comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ suũ ꝑdider. & deinceps uł ab
antiochis uł aptholomeis. deinde no¬
uissime romano imperio colla sub¬
miserunt. aut corte NephoiNt dici
accipiendũ ẽ. Labom̃ quippe & et̃ni¬
tatem sonat & sȩculũ. Ex qͦ & ꝓuno
saeculo et ꝓ aliquanto tem pr et una¬
etate accipi potest. Et qui reliqui
fuerint depopło isrł uastabunt eos.
& blas phemantia quondã chaldeorum
auxcilia possidebunt. Hoc autem eueni&
cis ꝓsuꝑbia eor quiblasphemauerunt
et magnificatisunt contra populu̾
dñi exertituũ. quia dñs exertituũ
erit horribilis suꝑ eos. & horror eiꝰ
non int̾siti& suꝑbos. non blasphe¬
mantiũ sanguinem fund& s& dis¬
ꝑd&. & adtenuabit om̃ia idola eoꝵ:
ut qui prius tenebant᷑ errore & dñi
beneficia non sentiebant malorum
necessitate praesciant idola nichil
ꝓdesse. & ad orent eũ unꝰ quisq de
loco suo om̃s insulȩ gentiũ. Huc usq
iuxta hebraicũ. nuc ad bex int̾p̃tes

Expanded text:
regnum suum perdiderunt, et deinceps vel ab regnum suum perdiderunt, et deinceps vel ab Antiochis, vel a Ptolemaeis tentae, novissime Romano imperio colla submiserint, aut certe ὑπερβολικῶς dici accipiendum est: LOLAM   quippe et aeternitatem sonat et saeculum: ex quo et pro uno saeculo, et pro aliquanto tempore, et una aetate accipi potest. Et qui reliqui fuerint de populo Israel, vastabunt eos, et blasphemantia quondam Chaldaeorum auxilia possidebunt. Hoc autem eveniet eis pro superbia eorum, quia blasphemaverunt, et magnificati sunt contra populum Domini exercituum, qui Dominus exercituum erit horribilis super eos, et horror ejus non interficiet superbos: non blasphemantium sanguinem fundet; sed disperdet et attenuabit omnia idola eorum, ut qui prius tenebantur errore, et Domini beneficia non sentiebant, malorum necessitate pressi, sciant idola nihil prodesse, et adorent eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium. Hucusque juxta Hebraicum.
Abbreviated transcription (Latin):
animon quasi gomorra. Legamꝰ huiusce modi
usiones in isaya &e hieremia & eadẽ quȩ
nunc hic legimꝰ reperiemus. Siccitas
spinarũ & acerui salis. & desertũ usq in ȩt̃nũ
Pro quo nescio qͥd sibi uolentes lxx clamas¬
cũ euulsã & derelictã int̾p̃tatist̃: nisi fallor
uerbi ambiguitate decepti. SiccitasN
qđ hebraice dicit᷑ mamã sac excepta pͥma
littera mem simutet᷑ &e del&e accipiat.
easdẽ litteras reliquas haba quasae da¬
mascus & potest legi ꝓsuꝑiori ũbo dama¬
sci. Querit᷑ autẽ quomͦ iste urbes hoc
est moab & filuam mon redactȩ sint in
sodomam igomorram & quasi spina¬
rum ariditas & acerui salis usq in ȩt̾nũ.
ñ edificent᷑: & qđ quidem uastate sint
quasi sodoma et gomorrora. exponen¬
dinulla ẽ difficultas Uerbũ hoc qđ
sequit᷑ desertȩ er̃ usque in et̾num.
destructionem regni earũ int̾p̃tati¬
sumꝰ. quia postea subuerse achaldeis

Expanded text:
Ammon quasi Gomorrha. Legamus hujuscemodi Ammon quasi Gomorrha. Legamus hujuscemodi visiones in Isaia et Jeremia, et eadem quae nunc hic legimus, reperiemus. Siccitas spinarum et acervi salis, et desertum usque in aeternum, pro quo nescio quid sibi volentes LXX Damascum evulsam et derelictam interpretati sunt, nisi fallor, verbi ambiguitate decepti: siccitas enim quod Hebraice dicitur MAMASAC  , excepta prima littera MEM si mutetur, et DALETH accipiatur, easdem litteras reliquas habet, quas et Damascus, et potest legi pro superiori verbo DAMASEC. Quaeritur autem quomodo istae urbes, hoc est, Moab et filii Ammon, redactae sint in Sodomam et Gomorrham, et quasi spinarum ariditas et acervi 704 salis, usque in aeternum non aedificentur? Et quod quidem vastatae sint quasi Sodoma et Gomorrha, exponendi nulla est difficultas. Verum hoc quod sequitur: Desertae erunt usque in aeternum, aut destructionem regni earum interpretabimur quia postea subversae a Chaldaeis,
Abbreviated transcription (Latin):
conculcauerint sc̃uariũ eius templũ
quoquȩ subuerterint & subiugato
populo isrł dñm blas phemauerint.
Nabugodonosor quippe atq: caldei.
iudȩoꝵ urbibus subrutis. ceteras gen¬
tes obpraesserunt. Et ita factũ ẽ : ut
qͥ insultauerant populo dĩ ipsi quoq
eadem maloꝵ angustia p̾merentur.
& haberent conseruũ iudam quem
putauerant se habere subiȩctum.
gitur antequam ueniat & capti¬
uitas sub iosia adhuc rege necdum
hierusolimis temploq: subuersis.
dirigit᷑ adũsum in sultantes pro¬
pheta : ut mala quondam popłi dĩ
quȩnunc treopolis appellatur.
& blasphemias filioꝵ amon. quȩ
& ipsa urbs arabiȩ secunda post
bostrã phila ł fia dr̃. in quibus
ex probrauerunt popło meo. &
eiectis iudeis dilatauer̃ in terra
eoꝵ fines suos Propterea qui
blas phemauerunt me & exac̃¬
bauerunt popło meo. ego dñs
exercituũ qui possum inplere qđ
comminor. & ds̃ isrł qui in popło
meo ipsepatior in iuriam : faciam
ut sit moab quasi sodoma. et filii

Expanded text:
conculcaverint sanctuarium ejus, templum quoque subverterint, et subjugato populo Israel, Dominum blasphemaverint. Nabuchodonosor quippe atque Chaldaei, Judaeorum urbibus subrutis, caeteras gentes oppresserunt, et ita factum est, ut qui insultaverant populo Dei, ipsi quoque eadem malorum angustia premerentur, et haberent conservum Judam, quem putaverunt se habere subjectum. Igitur antequam veniat captivitas sub Josia adhuc rege, necdum Jerosolymis temploque subversis, dirigitur adversum insultantes prophetia, ut mala quondam populi Deiquae nunc Areopolis appellatur, et blasphemias filiorum Ammon, quae et ipsa urbs Arabiae secunda post Bosram Philadelphia dicitur: in quibus exprobraverunt populo meo, et ejectis Judaeis, dilataverunt in terra eorum fines suos. Propterea quia blasphemaverunt me, et exprobraverunt populo meo, ego Dominus exercituum, qui possum implere quod comminor, et Deus Israel, qui in populo meo ipse patior injuriam, faciam ut sit Moab quasi Sodoma, et filii
Abbreviated transcription (Latin):
tuba . frit enĩ dies tubȩ & clangoris suꝑci
uitates munitas quassibi multitudine pec¬
catoꝵ cũcam ȩdificauert̃ : & suꝑ angulos
Unde a saluatore argunt᷑ UI OΥREuYpha¬
risei qđ ad orant in angulis platearũ.
Uia enim recta & tendens ad paradisum
arta & angusta est uia que duc̃ ad uitã. Ua autẽ
fracta habenf angulos ae tortuosa. lata & spatiofa ẽ
quȩ ducit ad mortẽ. Simulq int̾ u̾ba sȩueritatis
dni cerne clem̃tiã. qđ ꝓpterea amara sint dies.
&e diesirȩ & dies tribulationis & diestubȩ & clangoris.
ut ciuitates malȩ munitȩ & ꝑũsi anguli destruant᷑.
Et tribulabo homines & ambulabt̃ ut cȩci. quia

Expanded text:
tuba . Erit enim dies tubae et clangoris super tuba . Erit enim dies tubae et clangoris super civitates munitas, quas sibi in multitudine peccatorum cum Cain aedificaverant. Et super angulos Unde et a Salvatore arguuntur ὑποκρίται Pharisaei, quod adorent in angulis platearum . Via enim recta et tendens ad paradisum arcta, et angusta est quae ducit ad vitam. Via autem fracta habens angulos et tortuosa, lata, et spatiosa est, quae ducit ad mortem . Simulque inter verba severitatis Domini cerne clementiam, quod propterea amara sit dies, et dies irae, et dies tribulationis, et dies tubae et clangoris, ut civitates male munitae et perversi anguli destruantur. Et tribulabo homines, et ambulabunt ut caeci, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hȩc uideat de die tribulationis & angustiȩ.
de die calamitatis & miseriȩ. de die tenebran
& caliginis de die nebulȩ & turbinis de die tubȩ
& clangoris. habent enim & in luctu tuba &
uxta ꝓphetrã uox sollẽntatis usaẽ in planctũ.
Ululant suꝑcineres scũarii & suꝑ altare destructũ ÷¬
& suꝑ ciuitates quondã munitas. & suꝑ ex¬
celsis anguli templi. de quib quondã ia cobts
referamus ad consũmationẽ mundi siue ad
unius cuiusq exitũ uitȩ. manifestaerit in¬
t̃p̃tatio. Uox diei dñi amara sit & necefsitate
plena &e ira & tribulet᷑ ibi fortis. cũcetã qui
serifacti sumꝰ. Dies tenebrarũ. Om̃is enim
qui male oꝑat᷑ odit lum̃. & non uenit adlu¬
cẽ &. necẽe̾ ẽ ut qͥlum̃ odit eũ tenebrȩ con¬
sequent᷑. dies nebulȩ & turbinis: Ueni&e
enim suꝑ eũ tempestas dñi & clangor tubȩ :
quã apostolus significat dicens. innouissima

Expanded text:
cum haec videat, de die tribulationis et angustiae, cum haec videat, de die tribulationis et angustiae, de die calamitatis et miseriae, de die tenebrarum et caliginis, de die nebulae et turbinis, de die tubae et clangoris? Habent enim et in luctu tubas, et, juxta prophetiam, vox solemnitatis versa est in planctum. Ululant super cineres Sanctuarii, et super altare destructum, et super civitates quondam munitas, et super excelsos angulos templi, de quibus quondam Jacobum referamus ad consummationem mundi, sive ad uniuscujusque exitum vitae, manifesta 693 erit interpretatio, quod vox diei Domini amara sit, et necessitate plena et ira, et tribuletur ibi fortis: cum etiam quiseri facti sumus. Dies tenebrarum: Omnis enim qui male operatur, odit lumen, et non venit ad lucem ; et necesse est ut qui lumen oderit, eum tenebrae consequantur. Dies erit nebulae et turbinis; veniet enim super eum tempestas Domini, et clangor tubae, quam Apostolus significat, dicens: In novissima
Abbreviated transcription (Latin):
iosephũ & ꝓphaetã sophoniȩ. illiuscernamꝰ¬
hystortã & hoc ñtantũ de captiuitate dicendũ
est. sed usq ad p̾sentẽ diẽ ꝑfidi colonipost
in t̾fectionẽ seruoꝵ & adextremũ filui dĩ
excepto planctu ꝓhibent᷑ ingredi iherusalẽ.
& ut ruinã suȩ eisflere liceat ciuitatis. p̃tio
redimunt . & qͥqͦndã emerant saguinẽ xꝑi.
amant lacrimassuas. & ne fletus qͥdẽ eiscͣgtu¬
itasit. uideas indie quo captaẽ aromanis
& diruta iherusalẽ uenire popłm lugubrẽ.
confluere de crepitas mulierculas & senes anꝰq
pannis obsitos incorꝑib & in habitu suo irã dñi
demonstrantes. Congregat᷑ turba miseroꝵ &
monte quoq crucisfulgente uexillo. plangere
ruinas templi sui popłm miserũ & tam̃ ñẽẽ
miserabilẽ adhuc fietus ingens & liuidabra¬
chta & sparsi crines dectarant. & mile mercedẽ
postulat ut illis flere plusliceat . & dubitae aliqͥs

Expanded text:
Josephum et prophetiam Sophoniae, illius cernemJosephum et prophetiam Sophoniae, illius cernemhistoriam: et hoc non tantum de captivitate dicendum est, sed usque ad praesentem diem, perfidi coloni post interfectionem servorum, et ad extremum Filii Dei, excepto planctu, prohibentur ingredi Jerusalem, et ut ruinam suae eis flere liceat civitatis, pretio redimunt, ut qui quondam emerant sanguinem Christi, emant lacrymas suas: et ne fletus quidem eis gratuitus sit. Videas in die quo capta est a Romanis et diruta Jerusalem, venire populum lugubrem, confluere decrepitas mulierculas, et senes pannis annisque obsitos, in corporibus et in habitu suo iram Domini demonstrantes. Congregatur turba miserorum, et monte quoque crucis fulgente vexillo, plangere ruinas templi sui populum miserum, et tamen non esse miserabilem: adhuc fletus in genis et livida brachia, et sparsi crines, et miles mercedem postulat, ut illis flere plus liceat; et dubitat aliquis,
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ dñm ꝓuocauerunt. diẽ ad ño constitutã
in qua non inbecilles quilib& s fortissimiuiri
de p̃m̃t᷑. & ueniae suꝑ eosira infinẽ. Sepe
quippe & ante irã dñi sustinuerãt. sed ira illa
non fuerat consũmationis ⁊ finis. Quid nece̾e
ẽ nunc describe quantas in utͣq captiuitate
sustinuerint calamitates. ⁊ qnđo quilum̃
dñi respuerunt in tenebris ⁊ caligine u̾sati
sunt & qui noluerunt sollẽpniũ dierũ audtre
qđ ad solũ usq sint diruti. puto oculoꝵ magioᷤ
ẽẽ quã uiriũ iuditiũ: Nobis p̃sertim qui nc̃
in ista sumus ꝓuintia licet uidere. lic&
ꝓbare quȩ scriptast᷑. Uix riunarũ parua
uestigia in magnis quondã uirib cernimꝰ.
Selo ubi tab̃naculũ & arca testam̃ti dñi fuit.
iuxta altaris testam̃ta monstrant᷑. Gaba illa
cuntas saul usq ad fundam̃ta diruta: Rana
& ba hro ae reliquȩ urbes nobiles ad amone
constructȩ. parui uiculi demonstrant᷑. Legamꝰ

Expanded text:
nt: diem a Domino constitutam, in qua non imbecillis quilibet, sed fortissimi viri deprimentur, et veniet super eos ira in finem. Saepe quippe et ante iram Domini sustinuerunt; sed ira illa non fuerat consummationis et finis . Quid necesse est nunc describere quantas in utraque captivitate sustinuerint calamitates, et quomodo qui lucem Domini respuerunt, in tenebris et in caligine versati sint, et qui noluerunt solemnium dierum audire 692 solum usque sunt diruti, puto oculorum magis esse quam aurium judicium: nobis praesertim qui nunc in ista sumus provincia licet videre, licet probare quae scripta sunt. Vix ruinarum parva vestigia in magnis quondam urbibus cernimus. Silo, ubi tabernaculum et arca Testamenti Domini fuit, vix altaris fundamenta monstrantur. Gabaa illa civitas Saulis usque ad fundamenta diruta est . Rama et Bethoron et reliquae urbes nobiles a Salomone constructae, parvi viculi demonstrantur. Legamus
Abbreviated transcription (Latin):
est ab eo qͥfonsẽ mansuetudinis inpleatͥ.
Hoc autẽ dico uob̃. si qͦ mͦ abscondamini
indie furoris dñi: hoc ẽ siforte possitis
& captiuitatẽ quȩ ł anabugo donosor
ł aromanis inferendaẽ popło uidȩoꝵ.
Siqus autẽ de his dubitat. qͥ eius iudicia

Expanded text:
suetudinis, impleatur. Hoc autem dico vobis: Si quomodo abscondamini in die furoris Domini, hoc est, si forte possitis  captivitatem, quae vel a Nabuchodonosor, vel a Romanis inferenda est populo Judaeorum. Si autem de his dubitat  Al. dubita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. confisa & ad dñm suũ ñ adꝓpinquauit. pͥn¬
cipes eiꝰ in ea ueluti leones rugientes. iudices
eiꝰ sic̃ lupi arabiȩ non dimittebant in mane
propħȩ eius portantes sp̃m uiri. Contemp¬
tores sac̃dotes eiꝰ polluunt scã. & impie agt̾
in lege. Dñs autẽ iustꝰ in medio eiꝰ. & ñ faci&
iniquitatẽ. mane iudiciũ suũ dabit in luce
& non ẽ. absconditꝰ. & nescit iniqͥtatẽ in ex¬
actione nec insẽpit̃nũ. in iuisticiã. Detraxi su¬
ꝑbos. dissipati sunt anguli eoꝵ. destruxi uias
eoꝵ. ut penitꝰ non transeant᷑. Defecert̃ ciuita¬
tes coꝵ. eoqđ nullus subster& neq habitar&:
Dixi uerũtam̃ timebitis me & suscipietis di

Expanded text:
m suum non appropinquabit. Principes ejus in ea veluti rugientes leones: judices ejus sicut lupi Arabiae, non dimittebant in mane: prophetae ejus portantes spiritum, viri contemptores: Sacerdotes ejus polluunt sancta, et impie agunt in legem: Dominus autem justus in medio ejus, et non faciet iniquitatem. Mane mane judicium suum dabit in luce, et non est absconditus, et nescit iniquitatem in exactione, nec in sempiternum injustitiam: detraxi superbos, dissipati sunt anguli eorum: destruxi vias eorum ut penitus non transeant: defecerunt civitates eorum, eo quod nullus subsisteret, neque habitaret. Dixi, verumtamen timebitis me, et suscipietis
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s habitantes t̃ram.
Non ẽ difficile uxta pͥorẽ sensũ hȩc ꝑpessam
sustinuit. Recessit enĩ ab ea uisitatio dñi &
tribulatist̃ om̃s homines in tota iudȩa: & ꝓpt̃
magnitudine p̃ssurȩ ambulauer̃ ut cȩci. quid
id̃ dĩ filio peccauer̃t̃. Nã quia fudert̃ sangui¬
nẽ ꝓphetarũ & sanguinẽ xꝑi. fusus est sanguiꝰ
eoꝵ sicut humꝰ in tota regione. & corꝑa eoꝵ
mansert̃ insepulchra ficut stercora suꝑ fatiẽ

Expanded text:
. Non est difficile juxta priorem sensum haec fuisse sustinuit: recessit enim ab ea visitatio Domini, et tribulati sunt omnes 694 homines in tota Judaea, et propter magnitudinem pressurae ambulaverunt ut caeci, quid ino, id est, Dei Filio peccaverunt. Nam quia fuderunt sanguinem prophetarum et sanguinem Christi, fusus est sanguis eorum sicut humus in tota regione, et corpora eorum remanserunt insepulta, sicut stercora super facie
Abbreviated transcription (Latin):
scalpillus medici maluserit qͥ resecat uulnera
& putridas amputat carnes & pat̾ malusced ñs
filiũ ut auitus corrigat & magist malus
corripiens discipulũ ut erudiat. Omĩsenĩ
disciplina a dp̃sens ñ uidet᷑ gaudue̾ẽ sicut
tristiciȩ. postea autẽ fructũ pacificũ hisqͥ
ꝑ eã eruditi sunt reddit.
Et erit fortitudo eoꝵ indireptionẽ & domꝰ
eoꝵ indesertũ & edificabunt domꝰ & non in¬
habitabunt. & plantabt̃ uineas & nonbibent

Expanded text:
scalpellus medici malus erit, quia resecat vulnera, et putridas amputat carnes. Et pater malus, caedens filium, ut a vitiis corrigat, et magister malus, corripiens discipulum ut erudiat: Omnis enim disciplina ad praesens non videtur gaudii esse, sed tristitiae: postea autem fructum pacificum his qui per eam eruditi sunt, reddet . Et erit fortitudo eorum in direptionem, et domus eorum in desertum. Et aedificabunt domos, et non inhabitabunt: et plantab
Abbreviated transcription (Latin):
anifestũ ẽ q uixta utrãq captiuitatẽ
om̃is eoꝵ sit cȩsus excercitꝰ & domꝰ dirutȩ & agri
uineaeq: uastatȩ st̃ nec ultra eos distulerit dĩ¬
patientta. cũ dicerent ad ꝓphetas. hoc intẽpꝰ
erit & in dies longos sd uenerit eis dies dñi
magnus & uelox nimis. Iuxta tropo¬
logrã autẽ cũ uenerit tempus iuditti siue
unius cuiusq mortis & egressionis a scłõ.¬

Expanded text:
uxta utramque captivitatem omnis eorum sit caesus exercitus, et domus dirutae, et agri vineaeque vastatae sint: nec ultra eos Dei distulerit patientia. Sed cum dicerent ad prophetas, hoc in tempus erit, et in dies longos, venerit eis dies Domini magnus et velox nimis. Juxta tropologiam autem cum venerit tempus judicii, sive uniuscujusq
Abbreviated transcription (Latin):
e ũsione hierusalẽ. & captiuitate uida & uictoria
ultra tribuã poenitentiã. s a fatie t̾rȩ uniũsa
cõsumẽ. Non homo. non uim̃tũ. non uolatile.
non pisces maris remanebunt. Irã qͥppe dñi
& tam bruta sentiunt ammalia . & uastatis urbib:
hominibq int̾fectis solitudinẽ & raritatẽ besti¬
arũ qͦq fieri & uolatiliũo. piscũq testis illirioꝰ:.¬
testistrachia teste inqͦortus sum solũ. ubi p̃ter
cȩlũ & t̾rã & crescentes uepres & condensa siluar
cuncta perierunt. Hoc autem inquit ꝓphaea
accida . quia in piorũ fuit nimia multitudo.
Corruerunt itaq in pu & disꝑdent᷑ homines
&e erit solitudo suꝑ fatiẽ t̃rȩ .S & de solationẽ¬

Expanded text:
eversione Jerusalem, et captivitate Juda, et victoria : Nequaquam ultra tribuam poenitentiam; sed a facie terrae universa consumam: non homo, non jumentum, non volatile, non pisces maris remanebunt. Iram quippe Domini etiam bruta sentiunt animalia: et vastatis urbibus, hominibusque interfectis, solitudinem et raritatem bestiarum quoque fieri et volatilium pisciumque, testis Illyritestis  Al. teste in quo ortus sum, solum, ubi praeter coelum et terram et crescentes vepres, et condensa silvarum, cuncta perierunt. Hoc autem, inquit propheta, accidet, quia impiorum fuit nimia multitudo. Corruent itaque impii et disperdentur homines, et erit solitudo super faciem terrae. Sed et de consummatione
Abbreviated transcription (Latin):
cuitates munitasa suꝑ angulos eoccelsos. locx
Uox diei amara & dira: positus ẽ fortis. Diesirȩ
dies ila dies tribulationis & necessitatis. diesmi¬
seriȩ ⁊ ꝑditionis. dies tenebrarũ. ttͣbinis. dies
nebulȩ ncaliginis. dies nubȩ. dies tubȩ ⁊clan¬
goris suꝑciuitates munitas ⁊ suꝑ angulos excelsos

Expanded text:
celsos. LXX: Vox diei Domini amara et dura posita est, fortis: dies irae, dies illa, dies tribulationis et necessitatis, dies miseriae et perditionis, dies tenebrarum et turbinis, dies nebulae et caliginis, dies tubae et clamoris super civitates munitas, et super angulos excelsos
Abbreviated transcription (Latin):
defectione desitiant a fatie t̾rȩ. & hoc eos inplere
p̃ceptũ qui habͣtes conũsationẽ incelis & in car¬
nem non scđm carnẽ militantes eo qđ serant illos
qui incarne uiuunt dõ placere non posse
quantũ inse ẽ om̃aagunt ne sint in car-¬

Expanded text:
et hoc eos implere praeceptum: Qui habentes conversationem in coelis, et in carne, non secundum carnem militantes, eo quod sciant illos qui in carne vivunt, Deo placere non posse, quantum in se est omnia agunt ne sint in car
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũẽ. Ecce homo & oꝑa eius ante fa¬
tiẽ euis. Torquebit gͥ eũ conscientta. & postꝗͣ
conpunctus clamauerit apͥma oculoꝵ porta.
ululabit etrã scđa. quã & aures intelligere
possumus. Per hos enim ł maxime sensus
qͥb uitia illapsa fuerint eoꝵ poena sentiae.
q̃m cernimus qđ fecimus & audientes sermone
limur & conterit᷑ in nob qͥcqͥd fuerat excelsũ
& ꝓpt̃ cecitatẽ ae surdas aures ignorabat᷑ a nob̃
ł certe cũ ũba sublimta & eruditio de excelso
ueniens contera nos atq: confringa aoꝑe
complebit᷑ rugiebã agemitu cordis mei. ut
sit sacrifitiũ dõ sꝑs contribulatꝰ in nob̃ qui
hominessumus . & non tam grandia peccata
fecimus ut montib comparent᷑. sed ut colleᷤᷤ
conterant᷑. Indicabo autẽ & angłis eius ex celfa
montiũ continent᷑. Multi putant uixta¬

Expanded text:
a ejus ante faa ejus ante faciem ejus. Torquebit igitur eum conscientia, et postquam compunctus 685 clamaverit a prima oculorum porta, ululabit etiam a secunda, quam et aures intelligere possumus. Per hos enim vel maxime sensus, quibus vitia illapsa fuerant, eorum poena sentietur, quando cernemus quod fecimus et sermone limur et conteritur, in nobis quidquid fuerat excelsum, et propter caecitatem et surdas aures ignorabatur a nobis. Vel certe cum verba sublimia et eruditio de excelso veniens, conteret nos atque confringet, et opere complebitur: Rugiebam a gemitu cordis mei , ut sit sacrificium Deo spiritus contribulatus ; in nobis, qui homines sumus, et non tam grandia peccata fecimus, ut montibus comparentur, colles contriti sunt. In diabolo autem et angelis ejus, excelsa montium conterent
Abbreviated transcription (Latin):
Uox clamoris aporta pisciũ a& ululatusa scða.
& contritio magna a collib. Portã pisciũ
eã uocabant quȩ diospolim inducit ⁊ ioppẽ
Deqͣ eras refert. Portã uͦpisciũ edificauerunt
filii asnaa ipsi texerunt eã & statuerunt
ualuas ⁊ seras & uesteᷤ. Qđ autẽ ait & ululatꝰ
a scđa. scđi muri in eodẽ climate portã sig̃.¬
sapharia asta ad oldã ꝓphetaẽ uxorem
sellũ filii tecuȩ filiiaraas custodienteᷤᷤ
sc̃cdã. Contritionẽ autẽ magnã acollib
occupata. facilior ẽ in ꝓna descensus.
Si autẽ diẽ illã quã dñs cõminat᷑. diẽ
iuditi ut supra uoluerimꝰ accipere.
eo tẽ pore quando uetustꝰ dierum
sessurus est & aperiendi libri & pandendȩ
conscientiȩ singulorũ. tunc inplebit᷑ uoxcta¬
moris a porta conpungentiũ. Prima enim
peccata ante oculos nr̃os. & om̃is pumpa &
imaggo antiquoꝵ scelerũ & uitioꝵ atq litxuriȩ
ꝓferet᷑ in mediũ. Tunc illud erit uere qđ

Expanded text:
amoris a porta piscium et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus. Portam piscium eam vocabant, quae Diospolim ducit et Joppen, , de qua et Esdras refert: Portam vero piscium aedificaverunt filii Asnaa, ipsi texerunt eam, et statuerunt valvas, et seras et vectes . Quod autem ait, et ululatus a secunda, secundi muri in eodem climate portam sigSaphan, et Asaza ad Oldam prophetea uxorem Sellum filii Tecuae, filii Araas custodis nda . Contritionem autem magnam a collibus, occupata, facilior est in prona descensus. Si autem diem illam quam Dominus comminatur, diem judicii ut supra voluerimus accipere, eo tempore quando Vetustus dierum sessurus est, et aperiendi libri, et pandendae conscientiae singulorum: tunc implebitur vox clamoris a porta compungentium . Prima enim peccata ante oculos nostros, et omnis pompa et imago antiquorum scelerum et vitiorum atque luxuriae proferetur in medium. Tun
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio tale aliqͥd scribit᷑. Ecce dedi
ut postea edificatio bona construat᷑.
Eradicat᷑ iniqua plantatio. ut plantatio
iusta ponat᷑. Unde & insalomone le¬
gimus. Melius habitare subdiuo quã
in calce litis cũ iniqͥtate & indomo noua:
Quasibonus gͦ ds̃ domus eoꝵ qͥerant defici
infecib: suis & dicerant in corde suo. nfatiae
bene dñs & non fatiae male destru&. nec eos
in lȩꝓsis &e in mundis domib: habitare ꝑmittit.
nec facit ut bibant uinũ deuineisquas plan¬
tauerunt. Si enim plantassent sorec & ui
in ebriati essent cũ patriarcha noe ⁊ ioseph
in meridie : Sed quia dixert᷑ ñ fatiae dñs

Expanded text:
principio tale quid scribitur, Ecce dedi ut postea aedificatio bona construatur: eradicatur iniqua plantatio, ut plantatio juxta ponatur. Unde et in Salomone legimus: Melius est habitare sub divo, quam in calce litis cum iniquitate, et in domo nova . Quasi bonus ergo Deus domos eorum, qui erant defixi in faecibus suis, et dixerant in corde suo: Non faciet bene Dominus, et non faciet male, destruit, nec eos in leprosis et immundis domibus habitare permittit: nec facit ut bibant vinum de vineis, quas plantaverant. Si enim plantassent vineam Soresuum, et inebriati essent cum patriarcha Noe et Joseph in meridie ; sed quia dixerunt: Non faciet
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ hospitiũ regis. & uixta suꝑ iorẽ expositionẽ
indum̃ta qͦq aliena at om̃a quȩ secunt̾ refe-¬
ram᷑ adunũ quenq: credentiũ. Quicumde¬
uariisse pec atoiũ operuerunt uestim̃tis. ⁊ egressi
de eclesia id congregatione sc̃õrũ ꝓuirtutib
inpleuerunt templũ corꝑissui iniqͥtate &dolo
Et erit in illa die dicit dñs

Expanded text:
iorem expositionem indumenta quoque aliena, et omnia quae sequuntur, referamus ad unumquemque credentium, qui cum devariis se peccatorum operuerunt vestimentis, et egressi de Ecclesia, id est, congregatione sanctorum, pro virtutibus impleverunt templum corporis sui iniquitate et dolo. Et erit i
Abbreviated transcription (Latin):
suo & suꝑ eos qͥcũbonis oꝑib: in ecclesia esse
deberent eͥciunt se obconusationẽ pessimam
& traditi satanȩ ũsant᷑ inuestibulis. in mo
nec in uestibulis sed ante uestibula. qđ signifi¬
om̃s idicabit qͥ uarus iniqͥtatib atq peccatiᷤᷤ
inplent ecclesiã & inpietatib atq: m̃datio.
& miscent sanguinissaguinẽ. Qđ si uoluerimꝰ
hoc ipsũ accipere suꝑ animab singuloꝵ. pͥnci¬
pes &e domũ regis intelligamꝰ. AΟ̃TΙCΝΟΡC

Expanded text:
super eos qui cum bonis operibus in Ecclesia esse deberent, ejecerunt se ob conversationem pessimam, et traditi Satanae versantur in vestibulis, immo nec in vestibulis, sed ante vestibula: quod signifiomnes vindicabit, qui variis iniquitatibus atque peccatis implent Ecclesiam, et impietatibus atque mendacio, et miscent sanguinem sanguini. Quod si voluerimus hoc ipsum accipere super animabus singulorum, principes et domum regis, inte
Abbreviated transcription (Latin):
uisitabit dñs in aduentu & passione sa uatoriᷤᷤ
idẽ. indie hostiȩ filiisui suꝑ pontifices & sacerdo¬
tes popłi uidaici & suꝑdomũ regiã. Usq ad
uida. neq dux defoemorib: eius. donec ueniat
cui repositũ ẽ. & ipse erit expectatio gentiũ.
Post hostrã enim dñi ablatũ ẽ regnũ auideis. Et
suꝑ om̃s inquĩd qͥ induti sunt uestim̃tis alienis. qͥ
recesserunt a ꝓtectione & indum̃todĩ & suoer¬
rore cooꝑtus : & ulciscar suꝑ om̃s manifeste qͥ sunt
inuestibulis. hoc est qͥ egressi sunt de tẽplodĩ. &
cũ deberẽ eẽ intrinsecꝰ ꝓpt̾ peccata sua egressist̃
foras & de ȩcdesia recesserunt. inplente stẽplũ
eus impietate & dolo. Hoc intellectũ sit in pͥmo
saluatoris aduentu. Qautẽ de cũ sũ matione mũ¬
di&e de iuditii quẽ om̃s indie in t̾p̃tant᷑ dñi
semel ex posumꝰ. scire debemꝰ qđ illo tempore
de ouib: comedunt. lanasq: tondentesñ curans

Expanded text:
Visitabit Dominus in adventu et passione Salvatoris, Visitabit Dominus in adventu et passione Salvatoris, id est, in die hostiae Filii sui super Pontifices et Sacerdotes populi Judaici, et super domum regiam. Usque ad Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectat. Et super omnes, inquit, qui induti sunt vestimentis alienis, qui recesserunt a protectione et indumento Dei, et suo errore cooperti sunt. Et ulciscar super omnes manifeste qui sunt in vestibulis, hoc est, qui egressi sunt de templo Dei: et cum deberent esse intrinsecus, propter peccata sua egressi sunt foras, et de Ecclesia Dei recesserunt, adimplentes templum ejus impietate et dolo. Hoc intellectum sit in primo Salvatoris adventu. Quia autem de consummatione mundi et die judicii, quem omnel exposuimus: scire debemus, quod illo tempore de ovibus comedunt, lanasque tondentes, non curant
Abbreviated transcription (Latin):
baalim & nona sacerdotũ cũ sacerdotib: & eos
qͥadorant suꝑ tecta militrã cęli & eos qͥ uirant
ost impioꝵ runas a inquorũ ablationesa
fatie t̾rȩ cũ sequent̃ adũs iudã & adũs hierus ali¬
a suꝑ om̃s habitatores hierus alẽ. Extensio qͥpe
manus gestũ ꝑcutientis ostendit Et disꝑdam
de loco hoc reliqͥasbaal: Non qđ seđm. Ixx nomi¬
nabaalimpenitꝰ eradenda sint. sed qđ c̃ultoreseiꝰ¬
e popło qͥ pauci decede hostiũ remanserant in
uidã & herusalẽ se cõminet᷑ auferre. Nomina
qͦq edituoꝵ qͥ sacerdotib: quia intantũ uidas
ae beniamin uenerant impietatẽ : ut intẽplo
suꝑbos. qui cũ quodam fastu & dignitatis suꝑcilio
gradus templi & scũaru lim̃ ascendt̃. Porro quia
sui. non solũ idoloꝵ cultus iniqͥtate & scelere &e
om̃i m̃datio ut aderrorẽ religionis iniqͥtasqq
in subiectos & imꝓximos m̃datiũ uingeretur.
Sed quia semel ⁊ tropologiȩ exponere coepimꝰ.

Expanded text:
na sacerdotum cum sacerdotibus, et eos qui adorant super tecta militiam coeli, et eos qui jurant Post impiorum ruinas, et iniquorum ablationes a facie terrae, consequenter adversus Judam et adversus et super omnes habitatores Jerusalem extensio quippe manus gestum percutientis ostendit: et disperdam de loco hoc reliquias Baal: Non quod secundum LXX nomina Baalim penitus eradenda sint; sed quoe populo qui pauci de caede hostium remanserant in Juda et Jerusalem, se comminetur auferre. Nomina quoque aedituorum cum sacerdotibus, quia in tantam Judas 679 et Benjamin venerant impietatem, ut in Templobos, qui cum quodam fastu et dignitatis supercilio, gradus templi et sanctuarii limen ascendunt. Porro quia sui non solum idolorum cultu, sed iniquitate et scelere et omni mendacio, ut ad errorem religionis iniquitas quoque in subjectos et in proximos mendacium jungeretur. Sed quia semel et tropologice exponere coepimus:
Abbreviated transcription (Latin):
est & appositꝰ ẽ ad geñ suũ. respondebimꝰ ei pͥmũ
& ipsũ hismahel filiũ ẽẽ abrahã & accepisse dona
& partes a patẽ scdm m̃surã suã. De inde absolute
scriptũ defitiens mortuus ẽ : & non ad didit qđ
scriptũ ẽ de abrahã in senectute bona senex a
plenus dierũ &e ad positꝰ ẽ ad popłm suũ. si ue

Expanded text:
est appositus ad genus suum : respondebimus ei primum, et ipsum Ismael filium esse Abraham, et accepisse dona et partes a patre, secundum mensuram suam: deinde absolute scriptum, deficiens mortuus est, et non addi quod scriptum est de Abraham in senectute bona, senex et plenus
Abbreviated transcription (Latin):
pedes suꝑlectũ defecit. & ad positꝰ est ad popłm
suũ. Ex quo intelligimꝰ aliud ẽe tantũ deficere
& aliudcũ defectione plures parit᷑ habere
uirtutes. Qđ autẽ pͥmũ dixerat generalit̃. de¬
fectione defitiat a fatie t̃rȩ dicit dñs postea
in parcesdȩ uisit scriptura diuina. Defitiat ho
a uim̃ta defitiant uolatilia cȩli& piscesmariᷤᷤ.
Quattuor sunt quȩ iubent᷑ deficere. pͥmũ ħo
cȩli & pisces maris. qͥ ꝑãbulant semitas maris.
Qđ autẽ pͥmũ dixerat oues⁊ boues uniũfa quasi
pisces. Nõdix̃ dix̃ defittant bestiȩ. defitiant
uolatilia t̾rȩ . Hȩc enĩ ñ debent deficere . s ꝑ ire
Uerũ defitiant quȩ possunt habe correptionẽ.
qͥm defecerunt sarȩ muliebria & iubet᷑ abrahã
homo sicomptennat humana: oe ñ moriat᷑ ut
homo & audiat eggo dixi dii estis: Defecit

Expanded text:
ecit, et appositus est ad populum suum . Ex quo intelligimus aliud esse tantum deficere, et aliud cum defectione plures pariter habere virtutes. Quod autem primum dixerat generaliter, defectione deficiat a facie terrae: postea in partes divisit Scriptura divina, deficiat homo, et jumenta, deficiant volatilia coeli, et pisces maris. Quatuor sunt quae jubentur deficere, primum homo coeli et pisces maris, qui perambulant semitas maris . Quod autem primum dixerat, oves et boves universas, quasi pisces: et non dixit, deficiant bestiae, deficiant reptilia terrae. Hae enim non debent deficere, sed perire; verum deficiant ea quae possunt habere correctionem. Quomodo defecerunt Sarae muliebria, et jubetur Abraham homo, si contemnat humana, et non ultra moriatur ut homo, et audiat: Ego dixi, dii estis . Deficit
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur eunuchus uir ȩthiopes. Qui enim eunuchus
erat .xꝑi. &. se e unucixauerat ꝓpt̃ regnũ celoꝵ.
ꝓpterea uiri uocabulũ non amiserat. Recte
qͦq sophonias quasi filius chusi iđ ȩthiopis in con
Hoc degenealogia sophoniȩ qͥ ꝓphetauit in
dieb iosiȩ. Qmͦ autẽ diesdicunt᷑ heliȩ hi qͥ abeo
inluminati sunt. ita & diesiosiȩ qͦs eleuauerat
pomenon scribit hstorta. Ethabuit patrem
amoniũ manassẽ. Legimꝰ manassẽ post multa
scelera ⁊ post captiuitatẽ inbabylon ẽ egisse poe¬
nitenttã & ad meliora conusũ dñi misericordiã
consecutũ. Unde & fidei suȩ ꝑquã crediderat dõ

Expanded text:
ponitur, eunuchus vir Aethiops. Quia enim eunuchus ponitur, eunuchus vir Aethiops. Quia enim eunuchus erat Christi, et se eunuchizaverat propter regnum coelorum, propterea viri vocabulum non amiserat. Recte quoque Sophonias quasi filius Chusi, id est, Aethiopis, in conHaec de genealogia Sophoniae, 675 qui prophetavit in diebus Josiae. Quomodo autem dies dicuntur Eliae hi qui ab eo illuminati sunt: ita et dieue et Paralipomenon scribit historia . Et habuit patrem Ammon, avum Manassen . Legimus, Manassen post multa scelera, et post captivitatem in Babylone, egisse poenitentiam, et ad meliora conversum Domini misericordiam consecutum. Unde et fidei suae, per quam crediderat
Abbreviated transcription (Latin):
est exaltatũ cormeũ. neq elatisunt occuli
mei. Nuc usq qͣsi ꝓno lapsu & ꝑplanacur¬
rente ᷤ in eo qđ cusi ae tã ȩthiopsmeus int̾¬
p̃tat᷑ inpiguissimꝰ. Nam post tantas uirtu-
Et si qͥdẽ script᷑a dixissa chus. iđ ȩthiops
uidebat᷑ indissolubilis questio. Chusqͥppe
natus est de chã. s i neo qđ ait cͥusi hoc est
ȩthiops meus uidet᷑ sonare misteriũ. qđ
ille qͥ qͦndã ȩthiop̃s fuerat ũsus in poeniten¬
trã scđm illud qđ dicit᷑. & thiopia p̃ueni&
melec eunuchũ ȩthiopẽ placuisse dõ. et in
actib a postoloꝵ ethiopẽ eunuchũ reginȩ
candacis tantũ habuisse studiũ luterarũ &
letgis dĩ. ut inuehiculo legera. & ad oran¬
dũ dñm intẽplo eius uenirae hierusalẽ.
Unde talis fides digno p̃mio coronat᷑. & mit¬
titur adeũ philosophus euangelista. statĩq
docetur. Credidit. baptizatur. & saluus est:
Et non solũ eumichusuir. sed eũ aditam̃to uir

Expanded text:
eum, neque elati sunt oculi mei . Hucusque quasi prono lapsu, et per plana currentes, in eo quod Chusi etiam Aethiops meus interpretatur, impegimus. Nam post tantas virtuteEt siquidem Scriptura dixisset Chus, id est, Aethiops, videbatur indissolubilis quaestio; Chus quippe natus est de Cham. Sed in eo quod ait, Chusi, hoc est, Aethiops meus, videtur sonare mysterium: quod ille qui quondam Aethiops fuerat, versus in poenitentiam secundum illud quod dicitur: Aethiopia praeveniet melec eunuchum Aethiopem placuisse Deo : et in Actis apostolorum Aethiopem eunuchum reginae Candacis tantum habuisse studium Scripturarum et Legis Dei, ut in vehiculo legeret: et ad adorandum Dominum in Templo ejus veniret Jerusalem . Unde talis fides digno praemio coronatur, et mittitur ad eum Philippus evangelista, statimque docetur, credit, baptizatur, et salvus est. Et non solum eunuchus; sed cum additamento viri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ apud consulares uiros & in achademia plausꝰ
domo audiente matrona de philosophia
disputare. ꝗd referã catonis filiũ bruticon¬
iugẽ . cuiꝰ uirtꝰ facit nepatris maritiq con¬
stanttã tanto pere mirem : Plena ẽ. histo¬
ria tã greca quã latina uirtutib feminanꝰ.
& quȩ integros libros flagitent. mihi tantũ
quia aliud oꝑis incumbit infine ꝓlogi
dixisse susfitiat. dñm resurgentẽ primum
a paruisse mulierib: & apostoloꝵ illasfuisse
apostolus. ut erubescerent uiri non que¬
rere quẽ fragilior sexus inuenerat.
erbũ dñi qđ factũ est adsophoniam
filiũ cusiꝰ filii godoliȩ filii amasiȩ filui
filii erechiȩ indieb iosiȩ filii ã mon regis iuda
Lxx similit̃. Tdunt hebrei cuiuscũq ꝓphecȩ
pat̃ aut aiuis ponat᷑ intitulo. ipsos qͦq ꝓphaeas
fuisse unde amos unũ de xii. ꝓphetis quia
dixerit non sum ꝓpheta nec filius ꝓphecȩ
sed pastorcaprarũ ł licans sycam patrisnom̃

Expanded text:
 apud consulares viros et in Academia plaususdomo, audiente matrona, de philosophia disputare. Quid referam Catonis filiam, Bruti conjugem, cujus virtus facit ne patris maritique constantiam tantopere miremur? Plena est historia tam Graeca quam Latina virtutibus feminarum, et quae integros libros flagitent  Al. flagitet. Mihi tantum, quia aliud operis incumbit, in fine prologi dixisse sufficiat, Dominum resurgentem primum apparuisse mulieribus , et apostolorum illas fuisse apostolas, ut erubescerent viri non quaerere, quem jam fragilior sexus invenerat. d factum est ad Sophoniam filium Chusi, filii Godoliae, filii Amariae, filii Ezechiae; in diebus Josiae, filii Ammon regis Juda. LXX similiter. Tradunt Hebraei cujuscumque prophetae pater aut avus ponatur in titulo, ipsos quoque prophetas fuisse. Unde et Amos unus de duodecim prophetis, qui dixerat: Non sum propheta, nec filius prophetae: sed pastor caprarum, vellicans sycamina , patris nomen
Abbreviated transcription (Latin):
uineas & nonbibent uinũ eoꝵ. Et mistice
dicit᷑ de sodoma ⁊ gomorra quod om̃is plan¬
tatioꝵ perierit. Si enim ꝑ mansissent in eo
quod cȩperant ut essent quasi paradisus
dĩ & non finissent in malo. ut essent qͣsi t̾ra¬
ȩgypti. plantatio eoꝵ utiq ꝑmanssisent.
⁊ ale quid &e illud suꝑ egypstussonat in
psalmis . Occidit in grandine uineaseoꝵ.
ae moios eoꝵ in pruina. Quasi clem̃tissimꝰ ꝙͥpe
dg̃ omnẽ ȩgypti plantationẽ & arbuscula q̃
inȩgypto radicante sanguineos habent fructꝰ
int̾fecit & subũtit nebibant quȩ male plan¬
tauerunt & comedant ex eisfructũ ape est
dies dñi magnus ⁊ uelox nimis. cui resistere
qua patienti nũquã longe uidet᷑ suplitiũ
quod inferandũ e. Siue ꝓpe ut supra diximꝰ¬
cuexierimus a seculo & uiuscuiusq morscon¬
sĩmationẽ mundi fecerit. Et non solũ ꝓpe.
sed etiã uelox nimis. ut uelotius aduentuseiꝰ
in eo quod nimis addit᷑ ostendat᷑. Uelox diei

Expanded text:
vineas, et non bibent vinum earum. Et mystice dicitur de Sodoma et Gomorrha, quod omnis plantatio eorum perierit. Si enim permansissent in eo quod coeperant, ut essent quasi paradisus Dei, et non finissent in malo, ut essent quasi terra Aegypti, plantatio eorum utique permansisset. Tale quid et illud super Aegyptiis sonat in Psalmis: Occidit in grandine vineas eorum, et moros eorum in pruina . Quasi clementissimus quippe Deus, omnem Aegyptiam plantationem et arbusculas, quae in Aegypto radicatae sanguineos habent 691 fructus, interfecit et subvertit, ne bibant qui male plantaverunt, et comedant ex eis fructum. Prope est dies Domini magnus et velox nimis, cui resistere itudinem, quia patienti numquam longe videtur supplicium quod inferendum est. Sive prope, ut supra diximexierimus a saeculo, et uniuscujusque mors consummationem mundi fecerit; et non solum prope, sed etiam velox nimis, ut velocitas adventus ejus in eo quod additur, nimis, ostendatur. Vox diei
Abbreviated transcription (Latin):
defitient. Quinta autẽ editio & infirmitas
cũ inpus defitiae. Debemus gͦ consuetudinẽ nr̃am
sequentes pͥmũ historiã texere .& postea de sub¬
limiorib: disputare . Extremũ ꝓpe regnũ duan
tribuũ quȩ uocabant᷑ iuda &beniamin. subiosia
fuisse nulli dubiũ est. Illo enĩ int̾fecto. gilu eius
qͥ postea regnauerunt & ne potes nontam reg¬
riasse credendi sunt . quam iudibrio habiti abe
giptͥo rege & caldeis . & uariis captiuitatib mortib¬
ꝗꝗ crutrati. Quia gͥ populus poterat se excusare
in regib: malis & dicere. nos uolumꝰ seruͥore dõ. s
ꝓhibem a regib: dat᷑ rex iustus quo relante zelũ

Expanded text:
infirmitas cum impiis deficiet. Debemus ergo, consuetudinem nostram sequentes, primum historiam texere, et postea de sublimioribus disputare. Extremum quippe regnum duarum tribuum, quae vocabantur Juda et Benjamin, sub Josia fuisse, nulli dubium est. Illo enim interfecto, filii ejus qui postea regnaverunt, et nepotes, non tam regnasse credendi sunt, quam ludibrio habiti fuisse ab Aegyptio rege, et Chaldaeis, et variis captivitatibus, mortibusque cruciati. Quia igitur populus poterat se excusare 676 in regibus malis, et dicere: Nos volumus servire Deo, sed prohibemur a regibus, datur rex justus, quo zel
Abbreviated transcription (Latin):
Fili hominis. speculatorẽ te posui domui
isrł . Et in alio loco. Nonfatiet dñs qͥcꝗͣꝵ.
nisi reuelauerit disciplinã sitã seruissuis
ꝓphaeis. Et non ipsalmi titulus ꝓ abscon¬
ditis filii int̾p̃tat᷑. Iste gͦ ꝓpheta qͥerat
inspecula ⁊ in sublimib constitutus & no¬
uerat mysterra dñi. filius erat cusi qͥ in¬
t̃p̃tat᷑ humilitas ł ȩthiops meus. de qͦ
postea tractabim. Habebã ꝗꝗ auum

Expanded text:
Fili hominis, speculatorem te posui domui Israel . Et in alio loco: Non faciet Dominus quidquam, nisi revelaverit disciplinam suam servis suis prophetis. Et noni Psalmi titulus, pro absconditis filii interpretatur. Iste ergo propheta, qui erat in specula et in sublimibus constitutus, et noverat mysteria Domini, filius erat Chusi qui interpretatur humilitas, vel Aethiops meus, de quo postea tractabimus, habebat quoque avum
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis. mansuetudinis. patientiȩ & cetã
in quib p̃cipit᷑ ut induamus nouo homine
m̃tũ ueteris homini cũ oꝑib eius. Cũ gͦ debe¬
amustalib indui uestim̃tis ꝓmisericordia indium
crudelitate. ꝓpatientia in patientia ꝓiusticia
iniqͥtate. & ut semel dicã ꝓuirtutib uitis. Iđ¬

Expanded text:
humilitatis, mansuetudinis, patientiae , et caetera. In quibus praecipitur, ut induamur novo homine mentum veteris hominis cum operibus ejus . Cum ergo debeamus talibus indui vestimentis, pro misericordia induimur crudelitate; pro patientia, impatientia; pro justitia, iniquitate.
Abbreviated transcription (Latin):
pauptatẽ. Deficit quasi piscis maris. qͥ cõp̃hens
sagenis dñi cũ bonis piscib separat᷑. Cũ hac uixta
p̃ceptũ dñi fuerint ꝑpetrata. infirmabunt᷑ ĩpi.
ñ habentes tantũ robors quantũ pͥus. s & tollent᷑
iniqͥ Non dix occident᷑ s collent᷑. ut ad meliora
conũsi de impietate & iniqͥtate ad pietatẽ iustitrã¬
quȩ translati inciprant eẽ qđ ante non fuerant.
łł ec scđm tropologiã. Debemꝰ enim & maiorẽ int̃p̃¬
tationẽ ponere tã inlectous arbitrio. utrũ seueritatẽ¬

Expanded text:
paupertatem . Deficit quasi piscis maris, qui comprehensus sagenis Domini, cum bonis piscibus separatur . Cum haec juxta praeceptum Domini fuerint perpetratas tantum roboris quantum prius. Sed et tollentur iniqui, non dixit, occidentur; sed, tollentur, ut ad meliora conversi, de impietate et iniquitate, ad pietatem, justitiamque translati, incipiant esse quod ante non fuerant. Haec secundum tropologiam. Debemus enim et Majorum interpretationem ponere
Abbreviated transcription (Latin):
diuinatio Petrus apłs. argentum inquit & aurũ
non habeo. poterat utiq symonimago uendere
quod petebat. immo poterat simulare uendentẽ
Sp̃s enim sc̃s nec uenundari nec emi potest. sed ob¬
latam pecuniam cum offerente dampnauit
Nunc uideas propħas hierłm non habere ꝓphe¬
tiam. sed indño requiescere & dicere. non uenient
suꝑ nos mala. Quorum causa speculatoriũ dĩ hos¬
tili aratro diuidit᷑. & locus quondam pacis ruinis
plenus fit.: & templum dñi inuepres spinasq conũ¬
titur. & est habitaculũ bestiarum. Neqͦ inquam

Expanded text:
divinatio. Petrus apostolus: Argentum, inquit, et aurum divinatio. Petrus apostolus: Argentum, inquit, et aurum non habeo : poterat utique Simoni mago vendere, quod petebat; immo poterat simulare vendentem Spiritus enim sanctus nec venundari, nec emi potest, sed oblatam pecuniam cum offerente damnavit . Nunc videas, prophetas Jerusalem non habere tiam, et in Domino requiescere, et dicere: « Non venient super nos mala. » Quorum causa speculatorium Dei hostili aratro dividitur, et locus quondam pacis ruinis plenus fit, et templum Domini in vepres spinasque convertitur, et est habitaculum bestiarum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cipiant. Muta erunt oracula. tacebit in mundus
rei sunt infidelitatis eorum qui scand alirant᷑. Unde
dr̃ expedire homini ut inola asinaria liget᷑ incollo
eius &. p̃cipitetur in profundum. quam ut scand ali¬
tet unum deminimis aclesiȩ. Cumq sac̃dotes ma¬
lachia propħa angłus uocet. & os eorum oraculum
dñi sit: sine mimerum acceptione non iudicant.
legentes munera. excecant oculos &ram sapientũ.
& quasi frenum more aũtunt increpationẽ. E tͦ᷑di¬
catur ad apostolos. nolite possidere aurum & argen¬
tum. neq aes in xonis ur̃is sit. excutiat᷑ desc̃ĩ uiri
manib etiam labore parata pecunia. uoces dñi
uenditant & de columbis mercant᷑ in templo. Sed
& propħę hierłm inpecunia diunabant. nescien¬
tes aliud ẽẽ. propħiam aliud diunationẽ. Nũqͣm
enim diuinatio inscripturis inbonam partem ac¬
pecuniam accipiebant. prophetia ipsarũ facta ẽ.

Expanded text:
cipiant. Muta erunt oracula, tacebit immundus cipiant. Muta erunt oracula, tacebit immundus rei sunt infidelitatis eorum qui scandalizantur . Unde dicitur expedire homini, 471 ut mola asinaria ligetur in collo ejus, et praecipitetur in profundum, quam ut scandalizet unum de minimis Ecclesiae. Cumque sacerdotes Malachias propheta angelos vocet , et os eorum oraculum Domini sit , sine munerum acceptione non judicant, legentes: Munera excaecant oculos etiam sapientium, et quasi frenum in ore avertunt increpationem ; et cum dicatur ad apostolos: Nolite possidere aurum, et argentum, neque aes in zonis vestris sit : et excutiatur de sancti viri manibus etiam labore parta pecunia, voces Domini venditant, et de columbis mercantur in templo. Sed et prophetae Jerusalem in pecunia divinabant, nescientes aliud esse prophetiam, aliud divinationem: numquam enim divinatio in Scripturis in bonam partem acpecuniam accipiebant, prophetia ipsorum facta est
Abbreviated transcription (Latin):
tus suos om̃s: quia non ẽ. responsũ dĩ Uerumtam̃ g
repletus sum fortitudine sp̃s dñi. udicio & uircute :
ut annunciẽ iacob scelus suum. & isrł peccatũ suum.
Lxx. Haec dicit dñs suꝑ propħas qui seducunt popu¬
lum meum. & mordent dentib suis. & p̃dicant suꝑ
eum pacem : & non ẽ. data inore eoꝵ. sc̃ificauerunt
tenebrescet suꝑ eos dies & confundent᷑. quident sõnia
Etinridebunt arioli: & loquent᷑ adũsum eos om̃s isti.
quia non ẽ. qui exaudiat eos: nisi ego impleuero for¬
nuntiem iacob impietates eius. & isrł peccata
sua Legimus fuisse pseudo ꝓpħas in isrł: qui ꝓpt̃
ẽẽt. iramdĩ nunciarent illi eẽ. uenturã. unde neͣ
dr̃ ad eos. quod loquantur mendacia . & sermo
eoꝵ non ꝓphetia. sed diuinatio sit falsa. neq ha¬
beant lum. sed tenebras ⁊errorẽ. Cumq in contra¬
rium uersa fuerint que ꝓmiserant. tunc oꝑiantur
dȩmones accipient potestatẽ. ut eos sua fraude de¬

Expanded text:
tus suos omnes, quia non est responsum Dei. Verumtamen ego repletus sum fortitudine spiritus Domini, judicio et virtute: ut annuntiem Jacob scelus suum, et Israel peccatum suum. Haec dicit Dominus ad prophetas, qui seducunt populum 304 meum, et mordent dentibus suis, qui praedicant super eum pacem, et non est pax data in ore eorum, et suscitaverunt nebrescet super eos dies, et confundentur qui vident somnia, et irridebuntur harioli, et loquentur adversum eos omnes isti, quia non est qui exaudiat eos, nisi ego implevero for, ut annuntiem Jacob impietates ejus, et Israel peccata sua. Legimus fuisse pseudoprophetas in Israel, qui propter esset, iram Dei nuntiarent illi esse venturam. Unde nunc dicitur ad eos quod loquantur mendacia, et sermo eorum non prophetia, sed divinatio sit falsa: neque habeant lumen, sed tenebras et errorem. Cumque in contrarium versa fuerint quae promiserant, tunc operientum  Al. nam nec daemones accipient potestatem, ut eos sua fraude de
Abbreviated transcription (Latin):
cituum locutum ẽ: quia om̃s popłi ambulabunt
unus quisq in nomine di sui. Nos autẽ ambula¬
bimus in nomine dñi dĩ nr̃i. in ęt̃nũ & ultra
n illa die dicit dñs. congregabo claudicantem.
& eam quȩ eiecta erat colligam. & quam afflixe¬
rat . & ponam claudicantem in reliquias. & eam qua
laborauerat ingentem robustam. & regnabit dñs

Expanded text:
cituum locutum est. Quia omnes populi ambulabunt unusquisque in nomine Dei sui: nos autem ambulabimus in nomine Domini Dei nostri in aeternum et ultra. In die illa, dicit Dominus, congregabo claudicantem: et eam, quam ejeceram, colligam, et quam afflixeram: Et ponam claudicantem in reliquias: et eam, quae laboraverat, in gentem robustam: Et regnabit Dominus