comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam qui quinq: talenta acceperat
daretur: Illienim daridebuit qui
minus. quan quiplus habuit: Sed
sicut superius diximus: perquinq
talenta. quinq: uidelicet sensus. id
est exteriorum sententia designatur:
Perduo autem : intellectus et opera¬
tio exprimitur: Plus enimhabuit
qui duo. quam quiquinq: talenta
perciperat. Quia ꝑtalentaquinq
exteriorum amminis trationem me¬
ruit. ab intellectu internorum adhuc
uacuus fuit : Vnumergotalentum
quo intellectum significari diximus.
illidaridebuit. qui bencex teriora
quae acceperat minis trauit: quod co¬
tidie in scã ecclesia cernimus. quia pleriq
dumbeneminis trant exteriora quae accipi
unt. periniunctam gratiam ad intellectũ
quoq: mysticum perducuntur. Vt etiam
dein terna intellegentia polleant. quiex¬
teriora fideliter amminis trant: Generalis
etiammox sententia subditur quadicitur:
Omnienim habendidabitur. et abundabit:
Ei autem quinon habet et quoduidetur

Expanded text:
quam qui quinque talenta acceperat, quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est, exteriorum scientia designatur; per duo autem talenta intellectus et operatio exprimitur: plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene miniunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur
Abbreviated transcription (Latin):
illud ex quiro quod ad erogandumnon
dedi quantomagis a te ex quiro quod
aderogandum dedi : Opor tuitergote
darepecuniammeam nummolaris.
et egoueniens recepissemutique quod
meu mest cumusura: Pecuniam uero
nummolariis dareest: scientiam pre¬
dicationisimpendere. quihancuale¬
Sed sicut nr̃m periculum aspicitis.
si dominicam pecuniam teneamus.
etiam nondata recipitur. cum enim
ethocredditur quod acceptum fuerat
etiamillud superimpenditur quod
acceptum non est. Pensa teergo fr̃s
m̃i quia de accepta hac uerbi pecu¬
nia usuram soluitis. et curatȩ utex
eo quod audistis. etiam alia studẽatis
intellegere quaenon audistis:
Quatenus alia ex aliis collegentes. eti¬
amilla discatis ex uobis metipsis age¬
re. quaenecdum ex predicatorisore
didicistis. Pigrũm uero seruum qua
sententia feriat audiamus Tollite
ab eotalentum. et dateeiqui habet de¬
cemtalenta : O portunum ualdeui¬
debatur. ut cum amaloseruo unum
talentum tollitur. ei pocius qui duo

Expanded text:
illud exquiro quod non illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro quod ad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Pecuniam vero dare nummulariis est eis scientiam praedicationis impendere qui hanc valeSed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam teneamus, etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non est. Pensate ergo, fratres charissimi, quia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eocem talenta. Opportunum valde videbatur, ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo
Abbreviated transcription (Latin):
sepeccatores considerant scĩ tatis uias
arripere trepidant᷑. et remanere in
suis iniqui tatibus non formidant:
Quorum benepetrus adhuc in in firmi¬
tate positus speciemtenet. cum uiso
sitepeccatorem consideras oportet
utate dñm non repellas: sed quuidcir¬
co melioris habitusuias. et rectioris
uitae ad prehendere arcemnolunt.
quia infirmosesse seconspiciunt : quasi
peccatores sefatentur. et dnm̃ repel¬
lunt. eum que in quoscĩficari debuerañ
fugiunt. Et uelut inperturbatione
consilium non habent . dummoriuntur
et uitamtiment: Vnde ethuic seruo
protinus responditur. Seruemale
etpiger sciebas quia meto ubi non semi
no et congrego ubi non sparsi: Opor¬
tuitergote darepecuniammeam num¬
ndlariis. et ego ueniens recepissem
utiq quod meum est cumusura: Ex
uerbissuis seruus constringitur. c̃um
dñsdicit: Meto ubi n on semino. et con¬
grego ubi non sparsi: Acsia perte
dicat. Siiux tatuam sententiam et

Expanded text:
se peccatores considerant, sanctitatis vias se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto usparsi; oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et
Abbreviated transcription (Latin):
tur : Euge seruebone etfidelis quia su¬
perpaucã fuisti fidelis supramultate
constituam intraingaudium dñi tui:
Paucaquippe suntbona omnia prae¬
stituitur. quando deuicta omnicorrup¬
tionis molestia de aeternis gaudus in
illa cael estisede gloriatur : Tunc adñi
sui gaudiumperfecte intromittitur.
quando in aeterna illa patria ad sump¬
tus atq angelorum coetibus admixtus
sic interius gaudet demunere. ut nonsit
iamquodexterius doleat decorruptione:
Seruus autem quio peraridetalentono¬
luit : ad dnm̃ uerbis ex cusationis redit
dicens: Dñe scio qui a homodurus es: me¬
tis ubi non seminasti : et congrega s ubi non
sparsisti. et timens abu ẽt absconditalen
tum in terra: eccehabes quod tuum est.
Notandum quodinutilis seruus durum
dnm̃ uocat cuita menadlucrum deseruise
desimulat: ettimuisse sedicit in luero
talentum expendere qui hoc solumti
tenet : Quimelioris uitaeiuias ad gre¬
dimetuunt. et tameniacere insui tor¬
poris ignauia non pertimescunt : Cũq

Expanded text:
: Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Pauca quippe bona sunt omnia praestituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte 1465 intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi nonsparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum titenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque
Abbreviated transcription (Latin):
iorum uitus et suis uirtutibus ẽ. elatus ad
ruinam: Itanos non nr̃a solumpigritia:
sed et meliorum uirtutibus inspectis humi¬
liemurad gloriam : quatenus unusquisq
nrm̃ hocapud sesupplex : ac summissus ob¬
secret : D somnip̃s miserere supplicituo :
quia non sum sicut innum eriseruitui: con¬
temptus a eculi sublimes: iustitiae merito
gloriosi: castitoctis laude angelici : Velut
etiam multi illortm qui post flagitia
publica paenitendo tibimeruerunt esse
deuoti: Qui etiam siquidboni tuagratia
largiente fecero: quo finehoc faciam qua¬
ue ate districtione pensentur ignoro.

Expanded text:
jorum vitiis, et suis virtutibus, est elatus ad jorum vitiis, et suis virtutibus, est elatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret: Deus omnipotens, miserere supplici tuo, quia non sum sicut innumeri servi tui, contemptu saeculi sublimes, justitiae merito gloriosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti. Qui etiam, si quid boni, tua gratia largiente, fecero, quo fine hoc faciam, quave a te districtione pensetur, ignoro.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatore Idicouobis : Descendithiciusti¬
ficatus indomumsuam ab illo: Quantum
uenia er fidutiã digne paenitentibus preb&.
quod publicanus quircatum suaenequitia e
perfec te cognouit. fleuit confessus est . ÷¬
Et siiniustus ad templumuenit : iustificatus
ad templomreduit : Typice autem pha¬
risacus iudaeorum̃ populus : qui ex iustifi¬
cationibus legis extollit meritasua. Pub¬
licanus uero gentilis est : qui longea dõ positus
confitetur ꝑeccata sua. Nquorum unus su¬
perbiendo recessit humiliatus : Alter ad
omnis qui seex altat hũmiliabitur : et qui
sehumiliat̃ ex altabitur . & deutroq
populo praefato : et deomni superbo uel hu¬
mili rectepotest intellegi: sicut &illud:
quod a libilegimus :Anteruinam ex alta¬
turcor : et antegloriam humiliatur ⁊
Qua propter et de uerbis elcti pharisa ei
quibus humiliarimeruit possumus ex di¬
uerso formam humilitatis q̃ua sublimemur
ad sumere: Vt sicut ille consideratis et pe¬

Expanded text:
peccatori. Dico vobis, descendit hic justipeccatori. Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo. Quantam veniae fiduciam digne poenitentibus praebet, quod publicanus, qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, et si injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit. Typice autem Pharisaeus Judaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua. Publicanus vero gentilis est, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua. Quorum unus superbiendo recessit humiliatus, alter lameomnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et de utroque populo praefato, et de omni superbo vel humili recte potest intelligi, sicut et illud quod alibi legimus: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur . Quapropter et de verbis elati Pharisaei, quibus humiliari meruit, possumus ex diverso formam humilitatis, qua sublimemur, assumere, ut sicut ille consideratis et pe
Abbreviated transcription (Latin):
rum operum meritãsibi quasi singulariter
tribuens: oranti publicano sepraetulit :
Ieiuno bisinsabbato : decimasdo omniumq
possideo hEz echihel propheta deosten¬
sissibi caeli animalibus scribit : et cotum cor¬
pusplenum oculis incircuitu ipsorum quat¬
tuor : Corpora quippe animalium id circo
plenaoculis describuntur : quia scõrum
actio ab omni parte circum specta estbona
desiderabiliter prouidens mala solerter
cauens: Sed nossaepae dum aliis rebus inten¬
dimus : fitut alia neglegamus : Etubinegle¬
gimus: ibi procul dubio oculum non habe¬
mus ⁊ Nameccepharisacus ad exhibendã
abstinentiam : adimpendendam̃ nisericor¬
diam : ad referendas dõ gratias oculum ha¬
buerat : sed adhumilitatiscustodiam non
habebat : Et quid prodest quod contra
hostium in sidias poene totacciuitas caute
custoditur: siunum foramen a pertumre¬
linquitur : unde ab hostibus incretur:
Etpublicanus a longestans: nolebat nec

Expanded text:
rum operum merita sibi quasi singulariter rum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit: Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum , quatuor corpora quippe animalium quatuor, idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus, et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad exhibendam abstinentiam, ad impendendam misericordiam, et referendas Deo gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat, et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur. Et publicanus a longe stans, nolebat nec
Abbreviated transcription (Latin):
illa praefatȩ uiduae. hoc est ecclesi &
membra pertinet : de quibus supradicit᷑ :
Os autemnon faciet uindictam electo¬
rum suorum clamantium adse : Phari¬
saeus autem meritcciactans ados De
quibus terribilis in conclusione senten¬
tia subditur : Verum ta menfilius homi¬
nis ueniens puta sinueniet fidemint̃ra s
Pharisa eusstans: hac c̃apud seorebat.⁊
Os̃ gratiasa gotibi : quia non sum sicut ce¬
rihomines : Raptores iniustis adulteri
uelut etiam hic publicanus : Quattuor sunt
species : quibus omnistumor arrogantium de
monstratur : cumbonum aut a semetipsis ha¬
bere seex aestimant : A ut sibidatum desuper
credunt :: Ac pro suisse hocaccepisse meri¬
tisputant : autcertecum lactant sehabere
cum non habent : aut despectis ceteris singu¬
lari uideria ppetunt: haber e quodhabent:
Quapharisaeus iste iactantia peste labo¬
rassede prehenditur : qui idcirco de templo
absq: iustificatione descendit : Quia bono¬

Expanded text:
illa praefatae viduae, hoc est Ecclesiae, illa praefatae viduae, hoc est Ecclesiae, membra pertinet, de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se . Pharisaeus autem merita jactans, ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? Pharisaeus stans, haec apud se orabat: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulvelut et hic publicanus. » Quatuor sunt species quibus omnis tumor arrmonstratur. Cum bonum aut a semetipsis habere aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe cum jactant se habere, quod non habent, aut despectis caeteris singulariter videri appetunt habere quod habent, qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bono
Abbreviated transcription (Latin):
ixit autemad quosdam quiin
seconfidebant tam quam iusti :¬
etaspernabantur ceteros. parabo lamis¬
orare et non de ficere docebat: Ita con¬
clusit ut diceretaueniente iudice. diffici¬
lefidem interrarepperiendam : Nequis
sibi forte desuperuacua fidei cogitatione
uel etiam confessione blandip &ur
Mox altera iuncta parabola diligenti¬
usostendit ado fidei non uerba ex ami¬
nandac sed opera: Interq̃ nimirum
operamaximeregnat humilitas: Vnde
et supracum fidem granosinapis minuto
quidem sed ex contritione flagranti con¬
parar& : quasi exponendo subiunexit :
Cumfeceriti somnia quae precepta sunt :
dicite. seruiin utilessumus : Cui contra
superbi cumnequaqua momnia : sed
modicum quideorum quae praecepta st
faciant : non solum mox desuaiustitia
praesumunt: sed et in firmos quoque
despiciunt :atq: ideo quasi fideuacui cũ
orauerint : non ex audiuntur : Duo ho¬
mines ascenderunt in templum : utora¬
rent : unus pharisaeus : et alterpublica¬
nus: Publicanus humiliterorans : Ad

Expanded text:
ixit autem ad quosdam qui in se confidebant tamquam iusti et aspernabantur ceteros parabolam israre et non deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo fidei non verba examinanda, sed opera: inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus . Cui contra superbi cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum ut orarent: unus Pharisaeus, et alter publicanus. Publicanus humiliter orans, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Vtait patri archadauid. uerbis martirũ
dicens: Transibimus perignem et aquam.
ramundi flamma terreret. hinc caelestis
inriguiuitalis undaperfuderet. Transi¬
ebat perignem et aquam cumuimfuren¬
tis incendii diuinifontis lementi& tempe¬
raret: Ardebatergo laurentius. sed
uincebat ignisille dequosaluator ait:
Ignemueni mittere in terram. et quam
uolo ut ardeat . O nouum mirandumq¬
certamen unius eiusdemq uiri. et flam¬
mis corpusferebatur. et ardentis fidei
calore mensignita feruebat. Sicutloque¬
batur ad inuicem euan gelii illiuiri dicen¬
tes : Non ne cor nrm̃ erat ardens in nobis
inuia : Vbiergo corardet flammamem¬
branonsentiunt : Vb ixp̃iignis operatur
diaboli necesse est uincatur incendum:
& ubi dispsferuet. frigida fit flamina
mortedium. Et hinc ẽ lm̃i quodtrium¬
phumbeati laurentis totusubiq mundus
consonahodie deuotione concaelebrec:
Hinc quod in superabilem fidem eius.
laetiorromamiratur. quia radiis aeter¬

Expanded text:
ut ait patriarcha David verbis martyrum ut ait patriarcha David verbis martyrum dicens: Transivimus per ignem et aquam, ra mundi flamma torreret, hinc coelestis irrigui vitalis unda perfunderet. Transibat per ignem et aquam, cum vim furentis incendii divini fontis clementia temperaret. Ardebat ergo Laurentius, sed vincebat ignis ille de quo ait Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut ardeat . O novum mirandumque! unius ejusdemque viri et flammis corpus urebatur, et ardentis fidei calore mens ignita fervebat; sicut loquebantur ad invicem evangelici viri dicentes: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis in via ? Ubi ergo cor ardet, flammam membra non sentiunt; ubi Christi ignis operatur, diaboli necesse est vincatur incendium: et ubi Dei spiritus fervet, frigida fit flamma mortalium. Et hinc est, carissimi, quod triumphum beati Laurentii totus ubique mundus consona hodie devotione concelebrat, hinc quod inseparabilem fidem ejus laetior Roma miratur, qui radiis aeter
Abbreviated transcription (Latin):
canti. quamuiue mortis constantia. et in¬
lesȩ conscientiae puritate. Deuotam dõ
offerensanimam. et caftissimum tradens ꝑ¬
sequenti corpus ad poenam: Illud euange¬
licum seruans. Nolitetimereeos quiocci¬
dunt corpus. animam autem non possunt
occidere: Ex cogitaturitaq in lauren¬
tium ferale cormentum. ut quimetumor¬
tis non mouebatur a ceruitate supplicii
frangeretur. Sed quem suarum confortabat
multitudo uirtutum. non poterat uincere
magnitudo poenarum. Paratur ergo
graticula igne succensa quaetriumphalis
martyris et animum fatigaret. et corpus
ba. et diabolicis obcecata tenebris. non uide¬
bat quod adustio illa membrorum fidelas
animiesset aeterna purgatio. Et corpus
quod corrum pentibus flammis praesens
uita desereret. ad incorruptionem uiuen¬
di damnata morte transiret. Vere in con¬
parabile salutaris huius fidei sa cramentũ.
quopertormenta beatitudo quaeritur.
et flammis refrigerium praeparatur :

Expanded text:
canti quam vivae mentis constantiam, et ilcanti quam vivae mentis constantiam, et illaesae conscientiae puritatem, devotam Deo offerens animam, et castissimum tradens persequenti corpus ad poenam, illud evangelicum servans: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Excogitatur itaque in Laurentium ferale tormentum, ut, qui metu mortis non movebatur, acerbitate supplicii frangeretur; sed quem suarum confortabat multitudo virtutum non poterat vincere magnitudo poenarum. Paratur ergo craticula igne succensa, quae triumphalis martyris et animum fatigaret, et corpus quentium, et diabolicis obcaecata tenebris, non videbat quod adustio illa membrorum fidelis animi esset aeterna purgatio; et corpus quod corrumpentibus flammis praesens vita desereret ad incorruptionem vivendi damnata morte transiret. Vere incomparabile salutaris fidei hujus sacramentum, quo per tormenta beatitudo quaeritur, et flammis refrigerium praeparatur, 242
Abbreviated transcription (Latin):
cumidem laurentius passionem paternã
utpiissimus filius in consobabili merore
defleret. Xrstus praescientia scĩ sp̃s
edocente futura dinoscens ait illi: Depo
nec enim diuina eͥ ate constristabit absentia :
post criduum mesequeris. Quoresponso
mens deuota percepto indubitatam susci¬
tatem. Nihilmaius pra comnibus curat:
quamut a uaritia persequentis quod demor¬
tescorum contriscabat ecclesiam. deprada
ecclesiae gaudium non haberet. Inuenit
uir prudentissimus unde a crius suum possit
tor quere cortorem : Omnemigicur ecde¬
sia ecensum cunctaq sacriua saministera
neeis acrilegus macular et aspeccus. Con¬
uocatisi nopum turbis. pia erogatione dis¬
tribuit: Vt futurus martrr in recributi¬
onecaclesti pariter et mercedesui sangui¬
nis et tante liberalitatis premioditaretur.
Propter quod protinus ad tribun alrapitur
impiorumuir simplicitate in nocens. uirtu¬
tefortissimus nihil sane aliud deferens iudi¬

Expanded text:
cum idem Laurentius passionem paternam, cum idem Laurentius passionem paternam, ut piissimus filius inconsolabili moerore defleret, Xistus praescientia sancti Spiritus edocente, futura dignoscens, ait illi: Deponnec enim diu mea te contristabit absentia: post triduum me sequeris. Quo responso mens devota percepto, indubitatam suscityre, veritatem, nihil magis prae omnibus curat, quam ut avaritia persequentis, quod de morte sanctorum contristabat Ecclesiam, de praeda Ecclesiae gaudium non haberet. Invenit vir prudentissimus, unde acrius suum posset torquere tortorem. Omnem igitur Ecclesiae censum, cunctaque sacri vasa ministerii, ne ea sacrilegus macularet aspectus, convocatis inopum turbis, pia erogatione distribuit, ut futurus martyr in retributione coelesti pariter, et mercede sui sanguinis, et tantae liberalitatis praemio ditaretur, Propter quod protinus ad tribunal rapitur impiorum vir simplicitate innocens, virtute fortissimus; nihil sane aliud deferens judi
Abbreviated transcription (Latin):
non incestarelatione didicimus
cumuenerabilis xrstus a postoli¬
cẽ sedes sacerdotio fungeretur. et scĩs¬
simo laurentii archidia coni ministerio roma¬
na florer et ecclesia. inuidia ardente diaboli
aduersus nomen et fidem xp̃i flammaduris¬
simepersecutionis incanduit. Atq ut perniti¬
osius dominicum gregem fercelisbestiaera¬
bies insaciatalaniaret. Nocentiarti fexinimi¬
cus peruigilis prius molitur custodiampas¬
toris eripere. Eti de oxrstum ante omnes
summum dñi sacerdotem furorgentilis ad¬
greditur. ut ecclesi astica membra tam uali¬
dotruncata capite. uelut munimine prae¬
sidiicaelestis amoto. cruentus persecutor in¬
uaderet : Sed magnusillexrstus qui com¬
missis ado sibio uibus ad fuerat pascor interris
Aderat patronus ecaelo. Denique scm̃ lau¬
rentium quasiiampontificissui solatio desti¬
tutum. ad subeunda supplicia manus paga¬
naperquirit. Quem mirabilis xrstus ad¬
uersus omnia sa euientis mundimala. uati¬
cinio prophetici sermonis armauit. Nã

Expanded text:
on incerta relatione didicimus, cum venerabilis Xistus apostolicae sedis sacerdotio fungeretur, et 2ut sanctissimo Laurentii archidiaconi ministerio Romana floreret Ecclesia, invidia ardente diaboli, adversus nomen et fidem Christi flamma durissimae persecutionis incanduit; atque ut perniciosius dominicum gregem feralis bestiae rabies insatiata laniaret, nocendi artifex inimicus pervigilis prius molitur custodiam pastoris eripere. Et ideo Xistum ante omnes summum Domini sacerdotem furor gentilis aggreditur, ut ecclesiastica membra, tam valido truncata capite, velut munimine praesidii coelestis amoto, cruentus persecutor invaderet. Sed magnus ille Xistus, qui commissis sibi a Deo ovibus adfuerat pastor in terris, aderat patronus e coelo. Denique S. Laurentium, quasi jam pontificis sui solatio destitutum, ad subeunda supplicia manus pagana perquirit: quem mirabilis Xistus adversus omnia saevientis mundi mala vaticinio prophetici sermonis armavit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
curauit. nescõrum substantiam auarisia¬
nibus sacrilegus occuparet. Iustitia in¬
quit eius manet inȩternum. Quo modo
non haeceiina eternum manebitiustitia:
quod ecscõimpleuitopere. et gloriosis¬
simomartrrio consecrauit: Hocita que
dolore furor gentibus accensus. grati¬
culam continuo paratignitam. super
quamcremendum laurentium per
membradescenderet. ut indignationis
suae flcommas impus ignibus uindica¬
ret. Ardet profecto totis uis ceribus
fortissimus marter. eturitur. sed reg¬
num caeli promissaq di fidelimente ꝑꝰ¬
tractans refrigerio conscientiae uic¬
tricis exultat. Nec poenadi flexus in¬
cendiõ ẽ cuiusim pectore insupera¬
bili scĩsps flamma feruebat. Aut nũ¬
quid cedere poterat momentane a ecor¬
poris ustioni. cuius fides aeternum ge¬
henne extinguebat ardorem : Supe¬
ratis itaqueflammarum ministris. om¬
nemundane insaniae refrixit incendiũ:
Et ad hoc usquedi abolica profecitinten¬

Expanded text:
curavit ne sanctorum substantiam avaris macuravit ne sanctorum substantiam avaris manibus sacrilegus occuparet. Justitia, inquit, ejus manet in aeternum. Quomodo non haec in aeternum manebit justitia, quod et sancto complevit opere, et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor gentilis accensus craticulam continuo parat ignitam, super quam cremandum Laurentium per membra discinderet, ut indignationis suae flammas impiis ignibus vindicaret. 239 Ardet profecto totis visceribus fortissimus martyr, et uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, cujus in pectore insuperabilis S. Spiritus flamma fervebat. At nunquid cedere poterat momentaneae corporis adustioni, cujus fides aeternum gehennae 240 exstinguebat ardorem? Superatis itaque flammarum ministris, omne mundanae insaniae refrixit incendium; et ad hoc usque diabolica profecit inten
Abbreviated transcription (Latin):
uelut apud saeculum derelictus. nam
necte fide suitaq: tuatali morte priua¬
bit. Nulla tedemeo transitu quo ego
gaudeo perturbet anxietas. quia mox
ectu habiturus es detua passione laetitiã
Vere beatilaurentipgloria singularis
quitantum dedõ suo consecutus e ft̃gratiae
ut eimartir demartrio prophetar&
Quem prosuorum praerogatiua meri¬
torum. ante uictoria laetificauit quẽ
pugna terreret : Ergo ut comperit
ore sacerdotis et martris. sequoque
omnimodis ad sumendum. congregatis
in opum turbis ecclesiasticum censum re¬
legiosa liberalitate diuisit: Quam pro¬
fundum spirite disuiri et quo caeleste con¬
silium ut et egenis consuler& : Etmid¬
titudine consumente quae dederat in¬
ueniri nom possit quod raper etpersecutor
Illamnimirum secutussententiam. Dis¬
persit dedit pauperibus iustitiaeius man&
in aeternum. Misericordiaefuit quod
alimoniam pauperibus dedit. Iustitiaȩ
autem quodutiur prudentissimus pro¬

Expanded text:
velut apud saeculum derelictus; nam velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio prophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dispersit, dedit pauperibus: justitia ejus manet in aeternum . Misericordiae fuit, quod alimoniam pauperibus dedit: justitiae autem, quod ut vir prudentissimus pro
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ est fr̃s acdõ placitum ut natalẽ
beati laurentii precipua deuotione
Queneremur. cuius radiantibus flammis
uictrixin hunc quoque diem toto orbȩxp̃i
corus catecclesia. Qui cum in sedeglo¬
rio sissimi patriarchȩ diaconatus funge¬
r&urofficio. purita te in nocentis uitae
fortissimeq: mortistriumpho a postolico
seconsortio copulauit. Nec inmerito
eum apostolorum subparem predica¬
mus. cui et castitatis animi leuiticum
ministeriumdedit. ee plenitudo fidei
mar tyrii contulit dignitatem : Quem
uener abilis xrstus romaneurbis antis¬
tis. cumimpietatem saeuientis mundi
procormenta supertret. et regnis ẽ&
caelestibusiamuicinius. Videretque
eumiampaterna demorte tristissimũ
Ita illum spm̃ praescientiae compellasse
beatum laurentium non desacerdotissui
uictoriam habuisse tristitiam. sed dolu¬
isse quianon etiam ipsemun dum cum
suo pariter sacerdote uincebat: Noli
inquitfilimi mestus esse. posttriduum
mesequeris. Hoc est nolitristi sesse

Expanded text:
m est, fratres, ac Deo placitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat. Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse,
Abbreviated transcription (Latin):
Deuirginibus autem preceptum dñi non
habeo : consilium autemdo: Itemq et
dñs ordinauithis qui euan gelium ad nun¬
tiant : de euangelio uiuerẽ: sed nonusi
sumus acpotestate : nequemurm̃ graua¬
remus: Cui rediens quod promiseratde¬
bitor reddet : quia ueniensiniudiciddñs
dicet: quia suꝑ pauca fuisti fidelis: super
multoqi te constituam : intraingaudi

Expanded text:
De virginibus autem praeceptum Domini non De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Itemque: Et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere . Sed non usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravaremus . Cui rediens quod promiserat, debitor reddet, quia veniens in judicio Dominus dicit: Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constitua
Abbreviated transcription (Latin):
adunatus ecclesia mintr abit ꝗ Et altera
die protulit duos denarios : et dedit stabu¬
lccrio et ait : Cura millius habe: Altera
dies est postdñiresurrectionem : Namet
ante quidem percuangeliis uigratiam n¬
lumin auerathis quuntenebris etumbra
mortis sedebant : sed potior resurrectione
caelebrata : perpet uaelucis splendor
effulsit : Ouodenarii sunt duo testamenta
in quibus aeterniregis nr̃ĩ et imago contine¬
tur: Finis enim legisxp̃s : Qui al tera die
prolatidantur stabulario : quia tunc ape¬
ruit illisensum ut intellegerent scriptu¬
ras : Alteradie sccbulcrius denarios quo¬
rum pretio uulneratum curar et accipit :
quia sp̃s sc̃s adueniens docuit a postolo som¬
nem ueritatem : quogentibus erudiendis in¬
stare. atq euangelium predicare suffi¬
cerent: Et quod cumq superero gecueris:
e gocumrediero reddamtibi: Super¬
erogat stabularius quod in duobus dena¬
riis non accipit : Cumdicit a postolus::

Expanded text:
adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario, et ait: Curam illius habe. Altera dies est post Domini resurrectionem. Nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat, his qui in tenebris et in umbra mortis sedebant , sed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splendor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continetur. Finis enim legis Christus . Qui altera die prolati dantur stabulario: quia tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret accepit, quia Spiritus sanctus adveniens docuit apostolos omnem veritatem , quo gentibus erudiendis instare atque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero, reddam tibi. Supererogat stabularius, quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
cordiae faccus est consolatione uicinus. Et
ad propians alligauit uulneraeiuso infun¬
dens oleum et uinum: Peccata quaein ho¬
minibus inuenit : red arguendo cohibuit.
spemueniae paenicentibus terrorẽ poene
peccantibus incutiens. Alligatenim uul¬
nera dumprecepit paenitentiam agite.
infundito leumidum addit. ad propiu qua¬
uit enim regnum caelorum : Omnis arbor¬
& inignemmitt&ur. Et in ponens illuminiu¬
mentum suum: duxit instabulum eccuram
eius egit. Iumentum eius est : caro inquaad
nosueni redignatus est : In quosaucium in po¬
suis impositam reportauitad gregem ⁊
Itaque in poniiumentiẽ in ipsam in carna¬
tionem xp̃i credere : eiusq mysterus imi¬
tari simulet abhostis incursione tutari
Stabulum autem est. ecclesia praesens .
ubi reficiuntur uiatores deperegrinatione
hac in aeternam patriam redeuntes: Et
beneiumento inpositum duxit instabulum
quianemonisi baptizatur. nisicorporixp̃i

Expanded text:
cordiae factus est consolatione vicinus. Et cordiae factus est consolatione vicinus. Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata, quae in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Inin ignem mittetur . Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est. In quo saucium imposuis impositam, reportavit ad gregem . Itaque imponi jumento est, in ipsam Incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari, simul et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores, de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes. Et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, nisi corpori Christi
Abbreviated transcription (Latin):
cumesset secus locum et uiderec eum ꝑ transi¬
it. Sacerdo sedeuita. quiuiso sautio transi¬
erunt. sacerdotium et minis terium ueteris
testamenti est ubi perlegis decretamun¬
dilanguentis uulnerꝗ monstrari tantum
non autem curari poterant. quia in possibile
erat ut a posto lusait: Sanguineuitulorũ
et agnorum ethircorum auferripec cata:
Samaritanus autem quidam iterfaciens ue¬
nit secus eum. et uidens eum misericordia
motus est. Samaritanus quippe interpre¬
tatur custus. dm̃ significat. cui rectissi me
propheta nehos latrones possit incurrere
supplicat: Custo dimeinquiens alaqueo
quem statuerunt mihi. et abscandalis ope¬
rantibus ini quitatem. qui propternos homi¬
nes et propternram salutem descendit de
caelo. uitae praesentis iterarripuit. Et
uenit secus eum quiuulneribus tabescebat
afflictis. Idest insimilitudinem hominum
factus et habituinuentus ut homo. Conpas¬
sionis nr̃ae susceptione finitimus ec miseri¬

Expanded text:
cum esset secus locum, et videret eum, transicum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt saceTestamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat, ut Aposet agnorum, et hircorum auferri peccata . Samaritanus autem quidam iter transiens, venit secus eum, et videns eum misericordia motus est. Samaritanus, qui interpretatur custos, Dominum significat cui rectissime Propheta, ne hos latrones possit incurrere, supplicat: Custodi me, inquiens, a laqueo quem statuerunt mihi et a scandalis operantium iniquitatem . Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendens de coelo, vitae praesentis iter arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus, ut homo , compassionis nostrae susceptione finitimus, et miseri
Abbreviated transcription (Latin):
litatis et in nocentiae ueste priuarunt
Haec estenim primastolec quaiux tec
aliam parcbolam luxoriosus filius
perpaenitentiam rediens ornatur.
etqua procoplausti a missa cognouer̃t
se essenudos. tunicasq pellicias natura
mortalis indute sunt. Et plcgi s impo¬
sitis abierunt semiuiuo relicto: plage
peccata sunt quibus natura e humanȩ
integritatem uiolando. seminarium
queddam utitadicam augende mortis fes¬
sisindidereui sceribus. Abierunt autem non
abinsidus aliquatenus cessando sed earun¬
deminsidiarum fraudesoccultando : Se¬
miuiuum reliquerunt. qui ab eatitudinem
uitae inmortalis exuere. sed non sensum
rationis abolere ualuerunt. Ex quaenim
partes apere et cognosceredm̃ potest. ui¬
uusẽ homo. Ex qua uero peccatis contabes¬
cit. et miseria deficit. mortuusidem lucti¬
feroq: est uulnere foedatus. Acciditautẽ
ut sacerdos quidam descenderet eademuia.
et uiso illo preteriuit. Si militer edeuita

Expanded text:
litatis et innocentiae veste privarunt. litatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter et Levita,
Abbreviated transcription (Latin):
psum dĩfilium qui nobis perhumanita¬
tem proximus fieri dignatus est desig¬
naret: Nequeenim itaproximum quẽ
sicut nos diligere iubemus superxpõ
interprecaridebemus. Vt moralia
mutuae fraternitati s instituta. sub al¬
legoriaeregulis extenuare etauferre
conemur. Suspiciens autemihs dixit.
Homoquidam descendebat abhierus a¬
lomin hiericho. Homo iste ad amintel¬
legitur ingenerehumano. Hierusalem.
ciuitas pacisilla caelestis. acuius beati¬
cudinelapsus in hanc mortadem miserã¬
q: uitam deuenit. Quam benehiericho.
quaeluna interprecctur. significat ua¬
mis uidelicet defectuum laboribus
erroribusq:i semꝑ incertam. Et in¬
udit inlatrones: Latrones. diabolum
et angelos eius intellege. In quos quia
descendebat incidit. Namnisi prius intus
intum esceret. foris temptatus tam facile
noncederet. Vera estenim satissenten¬
tia quaedicit. Anteruinam enim ex¬
al tabiturcor. Qui etiam despoliã ue¬
runteum. Gloria uidelicet in mortec¬

Expanded text:
ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitaipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit. Quam bene Jericho, quae luna interpretatur, significat, variis, videlicet, defectuum laboribus erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos ejus intellige, in quos, quia descendebat, incidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non caderet. Vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui etiam despoliaverunt eum. Gloria videlicet immorta
Abbreviated transcription (Latin):
in illum. Adiecit. Vade et tufacc simi¬
liter: Idestecclimisericordiae studio
proximum tuum noc essehabentemdi¬
ligere ec sustentarememento. Aper¬
tissi medeclarans sola messedilectionẽ
et ipsam non uerbotenus ostentatam.
sed o peribus exsecutione probatam quȩ
perpetuam ducat adutam Ille autẽ
uolensiustificare seipsum docita dihm̃
Etquis est meus proximus: Quanta
in anis gloriae dementia legispericus
abuulgi fauorem captandam quos api¬
enter respondisse i actaretur. Primũ
selegis facetur ignorare mandatum
Vereiux tas aluatoris sententiam. sapi¬
ens et prudens inlege sed quia non humi¬
liari cumparuulis xp̃i. sed sei psumiusti¬
ficcer edesiderat: B eatos oculos colum¬
barum in nocentiae lacte lotarum
quibus xp̃ĩarchana uider eposst
accipere recusans. Cui profacto
dñs ita responsum temperauit suum¬
ut et omnem quimisericordiam ficcer&
cuilibet proximum doceret: et tamen
haec eadem parbolam specialiter

Expanded text:
in illum, adjicit: Vade, et tu fac simiin illum, adjicit: Vade, et tu fac similiter, id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere et sustentare memento. Apertissime declarans solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Quanta inanis gloriae dementia! Legisperitus ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se legis fatetur ignorare mandatum, vere juxta Salvatoris sententiam, sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
teccequidam legis peritus surrexit.
temptans eum et dicens. Magister
quid faciendo uitam aernam possi¬
debo. Legis peritus quideuita ader nam
occansionem ut reor temptan di deipsis dñi
sermonibus sumpsit ubiait Gaudeteaut ẽ
quod nominaura scripta sunt incae¬
lis. Sed ipsa suatem peatione declarat
quamuerasit illa dñi confessio quapa¬
triloquitur. Quod abscondistihaec a
sapientibus et prudentibus & reuelastiea
paruulis : Atilledixit adeum. In lege
quid scriptum. ẽ quomodo legis : Ille
respondens dixit: Diliges dnm dm̃ tuũ¬
extoto cord&uo. & extota anima tua &
ex omnibus uiribus tuis & ex omnimen
t&uac et proximum tuum sicut teip¬
sum: Dum legis perito respond& per¬
fectum nobis saluator iter uitaecae¬
lestis ostendit : Cui primo dedilectio¬
nedĩ & proximi legis scripta praepo¬
nenti dicit: Recteres pondisti. hoc fac
& uiues: Deinde post inductam para¬
bolam respondenti illum fuisse proxi¬
mum uulnerato qui fecit misericor diã

Expanded text:
ecce quidam legisperitus surrexit, tentans eum, et dicens: Magister quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus, qui de vita aeterna occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem, quod nomina vestra scripta sunt in coelis. Sed ipsa sua tentatione declarat quam vera sit illa Domini confessio, qua Patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus, et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens, dixit: Diliges Dominum Deutoto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit. Cui primo de dilectione Dei et proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti: Hoc fac, et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire non potui. & utrum abolita sit tem¬
porum u&us tacte. An ipsi nonscripserunt.
incertum habeo. mihi iuxta priorem inter¬
pra&ationem hoc uidetur. quod de iniquo
mam mona debeamus nobis amicos facere
Nonquos lib& pauperes. sed eosquinos pos¬
sint recipere indomos succs & in a&ernata¬
bernacula: Vt cum eis parua prebuerimꝰ
recipiamus ab eis magna : & dantes alienã
nr̃a recipiam: et seminemus inbenedictione
& m& cmus benedictionem qui enim par¬
ceseminauerit parce & met&:¬

Expanded text:
invenire non potui; et utrum abolita sit teminvenire non potui; et utrum abolita sit temporum vetustate, an ipsi non scripserint, incertum habeo. Mihi juxta priorem interpretationem hoc videtur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et met
Abbreviated transcription (Latin):
quingenti. Alteri quin quaginta denarii
dimittuntur. Secundum autem uocauit
populum iudaeorum qureriti comanda¬
torum dĩ nutritus erat. & debebat ei cen¬
tenarium numerum. & coegit ut decentũ
octoginta facer&. Id ẽcreder& in dñire
surrectionem qua eoctaui die inumero con¬
tin&ur: & deocto conpletur decadis. ut
descibbato transir& ad primam sabbati.
Ob hanc causam ad ñõ predicatur quod bene
fecerit. & prosa lutesua in euan geliiclemen¬
tiam delegis austeritate mutatus sit.
Quodsiquaesieris quare uoc&ur uilicus in i¬
qui toctis: in lege quaedĩ ẽ  Iniquus erat uilicus
quibene quidem offerebat : sed non benediuide¬
bat: Credens in patrem : sed filium perseques
habens dm̃ omni potentem : sed sp̃m scm̃ ne¬
gans. Prudentior itaq fuit paculus apłs
intrans gressionelegis: filiis quondam lucis
lanensis ep̃s. quidehoc loco senserit in com¬
mentacriis eius legere poteris: Origenis
et dydimi in hanc parabolam explanationẽ

Expanded text:
quingenti, alteri quinquaginta denarii quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat chabens Deum omnipotentem, sed Spiritum Sanctum negans. Prudentior itaque fuit Paulus Apostolus in transgressione Legis filiis quondam lucis,lanensis Episcopus quid de hoc loco senserit, in Commentariis ejus legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem