comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
martini uestigia deosculaturus adir&. sollicitus pastor qualiter ouis
amore xpi uinculata segererent ad eius tugurium diuertit: Cui max
ille secreta cordis que diabolus quasi rationabilia confixerat eidem re¬
serauit. Qui ꝓtinus sagacissimo ut erat ingenio diaboli cõmenta dep̃hen¬
dit Et non minimo dolore suspirans increpare hominẽ cepit. acdia¬
bolicã calliditatem uerbis cõpetentib denudauit. Domiq reuersus: li¬
bros ad ꝓpositum monachoꝵ congruos ei pia sollicitudine transmisit:
Quib relectis: non solum ab illa quã paciebatur incursione curatus ÷
secdȩtiam insensus acumine multũ ꝓuectus: Nihil ergo nunc magnifi¬
tentius queras nihil in laude Gregoriana praȩstantius expectes. Si anima
corꝑe melior est : satius ẽẽ quẽquam inea suscitari. nec mendax negare
potest: Uox aũt eius quã imꝑiosa fuerit. uelea quȩdicebat quã auctorio¬

Expanded text:
Martini vestigia deosculaturus adiret, sollicitus pastor qualiter ovis Martini vestigia deosculaturus adiret, sollicitus pastor qualiter ovis amore Christi vinculata se gereret ad ejus tugurium divertit. Cui mox ille secreta cordis quae diabolus quasi rationabilia confinxerat eidem reseravit: qui protinus, sagacissimo ut erat ingenio, diaboli commenta deprehendit, et non minimo dolore suspirans, increpare hominem coepit, ac diabolicam calliditatem verbis competentibus denudavit; domique reversus, libros ad propositum monachorum congruos ei pia sollicitudine transmisit. Quibus relectis, non solum ab illa quam patiebatur incursione curatus est, sed etiam in sensus acumine multum provectus. Nihil ergo nunc magnificentius quaeras, nihil in laude Gregoriana praestantius exspectes. Si anima corpore melior est, satius esse quemquam in ea suscitari, nec mendax negare potest. Vox autem ejus quam imperiosa fuerit, vel ea quae dicebat, quam auctorio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationis continuit. Nam & his taceatur utait apłs peccata manifesta s̃.
dequib suꝑfluo quic quid diceremus adostendendum quantopere circa
p̃ter GRegorium aliquis arguere p̃sumer&. ad mediũ deducantur: Haut
longe eni post eiꝰ orclinationẽ. sc̃s senoch abba decella sua egressus ad eum
salutandum ꝓfectus ÷ Quem scr̃ uir magna reuerentia susceptum: mutuoq
conloquio sensim exploratum. peste suꝑbie mox ꝑsensit infectum: Sed grã
que indiscernendis spiritib huic suppeditabat illũ ab eadem suꝑbia poen¬
tus expurgauit: Nec dissimili uirtute circa beatum quoq leobardum
sollicitus extitit: quẽ nequã sps ita sinistris cogitationib agitabat. ut ꝓp
quandã uerboꝵ contumeliam. decella qua sedudum reduserat. migrare
decreuiss&. Sednec iste potuit incurrere casum. qui GReGORIU meruit
habere subleuantem. Nam cũ solito admauis monasteriũ quasi sacra

Expanded text:
dicationis continuit. Nam ut de iis taceatur, quorum, ut ait Apostolus, peccata manifesta sunt, de quibus superfluo quidquid diceremus esset, ad ostendendum quantopere circa ignia vix praeter Gregorium aliquis arguere praesumeret, ad medium deducantur. Haud longe enim post ejus ordinationem sanctus Senoch abbas de cella sua egressus, ad eum salutandum profectus est. Quem sanctus vir magna reverentia susceptum, mutuoque colloquio sensim exploratum; peste  Ed. aestu superbiae mox persensit infectum. Sed gratia, quae in discernendis spiritibus huic suppeditabat, illum ab eadem superbia penitus expurgavit. Nec dissimili virtute circa beatum quoque Leobardum exstitit sollicitus, quem nequam spiritus ita sinistris cogitationibus agitabat, ut propter quamdam verborum contumeliam de cella qua se dudum recluserat migrare decrevisset. Sed nec iste potuit incurrere casum, qui Gregorium meruit habere sublevantem. Nam cum solito ad Majus Monasterium quasi sacra
Abbreviated transcription (Latin):
adcelebrandas iugilas ꝓcesiisse. Uissone tamex luminis actonitus illo ꝑtendit
cundta silentio data dephendit. Adedituũ transiisit: sedinterim ostum spon¬
te reseratur: Ille ad anglicas exubias reuerenter ingressus diuina uisitatione
ilico agnouit: Claritas quam a foris mirabatur ꝓtinus discessit nihilq ꝑur¬
tutem Gloriose uirginis uidere potuit:¬

Expanded text:
ad celebrandas vigilias praecessisse, visione tamen luminis attonitus illo pertendit, ad celebrandas vigilias praecessisse, visione tamen luminis attonitus illo pertendit, cuncta silentio data deprehendit. Ad aedituum transmisit, sed interim ostium sponte reseratur; ille ad angelicas excubias reverenter ingressus divinam visitationem illico agnovit: claritas, quam a foris mirabatur, protinus discessit, nihilque praeter virtutem gloriosae Virginis videre potuit
Abbreviated transcription (Latin):
nili animo protinus in repsit: Priuatim gaud&: suisq meritis p̾stitum
arrogat: Selquid tam uicinum suꝑbie quã casus. Nam equus cui inse¬
derat ilico lapsus hunc ad terram grauiter elisit. ita ut omĩ corꝑe con
cauit nese uane głȩ stimulis qualib& sub occasione deicer&. Sed quo¬
ties ꝑeum aliquid diuina uirtus egiss&. non suis merits adscriber&. sed
uirtuti reliquiarum quas utdiximus ꝑ inde ferebat: Quod factum
sidiscreueris : mirabilius est suꝑbiam correxisse. quã nubem diuisisse
Erat aut̃ in orationibus assuetus: presertim qui&is horis: Sollempni
bete marie uurginis aduenerat. Siquidem apud aruernum inuilla marcia¬
cinse: eius reliquiãȩ continentur: Tum forte Gregorius intererat. Quldtrar alt
sopore depressis adsecreta orationẽ suo more ꝓcessit. Conspicatusq eminus.
uid& oratorium ingenti daritate fulgere. Credit igitur aliquos deuotoꝵ lams

Expanded text:
nili animo protinus irrepsit; privatim gaudet, suisque meritis praestitum nili animo protinus irrepsit; privatim gaudet, suisque meritis praestitum arrogat. Sed quid tam vicinum superbiae quam casus: nam equus cui insederat illico lapsus, hunc ad terram graviter elisit, ita ut omni corpore cocavit, ne se vanae gloriae stimulis qualibet sub occasione dejiceret: sed quotiens per eum aliquid divina virtus egisset, non suis meritis ascriberet, sed virtuti reliquiarum, quas, ut diximus, perinde ferebat. Quod factum si decreveris, mirabilius est superbiam correxisse quam nubem divisisse. X. Erat autem in orationibus assuetus, praesertim quietis horis. Solemnitas beatae Mariae Virginis advenerat, siquidem apud Arvernem in villa Marciacensi ejus reliquiae continentur. Tunc forte Gregorius intererat, qui caeteris alto sopore depressis, ad secretam orationem suo more processit, conspicatusque eminus videt oratorium ingenti claritate fulgere. Credit igitur aliquos devotorum jam se
Abbreviated transcription (Latin):
ante eius sepulchrum exponerent: Iuid plura : ꝑuenit utcumq Probata
fides: sperate salutis ocompos effecta est. Et nonsolum ille: sed & arnienta¬
rius quidã ex eius dericis. qui sensu penitus caruerat: merito p̃dicte fidĩ
sanatus est: Agens itaq tam ꝓse quam illo grãs: amore martini exsacia¬
tus uł potius magis acͤcensus: ad patriam reduit. Aliquando uero cum iter
de burgundia ad aruernem ager& : magna contra se tempestas exoritur:
Densus aer innubibis cogitur. crebris ignibus clum micare. ualidisq: toni¬
truoꝵ cepit fragoribi resonare. om̃s pallescere. inminensq periculũ
pauitare Sed gregorius animequior sanctoꝵ reliquias has enim in¬
desinenter collo ferebat desinu ꝓtrahit: & minacib constanter nubib
opponit Que ꝓtinus diuise: dextra leuaq pretereuntes ille sum it̃
gradientib prebuer̃: At suꝑbia que plerumq uirtutib nutritur. iuue¬

Expanded text:
ante ejus sepulcrum exponerent. Quid plura? pervenit utcumque, probata ante ejus sepulcrum exponerent. Quid plura? pervenit utcumque, probata fides speratae salutis compos effecta est. Et non solum ille, sed et Armentarius quidam ex ejus clericis, qui sensu penitus caruerat, merito praedictae fidei sanatus est. Agens itaque tam pro se quam pro illo gratias, amore Martini exsatiatus, vel potius magis succensus, ad patriam rediit. IX. Aliquando vero cum iter de Burgundia ad Arvernem faceret, magna contra se tempestas exoritur, densus aer in nubibus cogitur, crebris ignibus coelum micare, validisque tonitruorum coepit fragoribus resonare, omnes pallescere, imminensque periculum pavitare. Sed Gregorius animaequior, sanctorum reliquias has enim indesinenter collo ferebat de sinu protrahit, et minacibus constanter nubibus opponit: quae protinus divisae, dextra laevaque praetereuntes, illaesum iter gradientibus praebuerunt. At superbia, quae plerumque virtutibus nutritur, juve
Abbreviated transcription (Latin):
a carnis uirdute deficiens. permultos dies egrotauit: Hic itaq uirtuti¬
b ꝓficiens sed uirib corꝑis intabescens aliquando ualitudinẽ cumfe¬
bre & pustulis incurrerat: Qua tamdẽ ita confectus ÷ ut usu cybi po¬
tusq nega to. omnem huius uite spem amiserit: Unum tam̃ suꝑerat
quod eius fiducia martino innixa. nullatenus uacillabat Quin inmo
feruentius flagrans tanto eiusdem Martini desidĩo succensus est : utcum
mors pene caput illi merserit. aduisendũ tam̃ eius sepulchrum. iter arripere
non dubitauerit: Nec eũm sui ddehortari possent. cum obnixe restiterint.
quia corꝑis illa febris febre uincebatur amoris: Equidem actis duab uel
trib mansionibus itineris occasionẽ idem langor inualiuit: Sednec tunc omĩ¬
no cogi potuit. quin ad ꝓpositã Maatini fidutiam festinar&. Nomixie diui¬
ne maiestatis dehortatores obtestans ut uel uiuum uel forte defunctum se

Expanded text:
a carnis virtute deficiens per multos dies aegrotavit. Hic itaque virtutia carnis virtute deficiens per multos dies aegrotavit. Hic itaque virtutibus proficiens, sed viribus corporis intabescens, aliquando valetudinem cum febre et pustulis incurrerat: qua tandem ita confectus est, ut usu cibi potusque negato, omnem vitae hujus spem amiserit. Unum tamen supererat quod ejus fiducia Martino innixa nullatenus vacillabat. Quinimmo ferventius flagrans, tanto ejusdem Martini desiderio succensus est, ut cum mors pene caput illi emerserit, ad visendum tamen ejus sepulcrum iter arripere non dubitaverit, nec eum sui dehortari possent, cum obnixe restiterit, quia corporis illa febris febre vincebatur amoris. Et quidem actis duabus vel tribus mansionibus, itineris occasione itidem languor invaluit. Sed nec tunc omnino cogi potuit quin ad propositam Martini fiduciam festinaret, nomine divinae majestatis dehortatores obtestans, ut vel vivum, vel certe Al. forte defunctum se
Abbreviated transcription (Latin):
caritate prestar&. Nimirũ in his xp̃m colebat᷑ ut ueluti solis iubar incer¬
uice montium refulgentem. in his interim dum inse ipso uideri non po¬
test xp̃m respiciebat. Ad hoc animũ intendens ut adlaudem xpĩ ꝓferr&
quicqͥd ꝑeos uel etiam perillos qui iam celo p̃cesserant. oꝑari dignabat᷑:
Sane inter cȩteros in quib ut diximus xp̃c uelut in montib resplendebat
domnũ & gloriosum aiartinũ eu  deprehenderat. qui reliqͦs¬
SIII Da uelut quidam olimpus excedit. & luculentius ut pote aethe¬
uait ruri uicinior fulgorus ip̃sa astra reuerberat Incuius¬
prceeii ucu tuibii uł utiq ueneratione. totus orbis merito iã olim
ire irur inferbuit: Hunc semper in corde. hunc inore gerens
tutum defiger&: caro eiꝰ a propͥis uiribis lasescebat: Ita quippe mos est:
Hinc est qđ danihel postquam angelice uisionis con templatione leuatus :

Expanded text:
charitate praestaret. Nimirum in iis Christum colebat, et veluti solis jubar in vercharitate praestaret. Nimirum in iis Christum colebat, et veluti solis jubar in vertice montium refulgentem  Ed. refulgens, in iis interim dum in seipso videri non potest, Christum respiciebat. Ad hoc animum intendens, vel ad laudem Christi proferret quidquid per eos, vel etiam per illos qui jam coelo praecesserant, operari dignabatur. VIII. Sane inter caeteros in quibus, ut diximus, Christus velut in montibus resplendebat, domnum et gloriosum Martinum deprehenderat, qui reliquos velut quidam Olympus excedit, et luculentius ut pote aetheri vicinior fulgoribus ipsa astra reverberat, in cujus utique veneratione totus orbis merito jam olim ns inferbuit. Hunc semper in corde, hunc in ore gerens, tutum defigeret, caro ejus a propriis viribus lacessebat, ita quippe mos est. Hinc est quod Daniel postquam angelicae visionis contemplatione levatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tus est Ea tempestate : quidam uir aruernicus lignumde sacro¬
scõ beati martini sepulcro detulerat. Sed cum ligni reuerentiã incautus
negleger&. omĩs eius familia grauiter egrotare cepit: Cum subinde lan¬
gor ingrauascer&. & ille causam ꝑcussionis ignorans minus se emendar&
uidit insominio ꝑsonam terribilem. cur secum ita ageretur ꝑ contantem:
Quicũ se nescire dicer&. lignum inquid quod delectulo domni MaRTINI
tulisti. neglegenter huc retines. & idõ: hec incurristi. Seduade nunc:
defer illud gregorio diacono: Dignus iam ut reor isdem leuita figurabat᷑
cui domnus iste martinus p̃ciosa queq sui gregis eẽt cõmendaturꝰ. Tunc
temporis apud aruernum pleriq in habitu religionis uiri fulgebant :
quos isclem iuueniis nunc cumbeato auito: nunc semotim inuisebat. quati¬
nus abeis exempla pietatis assumer&. uł ipsis quod forte deerat. mutua

Expanded text:
tus est. Ea tempestate erat quidam vir Arvernicus, qui lignum de sacrotus est. Ea tempestate erat quidam vir Arvernicus, qui lignum de sacroncto beati Martini sepulcro detulerat, sed cum ligni reverentiam incautus negligeret, omnis ejus familia graviter aegrotare coepit. Cum subinde languor ingravesceret, et ille causam percussionis ignorans minus se emendaret, vidit in somnio personam terribilem, cur secum ita ageretur percunctantem. Qui cum se nescire diceret: Lignum, inquit, quod de lectulo domni Martini tulisti, negligenter hic retines, et ideo haec incurristi; sed vade nunc, defer illud Gregorio diacono. Dignus jam, ut reor, idem Levita figurabatur, cui domnus iste Martinus pretiosa quaeque sui gregis esset commendaturus. Tunc temporis apud Arvernum plerique in habitu religionis viri fulgebant, quos idem juvenis nunc cum beato Avito, nunc semotim invisebat, quatenus ab eis vel exempla pietatis assumeret, vel ipsis quod forte deerat mutua
Abbreviated transcription (Latin):
repperies. Porro aut̃ in disceridis uitterarum studus ea se discretione
exercuit. ut utraq nimietate carer&. nec poetarum nenias extoto horre¬
r&. nec tam̃ ut plerisq mos est his indecentius herens earum lenocinio m̃
ancillaretur: fecit enim: qđ suffecit: Aciem cordis ueluti ad quandam
cotim exacuit. & quasi ab aegiptiis uasa aurea promutuans & adheremun
qua manna comeder& demigrans. inperscrutandis diuinarũ scriptura¬
rũ potentab intrauit Quod ipse dese loquens: ostendit dicens. Non ego
sacurni fugam non iunonis iram. non iouis stupͣ cominemoro & cetera mon¬
stra que illic secutus ad nectit usq dum dicer&. Hȩc om̃a tamquã cito ru¬
tura despiciens: ad diuiNa potius & euangelica miracula reuertar: Non
enim uel uinici cupio meis retib uel inuolui. Inquo se ostendit hec scisse qui¬
dem : sed saniori iuditio respuisse: Tempore prestituto : diaconus ordina¬

Expanded text:
reperies. Porro autem in discendis litterarum studiis ea se discretione reperies. Porro autem in discendis litterarum studiis ea se discretione exercuit, ut utraque nimietate careret: nec poetarum naenias ex toto horreret, nec tamen, ut plerisque mos est, iis indecentius haerens, earum lenocinio mente ancillaretur. Fecit enim quod suffecit, aciem cordis veluti ad quamdam cotem exacuit, et ita quasi ab Aegyptiis vasa aurea promutuans, et ad eremum qua  mss. quo manna comederet demigrans, in perscrutandis divinarum Scripturarum potentatibus intravit. Quod ipse de se loquens ostendit dicens: Non ego Saturni fugam, non Junonis iram, non Jovis stupra commemoro, et caetera monstra, quae illic secutus adnectit usque dum diceret: Haec omnia tanquam cito ruitura despiciens, ad divina potius et evangelica revertar; non enim vel vinciri cupio meis retibus vel involvi. In quo se ostendit haec scisse quidem, sed saniori judicio respuisse. VII. Tempore praestituto diaconus ordina
Abbreviated transcription (Latin):
Consolatur eos quise flebant: dicens Ad sepulcrum beati ellidii me semel
ad huc deferte : fides mea ÷ quod & mihi sospitatem. & uob mox p̃stabit
laetitiam. Tum uero illic deportatus : uoce qua poterat orationem fudit
spondens quia si ab hoc contagio liberaretur : deritatus habitum susciꝑe
nec prorsus moraretur: Dixerat : & sensit protinus discedere febrim: Et
anarib eiꝰ copia sanguinis defluente: sic omnis illa ualitudo disparuuit
acsi legatus quidam re ꝓqua uenerat obtenta. discedere festinar&. Ita
comam deposuit: & se diuinis obsequiis ex toto mancipauit: Cum uͦ sc̃s gal¬
lus ademeritam beate uite coronam uocaretur uir dnĩ auitus adolescen¬
tẽ suscepit: Quicum eius ingenium. morũq habitudinem &plorauis s&: ma¬
gistroꝵ diligentiam adhibuit. i quanta uł ipsius industria uel eorũ sedu¬
litas uolitate poterat. ad arcem sapientie ꝓuexit Hec inuita p̃fati ellidii

Expanded text:
consolatur eos qui se flebant, dicens: Ad sepulcrum beati Illidii me semel consolatur eos qui se flebant, dicens: Ad sepulcrum beati Illidii me semel adhuc deferte; fides mea est, quod et mihi sospitatem et vobis mox praestabit laetitiam. Tunc vero illic deportatus, voce qua poterat orationem fudit, spondens quia si ab hoc contagio liberaretur, clericatus habitum suscipere nec prorsus moraretur. Dixerat, et sensit protinus discedere febrem, et a naribus ejus copia sanguinis defluente, sic omnis illa valetudo disparuit, ac si legatus quidam re pro qua venerat obtenta, discedere festinaret: ita comam deposuit, et se divinis obsequiis ex toto mancipavit. VI. Cum vero sanctus Gallus ad emeritam beatae vitae coronam vocaretur, vir Domini Avitus adolescentem suscepit, qui cum ejus ingenium morumque habitudinem exploravisset, magistrorum diligentiam adhibuit, e quanta vel ipsius industria, vel eorum sedulitas velocitate poterat, ad arcem sapientiae provexit. Haec in Vita praefati Illidii
Abbreviated transcription (Latin):
uina dispositio clexteriorib offitus aptauiss& Quẽ tam̃ non continuo to¬
tunder̃ ipsius ut reor assensum insuscipiendo dericatu presolantes
Licterarum tam̃ studus instantius applicatur: Adhuc itaq: laicus. tamsen¬
su quã corꝑe adoleuerat: cũ subito nimia uifebriũ ac stomachi pituita
comp̾hensus : cepit grauiter egrotare. Langor ꝑdies ingrauescere. medicina¬
lis industria nihil ꝓficere: Quẽ patruus gallus frequenter uisitabat. ge¬
nitricis uͦ ut mater lam̃tis eum assiduabat: Sedcum iã de humano auxilio
desperatur : celitus adolescenti suggestum est : quo se ad diuinũ conferr&.
Rogat̃ igiur ut adsepulchrum beati ellidii: erat enĩ uixta: portari deber&
Sedparum ei profuit: quia causa differebatur que ꝑillud in cõmodum
querebatur . Domi reportatus: ita coepit post paululum tormentari.
ut putaretur ad exitum urgeri: Uexatio tandem fecit causam intelligi

Expanded text:
vina dispositio dexterioribus officiis aptavisset. Quem tamen non continuo tovina dispositio dexterioribus officiis aptavisset. Quem tamen non continuo totonderunt, ipsius, ut reor, assensum in suscipiendo clericatu praestolantes, litterarum tamen studiis instantius applicabatur. V. Adhuc itaque laicus, tam sensu quam corpore adoleverat, cum subito vi nimia febrium ac stomachi pituita comprehensus, coepit graviter aegrotare, languor per dies ingravescere, medicinalis industria nihil proficere. Quem patruus Gallus frequenter visitabat, genitrix vero ut mater eum lamentis assiduabat. Sed cum jam de humano auxilio desperaretur, coelitus adolescenti suggestum est quod se ad divinum conferret. Rogat igitur ut ad sepulcrum S. Illidii, erat enim juxta, portari deberet. Sed ei parum profuit, quia causa differebatur quae per illud incommodum quaerebatur. Domi reportatus ita coepit post paululum tormentari, ut putaretur ad exitum urgeri. Vexatio tandem fecit causam intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ contriuerat. iam poene conclamatus iacebat: Interea puer uidit iterum
insomnio ꝑsonam sese utrumne librũ tobie cognitũ haber& int̾rogantem.
Respondit: Nequaquam. Qui ait. Noueris hunc fuisse cȩcũitq ꝑfilum
exiecore piscis angelo comitante curatũ: Tuigitur fac similiter & saluabitur
genitor tuus: Hec ille matri. retulit: Que confestm: pueros ad amnẽ di¬
rexit. Piscis capitur que de extis uissa fuerant: prunis in ponuntur: Non
fefellit: uirtutis euentus: Ut enĩ pͥmo fumus odoris narib patris reflauit
ꝓtinus omnis ille tumor dolorq discessit: Si magnum est os zacharie
ioħis merito fuisse reseratum. nec modicum utiq est florentium. non
semel sedbis ꝑfilium. eẽ. curatũ. Senserant ex hoc idem parentes . quod dex¬
tropedi potissime for& innixurus nec ignorare poterant quin illum di¬

Expanded text:
nem contriverat, jam pene conclavatus jacebat. Interea puer vidit iterum nem contriverat, jam pene conclavatus jacebat. Interea puer vidit iterum in somno personam sese utrumne librum Tobiae cognitum haberet interrogantem. Respondit: Nequaquam. Qui ait: Noveris hunc fuisse caecum, atque per filium ex jecore piscis angelo comitante curatum: tu igitur fac similiter, et salvabitur genitor tuus. Haec ille matri retulit: quae confestim pueros ad amnem direxit: piscis capitur, quae de ejus extis jussa fuerant prunis imponuntur. Non fefellit virtutis eventus, ut enim primo fumus odoris  Germ. odor fumi in naribus patris reflavit, protinus omnis ille tumor dolorque discessit. Si magnum est os Zachariae Joannis merito fuisse reseratum, nec modicum utique est Florentium non semel, sed bis per filium esse curatum. Senserant ex hoc iidem parentes quod dextro pedi potissime foret innixurus; nec ignorare poterant quin illum di
Abbreviated transcription (Latin):
dicti parentes ei uicinarentur puerũ gregoriũ sibi iub& acciri Quem
scruir corã positũ aliquantisꝑ cõẽplatus: & nescio. quid diuinũ in eo
cõmentatus iussit hunc adse iacebat enĩ inlecta ł lȩuari ac uelut paradi¬
si colonus cõciuem sibi futurum presagams ulnis adstrictũ cepit confoueri
Cum quidem quod reticendum non est. ita se colobio totum condexit: ut
nec summis digitis puerũ innudo continger&. Hoc sane castitatis exem¬
plum isdẽ puer adultus audito .rib suis frequenter ingerebat
& hac ꝑfecti hominis cautela suadens eos colligere. quantũ fragiles quiq¬
lepos debeant ad tactus uitare. Benedixit gͦ puerum & in p̃catus illi prospe¬
ra suis remisit eum. Biennio uͦ post miraculum qđ dixeramus exacto iã
memoratus florentius recidiuo langore captatur. accenditur febris intu¬
mescunt pedes nolor pessimus pedes in corqu&. Perendinata pestis homi¬

Expanded text:
dicti parentes eum vicinarent, puerum Gregorium sibi jubet acciri. Quem dicti parentes eum vicinarent, puerum Gregorium sibi jubet acciri. Quem sanctus vir coram positum aliquantisper contemplatus, et nescio quid divinum in eo commentatus, jussit hunc ad se, jacebat enim in lectulo, levari: ac velut paradisi colonus concivem sibi futurum praesagiens, ulnis astrictum coepit confovere, cum quidem, quod reticendum non est, ita collobio se totum contexit, ut nec summis digitis puerum in nudo contingeret. Hoc sane castitatis exemplum isdem puer adultus auditoribus suis frequenter ingerebat, ex hac perfecti hominis cautela suadens eos colligere, quantum fragiles quique debeant leporis attactus vitare. Benedixit ergo puerum, et imprecatus illi prospera suis remisit eum. IV. Biennio vero post miraculum quod diximus ferme exacto, jam memoratus Florentius recidivo languore captatur: accenditur febris, intumescunt pedes, dolor pessimus pedes intorquet; perendinata pestis homi
Abbreviated transcription (Latin):
extensione. nobilitauit: Nam pat̃ euis nimia ualitudixe cõp̃hensus lec¬
tulo decubabat: Intimis ossib: ardor frurere podagricus humor fo¬
terarũ preter notas ad tendo: quarũ nunc exercitio constrictus affligor
Nam hic lib sisit: prorsus ignoro. Et ille. Uade inquit fac hastulam exlig¬
no que possit hoc reciꝑe nomexi: scriptumq ex atram̃to. sub pat̾ni cap̃i¬
tis fulero collocabis Quod si feceris: erit ei p̾sidium. Mane facto: matri
que uidat indicauit. Senserat nimirũ scĩ puer ingenii: non suo sedia¬
tris iuditio rem eẽ. gerendã. Tum illa: iub& uisionem implere: Factum
est: & pat̃ demom̃to conualuit: Quid sane rationabilius quã nom̃
iħu uel lignũ ad reparandã sospitatem congruer& . Ap arentes eius ut
reuera nobiles erant & in burgundia diffusi. lati fundii possessores.
dc̃s uͦ nicecuis uir totius religionis qui lugdunenst p̃erat ciuitati. cum p̃¬

Expanded text:
ostensione nobilitavit. Nam pater ejus nimia valetudine comprehensus lecostensione nobilitavit. Nam pater ejus nimia valetudine comprehensus lectulo decubabat, intimis ossibus ardor furere, podagricus humor folitterarum praeter notas attendo, quarum nunc exercitio constrictus affligor. Nam hic liber si sit penitus ignoro. Et ille: Vade, inquit, fac hastulam ex ligno quae possit hoc recipere nomen, scriptumque ex atramento sub paterni capitis fulcro collocabis: quod si feceris, erit ei praesidium. Mane facto, matri quod viderat indicavit; senserat nimirum sancti puer ingenii non suo, sed matris judicio, rem esse gerendam. Tunc illa jubet visionem implere. Factum est, et pater de momento convaluit. Quid sane rationabilius quam nomen Jesu vel lignum ad reparandam sospitatem congrueret? III. Parentes ejus, ut revera nobiles erant, et in Burgundia diffusi latifundii possessores. Sanctus vero Nicetius, vir totius religionis, qui Lugdunensi praeerat civitati, cum prae
Abbreviated transcription (Latin):
tu : Est tibi gregorius palma. corona nouus: Ita nobili strrpe nobilli¬
ma ꝓles emergens: ut rosa quedã suo strpite gratior. decus generositatis
actum in parentes refudit: et quãuis iã misterii maiestas in nominib
non quȩratur tam̃ hic ut rebriafsertũ est gregorius competenti presagio
nominatur: Sic enĩ grecus: uigilantẽ appellat: Hic deniq nonsolum.
tertiã uigiliani: sed quod maus est scđam. Quoq rarissime uideas ob¬
seruauit & pͥmam. Et quia iugum᷑ ab adolescentia portauit : sedebit solꝰ
ut ait hieremias uel certe iuxta Martinium : Ut aut̃ aȩtatule robur
admisit : litterarum studiis mancipatur. Inquib equidem studiis :¬
primitus subgallo epõ suo uidelic& patruo. sensus illius. teneritudo co¬
aluit. Cumgͦ iam̃ indiscendis notarũ caracterib ageretur ⁊ hunc diui¬
na dispositio uirtutum auspicũs initiauit scãmq eius infantiã signoꝵ

Expanded text:
tu, Est tibi Gregorius palma corona novus. Ita nobili stirpe nobilissitu, Est tibi Gregorius palma corona novus. Ita nobili stirpe nobilissima proles emergens, ut rosa quaedam suo stipite gratior, decus generositatis auctum in parentes refudit. Et quamvis jam mysterii majestas in nominibus non quaeratur, tamen hic, ut rebus assertum est, Gregorius competenti praesagio nominatur. Sic enim Graecus vigilantem appellat, hic denique non solum tertiam vigiliam, sed quod majus est secundam, quodque rarissime videas, observavit et primam: et quia jugum Domini ab adolescentia portavit, sedebat  Al. sedebit solus, ut ait Hieremias, vel certe prope Martinum. Ut autem aetatulae robur admisit, litterarum studiis mancipatur, in quibus equidem studiis primitus sub Gallo episcopo, suo videlicet patruo, sensus illius teneritudo coaluit. II. Cum ergo jam in discendis notarum characteribus ageretur, hunc divina dispositio virtutum auspiciis initiavit, sanctamque ejus infantiam signorum
Abbreviated transcription (Latin):
eius acduab neptib heustena uidelic& &iustina beate Radebux¬
dis discipta. libri miraculoꝵ talia referunt ꝑque fides illoꝵ & me¬
rita. non exigui mom̃ti fuisse dinoscantur: hȩc aũt. aruernis que
puero genialis humus fuit uehem̃ter olim caput extulerat: ita ut sena¬
rat Flȩc senatores: hec uidices & quicquid deordine primarioꝵ dixerim
ꝓferebat: Id sane de parentib dictũ sit: ut quia dñs ingeneratione us¬
ta est: adlaudem gregorii ꝓficiat. qđ ei sua ꝓgenies titulo scĩtatis co¬
lumina uidetur: huius genus & patriã fortunatus cõmemorans : forte
inquid decus generis turonensił: apex. alpib aruernis ueniens mons
altior ipsis: Ad matrẽ quoq eius. Felix bis meritis sibi machabea
uł orbi que septem palmas cȩlo transmisit ab aluo: Iuquoq ꝓle
potens recte arm̃taria felix. fetu dara tuo geniti circumdata fruc̨¬

Expanded text:
ejus, ac duabus neptibus Heustena videlicet, et Justina beatae Radegunejus, ac duabus neptibus Heustena videlicet, et Justina beatae Radegundis discipula, libri miraculorum talia referunt, per quae fides illorum et merita non exigui momenti fuisse dignoscantur. Haec autem Arvernis  Ed. Arvernia, quae puero genialis humus fuit, vehementer olim caput extulerat, ita ut senarat, haec senatores, haec judices et quidquid de ordine primariorum dixerim proferebat. Id sane de parentibus dictum sit, ut quia Dominus in generatione justa est, ad laudem Gregorii proficiat, quod ei sua progenies titulo sanctitatis columna videatur. Hujus genus et patriam Fortunatus commemorans , Forte  inquit  decus generis, Turonicensis apex Alpibus Arvernis veniens mons altior ipsis. Ad matrem quoque ejus , Felix bis meritis sibi Macchabaea vel orbi, Quae septem palmas coelo transmisit ab alvo: Tu quoque prole potens recte Armentaria felix, Fetu clara tuo geniti circumdata fruc
Abbreviated transcription (Latin):
RESORIUS celtico galliarum tractu fuit ex hortus.
aruernice regionis indigena. patre Horentio. Mad
armentaria ꝓcreatus: Etsiquid diuine generositati terrena con¬
ducit nobilitas parentes eius cũ reb locupletes : tum quoq natalib
fulserunt illustres: Sed quod pluris est munius diuine seruitutis
quadã peculiari deuotione ita uidebantur adnexi: ut quisquis ex
his in religiosus exister&: iure degener notaretur: Ad quod acdstru¬
endũ quiddã de ꝓpinquiorib inseramus: Itaq: GcorGIUS quondã
senator: leocadiã duxit uxorẽ. hec de styrpe uetupagati descen¬
derat. Quẽ eusebius in quinto hystoriarum libro liscduno passum.
ac inter reliquos tunc temporis narrat gloriosius agonizatum.
darieQue leocadia peperit sc̃m gallum aruernice sedis ep̃m¬
I atq florentium huius pueri genitorem. Dehoc aut̃¬
ui florentio sed & de armentaria matre. de petro quoq
fratre eius nec non cdeuxore iustini sorore

Expanded text:
regorius Celtico Galliarum tractu fuit exortus, Arvernicae regionis indigena, patre Florentio, matre Armentaria procreatus. Et si quid divinae generositati terrena conducit nobilitas, parentes ejus cum rebus locupletes, tum quoque natalibus fulserunt illustres. Sed quod pluris est, muniis divinae servitutis quadam peculiari devotione ita videbantur annexi, ut quisquis ex his irreligiosus existeret, jure degener notaretur, ad quod astruendum quiddam de propinquioribus inseramus. Itaque Georgius quondam senator Leocadiam duxit uxorem; haec de stirpe Vectii Epagati descenderat, quem Eusebius in quinto Historiarum libro Lugduni passum, ac inter reliquos tunc temporis narrat gloriosius agonizatum. Quae Leocadia peperit sanctum Gallum Arvernicae sedis episcopum atque Florentium hujus pueri genitorem. De hoc autem Florentio, sed et de Armentaria matre, de Petro quoque fratre ejus, nec non et de uxore Justini sorore
Abbreviated transcription (Latin):
ex acturus deinde cruciatũ si gentiliũ litterarũ libros ali¬
quando legissem Ego qui tanto constrictus articulo uͭelim
&iam maiora ꝓmittere deierare coepi & nom ei obtes

Expanded text:
exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliexacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquetiam maiora promittere, deierare coepi et nomen eius obtes
Abbreviated transcription (Latin):
ustũ. & sine ulla requie qđ dictu quoq incredibile sit sic
infelicia menbra depasta sunt: ut ossib uix hererent :
Interim parabantur ex sequiȩ.: &talis animi caloritto uiã fri
subito raptus i spũ: ad tribunal iudicis ꝑtrahor: Ibi tantũ luminis
sũ aspiaere non auderẽ : In terrogatus conditioriẽ: xpianũ me
ẽẽ rospondi: & ille qui p̃sidebat. inentiris ait: ciceronianus es
non xpianus: Ubi est thesaurus tuus ibi est & cor tuũ: Ilico om¬
mutui & inter uerb̾a quib me cedire iusserat conscientie magis
igne torquebar illũ meũ uersiculũ reputans: In inferno aut̃. qͥs
confitebitur tͥ: Clamare tam̃ coepi & lieiuilans dicere: Miserere
mei dr̃ miserere mei Hȩc uox: inter resonabat: Tandem ad
p̾sidentis genua ꝓuolut qui asti terant: p̃cabantur ut ueniã
tribuer& ad olescentie: ⁊ errori locũ poenitentie cõmodar&:

Expanded text:
ustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic ustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigescsubito raptus in spiritu ad tribunal judicis pertrahor, ubi tantum luminis, sum aspicere non auderem. interrogatus condicionem Christianum me esse respondi. et ille, qui residebat: \'mentiris\', ait, \'Ciceronianus es, non Christianus; ubi thesaurus tuus, ibi et cor tuum\'. ilico obmutui et inter uerbera — nam caedi me iusserat — conscientiae magis igne torquebar illum mecum uersiculum reputans: in inferno autem quis confitebitur tibi? clamare tamen coepi et heiulans dicere: miserere mei, domine, mise. rere mei. haec uox inter flagella resonabat. tandem ad praesidentis genua prouoluti, qui adstiterant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret
Abbreviated transcription (Latin):
donatũ habuit p̃ceptorẽ: in rehorica aut̃ uictorinĩ orito¬
rẽ. Postquã uͦ omnẽ licteraturã studiis adeptus ẽ ꝓbatis
simoꝵ quoq monachoꝵ uitas factũq imitatus ÷. Cupidita¬
tẽ siquidẽ anime iugi sinceritate calcans: uoluptatemq cor¬
lores fore suo docuit instituto: Quodã igitur tẽpore dum
idẽm hieronimus exmore diuma adlegendũ pandit ab̃i¬
uolumina. & mortalem bibliotecȩ sue auctorẽ suũ tullium
recordatur: mox cęlitus netales quandoq: reuoluer& libros
eustochium uirginẽ asseruit. Cum ante annos plurimos
limã militaturus ꝑgerẽ: biblioteca quã rome cũ sumino stu¬
dio ac labore cõfecerã. carere ñpoterã: Itaq miser ego. lectur
tulliũ ieumabã Post noctiũ crebras uigilias post lacrimas
uersus ꝓpħam legere coepissem: sermo horrebat incultus : Et
sed solis: Dũ me ita antiquur serpens illuder&. in media fermo¬
quadragesima medullis infusa febris corpꝰ meũ inuasit ex ha¬

Expanded text:
Donatum habuit preceptorem, in rethorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omne mundanarum studisimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque correligiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libroEustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plymam militaturus pergerem, bibliotheca quam mihi Romae summo studio ac labore confeceram, carere non poteram. Itaque miser ego lecturus Tullium, jejunabam: post noctium crebras vigilias, post lacrymasversus Prophetas legere coepissem, sermo horrebat incultus. Et qam esse, sed solis. Dumque ita me antiquus serpens illuderQuadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exha
Abbreviated transcription (Latin):
isurũ addiem festũ dixerat. & tam̃
ascendit. Exepła ad galathas ubi
Exeugłio dedilectione dĩ & ꝓximi. Exeugłio ubi pharisei dnm int̾rogant
silic& uxorẽ quacũq excausa dimittere. Deapło ubiait. qͥs nos seꝑabit
acaritate xpi. Et oxeugl̃io. qͥ non odit patrẽ ⁊matrẽ & cetera ꝑnatale catu

Expanded text:
surum ad diem festum dixerat, et tamen ascendit. Ex Epistola ad Galatas, ubi Ex Evangelio, de dilectione Dei et proximi. Ex Evangelio, ubi Pharisaei Dominum interrogant, Si licet uxorem quacumque ex causa dimittere. De Apostolo, ubi ait, Quis nos separabit a charitate Christi? Ex Evangelio, Qui non odit patrem et matrem, etc. Per natal
Abbreviated transcription (Latin):
ad sepulcrũ beati uiri debaccans tamdẽ eius est ut credimus oratio¬
ne eiecto demone expurgatus: multos deinceps mente integra uiuens
annos Iuliani cõuix quartane febris accentu laborans: ut sepule pi
beati uiri attigit cõpresso ardore ac tremore corporabi. sanata dis¬
cessit: Simili sorte & baudimundi uxor abhac febre laborabat:
Sedubi adlectũ scĩ uiri fudit ꝓstrata orationem : mox incolomitat res¬
tituta conualuit: Multa quidẽ &alia deeo audiuimus: sed sufficere
hec ad credulitatem catholicoꝵ que scripta sunt arbitramur: Item¬
uenantius abba requiescit: uir magnifice scitatis. Qui multis infir¬
mis ineorꝑe positus opem accomodauit: Qui impldo tempore ascło
quis typos frigoriticos incurrens nocte una adeius tumulũ dep̃cans
uigilauerit: mox conp̃sso accensu ad ipiscitur medicinã. Nam in
ter reliqua que ibidẽ gesta uł uidimus uł audiuimus: mulierẽ quã¬

Expanded text:
ad sepulcrum beati viri debacchans, tandem ejus est, ut credimus, oratioad sepulcrum beati viri debacchans, tandem ejus est, ut credimus, oratione ejecto daemone expurgatus, multos deinceps mente integra vivens annos. Juliani conjux quartanae febris accensu laborans, ut sepulcrum beati viri attigit, compresso ardore ac tremore corporali, sanata discessit. Simili sorte et Baudimundi uxor ab hac febre laborabat: sed ubi ad lectulum sancti viri prostrata fudit orationem, mox incolumitati restituta convaluit. Multa quidem et alia de eo audivimus, sed sufficere haec ad credulitatem Catholicorum quae scripta sunt arbitramur. Venantius abba requiescit, vir magnificae sanctitatis, qui multis infirmis in corpore positus opem accomodavit. Qui impleto tempore a saequis tipos frigoriticos incurrens nocte una ad eius tumulum deprecans vigilaverit, mox, conpresso accenter reliqua quae ibidem gesta vel vidimus, vel audivimus, mulierem quam
Abbreviated transcription (Latin):
stratu Suo adreddendũ offitiũ : uidit duos ariȩtes magnos suis
forib adsistentes : quasi p̃stolantes aduentũ eus. Quo uiso furibun¬
di adeum cũ impetu ualido dirigant. Atille signũ crucis oppo¬
nens: illis euanescentib abͥsq metu : oratoniũ est ingressus. Alia
nocte regressus aboratorio : inueniercellã suãplenã demonib
dixitq eis: Vnde uenistis Roma auint hesterno egressi hodie
ad hunc locũ accessimus. Iuib ille: Abscedite ait detesta biles
& nolite accede adlocũ inquo nom̃ dnĩ inuocatur hec eo dicente
sicut fumus euanuer̃: His & talib uirtutũ magnarũ grã pollens
impl&o uite p̃sentis curriculo uitã ꝑcepturus ȩc̾nã emicuit scło
Cuĩ beatũ sepulchrũ. miraculoꝵ illustrium effectu plerumq reddt̃
głosum. Masc arpionis serui ipsius monasterii mentẽ iniquus de¬
mon obsederat: Qui ꝑtrium annoꝵ curriculum inerguminus factus

Expanded text:
stratu suo ad reddendum officium, vidit duos arietes magnos suis stratu suo ad reddendum officium, vidit duos arietes magnos suis foribus assistentes, quasi praestolantes adventum ejus: quo viso furibundi ad eum cum impetu valido dirigunt. At ille signum crucis opponens, illis evanescentibus absque metu oratorium est ingressus, Alia nocte, regressus ab oratorio, invenit cellulam suam plenam daemoniis, dixitque eis: Unde venitis? A Roma, aiunt, hesterna die egressi, ad hunc locum accessimus. Quibus ille: Abscedite, inquit, detestabiles, et nolite accedere ad locum in quo nomen Domini invocatur. Haec eo dicente 1231 sicut fumus evanuerunt. IV. His et talibus virtutum magnarum gratia pollens, impleto vitae praesentis curriculo, vitam percepturus aeternam emicuit saeculo, cujus beatum sepulcrum miraculorum illustrium effectu plerumque redditur gloriosum. Mascarpionis servi ipsius monasterii mentem iniquus daemon obsederat, qui per trium annorum curricula energumenus factus,
Abbreviated transcription (Latin):
ui dolore uexatus: scm̃ adiit, Prostratusq genibus eius exorare coe¬
ꝓtinus oratione facta : cum oleo. benedicto palpata menbra infirmi
suꝑ lectuim suũ requiescere fecit: Quo paululum qui escente: post uniꝰ
hore curriculum. surgere iub&. Quiconsurgens sanus matri sue scĩs
est manib restitutus: Faretri cuiꝰdã seruus infensus dnõ huiꝰ sacerdo¬
tis oratoriũ expetiuit: Sedille ȩlatus suꝑbia. absente: beato uiro ser¬
uũ abstrart: eiciditq & mox afebre. correptus sp̃m exalauit: Iuar¬
tanarũ. t̃cianarũ uł reliquiarũ accensus febrium : oratione facta
sepuis mitigauit Uenenũ male pustule: inposito salutari signo
restmuxit: Obsessos demonibus: inuocato trinitatis nommẽ
emundauit: Nam & ab ipsis demonib: sepius inpulsatus est
seduictor incertamine ꝑstitit Nã surgente eo quadã nocte de

Expanded text:
vi dolore vexatus, Sanctum adiit, prostratusque genibus ejus, exorare coevi dolore vexatus, Sanctum adiit, prostratusque genibus ejus, exorare coepertiri. Qui protinus oratione facta, cum oleo benedicto palpata membra infirmi, eum super lectulum suum requiescere fecit. Quo paululum quiescente, post unius horae curriculum surgere jubet. Qui consurgens, sanus matri suae Sancti est manibus restitutus. Faretri cujusdam servus, infensus domino suo, hujus Sacerdotis oratorium expetivit: sed ille elatus superbia, absente beato Viro, servum abstrahit, ceciditque. Sed mox a febre correptus spiritum exhalavit. Quartanarum, tertianarumve, vel reliquarum accessus febrium oratione facta saepius mitigavit. Venenum malae pusulae, imposito salutari signo, restinxit, obsessos daemonibus, invocato Trinitatis nomine, emundavit. Nam et ab ipsis daemonibus saepius impulsatus est, sed victor in certamine perstitit. Nam surgente eo quadam nocte de
Abbreviated transcription (Latin):
terii sacram̃tũ: Uere inquid dico uob: qđ ego audiui uoces angłoꝵ inceł.¬
sc̃s in laude dnĩ ꝓtlamanter: & dicto : citius inmonasterio missarũ sollem¬
nia iussit expleri: Sed nec illud p̃teribo: qđ quadã uice dũ iuixta con¬
suetudinẽ ut supͣ diximus debasilicis quas orationis grã adierat repe¬
dar& : & in basilica admissas dominice orationis uerba decantarentꝰ:
cũ illi dixerunt lib̾anos amalo: audiuit ȩtumulo cuiꝰdã uocẽ dicen
meruiss& audire: Sed & ad passiui prbi tumulũ ueniens: & qualitatẽ
lus meriti. & quantitatẽ refrigerii ipso docente cognouit: Et lic&
hec magna sint: ad illã tam̃ sanitatum grãm quã ꝑ eũ dñs infirmis
ꝓtulit lib& accedere: Nonenĩ ambigitur : quod ꝑ eum sicut supͣ dixi¬
nius oꝑata sit dextera dĩ. cui istaiquaę memorauimus tanti habuit
reuelare: Puerulus enĩ quidã paulus nomine crurũ poplitũq gra¬

Expanded text:
terii sacramentum. Vere, inquit, dico vobis, quod ego audivi voces angelterii sacramentum. Vere, inquit, dico vobis, quod ego audivi voces angels" in lande Domini proclamantes'. Et dicto citius in monasterio missarum solemnia iussit expleri. Sed nec illud praeteribo, quod quadam vice, dum iuxta consuetudinem, ut supra diximus, de basilicis, quas orationis gratia adierat, repedaret, et in basilica ad missas dominicae orationis verbi decantarentur, cum illi dixerunt: Libera nos a malo, audivit e tumulo cuiusdam vocem dicenmeruisset audire. Sed et ad Paasivi presbiteri tumulum veniens, et qualiter eius meriti et quantitatem haec magna sint, ad illam tamen sanitatum gratiam, quam per eum Dominus infirmis protulit, libet accedere. Non enim ambigitur quod per eum, sicut supra diximus, operata sit dextera Dei, cui ista quae memoravimus tanta voluit revelare. Puerulus enim quidam, Paulus nomine, crurum poplitumque gra
Abbreviated transcription (Latin):
& tensa benedicentem. Hȩc enĩ agebantur: inbasilicã scĩ martini. Qđ
nullus uidẽ meruit: nisi ipse tantũ. Reliqui uero cur non uiderint: ig¬
noramus Ipse tam̃ : deinceps frĩb reculit: Nec enĩ est dubiũ: hec fide¬
li famulo dnm demonstrasse: cui &iã dignatus est archanarũ secr&a
cȩlestiũ reuelare. Nam idẽ dum debasilicis scõꝵ die dominica exple¬
ta oratione reuerteretur : suꝑ bacillũ sustentatus inmedio beati confes¬
soris atrio erectis aurib oculisq adcelum diutissiie ad tentis stetit
immobilis: Deinde motus aloco: cepit dare gemitus ac suspiria long̃
ꝓducere : Int̾rogatusq asuis quid hoc eẽt. aut si aliquid diuinũ fuiss& in¬
tuitus enarra : Responđ. De uob̾ inertib: ipigris: Ecce iã in celo missa¬
rũ sollemnia expediuntur: & nos segnes nec inchoare cepimus huiꝰ mis¬

Expanded text:
extensa benedicentem. Haec enim agebantur in basilica sancti Martini, quod extensa benedicentem. Haec enim agebantur in basilica sancti Martini, quod nullus videre meruit nisi ipse tantum, reliqui vero cur non viderint ignoramus. Ipse tamen deinceps fratribus retulit, nec enim est dubium haec fideli famulo Dominum demonstrasse, cui etiam dignatus est arcanorum secreta coelestium revelare. Nam idem dum de basilicis sanctorum die Dominica expleta oratione reverteretur super bacillum sustentatus, in medio beati Confessoris atrio, erectis auribus, oculisque ad coelum diutissime attentis, stetit immobilis: deinde motus a loco, coepit dare gemitus ac suspiria longa producere. Interrogatusque a suis quid hoc esset, aut si aliquid divinum fuisset intuitus enarraret, respondit: Vae nobis inertibus et pigris. Ecce jam in coelo missarum solemnia expediuntur, et nos segnes nec inchoare coepimus hujus mys
Abbreviated transcription (Latin):
grãs agens dõ ꝓfide pueri. addita &iam p̾̃dicatione sacer dotali:
iuuenẽ totundit: agregi monasteriali ad sciuit: Ex hoc se inhumili¬
tate frib exibens caritatẽ cũ omib diligens in tanto sanctitatis
apice euectus adseritur ut abomib tamquã parens ꝓximus sum¬
mo studio coleretur: Vnde factũ est: ut decente abbate iam die
monasterii. ipse in loco abbatis eligentibus frĩb substitueretur. De
Dixitq frib lam oculi mei caligine teguntur nec possum libellũ aspice
re. Presbitero hec alteri agenda mandate: Dicente igitur prb̃o ip¬
se ꝓximus adstitit: Uentũq est ut scm̃ munus iuxta morẽ catholicũ
signo crucis suꝑposito benediceretur. Atille intuitus uidit quasi ad fe¬
nestram abiside scalam positã. & quasi descendentẽ ꝑeã uirũ senem
clericatus honore uenerabilẽ: atq oblatũ altario sacrifitium dextera

Expanded text:
gratias agens Deo pro fide pueri, addita etiam praedicatione sacerdotali, gratias agens Deo pro fide pueri, addita etiam praedicatione sacerdotali, iuvenem totondit et gregi monasteriali adscivit. Ex hoc se in humilitate fratribus exhibens, caritatem cum omnibus diligens, in tanto sanctitatis apice evectus adseritur, ut ab omnibus tamquam parens proximus summo smonasterii, ipse in loco abbatis eligentibus fratribus substitueretur. II. ixitque fratribus: Jam enim oculi mei caligine obteguntur, nec possum libellum re. Presbitero enim haec alteri agenda mandate'. Dicente igitur presbitero, ipse proximus adstetit, ventumque est, ut sanctum munus iuxta morem catholicum, signo crucis superposito, benediceretur. At ille intuitus, vidit quasi ad fenestram absidclericatus honore venerabilem, atque oblatum altario sacrificium dextera
Abbreviated transcription (Latin):
GITYA sãs UENANUUS biturigi territorii: in cola fuit. Parentib
scđm scłi dignitatẽ: in genuis atq catholicas. Iuidũ eẽt. iuuenili ȩtate
florens aparentib sponsali uinculo obligatur: Cumq ut aȩtati huic
conuenit amori se puellari p̃star& affabilem: &cũ poculis frequenti¬
bus &iam calciam̃ta deferr& contigit ut adurbẽ turonicã dnõ in¬
spirante uenir&. Erat tunc temporis monasterium basilice beati aar¬
tini ꝓpinquũ: in quo siluinus abba gregẽ dõ deuotũ regulari scep¬
tro regebat Ad hoc uir iste cleuotus accedens uirtutesq cernens
xp̃o: quã ꝑcopulã nuptialem. contagio inuolui mundano: Relin¬
quã sponsam territorii biturigi: & ad nectar catholice ꝑfidem ec¬
cłe. utque credo corde. etiã oꝑe merear effectui condonare: Hec
intra se uoluens: aduenit ad ante dictũ abbatẽ. Prouolutusq ad pe¬
des eius: quid inintimo corde gerer&. cũ lacrimis pate fecit Atille

Expanded text:
gitur sanctus Venantius Biturigi territorii incola fuit, parentibus secundum saeculi dignitatem ingenuis atque catholicis . Qui dum esset juvenili aetate florens, a parentibus sponsali vinculo obligatur. Cumque, ut aetati huic convenit, amori se puellari praestaret affabilem, et cum poculis frequentibus etiam calciamenta deferret, contigit, ad urbem Toronicam, Domino inspirante, veniret. Erat enim tunc temporis monasterium basilicae sancti Martini propinquum, in quo Silvinus abba gregem Deo devotum regulari sceptro regebat. Ad hoc vir iste devotus accedens virtutesque cernens Christo, quam per copulam nuptialem contagio involvi mundano. Relinquam sponsem territurii Biturigi et adnectar catholicae per fidem eclesiae, ut quae credo corde etiam opere merear effectui condonare'. Haec intra se volvens, advenit ad antedictum abbatem, provolutusque ad pedes eius, quid intimo corde gereret, cum lacrimis patefecit. At ille