comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cdeseruntur grges quos sio sanguine cõpartiung̃ l tlamee hoc fentm
ipse quãdo portantib parentib in acgiptũ paruulus fugit: qͥ nondũ ec¬
cclesias congregauerat quas abeo desertas fuisse dicamiꝰ. Nũquid quãdo
apłs paulus neillũ cõp̃hender& inimicus ꝑfenestrã insporta sub iissus est¬
& effugit manus eiꝰ. Deserta est que ibi erat eccła necessario ministerio
mon abaliis fr̃ĩb ibidẽ consatutis qđ oporteat impletũ ẽ. Eis quippe uo
Iaciant ergo serui xpĩ aministri uerbi & sacram̃ti eius: quod
p̃cepit sisue ꝑmisit. Fugiant omĩno deciuitata inciuitatem. quãdo eoꝵ
quis quã specialiter a ꝑsecutorib queritur . ut ab aliis qui non ita requi¬
runtꝰ non deseratur ȩccła: sed p̃beant cibaria conseruis sinis quos aliter ui¬
ne ꝑiculum. hi qui aliis indigent non deserantur ab his quib indigent

Expanded text:
desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolfaciant ergo serui Christi, ministri uerbi et sacramenti eius. quod praecepit siue permisit. fugiant omnino de ciuitate in ciuitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uilaicorum est commune periculum, hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent.
Abbreviated transcription (Latin):
se qđ mihi imposiuisti. quaerendo consilium qͥd in his periculis que tẽ¬
pora nrã inuener facere debeatis. Quãuis enĩ epłam illã breuiter scrip¬
serim. nilulme tam̃ p̃termisssse arbitror quod & respondenti dicere.
& querenti audire sufficer&: quiando quidem dixi nec eos eẽ ꝓhiben¬
seriure debbemus non eẽ. rũpenda. Ista quippe uerba sunt. quȩ
milla epta posui. Restat ergo inquã ut nos quoꝵ ministeriũ quã¬
tuilecũq plebi ubi sumus manenti. Itaq necessariũ est ut sine hac
eã nonoporteat remanere. dicamus dnõ. esto nob̃ indm̃ ꝓtectorẽ
&inloeũ munitũ. Sedhoc consiliũ tͥ ꝓpterea non sufficit ut seri¬
deciuitatẽ incuiitatẽ mon&: Recolimus ent̃ uerba dicentisi Euĩ autẽ
psequentur uos ineuntat ista fugite maliam. Quis aũt. eredel ata hon
dnmi fieri uoliusse ut necessario ministerio sine qđo cuieres diequerine

Expanded text:
se quod mihi imposuisti, quaerendo consilium quid in his periculis quae temse quod mihi imposuisti, quaerendo consilium quid in his periculis quae tempora nostra invenerunt, facere debeatis. Quamvis enim epistolam illam breviter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere, et quaerenti audire sufficeret: quandoquidem dixi nec eos esse prohibenservire debemus, non esse rumpenda. Ista quippe verba sunt quae in illa epistola posui: Restat ergo, inquam, ut nos quorum ministerium quantulaecumque plebi Dei ubi sumus manenti, ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus Domino, « Esto nobis in Deum protectorem, et in locum munitum » . Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scride civitate in civitatem monet. Recolimus enim verba dicentis, « Cum autem persequentur vos in civitate ista, fugite in aliam » : quis autem credat ita hoc Dominum fieri voluisse, ut necessario ministerio, sine quo vivere nequeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tati qđ lacrimosis depͣoscit p̃cib in tẽꝑe impetrauit
nis patientib ut orar& rogatũ. eũq inoratione lacrimas
fundentẽ dm̃ rogasse ⁊ demoner ab hominib recessis se
temq ad egrotantem & lecto uacantem quencłã cũsuo e eggror
disse si aliquid ei poss& sibi hoc utiq pͥmitus prestitiss&e. & illũ dixisse
uisitatum se fuisse. sibiq ꝑsomniũ dictum eẽ. Uade ad augustinũ ep̃m̃
ut eidẽ ma e nũ inponat: & saluus erit. Quod cũ comꝑiss&e facere non
distulit. & illũ infirmũ continuo dñs sanũ ab eodẽ discedere fecit.
ilis aduentantib execcłiis epis uł cdericis receendũ ẽõe nec ñe eiq re¬
scriptis insinuas se quid magis ab illis romanie euersorib eã metuen¬
dũ. Quã eus epłam. huic scripture inserere uolui. Est enĩ sacerdotũ
di & ministroꝵ morib ualde utilis & necessaria:¬
exemplo eple

Expanded text:
tati, quod lacrymosis dtati, quod lacrymosis dnis patientibus ut oraret rogatum, eumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibus recessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto que respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, et illum infirmum continuo Dominus sanum ab eodem discedere fecit. illis adventantibus, ex Ecclesiis episcopis vel clericis recedendum esset, necne: eique rescriptis insinuasse quid magis ab illis Romaniae eversoribus esset metuendum. Quam ejus epistolam huic scripturae inserere volui: est enim sacerdotum Dei et ministrorum moribus valde utilis et necessariaexemplo epist
Abbreviated transcription (Latin):
Nonerit magius magnũ putans qđ cacdunt ligna ldapiaes Lcono¬
ricntoor tarales c Pee ergo om̃a ille ut erat alte sapiers. qubo¬
die nbertn plangebat ad ereuitq meoribr  faens cicui¬
b enis utetã  ad huc insuo statu consistentem aTeanden on¬
posenstũ regionũ eiuitatem abhisdẽ hostibus uenrdeti re
tius cũ gothoꝵ foederatoꝵ exer¬
ci. Qquã urbem ferme quatuor decim mensibo conclusaome
obseder̃. Nam celitus illi marinũ intertiunione absculerunt
tero dolentus gementes & flenter o rabamus miserationũ ar¬
firar. & inde fal bulantes nob dicer&. noueritis me hoc tẽꝑe
nra calamitatis id cdm̃ rogare ut aut hanc ciuitatẽ ab hostibur
cireũlatam libari dignetur aut si aliud ei uidetur suos sertior as
ferendã suã uoluntatem fortes faciat aut certe ut sese dehoc seto
famulũ fructu sue p̃cis fraudauit. Nam & sibi ipsi && cidẽ eiui¬

Expanded text:
Non erit magnus magnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moNon erit magnus magnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortales. Haec ergo omnia ille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitque moeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu consistentem ad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur ius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederunt: nam et littus illi marinum interclusione abstulerunt.Pariterque dolentes, gementes et flentes orabamus miserationum Pastitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes faciat, aut certe ut me de hoc saeculo famulum fructu suae precis fraudavit. Nam et sibi ipsi et eidem civi
Abbreviated transcription (Latin):
ecđiarum quã plurimis locis ignib concremata: sollẽpnia que dõ
debentur de propriis locis desisse sacrifitia sacram̃ta diuina uł
non queri uł querenti qui tradat non facile repperiri.
nipsis montium siluis cauernisq petrarũ & speluncis confugien¬
tes uel ad quasq munitiones alios expugnatos fuisse int̾ceptos
ut fame contabescerent ipsosq ecđiarũ p̃positos & lericos quiforde
dĩ benefitio ueleos non incurrerun uł incurrentes euaser̃ rebus omĩ¬
ubus expoliatos atq nudatos egentissimos mendicare:
neee is omĩb adomã qubus fulciendi eeñt. subuenire posse iux
men sene dices gemonumerabilib ecctas hoc est Nartaginensem ipp¬
uept upions e elmino & himano fulte p̃nldio uec posteur obit
urbis ipponienss meolis destiauta ab hostib fuerit coierunobr
Erionorer hee mala cuiꝰdã sapientis sententia coniolabatro dicor

Expanded text:
ecclesiarum quam plurimis locis ignibus concremata, solemnia quae Deo ecclesiarum quam plurimis locis ignibus concremata, solemnia quae Deo debentur de propriis locis desiisse sacrificia, sacramenta divina vel non quaeri, vel quaerenti qui tradat non facile reperiri; in ipsas montium silvas et cavernas petrarum et speluncas confugientes, vel ad quasque muut fame contabescerent; ipsosque Ecclesiarum praepositos et clericos, qui forte Dei beneficio vel eos non incurrerant, vel incurrentes evaserant, rebus omnibus exspoliatos atque nudatos egentissimos mendicare, nec eis omnibus ad omnia quibus fulciendi essent subveniri posse: vix tres superstites ex innumerabilibus Ecclesias, hoc est, Carthaginensem, Hippet divino et humano fultae praesidio; licet post ejus obitum urbs Hipponensis incolis destituta ab hostibus fuerit concremata. Et se inter haec mala cujusdam sapientis sententia consolabatur, dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
aectati : nec ipsis
dĩ sacerdotibis uel ministris nec
ipsis ȩccłiarũ ornam̃¬
thanc ferocissimam hos¬
dĩ grassationem & uastationẽ. ille Li homo di cefactam fu¬
se grassat honut ceteri hominũ sentiebat & cogitabat sedaltius
acꝓfundius ea considerans & his animarũ p̃cipue uł pericala uł
mortes ꝑuicdens solito amplius qm̃ sicut scriptum est. qui appo¬
mt seientiam. apponit dolorem. Et cor intelligens tinea ossibus
idebat enĩ ille homo di ciuitates excidio ꝑditas parieros
cũ aedifitiis uillarũq habitatores alios hostili nece extinctos
alios effugatos atq dispersos ȩcđias sacerdotes acministros des¬
aiuutos uirginesq sacras & quosti continentes ubiq dissipatos
Etinhis alios cormts defecisse: alios gladio intemptos ẽẽ alios in cap¬
tiutae ꝑdita anime & corporis integritate acfide malo more & du¬
ro hostibus deseruire. r̃ mnnos dĩ & laudes eccliis deperisse. aedificia

Expanded text:
aetati, nec ipsis aetati, nec ipsis Dei sacerdotibus vel ministris, nec ipsis ecclesiarum ornamehanc ferocissimam hostium grassationem et vastationem, ille Dei homo, et factam fuisse et fieri, non ut caeteri hominum sentiebat et cogitabat: sed altius et profundius ea considerans, et in his animarum praecipue vel pericula vel mortes praevidens, solito amplius quoniam, ut scriptum est, Qui apponit scientiam, apponit dolorem ; et, Cor intelligens, tinea ossibus  Videbat enim ille homo Dei civitates excidio perditas, pariterque cum aedificiis villarum habitatores, alios hostili nece exstinctos, alios effugatos atque dispersos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris destitutas, virginesque sacras et quosque continentes ubique dissipatos; et in his alios tormentis defecisse, alios gladio interemptos esse, alios in captivitate, perdita animi et corporis integritate ac fidei, malo more ac duro hostibus deservire; hymnos Dei et laudes de ecclesiis deperisse, aedificia
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hensa ⁊ correcta sunt. Vnde etiã duo conseripsit uolumi¬
na : quoꝵ est titulus derecensione librorum. Prereptos etiam
sibi quosdam libros ante diligentiorem enĩdationẽ a nonnul¬
lis fribus conquerebatur lic& eos post modũ emĩdass&.
dereliquit. Quiq ꝓdesse omĩb uolens & ualentibis multa
libroꝵ legere. & ñualentib exutroq diuino
testam̃to ueteri. et nouo p̾missa p̃fatio ene preceptta diuin
seu uetiam ad regulam ꝑtinentia excerpsit: atq ex his
aabeilis exercitata inimaniũ hostium iuandaloꝵ &alamannor
conuixtim secũ habens gothoꝵ gentem aliarumqra diuersarũ
psonas exispanie partibus tranimarinis nauib africe influ¬
ra &xinruissae : uniuersaq ꝑloca mauritaniarii. etiã ad a
Acrudelitate. cuncta que potinit spoliatione cedibus diuersisei
am̃tis incendiis aliisq innumerabilib & infandis malis depo¬
pulata est nulli sexui. nulli parcens

Expanded text:
reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumireprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquerebatur, licet eos postmodum emendasset. dereliquit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multa librorum legere, et non valentibus, ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefatione praecepta divina seu vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his et bellis exercitata, immanium hostium Vandalorum et Alanorum commixtam secum habens Gothorum gentem, aliarumque diversarum personas, ex Hispaniae partibus transmarinis, navibus Africae influxisset et irruisset: universaque per loca Mauritaniarum etiam ad alias atrocitate, cuncta quae potuit, exspoliatione, caedibus, diversisque tormentis, incendiis, aliisque innumerabilibus et infandis malis depopulata est; nulli sexui, nulli parcens
Abbreviated transcription (Latin):
& talem sententiam mirabatur & laudabat hominẽ ꝓtulisse dñ
quidem tim̃tem uerũtam̃ muilla natũ & nutritũ. sed non multa
lectionis eruditũ scientia. Contra illũ scilic& sensum egrotan
cyprianus ita retulit dicens. Cum quidã decollegis nconsacerdo¬
tib nris infirmitate defessus & de ad ꝓpinquante morte sollicit
cõmeatũ sibi p̃caretur: alstitit dep̃canti. & iam pene morienti
iuuenis honore & maiestate uenerabilis statu celsus & clarus
aspectu: & quẽ ad sistentẽ sibi uix poss& humanus aspectu socu¬
lis carnalibus intueri: nisi quod talem uidere iam poterat de
scło recessurus: Adq ille nonsine quadam animi & uocis in¬
dignatione infremuit & dixit Pati timetis exire non uultis
dictatos et ȩditos recensuit libros siue eos quos primo
ecclesiastica regula ase fuisse dictata & scripta: cũ adhuc ecde¬
siasticam usum minus scir&. minusq sapuiss&. a sem& ipso &

Expanded text:
Et talem sententiam mirabatur et laudabat hominem protulisse, Deum Et talem sententiam mirabatur et laudabat hominem protulisse, Deum quidem timentem, verumtamen in villa natum et nutritum, sed non multa lectionis eruditum scientia: contra illum scilicet sensum aegrotantCyprianus, ita retulit, dicens: Cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus, et de appropinquante morte sollicitus, commeatum sibi precaretur, astitit deprecanti et jam pene morienti juvenis honore et majestate venerabilis, statura celsus, et clarus aspectu, et quem astantem sibi vix posset humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem videre jam poterat de saeculo recessurus: atque ille non sine quadam animi et vocis indignatione infremuit, et dixit, Pati timetis, exire non vultis; dictatos et editos recensuit libros, sive eos quos primo ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et
Abbreviated transcription (Latin):
E tinhis nr̃ augustinius senex elimata aclibrata ammira¬
batur  & laudabat uerba. Idõ enĩ eũ dixisse intelligendũ
ẽẽ. nec mori timeo quia bonũ dnm abemus necrederetur
p̃fidens desuis purgatissimis moribus premisissȩ. non sic uixi
ut me puleat int̾ uos uiuere. Hoc enĩ dixerat ad illud qđ homines de
homine nosse poterant. Nam ad exam̃ ęquitatis diuine debono se dn
magis confidere. Cui etiã in oratione cotidiana dicebat dimitte
nob debita nrã. Cuiuscdã quoq coepĩ & familiarissimi amici. iex¬
tremis uite detalib frequentissime referebat dictum. Ad quẽ cũuis¬
tandũ iã morti ꝓpinquantẽ uentitasse & ille magnus gestu se de
scło exiturũ significar&. atq a se illi eẽt responsũ. ad huc eũ ȩcđe
necessarium uiuere posse illũ neputaretur huiꝰ uite tenere cupidi¬
tatem respondisse: sinumquã bene si aliquando quare non modo

Expanded text:
Et in his noster Augustinus senex elimata ac librata admiraEt in his noster Augustinus senex elimata ac librata admirabatur et laudabat verba. Ideo enim eum dixisse intelligendum esse, Nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus; ne crederetur praefidens de suis purgatissimis moribus praesumpsisse, Non sic vixi, ut me pudeat inter vos vivere. Hoc enim dixerat ad illud quod homines de homine nosse poterant. Nam sciens examen aequitatis divinae, de bono se dixit Domino magis confidere: cui etiam in oratione quotidiana dominica dicebat, Dimitte nobis debita nostra . Cujusdam quoque coepiscopi, et familiarissimi sui amici, in extremis vitae de talibus frequentissime referebat dictum: ad quem cum visitandum jam morti propinquantem ventitasset, et ille manus gestu se de saeculo exiturum significaret, atque a se illi esset responsum, adhuc eum Ecclesiae necessarium vivere posse; illum, ne putaretur hujus vitae teneri cupiditate, ei respondisse: Si nunquam, bene; si aliquando, quare non modo?
Abbreviated transcription (Latin):
d scẽ memoriae ambrosii conpererat. ut uxor cuidã nũquã
poscer& neq militare uolentẽ adhoc cõmendar&. neq infua
patria petitum ire ad conuiuium: desingulis rebus p̃sentans
uusas scilic& nedum int̾se coniugati uirgarent. ei maledice¬
pont ꝑquẽ coniuncti een. Sed płane ad hoc sibi iam consen¬
tientes petitũ int̾ eẽ. debere sacerdotẽ: ut ueleoꝵ iã pacta
uł placita firmarentur uł benedicerentur : inẽ militie cõ¬
m̃datus acmale agens eiꝰ culpa suffragatori tribueretur : & neꝑ
frequentiã in ꝓliis conuiuioꝵ institutis tẽperantię amitteretur
ut. Iaudisse sapientissimũ & pussimũ responsum: ⁊ multũ
laudabat acp̃dicabat. Nam cũ ille uenerabilis ultima iacer&
calis antistitis: eccłam posse pͥuare uerbi & sacram̃ti dĩ dispen¬
satione & rogaretur cũ lacrimis ut sibi ad nõ uitȩ poscer& cõ¬
meatũ. eũ illis cdixisse. Nonsic uixi ut me pudeat inter uos uiue¬
re. Sednec mori timeo: quiabonũ dnm habemus

Expanded text:
e memoriae Ambrosii compererat, ut uxorem cuiquam nunquam posceret, neque militare volentem ad hoc commendaret, neque in sua patria petitus iret ad convivium. De singulis rebus reddens causas, scilicet ne dum inter se conjugati casu jurgarent, ei maledicerent per quem conjuncti essent: sed plane ad hoc sibi jam illis consentientibus petitum interesse debere sacerdotem, ut vel eorum jam pacta et placita firmarentur, vel benedicerentur. Et ne militiae commendatus ac male agens, ejus culpa suffragatori tribueretur. Et ne per frequentiam in patriae conviviis constitutus temperantiae amitteretur uti audisse sapientissimum et piissimum responsum, et multum laudabat ac praedicabat. Nam cum ille venerabilis ultima jaceret  tanti ac talis antistitis Ecclesiam posse privari verbi et sacramenti Dei dispensatione, rogaretur cum lacrymis, ut sibi a Domino vitae posceret commeatum, eum illis dixisse: Non sic vixi, ut me pudeat inter vos vivere; sed nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus.
Abbreviated transcription (Latin):
soninarũ ꝑsonis posse unã cõmorantibus aut aduentantib aut tẽp¬
ationib humanis perire : aut certe malis hominũ suspitionib pes¬
sme diffamari Obhoc ergo dicebat nũquã feminas debere cũ ser¬
uis dĩ etiã castissmas una manere domo. ne ut dictũ est aliqriod scandali
uffendiculũ tali exemplo poneretur infirinis. Etsi forte aba¬
lquibus feminis ut uideretur uł salutaretur rogabatur. ñum¬
quã sine dericis testibus ad eintrabant. uł solus cũ solis nũquã
et locutus : nec si secretoꝵ aliquid int̾ eẽt. Inusitationib uero
nodũ tenebat ab apło definitum: ut nonnisi uiduas & pupil¬
as intribulationibus constitutas iusitaret: & si forte abegro¬
antib obhoc peteretur ut ꝓeis inp̃senti dñm rogar&: eisq
manũ imponer&. sine mora ꝑgebat:¬

Expanded text:
inarum personis posse una commorantibus vel adventantibus, aut tentationibus humanis perire, aut certe malis hominum suspicionibus pessime diffamari. Ob hoc ergo dicebat, nunquam debere feminas cum servis Dei, etiam castissimis, una manere domo, ne, ut dictum est, aliquod scandalum aut offendiculum tali exemplo poneretur infirmioribus: et si forte ab aliquibus feminis ut videretur vel salutaretur, rogabatur; nunquam sine clericis testibus ad eum intrabant, vel solus cum solis unquam est locutus, nec si secretorum aliquid interesset. CAPUT XXVII.-- Omodum tenebat ab apostole definitum, ut nonnisi pupillos et viduas in tribulationibus constitutas visitaret . Et si forte ab aegrotantibus ob hoc peteretur, ut pro eis in praesenti Dominum rogaret, eisque manus imponeret; sine mora pergebat
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis amat dictis absentum rodere uita: hanc mensam indignã
sese ab stinere debere ammonebat. Nam & quosdam suos familiarissi¬
mos co epõs illiꝰ sripture oblitos & contra eã obloquentes tam asꝑe
aliquando rep̾hendit cõmotus: ut dicer& aut delendos eẽ. illos dem̃sa
uersus aut se demedia refectione adsuum cubiculum surrecturum.
Tuod ego & alii qui illi mensae int̾fuimus exꝑti sumus: cum pauꝑim uͦ auꝑ¬
memor erat hisq inde erogabat: unde &sibi sluisq omib: secum habitan¬
tib hoc est uel exrȩctibus possessionum ȩcłe. uł etiã exoblationibun pele¬
lium.
Etdum forte ut assil& deposessionibus ipsis inuidia clericis fier&. adloque¬
batur plebem dĩ: malens exconlationibus magis plebis dĩ uiuere.
quã illarũ possessionũ furã uł gubnationẽ pati & paratum se eẽ. illis
cedere. ut eomiodo om̃s. scrui & ministri uiuerenit quo inueteri testam̃to

Expanded text:
Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam Quisquis amat dictis absentum rodere vitam, Hanc mensam indignam sese abstinere debere admonebat. Nam et quosdam suos familiarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimus, experti sumus. CAPUT memor erat, eisque inde erogabat, unde et sibi suisque omnibus secum habitantibus; hoc est, vel ex reditibus possessionum Ecclesiae, vel etiam ex oblationibus fidelium. Et dum forte ut assolet de possessionibus ipsis invidia clericis fieret, alloquebatur plebem Dei, malle se ex collationibus magis plebis Dei vivere, quam illarum possessionum curam vel gubernationem pati; et paratum se esse illis cedere, ut eo modo omnes Dei servi et ministri viverent, quo in Vetere Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Et scio esau lenticulae concupiscentia deceptum: & dauid ꝓpter aque
desiłium ase ipso rep̃hensum: & regem nr̃m non decarne sed depane tẽp
aum. Idõq & popłs inheremo nonquia carnes desicdauit: sed quia
esce desidio aluersus dñ murmurauit. meruit imꝓbari:
Ieuino autẽ sumendo apłi extat sententia. ad timotdieum seribentis
ac̃dicents: Noli usq adliuc aquã bibere sediino modico ui ͤ re ꝓpter
stomachũ & frequentes tuas infirmitates. Codearibus tantũ argente¬
isutens cȩterũ uasa quibus mense inferebantur cibi. testea uł lignea &
marmorea fuerunt. nontam necessitatis inopia sed proposito uolunta¬
tis Sed & hospitalitatem. semꝑ exibint. Et in ipsa m̃sa magis lectionem
uel disputationem quã epulationẽ potationemq diligebat & contra
pestilentiã humane consu&udinis: iea scriptũ ita habebat.

Expanded text:
tum. Scio et Esau lenticulae concupiscentia deceptum; et David propter aquae tum. Scio et Esau lenticulae concupiscentia deceptum; et David propter aquae desiderium a se ipso reprehensum; et Regem nostrum, non de carne, sed de pane esse tentatum. Ideoque et populus in eremo, non quia carnes desideravit, sed quia escae desiderio contra Deum murmuravit, meruit improbari . De vino autem sumendo Apostoli exstat sententia ad Timotheum scribentis, ac dicentis: Noli usque adhuc aquam bibere, sed vino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Cochlearibus tantum argenteis utens, caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea fuerunt: non tamen necessitatis inopia, sed proposito voluntatis. Sed et hospitalitatem semper exhibuit. Et in ipsa mensa magis lectionem vel disputationem, quam epulationem potationemque diligebat. Et contra pestilentiam humanae consuetudinis in ea scriptum ita habebat:
Abbreviated transcription (Latin):
habitu erant nec nitida nimiũ. nec abiecta plurimum: quia his
plerumq uel iactari se insolenter homines solent. uel abicere. ex
ut dixi medium tenebat neq indexteram neq insinistram dedi
Iensa usus est frugali: & parca. Que quidem inter hole
& legumina. etiam carnes aliquando ꝓpter hospites uł ꝑquosq: infirnii¬
ores semꝑ aut uinũ bibebat quia nouerat docebat ut apłs dicit: quod om¬
nis ereatura di bona sit. uinihil abiciendũ quodcũ grãrũ actione ꝑcipitur
Scisicatur enĩ ꝑuerbũ dĩ & orationẽ. Etut idẽ augastinus sc̃s insius
confessionũ libris posuit dicens nonego ininunditiam obsonis timeo. sed in¬
mundiciã cupitatis. Scio noe omẽ carnis genus qđ eibo e&̃ usui. manduca¬
re pmissũ: Heliam : cibo carnis refectũ. Iohannen: mirabili abstinentia
pditum animalib hoc est locustis inescam cedentibus non fiusse pollu¬

Expanded text:
habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerumque vel jactare se insolenter homines solent, vel abjicere; ex ut dixi, medium tenebat, neque in dexteram, neque in sinistram declinans. Mensa usus est frugali et parca, quae quidem inter olera et legumina, etiam carnes aliquando propter hospites, vel quosque infirmiores, semper autem vinum habebat. Quia noverat, et docebat, ut Apostolus dicit, quod omnis creatura Dei bona sit, et nihil abjiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et orationem . Et, ut idem Augustinus sanctus in suis Confessionum libris posuit, dicens: Non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditiam cupiditatis. Scio Noe omne genus carnis quod cibo esset usui, manducare permissum; Etiam cibo carnis refectum; Joannem mirabili abstinentia praeditum, animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus non fuisse pollu
Abbreviated transcription (Latin):
ne merito uenerabilis & suscipiende pater. Non enĩ instans quod pleri¬
q homines istius loci faciunt. ut quodcumq sollicitus uolueris ex¬
torqueas: & quod tibi auidice tot curis obstricto petibile uisum fue¬
rit ammones subseruiente uerecundia. que maxima difficilium
inter bonos efficatia est Proinde statim cõmendatis effectum desicłii
tribue. Nam sꝑandi uiam: ueniam ante pate feceram. Scoꝵ concilia
sacerdotum ꝑdiuersas ꝓuintias celebrata cumporuit frequentauit non
ineis quȩ sua sunt sedque iħu xpĩ quaȩ̨rens ut uel fides scẽ ȩecte catho¬
licae in uiolata maner&. uel non nulli sacerdotes & derici. siue ꝓfas siue
ꝓnefas ex cõmunicati uel absoluerentur uel abicerentur In ordinan¬
dis uͦ sacerdotibus & clericis concessum maiorẽ xpĩanqꝵ & consu&udi
esTis eius & calciam̃ta & lectuͣlia exmoderato & competenti

Expanded text:
ne merito uenerabilis et suscipiende pater. non enim instas, quod plerine merito uenerabilis et suscipiende pater. non enim instas, quod plerique homines istius loci faciunt, ut, quodcumque sollicitus uoluerit, extorqueas; sed quod tibi a iudice tot curis obstricto petibile uisum fuerit, admones subseruiente uerecundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. proinde statim commendatis effectum desiderii tribui; nam sperandi uiam ante patefeceram. Explicsacerdotum per diversas provincias celebrata, cum potuit, frequentavit; non in eis quae sua sunt, sed quae Jesu Christi quaerens; ut vel fides sanctae Ecclesiae catholicae inviolata maneret, vel nonnulli sacerdotes et clerici, sive per fas sive per nefas excommunicati, vel absolverentur vel abjicerentur. In ordinandis vero sacerdotibus et clericis consensum majorem Christianorum, estes ejus et calceamenta vel lectualia ex moderato et competenti
Abbreviated transcription (Latin):
apud scłi potestates postulatum non dedisse. dicentẽ cuiꝰdam
sapientis seruandam cẽ. sententiam dequo scriptũ e&̃ qđ multa
sui fame contẽplatione amicis non praestiass&. Et illud nihilominus
suum addens: qm̃ plerũq potestas quę pę̧tit p̃mit. Cum uero in¬
t̃cedendum eẽ rogatus uidebat: tam id honeste ac temꝑanter age¬
bat ut nonsolũ honerosus ac molestꝰ nonuideretur. uerũ ȩtiam
mirabilis extitiss&. Namdum exorta necessitate suo more apud
quendã africe uicariũ macedoniũ nomine ꝓsupplici literis int̃uenir&
atq paruiss&. hoc modo rescriptum misit. Miro modo affitior sapi¬
entiã tuã. & millis quȩ ȩdidisti: & in his que interueniens ꝓsollicitas
mittere ñ grauaris. Nam illa tantum habent acuminis scientia
scĩtatis ut nihil supͣsit et hȩc tantum uerecundie ut nisi faciam quod
mandas culpam penes me remanere non innegͦtio. eẽ. diudicẽ. domi¬

Expanded text:
apud saeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam apud saeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihilominus suum addens, quoniam plerumque potestas quae praestat, premit. Cum vero intercedendum esse rogatus videbat, tam id honeste ac temperate agebat, ut non solum onerosus aut molestus non videretur, verum etiam mirabilis existeret. Nam dum exorta necessitate suo more apud quemdam Africae vicarium, Macedonium nomine, pro supplici litteris interveniret, atque ille paruisset, hoc modo rescriptum misit: Miro modo afficior sapientia tua et in illis, quae edidisti, et in his, quae interueniens pro sollicitis mittere non grauaris. nam et illa tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit, et haec tantum uerecundiae, ut, nisi faciam, quod mandas, culpam penes me remanere. non in negotio esse diiudicem, domi
Abbreviated transcription (Latin):
r& atq compertis rerũ oportunitatibus diuine legis ueritatem par¬
tes docebat. eamq illis inculcabat. & eas quo adipiscerentur aȩt̃nam
uitam & ammonebat: nihil aliud quȩrens abhis quibus alhoc ua¬
cabat nisi tantum oboedientiam & deuotionem xpĩanã que &
dõ debetur & hominib Peccantes corã omĩb argu utceteri t¬
morem habeant: Etfaciebat hoc tamꝗ speculator adnõ constitutus
domus irł p̃dicans uerbũ atq instans oportune inportune. arguens
hortans increpans in omĩ long animitate & doctrina : precipuẽq:
oꝑam habens instruere eos qui eent icdonei & alios docere:
ogatus quoq a nonnullis in eoꝵ tẽporalib causis epistolas addi¬
uer̃sos dabat sedhanc suã ameliorib reb occupationem tãquã
angariã deputabat suauem sẽper habens dehis quȩ dĩ sunt uel
allocutionem uel conlationem fraternaȩ acdomesticaȩ familiari

Expanded text:
ret; atque compertis rerum opportunitatibus, divinae legis veritatem parret; atque compertis rerum opportunitatibus, divinae legis veritatem partes docebat, eamque illis inculcabat, et eas quo adipiscerentur vitam aeternam edocebat et admonebat: nihil aliud quaerens ab iis quibus ad hoc vacabat, nisi tantum obedientiam et devotionem christianam, quae et Deo debetur et hominibus: peccantes coram omnibus arguens, ut caeteri timorem haberent : et faciebat hoc tanquam speculator a Domino constitutus domui Israel, praedicans verbum atque instans opportune, importune, arguens, hortans, increpans, in omni longanimitate et doctrina ; praecipueque operam dans instruere eos qui essent idonei et alios docere . Rogatus quoque a nonnullis in eorum temporalibus causis, epistolas ad diversos dabat. Sed hanc suam a melioribus rebus occupationem tanquam angariam deputabat, suavem semper habens de iis quae Dei sunt vel allocutionem vel collocutionem fraternae ac domesticae familiarita
Abbreviated transcription (Latin):
demundo iudicabunt. & in uob iudicatur mundus: indigni sunt
iuditioꝵ minimoꝵ. Nescitis ꝓͫ anglos iudicabimus necdum secula¬
ria. Sagcularia igitur iudicia si habueritis in t̾uos eos qui cõtẽptibi
interuos quisquã sapiens qui possit int̾ frẽm suum iudicare sed fr̃ cũ
srẽ contendit : & hoc apud infileles. In terpellatus gͦ axpĩanis uel
auiusq secte hominib causas aude I bat diligenter ac pie: cuiꝰdã
setentiam ante oculos habens dicentis se malle inter in cognitos quã
int̃ cognitos amicos causas audire. eoquod deincognitis ꝓquo arbitra
aequitate iudicaretur iniquum possit ad quirere. Deamicis uero
unus ẽ. contra quem sententia ꝓferretur ꝑditurus & eas aliquan¬
do usq in horam refectionis: aliquando aut̃ totadie ieiunans semper
tam̃ noscibat & dirimebat intenclens in eis xpĩanoꝵ mom̃ta animoꝵ
quantum quisq uel infide bonisq morib ꝓficer&. uel abhis defice¬

Expanded text:
mundum judicabunt? Et si in vobis judicatur mundus, indigni estis mundum judicabunt? Et si in vobis judicatur mundus, indigni estis judiciorum minimorum? Nescitis quia angelos judicabimus, nedum saecularia? Saecularia igitur judicia si habueritis inter vos, eos qui contemptibiinter vos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum dijudicare? sed frater cum r, et hoc apud infideles : interpellatus ergo a Christianis, vel a cujusque sectae hominibus, causas audiebat diligenter ac pie cujusdam sententiam ante oculos habens, dicentis se malle inter incognitos, quam inter amicos causas audire: eo quod de incognitis, pro quo arbitra aequitate judicaretur, amicum posset acquirere; de amicis vero unum esset, contra quem sententia proferretur, perditurus. Et eas aliquando usque ad horam refectionis, aliquando autem tota die jejunans, semper tamen noscebat et dirimebat: intendens in eis christianorum momenta animorum, quantum quisque vel in fide bonisque moribus proficeret, vel ab iis defice
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ omĩum indisciplinatione pie acscẽ tolerans frm̃. ingemescens.
de iniquitatib maloꝵ. siue eoꝵ qui intra ęccłam siue eoꝵ qui extra
uix quisquam studiosoꝵ ꝑlegere mosse sufficiat: Uerũtamen ne ueri¬
tate uerbi auidissimos in aliquo fraudare uideamur statui dõp̃stante
in huius opusculi fine ętiam eoꝵdem libroꝵ tractatum. &epistolarũ
indiculum adiungere. Quo lecto qui magis dĩ ueritatem quã tẽpo¬
rales amant diuitias sibi quisq quod uoluerit adlegendum eligat¬
& idad describendum uel debiblioteca ipponiensis ȩccłe petat ubi
emendatiora exemplaria forte potuerint inueniri uł unde uo¬
luerit inquirat. & inuenta describat & habeat. & petenti adscriben¬
dum sine inuidia ȩtiam ipse tribuat: Secundum apłi quoq sen
habens uidicare ab iniquis & non aput scõs. Annescitis quia scĩ

Expanded text:
bonorum omnium; indisciplinationes pie ac sancte tolerans fratrum, ingemiscensque bonorum omnium; indisciplinationes pie ac sancte tolerans fratrum, ingemiscensque de iniquitatibus malorum, sive eorum qui intra Ecclesiam, sive eorum qui extra vix quisquam studiosorum perlegere et nosse sufficiat. Verumtamen ne veritatis verbi avidissimos in aliquo fraudare videamur, statui, Deo praestante, in hujus opusculi fine etiam eorumdem librorum, tractatuum, et epistolarum indiculum adjungere: quo lecto qui magis Dei veritatem quam temporales amant divitias, sibi quisque quod voluerit ad legendum et cognoscendum eligat, et id ad describendum, vel de bibliotheca Hipponensis Ecclesiae petat, ubi emendatiora exemplaria forte poterunt inveniri, vel unde valuerit inquirat, et inventa describat et habeat, et petenti ad describendum, sine invidia etiam ipse tribuat. CAPUT XIX.-- In habens judicari ab iniquis, et non apud sanctos? An nescitis quia sancti
Abbreviated transcription (Latin):
habe debere consatuit. Unde non nulli exeis ad scẽ matris ȩcde
gremiũ unde resiluerunt. redierunt & adhuc alii redeunt: innotes¬
cente ⁊ p̃ualescente aduersũ illum detestabilem errorẽ recte fidĩ ueri¬
tate. Eterat ille memorabilis uir precipuum dominici corꝑis
menbrũ. circa uniuersalis ęccłe utilitates sollicitus semꝑ ac ꝑuigil. &
illi diuinitus donatum est: ut desuoꝵ laborũ fructu. etiam in hac
uita gaudẽ ꝓueniss&. Prius quidẽ in ipponiensi ȩccła. aregione cui
maxime p̃sidebat unitate ac pace ꝑfecta. deinde in aliis a fricę partib:
siue ꝑsem& ipsũ siue ꝑalios et quos ipse declerat sacerdotes pullulasse
& multiplicatam fuisse dnĩ ȩcłam p̃uidens illosq manichȩos donatis¬
tas pelagianistas. & paganos: ex magna parte defecisse. & ȩccłe dĩ socia¬
tos eẽ. congaulens ꝓfectib quoq & studiis fauens erat. & exultans

Expanded text:
haberi debere constituit. Unde nonnulli ex eis ad sanctae matris Ecclesiae haberi debere constituit. Unde nonnulli ex eis ad sanctae matris Ecclesiae gremium, unde resilierant, redierunt, et adhuc alii redeunt, innotescente et praevalescente adversus illum detestabilem errorem rectae fidei veritate. Et erat ille memorabilis vir, praecipuum dominici corporis membrum, circa universalis Ecclesiae utilitatem sollicitus semper ac pervigil. Et illi divinitus donatum est, ut de suorum laborum fructu, etiam in hac vita gaudere provenisset, prius quidem in Hipponensi Ecclesia et regione, cui maxime praesidebat, unitate ac pace perfecta; deinde in aliis Africae partibus, sive per se ipsum, sive per alios, et quos ipse dederat sacerdotes, pullulasse, et multiplicatam fuisse Domini Ecclesiam pervidens, illosque Manichaeos, Donatistas, Pelagianistas, et Paganos ex magna parte defecisse, et Ecclesiae Dei sociatos esse congaudens: profectibus quoque et studiis favens erat et exsultans
Abbreviated transcription (Latin):
tempoꝵ hereticos & disputatores callidos arte magis subtili
& noxa & scribentes ⁊ubicũq poterant publice & ꝑdomos lo¬
quentes ꝑ annos ferme decem elaborabat. libroꝵ multa con
dens & ineccłas populis ex eodẽ errore frequentissime disputans
fidiã ꝑsuadere conabantur. Instantissime etiam concilus a
innocentio & postea stõ zosimo eius successore ꝑsuaderetur quã
illa secta afide catholica & abhominanda & dampnanda fuis¬
sa Atilli tante sedis antistites suis diuersis tẽporib eosdẽ notan¬
tes atq amenbris ȩcłe p̃cidentes datis litaeris & africanis & oc¬
cidentis & orientis partibus eccłus eos anathematizandos &
deuitandos ab omĩb catholicis censuer̃. & tale de illis eccłe di
catholicae ꝓlatum iuditiũ etiam pussimus imꝑator honorius
audiens ac sequens sus eos legib damnandos. unt̾ hereticos

Expanded text:
temporum haereticos et disputatores callidos, arte magis subtili temporum haereticos et disputatores callidos, arte magis subtili et noxia scribentes, et ubicumque poterant publice et per domos loquentes, per annos ferme decem laboravit , librorum multa condens et edens, et in ecclesia populis ex eodem errore frequentissime disputans.fidiam persuadere conabantur, instantissime etiam conciliis AfInnocentio, et postea sancto Zosimo ejus successori persuaderetur, quam illa secta a fide catholica et abominanda et damnanda fuisset. At illi tantae sedis antistites, suis diversis temporibus eosdem notantes, atque a membris Ecclesiae praecidentes, datis litteris et ad Africanas Occidentis, et ad Orientis partis Ecclesias, eos anathemandos et devitandos ab omnibus Catholicis censuerunt. Et tale de illis Ecclesiae Dei catholicae prolatum judicium, etiam piissimus imperator Honorius audiens ac sequens, suis eos legibus damnatos, inter haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
est. Que si studiosi diligenter legi decurauerine. ꝓculdubio iudi¬
cabunt
uel quid callida & in rationabilis hereses adseducendũ & decipi¬
oein ꝑfitatur ut quid eccła catholica dediuina teneat & p̃¬
sed qinitate. Sed qm̃ ille hereticus de ippone rediens
artaginem desua multa inconlatione recessisse iactauit᷑¬
anoiaitus est. Qui utiq non facile adiuine legis ignaris exami¬
Vr & diuidicari possit auenerabili uiro augustino sequenti
oris salo & illiꝰ totius tẽporis conlationis desingulis obiec
& responsis facta est recapitulatio. & quã nihil illi ob iec¬
ns referre potuerit nihil ominus demonstratum est ad ditis
supplem̃tis qui intẽpore conlationis augusto inferri & scribi
minime potuer̃. Idenĩ egerat nequitia hominis ut sua nouis¬
sima ꝑsecutione multũ longissima totũ qđ remanserat diei
spatium occupar&. Aduersus pelagianistas quoq nouos nrõ

Expanded text:
est. Quae si studiosi diligenter legere curaverint, procul dubio indaest. Quae si studiosi diligenter legere curaverint, procul dubio indagabunt, vel quid callida et irrationabilis haeresis ad seducendum et decipiendum profiteatur, vel quid Ecclesia catholica de divina teneat et praedicet Trinitate. Sed quoniam ille haereticus de Hippone rediens ad Carthaginem, de sua multa in collatione loquacitatet mentitus est; quae utique non facile a divinae legis ignaris examinari et dijudicari possent: a venerabili Augustino sequentis temporis stilo, et illius totius collationis de singulis objectis et responsis facta est recapitulatio, et quam nihil ille objectis referre potuerit, nihilominus demonstratum est, additis supplementis, quae in tempore collationis angusto cuncta inferri et scribi minime potuerunt. Id enim egerat nequitia hominis, ut sua novissima prosecutione multo longissima, totum quod remanserat diei spatium occuparet. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
rũ auctoritate suffulta docuit & frustrauit. & ut asue inuicem
parẽs digresse sunt. ille magis magisq iratus & furens menda¬
tia multa ꝓsua falsa fide iactabat uinctum. eẽ. ase ipso ꝓdam.¬
ans multoꝵ ore laudatum augustinusq cum minime later&.
coactus est ad ipsum scribe pascentius ꝓpter illius metum..
omissis nominibus conferentium. & in eis litteris quic quid in
partes dictum uł gestum fuerat fideliter intimauit. adea sinega¬
rentur ꝓbanda magnã testium habens copiam. clarissimos sci¬
lic& atq honorabiles qui tunc aderant uiros atq ille adduo
sibi directa scripta. unũ uix reddidit rescriptum : in quo magis
iniuriam facere quam sue secte ualuit rationem declarare:
Quod uolentib & ualentib legere comꝓbatur. cum ipsor quoq
arrianoꝵ epõ quodã maximino: cũ gothis ad africam ueniente
positis uiris contulit & quid singule asseruerint partes scriptum

Expanded text:
rum auctoritate suffulta docuit, et frustravit. Et ut a se invicem rum auctoritate suffulta docuit, et frustravit. Et ut a se invicem partes digressae sunt, ille magis magisque iratus et furens, mendacia multa pro fide sua falsa jactabat, victum esse a se ipso proclamans, multorum ore laudatum Augustinum. Quae cum minime laterent, coactus est ad ipsum scribere Pascentium, propter illius metum omissis nominibus conferentium; et in eis litteris quidquid inter partes dictum vel gestum fuerat, fideliter intimavit: ad ea, si negarentur, probanda magnam testium habens copiam, clarissimos scilicet atque honorabiles, qui tunc aderant, viros. Atque ille ad duo sibi directa scripta, unum vix reddidit rescriptum, in quo magis injuriam facere, quam suae sectae rationem valuit declarare. Quod a volentibus et a valentibus legere comprobatur. Cum ipsorum quoque Arianorum episcopo quodam Maximino cum Gothis ad Africam veniente,positis viris contulit: et quid singulae asseruerint partes, scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
abillo ꝓuocatus corã contulit. Sedidem hereticus tabula atq
stilum quas magister nr̃. & ante congressum & in congressu in¬
stantissime fieri uolebat ne ad eent omnimodo recusabat. Et
dum id per negass&. dicens quod legum metũ publicarũ peri¬
clitare talibus scriptis noll&. atq int̾ positis applicare augus¬
tinus ep̃s cum suis qui ad erant cũ sacerdotib uideretur absq
illa scriptura pͥuatim disputarent conlationem suscipit. predi¬
cens ut postmodũ contigit. Quod post solutum conuentũ eẽ cui¬
quã possit lib̃m forte dicere nullo scripturae documento se di¬
xisse : quod forte non dixerit uel non dixisse quod dixerit. &¬
miscuit cum eodem sermonem atq asseruit quod crediderit
et abillo quid tener& audiuit. Et uera ratione atq actoritate
scripturarum ꝓlata docuit & ostendit nrae fidĩ firmam̃ta.
llius aut̃ asserta. nullius ueritate nulla scripturarum sancta¬

Expanded text:
ab illo provocatus, coram contulit. Sed idem haereticus tabulas atque ab illo provocatus, coram contulit. Sed idem haereticus tabulas atque stilum, quod magister noster et ante congressum et in congressu instantissime fieri volebat, ne adessent omni modo recusabat. Et dum id pernegasset, dicens quod metu legum publicarum periclitari tabulis scriptis nollet; atque interpositis id placere Augustinus episcopus cum suis qui aderant consacerdotibus videret, ut absque ulla scriptura privatim disputarent, collationem suscepit: praedicens, ut postmodum contigit, quod post solutum conventum esse cuiquam posset liberum forte dicere, nullo scripturae documento, se dixisse quod forte non dixerit, vel non dixisse quod dixerit. Et miscuit cum eodem sermonem, atque asseruit quid crederet, et ab illo quid teneret audivit, et vera ratione atque auctoritate Scripturarum probata docuit, et ostendit nostrae fidei firmamenta: illius autem asserta nulla veritate, nulla Scripturarum sancta
Abbreviated transcription (Latin):
na ⁊ turpia facere consueuerunt. feminarum illarũ uelut dec¬
toꝵ ꝓditione illis ecclesiasticis gestis dedaratum est atq ita pas¬
toꝵ diligentia. dominico gregi augmñtũ accessit & aduersus fures at¬
q latrones defensio competens ꝓcurata est Cum quodã etiã
fdice denumero eoꝵ quos electos dicunt manichei. publice inippo¬
niensi eccla notariis excipientibis disputauit popło ad testante.
& post sedam uel t̾ciam conlationem. ille manicheus frustrata uani¬
tate &errore ipsiꝰ. recte adnrãm conuersus est fidem atq eccłam
sicut eadẽ relecta docere poterit scriptura. Praęterea cum
quodã etiam pascentio comite domus regie ar riano. qui ꝑ aucto¬
nitatem siue ꝑsone fisci uehem̃tissimus exa tor fidem catholicam
atrociter ac iugiter oppugnantem. & quã plurimos sacerdo tes di
simplitiore fide uiuentes deciuitate et potestate exagitabat & ꝑtur¬
babat: inter positis honoratis & nobilib uiris aput Rartaginem

Expanded text:
na et turpia facere consueverant, feminarum illarum velut electarum proditione, illis ecclesiasticis gestis declaratum est. Atque ita pastorum diligentia, dominico gregi et augmentum accessit, et adversus fures atque latrones defensio competens procurata est. Cum quodam etiam Felice, de numero eorum quos electos dicunt Manichaei, publice in Hipponensi ecclesia notariis excipientibus disputavit populo astante: et post secundam vel tertiam collationem ille Manichaeus frustrata vanitate et errore ipsius sectae, ad nostram conversus est fidem atque Ecclesiam, sicut eadem relecta docere poterit scriptura. CAquodam etiam Pascentio comite domus regiae Ariano, qui per auctoritatem suae personae fisci vehementissimus exactor, fidem catholicam atrociter ac jugiter oppugnabat, et quam plurimos sacerdotes Dei simpliciori fide viventes, dicacitate ac potestate exagitabat, et perturbabat, interpositis honoratis et nobilibus viris, apud Carthaginem
Abbreviated transcription (Latin):
recordatꝰ fuerit quod fr̃ suus haber& aliquid aduersus illũ. relinqu¬
endũ. eẽ. munus ad altare. atq eundĩe quo frĩ reconciliaretur: ⁊ tunc
ueniendum & munus ad altare offerendum: Siuero ipse aduersus
frẽm suũ aliquid haber&: corriꝑe eũ deberet in parte: & si eum au¬
diss& lucratus e&̃. suũ frẽm : sinminus. ad hibendũ eẽ. unum aut
ut peccanti & ueniam petenti: non solũ septies sed septuagies septies cle¬
lictum relaxaretur : sicut unus quisq ad nõ cotidie sibi postulat relaxare
sit: ñequidem gernana suaror : quȩ uidua dõ seruiens multo tẽpore
usq indiem obitus sui p̃posita ancillarũ dĩuixit ðedne frĩssud filiȩ
posueruN. Dicebat uero quias desorore et neptis secũ conmorantibis
secumq manentibus feminis ẽẽ. non possint: & quod adeas etiam illi
aforis intrarent. dehis posse offendiculũ aut scandalum infirmis nas¬

Expanded text:
recordatus fuisset quod frater suus haberet aliquid adversus illum, relinqurecordatus fuisset quod frater suus haberet aliquid adversus illum, relinquendum esse munus ante altare, atque eundum quo fratri reconciliealtare offerendum . Si vero ipse adversus fratrem suum aliquid haberet, corripere eum debere in parte; et si eum audisset, lucratus esset suum fratrem: sin minus, adhibendum esse unum aut ut fratri peccanti et veniam petenti, non septies, sed septuagies septies delictum relaxetur , sicut quisque a Domino quotidie sibi postulat relaxari.sit, ne quidem germana soror, quae vidua Deo serviens multo tempore usque in diem obitus sui praeposita ancillarum Dei vixit. Sed nec patrui sui filiae, posuerunt. Dicebat vero, quia etsi de sorore et neptibus secum commorantibus secumque manentibus feminis esse non possent, et quod ad eas aliae etiam a foris intrarent, de his posse offendiculum aut scandalum infirmioribus nas