comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ : Et itẽ i ꝑ mortẽ destrueret eũ qui habebat mortis imperiũ id. e di¬
abolũ & liberaret eos quitimore mortis ꝑtotãuitã obnoxiierant serui¬
tuti.: Etitẽ. quib autẽ iurauit non introire in requiem ipsius. nisi illis
qui increduli fuerunt : & uidemus quia non potuerunt intruire prop¬
ter incredulitatẽ : firmissime igitur credendum ẽ qđ dicit᷑ apłs xp̃ñ
mortuum proom̃ib peccato uł originali uel actuali mortus. licet
non om̃es eius sint passione redẽpti atq saluati : Si xp̃s inquiens pro
om̃ib: mortuus ẽ : ergo om̃s mortui sunt & pro om̃ib: mortuus ẽ xp̃s.
cuius sanguis totius mundi e. pretium : A quo pretio extranei sunt
ui aut exigente retributione iustitiae degenerali massa
redimi nolucrunt. aut post rede p̃tionẽ fide ud opere apostatantes ad
eanilẽ sunt serui tutem reuersi: Non autẽ excidit uerbũ dĩ. neq: eua
Quod autẽ generali p̃tio non om̃s redimuntur. non ad sacrimenti uir¬

Expanded text:
bebat mortis imperium, id est diabolum, et liberaret eos, qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti, et item: Quibus autem iuravit non introire in requiem ipsius, nisi illis, qui increduli fuerunt? Et videmus, quia non potuerunt introire propter incredulitatem. Firmissime igitur credendum est, quod dicit idem apostolus, Christum mortuum pro omnibus, peccato vel originali vel actuali mortuis, licet non omnes eius sint passione redempti atque salvati: Si Christus, inquiens, pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt; et pro omnibus mortuus est Christus, cuius sanguis totius est mundi pretium. A quo pretio extranei sunt, qui aut, exigente retributione iustitiae, de generali massa redimi noluerunt, aut post redemptionem fide vel opere apostatantes, ad eandem sunt servitutem reversi. Non autem excidit verbum Dei, neque evaQuod autem generali pretio non omnes redimuntur, non ad sacramenti vir
Abbreviated transcription (Latin):
& canticis spiritualibus ad ostium basilicae sc̃ȩdĩ genitricis
quot quot erant prȩordinati ad uitã aeternam: Tunc egreguis
doctor &facundissimus prȩdicator. idola deiecit. populũ baptis¬
mate sanxit Ecclesias construxit. sacerdo tes ordinauit. totãq
regionem illam xp̃o dño consecrauit. & in seruitutẽ dĩ in ꝑpi¬
dimicans bella uictoriosisis miregis ut prȩliator inuictus & for¬
tis triumphalem palmã martiru meriti compos. in hoc modo
contulit illi Duosiquidẽ fratres nequissimi. gallus uidelic&
acrioldus uocati aduersus beatifamulos insurrȩxes
b̵ti. affligentes illos dira calamitate multiplici quoscũ antis

Expanded text:
et canticis spiritalibus ad ostium basilicae sanctae Dei genitricis quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam. Tunc egregius doctor et facundissimus praedicator idola dejecit, populum baptismate sanxit, ecclesias construxit, sacerdotes ordinavit, totamque regionem illam Christo Domino consecravit, et in servitutem Dei in perpedimicans bella victoriosissimi Regis, ut praeliator invictus et fortis, triumphalem palmam martyrii merito compos in hoc modo contulit illi. Duo siquidem fratres nequissimi, Gallus videlicet ac Rioldus vocati, adversus beati famulos insurrexerunt Lantberti, affligentes illos dira calamitate et multiplici. Quos cum antist
Abbreviated transcription (Latin):
inȩ: Quos in paradiso delitiarum posuit & exom̃i ligno comede¬
re iussit . tantumqi aligno scientiȩ boniamali abstinere
mandauit ut ꝑoboedientiam sine carnis morte. ad caelestẽ
angelorum patriam quandoq potuissent transire. si st̃ astrin¬
gerent caritatis uinculo ꝑ oboedientiam creatorisuo. Sed ꝓ
dolor inuidia serpentis cupiditatum illectus est illec ebris

Expanded text:
inae. 29. Quos in paradiso Deliciarum posuit, et ex omni ligno comedeinae. 29. Quos in paradiso Deliciarum posuit, et ex omni ligno comedere jussit, tantumque a ligno Scientiae boni et mali abstinere mandavit, ut per obedientiam, sine carnis morte, ad coelestem angelorum patriam quandoque potuissent transire, si se astringerent charitatis vinculo per obedientiam Creatori suo. Sed proh dolor! invidia serpentis, homo cupiditatum illectus est illecebris
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ estif sensus &xapaces dudite quȩ so patienter et ei quirrs
dixero uobis animis rationabiliter infigite uestris om̃psdeus
pater ingenitus. cuius ego sum seruus. quiq solus hab&im¬
mortalitatem a lucem habitat in accessibilẽ ipse unum de
se genuit sine tempore uerbũ ꝑ quod fecit om̃ia exnichilo
quȩ sunt in hoc mundo quã sine initio natiuitatem & absq
fine generationẽ ad mirari spiritali intellectu possumus.
sed intueri uisu corporali nequaquam ualemus. Nec pater
anterior. nec natus posterior est Nam ex his duabus ꝑso¬
nis sed una in diuidua & in comprehensibili essentia. proce¬
dit sp̃s sc̃s patriaefilio similis maiestate & consabstantialis
indiscreta dĩtate. Haec in ꝑsonis trinitas. & in essentia coȩqua¬
lis diuinitas postquam exnichilo creauit uniuersum orbem.
compegit exlimo terrȩ primũ hominẽ Cui dormienti
costam abstulit. & deea mulierẽ formauit. ut ex eorum in¬
maculata sobole a postatarum sancirentur angelorum ru¬

Expanded text:
 rationis sapaces, audite, quaeso, patienter, et ea quae dixero vobis, animis rationabiliter infigite vestris. Omnipotens Deus, Pater unigenitus, cujus ego sum servus, quique « solus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem , » ipse unum de se genuit sine tempore Verbum, per quod fecit omnia ex nihilo, quae sunt in hoc mundo . Quam sine initio nativitatem, et absque fine generationem admirari spirituali intellectu possimus, sed intueri visu corporali nequaquam valemus. Nec Pater anterior, nec Natus posterior est. Nam ex his duabus personis, sed una individua et incomprehensibili essentia, procedit Spiritus sanctus, Patri et Filio similis majestate, et consubstantialis indiscreta deitate. Haec in personis Trinitas et in essentia una et coaequalis divinitas, postquam ex nihilo creavit universum orbem, compegit ex limo terrae primum hominem; cui dormienti costam abstulit, et de ea mulierem formavit , ut ex eorum immaculata sobole apostatarum sarcirentur angelorum ru
Abbreviated transcription (Latin):
illius exaudiens quibus dicebit. quando ueniam & parebo
ante faciem dĩ . satiabor dum mani festabit᷑ gloria eius. re¬
uelauit ei dñs consolans illum inminere diem obitus sui:
adere sođm sacros canones testamentum rerũ suar
condidit. adhereditatem illam festinans dequa ꝓpheta dicit
Cum dederit dilectis suis somnum. haec est hereditas dñi ⁊
Om̃is qui dormit in morte. ꝑdit hereditatem : Sed cum dede¬
rit dilectis suis somnum. haec est hereditas dñi. quia electi dĩ
st quam ꝑuenerint ad mortem. tunc inueniunt her
sicut sc̃s remigius terrenam derclinquens hereditatem. ac¬
oepit ac ternam. quia oliua fructifera ꝑ lucida miseri cordiae
opera extitit indomo uidelic& eccła dĩ. unde sperauit iure
in misericordia dĩ sui ueraciter dicens Fuerunt mihi lacri¬
me meae panesdie ac nocte. quia sicut corpus satiatur de
pane. ita delacrimis reficitur anima. qm exinde sperit

Expanded text:
illius exaudiens, quibus dicebat: 'Quando veniam et parebo illius exaudiens, quibus dicebat: 'Quando veniam et parebo ante faciem Dei? Satiabor, dum manifestabitur gloria eius', revelavit ei Dominus, consolans illum, imminere diem obitus sui. Qua de re secundum sacros canones testcondidit, ad haereditatem illam festinans, de qua Propheta dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte, perdit haereditatem. Sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc inveniunt haereditatem. Sic sanctus Remigius terrenam derelinquens haereditatem, accepit aeternam, quia oliva fructifera per lucida misericordiae opera exstitit in domo, videlicet Ecclesia Dei. Unde speravit jure in misericordia Dei sui, veraciter dicens: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte ; quia sicupane, ita de lacrimis reficitur anima, quoniam exinde sperat
Abbreviated transcription (Latin):
pacem filiis suis. post quam ꝑuiginti & duos annos in clericali
ordine inepisco patu uero septuaginta quattuor continen¬
tissime a creligiosissime fidelisseruus & prudens dño mi
tua tecum sit in ꝑditione : Qui enim non ait ẽ sed sit nonin¬
dicatiuo sed optatiuo modo sehaeo dixisse signauit : Hino heli¬
uis duobus qrunqua genarus ad sc ut nientibus ducit : S pomo
utrorumq sententia quanta ueritatis ratione conualut:
terminus causȩ monstrauit: Nam aesimonaeterna ꝑditi¬
corsunensit . &duos quinquagenarios desuꝑueniens flimã
consumpsit : Cirtus ergo subsequens testificatur qui men¬
te maledictionis sententia promitur : Cum enim & maledi¬
centis in nocentia ꝑman&e et camenꝰ cum qui maledicitur
usque ad interitum maledictio absorb& exutriusq partis
fine colligitur . quia abono& intimo uidice inreum sententi
a sumpta iaculatur xxiii.
ꝑhunc sõm suum operari dignatus est. gemitus & suspiria

Expanded text:
pacem filiis suis, postquam per viginti et duos annos in clericali pacem filiis suis, postquam per viginti et duos annos in clericali ordine, in episcopatu vero septuaginta quattuor continentissime ac religiosissime fidelis servus et prudens Domitua tecum sit in perditione . » Qui enim non ait, est, sed sit, non indicativo, sed optativo modo se haec dixisse signavit. Hinc Elias duobus quinquagenariis ad se venientibus dixit: « Si homo utrumque sententia quanta severitatis ratione convaluit terminus causae monstravit. Nam et Simon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit. Virtus ergo subsequens testificatur qua mente maledictionis sententia promitur. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligia sumpta iaculatur. 23. inus per hunc sanctum suum operari dignatus est, gemitus et suspiria
Abbreviated transcription (Latin):
legere uoluerant huic oposculo sub iungere utile dłximus.
&dispositis om̃ibus suis. quiaut scriptum est. uerus agricola
omem uitisuerȩ palmitem fructum ferentem purgat ut
fructum plus affert oc ulorum corporalium lumine aliquan¬
diu est priuatus. quatinus mentis oculis intentius quae suꝑ na
sunt adquae toto desiderio anhelabat. contemplari ualerae:
autem studebat insuae probationis temptatione se
tiasagere. ymnis dĩ & laudibus diebus ac noctibus uacare. fide¬
limente intelligens. qm̃ qui humiliter flagella suscipiunt.
post flagella sublimiter ad requiem suscipiuntur Quod & in
eo dñs in praesenti uolens ostendere. quasi pignus ae ternȩ
santequã deceder&. uisum ei restituit. unde sicut
missione luminis nomen dñi benedixit: Et non post longũ
spatium sciens ad esse diem sui transitus. ꝑmissarum celebra¬
tionem ac sacre cõmunionis largitionẽ uale faciens & dans

Expanded text:
legere voluerint, huic opusculo subiungere utile duximus, legere voluerint, huic opusculo subiungere utile duximus, et dispositis omnibus suis –, quia, ut scriptum est, verus agricola omnem vitis verae palmitem fructum ferentem purgat, ut fructum plus afferat, – oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus, quatinus mentis oculis intentius quae superna sunt, ad quae toto desiderio anhelabat, contemplari valeret. Is autem studebat in suae probationis temptatione semper gratias agere, ymnis Dei et laudibus diebus ac noctibus vacare, fideli mente intellegens, quoniam qui humiliter flagella suscipiunt, post flagella sublimiter ad requiem suscipiuntur. Quod et in eo Dominus in presenti volens ostendere, quasi pignus aeternae lucis, antequam decederet, visum ei restituit; unde, sicut et de amissione luminis, nomen Domini benedixit. Et non post longum spatium, sciens adesse diem sui transitus, per missarum celebrationem ac sacre communionis largitionem valefaciens et dans
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatem. hic infidelitas & suꝑbia ultionem : Legimus in
scõ euangelio quia gabrihel archangelus qui adstat ante
dm̃ euangelizans tacharue qm̃ habiturus essoe filium in se¬
nectute sua deuxore quae processerat iam in diebus suis.¬
reminonem peccatorum habere: Dies uero a nor ꝑsđi diuer
de sit rusul lacrimas dm̃ desiderans anima funditisserens serꝑtuni
Vanum est uobis ante lucem surgere. surgite post quam sederitis
quima nducacis panem doloris : Ante lucem quippe serupe
esti prius quam daritas aeternȩ raeributionis appareat. in prȩ¬
sentis uitae nocte gaudere : Sedendum ergo prius est ut post
recte surgamus quia quisquis nunc sesponte humiliat . hunc
sequens gloria eraltat: Manducat autem panem doloris. quia ge¬
mit in hac peregrinatione. & caelesti desiderio ad aeternam an¬
helat pitriam : Condito siquidem testimento cuius tectum
ad exemplumꝰ ep̃orum nostri uel futuri temporis qui illud

Expanded text:
sanitatem, hic infidelitas et superbia ultionem. Legimus in sanitatem, hic infidelitas et superbia ultionem. Legimus in sancto euangelio, quia Gabrihel archangelus, qui adstat ante Deum, euvangelizans Zachariae, quoniam habiturus esset filium in senectute sua de uxore, que processerat iam in diebus suisremissionem peccatorum habere. Dies vero et nox, pro saecudesiderii sui lacrymas Deum desiderans anima fundit, sciens scriptum: Vanum est vobis ante lucem surgere; surgite, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. Ante lucem quippe surgere est, priusquam claritas aeternae retributionis appareat, in praesentis vitae nocte gaudere. Sedendum ergo prius est, ut post recte surgamus; quia, quisquis nunc se sponte humiliat, hunc sequens gloria exaltat. Manducat autem panem doloris, quia gemit in hac peregrinatione et caelesti desiderio ad aeternam anhelat patriam Ͻ. Condito siquidem testamento, cuius textum ad exemplum episcoporum nostri vel futuri temporis, qui illud
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat᷑ executus quia in asfercione iustitiae uel in auctoritate
executione non aliud quam eandem querens iusticiam. here¬
ticum male sentientem ob mutescere uirtute dñi faciendo.
coram om̃ibus redarguit e nutibus postulando uenim indul¬
gendo ab soluit: Quoditem dñs figurate in lege prȩoipit :
Ncaccipias inquiens loco pigneris superiorem uel inferiorẽ
molam: Pignus ut praemisimus debitoris. confessio est pecca¬
toris : Superior & inferior mola. est spesatimor : Spes quippe
ad alta subleuat . timorautem coradima premit : Sed mola
superior & inferior ita sibi necessario iungitur. ut una sine
altera utiliter habeatur : quia in cassum miscđia speratur. si non
siꝑ praedicantis linguam uelactionem inpeccatoris pectore
aut timor abspe. aut spes atimore diuidatur : Legimus in
historia quia transeunte apło paero umbra eius sanibantur
ȩgroti : Quo contra suꝑbus hercacus obmutuit secus cum
transeunte s cõremigio : Illic meruerunt fides e humilitas

Expanded text:
fuerat est executus, quia in assertione iustitiae vel in auctoritatis executione non aliud quam eandem querens iustitiam, hereticum male sentientem obmutescere virtute Domini faciendo coram omnibus redarguit et nutibus postulando veniam indulgendo absolvit. Quod item Dominus figurate in lege precipit: Ne accipias, inquiens, loco pigneris superiorem vel inferiorem molam. Pignus, ut premisimus , debitoris confessio est peccatoris. Superior et inferior mola est spes et timor; spes quippe ad alta sublevat, timor autem cor ad ima premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario iungitur, ut una sine altera inutiliter habeatur; quia incassum misericordia speratur, si non si per predicantis linguam vel actionem in peccatoris pectore aut timor ab spe, aut spes a timore dividatur. Legimus in sacra historia, quia, transeunte apostolo Petro, umbra eius sanabantur aegroti; quocontra superbus hereticus obmutuit, secus eum transeunte sancto Remigio. Illic meruerunt fides et humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
cuius odore mirifico suꝑ om̃s odores quos ante inbaptisterio
nolite timere manete indilectione mea : Et post haec uerba. lux
que aduenerat recessit. et incredibilis suauitatis odor in eadem
lomore mansit . ut patenter ostenderecur illuc auctor
& pacis atque suauitatis uenisse: Quem nemo eorum quiaderant

Expanded text:
cuius odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio cuius odore mirifico super omnes odores, quos ante in baptisterio Nolite timere; manete in dilectione mea. Et post haec verba lux, quae advenerat, recessit, et incredibilis suavitatis odor in eadem domo remansit: ut patenter ostenderetur, illuc auctorem lucis et pacis atque suavitatis venisse. Quem nemo eorum, qui aderant
Abbreviated transcription (Latin):
liis & trucib cum ymnis eccanticis spiritalibus atque lactanus
sc̃orumq nominibus ac climatis. sõs pontifex manum tenens
regis. id omoregia ꝑgit ad cisterium sub sequente regina & popu¬
lo: Dum autem simulꝑgerent. rex interrogauit ep̃m dicens: Patrone.
est hoc regnum dĩ quod mihi promittis: Cui epĩ ait: Non est hoc in¬
quit illud regnum. sedinitium uiae ꝑ quam uenitur adillud : Cum
uero ꝑuenissent ad baptisterium. clericus qui xpisma ferebat
a populo est interceptus. ut ad fontem uenire nequiuerit : Sc̃i¬
ficato autem fonte. nutudiuino xpisma defuit : Et quia prop¬
ter populi pressuram ulli non patebat egresus ec cłae uel in¬
gresus. sc̃s ponti fex occulis ac manibus ꝓtensis incaelum. coe
tacite orare cum lacrimis : Et ecce subito columba
candidior. actulit in rostro ampullulam xpismate sc̃o repletã

Expanded text:
liis et crucibus, cum ymnis et canticis spiritalibus atque letaniis, liis et crucibus, cum ymnis et canticis spiritalibus atque letaniis, sanctorumque nominibus acclamatis, sanctus pontifex, manum tenens regis, a domo regia pergit ad baptisterium, subsequente regina et populo. Dum autem simul pergerent, rex interrogavit episcopum, dicens: 'Patrone, est hoc regnum Dei, quod michi promittis?' Cui episcopus: 'Non est hoc', inquid, 'illud regnum, sed inicium viae, per quam venitur ad illum. Cum vero pervenissent ad baptisterium, clericus qui chrisma ferebat a populo est interceptus, ut ad fontem venire nequiverit. Sanctificato autem fonte, nutu divino chrisma defuit. Et quia propter populi pressuram ulli non patebat egressus aecclesiae vel ingressus, sanctus pontifex, oculis ac manibus protensis in caelum, cepit tacite orare cum lacrimis. Et ecce! subito columba nive candidior attulit in rostro ampullulam chrismate sancto repletam,
Abbreviated transcription (Latin):
secuti amfractus. quibus neglegi ȩc clesiastica sol& displina &
quibus deus offenditur. ac ꝑ hoc regna solent sub uerti. atq
degente ingentem trans ferri : Quod de moysescriptum legimꝰ
quia splendida facta est facies eius dum respicer& in eum dñs.
hoc & inbeatum remigium luce splendida illustratum factum
fuisse audiuimus: Qm̃ sicut moyses legis lator populo ueteri
erat ad ño constitutus ita aebeatus remigius euangelicȩ gratia
lator. populo in proximo ꝑfontem bapcis matis in nouando ex¬
titit munere xp̃i electus:
Interea eundiuia ad baptisterium ad omoregia prȩparatur.
uelisq ac cortinis depictis ex utraque parte ꝓtenditur & desuꝑ
adumbratur. Plateae sternuntur. ecclesiae componitur bapꝰ¬
listerium . balsamo& caeteris odoramentis consꝑgitur: Talem¬
q gratiam dñs subministrabat inpopulo. ut estimarent se pa¬
radisi odoribus refoueri: Sioq prȩcedentib: sacro sc̃is euange¬

Expanded text:
secuti anfractus, quibus neglegi aecclesiastica solet disciplina, et secuti anfractus, quibus neglegi aecclesiastica solet disciplina, et quibus Deus offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque de gente in gentem transferri. Quod de Moyse scriptum legimus, quia splendida facta est facies eius, dum respiceret in eum Dominus, hoc et in beatum Remigium luce splendida illustratum factum fuisse audimus; quoniam, sicut Moyses legislator populo veteri erat a Domino constitutus, ita et beatus Remigius euvangelicae gratie lator populo in proximo per fontem baptismatis innovando extitit munere Christi electus. 15. Interea eundi via ad baptisterium a domo regia preparatur, velisque ac cortinis depictis ex utraque parte protenditur et desuper adumbratur. Plateae sternuntur, aecclesiae componitur baptisterium, balsamo et ceteris odoramentis conspergitur. Talemque gratiam Dominus subministrabat in populo, ut estimarent, se paradysi odoribus refoveri. Sicque precedentibus sacrosanctis euvange
Abbreviated transcription (Latin):
suam & narrauit ei qualiter ꝑ inuocationem nominis ihũ xp̃i.
uictoriam meruit obtinere: Acta sunt hȩc annoxy hludo uiudoregnan
unc regina ut impleretur dictum apłi saluatur uir infide
ꝑmulierem fidelem. uocauit scm remigium urbis huiu
sis ancistitem de praecans eum ut regi salutis uiam praedicar& : Qũe
sc̃s sacerdos ꝑ multam salutaris uitae doctrinam. adbaptismum ueni¬
re praedicabat : Et illeait: Libenter te audiam beatissime pater. sed
unum restat. quia populus quime sequitur . non uult deossuos relin¬
quere : Vadam autem adhortari eos uixta uerbum tuum : Et ueni¬
ensrexad populum. coepit hortari eos ut indm̃ qui eis uictoriam
dederat crederent. qm̃ di i illorum in tribulatione sua nichil eis pro¬
desse potuerunt: Acclamauerunt autemom̃s praecurrente mise
rantes uiam ueritatis relinquerint. et diuersos uitiorum futrint

Expanded text:
suam et narravit ei, qualiter per invocationem nominis Iesu Christi suam et narravit ei, qualiter per invocationem nominis Iesu Christi victoriam meruit obtinere. Acta sunt hec anno XV. Hludowico regnante. 14. Tunc regina, ut impleretur dictum apostoli: Salvatur vir infidelis per mulierem fidelem, vocavit sanctum Remigium urbis huius Remensis antistitem, deprecans eum, ut regi salutis viam praedicaret. Quem sanctus sacerdos per multam salutaris vitae doctrinam ad baptismum venire predicabat. Et ille ait: 'Libenter te audiam, beatissime pater; sed unum restat, quia populus, qui me sequitur, non vult deos suos relinquere. Vadam autem adhortari eos iuxta verbum tuum'. Et veniens rex ad populum, cepit hortari eos, ut in Deum, qui eis, victoriam dederat, crederent, quoniam dii illorum in tribulatione sua nichil eis prodesse potuerunt. Acclamaverunt autem omnes, precurrente miserantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
intribulatione . quidas auxilium inte sperantib:. tuum ad iitorium
deuotus postulo. ut si mihi uictoriam suꝑhos hostes dederis. et exꝑtus
fuero illam uirtutem quam dete populi praedicant. credam tibi ot
in nomine tuo baptitabor: Inuocaui enim de os meos. et ut experior
elongatisunt ab auxilio meo: Vnde oredo eos nulla potestate esse prȩ¬
ditos. qui sibi credentib: non succurrunt : Te uerum dm̃ ac dñm in
inte credere desidero . tantum ut libertr ab aduersariu
Cumq haec orans clamaret : alemanni infugam lapsi terga dederunt.
tt uidentes regem suum interfectum. hludo uuici potestati se sub¬
dunt dicentes: Parce precamur dominerec. nepereat plus popu¬
lus iam tui sumus : Tunc iussit rex imminentẽ plagam cessare. et
nannos coepit. ipsosque ac terram eorum subiugo tribut
constituit. sic que facta uictoria . reuersus est infranciam ad reginã

Expanded text:
in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adiutorium in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus, tuum adiutorium devotus postulo, ut, si michi victoriam super hos ostes dederis, et expertus fuero illam virtutem, quam de te populi predicant, credam tibi et in nomine tuo baptizabor. Invocavi enim deos meos, et, ut experior, elongati sunt ab auxilio meo; unde credo, eos nulla potestate esse preditos, qui sibi credentibus non succurrunt. Te verum Deum ac dominum invoco et in te credere desidero, tantum ut liberer ab adversariis meis'. Cumque hec orans clamaret, Alemanni in fugam lapsi, terga dederunt, et videntes regem suum interfectum, Hludowici potestati se subdunt, dicentes: 'Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus; iam tui sumus'. Tunc iussit rex imminentem plagam cessare et Alemannos cepit, ipsosque ac terram eorum sub iugo tributario constituit. Sicque, facta victoria, reversus est in Franciam ad reginam
Abbreviated transcription (Latin):
pontifice uenerant. et familiaribus regis atq reginȩ : et sc̃s prae¬
sul regem monitis instruera salutarib: ac euua gelicis disciplinis
imbuera ad confirmandam uerae fidei praedicationem ꝑscm
de promptam pontificem. &iam uisibiliter ostendere dñs uoluit
quod fidelibus cunctis ꝓmisit. ubi sunt duo uel tres congregati in
iomine meo ibi sum in medio eorum. repente luxtamo
totam repleuit ec ecłam. ut claritatem solis euincer&  Et
cum luce uox pariter est audita dicentis: Pax uobis egosum
corruer&i A urclianus consiliarius eius intuens regemait : Dñe mi
rex crede modo dm̃ caeli quem domina mea regina pradicat.
et dabit tibi ipse rex regum et deus caeli ac terrȩ uictoriam Ille
uero eleuatis incaelum oculis. cõmotus in lacrimis ait: Ihũ xp̃e quem
hrot childis regina mea praedicat esse silium dei uiui. qui sub uenis

Expanded text:
pontifice venerant, et familiaribus regis atque reginae, et sanctus prepontifice venerant, et familiaribus regis atque reginae, et sanctus presul regem monitis instrueret salutaribus ac euvangelicis disciplinis imbueret, ad confirmandam verae fidei predicationem per sanctum depromtam pontificem etiam visibiliter ostendere Dominus voluit, quod fidelibus cunctis promisit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum: repente lux tam copiosa totam replevit aecclesiam, ut claritatem solis evinceret, et cum luce vox pariter est audita, dicentis: Pax vobis; ego sumcorrueret, Aurelianus consiliarius eius, intuens regem, ait: 'Domine mi rex, crede modo Deum caeli, quem domina mea regina predicat, et dabit tibi ipse Rex regum et Deus caeli ac terrae victoriam'. Ille vero, elevatis in caelum oculis, commotus in lacrimis, ait: 'Iesu bone, quem Hrotchildis, regina mea, predicat esse filium Dei vivi, qui subvenis
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& antequam baptismi gratiam rex etpopulus eius ꝑcepturi erant.
cum sc̃s remigius & uenerabilis coniunx regis hrot hildis proregis et
populi eius salute in oratione ꝑ notarent : ep̃s indomo ante altare
scae mariae multas effundens lacrimas. et regina in oratorio scĩ petri
iuxta domum regiam. expleca oratione pontifex adostiu
cubiculi pulsaturus accessit. ut uidelic& ꝑ alta silentia noctis curis
aliis regiabsoluto. liberius poss& committere sacra mysteria uerbi:
Quem ostus aꝑtiscubi cularu regis reuerenter suscipiunt. et cum ho¬
nore debito usque ad penetrabilia regis introducunt: Sed & rex a lacri¬
r ei obuiam ꝓsiliuit. eumque amplexus. cum ipso &uene
coniige in oratorium beatissimi apłorum principis paeri. quod ut
diximus cubiculo regis contiguum erat ꝓcessit: Cumq illi trespon¬
tifex scilic& &rex atque regina dispositis sedilibus consedissent.
circum stantibus quib: dam clericis quicum

Expanded text:
scilicet, antequam baptismi gratiam rex et populus eius percepturi erant, cum sanctus Remigius et venerabilis coniunx regis Hrothildis pro regis et populi eius salute in oratione pemoctarent, episcopus in domo ante altare sanctae Mariae multas effundens lacrimas et regina in oratorio sancti Petri iuxta domum regiam, expleta oratione, pontifex ad ostium regii cubiculi pulsaturus accessit, ut videlicet per alta silentia noctis aliis curis regi absoluto liberius posset committere sacra mysteria verbi. Quem, hostiis apertis, cubicularii regis reverenter suscipiunt et cum honore debito usque ad penetralia regis introducunt. Sed et rex alacriter ei obviam prosilivit, eumque amplexus, cum ipso et venerabili coniuge in oratorium beatissimi apostolorum principis Petri, quod, ut diximus, cubiculo regis contiguum erat, processit. Cumque illi tres, pontifex scilicet et rex atque regina, dispositis sedilibus consedissent, circumstantibus quibusdam clericis, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
mis arguera increpationib: tanto ꝑtinacius gregẽ ȩcłȩ dila¬
niabant. quanto patientius ut oues dñi eorũ seuitiam ꝑfere¬
bant quo circa pontificisclientes & cognati. quierant
tione subiectorum instigantur et ut maleficos ꝑsequi debeant.
eo ignorante cõmuni consilio deliberant. Nam supra dictor

Expanded text:
mis argueret increpationibus, tanto pertinacius gregem Ecclesiae dilaniabant, quanto patientius, ut oves Domini, eorum saevitiam perferebant. Quocirca pontificis clientes et ctione subiectorum instigantur, et ut maleficos persequi debeant, eo ignorante, communi consilio deliberant. Nam supradictorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiiilQualiter puellam ab infantia maligni sps obsidione captiuã cũ lit te¬
ris beati bonedicti & legatis alarici gothorũ regis sibi delatam. pinus
ademoni liberauit. & postea mortuã suscitauit. Etquia potest fragi
tati & postta pars gentis francorum quȩ residua erat cũ ragario ꝑbeatum
remigium ad fidem conuersa & baptisata est
xufa uomodo sc̃s̃ remigius dereb sibi a rege & francis ꝑdiuersas prouiti as da

Expanded text:
. 9. Qualiter puellam ab infantia maligni spiritus obsidione captivam, cum litte. 9. Qualiter puellam ab infantia maligni spiritus obsidione captivam, cum litteris beati Benedicti et legatis Alarici Gothorum regis sibi delatam, prius a demone liberavit et postea mortuam suscitavit; et quia potest fragizati, et postea pars gentis Francorum que residua erat cum Raganario per beatum Remigium ad fidem conversa et baptizata est. 16. Quomodo sanctus Remigius de rebus sibi a rege et Francis per diversas provincias da
Abbreviated transcription (Latin):
tis mẽ discrera condescensione nobis aalemus assum tre
raliaer cecũ dȩmonis inuasiure possissum & stiperidia petentem adȩ¬
erul beriuit inmenei restituit. & subs. dium q̃ uolp rebꝰ÷ exibut
quiđ tunc ienculo corporasi exrb udie fidelitor perentibus
spiritaliter exibebit
VII Qualiter deparuo liquore inuilla celto uinum redu utit exuasculo
non modicȩ quantitatis. & nos per oritiones eius sisideliter poeierimus.
repleri abundante grã dĩ ualebimus. ut fiat in nobis fons uitȩ ac ineius
lumine uide amus lumen & fiderecta inbuti debremur sobrie a ebri
ab incendio liberauit. & nos si fideliter petierimus cius meritis & ora¬
tionib: auitiorum flammis & abigne perpetuo liberari ualebimus : un¬
de sumta similitudine commemorata est breuiter falsitas prȩdestina¬
tianorum hȩreticorũ quidicunt dm̃ quasdã ad ignẽ perpaeuum prȩ¬
destinasse & hinc catholicę fidei ueritas de monfratur¬

Expanded text:
discreta condescensione nobis valemus assumere. 6. Qualiter cecum demonis invasione possessum et stipendia petentem a demone liberavit, lumen ei restituit et subsidium quod petebat exibuit; et quod tunc miraculo corporali exibuit, cotidie fideliter petentibus spiritaliter exibebit. 7. Qualiter de parvo liquore in villa Celto vinum redundare fecit ex vasculo non modice quantitatis, et nos per orationes eius, si fideliter petierimus, repleri habundante gratia Dei valebimus, ut fiat in nobis fons vitae, ac in eius lumine videamus lumen, et fide recta imbuti, debriemur sobrie aebrietab incendio liberavit, et nos, si fideliter petierimus, eius meritis et orationibus a viciorum flammis et ab igne perpetuo liberari valebimus. Unde, sumpta similitudine, commemorata est breviter falsitas predestinatianorum hereticorum, qui dicunt, Deum quosdam ad ignem perpetuum predestinasse; et hinc catholicae fidei veritas demonstratur
Abbreviated transcription (Latin):
I Quomodo est montanomona cho designatus ex nominen asciturus sc̃s remiguis.
& quomodo ꝑeum dñs illi deber& lumen oculoꝵ reddere:
i. Quod remedium fuisse illum legimus appllatum. & statim post annos sco¬
lares reclusioni se mancipauit:
III Qualiter electus ad episcopatum fuerit sc̃s̃ remigius. & designis cȩlitus
in eius electione ostensis.
iIi. Qualiter sc̃s remigius est ordinatus ep̃s. &. q

Expanded text:
 Quomodo est Montano monacho designatus ex nomine nasciturus sanctus Remigius, et quomodo per eum Dominus illi deberet lumen oculorum reddere. 2. Quod Remedium fuisse illum legimus appellatum, et statim post annos scolares reclusioni se mancipavit. 3. Qualiter electus ad episcopatum fuerit sanctus Remigius, et de signis celitus in eius electione ostensis. 4. Qualiter sanctus Remigius est ordinatus episcopus,
Abbreviated transcription (Latin):
Si tristandũ dilectisimi fr̃s ac filii ꝓtalies set negotio: mihi magis quã uob
hinc es set merendũ qui quantũ ad presens : magnis uide or destitus
solatus. Sed quia dicente apło cardtas benigna est: benignitatẽ caritatis
niã omni modis inpendere debemus his quib aliquomodo ea indigere
cognoscimꝰ nec nr̃a tantũ quã alioꝵ quȩ rere : Quaꝓpt̃ uos amor
pat̃ni sollicitudine fetib: & merore tẽperare de poscimus.
qr potens ẽ ds̃ meliores nob̵ posthuiꝰ depositionẽ corporis. huic
scȩ immittere c̃gregationi. quorũ & exẽplis & meritis longe
p̃stantius quã nr̃is edificemini Sed & illud sũ mopere nob est ꝓcu¬
randũ ne uersutia antiqͥ hostis unde aliis salus ad quirit᷑. inde nob̾
tristie malo detrim̃tũ in aliquo ingerat᷑ Nos & enĩ quos unitatis semel
in scã caritate iuxit concordia : nũ quã uł longissima diuident t̃rarũ¬

Expanded text:
Si tristandum dilectissimi Patres ac filii pro tali esset negotio, mihi magis quam vobis in hoc esset moerendum, qui quantum ad praesens, magnis videor destitui solatiis. Sed quia, dicente Apostolo, charitas benigna est, benignitatem charitatis nostrae omnimodis impendere debemus his quo aliquo modo ea indigere cognoscimus: nec nostra tantum, quantum aliena quaerere. Quapropter vos amoris paterni sollicitudine a fletibus et moerore temperare deposcimus, quia potens est Deus meliores nobis post hujus depositionem corporis huic sanctae immittere congregationi: quorum meritis et exemplis, longe praestantius quam nostris, aedificemini. Sed et illud summopere nobis procurandum est, ne versutia antiqui hostis, unde aliis salus acquiritur, inde nobis tristitiae malo, detrimentum in aliquo ingeratur. Non etenim quos unitatis semel in sancta charitate junxit concordia, nunquam vel longissima terraru
Abbreviated transcription (Latin):
chludo uuicus cum hoste aduenit atque deuicit. quem que
ab alarico apudquem in tolosa fugiens hludo uuicum aliquan¬
diu habitauit. sibi transmissum recepit & occidi praecepit.
&omta quae illius fuerant suae potestati sub egit:
o tempore multȩ ȩccłȩ abludo uuici exercitu de praeda te
sunt : Erant autem sicut &rex illorum fanatici &pagani:
dm̃ immortalem quem remigius praedicat credere parati sumus:
tiatur haec sc̃o remigio: Ille quoque gaudio magno regem&
lum qualiter diabolo ec operibus ac pompis eius abrenuntiare. & indm̃
credere deberent. aptis & breuibus uerbis instruxit: Et quia dies scĩ pas¬
chae imminebat. ieiunium secundum xp̃ianorum consuetudinem
eis indixit:
ie uero passionis quem parasceue. usus ecclesiasticus uocat. pridie

Expanded text:
Hludowicus cum hoste advenit atque devicit; quemque Hludowicus cum hoste advenit atque devicit; quemque ab Alarico, apud quem in Tolosa fugiens Hludowicum aliquandiu habitavit, sibi transmissum recepit et occidi precepit et omnia que illius fuerant suae potestati subegit. Eo tempore multae aecclesiae ad Hludowici exercitu depredatae sunt. Erant autem, sicut et rex illorum, fanatici et pagani. Deum, inmortalem, quem Remigius predicat, credere parati sumus'. Nuntiantur haec sancto Remigio. Ille quoque gaudio magno repletus, regem et populum, qualiter diabolo et operibus ac pompis eius abrenuntiare et in Deum credere deberent, apertis et brevibus verbis instruxit. Et, quia dies sancti pasche imminebat, ieiunium secundum christianorum consuetudinem eis indixit. Die vero passionis Domini, quem parasceuen usus aecclesiasticus vocat, pridie
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem suꝑ mosellam quae Ahunis antea diruta &afflicta
fuerat succendentes coeperunt: In illo tempore in hispartibus
circa rhenum usque ligerim fluuium habitabant romani. quoꝵ
princeps erat egidius : Vltra ligerim autem dominabantur
gothi quorum princeps erat a laricus, Burgundiones quoq:
arriani ut & gothi habitabant iuxta rodanum fluuium usque ad
ciuitatem lugdunum & ei confines urbes. quorum princeps erat
gundebaudus: Eotempore mortuus est egidius & suc cessit
in principatum romanorum qui habitabant ingallus filius
eiussi agrius: Mortuo autem childerico qui aurelianis &an¬
degauis ciuitates cum suo exercitu francico occupauit atque
uastauit. h ludo uuicus filius eius sagaciter francorum regnui
suscepit : Anno quinto chludo uuico regnante siagrius filius
egidii dux romanorum qui ingallis habitabant. insuessonis
ciuitate quam pater eius tenuerat residebat : suꝑ quem

Expanded text:
civitatem super Mosellam, que a Hunis antea diruta et afflicta civitatem super Mosellam, que a Hunis antea diruta et afflicta fuerat, succendentes ceperunt. In illo tempore in his partibus circa Rhenum usque Ligerim fluvium habitabant Romani, quorum princeps erat Egidius; ultra Ligerim autem dominabantur Gothi, quorum princeps erat Alaricus. Burgundiones quoque Arriani, ut et Gothi, habitabant iuxta Rodanum fluvium usque ad civitatem Lugdunum et ei confines urbes, quorum princeps erat Gundebaudus. Eo tempore mortuus est Egidius, et successit in principatum Romanorum, qui habitabant in Galliis, filius eius Siagrius. Mortuo autem Childerico, qui Aurelianis et Andegavis civitates cum suo exercitu Francico occupavit atque vastavit, Hludowicus, filius eius, sagaciter Francorum regnum suscepit. Anno quinto Chludowico regnante, Siagrius, filius Egidii, dux Romanorum, qui in Galliis habitabant, in Suessionis civitate, quam pater eius tenuerat, residebat. Super quem
Abbreviated transcription (Latin):
uerum coler&: et idola quaecolebat uana derelinquer&. sed nul¬
lomodo animum eius ad credendum poterat commouere : donec
tandem aliquando bellum contra alemannos sueuosque mouer&
in quo compulsus est dm̃ confiteri. que antea negauerat.
actum est autem bellantibus interse francorum scilicet erer¬
citu & aleminnis atque sueuis ut hludo uuici exercitus nimis
ubi plurimis temporibus degerunt subchlodione & mero ueo
rege utili . acuius celeberrimo nomine franci uocatisunt:
mero uingi. sicut aualentiniano imperatore attica lingua uo¬
catisunt. Franci hoc est feroces: Cui mero ueo in principatũ
successit childericus qui debasina regina toringorum
habuit filium obludo uuicum. qui fuit rex magnus super
om̃s ante se reges francorum pugnator bellico sissimus atq
egregius: In illis temporibus ceperunt franciagrippinam ciui¬
tatem super rhenum quam coloniam uocauerunt. & treueris

Expanded text:
verum coleret et idola quae colebat vana derelinqueret. Sed nulverum coleret et idola quae colebat vana derelinqueret. Sed nullo modo animum eius ad credendum poterat commovere, donec tandem aliquando bellum contra Alemannos Suevosque moveretur, in quo compulsus est Deum confiteri, quem antea negaverat. Ͻ 13. Factum est autem, bellantibus inter se Francorum scilicet exercitu et Alemannis atque Suevis, ut Hludowici exercitus nimis ubi plurimis temporibus deguerunt sub Chlodione et Meroveo rege utili, a cuius celeberrimo nomine Franci vocati sunt Merovingi; sicut a Valentiniano imperatore Attica lingua vocati sunt Franci, hoc est feroces. Cui Meroveo in principatum successit Childericus, qui de Basina regina Toringorum habuit filium Chludowicum; qui fuit rex magnus super omnes ante se reges Francorum, pugnator bellicosissimus atque egregius. In illis temporibus ceperunt Franci Agrippinam civitatem super Rhenum, quam Coloniam vocaverunt, et Treveris
Abbreviated transcription (Latin):
corad credendum compunger&: Baptizatus est puer. quem
ingomirum uocauit . quique in albis decessit : Vnde rexnimis
contristatus. reputabat reginȩ increpando dicens adtam. quia
si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuiss&. utique in¬
columis dui uixiss& : Quia uero in nomine dĩ ur̃ĩbaptizatus est:
uiuere non potuit: Regina uero dicebat : Dõ gratias ago qui me
non duxit indignam. ut deutero meo primogenitum in regnũ
suo recipere sit dignatus : Ego autem nullum dolorem in cor¬
de meo ꝓhac causa retineo: Postea uero genuit filium alium
quem in baptis mochlodomirum uocauit : Et hic cum aegrota¬
re coepissee dixit rex: Non potest aliud nisi & deisto sic fut. quo¬
modo fuit defratre eius. ut baptizatus in nomine xp̃i ur̃i citomori¬
atur: Sed orante regina & dñi miseri cordia praecurrente . recepit
sanitatem: Regina quoque non cessabat regi praedicare ut dm̃

Expanded text:
cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem cor ad credendum conpungeret. Baptizatus est puer, quem Ingomirum vocavit, quique in albis decessit. Unde rex nimis contristatus, reputabat reginae, increpando dicens ad eam, quia: 'Si in nomine deorum meorum puer dedicatus fuisset, utique incolomis diu vixisset; quia vero in nomine Dei vestri baptizatus est, vivere non potuit'. Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic fiat, quomodo fuit de fratre eius, ut baptizatus in nomine Christi vestri cito moriatur'. Sed orante regina et Domini misericordia precurrente, recepit sanitatem. Regina quoque non cessabat regi predicare, ut Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uacuas impleri precepit. &eandemaquã nutu suo in uinũ
conuertit. Et quidem potuit dñs implere uacuas hydri¬
asuino : qui in exordio mundanȩ creationis cuncta creauit ex
ihilo : Sed maluit deaqua ydrias impleri. & deipsa aqua
facere uinum : ut ministrorum obsequio hydriȩ aqua reple¬
rentur. & benedictionis suae nutu aqua uerteretur in uinũ.
ut patenter ostender&. quia
lector in suo loco plenius legere potest⁊
Indiebus illis dilatauit rex hludouuicus regnum suum usque se¬
quanam Sequenti tempore. usque fluuium ligerim occupauit:
Accepit que aurelianus castrum milidunen se. quod & in
ducatum obtinuit:
oncepit deniq ac peperit hrothildis filium: Quem cum sacro
ꝓbaptis mate consecrairi uell&. rex non adquiescebat eiim ecdũ
enim credebat in dñm dm̃ caeli : Regina enim cotidie illi praedi¬
cabat eum: At ille nolebat eam audire : Interea regina parat
filium adbaptismum. ornat ȩccłam. uelis atq. cortinis. ut regis

Expanded text:
aqua impleri precepit et eandem aquam nutu suo in vinum convertit? Et quidem potuit Dominus implere vacuas idrias vino, qui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nichilo; sed maluit de aqua idrias impleri et de ipsa aqua facere vinum, ut ministrorum obsequio idriae aqua replerentur, et benedictionis suae nutu aqua verteretur in vinum, ut patenter ostenderet, quialector in suo loco plenius legere potest. In diebus illis dilatavit rex Hludowicus regnum suum usque Sequanam. Sequenti tempore usque fluvium Ligerim occupavit, accepitque Aurelianus castrum Milidunensem, quod et in ducatum obtinuit. Concepit denique ac peperit Hrothildis filium. Quem cum sacro baptismate consecrari vellet, rex non adquiescebat ei; necdum enim credebat in dominum Deum caeli. Regina enim cotidie illi predicabat eum; at ille nolebat eam audire. Interea regina parat filium ad baptismum, ornat aecclesiam velis atque cortinis, ut regis
Abbreviated transcription (Latin):
riendã aquã ꝑrexerat in lacũ cecidit : eũq. longius iã unda ꝓtrahit :
Res mira & post petrũ apłm inusitate secuta est: Benedictione & enĩ
postulata atq ꝑcepta : ad patris sui inperiũ concitꝰ ꝑrex̃ maurus.
atq usq ad eundẽ locũ quo ab unda ducebat᷑ puer ꝑ t̾rã se ire existi.¬
mans super a quã cucurrit: eũq ꝑ cał il los tenuit. rapidoq rediit
qr suꝑ aquas cucurriss& agnouit:. Et qđ p̃ sumere non potuis s&
ut fier& : miratꝰ extremuit factũ reuersusq ad pat̾rẽ rem gestã retul
Uir aut̃ utnerabilis benedictꝰ hoc ñ suis meritis. sed oboedientiȩ illius
de putare coepit: At c̃tramaurꝰ ꝓsolo eius imperio factũ dicebat. seq
consciũ in illa uir teite ñ fuisse quã nesciens fecis s&: Sed inhac mutuꝵ
humilitati amica c̃tentione. accessit arbit̃ puer qͥ ereptꝰ fuerat:
Iã dicebat: Ego cũ exaqua traherer : suꝑ caput meũ ab batis melotẽ

Expanded text:
riendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cuquia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput meum melotem abbatis
Abbreviated transcription (Latin):
impedimenta maloꝵ : Eost expletã enĩ totã trinã uicenorũ decursionẽ¬
annorũ ex quo monasterialt̃ adisti ꝑfectionẽ : ingaudiũ dñitui es introdu¬
cendus ut dñs esternodie post quã a nob̵ digressũs es ostendere est dignatꝰ:
rae dico & iãtibimorã uos in eundo ẽe passuros accũ difficultate habibilẽ
locũ inuenturos ꝓhis quȩ & dõ ordinante ꝑficient᷑. & quȩ inimicꝰ humani
generis molimine calliditatis sua in uos c̃citabit: Nus quã tam̃ benig¬
nitas misericor dis dĩ uob deerit. sed potius differen dolic& ac desi¬
deriũ animiuri in longũ experiendo. aliorsus quã sperauimꝰ aptis¬

Expanded text:
impedimenta malorum. Post expletam enim totam trinam vicenorum annorum decursionem, ex quo monasterialem adisti perfectionem, in gaudium Domini tui es introducendus: ut nobis hesterno die, postquam a nobis digressus es, Dominus ostendere est dignatus. Praedico etiam, ibi moram vos in eundo esse passuros, ac cum difficultate habilem locum inventuros, pro his quae et Deo ordinante perficientur, et quae inimicus humani generis molimine calliditatis suae in vos concitabit. Nusquam tamen benignitas misericordis Dei vobis deerit: sed potius differendo licet, ac desiderium animi vestri in longum experiendo, aliorsus quam speravimus aptis
Abbreviated transcription (Latin):
uirorum exceptis mulierieb: et paruulis baptizandus eratao
instar gratiae a postolico culmini datȩ quando beatus paerus
triamilia uirorum credentium baptizari fecit: De consecrati¬
one autem caelitus datixpismatis nemo fidelium dubitare po¬
titati sunt nube sc̃i sp̃s & marirubro signante futurum baptis¬
ma quod nunc inscã ȩocła celebratur purpurto xp̃i sangui¬
bibebant despiritali consequente eos paera. paera autem erat
xp̃s. qui nos consequitur ꝑ heremum huius saeculi in his sacro¬
scĩs sus mysteriis dum penni sanguinis sui riuo quiuna cum
aqui delatere cius incruce manauit cotidie nos a pec catis
redimit & emundat &spiritalia nobis dona infundit quibusq¬
ac secriti cubiculi peaeens. genebaudum interrogauit proqua
causa uo cauerit: Genebaudus uero cũ maximo fletu et heiulatu

Expanded text:
virorum, exceptis mulieribus et parvulis, baptizandus erat ad virorum, exceptis mulieribus et parvulis, baptizandus erat ad instar gratiae apostolico culmini datae; quando beatus Petrus tria milia virorum credentium baptizari fecit. De consecratione autem caelitus lati chrismatis nemo fidelium dubitare ponostri haptizati sunt nube sancti Spiritus et mari Rubro, signante futurum baptisma, quod nunc in sancta aecclesia celebratur, purpureo Christi sanguibibebant de spiritali consequente eos petra: petra autem erat Christus. Qui nos consequitur per heremum huius seculi in his sacrosanctis suis mysteriis, dum perhenni sanguinis sui rivo, qui una cum aqua de latere eius in cruce manavit, cotidie nos a peccatis redimit et emundat et spiritalia nobis dona infundit, quibusqac secreta cubiculi petens, Genebaudum interrogavit, pro qua causa illum vocaverit. Genebaudus vero cum maximo fletu et eiulatu