comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utiꝙint̃ cos quoq eĩt estimati odi¬
matur.tort̾sit. quia et ip̃oditionẽ
suã ignoat mag admittt cecilĩac¬
tione utilẽ ip̃idandã adutrs eũ
quiꝑcalũniã appetit nempuni
bi questionẽ leruib⁊ defuis ancil¬
lis uc ei dequo. uł dequa querretur.
parentis ue utͥusq eoꝵ si eama tipi¬
a adusũs ei apparentib datasint.
diuus aũt adrianus corneliolatĩ¬
nia no rescͥpsit. et d̾extĩs fuiquesti¬
¶ one haiquestiõiint̃ eẽ iubnt reu¬

Expanded text:
ue inter eos quoque erit aestimatio dimatur, tortus sit, quia et ipse condicionem suam ignorat: magis admittit Caecilius actionem utilem ipsi dandam aduersus eum, qui per calumniam appetit, ne impuniteri quaestionem lex iubet de seruis ancillisue eius, de quo uel de qua quaereretur, parentisue utriusque eorum, si ea mancipia ad usum ei a parentibus data sint. diuus autem Hadrianus Cornelio Latiniano rescripsit et de exteris seruis quaestionem haberi.Quaestioni interesse iubentur reu
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ fuidetullt eiad quã cares ꝑtinet da¬
reubebit. S. despitiamus cinsta
pena prãndasit. Quia lex cũ noam̃t
ad que tars ꝑtinebit. Igitur bonc
fidei ẽptorẽ quauis ab eo emĩt qui
dñs non c̃ recte dicemus cũ ẽe ad q̃¬

Expanded text:
i detulerit, ei ad quem ea res pertinet dare iubebunt.Sed d‹i›spiciamus, cui ista poena praestanda sit, quia lex eum nominauit 'ad quem ea res pertinebit'. igitur bonae fidei emptorem, quamuis ab eo emerit qui dominus non est, recte dicemus eum esse, ad q
Abbreviated transcription (Latin):
maseuentas ẽ.Si quid̃e publice int e
nig̾rapi exhũ mõicasib ⁊ qua quã sit
denis fatinoib ⁊ criminue eecutiones
attam̃ irctep̾tor fecit qui forenses ꝙ
acciones cͥtiminib istis posuit. ¶ Ex
ince̾dio que accipimꝰ. utrũcxip̃o igne. a

Expanded text:
 si quidem publice interest nihil rapi ex huiusmodi casibus. et quamquam sint de his facinoribus etiam criminum executiones, attamen recte praetor fecit, qui forenses quoque actiones criminibus istis praeposuit. 'Ex incendio' quemadmodum accipimus, utrum ex ipso igne a
Abbreviated transcription (Latin):
ns qua factiquestionẽmom̃. nasilongo
tp̃t tñsactosineuiiꝰs strupi ꝓbatõt fai¬
sis rumoĩb inducta qisoluta pͥoe uĩcło
uidĩpot̃. ꝙ si ficta maĩtimoro. arguritũ
facitudis nuptiis ꝓbabr p̃stitist. cũr.
factopudicicia labor. ũidicãi debriꝓ

Expanded text:
s quam facti quaestionem moueri: nam si longo tempore transacto sine ullius stupri probatione falsis rumoribus inducta, quasi soluta priore uinculo, uideri potest: quod si ficta mariti mors argumentum faciendis nuptiis probabitur praestitisse, cum hoc facto pudiciti
Abbreviated transcription (Latin):
stigatur. sitmsuitiã mutant. Quodsi
lruis ꝑso. ᷤ custodie fũcr̃ castigati. re¬
stituutur nactssmsseratiõt custodi¬
ãquis dimisĩt militiamutat frau¬
olent̃ aũt sifuĩnt uersat̾ indimit¬
tñda custodia ut capĩtepunit᷑. uł in
tetre mũgradũ milicit dat᷑ int̃ dũ
uenia datur. Nãcͥustod̾ia. cũ altõ custo¬
de simul fugiss alt̃i ueno idatat̃. s
sũpsecustos custodiaint fccsiomiciͣ¬
ou teus ẽ ẜrgosicasu custo dia defũcta
dicat᷑ testimoniis ioꝓbandũt. et sic
puscͥ. cgͥtamilitidãi ad eã tequiiendã
applsito cialio militt Quod sifũgiti¬
magestatis aut cͥ m̃ illudẽ.
quod aduersuo ppłma romanã uł ad¬
obsidti iniuspͥncipis int̃cider̃t. quo
armati hot̾o cũ telis iapidib uemninte
sint ꝯueni.at ut aduerẜ. it̃ publicã loca¬
ue occupnit᷑ ut tenpla quoue cohetus¬

Expanded text:
stigantur uel militiam mutant: quod ersona custodiae fuit, castigati restituuntur. nam si miseratione custodiam quis dimiserit, militiam mutat: fraudulenter autem si fuerit uersatus in dimittenda custodia, uel capite punitur uel in extremum gradum militiae datur. interdum uenia datur: nam cum custodia cum altero custode simul fugisset, alteri uenia data est.Sed si ipse custos custodiam interfecerit, homicidii reus est: Ergo si casu custodia defuncta dicatur, testationibus id probandum est et sicpus causa cognita militi dari ad eam requirendam, applicito ei alio milite.Quod si fugitMaiestatis autem crimen illud est, quod aduersus populum Romanum uel adobsides iniussu principis interciderent: quo armati homines cum telis lapidibusue in urbe sint conueniantue aduersus rem publicam, locaue occupentur uel templa
Abbreviated transcription (Latin):
contaminault. En quos grauit᷑ añĩ ad¬
uertisolet. ¶ Quipueroᷤs trupu abduc¬
to abco ur corrupto comite ꝑsuasit.
aut mulierẽ puella ut ĩntpunsauĩt.
quod uempudieitie grãfreit domũ¬
fecto minsula ttportatur corruptico¬
mitessupp̃mo supplicio afficiũtur¬
porale exilitidandã Indignsr ⁊ auidĩ
potĩt inꝑune cãmaritũlibis fraudasse.
tas merces supprmũt. aut. uiocu ple¬
ti qui fructus suos equis ptus uen¬
tere noulgt. duminus ubereo ꝓuectuᷤ
cxpectãt. neantiona honoret̃ peã au¬
rẽ in cosuaĩe ostituit. nãplerũq suic
negotiantessint negotiatiõe tintũ es

Expanded text:
contaminauerit: in quos grauiter animaduerti solet.Qui puero stuprum abducto ab eo uel corrupto comite persuaserit aut mulierem puellamue interpellauerit quidue impudicitiae gratia fecto in insulam deportatur. Corrupti comites summo supplicio afficiunturporale exilium dandam: indignum enim uideri potest impune eam maritum liberis fraudasse. tas merces supprimunt, aut a locupletioribus, qui fructus suos aequis pretiis uendere nollent, dum minus uberes prouentus exspectant, ‹an›nona oneretur'. poena autem in hos uarie statuitur: nam plerumque, si negotian
Abbreviated transcription (Latin):
a ip̃i inꝑieulu. deducũt. ̃ut diuus a¬
dͥanus statilio sedo legatorescͥpsit q̾ci¬
te utrũ rõina noglegecia. muitueua¬
sitĩt. ancasu. ⁊ utruunꝰ expliub anu¬
ñaplucs. ⁊ ita temũ afficiendossũppͥuᷤ¬
cio militos quib: quoꝵ custodia eua.¬
siñt siculpacoꝵ nimia dep̃m̃datur

Expanded text:
, ipsi in periculum deducuntur. nam diuus Hadrianus Statilio Secundo legato rescripsit, quotirtere, utrum nimia neglegentia militum euaserit an casu, et utrum unus ex pluribus an una plures, et ita demum adficiendos supplicio milites, quibus custodiae evaserint, si culpa eorum nimia deprehendatur
Abbreviated transcription (Latin):
sit. anr⁊ fincorpõi. utputa uestim̃tisci¬
sis. cõmit abductoul ꝯtutiodicio. Et. a¬
it põp: ⁊̃ sine prasatiõe p̾sedici. atroc̃t ĩ¬
iuria. ꝑ sõa atrocitatr̃ facicute. s isimmꝰ
ñ atrocit̃ atroce iniuriã facit. ¶ par:

Expanded text:
sit, an et si non corpori, ut puta uestimentis scissis, comite abducto uel conuicio dicto. et ait Pomponius etiam sine pulsatione posse dici atrocem iniuriam, persona atrocitatem faciente.Sed et si in non atr
Abbreviated transcription (Latin):
od.stin.. Custodias audituril tacla¬
nfsimos uiros. quãpatronos causaꝵ. si
õs inciuitate ꝑm̃tie. quã rogit agũt. id¬
ribedb. et feriatis dicb custodias. au¬
oinposse rescͥptũ ẽ. i taut innoxias diit¬
tit. et nocentes ꝗ durior ranĩadusioẽ
indigent differat.

Expanded text:
oenis.Custodias audituru‹s› tam clarissimos uiros quam patronos causarum, si omnes in ciuitate prouinciae quam regit agunt, adhiber‹e› debet.Et feriatis diebus custodias audiri posse rescriptum est, ita ut innoxios dimittat et nocentes, qui duriorem animaduersionem indigent, differat.
Abbreviated transcription (Latin):
quiue ut agñdi potestassit. ¶ Aduers
cos quieadauã spoliat p̃sides scũius m¬
t uenlie soluma rime simani armata
rrescbit. Sisine armis. usq ad penã me¬
tailiꝓcedũt. ¶ Quidesepuichiiui¬
olati accione iudicã te xistimabt q̃ tt¬

Expanded text:
.Aduersus eos, qui cadauera spoliant, praesides seuerius interuenire, maxime si manu armata rescripsit, si sine armis, usque ad poenam metalli procedunt.Qui de sepulchri uiolati actione iudicant, aestimabunt
Abbreviated transcription (Latin):
dullũ honorẽ capiat. neue incũ
ꝯ sulto caebit. eadepen.a affitiũtur.
qui adpena legiouilie dipͥuata re¬
digũtut ẜt siquiseenan fragio do¬
lo .m. ꝗd rapuer̾t. si ex astitutioib pͥn¬
cipũ extͣ ordinẽ. qui denan fragus

Expanded text:
ullum honorem capiat, neue in eumconsulto carebit.Eadem poena adficiuntur, qui ad poenam legis Iuliae de ui priuata rediguntur, et si quis ex naufragio dolo malo quid rapuerit. sed et ex constitutionibus principum extra ordinem, qui de naufragiis
Abbreviated transcription (Latin):
stabula nꝑtinebit. Cet̃m adhospti¬
nebit. qui in habitãt. si mom̃ticau¬
sa. licet ibi domiciliu n hant. ¶ Illu¬
dquerit anpat famit filio inuiriã
passo exlegecornelia inuñaꝵ agc̃
ꝯstat. s patͥquide ptõria iniriaꝵ
accio ꝯpetit.filiouolegis corneue.¬

Expanded text:
stabula non pertinebit: ceterum ad hos pertinebit, qui inhabitant non momenti causa, licet ibi domicilium non habeant. Illud quaeritur, an pater filio familias iniuriam passo ex lege Cornelia iniuriarum agere constat. sed patri quidem praetoria iniuriarum actio competit, filio uero legis Cornelia
Abbreviated transcription (Latin):
petu teͣtꝰ doloĩs int̾fecĩt. n̾utiq legicor¬
pius in t̾ũba rescͥpsit apolloĩo ei qui
uxorẽ suã iaduitio dep̃im sacocidi¬
se se ñ negat. ultimũ supliciũ remit¬
tipot̃. cũ difficiumsi t̾ iustũdolorẽ

Expanded text:
 doloris interfecerit, non utique legis CorPius in haec uerba rescripsit Apollonio: 'Ei, qui uxorem suam in adulterio deprehensam occidisse se non negat, ultimum supplicium remitti potest, cum sit difficillimum iustum dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
tͥañedicto p̃cepit. ut inquinixtalitto
cũq fuĩt necnan fragia dimpiat᷑. in
ip̃os uidicia prefides his quirts suasq
dirptas querũt reddituros. ut ꝗe quid
ꝓbauĩnt ad ẽptu sibiex nau fragio id
dp̾sessõib recipiat. Deis aũt quos di¬
ripuisse ꝓbatũ sit. p̾sidẽ ut delatron¬
b graue sentñtia dicẽ. ⁊ quo fãtilisit
ꝓbutio hulmoi admissio ꝑmisit eiꝰ ꝗe

Expanded text:
ta cuiusque fuerit, ne naufragia d‹i›ripiant, in ipsos iudicia praesides his, qui res suas direptas queruntur, reddituros, ut quidquid probauerint ademptum sibi naufragio, id a possessoribus recipiant. de his autem, quos diripuisse probatum sit, praesidem ut de latronibus grauem sententiam dicere. ut facilior sit probatio huiusmodi admissi, permisit his et
Abbreviated transcription (Latin):
ab alio coactis utitur adrapiendũ.
dolo .m.face uĩdet. ¶ hocs eo actos
acciꝑe debem̃ adhcoactos ut dãtiui
daretur. neq addit᷑ quales hoc̃s. qͣ¬
hõ coact̾sit adhuc diceh hoẽs coac¬

Expanded text:
ab alio coactis utitur ad rapiendum, dolo malo facere uidetur.Homines coactos accipere debemus ad hoc coactos, ut damnum daretur.Neque additur, quales homines: quhomo coact
Abbreviated transcription (Latin):
catũdb. seitrũ dͤatusit quãitba. ccͦ¬
sabit hec accio. si Sicufuũ meuutius
puisant turba fuit collecta. sqs. uus in
ea turba aliꝗd didĩt sicũ coquipulsabat
agrre p̾sũ quippecũ in turba dolo .m. dã
turbacoras ui uerberaret. iniuie faciẽ¬

Expanded text:
 datum sit quam in turba, cessabit haec actio.Si, cum seruum meum Titius pulsaret, turba fuerit collecta isque seruus in ea turba aliquid perdiderit, cum eo qui pulsabat agere possum, quippe cum in turba dolo malo damturba coram seruum uerberaret iniuriae facie
Abbreviated transcription (Latin):
minis admissi. dc fiscta quoq muli e¬
repostui. ã posse palae. ¶ Quida ac¬
cusãeuolebat adultumulicrẽ. ⁊ po¬
stulabat ne sibi aputarent᷑ diesquo
incustodiã fecssi. meansi ad mittn̾te

Expanded text:
criminis admissi defuncta quoque muliere postulari posse palam est.Quidam accusare uolebat adulterii mulierem et postulabat, ne sibi computarentur dies, quos in custodiam fecisset: me hoc admittente
Abbreviated transcription (Latin):
õponiũ .t. Siplucs cande arbort fur¬
dũtarat una ⁊ scm̃ei pcap̃stabrt̃ ¶ Si
axbor inuicinifundĩradicet põit xĩt.
ntide cas uicino nlicebit. agc̃. aũt lice¬
bĩt. ñ ce guissicuti tignũ auꝓ tectũ ĩ¬

Expanded text:
adem arbor plurdumtaxat una et semel poena praestabitur.Si arbor in uicini fundum radices porrexit, recidere eas uicino non licebit, agere autem licebit non esse ei ‹i›us sicuti tignum aut protectum in
Abbreviated transcription (Latin):
quo diis ꝓspicert ͭ aducisu
malefitias uoꝵ. uidelicet. necliplinto
furtũ admittãt cucrtãt dñipatͥmomi¬
si. si om̃s dedere. aut ꝓsingus extimati¬
oñs litis offerir cogãt daturigĩ rar¬
bitͥũ hedicto. ut siquide uelit dedert
noxios ẜuos. p̾sit õs dttre quipar tici

Expanded text:
t aduersus maleficia seruorum, uidelicet ne, cum plures furtum admittunt, euertant domini patrimonium, si omnes dedere aut pro singulis aestimationem litis offerre cogatur. datur igitur arbitrium hoc edicto, ut, si quidem uelit dicere noxios seruos, possit omnes dedere, qui partici
Abbreviated transcription (Latin):
pse hãc actionł ꝯptires maditã łrli¬
tatẽ sic accipe d̾bemꝰ ant quaut ab u¬
no ad cat̃ hrditas. Naubi uł unus
adit. ꝯpetit ubtas. ¶ Sipupillubr
institut᷑̾sit ⁊ ab substitutoci ub̃tas
datamedioq tp̃r quedã ad mitta t̃.
Siquite usuo pupillo ꝗo fuĩt factũ
locunẽc hinc᷑ actioi. Sino p̾morit̃.¬

Expanded text:
aditam hereditatem' sic accipere debemus 'antequam uel ab uno adeatur hereditas': nam ubi uel unus adit, competit libertas.Si pupillus heres institutus sit et a substituto eius libertas data medioque tempore quaedam admittantur: si quidem uiuo pupillo quid fuerit factum, locum non esse huic actioni: sin uer
Abbreviated transcription (Latin):
a tegendo dictasũt. namplius. ⁊ cal¬
ce. ⁊ arrnã tignoꝵ appellatione ꝯ ti¬
neri s ⁊ inuineis tigniapellatione
oĩauineis necessaĩa ꝯtignẽt᷑. Ut pu
taꝑtice. pedam̃ta. s adexhibñdu

Expanded text:
a tegendo dicta sunt, hoc amplius et calcem et harenam tignorum appellatione contineri. sed et in uineis tigni appellatione omnia uineis necessaria continentur, ut puta perticae pedamenta.Sed et ad exhibendu
Abbreviated transcription (Latin):
bitur istelibi̾. quã sidolo dissipasse
ponatur. culpa añt neeglegenti aq f¬
ip̾libtate excusatae. Siculpadolo
ꝓ tima dolũ ie p̃scñtat. ꝓinde siquid
dani dedit siris do lo cessabit istaac¬
tioquanis alias aquilia trnẽt̃ obsqd
dñi. ⁊ añt aditã heditate. det̾m sisinc
dolꝰ ant dolo quide uerũniuodnõn

Expanded text:
bitur iste libertus, quam si dolo quid dissipasse pro ponatur. culpa autem neglegentiaqibertatem excusata est, sed culpa dolo proxima dolum repraesentat. proinde si quid damni dedit sine dolo, cessabit ista actio, quamuis alias Aquilia tenetur ob hocdomini et ante aditam hereditatem. ceterum si sine dolo, aut dolo quidem, ue
Abbreviated transcription (Latin):
lni. Aitͥ ptor ititr legelo¬
catioissintoductioĩs suꝑfiti¬
eqͣua de agit̃. necm aut clã.
nec p̃caĩo alt ab ato frũ minsquomi¬
nus frũsamins utficieto. siq̃ua alia ac¬
nĩo dest̃ fitie posturabr.cacognita iudi¬
tiũdabo. ¶ Lui sr̃fitie in ãlicno solo
ht cirili actione s ubpͥi xẽ nasiꝯ dux̃

Expanded text:
. Ait praetor: 'Uti ex lege locationis siue conductionis superficie, qua de agitur, nec ui nec clam nec precario alter ab altero fruemini, quo minus fruamini, uim fieri ueto. si qua alia actio de superficie postulabitur, causa cognita dabo'. Qui superficiem in alieno solo habet, ciuili act
Abbreviated transcription (Latin):
utile int dictum conpetti. Sab inuscon¬
cessu. et ital abeoigitur et si a municipib
conductum locumhit. cquissi mucat ob
uectigalis fauoit᷑ in t̃ dicto cumĩtuen.
¶digquisutut int̾dictum talemone¬
it ut iocuo de primatur peccoris appellẽ¬
ꝙ digrã ñ debet audinetita melascribsid̾ aii¬

Expanded text:
petere Sabinus consentit: et ita Labeo. ergo et si a municipibus conductum habeat, aequissimum erit ob uectigalis fauorem interdicto eum tueri. Si quis uelit interdictum tale mouere, ut locus deprimatur pecoris appellendi gratia, non debet audiri: et ita Mela scribit. I
Abbreviated transcription (Latin):
arccu .i. Sipat filiofamiuas ubam
pecculn ad ministrationẽ dedĩt. nliuis¬
tur ei ⁊ hoc ꝯceosis se ut in franot dite
hoc quoq ꝯccosit filiopat uł infrautẽ
suffictit apttñtis ad ñsus cu̾ actionto

Expanded text:
rum. Si pater filio familias liberam peculii administrationem dederit, non uidetur ei et hoc concessisse, ut in fraudem credhoc quoque concessit filio pater, ut uel in fraudem sufficient competentes aduersus eum actio
Abbreviated transcription (Latin):
n fuit su pet e ditũ pignus acccꝑit. ac
tione trnebr ut e sepissime ostitutum.
¶ Sicumuliet frandandor cͣ ditor a
siliu in his sinaito suo ei deq debitoi i fa¬
udẽt᷑ ditoꝵ acceptũ debitufec. donõ osti¬
tuende causa. locunat heꝑ actio ⁊ ꝑhac¬

Expanded text:
n uetus creditum pignus acceperit, hac actione tenebitur, ut est saepissime constitutum. Si, cum mulier fraudandorum creditorum consilium inisset, marito suo eidemque debitori in fraudem creditorum acceptum debitum fecerit dotis constituendae causa, locum habet haec actio
Abbreviated transcription (Latin):
teuussoĩs ꝓp̃t pͥncipalẽ obligatione
que maiot fuit exclusit. dãpnotebiaf¬
ficere cͣ ditores qui sibi diligm̃t ꝓsperit.
¶uid ergo sibois fictisoĩo stꝑatissolidũ
cxenditate stipsator ꝯ sequiñpossit.

Expanded text:
deiussionis propter principalem obligationem, quae maior fuit, exclusit, damno debet adficere creditorem, qui sibi diligenter prospexerat. Quid ergo, si bonis fideiussoris separatis solidum ex hereditate stipulator consequi non possit?
Abbreviated transcription (Latin):
IpI Nit p̃tor.siquis doloma.¬
io stcit quominus quis ꝑmisu
meoci uetuiꝰdecait iuĩs dictio
fuit inpossesione bor sit intũ insãctũ
inditiũ quãticans fust. obqra inpose.¬
sioncmisꝰ fuit dãbo  hoc fut dietũ¬

Expanded text:
 Ait praetor: 'Si quis dolo malo fecerit, quo minus quis permissu meo eiusue, cuius ea iurisdictio fuit, in possessionem bonorum sit, in eum in factum iudicium, quanti ea res fuit, ob quam in possessionem missus erit, dabo'. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
tant. quem hoc habetur. ut cedeittur.¬
seruius eam esse. que succisa rursus
exstirꝑib aut radicib renascitur.
¶Stipul aĩcctaest. spic̾e immessem
griecit. nec dum lectequas rusticieũ
est anquam nondum dñs pascẽdi gia
pec̾ minisit. ¶ Glans caducaẽ que t x
artore cecidit. ¶ pascuia filuaẽ. que
pascuisꝓtrudum destinatat.

Expanded text:
tant, quae in hoc habetur, ut caederetur.Seruius eam esse, quae succisa rursus ex stirpibus aut radicibus renascitur. 'Stipula illecta' est spicae in messe deiectae necdum lectae, quas rustici cumest, in quam nondum dominus pascendi gratia pecus immisit. 'Glans caduca' est, quae ex arbore cecidit. 'Pascua silua' est, quae pastui pecudum destinata
Abbreviated transcription (Latin):
t ꝓmisit᷑ eil etpnuntiasse et statuis se.
solemus dicere eos quiuis ħñt cogno¬
scẽdi ¶ Oratre famuł acciꝑe debemu
eam. que ñ in honeste urxit. matite ꝰ n
famił acetis feminis more discerntũ
atq separantur. ꝓinde nicͥ int̾ erit᷑ itup¬
tasit. anuroua. ingenuasitͥ. arilbꝰ tma
Nã neq nuptie. neqnatalto facrunt
matit familias. seobonimorte
arusa. Quineq sequantur neꝙ du¬
cant᷑solutum non intelligimus tuor
quilicet uiticulis leuatussit. manib
tñ tenetur. acne esiquidem intelligiꝰ
solritum quimn publcofine uinculio¬
ꝑnaturalit bona dicuntur teco ꝙ de
beant hoc ẽ btatos faciunt. Bcare t̃ ꝓd¬
cẽ. ¶In bonis aũt nostris ꝯputanisci¬
s. et sibona fide anobis posibtantur. uł¬
si suꝑ fitiariasint eꝙ hosis annumiera¬
d̾ .I. Nutus apellacio. eriam ad promi.¬
rum et ultra porrigenda est
suꝑiorto ꝯtinentur. si et mat̾. et auia
et proauia.

Expanded text:
miscue enim et pronuntiasse et statuisse solemus dicere eos, qui ius habent cognoscendi. 'Matrem familias' accipere debemus eam, quae non inhoneste uixit: matrem enim familias a ceteris feminis mores discernunt atque separant. proinde nihil intererit, nupta sit an uidua, ingenua sit an libertina: nam neque nuptiae neque natales faciunt matrem familias, sed boni moreitulo qui neque sequantur neque ducantur. 'Solutum' non intellegimus eum, qui, licet uinculis leuatus sit, manibus tamen tenetur: ac ne eum quidem intellegimus solutum, qui in publico sine uinculinaturaliter bona ex eo dicuntur, quod beant, hoc est beatos faciunt: beare est prodesse. in bonis autem nostris computari scised et si bona fide a nobis possideantur uel superficiaria sint. aeque bonis adnumera 'Nurus' appellatio etiam ad pronurum et ultra porrigenda est.superiores continentur: sed et mater et auia et proauia.
Abbreviated transcription (Latin):
ipx. Insteaa omt̃ uẽstimentĩ conti¬
neri quod miciatur labeoait. neq trum
dubiume. quin stragula uestissit ome
ñtstẽ accipiemus. non stranguiã. Istra¬
tu omestragula uestem.

Expanded text:
In 'stratu' omne uestimentum contineri quod iniciatur Labeo ait: neque enim dubium est, quin stragula uestis sit omne uestem accipiemus non stragula‹m›, in stratu omnem stragulam ueste
Abbreviated transcription (Latin):
et plerũq sine uilla fundũ accipintũ
cetm adco opimo nraet ꝯstitucio lo¬
tum a fundo separat. ut et mobicus
locus possit fundus dici. si fũdi ans¬
mo cum habumus. ñ etiam magni¬
tudo locum a fundo separat. set nr̃a
affectio. et quelibet porcio fundi po¬
tit fundus diei. si iam hoc constituc.¬
timus. nec non ⁊ fundus locus consti
tui pͥpot. namsieum alii adiunexeri¬
mus funto. locus fundi efficietur.
¶Loti appellatioñe non solum ad
rustiea uerum a durbana quoque
predia ꝑtinere. labeo seribit. set fun¬
dus quide suos habet fines. iocus uõ
latẽ pot̃. quatens detminet᷑ et fini¬

Expanded text:
et plerumque sine uilla 'locum' accipimus: ceterum adeo opinio nostra et constitutio locum a fundo separat, ut et modicus locus possit fundus dici, si fundi animo eum habuimus. non etiam magnitudo locum a fundo separat, sed nostra affectio: et quaelibet portio fundi poterit fundus dici, si iam hoc constituerimus. nec non tui potest: nam si eum alii adiunxerimus fundo, locus fundi efficietur. Loci appellationem non solum ad rustica, verum ad urbana quoque praedia pertinere Labeo scribit. Sed fundus quidem suos habet fines, locus vero latere potest, quatenus determinetur et defini
Abbreviated transcription (Latin):
do.auxit. duob posterionb modis pͥuati
insula fit ticinus ager ꝓͥor fuĩt cũpinu
crtitit. Nagenatura fiuminis soc ẽ. ut d¬
cursi suonuitato alueicausã mutinec ꝰ¬
quicqua int sit utrũ dcallti dũtaxat so¬
lomutato andeto q. sup fusu soloneti t¬

Expanded text:
ta insula fit eius, cuius ager propior fuerit, cum primum extitit: nam et natura fluminis haec est, ut cursu suo mutato aluei causam mutet. nec quicquam intersit, utrum de aluei dumtaxat solo mutato an de eo, quod superfusum solo et t
Abbreviated transcription (Latin):
alieiiũ fuumanumitte mortalitati
necessitatt. uł boꝵ publicatione
ad altum ẜunꝑduxit magis opin¬
or ꝯstitntioib ce locime detior odi¬
ciofidiꝯmisse lib̾tatis fiat. Na ⁊cũ
quida rogatus eẽt cumoreret᷑. ẜuũ
manuittẽ.is q decessifset lib̾ta tr¬

Expanded text:
alienum seruum manumittere mortalitatis necessitate uel bonorum publicatione ad alium seruum perduxit, magis opinor constitutionibus esse locum, ne deterior condicio fideicommissae libertatis fiat. nam et cum quidam rogatus esset, cum moreretur, seruum manumitter‹e› isque decessisset libertat
Abbreviated transcription (Latin):
piane si foritminius. senctimt alicui.
ueꝵcreuit legatue xaliqnuac. aequifsimũ
ent tanticucogiredimen quatumad
rũꝑuenit nec causardben quod minꝰ
illi reuctũsit eucreuit eilegatup tsti¬
m̃tioccasione. Iam⁊ siexmora ficeri¬

Expanded text:
Plane si forte minus relictum est alicui, uerum creuit legatum ex aliqua causa, aequissimum erit tanti eum cogi redimere, quantum ad eum peruenit, nec causari debere, quod minus illi relictum sit, cum creuerit eius legatum per testamenti occasionem: nam et si ex mora fr
Abbreviated transcription (Latin):
ĩlbtate ꝓclamat. furti aũt dapm
ĩiuria ab aliquo arguat. Melaait
lioĩo ꝯdiciois sit quidubre libtatis
t̃quaquĩcerte.ssustinedu iudicur
ene piuði cilibtatifiat. ẜ que sip̃¬

Expanded text:
in libertatem proclamat, furti aut damni iniuria ab aliquo arguatur, Mela aitlioris condicionis sit qui dubiae libertatis est, quam qui certae: sed sustinendum iudicium, ne praeiudicium libertati fiat. aeque si
Abbreviated transcription (Latin):
ranatura. pala ẽ enĩ alias ẽr̃ fẽras gal¬
linas.⁊ alios feros anseros. Itaq: si quou¬
bi modo anseres mi ⁊gallitis mec tur¬
bati. turbuteut adco longĩ tuolauĩnt:
ut ignoremus ubisint. tñ nichominuᷤ¬

Expanded text:
ra natura: palam est enim alias esse feras gallinas et alios feros anseres. itaque si quolibet modo anseres mei et gallinae meae turbati turbataeue adeo longius euolauerint, ut ignoremus ubi sint, tamen nihi
Abbreviated transcription (Latin):
sisubꝯdiciont fũit cilibtas relicta.
⁊ pendente adicione aligñatussit.
lit ab eom animittisi potius abcõnͭ¬
ut ad libtateꝑduciquicrat iogatur
cumanumitit. audirieu õporie bi¬
nus adnanus ⁊ digus pius rescͥpstr̃

Expanded text:
si sub condicione fuit ei libertas relicta et pendente condicione alienatus sit, lit ab eo manumitti, sed potius ab eo uelit ad libertatem perduci, qui erat rogatus eum manumittere, audiri eum oportere diuus Had
Abbreviated transcription (Latin):
ibco aditałirditate libias ꝯpetat.
Et ido caq̃ p̾ea adiectasut. sictnu̾cu¬
sirde mõsit quousq uuenissit.ꝙ si
noluit aut ꝯtepsĩt iurefuitutis te¬
neatur. ad reuoca dãub̾tatt̃ que cõ¬
petit nsut efficãcia I oe̾⁊ inpagano¬

Expanded text:
beo" adita hereditate libertas competit: et ideo ea, quae postea adiecta sunt: "sicmeo sit qu‹o› usque iuuenis sit: quod si noluerit aut contempserit, iure seruitutis teneatur" ad reuocandam libertatem, quae competit, non sunt efficacia'. idem et in pagano
Abbreviated transcription (Latin):
mittoutratioib redditisstichũ ma¬
numittant. quesitũt̃ eũampla pe¬
cunia exacta post mortẽ testatoĩs
sibi omissa relinquet̃ ⁊ quasda su¬
m̃das a quoloĩs exactis racioib nõ
clã oritis sublataq suppricctili ⁊

Expanded text:
committo, ut rationibus redditis Stichum manumittant'. quaesitum est, cum ampla pecunia exacta post mortem testatoris sibi commissa reliquetur et quasdam summas a colonis exactis rationibus non clam horreis sublatisque supellectili et
Abbreviated transcription (Latin):
quomino diciolibtatis cxistai sidpt
culio quod aput uenontorẽẜ uus ha¬
buit pecuni. aadiciołs offt̃re ñpossit.
adalitͥnsinpeculisiuoluntas defucti
peculio ẜuns uemerit. ⁊ ũẽditorfide
rupta peculiũ retimisi. quãquã nex

Expanded text:
ondicio libertatis existat, si de peculio, quod apud uenditorem seruus habuit, pecuniam condicionis offerre non possit: ad alienum enim peculium uoluntas defuncti peculio seruus uenierit et uenditor fide rupta peculium retinuerit: q
Abbreviated transcription (French):
dimisso crediton ꝑfidiomissumanu¬
mitti uolussi. et hidib creclitor nli
lunti li insantes quipostratiãt editi
erũt. nepuen ingenuitate destinata
fraudarnturpcio eptorintstitũtõp¬
indecos ingrnuos fore acsimat coꝵ¬

Expanded text:
isso creditore per fideicommissum manumitti uoluisset et heredibus creditorem non liberantibus infantes, qui postea erant editi,erint, ne pueri ingenuitate destinata fraudarentur, pretio emptori restituto perinde eos ingenuos fore, ac si mat
Abbreviated transcription (Latin):
don erat passẽ sebona fide epgoi ⁊¬
di ecistimãs inmanumissuostitu¬
cridã accionet replo ei quilibiro
minis eptore̾simulata fuitute de¬
cepit. Ego quoꝙ ad ouc̃or ut pu¬
ir recte aduers uenditoit̃ actioẽ
ꝯpete. Et magsimile indistatulibo
quipridrequaextestam̃to adlib

Expanded text:
non erat passus est se bonae fidei emptori tradi: existimas in manumissum constituendam actionem exemplo eius, qui liberi hominis emptorem simulata seruitute decepit? ego quoque adducor, ut putem recte aduersus uenditos actionem competere et magis similem uideri statulibero, qui pridie, quam ex testamento ad lib
Abbreviated transcription (Latin):
fidiamissaurignorantiauussuuił ꝑ¬
dimus itadet̃minãduẽ. ut ingenui
quide reodienascantur ex quomo¬
ralibtatifactas. manumittia ñt pã¬
tudierdbeat. ex quopetilib̾tas potuit.
quatus ñ sit petita.c erteminoib xx.u¬

Expanded text:
fideicommissa, uel ignorantiam iuridimus, ita determinandum est, ut ingenui quidem exinde nascantur, ex quo mora libertati facta est, manumitti autem partum dici debeat, ex quo peti libertas potuit, quamuis non sit petita. certe minoribu
Abbreviated transcription (French):
fit nuntiatio eetinsi inte tumopus fiat.
non e necesse demostrare. s. soc ipsum
dicͣti. ¶ Simplurib. loc isopusfiat.
utriumanuntiatiosufficiat. anucro
ito nuriationes et necessanas et consr¬
quent piursitmisiones. ¶ Si io
cuinuntiatufiũt nouimintiatiot sa¬

Expanded text:
it nuntiatio: ceterum si in totum opus fiat, non est necesse demonstrare, sed hoc ipsum dicere.Si in pluribus locis opus fiat, utrum una nuntiatio sufficiat an uero res nuntiationes esse necessarias et consequenter plures remissiones.Si is, cui nuntiatu
Abbreviated transcription (Latin):
rnde siqͥuio esiopustoc motapieulum
itaie luti suncloacio uesripiorficien¬
dis aliquio fiert. dicemis apud ui diet
quendeberr antalia oꝑafucrint. utco¬
trpninuntiatio debeat. nasi. apatuerif
cret. ¶ Quiopus nouumnuntiat

Expanded text:
roinde si quis, cum opus hoc mora periculum el si in cloacis uel ripa reficiendis aliquid fieret, dicemus apud iudicem quaeri debere, an talia opera fuerint, ut contemni nuntiatio deberet: nam si ap paruerit eret.Qui opus nouum nuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alias edifficandiius habebis q̃sisa¬
ne quid contraleges in locõpublico fa¬
ationio fiat. tuc nsiuis hedifican¬
dibab⁊ rete hedificabit¶Suut ꝓbu¬
nipossit quid posttae di ficatumsit
modiuos sumen deb⁊ hisquinũ¬
ciat. quiut sumatur conferant̃q
ptordecetnere soli. ¶ Morteeus.
quinuntiauit ex tinguitur tuiti¬
atio. sicut alicnatione qniahis mo¬
dis finitur ius p̾hibendi. qͥuod sihi
ciiopus nouii nuntiatumeẽt de¬
cesserit. ueledes aliẽnauĩt. ñ extim¬
guitur muntiatio oꝑis noui. Itq

Expanded text:
alias aedificandi ius habebis,ne quid contra leges in loco publico faationis fiat: tunc enim, si ius aedificandi habet, recte aedificabit.Sed ut probari possit, quid postea aedificatum sit, modulos sumere debet is qui nuntiat, qui ut sumantur conferanturque, praetor decernere solet.Morte eius qui nuntiauit extinguitur nuntiatio, sicut alienatione, quia his modis finitur ius prohibendi.Quod si is cui opus nouum nuntiatum erat decesserit uel aedes alienauerit, non extinguitur
Abbreviated transcription (Latin):
inñcuasunt. quonimedificacio nei
remollitio uidetur opus non timo¬
untre ¶ dcircoplacuit. si quismes¬
lemfacit. arbort ue succieait.dũne:¬
Essiputet quaquaopus faciat. tñ
ad hocedictũ aptineresqui aabca oͥ¬
tum. ¶ Si quis elificiumittulgsats
anopus nouum nuntiare cipossu
eueterisustinendo remediu̾matr¬
¶ Siueaut intraopida sine txrra
pͥida miullis ul magr̃is opus nouum
gficiat nuntiacio e ehot̾ edictoiocũ
nt. siur in prinato siut in publico o¬

Expanded text:
iuncta sunt, quorum aedificatio uel demolitio uidetur opus nouum continere. idcirco placuit, si quis messem faciat, arborem succidat, uineam putet, quamquam opus faciat, tamen ad hoc edictum non pertinere, quia ad ea optum.Si quis aedificium uetus fulciat, an opus nouum nuntiare ei possumueteri sustinendo remedium adhibet.Siue autem intra oppida siue extra oppida in uillis uel agris opus nouum fiat, nuntiatio ex hoc edicto locum habet, siue in priuato siue in publico o
Abbreviated transcription (Latin):
ius is quinunti asset non habent¬
¶ hoc antẽ edictum it mediumq
oꝑis nouinuntiationioad uersuo
futura orum ductumest. non adu¬
sus prẽteriti. hoc ẽ ꝓpuersus eique
Ladum factisunt. ne fiantina sicio
dpio fucrit fictum. quod fic anon
bebuit ussat euiction eoꝑis nous
nuntiatione. ⁊crit franseundum¬

Expanded text:
ui nuntiasset non haberet.Hoc autem edictum remediumque operis noui nuntiationis aduersus futura opera inductum est, non aduersus praeterita, hoc est aduersus ea quae nondum facta sunt, ne fiant: nam si quid operis fuerit factum, quod fieri non debuit, cessat edictum de operis noui nuntiatione et
Abbreviated transcription (Latin):
pu nonum nuntiar potest. is ad qut̃
ios ꝑtĩnetfĩsufructuanus autgpris no¬
uimunture suo nomine npottst. s p¬
cutãtono nomine nuntiart pontiu
cius int fuit opuo nouum factum̃ nc̃e¬

Expanded text:
 is ad quem res pertinet.Usufructuarius autem opus nouum nuntiare suo nomine non potest, sed procuratorio nomine nuntiare poteriteius interfuit opus nouum factum n
Abbreviated transcription (Latin):
do comun diuidundo iudicio uel per
piesb. Quod sisocius ins incomuni ĩ¬
sulaopus nouumfaciat. et egopriam
uiconmunidiiui uncoquesententias
ucnt. ¶ Sicgo supfici a᷑ riussim. et op̃.
nouum faciat uscinuo. Tnpossimnunti¬
antmouet. quot quasi inquil mussum. ł¬
s ⁊ p̃tormichnutileminre accionẽ õãt
ctidro ⁊ fuĩtutum causa actiomienita¬
bitur et oꝑis nouinunti atiodeb mco
opus nouum nunti ar possunt

Expanded text:
bo communi diuidundo iudicio uel per praetorem.Quod si socius meus in communi insula opus nouum faciat et ego propriam m communi diuidundo: quae sententia uera est.Si ego superficiarius sim et o‹p›us nouum fiat a uicino, an possim nuntiare? mouet, quod quasi inquilinus sum: sed praetor mihi utilem in rem actionem dat, et ideo et seruitutium causa actio mihi dabitur et operis noui nuntiatio debet mihi opus nouum nuntiar
Abbreviated transcription (Latin):
immͣtimoneiusirim nobis conser¬
uart uelle. ¶ Sextus pedius definit.
gra. aui sen.ffuo consulta constitutioneᷤ¬
q pancipium popis nonimuntiacio¬
nt̃ tuemut. ¶ In postłitia. cunquis po¬
steacinauis suum dini. uuii alteriu. auxit

Expanded text:
iatione ius nostrum nobis conseruare.Et belle Sextus Pedius definiit ges aut senatus consulta constitutionesque principum per operis noui nuntiationem tuemur, impositiciam, cum quis postea, quam ius suum
Abbreviated transcription (French):
ciart tebtant: ⁊ euenus unius mnti¬
atioise oͥibi n iufficere.s ice singulis nũ¬
tiare necessequia ⁊ ficnpo test. etutnu¬
tiatoꝵ aitnabeat ꝑt nonhabeatius p¬
ibendi ¶ Sĩq̃uis ĩpĩptorincutopus
nouumfuntiare. det sut m gntestttu¬

Expanded text:
iare debeant? et est uerius unius nuntiationem omnibus non sufficere, sed esse singulis nuntiare necesse, quia et fieri potest, ut nuntiatorum alter habeat, alter non habeat ius prohibendi.Si quis ipsi praetori uelit opus nouum nuntiare, debet, ut inte
Abbreviated transcription (Latin):
opus noi imi intiatum comueni¬
antandasit conuentiom sex ł¬
aliud agebat pittoi quãl oc ut coti¬
trouersiam conimdiment. quib si
sponte ircessrrint: debebit ioritum
naberr. ¶ Opusnouum faccinio¬
btntoaliquio. pristinam faciemopi

Expanded text:
opus novum nuntiatum convenian danda sit conventionis excealiud agebat praetor quam hoc, ut controversias eorum dirimeret? a quibus si sponte recesserunt, debebit id ratum habere. Opus novum facere vidhendo aliquid pristinam faciem
Abbreviated transcription (Latin):
tioexhoc toictunht necessariam pre¬
ione adicionempotest .ii. nunciair
quio ⁊ sicũmn adier temnuntiati¬
outmet ib et alitno nomine facere
possumusste̾mnunt atio õib. diebe
ficripotesi iduersuo absentes. ⁊ et
inuitds et ignorantes opionouinũ¬
ciatiopcedit. ¶Inoyis aut nouinu¬
taciont possessore abuet sanum faci¬

Expanded text:
ecessariam praetoris aditionem: potest enim nuntiare quis et si eum non adierit. Item nuntiationem et nostro et alieno nomine facere possumus. Item nuntiatio omnibus diebus fieri potest. Et adversus absentes etiam et invitos et ignorantes operis novi nuntiatio procedit. In operis autem novi nuntiatione possessorem adversarium faci
Abbreviated transcription (Latin):
capit interpretacionem.
nero milla cul paestꝰ eͥuipartre nec esse i¬
cius non pertinet. ratum non est
biguum pactum contrauenditonin in¬
ter pretandum est. ¶ ambigua autem
intentio ita accipienda est. ut salua¬

Expanded text:
capit interpretationem. vero nulla culpa est, cui parere necesse eius non pertinet, ratum non est.biguum pactum contra venditorem interpretandum est. Ambigua autem intentio ita accipienda est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
minimum habeat iniquitatis.
tumeuentus capiunt. si uncium fio
ne uicio acceꝑint.
ꝯnieio iniurt eiuiliperrieulosa est. paꝵ
est emmlt᷑ non fubuerti possit.
siquis exculpa sua dampnum sentiri.
Plenumq fit ut etiam caque a nobio
abire possunt. proinde in eostatusint
atq si non eent eius conditionis. ut
abire possint. et ideo quod fisco obli¬
gãmueet uendicare interclum et a

Expanded text:
minimum habeat iniquitatis. tum euentus capiunt, si initium quoque sine uitio ceperint.nitio in iure ciuili periculosa est: parum est enim, ut non subuerti posset. tum Mucium.Quod quis ex culpa sua damnum sentit, Plerumque fit, ut etiam ea, quae nobis abire possint, proinde in eo statu sint, atque si non essent eius condicionis, ut abire possent. et ideo quod fisco obligamus, et vindicare interdum et a
Abbreviated transcription (Latin):
aut.⁊⁊ ¶onut explurib causis debe¬
re nobis idempotest. ita explurib cau¬
ticonsentur. ¶ Nefertur aduniuer¬
sos quod publice fit permaiorem pãtẽ¬
¶absur dum est pluo uiris habere
cum. cuilegatussit fundus. quam

Expanded text:
um.Non ut ex pluribus causis deberi nobis idem potest, ita ex pluribus cau‹t›i consentire.Refertur ad uniuersos, quod publice fit per maiorem partemAbsurdum est plus iuris habere eum cui legatus sit fundus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quod facere non debet. non uidetur
gerepotest ¶ Tem̃ poralis permutaci¬
oius proumntie non innouat.
est. mutussi intellectum habet. potest
uideri respondere. Idem insurtobie ꝗ
dem et respondere potest. ¶ Furiosus
ab sentis locoest. et ita ponponius lib
i. epistolarum seribit.
quiliberum acquisierit. ¶ Cumdelu
accionem. quatenus ad eumperutnit.
sufficit siuel momento ad eum per ue¬
nit ex dolo defuncti.

Expanded text:
quod facere non debet, non uidetur gere potest. Temporaria permutatio ius prouinciae non innouat. est, mutus, si intellectum habet, potest uideri respondere. idem in surdo: hic quidem et respondere potest. Furiosus absentis loco est et ita Pomponius libro primo epistularum scribit. qui libertum adquisierit.Cum de lucractionem, quatenus ad eum peruenit, sufficit, si uel momento ad eum peruenit ex dolo defuncti.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam fructus sunt restituendi. ¶u¬
mernq suamora nocet. quod et in
duobus iris promittendi obseruat¬
d .i. Quĩ ꝑotest facere ut possit con.¬
dicio ni pareresiamposse uidetur cen
¶Quod quis siuclit. habere non po¬
test. idrepudiare non potest.
dA. Inmͥs que õfficus perliberam
personam ieges fier de siberant. ẜ uu̾
interuenire non potest. ¶Non debeo
melioris condicionis et. quam auctor
meuo aquo snme ius transit.
dt. N on est singulis concedendum.
quod permagistratum publice possit
fierint occasio fiat maioris tumutt̃
faciendi. ¶In finiti eetimacionõli¬
bertatis et necess fudiis.
ussuece dit iure eius debet uti. ¶ Nt̃
secuntur locumhabent.
ucuits fuent nulla obligatiõ tͥffict.¬

Expanded text:
etiam fructus sunt restituendi. Vnicuique sua mora nocet. quod et in duobus reis promittendi observat. Qui potest facere, ut possit condicioni parere, iam posse uidetur. Quod quis si uelit habere non potest, id repudiare non potest. In his, quae officium per liberas fieri personas leges desiderant, servus intervenire non potest. Non debeo melioris condicionis esse, quam auctor meus, a quo ius in me transit.. Non est singulis concedendum, quod per magistratum publice possit fieri, ne occasio sit maioris tumultus faciendi. Infinita aestimatio est libertatis et necessitudinis.us succedit, iure eius uti debet. sequuntur, locum habent. licuius fieret, nulla obligatio ualet
Abbreviated transcription (Latin):
d̾Eonuidetur remamittere. cun¬
quam debeatur. euius pars non inue.¬
nitur querepetipossit. totum indebi¬
tum eẽ intelligitur. manente pristi¬
nitur. ¶ Ionatura debet quemiuẽ
gentium dare oportet.cuius fidem¬
con secuti sumus.
semel utilif constituta sunt. durẽt.
tio aut dubitatio iuris moratur. iu
neorumquilitem ꝯtestatisunt. quã

Expanded text:
Non videntur rem amittere, quiquam debebatur, cuius pars non invenitur quae repeti possit, totum esse indebitum intellegitur manente pristiatura debet, quem iure gentium dare oportet, cuius fidem secuti sumus. semel utiliter constituta sunt, durent, tio aut dubitatio iuris moratur, iuseorum, qui litem contestati sunt, quam
Abbreviated transcription (Latin):
d.⁊. P ruiulegiaquedam cause sũt.
quedam persone et idcoquedam
adhere dem trans mittuntu que
cause sunt. que persone sunt: et ad
heredem non transeunt.

Expanded text:
. Privilegia quedam cause sunt, quedam persone. Et ideo quedam ad heredem transmittuntur que cause sunt, que vero persone sunt ad heredem non transeunt.
Abbreviated transcription (Latin):
que siierbis nominatim acceptilati¬
oms conprehendantur. nullius mo
tatur. ndguid habe̾t actor. set quid
ꝑ aduersarium nabere non potuerit
considerandum ẽ.¬
d̾r : E raudis int̾pretatio. senꝑiu
derogatur. et illud potissimum ha¬
betur que ad spem directum ẽ.¬

Expanded text:
quae si verbis nominatim acceptilationis comprehendatur, nullius momtatur, non quid non habeat actor, sed quid per adversarium habere non potuerit, considerandum eFraudis interpretatio semper in derogatur et illud potissimum habetur, quod ad speciem derectum e
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶ Que terum natura probibent.
nuila lege confirmatasunt.
toritate ereditur nam quod animi
cesar rescripserat. iam defuncto de¬
disse extimaretur .re. non uiderisibi
principem quod ei quem iuuere exi¬
stimabat concessisset. de functo eon¬
cessisse. quem tam̃ modum sulbene¬
fien ee uellet. in ipsius extimacio

Expanded text:
est. Quae rerum natura prohibentur, nulla lege confirmata sunt.toritate creditur: nam quod animi Caesar rescripserat, iam defuncto dedisse existimaretur, respondit non videri sibi principem, quod ei, quem vivere existimabat, concessisset, defuncto concessisse: quem tamen modum esse beneficii sui vellet, ipsius aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidei uidicio contrariumest. et ita
utimur. animalium uero casus mõ¬
tesq quesinc culpa accidunt. fuge
seruorum qui custodirinon solent.
tapine.tumultus. ineendia. aquaꝵ¬
cota magnitudines. impetus p̃donum.
anullo prestantur.

Expanded text:
e fidei iudicio contrarium est: et ita utimur. animalium uero casus mortesque, quae sine culpa acc‹i›dunt, fugae seruorum qui custodiri non solent, rapinae, tumultus, incendia aquarum magnitudines, impetus praedonum a nullo praestantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur inarbitrium diti. uel ꝓcuratoris
eius condicio prousriboni arbitrio
hoc habendumet.
iumdum taxat recipiunt. quidam do
lumet eulpam. Dolum t̾m. depositum
et p̾carium. Dolumet tul pam manda¬
tum et conmodatirn. uenditum. pig̾¬
niacceptum. locatum. itemdotis dacio.
tutele. negotia gesta. In his quidem etoi¬
ligentiam socictas et rerum conmnuni¬
o. it dolum et eulpam recipit. set hec
ita. isigrad nominatim conuenit ł
plus uelminus insingulis contracub
namhoe seruabitur. quod inttioconu¬
nit. legẽ enim contractus dedit. excep

Expanded text:
tur in arbitrium domini uel procuratoris eius condicio, pro boni uiri arbitrio hoc habendum esslum dumtaxat recipiunt, quidam et dolum et culpam. dolum tantum: depositum et precarium. dolum et culpam mandatum, commodatum, uenditum, pignori acceptum, locatum, item dotis datio, tutelae, negotia gesta: in his quidem et diligentiam. societas et rerum communio et dolum et culpam recipit. sed haec ita, nisi si quid nominatim conuenit uel plus uel minus in singulis contractibus: nam hoc seruabitur, quod initio conuenit legem enim contractus dedit, excep
Abbreviated transcription (Latin):
idrare⁊: R egula est que re
que ẽ breuiter enarrat ñdu¬
nc anuan e regula sussumatur. set ex
iure quodẽ igula fiat. ꝑre
gulam fiat. pigitur breuis itrum
narratio traditur uĩt et ait sadqua
ficiis ua plublicis remote sunt. et io
ne iudices e̾e possunt. nec magistrats
gritre. nec postularemet ꝓ auo int ue¬
uit. nec ꝓcuratorem exister ¶ttmin¬
cansa habitaest funosorum aliacoꝵ
qui farpossunt. quamuis actum iti ñ
inteiligerent. Nam furiosus nullum ne¬
÷ gotium contialeie potest. pupillusoia¬
negocia tutore auctore agere potest.
trinsftrrẽ uoluit hereditatem.

Expanded text:
ium.Regula est, quae rem quae est breuiter enarrat. non ex regula ius sumatur, sed ex iure quod est regula fiat. per regu lam igitur breuis rerum narratio traditur, et, ut ait Sabinus, vilibus vel publicis remote sunt et ideo nec iudices esse possunt nec magistratum gerere nec postulare nec pro alio intervenire nec procuratores existere. Item imcausa habita est furiosorum, alia eorum qui fari possunt, qintellegerent: nam furiosus nullum negotium contrahere potest, pupillus omnia tutore auctore agere potest. transferre uoluit hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
aut .i. I ec̃ ex p̃torionecex solẽp¬
ni iurepriuatorum conuentione
quicquam ᷤ. inmutandum t̃. quaor¬
is obligacionum cause. paccione
torem introductus.priuatorum
pactionib non in firmatur. msitũc
cum inchoatur pactio int cos con
ip̃ .i. Quiis pius rescripsit eos qui
ex libertate conueniuntur.in id qd̃
facere possunt condemnandos.
laciones factum posse tollere. quodr
inpossibile e. neq pacto. neq stipulati¬
one pot̾ conp̃hendi ut utilem accio
pronullis habentur. non tantum iu¬
re naturali. quia quod adius natura.
is aquopetit. lucripetiturus ẽ. duris
causa est petitoris.
ip̃ t. ꝑ enꝑ istipulacionib et ince¬
teris contractib id sequimur. quod
actume. Et si non apparet. quod ac¬
tum e.ent consequens ut id sequam̃.
quod in regione. inqua actum e. fit¬
quentatur. quod ergo que sine qd̃¬

Expanded text:
um.Nec ex praetorio nec ex sollemni iure priuatorum conuentione quicquam immutandum est, quamuis obligationum causae pactione torem introductus priuatorum pactionibus non infirmatur, nisi tunc, cum inchoatur actio, inter eos con Divus Pius rescripsit eos, qui ex liberalitate conveniuntur, in id quod facere possunt condemnandos. lationes factum posse tollere: quod enim impossibile est, neque pacto neque stipulatione potest comprehendi, ut utilem actionpro nullis habentur: non tamen et iure natis a quo petitur lucri facturus est, durior causa est petitoris.onibus et in ceteris contractibus id sequimur, quod actum est: aut, si non pareat quid actum est, erit consequens, ut id sequamur, quod in regione in qua actum est frequentatur. quid ergo, si neq
Abbreviated transcription (Latin):
singlas sẽs qñe in hedificiosũt. ñ uide¬
⁊ posse disse. Ide dici deb⁊ ⁊ denaut ⁊dear¬
maĩo. ¶ possesionẽ aminimus multis
modis. Młtisi mortu si ineũlocũ intule¬
imus qu ẽpossidebamus. nãq locum
teneamus sicut romlibm. ¶Iteeum

Expanded text:
e in aedificio sunt, non uidetur possedisse. idem dici debet et de naue et de armario.Possessionem amittimus multis modis, ueluti si mortuum in eum locum intulimus, quem possidebamus: namque locumteneamus, sicut hominem liberum
Abbreviated transcription (Latin):
alius ingns sus cor ꝑe sit. ut potior sit illi
nos aliquis repellat. aut nos ita aĩo desina¬
nius p̾sidere. quod suspicem̃ repellinos
posse. ab eo qui ingress sit inp̾sesionẽ. et
iduidetur ũtillus cẽ.¬

Expanded text:
alius corpore ingressus sit, ut potior sit illiuno‹s› aliquis repellat aut nos ita animo desinamus possidere, quod suspicemur repelli nos posse ab eo, qui ingressus sit in possessionem: et uidetur utilius e
Abbreviated transcription (Latin):
iat. noc ẽ tũquicephñdit cũ furto. et¬
e paruirefert aquo dep̃tm̃dat᷑. utrũ ab
eo cuĩrts fuĩt anabalio s utrũitade¬
mũfur sit maĩfestus. simfaciendo fũ to
datur ubi furtũ fecit. attñ eẽ furẽma¬
nifestũ. sic̃ refurtiua fuit dep̃hens pͥu̾q̃¬

Expanded text:
t, hoc est eum, qui deprehenditur cum furto. Et parui refert, a quo deprehendatur, utrum ab eo cuius res fuit an ab alio. Sed utrum ita demum fur sit manifestus, si in faciendo furto datur, ubi furtum fecit, adtamen esse furem manifestum, si cum re furtiua fuerit adprehensu