comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urrexerat ante floribus immpcta terrenis sine spinis
rosa. &o puilcherrimus flos. sine ulla fraude uernabat:¬
postea spina sepsit gratiam floris. tanquam humane spectilĩ
preferens tute. que suauitatem ꝑfunctionis sue finitimis
curarum stimtilis sepe compungat. Uallata est enim elegan-¬
ha uice nr̃e. & quibusdam sollicitadimbus obsepta: ut cristi¬
tia ea distincta sit & gratia. Vnde cum unusquisq atit firas¬
uitate ragonis aut ꝓsꝑioris cursus successibus gratulatur
meminisse culpe etim contienit. per quam nobis in paradisi
amenitate florentibiis. spine m̃entis animeq sentes iure
condempnationis ascripti sunt. Iͣuti les igitur licet s homo
aut splenoore nobilitatis atit fastigio potestatis. ait frilgyre
urtatis: semꝑ tibi spina pryxima est semꝑ est sentis. Demi
inferiora tua respice: suꝑ spinas germinas. Nec prolixa gr̃a¬
manet. Breui unusquisq decurso etatis flore marcescit.
ane ut caduca tibi noueris comintima De uite.¬

Expanded text:
urrexerat ante floribus immixta terrenis sine spinis rosa, et pulcherrimus flos sine ulla fraude vernabat:postea spina sepsit gratiam floris, tamquam humanae speculum praeferens vitae, quae suavitatem perfunctionis suae finitimis curarum stimulis saepe compungat. Vallata est enim elegantia vitae nostrae, et quibusdam sollicitudinibus obsepta, ut tristitia adjuncta sit gratiae. Unde cum unusquisque aut suavitate rationis, aut prosperioris cursus successibus gratulatur, meminisse culpae eum convenit, per quam nobis in paradisi amoenitate florentibus spinae mentis, animaeque sentes jure condemnationis ascripti sunt. Irrutiles igitur licet, o homo, aut splendore nobilitatis, aut fastigio potestatis, aut fulgore virtutis, semper tibi spina proxima est, semper est sentis, semper inferiora tua respice, super spinas germinas, nec prolixa grmanet. breui unusquisque decurso aetatis flore marcescit. Sane ut caduca tibi noueris communia
Abbreviated transcription (Latin):
gratiarum. In hic requiescit deus: qui ait. Ant sur a
quem requiescam: nisi suꝑra humilem & quietum. Et
trementem uerba mea: Gratias ago dño deo nr̃o. qui
hucismodi opus fecit in ꝗuo requiesceret. fecit celum: ñ
ibi lego quod requieuerit. D lego quoo fecerit hominẽ.
& tunc requieterit: habens cm peccata dimitteret. Ant
forte tunc iam fcitare dm̃ce passionis precessit mysterium:
quo reuelatum ẽ ꝗmna reqtuiesceret in hominem qui requiẽ
sibi predestinabat in corꝑore pro hominis redemptione.
rexi: qm̃ dñs suscepit me. Ipse enim requieuit qui fecit:
cti est honor. gͥoria ppectutas. a seccilis & nunc &o semper.
&o m omina sectila sectilorum a o lmea¬

Expanded text:
gratiarum. in his requiescit deus, qui ait: aut super gratiarum. in his requiescit deus, qui ait: aut super quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? gratias ago domino deo nostro, qui huiusmodi opus fecit, in quo requiesceret. fecit caelum, noibi lego quod requieuerit, sed lego quod fecerit hominem et tunc requieuerit habens cui peccata dimitteret. aut forte tunc iam futurae dominicae passionis praecessit mysterium, quo reuelatum est quia requiesceret Christus in homine, qui requiem sibi praedestinabat in corpore pro hominis redemptione , quoniam dominus suscepit me. ipse enim requieuit qui fecit. cui est honor gloria perpetuitas a saeculis et nunc et semper et in omnia saecula saeculorum a
Abbreviated transcription (Latin):
filium patrr. acq utriusq eandem glãm conficetur.
ecte autẽ non plures sed duo sunt homini pede
Quatern enim pedes feris ac beluis funt bini ambꝰ:
& id eo qͥuasi unus ẽ homo de uolatilibus. qui alta tusu pe-¬
tat. & quodam remigio uolitet sublimͥtim sagicitate sensu¬
um. Et ideo de eo dictum est renouabitur sicut aquile ui¬
tientus tua: eo quod ꝓpior sit celestibus. & fablimior aquilit.
qui possit dicere. Nostra autẽ conuersatio in celis est.
ed iam finis sermoni nr̃o sit: qm̃ completus
est diessextus. & mundani operis sumina conclusa
est᷑. ꝑfecto udelicet homine. in quo pͥncipatis est anan¬
tium uniuersarum. & sumina quedam tiniuersitati &
omnis mundane gratia creature. Certe deferamtis filẽ-¬
tum: qm̃ requieuit deus ab omnibus mundi operibus
requieuit autẽ in recessu hominis. requienit in eius m̃te.
atq iposito. fecerat enim hominem rationis capacem inu¬
tatorem sui: iurtutum emulatorem. cupioum celestiũ

Expanded text:
filium patri atque utriusque eandem gloriam confitetur. ecte autem non plures, sed duo sunt homini pedes; quaterni enim pedes feris ac beluis sunt, bini auibus, et ideo unus quasi de uolatilibus est homo, qui alta uisu petat et quodam remigio uolitet sublimium sagacitate sensuum. et ideo de eo dictum est: renouabitur sicut aquila iuuentus tua, eo quod propior sit caelestibus et sublimior aquilis, qui possit dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. ed iam finis sermoni nostro sit, quoniam completus est dies sextus et mundani operis summa conclusa est, perfecto uidelicet homine, in quo principatus est animantium uniuersarum et summa quaedam uniuersitatis et omnis mundanae gratia creaturae. certe deferamus silentium, quoniam requieuit deus ab omnibus mundi operibus. requieuit autem in recessu hominis, requieuit in eius mente atque proposito; fecerat enim hominem rationis capacem, imitatorem sui, uirtutum aemulatorem, cupidum caelestium
Abbreviated transcription (Latin):
Quid spete tua gratius: Quio suauitate iocundius :
Quid ooore fraglanticis : Quod mella fraglant : hoc
tt corpore tuospiras.
uid loquar coruorum. quid etiam luporum teneri¬
tudines: Nescit hoc lupos agnus timere. Danta ẽ
aquarum gratia. quarum uituli figurantur doleones : ut
his ꝓphecicum illud dictum de ecdĩe scitate: iure contiemt.
Ttnc lipi o agni simul pascentur: leo &s bos sutil paleaᷤ
manducabunt. Nec mirtim: quãdoquioem etiam in eccłsa.
que illito oꝑatur: ut predontm ablata nequitia cum in¬
nocentibus comparetur. Quid etiam purptiras memorẽ¬
est: que ornant regum contutua. amictus imbitnt:
Aquarum est igitur quod in regibus adoratur: aqteꝵa
est speties illa que fulget.

Expanded text:
Quid specie tua gratius? Quid suavitate jucundius? Quid specie tua gratius? Quid suavitate jucundius? Quid odore flagrantius? Quod mella flagrant, hoc tu corpore tuo spiras. Quid loquar corvorum, quid etiam luporum teneritudines? Nescit hos lupos agnus timere. Tanta est aquarum gratia, quarum vitulos fugiant et leones, ut his propheticum illum dictum de Ecclesiae sanctitate jure conveniat: Tunc lupi et agni simul pascentur, leo et bos simul paleas manducabunt . Nec mirum, quandoquidem etiam in Ecclesia aquae illud operantur, ut praedonum abluta nequitia cum innocentibus comparetur. Quid etiam purpuras memorem, quae ornant regum convivia, amictus imbuunt? Aquarum est igitur quod in regibus adoratur: aquarum est species illa quae fulget.
Abbreviated transcription (Latin):
tium reptilia ditmo nutti imꝑata prodgxit. Adde hanc
leo terribilis in terris. dulcis in fluctibus Murena quã
ferunt aliquio habere noxium: esca preciosior est. N ana a
horrens in paludibus. decora in aquis omnibꝰ fere p̃stat
alimentis. Plura siquis uult cognoscete: a diuersis locoꝵ
piscatoribus querat. Nemo enim potest omnia compre¬
hendere. ¶Anes sane & in mari catie: quos & in eccłĩa
molestos esse & cauendos apłs docet dicens. Cauete cane:
catiete malos oꝑarios. Mustele grauis in terris odor: in aqͥ
suaitis. Terrena se notut uindicta fecoris ulcisci: hec ñ
minorem habet gratiam capta quam libera. Neq in¬
honoratum te nr̃a ꝓsecutione timalle dimittam: cui a
flore nomen inoleint. seti ticimi unda de fluminis. seci
amen athesis unda nutrietit. Nlos est demq ut sermo
testatur: quĩ de ed quod gratam redolet suauitatem diq¬
tum facit piscem. cum olet ut flos ipse. Ita idem ꝓnun¬

Expanded text:
tium reptilia divino nutu imperata produxit. 6. Adde hanc tium reptilia divino nutu imperata produxit. 6. Adde hanc Leo terribilis in terris, dulcis in fluctibus. Muraena, quam ferunt aliquid habere noxium, esca pretiosior est. Rana horrens in paludibus, decora in aquis, omnibus fere praestat alimentis. Plura si quis vult cognoscere, a diversis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest omnia comprehendere. Canes sane et in mari cave, quos et in Ecclesia molestos esse et cavendos Apostolus docet dicens: Cavete canes, cavete malos operarios . Mustelae gravis in terris odor, in aquis suavis. Terrena se novit vindicta foetoris ulcisci: haec non minorem habet gratiam capta, quam libera. Neque te inhonoratum nostra prosecutione, thymalle, dimittam, cui à flore nomen inolevit: seu Ticini unda te fluminis, seu amoeni Athesis unda nutrierit, flos es. Denique sermo testatior, quod de eo qui gratam redolet suavitatem, dictum facete sit: Aut piscem olet aut florem; ita idem pronun
Abbreviated transcription (Latin):
& maximis naturam infrindit. Eodem modo ꝑdticitur
ballena quo rana eitisoem ulopationis innascitur. Non
laborat in maximis decio: non fastidit in minimis. Nec
doluit natura par turiens delfineo: sicat non doltut cam
exiguos murices cocleasq produceret. Aduerte o homo qͣn.
tum plara in mari quiam in terris sint. Numera si potes
omnia piscitm genera uel minutorum. uel etiam maxi¬
morum. sepias polypos. litos ostricta. tructas. charabos. can¬
cros. & in his intimerabilia suti generis. Quid dicam gen̾a
serpentium. drachones. iurenas anguillas: Nec precer¬
atteram etiam merulas. turdos. pauos quoq. quorum
etiam colores in atubus uidemus expressos. ut nigri. me¬
ruli. patii. ditierso colore dorsa & colla picti sunt curdi
albo uarii. & cetera quorum sibi terre speties & nomina
uendicarunt. Nam prius in mari ista ceperunt diuer¬
sisq fluminibris. Siquidem aqua pͥor animarum tutiẽ

Expanded text:
et maximis naturam infundit. eodem momento producitur et maximis naturam infundit. eodem momento producitur quine, quo rana eiusdem ui operationis innascitur. non laborat in maximis deus, non fastidit in minimis. nec dolet natura parturiens delphinas, sicut non doluit, cum exiguos murices cocleasque prto plura in mari quam in terris sint. Numera si potes, omnia piscium genera vel minutorum, vel etiam maximorum, sepias, polypos, lithostracos, carabos, cancros, et in his innumerabilia 81 sui generis. Quid dicam genera serpentium, dracones, muraenas, anguillas? Nec praeterattexam etiam merulos, turdos, pavos quoque, quorum etiam colores in avibus videmus expressos, ut nigri merulae, pavi diverso colore dorsa et colla depicti sint, turdi alvo varii, et caetera quorum sibi terrae species et nomina vindicarunt? Nam prius in mari ista coeperunt diversisque fluminibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Scimus reptilia dici genera serpentium: eo quod supra ter-¬
ram repant. D multomagis omne quod natat. reptandi
habet uel spetiem uel nattiram. Nam & si in prosundo
que se demer serunt aquam uideantur incidere: tamen
cum supra innatant repunt toto corpore quod trabunt
supra quedam dorsa aguarum. Unde & dautid ait. Hoc
mare magntm & spatzostim: illic reptilia quortm non ẽ
numerus. Quin etiam cum pleraq pedes habeant &
ambulandi tisum eo quod fint anfibia. & que uel in aqͥ
uel in terris uinant. ut sunt foce. corchodrisli eqti flui¬
uiales quos yppothamos uocant eo quod hii generent᷑¬
in nylo fltmine: tamen cum in alto aquarum funt:
non ambulant sed natant. nec uestigio ut untur pedũ
ad incedendum. s tanquam remo ad reꝑ itandum.
Siquidem & nauis acta remis labitur: & aquas suileat
carina. Prodiicant aquȩ reptilia: dixit dñs. Breuis
sermo. s uehemens & late patens comininem minimi

Expanded text:
scimus reptilia. dici genera serpentium eo quod super terscimus reptilia. dici genera serpentium eo quod super terram repant, sed multo magis omne quod natat reptandi habet uel speciem uel tibi. nam etsi in profundum quaeque demerserint aquam uideantur incidere, tamen cum supra innatant, repunt toto corpore, quod trahunt super quaedam dorsa aquarum. unde et Dauid dixit: hoc mare magnum et uirtutum; illic reptilia, quorum non est numerus. quin etiam cum pleraque pedes habeant et ambulandi usum eo quod sint amphibia, quae uel in aquis uel in terris uiuant, ut sunt phocae, crocodilli, equi tribuit, quos hippopotamos uocant eo quod ii generentur Nilo in solent, tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant nec uestigio praeuaricator pedis ad incedendum, sed tamquam remo ad reptandum, siquidem et nauis acta remis labitur et aquas sulcat canna. Producant aquae reptilia dixit dominus. breuis sermo, sed uehemens et late patens communem minimis
Abbreviated transcription (Latin):
Hec comintima dedit: ne tibi aliqua uelut ꝓpria utndica¬
res. Oibi suos fructas terra producit. tibi escharos & accy¬
pinseres & omnes fetus suos generant aque. & his non con¬
tentus interdicta tibi alimenta gustasti. Ad inuidiam
trram omnia congeruntur: tt preuaricatio tue auiditatis¬
oneretur. S neq quam multe speges & nomina sunt pos¬
sumtis enarrare: que omnia in momento diuine preceptio
nis animata sunt.Simul coibat forma corporis: & oꝑabatut
amma uitalis. & iam uigor aliquis uirtuitis. Repleta ẽ terra
qerminibris: mare implecum est animantibus. Ibi insensibili
ꝓtillulabant: hic sensibilia tier sabantitr. In terris quoq aqua
suas uindicat portiones. Labunt terram pisces aquarum: et
ex ea sibi predam requirunt. Culices quoq & ranunctili
circa genitales strepunt paludes: & ipse atidierunt dm̃ mã¬
datum dicentis. Pducant aque reptilia animartim iuuentiũ.

Expanded text:
Haec communia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicaHaec communia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicares. Tibi suos fructus terra producit; tibi scaros et accipenseres, et omnes fetus suos generant aquae: et his non contentus interdicta tibi alimenta gustasti. Ad invidiam tuam omnia congeruntur, ut proneretur. Sed neque quam multae species et nomina sint possumus enarrare, quae omnia in momento diuinae praeceptionis animata sunt. Simul coibat forma corporis et operabatur anima, vitalis etiam vigor reliquae virtutis. Repleta erat terra germinibus, mare impletum anipullulant, hic sensibilia uersantur. in terris quoque aquae suas sibi uindicant portiones. lambunt terram pisces aquarum et ex ea sibi praedam requirunt, culices quoque et tibi circa genitales strepunt paludes; et ipsae audierunt domini mandatum dicentis: producant aquae reptilia animarum uiuentium.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus terras: sed eis que spirantem animam non habebant :
aqua iubetur ea producere que uitentis anime ingorem dig¬
nitatemq preferrent. & sensum tuende salutis & fagiende
mortis accipent. Dycit itaq detis. Pdticant aque reptibia a¬
mmartim tutientium sccłm genus: & tiolasilia scłm firmam̃
tum celi. Ulenit mandatum: & subito aqua iussos funde¬
batur in partus generare flunii tutusicare lacus. mare ip¬
sum cepit diuersa reptilium genera parturire. & scdm ge¬
nus effundere quecumq formauerat. Non exigiti gurgites.
non cenose paluoes uacabant: quin omnia datam sibi crean¬
di assumerent potestatem. Pisces exili. bant de fltmine. del¬
fines ꝓteluoebant in fluctibus. conche saxis. ostreẽ adhere¬
bant ꝓfuindo. adolescebant echini. Le michi. Ante homi¬
cie. Prior ergo hominum temptatio quam natuta. d m¬
chil creatura deliquit: Alimenta dedit: non uica scripsit.

Expanded text:
prius terra, sed ea quae spirantem animam non habebant: prius terra, sed ea quae spirantem animam non habebant: aqua iubetur ea producere quae uiuentis animae uigorem dignitatemque praeferrent et sensum tuendae salutis et fugiendae mortis acciperent. dixit itaque deus: producant aquae reptilia animarum uiuentiu 20. Venit mandatum et subito aqua jussos fundebatur in partus: generare fluvii, vivificare lacus, mare ipsum coepit diversa reptilium genera parturire, et secundum genus effundere quodcumque formaverat. Non exigui gurgites, non coenosae paludes vacabant, quin omnia datam sibi creandi assumerent potestatem. Pisces exsiliebant de flumine, delphines praeludebant in fluctibus, conchae saxis, ostreae adhaerebant profundis, adolescebant echini. Vae mihi! ante homiciae. Prior ergo hominum tentatio, quam natura: sed nihil natura deliquit; alimenta dedit, non vitia praescripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
tam si ꝑtira fuerit. neq obtunsis cormbuis. dare reliqͥs
diebus usq ad exacꝰtum mensem indicium serenitatis
estimant. Nolunt ergo hisoem exordiis inchoare: qͥbꝰ
serenitas inchoatur. S etiam cauendum ne nobis in
sermone dies quartus occidat. Cadunt enim umbre
ipaiores de montibus: lumen mninnitur. umbra camulat᷑.¬
estita diuersis terra germinibus urebat
omnis celum quoq sole o luna geminis
uultus sui luminibus stellartimq insig¬
nitum decore fulgebat. Duperat eleñ¬
tum tertium mare scilicet: tit & ipsi gratia uituficatio¬
nis diuino ꝓueniret munere. Et hereo enim sp̃ti om̃s
terrarum fetus aluntar: terra quoq semina resoluens
uniuersa uiuficat. Et maxime tanc pͥmum uerbo dei
itissa uirides cere: uiuificationis sue munere pullulabat. Lla¬
cabat aqua: & a diuine oꝑationis feriata benesicio uidebatur.
Habet adhuc creator quod illi conferat: quo muna terrarũ

Expanded text:
tam, si pura fuerit neque obtunsis cornibus, dare reliquis tam, si pura fuerit neque obtunsis cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis existimant. nolunt ergo 7 isdem exordiis incohare, quibus serenitas incohatur. sed iam cauendum, ne nobis in sermone dies quartus occidat; cadunt enim umbrae maiores de montibus, infirmitati minuitur, umbra cumulatucolla diuersis terra germinibus uirebat omnis, caelum quoque sole et luna geminis uultus sui luminibus stellarumque insignitum decore fulgebat. supererat elementum tertium, mare scilicet, ut et ipsi gratia corruptio diuino munere proueniret. aetherio etenim spiritu omnes terrarum . fetus aluntur, terra quoque semina resoluens uniuersa uiujussa viridescere, vivificationis suae munere pullulabat. Vacabat aqua, et a divinae operationis feriata beneficio videbatur. Habet adhuc Creator quod illi conferat. quo munia terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
patiluis non solum magice artis infirmitate s etiam
octilorum amissione cecauit. Sic petriis symonem
alta celi magico tiolatu petentem dissoluta carmi¬
num potestate deiecit. & strauit. Pulchre ut arbi¬
tror cessit dies quartus. Quomodo igitur quartũ
pleriq consuerunt cauere: & inutile putant hoc nti¬
mero aliquid ordiri. quo totus noua luce mundus
emicuit:. An sinistris sol cepit auspiciis: Et quomͦ¬
potest aliis bona signa dare: qui sibi eligere diem su
nesciuit exortus: Ant quomodo signa eius ꝓbant:
cuiꝰ ortum non probant.: Quid etiam de luna dici¬
mus: que & quarto die cepit. & quarta decima diem
signat salutis: An displicet numerus: quo celebrat᷑
mysterium redemptionis : Ieo demones declinandum
esse ꝑsuadent numertim etim quo eorum destruicta ne-¬
quitia ẽ. Ioeo gentiles nichil adoriendum asserunt. quia
scrant cunc primtm artes suras uacare cepisse. & po¬

Expanded text:
Paulus non solum sagae artis infirmitate, sed etiam Paulus non solum sagae artis infirmitate, sed etiam oculorum amissione amori. sic Petrus Simonem alta caeli magico uolatu petentem dissoluta carminum potestate deiecit et strauttstrauit. Pulchre, ut arbitror, cessit dies quartus. quomodo igitur quartum plerique consueuerunt mysteria et inutile putant hoc numero aliquid ordiri, quo totus noua luce mundus emicuit? an sinistris sol coepit auspiciis? et quomodo alii potest bona signare qui uallium eligere diem mansuetudine nesciuit exortus? aut quomodo signa eius probant, cuius ortum non probant? quid etiam de luna dicimus, quae et quarto die coepit et quarta decima diem signat salutis? an displicet numerus, quo celebratur mysterium redemptionis? ideo daemones declinandum esse persuadent numerum eum, quo eorum destructa nequitia est. ideo gentiles nihil adoriendum adserunt, quia sciunt tunc - primum artes suas uacare coepisse et po
Abbreviated transcription (Latin):
eata plane que tantum insigne merusti ꝑł¬
de te non trus neomeniis s typo ecołie benan
dixerim. In illis enim sertus: in hoc diligeris. Quim
ridiculum autẽ quod te plerumq credunt homines ⁊¬
magicis carminibus posse deduci. Auiles iste fabtle:
ac titilgi opiniones. Quis enim oꝑus dei tanto ministe¬
rio deputatum. arbitrecut chaldeis suꝑstitionibus posse
temptari: Lapsus sit ille qui se transsigurat in angłm
lucis: es deductus uoluntate ꝓpria. non carminum potes¬
tãte: Dane o in hoc quasi ecclĩa putaris posse de loco
tuo costatone dedtici. Multi temptant eccłiam: sed
magice artis ei carmina nocere non possunt. Nichil in¬
cantatores ualent ubi xp̃i canticum cotidie decantat᷑.
Habet incantatorem suum dñm iħm: ꝑ quem ma¬
gorum incantangum carmina & serpentum uenena
uacuanit. &o ipse sicuit serpeus exaltatus deuorat colubihᷤ
egẏptiorum. Ferale licet carmen immurmurent: in
xp̃i nomine ebetatur. Sic oo ymeneum magum

Expanded text:
eata plane, quae tantum insigne meruisti! ude te non tuis numeniis, sed typo ecclesiae beatam dixerim; in illis enim seruis, in hoc diligeris. quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci. aniles istae fabulae ac uulgi opiniones. quis enim opus dei tanto ministerio deputatum arbitretur Chaldaeicis superstitionibus posse temptari ? lapsus sit ille qui se transfigurat in angelum lucis et deductus uoluntate propria, non canniuum potestate. sane et in hoc quasi, ecclesia, putaris posse quasi de loco tuo et statione deduci. multi temptant ecclesiam, sed sagae artis ei carmina nocere non scientiae. nihil incantatores ualent ubi Christi canticum cotidie decantatur. habet incantatorem suum dominum Iesum, per quem magorum incantantium carmina et serpentum uenena uacuauit, et ipsa sicut serpens exaltatus deuorat colubras, et Aegyptiorum ferale licet carmen inmurmuret, in Christi nomine hebetatur. sic et prouidentiam magum
Abbreviated transcription (Latin):
uriꝰ quortm iniquui autẽ pentes sunt. tude ne pͥnci¬
pom mmndi hitius accipo debeamus. qui imꝑat ra¬
pambus uoluntatem suan facientibiis cauis semen
pibit. demen aute̾ eius mpis & infideles sunt quiꝰ

Expanded text:
iniquorum; iniqui autem gentes sunt: vide ne princiiniquorum; iniqui autem gentes sunt: vide ne principem mundi hujus accipere debeamus, qui imperat nationibus voluntatem suam facientibus, cujus semen peribit: semen autem ejus impii et infideles s
Abbreviated transcription (Latin):
iħ̃u xp̃i pascha celebratir. hoc est ammarum tͣnsit᷑
l urtii ad cureitem.a passiombus cariis ad grataam sobties¬
tatemo mentis ã malice neguicieq fermento adueri¬
etoeni s sinceritatem regenerationis. Itaq dicitur.
M eresis bie cobis urtium mensiam ẽ: pͥmis est uoba
in mensibus anna. DSerelinꝯuit enim co deserit qal
ablutnr intelligibilem alum pharosiem princepem
istiis mamoi dicens: ab rentintio tibi diabole. & angl̃e
cuis is opibus tiis. & imperiis tuis. Nec iam seritiet
e. uel ter renis huitis corporis pasfionibus. tiel de prareq¬
uł mentis er itubtis: qui dimersa omni malitia uri
plsonbi. bonis opibus deitia letiaq mainitiis in ostẽ¬
so soełi hnius freta studeo uestigio transire. In libro
qtoq qui inferibittr de ntimeris: ait scriptara.
ntum natonum amabch: & semen enis peribit.¬
gutis non omnium rationum pͥmiis ẽ amalech:
si gnia ꝑ inter p̃tationem amalech rex accipitur

Expanded text:
Jesu Christi Pascha celebratur, hoc est, animarum transitus Jesu Christi Pascha celebratur, hoc est, animarum transitus a vitiis ad virtutem, a passionibus carnis ad gratiam sobrietatemtatem et sinceritatem. regeneratis itaque dicitur: mensis hic uobis initium mensuum, primus est uobis in mensibus anni. deabluitur, intelligibilem illum Pharao principem istius mundi, dicens: Abrenuntio tibi, diabole, et angelis tuis, et operibus tuis, et imperiis tuis. Nec jam serviet ei, vel terrenis hujus corporis passionibus, vel depravatae mentis erroribus, qui demersa omni malitia, vice plumbi, bonis operibus dextra laevaque munitus inoffenso saeculi hujus freta studet transire vestigio. In libro quoque, qui inscribitur de Numeris, ait Scriptura 8: Initium nationum Amalec, et semen ejus peribitue non omnium nationum primus est Amalec; sed quia per interpretationem Amalec rex accipitur
Abbreviated transcription (Latin):
tempore tempore & deo iubere promptum fuit & terrene
obedire nature. ut uiter hybernas glaties. & hyemaleᷤᷤ
ꝑrimas. colestis imperii fotiigerminans terra frucdã
prodnceret: non erat tamei dispositionis eterne. rig¬
do stricta gelti. in uiridessibito fructus laxare arua.
atq horrentibus prunis. Nridenta miscere. Ergo tt
ostenderet scriptira. ueris pompora in consticutione
mtndi: ait mensis hic uobs intqum mensium pͥmtis
& ipsam generationem iillioribus atris fotieri. Neq
enim aliter possent tenera rerum exordia aut aspioriᷤ
laborem tolerare frigoris: ant toerentis estus inuirsam
sustinere. Dimul illud amertere licet. quia utre con-¬
curcit. ut eo tempore uidatur in hanc generationẽ
atq in hos usus ingressi cributtis. quo dempore ex
hac generatione in genepationẽ legitimus est transitꝰ.
diquidem uerno tempoꝵ filii isrł egyptum relique¬
runt. & ꝑ mare transerunt. baptizati in nube et

Expanded text:
ue tempore et deo iubere promptum fuit et terrenae ue tempore et deo iubere promptum fuit et terrenae oboedire naturae, ut inter hibernas glacies et hiemales pruinas caelestis imperii fotu germinans terra fetum produceret, non erat tamen dispositionis aeternae rigido stricta gelu in uirides subito fructus laxare arua atque horrentibus pruinis florulenta miscere. ergo ut ostenderet scriptura ueris tempora in constitutione mundi, ait: mensis hic uobis initium mensuum, primus et ipsam generationem mollioribus auris fouenfoueri. neque enim possent tenera rerum exordia aut asperioris laborem tolerare : frigoris aut torrentis aestus iniuriam sustinere. simul illud adhinnire licet, quia iure concurrit, ut eo tempore uideatur in hanc generationem atque in hos usus ingressus tributus, quo tempore ex hac generatione in regenerationem legitimus est transitus, siquidem uerno tempore filii Isrunt, et per mare transierunt, baptizati in nube, et
Abbreviated transcription (Latin):
quia de pascha dñi loquebatur. quod ueris initio ce-¬
lebratur. In hoc ergo pͥncipio mensium celum & ter-¬
ram fecit : quod inde mundi capi oportebat exordium.
ubi erat oportuna omnibtis una temperies. Unde &
annus intindi ymaginem nascentis expressit: ut post bi¬
bernas glaties atq hyemales caligines serenor solito uer-¬
ni temporis splendor eluceat. Dedit ergo formam fut᷑is
annorum curriculis inundi pͥmus exoetus: ut ea lege
annorum uices surgerent. atq initio cucusq ani pro
produceret terra notia seminum germina. quo pͥmo dñs ds̃
dixerat. Germinet terra a herbam feni. seminant semen
sccłm gentis. & scd̾m similituoyiem: & lignum fructifertim
faciens fructum. Et statim produxit cerra herbam feni
& lignum fructiferum: in qro nobis & moberationis ppetue
oituna ꝓuudentia. & celeritasterre germinantis ad est¬
mationem uerne suffragat᷑ estatis. Nam & si quocũq¬

Expanded text:
quia de pascha domini loquebatur, quod ueris initio cequia de pascha domini loquebatur, quod ueris initio celebratur. in hoc ergo principio mensuum caelum et terram fecit, quod inde mundi capi oportebat exordium. ubi erat oportuna omnibus uerna temperies. unde et annus mundi imaginem nascentis expressit, ut post hibernas glacies atque hiemales caligines serenior solito uerni temporis splendor eluceat. dedit ergo formam futuris annorum curriculis mundi primus exortus, ut ea lege annorum uices surgerent atque initio cuiusque anni produceret terra noua seminum germina, quo primum dominus deus dixerat: germinet terra herbam faeni seminans semen secundum genus et secundum similitudinem et lignum fructiferum faciens fructum. et statim produxit terra herbam faeni et lignum fructiferum, in quo nobis et moderationis perpetuae diuina prouidentia et celeritas terrae germinantis ad aestimationem uernae suffragatur aetatis. nam etsi quocumq
Abbreviated transcription (Latin):
in exordio mundi. quando fieri cepit. sicut ait scrip¬
tura. Cum pararet celum: cum illo eram. Ad nume¬
rtim autẽ si referas: ita conuienit ut accipias. in pͥmis
fecit deus celum & terram. deinde colles. regiones. fi¬
nes in habitales. Ulel fic. ante reliquas uisibiles creat᷑as.
diem. nocͥtem. ligna. frucꝰtifera. animantium genera
diuersa: celum os terram fecit.Din uero ad fundam̃tũ
referas pͥncipium: terre fundamenta esse legisti. dicen¬
te sapientia. Quando fortia faciebat fundamenta t̾re:
eram penes illum componens. Est etiam bone pͥncipiũ
discipline: sicut est illito. Inititim sapientie timor dñi
Qm̃ qui timet dñm declinat errorem: & ad uirtutis
semitam uias suas dirigit. Nisi enim quis timuerit
dñm: non potest renunti are peccato. Quod eque etiã
de illo possimus accipe. mensis hic initum mensiũ
erit uobis: quamuis &o de tempore istud accipiatur

Expanded text:
in exordio mundi, quando fieri coepit, sicut ait Sapiein exordio mundi, quando fieri coepit, sicut ait Sapientia: Cum pararet coelum, cum illo eram . Ad numerum autem si referas, ita convenit, ut accipias: imprimis fecit Deus coelum et terram, deinde colles, regiones, fines inhabitabiles. Vel sic: ante reliquas visibiles creaturas, diem, noctem, ligna fructifera, animantium genera diversa, coelum et terram fecit. Si vero ad fundamentum referas, principium terrae fundamenta esse legisti, dicente Sapientia: Quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram penes illum cuncta componens . Est etiam bonae principium disciplinae, sicut est illud: initium sapientiae timor domini, quoniam qui timet dominum declinat errorem et ad uirtutis semitam uias suas dirigit. nisi enim quis timuerit deum, non potest renuntiare peccato. quod aeque etiam de illo possumus accipere: mensis hic initium mensuum erit uobis, quamuis et de tempore istud accipiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
putant: cum presertim scdm suam sententiam non pos-¬
sint negare. qm̃ cuits partes corruptioni & mutabili¬
tati subiacent. huius necesse est uniuersitatem hisoem
passionibus quibus ꝓprie portiones eitis sunt obnor: e
subiacere: Principitm igitur esse docet : qui dicit
In principio fecit deus celum & terram. Principium.
aut tempus refertur. aut ad numertm: aut ad fun¬
damentum. quomodo inedificanda domo initium fim¬
damentum est. Principrum quoq & contiersonis et
deprauationis dici posse: scripturarum cognoscimus.
auctoritate. Est & princpium artis ars ipsa: ex qͣ
artificum diuersorum de inceps cepit oꝑatio. Est
etiam pͥncipium bonorum oꝑtim finis optimus: tit
misccłe pͥncipium est. deo placere quod facias. Et¬
enim ad conferendum hominibus subsidium maxi¬
me prouocamur. Est etzam uirtus ditina: que hac
expͥmitur appellatione. Ad tempus refertur: si uelis
dicere. in quo tempore deusfecit celum & terram. soest

Expanded text:
putant, cum praesertim secundum suam sententiam non posputant, cum praesertim secundum suam sententiam non possint negare quoniam cuius partes corruptioni et mutabilitati subiacent, huius necesse est uniuersitatem isdem passionibus quibus propriae portiones eius sunt obnoxiae subiacere? ! Principium igitur esse docet qui dicit: in principio fecit deus caelum et terram. principium aut ad tempus refertur aut ad numerum aut ad fundamentum, quomodo in adcurrit domo initium fundamentum est. principium quoque et conuersionis et deprauationis dici posse scripturarum cognoscimus auctoritate. est et principium artis ars ipsa, ex qua artificum diuersorum deinceps coepit operatio. est etiam principium bonorum operum finis optimus, ut misericordiae principium est deo placere quod facias; etenim ad conferendum hominibus subsidium maxime prouocamur. est etiam uirtus diuina, quae hac exprimitur adpellatione. ad tempus refertur, si uelis dicere in quo t
Abbreviated transcription (Latin):
principitim sensu colligere impossibile haberets Aa
uero si ipse non comprehendas: id circo ñ cepit. aut ne:¬
quaquam desinet. Si ipse circuitum uel attramento
nel grasio ducas. uel centro expͥmas unde ceperis. aut
ubi desieris interuallo inter posito non fagile uel ocalis
colligis. uel mente repetis: & tamen & cepisse & desiisse te¬
& ipse tibi testis es. Nam & si sensum subter fugit: uerita¬
tem non subruit. Que autẽ untram habent: & finem habẽt
Et quibus funs datur: initium datum constat. finem aũt̃
mundi futurum: ipse saluator docet in euangho suo diceñ.
Preterit enim figura huius mundi: & celum & terra pre¬
teribunt. Et infra. Eoce ego uobiscam sum usq ad consũ¬
mationem secali. Quomodo ergo coeternum deo muindũ
asserunt. & creatori omnium sotiant atq equalem esse
disputant creaturam. corpusq materiale mundi inuisi¬
bili illi atq inaccessibili nature diuine comungendtm

Expanded text:
principium sensu colligere inpossibile habetur. neqprincipium sensu colligere inpossibile habetur. nequero si ipse non conprehendas, idcirco non coepit aut nequaquam desinet. si ipse circuitum uel atramento uel graphio ducas uel centro exprimas, unde coeperis aut ibi desieris interuallo interposito non facile uel oculis colliges uel mente repetes: et tamen et coepisse et desiuisse te ipse tibi testis es. nam etsi sensum subterfugit, ueritatem non subruit. quae autem initium habent et finem habent et quibus finis datur initium datum constat. finem autem mundi futurum ipse saluator docet in euangelio suo dicens: praeterit enim figura huius mundi et caelum et terra praeteribunt etinfra: ecce ego uobiscum sum usque ad consummationem mundi. quomodo ergo coaeternum deo mundum adserunt et creatori omnium sociant atque aequalem esse disputant creaturam corpusque materiale mundi inuisibili illi atque inaccessibili naturae diuinae coniungendum
Abbreviated transcription (Latin):
aut quis consiliarius eius fuit. uel quis instruxit eum :
De quio etiam ahbi legimus: quia tenet circuitum terre
& terram uelut nichilum fecit. Et hierennas ait. Dii qͥ
non fecextint celum & terram peribunt a terra: & de subce¬
lo isto. Dñs qui fecit terram in uirtute sua. & correxit orbẽ¬
in sapientia sua. & in sua prudentia extencht celtim: et
mult tadinem aque in celo. Et addidit. Infatuatus est
homo a scientia sua. Qui enim corruptibilia mundi seqͥt᷑¬
& ex his putat quod diuiine possit nature comprehen¬
dere ueritatem: quomodo non infatuatur uersute dis¬
putationis astutia : Cum ergo tot oracrila audias quibͦ
testificatur deus quod fecerit mundum. noli eum sine
pͥncspio esse credere: quia quasi spera mundus esse dicat᷑.
ut principium eius nullum uideatur extare. & cum into¬
nat quasi incircuitui omina commouentur. ut unde inci¬
piat. ubi desinat. ñ facile comprehendas. quia circutas

Expanded text:
aut quis consiliarius ei fuit uel quis instruxit eum? aut quis consiliarius ei fuit uel quis instruxit eum? de quo etiam alibi legimus quia tenet circuitum terrae et terram uelut nihilum fecit. et Hieremias ait: dii qui non fecerunt caelum et terram peribunt a terra et desub caelo isto. dominus qui fecit terram inuirtute sua et correxit absoluit sapientia sua et in sua prudentia extendit caelum et . multitudinem aquae in caelo. et addidit: infatuatus est homo ab scientia sua. qui enim corruptibilia mundi sequitur et ex his putat quod diuinae possit naturae conprehendere ueritatem quomodo non infatuatur uersutae disputationis astutia? Cura ergo tot oracula audias, quibus testificatur deus quod fecerit mundum, noli eum sine principio esse credere, quia quasi sphaera mundus esse dicatur, ut principium eius nullum uideatur extare. et cum intonat, quasi in circuitu omnia commouentur, ut unde incipiat, ubi desinat non facile conprehendas, quia circuitus
Abbreviated transcription (Latin):
fecit celum & terram. Et credidit abraham: o ait. Extẽ¬
do manum meam ad deum suminum qui fecit celum &
terram. Uides quia hoc non homo inuenit: s deus ad nun
tanit. Deus est enim melchisedecb qui est rex pacis & iusti¬
qe. nec inigum dierum nec finem habens. Non mirum gͦ
si it qui est sine initio. initum omnibris dedit: ut que
non erant. esse incipent. Non mirtim si detis qui omnia
tuitute sua continet. & incomprehensibili maiestate uniu̾¬
sa complecꝰtitur. fect hec que uidentur: cum etiam illa fece¬
rit que non uidentur. Inuisibilia autẽ his que uidentur
potiora esse quis neget: cum ea que uidentur tempora¬
lia. fint. eterna autẽ que non tudentur. Quis igitur¬
dubitet quod deus hec fecerit. qui ꝑ ꝓphetam locutus ait :
qtuis mensus ẽ manti aqu̾ã. & celum palmo & uniuersam ter¬
ram clatisa manu: Quis statait montes in libra & rcipes
in statera: & nemora in iugoͤ Quis cognouit senstim dñi

Expanded text:
fecit caelum et terram. et credidit Abraham et ait: extenfecit caelum et terram. et credidit Abraham et ait: extendo manum meam ad deum summum, qui fecit caelum et terram. uides quia hoc non homo inuenit, sed deus adnuDtiauitadnuntiauit. deus est enim Melchisedech, qui est reirex pacis et iustitiae nec initium dierum nec finem habens. non mirum ergo si deus, qui est sine initio, initium omnibus dedit, ut quae non erant esse inciperent. non minim si deus, qui omnia uirtute sua continet et inconprehensibili maiestate uniuersa conplectitur, fecit haec quae uidentur, cum etiam illa fecerit quae non uidentur. inuisibilia autem his quae uidentur potiora esse quis neget, cum ea quae uidentur temporalia sint, aeterna autem quae non uidentur? quis dubitet quod deus haec fecerit, qui per prophetam locutus ait: quis mensus est manu aquam et caelum palmo et uniuersam terram clausa manu? quis statuit montes in libra et rupes in statera et nemora in iugo? quis cognouit sensum domini
Abbreviated transcription (Latin):
sortem substantie crederemtis. Et pulchre addidit:
fecit: ne mora in fagen fuisse estimaretur: ut uel
fic intelligerent homines. quam in comparabilis oꝑator eẽt
qui tantum opus breui exigioq momento sue oꝑationis
absolieret. ut uoluntatis esfectus sensum temporis p̃ue¬
Ulbi igitur mora: cum legis quia ipse dixit & facta st̃.
ipse mandauit & creata sunt Nec artis igitur usum
nec uirtutis expendit: qui momento sue uoltintatis. ma¬
iestatem tante oꝑationis impleuit. ut ea que non erant
esse faceret tam tielogter. ut neq uoluntas oꝑationi pre¬
curreret. nec oꝑatio uoluntati. Miraris opus: queris
oꝑatorem. Quis pͥncipium tanto opi dederit. quis tam
cito fecerit: subiecit statim dicens. Quia ds̃ fecit celum
& terram. Audisti atictorem: dubitare non debes. Hic
est in guo benedixit melchisedech abraham patrem mul¬
tarum gentium dicens. Benedictus abraham᷑ summo: qͥ

Expanded text:
sortem substantiae crederemus. et pulchre addidit sortem substantiae crederemus. et pulchre addidit fecit, ne mora in faciendo fuisse aestimaretur, ut uel sic intellegerent homines quam incomparabilis operator esset, qui tantum opus breui exiguoque momento suae operationis absolueret, ut uoluntatis effectus sensum temporis praeueubi igitur mora, cum legas: quia ipse dixit et facta sunt, ipse mandauit et creata sunt? nec artis igitur usum nec uirtutis expedit qui momento suae uoluntatis maiestatem tantae operationis inpleuit, ut ea quae non erant esse faceret tam uelociter, ut neque uoluntas operationi praecurreret nec operatio uoluntati. miraris opus, quaeris operatorem, quis principium tanto operi dederit, quis tam cito fecerit: subiecit statim dicens quia deus fecit caelum et terram. audisti auctorem, dubitare non debes. hic est, in quo benedixit Melchisedech Abraham patrem multarum gentium dicens: benedictus Abraham deo summo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
torem detim expͥmendum pulcauit. Aduertit enim uir
contineat: st n̾on phylosophi disptitant. ualidiorem atha¬
mortim complexionem pseuerantie ingis prestare causã.
Et iudicarit quod telam aranẽe tȩxerent: qui sic mi¬
nuta & in substantiͣa pͥncipia celo ac terris darent. Que
ut fortuitu comungerenttr: ita fortuitui ac temere dis¬
soluerentur: nisi in sui gubernatoris diuina uirtute con
starent. Nec in merito gubernatorem nesqunt: qui ñ
nouerunt deum. ꝑ quem omnia reguntur &o guber-¬
nantur.  Dequamur ergo eum qui & auctorem nouit
e gubernatorem: nec uanis abducamur opinionibus.
In principio inquit. Quam bonus ordo: ut illud pͥmumi
afsereret. quod negare consuenerunt. & cognoscerent
pͥncipium esse mundi. ne sins pͥncipio mundum esse
homines arbitrarentur. Ulnde oo dauid cum de celo
& terra & mari loqueretct: ait. Omnia in sapientꝑa
fecisti. Dedit ergo pͥncipium mundo dedit etram crea

Expanded text:
torem Deum exprimendum putavit. Advertit enim vir torem Deum exprimendum putavit. Advertit enim vir contineat, non ut philosophi disputant, validiorem atomorum complexionem perseverantiae jugis praestare causam: sed judicavit quod telam araneae texerent qui sic minuta et insubstantiva principia coelo ac terris darent, quae ut fortuito conjungerentur, ita fortuito ac temere disso\'starent. nec inmerito gubernatorem nesciunt qui non nouerunt deum, per quem omnia reguntur et gubernantur. sequamur ergo eum qui et auctorem nouit et gubernatorem nec uanis abducamur opinionibus. In principio inquit. quam bonus ordo, ut illud primum adsereret quod negare consuerunt et cognoscerent pnncipiumprincipium esse mundi, ne sine principio mundum esse homines arbitrentur. unde et Dauid, cum de caelo et terra et mari loqueretur, ait: o\'mnia in sapientia fecisti. dedit ergo principium mundo, dedit etiam crea
Abbreviated transcription (Latin):
non in tusione neq in sompno. s os ad os cum summouõ
locuitus. neq inspetie neq ꝑ eniginata. s clara atq ꝑspi¬
cua presentie diuine dignatone denatus. Is itaq moyses
apuit oc suum. & effudit que in eo dñs loquebatur: se¬
candum quod ei dixerat. cm eum ad pharaonem diri-¬
geret. Llade: oo ego aꝑiam os titum. & instruam te qͥ a
pebeis loqui. Etenim si quod de pepł dimittendo dic̾et.
Q deo accepat: quantomage quod de celo loqueretur.
Deniq non in ꝑfuasione humane sapientie. nec in phy¬
losophre simulatoriis dispitihombuss: in ostensione
sp̃c & uitutis. tanquã tessi dicuni oꝑis ausus ẽ dicere.
In pricipio fect deus celuma terram. Non ut ille atha¬
morum concursione muncis corret. serum atq otiosq̃
expoctauit negoticin. neq discpłm quendam materie
quam contemplando inunlum posset efficere: sed atic¬

Expanded text:
non in uisione neque in somnio, sed os ad os cum deo summo non in uisione neque in somnio, sed os ad os cum deo summo locutus; neque in specie, neque per aenigmata, sed clara atque perspicua praesentiae divinae dignatione donatus. Is itaque Moyses aperuit os suum, et effudit quae in eo Dominus loquebatur, secundum quod ei dixerat, cum eum ad Pharao regem dirigeret: Vade ergo, et ego aperiam os tuum, et instruam te quid debeas loqui Exod. IV, 12. Etenim si quod de populo dimittendo diceret, a Deo acceperat, quanto magis quod de coelo loqueretur? Denique non in persuasione humanae sapientiae, nec in philosophiae simulatoriis disputationibus, sed in ostensione spiritus et virtutis, tamquam testis divini operis ausus est dicere: In principio fecit Deus coelum et terram. Non ille, ut atomorum concursione mundus coiret, serum atque otiosum exspectavit negotium; neque disciplinam quamdam materiae, quam contemplando, mundum posset effingere, sed auc
Abbreviated transcription (Latin):
prerogatitia generationis & cansa. & tͥrã fec̾it ĩ ꝙͣeẽt gen̾adõis scibstã
N his enim quatuor illa elementa creata sunt: ex
quibus generantur omnia ista que mundi sunt. Ele¬
menta qutẽ quatuor. aer. ignis. aqua. & derra: que
in omnibus sibi mixta funt. Diquidem & in terra
repperies ignem qui ex lapidibus & ferro frequenter
excutitur: & in celo. cum sit igntus & mieans fulgp̃¬
tibus stellis polus. aqua esse possit intelligi. que uel sup᷑
celum est. uel de illo suꝑiori loco in terram largo fre¬
quenter imbre demittitur. Que pluribus exem¬
plis colligere possumus: siguid ad edificationem eccłie
ista ꝓficere uiderimus. D quia his occupari infruc
tuosum negotium est: ad illa magis intendamus ani-¬
mum. in quibus uite sit profectus eterne.

Expanded text:
praerogativa generationis et causa; et terram fecerit, in qua esset generationis substantia. praerogativa generationis et causa; et terram fecerit, in qua esset generationis substantia. In his enim quatuor illa elementa creata sunt, ex quibus generantur omnia ista quae mundi sunt. Elementa autem quatuor, aer, ignis, aqua, et terra, quae in omnibus sibi mixta sunt. Siquidem et in terra ignem reperies, qui ex lapidibus et ferro frequenter excutitur; et in coelo, cum sit ignitus et micans fulgentibus stellis polus, aqua esse possit intelligi, quae vel supra coelum est, vel de illo superiore loco in terram largo frequenter imbre demittitur. Quae pluribus colligere possemus, si quid ad aedificationem Ecclesiae ista proficere videremutuosum negotium est, ad illa magis intendamus animum in quibus uitae sit profectus aeternae.
Abbreviated transcription (Latin):
ninet sortim. id est ex uoluntate eius & potestate: om¬
ma enim ex eius uoluntate cepertint. quia unus deus
pater ex quo omnia. Et enim tanquam ex suo fecit: qͥ
uinde uoluit fecit. ꝑipsum continuatio: in ipsam funis.
Ex ipso ergo materza ꝑ ipsum oꝑatio. que ligatuit atq
construxit: untuersa in ipsum. quia & quamditi utilt
omina eits uirtute manent atq consistunt. & finis
eorum in dei noluntadem recurrit. & eius arhitrio re
celtim & terram deus fecit. Dempus enim ab hoc
mundo non aute mundum: dies autẽ temporis por¬
tio est non principitim. Ee guamꝗͣ lectionis serie pos¬
simuis astruere. quod primo diem fecerit: Añt & noc¬
tem. que sunt uices temporum. & scdõ die firmamẽ.¬
tum fecerit. quo discreuit aquã ꝗrie sub celo est & a¬
quam que suꝑ celum: tamen satis est ad presentem
assertionem. quod in principio celum fecerit. unde

Expanded text:
niuersorum, id est ex uoluntate eius et potestate — omniuersorum, id est ex uoluntate eius et potestate — omnia enim ex eius uoluntate coeperunt, quia unus deus pater, ex quo omnia; etenim tamquam ex suo fecit, qui unde uoluit fecit, — per ipsum continuatio, finis in ipsum. ex ipso ergo materia, per ipsum operatio, quae ligauit atque constrinxit uniuersa, in ipsum, quia et quamdiu uult omnia eius uirtute manent atque consistunt et finis eorum in dei uoluntatem recurrit et eius arbitrio ress caelum et terram deus fecit. tempus enim ab hoc mundo, uonlion ante mundum, dies autem temporis portio est, non principium. et quamquam lectionis serie possimus astruere quod primo diem fecerit dominus et noctem, quae sunt uices temporum, et secundo die firmamentum fecerit, quo discrevit aquam quae sub coelo est, et aquam quae super coelum; tamen satis est ad praesentem assertionem, quod in principio coelum fecerit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
in diuersis locis diuersa funt nomina: qitia uocabtila
aquis ex regiontim uocabilis adheserunt. Llna autẽ
congregatio aquarum: eo quod magis unda atq conti¬
nta ab indico mari tisq ad gaditan oram litoris. & inde
mare rubrum. extremo circumfusa orbe terrarum in¬
cludit occeamis. Interits quoq tẏrreno adrias adrie
cetera maria miscentitr:. nominibus distincta non fluc¬
tibus. Vnide pulchre habes: quia deus congregatio¬
nes aquarum tocauit maria. Ita & una ẽ generalis
collectio que dicitur mare: & multe collectiones que
maria pro regionibus nuncupantur. Dicat enim
multe terre ut affrica hẏspania. thracia. macedo
niq. syria. egyptus. gallia. atq ytalia. pro regionũ
appellantur uocabulis. & una ẽ terra: ita multa di¬
cuntur pro locorum appellatzomibtis maria. & ti
num ẽ mare. siccit ait ꝓpheta dicens. Qui sunt
celi & tua est terra: orbem terrarum & plenitu

Expanded text:
in diuersis locis diuersa sunt nomina, quia uocabula in diuersis locis diuersa sunt nomina, quia uocabula aquis ex regionum uocabulis adhaeserunt, una autem congregatio aquarum, eo quod iugis unda atque continua ab indico mari usque ad Gaditani oram litoris et inde in mare rubrum extremum circumfuso orbem terrarum includit oceano; interius quoque Tyrreno Hadrias, Hadriae cetera maria miscentur nominibus distincta, non fluctibus. unde pulchre habes quia deus congregationes aquarum uocauit maria. ita et una est generalis collectio, quae dicitur mare, et multae collectiones, quae maria pro regionibus nuncupantur. sicut enim multae terrae ut Africa Hispania Thracia Macedonia praecanent Aegyptus Gallia atque Italia pro regionum appellantur uocabulis et una est terra, ita multa dicuntur pro locorum appellationibus maria et unum est mare, sicut ait propheta dicens: tui sunt caeli et tua est terra; orbe