comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationem contexit. Ꝙ ascendens in nauidam transfrecanit ⁊ uenit
in ciuitatẽ suam. & ecce offerebant ei paraliticum iacentẽ in lecto:
& cetera usq ad illud qđ ait uidentes aũt turbe timuer̃. & glifica¬
uer̃ dm̃ qui dedit potestatẽ talem hominibꝰ. De hoc paralitico dixer̃ eciã
marhus ⁊ lucas. Qđ gͦ matłis dixit dñm dixisse confide fili dimittunt᷑
tibi peccata tua: Lucasꝰ aũt non dixit fili s homo: ad sentenciam dm̃i ex¬
p̃ssius insinuandã ualet. quia homim dimittebantur peccata. quia ħ
ipso qđ homo erat nõ posset dicere non peccaui. simul eciam ut ille
aui homini dimittebat intelligeretur deus. Marchus uero hoc dixit
qđ ⁊ matħs : sed non dixit confide. Potuit quidẽ ⁊ ita dici Confide
homo. dimittuntur tibi peccata : fili aut̃ confide fili dimittunt᷑ tibi
peccata homo. aut qđubet uerboꝵ ordinẽ congruenti. Illud sane po¬
test mouere qđ de isto paralitico matħs ita nairat. & ascendens inna¬

Expanded text:
it in ciuitatem suam. et ecce offerebant ei paralyticum iacentem in lecto, et cetera usque ad illud quod ait: uidentes autem turbae timuerunt et glorificauerunt deum qui dedit potestatem talem hominibus. de hoc paralytico dixerunt etiam Marcus et Lucas. quod ergo Mattheus dicit dominum dixisse: confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua, Lucas autem non dixit fili, sed homo, ad sententiam domini expressius insinuandam ualet, quia homini dimittebantur peccata, qui hoc ipso quod homo erat non posset dicere \'non peccaui\', simul etiam ut ille qui homini dimittebat intellegeretur deus. Marcus uero hoc dixit, quod et Mattheus, sed non dixit confide. potuit quidem et ita dici \'confide, homo, dimittuntur tibi peccata, fili ? , aut confide, fili, dimittuntur tibi peccata, homo\', aut quolibet uerborum ordine congruenti. Illud sane potest mouere quod de isto paralytico Mattheus ita narrat: et ascendens in na
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uenit infines magedan ⁊ cetera. usq ad illud ubi ait. Generatio mala
& adultera signum querit. & signum non dabitur ei nisi signũ lonae.
oc iam ⁊ alibi dixit. idem matħs. Unde eciam atq eciam retinendũ ẽ
sepius dñm cadẽ dixisse. ut qđ existente contrario solui non potuerit
bis dictum intelligatur. Hunc sane ordinem eciam marchus tenens
pꝰ illud de septem panibꝰ miraculum hoc idem subic̃ qđ matłis. Nisi qđ
dai ꝯaxuttia quod in quibdã codicibꝰ legitur nõ dix̃ matłis s mage¬
dan. Nõ aũt dubitandum ẽ eundẽ locum ẽẽ sub utroq nomine. Nã
pleriq codices non hñt eciam scđm marcħum nisi magedan. Nec illud
moueat qđ marehus non dicit responsum ẽẽ querentibiis signũ de celo
idem qđ matħs de lona. s ait dñm respondisse. signũ non dabitur
ei. Intelligendum ẽ enim quale petebant hoc ẽ de celo. Pret̃ misit
aut̃ dicere de lona qđ matłis cõmemorauit.

Expanded text:
ait: generatio mala et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae. hoc iam et alibi dixit idem Mattheus. unde etiam adque etiam retinendum est saepius dominum eadem dixisse, ut quod existente contrario solui non potuerit bis dictum intellegatur. hunc sane ordinem etiam Marcus tenens post illud de septem panibus miraculum hoc idem subicit quod Mattheus, nisi quod Dalmanutha, quod in quibusdam codicibus legitur, non dixit Mattheus, sed Magedan. noplerique codices non habent etiam secundum Marcum nisi Magedan. nec illud moueat, quod Marcus non dicit responsum esse quaerentibus signum de caelo, idem quod Mattheus de Iona, sed ait dominum respondisse: signum non dabitur ei. intellegendum est enim quale petebant, hoc est de caelo, praetermisit autem dicere de Iona, quod Mattheus commemorauit.
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatione pͥosuit chabnaculũ siũ. qđ est acccła ipsius. quia ut hoc
faceret ipse sicut ibi sequitur tamꝗ sponsus ꝓcessit de thalamo suo. idẽ
cõiugatum uerbum carni humane ꝓcessit de utero uirgnali. Ia exul¬
tauit ut gigas. ⁊ cucuirit uiam. lam a summo celi facta est egressio eiꝰ
ce recursus telus usq ad suminũ celi. Q ideo rectissime sequitur uersꝰ
qͥuẽ pauło ante cõmemoraui: & nõ ẽ qui se abscondat a calore eius e
F tiadhuc isti fragiles. contradictiumculas ganientes. eligunt᷑ sic̃ stipula
m ginerem uerti quam sicut aurum a sorde purgari. Cum ⁊ deorum
falfoꝵ iam fallacia monimenta frustrnta sint.  illuis incerti deruer¬
racia ꝓmissa cerda iam facta sint. Desinant gͦ dicere mali laudatorẽ
xp̃. Qui nolunt eẽ xp̃iani: quod xp̃s non docͦuent deos eoꝵ deseris
⁊ simuilacra confringi. Neus enim isrł de quo p̃dictũ ẽ qđ deus uni¬

Expanded text:
manifestatione, posuit tabernaculum suum, quod est ecclesia ipsius, quia, ut hoc manifestatione, posuit tabernaculum suum, quod est ecclesia ipsius, quia, ut hoc faceret, ipse, sicut ibi sequitur, tamquam sponsus processit de thalamo suo, id est: coniugatum uerbum carni humanae processit de utero uirginali, iam exultauit ut gigans et cucurrit uiam, iam a summo caeli facta est egressio eius et recursus eius usque ad summum caeli. et ideo rectissime sequitur uersus, quem paulo ante commemoraui: et non est qui se abscondat a calore eius. et adhuc isti fragiles contradictiunculas garrientes eligunt isto igne sicut stipula in cinerem uerti quam sicut aurum a sorde purgari, cum et deorum falsorum iam fallacia monumenta frustrata sint et illius incerti dei ueracia promissa certa iam facta sint! Desinant ergo dicere mali laudatores Christi, qui nolunt esse Christiani, quod Christus non docuerit deos eorum deseri et simulacra confringi. deus enim Israhel, de quo praedictum est quod deus uni
Abbreviated transcription (Latin):
As iste sc̃s & uerus deus isrł. nondũ per xp̃i nom̃ tanta in om̃ibꝰ gentibꝰ
fecerat. quanta usq i hodiernum diem post Lucani tempora. cõsequu¬
ta sunt. Nunc uero quis tam durus non flectatur. quis tam torpidꝰ nõ
ignescat. cimm impletur qđ scriptum ẽ. quia ñ est qui se abscondat
a calore euis.: quando iam clarissima luce manifestatur. que ieodẽ
psalmo unae uersiculum istum cõmemoraui tanto ante p̃dicła s. Ce¬
lorum enĩ nomine apłi xp̃i significati sunt quod in eis deus p̾sideret a
ut eiuuiangeliumꝰ annunciarent. Iam ergo celi enantiuer̃ głam dei &
oꝑa manuum eius annunciauit firmamentum. Dies diei eructauite
uerbum. & nox nocti annunciauit scienciam. lam non sunt loquele
neq sermones. quoꝵ ñ audiantur uoces eorꝰ. lam in ouinẽ tram eri¬
uit sonus eoꝵ & insines orbis tentie uerba eoꝵ. Iam in sole hoc est iu

Expanded text:
deus iste sanctus et uerus deus Israhel, nondum per Christi nomen tanta in omnibus gentibus deus iste sanctus et uerus deus Israhel, nondum per Christi nomen tanta in omnibus gentibus fecerat, quanta usque in hodiernum diem post Lucani tempora consecuta sunt. nunc uero quis tam durus non flectatur? quis tam torpidus non ignescat, cum impletur quod scriptum est, quia non est qui se abscondat a calore eius? quando iam clarissima luce manifestantur quae in eodem psalmo, unde uersiculum istum commemoraui, tanto ante praedicta sunt? caelorum enim nomine apostoli Christi significati sunt, quod in eis deus praesideret, ut euangelium nuntiarent. iam ergo caeli enarrauerunt gloriam dei, et opera manuum eius adnuntiauit firmamentum. dies diei eructuauit uerbum, et nox nocti adnuntiauit scientiam. iam non sunt loquellae neque sermones, quorum non audiantur uoces eorum. iam in omnem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. iam in sole, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
solũ aerem tenere perhibetur. Certe enim isti partium p̃positi qui¬
cumq sunt. necesse est ut sub illo sint qui omniũ elementoꝵ. ⁊ imi¬
uersȩ huiis molis p̃positurã gerit. At iste illos om̃s coli ꝓhibet. Cur
gͦ isti contra p̃ceptum maioris illoꝵ nõ solum eos colere uolunt. s
ꝓpter istos illum nolunt. Adhuc ñ inueniunt quid de isto dõ isrł
cõstant̃ liquidoq ꝓnuncient. nec umquã inuenient donec eũ
inueniant dm̃ solum uerũ a quo creata sunt om̃a. ꝙinde quidã
luchanus magnus eoꝵ in carmine dedamator. credo ⁊ ipse diu
querens siue ꝑ suas cogitationes siue ꝑ suoꝵ libros quisnã ẽẽt uidõꝵ
deus. & quia nõ pre querebat ñ inueniens : maluit tam̃ incertũ dm̃
quẽ nõ mueniebat quam nullum dm̃ dicere. cuius tam magna docu¬
m̃ta sentiebat. Ait enim. & dedita sacris incerti uidea dei. & ñdũ

Expanded text:
solum aerem tenere perhibetur? Certe enim isti partium psolum aerem tenere perhibetur? Certe enim isti partium pcumque sunt, necesse est, ut sub illo sint qui omnium elementorum et uniuersae huius molis praeposituram gerit. at iste illos omnes coli prohibet. cur ergo isti contra praeceptum maioris illorum non solum eos colere uolunt, sed propter istos illum nolunt? adhuc non inueniunt, quid de isto deo Israhel constanter liquidoque pronuntient, nec umquam inuenient, donec eum inueniant deum solum uerum, a quo creata sunt omnia. Proinde quidam Lucanus magnus eorum in carmine declamator, credo et ipse diu quaerens siue per suas cogitationes siue per suorum libros, quisnam esset Iudaeorum deus, et, quia non pie quaerebat, non inueniens, maluit tamen incertum deum, quem non inueniebat, quam nullum deum dicere, cuius tam magna documenta sentiebat. ait enim: et dedita sacris incerti Iudaea dei. et nondum
Abbreviated transcription (Latin):
cere se legisse apud nescio quẽ philosophum qđ ex his que uidei in
suis sacram̃tis agerent intellexisset quẽ dm̃ colerent. P repositũ inqͥt
istoꝵ elem̃toꝵ quibꝰ iste uisibilis & corporeus mundꝰ extructꝰ. ẽ. cum
scripturis sc̃is ꝓpħarũ eius aperde ostendatur illũ dm̃ colendũ p̾cep¬
tum ẽẽ ppło isrł qui fecit celũ & terram. & a quo ẽ om̃is uera sapien¬
cia. S quid opus ẽ huic diutuis disputare cum ad id qđ ago sufficiat¬
quod illi qualibet p̃sumpsione opmantur de illo deo quẽ dm̃ ẽẽ
negare nõ possunt : Si enim p̃positus est elem̃toꝵ quibꝰ mundꝰ iste
consistit : cur nõ ipse potius colitur quã neptimꝰ. qui soluis maris
p̃positus. ẽ. quam deniq siluanus qui soloꝵ agroꝵ atq siluarũ. quã
sol qui solius diei uł etiam uniuersi celestis caloris. quã luna que
soluis noctis uł etiam humoris potestate p̾sulget. quã umo que

Expanded text:
cere se legisse aput nescio quem philosophum, quod ex his quae Iudaei in cere se legisse aput nescio quem philosophum, quod ex his quae Iudaei in suis sacramentis agerent intellexisset, quem deum colerent: praepositum, inquit, istorum elementorum, quibus iste uisibilis et corporeus mundus extructus est, cum scripturis sanctis prophetarum eius aperte ostendatur illum deum colendum praeceptum esse populo Israhel, qui fecit caelum et terram et a quo est omnis uera sapientia. sed quid opus est hinc diutius disputare, cum ad id qquod illi qualibet praesumptione opinantur de illo Deo, quem Deum esse negare non possunt? Si enim praepositus est elementorum quibus mundus iste consistit, cur non ipse potius colitur, quam Neptunus, qui solius maris praepositus est? quam denique Silvanus, qui solorum agrorum atque silvarum? quam Sol, qui solius diei, vel etiam universi coelestis caloris? quam Luna, quae solius noctis, vel etiam humoris potestate praefulget? quam Juno, quae
Abbreviated transcription (Latin):
altũ. & suꝑ omnẽ nauẽ maris. & suꝑ om̃e spectaculũ nauiũ decoris. & hu¬
miliabitur & cadet. contunielia hominũ. & exaltabitur dñs solus milla
die. & manibus fabricata om̃a abscondent. in speluncis & in scissuris
petrarũ. & in cauernis teire. a facie timoris dñi. & a maiestate uirtu¬
tis eius cum suarexerit confringere terrã. Illa enim die ꝓiciet homo
abominationes aureas & argenteas. que fecer̃ ut adorarent suꝑuaca¬
nea ⁊ noxia. ut intrent in foramina solide petre. & in scissuras petra¬
rum. a facie timoris dñi. & a maiestate urtutis enis cum ex sumexerit
cõminuere t̾ram. Quid dicunt de isto de o sabaoht qđ int̃pre¬
tatur ds̃ uirtutũ uł exercituũ. quia illi seruiunt uirtutes. & exer¬
citus angłoꝵ: Quid dicunt de isto deo isrł quia ds̃ est illuis ppłi de qͦ
uenit semen in quo benedicerentur om̃s gentes. Cur ei non credui

Expanded text:
altum, et super omnem nauem maris et super omne spectaculum nauium decoris. "et hualtum, et super omnem nauem maris et super omne spectaculum nauium decoris. "et humilabitur et cadet contumelia hominum, et exaltabitur dominus solus in illa die. "Et manibus fabricata omnia abscondent in speluncis et in scissuris petrarum et in cauernis terrae a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum exsurrexerit confringere terram. illa enim die proiciet homo abominationes aureas et argenteas, quae fecerunt ut adorarent superuacuanea et noxia, ut intrent in foramina solidae petrae et in scissuras petrarum, a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum exsurrexerit comminuere terram. Quid dicunt de isto deo sabaoth, quod interpretatur \'deus uirtutum uel \'exercituum\', quia illi seruiunt uirtutes et exercitus angelorum? quid dicunt de isto deo Israhel, quia deus est illius populi, de quo uenit semen, in quo benedicerentur omnes gentes? cur solum non colu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut alienigenarum. et filii multi alienigenȩ nati sunt illis. Repleta ẽ
enim regio illoꝵ argento ⁊ auro. nec erat numerus thesauroꝵ illoꝵ.
et repleta ẽ t̃ra equis. nec erat numerꝰ cuiruũ illoꝵ̾. et repleta ẽ tr̃a
ab hominationibꝰ operũ manuum ipsoꝵ. et adorauerunt ea que fecerut̃
digiti eoꝵ. & inclinauit se homo & humilauit se uir. & non remittã illis.
Et nunc initrate inpetram. et abscondite uos int̾ra a facie tumoris dñi. et
amaiestate uirtutis eius cum siurexerit ꝑcutere confringere t̾ram. Ocłi
enim dm̃ excelsi. homo aut̃ humilis. & humiliabitur altitido hominum.
& exaltabinir dñs solus in illa die. Dies enim dñi sabaoth in omnẽ in uiri¬
osum et suꝑbum. & suꝑra omnem altum & humiliatum qui humilia¬
buntur: & supra omnẽ cedrum libani excelsoꝵ et elatoꝵ. & suꝑ omnẽ
arborem balani basan. & suꝑ omnem montem. & suꝑ omnem collem

Expanded text:
sicut alienigenarum, et filii multi alienigenae nati sunt illis. \'repleta est sicut alienigenarum, et filii multi alienigenae nati sunt illis. \'repleta est enim regio eorum argento et auro, nec erat numerus thensaurorum illorum. et repleta est terra equis, nec erat numerus currum illorum. et repleta est terra abominationibus operum manuum ipsorum, et adorauerunt ea quae fecerunt digiti eorum. \'et inclinauit se homo et humilauit se uir, et non remittam illis. "et nunc intrate in petras et abscondite uos in terra a facie timoris domini et a maiestate uirtutis eius, cum surrexerit confringere terram. "oculi enim domini excelsi, homo autem humilis. et humilabitur altitudo hominum, et exaltabitur dominus solus in illa die. "Dies enim domini sabaoth in omnem iniuriosum et superbum et supra omnem altum et elatum, qui humilabuntur, "et super omnem cedrum Libani excelsorum et elatorum et super omnem arborem balani Basan, uet super omnem montem et super omnem collem
Abbreviated transcription (Latin):
misit dicens ꝑ apħam. & adorabunt eum om̃s reges tenx. om̃s gentes ser¬
uient illi. Nempe iam impletur qđ per ꝓpħam identidem anitr. a đ re¬
missurus esset mipiam plebem suam. non quidem totam. qe mulbt ex isrłiti¬
suꝑbum atq iniuriosum. ut ipse solus exaltaretur. id÷ solus alius et poters
hominibꝰ manifestaretur. donec ꝓicerentur acredentibus idola & a non cre¬
dentibꝰ ab sconderentur. cum eius timore t̾ra confringitur id÷ t̾reni homi¬
ñes timore fringuntur: timendo legem uł ipsuis uł eoꝵ qui credentes in
eum gentibusq regnantes talia sacrilegia ꝓhiberent. Hec enim quȩ ut
facilius intelligerentur breuiter p̃loquutꝰ sum ꝓpħa sic dicit. Et nũc tu
domus iacob Uenite. et ambulemꝰ in luce dñi. remisit enim plebem suã
domum suam domusisrł. qm̃ repleta ẽ sic̃ ab inuicio regio eoꝵ auguriis

Expanded text:
romisit dicens per prophetam: et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes serromisit dicens per prophetam: et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi? Nempe iam impletur quod per prophetam identidem canitur, quod remissurus esset impiam plebem suam — non quidem totam, quia multi ex Israheli omnem superbum adque iniuriosum, ut ipse solus exaltaretur, id est solus altus et potens hominibus manifestaretur, donec proicerentur a credentibus idola et a non credentibus absconderentur, cum eius timore terra confringitur, id est terreni homines timore franguntur, timendo legem uel ipsius uel eorum qui credentes in eum gentibusque regnantes talia sacrilegia prohiberent. Haec enim, quae ut facilius intellegerentur breuiter praelocutus sum, propheta sic dicit: Et nunc tu, -domus Iacob, uenite, ambulemus in lucem domini. \'remi sit enim plebem suam, domum Israhel, quoniam repleta est sicut ab initio regio eorum auguriis
Abbreviated transcription (Latin):
nquar.: Curgͦ ionii non credunt idola ẽẽ delenda: Si saturnũ putant.
cur eum non colunt: Aut cur non sic colunt quemadmodũ se coli ꝑ eos
uates p̃cepit ꝑ quos ea que p̃dix̃ impleuit: Cur ei non credunt simula¬
era euertenda ẽẽ. & alios deos colendos non ẽẽ. si nec iouis nec satur¬
nus est: Quia si unus eoꝵ ẽẽt. contra sacra iouis ⁊ Saturni tanta
non diceret. Quis gͦ est qui ꝓpter deos alios solus ab istis non colitur
& euersis dns aliis tam eudenter efficit ut solus colatur humiliata.
om̃i suꝑba altitudine que se aduersus xp̃m erexerat ꝓydolis persequens
interficiensq ap̃ianos: Nunc certe querunt ubi se abscondant cũ sacri¬
ficare uoluntꝰ. uł ubi deos ipsos suos retrudant ne axp̃ianis inuenian¬
nir atq frangantur. Tlnde hoc insi atimore legum atq regũ ꝑqͦs deus
ifrł suam exerit potestatem. iam subditos xp̃i nomini. sicut longe ante ꝓ¬

Expanded text:
quar, cur ergo Ioui non credunt idola esse delenda? si Saturnum putant, quar, cur ergo Ioui non credunt idola esse delenda? si Saturnum putant, cur eum non colunt? aut cur non sic colunt, quemadmodum se coli per eos uates praecepit, per quos ea quae praedixit impleuit? cur ei non credunt simulacra euertenda esse et alios deos colendos non esse? si nec Iouis nec Saturnus est — quia, si unus eorum esset, contra sacra Iouis et Saturni eorum tanta non diceret —, quis ergo est, qui propter deos alios solus ab istis non colitur et euersis dis aliis tam euidenter efficit, ut solus colatur, humilata omni superba altitudine, quae se aduersus Christum erexerat pro idolis persequens interficiensque Christianos? nunc certe quaerunt, ubi se abscondant, cum sacrificare uolunt, uel ubi deos ipsos suos recludant, ne a Christianis inueniantur adque frangantur. unde hoc nisi a timore legum adque regum, per quos deus Israhel suam exserit potestatem iam subditos Christi nomini, sicut longe ante p
Abbreviated transcription (Latin):
buit alios deos coli. qui ꝓhibuit idola fabricari. qui p̾cepit euerti. qui
ꝑ ꝓpħam p̃dixit gentes ab extremo tenȩ dicturas. uere mendacia co¬
luer̃ patres nr̃i simulacra in quibꝰ non est utilitas : ipse ꝑ xp̃i nom̃.
& xp̃ianoꝵ fidem istarum omnium suꝑstitionum euersionem iussit.
ꝓmisit. exhibuit. Fr̾ustra ergo miseri quia blasphemare xp̃m eciam
a diis suis hocͤ demonibꝰ nomen xp̃i metuentibꝰ. ꝓhibiti sunt. uolunt
ab eo doctrinam istam facere alienam. qua xp̃iani contra idola dispu¬
tant. easq om̃s falsas religiones ubi potueruit eradicant. De deo isrł
respondeant. quem docere ista ⁊ iubere non tantum xp̃ianoꝵ s ⁊ iude
orũ libri testantur. De ipso consulant deos suos. qui xp̃m blasphema¬
ri ꝓhibuer̃. De dõ isrł si audent aliqua contumeliosa respondeant.
E: quos consulant. aut ubi iam consulant: Libros suoꝵ legant si dm̃
isrł iouem putant. sic̃ uarro scripsit. Interim ut scđmͦ opinionem lo¬

Expanded text:
buit alios deos coli, qui prohibuit idola fabricari, qui praecepit euerti, qui per prophetam praedixit gentes ab extremo terrae dicturas: uere mendacia coluerunt patres nostri simulacra, in quibus non est utilitas, ipse per Christi nomen et Christianorum fidem istarum omnium superstitionum euersionem iussit, promisit, exhibuit. frustra ergo miseri, quia blasphemare Christum etiam a dis suis, hoc est demonibus, nomen Christi metuentibus prohibiti sunt, uolunt ab eo doctrinam istam facere alienam, qua Christiani contra idola disputant easque omnes falsas religiones, ubi potuerint, eradicant. De deo Israhel respondeant, quem docere ista et iubere non tantum Christianorum, sed etiam Iudaeorum libri testantur, de ipso consulant deos suos, qui Christum blasphemari prohibuerunt, de deo Israhel, si audiant aliqua contumeliosa, respondeant. sed quos consulant? aut ubi iam consulant? libros suorum legant. si deum Israhel Iouem putant, sicut Varro scripsit, interim ut secundum eorum opinionem lo
Abbreviated transcription (Latin):
tanta potuisse : Numquid ⁊ ds̃ isrł deos eoꝵ coluit. qui de se ꝑ om̃s
ꝓmisit impleuit: Ubi sunt dii eoꝵ. ubi sunt uaticinia fanaticoꝵ.
⁊ dunnationes phytonum. ubi auguria. uł auspicia. uł aruspicia.
uł oracula demonum. Cur non ꝓfertur ex istiusmodi antiqͥs libris
nr̃oꝵ exp̃ssam iam in om̃ibꝰ gentibꝰ tam perspicuã ueritatẽ : Offendimꝰ
inquiunt deos nr̃os. & deseruer̃ nos. ideo aduersus nos xp̃iani p̃ualuer̃. ⁊
humanarũ rerum felicitas defessa ac diminuta dilabitur. Hoc si certe ꝓ
⁊ p̃ianos suisse euenturum legant ex libris natũ suoꝵ. s ea legant. ubi si
nõ xp̃s quia eum deoꝵ suoꝵ uolunt fuisse cultorẽ. saltem d̾s isrł impro¬
batus & detestatus sit. quẽ constat istoꝵ euersorẽ. S numquã hoc ꝓfe

Expanded text:
tanta potuisse, numquid et deus Israhel deos eorum coluit, qui de se per omnes tanta potuisse, numquid et deus Israhel deos eorum coluit, qui de se per omnes tum quod promisit impleuit? ubi sunt di eorum? ubi uaticinia fanaticorum et diuinationes pythonum? ubi auguria uel auspicia uel haruspicia uel oracula demonum? cur non profertur ex huius modi antiquis libris ophetarum nostrorum expressam iam in omnibus gentibus tam perspicuam ueritatem? offendimus, inquiunt. deos nostros et deseruerunt nos, ideo aduersus nos Christiani praeualuerunt et humanarum rerum felicitas defessa ac deminuta dilabitur. hoc sibi certe per Christianos fuisse euenturum legant ex libris uatum suorum, sed ea legant, ubi si non Christus, quia eum deorum suorum uolunt fuisse cultorem, saltem deus Israhel inprobatus et detestatus sit, quem constat istorum euersorem. sed numquam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ut confusionẽ in ꝑpetuum obliuiscatur. quia ubi abundauerat pecca¬
tum suꝑ abundauit gr̃ã. ut ignominie uiduitatis suę memor ñ sit.
quia paululũ derelicta & opprobriis abiecta tã eminenti gła reflo¬
rescit. Numquid postremo ut dñs qui fecit eam ⁊̃dñatu diabłi
& demonum eruit eã. ipse ds̃ isrł uniuerse tĩne iam uocetur. dis
habentur tam longe ante quã xp̃s filius hominis fieret pͣdixer̃.
Iinc gͦ intelligant quod ne tardissimis quidẽ atq obtinsissimis obs¬
curum dubiumue relinquitur. hinc inquã intelligant xp̃i peruer¬
si laudatores. & xp̃iane religionis erecratores etiã xp̃i discipulos cõ¬
tra deos eoꝵ ea didicisse atq docuisse que doctrina continet xp̃i. quia
ds̃ isrł qui hec om̃a que isti colere uolunt abominanda atq euerten¬
xp̃m mira demencia suspicantur deos eoꝵ coluisse. ac ꝑ hos eum

Expanded text:
ut confusionem in perpetuum obliuiscatur, quia, ubi abundauerat peccaut confusionem in perpetuum obliuiscatur, quia, ubi abundauerat peccatum, superabundauit gratia, ut ignominiae uiduitatis suae memor non sit, quia paululum derelicta et obprobriis obiecta tam eminenti gloria reflorescit? numquid postremo, ut dominus, qui fecit eam et a dominatu diaboli et demonum eruit eam, ipse deus Israhel uniuersae terrae iam uocetur, discus inimicorum Christi habentur, tam longe ante quam Christus filius hominis fieret praedixerunt?- Hinc ergo intellegant, quod ne tardissimis quidem adque obtunsissimis obscurum dubiumue relinquitur, hinc, inquam, intellegant Christi peruersi laudatores et christianae religionis exsecratores etiam Christi discipulos contra deos eorum ea didicisse adque docuisse quae doctrina continet Christi, quia deus Israhel, qui haec omnia, quae isti colere uolunt, abominanda adque euertenChristum mira dementia suspicantur deos eorum coluisse ac per hos eum
Abbreviated transcription (Latin):
aeccła difusa ꝑ gentes quondã sterilis. nunc in pluribꝰ filiis quã illa
sinagoga que legem siue regem tamquam uirum acceꝑat. Numqͥd
ut sic dilatet locum thabernaculi sui omnes nationes ⁊ linguas occupans.
ut longius quam romam imperii ura tenduntur. usq in persas. ⁊ indos.
aliasq barbaras gentes funiculos porrigat. ut in dexteram ꝑ ueros. xp̃i¬
anos. ⁊ in sinistram ꝑ fictos xp̃ianos in tam multis ppłis nom̃ eius ex¬
tendatur. ut senien eius hereditet gentes. ut ciuitates que a uero dĩ
cultu & a uera religione deserte fuerant iam nunc inhabitet. ut non
timuerit hominum minas. ⁊ furias. quando in sanguine martirum
tamquam honore purpureo uestiebatur. ut p̃ualeret tam multis
tamq uehementibꝰ & potentibꝰ persequutoribꝰ suis. ut non erubesce¬
ret qđ detestabilis fuerit quando magnũ erat crim̃ fieri uł ẽẽ xp̃ianũ.

Expanded text:
ecclesia diffusa per gentes quondam sterilis, nunc in pluribus filiis quam illa ecclesia diffusa per gentes quondam sterilis, nunc in pluribus filiis quam illa synagoga, quae legem siue regem tamquam uirum acceperat, numquid, ut sic dilatet locum tabernaculi sui omnes nationes et linguas occupans, ut longius, quam Romani imperii iura tenduntur, usque in Persas et Indos aliasque barbaras gentes funiculos porrigat, ut in dextram per ueros Christianos et in sinistram per fictos Christianos in tam multis populis nomen eius extendatur, ut semen eius herodite gentes, ut ciuitates, quae a uero dei cultu et a uera religione desertae fuerant, iam nunc inhabitet, ut non timuerit hominum minas et furias, quando in sanguine martyrum tamquam honore purpureo uestiebatur, ut praeualeret tam multis tamque uehementibus et potentibus persecutoribus suis, ut non erubesceret quod detestabilis fuerit, quando magnum erat crimen fieri uel esse Christianum,
Abbreviated transcription (Latin):
dent. & qui non audier̃ iam intelligunt. quoniã gentes quibꝰ nõ
nunciauer̃ ꝓpħȩ magis ipse uident quã uera nunciata sint ꝑ pro¬
phecas. & qui nõ audier̃ ipsum ysaiam loquentẽ. iam in litteris eius
de quo ista sit loquutus intelligunt. Nam ⁊ in ipsa gente iudeoꝵ
quis credidit auditui ꝓpħarum. aut brachium dñi qđ est ipse xp̃s
qui per eos annunciabatur eui reuelatum ẽ. quando manibꝰ suis
ea scelera in xp̃o admittebant que futura p̃dixerant ꝓpħȩ quos
habebant : Nempe iam hereditate possidet multos. ⁊ fortium par-¬
titur spolia. cum ea que diabolus ⁊ demones possidebant ꝑ aeccłarũ
suarũ fabricas. & quoslibet necessanos usus. illis expulsis. ꝓditisq
obtrectatores. Numquid ut ista ꝑ ꝓpħas tanto ante predicerentur ma
gicis artibꝰ fecit. aut discipuli eius ista finxer̃.: Nunquid ut delectet᷑

Expanded text:
dent, et qui non audierunt, iam intellegunt. quoniam gentes, quibus non dent, et qui non audierunt, iam intellegunt. quoniam gentes, quibus non nuntiarunt prophetae, magis ipsae uident, quam uera nuntiata sint per prophetas. et qui non audierunt ipsum Esaiam loquentem, iam in litteris eius, de quo ista sit locutus, intellegunt. nam in ipsa gente Iudaeorum quis credidit auditui prophetarum, aut bracchium domini, quod est ipse Christus, qui per eos adnuntiabatur, cui reuelatum est, quando manibus suis ea scelera in Christo admittebant, quae futura praedixerant prophetae quos habebant? nempe iam hereditate possidet multos et fortium partitur spolia, cum ea quae diabolus et demones possidebant per ecclesiarum suarum fabricas et quoslibet necessarios usus illis expulsis proditisquobtrectatores? numquid, ut ista per prophetas tanto ante praedicerentur, Christus magicis artibus fecit aut discipuli eius ista finxerunt? numquid, ut delectetur
Abbreviated transcription (Latin):
quia hominẽ tantum modo credi uoluerunt. Ille itaq sicut ouis ad im¬
molandum ductus. ille inter miquos deputatus. ille uulneratꝰ ꝓpt̃ pec¬
cata nr̃a. cuius liuore sanati sumus. cuius facies imuriata est. nec
magni estimata. palmis cesa. ⁊ sputis illita. cuius informis in cruce po¬
sitio : ille ab iniquitatibꝰ ppłi isrł ductus ad mortem. ille qui ñ habebat
speciem neq decorem quando colasis ꝑcutiebatur. quando spinis coro¬
nabatur. quando pendens uridebatur : ille qui sicut agnus corã ton¬
dente non habebat uocem. sic non aꝑuit os suum. cum ei diceret᷑
ab insultantibꝰ ꝓpħiza nobis xp̃e. Nempe iam exaltatus est. iã hono¬
rificatus ẽ uehementer. nempe iam mirantur gentes multȩ suꝑ eum.
lam continuer reges os suum. quod aduersus xp̃ianos leges seuissi¬
mas ꝓmulgabatꝰ. nempe quibꝰ non ẽ annunciatum de illo iã ui¬

Expanded text:
quia hominem tantummodo credi uolunt. ille itaque sicut ouis ad imquia hominem tantummodo credi uolunt. ille itaque sicut ouis ad immolandum ductus, ille inter iniquos deputatus, ille uulneratus propter peccata nostra, cuius liuore sanati sumus, cuius facies iniuriata. est nec magni aestimata, palmis caesa et sputis inlita, cuius deformis in cruce positio, ille ab iniquitatibus populi Israhel ductus ad mortem, ille qui non habebat speciem neque decorem, quando colaphis percutiebatur, quando spinis coronabatur, quando pendens inridebatur, ille qui, sicut agnus coram tondente non habet uocem, sic non aperuit os suum, cum ei diceretur ab insultantibus: prophetiza nobis, Christe. nempe iam exaltatus est, iam honorificatus est uehementer. nempe iam mirantur gentes multae super eum. iam continuerunt reges os suum, quo aduersus Christianos leges saeuissimas promulgabant. nempe quibus non est nuntiatum de illo, iam ui
Abbreviated transcription (Latin):
uirum. dixit enĩ dñs. Dilata locum thab̃naculi tui. & aulas tuas con¬
fringe. non est qđ parcas. Porrige longus funiculos. & palos ualidos
constitue. Eciam atq etiam in dexteram atq in sinstram pardem ex¬
tende. Semen enim tuũ hereditabit gentes. & ciuitates que desertȩ eruꝰ
in habitabis. Non est qđ metuas. Preualebis enim. nec erubescas qđ detesta¬
bilis fueris. Confusionẽ enim in ꝑpetuum obliuisceris. ignominiȩ udui¬
tatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dñs qui facio te. Dñs no¬
men ei. & qui eruit te ipse ds̃ isrł imiuersȩ terrȩ uocabitur. Quid
contra hanc euidenciam expressionẽq rerum & p̾dictarũ & impletarũ
dici potest: Si de xp̃i diumitate discipulos eius putant eẽ mentitos:
numquid de xp̃i passione dubitabunt : Resirexisse nõ solent cre¬
dere. At illa omnia ab hominibꝰ humana ꝑpessum etiam libent᷑ credt̃.

Expanded text:
uirum. dixit enim dominus. \'dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas conuirum. dixit enim dominus. \'dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige; non est, quod parcas. porrige longius funiculos et palos ualidos constitue. etiam adque etiam in dextram adque sinistram partem extende. semen enim tuum hereditabit gentes, et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est, quod metuas, praeualebis enim, nec erubescas, quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris. ignominiae uiduitatis tuae non eris memor, \'quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. Quid contra hanc eaidentiam expressionemque rerum et praedictarum et impletarum dici potest? si de Christi diuinitate discipulos eius putant esse mentitos, numquid de Christi passione dubitabunt? resurrexisse non solent credere; at illa omnia ab hominibus humana perpessum etiam libenter credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
in eum. Liuore euis sanati sumus. Om̃s ut oues entiuimus. & dñs tra¬
didit illumꝓ peceatis nr̃is. & ipse quoniam male tractatus est ñ aꝑuit os.
Ut ouis ad immolandũ ductus ẽ. & ut agnus ante eum qui se tonderet
fuit sine uoce.: sic non aꝑuit os suum. In humilitate sublatũ ẽ iudiciũ eiꝰ.
Generationẽ eius quis enarrabit. Quoniam tolletur de temi uita eius
nec dolum more suo. dñs uult purgare illum de plaga. Si dederitis uos
ꝑ sensum iustificare ⁊iustum bene seruient em̃ pluribꝰ & peccata
illoꝵ ipse sustinebit. cł pterea ipse heredita bit complures. ti fortiũ
partietur spolia. ꝓpter quod tradita est ad̃ ꝓ mortent anima euis.
⁊ inter iniquos estimata est & ipse peccata maltorũ susfiuit  ꝓpt̃
iniquitates eoꝵ traditus est. Delectare sterilis que nõ paris. & exulta ⁊ cla¬
ma que nõ parturis. quoniam multi filii desertȩ magis quã enis que hc̃

Expanded text:
in eum, liuore eius sanati sumus. "omnes ut oues errauimus et dominus train eum, liuore eius sanati sumus. "omnes ut oues errauimus et dominus tradidit ilium pro peccatis nostris. et ipse quoniam male tractatus est, non aperuit os; ut ouis ad immolandum ductus est, et ut agnus ante eum qui se tonderet fuit sine uoce, sic non aperuit os suum. In humilitate sublatum est iudicium eius. generationem eius quis enarrabit? quoniam tolletur de terra uita eius. nec dolum in ore suo. dominus uult purgare illum de plaga. si dederitis uos per sensum, iustificare iustum bene seruientem pluribus, et peccata illorum ipse sustinebit. "propterea ipse hereditabit complures et fortium partietur spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius et inter iniquos aestimata est, et ipse peccata multorum sustineuit et propter iniquitates eorum traditus est. \'Delectare sterilia, quae non paris, exsulta et clama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam eius quae habet
Abbreviated transcription (Latin):
& honor tuus ab hominibꝰ Ita enim mirabuntur gentes multȩ suꝑ eũ.
⁊ continebunt reges os suum. quoniam quibꝰ non est nunciatum de illo
udebunt. & qui nõ audier̃ intelligent. Oñẽ quis credidit auditii nr̃o.
& brachium dñi cui reuelatũ est: Nimnclanimus coram illo Sut puertꝰ
ut radix in tr̃a sitienti. non est species illi neq decor. ⁊ uidimus islũ ⁊ nõ
habuit speciem neq decorem. s uultus eus despectus. & deformis positio
eius ab omnibꝰ hominibꝰ homo in plaga. & qui sciat fene infirmitates.
ꝓpter quod & auertit se. facies eius miuriata est. nec magni estunata est.
Hic infirmitates nr̃as portat. & ꝓ nob̃ in doloribꝰ est. & nos existimauimus
illum in doloribꝰ eẽ & in plaga. & in pena. Ipse. aut̃ uulneratus est ꝓpt̃.
peccata nr̃a: & infirmatus ẽ ꝓpt̃ miquitates nr̃as. Fruditio pacis nr̃ae⁊

Expanded text:
et honor tuus ab hominibus. "ita enim mirabuntur gentes multae super eum et honor tuus ab hominibus. "ita enim mirabuntur gentes multae super eum et continebunt reges os suum, quoniam quibus non est nuntiatum de illo uidebunt et qui non audierunt intellegent. \'Domine, quis credidit auditui nostro? et bracchium domini cui reuelatum est? \'nuntiauimus coram illo ut puer, ut radix in terra sitienti; non est species illi neque honor. et uidimus illum, et non habuit speciem neque decorem; \'sed uultus eius abiectus et deformis positio eius ab omnibus hominibus. homo in plaga et qui sciat ferre infirmitates, propter quod et auertit se facies eius, iniuriata est nec magni aestimata est. Hic infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. et nos existimauimus illum in doloribus esse et in plaga et in poena. ipse autem uulneratus est propter peccata nostra et infirmatus est propter iniquitates nostras. eruditio pacis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
Aumos ꝓeccłẽ qu er fatꝰ ex. eiuir n omnibꝰ genciliꝰe trin faus fuis hoc est
in scĩs suis ñ apparuit. nondũ xp̃o annunciato ꝑ euuangłistas eis quibꝰ nõ
est annunciatus ꝑ ꝓpħas: & dicitur plures filios deserde futuros quã euis
que habet uirũ. cum uiri nomine significata ẽ lex uł rex quẽ accep̃ pri¬
mus ppłs isrł. Nec acceperant gentes legem eo tempore quo ꝓpħa loque¬
batur. Aeq rex xp̃ianoꝵ apparuit adhuc gentibꝰ. ex quibꝰ tam̃ gentibꝰ
longe fertilior ⁊ numerosior scõꝵ multitudo ꝓuenit. Ita gͦ dicit ẏsaias
incipiens ab humilitate xp̃i. & se postea conuertens ad alloquendã ȩccłlã
usq ad eum uersum quẽ cõmemorauimꝰ ubi ait. & qui eruit te ipse
dis isrł uniuerse terre uocabitur. Ecce inquit intellectũ ent. Euer
meus & exaltabitur & honorificabitur uehementer.. Quomodo mira¬
buntur suꝑ te. sic tam̃ ⁊ inhonesta uidebitur ab hominibꝰ species tua.

Expanded text:
annos ecclesia. quae futura erat in omnibus gentibus in filiis suis, hoc est in sanctis suis, non apparuit nondum Christo adnuntiato per euangelistas eis, quibus non est adnuntiatus per prophetas, et dicitur plures filios desertae futuros quam eius, quae habet uirum, cum uiri nomine significata est lex uel rex, quem. accepit primus populus Israhel, nec acceperant gentes legem eo tempore, quo propheta loquebatur, neque rex Christianorum apparuerat adhuc, ei quibus tamen gentibus longe fertilior et numerosior sanctorum multitudo prouenit. ita ergo dicit Esaias incipiens ab humilitate Christi et se postea conuertens ad adloquendam ecclesiam usque ad eum uersum, quem commemorauimus, ubi ait: et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur: "Ecce, inquit, in intellectu erit puer meus et exaltabitur et honorificabitur uehementer. "quomodo multi mirabuntur super te, sic tamen et inhonesta uidebitur ab hominibus species tua
Abbreviated transcription (Latin):
sita putarentur codices ꝓphetiarum mtirũ ubiq portaret: ⁊ iminuca
fidei nr̃ȩ testis fieret ueritatis nr̃ae. Quomodo ergo discipuli. xp̃i
docuer̃ quod a xp̃o nõ didicer̃. sicut stulti desipiendo iactitant. ut
deoꝵ gentilium ⁊ simulacroꝵ suꝑsticio deleretur: Numquid ⁊ illas
ꝓphetias que nunc leguntur in codicibꝰ inimicoꝵ xp̃i. possunt dici
finxisse discipuli xp̃i. Quis enim hec euertit isi ds̃ isrł: Ipsi enĩ
ppło dictum est. ꝑ diuinas uoces factas ad moysen. Audi isrł. dñs dẽ¬
Neq in celo sursum. Neq in tenra deorsum. Ut aũt etiam euertat¬
ista ubi potestatem acceꝑit : sic ei p̃cipitur. Non adorabis deos illorũ.
s neq seruies eis. Non facies scđm oꝑa ipsoꝵ. s deponendo depones. et
& deinde ysaac filio eius. & deinde ipsi ifrł nepoti enis dictũ. ẽ. qđ iã
cõmemoraui. in semine tuo benedicentur om̃s gentes. Qđ fieri iam ui¬

Expanded text:
sita putarentur, codices prophetarum nostrorum ubique portaret et inimica sita putarentur, codices prophetarum nostrorum ubique portaret et inimica fidei nostrae testis fieret ueritatis nostrae. quomodo ergo discipuli Christi docuerunt quod a Christo non didicerunt, sicut stulti desipiendo iactitant, ut deorum gentilium et simulacrorum superstitio deleretur? numquid et illas prophetias, quae nunc leguntur in codicibus inimicorum Christi, possunt dici finxisse discipuli Christi? Quia enim haec euertit nisi deus IsraheL? ipsi enim populo dictum est per diuinas uoces factas ad Moysen: audi Israhel, domneque in coelo sursum, neque in teista, ubi potestatem acceperit, sic ei praecipitur: non adorabis deos illorum, sed neque seruies eis: non facies secundum opera ipsorum, sed deponendo depones et et deinde Isaac filio eius et deinde ipsi Israhel nepoti eius dictum est quod iam commemoraui: in semine tuo benedicentur omnes gentes? quod fieri iam ui
Abbreviated transcription (Latin):
multa ꝓpeccatis suis ipso flagellante ꝑpessi sunt. donec ueniret sem̃
cui ꝓmissum est. in quo benedicerentur om̃s gentes. & patrũ suoꝵ
simulacra sponte confringerent. Neq enĩ temporibꝰ xp̃ĩanis. sed
tanto ante p̃ddictũ est qđ ꝑ xp̃ianos impletur. Ipsi iudei qui reman¬
ser̃ minici nominis xp̃i de quoꝵ eciam futura ꝑfidia in illis ꝓpħicis
litteris tacitum ñ est. ipsi habent & legunt ꝓpħam dicentẽ. Dñe aĩ
nĩs ⁊ refugium meum indie maloꝵ. gentes adte ueniunt ab extremo
tenȩ. & dicent. Uere mendacia coluer̃ patres nr̃i simulaera. ⁊ nõ
ẽ utilitas in illis. Ecce nunc fit. ecce nunc gentes ab extremo tr̃ae
ueniunt ad xp̃m ista dicentes. ⁊ simulacra frangentes. & hoc
enim magnum ẽ quod deus p̾stitit aeccłȩ suae. ubiq difuse. ut
gens iudea merito debellata.⁊ disꝑsa ꝑ tenas. ne a nobis hec cõpo¬

Expanded text:
multa pro peccatis suis ipso flagellante perpessi sunt, donec ueniret semen, multa pro peccatis suis ipso flagellante perpessi sunt, donec ueniret semen, cui promissum est, in quo benedicerentur omnes gentes et patrum suorum simulacra sponte confringerent. Neque enim temporibus christianis, sed tanto ante praedictum est quod per Christianos impletur. ipsi Iudaei qui remanserunt inimici nominis Christi, de quorum etiam futura perfidia in illis propheticis litteris tacitum non est, ipsi habent et legunt prophetam dicentem: domine deus meus et refugium meum in die malorum, ad te gentes uenient ab extremo ae et dicent: uere mendacia coluerunt patres nostri simulacra et non est in illis utilitas. ecce nunc fit, ecce nunc gentes ab extremo terrae ueniunt ad Christum ista dicentes et simulacra frangentes. et hoc enim magnum est, quod deus praestitit ecclesiae suae ubique diffusae. ut gens Iudaea merito debellata et dispersa per terras, ne a nobis haec conpo
Abbreviated transcription (Latin):
ordior. N uic enim facta ẽ ꝑ anglicum oraculũ manifesta ꝓmissio: quã
minc uidemis impleri. Huic quippe dictũ ẽ. In semine tuo benedi¬
ꝓmissio facta ẽ etiam ad lsaac filium abrae. hec & ad lacob nepotem
abrae. qui etiam isrł appellatus est. ex quo innuersus ille ppłs & ꝓpa¬
gatus ⁊ nominatus ẽ. ut huius ppłi ds̃ appellaretur ds̃ isrł. non qđ
ipse non sit ds̃ omnium gentumm. siue scientium siue iam scientiũ.
s quia in isto ppło uoluit manifestius apparere uirtutẽ ꝓmissoꝵ suorꝰ¬
lle enim ppłs primo in egipto multiplicatꝰ. & de illa seruitute ꝑ oroy¬
sen inmultis signis portentisq lib̾atus. debellatis plurimis gentibus
tenã etiam ꝓmissionis accepit. inqua regnauit ꝑ reges suos de tri¬
bii luda exortos. Qui ludas unus fuit ex duodecim filiis isrł nepotis
Abrae. Atq inde iudei cognominati multa ipso dõ adiuuante fecer̃.

Expanded text:
ordior. ordior. nunc videmus impleri. Huic quippe dictum est, In semine tuo benedipromissio facta est etiam ad Isaac filium Abrahae . Haec et ad Jacob nepotem Abrahae , qui etiam Israel appellatus est, ex quo universus ille populus et propagatus et nominatus est, ut hujus populi Deus appellaretur Deus Israel: non quod ipse non sit Deus omnium Gentium, sive nescientium, sive jam scientium; sed quia in isto pille enim populus primo in Aegypto multiplicatus et de illa seruitute per Moysen in multis signis portentisque liberatus debellatis plurimis gentibus terram etiam promissionis accepit, in qua regnauit per reges suos de tribu Iuda exortos. qui ludas unus fuit ex duodecim filiis Israhel nepotis Abrahae. adque inde Iudaei cognominati multa ipso deo adiuuante fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Ista sane. ut infetandis feminis pudeat uinonem talem habere
nusso eoꝵ coli ꝓhibitus sit: eorq simulacris & sacris euersionẽ p̃ceꝑit.
predixent. fecerit. satis ostendit illos falsos atq fallaces. ⁊ se ẽẽ uerum
ac uencẽ dm̃. Istos aut̃ iam paucos deoꝵ multoꝵ falsoꝵq cultores. qͥs
ñ miretur nolle obtemperare illi de quo cum ab eis quertur quisnã ds
sit. quoalibet opinando respondent. dm̃ tam̃ ẽẽ negire ñ audent.
Quia si negent: oꝑibꝰ eius & p̃dictis atq completis facillime cõuicunt᷑.
eq enim ea dico que liberum sibi putant ẽẽ nõ credere quia ipse in pͥn¬
cipio fec̃ celũ & terram. & omnia que meis s̃: deq illa minis antiqͣ
qđ ⁊ noch transtulit. qđ impios diluuio delenit. qđ uoe iustũ domñq
eius ꝑ lignũ inde liberuit. Ab abraam inhominibꝰ facta eius ex¬

Expanded text:
deum, ita sane ut in fetandis feminis pudeat Iunonem talem habere deum, ita sane ut in fetandis feminis pudeat Iunonem talem habere nullo eorum coli prohibitus sit eorumque simulacris et sacris euersionem praeceperit, praedixerit, fecerit, satis ostendit illos falsos adque fallaces et se esse uerum ac ueracem deum. . Istos autem iam paucos deorum multorum falsorumque cultores quia non miretur nolle obtemperare illi, de quo cum ab eis quaeritur quisnam deus sit, quodlibet opinando respondeant, deum tamen esse negare non audent, quia si negent, operibus eius et praedictis adque conpletis facillime conuincuntur? neque enim ea dico, quae liberum sibi putant esse non credere, quia ipse in principio fecit caelum et terram et omnia quae in eis sunt, neque illa nimis antiqua, quod Enoch transtulit; quod impios diluuio deleuit, quod Noe iustum domumque eius per lignum inde liberauit ab Abraham in hominibus facta eius ex
Abbreviated transcription (Latin):
biis presides uelint. si enim iupiter nõ ꝓhibet saturnum coli. quia ñ
ẽ ille homo qui illũ hominẽ patrẽ de regno expulit. s aut celi corpus.
aut sp̃s implens celum ⁊ tenam. & ideo nõ potest ꝓhib̾e coli m̃tẽ suꝑ¬
nã. ex qua dr̃ emanasse. Si ea ratione nec saturnis iouẽ coli ꝓhibet
quia non ab eo rebellante suꝑatus ẽ. sicut ille a ioue nescio qͦ : cuius
arma fugiens uenit in italiam. s fauet prima mens anime a se ge¬
inte : saltẽ uulcanus ꝓhiberet coli mardem uxoris adulterũ. hercu¬
les uinonem ꝑsequutricẽ suã. Que ista inter eos est tam feda con¬
sensio. ut nec diana uirgo casta coli ꝓhibeat ñ dicam uenerẽ. s pria.¬
pum. Nã si unus homo ⁊ uenator ⁊ agricola esse uoluerit: seruus
erit amboꝵ. quibꝰ tam̃ uł uicina templa fabricare erubescit. S intp̃tent᷑
dianam uirtutem quam uolunt. int̾ptentur & priapũ fecunditatis

Expanded text:
bus praesides uelint. si enim Iuppiter non prohibet Saturnum coli, quia non bus praesides uelint. si enim Iuppiter non prohibet Saturnum coli, quia non est ille homo, qui illum hominem patrem de regno expulit, sed aut caeli corpus aut spiritus implens caelum et terram, et ideo non potest prohibere coli mentem supernam, ei qua dicitur emanasse, si ea ratione nec Saturnus Iouem coli prohibet, quia non ab eo rebellante superatus est sicut ille a loue nescio quo, cuius arma fugiens uenit in Italiam, sed fauet prima mens animae a se genitae, saltem Vulcanus prohiberet coli Martem uxoris adulterum, Hercules Iunonem persecutricem suam. quae ista inter eos est tam foeda consensio, ut nec Diana uirgo casta coli prohibeat non dicam Venerem sed Priapum? nam si unus homo et uenator et agricola esseuoluerit, seruus erit amborum, quibus tamen uel uicina templa fabricare erubescit. sed interpretentur Dianam uirtutem quam uolunt, interpretentur et Priapum fecunditatis
Abbreviated transcription (Latin):
hec ipsa que nunc xp̃ianis eoꝵ simulacra patiuntur futura p̾dixit.
iue enĩ angłi ad illos ꝓpħas missi sunt. qui eis dm̃ om̃iũ creatorẽ.
unũ uerum dm cui uniuersa subiecta sunt. & ꝑ sensibiliũ rerũ cõ¬
gruam speciem figurate ostender̃. & quẽ ad modũ se coli p̃ciperet.
eo uisu ea iderent quo ⁊ ipsi angłi uident. Constat tam̃ eos illi dõ
seruisse. qui alios deos coli ꝓhibuit. Seruisse aut̃ fide pietatis in regno
⁊ sacerdocio rei publice sue. & xp̃m uenturũ uerũ regẽ ac sacerdotẽ
significantibꝰ sacris. Porro aũt in diis gentium quos ĩsti dũ colere uo¬
lunt. illũ qui cum istis coli nõ potest colere nolunt: dicant quid
cause. ẽ. ut nullus eoꝵ inueniatur qui alterũ coli ꝓhibeat cũ eos indi¬
uersis officiis muneribꝰq constituant. & rebꝰ ad quemq ꝓprie ꝑtinenti¬

Expanded text:
haec ipsa, quae nunc a Christianis eorum simulacra patiuntur, futura praedixit. haec ipsa, quae nunc a Christianis eorum simulacra patiuntur, futura praedixit. siue enim angeli ad illos prophetas missi sint, qui eis deum omnium creatorem unum uerum deum, cui uniuersa subiecta sunt, et per sensibilium rerum congruam speciem figurate ostenderent et quemadmodum se coli praeciperet eo uisu ea uiderent quo et ipsi angeli uident, constat tamen eos illi deo seruisse, qui alios deos coli prohibuit, seruisse autem fide pietatis in regno et sacerdotio reipublicae suae et Christum uenturum regem ac sacerdotem significantibus sacris. Porro autem in dis gentium, quos isti dum colere nolunt illum qui cum istis coli non potest colere nolunt, dicant, quid causae est, ut nullus eorum inueniatur qui alterum coli prohibeat, cum eos in diuersis officiis muneribusque constituant et rebus ad quemque proprie pertinenti