comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducabo illud donec ĩpleat᷑
in regnodi: quantũ iosue
uerb consonat qͥ ait. Nec usi
ft̃ ultra cibo illo filii isrł:
nec impleat᷑ in regnodĩ. id ÷ neqͦͣ quã
ultra mosarcũ pascha celebrabo.
donec in ȩccła spualit̾ intellectũ cõ¬
pleatur. Ipse. ẽ. enĩ regnũ dĩ. de
qua alibi apostolis ait. Regnũ dĩ
intra uos÷. In qͦ regno dñs hodieq
uetus pascħa imp̾letu manducat.
quando ea quȩ moyses rudi popło
carnalit᷑ obseruanda p̾cepit: in
menbris suis hoc ÷ in ipsa ȩccła
sp̃ualit᷑ exercet. Et accepto ca¬
lice gr̃as egit & dixit. Accipite.
& diuidite int̾ uos. Et hic calix
aduetus illud pascha cui fine̾
desiderabat imponere ꝑtinet.
Quo accepto grãs egit. Ob hoc ni¬
mirũ. qͥa uetera transitura &
uentura fuerant om̃ia noua.
ico enĩ uob̾. qđ ñ bibã de genera¬
tione uitis donec regnũ dĩ ue¬
niat. Potest qͥdẽ hic uersiculꝰ
& simplicit᷑ accipi. qđ ab hac ho-¬

Expanded text:
ducabo illud donec impleatur ducabo illud donec impleatur in regno Dei. Quantum Josue verbis consonat, qui ait: Nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel, nec impleatur in regno Dei, id est, nequaquam ultra Moysaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia spiritaliter intellectum compleatur: Ipsa est enim regnum Dei. De quo alibi discipulis ait: Regnum Dei intra vos est . In quo regno Dominus hodieque vetus pascha impletum manducat, quando ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, in membris suis, hoc est in ipsa Ecclesia spiritaliter exercet. Et accepto calice, gratias egit et dixit: Accipite et dividite inter vos. Et hic calix ad vetus illud Pascha, cui finem desiderabat imponere, pertinet. Quo accepto, gratias egit, ob hoc nimirum, quia vetera transitura, et ventura, fuerant omnia nova. Dico enim vobis, quod non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat. Potest quidem hic versiculus et simpliciter accipi, quod ab hac ho
Abbreviated transcription (Latin):
tres semis menses usq addiem
scilicet paschȩ cõpletã confuetũ
manna ñ tollit. Morse qͥppe
mortuo iosue dux ordinatur.
qͥa lege traditionis phariseorũ
corrupta: xp̃c in carnat᷑. Iosue
transiordanẽ manna pascit &
baptismatis. cerimonias legis &
ipse seruat. & a cunctis seruari
desiderat. Trans ductã plebẽ ior¬
danẽ iosue petra circuncidit.
qͥa baptismi gr̃a celebrata: salua¬
tor etiã cogitationũ qđ lex neqͥ¬
uerat. illecebras fidei seueritate
pͣcidit. Et tres semis m̃ses quasi
solito manna nutrire. sacram̃ta
legis qu̾a uis ad cęlestia ꝓmissa
paulat̃i ꝓuocans obseruare ñces¬
sat. donec tẽpore p̃fixo desidera¬
tu pascha cũ discipłis mandu-¬
cans. ita demu mane illucescen¬
te mundissima sui corporis &
sanguinis mysteria in crucis
altari consecrata. qͥsi azimos
t̃rȩ reꝓmissionis imbtiendis
fidelib offerat. Deniq qđ seq̃r
dico enĩ uob̾ qͥa ex hoc ñ man¬

Expanded text:
tres semis mensis usque ad diem tres semis mensis usque ad diem scilicet paschae completam consuetum manna non tollit. Moyse quippe mortuo, Josue dux ordinatur, quia, lege traditionibus Pharisaeorum corrupta, Christus incarnatur. Josue trans Jordanem manna pascit et baptismatis caeremonias legis et ipse servat, et a cunctis servari desiderat. Transductam plebem Jordanem Josue petra circumcidit, quia baptismi gratia celebrata, Salvator etiam cogitationum quod lex nequiverat, illecebras fidei severitate praecidit: et tres semis annos quasi solito manna nutriret, sacramenta legis, quamvis ad coelestia promissa paulatim provocans, observare non cessat: donec tempore praefixo desideratum Pascha cum discipulis suis manducans, ita demum mane illucescente, mundissanguinis mysteria in crucis altari consecrata, quasi azyma terrae repromissionis imbuendis fidelibus offerat. Denique quod sequitur: Dico enim vobis, quia ex hoc non man
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pascha cũ discipłis mandu¬
care. & fic passionis sue mundo
mysteria declarare : quatinꝰ
& antiqui legalisq pasche
ꝓbator ex istat. & hoc ad suȩ
dispensationis figura ꝑtinuisse.¬
& docendo carnalit ultra ue.¬
tet exibere. immo umbra tͣn¬
seunte ueri iam paschȩ lum̃
aduenisse de monstret. Quod
pulc hre temporib iosue. con¬
sũmandi manne tẽpus & ordo
prefiguratur. ubi scriptũ est.
& fecerunt phase quarta deci.
ma die m̃sis ad uesꝑũ in cãpes.¬
trib iericho. & comederunt
de frugib t̾rȩ die altero azi¬
mos panes & polent̾a eiꝰdẽ anni.
Defecitq manna post qũa come¬
dert̃ de frugib t̾rȩ. nec usi st̃
ultra cibo illo filii isrł. Siqͥdẽ
iosue susceptu de functo moise
popłm solitis aliquando ut trans
iordanẽ mannę reficit alim̃tis.
quib & ipse quauis agnito olĩq
gustato t̾re reꝓmissionis fructũ
reficitur. ex in iordanẽ transit.
cultris petrinis circuncidit. &.

Expanded text:
cum pascha cum discipulis manducum pascha cum discipulis manducare, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, quatenus et antiqui legalisque paschae probator existat, et hoc ad suae dispensationis figuram pertinuisse docendo, carnaliter ultra vetet exhibenti, imo, umbra transeunte, veri jam paschae lumen advenisse demonstret. Quod pulchre temporibus Josue consummandi mannae tempus et ordo praefigurat, ubi scriptum est: Et fecema die mensis ad vesperum in campestribus Jericho, et comederunt de frugibus terrae die altero, azymos panes, et polentam ejusdem anni. Defecitque manna postquam comederunt de frugibus terrae, nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel . Siquidem Josue susceptum defuncto Moyse populum, solitis aliquandiu trans Jordanem mannae refecit alimentis, quibus et ipse, quamvis agnito olimque gustato terrae repromissionis fructu, reficitur. Exin Jordanem trajicit, cultris petrinis circumcidit, et
Abbreviated transcription (Latin):
cha. Cenaculũ magnũ lex
sp̃ualis . ẽ: quȩ de angustiis lit¬
terȩ egrediens. in sullimi loco
recipit saluatorẽ. Nã qͥ ad huc
occidentẽ litterã seruauerit.
qui ñ aliud in agno quã pecꝰ
intellexerit: iste nimirũ in
imis pͥascha facit. qͥa sp̃s maiesta¬
tẽ cõp̃hendere necdũ didicit.
At qui aquȩ baiulũ hoc .ẽ. gr̃ȩ
p̾conẽ in domũ ȩccłȩ fuerit
secutꝰ. hic ꝑ sp̃m uiuificantẽ
tectũ litterȩ transcendendo.
in alto m̃tis diuersorio xp̃o man¬
sionẽ preparat: quia cuncta
uł paschȩ sacramita uł cȩtera
legis decreta de eo scripta in¬
telligit. Ei cũ facta. ẽẽt. hora
discubuit. & duodecĩ apłi
Icũ eo. horã manducandi pas¬
chȩ designat quȩ ut sepiue
inculcatũ .ẽ. quarta decima die
mensis primi ꝑducta ad uesperum: &
quinta decima luna iã terris appa.¬
rente. iuxta edicta legis instabat.
ait illis. Desiderio desideraui hoc
pascha manducare uobiscu ante¬
quã patiar. Desiderat pͥmo typi-¬

Expanded text:
ei. Coenaculum magnum lex spiritalis est, quae de angustiis litterae egrediens, in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agno, quam pecus intellexerit, iste nimirum in imis Pascha facit, quia spiritus majestatem comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae conem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per Spiritum vivificantem tectum litterae transcendendo, in alto mentis diversorio Christo mansionem praeparat, quia cuncta vel Paschae sacramenta, vel caetera legis decreta de eo scripta intelligit. Et cum facta esset hora, discubuit, et duodecim apostoli cum eo. Horam manducandi paschae designat, quae, ut saepius inculcatum est, quarta decima die mensis primi perducta ad vesperam, et quinta decima luna jam terris apparente, juxta edicta legis instabat. Et ait illis: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo typi
Abbreviated transcription (Latin):
recte ꝑ quendã sapientẽ dicit᷑. Duc̃e
te constituer̃t. noli extolli. sed esto
in illis quasi unꝰ ex illis. hinc etiã pe-¬
trus ait. Non dominantes in clero.
sed forna facti gregi. Et tam̃ ñ nun-¬
quã grauius delinquit᷑. si int̾ ꝑuer.¬
sos plus ȩqualitas quã disciplina
custoditur. Quia enĩ falsa pictate
suꝑatꝰ ferire heli delinquentes
filios noluit. apud districtũ iudi-¬
cẽ semet ipsũ cũ filiis crudeli
dãnatione ꝑ cussit. Unde necesse
est ut rectorẽ subditis & matr̃e
pietas. & patrẽ exibeat disciplina.
Atq int̾ hȩc sollicit a circũs pec

Expanded text:
recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur, quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Unde necesse est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollic
Abbreviated transcription (Latin):
habent suꝑ eos. benefici uocantur.
Uos autẽ ñ sic. Sed qͥ maior ẽ. in uob fiat
sicut iunior. & qͥ p̃cessor ẽ. sicut mi-¬
nistrator. Certantib de pͥoratu dis¬
cipłis: puis magister eos ñ initȩ
contentionis arguit. sed formã quã
sequant᷑ humilitatis modesta ratio¬
ne describit. Inqua tam̃ forma ob-¬
tinenda: maiores & p̾cessores idẽ.
doctores ȩxcłiȩ ñ minima discreti¬
one opus habent. Ne uidelicet re-¬
gũ gentiũ instar dominari subiec-¬
tis. seq ab eis gaudeant suꝑuacuis
laudib attolli. sed ad exẽmplum
regis ȩt̾ni quasi uiniores eis quib
regendis prȩsunt efficiant᷑ minis¬
tri. Quia nimirũ necesse : ut sic
bene agentib ꝑ humilitatẽ sint
socii. quatinꝰ cont᷑ deliquentium
uitia ꝑ zelũ iusticiȩ suit erecti.
ut & bonis in nullo se p̃ferant:
& cũ pͣuorũ culpa exigit. potestatẽ
ꝑtinꝰ sui prioratꝰ agnoscant. Ne enĩ
p̃sidentis animus ad elationẽ po-¬
testatis suȩ delectation rapiatur.:

Expanded text:
ocantur. Vos autem non sic; sed qui major est in vobis fiat sicut junior, et qui praecessor est, sicut ministrator. Certantibus de prioratu discipulis, pius Magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit. In qua tamen forma obtinenda majores et praecessores, id est doctores Ecclesiae, non minima discretione opus habent, ne, videlicet, regum gentium instar, dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed, ad exemplum Regis aeterni, quasi juniores eis quibus regendis praesunt efficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ministiat: Nonne qͥ recũbit : Ego
autẽ in medio ur̃i sũ. sicut qͥ mims.¬
trat. Ad uerba exhortationis sui-¬
met adiungit exẽpla. quȩ ioħes
euangłista plemꝰ cõmemorans int̾
cȩt̾a scribit. Siego laui ur̃os pedes
dñs & magister. & uos debetis alt̃
alteriꝰ lauare pedes. Qũa uis etiã
uerbo ministran di possint om̃ia
quȩ ds̃ incarne gessit intelligi.
Nã & ipsũ sui sanguinis sacram̃tũ
in ministrandũ nob̃ sẽ effundere
significat. cũ dicit. Sicut filiꝰ ho-¬
minis ñ uenit ministrari sed minis.¬
trare & dare animã suã redẽpti¬
onẽ ꝓ multis. Et hoc qͦq maiorib
ȩccłe p̃cipuũ ministrandi genus
imitandũ ostendens. ut ñ solum
miscđis elemosinȩ. doctrinȩ saluta.¬
ris. sp̃ualis exẽpli. ministeria fr̃ib
impendamꝰ. uerũ etiã sicut ille
ꝓ nob̾ animã suã posuit. ita & nos
ꝓ inuicẽ animas ponere discamus.

Expanded text:
ministrat? Nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestrum sum sicut qui ministrat. Ad verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam verbo ministrandi possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum imministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis , et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis, eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli ministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq pilatꝰ nec int̾rogandũ
de hoc ratus saluatorẽ. sed ma-¬
gis se ipsũ nacta occasione cu-¬
pit ab eo iudicando liberũ red¬
dere. Nã seqͥt᷑. P ilatus autẽ
audiens galileã: in t̾rogauit
si homo galileus esset. Et ut

Expanded text:
Denique Pilatus neque interrogandum de hoc ratus Salvatorem, se magis ipsum nacta occasione, cupit ab eo judicando liberum reddere. Nam sequitur: Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavit si homo Galilaeus esset. Et ut
Abbreviated transcription (Latin):
isse magistris eccłȩ. pͥmo nos
dñicȩ passionis participatione
muniri. pͥmo sp̃ualib ẽpulis
interiꝰ exteriusq sacrari. ac dein-¬
de t̾renis dapib corpus & uilib
ȩscis refici. Qđ autẽ dicit. hic. ẽ.
calix noui testam̃tũ insanguine
meo. ad distinctionẽ ueteris testa.¬
m̃ti respicit qđ hyrcorũ & uitulo¬
rũ ẽ. sanguine dedicatũ. dicente
int̾ asꝑgendũ legislatore. hic san

Expanded text:
isse magistris Ecclesiae, primo nos isse magistris Ecclesiae, primo nos dominicae passionis participatione muniri, primo spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus corpus et vilibus escis refici. Quod autem dicit: Hic est calix novum testamentum in sanguine meo, ad distinctionem veteris Testamenti respicit, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente int
Abbreviated transcription (Latin):
dedit cis. ut plena sententia. simi.¬
lit̃ & calicẽ postꝰ cenauit dedit eis.
Quia gͦ panis corpus confirmat.
uinũ uͦ sanguinẽ oꝑat᷑ in carne.
hic ad corpus xp̃i mystice. illud
oportet. uinu̾ dñici calicis aqua
miscet᷑. At testante enĩ ioħe: aquȩ
popłi sunt. Et neq aqua solã. neq
solũ uinũ. sicut nec granũ fru¬
m̃ti solũ sine aquȩ ad mixtione
& confectione in panẽ cuiquam
licet offerre. ne talis uidelicet
oblatio quasi capud a mẽbris sȩ.
potuisse. uł nos sine xp̃i passione
saluari ac patri offerri posse con¬
fingat. Quod siqu̾e mouet. cũ
cenatis saluator apłis suũ corpꝰ
ac sanguinẽ tradiderit. quare
nos uniuersalis eccłȩ consuetu¬
dine ietuni doceamur eade̾ sa¬
cram̃ta ꝑciꝑe: breuit̾ audiat.
ideo tunc cenatos cõmunicasse
a płos. qͥa necesse erat pascha
illud typicũ antea consũmari.
& sic ad ueri paschȩ sacram̃ta
transire. nẽ in honorẽ tanti
tãq terribilis sac ram̃ti placu¬

Expanded text:
dedit eis ut sit plena sententia: Similiter et calicem, postquam coenavit, dedit eis. Quia ergo panis carnem confirmat, vinum vero sanguinem operatur in carne, hic ad corpus Christi mystice, illud oportet, vinum dominici calicis aqua miscetur. Attestante enim Joanne, aquae populi sunt . Et neque aquam solam, neque solum vinum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione et confectione in panem, cuiquam licet offerre, ne talis videlicet oblatio quasi caput a membris secerpotuisse, vel nos sine Christi passione salvari, ac Patri offerri posse confingat; quod si quem movet, cum coenatis Salvator apostolis suum corpus ac sanguinem tradiderit, quare non universalis Ecclesiae consuetudine jejunii doceamur eadem sacramenta percipere, breviter audiat ideo tunc coenatos communicasse apostolos, quia necesse erat pascha illud typicum antea consummari, et sic ad veri paschae sacramenta transiri. Nunc in honorem tanti tamque terribilis sacramenti placu
Abbreviated transcription (Latin):
& ierłm calcabit᷑ a gentib : ꝓtinꝰ iuxta
ꝓpħiam quȩ canit. in ira miscdiȩ memor
eris: subiunx̃ atq ait. Donec imple¬
ant᷑ tẽpora nationũ. Tẽpora qͥppe natio¬
nũ illa st̃: quȩ cõmemorat apłs dicens.
Quia cecitas ex parte facta ẽ. in isrł: donec
plenitudo gentiũ introiret. & sic omĩs
isrł saluus fieret. Qui cũ ꝓmissa salute
fuerit potitꝰ. patriũ quoq rediturus
ad solũ. & metropolis qͦndã sue possessi¬
one atq in habitatione gauisurus esse
forsitan ñ temere sꝑat᷑: qr ñ in ꝑpetuũ
sed donee tẽpora nationũ impleant᷑. ira
p̃mendus esse narrat᷑. Qd aut̃ impletis
nationũ tẽporib. & sic om̃ĩ isrł saluato
sequat᷑. dñs ex ordine manifestat. Nã &
hoc scd̾m matheũ discipłi int̾rogabant
ñ solũ tẽpli euercendi tẽpꝰ. sed & signũ

Expanded text:
em calcabitur a gentibus, protinus juxta em calcabitur a gentibus, protinus juxta Prophetiam, quae canit, in ira misericordiae memor eris, subjunxit, atque ait: Donec impleantur tempora nationum. Tempora quippe nationum illa sunt, quae commemorat Apostolus dicens, Quia caecitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Qui cum promissa salute fuerit potitus, patrium quoque rediturus ad solum, et metropolis quondam suae possessione atque inhabitatione gavisurus esse, forsitan non temere speratur, quia non in perpetuum, sed donec tempora nationum impleantur, ita premendus esse narratur. Quid autem, impletis nationum temporibus, et sic omni Israel salvato, sequatur, Dominus ex ordine manifestat. Nam et hoc secundum Matthaeum discipuli interrogabant, non solum templi evertendi tempus, sed et signum
Abbreviated transcription (Latin):
dicamꝰ. ut tc̃ fugere qͥsq cũ fuge adhuc
tẽpus esset acceleraret: Dies aut̃ ulti¬
onis hi st̃: dñici uidelicet sanguinis
ultionẽ petentes. Ue aut̃ pregnan¬
tib & nutrientib in illis dieb. Ue
p̃sente captiuitate pregnantib &
nutrientib siue mãmantib ut qͥdã
int̾p̃tant᷑. quarũ uel uteri uel manꝰ
filior sarcina p̃ grauatȩ. fuge neces¬
sitatẽ ñ minimũ impediunt. Lege re
gũ hystoriã. ubi uxor ionathȩ malũ
captiuitatis preꝓpera fuga uitando: lapsũ
simui filiũ perpetuo claudũ recepit.
Erit enĩ pressura magna suꝑ t̾rã. & ira
popło huic. Hȩc pressura &e ira popło illi
usq hodie ꝑ om̃s gentes disꝑso. ubi uidu¬
a comes adhȩret: ñ tam̃ in ȩt̾nũ adhesura
credenda est. Nã post quã ordinẽ eiꝰdẽ pres¬
surȩ uel irȩ dñs ostendit dicens. & cadent
in ore gladii &e captiui ducent᷑ in om̃s g̃s.

Expanded text:
dicamus, ut tunc fugere quisque, cum fugere adhuc dicamus, ut tunc fugere quisque, cum fugere adhuc tempus esset, acceleraret. Dies autem ultionis hi sunt, Dominici videlicet sanguinis ultionem petentes. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Vae praesente captivitate praegnantibus et nutrientibus sive mammantibus, ut quidam interpretantur. Quarum vel uteri, vel manus, filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege et Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando, lapsum sinu filium perpetuo claudum recepit. Erit enim pressura magna supra terram, et ira populo huic. Haec pressura, et ira populo illi, usque hodie per omnes gentes disperso individua comes adhaeret, non tamen in aeternum adhaesura credenda est. Nam postquam ordinem ejusdem pressurae vel irae, Dominus ostendit, dicens: Et cadent in ore gladii, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
necdũ fine adueniente futura erant. hinc
ipse finis desolationis quȩ a romano exer¬
citu facta est: dñi uerbis exponitur.
unc qͥ in uidea st̃ fugiant in montes.
Eccłastica narrat hystoria cunctos qͥ in
iudea erant xp̃ianos imminente ieroso¬
limoꝵ excidio cõmonitos a dño loco de¬
cessisse. & transiordanẽ inciuitate qͣdam
pella nomine. donec desolatio iudeȩ com¬
pleret᷑ habitasse. Et qͥ in medio eiꝰ
discedant. & qͥ in regionib ñ intrent in
eã. qͥa dies ultionis hi st̃: ut impleantur
omĩa quȩ scripta st̃. Uidet᷑ quidẽ ad con¬
gruã ꝑtinere ad monitionẽ. ut qͥ extra
sunt ñ in eã intrent. Qui aut̃ in mediost̃
quomͦ discedent ab exercitu iã ciuitate
circundata. nͥ forte qđ p̾misit. tc̃ qͥ in iu¬
dea st̃ fugiant. ñ ad ipsũ tẽpꝰ obsidionis
sed ad ꝓximũ ante obsidionẽ tẽpus cum
se primo miles romanꝰ ꝑ galileȩ uel sama¬
riȩ fines coepisset diffunde ꝑtinere

Expanded text:
necdum fine adveniente futura erant; hinc ipse finis desolationis, quae a Romano exercitu facta est, Dominis verbis exponitur. Tunc qui in Judaea sunt, fugiant in montes. Ecclesiastica narrat historia cunctos qui in Judaea erant Christianos, imminente Jerosolymorum excidio, commonitos a Domino loco decessisse, et trans Jordanem in civitate quadam Pella nomine, donec desolatio Judaeae compleretur, habitasse. Et qui in medio ejus, discedant. Et qui in regionibus, non intrent in eam. Quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. Videtur quidem ad congruam pertinere admonitionem, ut qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in medio sunt, quomodo discedent ab exercitu jam civitate circumdata? Nisi forte quod praemisit tunc, id daea sunt fugiant, non ad ipsum tempus obsidionis, sed ad proximum ante obsidionem tempus, cum se primo miles Romanus per Galilaeae vel Samariae fines coepisset diffundere pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
& scribȩ quomͦ eũ int̾ficerent.
Timebant uͦ plebẽ. Hȩc ante biduũ
paschȩ congregatis pͥncipib sacerdotũ
& seniorib popłi ac scribis in atriũ
cayphȩ mat heus acta testat᷑. Ti me¬
bant uͦ plebẽ. ñ seditiones metuen¬
tes. sed cauentes ne auxilio popłi de
Isuis manib tolleret᷑. NTRAUIT
Iautẽ sathanas in uidã qͥ uocatur
scarioth: unũ de .xͦii. Scribit in¬

Expanded text:
et scribae, quomodo eum interficerent. et scribae, quomodo eum interficerent. Timebant vero plebem. Haec ante biduum Paschae, congregatis principibus sacerdotum, et senioribus populi, ac scribis, in atrium Caiphae, Matthaeus acta testatur. Timebant vero plebem, non seditionem metuentes, sed caventes, ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Intravit autem Satanas in Judam qui vocatur Iscariotes, unum de
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad uicesimã pͥmã eiꝰdẽ m̃sis
diem ad uesꝑã. ẽ. satuta solenni¬
tas. Uerũ euangłii scriptura in¬
different᷑ & diẽ azimorũ ꝓ pascha.
& ꝓdieb at imorũ pascha ponere
solet. Dicit enĩ lucas. Dies festꝰ azimo
t᷑.ait. Et ipsi ñ introierunt in pͣtori¬
ũ ut ñ contaminarent᷑: sed ut man¬
ducarent pascha. Quia uidelicet¬
brare p̃ceptus. & nos qͦsi pascha ꝑpe¬
tuũ facientes: sẽꝑ ex hoc mundo tͣn.¬
sire p̾cipim᷑. Una qͥppe die agno
immolato ad uesꝑã. septẽ exordine
dies sequunt᷑ azimorũ: quia xp̃s
iħs semel ꝓ nobis in plenitudine
tẽporũ passus in carne. ꝑ om̃e
nob̾ huiꝰ scłi tẽpus qd septẽ dieb
agitur. in azimis sinceritatis
& ueritatis p̾cipit esse uiuendũ
totoq sẽꝑ nisu desideria scłi
qͣsi egrp̃ti retinacula fugere.
& qͣsi a mundana conuersatione
secretã in solitudinẽ iter nos
admonet subire uirtutum.
ł querebant pͥncipes sacerdotũ

Expanded text:
usque ad vicesimum primum ejusdem mensis diem, ad vesperam, est statuta solemnitas. Verum Evangelii Scriptura indifferenter et diem azymorum pro pascha, et pro diebus azymorum pascha ponere solet. Dicit enim ur, ait: « Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed ut manducarent pascha . » Quod ideo febrari praeceptus, et nos quasi pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Una quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur azymorum. Quia Christus Jesus semel pro nobis in plenitudine temporum passus in carne, per omne nobis hujus saeculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis et veritatis praecipit esse vivendum: totoque semper nisu desideria saeculi, quasi Aegypti retinacula fugere, et quasi a mundana conversatione secretam solitudinem inter nos admonet subire virtutum. Et quaerebant principes sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
usq modo: neq fiet. Qđ aut̃ lucas subiun
x. p̃confusione sonitꝰ maris & fluctuũ: p̃co
est illiꝰ qđ int̾cȩtera mutabilia scłi ioħes
mare habiturũ conspexit. Arescenti¬
b hominib p̃timore & expectatione.: quȩ
supuenient uniuerso orbi. Nã uirtutes
cȩlors mouebunt᷑. Credo ipsũ iudicis ad
uentũ hac sententia designari. qͣndo iux¬
ta alteriꝰ loci parabolã om̃s hoc. ẽ. & pru¬
dentes & fatuȩ uirgines insolito clamo¬
re suscitatȩ lãpades ornant. id ÷ sua se¬
cũ oꝑa numerant. ꝓ quib maximo in
timore. iã iãq instantẽ et̾ni discriminis
ex pectant euentũ. Nã eatenꝰ absq ullo

Expanded text:
do, neque fiet . Quod autem Lucas subjungit, prae confusione sonitus maris et fluctuum, praeco est illius quod inter caetera mutabilia saeculi Joannes mare habiturum conspexit. Arescentibus hominibus prae timore et exspectatione, quae supervenient universo orbi. Nam virtutes coelorum movebhac sententia designari, quando juxta alterius loci parabolam omnes, hoc est et prudentes et fatuae virgines insolito clamore suscitatae, lampades ornant, id est, sua secum opera numerant, pro quibus maximo cum timore jam jamque instantem aeterni discriminis exspe
Abbreviated transcription (Latin):
ante osanna concinentes filium
dauit regõq clamabant: pete¬
rent cruc̃ifigi. Qui in dñi passio¬
ne dextr̃a auriculã. id: sp̃uale
legis intelligentiã ꝑdidit. sinistra
tant̃ hoc ẽ. uilitate litterȩ con¬
tentꝰ. Quȩ uidelicet auris petri
gladio decidit᷑. ñ qđ ille sensum
intelligendi audientib tollat.
sed diuino ablatũ iudicio negle¬
gentib ꝓdat. Uerũ eadẽ dext̾ra¬
Autẽ auris inhis qͥereoodẽ popło
credere maluert̃. diuinȩ digna¬
tione pietatis pristino: restituta of.¬
ficio. Alit̃. Auris ꝓ dño ãputata.
& a dño sanata: significat aud itũ
ablata uetustate renouatũ ut sit
in nouitate sp̃s. & ñ inuetustate
litterȩ. Qđ cui prȩstitũ fuerit a¬

Expanded text:
ante hosanna concinentes filium ante hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auriculam, id est, spiritalem legis intelligentiam perdidit, sinistra tantum, hoc est, utilitate litterae contentus. Quae videlicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelsed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextra auris in his qui ex eodem populo credere maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter, auris pro Domino amputata et a Domino sanata significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus et non in vetustate litterae. Q
Abbreviated transcription (Latin):
petrus defensionis auid itate
maiore ꝓ dño cõinotione ꝑcus¬
sit. s ñ pͥotuert̃ etiã simul dici¬
quȩ simul fieri potuerunt. Non
enĩ diceret respondens aut̃ it̃is:
nisi illoꝵ int̾rogationi responderet.
Nã de facto petri quid diiudicauerit.
matheus solus dicit. Ubi etiã dixit
matheus. respondit iħs petro conuer¬
te gladiũtuũ. sed dixit: t̾e ait illi
iłis: conuerte gladiũ tuũ. qđ post
factũ apparet dixisse dñm. Et cũ¬
tetigisset auriculã eiꝰ.: sanauit eũ
Iunqua pietatis suȩ dñs obliuiscit᷑.
quietiã hostes suos ñ patit᷑ uulne¬
rari. Illi iusto mortẽ infert̃. ille uul¬
nera ꝑsecutorũ sanat: mystice do¬
cens & ipsos si conuertant᷑ posse sa¬
nari. qui insuȩ sunt mortis consen¬
sione uulnerati. Iuxta allegoriã.
seruus iste popłs. ẽ. iudeorũ. pͥnci¬
pib sacerdotũ indebito mancipatꝰ
obsequio. ad eo ut illorũ suasu ba¬
rabã dimitti. iesum uͦ que paulo

Expanded text:
Petrus, defensionis aviditate, Petrus, defensionis aviditate, majore pro Domino commotione percussit. Sed non potuerunt etiam simul diciquae simul fieri potuerunt. Non enim diceret: Respondens autem Jesus, nisi illorum interrogationi responderet. nam de facto Petri quid iudicauerit, Mattheus solus dicit. ubi etiam non dixit Mattheus \'respondit Iesus Petro: conuerte gladium tuum\', sed dixit: tunc ait illi Iesus: conuerte gladium tuum, quod post factum apparet dixisse dominuauriculam ejus, sanavit eum. Nunquam pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ille persecutorum vulnera sanat: mystice docens et ipsos si convertantur posse sanari, qui in suae sunt mortis consensione vulnerati. Juxta allegoriam servus iste populus est Judaeorum, principibus sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut illorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero quem paulo
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt ei. Dñe. si ꝑcutimꝰ ingladio:
t̃ ꝑcussit unꝰ ex illis seruũ princi.¬
pis sacerdotũ. & amputauit au-¬
riculã eiꝰ dextr̃a. Petrus hoc fecit
ut iohes euangłista docet. eodẽ
nimirũ m̃tis ardore quo cetera
fecerat. Sciebat enĩ quomͦ finees
puniendo sacrilegos. mercedẽ
iusticiȩ & sacerdotii ꝑ ennis acce-¬
perit. Qđ uͦ seq̃r. respondit autẽ
iħs & ait. sinite usq huc: ñ ita sen¬
tiendũ. ẽ. quasi placuerit ei usq
huc factũ. sed amplius fieri nolu¬
erit: cũ in uerbis quȩ marneys
ponit dixisse dñm. conuerte
gladiũ tuũ in locũ suũ. om̃s
eni qͥ acceꝑint gladiũ gladio
ꝑibunt. intelligat᷑ potius totũ
factũ quo usus est gladio petrus
dño displicuisse. Illud enĩ ueriꝰ:
moueat qđ futurũ est. ꝑ mitten¬
dift̃ huc usq ꝓgredi. hoc est
ut me app̃hendant. & imple-¬
ant᷑ quȩ de me scripta sunt.
Sed int̾ moras uerborũ int̾rogan¬
tiũ dñm & illiꝰ respondentis:

Expanded text:
gladio? Et percussit unus ex illis servum principis Sacerdotum, et amputavit auriculam ejus dexteram. Petrus hoc fecit, ut Joannes evangelista docet, eodem nimirum mentis ardore, quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperit. Quod vero sequitur: Respondens autem Jesus, ait: Sinite usque huc. Non ita sentiendum est, quasi placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noluerit, in verbis quae Matthaeus ponit dixisse Dominum: Converte gladium tuum in locum suum; omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt ; intelligebatur potius totum factum, quo usus est gladio Petrus Domino displicuisse. Illud enim verius moveat quod futurum est, permittendi sunt hucusque progredi, hoc est, ut me apprehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. Sed inter moras verborum interrogantium Dominum et illius respondentis,
Abbreviated transcription (Latin):
undatus perut. Cęli aut̃ qͥ nc̃ st̃ & ter¬
ra. eodem uerbo repositi st̃: igni
reseruati in diẽ iudicii. ad ꝑditionẽ
hominũ impiorũ. Aꝑte docens quia
ñ alii cȩli st̃ igne ꝑituri quã qͥ aqua
ꝑditi. hoc est in ania hȩc & nubilosa
uentosi aeris spacia. Neq enĩ aqua
diluuii quȩ qͥndecĩ tantũ cubitis
montiũ cacumina transcendit. ul¬
tra aeris ȩtherisq confinia ꝑuenis¬
se credenda est. Q uocunq aut̃ pue¬
nire potuit. eo nimirũ iuxta prȩ¬
fatã beati petri sententiam. & ignis
& t̃ra transibunt : mouere po¬
test quomͦ dicat ȩccł astes gene¬
ratio prȩterit & generatio ad-¬
uenit. t̾ra uͦ inęternum stat.
Sed aꝑta ratione cęlũ & t̾ra ꝑ eam qu̾a
nunc habent imaginẽ transeunt.
ac tam̃ ꝑ essentiã sine fine subsistu¬
nt. Prȩterit enĩ figura huiꝰ mun¬
di. Et ad ioħem angłs. Erit inqͥt
cȩlum nouũ & t̾ra noua. Quȩ¬

Expanded text:
terra, eodem verbo depositi sunt, igni reservati in diem judicii, et perditionis hominum impiorum , aperte docens quia non alii coeli sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est inania haec et nebulosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiam, ignis quet terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra per eam, quam nunc habent imaginem transeunt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus mundi . Et ad Joannem angelus: Erit, inquit, coelum novum et terra nova
Abbreviated transcription (Latin):
tu arborũ uentura estas agnoscit᷑ ita &¬
ex ruina mundi ꝓpeesse cognoscit᷑ reg¬
nũ dĩ. Quibus ꝓfecto uerb ostendit᷑. qͥa
fructꝰ mundi ruina est. Ad hoc enĩ cres¬
cit ut cadat. Ad hoc germinat: ut quȩq
germina uerit cladib consumat. Bene
aut̃ regnũ dĩ estati cõparat᷑: quia tunc
meroris nr̃i nubila transeunt. & uitȩ
dies et̾ni solis claritate fulgescunt.
Quȩ omĩa cũ magna certitudine confirman¬
tͦ cum sententia subi ungit᷑ qua dicitur.
MeN dico uob̃. quia ñ preteribit gene¬
ratio hȩc donec omia fiant. Multũ qͥ ppe

Expanded text:
tu arborum vicina aestas cognoscitur, ita ex ruina mundi prope esse agnoscitur regnum Dei. Quibus profecto verbis ostenditur quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit, ut cadat. Ad hoc germinat, ut quaecunque germinaverit, cladibus consumat. Bene autem regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt. 4. Quae omnia sub magna certitudine confirmantur, cum sententia subjungitur qua dicitur: Amen dico vobis, quia non praeteribit generati
Abbreviated transcription (Latin):
a transitu nominat᷑. eo qđ extermi¬
nator uidens sanguinẽ in forib
isrħitarũ. ꝑtransierit nec ꝑcusserit
eos. uł ipse dñs prȩbens auxiliũ
popło suo de suꝑ ambularet. Cuiꝰ
sacram̃tũ uocabuli sullimiꝰ exqͥens
euangłista ioħs. ait. Sciens iħs qͥa ue¬
nit hora eiꝰ. ut transeat ex hoc mun¬
do ad patrẽ. Ubi manifeste de cla¬
rat. ideo festiuitatis huiꝰ dic̃ ꝑlegẽ
mysticȩ transitũ uocari. qđ ag¬
nꝰ dĩ qͥ peccata mundi tolleret in
eo de hoc mundo uł ipse esset tnsi¬
turꝰ uł nos salubri transitu qͦsi
de ęgiptia seruitute ducturus.
Hoc sane iuxta ueteris instrum̃ti
litterã int̾ pascha & azima distat.
qđ pascha ipse solus dies appellat᷑
in qͦ agnꝰ occidebat᷑ ad uesꝑã hoc. ẽ.
quarta decima luna pͥmi m̃sis. qͥn¬
ta decima autẽ luna qͣndo egres.

Expanded text:
a transitu nominatur, eo quod extermia transitu nominatur, eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit ebens auxilium populo suo, desuper ambularit. Cujus sacramentum vocabuli, sublimius exquirens evangelista Joannes ait: Sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat ideo festivitatis hujus diem per legem mystice transitum vocari, quod Agnus Dei, qui peccata mundi tolleret, in eo de hoc mundo vel ipse esset transiturus, vel nos salubri transitu, quasi de Aegyptia servitute ducturus. Hoc sane juxta Veteris Testamenti litteram inter Pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est, quarta decima luna primi mensis. Quinta decima autem
Abbreviated transcription (Latin):
uł dicto uł facto ꝓximis quibq uiã
ueritatis ostendere. & eos ꝓquib passurꝰ
erat uł uerbo ad fidẽ ꝓ uocans. uł patri
oratione cõm̃dans. Et nos qͦq cũ int̾
ꝓsꝑa sobrie & iuste & pie conuersa¬
mur. int̾ aduersa uͦ nunquã de diui-¬
ne miscđiȩ celsitudine desꝑemꝰ. Dieb
ꝓfecto cunctis intẽplo docemꝰ: qͥa fideli.¬
bus oꝑis boni formã p̾bemꝰ. noctib uero
in monte oliueti moram : qͥa intenebris an.¬
gustiarũ. gaudũi sp̃ualis consolatione res
fructũ quib ualuit impendit: mei
a drĩo miserendũ esse ñ ambigo. Et
ad nosqͦq audiendos om̃is popłs ma-¬
nicat. cu uł discussis oꝑib tenebra¬
rũ. uł euictis dĩ gr̃a nebulis pres¬
surarũ. sicut indie honeste ambu¬
lantes: ñ in comessationib & ebrie¬
tatib nos filii lucis imitant᷑. Cap̾
cha qđ hebraicȩ dicit᷑ phasẽ: ñ a
passione ut pleriq arbitrant᷑ sed

Expanded text:
vel dicto vel facto proximis quibusque viam vel dicto vel facto proximis quibusque viam veritatis ostendere, et eos pro quibus passurus erat, vel verbo ad fidem provocans, vel Patri oratione commendans. Et nos quoque cum inter prospera sobrie, et juste, et pie conversamur, inter adversa vero nunquam de divinae misericordiae celsitudine desperamus, diebus profecto cunctis in templo docemus, quia fidelibus operis boni formam praebemus. Noctibus vero in monte Oliveti moramur, quia in tenebris angustiarum gaudii spiritalis consolatione respfructum, quibus valuit impendit, mei a Domino miserendum esse non ambigo. Et ad nos quoque audiendos omnis populus manicat, cum vel discussis operibus tenebrarum, vel evictis, Dei gratia, nebulis pressurarum, sicut in die honeste ambulantes, non in comssationibus et ebrietatibus nos filii lucis imitantur . CAPcha, quod Hebraice dicitur phase, non a passione, ut plerique arbitrantur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
recte. eiq iuxta a pocalipsin ioħis die
noctuq intẽplo eiꝰ seruire desiderat.
nec ab eiꝰ aspectib in ign̾e ęt̾nũ ma¬
ledictꝰ abici: ñ solũ ab illecebris scła¬
rib castigari. sed & orare & uigilare.
& hoc ñ certis qͥb dã dieb. sed omni
tẽpore facere debet: iuxta qđ psal¬
mista ait. Benedicã dñm in omni
tẽpore. sẽꝑ laus eiꝰ in ore meo. Sic
Erax aut̃e dieb docens in tẽplo.
noctib uͦ exiens morabat᷑ in monte
qͥ uocat᷑ oluieti. & om̃is popłs manica
bat ad eũ in tẽplo audire eũ. Quȩ
uerbis p̃cepit dñs. suis confirmat
exemplis. Nã qͥ nos ante repentinũ
iudirii uniuersalis aduentũ. ante
incertũ singulorũ nr̃m exitũ. deliciis
simul & curis huiꝰ uitȩ neglectis. ad ui¬
gilandũ hortat᷑ & orandũ: & ipse impen¬
dente suȩ tẽpore passionis. doctrinȩ.
uigiliis & p̃cib instat. parit᷑ & exẽplo
insinuans. hoc esse digne dõ uigilare:

Expanded text:
re, eique juxta Apocalypsin Joannis die re, eique juxta Apocalypsin Joannis die noctuque in templo ejus servire desiderat, nec ab ejus aspectibus in ignem aeternum maledictus abjici, non solum ab illecebris saecularibus castigari, sed et orare, et vilare, et hoc non certis quibusdam diebus, sed omni tempore facere debet, juxta quod psalmus ait: Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . SicErat autem diebus docens in templo, noctibus vero exiens morabatur in monte, qui vocatur Oliveti. Et omnis pobat ad eum in templo, audire eum. Quae verbis praecipit Dominus, suis confirmat exemplis. Nam qui nos ante repentinum judicii universalis adventum, ante incertum singulorum nostrum exitum, deliciis simul et curis hujus vitae neglectis, ad vigilandum hortatur et orandum, et ipse impendente suae tempore passionis, doctrinae vigiliis, et precibus instat, pariter et exemplo insinuans hoc esse digne Deo vigilare,
Abbreviated transcription (Latin):
suco auidius sumat. qđ si fecerit re¬
pentinꝰ ei suꝑ ueniet interitꝰ. quanto
qͥsq studio p̃monentis medici man-¬
data seruaret. ne uidelicet uetit᷑u.
gustando ꝑiret. At nunc animarũ
simul & corporũ saluator ac dñs iubet
ebrietatis herbã & crapulȩ̨ uitandã
nec ñ & curarũ scłariũ uelut mortife.¬
ros sucos. ẽẽ. cauendos. Et quanti tam̃
nr̃m his ñ solũ sauciari. sed etiã consu¬
mi ñ timent. Nulla credo alia cauisa
nisi qͥ fidẽ quã medicis pͣbent: dictis
dñi p̾bere contẽnunt. Si eñi credidis.¬
sent: credendo utiq timerrent: tim̃do
autẽ impendens ꝑiculũ cauerent.
Sed illi e contra torpendo. qu̾a iuste dic¬
tũ sit ꝓbant. filiꝰ hominis ueniens.
putas inueniet fidem in terra:
ioilare itaq om̃i tẽpore. orantes
ut digni habeamini fugere ista om̃ia
quȩ futura st̃. & stare ante filium
hominis. Qui ante filiũ hominis stat¬

Expanded text:
succo avidius sumat; quod si fecerit, resucco avidius sumat; quod si fecerit, repentinus ei superveniet interitus, quanto quisque studio praemonentis medici mandata servaret, ne, videlicet, vetitum gustando, periret? At nunc animarum simul et corporum Salvator ac Dominus jubet ebrietatis herbam et crapulae vitandam, nec non et curarum saecularium, velut mortiferos succos esse cavendos, et quanti tamen nostrum, his non solum sauciari, sed etiam consumi non timent? Nulla credo alia causa, nisi quia fidem quam medici praebent dictis, Domini praebere contemnunt. Si enim credidissent, credendo utique timerent, timendo autem impendens periculum caverent. Sed illi e contra torpendo, quam juste dictum sit, probant: Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra ? Vigilate itaque omni tempore, orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt, et stare ante Filium hominis. Qui ante Filium hominis sta
Abbreviated transcription (Latin):
mutationẽ suã ipsis nob̾ nunc
uicissitudinib nunciant. quib
nr̃is usib in desinent̾ alt̾nant.
N ã t̾ra asua specie hiemali a ridita¬
descit. Cęlũ cotidie caligine noctis
obducit᷑. & diurna claritate renoua¬
tur. Hinc gͦ hine fidelis qͥsq colligat.¬
& interire heç & tam̃ ꝑ innouationẽ
refici. quȩ constat nunc assidue
uelut ex defectu reparari.
ttendite aũt uob̾ ne grauentur cor¬
da ur̃a in crapula & ebrietate &
curis huiꝰ uitȩ. & suꝑueniat in uos
repentina dies illa. Tanquam
laqueus enĩ suꝑ ueniet in om̃s
qͥ sedent suꝑfaciem om̃is t̾rȩ. õ
stultã p̃sũptionẽ cordis humani.
quȩ lam̃tabilẽ finẽ cupiditatis.
ebrictatis. & crapulȩ. nec ipso iudi¬
ce contestante p̃uideat: sed edic¬
tũ regis. ȩt̾ni more serui nequ̾a
post quã didicerit sꝑnit. Et certe
siqͥs nob̾ peritꝰ ac sapiens medicꝰ
preciperet. attendite inqͥens uob ne
qͥs uerbi gr̃a de illius uł illiꝰ herbȩ

Expanded text:
onem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditadescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari.raventur corda vestra in crapula et ebrietate, et curis hujus vitae, et superveniat in vos repentina dies illa. Tanquam laqueus enim superveniet in omnes, qui sedent super faciem omnis terrae. O stultam praesumptionem cordis humani, quae lamentabilem finem cupiditatis, ebrietatis, et crapulae, nec ipso judice contestante, praevideat, sed edictum Regis aeterni more servi nequam, postquam didicerit, spernat. Et certe si qui nobis peritus ac sapiens medicus praeciperet: Attendite, inquiens vobis, ne qui verbi gratia de illius vel illius herbae
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ & ñ illud potius qͥa conualuer̃t
de infirmitate. fortes facti sunt in
bello. hoc maxime in loco ubi & ipsa
contentionis eoꝵ causa est nob in cog¬
nita. Neq eñi incredibile: ẽ: qͥa uix
ta qđ alibi p̃cipit᷑ contendite intͣre
ꝑagustã porta. honore se in uic̃e p̾-¬
uemendo certarint. Uerũ qualibet
ex causa contenderent: nos potius
ñ carnales ad huc discipłi qͥd gesseruit.
sed sp̃ualis magister qͥd iusserit ui-¬
deamus. Pixitꝰ autẽ eis. Reges gen-

Expanded text:
onatur, et non illud potius, quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello, hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. Neque enim incredibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo certarint. Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis magister quid jusserit videamus. Dixit au
Abbreviated transcription (Latin):
egit & fregit. & dedit eis dicens.
Hoc ẽ corpus meum qđ ꝓ uobis
tradetur hoc facite in meã cõ¬
memorationẽ. Finitis paschȩ
ueteris solenniis. quȩ in cõme¬
morationẽ antique de ȩgypto
liberationis agebant᷑: transiit
ad nouũ qđ in suȩ redẽptionis
memoriam ȩccłam frequen¬
tare desiderat. Ut uidelicet
ꝓcarne agni uł sanguine suę
carnis sanguinisq Iacramentũ
in panis ac uini figura substitu.¬
ens. ipsũ se. ẽẽ. monstraret cui
iurauit dñs & ñ poenitebit eũ.
tues sacerdos in ȩ̨t̾nũ scd̾m ordi¬
ne melchi sedech. f rangit aut̃
ipse panẽ qu̾e porrigit᷑. ut ost¬
endat corporis sui fractionẽ ñ
sine sua sponte futurã. sed sic ut
alibi dicit. postestatẽ se habere
ponendi anima suã. & iterum
sum̃di eam. Et sicut de uete¬
rib t̃minandis egerat. sic & de
nouis incipiendis patri gr̃as agit.
nob̾ parit᷑ exẽplũ tribuens. in
om̃i boni oꝑis in choatione uł ꝑ¬

Expanded text:
it et dedit eis, dicens: Hoc est corpus meum, quod pro vobis datur. Hoc facite in meam commemorationem. Finitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae de Aegypto liberationis agebantur, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam Ecclesia frequentare desiderat. Ut videlicet pro carne agni vel sanguine suae carnis sanguinisque sacramentum in panis ac vini figura substituens, ipsum se esse monstraret, cui juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non sine sua sponte futuram, sed, sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam. Et sicut de veteribus terminandis egerat, sic et de novis incipiendis Patris gratias agit, nobis pariter exemplum tribuens, in omni boni operis inchoatione vel p
Abbreviated transcription (Latin):
traditũ pleniꝰ possideret. Nunc in¬
trauit ut qͣsi ad huc alienũ tẽpta¬
ret. tc qͣsi ꝓpriũ ad quęcunq uel¬
let agenda noxia traheret. Et
abiit & locutꝰ ẽ. cũ pͥncipib sacer¬
I dotũ & magistratib quẽ ad modũ
illũ traderet eis. & gauisi sunt. Qđ
dixit abiit & locutꝰ ẽ: ostendit ñ a
pͥncipib inuitatũ. ñ ulla necessitate
constrictũ: sed sponte ꝓpͥa sceleratȩ
m̃tis in isse consiliũ. E pacti ft̃
pecuniã illi dare. Et spopondit.
Et quȩrebat opportunitatẽ. ut trade¬
ret illũ sine turbis. Multi hodie¬
uelut immane & nefariũ ex hor¬
rent: nec tam̃ cauent. Nã cũ ꝓ
munerib falsũ contra quẽ libet
testimoniũ dicunt. ꝓfecto qͥa ue-¬
ritatẽ ꝓ pecuiria negant: dñin

Expanded text:
traditum plenius possideret. Nunc intravit, ut quasi adhuc alienum tentaret, tunc ut quasi proprium ad quaecunque vellet agenda noxia traheret. Et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum et magistratibus, quemadmodum illum traderet eis, et gavi ostendit a principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sed sponte propria sceleratae mentis inisse consilium. Et pacti sunt illi pecuniam dare. Et spopondit. Et quaerebat opportunitatem, ut traderet illum sine turbdiderit, velut immane et nefarium exhorrent, nec tamen cavent. Nam quum pro muneribus falsum contra quemlibet testimonium dicunt, profecto, quia veritate
Abbreviated transcription (Latin):
sidebitis animas ur̃as. Iccirco possessio a¬
nimȩ in uirtute patientiȩ ponit᷑. qͥa radix
om̃iũ custosq uirtutũ patientia est. Per
patientiã uͦ possidemꝰ animas nr̃as: qͥa dũ
nob ipsi dñ ari discimꝰ hoc ipsũ incipimꝰ
possidere qđ sumꝰ. Sic enĩ conditi mira¬
bilit̾ sumꝰ. ut ratio animã: & anima possi¬
deat corpus. Ius uͦ animȩ a corporis posses¬
sione repellit᷑: si ñ prius anima a ratione
possidet᷑. Custodẽ gͥ conditionis nr̃ȩ patien¬
tiã dñs esse monstrauit qͥ in ipsa nos possi¬
ł dere
nosmet ipsos docuit. Patientiaentia aut̃ ue¬
ra est aliena mala equanimit̾ ꝑpeti. cont᷑
eũ qͦq qͥ mala irrogat nullo dolore moueri
Nã qͥ sic ꝓxum mala portat ut tam̃ tacitus
doleat᷑. & tẽpꝰ digne retributionis querat.
patientiã ñ ex hibet sed ostendit. capꝰ.ii.¬

Expanded text:
sidebitis animas vestras. Idcirco possessio asidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Sic enim conditi mirabiliter sumus, ut ratio animam, et anima possideat corpus. Jus vero animae a corporis possessione repellitur, si non prius anima a ratione possidetur. Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera est, aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam qui sic mala proximi portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit: script