comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ antes. s t̃mortalic̃ intelligentes. & diligẽ.¬
tes eum qui ꝓ ipsis ab ipsis canta mortali¬
ter ꝑculit. & eisusq ad sui sanguuus pec¬
cata donauit. & ĩ mortalitatem a se sꝑandã
& desidandam. eremplo suę resurrectioĩs
ostendit. Itaq iam ueteris hominis trena
desideria mortificantes & spĩtalis uitȩ no¬
rerum suarum auce pedes apłoꝵ pone¬
bant. ut ipsi distribuerent unicuiq sic̃
cuiq opus erat. iniuences q in xp̃iana di¬
lectione concordit̃. ñ dicebant aliqͥd suũ
s erant illis omĩa cõmunia. & anima
& cor unum indm. Deinde etiam ipsi

Expanded text:
ctantes: sed immortaliter intelligentes et diligenctantes: sed immortaliter intelligentes et diligentes eum qui pro ipsis ab ipsis tanta mortaliter pertulit, et eis usque ad sui sanguinis peccata donavit, et immortalitatem a se sperandam et desiderandam exemplo suae resurrectionis ostendit. Itaque jam veteris hominis terrena desideria mortificantes, et spiritualis vitae norerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant, ut ipsi distribuerent unicuique, sicut cuique opus erat : viventesque in christiana dilectione concorditer, non dicebant aliquid suum, sed erant illis omnia communia, et anima et cor unum in D
Abbreviated transcription (Latin):
qui rerum suarum uenditarum p̃tia ad
pedes apłoꝵ posuerant. Sic gͦ ad gentes
missi sunt paulus a barnabas. ut ȩccłe
gentium quȩ hoc ñ fecetant. ministiarẽt
hortatione ipsoꝵ cis qui hoc fecerũt: & id
& debitores eoꝵ sunt. Si enim spĩc alib
eoꝵ cõmunicauetũt gences: debent &
in carnalib ministrare eis. Ei libit.
gnitib quȩ ab idoloꝵ cultu ex longinqͦ
uocabantur. scłm illud qͦd dictum .ẽ. ex
sꝑon ꝓdiet lex. & uerbum diũ ex hrłm.¬
um uiderent ude.lil
tanta signafieri in eius nomine
quem partim ꝑimudiam. partum ꝑ¬
errorem crucifroerũt. aliĩ irricati fũt ad ꝑ¬
sequendos p̃dicatores eius apłos. alii uͦ idip¬
sum amplius ãmirantes qͦd in eius nomine
quẽ ueluti a se oppressum & uictum rise¬
rant. tanta miracula fierent. penitendo
conuersi crediderunt i eum milia uide¬
orum. Non erant iam illi temꝑalia bene¬
ficia t̾renumꝙ regnum desiderantes adõ.
nec ꝓmissum regem. xp̃m carnalit̾ expetꝰ¬

Expanded text:
qui rerum suarum venditarum pretia ad pedes Apostolorum posuerant . Sic ergo ad Gentes missi sunt Paulus et Barnabas, ut Ecclesiae Gentium quae hoc non fecerant, ministrarent, hortatione ipsorum, eis qui hoc fecerant: sicutet debitores eorum sunt. Si enim spiritualibus eorum communicaverunt Gentes, debent et in carnalibus ministrare eis . 15. Ib. Gentibus, quae ab idolorum cultu ex longinquo vocabantur, secundum illud quod dictum est, Ex Sion prodiet lex, et verbum Domini ex Jerusaum viderent Judaei tanta signa fieri in ejus nomine, quem partim per invidiam, partim errorem crucifixerunt, alii irritati sunt ad persequendos praedicatores ejus Apostolos, alii vero idipsum amplius admirantes, quod in ejus nomine, quem veluti a se oppressum et victum riserant, tanta miracula fierent, poenitendo conversi crediderunt in eum millia Judaeorum. Non erant jam illi temporalia beneficia terrenumque regnum desiderantes a Deo, nec promissum regem Christum carnaliter exspe
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ disꝑsione p̃dicaretur. & unicarent᷑
etiam ipsi patientiam dñi sui qr qui ꝓpt̃
cos mansuetus passus fuerat. mansuefacꝰ¬
tos ꝓse pari iubebat. Ex ipsis scõꝵ ꝑsccu¬
anos maxime seuiebat. S postta credẽs
& apło factus. missus. ẽ. ut gentib euã¬
gelium p̃dicat&: grauiora ꝓpessus ꝓ no¬
mine xp̃i. quam fecerat contra nom̃ xp̃i.
seminabat. impense p̃cipiebat. ut quotuã
ipsi ex idoloꝵ cultu uenientes: ad unum
dm̃ colendum rudes. ñ facile poterant rebi
suis uenditis & distributis seriuire dõ. obla¬
illos tamquã milites. istos aũ tamquam
stipendiarios ꝓuinciales apłica doctrina
insticuit. inserens eis xp̃m uelut lapidẽ
in quo ambo quasi parietes de diuerso
uenientes. de uideis uidelic& atq gen¬
tilib germana caricate copularentur.¬

Expanded text:
 dispersione praedicaretur, et imitarentur etiam ipsi patientiam Domini sui: quia qui eos mansuetus passus fuerat, mansuefactos pro se pati jubebat. 43. Ex ipsis sanctorum persecuanos maxime saeviebat: sed postea credens et apostolus factus, missus est ut Gentibus Evangelium praedicaret, graviora perpessus pro nomine Christi, quam fecerat contra nomen Chrisseminabat, impense praecipiebat, ut quoniam ipsi ex idolorum cultu venientes, et ad unum Deum colendum rudes, non facile poterant rebus suis venditis et distributis servire Deo, oblaillos tanquam milites, illos autem tanquam stipendiarios provinciales apostolica doctrina constituit; inserens eis Christum velut lapidem in quo ambo quasi parietes de diverso venientes, de Judaeis videlicet atque Gentibus, germana charitate copularentur
Abbreviated transcription (Latin):
tas & uita. Si gͦ ipse. ẽ lum̃ ipse. ẽ. uia :
si ab illo recesseris. nec inlumine eris.
nec inura. Et qͥd te sequit᷑: Quod dic̃
impiis quidam psalmus. fiat uia eoꝵ
tenebrȩ & lubricum. hic gͦ draco anti¬
quuis hostis nr̃. ira feruidus. insidiis astu¬
tus. in mari magno.ẽ. Draco hic quem fin¬
xisti ad illudendum ei. Iam tu illude dra¬
comi. Adhoc enim hic factus. ẽ. draco ipse.
cadens peccato suo de sublimi habitatio¬
ne cȩloꝵ. & ex angelo factus diabolus.¬

Expanded text:
ad me is. Si ergo ipse est lumen, et ipse est via; si ab illo recesseris, nec in lumine eris, nec in via. Et quid te sequitur? Quod dicit de impiis quidam psalmus: «Fiat via illorum tenebrae et lubricum» . 7. Hic ergo draco, antiquus hostis noster, ira fervidus, insidiis astutus, in mari magno est. «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Jam tu illude draconi: ad hoc enim hic factus est draco. Ipse cadens peccato suo de sublimi habitatione coelorum, et ex angelo factus diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
tempne qͥd suggessit. S magnũ aurum
suggessit. Et quid ꝓdest homini si cotũ
mundum luchittur. animȩ aũ suȩ detͥ¬
m̃tum patiatur: Pereat mnundi luchrũ
ne fiat animȩ dampnum. hec dicens. ob¬
seruasti caput serpentis & calcasti. Ille
aũ diabolus calcancum cuum obseruat.
Quid c̃. obseruat calcaneum cuum᷑ Qͣn¬
do labaris auia diũ. Tu obseruas pͥmam
suggistiontm: al ob sirliat lapsum tuũ.
Si tnim lapsus fucris. cadis. Si cecidetis
possidebit. Ut aũ ñ cadas. noli exure de
iua. Angustam tͥ semicam strauit ds Qc¬
quid eatra illam: lubricum t̃. Ppttria

Expanded text:
temne quod suggessit. Sed magnum aurum temne quod suggessit. Sed magnum aurum suggessit. Et quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Pereat mundi lucrum, ne fiat animae damnum. Haec dicens, observasti caput serpentis, et calcasti. Ille autem diabolus calcaneum tuum observat. Quid est, observat calcaneum tuum? Quando labaris a via Dei. Tu observas primam suggestionem, ille observat lapsum tuum. Si enim lapsus fueris, cades; si cecideris, possidebit. Ut autem non cadas, noli exire de via. Angustam tibi semitam stravit Deus; quidquid extra illam, lubricum est. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
ictum .ẽ. mulicri uel potius ser¬
penti cum puniret ds peccatum
primi hominis. Ipsa cuum obseruabit
caput: cuaũ obseruabis eius calcaneum.
In magno mysterio dictum. infigura dicꝰ
dormientis. Erat aũ adam forma homi¬
nis fucuri. hoc apłs dicit. Qui ẽ. forma
futuri. Ptesiguratum. ẽ: qͦd futurũ erat.
fãcta ẽ. excła de latere di dorientis in
cruce. Nam de latere crucifiri ꝑcusso.
sacram̃ta eccłȩ ꝓfluxerunt. Quid gͦ dic¬
tum ẽ ȩccłi  Iam mnͦ audite: intlligite.
cauete. Ipsa tuum obseruabit caput: & cu
eius calcaneum. Oȩccła caput serpentis
obserua. Quid ẽ caput serpentis: Pri:¬
ma peccati suggestio. Uenit cͥ in m̃tem
nescio quid illicitum. Noli ibi tenere
m̃tem cuam: noli consentire. hoc quod
uenit inmentem. caput serpentis . ẽ. Caput
calca: & euades ceceros motus eius. Quid
.ẽ. caput calca ᷑ Ipsam suggestionẽ cõtẽpne.
S luchrum suggessit. Magnum ibi luchrũ
put serpentis ẽ: calca. Quid ẽ calca: son¬

Expanded text:
ictum est mulieri, vel potius serpenti, cum audiret Deus peccatum primi hominis: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus observabis calcaneum» . In magno mysterio dictum, in figura dictdormientis. Erat autem Adam forma futuri. Hoc Apostolus dicit: «Qui est forma futuri» . Praefiguratum est quod futurum erat, facta est Ecclesia de latere Domini dormientis in cruce. Nam de latere crucifixi percusso , Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Quid ergo dictum est Ecclesiae? Jam modo audite, intelligite, cavete: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus calcaneum.» O Ecclesia, caput serpentis observa. Quod est caput serpentis? Prima peccati suggestio. Venit tibi in mentem nescio quid illicitum; noli ibi tenere mentem tuam, noli consentire. Hoc quod venit in mentem, caput serpentis est; caput calca, et evades caeteros motus. Quid est, caput calca? Ipsam suggestionem contemne. Sed lucrum suggessit: magnum ibi lucrum eput serpentis est, calca. Quid est, calca? Con
Abbreviated transcription (Latin):
sine mitio .ẽ. Deinde q lica ꝑpetus pec¬
catoꝵ supplitiis adhibeatur. mutabilis
cam̃ nacura . ẽ. Illa ẽ aũ uera et̃ñitas: quȩ
uera ĩmortalitas: hoc. ẽ illa sũma ĩ cõnui¬
tabilitas. quam solus ds babet. qͥ mutari
omĩno ñ pot̃. Aluid ẽ enim ñ mutari
cum possit mutari: aliud aũ ꝓrsus nĩ
posse mutari. Sic̃ gͦ dicit᷑ homo bonus
ñ ta. en sicut ds. de quo dictum ẽ. ne¬

Expanded text:
sine initio est. Deinde quia licet perpetuus peccatorum suppliciis adhibeatur, mutabilis tamen natura est. Illa est autem vera aeternitas, quae vera immortalitas; hoc est, illa summa incommutabilitas, quam solus Deus habet, qui mutari omnino non potest. Aliud est enim non mutari, cum possit mutari; aliud autem prorsus non posse mutari. Sicut ergo dicitur homo bonus, non tamen sicut Deus, de quo dictum est, Ne
Abbreviated transcription (Latin):
nim debitum erat panem filioꝵ collere
& mittere canibꝰ nͥ canes humiliati ad
colligendas micas quas de m̃sa dominoꝵ
suoꝵ cernetent. ꝑ ipsam humilitatem
exaltati acip homines facti ad ipsam m̃¬
sam mererent᷑ accedete.It F o¬

Expanded text:
nim debitum erat panem filiorum tollere, et mittere canibus, nisi canes humiliati ad colligendas micas, quas de mensa dominorum cadere cernerent, per ipsam humilitatem exaltati atque homines facti, ad ipsam mensam mererentur accedere. Item
Abbreviated transcription (Latin):
angeli sũt: s qͦili attinet adhomines p̃.¬
destinatos ingłam dĩ futuros ꝑ adoptio¬
nem coheredes xp̃i. quos de ipsa captiui¬
tate redemit sanguine suo. Particulamgͦ
istam ciuitatis ihrłm captiuam teneri in
babilonia ꝓpeccato: incipere aũ inde exi¬
re pͥus corde ꝑ confessionem inquitatis
& caritatem untitiȩ deinde postea infine
scłi etiam corpore sc̃ꝑandam. Os̃ aũ pacis¬

Expanded text:
et Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praet Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praedestinatos in gloriam Dei, futuros per adoptionem cohaeredes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam ergo istam civitatis Jerusalem captivam teneri in Babylonia pro peccato, incipere autem inde exire prius corde per confessionem iniquitatis et charitatem justitiae, deinde postea in fine saeculi etiam corpore separandam, commendavi
Abbreviated transcription (Latin):
facit amor dĩ: babiloniam amor scłi. Int̃¬
roget se gͦ unusquisq quid amet. & inue¬
uem babiloniȩ: extirpet cupidicatem.¬
& plant& caritatem. Si aũ se inuenerit
ciuem ihrłm. coleret captiuitatem. spe¬
ret lib̾tacem. Incipit exire: qui incipit¬
amare. Exeunc enim multi latent᷑: et
exeuntium pedes sũt cordis affectus.
Quomodo eritur de babilonia. idt̃. de
confusione: Qui pͥmo erant confiisi simi¬
lib cupidicatib incipiunt catirate di¬
stingui. lam distincti: noti sũt confusi. &¬
si adhuc corpore ꝓioci sũt : desidio tam̃
scõ discernunctur. Et ꝓpt̾ cõmirtionem
corporalem ñdum exierunt. ꝓpt̾ affrctũ
eruditus inscã eccła nosse debet
unde ciues simus. & unde ꝑegrinemur.
reuersionis aucẽ munus remissionẽ pecca
et̃na. & uocatur ihrłm alteram cui gau¬
dium ẽ. par temꝑalis & uocatur babilonia:¬
captiua tenetur. s ñ cota: ciues enim eius

Expanded text:
facit amor Dei; Babyloniam, amor saeculi. Intefacit amor Dei; Babyloniam, amor saeculi. Interroget ergo se quisque quid amet, et inveivem Babyloniae, extirpet cupiditatem, plantet caritatem. Si se invenerit civem Jerusalem, toleret captivitatem, speret libertatem. amare. Exeunt enim multi latenter, et exeuntium pedes sunt cordis affectus: Quomodo exitur de Babylone, id est de confusione? Qui primo confusi erant similibus cupiditatibus, incipiunt charitate distingui; jam distincti, non sunt confusi. Etsi adhuc corpore permixti sunt, desiderio tamen sancto discernuntur; et propter permixtionem corporalem nondum exierunt: propter affectum eruditus in sancta Ecclesia nosse debet unde cives simus, et ubi peregrinemur, reversionis autem munus remissionem peccataeterna, et vocatur Jerusalem; alteram cui gaudium est pax temporalis, et vocatur Babyloniacaptiva tenebatur non tota; cives enim ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pietas ẽ sapientra. Teosebia porro
si ad uerbi ouginem latine eap̃ssam
inter p̃taret᷑. dĩ cultus dici potat: qui
ui hoc marime constitutus ẽ. ut atima
ei nonsit ingrata. Unde & in ipso ue¬
rissimo & singulari sacrificio. duõ deo
nr̃o agere grãs ãmonemur. Frit aũ
ingrata. si qͦd illi ex dõ ẽ sͥ tribuerit.
p̃cipueq iusticiam. cuius oꝑib uelut
ꝓpͥio & uelut a sema ipsa sibitus partis.
non uulgarit᷑ tanꝗͣ ex diuitiis. aut
menbroꝵ forma. aut eloquentia. ceterisq
siue ext̃nis. siuie corporis siue animi bo¬
nis. quȩ habere etiam scelerati solent.
s tanquã de his quȩ ꝓpͥe sut bona bouoꝵ
quasi sapient̃ inflat᷑. Quo uicio repul¬
si a diuinȩ stabilitate substautis etiã

Expanded text:
pietas est sapientia. θεοσέβεια porro, pietas est sapientia. θεοσέβεια porro, si ad uerbi originem latine expressam interpretaretur, dei cultus dici poterat, qui in hoc maxime constitutus est, ut anima ei non sit ingrata; unde et in ipso uerissimo et singulari sacrificio, domino deo nostro, agere gratias admonemur. erit autem ingrata, si quod illi ex deo est, sibi tribuerit praecipueque iustitiam, cuius operibus uelut propriis et uelut a semet ipsa sibimet partis non uulgariter tamquam ex diuitiis aut membrorum forma aut eloquentia ceterisque siue externis siue corporis siue animi bonis, quae habere etiam scelerati solent, sed tamquam de his quae proprie sunt bona bonorum quasi sapienter inflatur. quo uitio repulsi a diuinae stabilitate substantiae etia
Abbreviated transcription (Latin):
głationem dicerit laudabilem
quȩ in dño ẽ. eamq exclusam. id ẽ. non
ut abscederet pulsam. s ut emineret
exp̃ssam. unde & exclusores dicunt᷑ qui¬
clam artifices argentarii: hinc ẽ et
illud in psalmis. ut excludant᷑ hii qͥ
ꝓbati sũt argento. ut emineant qͥ ꝓba¬
ti sut eloquio dñi: nã & alibi dicitur.
eloquia diĩ eloquia casta. argentum
igne examinatũ : siue głationẽ uicio¬
sam de suꝑbia uenientem cõmemora¬
re uoluerit: eoꝵ scilic& qui cũ sͥ iuste
uident᷑ uiuere ita gloriant᷑ quasi ñ
acceꝑint : eamq non ꝑ legem factorum
s ꝑ legem fidei dicit exclusam. id ẽ
eiectam & abiec tam. qr ꝑ legem fidei
qͥsq cognoscit si quid bene uiuit dĩ
grã se habere. & ut ꝑficiat᷑ in dilecti¬
one iusticie non se aliunde consecutu¬
.tum. Qux̧ cogitatio pium facit: quia
pietas ẽ uera sapientia. Pictatẽ dico
Ipsa qͥppe cõmendata ẽ. cum dictũ ẽ
honum qͦd in libro iob legit᷑ : etce

Expanded text:
iationem dixerit laudabilem, quae in domino est, eamque exclusam, id est non ut abscederet pulsam, sed ut emineret expressam — unde et exclusores dicuntur quidam artifices argentarii; hinc est et illud in Psalmis: ut excludantur hi qui probati sunt argento. hoc est ut emineant qui probati sunt eloquio domini. nam et alibi dicitur: eloquia domini eloquia casta. argentum igne examinatum — siue gloriationem uitiosam de superbia uenientem commemorare uoluerit, eorum scilicet, qui cum sibi iuste uidentur uiuere, ita gloriantur, quasi non acceperint, eamque non per legem factorum, sed per legem fidei dicit exclusam, id est eiectam et abiectam, quia per legem fidei quisque cognoscit, si quid bene uiuit, dei gratia se habere et, ut perficiatur in dilectione iustitiae, non se aliunde consecuturum. Quae cogitatio pium facit, quia pietas est uera sapientia — pietatem dico ipsa quippe commendata est, cum dictum est homini, quod in libro Iob logitur: ecce
Abbreviated transcription (Latin):
factus .ẽ. homo rectus ut
manere in ea rectitudine posset
ri ꝑuersus arbitrio. Utoumliba
horum elegisset. dĩ uoluntas fiera
aut etiam ab illo. aut c̃te de illo.
Pinde qr suam maluit facere uo¬
luntatẽ quã dĩ. de illo facta ẽ uo¬
luntas dĩ: qr ex eadem massa ꝑditi¬
onis. quȩ de illius stirpe ꝓflurit.
facit aliud uas in honorem. aliud
incõtumeliam. In honorem ꝑ mui¬
scdiam. in cõtumeliã ꝑ iudiciũ:
ut uenio glorietur in homine.
ac ꝑ hoc nec in se. Ex cctitu euigłłi

Expanded text:
factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset ri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam : in honorem, per misericordiam; in contumeliam, per judicium: ut nemo glorietur in homine; ac per hoc, nec in se. CAPUT CVII
Abbreviated transcription (Latin):
posset intelligi & tͥbulatio quã ꝓ nonume
xp̃i ccedentes fuerant ꝑpessuri. Tam̃ ñ
ab re. ẽ. eundem spm̃ scm̃ etiam nomine
ignis significatum uideri.Ppt̃ qͦd & ui ad¬
uentũ eiꝰ dictũ. ẽ. Uisȩ sut illis linguȩ di¬
uise uelut ignis. qui & insedit suꝑ unĩ

Expanded text:
possit intelligi et tribulatio, quam pro nomine Christi credentes fuerant perpessuri; tamen non ab re est, eumdem Spiritum sanctum etiam nomine ignis significatum videri. Propter quod et in adventu ejus dictum est: Visae sunt illis linguae divisae, velut igni
Abbreviated transcription (Latin):
rectus dñs. Amas qͦd dulcis ẽ: time
qͦd rectus o̾. Tanquã mansuetꝰ dirit.
tacui. s canquã iustus. nũqͥd semꝑ ca¬
cebo  Misericors ⁊ miseratoi dñs. Ita
plane. adhuc adde. longanimis. adde
adhuc. ⁊ multũ misericois : s cune qͦd
ẽ in nouissimo. ⁊ uerar. Ea enĩ modo
sustinet peccantes: uidicaturus ẽ
contẽpnentos. An diuitias longani¬
mitatis ⁊ mansuetudinis eiꝰ contẽp̃¬
nis: ignorans qm patientia dĩ ad pe¬
nitentiam t⁊ adducit᷑ Tu aũ scd̾mn

Expanded text:
s quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias longanimitatis et mansuetudinis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu
Abbreviated transcription (Latin):
correctionis: s tu plus amas dilatio¬
nẽ. quã enĩdationẽ. Mlaltis fuisti he¬
ui. hodie bonus esto: ⁊ hodiernũ dic̃
in malitia ꝑegisti. uel cras mutare.
demꝑ expectas. ⁊ de miscdia dĩ tͥ plu¬
rimũ polliceris: ꝙi ille qͥ tͥ ꝑ patien¬

Expanded text:
correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de misericordia Dei tibi plurimum polliceris: quasi ille qui tibi pe
Abbreviated transcription (Latin):
stino die. ñ enĩ craserit ultunus. ⁊ tͣcio
dic. ⁊ subito uenit ira eius. fr̃s ñ tarde¬
sus: ñ ẽ reuersus. Non querit c̃ dila¬
tionẽ in uoce coruina: s confissionpi
ingemitu columbino. Ex ttit tilu igͥli¬

Expanded text:
stino die, non enim cras erit ultimus; et tertio stino die, non enim cras erit ultimus; et tertio die: et subito venit ira ejus. Frsus non est reversus; non quaerit Deus dilationem in voce corvina, sed confessionem in gemitu columbino. » Insu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd cã multũ in miscdĩa : Peccat᷑
⁊ uiuitur. Accedũt peccata: augetur
uita. Blasphematut cotidie: ⁊ facit
solem suum oriri suꝑ bonos ⁊ malos.
uocat undiq ad correptionẽ : uocat
ciis creature: uocat imꝑtiendo tempꝰ
uiuendi : uocat ꝑ lec toiem. uocat
ꝑ tractatorem: uocat ꝑ intimã cogi¬
tationem: uocat ꝑ flagellum. correcti¬
onis. uiocat ꝑ miscdiam consolatiotus.
Male utendo. tu tͥ thesauriras qͥa
ait apło: iram indie irȩ. Nam hoc
ait apłs. An diuitias bonitatis ⁊ lon¬
ganimitatis eiꝰ contẽpnis: ignoians
qm̃ patientia dĩ ad pęnitentiã te
adducit: Quod tͥ parcit: putas quia
places ei  ł lec fecisti inquit & tacui
Suspicatus es iniquitatem qͦd ero tͥ
similis. Non mͥ placent peccata: s lon¬
ganunitate quero recta facta. Si
punirem peccatores: ñ inuenirem
confessores. Frgo ce dds̃ longanimita¬
te sira parcendo ad pęnitenciam
adducit. Tu aũ cum cotidie dicis.
finitut hodietnus dies & sic ero. ⁊cra¬

Expanded text:
d tam multum in misericordia? Peccatur et vivitur; accedunt peccata, augetur vita: blasphematur quotidie, et facit solem suum oriri super bonos et malos . Vocat ciis creaturae, vocat impertiendo tempus vivendi, vocat per lectorem, vocat per tractatorem, vocat per intimam cogitationem, vocat per flagellum correctionis, vocat per misericordiam consolationis. male utendo, tu tibi thesaurizes, quod ait Apostolus, iram in die irae. Nam hoc ait Apostolus: «An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit» ? Quod tibi parcit, putas quia places ei? «Haec fecisti,» inquit, «et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis» . Non mihi placent peccata, sed longanimitate quaero recte facta. Si punirem peccatores, non invenirem confessores. Ergo te Deus longanimitate sua parcendo ad poenitentiam adducit: tu autem cum quotidie dicis, Finitur hodiernus dies, et sic ero et cra
Abbreviated transcription (Latin):
fectionib. Sꝑando decipit᷑ qui dicit.
mͥ placet. qđ libit. larem habenas cu¬
piditatib meis. impleam desidia ani¬
s ñ posse iam ignosci penitentib. et
statuentes se ad aãpnationẽ sine du¬
bio destinatos. dicũt apud se ipsos.
lam dapnandi sumus : quare ñ qͦd uo¬
lumus faciamus : animo gladiatoꝵ
Iam enĩ qđ tuneant noti habent. et
uehieineut᷑ cimendi sut̃. Istor desꝑa¬
tionecat: spes illos. Int̾ spem ⁊ despa¬
tionem. fluctuat animus. Metuen¬
dũ ẽ. te ne occidat spes : ut cũ multũ
spas de misocłia dlĩ: incidas in iudi¬
cium. Metuendum tͣ tur sus. ne te
occidat despatio : & cũ putas iamt᷑
ñ ignosci que grauia cõmisisti. non
uerti ad dñm. neq differas de die
in diem : subito enĩ uenit ira eius.
⁊ in cempore iundicti disꝑdet te.
Illis qui desꝑatione ꝑiclitant᷑. quid
obliuiscar. Propt̃ illos gͦ qͥ desꝑati¬
one ꝑiclitant᷑. ꝓposuit indulgentis
portum: ꝓpt illos qͥ spe ꝑiclitant᷑. ⁊e

Expanded text:
ibus. Sperando qui decipitur? Qui dicit, mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria anisibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorujam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non verti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te . Illis qui desperatione periclitantur, quid s obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et
Abbreviated transcription (Latin):
nis. s nomine. ñ uita. ñ moribꝰ.
Nemo sentit. nͥ qͥ exꝑtus . ẽ. Ergo
intende. intuere qͦd audis. Uis
uiuere ut xꝑianꝰ : Uis seqͥ uesti¬
gia dni tui: Obicitur tibi. E¬
rubescis. & erubescendo dimit
ad iusticiam : s ꝑdidisti. ore cõ¬
fessio fit ad salutem. Si gͦ uis
ambulare uiam dĩ : ẽtiã in con¬
spectu hominũ sꝑa in dm̃: id.ẽ.
noli erubescere de spe tua. Qͦmͦ
uruit incorde tuo. sic habitet
in ore tuo: qr nonsine causa signũ
suũ xp̃c infronte nobis figi uolu¬
it. tamqͣm in sede pudoris. ne xp̃i

Expanded text:
nis, sed nomine, non vita, non moribus. Nemo sentit nisi qui expertus est. Ergo intende, intuere quod audis. Vis vivere ut christianus? vis sequi vestigia Domini tui? Objiciatur tibi, erubescis, et erubescendo dimittad justitiam, sed perdidisti; ore confessio fit ad salutem . Si ergo vis ambulare viam Domini, etiam in conspectu hominum spera in Deum, id est, noli erubescere de spe tua. Quomodo vivit in corde tuo, sic habitet in ore tuo: quia non sine causa signum suum Christus in fronte nobis figi voluit, tanquam in sede pudoris, ne Chri
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam pot̾ nolens. accedere ad
altare pot̾ nolens. acciꝑe sacram̃¬
tum pot̃ nolens: credete ñ pot̃.
nͥ uolens. Si corpore crederetur: fi¬
eret in nolentib. S ñ corpore cre¬
dit᷑. Apłm audi. Corde credit᷑ ad iu¬
sticiam. Et qͥd sequit᷑. Ore aũ cõ¬
fessio fit ad salutẽ. De radice cordis
surgit ista confessio. Aliquando au¬
dis confitentem: & nescis credentẽ.
S nec debes uocare confitentẽ:
quẽ uidicas ñ credentẽ. Hoc ẽ enĩ.
confiteri : dicere qͦd habes in corde.
Si aũ aliud in corde habes. aliud
dicis: loqueris. ñ confiteris. Ex trac

Expanded text:
am potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. C
Abbreviated transcription (Latin):
gis sũt facuĩt. eiustodi legem non¬
habentes ipsi sibi sũt lex: qͥ ostendũt
opus legis scͥptum in cordib suis.
testimonium illis reddente consci
tium. in die cum uidicabit ds̾ oc¬
culta hominũ scdin eu̾głm meũ¬

Expanded text:
odi legem habentes ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis testimonium illis reddente consciefendentium, in die cum judicabit Dominus occulta hominum secundum E
Abbreviated transcription (Latin):
ȩu̾głm eius audirent. uite huiꝰ fĩne
p̃uenti sũt. seu p̾ueniunt᷑: possint
habere hanc ercusationem. Possunt
plane: s ñ ideo possunt effugere
clãpnationẽ. Quic̃q st. sine lege pec¬
cauerũt: sine lege ꝑibũt. & qͥcq in
lege peccauerũt. ꝑ legẽ iudicabunt᷑.¬

Expanded text:
um ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem. Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicunque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt: et quicunque in lege pecca
Abbreviated transcription (Latin):
saluari. qͥ suꝑ hoc fundam̃tũ. non
aurũ. argentũ. lapides p̃tiosos. s
ligna. fenũ. stipulã edificat. ñ tatĩ
respuit ne recipiat. nec receptũ de¬
serit fundamentũ: iaꝙ omĩb car¬
nalib siuo quib capit᷑ atq succum¬
bit delectationibi autiponit. cum
ad hũo articulum uentum fuerit
ut aut ille destrant᷑ uit ap̃s. Ubi

Expanded text:
hoc fundamentum, non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam aedificat ; non tamen respuit ne recipiat, nec receptum deserit fundamentum; idque omnibus carnalibus suis, quibus capitur atque succumbit, delectationibus anteponit, cum ad hunc articulum ventum fuerit, ut aut illae deserantur, aut Christus; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ad quos uenit & quib locutus ẽ ap̃c:÷
non habent de magno iufidelitatis pec¬
cato ullam excusationẽ qua possint di¬
cere: ñ uidimus nͭ audiuimꝰ. Siue ñ
acceptaret᷑ ista ercusatio. ab illo cuius

Expanded text:
ad quos venit, et quibus locutus est Christus, ad quos venit, et quibus locutus est Christus, non habent de magno infidelitatis peccato illam excusationem, qua possint dicere, Non vidimus, non audivimus: sive non acc
Abbreviated transcription (Latin):
rut̃. s omĩno legem xp̃i acciꝑe nolu¬
erũt. & eam quantũ adipsos attinet
omĩno nullam eẽ uoluerũt. sui autẽ
peccant in lege. qui sut̃ in lege: ĩa ẽ
qͥ eam suscipiũt. eam q scãm & man¬
cdatum scm̃. & iustum & bonũ faten¬
tur. s infirmitate nͣ implent. quos¬
possũt. Neq enim de uifidelib &
fidlibus erat sermo ut hoc dicer&.
s degentib a uideis: qͥ certe utriq
nł in eo saluatore saluent᷑ qui uruit
querere quod ꝑietat. ad ꝑditionẽ sine
dubio ꝑtinebũt: quãius dici possit
alios grauius. alios leuius ꝑituros.
id ẽ alios grauiores alios leuiores pendẽ
in sua ꝑditione passuros. Ille enĩ ꝑire
dõ dicitur: quisquis ab illa beatitu¬
dinc quã dat scĩs suis ꝑ supplicium
seꝑat᷑. Tanta ẽ aũ supplicioꝵ quanta
ẽ diuersitas peccatoꝵ: que quoquo¬
modo sese habeat. altius uidicat sapi¬
entia diuina quã conectura scruta¬
tur. aut effatur humana. Isti cerit

Expanded text:
runt, sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatenturst. Neque enim de infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. Isti certe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eis habeant excusationẽ de peccato
suo. Si . i. ñ habent: cur hic dictum ẽ
ꝓptẽa istos ñ habere. qr uenit. & locu¬
tus eͣ eis : Si aũ habent᷑ utrũ ad hoc
habeant ut apenus alienent᷑ an mi¬
tius puniant᷑: Ad hec inqͥsita. ꝓ meo
captu dnõ donante respondeo. ha¬
bere illos ercusationẽ ñ de omĩ peo¬
cato suo. s de hoc peccato quo in xp̃m
ñ crediderũt. ad quos ñ uenit. &
quib ñ ẽ locutus: s into ñ sut nu¬
mero ad qͦs in discipulis uenit & qͥb

Expanded text:
est eis, habeant excusationem de peccato est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur hic dictum est propterea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant ut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu, Domino donante, respondeo, habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus. Sed non in eo sunt numero hi ad quos in di
Abbreviated transcription (Latin):
gis. uapulabit multa᷑ fcce uͥ ostñait
grauius peccare hominẽ scientẽ. qͣm
nescientt᷑. Nec tam̃ ideo confugien¬
dum ẽ ad ignorantis tenebras. ut
in eis quisq requirat excusationẽ.
Aliuid ẽ enim nescisse: aliud scire
noluisse. Uoluntas qͥppe arguitur.
in eo de qͦ dicit᷑: uoluit intelligere
ut benc ageret. S & illa ignorantia qͦ
ñ ẽ eoꝵ qui scire nolunt. & eoꝵ qͥ tãꝗͣ
simplicit᷑ nesciunt. neminẽ sic ercusat.
ut sempit̃no igne ñ ardeat. si ꝓptẽa
ñ credidit qr ñ audiuit omĩno quib
crederet: s fartasse ut mitius arde¬
at. Non enĩ sine causa dictũ ẽ. effun¬
de iram tuã in gentes quȩ te ñ noue¬
.ruut. ⁊ illud qͦd ait apłs. cum uene¬
rit in flãma ignis dare uindictam
in eos qui ignorant dm̃. P x tractatu
M ed qđ adinrit atq ait. nunc
excusationem ñ habebũt de pec¬
cato suo pot̾̃ mouere querentes. uttũ
hiĩ ad quas ñ uenit xp̃o nec locutus

Expanded text:
gis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit gis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit grauius peccare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: noluit intellegere, ut bene ageret. sed et illa ignorantia, quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim sine causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae te non nouerunt, et illud quod ait apostolus: cum uenerit in flamma ignis dare uindictam in eos qui ignorant deum. ueruquod adjunxit, atque ait, Nunc autem excusationem non habent de peccato suo, potest movere quaerentes, utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus
Abbreviated transcription (Latin):
uigͦ nouerunt diuina mandata
aufertur eis excusatio. quã solent
hab̾e homines de ignorantia: s nec ipsi
sine pena erũt qui legem dĩ. uesciunt.
Qui enim sine lege peccauerũt: sine lege
⁊ ꝑibunt. Qui aũ ui lege peccauerunt
ꝑ legem iudicabunt᷑. Quod mͥ ñ uidet̃
apłs ita dirisse tanqͣm peius aliquia
significauerit ẽẽ passuros qͥ legem nesci¬
unt inpeccatis sius: qͣuã illos qͥ sc̃tunt.
Peius enĩ uidetur ẽẽ ꝑire: quã iudicari.
S cum hoc de gentib ⁊ de udeis loque¬
retur. qi illi sine lege sũt. isti aũ legem
acceꝑuit:: quis audeat dicert uideos
ꝑ legem iudicabunt᷑ . Sine fide emim
xp̃i nemo lib̾ari pot̾: ac ꝑ hoc ita ui¬
dicabunt᷑ ut ꝑeant. Nam si peior ẽ
conditio nescientium quã scientium
legem dĩ: qti uerum erit qđ in euã¬
gelio dñs ait. seruus qui nescit uolũ¬
tatẽ dnĩ sui. ⁊ facit digna plagis.
uapulabit pauca. seruus aũ qͥ scit
uoluntatẽ dnĩ sui ⁊⁊ facit digna pla¬

Expanded text:
go nouerunt diuina mandata, aufertur eis excusatio, quam solent habere homines de ignorantia. sed nec ipsi sine poena erunt qui legem dei nesciunt. qui enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt; qui autem in lege peccauerunt, per legem iudicabuntur. quod mihi non uidetur apostolus ita dixisse, tamquam peius aliquid significauerit esse passuros qui legem nesciunt in peccatis suis quam illos qui sciunt. peius enim uidetur esse perire quam iudicari. sed cum hoc de gentibus et Iudaeis loqueretur, quia illi sine lege sunt, isti autem legem acceperunt, quis audeat Iudaeos, per legem iudicabuntur? sine fide enim Christi nemo liberari potest; ac per hoc ita iudicabuntur, ut pereant. nam si peior est condicio nescientium quam scientium legem dei, quomodo uerum erit quod in euangelio dominus ait: seruus, qui nescit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit pauca; seruus autem, qui scit uoluntatem domini sui et facit digna pla
Abbreviated transcription (Latin):
Scdm ia uͦ qđ ait. ipsi iͥ sut lex : non
ĩmerito pͣuaricatores estimant᷑ om̃s
peccateo tr̃x. Nullus enĩ ẽ qͥ faciat
altĩ inuiriam n qui fieri nolit oͥ: n:
in hoc tranogredit naturȩ legeni
quam ñ sinit᷑ ignorare dũ id qͦd facit:
ñ uult pati. Nũquid aũ lex ista nat̾ał
nͣ erat in ppło isrł Erat plane qm̃ ⁊
ipsi homines erant. Sine lege aũ na¬
turali eẽnt. si pt̃ nat᷑am humani ge¬
neris eẽ potiussent. Multomagis gͦ
p̃uaricatores facti sũt lege diuiua qͥ
nat᷑alis illa siue instaurata siue aucta
siue firmata ẽ. Iam uͦ si in omĩb pecca¬
torib tr̃x̧ ñ incongrue deputant᷑ ⁊ par¬
iuli ꝓpt̾ originalis uincula peccati
etiã ipsĩ in similitudinẽ p̃uaricatioĩs
adȩ. ad illam p̾uaricationẽ ꝑtinere
monstrant᷑. quȩ clata lege in ꝑachso¬

Expanded text:
non immerito praevaricatores aestimantur omnes peccatores terrae. Nullus enim est qui faciat alteri injuriam, nisi qui fieri nolit sibi: et in hoc transgreditur naturae legem, quam non sinitur ignorare, dum id quod facit non vult pati. Numquid autem lex ista naturalis non erat in populo Israel? Erat plane, quoniam et ipsi homines erant: sine lege autem naturali essent, si praeter naturam humani generis esse potuissent. Multo magis ergo praevaricatores facti sunt lege divina, qua naturalis illa sive instaurata, sive aucta, sive firmata est. 5. Jamvero si in omnibus peccatoribus terrae non incongrue deputantur et parvuli, propter originalis vincula peccati, etiam ipsi in similitudine praevaricationis Adae , ad illam praevaricationem pertinere monstrantur, quae, data lege in pa
Abbreviated transcription (Latin):
questio ẽ ⁊ ait. Quicq .it. sine lege
peccauerũt. sine lego ꝑibũt: ⁊ qͥcq
in lege peccauerũt. ꝑ legẽ uidicabũ¬
tur: hos utiq iuideos. illos aũ gre¬
cos uolens intelligi. qm̃ de his age¬
bat᷑: utͦs ꝙ sub pecc̃o ẽẽ demonstrãs.
ut egere se gratia utriq fattant᷑.
ꝓpt̃ qđ dic̃. Non enĩ ẽ dutinctio
om̃s enĩ peccauerũt n ogent gła
dĩ. iustificati gratis ꝑ grãm ipsiꝰ

Expanded text:
que enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt; et quicumque in lege peccaverunt, per legem judicabuntur» . Hos utique Judaeos, illos autem Graecos volens intelligi, quoniam de his agebat; utrosque sub peccato esse demonstrans, ut egere se gratia utrique fateantur: propter quod dicit, «Non enim est distinctio: omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei; justificati
Abbreviated transcription (Latin):
psali cent simi ꝯ¬
ẜ sĩmitum cum diceret apłs.
quã dõ dedit ꝑ moꝑsen famulum
suum populo suo isrł. hoc ipsa quȩ
circũstant uerba eius ostendũt.
Disputabat enĩ de uideis ⁊ grecis
id ẽ gentib. ñ ad circũcisionem. s
ad p̃putium ꝑtinentib. ideo sine
lege eos dicens. qr ñ acceꝑant legẽ
quani se accepisse gloriabant᷑ iudĩ.
Unde ait illis. Si aũ tu iudeus cog¬
nominaris. ⁊ requiescis in lege. ⁊ glo¬
riaris indõ. Deniq unde ad hanc sen

Expanded text:
t amore ipsius, quantum donat, accendi nimirum cum diceret Apostoquam Deus dedit per Moysen famulum suum populo suo Israel. Hoc ipsa quae circumstant, verba ejus ostendunt. Disputabat enim de Judaeis et Graecis, id est Gentibus, non ad circumcisionem, sed ad praeputium pertinentibus; ideo sine lege eos dicens, quia non acceperant legem quam se accepisse gloriabantur Judaei: unde illis ait, «Si autem tu Judaeus» «cognominaris, et requiescis in lege, et gloriaris in
Abbreviated transcription (Latin):
ricantes grã saluatorio inuenit. alios
maius alios minus. Quanto enĩ legis
maior in quocꝙ cognitio: tanto minor
peccati excusatio. Quanto minor pec¬
cati excusatio: tanto manifestior p̃ua¬
ricatio. Restabat gͦ ut omĩb ñ sua
s dĩ id ẽ a dõ donata iusticia subue¬
niret. Unde ait apło. ꝑ legem cogni¬
tio peccati. Nongͦ ablatio: d cogni¬
tio. Nunc aũ sine lege iusticia dĩ¬

Expanded text:
ricantes gratia Salvatoris invenit, alios majus, alios minus: quanto enim legis major in quoquo cognitio, tanto minor peccati excusatio: quanto minor peccati excusatio, tanto manifestior praevaricatio. Restabat ergo, ut omnibus non sua, sed Dei, id est a Deo donata, justitia subveniret. Unde ait Apostolus: «Per legem cognitio peccati.» Non ergo ablatio, sed «cognitio. Nunc autem sine lege,» i
Abbreviated transcription (Latin):
s tantũmͦ iudicari: cũ xp̃s ipse ad
candẽ gentẽ ꝓpt̃ oues quȩ inde ꝑic¬
rant se missum ẽẽ testet᷑. ⁊ tolerabiliꝰ
dicat futurũ sodomitis in die udiciis
qͥ utiq sine lege ꝑierunt. quã cuuta¬
dedit. cet̾is aũ gentib ñ dedit. sine
lege dirit ẽẽ cetas gentes: quid uitel¬
lecturi sumus in isto psalmo dictũ

Expanded text:
sed tantummodo judicari: cum Christus ipse ad eamdem gentem, propter oves qua inde perierant, se missum esse testetur. ; et tolerabilius dicat futurum Sodomitis in die judicii, qui utique sine lege perierunt, quam civitadedit, caeteris autem gentibus non dedit, sine lege dixit esse caeteras gentes; quid intellecturi sumus in isto psalmo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
iudci ꝑ legẽ uidicabunt᷑. noc ideo ñ
ꝑibunt. nͥ credant in eũ qui uenit
quatere qͦd ꝑierat. Nonuulli qͦq
etiam catholici tractatores in his
apłi uerbis alit̃ quam se rto habit
parũ attendendo sapuerunt ut di¬
cerent illos ꝑire qͥ sinc lege peccauert᷑. ⁊
hos aũ qͥ in lege peccauerũt. uidica¬
transitauas credant᷑ eẽ purgandi :
sic̃ ille de quo dictũ ẽ. Ipse aũ saltius
erit. sic tam̃ quasi ꝑ ignom. S hoc
merito funcdam̃ti beno intelligit᷑
de quo agebat apło. ut hoc diceret.
Suꝑiuo qͥ ppt diretat. ut sapiens ar¬
chitectuo funclamentũ posui. aliꝰ

Expanded text:
deo non peribunt, nisi credant in eum qui venit quaerere quod perierat . 3. Nonnulli quippe etiam catholici tractatores, in his Apostoli verbis aliter quam se res habet, parum attendendo sapuerunt, ut dicerent illos perire qui sine lege peccaverunt; hos autem qui in lege peccaverunt, judicatransitorias credantur esse purgandi, sicut ille de quo dictum est, «Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem.» Sed hoc merito fundamenti bene intelligitur, de quo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Superius quippe dixerat, «Ut sapiens architectus fundamentum posui; alius
Abbreviated transcription (Latin):
ruus ⁊ fluminib ꝑ cuncta diffundi¬
tur. Itanullum .ẽ creature genus qͦd
nonit homine possĩt agnosci. Ac sic
omĩs creatura in eocongenuscit ⁊ do¬
let reuelationem filiorum cdĩ erpecꝰ¬
tans quȩ ꝑcmpons etiam tesurresti¬

Expanded text:
riuis et fluminibus per cuncta diffundiriuis et fluminibus per cuncta diffunditur. ita nullum est creaturae genus, quod non in homine possit agnosci. ac sic omnis creatura in eo congemescit et dolet, reuelationem filiorum dei exspectans; quae per corporis etiam resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
rationalis millo. ẽ quam uel ꝓbant᷑ an¬
gelihabere uel crectunt᷑. ⁊ut itacticam
sensualis. qua ⁊ bestiȩ noncarent. utunt᷑
enim sensibus. ⁊ stnsualib motib ad ap¬
petencta utilia ⁊ uitancda contraria.
⁊ uitalis pͥuata sensu qualis aduerti
in arboribus pot̃. Ham ⁊ in nobis sine
sensu nr̃o fiunt oorporis incrementa.
⁊capilli uec cum p̃cictunt᷑ sentiunt.
⁊ tam̃crescunt. Iam uͦ ipsa corporalis
creatura eiudentius apparet in nobis:
quȩ lic& ex tr̃afacta atꝙformata sit.¬
uisunt tam̃ illi ex omili huius corpo¬
rei mundi elementis quȩclam particu¬
lȩ ad temꝑiem ualitudinis. Nam et
calore menbra uegetant᷑. qui ẽ ab igne
cuius etiam lur ꝑ oculos enuicat et
acre uenarum ctiscur susquas at teri¬
as uocant. atꝙ spiram̃ta pulmonis
implent᷑ ⁊ humor nͥ eẽt. nulla sputa¬
menta confluerent. uitamq ab fu¬
meret siocitas. Ham ⁊ ipse sanguis hu¬
midolapsu alias uenas repletis: quasi

Expanded text:
rationalis in illo est, quam uel probantur habere angeli uel creduntur, et ut ita dicam sensualis, qua et bestiae non carent; utuntur enim sensibus et sensualibus motibus ad appetenda utilia et uitanda contraria; et uitalis priuata sensu, qualis aduerti in arboribus potest. nam et in nobis sine sensu nostro fiunt corporis incrementa et capilli nec cum praeciduntur sentiunt, et tamen crescunt. iam uero ipsa corporalis creatura euidentius apparet in nobis; quae licet ex terra facta atque formata sit, tamen illic ex omnibus huius corporei mundi elementis quaedam particulae ad temperiem ualetudinis. nam et calore membra uegitantur, qui est ab igne, cuius etiam lux per oculos emicat, et aere uenarum discursus, quas arterias uocant, atque spiramenta pulmonis implentur, et humor nisi esset, nulla sputamenta confluerent uitamque absumeret siccitas. nam et ipse sanguis humido lapsu alias uenas replens quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ueris ta nrã subsole. uibi
uanitas fior tam magnum bonũ
istalocutus ẽ qr ⁊ illud cum dixisset
uanitati creatura subiccta ẽ. adiccit
attpait. Honsponte s ꝓpt̃ eum qui
subiecit inspe. Eigo in spt quasixmꝰ
nos acdhesuros contemplancde uet¬
tati subucti sumus interim uanita¬
ti siratura ista spĩtalis animalis oor¬
poralisqͥ bmĩs inhominos. unmno
homio t̃. sponte peccauit ⁊ unica
factat᷑̃ uiritati: ħ ut meritoptim¬
tetur. uonsponte subiecta ẽ. uanitati.
peratorib meliores sumius clõ non uaui¬
tati subditisumus hoc .ẽ. ꝑ pͥmitias ipc̃.¬

Expanded text:
stra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Ergo in spe, qua speramus nos adhaesuros contemplandae veritati, subjecti sumus interim vanitati. Creatura quippe ista spiritualis, animalis, corporalisque omnis in homine est; imo homo est. Sponte peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. pecoribus meliores sumus, Deo, non vanitati subditi sumus, hoc est, per primitias sp
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. lalis uenit saluator. Ueuit:
mortuus. ẽ. s mortem occidit. fmiriit
inst quam timebamus: suscepit illã:
⁊ occidit illam. Quomͦ suminus ue¬
natar leonem suscepit. ⁊ necauit.
Nam prudentia carius maisẽ: prii

Expanded text:
peccati. Talis venit Salvator. Venit, peccati. Talis venit Salvator. Venit, mortuus est, sed mortem occidit. Finivit in se quam timebamus. Suscepit illam, et occidit illam, quomodo summus venator leonem suscepit et necavit. Nam prudentia carnis mors est; pr
Abbreviated transcription (Latin):
attulit mercator iste. De regio¬
ne sua ueniens iste mercator: inuenit
in regione nr̃a qͦd hic habuudat. Quid
hic habuncdat. Hasci ⁊ mori. Pleua ẽ.
t̃ra his iercibus: nasci ⁊ mori. Hatusẽ:
⁊miortiuis ẽ. S qua ua natus . e Acd
ne maria. Numqͥd nos sic: Nlos de adã
⁊ eua. Illa ꝑ concupiscentiam carnis:
ille aũ non ꝑ ipsam. Maria enuim uir¬
go sine uirili amplerii sine concupi¬
scentie estu: qm̃ ne pateretur huuc
estum. icdeo ei cdictum ẽ. Sp̃c sc̃i suꝑ¬
ueniet inte: ⁊ uirtus altissimi obum¬
brabit tͥ. Uirgo gͦ maria uon concubu
it ⁊ concepit: s crecticdit ⁊ concepit. Ha¬
tus.ẽ. enim martalis mortalibus. Qua¬
re mortalis Quia in similitudinẽ car
nis peccati. Non incarne peccati ẜ̃ m
simlitudine carnis peccati. Quid ha¬
bet caro peccati : Aloctem ⁊ peccatũ.
Quid habuit stimlitucdo carns pecra¬
ti ᷑ Alortem sine peccato. Si haberet
peccatum: caro eẽt peocati. Si mortẽ¬
ñ haberet: non eẽt simmilitucdo carnis

Expanded text:
attulit mercator iste de regione sua veniens: mercator iste invenit in regione nostra quod hic abundat. Quid hic abundat? Nasci et mori. Plena est terra his mercibus, nasci et mori. Natus est, et mortuus est. Sed qua via natus est? Ad ne Maria. Numquid nos sic de Adam et Eva? Nos per concupiscentiam carnis, ille autem non per ipsam. Maria enim virgo sine virili amplexu, sine concupiscentiae aestu; quoniam ne pateretur hunc aestum, ideo ei dictum est, Spieniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . » Virgo ergo Maria non concubuit et concepit, sed credidit et concepit: natusque est Dominus mortalis mortalibus. Quare mortanis peccati : non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati. Quid habet caro peccati? Mortem et peccatum. Quid habuit similitudo carnis peccati? Mortem sine peccato. Si haberet peccatum, caro esset penon haberet, non esset similitudo carnis
Abbreviated transcription (Latin):
tus es opault hondũ ꝓte p̃cium
ꝑsolimu eͣ᷑ Honne sanguis ille iã
fususe  ⁊ onte ipsumr ł p̃titm om¬
Spe enĩsalui factisumus. Spesatĩ qrix
uidetut non t̃ sp̃es. Qua eĩ mait
qͥs quidsꝑat  Si aũ. qł nonunluuis
sꝑamus ꝑ patientiam erpectantio.
Quid aũerpectat ꝓpatientiant᷑ da¬
lutem. sinus tei salitiem Ipsius cor¬
poris. qi hoc dicit recdoptiotit᷑ corparis
non erat salus illa quam habibat. E¬
suries sitis int̃sicit: si subuentił non
erit. Macticam̃tum enim samis. E
cibus. ⁊ meclicam̃tum sitis t̃ porua
⁊ moctionãtum satigationis .ẽ. sotius
Detrahe ista medicam̃ta : uide si non
intficiũt illa que cristunt. Si si posi¬
nitate. s geniens erpecta redẽp̃tio¬
nem cmpars tur snude te rademp¬
tiit s toondum ire. Spe secutuses

Expanded text:
tus es, o Paule? nondum pro te pretium persolutum est? Nonne sanguis ille jam fusus est? nonne ipsum est pretium omSpe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod notus es, o Paule? nondum pro te pretium persolutum est? Nonne sanguis ille jam  patientiam? Salutem. Cujus rei salutem? Ipsius corporis: quia hoc dixit, redemptionem corporis non erat salus illa quam habebat. Esuries, sitis interficit, si subventum non fuerit. Medicamentum enim famis est cibus, et medicamentum sitis est potus, et medicamentum fatigationis est somnus. Detrahe ista medicamenta, vide si non interficiunt illa quae existunt. Si seposinitate, sed gemens exspecta redemptionem corporis tui. Gaude te redemptum; sed nondum re, spe securu