comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt. &ecce totum mundum epłe eoꝵ
fulgur illuminat. fulgura inpluuiam fec̃
& ecduxit uentos de thesauris suis. Ergo ne
hi uenti qui suꝑ terras ꝑ fiant inthesau¬
ris dĩ sunt. & non horum natura mani¬
festa quomodo & qua ratione subsistant:
S sunt quidã uentoꝵ thesauri: thesau¬
ri spirituum. Sp̃s sapientie & intellectꝰ.
tatis. spc̃ timoris dñi. fortitudinis. & dilec¬
tionis. & claritatis. Potes & ipse de scͥptu¬
ris hos uentos congregare. & istoꝵ spĩrũ
inuenire thesauros. Ubi sunt isti the¬
sauri: utiq in eo in quo sunt thesauri
inde oriunt᷑ hi spc̃. ut alius sapiens sit.
sapientiȩ. alii sermo scientie. iuxta eundẽ
spm̃. Alũ fides meodem spũ. ẜdux̃ gͦ nu¬
bes ab extremo t̾rȩ. fulgura inpluuiam
fec̃. E dux̃ uentos de thesauris siuis. & noᷤ
iuxta miscdiam dĩ. ad hos thesauros nos
occursuros putamus. & quia plures st̃
thesauri forte uixta ordinem resurgentiũ

Expanded text:
venerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum venerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum fulgor illuminat. Fulgura, et pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti, qui super terram perflant, in thesauris Dei sunt, et non horum natura manifesta est, quomodo et qua ratione subsistant? Sed sunt quidam ventorum thesauri, thesauri spirituum, spiritus sapientiae et intellectus, tus timoris Domini, fortitudinis, dilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? Utique in eo in quo sunt omnes theinde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, sapientiae: alii sermo scientiae juxta eumdem spiritum: alii fides in eodem sps ab extremo terrae, fulgura in pluviam fecit: et eduxit ventos de thesauris suis, et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri: forte juxta ordinem resurgentium
Abbreviated transcription (Latin):
bulas. ꝓpt̾ea si uolumus nubes fieri ad
quas ꝑuenit ueritas dĩ. nouissimi omĩ¬
um fiamus: & tam effectu quam oꝑe
dicamus. Puto enim uos dĩ apłos no¬
uissimos ostendit. Quod si ñ sim apłs. li
ceat tamen mͥ fieri extremum. ut educens
mibes dc̃ ab extremo terre. educat me&
fulgura inpluiiam fec̃. auint naturaliũ
causarum scrutatores quia fulgura ex
nubium collisione generent᷑. in morem
mediꝰ ex his ignis elabitur. atq ita cum
indicantes concussus. & fulgere excussi lu¬
minis claritatẽ. Si intellexisti exemplum
considera nunc nubes rationales. Moy¬
ses nubes erat. ths naue nubes erat. Iste
si secum loquantur exsermonib eoꝵ ful¬
gura micant. Hierenuias & baruc. nubes
erant sermocina̾ntur inuicẽ. & uideb̃
rutilare fulgures: potes & tu iꝑse de scͥp¬
turis scĩs inhunc modum nubium inue¬
nire concursus. ex quib ignis emittat᷑.
ut aut̃ ad nouum testam̃tũ ueniamꝰ pau¬
lus. & siluanus due nubes inunum con-¬

Expanded text:
bulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas pervenit veritas Dei, novissimi omnium fiamus, et tam affectu quam opere dicamus; Puto enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sum apostolus: licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes ab extremo terrae, educat et me, et fulgura in pluviam faciat. Aiunt naturalium causarum scrutatores , quia fulgura ex nubium collisione generentur, more silmedius ex his ignis extritus elabitur, atque ita cum indicante concursus, et fulgura excussi luminis claritate. Si intellexisti exemplum, considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat. Isti si secum collocantur, ex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant: sermocinentur invicem, et videbis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum nubium invenire concursus, ex quibus ignes emittantur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus: Paulus et Silvanus duae nubes in unum con
Abbreviated transcription (Latin):
tas inueniet fidem suꝑ terram nonne¬
de nobis: It̃ circo ꝓuideamus attentiꝰ
ut ꝑsingulos dies iste grex dñi melio¬
retur: conualescat. integer ꝑseueret:¬
& omni contritione ab animab urĩs
recedente. efficiamur grex dni. in xp̃o¬

Expanded text:
tas inveniet fidem sutas inveniet fidem sude nobis? Idcirco provideamus attentius, ut per singulos dies iste grex Domini melioretur, convalescat, integer perseveret, et, omni contritione ab animabus vestris recedente, efficiamur perfecti in
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiat. de hoc fletum ẽ. quẽ cominemo¬
rat ꝓpħa. nunc dicens: nisi audieritis
occulte. plorabit anima urã. a facie con¬
tumelie. Cum enĩ fueritis passi contu¬
meliam: tunc plorabitis. & deducent
oculi ur̃i lacrimas. quia contritus ẽ
tritus sit grex dnĩ : fu̾it quippe aliqnͣ¬
do hio grex dñi. Et quia indignos se
udicauerunt salute conu̾sus ẽ. sermo do¬
mini adgentes. Si gͦ grex ille contritus
ẽ. nos oleaster qui contra naturã inser
ti sumus inbonam oliuam patriarcha¬
rum: non ne plus debemus uereri ne
oe iste grex dñi conterat᷑: futurũ qͥppe
ẽ. ut aliquando & iste grex conterat᷑.
uixta illud qđ a saluatore p̾dictum ẽ.
Cum multiplicate fuerint iniquitates
tunc refrigescet caritas multoꝵ. de qͥ¬
b enim hoc dicitur refrigescet caritas
multoꝵ non ne de his qui nuncupan¬
tur xp̃iam: De quib hic sermo ẽ. ue¬
runtamen ueniens filius hominis pu¬

Expanded text:
nuntiat, de hoc fletu est, quem commemonuntiat, de hoc fletu est, quem commemorat propheta nunc, dicens: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae . Cum enim fueritis passi contumeliam, tunc plorabitis, et deducent oculi vestri lacrymas, quia contritus est tritus sit grex Domini. Fuit quippe aliquando hic grex Domini, et quia indignos se judicaverunt salute, conversus est sermo Domini ad Gentes. Si ergo grex ille contritus est, nos oleaster, qui contra naturam inserti 836 sumus in bonam olivam Patriarcharum , nonne plus debemus vereri, ne et iste grex Domini conteratur? Futurum quippe est ut aliquando et iste grex conteratur, juxta illud quod a Salvatore dictum est: Cum multiplicatae fuerint iniquitates, tunc refrigescet charitas multorum : de quibus enim hoc dicitur, refrigescet charitas multorum? nonne de his qui nuncupantur Christiani? de quibus hic sermo est: Verumtamen veniens Filius hominis, pu
Abbreviated transcription (Latin):
occulte plorabit anima irrã a facie
contumelie. Quicũq ieuinium iude¬
oꝵ quasi ignorantes redemptionis
diem post aduentum iħu xp̃i obser¬
uatis. non auditis de redemptione oc¬
culte s tantũmͦ palam. Absconsa qͥp¬
pe ẽ. ꝓpitiationis auditio. scire quouͦs
posuerit iħm ds̃ ꝓpitiationẽ. ꝓpeccatis
ñ solum nrĩs. uerumetiam totius mun¬
di. P arabole quoq cũ leguntur in o¬
uangelio & ẽ. auditor extraneus. non
potest eas occulte audire. Si uͦ auditor.
de obscuritate parabolȩ & int̾pretatur
ei. fitq auditor intelłigens euangelium
Audit eum occulte. lit non ploret anina
eiꝰ. Eoꝵ quippe qui occulte non audi-¬
unt plorabit anima. Quam admiran¬
de non ait plorabitis nisi occulte audi¬
eritis. uerum plorabit anima urã. Est
quippe solus animȩ fletus. & forsitan
iste sit de quo saluator dic̃. ibi erit fietus
& stridor dentium. Iua quoq cõminatio
quia ridentib fluctum lacrimasq de¬

Expanded text:
occulte, plorabit anima vestra a facie occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae. Quicumque jejunium Judaeorum, quasi ignorantes redemptionis diem post adventum Jesu Christi observatis, non auditis redemptionem occulte, sed tantummodo palam. Absconsa quippe est propitiationis auditio, scire quomodo posuerit Jesum Deus propitiationem pro peccatis non solum nostris, verum etiam totius mundi . Parabolae quoque cum leguntur in Evangelio, et est auditor extraneus, non potest eas occulte audire. Si vero auditor fde obscuritate parabolae, et si interpretatus ei sit quae audivit, intelligens Evangelium audit ea occulte, ut non ploret anima ejus. Eorum quippe, qui occulte non audiunt plorabit anima. Quam admirande non ait: Plorabitis, nisi occulte audieritis, verum: Plorabit anima vestra: 835 est quippe solius animae fletus, et forsitan iste sit, de quo Salvator ait, Ibi erit fletus et stridor dentium . Illa quoque comminatio, qua ridentibus luctum lacrymasque de
Abbreviated transcription (Latin):
cituꝵ xp̃o. Pascha quippe nrm: unmola¬
tus ẽ xp̃s. Et sciens carnẽ u̾bi dĩ. uerũ
cibum ee̾. uescitirr ea occulte: quippe
de pascha audiuit. At uero miserabi¬
lis uideus iccirco dñm iħm. int̾ficit. &
usq inp̃sentem diem reus ẽ. mortis eiꝰ :
quia ñ audit occulte legem & ꝓpħas
Si quando legis de azimis. potes au¬
dire occulte potes audire manifeste.
Quicq de uob̃ ꝓpe quippe ẽ. pascha
azima celebrau̾it. idẽ. azima hec cor¬
poralia nrã: audiuit mandatũ dicenᷤᷤ.
nisi audieritis occulte plorabit anima
urã. Et de sabbato quedam mulier¬
cule non audientes ꝓpħam: ñ aucdi¬
unt occulte s palam. die sabbato la
firma elemĩta. quasi nec dum descen¬
derit xp̃s. & nos babtismo suo laue¬
rit alegalib iitiis in euangelicã per¬
fectionem. Idcirco ẽ. diligentius atten¬
damus. si quando legem legimus &
ꝓpħas: ut non incidamus maledictio¬
nem. quȩ nuno dicitur nisi audieritis

Expanded text:
citur Christo; Pascha quippe nostrum immolacitur Christo; Pascha quippe nostrum immolatus est Christus ; sciens carnem Verbi Dei vere cibum esse, vescitur ea. Occulte quippe de Pascha audivit. At vero miserabilis Judaeus idcirco Dominum Jesum interfecit, et usque in praesentem diem reus est mortis ejus, quia non audivit occulte Legem et prophetas. Si quando leges de azymis potes audire occulte, potes audire manifeste. Quicumque de vobis prope quippe est Pascha azyma celebraverit, id est, azyma haec corporalia, non audivit mandatum dicens: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra. Et de sabbato quaedam mulierculae non audientes prophetam, non audiunt occulte, sed palam die sabbato lavfirma elementa, quasi nondum descenderit Christus, et nos baptismo suo laverit a Legalibus initiis in Evangelicam perfectionem. Idcirco diligentius attendamus, si quando Legem legimus, et prophetas, ne incidamus in maledictionem, quae nunc dicitur: Nisi audieritis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando miscd̃ie lum̃. hoc enĩ uide¬
tur ostendere. & sustinebitis inlumen
Si autem quis uenerit ad montes tene¬
brosos. uide quid ibi inueniat. & illic
umbram mortis. ubi tenebrosi montes.
ubi umbra mortis ex ipsis montib pro¬
creata. Et ponentur intenebris. & rusi
audieritis occulte. plorabit anima urã
a facie contumelie. De his qui audiunt
quidam occulte audiunt. Quidam uͦ
cum audiunt. ñ occulte audiunt. Qđ
ẽ itaq occulte audire: Nempe illud.
S loquimur sapientiam dĩ. inministe
alibi dicitur quia plura oꝑum dĩ sint
in absconso. Si audio legem: aut occul¬
te audio. aut non occulte. Iudeus quia
legem ñ audit occulte. manifesto circũ¬
ciditur: nesciens eum qui in manifesto
circumciditur. uideũ non ẽẽ. neq eam
que inpalam ẽ. incarne circumcisionẽ.
Qui aut̃ auditor ẽ. circumcisionis occul¬
te. in occulto circumcidit᷑. Qui audit
legem occulte de mistiis pasche. oue ue ᷤ¬

Expanded text:
aliquando misericordiae lumen. Hoc enim videaliquando misericordiae lumen. Hoc enim videtur ostendere: Et sustinebitis in lumen. Si autem quis venerit ad montes tenebrosos, vide quid ibi inveniat. Est illic umbra mortis, ibi tenebrosi montes, ibi umbra mortis ex ipsis montibus procreata. Et ponentur in tenebras. Et nisi audieritis occulte, gloriabit anima vestra a facie contumeliae . De his qui audiunt, quidam occulte audiunt: quidam vero cum audiunt, non occulte audiunt. Quid est itaque occulte audire? nempe illud: Sed loquimur sapientiam Dei in mysterioalibi dicitur, quia plura operum Dei sunt in absconsis . Si audio legem, aut occulte audio, aut non occulte. Judaeus quia Legem non audit occulte, in manifesto circumciditur, nesciens 834 eum qui in manifesto ciquae in palam est in carne circumcisionem. Qui auditor est autem circumcisionis occultae, et in occulto circumciditur. Qui audit Legem occulte de mysteriis Paschae, ove ves
Abbreviated transcription (Latin):
tintur montes st̃ tenebrosi. Demonium
ti huic. De lunatico quippe demonio
sibi questio inciderat. & dicentib disci¬
pulis. non potuimꝰ eicere illud: respon¬
dit saluator. Si habueritis fidem ut gra¬
num sinapis. dicetis monu isti. de quo q̃¬
sistis de quo ꝓposuistis: dicetis monti huic
tnͣsingra hinc & tnsinigrabit. id ẽ. ab
homine ad locum definitũ sibi. Qui gͦ
offendunt. ñ offendunt suꝑ montes lu¬
centes. s suꝑ montes tenebrosos. si fuerint
cũ ⁊ abulo & angłis eiꝰ montib tenebro¬
sis: & sustinebitis inlum̃. Potest autem
hoc quł modo infert. & sustinebitis in
lum̃. Si dederitis dño deo urõ głam
ante quam contenebrascat. & ante qm
offenclant pedes urĩ suꝑ montes tene¬
brosos. haut cdubiũ quinetiam si con¬
tenebrascat sustineatis: & lum̃ uos sus¬
cipiat. Aliis uͦ dicat nescio pͥmũ recte
an ꝑperam. quia & hi qui offendunt
suꝑ montes tenebrosos expectantes st̃¬

Expanded text:
untur, montes sunt tenebrosi. Daemonium untur, montes sunt tenebrosi. Daemonium ti huic : de lunatico quippe daemonio sibi quaestio inciderat: et dicentibus discipulis: Non potuimus ejicere illud, respondit Salvator: Si habueritis fidem ut granum sinapis, dicetis monti isti, de quo quaesistis, de quo proposuistis: dicetis monti huic: Transmigra hinc, et transmigrabit, id est ab homine ad locum definitum sibi. Qui ergo offendunt, non offendunt super montes lucentes, sed super montes tenebrosos, si fuerint cum zabulo, et angelis ejus montibus tenebrosis. Et sustinebitis in lumen. Potest quidemhoc quod modo infert: Et sustinebitis in lumen. Si dederitis Domino Deo vestro gloriam, antequam contenebrescat, et antequam offendant pedes vestri super montes tenebrosos, haud dubium, quin etiamsi contenebrescat, et sustineatis lumen, vos suscipiat. Alius vero dicat, nescio utrum recte an perperam, quia et hi qui offendunt super montes tenebrosos, exspectant
Abbreviated transcription (Latin):
uitia nascitur. Aufer ea: abstulistipa¬
riter & causas ꝓuidentiȩ destruende.
Rursũ enĩ ac deorsum qui adn̾sum ꝓ¬
uitlentiã disputant. hȩc dicunt. qua¬
ro tanti adulteri. Quare tanti mol¬
les: Quare tanti sacrilegi: Quaretan¬
ti inreligiosi st̃: Atq ita contumeliaᷤᷤ
inꝑuidentiam. & offensas indm̃. &
criminationes. increatorẽ peccatores
generant. Ex quib liquido apparet
alios dare głam deo: Alios conuitiũ
facẽ. dum pꝰ assionib & uitiis serui¬
unt. Date głam dño deo urõ. ante¬
quam tenebrascat. & ante quam
offendant pedes urĩ inmontes tene¬
brosos. Sunt alii montes tenebrosi.
ali lucentes. Ueruntam̃ quia ut̾q
montes st̃ magni montes lucentes
stͥ angli dĩ & ꝓphe. moyses familus¬
tror dici. fundam̃ta eiꝰ inmontib scĩs.
Montes aut̃ tenebrosi st̃. qui erigunt᷑.
adũsum scientiam dĩ. Tabulus mons
tenebrosus ẽ: pͥncipes scłi huiꝰ qͥ destru¬

Expanded text:
vitia nascitur. Aufer ea, abstulisti pavitia nascitur. Aufer ea, abstulisti pariter et causas providentiae destruendae sursum ac deorsum. Qui adversum providentiam disputant, haec dicunt. Quare tanti adulteri? quare tanti molles? quare tanti sacrilegi? quare tanti irreligiosi sunt? Atque ita contumelias in providentiam, et offensas in Deum, et criminationes in Creatorem peccatores generant. Ex quibus liquido apparet alios dare Deo gloriam, alios convicium facere, dum passionibus et vitiis serviunt. Date gloriam Domino Deo vestro antequam tenebrescat, et antequam offendant pedes vestri in montes tenebrosos . Sunt alii montes tenebrosi, alii lucentes. Verumtamen quia utrique montes 833 sunt magni, montes lucentes sunt angeli Dei et prophetae: Moses famulustror dici: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Montes tenebrosi sunt qui eriguntur adversus scientiam Dei . Zabulus mons tenebrosus est. Principes saeculi hujus qui destru
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtulũ pusillũ illud non acd eiꝰ nat᷑ãm.
refertur qui in ꝑmptuaria sua iubet᷑
intrare. sed ad eiꝰ qui iubet cui pusil¬
lum ẽ. hoc omno qđ gnͣde ẽ. Si enĩ
donec ꝑtranseat ira cdĩ. oportet quos¬
dam intrare inꝓmptuaria sua: sunt
aut̃ alii quib ñ st̃ dimiitenda pec¬
cata. ñ solum inp̾senti scło. s etiam
infuturo. manifestũ ẽ pusillũ ad
ea referendũ quȩ diximus. Date ita¬
incastitate. & iusticia. & beneficentia.
Glifica eum infortitudine: patientia.
piotate. sapientia. cet̾isq uirtutib.
Sic aut̾ głificandus ẽ. ds. Si contraria
intulero. nolo me arbitremini blas¬
phemare. Exhibebo quippe scͥpturã
sensus mei testem: quomodo castus
glificet. luxuriosus inhonoret dm̃. Tem¬
plum enimeiꝰ quasi nabuchodonosor
głificar dm̃ uistus. contumeliis affic̃
quic̃q peccator ẽ. slam & illud quod
quidam clubitant. an sit ꝓuidentia
di. nullam aliam obcausam nisi ob

Expanded text:
Quantulum pusillum illud non ad illius naturam Quantulum pusillum illud non ad illius naturam refertur, qui in promptuaria sua jubetur intrare, sed ejus qui jubet, cui pusillum est hoc omne quod grande est. Si enim donec pertranseat ira Dei, oportet quosdam intrare promptuaria sua; sunt autem alii, quibus non sunt dimittenda peccata, non solum in praesenti saeculo, sed etiam in futuro, manifestum est, pusillum ad ea referendum quae diximus. Date itain castitate, et justitia, et beneficentia: glorifica eum in fortitudine, patientia, pietate, sapientia, caeterisque virtutibus. Sic autem est glorificandus Deus, si contraria intulero, nolo me arbitremini blasphemare. Exhibeo quippe Scripturam sensus mei testem, quomodo castus glorificet, luxuriosus inhonoret Deum: Templum enim ejus, quasi Nabuchodonosor, glorificat Deum justus, contumeliis afficit quicumque peccator est. Nam et illud quod quidam dubitant, an sit providentia Dei, nullam aliam ob causam nisi ob
Abbreviated transcription (Latin):
intra in pmptuaria tua: claude ostiũ
tulum pusilũ donec ira dĩ ꝑ tnͣseat.
Simul aut̃ & in his qui potest obser¬
uer. quare dixexit pusutum qͣntulũ.
Quppe hoc qͣntulũ qdđ pusillũ ẽ. ñ
ẽ pusillum hominib. Et debemus
inspicẽ quomͦ singulis aut parũ sit
aliquiti aut magnũ. Ad qđ ꝓbandũ.
ctiam exemplo utamur. Unicuiq
animaliũ ꝑ natura & motu corporis
sui. aut paruus ẽ. cyb aut magnus.
Et quod aliis pusillũ ẽ. eque id ipsũ
aliis multumẽ. Quid de animasib
loquor. In ipsoquoq homine rerum
differentie st̃. Quod uiro parum ẽ.
hoc infanti suꝑ fluit. Atq inhunc
modum omne tempꝰ uitȩ humanȩ eti¬
am si centenariam excedat ȩtatẽ: ad
comparationẽ et̾nitatis breue. ẽ. Un¬
de pusillũ dĩ nobis multũ ẽ. & icis¬
sim uniu̾sa scła ad dm̃ resata bre¬
uissima st̃. Si gͦ dicitur uade popłs
nĩs intra inpromptuaria tua. claude
hostium. abscondere pusillũ qnͣtulũ:

Expanded text:
tua intra, claude ostium tulum, donec ira Dei transeat . Simul autem et in his qui potest observet, quare dixit pusillum quantulum: quippe hoc quantulum quod pusillum est, non est pusillum hominibus. Et debemus inspicere quomodo singulis aut parum sit aliquid, aut magnum. Ad quod probandum etiam exemplo utimur. Unicuique animalium pro natura et modo corporis sui, aut parvus est cibus, aut magnus; et quod alii pusillum est, aeque id ipsum alii multum est. Quid de animalibus loquar? in ipso quoque homine rerum differentiae sunt. Quod viro parum est, hoc infanti superfluit. Atque in hunc modum omne tempus vitae humanae, etiamsi centenariam excedat aetatem, ad comparationem aeternitatis breve est: unde pusillum Dei nobis multum est, et vicissim universa saecula ad Deum relata brevissima sunt. Sic ergo dicitur: Vade, populus meus, intra in promptuaria tua, claude ostium, abscondere pusillum 832 quantulum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Letare sterilis quȩ ñ paris erũ¬
pe & clama que non parturis. Qiua
plures filiĩ deserte. magis quã eiꝰ quȩ
habet uirum. Deserta eccłiã alege. de¬
serta erat adeo. habens aut̃ uirum.
synagoga: legem habebat & dm̃. Qd
gͦ policetur ds̃. Eritis mͥ inppłm. & ego
ero uobis indm̃. Nonẽ omniũ dĩ. sed
eoꝵ tantum quib se largitus ẽ. Quo¬
modo patriarche illi ad quẽ dix̃. ego
dc̃ tuus. Et rursũ alii ero ds̃ tuus. Nlec
ñ de aliis. ero inquit dc̃ eoꝵ. Putas ne
aliquando consequim̃ id qđ ꝑsingłos
dico. ut ds̃ omĩum fiat dc̃ nr̃. Si aut̃
uis plenius disc̾e̾ quoꝵ sit ds̃ & quib
uocabulũ sui nominis largiatur. ego
inquit dc̃ abraham. dc̃ ysaac & ds̃ ia¬
cob. idq ipsum exponens saluator ait.
mortius: Utiq peccator. qͥ ñ habet
dicentẽ ego sum uita. qui habet mortua
oꝑa. qui nec dum penitentiã agit ab

Expanded text:
dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris; erumdicitur: Laetare, sterilis, quae non paris; erumpe et clama quae non parturis: quia plureshabet virum . » Deserta Ecclesia a Lege, deserta erat et a Deo, habens autem virum Synagoga Legem, habebat et Deum. Quid ergo pollicetur Deus? « Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. » Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus se largitus est. Quomodo patriarchae illi, ad quem dixit. « Ego sum Deus tuus: » et rursum alii: « Ero Deus tuus: » nec non de aliis: « Ero, inquit, Deus eorum: » putasne aliquando consequimur id quod per singulos dico, ut Deus omnium sit Deus noster. Si autem vis plenius discere quorum sit Deus, et quibus vocabulum sui nominis largiatur: « Ego, inquit, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . » Idque ipsum exponens Salvator ait: « mortuus? Utique peccator qui non habet, dicentem: « Ego sum vita. » Qui habet mortua opera? qui nec dum poenitentiam egit ab
Abbreviated transcription (Latin):
inde repmissio dĩ ẽ ad audientes. Si fe¬
cerint quec̃q p̾ceꝑit dñs dicens & eri¬
tis michi inpopulum. & ego ero uobis
indm̃. Non omnis qui se popłm dĩ c̃ẽ
dic̃. popłs dĩ ẽ. Iudeoꝵ populus ppłm
se uidicans dĩ. meruit audire. qͥa non
populus m̃s uos. & dictum ẽ ad eum.
ñ populus m̃s. Et rursũ iste populus
uocatus ẽ populus. Ipsi enĩ emulati st̃
inquit me suꝑ non: deo. De illis dic̃.
irritauert̾ me in ydolis suis. &
ego emulabor & eos suꝑ nongentẽ:
ingentẽ aut̃ n insipientẽ irritabo
& annuntii. atur iusticia ppło qͥ nas¬
citur de .I. gentib. Iste enĩ popłs
subito nascitur. Et in ꝓpħa scͥptum ẽ.
si nata ẽ. gens insemel. Quando sal¬
uator ascendit incelos. & crediderunt
una die quinq milia. & alia addita
st̃ tria milia. uere tunc fuit cernere
ppłm insemel natum sermone dĩ.
& repente sterilem parturientẽ ad quã

Expanded text:
inde repromissio Dei est ad audientes si feinde repromissio Dei est ad audientes si fecerint quaecunque praecepit Dominus dicens: « Eritis mihi in populum et ego ero vobis in Deum. » Non omnis qui se populum Dei esse dicit, populus Dei est. Judaeorum populus, populum se vinditans Dei, meruit audire, « quia non populus meus vos: » et dictum est ad eum: « non populus meus, » et rursum iste populus vocatus est non populus. « Ipsi enim aemulati sunt, inquit, me super non Deum. » De illis dicit: « Irritaverunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem: in gentem enim insipientem irritabo et annuntiatur justitia populo, qui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur: et in propheta scriptum est: Si nata est gens in semel. Quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia , et alia die addita sunt tria millia: vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem, parturientem, ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
ait. si crederetis moysi crederetis utiq
& michi: de me enim ille scͥpsit. Si aut̃
litteris illius non creditis. quomodo
meis u̾bis credituri estis: Itaq illi
moysi non crediderunt. nos uͦ creden¬
tes inxp̃o. credimꝰ testam̃to qđ tradi¬
tumẽ. ꝑ moysen. Et ad nos dicit᷑. ne
maledicti fiamus. Maledictus homo
qui non audierit u̾ba testam̃ti huius
qd mandauit patrib urĩs. Ergo illi
maledicti st̃. Neq enĩ audierunt testa¬
m̃tum qđ mandauit dc̃ patrib. In
telligentẽ id qđ scͥptum ẽ. in iohanniᷤᷤ
apocalypsi. quia locus ubi dñs cruci¬
fixus ẽ. uocetur spũałr sodoma & egyp¬
tiis. si enĩ sp̃ualit̾ egyptus quippe no¬
minatur. & non ẽ. egyꝓtus scd̃m intel¬
ligentiam corporalẽ: haud dubiũ ẽ
quin si intellexeris egyptum sp̃ualem &
exieris de ea. tu sis eg̾diens exterra egrp¬
ti. de fornace ferrea. & tͥ dicit᷑ audite
uocẽ meã. & facite uxta hȩc omnia. De¬

Expanded text:
ait: « Si crederetis Moysi, crederetis utique ait: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit; si autem litteris illius non creditis, quomodo meis verbis credituri estis? » Itaque illi in Moysen non crediderunt, nos vero credentes in Christo, credimus Testamento quod traditum est per Moysen. Et ad nos dicitur ne maledicti fiamus: « Maledictus homo qui non audierit verba Testamenti hujus quod mandavit patribus vestris. » Ergo illi maledicti sunt? Neque enim audierunt Testamentum quod mandavit Deus patribus. « In telligentem id quod scriptum est in Joannis Apocalypsi: quia locus ubi Dominus crucifixus est vocatur spiritaliter Sodoma et Aegyptus. Si enim spiritualiter Aegyptus quispiam nominatur, et non est Aegyptus secundum intelligentiam corporalem, haud dubium est, quin si intellexeris Aegyptum spiritalem et exieris de ea, tu sis egrediens ex terra Aegypti de fornace ferrea, et tibi dicatur: « audite vocem meam et facite juxta haec omnia. » De
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ manꝰ suas posuisse: Hystoria nichil
de eo tale conscͥpsit. Si autẽ consideres
tes. & ostentui eos facientis & trium¬
phantis inligno: uideb quomodo suꝑ
istum uidam completa sit ꝓpħia dicenᷤᷤ.
manus tuȩ. suꝑ dorsum inimicoꝵ tuoꝵ.
Et nunc cum aduros uida sermo fit:
nulli dubium ẽ. quin ad xpĩanos ser¬
mo fiat ꝓpter: xp̃m qui ex tribu iuda
natus ẽ. fĩt quoq sermo & ad inhabi¬
tantes hierusalem. scilicet ad eos qui
inȩccłia habitant. Hȩx ẽ. ciuitas mag¬
ni regis. hȩc ẽ ui. sio pacis. Pax quip¬
pe in nob. si tam̃  filii pacis sumus
multiplicatur etcernitur. Au¬
dite gͦ u̾ba testam̃ nti huuis &
loqͥmini adiuros uida. & in habi¬
hȩc dic̃ dñs maledictus homo qͥ
non audierit uerba testam̃ti huuis.
qđ mandauit patrib ur̃is. Quis ma¬
gis audit u̾ba testam̃ti qđ mandauit
dĩ patrib. nos qͥ inxpo credimꝰ. an illi
qui nec moysi credideruntꝰ. Dum in
xpõ non credunt ad quos saluator

Expanded text:
 manus suas posuisse? Historia nihil de eo tale conscripsit. Si autem consideres tes , ostentui eos facientis, et triumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. Et nunc cum ad viros Juda sermo fit, nulli dubium est quin ad Christianos sermo fiat propter Christum, qui ex tribu Juda natus est. Fit quoque sermo et ad inhabitantes Jerusalem, scilicet ad eos qui in Ecclesia habitant. Haec est civitas magni Regis, haec est visio pacis. Pax quippe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatur et cernitur. Audite ergo verba testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda, et inhabiet dices ad eos: Maledictus homo qui non audierit verba Testamenti hujus, quod mandavit patribus vestris. » Quis magis audit verba Testamenti quod mandavit Deus patribus, nos qui in Christo credimus, an illi qui neque Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt, ad quos Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
illo eis calicem ꝑpinante. de quo in euã¬
gelio scͥptum ẽ. quod miscuerit eum. &
ita tradiderit. hiesus enĩ letificans dis¬
cipulos. meraco eis poculo ꝓpinat & dic̃.
Accipite &bibite. hic ẽ sanguis m̃s. qui
ꝓ uob̃ effundetur in remissionẽ pecca

Expanded text:
illumque eis calicem propinantem, de quo in Evanillumque eis calicem propinantem, de quo in Evangelio , quod miscuerit eum, et ita tradiderit; Jesus enim laetificans discipulos meracum eis poculum propinat, et dicit: Accipite et bibite: Hic est sanguis meus qui pro vobis effundetur in remissi
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionib ob uirtutẽ. Exhibeant
sacre litterȩ testimoniũ. quo pacto tor¬
m̃ta seu repmissiones uinum nuncupen¬
tur. Accipe calicẽ uini meri istius & pota¬
bis om̃s gentes. ad quas ego te mitto. hie¬
remias aut̃ hec loquitur suꝑ quod in¬
fert. Et bibent & uoment. & insament
&cadent. Igitur supplicia inp̾senti lo¬
co uinum meracũ nuncupauit: qtł¬
qui bibunt. meraco uino. id ẽ meracis
cia. ñ penitus meraca. s exparte aliqua
temꝑata. Calixenim in manu dm̃. ui¬
n meri plems mixto. Et inclinauit
ex hoc in illud uerũtum̃ fex eiꝰ non est.
ex manita. bibent om̃s peccatores terre.
Siuis & benedictionis calicẽ ꝑ spicere
quẽ bibent iusti. Licet sufficiat sapieu¬
tie testimoniũ inquo ait. bibite uinum
qd miscui uob̾. tam̃ uideo saluatorem
ascentlentem die pasche grande cena¬
culum stratumatq mundatum: & agen-¬
tem diem festum cum discipulis suis

Expanded text:
benedictionibus ob virtutem. Exhibeant benedictionibus ob virtutem. Exhibeant sacrae litterae testimonium, quo pacto tormenta seu promissiones vinum nuncupentur. « Accipe calicem vini meri istius et potabis omnes gentes, ad quas ego te mitto. » Jeremias autem haec loquitur super quod infert, « et bibent, et voment, et insanient, et cadent. » Igitur supplicia in praesenti loco vinum meracium nuncupavit, quod bibunt meraco vino, id est meracis cia, verum non penitus meraca, sed ex parte aliqua temperata. « Calix enim in mana Domini vini meri, plenus est misto: Et inclinavit ex hoc in hoc: verumtamen fex ejus non est exinanita, bibent ex eo omnes peccatores terrae . Si vis et benedictionis calicem perspicere, 823 quem bibunt justi, licet sufficiat Sapientiae testimonium, in quo ait: Bibite vinum quod miscui vobis , tamen vide Salvatorem ascendentem die Paschae, grande coenaculum stratum atque mundatum, et agentem diem festum cum Discipulis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
panes meos. & bibite uinum qđ miscui
num qͦd sapientia miscuit. Rursumq
uinea facta ẽ. dilecto incormi inloco
uberi: plantata deo. que uocatur uinea
sorech. Electa quedam inter om̃s uine¬
as mirabilis. Est aut̃ alia uinea egyp¬
tioꝵ quam ꝑcutit ds̃. scd̃m id qͦd scͥp¬
tum ẽ. ꝑ cussit ingrandine uineas eoꝵ
& ficiis eoꝵ ingelu. Consideremus gͦ
om̃s homines figuralit̾ capaces ẽẽ uimi.
nec aliud eis possumus nom̃ imponere
qui capaces uini st̃. quã utrem eos dicẽ.
quia nequam homo plenus sit uino de
uinea sodomoꝵ & egyptioꝵ. plenꝰ sit
sorech. Uino de quo scͥtũ ẽ. calix tuus
inebrians quã p̾clarus. Uino qͦd mis¬
cuit sapientia. Et hȩc quidem intellec¬
ta mͥn sint. Scdm̃ nequitiã atq uirtutẽ.
Aguoscamꝰ quomodo omnis ut̾ imple¬
bitur uino. Si aut̃ nequitia siue uirtu¬
tib implebunt᷑ utres: consequens ẽ.
ut suppliciis impleantur ob nequitiã.

Expanded text:
panes meos, 822 et bibite vinum, quod miscui panes meos, 822 et bibite vinum, quod miscui num quod Sapientia miscuit. Rursumque: « Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi , » plantata a Deo, quae vocatur vinea Sorech, electa quaedam et inter omnes as mirabilis. Est autem alia vinea Aegyptiorum, quam percutit Deus, secundum id, quod scriptum est: Percussit in grandine vineas eorum, et ficus eorum in gelu . Consideremus ergo omnes homines figuraliter capaces esse vini, nec aliud eis possumus nomen imponere, qui capaces vini sunt, quam utrium, et dicere quia nequam homo plenus sit vino de vinea Sodomorum et Aegyptiorum, plenus Sorech, vino de quo scriptum est: « Calix tuus inebrians quam praeclarus est! » vino quod miscuit Sapientia. Et haec quidem intellecta mihi sunt, secundum nequitiam atque virtutem, ut agnoscamus quomodo omnis uter impletur vino. Si autem nequitia sive virtutibus implentur utres, consequens est ut suppliciis impleantur ob nequitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Scognoscentes ñ cognoscimꝰ. quia omis
uter implebit᷑ uino: Et respondentes si
tantum litterã sequunt᷑. & dicunt nosse
se quia omnis uter implebitur uino: fal¬
lunt. slonenĩ necessario sequit᷑. ut omĩs
uter impleatur uino. Sunt utres oleo
pleni. sunt alii. a qualibet liquentis na¬
ture matĩa aut certe ñ pleni. Dñs autẽ
dic̃ omnẽ utrẽ implendũ uino. Et po¬
pulus respondit. Nunquid cognoscen
genũ mei. sic poterunt interp̃tari. si pͥꝰ
uni differentias ꝑ spexerimus. ut tunc
utres. ut̃ implebit᷑ uino bonitatis suȩ.
siue malus iuxta hoc qđ malus ẽ. malo
uino implebitur. Quomodo gͦ possumꝰ
de his scͥpturis acciꝑe differentias uini:
Suꝑ malo uino ista conscͥpta st̃. De ui¬
uuȩ fellis. botrus amarituduus ieis.
Uenenum draconũ uinum eoꝵ: & urꝰ
aspi. tẽ dum insanabile. De bono aut̃¬
hec dicunt᷑. Calix tuus inebrians quã
preclarus. Et sapientia conuocat ad cra¬
terẽ suum dicens. Uenite manducate

Expanded text:
cognoscimus Al. cognoscemus, quia omnis uter implebitur vino? Haec respondentes, si tantum litteram sequuntur, et dicunt nosse se, quia omnis uter implebitur vino, falluntur. Non enim necessario sequitur, ut omnes utres impleantur vino. Sunt utres oleo pleni: sunt alii a qualibet liquentis naturae materia vacui, aut certe non pleni. Dominus autem dicit omnem utrem implendum pulus respondit: « Nunquid cognoscentm ingenii mei sic poterunt interpretari, si prius vini differentias perspexerimus, ut tunc utres, uter implebitur vino bonitatis suae, sive malus, juxta hoc quod malus est, malo vino implebitur. Quomodo ergo possumus de Scripturis accipere differentias vini? Super malo vino ista conscripta sunt: « De viuvae fellis, botrus amaritudinis in eis, venenum draconum vinum eorum, et virus aspidum insanabile . De bono cuntur: Calix tuus inebrians quam praeclarus est ? Et sapientia convocat ad craterem suum, dicens: Venite, manducate
Abbreviated transcription (Latin):
nus tue. Cũ duo michi essent ꝓpo¬
sita sedere inconsilio ludentinm. &
offendere maiestutẽ tuam: aut certe
surgere de eo & ea fac̾e quȩ tͥ placita
erant: magis elegi surgere de congre¬
gatione ludentium. & amicꝰ tuus ẽẽ¬
que contraria facient int̾ eos qͥ tui
hostes sunt computari. Non sedi in
consilio ludentiũ. s timebã a facie
manus tue. Et saluator nr̃ ñ sedit
inconsilio ludentiũ: s surrexisse se
docens ait. dimittet᷑ uob̃ domꝰ urã
deserta. Resiquit enĩ sermo diuinꝰ
consistũ uideoꝵ & aliud sibi consili¬
um exgentib cong̃gauit. Solus sede¬
bam. Et ipse tantũ sine expositio¬
ne sermo edificat audientes. Quan¬
do ẽ. multitudo peccantiũ & sustinet

Expanded text:
nus tuae. Cum duo mihi essent proponus tuae. Cum duo mihi essent proposita, sedere in concilio ludentium, et offendere majestatem tuam, aut certe surgere de eo, et ea facere quae tibi placita erant, magis elegi surgere de congregatione ludentium, ut amicus tuus eam contraria faciens, inter eos, qui hostes sunt, computari. Non sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Et Salvator noster non sedit in concilio ludentium, sed surrexisse se docens ait: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Reliquit enim sermo divinus concilium Judaeorum, et aliud sibi concilium ex gentibus congregavit. Solus sedebam. Et ipse tantum sine expositione sermo aedificat audientes, quando est multitudo peccantium, nec sustinet
Abbreviated transcription (Latin):
sermo tuus mͥ inleticiam. Nlon ait
ẽ s erit. Si quidẽ inp̃senti tempore
carceres. exilia. contumelias. ac labo¬
res michi tͥbuit. s hoꝵ omĩũ finis erit
leticia. Et erit sermo tuus mͥ inletici¬
am & gaudiũ cordis mei: qͥa inuo¬
Etiam si xp̃s hoc dic̃: ñ abhorret ab in¬
tellectu. Nom̃ quippe pat̾s in uocatũ ẽ
suꝑ eum. Non sedi inconsilio ludenti¬
um. Si qnͣdo uidebat ꝓphetes ñ sol¬
licitoꝵ consiliũ. s ludentiũ. fugiebat
illud. Unde oportet nosse differentiaᷤ
consilioꝵ sollictti atq ludentis. Si
hoc consilium nr̃m sollicitũ ẽ. sigiã
cũ eccłiastioa diligentia querit. si ser¬
mo cum disciplina. si uita sollicita
ẽ. si negocia cum cautela: consiliũ ẽ.
ñ ludentium. s sollicitoꝵ. Si autem
dereliquerit studium religionis. & ua¬
cauerit lusib mundi istius qͥ ueni¬
unt apͣuitate. fit consiliũ ludentiũ.
Ait itaq ꝓpħes. Non sedi inconsilio
ludentium. s timebam a facie ma¬

Expanded text:
sermo tuus in laetitiam, non ait, Est, sed, Erit. Si quidem in praesenti tempore carceres, exsilia, contumelias, ac labores mihi tribuit. Sed horum omnium finis erit laetitia, et erit sermo tuus mihi in laetitiam et gaudium cordis mei, quia invoEtiamsi Christus hoc dicit, non abhorret ab intellectu: nomen quippe Patris invocatum est super eum. Non sedi in concilio ludentium. Si quando videbat prophetes non sollicitorum concilium, sed ludentium, fugiebat illud. Unde oportet nosse differentias conciliorum, solliciti atque ludentis. Si hoc concilium nostrum sollicitum est, si omnia cum Ecclesiastica diligentia quaerit, si sermo cum disciplina, si vita sollicita est, si negotia cum 853 cautela, concilium est, non ludentium, sed sollicitorum. Si autem dereliquerit studium religionis, et vacaverit lusibus mundi istius, qui veniunt a pravitate, fit concilium ludentium. Ait itaque prophetes: Non, sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie ma
Abbreviated transcription (Latin):
nis. que ue sint sp̃c: doctrina eus qͣ¬
si gladius immissus diuisit carnen
id ẽ. terram ab spũ. & exterminauit
eam: quia mortificationẽ iħu xp̃i cir¬
cumferimus incorpore nrõ. & ñ iuui¬
mus ultra iam iuxta carnẽ. uiuit
aut̃ sp̃c. Et seminamꝰ non incarne
s inspũ: ut non metamus corrupti

Expanded text:
nis quaeve sunt spiritus. Doctrina ejus quanis quaeve sunt spiritus. Doctrina ejus quasi gladius immissus, dividit carnem, id est terram a spiritu, et exterminavit eam: quia mortificationem Jesu circumferimus in corpore nostro et non vivimus ultra juxta carnem, vivit autem spiritus, et seminamus non in carne, sed in sp
Abbreviated transcription (Latin):
deo talia ut penitus relinquerentur.
& in longam traderentur captiuitatẽ
Quando aut̃ compleuerunt m̃surã
patrum suoꝵ. & addiderunt ad occisi¬
onẽ ꝓphetarum ꝑ secutionẽ ꝙ iustoꝵ
etiam saluatoris interfectionẽ. tunc
completũ ẽ. dimittet᷑ uob̃ domꝰ urã
deserta. Et quia ille ab eis hȩc quȩ
ineuangłio scͥpta st̃ passus ẽ. id circo
nuno dicitur. exterminio extermina¬
ta ẽ. om̃is terra. Quod si uolueris sub¬
tilius intelligere. ꝓpter me ext̾minata¬
ẽ. exterminio omnis terra: considera
eam. que inte ẽ. quomͦi exterminata.
sit terra. & tunc uidebis post aduen¬
tũ iħu xpi impleta ẽẽ que dicta st̃.
mortificatis m̃bris nr̃is suꝑ terram
cum iam ñ oꝑetur t̾ra oꝑa sua: non
fiant apud iustum ea quib caro an¬
tea fouebatur. ñ fornicatio. ñ immun¬
deret non erat gladius suꝑ t̾ram.
neq caro concupiscebat adu̾sum spi-¬
ritum. neq sp̃s adu̾sus carnẽ. Quan¬
do aut̃ uenit. & edoctisumus que car¬

Expanded text:
 talia, ut penitus relinquerentur, et in longam traderentur captivitatem. Quando autem compleverunt mensuram patrum suorum, et addiderunt ad occisionem prophetarum, persecutionemque justorum, et Salvatoris interfectionem, tunc completum est: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Et quia iste ab eis, quae in Evangelio scripta sunt, passus est: idcirco nunc dicitur: Exterminio exterminata est omnis terra. 808 Quod si tilius intelligere: « propter me exterminata est omnis terra, » considera eam quae in te est, quomodo exterminata sit terra, et tunc videbis post adventum Jesu Christi impleta esse quae dicta sunt: mortificatis membris nostris super terram, cum jam non operatur terra opera sua, non fiant apud justum ea quibus caro antea fovebatur, non fornicatio, non immunderet non erat gladius super terram; neque caro concupiscebat adversus spiritum, neque spiritus adversus carnem, quando autem venit, edocti sumus quae car
Abbreviated transcription (Latin):
ro splendor ẽ. lucis ȩt̾nȩ. Sic igitur
saluator semꝑ nascitur. & id circo dicit
ante om̃s colles generat me. ñ ut qͥdã
male segunt genuit. Si semꝑ expatre
generaris a deo ꝑsingulos intellectus.
ꝑ singula oꝑa. & efficeris filius dĩ inxͦ¬

Expanded text:
ro splendor est luciro splendor est luciSalvator semper nascitur, et idcirco dicit: Ante omnes colles generat me, non, ut quidam male legunt, generavit. Si semper ex Patre semper generaris a Deo per singulos intellectus, per singula opera, et efficeris filius Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus: incidisti in id qđ nunc dicitur
peccatorib conũsi sunt ad iniqͥtates pa¬
trum suoꝵ pͥoꝵ. Dicebamus dudum za¬
bulum patrem nrm fuisse antequã ds
factus sit pater si tam̃ etiam nunc non
habemus ⁊abulum patrem. qđ etiam
de iohannis epła approbamꝰ. inqua ita
scͥbit᷑. Omĩs qui peccatum fac̃. exza¬
bulo natus ẽ. Tociens ex zabulo nas¬
cimur. quociens peccamus. In felix ille
qui semꝑ generatur a zabulo: rursũ¬
q multum beatus ẽ. qui ex deo semꝑ.
nascit᷑. Neq enim semel dicam iustũ
ex deo natum: s ꝑ singula uͥtutis oꝑa
semꝑ uistus nascitur ex d̾o. hoc autẽ
ut plenius possit probari: etiam de
saluatoris nr̃i. cotidiana natiuitate di¬
camus liquide id iniustis obtinentes. qđ
de inceps desinit nasci: s quociensc̃ꝙ
ortum fuerit lumen ex quo splendor ori¬
tur. tociens oritur & splendor głe. salua¬
tor nr̃: sapientia ẽ. dei. Sapientia ue¬

Expanded text:
versus, incidisti in id quod nunc dicitur versus, incidisti in id quod nunc dicitur peccatum: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum priorum. Dicebamus dudum zabulum patrem nostrum fuisse, antequam Deus factus sit pater, si tamen nunc non habemus etiam zabulum patrem: quod etiam de Joannis Epistola approbamus, in qua ita scribitur: Omnis qui peccatum facit, ex zabulo natus est. Toties ex zabulo nascimur, quoties peccamus. Infelix iste qui semper generatur a zabulo. Rursumque multum beatus qui semper ex Deo nascitur. Neque enim semel dicam, justum ex Deo natum, sed per singula virtutis opera semper justus nascitur ex Deo. Hoc autem ut plenius possit probari, etiam de Salvatoris nostri quotidiana nativitate dicamus, liquido id in justis obtinentes quoddeinceps desinit nasci: quotiescumque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et splendor gloriae. Salvator noster sapientia est Dei. Sapientia ve
Abbreviated transcription (Latin):
nobis dici. & his qui in nob̾ sunt pec¬
catores. Quomodo gͥ qui int̾ nos pec¬
catores conu̾si sunt ad iniquitates pa¬
trum. & patrũ suoꝵ prioꝵ: Duplices ha
bemus patres: & una species ẽ pessimoꝵ
patrũ.Si quidẽ antequam crederemus
diabolus pater nr̃ fuit: ut sermo euan¬
gelicus ostendit dicens. uos de zabulo
patre nati estis. Cum aut̃ credidimus. fac¬
ti sumus filii dĩ. Si gͦ post hec peccaue¬
rimus conu̾tinꝰ nos ad iniqͥtates: ñ si¬
pliciter patrum. s patrum prioꝵ. Ad pro¬
bationẽ autẽ es rei quia duplices habe¬
ius patres. utimur & dauid testimonio
inquadragesimo quarto psalmo ita di¬
centis. Audi filia & uide. & inclina au¬
rem tuam. & obliuiscere populi tui. &
domus patris tui. Quasi pater qͥppe ce¬
pit. Audi filia. Ergo duplices nri patres
sunt. S obluusc̾e̾ inquit domꝰ patris tui
prioris. Si igitur oblitus domus patris
tui prioris rursus fueris ad peccata con¬

Expanded text:
nobis dici, et his qui in nobis sunt pecnobis dici, et his qui in nobis sunt peccatores. Quomodo igitur qui inter nos sunt peccatores, conversi sunt ad iniquitates patrum, et pabemus patres, et una species est pessimorum patrum: siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo evangelicus ostendit, dicens: « Vos de diabolo patre nati estis , » cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur non ad iniquitates sipliciter, sed patrum priorum. Ad probationem autem hujus rei, quia duplices habemus patres, utimur et 1144 David testimonio, in quadragesimo quarto psalmo, ita dicentis: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui. Quasi pater quippe coepit: Audi, filia. Ergo duplices nostri patres sunt. Sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursus fueris ad peccata con
Abbreviated transcription (Latin):
tem legimus u̾ba diina. ꝓuocantes
eos ad salutẽ. uerba testamenti huiꝰ
& facite illa. Et dix̃ dñs ad me. Inuen¬
ta ẽ. colligatio inuiris uida. & in habi:¬
tantib hierłm. Si peccauerimus nos
qui uiri iuda ꝓꝓter. rpm uocamur: &
inuenti fuerint in nrõ numero pecca¬
quib repperiatur laqueus iniquitatis.
& uincula peccati. intantum ut id qđ
de peccatore dicit᷑ eis ualeat conuenire.
uinculis aut̃ peccatoꝵ suoꝵ unus quisq
constringit᷑. Tunc dic̃ ds̃. inuenta ẽ. colli¬
gatio iniuris uida. Uerũ ñ inueniet᷑.
colligatio in nob̾. Quomͦ autẽ ñ inue¬
nietur colligatio in nob̃. Ssiusq ad
hanc oram colligatio inquibdam ẽ:
s solue omne uinculum iniquitatis.
dissolue obligationes uiolentarum com¬
mutationũ omnẽ conscͥptionẽ iniꝗͣ
dissipa. fr̃ange esurienti panem tuum.
Inuenta ẽ. gͦ colligatio inuiris uida &
ait simpliciter patrũ s cum additam̃¬
to patrum suoꝵ prioꝵ. Diximus hec de

Expanded text:
t, legimus verba divina, provocantes eos ad salutem. Verba testamenti hujus, et facite illa. Et dixit Dominus ad me: Inventa est colligatio in viris Juda et in habitantibus Jerusalem. Si peccaverimus qui viri Juda propter Christum vocamur, et inventi fuerint in nostro numero peccaquibus reperiatur laqueus iniquitatis, et vincula peccati, in tantum ut id, quod de peccatore dicitur, eis valeat convenire: « Vinculis peccatorum suorum unusquisque constringitum non invenietur colligatio in nobis; quomodo autem non invenietur colligatio in nobis, si usque ad hanc horam colligatio in quibusdam est? Sed: « solve omne vinculum iniquitatis, dissolve obligationes violentarum commutationum, omnem conscriptionem iniquam dissipa, frange esurientibus panem tuum. » Inventa est ergo colligatio in viris Juda, et ait simpliciter, patrum, sed cum additamento, patrum suorum priorum. Diximus haec de
Abbreviated transcription (Latin):
sit fortitudinẽ ꝑ lignum: tunc inuniũ¬
sum orbem passionis eiꝰ disseminatus ẽ.
sermo. In cuꝰ figura & aqua inueteri tes¬
tam̃to adtactum ligni dulcis effecta est.
Ego quippe aio legem ñ intellectã. ama¬
ram aquã c̃ẽ. Cum aut̃ uenerit lignũ
iħu xpĩ. & sermo saluatoris mei descen¬
derit ineam:. tunc dulcatur & fit suauis¬
simi saporis intellecta pariter. & lecta lex
moysi. Dicentes igitur uenite unmitta¬
mus lignum inpanẽ eiꝰ. etiam hoc addt̃.
& conteramus eum a t̾ra uiuentiũ. & no¬

Expanded text:
sit fortitudinem per lignum, tunc in universit fortitudinem per lignum, tunc in universum orbem passionis ejus disseminatus est sermo. In cujus figura et aqua in Veteteri Testamento ad tactum ligni dulcis effecta est. Ego quippe aio legem non intellectam amaram aquam esse, cum autem venerit lignum Jesu Christi, et sermo Salvatoris mei descenderit in eam, tunc dulcoratur et fit suavissimi saporis, intellecta pariter et lecta lex Moysi. Dicentes igitur, « Venite, mittamus lignum in panem ejus, » etiam hoc addunt: « et conteramus eum a terra viventiu
Abbreviated transcription (Latin):
sum me cogitauert̾ consiliũ dicentes ħ
qd infertur uenite immittamus lignũ
inpanẽ eiꝰ: nimie difficultatis ẽ. Panis
iħu quo nutrimur. sermo eiꝰ int̃p̃tat᷑.
Quia igitur docente eo uoluerunt qui¬
dam scandalum ponẽ doctrinȩ eius:
crucifigentes eum dixerunt. uenite im
mittamus lignũ inpanẽ eiꝰ. Cũ enĩ uer¬
bo iħu & liscipline etus comungitur ma¬
gistri crucifixi. inpanẽ lignũ mittitur.
Et illi quidem insidiantes dicant. uenite¬
immittamus lignum inpanẽ eius. Ego
uero ad mirabile quiddam inferam. lig¬
num missum inpanẽ eiꝰ. panẽ fec̃ melio¬
rem. Exemplũ accipe de lege moysi. Sic̃
lignum qđ missũ ẽ in amarã aquam
fec̃ dulcẽ. Sic lignũ passionis xp̃i. missũ
indoctnam eiꝰ. fec̃ panẽ illius dulciorẽ.¬
Ante enĩ quam immitteret᷑. lignũ inpa
nẽ eiꝰ quando tantũ modo panis erat. &¬
non erat lignum. inuniu̾sã terram. non
exierat sonus eiꝰ. Post ea uͦ quam assũp¬

Expanded text:
silium dicentes: hoc quod inferunt: Venite, mittamus lignum in panem ejus, nimiae difficultatis est. Panis Jesu quo nutrimur, sermo ejus interpretatur. Quia igitur docente eo, voluerunt quidam scandalum ponere doctrinae ejus, crucifigentes eum dixerunt: Venite, mittamus lignum in panem ejus . Cum enim verbo Jesu et disciplinae ejus conjungitur magistri crucifixio, in panem lignum mittitur. Et illi quidem insidiantes dicant: Venite, mittamus lignum in panem ejus. Ego vero admirabile quiddam inferam. Lignum missum in panem ejus, panem fecit meliorem. Exemplum accipe de lege Moysi. Sicut lignum, quod missum est in amaram aquam, fecit dulcem: sic lignum passionis Christi missum in doctrinam eante enim quam immitteretur lignum in ejus, quando tantummodo panis erat, et non erat lignum, in universam terram non exierat sonus ejus, postea vero quam assump