comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. qͥd inisto uersu pecles eiꝰ significare uicdeant᷑ scilic& stabilitatẽ diuini¬
tatis. quȩ semꝑ innaturae suae omipotenti głia tanquã pedũ indefecta sta-¬
bilitas ꝑseuerat. Huiꝰ ergo uerbi assũptũ corpꝰ. quãuis gloriosũ. quãus
magnũ. quauis al orabile : tam̃ ꝓpt̃ humilitatẽ humanitatis. scabellũ pedũ
conpetent̃ accipimꝰ. Nam cũ ipse clicat. cȩlũ michi secdes. ẽ. terra autem
scabellũ pedũ eͥorũ : corpus terrenũ qͦd cle maria uirgine sũpsit. bene eadẽ
discerneres: sed ad unã ꝑ sonã refẽres. iel.ẽ. ad uerbũ qͦed caro factũ. ẽ.
& habitauit in nobis. Pedes etiã diuinitatis ꝑtropologiã clic̃ sic̃ & sca-¬
bellũ clictũ.ẽ &iã sic forsitan debemꝰ accipe. ut extrema temporis¬

Expanded text:
quid in isto versu pedes ejus significare videantur, scilicet stabilitatem Divinitatis, quae semper in naturae suae omnipotenti gloria tanquam pedum indefecta stabilitas perseverat. Hujus ergo Verbi assumptum corpus, quamvis gloriosum, quamvis magnum, quamvis sit adorabile; tamen propter humilitatem humanitatis, scabellum pedum competenter accipimus. Nam cum ipse dicat: Coelum mihi sedes est; terra autem scabellum discerneres, sed ad unam personam referres, id est ad Verbum quod caro factum est, et habitavit in nobis . Pedes etiam Divinitatis per tropologiam dicit, sicut et scabellum dictum est. Etiam sic forsitan debemus accipe
Abbreviated transcription (Latin):
diligit: tu parasti aquitatẽ. Suꝑius dixerat confiteant᷑ popłi
nomini tuo: modo quẽ ad modũ confiteri debeant euiclent̃ exponit.
Monor enĩ regis. ẽ: p̃dicatio scã gloriosa. quã illi semꝑ offerimus con-¬
fitendo. ludiciũ diligit: hoc. ẽ. ut deliberando atq tractando
debeamꝰ diligere creatorẽ. Non enĩ ille aut labili uoluntate aut cacduca m̃te
colendus. ẽ: sed fixa & ꝑspicabili delib̾atione sententia. sic̃ sol& semper
puris cordib apparere. Sequit᷑. tu parasti &quitatẽ: ut agnoscerent ho¬
mines abipso hoc munus at tribui. qͦ possunt hanc intelligere. uel facere.
constant̃ aquitatẽ. Deniq sensũ istũ euidentius sequens uersus ostendit.
Siue ut qͥbusdã p lacet honor regis. ẽ. clampnatio iusta nocentiũ: qm̃ inaqͥtate
uero. cũ relictis idolis. creatori suo meruit humili deuotione seruire. In iacob
autẽ. in uno quoq ficleli dic̃: quia nominis istius cõmemoratione popłs de¬

Expanded text:
igit: tu parasti aequitatem. Superius dixerat: Confiteantur populi nomini tuo: modo quemadmodum confiteri debeant evidenter exponit. Honor enim Regis est praedicatio gloriosa, quam illi semper offerimus confitendo. Judicium diligit, hoc est, ut deliberando atque tractando debeamus diligere Creatorem. Non enim ille aut labili voluntate, aut caduca mente colendus est; sed fixa et perspicabili deliberatione sententiae, sicut solet semper puris cordibus apparere. Sequitur, tu parasti aequitatem, ut agnoscerent homines ab ipso hoc munus attribui, quo possint hanc intelligere, vel facere constanter aequitatem. Denique sensum istum evidentius sequens versus ostendit. Sive ut quibusdam placet honor Regis est damnatio justa nocentium, quoniam iniquitate vero, cum relictis idolis Creatori suo meruit humili devotione servire. In Jacob autem, in unoquoque fideli dicit, quia nominis istius commemoratione populus de
Abbreviated transcription (Latin):
paries dealbate: & paulo post increpatus dixit. nesciebam fr̃s quod
pͥnceps popłi ess& sdiptũ ẽ. enĩ. principẽ popłi tui ne maledixeris.
non quia nesciebat. sed qͥa pͥncipẽ eũ popłi sub quadã urbanitate dene-¬
gauit. Ita & hic dictũ ẽ. dñs regnarut irascant᷑ popłi. id ẽ. nichil ultr.
nocituri: quod ñ ad ex hortationẽ. sed ad irrisionẽ udet᷑ potius per¬
tinere. Quȩ figura dicit᷑ antismos. latinae urbana dictio uenustatis &
facetiȩ cause composita. Sequit᷑. Qui sedes suꝑ cherubin moueatur
terra. Eri qui secles : inlicatiuus moclus . ẽ. sec undȩ ꝑsonȩ acl ipsum
enĩ dnm uerba conuertens: hanc sententiã finit. Cherubin hebre¬
um nom̃. ẽ. significans plenitulinẽ scientiae: ubi qͦsi inthrono suo
dñm insiclere manifestat. Nam & homines insid&: qͥ plenissima fide
atq operũ ꝓbitate cõplent᷑. Acliuncxit. moueat᷑ terra. Siue illud

Expanded text:
paries dealbate. Et paulo post increpatus dixit: Nesciebam, fratres, quod paries dealbate. Et paulo post increpatus dixit: Nesciebam, fratres, quod princeps populi esset. Scriptum est enim: Principem populi tui ne maledixeris ; non quia nesciebat, sed quia principem eum populi sub quadam urbanitate denegavit. Ita et hic dictum est: Dominus regnavit, irascantur populi, id est, nihil ultra nocituri; quod non ad exhortationem, sed ad derisionem videtur potius pertinere. Quae figura dicitur astismos, Latine urbana dictio, venustatis et facetiae causa composita. Sequitur, qui sedes super cherubim, moveatur terra. Tu qui sedes, indicativus modus est secundae personae; ad ipsum enim Dominum verba convertens hanc sententiam finit. Cherubim Hebraeum nomen est significans plenitudinem scientiae; ubi quasi in throno suo Dominum insidere manifestat. Nam et homines insidet  ed., insident, qui plenissima fide atque operum probitate complentur. Adjunxit, moveatur terra. Sive illud
Abbreviated transcription (Latin):
suos exaudire dignatus. ẽ. D ñs regnauit irascant᷑ popłi: qͥ sedes super
cherubin moueat᷑ terra. Cum dic̃ enĩ dñs regnauit. exponit qm̃ głiam suae
resurrectionis ostendit: non ut ante creclat᷑ ñ posse regnare. quẽ uidei ui¬
debant᷑ extinguere : sed hic illud tempꝰ ostendit᷑ quanclo ipse post resur¬
rectionẽ suã dixit. data mͥ om̃is potestas incelo & in terra. Sequitur.
irascant᷑ popłi: nichil ultro nocituri: magnõ enĩ grauitatis pondere deri¬
dent᷑: quoꝵ loli atque uersutiae nichil pgnitꝰ nocuisse declarant᷑. Nam
quod dixit irascant᷑ ñ p̃cipit ꝓpħa al aliquod facinus popłos cõmo¬
uere: sed ut sibi potius irascant᷑. qͥ rem ꝓbati sunt fecisse nefariã: ut cito
ad conuersionis salutẽ ueniant. cũ ꝓpria uoluntate. sua cȩperint facta
clampnare. Quod si ad litterã uelis acciꝑe quadã uidet᷑ urbanitas: sic̃
& in actib apłorũ legit᷑ pontifici paulũ dixisse ꝑcussũ. feriat te ds̃

Expanded text:
o psalmi. Vers. 1. Dominus regnavit, irascantur populi; qui sedes super cherubim, moveatur terra. Cum dicit enim: Dominus regnavit, exponit quoniam gloriam suae resurrectionis ostendit; non ut ante creditus est non posse regnare, quem Judaei videbantur exstinguere; sed hic illud tempus ostenditur quando ipse post resurrectionem suam dicit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Sequitur, irascantur populi, nihil ultra nocituri. Magno enim gravitatis pondere deridentur, quorum doli atque versutiae nihil penitus nocuisse declarantur. Nam quod dixit, irascantur, non praecipit propheta ad aliquod facinus populos commoveri; sed ut sibi potius irascantur, qui rem probati sunt fecisse nefariam; ut cito ad conversionis salutem veniant, cum propria voluntate sua coeperint facta damnare. Quod si ad litteram velis accipere, quaedam videtur urbanitas: sicut et in Actibus apostolorum legitur pontifici Paulum dixisse percussum: Feriat te Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ facta ẽ insyon. confitendũ dic̃ popłis dnõ saluatori: de quibus
dictũ.ẽ. suꝑiꝰ irascant᷑ popłi. Sic enĩ in ercłia catholica coticlie fieri
uiclemꝰ : ut qͥ prius fuerunt blasphemi. paulo post sint clño p̃stante
correcti. Magnũ aut̃ lictũ .ẽ. nom̃ eius: quia ubiq clilatatum est.
erribile : qͥa ipse uenturus . ẽ. iudicare uiuos & mortuos. Sc̃m. qͥa
in maculata & cȩlesti conuersatione ꝑmansit: sic̃ & alibi de ipsodic̃.

Expanded text:
quae facta est in Sion, confitendum dicit populis Domino Salvatori, de quibusdictum est, irascantur populi. Sic enim in Ecclesia catholica quotidie fieri videmus, ut qui prius fuerunt blasphemi, paulo post sint Domino praestante correcti. Magnum autem dictum est nomen ejus, quia ubique dilatatum est; terribile, quia ipse venturus est judicare vivos et mortuos; sanctum, quia immacul
Abbreviated transcription (Latin):
scabellũ pecdũ. eiꝰ: qm̃ sc̃s. ẽ. Uenit ad sccłam sectionẽ ꝓpħa: inqua deuotos
popłos cõmon&. ut nom̃ dñi magnificare ñ desinant. Quatenꝰ illũ p̃dicando
ipsi potius ȩxaltari ł uideant᷑: caterũ ille humanis uirib sic̃ sepe dictũ est.
ñ indig& adiuuari : qͥ ẽ sũma uirtus. & totius maiestatis ad oranda ꝑfectio
diligentissimꝰ ex quisitor. corpꝰ elnĩ qͦd demaria uirgine sũpsit. scabellum
cliuinitatis eius asseruit edeb̾e sentiri. ꝓpt̃ naturã humanitatis quã est
lignatꝰ assumere : illi enĩ uirtuti. eẽ. sub iectũ. atq unitũ. om̃ib creaturis cor¬
stat excelsius. sic̃ dic̃ apłs. quod infirmũ . ẽ. dei. forcius ẽ. hominibus
&alibi de eoclem mediatore clĩ & hominũ. homine xp̃o iħu. apłs dic̃. propt̃ qđ

Expanded text:
ctum est. Venit ad secundam sectionem propheta, in qua populos devotos commonet ut nomen Domini magnificare non desinant; quatenus illum praedicando, ipsi potius exaltari posse videantur. Caeterum ille humanis viribus sicut saepe dictum est non indiget adjuvari, qui est summa virtus, et totius Majestatis adoranddiligentissimus exquisitor, corpus Domini quod de Maria Virgine sumpsit, scabellum divinitatis ejus asseruit 330 debere sentire, propter naturam humanitatis, quam est dignatus assumere: illi enim virtuti esse subjectum atque unitum, omnibus creatoris constat excelsius, sicut dicit Apostolus: Quod infirmum est Dei fortius est hominibus ; et alibi de eodem Mediatore Dei et homi
Abbreviated transcription (Latin):
terius causȩ relatione permixtos: sed sicut acapite incipiunt. ita usq
ad finem in laude dñica terminantur. Sed hoc asseuerare non possumꝰ:
quia in rebus talibus aliquid definire periculun est. Melius est enim
altiora sibi hominem confiteri : quã aliqua presumptione culpari. Atq
ideo quod de hac re uel de aliis nouitatib prȩftante dño putauimus
offerendũ: in arbitrio sit legentis sequi quod eligtt
CONCIUSIO

Expanded text:
terius causae relatione permixtos; sed sicut a capite incipiunt, ita usque terius causae relatione permixtos; sed sicut a capite incipiunt, ita usque ad finem in laude dominica terminantur. Sed hoc asseverare non possumus, quia in rebus talibus aliquid definire periculum est. Melius est enim altiora sibi hominem confiteri, quam aliqua praesumptione culpari; atque ideo quod de hac re vel de aliis novitatibus praestante Domino putavimus offerendum, in arbitrio sit legentis sequi quod eligit. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
iustitias & iudicia sua israhel. Per iacob. & israhel: significatur ec-¬
cła. Hec enim duo nomina unius extitere personȩ: sicut ex duob
populis factus est unus: qui & israhel ᷝ ͤ dicitur. & iacob propriȩ
nuncupatur. Ham & modo israhelita est. quicũq fidelis est: & ante ia¬
cob fuit. qui dño pura deuotione cõplacuit. Ipsi enĩ uerbũ suum: ipsi
om̃s gentes religio xp̃iana cõplexa sit. nulli tamen facie ad faciem
est locutus: aut mare diuisit. aut manna pluit. aut tabernacula nube
cõpleuit: aut holochausta ipsorũ cęlefti igne consumpsit : & cetera quȩ
illi populo uisibiliter superno munere prȩstabantur. Hobis enim sp̃ualiter
fiunt: quȩ illorũ oculis corporaliter apparebant. AlIł LUIa. st ermoue¬
re solet: qđ in fine quorundã psalmorũ alleluia positũ reperimus. Sig¬
nificat forsitan eos totos ad preconia dñi pertinere: nec alicuius al¬

Expanded text:
justitias et judicia sua Israel. Per Jacob et Israel significatur Eccjustitias et judicia sua Israel. Per Jacob et Israel significatur Ecclesia. Haec enim duo nomina unius exstitere personae, sicut ex duobus populis factus est unus, qui et Israel bene dicitur, et Jacob proprie nuncupatur. Nam et modo Israelita est quicunque fidelis est, et ante Jacob fuit qui Domino pura devotione complacuit. Ipsi enim verbum suum, ipsi omnes gentes religio Christiana complexa sit, nulli tamen facie ad faciem est locutus, aut mare divisit, aut manna pluit, aut tabernacula nube complevit, aut holocausta ipsorum coelesti igne consumpsit, et caetera quae illi populo visibiliter superno munere praestabantur. Nobis enim spiritualiter fiunt, quae illorum oculis corporaliter apparebant. Alleluia. Permovere solet quod in fine quorumdam psalmorum Alleluia positum reperimus. Significat forsitan eos totos ad praeconia Domini pertinere, nec alicujus al
Abbreviated transcription (Latin):
cor pharaonis: & alibi : ego dñs faciens bonũ. & creans malũ. Qua propt̃.
ante illud frigus quod ipse non remouet. nemo ualet subsiftere: quonĩã
potest homines pigra fatuitate damnare. Exaggeratur enim periculum:
nulla obscuritas. nullũ frigus. nec ipsa quoq debet desperare duritia
qm̃ resoluta malis suis. quȩ uocata fuerint perducuntur in saluberrimũ
liquorem: sicq quȩ extiterant peccatorũ gelu constricta. pietate dñi
eius. Nã sp̃u eius quasi austrino flatu. duritia periculosi frigoris e¬
uanescit: dũ acerui scelerũ dissoluti. in humilitatis grãm tabida colla
deponunt: & in liquores saluberrimos adducti. spiritualis beneficui
fluenta profundunt. Sic factũ est de persecutore saulo sic fit hodieq
de plurimis: ut qui modo sunt obfanata uoluntate sicci. fiant pos¬
tea fluxu predicationis irrigui. Pronuntians. uerbũ suũ iacob

Expanded text:
cor Pharaonis . Et alibi: Ego Dominus faciens bonum, et creans malum . Quapropter cor Pharaonis . Et alibi: Ego Dominus faciens bonum, et creans malum . Quapropter ante illud frigus, quod ipse non removet, nemo valet subsistere, quoniam potest homines pigra fatuitate damnare. Exaggeratur enim periculum, nulla obscuritas, nullum frigus, nec ipsa quoque debet desperare duritia: quoniam resoluta malis suis quae vocata fuerint, perducuntur in saluberrimum liquorem. Sic quae exstiterant peccatorum gelu constricta, pietate Domini dcalore ejus . Nam spiritu ejus quasi austrino flatu duritia periculosi frigoris evanescit, dum acervi scelerum dissoluti, in humilitatis gratiam tabida colla deponunt, et in liquores saluberrimos adducti, spiritualis beneficii fluenta profundunt. Sic factum est de persecutore Saulo, sic fit hodieque de plurimis, ut qui modo sunt obstinata voluntate sicci, fiant postea fluxu praedicationis irrigui. Vers. 8. Pronuntians verbum suum Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
quod semꝑ caliginosa obscuritate peragitur sed uelut cinis. dño pres¬
tantȩ cdispergitur: dũ eius cũmulus confessionis gratia dissipatur.
Criftallus uero est in modũ uitri per numerosas hiemes glaties condurata.¬
& in cduritiã saxi. liqueis admodũ perducta subftantia. Cui obstinati¬
peccatores merito cõparantur: qui algore perfidiȩ conferteti. per dies
singulos congelascunt. Hos quoq dñs uelut frusta panis emittit. qua¬
ndo conuersos. sua facit predicare magnalia: unde populus esuriens
cȩlesti pane uescatur. trufta enim dicimus partes corporis aliciuius.
Significant quippe doctrinae diuersa dona: quȩ expeccatorib in scĩs
suis dñs sepius monstrare dignatus est. Sequitur. Ante faciem frigoris eiꝰ
quis subsiftit. Ante presentiã frigoris eius dicitur: non quod ab ipso
ueniat. sed quod fieri forte permittat: quale est illud. indurauit deus

Expanded text:
quod semper caliginosa obscuritate peragitur; sed velut cinis, Domino praesquod semper caliginosa obscuritate peragitur; sed velut cinis, Domino praestante, dispergitur, dum ejus cumulus confessionis gratia dissipatur. Crystallum vero est in modum vitri per numerosas hiemes glaet in duritiam saxi liquens admodum perducta subpeccatores merito comparantur, qui algore perfidiae constricti, per dies singulos congelescunt. Hos quoque Dominus velut frusta panis emittit, quando 496 conversos sua facit praedicare magnalia, unde populus esuriens coelesti pane vescatur. Frusta enim partes dicimus corporis alicujus. Significant quippe doctrinae diversa dona, quae ex peccatoribus in sanctis suis Dominus saepius monstrare dignatus est. Sequitur, ante faciem frigoris ejus quis subsistit? Ante praesentiam frigoris ejus dicitur, non quod ab ipso veniat, sed quod forte fieri permittat. Quale est illud: Induravit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ponit. Quȩ figura dicitur parabolȩ : qm̃ res sibi genere dissimiles cõ¬
parantur. hȩc igitur omĩa. nix nebula cristallus. frigus. mala sunt
huius scłi: quȩ peccatorũ gelu. mortalia corda conftringunt. & in fai¬
porem saxeum faciunt permanere: nisi dñi calore soluantur. Sed uide¬
amus: quem admodũ singulis rebus cõpetens medicina prȩftetur. dicit
enim: Qui dat niuem sicut lanã. Dat. facit significat: sicut uulgo dici¬
mus dedit nobis indicium: quando aliquid monstratũ. atq edoctũ esse
declaramus. Qua propter. facit niuem sicut lanam: ut quod ante frigoris
a cerbitate gelatũ est. in laneam molliciem perducatur. Quod fit utiq:
quando frigidissima peccatis corda mortalium. ad ardorem satisfactio¬
nis adduxerit. Nix enim est homo cũ recedit a ch̃o : lana cũ ad eius
meruerit uenire medicinã. Nebula item significat omne peccatũ.

Expanded text:
ponit. Quae figura dicitur parabole, quoniam res sibi genere dissimiles componit. Quae figura dicitur parabole, quoniam res sibi genere dissimiles comparantur. Haec igitur omnia, nix, nebula, crystallum, frigus, mala sunt hujus saeculi, quae peccatorum gelu mortalia corda constringunt, et in stupore saxeo faciunt permanere, nisi Domini calore solvantur. Sed videamus quemadmodum singulis rebus competens medicina praestetur. Dicit enim: Qui dat nivem sicut lanam. Dat facit significat, sicut vulgo dicimus: Dedit nobis indicium, quando aliquid monstratum atque edoctum esse declaramus. Quapropter facit nivem sicut lanam, ut quod ante frigoris acerbitate gelatum est, in laneam mollitiem perducatur. Quod fit utique, quando frigidissima peccatis corda mortalium ad ardorem satisfactionis adduxerit. Nix enim est homo cum recedit a Domino; lana cum ad ejus meruerit venire medicinam. Nebula idem significat omne peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
luntate consentiant. Qui emittit eloquium suum terrȩ: uelociter currit
sermo eius. Descripta ciuitate futuri scłi. ꝓpħa uenit ad scđm caput: in
quo munera hic nobis conferenda predicit: ut ueritas tunc futurȩ rei
per beneficia presentia iam possit agnosci. E loquium dñi uerbũ patris
est : qđ ad terras descendit. quando humilitatem piȩ incarnationis
assumpsit. Emittit. ꝓphetiȩ sp̃u presens tempus oftendit: quãuis hoc
de futuro dicere uideretur. Sed cũ dicit. emittit: non minorem ꝓdit:
sed concordiã sc̃ȩ unitatis oftendit. Huius enim omnipotentis uerbi
sic currit sermo uelociter. ut sc̃ę tymitatis agnitio celerrimã. mirabi¬
li munclũ uelocitate compleuerit: idolorũ cultores ueriatis ipsius
manifestatione conuertens. Qui dat niuem sicut lanã: nebulam sicut
cinerem spargit. Mitat cristallũ suam sicut frusta panis: ante faciem

Expanded text:
luntate consentiant. Vers. 4. Qui emittit eloquium suum terrae, velociter currit luntate consentiant. Vers. 4. Qui emittit eloquium suum terrae, velociter currit sermo ejus. Descripta civitate futuri saeculi, propheta venit ad secundum caput, in quo munera hic nobis conferenda praedicit, ut veritas tunc futurae rei per beneficia praesentia jam possit agnosci. Eloquium Domini Verbum Patris est, quod ad terras descendit, quando humilitatem piae incarnationis assumpsit. Emittit, prophetiae spiritu praesens tempus ostendit, quamvis hoc de futuro dicere videretur. Sed cum dicit, emittit, non minorem prodit, sed concordiam sanctae unitatis ostendit. Hujus enim omnipotentis Verbi sic cucurrit sermo velociter, ut sanctae Trinitatis agnitio celerrima mirabili mundum velocitate compleverit, idolorum culturas veritatis ipsius manifestatione convertens. Vers. 5. Qui dat nivem sicut lanam, nebulam sicut cin
Abbreviated transcription (Latin):
nter ꝓdidit qualitatem. hoc schema dicitur emphasis: quȩ significat
etiam id quod non dicit. Sed quem. admodũ pax ista ꝓueniat. conse¬
quenter exponitur: dũ fideles. xp̃i dñi contemplatione saginantur.
Adhipem quippe frumenti dicit ipsam contemplabilem deitatem: un¬
de sic iustorũ sensus reficitur. ut omnem satietatem superare noscatur.
Ipse eft uerus panis: qui de cęlo descendit. Nam si nos hie corporis sui
participatione reficit: quemadmodũ ibi satiabit. quos toto lumine suȩ
deitatis impleuerit: Reuera secura pax. & inuiolata tranquillitas: quan¬
do indigentia nobiscũ ulla non litigat. nec aliquem lassitudo defatigat
non frigus contristat. non esuries grauat: & cętera quȩ hic nr̃ȩ imbecilli¬
tati bellũ semper infligunt. Ibi autem corporis animȩq talis est societas.
ut nulla inter se aduersitate discordent: sed sibi utraq gloriosa uo¬

Expanded text:
nter prodidit qualitatem. Hoc schema dicitur emphasis, quae significat nter prodidit qualitatem. Hoc schema dicitur emphasis, quae significat etiam id quod non dicit. Sed quemadmodum pax ista proveniat, consequenter exponitur, dum fideles Christi Domini contemplatione saginantur. Adipem quippe frumenti dicit ipsam contuibilem Deitatem, unde sic justorum sensus reficitur, ut omnem satietatem superare noscatur. Ipse est verus panis, qui de coelo descendit . Nam si nos hic corporis sui participatione reficit, quemadmodum ibi satiabit, quos toto lumine suae deitatis impleverit? Revera secura pax et inviolata tranquillitas, quando indigentia nobiscum ulla non litigat, nec aliquem lassitudo defatigat, non frigus contristat, non esuries gravat, et caetera quae hic nostrae imbecillitati bellum semper infligunt. Ibi autem corporis animaeque talis est societas, ut nulla inter se adversitate discordent, sed sibi utraque gloriosa vo
Abbreviated transcription (Latin):
intuert. Sequitur. Benedixit filios tuos inte. Magna est quidem benedi¬
cto filiorũ: sed multo gratior quando intra uiscera materna prȩs¬
tatur. Quale est enim matri semper uidere florentes filios suos: qua¬
le filuis. genitricis gratiã iugiter intueriꝰ Ideo enim dictũ est in te.
quia numquã ab illa hierusalem exire poterunt. qui ȩterno munere
consecrantur. Qui posuit fines tuos pacem: & adipe frumenti sati
descripta eft. Nam quid illa prȩstantius dici potest: cuiꝰ fines pacis
niunere terminantur: Vnde absolutȩ colligi potest : quia ȩ terna tra-¬
nquillitate perfruitur. quod intus habitare monstratur Contra: quic¬
quid preter ipsam contigerit esse. gehenna est. Et sicut beata hieru¬
salem pacem possidet: sic infelix babylonia dolorũ pugnã ꝓculdu¬
bio suftinebit. Unius enim partis definitione: alterius causȩ euide¬

Expanded text:
intueri. Sequitur, benedixit filios tuos in te. Magna est quidem benediintueri. Sequitur, benedixit filios tuos in te. Magna est quidem benedictio filiorum, sed multo gratior, quando inter viscera materna praestatur. Quale est enim matri semper videre florentes filios suos? Quale filiis genitricis gratiam jugiter contueri? Ideo enim dictum est, in te, quia nunquam ab illa Jerusalem exire poterunt, qui aeterno munere consecrantur. Vers. 3. Qui posuit fines tuos pacem, et adipe frumenti satiadescripta est! Nam quid illa praestantius dici potest, cujus fines pacis munere terminantur? Unde absolute colligi potest, quia aeterna tranquillitate perfruitur, quod intus habitare monstratur. Contra quidquid praeter ipsam contigerit esse, gehenna est; et sicut beata Jerusalem pacem possidet, sic infelix Babylonia dolorum pugnam procul dubio sustinebit. Unius enim partis definitione, alterius causae evide
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis indicatur. Nam cũ res ifta. multorũ ꝓphetarũ ore ꝓmissa
sit: lucidissimȩ tamen. presenti narratione declaratur. Cũ enim seras
confirmatas dicit. esse portarũ: clausas ianuas beatȩ ciuitatis oftendit
Sera enim a sero dicta est: quo tempore inostium mitatur: ut in-¬
trandi licentia denegetur. Quod illo tempore accedet. quando sponsus
intrauerit : sicut in euangelio de uirginib dicitur: & que parate e¬
rant intrauerunt cũ eo ad nuptias: & clausa est ianua. Clausa scilicet
non ad custodiȩ pęnã. sed ad beatitudinem sempiternãm: quia nec inde
quisquã ulterius sc̃s exibit: nec aliquis postea nouus intrabit. O beati¬
tudo secura iustorũ: quȩ tali lege ꝓbatur suscipi. ut numquã possit
amitt. Merito : qm̃ ciuitas illa contuibilem dm̃ intus habet: & ideo
nemo inde desiderat egredi: quia preter ipsũ simile nichil preualet

Expanded text:
titudinis indicatur. Nam cum res ista multorum prophetarum ore promissa titudinis indicatur. Nam cum res ista multorum prophetarum ore promissa sit, lucidissime tamen praesenti narratione declaratur. Cum enim seras confirmatas dicit esse portarum, clausas januas beatae civitatis ostendit. Sera enim a sero dicta est, quo tempore in ostium mittitur, ut intrandi licentia denegetur. Quod illo tempore accidet quando sponsus intraverit, sicut in Evangelio de virginibus dicit: Et quae paratae erant, intraverunt eum eo ad nuptias, et clausa est janua . Clausa scilicet non ad custodiae poenam, sed in beatitudinem sempiternam: quia nec inde quisquam ulterius sanctus exibit, nec aliquis postea novus intrabit. O beatitudo secura justorum, quae tali lege probatur suscipi, ut nunquam possit amitti! Merito, quoniam civitas illa contuibilem Deum intus habet; et ideo nemo inde desiderat egredi, quia praeter ipsum simile nil praevalet
Abbreviated transcription (Latin):
aino capite ꝓpħa ad hierusalem idest supernã breuiter loqui¬
tur ciuitatem: ut secura iam reddita in ciuib suis dñm debeat
iugi exultatione laudare: scdo myfticis allusionib latius enumerat.
quanta populo suo pius miserator indulserit.
auba tERusalEM dñm: Lauoa deumn turm sẏon. Psalmus hic
a primo uersu usq ad finem: potentiam dñi predicandã cõmemorat.
Quod psalmi ipsius relatione cognoscis. Hierusalem sicut sepe iam
dictũ est interpretatur uisio pacis: quȩ ꝓpriȩ ad illã ciuitatem
pertinet. quȩ uiciorũ & scandalorũ consordia non habebit. Sed ifta
uisio pacis. erit dñi contemplationsaluatoris: quã nemo alter mere¬
bitur. nisi qui ab uniuersa mentis perturbatione liberatur. Vnde me¬
rito hȩc duo nomina futurȩ illi conueniunt ciuitati: ad epti premii
munus. & uocabulum sublime pastoris. Quoniam confortauit seras
portarũ tuarũ: benedixit filios tuos in te. Potenter causa futurȩ bea¬

Expanded text:
imo capite propheta ad Jerusalem, id est supernam breviter loquitur civitatem, ut secura jam reddita in civibus suis, Dominum debeat jugi exsultatione laudare. Secundo mysticis allusionibus latius enumerat, quanta populo suo pius miserator indulserit.auda, Jerusalem, Dominum; lauda Deum tuum, Sion. Psalmus hic a primo versu usque ad finem potentiam Domini praedicandam commemorat, quod psalmi ipsius relatione cognoscis. Jerusalem sicut jam saepe dictum est interpretatur visio pacis, quae proprie ad illam civitatem pertinet quae vitiorum et scandalorum consortia non habebit. Sed ista visio pacis erit Domini contemplatio Salvatoris, quam nemo alter merebitur, nisi qui ab universa mentis perturbatione liberatur. Unde merito haec duo nomina futurae illi conveniunt civitati, adepti praemii munus, et vocabulum sublime pastoris. Vers. 2. Quoniam confortavit seras portarum tuarum; benedixit filios tuos in te. Patenter causa futurae bea
Abbreviated transcription (Latin):
nati iudȩi. merito cõparant᷑: qui ferocia m̃tis & callosa fatuitate durati sunt. nec
satiari poculis uitalib adquiescunt. Nã qđ dicit expectabunt: illud significat qđ
frequent̾ dictũ est: qͥa in finẽ scłi helia & enoc uenientib creditura est mul¬
titudo iudeorũ. Miseri. qui tandiu sitiunt: qui satiari minime concupiscunt his
fontes in conuallib. cęli uolueres habitabunt. Hȩ siquidem. & conualles & aqͥs irriguas
amare noscunt᷑. Sed ñ uacat: qđ addidit. cęli. llã si tantũ aues uoluisset aduerti: uolu¬
cres suffecerat dicere. Sed potiꝰ animas scãs pontificũ. cȩlesti sȩ conuersatione tractan¬
tes. mauult intelligi: qui supra popłos dñi p̃dicationib scĩs in habitant. Addidit: de
medio petrarũ dabunt uocẽ suã. Iste uolucres quȩ dictę sunt cę̧lestes: non de t̾ra.

Expanded text:
nati Judaei merito comparantur, quia ferocia mentis et callosa fatuitate durati sunt, nec nati Judaei merito comparantur, quia ferocia mentis et callosa fatuitate durati sunt, nec satiari cito poculis vitalibus adquiescunt: nam quod dicit, exspectabunt, illud significat, quod frequenter dictum est: quia in fine saeculi, Helia et Enoch venientibus, creditura est multitudo Judaeorum. Miseri qui tandiu sitiunt, qui satiari minime concupiscunt. His fontes in convallibus, coeli volucres habitabunt. Haec siquidem et convalles et aquas irriguassi tantum aves voluisset adverti, volucres sufficeret dici: sed potius animas sanctas pontificum coelesti se conversatione tractantes mavult intelligi, qui supra populos Domini praedicationibus sanctis inhabitant. Addidit, de medio petrarum dabunt vocem suam. Istae volucres quae dictae sunt coelestes, non de terra,
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. dixisset de ipsis montib aqͦs fluere: & ñ eos in medio constitutos transire
hie. gentes intelligere debemꝰ: quȩ de illa idolorũ cultura. tanꝗͣ de silius umbrõ¬
sis piectis ferocissimis morib exier̃. ad potandas scilicet aqͣs quas in euangelio
est dñs samaritanȩ pollicitꝰ: dicens. qui credit in me. flumina de uentre eiꝰ fluea¬
aquȩ uiue. Seqͥt᷑. Expectabunt onagri in siti sua. Cũ dixerit bestias siluarũ aqͥs
decurrentib ẽẽ potatas: onagros tantũ posuit in siti sua expectare: scilicet iu¬
dȩos. qui neglexerunt fluenta diuine pietatis haurire. Onager enĩ siluester est¬
asinꝰ: qui int̾ reliqua animalia cor dicit᷑ habere pinguissimũ. Quod genꝰ quantum
patiens est domitũ: tantũ seuissimũ reddit̾. cũ siluis retinentib efferat᷑. His. obsei¬

Expanded text:
ligi, dixisset de ipsis montibus aquas fluere, non eis in medio constitutis transire ligi, dixisset de ipsis montibus aquas fluere, non eis in medio constitutis transire hic gentes intelligere debemus, quae de illa idolorum cultura tanquam de silvis umbrosis, projectis ferocissimis moribus, exierunt, ad potandas scilicet aquas quas in Evangelio est Dominus Samaritanae pollicitus, dicens: Qui biberit ex aqua quam ego dabo ei, fieum est: Exspectabunt onagri in siti sua . Cum superius dixerit bestias silvarum aquis decurrentibus esse potatas, onagros jam nunc ponit sitim suam exspectare: scilicet Judaeos, qui neglexerunt fluenta divinae pietatis haurire. Onager enim sylvester asinus est, qui inter reliqua animalia cor dicitur habere pinguissimum. Quod genus quantum patiens est domitum, tantum saevissimum redditur, cum silvis retinentibus efferatur. His obsti
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscant᷑ eiꝰ iussionib obȩdire. Qui emittit fontes in conuallib: int̾ medũ
montiũ pertransibunt aquȩ. Cũ natura t̾rarũ describit᷑: causa nobis occultior
pulcherrimis allusionib indicat᷑. Certũ est enĩ. conualles aquis abundare copio¬
sis. fontiũq ibi ẽẽ frequentiã magnã. ubi sunt arua iacentia: sed illud debemꝰ
potiꝰ aduertere. qͥa in humilitate hominũ qui loco conualliũ ponunt᷑. aquȩ diuinȩ¬
semꝑ exestuant. Sp̃ualit̃ hic montes acciꝑe debemꝰ. hereticos ac superbos: int̃ quos
scripture diuinȩ perenni ub̃tate decurrunt: qͥa in hoc mundo eas audire bonis
malisq cõmune est łt bene dictũ est ꝑtransibunt: qͥa tales uiros. nullo fecundasse
beneficio sentiunt᷑. Nã sicut quidã dicunt si montes hic p̃dicatores uoluisset intel¬

Expanded text:
cognoscantur ejus jussionibus obedcognoscantur ejus jussionibus obedmontium pertransibunt aquae. Cum natura terrarum describitur, causa nobis occultior pulcherrimis allusionibus indicatur. Certum est enim convalles aquis abundare copiosis, fontiumque ibi esse frequentiam magnam, ubi sunt arva jacentia. Sed illud potius debemus advertere, quia in humilitate hominum, qui loco convallium ponuntur, aquae divinem montes hic accipere debemus haereticos ac superbos, inter quos Scripturae divinae perenni ubertate decurrunt, quia in hoc mundo eas audire bonis malisque commune est. Et bene dictum est: Pertransibunt, quia tales viros nullo fecundasse beneficio sentiuntur. Nam si ut quidam dicunt montes hic justos praedicatores voluisset intel
Abbreviated transcription (Latin):
nec ultra ꝑmittunt᷑ excedere: quã eis datũ est licentiȩ suȩ frena laxare. deniq
sic legit᷑. completa sunt peccata amorreorũ: ut omĩa sub dñi uoluntate posita
eẽ cognoscas. Hoc enĩ. & subsequentia eiuident̃ explanant. Terminũ posuisti eis.
accipere. de aquis abundantib dicit: quȩ diluuio recedente. ulteriꝰ t̃̾ras nequeuił
occupare: sicut in genesi scriptũ est. statuã pactũ meũ uobiscum & nequaquã ultra
int̾ficiet᷑ om̃is caro aquis diluuii. neque erit deinceps diluuiũ dissipans tra: si ue
ro sp̃ualit̾ queras. potest hoc & de paganorũ ritu accipi congruent̃ qui licet a
sua prauitate ñ recesserint. nũquã in illã licentiã deo sibi obuiante remeabuis.
ut humanũ genꝰ superstitionũ suarũ inundatione cooperiant. Terminꝰ quippe
tionales homines ñ putent se p̃cepta dñi debere contempnere: cũ ipsa elem̃ta

Expanded text:
nec ultra permittuntur excedere, quam eis datum est licentiae suae frena laxare. Denique nec ultra permittuntur excedere, quam eis datum est licentiae suae frena laxare. Denique sic legitur: Completa sunt peccota Amorrhaeorum , ut omnia sub voluntate Domini posita esse cognoscas. Hoc enim et subsequentia evidenter explanant. Vers. 9. Terminum posuisti eis, accipere, de aquis abundantibus dicit, quae diluvio recedente ulterius terras nequeunt occupare, sicut in Genesi scriptum est: Statuam pactum meum vobiscum, et 349 nequaquam ultra interficietur omnis caro aquis ro spiritualiter quaeras, potest hoc et de paganorum ritu accipi congruenter; qui licet a sua pravitate recesserint, nunquam in illam licentiam Deo sibi obviante remeabunt, ut humanum genus superstitionum suarum inundatione cooperiant. Terminus quippetionales homines putent se praecepta Domini non debere contemnere, cum ipsa elementa
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ superbos & impios quandui uoluit dñs ꝑmisit in montes crescere. atq iterũ
quando placuit fecit in conualliũ humilitate residere: sic & persecutorib tempus
datũ est ut in altũ surgerent: ac deinde inclinati. xp̃iano popło subiacerent: doceis
omĩa ipsiꝰ orctinatione fieri. cuiꝰ uoluntati ñ potest obuiari: sicut ipse dñs in
euangelio. pontio pilato dixit. non haberes in me potestatẽ. nisi tibi data esset de-
suꝑ. Et intende. qm hic. montes in malo positi sunt. cũ superiꝰ. montes significent fidel¬
simos uiros: qđ plerũq in scripturis diuinis diximꝰ inueniri. Seqͥt᷑. In locũ quẽ
fundasti eis.⁊ illis scilicet. qui cãpi iã facti ad locũ fundatissimȩ descendunt ec¬
clȩ: & in eiꝰ penitralibus ꝑmanebunt. Hã & ipsis quoq peccatorib modus est positꝰ.

Expanded text:
quoniam superbos et impios, quandiu voluit Dominus, permisit in montes crescere; atque iterum quoniam superbos et impios, quandiu voluit Dominus, permisit in montes crescere; atque iterum quando placuit, fecit in convallium humilitate residere. Sic et persecutoribus tempus datum est ut in altum surgerent, ac deinde inclinati Christiano populo subjacerent: docens omnia ipsius ordinatione fieri, cujus voluntati non potest obviari, sicut ipse Dominus in Evangelio Pontio Pilato dixit: Non haberes in me potestatem, nisi tibi data ed., datum esset desuper . Et intende quoniam hic montes in malo positi sunt, cum superius montes significent fidelissimos viros; quod plerumque in Scripturis divinis diximus inveniri. Sequitur in locum quem fundasti eis. Illi scilicet qui campi jam facti sunt, ad locum fundatissimae descendunt Ecclesiae, et in ejus penetralibus permanebunt. Nam et ipsis quoque peccatoribus modus est positus,
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant᷑: Nam quãuis scõs eiꝰ. diuersis cedib affecissent: ipsi tam̃ increpati uoce aplõ¬
rũ. derelicta superstitione fugati sunt: & qđ est maximũ uictoriȩ genꝰ. contra
sua uota senserunt. Seqͥt᷑. a uoce tonitrui tui formidabunt. Prȩdicatio scorũ: sub hac
allegoria. pulcherrima relatione descripta est. dicit enĩ: a uoce tonitrui tui: ut
non illud humanũ eloquiũ. sed cęlestis uirtutis sonitũ fuisse sentires. tormida¬
uer̃ utiq homines passim. tonitrua p̃dicationũ. quando iudicii t̾ror edictꝰ est. qua¬
ndo diabolũ periturũ audier̃ cũ sequacib suis: & quãuis habuerint in hoc mu¬
ndo licentiã: ipsi sua scelera correcta m̃te damnabant. Ascendunt montes & des¬
cendunt cãpi: in locũ quẽ fundasti eis. Adhuc in tropicis allusionib perseuerat:

Expanded text:
videbantur? Nam quamvis sanctos ejus diversis caedibus affecissent, ipsi tamen increpati voce apostolvidebantur? Nam quamvis sanctos ejus diversis caedibus affecissent, ipsi tamen increpati voce apostolorum, derelicta superstitione, fugati sunt; et quod est maximum victoriae genus, contra sua vota senserunt. Sequitur, a voce tonitrui tui formidabunt. Praedicatio sanctorum sub hac allegoria pulcherrima relatione descripta est. Dicit enim, a voce tonitrui tui; ut non illud humanum eloquium, sed coelestis virtutis sonitum fuisse sentires. Formidaverunt utique homines passim tonitrua praedicationum, quando judicii terror edictus est, quando diabolum periturum audierunt cum sequacibus suis; et quamvis habuerint in hoc mundo licentiam, ipsi sua scelera correcta mente damnabant. Vers. 8. Ascendunt montes, et descendunt campi in locum quem fundasti eis. Adhuc in tropicis allusionibus perseverat:
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta cooperit: ita illi mundũ fedissima superstitione texerunt: ut non solũ
mediocres homines. sed in perniciem suã ipsos quoq uiros scõs atq eminentissimos
torm̃tis corporũ obruere uiderent᷑. Sed hic abyssus in malo posita est. dũ legat᷑ &
diuersis pęnis & mortib affecerunt. Aquas enĩ & abyssos. impios debemꝰ accipere:
qui sic ad obruendã ꝓperant sc̃ĩtatẽ: quẽ ad modũ potest cumulus undarũ subiecta
contegere. Sed ut hoc magis de superbis atq sceleratis potuisses aduertere: sequens uer¬
sus ostendit. Uolunt etiã aliqui hoc ad litterã uindicare: ut abyssũ dicant terrę
marginẽ circũire. Nam sicut exteriora nr̃a corpora. pallio cooperiunt᷑: ita & orbis
tui formidabunt. Qui fugient. nisi abyssit nisi aquȩ̨ quȩ̨ montib xp̃i suꝑ eminere

Expanded text:
subjecta cooperit, ita illi mundum foedissima superstitione texerunt; ut non solum subjecta cooperit, ita illi mundum foedissima superstitione texerunt; ut non solum mediocres homines, sed in perniciem suam ipsos quoque sanctos viros atque eminentissimos tormentis corporum obruere viderentur. Sed hic abyssus in malo posita est, dum legatur et diversis poenis et mortibus affecerunt. Aquas enim et abyssos, impios hic debemus accipere, qui sic ad obruendam properant sanctitatem, quemadmodum potest cumulus undarum subjecta contegere. Sed ut hoc magis de superbis atque sceleratis potuisses advertere, sequens versus ostendit. Volunt etiam aliqui hoc ad litteram vindicare, ut abyssum dicant terrae marginem circumire; nam sicut exteriora corporis nostri pallio cooperiuntur, ita et orbis  tonitrui tui formidabunt. Qui fugient nisi abyssi, nisi aquae, quae montibus Christi supereminere
Abbreviated transcription (Latin):
id qđ positũ est. quod est xp̃c iħe. Supra quẽ si iugit̃ manserimꝰ. nullatenꝰ incli¬
nam᷑. Suꝑ iecta enĩ nesciunt titubare: dũ sint fixa quȩ continent. Sic. ueritas hui
sententiȩ. absoluta nobis ratione constabit. Sp̃s enĩ sc̃s ideo int̾dũ difficillima dicit
reddendũ. Quȩ figura dicit᷑ yperbaton: qm̃ ordo uerborũ longiꝰ explicatur.
Abissus sicut palliũ amictꝰ eiꝰ. suꝑ montes stabunt aquȩ. Nec iste uersus ad historiã
potest referri: quãuis de suꝑducto diluuio dicere uideat᷑. Prȩteritũ enĩ tempus
diluuii fuit: & nc̃ ꝓpha de futuro predicat ẽẽ faciendũ. Unde necesse est. ut
hoc magis sp̃ualit̃ inquiramꝰ: quando sibi ad litterã tempora conuenire ñ possu&.
Abyssus enĩ dicit᷑ aquarũ copiosissima multitudo: quȩ & in bono & in malo ple¬
rumq ponit᷑. Hȩc merito hic suꝑstitiosis atq ꝑsecutorib cõparat᷑: qͥa sicut palliũ

Expanded text:
stus Jesus . Supra quem si jugiter manserimus, nullatenus inclinamur. Superjecta enim nesciunt titubare, dum sint fixa quae continent. Sic veritas hujus sententiae absoluta nobis ratione constabit. Spiritus enim sanctus ideo interdum difficillima dicit reddendum. Quae figura dicitur hyperbaton, quoniam ordo verborum longius explicatur. Vers. 6. Abyssus sicut pallium amictus ejus, super montes stabunt aquae. Nec iste versus ad historiam potest referri, quamvis de superducto diluvio dicere videatur. Praeteritum enim tempus diluvii fuit, et nunc propheta de futuro praedicat esse faciendum. Unde necesse est ut hoc magis spiritualiter inquiramus, quando sibi ad litteram tempora convenire non possunt. Abyssus enim dicitur aquarum copiosissima multitudo; quae et in bono et malo plerumque ponitur. Haec merito hic superstitiosis atque persecutoribus comparatur, quia sicut pallium
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ueni mittere in t̾rã. Ignis utiq uitalis: ignis salutis: qͥ dũ peccata consu¬
istã mutandã ẽẽ legerimꝰ ⁊ quo modo fieri potest. ut ñ inclinet᷑ in sclm scłi
Sed hic magis. firmatã t̾rã. solidatã aduertamꝰ eccłãm: quę t̾ra ideo dicit᷑. qͥa
ex t̾renis hominib collecta eẽ monstrat᷑ sicut in alio loco ait. dñi est t̾ra & ple

Expanded text:
nem veni mittere in terram , ignis utique vitalis, ignis salutis, qui dum peccata consunem veni mittere in terram , ignis utique vitalis, ignis salutis, qui dum peccata consuistam mutandam esse legerimus, quomodo fieri potest ut non inclinetur in saeculum saeculi? Sed hic magis firmatam terram, solidatam advertamus Ecclesiam; quae terra ideo dicitur, quia ex terrenis hominibus collecta
Abbreviated transcription (Latin):
Qui facit angłos suos sp̃s: & ministros suos ignẽ urentẽ. Commendandũ est animo
sunt discutienda subtiliꝰ. Sp̃s. generale nom̃ est. in corporalis potentisq substantiȩ.
uisibilit̃ siue inuisibilit̾ operans. qđ ei diuinitꝰ inspirat᷑. Angłorũ enĩ nomen ñ
significat naturã : sed obȩdientiã. Angłs enĩ greca lingua dicit᷑ qͥ latine nuntius
interp̃tat᷑. Ham quando mittunt᷑. angłi fiunt: cũ tam̃. natura sp̃s ẽẽ noscant᷑. Addi
dit.⁊ suos: ut illos ostenderet. qͥ recta m̃te dñi uoluntatib obsecundant. Ordo enim
uerborũ talis est. Qui sp̃s suos: facit angłos. Seqͥt᷑. Et ministros suos. ignẽ urentem
Minister dei est. omĩs qui diuinas exseqͥt᷑ uoluntates: & caritatis feruore semꝑ
accensus est. Talis enĩ uir. cȩlestis ignis efficit᷑: quando. uerbo p̃dicationis. pec¬
cantiũ nequitias urere & consumere posse monstrat᷑. Sic enĩ ipse dñs dicit Ig¬

Expanded text:
Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem. Commendandum est animo, sunt discutienda subtilius. Spiritus generale nomen est incorporalis potentisque substantiae, visibiliter sive invisibiliter operans, quod ei divinitus inspiratur. Angelorum enim nomen significat naturam, sed obedientiam, ἄγγελος enim Graeca lingua dicitur, qui Latine nuntius interpretatur. Nam quando mittuntur, angeli fiunt, cum tamen natura spiritus esse noscantur. dit, suos, ut illos ostenderet qui recta mente Domini voluntatibus obsecundant. Ordo enim verborum talis est: Qui spiritus suos facit angelos. Sequitur, et ministros suos ignem urentem. Minister Dei est omnis qui divinas exsequitur voluntates, et charitatis fervore semper accensus est. Talis enim vir coelestis ignis efficitur, quando verbo praedicationis peccantium nequitias urere et consumere posse monstratur. Sic enim ipse Dominus dicit: Ig
Abbreviated transcription (Latin):
uide. qͥa passeres cedrorũ alta petunt: fulicȩ aquarũ se habitatione defendunt: cerui
montes eligunt: ericii. petre se tuitione cõmuniunt. Sic ꝑ diuersas aues atq animalia
De t̾renis ad cȩlestia transitũ fecit: sed & ipsa quoq sub quibusdã allusionib indicant᷑
Luna sicut sepe iã diximꝰ significat eccłam: quȩ in tẽporib facta ẽ. quando eã minui
contingit & crescere: quȩ tam̃ sic minuit᷑. ut semꝑ redeunte in tegritate reparetur:
solem uero in hoc loco merito accipimꝰ dñm saluatorẽ. de quo impii in fine mundi
dicturi sunt. errauimꝰ auia ueritatis. & iustitię lum̃ non luxit nobis. & sol non ortus
est nobis: qđ utiq de isto sole cõmuni ñ poterat dici. quando scriptũ est. qͥ solẽ suũ

Expanded text:
vide quia passeres cedrorum alta petunt; fulicae aquarum se habitatione defendunt; cervi vide quia passeres cedrorum alta petunt; fulicae aquarum se habitatione defendunt; cervi montes eligunt; hericii petrarum se tuitione communiunt. Sic per diversas aves atque animalia, nibus indicantur. Luna sicut saepe jam diximus significat Ecclesiam, quae in temporibus facta est, quando eam minui contingit et crescere; quae tamen sic minuitur, ut semper redeunte 351 integritate reparetur. Solem vero in hoc loco merito accipimus Dominum Salvatorem, de quo impii in fine mundi dicturi sunt: Erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis . Quod uti
Abbreviated transcription (Latin):
dens: & sũma agilitate p̃ditꝰ. habitare diligit in montib altissimis. Huic merito cõpa¬
rant᷑ fideles. qui diabolũ uorant. quando nequitias eiꝰ ad dñi laudẽ głamq con¬
uertunt. uiciaq huiꝰ scłi quasi spinas bona conuersatione transiliunt: & habitant in
eẽ meruerunt. łrinaciꝰ uero est quẽ uocamꝰ ericiũ: animal omĩno timidũ: natura
puidente semꝑ armatũ: cuiꝰ cutẽ. in uicẽ sȩtarũ sudes acutissime densissimeq cõmu¬
niunt. Cui tam̃ non sufficit natiua munitio: sed ne aliqͣ fraude possit intercipi. refu¬
giũ habet semꝑ in saxis. huic cõpetent̾ aptat᷑. qui peccatis suis hispidus futura
iudicia metuens. petrã xp̃m firmissimũ noscit᷑ habere refugiũ. Merito gͦ ista ani¬
malia tales nobis indicant uiros: qui nunquã se a dñi soliditate disiungunt. Et

Expanded text:
dens, et summa agilitate praeditus, habitare diligit in montibus altissimis. Huic merito compadens, et summa agilitate praeditus, habitare diligit in montibus altissimis. Huic merito comparantur fideles, qui diabolum vorant, quando nequitias ejus ad Domini laudem gloriamque convertunt, vitiaque hujus saeculi quasi spinas bona conversatione transiliunt; et habitant in vocamus hericium, animal omnino timidum, natura providente semper armatum; cujus cutem in vicem setarum sudes acutissimae densissimaeque communiunt: cui tamen non sufficit nativa munitio, sed ne aliqua fraude possit intercipi, refugium habet semper in saxis. Huic competenter aptatur, qui peccatis suis hispidus futura judicia metuens, petram Christum firmissimum noscitur habere refugium. Merito ergo ista animalia tales nobis indicant viros, qui nunquam se a Domini soliditate disjungunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
manis uirib ponunt: sed aduersa omĩa. uirtute superare se posse confidunt.
Hi cũ aliis ñ habent iurgia: sed secũ semꝑ litigant. Miserent᷑ om̃ib: sed sibi solis
ñ parcunt: & cȩlesti caritate flãmati. bona quȩ sibi cupiunt euenire. aliis com¬
municare contendunt. Sed magna est gła illi arbori: ubi nidus iste cõpingitur
Audiat enĩ a dño fuisse plantatũ: qui tale continere noscit᷑ institutũ. Seqͥt᷑ fulicȩ
domꝰ: dur est eorũ. fulica mansueta auis & nigra est. anatȩ quidem paruior̃ sed corpo¬
ris positione consimilis: quȩ in stagnis delectabilit̃ cõmorat᷑. hȩç ad baptitandos bene
refert̾: qui in sacratissimi fontis gr̃a ꝑseuerant. Horũ itaq mansio. idest baptismatis
ꝑseueratio: dux est passerũ. qui in cedris nidificant: scilicet. qͥa omĩum xp̃ianorum

Expanded text:
manis viribus ponunt, sed adversa omnia virtute Domini superare se posse confidunt. manis viribus ponunt, sed adversa omnia virtute Domini superare se posse confidunt. Hi cum aliis non habent jurgia, sed secum semper litigant: miserentur omnibus, sibi solis non parcunt: et coelesti charitate flammati, bona quae sibi evenire cupiunt, aliis communicare contendunt. Sed magna est gloria illi arbori ubi nidus iste compingitur. Audiat enim a Domino se fuisse plantatum, qui tale continere noscitur institutum. Sequitur, fulicae domus dux est eorum. Fulica mansueta avis et nigra est, anate quidem parvior, sed corporis positione consimilis, quae in stagnis delectabiliter commoratur. Haec ad baptizandos bene refertur, qui in sacratissimi fontis gratia perseverant. Horum itaque mansiones, id est baptismatis perseveratio, dux est passerum qui in cedris nidificant; scilicet quia omnium Christianorum