comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Pauperes sancti qui humiles spiritu sunt.utm
euangelio. Beati pauperes spuitu ⁊ in psaltĩo inon spre¬
uit neq desperit preces pauperum. Aliter pauperes diui¬
tes secult hiuus iurtutib uaciu ut est illudmn apaalipsi.
Dices quia diues sum ⁊ ditatus. et mescie quia tu et pau¬
per ⁊ mendicus. Inops populus gentium humisisiauit m
psasterio. Suscitans aterra moꝑem ⁊ alibi. Erpien s in¬
opem de mani fortioris. hoc est de potestate draiboli. Mtaio¬
cipium est quicquid mami capi aut subdi potesti ut hoa
equus ouis. Hec enim ammalia statim ut nata sunt nã¬
apium ẽẽ putantur. Nam et ea que in bellicaram minie¬
ro sunt. turis uidemur mancipium ẽẽ. quando tipi suie
lipertatem non in facto sicut liberti. Unde et eos aitec
eugenos uocant quõd sint ẜom generis. Lipertus auiten
uoctitus quasi siberatus. erat enmi prius uigo seruitutt
adutts sisertotum filu a pud antiquos sibertnus apel¬

Expanded text:
eum . Pauperes, sancti, qui humiles spiritu sunt, ut in eum . Pauperes, sancti, qui humiles spiritu sunt, ut in Evangelio: Beati pauperes spiritu . Et in Psalterio: Non sprevit neque despexit preces pauperum . Aliter pauperes, divites saeculi hujus virtutibus vacui, ut est illud in Apocalypsi: Dicis, quia dives sum et ditatus: et nescis, quia tu es pauper et mendicus . Inops, populus gentium humilis, ut in Psalterio: Suscitans a terra inopem . Et alibi: Eripiens inopem de manu fortioris , hoc est, de potestate diaboli. Mancipium est, quidquid manu capi aut subdi potest, ut homo, equus, ovis. Hac enim animalia statim ut nata sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea que in bestiarum numero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando capi sive libertatem, non in facto sicut liberti. Unde et eos Graeci εὐγενεῖς vocant, quod sint boni generis. Libertus autem vocatus quasi liberatus. Erat enim prius iugo servitutis addictus. Libertorum autem filii apud antiquos libertini appel
Abbreviated transcription (Latin):
serut eius ⁊ seruus additus est. et apostolus. Liberati in¬
quit a seruitute peccati serui facti estis iusticie similiter
et ancille. Aucille a sustentaculo uocate. ancon emin
grece cubitus dicitur unde et anconem diamus. Ancil¬
le emin dei iuxta allegoriam amine sc̃e q̃ prompta de¬
uotione eius deseruuint uoluntati. Unde psalmista act.
Ecce sicut oculi seruorum in manibus dominorum suotũ.
Et ficut oculi ancille in mambus dñe sue ita oculi nũ
ad dominum deum nostrum donee misereatur nobis.
Item ancille apostoli propter carnis infirmitatẽ sicut
pro diabolo dicitur. et alligabis eum ancillis tius. Rur¬
sum ancille anme peccatorum funt. ut in naũ. miles
captiuus adductus est. et analle eius minabantur ge¬
mentes. Pauper cristus est siuie populus fidelis ut in
apostolo. Propter nos pauper factus est cum esset diues
et in ꝓsalmo. Iste pauper clamauit ⁊ dommus exaudunt

Expanded text:
servit, ejus et servus additus est . Et Apostolus: Liberati, inservit, ejus et servus additus est . Et Apostolus: Liberati, inquit, a servitute peccati servi facti estis justitiae ; similiter et ancillae. Ancillae a sustentaculo vocatae: ancon enim Graece cubitus dicitur, unde et anconem dicimus. Ancillae enim Dei, juxta allegoriam, animae sanctae, quae prompta devotione ejus deserviunt voluntatuorum. Et sicut oculi ancillae in manibus dominae suae: ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nobis : Item ancillae, Apostoli propter carnis infirmitatem, sicut pro diabolo dicitur: Et alligabis eum ancillis tuis . Rursum ancillae, animae peccatorum sunt, ut in Nahum: Miles captivus adductus est: et ancillae ejus minabantur gementes. . Pauper Christus est, sive populus fidelis, ut in Apostolo: Propter nos pauper factus est, cum esset dives . Et in psalmo: Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit
Abbreviated transcription (Latin):
ma ceta opida. Stimuli sunt ex propria familia seruor
exorti. Serui autem uocribulum inde traperunt quia hu
qui iure belli possent occidi a uictoribus conseruabãtur.
serui fiebant aseruando salicet serui uocati. Seruus
mstice cristus in abiectione carnis. sicut in esaia de eo
dicitur. Ecte seruus meus suscipiam eum. Item seruus
doctor fidelis in ecclĩa ut in euangelio legitur. Qiuispi
tuis. est fidelis seruus ⁊ prudens. et in aliam partẽ de pra¬
uo doctore ubi et supra. quod si dixerit ille seruus malꝰ
in corde suo. Seruus est homo peccator ut in salomone.
denius uerbis non corrigitur. quia quod dicis intellig .
et respondere dedignatur. Item serui sancti sunt ut i
iobel. sed ⁊ super seruos ⁊ ancillas meas effuniam de spũ
neo famuli autem siue serui ⁊ in bonam et in malam
partem ut dirimus accipi possunt quia serui dicuntur
iensticieiseriu peccati scriptura teste que ait. Cui quis

Expanded text:
ma, caetera, oppida. Famuli sunt ex propria familia servorum ma, caetera, oppida. Famuli sunt ex propria familia servorum exorti. Servi autem vocabulum inde traxerunt; quia hi qui jure belli possent occidi a victoribus conservabantur: servi fiebant, a servando scilicet servi vocati. Servus mystice Christus in abjectione carnis, sicut in Isaia de eo dicitur: Ecce servus meus suscipiam eum . Item servus doctor fidelis in Ecclesia, ut in Evangelio legitur: Quis putas est fidelis servus et prudens? et in aliam partem de pravo doctore, ubi et supra; quod si dixerit ille servus malus in corde suo . Servus est homo peccator, ut in Salomone: Servus verbis non corrigitur: quia quod dicis intelligit et respondere dedignatur . Item servi, sancti sunt, ut in Joel: Sed et super servos et ancillas meas effundam de spiritu meo . Famuli autem sive servi et in bonam et in malam partem ut diximus accipi possunt: quia servi dicuntur justitiae, servi peccati, Scriptura teste, quae ait: Cui quis
Abbreviated transcription (Latin):
qua regione. Legitur enim ita in ꝓsalmmsta. Ne sileas
ame quontam incola ego sum apud te et peregrinus fic ͭ
omnes patres mei. Incola uero dicitur qui terram in co¬
lit ad tempus superueniens extraneus. non qui in patrie
sue regione consistit. quod omni sancto euenit qui in
diuina auitate recipitur. Omnes enĩ nos peccatũ fecit
extraneos ⁊ in nefaria tenuit regione captiuos sed quã¬
do nos mĩa eius suscepit. In colẽ sumus. quomã illus
aduemius id est de babilonia ad iherusalem ip̃o attra¬
hente transponiinar. Ideo enim apud te ut non in dia¬
boli sed in domini aiuitate incolam eum fuisse sentires
subiunxit ⁊ peregrinus quia in cipit ẽẽ ubi non erat.
peregrinus emm diatur quasi pergens longius ⁊ ut
generalem hanc cognosceres fuisse sententiam diat.
Sieut onmes patres mei. Urbam uocantur qui rome
habitant. qui uero inceteris opidam. Nam sola urbs ro¬

Expanded text:
qua regione. Legitur enim ita in Psalmista: Ne sileas qua regione. Legitur enim ita in Psalmista: Ne sileas a me, quoniam incola ego sum apud te, et peregrinus, sicut omnes patres mei . Incola vero dicitur, qui terram colit ad tempus superveniens extraneus, non qui in patriae suae regione consistit: quod omni sancto evenit, qui in divina civitate recipitur. Omnes enim nos peccatum fecit extraneos, et in nefaria tenuit regione captivos; sed quando nos misericordia ejus suscepit, incolae sumus; quoniam illuc advenimus, id est, de Babylonia ad Jerusalem, ipso attrahente, transponimur. Ideo enim, apud te, ut non in diaboli, sed in Domini civitate incolam eum fuisse sentires: subjunxit, et peregrinus, quia incipit esse, ubi non erat. Peregrinus enim dicitur, quasi pergens longius. Et ut generalem hanc cognosceres fuisse sententiam, dicit: Sicut omnes patres mei. Urbani vocantur, qui Romae habitant: qui vero in caeteris, oppidani. Nam sola urbs Ro
Abbreviated transcription (Latin):
lom latini aut auxiliares coloni. aut colon ruris
priuati. Inquilin uocati quasi incolentes aliena nõ
emm habent propriam sedem sed interra aliena in ha¬
bitant. differt autẽ inter inquilmum et aduenam.
Inquilini enim sũt qui emigrant ⁊ non perpetuo per¬
manent. aduene autem uel incole aduenticu perhisẽ¬
tur sed per manentes. et inde nicole quia iam hĩtatores
sunt ab incolendo. Aduene enim sunt sancti qui de
errore mundano translati ad sanctam eccliam trans¬
migrant. de quib propheta ait. Dominus custodit ad¬
uenam ⁊ pupillum id ẽ qui de babiloma ciuitate dra¬
boli ad iherusalem ciuĩtatem domini saluatoris aduene¬
rit. Hune custõdit. si tamen in electorum habitacõe per¬
mianserit. Indigene sunt inde geniti et in eodem loco
nati ub̾i in habitant. In cola autem non indigeriau
Pe aduenam indicat. peregrim eo ignorantur eoũ
parentes a quibus orti existunt. sunt enm de longni¬

Expanded text:
loni Latini, aut auxiliares coloni, aut coloni ruris loni Latini, aut auxiliares coloni, aut coloni ruris privati. Inquilini vocati, quasi incolentes aliena: non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt, qui emigrant et non perpetuo permanent. Advenae autem vel incolae, adventitii perhibentur, sed permanentes; et inde incolae, quia jam habitatores sunt, ab incolendo. Advenae enim sunt sancti, qui de errore mundano translati ad sanctam Ecclesiam transmigrant, de quibus Propheta ait: Dominus custodit advenam et pupillum , id est, qui de Babylonia civitate diaboli ad Jerusalem civitatem Domini Salvatoris advenerit. Hunc custodit, si tamen in electorum habitatione permanserit. Indigenae sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini eo quod ignorantur eorum parentes, a quibus orti existunt: sunt enim de longin
Abbreviated transcription (Latin):
batam. licet per naturam domia sit. et secund̃um utrãq
antelligentiam quam tutores et actores ⁊ prophetas uel
angelos dixmus paruulus iste tam diu sub actoribus
atqz tutoribus donec legittimum perfecti iuiri
impleuerit. Legittimum autem tempus est sicut ro¬
manis legibus .xxu. annorum spac̃o terminatur itar
ad humam generis perfectionem cristi reputatue ad¬
uentus statim ut ille uenerit et omnes in uirũ. perfes¬
cum creuerimus. pedagogus anobis tutorq discẽdunt.
tune auctoritate domini ⁊ hereditatis possessione per-¬
fruimur inqua prius nati quodammodo putabanur
aliem. Colomi sunt cultores aduene dicti acultura a¬
gri sunt enim aliunde uenientes atqz alienum agrim
locutum colentes ac debentes conditionem gemtali¬
solo propter agriculturam sub domino possessoris pro
eo quõd hus locatus est fundus. Coloni autem quatuor
modis dicuntur. Nam coloni aut romani sunt. aut co-¬

Expanded text:
beram, licet per naturam domina sit; et secundum utramque beram, licet per naturam domina sit; et secundum utramque intelligentiam, qua tutores et actores ac prophetas vel angelos diximus, parvulus iste tandiu sub actoribus est atque tutoribus, donec legitimum perfecti viri tempus impleverit. Legitimum autem tempus sicut Romanis legibus 25 annorum spatio terminatur, ita ad humani generis perfectionem Christi reputatur adventus: statim ut ille venerit, et omnes in virum perfectum creverimus: pedagogus a nobis tutorque discedunt: tunc auctoritate domini et haereditatis possessione perfruimur, in qua prius nati, quodammodo putabamur alieni. Coloni sunt cultores advenae, dicti a cultura agri: sunt enim aliunde venientes, atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem gesolo, propter agriculturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus. Coloni autem quatuomodis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut co
Abbreviated transcription (Latin):
sam conserius suis prouidebat sibi infuturũ. Unde ip̃e
ominus explicita parabola discipulis suis ait. f
pobis amicos de mamimona iniquitatis ut cum defece¬
ritis recipiant uos in eterna tabernacula. Actores idẽ
et curatores ab agendo ⁊ curando uocati. Procuratores
uero eoꝙ uice curatoris funguntur quasi procuratore
sicut proconsul pro consule. Nistice autem procuratore
sue tutores et actores possunt prophete accipi. quorũ
berbis quotidie in aduentu saluatoris erudiebanut. Uñ
apostolus sub eremplo ait. quanto tempore heres pariui¬
lus est. nichil differt a seruo cum sit dominus dñm sẽd
sub tutorib ⁊ actoribus est usqz ad prefinitum tempue
apatre. Recte hu sub tutoribus ẽẽ dicuntur. qui haben¬
tes spiritum timoris. nec dum meruerũt spiritum liber¬
tatis ⁊ adopcionis accipere. Etas em infantie et pecca¬
ta formidat. et pedagogum metuit. nec confĩdit ẽẽ seli¬

Expanded text:
sam conservis suis providebat sibi in futurum. Unde ipse sam conservis suis providebat sibi in futurum. Unde ipse Dominus, explicita parabola, discipulis suis ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Actores, iidem et curatores, ab agendo et curando vocati. Procuratores vero eo quod vice curatoris funguntur quasi pro curatore, sicut proconsul pro consule. Mystice autem procuratores sive tutores et actores possunt prophetae accipi, quorum verbis quotidie in adventu Salvatoris erudiebamur. Unde Apostolus sub exemplo ait: Quanto tempore haeres parvulus est, nihil differt a servo, cum sit dominus omnium: sed sub tutoribus et actoribus est usque ad praefinitum tempus a patre . Recte hi sub tutoribus esse dicuntur, qui habentes spiritum timoris, necdum meruerunt spiritum libertatis et adoptionis accipere. Aetas enim infantiae et peccata formidat, et paedagogum metuit: nec confidit esse li
Abbreviated transcription (Latin):
cum apreelantur conductores uectigalium fisci uel rerũ
puslicaruim quia uectigulia publica erigunt uel quia
per negocia seculi lucra sectantur. unde et cognominati
sunt. Hu eciam in euangelio cum peccatoribus simul le¬
guntur uenisse ad saluatorem. quia qui publica nego¬
caa interrems accibus exercent difficile peccatorum sar¬
ciua carent. sed cum per penitentiam ad domnnium ueraci¬
ter conuertuntur ex peccatoribus iusti fuint. Uillicus
roprie uille gubernator est. unde et auilla uill
nomen accepit. interdum autem uillicus non guber¬
nationem uille sed dispensationem uniuerse domus tul¬
lio interpretante significat quod est unuersarum posses¬
sionum ⁊ uillarum dispensatorem. uillicus ergo in euã¬
celica parabola comparatur illi qui interrenis
cus se reum facit. sed per elemosinam se absoluere certat.
Unde scriptum est quod uillicus accusatus apud dñm
suum quasi dissipasset bona ip̃ius per pecumam dimis¬

Expanded text:
ani appellantur conductores vectigalium fisci vel rerum ani appellantur conductores vectigalium fisci vel rerum publicarum, quia vectigalia publica exigunt, vel quia per negotia saeculi lucra sectentur: unde et cognominati sunt. Hi etiam in Evangelio cum peccatoribus simul leguntur venisse ad Salvatorem; quia qui publica negotia in terrenis actibus exercent, difficile peccatorum sarcina carent; sed cum per poenitentiam ad Dominum veraciter convertuntur, ex peccatoribus justi fiunt. Villicus proprie villae gubernator est, unde et a villa villicus nomen accepit: interdum autem villicus non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus, Tullio interpretante, significat: quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. Villicus autem in Evangelica parabola comparatur illi qui in terrenis negotiis se reum facit; sed per eleemosynam se absolvere certat. Unde scriptum est quod villicus accusatus apud dominum suum, quasi dissipasset bona ipsius, per pecuniam dimis
Abbreviated transcription (Latin):
enim officia sunt. unde et immiunes dicuntur qua nullũ
gerunt officium mumiapales originales aiues oin loco of¬
ficium gerentes. Legitur etiam in scripturis nuniapat
sanctorum ẽẽ in celis. quia ibi munera capĩt sempiter¬
na. pauati sunt extranei aħ officus publicos est emim
nomen magistratum habenti contrarium. el dicti priua¬
ti ꝙ sint ab officus curie ab soluti Mercenarui sun t̃ qui
seruiunt accepta mercede. idem ⁊ barones greco nomie
ꝙ sinit fortes in laborihus. Mercenaru mistice ulos sign¬
ficant qui seruiunt domino non pro amore diuino tãtũ
sed pro temporali retributione de quib sarotum est a
euangelio. E pro fugus filius penitendo dixerit iquãte
meccemtarit in domo patris mei abundant pamibus egu
auitem hic fame pereo. et alibi ip̃a uĩtae ait mercenna¬
rius ⁊ qui non est pastor cuius non sunt oues prouae
uidet supum uenientem ⁊ e̾mttit oues ⁊fugit. Dresũ¬

Expanded text:
enim officia sunt: unde et immunes dicuntur, qui nullum enim officia sunt: unde et immunes dicuntur, qui nullum gerunt officium; municipales, originales cives et in loco officium gerentes. Legitur etiam in Scripturis municipatus sanctorum esse in coelis, quia ibi munera capiunt sempiterna. Privati sunt extranei ab officiis publicis, est enim nomen magistratum habenti contrarium: et dicti privati, quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercenarii sunt, qui serviunt accepta mercede: iidem et barones Graeco nomine, quod sint fortes in laboribus. Mercenarii mystice illos significant, qui serviunt Domino non pro amore divino tantum, sed pro temporali retributione, de quibus scriptum est in Evangelio: Quod profugus filius poenitendo dixerit: Quanti mercenarii in domo Patris mei abundant panibus? ego autem hic fame pereo . Et alibi ipsa Veritas ait: Mercenarius et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, vidit lupum venientem, et dimittit oves et fugit . Public
Abbreviated transcription (Latin):
disputare est iuste iudicare. non est autem iuden se meo
non est iusticia. Leguntur enim in scripturis sacris. In¬
qui pro censoribz equitatis positi. Similiter ⁊ iudices migͥ
ui imquitatem in iudicando magis secuti sunt
equitatem. cuius rei exempla inueniuntur plurima. Ie¬
natui nomen etas dedit quod semores eẽnt. Alu asmẽdo
dictos accipiunt senatores. ip̃i enĩ agendi facultatem
dabant. Senarusconsultus aconsulendo et tractando
est dictus. quõd sit fit ut consulat ⁊ nocere non possit. Pã¬
tres autem ut salustius dicit acure similitudine uocate
sunt. Nam sicut patres filios. ita illi rempublicã ale¬
bant. Patres conscupti. quia dum romulas decem ciuiaᷤ
senatorum elegisset nomina eorum presenti populo in
tabulas aureas contulit atq inde patres conscripti uo¬
cati. Municipes sunt in eodem municipio nati ab officio
munerum dicti eo ꝙ publica munia accipiunt Ntuma

Expanded text:
disputare est juste judicare: non est autem judex, si in eo disputare est juste judicare: non est autem judex, si in eo non est justitia. Leguntur enim in Scripturis sacris iniqui pro censoribus aequitatis positi. Similiter et judices iniqui, qui iniquitatem in judicando magis secuti sunt quam aequitatem: cujus rei exempla inveniuntur plurima. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores, ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus; quod sic fit, ut consulat et nocere non possit. Patres autem ut Sallustius dicit a curae similitudine vocati sunt. Nam sicut patres filios, ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti: quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde Patres conscripti vocati. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti eo quod publica munia accipiunt. Munia
Abbreviated transcription (Latin):
populus distributus. sic enim illi genti ad numerum
filiorum iacob duodecim tribus fuerunt sicut romano
populo rirb. curie in istis ergo tribubus significat scõs
qui dommum saluatorem ẽẽ deum confessi sunt. Nam
ut ab insidelibus tribus istas fidelium se gregaret ã¬
didit. tribus domini. que utique eius esse non poterãt
insi enpura mente credidissent. Alias enim tribz cõstat
fuisse dyaboli que ex xp̃o maluerunt impia uoluntate
separare quibus ip̃e in euangelio dixit. Uos a patre dia¬
bolo estis. uerum quales ẽẽnt iste tribus domini breuite
indicauerit cestimonium ifrael. u est gui testimomũ
prebeant sanctitati. Censores apud ueteres romanos
erunte est enim nomen censoris dignitas iudicialis.
censere enm iudicare est. Item consores sunt patrino¬
morum iudices acensu eris appellati. Iudices dicti qi
ius dicentes populo. siue quod iuire disceptent. Iure enĩ

Expanded text:
populus distributus: sic enim illi genti ad numerum populus distributus: sic enim illi genti ad numerum filiorum Jacob duodecim tribus fuerunt, sicut Romano populo triginta quinque curiae: in istis ergo tribubus significat sanctos, qui Dominum Salvatorem esse Deum confessi sunt. Nam ut ab infidelibus tribus istas fidelium segregaret, addidit, tribus Domini: quae utique ejus esse non poterant, nisi ei pura mente credidissent. Alias enim tribus constat fuisse diaboli, quae ex Christo maluerunt impia voluntate separari, quibus ipse in Evangelio dixit: Vos a patre diabolo estis . Verum quales essent istae tribus Domini breviter indicavit, testimonium Israel, id est, qui testimonium praebeant sanctitati. Censores apud veteres Romanos erant: est enim nomen censoris dignitas judicialis: censere enim judicare est. Item censores sunt patrimoniorum judices a censu aeris appellati, judices dicti, quasi jus dicentes populo; sive quod jure disceptent. Jure enim
Abbreviated transcription (Latin):
ces sunt ⁊ ip̃e earum pastor est uerus. pascue eius dd est
diuinarum scupturarum copiosa ⁊ dulcis epusatio. Ip̃i
sunt enm pascua quibus fidelis anima sagnnatur et ad
uture beatitudinis amena perouatur. Tribus d
romulo dispertiti in senatoribus militib ⁊ plebibus
que tamen tribz nine multiplicate nomen pristinum
ient. Tribus similiter mistice significant. aut. ĩ¬
decim tribus israhelitia generis aut conuenticula scõr
in ecclĩa. Nam cũ de iherusalem mistica propheta cõme¬
moraret addidit illuc enim ascenderunt trib tribz dm̃
testimonium ifrael ad confitendum nomini tuo domine.
Dicendo illuc significat auitatem iherusalem quam
superius dixit. auus participatio eius in id ip̃m. et ut
celestem esse cognosceres addidit ascenderunt ad quã
beati semper ascendunt. quomam iugi exercitacione
proficiunt. subiunxit tribz in quibz erat israheliticus

Expanded text:
ces sunt, et ipse eorum pastor est verus: pascuae ejus, id est, ces sunt, et ipse eorum pastor est verus: pascuae ejus, id est, divinarum Scripturarum copiosa et dulcis epulatio. Ipsa sunt enim pascua, quibus fidelis anima saginatur et ad futurae beatitudinis amoena perducitur. Tribus dRomulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus, quae tamen tribus nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Tribus similiter mystice significant aut duodecim tribus Israelitici generis, aut conventicula sanctorum in Ecclesia. Nam cum de Jerusalem mystica propheta commemoret, addidit: Illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini, testimonium Israel ad confitendum nomini tuo, Domine . Dicendo, illuc, significat civitatem Jerusalem, quam superius dixit: cujus participatio ejus in idipsum , et ut coelestem esse cognosceres, addidit, ascenderunt: ad quam beati semper ascendunt, quoniam jugi exercitatione proficiunt: subjunxit, tribus, in quibus erat Israeliticus
Abbreviated transcription (Latin):
Maior enim est numerus iuniorum qͣz seniorum apotopo¬
lis id est ciuitas uel pluralitas. Unde et populus dictus
est. grece autem populus laos diatur alapidibz. Uul¬
gus est passim in habitans multitudo quasi quisq quo
uet. Populi autem nomen in scripturis sacris aut gẽ¬
tem iudeorum significat unius dei cultu mancipatam
et legis domini preceptis institutã. uel etiam xp̃ianũ
populum qui magis deo deuotus ẽẽ dinoscitur. unde in
psalmo scriptum est. Satoto quod dominus ip̃e est deus
ip̃e fecit nos ⁊ non ip̃i nos. nos autem populus eius et
oues pascue eius. Nam quamiius natiuitatis nr̃e miiis¬
tenum prebeat carnalis operatio tamen ille in hunce
mundum nos probatur ad ducere. qui cũcta fecit ad ex¬
istentiam peruenire. Sequitur. Nos autem populus eus
et oues pascue eius. Uenit ad populum fidelem per con¬
peracões pulcerimas. quid sit ostendẽs oues quia simpli¬

Expanded text:
Major enim est numerus juniorum quam seniorum, apo to poMajor enim est numerus juniorum quam seniorum, apo to polis, id est, civitas vel pluralitas. Unde et populus dictus est: Graece autem populus laos dicitur a lapidibus. Vulgus est passim inhabitans multitudo, quasi quisque quo vult. Populi autem nomen in Scripturis sacris aut gentem Judaeorum significat unius Dei cultu mancipatam, et legis Domini praeceptis institutam; vel etiam Christianum populum, qui magis Deo devotus esse dignoscitur. Unde in psalmo scriptum est: Scitote quod Dominus est Deus: ipse fecioves pascuae ejus . Nam quamvis nativitatis nostrae ministerium praebeat carnalis operatio: tamen ille in hunc mundum nos probatur adducere, qui cuncta fecit ad existentiam pervenire. Sequitur: Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus. Venit ad populum fidelem per comparationes pulcherrimas: quid sint, ostendens, oves, quia simpli
Abbreviated transcription (Latin):
su laudes dominicas lanctorum diat ore celebrandas. sẽd
in hus duobus uer sib per officia diuersa discurrens ãmo¬
net ut uero domno laus fidelium debeat personare. in is
omnis pointur iustus qui diuina contemplac
gratulatur. quos postea numerat specialiter. In aaron
enm sacerdotes. in leui reliqui ministri. ad postremum
qui domino inqualibet probabili conuer sacõe famulã¬
tur. sie omnis populus per diuersas partes deuotus
num laudare preapitur. Genus agignendo ⁊ pri¬
nerando dictum. aut adiffinitiõe certorum pregnatorũ.
nationes que proprus cognationibus terminate gẽtes
appellantur. Populus humane multitudinis iuris cõ
sensu concordi commiunione sociatus. populus autem
in eo distat aplebibus quia populus uniuersi ciues fũt
coniumeratis semioribus. plebs autem religuũ uulgus
sine semoribus aiuitatis. Populus ergo tota ciuitas est.
uulgus uero plebs est. plebs autem dicta apluralitate.

Expanded text:
su laudes Dominicas sanctorum dicit ore celebrandas; sed su laudes Dominicas sanctorum dicit ore celebrandas; sed in his duobus versibus per officia diversa discurrens admonet, ut vero Domino laus fidelium debeat personare. In Israel omnis ponitur justus, qui divina contemplatione gratulatur, quos postea numerat specialiter. In Aaron enim sacerdotes. In Levi reliqui ministri. Ad postremum, qui Domino in qualibet probabili conversatione famulantur: sic omnis populus per diversas partes devotus Dominum laudare praecipitur. Genus a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum: nationesque propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populsensu et concordi communione sociatus. Populus ain eo distat a plebibus, quia populus universi cives sunt, connumeratis senioribus. Plebs autem reliquum vulgus sine senioribus civitatis. Populus ergo tota civitas est: vulgus vero plebs est; plebs autem dicta a pluralitate.
Abbreviated transcription (Latin):
deo ad destructionẽ. inimicorum consilia destruentes ⁊ õem¬
altitudinem extollentem se aduerfus scientiã dei ⁊ in cap¬
tiuitatẽ redigentes omnem intellectũ in obsequiũ xp̃i
et in promptu habentes ulasci omnem in obediendiam.
milicieqz uocabulis ex parte dictum est. De¬
inceps auium nomina summatim subigi¬
mus. Ciues uocati ꝙ in unũ coeuntes iuuãt
ut uita comnunis ⁊ ornatior fiat et tutior. Ciues autem
mistice in bonam partem ponuntur ut est illud in aposto¬
lo. uos autem estis ciues sanctorum ⁊ domestiai dei. Item
in malã partem quando ad babiloniam spuitalem hoc
est in partem diaboli deputantur. Domus unius populi.
domus genus. unde in psalmo scriptum est. Domus istael
benedicite dominũ. domus aaron bñdicite dñm. Domus
leui benediate dominum qui timetis dñm benedicte dñm.
postquam gentilium simulachra derisit intercio in gres¬

Expanded text:
Deo ad destructionem, inimicorum consilia destruentesDeo ad destructionem, inimicorum consilia destruentestollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigentes omnem intellectum in obsequium Christi et in promptu habentes ulcisci omnem inobedientiam .riis, militiaeque vocabulis ex parte dictum est. Deinceps civium nomina summatim subigimus. Cives vocati, quod in unum coeuntes vivant, ut vita communis et ornatior fiat et tutior. Cives autem mystice in bonam partem ponuntur, ut est illud in Apostolo: Vos autem estis cives sanctorum, et domestici Dei . Item in malam partem, quando ad Babyloniam spiritalem, hoc est, in partem diaboli deputantur. Domus unius familiaedomus genus. Unde in psalmo scriptum est: Domus Israel benedicite Dominum: domus Aaron benedicite Dominum: domus Levi benedicite Dominum: qui timetis Dominum, benedicite Dominum . Postquam gentilium simulacra derisit, in tertio ingres
Abbreviated transcription (Latin):
classita nauium dicta. Nodus proprie densa peditum
multitũdo. sicut equitũ turma. Nodum enim dictum pro
tegunt pedites alarum uice. Gornua dicuntur extien¬
tas exercitus. quia in torta sit. Agmen dicitur quia in¬
udmne directum quale solet esse cum exercitus u
facit ab agendo uocatum id ẽ eundo. plautus quo te a¬
gis ⁊ ip̃e est autem exercitus ambulantis. Nam agniẽ
dicitur quod in longitudine directum sit quale solet ẽẽ
cum exercitus portis procedit. quicquĩ fuerit aliud a¬
usiue dicitur. Milites autem xp̃i illi ẽẽ dicuntu
contra diabolum pugnant. et contra uicia fortitet dimi¬
cant. quibz cũ consuminauerit ⁊ expleuerint agonem
suum non merces terrena sed uita promittitur eterna.
Namn de talibus apostolus ad corinthios scripsit dicens.
In carne enim ambulantes non secundum carnem mili¬
tamus. Nam arma milicie nostre carnalia sẽd potencia

Expanded text:
classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum classica navium dicta. Nodus proprie est densa peditum multitudo, sicut turma equitum. Nodum autem dictum pro tegunt pedites alarum vice. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. Agmen dicitur cum longitudine directum, quale solet esse, cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est, eundo. Plautus: quo te agis et ipse, est autem exercitus ambulans. Nam agmen dicitur, quod in longitudine directum sit, quale solet esse, cum exercitus portis procedit; quidquid fuerit aliud, abusive dicitur. Milites autem Christi illi esse dicuntur, qui contra diabolum pugnant, et contra vitia fortiter dimicant: quibus cum consummaverint et expleverint agonem suum, non merces terrena, sed vita promittitur aeterna. Nam de talibus Apostolus ad Corinthios scripsit, dicens: In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus. Nam arma militiae nostrae non carnalia, sed potentia
Abbreviated transcription (Latin):
sul solebat dicere. qui rempublicam saluam uult ẽẽ me
sequatur. Coniuratio que fit incumultu quando uicinũ
urbis periculum singulos iurare non patitur sed repente
colligitur multitudo ⁊ tumultuosa in ira conflatur hec
et tumultuacõ dicitur. In acie autem iste fere forme sũt
exercitus. classis. nodus. cuneus ale cornua agmen que
as ⁊ nomina ab ip̃is rebus dequibus translata
mutuantur. Acies dicta quia ferro armata sit et acumi¬
ne gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere ab ex¬
ercitacõe uocata. Cuneus est collecta in unum militum
multitudo. unde propter quod in unum coit ip̃a cortio i
unum cuneus nominatus est quasi cõmeus quia ĩ unũ
omnes coguntur. Classes dicte propter diuisionem exerci¬
tus quam ronuilus instituit. Nam classen greci diuide
dicunt qui postea mampuli dicti sunt unde et iuirgilius.
Classib hic locus hic accertare solebant i ã postea et¬

Expanded text:
sul solebat dicere; « Qui rempublicam salvam vult esse, me sul solebat dicere; « Qui rempublicam salvam vult esse, me sequatur. » Conjuratio, quae fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos jurare non patitur: sed repente colligitur multitudo, et tumultuosa in ira conflatur: haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen: quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quia ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere ab exercitatione vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo; unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus; quia in unum omnes coguntur. Classes dictae propter divisionem exercitus, quam Romulus instituit. Nam claein Graeci dividere dicunt, qui post manipuli dicti sunt, unde et Virgilius: Classib
Abbreviated transcription (Latin):
dolosis instructus. Mampulus ducentorũ est militũ
mampuli autem dicti sunt milites siue quia bellum
primi manu icipiebant. siue quod antequam signa
eent mampules sibi id est fasaculos stipule uel herbe
alicuiꝰ pro signis faciebant a quo signo mamipulares im
cognoninati sunt. De quibus lucanus. Euocat
matos ex templo ad signa mampulos. Turma .xxx. equite
sunt. romani enm equites in una tribu eec. fuerunt de
singulis enim centurus .x. dabantur ⁊ fiebat turma. Co¬
bores quingentos milites habet. Tria sunt milicie gene
icramentum. euocatio. coniuratio. Sacramenti
in quo post electionem iurauit unusquisqz miles se non
recedere amilicia nisi post completr scipendia id ẽ mili¬
cie tempora ⁊ hu sunt qui habent plenam miliaã. nam
xx. et u. annis tenentur. Euocatio dum ad subitum bel¬
lum . non solum miles sed ceteri euocantur. Unde etiam cõ¬

Expanded text:
dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. dolosis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primi manu incipiebant; sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est, fasciculos stipulae vel herbae alicujus pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognominati sunt. De quibus Lucanus: Evocat armatos extemplo ad signa maniplos. Turma triginta equites sunt; Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt, de singulis enim centuriis decem dabantur, et fiebat turma. Cohors quingentos milites habet. Tria sunt militiae genera: sacramentum, evocatio, conjuratio. Sacramentum, in quo post electionem juravit unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post completa stipendia, id est, militiae tempora: et hi sunt qui habent plenam militiam: nam viginti quinque annis tenentur. Evocatio dum ad subitum bellum non solum miles, sed caeteri evocantur. Unde etiam con
Abbreviated transcription (Latin):
parte equitibus per quos aduecti fuerant dimicantibus
hostem perturbabant. ab his uelitibus elephanti quondã
hannibalis retroacti cum regi iã a sius nõ possent fabrili
scalpro inter aures adacto necabantur. Nilicia autẽ ami¬
a mole rerum quasi molicia. Legio sex milium armatorũ
est ab electo uocata quasi lecti id est armis electi. proprie
autem macedonum falanx. gallorum caterua nrã legio
dicitur. Legio habet seraginta centurias manipulos tri¬
gnnta cohortes duodecim. turmas ducentas. Centuria est
pars exercitus incentenos milites diuisa. Unde et qui hus
presunt centuriones dicuntur. Sub centuriati uero sunt.
non qui in pma. sed qui in secunda centuria sunt quasi
sub prima centuria tamen stricti eciam ip̃i ⁊ in spiculis
positi in bello sunt. ut si pͥma defecerit isti quos sub scd̃a
diximius. la bocantibus primis subuemant. Unde ad
in sinuanandum ponitur subcenturiatus quasi ariis

Expanded text:
parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his velitibus elephanti quondam Annibalis retroacti, cum regi jam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Militia autem a mia mole rerum, quasi moletia. Legio sex millium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi; proprie autem Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexaginta centurias, manipulos triginta, cohortes duodecim, turmas ducentas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt, centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria, tamen stricti etiam ipsi et in spiculis positi in bello sunt, ut si prima defecerit, isti, quos sub secunda diximus, laborantibus primis subveniant. Unde ad insinuandum ponitur subcenturiatus, quasi armis
Abbreviated transcription (Latin):
milites non sunt. Romane autem milicie nos fuit pu¬
beres primos exerceri armis. Nam sextodecimo anno tro¬
nes militabant. quo et iam solo sup custodib ageluntt
Conscripti milicia dicuntur. quia in tabulis conferunt
ab eo qui eos ducturus est sicut trans cripti uocantur eum
alia in aliam legionem transeunt ⁊ inde transce
nomina dant ut transcribantur. et opciones dicti ꝙ fint
electi nam optare eligere est sicut est illud. optauitgz lo¬
caum regno. id est elegit. Ercubitores dicuntur. pro eo qd
ercubias semper agunt. sunt enim ex numero militum
inporticibus excubant. propter regalem custodi
cubie autem diurne sunt uigilie nocturne unde et uigi¬
les. Uelites erant apud romanos. genus milicie auolitan¬
do uocati. Lecti emm agilitate iuuenes cum armis suis
post terga equitum consedebant ⁊ mox cum ad hostes uen¬
tum esset equis desiliebant et continuo pedites ip̃i ⁊ alia

Expanded text:
milites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit, pumilites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit, puberes primo exerceri armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus agebant. Conscripti militia dicuntur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est; sicut transcripti vocantur, cum de alia in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur: et optiones dicti, quod sint electi: nam optare eligere est, sicut est illud: optavitque locum regno, id est, elegit. Excubitores dicuntur pro eo quod excubias semper agunt, sunt enim ex numero militum, et in porticibus excubant propter regalem custodiam: excubiae autem diurnae sunt: vigiliae nocturnae, unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae a volitando vocati. Lecti enim agilitate juvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi ex alia
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit. Liber p̾mus milicie ordinem docuit. Mliles
autem ordinarius dicitur aut extra ordinarius. Ordina¬
rius est qui per ordinem militat nec ad huc aliquem cõ¬
secutus est gradum honoris. est emin gregarius id est
humilis milicie. extraordinarius uero qui ob uirtutem
promouetur ex ordine. E meriti dicutur ueterani solu¬
tiqz milicie. qui iam in usu p̾li non sunt. et quia mere¬
ri militare dicitur ab stipendus sailicet que merentur
Idem et ueterani dicuntur. quia iam in usu prelu non
sunt sed post milicie labores quietis suffragiũ conse¬
ntur. equestres milites dicti quia equo sedean
licant in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri
qui ad miliciam deleguntur atqz armis gerendis habi¬
les existunt. Hu enim non sola professione natiuitatis.
sed ab aspectu ⁊ ualitudine corporis existimantur. Uude
et tirones dicti quiqz antequam sacramento probati sĩt

Expanded text:
appellavit. Liber primus militiae ordinem docuit. Miles appellavit. Liber primus militiae ordinem docuit. Miles autem ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris: est enim gregarius, id est, humilis militiae: extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Emeriti dicuntur veterani, solutique militia, qui jam in usu praelii non sunt; quia mereri militare dicitur, a stipendiis scilicet, quae merentur. Iidem et veterani dicuntur, quia jam in usu praelii non sunt, sed post militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres milites dicti, quod equo sedeant, et militant in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam deliguntur, atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non sola professione nativitatis, sed ab aspectu et valetudine corporis existimantur. Unde et tirones dicti, quique, antequam sacramento probati sint,
Abbreviated transcription (Latin):
alius alterum noceat ne per uiolentiã opprimat sẽd cõ¬
cordes muicem et pacifici uitam modestam ducant. uñ
et in ueti lege iethro cognatus moysi dedit illi consilium
et constitueret in ꝑlebe tribunos ⁊ centuriones ⁊ quĩgua¬
genarios et decanos. quatinus ip̃i minora decer
atqz diuidicarent. Ip̃e uero ea que ad dominium pertinẽt
subditis sius dispensaret. Hinc et apostolus hebreis pre¬
cepit dicens. O bedite prepositis uestris in domino ⁊ suẜ¬
iacete eis ip̃i enm peruigilant quasi pro ammabus
uestris domino reddituri racionem ut cũ gaudio hoc fa¬
ciant ⁊ non gementes hoc emi non expedit uobis et
iterum . mementote inquit prepositorum uestrorum qui
locuti sunt uerbum dei quorum intuentes exitum conu̾¬
sacionis imitamini fidem. Miles dictus quia mille erãt
ante in numero uno. uel quia unus est ex mille electꝰ.
Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et

Expanded text:
alius alteri noceat, ne per violentiam opprimat: sed conalius alteri noceat, ne per violentiam opprimat: sed concordes invicem et pacifici vitam modestam ducant. Unde et in veteri lege Jethro, cognatus Moysi, dedit illi consilium, ut constitueret in plebe tribunos et centuriones et quinquagenarios et decanos, quatenus ipsi minora decernerent atque dijudicarent: ipse vero ea quae ad Dominum pertinent, subditis suis dispensaret. Hinc et Apostolus Hebraeis praecepit, dicens: Obedite praepositis vestris in Domino, et subjacete eis: ipsi enim pervigilant quasi pro animabus vestris, Domino reddituri rationem: ut cum gaudio hoc faciant, et non gementes, hoc enim non expedit vobis . Et iterum: Mementote, inquit, praepositorum vestrorum, qui locuti sunt verbum Dei, quorum intuentes exitum conversationis imitamini fidem . Miles dictus, quia mille erant ante in numero uno, vel quia unus est ex mille electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et
Abbreviated transcription (Latin):
testate presint pretores. idem qui ⁊ prefecti quasi prepo¬
sitores. Presides uo̾ dicti quia alius loci tutelam presidia
liter tenent. pretores autẽ qua si preceptores ciuitatis et
principes. idem ⁊ questores quasi questiores eoꝙ questioĩ¬
bus presunt. Consilium emm et causa apud eos est. pro¬
ceres sunt principes ciuitatis quasi precẽdentes ꝙ om̃s
honores precedunt. Tribum uocati quia militibz sue ple¬
bibus iura tribuunt. Ciliarche sunt qui mille presunt.
quos nos millenarios nuncupamus ⁊ est grecum nomẽ.
Centuuiones dicti eoc presunt centũ militibus. sicut
quinquagenarũ quia incapite sunt quinquagnnita
militum ficut decam eoq decem militib preferuntur
he autem species prelatorum in ecclĩa rite tenentur.
ꝙ unusquisq prepositus iuxta ritum ⁊ ordinem suum
curam habet subditorum ne per deuia ercoris pergant.
neqz iniustis oꝑibz insistant. nec non et caueant ne

Expanded text:
testate presunt. Pretores iidem qui et prefecti, quasi prepotestate presunt. Pretores iidem qui et prefecti, quasi prepositores. Presides vero dicti, qui et aliliter tenent. Praetores autem, quasi praeceptores civitatis, et principes: iidem et quaestores, quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt Principes civitatis, quasi praecedentes, quod omnes honore praecedunt. Tribuni vocati, quia militibus sive plebibus jura tribuunt. Chiliarchae sunt, qui mille praesunt, quos nos, millenarios, nuncupamus; et est Graecum nomen. Centuriones dicti eo quod praesunt centum militibus: sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta militum, sicut decani eo quod decem militibus praeferuntur. Hae autem species praelatorum in Ecclesia rite tenentur; quod unusquisque praepositus juxta ritum et ordinem suum curam habet subditorum, ne per devia erroris pergant, neque injustis operibus insistant, necnon et caveant, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tate tua. et alibi. Spiritus inquit tuus bonus deducet me
in uiam rectam. Unde ⁊ ip̃e saluator dux apropheta leqidur
in euangelio. uhi scriptum est. Et cu bethleem tr̃a uida
nequaquam mimma es in pemcipib iuda ex te em̃ exiet duo
qui regat populum meum israel. Item dux dñs ihesus
cristus intelligitur in illo esaie. Ecce testem populis dedi
eum ducem ac preceptorem gentium et alibi seruus meus
dauid princeps in medio eorum. Duces sunt sancti predica¬
tores eoꝙ trahunt fidelium greges post se. Item incontra¬
riam partem duces cecorum. si secus cecum duxerit amho¬
robore . Fortes sancti sunt. ut incantias canticorũ. Ecce
lectum salomonis seraginta fortes ambiunt ex fortissimis
israhel. Fortis dyabolus ut in euangelio. cum fortis arma¬
tus custodit atrium suũ in pace funt omma que possidet.
Patricu inde bocati sunt pro eo quod sicut patres filus
ita prouident reipublice. Perfecti dicti eoꝙ pretoria po¬

Expanded text:
tate tua . Et alibi: Spiritus, inquit, tuus bonus deducet me tate tua . Et alibi: Spiritus, inquit, tuus bonus deducet me in viam rectam . Unde et ipse Salvator dux a propheta legitur in Evangelio, ubi scriptum est: Et tu, Bethlehem, terra Juda, nequaquam minima es in principibus Juda; ex te enim exiet dux, qui regat populum meum Israel . Item dux Dominus Jesus Christus intelligitur in illo Isaiae: Ecce testem populis dedi eum ducem ac praeceptorem gentium . Et alibi: Servus meus David princeps in medio eorum . Duces sunt sancti praedicatores eo quod trahunt fidelium greges post se. Item in contrariam partem duces haeretici surobore . Fortes, sancti sunt, ut in Canticis canticorum: Ecce lectum Salomonis sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel . Fortis, diabolus, ut in Evangelio: Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt omnia quae possidet . Patricii inde vocati sunt pro eo, quod sicut patres filiis, ita provident Reipublicae. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
res in caruali potencia ⁊ principes quasi seruos ambulãtes
super terram. Item incontrarium partem principes accipi¬
untur ut propheta dicit. Principes exstiterũt ⁊ non cogno¬
ui. Item princeps diabolus siue anthicristus sicut ineze¬
chiele dommius de eo loquitur dicens. fili homines leua plãt¬
tum super principem thui. id ẽ super principem tribula coĩs.
Dux dictus eoꝙ sit ductor exercitus sed non statim quicunꝙ
principes uel duces sunt ⁊ reges dici possunt. In bello autẽ
nelius ducem nomiari qz regem. Nam hoc nomen expri¬
mit in prelio ducentem. unde et iurgilius ducis euandri.
sacustius quo cupidmis more ducis sese quisq bonum nõ
diat more consulis. Dur emm ille uere dia potest quum
calle iusticie in sẽdens sequentes ducit per fidem rectam
et bona oꝑa in uitam eteruã. Unde propheta dominum de¬
precatur dicens. Deduc me in uita tua ⁊ ambulabo in uere¬

Expanded text:
res in carnali potentia, et principes quasi servos ambulantes res in carnali potentia, et principes quasi servos ambulantes super terram . Item in contrariam partem principes accipiuntur, ut propheta dicit: Principes exstiterunt, et non cognovi . Item princeps diabolus sive Antichristus, sicut in Ezechiele Dominus de eo loquitur, dicens: Fili hominis, leva planctum super principem Tyri , id est, super principem tribulationis. Dux dictus eo quod sit ductor exercitus; sed non statim quicunque principes vel duces sunt, et reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari, quam regem. Nam hoc nomen exprimit in praelio ducentem. Unde et Virgilius, ducis Evandri. Sallustius: « Quo cupidius in ore ducis sese quisque bonum; » non dixit in ore consulis. Dux enim ille vere dici potest, qui in calle justitiae incedens sequentes ducit per fidem rectam et bona opera in vitam aeternam. Unde Propheta Dominum deprecatur, dicens: Deduc me in via tua et ambulabo in veri