comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritasq uitet᷑. ñ sic dicat᷑ ut adoctissed potiꝰ ut ab indoctis
dici solet. Sienĩ ñpiguit dicere int̃p̃tesnr̃os. ñ con
adrẽ ꝑtinere ut eoloco plunilit̃ enuntiaret᷑ hoc nom̃
qđ inlatina lingua singularit̃ tantũmͦ dr̃. curpietatis
doctorẽ pigeat imperitis loquentẽ ossu potus
quã dicereos neista sillaba ñ abeo qđ sossa. sed abeo qđ s̃
ora intelligat᷑. ubia frȩaures decorreptione uocaliũ
uł ꝓductione ñ iudicant. Quid eñ ⁊ pdest locutionis
intrgritas. quã ñ seqͥt᷑ intellectꝰ audientis. cũ loquendi
om̃ino nulla sit causa. si qđ loqm ñ intelligunt ꝓpt̃qͦs
ut intelligant loqͥm̃: quigͦdocet. uitabit uerba om̃nia
quȩ ñ docent. & sipeisalia quȩ intelligant᷑ integra pote st
dicere id magis eligit. Siaut̃ ñ potest. fiue qͥ ñ sunt.
siue qr in p̃sentia ñoccurr̃ utit etiã uerb̵ minꝰ integris.¬
dũ tam̃ resipsa doceat᷑ atq dicat᷑ integre. Et hoc qͥdem

Expanded text:
ritasque vitetur, non sic dicatur, ut a doctis, sed potius ut ab indoctis dici solet. Si enim non piguit dicere interpretes nostros ad rem pertinere, ut eo loco pluraliter enuntietur hoc nomen, quod in Latina lingua singulariter tantummodo dicitur; cur pietatis doctorem pigeat imperitis loquentem, ossum potius quam os dicere, ne ista syllaba non ab eo quod sunt ossa, sed ab eo quod sunt ora intelligatur, ubi Afrae aures de correptione vocalium vel productione non judicant? Quid enim prodest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit causa, si quod loquimur non intelligunt, propter quos ut intquae non docent; et si pro eis aliqua, quae intelligantur, integra potest dicere, id magis eliget; si autem non potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis mindum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. Et hoc quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Lo qui ignorabit: qui tacere nesciet
Bonis probari malo : quã uti malis
Demens suꝑbis inuidet felicibus
Demens dolorem ridet infelicium
Pareto legi: quisq legem sinxeris
Plures amicos re secunda comparas
Pauecs amicos rebus aduersis probas.
CLEOBOLUS. INDUS.
Iuantũ plus liceat : tam libeat minus
Fortimae inuidia est.: immeritus miser
Telix criminibus: nonerit hoc diu
gnoscas aliis multa : nichibtibi:
Parcit quisq malis: ꝑdere uult malos
Maiorum meritis gła nondatur
Turpis sepe datur fama minoribus
PERIANDERCNORINTIUS

Expanded text:
Loqui ignorabit, qui tacere nesciet. Bono probari malo, quam multis malis. Demens superbis invidet felicibus. Demens dolorem ridet infelicium. Pareto legi, quisque legem sanxeris. Plures amicos re secunda compara. Paucos amicos rebus adversis proba. Cleobulus Lindius. Quanto plus liceat, tam libeat minus. Fortunae invidiae est immeritus miser. Felix criminibus nullus erit diu. Ignoscas aliis multa: nihil tibi. Parcit quisque malis, perdere vult bonos. Majorum meritis gloria non datur. Turpis saepe datur fama minoribus. Periander Corinthius
Abbreviated transcription (Latin):
Pernicies homini quae maxima: solus homo alt̃
Quis diues: qui nil cupiet: quis pauper: auarus
Q uae dos matronis pulcherrima : uita pudica
Quae casta est dequa mentiri fama ueretur
Quod prudentis opus: cumpossit nolle nocere
Quid stulti ꝓpriũ: non posse &uelle nocere
PYTACEIUS. MITILENEUS

Expanded text:
pernicies homini quae maxima? solus homo alter, quis dives? qui nil cupiet. quis pauper? avarus. quae dos matronis pulcherrima? vita pudica. quae casta est? de qua mentiri fama veretur. quod prudentis opus? cum possit, nolle nocere: quid stulti proprium? non posse et velle nocere. PITTACVS MITYLENEVS
Abbreviated transcription (Latin):
accipunt actionis facilitatẽ ꝑuicacia deposita. scientes. ẽẽ.¬
maiorẽ faciliorẽq uictorĩ non resistere animositati cuiꝰquã
Et hoc quantũ in hac uita queunt: sentiunt: Postremo eciã qͥecẽ
corporis abstinendo ab eis reb sine quib hec inta agi potest:
ra gustant quã suauis. ẽ. dñs nec erit dubiũ quid post hanc
uitã futurũ sit. & ꝑfectionis suȩ fidesꝑ caritate nutriuntur
Post hanc autẽ uitã & cognitio ꝑficietur: quã exparte nunc

Expanded text:
accipiunt actionis facilitatem pervicacia posita, scientes majorem esse facilioremque victoriam, non resistere animositati cujusquam; et hoc, quantum in hac vita queunt, sentiunt: postremo, etiam quietem corporis, abstinendo ab iis rebus sine quibus agi haec vita potest; ita gustant quam suavis est Dominus. Nec erit dubium quid post hanc vitam futurum sit; et perfectionis suae fide, spe, charitate nutriuntur. Post hanc autem vitam et cognitio perficietur; quia ex parte nunc
Abbreviated transcription (Latin):
utat᷑ int̃ẽ dũ taxat in sanandis uł tẽ penindis
corporib siue in medicina siue in agricultura
Syderũ autẽ cognoscendorũ. ñ narratio sedde¬
monstratio ẽ : quorũ ꝑpauca scriptura cõme¬
morit : Sic̃ autẽ plurimis nocus ẽ. lunȩ cur¬
sus. qͥ etiã ad passionẽ dñi anniuersariȩ celebran¬
dã sollẽnĩt adhibetur sic paucissimis qͣq

Expanded text:
utatur interest, duntaxat in sanandis vel temperandis utatur interest, duntaxat in sanandis vel temperandis corporibus, sive in medicina, sive in agricultura. 46. Siderum autem cognoscendorum non narratio, sed demonstratio est, quorum perpauca Scriptura commemorat. Sicut autem plurimis notus est lunae cursus, qui etiam ad passionem Domini anniversarie celebrandam solemniter adhibetur; sic paucissimis caete
Abbreviated transcription (Latin):
scriptas. De quogenere superius egimꝰ eãq cog¬
nitionẽ ualere ad enigmata scripturarũ soluen¬
da docuimꝰ. ñut ꝓquibusdã signis adhibeantur
tãquã adremedia uel machinam̃ta suꝑstitionis
alicuiꝰ Nã &illud genꝰ iã distinetũ ab hoc licito
& libero separauimꝰ Aliud ẽ. enĩ dicere tricã istã
herbũ sibiberis uent̃ ñ dolebit. && aliud ẽ. dicere
istã herbã collo sisuspenderis uent̃ ñ dolebit:
Ibienĩ ꝓbat̃ contẽperatio salubris hic significatio
suꝑstitiosa dãnat᷑: Quã quã ubi p̃cantationes
& inuocationes & hicharacteres ñs: plerũq du¬
biũ ẽ utrũ resquȩ alligat᷑ aut quo quo mͦ adiun¬
git᷑ sanando corpori. uinaturȩ ualeat qđ libere
adhibendũ e. an significatiua quadã obligatione
pueniat : qđ tanto prudentius oportet cauere
xp̃ianũ. quanto efficatius ꝓdesse uidebitur:
Sedubi latet qua causa qͥd ualeat. qͦanimo qͥsq

Expanded text:
scripta sunt. De quo genere superius egimus, eamque cogscripta sunt. De quo genere superius egimus, eamque cognitionem valere ad aenigmata Scripturarum solvenda docuimus: non ut pro quibusdam signis adhibeantur, tanquam ad remedia vel machinamenta superstitionis alicujus; nam et illud genus jam distinctum ab hoc licito t libero separavimus. Aliud est enim dicere, Tritam istam herbam si biberis, venter non dolebit; et aliud est dicere, Istam herbam collo si suspenderis, venter non dolebit. Ibi enim probatur contemperatio salubris, hic significatio superstitiosa damnatur. Quanquam ubi praecantationes, et invocationes, et characteres non sunt, plerumque dubium est utrum res quae alligatur, aut quoquo modo adjungitur sanando corpori, VI naturae valeat, quod libere adhibendum est, an significativa quadam obligatione proveniat, quod tanto prudentius oportet cavere christianum, quanto efficacius prodesse videbitur. Sed ubi latet qua causa quid valeat, quo animo quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ta consideratis tẽporib fit multo credibilius
istos potius deliteris nr̃is habuisse quȩ cumq
bona & uera dixer̃ : quã deplatonis dnm̃iħm¬
xp̃m qđ dem̃tissimũ ẽ. credere : Parratione aut̃
historica cũ p̃terita etiã hominũ institutanar¬
rant᷑ ñ int̃humana instituta ipsa historia nu¬
meranda ẽ: quia iã quȩ transier̃ nec infecta fieri
poss. in ordine tẽporũ habenda s̃ quorũ ẽ. condi¬
tor & administrator ds̃: Aliud ẽ enĩ facta nar
rare: aliud docere facienda: Historia facta fide¬
lit̃ : atq utilit̃: Libri autẽ aruspicũ: & quȩcũq
similes litterȩ. facienda uł obseruanda intendunt
docere monitoris audacia ñ indicis fide: Est
etiã narratio demonstrationi similis. qua ñ p̃te
rita sed p̃sentia indicantur ignaris. in quo gene¬
res quȩcũq delocorũ situnaturisq animaliũ.
lignorũ herbarũ lapidũ aliorũue corporũ

Expanded text:
Ita consideratis temporibus fit multo credibilius Ita consideratis temporibus fit multo credibilius istos potius de Litteris nostris habuisse quaecumque bona et vera dixerunt, quam de Platonis Domim, quod dementissimum est credere. 44. Narratione autem historica cum praeterita etiam hominum instituta narrantur, non inter humana instituta ipsa historia numeranda est; quia jam quae transierunt, nec infecta fieri possunt, in ordine temporum habenda sunt, quorum est conditor et administrator Deus. Aliud est enim facta naaliud docere facienda. Historia facta narrat fideliter atque utiliter; libri autem aruspicum et quaeque similes litterae, facienda vel observanda intendunt docere, monitoris audacia, non indicis fide. Est etiam nrita, sed praesentia indicantur ignaris. In quo genere sunt quaecumque de locorum situ, naturisque animalium, lignorum, herbarum, lapidum, aliorumve corporum
Abbreviated transcription (Latin):
certiusq colligit᷑ : Tunc enĩ uidebitur ñ frustra
ut cũ referri iste numeriis ad ȩtatẽ dñi ñ po¬
tuerit. ad secretiorẽ instructionẽ humani
corporis referat᷑ qđ indui ꝓpt̃nos ñ dedigna¬
sius questionẽ soluit. calũmantib: platonis lec
deplatonis libris eũ didicisse : qm̃ longe ante
humanũ aduentũ dm̃ platonẽ fuisse negare
ñ potest: Nonne memoratꝰ ep̃s considerata histo¬
ria gentiũ cũ reperisset platonẽ hieremiȩ ꝓphetȩ
tẽporib ꝓfectũ fuisse inegiptũ ubi ꝓpheta ille
tunc erat: ꝓbabilius eẽ. ostendit. qđ plato potius
nr̃ĩs litteris ꝑhieremiã fuerit imbutus ut illa
posset docere uł scribere. quȩ iure laudantur :
ante literas enĩgentis hebreorũ inqua unius
dĩ cultꝰ emicuit. ex qua scđm carnẽ uenit dñs
nr̃ : neipsȩ qdẽ prragoras fuit. acuius poste¬
ris platonẽ theologiã didicisse isti asserunt:

Expanded text:
certiusque colligitur. Tunc enim videbitur non frustra certiusque colligitur. Tunc enim videbitur non frustra ut cum referri iste numerus ad aetatem Domini non potuerit, ad secretiorem instructionem humani corporis referatur, quod indui propter nos non dedignasius quaestionem solvit, calumniantibus Platonis lectde Platonis libris eum didicisse, quoniam longe ante humanum adventum Domini Platonem fuisse, negari non potest! Nonne memoratus episcopus, considerata historia gentium, cum reperisset Platonem Jeremiae temporibus profectum fuisse in Aegyptum, ubi propheta ille tunc erat, probabilius esse ostendit quod Plato potius nostris Litteris per Jeremiam fuerit imbutus, ut illa posset docere vel scribere quae jure laudantur? Ante Litteras enim gentis Hebraeorum, in qua unius Dei cultus emicuit, ex qua secundum carnem venit Dominus noster, nec ipse quidem Pythagoras fuit, a cujus posteris Platonem theologiam didicisse isti asserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
instituta existimanda. quorũ alias ad sensus
corporis aliauͦ ad rationẽ animi ꝑtinentia
Sed illa quȩ sensu corporis attinguntur uł
narrata credimꝰ uł demonstraga sentimus
rũ transaccoꝵ indicat ea que appellatur historu
plurimũ nos aduiuat ad libros scõs intelligendos.
etiã sip̃ter eccłam puerili eruditione discatur:
N a &ꝑolimpiadas & ꝑ consulũ nomina. multa
sȩpe querunt᷑ a nob. & ignoratia consula tus. quo
errare : ut putarent quad raginta sex annorũ
ȩtate passũ eẽ dnm̃. quia ꝑtot annos ȩdificatũ
tẽplũ eẽ. dictũ ẽ. auidȩis. qđ imaginẽ dominici
corporis habebat. & annorũ quidẽ ferexxx
baptitatũ eẽ retinemꝰ auctoritate euangelica :
Sed postea quot annos in hac uita egerit. quã quã
textu ipso actionũ eiꝰ anĩ aduerti possit: tam̃
ne aliunde caligo dubitationis oriat᷑. dehis¬
toriagentiũ collata cũ euangłio liquidius

Expanded text:
instituta existimanda. Quorum sunt alia ad sensus instituta existimanda. Quorum sunt alia ad sensus corporis, alia vero ad rationem animi pertinentia. Sed illa quae ad sensus corporis attingunt, vel narrata credimus, vel demonstrata sentimus, rum transactorum indicat ea quae appellatur historia, plurimum nos adjuvat ad libros sanctos intelligendos, etiam si praeter Ecclesiam puerili eruditione discatur. Nam et per Olympiadas, et per consulum nomina, multa saepe quaeruntur a nobis; et ignorantia consulatus quo nerrare, ut putarent quadragesima sexta annorum aetate passum esse Dominum, quia per tot annos aedificatum templum esse dictum est a Judaeis, quod imaginem Dominici corporis habebat. Et annorum quidem fere triginta baptizatum esse retinemus auctoritate evangelica : sed postea quot annos in hac vita egerit, quanquam textu ipso actionum ejus animadverti possit; tamen ne aliunde caligo dubitationis oriatur, de historia gentium collata cum Evangelio, liquidius
Abbreviated transcription (Latin):
humanerũ institutorũ quȩ adusũ uitȩ nec essa¬
rtũ ꝓficiunt. nequaquã est fugienda xp̃iano :
im enã in quantũ sãtis est intuenda memo
et naturalib ut cũq similia hominũ institutas:
quorũ ca quȩ ad societatẽ ut diccũ ẽ. dȩmonũ ꝑtinent
penitꝰ repudianda s̃ & detestanda: Eauͦ quȩ homines
cũ hominib habent. assum̃da inquantũ ñs̃ luxu¬
riosa atq suꝑ flua : & maxime litterarũ figurȩ
sine qͥb legere ñ possumꝰ. linguarũq uarietas
quantũ satis .ẽ. dequa superius disputauimus :
Exeogenere setiã notȩ quas qͥdidicer̃ ꝓprie iã
notarii appellantur . Utilia s̃ ista nec discunt᷑
illicite nec suꝑstitio reimplicant: nec luxu ener¬
uant. Sitantũ occupent ut maiorib reb adqͦs
adipiscendas seriure debentñ sinmpedimento
Iamuͦ illa quȩ ñ instituendo sed aut transacta
tẽporib aut diuinitꝰ instituta inuestigando homi¬
nes ꝓdider̃ ubicũq discantur. ñs hominum

Expanded text:
e ad usum vitae necessarium proficiunt, nequaquam est fugienda christiano; imo etiam quantum satis est, intuenda, memoet naturalibus utcumque similia hominum instituta sunt. Quorum ea quae ad societatem, ut dictum est, daemonum pertinent, penitus repudianda sunt et detestanda: ea vero quae homines cum hominibus habent, assumenda, in quantum non sunt luxuriosa atque superflua; et maxime litterarum figurae, sine quibus legere non possumus, linguarumque varietas quantum satis est, de qua superius disputavimus. Ex eo genere sunt etiam notae, quas qui didicerunt proprie jam notarii appellantur. Utilia sunt ista, nec discuntur illicite, nec superstitione implicant, nec luxu enervant, si tantum occupent, ut majoribus rebus, ad quas adipiscendas servire debent, non sint impedimento illa quae non instituendo, sed aut transacta temporibus, aut divinitus instituta investigando homines prodiderunt, ubicunque discantur, non sunt hominum
Abbreviated transcription (Latin):
aduersaẽ . ab hominib: & notata : ut eã possint ułdis¬
cere uł docere. Nã ẽ. inrerũ ratione ꝑpecua: & di¬
umitꝰ instituta : Sic̃ enĩ qͥ narrat ordinẽ tẽporũ¬

Expanded text:
aduersa est ab hominibus et notata, ut eam possint uel disaduersa est ab hominibus et notata, ut eam possint uel discere uel docere; nam est in rerum ratione perpetue diuinitus instituta. sicut eni
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ tam̃ ad hoc inferuntur ab ono & docto homine:
ut in his erubescens ille cuiꝰ errorẽ consequunt᷑ :
eundẽ relinquat errorẽ. quia simeodẽ manere
uoluerit : necessẽẽ. etiã illa quȩdãnat tenere
cogat᷑: Nonenĩ uera inferebat apłscũ diceret
neq: xp̃c refurrex̃: & illa alia. in anis ẽ p̃dicatio
p̃dicatio eorũ qͥ hoc anñtiabant. nec fideseorũ
qͥhoc crediderant. sed ista falsa uerissimetoneo¬
tebant᷑ illi sententiȩ qͣdicebat᷑ ñ eẽ resurrectionẽ
mortuorũ : Istis autẽ falsis repudiatis qm̃ uera erant
si mortui ñ resurgunt. consequens erit resurrectio
mortuorũ: Cũgͦ sint uerȩ conexiones: ñ solũ
uerarũ sed etiã falsarũ sententiarũ. facile est
ueritatẽ conexionũ etiã inscolis illis discere
quȩ p̃ter ȩccłam s̃ : Sententiarũ autẽ ueritas
in scis libris ec clesisticis inuestiganda ẽ : Ipsa
tam̃ ueritas conexionũ ñ instituta sedanim¬

Expanded text:
quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in his erubescens ille cuius errorem consecuntur eundem relinquat errorem, quia, si in eodem manere uoluerit, necesse est etiam illa quae damnat tenere cogatur. non enim uera inferebat apostolus, cum diceret: neque Christus resurrexit, et illa alia: inanis est praedicatio praedicatio eorum qui hoc annuntiabant, nec fides eorum qui hoc crediderunt, sed ista falsa uerissime conectebantur illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem mortuorum. istis autem falsis repudiatis, quoniam uera erant, si mortui non resurgunt, consequens erit resurrectio mortuorum. cum ergo sint uerae conexiones non solum uerarum sed etiam falsarum sententiarum, facile est ueritatem conexionum etiam in scholis illis discere, quae praeter ecclesiam sunt; sententiarum autem ueritas in sanctis libris ecclesiasticis uestiganda est. Ipsa tamen ueritas conexionum non instituta, sed anim
Abbreviated transcription (Latin):
riũ : Sunt enĩ multa quȩ appellant᷑ sophismata
falsȩ conclusiones rationũ. & plerũq itaueraas
imitantes ut ñ solũ tardos sed ingeniosos etiam
minꝰ diligent̃ attentos decipiant: Po posuit
enĩqͥdã dicensei cũ quo loquebat̃: Idegosum:
tunon ess Atille consensit. Uerũ enĩ erat ex parte:
uł eo ipso qđ iste insidiosus. ille simplex erat
Tũ iste addidit. Ego autẽ homosũ: hocquoq
cũ abillo accepisset conclusit dicens Tuigitur
ñes homo: Idgenꝰ captiosarũ conclusionum
scriptura quantũ existimo decestatur illo loco
ubidictũ ẽ. Iui sophisticelo qͥt᷑: odibilis est
Quã quã etiã sermo ñ captiosus sed cam̃ ab undan¬
tius quã grauitatẽ decet uerborũ ornam̃ta
consectans sophisticꝰ dr̃ : Sunt etiã uerȩ cone¬
xiones ratiocinationis falsas habentes senten¬
tias quȩ conse quunt̃ errorẽ illius cũ quo agit᷑¬

Expanded text:
rium. sunt enim multa, quae appellantur sophismata, rium. sunt enim multa, quae appellantur sophismata, falsae conclusiones rationum et plerumque ita ueras imitantes, ut non solum tardos, sed ingeniosos etiam minus diligenter attentos decipiant. proposuit enim quidam dicens ei cum quo loquebatur: "quod ego sum, tu non as". at ille consensit. uerum enim erat ex parte uel eo ipso, quod iste insidiosus, ille simplex erat. tum ille addidit: „ego autem homo sum." hoc quoque cum ab illo accepisset, conclusit dicens: "tu igitur non es homo". quod genus captiosarum conclusionum scriptura, quantum existimo, detestatur illo loco, ubi dictum est: qui sophistice loquitur, odibilis est. quamquam etiam sermo non captiosus, sed tamen abundantius, quam grauitatem decet, uerborum ornamenta consectans sophisticus dicitur. sunt etiam uerae conexiones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consecuntur errorem illius cum quo agitu
Abbreviated transcription (Latin):
cultura. & gub̃natio. uł quarũ om̃is effectus est
actio. sicut saltationũ. & cursionũ & luctaminũ
Harũ ergo cunctarũ artiũ dep̃teritis experim̃ta
faciunt etã futura conici Nãnullus earũ artifex
m̃bra mouet in oꝑando. nisi p̃teritorũ memoriam
cũ futurorũ expectatione concextat : Harum
autẽ cognicio tenuiter in ipsa huma nauita
cursimq: usurpandaẽ : non ado ꝑandũ nisi forte
officiũ aliqđ cogat. de quonunc ñ agimꝰꝰ sed ad
iudicandũ. ne om̃ino nesciamꝰ qͥd scriptura uelit
in sinuare cũ dehis: aliquas figuratas locutiones
sed adrationẽ animi ꝑtinent ubi disciplina
regnat disputationis & numeri : Sed disputati¬
onis disciplina ad om̃ia genera quȩstionũ quȩ
inlitteris sc̃is s̃ penitranda & dissoluenda pluri¬
mũ ualec : tantũ ibi cauenda ẽ. libidorixandi.
& puerilis quȩdã ostentatio decipiendi aduersa¬

Expanded text:
cultura, et gubernatio; vel quarum omnis effectus est cultura, et gubernatio; vel quarum omnis effectus est actio, sicut saltationum et cursionum et luctaminum: harum ergo cunctarum artium de praeteritis experimenta faciunt etiam futura conjici; nam nullus earum artifex membra movet in operando, nisi praeteritorum memoriam cum futurorum exspectatione contexat. Harum autem cognitio tenuiter in ipsa humana vita cursimque usurpanda est, non ad operandum, nisi forte officium aliquod cogat, de quo nunc non agimus; sed ad judicandum, ne omnino nesciamus quid Scriptura velit insinuare, cum de his artibus aliquas figuratas locutiones sed ad rationem animi pertinent, ubi discregnat disputationis et numeri. sed disputationis disciplina ad omnia genera quaestionum, quae in litteris sanctis sunt, penetranda et dissoluenda plurimum ualet; tantum ibi cauenda est libido rixandi et puerilis quaedam ostentatio decipiendi aduersa
Abbreviated transcription (Latin):
acꝓpe nihil adiuuat tractationẽ diuinarum
scripturarũ & infructuosaintentione plus im¬
pedit. & quia familiaris. ẽ ꝑ niciosissimoerrori
fatua fata cantantiũ. cõmodius honestiusq
contẽnitur : Habet autẽ p̃ter demonstrationẽ
p̃sentiũ eciã p̃teritorũ narrationi simile aliqͥd
qđ a p̃senti positione motuq syderũ. & in p̃terita
eorũ uestigia regularit̃ licet recurrere : habet
etiã futurorũ regulares coniecturas ñsuspitio¬
sas & ominosas. sedratas & certas. ñ ut ex eis aliqͥd
lia corũ deliram̃tas: sed quantũ ad ipfa ꝑtine
sydera: Hãsic̃is qͥ cõputat lunã cũ hodie inspexe¬
rite cõputant respondere consuer̃: dequa
tota cognitione quantũ adusũ eiꝰ attinet qͥd
aliqͥd fabricat᷑ ułqđ remaneat post oꝑationẽ
artificis ab illo effectũ. sic̃ domꝰ & scamnũ. & uas
aliqđ atq alia huiꝰcemodi. uł quȩ ministerium
qđdam exhibent operanti dõ sic̃ medicina. &agri¬

Expanded text:
ac prope nihil adjuvat tractationem divinarum Scripturarum, et infructuosa intentione plus impedit; et quia familiaris est perniciosissimo errori fatua fata cantantium, commodius honestiusque contemnitur. Habet autem praeter demonstrationem praesentium, etiam praeteritorum narrationi simile aliquid, quod a praesenti positione, motuque siderum, et in praeterita eorum vestigia regulariter licet recurrere. Habet etiam futurorum regulares conjecturas, non suspiciosas et ominosas, sed ratas et certas; non ut ex eis aliquid liacorum deliramenta sunt, sed quantum ad ipsa pertinet sidera. Nam sicut is qui computat lunam, cum hodie inspexerite computant, respondere consueverunt. De qua tota cognitione, quantum ad usum ejus attinet, quid aliquid fabricatur, vel quod remaneat post operationem artificis ab illo effectum, sicut domus, et scamnum, et vas aliquod, atque alia hujuscemodi; vel quae ministerium quoddam exhibent operanti Deo, sicut medicina, et agri
Abbreviated transcription (Latin):
imitationẽ : non adorandi ꝓpt̃ religionẽ. Si autẽ male uixer̃¬
ubi cũq sinit non colendi sunt. Hon sit nob̾ religio cultꝰ demo¬
nuĩ : quia om̃is suꝑstitio cũ sit magna pena hominũ & ꝑrculosis¬
sina curpituido honor ẽ. ac triumphus illoꝵ Nonsit religio
caligi osus : quẽ tamen colere non debemus. Honsit nob religio¬
cutꝰ eciã purioris aeris & se renioris cultꝰ: quia lu ce absente
inumbratur. & purior illo.ẽ. fulgor ignis etiã huius quẽ qͣm
ipsis. ẽ. quȩ cũq uita: qua ꝓpt̃ si animata sunt. melior ẽ. qu& uis
anima ꝑse ipsã quã corꝑus quod lib& animatũ & tamen animã

Expanded text:
imitationem, non adorandi propter religionem. Non sit nobis rimitationem, non adorandi propter religionem. Non sit nobis r daemonum; quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est ac triumphus illorum. 109. Non sitcaliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente inumbratur; et purior illo est fulgor ignis etiam hujus, quem tameipsis est quaecumque vita. Quapropter si animata sunt, melior est quaevis anima per seipsam, quam corpus quodlibet animatum; et tamen anima
Abbreviated transcription (Latin):
Hon sit nolus religio infantasmatib nr̃is. Melius eñi.ẽ. quale¬
cũq uerũ quã omne quicquid ꝓ arbitrio fingi potest & tamen
animã ipsã quã uis anima uera sit: cũ falsa imaginatur colere
non debemus. Melior. ẽ. uera stipula quã lix inani cogitatio
ne ꝓ suspicantis uoluntate formata. Et tamen stipulã quã sen imꝰ
& angimus. dementis ẽ. credere colendã. non sit nob religio
humanoꝵ opũ cultus. Meliores em̃ sunt ipsi artifices qui talia
faibricantur. quos tamen colere non debenus Honsit nob religio
cultus bestiarĩ: meliores sunt eñ extremi homines quos tam̃
colere non debemus. Honsit nob̾ religio cultus hominũ
mortuoꝵ : quia si pie uixer̃ non sic habentur ut tales quȩ¬
rant honores. sed illũ anobis coli uolunt: quo inliminante
leantur meriti sui nos. eẽ. consortes. honorandi gͦ sunt ꝓpter

Expanded text:
on sit nobis religio in phantasmatibus nostris, melius enim qualeon sit nobis religio in phantasmatibus nostris, melius enim qualemcunque virum, quam omne quidquid pro arbitrio fingi potest, et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit, cum falsa imaginatur, colere none pro suspicantis voluntate formata; et tamen stipulam, quam sentimus et tangimus, dementis est credere colendam. Non sit nobis religio humanorum operum cultus. Meliores enim sunt ipsi artifices qui talia fabricantur, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus bestiarum. Meliores enim sunt extremi homines, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis relimortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quaerant honores; sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter
Abbreviated transcription (Latin):
geniosos & adeã ꝑuenire diligentes & pios quã uis ingenio
tardiores Hon enĩ datũ. ẽ. illud talentũ ei qui acceꝑat duo
Hab& enĩ hoc qui ⁊ iã in actione & in cognitione bene uiuit.
sedei qui acceꝑat quinq Nondũ eñ hab& ad et̃na contẽplan¬
da idoneã mentis aciẽ qui uisibilib tantũ. id.ẽ. tẽporalib cre¬
dit. sed habere potest qui hoꝵ om̃ium sensibiliũ dm̃ artificem
laudat. & eũ ꝑsuad& fide & spectat spe & quęrit caritate :¬
Quȩ cũ ita sint. hortor uos homines carissimi & ꝓximi mei. meq
ipsũ hortor uobiscũ ut adid quo nos ꝑsapientiã suã ds̃ hortat᷑
quanta possumus cele ritate curramus. Nondiligamus mun-
nẽ dolor᷑ tormentoꝵq ueniamus. Non diligamus certamina :
ne angłis qui talib gaudent in potestatẽ demur humiliandi uin¬
cendi uerberandi. Nondiligamus uisibilia spectacula: ne ab ipsa
ueritate oberrando & amando umbras intenebras ꝓiciamur

Expanded text:
geniosos, et ad eam pervenire diligentes et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo; habet enim et hoc, qui jam in actione et cognitione bene vivit: sed ei qui acceperat quinque. Nondum enim habet ad aeterna contemplanda idoneam mentis aciem, qui visibilibus tantum, id est temporalibus credit: sed habere potest, qui horum omnium sensibilium Deum artificem laudat, et eum persuadet fide, et exspectat spe, et quaerit charitateQuae cum ita sint, hortor vos, homines charissimi et proximi mei, meque ipsum hortor vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam suam Deus hortatur, quanta possumus celeritate curramus. Non diligamus mundunem dolorum tormentorumque veniamus. Non diligamus certamina, ne angelis qui talibus gaudent, in potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spectacula, ne ab ipsa veritate aberrando et amando umbras, in tenebras projiciamur
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis tota ipsa epła sũmisso dicendi genere scripta sit:
nisi extremis parab ubiẽ eloqͥũ tẽꝑatũ. tam̃ int̃ponit
grandit dici. Dies inqͥt obseruatis & m̃ses. & annos.
& tẽpora timeo uos. neforte sinȩcaasa laborauerĩ¬
lesistes. scitis qr ꝑ infirmitatẽ carnis iã pͥdẽ euange¬
lizaui uob. & tẽptationes urãs in carnemea ñ s p̃iuistis
dissetism Ergo inimicꝰ factꝰ sũ uob̵uerũ p̃dicans: emulan¬
t̃ uos ñbene sed excluđe uos uolunt ut eosemulemini

Expanded text:
quamvis tota ipsa Epistola submisso dicendi genere scripta sit, nisi in extremis partibus ubi est eloquium temperatum; tamen interponit granditer dici. Dies, inquit, observatis, et menses, et annos, et tempora. Timeo vos, ne forte sine causa laboraverilaesistis. Scitis quia per infirmitatem carnis iampridem Evangelizavi vobis, et tentationes vestras in carne mea non sprevistis, dissetis mihi. Ergo inimicus factus sum vobis vera praedicans? Aemulantur vos non bene, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Perarmaittiȩ : ad extris &a sinistris. Pergłam : & ignobi litatẽ
Perinfamiã : & bonã famã. Ut seductores: & ueraces ut qͥig¬
noram & cognoscimꝰ. Quasimorientes : & ecceuiuimus:
ut coherciti & ñ mortificati . ut tristes sẽ ꝑ autẽ gaudentes
Sic̃egeni. multos ditantes. lanquã nihil habentes: & õmĩa
possidente s. Uide adhuc ardente. os nr̃m patit aduos
adromano sagit ut ꝑsecutiones huiꝰ mundi caritate uincant̃.
specerta in adiutoriodi agit aut̃ & grandit̃ &brnate. Scimꝰ¬

Expanded text:
a dextris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortsicut egeni, multos autem ditantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes. Vide adhuc ardentem, Os nostrum patet ad vos, ad Romanos agit: Ut persecutiones huius mundi, charitate vincantur, spe certa in adiutorio Dei. Agit autem et granditer et ornate: Scim
Abbreviated transcription (Latin):
quando non cũ suis sed cũ extraneis loquuntur: catho¬
licam nihil aliud quã catholicã uocant. Non enĩ possunt
intellig nisi hoc eã nomine discernant: quo ab uniuerso¬
C.io orbe nuncupatur: huius religionis sectandȩ caput est
historia. & ꝓphetia dispensationis tẽporalis diunȩ ꝓuidende.
reparandi. Quȩ̃ cũ credita fuerint. mentẽ purgabit
uitȩ modus dediuinis p̃ceptis conciliatus: & idoneã faci&
sp̃italib ꝑcipiendis. quȩ nec p̃terita sunt nec futura.
sed eodẽ mͦ seꝑ manentia. nulli mutabilitati obnoxia:
sine ulla dubitatione ꝑspicitur. Non ut aliã partẽ totius
creaturȩ fecisse intelligatur pater. & aliã filius. & aliã sp̃s
sc̃s: sed & simul om̃ia. & unã quãq naturã patrẽ fecisse
ꝑfiliũ. indono sp̃ssc̃i. Om̃is eñĩ res ł substantia ł essentia
ł natura. ł si qͦ alio uerbo melius enuntiatur. simul hab&¬

Expanded text:
quando non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, Cathoquando non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, Catholicam nihil aliud quam Catholicam vocant. Non enim possunt intelligi, nisi hoc eam nomine discernant, quo ab universo orbe nuncupatur. 13. Hujus religionis sectandae caput est historia et prophetia dispensationis temporalis divinae providentreparandi. Quae cum credita fuerit, mentem purgabit vitae modus divinis praeceptis conciliatus, et idoneam faciet spiritualibus percipiendis, quae nec praeterita sunt, nec futura, sed eodem modo semper manentia, nulli mutabilitati obnoxia; sine ulla dubitatione perspicitur; non ut aliam partem totius creature fecisse intelligatur Pater, aliam Filius, aliam Spiritus Sanctus, sed simul omnia et unamquanque creaturam Patrem fecisse per Filium in dono Spiritus sancti. Omnis enim res, vel substantia, vel essentia, vel natura, vel si quo alio verbo melius enuntiatur, simul ha
Abbreviated transcription (Latin):
uan obrem cũ ante paucos annos ꝓmiserĩ tͥ scribere
carissime mihi romaniane qͥd deuera religione sentirẽ
Tempus nunc. ẽẽ arbitratus sũ. postquã tuas acerrimas
int̾rogationes sine ullo certo fine fluctuare ea caritate
qua t̾ibi obstrictus sũ diutius sustinere non possẽ. Rẽpu¬
diatis ergo his omnib qui neq insacris philosophantur
nec inphilosophia consecrantur. & his qui ł praua
opinione ł aliqͣ simultate suꝑbientes aregula & cõmu¬
nione eccłiȩ catholicȩ deuiarunt: & hĩs qui sc̃arum
scripturarũ lunen & sp̃italis popłi grãm qđ nouũ¬
testam̃tũ uocatur habere noluer̃. Quos quanta potui
breuitate ꝑstrinxi Tenenda . ẽ nob̃ xp̃iana religio.
& eiꝰ ȩccłiȩ cõmunicatio quȩ catholica. ẽ. & catholica
nominatur non solũ asuis. uerũ ȩtã ab om̃ib inimicis.
Uelint noliit enĩ ipsi qͦq heretici & scismatũ alumni.

Expanded text:
uamobrem, cum ante paucos annos promiserim tibi scribere, uamobrem, cum ante paucos annos promiserim tibi scribere, charissime mihi Romaniane, quid de vera religione sentirem , tempus nunc esse arbitratus sum, postquam tuas acerrimas interrogationes, sine ullo certo fine fluctuare, ea charitate qua tibi obstrictus sum, diutius sustinere non possem. Repudiatis igitur omnibus qui neque in sacris philosophantur, nec in philosophia consecrantur; et iis qui vel prava opinione, vel aliqua simultate superbientes, a regula et communione Ecclesiae catholicae deviarunt; et iis qui sanctarum Scripturarum lumenTestamentum vocatur, habere noluerunt, quos quanta potui brevitate constrinxi, tenenda est nobis Christiana religio, et ejus Ecclesiae communicatio quae catholica est, et catholica nominatur non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis.Velint nolint enim ipsi quoque haeretici, et schismatum alumni,
Abbreviated transcription (Latin):
contumeliã ł iniuriã suã cũ patientissime ꝓȩccłiȩ pace
tulerint. neq ullas nouitates ł scismatis łheresis moliti
fuerint : docebunt homines quã uͦ affectu & quanta sin¬
ceritate caritatis. dõ seruiendũ sit. Taliũ igitur uiroꝵ
ꝓpositũ .ẽ. aut sedatis rem. eare turbinib aut si id non
sinantur ł eadem tẽpestate ꝑseuerante. ł ne suo reditu
talis aut seuior oriatur: tenent uoluntatẽ consulendi
etiã eis ipsis. quoꝵ motib ꝑturbationibq cesser̃. sine
ulla conuenticuloꝵ segregatione usq ad mortẽ defen¬
dentes & testimonio iuuantes eã fidẽ quã in eccłia catho¬
lica p̃dicari sciunt: hos coronat inocculto. pat̾ in occul¬
to uidens. Rarũ hoc uidec᷑ genus: sed tamen exempla non
desunt immo plura sunt quã credi potest. Ita om̃ib ge¬
nerib hominũ & exẽploꝵ: ad animarũ curationẽ & ad in¬
stitutionẽ sp̃italis popłi utitur diuina ꝓ uidentia

Expanded text:
contumeliam vel injuriam suam cum patientissime pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes eam fidem quam in Ecclesia catholica praedicari sciunt. Hos coronat in occulto Pater, in occulto videns. Rarum hoc videtur genus, sed tamen exempla non desunt: imo plura sunt quam credi potest. Ita omnibus generibus hominum et exemplorum ad animarum curationem, et ad institutionem spiritualis populi, uti
Abbreviated transcription (Latin):
moruntur. quanto minus sunt. Corpus autẽ minus
ẽ. quã uita quȩlib&. qm̃ quantulũ cũq manet inspe¬
cie ꝑuitã man&. siue qua unũ quodq animal. siue
qua uniuersa natura mundi administratur. Corpus
ergo magis subiacet morti: & idõ uicinius . ẽ. nihilo
Quã ꝓpter uita quȩ fructu corporis delectata nelegit
dm̃ inclinatur ad nihilũ: & ista.ẽ. nequitia: Hoc
facto autẽ uta carnalis & t̃rena efficitur: & abhoc
etiã caro & t̾ra nominatur Et quã dui ita .ẽ : regnũ
di non possidebit & eripitur ei qđ amat. Id em̃ amat
qđ & minus . ẽ. quã uita: quia corpus. ẽ: & ꝓpter ipsum
peccatũ quo amatur fit coruptibile. ut fluendo deserat
amatorẽ suũ : quia & ille hoc amando deseruit dm̃ Prȩ
cepta eius neͣdicentis. Hoc manduca. & hoc noli
Trahitur ergo adpęnas quia diligendo inferiora. inegestate
uoluptatũ suarũ & indolorib apud inferos ordinatur

Expanded text:
moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est, quam vita quaelibet, quoniam, quantulumcunque manet in specie, per vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa natura mundi administratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicinius est nihilo. Quapropter vita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc facto autem vita carnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamdiu ita est, regnum Dei non possidebit, et eripitur ei, quod amat. Id enim amat, quod et minus est, quam vita, quia corpus est, et propter ipsum peccatum, quo amatur, fit corruptibile, ut fluendo deserat amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus negligit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli. Trahitur ergo ad poenas, quia diligendo inferiora in egestate voluptatum suarum, et in doloribus apud inferos ordinatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sine qua ꝓrsus nhil. ẽẽt. Ergo ille ẽ & corporis
conditor. a quo pax om̃is . ẽ. & qui forma . ẽ. in fabri¬
cata. atq omniũ formosissima hab& aliquã speciẽ
sine qua corpus non . ẽ. corpus. Si gͦ queritur qͥs
instituerit corpus : ille quęratur qui . ẽ. om̃ium
speciosissimus. Om̃is enĩ species ab illo est Quis. ẽ.
autẽ hic nisi unus ds̃. una ueritas. una salus omnium:
a pͥma atq sũma essentia exqua ẽ. om̃e quic qͥd est
in quantũ. ẽ. quia in quantũ. ẽ. quicqͥd .ẽ bonũ est:
& ideo ex dõ non .ẽ. mors. Neq eñi ds̃ mortẽ fecit. nec
lȩat᷑ inꝑditione uiuoꝵ: qm̃ sũma essentia facit. ẽer
omine qđ . ẽ Unde & essentia dicitur. Mors autẽ: non
penitais morerentur: ad nihilũ sine dubio ꝑuienirent
Sed tantũ tantĩt moriuntur: quantũ minus essentiȩ par¬
ticipant. Qđ breuius ita dici potest: Tanto magis

Expanded text:
sine qua prorsus nihil esset. Ergo ille est et corporis sine qua prorsus nihil esset. Ergo ille est et corporis conditor, a quo pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non est corpus. Si ergo quaeritur quis instituerit corpus, ille quaeratur qui est omnium speciosissimus. Omnis enim species ab illo est. Quis est autem hic, nisi unus Deus, una veritas, una salus omnium, et prima atque summa essentia, ex qua est omne quidquid est, in quantum est; quia in quantum est quidquid est, bonum est. 22. Et ideo ex Deo nonlaetatur in perditione vivorum, quoniam summa essentia facit esse omne, quod est, unde et essentia dicitur. Mors autem non penitus morerentur, ad nihilum sine dubio pervenirent. Sed tantum moriuntur, quantum minus essentiae participant. Quod brevius ita dici potest: tanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ falsa respue. & mihi qui homo sũ ignosce Iuȩ dubia:
crede. donec aut respuenda. ẽẽ. aut uera. eẽ. aut semꝑ
credenda esse ł ratio doceat ł p̃cipiat auctoritas. Intende
igitur in hȩc quȩ sequuntur diligenter & pie: quantũ
ec aliqua uita inquantũ uita. ẽ. malũ. ẽ : sed in quantũ
uergit ad mortẽ. Mors autẽ uitȩ non . ẽ : nisi nequitia.
quȩ̃ abeo qđ nequi quã sit dicta. ẽ: Etidõ nequissimihõies.
nihili homines appellantur. Uita ergo uoluntario
defectu deficiens ab illo qui eã fẽc. & cuius essentia
fruebatur. & uolens contra dĩ legẽ frui corporib quib
eã ds̃ p̃fecit. uergit ad nihilũ : & hȩc. ẽ. nequitia. Hon
quia corpus iam nihilũ. ẽ: Nam & ipsũ hab& aliquã
concordiã partiũ suarũ sinȩ qua omiuno. ẽẽ. non
poss&. Ergo ab eo factũ. ẽ corpus: qui om̃is concor¬
diȩ caput est. hab& corpus quandã pacẽ suȩ formȩ.

Expanded text:
quae falsa, respue, et mihi qui homo sum ignosce; quae dubia, quae falsa, respue, et mihi qui homo sum ignosce; quae dubia, crede, donec aut respuenda esse, aut vera esse, aut semper credenda esse, vel ratio doceat, vel praecipiat auctoritas. Intende igitur in haec quae sequuntur, diligenter et pie, quantum nec aliqua vita in quantum vita est, malum est, sed in quantum vergit ad mortem: mors autem vitae non est, nisi nequitia, quae ab eo quod ne quidquam sit, dicta est; et ideo nequissimi homines, nihili homines appellantur. Vita ergo voluntario defectu deficiens ab eo qui eam fecit, et cujus essentia fruebatur, et volens contra Dei legem frui corporibus, quibus eam Deus praefecit, vergit ad nihilum; et haec est nequitia: non quia corpus jam nihilum est. Nam et ipsum habet aliquam concordiam partium suarum, sine qua omnino esse non posset. Ergo ab eo factum est et corpus, qui omnis concordiae caput est. Habet corpus quamdam pacem suae formae,
Abbreviated transcription (Latin):
ar cepor ali dispensatione ꝑcreaturã mutabilẽ sed tamen
eenis legib seruientẽ. ad cõmemorationẽ pͥmȩ sue ꝑfec¬
teq naturȩ parã singulis hominib part̃ uͦ ipsi homi¬
num generi subuenitur ła est nr̃is tẽporib xpiana
religio: quã cognoscere ac sequi secu rissima & cerais¬
sima salus est defendi autẽ aduersus loquaces. et
a piri quȩrentib multis modis potest: omni potente ipso
do ꝑse ipsũ demonstrante quȩ uera sunt. & adhȩc intu¬
enda & ꝑcipienda bonas uoluntates ꝑbonos angl̃os &
quos lib& homines ad iuuante. Eo modo autẽ quisq
utitur: quẽ udet congruere his cũ quib agit łgo
itaq diu multũq considerans. quales oblatrantes &
quales quȩrentes exꝑtussim: Equalis ipse siue cum
latrarẽ. siue cũ quererẽ fuerim. hoc modo mihi utendum
putaui. Iuȩ uera. ẽe. ꝑspexeris tene. & eccłiȩ catholicȩ tribue.

Expanded text:
Dei temporali dispensatione per creaturam mutabilem, sed tamen Dei temporali dispensatione per creaturam mutabilem, sed tamen aeternis legibus servientem, ad commemorationem primae suae perfectaeque naturae, partim singulis hominibus, partim vero ipsi hominum generi subvenitur. Ea est nostris temporibus christiana religio, quam cognoscere ac sequi, securissima ac certissima salus est. 20. Defendi autem adversus loquaces, et aperiri quaerentibus, multis modis potest; omnipotente ipso Deo per seipsum demonstrante quae vera sunt, et ad haec intuenda et percipienda bonas voluntates per bonos Angelos et quoslibet homines adjuvante. Eo modo autem quisque utitur, quem videt congruere iis cum quibus agit. Ego itaque diu multumque considerans quales oblatrantes, et quales quaerentes expertus sim, vel qualis ipse, sive cum latrarem, sive cum quaererem, fuerim; hoc modo mihi utendum putavi. Quae vera esse perspexeris, tene, et Ecclesiae catholicae tribue;
Abbreviated transcription (Latin):
sins affectib qͥsq cognoscit : corpus uͦ & tẽporib & locis
ẽẽ. mutabile. cinus aduertere facile. ẽ. Fantasmata
porro nihil sunt aliud quã despecie corporis corporeo
sensu ad tracta figm̃ta: quȩ memoriȩ mandare ut accep¬
ta sunt ł partiri ł multiplicareł contra here ł distende¬
re ł ordinare ł ꝑ turbare ł quolib& modo figurare¬
cogitando facillimũ ẽ .: sed cũ uerũ quȩritur. cauere
& intare difficile est. Non gͦ creaturȩ potius quã crea¬
tori seriamus. nec euanescamus incogitationib nr̃is:
& ꝑfecta religio est. Aet̃no enĩ creatori adherentes.
& nos ȩt̾nitate afficiamur necesse. ẽ: sed quia hoc
anima peccatis suis obruta & implicata ꝑse ipsam
uidere actenere nonposset. nullo in reb humanis
adduina capessenda inter posito gradi ꝑquẽ adedes
similiaudi ñe eia uita homo niterẽtur: ineffaibili miscclia

Expanded text:
suis affectionibus quisque cognoscit. Corpus vero et temporibus et locis suis affectionibus quisque cognoscit. Corpus vero et temporibus et locis esse mutabile, cuivis advertere facile est. Phantasmata porro nihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu attracta figmenta: quae memoriae mandare ut accepta sunt, vel partiri, vel multiplicare, vel contrahere, vel distendere, vel ordinare, vel perturbare, vel quolibet modoum quaeritur, cavere et vitare difficile. 19. Non ergo creaturae potius quam Creatori serviamus, nec evanescamus in cogitationibus nostris, et perfecta religio est. Aeterno enim Creatori adhaerentes, et nos aeternitate afficiamur necesse est. Sed quia hoc anima peccatis suis obruta et implicata, per seipsam videre ac tenere non posset, nullo in rebus humanis ad divina capessenda interposito gradu, per quem ad Dei similitudinem a terrena vita homo niteretur, ineffabili misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
homines in eoꝵ cȩdunt sententiã: rationib qͣs dñs
donare dignatur quantũ possumus de monstramꝰ
Illud sane in pͥmis tenere te uolo qui bene nosti animũ
meũ. non hoc me fugiendȩ arrogantiȩ gr̃a qͣsi so lem¬
niter dicere. quicquid inhis litteris erroris inueniri
poterit hoc solũ mͥ. ẽẽ. tribuendũ: qͥc qͥd autẽ uerũ
& conuenienter expositũ. uni omniũ bonoꝵ munerũ
largitori do quã obrẽ sit cibi manifestũ atq ꝑceptũ
nullũ errorẽ in religione. ẽẽ potuisse: si anima ꝓdõ suo
non coler& animã. aut corpus aut fantasmata sua. aut hoꝵ
aliqua duo coniuncta. aut certe simul om̃ia. sed in hac
uita societati generis humani sine dolo tẽporaliter con¬
gruens. ȩt̃na meditaretur. unũ dm̃ colens. Qui nisi ꝑma¬
neret in cõmutabilis: nulla mutabilis natura remaner&
Mutari autẽ animã posse. non quidẽ localiter sed tẽpor alit̃.

Expanded text:
homines in eorum cedunt sententiam, rationibus quas Dominus homines in eorum cedunt sententiam, rationibus quas Dominus dare dignatur, quantum possumus demonstramus. Illud sane in primis tenere te volo, qui bene nosti animum meum, non hoc me fugiendae arrogantiae gratia quasi solemniter dicere, quidquid in his litteris erroris inveniri poterit, hoc solum mihi esse tribuendum; quidquid autem verum et convenienter expositum, uni omnium bonorum munerum lnullum errorem in religione esse potuisse, si anima pro Deo suo non coleret animam, aut corpus, aut phantasmata sua, aut horum aliqua duo conjuncta, aut certe simul omnia: sed in hac vita societati generis humani sine dolo temporaliter congruens, aeterna meditaretur, unum Deum colens; qui nisi permaneret incommutabilis, nulla mutabilis natura remaneret. Mutari autem animam posse, non quidem localiter, sed tamen temporaliter,
Abbreviated transcription (Latin):
tam : duas animas. eẽ. in uno corpore existimant.
Unã dedõ. quȩ naturaliter hoc sit qđ. ẽ ipse : alt̾am
degente tenebrarũ. quã ds̃ nec genuerit. nec fecerit
nec ꝓtulerit. nec abiecerit. sed quȩ suã uitã. suã t̾rã.
suos foetus & animalia suũ postremo regnũ habu¬
erit ingenitũq principiũ. sed qͦdam cẽpore
aduersus dm̃ rebellasse. Dm̃ autẽ qui aliud quod
facera& non haber&. & qͣmͦ aliter posset hosti resistere
non inuenir&: necessitate opp̃ssũ mi sisse huc animã
bonã: quandã particulã substantiȩ suȩ. cuius cõmyxe¬
tione atq miseria. hostẽ tẽperatũ. ẽe. somnant. &¬
mundũ fabricatũ. Neq nunc eoꝵ opiniones refellimꝰ:
qđ iam partĩ fecimꝰ. parã quantũ ds̃ siuerit facimus
Sed in hoc oꝑe qͦ mͦ aduersus eos fides catholica tutasit
& quo modo non ꝑturbent animũ ea quib cõmoti

Expanded text:
ti, duas animas esse in uno corpore existimant: ti, duas animas esse in uno corpore existimant: unam de Deo, quae naturaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingenitumque principium; sed quodam tempore adversus Deum rebellasse, Deum autem cum aliud quod faceret non haberet, et quomodo aliter posset hosti resistere non inveniret, necessitate oppressum misisse huc animam bonam, et quamdam particulam suae substantiae, cujus commixtione atque miscela hostem temperatufabricatum. 17. Neque nunc opiniones eorum refellimus, quod partim jam fecimus, partim quantum Deus siverit faciemus: sed in hoc opere quomodo adversus eos fides catholica tuta sit, et quomodo non perturbent animum ea quibus commoti