comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod non nlła monast̾ia ex more obser¬
uare dicimur in magns iutlel festis
unnia ilelibuta melle pigm̃toꝵ resꝑsa
uł amplius bibat᷑ ut delectabiliꝰ. S cũ
uene uino fun̾it ĩ gurgitate coto insa¬
pite palpitantes. Sic surgenti am̃sa.
qͥd aliud libet insi dorm ire : Si autẽ
ad uigilias iniligestũ surge cogis. nõ
cant̃ seti plauctũ pociꝰ extorquebis.
Cum uõ ad lectum deuen̾o. requisitus.
in dmotlum plango nõ crapule pcc̃m s
quotl mantluctare nõ que o. De preco¬

Expanded text:
quod nonnulla monasteria ex more obserquod nonnulla monasteria ex more observare dicuntur, in magnis videlicet festis vina delibuta melle, pigmentorum respersa si ut vel amplius bibatur, vel delectabilius. Sed cum venae fuerint vino ingurgitatae, toto in capite palpitantes, sic surgenti a mensa quid aliud libet, nisi dormire? Si autem ad vigilias surgere indigestum cogis, non cantum, sed planctum potius extorquebis. 22. Cum vero ad lectum devenero, requisitus incommodum plango, non crapulae peccatum, sed quod manducare non queo. Ridic
Abbreviated transcription (Latin):
minus aspectus qmͣ gustus delectͥet᷑. et
cum iam stomachus crebris ructibus re¬
pletum se intlicet. nec tlum tamẽ curio¬
sitas saciatur. Seil oculi dum colorib. ꝑa¬
latum saporib otlorib illicunt᷑. infelix
stomachꝰ cui nec colores lucent nec sapo¬
res demulcent. tlum om̃a sascipere co¬
gitur opp̃ssus magis obruit᷑ qͣm reficit᷑.
dicam. qnͣtlo ne ullo quitdem pacto unĩ
aqua admtitur. Sumes nimiꝵ exquo
moͣchi sumus. in firmos stomachos. ha¬
bemus. ⁊̃ tam nccͣium apłi de utentlo
uino dsiliũ m̾itti non negligimꝰ. modi¬
co tamen qd̃ ille p̃misit. nescio cur p̃¬
termisso. ⁊ utinã uel solo cũ etiã pursĩ
est dtenti essem. Putlet dic̾e̾. seil magis
putleat actitari. ⁊ si pudet aufleri. non
tliu̾sis uinis magis odoratis qm potatis
nec tam haustis qͣm attactis sagaci ꝓbõne
⁊ celeri cognitõne. ymũ tande̾ ex plurib
qd̃ fortiꝰ sit eligat᷑. Quale est aũt illud

Expanded text:
minus aspectus, quam gustus delectetur: et minus aspectus, quam gustus delectetur: et cum jam stomachus crebris ructibus repletum se indicet, necdum tamen curiositas satiatur. Sed dum oculi coloribus, palatum saporibus illiciuntur, infelix stomachus, cui nec colores lucent, nec sapores demulcent, dum omnia suscipere cogitur, oppressus magis obruitur quam reficitur. dicam, quando ne 536 ullo quidem pacto vinum aquatum admittitur? Omnes nimirum, ex quo monachi sumus, infirmos stomachos habemus, et tam necessarium Apostoli de utendo vino consilium merito non negligimus, modico tamen, quod ille praemisit , nescio cur praetermisso. Et utinam vel solo, cum etiam purum est, contenti essemus! Pudet dicere, sed magis pudeat actitari; et, si pudet audiri, non diversis vinis magis odoratis, quam potatis, nec tam haustis quam attactis, sagaci probatione et celeri cognitione unum tandem e pluribus, quod fortius sit, eligatur. Quale est autem illud,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi nͨ tlum gustasse pisces. Tanta qͥppe
accuratõe ⁊̃ arte cocoꝵ cuncta apꝑantur.
quatinꝰ quatuor aut qnq ft̾ulis deuora¬
tis. pͥma nõ impetliant nouissima nec
sacietas minuat appetitum. Palatũ qͦp¬
pe tlum nouellis seclucit᷑ dtlim̃tis. pau¬
latini dissuescunt ꝯgnita ⁊ adsucos extra¬
enĩ puras ut eas natura creauit epula
sastidimꝰ. tlum alia aliis młtifarie ꝑmi¬
scentur. ⁊ sp̾̃tis naturalib quos deus indi¬
tlit reb quibrlam adult̾ius gula ꝓuocat᷑
soporib. Transitur miniꝵ meta necessi¬
tatis. set nec tlum tlelc̃atio suꝑatur. Qes
em̃ edicere sufficit. quod motlis ut cet̾a
taceam sola oua u̾santur ⁊ uexantur.
rantur. diminuũt᷑. ⁊ nũc quitlẽ frixa.
ñc assa. nc̃ farsa. nc̃ nixtim. ñc sigillatĩ
apponunt᷑. Ut quid hec omnia nisi ut so¬
li fastiio ꝯsulatur: Ipsa deniq q̃litas
reꝵ talis deforis apperere curat᷑. tit non

Expanded text:
tibi necdum gustasse priores  al. pisces. Tanta quippe tibi necdum gustasse priores  al. pisces. Tanta quippe accuratione et arte coquorum cuncta apparantur, quatenus quatuor aut quinque ferculis devoratis, prima non impediant novissima, nec satietas minuat appetitum. Palatum quippe, dum novellis seducitur condimentis, paulatim dissuescere cognita, et ad succos extraenim puras, ut eas natura creavit, epulas fastidimus, dum aliae aliis multifarie permiscentur, et spretis naturalibus, quos Deus indidit rebus, quibusdam adulterinis gula provocatur saporibus; transitur nimirum meta necessitatis, sed necdum delectatio superatur. Quis enim dicere sufficit, quot modis ut caetera taceam sola ova versantur et vexantur, rantur, diminuuntur; et nunc quidem frixa, nunc assa, nunc farsa, nunc mistim, nunc singillatim apponuntur? Utquid autem haec omnia, nisi ut soli fastidio consulatur? Ipsa deinde qualitas rerum talis deforis apparere curatur, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
reuisc̾ent. tanta abinicem amilitate ꝑa¬
nem auimaꝵ ꝑcipiebant. ut corporis ci¬
bi penitus obliti diem pleꝵq totũ ie¬
umis uentb secl nõ m̃tib transigerent.
⁊hic erat rectus ortlo qnͣdo tligniori ꝑte
pͥus insiuebatur. Hec sũma tliscretõ cũ
amplius sumiebat que maior erat. Hec de¬
xp̃c mortuus est. tanta sollicituttine refo¬
cillantur. Nobis aũt ꝯuenientib inunũ
ut u̾bis apłi utar iam nõ est cliũcam ce¬
nam manlucare. Panem quippe celestẽ
nemo qui requirat. nemo qui retribuat.
Nichil descͥptis nichil cesalute agit᷑ ami¬
maꝵ. setl nuge ⁊ risus ⁊ u̾ba ꝑferuntur
inuentum. Inter pndentlũ qnͣtũ fauces
dapib tantũ aures pascũtur rumorib
quib totus intentꝰ motlũ nescias inedẽ
tlo. Interĩ aũt fercula ferculis apponunt᷑.
⁊ ꝓsolis carnib aquib abstinẽt gnͣtlia
piscium corꝑa duplicant᷑. Cumq pͥori¬
b fu̾is saciatus si scd̾os attig̾is uideb̾is

Expanded text:
reviserent, tanta ab invicem aviditate panem animarum percipiebant, ut corporis cibum penitus obliti, diem plerumque totum jejunis ventribus, sed non mentibus transigerent. Et hic erat rectus ordo, quando digniori parti prius inserviebatur: haec summa discretio, cum amplius sumebat quae major erat: haec deitate Christus mortuus est, tanta sollicitudine refocillabantur. Nobis autem convenientibus in unum, ut verbis Apostoli utar, jam non est dominicam coenam manducare . Panem quippe coelestem nemo est qui requirat, nemo qui tribuat. Nihil de Scripturis, nihi! de salute agitur animarum; sed nugae, et risus, et verba proferuntur in ventum. Inter prandendum quantum fauces dapibus, tantum aures pascuntur rumoribus: quibus totus intentus, modum nescias in edendo. 20. Interim autem fercula ferculis apponuntur: et pro solis carnibus, a quibus abstinetur, grandia piscium corpora duplicantur. Cumque prioribus fueris satiatus, si secundos attigeris, videberis
Abbreviated transcription (Latin):
mus ubiq loqũs ad ang̾elos suos
deus sic ait. Misereat᷑ impio quib pa¬
uentib ata q̃rentib. non ergo discet fa
debeant mĩme dtenti. suꝑflua quib eg¬
eni stistentandi forent. impie. satlegeq
sibi retmeant. ⁊ musus sue suꝑbie an
luxurie uictũ pauꝑm dsunere non
u̾ideant. Dupliti ꝓfecto miquitate pet̾catites

Expanded text:
mus, ubi loquens ad angelos suos Deus sic ait: Misereamur impio. Quibus paventibus atque quaerentibus, Non ergo discet facdebeant, minime contenti, superflua quibus egeni sustentandi forent, impie sacrilegeque sibi retineant; et in usus suae superbiae atque luxuriae victum pauperum consumere non vereantur, duplici
Abbreviated transcription (Latin):
Artite obsecro frẽs
ꝑcite aminab uestris. parcite san¬
guini qui pro uobis effusus est. Hor¬
rentlum cauete ꝑiculũ ignem qui pa¬
ratus est dedinate. In yeniat᷑ tamẽ nõ
⁊ uirtus inspem pietatis. nõ sitin anis
celibis uite forma ⁊ u̾itatis nacua. Q¬
in multilcquio. caritas in hoc seculo neꝙͣ:
fugite de metlio babylonis. fugite ⁊ sal¬
uate animas ur̃as. Duolate adnubes
refugii. Ubi possitis dep̃n̾tis agere pẽi¬
tentiam. ⁊ in presũti obtinere graciam¬
⁊ infuturo gloriam fitlucialiter p̃stolari.
Non uos retartlet ꝯscientia pcc̃atoꝵ. ⁊
uit gratia. Non penitentie austeritas
non adp̃sentem ꝯsolo̾nis grãm que in¬
mittit᷑. nõ ad futuram gloriam que pro¬
b crelite ex emplis acquiescite płimo
natura pariter ⁊ dsuetutline delicati ex¬

Expanded text:
arcite, obsecro, fratres, parcite animabus vestris, parcite sanguini qui pro vobis effusus est. Horrendum cavete periculum, ignem qui paratus est declinate. Inveniatur tandem non etiam virtus in specie pietatis. Non sit inanis caelibis vitae forma, et vacua 494 in multiloquio, charitas in hoc saeculo nequam? Fugite de medio Babylonis, fugite, et salvate animas vestras. Convolate ad urbes refugii, ubi possitis et de praeteritis agere poenitentiam, et in praesenti obtinere gratiam, et futuram gloriam fiducialiter praestolari. Non vos retardet conscientia peccatorum: vit. Non poenitentiae austeritas non ad praesentem consolationis gratiam, quae immittitur; non ad futuram gloriam quae probus credite, exemplis acquiescite plurimnatura pariter et consuetudine delicati ex
Abbreviated transcription (Latin):
rote cͥcumspepte lampadib. s nõ minͦ
fulgentes. insertis lapilib. Cernimꝰ
pcandelabris arbores quasclam crecta
multo eris pondere. miro artificis oꝑe
fabricatas. nec magis coruscantes suꝑ¬
positis lucerius qm suis gẽmis. Qͥd pu¬

Expanded text:
rotae, circumseptae lampadibus, sed non minus rotae, circumseptae lampadibus, sed non minus fulgentes insertis lapidibus. Cernimus et pro candelabris arbores quasdam erectas, multo aeris pondere, miro artificis opere fabricatas, nec magis coruscantes superpositis lucernis quam suis gemmis. Quid, pu
Abbreviated transcription (Latin):
centia. cũcta deniq oblectam̃ta corꝑea
arbitͣti sumus ut stercora ut xp̃m iuc̾¬
faciamus. quoꝵ que so inhis deuotõez
excitare intenthmꝰ : Qm inqmͣ exhis
srudum requirimꝰ. stultoꝵ ãnuratõnẽ.
an simpliciũ obłonem. An qm̃ dmix¬
ti samus inter gentes forte didicimꝰ
qd̾ est ydoloꝵ sũitꝰ ⁊ non requirimꝰ
fructum sed tlatũ: S queris quomͦ mi¬
ro inqmͣ motlo. Tali quad̾a arte sꝑgit᷑
es ut multiplicet᷑. expendit᷑ ut augeat᷑.¬
⁊ effusio copiam ꝑiat. Ipso quippe uisti
suꝑ tuosaꝵ s miranlaꝵ uanitatũ accẽ¬
dunt᷑ homines magis ad offerend̾n ꝙͣ
adorantlum. Sic opes oꝑib hauriunt᷑.
sic pecuniam pecimia trabit. qr nescio
quo pacto ubi ampliuis diuiciaꝵ cer¬
nitur. ibi offertur libñtius. auro rec
tior. Currunt hoĩes ad osculantlum
inuitantur ad clonandũ ⁊ magis mirã¬
tur pulchra qmͣ uenerent sacra. ponr
dehinc ineccłia gẽmate nõ corone set

Expanded text:
centia, cuncta denique oblectamenta corporea centia, cuncta denique oblectamenta corporea arbitrati sumus ut stercora, ut Christum lucrifaciamus: quorum, quaeso, in his devotionem excitare intendimus? Quem, inquam, ex his fructum requirimus? stultorum admirationem, an simplicium oblationem  al. ti sumus inter gentes, forte didicimusquae est idolorum servitus, et non requirimus fructum, sed datum? Si quaeris, quomodo? Miro, inquam, modo. Tali quadam arte spargitur aes, ut multiplicetur. Expenditur ut augeatur, et effusio copiam parit. Ipso quippe visu sumptuosarum, sed mirandarum vanitatum, accenduntur homines magis ad offerendum quam ad orandum. Sic opes opibus hauriuntur, sic pecunia pecuniam trahit: quia nescio quo pacto, ubi amplius divitiarum cernitur, ibi offertur libentius. Auro tecttior. Currunt homines ad osculandum, invitantur ad donandum; et magis mirantur pulchra, quam venerantur sacra. Ponuntur dehinc in ecclesia gemmatae, non coronae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Mitto orarorioꝵ in mensas alti¬
tutlies. ĩ motłatas longitudines sx̃¬
uatuas. laritudines. sũptuosas depoli¬
tõnes. curiosas depictõnes. que dum ĩse¬
orantiũ retorqñt aspectũ. inpetliũt ⁊ as¬
fectum. ⁊̃ michi quotlaminꝰ rep̃sentant
antiqnũ ritum iutleoꝵ. S esto fiant ad
honorem dei illud int̾rogo. monachꝰ mõ¬
chos quod ingentilib gentilis argueba
aurum: Ego autem dico. Dicite pau¬
peres. nõ enim attendo uersũ. s sensũ.
Dicite inqmͣ pauꝑes. si tamen pauꝑes
in sc̃o quid facit auꝵ : ⁊̃ quidem alia
cansa episcoꝵ. alia monachoꝵ. Stmiꝰ
namq qd̃ illi sapientib ⁊ insipientib
cebitores cum sint carnalis ppli̾ deuoꝰ¬
cõnem qula spulib non possunt. corpo¬
ralib excitant ornam̃tis. Nos uero q
deppło exiuimꝰ qui m̃di queq p̃tõsa ac
specõsa pro xp̃o reliquimꝰ. qui omnia
pulchre lucentia. canore mulcentia. suai¬
ue olentia. dulce sap̃ia . tactu pla¬

Expanded text:
mitto oratoriorum immensas altitudines, immoderatas longitudines, supervacuas latitudines, sumptuosas depolitiones, curiosas depictiones: quae dum orantium in se retorquent aspectum, impediunt et affectum, et mihi quodammodo repraesentant antiquum ritum Judaeorum. Sed esto, fiant haec ad honorem Dei. Illud autem interrogo monachus monachos, quod in gentilibus gentilis arguebat: aurum? Ego autem dico: Dicite, 539 pauperes: non enim attendo versum, sed sensum; dicite, inquam, pauperes, si tamen pauperes, in sancto quid facit aurum? Et quidem alia causa est episcoporum, alia monachorum. Scimus namque, quod illi sapientibus et insipientibus debitores cum sint, carnalis populi devotionem, quia spiritualibus non possunt, corporalibus excitant ornamentis. Nos vero qpulo exivimus; qui mundi quaeque pretiosa ac speciosa pro Christo reliquimus; qui omnia pulchre lucentia, canore mulcentia, suave olentia, dulce sapientia, tactu pla
Abbreviated transcription (Latin):
Nuitas uanitatũ. s non yanior ꝙͣ
nsanior. fulget eccłia inꝑietib. ⁊ in
panꝑib eget. suos lapitles in durauit
auro. ⁊ suos filios nutlos desit. Desũptib
egenoꝵ snit᷑ oculis diuitũ. Inueniunt
curiosi. quo tlelectent᷑.⁊ nõ inueniũt mi¬
seri quo sustentent᷑. ut qui saltĩ scõꝵ ym¬
spuitur inore angłi. Seꝑe facies alicuiꝰ¬

Expanded text:
nitas vanitatum, sed non vanior quam insanior! Fulget ecclesia in parietibus, et in pauperibus eget. Suos lapides induit auro, et suos filios nudos deserit. De sumptibus egenorum servitur oculis divitum. Inveniunt curiosi quo delectentur, et non inveniunt miseri quo sustententur. Utquid saltem sanctorum imspuitur in ore angeli, saepe alicu
Abbreviated transcription (Latin):
iudere ad id deuenisse ortbinem nr̃m.
ortlinem scilicet qui pͥmus mecclesi a¬
fuit ĩmo aquo accepit eccłia quo nlls
int̾ra similior angelicis ortimib nlłs
uitinior. et que incelis est ierusalem m̃r
nr̃a. siue obdecorem castitatis. sine
ꝓꝑter caritatis ardorem. cuiꝰ apli in¬
stitutores. cuiꝰ hui quos paulus tam
sepe scõs appellat inchoatores extiter̃t.¬

Expanded text:
se Ordinem nostrum, Ordinem scilicet qui primus fuit in Ecclesia, imo a quo coepit Ecclesia; quo nullus in terra similior angelicis ordinibus, nullus vicinior ei quae in coelis est Jerusalem mater nostra, sive ob decorem castitatis, sive propter charitatis ardorem; cujus Apostoli institutores, cujus hi, quos Paulus tam saepe sanctos appellat, inchoatores exstiter
Abbreviated transcription (Latin):
in scola humilitatis suꝑbiam magis
adiliscere. ac subalis mitis hũilisq ma¬
gistri gͣuius in solescere ⁊̃ inpacientes
mo dei nõ paciunt᷑ haberi ꝯtemptui q̃
in sua nõ nisi ꝯtemptibiles esse potu̾¬
mit nt quia uitlel ubi aplurib hono¬
res appetunt᷑. ibi locum hr̃e nõ merue¬
rant. salcem ibi honorabiles uideant᷑¬
deo ⁊ alics qd sine dolore uideri nõ tlebet
muroᷤ. ⁊ negligẽ mores. sub p̃textu qͦ
comunis utilitatis uerba uendere di¬
uitib ⁊ mat̾ns salutatõnes. ⁊ ocupi¬
ne mñtlum sibi ⁊̃ se m̃to c̃ci fixeꝵt. Ut
qui antea in suo uico uł oppitlo uix og¬
niti fu̾ant. motlo cͥcu̾entes ꝓuĩcias ⁊̃
curias freqñtantes. regũ notitias. pͥn¬
cipũ familiaritates assecuti sunt. Nec¬
aliuntle hec mala dtingũt. nisi quod
nuo sectari stuliã scłariũ canes effi¬
cimur rou̾tentes aduomitũ. Den¬

Expanded text:
in schola humilitatis superbiam magis in schola humilitatis superbiam magis addiscere, ac sub alis mitis humilisque magistri gravius insolescere, et impatientes mo Dei non patiuntur haberi contemptui, qui in sua nonnisi contemptibiles esse potuerunt: ut quia videlicet, ubi a pluribus honores appetuntur, ipsi locum habere non meruerunt, saltem ibi honorabiles videantdeo et alios quod non sine dolore videri debet muros, et negligere mores: sub praetextu quoque communis utilitatis, verba vendere divitibus, et matronis salutationes: t, ut qui antea vix in suo vico vel oppido cogniti fuerant, modo circumeuntes provincias et curias frequentantes, regum notitias, principumque familiaritates assecuti sint? aliunde haec omnia mala contingunt, nisi quod nuo sectari studia saecularium, canes efficimur revertentes ad vomitum.
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ insistit᷑. pudet dice̾. Uincut᷑ in suo stu¬
clio muliertule cũ amõchis p̃ciũ affc̃at᷑ ĩ
uestib ⁊ nõ nccͣitas. nec saltĩ forma re¬
ligionis retenta nħitu. Ornari nõ aima
pauꝑtatis in signe debuerant. qd̾ utͥa
aduer sarii ualde formitlant. ĩ mollicie
uestim̃toꝵ pacis potiꝰ p̃ferentes intlici¬
umi. Ulir o se hostib sine sanguine tͣ

Expanded text:
 Pudet dicere! vincuntur in suo studio mulierculae, quando a monachis pretium affectatur in vestibus, non necessitas: nec saltem forma religionis retenta, in habitu ornari, non armarpaupertatis insigne debuerant quod utique adversarii valde formidant, in mollitie vestimentorum pacis potius praeferentes indicium
Abbreviated transcription (Latin):
nitatib ⁊ insanus falsis aciam religio¬
nis antique nõ solum sͥtutem amismi
setl nec spẽm retinemꝰ. Ecce enĩ ipse ha¬
bitus nr̃ qd ⁊̃ dolẽs dico. qui hũilitatis
esse solebat insigne amonachis nr̃i tẽ
poris insignum gestat᷑ stiꝑbie. uix iam
in nr̃is proiĩciis ĩ uenimꝰ quouestiri
dignemͣ. Miles ⁊ mouachꝰ ex eotlẽ pã¬
no ꝑtiuũ sibi cucullam ⁊ clamidem. Qͥ¬
uis descło qnͣtũlib honoratꝰ etiam si rex
etiam si imꝑator fu̾it ille non tamen
nostra horrebit inlum̃ta si suosibi mͦ¬

Expanded text:
aniis falsis: ac jam religionis antiquae non solum virtutem amisimus, sed nec speciem retinemus. Ecce enim ipse habitus noster quod et dolens dico, qui humilitatis esse solebat insigne, a monachis temporis nostri in signum gestatur superbiae. Vix jam in nostris provinciis invenimus, quo vestiri dignemur. Miles et monachus ex eodem panno partiuntur sibi cucullam et chlamydem. Quivis de saeculo, quantumlibet honoratus, etiamsi rex, etiamsi imperator ille fuerit, non tamen nostra horrebit indumenta, si suo sibi m
Abbreviated transcription (Latin):
obsuat᷑ qmͣqmͣ dissimilitꝰ. Non nulli ꝙppe
hus om̃ib tamꝙͣ non utentes utunt᷑.
iõ aut cum ulła aut õffensa. aut cũ mini¬
ma. Aliqͣnti quippe hec agũt exsimp̃licti¬
tate aliqnͣti ex caritate. a liqͣnti ex ncͣcite
Quitlam namq simplicit᷑ ista tenent
qm̃ sic eis p̃cipit᷑. pati alrꝰ agere. si alitꝰ
libitlinem s alioꝵ pacen. alii uero quia
resistẽ non ualent multitutl int ꝯtratlicẽ¬
tiũm qui hec utiq tamꝙͣ pro oriiine libã
uoce defentlũt ⁊ quociens isti aliqua ꝓ¬
ut rat̃o dictat restͥnge̾ uel mutare inci¬
piunt illi mox tota auctoritate resistũt.

Expanded text:
uanquam dissimiliter. Nonnulli quippe his omnibus tanquam non utentes utuntur; et ideo aut cum nulla offensa, aut cum minima. Aliquanti quippe haec agunt ex simplicitate, aliquanti ex charitate, aliquanti ex necessitate. Quidam namque simpliciter ista tenent, quoniam sic eis praecipitur; parati aliter agere, si aliter libidinem, sed aliorum pacem. Alii vero, quia resistere non valent multitudini contradicentium, qui haec utique tanquam pro Ordine libera voce defendunt; et quoties isti aliqua, prout ratio dictat, restringere vel mutare incipiunt illi, mox tota eis auctoritate resistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
beralitas. lequacitas. affabilitas cha¬
hinatõ. iocuntlitas. mollicies. uestim ẽ¬
toꝵ ⁊ equoꝵ fastus honestas. lectoꝵ su¬
inpetlimꝰ caritas appellat᷑. Ista caritas
destruit caritatem hec discretõ disctõnẽ
ꝯfunlit. Talis misicorilia cͣdelitate
plena est. qua iudelicet ita corpori su̾it᷑
tluĩam interficere: Nemo post huiꝰmͦ
mĩa speret se ꝯsequi misicordiã que mni¬

Expanded text:
beralitas; loquacitas, affabilitas; cacberalitas; loquacitas, affabilitas; cachinnatio, jucunditas; mollities vestimentorum et equorum fastus, honestas; lectorum suimpendimus, charitas appellatur. Ista charitas destruit charitatem, haec discretio discretionem confundit. Talis misericordia crudelitate plena est, qua videlicet ita corpori servitudominam interficere? Nemo pro hujusmodi misericordia speret se consequi misericordiam, quae mi
Abbreviated transcription (Latin):
ortimatũ. Q uero inorilinatũ
est ordo non est. Unde nõ aduersus or¬
clinem setl ꝑ ortline disputare putan¬
dus ero. Si nõ ortlinem in homĩb. s
hominũ uicia rep̃hend̾o. Dicit᷑ ⁊ uera¬
citer cretlitur scõs pr̃es monachoꝵ
uitam instituisse. ⁊ ut inca plures
saluarent us ad infirmos regule tem¬
ꝑasse rigorem nec regulã destruxisse.
absit autem ut cretlam tantas eos ꝙͣ¬
tas uitleo inpłisq monasterus uani¬
tates ac suꝑfliutates precepisse uel ꝯ¬
cessisse. Miror etenim uñ int̾ꝰ mõa¬
chos tanta intemꝑantia in ꝯmessa¬
tõnib ⁊ potafonib in uestim̃tis ⁊ lec¬
tisternib ⁊ equitaturis ⁊ ꝯstruentlis
etlificuis molesce̾ potuit. qt̃s ubi hec
stutliosius uoluptuosis atq effusiꝰ
sũt ibi ortlo melius teni tlicat᷑ ibi ma¬
ior putetur religio. Ecce eñi ꝑcitas
putatur auaricia. Sobrietas aust̾i¬
tas cretlitur. sileniũ fsticia reputat.
dtra remissio discretõ dicit. effusio li¬

Expanded text:
ordinatum: quod vero inordinatum est, ordo non est. Unde non adversum Ordinem, sed pro Ordine disputare putandus ero, si non Ordinem in hominibus, sed hominum vitia reprehendo. Et quciter creditur, sanctos patres illam vitam instituisse; et ut in ea plures salvarentur, usque ad infirmos Regulae temperasse rigorem, non Regulam destruxisse. Absit autem ut credam, tantas eos, quantas video in plerisque monasteriis, vanitates ac superfluitates praecepisse, vel concessisse. Miror etenim unde inter monachos tanta intemperantia in comessationibus et potationibus, in vestimentis et lectisterniis, et equitaturis, et construendis aedificiis inolescere potuit: quatenus ubi haec studiosius, voluptuosius, atque effusius fiunt, ibi ordo melius teneri dicatur, ibi major putetur religio. Ecce enim parcitas putatur avaritia, sobrietas austeritas creditur, silentium tristitia reputatur. Econtra remissio discretio dicitur; effusio, li
Abbreviated transcription (Latin):
udium. eum qui panis est angeloꝵ
⁊ uita omniũ. sentire clementẽ ⁊ pi¬
um. Ab illo ergo loco in quo tunc
stabant. non solum omñe qͣm ante
uiderant gloriam: ueꝵ ⁊̃ p̃tlictaꝵ.
supplicia penaꝵ uidebant: ⁊ qd̃ ma¬
obtundere. cui semel ꝯcessum est.
oĩi creatorem uidere: ⁊ miro mͦ cũ
starent in cotlem loco. in quo prius
steterant. nõ se utentes mnaliam ꝑtẽ:
cunctos tamen excodem loco. ⁊ ante ⁊
retro positos. yidebant. Non solũ aũt
solita: ita nõ sibi opus esset in terto¬
gare amplius aliqua. s omnia scie

Expanded text:
udium, eum qui panis est angelorum, et vita omnium, sentire clementem et pium. Ab illo autem loco, in quo tunc stabant, non solum omnem quam ante viderant gloriam, verum et praedicta supplicia videbant, et quod maobtundere, cui semel concessum est omnium Creatorem videre. Et miro modo cum starent in eodem loco, in quo prius steterant, non se vertentes in aliquam partem, cunctos tamen ex eodem loco ante et retro positos videbant. Non solum autemsolita, ita ut non esset ibi opus interrogare amplius aliquem; sed omnia scie
Abbreviated transcription (Latin):
Umq profecti fuisset. Uiderunt
murum. altitudine. pulchritu¬
dine. ⁊ splendore ceteris dissimilem.
pro cemento. Lapides eiꝰ antem erãt
cristallus. crisolitus. berillis. iaspis.
iacuictus. smnaragdus. saphirus. om¬
chinus. thopa⁊ ius. sarilius. crisopras¬
stis. ametistus. turcatus. atq granato
Dis ⁊̃ similib murus splendens lapi

Expanded text:
umque profecti fuissent, viderunt murum altitudine, pulchritudine et splendore caeteris dissimilem. pro caemento; lapides ejus erant crystallus, chrysolithus, beryllus et jaspis, hyacinthus et smaragdus, sapphirus et onychinus, topazius et sardius, chrysoprassus et amethystus, turchatus atque granatus. His et s
Abbreviated transcription (Latin):
timore petletentim ꝑgentibz. ue¬
trilam nimis ac tenebrosam. Cuius
profuntlitatẽ ip̃a quidẽ amma uidere
non pot̾at. sonitũ autem sulphurei
fluminis. ⁊ ululatus młtitudinis¬
mus uero desulphure ⁊ decauernis¬
sursum in surgebat fetidus: qui om¬

Expanded text:
timore pedetentim angelum sequeputidam nimis, et tenebrosam; cujus profunditatem ipsa quidem anima videre non poterat; sonitum tamen sulphurei fluminis, et ululatum patienmus vero de sulphure et de cadaveribus inde surgebat fetidus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dẏaconus rediens ad ostium eccłie
de mouere non posset. Et ecre repen¬
te incimiterio illo. audita est uox cla¬
mantis atq dicentis. Surgite fideles
Uris. q̃ caͣt in isto cimiterio reqmi escitiᷤ.
ut duementes in eccłiam. ꝯmẽdemꝰ
anuam defuncti huiꝰ km̃i nr̃i:

Expanded text:
Diaconus vero rediens, ubi ostio ecclesiae de movere non posset. Et ecce repente in coemeterio illo audita est vox clamantis atque dicentis: « Surgite, fidelesvestris, quotquot in isto coemeterio requiescitis, ut convenientes in ecclesiam commendemus animam defuncti h
Abbreviated transcription (Latin):
ciens enim ꝑcimitiũ cũstre solebas:
cotiens ꝑnobis oronem sp̃alem fa¬
cepere uelociter ex urgere mortui
factusq est fragor atq tumultꝰ gͣn¬
dis. cum egretlerent᷑ de tumulis su¬
is. Porro in eccłia indebant cerei
multi. hinc in de parietib affixi: qui
cantlem basilicam copioso lumine
illnstrabant. Nm̃ cum defuncti illi ĩ¬
gressi fuissent: ceperunt ibi suani
melodia dñm in cõmuni laudare. ⁊
dmendatõnis officiũ sollempnit᷑ de¬
cantate. ita ut yno dicente collecta
⁊ or̃ones aliĩ sõ iungerent amen. ¶¬
ceteras responsiones ꝙ̃ad̾m inthoro
psallentiũ ficri solet. Smetlatõ ne
rero expleta: clamatũ est dentio. Ut
singłi ren̾terent᷑ ad sua loca. Quibꝰ
egressis de oratorio. factus est id iterũ
sonitus ⁊ collisto tumuloꝵ. qn se ĩ eis
iterum collocauerũt. Tunc paulatim
in ecclesia iudebant᷑: donec penitꝰ extin¬
guerent᷑. His ita ꝯpletis. solutꝰ est
deritus ille. de loco in quo defixus ha¬

Expanded text:
re solebat, toties pro nobis orationem specialem facoepere velociter exsurgere mortui, factusque est fragor atque tumultus grandis, cum egrederentur de tumulis suis. Porro in ecclesia videbantur cerei multi hinc inde parietibus affixi, qui eamdem basilicam copioso lumine illustrabant. Quam cum defuncti illi ingressi fuissent, coeperunt ibi suavi melodia Dominum in commune laudare, et commendationis officium solemniter decantare, ita ut, uno dicente, collectas et orationes, alii subjungerent, Amen, caeterasque responsiones, quemadmodum in choro psallentium fieri solet. Commendatione vero expleta, clamatum est denuo ut singuli reverterentur ad sua loca. Quibus egressis de oratorio, factus est iterum sonitus et collisio tumulorum, quando se in eis recollocaverunt. Tunc paulatim in ecclesia videbantur, quousque penitus exstinguerentur. His ita completis, solutus est clericus ille, de loco in quo fixus ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbr miseratus hominem ꝓlaboꝵree
rogabat eum cicius stratũ repetere.
ac dormire ; Cui ille respondit.Ron
est michi modo pausanduim. set tibi
pocius sargendũ atq laborandlũ. Iã
enĩ desinctus est eger: ad cuiꝰ exͤ quias
ette repente nuntins uenit. sup̃ dicti
uiri obitum indicans: aduentũq p̃¬
dos cum dyacono sine mora ꝑrexit.⁊
debitum ꝑie fimeri obsequium inpẽ¬
dit. Porro dyaconus ille ꝯp̃nctus. at

Expanded text:
 miseratus hominem pro labore, rogabat eum citius stratum repetere ac dormire. Cui ille respondit: « Non est mihi modo pausandum; sed tibi potius surgendum atque laborandum. Jam enim defunctus est aeger, ad cujus exsequiaset ecce nuntius venit, supradicti viri obitum nuntians, adventumque prdos, cum diacono sine mora perrexit, et debitum pio funeri obsequium impendit. Porro diaconus ille beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
tla ꝑsona: cuiꝰ wltũ non agnosceba.
Et extitans dormiencẽ. ap̃phenilit eñ
ꝑuestimentũ. aꝑte pectorali: ⁊ dethoro
extraxit. Qui dum traheret. aꝑiens
oculos ⁊ nidens enm dixit. Quis es
dñe: ⁊ tur ita me trãhis: Ille autẽ
respondit. ⁊ curita dormis: Id dor¬
mientlum. aduigllandutm ad igili¬
as surrexisti: ⁊ cũ hec dixisset. dimi¬
sit eum: ⁊ statim ab oculis euanuit.
Ipse uero in timore dñi excuciens
ase ipsum sompnũ torporis ⁊ negli¬
gentie. curauit deinceps ad ingilã¬
añ caucõr ⁊ promptõr esse.

Expanded text:
persona, cujus vultum non agnoscebat; et excitano dormitantem, apprehendit eum per vestimentum a parte pectorali, et de choro extraxit. Qui dum traheretur, aperiens oculos, et videns eum, dixit: « Quis es, Domine, et cur ita me trahis? » Ille autem respondit: « Et tu, cur ita dormis? Ad dormiendum, an ad vigilandum ad vigilias surrexisti? » Et cum hoc dixisset, dimisit eum, et statim evanuit. Ipse vero in timore Domini excutiens a seipso somnum torporis et negligentiae, curavit deinceps ad vigilandum cautior et promptior esse.
Abbreviated transcription (Latin):
clarins isto. In boc autẽ interim su a¬
uissime requiesco: qula ꝑom̃a michi
accomodũ. ⁊ ita tnͣslucid ñ est. Ut de
singulis artub. ac de cunclis ꝑtĩb eiꝰ
qͣi de oculis clarissime cernam: ⁊ tot
undiq corpus ita michi sit. ac si
ess oculus unꝰ Rꝑꝑebat autẽ ineiꝰ¬
dem mortui petle. cuidam obscuri¬
tas mende : dequa et dixit. Nacl̃a
ista qͣm cerius ꝯtracta est ame ꝑ
neglientiã meam: eo uidelicet qd̾
adlaborẽ cottidianũ. aliqũ segnit̾
in cedere solebam. Hec et alia mł¬
ta młtũ q mirantia. p̃dicto ep̃o uir
beatus innotuit. qui tatandem ab

Expanded text:
clarius isto. In hoc autem interim suaclarius isto. In hoc autem interim suavissime requiesco, quod per omnia mihi accommodum, et ita translucidum est, ut de singulis artubus, ac de cunctis partibus ejus, quasi de oculis, 340 clarissime cernam, et totum undique corpus ita mihi sit, ac si esset oculus unus. » Apparebat autem in ejusdem mortui pede cujusdam obscuritas maculae, de qua et dixit: « Macula ista quam cernis, contracta est a me per negligentiam meam, eo videlicet quod ad laborem quotidianum aliquando segniter incedere solebam. » Haec et alia multum miranda praedicto episcopo vir beatus innotuit, tandemque ab
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c tunc eiusdem monast̾ii monachꝰ.
qui enm ynice diligebat. ⁊ in firmita¬
ti ac morienti setlulum mĩsteriũ deuo¬
tus ipendebat: ꝑcunctatus ẽ eum
ytrum corꝑali molestia grauitꝰ p̃me¬
retur. Ille uero respondit se placi¬
tlum ac tnͣquillum existere existere.¬
⁊ nichil sentire molestum: nisi tant̃
ingutture ubi digitum apposuerat.
ibi se aliqnͣtisꝑ dolere dicebat. Tunc
roganit eũ aiten. tuis. Ut post
mortẽ ad se atẽ ren̾teret᷑. si ei
licitũ esset.trur ⁊ de bis que cͣc
se gererent᷑. cum certificaret.
Dost paucos itaq dies. retliit ad ui¬
rum p̃tlictũ ille defũctus. magna
claritate refulgẽs: ⁊ quasi cristallꝰ
aut uitrũ purissimũ toto corꝑe tnͣs¬
lucens. Dicit ergo ad eum. Botũ
tibi facio. kñe. quia miferante dño
susceptus sum in magna bt̃itudine.
Corpus uero istud inquo me dspi¬
cis. collatum est mithi usq ad diẽ
regen̾atõis. qua ꝓprium recuꝑabo
in comꝑabili gła prestantiꝰ atq pre¬

Expanded text:
, tunc ejusdem monasterii monachus, qui eum unice diligebat, et infirmanti ac morienti sedulum ministerium devotus impendebat, percunctatus est eum utrum corporali molestia graviter premeretur. Ille vero respondit se placidum ac tranquillum existere, nihin gutture ubi digitum apposuerat, ibi se aliquantisper dolere dicebat. Tunc rogavit eum attentius ut post mortem ad se reverteretur, si ei licitum esset, et de iis quae circa se gererentur eum certificaret. Post paucos itaque dies rediit ad virum praedictum ille defunctus, magna claritate refulgens, et quasi cristallus, aut vitrum purissimum, toto corpore translucens. Dixit ergo ad eum: « Notum tibi facio, charissime, quia miserante Domino susceptus sum in magna beatitudine. Corpus vero istud, in quo me conspicis, collatum est mihi usque ad diem regenerationis, qua proprium recuperabo, incomparabili gloria praestantius atque prae
Abbreviated transcription (Latin):
Dnbertus pictauẽsis mõchus
grantlis mosilne. Uir ueneran¬
de humilitatis ⁊ scimonie. solitꝰ erat.¬
affirmã do narrare: quia dũ esset in
quodam loco. qui ertlem monasteri sõ¬
racebat. uir quitlã scl̃aris ⁊ laycus. ⁊
honeste ꝯ uersat̃onis. cũ mortis egri

Expanded text:
mbertus Pictavensis, monachus Grandissilvae, vir venerandae humilitatis et sanctimoniae, solitus erat narrare quia, dum esset in quodam loco qui eidem monasterio subjacebat, vir quidam saecularis, laicus, et honestae conversationis, cum mortis
Abbreviated transcription (Latin):
N domo grandis silne que una ẽ
de filiab cdarenallis. inꝑtib tholo¬
spiritales. ⁊ magni meriti uiros. de
quoꝵ numero uenerabilis ⁊ sc̃s pr̃
pocus exat: qui pͥus existens eidem
loci. ⁊ postmoclũ dareuallis : modo
est ep̃c dari montis.Ip̃o autemd
refente cognoiumꝰ om̃a fere. que de
cum xp̃o. Hic ergo incena dñi sc̃a
diniũone ꝑcepta. cum ad huc ean¬
dem eucharistiam in ore teneret. fcã
est magna exultatõ dei ingutte eiꝰ
⁊ nimio ꝑurgente dñs desiterio. peti¬
uit aunne sue ut moreret᷑. Et ad¬
mouens gutturi suo tligitũ. huiꝰ¬
ior saluator omp̃c. si tibi nõ ilispli¬
cet ista petitõ mea. p̃cor ⁊ suppli¬

Expanded text:
n domo Grandissilvae, quae una est de filiabus Claraevallis, in partibus Tolospirituales et magni meriti viros; de quorum numero venerabilis et sanctus Pater Pontius exstat, qui prius existens abbas ejusdem loci, et postmodum Clarevallensis, modo est episcopus Clarimontis. Ipso autem referente cognovimus omnia fere quae de cum Christo. Hic ergo in Coena Domini sancta communione percepta, 339 cum adhuc eamdem eucharistiam in ore teneret, facta est magna exsultatio Dei in gutture ejus, et nimio perurgente desiderio, petivit animae suae ut moreretur: et admovens gutturi suo digitum, hujriste Salvator omnipotens, si tibi non displicet ista petitio mea, precor et suppli
Abbreviated transcription (Latin):
pxinuis. Illa flagicia. ista uocant᷑ faci¬
nora. ⁊ hec om̃a dicũt᷑ uallis iacͥmaꝵ
qr omni fietus fluuo plangenda est ui¬
ta ꝑcc̃oꝵ. De ualle flagicõfũ ascendit᷑
ad montẽ castitatis. triplici dtmentia.
membͦꝵ sensuũ cogitatõnũ. In pͥma ꝯti¬
uentia cohibetur actus. In scda iutatur
aspectus. In tercia refrenat᷑ affectus. Item
de ualle facinoꝵ ascendit᷑ in montẽ ĩocẽ¬
tic. Hic erigit᷑ scala qd̾ tibi nõ uis fi̾
alii ue fcc̃is.⁊ ponit᷑ inca triplex gradꝰ
timoris. Uel eiꝰ scilicet qͥ patitur ne red¬
dat talionem. uł suꝑioris potestatis ne
in ferat ultõnem. Uł int̾ui iuditis qui
redlit unicͥq scd̃m oꝑa sua de monte pa
entic. ⁊̃ bic queq erigitur scala tͥplitis

Expanded text:
ximis; illa flagitia, ista vocantur facinora: et haec omnia dicuntur vallis lacrymarum, quia omni fletus fluvio plangenda est vita peccatorum. De valle flagitiorum ascenditur ad montem castitatis triplici continentia, membrorum, sensuum, cogitationum. In prima continentia cohibetur actus, in secunda vitatur aspectus, in tertia resecatur affectus. Item de valle facinorum ascenditur in montem innocentiae. Hic erigitur scala: Quod tibi non vis fieri, alii ne facias : et ponitur in ea triplex gradus timoris; vel ejus scilicet qui patitur, ne reddat talionem; vel superioris potestatis, ne inferat ultionem; vel interni judicis qui reddit unicuique secundum opera sua. Cum aentiae: et hic quoque erigitur scala triplicis
Abbreviated transcription (Latin):
guoꝵ in ercie est ꝯtemptus uero suꝑb ͤ
tumor. Porro dtemptus momini spẽ
mantlatoꝵ ꝑi põdere gͣuis ⁊ comiũter
dampnabilis est. neglectus autem ĩfre¬
is grauior tolłabilior in mobilib man¬
datis. Siquidẽ adult̾ium ꝗ nocũq medo
quec̃q ꝑpetres annno turpe fiagitiũ ẽ.
ac cͥminale pre. cũ tamẽ leue u̾bũ intẽ¬
ꝑe ł lioco sirentii forte obliuonẽ surrep¬
tum. risus ue ꝑ imꝑetum magis ex c̃¬
animi negligentis aut dissoluti spirit᷑
uidicium est eo facilime ueniam pro
ociosa silentio licet. nõ indicto lingna

Expanded text:
guor inertiae est, contemptus vero superbiae tumor. Porro contemptus in omni specie mandatorum pari pondere gravis, et communiter damnabilis est: neglectus autem in fixis gravior, tolerabilior in mobilibus mandatis. Siquidem adulterium quocunque modo, quocunque perpetres animo, turpe flagitium est ac criminale peccatum: cum tamen leve verbum, in tempore vel loco silentii forte per oblivionem subreptum, risusve per impetum magis excusanimi negligentis, aut dissoluti spiritus indicium est, eo facillime veniam promtione in verba otiosa, silentio licet non indicto, lingua
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ que ꝑse ant ꝓpter se nec bona nͤ
mala st̃it. aut diuina institutõe. aut pro¬
pria cuiꝰq ꝓ fessione fixa nõ sunt. tit nõ
iussa auiłem licite utrũlib. uł atdmit¬
tant᷑ uł omittant᷑. Iussa u̾o sñ culpa non
negligant᷑ sñ cͥmine nõ dtempnant᷑.o¬

Expanded text:
 per se, aut propter se nec bona, nec mala sunt, aut divina institutione, aut propria cujusque professione fixa non sunt; ut non jussa quidem, licite utrumlibet vel admittantur, vel omittantur: jussa vero, sine culpa non negligantur, sine crimine non contemnant
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃latis quibq gͣuioris auctoritatis ⁊
coꝵ mantlatis qͥ nib q maioris utilitatis
quo ililigentõr debetur obseq̃ndi cura eo
⁊ tulpa gramor ĩcurritur de dtemptu.
Diis itaq distinctõnib aĩaduersis. obe¬
dientie motlus. ⁊ pondus. in obetlĩe facile

Expanded text:
in praelatis quibusve gravioris auctoritatis, et eorum mandatis quibusque majoris utilitatis, quo diligentior debetur obsequendi cura, eo et culpa gravior incurritur de contemptu. 16. His itaque distinctionibus animadversis, et obedientiae modus, et pondus inobedientiae facile
Abbreviated transcription (Latin):
sa obseruatõ regularis. Ut p̃cep¬
ta uidel ⁊ remetlia. pc̃eptis instituitur
uita ⁊ͣ peccatũ. remediis restituitur
post pcc̃atum innocentia. Sic ergo utͣqͣ
ista ꝯplectit᷑ nr̃a posfessio. ut ꝓfessus
quisq cum in aliquo forte regulariũ
mandatoꝵ delinq̃tit. S ad remetlium
solum itaq censu̾im fregisse uotu m
uiolasse ꝓpositũ. pactũ p̃uaritasse. qͥ
qͥ ⁊ p̃ceptum ꝯtempserit ⁊ remetliũ.
Nam ĩllum dico sane securũ. qui ⁊̃
nõ respuit dsiliũ penitentie. Negu¬
lares naiq t̾minos ⁊ si sepe dereliq̃rit
nõ euadit. qui censtire que ex regła est
disciplinã nõ subt̾git. ꝑs si quidẽ regłe
est regularis correptõ. ⁊ mea reꝑitur
nõ solum rone uite instractõ s ⁊̃ prane

Expanded text:
 observatio regularis, in Precepta videlicet, et Remedia. Praeceptis instituitur vita contra peccatum; Remediis restituitur post peccatum innocentia. Sic ergo utraque ista complectitur nostra professio, ut professus quisque cum in aliquo forte regularium mandatorum deliquerit, si ad remedium Solum itaque censuerim fregisse votum, violasse propositum, pactum praevaricasse, qui et praeceptum contempserit, et remedium. Nam illum non respuit poenitentiae. Regulares namque terminos, etsi saepe deliquerit, non evadit, qui censurae, quae ex Regula est, disciplinam non subterfugit. Pars siquidem Regulae est regularis correctio, et in ea reperitur non solum bonae vitae instructio, sed e
Abbreviated transcription (Latin):
consilia. Ue nostro gn̾i abiuꝑfectone sua.
Uix nmłtitudine hominũ imũ reꝑies
in utͣq gratia ꝯstimatũ. Haut facile
siquidem uł p̃tlenti bñuolenͣ uel fideli ĩ¬
esse sapientiam dep̃hendens. Sine nu¬
mero autem sunt quos utusq nim̾is

Expanded text:
nostro generi ab imperfectione sua! Vix in multitudine hominum unum reperias in utraque gratia consummatum. Haud facile siquidem vel prudenti benevolentiam, vel fideli inesse sapientiam deprehendas. Sine numero autem sunt, quos utriusque muneris
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentõr auctoritas eius gͣuior
formidetur offensa at maioris cuiꝰq mã¬
tlati msgressio dampnabilior estimetur
Delius siquidem est obetlire deo qm ho¬
minib. ⁊ in ip̃is melius magr̃is qm di¬
scipłis. Porro in magr̃s melius nr̃is ꝙͣ
ex traneis. Quib aũt melius dstat obe¬
tlire. ꝓpsis proculdubio. ⁊ nõ obetlire dete¬
stablius est. ⁊ demantlatis similit̾. Maio¬
rib quippe maior minorib minor oꝑa
nr̃a ⁊ cura debetur. De quoꝵ dtẽptu iuxͣ

Expanded text:
ebit auctoritas, ejus gravior formidetur offensio, ac majoris cujusque mandati transgressio, damnabilior aestimetur. Melius siquidem est obedire Deo, quam hominibus; et in ipsis melius magistris, quam condiscipulis; porro in magistris, melius nostris, quam extraneis. Quibus autem melius constat obedire, ipsis procul dubio et non obedire detestabilius est. 14. Et de mandatis similiter. Majoribus quippe major, minoribus minor opera nostra et cura debetur: de quorum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
neq falli om̃io neq fallere queat.
fortis auxiliarius qui nõ lacescat. Pa¬
tronus efficax qui et ip̃m sathanam sub
machinam̃ta ꝯfringat. Nimiꝵ ipse ẽ.
dei sapientia cui semper inꝑmptu sit ĩ¬
struere ignorantes. Ipse dei tuitus cui
facile sit ⁊ deficientes refic̾e̾ ⁊ eripere ꝑi¬

Expanded text:
neque falli omnino, neque fallere queat: fortis auxiliarius, qui non lassescat: patronus efficax, qui et ipsum Satanam sub machinamenta confringat. Nimirum ipse est Dei sapientia, cui semper in promptu sit iustruere ignorantes: ipse Dei virtus, cui facile sit et deficientes reficere, et eripere peri
Abbreviated transcription (Latin):
manifestius ipsa dignatõnis etus in¬
dicat magnitudo. nec mͦ ꝑiłm egritudi¬
nis ex ipso pretio medicaminis ĩnote¬
scit. S et ualitudinũ numerꝰ ex młtitu¬
dine remedioꝵ Ut quid enim diuisioes
gr̃aꝵ sunt. si non uideꝵt᷑ nccĩtatem ul¬
la diu̾sitas. ⁊̃ quidem difficile est. Yniu̾

Expanded text:
 manifestius ipsa dignationis ejus indicat magnitudo. Nec modo periculum aegritudinis ex ipso pretio medicaminis innotescit, sed et valetudinum numerus ex multitudine remediorum. Utquid enim divisiones gratiarum sunt, si non videtur necessitatum ulla diversitas? 732 Et quidem difficil
Abbreviated transcription (Latin):
dinis flaminã. sicim temꝑat auaricie.
ac tocius indecoris fugat pruriginem.
Siquidem cum noĩo ih̃m. hominẽ mͥ
ꝓpono mtem ⁊ honũem hũilem corde
benignum. sobriũ castum misicordem
tomni deuiq honeste ⁊ sanctitate con¬
spituum. cundemq ip̃m deum omni¬
potentem. qui fuo me. ⁊ exemplo sanet¬
⁊ roboret adiutorio. Hec omnia simul
michi sonant cum insonu̾it iħc. Hoc tͥ¬
clettuarium habes o anima redditũ
in uasculo u. cabuli huiꝰ qd̃ est iħx. Sa¬
lutifeꝵ certe. qdq ulłi umqm pesti tue ĩ¬
ueniatur in efficax. semper tibi in sinu
sit semper ĩmanu. quo tui omnes in
ihm sensus dirigant᷑ ⁊ actus. Bona⁊¬
de sid̾abilis umbra sub alis ihu. tibi tutũ
est fugientib refugiũ gratum fessis resti¬
gerium. Q Diserere mei dñe ih̾ u mise¬

Expanded text:
dinis flammam, sitim temperat avaritiae, dinis flammam, sitim temperat avaritiae, ac totius indecoris fugat pruriginem. Siquidem cum nomino Jesum, hominem mihi propono mitem et humilem corde, benignum, sobrium, castum, misericordem et omni denique honestate ac sanctitate conspicuum, eumdemque ipsum Deum omnipotentem, qui suo me et exemplo sanet, et roboret adjutorio. Haec omnia simul mihi sonant, cum insonuerit Jesus.  reconditum in vasculo vocabuli hujus, quod est Jesus, salutiferum certe, quodque nulli unquam pesti tuae inveniatur inefficax. Semper tibi in sinu sit, semper in manu, quo tui omnes in Jesum et sensus dirigantur et actus. Dendesiderabilis umbra sub alis Jesu, ubi tutum est fugientibus refugium, gratum fessis refrigerium. Miserere mei, Domine Jesu, mise
Abbreviated transcription (Latin):
recordaris: Quid eque mentẽ cogi¬
tantis inpinguat: Quid ita ex̾citatos
reꝑas sensus: Uirtutes roborat. Uege¬
tat mores houos atq honestes. castas
fouet affectõnes: Aridus est omnis:
amme cib sinon oleo isto in fundit᷑.
in sipidus est sinõ. hoc sale dditur.
Si scribas non sapit michi nisi ibi¬
legers ih̃m.Si disputes aut d feras ñ
sapit michi nisi sonuerit ibi iħx. Ibx
mel inore. in aure melos. incorde ui¬
bilus. Est ⁊ metlitina. Tristat᷑ aliqͥs
nt̃m. ueniat incor ahc. ⁊̃ inde saliat in
os et ecce ad exortũ lumen nomĩs nu¬
bilum omne diffugit redit serenum.
Labitur quis incͥmen currit insuper ad
laq̃um mortis desꝑantlͦ. ĩme si ĩuo¬
cet nomen uite dfestim respirabit ad
uitam. Cui inꝑiculis palpitanti ⁊ tre¬
pulanti ĩuocatum u̾tutis nomen non
statim fitlutiam p̃stitit. depulit metũ:
cienti. si nomen ad iutorii sonuit defuit
suꝑbie tumorẽ setlat. sanat liuoris uulnꝰ
restͥngit luxurie fluxum. extinguit libi¬

Expanded text:
recordaris? Quid aeque mentem cogitantis impinguat? quid ita exercitatos reparat sensus, virtutes roborat, vegetat mores bonos atque honestos, castas fovet affectiones? Aridus est omnis animae cibus, si non oleo isto infunditur; insipidus est, si non hoc sale conditur. Si scribas, non sapit mihi nisi legero ibi Jesum. Si disputes aut conferas, non sapit mihi, nisi sonuerit ibi Jesus. Jesus mel in ore, in aure melos, in corde jubilus. Sed est et medicina. Tristatur aliquis vestrum? Veniat in cor Jesus, et inde saliat in os; et ecce ad exortum nominis lumen, nubilum omne diffugit, redit serenum. Labitur quis in crimen, currit insuper ad laqueum mortis desperando? Nonne si invocet nomen vitae, confestim respirabit ad vitam? Cui pidanti, invocatum virtutis nomen non statim fiduciam praestitit, depulit metum? cienti, si nomen adjutorii sonuit, defuit superbiae tumorem sedat, sanat livoris vulnus, restringit luxuriae fluxum, exstinguit libi
Abbreviated transcription (Latin):
ad̾ degimꝰ inͣgione umbre mortis. in ĩ¬
firmitate corꝑis. in locotemptatõnis.
si diligenter au̾timꝰ triplici in dmodo¬
hoc miẜabiliter laboramꝰ. Nam ⁊ faci¬
les sumus ad setlucentlũ ⁊ debiles ad
oꝑantlum. ⁊̃ fragiles ad resistentlũ. S
discerñe uolumus interbonũ ⁊ malum
decipimur. Si temptamꝰ facere bonum
deficimꝰ. Si conamur resistere malo dei¬
cimur ⁊suꝑamur. Netessarius ꝓinde
saluatoris aduentus. ncc̃ia sit precctu¬
patis hominib p̃sentia xp̃i. atq uti¬
nam sic ueniat ut copiosissima digna¬
tõne sua ⁊ in nobis ꝑfidem hĩtans il¬
iuminet caritatem urãm ⁊ nb̃cũ ma¬

Expanded text:
uot degimus in regione umbrae mortis, in infirmitate corporis, in loco tentationis, si diligenter advertimus, triplici hoc incommodo miserabiliter laboramus. Nam et faciles sumus ad seducendum, et debiles ad operandum, et fragiles ad resistendum. Si discernere volumus inter bonum et malum, decipimur; si tentamus facere bonum, deficimus; si conamur resistere malo, dejicimur et superamur. 2. Necessarius proinde Salvatoris adventus; necessaria sic praeoccupatis hominibus praesentia Christi. Atque utinam sic veniat, ut copiosissima dignatione sua, et in nobis per fidem habitans illuminet caecitatem nostram, et nobiscum ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aufer scantlalũ de regno tuo qd̾ est an¬
ma mea. ut regnes tu qui debes mea.
uenit enim auaricia. ut uendicet sibi ĩ
me sedem. lactanti a cupit dñari mithi.
Suꝑbia uult michi esse rex. Luxuria dͭ.
egõ regnabo. ambitõ. detractõ. in iutlia
resisto renitor qnͣtũ iuuor. dñm meum
ihm xp̃m reclamo. ip̃i me defendo. qr ip̃iꝰ
me iutis agno sco. ip̃m michi deum. ip̃m
michi dñm tenco. ⁊ dico nõ habeo regẽ

Expanded text:
 auter scandala de regno tuo, quod est anima mea, ut regnes tu qui debes in ea. Venit enim avaritia, et vindicat in me sibi sedem; jactantia cupit dominari mihi; superbia vult mihi esse rex. Luxuria dicit: Ego regnabo; ambitio, detractio, invidia et resisto; renitor quantum juvor. Dominum meum Jesum reclamo; ipsi me defendo; quia ipsius me juris agnosco. Ipsum mihi Deum, ipsum mihi Dominum teneo, et dico: Non habeo regem