comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine purgant. Nec aliciu uideat᷑ in con¬
gruũ. siquę gerunt᷑ turpit̾ manifestius
explicent᷑. incorrestionẽ eorũ qui talia
cõmittere ñ erubescunt quȩ turpe. ẽ di¬
cere: dũ scortis herent in modũ canũ. ⁊
masculi in masculos exercent turpitudi¬
nẽ. retributionẽ peccati in semet ipsos
recipientes. Qui uacua opera faciunt.
uoluntate ⁊ scelerib cũ his sunt qͥ carnẽ
suillã cõmedunt: ⁊ omĩa que lege ꝓhi

Expanded text:
mine purgant . Nec alicui videatur inconmine purgant . Nec alicui videatur incongruum, si quae geruntur turpiter, manifestius explicentur in correctionem eorum, qui talia committere non erubescunt, quae turpe est et dicere, dum scortis adhaerent in modum canum, et masculi in masculos exercent turpitudinem, retributionem peccati in semetipsos recipientes. Qui haec opera faciunt, voluntate et sceleribus cum his sunt, qui carnem suillam comedunt, et o
Abbreviated transcription (Latin):
scribȩ ⁊ pharisei hẏpochritȩ. qͥ mundatis
qđ foris. ẽ. calicis ⁊ parapsidis : ⁊ intꝰ pleni
estis ĩ mundicia. Et it̾m. Qui estis sepulcͥra
dealbata. intꝰ aut̃ pleni estis ossib mortuoꝵ:
⁊ om̃i spurcitia. Qui ore suo benedicebant.
⁊ corde suo maledicebant. Qui dño loque¬
bant᷑ pacifica ⁊ molliebant sermones suos
suꝑ oleũ: ĩpsi aut̃ erant iacula. De qͦ rectis¬
sime dicebat᷑. Popłs hic labiis me hono¬
rat: cor uͦ eius longe ẽ. ame. Preceperat
aut̃ ꝑ moysen ds̃ ut siquis p̃uentus fuiss&
inpeccato. uaccȩ rufȩ aspsus cinere ⁊ aliis
expiationis modie. ꝑ sacrificia ⁊ uic¬
timas rediret ad templũ: qđ illi negligen¬
tes in locis deliciarũ ⁊ uoluptatũ. hoc ẽ.
inhortis amenissimis uł baptisteria extrir.¬
ebant. uł piscinas ad areolas irrigandas.
adulteria. ⁊ omnẽ libidinũ turpitudinẽ.
simplicib aquis abluere se putantes. Qͥb
rectissime illud aptabit᷑. Et noctẽ flur¬

Expanded text:
Scribae et Pharisaei hypocritae, qui mundatis quod foris est calicis et paropsidis, et intus pleni estis immunditia . Et iterum: Qui estis sepulcra dealbata: intus autem pleni estis ossibus mortuorum, et omni spurcitia : qui ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant : qui Domino loquebantur pacifica, et molliebant verba sua super oleum, ipsi autem erant jacula, de quibus rectissime dicebatur: Populus hic labiis me honorat: cor vero ejus longe est a me . Praeceperat autem per Moysen Deus , ut si quis praeventus fuisset in peccato; vaccae rufae aspersus cinere, et aliis expiationis modis, per sacrificia et victimas rediret ad Templum, quod illi negligentes, in locis deliciarum et voluptatum, hoc est, in hortis amoenissimis, vel baptisteria exstruebant, vel piscinas ad areolas irrigandas: adulteria et omnem libidinum turpitudinem, simplicibus aquis abluere se putantes, quibus rectissime illud aptabitur: Et noctem flu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic̃ granũ aridũ consumet᷑ igni : ⁊ om̃ia
tizania quȩ inimicus homo suꝑ seminauit
dormiente patre familias. De quo ⁊ in epła
ia cobi scribitur. Paruus ignis quã gran¬
dẽ succendit materiã. Et̃ in prouerbiis.
Inmultis lignis uiget ignis. Qua quã in eo
qđ ꝓuerbiũ ẽ. aliud possit intelligi. hc̃
puto sedisse ignẽ suꝑ linguas apłorum
om̃iũq credentiũ: quando linguis loq̃
nebras. ⁊ illuminabant corda eorũ qͥ re¬
cipiebant sermonẽ dñi. Qd aut̃ sequit᷑
quasi tẽpestas currus eiꝰ siue quadrigȩ eiꝰ
Psalmorũ disseremꝰ exemplis. in quibus
ñ tacebit. Ignis ante eũ ardebit. in circui¬
tu eius tẽpestas ualida. Et alibi. Currus
dĩ decẽ milib multiplex milia lȩtantiũ.
His currib ⁊ equis helisȩus erat circundatꝰ
quos puer eius uidere ñ poterat. Unde ait.
Dñe aperi oculos pueri huiꝰ: ⁊ uideat. Et
aꝑtis inqͥt oculis: uidit currus ⁊ quadri-¬
gas ⁊ equos ꝑ circuitũ. Hoc curru igneo

Expanded text:
gramen aridum consumetur igni , et omnia zizania, quae inimicus homo superseminavit, dormiente patrefamilias . De quo et in Epistola Jacobi scribitur: Parvus ignis quam grandem succendit materiam ! Et in Proverbiis: In multis lignis viget ignis . Quamquam in eo quod Proverbium est, aliud possit intelligi . Hunc puto ignem sedisse super linguas Apostolorum omniumque credentium, quando linguis variinebras, et illuminabat corda eorum, qui recipiebant sermonem Domini . Quod autem sequitur: Quasi tempestas currus, sive quadrigae ejus, Psalmorum edisseremus exemplis, in quibus , et non tacebit. Ignis ante eum ardebit: et in circuitu ejus tempestas valida . Et alibi: Currus Dei decem millibus multiplex millia laetantium . His curribus et equis Elisaeus erat circumdatus, quos puer ejus videre non poterat. Unde ait: Domine, aperi oculos pueri hujus ut videat. Et apertis, inquit, oculis, vidit currus, et quadrigas, et equos per circuitum . Hoc curru igneo
Abbreviated transcription (Latin):
est. iħc cepit facere ⁊ docere. ut ñ ociosa
sit fides. sed ꝑ oꝑa currat ad p̃miũ. Genu
aut̃ ⁊ sinus quid significent. ⁊ supͣ breuit̃
exposui. ⁊ nunc abrahã exemplũ docere
nos poterit : in cuiꝰ sinu latarus reqͥescit.

Expanded text:
est: Jesus coepit facere et docere , ut non otiosa est: Jesus coepit facere et docere , ut non otiosa sit fides, sed per opera currat ad praemium. Genua autem et sinus quid significent, et supra breviter exposui, et nunc Abraham exemplum docere nos poterit, in cujus sinu Lazaru
Abbreviated transcription (Latin):
uberib fuerint consolati. ⁊ lactis abundan¬
tia ad delicias ꝑuenerint ueritatis. ꝑ qͣs
introit᷑ ad głam dĩ. tunc dñs declinabit
suꝑ eam fluuiũ pacis de qͦ crebro diximꝰ
flum̃ dĩ repletũ. ẽ aquis. ⁊ fluminis impe¬
tus lȩtificat ciuitatẽ dĩ: ut pace omnia
possidente. ⁊ nationũ cessantib bellisde
quib scriptura dic̃. dissipa gentes quȩ
uolunt bella torrens doctrinarũ dĩ riget
arua credentiũ. Tunc filii eius siue pariui¬
bunt᷑: ⁊ suꝑ genua consolationẽ accipienł.
In bumeris de quib ⁊ npriori ꝓphetia
dictum÷ ⁊ quos ia cob imp̃catur filio suo
isachar. quia sub posuit humerũ suũ ad
laborandũ : ⁊ uocatus ÷ uir agricola. Sudo¬
re enĩ ⁊ labore nimio. ad ubertatẽ fructuũ
ꝑuenimrꝰ. Unde ⁊ ad sion ꝑieremiam dicit᷑.
Da cortuũ in humeros tuos. ut amandatiᷤᷤ
intelligat dnm. Imitans eũ de qͦ scriptũ

Expanded text:
uberibus fuerint consolati, et lactis abundanuberibus fuerint consolati, et lactis abundantia ad delicias pervenerint veritatis, per quas pervenitur ad gloriam Dei: tunc Dominus declinabit super eam fluvium pacis, de quo crebro diximus: Flumen Dei repletum est aquis . Et: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; ut pace omnia possidente, et nationum cessantibus bellis, de quibus Scriptura dicit: Dissipa gentes quae bella volunt , torrens doctrinarum Dei irriget arva credentium. Tunc filii ejus, sive parvubuntur, et super genua consolationem accipient. In humeris, de quibus et in priori prophetia dictum est, et quos Jacob imprecatur filio suo Issachar: Quia supposuit humerum suum ad laborandum , et vocatus est vir agricola. Sudore enim et labore nimio ad ubertatem fructuum pervenimus. Unde et ad Sion per Jeremiam dicitur: Da cor tuum in humeros tuos , ut a mandatis intelligat Dominum, imitans eum, de quo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
est om̃imodũ regionis: ut significaret non
solũ aromanis sed acunctis gentib israe-¬
lẽ ẽẽ. uastatũ. Introitus aut̃ gloriosus ec¬
clesiȩ ille intelligendꝰ ẽ : de quo scribit io¬
ħes apłs. Et in duod ecĩ portis duodecim
margaritȩ : ⁊ plateȩ ciuitatis auro mundo
sicut utrũ ꝑspicuũ. Istas margaritas ꝓhi¬
bet dñs mitti ante porcos. quas negotia¬
tor bonus cũ in ꝓpħis inuenerit ⁊ apłis. pͥ¬
git ad unũ p̃ciosissimũ margaritũ. non
priores abiciens sed ꝑ illas querens p̃ciosi¬
us. Quia hȩc dicitꝰ dñs. Ecce ego decli¬
nabo suꝑ eã quasi fluuiũ pacis: ⁊ quasi
torrentẽ inundantẽ głam gentiũ quam
sugetis. Ad ubera portabimini. ⁊ suꝑ ge¬
nua b landientur uobis. lxx. Quia hȩc
dicit dñs. Ecce ego declinabo ad eos quasi
fluuius pacis: ⁊ quasi torrens inundans
gła gentiũ. Paruuli eorũ in humeris por¬
tabuntur : ⁊ suꝑ genua consolabuntur.¬
orẽ statũ. postquã filii ⁊ habitatores eiꝰ

Expanded text:
est, omnimodum regionis, ut significaret non solum a Romanis, sed a cunctis gentibus Israelem esse vastatum. Introitus autem gloriosus Ecclesiae ille intelligendus est, de quo scribit Joannes apostolus: Et in duodecim portis erant duodecim margaritae, et plateae civitatis auro mundo sicut vitrum perspicuum . Istas margaritas prohibet Dominus mitti ante porcos , quas negotiator bonus cum in Prophetis invenerit et Apostolis, pergit ad unum pretiosissimum margaritum, non priores abjiciens, sed per illas quaerens pretiosius . Quia haec dicit Dominus: Ecce ego declino super eam quasi fluvium pacis, et quasi torrentem inundantem gloriam gentium, quam sugetis: ab ubere portabimini, et super genua blandientur vobis. LXX: Quia haec dicit Dominus: Ecce ego declinabo ad eos quasi fluvius pacis, et quasi torrens inundans gloriam gentium. Parvuli eorum in humeris portabuntur, et suiorem statum, postquam filii et habitatores ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ eius gentis. ⁊ paruuloꝵ qͥsimul nati
fuerant: ut p̃beret eis duo ubera. Neqͣ¬
quã ut prius in egipto fracta ⁊ iacentia:
sed integra ⁊ uirginali decore stantia.
ueteris ac noui instrum̃ti ad p̃bendũ ra¬
tionabile lac. de quib sponsus ad eam
loquit᷑. bona ubera tua. suꝑ uinũ. Isti e¬
rant de quib specialit̃ dicebat᷑. beati
lugentes. qm̃ ipsi consolabunt᷑. Et hoc
notandũ. quod qͥ paruuli st̃ consolationiᷤ
indigent lacte. ⁊ adhuc in mortali uersan¬
tur loco: qui uͦ post lac consolationis ad
solidũ ꝓfecerint cybũ. deliciis affluent
ueritatis: ⁊ scientiȩ om̃imodȩ głȩ. quȩ
hebraice dicit᷑ ⁊it. ꝓ qͦ septuaginta intro

Expanded text:
nem ejus gentis et parvulorum, qui simul nati nem ejus gentis et parvulorum, qui simul nati fuerant, ut praeberet eis duo ubera, nequaquam ut prius in Aegypto, fracta et jacentia, sed integra et virginali decore stantia, veteris ac novi Instrumenti, ad praebendum rationale lac. De quibus sponsus ad eam loquitur: Bona ubera tua super vinum . Isti erant, de quibus specialiter dicebant: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Et hoc notandum, quod qui parvuli sunt, consolationis indigent lacte, et adhuc in mortali versantur loco. Qui vero post lac consolationis ad solidum profecerint cibum, deliciis affluent veritatis, et scientia omnimodae gloriae, quae He
Abbreviated transcription (Latin):
te in ea om̃s qui diligitis eã: gaulete gau¬
dio om̃s qui lugetis suꝑ eã. ut sugatis. ⁊ im÷¬
pleamini de ubere consolationis eiꝰ Ut
postquã suxeritis: delectemini in intro¬
qui diligunt utrãq ierłm. ⁊ eam quȩ cor¬
ruit plangentib atq lugentib ⁊ illam
quȩ surrectura ẽ. om̃i desiderio prȩstolanb
ut gaudeant cũ ea:⁊ in ea quia ȩdificata
sit de uiuis lapidib qui uoluunt᷑ suꝑ t̾rã.
spm̃ p̃cedentẽ: ñ in his qui in ȩc̃nos cine¬
res dissoluti st̃. de quib dñs loquebatur.
Am̃ am̃ dico uob̾ ñ ꝑmanebit lapis suꝑ
lapidẽ: donec cõpleant᷑ omĩa hȩc. Gau¬
dete inqͥt cũ ea gaudio uniuersi qͥ lugetis
eã. quales suꝑ petrũ ⁊ paulũ apłos do¬
cuimꝰ. ⁊ om̃s qui expectabant redemptio¬
nẽ isrł. ut sugant ⁊ repleant᷑ uberib con¬
solationis eius. Neq enĩ poterat fieri.
ut quȩ genuit masculũ. ⁊ erat puerpera.
careret lactis abundantia. in educatio¬

Expanded text:
te omnes qui diligitis eam. Gaudete gaudio omnes qui lugetis super eam, ut sugatis et impleamini ab ubere consolationis ejus, ut postquam suxeritis, delectemini ab introqui diligunt utramque Jerusalem, et eam quae corruit plangentibus atque lugentibus, et illam quae surrectura est omni desiderio praestolantibus, ut gaudeant cum ea et in ea, quae aedificata sit vivis lapidibus, qui volvuntur super praecedentem: non in his qui in aeternos cineres dissoluti sunt. De quibus Dominus loquebatur: Amen, amen dico vobis, non permanebit lapis super lapidem, donec compleantur omnia haec . Gaudete, inquit, cum ea gaudio, universi qui lugetis eam. Quales supra Petrum et Paulum apostolos docuimus, et omnes qui exspectabant redemptionem Israel, ut sugant et repleantur uberibus consolationis ejus. Neque enim poterat fieri, ut quae genuit masculum, et erat puerpera, careret lactis abundantia in educatio
Abbreviated transcription (Latin):
gentes quȩ fecisti uenient ⁊ ad orabunt co¬
rã te : ⁊ glorificabunt nom̃ tuũ. De qͦ dicit
ia cob. Ipse ẽ. expectatio gentiũ. Et psal¬
mista. Spes om̃iũ finiũ terrȩ. Et idẽ isai¬
as quẽ nunc disserimꝰ. Erit radix iesse. ⁊
qui surget ut princeps sit gentiũ. in ipso
gentes sperabunt: implentib apłis qđ¬

Expanded text:
orabunt coram te, et glorificabunt nomen tuum . De quo dicit Jacob: Ipse est exspectatio gentium . Et Psalmista: Spes omnium finium terrae . Et idem Isaias quem nunc edisserimus: Erit radix Jesse, et qui surget, ut princeps sit gentium, in ipso gentes sperabunt ; implentibus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apłoꝵ credentiũ fides. masculũ dñm sal¬
uatorẽ : qui in toto simul orbe generatus.
qđ nullus audiuit. qđ nulla narrat historia.
aut alicuiꝰ doctrina. om̃s in breui tempore
crederent nationes. ⁊ de uniuersis gentib
una gens fieret xp̃ianoꝵ. De qua ⁊i paulꝰ
loquit᷑. Si qua in xp̃o noua creatura. uete¬
ra transier̃: ecce facta st̃ noua. Iuxta illud¬

Expanded text:
 credentium fides, masculum Dominum Salvatorem, qui in toto simul orbe generatus est, quod nullus audivit, quod nulla narrat historia, aut alicujus doctrina, ut omnes in brevi tempore crederent nationes. Et de universis gentibus, una gens fieret Christianorum, de qua et Paulus loquitur: Si qua in Christo nova creatura vetera transierunt; ecce facta s
Abbreviated transcription (Latin):
popło qui nascet᷑ quẽ fecit dñs. Et iterũ.
Popłs qui creabit᷑ laudabit dñm. Hic aut̃
popłs uno creatus ẽ. die : quẽ illustrat
sol iustitiȩ dicente scriptura. Erit tͥ dñs
lux sempit̃na. Possumꝰ hoc qđ dicit᷑ oriet᷑
gens simul. quia parturiuit ⁊ peperit
syon filios suos.⁊ ad illud tempꝰ referre :

Expanded text:
populo qui nascetur, quem fecit Dominus . Et iterum: Populus qui creabitur, laudabit Dominum . Hic autem populus uno creatus est die, quem illustrat sol justitiae, dicente Scriptura: Erit tibi Dominus lux sempiterna . Possumus hoc quod dicitur: Orietur gens simul, quia parturivit et peperit Sion fil
Abbreviated transcription (Latin):
de iudaico popło credider̃. Dicitur qͦq
in eodẽ actuũ apłoꝵ libro: qđ de uniuer¬
sis gentib quȩ sub cęlo st̃ fuerint in ierłm.
qui audiebant uariis linguis loquentes
magnalia dĩ. Qđq sequit᷑ iuxta lxx.
ego aut̃ dedi dix̃ dñs expectationẽ hanc
⁊ ñ recordatus ẽ. mei dixit dñs. nonne ego
parturientẽ ⁊ sterilẽ feci dix̃ ds̃ tuus: ma¬

Expanded text:
icitur quoque in eodem Actuum Apostolorum libro quod de universis gentibus quae sub coelo sunt, fuerint in Jerusalem, qui audiebant variis linguis loquentes magnalia Dei . Quodque sequitur juxta LXX, Ego autem dedi exspectationem hanc, et non recordata es mei, dicit Dominus. Nonne ego parientem
Abbreviated transcription (Latin):
ignisq ñ habeant: Ignis gͦ consumens ap
licitudines scłi huiꝰ. quas ꝓbono semine
t̾̃ra attulit infecunda. De qua ad hebrȩos
dicit᷑. Quȩ aut̃ affert spinas ⁊ tribulos
repba ẽ. ⁊ malecͥto ꝓxima: cuiꝰ finis con-¬
sũptio ẽ. De hoc igne. ⁊ in euangło dñs lo

Expanded text:
ignisque non habeant? Ignis ergo consumens appignisque non habeant? Ignis ergo consumens applicitudines saeculi hujus, quas pro bono semine terra attulit infecunda, de qua ad Hebraeos dicitur: Quae autem affert spinas et tribulos, reproba est, et maledicto proxima: cujus finis consumpt
Abbreviated transcription (Latin):
Sadom̃em carnẽ. Et multiplicabunt᷑ int̾fe.¬
cti a dño . Lxx. Ecce enĩ dñs quasi igniᷤᷤ
Iueniet ⁊ quasi tẽpestas currus eiꝰ. reddere¬
⁊ in furore ultionẽ suã: ⁊ increpationẽ in flã¬
⁊ ma ignis. In igne enĩ dñi iudicabit᷑ om̃is t̾ra.
&e ingladio illiꝰ uniu̾sa caro. Multi uulne
seruis eius ⁊ timentib eũ. ip̃sa cõminat᷑
incredulis siue inimicis eiꝰ: ut si ñ egerint
penitentiã. sustineant quȩ secunt᷑. Ecce enĩ
inqͥt dñs in igne ueniet: ⁊ quasi turbo siue
tẽpestas currus eiꝰ Quas debemꝰ intellige
quo sustinentib penas ignis eẽ. uideatur.
Et licet moyses dixerit id ipsũ apło confir¬
mante ds̃ ignis consumens ẽ: at tam̃ sal¬
uator exprimens diuinitatis substantiã
est. Qđ si ignis aut sp̃c ẽ. quomͦ oculos:⁊
aures.⁊ manꝰ ⁊ pedes. ⁊ uentrẽ. ⁊ cętera
corporis m̃bra habere dicit᷑ cũ hȩc sp̃s.

Expanded text:
cabuntur interfecabuntur interfecti a Domino. LXX: Ecce Dominus quasi ignis veniet, et quasi tempestas currus ejus, reddere in furore ultionem suam: et increpationem in flamma ignis. In igne enim Domini judicabitur omnis terra: et in gladio illius cadet universa caro: multi vulnerservis ejus, et timentibus eum, ipsa comminatur incredulis, sive inimicis ejus, ut si non egerint poenitentiam, sustineant quae sequuntur: Ecce enim, inquit, Dominus in igne veniet, et quasi turbo sive tempestas currus ejus. Quas debemus intelligerquo sustinentibus poenas, esse ignis videatur. Et licet Moyses dixerit , idipsum Apostolo confirmante : Deus ignis consumens est. Attamen Salvator, exprimens divinitatis substantiam,est. Quod si ignis, aut spiritus est, quomodo oculos, et aures, et manus, et pedes, et ventrem, et caetera corporis membra habere dicitur, cum haec spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ex ꝑsona dĩ moyses loquit᷑ ad pharaonẽ.
Nunc mittã manũ ⁊ ꝑcutiam te. ⁊ populũ
tuũ interficiã : ⁊ deleberis de t̾ra ⁊ rursũ
ipse ad eundũ tirannũ. Eece manꝰ erit ꝑ-
cutiens suꝑ ium̃ta tua: de qͣ ad dm̃ psalmi.¬
sta dicebat. Manꝰ tua gentes int̾fecit ⁊ pla¬
ntasti eos: aut certe manꝰ dñi xp̃c intelli
hȩc omĩa. Quã notã faciet dñs seruis suis &
colentib se ⁊ cõminabit᷑ incredulis ⁊ ini¬
micis suis: ut aliis ꝓmittat p̃mia. aliis sup¬
plicia cõminet᷑. In quo consideranda uer¬
boꝵ ꝓprietas: qͦd ñ dixerat infert inimi¬
cis suis. sed cõminabitur. ut cõminatione
deterriti. ⁊ ipsi ad dñi transeant seruitutẽ.
Iuia ecce dñs inigne ueniet ⁊ quasi turbo
quadrige eius: reddere in indignatione
Ifurorẽ suũ. ⁊ increpationẽ suã flãma igniᷤ.
Quia inigne dñs diuidicat᷑: ⁊ in gladio suo

Expanded text:
quod ex persona Dei Moyses loquitur ad Pharaonem: quod ex persona Dei Moyses loquitur ad Pharaonem: Nunc mittam manum, et percutiam te, et populum tuum interficiam, et deleberis de terra . Et rursum ipse ad eumdem tyrannum: Ecce manus Domini erit super jumenta tua ; de qua ad Deum Psalmista dicebat: Manus tua gentes interfecit, et plantasti eos . Aut certe manus Domini Christus ihaec omnia. Quam notam faciet Dominus servis suis et timentibus se, et comminabitur incredulis et inimicis suis, ut aliis promittat praemia, aliis supplicia comminetur. In quo consideranda verborum proprietas, quod non dixerit: Inferet inimicis suis; sed comminabitur, ut per comminationem deterriti, et ipsi ad Domini transeant servitutem. Quia ecce Dominus in igne veniet: et quasi turbo quadrigae ejus, reddere in indignatione furorem suum, et increpationem suam in flamma ignis. Quia in igne Dominus dijudicatur Vulg. d
Abbreviated transcription (Latin):
consolationis qui consolatur nos in om̃i
tribulatione : ut ⁊ nos possimꝰ consolari¬
eos qui iom̃ĩ tribulatione st̃. ꝑ consola¬
tionẽ qua ipsi consolam᷑ adõ. Iui postꝗ
fuerint consolati dicet᷑ ad eos. Et uidebi¬
tis igaudebit cor ur̃m. ⁊ ossa ur̃a quasi
herba germinabunt siue orient᷑: aut ui¬
xta siminachũ florebunt. Uidebt̃ aut̃
haud dubiũ quin dm̃ qui uera lȩticia ẽ:¬
de quib dñs loquebat᷑. beati mundo corde.
qm̃i ipsi dm̃ uidebunt. Cuiꝰ uisio ꝑfectã
est gaudiũ: qđ inplenȩ fidei corde uer¬
satur. Et ossum germinatio subsequit᷑ :
de quib ante iam diximꝰ. Quoꝵ si lector
oblitus ẽ. recurrat ad explanationẽ pris¬
tinã. Melius ẽ. enĩ illũ scripta relegere :
quã nos dicta replicare. Et nota inquit
cõminabit᷑ inimicis siue in credulis suis.
Manus aut̃ uł ꝓpotentia accipit᷑ qͦd possit
ds̃ omĩa facere que ꝓmittit. ĩuxta illud

Expanded text:
consolationis, qui consolatur nos in omni consolationis, qui consolatur nos in omni tribulationeeos, qui in omni sunt tribulatione, per consolationem, qua ipsi consolamur a Deo . Qui postquam fuerint consolati, dicetur ad eos: Et videbitis, et gaudebit cor vestrum, et ossa vestra quasi herba germinabunt, sive orientur, aut juxta Symmachum, florebunt . Videbunt autem, haud dubium quin Deum, quae vera laetitia enus loquebatur: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Cujus visio perfectum est gaudium, quod in plenae fidei corde versatur: et ossium germinatio subsequitur, de quibus ante jam diximus. Quorum si lector oblitus est, recurrat ad explanationem pristinam. Melius est enim illum scripta relegere, quam nos dicta replicare. Et nota, inquit, comminabitur inimicis, sive incredulis suis. Manus autem vel pro potentia accipitur, quod possit Deus omnia facere, quae promittit, juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. in filios pullosq suos affectũ : sed maxi¬
mũ esse amorẽ aquilarũ. quȩ in excelsis
& in accessis locis nidos collocant: ne colu¬
ber fetus uiolet. Ametitẽ quoq int̃ pul
los lapidẽ repperiri : quo om̃ia uenena
superent᷑. Si hoc uerum ẽ. recte affectus
dĩ in suas creaturas aquilis comparatꝰ sit.
qui om̃i custodia ꝓtegit liberos suos: ne
draco ⁊ coluber antiquus diabolus ⁊ sata¬
nas. obrepat nouellis fȩtibus. ut ad nom̃
lapidis qui ponit᷑ infundam̃tis sion: om̃s
aduersariorũ frangant᷑ insidiȩ. Hȩc aut̃
ierłm inqua consolabunt᷑ amatre filii.
⁊ ingenib palpabunt᷑. illa ẽ. de qua scri¬
bit apłs. Quȩ aut̃ sursum ẽ ierłm libera
est. quȩ ẽ. mat̾ om̃ium nr̃m. Cuiꝰ consola¬
tionis lactȩ saturatus. c̾onsolabat᷑ cȩtero.
qui eus sermonib indigebant dicens.
Benedictus ds̃ pat̃ miscdiarũ .⁊ ds̃ om̃is

Expanded text:
enitum esse in filios pullosque suos affectum, sed maxienitum esse in filios pullosque suos affectum, sed maximum esse amorem aquilarum, quae in excelsis et inaccessis locis nidos collocant, ne coluber fetus violet. Amethisten quoque inter pullos ejus lapidem reperiri, quo omnia 811 venena superentur. Si hoc verum est, recte affectus Dei in suas creaturas aquilis comparatus est, qui omni custodia protegit liberos suos, ne draco et coluber antiquus, diabolus et Satanas obrepat novellis fetibus, ut ad nomen lapidis, qui ponitur in fundamentis Sion, omnes adversariorum frangantur insidiae. Haec autem Jerusalem, in qua consolabuntur a matre filii, et in genibus palpabuntur, illa est, de qua scribit Apostolus: Quae autem sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater omnium nostrum . Cujus consolationis lacte saturatus, consolabatur caeteros, qui ejus sermonibus indigebant, dicens: Benedictus Deus, Pater misericordiarum, et Deus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
quasi herba germinabunt. ⁊ cognoscetur
manꝰ dñi seruis eius. ⁊ indignabit᷑ uun¬
cis suis. Septuaginta ꝓ seruis posuert̃ ti¬
mentes. ꝓinimicis in credulos: ⁊ cȩtera
similit̃. Miscdiam creatoris increaturas
suas exemplo matrũ discimꝰ: quȩ liberoᷤ
amore in sinu nutrientes. omnẽ sũperans
caritatẽ. Deniq uoleus ds̃ oftendere qͦ¬
modo diligat quos creauit. nunqͥd obli¬
iuscetur ait mulier ut ñ misereat᷑ sõbo¬
lis uteri sui : Sed ⁊ sulla fuerit oblita : e¬
go tam̃ ñ obliuiscar tui. Quẽ sensũ ⁊ il¬
lud habet euangelicũ: in quo dñs loquit᷑
ad ierłm. Quotiens uolui congregare filioᷤ
tuos sic̃ gallina congregat pullos sub a
las suas : ⁊ noliusti. Et deuteronomiũ in
quo tale qͥd resonat. Sic̃ aquila ptegit
nidũ siuĩ ⁊ suꝑ pullos suos desiderauit:
expandens alas suscepit eos ⁊ portauit
in humeris suis. Auint quide animanti¬
um scripsere naturis. om̃iũ quidẽ besti

Expanded text:
cetur manus Domini servis ejus, et indignabitur inimicis suis. LXX pro servis, posuerunt timentes; pro inimicis, incredulos: caetera similiter. Misericordiam Creatoris in creaturas suas, exemplo matrum discimus, quae liberos amore in sinu nutrientes, omnem superant charitatem. Denique volens Deus ostendere, quomodo diligat quos creavit: Numquid obliviscetur, ait, mulier, ut misereatur sobolis uteri sui? sed et si illa fuerit oblita, ego tamen non obliviscar tui . Quem sensum et illud habet Evangelicum, in quo Dominus loquitur ad Jerusalem: Quottuos, sicut gallina congregat pullos suos sub alas suas, et noluisti ? Et Deuteronomium, in quo tale quid resonat: Sicut aquila protegit nidum suum, et pullos suos desideravit: expandens alas, suscepit eos, et portavit in humeris suis . Aiunt qui de animantium scripsere naturis, omnium quidem bestia
Abbreviated transcription (Latin):
libanũ qui interp̃tatur dealbatio refer¬
ri ad popłm gentiũ. qui lotus in dño
& purgatis sordib pristinis totus mun
suꝑ fratruelẽ suũ : & istũ popłm tran¬
ferri in chermel. hoc ÷ in circũcisionis
scientiã: ut sp̃ualis &uere circũcisioniᷤᷤ
misteria recognoscat: & in locosit quon¬
susciꝑe noluer̃. reputari insaltũ & in ar¬
bores steriles: quȩ ñ possunt cum lignis
fructiferis laudare dñm. Cũ autẽ libanꝰ
in chermel. & chermel in saltũ fuerit com
mutatus: cunc qͥ prius surdi erant. & uer¬
ba libri ꝓphetici audire ñ poterant de qͦ
supradiximꝰ qđ om̃is scriptura sc̃a unꝰ li¬
ber appellet᷑ dicente ecclesiaste. sermo
sapientiũ tanquã stimuli. & quasi elaui
in altu confixi: qui a conciliis datisunt
apastore uno: audient & loquent᷑ Quib

Expanded text:
Libanum, qui interpretatur dealbatio, referLibanum, qui interpretatur dealbatio, referri ad populum gentium, qui lotus in Domino et purgatis sordibus pristinis, totus mundsuper fratruelem suum : et istum populum transferri in Charmel, hoc est, in circumcisionis scientiam, ut spiritualis et verae circumcisionis mysteria recognoscat: et in loco sit quonsuscipere noluerunt reputari in saltum, et in arbores steriles, quae non possunt cum lignis fructiferis laudare Dominum. Cum autem Libanus in Charmel, et Charmel in saltum fumutatus, tunc qui prius surdi erant, et verba libri prophetici audire non poterant de quo supra diximus, quod omnis Scriptura sancta unus liber appelletur, dicente Ecclesiaste : Sermones sapientium tamquam stimuli et quasi clavi in altum confixi, qui a conciliis dati sunt a pastore uno  audient, et loquentur, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iniquitatẽ. qui peccare faciebant ho¬
mines in uerbo: & arguentẽ inporta sup¬
plantabant. & declinauer̃ frustra aiusto
Respondeant iudei. & amici simplicis
tantũ historiȩ. qui fructus ñ querunt
in arbore sedfolia tantũ umbrãq uerbo¬
rum. quȩ cito arescit & deperit: q̃uomͦ
in aduentũ dñi saluatoris. cui atempori¬
bus isaiȩ usq ad dispensationẽ carnis
assumpte ꝓ comparatione ȩternitatis
breue & modicũ temporis spatiũ est. li¬
banus mons phoenicis uersus sit atque
trans latus in montẽ carmelũ. qͥ hebra¬
ice chermel dicit᷑: & est in confinio pale¬
stinȩ atq phoenicis: pͥtolomaidi inmi¬
nens. Licet & alius inscripturis scĩs mots
carmelus appellet᷑. in qͦ fuit nabal car¬
melus homo stultꝰ & cỹnicus: qͥ uxorem
habuit abigail. quȩ mortuo uiro nup¬
sit cdauid. Illo enĩ iuuente. uerũ dauid
in saltũ & infructuosa ligna repucet᷑.
Quod cũ dicere ñ pot̾erint: audiant

Expanded text:
ui peccare faciebant homines in verbo, et arguentem in porta supplantabant; et declinaverunt frustra a justo. Respondeant Judaei et amici simplicis tantum historiae, qui fructus non quaerunt in arbore, sed folia tantum umbramque verborum, quae cito aresciin adventu Domini Salvatoris quia a temporibus Isaiae usque ad dispensationem carnis assumptae, pro comparatione aeternitatis breve et modicum temporis spatium est Libanus mons Phoenicis versus sit atque translatus in montem Carmelum? qui Hebraice CHERMEL   dicitur; et in confinio Palestinae atque Phoenicis Ptolemaidi imminens: licet et alius in Scripturis sanctis mons Carmelus appelletur, in quo fuit Nabal Carmelius , homo stultus et iniquus, qui uxorem habuit Abigail, quae mortuo viro, nupsit David; illo enim vivente, virum David in saltum, et infructuosa ligna reputetur? Quod cum dicere non potuerint, audiant
Abbreviated transcription (Latin):
qui ait. scĩ estote. qm̃ ego sc̃s sum. Om̃is¬
quȩ ÷ exultatio: qm̃ defecit qui p̃ua¬
lebat. Consũmatus ÷ illusor. siue arro¬
gans & suꝑbus: qui dixerat fortitudi¬
nẽ faciã. et sapientiã auferam. & fineᷤᷤ
gentium et fortitudinẽ eoꝵ uasta¬
bo: qui om̃ib illudebat. intantum
ut sc̃s quoq diceret. lũbi mei impleti
sunt illusionib Et succisi sunt atq
deleti om̃s qui uigilabant suꝑ iniqui-¬
tatẽ. quorũ ꝓpt̃ malas uigilias non clor¬
mitat in teritus. qui peccare faciebant
uniuersum hominũ genꝰ inuerbo blas¬
phemiȩ. ut negarent uerbũ dĩ: & in cae¬
lũ ponerent os suũ. Significat autẽ de¬
mones qui nequã homines faciebant
in sermone peccare. uariis dogiatib
blasphemantes : & arguentẽ inporta atq
iudicio quantũ inse erat supplanta¬
bant. & aiustitia declinare faciebant:
qui erat in portis filiȩ syon. exaltatus
de portis mortis: & corripiebat eos qui
oderant in portis arguentẽ. Quȩ nos

Expanded text:
sum . Omnisque est exsultatio: quoniam defecit qui praevalebat. Consummatus est illusor, sive arrogans, et superbus, qui dixerat: Fortitudine faciam et sapientia, auferam fines gentium et fortitudinem earum vastabo; qui omnibus illudebat, in tantum ut sanctus quoque diceret: Lumbi mei repleti sunt illusionibus . Et succisi sunt, sive deleti omnes qui vigilabant super iniquitatem, quorum propter malas vigilias non dormitat interitus: qui peccare faciebant universum hominum genus in verbo blasphemiae, ut negarent Verbum Dei, et in coelo ponerent os suum. Significat autem daemones, qui nequam ipsi, omnes faciebant homines in sermone peccare, variis dogmatibus blasphemantes, et arguentem in porta atque judicio, quantum in se erat, supplantabant, et a justitia declinare faciebant, qui erat in portis filiae Sion, exaltatus de portis mortis; et corripiebat eos qui oderant in portis arguentem. Quae nos
Abbreviated transcription (Latin):
lud sua diligentia posse seruari. ꝑuersa
est inquit hȩc ur̃a cogitatio. ut factorẽ
putetis nescire qͦd fẽcit. & creatorẽ igno¬
rare creaturã suã: quasisi lutũ & opus
dicat figulo & factori suo ñ me fecisti.
uł ñ bene fecisti. nec intelligis facturam
tuã. Hoc testimonio. aliis uerbis apłs
utit᷑ ad romanos ubi de dĩ ꝓfunda scien¬
tia disputat: & hominũ uult calumniã
confutare. Ohomo tu quis es. qͥ responde¬
as dõ: nunqͥd dicit figm̃tũ fictori suo.
quare me fecisti sic: annon habet pocesta¬
tem figulus de eodẽ luto facere aliud¬
uas in honorẽ. aliud in contumeliã: Ira
quib cunctis illa semꝑ obseruanda est
regula: euangłistas & apłos absq damno
sẽnsuũ interp̃tatos in grecũ ex hebreo
ut sibi uisũ fuerit. Nonne ad huc in mo

Expanded text:
lud sua diligentia posse servari. Perversa lud sua diligentia posse servari. Perversa est, inquit, haec vestra cogitatio, ut factorem putetis nescire quod fecit, et Creatorem ignorare creaturam suam, quasi si lutum et opus dicat figulo et factori suo, non me fecisti, vel non me bene fecisti, nec intelligis facturam tuam. Hoc testimonio aliis verbis Apostolus utitur ad Romanos ubi de Dei profunda scientia disputat, et hominum vult calumniam confutare: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum fictori suo, quare me fecisti sic? An non habet potestatem figulus de eodem luto aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam . In quibus cunctis illa semper observanda est regula: Evangelistas et Apostolos absque damno sensuum interpretatos in Graecum ex Hebraeo, ut sibi visum fuerit. No
Abbreviated transcription (Latin):
dici tenebrȩ ñ obscurabunt᷑ ate. & nox
sicut dies illuminabit᷑: & sicut tenebrȩ
eius. ita & lux eius. Hoc errore decepti
adam & eua. audientes sonitũ pedũ
deambulantis in paradisum dei : ab¬
sconderunt se sub arbore. sub qua
erat scientia boni & mali. Cai quoq di¬
cens. si eicis me hodie a facie tua abscon¬
dar: simili stultitia dm̃ arbitratus ÷
ignorare. & ꝑ amos de impiis &e pecca¬
torib dicit᷑. Si absconderinc se ab ocu¬
lis meis in profundo mari: ibi manda¬
bo draconi. & mordebit eos. Unde quãuis
aliquis sapiens sit. & feruentioris ingenu:
si non habuerit dĩ sapientiã atq doctri¬
nam. dicamꝰ de eo. Nisi dñs ȩdificauerit
domũ: inuanũ laborauer̃ qui ȩdificant
eam. Nisi dñs custodierit eiuitatẽ : in
uanũ uigilauit qui custodit eam. Cui nos
faciamꝰ simile. nisi dñs adiuuerit scien¬
tiã: inuanũ laborat qui se putat ẽẽ. sa¬
pientẽ. Nisi dñs om̃i custodia seruauerit
cor nr̃m: in uanũ uigilat qui putat il¬

Expanded text:
 Tenebrae non obscurabuntur a te: et nox sicut dies illuminabitur . Et: Sicut tenebrae ejus, ita et lux ejus . Hoc errore decepti Adam et Eva, audientes sonitum pedum deambulantis in paradiso 396 Dei, absconderunt se sub arbore, in qua erat scientia boni et mali; ac Cain quoque dicens: Si ejicis me hodie a facie tua, abscondar , simili stultitia Deum arbitratus est ignorare. Et per Amos de impiis et peccatoribus dicitur: Si absconderint se ab oculis meis in profundo maris: ibi mandabo draconi, e mordebit eos . Unde quamvis aliquis sapiens sit et ferventioris ingenii, si non habuerit Dei sapientiam atque doctrinam, dicamus de eo: Nis Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverum qui aedificant eam. Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit eam . Cui nos faciamus simile: Nisi Dominus adjuverit scientiam, in vanum laborat qui se putat esse sapientem. Nisi Dominus omni custodia servaverit cor nostrum, in vanum vigilat qui putat il
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ sunt in tenebris oꝑa. & dicunt.
Ouis uidet nos : & quis nouit nos : ꝑuer¬
sa ÷ hȩc ur̃a cogitatio. Quasi si lutũ contͣ
figulũ cogitet & dicat opus factori suo
non bene fecisti me: & figmentũ dicat
fictori suo. ñ intelligis. Lxx. Uȩ qui ꝓfundỹ
consiliũ faciunt: & erunt in tenebris oꝑa
eorũ. & dicunt. Quis uidet nos. & quis sci¬
et nos & quȩ nos facimus. Nonne ut lutũ
figuli reputabimini: Nunqͥd dicit faccu¬
ra factori suo ñ sapient̃ fecisti me: Aut
figmentũ fictori suo ñ tu me fecisti: Ad¬
uersus eosdẽ de quib supra dixerat ꝑdã
sapientiã sapientiũ. & intelligentiã pru¬
dentiũ reꝓbabo. siue ut ꝓpħa scribit
abscondam : Etiã nunc sermo dĩ dirigi¬
tur qui sapientes sunt in semetipsis: & in
conspectu suo prudentes. De quib recti ᷤᷤ¬
sime illud intelligi potest defecer̃ seru¬
tantes scrutinia. cũ scriptũ sit de dei
sapientia: si enĩ quis ꝑfectus fuerit in
filus hominũ absq tua sapientia : in

Expanded text:
um sunt in tenebris opera, et dicunt: Quis videt nos, et quis novit nos? Perversa est haec vestra cogitatio, quasi si lutum contra figulum cogitet, et dicat opus factori suo: non fecisti me; et figmentum dicat fictori suo: non intelligis. LXX: Vae qui profundum consilium faciunt, et erunt in tenebris opera eorum, et dicunt: Quis videt nos? quis sciet nos, et quae nos facimus? nonne ut lutum figuli reputabimini? Numquid dicet factura factori suo, non sapienter me fecisti, aut figmentum fictori suo, non tu me fecisti? Adversum eosdem de quibus supra dixerat, perdam sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobabo, sive ut propheta scribit, abscondam: nunc etiam Dei sermo dirigitur, qui sapientes sunt in semetipsis, et in conspectu suo prudentes. De quibus rectissime illud intelligi potest: Defecerunt scrutantes scrutinio ; cum scriptum sit de Dei sapientia: Si enim quis perfectus fuerit in filiis hominum absque tua sapientia, in
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eius longe est ame & timueruNT
me mandato hominũ & doctrinis: &¬
ideo ecce ego addam ut admirationẽ
faciam popło huic miraculo grandi
& stupendo. Peribit enĩ sapientia a
sapientib eius. & indellectus pruden¬
tium illiꝰ abscondet᷑.Lxx. & ait dñs.
Appropinquat mͥ iste ore suo & labiis
suis honorat me. cor autẽ eius longe
pulũ istũ. Transferam enĩ illos. & ꝑdã
sapientiã sapientiũ. & intellec tũ pru:¬
dentiũ abscondam. Hoc testimonio
usus ÷ dñs contra pharisȩos in eu̾głio
mathei dicens. Quare & uos p̃teritis
mandatũ dĩ. ꝓpt̃ traditiones ur̃as:¬

Expanded text:
autem ejus longe est a me, et timuerunt autem ejus longe est a me, et timuerunt me mandato hominum, et doctrinis. Ideo ecce ego addam ut admirationem faciam populo huic miraculo grandi et stupendo: peribit enim sapientia a sapientibus ejus, et intellectus prudentium illius abscondetur. LXX: Et ait Dominus: Approe pulum istum: transferam enim illos, et perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium abscondam. Hoc testimonio abusus est Dominus contra Pharisaeos in Evangelio Matthaei, dicens: Quare et vos praeteritis mandatum Dei propter traditiones ves
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc xp̃s. ẽ: qui soluit signacula
libri. non ꝓpriȩ uniꝰ ut multi putant
psalmoꝵ dauid. sed om̃iũ scriptura¬
rũ quȩ uno scriptȩ sunt sp̃u sco: et
ꝓpt̃ea unus liber appellat᷑. De quo &e¬
in ierech iel mistico sermone testatur
qͦd scriptus fuerit intus & foris: in sen¬
su & in littera. De qͦ & saluator loquit᷑.
in psalmis. In capite libri seriptum. ẽ.¬
de me. ñ ieremiȩ non isaiȩ: sed in om̃i
scriptura sca quȩ unus liber appella¬
tur. Magistris igit᷑ iudȩoꝵ usq ad p̃¬
sentẽ diem nequeuntib legere & ape¬
rire signacula. & misteria pandere
scripturarũ. si dederis eum librum
indocto popło. qui asuis p̃ceptoribus
deuorant᷑. fatebunt᷑ nescire se litteras.
& idcirco legere non posse.: atq edu¬
obus malis leuius ÷ legis imperitiam
confiteri. quã iactare prudentiã. &
non posse scire qđ dicit᷑. & dixit dñs.
Pro eo quod appropinquat popłs iste
ore suo. & lingua sua glorificat me. cor

Expanded text:
s Christus est, qui solvit signacula libri, non proprie unius, ut multi putant, psalmorum David, sed omnium Scripturarum, quae uno scripturae sunt Spiritu sancto; et propterea unus liber appellantur. De quo Ezechiel mystico sermone testatur , quod scriptus fuerit intus et foris; in sensu et in littera. De quo et Salvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum ede me ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur. Magistris igitur Judaeorum usque in praesentem diem nequeuntibus legere et aperire signacula, et mysteria pandere Scripturarum, si dederis eum librum indocto populo, qui a suis praeceptoribus devoratur, fatebuntur nescire se litteras, et idcirco legere non posse. Atque e duobus malis multo levius est legis imperitiam confiteri, quam jactare prudentiam; et non posse scire quod dicitur. . Et dixit Dominus: Pro eo quod appropinquat populus iste ore suo, et labiis suis glorificat me; cor
Abbreviated transcription (Latin):
notare debemꝰ illud qđ plerunq am¬
monuimꝰ euangelistas & apłos non uer¬
bum interp̃tatos ẽẽ. de uerbo: nec
lxx. interp̃tũ auccoritatẽ secutos. qͦ¬
rũ edicio illo iam tempore legebat᷑.:
sed quasi ebreos & instructos lege abs¬
q damno sensuũ suis usos ẽẽ. sermoni¬
bus. Appropinquat autẽ popłs uidȩ¬
orũ ore & labiis suis dõ: quia uniꝰ dĩ
cultũ habere se gloriat᷑. & respuere
idola. sed cor eius longe est ab eo.
enĩ non recipit filiũ: non recipit pa¬
trẽ. Simulq discamꝰ. quomͦ aliquis
appropinquet dõ: uł longe fiat ab eo.
Qui &e ꝑieremiã loquit᷑. Ds̃ apppin¬
quans ego: &e ñ de longe dic̃ dñs. Ap¬
ꝓpinquamꝰ autẽ dõ mente ñ corpore.
sicut & de moyse legimꝰ. appropinqͣ¬
uit moyses ad dm̃: cȩteri autẽ non
appropinquabant. Orabat enĩ dñm
in spũ & ueritate : & accedebat ad eũ¬
in sensu & spu. Hii autẽ de quib scri¬
bitur qͦd tollant᷑ ab utero. & erudi¬

Expanded text:
notare debemus illud quod plerumque admonuimus, Evangelistas et Apostolos, non verbum interpretatos esse de verbo; nec LXX Interpretum auctoritatem secutos, quorum editio illo jam tempore legebatur; sed quasi Hebraeos et instructos in Lege, absque damno sensuum suis usos esse sermonibus. Appropinquat autem populus Judaeorum ore et labiis suis Deo; quia unius Dei cultum habere se gloriatur et respuere idola; sed cor ejus longe est ab eo, stum. Qui enim non recipit Filium, non recipit Patrem. Simulque discamus quomodo aliquis appropinquet Deo, vel longe fiat ab eo. Qui et per Jeremiam loquitur: Deus appropinquans ego, et non de longe dicit Dominus . Appropinquamus autem Deo mente, non corpore; sicut et de Moyse legimus: Appropinquavit Moyses solus ad Deum: caeteri autem non appropinquabant . Orabat enim Deum in spiritu et veritate, et accedebat ad eum sensu et spiritu. Hi autem de quibus scribitur quod tollantur ab utero, et erudi
Abbreviated transcription (Latin):
pulus scilic& nationũ uideant. & dũm
contemplent᷑. Unde significant̃ non
nata sit cunctis legentib sed uobis in¬
quit erit signata: q̃uib nunc loquor
quib hȩc futura p̃nuntio. Siue oculoᷤᷤ
principũ ur̃m. qui se iuxta sep tuagin¬
ta abscondita & archana uidere iac¬
tabant: claudet imꝑpetuũ. Eritq ait
uobis om̃is scriptura scã clausa atq sig¬
nata : ut uos qui legitis litteras & pro¬
pħaru eloquia nosse uos estimatis &
dieb ac noctib uolumina scriptura¬
rũ indefesso ore meditamini. ñ intel¬
ligatis qđ legitis. sicut in apocalipsi
ioħis scribitur. Quis ÷ dignus aperire
librũ. & soluere signacula eius: Cumq
nullus fuisset inuentus qui aperiret
signacula: flesse sedicit: & dei tantũ
ad se ineruisse sermonẽ. Noli flere.
Ecce uicit leo de tribu uida radix
dauid : ut aꝑiat librũ. & soluat sig

Expanded text:
 nationum, videant et Dominum contemplentur . Unde significanter non nata sit cunctis legentibus; sed vobis, inquit, erit signata quibus nunc loquor, quibus haec futura praenuntio: sive oculos principum vestrorum, qui se juxta Septuaginta abscondita et arcana videre jactabant, claudet in perpetuum. Eritque, ait, vobis omnis Scriptura sancta clausa atque signata, ut vos qui Legis litteras, et prophetarum vaticinia nosse vos existimatis, et diebus ac noctibus volumina Scripturarum indefesso ore meditamini, non intelligatis quod legitis, sicut in Apocalypsi Joannis scribitur: Quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus ? Cumque nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, u
Abbreviated transcription (Latin):
intus autẽ plena sunt ossib mortuoꝵ.¬
Qui eleger̃ barabbã & dñm respuert᷑:
propt̃ea adiecturũ esse se cõminatur
uxta lxx. ut nequaquã ad assyrios
& babylonios eos ferens ferat: sed in
toto orbe disꝑgat. luxta hebraicũ amini¬
rationẽ magnã popło iudȩoꝵ stupendũq¬

Expanded text:
intus autem plena sunt ossibus mortuoqui elegerunt Barabbam, et Dominum respuerunt : Propterea additurum se esse comminatur, juxta LXX, ut nequaquam in Assyrios et Babylonios eos transferat, sed in toto orbe dispergat. Juxta Hebraicum, admirationem magnam populo Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os ne eũ uideretis: & auras aggraua¬
stis ne audiretis. Ideo & ille claudet
entiã uidebatis: siue ur̃os oculos clau¬
det. & ꝓpħarũ qui sunt pͥncipes uri.
Lex enĩ & ꝓpħȩ usq ad ioħem baptis¬
tam ut uobis ñ uidentib illi uideañ:¬

Expanded text:
vestros, ne eum videretis, et aures aggravavestros, ne eum videretis, et aures aggravastis, ne audiretis. Ideo et ille claudet entiam Dei videbatis. Sive vestros oculos claudet et prophetarum, qui sunt principes vestri. Lex enim et prophetae usque ad Joannem Baptistam : ut vobis non videntib
Abbreviated transcription (Latin):
nũ interp̃tatus est. qͥ hebraice dicitur
thardema: quẽ &e in adam missũ adõ
scriptura cõmemorat. quando de cos¬
ta lateris eiꝰ mulier effecta ÷. & iona hoc
idem somno stertebat in naui. Omnis
autẽ ꝓphetia post subuersionẽ ierłm
& templi id ÷ arihel. contra scribas &
phariseos est qui habentes clauẽ scien¬
tiȩ nec ipsi introeunt: nec uolentes alioᷤᷤ
introire ꝑmittunt & p̃cipitur eis ut
stupore atq miraculo. immo uixta
lacx. dissolutione totius corporis &
mentis excessu in ebrient᷑ atq moue¬
antur & fluctuent: uaccillantes ñ uino
nec sicera sed sp̃u soporis. siue compune¬
tionis dñi: ut intelligentes malũ suũ
agant aliquando pęnitentiã: dicantq
cum ꝓpħa uersatus sũ in infirmitate
dũ configit᷑ spina. Scito te gͦ oscribȩ
& pharisci qͥ estis principes iudȩorum :
qͦd reddet uobis dñs uicissitudinẽ ur̃am.
Uos enĩ audientes dñm saluatorẽ in¬
telligere noluistis & clausistis oculos

Expanded text:
num interpretatus est; qui Hebraice dicitur THARDEMA  , quem in Adam missum a Deo Scriptura commemorat , quando de costa lateris ejus mulier effecta est. Et 392 Jonas hoc eodem somno stertebat in navi . Omnis autem prophetia post subversionem Jerusalem et templi, id est, Ariel contra scribas et pharisaeos est, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi introeunt, nec volentes alios introire permittunt. Et praecipitur eis, ut stupore atque miraculo, immo juxta Septuaginta dissolutione totius corporis et mentis excessu inebrientur, atque moveantur et fluctuent: vacillantes non vino nec sicera, sed spiritu soporis, sive compunctionis Domini, ut intelligentes malum suum, agant aliquando poenitentiam, dicantque cum propheta: Versatus sum in infirmitate, dum configitur mihi spina . Scitote ergo, o scribae et pharisaei, qui estis principes Judaeorum, quod reddat vobis Dominus vicissitudinemVos enim audientes Dominum Salvatorem, intelligere noluistis, et clausistis oculos
Abbreviated transcription (Latin):
transtuler̃ tenebras & caligine oculi cȩ¬
coꝵ uidebt̃: ut ostendent gentiũ popło
qͥ prius cęcus erat. xp̃i sacram̃ta panden¬
da: luxta illud qđ dicit᷑ tenebrosa aqua
in nubib aeris. & in eodẽ psalmo de deo
scriptũ est posuit tenebras latibulum
suũ: & in ꝓuerbus legunꝰ. hȩc audiens sa
possidebit: intelliget parabolã & tene¬
brosũ sermonẽ. dicta sapientiũ & enig¬
mata. Deniq & moyses ut intelligeret &
uideret dm̃: innubẽ ingressus est & in
caliginẽ. De qͦ in psalmo legit᷑ caligo
sub pedib eiꝰ. Cũ aut̃ prius cęci uł my¬
stica quęq conspexerint. uł de cȩcita¬
te & tenebris oculos leuauerint adui¬
dendũ. ut sedentib in tenebris & um¬
bra mortis oriat᷑ lum̃ uerũ: tunc mi¬
tes de quib scriptũ. ẽ. beati mites. qm̃
ipsi possidebt̃ terrã. siue pauꝑes quoꝵ
princeps in psalmis ait hic pauꝑ cla¬
mauit & dñs exaudiuit illũ. & iudica¬
bit pauꝑes popłi. & saluos faciet filio ᷤᷤ

Expanded text:
bras et caliginem oculi caecorum videbunt: ut ostenderent gentium populo, qui prius caecus erat, Christi sacramenta pandenda, juxta illud quod dicitur: Tenebrosa aqua in nubibus aeris . Et in eodem psalmo de Deo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Et in Proverbiis legimus: Haec audiens sappossidebit: et intelliget parabolam et tenebrosum sermonem, dicta sapientium et aenigmata . Denique et Moyses ut intelligeret et videret Deum , in nubem ingressus est et in caliginem, de qua in Psalmo dicitur: Caligo sub pedibus ejus . Cum autem prius caeci vel mystica quaeque conspexerint, vel de caecitate et tenebris oculos levaverint ad videndum, ut sedentibus in tenebris et umbra mortis oriatur lumen verum: tunc mites de quibus scriptum est: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram : sive pauperes, quorum princeps in psalmis ait: Hic pauper clamavit, et Dominus exaudivit illum ; et, qui judicabit pauperes populi, et salvos faciet filios
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ sapientiã qui ñ receꝑunt dĩ uirtu¬
tem dĩq sapientiã. & intellectũ pruden¬
tium abscondat & celet: ne scilicet eũ rep¬
periant in his quȩ in lictera continentur.
De hoc loco apłs paulus seribens ad cho¬
rinthios. posuit testimoniũ. ꝑdam sa¬
pientiã sapientiũ. & intellectũ pruden¬
tiũ reprobabo: aliis uerbis eundẽ seusy
edisserens. Non quo ds̃ inimicus sit sa¬
pientiȩ cuiꝰ pat̃ est &e ꝑ quẽ om̃ĩs est in
hominib sapientia: sed cũ additam̃to
posuit ut in hebraico est sapientiũ po¬
puli. & prudentiũ illiꝰ id ÷ popłi udȩo¬
rũ. & reuera grande miraculũ ds̃ fecit
inpopło post aduentũ dñi saluatoris.
dictũ est. Ecce dominator dñs saba oth
auferet abierłm & de iudȩa ualidũ &
ualidam. om̃im fortitudinẽ panis & om̃e
robur aquȩ gygantẽ & hominẽ bella

Expanded text:
eorum sapientiam qui non receperunt Dei virtutem; Deique sapientiam et intellectum prudentium abscondat et celet, ne scilicet eum reperiant qui in littera continetur. De hoc loco apostolus Paulus scribens ad Corinthios posuit testimonium: Perdam sapientiam sapientium et intellectum prudentium reprobabo ; aliis verbis eumdem sensum edisserens. Non quod Deus sit inimicus sapientiae, cujus pater est, et per quam omnis est in hominibus sapientia, sed cum additamento posuit, ut in Hebraico est: Sapientiam populi et prudentiam illius, id est populi Judaeorum. Et revera grande miraculum Deus fecit in populo post adventum Domini Salvatoris, dictum est: Ecce dominator Dominus sabaoth auferet ab Jerusalem et a Juda validum et validam, omnem fortitudinem panis, et omne robur aquae; gigantem, et homine