comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ista locorũ ẽ. sed affectuũ. quã int̃cludeba t
quasi septa quȩdã spinosa. p̃teritorũ malitia
peccatorũ quid liberalius & miscđius facere
potuit. qͥse ipsũ nobis qua rediremꝰ subster¬
nere uoluit . nisi ut om̃ia donaret peccata con¬
uersis. & grauit̃ fixa int̃dicta reditus nr̃i ꝓ nob̾
eccłȩ suȩ : utquȩ solueret int̾ra soluta eent̃
incȩlo : quȩ ligaret intra. ligata eeñt & incȩlo
Scilicet. ut qͥs qͥs mȩccła eiꝰ dimitt sibi peccata
ñcrederet : nei dimitterentur. Quis qͥs autẽ
crederet. seq abhis correctꝰ auerteret :
meidẽ ȩcclȩ gremio constitutus. eadẽ fide¬
. atq correctione sanaretur. Quisqͥs enĩ ñcre¬
dit dimita sibi posse peccata: fit deterior
desꝑando. quasi nhil illi melius quã malũ eẽ
remaneat. ubi defructu suȩ conuersionis
Prioris morũq relictio quȩ fit pęnitendo. sic
etiã corporis mors est animationis pristinȩ
resolutio łt quomodo animꝰ post pȩnitentiam

Expanded text:
ista locorum est, sed affectuum, quam intercludebat, quasi septa quaedam spinosa, praeteritorum malitia peccatorum; quid liberalius et misericordius facere potuit, qui seipsum nobis, qua rediremus, substernere voluit, nisi ut omnia donaret peccata conversis, et graviter fixa interdicta reditus nostri pro nEcclesiae suae, ut quae solveret in terra, soluta essent in coelo; quae ligaret in terra, ligata essent et in coelo : scilicet ut quisquis in Ecclesia ejus dimitti sibi peccata non crederet, non ei dimitterentur; quisquis autem crederet, seque ab his correctus averteret, in ejusdem Ecclesiae gremio constitutus, eadem fide atque correctione sanaretur. Quisquis enim non credit dimitti sibi posse peccata, fit deterior desperando, quasi nihil illi melius quam malum esse remaneat, ubi de fructu suae conversionis prioris morumque relictio, quae fit poenitendo; sic etiam corporis mors est animationis pristinae resolutio: et quomodo animus post poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
consolatur considerans quantꝰ quanta ꝓnondum
credentib: passussit : cũ uero udex uiuorũ &emor¬
torũ expectatur ecȩlo magnũ timorẽ incutit
neglꝰ gentib ut se ad diligentiã conuertant.
eũq magis beneagendo desiderent quãma le
agendo formident. Quibus autẽ uerbis dici
aut qua cogitatione capi potest p̃miũ qđ illo
infine daturus ẽ qͣndo ad consolationẽ hui
itineris despũ suo tantũ dedit. quo inaduersis
uitȩ huiꝰ fidutiã caritatẽq tantã eiꝰ quẽ nondũ
uidemꝰ habe̾mꝰ & dona unicuiq ꝓpria adinstruc¬
tionẽ ȩcłȩ suȩ. ut id qđ ostendit eẽ faciendũ
ñsolũ sine murmure. sed etiã cũde lectatione
ergo suũ multis m̃bris diuersa officia geren¬
tib nodo unitatis & caritatis tãquã sanitatis

Expanded text:
consolatur, considerans quantus quanta pro nondum consolatur, considerans quantus quanta pro nondum credentibus passus sit? Cum vero judex vivorum atque mortuorum exspectatur e coelo, magnum timorem incutit negligentibus, ut se ad diligentiam convertant, eumque magis bene agendo desiderent, quam male agendo formident. Quibus autem verbis dici, aut qua cogitatione capi potest praemium, quod ille in fine daturus est; quando ad consolationem hujus itineris de Spiritu suo tantum dedit, quo in adversis vitae hujus fiduciam charitatemque tantam ejus, quem nondum videmus, habeamus, et dona unicuique propria ad instructionem Ecclesiae suae, ut id quod ostendit esse faciendum, non solum sine murmure, sed etiam cum delectatione ergo suum multis membris diversa officia gerentibus , nodo unitatis et charitatis tanquam sanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
sic ista quȩ uocat᷑ stultitia. sapientia est uincen¬
tib: diabolũ Hos immortalitate maleusi sumꝰ
ut morerem : xp̃c mortalitate bene usus est
ut iuiueremꝰ Corrupto animo feminȩ ingressus ẽ
morb integro corpore feminȩ ꝓcessit salus
Ad eadẽ contraria ꝑtinet: qđ etiã exẽplo uirtu¬
tũ eiꝰ uitia nrã curant᷑ Iã uero similia qͣsiliga¬
m̃ta mbris & iul nerib nr̃is adhibita illas
homines mortalis mortales. morte mortuos
liberauit. Multa quoq alia diligentius intu¬
entib quos instituti oꝑis ꝑagendi necessitas
ñ rapit uł a contrariis uł a similib: medicinȩ
xp̃ianȩ apparet institutio: Iãuero credita dñi
amortuis resurrectio & incȩlũ ascensio magna
spe fulcit nrãm fidẽ. Multũ enĩ ostendit
quã uoluntariȩ ꝓnobis ammã posuerit :
qeã sic habuit in potestate resumere
Quanta ergo se fidutia spes credentiũ

Expanded text:
sic ista quae uocatur stultitia sapientia est uincensic ista quae uocatur stultitia sapientia est uincentibus diabolum. nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut uiueremus. corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo uirtutum eius uitia nostra curantur. iam uero similia quasi ligamenta membris et uulneribus nostris adhibita illa shomines, mortalis mortliberavit. Multa quoque alia diligentius considerantibus quos instituti operis peragendi necessitas non rapit, vel a contrariis, vel a similibus medicinae christianae apparet instructio. CAPUa mortuis resurrectio, et in coelum ascensio, magna spe fulcit fidem nostram. Multum enim ostendit quam voluntarie pro nobis animam posuerit, qui eam sic habuit in potestate resumere. Quanta ergo se fiducia spes credentium
Abbreviated transcription (Latin):
curatio uia ẽ ad sanitatẽ sic ista curatio peccatores
sanandos reficiendosq suscepit. Et quẽ ad modũ
medici cũ alligant uulnera ñ in cõposite sed
apte id faciunt : ut unculi utilitatẽ quȩdam
pul critudo etiã consequatur.: sic medicina
sapientiȩ ꝑ hominis susceptionẽ nr̃is est ac̃c̃o¬
modata uulnerib de qͥbusdã contrariis curans
a deqͥ̃busdã similibus Sicut et ã ille qͥ medetur
uulneri corporis ad hibet quȩdã contraria
sẽ frigidũ calido uł humido siccũ uł siqͥd aliud
eiꝰmnodi adhibet etiã quȩdã similia sic̃ linteolũ
ad rotundo uulnieri rotundũ uł oblongum
oblongo ligaturãq: ipsã ñeandẽ mbris om̃ib
sel similẽ smilib coaptat sic sapientiado homi¬
ne curans seipsã exhibuit adsanandũ ipsa me¬
dieus ipsa medicina Quia ergo ꝑ suꝑbiã homo
bipss ẽ humilitatẽ adhibuit adlanandum
Serpentis sapientia decepti sumꝰ andimi
uocabat᷑ erat autẽ stulaitia contẽnentib dm̃:

Expanded text:
curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. serpentis sapientia decepti sumus, dei suocabatur, erat autem stultitia contemnentibus deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ris : nectuȩ c̃scientiȩ nec alienigrãm erroris habitura.
illeen ĩ alterã diligit. tualteriuis placere & iasceris
siamet aliã qͥadulterare inte docet̃ malemagistre

Expanded text:
ris, nec tuae conscientiae, nec alieni gratiam erroris habitura? ris, nec tuae conscientiae, nec alieni gratiam erroris habitura? Ille enim alteram diligit, tu alteri vis placere: et irasceris si amet alteram, qui adulterare in te docetur. Mala magistr
Abbreviated transcription (Latin):
sinceritas ꝑseuerat & ueritas. qͣndo q̃ sinceras pollu¬
unt᷑ & colorũ ad ulterinꝰ medi caminũ fucis inm̃dat ũ
uera mutant᷑: dñ scuusdicit . Non potes ficere cupillũ
unũ albũ aenigrũ. & tua duicendã dñitui uocẽ iustecẽ.
potiorẽ audaci conatii. & sacrilego con tsptu crines tuos¬
inficis malo p̃sagio futurorũ capillos iãtibi flãmeosaus¬
rior ut in tales diceret. Hinc illa in qͥt nascunt᷑ incentiua
uitiorũ ut quesitis colorib: oradepingant. dũ uiris dis¬
plicere formidant. & de adulterio uultus meditent᷑
adulteriũ castitatis. Quanta hic am̃tia effigiemmu¬
tarenaturȩ picturã quȩrere. & dũuerent᷑ maritale
udiciũ ꝑdider̃ suũ. prior enĩ desȩ ꝓnuntiat. quȩ cupit
mutare qđ nata est. Ita dũ ali istadet placere : prius
ipsa sibi displicet quẽ iudicẽ mulier ueriorẽ reqͥrimꝰ
deformitatistuȩ. quãte ipsã quideritimes. si pulcha
es qͥabsconderis. sideformis curte formosaeẽ m̃ti¬

Expanded text:
seuerat et ueritas, quando quae sincera sunt polluuntur colorum adulteriis, medicaminum facis in mendacium uera mutantur? Dominus tuus dicit: non potes facere capillum unum album aut nigrum: et tu ad uincendam Domini tui uocem uis te esse potiorem, audaci conatu et sacrilego continficis; malo praesagio futurorum capillos jam tibi flammeos ausrior ut in tales diceret: Hinc illa, inquit, nascuntur incentiva vitiorum, ut quaesitis coloribus ora depingant, dum viris displicere formidant, et de adulterio vultus meditentur adulterium castitatis. Quanta haec amentia, effigiem mutare naturae, picturam quaerere; et dum verentur maritale judicium, prodere suum? Prior enim de se pronuntiat, quae cupit mutare quod nata est: ita dum alii studet placere, prius ipsa sibi displicet. Quem judicem, mulier, veriorem requiremus deformitatis tuae, quam teipsam, quae videri times? Si pulchra es, cur absconderis? si deformis, cur te formosam esse menti
Abbreviated transcription (Latin):
dere. fugere uctantiã. rationẽ seqiamare uirtutẽ.
Quando ista uł uultulesit parentes. qͣndo dissenf ita
ꝓpinquis. qͣndo fastadiuit humilẽ. qͣndorisit debilem.
quando uitauit in opẽ. eossolo sollicita cetꝰ uirorum
inui sere. qͦsini scłia ñ erubesceret. nequẽ p̃teriret¬
uerecundia. nihil torũ inoculis. nihil in uerb ꝓucax
nihil inactu inuerecundũ. ñgestus fractior. ñ incessus
solutior ñ uox specuia ut ipsa corporis species
simulachrũ fueritm̃tis & figuraꝓbitatis. Bona qͥppe
domꝰ in ipso uestibulo debetagnosci. acpͥmo p̃tendat
ingressu. nihil intꝰ latuere tenebrarũ. tanquã lucernȩ
lux intꝰposita foris luceat. Id ergo exequar ciborũ
parsimoniã officiorũ redundantiã alterũ ultra
naturã suꝑ fuisse. alttrũ ipsinaturȩ defaisse. islauni

Expanded text:
rtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando risit debilem? quando vitavit inopem? Eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praetverecundia. Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum; non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior, ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, et figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum, tanquam lucernae lux intus posita, foris luceat. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam; alterum ultra naturam superfuisse, alterum ipsi naturae pene defuiss
Abbreviated transcription (Latin):
hȩcaut̃ ꝓpt̃ea in exẽplohuiꝰ ẽꝑatigeneris posui qr
actale ꝓpositũ grandi atq dicendi gene redebet
excitari & accndi Sed martir orprianꝰ dehabitu
uirginũ . ñ de suscipiendo uirginitatis ꝓposito scribit.
uerũ exeo qđ abo eger̃ dictionis grandis exẽpla
memoribo. Ambo qͥppe inuectis in eis q̃ formã pigñtis
colorint ut pociꝰ decolorant. Iuorũ pͥorille cũ hoc
ageret ait int̃cetera. Siqͥs pingenduartifex uultum
aliciiꝰ & speciem &corporis quilitatẽ emulo colore
signasset & signatoiã consũmatoq simula chromanꝰ
alicusꝰ inferret. ut iã formata iã picta. qͣsi peritior
reformaret grauis pͥoris artificis iniuria &iusta indig¬
natiorefor udec̃. Iute existima sinpune laturã tã
i pbȩtemeritatis audatiã deiaraficisoffensã aitenĩ
inpudica circa homines & incesta fucis lenocinanib
ñsis. corriptis: uiolatisq q̃di s̃ perora dulteradet me¬

Expanded text:
ec autem propterea in exemplo hujus temperati generis posui, quia ac tale propositum, grandi utique dicendi genere debet excitari et accendi. Sed martyr Cyprianus de habitu virginum, non de suscipiendo virginitatis proposito scripsit.Verum ex eo quod ambo egerunt, dictionis grandis exempla memorabo. Ambo quippe invecti sunt in eas quae formam pigmentis colorant, vel potius decolorant: quorum prior ille cum hoc ageret, ait inter caetera: Si quis pingendi artifex vultum alicujus et speciem, et corporis qualitatem aemulo colore signasset; et signato jam consummatoque simulacro, manus alius inferret, ut jam formata, jam picta quasi peritior reformaret, gravis prioris artificis injuria et justa indignatio videretur. Tu te existimas impune laturam tam improbae temeritatis audaciam, Dei artificis offensam? Ut enim impudica circa homines, et incesta lucis lenocinantibus non sis, corruptis violatisque quae Dei sunt, pejor adultera detine
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. ea ipsa diligentuis consideretur: & cũ ibi recognita fueri̧ͥ
quorũdã uestigia numeroꝵ quȩrendũ. ẽ. ubi sine cumore sint
Ibi eñ magis unũ . ẽ. quod. ẽ: & si tales sunt in ipsa mir tione
uitali quȩ in seminib oꝑat᷑: magis ibi mirandi sunt quã in cor

Expanded text:
gitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint gitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est quod est. Et si tales sunt in ipsa motione vitali, quae in seminibus operatur, magis ibi mirandi sunt quam in cor
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione manifestũ. ẽ. Iuod si abea parte cin dominari
nos iub& ds̃. atq ut in nr̃am possessionẽ restituamur ortatur
& opitulatur. Si ergo abhac parte ꝑneglegentiã & impetatẽ
uir subditus fuerit. id.ẽ. mens & ratioꝰ erit quidẽ homo turpis
& miser. sed destinatur in hac uita. & post hanc uitã ordinat᷑:
Quo eũ destinari. & ubi ordinari. sũmus ille rector & dñs
iudicat. Nulla itaq foeditate uniuersa creatura maculareͥ¬
ꝑmitatur Ambulemus gͦ dũ diẽ habemus. id. ẽ. dũ ratione
uti possumus. ut ad dm̃ conuersi uerbo eius quod uerũ liumen
.ẽ. illustrari merxamur: ne nos cenebrȩ conp̃hendant dies eñi
.ẽ. p̃sentia illius luminis quod inluminat omnẽ hominẽ uenientẽ
in hunc mundũ. Hominẽ dixit: quia ratione uti potest & ubi
creit ibi in cũbere ut surgat deb&. Sͥ gͦ uoluptas carnis dili¬

Expanded text:
dispensatione manifestum est. Quod si ab ea parte cui dominari dispensatione manifestum est. Quod si ab ea parte cui dominari Deus nos jubet, atque ut in nostram possessionem restituamur, et hortatur et opitulatur: si ergo ab hac parte per negligentiam et impietatem vir subditus fuerit, id est mens et ratio, erit quidem homo turpis et miser; sed destinatur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari et ubi ordinari summus ille rector et Dominus judicat. Nulla itaque foeditate universa creatura macular Ambulemus ergo dum diem habemus, id est, dum ratione uti possumus, ut ad Deum conversi, Verbo ejus, quod verum lumen est illustrari, mereamur, ne nos tenebrae comprehendant . Dies est enim praesentia illius luminis quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hominem dixit, quia ratione uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis dili
Abbreviated transcription (Latin):
ne nihili iure laudatur & tũ cuiq non . ẽ. bene . si. ẽe. meliꝰ
potest Iuare si nob̾ potest bene. ẽẽ. cũ ipsa ueritate. male
sumus cũ quolib& uestigio ueritatͥ s. Multo gͦ deterius
cũ extremitate uestigu: quando carnis uoluntatib adhe¬
remus. Uincamus gͦ huius cupiditatis. łblanditias. ł molesti¬
as: subiugemus nob̾ hanc feminã si uiri sumus. nob̵ ducibus¬
& erit ipsa melior. Hec iã cupiditas. sed temꝑantia nomi¬
nabitur. Nã cũ ipsa ducit nos aut̃ sequimur: cupiditas
illa & libido. nos uero temeritas & stulatia nuncupam.
sequamur xp̃m caput nr̃m : ut & nos sequatur cui caput
sumus. Hoc & feminis p̃cipi potest non maritali sed suꝑ no
iure: quo uire in xp̃o nec masculus nec femina sumus
Habent enĩ & ille uirile quiddã. unde femineas subiugeN
uoluptates unde xp̃o seruiant & imꝑent cupiditati. quod
in multis uiduis & iurginib dr̃ inmultis eaã maritatis.
Sed iã frat̾na & coniugalia iura seruantib xp̃iam populi

Expanded text:
ne nihili jure laudatur. Et tunc cuique non est bene, si melius esse potest. Quare si nobis potest bene esse cum ipsa veritate, male sumus cum quolibet vestigio veritatis: multo ergo deterius cum extremitate vestigii, quando carnis voluptatibus adhaeremus. Vincamus ergo hujus cupiditatis vel blanditias vel molestias; subjugemus nobis hanc feminam, si viri sumus. Nobis ducibus et ipsa erit melior, nec jam cupiditas, sed temperantia nominabitur. Nam cum ipsa ducit, nos autem sequimur, cupiditas illa et libido, nos vero temeritas et stultitia nuncupamur. Sequamur Christum caput nostrum, ut et nos sequatur cui caput sumus. Hoc et feminis praecipi potest, non maritali, sed fraterno jure; quo jure in Christo nec masculus nec femina sumus. Habent enim et illae virile quiddam unde femineas subjugent voluptates, unde Christo serviant, et imperent cupiditati. Quod in multis viduis et virginibus Dei, in multis etiam maritatis, sed jam fraterne conjugalia jura servantibus, christiani populi
Abbreviated transcription (Latin):
eati petrus & paulus eminent inter uniuersos apłos. & peculiari
quadã p̃rogatiua p̾cellunt. Uerũ inter ipsos quis cui p̃ponatur:
in certũ ẽ. Puto enĩ illos ęquales eẽ meritis qui ȩquales sunt passione
& simili eos fidei deuotione uixisse. quos simul uidemꝰ ad martyrii
loco unius tyranni tolerauere sententiã. Una die passi sunt: ut ad xꝑmi
pariter ꝑ uenirent. Uno in loco: ne alteri roma de esset. Sub uno
ꝑseaitore: ut ȩqualis crudelitas itrũq cons truigent. Pies gͦ ꝓ me
martyrium ꝑtuler: In qͥrbe roma quȩ principatũ & caput optinet nationũ
scl ut ubi caput suꝑstitionis erat. illic caput qͥederit sçitatis: & ubi gentlliũ
prinapes habitabant. illic acłarũ principes morerantur.

Expanded text:
eati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt; verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. Puto enim illos aequales esse meritis, quia aequales sunt passione, et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyriiloco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo pro meriidem martyrium pertulerunt? In urbe Roma, quae principatum et caput obtinet nationum, scilicet ut ubi caput superstitiprincipes habitabant, illic Ecclesiarum principes morerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
meam. Cui data ẽ etiam societas beacissimi pauli apłi uasis electionis
qui non diuerso sicut heredci garriunt s uno tẽꝑe uno eodemq die. głosa
morte cũ petro in urbe roma sub cesare nerone agonitans coronatus ẽ.
p̃tulerunt. Est gͦ primna petri apłi sedes romana eccł̃a. non habens
maculam nec rugam nec aliquid huius modi¬

Expanded text:
. Addita est etiam societas beatissimi Pauli apostoli, vasis electionis, qui non diverso, sicut haeretici garriunt, sed uno tempore, uno eodemque die, gloriosa morte cum Petro in urbe Roma sub Caesare Nerone agonizans, coronatus est: praetulerunt. Est ergo prima Petri apostoli sedes Romana Ecclesia, non habens maculam, neque rugam, nec aliquid hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
& in sumissõ genere om̃s qͥd ocent᷑ sciunt. autcredunt uerũ
intendunt. hoc eis eẽ maxime necessariũ. qͥ sapient̃ & e¬
loquent̃ uolunt dicere : Illuduͦ qđ agit̃ genere tẽꝑaco
id ẽ. ut eloquentia ipsa delectit. ñẽ. ꝓpt̃ seipsuu surpan¬
dũ. sed ut ixeb: queutilit̃ honesteq dicunt᷑. sina docente
indigente eloqͥo nec mouene qr &scientes & fauentes
auditoreshabent. aliqͣnto ꝓmptiꝰ ex delectation eipsa
elocutionis accedat ul tenatius adherescat assensus
N ãcueloquentiȩ sit uniuersale officiũ in qͦcũq istorũ
triũ genere dicere apte ad ꝑsuasionẽ. Emisa ut̃ id qđ
intenderis ꝑsuaderedicendo in qͦcũq istoꝵ gencredic̃

Expanded text:
et in submisso genere omnes qui docentur, sciunt, aut credunt verum et in submisso genere omnes qui docentur, sciunt, aut credunt verum e necessarium, qui sapienter et eloquenter volunt dicere Illud vero quod agitur genere temperato, id est, ut eloquentia ipsa delectet, non est propter seipsum usurpandum; sed ut rebus quae utiliter honesteque dicuntur, si nec docente indigent eloquio nec movente, quia et scientes et faventes auditores habent, aliquanto promptius ex delectatione ipsa elocutionis, accedat vel tenacius adhaerescat assensus. Nam cum eloquentiae sit universale officium, in quocumque istorum trium generum, dicere apte ad persuasionem; finis autem, id quod intenderis, persuadere dicendo: in quocumque istorum tri
Abbreviated transcription (Latin):
longeq amaiorib: traditã quȩ ꝓatora eoꝵ hostilit̃ obsi¬
debat uł potiꝰ possidebat. uctã antequã reipsa id osten¬
đent cradidi. Moxq sermone fanito ad agendas dõ grãs
multa exꝑim̃ta qͥb: didicimꝰ homines qͥd in eisfecerit
sapientis granditas dictionis ñ clamore potiꝰ qͣmgemitu
aliqͥndo etũ lacrimis postremouitȩ mutatione mons¬
trasse Sũ mis soetiã dicendigenere spleriq mutati
Sedut qd ñsciebant scirent: aut qđ eis uidebat̃ in credile
cređent. Honaut̃ ut agerent qđ agendũ ĩnouerant.
&igere nolebant adhuiꝰ modinãq duritiã flectendĩ
debetgrandit̃ dici Nã & laudes & uituꝑationes qͣndo
eloquent̃ dicunt᷑ . cũ sint in genere tẽpato si cafficiunt
qͦsdã ut ñsolũ in laudib & uituꝑationib: eloquentia
delectent᷑ uerũ & ipsi lau dabilit̃ appetant. fuguntq
imitant̃ si c̃ ingrandigenere om̃s qͥ flatunt̃ agunt.

Expanded text:
longeque a majoribus traditam, quae pectora eorum hostiliter obsidebat, vel potius, possidebat, devictam, antequam re ipsa id ostenderent, credidi. Moxque sermone finito ad agendas Deo gratias cmulta experimenta quibus didicimus, homines, quid in eis fecerit sapientis granditas dictionis, non clamore potius quam gemitu, aliquando etiam lacrymis, postremo vitae mutatione monstrasse. 54. Submisso etiam dicendi genere sunt plerique mutati: sed ut quod nesciebant, scirent, aut quod eis videbatur incredibile, crederent; non autem ut agerent quod agendum jam noverant, et agere nolebant. Ad hujusmodi namque duritiam flectendam, debet granditer dici. Nam et laudes et vituperationes quando eloquenter dicuntur, cum sint in genere temperato, sic afficiunt quosdam, ut non solum in laudibus et vituperationibus eloquentia delectentur, verum et ipsi laudabiliter appetant, fugiantque mutantur, sicut in grandi genere omnes qui flectuntur, agunt;
Abbreviated transcription (Latin):
corpora sua detestant᷑. parati eẽnt unũ oculũ
uł sine sensu doloris amitere. etiã si maltero
tantus cernendi sensus remaneret quantũ erat
in duob nisi aliqua res quȩ p̃ponenda cẽt urgenit
is atq hui modi docum̃tis satis ostenditur eis
qͥsine ꝑtinatia uerũ reqͥr̃ quãcerta sententia
sit apłi ubi ait. Nemo enĩũqͣm carnẽ suam
odio habuit: addidit etũ sed nutrit & foue

Expanded text:
corpora sua detestantur, parati essent unum oculum vel sine sensu doloris amittere, etiamsi in altero tantus cernendi sensus remaneret, quantus erat in duobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeret. Isto atque hujusmodi documento satis ostenditur eis qui sine pertinacia verum requirunt, quam certa sententia sit Apostoli, ubi ait: Nemo enim unquam carnem suam odio habuit. Addidit etiam: Sed nutrit et fove
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ñ docuit. nisi qͥerga illũ recreandũ atq cu¬
randũ misericors extitit : ita ut hoc qͥ int̃¬
rogauerat in t̾rogatꝰ ipse fateret᷑. Cui dñs
ait. Uade &tu fac similit̃. Vt uidelicet eẽ
eũ ꝓximũ intelligamꝰ cui uł exhibendũ. ẽ.
officiũ miscdiȩ sĩ indig&e. uł exhibendũ. eẽt
si indigeret. Exqͦẽ iã consequens ut eti ã
ille aqͦ nob hoc uicissim exhibendũ. ẽ ꝓxi
nec quis qͣm eẽ ꝓoximꝰ nisi ꝓdcimo potest. Nullũ
aũt exceptũ essẽ cui miscdĩȩ deneget᷑ officiũ quis
ñ udeat qͣndo usq ad mimicos etiã porrectũ ẽ.
eodẽ dño dicente. diligite inimicos ur̃os: bene

Expanded text:
esse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque cuesse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque curandum misericors exstitit, ita ut hoc qui interrogaverat, interrogatus ipse fateretur. Cui Dominus ait, Vade, et tu fac similiter ; ut videlicet eum esse proximum intelligamus, cui vel exhibendum est officium misericordiae, si indiget, vel exhibendum esset, si indigeret. Ex quo est jam consequens ut etiam ille a quo nobis hoc vicissim exhibendum est, pronec quisquam esse proximus nisi proximo potest. Nullum autem exceptum esse cui misericordiae denegetur officium, quis non videat, quando usque ad inimicos etiam porrectum est, eodem Domino dicen
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ sẽparati s̃. Ad quẽ siconuers̃i fuerint. & illũ
tãquã beatificũ bonũ. & nos tãqͣm socios tanti
loco deangłis non nulla questio. Illo enim
fruentes etiã ipsi beatis̃ : quo & nos frui de¬
sideramꝰ. Et qͣntũ in hac uita fruim᷑ uł ꝑspe¬
culũ. uł in enigmate : tanto eã peregrinati¬
onẽ & tolerabiliꝰ sustinemꝰ. & ardentiꝰ finire
cupimꝰ. Sed utrũ ad illa duo p̃cepta etiã dilec¬
tio ꝑtineat angłoꝵ. ñ mrationabilit̃ quȩri
potest Nã qđ nullũ homiũ exceperit qͥp̃¬
cepit utpocimũ diligamꝰ & ipse ineuangłio
dñs ostendit. & paulus apłs. Nãq ille cui duo
illa p̃cepta ꝓtulerat. atq in eis pendere totã
legẽ ꝓphetasq dixerat : cũ int̾rogaret eũ
dicens. & qͥs. ẽ. m̃s pocimꝰ . hommẽ quendam
incidisse ilatrones. & ab eis grauit̃ uuleratũ.
sauciũ & semi uiuũ eẽ derelictũ: Cui ꝓremũ

Expanded text:
mus separati sunt. Ad quem si conversi fuerint, et illum mus separati sunt. Ad quem si conversi fuerint, et illum tanquam beatificum bonum, et nos tanquam socios tanti loco de Angelis nonnulla quaestio. Illo enim fruentes, etiam ipsi beati sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur vel per speculum vel in aenigmate , tanto nostram peregrinationem et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. Sed utrum ad illa duo praecepta etiam dilectio pertineat Angelorum, non irrationabiliter quaeri potest. Nam quod nullum hominum exceperit qui praecepit ut proximum diligamus, et ipse in Evangelio Dominus ostendit, et Paulus apostolus. Namque ille cui duo ipsa praecepta protulerat, atque in eis pendere totam Legem Prophetasque dixerat, cum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemdam ncidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semivivum esse derelictum; cui proximum
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuam᷑ ab eis: ad inũ illũ finẽ referendũ
est. Si enĩ intheatris nequitiȩ qͥaliquẽ dili¬
git histrionẽ. & taqͣm magno uł etiã summo
bono eiꝰ arte ꝑfruit᷑. om̃s diligit qͥ secũ eũ
tior. tantũ agit qͥb modis potest. ut a
plurib diligat᷑. Et tanto plurib eũ cupit
ostendere: &quẽ frigidiorẽ uidet exxitat
eũ quantũ potest laudib illius. Siaut̃ con¬
tra uenientẽ inuenerit. odit in illo ue¬
hem̃t̃ odiũ dilecti sui. & qͥb modis ual& instat
ut auferat. qͥd nos in societate dilectionis dĩ
agere conuenit. quo ꝑfrui beate uiuere .ẽ. &
possit cognitꝰ displicere. & qͥ se uult diligi:
ñ ut sibi aliqͥd sed ut eis qͥdiligunt ȩt̃num
p̃miũ conferat᷑. hoc . ẽ. ipse quẽ diligunt.
Hinc efficit᷑ : ut mimicos etiã nrõs diligamꝰ.
Non enĩ eos tynemꝰ qͥa nob̾ qđ diligimꝰ aufer¬
re ñposs : sed misere am᷑ potius. qa tanto
magis nos oder̃ quanto ab illo quẽ diligi

Expanded text:
adjuvamur ab eis, ad unum illum finem referendum est. Si enim in theatris nequitiae qui aliquem diligit histrionem, et tanquam magno vel etiam summo bono ejus arte perfruitur, omnes diligit qui eum tior, tanto agit quibus potest modis, ut a pluribus diligatur, et tanto pluribus eum cupit ostendere; et quem frigidiorem videt, excitat eum quantum potest laudibus illius; si autem contravenientem invenerit, odit in illo vehementer odium dilecti sui, et quibus modis valet, instat ut auferat: quid nos in societate dilectionis Dei agere convenit, quo perfrui, beate vivere est; et possit cognitus displicere; et qui se vult diligi, non ut sibi aliquid, sed ut eis qui diligunt, aeternum praemium conferatur, hoc est ipse quem diligunt? Hinc efficitur ut inimicos etiam nostros diligamus: non enim eos timemus, quia nobis quod diligimus auferre non possunt; sed miseramur potius, quia tanto magi
Abbreviated transcription (Latin):
darũ genꝰ mhis duob p̃ceptis p̃t̃missũ ẽ. Cũ
enĩ p̃currat dilectio dĩ. euisq dilectionis mod
p̃scriptꝰ appareat : ita ut cetera millũ conflu¬
ant. dedilectione tua nihil dictũ uidet᷑. Sed
& tui abste dilectio ñ p̃t̃missi . ẽ. Ille aut̃ iuste
& scẽ uint : qͥrerũ integer estimator .ẽ. Ipse ẽ

Expanded text:
is duobus praeceptis praetermissum est. cum enim praecurrat dilectio dei eiusque dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut cetera in illum confluant, de dilectione tua nihil dictum uidetur, sedsimul et tui abs te dilectio non praetermissa est. Ille autem iuste et sancte uiuit qui rerum integer aestimator est; ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
ter dm̃. Dĩ uero ꝓpt̃ seipsũ & sidis om̃i homi¬
ne ãplius diligendꝰ.ẽ. ãplius qͥsq dm̃ deba
diligere qͣm seipsũ. Itẽ ãplius homo diligen dꝰ
ꝑfrui. qđ ñ potest corpꝰ : qa corpꝰ ꝑanimã uiuit
qua fruim᷑ dõ. hommes aut̃: ȩquȩ diligendis̃
quasi quadã sorte umgunit᷑. Sic̃ enĩ si tibi
abundaret aliqͥd qđ dari oportera& ei qͣ
ñ haber&e. Nec duob: diri poriss& sitibi
occurrissent duo : quoꝵ neut̃ aliũ uł in¬
digentia. uł erga te aliqͣ necessitudine
suꝑar&e. nihil iustius faceres quã ut sorte
legeres cui dandũ eẽt qđ dari utriq ñ
posiae : sic in hominib: quib: om̃ĩb consu¬
lere nequeas: ꝓsorte habendũ. ẽ. ꝓut qͥsq tibi¬
ix tẽporalit̾ colligatiꝰ adherere potuerit. Om̃iũ
aut̃ qͥ nob̾cũ fri poss̃ dõ. partĩ eos diligamꝰ
quos ipsi adiuuamꝰ. partĩ eos aqͥb aduuam᷑
partĩ quoꝵ &indigemꝰ adiutorio. & indigen¬

Expanded text:
sum. et si deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque deum debet diligere quam se ipsum. item amplius alius homo diligendus perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam uiuit, qua fruimur deo. Omnes autem aeque diligendi sunt. quasi quadam sorte iunguntur. sicut enim si tibi abundaret aliquid, quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium uel indigentia uel erga te aliqua necessitudine superaret, nihil iustius faceres, quam ut sorte eligeres cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus, quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quisque tibi temporaliter colligatius adhaerere potuerit. Omnium autem, qui nobiscum frui possunt deo, partim eos diligimus quos ipsi adiuuamus, partim a quibus adiuuamur, partim quorum et indigemus adiutorio et indigen
Abbreviated transcription (Latin):
piendus ẽ. homini id ẽ. qͦmͦ sediligat ut psit
sibi. Quimͣ autẽ sediligat ꝗ pdesse sibi uelit
dubuare dem̃tis ẽ pcipiendũ etiã qm corpꝰ
scũ diligat. ut eiordinate prudentero
consulat᷑. Nãqđ diligat etiã corpsuũ idq¬
saluum habere atq integrũ uelit ęq manifestũẽ
Aliqͥd itaq amplius diligere aliqͥs pocest: quã salu¬
tẽ atq: integritatẽ corporissui Nã mula & do¬
lores & amissiones nonnullorũ m̃brorũ uolun¬
tarias suscepisse inueniuntur : sed ut alia quȩ
amplius diligebant saltẽ consequerentur.
Nonergo ꝓpterea qͥsquã dicendus . ẽ ñ diligere
salutẽ atq: incolumitatẽ corporis sui: quia
plus aliqd diligit. Nã & auarus quãuis pecuniã
diligat: tam̃ enit sibi panẽ. Qđcũ facit : dac
pecumã quã multũ diligit. & augere desiderat
Sed quia pluris ȩstimat salutẽ corporis sui :
quȩ illo fulcit᷑ pane. Suꝑuacaneũ ẽ : diutius dere
manifestissima disputare. Iđ tam̃ plerũq

Expanded text:
t sibi. Quin autem se diligat et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Praecipiendum etiam quomodo corpus suum diligat, ut ei ordinate prudenterque consulat. Nam quod diligat etiam corpus suum, idqsalvum habere atque integrum velit, aeque manifestum est. Aliquid itaque amplius diligere aliquis potest, quam salutem atque integritatem corporis sui. Nam multi et dolores et amissiones nonnullorum membrorum voluntarias suscepisse inveniuntur, sed ut alia quae amplius diligebant, consequerentur. Non ergo propterea quisquam dicendus est non diligere salutem atque incolumitatem corporis sui, quia plus aliquid diligit. Nam et avarus quamvis pecuniam diligat, tamen emit sibi panem: quod cum facit, dat pecuniam quam multum diligit et augere desiderat; sed quia pluris aestimat salutem corporis sui, quae illo pane fulcitur. Supervacaneum est diutius de re manifestissima disputare, quod tamen plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
ddr̃ qm̃ id qđ sumꝰ & id qđ in franos ad nos tam̃ ꝑtinet
in concussa naturalege diligimꝰ. quȩ inbestis
etiã ꝓmulgata est. Nã & bestiȩ se atq corpo¬
ra sua diligunt: restabat ut & de illo qđ supͣnosẽ.
& deillo qđ iuxta nos est p̃cepta sumeremus:
Diliges in qͥt dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo
cextota anima tua. &extota mente tua. &di¬
liges ꝓximũ sic̃ teipsũ. In his duob p̃ceptis :¬

Expanded text:
d quod sumus, et id quod infra nos est, ad nos tamen pertinet, inconcussa naturae lege diligimus, quae in bestias etiam promulgata est nam et bestiae se atque corpora sua diligunt; restabat ut et de illo quod supra nos est, et de illo quod juxta nos est, praecepta sumeremus. Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et diliges proximum
Abbreviated transcription (Latin):
Quierror. tãmultos codices p̃occupauit :
ut uix inueniat᷑ alit̃ scriptũ. & tam̃ sententia
manifestissima ẽ : q clarescit consequentib:
uerbis: Nãq ad ulterinȩ plantationes ñda¬
bunt radices altas. conuenientius dr̃: quãui.¬
tulamina quȩ pedib: int̾ra grediuntur.
ñherent radicib: : Hanc trans lationẽ in eo
loco etiã cȩtera contexta custodiunt: Sedqm̃¬

Expanded text:
ltos codices praeoccupavit, ut vix inveniatur aliter scriptum; et tamen sententia manifestissima est, quia clarescit consequentibus verbis: namque, Adulterinae plantationes non dabunt radices altas , convenientius dicitur quam, vitulamina, quae pedibus in terra gradiuntur, et non haerent radicibus. Hanc translationem in eo loco etiam caetera contexta custodiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis tota ipsa epła sũmisso dicendi genere scripta sit:
nisi extremis parab ubiẽ eloqͥũ tẽꝑatũ. tam̃ int̃ponit
lesistes. scitis qr ꝑ infirmitatẽ carnis iã pͥdẽ euange¬
lizaui uob. & tẽptationes urãs in carnemea ñ s p̃iuistis
dissetism Ergo inimicꝰ factꝰ sũ uob̵uerũ p̃dicans: emulan¬
t̃ uos ñbene sed excluđe uos uolunt ut eosemulemini

Expanded text:
quamvis tota ipsa Epistola submisso dicendi genere scripta sit, nisi in extremis partibus ubi est eloquium temperatum; tamen interponit laesistis. Scitis quia per infirmitatem carnis jampridem evangelizavi vobis, et tentationes vestras in carne mea non sprevistis, dissetis mihi. Ergo inimicus factus sum vobis verum praedicans? Aemulantur vos non bene; sed
Abbreviated transcription (Latin):
meã qr c̃fundor in uob: Nũ q ͥdhic aut c̃traria c̃trariis
ũba s reddita. aut aliqͣ gradatione sibi sub nexa sautcesa.
&m̃bra circuitꝰ ue sonuer̃ & tam̃ nideo cepuit grandis
affectꝰ qđ elo qͥũ feruere sentimꝰ sed apłica ista sicda¬
ras : ut & pfunda sint . atq ita c̃scripta memorieq: man¬
data ut ñ solũ lectore uł auditore. uerũ etiã ex positore
opꝰ habeant. siqͥsineis ñ su ꝑ ficie c̃tentꝰ alatudinẽ quȩ¬
rat. Qua ꝓpt̃ uideamꝰ sta genera dicendiin eis qͥistoꝵ
latione adrerũ diumarũ atq salubriũ scientiã ꝓfecer̃:

Expanded text:
meam, quia confundor in vobis. Numquid hîc aut contraria contrariis verba sunt reddita, aut aliqua gradatione sibi subnexa sunt, aut caesa embra circuitusve sonuerunt? Et tamen non ideo tepuit grandis affectus, quod eloquium fervere sentimus: sed Apostolica ista sic clara sunt, ut et profunda sint: atque ita conscripta, memoriaeque mandata, ut non solum lectore vel auditore, verum etiam expositore opus habeant, si quis in eis non superficie contentus altitudinem quaerat. Quapropter videamus ista genera dicendi, in eis qui istorum lectione ad rerum divinarum atque salubrium scientiam profecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ iste affligitur morte cuius quã Qm̃ qui toto animo
dm̃ diligit nouit nec sibi ꝑire quod dõ nonꝑit: Ds autẽ dr̃s¬
.ẽ. uiuoꝵ & mortuoꝵ: non cuiusquã miseria miser. ẽ. quia nec
cuiusquã niustitia fit iustus & ut nemo illi iustitiã & dm̃. sic
nemo aufer& beatitudinẽ: & siquando forte alicuius ꝑiculo.
ł errore ł dolore cõmouetur usq ad illius auxilũ aut correc¬
tionẽ. aut consolationẽ. non usq ad suã sub uersionẽ ualere
patitur. In om̃ib autẽ officiosis laborib futurȩ quietis certa
expectatione non frangitur. Iuid enĩ nocebit ei quibene
uti etiã inimico potest: Eius enĩ p̃sidio atq munimento
inimicitias ꝑtimescit. Cuiꝰ p̃cepto & dono diligit inimicos

Expanded text:
non ergo iste affligitur morte cuiusquam, quoniam qui toto animo non ergo iste affligitur morte cuiusquam, quoniam qui toto animo deum diligit, nouit nec sibi perire quod deo non perit. deus autem det vivorum et mortuorum. Non cujusquam miseria miser est, quia nec cujusquam justitia justus est. Et ut nemo illi justitiam et Deum, sic nemo aufert beatitudinem. Et si aliquando forte alicujus periculo, vel errore, vel dolore commovetur; usque ad illius auxilium, aut correctionem, aut consolationem, non usque ad suam subversionem valere patitur. 92. In omnibus autem officiosis laboribus, futurae quietis certa exspectatione, non frangitur. Quid enim ei nocebit, qui bene uti etiam inimico potest? Ejus enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cujus praecepto et dono diligit inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
illi eripit dm̃. Ille gͦ uerissime & certissime inuictus homo. ẽ. qui
coher& dõ : non ut abeo aliquid boni extra mereatur. sed cui
nihil aliud quã ipsũ herere dõ bonũ. ẽ: Hic uir quã diu. ẽ
in hac uita utitur amico adrependendã gr̃am. utitur inimi¬
co ad patientiã. utitur quib po test ad beneficientiã. utitur
om̃ib adbeni uolentiã: & quã quã temporali a nondiligat
ipse recte utitur temporalib & ꝓeoꝵ sorte hominib consulit
si ȩqualiter non potest omnib Iuare si aliquẽ familiariũ
sed adeũ hab& maiorẽ fidutiã. & aꝑtiorẽ temporis ianuam.
Tractat eñi tempori deditos tanto melius: quanto ipse minus
obligatus. ẽ. tempore Cũ itaq om̃ib quos pariter diligit.
ꝓdesse non possit: nisi coniunctiorib ꝓdesse malit. iniustus. ẽ:
Animi autẽ coniunctio maior. ẽ. quã locoꝵ & tempoꝵ quib in
hoc corpore gignimur. sed ea maxima. ẽ. quȩ om̃ib p̃ual&

Expanded text:
illi eripit Deum; ille ergo verissime atque certissime invictus homo est, qui cohaeret Deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere Deo bonum est. Hic vir quandiu est in hac vita utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficentiam, utitur omnibus ad benevolentiam: et quanquam temporalia non diligat ipse, recte utitur temporalibus, et pro eorum sorte hominibus consulit, si aequaliter non potest omnibus. Quare si aliquem familiarium sed ad eum habet majorem fiduciam, et apertiorem temporis januam. Tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto ipse minus obligatus est tempori. Cum itaque omnibus quos pariter diligit prodesse non possit, nisi conjunctioribus prodesse malit, injustus est. animi autem coniunctio maior est quam locorum aut temporum, quibus in hoc corpore iungimur; sed ea maxima est quae omnibus praeualet.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ep̃m iusta doc trinã fideł uerbi ꝑseuerantẽ cẽ debe
ut potenssit indo ctrina sana & contradicente sredar¬
guere : ibietiã dicit tuuͦ loquere qued ecet sanã doc¬
trinã senes sobriosicẽ & quȩ sequunt̃ ibi &illud hȩc
loqueredexortre. & increpa cũ om̃umꝑio ne mote
contẽnat. Ammoꝰ ne illos pͥncipib & potestacibus¬

Expanded text:
juxta doctrinam fidelis verbi perseverantem esse debere, ut potens sit in doctrina sana et contradicentes redarguere ? Ibi etiam dicit: Tu vero loquere quae decent sanam doctrinam, senes sobrios esse , et quae sequuntur. Ibi et illud: Haec loquere, et exhortare, et increpa cum omni imperio. Nemo te contemnat . A
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ autẽ sinc supͣdictũ ẽ Nonne ibi ẽ seniorẽ nein¬
crepueris sed obsecraut patrẽ : nonne in scđa ei dr̃ for¬
mã habe uerborũ sanorũ quȩ a meaũdisti : nonne ib ei dr̃¬

Expanded text:
quae autem sint, supra dictum est. Nonne ibi est: Seniorem ne inquae autem sint, supra dictum est. Nonne ibi est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem ? Nonne in secunda ei dicitur: Formam habe verborum sanoru
Abbreviated transcription (Latin):
si potuerit. & in qͣnaĩ potuerit pietate magisorationũ
quã oratorũ facultate ñ dubitit. ut orande pseae pillis
quosẽ allocuturꝰ st orator antequã doctor. Ipsaora
udicat accedens priꝰquã exerat ꝓferentẽ linguam
addnm̃ leue animã sitientẽ in trucat qđ biberit
ul qđ impleuerit fundat . Cũ enĩ deuna quaq requȩ
scđm fidẽdelectationẽq ȩtractandas multas quȩ
quis nount qͥad p̃sens tẽpusuł nob̵ dicere uł ꝑnos ex pediat
audiri. nisi qͥ corda om̃iũ uidet : & qͥs facit ut quo soportet
das qui& nosse uult & docere. facultatẽq dicendi ue decet
uiriũ ecđłasticũ cũ paret. Adhorã uͦ ipsius dctionis illud
potiꝰbonȩ m̃a cogitet conuenire qđ dñsait. Nolitx cogi¬
efficit sp̃s. potest dicere nec orandũ nob̾ cẽ. qr dñsait.
apłmpaulũ timotheo cetito ñ debuisse p̃cipere qdulquẽ¬
Non nem pͥma ad tmocheũ legit᷑. annuntia hȩcce doct :

Expanded text:
si potuerit, et in quantum potuerit, pietate magis orationum quam oratorum facultate non dubitet: ut orando pro se ac pro illis, quos est allocuturus, sit orator antequam dictor. Ipsa hora jam ut dicat accedens, priusquam exerat proferentem linguam, ad Deum levet animam sitientem, ut ructet quod biberit, vel quod impleverit fundat. Cum enim de unaquaque re, quae secundum fidem dilectionemque tractanda sunt, multa quis novit quid ad praesens tempus, vel nobis dicere, vel per nos expediat audiri, nisi qui corda omnium videt? et quis facit ut quod oportet, da sunt, qui et nosse vult et docere; facultatemque dicendi, ut decet virum ecclesiasticum, comparet: ad horam vero ipsius dictionis, illud potius bonae menti cogitet convenire quod Dominus ait, Nolite cogiefficit Spiritus, potest dicere nec orandum nobis esse, quia Dominus ait, apostolum Paulum Timotheo et Tito non debuisse praecipere quid, vel quemNonne in prima ad Timotheum legitur: Annuntia haec et doce ?
Abbreviated transcription (Latin):
grue diceremus tanquã de illa aqua frigida quȩdã
flãma surrex̃. quȩ ctiã frigida hominũ pectora
ndꝵ. ñ sẽꝑ eas deb&grandit̃ dicere. sed sumisse cũ
aliqͥd docet᷑. tẽꝑate cũaliqͥd docet᷑. tẽꝑate cũ aliqͥduitu
ꝑatur. siue laudat᷑. Cũ uͦ aliqͥd agendũ c̃. aadeos
loqͥm̃ qͥhoc agere debent nectam̃ uolunt. tuncea
missa dispitatione agere . utres addinoscendũ difficilis
qͣntũ dit possit intelligi. Nũqͥd hicornam̃ta & ñ docum̃ta
quȩrunt᷑ : nũqͥd utaliqͥd agat .ẽ. flectenđ auditor & ñ po
tui s ut discat instruenđ : porro cũ laudat᷑ ds̃ siue deipso
siuedeoꝑib: suis qͣnta facies puldrȩ a. splendide dictionis
oboritur ei qͥpotest. quantũ potest laudare : quẽ ne mo
conuenient̃ laudat. nemo qͦmꝰ cũq ñ laudat. siñcolocat᷑
autcũuillo. uł etiã p̃illo colant̃ idola siuedȩmonia. siue

Expanded text:
grue diceremus, tanquam de illa aqua frigida quaedam grue diceremus, tanquam de illa aqua frigida quaedam flamma surrexit , quae etiam frigida hominum pectora,narum, non semper eas debet granditer dicere, sed submisse, cum aliquid docetur; temperate, cum alperatur sive laudatur. Cum vero aliquid agendum est, et ad eos loquimur qui hoc agere debent, nec tamen volunt, tunc eamissa disputatione agere, ut res ad dignoscendum difficilis, quantum datur, possit intelligi? Nunquid hic ornamenta et non documenta quaeruntur? Ntius ut discat, instruendus? Porro cum laudatur Deus sive de seipso sive de operibus suis, quanta facies pulchrae et splendidae dictionis oboritur ei qui potest quantum potest, laudare quem nemo convenienter laudat, nemo quomodocunque non laudat. At si non colatur, aut cum illo vel etiam prae illo colantur idola sive daemonia, sive
Abbreviated transcription (Latin):
pecuma. Meq enĩ parua. ẽ. iustica quã ꝓfecio & in parua
pecummia custodire debemꝰ dicente dño. Iui in minimo
fidelis ẽ. & in magnofidelis est. Idgͦ minimũ ẽ. mini¬
mũ ẽ. sed in mninimo fidelẽ eẽ magnũ ẽe. Nã sic̃ ratio
potunditatis adẽ . ut apugto mnedio om̃s lineȩ panres
mextrema ducantur. Eadẽ & inmagno disco quȩ
inũmulo exiguo ubi ita parua iuste geruntur
ñminuit̃ iustitȩ magnitudo. Dendicns deniq: scłarib:
qͥb utiq insipecuniariis cũ loqueretur apłs.audeqͥsquã¬

Expanded text:
ecunia. Neque enim parva est justitia, quam profecto et in parva pecunia custodire debemus, dicente Domino: Qui in minimo fidelis est, et in magno fidelis est . Quod ergo minimum est, minimum est; sed in minimo fidelem esse, magnum est. Nam sicut ratio rotunditatis, id est ut a puncto medio omnes lineae pares in extrema ducantur, eadem est in magno disco, quae in nummulo exiguo; ita ubi parva juste geruntur, non minuitur justitiae magnitudo. 36. De judiciis denique saecularibus quibus utique nisi pecuniariis? cum loqueretur Apostolus: A
Abbreviated transcription (Latin):
nẽdico tam̃ hominis confirmatũ testam̃tũ nemorritũ
facit aut suꝑordinat Abrahȩdict s ꝓmissiones: & sẽmini
postquadringentos &xxx annos facta ẽ. lex ñ infirmat
adeuacuandas ꝓmissiones Sienĩ exlege hereditas :
iãñ exreꝓmissione. Abrahȩ autẽ ꝑrȩꝓmissionẽ donauit
ds̃ & qui a occurrere poterat audientis cogitationi:
ut qͥd g lexdatai ẽ. si exilli ñ est hereditas: ĩpse sibiobicit
atqiait uelut int̃rogans. Quidģ lex : de inderespondit
transgressionis grã posita ẽ : donec uenire sem̃ cui pmissuẽ.
umiꝰ ñ ẽ đsu unꝰ ẽ & hic occurrebat qđ sibii pse ꝓposuit
Lexgͦ aud uersus pmissadĩ & respondit absit. Red diditq
rationẽ dicens. Sienĩ data eẽt . lex que posset unn ficare :
om̃ino exlege eẽt. ititia. Sed conclu sit scriptura om̃ia sub

Expanded text:
rritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini post quadringentos et triginta annos facta lex, non infirmat ad evacuandas promissiones. Si enim ex lege haereditas, jam non ex promissione. Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. Et quia occurrere poterat audientis cogitationi, Ut quid ergo lex data est, si ex illa non est haereditas? Ipse sibi hoc objecit, atque ait velut interrogans: Quid ergo lex? Deinde respondit: Transgressionis gratia proposita est, donec veniret semen, cui promissum est, us est. Et hic occurrebat, quod sibi ipse proposuit, Lex ergo adversus promissa Dei? Et respondit, Absit: reddiditque rationem, dicens, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. S
Abbreviated transcription (Latin):
imitationẽ : non adorandi ꝓpt̃ religionẽ. Si autẽ male uixer̃
ubi cũq sinit non colendi sunt. Hon sit nob̾ religio cultꝰ demo¬
nuĩ : quia om̃is suꝑstitio cũ sit magna pena hominũ & ꝑrculosis¬
sina curpituido honor ẽ. ac triumphus illoꝵ Nonsit religio
caligi osus : quẽ tamen colere non debemus. Honsit nob religio¬
cutꝰ eciã purioris aeris & se renioris cultꝰ: quia lu ce absente
inumbratur. & purior illo.ẽ. fulgor ignis etiã huius quẽ qͣm
ipsis. ẽ. quȩ cũq uita: qua ꝓpt̃ si animata sunt. melior ẽ. qu& uis
anima ꝑse ipsã quã corꝑus quod lib& animatũ & tamen animã

Expanded text:
imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, ubicumque sint non sunt colendi. Non sit nobis religio cultnum; quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est ac triumphus illorum. 109. Non sitcaliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente inumbratur; et purior illo est fulgor ignis etiam hujus, quem tameipsis est quaecumque vita. Quapropter si animata sunt, melior est quaevis anima per seipsam, quam corpus quodlibet animatum; et tamen anima