comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huic obiectiom tue breuit̾ respondeo: quia uixta
cõmitum. nichil sit dictum quod non sit dictũ
prius. Et quia caritas omnia sustinet. nec scĩs
unquam moris fuerit inuicem uiudẽre inui¬
cem ꝓuocare: s unumquemq in ornanda do¬
mo dñi ꝓ uirib suis obtulisse quod potuerit.
sleq enim uel beatus papa gregoriꝰ timuit ne
offenderet patres. a quib tot expositas euange¬
lii lectiones in sus ipse retractauit omeliis: uel
augustinus. aut quilibet alius patrum. antece¬
dentium tractatorum intuitu. ne aut psalmos.
aut alia quȩ rogabat᷑ exponeret: aut quȩ sibi
uidebantur scribetet. manum metuendo retͣ¬
xit. Qum etiam ut idem augustinus ait ideo
necesse est plures a plurib fieri libros diuetso sti¬
lo. s non diuersa fide. etiam de questionib eis-¬
dem: ut ad plurimos res ipsa ꝑueniat. ad alios
sic. ad alios autem sic. Sunt autem quedam in
expositione beati ambrosiĩ in lucam tam diser¬

Expanded text:
hujus objectioni tuae breviter respondeo quia, juxta hujus objectioni tuae breviter respondeo quia, juxta comicum: Nihil sit dictum, quod non sit dictum prius: et quod charitas omnia sustinet, nec sanctis unquam moris fuerit invicem invidere, invicem provocare, sed unumquemque in ornanda domo Domini pro viribus suis obtulisse quod potuerit. Neque enim, vel beatus papa Gregorius timuit ne offenderet Patres a quibus tot expositas Evangelii lectiones in suis ipse retractavit homiliis; vel Augustinus, aut quilibet alius Patrum antecedentium tractatorum intuitu, ne aut psalmos aut alia quae rogabatur, exponeret, aut quaecunque sibi videbatur, scriberet, manum metuendo retraxit. Quin etiam ut idem Augustinus ait ideo necesse est plures a pluribus fieri libros diverso stylo, sed non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat, ad alios sic, ad alios autem sic. Sunt autem quaedam in expositione beati Ambrosii in Lucam, tam diser
Abbreviated transcription (Latin):
epe quidem tuȩ sc̃ȩ frat̾nitati
et absens scribendo. et colloq̃n¬
do presens suggessi: ut post ex¬
positionem actuum apostoloꝵ
in euangelium quoq luce seri¬
bete dignareris. Quod ipse actenus uerecunda ex¬
cusatione differre quam facere maliusti: ad tes¬
tando te maxime duas obcausas a temptando
hocoꝑe deterritum. quia udelicet et ipsum opꝰ
arduum. et ã scissimo ac doctissimo antistite am¬
brosio sit p̾occupatum: nec te negotium uires
tuas excedens susciꝑe ausum inimo nec opꝰ fore
ab uillo repeti quod a summo ingenio consta¬
ret optime completum: et ẽẽ laboris suꝑflui. pꝰ
fortissima tanti turi dicta. uel eadem aliter qͣi
compilatorem dicere uel quasi minus doctum in¬
firmiora uelle subicere: teq multum timere.
ne in reprehensionem studii ueterum: noua con¬
dere puteris. Dicaturq tibi illud antiqui ꝓu̾bii.
In mare quid pisces. quid aquas in flumina mit¬
tas: Larga s indigitis munera funde locis. s

Expanded text:
epe quidem tuae sanctae fraternitati et absens scribendo, et colloquendo praesens suggessi, ut post expositionem Actuum apostolorum, in Evangelium quoque Lucae scribere digneris. Quod ipse hactenus verecunda excusatione differre, quam facere maluisti, attestando te duas maxime ob causas a tentando hoc opere deterritum: quia videlicet et ipsum opus arduum, et a sanctissimo ac doctissimo antistite Ambrosio sit praeoccupatum. Nec te negotium vires tuas excedens suscipere ausum, imo nec opus fore ab ullo repeti, quod a summo ingenio constaret optime completum, et esse laboris superflui post fortissima tanti viri dicta, vel eadem aliter quasi compilatorem dicere, vel quasi minus doctum infirmiora velle subjicere. Teque multum timere, ne in reprehensionem studii veterum nova condere puteris, dicaturque tibi illud antiqui proverbii: In mare quid pisces, quid aquas in flumina mittas? Larga sed indiguis munera funde locis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
latro sediciosus :i ho¬
micidior auetor di¬
or .i. diabolus qͥ rão¬
um ob supbrã a pata
ucis expulsus: ⁊ m
tenebrar̃ cartẽ fu̾at

Expanded text:
latro seditiosus et homicidiorum auctor, diaeorum. Diabolus qui jam olim ob superbiam a patria lucis expulsus, et in tenebrarum carcerem fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
¶In clamide coccinea
ier̃. oꝑa gentiũ cru¬
enta sustentat. In co¬
rona spinea. male¬
dictũ soluit antiquũ
in calamo uenenata
occidit at̃alia. ł cala¬
mũ tenet in manu
ut sacͥlegiũ scb̾it¬

Expanded text:
In chlamyde coccinea, opera gentium cruenta sustentat. In corona spinea, maledictum solvit antiquum. In calamo, venenata occidit animalia; sive calamum tenebat in manu, ut sacrilegium scri
Abbreviated transcription (Latin):
¶Et si inltił .r. It mi¬
ñ excusabiles sitisq
eũ ñ recepista. ip̃e ẽ
helias in uirtit ñ m
ꝑsora. par in uite se¬
ũntate. m̃tis rigore

Expanded text:
Et si vultis recipere. Ut minus excusabiles sitis, quia eum non recepistis. Ipse est Elias in virtute, non in persona, par in vitae severitate, mentis rigore
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qiti laboratis. difficul
hon̾e leuiꝰ. ꝓbabilẽ fi¬
eri. abstin̾e a malo. bo¬
nũ uelle. antare om̃s
tt̃na seqͥ. p̾sentibs ñ capi.
nolle alii fac̾e̾ qđ pati

Expanded text:
 Qui laboratis, difficultonere levius? probabilem fieri, abstinere a malo, bonum velle, amare omnes, aeterna sequi, praesentibus non capi, nolle alii facere quod pati
Abbreviated transcription (Latin):
pedes ut uerã carnẽ
cõꝓbes. ⁊ qe tanta
uisione tremebunt
pͥmũ repellit̾᷑ timor
nolite tim̾e. ut m̃te
placior possint audi¬
Iste tenent pedes
q̃ adorant suscita¬
tũ. si illa q̃ nescie¬
bat adhuc resurre¬
m̾ito noli me tan¬

Expanded text:
pedes, ut veram carnem comprobes. Et quia tantam visionem tremebant, primum pellitur timor: Nolite timere, ut mente placida possint audiIstae tenent pedes quae adorant resuscitatum: sed illa quae nesciebat adhuc resurremerito: Noli me tan
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ in m̃tẽ ei reducens quociens nega¬
u̾at ⁊ qđ ei p̃dix̾at nec potuit in tene¬
bris ꝑ manẽ quẽ lux mrunoi respexit.
¶Et eg̃ssus. f. ab impior ꝯsilio scclusus
culpã laitat. qđ ñ intꝰ. ob s intꝰ esitare ꝑ¬
mnissus ẽ ut in eccłc p̾ͥncipẽ remednio
uarratiant̃ de lis. q̃ cũ a dnõ acta sũt
usq ad mane .s. pꝰ reoeunt ad narran¬
dã petͥ negationẽ. qͣt t̾minata redeurt

Expanded text:
quasi in mentem ei reducens quoties negaverat, et quod ei praedixerat, nec potuit in tenebris permanere, quem lux mundi respexit. Et egressus. Ab impiorum consilio seclusus culpam lavat, quod non intus. Ob hoc haesitare permissus est ut in Ecclesiae principe remedium narrationem de eis, quae circa Dominum acta sunt usque mane. Sed post redeunt ad narrandam Petri negationem, qua terminata, redeunt
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ galicantꝰ. Sac̃menta rerũ ꝑ sta¬
tuta tpra designant᷑. media nocte negat
gtallicantu penitet. pꝰ resurrõe sub luce
quẽ t̃ negai̾tat. t̃ se amare ꝓfessus ẽ. qi
qnđ in tenebris oblimonis sꝑate iã nicis¬
p̃sentia plene quicqͥd nutau̾tat erexit.
¶O istice gallus aliqͥs doctoꝵ ẽ sõpnolentoᷤ
increpans ait. E ingilate iusti ⁊ nolite

Expanded text:
sequitur galli cantus. Sacramenta rerum per statum temporum designantur. Media nocte negat, galli cantu poenitet, post resurrectionem sub luce, quem ter negaverat, ter amare confessus est; quia quod in tenebris oblivionis erravit ssentia, plene quidquid nutaverat erexit. Mystice, gallus aliquis doctorum est, qui somnolentos increpans, ait: Evigilate, justi, et nolite
Abbreviated transcription (Latin):
Sost sermonẽ miracła fac̃ quibꝰ sermo a¬
ꝑund auditores. firmat᷑.
s tit indicet se ñ subicelũ eẽ legi. si dim̃ le¬
gis qͥ ñ timet contagiũ tetigit ꝓpt̾ hamilita¬
tẽ. ut nos doci̾t mulũ sꝑñt ꝓpt̾ aliqͣm cor¬
pons macłationẽ. Apparit sitpͣ legt̃ q̃ icꝓ

Expanded text:
a facit, quibus sermo apud auditores confirmatur. sed ut indicet se non subjectum esse legi, sed Dominum legis, qui non timet contagium. Tetigit. Propter humanitatem, ut nos doceret nullum spernere pro aliqua corporis maculatione. Apparet s
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uł sic̃ cesar grigit impressionem
tus sui signatam.
minas putant int̾ire c̃ cotpore tut¬
pitudine̾ fabule fingunt. q̃ oelira¬
menti argirat eos qͥ resurrtetionẽ
asserunt. sot̾ aũ fieri ut in gente
toꝵ hoc aligñ accidit.

Expanded text:
 Sicut Caesar exigit impressionem umine vultus sui signatam. animas putant interire cum corporibus, turpitudinem fabulae fingunt, quae deliramenti arguit eos qui resurrectionem asserunt. Potest autem fieri, ut in gente eorum hoc aliquando acciderit.
Abbreviated transcription (Latin):
mareꝰ añqͣm bis cantet. tͥna negitio petͥ si
tota pꝰ pͥmi guli cantũ inciꝑet. intiri ui¬
dent᷑ tres qͥ dnt anͣqu gillus cantet. It
cantet. S qr añ pͥmum incepta attendunt
isli tres ñ qñ cõpletur̾ eẽt eã. si qͣnta fu¬
tura ẽẽt qñq cepta. ł tota ni mno tuĩtes¬

Expanded text:
ntet. Trina negatio Petri, si tota post primum galli cantum inciperet, mentiri viderentur tres qui dicunt: Antequam gallus cantet. Itecantet. Sed quia ante primum coepit, attenderunt, illi tres, non quando completurus esset eam, sed quanta futura esset q
Abbreviated transcription (Latin):
quendo ead facitis. facto ꝓbatis uos eẽ fi¬
uos ñ solũ carne s ⁊ mnitatione in qͦ ⁊̃
patet eos scient̾ percart.
an potius corda a malicia mundando. liba¬
bunt uos scĩ quoꝵ sepulc̃ ornatis: Sc̃i ñ¬

Expanded text:
eadem facitis, facto probatis vos esse filios non solum carne, sed imitatione iniqua: et patet eos scientes peccare. an potius corda a malitia mundando. Liberabunt vos sancti, quorum sepulcra ornatis? Non
Abbreviated transcription (Latin):
ussime ꝑseram penitenciã ꝑ ifruetuo¬
sas lacͥmas pulsant foris relicte. Non dĩ qđ
emũnt oleum. qr nullo iã remanente de
alienis laudibꝰ gaudio inangustiis redeũt
ad implorationem dĩ.

Expanded text:
 veram poenitentiam, per infructuosas lacrymas pulsant foris relictae. Non dicitur quod emerunt oleum: quia nullo jam remanente gaudio de alienis laudibus, in angustiis redeunt ad implorationem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
gras agens entabat in quo ꝓ se ⁊ discipłis
⁊ credituris pretabat᷑. exierunt in mon¬
tem olructi ut ꝓ sacͣmintor ꝑceptionẽ
⁊ suã int̾tessionem ad altiora carismata
quib ᷤᷤ in corde ꝑungam᷑. ⁊ nos conscen¬
dc doceat ubi lboris refectio fit doloris
solatiuo.

Expanded text:
as agens cantabat, in quo pro se et discipulis et credituris precabatur. Exierunt in montem, etc. Ut per sacramentorum perceptionem et suam intercessionem ad altiora charismata quibus corde perungamur nos conscendere doceat: ubi laboris refectio, doloris solatium.
Abbreviated transcription (Latin):
pueri ab hac gn̾atione st̃ ꝑempti. S qr̃
abel pastor oĩum fuit. necatꝰq in agro
tacharias sac̾dos necatꝰ in atrio templi u¬
triq gradꝰ mr̃es. ⁊ laicos. ⁊ officio altaris
nariat filiꝰ fuit ioiade ⁊ in eugło qͦ utun¬

Expanded text:
pueri ab hac generatione sunt perempti? Sed quia Abel pastor ovium fuit necatusque in agro: Zacharias sacerdos necatus est in atrio templi: utriusque gradus martyres et laicos et officio altaris narrat, filius fuit Joiadae, et in Evangelio quo utun
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quato qã fili sint ho¬
micidar̃ pout io ad qd
tendebat. ⁊ uos implete¬
defint implete. illi ꝙ
turi sunt ostrnoit.

Expanded text:
ato quod filii sunt homicidarum, ponit id ad quod tendebat: Et vos impletedefuit implete, illi prturi sunt ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
facta sac̃ditibꝰ cauta responsione
statĩ infert ꝑabolã. qͣ ⁊ illos impi¬
etatis argnat. ⁊ ad gr̃s regnũ dĩ
tͣnsferendũ doceat. bł simplicit̾
ħ ꝑabola ẽ ñ de gentibꝰ ⁊ mdtis¬

Expanded text:
atis sacerdotibus cauta responsione, statim infert parabolam qua et illos impietatis arguat, et ad gentes regnum Dei transferendum doceat; vel simpliciter haec parabola non de gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlibet solo noĩe ft̃. fidĩ ⁊ pacis ututatẽ
quã ñ dilig̃. ꝑꝑ bonos cohabitantes. uł
crubescit. ł timet ĩpugnate. qͥ tñ sĩ
de stultissima auiũ situctione dñsait :
c̃ tempꝰ uenit in altũ alas erig̃. qr

Expanded text:
quilibet solo nomine frater, fidei et pacis unitatem quam non diligit, propter bonos cohabitantes, vel erubescit vel timet impugnare, qui tamen sicut destultissima avium struthione Dominus ait: Cum tem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uł sic̃ cesar grigit impressionem
minas putant int̾ire c̃ cotpore tut¬
pitudine̾ fabule fingunt. q̃ oelira¬
menti argirat eos qͥ resurrtetionẽ
asserunt. sot̾ aũ fieri ut in gente
toꝵ hoc aligñ accidit.

Expanded text:
ut enim Caesar exigit impressionem animas putant interire cum corporibus, turpitudinem fabulae fingunt, quae deliramenti arguit eos qui resurrectionem asserunt. Potest autem fieri, ut in gente eorum hoc aliquando acciderit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sic̃ multa dix̃ in paraboł ita ⁊ fec̃. sur
Nt. in ficu fructã q̃reret c̃ tp̃s ñdũ eẽ
qͥlibit hõ sciret. ⁊ ob id et̾he sterilitati
dãpnarit. nͥ qr plebt̃ qͣm docebat u̾bo.
usticie sine fructa oꝑm m̾eat᷑ excidi.

Expanded text:
Sicut multa dixit in parabolis, ita et fecit. Cur enim in ficu fructum quaereret, cujus tempus nondum esse quilibet sciret, et ob id aeternae sterilitati damnaret, nisi quia plebem quam docebat verbo justitiae sine fru
Abbreviated transcription (Latin):
¶Aybicines st̃ carm̃ lu¬
gubre canentes. In st̃
magistri i crrore
suo subditos demul¬
centes ⁊ turbã iudeꝵ
calcitͣntiuor.

Expanded text:
Tibicines sunt carmen lugubre canantes. Hi sunt magistri moerore suo subditos demulcentes, et turbam Judaeorum calcitrantium.
Abbreviated transcription (Latin):
parũ creait argint᷑. qͥ
sentit. Nota qđ õis cit¬
atura creatort̃ scutit
q̃ ap̃ nos insensibilta
illi st̃ sensibilta.

Expanded text:
parum credit, arguitur: qui sentit. Nota quod omnis creatura creatorem sentit. Quae apud nos insensibilia, isti sunt sensibilia.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Biego nõ fub alio possũ
magis tu qͥ suꝑ otã la¬
bens famulantes angło ᷤ
si ñ corꝑis p̃senta dr̃e
infirmitati ut recedat¬

Expanded text:
 ego homo sub alio possum magis tu, qui super omnia habens famulantes angelos, sine corporis praesentia dicere infirmitati ut reced
Abbreviated transcription (Latin):
¶Luc̃na ꝓsequit᷑ mun¬
ditiã corꝑis siẽ ocłs
m̃bra ad oꝑand̾ diri¬
git. sic intencio ⁊ lipe
fidti om̃s uͥtutes. Luc̃¬
caritas in fidt. Cũ fi¬
des cessabit. sola cati

Expanded text:
Lucerna. Prosequitur munditiam cordis. Sicut oculus membra ad operandum dirigit, sic intentio et lux fidei omnes virtutes. Lucecharitas in fide. Cum fides cessabit, sola chari
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ miq̃ m̃sura repen
dat. s ẽ ac si dicat. Iꝑ¬
sa te ueritas tuditandi.
te punit. ⁊ sepe ñ illũ
de qͦ hoc agis. Tale ẽ.¬

Expanded text:
iniqua mensura rependet Deus, sed est ac si dicat: Ipsa temeritas judicandi te punit, et saepe non illum de quo hoc agis. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
penitiustis. ⁊ me docente sap̃tã. ñ didi¬
cistis. si estis similes hr̃i a qͦ diabolꝰ.
exclusus. iterũ eũ agg̃dit᷑.¬
¶ambtilat. Expluat corda fideliũ a
mollicic fluree cogitationis purgata
si quos g̾sfas ibi fige possit qđ qe ne¬
quit ad humida redit.
sa ꝯscĩa kalamꝰ foris nitidꝰ. intꝰ iracu¬

Expanded text:
poenituistis, et me docente sapientiam non didicistis. Sed estis similes homini a quo diabolus exclusus iterum ingredita. Explorat corda fidelium a mollitie fluxae cogitationis purgata, si quos gressus ibi figere possit quod, quia nequit, ad humida redit. sa, conscientia: calamus foris nitidus, intus vacu
Abbreviated transcription (Latin):
ex qͣ dd̾ indieat oꝑa. ut alnr̃n minora ma¬
iorẽ. maicea minorẽ hañt m̃cedt̃. ħ in lo¬
co ł iudcos ostendit. de qͣli thełauto ꝓfe¬
rant blasꝑhennã. ł c̃ suꝑioribꝰ herit. qđ
sic̃ bonꝰ hõ ñ pot̾ ꝓferre mala. nec malꝰ
bona. sic nec xͦͥ mala. nte drabolꝰ bona
oꝑa pot᷑ fact̃.¬

Expanded text:
ndo minora majorem, majora minorem habeant mercedem. Hoc in loco, vel Judaeos ostendit de quali thesauro proferant blasphemiam. Vel cum superioribus haeret, quod sicut bonus homo non potest proferre mala, vel malus bona, sic nec Christus mala, nec diabolus bona opera potest fac
Abbreviated transcription (Latin):
¶Si liłir nos a malo. In illa q̃
ñdum ẽ ñ sinas in duci. ⁊ ab
ea in qͣ sumꝰ mducti lib̾a.
quo facto mehil ẽ metuta¬
dũ. uichil restat orand.¬

Expanded text:
 libera nos. In illam quae nondum est ne sinas induci, et ab ea in qua sumus ducti, libera: quo facto nihil est metuendum, nihil restat orand
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tu aũ c̃ ceab̾. ħ simplicit᷑ intellectũ do¬
cet uaitã głam mundi fugiendã. S ma¬
gis uidr̃ p̾cipi ut inclusa pecc̃oris cogi¬
tatione. labisq ꝯp̾ssis. oret dnmn. Cubiełor
aũ. cordis serritũ. hostiũ ẽ carnał sensus

Expanded text:
Tu autem. Hoc simpliciter intellectum, docet vanam gloriam mundi fugiendam. Sed magis videtur praecipi, ut, inclusa pectoris cogitatione labiisque compressis, oret Deum. Cubiculum autem est cordis secretum. Ostium, carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non passim iubet peccanti diintẽ
s penitenti. Ita peccat qͥ uidens fr̃cm
pectare tacit. sic̃ qͥ penitenti ñ m¬
dulget. Nã qͥ dix̃ si penitet dimit¬
O te p̃misit. si peccat̾̃t increꝑa nec
difficił sit uenta. nec remissa indul¬
gentia.

Expanded text:
Non passim jubet peccanti dimittere; sed poenitenti. Ita peccat qui videns fratrem peccare tacet: sicut qui poenitenti non indulget. Nam quod dixit: si poenitet dimitte, praemisit, si peccaverit increpa. Nec difficilis sit venia nec remissa indulgentia.
Abbreviated transcription (Latin):
guit.
elinata t̾ dies adues¬
a feruore passionem
surret̾ dotens resus¬
citatos in aĩa se cẽꝑ
ductur̃ in lucẽ et̾ne
felicitatis.

Expanded text:
it. clinata est dies ad vesa fervore, passionem resurrexit, docens resuscitatos in anima, se esse perducturum in lucem aeternae felicitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
te totiꝰ. pars.xi. die¬
i quo crucifix᷑ ẽ cũ
sua nocte ꝓ uno die
sabb̃m integre. t̾es
dies a parte pͥma .i.
nocte tot cũ suo
diurno. ⁊ sic ẽ tri

Expanded text:
te totum, sexti diei quo crucifixus est cum sua nocte pro uno die. Sabbatum integre. Tertius dies a parte prima, id est, nocte totius cum suo diurno, et sic est tri
Abbreviated transcription (Latin):
clausit. eo tp̃r penitenti latroni tanuã
reserauit paradisi. Qđ marcꝰ ait hora
t̾cia crucifpxisse dñm iõ ẽ ut nideos
qͥ se excusant. magis ostendat linguiᷤ¬
ci uenfixisse qͣm milites quoꝵ manibꝰ
factũ ẽ. qͥ hora t̾ria ut crucifig̾et᷑ cla¬

Expanded text:
i latroni januam reseret paradisi. Quod Marcus ait hora tertia crucifixisse Dominum, ideo est, ut Judaeos qui se excusant, magis crucifixisse ostendat linguis, quam milites quorum manibus factum est: qui hora tertia ut crucifigeretur incla
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ crueifigit᷑ suũ re¬
elem̃tta turbant. ⁊¬
creatori testimoni¬
um dat creatura.
sacrim̃tor tͣnsire a
circũcisione ad p̃pu¬
eium ostendat᷑.¬
u̾satur.

Expanded text:
Cum crucifigeretur suum reelementa turbantur, et Creatori testimonium dat creatura. sacramentorum transire a circumcisione ad praeputium ostendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiũ atq oñ q̃ ad illũ ꝑtinent demoliri.
s ad pͥmã int̾cessionẽ abigail fcanue
prudentis. mox minas remisit reuoca¬
uit ensẽ in uagniã. Neq aliqͥd culpe
se tali ꝑnirio. se ꝯtͣxisse doluit.

Expanded text:
pium, atque omnia quae ad illum pertinent demoliri: sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, mox remisit minas, revocavit ensem in vaginam, neque aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit
Abbreviated transcription (Latin):
¶herodias filia are¬
the regis q̃ ip̃e pa¬
t̃ abstulit philippo
⁊ in dolore dedit
liodi minuco illi

Expanded text:
Herodias filia Arethae regis, quam ipse pater tulit Philippo, et in dolorem ejus dedit Herodi inimico illi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Secessit. Non fugit timore. s setes¬
sit parcens minacis. ne homicidiũ
homicidio iung̾ent datis exẽplũ
uitande tem̃itatis. ł secessit ut ꝓ¬
baret fidt̃ credentiũ. im̃ ⁊ c̃ audiᷤ

Expanded text:
bat virum. Secessit. Non fugit timore, sed secessit parcens inimicis ne homicidium homicidio jungerent, dans exemplum vitandae temeritatis. Vel secessit, ut probaret fidem credentiu
Abbreviated transcription (Latin):
astrnde. Bñ sũo in colu̾ba q̃ simplex ẽ ⁊ mansueta
descendit. ut ⁊ sue nat̾e simplicitatr̃. ⁊ eñ in quẽ
Similit̾ om̃s luꝑtismo renoitati .uii. uirtutib̃ in
colũba sig̾cans debent rtpleri. solũda a malitia
frilis ẽ aliena. in qͦ ꝓhibet᷑ ab ira. Nullũ orc ł ungui¬
U ledit. in qͥ notat᷑ inocentia. Nec mimmas ain¬
los mutrunit. in qͦ ꝓhibet᷑ a rapma. puro ues

Expanded text:
ne spiritus in columba quae simplex et mansueta descendit, ut et suae naturae simplicitatem, et eum in quem Similiter omnes baptismo renati septem virtutibus in columba significatis debent repleri. Columba a malitia fellis est aliena, in quo prohibemur ab ira. Nullum ore vel unguibus laedit, in quo notatur innocentia. Nec minimas avisuos nutriunt: in quo prohibemur a ra
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ destructas urbes salc̃ seminabat. nt qđ in
tis germ̃ oriret᷑. Ita apłi destructo pecã reg¬
no germͣ uitioꝵ ipescunt. Sal cibos adit. car¬
nes siccat. p̃̾dicatio uͦ a ũmibꝰ ⁊ putredins uiti¬
oꝵ illesam feruat suo c̃atori huntanã natam¬

Expanded text:
torum destructas urbes sale seminabat, ne in eis germen oriretur. Ita apostoli, destructo peccati regno, germen vitiorum compescunt. Sal cibos condit, carnes siccat. Praedicatio a vermibus et putredine vitiorum illaesam servat suo Creatori humanam nat
Abbreviated transcription (Latin):
cretio aliqua s ꝑfecta concordra.
neq in seipso uariatur. quamuis
res in quibus est uarientur: Suos
nͦ similes s faciet. quia erunt in
mo loco ponitur. quia in sabbato
uere requiei dabitur illa pax tͣns¬
actis sex etatibus. quã & adam ñ¬
dum habebat. s quando tͣnfferen

Expanded text:
nsio aliqua, sed perfecta concordia, neque in seipso variatur, quamvis res, in quibus est, variantur. Suos vero similes sibi faciet, quia erunt incmo loco ponitur, quia in sabbato vero, requiei dabitur illa pax transactis septem aetatibus, quam Adam nondum habebat, sed quam transferen
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ducit ad puteũ. ẽ. passio
xp̃i: ꝑ quã uenit᷑ ad antiquã
legem intelligendã. In ea enim
sunt omnes hostiȩ complete.
lis. xp̃m intienit: qura eũ ram
passum cũ ad fidẽ uenit reppe¬
rit. Rebecca conspecto ysaac
de camelo descendit: quia ec¬
clesia cognito xp̃o. gentilitatẽ
dimisit. Cooꝑit faciẽ pallio:
qura ad xp̃m ueniens erubti¬
it de ritu p̃terito. Iterũ ysaac

Expanded text:
quae ducit ad puteum, est passio quae ducit ad puteum, est passio Christi, per quam venitur ad antiquam legem intelligendam. In ea enim sunt omnes hostiae impletae. ristum invenit, quia eum jam passum, cum ad fidem accessit, reperit. Rebecca conspecto Isaac de camelo descendit , quia Ecclesia cognito Christo gentilitatem dimisit. Cooperit faciem pallio, quia ad Christum veniens erubuit de ritu praeterito. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
fistit. Quod rebecca non soltm
uiro potũ dedit. uerũ etiã ca-¬
melos adaquauit: significat qd
eccła gentiũ conuersa. omnibꝰ
potum p̃dicationis obtulit. non
solũ sapientibꝰ s etiam insipien.¬
tibus. Unde patilus ait. Sapien¬
tibus & insipientibꝰ debitor sum.
Laban qui uocat seruũ in domũ.
& benedictum dm̃ appellat.
significat quosq carnales. qui
scõrum doctorum uirtutes ad¬
mirantur. & eos honorant: nec
tamen cum eis ad ysaac. idest
ad xp̃m uadunt. Locus spatio¬
sus quẽ rebecca apud se esse.
dicit. lex est naturalis. quã ȩccła
ingressus legi euangłicȩ. Puellȩ
que rebeccam ad ysaac ꝑgentem
secute funt: significant fideles
animas que in eccłia simplicit̾¬
conuersant᷑. ñ tamen ad talamt̃
conteplationis ꝑueniunt. Inue¬
nit rebecca ysaac in uia que du¬
cit ad puteum. cuiꝰ nomen est.
uiuentis & uidentis. fons ille ẽ.
testam̃tũ uetus. quia ꝑ scͥpt᷑am
uiuimus & iudemus deum. llia

Expanded text:
sistit. Quod Rebecca non solum sistit. Quod Rebecca non solum viro potum dedit, verum etiam camelos adaquavit, significat quod Ecclesia gentium conversa omnibus potum praedicationis obtulit, non solum sapientibus, sed etiam insipientibus. Unde Paulus: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Laban qui vocat servum in domum et benedictum Domini appellat, significat quosque carnales, qui sanctorum doctorum virtutes annuntiant, et eos honorant, nec tamen cum eis ad Isaac, hoc est ad Christum vadunt. Locus spatiosus, quem Rebecca apud se esse dixit, lex est naturalis, quem Ecclesii patuit ingressus legi evangelicae. Puellae quae Rebeccam ad Isaac pergentem secutae sunt, significant fideles animas, quae in Ecclesia simpliciter versantur, non tamen ad thalamum contemplationis perveniunt. Invenit Rebecca Isaac in via, quae ducit ad puteum, cujus nomen est Viventis et Videntis . Fons ille est Testamentum Vetus, quia per Scripturam vivimus et videmus Deum. Via
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i expͥmitur. Seruus qͥ mittit᷑
ad querendã rebeccam ad opus
ysaãc: significat chorum p̃dicatoꝵ
ad gentilẽ ꝓlebem conuertendẽ
missum. fons ad quẽ seruus stecit:
significat fluenta euangłioe scͥp¬
hẏdria. quia de scͥptura docum̃¬
cum capacitatis mensura. Rer¬
becca paciencia int̾pretat᷑. Gen¬
tilis enĩ eccła. multa ꝓ deo pas¬
sa est. Prius ponit hẏdriam in
scaptilam. deinde in ulnis: quia
predicationẽ pͥtis in mente po¬
suit. deinde in oꝑe completut.
Ornamenta qtubtis seruus re.¬
beccam decorauit. uirtutes & pre¬
cepta doctorum sunt. In aures enĩ
uoluntatẽ audiendi uerbi dei sig¬
nificant: que cum dilectione susci¬
pi debent. Gemina enĩ p̃cepta ca¬
ritatis. ꝑ pondꝰ duorum sicloꝵ in¬
telliguntur. Armille quȩ sunt
ornam̃ta brachiorũ. bonam oꝑatio¬
nem notant. quȩ decem siclos ap-¬
pendebant: qtia omnis nr̃a oꝑa-¬
tio in decem legis preceptis con¬

Expanded text:
Christi exprimitur. Servus qui mittitur Christi exprimitur. Servus qui mittitur ad quaerendam Rebeccam ad opus Isaac, significat chorum praedicatorum, ad gentilem plebem convertendam missum. Fons, ad quem servus stetit, significat fluenta evangelicae Scriphydria, quia de Scriptura documecum capacitatis mensura. Rebecca patientia interpretatur. Gentilis enim Ecclesia multa pro Deo passa est. Prius hydriam in scapula ponit, deinde in ulnis, quia praedicationem prius in mente ponit, deinde in opere complet. Ornamenta, quibus servus Rebeccam decoravit, virtutes et praecepta sunt doctorum. Inaures enim voluntatem audiendi verba Dei significant, quae, cum dilectione suscipi debent; gemina enim praecepta charitatis per pondus duorum siclorum intelliguntur. Armillae, quae sunt ornamenta brachiorum bonam operationem notant, quae decem siclos appendebant, quia omnis nostra operatio in decem legis praeceptis con
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i gestauit: & in nomine fuo
ham ductus est ad imolandũ
comitantibus duobꝰ pueris. quibꝰ
abraham cũ ad montem ꝑtienis.¬
set in tercia die. in quo monte
ds̃ ysaric ĩmolari p̃ceꝑat. dyxit.
Expectate hic cum asino. donec
reuertamur ad uos. Et tunc
portauit ysarc ligna: abraham¬
uͦ ignẽ & gladium. Nec tamen
ham deũ patrem significat. qui¬
filitim fuũ passiomi tradidit. Duo
pueri. iudaicũ popłm in duo reg¬
na diuisum. idest regnum uide.
& regnum isrł. Asinus. stalticiã
iudeorum significat. Itdei cum
asmo expectant: quia adhuc in
stulticia sua ꝑseuerant. Aries
herens cornbus crucis. inter uepre ᷤᷤ
tribulationis. ñ deitas quȩ per
ysaac significatur passa est: & hoc¬
in tercia die. idest in tempore gr̃ȩ.
Tria enĩ tempora sunt. ante le¬
gem. & sub lege. & sub gratia.
crucem tulit. Abraham uͦ ignẽ
& gladium. quia in manu dei e¬
rat gladius mortis xp̃i: & ignis ꝑ¬
secutionum. Iterum in ysaãc. in
ac. ceptione rebecce. ꝑsona

Expanded text:
ine suo ham ductus est ad immolandum, comitantibus duobus pueris, quibus Abraham, cum ad montem pervenisset in tertio die, in quo monte Deus Isaac immolari praeceperat dixit: Exspectate hic cum asino, donec revertamur ad vos . Et tunc portavit Isaac ligna; Abraham vero, gladium et ignem nec tamen ham Deum Patrem figurat; Filium suum passioni tradidit; duo vero pueri, Judaicum populum in duo regna divisum, id est regnum Juda et regnum Israel. Asinus stultitiam Judaeorum significat. Judaei cum asino exspectant, quia adhuc in stultitia sua perseverant. Aries, haerens cornibus crucis inter vepres tribulationis, non deitas, quae per Isaac significatur, passa est, et hoc tertio die, id est in tempore gratiae. Tria enim tempora sunt, ante legem, sub lege, et sub gratia. crucem tulit. Abraham vero ignem et gladium, quia in manu Dei erat gladius mortis Christi, et ignis persecutionum. Iterum in Isaac, in acceptione Rebeccae persona
Abbreviated transcription (Latin):
quod cumesset sine liberis. dic¬
tum est dispone domui tue.
quia morieris. & ideo flecrit.
non ꝓpter longiorem uitã. cum
sciret salomonem deo plactsse:
quod ñ petiisset longiores annoᷤ.
s quia dubitabet ne ꝓmissio dĩ¬
ñ impleretur. cum sciret se esse
de daind ꝑ quẽ oporteret ueni¬
re xp̃m. & ipse ẽet. sine liberis.
Unde & dicebat. Non uidebo
deun: non aspitiã hominem
ultra. S econtra credebat. q
fidelis est qui ꝓmiserat. Dens
autẽ sententram quã dederat
ad ꝓbationẽ fidei ĩmutat: &
generandi spatium p̃stat. Ori-

Expanded text:
quod, cum esset sine liberis, dicquod, cum esset sine liberis, dictum est ei: Dispone domui tuae, quia morieris , et ideo flevit non propter longiorem vitam, cum sciret Salomonem Deo placuisse quod non petisset ampliores annos, sed quia dubitabat ne non promissio Dei impleretur, cum sciret se esse de David, per quem oporteret venire Christum, et ipse esset sine liberis, unde et dicebat: Non videbo Deum, non aspiciam hominem ultra . Sed econtra credebat quia fidelis est qui promiserat. Deus autem sententiam, quam dederat ad probationem fidei immutat, et gen
Abbreviated transcription (Latin):
Ioas gͦ filius occorie ad quie¬
uit adorare sculptilia. & zacha.¬
riam filium ioiade sacerdotis qͥ
eum inttͥuerat. & regem fecerat.
& ne occideretur ab athalia cur¬
stodierat. precepit occidi. quia eñ
ꝓ idolatria incre pabat. & scͥpturi
refert non fuit recordatus patͥs
siri iorade. quȩ sͥ fecisset bona.
Amasias quoq coluit deos seir.
sitabo peccata in filios quȩ patri¬
tam generationẽ. S sciendum¬
est hoc esse dictum eis. qui pecta¬
ta patrũ secuntur. Nam & bonꝰ
de malo genitus. miscd̃ra est dig¬
nus. & malus de bono natus pe¬
na plectitur. Alii qui pomintur
quamuis mali. uel bonos generãt
uel a bonis generantur. ut iorã
filitis iosaphat iusti uiri. Orias¬
uͦ pene in omnibus fecit rectum.
nͥ quod ipse incensum adolere
uoluit. Ulnde in fronte quasi in
loco lamine lepra ꝑctisstis est. &e
nota quod sub oria ioathan.
achaz. ez echia. ꝓphetauit ysai-¬
as de xp̃o. Nota & de erechia

Expanded text:
Joas ergo filius Ochoziae acquieJoas ergo filius Ochoziae acquievit adorare sculptilia, et Zachariam filium Joiadae sacerdotis, qui eum nutrierat, et regem fecerat, et ne occideretur ab Athalia, custodierat, praecepit occidi, quia eum pro idololatria increpabat. Amasirefert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joadae, quae sibi fecisset bona Amasias quoque coluit deos Seir, sitabo peccata patrum in filios utam generationem . Sed sciendum hoc esse de eis dictum qui peccata patrum sequuntur; nam et bonus de malo genitus misericordia est dignus, et malus de bono natus poena plectitur. Alii qui ponuntur quamvis mali, vel bonos generant, vel a bonis generantur, ut Joram filius Josaphat viri justi. Ozias vero in omnibus pene fuit rectus, nisi quod ipse incensum adolere voluit. Unde in fronte quasi in loco velamine lepra percussus fuit. Et notandum quod sub Ozia, Joathan, Achaz et Ezechia prophetavit Isaias de Christo. Nota de Ezechia
Abbreviated transcription (Latin):
s potius genuit occosiam. & occo¬
sias genuit ioas. & ioas amasiam.
& amasias ofiam. S quia euan¬
gelista ꝓposuerat ab abraham usq
ad xp̃m. quadraginta duas gene-¬
rationes in diuerso statu tempoꝵ
ponere. & ioram filius iosaphat
se miscuerat impiissimo generi
circo usq in generationẽ terciã
ne sc̃e natiuitatis poneret᷑. Iorã
cidit. unde & infirmatꝰ est dolo¬
re uteri: ut uiscera egereret. quẽ
seccitus filius sinis occorias: ingreᷤᷤ¬
sus ẽ ꝑuias domus achab. De isto
occoria legitur in paralipome¬
non. quod quadraginta dtiortim
annortim erat cum regnare ce¬
pit: & ꝑ unũ annũ regnauit.
Quod eẽ non potest qura ioram
pater eiꝰ. trignta duorum an¬
noꝵ erat cum regnare cepit: &
ꝑ octo annos regnauit. qui simul
sunt quadraginta. & ita iam
esset. filius enis prior illo duobꝰ
annis. S deprauatus ẽ liber qͥ
dicit. quadraginta duos annos¬
legitur. inginti duorũ annorũ.

Expanded text:
sed potius genuit Ochoziam, et Ochosed potius genuit Ochoziam, et Ochozias genuit Joas, et Joas Amasiam, et Amasias Oziam . Sed quia evangelista proposuerat ab Abraham usque ad Christum quadraginta duas generationes in diverso statu temporum ponere, et Joram filius Josaphat se miscuerat impiissimo generi circo usque in tertiam generationem memoria ne sanctae nativitatis poneretur. Joram suos, unde et infirmatus est dolore uteri ut viscera egereret, quem secutus filius suus. Ochozias ingressus est per vias domus Achaz. De isto Ochozia legitur in Paralipomenon, quod quadraginta duorum annorum erat cum regnare coepit, et per unum annum regnavit . Quod esse non potuit, quia Joram pater ejus triginta duorum annorum erat, cum regnare coepit, et per octo annos regnavit, qui simul sunt quadraginta, et ita jam esset filius prior illo duobus annis, sed depravatus est liber, qui dicit quadraginta duo, legitur viginti duorum annorum .
Abbreviated transcription (Latin):
ad memorram reducat illud maxi¬
mum scelus. quod datud fecit in
eum. Tacet bersabeẽ. quia cum¬
cetere. essent notabiles. non solũ¬
ñ culpari. s etiam laudari merue¬
runt. Ista uero adeo culpabilis ẽ.
quod nomine ẽ. indigna. Iustus
uͦ digntis est nomine. In ea tamen¬
est maximũ sacramentum. Dicit
enim hystoria. quod dauid in so¬
lario existens. uidit ber sabeẽ
lauantẽ se. placuit ei. uocauit.
iacuit cum ea. Ea facta grainida.
renocanit uriam de expeditione:
ut hac occasione intraret in do¬
mum suã. & ita sͥ partus ascribe¬
ret᷑. Noluit intrare. ille s racuit
in uestibulo. dicens. quua dum
archa dei esset in tabernaculis:
non erat congruum eum intra¬
re in domum suã. Acceptis itaq
litteris mortis suȩ. redit ad expe¬
ditionem: & mortuns ẽ. ioab ma¬
chinante sic daid precepit. Sa
lomongenuut robcum. Robaam
abiam. Abias asa. Asa. Iosaphath.
iosapbathiorã dorã genuit. orram.
Nota quod ioram non genũit
oriam scd̃m hystoriam libri regũ.

Expanded text:
ad memoriam illud maximum scelus, quod fecit David in eum. Tacet etiam quia caeterae, cum essent notabiles, non solum culpari, sed etiam laudari meruerunt. Ista vero adeo culpabilis est, quod nomine non est digna; justus vero est dignus nomine. In ea tamen maximum est sacramentum. Dicit enim historia quod David in solario existens, vidit Bethsabee lavantem se, placuit ei, vocavit, et jacuit cum ea, et, facta ea gravida, revocavit Uriam de expeditione, ut hac occasione intraret in domum suam, et ita partus ei ascriberetur. Noluit ille intrare, sed jacuit in vestibulo, dicens quia, dum arca Dei esset in tabernaculis, non erat congruum eum intrare in domum suam. Acceptis itaque litteris mortis suae, rediit ad expeditionem, et mortuus est, machinante Joab, sicut praecepit Dauit Roboam; Roboam, Abiam; Abias, Asa; Asa, Josaphat; Josaphat, Joram; Joram genuit Oziam. Nota quod Joram non genuit Oziam secundum historiam libri Regum,
Abbreviated transcription (Latin):
que cõparabilis ẽ grano sinapis
scd̃m naturam ipsitis. si dicetis
monti huic tͣnsi hinc & tͣnsibit.
realiter potest intelligi. Sicut
legit᷑ beatus benedictus lapidẽ
ortum fuum occupantem uer-¬
bo tͣnͣstulisse. uel dicetis monti
huuic. idest diabolo tͣnsi hinc.
de isto obsesso corpore. & tͣnsibit
in alium. uel in maris ꝓfundum.
Et nichil impossibile erit nob̃.
idest nulla incõmoditas eritin¬

Expanded text:
quae comparabilis est grano sinapis quae comparabilis est grano sinapis secundum naturam ipsius, si diceretis monti huic: Transi hinc, et transibit, realiter potest intelligi, sicut legitur beatus Benedictus lapidem hortum suum occupantem verbo transtulisse. Vel diceretis monti huic, id est diabolo: Transi hinc de isto obsesso corpore, et transibit in alium, vel in maris profundum. Et nihil impossibile, etc. Id est nulla incommoditas erit in
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ꝑfectam
grano sinapis
comparat: quȩ
scilicet sit in facie humilis &
fertiens in abscondito pectoris.
llilis quidem passim intuenti¬
bus nullarumq turium appa-¬
rens. s pressuris atcrita: quid
ꝑfectionis inttis gerat ostendẽs.
Notandum ẽ etiam q granũ
finapis ad purgationem capitis
saluberrime ꝓdest. Nam si op¬
time tritũ & cribratum depi-¬
do & pingui mulso ꝑmisceas.
& hoc ieuinus contra solem ca¬
lidum uel in balneo gargari¬
zes: omnem humorem noxiũ
etiam. etiam si crassior fuerit.
de capite purgat. & imininen
tiũ imbecillitatum pericala
facit uitari. Sic ꝑfecta fides
teptationtim pistillo ꝓbata. &
tionũ. cribro discretionis casti¬
gata. & ꝑfacte dilectionis melle
dulcorata: omnes de corde quod
est interioris hominis caput
uitiorum sentinas. ñ solum
ad p̃sens ex haurit. s & infiitu¬
rum ne recolligant᷑ minuit.¬
ad litterã ueniamꝰ. Si habue¬
ritis fidem. fidem dico ex isten.¬
tem sicut granum sinapis. idest

Expanded text:
Fidem perfectam grano sinapis comparat, quae scilicet sit in facie humilis, et fervens in abscondito pectoris, vilis quidem passim intuentibus, nullarumque virium apparens, sed pressuris attritum, quid perfectionis intus gerat ostendens. Notandum est etiam quod granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest. Nam si optime tritum et cribratum tepido et pingui mulso permisceas, et hoc jejunus contra solem calidum, vel in balneo gargarizes, omnem humorem noxium, ium, etiam si crassior fuerit, de capite purgat, et imminentium quoque imbecillitatum facit pericula vitari. Sic profecto fides tentationum pistillo probata, abficie cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde, quod est interioris hominis caput, vitiorum sentinas non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum ne recolligi valeantAd litteram veniamus. Si habueritis fidem, dico existentem, sicut granum sinapis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
genus non eicitur nͥ ꝑ orationẽ
sintiat: ut scilicet nouerius
ieniniis & orationibus esse su¬
peranda. Iram dei etiam cũ
inultionem fuerit scelerum
nium autẽ generale est ñ soͥ
lum ab escis. s etiam a cunctis
illecebris carnis. immo ab om¬
mbus uitiorum passionibus ab¬
stinere: sic etiam oratio gene¬
ralis. non solum in uerbis est.
uerum etiã in omnibus que
in obsequium nr̃i conditoris
fide deuota gerimus. testante
aplõ. Semꝑ gandete. fine in¬
termissione orate. Hoc gͥ ge¬
nus demonii. idest ista uolup¬
tatum mutabilitas ñ eicitur.
nͥ ꝑ orationem. ñ tantum uer¬
borum. s etiam deriotionis. &

Expanded text:
genus non ejicitur, nisi per orationem d vitam, ut scilicet noverimusjejuniis et orationibus esse superanda. Iram quoque Domini cum in ultionem nostrorum scelerum nium autem generale est lum ab escis, sed etiam a cunctis illecebris carnis, imo ab omnium vitiorum passionibus abstinere: sicut et oratio generalis non in verbis solum est, verum etiam in omnibus, quae in obsequium nostri conditoris fide devota gerimus, teste Apostolo: Semper gaudete, sine intermissione orate . Hoc igitur genus daemonii, id est ista voluptatum mutabilitas, non ejicitur, nisi per orationem, non tantum verborum, sed etiam devotionis, et
Abbreviated transcription (Latin):
numero munerum ꝑcipit᷑. nec
soli. s multis militibus stipati
uenisse creduntur. S tantum
de regibus in euangłio mentio
habetur. Magi enĩ dicunt᷑ ab ori¬
ente uenisse. eo quod in uͦ orien¬
de essent positi. s quicqͥd est ultͣ
ierłm uersus orientem. in orien¬
te quantum ad eos dicitur esse.
Adie natiuitatis. xp̃i creditur
stella tantum apparuisse. & ꝑ¬
acto offitio cum noua esset de-¬
siit esse. Ait enĩ fulgentius. Puer
natus nouam stellam fabricauit.
Ne mireris eos in tredecim diebꝰ
uenisse in bethleẽm: cum equos
arabicos o dromedarios habeãt.
nec multum sint a iudea remoti.
Refert tamen haino & stellam
leem decidisse. & aliquando ibi
uirginbꝰ apparere. quod friuolũ
putatur.
GREGORIUS.

Expanded text:
numero muneris percepitur. Nec numero muneris percepitur. Nec soli, sed multis militibus stipati venisse creduntur, sed tantum de regibus in Evangelio mentio habetur. Magi enim dicuntur ab oriente venisse, eo quod vere in vero oriente essent positi, sed quidquid est ultra Jerusalem versus orientem, in oriente quantum ad eos dicitur esse. A die nativitatis Domini creditur stella tantum apparuisse, et peracto officio, cum nova esset desinit esse. Ait enim Fulgentius: Puer natus novam stellam fabricavit. Nec mireris eos in tredecim diebus venisse in Bethlehem, cum equos arabicos et dromedarios habeant, nec multum sunt a Judaea remoti. Refert tamen Haymo, et stellam lehem decidisse, et aliquando solis ibi virginibus apparere, quod frivolum putatur. GREGORIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
dati fuerunt. in qua dicitur.
Orietur stella ex iacob. & uir
herodem diuertissent disparuit.
donec ab herode discesserunt.
cessit. & usq ad bethleem ꝑduxit.
lleritas uͦ rei ex euangłio non po¬
test ꝑcipi. Ubi enim dicit᷑. uidimꝰ
stellam eius in oriente. potest in¬
telligi. uel nos existentes in orien¬
de. iudimus stellam circa ierłm.
uel uidimus stellam positam in
oriente. Diuina tamen inspiratio¬
ne creduntur incitati. cum deũ
esse. credant. quẽ ad orare postu¬
lant. S ierominus ꝑ ysaram dicit.
Magi ab oriente docti a demonibꝰ.
uel iuxta ꝓphetiam baliam intelli¬
gentes natum dei filium: qui om¬
nem artis eorũ destrueret potesta¬
tem. Ulenerunt bethleem. & osten¬
dente stella adorauerunt puerum.
Docti a demonibꝰ dicunt᷑: ꝙ ꝑ astro¬
nomiã quã demones docuerunt
docti fuerunt. Demones enĩ na¬
tiuitatẽ xp̃i ignorabant. Nec re¬
fertur in euangłio quot reges
fuerunt. s mimerus eorum ex

Expanded text:
dati fuerunt, de qua dicitur: dati fuerunt, de qua dicitur: Orietur stella ex Jacob, et virHerodem diverterent, disparunt donec ab Herode discesserunt, cessit, et usque ad Bethlehem perduxit. Veritas vero rei ex Evangelio non potest percipi. Ubi enim dicunt: Vidimus stellam ejus in oriente, potest intelligi: Vel nos existentes in oriente vidimus stellam circa Jerusalem, vel vidimus stellam ejus positam in oriente. Divina tamen inspiratione creduntur incitati, cum Deum esse credant quem adorare postulant. Sed Hieronymus super Isaiam dicit: Magi auel iuxta prophetiam Balaam intelligentes natum filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret potestatem, uenerunt Bethlehem, et ostendente stella, adorauerDocti a daemonibus dicuntur, quia per astronomiam, quam daemones docuerunt, docti erant. Daemones enim Christi nativitatem ignorabant. Nec refertur in Evangelio, quot reges fuerunt, sed numerus eorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uenerit sc̃s scõrum cessa¬
sbit unctio ur̃a. Ecce magi. Isti
tres magi non uti dicit᷑ malefici.
s sapientes astrologi fuerunt
de terra ꝑsarum & chaldeorum:
ubi est sabdi fluuitis. Ulnde sa.¬
bea regio uocatuł. Iuxta quam
arabia est. Ulnde isti tres magi
fuerunt. Due enim arabie sunt.
llna ubi est syna. de qua ait apłs.¬
Dyna enĩ mons ẽ in arabia. Al¬
tera que est in zona calida. Uñ
lucanus. Ignotum uob̃ arabes.
uenistis in orbem. Isti uidert̃¬
notiam stellam in aere. quȩ nouũ
regem natum fuisse designabat.
Babilonii enim & chaldei funt ꝑiti
astrorum. Dubium ẽ. utrum stella
orta sit in oriente. an ipsi ibi posi¬
ad herodem diuertissent: eam
ad tempus ꝑdiderunt. & cum¬
s ab eo discederent. Eoce stella ꝗͣ.¬
s underant in oriente antecessit¬
s eos. usq dum uemiens staret su¬
s ꝑra ubi puer erat. Potinit etiã
illis in oriente positis stella cirra
laam qui de chaldea fuit recor¬

Expanded text:
Cum venerit Sanctus sanctorum cessaCum venerit Sanctus sanctorum cessabit unctio vestra. Ecce magi. Isti tres magi non, ut dicitur, malefici, sed sapientes astrologi fuerunt, de terra Persarum et Chaldaeorum, ubi est Sabba fluvius. Unde Sabaea regio dicitur, juxta quam Arabia est, unde isti tres reges fuerunt. Duae enim Arabiae sunt, una ubi est Sina, de qua ait Apostolus: Sina mons est in Arabia . Altera, quae est in zona calida. Unde Lucanus: Ignotum vobis, Arabes, venistis in orbem. Isti viderunnovam stellam in aere, quae novum Regem natum fuisse designabat. Babylonaei enim et Chaldaei sunt periti astrorum. Dubium est, utrum stella orta sit in oriente, an ipsi ibi posiad Herodem divertissent, eam ad tempus perdiderunt, et cum ab eo discederent: Ecce stella quam viderant in oriente antecessit eos, usque dum veniens staret supra, ubi puer erat. Potuit etiam illis in oriente positis stella circa laam, qui de Chaldaea fuit, recor
Abbreviated transcription (Latin):
illius quȩ ẽ in t̾ra z abulon. Due
enim bethleem sunt. Altera q̃
est in terra z abulon: altera q̃
est effrata. quȩ post in auguriũ
uenturi xp̃i bethleem dicta est.
des furorem suũ. circa pueros.
& quasi de specula xp̃m uen¬
turũ expectabat. Bethleem uͦ
iude nasceretur: qui de tribu
iuda ꝓcesserat. Tempus etiam
conuenit. quia ecce alienigena
rex ifrahel factus erat. ut ad¬
impleretur ꝓphetia quȩ ait.
Non auferetur sceptrum de
itida. nec dux de femore eius.
donec ueniat qui mittendus est.
Ex quo enim intrauerunt filii
ifrł in terram ꝓmissionis. iudices
habuerunt usq ad saulem. De¬
inde reges usq ad transinigra¬
tionem babylonis. Post reditũ¬
uͦ de babẏlonra ꝑ pontifices ge¬
rebatur sũma rerum: usq ad
tificem. Quo fratris inuidra ue-¬
xato. & tandem ab herode int̾¬
empto: regnum iudẽe iussii au¬
gusti traditum est herodi.
ꝓphetia itaq impleta ẽ que dĩc.

Expanded text:
illius quae est in terra Zabulon. Duae illius quae est in terra Zabulon. Duae enim Bethlehem sunt, altera quae est in terra Zabulon, altera quae s Ephrata, quae postea in augurium Christi venturi Bethlehem dicta est: des furorem suum circa pueros, et quasi de speculo Christum venturum exspectabat. Bethlehem veJudae nasceretur, qui de tribu Judae processerat. Tempus etiam convenit. Quia ecce alienigena rex Israel factus erat, ut impleretur prophetia, quae dicit: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femore ejus, donec veniat qui mittendus est . Ex quo enim intraverunt filii Israel in terram promissionis, judices habuerunt usque ad Saulem, deinde reges usque ad transmigrationem Babylonis. Post vero reditum de Babylonia per pontifices gerebatur summa rerum usque ad t regem, quo fratris invidia vexato, et tandem ab Herode interempto, regnum Judaeae jussu Augusti traditum est Herodi. Prophetia itaque completa est, quae dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
nis. non respitiendo ad sccłm: qͥa
omne quod pͥmum nascitur.
pͥmogenitũ uocatur. Uel pͥmo¬
genitus respectu omniũ fideliũ
iuxta paulum. Ut sit ipse pͥmo¬
genitꝰ in multis fratribus. &
Shoc sccłm dignitatẽ. Et uoca¬
uit. Hic pretermittit multa
matheris quȩ a luca referunt᷑.
qui ostendit quomͦ & ubi natꝰ
sit. scilicet in bethleem. & qua
occasione illuc & marca & io¬
seph ꝓfecti sunt. Ait enim.
Exiit edictum a cesare angu¬
sto & cet̾a. Et qͥlit̾ angłi appa¬
ruerunt pastoribꝰ. Matheus uͦ
de die circumcisionis tantum¬
s facit mentionẽ. dicens ita. &
Suocauit nomen eiꝰ ihm. quod
lucas explicatiꝰ exequitur. De¬
ergo natus. Quãnis
matheus natiuita¬
tem xp̃i pretermittat. tam̃
aduentum magorum relaturꝰ
eam breuiter tangit. notans lo.¬
cum. dempus. & tribum. locũ
notat. ubi ait. in bethleem. Tri¬
bum uͥ dicit. iude. Tempꝰ cum
subiungit. in diebus herodis re¬
gis. Iude apponit. ad remotionẽ

Expanded text:
nis, non respiciendo ad secundum, quia nis, non respiciendo ad secundum, quia omne quod primo nascitur, primogenitum vocatur. Vel primogenitum respectu omnium fidelium: juxta Paulum, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus, et hoc secundum dignitatem. Et vocavit. Hic praetermittit multa Matthaeus, quae a Luca referuntur, qui ostendit, et quomodo et ubi sit natus, scilicet in Bethlehem, et qua occasione illuc Maria et Joseph profecti sunt. Ait enim. Exiit edictum a Caesare Augusto , etc., et qualiter angeli apparuerunt pastoribus. Matthaeus vero de die circumcisionis tantum facit mentionem, dictus ita: Et vocavit nomen ejus Jesum, quod Lucas explicatius exsequitur. CAergo natus. Quamvis Matthaeus nativitatem Christi praetermittat, tamen adventum magorum relaturus eam breviter tangit, notans locum, tempus et tribum. Locum notat ubi ait, in Bethlehem. Tribum, ubi dicit Judae. Tempus, cum subjungit: In diebus Herodis regis. Judae apponit, ad differentiam