comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nterim fr̃s ut apeccato sanemur.
xp̃m crucifixũ intueam᷑. Quia sic̃
moyses inquit exaltauit serpentẽ
in heremo: sic exaltari oportet fi¬
lium hominis: ut om̃is qui credit
in illum ñ pereat. s habeat uitam
et̃nam. Quomͦ qui intuebant᷑ serpen¬
tem illum ñ peribant morsibꝰ ser¬
pentum: sic qui intuent᷑ fide mor¬
tem xp̃i. sanant᷑ amorsibꝰ peccatoꝵ.
S illi sanabant᷑ a morte ad uitã tem¬
poralem: hic aũt ait. ut habeant ui¬
tam et̃nam. Hoc enim int̃ est inter
figuratam imaginem: & rem ipsã.
figura p̃stabat uit̾a temporalẽ: res
ipsa cuiꝰ figura erat prestat uitam

Expanded text:
tres, ut a peccato sanemur, Christum crucifixum intueamur, quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat, praestat vitam
Abbreviated transcription (Latin):
agnum sacram̃tũ: hec qͥ lege¬
runt nouerunt. Beide au¬
diant uł qui non legerunt:
uł qui forte legerunt suuie audier̃t.¬
et obliti sunt. Prosternebat᷑ in heremo
popls isrł morsibꝰ serpentum: fiebat
di erat corripientis et flagellantis: ut
erudiret. Demonstratũ ẽ ibi magnũ
sacram̃tum: rei future. Ipse dñs testa¬
tur in lectione: ut nemo possit aliud
interp̃tari: qũa qd̾ ipsa ueritas de se
indicat. Dictum ẽ eñi ad moysen a
dño. ut faceret eneũ serpentẽ. & exal¬
taret in ligno in eremo. & ammo¬
neret popłm isrł. ut si quis morsus
eẽt a serpente illum sexpentem in
ligno exaltatũ attenderet. Fãctum᷑ ẽ.
Mordebantur homines: intuebant᷑.
sanabantur.R O¬

Expanded text:
agnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat aga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur
Abbreviated transcription (Latin):
quidam aũt dubitauerunt. Si
querimꝰ unde dubitauerunt qui ui¬
dentes dñm adorauerunt: nulla ma¬
gis causa occurrit qͣm ea cuiꝰ lucas me¬
minit cũ ipso resurrectionis fuȩ die
discipłis eum apparuisse narraret. Con¬
se sp̃m uidere. Uidentes gͦ dñm cogno¬
scunt: & quia hunc dm̃ ẽẽ didicerans.
demissis in t̾ram uultibꝰ adorant. Sed
inerat m̃tibꝰ eoꝵ contemplanda du¬
bietas: qua se ñ corpꝰ in quo passus est
resuscitatũ. sed sp̃m qũe finita passio¬
ne tradidit. solum uidere putabant:
Unde confestim magister piꝰ & eos qͥ
iam crediderunt in fide confortat. &
illos qui adhuc dubitauerunt ad fi¬
dei grãm conuocat. om̃ibꝰ scilicet
intimans. ad quantã glȩ magnificen¬
tiam assumpta ꝓ om̃ibꝰ & morti data
humanitas. resurgendo ꝑuenerit. Da-¬
ta ẽ mͥ inquit om̃is potestas in ceło &
manitate qũã fuscipiendo minoratꝰ
ẽ paulominꝰ ab angłis. & inqua resur¬
gendo amortuis gła & honore corona¬

Expanded text:
quidam autem dubitaverunt. Si quaerimus unde dubitaverint, qui videntes Dominum adoraverunt, nulla magis causa occurrit, quam ea cujus Lucas meminit cum ipso resurrectionis suae die discipulis eum apparuisse narraret, conse spiritum videre . Videntes ergo Dominum cognoscunt, et quia hunc Deum esse didicerant, dimissis in terram vultibus adorant. Sed inerat mentibus eorum non contemnenda dubietas, quia se non corpus in quo passus est resuscitatum, sed spiritum, quem finita passione tradidit, solum videre putabant. Unde confestim Magister pius et eos qui jam crediderunt in fide confortat, et illos qui adhuc dubitaverunt ad fidei gratiam convocat, omnibus, scilicet, intimans, ad quantam gloriae magnificentiam assumpta pro hominibus et morti data humanitas resurgendo pervenerit. Data est mihi, inquit, omnis potestas in coelo et manitate. Quam suscipiendo minoratus est paulo minus ab angelis, et in qua resurgendo a mortuis gloria et honore corona
Abbreviated transcription (Latin):
natione ac passione dñica audiuit
sed credere in mortuum noluit. R¬
na ñ tam̃ introiuit: quia ui-¬
delicet sy nagoga & si script᷑e sacram̃¬
ta cognouit: tam̃ ad fidem passioniᷤ
dñice credendo intrare distulit. Qũe
& renuit: hominem ẽẽ despexit. dm̃
carne mortalem factum credere no¬
luit. Quid gͦ est nisi quia & citiꝰ cucur¬
rit. & tam̃ ante monum̃tum uacua
stetit: Tenit aũt symon petrus se¬
quens eum: & introiuit in monum̃¬
tum. Quia secuta posterior eccl̃ia gen¬
tium. mediatorem d̃i & hominum

Expanded text:
natione ac passione Dominica audivit, natione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. na, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacranta cognovit, et tamen ad fidem passionis Dominicae credendo intrare distulit: quem  renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit? Venit autem Simon Petrus subsequens eum, et introivit in monumentum. Quia secuta posterior Ecclesia Gentium, mediatorem Dei et hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes p̃cucurrit citiꝰ petro.
& lienit prior ad monum̃tum: & in¬
gredi ñ p̃sumpsit. Uenit uͦ posterior
petrus: & intrauit. Quid fr̃s km̃i. qͥd
cursus iste significat: Numquid nã¬
hec tam subtilis eugl̃tȩ descriptio. a
diceret: si in ipsa sua trepidatione
misteriũ defuisse credidisset. Quid
gͦ ꝑ iohannem. nisi synagoga: Quid
ꝑ pͥetrum. nsi eccł̃ia designatur: Nec
mirum ẽẽ uideatur. qd̃ ꝑ uiniorem
sẏnagoga. ꝑ seniorem uͦ ecclia signa¬
ri ꝑhibetur: quia & si ad di cultum
pͥor est sy nagoga qͣm eccł̃ia gentiũ:
ad usum tam̃ scłi prior est multitu¬
do gentium qͣm synagoga. paulo at¬
testante qui ait. Quia ñ prĩ quod
sp̃uale ẽ. sed quod animale. Pseniorẽ
gͦ petrũ. significatur eccl̃ia gentiũ:
ꝑ iuniorem iohem. synagoga iudeoꝵ
Cucurrerunt ambo simul.quia ab
ortꝰ sui tempore usq ad occasũ. pari
& cominuni uia. & si ñ pari & cõmu¬
minime intrauit: quia legis qͥdem
mandata ꝑcepit: ꝓphetias de incar¬

Expanded text:
oannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mdiceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significat juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et commuminime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incar
Abbreviated transcription (Latin):
collocauit eã indextera maiestatis suȩ.
Ibi siquidem eã assumpsit p̃cellentissi¬
mam int̃ pͥmos: uibi iuxta dauid uo¬
cem stat regina in dextris dĩ inuestitu
deaurato multiplici circũdata uarie¬
tate. Hec gͥ est dies. in qua renata int̃
filias ierłm speciosa resplenduit. in qͦ
glosa dĩ genitrix quasi aurora ꝓcessit.
et uadit pꝰ agnũ glosior quocũq ille ꝑ¬
dierna p̃cipua et uenerabilis nobis. sed
uenerabilior in celis angłis et om̃ibus
scĩs: quoꝵ leticia et gaudrũ ꝓcul dubio
ex huiꝰ adimplet᷑ exultatione diei:
quando beata di genitrix clarior sole
refulsit in throno claritatis. Nã xp̃c
sicut legimꝰ in sole posuit tab̃naculũ
suũ. de quo ipse ut ita loquar tab̃na¬
culo ꝓcessit tanquã sponsus de tha¬
lamo suo. De quo sane tab̃nacłõ. ac si
ex uoce genitricis di dicit᷑. Et qui cre-¬
auit me requieuit in tab̃nacło meo.¬

Expanded text:
dextera majestatis. Ibi siquidem eam assumpsit praecellentissimam inter primos, ubi, juxta David vocem, stat regina in dextris Dei in vestitu deaurato, circumdata varietate . Haec igitur dies est, in qua renata inter filias Jerusalem speciosa resplenduit, in qua gloriosa Dei genitrix quasi aurora processit, et vadit post agnum gloriosior quocumque ille pdierna praecipua et venerabilis nobis; sed venerabilior in coelo est angelis et sanctis omnibus, quorum laetitia et gaudium procul dubio ex hujus adimpletur diei exsultatione, quando beata Dei genitrix clarior sole refulsit in throno claritatis. Nam Christus, sicut legimus, in sole posuit tabernaculum suum ; de quo ipse, ut ita loquar, tabernaculo processit tanquam sponsus de thalamo suo. De quo sane tabernaculo, ac si ex voce genitricis Dei, dicitur: Et qui creavit me, requievit in tabernaculo meo
Abbreviated transcription (Latin):
amplexabit᷑ me. Quia gͥ redemptor
nr iam p̃sentis uitȩ corruptionem
transierat: recte angls qui nuntiare
phennem eiꝰ uitã uenerat in dext̾ra
sedebat. Qui stola cancdida cooꝑt appa¬
ruit: quia festiuitatis nr̃ȩ gaudia
nuntiauit. Candor et enim uestis.
splendorem nostrȩ denuntiat sollẽp¬
niatis. Nostrȩ dicaratis an suȩ :¬
Sed ut fateamur ueiuis: & suȩ

Expanded text:
netur. Quia igitur redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus qui nuntiare perennem ejus gloriam venerat, in dextra sedebat. Qui stola candida coopertus apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis, splendorem nostrae denuntiat solemnitatis: Nostrae dicamus an suae? sed ut fateamur verius, et suae
Abbreviated transcription (Latin):
erat symonis: rogabat eum a
t̾ra reducere pusiltum: & sedens doce¬
bat de nauicula turbas.Nauis symo¬
nis: ẽ eccłia pͥmitiua. de qua paulus
ait. Qui enim oꝑatꝰ est petro in apla-¬
tu circũcisionis: oꝑatus ẽ & mͥ inter
gentes. Ben: dicta: una quia mul¬
titudinis credentiũ erat cor & anima
una. De qua docebat turbas: ad est¬
quia de auctoritate eccłiȩ usꝙ hodie
cessauit aũt loqui: dixit ad symonẽ.
Duc in altum: & laxate retia ur̃a in¬
em. nauem a t̾ra reducere pusillum.
ad turbas. ut nec t̃rena eis p̃cipiant᷑
nec sic a t̾renis in ꝓfunda sacram̃toꝵ
recedatur: ut ea penitꝰ ñ intelligant.
uł priꝰ in ꝓximis regionibꝰ gentibꝰ
p̃dicandũ. ut quod dicit item petro.
duic in altum & laxate retra ur̃a in cap¬
turam. ad remotiores gentes quibꝰ p̾ea
p̃dicatum ẽ ꝑtinẽ̾t. E t respondens sy¬
mon dixit illi. Preceptor ꝑ tota noctẽ¬

Expanded text:
erat Simonis, rogabat eum ut a terra reduceret pusillum. « Et sedens, docebat de navicula turbas. » Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor et anima una , de qua docebat turbas, quia de auctoritate ecclesiae docet usque hodie autem loqui, dixit ad Simonem: duc in altum, et laxate retia em navim a terra reducere pusillum, ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profunda sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant, vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum, ut qui dicit item Petro, duc in altum et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes quibus postea praedicatum est, pertineat. Et respondens Simon dixit illi: Praeceptor, per tota
Abbreviated transcription (Latin):
aũt tuo laxabo rete. Nisi dñs edifica¬
uerit domum: in uanum laboraue¬
runt qui edificant eam. Nisi dñs cor
illustrauerit auditoꝵ: doctor in nocte
laborat. Nisi in uerbo suꝑnȩ gr̃e laxa¬
ta fuerint instrum̃ta disputationum:
frustra uocis suȩ p̃dicator iaculũ mit¬
tit: quia fides popłõꝵ ñ sapientia uer¬
bi compositi. s diuinȩ uocationis
munere ꝓuenit.

Expanded text:
edificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat; nisi in verbo gratiae supernae laxata fuerint instrumenta disputationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit, quia fides populorum, non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere praevenit.
Abbreviated transcription (Latin):
bus sumꝰ. Et cum de edificatione itr̃a¬
uob̃ aliquid loquor: hoc ẽ qd̃ ago.
seruus eñi sum sumini patrisfamili¬
as. Cum uos ammoneo ad contẽptũ
scłi: inuitare uos uenio ad cenam dĩ.
Nemo me ꝓp̃t me in hocͥ loco despitiat.
Et si ad inuitandũ nequaquã dignꝰ
appareo: sed tamen magnȩ sunt de

Expanded text:
atione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt de
Abbreviated transcription (Latin):
multos. Quis iste homo ẽ nͥ ille de qͦ
scet eum:Qui fecit cenã magña: quia
niunt: quia nonñquã ipsi qui ei ꝑ
fidem subiecti sunt. et̾no eiꝰ comniuo
aũt seruũ suũ hora cene dicere in¬
uitatis. ut uenirent. Quid hora cenȩ.
nͥ finis ẽ mundi: In quo nimirum
nos sumꝰ sicut iam dudũ paulꝰ testat᷑
dicens: nos sumꝰ in quos fines sclorũ
deuenerunt.Si gͦ hora iam cenȩ ẽ
cum uocam᷑. tanto minꝰ debemꝰ excu¬
sare a conuiuo di: quanto ꝓpinqͣsse
iam cernimꝰ finem scł̃i. Quo eñi pen-¬
samus quia nichil ẽ qd̃ restat: eo de¬
bemus ꝑtimescere: ne tempꝰ gr̃e qd̃
presto ẽ ꝑeat. Iccirco aũt hoc conuiui¬
um dĩ ñ prandium s cena nominat᷑:
quia post prandium cena restat: post
cenam uͦ conuinium nullũ restat.
Et quia et̃num dĩ conuiuiũ nob̃ in
extremo p̃parabitur: rectum fuit ut
hoc ñ prandium s cena uocaret᷑. Sed
quid ꝑ hunc seruum qui apatrefami¬

Expanded text:
mumuscet eum? Qui fecit coenam magnam, quia niunt, quia nonnunquam ipsi, qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio autem servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent. Quid hora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines saeculorum devenerunt . Si ergo jam hora coenae est cum vocamur, tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocatur, quia poscoenam vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum qui a patrefami
Abbreviated transcription (Latin):
ex palato cordis tangite: ut ꝓbantes
eiꝰ dulcedinem amare ualeatis. Has
aũt homo delicias tunc amisit: cum
in paradiso peccauit. Extra exiit: os
a cybo et̃nȩ dulcedinis clausit. lc. uii.¬
Nde nos quoꝙꝰ nati in huius
ꝑegrinationis erumpna huc
fastidiosi uenimꝰ: nescimꝰ quid deside¬
rare debeamꝰ. Tantoq se ampliꝰ fasti¬
dii nr̃i morbꝰ exaggerat: quanto ma¬
gis ab esu illiꝰ dulcedinis animꝰ elon¬
gat. Et eo iam int̾nas delicias ñ appe¬
tit: quo eas comedere du longeq: de¬
sueuit. fastidio gͦ nr̃o tabescimus: et
longa inediȩ peste fatigam᷑. Et quia
gustare intꝰ nolumꝰ paratã dulcedi¬
nem: amamꝰ foris miseri fam̃ nr̃am
S suꝑna nos pietas nec deserentes se
deserit: contemptas eñi illas delicias
ad memoriȩ nr̃e ocłos reuocat: easc
nobis ꝓponit in ꝓmissione. Torporem
excutit: atq ut fastidium nr̃m repel¬
lere debeamꝰ inuitat. Nam homo qui¬
dam fecit cenam magna: & uocauit

Expanded text:
ex palato cordis tangite, ut probantes ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Sed has homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit, cum os a cibo internae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam venimus, nec scimus quid desiderare debeamus, tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto se magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio ergo nostro tabescimus, et longa inedigustare intus nolumus paratam dulcedinem, amamus foris miseri famem nostram. Sed superna nos pietas nec deserentes se deserit. 2. Contemptas enim illas delicias ad memoriae nostrae oculos revocat, easque nobis proponit; in promissione torporem excutit, atque ut fastidium nostrum repellere debeamus invitat. Ait namque: Homo quidum fecit caenam magnam, et vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
horiis nõtie iẽrusalẽm ñdua m̾e¬
ii dulcedinẽ ꝓͥmãt coleñs cũm
sobriis paschale festum gaudis Quo
xꝑc inuictus leo dracone surgens obru¬
to dum uiua uoce ꝑsonat a morte fun¬
ctos excitat Quam deuorarat imꝓbus
predam refudit tartarus captiuitate li¬
hera iesum secuntur agmina Trium¬
phat ille splendide & dignus amplitu¬
dine soli poliq patriam unam facit
rem publicam Ipsum canendo suppli¬
ces regem precemur milites ut in suo
clarissimo nos ordinet palatio Per se¬
cla mete nescia patri suppremo gloria
honorq sit cum filio & sꝑu paraclito am̃¬

Expanded text:
horus novae Hierusalem Nova meli dulcedine Promat: colens cum sobriis Paschale festum gaudiis. Quo Christus invictus leo Dracone surgens obruto, Dum voce viva personat: A morte functos excitat. Quam devorarat improbus Praedam refundit tartarus: Captivitate libera Jesum sequuntur agmina. Triumphat ille splendide Et dignus amplitudine, Soli, polique patriam, Unam facit rempublicam. Ipsum canendo supplices Regem precemur milites. Ut in suo clarissimo Nos ordinet palatio. Per saecla metae nescia Patri supremo gloria; Honorque sit cum Filio Et Spiritu paraclito. Am
Abbreviated transcription (Latin):
laciȩ. Apłos p̃dicant: s apłis cont̾ria
annuntiant: martyres magnifican.
sed martyrum ꝑsecutores ꝓbantur.
umquid colligunt de spinis .uii.¬
uuas: aut de tribulis ficus:
Manifeste dñs ꝑ hanc similitudinẽ
declarauit: quia nullus prudentiũ
ad spinas ꝑgens. uuarum exinde
dulcedinem querat: aut suꝑ tribulos
incedens. ex inde ficuũ colligat suaui¬
tatem. Ita nullus sapientium uł pru¬
dentium. ab manibꝰ ueritatẽ hereti¬
cis. aut ir religiosis. aut infidelibꝰ
tiam. aut ueritatis fuauitatem pote¬
rit inuenire: sed pessima apud illos
& maligna repperiet. Sicut eñĩ spinȩ
& tribuli omnia quecũq caꝑe posst̃
attrahunt. detinent. & conscindunt:
ita om̃s infideles. heretici. & p̃terea
male uiuentes. etiam qui rectã uiden¬
tur fidem tenere:ꝑhumanã poten¬
tiam. & corruptibilem pͥncipatum.
ꝑ iniquos mores & praua exempla:
om̃e quicquid app̃hendere possunt

Expanded text:
laciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria laciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria annuntiant; martyres magnificant, sed martyrum persecutores probantur.Nunquid colligunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Manifeste Dominus per hanc similitudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem. Ita ergo nullus sapientium vel prudentium ab inanibus veritate haereticis, aut irreligiosis, aut infidelibustiam, aut veritatis suavitatem poterit invenire, sed pessima apud illos et maligna reperiet. Sicut enim spinae et tribuli omnia quaecunque capere possunt attrahunt, detinent et conscindunt, ita omnes infideles haeretici et propterea male viventes, etiam qui rectam videntur fidem tenere per humanam potentiam et corruptibilem principatum, per iniquos mores et prava exempla, omne quidquid apprehendere possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sos & beatꝰ apl̃s ad ephesios loquens de¬
signabat dicens. Scio enim quia post
discessum meum introibunt in uob̃¬
lupi graues: lupi rapaces. Lupi uͦ gra¬
ues nominantur om̃s infideles & here¬
tici: qui grauit scãm eccl̃iam oppͥmurs
& ꝑsecuntur: uel mole stare frequen¬
tant. qui sine miscdia raꝑe & coacer¬
uare ñ desinunt. Aliquando pecuni¬
e irruunt alienȩ: aliquando in ipsos
pecumarũ dños: multomagis etiam
satagunt ammas raꝑe: & secũ misera¬
bilit̾ in ꝑditionem deducere. Et uesti¬
tum ouium habere dicunt᷑. quia uel¬
nom̃ habe nt xp̃ianitatis: uel quia
assimilant se ministris iusticiȩ. figu¬
ram religiositatis m̃tientes. Per xp̃ia¬
num itaq nom̃ multos seducere in¬
tuntur: dulcibꝰ sermonibꝰ multis
scandalum inferentes. Isti sunt. de
quibꝰ iterum ait apls. ꝑsuos dulces
sermones & blandos: seducunt corda
dere: sed adoꝑa. Nolite uestim̃tum
considerare: sed inspicite figurã fal¬

Expanded text:
sos et beatus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda dere, sed ad opera. Nolite vestimentum considerare, sed inspicite figuram fal
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s dñs spatiosam & lat̾a uiã
nominauit: hoc nunc aꝑtiꝰ falsos ꝓphe
ti apparuerunt. & modo in ꝑfidia to¬
tum repleuerunt mundum: sed illiqͥ
priꝰ falsi ꝓphetȩ fuerunt. uerissimos
dñi ꝓphetas usꝙ ad mortem ꝑsecuti
sunt: sicut ieremiam. & micheã. alios¬
ꝙ multos. Isti aut̃ nunc falsi ꝓphecȩ
& falsi xp̃iani qui sunt: ueraces xp̃i¬
aliquando si detur copia etiã gladiis.
sine int̾missione aũt suis prauis mo¬
ribus & exemplis. Iccico hos p̃uemeis¬
falsis ꝓphetis. Atcendite diligentius.
obseruate cautiꝰ. ut ñ seducamini. ut
ñ circũueniamin: ut ñ fallamini.
Attendite gͦ hoc ẽ considerate. quia
ñ sunt oues sed lupi in uestimento
ouiumꝰ quia ñ sunt religiosi sed irre¬
ligiosi in figura religiositatis: qd̃ non
sunt xp̃iami sed ueritate uacui. xp̃ia¬

Expanded text:
rius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetti apparuerunt, et modo in perfidia totum repleverunt mundum. Sed illi prius falsi prophetae fuerunt, verissimosque Domini prophetas usque ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc falsi prophetae et falsi Christiani qui sunt, veraces Christialiquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omfalsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Christiani, sed veritate vacui Christia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul a xp̃ianis finibꝰ expellend. Quis
enim ñ uideat hoc qd̃ suꝑ turbam
miseretur dñs. ne uł inedia uł uiȩ
longioris labore deficiat. affectum ẽẽ
& compassionem humanȩ fragilitatis.

Expanded text:
procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris labore deficiat, affectum esse et compassionem humanae fragil
Abbreviated transcription (Latin):
nobis diuersorum
et suscepta ab eis ꝓ
xp̃i nomine passio
consecrauit. Multi¬
moda nam̃ꝙ ueterũ relatione didi-¬
cimus: nonnullos martyrũ ꝓstratos
gladio. igni alios concrematos: cõplu-¬
res bestiarũ dilaceratos dentibꝰ. innu¬
meros etiã uariis torm̃toꝵ cruciatibꝰ
affectos: spreta sui corporis morte. xp̃i¬
anȩ fidei testimoniũ redꝰ disse. P¬

Expanded text:
nobis diversorum et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse.
Abbreviated transcription (Latin):
omnes semꝑ in psalmis medite¬
mur atq uiribus totis domino cana¬
mus dulciter hymnos Ut pio regi
pariter canentes cum suis sanctis me¬
reamur aulam ingredi celi simul &
beatam ducere uitam Prestet hoc
nobis deitas beata patris ac. nati pari¬
terq sancti sꝑc cuius reboat in omni

Expanded text:
omnes: Semper in Psalmis meditemur, atque Nisibus totis Domino canamus Dulciter Hymnos. 2. Ut pio Regi pariter canentes, Cum suis sanctis mereamur aulam Ingredi coeli, simul et beatam Ducere vitam. 3. Praestet hoc nobis Deitas beata Patris, ac Nati, pariterque s
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Qui dicit se nosse dm̃ et mancda¬
ta eiꝰ ñ custodit: m̃dax ẽ. Unde & hoc
me pãt. et ego cognosco patrem: et
animã meã pono ꝓ ouibꝰ meis. Ac si
aꝑte dicat. In hoc constat quia et cogno¬
sco patrem. & cognoscor a patre: quia
animam meam pono ꝓ ouibꝰ meis. R¬

Expanded text:
cens: Qui dicit se nosse Deum, et mandacens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mme Pater, et ego cognosco Patrem, et animam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat, quia et cognosco Patrem, et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis;
Abbreviated transcription (Latin):
Mercennariꝰ aũt fugit quia mercen¬
nariꝰ est. & ñ ꝑtinet adeum de ouib.
Solagͦ causa ẽ ut mercennariꝰ fugi¬
at: quia mercennariꝰ est. Ac si aperte
diceretur. Stare in ꝑicło ouiũ non
potest: qui in eo qd̃ ouibꝰ p̃est. ñ oues
diligit: sed lucrũ t̃renum querit.
Dum enĩ honorem amplectitur. dũ
temporalibꝰ cominodis letat᷑. oppone¬
re se contra ꝑiculũ trepidat: ne hoc
qd̃ diligit amittat. S quia redẽptor
nr̃ culpas ficti pastoris innotuit: ite¬
rum formã cui debeamꝰ impͥmi osten¬
dit dicens. Ego sum pastor bonꝰ. Atq
subiungit. & cognosco meas: hoc est
diligo. Et cognoscunt. me mee: ac si
patent̃ dicat. diligent̃ obsequuntur.
Qui eñĩ ueritatem ñ diligit: adhuc
minime cognouit. Quia gͦ fr̃s km̃i¬
scitis. Sitis aũt dico. ñ ꝑ fidem: sed ꝑ
amorem. Sitis dico. ñ ex credulitate.
sed ex oꝑatione. Nam idem ipse qui
hec loquitur ioh̃s euglta. testat᷑ di¬

Expanded text:
Mercenarius autem fugit, quia merceMercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola enim causa est ut mercenarius fugiat quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest qui in eo quod ovibus praeest non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, dicens: Ego sum Pastor bonus. Atque subjungit: Et cognosco oves meas, hoc est diligo, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. Quia erscitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, di
Abbreviated transcription (Latin):
st fr̃s km̃i aliꝰ lupꝰ. qui sine
Scessatione cotidie ñ corpora sed
m̃tes dilamat. malignꝰ uidelicet sp̃s.
qui caulas fideliũ insidians circuit.
et mortes ammarũ querit. De qͦ lupo
mox subditur. & lupꝰ rapit. & disꝑgit
oues. Lupꝰ uenit & mercennariꝰ fugit:
quia malignꝰ sp̃s m̃tes fidelium in
temptatione dilaniat: & is qͥ loctm
pastoris tenet. cur̃a sollicitudinis ñ
habet. Animȩ ꝑeunt. & ipse de t̃rene
commodis letat᷑. Lup̾ rapit et disꝑgit
oues: cũ alium ad luxuriã ꝑtrahit:
alium in auariciã accendit: alium in
suꝑbiã erigit: aliũ ꝑ iracundiã diui¬
dit. hunc inuidia stimulat: illum in
fallatia supplantat. Quasi gͦ greg̃e lupꝰ
dissipat: cum fideliũ popłm diabolꝰ
ꝑ temptationes necat: S contra hec
mercennariꝰ nullo zelo accenditur:⁊
nullo feruore dilectionis excitat᷑. Q a
dum sola exteriora cõmoda requirit.
interiora gregis dampna negligent̃
patitur. Unde & mox adiungitur:

Expanded text:
st alius lupus, qui sine cessatione quotidie, non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium incidians circuit, et mortes animarum quaerit ; de quo lupo mox subditur: Et lupus rapit et dispergit oves. Lupus venit, et mercenarius fugit, quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelium populum diabolus per tentationes necat; sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur, quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur, unde et mox adjungitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nit: cũ quilibet inustꝰ & raptor fide¬
les quosꝙ atq humiles oppriit. Sed
is qui pastor ẽẽ uidebatur et ñ erat.
reliquit oues & fugit: quia dũ sibi ab
eo ꝑicula metuit: resistere eiꝰ iniusticiȩ̃
ñ presumit. fugit aũt ñ mutando
locum: sed subtrahendo solatiũ. Fu¬
git. quia iniusticiã uidit. et tacuit.
fugit. quia se sub silentio absconddit.
quibꝰ libet potestatibꝰ praue agentibꝰ
rationis libera uoce contraire. Et in
die dñi ꝓ domu isrł in p̃lio stamꝰ ac
murũ opponimꝰ: si fideles innocentes
contra ꝑuersoꝵ iniusticiã ex iusticiȩ¬

Expanded text:
nit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fidenit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Qquibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injusti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ subditur. Mercennariꝰ aũt et
qui ñ est pastor cuiꝰ ñ sunt oues ꝓpͥe.
uidet lupũ uenientem: & dimictit
oues et fugit. Non pastor sed mercen¬
nariꝰ uocatur: qui ñ ꝓ amore inti¬
mo oues dñicas. sed ad demporales
ercennariꝰ quippe ẽ qui locum
quidem pastoris tenet: s lucrũ
eammarũ ñ querit: terrenis cõmo¬
dis in hiat: honore p̃lationis gauet.
temporalibꝰ lucris pascitur: impen¬
sa sibi ab hominib reuerentia letat᷑
Istȩ sunt enĩ mercedes mercennar q
ut ꝓeo ipso qd̾ in iegimine laborat
hic qd̾ querit inueniat: & ab here¬
Atate gregis in posterũ alienꝰ existat.¬
Utrum uꝰ pastor sit an mercennariꝰ
cognosci ueracĩt ñ potest: si occasio
necessitatis deest. Tranquillitatis eñi
tempore plerũq ad gregis custodiã
sicut ueruis pastor: sic etiã mercen¬
nariꝰ constat. Sed ueniens lupꝰ indicat:
quo quisq ammo suꝑ gregis custodi¬
am stabat. Lupꝰ et enim suꝑ oties ue-¬

Expanded text:
 Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales rcenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Iste sunt enim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quo in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat et ab haereditate gregis in posterum alienUtrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ouibꝰ animã suã posuit: ut in
sacram̃to nr̃o corpꝰ suũ et sanguinẽ
uerteret: & oues quas redłmerat car¬
nis suȩ alim̃to satiaret. Ostensa nob̃ ẽ
de contemptu mortis uia qũa sequa¬
mur: apposita forma cui impͥmam᷑.
Primum nob̃ ẽ exteriora nr̃a miseri¬
cordit̾ ouibꝰ eius impendere: postre¬
mum uͦ si necesse ẽ: etiã mort̾e nr̃am
ꝓeisdem ouibꝰ ministrare. Aprimo
aũt hoc minimo: ꝑuenit᷑ ad postre¬
mum maius. S cum ir comparabi.¬
liter longe sit anima qua uitui iꝰ a¬
t̃̾rena substantia qũã exteriꝰ posside

Expanded text:
uit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius po
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo maria fuit quȩ dñm peꝑit. et pꝰ
partũ uirgo ꝑmansit. ꝑhanc gͦ auctor
uitȩ auctorem mortis patent̃ dãpnauit.
dũ ꝑmulieris filiũ dampnauit mulie¬
ris peccatũ. Scriptũ est enĩ. Initiũ pec¬
cati amuliere ceptũ ẽ: et nos ꝑ illã mo¬
rim᷑. Et iterũ. Adam ñ est seductus: mu¬
lier aũt seducta ẽ. Ita et econtrario a mu¬

Expanded text:
virgo Maria fuit, quae Dominum peperit, et post virgo Maria fuit, quae Dominum peperit, et post partum virgo permansit. Per hanc ergo auctor vitae auctorem mortis patenter damnavit, dum per mulieris filium damnavit mulieris peccatum. Scriptum est enim: Initium peccati a muliere coeptum est, et nos per illam morimur . Et iterum: Adam non est seductus, mulier vero seducta . Ita e
Abbreviated transcription (Latin):
reator om̃ium et auctor uitȩ
me nouit dñs ds̃ est: qͥa scrip¬
tum est. Apud te dñe fons ẽ uite: et in
lumine tuo uidebimꝰ lum̃. Et adã pri¬
serpente ꝑeuã deceptus ẽ ualde male.
Ali uͦ mortis diabolus est: sicut scͥp¬
tu. ⁊ ẽ. Pinuidiã diaboli mors introi¬
ui morbem trarum: et imitant᷑ eũ
qui sunt ex parte eiꝰ. Ipse em̃i diabolus
recte adõ conditus ẽ. et inueritate no¬
luit stare: sed mox ut creatꝰ est ꝑ suꝑbie
suȩ uitiũ offenso creatore celesti secie iũ¬
ste caruit. Quas sedes dñs reparare cupi¬
ens ꝓthoplastũ scilicet adam et eũa uxo¬
rem eiꝰ ex t̾ra int̾ram condidit: ex quoꝵ
genere rumas uacuas celi repararet.ls .u.¬
uiꝰ enim glõsȩ uirginis idest sc̃e
mariȩ figurã tenuit uirga illa
quȩ fuit in ministerio aaron sacerdo¬
tis. Iubente dño ascõ moyse in tab̃na¬
culo posita ẽ: que altera che sola frondu¬
it. nucesꝙ ꝓtulit: quia ꝓcul dubio sola

Expanded text:
reator omnium et auctor vitae,me novit, Dominus Deus est, quia scriptum est: Apud te, Domine, est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Et Adam priserpente deceptus est valde male. Auctor vero mortis diabolus est, sicut scriptum est: Per invidiam diaboli mors introivit in orbem terrarum, et imitantur eum qui sunt ex parte ejus . Ipse enim diabolus recte a Deo conditus est, et in veritate noluit stare; sed mox ut creatus est, per superbiae suae vitium, offenso Creatore, coelesti sede caruit. Quas sedes Dominus reparare cupiens, protoplastum, scilicet Adam et Evam uxorem ejus ex terra in terram condidit, ex quorum genere ruinas vacuas coeli repararet. us enim gloriosae Virginis, id est, sanctae Mariae figuram tenuit virga illa quae fuit in ministerio Aaron sacerdotis, jubente Domino a sancto Moyse in tabernaculo posita; quae altero die sola fronduit, nucesque protulit ; quia procul dubio sola
Abbreviated transcription (Latin):
aulus etͥ iõhãnnes dixerunt ad iusia¬
num nos unum deum cõlimus qũi fẽ¬
cit cͥelum et terram s euoua̾e ã Paulu̾s et
tyrannidẽm iuliam facliltͥates suas pauꝑibus
erogarȩ ceꝑunt seuoua e ã Sañcti spiritus
& anime uistoꝵ hymñum dic̃it̾e deõ in eter¬
numseu ou̾ae a Iohãnnes et paulus dixe¬

Expanded text:
aulus et Joannes dixerunt ad Julianum: Nos unum Deum colimus, qui fecit coelum et terram. Ant. Paulus et tyrannidem Juliani, facultates suas pauperibus erogare coeperunt. Ant. Sancti Spiritus et animae Justorum, Hymnum dicite Deo in aeternum. Ant. Joannes et Paulus dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatore aꝑtȩ sunt eccłiȩ: et cepit reli¬
gio xp̃iana gaudere. Demones añ
ex obsessis corporibꝰ intra domuni
scãm passionem eoꝵ: ita ut uncus
filius terentiani qui eos nocte decol¬
lauit ueniret intra domũ scõꝵ. et
clamaret ꝑ oseiꝰ demon. qd̃ paulus &
ioh̃es incenderent eũ. Tunc terentianꝰ¬
ueniens ꝓstrauit se in faciem. clamais
qd̾ nesciens quid faceret. homo paga¬
nissimꝰ ussum cesaris adimplesset.
U nde factum ẽ ut dato nomine suo
isset: assidue orans et flens ad locum

Expanded text:
aperte sunt ecclesie et cepit religio christiana gaudere. Demones autem ex obsessis corporibus intra domum s passionem eorum, ita ut etiam filius Terentiani in dolaverat, veniret intra domum sanctorum, et clamaret per os ejus daemon, quod Paulus et Joannes incenderent eum. Tunc Terentianveniens, prostravit se in faciem clamans, quod nesciens quid faceret homo paganissimus, jussionem Caesaris adimplesset. Unde factum est, ut dato nomine suo, i. Et assidue orans et flens ad locum
Abbreviated transcription (Latin):
mina meritis aptissima gestarunt.
re. & ipsam carnem herode trucidan
morᷤᷤ p̃cipui grãm qũa uirgiali gl̃a
meruerat. suꝑ redemptoris sui pectꝰ
in cena recubuit. Tc̃¬
hylippꝰ os lampadis uł lam¬
padarũ int̾pretat᷑. Et recte
ip̃se incorde accensus atq illustratꝰ
est. confestĩ inuento fr̃i ꝑ oris officiũ.
ꝓpinare studuit dicens. Qũe scripsit
moyses in lege et ꝓphetȩ inuenimꝰ iħm
filiũ iosepħ anarareth. Et pꝰmodũ
qd̃ se de lumine minꝰ scire sentiebat
supplicit̃ quesiuit: dñe inquiens o¬
stende nob̃ patren et sufficit nob.¬

Expanded text:
mina meritis aptissima gestarunt. mina meritis aptissima gestarunt. re, et ipsam carnem Herode trucidantmoris praecipui gratiam, quam virginali gloria meruerat, super redemptoris sui pectus in coena recubuit. Philippus os lampadis interpretatur. Et recte, ipse in corde accensus atque illustratus est, confestim invento fratri per oris officium propinare studuit, dicens: Quem scripsit Moyses in lege et prophetae, invenimus Jesum, filium Joseph a Nazareth . Et postmodum quod se de lumine minus scire sentiebat, suppliciter quaesivit: Domine, inquiens, ostende nobis Patrem, et sufficit nob
Abbreviated transcription (Latin):
liberiꝰ ꝑuolant. eo t̾̃renoꝵ corda fera¬
tius dictoꝵ suoꝵ guttis inebrient.
statui congruit. Didimꝰ et eñi recte
uocari potint: ꝓpt̾ dubiũ cor incre¬
dendo effectum dñicȩ resurrectiõis.
Abyssus idem potuit iure dici: cũ
altitudinem dñicȩ uirtutis in resur-¬
rectione celebrata certa fide penetͣuit.

Expanded text:
liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient.statui congruit. Didymus etenim recte vocari potuit, propter dubium cor in credendo effectu dominicae resurrectionis. Abyssus idem potuit jure dici, cum altitudinem dominicae virtutis in resurrectione celebratam certa fide penetravit.
Abbreviated transcription (Latin):
& institutor cesaris adeo illi ẽ aiqiga
copulatꝰ: uidens in eo diuinã scientiã.
ut se acolloquio illiꝰ uix temꝑare pos¬
datis & acceptis epłis: illiꝰ dulcedine
& amnicabili collo quio & consilio fru¬
eretur. Et sic eiꝰ doctrina agente sp̃u
scõ multiplicabat᷑ & amabatur: ut lici¬
te iam doceret. & a multis libentissime
audiretur: Disputabat siquidem cũ
cunctis ammirabilem reddidit. Sena¬
tus etiã de illo alta ñ mediocrit̃ sen¬
cenaculo editiori turbas alloqueret᷑.

Expanded text:
m institutor imperatoris adeo est illi amicitia copulatus, videns in eo divinam scientiam, ut se a colloquio illius temperare vix posdatis et acceptis epistolis, ipsius dulcedine et amicali colloquio atque consilio frueretur. Sic nimirum ejus doctrina, agente Spiritu sancto, multiplicabatur et amabatur, ut licite ibi doceret et a multis libentissime audiretur. Disputabat siquidem cum cunctis admirabilem reddidit. Senatus etiam de illo non mediocriter sencoenaculo editiori turbas erudiret, Pat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c fructũ passionis: si ñ est ueritas
resurrectionis. Quid turbati estis. et
cogitationes ascendunt in corda ura:
Tanqũa bonꝰ agricola diceret. Quͦd ibi
plantaui. ibi inueniã: ñ spinas quas
ñ plantaui. In cor ur̃m descendit fides.
quia desuꝑ ẽ: cogitationes aũt iste nõ
desuꝑ descenderunt: sed in ipso corde
sicut herba mala ascenderunt. Uidete
manꝰ meas &s pedes. quia iyse ego sum:¬
palpate et uidete: quia sp̃s carnẽ & ossa
ñ habet. sicut me uidetis habere. Resur¬
rectionem suã certã & uer̃a multis &
uariis docum̃tis ꝑsuadere dignatꝰ est
ꝓpt̃ edificandam fidem: & fugandam
de corde ꝑfidiam: om̃emq dubitatio¬
nem de sua resurrectione tollendam.
Parũ fuit ocłis se uidendum p̃bere:
si ñ p̃beret etiã manibꝰ contrꝰ ctandũ.
Qui dũ palpanda discipłis ossa carnẽ¬
q p̃monstrat: aꝑte statũ uere resur-¬
rectionis quȩ & in ipso facta. & in no¬
bis ẽ futura significat. Quia ñ sicut

Expanded text:
stus fructum passionis, si non esset veritas resurrectionis: Quid turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda vestra? Tanquam bonus agricola diceret: Quod ibi plantavi, ibi inveniam, non spinas, quas non plantavi in corde vestro. Descendit fides, quia desuper est. Cogitationes autem istae non desuper descenderunt, sed in ipso corde sicut herba mala ascenderunt. Videte manus meas et pedes meos, quia ipse ego sumPalpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet sicut me videtis habere. Resurrectionem suam certam et veram multis et variis documentis persuadere dignatus est, propter aedificandam fidem, et fugandam de corde perfidiam, omnemque dubitationem de sua resurrectione tollendam. Parum fuit oculis se videndum praebere, si non praeberet etiam manibus contrectandum. Qui dum palpanda discipulis ossa, carnemque praemonstrat, aperte statum verae resurrectionis quae in se facta, et in nobis est futura sig
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ erat unꝰ cleophas. regressi ierłm
inuenerunt congregatos undecim.
& eos qui cũ ipsis erant. ꝓculdubio in¬
telligendum ẽ. quod inde thomas exi¬
erit. anteqũa eis dñs hec loquentibꝰ
appareret. Conturbati uͦ & cont̾riti:
existimabant se spm̃ uidere. Quod
heretici manichei de. xp̃o suspicant᷑.
& credunt. quia ñ erat uera caro sed
sp̃s erat. Hec pͥma cogitatio surrexit
in cordibꝰ apłoꝵ. Et illi quidem ma¬
nichei numqũa credunt iħm fuisse
hominem: discipłi aũt nouerant¬
eũ hominẽ. Cũ quo tanto tempore
fuerant conuersati. Sed postea quã
mortuus ẽ quod nouerant: quando qͦmͦ¬
crederent hoc potuisse resuscitari.
qd̾ potuit moris Apparuit gͦ ocuilis
ipsoꝵ talis. qualem illã nouerant: &
ñ credentes t̃cio die potuisse uerã car-¬
nem de sepulchro resurgere.putauer̃t

Expanded text:
ressi Jerusalem invenerunt congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant, procul dubio intelligendum est, quod inde Thomas exierit antequam eis Dominus haec loquentibus appareret. Conturbati vero et conterriti existimabant se Spiristum videre. Quod haeretici Manichaei de Christo suspicantur et credunt, quod non erat vera caro, sed spiritus erat, haec prima cogitatio surrexit in cordibus apostolorum. Et illi quidem Manichaei nunquam credunt Jesum fuisse hominem. Discipuli autem noverant hominem, cum quo tanto tempore fuerant conversati. Sed posteaquam mortuus est, quod noverant, quando crederent hoc potuisse resuscitari quod potuit mori? Apparuit ergo oculis ipsorum talis qualem illum noverant. Et non credentes tertio die potuisse veram carnem de sepulcro resurgere, putaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
cti uoces psallentiũ in excelso. Tandẽ
ad senis conatũ ꝓtinꝰ sarcofagũ in
summa leuitate commotũ: in loco
composito. dictis etiã missis. ut uen¬
tum ẽ ad coniuuiũ: requirentes sol¬
licite senem. nequaqͣm reppererunt.
Sed nec homo quidem extitit: qui
eũ de basilica exire uidisset. Credo¬
qd̾ aliqua fuisset uirtꝰ anglica: quȩ
& beatũ uirũ se uidisse p̃mintiauit.
&e deinceps nulli comparuit. In quo

Expanded text:
1009 voces psallentium in excelso. Tum 1009 voces psallentium in excelso. Tum ad senis conatum protinus sarcophagum cum summa levitatcomposito, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus ꝑ tota diem ꝓficit. le. Uiiii¬
igilata demiq alia nocte:. ma¬
ne temptantes iterũ. nichil
om̃ino agere potuerunt. Tunc cont᷑¬
bati atꝙ ext̾riti: quid facerent nesci
tus eiꝰ ẽẽ consueuerat: & forsitan in
hac die se transferri uos ammonet.
Tunc ieiiniis et orationibꝰ ac iugi
tes: triduũ illud continuatione du¬
xerunt. Quarta aũt die accedentes:
ponentesꝙ manꝰ: ñ ualebant penitꝰ
mouere sepulchrũ. Pauore aũt om̃i¬
bus ext̾ritis. iamꝙ in hoc stantibꝰ ut
t̾ra uasculum qd̃ detexerant oꝑirent.
apparuit eis ueneranda canitie se¬
nex. instar niuis candorem efferens.¬
et dicens se ẽẽ abbatem: & ait eis. Uscy¬
quo contͣbamim & tardatis: Num
uidetis domnũ martinũ stantẽ. uos
iuuare paratũ. si manꝰ apponitis:
Tunc iactans palliũ quo utẽbatur.
posuit manũ ad sarcofagũ cũ reliqͥs
sacerdotibꝰ crucibꝰ paratis & cereis:
impositaq antiphona dederunt cun-

Expanded text:
prorsus per totam diem proficit. prorsus per totam diem proficit. igilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid ftus ejus esse consueverat: et forsitan in hac die se transferri debere vos admonet. Tunc jejuniis, ac orationibus, et jugi tes, triduum illud continuatim duxerunt. Quarta autem die accedentes, ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulcrum. Pavore autem omnes exterriti, jam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canitie senex, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
bi nunc adoratur fuerit angło an¬
nuente translatũ. Anno sexagesimo
quarto post transitũ glõsi donni-
martini. beatꝰ ꝑpetuus turonicȩ se-¬
dis cathedram sortitus ẽ. Adeptꝰq
uotoꝵ consensu: fundam̃ta dempli
ampliora quã fuerant suꝑ beata
m̃bra locare disposuit. Qd̃ sagaci
insistens studio: mirifice mancipa¬
uit effectu. Dequa fabrica multu
qd̾ loquerem᷑ erat: sed quia p̃sens
est conticere ex inde meliꝰ putauimꝰ.
duemiente gͦ optato tẽpore .uiii.¬
sacerdotii. ut templũ dedica¬
retur. & scm̃ corpusculũ aloco ubi
sepultꝰ fuerat transferret᷑: conuoca¬
uit beatꝰ ꝑpetuus ad diem festum
uicinos pontifices: s & abbatũ ac
diuersoꝵ dericoꝵ ũ minimã multi¬
tudinem. Et quia hoc in kalendis
uilii agere uolebat: uigilata una
nocte. facto mane: accepto sarculo.
t̃ram quȩ suꝑ scm̃ erat tumulum.
ceꝑunt effodere. Quo detecto: manꝰ
ut eũ commouerent initiunt. Ibi¬
ꝙ multitudo tota laborans: nichil

Expanded text:
bi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatirum consensu, fundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil