectatione consoletur ipsum laborem: Maxi.¬

Expanded text:
is Dei recordatio teneatur: id est, ut dum exterius per temporalem opportunitatem manus operibus occupantur, interius mens cum linguae meditatione psalmorum ac scripturarum recordatione dulcescat. Ac si violatrix hujus regulae fabulatione delectetur, silentii poena operantes, meditari aut psallere debent, ut carminis verbique Dei delectatione consolentur ipsum laborem. Si
Abbreviated transcription (Latin):
magist̃ ait. Qui uͦ fr̃ grauem culpam ad miserit ipse
ab utroq ex cõmunicetur id÷ ab oratorio & am̃sa.
& non ipse ad indulgentiã maioris ꝑ ueniat: nisi ante
limen cratorii ꝓstr̃atis lacrimabili uoce int̾uallo cessantiũ
in psalmis orarum deo & omnib enĩdatione satis fecerit
reꝓ missa.

Expanded text:
mendare. Qui vero frater gravem culpam admiserit, ipse ab utroque excommunicetur: id est, ab oratorio, et a mensa: et non ipse ad indulgentiam majoris perveniat, nisi ante limen oratorii prostratus lacrymabilis voce intervallo cessantium a psalmis horarum Deo et omnibus emendatione satisfecerit repromissa.
Abbreviated transcription (Latin):
Nebet & ulterius nulla lauanda pati.
Femperet interea monachi dise
t caueat dextrã sollers timeatq sinistram.
Hortant᷑ sacrȩ munia legis eũ.
Pristiua non timeat: sed prospera̾timeat mundi.
candere tunc poterit regna beata poli
Q̃uis quis amat rutilos scoꝵ capere fructus.
Actib in cunctis consocietur eis:
Morib ornatus & casto corpore cõptus.
Uiuat & adnõ. semꝑ amatus erit
Sit tacitus. humilis mitissimus atq enignus
Sit patiens sobrias ꝓuidus atq pius.
In dolis & locius sapͥiens & m̃te pi sillus.
Cõ punctue placihis & bene cautus eat
E xcitat interea cordis ĩpunc tio fontẽ.¬
Auisordes airiȩ. ihiuiesq lauec.
Crimate ꝑ fuso lacrimarũ fusio fonti
Iequiperit maculas tergit ut ili: uigras
ergit & ab lucos paradisi rite colonos.
÷fficit ut habeat. iã sine fine ciues.
Iuiiugiter laudis possim ꝑ soluere grates
Uiuere cũ dño semper & gẽ suo.

Expanded text:
Debet, et ulterius nulla lavanda pati. Debet, et ulterius nulla lavanda pati. Temperet interea monachi discrUt caveat dextram solers, timeatque sinistram, Hortantur sacrae munia legis eum. Tristia non timeat . . . . . . sed prospera mundi, Scandere tum poterit, regna beata poli. Quisquis amat rutilos sanctorum carpere fructus, Actibus in cunctis consocietur eis. Moribus ornatus, et casto corpore comptus, Vivat, et a Domino semper amatus erit. Sic sit tacitus, humilis, mitissimus, atque benignus Sit patiens, sobrius, providus, atque pius, Indolis et docilis, sapiens, ac mente pusillus Conceptus, placidus, et bene cautus eat. Excitet interea cordis Qui sordes animae illuviesque lavet Chrismate perfuso: lacrymarum fusio fontis. Aequiparat maculas, tergit ut ille nigras Tergit, et ablutos paradisi rite colonos Efficit, ut habeat jam sine fine cives Qui jugiter laudis possint persolvere grates, Vivere cum Domino semper, et esse suo.
Abbreviated transcription (Latin):
Candida post obitũ premia multa dabit
Pandit iter rectis celestia pandit amicis.
Currere nepigeat. Sed pacienter eant.
Examinat uitã mores cõponit & ornat.
Librat & ȩquiperat & moderando minat.
Li mat & examinat & poliendo librat
Est ouib uirga gracilis moderatio iusta.
Lima piacla pians regna beata parans
Arguit increpat obsec̾rat atq lidenter emendat.
Q uos sibi germano. fędere consociat.
N ouit ad ȩc̃nũ monachos ꝑducere regnũ.
Et sociare choro dulcit̃ angłico.
Quã uis hȩc socios cęli deduc̃at ad alta.
Est tam̃ angustus callis &. artauia.
Arta pios celsi. deducit ad atria regni
Am pla malos putei mergite inima nigri.
Nemo uiã timeat mionachus intrare ꝑ artam.
Dit ad astrigerũ castra beata polum
Qẽ uocuo nulla pondere cspa grauat
Uerberat hȩthereas. sepe uolando uias.
N ulus enĩ monachus peccati pondere pͣsus.
tu igeri poterit regna subire poli.
Snĩs enĩ monachus lacrimis cõiaissa lauare

Expanded text:
Candida post obitum praemia multa dabit. Candida post obitum praemia multa dabit. Pandit iter rectis, coelestia pandit amicis, Currere ne pigeat, sed patienter eant. Examinat vitas, mores componit et ornat. Librat et aequiparat et moderando minat Limat et examinat, et poliendo librat. Omnibus est virga gracilis, moderatio justa, Lima pia pie capiens, regna beata parans. Arguit, obsecrat, increpat, atque libenter emendat. Quos sibi germano foedere consociat. Novit ad aeternum monachos perducere regnum Et sociare choro dulciter angelico. Quamvis haec socios coeli deducat ad alta, Est tamen angustus callis, et arcta via, Arcta pios celsi deducit ad atria regni, Ampla malos putei mergit in ima nigri. Nemo viam timeat monachorum intrare per arctam, Ducunt ad astrigerum castra beata polum.Quem nocuo nulla pondere culpa gravatVerberat, aethereas saepe volando vias. Nullus enim monachus peccati pondere pressus Stelligeri poterit regna subire poli. Omnis enim monachus lacrymis commissa lavare
Abbreviated transcription (Latin):
Debet ad astrigerum mente subire polum
Religione piã uitę ꝑquirere callem.
Scandere quõ ualeat aurea regna celer.
Est monachis scĩ Benedicti regula patris
Perfectis plana. suauis & ampla uia
Aspera sed pueris. nec non tironib arta.
Quos aluit gremio. lactea uita diu
Hȩc est scã uia prȩlucida semita cęli.
Carpere quã cupiunt castra beata dĩ.
Admonet hȩc monachos sullimis regula cunctos
Ut reb careant regna suꝑna petantꝰ
Propria dimittant᷑ habeant ut ꝓpria cuncta
Prospera quȩ sociis. cęlica regna manent.
Patrib anris in sacro carmine legis.
Regia recti gradis dicitur ista uia.
Hȩc est uita bonis. nec non & norma salutis.
Arcus &. arma piis. frigida tęla malis
Hanc nullus nolens cũpiens implebit᷑ omĩs.
Estq grauis grauib suauis & apta bonis.
Regula luci fluũ desiderare locuur
Hęc bene materno natos castigat amore
Arguit erudiens & sine felle manens
Hic pacient̃ eos tenero cum uerbere nutrit.

Expanded text:
Debet ad astrigerum mente subire polum, Relligione pia, vitae perquirere callem, Scandere quo valeat aurea regna celer, Est monachis sancti Benedicti regula Patris Perfectis, plana, suavis, et ampla via, Aspera, sed pueris, nec non tyronibus arcta Quos aluit gremio lactea vita diu. Haec est sancta via, praelucida semita coeli; Carpere quam cupiunt castra beata Dei. Admonet haec monachos sublimis regula cunctos, Ut rebus careant, regna superna petant, Propria dimittant, habeant ut propria cuncta, Prospera quae sociis coelica regna manent, Patribus a nostris, in sacro carmine legis, Regia rectogradis dicitur ista via. Haec est vita bonis, nec non et norma salutis, Arcus et arma piis, frigida tela malis. Hanc nullus nolens, cupiens implebit et omnis: Estque gravis gravibus, suavis et apta bonis. Regula, lucifluum desiderare locum concupisce locum. Haec bene materno natos castigat amore, Arguit erudiens, et sine felle monens. Haec patienter eos tenero cum verbere nutrit,