comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit iudas qui tradidit eũ: Pat tͣadidit
Quare uoluit mori in ligno: D ut eũ
qui ꝑlignũi uicit. reuinceretur. & illum
qui in illo cecidit: redimeret. Quare in
cruce: M Ut quadrifidũ mundũ salua-¬
peceata: M Trascendit etiã ifinite s łroba.¬
statł scires. & aliquis diceret. int̾fice hunc:
aut totus mundus intersbit. int̾ficeres
eũ ut saluares mundum: D̾ Neqraquam.¬
M Quare: D Quia uita eiꝰ longeͤ aignior uid̾et᷑
quã infiniti mundi. & tale piaculũ uiderer con¬
mittere: quod innumeri mundi non possint
libus mundis. Et idõ sufficit ad redemptionẽ
om̃iũ. D̾ Quid dedit ei pat̾ ꝓ hoc merito:¬
mortis dare cui uellet: Młotuit. Idõ decdit eã¬
homini. ꝓ quo hec omĩa sustinuit. Ero pasi¬
one inpassibilitatẽ. ꝓ morte inmortalitatem.¬
tuor partes mundi. quȩ in decalogo legiserãt
mortuȩ iuuisicaret. DQui crucifixerunteũs¬

Expanded text:
it Quare voluit mori in ligno?--M. Ut eum qui per lignum vicit, revinceret, et illum qui in ligno cecidit redimeret. D. Cur in cruce?--M. Ut quadrifidum mundum salvaam infinite. D. Proba.statis scires, et aliquis diceret: interfice hunc, aut totus mundus interibit, interficeres eum, ut salvares mundum? D. Nequaquam.--M. Quare? D. Quia vita ejus longe dignior videretur quam infiniti mundi, et tale piaculum viderer committere, quod innumeris mundis non posset it innumerabilibus mundis, et ideo suffecit ad redemptionem omnium. D. Quid dedit ei Pater pro hoc merito?mortis dare cui vellet?--M. Potuit; ideo eam dedit homini, pro quo haec omnia sustinuit: pro passione impassibilitatetuor partes mundi, quae in decalogo legis erant mortuae, vivificaret. D. Qui crucifixerunt eu
Abbreviated transcription (Latin):
mi habebant. E uolue cetera. d̾ Quia
gͥ angłs redimere nondebuit. ꝙ homo
ꝑse satis facere non potuit. dei filiꝰ ꝑ quẽ
assumpsit plenũ hominẽ ꝙ in duab na¬
turis factus ẽ una ꝑsona. In illa natura
qua ds̃ erat: uicit diabolũ ut ipse uicit

Expanded text:
 poterant. D. Evolve caetera.--M. Quia igitur angelus redimere non debuit, et homo per se satisfacere non potuit, Dei Filius, per qum fieret, assumpsit plenum hominem, et in duabus naturis factus est una persona. Et in illa natura, quae Deus erat, vicit diabolum, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
uus ẽẽt. homo sic restitui debuit ut ȩ¬
qualis angłis eẽt. ꝙ aliud oberat. Angłs
in sui natura in ualidus erat homin ẽ
ade: redemptio ñ ꝑtineret. Desuo eñi
genere eẽ. debuit qui ꝓ homine satis¬
faceret. D̾ Cur ñ misit patͥarcham uł¬

Expanded text:
vus esset; homo autem sic restitui debuit, ut aevus esset; homo autem sic restitui debuit, ut aequalis angelis esset. Et aliud oberat: angelus in sua natura invalidus erat hominem rAdae redemptio non pertineret: de suo enim genere debuit esse, qui pro homine satisfaceret. D. Cur non misit Deus patriarcham
Abbreviated transcription (Latin):
Proposuit eñi ex genere ade electorũ numerũ
complere D̾ Quid gͦ: M Quia debitum honorẽ
ñ soluit: deus abeo in uito accep̃ cum eũ pene
subiegit. D̾ Quomͦ ẽ. honor dei. pena hominis:¬
M Quia quẽ dulcẽ patrẽ ut filiꝰ in głam hab̾e
cõtẽp̃sit: hunc suũ dñm intorm̃tis ut rebelł
seruus sensit. D̾ Cũ soluere uellet. ꝙ ñ posset.
cur d̃s cũ misericors sit non ei dimisit. aut
tatione extrusisset. iniustus eẽt. Porro si
peceatũ inpunitũ remaneret: aliqͦs in or
ri debuit. Quis eñi geminã de ceno sub¬
latam in thesauros suos recondat in purga¬
tam: d̾ Ad quẽ finẽ gͦ debuit ꝑuenire:¬
M̾ Quem tranfuga seruus coͣnfurto dñi
s̃ui ad seuissimũ ꝑfug̾at tirannũ. filiꝰ regis¬
ẽ. missus. depalatio in carcerem: pꝰ exulẽ
ita dignũ erat cũ ꝑ se non posset q uellet
misit angłm ut eũ redimeret: M̾ Si
angłs hominẽ redimisset. tunc illiꝰ ser¬

Expanded text:
proposuit enim ex genere Adae electorum numerum proposuit enim ex genere Adae electorum numerum complere. D. Quid ergo?--M. Quia debitum honorem Deo non solvit, Deus ab eo invito accepit, cum eum poenis subegit. D. Quomodo honor Dei est poena hominis?--M. Quia quem dulcem patrem, ut filius, in gloria habere contempsit, hunc suum Dominum in tormentis, ut rebellis servus, sensit. D. Cum solvere vellet, et non posset, cur Deus, cum misericors sit, non ei dimisit, aut tatione extrusisset, injustus esset. Porro si peccatum impunitum remaneret, aliquid in reri debuit. Quis enim gemmam de coeno sublatam in thesauros suos recondat non purgatam? D. Ad quem finem ergo debuit devenire?--M. Quoniam transfuga servus cum furto domini sui ad saevissimum profugerat tyrannum, filius regis missus est de palatio in carcerem post exsuleita dignum erat, cum per se non posset, et velletmisit angelum, ut eum redimeret?--M. Si angelus hominem redemisset, tunc illius ser
Abbreviated transcription (Latin):
Sienĩ quis seruo suo opis in¬
iungeret. & monstraret ei forieam ne intus
caderet. de qua surgere non posset. ille uͦ con¬
tempto dño sponte in foueam caderet. & in¬
uictum in actum ꝑmaneret non eẽt reus :
DImmo diplici culpa eẽt. astrictus. una :¬
qua dñm contẽpsit. alia: qua se ad imetum
inpotem fecit. M̾ Ita fecit adam. dm̃ contẽp¬
sit. opus obedientiȩ deseruit. mortis foueã
M̃ honorem quẽ dõ abstulerat reddere debuit.
iustũ ÷. ut qui alii sua abstulerit. ꝙ ablata
restituat : ꝙ ꝓiniuria illata satisfatiat. D̾
Quid abstulit homo dõ: c̃ỹ Totum quod ꝓposuit
insua curia. desuo genere facere. D̾ Qualit̃
debuit ablatum honorẽ redd̾e: M̾ Diabolũ ita
uincere. ut ipse uictus ẽ. abeo ꝙ se ipsum osq
p̃destinatos aduitam tales restituere: quales
futuri erant si ꝑmansissent. D̾ Qualit̃ aut̃
horum neutrũ nulla ratione ficere potuit.
ldeo in morte ꝑmansit.D Eteur non penitꝰ
perũf: m̾ Scatutu dei in mutari non potuit.

Expanded text:
enim quis servo suo opus injungeret, et monstraret ei foveam ne intus caderet, de qua surgere non posset, ille vero, contempto domino, sponte in foveam caderet, et injunctum opus inactum remaneret, non esset reus? D. Imo duplici culpa esset obstrictus: una qua Dominum contempsit, alia qua se ad injunctum opus impotem fecit.--M. Ita fecit Adam: Deum contempsit, opus obedientiae deseruit, foveam mortis M. Honorem, quem Deo abstulit reddere debuit, justum est ut qui aliis sua abstulit, et ablata restituat, et pro injuria illata satisfaciat. D. Quid abstulit Adam Deo?--M. Totum quod proposuit in sua curia de ejus generatione facere. D. Qualiter debuit ablatum honorem reddere?--M. Diabolum ita vincere ut ipse victus est ab eo, et seipsum omnesque praedestinatos ad vitam tales restituere quales futuri erant si permansissent. D. Qualiter auteHorum neutrum ulla ratione potuit facere. Ideo in morte permansit. D. Et cur penitus non periit?--M. Statutum Dei immutari non potuit:
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt demones hominib insi¬
diantes: m̾ unicuiq uitio p̃sunt demones
qui sub se hñt innumerabiles animasqͣs
iugit̾ ad uitia illiciunt. & mala hominũ
suo pͥncipi cũ magno cachinno referunt.
Siquis tam̃ illorũ ab aliquo iustorũ pugnãs
uineitur mox ab angło custode eiꝰ in ab isso
retruditur. nec amplits cũ aliquo scõrũ con¬
gredi ꝑmittitur. quauis aliꝰ a pͥncipe demo¬
nũ in locũ eiꝰ subrogetur. Sicut enĩ homo
a diabolo uictus. mox de paradiso ẽ. eiectus.
iti cũ quis demonũ a scĩs suꝑatur: ctmfestĩ
confususus in tartara dãpnatur. Possunt ob¬

Expanded text:
Sunt daemones hominibus insidiantes?--M. Unicuique vitio praesunt daemones, qui sub se habent innumerabiles, qui animas jugiter ad vitia illiciunt, et mala hominum suo principi cum magno cachinno referunt. Si quis tamen illorum ab aliquo justorum pugnans vincitur, mox ab angelo custode ejus in abyssum retruditur, nec amplius cum aliquo justorum congredi permittitur, quamvis alius a principe daemonum in locum ejus surrogetur. Sicut enim a diabolo homo victus mox de paradiso est ejectus; ita cum quis daemonum a sanctis superatur, confestim confusus in tartara damnatur: hi
Abbreviated transcription (Latin):
a morsu pomi uetiti. unde mors ÷. orta. St̃
acerba: ut iuuenũ. Nat̾alis: ut senũ. D̾
Cũ peccata in baptisiate dimittant᷑. ecũ
mors sit pena peccati. cur ꝑmittitur post
baptisia electis dominari : M̃ ut possint
ꝓ xp̃o pati & magis coronari. Est etiã aliud.
ab hominib festinaret᷑: & sic nullits ad re¬
gnũ reu̾teret᷑. Peccatũ gͦ dĩ in baptistno dimi¬
sit. penas peccati ñ remisit: ut iusti ꝑ fidẽ
ambulent. ꝑ oꝑationem se ȩxerceant. donec
reꝓbis peccata in baptismate

Expanded text:
a morsu pomi vetiti, unde mors est orta. Sunacerba, ut in juvenibus; naturalis, ut in senibus. D. Cum peccata in baptismate dimittantur, et cum mors sit poena peccati, cur permittitur post baptisma etiam electis dominari?--M. Ut possint pro Christo pati, et magis coronari. Est et aliud. Si ab omnibus festinaretur; et sic nullus ad regnum reverteretur. Peccatum ergo Deus in baptismo dimisit, poenas autem peccati non remisit, ut justi per fidem ambulent, et per operationem se exerceant, donec reprobis peccata in baptismate
Abbreviated transcription (Latin):
a diecit. Ipsiꝰ enĩ sumꝰ figm̃tũ creati in ip̃o ihi
in oꝑib bonis: q̃ p̃parauit dĩ ut in illis ãbu¬
lemꝰ: Tunc gͦ efficim᷑ uere liberi cũ dĩ nos fin¬
git. id ẽ format & creat. ñ ut homines quod
iãfecit sed ut boni homines simꝰ. quod nũc
grã sua facit. Ut simꝰ in ap̃o noua creatura

Expanded text:
gmentum creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est, format et creat, non ut homines, quod jam fecit; sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit: ut simus in Christo Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum. ds̃ enĩ erat uerbũ. homo aut̃ quia
in unitate ꝑsone accessit u̾bo aĩa rationał
& caro. Quo circa in quantũ ds̃ ẽ: ipse &
pat̾ unum sunt. In quantũ aut̃ homo
ẽ: pat̾ maior ẽ. illo. Cũ enĩ esset unicus dĩ
factꝰe ⁊ hominis filiꝰ. Idẽ ipse utrũq: ex utro¬
q unꝰ xp̃s. Quia c̃ informa dĩ eẽt ñ rapinã
arbitratꝰ ẽ qđ natura erat. id ẽ. eẽ aequalis
deo. Exinaniuit aut̃ se: accipiens formam
serui ñ amittens uł minuens formã dei. Ae
ꝑ hoc &eminor ẽ. factꝰ. ⁊ mansit ȩqualis. utrũ¬
q unꝰ. sic̃ dictĩ ẽ. Sed aliud ꝓpt̃ u̾bũ: ali¬
ud ꝓpt̃ homine̾. Propter uerbũ equalis
pat ꝓpt̃ hominẽ minor Unꝰ dĩ fuliꝰ: idẽq
hominis ful Unꝰ hominis filiꝰ: idẽq dei
fuiꝰ. Non duo filii dĩ: ds & homo. sed unꝰ dĩ
ds sine initio: homo acerto iuitio.¬

Expanded text:
Verbum; Deus enim erat Verbum : homo autem, quia in unitatem personae accessit Verbo anima rationalis et caro. Quocirca in quantum Deus est, ipse et Pater unum sunt : in quantum autem homo est, Pater major est illo . Cum enim esset unicus Dei ilius: idemque ipse utrumque ex utroque unus Christus. Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, quod natura erat, id est, esse aequalis Deo. Exinanivit autem se, accipiens formam servi , non amittens vel minuens formam Dei. Ac per hoc et minor est factus, et mansit aequalis, utrumque unus, sicut dictum est: sed aliud propter Verbum, aliud propter hominem: propter Verbum aequalis Patri, propter hominem minor. Unus Dei Filius, idemque hominis filius; unus hominis filius, idemque Dei Filius: non duo filii Dei Deus et homo, sed unus Dei Deus sine initio, homo a certo initio
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. Panquã diceret᷑. ñ sufficit sola uoluntas
hominis si ñ sit oiã miscd̾ia dĩ. Non gͦ suf¬
ficit sola miscd̾ia dĩ si ñ sit oeiã uoluntas
hominis. Ae ꝑ hoc si recte dictum ẽ ñ uolen¬
tis hominis. sed miserentis ẽ dĩ. qr uoluntas
hominis sola ñ implet: cur ñ e contrario
recte dẽ. ñ miserentis ẽ dĩ sea uolentis homi¬
nis quia id miscdia deisola ñ implet: Porro
si nulus dicere. xp̃ianiꝰ audebit. ñ miserentis
sime contradicat: restat ut pptea recte
dictũ intelligat᷑ ñ uolentis neq currentis
sed miserentis : dĩ. ut totum detur dõ:
qui hominis uoluntatẽ bonã & p̃ꝑat
adiuuandã. & adiuuat p̃paratã. P̃cedit
enĩ bona uoluntas hominis. multa dĩ
dona: sed ñ om̃ia. Quȩ aut̃ ñ p̃cedit: ipsa

Expanded text:
is, tanquam diceretur, Non sufficit hominis voluntas sola, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit sola misericordia Dei, nisi sit etiam voluntas hominis. Ac per hoc si recte dictum est: Non volentis hominis, sed miserentis Dei est, quia id voluntas hominis sola non implet, cur non e contrario recte dicitur: Non miserentis Dei, sed voluntatis est hominis? quia id misericordia Dei non implet. Porro si nullus dicere Christianus audebit: Non miserentis sime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: non volentis, neque currentis, sea Dei miserentis, ut totum detur qui hominis voluntatem bonam et praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia: quae autem non procedit ipsa,
Abbreviated transcription (Latin):
leo ne quisquã & si ñ de oꝑib de ipso
ab ipso inciprat meritum cui tãquã aeb¬
tum reddat᷑ p̃mium bene oꝑandi ipsa li¬
uolentis neq currentis: sed miserentis ẽ
dĩ. Dum ꝓcul dubio si homo eiꝰ etatis ẽ.
ut ratione iam utat᷑: ñ posset credere. sꝑa¬
re. diligere: nͥ uellet: nec ꝑuenire ad pai¬
mã suꝑnȩ uocationis dĩ nͥ uoluntate cu¬
est ñ uolentis neq currentis. sed miserentis
est dei quia ex utraq fit & uoluntate ho¬

Expanded text:
em ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium, bene operandi ipsa livolentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cuest, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, quia ex utroque fit
Abbreviated transcription (Latin):
to liberatꝰ. eẽ. iusticie ceꝑit seruus. Ipsa ẽ.
uera libertas. ppt̃ recti faciendi lȩticiam.¬
& simul & pia seruitꝰ. ꝓpt̃ p̃cepti obedien¬
tiam. Sed ad bene faciendum ista lib̾tas. uñ
erit homini ad dicto & uendito. nͥ redunat
ille cuiꝰ illa uox ẽ. Si uos filiꝰ liberau̾it. tunc
uere liberi eritis: Quod antequã fieri in
homine incipiat. quomͦ quisquã de libero
arbitrio in bono głat᷑ oꝑe: qui ñdũ lib̾
est ad oꝑandũ bene: nͥ se uana suꝑbia in¬
flatꝰ extollat quã eohibet apostolus dicens
gr̃a salui fact̾i estis ꝑ fidem: xxxii.
łns ipsam sibi saltem fidem sic arroga¬
rent ut ñ intelligerent diuinitꝰ. eẽ: donatã.
sic̃ idẽ apłs alio loco se dicit. ut fidelis eẽt.
miscdiam cũ secutũ hic quoq adiunxit
atq ait. Et hoc ñ ex uobis: sed dĩ donum ẽ¬

Expanded text:
to liberatus esse justito liberatus esse justivera libertas propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et vendito, nisi redimat cujus illa vox est, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ? Quhomine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum e
Abbreviated transcription (Latin):
Esyor heç pars generis humani. cui lib̾ati¬
onem ds̃ regnũq ꝓmisit aet̃nũ. nũqͥd meritis
oꝑm suoꝵ reꝑari potest᷑. Absit. Qua enĩ boni
oꝑat᷑ ꝑditus. nͥ quando fuerit aꝑditione re¬
ꝑatꝰ: Nũquid libero uoluntatis arbitrio. Absit.
slam libero arbitrio maie utens homo: & se
ꝑdidit cripsum. Sic̃ enĩ qͥse occidit utiq ui¬
uendo se occidit. sed se occidendo ñ uiuit. Nec
se ipsum poterit resuscitare cũ occiderit:
ita cum libero peccaret᷑ arbitrio. uictore pec¬
cato: amissum ẽ ⁊ liberum arbitrium. A quo
enim quis deuictus ÷ huic ⁊ seruiis addictꝰ
ẽ. Petri certe apłi. ẽ. ista sententia. Que eum
uera sit: qualis queso potest serui ad dicti.
ẽẽ. libertas. nisi quando eum peccare de¬
iectat: liberaliter enim seruit: qui sui dñi
uoluntatem libent̃ facit. Ac ꝑhoc ad pec¬
candum liber ẽ: qui peccati seruus ẽ. Uñ
adiuste faciendum liber ñ erit: nͥ apecca¬

Expanded text:
erum haec pars generis humani, cui liberationem Deus regnumque promisit aeternum, numquid meritis operum suorum reparari potest? Absit. Quid enim boni operatur perditus, nisi quantum fuerit a perditione liberatus? Numquid libero voluntatis arbitrio? Et hoc absit: nam libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit: ita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est liberum arbitrium; A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit, qui sui domini voluntatem libenter facit. Ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ait ueniat. sed manet suꝑ eũ. Cũ hac
quippe. or̃is horno nascit᷑ ꝓpt̃ quod
dicit apłs. fuimꝰ enĩ & nos natura
filii irȩ: sic̃ ⁊ ceteri. In hac ira cum
eẽnt homines ꝑ originale peccatum
tanto grauiꝰ & ꝑuitiosiꝰ. quanto maiora
uł plura insuꝑ addiderunt.
Necessarius erat mediator hoc ẽ re¬
coneidiator. erant qui hane iram sacri¬
ficu singłaris cuiꝰ umbrȩ omia sac̾fitia
legis & ꝓphetarum. oblatione placaror
unde dic̃ apłs. Si enĩ cũ inimnici essemꝰ.
reconciliati sumꝰ deo ꝑ mortem filii erus:¬
multo magis reconciliati nune in san¬
guine eiꝰ salui erimꝰ abira ꝑ ipsũ. Cũ
autem dĩ irasci dr̃. ñ eiꝰ significat᷑ ꝑturba¬
tio qualis ẽ in animo irascentis hominis:
sed ex humanis motib transiato uoca¬

Expanded text:
 hac quippe omnis homo nascitur. Propter quod dicit Apostolus: Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii eti nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato voca
Abbreviated transcription (Latin):
stra uelit. Cur enĩ admonem᷑ orare ꝓ
inimicis nr̃is utiq nolentib pie uiuere.
nͥ ut dĩ in illis oꝑet᷑ &e uelle᷑. Iemq cur
admonem᷑ petere ut accipiamꝰ. nͥ ut ab
illo fiat qđ uolumꝰ a quo factũ. ẽ. ut uel¬
dei p̃ueniat eos. sic̃ p̃ueniet & nos. Qramꝰ
aut̃ ꝓ nobis: ut miscłia eiꝰ subsequat᷑¬

Expanded text:
monemur orare pro inimicis nostris , utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus , nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut veDei praeveniat eos, sicut praevenit et nos: oramus autem pro nobis, ut misericordia ejus subsequat
Abbreviated transcription (Latin):
Xp̃c ꝓ solis electis mor¬
tus ÷. qui tunc erant impii. qͥa in infidelitate¬
nr positi. Proomib aut̃ dicit. scilicet ꝓ aliquib¬
de ont̾ib gentib. & de om̃ibꝰ linguus. & ñ solũ
stliꝰ temporis: s ꝓomĩb futuris. & ꝓhis quierãt

Expanded text:
pro solis electis mortuus est, qui tunc erunt impii; quia in infidelitate positi: pro omnibus autem dicit, scilicet, de omnibus gentibus, et de omnibus linguis, et non solum illius temp
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ mors
care nesciant: Pea homo punit᷑: cum
dolore eorũ uł morte in animo torquet᷑.
hoc potest eẽ. de domesticis. Quid dicis
de agrestibus : Quod ea egritudine. uerant᷑.
euenit eis a corrupto aere uł aliis rebus. ꝙ̃
ob peccatũ hominis in contraria inutant᷑.

Expanded text:
Cum mors care nesciant?--M. Per ea homo punitur, cum eorum dolore vel morte in animo torquetur. D. Hoc potest esse de domesticis; quid dicis de agrestibus?--M. Quod ea aegritudine vexantur, evenit eis ex corrupto aere, vel ab aliis rebus, quae ob peccatum h
Abbreviated transcription (Latin):
Quis seit & non facit: plagis uapu¬
labitur multis. Qui uͦ dudire nolunt.
& quȩ debent facere discere. contẽpnunt:
duplici dĩ adu̾sioni subiacebunt. Primo:
contẽptu. qu bonũ discere recusant. Ut dr̃.
Reuelabunt ꝯli iniquitatẽ illorũ & t̾ra ad¬
u̾sus eos consurget. indie furoris dñi qui
dixerunt dnõ dõ recede. a nobis scientiã uiarũ
tuarũ nolumus.¬

Expanded text:
Qui scit, et non facit, plagis vapulabit multis . Qui vero bona audire nolunt, et quae debent facere discere contemnunt, duplici animadversioni subjacebunt. Primo, contemptu, quia bonum discere recusant, ut dicitur: Revelabunt coeli iniquitatem illorum, et terra adversus eos consurget in die furoris Domini, qui dixerunt Domino Deo: Recede a nobis, scientiam viarum tuarum nolumus
Abbreviated transcription (Latin):
Quã sententiã ꝓfers
eas cũ simone interitũ subibunt. Qui uero
uendunt: cũ gieri lepram animȩ ineurrt̃.
habent p̃lati maius meritũ apud dm̃ͤ ordo
officii aut dignitas potestatis. nichil confert
homini apud dm̃: si desit meritũ Dep̃la¬
tot p̃mia p᷑aliis habebunt. quot animȩ ꝑ
bona sua constitues eum. ł eos. Si aut̃ sub¬
ditis uerbũ salutis subtrahunt. & eos in
tot penas p̃aliis bereditabunt quot aninȩ
eorũ exemplo ꝑierunt. uł quot sal¬
uare p̃dicando neglexerunt. Unde¬
iterum. Potentes potent̃ torm̃ta pacient᷑.
Qui aut̃ inscłarib p̃lati sunt. ut reges &
ter tractant: maiorẽ głam p̃aliis. a uisto
iudice deo consequent᷑: quia qͥ bene minis¬
trant. bonũ sibi gradũ adquirunt. Si aut̃
iniuste ꝙ erudelit̾ popłm oppͥmunt atrocia
supplicia p̃aliis habebunt qͥa durissimum
fiet iudiciũ his qui p̃sunt ꝙ iudiciũ sine
misodia ei qui ñ fecit miscłiã. D̾ Cũ elocti¬

Expanded text:
Quam sententiam profers emunt, cum Simone interitum subibunt; qui vero vendunt, cum Giezi lepram animae incurrunt. D. Habent praelati majus meritum apud Deum?-- M. Ordo officii aut dignitas potestatis nihil confert homini apud Deum, si desit meritutot praemia prae aliis habebunt, quot animae per bona sua constituet eos . Si autem subditis verbum salutis subtrahunt, et eos intot poenas prae aliis haereditabunt, quot animae eorum exemplo perierunt, vel quot salvare praedicando neglexerunt, ut di Et iterum: Potentes potenter tormenta patientur . Qui autem in saecularibus praelati sunt, ut reges et tos tractant, majorem gloriam prae aliis a justo judice Deo consequentur: « quia qui bene ministrant, bonum sibi gradum acquirunt. » Si autem injuste et crudeliter populum opprimunt, atrocia supplicia prae aliis habebunt, quia durissimum fiet judicium his qui praesunt , et: Judicium sine misericordia ei qui n
Abbreviated transcription (Latin):
idõ eũ ipsis asꝑa tolerant. Quia uͦ mundia¬
lib sepe irretruntur. ido amundi infortu
tibi posse onĩe quod uolueris. cur dr̃ de eo qͥd
qͥdẽ. ñ possit. ut ẽ. m̃tiri. & p̃t̾itũ ñ facere.
impotentia: s sũma omipotentia p̾dicat᷑.
quod uidelicet omĩs creatura nequeat eum
ad hoc flectere: ut uelit statutũ suũ immu¬

Expanded text:
ideo cum ipsis adversa tolerant; quia vero saepe mundialibus irretiuntur, ideo mundi infortuntibi posse omne quod volueris , cur dicitur de eo quod quaedam non possit, ut est mentiri, et praeteritum non facere impotentia, sed summa ejus omnipotentia praedicatur, quod videlicet omnis creatura nequeat eum ad hoc flectere, ut velit statutum suum immu
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiis uel deliciis. plusquã alii diffluũt.
de his dr̃ dabit dñs in carnes eorum uerm̃:
et̾ ignem in extinguibilem.
Qͥd de fatuis: Mag̃. Inter pueros
reputant᷑. Melius enĩ facere nesciunt:
Quid de agricolis: M Ex magna parte
saluantur. quia simpliciter uiuunt et
popłm dĩ suo sudore pascuist. Ut dr̃ la¬
bores manuum fuarum qui mandu¬
cant̾ beati sunt̾.
Quid de paruulis: M Eͦt qͦt ñ loquentes.
ut sunt tͥennes dũ taxat̾ baptisma con¬
secuti:: saluant᷑. Ut dr᷑. Talm̃ ẽ. enim
regnũ cȩloꝵ. Qui uero qͥnqͣnnes stͣ
& supra: quidã ꝑetint: quidã saluantur. d̾ s
ꝑeam. Tam̃ ut colunba grana pura eligit.
ita cpc̃ electos suos de his om̃ib generibus
latentes colligit. qui etiã quosdã de generela¬
tronũ asfumit. Nouit enĩ dĩ qui st̃ eiꝰ ꝓquis

Expanded text:
mnibus deliciis plus quam alii diffluunt: mnibus deliciis plus quam alii diffluunt: de his dicitur: Dabit Dominus in carnes eorum vermes et ignem inexstinguibilem . d de fatuis dicis?--M. Inter pueros reputantur; melius enim facere nesciunt; Quid de agricolis dicis?--M. Ex magna parte salvantur, quia simpliciter vivunt, et populum Dei suo sudore pascunt, ut dicitur. Labores manuum suarum qui manducant, beati sunt d de parvulis?--M. Quotquot non loquentes, ut sunt triennes, duntaxat baptisma consecuti, salvantur, ut dicitur: Talium est enim regnum coelorum . Qui vero quinquennes sunt, et supra, quidam pereunt, quidam salvantur. 19. per eam. Tamen, ut columba grana pura eligit, ita Christus suos electos de his omnibus generibus latentes colligit; qui etiam quosdam de genere latronum assumit. Novit enim qui sunt ejus
Abbreviated transcription (Latin):
augeat. & habitas custodiat. & ꝑ hec cu¬
prunt mercedem suam. dehis dr̃. Qui con¬
fidunt in multitudine duittiarũ suarũ.
ut oues in in sernoponent᷑. mors depas¬
cet eos. dd̾ R Quid uarii artiaces
Nam quicqͥd
faciunt cũ maxima fraude agunt. De. his
dr̃. Non sunt teuebrȩ. et ñ ẽ maxima um¬
bra mortis ut abscondantũr ibi qui oꝑan¬
tur iniquitatem. De idculato habent¬
aliquam spẽm iaculatores: M̃ Nullam.
Tota namq intentione sunt ministri
sathanȩ: De his dr̃. Dm̃ non cognouerunt
ideo dĩ sp̃uit eos quia derisores derident᷑.
D̾ Quid dicis de
publicis penitentib: q¬
tentib s dm̃ irridentib. Dm̃ ceenĩ irri¬
dent. Se ipsos decipiunt qui lȩtantur
cum male fecerint et exultant in rebus
pessimis. Cũ homines occiderunt cantant.
Cum adulterium agunt exultant. Cum
ꝑuirant aut̃ sacrilegiũ ꝑpetrant cachinãt̾.
In penitentia constituti diuersa fercula q̃r̃
uariis poculis in ebriari gestiunt. et oĩb¬

Expanded text:
augeat, et habitas custodiat, et per haec recipiunt mercedem suam; de his dicitur: Qui confidunt in multitudine divitiarum suarum , sicut oves in inferno deponentur, et mors depascet enam quidquid faciunt, cum maxima fraude agunt; de his dicitur: Non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi qui operantur iniquitatem . D. Habent spem joculatores?--M. Nullam: tota namque intentione sunt ministri Satanae, de his dicitur: Deum non cognoverunt; ideo Deus sprevit eD. Quid dicis de publice poenitentibtentibus, sed Deum irridentibus: Deum etenim irrident, et seipsos decipiunt, qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis: cum homines occiderint, cantant; cum adulteraverint, exsultant; cum perjurant, aut sacrilegium perpetrant, cachinnant. In poenitentia constituti diversa fercula quaerunt, variis poculis inebriari gestiunt, et o
Abbreviated transcription (Latin):
met cera liquescente deficit. ł cãpana de qua
aliis dulcisonus redditur: & ipsa assidro pul-¬
su atteritur. Siaut̃ nec bene uxeruit. nec
docuerint: fumis. qui ignem obfuscat. &
aciem oculorũ reu̾berat. De his dr̃. Stellȩ ñ
luxerunt: & idõdecȩlo ceciderunt. D̾ Quiddi¬
cis de contẽptorib mundi. scilicet de monachis.
uł aliis abitu religionis: M Siꝓpositũ sinĩre¬

Expanded text:
met cera liquescente deficit, vel campana, de qua aliis dulcis sonus redditur, et ipsa assiduo pulsu atteritur. Si autem nec bene vivunt nec docent, sunt fumus qui ignem obfuscat, et aciem oculorum reverberat; de his dicitur: Stellae non luxerunt ; ideo de coelo occiderunt. D. Quid dicis de mundi contemptoribus, scilicet monachis, vel aliis habitu religiosis?--M. Si propositum s
Abbreviated transcription (Latin):
dei. quo quidem se debet om̃is fidelis exten¬
dere & humamĩ animũ ad hunc affectũ
bonum tantȩ multitudinis ñ ẽ quantũ
credimꝰ exaudiri cum in oratione dicitur.
dimitte nob̃ debita nr̃a sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is: ꝓculdubio uerba sponsi¬
onis huiꝰ inplent᷑.si homo qͥ ñ dũ ita ꝓficit
ut oeiam diligat inunicum: tam̃ quando
rogatur ab homine qui peccauit in eum ut
ei dimittat. dimittit ei ex corde: quia &iam
sibi roganti uult utiq dimitti eũ orat & dic̃.
sic̃ & nos dimictimꝰ debitorib nr̃is: idẽ. sic di¬
mitte debita nr̃a rogantib nobis. sic̃ & nos
dimittimꝰ rogantib debitorib nr̃is. l.xx¬
am uero qui eum inquẽ peccauit homi¬
nẽ rogat. si peccato suo mouet᷑ ut roget:
ñ ẽ adhuc deputandus in imicus ut eum
diligere sit difficile: sic̃ difficile erat quando

Expanded text:
Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum,bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio onis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ei ex corde, quia etiam sibi roganti vult utique dimitti cum orat et dicit: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , id est, sic dimitte dehita nostra rogantibus nobis, sicut nos dimittimus rogantibus debitoribus nostris. am vero qui eum in quem peccavit hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando
Abbreviated transcription (Latin):
nichilq utile nisi quod ad uitȩ illius ȩtͣnȩ prosit grãm definimꝰ.
non quod ad delectationem p̾sentis. Neq aliqua conmoda insacua¬
tatib & copis opum constituimus: sed in cominoda hec putamꝰ.
si non reiriantur: eaq honeri cum sit estimare magis qua
dispendia cum erogant᷑. Non suꝑfluum igit᷑ scriptionis nr̃e
ẽ. opus: quia officium diuersa ȩstimamus regula. atq illi esti¬
mauerunt. Illi scłi cõmoda inbonis ducunt. nos hec etiam in
detrim̃tis: qm̃ qui hic recipit bona ut ille diues illic crucat᷑.
& lazarus qui hic mala ꝑtulit illic consolationem inuenit.
Deiude qui illa non legunt. nr̃a legent siuolunt: qui non ser¬
monum suppellectilem. neq artem dicendi. sed simplicem re.¬
rum exquirunt grãm. Decorem autem in nr̃is scripturis pri-
mo constitui loco: quod grece prepon dicitur. Instrutinur

Expanded text:
nihilque utile nisi quod ad vitae illius aeternae prosit gratiam definimus, nihilque utile nisi quod ad vitae illius aeternae prosit gratiam definimus, non quod ad delectationem praesentis. Neque aliqua commoda in facultatibus et copiis opum constituimus: sed incommoda haec putamus, si non rejiciantur; eaque oneri cum sint aestimari magis, quam dispendio cum erogantur. 29. Non superfluum igitur scriptionis nostrae est opus, quia Officium diversa aestimamus regula atque illi aestimaverunt. Illi saeculi commoda in bonis ducunt, nos haec etiam in detrimentis; quoniam qui hic recipit bona, ut ille dives, illic cruciatur: et Lazarus qui mala hic pertulit, illic consolationem invenit . Deinde qui illa non legunt, nostra legent si volent: qui non sermonum supellectilem, neque artem dicendi; sed simplicem rerum exquirunt gratiam. CAPUT X. Prius sacrmo constitui loco quod Graece πρέπον 10 dicitur instruimur
Abbreviated transcription (Latin):
legumus igitur officium dici anobis posse: nec racio ipsa ab¬
horret. quando quidem officium ab efficiendo dictum puta¬
mus quasi efficium. sed ꝑꝑter decorem sermonis una iminu¬
tata littera officium nuncupari: uel certe ut ea agas que
nulli officeant. ꝓsint om̃ibus. Officia autem abhonesto & u-¬
tili dici estimauerunt. & de his duob eligere quid p̾stet:
de inde ancedere. ut duo concurrant honesta  duo utilia. &
querat᷑ quid honestius & quid utilius. Pruno gͥ itres par.¬
tes officium diuidit honestum & utile. & quid prestantiꝰ:
Deinde hec tria inquinq genera diu̾serunt. Induo honesta
& duo utilia. & eligendi uiditrum. Primam ꝑtinere aiunt
ad decus honestatemq uite. scd̾am adute conmoda. copi¬
as. opes. facultates: de his eligendi sub ẽẽ. uiditium.
Hȩc illi: nos autem nichil omnino nisi quod deceat & hostum
sit: futurorum magis quam prȩsentium metimur formula.

Expanded text:
Legimus igitur Officium dici a nobis posse. 9 26. Nec ratio ipsa abLegimus igitur Officium dici a nobis posse. 9 26. Nec ratio ipsa abhorret, quandoquidem Officium ab efficiendo dictum putamus, quasi efficium: sed propter decorem sermonis una immutata littera, officium nuncupari: vel certe, ut ea agas, quae nulli officiant, prosint omnibus. tili duci existimaverunt, et de iis duobus eligere quid praestet: deinde incidere ut duo concurrant honesta, et duo utilia; et quaeratur quid honestius, et quid utilius. Primum igitur in tres partes Officium dividitur: honestum, et utile, et quid praestantius. Deinde haec tria in quinque genera diviserunt, in duo honesta, et duo utilia, et eligendi judicium. Prima pertinere dicunt ad decus honestatemque vitae, secunda ad vitae commoda, copias, opes, facultates: de iis eligendis subesse judicium. Haec illi. 28. Nos autem nihil omnino nisi quod deceat et honestum sit, futurorum magis quam praesentium metimur formula:
Abbreviated transcription (Latin):
genui: quam si con uigio suscepisse. Non enuim ue hem̃tior est
natura adcdiligendum: quam gr̃a. Plus certe diligere debe¬
mus quos ꝑpetuo nobiscum putanus futuros: quam quos
in hoc tantum seculo. Illi degeneres nascuntur frequenter
qui dedeceant patrem: uos aute elegimus ut diligamus. Itaq
illi necessitate diliguntur. que non satis idonea atq diuturna
ẽ. ad ꝑpetuitatem diligendi magostra: uos iuditio quo magnu
caritati pondus ad uim diligendi ad iungitur ꝓbare quod di¬
utrum hoc nomen phẏlosophoꝵ tantum mͦ scole aptum sit:
an etiam in scripturis reꝑiatur diuinis. Pulchre itaq dũ
iegimus hodie euungłium quasi ad hortaretur ad scriben¬
dum sp̃s sc̃s obtulit nobis lectionem qua confirmarein᷑
etiam in nobis officium dici posse. Nam cum zacharias sa-¬
cerdos ominutuisset intemplo & loqui non posset: factum ẽ.
inquit ut impleti sunt dies officii eius abiit indomum suam.

Expanded text:
genui, quam si conjugio suscepissem. Non enim vehementior est genui, quam si conjugio suscepissem. Non enim vehementior est natura ad diligendum, quam gratia. Plus certe diligere debemus quos perpetuo nobiscum putamus futuros, quam quos in hoc tantum saeculo. Illi degeneres nascuntur frequenter, qui dedeceant patrem: vos ante elegimus, ut diligamus. Itaque illi necessitate diliguntur, quae non satis idonea atque diuturna est ad perpetuitatem diligendi magistra: vos judicio, quo magnum charitatis pondus ad vim diligendi adjungitur, probare quos diutrum hoc nomen philosophorum tantummodo scholae aptum sit, an etiam in Scripturis reperiatur divinis. Pulchre itaque dum legimus hodie Evangelium quasi adhortaretur ad scribendum Spiritus sanctus obtulit nobis lectionem, qua confirmaremur etiam in nobis Officium dici posse. Nam cum Zacharias sacerdos obmutuisset in templo, et loqui non posset: Factum est, inquit, ut impleti sunt dies Officii ejus, abiit in domum suam .
Abbreviated transcription (Latin):
tumelia: dum uult ea indignus ꝓbari. Melior est itaq
qui contemint in uiriam: quam qui dolet. Qui enim con¬
tenint: quasi ñ sentiat ita despicit. Qui autem dolet: qua¬
psalmi ꝓemio usus sum quem psalmum ꝓpħa dauid sc̃o
iditlrim canendum dedit ego uobis tenenduntum suadeo.
delec tatus eius sensu ꝓfundo. & uirtute sentiarum. Ad¬
uertimis enim ex his que breuiter libauimus. & silendi
patientiam. & oportunitatem loquendi: & inposteriorib
contemptum diuitiarum que maxima uirtutum funda¬
m̃ta sunt hoc psalmo doceri. Dum igitur hunc psalmum
considero. fuccessit amino de officiis scribere: de quibus
etiam si quidam phylosophiȩ studentes scripseruit ut pane.¬
trus & filius eius apud grecos. tullrus apud latinos: non a-¬
lienum duxi nr̃o mimere ut etiam ipse scriberem. Et sicut
tullius aderudiendum filtum: ita ego quoq ad uos informan.¬
dos filios meos. Neq enim minus uos diligo quos in eugłio

Expanded text:
tumelia, dum vult ea indignus probari. Melior est itaque tumelia, dum vult ea indignus probari. Melior est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet; qui enim contemnit, quasi non sentiat, ita despicit: qui autem dolet, quapsalmi prooemio usus sum. Quem psalmum propheta David sancto Idithum canendum dedit, ego vobis tenendum suadeo, delectatus ejus sensu profundo et virtute sententiarum. Advertimus enim ex his quae breviter libavimus, et silendi patientiam, et opportunitatem loquendi, et in posterioribus contemptum divitiarum, quae maxima virtutum fundamenta sunt, hoc psalmo doceri. Dum igitur hunc psalmum considero, successit animo de Officiis scribere. 24. De quibus etiamsi quidam Philosophiae studentes scripserint, ut Panaetius, et filius ejus apud Graecos, Tullius apud Latinos; non alienum duxi a nostro munere, ut etiam ipse scriberem. Et sicut Tullius ad erudiendum filium, ita ego quoque ad vos informandos filios meos; neque enim minus vos diligo quos in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
iustus tacet. Et si pauꝑ criminet᷑: iustus non respondet. Hec
sunt arma iusti ut cedendo iuncat. sicut periti iaculandi
cedentes solent uincere. & refugientes grauiorib sequentem uul¬
nerare ictibus. Quidenim opus est moueri. cum audimus con-¬
uitia: cur non iitam᷑ dicentem. ominutui & humiliatus
sum & silui abonis: an hoc dixit tamtum modo non etiam
fecit dauid : immo & fecit. Nam cũ ei conuitiaretur semei
fuiꝰ gerã : tacebat dauid. Et qu̾auis septus armatis. non
retorquebat conuitium. nͦ ultionem querebat. eo usq
ut dicenti sibi saruie filio quod uindicare in eum uellet.
non ꝑmiserit. Ibat gͦ tanquam mutus & humiliatus ibat
teicens: nec mouebatur cum uir appellaretur sanguinis
qui erat conscius ꝓprie mansuetudinis. Non gͦ mouebat᷑
conuiciis: cui abundabat bonoꝵ oꝑum conscientia. Itaq
is qui cito inuria mouetur. facit se digitum uideri con¬

Expanded text:
justus tacet: etsi pauper criminetur, justus non respondet. Haec justus tacet: etsi pauper criminetur, justus non respondet. Haec sunt arma justi, ut cedendo vincat. Sicut periti jaculandi cedentes solent vincere, et fugientes gravioribus sequentem vulnerare ictibus. vicia? Cur non imitamur dicentem: Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ? An hoc dixit tantummodo, non etiam fecit David? Immo et fecit . Nam cum ei conviciaretur Semei filius Jemini, tacebat David: et quamvis septus armatis, non retorquebat convicium, non ultionem quaerebat, eousque ut dicenti sibi Sarviae filio quod vindicare in eum vellet, non permiserit. Ibat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec movebatur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Non ergo movebatur conviciis, cui abundabat bonorum operum conscientia. 22. Itaque is qui cito injuria movetur, facit se dignum videri con
Abbreviated transcription (Latin):
sibi conscius falsis nundebet moueri. nec ȩstunare plus pon-¬
deris in alieno eẽ. conuitio. quã in suo testimonio. Ita
sit: ut etiã humilitatẽ custodiat. Si aut̃ nolit humilior
uideri : talia tractat. & dicit ipse secũ. Hic gͦ ut me contem¬
nat. & in conspectu meo loquatur. talia adu̾sum me qua¬
si non possim ego ei aꝑire osmeum: Curnon etiã ego dicã
in quib eũ mestificare possun: hicgͦ ut mͥ in iurias faci¬
at quasi uirmnon sim. quasi uindicare me non possim. hic
ut me criminetur. quasi ego non possim grauiora in eũ cõ-¬
ponere : qui talia dicit: non ẽ. mitis atq humilis. non est sine
temptatione: Tenitator eum exagitet. Ipse ei tales opiiones userit.
Pierumq. adibet hominem atq. apponit nequam sp̃s. qui hec illi
dicat. Sed tu inpetra fixum uestignum cene. Et si seruus con¬
uitium dicat: iustus tacet. Et si infirmus contumeltam facit:

Expanded text:
sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponsibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam humilitatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi non possim ego ei aperire os meum? Cur non etiam ergo dicam, in quibus eum moestificare possim? Hic ergo ut mihi injurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum componere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones inserit. Plerumque adhibet hominem, atque apponit nequam spiritus, qui haec illi dicat: sed tu in petra fixum vestigium tene. Etsi servus convicium dicat, justus tacet; etsi infirmus contumeliam faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
gium uocat: tum silentium ȩxerceamus: tunc muti fieri
nonerubescamus. Peccator ẽ. enim qui nos ꝓuocat. qui in ui¬
riam facit: & nos similes fui fieri desiderat. Denq si taceas
si dissimules: sol & dicere. Quid taces : Loqueres si auides.
sed non audes. Mutus es. Elinguem te feci. Si gͦ taceas: pluꝰ
rũpitur. uictũ sese pritat. irrisũ. post habitũ. atq illu¬
sum. Si respondeas: suꝑiorẽ se factũ arbitrabatur: quia
parem inuenit. Si enĩ taceas: dicetur. lue conuitiatus
ẽ. huic: contẽpsit iste. Si referas contumeliã : dicetur.
Ambo conuitiati st̃. ut̃q condempnat᷑: nemo absoluit᷑.
frgo illiꝰ ÷. studiũ ut irritet: ut similia illi loquar. ut¬
similia agam: iusti aut̃ ẽ. dissunulare. nichil loqui.
teniere bone fructũ conscientiȩ. plus cõmitere bonorũ
iuditio. quã criminantis insolentiȩ. contentũ se eẽ.
grauitate moꝵ suoꝵ. hoc ẽ. enim silere abonis. quia bene

Expanded text:
gium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri gium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator est enim qui nos provocat, qui injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules, solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es, elinguem te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putat, irrisum, posthabitum atque illusum. Si respondeas, superiorem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam, dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, tenere bonae fructum conscientiae, plus committere bonorum judicio, quam criminantis insolentiae, 7 contentum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene
Abbreviated transcription (Latin):
bationis. Laqueus aduersari i sermo nr̃ ẽ: sed etiam ipse non mi¬
mis aduersarius nobis. Ioquumur plerumq quod excipiat in imi¬
cus: ut quasi nr̃o nos gladio uulneret. Quanto tolerabilius ẽ. alie¬
no gladio quam nr̃o perire. Explorat gͦ aduersarius nr̃a arma:
& concutit sua tela. Si uiderit moueri me: inserit aculeos
suos. ut seminanaria uirgioꝵ excitet. Si emisero uerbum in¬
decorum: laqueum suum stringit. Inter dum michi quasiescã
ꝓponit uindictȩ possibilitatem: ut dum me uindicari cupio
ipse me iseram laqueo. & nodum mortis astringam mͥ. Siquis
ad hibere debet ori suo: nedet locum aduersario. Sed non mul¬
ti hunc uident. Sed etiam ille cauendus est qui uideri potest.
qui cumq irri̾tat. qui cumq incitat. quicumq ex asꝑat. qui¬
cumq incentiua luxurie aut libidinis suggerit. Quando gͦ
aliquis nobis conuitiat᷑. lacessit. ad uiolentiam ꝓuocat. ad tur¬

Expanded text:
bationis. Laqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non mibationis. Laqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto tolerabilius est alieno gladio, quam nostro perire! 16. Explorat ergo adversarius nostra arma, et concutit sua tela. Si viderit moveri me, inserit aculeos suos, ut seminaria jurgiorum excitet. Si emisero verbum indecorum, laqueum suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitatem; ut dum vindicari cupio, ipse me inseram laqueo, et nodum mortis astringam mihi. Si quadhibere debet ori suo, ne det locum adversario: sed non multi hunc vident. quicumque irritat, quicumque incitat, quicumque exasperat, quicumque incentiva luxuriae aut libidinis suggerit. Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jur
Abbreviated transcription (Latin):
sermone pondus. atq in uerbis modus. hȩosi custodi¬
at aliquis: fit mittis. in ansuetꝰ. modestus. Custodiendo
enim os suum & retinendo linguam suam. nec prius loquendo
quam int̾roget. &: expendat atq examinet uerba sua. si dicen-¬
dum hoc. si dicendum aduersum hunc. si tempus sermonis
huius: sic ꝓfecto ȩxercet modestiam ac mansuetudinem et pa-¬
tientiam. ut non exindumatione & ira uisermonem erumpat:
non alicuius passionis indicium det unuerbis suis. non ardorẽ
libidans flãmare insermone suo indicet. & in eẽ. cdictis suis
stumulos iracumdie. ne sermo postremo qͥ commnendare int̾i
enim maxime insidiatur aduersarrus. quando uidet
nobis passiones aliquas generari: tunc fomites mouet.
laqueos parat. Unde non in merito sicut audisti hodie
legi ꝓpħa dicit: quia ipse liberauit me de laqueo uenantiũ & a
uerbo aspero. Syminachus irritationis uerba dixit: alii ꝑtur¬

Expanded text:
sermone pondus, atque in verbis modus. CAPUT sermone pondus, atque in verbis modus. CAPUT at aliquis, fit mitis, mansuetus, modestus. Custodiendo enim os suum, et retinendo linguam suam, nec prius loquendo quam interroget, et expendat atque examinet verba sua, si dicendum hoc, si dicendum adversus hunc, si tempus sermonis hujus est: is profecto exercet modestiam, ac mansuetudinem, et patientiam; ut non ex indignatione et ira in sermonem erumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interienim maxime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non immerito, sicut audisti hodie Propheta dicit: Quia ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symmachus irritationis verbum dixit, alii pertur
Abbreviated transcription (Latin):
at: & multi loquio peccata sibi colligat. Sit restrictior:
& ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit. ainnis exundans.
auiga sensum tuum. Nonsit remissus ac defluus: ne dicat᷑
de te. non ẽ. malagina apponere. neq. oleum. neq alligaturam.
habet suas abenas m̃tis sobrietas. quibus regitur & guber natur.
Sit ori tuo ostium ut claudatur ubi oportet: & obseretur dili¬
gentius ne quis iniracundiam excitet uocem tuam. & contu¬
meliam rependas contumeliȩ. Audisti hodie lectum. irascimi¬
ni & nolite peccare. Ergo. & si irascim᷑. quia affectus natu¬
rȩ ẽ. non potestatis. malum sermonem non ꝓferatinus de
ore nr̃o ne inculpam ruamus : sed iugum sit uerbis tuis &̧
statera. hoc ẽ. humilitas atq mensura. ut lingua tua mͣti
subdita sit. Restrigͥatur habenȩ uinculis. frenos habeat
suos quib reuocari possit admensuram. Sermones ꝓferat
libra examinatos iusticiȩ. ut sit grauitas in sensu. in

Expanded text:
at, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, at, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit amnis exundans. Alliga sensum tuum, non sit remissus ac defluus, ne dicatur de te: Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligaturam . Habet suas habenas mentis sobrietas, quibus regitur et gubernatur. 13. Sit ori tuo ostium, ut claudatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contumeliam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . Ergo etsi irascimur, quia affectus naturae est, non potestatis; malum sermonem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamus: sed jugum sit verbis tuis et statera, hoc est, humilitas atque mensura; ut lingua tua menti subdita sit. Restringatur habenae vinculis, frenos habeat suos, quibus revocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examinatos justitiae: ut sit gravitas in sensu, in