comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutem ex egypto egressum populi nibem prote-¬
gentem transitum eciam rubri maris mersumq
cum curribz pharaonem. et glorie decantacõnem. cõ¬
gressumq heremi abum manne. et fluenta ĩdulce¬
dinem uersa mandata eciam de calogii pugnã ama¬
lech. et archam testamẽti dedicacõemq tabernaculi
et oblacionem ¶In leuitico autem lex sacrificiorum
hostiarumqz diuersitas indumentaqz pontificum et
ministeria describuntur ciborum eciam et diuersitas
peccatorum purgacionesq uel hostie ordinantur. In
numeris uero egresse de egypto tribus enumerãtur
menta signantur. ¶ In deutrononno autem que est
lex secunda narrantur ea que iter pharan ⁊ asseroch
et usqz ad cades barne fuerint populo dicta a moyse
mandata uidelicet atq promissa malẽdictões peccato¬
rum promissiones beatitudines ubi cariticum moyses
canit ubi dicit benedictiones filus israhel. ibiq tra

Expanded text:
servitutem, ex Aegypto egressum populi, nubem proteservitutem, ex Aegypto egressum populi, nubem protegentem, transitum etiam Rubri maris, mersumque cum curribus Pharaonem, et gloriae decantationem, congressusque eremi, cibum mannae, et fluenta in dulcedinem versa, mandata etiam Decalogi, pugnam Amalech, et arcam testamenti, dedicationemque tabernaculi et oblationem. In Levitico autem lex sacrificiorum, historiarumque diversitas, indumentaque pontificum, et ministeria describuntur, ciborum etiam et diversitas peccatorum, purgationesque vel hostiae ordinantur. In Numeris vero egressae de Aegypto tribus enumerantur,menta signantur. In Deuteronomio autem, quae est lex secunda, narrantur ea quae inter Pharan et Asseroth, et usque ad Cadesbarne fuerint populo dicta a Moyse mandata videlicet atque promissa, maledictiones peccatorum, promissiones, beatitudines: ubi canticum Moyses canit, ubi dicit benedictiones filiis Israel: ibique, terra
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad nos auctoritas ueracium scripturarum certis¬
sima et notissima successione peruenerit. In his apo¬
cafis et si muenitur aliq̃ ueritas tñ propter multa
falsa nulla ẽ ĩ eis canonica auctoritas. Que recte
aprudẽtib iudicantur non ẽẽ eorum credenda quil a¬
scribuntur. Nlam multa et sub nominibus propheta¬
rum et recenciora sub nominibus apostolorum ab he¬
reticis proferuntur. que omnia sub noĩe apocriforum
auctoritate canonica diligẽti exammacione remota st̃.
Ca. iii ¶ Breuis amotacõ que mdicat quid in sanctis
canomas libris contineatur.
E disputacõe igitur ueteris et noui testamenti
ordine librorum et numero cursum breuiterq
parua phemia narracõnum subiciam. Genesis
iuxta fidem hystorie descripsit fabricam mundi et hoĩs
condicõem cathaclismum et diuisionem terre confusio¬
nemqz liguarum gesta patriarcharum usq ad ĩgres¬
sionem israhel in egyptum. Exodus continet hebreor

Expanded text:
usque ad nos auctoritas veracium scripturarum certisusque ad nos auctoritas veracium scripturarum certissima et notissima successione pervenerit. In his apocryphis etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas. Quae recte a prudentibus judicantur non esse eorum credenda, quibus ascribuntur. Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia sub nomine apocryphorum auctoritate canonica, diligenti examinatione, remota sunt. CAPUT III. Brevis annotatio, quae indicat quid in sanctis canonicis libris contineatur. De disputatione igitur Veteris et Novi Testamenti, ordine librorum, et numero cursim breviterque parva prooemia narrationum subjiciam. Genesis juxta fidem historiae descripsit fabricam mundi, et hominis conditionem, cataclysmum, et divisionem terrae, confusionemque linguarum, gesta patriarcharum usque ad ingressionem Israel in Aegyptum. Exodus continet Hebraeorum
Abbreviated transcription (Latin):
cobus et iohannes et udas suas scripserunt epistolas
Actus apostolorum primordia fidei xpĩane ingentibus
et nascentis ecclĩe hystoriam digerit. Actuum aposto¬
lorum scriptorem lucam esse constat euangelistam
ĩ quo oꝑe nascẽtis ecclie in fancia texitur et apostoloꝵ
hystoria retinetur. unde et actus apostolorum dicitur.
Apocalipsin librum iohannes euangelista scripsit eo
tur relegatus. Apocalipsin autem ex greco ĩlatinum
reuelac̃o interpretatur. Reuelacio emim dicitur mani¬
festacio eorum que abscondita erant iuxta qd̃ et ip̃e
iohannes dicit. Apocalipsis thu xp̃i quam dedit illi de
palam facere seruis sius. Hifunt scriptores sacrorum
librorum qui per spiritum sanctũ loquentes ad erudi¬
cõem nr̃am et precepta uiuendi et credendi regulam
conscripserunt. Preter hec alia uolumma apocrifa nũ¬
cupatur. Apocrifa autem dicta .i secreta. quia ĩdubiũ
uenit. Est enim occulta origo. nec patet patribus eq

Expanded text:
cobus et Iohannes et Iudas suas scripserunt Epistolas. cobus et Iohannes et Iudas suas scripserunt Epistolas. Actus Apostolorum primordia fidei Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum Apostolorum scriptorem Lucam esse evangelistam, in quo opere nascentis Ecclesiae infantia texitur, et apostolorum historia retinetur. Unde et Actus Apostolorum dicitur. Apocalypsin librum Iohannes evangelista scripsit eo tur relegatus. Apocalypsin autem ex Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio enim dicitur manifestatio eorum quae abscondita erant, iuxta quod et ipse Iohapalam facere servis suis . Hi sunt scriptores sacrorum librorum, qui per Spiritum sanctum loquentes, ad eruditionem nostram et praecepta vivendi, et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocrypha nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim occulta origo: nec patet patribus, e quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo preuident euangelia que dicta sunt apro¬
phetis ⁊ que promiserat in priorib. Crucra autẽ eorũ
recta quia nichil prauum euangelus est. Et alas
habebant senas tegentes crura et facies suas reue¬
lata sunt enim que regebantur in aduentu cristi.¬
¶ Euangelium autẽm interpretatur bona amum¬
ciacio. Grece enim eu bonum angelum amuiciacõ dici¬
tur. Inde et angelus nuncius interpretatur. Paulus
apostolus suas scripsit eplãs quatuordecim ex quib
nouem septem ecclesus scapsit. reliquas discipulis
suis. timotheo. cito. et philemoni. A hebreos autẽ epis-¬
tola apud plerosq latinos eius ẽẽ incertum est. propt
dissonãciam sermonis eandemq alii barnaban scrip¬
sisse. alii aclemẽte scriptum fuisse suspicantur. Petrꝰ
scripsit duas nominis sui epistolas que catholice ideo
nommantur. quia non uni tantum populo uel aiuita¬
ti. sed uniuersis gentibus generaliter scripte fũt. ¶ Ia¬

Expanded text:
quomodo praevident Evangelia, quae dicta sunt a proquomodo praevident Evangelia, quae dicta sunt a prophetis, et quae promiserat in prioribus. Crura autem eorum recta, quia nihil pravum evangeliis est. Et alas habebant senas tegentes crura et facies suas: revelata sunt enim, quae tegebantur, in adventu Christi. Evangelium autem interpretatur, bona annuntiatio. Graece enim εὐ bonum, Angelum annuntiatio dicitur. Inde et Angelus, nuntius, interpretatur. Paulus apostolus suas scripsit epistolas quatuordecim, ex quibus novem septem Ecclesiis scripsit: reliquas discipulis suis, Timotheo Tito et Philemoni. Ad Hebraeos autem epistola apud plerosque Latinos ejus esse, incertum est propter dissonantiam sermonis, eamdemque alii Barnabam scripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nominis sui Epistolas, quae Catholicae ideo nominantur, quia non uni tantum populo vel civitati, sed universis gentibus generaliter scriptae sunt. Ia
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium scripsit. theophilo episcopo micians a lacer¬
euangelii hostiam fuisse effectum pro salute mundi.
Ipe est emi sacerdos de quo dictum est in psalims tu es
cerdos meternum secundum ordinem melchisẽdec
eni cristus aduenit sacerdocium uideorum obmittunt
lex et prophecia cessauit. Quartus iohannes scripsit
euangelium ultimus in asia ancipiens auerbo ut os¬
tenderet eundem saluatorẽ qui pro nobis dignatus ẽ
nasci et pati. ip̃m ante secula dei uerbum ẽe. ip̃m e
celo uenisse et post mortem ad celum iterum remeasse.
Hi sunt quatuor euangeliste quos per ezechielem
spiritus sanctus significauit in quatuor amimalib.
Propterea autem quatuor ammalia dicuntur. quia
ꝑ quatuor mundi ꝑtes fides cristiane religionis eorum
predicacõe dissemmata est. Ammalia autem dicta sũt
quomodo propter ammam hominis predicatur euan¬
gelium xp̃i. Nam et oculis plena erant intus ⁊ foris

Expanded text:
Evangelium scripsit Theophilo episcopo, initians a sacerEvangelium scripsit Theophilo episcopo, initians a sacerEvangelii hostiam fuisse effectum pro salute mundi. Ipse enim sacerdos, de quo dictum est in Psalmis: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Ubi enim Christus advenit, sacerdotium Iudaeorum obmutuit, lex et prophetia cessavit. Quartus Iohannes scripsit Evangelium ultimus in Asia, incipiens a Verbo, ut ostenderet eundem Salvatorem, qui pro nobis dignatus est nasci et pati, ipsum ante saecula Dei Verbum esse, ipsum a caelo venisse, et post mortem ad caelum iterum remeasse. Hi sunt quattuor Evangelistae, quos per Ezechielem Spiritus Propterea autem quatuor animalia dicuntur: quia per quatuor mundi partes fides Christianae religionis eorum praedicatione disseminata est. Animalia autem dicta sunt, quomodo propter animam hominis praedicatur Evangelium Christi. Nam et oculis plena erant intus et foris,
Abbreviated transcription (Latin):
reperitur sed inter apocrifos habetur. Iudith uero et to-¬
bi atq machabeorum libri quibus auctorib sccipti sit
minme constat. habent autẽ uocabula ex eorũ noĩb
quorum gesta scribunt.
Datuor libros euangeliorum quatuor euãgeli¬
ste singulariter conscripserunt. Primus mathe
conscripsit euangelium litteris ebraias et ser-
mine patriarcharum xp̃m sicut promissum erat ĩprophe¬
tis ꝑ sputum sanctum. Secundus marcus plenus spũ
sancto scripsit euangelium cristi elogiuo greco mitalia
secutus ẽ petrum ut discipulus. Is iĩcium abspiratu
prophetali fecit dicens. Uox clamantis in deserto para-¬
te iam dommo. ut ostenderet xp̃m post assumpeoem car¬
nis euangelium predicasse in mando. Ip̃e enim xp̃s et
propheta dictus est sicut scriptum ẽ. Et prophetã ingẽ¬
tibus posui te. Tercius lucas inter omnes euãgelistas
greci sermonis erũditissimus quippe ut medicus ĩgretiã

Expanded text:
reperitur, sed inter apocryphos habetur. Judith vero et Toreperitur, sed inter apocryphos habetur. Judith vero et Tobi atque Machabaeorum libri quibus auctoribus scripti sint, minime constat: habent autem vocabula ex eorum nominibus, quorum gesta scribunt. Quatuor libros Evangeliorum quatuor Evangelistae singulariter conscripserunt. Primus Matthaeus conscripsit Evangelium litteris Hebraicis et sermine patriarcharum Christum, sicut promissum erat in prophetis per Spiritum sanctum. Secundus Marcus plenus Spiritu sancto scripsit Evangelium Christi, eloquio Graeco, in Italia secutus Petrum ut discipulus; a Joanne initium spiritu prophetali fecit, dicens: Vox clamantis in deserto, parate viam Domino, ut ostenderet Christum post assumptionem carnis Evangelium praedicasse in mundo. Ipse enim Christus et propheta dictus est, sicut scriptum est: Et prophetam in gentibus dedi te. Tertius Lucas inter omnes evangelistas Graeci sermonis eruditissimus; quippe, ut medicus, in Graecia
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nec quemq moueat quod unus efdre dicitut liber.
quia secundus. tercius et quartus non habentur apud
hebreos sed inter apocrifos deputantur. ¶ Hester libru
esdra creditur conscripsisse. ĩqͦ eadem regnia sub figura
ecclie dei populum a seruitute. et morte. eripuisse scu-¬
bitur atq interfecto aman qui interpretatur inqͥtas
diei celebritas in posteros mititur. ¶Liber sapiẽcie
apud hebreos nusquã est. Unde ⁊ ip̃e titulus grecã mag
qui proinde sapiẽcie nommatur. quia ĩeo xp̃i aduẽtus
qui ẽ sapiẽcia patris et passio euis euidenter exponitur¬
¶ Librum autem ecclesiasticum certissime ihs filius
sirach iherosolimita nepos ihũ sacerdotes magni compo¬
suit. Qui liber apud latinos propter eloquii parilitatẽ
salemomis titulo prenotatur. Dictus autẽ ecclesiasticus
eo quõd de tocius ecclĩe doctrina et religiosa conuersacõe
magna cura et racione sit editus. Hic et apud hebreos

Expanded text:
tur. Nec quemquam moveat, quod unus Esdrae dicitur liber: tur. Nec quemquam moveat, quod unus Esdrae dicitur liber: quia secundus, tertius et quartus non habentur apud Hebraeos, sed inter apocryphos deputantur. Esther librum Esdrae creditur conscripsisse, in quo eadem regina sub figura Ecclesiae Dei populum a servitute et morte eripuisse scribitur, atque interfecto Aman, qui interpretatur, iniquitas, diei celebritas in posteros initur. Liber sapientiae apud Hebraeos nusquam est. Unde et ipse titulus Graecam magqui proinde Sapientiae nominatur: quia in eo Christi adventus, qui est sapientia Patris, et passio ejus evidenter exponitur. Librum autem Ecclesiasticum certissime Jesus, filius Sirach, Jerosolymita, nepos Jesu sacerdotis magni composuit. Qui liber apud Latinos propter eloquii parilitatem Salomonis titulo praenotatur. Dictus autem Ecclesiasticus, eo quod de totius Ecclesiae doctrina et religiosa conversatione magna cura et ratione sit editus. Hic et apud Hebraeos
Abbreviated transcription (Latin):
alphabetum trimetro scriptum est et a trimis literis id ẽ
trin uersus incipiunt. Quartum alphabetum simile
primo ⁊ secundo habetur. Ezechiel et damel auiris qui¬
busdam sapientibus scripti ẽẽ perhibentur. Quorum
ezechiel principia et fimis multis habentur obscurita¬
tibus inuoluta. Damel siro sermone regna orbis pronũ¬
aat et tempus aduentus cristi mafestissima predica¬
aone annotat. Hi sunt quatuor prophete qui maiores
uocantur quia prolixa uolumina condiderunt. Liber
duodecim prophetarum auctorum suorum nominibus
prenotatur. qui propterea dicuntur minores quia ser¬
mones eorum breues sunt. Unde et conexi sibimet in¬
uicẽ in uno uolumine continentur. Quorum nomina
sunt. Osee. Iohel. amor. Abdias. Ionas. Micheas. Baun
Abacue. dophonias. Aggeus. zacharias. et Malachias.¬
¶ Esdre liber auctoris sui citulo prenotatur. In cuius
textu eiusdem esdre neemieqz sermones pariter continẽ¬

Expanded text:
alphabetum trimetro scriptum est, et a trinis litteris, id est, alphabetum trimetro scriptum est, et a trinis litteris, id est, trini versus incipiunt. Quartum alphabetum simile primo et secundo habetur. Ezechiel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur. Quorum Ezechiel principia et finis multis habentur obscuritatibus involuta. Daniel syro sermone regna orbis pronuntiat et tempus adventus Christi manifestissima praedicatione annotat. Hi sunt quatuor Prophetae, qui Majores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Liber duodecim Prophetarum auctorum suorum nominibus praenotatur, qui propterea dicuntur Minores, quia sermones eorum breves sunt. Unde et connexi sibimet invicem in uno volumine continentur. Quorum nomina sunt: Osee, Johel, Amos, Abdias, Jonas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggaeus, Zacharias et Malachias. Esdrae liber auctoris sui titulo praenotatur. In cujus textu ejusdem Esdrae Neemiaeque sermones pariter continen
Abbreviated transcription (Latin):
cerimius caduca ẽẽ ⁊ breuia et ob hoc mimime appetenda.
carmẽ conuinctionem cristi et ecclĩe mistice canit. Dictũ
preferantur que in scripturis sacris habentur. sicut q̃dã
in lege dicuntur sancta quibus maiora sunt sancta
sanctorum. Horum autem trium librorum carmma exa¬
metris et pentametris uersibus apud suos composita ꝑ¬
hibentur. ut iosephus et iheromiius scribunt. Ssaias
euangelista pocius quam propheta edidit librum suum.
cuius omnis textus eloquẽtie prosa incedĩt. canticũ uero
erametro et penthanetro uer su discurrit. Hieremias sum¬
liter edidit librum suum cum terrens quod nos lamẽta
uocamus eo qd in tristiorib rebus funeribusq ad hibeãt᷑.
in quibus quadruplex diuerso metro composuit alpha
quorum duo prima qͣsi safico metro scripta su
qui tres uersiculos qui sibi nexi sunt et ab una tantũ
litera incipiunt heroicum commia concludit. Tercium

Expanded text:
cernimus, caduca esse et brevia, et ob hoc minime appetenda. cernimus, caduca esse et brevia, et ob hoc minime appetenda. carmen conjunctionem Christi et Ecclesiae mystice canit. Inter. praeferatur, quae in Scripturis sacris habentur: sicut quaedam in lege dicuntur sancta, quibus majora sunt sancta sanctorum. Horum autem trium librorum carmina hexametris et pentametris versibus apud suos composita perhibentur, ut Josephus et Hieronymus scribunt. Isaias Evangelista potius quam Propheta edidit librum suum, cujus omnis textus eloquentiae prosa incedit: Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum Threnis, quod nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur: in quibus quadruplex diverso metro composuit alphabetum, quorum duo prima quasi safico metro scripta sunt: qui tres versiculos qui sibi nexi sunt et ab una tantum littera incipiunt, heroicum comma concludit. Tertium
Abbreviated transcription (Latin):
salicet et dauid̃ ⁊ salomon. asaph. ethan. et idithun ⁊ filu
chore. eman ezrahelita. et reliqui quos esdras uno uolu¬
mine comprehendit. Dumes autem psalimi apud hebreos
metrico carmine constant ẽẽ compositi. Nam in morem
romani flacci et greci pindari minc iambico currũt nũc
alcaico personant nunc safico tonant. trimetro ueltetra¬
metro pede in cedenter. Salemon filius dauid regis israel
uxta numerum uocabulorum suorum tria uolumina
edidit. Quorum primus est maslotħ quem greci parabo¬
las latim prouerbia nommant. eo qd̃ in ip̃o sub compara¬
tiua similitudine figuras uerborum ⁊ ymagines uerita¬
tis ostendit. ipam autem ueritatem ad intelligendum
legentib reseruauit. Secindum librum coeleth uocauit
qui grece ecclesiasten dicitur. latine concionator eo qd̃
sermo eius non specialiter ad unum sicut prouerbus. sed
in aduersos generaliter dirigatur docens omnia q̃ ĩmũdo

Expanded text:
scilicet et David, et Salomon, Asscilicet et David, et Salomon, AsChore, Eman Ezrahelita, et reliqui quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebraeos metrico carmine constant esse compositi. Nam in morem Romani Flacci et Graeci Pindari nunc iambico currunt, nunc alcaico personant, nunc safico tonant, trimetro vel tetrametro pede incedentes. Salomon filius David regis Israel juxta numerum vocabulorum suorum tria volumina edidit. Quorum primus est Masloth quem Graeci Parabolas, Latini Proverbia nominant: eo quod in ipso sub comparativa similitudine figuras verborum et imagines veritatis ostendit, ipsam autem veritatem ad intelligendum legentibus reservavit. Secundum librum Coeleth vocavit, qui Graece Ecclesiastes dicitur, Latine Consermo ejus non specialiter ad unum, sicut in Proverbiis, sed ad universos generaliter dirigatur, docens omnia, quae in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
uel regum libris uel omissa uel non plene relata sũt.
summatim ac breuiter explicantur. Librum io
quidam moysen scapsisse arbitrantur alii unum ex pro¬
phetis non nulli uero eundem iob post plagam sue pas¬
sionis scriptorem eius fuisse existimant arbitrãtes ut
qui certamina spiritalis pugne sustinuit ip̃e narraret
quas uictorias. expetiuit. Prmcipia autem et fimis libri
iob apud hebreos prosa oratione texta sunt. media autẽ
ip̃ĩus ab eo loco quo ait pereat dies in qua natus sum.
usq ad eum locum ubi dicit id̃ circo ip̃e me reprehendo.
et ago penitẽciam omnia heroico metro discurrim. Psal¬
morum libri grece psalterium hebraice nabla latine or-¬
ganum dicitur. Uocatus autem psalmorum liber quod
uno propheta canente ad psalterium chorus concinendo
responderet. Titulus autem ĩ psalmis hebraicus ita est.
isphr thã. blm. qd interpretatur uolumen ymnorũ. Aucto¬
res autem psalmorum qui ponuntur intitulis moyses

Expanded text:
vel Regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto vel Regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Job quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex Prophetis, nonnulli vero eumdem Job post plagam suae passionis scriptorem ejus fuisse existimant, arbitrantes ut qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret, quas victorias expetivit. Principia autem et finis libri Job apud Hebraeos prosa oratione texta sunt: media autem ipsius ab eo loco, quo ait: Pereat dies, in qua natus sum ; usque ad eum locum, ubi dicit: Idcirco ipse me reprehendo, et ago poenitentiam ; omnia heroico metro discurrit. Psalmorum libri Graece Psalterium, Hebraice Nabla, Latine Organum dicitur. Vocatus autem Psalmorum liber, quod uno Propheta canente ad Psalterium chorus concinendo responderet. Titulus autem in psalmis hebraicus ita est: isphr. tha. blm. quod interpretatur, volumen hymnorum. Auctores autem psa
Abbreviated transcription (Latin):
dicum nommatur a principib populi qui prefuerunt
in israhel post moysen et nosue ante quam saul et dauiõ
et ceteri reges existerent. hunc librum edidisse credit
samuel. Liber samuel eusdem samuelis natiuitatem
et sacerdocium et gesta describit id circo et ab eo nomẽ
accepit. Et quanuis hic liber saul ⁊ dauid hystoriam
contineat. tamen ad samuel refertur. quia ip̃e unxit
saul in regnum ip̃e dauid̃ ĩregẽ futurum. Ciius libri
primam partem conscripsit id ẽ samuel sequẽcia uo̾
eius usqz ad calcem scripsit dauiõ. Malachim liber ꝓ¬
inde appellatur eo quod reges inde et israhelice gẽtisq¬
estaqz eorum per ordinem digerat temporum.
enim hebraice latine regum interpretatur. Hunc librũ
iheremias primus in unum uolumẽ coegit. Nam antea
sparsis erat ꝑ singulorum regum hystorias. Paralip¬
pomenon grece dicitur qd̾ nos preter missorum uel re-¬
liquorum dicere possumus quomodo ea que in samuele

Expanded text:
dicum nominatur a principibus populi, qui praefuerunt dicum nominatur a principibus populi, qui praefuerunt in Israel post Moysen et Iosue, antequam David et ceteri reges existerent. Hunc librum edidisse creditur Samuel. Liber Samuel eiusdem Samuelis nativitatem et sacerdotium et gesta describit; idcirco et ab eo nomen accepit. Et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse uncxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cuius libri primam partem conscripsit idem Samuel, sequentia vero eius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reli
Abbreviated transcription (Latin):
Eteris testamẽti secundum hebreorum tradicõ¬
nem hi perhibentur auctores. Primus moyses
minibus edidit qd̃ penthaticum nominatur. Pentaticus
racio seculi ĩeo contineatur. Erodus uero exitum ab egi
to egressumqz populi israel digerit et ex causa nomen
accepit. Leuiticus appellatus eo quod leuitarum mimis¬
teria et diuersitatem uictimarum exequitur totusq in
eo ordo leuiticus anotatur. Numerorum liber uocatur
eo quõd in eo egresse de egypto tribus dinumerantur et
quadraginta duarum per heremum mansionũ ĩ eo des¬
cripcio continetur. Deuteronomium greco sermone ap
pellatur quod lacine interpretatur secunda lex. id ẽ repeti¬
cio et euangelice legis prefiguracio. qui sic ea habet q̃
hystoriam continet. scriptorem uero eiusdem iosue ẽe
hebrei asserunt. In cuius textu posterior danis trãsitũ
regna hostium subuertũtur. terra populo diuiditur et¬
per singulas urbes uiculos montes atqz confima ⁊ ec¬
clesie celestisq iherusalem spuitalia prefigurantur. Iu¬

Expanded text:
eteris Testamenti secundum Hebraeorum traditionem hi perhibentur auctores: Primus Moyses, qui minibus edidit, et Pentateucon cognominatur. Pentateuchus ratio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum de Aegypto vel egressum populi Israel digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatur, eo quod levitarum ministeria et diversitatem victimarum exsequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur, eo quod in eo egressae de Aegypto tribus annumerantur: et quadraginta duarum per eremum mansionum in eo descriptio continetur. Deutpellatur, quod Latine interpretatur secunda lex, id est, repetitio, et evangelicae legis praefiguratio, qui sic ea habet, quae historiam continet: scriptorem vero ejus eumdem Josue Hebrei asserunt, in cujus textu post Jordanis transitum regna hostium subvertuper singulas urbes, viculos, montes atque confinia Ecclesiae caelestisque Hierusalem spiritalia regna praefigurantur. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
racionem tenent. unde in ecelesiaste scriptum est. da ꝑtes
septem nec non et octo. Similiter septem et octo quietis et
resurrectionis obtinent sacramentũ. Dcto enĩ ad diem diñce
resurrectionis siuie ommum sanctorum futurã resurrectione
pertinent. Daqua intitulo psalmi sexti scaibitur in fien
pro octaua. Nouem namq ad sacramentũ passionis dmi¬
ni demonstrandum satis ualet. quia ip̃e dominus hora no¬
na clamans hoce magna emisit spiritũ. Item nouẽ legũt
eẽ ordines angelorum iõ est angeli. archangeli. thiom do

Expanded text:
rationem tenent: unde in Ecclesiaste scriptum est: Da partes rationem tenent: unde in Ecclesiaste scriptum est: Da partes septem, nec non et octo . Similiter septem et octo quietis et resurrectionis obtinent sacramentum. Octo enim ad diem Dominicae Resurrectionis sive omnium sanctorum futuram resurrectionem pertinent. De qua in titulo psalmi sexti scribitur: In finem pro octava. Novem namque ad Sacramentum passionis Domini demonstrandum satis valet: quia ipse Dominus hora nona clamans voce magna emisit spiritum. Item novem leguntur esse ordines angelorum, id est, angeli, archa
Abbreviated transcription (Latin):
per septem candelabra et per septem stellas figurantur. In
quibus plenitudo sanctorum uersatur siat id ẽ testatur. qr
septem candelabra septem ecclĩe funt. similiter et septem
stelle. Item per septem onme presens tempus huius seculi de¬
signatur. quod per septem dierum circulum uoluitur. et in
contrariã partem per septenariũ numerũ plentudo pecca¬
ti id̃ ẽ uiuersitas septem principaliũ uiciorũ figuratur.
unde dominus de in mundo spiritu in euangelio ait. Tunc
uadit ⁊ assumit alios spiritus septem nequiores se ⁊ ĩtrãtes
habitant ibi ⁊ fuint nouissima hominis illius peiora prio¬
ribus. Hine et in salomone legitur. ne credideris ei quonã
septenz nequicie sunt in amm̃a illuis hoc est diaboli Rur¬
sum septem perfectionem fragellorum dei demonstrant.
ut in leuitico. castigabit inquit uos dominus sepcies pro
peccatis ur̃is. preterea septem et octo legis ⁊ euangelii figu¬

Expanded text:
per septem candelabra et per septem stellas figurantur . In per septem candelabra et per septem stellas figurantur . In quibus plenitudo sanctorum versatur, sicut idem testatur: quia septem candelabra, septem Ecclesiae sunt: similiter et septem stellae. Item per septem omne praesens tempus hujus saeculi designatur, quod per septem dierum circulum volvitur. Et in contrariam partem per septenarium numerum plenitudo peccati, id est, universitas septem principalium vitiorum figuratur: unde Dominus de immundo spiritu in Evangelio ait. Tunc vadit et assumit alios spiritus septem nequiores se, et intrantes habitant ibi, et fiunt novissima hominis illius pejora prioribus . Hinc et in Salomone legitur: Ne credideris ei, quoniam septem nequitiae sunt in anima illius , hoc est, diaboli. Rursum septem perfectionem flagellorum Dei demonstrat: ut in Levitico: Castigabit, inquit, vos Dominus septies pro peccatis vestris . Praeterea septem et octo legis et Evangelii figu
Abbreviated transcription (Latin):
denarius ergo numerus ad̃ dies sex in quibus d̃eus omniẽ
condĩdit crẽaturam sigiificacõem refert. ut est illud̃ in ex¬
edo. ser emm diebus condidit deus celum et trã. uel aõ
omne tempus presentis seculi quod sex etatibus uoluitur.
unde dominus perfector tocius oꝑis sui septa etate. in mũ¬
dum ueniens. serta feria passus est. in sabato requieuit
in sepulero ⁊ in die doniica resurrexit amortius. Septe¬
narius igitur nuimerus multiplicẽ significacõem habet.
qmia aliquando ad diem septimũ refertur in quo ꝑfectis
oirmbus domnus requieuit. Unde et sanctorũ amme post
laborem bonum operum requiescũt ab ommi opere suo in
eterna beatitudine. Aliquando autem ad septiformẽ gra¬
ciam spirritus sancti pertinet. de quo in apoccilipsi scciptũ ẽ.
septem cornua ⁊ septem oculi. septem sunt spicitus dei misi ꝑ
omnem terram. Item septem leguntur ecclĩe in apocalipsi que

Expanded text:
Senarius ergo numerus ad dies sex, in quibus Deus omnem Senarius ergo numerus ad dies sex, in quibus Deus omnem condidit creaturam, significationem refert, ut est illud in Exodo: Sex enim diebus condidit Deus coelum et terram ; vel ad omne tempus praesentis saeculi, quod sex aetatibus volvitur: unde Dominus perfector totius operis sui, sexta aetate in mundum veniens, sexta feria passus est, in sabbato requievit in sepulcro, et in die Dominica resurrexit a mortuis. Septenarius igitur numerus multiplicem significationem habet: quia aliquando ad diem septimum refertur, in quo, perfectis omnibus, Dominus requievit. Unde et sanctorum animae post laborem bonorum operum requiescunt ab omni opere suo in aeterna beatitudine. Aliquando autem ad septiformem gratiam Spiritus sancti pertinet, de quo in Apocalypsi scriptum est: Septem cornua, et septem oculi, septem sunt spiritus Dei missi per omnem terram . Item septem leguntur Ecclesiae in Apocalypsi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tes pertinẽt. ex quibz sancta ecclĩa congregatur. Unde di¬
citur per prophetam ab oriente adducam semen tuũ. ⁊ ab
occidente congregabo te. dicam aquiloni da et austro no
mundi quibus humanum corpus compactum est possũt
referri. quia inde corporis condicio maxime roboratur.
et subsistit. Nam in euangelio scaptum est quod paraliti¬
cus in lecto portaretur aquatuor. Quinarius ergo nume¬
rus ad quinqz legis libros moysi significacõem aliquan¬
do trahit. de quibz apostolus ait. uolo in ecclĩa quĩqz uer¬
ba sensu meo loqui uel ad quinqz sensus corporis i est ui¬
sum. auditum. gustum. odoratum. et tactum. Unde in euã¬
gelio scriptum est. Simile est regnum celorum decem uir¬
ginibus. quinqz enim ex eis erant fatue et quunq prudẽ¬
tes. Item ibi ut uni dedit quinq talenta. hine ⁊ dominus
samaritanam mulierem ait. quinqz enim uiros habuisti.

Expanded text:
tes pertinent, ex quibus sancta Ecclesia congregatur. Unde dites pertinent, ex quibus sancta Ecclesia congregatur. Unde dicitur per prophetam: Ab Oriente adducam semen tuum, et ab Occidente congregabo te; dicam Aquiloni: Da; et Austro: mundi, quibus humanum corpus compactum est, possunt referri; quia inde corporis conditio maxime roboratur et subsistit. Nam in Evangelio scriptum est, quod paralyticus in lecto portaretur a quatuor. Quinarius ergo numerus ad quinque legis libros Moysi significationem aliquando trahit, de quibus Apostolus ait: Volo in Ecclesia quinque verba sensu meo loqui , vel ad quinque sensus corporis, id est, visum, auditum, gustum, odoratum et tactum. Unde in Evangelio scriptum est: Simile est regnum coelorum decem virginibus , quinque enim ex eis erant fatuae, et quinque prudentes. Item ibi: Et uni dedit quinque talenta . Hinc et Dominus ad Samaritanam mulierem ait: Quinque enim viros habuisti .
Abbreviated transcription (Latin):
tres trimodam hominum operacõem in bono uel in malo
prefigurant id est cogitacõe. sermone. et opere. ut i aplo
si guis inquit edificauerit super fundamentũ hoc auu
argentum. lapides preciosos. ligna fenum stipulã. Rusũ
tres trimõdam fidelium professionem demonstrat .i. lel
sia professiõe per ez echielem loquitur domnius dicẽs. sn tres
uiri isti noe damel et ioh fuerũt in medio eorũ. filiunt et
filiam non liberabũt: sed ip̃i soli liberabuntur. Quate¬
narius ergo numerus ad quatuor pertinet euangeloaut
mezechiel: et in medio inguit eorum erat smilitunde gll̃¬
tuor ammalium. Item quatuor. ad quatuor sanctoum tici¬
tutes misticã significacõem ducũt. hoc est prudẽciã iusticã.
fortitudinem et temperanciam. quibus amme sanctorũ.
domino largiẽte reficiuntur. unde scriptum est. erant au¬
tem qui manducauerunt quasi quatuor milia hominum.
et dimisit eos. Rursum quatuor. ad quatuor mundi par-¬

Expanded text:
tres trimodam hominum operationem in bono vel in malo tres trimodam hominum operationem in bono vel in malo praefigurant, id est, cogitatione, sermone, et opere, ut in Apostolo: Si quis, inquit, aedificaverit super fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam . Rursum tres trimodam fidelium professionem demonstrant, id estsia professione per Ezechielem loquitur Dominus, dicens: Si tres viri isti, Noe, Daniel et Job, fuerint in medio eorum, filium et filiam non liberabunt: sed ipsi soli liberabuntur . Quaternarius ergo numerus ad quatuor pertinet Evangelia, ut in Ezechiel: Et in medio, inquit, eorum erat similitudo quatuor animalium . Item quatuor ad quatuor sanctorum virtutes mysticam significationem ducunt, hoc est, prudentiam, justitiam, fortitudinem et temperantiam; quibus animae sanctorum, Domino largiente, reficiuntur; unde scriptum est: Erant autem, qui manducaverunt, quasi quatuor millia hominum, et dimisit eos . Rursum quatuor ad quatuor mundi par
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit eis. Item duo electorum atq reproborum prefigu¬
racionem gerunt. Unde dominus dicit in euangelio. tũc
duo erunt in agro: unus assumetur et alius relinquetur.
Ternarius ergo nuimerus ad trinitatis misterium pertinet
ut in epistola iohannis. tres funt inquit qui testimoniũ
dant. Item tres ad passionis domini sepulturã ⁊ resurrectio¬
nis sacramentum respicuint. Unde in osee scaptum est.
uiuificabit nos post duos dies: in die tercia susatabit
nos et uiuemus. Rurfum tres ad fidem spem caritatem ex¬
primendam ualent. quarum uirtutum figuram tres ille
ciuitates in deuterononnio ad quas homicidia qui nolẽs
proximum occiderit confugere precipitur habere dicunt᷑
Item tres tria tempora significant. hoc est primum ante
legem secund̃um sub lege. tercium sub gracia. unde in
euangelica parabola legitur. ecce anni tres sunt ex quo
uemo querens fructum in ficulnea et non in uenio. Iterũ

Expanded text:
venerit eis? Item duo electorum atque reproborum praefiguvenerit eis? Item duo electorum atque reproborum praefigurationem gerunt. Unde Dominus dicit in Evangelio: Tunc duo erunt in agro: unus assumetur, et alius relinquetur . Ternarius ergo numerus ad Trinitatis mysterium pertinet, ut in Epistola Joannis: Tres sunt, inquit, qui testimonium dant . Item tres ad passionis Domini sepulturam et resurrectionis sacramentum respiciunt; unde in Osee scriptum est: Vivificabit nos post duos dies: in die tertia suscitabit nos, et vivemus . Rursum tres ad fidem, spem, charitatem exprimendam valent; quarum virtutum figuram tres illae civitates in Deuteronomio, ad quas homicida, qui nolens proximum occiderit, confugere praecipitur, habere dicuntur. Item tres tria tempora significant, hoc est, primum ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia. Unde in Evangelica parabola legitur: Ecce anni tres sunt, ex quo venio quaerens fructum in ficulnea, et non invenio . Iterum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem euis. Iterum unus malorũ unitatem exprit.
ut est illud in euangelio. et iuidit ibi homiem non ues¬
titum ueste nupciali. Nam binarius numerus ad duo
testamenta respicit. Unde in regum libro scriptum est.
st feit duo cherubim decem cubitorum magintũdinem.
Item duo ad duo precepta caritatis pertinent. Unde dicit
in euangelio. In his duobus preceptis tota lex pendet et
ꝓcorhẽte. Auesum duo duas dignitates exprimũt regiã
se et sacerdotalem. quarum figuram duo illi pisces quĩ¬
ste pauibus adiuncti i euangelio figuram gerebant.
ideciui duo misterium significant duorum populorum
d ẽ uideorum ⁊ gentiũ. Unde in zacharia scaptum est. et
par erit inter duos illos. nec non et duo amme et corporis
conuencõem significant. Unde dominus dicit in euangelio:
sez duo ex uobis consenserũt super terram ⁊ reliqua. De quo
et amos dicit. nunquid̃ ambulabunt duo pariter nisi cõ¬

Expanded text:
tatem ejus . Iterum unus malorum unitatem exprimit, tatem ejus . Iterum unus malorum unitatem exprimit, ut est illud in Evangelio: Et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptiali . Nam binarius numerus ad duo testamenta respicit, unde in Regum libro scriptum est: Et fecit duo cherubim, decem cubitorum magnitudine . Item duo ad duo praecepta charitatis pertinent: unde dicit in Evangelio: In his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . Rursum duo duas dignitates exprimunt, regiam scilicet et sacerdotalem: quarum figuram duo illi pisces quinque panibus adjuncti in Evangelio gerebant. Iterum duo mysterium significant duorum populorum, id est, Judaeorum et gentium. Unde in Zacharia scriptum est: Et pax erit inter duos illos . Nec non et duo animae et corporis conventionem significant: unde Dominus dicit in Evangelio: Si duo ex vobis consenserunt super terram, etc. . De quo et Amos dicit: Nunquid ambulabunt duo pariter, nisi con
Abbreviated transcription (Latin):
latebat in scelere eterno silencio conticescat. Leginus
iangelio quõd uillicus iniguitatis debitoribu
domini sui qui debebant domino suo grande debitum
reddere hoc est unus centum cados olei. alter cẽtũ choros
tritiei. ip̾e pensam temperaret. et iusserit priori pro
centum cadis olei scribere quinquagnita. Sequenti
pero pro centum choris tritici scribere octognita. quibz
rebus instruinuir ut mĩam debiti remĩssione faciẽtes
ip̃i amisericorde domino remissionem debitorum nr̃oꝵ
randum ostẽndit. Unde primus numerus hoc
est unus ad unitatem deitatis refertur. Dequo in exõdo
scriptum est. audi israel dominus deus tuus. deus unꝰ
est. Item unus ad unitatem eclĩe siue fidei pertinet.
uude in actibus apostolorum de credentib scribitur. Erat
illis cor unum. et anna una. Rursum unus ad unita¬
tem fidei suie operis perfectione respict. hine in genesi
dearca scriptum est: et in cubitu consumimabis sumini¬

Expanded text:
latebat in scelere, aeterno silentio conticescat. Legimus latebat in scelere, aeterno silentio conticescat. Legimus in Evangelio , quod villicus iniquitatis debitoribus domini sui, qui debebant domino suo grande debitum reddere, hoc est, unus centum cados olei, alter centum choros tritici: ipse pensam temperarit, et jusserit priori pro centum cadis olei scribere quinquaginta: sequenti vero pro centum choris tritici scribere octoginta: quibus rebus instruimur, ut misericordiam debiti remissione facientes, ipsi a misericorde Domino remissionem debitorum nostrorandum ostendit. Unde primus numerus, hoc est, unus ad unitatem deitatis refertur. De quo in Exodo scriptum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est . Item unus ad unitatem Ecclesiae sive fidei pertinet. Unde in Actibus apostolorum de credentibus scribitur: Erat illis cor unum et anima una . Rursum unus ad unitatem fidei sive operis perfectionem respicit. Hinc in Genesi de arca scriptum est: Et in cubito consummabis summi
Abbreviated transcription (Latin):
decim modiorum onus appendet. Corus xxx. modiorum mẽ¬
sura completur. Hic ex hebraico sermone descendit qui lu¬
catur coria asmilitudine collis. Coria enim hebraice col¬
les appeelantur. coaceruati enim modii triginta istat col¬
sis uidentur et onus cameli efficiuntut. De ap hpraad
chria propseta ita scriptum est. et ecce mulier una sẽl̃e
in medio amphore et dicitur. hec est impietas ⁊ pronet
eam in medio amphore et misit blumbeam manem uidor
enis et cetera. Amphora autem hic significat mensuram
grandem miguitatis uideorum: degua saluator adipoe
sutam ominum delictorum mẽdia sẽdebat impietas quaem
asio nomine idolatriam possumus appellare et ne mdden¬
ut arrograncia eius conquieseat. Hec eroto impietrre huosis¬
ge que sedefut super peccnta i sraes n suo scesere ciutn¬
Ratur ꝓostea mittitur in medium habilonis et captiutal̃
male deprimitur. uel certe abangelo ut que prius

Expanded text:
decim modiorum onus appendet. Corus triginta modiorum mendecim modiorum onus appendet. Corus triginta modiorum mensura completur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur cora a similitudine collis. Coria enim Hebraice colles appellantur: coacervati enim modii triginta instar collis videntur, et onus cameli efficiuntur. De amphora in Zacharia propheta ita scriptum est: Et ecce mulier una sedens in medio amphorae, et dicitur: haec est impietas: et projecit eam in medio amphorae, et misit plumbeam massam in os ejus, etc. . Amphora autem hic significat mensuram grandem iniquitatis Judaeorum: de qua Salvator ad ipsos horam omnium delictorum, media sedebat impietas, quam alio nomine idololatriam possumus appellare, et negationuiescat. Haec ergo impietas synagogae, quae sedebat super peccata Israel, et in suo scelere gloriabatur, postea mittitur in medium Babylonis, et captivitatis malo deprimitur, vel certe ab angelo: ut quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
ficio exhiberi iubxtur. mensura gonior expensa intelligi¬
tur. ephi eandem mensuram habet maridis quam in
humidis batus. Amphora uocata quod hinc et inde leue¬
tur. hec grece a figura sui dicta dicitur. quõd eius anfe
geniiate: uideantur aures iitari. Recipit autem uini
uel aque pedem quadratũ. frumenti uero mõdios italicos
tres. Cadus grece amphora est continens urnas tres. Ur¬
na mensura est quam quartariũ dicunt. proprie autem
urna uas est quõd procundendis defunctorum cieribus
adhiberi solet. dequo poeta. celo tegitur. qui non habet
urnam. Mediuma mensura est quĩq modiorum. meduna
autem latina lingua uocatur id̃ est dimidia eo quõd quĩq
mõdus metiatur qui est dimidius numerus a perfecto de¬
nario. Artaba mensura est apud egipcios sextariorũ septua¬
gintaduorum composita ex mimero propter .lxx. et duas
gentes uel liguas que or hem impleuerũt. Gomor quin¬

Expanded text:
ficio exhiberi jubetur, mensura gomor expensa intelligificio exhiberi jubetur, mensura gomor expensa intelligitur. Ephi eamdem mensuram habet in aridis, quam in humidis bathus. Amphora vocata, quod hinc et inde levetur: haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod ejus ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graece amphora est continens urnas tres. Urna mensura est, quam quartarium dicunt: proprie autem urna vas est, quod pro condendis defunctorum ciadhiberi solet, de quo poeta: Coelo tegitur, qui non habet urnam. Medimna mensura est quinque modiorum: medimna autem latina lingua vocatur, id est, dimidia, eo quod quinque modios metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, composita ex numero propter septuaginta et duas gentes vel linguas, quae orbem impleverunt. Gomor quin
Abbreviated transcription (Latin):
de tribz filus noe exortum in orbe continet: triquadro
conuertens ad fidem sancte caritatis. ut spiritus et aĩa
et corpus in unum redacta non discrepent inter se. Pos¬
sunt itaqz preter hec ⁊ in farine satis tribus illi domini¬
ei seminis fructus tricesmmius scz sexagesimus et centesmi
intelligi ud est coniugatorum continenciũ atq uirginũ.
et pulchre dicit eatẽnus absconditum in farma fermẽtũ
donec fermentaretur totum quia caritas in nr̃a mente
recondita eousqz crescere debet donec totam mentẽ in fui
perfectionem comnuitet. Batus autem uocatur hebraica
lingua ab olearia mola que apud eos baluata noĩatur.
capiens quinquaginta sextarios que mensura una
mole uice proteritur. Exhi ergo mensura est trium mo¬
diorum ut in libro ruth ostenditur: et gomor mensura
est atticorum cenicum trium. Unde ⁊ iñ leuitico et in nui¬
merorum libro quociens cunqz decima pars exhi in sacri¬

Expanded text:
de tribus filiis Noe exortum in orbe continetur: triquadro de tribus filiis Noe exortum in orbe continetur: triquadro convertens ad fidem sanctae charitatis: ut Spiritus et anima et corpus in unum redacta non discrepent inter se. Possunt itaque praeter haec et in farinae satis tribus illi Dominici seminis fructus, tricesimus scilicet, sexagesimus et centesimus, intelligi, id est, conjugatorum, continentium atque virginum. Et pulchre dicit, eatenus absconditum in farina fermentum, donec fermentaretur totum: quia charitas in nostra mente recondita, eousque crescere debet, donec totam mentem in sui perfectionem commutet. Bathus autem vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae bath apud eos vel batha nominatur, capiens quinquaginta sextarios, quae mensura una molae vice proteritur. Ephi ergo mensura est trium modiorum, ut in libro Ruth ostenditur: et gomor mensura est atticorum cenicum trium. Unde et in Levitico et in Numerorum libro quotiescunque decima pars ephi in sacri
Abbreviated transcription (Latin):
curat et tegit. Super candelabrum autem qui corpus
suum imimsterio dei subicit. ut superior sit predicacio
ueritatis. inferior seruitus corporis per ip̃am tamen
corporis seruitutẽ excellentior luceat doctrina qui per
officia temporalia ũ est per uocẽ et linguam ⁊ ceteros
corporis motus exhibetur. datum est genus mensure
iuxta mortem prouincie palestine unum ⁊ dimidium
modium capiens cuius nomen ex hebreo sermone tractũ
est. Satum enim apud eos nominatur sumpco siue le¬
uacio eo ꝙ qui metitur eandem mensuram sumat ac
leuet. Est et alias satum mensura sextariorum uigĩti
duorum capax quasi modius. Unde in euangelio scrip¬
tum est de muliere que abscondit fermentũ in farma
satis tribz donec fermenteretur totum. Nam hec mulier
significat sanctam ecclĩam. que doctrinam euange lii
et intellectus sacrarum scripturarum condit in peccato¬
ribus humanis donec coad̃unet tres partes orbis quõc

Expanded text:
curat et tegit. Super candelabrum autem, qui corpus curat et tegit. Super candelabrum autem, qui corpus suum ministerio Dei subjicit: ut superior sit praedicatio veritatis: inferior servitus corporis: per ipsam tamen corporis servitutem excellentior luceat doctrina, qui per officia temporalia, id est, per vocem et linguam et caeteros corporis motus exhibetur. Satum est genus mensurae juxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens, cujus nomen ex Hebraeo sermone tractum est. Satum enim apud eos nominatur sumptio sive levatio, eo quod qui metitur, eandem mensuram sumat ac levet. Est et alias satum mensura, sextariorum viginti duorum capax, quasi modius. Unde in Evangelio scriptum est de muliere, quae abscondit fermentum in farinae satis tribus, donec fermentaretur totum. Nam haec mulier significat sanctam ecclesiam: quae doctrinam Evangelii et intellectus sacrarum Scripturarum condit in pectoribus humanis, donec coadunet tres partes orbis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
effectus est: et quamuis diuerse gentes huic mensure
pondus uel adiciant ignoranter uel de trahant apud he¬
breos constitucõe diumna tali racõe seruatur. Modius
emm a modo dictus. Hire ⁊ modica id est moderata mo¬
dicis emi modius nomen imposuit nam modica pro
parus abusiue non proprie dienus. In scriptura sacia
modius egquitatem iusticie significat. Unde domnius
in lege precepit dicens. non sit tibi modius maior el
mmor sed modius iustus equusqz sertarius. Item mo¬
dius corpus humanũ uel legis licteram significat. uñ
dommus ait in euangelio: nemo accendit luceram
ponit eam sub modio. Ponere ergo lucernam sub modio
est. superiora facere corporis cõmodã. quam predicacõem
ueritatis. ut ideo quisq ueritatem non predicet oduro
timet non aligĩd in rebus corporalibus et temporalli
mosestit paciatur. Sub mõdio ergo lucernam ponis oici¬
quic succem doctrme hone commõdis tempora libus obscu

Expanded text:
effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adjiciant ignoranter, vel detrahant: apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est, moderata: modicis enim modius nomen imposuit: nam modica pro parvis abusive non proprie dicimus. In Scriptura sacra modius aequitatem justitiae significat. Unde Dominus in Lege praecepit dicens: Non sit tibi modius major et minor sed modius justus, aequusque sextarius . Item modius corpus humanum vel legis litteram significat. Unde Dominus ait in Evangelio: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio est superiora facere corporis commoda quam praedicationem veritatis, ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus molestiae patiatur. Sub modio ergo lucernam ponit, quisquis lucem doctrinae bonae commodis temp