comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q ẽ in xp̃o iħu ⁊ Dignum itaq ꝓculdubio est utqui
om̃s percantes uistisicauit gratis ꝑgratiã suã gratas
sibi ab omnib: asta recipiat. Iustum omnino ẽ

Expanded text:
 Christo Jesu. Dignum itaque procul dubio est, ut qui omnes peccantes justificavit gratis per gratiam suam, gratias sibi ab omnibus actas recipiat: justum omnino est,
Abbreviated transcription (Latin):
seđm oͥminẽ nictus ẽ : ut non despũ scõ
substantiã habeat: dematre uerona¬
tus: & eius substantia accepit carnis
substantiã : hoc ẽ de corpore uirginis
traxit ꝓpriũ corpus ut sicut ex diuini¬
tate erat c̃substantialis patri sic ꝑ hu¬
manationẽ fier&. consubstantudis
matrt ut in conp̃hensibilis & inuisi

Expanded text:
em sic natus est, ut non de Spiritu sancto substantiam habeat; de matre vero natus, ex ejus substantia accepit carnis substantiam, hoc est, de corpore Virginis traxit proprium corpus, ut sicut in divinitate erat consubstantialis Patri, ita in humanitate fieret consubstantialis Matri, ut incomprehensibilis et in
Abbreviated transcription (Latin):
tione diuinȩ gratiȩ ꝑdonum sp̃s scĩ itacre¬
unitate ꝑsonae unici filiidĩ absq: ullacori¬
ginaclis pacati sorde ita e&̃ a sumpta. ut &x
ipscc conceptione scificata & dĩ uerbo sub¬
stantuc lit̃ unita nullũ poss& deinceps
recipere p&catum: & intantũ scifica¬
tã eẽ diuinã carnem facta ut non solũ
insep&catum habere non poss&.
Verũ &uc̃ inaliis paccata purgare effi¬
ca cossime posiit̃ : Nã ceteri homines ad
hoc scĩ ficantur ut paccatis ureant:
Nomotam̃ dominicus ad hoc scĩficatus ẽ
ut p&catũ nullo modo recipiens. p&catores
habeat patrẽ : deuirgine uero maria
sic natus ẽ ut eã haber& matrẽ: desp̃u¬

Expanded text:
tione divinae gratiae per donum Spiritus sancti ita creunitate personae unici Filii Dei absque ulla originalis peccati sorde ita sit assumpta, ut ex ipsa conceptione sanctificata, et Dei verbo substantialiter unita, nullum posset deinceps recipere peccatum. Et in tantum sanctificata est, et divina caro facta, ut non solum ipse peccatum habere non posset, verum etiam in aliis peccata purgare efficacissime valeret. Nam caeteri homines ad hoc sanctificantur, ut peccatis careant. Homo autem ille Dominicus ad hoc sanctificatus est, ut peccatum nullo modo in se recipiens, peccatores habeat Patrem; de Virgine vero Maria sic natus est, ut eam haberet matrem. De Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ait in caritate radicati atq fundati. ut
possitis conp̃hendere cũ omnib: scĩs quȩ sitlon¬
gitudo & latitudo sublimitas & profundum.
ad crucis compositionem mirabiliter & ueracit̃
aptentur : Latttudo eñĩ crucis ẽ in trans¬
uer soligno : ubi figuntur manus : Longi

Expanded text:
t fundati: ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis quae sit latitudo et longitudo, sublimitas et profundum , ad crucis compositionem mirabiliter et veraciter aptantur. Latitudo quidem crucis est in transverso ligno, ubi figuntur manus, et si
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc tam̃ c̃uenit incrucis contẽplictione
nos cogitare. quuc ideo dñs interc&erus
mortes ligni suspension ẽ p̃legit ut ꝑhano¬
restaurar & primã ligni trans gressionẽ :
peritatem fier& cuis ȩrectio: de conposiuo¬
ne uero eiusdem crucis: ad edificationem ꝑtĩ¬
nentia multa ueracit̃ dicuntur: Onde

Expanded text:
Hoc tantum convenit in crucis contemplatione nos cogitare, quia ideo Dominus inter caeteras mortes, ligni suspensionem praeelegit, ut per hunc aboleret primam ligni transgressionem; peritatem fieret ejus erectio. De compositione autem ejusdem crucis, ad aedificationem pertinentia multa u
Abbreviated transcription (Latin):
&iã diligenter quesunt dita conidrent nefir¬
tasus ipsierat egautẽ cum peres quncslio¬
res Legunit non solũ doctior ueria eenendectio
fio propitiũ inihichĩm agnos ceo & hoc peronnao¬
ae doctores maxime expecto si &e inpiorunmnans
uenit digratur quae nos se quo dserilo

Expanded text:
ent, ne fortassis ipsi errent. Ego autem cum per eos qui meos labores legunt, non solum doctior, verum etiam emendatior fio, propitium mihi Deum agnosco: et hoc per Ecclesiae doctores maxime exspecto; si et in ipsorum manus venit, dignanturque nosse quod scribo
Abbreviated transcription (Latin):
ebat inbonum: sedusque adeo profecitmalum.
ut deserta monasterum sociu&ate fieret canis
reuersus ad suum uomitum: et tamen adhuc qualis
sit futurus incertum. ẽ : Num quid ergo propter
huius modi animas. ea que depraescientia di uera
dicuntur. uel neganda sunt uł tacenda Tunc scili¬
c&. quando si nondicatur. In alios igiturhenrores

Expanded text:
ebat in bonum: sed usque adeo profecit in malum, ebat in bonum: sed usque adeo profecit in malum, ut deserta monasterii societate fieret canis reversus ad suum vomitum: et tamen adhuc qualis sit futurus, incertum est. Numquid ergo propter hujusmodi animas ea quae de praescientia Dei vera dicuntur, vel neganda sunt vel tacenda; tunc scilicet, quando si non dicantur, in alios itur errores
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Ista cum dicunt. itanos ad confitendã uerã dĩ
tinationem scõrum deterraesfit non debent. sicut
non de terraemur ad confitendum praescientiã
recte uiuatis. siue non recte. tales erits postea
quales uos ds̃ futuras esse praes ciuut. uelboni si
bonos uel muli simalos: Num quidenim si hoc au¬
dito non nulli in corpore insimiam que uertan¬
tantur. & ala bore prodiues adlibidinem post
concupiscentius suas eant: proptere ad eprue¬
scientia dĩ falsum putandum esse quod dictum
est Non ne si ds̃ illos bonos futuros esse prue¬
sciit. boni erunt. in quanta libet nunc maligni¬
tate uersentur : Si autem malos mali erunt. in quan¬
talibet nunc bonitate cernantur. Fuit quidum
in nostro monasterio. qui corripientibus fratrib:
quur que dum non facienda faceret & faciendu
non faceret: Respondebat: qualbs cumque nunc
simitalis ero qualem ds̃ mefuturum esse pruesciũ:
qui pro faecto uerum dicebant᷑ && hoc uero non profi¬

Expanded text:
tis. » Ista cum dicuntur, ita nos a confitenda vera Dei tis. » Ista cum dicuntur, ita nos a confitenda vera Dei tinatione sanctorum deterrere non debent; sicut non deterremur a confitenda praescientia recte vivatis, sive non recte, tales eritis postea, quales vos Deus futuros esse praescivit, vel boni si bonos, vel mali si malos. » Numquid enim, si hoc audito nonnulli in torporem segnitiemque vertantur, et a labore proclives ad libidinem post concupiscentias suas eant, propterea de praescientia Dei falsum putandum est esse, quod dictum est? Nonne si Deus illos bonos futuros esse praescivit, boni erunt, in quantalibet nunc malignitate versentur; si autem malos, mali erunt, in quantalibet nunc bonitate cernantur? Fuit quidam in nostro monasterio, qui corripientibus fratribus cur quaedam non facienda faceret, et facienda non faceret, respondebat: Qualiscumque nunc sim, talis ero qualem me Deus futurum esse praescivit. Qui profecto et verum dicebat, et hoc vero non profici
Abbreviated transcription (Latin):
cornouit sensum dnĩ. aut quis euis n consiliarius fuit :
aut tũ quis es homo quires pondeus dõ eum quid
i deo negandum est quod apertum est : qui conprẽhen¬
dit non potest quod occultum est: Num quid inquã
propter ea dicturisumus quodita esse ꝑraespicimus
stimulis excitari sidicatur in conuentu ecclesiue
audientibus multis it a sed hab& deprue destinatione
difinita sententia uoluntatis dĩ. ut alii ex uobis
deinfide litute : Aecepta adoboedi endi uoluntate
ueneritis adfidem: uel accepta perseuerantiu
maneatis infide: Cueteri uero qui inpeccat orum
delectatione remoramini. i deo nondum surrexis¬
tis qui a nec dumuos aduitorium gruciae mise¬
rantis erexit : Verumtamen siqui estis nec dum
uocuti quos gratiusua pruedes tina uerit eligen¬
dos accipietis eandem grutium qua uellitis. & sitis
electi : et si qui obodientis si prae distinun estis reiciendi
subtrabentis oboedi endi iires ut oboedire cesse¬

Expanded text:
cognovit sensum Domini, aut quis ejus consilarius fuit ? cognovit sensum Domini, aut quis ejus consilarius fuit ? aut tu quis es, o homo, qui respondeas Deo ? Numquid ideo negandum est quod apertum est, quia comprehendi non potest quod occultum est? numquid, inquam, propterea dicturi sumus quod ita esse perspicimus, stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem, vel accepta perseverantia permaneatis in fide: caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis nondum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam qua velitis, et sielecti: et si qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cesse
Abbreviated transcription (Latin):
hor sictun exortatur & pruedicat rectȩ sed ille qui¬
qui uccepit hocdonum ita exortantem recte at que
pruedicantem profecto ille obo dientem audit
qui uccepit hoc donum: hinc est quod dñs cum eis
lo queretur quicarnis aures apertas habent
Dicebut tamen. qui habet aures audiendi uudet :
quas non onomnes habere procul dubio nouerati
a quo autem hubeunt quicumq habent: ipse dñs
ostenditubiuit : Dabo eiscor cornuscendime : & au¬
res audientes: Aures ergo audiendi ipsum est donũ
oboediendi qđ qui huberent uenirent ad eum: at quẽ
nemouenit nisi fuerit ei datum apatre ipsius: exor¬
tamur ergo adque praedicamus sed quihabent aures
audiendi obo edienter nus audiunt: qui uero eas
non habent. fit in eis quod scriptum est: ut audientes
non audidint: audientes uidelic& corporis sensũ non
audient cordis as densuicur aute milli hubeant
aures audiendi lli non habeunt. hoc est illis datunsuipatre
utueniunt adfilium  Illis autem non sit dutum : quis

Expanded text:
hoc sicut exhortatur et praedicat recte, sed ille qui accepit hoc donum: ita exhortantem recte atque praedicantem profecto ille obedienter audit, qui accepit hoc donum. Hinc est quod Dominus, cum eis loqueretur, qui carnis aures apertas haberent, dicebat tamen, Qui habet aures audiendi, audiat : quas non omnes habere procul dubio noverat. A quo autem habeant, quicumque habent, ipse Dominus ostendit, ubi ait: Dabo eis cor cognoscendi me et aures audientes . Aures ergo audiendi, ipsum est donum obediendi, ut qui id haberent, venirent ad eum, ad quem nemo venit, nisi fuerit ei datum a Patre ipsius. Exhortamur ergo atque praedicamus: sed qui habent aures audiendi, obedienter nos audiunt: qui vero eas non habent, fit in eis quod scriptum est, ut audientes non audiant ; audientes videlicet corporis sensu, non audiant cordis assensu. Cur autem illi habeant aures audiendi, illi non habeant, hoc est, cur illis datum sit a Patre ut veniant ad Filium, illis autem non sit datum, quis
Abbreviated transcription (Latin):
tum desi derat ut per indulgentiam sit dep̃teritis in purartus isẽdo
etiamut sit dec&ero ad nompeccandum fortis & ualidus: Con¬
delectatur eni legidi secundũ interiorẽ hominẽ. Uid& aut̃
aliam legem in mẽ brissuis repugniantẽ lege mentissuae :
Vide ee non recolit fuisse p̃sentib urg&ur non p̃terita re¬
miniscitur : Nec tantũ repugnanTem uidet Tierum etiam cap
tiuantem seinlege peccati quae ẽ in membriselus n quae fiut:
Hulnc e quo dclamat: in felixhomo quis meliberabit decorpo¬
remortis huius : sinatur orare : sinatur ad iutorium medici
potontissini flagitars : quid contradicitur: quid obserepit:¬
quid miser miseri cordiam xp̃i. petere prohibetur et hoc christians:
Namet illicum xp̃o ambulabant quicaecos lumenclamando
peterȩ ꝓhibebant : sed etiam int̃tumultum contra dicentiũ audĩt

Expanded text:
ntum desiderat, ut per indulntum desiderat, ut per induletiam ut sit de caetero ad non peccandum fortis et validus. Condelectatur enim legi Dei secundum interiorem hominem, videt autem aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae: videt esse, non recolit fuisse; praesentibus urgetur, non praeterita reminiscitur. Nec tantum reptiuantem sc in lege peccati, quae est in membris eius, non quae fuit. hine est quod clamat: infelix homo! quis me liberabit de corpore mortis huius ? sinatur orare, sinatur adiutorium medici potentissimi flagitare. quid contradicitur? quid obstrepquid miser misericordiam Christi petere prohibetur et hoc a Christianis? nam et illi cum Christo ambulabant, qui caecum lumen clamando petere prohibebant; sed etiam inter tumultum contradicentium audit
Abbreviated transcription (Latin):
Concedatur iamtandẽ aliquandohumani a medico p̃o indigere
naturam : Quae roautẽ ubi ħ Cumdict quis meliberabut
Nonenĩet ille substantiã carnis accusat Cumdicit liberari se
cupere decorporemortis huus Cumȩtiam corporis sicut anime
natura tobono auctori tribuenda sit : sedutiq deuitus corporisdic̃:
Nonde corpore mortis corporis separat : sed contracta exilloui¬
tia cohaerent : quib iusta poena debeturꝰ quam etiam in inferuo
illediues inuenit : Hinc se non poteratutiq liberare. quidieit
quis me liberabit decorpore mortis huius ubi cum qidut esul
istam ꝑdiderit libertatẽ : Certemse parabilis ẽ possibil itaqila
natura hab& posse ꝑnaturale subsidiũ habet uelle ꝑlibȩruo
arbitrium : quur quacrit bceptismatis sacramentũ : an prop¬
t̃ commissa p̃teritaut ea tantũ ignoscantur quae fieri in fecta ñ
possunt e Demitte hominẽ clam& quod clamabat: None nuicio¬

Expanded text:
minum nostrum, concedatur iam tandem aliquando humanam medico Christo indigere minum nostrum, concedatur iam tandem aliquando humanam medico Christo indigere naturam. Quaero autem, ubi natura istam perdideritnon enim et ille substantiam carnis accusat, cum dicit liberari se cupere de corpore mortis hujus, cum etiam corporis, sicut animae, natura Deo bono auctori trnam de corpore mors corporis separat; sed contracta ex illo uitia cohaerent, quibus iusta poena debetur, quam etiam in inferno ille diues inuenit. hinc se non poterat utique liberare qui dieit: quis me liberabit d e corpore mortis huius ? ubicumque autem istam perdiderit libertatem, certe inseparabilis est possibilitas illa naturae, habet posse per naturale subsidium, habet uelle per liberum arbitrium; cur quaerit baptismatis sacramentum ? an propter commissa praeterita, ut ea tantum ignoscantur, quae fieri infecta non possunt? dimitte hominem, clamet quod clamabat. non enim ta
Abbreviated transcription (Latin):
& dicentes : siigitur sp̃sbonus et carobona alit abono auctore:
condita : quifieri potest ut duobona sibi possint ẽẽ contraria
hic forteille respondebit : Date ueniam quia non debui dicere
cuicumq baptizato carnẽ ñ posse esse contrariã ut hoc modo
uobis non bapti tatis contrariã confiterer : Sedsine ulla excep¬
tione dicere debui. carnẽ nulli esse contrariam : Ecce quose
ipse conpingit : Eccequiloqͥt᷑: q̃ui non uult clamare cum a posto¬
lic hocclament qui nondũ tale benefitiũ ꝑceperunt : Quorũ
in seuoces figurabant a postolus : si tam̃ uel hoc dicunt: sed na¬
turae ista defensio Nec illos hacuoce exclamare ꝑmittit : Ne¬
q: enim in baptitatis natura ẽ . et in non baptizatis natura na ẽ :
at si uel in illis uitiata eẽ conceditur . ut non sine causa clament
Infelix bomoquisme liberabit decorpore mortis huius eisq sub¬

Expanded text:
et dicentes: \'si igitur spiritus bonus et caro bona ut a bono auctore et dicentes: \'si igitur spiritus bonus et caro bona ut a bono auctore condita, qui fieri potest, ut duo bona sibi possint esse contraria?\' hic forte ille respondebit: \'date ueniam, quia non debui dicere cuicumque baptizato carnem non posse esse contrariam, ut hoc modo uobis non baptizatis contrariam confiterer, sed sine ulla exceptione dicere debui carnem nulli esse contrariam\'. ecce quo sc ipse conpingit, esse quae loquitur, qui non uult clamare cum apostoli hoc clament, qui nondum tale beneficium perceperunt, quorum in se uoces figurabat apostolus; si tamen uel hoc dicunt. sed naturae ista defensio nec illis hac uoce exclamare permittit. neque enim in baptizatis natura est et in non baptizatis natura non est. aut si uel in illis nitiata esse conceditur, ut non sine causa clament: infelix homo! quis me liberabit de corpore mortis huius ? eisque sub
Abbreviated transcription (Latin):
test utcuicũq iambaptitato sit caro contraria : significauit
non baptitatis carnẽ posse esse contrariã : Nam̃quur addi¬
dit iambaptitato cũposs& etiam hociam &adito dicere¬
Quomodo fieri potest ut cuicũq sit caro contraria : At que
ad hoc probandũ subicere illam rationem tinationẽ suam qua
utrũq bonũ ẽ abono conditũ et ideo ñ potest int̃se eẽ con¬
trariũ : Siergo non baptitatis cercefacetur. carnẽ . eẽ contra
riam suisillũ in terrogationib: urgeant et dicant : Qui fecit
hominis spmista respondebit: ds : Itemq illi carnẽ quis creauit:
respond& :iste idẽ credo ds : Illi tertio : ds̃ bonus ẽ qui utrumq
creauitͦs̃ et isteulli dubiũ ẽ : atq illiunũ qđ restat inquirant :
et utrũq quod bonus auctor creauit bonũ ẽ iste fatebitur: etiam :¬
Tuncilli eum suo gladio iugulabunt : inferentes conclusionẽ ei.

Expanded text:
test, ut cuicumque iam baptizato sit caro contraria, significauit test, ut cuicumque iam baptizato sit caro contraria, significauit non baptizatis carnem posse esse contrariam. nam cur addidit iam baptizato, cum posset etiam hoc , « Qui fieri potest ut cuicumque sit caro contraria: » atque ad hoc probandum subjicere illam ratiocinationem suam, quia utrumque bonum est a bono conditum, et ideo non potest inter se esse contrarium? Si ergo non baptizati, quibus certe fatetur carnem esse coriam, suis illum interrogationibus urgeant et dicant: \'quis fecit homini spiritum ? iste respondebit: \'deus\'. itemque illi: \'carnem quis creauit ? respondet iste: \'idem, credo, dcreavit Deus? et iste, Nulli dubium est. Atque illi unum quod restat inquirant, Et utrumque quod bonus auctor creavit bonum est? iste fatebitur. Tunc illi eum suo gladio jugulabunt infere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentes : substantiae quippe nom persc ipscis sed persuas quali¬
tates sicut aqua et ignisdicunt᷑ sibi eẽ contraria ẽ& quodsiita sunt
caro et sp̃s quod quidem non affirmamus sedut obratiocinatio¬
nẽ eius non necessaria mlatione conlusam ostenderemus hoc
diximus : Posse enim et contraria non inuicẽ aduersaris sedenx
alterutrum tempera rietbonã ualltudinẽ reddere. sicut in
corpore siccita sechumilitas friguscalor quoru momniũ tẽpe¬
ratione bona corporalis ualitudo consistit : sed qđ contraria ẽ
caro et spui ut non ea quae uolum faciamus uitiũ ẽ nontiatura :
gratia medicinalis quaerat᷑ ẽt controuersia finiatur : Quo
quippeista bona abonodõ condita. quomodo contra huiꝰ ratio¬
tinatinationẽ in non baptizatis hominib: possunt sibi esse con¬
traria: aNethoc eum dixissȩ paenitebit quod affectu aliquo
fide ichristiane locutus ẽ Eumenim dix̃ Quomodo fieripo¬

Expanded text:
pertinentes; substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualipertinentes; substantiae quippe non per se ipsas, sed per suas qualitates, sicut aqua et ignis, dicuntur sibi esse contrariae. quid, si ita sunt caro et spiritus ? quod quidem non affirmamus, sed ut ratiocinationem eius non necessaria inlatione conclusam ostenderemus, hoc diximus. possunt enim et contraria non inuicem aduersari, sed ex alterutro temperari et bonam ualitudinem reddere, sicut in corpore siccitas et humiditas, frigus, calor, quorum omnium temperatione bona corporalis ualitudo consistit. sed quod contraria est caro spiritui, ut non ea quae uolumus faciamus, uitium est, non natura. gratia medicinalis quaeratur et controuersia finiatur. Duo quippe ista bona a bono deo condita quomodo contra huius ratiocinationem in non baptizatis hominibus possunt sibi esse contraria? an et hoc eum dixisse paenitebit, quod affectu aliquo fidei christianae locutus est? cum enim dixit: qui fieri po
Abbreviated transcription (Latin):
sepae nominetur : ut uelit intellpͥgi non substantiã sed opera car¬
nis : Quidhoc adremuitia carnis contraria s̃ uoluntati hominis :
rõnatura accusatur seduitiis medicusquȩritur : Quid ẽ. qđ in¬
terrogat quis fecit homins spm: et respond& sibi sine dubio
pondet uulli dubiũ. est : Adhuc int̃rogatꝰ et utrũq quod bonus
auctor creauitbonũ ẽ : & adhoc respondit confitendum esti
deinde condudit: sugitur et sp̃sbonus et caro bona et abono
auitore condita ÷ quomodo fieri potest . ut duobona possint
ratiocinatio turba retur siquis ab
reret᷑estus et frigus quifecit᷑ Pcsponder et enim si nedubio : ds:
Nonegomultaint̃rogo: ipse concludat ũ trum aut istapossint dici
nonbona: cuuit non appareant interse esse contraria : Hic forte
dicit qualitates sunt iste substantiarum. non substantiae :ta .ẽ.
uerum e sed qualitates naturales et ad dĩcreaturã sine dubio

Expanded text:
saepe « nominetur, ut velit intelligi, non substantiam, sed opera carsaepe « nominetur, ut velit intelligi, non substantiam, sed opera carnis. » Quid hoc ad rem? Vitia carnis contraria sunt voluntati hominis: non natura accusatur; sed vitiis medicus quaeritur. Quid est quod interrogat, « Quis fecit homini spiritum? » et respondet sibi, « Sine dubio pondet, « Nulli dubium est. » Adhuc interrogat, « Et utrumque quod bonus auctor creavit, bonum est? » et ad hoc respondet, « Confitendum est. » Deindeauctore condita, qui fieri potest, ut duo bona possint ratiocinatio turbaretur, si quis ab eo quaereret: \'aestus et frigus quis fecit?\' responderet enim sine dubio: \'deus\'. non ego multa interrogo, ipse concludat, utrum aut ista possint dici non bona aut non appareant inter se esse contraria. hic forte dicit: qualitates sunt istae substantiarum, non substantiae. ita est, uerum est, sed qualitates naturales et ad dei creaturam sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
ducentẽ in lege peccati quac ẽ in mẽ bris meis : Ecce qđ uitium
nature humane inoboedientia uoluntatis infelix Orare
ut sanetur: quid tantũ denaturȩ¬
bandũ subicere ill ut sanetus : quid tantu denature¬
posiibilitate prasumits uiulnerata sauciata Vexata ꝑdica est :
uera confessione non falsa defensione opus hab&: Gratia er¬
godĩ non qua instituatur. sed qua restituat᷑ quaeratur : Quae
abistosola clamatur. non. eẽ necessaria cũ cacet᷑: q uisi omnino
nihil degratia dĩ diceret. Neceam questionẽ soluendam sibi pro¬
poneret ut a sedehacre inuidiã remoueret: Posset putari hoc
quidẽ sentire quodueritas hab& sed nondixis sȩquia Nubiq
omadicenda s̃ : proposuit degratia questionẽ : id respondit
qđ habebat incorde : deffinita questio ẽ Non quã uolebamus :
conatur ostendere. Vnde ñẽ controuersiã quod caro abillo ita

Expanded text:
ducentem in lege peccati, quae est in membris meis » . Ecce quod vitium ducentem in lege peccati, quae est in membris meis » . Ecce quod vitium naturae humanae inobedientia voluntatis inflixit. Orare ut sanetur. Quid tantum de naturare sinatur, ut sanetur. Quid tantum de naturpossibilitate praesumitur? Vulnerata, sauciata, vexata, perdita est: vera confessione, non falsa defensione opus habet. Gratia ergo Dei, non qua instituatur, sed qua restituatur, quaeratur; quae ab isto sola clamatur non esse necessaria, cum tacetur. Qui si omnino nihil de gratia Dei diceret, nec eam quaestionem solvendam sibi proponeret, ut a se de hac re invidiam removeret, posset putari hoc quidem sentire, quod veritas habet; sed non dixisse, quia non ubique omnia dicenda sunt: proposuit de gratia quaestionem, id respondit quod habebat in corde; definita quaestio est, non quam volebamus, conatur ostendere, unde non est controversia, « quod caro ab illo ita
Abbreviated transcription (Latin):
ria: quo modo libet intellegat carnẽ quia re¬
uera non natura eius quaebona ẽ seduitia
carnalia carnis hocloco nomine nuncupantur: Eo¬
cetamen ctiã baptiratis caro contraria ẽ: et quomo¬
do contraria ut non quod uolu fat faciant: ecce ad ẽ
uolunta sin homine : ubi ẽ possibilitas illa natura e
fateamur gratiã neces sariã iclamemus miserego
homo quis meliberabit de corpore mortis huius
ne adiutorio gratia edi dicitis hominẽ posse ee sinero
peccato : Nontunc deilloc grartia questio ẽ qua ẽ homo
sed libera nosamalo: Siad ẽ pos sibilita sut quĩ orant:
auta quo malo seliberari orant nisimaxime decor pore
mortis huius unde non liberat nisi gratia dĩperihmxpm̃
sed deuitiis carnalibus. unde liberatur homosine gractia salua¬
toris Necquando ꝑmortẽ corporis discedit acorpore : Et hoc
ut dicer& a postolus. quid su pradixerat : Video aliam legẽ
in membrisre pugnantẽ legimentis maex : et captiuũ me

Expanded text:
ria? » Quomodolibet intelligat carnem, quia reria? » Quomodolibet intelligat carnem, quia revera non natura ejus quae bona est, sed vitia carnalia carnis hoc loco nomine nuncupantur; ecce tamen etiam baptizatis caro contraria est: et quomodo contraria? Ut non quod volunt faciant. Ecce adest voluntas in homine; ubi est possibilitas illa naturae? Fateamur gratiam necessariam, clamemus, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? ne adjutorio gratiae Dei dicitis hominem posse esse sine peccato? non tunc de illa gratia quaestio est, qua est homo sed libera nos a malo . Si adest possibilitas, utquid orant? Aut a quo malo se liberari orant, nisi maxime de corpore mortis hujus? unde non liberat nisi gratia Dei per Jesum sed de vitiis carnalibus, unde non liberatur homo sine gratia Salvatoris, nec quando per mortem corporis discedit a corpore. Et hoc ut diceret Apostolus, quid supra dixerat? « Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me
Abbreviated transcription (Latin):
caro etos creatura unius eius dẽ quae creatoris ꝓ¬
cul dubio bora: qulã bonanis quia boc ẽ uitium qđ
propna inflictũ ẽ uoluntate : et hoc ut innatura
sa netur eo ipsoopus ẽ saluatore quo inscituta ẽ nacu¬
rao nertore hoc ẽ saluatore : ea quaeillius medicna
qua uerbũ caro factũ ẽ ut habitarat in nobis giopus
eõ fatcamur paruis et magnis id ẽ auagbis : inspn¬
tũusqcanos senũ totaquae internos ẽ huius quade fi¬
onis controuersia desoluta ẽ: Nunciã uidieamus utrũ
di baptitatis legaturiet contraria : ubi quaero quib:
ut non ea quaȩ uultis faciatis : adgalatas ut opinor
a nexio a uditufidei : uinde apparet eũ xp̃ianis loquĩ
ecce et baptitatis caro inuenitur ẽẽ contraria: et
non ad eẽ possibilitas illa quã in sepa rabiliter insi¬
tã dicit ẽẽ naturae : ubi ẽ quod ait : quomodo
fieri potest ut cuicũq: baptitato sit caro contra¬

Expanded text:
caro et spiritus, creatura unius eiusdemque creatoris pcaro et spiritus, creatura unius eiusdemque creatoris procul dubio bona, quia boni, nisi quia hoc est uitium, quod propria inflictum est uoluntate; et hoc ut in natura sanetur, co ipso opus est saluatore, quo instituta est natura creatore. hoc saluatore eaque illius medicina, qua uerbum caro factum est, ut habitaret in nobis, si opus esse fateamur paruis et magnis, id est a uagitibus infantum usque canos senum, tota quae inter nos est huius quaestionis controuersia dissoluta est. Xunc iam uideamus, utrum et baptizatis legatuut non ea quae vultis faciatis ? Ad Galatas, ut opinor, an ex auditu fidei ? Unde apparet eum Christianis loqui, Ecce et baptizatis caro invenitur esse contraria, et non adesse possibilitas illa, quam inseparabiliter insitam dicit esse naturae. Ubi est quod ait, « Qui fieri potest ut cuicumque baptizato sit caro contra
Abbreviated transcription (Latin):
in carne non e stis : bene: quod baptis tatis dicit carne con¬
traria ẽe non posse : qđ utrũ uerũ sit pose uidebimus: Nunc
uero quia non potuit paenitus se obliuis er ẽe xp̃ia num
sedid licet tenuiter recordatus ẽ : reces sst a defensione
naturae : ubiẽ ergo inseparabilitas possibilitatis anfor¬
te nondum baptitati innatura hominũ non sunt : hi pror¬
sus hic posset uigilare : et si a duertat : quo modo fieri
potest inquit ut cuicũq baptizatosit caro contraria
Ergo non baptizatis potest caro ẽe contraria : Ex ponat
que ad modũ sit etiã in ipsis illa ab eo multũ defenda
natura icerte uelin eis concedit ẽẽ uiciatã : sesam in
baptitatis ille saucius sanus destabulo egressus ẽ : et
sanus instabulo ẽ quo eũ curandũ misericors samari¬
tanus aduexit : Por rosi uohistis concedit carnẽ eẽ con¬
tnrriã : dicat quid contigerit cũ sit utrũq hoc ẽ et

Expanded text:
m carne non estis. bene, quod baptizatis dicit carnem conm carne non estis. bene, quod baptizatis dicit carnem contrariam esse non posse; quod utrum uerum sit post uidebimus. nunc uero quia non potuit penitus se obliuisci esse Christianum, sed id licet tenuiter recordatus est, recessit a defensione naturae. ubi est ergo inseparabilitas possibilitatis? an forte nondum baptizati in natura hominum non sunt? hic prorsus, hic posset uigilare et, si aduertat, potest. qui fieri potest, inquit, ut cuicumque baptizato sit caro contraria? ergo non baptizatis potest caro esse contraria. exponat quemadmodum, cum sit etiam in ipsis illa ah co multum defensa natura. certe uel in eis concedit esse uitiatam. si iam in baptizatis ille saucius sanus de stabulo egressus est, aut sanus in stabulo est, quo cum curandum misericors Samaritanus aduexit. porro si uel istis concedit carnem esse contrariam, dicat quid contigerit, cum sit utrumque, hoc est et
Abbreviated transcription (Latin):
librũ scripsit deilla hominis natura ioqueretur quae
primo inculpata et salua condita ẽ: ut cũq accepta¬
retur hocdictũ quã quam in sepa rabilẽ habere possi¬
bilitatẽ : Ita ẽ ut ita dicã inamisibilif non debuit illa
natura dicoquae uiciari potest: et medicũ quaerere
quica eti oculos sana ret et uidendi possibilitate resti¬
tueret quae suerat a missaperca ecitatẽ : quo cae
caecus puto quod uelit uidere sed nom potest: siautẽ uult
et non potes mꝰ ẽ uoluntas seda missa ẽ pos sibilitas:
adhuc uidete quas moles conatur qua suã sententiã du¬
cat in rumpere siualeret: obicit enĩ sibi qua estionem:
dicens : sedcaro nobis secundũ a postolũ contraria ẽ inqui¬
e deinde respondot: quo modo fieri potest ut cuicũ
baptitato sit caro contraria : Cum secundũ eunde a pos¬
tolũ in carne non ẽẽ intellegatur : Ita enĩ ait: uosautẽ¬

Expanded text:
librum scripsit de illa hominis natura loqueretur, quae librum scripsit de illa hominis natura loqueretur, quae primo inculpata et salua condita est, utcumque acceptaretur hoc dictum; quamquam inseparabilem habere possibilitatem, id est, ut ita dicam, inamissibilem, non debuit illa natura dici, quae uitiari posset, et medicum quaerere, qui caeci oculos sanaret et uidendi possibilitatem restitueret, quae fuerat amissa per quaestionem, quoniam caecus puto quod uelit uidere. sed non potest; si autem uult et non potes, inest uoluntas, sed amissa est possibilitas. Adhuc uidete quas moles conetur, qua suam sententiam ducat, inrumpere, si ualeret. obicit enim sibi quaestionem dicens: sed caro nobis secundum apostolum contraria est, inquies. deinde respondet: qui fieri potest, ut contraria baptizato sit caro contraria, cum secundum eundem apostolum in carne non esse inteltellegatur? ita enim ait: uos aute
Abbreviated transcription (Latin):
netur inuidia qua xp̃i ani prosalute sua lamant et di¬
ecunon opuare sine adiutorio gratiae dĩ dicis hominẽ pos¬
se nonprecare : ipsa inquit non petcan dipos ibutar non
ta ud anbitri potestate quã innaturat necortaste nen¬
q uid quid in naturae neces sitate pontũ ee adnaturae
pertne e nondubitatur auctorẽ utiq dñ quomo¬
addm̃ propriae pertinenti mons eristunratur  quod¬
sa ẽ sententia quaelatebat non ẽ que auo nodi pos¬
st abscondi: deo digratiae tribuit non peccandi pos¬
sibilitatẽ quia eius naturae ds auctor e cunpos siblta¬
tẽ nom peccandi in separabiliter insitã dicit :n uultor¬
gofaciat quia non uult non faciat : lbien ẽ insepa¬
rabilis possibilitas eĩ accidere nom potest uoluntatis
infirmitas ul potius uoluntatis acdidcentia t per fec¬
tionis indigentia : Siergo ita ẽ : undeuenit uellt adsa¬
cerro ficere aute bonũ non adiacet : sienĩ iste quihuno

Expanded text:
netur inuidia, qua \'christianis pro salute sua clamant et dinetur inuidia, qua \'christianis pro salute sua clamant et dicunt: \'quare sine adiutorio gratiaedei dicishominem posse non peccare ?\' ipsa, inquit, non peccandi possibilitas non tam in arbitrii potestate quam in naturae necessitate eQuidquid in naturae necessitate positum est, ad naturae pertinere non dubitatur auctorem, utique Deum. Quomoad deum proprie pertinere monstratur ? expressa est sententia quae latebat, non est quemadmodum possit abscondi. ideo dei gratiae tribuit non peccandi possibilitatem, quia eius naturae deus auctor est, cui possibilitatem non peccandi inseparabiliter insitam dicit. cum uult ergo, faciat; quia non uult, non facit. ubi enim est inseparabilis possibilitas, ei accidere non potes uoluntatis infirmitas uel potius uoluntatis adiacentia et perfectionis indigentia. si ergo ita est, unde uenit: uelle adiacet, perficere autem bonum non adiacet ? si enim iste qui hunc
Abbreviated transcription (Latin):
etia illa non enĩ quod uolo facio bonũ sed qua eodima¬
lũ hocago : uibi ẽ possibilitas quae inseparabiliter
probatur ẽe naturae : eccehomines non ea qua euo¬
luint faciunt : Et non de peccando utiq a gebat non de
uolando quia homines non alitaerant : ec cehomo quod
uult bonũ non agit : sed qđ ñ uult malũ hocagit : llelle
illi adiacet perficere autẽ bonũ non a diacet : ubi ẽ
pos sibilitas quae in sepa rabiliter probatur ee natu¬
rae quem libet enĩ in se trans figuret. si de seipso ista
non dicit a postolus hominẽ certe in se trans figurat:
ab istt autẽ ista humana natura inseparabilẽ nihil pec¬
candi possibilitatẽ habere defenditur: sed his uerbis
idagitur etiã anesciente quiloquitur : Non autẽ nes¬
ciente illo qui ha ec loquend& in cautis etiã dm̃timen¬
tib: suggerit ut euacuctur xp̃i gratia humana sibi
adiustitiã suã qua si sufficiente natura : Vt autẽ declu¬

Expanded text:
etiam illa: Non enim quod volo facio bonum; sed quod odi maetiam illa: Non enim quod volo facio bonum; sed quod odi malum, hoc ago? ubi est possibilitas, quae inseparabiliter insita probatur esse naturae? ecce homines non ea quae uolunt faciunt. et de non peccando utique agebat, non de uolando. quia homines non alites erant. ecce homo quod uult bonum non agit, sed quod non uult malum. hoc agit; uello illi adiacet. perficere autem bonum non adiacet. ubi est possibilitas, quae inseparabiliter insita probatur esse naturae? quemlibet enim in se transfiguret, si de se ipso ista non dicit apostolus, hominem certe in se transfigurat. ab isto autem ipsa humana natura inseparabilem nihil peccandi possibilitatem habere defenditur. sed his uerbis id agitur etiam a nesciente qui loquitur, non autem nesciente illo qui haec loquenda incautis etiam deum timentibus suggeret, ut euacuetur Christi gratia humana sibi ad iustitiam suam quasi sufficiente natura. Vt autem decli
Abbreviated transcription (Latin):
Et ouib: locutionũ regulis conatur piorsuauitr
quod nonuult considerare : Adhuc ad dit ettdicit
quia uero possenom peccare nrm non e et siuolue¬
rionus non posse non peccare non possumus nom
posse nompeccare intorte hoc dixit : et ideo subobs¬
sine dubio enĩ peccamus siuo lumur sedtan ielamus
nolimus habere nos as serit non peccandi pos sibili¬
tatẽ quã naturae insitã dicit : Sed de homine sanis
pedibus tolle rabiliter dicipotest : uelit nolit habet
ambu landi possibilitatẽ : confractis uero et siue¬
lit non habet : uiciata ẽ natura : dequa loquitur
quid superbit terra etcinis łuciata ẽ : medicũ implo¬
r et : Saluum mefacdñe clamat : sana anima mcã
damat : quid int̃cludit hasuoces ut defedendo qua¬
si praesentẽ pos sibilitatẽ futurã impediat sanitatẽ
timat : quia nulla inquit adimere uoluntas potest :
quod in sepa rabiliter insitũ probatur eẽ naturae de
undeergo illa uox ut nonquae uultis faciatis unde

Expanded text:
et quibus loeutionuni regulis conatur persuadere, quod non uult considerare? adhuc addit et dicit: quia uero posse non peccare nostrum non est, et, si noluerimus non posse non peccare. non possumus non posse non peccare. intorte hoc dixit et ideo subobssine dubio enim peccamus, si volumus: sed tamen velimus nolimus, habere nos asserit non peccandi possibilitatem, quam naturae insitam dicit. Sed de homine sanis pedibus tolerabiliter dici potest, velit nolit habet ambulandi possibilitatem: confractis vero, et si velit, non habet. Vitiata est natura de qua loquitur. Quid superbit terra et cinis ? Vitiata est, medicum implorat: Salvum me fac, Domine, clamat : Sana animam meam, clamat . Quid intercludit has voces, ut defendendo quasi praesentem possibilitatem, futuram impediat sanitatem?timat. « Quia nulla, » inquit, « adimere voluntas potest, quod inseparabiliter insitum probatur esse naturae. » Unde ergo illa vox: Ut non quae vultis illa faciatis ? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nis oculis quod aduiti uideant sep̃bere uolentib:: quia
uero dehacuita disputet ubi corpus quod cor ruppi¬
tur ad grauat animã et deprimit terrena in habi¬
tatio sensum multa cogitantẽ : Miror quo corde etiã
sine adiutorio medicinae saluatoris nr̃i nostrũ putet
eẽ non peccare : posseuero non peccare naturae eẽ
contendat : quã sic apparet eẽ uiciatã ut hoc maio¬
ris uici sit non uidere : quia non peccare in quit nr̃m
ẽ Possumus peccare . et non pec care : quidsi alius
dicat quia nolle in felicitatẽ nrm ẽ Pos sumus eã
et uelle et nolle : et tam̃ eã uelle omnino non possumꝰ :¬
quus enĩ ullomodo uelle eẽ possit infelixetiã si aliud
uult ubieũ et nolentẽ infelicitas consequatur
deoidẽ iua mulcomagis ẽ. non peccare Namau¬
dobimus uũdicent et pec care posse et nom peccare:

Expanded text:
nis oculis, quo adiuti uideant, se praebere uolentibus. quia nis oculis, quo adiuti uideant, se praebere uolentibus. quia uero de hac uita disputat, ubi corpus quod corrumpitur adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, miror quo corde etiam sine adiutorio medicinae saluatoris nostri nostrum putet esse non peccare, posse uero non peccare naturae esse contendat, quam sic apparet esse uitiatam, ut hoc maioris uitii sit non uidere. Quia non peccare, inquit, nostrum est, possumus peccare et non peccare. quid, si alius dicat: \'quia nolle infelicitatem nostrum est, possumus eam et uelle et nolle\'? et tamen eam uelle omnino non possumquis enim ullo modo uelle esse possit infelix, etiamsi aliud uult ubi cum et nolentem infelicitas consequatur? deinde quia dei multo magis est non peccare, num audebimus cum di
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ÷ nisi parũ qđ dicit adtendit Nonẽe in nr̃a po¬
testate posseo dorari uel nom posse sed in nr̃a potes¬
tate eẽ hoc ẽ in libera uoluntate odorari uel non
odorari : cũ inter odores gracues et molestos quan¬
do constituti fuerimus siquis nos illa manib: ligatis
constituat seruata prorsus integritate ac salute
membrorũ uelimus non odorare. nec omnino
possimus : quia cũ spmducere cogimur. simulet o¬
dorẽ quẽ nolumus trahimus Sicut ergo iste si¬
militudines falsae sunt : Ita et illud propter qđ
eas uoluit adhibere: Sequitur enĩ et dicit : simili
ergo modo de nonpeccandi pos sibilitate intellegen¬
dũ e quod non peccare nr̃mseide integnan
sana hominis natura loqueretur . quã modo non ha¬
bemus: speenĩ salui factiscimus Spes autẽ qua e uidet̃
non .e. spessi autẽ quod non uidemus speramus per
pacientiã exspectamus nec sirecte diceret quod ñ

Expanded text:
dicit. nisi parum quod dicit adtendit, \'non esse in nostra podicit. nisi parum quod dicit adtendit, \'non esse in nostra potestate posse odorari uel non posse, sed in nostra potestate esse\', hoc est in libera uoluntate, \'odorari uel non odorari\' cum inter odores graues et molestos quando constituti fuerimus, si quis nos illic manibus ligatis constituat, seruata prorsus integritate ac salute membrorum uelimus non odorari nec omnino possimus, quia cum spiritum ducere cogimur, simul et odorem quem nolumus trahimus. Sicut ergo istae similitudines falsae sunt, ita et illud propter quod est uoluit adhibere. sequitur enim et diciergo modo de non peccandi possibilitate intelligendum est, quod non peccare nostrum sit; sana hominis natura loqueretur— quam modo non habemus; spe enim salui facti sumus; spes autem quae uidetur non est spes. si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus —, nec sic recte diceret, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
caecitas qua id ipsũ uidere posse nobis siuolumus adsamus:
quomodo autẽ in nr̃a potestate ẽ uidere siuelimus cũ
etiã salua inte gritate naturae corporis oculorũ quae
nr̃orũ neo uolentes uidere possimus siuepernocte lumi¬
nibus quae forin secus adhibentur ademptis : siuenos quis¬
quam intenebroso loco aliquo inclaudat tem siquoda u¬
dire pos sumus uel non possumus in nr̃e potestate non est
sed innaturae constrictione quoduero audimus uel ñ
audimus. hoçꝓpria e uoluntatis : quurnon adten¬
dit quanta audiamus inuiti quae penetrant insen¬
sum nr̃m etiã auribus obturatis sicuti ẽ deproxi¬
moserrae stridor uel grunnitus suis quam quã õptu¬
ratio auriũ ostendia Non in potestate nrã ẽẽ aper¬
tis aurib: non audire facit etiã fortasse talisoptura¬
tio quae ipsum sensum nostrũ adimat : ut in nr̃a potes¬
tate sit etiã audire non posse : de odoratuautẽ quid

Expanded text:
caecitas. qua id ipsum uidere posse nobis, si uolumus, adimamus? caecitas. qua id ipsum uidere posse nobis, si uolumus, adimamus? quomodo autem in nostra potestate est uidere, si uelimus, cum etiam salua integritate naturae corporis oculorumque nostrorum nee uolentes uidere possimus siue per noctem luminibus quae forinsecus adhibentur ademptis siue nos quisquam in tenebroso loco aliquo includat? item si quod audire possumus uel non possumus in nostra potestate non est, sed in naturae constrietione, quod uero audimus uel audimus, hoc est propriae voluntatis: cur non attendit, quanta audiamus inviti, quae penetrant in sensum nostrum etiam auribus obturatis, sicuti est de proximo serrae stridor, vel grunnitus suis? Quanquam obturatio aurium ostendit, non in potestate nostra esse, apertis auribtio, quae ipsum sensum nostrum adimat, ut in nostra potestate sit etiam audire non posse. de odoratu autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
te membrorũ : Sed quidadnos uid eamus quid deinde
contexat :uoluntatis enĩ arbitrio inquit ac deliberatio¬
ne priuatur quid quid naturali necessitate constringi¬
tur : et hic nonnulla quaestio ẽiperenĩ absurdũ.ẽ.
ut ideo dicamus non pertinere aduoluntatẽ nr̃am qđ
beatiesse uolumus quia id omnino nolle non possumꝰ
nestio quia et bona constrictione naturae nec dicere
audemus ideo dm̃ non uoluntatẽ sed neces sitatẽ ha¬
bere iustitiae : quia non potest uelle pec care: Ad¬
tendite etiã quae secuntur : hoc inquit et deaudituro¬
doratu. uelui susentiri possibile ẽ : quod audireo
dorare uidere potestatis nr̃ae sit posse uero audi¬
re. uelodorari uel uidere. potestatis non sit sed in ne
cessitate naturali consistat: Aut ego non intellͥgo
quid dicat : aut ipse : quomodo enĩ in potestate nr̃a
non .ẽ uidendi possibilitas sic in potestate nr̃a ẽ.
non uidendi necessitas quia in potes tate ẽ. ⁊ii¬

Expanded text:
te membrorum. Sed quid ad nos? uideamus quid deinde te membrorum. Sed quid ad nos? uideamus quid deinde contexat. uoluntatis enim arbitrio, inquit, ac deliberatione priuatur quicquid naturali necessitate constringitur. et hic nonnulla quaestio est. per enim absurdum est, ut ideo dicamus non pertinere ad uoluntatem nostram quod beati esse uolumus, quia id omnino nolle non possumus nescio qua et bona constrictione naturae nee dicere audemus ideo deum non uoluntatem sed necessitatem habere iustitiae. quia non potest uelle peccare. Adtendite etiam quae sequuntur. hoc, inquit, et de auditu, odoratu uel uisu sentiri possibile est, quod audire, odorari, uidere potestatis nostrae sit, posse uero audire uel odorari uel uidere potestatis nostrae non sit, sed in naturali necessitate consistat. ant ego non intellego quid dicat ant ipse. quomodo enim in potestate nostra non est uidendi possibilitas, si in potestate nostra est non uidendi necessitas, quia in potestate est
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis: Et quia quod loquor meũ ẽ : utrũq: facere
possum : id ẽ loqui et non loqui: quia uero quod loqui possũ
meũ non ẽ id ẽ arbi triimei atq: uoluntatis necesse ẽ me
semper loqui posse : et siuoluero non posse loqui non
possetamen non possȩ loqui nisi forte membrũ illud
adimã quo loquendi impleri officiũ potest : Multa quidẽ
dicipossent quib: siuelit homo adimat sibi possibilitatẽ
loquendi non adempto illo membro quoloquimur:
uelut sialiquid fiat unde uox ipsa tollatur . loquine mopo¬
terit manentib: membris : non enĩ uox hominis mẽbrũ
ẽ : uexato sane aliquo interiore ixui membro fieri¬
potest Non adempto : sed ne uerbo premereuidear. mi¬
hiqua e contentiose dicatur. etiã uexare adimere ẽ:
possumus quidẽ id efficere et orealiquib: uinculis sic
clauso atq obserato ut idaperire minime ualea mus
neq ut aperiatur in nrã sit potestate : Cumin potestate
fuerit ut dauderetur. manente in tegritate et sanita¬

Expanded text:
uoluntatis; et quia quod loquor meum est, utrumque facere possum, id est et loqui et non loqui. quia uero quod loqui possum meum non est, id est arbitrii mei atque uoluntatis, necesse est me semper loqui posse; et si uoluero non posse loqui, non possum tamen non posse loqui, nisi forte membrum illud adimam, quo loquendi inpleri officium potest. multa quidem diei possent, quibus, si uelit. homo adimat sibi possibilitatem loquendi non adempto illo membro quo loquimur. uelut si aliquid fiat unde uox ipsa tollatur, loqui nemo poterit manentibus membris; non enim uox hominis membrum est; uexato sane aliquo interiore membro fieripotest, non adempto. sed ne uerbo premere uidear mihique contentiose dicatur: \'etiam nexare adimere est\', possumus quidem id efficere et ore aliquibus uinculis sic clauso atque obserato, ut id aperire minime ualeamus neque ut aperiatur in nostra sit potestate, cum in potestate fuerit ut clauderetur manente integritate et sanita
Abbreviated transcription (Latin):
sedhomines non intellegentes: hoc putab antdici: quando audie¬
bant quod dixita postolus. lex autem sub intrauit ut abunda¬
r& delictũ : ubiautem abundauit delictum. suꝑ abundauit
gratia : sedutique gratia: Idagitutiũ fiant bona abeis qui fe¬
cerunt ma la non ut perseuerent in malis. & red disibi existiment
bona non utiq: debent dicere faciamus mala utueniant bona
sed fecimus mala & uenerunt hona: lam facimus bona ut in
futuro scło recipiamus ꝓbonis bona qui in hoc sđo receimus
ꝓmalis bona : ꝓpt̃ quo dscriptum est inpsalmo : miscricor¬
diã & iuditiũ canta botibi dnẽ : Prius itaq: non i deouenit

Expanded text:
sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiesed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex autem subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit it delictum, superabundauit gratia. sed utique gratia id agit, ut iam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recipimus pro malis bona." propter quod scriptum est in psalmo: misericordiam et iudicium cantabo ti