comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł omĩno ñ posset: uł si posset minime. de¬
ceret: nam qui maledictionib uumicũ
impetunt : quid aluid u illo facere deum
uolunt. nisi qͦd ipsi fac̾e̾ aut nequeunt. aut
erubescunt: Mortẽ namq adu̾sarto ex¬
optarrit ÷ quã ⁊ si possent inferre metuunt.
ne aut ꝑpetrati homicidii rei teneant᷑: aut
iniqui appareant. etiã cum sunt. Quid ẽ
gͦ deo dicere. occide quẽ odio. nͥ aꝑtis ei uoci¬
b clamare : hoc fac meo adu̾sario. qd̾ me in
illum face̾. nec peccatorẽ decet: In quibus
ꝓfecto u̾bis pensandũ nobis ẽ. ubi iste uir
legerat. diligite inimicos ur̃os. ubi legerat.
benedicite ⁊ nolite maledice̾: & ruri ũ. ñ
reddentes malũ ꝓmalo. nec maledictũ ꝓ
maledicto. S ext̾ius ñ audita suꝑne gr̃e
p̃cepta seruabat: quia hec inmentẽ illius
scĩ sp̃c afflatus scribebat. Cui tam̃ minus
eẽt qd̾ positos extra diligeret: nͥ ⁊ int̾ius

Expanded text:
vel omnino non posset, vel, si posset, minime devel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae gratiae praecepta servabat, quia haec in mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et interius
Abbreviated transcription (Latin):
entis ꝓximi : ⁊ rursus ingaudiũ ueniat
exhibita equitas uidicantis d̃i: quatinꝰ nec
ꝑeunti homini existamꝰ adu̾sarii : nec uidi¬
canti dõ inueniamur. ingrati. Beatꝰ gͥ iob
quia cuncta inadu̾sitate odia ꝑfecte calca¬
uit: dicat. Sigauisus sum adruinam
eiꝰ qui me od̾at ⁊ exultaui qd̾ inuenisset eũ
malum: quia uidelicet ⁊ inimicũ diligens.
dũ adu̾sario ruenti condoluit in malis
illius ipse ad bonũ creuit: ut iide iste ad
benignitatẽ cresceret: unde illũ mala q̃
merebat᷑ inuenissent. Quia uͦ sepe ñ nul¬
li eos quos sͥ adu̾sarios estimant. male¬
dictione feruint. qm̃ uirtute nequaqͣm
possunt: inquib patent̃ apparet. qͥa ma¬
la si possent facerent. qͥa ea que face̾ neque¬
unt imp̃cari minime desistunt. beatꝰ iob
ostendens se aculpa etiã maledictionis
dedi ad peccandũ guttur meũ: ut expete
pe si hoc optaret adeo fieri. qđ ip̃e fac̾e̾

Expanded text:
entis proximi, et rursus in gaudium veniat entis proximi, et rursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledictionis dedi ad peccandum guttur meum, ut expeterpe si hoc optaret a Deo fieri, quod ipse facere,
Abbreviated transcription (Latin):
Humana aut̃ mens omnẽ quem inimicũ
tolerat. enam impiũ ⁊iniquũ putat: qͥa
eiꝰ culpas apud cogitationẽ suam liuorac¬
cusator exaggerat. Quib libet uͦ flagitiis
p̃matur. minus iniquus credit᷑: si ad u̾sa¬
rius minime sentitur. Qua inre discernen¬
dum ẽ. aliud eẽ qd̾ nobis: aliud uͦ qd̾ sibi. ⁊
cet̾is. nr̃ inimicus nocet. Nam si alus bonꝰ
ẽ: sine nr̃a forsitan culpa. ẽẽ ñ potest nobis
malus. Nec omĩno iam deiꝰ ruina gauden¬
dũ est: cuius nos solos certũ est. adu̾sa tole¬
rasse. Cum uͦ nr̃ ac multoꝵ hostis ꝑunitur.
de ereptione ꝓximoꝵ potius. quã deintmici
int̾itu necesse ẽ ut animus letet᷑. O portet nãq¬
mus:. et quid debemus ruine peccatoris.
⁊ quid usticie feriertis. Nam cũ ꝑu̾sum
quẽq omĩpotens ꝑcutit: ⁊ꝯ condolendum
ẽ miserie ꝑeuntiᷤᷤ. ⁊ congaudendũ usticie
iudicis: ut nobis ⁊ inluctu sit pena mori

Expanded text:
Humana autem mens omnem quem inimicum Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat, etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem suam livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur, si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa esse non potest nobis malus; nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est, cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis perimitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. 24. Condolendmus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis. Nam cum perversum quemque omnipotens percutit, et condolendum est miseriae pereuntis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit p
Abbreviated transcription (Latin):
constat quia ñ amat. quẽ non uult ẽẽ meli¬
orem. Eumq etiam stantem uoto ꝓsequitur:
quẽ cecidisse gratulatur. S inter hec scien
dum ẽ. quia euenire plerumq solet. ut non
amissa carttate:. ⁊ inimici riuna setificet:⁊
rursum eiꝰ gła sine inuidie culpa contristet:
damus. Qua inre mentẽ nr̃am nec eiꝰ iam
defectus erigit. nec euis ꝓfectus addicit: si re¬
cta nr̃a cogitatio ñquid inipso. s quid de ip¬
so circa alios agatur attendit. S ad hec ser¬
uanda ualde est necessariũ subtilissime dis¬
cretionis examen: ne cum nr̃a odia exequi¬
mur. fallamur subspetie utilitatis aliene.
Si aut̃ de mimici morte gaudendũ om̃ino
ñ eẽt psalmista ñ diceret. Letubit᷑ iustus: cũ
uid̾it iundictã impioꝵ. S aliud ẽ impium.
aliud uͦ mnimicũ ꝑpeti. Nam sunt pleriq
inimici: qui ñ sunt impii. Ee sunt ĩmulli
impii: qui nobis specialit̾ ñ uident᷑ inimici.

Expanded text:
constat quia non amat quem non vult esse meliconstat quia non amat quem non vult esse meliorem, eumque etiam stantem voto persequitur, quem cdum est quia evenire plerumque solet ut non amissa charitate, et inimici nos ruina laetificet, et rursum ejus gloria sine invidiae culpa contristet, damus. Qua in re mentem nostram, nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii; et sunt nonnulli impii, qui nobis specialiter non videntur inimici.
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩpotentis dĩ nos ẽẽ discipłos: sola custo¬
dia caritatis ꝓbat. Hinc ẽ eñi qd̾ ꝑsemet¬
ipsam u̾itas dicit. In hoc cognoscent om̃s.
quia mei discipłi estis: si dilectionem ha¬
bueritis ad inuicem. Que nimirũ dilectio.
si cor nr̃m ueracit̃ replet: duob modis osten¬
di solet. Sclicet si ⁊ amicos in d̾o: ⁊inimi¬
cos diligimus ꝓpt̾ dm̃. S sciendũ est quia
inimici dilectio tunc ueracit̃ custoditur:
cũ nec deꝓfectu addicim᷑. nec deruina illiꝰ
letamur. Nam sepe indilectionis imagine
erga inimicũ animus fallitur: seꝙ hunc
diligere estimat. si eius uite contrarius ñ
existat. S dilectionis ium occulte ⁊ uera¬
citer. aut ꝓuectus inimici: aut casus inter¬
rogat. Hac ⁊ eñi dere. ad plenum semetipsa
mens hominis nescit: nisi eum qitẽ sibi ad¬
u̾sariũ credit. indefectu uł ꝓuectu mittasse
modũ sui status inuen̾it. Si eñi de ꝓsꝑtta¬
te addicit᷑. ⁊ de calamitate seodientis lettit᷑:

Expanded text:
Omnipotentis Dei nos esse discipulos, sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu mutasse modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur, et de calamitate se odientis laetatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enim contra suꝑ positam sibi potestatẽ
murmurat: liquet qd̾ illum redarguit.
qui eandem homini potestatem dedit. Tan¬
uem beati iob plenas mystica iurtute sen¬
tentias. inquibus contra amicorum uerba
respondit. deo largiente digessimus: nunc
suꝑ est. ut ad helui uerba ueniamus: que
tanto grauiori circumspectione pensanda
surit: quanto ⁊ ꝑuuentutis audatiam
spiritu feruentiore ꝓferuNtur

Expanded text:
Qui enim contra superpositam sibi potestatem Qui enim contra superpositam sibi potestatem murmurat, liquet quod illum redarguit qui eamdem homini potestatem dedit. Tandem beati Job plenas mystica virtute sententias, in quibus contra amicorum verba respondit, Deo largiente digessimus; nunc superest ut ad Eliu verba veniamus, quae tanto graviori circumspectione pensanda sunt, quanto et per juventutis audaciam spiritu ferventiore proferuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ordeo spina. Ac si aꝑte dicat. Si magna
que debui. sollicite non feci: punctiones
murmitris asubiectis recipiam. etiam de
bono qd̾ feci. Si neglexi exhib̾e O quod
foueat: iuste inquerela ꝓsiliens. corum
lingua me pungat. Qua tu re semꝑ solliet¬
ta consid̾atione pensandũ est: ne aut hiĩ
qui p̃sunt. exempla mali oꝑis subiectis p̃¬
beant: eoꝵq uitam sue gladio prauitatis
extinguant: aut hii qui alieno regimini
subiacent. facile uidicare audeant facta
rectorum: atꝙ ꝑhoc qd̾ de his qui sibi pre¬
lati sunt murmurant. non humano sed
et qui cuncta disponit diuino ordini contra¬
que conculcata pedibus ur̃is fuerant pas¬
cebarit᷑: ⁊ que pedes uestri turbauerant. hec¬
bibebant. Oues e̾nim turbata pedibus bi¬
bunt: cum subiecti ea ad exemplum iuuendi
appetunt. que prelati quiq prauo oꝑe ꝑuer¬
tunt. At contra aprelatis hii audiunt:
Nos enim quid sumus: Nec contra nos
est. murmur ur̃m: sed contra dominum.

Expanded text:
dent. Ac si ergo aperte dicat: Si magna quae debui sollicite non feci, punctiones murmuris a subjectis recipiam, etiam de bono quod feci, si neglexi exhibere quod fovet, juste in quereiam prosiliens eorum lingua me pungat. Qua in re semper sollicita consideratione pensandum est, ne aut hi qui praesunt exempla mali operis subjectis praebeant, eorumque vitam suae gladio pravitatis exstinguant; aut hi qui alieno regimini subjacent, facile judicare audeant facta rectorum, atque per hoc quod de his qui sibi praelati sunt murmurant, non humano, sed Dei, qui cuncta disponit, divino ordini contraquae conculcata pedibus uestris fuerant pascebantur, et quae pedes uestri turbauerant hbibebant . Oves enim turbata pedibus bibunt cum subjecti ea ad exemplum vivendi appetunt quae praelati quique pravo opere pervertunt. At contra a praelatis hi audiunt: Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum .
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ nobis sui cordis insinuans: ad iungit
Quid multas diuitias appellatas ꝑ signifi¬
cationẽ credimus. nͥ habundantia acurmina
consilioꝵ ⁊̃ que querentis manꝰ inuenit. cum
hec cogitatio tractantis giguit: Has ⁊ enim
salomon sapientie diuitias contẽplatus: ait.
Corona sapientiũ: duutie eoꝵ. Qui quia di¬
uitias ñ metalla t̾rena. s prudentiã nomi
nat: ꝑcontrarietatẽ subdit. Fatuitas stultoꝵ:
imprudentia. Si eñi coronam sapientiũ. ter¬
renas diuitias diceret: ꝓculdubio fatuitatẽ
stultoꝵ pauꝑtatẽ potus quã imprudentiã
fateret. S dum fatutintẽ stultoꝵ impru

Expanded text:
tatem nobis sui cordis insinuans, adjungit tatem nobis sui cordis insinuans, adjungit Quid multas divitias appellatas per significationem credimus, nisi abundantia humana consiliorum? Quas quaerentis manus invenit, cum haec cogitatio tractantis gignit. Has etenim Salomon sapientiae divitias contemplatus ait: « Corona sapientium divitiae eorum . » Qui, quia divitias non metalla terrena, sed prudentiam nomi contrarietatem subdit: Fatuitas stultorum imprudentia . Si enim coronam sapientium terrenas divitias diceret, procul dubio fatuitatem stultorum paupertatem potius quam imprudentiam fateretur. Sed dum fatuitatem stultorum impru
Abbreviated transcription (Latin):
geatit. nichil se eẽ exsus uirib pensant. Et
cũ sentire omĩa ualent̃ possunt. pͥus intellige¬
re semetipsos cupiunt: quatinus lumen
ingenii. more solis. prius illustret locum
inquo oritur. ⁊postinodũ cetera ad que ꝓce¬
dendo dilatat᷑: ne suntendendo cognoscendis
aliis semetipsos nesciant. ibisolis radius. uͥ
oritur tenebrescat. Ingenii itaq urtutem
ad cognoscendã ꝓpriam infirmitatẽ diriguił:
atq exinfirmitatis sue melius cognitione
conualescunt. Aurum gͦ robur ñ creditur:
sunaccepto ingenio fiducia ñ habet᷑. Quod
bene salomon ad monens: ait. Habe fiduciã
in dño. extoto corde tuo: ⁊ ne innitaris pru¬
dentie tue. Dicat gͦ. Si putaui auritm
robur meũ: ⁊ obrize dixi fiducia mea. Ac si
aꝑte fateat᷑ dicens. Hec que ueracit intelle¬
xi. nec ingento tribui: nec menti ꝓprie si qͣ
egisse me bona contigit. Hec principalit̃
deputaui. Qui ad huc subtilius humili¬

Expanded text:
geant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et geant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis prius illustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, fiducia mea. Ac si aperte fateatur, dicens: Nec quae veraciter intellexi, meo ingenio tribui, nec menti propriae, si qua egisse me bona contigit, haec principaliter deputavi. Qui adhuc subtilius humili
Abbreviated transcription (Latin):
feruoris: Nescit eñi mens ꝑ corpꝰ ueterasc̾e̾:
que studet ꝑdesid̾ium semꝑ inchoare. Hinc
namq ꝑ paulũ dicit᷑. Renouamui sp̃u m̃¬
tis ur̃e. Hinc psalmista qui ad ꝑfectionis
iam culmen ꝑuenerat: quasi incho anis di¬
cebat. Dixi nunc cepi. Quia uidelicet si las¬
sescere abinchoatis bonis nolumꝰ: ualde neces¬
se ẽ. ut inchoare nos cotidie credamꝰ. Nec ab¬
horret arationis ordine. qd̾ auro dicimus
ingeniũ designari: quia sicut inornam̃to
aurũ supponit᷑. ut geminarũ desuꝑ ordodis¬
ponatur: ita clara scõꝵ ingenia diuinic
munerib humilit̾ substernunt᷑: ⁊ distincta
suꝑ se gratiarũ dona ꝓcipiunt. Et ũ quid
simile aurum cũ sapientia haberet: qui¬
dam sapiens minime dixisset. Sapientia
absconsa. ⁊ thesaurus inuisus : que utilitas
inutrisq: Sc̃i aut̃ uiri iobur suũ aurum
ũ depitant: quia quantolibet ingenio fui¬

Expanded text:
fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper inchoare. Hinc namque per Paulum dicitur: Renovamini spiritu mentis vestrae . Hinc Psalmista, qui ad perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemmarum desuponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribus humiliter substernuntur, et distincta super se gratiarum dona percipiunt, et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: « Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio ful
Abbreviated transcription (Latin):
inhians fundit᷑ : tanto ampliꝰ inint̾nis obtii¬
tib reu̾beratur. Uñ sollert̃ quiq ne corpo¬
ieis sensib nimis a dext̾iora dilabant᷑. con¬
tinuo studio intra mentẽ suam occulta cu¬
stodie disciplina se colligunt: ut tantoma¬
gis inueniant᷑. int̾ius integri. quanto minꝰ
sunt ext̾ius fusi. Hoc ⁊ enĩ uigore discipli¬
ne intra mentis sue se archana constrinx̾at:
qui ext̾ioris uite appetitũ fugiens dicebat.
ui : hoc desemetipso beatus iob u̾bis aliis
asserit. quia sulgentẽ solem. ⁊ lunam ince¬
dentẽ clare ñ uiderit. atq exhis incordis
abditis letatus ñ sit: quia nimirũ gaud̾e
ñpoterat dehis que ꝑ delectationis desidiũ
mist̾ia ꝑscrutemur: qͥd hoc inloco aurum
accipimus. nisi p̃clari intellectus ingeniũ:
Quid obrizam. nisi mentẽ : que dũ igne
amoris excoquit᷑. semꝑ in se seruat clarita¬
tem pulchritudinis. cotidiana innouatioe

Expanded text:
inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtuinhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: tu scis, hoc de semetipso beatus Job verbis aliis asserit, quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quae per delectationis desiderium mysteria perscrutemur, quid hoc in loco aurum accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium; quid obryzum, nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione
Abbreviated transcription (Latin):
fulgeret. ꝯlunam incedentẽ clare: ⁊leta¬
tum ẽ in abscondito cor meũ. Quid hoc so
co uidere dicitur. nͥ desid̾anter intueri: Uñ
⁊ psalmista ait. Iniquitatẽ si conspexi in cor¬
de meo: ñ exaudiet dñs. Que nimirũ mi¬
quitas in ore expͥmi ñ posset: si ñ conspiceret᷑
ui corde. S aluid ẽ uidere ꝑuiditium: ali¬
ud ꝑappetitũ. b̾eatus g̃ iob fulgentẽ solem
⁊ clare uicedentẽ lunam nequaqͣm uidisse
se ꝑhiber̾: ut se demonstret. p̃sentis lucis spe¬
cam. quia nequaꝗͣ. in auro letatus sum. qͥ
in ipsa quoq luce corporea delectatꝰ non sũ:
oblectamenta despictunt: p̃ illuis lucis in¬
t̃ne dulcedine ab hac ext̾iori luce. animam
quasi atenebris au̾tunt. Multũq secum
intrinsecus contendunt: nchuuis lucis q̃
fulget extrinsecus. delectatione rapiantur.
Lux quippe uisibilis si incaute diligit᷑. aluce
inuisibili cor cecatur: quia quanto extrase

Expanded text:
fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetafulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est in abscondito cor meum. Quidco videre dicitur, nisi desideranter intueri? Unde et Psalmista ait: « Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiet Dominus . » Quae nimirum iniquitas in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam se vidisse perhibet, ut se demonstret praesentis lucis specam, quia nequaquam in auro laetatus sum, qui in ipsa quoque luce corporea delectatus non sum? oblectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac exteriori animum luce quasi a tenebris avertunt: multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se
Abbreviated transcription (Latin):
ria huinanis ministĩis deputata. celi mili¬
tie uocantur: inquoꝵ cultũ. multos nouimꝰ.
scriptura teste cecidisse. sicut scͥptum ẽ. Ad¬
orauerunt uniu̾sam militiam celi. Et quia
sol ⁊ luna altẽ uident᷑ ad usum. aliter ad
uenerationẽ. eo more quo acultorib suis
uenerari solent. solem. ⁊ lunam beatus tob
nequaquã tudisse seꝑhibet: nec leratum fu¬
isse corsuũ. nec osculatũ manũ ore suo. In
qua uidelieet oscłatione: quid aliud quã
gr̃a uerationis exprimit᷑: Qd̾ si feciss um¬
quam: hoc iniquitatẽ maximã. ⁊ di nega¬
tionẽ uocat. S postꝙͣ tanta de se locis suꝑi¬
orib uirtutũ culmina narrauit : quid nc̃
mirum memorat. si solem aclunam non se
adorasse manifestat: Uñ pensandũ est.
qd̃ postqͣ in auro ñ habuisse fidutiam. nec
inmults diuitiis letatũ se fuisse testatur.
ad huc ad sublimiora ducit᷑: ut tanto nos¬
magis erudiat: quanto de se aliqua subti¬
lius narrat. Ait eñi. Si uidi solem cũ

Expanded text:
ria humanis ministeriis deputata, coeli militiae vocantur. In quorum cultum multos novimus, scriptura teste, cecidisse, sicut scriptum est: Adoraverunt universam militiam coeli . Et quia sol et luna aliter videntur ad usum, aliter ad venerationem, eo more quo a cultoribus suis venerari solent, solem et lunam beatus Job nequaquam vidisse se perhibet, nec laetatum fuisse cor suum, nec osculatum manum ore suo. In qua videlicet osculatione, quid aliud quam gratia venerationis exprimitur? Quod si fecisset unquam, hoc iniquitatem maximam et Dei negationem vocat. Sed postquam tanta de se locis superioribus virtutum culmina narravit, quid nunc mirum memorat, si solem ac lunam non se adorasse manifestat? Unde pensandum est quod postquam in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse testatur, adhuc ad sublimiora ducitmagis erudiat, quanto de se aliqua subtilius narrat. Ait enim: Si vidi solem cum
Abbreviated transcription (Latin):
Nequisquis temporalia diligat: ac deinde
n inceisem cemporalib que ñ ad alestatio¬
sibi. sadusum retinet. fidutiam ponat:
qm̃ comunctus decurientib. moxstatũ su¬
um animus ꝑdit. Nam uite p̃sentis fluctꝰ
trahit quẽ leuat: ⁊ ualde demens ẽ. qui in
undam uoluit᷑. ⁊plantã fig̾e conatur. S
sunt pleriq qui.  si in reb transeuntibus
fidutiam nequaꝙͣ ponunt: cũ tamen sibi¬
met adusus necessarios abunde ad sunt
mente tacita setant᷑. Qua inre dubium ñ
ẽ. quia tanto minus dolet quisꝙ qd̾ desint
et̾na: quantomagis gaudet qd̾ ad sint tem¬
poralia. Et qui minus dolet. qd̾ desunt tẽ¬
ꝑalia: certius expectat. ut ad sunit et̾na. Hoc
ttaq det̾renis reb gaudiũ beatus iob ñ se ha¬
buisse testificans: subiungit dicens. Si¬

Expanded text:
ne quis temporalia diligat, ac deinde ne quis temporalia diligat, ac deinde ne in eisdem temporalibus quae non ad delectatiosibi, sed ad usum retinet, fiduciam ponat, quoniam conjunctus decurrentibus mox statum suum animus perdit. Nam vitae praesentis fluctus trahit quem levat, et valde demens est qui in unda volvitur, et plantam figere conatur. Sed sunt plerique qui etsi in rebus transeuntibus fiduciam nequaquam ponunt, cum tamen sibimet ad usus necessarios abunde adsunt, mente tacita laetantur. Qua in re dubium non est, quia tanto quisque minus dolet quod desint aeterna, quanto magis gaudet quod adsint temporalia; et qui minus dolet quod desint temporalia, certius exspectat ut adsint aeterna. Hoc itaque de terrenis rebus gaudium beatus Job non se habuisse testificans, subjungit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
hunc suꝑna uox increpat dicens. Stulte ac
nocte animã tuam repetunt ate: que autẽ
parasti cuiꝰ erunt: Cadem eñi nocte sublatꝰ
ẽ: qui inierum sibi habundaritia. multa
tẽpora fuerat p̾stolatꝰ. Ut scilicet qui in lon¬
gum sibi subsidia colligendo ꝓspiceret: sub¬
sequentẽ diem. uł unũ minime uid̾et. Q si
in aquis eñi defluentib sundamentũ pon̾e
ẽ: in reb labentib spei fidutiã uelle solida¬
re. Stante eñi inꝑpetuum deo: transeunt
omt̃a. Quidgͦ nisi abstante fugere ẽ. transe¬
untib reb inherere: Quis namq umqͣm
decurrentiũ fluminũ tumidis uirtutib rap¬
tus manere ipse fixus potuit. deorsum unda
defluente: Quisqͥs gͥ defluere deuitat: suꝑ¬
ẽ. ut qd̾ defluit fugiat: ne ꝑ hoc qd̾ amat.
in hoc cogatur ꝑuenire qd̾ uitat. Qui enim
reb labentib inheret: illuc uidelicet trahitͤ.
quo tendit qd̾ tenet. Prius itaq curandũ est.

Expanded text:
hunc superna vox increpat, dicens: Stulte, hac hunc superna vox increpat, dicens: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te; quae autem parasti, cujus erunt ? Eadem enim nocte sublatus est, qui in rerum sibi abundantia multa tempora fuerat praestolatus, ut scilicet qui in longum sibi subsidia colligendo prospiceret, subsequentem diem vel unum minime videret. Quasi in aquis enim defluentibus fundamentum ponere est in rebus labentibus spei fiduciam velle solidare. Stante enim in perpetuum Deo, transeunt omnia. Quid ergo a stante fugere est, nisi transeuntibus rebus inhaerere? Quis namque unquam decurrentium fluminum tumidis vorticibus raptus manere ipse fixus potuit, deorsum unda defluente? Quisquis ergo defluere devitat, superest ut quod defluit fugiat, ne per hoc quod amat in hoc cogatur pervenire quod vitat. Qui enim rebus labentibus inhaeret, illo videlicet trahitur, quo tendit quod tenet. Prius itaque curandum est
Abbreviated transcription (Latin):
ut monstret᷑ quã fu̾it ad cuncta pauidus.
ad omĩa cucunspectus: infu̾is asserit dicens.
Semꝑ eñt quali tumentes suꝑ me. fluctus
tumu dm̃. Qui scilicet inꝓsꝑis positus atq
habundantia rerũ fultus. si spem aut insuis
actib. aut incircũfluentib reb poneret: ꝓ¬
fecto iustus ñ esset. S quando iste uir sc̃s
inse spem posuit. qui aꝑte dicit: ecce ñ est au
ipsas quoꝙ diuitias qua mente possed̾it in¬
rum dicimꝰ. rude aurũ. Sanctus gͦ uuir. nec
aurũ iobur. nec sibi ẽẽ obrita. idest rudem
auri molem fidutiã credidit: quia spem atq
delectationẽ stiam insolius gr̃ãm conditoris
figens. neq de quantitate auri. neq de spetie
peccauit. De creatore quippe desꝑasse fuerat¬
si spem increatura posuisset. In reb autẽ du¬
biis spem fix̾at diues ille. qui dicebat. Ani¬
mahabes multa bona posita inannos pluri¬
mos: requiesce. comede. bibe. epulare. Sed

Expanded text:
ut monstraretur quam fuerit ad cuncta pavidus, et ut monstraretur quam fuerit ad cuncta pavidus, et ad omnia circumspectus inferius asserit, dicens: Semper enim quasi tumentes super me fluctus Dominum . Qui scilicet in prosperis positus, atque abundantia rerum fultus, si spem aut in suis actibus aut in circumfluentibus rebus poneret, profecto justus non esset. Sed quando iste vir sanctus in se spipsas quoque divitias qua mente possederit inzum dicimus obrude aurum. Sanctus ergo vir nec aurum robur, nec sibi esse obryzum, id est rudis auri molem fiduciam credidit, quia spem atque delectationem suam in solius gratia conditoris figens, neque de quantitate auri, neque de specie peccavit. De creatore quippe desperasse fuerat, spem in creatura posuisse. In rebus autem dubiis spem fixerat dives ille, qui dicebat: Anima, habes multa bona reposita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
sicut quibdam uisum ẽ. depͥmis quatuor
iurtutib loquar: prudentia. tẽꝑantia fortitu¬
do atq uisticia. tanto ꝑfecte sunt singłe: qͣnto
uicissim sibimet contuncte. Disiuncte autẽ
ꝑfecte ẽẽ nequaqͣm possunt: qͥa nec pruden¬
tia uera ẽ. que iusta. tẽperans. ⁊ fortis. ñ est.
Nec ꝑfecta tẽꝑantia: que fortis. iusta. ⁊ pru¬
dens ñ est. Nec fortitudo integra: que prudeis.
tẽꝑans. ⁊ iusta non ẽ. Nec uera uisticia. que
tes habuit: enum̾ando singłas innotescit:
Nam bona pudicitie insinuans dieit. Si
deceptum ẽ cor meũ suꝑ mulierẽ. Atq ut eidẽ
pudicitie demonstraret. Humilitatis grãm
nullatenus defiudse: post cet̾a subuungit:
Si contẽpsi uiditiũ subire cũ seruo meo.
Qui ut humilitati sue ostend̾et misccłiam fu¬
isse coniunctam: paulopost dicit. Si nega
lo suꝑus p̃misit dicens. Si ambulaui in
uanitate: ꝯ festinauit indolo pes meus. Atq

Expanded text:
sicut quibusdam visum est, de primis quatuor sicut quibusdam visum est, de primis quatuor virtutibus loquar, prudentia, temperantia, fortitudine, atque justitia; tanto perfectae sunt singulae, quanto vicissim sibimet conjunctae. Disjunctae autem perfectae esse nequaquam possunt, quia nec prudentia vera est quae justa, temperans et fortis non est, nec perfecta temperantia quae fortis, justa et prudens non est, nec fortitudo integra quae prudens, temperans et justa non est, nec vera justitia quae tes habuerit, enumerando singulas innotescit. Nam bona pudicitiae insinuans, dicit: Si deceptum est cor meum super mulierem . Atque ut eidem pudicitiae demonstraret humilitatis gratiam nullatenus defuisse, post caetera subjungit: Si contempsi subire judicium cum servo meo . Qui ut humilitati suae ostenderet misericordiam fuisse conjunctam, paulo post dicit: Si negavlo superius praemisit, dicens: Si ambulavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus . Atque
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã pudicos quidẽ uidisse nos contigit:
s ñ humiles. Quosdam uͦ quasi humiles:
s ñ miscd̃es. Quosdam quasi miscdes: s
nequaqͣm iustos. Quosdam uͦ quasi iustos.
s inse potuis quam indño confidentes.
Et certum ẽ. qͥa nec castitas ineiꝰ corde uera
est: cui humilitas dcest. Qiuppe. quia
suꝑbia se intrinsecus corrumpente: forni¬
re. Nec humilitas uera ẽ. cui misericordia
tuncta ñest: qͥa nec debet humilitas dici.
que ad cõpassionẽ frat̾ne miserte nescit in¬
clinari. Nec miscdia uera ẽ. que arectitu¬
dine iusticie existit aliena: quia que potest
ꝑiniusticiam pollui: nescit pculdubro si¬
bimetipsi miserer. Nec iusticia uera est.
que siduciã suã ñ inconditore omĩum. s inse
fortasse aut in reb conditis ponit: qͥa diun
acieatore spem stibtrahit. ipse sibi pͥncipalis
iusticie ordinẽ ꝑu̾tit. Una itaq uirtꝰ sine ali¬
is. aut omĩno nulla ẽ: aut inꝑfecta. Ut eni

Expanded text:
quosdam pudicos quidem vidisse nos contigit, quosdam pudicos quidem vidisse nos contigit, sed non humiles; quosdam vero quasi humiles, sed non misericordes; quosdam quasi misericordes, sed nequaquam justos; quosdam vero quasi justos, sed in se potius quam in Domino confidentes. Et certum est quia nec castitas in ejus corde vera est, cui humilitas deest, quippe quia superbia se intrinsecus corrumpente fornire. Nec humilitas vera est cui misericordia juncta non est, quia nec debet humilitas dici, quae ad compassionem fraternae miseriae nescit inclinari. Nec misericordia vera est quae a rectitudine justitiae existit aliena, quia quae potest per injustitiam pollui, nescit procul dubio sibimetipsi misereri. Nec justitia vera est quae fiduciam suam non in conditore omnium, sed in se fortasse, aut in rebus conditis ponit, quia dum a creatore spem subtrahit, ipse sibi principalis justitiae ordinem pervertit. Una itaque virtus sine aliis, aut omnino nulla est, aut imperfecta. Ut enim,
Abbreviated transcription (Latin):
iam dictum
est. hoc crebro
repetere one¬
rosum ñ est.:
quia ⁊ p̃dica¬
tor egregius
dicit. Ladem
uobis scribe¬
le. michi quidem non pigrũ: uobis aut̃
necessarũ. Beatus iob iccirco gestas uirtu¬
tes uarrat: qͥa int̾ increpationis u̾ba. ⁊ ꝑ¬
cussionis u̾bera dep̃hensus. ab spei fiducia
mentẽ suã labefactari consid̾at. Multa
quippe egisse se mala abincrepantibus
amicis audierat: ꝯ ne u̾bis parit ⁊ flagei¬
lis p̃ssa in desꝑatione mens corruat. Hanc
ꝑsuarũ uirtutũ memoriã ad spem refor¬
mat : nequaquã sedebeat incalamitate
deicere. que tranquillitatis sue tẽpore se
meminerat tã sublimia egisse. Quia gͥ
intentionis eius causam diximꝰ: restat
tt auditas uirtutes illius subtiliẽ per¬
dtt᷑: tunc ueracit̃ pollet: cũ uiciis ex alia
parte ñ subiacet. Nam si ex alio uiciis sub¬
subdit᷑: nec hoc est solidũ ubi stare puta¬
batur. Una queq eñi uirtus tanto sola¬
minor ẽ: quanto desunt cetere. Nam sepe

Expanded text:
am dictum est, hoc me crebro repetere onerosum non est, quia et praedicator egregius dicit: Eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Beatus Job idcirco gestas virtutes narrat, quia inter increpationis verba et percussionis verbera deprehensus, a spei fiducia mentem suam labefactari considerat. Multa quippe et egisse se mala ab increpantibus amicis audierat, et ne verbis pariter et flagellis pressa in desperationem mens corruat, hanc per suarum virtutum memoriam ad spem reformat, ut nequaquam se debeat in calamitate dejicere, quae tranquillitatis suae tempore se meminerat tam sublimia egisse. Quia igitur intentionis ejus 697 causam diximus, restat ut auditas virtutes illius subtiliter perditur, tunc veraciter pollet, cum vitiis ex alia parte non subjacet. Nam si ex alio vitiis subditur, nec hoc est solidum, ubi stare putabatur. Unaquaeque enim virtus tanto minor est, quanto desunt caeterae: Nam saepe
Abbreviated transcription (Latin):
os audiens ad suꝑni iuditii consid̾ationem
redit. ac ne de his apud occultũ arbitrem
grauet᷑ metuit: quasi ex purgationis igne
ad magnitudinẽ claritatis excrescit: ꝯunde
incedium trepidationis sustinet. inde clariꝰ
fuget. Beatus gͥ iob quia nequaqͣm deoꝑa¬
tione se p̃tulit. fidenter dicit. Stuidi so¬
lem cum fulgeret. Quia uero hunc aiudi¬
cis int̾ioris intiutu fama laudabilis ñ deu̾¬
tit: adiungit. Et lunam incedentẽ cla¬
re. Quia opinionis sue gr̃a animũ deuinci.
n̾eͣtacita cogitatione ꝑmisit: ꝓtinꝰ subdi
transitorio fauori ñ ienititur. adhoc usq ꝑ¬
trahit᷑ ut iaudet ipsa qd̾ facit: conditioni
que p̃missa ẽ. quasi congrue subinfertur.¬

Expanded text:
os audiens, ad superni judicii considerationem os audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. Quia autem opinionis suae gratia animum devinci, nec tacita cogitatione permisit, protinus subdidtransitorio favori non renititur, ad hoc usque pertrahitur, ut laudet ipsa quod facit, conditioni quae praemissa est quasi congrue subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
est rep̃hensibile corrigit. Dum eñt bona
sua innotusse formidat: subtilitatem se¬
quituri examinis ꝑtimescens. si qua in se
mala occulta sunt. amputat. Pauet nãq
si saltim talis do ñ ostendit᷑. qualis ab homi¬
nib putat᷑: neq contẽptus ẽ. ut in quod
potuit in notescere in hoc debeat remanere
Iam eñi de bonis suis quasi ietributionẽ
sibi factam estimat: nͥeis ⁊ alia que abho¬
minib nesciunt᷑. ad iungat. Unde bene ꝑ
salomonẽ dicit᷑. Sicit ꝓbatur inconflato¬
rio argentũ. Sinfornace aurum: ita ꝓbat᷑
ho ore laudantis. Argentũ qiippe uel au¬
rum si reꝓbum ẽ. igne consumit᷑: si reꝓbũ
ñ est uͦ. igne declaratur. Sic nimirum est.
⁊ sensus oꝑantis. Nam qualis sit: in eo qd̾
laudatur ostendit᷑. Si eni se de auditis suis
laudib extollit. qͥd iste aliud quã aurum
uł argentũ repbũ fuit: quem uidelicet for¬
uax lingue consũpsit: Si aut̃ fauores su¬

Expanded text:
est reprehensibile corrigit. Dum enim bona est reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomonem dicitur: Sicut probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne declaratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores su
Abbreviated transcription (Latin):
At contra si cor ueracit̃ humile ẽ. bona que
dese audit. aut minime recognoscit. ⁊ quasi
falsa dicunt᷑ metuit: aut certe si ad eẽ ea sͥ
ueractt̃ scit: eo ipso formidat. ne ab et̾na dĩ
retributione sint ꝑdita. quo hec consid̾at.
hominib deuulgata. Pauetq uehement̃:
ne spes futuri mun̾is inm̃cedem ꝑmutetur
ctoꝵ anumus magno laudũ suarũ igne cru¬
cietur: atꝙ abomĩ torporis sui rubigine.
t̃rore cogitationis. excoquat᷑. Cauta eñi
consid̾atione trepidat. ne aut dehis ma
nib laudatur. ⁊ ñ sunt. mauis d̾i uiditiũ
inueniat: aut de his inquib laudatur ⁊
sunt. cõpetens p̃mium ꝑdat. Uñ plerũꝙ
fit ut sicut inuistus ex laude sua polluit᷑.
ita tur iustus audita sua laude purget᷑.
Nam dum bona que egit. abomĩb ꝓferri
cognoscit: subtile contra se ut dictum est.
extremi uiditii exaien metuit. ac trepidꝰ
ad conscientiam recurrit: ⁊ quicqͥd illic in¬

Expanded text:
At contra, si cor veraciter humile est, bona quae At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem permutetur ctorum animus magno laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic in
Abbreviated transcription (Latin):
amare conuincct᷑: cuiꝰ p̃coniis letatur. Qͣm¬
ius ñ numquã etiã scĩ uiri debona sua opi¬
nione gaudeant: s cũ ꝑ hanc ad meliora ꝓ¬
ficere audientes pensant: nec iam de opi¬
nione sua s de ꝓximoꝵ gaudent utilitate::
qͥa aliud ẽ fauores querere: ⁊ aliud deꝓuecti¬
b exultare. Qua inre necesse ẽ. ut cũ audienti¬
um utilitati ñ ꝓficit: mentẽ nr̃am fama lau-¬
dabilis ñ eleuet. s fatiget. Cum eñi humane
lingue attestatione laudamur: occulta pul¬
satione requirim᷑. quid denobis ipsi sentia¬
mus. Suꝑba ⁊ eñi mens etiã cũ de se falsa
bona dicunt᷑ exultat: quia ñ apud dm̃ qua¬
lt̃t uiuat: s apud homines qualit̃ in notes¬
cat excogitat. Iuditiũ ⁊ em̃ dese omĩpotentis
d̾̃i despitiens. ⁊ solũmodo hominũ querens.
int̾ auditas laudes attollit᷑: ut que hec so¬
lum quesierat. quasi de brauio oꝑis letat᷑.

Expanded text:
amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamamare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtrahat. Quidam uͦ ut p̃diximꝰ. hoc ip̃m
patefacere. qd̾ eleuant᷑ erubescunt: atꝙ
auditis sus p̃coniis extollunt᷑: s tamen
usq ad elationis u̾ba ñ exeunt: ꝯ gaud̾e
se intalib ñostendunt. Uñ beatus iob qͥa
nou̾at arro gantẽ se ñ solum nullomodo
inu̾bis. s etiam incogitatione quoꝙ tacita
minime fuisse. postquã dixit. siuidi solẽ
cum fulgeret ⁊ lunam incedentẽ clare: ili¬
co subdidit. ⁊ letatũ est in abscondito cor
meũ. Quia uidelicet attestatione quid
nobis innuit᷑ : nͥ qd̾ magno metu ⁊ circums¬
pectione opus ẽ. ne mens nr̃a umꝙͣ desuis
laudib uł tactta letetur: Quisquis eñi
quasi claritatẽ lune fame sue magnitudi¬
nem conspicit. sibiꝙ in occulto mentis gau¬
diũ facit: cui iste nisi auctori se p̃tulit. cuiꝰ
dono it bene opet̃ pcipit. ⁊ tamen ueus
munere de gr̃a sue laudis hylarescit: Des¬
pecto enĩ honore conditoris. semetipsũ plus

Expanded text:
pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur erubescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat arrogantem se non solum nullo modo in verbis, sed etiam in cogitatione quoque tacita minime fuisse, postquam dixit: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, illico subdidit: CAPUm.---Qua videlicet attestatione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitꝰ euellat. S int̾ hec sciendum ẽ. quia
ne immod̾atis laudib eruamur. plerũꝙ
miro rectoris nr̃i mod̾amine etiã detractio¬
nib lacerari ꝑmittimur: ut cũ nos uox
laudaritis eleuat. lingua detrahentis hu¬
miliet: quia ꝯarbor sepe que unius uenti
impulsu ita impellit᷑. ut pene iam erui pos¬
se uideatur: alt̾ius ediu̾so uenientis flatu
erigit᷑: ꝯ que hac ex parte inflexionẽ ꝑtulit:
abalia ad statũ redit. Unde ⁊ illa arbor al¬
te radicata. quasi int̾ adu̾santes uentos
fixas steterat. que dicebat. ꝑgłam ⁊ igno¬
bilitatẽ: ꝑ infamiã ⁊ bonam famã. Sepe
autẽ laus bene agentib aurib insolent̃
admota. dum foris sermonib ꝑstrepit in¬
tus quandam menti ꝑtacitã elationis ter¬
pestatẽ gignit. fitq ut hoc qd̾ animus de
humanis fauorib gaudet. ñ facile ext̾ius
ostendat: s tam̃ corruptionis uim ñ tenu¬
tt̃ ut̾ius sentiat. Et sunt ñnulli quos
ita laus inflat: ꝯusq ad u̾ba elationis

Expanded text:
ctiones.---Sed inter haec sciendum est quia ne immoderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam . Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis
Abbreviated transcription (Latin):
gratia. sibi iures boni oꝑis arrogat. Qd̃
recte quoq ⁊ iniquitas maxima uocat᷑:
qm̃ om̃e peccatũ qd̾ ex infirmitate ẽ. spem
nequaquã ꝑdit: qͥa a suꝑno uidice ueniã
requirit. Presumptio aut̃ uirtutis. ꝓprie
tanto grauius in desꝑatione ẽ: quanto lon¬
gius abhumilitate. Cumꝙ uires sibi tri¬
buit oꝑis: ad aduitoriũ ñ recurrit auctoris
fitq ut eo grauius peccator ꝑeat: quo ⁊
iꝑsum hoc quia hec peccator ignorat. Seq̃r¬

Expanded text:
gratia sibi vires boni operis arrogat. Qgratia sibi vires boni operis arrogat. Qrecte quoque et iniquitas maxima vocatur, quoniam omne peccatum quod ex infirmitate est spem nequaquam perdit, quia a superno judice veniam requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, ignorat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
quid uͦinse boni inspitiunt immortalis gr̃e
cognoscunt donum. Eiq accepto munere
uebitores fiunt: qui ⁊ p̃ueniendo dedit eis bo¬
num uelle qd̾ noluerunt: ꝯsubsequendo con¬
cessit bonum posse qd̾ uolunt. Uñ bene ꝑ
iohem dicit᷑. Adorauerunt uiuentẽ in scła
scłoꝵ: intitentes coronas suas ante thronũ
dñi. Coronas namq suas ante thronũ dñi
mittere ẽ. certaminũ suoꝵ uictorias ñ sibi
tribuere s auctori: ut ad illum referant glo¬
riam laudis. aquo se sciunt uires accepisse
certamtnis. Beatus gͦ iob quia sic bona que
oꝑatus ẽ narrat. ut tamen hec sue oꝑationi
tribuat. s adauctoris laudem recurrat: ma¬
num suam ore suo osculatũ fuisse se denegat.
Ac si patent̃ dicat. Ego mea oꝑa tanquam
mea ñ ꝓfero: quia auctoris sut grãm negtre
conuincit᷑. quisquis sibi tribuit qd̾ oꝑatur.
xtina: ⁊ negatio contra dm̃ altissimum:
Liquet eñi quia illum nogat : ciuĩ despecta

Expanded text:
quid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae quid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in saittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatur. xima, et negatio contra Deum altissimum. Liquet enim quia illum negat, cujus despecta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmantĩ quipe opatio: pos autẽ loquutio
designatur: sicut ꝑsalomonẽ dicit᷑. Abscoꝵ¬
dit piger manũ suam sub ascella sua:  la¬
borat si ad os suum porrigit eam. Pigro la¬
bor est manũ suam ad os porrigere: quia de¬
sidiosus quisq p̃dicator. nec hoc uult oꝑa¬
ri qd̾ dicit. Manũ quippe ad os porrigere
ẽ: uoci sue oꝑe concordare. Manum gͦ suã
osculatur ore suo. qui laudat qd̾ facit: ⁊ testi¬
monio ꝓprie loquutionis. sibi uututẽ tribu¬
it oꝑis. Qua in re quis despicit᷑: nisi is qui
ipsa oꝑandi munera largitur: Uñ bene ꝑ
egregium p̃dicatorem dr. Quid aut̃ habes
qd̾ ñ accepisti: Si autẽ accepisti: quid gła¬
ris quasi ñ acceꝑis: Sancti aut̃ uiri sciua
post pͥmi parentis lapsum de corruptibili
styrpe se editos. ñ uirtute ꝓpria. s p̃uenien¬
te suꝑna gr̃a. ad meliora se uota uł oꝑa com¬
mutatos: ⁊ quicqͥd sibi mali inẽẽ cognoscunt.
demortali ꝓpagine sentiunt meritũ. Quic¬

Expanded text:
utio designatur; sicut per Salomonem dicitur: Abscondit piger manum suam sub axilla sua, et laborat si ad os suum porrigat eam . Pigro labor est manum suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem han accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos; et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quid