comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& adũsus xp̃m. Utiq cũ cepiss& ueritas
tua p̃dicari in circuitu tuo: canqͣm ueni¬
res ad ducendam coniugẽ exaliengenis. oc¬
currit leo fremens. & suffocatus est. a te.
Ioc ẽ. enĩ p̃figuratũ in sanson. & illiꝰ uerbis. In¬
eissine nomine illius dictis ñ aclamaretis: insi
agnosceretis. Auditis enĩ ut illi qͥ soletis cõplii.
a nbib dĩ. gͦ ueritas tua incircuitu cuo.S.
quando sine ꝑsecutionib. quando sine contͣic¬
tionib. cũ dictunisit eũ natum insignũ: eui
cont̾dicitiu: Quia gͦ illa gens ubi nasci. ubi
conuersari uoliusti tanqͣm t̾ra erat seꝑata afluc¬
tib gentium. ut appareret arida compluenda.
reliquȩ aut̾ gentes mare erant. inamaricudi¬
ne sterilitatis suȩ: quid faciunt p̃dicatores cui
spargentes ueritatẽ cuam incirc uitu cuo: Qm̃
fremunt fluctꝰ maris. qͥd faciunt: Tũ domina¬
ris potesti maris. Nam quid fecit mare seui¬
endo. nisidiem qͣm hodre celebramus: M ar¬

Expanded text:
 ejus . Utique cum coepisset veritas tua praedicari in circuitu tuo, tanquam venires ad ducendam conjugem ex alienigenis, occurrit leo fremens, et suffocatus est a te. Hoc enim praefiguratum est in Samson : et illis verbis meis, sine nomine illius dictis, non acclamaretis, nisi agnosceretis; audistis enim, ut illi qui soletis complui a nubibus Dei. Ergo «veritas tua in circuitu tuo.» Sed quando sine persecutionibus, quando sine contradictionibus, cum dictum sit eum natum in signum cui contradicetur ? Quia ergo illa gens, ubi nasci, ubi conversari voluisti, tanquam terra erat separata a fluctibus Gentium, ut appareret arida compluenda, reliquae autem Gentes mare erant in amaritudine sterilitatis suae; quid faciunt praedicatores tui spargentes veritatem tuam in circuitu tuo, quoniam fremunt fluctus maris? quid faciunt? «Tu dominaris potestati maris.» Nam quid fecit mare saeviendo, nisi diem quem hodie celebramus? Mar
Abbreviated transcription (Latin):
reuiuiscit: dari nob̾ adõ. Qntumlibet gͦ exipsa
excellentes uerbi p̃dicatores. & ueritatis etiã ꝑ
miracula suasores. canquã magni medici agant
cum hominib: si mortui sunt & tua gr̃a ñ re¬
uperint. nunquid mortuis facies mirabilia. aut
medici resuscitabunt. & hi quos exsuscitabunt
conficebuntur tͥ: Hȩc enĩ confessio indicat uiuo.
Nam sic̃ alibi scriptum ẽ. amortuo uelut qͥñ sit

Expanded text:
reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici exsuscitabunt, et» hi quos exsuscitabunt, «confitebuntur tibi?» Haec enim confessio indicat vivos: non sicut alibi scriptum est, «A mortuo, velut qui non sit,
Abbreviated transcription (Latin):
mea ut saluos faciam aliqͦs exillis. S etiã ca¬
les medici qͣmius ñ de suo curent. quia nec ie¬
dici comporis curant desuo: cam̃ qͣntũlibet ꝑ
fidele ministerium opitulent᷑ saluti. uiuen¬
tes curare possunt. ñ mortuos excitare. deqͥb
dictũ ẽ. Nunquid inortuis facies mirabilia :
Nimis enĩ occulta dĩ grã ẽ. qua hominũ mentes
qͥdammꝰ reuiuiscunt: ut possint aquib libet
eiꝰ ministris p̃cepta sanitatis audire. Qm grãm
commendat in ȩuangłio dicens. Nemo potest
uenire adme: nisi pat̾ quimisit me cͣxerit
eũ. & paulo post. aꝑtius hoc ipsũ repetens ait.
erba que ego locutus sum uob̾. sp̃s & uita sunt
s sunt quidã ex uob. qui ñ credunt. Deinde
& dicebat. ꝓpt̾ea dixi nob̾. quia nemo potest
uenire ad me: nisi fuerit ei datũ apatre mea.
Sup᷑ dixerat. s sunt quidã ex uob̾ qͥ ñ credut .x.
tanqͣm huiꝰ rei causam exponens: ꝓpt̾ea inquit
ipsam fidẽ qua credit. & exmorte sui cordis aĩa

Expanded text:
meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum:» et paulo post apertius hoc ipsum repetens, ait, «Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt; sed sunt quidam ex vobis qui non credunt.» Deinde «Et dicebat, Propterea dixi vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo» . Supra dixerat, «Sed sunt quidam ex vobis qui non credunt;» et tanquam hujus rei causam exponens, «Propterea dixipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima
Abbreviated transcription (Latin):
s ad ce clamaui. ut saliuis e̾e̾m: Quis enim
me discernit ab aliis filuis irȩ. cum apłm audi¬
am ingratos t̾ribiliter increpantẽ ac dicentẽ.
quis enĩ te discernit: Quid aut̃ habes qđ non
accepisti : Si aut̃ & accepisti. quid głaris qͣsi

Expanded text:
ad te clamavi,» ut salvus essem. Quis enim me discernit ab aliis filiis irae, cum Apostolum audiam ingratos terribiliter increpantem, ac dicentem: «Quis enim te discernit? Quid autem habes, quod non accepisti? Si
Abbreviated transcription (Latin):
uersris ita se hab eat. acsi dictum sit. Nunquid
enarrabit quis ueritatẽ tuam inꝑditionem:
miscdiam quippe & ueritatẽ amat scriptura
cro. Sic aut̃ dictum insepulcro: ut intelligant᷑
hii qui sunt insepulcro. qui & suꝑius significa¬
ti sunt nomine mortuoꝵ ubi ait. Nunquid mor¬
tius facies mirabilia: Anime nãq mortue corpꝰ
sepulcriun ẽ. Unde dñs in euangłio calib dicit.
Similes estis sepuleris dealbatis. quȩ foris appa

Expanded text:
t, Numquid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura cro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius significati sunt nomine mortuorum, ubi ait, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Animae namque mortuae corpus sepulcrum est. Unde Dominus in Evangelio talibus dicit: «Similes estis sepulcris d
Abbreviated transcription (Latin):
homo. Est quidam homo. qui dieit mail
syon. & ꝑ hunc ueniunt isti omnes. S. il
homo quid ẽ. Dicit si audiamus. siabꝰ¬
amus. Mãt sẏon dicet homo. Sequt̃ ibl
quasi quȩreres ꝑ qͦm ueniret raab. subꝰ bu
alienigenȩ. t rus. ethiopes. Ecce ꝑ qũ il¬
nerunt. Mat̾ sy on dicet homo & honi
factus ẽ. inea. & ipse fundauit ei iesu¬

Expanded text:
homo.» Est quidam homo qui dicit, «Mater homo.» Est quidam homo qui dicit, «Mater Sion;» et per hunc veniunt isti omnes. Sed iste homo quis est? Dicit, si audiamus, si capiamus: «Mater Sion, dicet homo.» Sequitur ibi, quasi quaereres, per quem venerit Raab, Babylon, alienigenae, Tyrus, Aethiopes. Ecce per quem venerunt, «Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit e
Abbreviated transcription (Latin):
mor ero raab & baby lonis scientib. qͣre hac
dixisti. etenĩ aliengenȩ inquit. Idẽ ꝑtie¬
tes ad raab. ꝑtinenetites ad babẏlonem.
tẏrus. S quo usq gentes Usq ad finesq
Elegit enim popłtn. qui infines c̾re est. &
popłs inquit ethiopum. hi fuerunt ibi d
gͦ ibi raab. ibi & baby lon: quia ibi aliem¬
gene. ibi tẏrus. ibi popłs ethiopũ: merto
głosissima de te dicta sunt ciuitas dĩ. Iam¬
attendite sucramentaĩ magnũ. ꝑ eum ilis
raab: ꝑ qũe illic babylon. iam ñ babylos
Caret enĩ babẏlone. & incipit eẽ. ierłm. bo¬
ditur. filia adu̾sus matr̃ẽ suam. erit moł¬
reginȩ illius cui dr̃. Obliuiscere popłm cuĩ
& domum patris tui. concupiuit rex spci
cuam. Nam unde babẏlon aspiraret ade
Unde raab ad illa fundamenta ꝑuenit
Unde alienigenȩ. unde tyrus. undeps
ethiopum: Audi unde. Mater siidis

Expanded text:
emor ero Raab et Babylonis, scientibus me?» quare hoc emor ero Raab et Babylonis, scientibus me?» quare hoc dixisti? «Etenim alienigenae,» inquit, id est, pertinentes ad Raab, pertinentes ad Babylonem, «et Tyrus.» Sed quousque Gentes? Usque ad fines terrae. Elegit enim populum qui in fine terrae est: «Et populus,» inquit, «Aethiopum, hi fuerunt ibi.» Si ergo ibi Raab, ibi ex Babylone, quia ibi alienigenae, ibi Tyrus, ibi populus Aethiopum; merito, «gloriosissima de te dicta sunt, civitas Dei.attendite sacramentum magnum. Per eum illic Raab, per quem illic Babylon, jam non Babylon; caret enim Babylone, et incipit esse Jerusalem. Dividitur filia adversus matrem suam, et reginae illius cui dicitur: «Obliviscere populum tuum et domum patris tui; concupivit rex speciem tuam» . Nam unde Babylon aspiraret ad Jerusalem? unde Raab ad illa fundamenta perveniret? unde alienigenae, unde Tyrus, unde populus Aethiopum? Audi unde: «Materh» «Sion, dicet
Abbreviated transcription (Latin):
phariseis. Amex dico uob̃. publicani & me¬
retrices p̃cedurt uos in regnum cẽloꝵ. Prę¬
cedunt: quia uĩ faciunt. Impellunt creden¬
do: & cedit᷑ fidi. Nec obsistere pocest quisqͣm:
quia qui uĩ faciunt diripiunt illud. Ibi enĩ
positum ẽ. Regnũ cȩloꝵ iuim patit᷑. & qui
ium faciunt diripiunt illut. Hoc fecit ille
latro. forcior incruce. qͣm in falce. Memor ero
de babylone inierłm. unde nisi ꝑ eũ qͥ uisi¬
ficat impium: Piorũ ciuitas ierłm: impioꝵ
ciuitas babẏlon. S uenit ille qͥ iustificat ĩpit̃.
quia memor ero inquit. ñ solũ raab. s ctã
babylonis. S quomͦ memor erit raab & ba¬
bẏlonis: Scientib me. Iđo quodam loco d
scriptura. Effunde iram cuã ingentes que
tẽ non cognouerunt. Hic ait. Effunde nĩ
tuam in gentes qͤ ce ñ cognouerunt. Ꝙ alti
Pretende miscłiam cuã scientib te. Et ut n
uericis quia in raab & babẏ lone gentes si¬
nificauit: quasi dicert᷑. quid ẽ. qͦd dixisti. m¬

Expanded text:
eis: «Amen dico vobis, publicani et meretrices praecedunt vos in regnum coelorum» . Praecedunt, quia vim faciunt: impellunt credendo, et ceditur fidei, nec obsistere potest quisquam; quia qui vim faciunt, diripiunt illud. Ibi enim positum est: «Regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud» . Hoc fecit ille latro, fortior in cruce quam in fauce. «Memor ero de Babylone in Jerusalem. Unde, nisi per eum qui justificat impium ? Piorum civitas Jerusalem; impiorum civitas Babylon. Sed venit ille qui justificat impium; quia, «Memor ero,» inquit, non solum «Raab,» sed etiam «Babylonis.» Sed quorum memor erit Raab et Babylonis? «Scientibus me.» Ideo quodam loco dicit Scriptura: «Effunde iram tuam in gentes quae te non cognoverunt;» . Hic ait, «Effunde iram tuam in gentes quae te non cognoverunt;» et alibi, «Praetende misericordiam tuam scientibus te» . Et ut nes significavit; quasi diceretur, Quid est quod dixisti, «M
Abbreviated transcription (Latin):
spon. Iam ido plocutius sum: ne putetis alia esse
fundamenta. alias portas. Quare sunt funda¬
inenta apłi & ꝓphete: Quia eoꝵ auccoritas
porcat infirmitatẽ uram. Quare sunt portȩ:
Quia ꝑ ipsos intramꝰ in rognũ dĩ. Predicant
enĩ nob̾ & cum ꝑ ipsos intramus: ꝑ xp̃m int᷑mꝰ.¬

Expanded text:
Sion.» Jam ideo praelocutus sum, ne putetis alia esse fundamenta, alias portas. Quare sunt fundamenta Apostoli et Prophetae? Quia eorum auctoritas portat infirmitatem nostram. Quare sunt portae? Quia per ipsos intramus ad regnum Dei: praedicant enim nobis. Et cum per ipsos intramus, per Christum
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitare poteratꝰ eum uolebat. qͦm passuruim
cũ omnes ceseruissent. solus non remansit. qͥ a
pater eum non descruit. sicut ipse cestatur. ab
inimicis tam̃ ꝑ quib orauit nescientib qđ
faciebant & dicentib. Is saluos fecit. se ip¬
sum ñ pocest. si filiis  ẽ. desdendat de cruce

Expanded text:
resuscitare poterat, cum volebat ; quem passurum resuscitare poterat, cum volebat ; quem passurum cum omnes deseruissent, solus non remansit, quia Pater eum non deseruit, sicut ipse testatur : ab inimicis tamen pro quibus oravit nescientibus quid faciebant, et dicentibus, «Alios salvos fecit,» «seipsum non potest. Si fil
Abbreviated transcription (Latin):
tib in lacum. Utiq anescientib quid facerent
qui eum sic mori putauerunt. ut moriunt᷑
homines ceteri. tanqͣm neccessitati subditum.
atq illa necessitate deuictum. Lacũ enĩ dixit.
uel miseriȩ. uel inferni ꝓfunditatẽ. Factus
sum inquit sicut homo sine adiutorio int̾
mortuos liber. In his uerbis maxime ꝑsoha
dñi apparet. Quis enĩ alius int̾ mortuos liber.
uisi in similitudenẽ carnis peccati inter pes¬
catores solus sene peccato: Unde illis qui se
insipient̃ lib̃os putabant. omnis ait qͥ facit
peccatum: seruus ẽ. peocati. & quia ꝑeũ qͥ
non habebat peocatum. oportebat lib̾ari apec¬
catis: siuos in quit filius lib̾auerit. cunc ue¬
re liberi erias. Hoͥc gͦ int̾ mortuos liber. qͥ
inpotestate habebat ponere animã suam.
& iterum sumere eam. aquo eã nemo colle¬
bat. s eam ipse uoluntate ponebat. qͥ etiã
carnem suã. canquam solutũ ab eis cemplũ

Expanded text:
tibus in lacum:» utique a nescientibus quid facerent, tibus in lacum:» utique a nescientibus quid facerent, qui eum sic mori putaverunt, ut moriuntur homines caeteri, tanquam necessitati subditum atque illa necessitate devictum. «Lacum» enim dixit, vel miseriae vel inferni profunditatem. 5. «Factus sum,» inquit, «sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber.» In his verbis maxime persona Domini apparet. Quis enim alius inter mortuos liber, nisi in similitudine carnis peccati inter pecatores solus sine peccato? Unde illis qui se insipienter liberos putabant, «Omnis,» ait, «qui facit peccacatum, servus est peccati.» Et quia per eum qui non habebat peccatum, oportebat liberari a peccatis: «Si vos,» inquit, «Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis» . Hic ergo «inter mortuos liber,» qui in potestate habebat ponere animam suam, et iterum sumere eam; a quo eam nemo tollebat, sed eam ipse voluntate ponebat ; qui etiam carnem suam tanquam solutum ab eis templum,
Abbreviated transcription (Latin):
onis necessitate. s miserationis uoluntate sus¬
cepit. ut transsiguraret in se corpus sinum. qđ ẽ
ȩccła cui caput ẽẽ. dign̾atus est. hoc ẽ. m̃bra
sua in scĩs & fidelib suis. Ut sicui eoꝵ incer
humanas temptationes contristari & dolere con.¬
tingeret: non ido se ab eius grã putaret alienũ.
& ñ e̾ẽ. ista peccata. s humanę infirmitatis in¬
ditia: canqͣm uoci p̃missȩ concinens cho̾rus ita
corpus eius ex ipso suo capite addisceret. In hoc
quippe corpore pcipuum m̃brum. apłm paulũ
leginus & aũdimus confitentem. talib malis
repletam eẽ. animam suã: cũ dic̃ cristiciam sibi
eeꝰ. magnam. & continiium dolorem coidi suo ꝓ
statum dicamus & dnm̃. cum eiꝰ passio ꝓpinqͣret.
in qua illi se immahissimo scelere fuerant ob¬
ligaturi: non in congrue nos dicere existimo.
Deniq illud qđ incruce dixit. pat̾ ignosce illis
quia nesciunt quid faciunt. etiam in isto psal¬
mo deinceps dñ. Deputatus sum cũ descenden-¬

Expanded text:
onis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam suam, cum dicit tristitiam sibi esse magnam, et continuum dolorem cordstatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue nos dicere existimo.Denique illud quod in cruce dixit, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» ; etiam in isto psalmo deinceps dicitur, «Deputatus sum cum descenden
Abbreviated transcription (Latin):
mines latine dicere pocuerunt. p̃centor & su¬
centoi. p̃centor scilicet. qui uocem p̃mictit in
cantu. suocentor aut̃. qui sub sequent̾̃ canenaͥ
respondet: ita in hoc cantico passionis p̃ceb
finen cȩlestium coronarũ. Hoc enĩ canitis
filiis chore. id est. imitatorib passionis xp̃¬

Expanded text:
mines latine dicere potuerunt, praecentor et sumines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecfinem coelestium coronarum. Hoc enim canitur «filiis Core,» id est imitatoribus passionis
Abbreviated transcription (Latin):
cendi: ita psalmos om̃s ẽẽ. p̃notatos qͥ sunt alt̾
atq alit̾ p̃notati. ut nullius titulus ualeat
alicui alteri conuenire. ego eam fateor cum
multũ conatus eẽm. penetrare ñ potui. &
siquid de hac re legi ab eis dictum qͥ ante
nos ista tͣctauerunt: ñ satis fecit expectatiom
siue tarditati meȩ. In qͦ gͥ mẏsterio dictum mͥi.
deatur ꝓchoro ad respondendum. id ẽ. ut canen¬
ti ꝑ chorum respondeat᷑ exponam. Dni hic pi¬
sio ꝓphetatur. Dic̃ aut̾ apłs petrus. xp̃c pr
nob̾ passus ẽ. relinquens nob̃ exemplũ. ut sai¬
mur uestigia eiꝰ. Hoc ẽ. respondere. Dicit etiã
dere. Chorus aut̃ concoidiam significat. qͦ ma
ritate consistit. Quisquis gͦ quasi emulator do.¬
minicȩ passionis tradiderit corpus suũ ut ar¬
deat: si caritatem ñ habeat ñ respondet in
choro. &. idõ nichil ei ꝓdest. Pinde qͦmadino¬
dum dicunt᷑ in arte musica. sic̃ ea docti ho¬

Expanded text:
tendi ita Psalmos omnes esse praenotatos, qui sunt aliter tendi ita Psalmos omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad respondendum, id est, ut canenti per chorum respondeatur, exponam. Domini hic passio prophetatur. Dicit autem apostolus Petrnobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus» : hoc est respondere. Dicit etiam dere. Chorus autem concordiam significat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti ho
Abbreviated transcription (Latin):
Salmi huius octogesimi
septimi titulus: habet ali-¬
quid quo nouum negotiũ
disputatori afferat. Nusqͣm
enim aliorũ psalmoꝵ posi¬
adrespondentũ. Nam de
psalmo cantici & cantieo psalim. alias iam
quid nob̾ uideret᷑ diximus. & filiis chore
usitatũ in citulis psalmoꝵ. sepissimeq cͣctatũ
ẽ. & quid sit infinẽ. S quod sequit᷑ ꝓ melehe
ad respondendum. hoc inusitatũ habet iste ci¬
tulus. ꝓmelehe aut̾ latine ꝓchoro dici potet
melehc enĩ uerbo hebreo chorus dr̃. Qd est gͦ¬
ꝓchoro ad respondendũ. nisi focte ut canenti chi¬
rus consonando respondeat. sic̃ ñ istũ solums
alios qͦsq psalmos credendũ ẽ. eẽ. cantatos. qͣn¬
uis alios titulos acceꝑint: Qͦd factum existea
causa uarietatis. qͣ fastidium leuaret᷑. Non eũ
solus iste psalmus dignis ẽ. habitus. ubi res¬
ponderet chorus: cum utiq non sit solus de
dñi passione conscriptus. Aut si ẽ. alia causi
cur canta sit uarietas tituloꝵ. qua possit os¬

Expanded text:
salmi hujus octogesimi et septimi titulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum posiad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum est, et quid sit, «in finem;» sed quod sequitur, «Pro melech ad respondendum,» hoc inusitatum habet iste titulus. «Pro melech» autem, latine pro choro dici potest: «melech» enim verbo Hebraeo chorus sigchoro ad respondendum; nisi forte ut canenti chorus consonando respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus iste psalmus dignus est habitus, ubi responderet chorus, cum utique non sit solus de Domini passione conscriptus. Aut si est alia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit os
Abbreviated transcription (Latin):
re aures hominũ feriat. mutus ẽ. dõ. Uidete
qͦmͦ erant amatores huiꝰ ciuitatis ardentis. illi
ipsi ꝑ qͦs hec dicta fc̃. ꝑ qͦs hȩc nob̾ cõmendata scint.
qͣnto ꝑeos affectu ista cantata st̃ Affectũ istũ genera

Expanded text:
re aures hominum feriat, mutus est Deo. Videte re aures hominum feriat, mutus est Deo. Videte quomodo erant amatores hujus civitatis ardentes, illi ipsi per quos haec dicta sunt, per quos haec nobis commendata sunt, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
salmos quimͦ canta¬
tus est. breuis ẽ. Bre¬
magnus pondere
sententiarũ. Nam
totus lectis ẽ: & ui¬
detis qͣmexiguo tẽ¬
pore ad t̾minũ usq
Repentina propositio me grauaret: nͥ me con¬
tinua ꝓponentis oratio sulleuaret. Intendat gͦ
caritas ur̃ã. Ciuitas quedam in isto psalmo can¬
cata & cõmendata ẽ: cuiꝰ ciues sumus. inqͣntũ
xp̃iani sumns. & unde ꝑegrinam᷑. qͣm diu mor
omnino quasi dumetis & sentib int̾clusa ñ in¬
ueniebatur. Rex ipsius ciuitatis se fecit uiã:¬
ut ad ciuitatẽ ꝑueniremꝰ. Ambulantes gͦ in
xp̃o. & adhic ꝑ egrinantes donec ꝑueniamꝰ.
& suspirantes desidio cuiꝰdam ineffabilis qͥ etis:
quȩ habitat in illa ciuitate. de qua quiete
dictum ẽ. hoc nob̾ ẽẽ. ꝓmissũ. qđ oculus ñ ui¬
dit. nec auris audiuit. nec in cor hominis as¬
cendit. ambulantes gͦ: sic cantemus. ut deside¬
remus. Nam qui desid̾at: & si lingua caceat. can.¬
tat corde. Qui aut̾ non desiderat: qͦlibet clamo¬

Expanded text:
salmus qui modo cantatus est, brevis emagnus pondere sententiarum. Nam totus lectus est, et videtis quam exiguo tempore ad terminum usque Repentina propositio me gravaret, nisi me continuo proponentis oratio sublevaret. Intendat ergo Charitas vestra. Civitas quaedam in isto psalmo cantata et commendata est: cujus cives sumus, in quantum christiani sumus; et unde peregrinamur, quamdiu moromnino quasi dumetis et sentibus interclusa non inveniebatur. Rex ipsius ciut ad civitatem perveniremus. Ambulantes ergo in Christo, et adhuc peregrinantes donec perveniamus, et suspirantes desiderio cujusdam ineffabilis quietis quae habitat in illa civitate, de qua quiete dictum est hoc nobis esse promissum «quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» ; ambulantes ergo, sic cantemus, ut desideremus. Nam qui desiderat, etsi lingua taceat, cantat corde: qui autem non desiderat, quolibet clamo
Abbreviated transcription (Latin):
facus sum abeis canqͣm nescientib qđ facie¬
bant. uelut uulnerati dormientes in sepuleͦ.
D ipsi expulsi sunt de mani cua. Idtẽ. eũ hoc
ab eis factus sũ. ipsi expulsi sunt de maniu
tua. Ipsi aiutorio maniis cuȩ pͥuati st̾: qui
me sine aiutorio ẽẽ. putauerunt. Fodert̃
enĩ sic̃ dic̃ in alio psalmo ante faciem meĩ
foueam. & inciderunt in eam. Melius enĩ sic
incelligendum existimo: qͣm ut id qđ dictĩ
ẽ & ipsi expulsi sunt de manu cua ad illa
referatur dormentes in sepulero. quoꝵ ñ me¬
minit adhue: cum sint in eis iusti. qͦrũ lica
ñ meminerit. ut adhuc resurgant. dehis cañ
dictum ẽ. iustoꝵ animȩ minanu dĩ sunt ha
ẽ. habitant in adiutorio altissimi. & inꝑtat.¬
cione dĩ celi commorant᷑. S illi expulsi sunt

Expanded text:
 faciebant, «velut vulnerati dormientes in sepulcro. Et ipsi expulsi sunt de manu tua:» id est, cum haec ab eis factus sum, «ipsi expulsi sunt de manu tua;» ipsi adjutorio manus tuae privati sunt, qui me sine adjutorio esse putaverunt. «Foderunt» enim, sicut dicit in alio psalmo, «ante faciem meam foveam, et inciderunt in eam» . Melius enim sic intelligendum existimo, quam ut id quod dictum est, «Et ipsi expulsi sunt de manu tua,» ad illos referatur dormientes in sepulcro, quorum non meminit adhuc: cum sint in eis justi, quorum licet non meminerit adhuc ut resurgant; de his tamen dictum est, «Justorum animae in manu Dei sunt» , hoc est, habitant in adjutorio Altissimi, et in protectione Dei coeli commorantur . Sed illi expulsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerati dormientes insepulero. S addidit.
& ipse uulneratus ẽ. & mortiuis. positus inse¬
pulcro. S illi qui nesciebant qͥa faciebant qͥs
ẽẽt. utiq nescientes. simulem illã putauerunt
alis uulnere acclsis. A Cormientib in sepul¬
cro: quoꝵ ahuc as non meminit. idẽ. quaꝵ.
nanq mortuos conenit scriptura dicere
dormientes: quia eingilaturos. id est resurdet-¬
turos uult intelligi. S hic uulneratus & dor¬
miens insepulcro: die t̾cio eiugilauit. et factꝰ
ẽ. sicut passer singularis incecto. idẽ. ad dex¬
teram patris in celo. nec iam morit᷑. & mors¬

Expanded text:
ulnerati dormientes in sepulcro.» Sed addit, et ipse vulneratus est, et mortuus positus in sepulcro : sed illi qui nesciebant quid faciebescientes, similem illum putaverunt aliis vulnere occisis et dormientibus in sepulcro, quorum Deus adhuc non meminit, id est, quorum namque mortuos consuevit Scriptura dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi. Sed hic vulneratus et dormiens in sepulcro, die tertio evigilavit, et factus est sicut passer singularis in tecto , id est, ad dexteram Patris in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
cendam. cum magni auctores latinȩ elꝰ¬
tiȩ de phylosophoꝵ grecoꝵ libris etil
ie nomine uerterent in latinũ. Neq de luc
re aiuttius dispittandum ẽ. Cui cam̃ si cenoᷤᷤ
aliuđ nomen adbibere debemus: colerabi¬
lius indignationẽ dixerim qͣm furorẽ. Fu¬
roi qͥppe sic̃ se latinũ habet eloquiũ: ñ sole
ee. sanoꝵ. Quid ẽ. gͦ inme confirmata ẽ. ira
cua. nisi qmamodũ illi putauerunt. qͥ

Expanded text:
dicendam, cum magni auctores latinae elodicendam, cum magni auctores latinae eloquentiae de philosophorum graecorum libris etiam hoc irae nomine verterint in latinum: neque de hac re diutius disputandum est; cui tamen si et nos aliud nomen adhibere debemus, tolerabilius indignationem dixerim quam furorem. Furor quippe, sicut se latinum habet eloquium, non solet esse sanorum. Quid ergo est, «In me confirmata est ira tua;» nisi quemadmodum illi putaverunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inlacu inferiori. uel potius in lacu infimo
Sic enim ẽ. ingreco. Quid ẽ. aut̾ locꝰ infimꝰ
nisi ꝓfundissima miseria. qua ñ sic ꝓfund¬
or Unde alibi dr̃. Eduxisti me de lacu
miserie. In tenebrosis & inumbra mortis.
Dosuerunt utiq iã existimantes. qͣndo qđ s
ciebant nesciebant. & ignorabant eum qͦn
nemo pͥncipũ huiꝰ scłi cognouit. Umbraei
mortis. nescio utrũ mors corporis hic inta¬
genda sit an illa potius de qͣ scriptũ ẽ. qr
secdebant in tenebris & umbra mortis. luxe
c̃. eis: quia credendo in lucem & inuitam
ex tenebris morte impietatis reducti sun
lalem gͦ illi qui nesciebant q faciebant dͥ
putauerunt. & inter cales nesciendo posiꝰ
Quo erum grece positũẽ. si. Moc. diuerli
interp̃tati sunt. nr̃i. Nam ubi greci codi
habent. opti. ibi iram dicepe latine nullul
fere dubitauit int̾pres. Ubi aut̃ positum eb̃¬
Di. moc. pleriq non putauerunt iram ee &

Expanded text:
«in lacu inferiore;» vel potius, «in lacu infimo:» sic enim est in graeco. Quid est autem lacus infimus, nisi profundissima miseria, qua non sit profundior? Unde alibi dicitur, «Eduxisti me de lacu miseriae» . «In tenebrosis et in umbra mortis:» posuerunt utique id existimantes, quando quid faciebant nesciebant, et ignorabant eum quem nemo principum hujus saeculi cognovit . Umbra enim mortis, nescio utrum mors corporis hic intelligenda sit: an illa potius de qua scriptum est, «Qui sedebant in tenebris et umbra mortis,» «lux orta est eis» ; quia credendo in lucem et in vitam, ex tenebris et morte impietatis educti sunt. Talem ergo illi qui nesciebant quid faciebant, Dominum putaverunt, et inter tales nesciendo posuerunt, Quod enim graece positum est θυμὸς, diverse interpretati sunt nostri. Nam ubi graeci codices habent ὀργὴ, ibi iram latine dicere nullus fere dubitavit interpres; ubi autem θυμὸς positum est, plerique non putaverunt iram esse
Abbreviated transcription (Latin):
habitant indomo tua. in scła scłoꝵ laudabunt
tis gemitib. quia laudando eum desideramꝰ eũ.
& ñdum tenemus. Cum tenuerimus: subtͣhetur
omnis gemitus. &. remanebit sola & pura &
ȩt̾na laudatio. Conuerisio addm̃ ameN:¬

Expanded text:
habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt tis gemitibus; quia laudando eum desideramus eum, et nondum tenemus: cum tenuerimus, subtrahetur omnis gemitus, et remanebit sola et pura et aeterna laudatio. Conversi ad Domin
Abbreviated transcription (Latin):
causam. negotiũ uentris agitur. ñ religionis.
Q uare ieumant: Ne uentrem p̃ocupent uilia.
& ñ posint admittere p̃ciosa. G negotium gucturis
gerit inieiunio. Magna res utiq ieiunium. Contͣ
uentrẽ & guttur pugrat. aliqͣndo illis militat.
Itaq fr̃s mei. si pucatis aliquid tale habituros nos
in illa pacria. quo nos exhortatur tuba cȩlestis. et
ꝓpt̾ea uos a p̃sentib abstinecis. ut illic tales co-¬
pias recipiatis: sic estis quomͦ illi qui ieuinant ꝑpt̾
epulas maiores. & continent. se maiore continen¬
cia. Nolite gͦ sic. Ad aliquid uos ineffabile p̃para.¬
te: mundent᷑ corda ab omnib affectionib urĩs
t̾renis. & secularib. Uisuri sumus quiddã. quo
uiso beati erimus. & hoc solum nob̃ sufficiet &¬
quid: Non manducabimus: Immo manducabi¬
mus. & ipse erit cib nr̃. qui & reficiet & ñ defi¬
ciet. Tanquam iocundatoꝵ omniũ habitatio
inte. Iam dictum ẽ. unde iocundabim᷑. Beati qͥ

Expanded text:
causam; negotium ventris agitur, non religionis. causam; negotium ventris agitur, non religionis. Quare jejunant? Ne ventrem praeoccupent vilia, et non possit admittere pretiosa. Ergo negotium gutturis gerit in jejunio. Magna res utique jejunium: contra ventrem et guttur pugnat; aliquando illis militat. Itaque, fratres mei, si putatis aliquid tale habituros nos in illa patria, ad quam nos exhortatur tuba coelestis, et propterea vos a praesentibus abstinetis, ut illic talia copiosius recipiatis; sic estis quomodo illi qui jejunant propter epulas majores, et continent se majore incontinentia. Nolite ergo sic: ad aliquid vos ineffabile praeparate; mundate cor ab omnibus affectionibus vestris terrenis et saecularibus. Visuri sumus quiddam, quo viso beati erimus, et hoc solum nobis sufficiet. Et quid? non manducabimus? Imo manducabimus; et ipse erit cibus noster, qui et reficiat, et non deficiat. «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Jam dictum est unde jucundabimur: «Beati qui
Abbreviated transcription (Latin):
scło. alii hinc. alii inde. & non ẽ. qͦd illi gaudio
comparent: s canqͣm iocunditas erit. Namso
dicam iocunditas: incipit homini oc currere
talis iocunditas. qͣlem solet habere inpo. culis in
pͥndiis. in auaritia. in honoribus secubi. Eseroilit¬
luntur enum homines .&. leticia qͣdam insamuĩ.
s non ẽ. gaudere impiis dicit dñs. Est quedã
iocunditas qͣm nec oculus uidit. nec auris aucd¬
nec incoi hominis ascendit. Tanqͣm io cundatoꝵ
omniũ habitatio in ce. Ad aliud gaudium nos pa¬
remus. quia hic tanqͣm simile inuenimus. & ñ est
hoc: ne quasi paremus nos talib ibi ꝑfrui. qualib
hic gaudemus. Alioquin continentia nr̃a. auari¬
tia erit. Sunt enim homines qui inuitant᷑ ad
cenam opimã. ubi multa & p̃ciosa ponenda
sunt. Non prandent. Iam si quęras ab eis qͣre
ñ prandeant: ieiunamus. Magnum opus. xp̃i¬
anum opus ieninium. Noli cito laudare. Ere

Expanded text:
saeculo, alii hinc, alii inde; et non est quod illi gaudio saeculo, alii hinc, alii inde; et non est quod illi gaudio comparem, sed tanquam jucunditas erit. Nam si dicam, Jucunditas; incipit homini occurrere talis jucunditas, qualem solet habere in poculis, in prandiis, in avaritia, in honoribus saeculi. Extolluntur enim homines, et laetitia quadam insaniunt: sed «non est gaudere impiisjucunditas quam nec oculus vidit, nec auris audnec in cor hominis ascendit . «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Ad aliud gaudium nos paremus; quia hic tanquam simile invenimus, et non est hoc: ne quasi paremus nos talibus ibi perfrui, qualibus hic gaudemus; alioquin continentia nostra avaritia erit. Sunt enim homines qui invitantur ad coenam opimam, ubi multa et pretiosa ponenda sunt; non prandent: jam si quaeras ab eis quare non prandeant, Jejunamus. Magnum opus, christianum opus jejunium. Noli cito laudare: quaere
Abbreviated transcription (Latin):
nos paremus gaudere addm̃. laudare dm̃. Oꝑa bo¬
na: quȩ mͦ nos ꝑducunt: ñ ibierunt. diximus
& hesterno die. qͣntum potumus. Ubi ert̃ opera
misc diȩ. ubi nulla erit miseria: Egentẽ ñ inueni¬
es. nudũ ñ inuenies. nemo tͥ occurret sitiens. Nul¬
lus ꝑegrinus erit. nullus egrotus qͥm uisites. nullꝰ
moitinuis qͦm sepelias. nullus litigatoꝵ int̾ quos
componas. Quid facturuis es: An forte ꝓpt̾ neces¬
sitatem corpis nr̃i. nouellabimus. arabimus. et
negotiabimur. & ꝑegrinabimun: Magna ibi quies
Nam ibi omnia oꝑa quȩ necessitas flagitat: subtͣ¬
hentim. Mortua necessitate: ꝑibunt oꝑa necessi¬
tatis. Q uid gͥ erit: Quomͦ potuit: dixit lingua
humana. Tanqͣm iocundatoꝵ omniũ habitio in
te. Qͥd ẽ. tanquam: Qr̾e tanqͣm: Quia calis
ibi erit iocunditas: qͣlem hic ñ nouimus. Uideo
hic multas iocunditates. & multi gaudent in

Expanded text:
nos paremus gaudere ad Deum, laudare Deum. Opera bonos paremus gaudere ad Deum, laudare Deum. Opera bona quae modo nos perducunt, non ibi erunt. Diximus et hesterno die, quantum potuimus; non ibi erunt opera misericordiae, ubi nulla erit miseria: egentem non invenies, nudum non invenies, nemo tibi occurret sitiens, nullus peregrinus erit, nullus aegrotus quem visites, nullus mortuus quem sepelias, nullus litigatorum inter quos pacem componas. Quid facturus es? An forte propter necessitates corporis nostri novellabimus, et arabimus, et negotiabimur, et peregrinabimur? Magna ibi quies: nam ibi omnia opera, quae necessitas flagitat, subtrahentur; mortua necessitate, peribunt opera necessitatis. Quid ergo erit? Quomodo potuit, dixit lingua humana: «Tanquam jucundatorum omnium habitatio in te.» Quid est, «tanquam?» quare, «tanquam?» Quia talis ibi erit jucunditas, qualem hic non novimus. Video hic multas jucunditates, et multi gaudent in
Abbreviated transcription (Latin):
in te. Tanquam iocundatoꝵ habitatio. om̃iũ
iocundatoꝵ in hac cinitate. In ꝑegrinatione ista
conterimur. Habitatio nr̃a iocunditas sola erit.
Peribit labor & gemitus. transeunt orationes.
succedunt laudationes. Ibi gͦ habitatio iocunda¬
coꝵ. non erit genuitus desiderantiũ. s lȩticia ꝑ¬
fruentium. Aderit enĩ eui mͦ suspiramꝰ. similes
ei erimus: qm̃ uidebimiis eũ sicuti ẽ. Ibi cotũ
negotium nr̃m ñ erit: nͥ laudare dm̃. & frui
dõ. & quid aliud quȩremus. ubi solus sufficit
ꝑ qͣm facta sunt omina: Habitabim᷑. & habita.¬
bimus. Subicient᷑ illi omnia: ut sit ds̃ omnia
in omnib. Beati gͦ qui habitant indomo tua.
Unde beati: Habendo aurũ. habendo argentũ.
numerosam familiã. multiplicem ꝓlem: Unde be¬
ati: Beati qui habitant in domo tua. in scła scłoꝵ
laudabunt te. Hoc uno beati. ocioso negotio. Hoc
gͦ unũ desideremus fr̃s. cum uenerimus ad hoc

Expanded text:
in te.» Tanquam jucundatorum habitatio omnium in te.» Tanquam jucundatorum habitatio omnium jucundatorum in hac civitate. In peregrinatione ista conterimur: habitatio nostra, jucunditas sola erit. Peribit labor et gemitus; transeunt orationes, succedunt laudationes. Ibi ergo habitatio jucundatorum, non erit gemitus desiderantium, sed laetitia perfruentium. Aderit enim cui modo suspiramus; similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est : ibi totum negotium nostrum non erit, nisi laudare Deum, et frui Deo. Et quid aliud quaeremus, ubi solus sufficit, per quem facta sunt omnia? Habitabimur et habitabimus: subjicientur illi omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . «Beati» ergo «qui habitant in domo tua.» Unde beati? Habendo aurum, habendo argentum, numerosam familiam, multiplicem prolem? Unde beati? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . Hoc uno beati otioso negotio. Hoc ergo unum desideremus, fratres, cum venerimus ad hoc;
Abbreviated transcription (Latin):
di elegit ds. ut confunde̾t fortia. Nunquid pͥn¬
ceps pescator: Nunquid pͥnceps publicanus:
Principes planc. S qui facti sunt in ea. Quales
isti principes: Uenerunt de babẏlone pͥncipes
credentes de scło. pͥncipes uenerunt ad urbem
tomam. quasi caput babylonis. Non ierunt
ad cemplũ imꝑatoris: s: ad memoriã piscatoris.
UInde enĩ isti pͥncipes: Infirma mundi elegit
as̃.: ut confundat fortia. & ignobilia elegit ds̃.
& ea quȩ ñ sunt canqͣm quę sunt: ut ea quȩ
sunt euacuent᷑. Hoc fecit qui erigit de c̾ra
in opem. & de stercore exaltat pauꝑem. Ut qͥd
sui. Magna res. magnũ gaudium. magna
lȩticia. Postea uenerunt in hanc ciuitatem &
oratores. s. ñ uenerunt nͥ p̃cederent piscato¬
res. Magna hȩc. S: ubi hȩc nͥ in illa ciuitate
dĩ. de qua gloriosissima dicta sunt: Ideo col¬
latis omnib his gaudiis atq conflatis. qͦmͦ clau¬
sit: Tanqͣm iocundatoꝵ omniũ.: habitatio

Expanded text:
di elegit Deus, ut confunderet fortia. Numquid prindi elegit Deus, ut confunderet fortia. Numquid princeps piscator? numquid princeps publicanus? Principes plane; sed quia facti sunt in ea. Quales isti principes? Venerunt de Babylone principes, credentes de saeculo principes venerunt ad urbem Romam, quasi caput Babylonis; non ierunt ad templum Imperatoris, sed ad memoriam Piscatoris. Unde enim isti principes? Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: et ignobilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam quae sunt, ut quae sunt evacuentur . Hoc facit qui erigit de terra inopem, et de stercore exaltat pauperem. Utquid sui . Magna res, magnum gaudium, magna laetitia. Postea venerunt in hanc civitatem et oratores; sed non venirent nisi praecederent piscatores. Magna haec; sed ubi haec, nisi in illa civitate Dei, de qua gloriosissima dicta sunt. 9. «vers.» 7. Ideo collatis omnibus gaudiis atque conflatis, quomodo clausit? «Tanquam jucundatorum omnium habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
factis ẽ. in ea. & ipse eam fundauit. Ut inea
fieret homo: iam fundata erat. Sic intellige sipo¬
ces. Et enimimat᷑ syon dicet. s homo. Mat̾ sron
dicet. homo aut̃ factus ẽ. in ea. Ipse aut̃ funda.¬
uit eam: non homo. s altissimus. Sic fundauit
ciuitatem. in qua nasceret᷑. quomͦ creauit ma¬
crem de q̃ nasceret᷑. Quid ẽ. hoc fr̃s: Dles ꝓmis¬
siones. qͣntam spem cenemus: Ecce ꝓpt̾ nos al¬
tissimus qui fundauit ciuitatẽ: mater dicit
ipsi ciuitati. & homo inea factus ẽ: & altis¬
cis ista: Cantauimus hȩc omnes. & cantat
& celum. ante scła. Hic gͦ homo ꝓpt̾ nos factꝰ¬
ẽ: in ea: idem ipse altissimis fundauit eam.
Unde ista scimus: Dñs narrauit inscript᷑is
popłoꝵ. Hoc enĩ sequit᷑ in psalmo. mat̾ sron
dicet homo. & homo factus ẽ. in ea. & ipse fun¬
dauit eam altissimus. Dñs narrauit in scͥꝑ¬
turis popłoꝵ & pͥncipum. Eͦrũ principum.
Nam anteqͣm inea fierent pͥncipes: ab iecta mun¬

Expanded text:
factus est, et ipse eam fundavit? Ut in ea fieret homo, jam fundata erat. Sic intellige, si potes. Etenim, «Mater Sion, dicet;» sed, «homo, Mater Sion, dicet; homo» autem «factus est in ea: ipse» autem «fundavit eam,» non homo, sed «Altissimus.» Sic fundavit civitatem in qua nasceretur, quomodo creavit matrem, de qua nasceretur. Quid est hoc, fratres? Quales promissiones, quantam spem tenemus! Ecce propter nos Altissimus qui fundavit civitatem, «Mater,» dicit ipsi civitati; et «homo in ea factus est, et Altisscitis? Cantavimus haec omnes, et cantat et coelum, ante saecula. Hic ergo homo propter nos factus in ea, idem ipse Altissimus fundavit eam. Unde ista scimus? «Dominus narrabit» «in Scriptura populorum.» Hoc enim sequitur in Psalmo: «Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus. Dominus narrabit in Scriptura populorum et principum.» Quorum principum? nam antequam in ea fierent principes, abjecta mun
Abbreviated transcription (Latin):
membra talia qͣlia nos habemus incorpore: ñ
habet deus. Est aut̾ solita repeticio. Nã qđ ẽ.
intret inconspecti tuo oratia mea: id ipsum ẽ.
inclina aurem tuam ad p̃cem meã. Qm̃ repleta ẽ.¬

Expanded text:
membra talia qualia nos habemus in corpore, non membra talia qualia nos habemus in corpore, non habet Deus. Est autem solita repetitio: nam quod est, «Intret in conspectu tuo oratio mea;» idipsum est, «Inclina aurem tuam ad precem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
fr᷑ enuis. E os enĩ fr̃s suos xp̃c facere dignatꝰ est. qͥ
sacramentũ crucis eiꝰ intelligunt. & ñ solum de
illa non erubescunt: uerum etiam in illa fidlit̃
głantina. ñ se de sius meritis extollentes. s eiꝰgrẽ
non ingrati. ut uncuiq eoꝵ dici possit. ecce
uere isrłita. in quo dolus ñ ẽ: sicut ipsũ israel
scriptura sine dolo fiuisse cõmendat. Iam itaq xp̃i
uocem in ꝓphetia p̃cmentis audiamus. cui suus cho¬
riis uel miitatione. uel gr̃ãrum actione responde
at Dñe ds̃ salutis meȩ. indie clamaui & noc te
caram te. Intret inconspectũ oͦ ratio mea. inclina
aurem cuam ad p̃cem meam. Orauit enĩ & dñs
non sedm formam dĩ.: s scđ̾m formã serui. Scd̃m
hanc enim: & passus est. Orauit aut̃. & cumin
letis reb ageret: qđ diei nomine: & cũ in adu̾sis
quod noctis nomine significari arbitror. Ingres¬
sus orationis in conspectui dĩ: acceptatio eius est.
Inclinatio auris dei: misericors exauditio ẽ. Nã

Expanded text:
r ejus. Eos enim fratres suos Christus facere dignatus est, qui sacramentum crucis ejus intelligunt, et non solum de illa non erubescunt, verum etiam in illa fideliter gloriantur, non se de suis meritis extollentes, sed ejus gratiae non ingrati; ut unicuique eorum dici possit, «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est» : sicut ipsum Israel Scriptura sine dolo fuisse commendat . Jam itaque Christi vocem in prophetia praecinentis audiamus, cui suus chorus vel imitatione, vel gratiarum actione respondeis meae, in die clamavi et nocte coram te. Intret in conspectu tuo oratio mea; inclina aurem tuam ad precem meam.» Oravit enim et Dominus, non secundum formam Dei, sed secundum formam servi: secundum hanc enim et passus est. Oravit autem et cum in laetis rebus ageret, quod diei nomine; et cum in adversis, quod noctis nomine significari arbitror. Ingressus orationis in conspectu Dei, acceptatio ejus est; inclinatio auris Dei, misericors exauditio est: nam
Abbreviated transcription (Latin):
pondere : & ueritatẽ tuam inꝑditione. hoc ẽ.
intali morte nichil horum ualenti credere atq
sentire: Nunquid̃ enĩ intenebris huiꝰ mortis
hoc ẽ. in homine. qui te obliuiscendo uite lunen
inortuoꝵ. quid ex his agat ds̃ ad utilita . as di¬
demonstretur quȩ sit dĩ gra in p̃desti. risti :¬
natis. qui scđm ꝓpositum uocati sunt. spara¬
Unde ipsum corpus. in alio psalmo dicit.b¬

Expanded text:
pondere? «et veritatem tuam in perditione;» hoc est, pondere? «et veritatem tuam in perditione;» hoc est, in tali morte nihil horum valenti credere atque sentire? «Numquid» enim «in tenebris» hujus mortis, hoc est, in homine qui te obliviscendo vitae lumen mortuorum; quid ex his agat Deus ad utilitademonstretur quae sit Dei gratia in praedestinatis, qui secundum propositum vocati sunt. Unde ipsum corpus in alio psalmo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
bris mirabilia cua. & iusticia cua int̾ra oblita:
Quod ẽ. intenebris : hoc ẽ. int̾ra oblita. Infideles
eñ significant᷑ nomine tenebrarum. hinc dic̃
apłs. fũistis enĩ aliquando tenebre. S & t̾ra obli¬
ta homo ẽ. qui oblitus ẽ. dm̃. Potest nãq anima
infidelis usq ad tantas cenebras ꝑuenire: ut di¬
cat stultus incorde suo ñ est ds̃. Totus gͦ iste sen¬
sus ita continuat᷑. atq contexit᷑. Clamaui ad
te dñe int̾ passiones meas. tota die expandi ma¬
nus meas adce. Id est non destiti ad ce glorifi¬
candum: extendere oꝑa mea. Cur gͦ in me impii
seuiunt. nisi quia mortuis ñ facies mirabilia.
id ẽ. non cominouent᷑ adfidem. nec medici eos
ex suscitabunt. ut confiteant᷑ tͥ. in quib occulta
grã tua non oꝑaciur. qua trabant᷑ ut credant.
quia nemo uenit ad me nisi qͦm cu attraxeris.
Nam quis narrabit insepulcro miscđiam tuã
id ẽ. animȩ mortuę.cuiꝰ mors iacet sub coiporis

Expanded text:
bris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblita?» Quod est, «in tenebris;» hoc est, «in terra oblita.» Infideles enim significantur nomine tenebrarum: hinc dicit Apostolus, «Fuistis enim aliquando tenebrae» . Sic et terra oblita, homo est qui oblitus est Deum: potest namque anima infidelis usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat stultus in corde suo, «Non est Deus» . Totus ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die expandi manus meas ad te:» id est, non destiti ad te glorificandum extendere opera mea. Cur ergo in me impii saeviunt, nisi quia mortuis non facies mirabilia? id est, non eis commoventur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia tua non operatur, qua trahantur ut credant; quia nemo venit ad me, nisi quem tu attraxeris. Nam «quis enarrabit in sepulcro misericordiam tuam;» id est, animae mortuae, cujus mors jacet sub corporis
Abbreviated transcription (Latin):
Uos aut̃ estis corpus xp̃i. & membra. In his gͦ m̃briᷤᷤ
cum eẽt. apłs: dixit. Ut adimpleam quȩ desunt
p̃ssurarum xp̃i incarne mea. Prgo illuc imus
a saulo. quando audiuit saulus. saule saule qͥd
me ꝑ sequeris. qͦmͦ solet lingua dicere calcato
pede. calcas me. Linguam nullus cetigit. cõpas¬
sione clamat. ñ actritione. Adhiic xp̃c eget. hic
re concluditur. In uiriam ei facimus. si ñ ipse
dixit. Esuriui & dedistis mͥ manducare. sitiui et
pocastis me. hospes & collegistis me. nudus et
uestistis me. eger i uisitastis me. & illi. Qndo
te uidimus hȩc patientem & ministrauimus tͥ
& ille. Cum uni exminimis meis fecistis: mͥ fe¬
tab̾nacula iacob. Q uasi uͦ & ipsa syon ñ sit
cabnacula iacob. Q ubi erat sỹon.nͥ in tab̾na¬

Expanded text:
Vos autem estis corpus Christi et membra . In his ergo membris Vos autem estis corpus Christi et membra . In his ergo membris cum esset Apostolus, dixit: «Ut adimpleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea.» Ergo illuc imus a Saulo, quando audivit Saulus: «Saule, Saule, quid me persequeris?» Quomodo solet lingua dicere, calcato pede: Calcas me. Linguam nullus tetigit; compassione clamat, non attritione. Adhuc Christus hicre includitur. Injuriam ei facimus, si non ipse dixit: «Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis me; hospes, et collegistis me; nudus, et vestistis me; aeger, et visitastis me. Et illi: Quando te vidimus haec patientem, et ministravimus tibi? Et ille: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fetabernacula Jacob.» Quasi vero et ipsa Sion non inter tabernacula Jacob.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut adimpleam inquit quȩ desunt pressurarũ xp̃i
incarne mea. Ut adimplcam. Quid: Q ͤ desunt. Cui
desunt: Pressurarum xp̃i. & ubi desunt : In carne
mea. Nunquid p̃ssurarum aliquid deerat in illo
homine qđ factum ẽ. uerbũ dĩ. nato de maria uir¬
gine: Passus ẽ enim quiqqͥd pati deberet ex sua uo¬
luntate. ñ expeccati necessitate. & uidet᷑ qͥa omnia.
Incruce eiũ positus accepit acetũ inultimo: & ait.
quia onĩa quȩ de me p̃dicta sunt completa sunt.
Tanqͣm icło expectaret. ut complerent᷑. Qͥs ẽ. qͥ sic
ꝓfiriscat᷑. quomͦ ille de coipore egressus ẽ: S quis
ẽ. qui hoc pocuit: Qui primo dixerat. potestatẽ
habeo ponendi animã meam. & potestatẽ habeo
iterum sumendi eam. nemo tollit eã ame. s ego po¬
no eam ame. & iterũ sumo eã: posuit quando uo¬
luit. sumpsit quando uoluit. Nemo abstulit. ne¬
mo extorsit. S impletȩ erant omnes passiones. s
incapite. restabant adhiic xp̃i passiones incorpore.

Expanded text:
«Ut adimpleam,» inquit, «quae desunt pressurarum Christi in carne mea» . «Ut adimpleam:» Quid? «Quae desunt.» Cui desunt? «Pressurarum Christi.» Et ubi desunt? «In carne mea.» Numquid aliquid pressurarum deerat in illo homine, quod factum est Verbum Dei, nato de Maria virgine? Passus enim est quidquid pati deberet, ex sua voluntate non ex peccati necessitate; et videtur quia omnia: in cruce enim positus accepit acetum ultimum, et ait, est; omnia quae de me praedicta sunt, completa sunt: tanquam ideo exspectaret ut complerentur. Quis est qui sic proficiscatur, quomodo ille de corpore egressus est? Sed quis est qui hoc potuiteo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me: sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam» . Posuit quando voluit; sumpsit quando voluit: nemo abstulit, nemo extorsit. Ergo impletae erant omnes passiones, sed in capite: restabant adhuc Christi passiones in corpore.