comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mines diu̾si sp̃c sub eo pͥncipe militan¬
tes ad huiꝰ cemodi eos peccata sollicitent
Similiter & iracundie sp̃m pͥncipẽ unũ
ẽẽ. arbitror innumeros uͦ eẽ. sub ipso a¬
gentes. qui ꝑ singulos quosꝙ homines
huiꝰce uitii peccata succendant. Similit̾
ꝙ auaritiȩ unũ ẽẽ principẽ sic & suꝑbie
q ceteroꝵ maloꝵ. Et ideo ñ unus prin¬
cipatus dicit᷑ incontͣriis uirtutib ab apło
sed plures adu̾sũ quos pugnã sibi ẽẽ. &¬
nob̾ omnib scͥbit. Esse tamen reor hoꝵ
omniũ pͥncipẽ uelut eminentiorẽ quẽ¬
clam in nequitia & inscelere celsiorẽ qui
totũ munctũ quẽ isti adpeccata singłi
quiq ꝑ peccatoꝵ species pro parte solli¬
citant: solus uelut omniũ pͥncipũ dux
& totius uefande militie magist̾ exagi¬
tet. Cunus figurã cũ iabm discuteremꝰ
pro paruo intelligentie nr̃ȩ. captu in
suꝑiorib patefecimꝰ. Puto sane quia

Expanded text:
mines diversi spiritus sub eo principe militanmines diversi spiritus sub eo principe militantes, ad hujuscemodi eos peccata sollicitent. Similiter et iracundiae spiritum principem esse unum arbitror, innumeros vero esse sub ipso agentes, qui per singulos quosque homines hujuscemodi vitii peccata succendant. Similiter et avaritiae unum esse principem, sicut et superbiae et caeterorum malorum. Et ideo non unus principatus esse dicitur in contrariis virtutibus ab Apostolo sed plures, adversum quos sibi pugnam esse et nobis omnibus scribit ; et esse tamen omnium horum principem velut eminentiorem quemdam in nequitia et in scelere celsiorem, qui totum mundum quem isti ad peccata singuli quique per peccatorum species pro parte sollicitent, solus velut omnium principum dux, et totius nefandae militiae magister exagitet. Cujus figuram cum de Jabin discuteremus, pro parvo intelligentiae nostrae captu, in superioriribus patefecimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rerent inp̃liũ contͣ isrł. ut exterminarent᷑.
Dum enim ñ ueniunt inunice uͥtutes quȩ
peccata oꝑantur in nobis: nec prouocant
nos adpeccandũ. nec lacessunt ad dimican¬
cdum interfici ñ possunt nec exterminari.
aduersũ nos inp̃liũ ut ꝙ nos uictoriam
capiamꝰ. & ille interitum consequant᷑. Un¬
cde mͥ uidet᷑ e̾e̾. infinitus quidẽ numerꝰ
contrariarũ uͥtutũ. ꝓ eo qđ ꝑ singłos pe¬
ẽ aliquis fornicationis sp̾e̾: alius auaritie
inse habere inunicos putandus ẽ sp̃c un
uł peccata comiittunt. sed pła abuno¬
quoq uident᷑ committi. Et iter̃. non ẽ
putandũ qđ unꝰ fornicationis sp̾c sedu¬
cat eum. qui uerbi grã inbritanniis for¬
nicatur & illum qui in india uł maliis
locis. neq unũ ẽẽ. ire spm qͥ cliu̾sis inlo¬
cis diu̾sos homines agitet sed puto ma¬
gis pͥncipem quidẽ fornicationis sp̃m
e̾ẽ unũ. innumeroᷤ uero ẽẽ. qͥ inhoc ei
officio pareant. & ꝑsingulos quosq ho¬

Expanded text:
rent in praelium contra Israel ut exterminarentur. Dum enim non veniunt inimicae virtutes quae peccata operantur in nobis, nec provocant nos ad peccandum, nec lacessunt ad dimicandum, interfici non possunt nec exterminari. adversus nos in praelium, ut et nos victoriam capiamus, et illae interitum consequantur. Unde mihi videtur esse infinitus quidam numerus contrariarum virtutum, pro eo quod per singulos peest aliquis fornicationis spiritus, est et irae in se habere inimicos putandus est: unde evel peccata committunt, sed plura ab unoquoque videntur admitti. Et iterum non est putandum quod unus fornicationis spiritus seducat eum qui verbi causa in Britanniis fornicatur, et illum qui in India, vel in aliis locis; neque unum esse irae spiritum qui diversis in locis diversos homines agitet: sed puto magis principem quidem fornicationis unum esse, innumeros vero esse qui in hoc ei officio pareant, et per singulos quosque ho
Abbreviated transcription (Latin):
sua. & exploratores isrłiticos plenissima
de uotione suscepit. ex integro inconsorti¬
um popli societatẽq suscepta ẽ. & scptũ
ẽ de ea quia apposita ẽ. ao filios isrł usꝙ
inhodiernũ diẽ. Isti uͦ qͥ ñ tam israheliti¬
cȩ gentis consortia. dilexerunt quã sue
ꝑ ditionis metu ꝑ territi. cum calliditate
& fraude accesserunt ad iħm. quomͦ potu¬
erunt. libertatẽ uite & regni consortium
dolis seruilib ꝑ mereri; Deniq ius nossȩ

Expanded text:
sua exploratores Israeliticos plenissima sua exploratores Israeliticos plenissima devotione suscepit, et ex integro in consortium populi societatemque suscepta est; et scriptum est de ea quia « apposita est ad filios Israel usque in hodiernum diem. » Isti vero quia non tam Israeliticae gentis consortia dilexerunt, quam suae perditionis metu perterriti cum calliditate et fraude accesserunt ad Jesum, quomodo potuerunt libertatem vitae et regni consortium dolis servilibus promereri? Denique vis nosse
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd utilitatis impendunt. & tali quodã
ordine ab ihũ salittẽ cũ uiram̃ti int̾¬
positione suscipiunt. Ego nolebamin
gabaonitarũ ordine salutẽ consequi.
nͨ inligni cesorib uł aque gestatorib
numerari: sed inter Israhelitas cuperẽ
hereditatẽ terre reꝓmissionis acciꝑe.
Obseruandũ sane ẽ qđ solent heretici
legentes hunc locũ calumpniã facere
hi qui testam̃tũ. uetus non recipiunt
& dicunt. Uide quomͦ nicħ humanitatiᷤ
habuit iħs filius naue. ut hominib qui
ad se supplices uenerant salutẽ conce¬
dens. notam eis infamie & iugũ seruitu¬
tis infligeret. hȩc si audiat anima minꝰ
instructa inscͥpturis diuinis: infirmari
continuo. & ꝑiclitari potest. ita ut refu¬
giat catholicã fidem. Non enĩ intelligt̃
eoꝵ subreptiones. Iħs enĩ scd̾m m̃surã¬
fidĩ fid̾i ipsoꝵ competens erga eos uidi¬
cium tenuit. Porro aut̃ raab meretrix
q̃ fide integra credidit cũ omĩ domo

Expanded text:
quid utilitatis impendunt: et tali quodam quid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine ab Jesu salutem cum juramenti interpositione suscipiunt. Ego nolebam in Gabaonitarum ordine salutem consequi, nec in ligni caesoribus vel aquae gestatoribus numerari, sed intra Israelitas cuperem haereditatem terrae repromissionis accipere. Observandum sane est quod solent haeretici legentes hunc locum calumniam facere, hi qui Vetus Testamentum non recipiunt, et dicunt: Vide quomodo nihil humilitatis habuit Jesus filius Nave, ut hominibus qui ad se supplices venerant salutem concedens, notam eis infamiae et jugum servitutis infligeret. Haec si audit anima minus instructa in Scripturis divinis, infirmari continuo et periclitari potest, ut refugiat catholicam fidem. Non enim intelligunt eorum subreptiones. Jesus enim secundum mensuram fidei ipsorum competens erga eos judicium tenuit. Porro autem Raab meretrix, quae fide integra cum omni domo
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝓpͥa obsceni satis. & uitiĩs inuoluti.
nec omĩno deponentes ueterẽ hominẽ
caltiam̃tis ueterib obtecti. p̾ter hoc qđ̃
incłm̃ credunt & erga seruos dĩ uł eccłiȩ
cultũ uident᷑ e̾ẽ deuoti: nicħ adhibent
emendationis uł innouationis inmoribꝰ.
sed quodãmͦ salus ipsa eoꝵ notam non
euadit infamiȩ. Similis quoq etiam
in libello qui appellat᷑ pastoris. de his
figura de scͥbitur. ait enim. Quia est
arbor quedam quȩ ulmus appellatur.
quȩ fructum ñ affert portat tam̃ uitem
quȩ asfert plurimũ fructũ. & exeo qd̃
ad miniculo ẽ uiti. q̃ eiꝰuirib nitens uł¬
afferre uł seruare potest płimũ fructũ.
etiã ulmꝰ quȩ. infructuosa ẽ necessaria
uidet᷑ & utilis. ex hoc ipso qd̃ frugifere
deseruiat uiti. Tale aliquid intellige¬
etiã ingabaonitis. qͥ non deposuert̃
quidẽ ueterẽ hominẽ cũ actib suis.
ministrant tam̃ scĩ & seruiunt & ali¬

Expanded text:
tione propria obsceni satis et intus involuti, tione propria obsceni satis et intus involuti, nec omnino deponentes veterem hominem calceamentis veteribus obtecti, praeter hoc quod in Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultum videntur esse devoti, nihil adhibentes emendationis vel innovationis in moribus. sed quodammodo salus ipsa eorum notam non evadit infamiae. Similis quoque etiam in libello qui appellatur Pastoris, de his figura describitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est viti, quae ejus viribus nitens, vel ferre vel servare plurimum fructum; » etiam ulmus, quae infructuosa est, necessaria videtur et utilis ex hoc ipso quod fructuosae deserviat viti. Tale aliquid etiam intellige in Gabaonitis, qui non deposuerunt quidem veterem hominem cum actibus suis, ministrant tamen sanctis, et serviunt, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
Multe gͦ eoꝵ qui ad salutẽ ueniunt. diffe¬
rentis designantur: Unde & nc̃ gabaoni¬
tas istos quoꝵ hystoria recitata ẽ. arbit᷑r
portiunculã quandã ẽẽ hoꝵ qui saluandi
sunt. Ita tam̃ ut ñ sine alicuiꝰ note inusti¬
one saluent᷑. Uides nãq quomͦ ligni cȩ¬
sores uł aquȩ gestatores fieri condempnã¬
tur ad obsequiũ populi & altaris d̾i mi¬
nisteriũ. qm̃ quid̃ cũ dolo & cailiditate¬
accesserunt ad filios isrł pannis calciam̃¬
tis q ueterib induti. & cibum uetusti pa¬
nis ferentes. Isti gͦ ueniunt ad ih̾m. cum
omnib uetustatib suis. & orant ab eo hoc
tantum ut saluentur. In quorũ figura:
tale mͥ aliquid uidetur ostendi. Sunt
quidã ineccłia credentes. quidẽ & hñtes
fidem indm̃. & ad quiescentes omnib diui¬
nis preceptis. quiq etiam erga seruos dĩ
religiosi sunt. & seruire eis cupiunt. sed¬
& acd ornatũ eccłiȩ uł minist̾iũ satis ꝓmp¬
ti paratiq sunt. in actib uͦ suis & conu̾sa¬

Expanded text:
Multae ergo eorum qui ad salutem veniunt differentiae designantur; unde et nunc Gabaonitas hos, quorum historia recitata est, arbitror portiunculam quamdam esse eorum qui salvandi sunt; ita tamen ut non absque alicujus notae inustione salventur. Vides namque quomodo ligni caesores, vel aquae gestatores fieri condemnantur, ab obsequium populi, et altaris Dei ministerium, quoniam quidem cum dolo et calliditataccesserunt ad filios Israel, pannis et calceamentis veteribus induti, et cibum vetusti panis ferentes. Isti ergo veniunt ad Jesum cum omnibus vetustatibus suis et orant ab eo hoc tantum ut salventur. In quorum figura tale mihi videtur aliquid ostendi. Sunt quidam in Ecclesia credentes quidem et habentes fidem in Deum, et acquiescentes omnibus divinis praeceptis, quique etiam erga servos Dei religiosi sunt, et servire eis cupiunt, sed ad ornatum Ecclesiae vel ministerium satis promti et apti non sunt, in actibus suis et conversa
Abbreviated transcription (Latin):
ni ignis terrore tendit adbonũ. & stu¬
det ac festinat implere q̃ scͥpta sunt.
Certum ẽ enĩ nobiliores ẽẽ illos qui bo¬
ni ipsuis desiderio & benedictionum
amore qd̃ bonũ ẽ. agunt. quã illos qui
ꝓ mali metu bonũ sect̾antur. Solus gͦ
iħs ẽ. qui potest ex omĩ popło huiꝰ modi
mentes animosq discerne. & alios qͥdẽ¬
statuere inmonte garirin ad benedicti¬
ones alios uͦ statuere inmonte gebal
ad maledictiones. ñ ut maledictiones
accipiant. sed ut intuentes. p̾scͥptas¬
maledictiones. & penas peccatoribus
constitutas incurrere caueant eas.
u̾ba legis benedictiones & maledicti¬

Expanded text:
ni ignis terrore tendit ad bonum, et stuni ignis terrore tendit ad bonum, et studet ac festinat implere quae scripta sunt: certum est enim nobiliores esse illos qui boni ipsius desiderio et benedictionum amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus qui potest ex omni populo hujusmodi mentes animosque discernere, hos statuerunt in monte Garizim ad benedicendum; alios vero statuerunt in monte Hebal ad maledicendum, non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes perscmaledictiones et poenas peccatorum constitutas, incurrere caveant eas. « nia verba benedictionis et maledicti
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uł ꝓmissionũ desideriis inflaminan¬
tur. quã hoc magis hñtes in ꝓspectu &
dicentes. Sufficit mͥ ñ ire ingehennam.
sufficit mn ñ mitti inignẽ eternuĩ. sufficit
michi ñ expelli intenebras exteriores. sũ
gͦ insingulis quibq fideliũ talis sit ꝓ¬
positi uarietas. hoc mͥ designati uidet᷑
in hoc loco. qđ dimidii illi qui iuxta
montem garizin incedunt. illũ qͥ ad
benedictionẽ electus ẽ. istos figuralit̃
indicent. qui ñ metu ꝑ ene. sed bñdica¬
onum & reꝑmissionũ desiderio ueniunt
ad salutẽ: illi uͦ dimidii qͥ uixta montẽ
gebal incedunt. quoꝵ inqͦ maledictioes
ꝓlate sunt: istos alios indicent qͥ malo¬
rũ metu & supplicioꝵ timore complen¬
tes quȩ inlege scͥpta sunt ꝑueniunt ad
salutẽ. Hic iam dei soluis ẽ. nosse ex
omnib nobis filiis urł quis ẽ qui boni
ipsius desiderio succensus facit qd bo¬
nũ ẽ qui uͦ nr̃m metu gehenne ꝙ eter¬

Expanded text:
num et promissionum desideriis inflammannum et promissionum desideriis inflammantur, quam hoc magis habentes in prospectu et dicentes: SufSufficit mihi non ire in ignem aeternum; sufficit mihi non expelli in tenebras exteriores. Cum ergo in singulis quibusque fidelium talis sit propositi varietas, hoc mihi designari videtur in hoc loco quod dimidii illi qui juxta montem Garizim incedunt, illum qui ad benedictiones electus est, istos figuraliter indicare qui, non metu poenae, sed benedictionum et promissionum desiderio, veniunt ad salutem. Illi vero dimidii qui juxta montem Ebal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, istos alios indicant qui malorum metu et suppliciorum timore complentes quae in lege sunt scripta, perveniunt ad salutem. Hic etiam Dei solius est nosse, ex omnibus filiis Israel quis est, qui boni ipsius desiderio succensus facit quod bonum est: qui vero metu gehennae, et aeter
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptũ ẽ indeuteronono. sex trib ad be¬
nedicendũ in monte garizin. & ipsas
ẽ symeon. leui. uida. y sachar. ioseph.¬
& beniamin: alias uͦ sex ignobiliores
admaledicendũ. inquib & ruben qui
ascendit cubile patris & thorũ macu¬
lauit ꝑp aternũ: & tabulon qui ẽ. ultimꝰ
filius lia. Hȩc quidẽ ueterũ hystorie
referunt gesta. S quomͦ nos hanc histo¬
rie narrationẽ ad mysticã intelligentiã
referimꝰ. ut ostendamus qͥ st̃ isti qui
incedunt iuxta montẽ garizin. & qͥ st̃
qui incedunt iuxta montẽ gebalͦ Ego¬
sic uideo duas ẽẽ species eoꝵ qͥ ꝑfidem
si summno studio diligentia q nituntur.
ne saltun minima eos beatitudo p̃tereat.
hñtes desideriũ ñ solum benedictionis
capiendȩ. & esfici inparte sortis scoꝵ. s ed
etiã assistere inconspectu dĩ. & semꝑ ẽẽ
cũ dño. Alii uͦ st̃ qui & ipsi tendunt
ad salutẽ. sed ñ tam amore benedictio¬

Expanded text:
scriptum est in Deuteronomio , sex tribus ad bescriptum est in Deuteronomio , sex tribus ad benedicendum in monte Garizim: et ipsae est, Simeon, Levi, Judas, Isachar, Joseph, Benjamin. Alias vero sex ignobiliores, ad maledicendum; in quibus et Ruben qui ascendit super cubile patris fui, et torum maculavit paternum, et Zabulon, qui est ultimus filius Liae. Haec quidem veterum historiae referunt gesta. Sed quomodo nos hanc historiae narrationem ad mysticam intelligentiam referamus, ut ostendamus qui sunt isti qui incedunt juxta montem Garizim, et qui sunt qui incedunt juxta montem Ebal? Ego video duas esse species eorum si, summo studio diligentiaque nituntur, ne saltem minima eos beatitudo praetereat: habentes desiderium, non solum benedictionis capiendae, et effici in parte sortis sanctorum, sed etiam assistere in conspectu Dei, et semper esse cum Domino. Alii vero sunt qui et ipsi tendunt ad salutem, et non tam amore benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et circa hanc archam testamenti. omĩs
qui uere isrł est incedit. & non ẽ longe ab
ea  Leuitȩ uͦ & sacerdotes etiam inhumeriᷤ
suis eam portant. Et enĩ quicũq sacerdota¬
li religione & scĩtate uiuunt. ñ solũ hi qui
sedere uidentur inconsessu sacerdotali. s
hi magis qui sacerdotaliter agunt. quorũ
pars ẽ dñs. nec ulla eis portio habet᷑
interris: ipsi sunt uere sacerdotes. & le¬
uitȩ dnĩ qui innumeris suis legem d̾i
pdrtant. agendo uidelicet & implendo
ꝑ opꝰ ea q̃ scribuntur inlege: S & ꝓselitꝰ
inquit & indigena simul. Et erant di¬
midii uixta montẽ garirim & dimidii
iuxta montẽ gebal. Quomͦ etiã ista ex¬
plicabimꝰ : Uere adiutorio dĩ opus ẽ ut
possimus u̾bis nrĩs u̾ba diuina dissere¬
men potuerunt iuxta montẽ garizin
incedere. sed incedunt iuxta montẽ ge¬
bal: Mons garitin benedictiones habet.
mons autẽ gebal maledictiões: q̃ pecca¬
torib imininent. Statuert̃ & enĩ sicut

Expanded text:
tc. Circa hanc arcam testamenti, omnis qui vere Israel est incedit, non enim longe ab ea. Levitae vero et sacerdotes etiam in humeris suis eam portant. Etenim quicunque sacerdotali religione et sanctitate vivunt, non solum hi qui sedere videntur in consessu sacerdotali, sed hi magis qui sacerdotaliter agunt, quorum pars est Dominus, nec ulla eis portio habetur in terris, ipsi sunt vere sacerdotes et Levitae Domini, qui in humeris suis legem Dei portant, agendo videlicet et implendo opera ea quae scribuntur in lege. Et proselytus, inquit, et indigena simul aderant; dimidii juxta montem Garizim, et dimidii juxta montem Ebal. Quomodo etiam ista explicabimus? Et adjuto rio Dei opus est ut possimus verbis nostris verba divina disserenon potuerunt juxta montem Garizim incedere, sed incedunt juxta montem Ebal? Mons Garizim benedictiones habet, mons autem Ebal maledictiones quae peccatoribus imminent. Statuerunt enim, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
erga eos iustissimã seruat ut salutẽ mere¬
rent᷑ qui parum licet fidĩ detulerant.
nec tam̃ sũmã regni. uł libertatis acci¬
perent ꝓ eo qd̾ fides eoꝵ nullo oꝑũ nobi¬
sunt in nob̾ quoꝵ fides hoc tantũ mͦ habet
ut ad eccłiam ueniant. & inclinent caput¬
honorent. ad ornatũ quoq altaris uł eccłȩ
aliqͥd conferant. ñ tam̃ adhibent studiũ
ut etiã mores suos excolant. actus emen¬
dent iuitia deponant. castitatẽ colant:
iracundiam mitigent. auaritiam repͥmant.
rapacitatẽ refrenant. maliloquia & stulti¬
loquia uł scurrilitates. & obtrectationũ
uenena exore suo ñ adimant. sciant sibi
qͥ tales sunt qͥ em̃dare se nolunt. sed inhis
usꝙ ad senectutẽ ultimam ꝑ seuerant. par¬
tẽ sortemq ab iħ̾u dño ur̃o. cũ gabaonitiᷤᷤ

Expanded text:
erga eos justissimam servat, ut salutem mererentur, qui parvum licet fidei detulerunt, nec tamen summam regni vel libertatis acciperent, pro eo quod fides eorum nullo operum nobisunt in nobis quorum fides hoc tantummodo habet ut ad ecclesiam veniat, seque inclinenthonorent, ad ornatum quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem refrenent, maliloquia et stultiloquia vel scurrilitates, et obtrectationum venena ex ore suo amittant; sciant sibi, quia tales sunt qui emendare se nolunt, si in his usque ad senectutem ultimam pervenerint, partem sortemq
Abbreviated transcription (Latin):
essemus. quib dñs iħs sapientie sue aulã
panderet. & introduceret nos intra thesau
tentim conam᷑ tanquã ꝑspeculum & mne¬
nignate aliqua ex parte contueri. & inspi¬
cere figuras pleniꝰ nob̾ reserare &e ꝑfectius

Expanded text:
essemus quibus Dominus Jesus sapientia sua aulam panderet, et introduceret nos intra thesaurtentim conamur, tanquam per speculum et in aenigmate, aliqua ex parte contueri et inspicere figuras, plenius nobis reserare, et perfectius
Abbreviated transcription (Latin):
fortib fortẽ traditũ cibum. illis uidelicet
solidus ex quib ipse sibi p̃parat eccłiam
ñ hñtẽ maculã aut rugam aut aliquid
mus illos ẽẽ. qui ad huc lact̾e indigent.
aut etiã uelut infirmi ut st̃ mulieres ho¬
lerib uescunt᷑. Si uͦ in illis omnis accipia¬
tur ȩccłia uiri quid̃ intelligentur illi qͥ
in omnib ꝑ fecti stare norunt armati ad¬
u̾sum astutias diaboli. Mulieres uͦ. illi
qui ñ dum ex semet ipsis quȩ utilia st̃
gerunt. sed unitando meliores. & eoꝵ exẽ¬
pla sectando ex quib & caput habere di¬
uero erunt qui nuꝑ fide suscepta lacte
euangelii nutriuntur. ꝓseliti aut̃ catecu¬
mini udebunt᷑: uł hi qui iam sociari fide¬
lib student. De quib singulis similia etiã
ioh̾̃s sentiens in epła sua scbit & singulis¬

Expanded text:
fortibus fortem tradere cibum, illis videlicet solidus, ex quibus ipse sibi praeparat Ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid mus hos esse aliquos qui adhuc lacte indigent, aut etiam velut infirmi, ut sunt mulieres, oleribus vescuntur. Si vero simul omnis accipiatur Ecclesia, viri quidem intelliguntur esse illi qui in omnibus perfectionem norunt, et armati sum astutias diaboli; mulieres vero illi qui nondum ex semetipsis ea quae utilia sunt gerunt, sed imitando meliores et eorum exempla sectando, ex quibus et caput habere divero erunt qui, nuper fide suscepta, lacte Evangelii nutriuntur; proselyti autem catechumeni videbuntur, et hi qui jam sociari se fidelibus student. De quibus singulis similia etiam Joannes sentiens, in Epistola sua scripsi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾suum. finiret᷑. uł etiam qͦmͦ potuerint
lapides altaris ferre tã magni libri con¬
tinentiã: Dicant michi isti assertores lit
apud illos iisq in hodiernum cũ legitur
moyses uelam̃ ẽ positũ suꝑ cor eoꝵ. Nob̃
ut de uteronomiĩ seͥbar. ut sccl̃m legem.¬
incordibus credentium figat atq ineoꝵ
m̃tib qͥ ad altaris constructionẽ. digni st̃
diderit iħu xp̃o. & lex euangelii. in eiꝰ coroe
descͥpta ẽ. & inconspect̾u filioꝵ isrł descͥp¬
tradebatur celestes uirtutes. minist̾ia an¬
geloꝵ eccłia pͥmitiuoꝵ. Si enĩ rect̾e intelli¬
gamꝰ israhelẽ dicim̃tẽ dm̃ uidentẽ. rectis¬
sime hoc deministris angelis. magis di¬
citur. scd̃m dñi sententiã dicentis. de infã¬
tib qđ & tu fiusti infans inbaptismo qͥa
angeli eoꝵ semꝑ uident faciem patris mĩ
qͥ incelis ẽ. Coram istis igitur filiis israhel
qͥ ad erant illo intempore cũ tͥ fidĩ sacͣm̃ta

Expanded text:
versuum finiretur? Vel etiam, quomodo potuerunt versuum finiretur? Vel etiam, quomodo potuerunt lapides altaris ferre tam magni libri continentiam? Dicant mihi assertores littapud illos usque in hodiernum diem cum legitur Moyses, velamen est positum super cor eorum: nobis ut Deuteronomium scribat, ut secundo legemcordibus credentium figat, atque in eorum mentibus, qui ad altaris constructionem digni sunt,diderit Jesu Christo, lex Evangelii in ejus corde scripta est, et in conspectu filiorum Israel descripntum tradebatur, coelestes virtutes, ministeria angelorum, Ecclesia primitivorum. Si enim recte intelligamus Israelem dici mentem Deum videntem, rectissime hoc de ministris angelis dicitur, secundum Domini sententiam, dicentis de infantibus quod et tu fuisti infans in baptismo, « quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . » Coram istis igitur filiis Israel qui aderant in illo tempore, cum tibi fidei sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
rit. hoc etiã tͥ exscripturar̃ auctoritate pa¬
te faciam ut consolationẽ capias tii qui
exgentib uocatus es. nec uerearis eoꝵ iac¬
tantiã. qui legẽ moy sei tabulis uł cartu¬
lis scriptã se accepisse głantur. Audi gͦ
Paulus dicit: Cum enĩ gentes quȩ legẽ
ñ hñt. naturalit̾ quȩ legis sunt faciunt
huiismͦi legẽ ñ hñtes. ipsi sibi sunt lex
qui ostendunt opus legis scͥptũ incordib
suis. testimoniũ reddente eis conscientia
ipsoꝵ. Si gͦ uideas gentes ad ihm ueni¬
re & credere ei. & opus legis implere. qđ
illi qui legẽ acceperant implere. ñ posst̃
ñ dubites de eis dicere. quia iħs in istis
lapidib integris deuteronomiũ scͥpsit.
Mouet me sane qđ addit inconsequen¬
tib scͥptura. & inscͥpsit. inquit iħs suꝑ la¬
pides de uteronomiũ. corã filiis isrł. qͦmͦ
potuerit tã magnum librũ uł assistentib
& ꝑ manentib ibi filiis isrł descͥbere ita
ut non discederent usquȩqͦ scͥptura tot

Expanded text:
iam hoc tibi ex Scripturarum auctoritate patefaciam, ut consolationem capias tu qui ex gentibus vocatus es, nec verearis eorum jactantiam, qui legem Moysi et tabulis et chartulis inscriptam se accepisse gloriantur. Paulus dicit: « Cum enim gentes quae legem non habent, naturaliter ea quae legis sunt, faciunt, hujusmodi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, testimonium reddente eis conscientia . » Si ergo videas gentes ad Jesum venire, et credere ei, et opus legis implere quod illi qui legem acceperant implere non possunt, non dubites de eis dicere quia Jesus in istis lapidibus integris Deuteronomium scripsit. Movet me sane quod addidit in consequentibus Scriptura: « Et scripsit, inquit, Jesus super lapides Deuteronomium coram filiis Israel. » Quomodo potuerit tam magnum librum, vel assistentibus et permanentibus filiis Israel, describere, ita ut non discederent usquequo scriptura tot
Abbreviated transcription (Latin):
liti id ẽ catecumini dutiꝰ ꝑ maneatis. sed fes¬
tinate ad ꝑcipiendã grãm di: ut & uos in
eccłia filioꝵ isrł ad numeremini Et uos
infantes uolite pueri esfici sensib sed ma¬
litia paruuli estote. sensib aut̃ estoce per

Expanded text:
lyti, id est catechumeni, diutius maneatis; sed festinate ad percipiendam gratiam Dei, ut et vos in Ecclesia filiorum Israel adnumeremini. Et vos infantes « nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli » estote. Sensibus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
fugiens designabat᷑. Uideamꝰ ne forte sit
alquid qđ fugiendo uincamꝰ. Et ẽ aliqͦ
ꝑfecta uirtꝰ infuga. P aulus nos apostolus
q̃ocet dicens. fugite fornicationẽ. Uides¬
gͥ e̾ẽ. quendã sp̃m fornicationis. quẽ fugere
debemꝰ. quicũq caste & pie in xp̃o ac pudice
tudinẽ confert. Et ñ solũ fornicationi ᷤ spc̃
fugiendus ẽ. sed simili mͦ sic̃ dict̾ũ ẽ. fugi¬
te fornicationẽ. audiamꝰ dici ad nos. fugite
iram. fugite auaritiã. fugite inuidiã & liuo¬
rem. fugite. & detractiones & mali loqͥa. quȩ¬
euadat. Iste talis erat exercitus gai. quẽ
iħs fugiendo docebat milites suos. Et de
his fortasse: mandat discipłis suis dicens.
Si uos ꝑsecunt᷑ in hac ciuitate. fugite

Expanded text:
fugiens designabat? Videamus ne forte sit aliquid quod fugiendo vincamus: et est aliqua perfecta virtus in fuga. Paulus nos apostolus docet, dicens: « Fugite fornicationem ; » vides ergo quemdam spiritum fornicationis quem fugere debemus, quicunque caste et pie tudinem confert. Et non solum fornicationis spiritus fugiendus est, sed simili modo, sicut dictum est, « fugite fornicationem, » audiamus quid dicit ad nos. Fugite iram, fugite avaritiam, fugite invidiam et livorem, fugite detractiones et mala colloquevadat. Iste talis erat exercitus Ahi, quem Jesus fugiendum docebat milites suos: et de his fortasse mandat discipulis suis, dicens: « Si vos persequantur in una civitate, fugite
Abbreviated transcription (Latin):
Quid illud ẽ: Scͥpsit inquit iħs suꝑ lapi¬
scͥpsit de uteronomium. De uteronomium
qͣsi scd̃a legis latio dicitur. Si gͦ ius uid̾ẽ
qͦmͦ pͥma lege infirmata. scod̾m legẽ scri¬
bat iss. aud̃i eũ ineccłus dicente: Dictũ ẽ.
antiquis. non occides. Ego autẽ dico nob̾.

Expanded text:
Israel. » Scripsit, inquit, Jesus super lapiscripserit Deuteronomium, quod secundae legis latio dicitur. Si ergo vis videre quomodo, prima lege infirmata, secundam legem scribat Jesus, audi eum in ecclesiis dicentem: « Dictum est antiquis: Non occides; eg
Abbreviated transcription (Latin):
rex & princeps t̾abulus ẽ: Adu̾sũ hunc
ueniens iħ̾s. induas partes diuidit po¬
pulũ. Alios quidẽ inpͥmis statuit. alios
inposteriorib. qui ex insperato post terga
ueniant inimicoꝵ. Et uide si ñ pͥma pars
ẽ. popłi. illa de qua dic̃ ũ ueni nisi ad
oues ꝑditas domus isrł. Et de qua dicit¬

Expanded text:
principes diabolus est. Adversum hunc veniens Jesus, in duas partes dividit populum, et alios quidem in primis statuit, alios in posterioribus, qui ex insperato post tergum veniant inimicorum. Et vides num prima pars est populi illa de qua dicit: « Non veni nisi ad oves perditas domus Israe
Abbreviated transcription (Latin):
festa ẽ. nec explanatione incliget quod
euident̃ expletũ ẽ. Ex his tam̃ q gesta st̃
uisibilib nr̃i dñi ihũ xp̃i saluatoris bella
ac triumphos quos egerit contemplem᷑:
quãuis etiam in ipso hec uisibiliter cernamꝰ
expleta. Conuenert̃ enĩ reges t̾re. senatus
popłsq & pͥncipes romani. ut expugnarent
nom̃ iħu & isrł simul. Decreuert̃ enĩ legib
suis. ut ñ sinit xp̃iani. Omĩs ciuitas. omĩs
ordo xp̃ianoꝵ nom̃ impugnat. Sed sicut
tunc om̃s illi reges conuenientes contra
iste contrarie. ut ñ xp̃ianoꝵ. genus latius
ac profusus ꝓpagetur. Scͥptũ nãq est
quia quanto magis eos humiliabant: tan¬
to plures fiebant & inualescebant ualde.
Confidimꝰ autẽ. quia ñ solũ ñ nos pote
uincente conteretur s athanas sub pedib
milites sui: ita ut & nos dicamꝰ sicut in
esdra scͥptum ẽ. quia a te dñe ẽ iuctoria.
& ego tuus seruiis. benedictus es d̾s ueri¬

Expanded text:
on indiget, quod evidenter expletum est; et ex his tamen quae gesta sunt visibilibus, nostri Domini Jesu Salvatoris bella ac triumphos quos gerit contemplemur, quamvis etiam in ipso haec visibiliter cernamus expleta. Convenerunt enim reges terrae, senatus populusque et principes Romani, ut expugnarent nomen Jesu et Israel simul. Decreverunt enim legibus suis ut non sint Christiani. Omnis civitas, omnis ordo Christianorum nomen impugnat. Sed sicut tunc omnes illi reges convenientes contra istae contrariae, ut non Christianorum genus latius ac profusius propagetur. Scriptum namque est, quia « quanto magis eos humiliabant, tanto plures fiebant, et invalescebant valde . » Confidimus autem quia non solum non nos poterro vincente, conteretur Satanas sub pedibus milites sui, ita ut nos dicamus sicut in Esdra scriptum est « Quia a te, Domine, est victoria, et ego tuus: benedictus es Deus veri
Abbreviated transcription (Latin):
eos holocausta & sacͥficiũ salutis: Ego puto
qd forte isti tales lapides integri. & inma
concordiam. Sic enĩ referuntur om̃s si¬
mul unanimiter orantes & aꝑientes os
suũ dixisse. Tu dñe qui corda omnium
nosti. Isti gͦ qui poterant unanimes una
uoce atq uno spũ orare. ipsi fortasse dig¬
ni sunt qui debeant omnes simul unũ al¬
tare construere. suꝑ qđ iħs sacrificiũ offe¬
rat patri. Tamen & nos temptemꝰ dare oꝑã.
ut eadẽ dicamꝰ om̃s unanimes. unũ & sen¬
tientes: nichil ꝑ contemptionẽ. neq ꝑ ina¬
nẽ głam gerentes. sed inuno sensu atq in
eadem sententia ꝑmanentes. si forte possi¬
mus etiã nos apti effici lapides ad altare

Expanded text:
eos holocausta et sacrificium salutis. Ego puto eos holocausta et sacrificium salutis. Ego puto quod isti tales lapides integri et inconconcordiam. Sic enim referuntur omnes, simul unanimiter orantes et aperientes es suum, dixisse: « Tu, Domine, qui corda omnium nosti . » Isti ergo qui poterunt unanimes una voce atque spiritu orare, ipsi fortasse digni sunt qui debeant simul omnes unum altare construere, super quod Jesus sacrificium offerat Patri. Tamen et nos tentemus dare operam, ut eadem dicamus omnes, unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam gerentes; sed in uno sensu atque in eadem sententia permanentes; si forte possimus etiam nos apti effici lapides ad altare:
Abbreviated transcription (Latin):
tã nobile funcdam̃tũ edificia religiosa
& scã construxerint. S in hoc edificio ec¬
tror. qd̾ quicũq ex uobis lapidib uiuiᷤ
apti sunt in hoc & prompti. ut oratiõib
uacent. ut die noctuq obsecrationes of¬
ferant dõ & supplicationũ uictimas im¬
molent: ipsi st̃ exquib iħs edificat al
tare: S intuere quid laudis ipsis lapi¬
dib altaris ascͥbit᷑. Sicut dixit inquit
legis lator moyses ȩdificari altare ex la¬
pidib integris. quib ferrũ ñ ẽ unectũ.
Qui putas st̃ isti integri lapides: Nouit
umꝰcuiꝰq c̃scientia quis sit integer. quis
sit incorruptꝰ. impollutꝰ. ummaculatus.
ta concupiscentiȩ ñ recepit. sed scuto ea
fidei restruixit & reppulit uł quis ẽ ille
qͥ ferrũ pugnȩ.ferrũ belli. ferrũ litiũ
nũꝗ recepit. sed semꝑ pacificus fuit. semꝑ
quietus &mitis exxp̃i humilitate format᷑.
nr̃ altare construxit exlapidib integris
quib ferrum ñ ẽ. iniectum. ut offerat suꝑ

Expanded text:
ile fundamentum aedificantes, religiosa et sancta construxerint opera. Sed in hoc aedificio ectror quod quicunque ex vobis lapidibus vivis apti sunt, in hoc et prompti, ut orationibus vacent, ut diu noctuque obsecrationes offerant Deo, et supplicationum victimas immolent, ipsi sunt ex quibus aedificat Jesus altare. Sed intuere quid laudis ipsis lapidibus altaris ascribitur? Sicut dixit, inquit, legislator Moyses: Aedificate altare ex lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum. Quid putas sunt isti integri lapides? Novit uniuscujusque conscientia quis sit integer, et quis sit incorruptus, immaculatus ta concupiscentiae non recipit, sed scuto ea fidei restrinxit et repulit. Vel quis est ille qui ferrum pugnae, ferrum belli, ferrum litium nunquam recepit; sed semper pacificus fuit, semper quietus et mitis, et Christi humilitate fundatus? er altare construxit lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum, ut offerat super
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso ista complere. habes utte ih̾m
ducem ꝑfidem. fac tibi tubas ductiles. si
enĩ regalis effecta es. & sacerdotium sc̃m:
de te dictum ẽ. fac tibi tubas ductiles ex
scͥpturis scĩs inde duc sensus. inde sermo¬
nes. ꝓꝓterea enim tube ductiles appellan¬
tur in ipsis cane. Id ẽ inpsalmis. inhym¬
nis. incanticis. sp̃ualib cane. inꝓpheticis
tuleris. id est si legis mystica precepta ab
euangelicis non separes tubis. si etiam ui¬
bilationis consensũ de temet ipso exigas.
id ẽ si cogitationũ. & sensuum tuoꝵ. ꝓopłs¬
qui intra te ẽ. concordensẽꝑ. & consonam
proferat uocẽ. & non aliquando. uerum
dicas. aliquando ꝑsone potentis adula¬
tus mendatio maculeris. Si non te ali¬
qnͣdo blandũ remissio faciat. aliquan¬
do iracundia truculentum. si non adro¬
gans erga modicos. & apud suꝑbo ᷤᷤ hu¬
milis inueniris. deniꝙ si ñ pugna intͣ
te geritur. dũ concupiscit caro ad u̾sum¬

Expanded text:
semetipso ista complere. Habes in te Jesum semetipso ista complere. Habes in te Jesum ducem per fidem, fac tibi tubas ductiles, si enim regalis effecta es, et sacerdotium sanctum de te dictum est: fac tibi tubas ductiles ex Scripturisnes; ideo enim tubae ductiles dicuntur. In ipsis cane, id est in psalmis, in hymnis, in canticis spiritualibus. Si in talibus tuleris, id est si legis mystica praecepta ab Evangelicis non separes tubis, sic etiam jubilationis consensum de temetipso exigas, id est si cogitationum et sensuum tuorum popqui intra te est concordem semper et consonam proferat vocem, et non aliquando verum dicas, aliquando personae potestatis adulantis mendacio maculeris: si non te aliquando blandum remissio faciat, aliquando iracundia truculentum; si non arrogans apud modicos, et apud superbos humilis inveniris: denique si non pugna intra te geritur, dum concupiscit caro adversu
Abbreviated transcription (Latin):
causa beatitudinis indicat᷑: ut uniu̾sũ
parit̾ popłm faciat beatum. qui tamen
scierit iubilationẽ: Unde michi iudetur
iubilatio ista indicare quẽdam concordiȩ
& unanimitatis affectum. qui si incidat.
induos uł tres xp̃i discipulos. omnia q̃cũ¬
ꝙ petierint in nomine saluatoris. p̾stat eis
pater celestis Si uero tanta fu̾it beatitu¬
do ut unu̾isus populus concors &unani¬
mis. maneat: ut eadem dicant om̃s in
eodem sensu. atq ineadem scientia ꝑma¬
nentes. isto tali populo uocem unanunit̃
eleuante. fiet istud qd̾ scͥptum ẽ. inactib
apłorum. quia t̾rȩ motus factus ẽ. magnꝰ.¬
ubi tunc unanimes orabant apłi cũ mu¬
lierib & maria matre iħu. Et terre motu
fact̾o destruent᷑. & cadent omĩa quȩ ter¬
dicit. C onficdite. ego uici mundũ. luo gͦ
duce iam nobis uictus ẽ mundꝰ: & muri
euis collapsi sunt. quib homines scłi ni¬
tebantur. Sed & unꝰquisq nr̃m debet in

Expanded text:
causa beatitudinis indicatur, ut universum causa beatitudinis indicatur, ut universum populum faciat beatum, qui tamen scierit jubilationem. Unde mihi videtur jubilatio ista indicare quemdam concordiae et unanimitatis affectum. Qui si incidat in duos vel in tres Christi discipulos, omnia quaecunque petierint in nomine Salvatoris praestat eis Pater coelestis. Si vero tanta fuerit beatitudo, ut universus populus concors et unanimus maneat, ut eadem dicant omnes, et in eodem sensu, et in eadem sententia permanentes, isto tali populo vocem unanimiter elevante, fiet illud quod scriptum est in Actibus apostolorum , quia terraemotus factus est ubi tunc unanimes orabant apostoli, cum mulieribus et Maria matre Jesu. Et terraemotu facto destruentur et cadent omnia quae terdicit: « Confidite, ego vici mundum . » Illo ergo duce jam nobis victus est mundus, et muri ejus collapsi sunt, quibus homines saeculi nitebantur. Sed et unusquisque nostrum debet in
Abbreviated transcription (Latin):
emplarib habetur. iubilasse iubilo mag¬
no. Et quãuis iste sermo imꝓprie trans¬
latus uideatur. alalagnos enim ingreco
scͥptum ẽ. qd̾ neq iubilum. neq ululatũ
ꝓpͥe significat. sed illam magis ostendit
uocẽ qua belli tempore exercitus clamo¬
rem consonũ tollens. unanimiter se se co¬
hortari ad p̾lium solet: tamen hic sermo
inscͥpturis iubilatio magis quam ulula¬
tio magis consueuit inscͥbi. ut ibi iubi¬
late dño omnis terra. Et iterũ. Beatus
populus qui scit iubilationẽ. qd̃ etiam
me ꝑmouet dictum. quid istud tantũ
sit oꝑis qd̃ beatum populũ faciat. Non
dixit᷑ quia beatus populus qui oꝑat᷑
rationẽ seo beatus inquit populus qui
scit iubilationẽ. In aliis timor di beatũ
tumet dñm. Alibi etiam plures fiunt be¬
ati. sicut pauperes sp̃u. uel mansueti uł
pacifici uł mundi corde. Hic autem be¬
atitudo ꝓfusa est: & tanta hic nescio quȩ

Expanded text:
emplaribus habetur, jubilasse jubilo magemplaribus habetur, jubilasse jubilo magno. Et quamvis iste sermo improprie translatus videatur; ἀλαλαγμὸς enim in Graeco scribitur, quod neque jubilum, neque ululatum proprie significat, sed illam magis ostendit vocem, qua belli tempore exercitus clamorem consonum tollens, unanimiter se cohortari ad bellum solet, tamen hic sermo in Scripturis jubilatio magis quam ululatio consuevit inscribi, ut ibi: « Jubilate Deo omnis terra ; » Et iterum: « Beatus populus qui scit jubilationem . » Quod etiam me permovet dictum, quid istud tantum sit operis, quod beatum populum faciat. Non dixit, quia beatus populus qui scit rationem; sed « beatus, » inquit, « populus qui scit jubilationem. » In aliis timor Dei beatum Dominum . » Alibi etiam plures fiunt beati, sicut pauperes spiritu, vel mansueti, vel pacifici, vel mundi corde . Hic beatitudo profusa est, et tanta hic nescio quae
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ille pͥor filius naue designabat
aduentũ. mitat sacerdotes apłos suos.
portautes tubas ductiles predicationiᷤ
magnificam celestẽq doctrinam. Sacer¬
dotali tuba pͥmus in euangelio suo ma¬
theus increpuit. Marcus quoq lucas
& iohannes suis singuli tubiꝰ acerdotalib
cecinerunt. Petrus etiam duarũ epłarũ
suarum ꝑ son̾at tubis. Iacobus quoq &̃
uidas. Addidit nicħ ominus adhuc & io¬
hannes tuba canere ꝑ epłas suas. & apo¬
calipsin. & lucas apłorũ gesta describen.
slouissimꝰ autẽ ille ueniens qui dixit pu¬
to autẽ nos dd̃ apłos nouissimos oftendit
ꝙ inquatuor ciecĩ epłarũ suarũ. fulminanᷤᷤ
tubis muros iericħo & om̃s ydolatrie.
machinas & philosophoꝵ dogmata usꝙ
ad funclam̃ta deiecit. Mouet me sane
etiam illud qdđ hyftoria refert. quia non
solũ sacerdotes tubis cecineriut. ut cade¬
rent muri iericho. sed & audita uoce
tube dicitur uniu̾sus populus ululas¬
se ululatu magno. uł sicut in aliis ex¬

Expanded text:
cujus ille prior filius Nave designabat adventum, mittit sacerdotes apostolos suos, portantes tubas ductiles, praedicationis magnificam coelestemque doctrinam. Sacerdotali tuba primus in Evangelio Matthaeus increpuit: Marcus quoque, Lucas et Joannes, suis singuli tubis sacerdotalibus cecinerunt; Petrus etiam duabus Epistolarum suarum personat tubis: Jacobus quoque et Judas. Addidit nihilominus Joannes et tuba canere per ecclesias suas, et Lucas apostolorum gesta describens. Novissimus autem ille veniens, qui dixit: « Puto autem nos Deus apostolos novissimos ostendit , » et in quatuordecim Epistolarum suarum fulminans tubis, muros Jericho et omnes idololatriae machinas et philosophorum dogmata usque ad fundamenta dejecit. Movet me sane etiam illud quod historia refert, quia non solum sacerdotes tubis cecinerunt ut caderent muri Jericho, sed et audita voce tubae dicitur universus populus ululasse ululatu magno, vel sicut in aliis ex
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens pͥnceps huiꝰ mundi innobis ñ
crucifigitur cũ peccati concupiscentias
ñ recipimꝰ. Sed si quis forte ẽ attentior
auclitoꝵ potest dicere. fõrma quidẽ rer̾¬
gestarũ uidetur ẽẽ conuenien. sed adhuc
illud me mouet qđ diabolus & exercitꝰ
suus quantũ ad hystone figurã ostendi
tur interemptꝰ ẽ. Et qͦmodo uidemꝰ ad¬
hue diabolũ & contͣrias potestates in ta¬
ntũ ualere adu̾sũ seruos dei ut etiã a¬
płs petrꝰ. cũ ingenti cautela p̾moneat &
dicat obseruandũ ẽẽ. quia adu̾sarius
nr̃ diabolus sicut leo rugiens. circuit
querens quẽ tͣnsuoret. Uideamꝰ gͦ si &
in hoc dignũ aliqͥd scĩ spc̃ eloquiis pos¬
sumꝰ inuenire. Aduentꝰ xp̃i unꝰ quidẽ in
humilitate completꝰ ẽ. alius uͦ sperat᷑ in
głam. Et hic primus ad uentꝰ incarne
mistico quodam sermone inscͥpturis
scĩs umbra eius appellat᷑. sicut & hiere¬

Expanded text:
obis non crucifigitur mundus, cum peccati concupiscentiam non recipimus. Sed si quis forte est attentior auditor, potest dicere: Forma quidem rerum videtur esse conveniens; sed adhuc illud me movet quod diabolus et exercitus suus, quantum ad historiae ostenditur figuram, interemptus est. Et quomodo videmus adhuc diabolum et contrarias potestates in tantum valere adversus servos Dei, ut etiam apostolus Petrus cum ingenti cautela praemoneat et dicat observandum esse, « quia adversarius noster diabolus, sicut leo rugiens, circuit quaerens iis possumus invenire. Adventus Christi, unus quidem in humilitate compertus est, alius vero speratur in gloria; et hic primus adventus in carne, mystico quodam sermone, in Scripturis sanctis umbra ejus appellatur, sicut et Jere
Abbreviated transcription (Latin):
cendũ ẽ. qđ scͥptum docemꝰ. quia sermo
is arguit nos: qd̃ ñ om̃s qui audimus le¬
gem de eccłia sumus filioꝵ isrł. Sed ñ
continuo si ẽ aliqua differentia inter au¬
ditores legis & ȩccłiam filioꝵ isrł: audi¬
tor excluditur a salute. Attendite gͦ di¬
ligentius u̾bis scͥpture dicentis. ñ erat
ullũ u̾bũ ex omib quȩ mandauit moy¬
ses qd̃ ñ legerit ihus in aurib totius¬
& infantib & ꝓselitis. Nouit dñs nr̃
iss eẽ. alias aures. p̃ter istas carnales:
tiam legis requirit. Unde & ineuange¬
lio post ea quam de singulis quȩ opor¬
tebat edocuit: addit & dicit. Qui habet
aures audiendi: audiat. Qd̃ utiq si de
aurib dixisset carnalib suꝑ fluũ uide¬
retur: Nemo enim ñ hñs aures. ad uerba
euis audienda conuenerat. Sed qm̃ scie¬
bat in aurib interioris hominis id ẽ. in
intellectu cordis recipi deb̾e quȩ oicta st̃
quia nicħ prodest audire sermonẽ si ñ
retineatur. & seruet᷑ incorde: id circo au¬

Expanded text:
cendum est, quod scriptum docemur, quia sermo hic arguit nos, quod non omnes qui audimus legem, Ecclesia sumus filiorum Israel, si non continuo: si est aliqua differentia inter auditores legis et Ecclesiam filiorum Israel, auditor excluditur a salute. Attendite ergo diligentius verbis Scripturae dicentis: « Non erat ullum verbum ex omnibus quae mandavit Moyses qet infantibus et proselytis. Novit Dominus Jesus esse alias aures praeter istas carnales tiam legis requirit; unde et in Evangelio posteaquam de singulis quae oportebat edocuit, addit et dicit: « Qui habet aures audiendi audiat ; » quod utique si de auribus dixisset carnalibus, superfluum videretur. Nemo enim non habens aures ad verba ejus audienda convenerat. Sed quoniam sciebat, in auribus interioris hominis, id est, intellectu cordis, recipi debere quae dicta sunt quia nihil prodest audire sermonem, si non retineatur et servetur in corde, idcirco au
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo hoc aduentu eius adumbrari. ꝙrũ
ad impletio atꝙ ꝑfectio. inscd̃o consũme¬
tur aduentu. Et aplus paulus dicit quia
resuscitauit nos cũ eo. simulq sedere fec̃
incelestib. ꝙutiq ñ dum uidemus cre¬
cdentes aut resuscitatos ẽẽ iam. aut ince¬
lestib consedisse. seo adumbrata sunt qͥ¬
dem hec minc ꝑfidem. quia & mente &
spe aterrenis & mortuis oꝑib eleuamur.
nec cor nr̃m erigimus ad cȩlestia. & et̾̃na:
simus. tunc etiã rerũ effectu corporaliter
teneamͦ. Ita gͦ & de ⁊abulo intelligendũ ẽ
qđ uictus ẽ quidẽ & crucisixus ẽ. seo hic

Expanded text:
tu ejus adumbrari, quorum adimpletio et perfectio in secundo consummetur adventu. Unde Apostolus dicit, « quia resuscitavit nos cum ipso, simulque sedere fecit in coelestibus . » Et utique nondum videmus credentes aut resuscitatos esse jam, aut in coelestibus considere. Sed umbrata sunt quidem haec nunc per fidem, quia mente et spe a terrenis et mortuis operibus elevamur, et cor nostrum erigimus ad coelestia a terra. sumimus, tunc etiam rerum effectu corporaliter teneamus. Ita ergo de diabolo intelligendum est, quod victus est quidem et crucifixus est, sed his
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ incarne crucifixus ẽ. inuisibilit̾ uͦ in
ea cruce ⁊ abulus. cũ pͥncipatib & potes¬
tatib. affixus ẽ cruci. Non tͥ hoc uidebi¬
tur uerũ si tibi hoꝵ testem ꝓduxero a¬
postolũ paulũ: Andi gͦ de his quid
nobis. tulit illud de medio affigens. cru¬
ci suȩ exuens pͥncipatꝰ & potestates tra¬
cduxit libere triumphans eas inligno
crucis: Licet maliis exẽplarib habea
plex ratio ẽ dñice crucis: Una illa qm

Expanded text:
Dei in carne crucifixus est; invisibiliter vero in Dei in carne crucifixus est; invisibiliter vero in hac cruce diabolus cum principatibus et potesta tibus affixus est cruci. Non tibi hoc videtur verum, si tibi horum testem produxero apostolum Paulum? Audi ergo de his quid  contrarium nobis, tulit illum e medio, affigens cruci suae, exuens principatus et potestates traduxit libere, triumphans eos in ligno crucis . » Licet et in aliis exemplaribus habeatplex ratio est Dominicae crucis: una illa quam
Abbreviated transcription (Latin):
possior uero popłs ẽ qui exgentib cong̃¬
gatur. quiq ex insperato uenientes. quis
enĩ speraret gentes saluari: acruis post
tergum adu̾sarios cedunt. & sic uterq po¬
sternit & uincit: Sed fortasse dicas mͥ.
Quomͦ gͦ quasi fugiens punit᷑ populus
pͥor: & ualde consequent: fugere & enĩ
uisi sunt qͥ sequunt᷑ iħm alegalibus
onerib & p̃ceptis. ab obseruatione sab¬
bati: a circũcisione carnis. a iugulatio¬
ne hostiarũ sed iterũ ñ fugit qui secutꝰ
ẽ xp̃m ꝑfectionẽ & plenitudinẽ legis.
ꝑ ost omĩa aut̾̃ etiam rex gai inligno
gemino clicitur eẽ suspensus. hoc inlo¬
co mysterium tegitur quã plurimos la¬
tens. seo orantib uobis temptabimꝰ hȩc
testimoniis aꝑire. Insuꝑiorib diximus
regẽ gai zabulo posse conferri. hic qͦmͦ
gemina fuit. Alir̾us tͥ sermo fortasse
& nouus uidetur qđ gemina dico. Crux
gemina fuit. hoc ẽ. gemina ratione con¬
stat & duplici. qͥa uisibiliter quid̃ filius

Expanded text:
posterior vero populus, qui ex gentibus congregatur, quinque ex insperato venientes quis enim speraret gentes salvari? acrius post tergum adversarios caedunt. Et sic utique posternit et vincit. Sed fortasse dicis mihi: Quomodo ergo quasi fugiens ponitur populus prior, et velut consequentes fugeret? Etenim versi sunt qui sequuntur Jesum a legalibus oneribus et praeceptis, ab observatione sabbati, a circumcisione carnis, a jugulatione hostiarum. Sed iterum non fugit, quia secutus est Jesum, perfectionem et plenitudinem legis. Post omnia autem is etiam rex Ahi in ligno gemino dicitur esse suspensus. Hoc in loco mysterium tegitur quamplurimos latens, sed orantibus nobis tentabimus haectestimoniis aperire. In superioribus diximus regem Ahi diabolo posse conferri, hic quomogemina fuit. Mirus tibi sermo fortasse et novus videtur. Quod dico crux gemina fuit, hoc est, gemina ratione constat et duplici; quia visibiliter quidem Filius