comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidit danibel p̾cisũ de monte sine
manib. factũq in montẽ magnũ.
& implesse omnẽ terrã. Et de quo
dicit ⁊acharias. In lapide uno septe᷑
oculi sunt. idest in xp̃o uniuersi¬
tas scientię sp̃ualis in habitat. Cuiꝰ
& apłs petrus meminit. ita dicens.
Ad quẽ accedentes lapidẽ uiuũ. &
ipsi tamquã lapides uiui suꝑ edi¬
ficamini. Bene scdm purificatio¬
nem iudȩoꝵ tantũ posite erant
tas euuangelii. non minus gen
est. Capientes inquit singulȩ me¬
tretas binas uel ternas: quia scrip¬
turȩ scȩ̾ auctores & ministri pro¬
phete. modo de patre tantũ locun¬
tur & filio. ut est illud. om̃ia in sa¬
pientia fecisti. Uirtus eteñi dĩ &
sapientia. xp̃c est. Modo etiã sp̃s
scĩ faciunt mentionẽ. uixta illud
psalmographi. uerbo dñi cęli firma¬
ti sunt. & sp̃u oris eius omis uirtꝰ¬
unus est as̃: intellige trinitatem.
Sed quantũ inter aquã & uinum :
tantũ distare inter sensũ illum

Expanded text:
vidit Daniel praecisum de monte sine vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse omnem terram ; et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt, id est, in Christo universitas scientiae spiritualis habitat. Cujus et apostolus Petrus meminit, ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi, superaedificamini . Bene secundum purificationem Judaeorum positae erant tas Evangelii, non minus gentest. Capientes, inquit, singulae metretas binas, vel ternas, quia Scripturae sanctae auctores et ministri, prophetae modo de Patre tantum loquuntur et Filio, ut est illud: Omnia in sapientia fecisti . Virtus enim Dei et sapientia Christus est. Modo etiam Spiritus sancti faciunt mentionem, juxta illud Psalmographi: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spunus Deus est, intellige Trinitatem. Sed quantum inter aquam et vinum, tantum distat inter sensum illum
Abbreviated transcription (Latin):
petiens matrẽ de qua bȩc suscepit
pie cognitam ei quẽ maxime dili¬
gebat discipło cõmendauit. quam
diuina facturus quasi in cognitã
se nosse dissimulat: quia hanc di¬
uine natiuitatis auctorẽ non esse
cognoscit. Erant autẽ ibi lapidee
hẏdriȩ sexpositȩ. scđm purifica¬
tionem iudeoꝵ. capientes singulȩ
metretas binas uel ternas. Hydrie
uocantur uasa. aquarũ receptui
parata. Grece eni aqua. hydor uo¬
catur. Aqua autẽ scripture sacrȩ
scientiam designat: quȩ suos audi¬
tores & peccatoꝵ sorde abluere. &
diuinȩ cognitionis solet fonte
potare. Uasa sex quib continebat᷑.
corda sunt deuota scoͣꝵ: quoꝵ per¬
fectio uitȩ & fidei exemplũ recte
credendi ac uiuendi. proposita
est generi humano ꝑsex scłi laben¬
tis ęcates. id est usq ad tempus do.¬
minicȩ prȩdicationis. & bene la¬
pidea sunt uasa. quia fortia sunt
pͣcordia iustoꝵ: ut pote illius fide
& dilectione solidata lapidis. quẽ

Expanded text:
petiens, matrem, de qua haec suscepit, petiens, matrem, de qua haec suscepit, pie cognitam, ei, quem maxime diligebat, discipulo commendavit, quam divina facturus quasi incognitam se nosse dissimulat, quia hanc divinae nativitatis auctorem non esse recognoscit. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata. Graece enim aqua ὓδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere, et divinae cognitionis solet fonte potare. Vasa sex quibus tenebatur, corda sunt devota sanctorum, quorum perfectio vitae et fidei ad exemplum recte credendi ac vivendi proposita est generi humano per sex saeculi habentis aetates, id est, usque ad tempus dominicae praedicationis. Et bene lapidea sunt vasa, quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione solidata lapidis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
matre᷑ : aut eam sibi ee̾ matre̾ nega¬
rat. ex cuius carne uirginea carne᷑
suscipere non despexit. etiã apło
testante qui ait. qui factus ei ex
semine dauid scđm carne̾. Si ñ¬
Sed in eo quod miraculũ facturus
ait. quid mͥ & tibi est mulier:
significat se diuinitatis qua mira.¬
culũ erat patrandũ. non prin.¬
cipiũ temporaliter accepisse de
matre. sed eternitatem semper
habuisse de patre. Quid micbi
inquit ae tibi est mulier: Non¬
dum uenit hora mea. cui diui.¬
nitate quã ex patre semꝑ habui.
cum tua carne ex qua carne̾ susce¬
pi. cõmune non est. Nondũ uenit
hora mea. ut fragilitatẽ sumpte ex
te humanitatis moriendo demon¬
strem: prius est. ut potentiã eternę
deitatis uirtutes operando patefa¬
ciam. Uenit aute̾ hora: ut quid sibi
& matri cõmune esset ostenderet:
cum eam moriturus in cruce dis¬
cipulo uirgini uirgine cõmendare
curauit. Carnis namq infirma ꝑ-¬

Expanded text:
matrem: aut eam sibi esse matrem negamatrem: aut eam sibi esse matrem negaret, ex cujus carne virginea carnem suscipere non despexit, etiam Apostolo teste qui ait: Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . sed in eo quod, miraculum facturus, ait: Quid mihi et tibi est, mulier? significat se divinitatis, qua miraculum erat patrandum, non principium temporaliter accepisse de matre, sed aeternitatem semper habuisse de Patre. Quid mihi, inquit, et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea. Quid divinitati, quam ex Patre semper habui, cum tua carne, ex qua carnem suscepi, commune est? Nondum venit hora ut fragilitatem sumptae ex te humanitatis moriendo demonstrem. Prius est ut potentiam aeternae deitatis virtutes operando patefaciam. Veniet autem hora ut quod sibi et matri commune esset, ostecum eam moriturus in cruce discipulo virgini virginem commendare curavit. Carnis namque infirma per
Abbreviated transcription (Latin):
bona operando. de terrenis ad
ȩterna norunt sperando & aman.¬
do transmigrare. Discu̾bente
autẽ ad nuptias dño uinũ defecit:
ut uino meliori ꝑ ipsum mira¬
bili ordine facto manifestaretur
gła latentis in homine dĩ. & cre¬
dentiũ in eũ fides aucta ꝓficeret.
Quod si mysteriũ quęrimus: appa¬
rente incarne dño meraca illa
legalis sensus suauitas paulatim
ceperat ob carnalẽ phariseoꝵ int̾¬
pretatione̾. aprisca sua uirtute
deficere. Qui mox ea que carna¬
lia uidebantur mandata. ad spiri.¬
talem conuertit doctrina̾: cunctãq
litterȩ legalis suꝑficiem. euuange¬
lica celestis gr̃ȩ uirtute mutauit.
quod est uinũ fecisse de aqua. Sed
primo studeamus in dagare quid
sit. quod cũ deficiente uino diceret
mater ib̃u ad eum. uinu̾ non ha¬
bent. respondit. quid mͥ & tibi est
mulier. nondũ uenit hora mea.
Neq eñi matre̾ suam in bonorat. qͥ
nobis iubet honorare patrẽ &

Expanded text:
bona operando, de terrenis ad bona operando, de terrenis ad aeterna norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino, vinum defecit, ut vino meliori per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere, qui mox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelicae coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de aqua. Sed primo studeamus indagare quid sit cum deficiente vino diceret mater Jesu ad eum: Vinum non habent. Respondit: Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Neque enim matrem suam inhonoraret, qui nobis jubet honorare patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
genitricis uterus fuit: in quo ds᷑
humanȩ nature coniunctus est. &¬
ex quo ad sociandam sibi eccłam tam¬
quã sponsus ꝓcessit. Primus nup¬
tiarũ locus. iudea extitit: in qua
dignatus est. Sed uocatis ad fidem
gentibus. usq ad fines orbis terrȩ.
earuindẽ nuptiarũ uotiua gau-
serat: nuptiȩ factȩ referuntur:
sed tertio tempore scłi dnm adop¬
tandam sibi ȩccłam uenisse desig¬
nat. Primũ quippe scłi tempus
ante legem patriarcharũ exẽplo:
scdm sublege ꝓphetarũ scriptis.
tertiũ sub gr̃a prȩconis euuange¬
listarum. quasi tertia diei luce
mundo refulfit: in quo dñs &
saluator nrͣ ꝓ redemptione ge¬
neris humani in carne natus
apparuit. Sed & hoc qđ inchana
galileȩ. id est in ⁊ elo transinigra¬
tionis ꝑpetrate cȩdem nuptiȩ fa¬
cte ꝑhibentur: tẏpice denuntiat
eos maximeꝙ. gr̃a xp̃i dignos
existere: qui ⁊elo feruere pie de¬
uotionis. & emulari carismata
maiora. ac deuitus ad uirtutes

Expanded text:
gengenhumanae naturae conjunctus est, et ex quo ad sociandam sibi Ecclesiam tanquam sponsus processit. Primus nuptiarum locus in Judaea exstitit, in qua dignatus est, sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae, earumdem nuptiserat, nuptiae factae referuntur. Sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandum sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ante legem patriarcharum exemplis, secundum sub lege Prophetarum scriptis, tertium sub gratia praeconiis evangelistarum, quasi tertia diei luce mundo refulsit, in quo Dominus et Salvator noster, pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata majora, ac de vitiis ad virtutes,
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi lugere quãdiu cũ illis est
sponsus Uenient autẽ dies cũ
auferetur ab eis sponsus. & tunc
ieiunabunt : quia nimirũ in car¬
natio nrͣi saluatoris ex quo patri¬
bus cepit promitti. multis sc̃oꝵ ẽ
lacrimis & luctu semꝑ exspectata
donec ueniret: similiter ex quo post
resurrectione̾ ascendit ad celum.
om̃is scõꝵ spes ad eius pendit reditũ.
Solo autẽ quo cũ hominib conuer¬
satus est tempore. flere ac lugere
nequiuerunt: quia iam secũ &iam
corporaliter eũ quẽ spualiter di¬
lexerunt habebant. Sponsus ergo
xp̃c. sponsa eius est eccła: filu sponii
uel nuptiarũ. singuli quiq fiddtũ
eius sunt. Tempus nuptiarũ. est
tempus illud: quando ꝑ incarnati.¬
onis mysteriũ scam sibi ęccłam so¬
tiauit. Non igitur casu. sed certi
gra mẏsterĩ. uenit ad nuptias in
terra carnali more cȩlebratas: qui
ad copulandam sibi spu̾ali amore
ȩccłam. de cȩlo descendit ad terram.
Cuius quidẽ thalamus incorrupte

Expanded text:
lugere quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo patribus coepit promitti, multis est sanctorum lacrymis et luctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. Sponsus ergo Christus, sponsa ejus est Ecclesia, filii sponsi vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis mysterium sanctam sibi Ecclesiam sociavit. Non igitur casu, sed certi gratia mysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae
Abbreviated transcription (Latin):
uentantem ꝑ mariã dm̃ non
deprehenderet esse presentem.
Parturit igitur femina salutem
mundi. ut quȩ extiterat fomes
iniquitatis fieret ministra iusti¬
tie. & ꝑ quã mors sibi in hunc
mundũ aditum patefecit. per
eam ad nos uita haberet ingres¬
sum: atq. ut ostenderet creator
humani generis utriusq sexus
curam habere. & utrumq. se uelle
saluare: uir nascitur & ꝓcedit ex
femina. quatinus aduerteremꝰ
nullam esse apud dm̃ inter uirũ
ac feminã inꝑcipienda salute di¬
stantiam. Cur autẽ non tota de¬
uotione credamus salutare̾ pueruͣ
nasci potuisse de uirgine. qui
ꝑfectum hominẽ credimus de
puluere fuisse formatũ : Exulte¬
mus ergo fr̃s & letemur celebran¬
sentimus ad uitam. Factus est
eñ homo. non ut sibi uiueret
qui auctor est uite. sed ut morte
sua uitam redimeret mortuoꝵ.
Tantis enĩ uinculis humanũ genꝰ
uinxerat inimicus. tantaq nos
mole in maniũ prȩsserat peccatoꝵ.
ut nullus nobis esset reditus ad

Expanded text:
ventantem per Mariam Deum non ventantem per Mariam Deum non deprehenderet esse praesentem. Parturit ergo femina salutem mundi; ut, quae exstiterat fomes iniquitatis, fieret ministra justitiae, et per quam mors sibi in hunc mundum aditum patefecit, per eam ad nos vita haberet ingressum. Atque ut ostenderet Creator humani generis utriusque sexus curam habere, et utrumque velle salvare; vir nascitur, et procedit ex femina, quatenus adverteremus, nullam esse apud Deum inter virum ac feminam in percipienda salute distantiam. Cur autem non tota devotione credamus, salutarem puerum nasci potuisse de virgine, qui perfectum hominem credimus de pulvere fuisse formatum? Exsultemus ergo, fratres, et laetemur, celebransentimus ad vitam. Factus est enim homo, non ut sibi viveret, qui auctor est vitae, sed ut morte sua vitam redimeret mortuorum. Tantis enim vinculis humanum genus vinxerat inimicus, tantaque nos mole immanium presserat peccatorum; ut nullus nobis esset reditus ad
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est in fine tempoꝵ editus est
ille. cuius ȩternitatem nulla scłoꝵ
tempora comprehendunt. Hodie
celi terrarũq dñs. ꝓlibertate ser¬
uoꝵ formã induit liber seruitu¬
tis. Hodie nouam feminei sexus
głam peperit uirgo: & quod
uniuersa nobiscum creatura
uideatur nouuͣ. non tamen in¬
credulũ. qͦd xp̃c in utero marię
sine generante conceptus est. qui
de dõ patre sine conceptione pro¬
cessit. Quod enĩ ds̃ est. solius patri
unigenitus. Quod homo est. soliꝰ
matris est filius. Atq ideo illum
qui ex patre ds est. & ex matre
homo. hoc est dm̃ & hominẽ unũ
dnm confitemur. Hoc autem
totum factum est. ut ds ꝑ carnẽ
hominis misteriũ salutaris sus¬
ciperet passionis. & homo ꝑuir¬
tutem diꝰ eternitatis suȩ recipe¬
ret dignitatem. Nascitur itaq
us homine̾ daret. & dm̃ ꝓderet
integritas uirginalis. Nascitur
xp̃c ex femina. ut sicut adam de¬
cipientem ꝑ euam diabolũ non
potuit pͣcauere: ita diabolus ad¬

Expanded text:
hoc est, in fine temporum editus est ille, cujus aeternitatem nulla saeculorum tempora comprehendunt. Hodie coeli terrarumque dominus pro libertate servorum formam induit servitutis. Hodie nova feminei sexus gloria peperit virgo, et quod universa nobiscum creatura novum videatur, non tamen incredulum, quod Christus in utero Mariae sine generante conceptus est, qui de Deo Patre sine conceptione processit. Quod enim Deus est, solius Patris est Unigenitus; quod homo est, solius matris est filius: atque ideo illum, qui ex Patre Deus est, et ex matre homo est, hoc est, Deum et hominem, unum Dominum confitemur. Hoc autem totum factum est, ut Deus per carnem hominis mysterium salutaris susciperet passionis, et homo per virtutem Dei aeternitatis suae reciperet dignitatem. Nascitur 42 itaus hominem daret, et Deum proderet integritas virginalis. Nascitur Christus ex femina, ut sicut Adam decipientem per Evam diabolum non potuit praecavere, ita diabolus ad
Abbreviated transcription (Latin):
uidet dm̃. putat se non uideri a
dõ. Dic & isti recedendo ierunt in
tenebras. ut ipsi non uiderent dm̃.
& dixerunt. quis non uidet. Uide¬
bat & ille quem crucifigebant illi
deficiendo. nec illum filium nec patrẽ
uidebant. Si ergo & ille uidebat.
quare se patiebatur teneri ab eis.
occidi ab eis. quare se uidebat:
Uoluit consilia eoꝵ preualere in se.
Quare: Quia homo erat propter
hominẽ. & ds̃ latens in homine. quia
uenerat nescientib exemplum for

Expanded text:
idet Deum, putat se non videri a Deo. Sic et isti recedendo ierunt in tenebras, ut ipsi non viderent Deum; et dixerunt: Quis nos videt? Videbat et ille quem crucifigebant; illi deficiendo, nec illum Filium, nec Patrem videbant. Si ergo et ille videbat, quare se patiebatur teneri ab eis, occidi ab eis? Quare si videbat, voluit consilia eorum praevalere in se? Quare! Quia homo erat propter hominem, et Deus latens in homine, qui venerat nescientibus exemplum for
Abbreviated transcription (Latin):
tato dõ ut dixi. prȩdicato xp̃o: uisi
sunt iudei a quibusdam iudȩis.
uisi sunt deficientes inscrutationib
suis. Uidebant enͣi illi in nomine
crucifixi & occisi manibus suis fie¬
ri tanta intracula. recesserunt
corde abeis. qui ꝑmanserunt in
impietate. Displicuit eis illorum
duritia. quęfierunt consilium sa¬
lutis sue. & dixerunt apłis. quid
faciemus : Conturbati ergo sunt
om̃s qui uidebant eos. id est qui
intelligebant quod lingue eorum
infirmatȩ sunt suꝑ eos. qui intelli¬
gebant quia in om̃ibus malis per-
timuerunt. nec homines fuerunt.
Timuit om̃is homo. id est omnis
utens ratione ad intelligenda que
facta erant. Unde illi qui non ti¬
inuerunt pecora potius nominan¬
di sunt. bestiȩ potius immanes
& truces. leo rapiens & rugiens
ille adhuc populus. At uero
om̃is homo timuit. id est qui

Expanded text:
tato Deo, ut dixi, praedicato Christo, visi tato Deo, ut dixi, praedicato Christo, visi sunt Judaei a quibusdam Judaeis, visi sunt deficientes in scrutationibus suis. Videbant enim illi in nomine crucifixi, et occisi manibus suis, fieri tanta miracula: recesserunt corde ab eis qui permanserunt in impietate; displicuit eis illorum duritia; quaesierunt consilium salutis suae, et dixerunt Apostolis: Quid faciemus? Conturbati ergo sunt omnes qui videbant eos : id est, qui intelligebant quod linguae eorum infirmatae sunt super eos, qui intelligebant quia in omnibus suis malis persctimuerunt, nec homines fuerunt. Timuit omnis homo: id est omnis utens ratione ad intelligenda quae facta erant. Unde illi qui non timuerunt, pecora potius nominandi sunt, bestiae potius immanes et truces. Leo rapiens et rugiens, ille adhuc populus. At vero omnis homo timuit: id est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
scrutationes. Quid est qd dixisti
o infelix astutia. Tantũ deseris lucẽ
consilii pietatis. & in profunda uer¬
sutiȩ demergeris ut hoc dicas. dicite
quia uobis dormientib uenerunt
discipłi eius. & abstulerunt eum:
Dormientes testes adhibes. Uere tu
ipse obdormisti. quia scrutando
talia defecisti. Si dormiebant. quid
uidere potuerunt : Si nichil ui¬
derunt. quomͦ testes sunt : Sed
defeccrunt scrutantes scrutationes.
Defecerunt aluce dĩ. defecerunt in
ipso affectu consilioꝵ suoꝵ. Quan¬
do quod uoluerunt nichil ꝓficere
potuerunt: utiq defecerunt. Quare
hoc: Quia accessit homo & cor
altum. & exaltatus est ds̃. Propterea
postea cum innotuisset xp̃i resur.¬
rectio. & ueniens sp̃s sci impleret
non timentes predicare quod ui¬
derant: exaltato dõ in maiestate
sua. qui propter nrãm infirmi¬
tatem humilis iudicatus est. & ubi
cȩperunt tube celestes ꝑsonare
iudicem uenturum. quẽ primo
uiderant iudicatum: conturbati
sunt om̃s qui uidebant eos. Et exal¬

Expanded text:
runt eum. Quid est quod dixisti, o infelix astutia, tantumne deseris lucem consilii pietatis, et in profunda versutia demergeris, ut hoc dicas: Dicite quia vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum! Dormientes tesipse obdormisti, qui scrutando talia defecisti. Si dormiebant, quid videre potuerunt? si nihil viderunt, quomodo testes sunt? Sed defecerunt scrutantes scrutationes: defecerunt a luce Dei, defecerunt in ipso effectu consiliorum suorum: quando quod voluerunt, nihil perficere potuerunt, utique defecerunt: Quare hoc? Quia accessit homo, et cor altum; et exaltatus est Deus. Propterea postea cum innotuisset Christi resurrectio, et veniens Spiritus sanctus impleret non timentes praedicare quod viderant, exaltato Deo in majestate sua, qui propter nostram infirmitatem humilis judicatus est; et ubi coeperunt tubae coelestes personare judicem venturum, quem primo viderant judicatum, Conturbati sunt omnes qui videbant eos. Exal
Abbreviated transcription (Latin):
dite sicut scitis. Illi autẽ abcuntes.
munierunt sepulchrũ. signantes
lapidem cum custodibus. Posuert̃
custodes milites ad sepulchrum.
Concussa est terra. dñs surrexit. Mira¬
cula facta sunt talia circa sepulchrũ.
ut & ipsi milites qui custodes adue¬
nerant testes fierent. si uellent uera
nuntiare. Sed auaritia quȩ capti¬
uauit discipłm comitem xp̃i. cap¬
tiuauit & militem custodem sepul¬
chri. Damus uobis inquiunt pecuni¬
am. & dicite quia uobis dormientib.
uenerunt discipłi ciꝰ. & abstuler̃ eũ.

Expanded text:
dite sicut scitis. Illi autem abeuntes dite sicut scitis. Illi autem abeuntes munierunt sepulcrum, signantes lapidem cum custodibus . Posuerunt custodes milites ad sepulcrum. Concussa terra Dominus resurrexit: miracula facta sunt talia circa sepulcrum, ut et ipsi milites qui custodes advenerant, testes fierent, si vellent vera nuntiare; sed avaritia illa quae captivavit discipulum comitem Christi, captivavit et militem custodem sepulcri. Damus, inquiunt, vobis pecuniam; et dicite quia vobis dormientibus venerunt discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ esset. Quid tibi uidetur qui de
cruce non descilidit. & de sepulchro
surrexit: Quid ergo ꝓfecerurt:
Quod & si dñs non resurrexissẽt:
quid profecissent. nisi quod ꝓfecert᷑
& ꝑsccutores martyrum. Nam &
martẏres nondum surrexerunt.
& tamen illi non profecerunt.
nondum resurgentium iam nata¬
litia celebramus. Ubi est furor sȩui¬
entium : Sagitȩ infantium: factȩ
sunt plage eoꝵ. & insirmatȩ sunt
suꝑ eos linguȩ eoꝵ. Quo ꝑduxerant
illas scrutationes suas quas ꝑserutan¬
tes defecerunt. ut etiam mortuo
dño & sepulto custodes poncrent
ad sepulebrum: Dixcrunt entm
pilato. Seductor ille. Hoc appella
ductores. Ergo illi pilato seductor
ille inquiunt dixit adhuc uiuens.
post tres dies resurgam. Iube ergo
custodiri sepulchrum. usq in diem
tertium. ne forte ueniant discipłi
cius. & furentur eum. & dicant plebi.
surrexit a mortuis. & erit nouissi¬
mus error peior priore. Ait illis
pilatus. Habetis custodiam. ite cufto¬

Expanded text:
i esset . Quid tibi videtur qui de cruce non descendit, et de sepulcro surrexit? Quid ergo profecerunt? Quod etsi Dominus non resurrexisset, quid profecissent, nisi quod profecerunt et persecutores martyrum? Nam et martyres nondum surrexerunt, et tamen illi non profecerunt: nondum resurgentium jam natalitia celebramus. Ubi est furor saevientium? Sagittae infantium factae sunt plagae eorum, et infirmatae sunt super eos linguae eorum. Quo perduxerunt illas scrutationes suas, quas perscrutantes defecerunt, ut etiam mortuo Domino et sepulto, custodes ponerent ad sepulcrum? Dixerunt enim Pilato, Seductor ille; hoc appellabductores: ergo illi Pilato, Seductor ille, inquiunt, dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam. Jube itaque custodiri sepulcrum usque in diem tertium; ne forte veniant discipuli ejus, et furentur eum, et dicant plebi, Surrexit a mortuis; et erit novissimus am; ite, custo
Abbreviated transcription (Latin):
pere signum diminitas: sed humanita¬
tis: passionis. nͣ glorificationis. Disciplis
uͦ sius dñs signum dedit de celo: quia
eis is et̾ne diuinitatis głam. ⁊ prius
in monte taͣsfiguratiis. ⁊ post in celo
ascencendo subleuatꝰ ostendit. Sicut
enum fuit ionas in uencre cȩti tribꝰ di

Expanded text:
pere signum divinitatis, sed humanitapere signum divinitatis, sed humanitatis: passionis, non glorificationis. Discipulis vero suis Dominus signum dedit de coelo, quia ejus aeternae divinitatis gloriam, et prius in monte transfiguratus, et post in coelum ascendendo sublevatus ostendit. Sicut enim fuit Jonas in ventre cet
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebant: multo magis illa calũp
magos et inegipto multa signa ficisse de
celo. Sunt qui dicunt illos pctisse adnõ.
ut manna plueret de celo. quia scdm
euangelistam dixerunt. Q.uod signum
ostenis nobis: Patres nr̃i manduc auc¬
runt mantia in deserto. Sead siue lioc si¬
ue illud pitierut: intentione struende
calumpnie. absq dubio fecerunt. Ueruͭ
uideamꝰ que iuideis dñs responderit. Deu
respondens ait illis. Gencranio mala et
adultera fignum querit. E gregie satis
adulteram uocat gene rationen
uideorum: quia legitimum uirum dimmi¬
serat: ⁊̃ upithiẽ dchielis naticuninmti
tis se amatoribꝰ copulauerat. łc ĩ erciat.¬
t signum inquit ñ claditur ei.
nisi signum ione ꝓpłie. Qauaeni
illi signum de celo temptando petie¬
non se signiñti. de celo eis qaturum qͦd
indigr erant̾ acciꝑe : s tale quale
ionas naufragus et ceto sorbente uoratꝰ.
tamen miseratione dei liberatus ⁊ acce¬
pit et dedit. Non enmm merebant᷑ acci¬

Expanded text:
sentiebant, multo magis illa calumnimagos multa in Aegypto signa fecisse de coelo . Sunt qui dicunt illos petiisse a Domino, ut manna plueret de coelo , quia secundum alium evangelistam dixerunt: Quod signum ostendis nobis? Patres nostri manna manducaverunt in deserto . Sed sive hoc sive illud petierint, intentione struendae calumniae absque dubio fecerunt. Verum videamus quid eis Dominus responderit. Qui respondens, ait illis: Generatio mala et adultera signum quaerit. Egregie satis adulteram vocat generationem Judaeorum, quia legitimum virum dimiserat, et, juxta Ezechielis vaticinium, multis se amatoribus copulaverat . Et signum, inquit, non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Quia enim illi signum de coelo tentando petienon se signum de coelo eis daturum, quod indigni erant accipere, sed tale quale Jonas naufragus, et ceto sorbente voratus, tamen Dei miseratione liberatus, et accepit et dedit. Non enim merebantur acci
Abbreviated transcription (Latin):
inlicia postulauerunt: alius euange¬
lista aꝑtius ostendit dicens. Uolumꝰ
olebant gͥ ut uel in morem
helie ignem descendert pre¬
ciperet de celo: uel cuam
insimilitũdinem samulis estiuo
temꝑe faceret mugire touitrua. co¬
ruschare fulgora. Ymbres ruere:
tanquã illa que dñs fecerat. non de
cels. fuissent. secd oꝑa potus beclaibub.
Siã quia illa calumpmabant᷑ que

Expanded text:
evangelista apertius ostendit dicens: Volumus Volebat igitur ut vel in morem Eliae ignem descendere praeciperet de coelo, vel etiam in similitudinem Samuelis aestivo tempore faceret mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere ; tanquam illa quae Dominus fecerat, non de coelo fuissent, sed opera potius Beelzebub. Sed qui illa calumnia
Abbreviated transcription (Latin):
n cuatihxtica lectione quã mͦ audi¬
uninis: duo nobis miracula recita¬
ta sunt. Unum inuisibiliter per
angelicam administrationẽ patra
nobis sunt breuiter exponenda
nisteria. Erat inquit dies festus

Expanded text:
n evangelica lectione quam modo audivimus, duo nobis miracula recitata sunt: unum invisibiliter per angelicam administrationem patratnobis sunt breviter exponenda mysteria. Erat, inquit evangelis
Abbreviated transcription (Latin):
demoniacum qui erat cecus et
mutus: criplici miraculo sana¬
uerit: sed scribe et pharisei qui ad hoc
dño semꝑ adherebant. ut illiꝰ admiran¬
da oꝑa. uel negarent uel sinistra inter¬
pretatione deprauarent: ceperunt blas¬
phemantes dicere quod inbeelrebub pͥn¬
cipe demoniorũ eiceret demones. Con¬
tra quos dñs cum longa disputatione
disserusset sicut nunc euangelista dic̃:
risponderunt quidam de scrib¶ di¬
centes. Magister: uolumꝰ a te sigrtunt
udere. Sic in sana ratione sign pos¬
tulabant. quasi illa que iuderant ñ
reuera signa fuerunt. Magistrum
etiam subdole appellant: cui aꝑta ma¬

Expanded text:
emoniacum, qui erat caecus et mutus triplici miraculo sanaverat. Sed Scribae et Pharisaei, qui ad hoc semper Domino adhaerebant, ut illius admiranda opera vel negarent, vel sinistra interpretatione depravarent, coeperunt blasphemantes dicere quod in Beelzebub principe daemoniorum ejiceret daemones. Contra quos cum longa Dominus disputatione disseruisset, sicut nunc evangelista dicit, responderunt quidam de Scribis dicentes: Magister, volumus a te signum videre . Sic in sanatione signa postulabant, quasi illa quae viderant non revera fuerint. Magistrum etiam sub dolo appellabant, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
angłs non diceretur. Si xp̃e nichil
ꝓphetaret. ꝓpheta non diceretur. Ex.¬
hortatus est nos ad fidem. & ad capes¬
cendam uitã eternam. Aliquid p̃sens
adnuntiauit. aliquid futurũ p̾dixit.
Ex eo qđͣ presens adnuntiauit angłs
erat. ex eo qͦd futurũ pͣdixit ꝓpħa erat.
ex eo qdͣ uerbũ dĩ caro factũ est: & an¬
geloꝵ & ꝓphetarũ dñs erat. Dome .iiii.¬

Expanded text:
angelus non diceretur. Christus si nihil angelus non diceretur. Christus si nihil prophetaret, propheta non diceretur. Exhortatus est nos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam. Aliquid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit. Ex eo quod praesens annuntiavit, angelus erat. Ex eo quod futurum praedixit, propheta erat. Ex eo quod Verbum Dei caro factum est, et angelorum et prophetarum Dominus erat. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
uidissent qđ fecerat signũ : dicebant.
quia hic est uere ꝓpheta. ⁊ orte ad huc
ideo ꝓphetam xp̃m putabant. quia
suꝑ fenũ discũbebant. Erat autẽ ille
dñs ꝓphetarũ. impletor ꝓphetarũ.
scificator ꝓphetarũ. sed & ipse ꝓpheta.
Nam & moysi dictũ est. Suscitabo eis
ꝓphetã similẽ tui. Similẽ scdm carnẽ.
non scd̾m maiestatem. Et de ipso xp̃o
bonore. nisi in patria sua. Propheta
sine uerbo dĩ ꝓphetat. Cũ ꝓphetis
uerbũ dĩ. & ꝓpheta uerbũ dĩ. Meru¬
erunt priora tempora ꝓphetas affla¬
tos & impletos uerbo di. meruimus
nos ꝓphetam ipsum uerbũ diꝰ. Die
dictus est magni consilii angłs. Uerũ¬
tamen alibi quid dicit ꝓpheta: Qura
non legatus. neq. angłs. sed ipse ueni¬
ens saluos faciet eos. id est ad saluos fa¬
ciendos eos. Non mittet legatũ. non
mittet angłm. sed ueniet ipse. Quis
ueniet: & ipse angłs. Certe non per
angłm. nisi quia iste sic angłs. ut &uͣ

Expanded text:
vidissent quod fecerat signum, dicebant, vidissent quod fecerat signum, dicebant, quia hic est vere propheta. Forte adhuc ideo prophetam Christum putabant quia super fenum discumbebant. Erat autem ille Dominus Prophetarum, impletor Prophetarum, sanctificator Prophetarum, sed et propheta: nam et Moysi dictum est, Suscitabo eis prophetam similem tui. Similem secundum carnem, non secundum majestatem. Et de ipso Chrishonore, nisi in patria sua . Propheta sine Verbo Dei prophetat: cum Prophetis Verbum Dei, et propheta Verbum Dei. Meruerunt priora tempora Prophetas afflatos, et impletos Verbo Dei: meruimus nos prophetam ipsum Verbum Dei. Sic s est magni consilii angelus . Verumtamen alibi quid dicit propheta? Quia non legatus neque angelus, sed ipse veniens salvos faciet eos, id est, ad salvos faciendos eos non mittet legatum, non mittet angelum, sed veniet ipse. Quis veniet? Ipse angelus. Certe non per angelum, nisi quia iste sic angelus, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
telliguntur ergo quȩdã secretiora
intelligentie. quȩ multitudo non
potest capere. Quid ergo restat. nisi
ut secretiora intelligentie quȩ non
potest capere multitudo. illis credan¬
tur qui idonei sunt & alios docere
sicut erant apłłi unde duodecim co¬
phimi impleti sunt: Factũ ẽ hoc &
mirabiliter. quia magnũ factũ est.¬
& utiliter. quia spiritale factũ est. Qui
tunc uiderunt. admirati sunt. Nos
eni non miramur. cũ audiuimꝰ.
Factũ est enĩ ut illi uiderent: scrip¬
tum est autẽ ut nos audiremus.
Quod in illis oculi ualuerunt. hoc
in nobis fides. Cernimus quippe
animo. qͦd oculis non potuimus. Et
prȩlati illis sumus. qmͣ de nobis dictũ
est. beati qui non uident & credent.
Addo autẽ quia forte intelleximus
qͦd illa turba non intellexit. Et uere
nos pasti sumus. qui ad medullam
ordei ꝑuenire potuimus. Deniq ho¬
mines illi qui uiderunt. quid puta¬
uerunt : Illi inquit homines cum

Expanded text:
telliguntur ergo quaedam secretiora telliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apphini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum factum est; et utiliter, quia spirituale factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos autem non miramur cum audimus. Factum est enim ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quin nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba non intellexerit, et vere nos pasti sumus, qui ad medullam hordei pervenire potuimus. Denique homines illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantia primi popłi tegebatur.
de quo primo popło dictũ est.
quãdiu legitur moyses uelamen
suꝑ corda eoꝵ positũ est: nondũ
enĩ ablatũ erat uelamen. quia
nondũ uenerat xp̃c. nondũ uelũ
templi fuerat illo in cruce pen¬
dente conscissum. Quia gͦ igno
tepͣtatio illa dñi ignorantiam
discipłi de monstrabat. Nichil igit᷑
uacat. Omĩa innuunt. sed intelle¬
ctorem requirunt. Nam & ipse
numerts pasti popłi: popłm signi¬
ficabat sub lege constitutũ. Cur
enͣi quinq milia erant. nisi quia
sublege erant. quȩ lex quinq libriᷤ
moysi explicatur: Unde & quinq
illis porticibus languidi ꝓdebant᷑.
non sanabantur. Ille autẽ ibi eura¬
uit languidũ. qui & hic turbas de
quinq panib pauit. Nam & suꝑ
fenũ discũbebant. Carnaliter ergo
sapiebant. & in carnalibus quiesce¬
bant. Om̃is enĩ caro fenuͣ. Quȩ
sunt autẽ illa fragmenta. nisi quȩ
popłs non potuit manducare: In¬

Expanded text:
ignorantia primi populi tegebatur, ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est: Quandiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est : nondum enim ablatum erat velamen, quia nondum venerat Christus; nondum velum templi fuerat illo in cruce pendetentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Nihil ergo vacat. Omnia eminent, sed intellectorem requirunt. Nam et ipse numerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub lege erant, quae lex quinque libris Moysi explicatur? Unde de quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille enim ibi curavit languidum, qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant. Carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? In
Abbreviated transcription (Latin):
& duos pisces. Si queramus qui
fuerit puer iste. forte popłs isrł
erat. Sensu puerili portabat. nec
manucabat. Illa enͣi que porta¬
bat. clausa onerabant. aꝑta pasce¬
bant. Duo autẽ pisces uidentur
nobis significare duas illas in uete¬
ri testamento sublimes ꝑsonas que
ungebantur ad popłm scificandũ
& regendũ: sacerdotes & reges. Et
ipse in ministerio uenit aliquando.
qui ꝑ illas significabatur. Uenit
aliquando. qui ꝑ medullam ordei
ostendebatur puer. Palea uero
ordei occultabatur. Uenit ipse
unus : utramq ꝑsonam in se por.¬
tans. sacerdotis. & regis. Sacerdo¬
tis: ꝑ uictimã quã seipsũ obtulit
ꝓ nobis dõ. regis: quia regimur
ab eo. & aperiuntur. quȩ clausa
portabantur. Eras illi. Impleuit
ꝑ se: qđ ꝑuetus testamentũ ꝓmit.¬
tebatur. Et frangi iussit panes.
Frangendo multiplicati funt. Ni¬
chil uerius. Quinq em̃ libri mo¬
ysi quã multos cũ exponuntur:
tanquã frangendo id est disserti-¬
do fecerunt. Sed̃ qtua in illo ordio

Expanded text:
 duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat, qui sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, et aperta pascebant. Duo autem pisces videntur nobis significare illas duas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sacrificandum et regendum, sacerdotes et reges. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur. Venit aliquando, qui per medullam hordei ostendebatur, per paleam vero hordei occultabatur; venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis. Sacerdotis, per victimam quam seipsum obtulit pro nobis Deo. Regis, quia regimur ab eo, et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi: implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et fracti sunt panes, frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim libri Moysi, quam multos libros cum exponuntur tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt. Sed quia in illo hordeo
Abbreviated transcription (Latin):
& nos fr̃s mei piam dñ matrem.
ipsi quoq omĩa uerba & facta dmͣ
ac saluatoris nrͣi fixo incorde con¬
seruando: horũ meditatione diur¬
na e nocturna. importunos in¬
anium nocentiu̾q cogitationũ
repellamus incursus. Hoꝵ crebra
collatione & nos & ꝓximos nr̃os
a fabulis suꝑuacuis & male dulco¬
ratis detractionũ colloquiis casti¬
gare. atq ad diuine frequentiam
laudis accendere curemus. Si eni
scłi habitare in domo dm̃ ac ꝑpe¬
tuo illũ laudare desideramus.
oportet nimirũ & in hoc scło qͥd
in futuro queramus. sollicite prę¬
monstremus. frequentando uide¬
licet eccłȩ limina. & non solum
in ea laudes dm̃i canendo. sed in
omi loco dominationis eiꝰ ea que
ad laudem głamq conditoris
nr̃i ꝓficiant. uerbis pariter &¬

Expanded text:
et nos, fratres mei, piam Domini matrem, et nos, fratres mei, piam Domini matrem, ipsi quoque omnia verba et facta Domini ac Salvatoris nostri fixo in corde conservando, horum meditatione diurna et nocturna importunos inanium nocentiumque cogitationum repellamus incursus: horum crebra collatione et nos et proximos nostros a fabulis supervacuis et male dulcoratis detractionum colloquiis castigare atque ad divinae frequentiam laudis accendere curemus. Si enimsaeculi habitare in domo Domini, ac perpetuo illum laudare desideramus, oportet nimirum et in hoc saeculo, quod in futuro quaeramus, sollicite praemonstremus, frequentando videlicet Ecclesiae limina, et non solum in ea laudes Domini canendo, sed et in omni loco dominationis ejus ea quae ad laudem gloriamque conditoris nostri proficiant
Abbreviated transcription (Latin):
qui ea quȩ discere potuerunt ope¬
rando exercent: regni aditiis patet.
insuꝑ etiã scienti bonu facere & non
facienti: peccatũ est illi. & sicut dñs
ipse testatur. om̃i cui multũ datũ
est. multũ queritur ab eo. Ne nos
ergo scientia inflet. sed caritas potiꝰ
edificet. Sequamur exemplũ appa.¬
rentis in homine filii dĩ: qui eis qͥs
se adsublimia discenda sequi necdũ
ualere conspexit. se ipsũ benigna
humilitate subiecit. cuius exemplo
imbutos eoꝵ aninos cȩlesti gr̃a di¬
gnos cȩlestis archani redderet esse
capaces. Et mater inquit eius conser¬
uabat om̃ia uerba hec: conferens
in corde suo. Omĩa quȩ de dño. uel
a dño dicta siue acta cognouerat
mater. uirgo diligentius in corde
retinebat. sollicite cuncta memoriȩ
cõmendabat. ut cũ dño tempus
pͣdicandȩ siue scribende incarnati¬
onis cius adueniret. sufficienter
uniuersa prout essent gesta posset
explicare quęrentibus. Imitemur

Expanded text:
qui ea quae discere potuerunt opequi ea quae discere potuerunt operando exercent, regni coelestis aditus patet. Insuper etiam scienti bonum facere, et non facienti, peccatum est illi. Et sicut Dominus ipse testatur: Omni cum multum datum est, multum requiritur ab eo . Ne nos ergo scientia inflet, sed charitas potius aedificet: sequamur exemplum apparentis in homine Filii Dei, qui eis quos se ad sublimia discenda sequi necdum valere conspexit, seipsum benigna humilitate subjecit, cujus exemplo imbutos eorum animos coelesti gratia dignos coelestis arcani redderet esse capaces. Et mater, inquit, ejus conservabat omnia verba haec conferens in corde suo. Omnia quae de Domino vel a Domino dicta sive acta cognoverat mater Virgo, diligentius in corde retinebat, sollicite cuncta memoriae commendabat, ut cum demum tempus praedicandae sive scribendae incarnationis ejus adveniret, sufficienter universa, prout essent gesta, posset explicare quaerentibus. Imitemur
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut comprehendere non possent:
descendit ipse cũ ipsis ad inferio¬
ra conuersationis eoꝵ. cepitq. ma¬
nere inbis quȩ illoꝵ erant: & erat
eis pia dispensatione subiectus.
donec ꝓficiente humilitatis ma¬
gisterio: quantũ om̃ib creaturis
esset pͣferendus agnoscerent. Qͥa
ꝓhis nr̃a agat suꝑbia : Obsecro
paucis attendamus. Certe cũ ca
que non eter naliter nouimus.
sed iuuante dnoͣ ex tempore didi¬
cimus. archana scripturarum
simpliciores quosq. fr̃s. loquenti¬
bus nobis intelligere non posse
sentimus : statim extolli consue¬
uimus. eisq despectis de nrr̃a nos
quasi singulari ac ꝑplurima eru¬
ditione iactamus. quasi non sint
pplures iam nobis multo docti¬
ores. Et qui adoctioribus nolumꝰ
despici. ipsi indoctiores nobis
despicere immo &iam irridere
gaudemus. Neq. reminisci curamꝰ.
quia non eis qui uel mysteria fidei
uel sui p̾cepta conditoris tantum
meditando ꝑcipiunt. Sed his potius

Expanded text:
nisi ut comprehendere nossent, nisi ut comprehendere nossent, descendit ipse cum ipsis ad inferiora conversationis eorum, coepitque manere in his quae illorum erant: et erat eis pia dispensatione subjectus, donec proficiente humilitatis magisterio, quantum omnibus creaturis esset praeferendus agnoscerent. Quid pro his nostra agat superbia obsecro paucis attendamus. Certe cum ea, quae non aeternaliter novimus, sed juvante Domino ex tempore didicimus, arcana Scripturarum, simpliciores quosque fratres loquentibus nobis intelligere non posse sentimus, statim extolli consuescimus, eisque despectis de nostra nos quasi singulari ac perplurima eruditione jactamus, quasi non sint perplures etiam nobis multo doctiores; et qui a doctioribus nolumus despici, ipsi indoctiores nobis despicere, imo etiam irridere gaudemus: neque reminisci curamus, quia non eis qui vel mysteria fidei, vel sui praecepta conditoris tantum meditando percipiunt, sed his potius
Abbreviated transcription (Latin):
militatis. ut ꝑhanc eos paulatim
ad agnitionem diuinitatis institu¬
eret. Cum enĩ dixisset quid est qđ
me quȩ rebatis. nesciebatis quia in
his que patris mei funt oportet
me esse. Et ipsi non intellexerunt
uerbũ quod locutus est ad illos.
sicut euangelista consequenter in¬
sinuat. descendit cum eis. & uenit
narareth. & erat subditus illis. Dice.¬
bat ergo archanũ sue diuine uir¬
tutis parentibus humane sue fra¬
gilitatis. matri sue scilicet uerȩ suȩ
carnis. & castissimo tutori castitatis
illius. qui ꝑ id temporis necdum
prolata luce euuangelica: ab om̃i¬
bus pene qui eos nosse poterant
carnali coniunctione uir eius.
carnali administratione pater
estimabatur simul & uocabat᷑
ipsius dñi saluatoris. Dicebat in.¬
quam his. quia in his quȩ patris
mei sunt oportet me esse. Qui
cũ arcẽ tanti mysterii ascendere
intelligendo non possent. neq
aliter eũ inbis quȩ uere patris
eius essent manere decernerent:

Expanded text:
militatis, ut per hanc eos paulatim militatis, ut per hanc eos paulatim ad agnitionem divinitatis institueret. Cum enim dixisset, Quid est quod me quaerebatis? an nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt, oportet me esse? et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos, sicut evangelista consequenter insinuat: Descendit cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis. Dicebat ergo arcanum suae divinae virtutis parentibus humanae suae fragilitatis, matri suae scilicet verae suae carnis, et castissimo tutori castitatis illius, qui per id temporis, nec dum prola a luce Evangelica, ab omnibus pene qui eos nosse poterant, carnali conjunctione vir ejus, carnali administratione pater aestimabatur simul et vocabatur ipsius Domini Salvatoris. Dicebat, inquam, his, Quia in iis quae Patris mei sunt, oportet me esse. Qui cum arcem tanti mysterii ascendere intelligendo non possent, neque aliter eum in iis quae vere patris ejus essent manere decernerent,
Abbreviated transcription (Latin):
nebit. & in uobis erit erit. quia
uidelicet eiꝰ scẽ trinitatis. cuius
una atq. indiuisibilis natura di¬
uinitatis est. mansio in cordib elec¬
toꝵ dispar esse non potest. Ergo qđ
dñs intemplo sedens dicit. in his
que patris mei sunt oportet me
esse: decliratio est consempiterne
dõ patri potestatis & gł&. Quod
autẽ rediens natareth erat subditꝰ
parentibus: humane est ueritatis
indiciũ. simulq humilitatis exem¬
plum. In ea namq natura subditus
erat hominibus. in qua minor est
patre: unde ipse dicit. uado ad
patrem. quia pater maior me est.
in qua etiã minoratus est paulo
minus ab angelis. In illa autẽ in
qua ipse ae pater unũ sunt. in qua
non extempore uadit ad patrem.
sea semꝑ in ipso est: om̃ia ꝑ ipsum
facta sunt. & ipse est ante omnes.
Cuius multũ est miranda magnę
dispensatio pietatis. Qui dũ paren¬
tes suos mysteriũ diuine sue ma¬
iestatis necdũ capere uidisset: exbi¬
buit eis humane subiectionẽ bu¬

Expanded text:
n vobis erit . Quia videlicet ejusdem sanctae Trinitatis, cujus una atque indivisibilis natura divinitatis est, mansio in cordibus electorum dispar esse non potest. Ergo quod Dominus in templo sedens dicit, In his quae Patris mei sunt oportet me esse, declaratio est consempiternae Deo Patri potestatis et gloriae. Quod autem rediens Nazareth erat subditus parentibus, humanae est veritatis indicium, simulque humilitatis exemplum. In ea namque natura subditus erat hominibus, in qua minor est Patre. Unde et ipse dicit: Vado ad Patrem, quia Pater major me est: in qua etiam minoratus est paulo minus ab angelis . In illa autem in qua ipse et Pater unum sunt, in qua non ex tempore vadit ad Patrem, sed semper in ipso est, omnia per ipsum facta sunt, et ipse est ante omnes. Cujus multum est miranda magnae dispensatio pietatis, qui dum parentes suos mysterium divinae suae majestatis necdum capere vidisset, exhibuit eis humanae subjectionem hu
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ excitare curabat. ꝑagens ipse
quod ceteris agendũ precepit: lu¬
ceat lux urã coram hominibus. ut
uideant oꝑa ur̃a bona. & glorificent
patrẽ urm qui in celis est. Atq. ideo
non solũ apud homines gr̃a & sa¬
pientia ꝓficere dicitur: in quantũ
ipsi eiꝰ sapientiam gramq potuerit
cognoscere. sed etiam apud dm̃ in
quantũ ad eius laudẽ głamq sapi¬
entiã ac gram quã in eo cognoue¬
re retulerunt. Cuius beneficiis &
muneribus ȩternis sit laus & grͣa.¬
rum actio. in omia scła scłoꝵ. amͦ.¬

Expanded text:
semper excitare curabat, peragens ipse semper excitare curabat, peragens ipse quod caeteris agendum praecepit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Atque ideo non solum apud homines gratia et sapientia proficere dicitur, in quantum ipsi ejus sapientiam gognoscere, sed etiam apud Deum, in quantum ad ejus laudem gloriamque, sapientiam ac gratiam, quam in eo cognovere, retulerunt: cujus beneficiis ac muneribus aeternis sit laus et gratiarum actio in omnia saecula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiebat sapientia. & ȩtate. & gr̃a.
apud dm̃ & homines. Naturam
uere humanitatis indicat. in qua
ꝓficere ad tempus uoluit. qui in
diuinitate idem ipse est. & anni
tui non deficient. Iuxta hominis
quippe naturam ꝓficiebat sapien¬
tia. non quidẽ ipse sapientior ex
tempore existendo. quia aprima
conceptionis hora spu sapientie
plenus ꝑmanebat: sed eandem qͣ
plenus erat sapientia. cęteris ex
tempore paulatim demonstrando.
Iuxta hominis naturã ꝓficiebat
ȩtate. quia de infantia ad pueriti.¬
am. de pueritia ad iuuentutem.
consueto hominib crescendi or¬
dine ꝑuenit. Iuxta hominis na.¬
turam ꝓficiebat gr̃a. non ipse ꝑ
accessũ temporis accipiendo qđ
non habebat. sed pandendo donũ
greͣ quod habebat. Et bene cum
dictũ esset. quia iħe ꝓficiebat sa¬
pientia etate & gr̃a. adiunctũ est
apud dm̃ & homines: quia quantũ
ꝓficiente ętate hominib sapientie
& grȩ quȩ sibi inerant dona patefa¬
ciebat. tantũ eos ad laudẽ dĩ patris

Expanded text:
ficiebat scientia, aetate et gratia apud Deum et homines. Natura verae humanitatis indicat, in qua proficere ad tempus voluit, qui in divinitate idem est, et anni ejus non deficient. Juxta hominis quippe naturam proficiebat sapientia, non quidem ipse sapientior ex tempore existendo, qui a prima conceptionis hora spiritu sapientiae plenus permanebat, sed eamdem qua plenus erat sapientiam caeteris ex tempore paulatim demonstrando. Juxta hominis naturam proficiebat aetate, quia de infantia ad pueritiam, de pueritia ad juventutem, consueto hominibus crescendi ordine pervenit. Juxta hominis naturam proficiebat gratia, non ipse per accessum temporis accipiendo quod non habebat, sed pandendo donum gratiae quod habebat. Et bene cum dictum esset quia Jesus proficiebat sapientia, aetate et gratia, adjunctum est, apud Deum et homines; quia quantum proficiente aetate hominibus sapientiae et gratiae quae sibi inerant dona patefaciebat, tantum eos ad laudem Dei patris