comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos nec habundantia quȩ subleuat exaltat: Nonnũ quã tam̃ etiã
suꝑb. diues exortationis blandim̃ta placanđ ẽ : q ⁊ plerũ ꝗ du¬
ra uulnera ꝑlenia fom̃ta mollsscunt : & furor insunorũ sepe ad sc

Expanded text:
eos nec abundantia quae sublevat, exaltat. Nonnunquam tamen etiam eos nec abundantia quae sublevat, exaltat. Nonnunquam tamen etiam superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia et plerumque dura vulnera per lenia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe
Abbreviated transcription (Latin):
uitũ faciens N ait roga sed p̃cipe : Quia etsi impendenda ẽ pretas
infirmitati: honor tam̃ non debet᷑ elationi : Talib ergo rectũ qđ dicitur
tanto rectius iubet᷑ quanto et inreb transitoriis altitudine cogitatimir
solationẽ uram : qui enĩ quȩ s̃ ȩt̃na gaudia nesciunt : expresentis uite ha¬
bundantia consolant᷑ : Offerenda ẽ ergo eis consolatio : quos cuminꝰ pauꝑta¬
tis ex quoquit : Atꝗ ilis inferendusẽ timor : quos consolatio głȩ tẽporał
extollit : Vt et illidiscant qr diuicias quas ñ cons picunt possident
et stꝑ cognoscant quia eas quas conspiciunt tenere nequaquã possunt :¬
lerũ ꝗ tam̃ ꝑsonurũ ordinũ. ꝑmutat qualitas morũ : ut sit diues humilis
pauꝑ elatꝰ: Vnde mox p̃dicantis lingua. cũ audientis debet uita
cõpbni : ut tanto districtius  pauperelationẽ feriat : quanto u¬
ltmealue : Et tanto lenius humilitatẽ diuitũ mulceat: quunto

Expanded text:
itum faciens, non ait: Roga, sed praecipe, quia etsi impendenda est charitis vel pietas infirmitati, honor tamen non debetur elationi. Talibus ergo rectum quod dicitur, tanto rectius jubetur, quanto et in rebus transitoriis altitudine cogitationis solationem vestram . Quia enim quae sunt aeterna gaudia nesciunt, ex praesentis vitae abundantia consolantur. Offerenda est ergo eis consolatio, quos caminus paupertatis excoquit; atque illis inferendus est timor, quos consolatio gloriae temporalis extollit; ut et illi discant quia divitias quas non conspiciunt possident, et isti cognoscant quia eas quas conspiciunt nequaquam tenere possunt. Plerumque tamen personarum ordinem permutat qualitas morum, ut sit dives humilis, sit pauper elatus. Unde mox praedicantis lingua cum audientis debet vita componi, ut tanto districtius in paupere elationem feriat, quanto linat; et tanto lenius humilitatem divitum mulceat, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
sione rennuat ꝑ quendã sapientẽ dns demonserat dicens
Qui offertsa crificiũ ex substantia pauperis. qua si quiuicu¬
ma filiũ in conspectu patris sui: Quid nãꝗ eẽ intolerabil¬
us potest. quã mors filii ante oculos putris: hoc ita ꝗsa¬
crificiũ quanta ira aspiciat᷑ ostenditur: E orbatipua¬
tris dolorł cõpurat᷑ : Et tam̃ pͣlerũꝗ quanta tribu

Expanded text:
sione renuat per quemdam sapientem Dominus demonstrat, dicens: Qui offert sacrificium de substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui . Quid namque esse intolerabilius potest, quam mors filii ante oculos patris? Hoc itaque sacrificium quanta ira aspiciatur ostenditur, quod orbati patris dolori comparatur. Et tamen plerumque quanta tribu
Abbreviated transcription (Latin):
claustra capiuntur  Quib s̃ similes Nisi his quos¬
irruens grauis langor a uita ñ sub trahit sedlenit̃ ueni¬
ens recidiua sebris occidit  Ammonen di sunt igit᷑
pacientes ut ur postiuctoriã maneant ut hoste pu

Expanded text:
claustra capiuntur? Quibus sunt similes, nisi iis quosirruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leniter veniens recidiva febris occidit? Admonendi sunt igitur patientes, ut cor post victoriam muniant, ut hostem pu
Abbreviated transcription (Latin):
t meri : & tam̃ necesse ẽ ut rectores a subditis time ant
quando ab eis dm̃ minime timere dep̃hendunt : Ut humano
sadtłm formidine peccareꝓnotuant : qui diui na iudician
midint: Nequaquã nã ꝙ p̃positi ex hoc quesi to tumore s¬
biunt  in quo ñ suac̃ glam : sed sub ditorũ iustitiã quor̃ : Ine¬

Expanded text:
tur. Et tamen necesse est, ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In
Abbreviated transcription (Latin):
pauł exut. quȩ hunc unita priusimmanit̃ sest :: Ammo¬
nendiuãꝗ s̃ qui faciendȩ pacis studiis occu pant᷑ ut prauoꝵ
mentib prius amorẽ debeant int̃nȩ pacis in fundere qua¬
nꝰ eis postmodũ uule at exterior pax ꝓdet̃ : Vt dũ eorũ ca
in illius cognicione subpendit᷑ Nequa quã ne quiciã ex hũ
ꝑceptione rapiat᷑ : Dũ ꝗ suꝑna ꝓuident t̃rena nuli
modo adusũ suȩ de teriorationis Inclinent: Cu u
ꝑ uersi quiꝗ taloss̃ ut nocere bonis neꝗant &ian¬
si c̃cupis cant : In t̃hos nimirũ deb& trenapcox c̃strui
etiã prius quã ab ers ualeat suꝑna cognoroi : Vthis
scilic& quos c̃tra dilectionẽ dĩ. maliciasuȩ impi& ats
ex asperat saltłm ex ꝓximi amore mansuescant
t quasi euicino admelius cranseant ut ad illũ ꝗu se
longe ẽ pacẽ c̃ditoris ascendunt: ALITERAM¬

Expanded text:
us exivit, quae hunc unita prius immaniter pressit. Admonendi itaque sunt qui faciendae pacis studiis occupantur, ut pravorum mentibus prius amorem debeant internae pacis infundere, quatenus eis postmodum valeat exterior pax prodesse; ut dum eorum cor in illius cognitione suspenditur, nequaquam ad nequitiam ex hujus perceptione rapiatur; dumque supernam provident, terrenam nullo modo ad usum suae deteriorationis inclinent. Cum vero perversi quique tales sunt, ut nocere bonis nequeant, etiamsi concupiscant, inter hos nimirum debet terrena pax construi et priusquam ab eis valeat superna cognosci; ut hi scilicet quos contra dilectionem Dei malitia suae impietatis exasperat, saltem ex proximi amore mansuescant; et quasi e vicino ad melius transeant, ut ad illam quae a se longe est, pacem Conditoris ascendant. CA
Abbreviated transcription (Latin):
etientȩ murmurationẽ ꝓruunt sed cogentese inopĩa
usꝗ ad auariciã de uolnunt̃: Quid uͦ eorũ m̃te infeli¬
cius quib: de largitate auaricia nascit᷑ et peccatora
segis quasi exuirtute seminat᷑: Prius itaꝗ ammonends
ut tenere sua ration dilit̃ sciant  tunc demũ ut aliena
ambigant : Sienĩ radixculpȩ in ipsa effusione Nexurtꝰ
nũ qũ pramꝰ exuberans a uanci&e spina siocatur: di¬
casio ergo rapiendi subtrahitur sibene priusius pors¬
dendi disponat᷑ : Tunc uero ammoniti audiant quomi¬
do quȩ habent misori cordit̃ tribuant quando nimi¬
rũ didicorint utbo namisori cordiȩ ꝑ intgecca
rapine ne qui ciã ñ confundant : Volent̃ enĩ exqui¬
runt quȩ misericor dit̃ largiaotur. Sed aliu dest

Expanded text:
tientiae murmurationem proruunt; sed cogente se inopia, usque ad avaritiam devolvuntur. Quid ergo eorum mente infelicius, quibus de largitate nascitur avaritia, et peccatorum seges quasi ex virtute seminatur? Prius itaque admonendi sunt ut tenere sua rationabiliter sciant, et tunc demum ut aliena non ambiant. Si enim radix culpae in ipsa effusione non exuritur, nunquam per ramos exuberans avaritiae spina siccatur. Occasio ergo rapiendi subtrahitur, si bene prius jus possidendi disponatur. Tunc vero admoniti audiant, quomodo quae habent misericorditer tribuant, quando nimirum didicerunt ut bona misericordiae per interjectam rapinae nequitiam non confundant. Violenter enim exquirunt quae misericorditer largiuntur. Sed aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
ũ nubere. abstinere acibis quos dẽ creauit ad ꝑoipienda
cũ gratiarũ accione fidelib et his qui cognouer ueritatẽ
A udiant illi : bonũ ÷ ñmanducare carnẽ noꝗ bibereuinum
neꝗ in quo frac̃tuus scandalis ut̃Audiant isti modi¬
cũ uino utere ꝓpt̃ stomachũ & frequentes insirmiticer
Quitinꝰ & illi discant cybos carnis in ordinate ñ ap&ore.
&isti creaturã dĩ quã non app& unt ñ audeant c̃dẽnare

Expanded text:
cibis, quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus et his qui cognoverunt veritatem. Audiant illi: Bonum est non manducare carnem, neque bibere vinum: neque in quo frater tuus scandalizatur . Audiant isti: Modico vino utere propter stomachum et frequentes tuas infimitates . Quatenus et illi discant cibos carnis inordinate non appetere, et isti creaturam Dei quam non appetunt, non audeant condemnare
Abbreviated transcription (Latin):
Non it dõ s sibi qͥs ꝗ ieiunat. sica qͣ uentri ad tẽp̃ subtrahit.
non inopib: tribuit sed uentri pͥostmodu offerendacꝰtođ
Itaꝗ ne aut illos uppetitus gulȩ. am̃tis statu deiciat.
uut istos afflicta caro exelatione suͥplantet : Audo¬
unt illi exore ueritatis. : Attendite uob Neforte gra
destru&: Et rursũ : Ñ in cõmes sationib & eb ragtatibi¬

Expanded text:
? Non enimDeo, sed sibi quisque jejunat, si ea quae ventri ad tempus subtrahit, non egenis tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Itaque ne aut illos appetitus gulae a mentis statu dejiciat, aut istos afflicta caro ex elatione supplantet, audiant illi ex ore Veritatis: Attendite autem vobis, destruet . Et rursum: Non in commessationibus et
Abbreviated transcription (Latin):
Rursũ ꝗ ammonendis ut abstinentiã suã et sẽꝑsi ne imminuitne
custodiant. ot nũ quã hanc aput occultũ iudicẽ eximiȩ
uirtutis credant : Nesi fortasse magni eẽ meriti creditur
nos uigosꝗ induc indomũ tuã: Qua in re pensandũ est.
uir ÷ abstinentiȩ quã parua respicitur. quȩ ñ nisi ex di¬

Expanded text:
Rursumque admonendi sunt, ut abstinentiam suam et semper sine imminutione custodiant et nunquam hanc apud occultum judicem eximiae virtutis credant, ne si fortasse magni esse meriti creditur, nos vagosque induc in domum tuam . Qua in re pensandum est virtus abstinenti
Abbreviated transcription (Latin):
cat im molare : & ñ solũ pectore quȩrecta s̃ cogit& : sod pea¬
tatores suor ad sublima armoeperis inuitet : Nulle p̃sentisug
appetat Nulla pͥmss catblundim̃ tamundi Ropect intims t̃asꝰ
despiciat : Terrorss aut̃ consideratio int̃nȩ dalccdinis blandiñto cer¬
tẽ mͣt: Vnde suꝑn e qq̃ uo cis imperio in utroꝗ humero sac̃dos udan¬
ne suphumerali anseringit᷑ : ut c̃tra aduersa ac ꝓspora uirticũ
sẽpor nam̃to muniat᷑ Quatinꝰ iuxta uocẽ pauli ꝑ arma ustitiȩ¬

Expanded text:
pectore quae recta sunt cogitet, sed spectatores suos ad sublimia armo operis invitet. Nulla praesentis vitae appetat, nulla pertimescat, blandimenta mundi, respecto intimo terrore, despiciat, terrores autem considerato internae dulcedinis blandimento contemnat. Unde supernae quoque vocis imperio, in utroque humero sacerdos velamine superhumeralis astringitur, ut contra adversa et prospera virtutum semper ornam
Abbreviated transcription (Latin):
tas foras peccatũ distulit. Intus hoc consensionis opere
uoluntas impleuit: In primo aut̃ parente didicimꝰ
qr trib modis omnes culpȩ nequiciã ꝑp&ramus.
Suggestione scilicet. delectatione. Consensu.

Expanded text:
tas foras peccatum distulit, intus hoc consensionis opere tas foras peccatum distulit, intus hoc consensionis opere voluntas implevit. In primo autem parente didicimus quia tribus modis omnis culpae nequitiam perpetramus, suggestione scilicet, delectatione et consensu.
Abbreviated transcription (Latin):
decepta mens ducit᷑ cb intentione pȩnitentiȩ sus pendat᷑
Quatinꝰ tunc bone Nulle ꝑcipiat. quã Nuno mala nalla con¬
cristant : Et tunc plenius obruat᷑ supplicus. quȩ nunc
&iã gaudet in delictis : At contra ammonendi sunt
quipercata cogitationũ deflent ut sollicite considerent
intram̃tis archuna utrũ delectatione tantũ modo an
etiã consensu deligrint: plerũ ꝗ enĩ teptatũ cor. ex
carnis Nequicia delectat᷑. & tam̃ cidẽ ne quiciȩ ex rati¬
one renittit᷑. Vt in seero cogitationis & contristet
qđ libot & libect qđ c̃ trist&: Nonnũ quã uͦ. itu
mens baratro tẽptationis ab sorbłtur. ut nullatenꝰ renita¬
tur. sed ex deliberatione sequit᷑ hoc unde delectatione
pulsatur : Et si facultas exterior subp&at. rerũ mox ef¬
fectib interiora uotu consumat: Qđ uidelicet si iuxta
anim aduersio districti uidicis respicit : non ẽ iam
cogitationis culpa sed operis : Quia et si rerũ tardi¬

Expanded text:
 ab intentione poenitentiae suspendatur; quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant: et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet in delictis. At contra admonendi sunt qui peccata cogitationum deflent, ut sollicite considerent intra mentis arcana utrum delectatione tantummodo, an etiam consensu deliquerint. Plerumque enim tentatur cor, et ex carnis nequitia delectatur, et tamen eidem nequitiae ex ratione renititur, ut in secreto cogitationis et contristet quod libet, et libeat quod contristat. Nonnunquam vero ita mens baratro tentationis absorbetur, ut nullatenus renitatur, sed ex deliberatione sequitur hoc, unde ex delectatione pulsatur; et si facultas exterior suppetat, rerum mox effectibus interiora vota consummat. Quod videlicet si justa animadversio districti judicis respicit, non est jam cogitationis culpa, sed operis; quia etsi rerum tardi
Abbreviated transcription (Latin):
blico bello superatum. insidiari moeniis m̃tis inten¬
dant ut languorẽ plus reserpentẽ time ant. Ne hos¬
tis callidus eodeceptionẽ post modũ maiori exultatione
LIT̃ AMMONENDIS DENIUOLI. ATQALITER INGIDI
mmonendi nãꝗ s beniuoli ut sic alienis bonis gaude¬
ant quatinus habere & ꝓpria concupiscant
Sic ꝓximorũ facta diligendo laudent: utea
uiã Piuimitando multiplicent: Nesi in hoc pre¬
sen Mltis uitȩ studio ad certam̃ alienũ deuoti fau
os uita ꝑuenit  Curita ꝗ asperũ creditur. ut ađo hor
oler& flagella ꝓmalis. si tanta ds̃ ab hominib ꝑtulit mala
pbonis Aut quis san intellegenti&e ad ꝑcussionẽ suã ingrici
exfitit si ipsehinc sine flagello ñ exut. quihicsinepecato uix

Expanded text:
blico bello superatum insidiari moeniis mentis intendant, ut languorem plus reserpentem timeant, ne hostis callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione liter admonendi sunt benevoli, atque aliter invidi. Admonendi namque sunt benevoli, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenos habere propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fau vita pervenit. Cur itaque asperum creditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis? Aut quis sana intelligentia de percussione sua ingratus existat, si ipse hinc sine flagello non exiit, qui hic sine peccato vix
Abbreviated transcription (Latin):
Ne GΕΝIREIMPERITI ADMAGIS TERIQ AUDEANT
ulla ars docere p̃sumit᷑ : nisi intenta prius meditatione disca t᷑
Ab im¬
peritis ergo pastorale magisteriũ qua temeritate suscipit᷑.¬
defluens ÷ ponđ t̃pitudinis gestat in corde : Et quãuis prau ñ ex¬
erceat opere ab his tam̃ non cuellit᷑ mente : Nec adusũ boni ope¬
ris inaꝑtoualet ad surgere : quia grauathunc in abditispondus
turpe: Quisquis ergo quolibet horũ uicio subicit᷑ panes dño of¬
ferre ꝓhibet᷑: Ne ꝓfecto diluere aliena delicta ñ ualeat his
quẽ adhuc ꝓpria deuastant: Qigit᷑ paucis ad pastorale ma

Expanded text:
Ne venire imperiti ad magisterium audeant. Nulla ars doceri praesumitur, nisi intenta prius meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitdefluens, pondus turpitudinis gestat in corde. Et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente: nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Domino offerre prohibetur, ne profecto diluere aliena delicta non valeatis, q
Abbreviated transcription (Latin):
INNOCENT̃ VI VUIT ATQ AUT̃ EV SIC IN INIQUITATE D¬
RUERVNT UT NEQ PER PIA GEIIA CORRIDANTOR
icendũnã ꝗ ẽ flagella timentib: ut a bona tẽporalia
Ne qua quã ꝓ magno desiderent quȩ ad ec̃ &ia prauis uider
mala presentia nequaquã uelut in tolerabilia fugias
uib: hic plerũ ꝗ &iã bonis affici Ñ ignorant : Am mon¬
li sunt ut simalis ueracit̃ carere denderant. ȩt̃na si¬

Expanded text:
i sunt, qui sic in iniquitate durnerunt, ut neque per flagella corrigantur. Dicendum namque est flagella timentibus, ut et bona temporalia nequaquam pro magno desiderent, quae adesse etiam pravis vident; et mala praesentia nequaquam velut intolerabilia fugiant, quibus hic plerumque etiam bonos affici non ignorant. Admonendi sunt ut si malis veraciter carere desiderant, aeterna s
Abbreviated transcription (Latin):
mmonendi Nãꝗs quicũ p̃dicare utilit̃ poss: immed¬
rata tam̃ humilitate refugiunt ut exminore con

Expanded text:
mque sunt qui cum praedicare utiliter possunt, immoderata tamen humilitate refugiunt; ut ex minori con
Abbreviated transcription (Latin):
blico bello superatum. insidiari moeniis m̃tis inten¬
dant ut languorẽ plus reserpentẽ time ant. Ne hos¬
tis callidus eodeceptionẽ post modũ maiori exultatione
gaudeat. qđ illa dudũ contrase rigida collauictorũ cali¬
LIT̃ AMMONENDIS DENIUOLI. ATQALITER INGIDI
mmonendi nãꝗ s beniuoli ut sic alienis bonis gaude¬
ant quatinus habere & ꝓpria concupiscant
Sic ꝓximorũ facta diligendo laudent: utea
uiã Piuimitando multiplicent: Nesi in hoc pre¬
sen Mltis uitȩ studio ad certam̃ alienũ deuoti fau
os uita ꝑuenit  Curita ꝗ asperũ creditur. ut ađo hor
oler& flagella ꝓmalis. si tanta ds̃ ab hominib ꝑtulit mala
pbonis Aut quis san intellegenti&e ad ꝑcussionẽ suã ingrici
exfitit si ipsehinc sine flagello ñ exut. quihicsinepecato uix

Expanded text:
blico bello superatum insidiari moeniis mentis intendant; ut languorem plus reserpentem timeant, ne hostis callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione gaudeat, quo illa dudum contra se rigida colla victorum calliter admonendi sunt benevoli, atque aliter invidi. Admonendi namque sunt benevoli, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenos habere propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fau vita pervenit. Cur itaque asperum creditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis? Aut quis sana intelligentia de percussione sua ingratus existat, si ipse hinc sine flagello non exiit, qui hic sine peccato vix
Abbreviated transcription (Latin):
antũ debet actionẽ ppłi. actio transcendere p̃sulis¬
s quantũ distare solet a grege uita pastoris : Oportetnãq
Lut me tiri sollicite studeat: quanta tenende rectitudinis
necerntate constringit᷑ sub cui estimationẽ ppłs grexuocatur:
Sit ergo necesse ẽ cogitatione munđ accione p̃cipuus discretꝰ bnsilen¬
tio utilis in uerbo : Singulis cõpassione ꝓximꝰ : p̃cunctis. contẽplati¬
one suspensus : bene agentib ꝑ humilitatẽ socius. Contra delin¬
quentiũ uita : ꝑ felũ iusticiȩ ereotꝰ : Int̾norũ curã in ext̃ iorũ o cupa
tione ñ minuens : Ex teriorũ ꝓuidentiaẽ : in in t̃norũ sollicitudine ñ re¬
linquens Sed hec quȩ breuit̃ enumerando ꝑstrinximꝰ paulo lacius
replicando disseramꝰ : UTRECTOR COGITATIONE SITMINDUS
itor semper cogitatione sit munđ : quatinꝰ Nulla huuc in mun¬
ditia polluat. qui hoc suscepit officiũ : ut in alienis quoq cordi
pollutionis maculas t̃gat: quia necesse ẽ ut ẽẽ munda

Expanded text:
Tantum debet actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distare solet a grege vita pastoris. Oportet namque ut metiri sollicite studeat quanta tenendae rectitudinis necessitate constringitur, sub cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus, internorum cutione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicutidine non relinquens. Sed haec quae breviter enumerando perstrinximus, paulo latius replicando disseramus. CAPUT II  Al. XIII. Ut rector cogitatione sit mundus. Rector semper cogitatione sit mundus, quatenus nulla hunc immunditia polluat, qui hoc suscepit officii, ut in alienis quoque cordibus pollutionis maculas tergat, quia necesse est ut esse munda
Abbreviated transcription (Latin):
i ppłds fcomes at terer&. & occulta ipsi frum̃ta soruo¬
rent austores aculdulio mortis exis terent᷑. Qua ita

Expanded text:
i populos fames attereret, et occulta ipsi frumenta servarent, auctores procul dubio mortis existerent. Qua ita
Abbreviated transcription (Latin):
xxiii
uiaIgit᷑ qualis ec̃ deboct pastor oftendimꝰ: Nuno quadit̃
Edocoat monstremꝰ : Vt enĩ longe antenos reuerendȩ
ne morie Gregorius na gançonus edocuit: Nononio ea¬
dẽ qucunctis exortatio congruit: qr uec cunctos pr orũ
qualitas udstringit: Sepe nãꝗ aliis officiuntꝰ. Quia et
plerũ ꝗ erbȩ que hȩc animalia Nurriunt. alia occidunt
Et lenis sibilus ȩ quos mitigat catulos instigat. Et medica¬
mentũ qđ hunc morbũ imminuit : alteri uires iungit:
Et panis quiuitã forciũ roborat : par uulorum necat:
Pro qualitatelgit᷑ audientiũ. formari debot sermo dictori
Vt et ad suc singulis c̃gruat. et tam̃a cõmonis hedifi¬
cationis arti nu quã recedat Quid enĩ sunt liten¬
te mentes auditorũ. Nisi ut ita dixerim. quedum
in exthurd tensiopos strate cordurũ Quas tangen¬
di artifex ut ñ sibi m& ipsi dissimile cantđ cũfaciate
irruens grauis lungor a uita ñ subtrahit sedlenit ueni¬
ens recidiua febris occidit N Ammonen disunt ig

Expanded text:
XXIII. Quia igitur qualis esse debeat pastor ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Ut enim longe ante nos reverendae memoriae Gregorius Nazianzenus edocuit , non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt, plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt, et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit: et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut et ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi, ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum, quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leniter veniens recidiva febris occidit? Admonendi sunt igitur
Abbreviated transcription (Latin):
exigit de in tromitendis uectib portandi tarditas nullo
generet᷑: Quia uiddicet cũ sp̃itale aliquid a subditis pastor
inquiritur : ignomi nio sũ uadde ẽ situnc querat discere cum
questionẽ deb& enodare: Sed circulis uectes inheretnt ut¬
doctores sõꝑ insuus cordib eloquia sacra meditantes: testum¬
ti archam sine mora edeuent. si quicquid necesse ẽ ꝓtindicant
Vnde beno primpastor eccłẽ pastores ceteros ammonot dicens
parati sõꝑ ad satis factionẽ omni poscentiuos rationẽ de euq
in ob̵ ẽ spes: Ac sia ꝑte dicat: Vt ad portandã archã mora

Expanded text:
exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur; quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis Pastor inquiritur, ignominiosum valde est si tunc quaerat discere, cum quaestionem debet enodare. Sed circulis doctores, semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti archam sine mora elevent, si quicquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor aecclesiae ceteros ammonet, dicens: 'Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea, quae in nobis est, spe', ac si aperte dicat, ut ad p
Abbreviated transcription (Latin):
cubuit: &. nos amore eiꝰ discamꝰ uincere nosmet ipsos. Quod si
ꝑfecte agimꝰ ñ solũ imminentes penas euademꝰ. s cõmuni cũ
martyrib gła remunerabim̃. Nã quãus occasio ꝑsecution
desit. habet tam̃ &. pax nr̃a martyriũ suũ. Quia &. si car¬
nis colla ferro ñ subdimꝰ: sꝑitali tam̃ gladio carnalia de¬
deria inmente trucidamus: ScõM alat ħai.¬

Expanded text:
cubuit, et nos amore ejus discamus vincere nosmetipsos. Quod si perfecte agimus, non solum imminentes poenas evademus, sed una cum martyribus gloria remunerabimur. Nam quamvis occasio persecutionis desit, habet tamen et pax nostra martyrium suum, quia etsi carnis colla ferro non subdimus, spiritali tamen gladio carnalia desideria in mente trucidamus, ipso adjuva
Abbreviated transcription (Latin):
la nos ab sꝑitali oꝑe t̾rena cura impediat: ne si in t̾ra tͥ.¬
tũ abscondit̾. talenti dñs ad iracundiã ꝓuocet᷑. Piger &. enĩ
iuis cũ iã uidex culpas examinat talentũ de t̾ra leuat: Qui
unt pleriq qui tunc se a t̃renis desidiis. uel oꝑib subtrah
uando iã ꝑ animaduersionẽ uidicis. ad ȩt̃nũ suppliciũ trã¬
ur. Ante gͦ de talenti nr̃i ponenda ratione iugilemꝰ: ut cĩ
udex ad feriendũ imminet. lucrũ nos qđ fecimꝰ excuset. I¬

Expanded text:
ne si in terra talentum absconditur, talenti Dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus cum jam Judex culpas examinat talentum de terra levat. Quia sunt plerique qui tunc se a terrenis operibus subtrahunt, quando jam per animadversionem Judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam Judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuset.
Abbreviated transcription (Latin):
dis solet: qđ corpolales delicie cũ ñ habent᷑ gra¬
ue in se desideriũ accendunt. Cũ uͦ babite edunt᷑ co¬
medentẽ ꝓtinꝰ in fastidiũ ꝑ sacietatẽ uertunt. at con¬
tra sp̃ales deliciȩ cũ ñ habent᷑ in fastidio sunt: cũ uͦ
habent᷑ in desiderio. Tantoq a comedente ampliꝰ ȩsu¬
riunt᷑: quanto & ab esuriente ampliꝰ comedunt᷑. In ilł
appetitꝰ placet: exꝑientia displicet. In istis appetitꝰ uilis
ẽ: exꝑientia magis placet. In illis appetitꝰ saturitatem
saturitas fastidiũ generat. in istis aut̃ appetitꝰ satu¬
ritatẽ. saturitas appetitũ parit. Augent enĩ sp̃ales de

Expanded text:
rave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturita
Abbreviated transcription (Latin):
sta nos ammonet dicens. Eustate & uidẽte: qm̃ suauis
ẽ dñs. Ac si aꝑte dicat. Suauitatẽ eiꝰ ñ cognoscitis: si hanc
minime gustatis. S cybũ uitȩ ex palãto cordis tangi¬
te: ut ꝓbantes eiꝰ dulcedinẽ amare ualeatis. has autt̃
homo delicias tunc amisit: cũ in paradiso peccauit.¬
Extra exlit: cũ os a cybo et̃nȩ dulcedinis clausit. Vnde
nosquoq nati in hiuꝰ ꝑegrinationis erũpna. huc fastidiosi
iã uenimꝰ: nescimꝰ quid desiderare debeamꝰ: Tantoq se
ampliꝰ fastidis nr̃i morbꝰ exaggerat: quantomagis ab

Expanded text:
nos admonet, dicens: Gustate, et videte, quoniam suavis est Dominus. Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Sed has homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit, cum os a cibo internae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam venimus, nec scimus quid desiderare debeamus, tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto se magis ab
Abbreviated transcription (Latin):
aderucẽ. ad lanceã. atq ad mortẽ
ueniens : m̃bra sua ã monet dicens:
Siqͥs mͥministrat. mese qͣtur: Iligit᷑
redẽptor nr̃ corda regit humiliũ.
& leuia than iste rex dicit᷑ suꝑboꝵ:
habeat agnoscit᷑: sub qͦ rege militet
inuenit᷑ Unꝰqͥsq eñĩ qͦsi quendam
titulũ portat oꝑis: qͦ facile ostendat.
subcuiꝰ seruiat potestate rectoris :
Vnde & ꝑeuangliũ dicit᷑: Exfructib
eoꝵ cognoscetis eos Neigit᷑ nos leui¬
athati istius m̃bra. uł mira facien¬
do fallerent: aꝑtũ signũdnis
quo de p̃heridiualeant. demon¬
strauit dicens Iꝑ seaẽ. rex:
suꝑuniuersos filios suꝑbiȩ:
Qa si quando fictam
speciem humilitatis ad sumun.
semet ipsos tamen cęlare
in om̃ib nequa quam possunt:⁊
qr eoꝵ suꝑbia diulatere non
sustinens & cũ exalia tegitur.
exalia actione denuda tur:
Iuiuero subrege humilitatis
militant. semꝑ pauidi. atq
ex om̃ilatere cĩrcũ specti. ad¬

Expanded text:
ad crucem, ad lanceam, atque ad mortem ad crucem, ad lanceam, atque ad mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis mihiRedemptor noster corda regit humilium, et Leviathan iste rex dicitur superbohabeat cognoscitur, sub quo rege militet invenitur. Unusquisque enim quasi quemdam titulum portat operis, quo facile ostendat sub cujus serviat potestate rectoris. Unde et per Evangelium dicitur: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ne igitur nos Leviathan istius membra vel mira faciendo fallerent, apertum signum Dominus quo deprehendi valeant demonstravit, dicens: Ipse est rex super universos filios superbiae. Qui etsi quando fictam speciem humilitatis assumunt, semetipsos tamen celare in omnibus nequaquam possunt, quia eorum superbia diu latere non sustinens, cum ex alia tegitur, ex alia actione denudatur. Qui vero sub rege humilitatimilitant, semper pavidi atque ex omni latere circumspecti, ad
Abbreviated transcription (Latin):
scientes bonũ & malũ: istedicit. ñ ÷
ur̃m nosse tẽpora uł mom̃ta. quȩ pa¬
t̃ posint in sua potestate: Ille ut uo¬
luntas diuna despici. & ut possit ꝓ¬
pria suaderi dicit: Cur p̃cepit uobis
ds̃ ut ñ comederitis exom̃i ligno para.¬
disi: & paulo post. scit enids qđ inqͦ
meã. sed uoluntatẽ eiꝰ qͥmisitme: Ille
ꝑm̃bra sua loqͥt̾ dic̃s. nullũ pratũsit
qđ ñ ꝑtranseat luxuria nr̃a. coronemꝰ
nosrosis antequã marcescant. ubiq
relnquamꝰ sigaia lȩtitiȩ Nre
iste m̃bbris sius renuntiat dicens
Plorabitis & flebiti s uos mundus
iste gau debit: Ille N hil aliud
metꝰites sibi subditas docet.
quã cel situditis culm̃ appe¬
tere. cuncta ȩqualia mentis
tumore transcedere: societatẽ
omt num homitiũ alta elatio.¬
die transire. ac sese & c̃tra
potertiã c̃ditoris erigere
sicut deeis ꝓpsalmistã dicit᷑. transierunt
in dispositionẽ cordis. cogitauer̃ & locu.
mas ad colaphos. ad spineã coronam.

Expanded text:
scientes bonum et malum ; iste dicit: Non est vestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate . Ille ut voluntas divina despici, et ut possit propria suaderi, dicit: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis ex omni ligno paradisi ? Et paulo post: Scit enim Deus, 114meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Ille per membra sua loquitur, dicens: Nullum pratum sit quod non pertranseat luxuria nostra; coronemus nos rosis antequam marcescant, ubique relinquamus signa laetitiae nostrae ; iste membris suis praenuntiat, dicens: Plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit . Ille nihil aliud mentes sibi subditas docet quam celsitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem omnium hominum alta elatione transire, ac sese et contra potentiam conditoris erigere, sicut de eisdem per Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositionem cordis, cogitaverunt et locmas, ad colaphos, ad spineam coronam,
Abbreviated transcription (Latin):
timeret : nullũ udelicet: qr nec dm̃
Sedneq hoc qđ passurus ẽ. metuit: cinfeli.¬
ciusnimirũ fuerat. tim̃do uitare supplicia.
quãñtim̃do tolerare: Appetitũ itaq cel¬
situdinis uertit mrigorẽ m̃tis: ut ĩa ꝑdu.¬

Expanded text:
timeret. Nullum videlicet, quia nec Deum, timeret. Nullum videlicet, quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui felicius nimirum fuerat timendo vitare supplicia, quam non timendo tolerare; appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, ut d
Abbreviated transcription (Latin):
Quienĩ caritatẽ eiꝰ imitaridebuit subditꝰ:
ãbuit eiꝰ celsitudinẽꝰ & hoc qđ imitari
si participatione uere celsitudinis conten¬
tꝰ fuisset: Sed dũ priuatã celsitudinẽ
suꝑbe appetut. iure ꝑdidit participatã:
Relicto enĩeo cui debuit inherere prin.¬
cipio: suũ sibi appetiuit qͦdã modo ẽẽ
principiũ : Relicto eo qͥuere illisufficere
poterat. se sibi sufficere posse iudicauit:
& tanto magisinfrase cecidit. qͣnto magisse
c̃tragłam suic̃ditoris crexit: Nãquẽ exal¬
tabat libera seruitꝰ : deiecit captiuali.¬
bertas: Quã libertate nunc ut nullã
timeat effrenat᷑: sed ipsa grauitatis refre¬
natione restringit᷑: Suꝑnoenĩ iudicio
cuncta mirabilit̃ ordinante. uinxit
illũ libertas quã appetut : qr nunc om̃i¬
modo ñtimens om̃ib suppliciis subiac&:
qͥelem̃tis etiã suꝑ eẽ. poterat. siunũ quẽ
debuit timere uoluisset nũquẽ ꝓfecto
timeret. om̃ia possidens : qͥnunc unuñti-

Expanded text:
Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari si participatione verae celsitudinis contentus fuisset. Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit participatam. Relicto enim eo cui debuit inhaerere principio, suum sibi appetiit quodammodo esse principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit, quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem debuit timere voluisset. Unum profecto timeret omnia possidens, qui nunc unum non
Abbreviated transcription (Latin):
supplicio iãnouerunt. ante illum
uidicis c̃spectũ. orationis suȩ meritũ
cassarirefugiunt: Qđ sinunc qͦq ui-¬
uentes iusti. mortuis & dãpnatis
iniustis minime cõpatiunt᷑. qͣndo adhuc
aliqͥd iudicabile desuacarne se ꝑpeti
etiã ipsi nouerun: quanto tunc distric.¬

Expanded text:
supplicio jam noverint, ante illum judicis justi conspectu orationis suae meritum cassari refugiunt? Quod si nunc quoque viventes justi, mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverint: quanto distric
Abbreviated transcription (Latin):
iste psemet ipsũ dicit᷑. sidixero qr ñ noui
eũ. ero simibs uobis m̃dax: Sed nouieũ.
& sermonẽ eiꝰ seruo: Ille dicit. mea sunt¬
flumina & ego feciea : istedicit᷑: ñ pos¬
sũego ameipso facere qͥcquã : &rurs̃
Paterm̃s in me manens ipse facit opera.
Ille regna om̃a ostendens dicit. tibi dabo
istedicit:. calicẽ qͥdẽ meũbibetis. sede¬
re autẽ ad dexterã uł ad sinistrã meã
ñ .ẽ. meũdare uobis. sed qͥb paratũ. ẽ.

Expanded text:
itto, iste dicit: si dixero quia non noui eum, ero similis uobis mendax: sed noui eum et mandata eius seruo. ille dicit: mea suntflumina et ego feci ea, iste dicit: non possum ego a me ipso facere quicquam, sed pater meus in me manens ipse fIlle regna omnia ostendens, dicit: Tibi dabo iste dicit: Calicem quidem meum bibetis, sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam, non est meum dare vobis, sed q
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ qr humanos animos alit̃ tẽptari
exreb carnalib atq alit̃ exsp̃italib
diximꝰ: audiant illt. Om̃is caro fęnũ.¬
& om̃is gła eiꝰ sic̃flos feni : Audiant isti
Audiant illi. diuitiȩ siaffiuant. nolite cor
apponere : audiant isti. qr fatuȩ uirgi¬
nes quȩ uacuis uasculis ueniunt. ab int̃nis
nuptus excludunt᷑ Rursũqr alit̃ tẽpta¬
ri p̃latos atq alit̃ subditos p̃fatisumꝰ: au.¬
diant illi. qͥd ꝑquendã sapientẽ dicit᷑.

Expanded text:
Igitur quia humanos animos aliter tentari Igitur quia humanos animos aliter tentari ex rebus carnalibus, atque aliter ex spiritalibus diximus, audiant illi: Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . Audiant et isti, Audiant illi: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Audiant isti quia fatuae virgines, quae cum vacuis vasculis veniunt, ab internis nuptiis excluduntur . Rursum, quia aliter tentari praelatos, atque aliter subditos praefati sumus, audian
Abbreviated transcription (Latin):
qr surgentis fabricȩ robusta cel situdo
ñ figit᷑. quȩ neqͣquã ꝑfunda m̃ti forai-¬
tudine inpetra solidat᷑ Soli ergorui¬
nȩ crescit qđ ȩdificant : qͥante molẽ
fabricȩ. humilitatis fundamina ñ ꝓcu.¬
rant: Quos bene abintimis ꝓdimꝰ si
tum̃tib in .ẽ. clamor in locutione:
amaritudo insilentio. dissolutio inhi.
laritate. furor intristitia: in honestas
in actione. honestas inimagine: erectio
in incessu. rancor in responsione: Hoꝵ
mens sẽꝑ ÷ adinrogandas c̃tumelias
ualida: ad tolerandas infirma : Adobȩ¬
diendũ pigra: ad lassescendos uero alios
inporturia: Ad ea quȩ facere & debet
& p̃ualet ignaua: adea autẽ quȩ face¬
re nec debet nec pualet. parata Hȩt¬
ineo qđ sponte ñ appetit. nulli sexhor¬
tationib flectit᷑: Adhoc autẽ qđ latenter
desiderat. quȩrit ut cogat᷑: Te dũme¬
tuit ex desiderio suo uilescere: obtat
uim in ipsa sua uoluntate tolerare :

Expanded text:
quia surgentis fabricae 1140 robusta celsitudo quia surgentis fabricae 1140 robusta celsitudo non figitur, quae nequaquam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur. Soli ergo ruinae crescit quod aedificant, quia ante molem fabricae humilitatis fundamina non procurant. Quos bene ab intimis prodimus, si tumentibus inest clamor in locutione, amarlaritate, furor in tristitia, inhonestas in actione, honestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione. Horum mens semper est ad inrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma, ad oboediendum pigra, ad lacessendos vero alios inportuna, ad ea, quae facere er debet et praevalet, ignava, ad ea autem, quae facere nec debet nec pin eo quod sponte non appetit nullis exhortationibus flectitur; ad hoc autem quod latenter desiderat, quaerit ut cogatur, quia dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa sua voluntate tolerare.
Abbreviated transcription (Latin):
extimore. & tam̃ tacere se estimant
exhumilitate : ita ñnulliloqͥnt᷑ ꝑinpa.¬
tientiã clationis. & tam̃ loqͥsẽ credunt
plibertatẽ rectitdinis: Aliqͣndo autẽ
subditi ꝓt̃ua quȩ sentiunt. neqͣquã
pdunt & hi qͦrũ loqͣcitas uix cõpescit᷑.
ñnũquã ex sola a maritudine in timi
rancoris obmute scunt: Iuiꝑdolorẽ
m̃tis ꝓeacitatis suȩ uerba subtrahen¬¬
tes. cummale loqͥ soleant peius tacent :
qr cũ peccantes aliqd de correctione
audiunt. indignantes etiã responsionis
uerba suspendunt: Cũ his qͣndo aspere
agit᷑ sȩpe adquerelȩ uoces de hac ipsa
asperitate ꝓsillunt: Cũ uero magistri
suiblande p̃ueniunt. dehac ipsa
humilitate qͣ p̃uenti sunt grauius indig¬
nant᷑: & tanto eoꝵ mens uastius accendi¬
t̃. qͣnto c̃sideratius infirma udicatur :
Quiahi nimirũ humilitatẽ quȩ uirtutũ
mater ẽ nesciunt. usũ sui laboris pduNt
etiã siquabona sint quȩ opari uideant᷑:

Expanded text:
ex timore, et tamen tacere se aestimant ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, ita nonnulli loquuntur per impatientiam elationis, et tamen loqui se credunt per libertatem rectitudinis. Aliquando autem subditi proterva quae sentiunt nequaquam produnt; et hi quorum loquacitas vix compescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intimi rancoris obmutescunt. Qui, per dolorem mentis procacitatis suae verba subtrahentes, cum male loqui soleant, pejus tacent, quia cum peccantes aliquid de correctione audiunt, indignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae vocem de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi sunt gravius indignantur, et tanto eorum mens vastius accenditur, quanto consideratius infirma judicatur. Hi nimirum, quia humilitatem, quae virtutum mater est, nesciunt, usum laboris sui perdunt, etiamsi qua bona sunt quae operari videantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quidũ in illo qđ rep̃hendere debeant.
inportune respiciunt. insemet ipsis
qđ corrigant nũquã uident: Unde
& tanto a trocius pereunt. quanto
ase oculos auertunt. qr in huiꝰ uitȩ itinere
offendentes corruunt. dũalibi intendun:
Q qͥdẽ peccatores se asser̃: hec tam̃ tantũ.
ut tã noxiȩ in regimine ꝑsonȩ traderent᷑:
& dũ ci facta despiciunt. dũp̃cepta
c̃tẽpnua. ad cantã usq insaniã deuol¬
uunt᷑. ut dm̃res humanas curare nesti¬
ment. qr ei qͥqͣsi iure rep̃hendit᷑. eẽ. se
cõmissos dolent: Sicq dũẽtra recto.¬
rẽ suũ suꝑbiunt. etiã ẽtra iudicia c̃di.¬
toris intumescunt : & dũpastorisuitã
diudicant: ipsãqͦq sapientiã om̃ia
disponentis inpugnant: Sepe autẽ
rectoris suidictis ꝓterue obuiant :¬
& eandẽ uocis suꝑbiã libertatẽ uocant:
Sic qppe elatio sẽ qͣsi prectitudine liber¬
tate subponit Nã sic̃ pleriq reticent

Expanded text:
Qui dum in illo quod reprehendere debeant Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto atrocius pereunt, quanto a se oculos avertunt. Quia in hujus vitae itinere offendentes corruunt, dum alibi intendunt, et quidem peccatores se asserunt, nec tamen tantum, ut tam noxiae in regimine personae traderentur, et dum ejus facta despiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque insaniam devolvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent; sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam contra judicia conditoris intumescunt. Et dum pastoris sui vitam dijudicant, ipsam quoque sapientiam omnia disponentem impugnant, se autem rectoris sui dictis proterve objiciunt, et eamdem vocis superbiam libertatem vocant. Sic quippe elatio se quasi pro rectitudine libertate supponit. Nam sicut plerique reticent
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptat frȩlatonãq in cogitationib
suegerit. qr solo uitȩ merito suꝑcęte¬
ros excreuit: & siqua ab eobene aliqͣndo
gesta sunt. hec inportune eiꝰ animo obi.¬
dit & cũ hunc do singularit̃ placuisse
insinuat. qͦ facile suggesta ꝑsuadeat.
ipsã ad testimoniũ potestatis traditȩ
om̃s hos subtuoregimine ñ dedisset:
Eiusq moxm̃tẽ erigit. uilesatq inuti¬
leseos qui subiecti sunt ostendit: ita
ut nullũ iã qͣsidignũ respiciat. cui
eqͦnimit̃ loquatur: Vnde & moxm̃tis
tranqͥllitas. inirã uertit᷑: qr dũcunctos
despicit. dũ sensũ uitãq om̃iũ sine
moderamine rep̃hendit:. tanto inre¬
frenatiusse in iracundiã dilatat. qͣn.¬
to eos qͥsibi cõmissisunt. eẽ. sibimet
indignos putat: At c̃tra cũ subiectoꝵ
cor suꝑbia instigat. hoc sũm opere
agere nitunt᷑. ut sua aeta c̃siderare
funditꝰ negleͥgant. & sẽꝑtacitis cogi¬
tationib rectoris suiudices fiunt:

Expanded text:
tentat; praelato namque in cogitationibus tentat; praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vitae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisse insinuat: quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc summopere agere nititur, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judices fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ suꝑte : Ecce ql tumorm̃tis usq ad.
aꝑta uerba se ꝓtulit : pacientia iudi.¬
cis ꝓtinꝰusq ad sententiã erupit : Tan.¬
to hunc districtius ꝑculit: quanto eiꝰ
se suꝑbia inmoderatius erexit: & qr
enumerando bonadixit. inqͥb sibi
placuit: enumerata &mala in qͥb feriret᷑
audiuit: Sciendũ uero. ẽ. qđ ipsa hȩc
dequatractamꝰ elatio. alio sexreb
scłarib alios uero exsp̃idalib possi.¬
det: Alt̾nãq intumescit auro: alt̃ eloqͥo
Alt̃ infimis & terrenis reb: Alt̃ sũmisce¬
lestibq uirtutib Una tam̃ eadẽq an¬
tedĩ oculos agit᷑. quãuis adhumana
cordaueniens. in eoꝵ obtutib diuerso
amictupalliet᷑ : Nãcũ is qͥde t̾rena prius
gła suꝑbiebat. post modũ desc̃itate
extollit᷑. neqͣquã cor eiꝰ elatio deseruit.
sed adeũc̃suetaueniens. ut cognosci
nequeat. uestẽ mutauit: Sciendũ qͦq ẽ.
qđ alit̃ hȩc p̃positos. atq alit̃ subditos

Expanded text:
te. » Ecce quia tumor mentis usque ad aperta verba se protulit, patientia judicis protinus usque ad sententiam erupit; tantoque hunc districtius perculit, quanto ejus se superbia immoderatius erexit; et quia enumerando bona dixit in quibus sibi placuit, enumerata mala, in quibus feriretur, audivit. Sciendum vero est quod ipsa haec, de qua tractamus, elatio, alios ex rebus saecularibus, alios vero ex spiritualibus possidet. Alter namque intumescit auro; alter eloquio; alter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestibusque virtutibus: una tamen eademque ante Dei oculos agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum is, qui terrena prius gloria superbiebat, postmodum de sanctitate extollitur, nequaquam cor ejus elatio deseruit; sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec propositos, atque aliter subditos
Abbreviated transcription (Latin):
riunt᷑: Uenenũ uero serpentis. ñ ipsam
neqͥtiã. sed suggestionẽ neqͥtiȩ dicimꝰ :
qr nolentes sȩpe renitentesq tẽptam̃:
Quod tunc in medicamine uertit᷑: cũmens
uirtutib erecta. c̃spectis c̃trase tẽpta.¬
tionib humiliat᷑: Iniqͥigit᷑ atq ab ap.

Expanded text:
riuntur. Venenum ergo serpentis 1137 non ipsam riuntur. Venenum ergo serpentis 1137 non ipsam nequitiam, sed suggestionem nequitiae dicimus, qua nolentes saepe renitentesque tentamur. Quod tunc in medicamen vertitur cum mens virtutibus erecta conspectis contra se tentationibus humiliatur. Iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥb dimersi sunt ñagnoscunt: & sepe
electi phoc qđ ad tenuissimũ malũ sũum
infirmitate trepidant: mira dispensatio¬
ne agit᷑. ut magnabona adque ꝓuectisuñ
m̃sura disponit. ut istos & mala adiuuent.
illos & bona grauent: dũ & isti ad ꝓuectũ
boniutunt᷑ leuib maliswxillia daugm̃tũ
mali. utunt᷑ minimis bonis: Istiqͥꝓpe inde
ꝑfectius inbona ꝓficiunt. unde malo
tẽptant᷑ : Illi autẽ inde ad maius malũ
deficiunt. unde de hono gloriantur:
Sic itaq male bono utit᷑ reꝓb & bene
malo utit᷑ ꝓb: sic̃ sepe c̃tingit ut alius
excibo salutifero inordinate sũpto.
pestẽ langoris incurrat: alius ueneno
serpentis inmedicamine ordinate ẽfec¬
tionis adhibito. langoris molestiam
uicat: Ille ergo qr cibo salutifero uti
recte noluit: inde ꝑniciose morit᷑.¬
unde alii salubrit uiuunt: Iste autẽ qͥue
neno serpentis caute uti stud uit. inde
salubriter uiuit. unde alu ꝑniciose mo-¬

Expanded text:
in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc quod ad tenuissimum malum suum infirmari trepidant, mira dispensatione agitur, ut magna bona ad quae provecti sunt, mensura disponitur, ut et istos mala adjuvent, et illos bona gravent, dum et isti ad provectum boni utuntur levibus malis, et illi ad augmentum mali utuntur minimis bonis. Isti quippe inde perfectius in bono proficiunt, unde de malo tentantur; illi autem inde ad majus malum deficiunt, unde de bono gloriantur. Sic itaque male bono utitur reprobus, et bene malo utitur probus; sicut saepe contingit ut alius ex cibo salutifero inordinate sumpto pestem languoris incurrat; alius, veneno serpentis in medicamine ordinatae confectionis adhibito, languoris molestiam vincat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte noluit, inde perniciose moritunde alii salubriter vivunt; iste autem qui veneno serpentis caute uti studuit, inde salubriter vivit, unde alii perniciose mo