comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de: s incidam in manus dñi magis: qr
multe miserationes eius sunt: o inmanꝰ
hominũ non incidam: Et dedic dñs inis¬
ralie mortem. amane usq ad horã pran¬
dii: imortui sunt de popło ex dan usꝙ
bersabeꝵ. septuaginta milia uiroꝵ. Et ex¬
teneit angłs clñi manum suam inierłm
ut corrumꝑet eam : &e cleprecatꝰ ẽ dñs.
suꝑ maliciam: iait ad angłm qui ex ter¬
minabat popłm: satis est. retrahe ma¬
num tuam: Obserua gͦ quomͦ nec in his
trib comminationib d̃s inuenit᷑ dixisse
ddemorte triũ dierum: In uerbis enim
gath positum ẽ non in mandatis am̃r ec
sen taulta ualde quidẽ d̃s loquutus est:
aliqua tantũ ⁊ moy ses ꝓpͥa auctoritate
mandauit. Quod dñs meuangełiis eui¬
dentiori distinctione secernit: cũ dicit de
repudio mulieris interrogatꝰ. qͥa ad duri¬
ciam cordis ur̃i scripsit uobis hȩc moy¬
ses: ab mieio aut̃ non fuit sic Qui enim¬

Expanded text:
Sed incidam in manus Domini magis, quia multae miserationes ejus sunt, et in manus hominum non incidam. Et dedit Dominus in Israel mortem a mane usque ad horam prandii, et mortui sunt de populo ex Dan usque Bersabee septuaginta millia virorum. Et extendit angelus Domini manum suam in Jerusalem, ut corrumperet eam. Et deprecatus est Dominus super malitiam, et ait ad angelum, qui exterminabat populum: Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in his tribus comminationibus Deus invenitur dixisse de morte dierum trium. In verbo enim Gad positum est, non in mandatis Domini; sen multa quidem locutus est Deus, aliqua tamen et Moyses propria auctoritate mandavit: quod Dominus in Evangeliis evidenti distinctione secernit, cum dicit de repudio mulieris interrogatus: Quia ad duritiam cordis vestri scripsit vobis haec Moyses, ab initio autem non fuit sic . Vi
Abbreviated transcription (Latin):
des ⁊ hic dm̃ quidẽ non p̃cepisse neco fi¬
eri uoluisse diuorcium: moysen uͦ ꝓpt̾
duriciam cordis iudeoꝵ scripsisse dan¬
aum et repudium: Ostendit ce hec paulꝰ
in luteris suis: cum dicit de quibus clam:
Dñs dicit: & non ego: Et de aliis: hȩc e.
go dico: non dñs: Et iterum in aliis. Pre¬
ceptum dñi non habeo: s consilium do¬

Expanded text:
ic Deum quidem non praecepisse, nec fieri voluisse divortium; Moysen vero propter duritiam cordis Judaeorum scripsisse dandum esse repudium. Ostendit haec et Paulus in litteris suis, cum dicit de quibusdam: Dominus dicit, et non ego . Et de aliis: Haec autem ego dico, non Dominus . Et iterum in aliis: Praeceptum Domini non habeo, sed consilium do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam uidentem dicens: Uade ⁊ lo¬
quere ad dauid Hec dicit dominꝰ:
T̾ria ego leuabo suꝑ te: elige tibi unum
ex his. qd faciam tibi. Et introiuuit gath
ad ad: &e nunciauit ei dicens: Aut ue¬
net tibi tribus annis fames suꝑ derrã.¬

Expanded text:
hetam videntem, dicens: Vade, et loquere ad David: Haec dicit Dominus: Tria ego levabo super te; elige tibi unum ex his, quod faciam tibi. Et introivit Gad ad David, et denuntiavit ei, dicens: Aut veniet tibi tribus annis fames su
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ non sacrificuis. s in occursum uenien¬
ti: & ibi dat uerbũ suum: atq ibi misteri
a ꝓfutura prenunciat. ubi maxime fides
& admiratio gentilium pendet: ut qͥ nr̃is
nolunt credere ꝓpħis. credant diuinis
et uatib suis: Et assumens inquit para-¬
bolam suam dixit: ꝑparabolam gͦ dicit
balaham. Surge balac & audi: auribus
ꝑcipe testis fili sephor: Lon sic̃ horno deus
frustratur: neq sic̃ filius hominis terretur:
Ipse cum dicerit non faciet: loquet᷑. iñ ꝑma¬
nebit: ecce adbenedicetidum assumptus
sum. benedicam & non auertam eum: Non
erit labor in iacob: neq uidebit᷑ dolor in
isrł Dñs ds̃ suus cum ipso: p̃clara pͥncipũ
cũ ipso sunt: Ds̃ eduxit eum de egypto:

Expanded text:
non sacrificiis, sed in occursum venienti. Et ibi dat verbum suum et mysteria, et futura pronuntiat, ubi maxime fides et admiratio Gentilium pendet: ut qui nostris nolunt credere prophetis, credant divinisic habet: Et assumens, inquit, parabolam suam dixit. Per parabolam ergo dicit Balaam: Surge, Balac, et audi: auribus percipe, fili testis Sephor. Non sicut homo Deus frustratur, neque sicut filius hominis terretur. Ipse cum dixerit, nonne faciet? Loquetur et non permanebit? Ecce ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Non erit labor in Jacob, nec videtur dolor in Israel. Dominus Deus suus cum ipso, praeclara principum cum ipso sunt. Deus, qui eduxit eum de Aegypto,
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiã. Omĩs autẽ medicꝰ exhexbar̃
sucͤis uel arborũ uel etiã metallorum
uenis animantiũ naturis ꝓfutura
corꝑib medicamenta componit. sed
herbas istas siquĩ forte anteꝗͣ ꝓrati¬
one artis componãt᷑. aspiciat  qͥdẽ
in agris aut montib uelut fenum
uile conculcat ⁊ p̃terit. Si uͦ eas
intͣ medici scolam dispositas ꝑ ordi¬
nem uiderit: licet odorẽ tristẽ forte
& austerum reddant: tam̃ suspicabr̃
eas cure uel remedii aliquid continere:
etiam si ñdum uel que uel qualis in eis¬
sit sauitatis ac remedii uirtꝰ agnou̾it.

Expanded text:
dicus ex herbarum succis, vel arborum, vel etiam metallorum venis, vel animantium naturis profutura corporibus medicamenta componit. Sed herbas istas si quis forte, antequam pro ratione artis componantur, aspiciat, si quidem in agris aut montibus, velut foenum vile conculcat, et praeteris: si vero eas intra medici scholam dispositas per ordinem viderit, licet odorem tristem forte et ?: au--erum  reddant: tamen suspicabitur eas curae vel remedii aliquid continere, etiamsi nondum quae vel malis sit sanitatis ac remedii virtus, agnoverit.
Abbreviated transcription (Latin):
appellabit᷑. Tale gͦ aliqͥd & in iacob
indicare uidet᷑. hic sermo: qͦd donec
longe fuit abioseph. et ñ ẽ ei annun¬
ciatũ de uita eiꝰ: ueluti defecerat in eo
sp̃s eiꝰ: & lumen qͦd inipso fuit. fom̃tiᷤᷤ
deficientib iam fuerat obscuratũ. U̾bi
uͦuenerunt qͥ ei annunciarent de uita
eiꝰ. ĩdest qͥ dicerent. qͥa uita erat lux
hominũ:. re accendit in se spm̃ suum

Expanded text:
a moritur. Tale ergo aliquid et in Jacob indicare videtur hic sermo, quod donec longe fuit a Joseph, et non est annuntiatum ei de vita ejus, veluti defecerat in eo spiritus ejus, et lumen quod in ipso fuit, fomentis deficientibus, jam fuerat obscuratum: ubi vero venerunt qui ei annuntiaverunt de vita ejus, id est, qui dicerent, quia vita erat lux hominum , reaccendit in se spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ sui partẽ resuscitatã uel reaccensã
dic̃. Splendor & enĩ lucis qͥerat in eo. etiã¬
si extinctꝰ penitꝰ ñ ẽ. tc̃ cum obtuler̃ filii
eiꝰ tunicã ioseph hedi sanguine maculatã:
& mendatio eorũ decipi potuit. ita ut scin¬
deret nestim̃ta sua & poneret saccũ suꝑlũ¬
boꝰ suoᷤᷤ iet lugeret filiũ suũ: nec uellet om¬
nino consolari. s diceret quia descendaad
filiũ meũ lugens in infernum: tc̃ etiã si¬
utdiximꝰ ñ erat penitꝰ extinctũ in eo lum̃:
maxima tñ ex parte fuerat obscuratũ:
qͦd decipi potuit. qͦd uestim̃ta. scinde. qͦd
fals o lugere. qͦd implorare mortẽ. qͦd in
infernũ cuꝑet lugendo descende. ꝓꝑt̾¬

Expanded text:
meliorem sui partem ressuscitatum esse dicit. Splendor etenim lucis qui erat in eo, etiamsi exstinctus penitus non est, tunc cum obtulerunt filii ejus tunicam Joseph haedi sanguine maculatam, et mendacio eorum decipi potuit, ita ut scinderet vestimenta sua, et poneret saccum super lumbum suum, et lugeret filium suum, nec vellet omnino consolari, sed diceret: Quia descendam ad filium meum lugens in infernum; tunc etiamsi, sicut diximus, non erat penitus exstinctum in eo lumen, maxima tamen ex parte fuerat obscuratum, quod decipi potuit, quod vestimenta scindere, quod falso lugere, quod implorare mortem, quod in infernum cuperet lugendo descende
Abbreviated transcription (Latin):
a libidine. & peccasset cũ uxore dñi sui.
ñ puto qͦd hoc a patͥarchis nunciatum
de eo fuisset patri eiꝰ iacob: qͥa filiꝰ tiuᷤ
ioseph uiuit. Hoc enĩ si fecisset: sine du¬
bio ñ uiueł at. Anima enĩ que peccat:

Expanded text:
a libidine et peccasset cum uxore domini sui, non puto quod hoc a patriarchis nuntiatum de eo fuisset patri ejus Jacob: quia filius ejus viveret; hoc enim si fecisset, sine dubio non vivebat: anima enim quae peccat,
Abbreviated transcription (Latin):
plurimis uidet᷑ in erudito & aggresti ser¬
mone cõpositã ⁊ sed sccłm disciplinã diui¬
ne eruditionis aptatã: neq tantũ hysto¬
ricis narrationib. qͣntũ reb & my sticis
qͥ ex semine abrabã nascunt᷑ descendisse
in egy ptũ: et rursũ filios isrł ascendisse
de egypto. Deniq deipso abrahã dr̃.¬
ita. Ascendit autẽ abrahã exegypto.

Expanded text:
plurimis videtur, inerudito atque agresti sermone compositam, sed secundum disciplinam divinae eruditionis aptatam, neque historicis narrationibus, quantum rebus et sensibus de semine Abrabae nascuntur, descendisse in Aegyptum; et rursus, filios Israel ascendisse de Aegypto. Denique et de ipso Abraham dicitur: Ascendit Abraham de Aegypto,
Abbreviated transcription (Latin):
& carnes ad nesꝑam accepimꝰ. & pani¬
bus mane replebim᷑: quia nec possibi¬
le erat nob mane carnes ede: ñdum
teramꝰ. Uix enim angłi edunt carnẽ
meridie: & illi fortassis ordini meridi¬

Expanded text:
r carnes ad vesperam accipimus et panibus mane replemur: quia nec poteramus mane carnem edere, nondum e, vix enim angeli edunt carnes meridie et illi fortassis ordini meridi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nos edificat scire adquẽ locũ pͥmo
uen̾it: adquẽ scło. Si uͦ rimem᷑ in hi
myst̾iũ latens: inuenimꝰ ordinẽ fidei.
Primo eñ clucit᷑ popłs allitterã legi.
a qua donec ꝑmanet in amaritudine
sua reced̾e ñ pot̃. Cũ uͦ ꝑ lignũ uite
duleis fuerit effecta. & intelligi lex
spitalit̾ cepit ⁊ tẽ de uet̾i testam̃to tͣn¬

Expanded text:
tum nos aedificat scire ad quem locum primo tum nos aedificat scire ad quem locum primo venerunt, ad quem secundo. Si vero rimemur in his mysterium latens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento tran
Abbreviated transcription (Latin):
patiat᷑: hoc est neq febriat: neq alios do¬
lores corꝑis ferat: Nson puto qͦd hec sint qͣ
ꝓ mittant᷑: diuina mandata seruantib
Alioqͥn indicio nob̃ est iob iustissimꝰ. &
totiꝰ pietatis obseruantissimꝰ qͥ a capite
usq adpedes. replet᷑ ulcere pessimo. Nõ
mandata custodiunt: s ñ habebunt
illas in firmitates qͣs egyptu habent:
ligere gͦ mundũ & ea que inmundo s̃:¬
egyptius languor ẽ. Dies obseruare &¬
ẽ. Deseruire carni. ⁊ luxurie uolupta¬
Dꝰ hec dic̃. qͥa uener̃ in helim: ⁊ erant
ibi duodecĩ fontes aqͣrũ & septuagin¬
ta arbores palmar̃. Putas ñ ht̃ aliqͥd
rationis. qͦd ñ ante helim deducit᷑ po¬
płs. uͥerant duodecĩ fontes aqͣrũ. qͥb
nichil amaritudinis merat: immo
potiꝰ uͥ erat amenitas plurima exden¬
sitate palmar ͤs pͥmo ductus ẽ ad aqͣs
salsas ⁊ amaras: quib ꝑlignũ mons¬
tratũ a dnõ dulcib effectis. pꝰea uenit᷑
ad fontes. Si hystoriã solã seqͣm. ñ mul¬

Expanded text:
lios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Non mandata custodiunt: sed non habebunt illas infirmitates quas Aegyptii habent. ligere ergo mundum et ea quae inAegyptius languor est; observare e, servire carni, luxuriae ophaec dicit, quia venerunt in Elim: et erant ibi duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum . Putas non habet aliquid rationis, quod non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes aquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non mul
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dicentẽ. Ego autẽ sũ uermis: & ñ hõ.
Sic̃ enĩ ipse est qui fit aliis in runã. aliiᷤ
autẽ in resurrectionẽ: ita & ipse ẽ qͥnc̃
in manna fidelib qͥdẽ dulcedo mellis.
infidelib autẽ uermis efficit᷑. Ipse enĩ¬
sermo dĩ qui inquoꝵ mentes arguit:
et correptionũ spiculis peccatorũ consei¬
entias terebrat. Ipse est qui ce ignis effi¬
turas: quidicunt. ñne cornrm ar¬
spinas de terra mala. idest qui malignaᷤ
cogitationes incorde consumit. Et id eo
peccatorib quidẽ. neq u̾mis arguens un¬
qͣm morit᷑. neq igruis exurens aliqͣndo¬
estingult᷑. lustis autẽ & fidelib ꝑma¬
net dulcis & suauis. Gustate enĩ & ud̾te.

Expanded text:
Domini dicentem: Ego autem sum vermis, et non homo . Domini dicentem: Ego autem sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est qui fit aliis in ruinam, aliis autem in resurrectionem; ita et ipse est qui nunc in manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus autem sermo Dei qui iniquorum mentes arguit et correctionum spiculis conscientiam terebrat. Ipse est enim qui effinne cor nostrum arspinas de terra mala, id est, malas cogitationes in corde consumit; et ideo peccatoribus neque vermis arguens unquam moritur, neque ignis exurens exstinguitur: justis autem et fidelibus permanet dulcis et suavi
Abbreviated transcription (Latin):
fieri possumꝰ. Nunc gͦ festinemꝰ: cele¬
ste manna susciꝑe. Istud enĩ manna:
in ore eiꝰ. Audi enim dnm̃ dicentẽ. his
qui accedunt ad se. ꝑ iat tͥ scđm fidẽ
tuam. Et tu gͦ. si uerbum dei qͦd in
ecclia p̃dicat᷑ tota fide & tõta deuoci¬
one suscipias: fiet tͥ ipsum uerbum
qͥdcunq desicdas. Uerbi gr̃ã. Si tribu¬
gaudia dicens. Letamim in dño: &
exultate uisti. Si iracundus es: miti¬
gat te dicens. Desine abira: & dere¬
linque indignationẽ. Si indoloribꝰ¬
sis: sanat te dicens. Dominꝰ sanat omnes
languores tuos. Si pauꝑtate consumeris:
consolatur te dicens. Dñs alleuat de t̾ra
in opẽ: & de st̾core erigit pauꝑem. Sic gͦ
manna uerbi dei : reddit inore tuo sapo¬
rem. quẽcunq uolueris. Hoc tamen siqͥs
in fideliter suscipiat. & ñ comedat sed
abscondat: uermes exeo ebullunt. Pu¬
tasne eo usq deducendum ẽ uerbum dĩ:
ut etiam uermis fieri putet᷑: Non te
hic turbet auditꝰ. Audi ꝓpħani: ex sermõe

Expanded text:
 vult. Nunc ergo festinemus coeleste manna suscipere. Istud enim manna, in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si verbum Dei quod in ecclesia praedicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, si tribugaudia, dicens: Laetamini in Domino, et exsultate, justi . Si iracundus es, mitigat te, dicens: Desine ab ira, et derelinque indignationem . Si in doloribus es, sanat te, dicens: Dominus sanat omnes languores tuos . Si paupertate consumeris, consolatur te, dicens: Dominus erigit de terra inopem, et de stercore erigit pauperem . Sic ergo manna verbi Dei reddit in ore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideliter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, vermes ex eo ebulliunt. Putasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri putetur? Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex persona
Abbreviated transcription (Latin):
uideis hr̃e sermonẽ. quib credita di¬
cunt᷑ eloquia dei: quid ilł uideat᷑ de eo
qͦd dic̃. sex dieb continuis colligetis.
die autẽ sexto duplum colligetis. Ap¬
paret gͦ sextam diẽ nominari illã que
ante sabbatũ ponit᷑: que apud nos¬

Expanded text:
udaeis habere sermonem, quibus credita sunt eloquia Dei, quid illis videatur de eo quod dicit: Sex diebus continuis colligetis, die autem sexta duplum. Apparet ergo sextum diem nominari qui ante sabbatum ponitu
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ.S & mane inqͥt: replebimini pa-¬
nib. Nob̃ & panis uerbum dei est ip
se est panis iuius qui decelo descend̾:¬
mane dari hunc panẽ. cum aduentũ
eius in carne factum dixerimꝰ ad ues

Expanded text:
 Sed mane, inquit, replebimini panibus. Panis nobis verbum Dei est; ipse enim est panis vivus, qui de coelo descendmane dari hunc panem, cum adventum illius in carne factum dixerimus ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
panib comedant: aut mane panes
Quid in hoc dium muneris. quid tem¬
ꝑamenti gracie celestis ostenditis:
qͦd carnes inuesꝑa sine panib come¬
re. sirursum panes sine carnib com¬
his. qui ad quiescentes uob in cotur¬
Nos autẽ quib in finẽ scli & ad ues¬
ꝑam mundi uerbum caro factũ est.
in illa carne agnosci discimꝰ dñm qͣm
suscepit ex uirgine. Istas enĩ uerbi dĩ
carnes. neq mane aliquis neq nudie
manducauit: s aduesꝑam. Aduentꝰ
enim dm̃ in carne. ad uesꝑam factus ẽ:

Expanded text:
panibus comedant, aut mane panes quid in hoc divini muneris, quid temperamenti gratiae coelestis ostenditur? qui carnes in vespera sine panibus comedicunt, si rursum panes sine carnibus cohis qui acquiescentes vobis, in coturnos autem, quibus in fine ad vesperam mundi Verbum est caro factum, in illa tantum carne agnosci dicimus Deum, quem suscepit ex Virgine: has enim Verbi Dei carnes neque mane neque meridie quis manducavit, sed ad vesperam: adventus enim Domini in carne ad vesperam factus e
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ipẽ. Nisi uenissẽ & locutꝰ eis filsẽ:¬
peccatum non haberent. Post suscep¬
tum gͦ uerbũ dei. siquis peccet: efficit᷑
ei ipsum uerbũ uermis: qͥ eiꝰ semꝑ con¬
scientiam fodiat: & archana pectoris

Expanded text:
nim ait: Nisi venissem et locutus eis fuissepeccatum non haberent . Post susceptum autem verbum Dei qui peccat, efficitur ei ipsum verbum vermis, qui ejus semper conscientiam fodiat, et arcana pectoris
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis ⁊ tercio. Uerũ si ñ desinant
s ꝑ sistant: audi qͥd post hec murmu¬
rantẽ popłm conseqͣtur. Innumeroꝵ
libro refertur: qͦd ⁊ in siuis scͥptis rete¬
xuit apłs dicens. Neq murmuraueri¬
tis sic̃ quidã exipsis murmurauer̃: & a
serpentib interier̃. Murmurantẽ po

Expanded text:
fortassis et tertio. Verum si non desinant, fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmura
Abbreviated transcription (Latin):
longe ꝑegrinabam᷑ ⁊ dequib dicit
apłs. Quia fuimꝰ hospites. & ꝑegͥni
testam̃torum dĩ: spẽ ñ habentes. &
sine dõ in hoc mundo. Ueruntamen
ũ daturmanna de celo. in illa die qͣ
pͥmum pascha fit: s in illa qͣ scđ̾m. Pa¬
nis enim qui de celo descendit. ñ uenit
ad illos qui pͥmã sollennitatẽ celebra¬
bant: s ad nos qui scd̾am suscepimꝰ.
Nrm̃ enim pascha immolatꝰ ẽ xp̃e :
qui uerꝰ nobis panis de celo descendit.
Sed interim uideamꝰ: quid ẽ qͦd in hac
die gestũ monstrat᷑. Quinta decima¬
inquit die m̃sis scdi murmurauit
popłs & dixit: quia meliꝰ fuerat nos
mori inegypto. qͣndo sedebamꝰ suꝑ ollaᷤ
carnis. O płs ingrat᷑: desidat egyptũ.
qui egyptios uidit extinctos: Carnes
egypti requirit. qui egyptiorũ carnes
udit maris piscib & celi alitib datas.
Murmur gͦ aduersũ moẏsen. immo
aduersũ diim leuant: s hoc pͥmo qͥdẽ

Expanded text:
longe peregrinabamur. De quibus dicit longe peregrinabamur. De quibus dicit Apostolus: Quia fuimus hospites et peregrini, testamentorum Dei spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrabant, sed ad nos qui secundam suscepimus. Nostrum enim pascha immolatus est Christus, qui verus nobis panis de coelo descendit. Sed interim videamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus super ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
benefitiis diuinis. cum celeste manna
susciꝑet: qͥd etiã dies stͥbit᷑ inqͣdie mur¬
murau̾it popłs: Scdo inqͥt mense: qͥn¬
ta decima die mensis. Quod utiq ñ
absq ratione scͥptum ẽ. Recordare de
legib pasche que dicta s̃: ⁊ inuenies
ibi hoc esse tempꝰ qͦd statuit᷑ ad scdm
pascha faciendum: his qui in mundi
inanima fuer̃: uel occupati negotus
pegrmis. Quigͦ ñ fuer᷑ immundi in
anima uel ñ longe ꝑegͥnabant᷑: qͣrta
deciia die pͥmi mensis. pascha fecer̃.
Qui autẽ longe ꝑegͥnabant᷑: & imũ¬
di erant: scđ̾m pascha inhoc tempore
faciunt. in hoc tempore qͦ ⁊ manna
de celo descendit. Indie qͦ pͥmũ pascha
sit ñ descendit manna: sed in hoc
qͦ scdm pascha fit. Uideamꝰ gͦ nunc:
qui sit ĩ hiᷤ ordo misterii. Primum
pascha: pͥmi popłi est. Scdm pascha
nrm ẽ. N os enim fuimꝰ inmundi in aĩa
qui colebamꝰ lignum & lapidem: &
ignorantes dm̃ his qui natura ñ erãt
dii seriuebamꝰ. Nos etiam eramꝰ qui

Expanded text:
anna susciperet. Quid etiam dies scribitur, in qua die murmuraverit populus? Secundo inquit mense, decima quinta die mensis. Quod utique non absque ratione scriptum est: Recordare de legibus Paschae quae dicta sunt, et invenies ibi hoc esse tempus, quod statuitur ac secundum Pascha faciendum his qui immundi in anima fuerunt, vel occupati negotiis peregrinis. Qui ergo non fuerunt immundi in anima, vel non longe peregrinabantur, decima quarta die primi mensis pascha fecerunt. Qui autem peregrinabantur et immundi erant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha rum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ. ⁊ misit ⁊ misit illud in aꝙͣ: &
facta ẽ dulcis aqua: mirũ admodũ ẽ¬
ut ds̃ lignum ostenderit morsi qͦs mit¬
teret in aꝙͣ.⁊ & faceret eam duscẽ:. Qn
uͦ ñ potuisset sine ligno aqͣm dulcẽ
efficere ds: aut mor ses nesciebat ligñ
ut ds̃ ei ostendet. Sed uidendũ ẽ qͥd
decoris inhis int̾ior habeat sensus. Ego¬
cumcisionis uulnꝰ accipiat: & rigorẽ
ferri. tenera patiat᷑ infantia: Amar̃
satis ⁊ ꝑ amar̃ ẽ huiꝰmi poculũ legis:
Intantũ. ut popłs dei ñ ille qͥ i moy¬
sen baptitatꝰ ẽ in mari ⁊ innube: sed¬
iste qui in spũ & aqͣ baptitatꝰ ẽ: ñ pos¬
sit bibere de aqͣista. Sed ne gustare
qͥdem decircũcisionis amaritudine
pot̾.⁊ neq hostiar᷑ ferre a maritudi¬
nẽ ualet: nec sabbati obseruantiam.
Si uͦ ostendat deus lignũ qͦd mittat᷑
in hanc amaritudinẽ ut dulcis aqua
fiat legis: pot̾ de illa bib̾e. Quod ẽ¬

Expanded text:
lignum, et misit illud in aquam, et facta est dulcis. Mirum admodum est, ut lignum ostenderet Moysi quod mitteret in aquam, et faceret eam dulcem: quasi vero non potuisset sine ligno aquam dulcem efficere Deus; aut Moyses nesciebat lignum, ut Deus illi ostenderet. Sed videndum est, quid decoris in his interior habeat sensus. cumcisionis vulnus accipiat, et rigorem ferri tenera patiatur infantia? Amarum satis et peramarum est hujus modi poculum Legis, in tantum ut populus Dei, non ille qui in Moyse baptizatus est in mari et in nube, sed qui in spiritu et aqua baptizatus est, non possit bibere de ista aqua: sed ne gustare quidem de circumcisionis amaritudine potest, nec hostiarum ferre amaritudinem valet, nec sabbati observantiam. Si vero ostendat Deus lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, ut dulcis fiat aqua Legis, potest de illa bibere
Abbreviated transcription (Latin):
Dic̃ enim ds. Quia audiui murmura¬
tionẽ filioꝵ isrł. Uidetis. quia ñ latet
dm̃ murmuratio nr̃a audit omnia:
Et qͦs ñ statim punit. penitentiã nr̃e
comisionis expectat. Sed qͥd pꝰ hoc reci¬
tatum est: Dixit inqͥt dñs ad moy sen.
Ecce ego pluã uob̾ panes de celo: & exi¬

Expanded text:
dicit enim Deus, qui audivit murmurationem filiorum Israel: videtis quia non latet Dominum murmuratio nostra; audit omnia, eo quod non statim punit, poenitentiam nostrae conversionis exspectat. Sed quid post haec recitatum est? dixit autem Dominus ad Moysen: Ecce ego pluam vobis panes de coelo: egredi
Abbreviated transcription (Latin):
Habet aliqͥd & rigoris : & iõ ut priuna ẽ.
Candoris autẽ & dulcedinis. hit̃ plurimũ.
Quid enĩ candidiꝰ. qͥd splendidiꝰ. erudici¬
one diuina: Quid dulciꝰ qͥdue suamiꝰ elo¬
quiis dñ: que s̃ suꝑ mel & fauũ: Sed qͥd
est qͦd dic̃. ut in die sexto duplũ colli¬
gat᷑ in repositione: qͣntũ sufficiat etiã
sabbo: Hoc scdm nt̃am intelligentiã.
ñ otiosi nec securi p̃terire debemꝰ. Sextꝰ
dies est ħinqͣ nunc sumꝰ uita. Insex enĩ
dieb ds̃ fecit hunc mundũ. In hacgͦ die
tantũ repon̾e debemꝰ. ⁊ reconde: qͣntũ
suffitiat ⁊ infuturo die. Siqͥd enĩ hic
boni oꝑis adquiras: siqͥd iusticie. miscd̃ie.
& pietatis recondas: hoc tͥ in futuro se¬

Expanded text:
Habet aliquid et rigoris, et ideo ut pruina est. Habet aliquid et rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splendidius eruditione divina? Quid dulcius, quidve suavius eloquiis Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur in repositione, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelligentiam, non otiosi nec securi praeterire debemus. Sexta dies est haec, in qua nunc sumus vita. In sex enim diebus Deus fecit hunc mundum. Hac ergo tantum reponere debemus et recondere, quantum sufficiat et in futuro die. Si quid enim hic boni operis acquiras, si quid justitiae, misericordiae et pietatis recondas, hoc tibi in futuro sae
Abbreviated transcription (Latin):
celo. Illi infelices dolent & suspitant.¬
& se miseros dicunt: quia manna sicut
accepunt ꝑatres ipsorũ: ipsi ñ merent᷑ acci¬
ꝑe. Illiininꝗͣ manna manducant. Non enĩ
possunt illud manducare qͦd ẽ minutũ fic̃
sem̃ coriandri: & candidũ sicut pruina. Ni¬
chil enim inuerbo dĩminutũ. nehil subti¬
le. nichil sentiunt spiritale: s. totũ pin¬
gue. totum crassũ. Incrassatũ est enum cor
idẽ sonat. Manna enim intp̃tat᷑: qͥd est
hoc. Uide si ñ ipsa nominis uirtꝰ ad discen¬
dum te ꝓuocat: ut cum audis legẽ dĩ
recitari. inquiras semꝑ ⁊ interroges.
&e dicas doctorib qͥd ẽ hoc. hoc enĩ ẽ qͦd
indicat manna. Tu gͦ siuis manducare
manna idẽ si cupis susciꝑe uerbũ dei:¬
scito illud minutũ ẽẽ & nalde subtile. siẽ
semen coriandri. Ht̃ enĩ aliqͥd in se. & ho¬
leris qͥ mitrire & recreare possit infirmo.
quia qui infirmꝰ ẽ holera manducat.

Expanded text:
coelo. Illi infelices dolent et suspirant, etcoelo. Illi infelices dolent et suspirant, et se miseros dicunt; quia manna sicut acceperunt patres ipsorum, ipsi non merentur accipere. Illi nunquam manna manducant. Non enim possunt illud manducare, quod est minutum sicut semen coriandri, et candidum sicut pruina. Nihil enim in verbo Dei minutum, nihil subtile, nihil sentiunt spirituale, sed totum pingue, totum crassum. Incrassatum est enim cor idem sonat. Manna enim interpretatur, Quid est hoc? Vide, si non ipsa nominis virtus ad discendum te provocat, ut cum audis legem Dei recitari, inquiras semper, et interroges et dicas doctoribus, Quid est hoc? Hoc enim est, quod indicat manna. Tu vero si vis manducare manna, id est, si cupis suscipere verba, scito illud minutum esse, et valde subtile, sicut semen coriandri. Habet enim aliquid in se et oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos: quia qui infirmus est, olera manducet .
Abbreviated transcription (Latin):
Ex diuinis nanq scͥpt̾is apparet: qͦd
indie dominica pͥmo int̾ris datũ ẽ mã¬
na. Si enim ut scͥptura dicit. sex dieb
continus collectum ẽ. septima antẽ die
que est sabbati cessatũ ẽ: sine dubio im¬
cium eiꝰ adie pͥma que est dies dñica su¬
it. Quod si exdiuinis scͥpturis hoc con¬
stat. qͥ iudie dnĩca ds̃ pluit manna.
& in sabbo ñ pluit: intelligant iudei.
iam tunc prelatam esse dominicã ui¬
in sabbo ipsorum grã dei ad eos de cels
sermo ad eos nullus uen̾it. Dicit eniꝰ
alibi ꝓpħa. Dieb multis sedebunt fi¬
lũ isrł sine rege. sine pͥncipe. sine ꝓph̃a:
sine hostia. sine sacͥfitio. sine sacerdote.
In nr̃a autẽ dominica die: semꝑ dñs
pluit manna de celo. S & hodie ego
dico: qͥa pluit dñs manna de celo. Ce¬
lestia nanq s̃ eloqͥa ista que nob lecta
s̃: & adeo descendunt uerba que nob̾
recitata s̃ Et ĩo nos ͤ qͣui tale manna
suscipimꝰ: semꝑ nob̾ manna dat᷑ de

Expanded text:
x divinis namque Scripturis apparet, quod in die Dominica primo in terris datum est manna. Sicut enim, ut Scriptura dicit, sex diebus continuis collectum est, septima autem die, quae est sabbati, cessatum est, sine dubio initium ejus a die prima quae est Dominica fuit. Quod si ex divinis Scripturis hoc constat quod in die Dominica Deus pluit manna, et in sabbato non pluit, intelligant Judaei jam tum praelatam esse Dominicam in sabbato ipsorum gratia Dei de coelo ad eos venerit. Dicit enim et alibi propheta: Diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine propheta, sine hostia, sine sacrificio, sine sacerdote . In nostra autem Dominica die, semper Dominus pluit manna de coelo. Sed hodie ego dico, quia pluit Dominus manna de coelo. Coelestia namque sunt eloquia ista quae nobis lecta sunt; et a Deo descenderunt verba quae nobis recitata sunt, et ideo nos, qui tale manna suscipimus, semper nobis manna datur de
Abbreviated transcription (Latin):
initia habentib ignoscunt᷑. In eos uͦ qͥ¬
ñ desinunt. grauit̾ uindicãt᷑. coitũt᷑
nanq in eos serpentes: id est in mundis
spiritib tradunt᷑. uenenatisq demonib :
qui eos morsib occultis ac latentib peri¬
mant: atq int̾nis ⁊ intͣ cordis pensclia
conclusis cogitationib absumant. Sed

Expanded text:
initia habentibus ignoscuntur; in eos qui non desinunt, graviter vindicatur. Mittuntur namque in eos serpentes, id est, immundis spiritibus traduntur, venenatisque daemonibus, qui eos morsibus occultis ac latentibus perimant, atque internis et intra cordis penetralia conclusis cogitationibus absumant: d
Abbreviated transcription (Latin):
stat: quod siquis sine ligno uite idest
sine mẏst̾io crucis. sine fide xp̃i. sine
intelligentia sp̃itali bib̾e uoluerit de
legis littera: ꝑ amaritudinẽ nimiã mo¬
riet᷑. hec sciens apłs paulꝰ dicebat:
quia littera occidit. Hoc est aꝑte di¬
cere. quia aqua mare occidit: si ñ¬

Expanded text:
stat, quod si quis sine ligno vitae, id est, sine mysterio crucis, sine fide Christi, sine intelligentia spirituali bibere voluerit de Legis littera, per amaritudinem nimiam moriatur. Haec sciens Paulus apostolus dicebat quia littera occidit: hoc est aperte dicere, quia aqua amara occidit, si no
Abbreviated transcription (Latin):
grant. non om̃s homicidȩ s qui ignorant̃
homicidium cominiserunt: Sunt enu¬
fortassis aliqua peccata: que si ꝓposito ac
uoluntate committimus homicidas nos
faciunt: Et sunt alia que si gnoranter
admmutimus : discernitur nobis credo
&e preparat᷑ ex precepto dĩ aliquis locus.
ubi ad certum tempꝰ habitare debeamꝰ:
si qui non uoluntarie peccata cõmifimꝰ
si tam̃ mundi inueniamur. & aliem¬
ab his peccatis que uoluntate commissa
sunt: Obhoec secernuntur quedã ciui-¬
dam. qd̾ singłoꝵ quoꝵiq siderũ posi¬
cio & cȩtus. ciuitas dici uł haberi
possit in celo: qđ ego qͥdẽ definire nos
audeo: Uideo enim omnem creaturã.
inspe quidẽ ꝓpter eum. qui subiec̃.¬
uanitati eẽ subiectam: ex pectare
tam̃ libertatem in redemptione filioꝵ
dei: sine dubio &e p̃reclarius ac sub-¬
limius oꝑiri: Si ergo ut diximus.
umbram habet lex futuroꝵ bonoꝵ.
&e exemplari &e umbrȩ deseruiunt
celestium. qui in lege deseruiunt. et

Expanded text:
giunt non omnes homicidae, sed qui ignoranter homicidium commiserunt. Sunt enim aliqua peccata, quae si proposito ac voluntate committimus, homicidas nos faciunt, et sunt alia quae nos, si ignoranter admittimus, decernitur nobis, credo, et praeparatur ex praecepto Dei aliquis locus, ubi ad certum tempus habitare debeamus, si qui non voluntaria peccata commisimus, si tamen mundi inveniamur ab his peccatis quae voluntate commissa sunt. Et ob hoc secernuntur quaedam civisiderum positio, et coetus, civitas dici vel haberi possit in coelo. Quod ego quidem definire non audeo. Video enim omnem creaturam in spe quidem propter eum qui subjecit esse subjectam, exspectare, et tamen libertatem in redemptionem filiorum Israel sine dubio et praeclarius aliquid ac sublimius operari. Si ergo, ut diximus, umbram habet lex futurorum bonorum, et exemplari et umbrae deserviunt, coelestium qui in lege deserviunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
scripta referunt᷑: adumbratio q̃dã
regni celor: Ibi credo diligent̃ obser¬
uabunt᷑. etiã ista que hic adumbrã¬
tur priuilegra sacerdotum: quib ui-¬
cina queq urbib loca. & ipsis meni¬
bus iuncta. segregari mandant᷑ afiliis

Expanded text:
scripta referuntur, adumbratio quaedam scripta referuntur, adumbratio quaedam regni coelorum. Ibi, credo, diligenter observabuntur etiam ista, quae hic adumbrantur, privilegia sacerdotum, quibus vicina quaeque urbibus loca et ipsis moenibus juncta, segregari mandantur a filiis
Abbreviated transcription (Latin):
renor habeat cirta se & alias ciuitates et
uicos. diuersasq regiones: inquib ppłs
naue ferebat imaginẽ collocandꝰ ẽ: qͣndo.
q &e hereditatẽ. sortis distributione. id:
meritoꝵ contemplatiõe capturus sit Sic¬
gͦ nunc dñs dicit in distribucione terre:
uerbi gr̃a. terminos trib illius ẽẽ istos.
&e alteriꝰ alios: ne forte qm̃ diuersa
erunt merita eoꝵ. qui hereditatem con¬
sequuturi sunt regni celoꝵ. iccirco etiã¬
genter uixerit. ut ꝓ fide qͥd̾ sua mereat᷑
haberi inter filios isrł: ꝓ negligentia
uero uite. gestoꝵq desidia. intribu ru¬
ben aut gad. aut dimidia tribu ma¬
nasse. debeat reputari⁊ & non intra ior¬
danem. s extra eum. sortem heredita-¬
tis acciꝑe: alius uero qui se em̃datiõe
uite. & conu̾satione ꝓpositi talem red-¬
did̾it. ut scłm quas solus d̃s nouit ra-¬
ciones. aut intribu iuda. aut etrã in
tribu beniamin. qua ipsa ihrłm et
templũ dei atq altare consistit. debe-

Expanded text:
itates et vicos, diversasque regiones, in quibus populus Nave ferebat imaginem, collocandus est, quando et haereditatem sortis distributione, id est meritorum contemplatione, est capturus. Si ergo nunc Dominus dicit in distributione terrae, verbi gratia, terminos tribus illius esse istos, et alterius alios, ne forte quoniam diversa erant merita eorum qui haereditatem consecuti sunt regni coelorum. Idcirco igenter vixerit, ut pro fide quidem sua mereatur haberi inter filios Israel, pro negligentia vero vitae gestorum desidia, in tribu Ruben aut Gad, aut dimidia tribu Manasse debeat reputari, et non intra Jordanem, sed extra eum sortem haereditatis accipere. Alius vero qui se emendatione vitae et conversione propositi talem reddiderit, ut secundum quas solus Deus novit rationes, aut in tribu Juda, aut in tribu Benjamin, in qua ipsa Jerusalem et templum Dei atque altare consistit, debeat
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is locus. om̃is mons. om̃is cuutas. ceui¬
cus. certis quibq uocabulis defignet᷑.:
nec est ullus om̃ino sine nomine locus::
s ꝓpriis singła queq appellationib
designant᷑: uerbi gr̃a. quib aut chana¬
narunt: Ita gͦ scdm sententiam pauli. qua
umbram & exemplar celȩstrum dicit ẽẽ ter-¬
rena: fortasse & incelestib regionib erunt
locoꝵ differentiȩ non minimȩ: Uides. quibꝰ¬

Expanded text:
omnis locus, omnis mons, omnis civitas et vicus, certis quibusque vocabulis designetur: nec est ullus omnino sine nomine locus, sed propriis singula quaeque appellationibus designata: verbi gratia, quibus aut Chananarentur. Ita ergo secundum sententiam Pauli, qui umbram et exemplar coelestium dicit esse terrena, fortasse in coelestibus regionibus erunt locorum differentiae nomine. Describ
Abbreviated transcription (Latin):
tio quam habemus in manib. umbram
habet futuroꝵ bonor consequens uidet᷑
&e necessarium. om̃ia que quasi de rebs ter¬
renis describuntur in lege. umbram esse
illiꝰ. que in iudea terra sc̃a. & t̾ra bona ap¬
pellatur: imago sit bonoꝵ celestium: quoꝵ
hȩc ut diximus quȩ interris bonta memo¬
rantur: umbram atq imaginem tenent:¬

Expanded text:
utio quam habemus in manibus, umbram habet futurorum bonorum. Consequens videtur et necessarium, omnia quae quasi de rebus terrenis describuntur in lege, umbras esse illius, quae in Judaea terra sancta et terra bona appellatur, imago sit bonorum coelestium, quorum haec diximus quae in terris bona memorantur umbram atque imaginem tene
Abbreviated transcription (Latin):
linguas blasphemie sue: discessit
ab illis nubes: & transiuit ad nos
inmontẽ excelsum: cũ saluator nr̃
transformatꝰ est. & nubes refulgẽs
obumbrauit discipłos eiꝰ: & uenit
uox desuꝑ de nube dicens Hic est
filius m̃s dilectus: in qͦ mͥ bene com-¬
placui Postea uͦ maria effecta ẽ. lep-¬
maria nõ apparuit leprosa: cũ dis¬
enĩ uisitatio dei m popło illo pͥore:
at postꝗͣ discessit: ignominia uultꝰ
sui conterit eum: Sed ce nos timere¬
oportet: ne forte effugemꝰ a nob̾ met¬
aron ad mariam: & ecce erat leprosa
Et dixit aaron admorsen: Precor do¬
mine ne contuleris in nos peccatũ:
q̃m ignoramus quod peccauimꝰ: ne
frat simile morti: ce ut abortiuus
eiectus de uulua matris: & qͥ come¬
dit dimidiũ matris uł carnis eius:
Uult in hoc ostendẽ. qd̾ ppłs ille

Expanded text:
 extenderunt linguas blasphemiae suae, discessit  extenderunt linguas blasphemiae suae, discessit ab illis nubes, et transivit ad nos in montem excelsum, cum Salvator noster transformatus est, et nubes refulgens obumbravit discipulos ejus; et venit vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacuit . Post hoc ergo Maria facta est leprMaria non erat leprosa, sed cum disenim visitatio Dei erat in populo illo, vero discessit, ignominia vultus sui contexit eum. Sed nos timeamus ne forte effugemus a nobaron ad Mariam, et ecce erat leprosa. Et dixit Aaron ad Moysen: Precor, Domine, ne contuleris in nos peccatum, quoniam ignoravimus quod peccavimus: ne fiat simile morti, et ut aborsus ejectus de vulva matris. Et comedit dimidium carnis ejus. Vult in hoc ostendere, quia populus ille
Abbreviated transcription (Latin):
da oꝑa ẽ. ad scienciam legis: atq
scd̾m hoc qd̾ spiritał est lex. ir¬
telligenda & explananda st̃ qye
legunt᷑: ne doctorũ causa. ĩmo
desidia &e negligentia. ab imꝑitiᷤ
& minꝰ doctis deroget᷑ moysi:
s conu̾tam᷑ ad dm̃. ut auferat
a nobis uelam̃ littere: ut ñ nob̾
deformis uultus moxsi s decorꝰ
& głosus appareat: ita ut ñ solũ
obtrectemus. s &e ꝓmagnitudi¬
ne sensuũ laudem ei ce głam
conferamꝰ. & ira furoris dñi facta
est suꝑ illos: ce discesserunt: et
nubes recesserat a tab̾nacło: et
ecce marta facta ẽ lepsa siẽ nix:
Ira furoris dñi efficit᷑ suꝑ eos:
qͥ male locunt᷑ & detrahunt:
Uerũtam̃ qd̵ dicit. nubes recessit
atab̾nacło: & ecce maria statim effec¬
ta est leprosa sic̃ nix: considerandũ
diligentius est quod prius recedit
nubes. &e ita lepra repletur⁊ ut os
cedit ab eo post obtrectationẽ: et
sic lepra replet᷑ anima eiꝰ Nlam et
popłs ille prior habuit inse gr̾am

Expanded text:
legis; et secundum hoc quod spiritalis est lex, intelligenda et explananda sunt quae leguntur, ne doctorum causa, imo desidia et negligentia, ab imperitis et indoctis derogetur Moysi. Sed et convertamur ad Dominum ut auferat a nobis velamen litterae, et non nobis deformis vultus Moysi, sus appareat, ita ut non solum obtrectemus, sed pro magnitudine sensuum, laudem ei et gloriam conferamus. Et ira furoris Domini facta est super illos, et discesserunt; et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Ira furoris Domini efficitur super eos qui male loquuntur et detrahunt. Verumtamen quod dicit nubes recessit a tabernaculo, et ecce Maria facta est leprosa sicut nix, considerandum diligentius est, quod prius recedit nubes, et ita lepra repletur: ut ostcedit ab eo post obtrectationem; et sic lepra repletur anima ejus. Nam et populus ille prior habuit in se grati
Abbreviated transcription (Latin):
uari a filiis gigantiũ: iħe tam̃ ñ des¬
perat. s confirmat qͥdẽ popłi fidem
cũ caleph. qui est de tribu iuda: et
dicunt: Si diligit nos. ds̃: introdu¬
cet nos interram hanc: Que est ergo
suecendant in locũ eoꝵ : Redeamꝰ ad
gelia scĩs ꝓmittunt regna celoruon
Apłs dicit: nr̃a aũ conuersatio in
celis est. Incelis gͦ locus ẽ. scẽ here¬
ditatis: qui & ꝓmitit᷑ scĩs: Et quid
putamꝰ. quod in his locis quȩ tibi
ꝓmutunt᷑. nullus ñe habitator sit.
quẽ cu debeas inde pugnanoo de-¬
pellere: Et quomͦ ergo dicit dñs¬
quia a dieb ioħis baptiste regnũ
celoꝵ ium patit᷑: & um facienteᷤ
diripiunt illuo: Nisi ergo essent.
qͥb uis fieret: nisi ẽẽnt. qui inde
pelli & extrudi deberent: neqͣqͣm
diceret᷑ ꝑ uim diripiendũ eẽ regũ
celoꝵ: &e nͥ essent cũ quib nobis
certam̃ ẽẽt. ac p̃liũ: nũqmͣ diceret
apłs. nõ est nobis colluctatio ad¬
uersus carnẽ &e sanguinẽ: s adu̾sꝰ

Expanded text:
a filii gigantum. Jesus tamen non desperat, sed confirmat populi fidem cum Caleph, qui est de tribu Juda, et dicunt. Si diligit nos Deus, introducet nos in terram hanc. Quae ergo succedant in locum eorum? Redeamus ad gelia sanctis promittunt regna coelorum. Apostolus dicit: Nostra autem conversatio in coelis est . In coelis ergo locus haereditatis, qui promittitur sanctis; et quid putamus, quod in his locis quae tibi promittuntur nullus non habitator sit, quem tu debeas inde pugnando depellere? Et quomodo ergo dicit Dominus: A diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et vim facientes diripiunt illud? Nisi enim esset quibus vis tieret, nisi essent qui inde pelli et excludi deberent, nunquam diceretur per vim diripiendum esse regnum coelorum. Et nisi essent cum quibus nobis certamen esset et praetium, nunquam diceret Apostolus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. qui euangłra quid̃ susciꝑe
uident᷑:⁊ derogant aut̃ moysi
&e merito arguunt᷑. qͥa cũ dis¬
Et ideo nos non detrahamꝰ moysi.
nec derogemus legi: s simus nõ
solũ auditores legis. s oe factores:
quatinꝰ cũ ipso moy se glorificari
mereamur: Ego aut̃ puto. quod
illi matertã prestant ad derogan-¬
dum moysi: qui u̾bi causa cum
legit᷑ liber leuiticus. uł lectio
numeroꝵ. ñ ostendunt qͦmͦ hec
quȩ inentgiate scripta st̃ in¬
telligi ꝑspeciem debeant: id est
qͥ non spiritalit̃ ea que in lege
leguntur exponunt: Enimuero¬
necessario qui auoiunt ritum
recitari: offendunt᷑ & dicunt:
Qͥd hoc necesse ẽ. in eccłia legi:
Qͥd nobis ꝓsunt p̃cepta iudaica:
ce spreti ppłi obseruantie: hȩc¬

Expanded text:
gitur, qui Evangelia quidem suscipere gitur, qui Evangelia quidem suscipere videntur, derogant autem Moysi. Et merito arguuntur, quia cum disEt ideo nos non detrahamus Moysi, nec derogemus legi, sed simus non solum auditores legis, sed factores, ut cum ipso Moyse conglorificari mereamur. Ego autem puto quod et illi materiam praestant ad derogandum Moysi, qui verbi causa cum legitur liber Levitici, vel lectio Numerorum, non ostendunt quomodo haec quae in aenigmate scripta sunt, intelligi per speciem debeant; id est, qui non spiritaliter ea quae in lege leguntur exponunt. Necessario enim qui audiunt ritum recitari, offendantur, et dicant: Quid hoc necesse est in Ecclesia legi? Quid nobis prosunt praecepta Judaica, et spreti p
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ enigiata legis paulus absol¬
uit. & species enigmatũ docet:
ce dicit qͥa petra in enigmate erat
apud moy sen: anteꝗͣ ungeret᷑
huic nr̃e ethiopisse: Nẽ in specie
ꝑetra xp̃c est: nunc enĩ os ados
loquit᷑ ds ad legem. Antea ine¬
nigmate fuit baptismum innu-¬
be & inmari: nẽ aut̃ inspecie.
regen̾atio ẽ. in aqua o in sp̃u sc̃o
bus: ñe aut̃ inspecie caro u̾bi
dĩ uerus est cibus: sic̃ ipse oicit.
qͥa caro mea uere ÷ cib &r sangͥs
m̃s uere potus est: Sic gͦ iam
nc̃ moy ses apud nos positꝰ. et
huic ethiopisse cõiunctus: uel
ipse ad nos. uł ad ip̃m ds̃. non
loquit᷑ in enigntate s in specie
hic aut̃ additur: & głam inqͥt
dm̃i uidebit. Quando uidit mo-¬
qͣnͣdo trans formatꝰ est dñs in
monte: & aderat ei moyses cũ
helya. &e colloquebãt᷑ ei: ce ideo
recte inconsequentib adiung̃.
Quare non timuistis detrahere᷑¬
de famulo meo moy se: Quod
euident̃ utiq ad eos dictũ diri¬

Expanded text:
quomodo aenigmata legis Paulus absolvit, et species aenigmatum docet et dicit, quia petra in aenigmate erat apud Moysen, antequam jungeretur huic nostrae Aethiopissae: nunc in specie petra Christus est. Nunc enim os ad os loquitur per legem, Deus antea in aenigmate fuit baptismum in nube et in mari; nunc autem in specie regeneratio est in aqua et Spiritu sancto. bus; nunc autem in specie caro Verbi Dei verus est cibus sicut ipse dicit: Quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Sic ergo jam nunc Moyses apud nos positus, et huic Aethiopissae conjunctus, vel ipse ad nos, vel ad ipsum Dominus non loquitur in aenigmate, sed in specie. Hic autem additur: Et gloriam, inquit, Domini vidit. Quando vidit Moquando transformatus est Dominus in monte, et aderat ibi Moyses cum Elia, et colloquebantur ei. Et ideo recte in consequentibus adjungit, et quare non timuistis detrahere famulo meo Moysi? Quod evidenter utique ad eos dictum diri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cessit in patrib: cõplet᷑ innobis¬
Et eiecerunt illi gentes: ce cõsequu¬
ti sunt hereditatẽ eoꝵ: Consequu¬
ti st̃ enĩ omnẽ terrã iudeȩ: et¬
ihrłm ciuitatem: &e montẽ syon
hȩc in illis impleta sunt: Ad te aũ
montem dei uiuentis: &e ad ciuita¬
apłs dicit: Ihrłm aut̃ que sursũ
est libera ẽ: que est mat̾ omnium
nr̃m: Si quis uerbis apłi dicentiᷤ
ihrłm eẽ celestem. non accõmodat
fidem: potest & hec nr̃a u̾ba recu-¬
sare Si uero uerbis apłi fides
&e ihtłm celestem eẽ credimus. ad
typum terrene huiꝰ: ce quȩ scͥp-¬
ta uident᷑ de hac terrena. ad illã
celestem ihrłm rectiꝰ spuali in¬
telligentia conferemꝰ: Accessimꝰ gͦ
sic̃ paulus dicit. ad celestẽ ihrłm:
sine dubio ⁊ ad celestẽ iudeam:
Et sic̃ illi de terrestri iudea eiece¬
runt chananeos & pherezeos. et¬
eueos. reliquasq gentes: ita ⁊ noᷤ
qui accessimꝰ ad montẽ dĩ. n ad

Expanded text:
praecessit in patribus, completur in nobispraecessit in patribus, completur in nobis. Ejecerunt illi gentes, et consecutae sunt haereditatem eorum; consecuti s civitatem et montem Sion. Haec in illis impleta sunt. Ad te autem montem Dei viventis, et ad civitam, quae sursum est libera est, quae est mater omnium nostrorum . Si quis verbis Apostoli dicentis Jerusalem esse coelestem non accommodat fidem, potest et haec verba nostra recusare. Si vero verbis Pauli fides lem coelestem esse credimus, ad typum terrenae hujus. Et quae scripta videntur de hac terrena ad illam coelestem rectius spiritali intelligentia conferemus. Accessimus ergo sicut Paulus dicit ad coelestem Jerusalem, sine dubio ad coelestem Judaeam. Et sicut illi de terrestri Judaea ejecerunt Chananaeos et Evaeos et reliquas gentes, ita et nos, qui accessimus ad montem Dei, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
atus ẽ gladius m̃s incelo: Neces¬
se est gͦ spiritales neqͥcias que
incelestib ẽẽ dicunt᷑. qͥ sunt ueni
chananei: uinci ate ce expelli de
celestib locis: ut tu ꝓillis habites
tes eos eẽ Eigas ergo dicit᷑ om̃is:
gigas uocatur: Tibi gͦ p̃̾stat᷑ ut ex¬
pellas gigantes: ce intres inregnum
eoꝵ. Annon de quodã ex ipsis
scriptum inuenit᷑: quis accipiet
agigante spolia: Deqͦ cẽ dñs in¬
irasa illiꝰ: nisi priꝰ alligauerit
fortem: Iunc uero quantũ ad
comparationẽ humanȩ de demo¬
niace nature nos locuste sumꝰ:
o illi gigantes: Et p̃cipue si sit¬
dubia nr̃a fides. oe si nos ꝑterreat
infidelitas: illi uere gigantes erũt
&e nos locuste: Si uero sequamur
iħm & credamus uerbis eius.
ac fide repleamur: tãꝗͣ nichil.
erunt inconspectu nr̃o. Audi enĩ
quomͦ nos hortatur: & dicit: Si
amat ds̃ nos introducet nos inter¬
ram hanc: qm̃ bona ẽ. &e fructꝰ eiꝰ
mirabilis: Typus gͦ & figura que

Expanded text:
cesse est enim spiritales nequitias, quae in coelestibus esse dicuntur, qui sunt veri Chananaei, vinci a te, et expelli de coelestibus locis, ut tu pro illis habites tes eos esse. Gigas dicitur omnis, gigas appellatur. Tibi ergo praestatur, ut ejicias gigantes, et intres in regnum eorum. An non de quodam ex ipsis scriptum est: Qui accipiet a gigante spolia? De quo etigaverit fortem . Nunc ergo in quantum in comparationem humanae et daemoniacae naturae, nos locustae sumus, et illi gigantes; et praecipue si dubia sit fides nostra et si nos perterreat infidelitas, illi vere gigantes erunt, et nos locustae sumus. Si vero sequamur Jesum, et credimus verbis ejus ac fide ejus repleamur, tanquam nihil erunt respectu nostri. Audi enim quomodo nos hortatur et dicit: Si amat nos Dominus, introducet nos Deus in terram hanc, quae bona est, et fructus ejus mirabilis. Typus et figura, quae