comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na pugnantiũ in duello ẽ depositõ si
erant cłici. S si exĩn nͨ mors. nͨ m̃broꝵ¬
sit diminutio subsecuta. pot̾it erga eoᷤ
sius ep̃c dispensare: si alias necc̃itas
uel utilitas hoc exposcat. Extͣ.e.c.i .ii.¬
Si tũ sacerdos uel aliꝰ cłi̾cus induello
sponte oblato uel suscepto ab ip̃o ami¬
siss ꝑtem digiti: s ñ tantam qͥn sine
scandalo poss celebrare sollempniter.
potest qͣntũcunꝙ grauis sit excessus
ep̃c cũ tali post ꝑactam pñiam dispen¬
aũt qͣlt̃ in talib sit ꝓcedendũ: sx .iͣ.¬

Expanded text:
na pugnantium in duello est depositio, si erant clerici. Sed si exinde nec mors sit nec membrorum diminutio subsecuta fuerit, poterit erga eos suus episcopus dispensare, si aliter necessitas vel utilitas hoc exposcat. Si tamen sacerdos vel alius clericus, in duello sponte oblato vel suscepto ab ipso, amisisset partem digiti, sed non tantam quin sine scandalo posset celebrare solemniter, potest quantumcumque gravis sit excessus episcopus cum tali post peractam penitentiam dispenautem qualiter in talibus sit procedendum requi
Abbreviated transcription (Latin):
etut a barbaris prĩam. ueldomi defendit
infirmos. uel alatronib socios: plena
tales. nocendi cupiditate. ulciscendi
crudelitate. impaccato atq implacebłi
aĩo. rebellandi feritate. dñandi libidĩe.
uel alia cã consimili: peccant.xxiii.q.¬

Expanded text:
etur a barbaris patriam, vel domi defendit infirmos, vel a latronibus socios, plena tales, nocendi cupiditate, ulciscendi crudelitate, impacato atque impacabili animo, bellandi feritate, dominandi libidine vel alia causa consimili, peccant. I
Abbreviated transcription (Latin):
Pro homicidio nectitatis euitabilis. in
qua intelligo ñ solum de eo qͥ tempꝰ occi¬
sionis pot̾at euitare. s etiam illum qͥ se
culpa sua intalem necc̃itatem ingessit.
puta uidit exercitũ uenientem ad obsi¬
⁊ postea secuta est nectitas uelsimile:Si¬
milit̾ ꝯtrahitur irregłaritas q̃ impedit
ꝓmouendũ. ⁊ deicit promotũ. di autem
fuit necc̃itas prorsus ineuitabilis. nͨ
culpa sua precessit: toleratur in susceptiᷤ.
s ñ promouetur ad maiores ordĩes. di .l.¬

Expanded text:
pro homicidio necessitatis evitabilis, in qua intelligo non solum illum qui tempore occisionis poterit evitare, sed etiam illum qui se culpa sua in necessitatem talem ingessit, puta vidit exercitum venientem ad obsiet postea secuta est necessitas vel simile. Similiter contrahitur irregularitas que impedit promovendum et deiicit promotum. Si autem fuit necessitas prorsus inevitabilis nec culpa sua precessit, toleratur in susceptis, sed non promovetur ad maiores ordines.
Abbreviated transcription (Latin):
autem qͥ sponte suscipit. Item qͥ offert.
Item iudex qui defert. uł p̃stat auctori¬
tatẽ. Item assessores. ⁊ qͥdant ad ħ ꝯsiliũ
auxiliũ uel fauorem. Item sacerdotes qͥ
dant bñdictionem: isti om̃es peceant
longe grauiꝰ. Item si conting̾et aliqͤm
ibi mori. om̃ib imputaretur homici¬
dium: ⁊ om̃es fierent irreglares.xuii¬
Si gͦ alicui cłico offeratur duellũ. nlło
loco sui: qr de iure deponi deberet. Extͣ.¬

Expanded text:
autem qui sponte suscipit, item qui offert, item iudex qui defert vel prestat auctoritatem, item assessores et qui dant ad hoc consilium, auxilium vel favorem, item sacerdotes qui dant benedictionem, isti homines peccant longe gravius. Item si contingeret aliquem ibi mori, omnibus imputaretur homicidium et omnes fierent irregularesrgo alicui clerico offeratur duellum, nulloloco sui, quia de iure debet deponi.
Abbreviated transcription (Latin):
phis secñtib. Item nota qd̃ si ep̃c in
uilla uel castro. int̾dictõem habeat tẽ¬
poralem. debet ibi constituere iudicẽ
ꝑsonam scłarem qͥ cãs audiat ⁊ t̾mĩet
scłares. ⁊ p̃cipue cãs sanguinis. cui po¬
test ⁊ debet precipere qd̃ firmiter tene¬
at iusticiam ⁊ reddat unicuiq us su¬
um. Si tñ iudex tałr institutus. int̾¬
roget eum qͥd agendũ sit de aliqͦ. qui
uel ꝑ fcĩ euidentiam. uel iuris ordi¬
nem dep̃hensus est in aliqͦ crimine. ꝓ
quo iure ẽẽt pena sanguinis infligẽ¬
da: potest sdere. Hoc ñ ꝑtinet ad me.
tani. aliꝰ intelligat qd̃ debeat eũ ta¬
li pena punire. Nõ debet ⁊̃ p̃sũtiałr
tioni sententie sanguinis. nam cito
poss decid̾e incãm depositõis. Exc̃. de¬
micidio. ⁊ similib: poss dicere. Talis

Expanded text:
itentie Item nota, quod si episcopus in villa vel castro iurisdictionem habeat temporalem, debet ibi constituere iudicem personam secularem, qui causas audiat et terminet seculares et precipue causas sanguinis, cui potest et debet precipere, quod firmiter teneat iustitiam et reddat unicuique ius suum. Si tamen iudex taliter institutus interroget eum qui agendum sit de aliquo, qui per facti evidentiam vel iuris ordinem, deprehensus est in aliquo crimine pro quo de iure esset pena sanguinis infligenda potest respondere: hoc non pertinet ad me, tam, alius intelligat quod debeat eum tali pena punire. Non debet etiam presentitioni sententie sanguinis. Nam et cito posset incidere in causam depositionis, ut micidio et similibus, posset dicere talis
Abbreviated transcription (Latin):
induci ut intret aliqd̃ monast̾ium
eiꝰdem ep̃atus ubi pcc̃a sua ꝑpetua de¬
ploret pñia. Si tñ ñ pot̾it ad hoc ꝓpt̾
carnis fragilitatem induci. ꝯcedenda
est ei licentia contrahendi mr̃imoniũ.
nͨ płib abutatur. imposita graui pũia
induci. ut intret monastium. in ali
debet recedere. nͥ forte ꝯiuax uellet siłr
ingredi monastĩum.⁊ aliqͥs timẽs dm̃
sine suspitõe filios educaret. Si autem¬

Expanded text:
induci ut intret aliquod monasterium eiusdem episcopatus, ubi peccata sua percepta deploret penitentia. Si tamen non poterit ad hoc propter carnis fragilitatem induci, concedenda est ei licentia contrahendi matrimonium, ne pluribus abutatur, imposita gravi sibi pinduci ut intret monasterium in aliisdebet recedere, nisi forte coniunx vellet similiter ingredi monasterium et aliquis timens deum sine suspicione filios educaret. Ext
Abbreviated transcription (Latin):
de feodis. uolunt qͥ dam extend̾e ad co-¬
lonias rusticoꝵ. qd̃ ñ approbo: immo
dico qd̃ si ecc̃a recipit coloniam coloni
sui in pignore. debet fructꝰ in sortem
ꝯputare deducto iure suo ⁊ laborib ⁊
expensis. qr suꝑ hoc nullũ pͥuilegium
inuenio ecc̃e concessũ. ¶ Qͥd si aliquis¬
longo tempore recepit uel retinuit de¬
cimas. nunc uenit ad satisfactõem.
asserens se ignorantia uł simplicitate
peccasse. uł etiam scienter. ⁊ postulat sͦ
remitti intuitu det ⁊ elemosine qd̃ ac¬
cepit uł retinuit in p̃t̾ito temꝑe. cum
alit̾ oporteret eũ cũ sua familia men¬
dicare: Ad hoc dico. qd̃ potest ecc̃a petere
om̃es decimas p̃t̾iti temporis .xui. q.¬
tum contritũ. ⁊ p̃ces suas niti u̾itate:
debet ei tanqͤ pauperi dimitt̾e unde
uiuat. cũ idemẽẽt ei datura postea. Ar.¬

Expanded text:
autem volunt quidam extendere ad colonias rusticorum, quod non approbo; immo dico, quod si ecclesia recipit coloniam coloni sui in pignore, debet fructus in sortem computare, deducto iure suo et laboribus et expensis, quia super hoc nullum privilegium invenio ecclesie concessum. Guilongo tempore recepit vel retinuit decimas, nunc venit ad satisfactionem asserens se ignorantia et simplicitate peccasse, vel etiam scienter, et postulat sibi remitti, intuitu dei et eleemosyne, quod accepit vel retinuit in preterito, cum aliter oporteret eum cum sua familia mendicare. Dico quod potest ecclesia petere omnes decimas preteriti temporis,tum contritum et preces suas niti veritate, debet ei tanquam pauperi dimittere unde vivat, cum hoc idem esset ei datura postea.
Abbreviated transcription (Latin):
homicidii sp̃ualis: tollitur ꝑ pñiam.
Unde circa penam corporalis homicidii
insistamꝰ. Pena homicidii ꝯmissi lin¬
dicam .iͣ. consilio uel defensione. ut¬
trahit abono propoĩto hoĩem uolen¬
tem aliũ liberare a morte. ⁊ sic qͦ dãsi
indirecte defendit homicidã. pena ĩqͣm.
est irregłaritas. q̃ etiam post ꝑactã pe¬
nitentiã impedit ꝓmouendũ. ⁊ deicit

Expanded text:
homicidii spiritualis tollitur per penitentiam, unde circa penam corporalem insistamus. Pena homicidii commissi lin consilio vel defensione, uttrahit a bono proposito hominem volentem alium liberare a morte et sic quodammodo indirecte defendit homicidium. Pena in quam est irregularitas, que etiam post peractam penitentiam impedit promovendum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quib sentio intelligunt illud .c. Om̃is.
aliis oblationib de qͣb sup̃dc̃m ẽ. In hoc
tñ ꝯcordant. qd̾ si eẽt pauper sacerdos nec
haberet unde sustentaretur: possz eis
substrahere diuina officia. qr nemo co¬
gitur ut ait apħ suis scipendiis milita

Expanded text:
cum quibus sentio, intelligunt illud cap capitualiis oblationibus de quibus supra dictum est. In hoc tamen concordant, quod si esset pauper sacerdos, nec haberet unde sustentaretur, posset eis subtrahere divina officia, quia nemo cogitur, ut ait apostolus, suis stipendiis milita
Abbreviated transcription (Latin):
dio casuali. Si occisor dabat operam rei
illicite. uel etiam licite. s ñ adhibuit
tum.Si uͦ dabat operam licite rei. ⁊ ad¬
hibuit debitam diligentiam. licet om̃es
casus fortuitos qͥ p̃uideri ñ possunt for¬
sitan ñ p̃uidit: in nullo tenetur.⁊po¬
test de iure ñ solum in susceptis rema¬
nere. s etiam ad suꝑiores ordines ꝓmo¬

Expanded text:
dio casuali, si occisor dabat operam rei illicite, vel etiam licite, sed non adhibuit tur. Si vero dedit operam rei licite et adhibuit debitam diligentiam, licet omnes casus fortuitos, qui previderi non possunt, forsitan non previderit, in nullo tenetur. Et potest de iure, non solum in susceptis remanere, sed etiam ad superiores ordines promo
Abbreviated transcription (Latin):
mi: dum tñ fiat auctoritate ep̃i ad cu¬
ius disposi tõem spectare decime debent.
Et qr auctoritas iudicis multũ excusat
eas recipere in pignore. sic̃ ⁊ qͣml aliã
possessionẽ qͣm miles si milt detineret
uiolent̾ ⁊ iniuste: nec tenetur intali
nõ debent recipere a laicis.Extͣ.e. Int̾dicimꝰ.¬
ligo de om̃ib posso̾nib emptis de illis frus¬
tib iniuste ꝑceptis. In hoc tñ ẽ differentia.
qr ñ conced̾em ista de decimis. nͥ cũ alit̾ ñ
possãnt recuperari. Extͣ de hiis q̃ fiunt a

Expanded text:
m tamen fiat auctoritate episcopi, ad cuius dispositionem spectant decime et quia auctoritas iudicis multum excusat ia recipere in pignore, sicut et quamlibet aliam possessionem, quam miles similiter detinet violenter et iniuste nec tenetur in talinon debent recipere a laicis. Extravagantes Greligo de omnibus possessionibus emptis de illis fructibus iniuste perceptis. In hoc tamen est differentia, quia non concederem ista de decimis, nisi cum aliter non possent recuperari. Se
Abbreviated transcription (Latin):
soluende. ¶.Species oblatõnum st̃ tres: qñ¬
tum ad p̃sentem mat̾iam. Una ẽ: alicuius
rei donatio gratis fc̃a inter uiuos. deo ⁊
eccłie. Alia ẽ. alicuiꝰ rei donatio deo uł ecc̃e
fcã causa mortis: q̃ hodie ad exemplũ ⁊
instar legatoꝵ redacta est. ut idẽ iuris
est cotidiana ⁊ usualis. qͣm faciunt fideles
ad altare uel manũ sacerdotis ¶.Sunt
ꝓ ppło. uel si alii ecc̃e offerantur: prelato
eiusdem ecc̃e dande sunt.x.q.i. Qͥa sacdo

Expanded text:
entie Species oblationum sunt tres quantum ad presentem materiam. Una est alicuius rei donatio, gratis facta inter vivos, deo vel ecclesie. Alia est alicuius rei donatio, deo vel ecclesie facta causa mortis, que hodie ad exemplum et instar legatorum redacta est, ut idem iuris quotidiana et usualis, quam faciunt fideles ad altare vel ad manum sacerdotis. Sunt pro populo vel, si alie ecclesie offerantur, prelato eiusdem ecclesie dande sunt. Guillelmus Redo
Abbreviated transcription (Latin):
tñ suꝑ hoc eẽt certa ꝯsuetudo: standum¬
sint homines. Item si dubitetur de con¬
suetudine. utrum decime p̃diales dan¬
de sint capelł ubi audiuntur diuina. uł
ad aliud dico. qd̾ de lacte. fetu. ⁊ lana. de¬
tur decima illi eccẽ. in cuiꝰ parrochia si
ta sunt pascua: qr cũ inde suscipiant
totũ nutͥmentum: tales detime p̃diales¬

Expanded text:
n super hoc esset certa consuetudo, standumi. Item si dubitetur de consuetudine, utrum decime prediales dande sint capellis ubi audiuntur divina vel Ad aliud dico, quod de lacte, feno et lana, detur decima illi ecclesie in cuius parochia pascua sita sunt, quia cum inde suscipiant totum nutrimentum, tales decime p
Abbreviated transcription (Latin):
ad me quosdam ꝑuersi sp̃c hoĩes. pͣua
inter uos aliqͣ. Et sc̃e fidei adu̾sa semi¬
nasẽ: ita ut die sabbati aliqͥd operari
atq dñicum ab om̃i faciet oꝑe c̾todut:
Qͥa enim mori se ⁊ resurg̾e simulat: ha
am subdat: coli uult salbatũ. De con.¬

Expanded text:
ad me quosdam perversi spiritus homines prava inter vos aliqua, et sanctae fidei adversa seminasse, ita ut die Sabbati aliquid operari atque Dominicum ab omni faciet opere custodiri: quia enim mori se et resurgere simulat, habam subdat, coli vult Sabbatum. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
milib : Solutõ. Ad pͥmum dico saluo me¬
liori iudicio. qd̵ si pͥuilegium fuit ꝯcessũ
imꝑpetuum sibi ⁊ suis successorib ita qd̃
fuit reale. ⁊ pp̃ tam fauorabilem cãm. ⁊
a sede apłica: possunt licite ten̾e uel ad tẽ¬
pus. uel imꝑpetuum. iuxta formam in

Expanded text:
militibus. Ad primum dico, salvo meliori iudicio, quod si privilegium fuit concessum in perpetuum sibi et suis successoribus, ita quod fuit reale et propter tam favorabilem causam et a sede apostolica, possunt licite tenere, vel ad tempus vel in perpetuum, iuxta formam in
Abbreviated transcription (Latin):
bonis parentũ ⁊ opib sustentari possunt:
si qd̃ pauꝑum ẽ accipiunt: sacrilegium
profecto incurrunt: ⁊ ꝑ abusionẽ ta¬
lium iudicium sibi manducant ⁊ bi¬
qd̃ si isti deseruiunt ecc̃e sic̃ debent. ⁊¬
has decimas ñ recipiunt ut eas in ma¬
los usus ꝯsumant. s ut inde pauꝑibus
prouideant: ñ peceant. Ałr ꝯmit̾tunt
Pastor. Item si illo rectpiente a liqͥ fame
moriantur: ip̃e ẽ reus homicidii . xiiii.¬
⁊ c̃. ¶. Qͥd si miles detinet iniuste decĩas.
nͨ potest ecc̃a recuꝑare ab eo. Nuncͥd po¬
test eas redim̾e sine ꝑiculo symonie.¬

Expanded text:
bonis parentum et opibus sustentari possunt, si quod pauperum est accipiunt, sacrilegium prosecto incurrunt et per abusionem talium, iudicium sibi manducant et biquod si isti deserviunt ecclesie sicut debent et has decimas non recipiunt, ut eas in malos usus consumant, sed ut inde pauperibus provideant, non peccant; alias committunt m. Item si illo recipiente, aliqui fame moriantur, ipse est reus homicidii. Guie Quid si miles detinet iniuste decimas, nec potest ecclesia recuperare ab eo, nunquid poterit eas redimere sine periculo symonie
Abbreviated transcription (Latin):
sua predicatõe mundũ illustrau̾unt.
archangeli. Dedicatio cuiꝰcunq oratorii.
⁊ Om̃iun scõꝵ. Scĩ martini. Et ille fes¬
tiuitates quas singłi ep̃i insuis epis
copatib cũ popło collaudau̾int: que
uicinis tm̃ circũmorantib indicen¬
de sc̃. ñ gen̾alr om̃ib. hoc tñ ultimũ.
intellige de scĩs canonizatis auctori¬

Expanded text:
sua praedicatione illuminaverunt, haelis Archangeli, Dedicatio cujuscunque oratorii, et Omnium Sanctorum, et S. Martini, et illae festivitates, quas singuli ecopatibus cum populo collaudaverunt, que vicinis ibi tantum commorantibus indicende sunt, non generaliter omnibus. Hoc tamen ultimum intellige de sanctis canonizatis auctori
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃e parrochiali. Item posito circa idem
qd̃ monast̾ium uł ecc̃a p̃scripserit decĩas
alicuiꝰ parrochie. ibi dico: qd̃ decime no
ecc̃e parrochiali. ad qͣm de iure ꝯmuni
spectat ꝑceptio decunaꝵ. Extͣ. e. Cum cõ
lefacere. qͥ om̃es decimas noualiũ sue
dyoc̃. ⁊ alias quascunꝙ possunt amiliti¬
b recuperare sibi usurpant. qd̃ ñ licet
de iute: nͥ cũ illa noualia uł alia ñ st̃
infra terminos alicuiꝰ parrochie. uł ił
aliam cãm rõnabilem ostendant. ut in¬
¶Item aliquis hñs domiciliũ in aliqua¬
ꝑtcchia: colit predia in alia parrochia.
alius pascit petora in una patrochia sed
caulam siue ouile in alia. Cui ecc̃e soluen¬
tur decime: Solutio. Ad pͥmumdico. qd̃
decimas ꝑsonales debet ꝑsolu̾e illi ecc̃e: uͥ
ꝑ totum annũ. uel freq̃ntiꝰ audit diuina.
⁊ recipit eccͤstica sacram̃ta .xui. q .i. Questi.¬

Expanded text:
e Pennaforte Item posito circa idem, quod monasterium vel ecclesia prescripserit decimas alicuius parochie, ibi dico quod decime novecclesie parochiali, ad quam de iure communi spectat perceptio decimarum. Et per hoc lefacere, qui omnes decimas novalium sue diocesis et alias quascunque possunt a militibus recuperare, sibi usurpant quod non licet de iure, nisi cum illa novalia vel alia non sunt infra terminos alicuius parochie, vel nisi aliam causam rationabilem ostendat. QUALIquod aliquis habens domicilium in una parochia, colat predia in alia; alius pascit pecora in una parochia, sed caulem sive ovile in alia; cui ecclesie solventur decime? Solutio: Ad primum dico, quod decimas personales debet persolvere illi ecclesie ubi per totum annum vel frequentius audit divina et recipit ecclesiastica sacramenta.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphas ur̃os ⁊ diuinos. ⁊ sompniatores
⁊ augures ⁊ maleficos qͥ dicunt uobis
ñ seruietis regi babylonis: qr m̃datiũ
ꝓphetant uobis. ut longe faciant uos de
terra ur̃a. ⁊ eiciant uos ⁊ ꝑesitis. Itẽ in

Expanded text:
prophetas uestros et diuinos et somniatores et augures et maleficos, qui dicunt uobis: non seruietis regi Babylonis, quia mendacium prophetant uobis, ut longe faciant uos de terra uestra et eiciant uos et pereatis. gen
Abbreviated transcription (Latin):
Ad scd̾m dico. qd̃ si rustici sciunt uł cre¬
dunt milites licite ⁊ auctoritate ec̃ce re¬
cipere: excusantut. Presertim cũ ecr̃a ñ
petat ab eis. sͨ contradicit militib. qͦs scit
⁊ uidet recipere decimas. alias. si scirent
eos illicite recipere: ñ lib̾arentur. Si tñ pp̃
metum ꝑsolu̾ent: excusarent᷑ a pc̃co. nõ
bent solu̾e ec̃ce. qr talia pͥulegia arctan¬
da sunt ñ amplianda. Extͣ.e. Cua. Secus
dico: in pͥuilegio ꝑsonis religiosis ꝯcesso.
pet̾e illi milites: eo qd̃ eis terra illa aban¬
tiqͦ fu̾it decimalis. ⁊ una eademq res ñ
debeat duplici iure censeri. Extͣ .e. Cũ in¬
ecc̃a. Secus forte poss dici in laico: ad si¬
militudĩem eiꝰ qd̃ dc̃m ẽ: de noualibus.¬
ubi dicitur. qd̃ fundo uendito exceptis
lapidicinis: ñ uidentur ꝑ illã exceptoẽm
excepte nͥ lapidicine q̃ tũc apparebant
licet plures alie eẽnt in fundo q̃ nõ appa¬

Expanded text:
Ad secundum dico, quod si rustici sciunt vel credunt milites licite et auctoritate ecclesie recipere, excusantur presertim cum ecclesia non petat ab eis, nec contradicit militibus quos scit et videt recipere decimas. Alias si scirent eos illicite recipere, non liberarentur. Si tamen propter metum persolverent, excusantur a peccato, non bent solvi ecclesie, quia talia privilegia arctanda sunt, non amplianda. Secus dico in privilegio personis religiosis concesso, t petere ipsi milites, eo quod eis terra illa ab antiquo fuerit decimalis et una eademque res non debeat duplici iure censeri. Sed iecclesia. Secus forte posset dici in laico, ad similitudinem eius quod dictum est de novalibus.is dicitur, quod fundo vendito, exceptis lapidicinis, non videntur per illam exceptionem excepte, nisi lapidicine que tunc apparebant, licet plures alie esse possent in fundo que non appa
Abbreviated transcription (Latin):
hec ¶. S qͥd de militib cathalonie. qͥ ni¬
tuntur se tueri pͥuilegio apłice sedis in¬
dulto ut dicunt. qͦndam comiti barchio¬
ne in fauorem xͥanitatis ⁊ fidei catholice.
ut .s. decimas oĩum locoꝵ q̃ paganis ex¬
pulsis reduceret ad cultũ dei. poss licite

Expanded text:
e Quid de militibus Catalonie, qui nituntur se tueri privilegio apostolice sedis indulto, ut dicunt, quondam comiti Barcenonensi in favorem christianitatis et fidei catholice, ut scilicet decimas omnium locorum, que paganis expulsis reduceret ad cultum dei, posset licite
Abbreviated transcription (Latin):
suscitati diuinare. ⁊ ad int̾rogata res¬
citur: Nam amare sangũiem demones
dicuntur. uñ qͦ tienscunq nigroman¬
tia fit. cruor aque miscetur. ⁊ colore sã¬
guinis faciliꝰ ꝓuocantur. Alia auspici

Expanded text:
suscitati mortui divinare, et ad interrogata rescitur. Nam amare sanguinem daemones dicuntur. Ideoque quotiescunque necromantia fit, cruor aquae miscetur, ut colore sanguinis facilius provocentur. Hydromantici
Abbreviated transcription (Latin):
Non obseruetis dies qui dicunt᷑ egỹptiaci.
aut kalendas ianuarii in quib cantilene
q̃dam ⁊ ꝯmessatões. ⁊ ad inuicem dona do¬
nantur. qͣi in pͥncipio anni boni fati
augurio: aut aliqͦt menses. aut tẽpora.
dies uel annos. aut lune ⁊ mensis solisꝙ:
cursum. qr ⁊ qͥ has ⁊ quascunꝙ diuina¬
tões ⁊ fata. aut auguria obseruat aut
attendit. aut intendit ⁊ consentit ob¬

Expanded text:
Non observetis dies, qui dicuntur Aegyptiaci, aut calendas Januarii, in quibus cantilenae quaedam, et comessationes, et ad invicem dona donantur, quasi in principio anni boni fati augurio, aut aliquos menses, aut tempora, aut dies, et annos, aut lunae solisque cursum quia qui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit, aut consentit ob
Abbreviated transcription (Latin):
iximꝰ
de ꝑiurĩo quo quis peccat in deũ. ꝯseq̃n¬
ter de sortilegiss ⁊ diuinis. qͥ cid̃ dei ẽ ꝓpͥũ.
uidelicet futura predicere sibi falso ⁊ il¬
licite attribuentes. innum̾as aĩas tra¬

Expanded text:
iximus de periurio quo quis peccat in deum, consequenter de sortilegis et divinis, qui quod dei est proprium, videlicet futura predicere, sibi falso et illicite ascribentes, innumeras animas tra
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi foerie. eo qd̃ p̃stant uacatõem ab hiis
q̃ agi consueu̾uunt in foro. uel dicuntur
ferie qͣi festiue. feriaꝵ alie st̃ temꝑanee.
ut que dantur ꝓ fructib colligendis:
⁊ sunt duoꝵ mensiũ. Alie repentine.
ut que dantur apͥncipe obrem ꝓspere
gestam. uel qi deuicit sarracenos uelhe¬
reticos. uł natus ẽ filiꝰ. Alie sollempnes:¬
linq̃ntes laborantib in mundo ac dis

Expanded text:
vacationem ab his que agi consueverunt in foro, vel dicuntur quasi festive. Feriarum alie sunt temporanee, ut que dantur pro fructibus colligendis et sunt duorum mensium. Alie repentine, ut que dantur a principe ob rem prospere gestam, vel quia devicit sarracenos vel hereticos, vel natus est ei filius. Alie solennemin
Abbreviated transcription (Latin):
tenore. Si qͥs uͦ clandestina uel int̾dc̃a ꝯiu¬
gia inire p̃sumpserit ingradu phĩto ⁊̃ ig¬
norant̾: seboles de talli ꝯiunctõe suscepta.
prorsus ñ legitima est censenda. de pentũ
ignorantia nullũ hĩtura subsidiũ. cũ
illi tałr ꝯtrahendo expertes scĩe. uł saltẽ
affectatores ignorantie uideant᷑. Pari
mͦ proles illegitima ẽ censenda: si ambo
parentes impedim̃tum scientes legiti¬

Expanded text:
ero huiusmodi clandestina uel interdicta coniugia inire presumpserit in gradu prohibito etiam ignoranter. soboles de talj coniunctione suscepta prorsus illegitima censeatur. de parentum ignorantia nullum habitura subsidium. cum illj taliter contrahendo non expertes scientie uel saltem affectate ignorantie uideantur. parj quoque modo proles illegitima censeatur si ambo parentes impedimentum scientes legiti
Abbreviated transcription (Latin):
fit. Ut uir si membro mulieris ñ ad hoc cõ¬
cesso uolu̾it uti. Usus enim naturalis si
ultra modũ prolabitur. in uxore qͥdem ue
niale ẽ. in m̾etrice dampnabile. Iste qͥ ẽ¬
ꝯͣ naturam: exetrabile fit in m̾etrice. exe¬

Expanded text:
fit, ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso voluerit uti. Usus enim naturalis, si ultra modum prolabitur, in uxore quidem est veniale, in meretrice damnabile. Iste qui contra naturam est, execrabiliter fit in meretrice, sed exe
Abbreviated transcription (Latin):
laicꝰ. Solutio. In distincte dico ꝙ ñ pocest
redire ad scł̃m: ex qͦ facit ꝓfessionẽ. Sed
utrũ cogatur ibi man̾e: distingo. aut
erat peritꝰ iuris.: aut ignarꝰ. In pͥmo ca¬
su nõ potest reced̾e: qr intelligit᷑ se ob¬
ligasse ñ ad id qd̃ fiebat. s ad id qd̃ fieri
debebat. In scd̾o casu subdistinguit᷑. aut
suit ei explanata u̾itas regule. ⁊ tunc
idem qid̃ in iurisꝑito: aut ñ. Et tc̃. Si
credebat eos regłariter uiu̾e.⁊ ad illam
asꝑitatem se noluit obligare. ñ ad ma¬
iorem. ⁊ hoc exp̃ssit: ñ coget᷑ ibi man̾e.
s tͣnsibit ad aliũ ordĩem q̃ ualeat sus¬
tin̾e. Si uͦ ñ exp̃ssit: credo qd̾ debeat
man̾e. Nec potest allegare dolũ uͨ decep¬
tõem: qr fit melior sua ꝯditio. ⁊ pot̃ ma¬
gis imputari fatuitati sue qr ñ exami¬

Expanded text:
incte dico quod non potest redire ad seculum, ex quo fecit ibi professionem. Sed utrum ibi cogatur manere, distinguo: aut erat peritus iuris aut ignarus. In primo casu non potest recedere, quia intelligitur se obligasse, non ad id quod fiebat, sed ad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata asperitas regule, et tunc idem quod in iurisperito, aut non, et tunc si credebat eos regulariter vivere et ad illam asperitatem se voluit obligare, non ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valebit sustinere. Si vero non expressit, credo quod debeat manere nec potest allegare dolum nec deceptionem, quia fit melior sua conditio et potest magis imputare fatuitati sue, quod non exami
Abbreviated transcription (Latin):
bitor tenetur põ uim iuram̃ti qͦ se
astrinxit solu̾e debitũ exꝯmũĩcato ⁊
ita ꝯmunicare ei : De hoc sx.iͣ. de sñia
qd̾ ñ intelligitur peierare: qͥ ex licita
qd̾ etiam hosti: seruanda ẽ fides ꝓmissa.
Illud tñ intelligitur cũ ip̃e seruat fi¬
dem. Item deposuisti penes me gladiũ.
Iuraui qd̃ restituerem: qñ pet̾es. fẽs
postea furiosus. Repetis: ñ deneor. im¬
mo ñ debeo t̃ reddere. ñ tͥ restituta sa¬
nitate. ne forte occidat ce uel aliũ.
nerałr qd̃ starem om̃ib mandatis
tius pp̃ iniuriam qͣm tͥ fec̾am. T̃u p̃¬
cipis michi aliqd̃ in honestũ uel im¬
portabile. uel adeo durũ uł asperũ
rassem. Talia enim: semꝑ tacite sub¬
intelliguntur in gen̾alib iuram̃tis¬
Qͥnta uallł. Debent tamen ad cautelã
⁊ ne detur eis occasio peierandi. petere
auctoritatẽ ab eccł̃ia: ut colligitur ex¬

Expanded text:
bitor tenetur propter vim iuramenti quo se astrinxit solvere debitum excommunicato et ita communicare ei? De hoc require infran intelligitur peierare, qui ex licita et hosti servanda est fides promissa. Illud enim intelligitur, cum et ipse servat fidem. Item deposuisti penes me gladium, iuravi quod restituerem quando repeteres, factus postea furiosus repetis, non teneor, immo nec debeo tibi reddere, nisi tibi restituta sanitate, ne forte occidas te, vel alium. er quod starem omnibus mandatis tuis propter iniuriam quam tibi fecero, tu precipis mihi aliquod inhonestum vel importabile vel adeo durum vel asperum, rassem. Talia enim tacite subintelliguntur in generalibus. Debent tamen ad cautelam et ne detur eis occasio peierandi, petere auctoritatem ab ecclesia. Item si iur
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat. hc̃ ordinem bñ possum sustinere.
Ingreditur. Postea fit inqͥsitio ꝑ qͣm in
monast̾io. ꝯpellunt᷑ ad regulã obseruandã.
Iste dicit. Nõ uoui hãc asꝑitatem qͣm mͦ
uultis impon̾e: nolo eam tenere. Q̾ritur
utrũ possit cogi. uidetur ꝗ nõ. Qͥa sic̃ nõ
potest qͥs cogi ad totũ ad totũ uotũ: ita
nec ad uoti augmentũ. ¶ Itẽ qr id̾ iu¬
ris uidetur inparte ⁊ in toto. S ab ini¬
tio ñ pot̾at cogi ad totũ. Supͣ.e. sxotoꝵ.¬

Expanded text:
cogitat se nunc ordinem bene posse sustinere, ingreditur, postea fit inquisitio in monasterio, compelluntur ad regulam observandam, iste dicit, non novi hanc asperitatem quam modo vultis imponere, nolo eam tenere. Queritur utrum possit cogi? Videtur quod non, quia sicut non potest quis cogi ad totum votum, ita nec ad voti augmentum. Item quia idem iuris est in parte et in toto, sed ab initio non poterat cogi ad totum, ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uniu̾sitas alicuiꝰ ciuitatis ułcolle¬
gii. obligauit se iuram̃to ad aliqͥd:
mortui sunt iurantes. Qritur utrum
successores sint ꝑiuri: si tͣnsgrediant᷑.
uidetur qd̃ sic. qr om̃es obligatões ante¬
cessoꝵ tͣnseunt ad successores. Extͣ. de soł.

Expanded text:
quod universitas alicuius civitatis vel collegii obligavit se iuramento ad aliquid et mortui sunt iurantes: queritur utrum successores sint periuri, si transgrediantur? Videtur quod sic, quia omnes obligationes antecessorum transeunt ad successores
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. In lectũ. De officialib uͦ executorib ⁊
cet̾is subditis. credo saluo meliori iudi¬
cio: qd̃ in hoc casu nõ debent obedire. si
pro certo sciunt. Secus. Si dubitant. bc̃
enim excusantur p̃p̃bonũ obedĩe.xi.q.

Expanded text:
iorem. De officialibus vero executoribus et ceteris subditis, credo salvo meliori consilio quod in hoc casu non debent obedire, si pro certo sciunt secus si dubitant, tunc enim excusantur propter bonum obedientie.
Abbreviated transcription (Latin):
meliori iudicio qd̾ iuidex si ꝑpendit ꝗ testẽ
uelint depon̾e ꝯͣ istũ ⁊ ꝑiurare: debet ni¬
ci ex officio suo etiam si accusatꝰ taceat ad
repellendũ illos a testimonio. uł qr st̃ is.¬
noti uł infames. uł grauis opinionis uł
opponendo eis aliqͣm similem cãm.ii.q.¬

Expanded text:
 dico quod iudex si perpendit, quod testes velint deponere contra istum et peierare, debet niti ex offici suo, etiamsi accusatus taceat, ad repellendum illos a testimonio, vel quia sunt ignoti, vel infames, vel gravis opinionis, vel opponendo eis aliquam similem causam.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut. Circa sollempniteates notãd̾
qd̃ qͥ iurat ꝑ deum: młtum obligatur.
Qͥ istis adiungit scõꝵ reliqͥas magis
obligat᷑. Et ita crescentib sollẽpnitati¬
b crescit obligatio. S qͥd si unꝰ ꝑ deũ¬

Expanded text:
nitates nota, quod qui iurat per deum, multum obligatur; qui istis adiungit sanctorum reliquias, magis adhuc obligatur et ita crescentibus solennitatibus, crescit obligatio. Sed quid si unus iu
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ impubes intrat: aut ab alio po¬
nitur in monast̾io. puta pr̃e uł tuto¬
re: uel ꝓpͥa auctoritate. In pͥmo casu.
si ip̃e ñ ꝯsentit: potest egredi qñ uolu¬
erit. usꝙ ad etatem legitimã .xx.q.i.¬
tit: licet ꝯsensus slle qͥ añ annos fit pu
ad instar carnalis matͥmonii. Extͤ de¬
ad ꝑfc̃ametatẽ: potest egredi.xx.q.iii. p̃sñs.¬

Expanded text:
Si vero impubes intrat aut ab alio ponitur in monasterio, puta patre vel tutore aut propria auctoritate. In primo casu, si ipse non consentit, potest egredi quando voluerit usque ad etatem legitimatit, licet consensus ille qui fit ante annos pubad instar carnalis matrimonii. Seperfectam etatem, potest egredi.
Abbreviated transcription (Latin):
trax̾at eum de monast̾io. suinqͥd tene¬
tur tedire ad monast̾ium: uel nunqͥd
pot̾it aliam ducere in uxorem: uel ñ¬
qͥo saltem tenebit᷑ mr̃imoniũ si dux̾it:
Item nunqͥo ab illa scda pot̾it exig̾e de¬
bitum: Ad pͥmũ dico qd̃ cessante impe¬
dim̃to monendus ẽ diligent̾ redire ad
monastĩum: ⁊ peccat si nõ facit. ar .xuii.ꝙ.ii.¬

Expanded text:
asterio, nunquid tenetur redire ad monasterium? Vel nunquid poterit ducere aliam uxorem? Vel nunquid saltem tenebit matrimonium, si duxerit? Item nunquid ab illa secunda poterit exigere debitum? Ad primum dico, quod cessante impedimento monendus est diligenter redire ad monasterium et peccat si non facit. Invi
Abbreviated transcription (Latin):
tum: nusqͣm tñ ꝑ creatorem s ꝑ creat᷑as
iurare ꝓhibuit. ne ꝑ hꝰmͦi iuram̃tum
tͣnsferatur in creaturas honorificentia
creatoris. Quare cũ in euuͣngłio p̃mi.¬
siss dico uobis ñ iurare omĩno: statim

Expanded text:
 per Creatorem, sed per creaturam jurare prohibuit, ne per hujusmodi juramentum transferretur ad creaturam honorificentia Creatoris. Quare, cum in Evangelio praemisisset: « Dico vobis non jurare omnino, » statim
Abbreviated transcription (Latin):
aliud dico qd̃ ẽ obligatꝰ. quo ad se tantũ.
⁊ ideo nõ potest exigere debitũ. qr hoc
potuit uou̾e qr erat in sua potestate:
s alienũ .i. ñ reddere debitũ ꝯiugi pe¬
tenti. ñ potuit uou̾e. ⁊ ideo tenebitur

Expanded text:
d dico, quod est obligatus quoad se tantum et ideo non poterit exigere debitum, quia hoc potuit vovere, quia erat in sua potestate, sed alienum, id est non reddere debitum coniugi petenti, non potuit vovere et ideo tenebitur
Abbreviated transcription (Latin):
nedicti: obligat se ad eam totałr obser¬
uandam. Nam qͥ nicħ excipit: om̃ia cõ¬
intendebat uiu̾e regłarit᷑ aut irregu¬
larit̾. In pͥmocasui. patet ꝗ tenet᷑. In scd̾o
idem. qr etiam si exp̃ssiss: turpis abiectõ¬

Expanded text:
nedicti, obligat se ad eam totaliter observandam. Nam qui nihil excipit, omnia comintendebat vivere regulariter aut irregulariter. In primo casu patet quod tenetur; in secundo idem, quia etiamsi expressisset, turpis adiect
Abbreviated transcription (Latin):
uel qr talis ẽ ordo qͥ ñ ꝯsueuit recipere ali¬
qͤm ad ꝓfessionẽ nͥ ꝓbatõe p̃missa. Ꝙ aut̃
seqͥtur infra annũ: incellige. ubi ãnꝰ
statutꝰ ẽ ad probatõem. Idem enĩ crede̾m
de alio tempore si eẽt ad hoc statutũ. Qͥd
intrauit: Dico ꝗ ñ licet ei redire ad scłm.
Et si dubitaret idem ꝯsulerem ei: qr in
dubiis ẽ uia tutior eligenda. Extͣ. de se¬

Expanded text:
rdo qui non consuevit recipere aliquem ad professionem, nisi probatione premissa. Quod autem sequitur infra annum, intellige ubi annus statutus est ad probationem. Idem enim crederem de alio tempore, si esset ad hoc statutum. Quidintravit? Dico quod non licet ei redire ad seculum et, si dubitaret, idem consulerem, quia in dubiis via tutior est eligenda. Guille
Abbreviated transcription (Latin):
Item siqͥs impubes doli tñ capax sponte
intrauit: consulerem ei ad cautelã qd̃
ñ exiret. uel si exiuit qd̃ rediret: nͥ duxis¬
set uxorem. Nõ tñ dico ip̃m ten̾i: nͥ scd̾m¬
s dolo inductus intrauit qͥs religionẽt
Nunqͥd pot̾it allegare deceptõem ⁊exire:
Dicas qd̃ non. Nõ enĩ pot̾it dic̾e se de¬
ceptũ: cuiꝰ ꝯditio melior fc̃a ẽ. uͨ alt̾iꝰ
dolo s sue potiꝰ fatuitati ascribat. Extͣ.¬

Expanded text:
Item si quis impubes, doli tamen capax, sponte intravit, consulerem ei ad cautelam quod non exiret vel, si exiverit, quod rediret, nisi duxisset uxorem. Non tamen dico teneri, nissed dolo inductus intravit quis religionem nunquid poterit allegare deceptionem et exire? Dico quod non enim poterit dicere se deceptum, cuius conditio melior facta est nec alterius dolo, sed sue potius fatuitati ascribat.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ritur utrum necc̃itas iuram̃to pro¬
missorio excuset aꝑiurio ꝟbi gr̃a Iu¬
rauit debitor se soluturũ in t̾mino c̾¬
to. Impeditꝰ: nõ potest solu̾e. Ad hoc dico.
qd̃ si tc̃ qñ iurabat credebat se ñ posse
reddere. uel credebat qd̃ poss. S fatue.
qr ñ habebat cãm credendi: tc̃ in utͦq
casu ꝑiurat. Qa in pͥmo casu deerat
ueritas inconscĩa. In scd̃o iudicium.¬
causa multo magis excusatur. si mi¬
sit tempore debito: s casu fuit pecũia¬

Expanded text:
ritur utrum necessitas in iuramento promissorio excuset a periurio. Verbi gratia: iuravit debitor se soluturum in certo termino, impeditus non potest solvere. Ad hoc dicas, quod si tunc quando iurabat credebat se non posse reddere vel credebat quod posset, sed fatue, quia non habebat causam credendi, tunc in utroque casu peierabat, quia in primo casu deerat veritas in conscientia, in secundo iudicium.causa multo magis excusatur, si misit tempore debito; sed casu fuit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ distinctõe. qr aut int̾ uirũ ⁊ uxorẽ ꝯse
cuta ẽ carnalis copula: aut nõ. In pͥmo casu.
si uult uxor religionem intrare: potest
si maritus simiłr intret.⁊ eꝯu̾so. uel si ue
tus mulier est ⁊ ñ ẽ suspecta de intinen¬
tia licentiet uirũ: ⁊ ꝓmittat in manu
uł p̃sentia ep̃i ꝯtinentiam. ⁊ sic poterit
dicendũ. in casu conu̾so. uideliez ꝗ uxor
possit intrare religionẽ uiro sene ⁊ nõ
suspecto de incõtinentia. qr ñ in h̾i ad¬
ingredi religionem. s inscło ꝓmittit cõ¬
tinentiam: obligatur qͣntũ in ea ẽ. Mari¬

Expanded text:
cum distinctione. Quia aut inter virum et uxorem est secuta carnalis copula, aut non. In primo casu, si vult uxor religionem intrare, potest, si maritus similiter intret et econverso. Vel si est vetus uxor et non est suspecta de incontinentia, licentiet virum et promittat in manu vel presentia episcopi continentiam. Et sic poterit dicendum in casu converso, videlicet quod uxor possit intrare religionem, viro sene et non suspecto de incontinentia, quia in huiingredi religionem, sed in seculo promittit continentiam, obligatur quantum in ea est. Mari
Abbreviated transcription (Latin):
uiri eaꝵ possunt irritare: ⁊̃ si añ ma¬
trimoniũ itractũ emiserãt uotũ. qd̾
⁊tracto mr̃imonio ñdum ꝯpleu̾ant. ue¬
rũ ẽ etiam hoc. si uxor de osensu uin emi¬
serat uotum tale: ⁊ postea uir ꝓhibeat. qi
debet ei obedire uxor: Inllo mͦ peccat uxor
obediendo. s peccat uir istud qd ꝯsenserat ꝓ¬

Expanded text:
si ante matrimonium contractum emiserant votum, quod contracto matrimonio nondum compleverant. Verum est etiam hoc, si uxor de consensu viri emiserat tale votum et postea vir prohibet, quia debet ei obedire uxor et in nullo peccat uxor obediendo, licet peccet vir id quod consenserat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ minꝰ p̃ceptũ dñi obligabat qͣm uotum
obliget hodie ineccłia. Primogenita que
dño mandabantur offerri. q̃dam dño
liber uel seruus: ñ debet recipi ad mona¬
chatum post tͥennium. Infra qd̃ si seruus.
uel rõciniis obligatꝰ. uel colonꝰ. uel origina¬
impunitate. Si autẽ infra tͥenniũ ñ fu̾it

Expanded text:
non minus praeceptum Domini obligabat, quam votum hodie obligat in Ecclesia, primogenita, quae Domino mandabantur offerre, quaedam liber vel servus, non debet recipi ad monachatum per triennium, ita quod si sit servus vel ratiociniis obligatus vel colonus, id est originaimpunitate. Si autem infra triennium non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
piunt eum ad ꝓfessionẽ añ hoc tempꝰ. cre¬
do saluo meliori iudicio. qd̃ ille debet re¬
man̾e in ordine: ⁊ monastĩum satiffa¬
c̾e dño. qr fuit inculpa recipiendo eum.¬
si iste erat incognitꝰ.⁊ asserebat se liberũ
cũ int̾rogabatur de hoc. uł forte ꝓbabat
hoc ꝑfalsos testes uel corruptos. Si dñs
noluerit eũ ex gr̃a dimitt̾e. spoliabitur
tanqͣm indignus ⁊ uilis. habitu quem
furtiue recepit.⁊ restituetur dño. Ar.

Expanded text:
piunt eum ad professionem ante hoc tempus? Credo, salvo meliori iudicio, quod ille debet remanere in ordine et monasterium satisfacere domino, quia fuit in culpa recipiendo eum,si iste erat incognitus et asserebat se liberum cum interrogabatur de hoc vel forte probabat hoc per falsos testes et corruptos, si dominus noluerit eum ex gratia dimittere, spoliabitur tanquam indignus vel vilis habitu quem furtive accepit et restituetur domino.
Abbreviated transcription (Latin):
falsum sine intentõe fallendi. uel cũ iu¬
rando locͥtur falsum cũ intentõe fallẽdi.
augꝰ. ponens hos tres modos ꝑiurii. pͥmus
modiis cũ quis fallitur. puta credit u̾um
eẽ qd̾ falsum est: ac tem̾e ⁊ indiscrete iu¬
rat. Scd̾s cũ scit uel putat falsũ ẽẽ. ⁊ tñ
tñ uerum ẽ. ⁊ ip̃e iurat tanꝗͣ uerum.
primũ ꝑiurium ẽ pc̃cm. s ueniale: si
adhibuit diligentiam qͣm debuit. Si
uͦ ex ignorantia iuris uel facti crassa ⁊
cũ iurat se fcũrũ uel dc̃urum alicid̃li¬
citum. ⁊ ħ cũ sollempnitate. s absꝙ ne¬
cessitate. uel indiscrete. Terciꝰ in iu¬
ramentis cotidianis: q̃ fiunt sñ sol¬
lempnitate incursu u̾boꝵ. ex qͣdam
leuitate ⁊ ꝯsuetudine mala. de re tũ

Expanded text:
falsum sine intentione fallendi vel cum iurando loquitur falsum cum intentione fallendi Augustinus ponens hos tres modos periurii. Primus modus cum quis fallitur, puta quia credit verum esse quod falsum est et temere ac indiscrete iurat. Secundus cum scit vel putat falsum etamen verum est et ipse iurat tanquam verum. Primum periurium est peccatum, sed veniale, si adhibuit diligentiam quam debuit. Si vero ignorantia iuris vel facti crassa fuerit iurat se facturum vel dicturum aliquid licitum et hoc cum solennitate, sed absque necessitate et indiscrete. Tertius in iuramentis quotidianis, que fiunt sine solennitate, in cursu verborum, ex quadam levitate et consuetudine mala, de re tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uotũ uoluntatis dr̃ illud bonũ. ad qd̃
ñ tenetur aliqͥs. qr sine illo potest eẽ salꝰ.
Et tñ si sponte obligat se ad illud. postea
tenetur. ut uotum ꝯtinentie. abstinen¬
tie. peregrinationis. ⁊ similia. De ħ dr̃¬

Expanded text:
Votum voluntatis dicitur illud bonum, ad quod non tenetur aliquis, quia sine illo potest esse salus. Et tamen sponte obligat se ad illud et ad id postea tenetur, ut votum continentie, abstinentie, peregrinationis, horum aliud pur
Abbreviated transcription (Latin):
uotum otinentie ñ ẽ sollempnizatũ sed
simplex. licet talis qͥ sie nouit simpłr pͤ̾cat
mortałr: mr̃imoniũ contrahendo: Si tñ
otrax̾it : ⁊ ꝑ u̾ba de p̃sñti. tenet mr̃imoni¬
um. ⁊ ip̃e debet ag̾e pñiam de fractõe uo¬
ti. Extͣ. Q cłi. uł uo. ueniens. Rusus. di¬

Expanded text:
o. Tamen si non est solemnizatum, sed simplex, licet talis qui sic vovit simpliciter, peccet mortaliter matrimonium contrahendo. Si tamen contraxerit et per verba de presenti, tenet matrimonium et ipse debet agere penitentiam de fractione voti
Abbreviated transcription (Latin):
contempserit aut qͥl eciam regłaris. qͥ eis
p̾sumpserit it̾ esse: ꝑ tͥenniũ ab officio
suspendat᷑. grauiꝰ suspendat᷑ priniend̾: si
culpe qualitas postulau̾it. s ⁊ hiis qͥ talr
copłari p̃sumpserint. etiã in gradu ꝯcesso.
ꝯdigna pñia iniungatur. Si qͥs qͦꝙ ad ĩ¬
pediendam legitimam copłam maliciose ĩ¬

Expanded text:
aris quj eis presumpserit interesse. per triennium ab officio suspendatur grauius puniendus si culpe qualitas postulant. Sed et hijs quj taliter copularj presumpserint etiam in gradu concesso condigna penitentia iniungatur. Si quis autem ad impediendum legitimam copulam malitiosum im
Abbreviated transcription (Latin):
statutum fuit inconcilio gen̾ali: ut
cũ mr̃imonia fu̾int ꝯtrahenda. in ec¬
tenti termino p̃finito: ut infra illũ
qͥ ualũit ⁊ uolu̾it legitimũ impedim̃¬
tum opponat. Et ip̃i pbri nichominꝰ in¬
uestigent: utrum aliqd̃ impedim̃tũ
obsistat. Cum autẽ apparu̾it ꝓbalis

Expanded text:
statuimus in concilio generalj. ut cum matrimonia fuerint contrahenda in ectenti termino prefinito ut infra illum qui uoluerit et ualuerit legitimum impedimentum apponat. & ipsi presbiteri nichilominus inuestigent utrum aliquod impedimentum obsistat. Cum autem probabilis
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi milites catholici obediebant iuliano.¬
apostate imꝑatori: in om̃ib q̃ ñ erãt ꝯͣ deum.¬
S dis. qd̾ ulianꝰ adhuc tolerabat᷑ ab eccłia.
pp̃ scandalũ uitandũ qd̃ timebat᷑. uł meliꝰ.
Illud loqͥtur scd̃m anti q̃ iura: qñ distin

Expanded text:
ubi milites catholici obediebant Iulianoapostate imperatori in omnibus que non erant contra deum. Dic quod Iulianus adhuc tolerabatur ab ecclesia propter scandalum quod timebatur. Vel melius, illud loquitur secundum antiqua iura, quand
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obe. Si quis. Irregłaritatis: qͣ qͥs a statu
sumpte religionis recedit. ut cũ aposta¬
tat monachꝰ. cl̾icus: conu̾sus. uł aliqͥs re¬
dendo tonsuram. uel coronam. accipi¬
endo uxorem. abiciendo religiõis uestem.
siue cłicalem redeundo ad scł̃m .xx.q.¬
iuxta uarietatẽ apostasyarũ. Nam pro
apostasya ꝑfidie: punitur apostata ex¬
ꝯmunicatõe. Est enim h̾eticus ⁊ inde¬

Expanded text:
emnunt. Irregularitatis qua quis a statu sumpte religionis recedit, ut cum apostatat monachus clericus vel conversus vel aliquis retendo tonsuram vel coronam, accipiendo uxorem, abiiciendo religionis vestem sive clericalem, redeundo ad seculum.iuxta varietatem apostasiarum. Nam pro apostasia perfidie punitur apostata excommunicatione. Est enim hereticus et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmittit furtum: qr subtrahit amico qd̾̃
optulit. Nõ enim obtulit isti: s illi qui
deberet facere seruicium. Cõmittit etiã
sacrilegiũ: qͥa defraudat totã eccãm cui
Ingrauib pc̃cis qͥs positus. dũ suis p̃mit᷑:
aliena ñ diluit.Idem. Cum is qͥ displicet
ad int̾cedendum mittit᷑. irati animus
ad detiora prouocat᷑. Qͥ sibi consciꝰ ẽ: hiiͦ
auditis. det ip̃e solutõem. Circa apostasy¬

Expanded text:
mittit furtum, quia subtrahit amico fideli qui obtulit. Non enim obtulit isti, sed illi qui deberet facere servitium. Committit etiam sacrilegium, quia fraudat totam ecclesiam, cui In gravibus peccatis quis positus, dum suis premitur, aliena non diluit. Idem: Cum is cui displicet ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur. Qui sibi conscius est, his auditis det ipse solutionem. Guillelmus
Abbreviated transcription (Latin):
¶.Apostasya est tem̾ariꝰ astatu fidei. obedĩe
uel religionis recessus. Et dr̃ apostasya: qͣi
post statio. uel retrogradꝰ stat. ¶ Est autẽ
triplex apostasya .s. ꝑ fidie. Inobedientie. ⁊
irregularitatis. ꝑfidie: qua qͥs recessit
a fide. ut iulianus apostata. De hachet᷑ͦ
spontanea uoluntate p̃ceptũ. ut adam ⁊

Expanded text:
Apostasia est temerarius a statu fidei, obedientie vel religionis recessus. Et dicitur apostasia quasi post statio, id est retrograda statio. Est autem triplex apostasia, scilicet perfidie, inobedientie et irregularitatis. Perfidie qua quis recedit a fide, ut Iulianus apostata. Inobedientie spontanea voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
testimõium conscĩe ur̃e. Iob .xui. Ecce in
celo testis m̃s. Aug̃. Senti de augustino
cuset. Ad hoc tñ dicas. qd̾ qͣntũ ẽ in se d
niti satiffac̾e eis ostendendo eis intñtõem
suam. ⁊ cãm: remonendo ⁊̃ spẽm mali.

Expanded text:
testimonium conscientie nostre. Iob: Ecce in celo testis meus. Augustinus: Senti de Augustino cuset. Ad hoc tamen dicas, quod quantum est in se, debet niti satisfacere, ostendendo eis intentionem suam et causam, removendo etiam speciem mali.
Abbreviated transcription (Latin):
si occultũ. Nõ om̃e scandalũ ẽ pc̃cm mor¬
liq̃at inqͥb caĩb scandalũ est pẽcm. in
quib non: Nota distinctõem. Qͥa aut ip̃m
fc̃m. dc̃m uel signũ cuiꝰ occõe alii thut᷑
ad pc̃cm ẽ malũ in se: aut bonũ. aut

Expanded text:
on omne scandalum est peccatum morliqueat, in quibus casibus scandalum est peccatum, quibus non, nota distinctionem, quia aut ipsum factum, dictum vel signum, cuius occasione alii trahuntur ad peccatum, est malum in se aut bonu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs in ꝯsinsum mortalis pcc̃i. Dr᷑ aut̃ scan¬
dalũ a scandalon grece: qd̃ ẽ offensio la¬
tine. Patet iam ex hiis quid sit scanda¬
litare proximũ qi nichil aliud ẽ qͣ offende.
proximũ prouocando eum. in ꝯsensũ morta¬
lis pc̃ci occõne dc̃i uel fc̃i. uel cuiꝰcũꝙ ext̾iori

Expanded text:
quis in consensum mortalis peccati. Dicitur autem scandalum a scandalon grece, quod est offensio latine. Patet iam ex his quid sit scandalizare proximum, quia nihil aliud est nisi offendere proximum provocando eum in consensum mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ scandalum. uñ dñs ait petro. Scanda¬
lum mͥ es. Simiłr sacerdos dr᷑ ẽẽ scanda¬
lum totiꝰ parrochie: cũ ten publice cõ¬
cubinam. Ad hoc dicas qd̃ nec om̃e pcc̃m
mortale ẽ scandalũ: nͨ õẽ scandalũ est¬

Expanded text:
dicitur scandalum. Unde dominus ait Petro: Scandalum mihi es. Similiter sacerdos dicitur esse scandalum totius parochie, cum tenet publice concubinam. Ad hoc dicas quod non omne peccatum mortale est scandalum,
Abbreviated transcription (Latin):
Solutõ. Dic qd̾ om̃e scisma ht̃ ħesim ãnexã:
maxĩe ex qͦ ꝑseu̾at. ut supͣ. uel dic. ꝗ lic
hesis sit maiꝰcͥmen in sui natura ꝗͣ scismna:
tñ qr ex maiori ꝯtumacia illi de qͥb ait
iheronimꝰ. uident᷑ fecisse scisma. qͣm alii
ydolatͥam: grauiꝰ diꝯtur peccasse. Et scd̾m
hoc: illud sceleratiꝰ. erit adu̾bium. Nam
qͣnto maior est ꝯtemptꝰ : tanto magis sce¬
lerate peccat᷑. A iudice hõie. puniunt᷑¬

Expanded text:
solutio. Dic quod omne schisma habet heresim annexam, maxime ex quo perseverat, ut supra, vel dic quod licet heresis sit maius crimen in sui natura quam schisma, tamen quia ex maiori contumacia illi, de quibus agit Hieronymus, videntur fecisse schisma, quam alii idolatriam, gravius dicuntur peccasse et secundum hoc illud sceleratius erit adverbium. Nam quanto maior est contemptus, tanto magis scelerate peccatur. A iudice autem homin
Abbreviated transcription (Latin):
natõib ⁊ alienatõib fcĩs a scismaticis.
Scisma ẽ. illicita dissensio eoꝵ int̾ qͦs u¬
nitas ẽẽ debet. Uel sic. Scisma ẽ: illicituͤ
ab unitate. seu uniu̾sitate discessus. Di¬
citur autẽ scisma: a scissura: qr ꝑ scisma
Differt autẽ ab ħesi: qr ħesis in pͥncipio

Expanded text:
s. Schisma est illicita discessio eorum inter quos unitas esse debet. Vel schisma est illicitus ab unitate seu universitate discessus. Dicitur autem schisma a scissura, quia per schisma ffert autem ab heresi, quia heresis in principio