comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fera dõprũ dedit. cessabit ħ accõ ¶ et gnalĩt
ramota pauꝑiẽ ded̾it. ĩoq si equin dolore
ꝯeitat᷑ calce petierͣt cessare istã accõq̃e s cũ¬
lege aqu ilia tem̃. utiq ĩo qr ñ ip̃e suo ca łpt
d̾apnũ dedit. aut si cũ equũ ꝑmulsiss qͥs uel
palpatꝰ ẽ ⁊ calce eũ ꝑcusicrit. erit actõni lox
s.si alia qdanpes aliã ꝯcitauit ut dãpnũ da
ulla alla re deiecta. ¶In bestus aũ ꝓp̃t na¬
turalẽ fc̾itatẽ ħ acto locũ ñ ht̃. ⁊ idõ si ur¬
sus fugit. ⁊ sic nocuit ñ potuit dñs qͥndã ꝯue¬

Expanded text:
fera damnum dederit, cessabit haec actio. Et generaliter ra mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam actionem, sed eulege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corpore damnum dedit. at si, cum equum permulsisset quis uel palpatus es‹s›et, calce eum percusserit, erit actioni locus. Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum dareuel alia re deiecta. In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam
Abbreviated transcription (Latin):
endũ ꝯmdauit ei ñmlũ. ⁊ile ad pollicẽ suũ
eũ alligauit d̾ loło ⁊ mulus eruꝑit sic ut po
uice̾ auellẽt ẜuo. ⁊ se p̃cipitaret. mela se¬
tõ actõ ẽ. ꝯpe̾te etiã aqlie ¶ Itẽ si recioi ocau¬
eris lacu uno plenũ curãdũ.⁊ ie eũ ꝓtudĩt¬

Expanded text:
endum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit sic, ut et pollicem auelleret seruo et se praecipitaret, Mela sto actio est, competere etiam Aquiliae. Item si tectori locaueris laccum uino plenum curandum et ille eum pertudit
Abbreviated transcription (Latin):
duce lice̾t recte eẽ ẜuitutẽ ĩpositã ait. nlar¬
ime si pacto stipulatõ subdita sit ¶ꝑ płirũ
p̃dia aqmͣ diicĩ quoqͣ m ĩposita s̃ iutute. nisi
pactũ uł stipulatõ etiã de ħ subłecuta ẽ. neq
eor̃. curuis neq alii uncino potͣis haustũ et
riuo ced̾e. pacto cñi ł stipulatiõe int̃ueniẽ¬
tib ⁊ ħ ꝯcedi solet. qͣmuis nullũ p̃diũ ip̃m
sibi ẜ uire. neq ẜuitutis fru̾ctꝰ ꝯstitui põt¬

Expanded text:
ducere liceret: recte esse seruitutem impositam ait, maxime si pacto stipulatio subdita sit. Per plurium praedia aquam ducis quoquo modo imposita seruitute: nisi pactum uel stipulatio etiam de hoc subsecuta est, neque eorum cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel stipulatione interuenientibus et hoc concedi solet, quamuis nullum praedium ipsum sibi seruire neque seruitutis fructus constitui pot
Abbreviated transcription (Latin):
em ꝑtineat. ido sublatis uineis ẜuit̾ mane
li mali ercip̃tõ erte necia ¶ Si totꝰ ager iti¬
neri aut actui s ũit dñs ĩ eo agro nicħ faiere
potuit. qͦ ẜuitus ĩpediat᷑. q̃ it̾a oitfusa ẽ ut ões
glebe s. mãt. aut si it̃ actusue siue ulla det̃
agri lib̾e fũt. Igit᷑ arbit dandꝰ est. q̃ utq cas¬
u uiã detminare põt. ¶ latitudo act᷑ iainĩsq
ea ẽ q̃ dem̃ostrata est .q. si nicħ dictũ ẽ ħ ab
arbĩtro statuẽd̾ est. Inuia aliudiuris ẽ uam
adiccta ꝑ totũ sũdũ una potiͣt uia eligi. dũ¬
tatat enis iatitudinis q̃ lege ꝯpbusae̾. ꝓ ꝗͦ

Expanded text:
ertinet. ideo sublatis uineis seruitus mali mali exceptio erit necessaria. Si totus ager itineri aut actui seruit, dominus in eo agro nihil facere potest, quo seruitus impediatur, quae ita diffusa est, ut omnes glaebae sagri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque casu uiam determinare debet. Latitudo actus itinerisque ea est, quae demonstrata est: quod si nihil dictum est, hoc ab arbitro statuendum est. in uia aliud iuris est: nadiecta, per totum fundum una poterit eligi uia dumtaxat eius latitudinis, quae lege compraehensa
Abbreviated transcription (Latin):
recte aũt faciẽt. ⁊ hẽs ⁊ legatarsꝰ qͣlis
res sit cũ frui ĩcip̃ legatiruns. si ĩ testa¬
tũteoegĩno ut iñ p̾lit apparere an ⁊̃ qͣ teress
iem pciorẽ legatarꝰ secitlutiliꝰ. añ insũ ẽ.
stipulatõne d hoc caueri ut siꝗs ñ uiribõi
arbitratũ utatur. ꝯmittat᷑ ssipulatẽ statĩ.
tur qm uir bonꝰ arbitrat᷑. aliã de usufruc¬
tu restituẽdo qͣr pͥor stati m̃ntet᷑ qm alit

Expanded text:
Recte autem facient et heres et legatarius, qualis res sit, cum frui incipit legatarius, si in testatum redegerint: ut inde poss‹i›t apparere, an et quatenus rem peiorem legatarius fecerit. Utilius autem uisum est stipulatione de hoc caueri, ut, si quis non uiri boni arbitratu utatur, committ‹a›tur stipulatio statim, tur quam uir bonus arbitrabitur, aliam de usu fructu restituendo: quarum prior st
Abbreviated transcription (Latin):
siluã ⁊ uẽde qũe. ad mod̾ uiufinctu ari¬
Ilic⁊ ncħ habituri eẽnt exeolegto
¶licz tã angustus ẽ legtariꝰ cui domꝰ
usus legatus ẽ. ut ñ possit occupare
totiꝰ domꝰ usũ tñ en partib q̃ nacabũt

Expanded text:
siluam et uendere, quemadmodum usufructuariis licet, nihil habituri essent ex eo legato. Licet tam angustus est legatariu‹s›, cui domus usus legatus est, ut non possit occupare totius domus usum, tamen eis quae uacabunt
Abbreviated transcription (Latin):
sciend̾ est meliorẽ uicim ꝯditõñe fici p̾se
detĩorẽ nõ posse. nisi aliqd noĩatĩ in sui¬
tute ĩponeoa ĩmutatũ fũit. ¶ se in ea a¬
rea ĩ qua stillicidiũ cadit ed ineat. usq ad
cũ locũ ꝓducẽ edificiũ põt uñstilliuidiũ

Expanded text:
sciendum est meliorem uicini condicionem fieri posse, deteriorem non posse, nisi aliquid nominatim seruitute imponenda immutatum fuerit. Qui in area, in qua stillicidium cadit, aedificat, usque ad eum locum perducere aedificium potest, unde stillicidium
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ybeꝵ ꝓeare dubitare putoꝙ rem
ñ ꝑmissam faciat tudulos sodm coem p¬
arietẽ extruẽdo. ¶paĩetẽ cõem ĩ crusta¬
re lic⁊. scõm capitonis sñam. sic̃ lic⁊ i
p̃tiosissimas picturas hr̃e ĩ piete cõi. ee¬
teꝵ. sidrmolitur sit uicinꝰ. ⁊ exstipula¬
tu accõne oatapni infecͣti agat᷑. non
pluris qr̃ ublgała teccoria extimari

Expanded text:
 ea re dubitare puto, quod rem non permissam facit tubulos secundum communem parietem extruendo. Parietem communem incrustare licet secundum Capitonis sententiam, sicut licet mihi pretiosissimas picturas habere in pariete communi: ceterum si demolitus sit uicinus et ex stipulatu actione damni infecti agatur, non pluris quam uulgaria tectoria aestimari
Abbreviated transcription (Latin):
sũt sciane. ⁊ serpiuane. scꝑnianis ẜuitutẽ
debco s adũsus dm̃m seianor uolo er ꝑiri.
altiꝰ me telle ꝓhibentẽ in re ałtõuem exp
altiꝰ tollendi m̃to eo cũ quo ago qnͣtã .N.
ad eũ ꝑtinet. lib̾as edes hbco. ¶ Situi oi¬
mͦ altius tolłe ñ uerat ꝓdpłus eũ recte agit᷑.

Expanded text:
nianis seruitutem debeo, aduersus dominum Seianarum uolo experiri altius me tollere prohibentem: in rem actione expealtius tollendi inuito eo cum quo ago: quantum enim ad eum pertinet, liberas aedes habeo. Si cui omnino altius t
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥstinũ statũ retatii põsse. idẽ uni it
alia re gesta eẽt. id circo meũ solũ ẽe de¬
sunt aĩmag̃ qmͣ stertorato agro.
omp. Llac⁊ ł certe partis ⁊ ꝓ ĩdĩinso
nsum fructum non utendo amtt̃ti.
restituetur usus froctus.

Expanded text:
in pristinum statum restitui posse. Idem iuris ‹in› alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro.. Placet uel certae partis uel pro indiuiso usum fructum non utendo amitti. 2restituetur usus fructus.
Abbreviated transcription (Latin):
qi sq̃ꝑ seꝗt᷑ usui. ẜ ¶ S.si ułls .s. sit legat᷑ ad qũe
aditus noẽ ꝑ heoitaiũ fũdũ ertestam̃to utiq
pr̃and̾. san ⁊ auas utilitates ⁊ẜ uitutes h
eres eiprare debeat. ut puta lumunũ daqͣꝵ
ꝗͥb om̃i mͦ uti ñ põt. s si cũ. ili quo ĩ cmodo
utatur non esse pĩandas.

Expanded text:
t legatus, ad quem aditus non est per hereditarium fundum, ex testamento utique praestandum. Sed an et alias utilitates et seruitutes ei heres praestare debeat, puta luminum et quibus omnino uti non potest: sed si cum aliquo incommodo utatur, non esse praestandas.
Abbreviated transcription (Latin):
pulãdo ncħ agit. iu forte ĩꝗt noĩatun
dño suo stipuletur. a me Raducat. ¶Si
duos fructuaios ꝓponas. ⁊ et altͣmi re ẜ.¬
uus sit stiprilatus.qr. utrũ totũ an ꝓ par̃¬
te qua ht̃ usũ fructũ. ei q̃rat᷑ na ⁊ induo¬
b bonefid̾ possõrib ħ id ẽ ap̃ sceuolam¬

Expanded text:
pulando nihil agit: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me uel conducat. Si duos fructuarios proponas et ex alterius re seruus sit stipulatus, quaeritur, utrum totum an pro parte, qua habet usum fructum, ei quaeratur. nam et in duobus bonae fidei poss
Abbreviated transcription (Latin):
m̃a aq̃ductus que ꝑ agrũ trͣsit p̃edatur. ad o¬
nꝰ fructuaru ꝑtinebit. s ⁊ siꝗd̾ ad collatõñe
me putoħ quoq fructuãium subiturũ gͥ
quid municipio debet᷑. Nam solẽt possores
certã partẽ fructuũ municipio uuliori p̃tio
additere. solẽt ⁊̃ fisdo fũctõnes ꝑ̃start. ħ one¬
ra ad fructuaium ꝑtinebũt ¶ Siq̃ ruit᷑ ĩpꝯ¬

Expanded text:
agrum transit, pendatur, ad onus fructuarii pertinebit: sed et si quid ad collationem uiae, puto hoc quoque fructuarium subiturum: erquid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio uiliori pretio addicere: solent et fisco fusiones praestare. haec onera ad fructuarium pertinebunt. Si qua seruitus imp
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ S ip̃edentes finetus iã maturos
reliquisset testator. fructuaitis eos ferre
si die legati cedente ad huc p̃edẽtes d ep̃¬
łindns. Nam extꝗntes fructꝰ ad usũ fructu¬
aium ꝑtinent. ¶ Si dñs solitus fuit tab̾nis
ad m̃erees suas uti. uł ad uggotiatõnẽ utiq
ꝑmitret᷑ ftuctuaio locare eas ⁊ ad alias ner¬
cese ⁊ illud solłiobs nadũ. ne ł abutat᷑. ususstu¬

Expanded text:
 Si pendentes fructus iam maturos reliquisset testator, fructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent. Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum obseruandum, ne uel abutatur usu
Abbreviated transcription (Latin):
fiut. Uuid̾ usufructu indiuiũ accep̃.
si desierit pd̃issid̾e ꝓ nedolo. ab soluet᷑. qd̾
si liti se optulit. ⁊ qiͣ posso̾i accõnẽ d̾ usu
tura est. qm̃ si dies uen̾it quo pĩanda ẽ.
quead mod̾ cũ stpulam̃q. ex rrechusa na

Expanded text:
um. Qui de usu fructu iudicium accepit, si desierit possidere sine dolo, absoluetur: quod si liti se obtulit et quasi possessor actionem de usu tura est, quam si dies uenit, quo praestanda est, quemadmodum cum stipulamur 'quod ex Arethusa na
Abbreviated transcription (Latin):
cñi tã fispotiose domꝰusus sit relictꝰ fom
aũ si usus relictꝰ sit pꝰse eã ⁊ cũ maĩto ha¬
hitare. ꝗntꝰ muntiꝰ pͥ mꝰ admisit. ne ei ma¬
tmoĩo suo caredũ feret. cũ utruult domõ
re nec fuit dubitatũ. qͥd gͦ si uidn̾e lega¬
mulier habtart cũ marito p̾sit. ⁊ ẽ uex

Expanded text:
en‹i›m si tam spatiosae domus usus sit relictus homieri autem si usus relictus sit, posse eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus admisit, ne ei matrimonio carendum foret, cum uti uult domo. re, nec fuit dubitatum. quid ergo si uiduae legamulier habitare cum marito
Abbreviated transcription (Latin):
arbonb infructuosis opacas. atq ame¬
nas hñs ñ debebit dẽic̾e. ut forte ortos o¬
litõrios faciat. ł aliud qͥd ꝙ ad redstũ spẽ¬
ctat¶Iñ ẽ q̃sitũ an lapiditinas. ł crectfoo¬
mas. ł arenifodinas ip̃e ĩstitũe p̾sit. et
ego puto ⁊ ip̃m ĩstitũs pꝰse. si ñ agri ꝑtẽ
nitessariã huic rei occupatĩm ẽ. ꝓiñ ue¬
nas quoq iapidicinaꝵ ⁊ huiꝰ modi me¬
talloꝵ ĩꝗrere potiͣt. ergo ⁊ auri ⁊ argñ¬
ti. ⁊ sulsiũs.⁊eris ⁊ ferri ⁊ cetõꝵ fodinas
ł quas pat̾ famił. ĩstittut ererce potĩt. uł

Expanded text:
arboribus infructuosis opacas atque amoenas habens, non debebit de‹i›cere, ut forte hortos olitorios faciat uel aliud quid, quod ad reditum spectat. Inde est quaesitum, an lapidicinas uel cretifodinas uel harenifodinas ipse instituere possit: et ego puto etiam ipsum instituere posse, si non agri partem necessariam huic rei occupaturus est. proinde uenas quoque lapidicinarum et huiusmodi metallorum inquirere poterit: ergo et auri et argenti et sulpuris et aeris et ferri et ceterorum fodinas uel quas pater fa
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Sen̾atus oẽsuit ut oĩũ unituis
teꝵ qͣs in cuiꝰq parramonio eẽ ꝯstaret. u¬
sus .f. legaĩ possit. quo senatus ꝯsulto in¬
ductũ uidetur. ut eiꝵ rex q̃ usu tollũt᷑
uł minuũt᷑ p̾sit usus .f. legari.

Expanded text:
. Senatus censuit, ut omnium rerum, quas in cuiusque patrimonio esse constaret, usus fructus legari possit: quo senatus consulto inductum uidetur, ut earum rerum, quae usu tolluntur uel minuuntur, possit usus fructus legari.
Abbreviated transcription (Latin):
huis unꝰ ĩ asiactat ei ꝓcuratoi ueditone scẽ
⁊ pecunia ꝑ parte eius abstułat. ⁊ pꝰea ap¬
paruit eũ ꝗ m asia er̃at antea dẽcessisse. ĩsli¬
tuto ex parie diidia hede ꝓcurtore suo. ⁊
fuiset q̃ ad ꝓcuratorẽ ex uẽdrtõne ꝑuenis¬
iam heditatis a colũdib eiꝰ. Ita fore siue oĩs
ea peciũa penes eũ qui ꝓeurator fuiss reside¬
ret. ut om̃e ꝑ indicẽ ad cos ircuꝑaret. siue
Pã. C um hẽdis ex parte instituti filiꝰ
qui patr̃e suũ ignorabat iuo testatõe de¬
ctisise ꝑtẽ heditatis noĩe patris. ut at sẽ¬
tis administrauĩt. ⁊ pecunias difitacta re¬
b acceꝑit. hẽditas ab eo p̾etino põt. qi ñ eq

Expanded text:
his unus in Asia erat: eius procurator uenditionem fecit et pecuniam pro parte eius abstulerat: postea apparuerit eum qui in Asia erat antea decessisse instituto ex parte dimidia herede procuratore suo et fuisset quae ad procuratorem ex uenditione peruenisiam hereditatis a coheredibus eius. ita fore, siue omnis ea pecunia penes eum qui procurator fuisset resideret, ut omnem per iudicem ab eodem recuperarent, siue. Cum heredis ex parte instituti filius, qui patrem suum ignorabat uiuo testatore decessisse, partem hereditatis nomine patris ut absentis administrauer‹i›t et pecunias distractis rebus acceperit, hereditas ab eo peti non potest, quia neq
Abbreviated transcription (Latin):
allist᷑. Diager ex ẽp̃tõnis cã ab aliqũe ꝑn¬
neat. ñ orecte hac actõne agi potiͣt añ quam
tͣditus sit ager tc̃ ꝙpõssõ amiissa sit . s. hes
d̾ eo ꝙ hẽditati obuenit rẽcte agit ⁊̃ si po¬
ssessioñe eiꝰ adhuc non habuit.

Expanded text:
i. Si ager ex emptionis causa ad aliquem pertineat, non recte hac actione agi poterit, antequam traditus sit ager tuncque possessio amissa sit. Sed heres de eo quod hereditati obuenerit recte aget, etiamsi possessionem eius adhuc non habuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem dñm eiꝰ totiꝰ rei effici. uereq statuã snã
statĩ meũ fit. lic⁊ d̾ pictura ꝗdã ꝯtra sense¬
rĩt ꝓp̃t p̃tiũ pictut.s uecõe ẽ eirei cedi. s
b ĩ quib mea res ꝑcep̃ p̃ualẽtiã. auenã rẽs
trahit. meãq efficit. si eam rẽ ũedicẽ ꝑ er
ceptõñe doli .i. cogar p̃tiũ eiꝰ ꝙ accelserit
dar̾e. ¶ Itẽ q̃cũq alus iũcta siue adiecta a¬
ccessiõis loco cedũt. ea qmͣ diu coħ̾ent om̃
ũedicare ño põt. s ad exhibẽd̾ agt̃ põt. ut
separetit᷑ ⁊ tũc ũ̾edicent᷑. scł excepto eo ꝙ. ci¬

Expanded text:
dominum eius totius rei effici uereque statuam suam statim meum fit: licet de pictura quidam contra senserint propter pretium pictus, in quibus mea res per praeualentiam alienam rem trahit meamque efficit, si eam rem uindicem, per exceptionem doli mali cogar pretium eius quod accesserit dare. Item quaecumque aliis iuncta siue adiecta accessionis loco cedunt, ea quamdiu cohaerent dominus uindicare non potest, sed ad exhibendum agere potest, ut separentur et tunc u
Abbreviated transcription (Latin):
sorte is cui d̾tũtiatũ ẽ. eũ ceitidi auit. se
non si certioiar potuit. nec fecit Ca quode¬
nũtiatũ ẽ senatus ñ exigit. quiẽq g fuit ꝙ
denĩnauit. noceb̾ hoc adt̾istis bonefid po¬
ssõiẽ. ħam̃ ita senatus locutꝰ ẽ eos ꝗse licce¬

Expanded text:
orte is cui denuntiatum est eum certiorauerit, sed non si certiorare potuit nec fecit. a quo denuntiatum est senatus non exigit: quicumque ergo fuit qui denuntiauit, nocebit. Haec aduersus bonae fidei possessores, nam ita senatus locutus est: 'eos qui se here
Abbreviated transcription (Latin):
tioñe uti nã si librarĩ rus mittar. ⁊̃ qualũ
⁊ caloẽ portare cogat. ł instrioñe balneto¬
rẽ faciat. ł d̾ sĩphonua coatric̃sẽ. ł d̾ palestra
stercorãdis latrinis p̃ponat. abuti uidebit᷑
ꝓpͥctate. sinficient̃ aũ alere ⁊ uestire dedet

Expanded text:
orum uti: nam si librarium rus mittat et qualum et calcem portare cogat, histrionem balniatorem faciat, uel de symphonia atriensem, uel de palaestra stercorandis latrinis praeponat, abuti uidebitur proprietate. Sufficienter autem alere et uestire debet
Abbreviated transcription (Latin):
possõ.em si cauẽrit. se petitorẽ defc̃sũ
m. s an ⁊ bont fid̾i possessor debeat de¬
fendendũ cau̾e. uidend̾ erit qr ĩ eo quod
soluit. ñ uidet᷑ locupletior factus. ni¬
si forte hãt ꝯditione. ⁊ ħ noĩe moet᷑
locupletior. qi põt repete. fige enim
noĩe. ⁊ uidet᷑ mͥ nulianũ d̾solo p̃done
Nt caueat sensisse . ñ ⁊̃ de bõe fidi pos¬
sessore. ꝯdictõnẽ tñ p̃stãre debebit. s
⁊ pegter si a creditorib ꝯueniator. ex¬
ceptone iti debebit. s ⁊ in p̃i aliqͥd p̃¬
dom debebat᷑. hoc deduce ñ debebit.
maxĩe si id suit deb̾itũ ꝙ natura deb̾e¬
batur. qͥo tñsi ex pediebat petitoi. id de¬
bitã õẽ dissolutũ ꝓp̃t penam . ł aliã ca¬
tisã põt dici ip̃m sibi uł solũisse. ł dẽbu¬

Expanded text:
possessorem, si cauerit se petitorem defensum iri. sed an et bonae fidei possessor debeat defendendum cauere, uidendum erit, quia in eo quod soluit non uidetur locupletior factus: nisi forte habeat condictionem et hoc nomine uidetur locupletior, quia potest repetere: finge enimone ut caueat sensisse, non etiam de bonae fidei possessore: condictionem tamen praestare debebit. sed et petitor si a creditoribus conueniatur, exceptione uti debebit. Sed si ipsi aliquid praedoni debebatur, hoc deducere non debebit: maxime si id fuit debitum, quod natura debebatur. quid tamen si expediebat petitori id debitum esse dissolutum propter poenam uel aliam causam? potest dici ipsum sibi uel soluisse
Abbreviated transcription (Latin):
locũ litis ꝯtestate succert. ¶ ediũ nõie leg¬
atus dãpni infecti ꝓ nitte deb;. aut inci¬
nũ admitte in possone s et si dies actiõis
ęritura erit. cã cognita adũsus eũ iudiciũ
p̃cor dare deb. ut sis ꝯtestetur. ita ut ĩ ꝓ¬
⁊ĩciã tñsferat᷑. ¶Sĩ pat̃ samił. mortuus
eẽt relicto uno filio ⁊ uxore p̃gñate. non

Expanded text:
e legatus damni infecti promittere debet aut uicinum admittere in possessionem. Sed et si dies actionis exitura erit, causa cognita aduersus eum iudicium praetor dare debet, ut lis contestetur ita, ut in prouincia‹m› transferatur. Si pater familias mortuus esset relicto uno filio et uxore praegnate, non
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Asustuctu legato oĩs fructus rei ad sru¬
ctuanũ ꝑtinet. aut rei soli. aut rei mobilis
usus .f. legat᷑. tei soli ut puta ediũ. ¶Usu
fructu legato ꝗcñq redbitts ẽ adisu frugu¬
ariũ ꝑtinet. q̃q ob uetõnes sũt ex edifitus.¬

Expanded text:
. Usu fructu legato omnis fructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium pertinet quaeque obuentiones sunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
ad tiõne teneit᷑. dño fũoi an frũctuaio
⁊ putat. gp̃i fructꝰ ñ sũt fruttu̾aru nisi
ab eoꝑcipiant. sic̃ ab auo ĩra separent᷑
rio autem furti accõũe. qm int̃fuit eius
fructus ño eẽ ablatos. Marcellus aũ mo
fraictumius. sertasinant eiꝰ. nãsi fiũt q̃
priõne heuenit nisi ea ut ĩtiͣm fiereat
ꝓpͥctrii. mor app̃hñsi fructuari effici¬

Expanded text:
tione teneatur, domino fundi an fructuario? et putat, quoniam fructus non fiunt fructuarii, nisi ab eo percipiantur, licet ab alio terra separenturrio autem furti actionem, quoniam interfuit eius fructus non esse ablatos. Marcellus autem mfructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc euenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii effici
Abbreviated transcription (Latin):
pofsõnie. uti põt publiciana ¶ Inuectiga¬
lib. ⁊ ĩ aliis p̃diis. q̃ usucapi ñ põssũt pu¬
bliciana ꝯpetit. si forte mici bõa fide ł
lęt aut ꝯstiͥtutõ alienai᷑ ꝓhibeat eo casu
publitiana ⁊ĩ ꝯpetit. qi his cassb nẽmi¬
tĩe p̃toi tuetur. neꝰ ꝯtͣ leges fatiat ¶pu¬
bliciana actõne ⁊̃ de ĩfanite suo ñdum¬

Expanded text:
possessionem, uti potest Publiciana. In uectigalibus et in aliis praediis, quae usucapi non possunt, Publiciana competit, si forte bona fide mihi trlex aut constitutio alienari prohibeat, eo casu Publiciana non competit, quia his casibus neminem praetor tuetur, ne contra leges faciat. Publiciana actione etiam de infante seruo nondum
Abbreviated transcription (Latin):
publiciana actõne oĩa ead̾ erũt. q⁊ in
rei uẽdicatõne diximꝰ. ¶ Dactõ ⁊ hedi. et
honorariis successorib ꝯpecit. ¶Si ego ñ
emero. s ẜ nus meus habebo publitiañ¬
am. Id̾ẽ ⁊ si ꝓcurator meus. ł tatoa uł
curator. ł qs iliꝰ negotiũ mngũ genͣs emiͣt
p̃tor ait. ꝗ bõa fide emit᷑. ñ gͥ om̃is ep̃tõ

Expanded text:
Publiciana actione omnia eadem erunt, quae et in rei uindicatione diximus. Haec actio et heredi ‹et› honorariis successoribus competit. Si ego non emero, sed seruus meus, habebo Publicianam. idem est et si procurator meus uel tutor uel curator uel quis alius negotium meum gerens emerit. Praetor
Abbreviated transcription (Latin):
missoĩa uẽdidit id̾ erit dicẽdã lucrũ qd̃
sensit lege ꝯmissoĩa p̃staturũ ¶ Itẽ si
tẽ distrarit. ⁊ ex p̃tio aliã rẽ ꝯ pauiͣt:
ueniet p̃trũ ĩꝑetitõñs hc̃ditatis. nõ res
ꝙͣ ĩ potͥmontũ suũ ꝯũtit s si res mino¬
tis nalet qm ꝯꝑata ẽ accenuis locuple¬

Expanded text:
missoria uendidit, idem erit dicendum lucrum, quod sensit lege commissoria, praestaturum. Item si rem distraxit et ex pretio aliam rem comparauit, ueniet pretium in petitionem hereditatis, non res quam in patrimonium suum conuertit. sed si res minoris ualet q
Abbreviated transcription (Latin):
hoc seͥnatꝰ ꝯsultũ ad pecitõnẽ sseditatis fac¬
tũ etiã in samilie herciscũde rudicio lõcũ
hre plãcet. ne res ab surde sit̃ ut q̃peti pꝰ¬
sĩt diu̾idi ñ possĩt. ¶ augẽt hẽditatem g
his alie her quoq qi angm̃tũ restitui deb̃.¬

Expanded text:
Hoc senatus consultum ad petitionem hereditatis factum etiam in familiae herciscundae iudicio locum habere placet, ne res absurda sit, ut quae peti possint diuidi non possint. Augent hereditatem grhis aliae, hae quoque quasi augmentum restitui deb
Abbreviated transcription (Latin):
iorẽ ł modico ũedidisse hone fidi pesses¬
sorẽ fuisse. an porrigi manꝰ adep̃toie debe¬
ant. ⁊ putat gaiꝰ cassius dandã utilẽ aciõ¬
ñc. Id̾ ent dicend̾. ⁊ si parno p̃tio iussus ĩt¬
d̾e hes̃. titio hẽditatẽ ũrdibit. hã putat dũe

Expanded text:
torem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum et si paruo pretio iussus uendere heres Titio hereditatem uendidi
Abbreviated transcription (Latin):
tiis ꝗ dolo feẽ quomius p̾sid̾et. ut posse¬
ssoi ꝯdẽpnat᷑. accpies siue dolo desseĩt
possi d̾e. siue dolo posdo̾ne noluit aifit¬
tẽ ssi aũ ab alio res possid̾atur. sine ĩ to¬
tũ ñ ertet. locũ habebit ħ chusula
uñsi sit auꝰ possõr ab utroq hc̃oitas pe¬
tĩ pͣsit. ⁊ si ꝑ multos ambulapͣt possõ.
tͥ p̃stabit. an. ⁊̃ is q dolo fecit᷑ quomut¬

Expanded text:
is qui dolo fecit quo minus possideret, ut possessor condemnatur. accipies, siue dolo desierit possidere siue dolo possessionem noluerit admittere. siue autem ab alio res possideatur siue in totum non extet, locum habebit haec clausula. unde si sit alius possessor, ab utroque hereditas peti possit: et si per multos ambulauerit possessio, tus praestabit an etiam is qui dolo fecit quo
Abbreviated transcription (Latin):
quot loxis quis nauigat. uł itex faciẽs delatꝰ
est. tot locis se defendẽ oe at si quo ꝯstint
non dico iuire domcilu si tab̾naslas ꝑgu¬
lam. horreũ. armariũ. ofsicinã ꝯdurerit:
ibiq distrarit. egit. defend̾e se eo lobo de¬
bedit. ¶ apud labcoñẽ qrͣ. si homo ꝓuĩci

Expanded text:
quot locis quis nauigans uel iter faciens delatus est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domicilii, sed tabernulam pergulam horreum armarium officinam conduxit ibique distraxit egit: defendere se eo loci debebit. Apud Labeonem quaeritur, si homo prouinci
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ psꝗbit. Itẽ si fote ager fu̾it ꝗ pecitus
C militib assignatꝰ est modico honoris
gr̃ posso̾ai dato. an ħrestitue debeat. ⁊ pu¬
to p̾staturũ. Si ẜuis petitꝰ. ⁊ aĩal aliud
demortuũ sit sinie dolo ⁊ culpa ꝑ ossõris p̃¬

Expanded text:
bit. Item si forte ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praestaturum. Si seruus petitus uel animal aliud demortuu
Abbreviated transcription (Latin):
auł. ¶u̾m p̃cõi mũ ex plurib indica¬
re uetat. cetͣis id ꝯmuitiere indetur. ¶Iudĩ¬
cem dare p̾sũt. quib a lege in ꝯsfitutione
ił senatus ꝯsulto ꝯceditur. lege. sic̃ ꝓcõ¬
sul. is quoq m̃ãdata cii ẽ iirisdictio. iu
bes. qr iuditio carent. lege impẽditur ꝗ
non q ño hñt iudĩtrũ. s qr receptu est.
ut ciuilib offitus non sungant᷑. ¶ Qui
possũt cẽ iudices nich int̾ẽ. in potestate
an sui iuris sint.

Expanded text:
um. Cum praetor unum ex pluribus iudicare uetat, ceteris id committere uidetur. Iudicem dare possunt, quibus hoc lege uel constitutione uel senatus consulto conceditur. lege, sicut proconsuli. is quoque cui mandata est iurisdictio iudibes, quia iudicio carent. lege impeditur, qui non quia non habent iudicium, sed quia receptum est, ut ciuilibus officiis non fungantur. Qui possunt esse iudices, nihil interest in potestate an sui iuris sint.
Abbreviated transcription (Latin):
oͥ Sip̃tor iuslit᷑. eñ a quo debitũ pe¬
tebatur ad cẽ. ⁊ ordine edictoꝵ ꝑacto ꝓ¬
nũtiauit absentẽ debẽ ñ utiq iuder
ꝗde iud̾icato cognoscit. debr de sẽcc̾cia
p̃toris cogͥnosce̾. alioꝗn illusoĩa erunt.
huꝰ mõi edicta ⁊ p̃toꝵ dectta. Mãrcełł

Expanded text:
Si praetor iusserit eum a quo debitum petebatur adesse et ordine edictorum peracto pronuntiauerit absentem debere, non utique iudex, qui de iudicato cognoscit, debet de praetoris sententia cognoscere: alioquin lusoria erunt huiusmodi edicta et decreta
Abbreviated transcription (Latin):
asit tñ ome deb̾e fid̾i ꝯmissa solui dicẽdũ
ens sit ad huiꝰ modi fid̾i ꝯmissa rome pat¬
monuũ lit⁊ maior pars totiꝰ patͥmonu ĩ
ea res que ꝑ sidiꝯtissũ relscta ẽ eo loci sã
dicẽdũ ẽ. ñ debe p̃scͥbi ei qui petit qͣi ma¬
ior pars hẽditatis alibi sit. ẜ si ñ fidiꝯmis¬
sũ petatur eoloci. s si fib̾iꝯmisso satisfi¬

Expanded text:
amen Romae debere fideicommissum solui dicendum ens ad huiusmodi fideicommissa Romae patrimonium: licet maior pars totius patrimonii in ea res quae per fideicommissum relicta est eo loci sit, dicendum est non debere praescribi ei qui petit, quasi maior pars hereditatis alibi sit. Sed si non fideicommissum petatur eo loci, sed fideicommisso satis
Abbreviated transcription (Latin):
agñs. iudicium tucele. hẽdi tutoiͣs dictaus¬
rat mor fcm̃ ẽ ut non fimitõ iudicio. iam
non facile hũc quontã ininorẽ. inmͥ. re¬
solum deceptus hic minor. set totũ hox
ꝯfitetur. si leuior sit susp̃tio aduersarii
qͣi dolose u̾sati non debere hũc in̾m̾. re¬
stitui. ¶ Scio etiam illud aliqñ ricioisse.
hẽditati. maiorq factus eregerat auqͥd
a debitorb pat̃nis. mor desidabat reffitu
i. m̃m̃. quo magis abstinet pat̃na hedi¬
tato ꝯtradicebatur ei ꝙͣ maior factus cõ¬

Expanded text:
agens, iudicium tutelae heredi tutoris dictauerat: mox factum ut non finito iudicio iam non facile hunc quondam minorem in solum deceptus hic minor, sed totum hoc confitetur, si leuior sit suspicio aduersarii quasi dolose uersati, non debere hunc in integrum restitui. Scio etiam illud aliquando incidisshereditati maiorque factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis abstineret paterna hereditate: contradicebatur ei, quasi maior factus co
Abbreviated transcription (Latin):
dẽArgñtariũ ubi ꝯtc̃tũ ẽ ꝯueniͣ opo¬
rtet. nec in hoc dilatõne nisi ex iusta cã
deĩ ut ex ꝓũicia codices afferant᷑. Id̾ in¬
⁊ accõne tncele placnit. ¶hoie pupille
tutorib ĩ ꝓm̃cia ꝯdẽpnatis. curatores

Expanded text:
Argentarium ubi contractum est conueniri oportet nec in hoc dilationem nisi ex iusta causa dari, ut ex prouincia codices adferantur. idem in actione tutelae placuit. Nomine puellae tutoribus in prouincia condemnatis curatores
Abbreviated transcription (Latin):
sentẽciã liqdo fu̾it appr̃obatũ. estim¬
o debẽ iudicẽ quelã rei admͣnte pau¬
lus. notat. Si aut ineibo ĩpeditꝰ. aut
rei.p. cã. adnocatus adẽt non potuit
reus. ꝑnͣto uł accõne iudican eo casu ĩeũ
denegãdã. uł crequi p̃torem ita indica
ex his uidicib qui in eandẽ rem ddti ẽet
nõ nullos c̾a audita ex cusatos eẽ. ieoꝵ
locũ alios ẽẽ sũptos ⁊ quebat᷑ si sĩgłoꝵ
iudicũ mutatẽ eand̾ retũ analiuo undi

Expanded text:
etoris liquido fuerit adprobatum, existimo debere iudicem querellam rei admittere. Paulus notat: si autem morbo impeditus aut rei publicae causa auocatus adesse non potuit reus, puto uel actionem iudicati eo casu in eum denegandam uel exsequi praetorem ita iudicaex his iudicibus, qui in eandem rem dati essent, nonullos causa audita excusatos esse inque eorum locum alios esse sumptos, et quaerebatur, singulorum iudicum mutatio eandem rem an aliud iudi
Abbreviated transcription (Latin):
alistrat᷑. Int̃dũ ex iustis cauis ⁊ er
certis ꝑsonis sustrndoe sũt cõgnitioes
ueluti s ĩstrumta litis ap̃ eos esse dic̃a¬
sustrni ¶ Senator si negotus alienis se
obtulit. ł in ꝓuĩcia non debebit iuditi¬
anc obligationẽ gtͣrit.
accõne erigetur ibi dari deb⁊. ubi est
nisi si dolo .m. hedis subductũ fuͣt. tẽ
aut numero. ait m̃sura ꝯtinetur. ibi
daĩ deb ubi petit᷑. nisi adiectũ fuit .c.
modios er illo horreo. aut uiti anfo¬
legatũ petat᷑. ⁊̃ ibi peti deb ubi res ẽ

Expanded text:
tis causis et ex certis personis sustinendae sunt cognitiones: veluti si instrumenta litis apud eos esse dicansustineri. Senator si negotiis alienis se optulerit in prouincia, non debet iudicianc obligationem contraxerit. actionem exigetur, ibi dari debet ubi est, nisi si dolo malo heredis subductum fuerit: tuaut numero aut mensura continetur, ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit 'centum modios ex illo horreo' aut 'uini ampholegatum petetur, etiam ibi peti debet ubi res est.
Abbreviated transcription (Latin):
tio gmpulauerit idem iuł cͣt¬
nũ forte alia actio. pꝰsit ꝯpete cit in
integrũ restitutõne. ħam sĩ cõi aux¬
ilio. ⁊ mero uire mutnitus sit. nõ de¬
b ei tribu extra ordinanũ auriliũ
ut puta cũ pupillo ꝯtͣctũ ẽ. si ne tuio¬
ris quitoritate nec locupletio factus
est. Item rͣclatũ ẽ ap̃ labeonĩe. si mino
circilicͥptus societatẽ coietit. ł etiam
dõationis cã nullã eẽ souetatẽ nec int̃¬

Expanded text:
tio ambulauerit, idem iu forte alia actio possit competere citra in integrum restitutionem. nam si communi auxilio et mero iure munitus sit, non debet ei tribui extraordinarium auxilium: ut puta cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate nec locupletior factus est. Item relatum est apud Labeonem, si minor circumscriptus societatem coierit uel etiam donationis causa, nullam esse societatem nec int
Abbreviated transcription (Latin):
ũeditõnem obfcͥtus sit ep̃teri possdẽ hẽ¬
ditatis. dicẽs̾ ciͣt ꝓspici ẽi ołutõne. ¶ resti¬
tũt aũ p̃tia deb̾ebit possor. ⁊ si deꝑdite
sũt res uł dirnute. s utrũ ita demũ re¬
stituat. si bonefid̾i possõi ẽ. an. ⁊ si ma¬
lefidi. ⁊ si ꝗd res. apud empioiem ertent

Expanded text:
nem obstrictus sit emptori possessor hereditatis, dicendum erit prospici ei cautione. Restituere autem pretia debebit possessor, etsi deperditae sunt res uel deminutae. sed utrum ita demum restituat, si bonae fidei possessor est, an et si malae fidei? et si quidem res apud emptorem exstent
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ sit ꝑicło nisi ip̃e subripuit. ⁊ possea
ab eo subripiat᷑. aut alio subripiente ip̃e
ceꝑit res. eque tenebitur. ¶unuanꝰ dirt̃
tas mertes innaui. locatasq ĩfent᷑. ⁊ si
caꝵ uectura noñ dedet᷑. ut uestrm̃toꝵ ł
penoris cotidiani. qr hec ip̃a cetãꝵ rerũ¬

Expanded text:
cuius sit periculo, nisi si ipse subripiat et postea ab eo subripiatur, aut alio subripiente ipse eceperit, aeque tenebitur. Uiuianus dixit tas merces in nauem locatasque inferentur, etsi earum uectura non debetur, ut uestimentorum, penoris cottidiani, q
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pͥuatoꝵ quoq petitõnib senatus ꝯsultũ
locũ hr̃t neme est qͥ aihigat. lic ĩ pub¬
lica cã fcm̃sit ñ solũ arũt inheditate utimͣ
senat᷑ ꝯsulto. s s ĩ peculio castrasi. ł alia
malefidi possor. Idẽ cũ pͥmũ ei d̾ñtiatũ
ec̃t. qͥd gͦ si scit qd̾ nemo aũt ei d̾m̃itiauit.¬

Expanded text:
nibus senatus consultum locum habere nemo est qui ambigit, licet in publica causa factum sit. Non solum autem in hereditate utimur senatus consulto, sed et in peculio castrensi uel alia malae fidei possessor. 'id est cum primum aut denuntiatum esset': quid ergo si scit q
Abbreviated transcription (Latin):
Pom̃p. Parui referte res mãs an alienas ĩ
magis qm̃i quoꝵ sũt debñt solui. ⁊ id̾osi pi¬
gnori mercei accepero obpecuniã nauticã
mͥ magis qmͣ debitori nauta tenebit᷑. d̾ i
añ cas suscep̃. heceͥp̃ aũt sore saluũ. utrũ
si ĩ naue res misse. assignate sũt. an ⁊ si ñ

Expanded text:
 parui referre, res nostras an alienas intmagis, quam quorum sunt, debent solui. et ideo si pignori merces accepero ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebitur, si ante eas suscepit. Recipit autem saluum fore utrum si in nauem res missae ei adsign‹a›tae s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor uatalẽ eꝗtatẽ secutus ꝓposunt. qͦ
tutelã minoꝵ suscep̃. Ham cũ iũt ões
ꝯstet fragile eẽ. ⁊ infirmũ huꝰ mõi eta¬
tis ꝯsilium.⁊ multi captionib supposi¬
tum multoꝵq insidus ex positũ. auxili¬
um eis p̃tor hoc edicto polucitus ẽ. ⁊ ao¬
ñsus cͥaptõnes opitulatonẽ. ¶ preror
tu gestum ẽẽ dicit᷑. uriq que res ent
e ad ministratõ eisꝯmĩtti debebit. quã¬
dem. K ec ꝑ liberos suos ꝑri suam
maturius acuratorib recipiãt. ꝙ eñi
legib cauetur. ut sĩgui ̃n. ꝑ sigulos
liberos remittant᷑. adhonorem pͣtinere
druus seueris ant. ñ ad rẽ accrpiẽdã¬

Expanded text:
aetor naturalem aequitatem secutus proposuit, quo tutelam minorum suscepit. nam cum inter omnes constet fragile esse et infirmum huiusmodi aetatium consilium et multis captionibus suppositum, multorum insidiis expositum: auxilium eis praetor hoc edicto pollicitus est et aduersus captiones opitulationem. Praetor tu gestum esse dicetur, uti quaeque res erit, ae administratio eis committi debebit, quam. Nec per liberos suos rem suam maturius a curatoribus recipiat. quod enim legibus cauetur, ut singuli anni per singulos liberos ‹r›emi‹t›tantur, ad honores pertinere diuus Seuerus ait, non ad rem suam recipienda
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsolũ adu̾sus possõrem h̃editatis succur¬
rendũ eẽ militi. Ueu adñsus eos quoq. qui a
posseie emerũt. ut uẽdicari rei ponñt. si
miles hẽditatẽ agnonit.ꝙ. si nõ agneuiͣt.
et p̾scõ usut ipion̾e ꝓ̃cessisse manitestabit᷑.¬
¶ Cum quoq cui sic le legatũ sit ĩ ãnes sĩ¬
gulos. quib in italla ef set restituẽdũ. ut

Expanded text:
editatis succurrend‹um› militi, uerum aduersus eos quoque, qui a possessore, emerunt, ut uindicari res possint, si miles hereditatem adgnouerit: quod si non adgnouerit, ex post facto usucapionem processisse manifestatur. Eum quoque cui sic legatum sit: 'uel in annos singulos, quibus in Italia esset', restituend
Abbreviated transcription (Latin):
tumãtiã litigataris arbit pinirẽ põtiͣt
pecuniã eiꝰ adtisaĩo dare iubendo. quo in
numero hr̃i ño oportet. si testiũ noĩa ex
sũa arbitri erhibita non sĩt ¶ Cum arbũ
sũ ẽ. altĩugnota alti ad peña ꝯmitt̃edã

Expanded text:
tumaciam litigatoris arbiter punire poterit pecuniam eum aduersario dar‹e› iubendo: quo in numero haberi non oportet, si testium nomina ex sententia arbitri exhibita non sunt. Cum arbiter su
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ ꝯꝓmitc̃ẽdũ. Nam ⁊ iuł. impune non
parere ei ait. si iubeat ad aliũ ardittã ire r
ne stnis non sit. ꝙ si hoc modo dixͣt. ut
niri ꝯtrou̾siã cumͣ diffrrat᷑ arditrul. aut ĩ
aliũ tnsfatur. partemq stĩe eẽ quẽ ad mod̾
sausdet᷑. quib fid̾iussorib. idq delegaĩ ñ
posse. nsi aphoc ꝯꝓmiissũ sit. ut arbit st¬
atuet cuiꝰ arbitratu satisdãret᷑. ¶ Item si
iubeit sibi aliũ ꝯiũgi cũ id in ꝯꝓmisso ñ

Expanded text:
alium compromittendum. nam et Iulianus impune non pareri, si iubeat ad alium arbitrum ire, ne finis non sit: quod si ho‹c› modo dixerit, ut niri controuersiam, cum aut differatur arbitrium aut in alium transferatur: partemque sententiae esse, quemadmodum satisdetur, quibus fideiussoribus, idque delegari non posse, nisi ad hoc compromissum sit, ut arbiter statueret, cuius arbitratu satisdaretur. Item si iubeat sibi alium coniungi, cum id in compromisso non
Abbreviated transcription (Latin):
tigatores cup pome eẽtꝰ in eum ꝯꝑmis¬
sum. an er impime ñ pareatur. querit᷑.
ret᷑ impline igitur ei ñõ parebit᷑. si ali¬
o loco aocẽ adẽs inssit. quid gͥ si ño appa¬
reat d̾ quo loco actũ sit. melius dicetur
pegasus admittit uałe iussũ. ꝙ puto
iisẽtessib soleat. igẽ ⁊ litigatores facile
eo loco uenire p̾sntti si in aliqũe loẽ
in honestũ ad esse. iussit. putam pop¬

Expanded text:
tigatores, cum Romae esset in eum compromissum, an ei impune ‹non› pareatur, quaeriturretur: impune igitur ei non parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? melius dicetur Pegasus admittit ualere iussum. quod puto in secessibus soleat agere, et litigatores facile eo loci uenire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum adesse iusserit, puta in pop
Abbreviated transcription (Latin):
stitutionibi cauettr. ut ibi petat᷑ sid̾. com¬
missũ. nba maior pars heditatis ẽ. nisi ꝓ
bet᷑ eo loco uoͣluisse. testatorẽ fid̃ ꝯmissum
p̃staĩ ubi petat᷑. ¶ tractatũ ẽ de here alis¬
no. si in ea pũcia ubi sidigmissũ petit᷑ plꝰ

Expanded text:
stitutionibus cauetur, ut ibi petatur fideicommissum, ubi maior pars hereditatis est: nisi si probetur eo loco uoluisse testatorem fideicommissum praestari, ubi petitur. Tractatum est de aere alieno: si in ea prouincia, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
certa pe ꝯꝓmnissũ factiis sit. de ea sola err
litigatores si arbit̃ aliquid ño honestum
nissit. ¶ Si intͣ diemꝯꝓmissi aditus ar¬
ꝯmictet᷑ ¶ Siquis ex litigatorib ñ id̾o ad¬
tia impeditus sit. aut magistratir.aut a¬
fore. s hõc itaͦ demũ ueꝵ erit si arbiter
reciꝑe in se arbitriũ fu̾it ꝑatus. nã mui¬

Expanded text:
certa re compromissum facturus sit, de ea sola exprtemp‹e›rare litigatores, si arbiter aliquid non honestum iusserit. Si intra diem compromissi aditus arcommittetur. Si quis ex litigatoribus ideo non adtia impeditus sit aut magistratu aut afore. sed hoc ita demum uerum erit, si arbiter recipere in se arbiterium fuerit paratus: nam inui
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e in moia non suiͣt quo minꝰ partib
sius fingeret᷑.ꝙ. si ꝑ eum factũ ẽ equis¬
sso de die ꝓferendo cauebatur. cet̾rsi ca¬
nebatur ⁊ ip̃e ꝓ̃tulit m̃asit arbĩt. ¶ ple¬
nũ ꝯꝓĩnissũ appellat᷑ ꝙ de reb ꝯtrouersi

Expanded text:
ipse in mora non fuit, quo minus partibus suis fungeretur: quod si per eum factum est, aequissso de die proferendo caueatur: ceterum si cauebatur et ipse protulit, mansit arbiter. Plenum compromissum appell
Abbreviated transcription (Latin):
bitriũ receptũ nisi om̃s ꝯtrousias fuuerit ñ
uidetur dicta sña. s õo huc erit a p̃core cog¬
endꝰ. uñ uidẽdũ erit. an mutare suam pos¬
sit. ⁊ alias ꝗuid̾ ẽ agitatũ. si arbit iussit dari
mor uͣetuit. utrũ eo quid̃ iussit. an eoꝙ te¬
tuit stari debeat. ⁊ sabinꝰ quid̃ putauit p̾se.
cassius snãm magistrisui bene excusat. et
litigatões hłͥ adẽẽ. mox idib iubeat: Nam
mutare eura diem pꝰse. cetm̃si ꝯdc̃p̃nauit̃. ł
absoluit. dũ arbit esse desicit mutare srĩãm¬

Expanded text:
biterium receptum, nisi omnes controuersias finierit, non uidetur dicta sententia, sed adhuc erit a praetore cogendus. Unde uidendum erit, an mutare sententiam possit. et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox uetuit, utrum eo quod iussit an eo quod uetuit stari debeat. et Sabinus quidem putauit posse. Cassius sententiam magistri sui bene excusat et alitigatores calendis adesse, mox idibus iubeat: nam mutare eum diem posse. ceterum si condemnauit uel absoluit, dum arbiter esse desierit, mutare
Abbreviated transcription (Latin):
daditur. ut puta lib̃is uł lib̾tis adu̾sus pa¬
itutes pationosue cũ sit famosa .s. uec h¬
umili adusus eũ qui dignitate deđ et dan¬
excellet. puta pled̾eio adu̾sus ꝯsulatem
p̃ceptt auctoitatis. uł ligxutioso. atq pro¬
digo aut alias uili adu̾sus homiñe uite e¬
m̃datõtis ⁊ ita labeo. quid ergo ẽ inhor
ꝑsona. oicẽdũ est in factũ u̾bis temꝑan¬
dam actõne dandã ut bone fidi m̃tio fiat.
Ne er dolo suo lucretur .⁊.
¶ Item in cause cognitõne uersari labrd
ait. ne in pupillum d̾ dolo det᷑ accõ. tnsi
forte noĩe heo taĩo ꝯueniat᷑. ego arbitor
⁊ et suo dolo ꝯueniend̾. si ꝓxi mꝰ plid̾ta

Expanded text:
dabitur, ut puta liberis uel libertis aduersus parentes patronosue, cum sit famosa. sed nec humili aduersus eum qui dignitate excellet debe‹t› dari: puta plebeio aduersus consularem receptae auctoritatis, uel luxurioso atque prodigo aut alias uili aduersus hominem uitae emendatioris. et ita Labeo. quid ergo est? in horum persona dicendum est in factum uerbis temperandam actionem dandam, ut bonae fidei mentio fne ex dolo suo lucrentur. 13 Item in causae cognitione uersari Labeo ait, ne in pupillum de dolo detur actio, nisi forte nomine hereditario conueniatur. ego arbitror et ex su
Abbreviated transcription (Latin):
luxiii.q̃rit. si ita sit ꝯꝓmissũ ut ꝙ titio
disceptatou plact. id senis ꝓnũtiet qͥs sit
cogñdus. ⁊ puto tale arbitriũ nõ ualere.
In quo lib̾a facultas arbitri sentẽtie nõ
ẽ futura. s si ita sit ꝯꝓmissũ. arbit̃ratu

Expanded text:
uaerit, si ita sit compromissum, ut quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? et puto tale arbitrium non ualere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura. Sed si ita sit compromissum arbitratu
Abbreviated transcription (Latin):
trum restitutio que creditoꝵ adu̾sus porẽ
debitoiẽ datur . R. diex sit an plemor. ego
ad eais edictũ capitis diminutiones que sa¬
lua ciuitate ꝯtingũt. cętm̃ siie amissione
ciuitatis siue lib̾tatis amisione ꝯtĩgat ca¬
pitis dimimitio cessabet edictũ. neq p̾sũt
hu petitus ꝯuenĩ. dabit᷑ plane accõ ineos.
ad quos bona eoꝵ ꝑuenerũt. ¶ at ꝑtor

Expanded text:
trum restitutio, quae creditori aduersus priorem debitorem datur, decem dierum sit an plenior? ego ad eas capitis deminutiones, quae salua ciuitate contingunt. ceterum siue amissione ciuitatis siue libertatis amissione contingat capitis deminutio, cessabit edictum ‹n›eque possunt hi penitus conueniri: dabitur plane actio in eos, ad quos bona
Abbreviated transcription (Latin):
ad quirtre p᷑sc̃t. ex ie peculiar.⁊ eqũũ erit
ex hac clausula p̃sentib .i. qui nõ sũt ĩ cap¬
tiuitate subrienir. sicũ non destndent᷑ usu ca¬
ptũ quid sit. s si dies ac tõnis q̃ adi̾isus captiũu
facẽt. ut sidum hoc tatiat. ꝑ usũ adquisitio
cedatur. Miento. niec eñi suificit. semꝑ ĩ possõ

Expanded text:
adquirere possunt ex re pecul‹i›ari: et aequum erit ex hac clausula praesentibus, id est qui non sunt in captiuitate, subueniri, si cum non defenderentur usucaptum quid sit. sed et si dies actionis, quae aduersus captiuum non faceret', ut si dum hoc faciat, per usum adquisitio cedatur: merito, n
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Sed si restituat᷑ ei ħegitas. Ex tre¬
belliano accõ in eũ non dabit᷑. site spon¬
te siu coactus hẽs eam adierit. ꝯmodi
eñi ẽ reddi quidẽ ei heditatẽ. ꝑm̃ autẽ
hñdũ ẽ. ac si ip̃e adisset hẽditatẽ. ꝯtr̃a
si legatus tp̃i legõnis adierit ⁊ restitu¬
erit. ditur infidei ꝯmissariũ accõ. nec
ex cepcõ trebelliam obstat. ex ꝑsoña le

Expanded text:
 et si restituatur ei hereditas ex Trebelliano, actio in eum non dabitur, siue sponte siue coactus heres eam adierit: commodius enim est reddi quidem ei hereditatem, perinde autem habendum, ac si ipse adisset hereditatem. Contra si legatus tempore legationis adierit et restituerit, datur in fideicommissarium actio, nec exceptio Trebelliani obst
Abbreviated transcription (Latin):
põt dispici. ansi ant ꝯꝓinisit legatus cog¬
endus sit arbiter stiãm dr̃e. si ip̃e legatꝰ po¬
stulet. ꝙ pͥma ratigne potiut uideri iniqũ
ut in ip̃ius potestate sit s hoc tale erit qͥle

Expanded text:
isit legatus, cogisit legatus, cogendus sit arbiter sententiam dicere, si ipse legatus postulet: quod prima ratione poterit uideri iniquum, ut in ipsius potestate sit. sed hoc tale erit, quale
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ice̾ . qi fauor lib̾tatis est ut maĩores iudices
hr̃e debeat. cadem dicenda sũt siue de ngͥt¬
nuitate. siue de lib̾tmitate q̃o sit ⁊ siex ꝯ¬
fid̾iꝯmissi causa lib̾tas debi dicatur. Id̾ dicẽ¬
dũ est iñ ppłari actione. ¶ Si ẜuui ꝓpĩnis¬
efit̾ ño cogendũ dicẽ sñam arbitrũ. mec si d¬
irc̃t. pene erecutõñe dandã d̾ peculio putat
ociauenꝰ. s an si lib̾ cũ eo ꝯꝓmisit᷑ erecutõ
adu̾sus libeꝵ datur uid̾amus. s mag̃ ẽ ut
tem añt otestatus eẽc mic camerercetet.
nec intest tuc quoq iꝑ legatõne fuĩt an ñ
Ged si nũc in legatione ꝯpmiitatat. puto
cogñdũ arbitrũ stĩam dice. qr ⁊ si iudi ciũ
sponte accepiss cogetur ꝑagẽ. sũt tñ qͥ dẽ
isto non dubitant. qui utiq nullo modo d¬
ubitabũt. si d̾ ea re in legatione ꝯꝓmisit.
qm̃ in legatione ꝯtͣrit. quia ⁊ iuditiũ so
noĩe acciꝑe cogitur. ¶ Iund mn pͥma sp̃e

Expanded text:
dicere, quia fauor libertatis est, ut maiores iudices habere debeat. eadem dicenda sunt, siue de ingenuitate siue de libertinitate quaestio sit et si ex fideicommissi causa libertas deberi dicatur. idem dicendum est in populari actione. Si seruu‹s› compromiserit, non cogendum dicere sententiam arbitrum, nec si dixerit, poenae ‹e›xsecutionem dandam de peculio putat Octauenus. sed an, si liber cum eo compromiserit, exsecutio aduersus liberum detur, uideamus: sed magis est, ut tem ante contestatus esset, nunc eam exercere: nec interest, tunc quoque in legatione fuerit an non. sed si nunc in legatione compromittat, puto cogendum arbitrum sententiam dicere, quia et si iudicium sponte accepisset, cogeretur peragere. sunt tamen qui de isto non recte dubitant: qui utique nullo modo dubitabunt, si de ea re in legatione compromisit, quam in legatione contraxit: quia et iudicium eo nomine accipere cog
Abbreviated transcription (Latin):
ciliũ habẽs eẽs aũt in urbe. anͣ mͥ annꝰ ced¬
at. qͣĩ ex ꝑiũdi potestatẽ habeam. ⁊ ait la¬
beo non ced̾e. Ego aũt puto hoc itauerum
minus uideri ẽẽ exꝑiundi potestatẽ.qr
issont accõtus etiam exceͥptõ eiq.t .p. cã
abfuit. ꝯpetĩt. forte si tes ab eo possessio¬
ñc nacto uendĩcet᷑ ¶ In accõne rescissoĩ

Expanded text:
cilium haberes, esses autem in urbe, an mihi annus cedat, quasi experiundi potestatem habeam? et ait Labeo non cedere. ego autem puto hoc ita uerumminus, uideri esse experiundi potestatem, quia issoriae actionis etiam exceafuit, competit: forte si res ab eo possessionem nancto uindicentur. In actione rescissoria,
Abbreviated transcription (Latin):
defendant᷑ etiam inbona tentil mittisdesen¬
di aũt nõ is uidet᷑ cinꝰ se defensei ingit. s qui
requnsiis ab actore ñ ẽ defensioni deftititus.
plenq desensio accipiet᷑. ii ziuditiũ ñ decc¬
tatur. ⁊ iudicatũ solui satis detur.
dant. aut si nemo eiꝰ sit qui ntt̃togaĩ põt. Ita
ꝙ testisicatõne ꝯplecti oportet. stc̃ eos igit᷑¬

Expanded text:
ndantur, in bona tantum mitti. Defendi autem non is uidetur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non ‹est› defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicatum solui satisdetur. dant, aut si nemo sit, qui interrogari potest. ita que testatione complecti oportet. Sicut igit
Abbreviated transcription (Latin):
piñs pͥuati ꝯsentiant. p̃tor aũt ignaret
ꝯsent᷑ire. ⁊ putet suã iurts dictõne. an
legi satisfactũ sit. uidend̾sit. ⁊ puto pꝰ¬
se defendi eius ẽẽ urrildiccõne. ¶ Si ⁊ ieex
ad tp̃s ditus ẽ. ⁊ om̃s litigatõts ꝯsentiant. nͥ¬

Expanded text:
proinde si priuati consentiant, praetor autem ignoret consentire et putet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defendi eius esse iurisdictionem. Si et iudex ad tempus datus et omnes litigatores consentiant: n