comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onsurȩ autẽ eccłiasticȩ usus a narareis exor¬
tus ẽẽ putat᷑. qui pͥus crine seruato. deni¬
q ob uitȩ continentiã caput radebant.
et capiuos in igne sacͥficii ponebant. Hinc usus
a presbiteris introductus ẽ: ut qui diuinis
cuttib mancipati. deo consecrantur. quasi nara¬
rei. id ẽ sci crine posito inueniantur. sicut ad
erechielem dicitur. Tu fili hominis sume tibi
gladium acctum : et duc suꝑ capit tuũ et bar¬
bam. Hoc etiam in nouo testam̃to nazareos illos
pͥscillam et aquilam in actib apłorum pͥmum
fecisse legimus. paulum quoq apłm. et quosdã
discipłorũ xp̃i. qui in huiusmodi imitandi extite¬
riut. scilicet ut hoc signo uicia incorde et oꝑe
pullulantia precidenda doceantur.
Quomodo
ordines sacri in monachis suit.

Expanded text:
onsurae autem ecclesiasticae usus a Nazaraeis exortus esse putatur, qui prius crine servato, denique ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus ab apostolis introductus est, ut qui divinis cultibus mancipati Deo consecrantur quasi Nazaraei, id est sancti, crine posito inveniantur, sicut ad Ezechielem dicitur: Tu, fili hominis, sume tibi gladium acutum, et duc super caput tuum et barbam . Hoc etiam in Novo Testamento Nazaraos illos Priscillam et Aquilam in Actibus apostolorum primum fecisse legimus. Paulum quoque apostolum et quosdam discipulorum Christi qui in hujusmodi cultu imitandi exstiterunt, scilicet ut hoc signo vitia in corde et opere pullulantia praecidenda doceantur. CAP. IV. Quomodo ordines sacris in monachis sint.
Abbreviated transcription (Latin):
hanne apło atcestante qui ait. Si dixerimus quia
peceatum non habem̾: ipsi nos seducimꝰ et ueritas
in nob non ẽ. Quedam sunt facta peccatis simili¬
a: s si bono animo fiant. ñ sunt peccata. Ut pote
potestas si non se uleiscendi cupiditate s magis cor¬
rigendi studio ulciscatur in reum. Item sunt pecrata
lenia quȩ abincipientib cotidiana satiffactione
purguant᷑: quȩ tam̃ aperfectis uiris uelut magna
sceleribꝰ agere debent. quando etiam ꝑfecti leuia
queq delicta quasi grauissima iugent: Non solum
grauia s et leuia suit cauenda peccata. Multa enĩ
leuia uum grande efficiunt. sicut solent gutcil
parius et minimis inmensu flumina crescere. Iu¬
Merositas enim munum coacta: exundantem essicis
copiam. Receata quȩ incipientibꝰ leuia sunt: apfeccsᷤ
uiris grauua deputant᷑. Tanto enim mauis cognos¬
citur eẽ peccatum: quanto maior qui peccat ha¬
betur. Crescit enim delieti cumutuf: uxta ordi¬
nem meritorum. Et sepe quod minorib iquosett᷑:¬

Expanded text:
tante, qui ait: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . 2. Quaedam sunt facta peccatis similia; sed si bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna sceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto enim majus cognoscitur esse peccatum, quanto major qui peccat habetur. Crescit enim delicti cumulus juxta ordinem meritorum, et saepe quod minoribus ignoscit
Abbreviated transcription (Latin):
equitur quartum indum̃tum. tunica
tunica interior. siue iacinctina. qua et¬
in ueteri testam̃to et nouo soli utuntur
pontifices. Et merito pontifex duab tunicis in
auitur. qui debet de thesauro suo ꝓferre noua
et uetera. ꝓpt̃ quod et ipsa tunica scda int̾ior
appellatur. uł iacinetina. cuius color speciem
celi sereni imitatur. ut ꝑ hoc intelligi detur. qͥa
pontifex plus debet de cȩlestib cogitare qͣm de
t̾renis. Rectus ordo. Primum in tunica linea.
et rona. et feminalib expͥmitur mundicia car¬
nis: deinde ꝑ tuicam int̾iorẽ uł iacinctinã¬

Expanded text:
equitur quartum indumentum, tunica interior, sive hyacinthina, qua in Veteri et in Novo Testamento soli utuntur pontifices. Et merito pontifex duabus induitur tunicis, qui debet de thesauro suo proferre nova et vetera; propter quod et ipsa tunica secunda interior appellatur, vel hyacinthina cujus color speciem coeli sereni imitatur, ut per hoc intelligi detur, quod pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus ordo: prius in tunica linea et zona et feminalibus exprimitur munditia carnis; deinde per tunicam interiorem vel hyacinthina
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ solis radiis in aqua subiecta uatillo.
Sanguineum reddit mutato lumine solem.
Eclipsimq nouam terris esfundere cogit.
Deniq pꝰ modicum uas ebullire uidebis.
Asꝑgiq foras subitȩ scaturiginis imbren.
Ut sit cum nimbis distillat turbidꝰ aer.
Atq futurarũ quasdam prenoscere rerum.
Hosq bonȩ fame quib ẽ data laudib ornat.
Seruat. et incolumes. ꝓducens tempora uitȩ.
Sanguinis astringit fluxum. pellitq uenena
Nec falli poterit lapidem qui gesserit istum.
Tot bona diuino data sunt huic munere gẽmȩ.
Cui tam̃ amplior his concessa potentia fertur.
Nam si iungatur eiusdem nominis herbȩ.
Carmine legitimo. uerboq sacrata potenti.
Subtrahit humanis ocłis quẽcũq gerentem.
Hanc nc̃ ethiopes. nc̃ ciprus. ⁊ affrica mittit.
Sanguinis asꝑsam guitis. similemq smaraglo

Expanded text:
Quae solis radiis in aqua subjecta vacillo, Sanguineum reddit mutato lumine solem, Eclipsimque novam terris effundere cogit. Denique post modicum vas ebullire videbis, Aspergique foras subitae scaturiginis imbrem, Ut fit cum nimbis distillat turbidus aer.Atque futurarum quasdam cognoscere rerum. Hosque bonae famae, quibus est data, laudibus ornat, Servat et incolumes, producens tempora vitae. Sanguinis adstringit fluxum, pellitque venena: Nec falli poterit lapidem qui gesserit istum. Tot bona divino data sunt huic munere gemmae, Cui tamen amplior hic esse potentia fertur, Nam si jungatur ejusdem nominis herba, Carmine legitimo, verbo sacrata potenti, Subtrahit humanis oculis quemcunque gerentem. Hanc nunc Aethiopes, nunc Cyprus et Africa mittit Sanguinis aspersam guttis, similemque smaragdo
Abbreviated transcription (Latin):
ad aquã non ut baptizarẽ. s ut balnearem.
Non ut sacram̃tum darem: s ut sordes ablu¬
erem. uł carnẽ fouerẽ. Posui paruulum
cando. in bibendo. sicut arando et seminan¬
do. siue aliud quodcũq agendo dixissem:
dixi. in noĩe patris et filii et sp̃e sc̃i. Tu ue¬
nis et dicis inichi: quia baptizatꝰ est filius
meus. Ego balueatum scio: baptizatũ nes¬
cio. Quod si idcireo baptiratũ putas. qͥa
cum mergerem illum dixi ui nomine patris
et filii et spẽ scĩ: ergo et offa baptizata ẽ. quia
formam preiudicare ubi intentio agendi nul

Expanded text:
ad aquam non ut baptizarem, sed ut balnearem: ad aquam non ut baptizarem, sed ut balnearem: non ut sacramentum darem, sed ut sordes abluerem, vel carnem foverem. Posui parvulum cando et bibendo, sicut in arando et seminando, sive aliud quodcunque agendo dixissem, dixi: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Tu venis et dicis mihi, quod baptizatus est filius meus. Ego balneatum scio, baptizatum nescio. Quod si idcirco baptizatum putas, quia cum mergerem dixi: « In nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti; » ergo et offa baptizata est quia formam praejudicare ubi intentio agendi nul
Abbreviated transcription (Latin):
agendo non ẽ : sacram̃tũ quidẽ ẽ. quia oĩno
agitur et hoc intendit᷑. nec tam̃ sine culpa
agentis: quia quod agit᷑ et intendit᷑. ñ dig¬
ne agitur. Ridiculũ autẽ omĩno ẽ ut ubi
uitentio agendi nulla constat. opꝰ eẽ dicat᷑.
ꝓpt̃ speciẽ quandam assimilatã oꝑi. non ꝓpt̃
hoc affumptam. s forte ꝓuenientẽ ex alio qͦ¬
eũq enismodi ẽ quod quidã imꝑiti estimãt.
uerba illa quȩ ad conficiendã eucharistiã
instituta sunt. a quacũq ꝑsona siue in qͦ¬
cũq loco. et qualicũq intentione suꝑ panẽ
et uinũ ꝓlata. effectũ consecrationis et seĩ¬
ficationis hab̾e. quasi sacram̃ta dĩ sic insti-¬
tuta sunt. ut nullam oꝑandi rationẽ admit¬
tant: s tumultuosa quadã et iuolenta atq
irrationabili ꝑtinatia. sine om̃i intentioe
aut uoluntate oꝑantiũ ad effectũ ꝓcedant.
Ego filiũ meũ forte ad balneas tulerã. Ueni

Expanded text:
agendo non est, sacramentum quidem est, quia omnino agendo non est, sacramentum quidem est, quia omnino agitur, et hoc intenditur; nec tamen sine culpa agentis, quia quod agitur et intenditur non digne agitur. Ridiculum autem omnino est ut, ubi intentio agendi nulla constat, opus esse dicatur, propter speciem quamdam assimilatam operi, non propter hoc assumptam, sed forte provenientem ex alio quocunque. Ejusmodi est quod quidam imperiti existimant verba illa quae ad conficiendam Eucharistiam instituta sunt: a quacunque persona sive in quocunque loco et qualicunque intentione super panem et vinum prolata, effectum consecrationis et sanctificationis habere, quasi sacramenta Dei sic instituta sint, ut nullam operandi rationem admittant; sed tumultuosa quadam et violenta atque irrationabili pertinacia sine omni intentione aut voluntate operantium ad effectum procedant. Ego filium meum forte ad balnea tuleram. Veni
Abbreviated transcription (Latin):
traditio instituit. Sic̃ pͥdem arrianos ꝑ impo¬
sitionẽ manus occidens: ꝑ unetionẽ uͦ sacri
crismatis. ad ingressum catholicȩ eccłiȩ oriens
reformauit. Nam qui solum sacram̃tum foris
acceꝑunt. intꝰ ꝑ impositionẽ manꝰ sp̃m accepe¬
runt. Placuit tam̃ eos qui se baptizatos nes¬
ciunt. et sui baptismatis testes non habent.
sine cunctatione baptizari. quia it̃atum di-¬
ci non debet : quod factum eẽ nescit᷑. Queri¬
t᷑ et de nis qui inimice id ẽ iocose idẽ iocose
baptirant᷑. utrũ plenũ et uerũ sacram̃tum
baptismi ꝑcipiant. S sciendũ quia altud est
hoc omnino intende ut detur uł accipiat᷑.
qđ iocose datur uł accipit᷑. aliud autẽ aliqͥd
agere quod formam illius in oꝑe habeat. et
tam̃ hoc uolle agere neq intende̾ ut hoc a-¬
gatur. s aliud aliqͥd ahuodcũq. Ubi gͦ inten¬
tio baptirandi ẽ etiã si reuerentia debita in

Expanded text:
traditio instituit, sicut pridem arianos, per impotraditio instituit, sicut pridem arianos, per impositionem manus occidens, per unctionem vero sacri chrismatis ad ingressum Catholicae Ecclesiae oriens reformavit. Nam qui solum sacramentum foris acceperunt, intus per impositionem manus spiritum accipiunt. Placuit tamen eos qui se baptizatos nesciunt, et sui baptismatis testes non habent, sine cunctatione baptizari; quia iteratum dici non debet, quod factum esse nescitur. Quaeritur etiam de iis qui mimice, id est jocose baptizantur, utrum verum et plenum sacramentum baptismi percipiant. Sed sciendum quod aliud est hoc omnino intendere, ut detur et accipiatur, quod jocose vel datur vel accipitur. Aliud autem aliquid agere quod formam illius in opere habeat; et tamen hoc nolle agere neque intendere ut hoc agatur, sed aliud aliquid quodcunque. Ubi ergo intentio baptizandi est, etiamsi reverentia debita in
Abbreviated transcription (Latin):
postolus dicit. unus deus. una fides. unũ
baptisma. Quod gͦ unum ẽ: geminari ñ
potest. Quaꝓpt̃ ualde rationabili diffi¬
nitione a scĩs patrib institutum ẽ. ut qͥ semel
baptifmi sacram̃tum ꝑcepisse cognoscitur.
nulla ratione illud it̃ato accipiat. siue in eccłia
siue extra eccłiam. noc ẽ siue a catholico siue
ab ħetico. siue deniq a fideli siue ab infideli.
cuiꝰcũq conditionis etatis aut sexus ꝑsona
baptismatis formã acceꝑit: ratũ constare debe¬
bit. nec ulla ratione pot̾it itari. Quod enin
bonũ accepit. quare bonum ñ iudicetur.
etiã si a bono non accepit : Non enĩ illius erat
a quo accepit. uł potiꝰ ꝑ quem accepit. qͥ bonꝰ
non fuit. s illiꝰ in euius nomine accepit. qͥ
semꝑ bonꝰ malũ dare ñ potuit. ꝓropt̃ hoc eos
cũ ad unitatẽ eccłiȩ redeunt. ñ rebaptiz ari
s uł unctione cͥsiatis. uł impositione manꝰ
reconciliari catholicȩ eccłiȩ antiqua patrum

Expanded text:
postolus dicit: Unus Deus, una fides, unum baptisma . Quod ergo unum, geminari non potest, quapropter valde rationabili definitione a sanctis Patribus institutum est, ut qui semel baptismi sacramentum percepisse cognoscitur, nulla ratione illud iterato accipiat sive in Ecclesia, sive extra Ecclesiam, hoc est a Catholico, sive ab haeretico, sive denique a fideli, sive ab infideli cujuscunque conditionis, aetatis, aut sexus persona baptismatis formam acceperit, ratum constare debebit, nec ulla ratione poterit iterari. Quod enim bonum accepit, quare bonum non judicetur etiamsi a bono non accepit? Non enim illius erat a quo accepit, vel potius per quem accepit, qui bonus non fuit, sed illius in cujus nomine accepit qui semper bonus, macum ad unitatem Ecclesiae redeunt non rebaptizari, sed vel unctione chrismatis, vel impositione manus reconciliari catholicae Ecclesiae antiqua Patrum
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit. uel oblaturus est sacrificium. quod
iste etiam pro ñ baptizandis censuit offerendõ
quid diceret ñ inuenit. De quib si fuerit i¬
terrogatus. eoꝵ anime quid meruerint. ut il
las deus nec abluendas baptismo. nec expian¬
das xp̃i corporis et sanguinis sacrificio. et in
et̾aum dampnandas carm in serit peccatrici.
aut ommino ħebit. et ei nr̃a cunctatio. uel sero
placebit. aut simul pro omnib paruulis qui
toto orbe terrarum sine. xp̃ano baptismate
moriuntur etiam eoꝵ nominib tacitis qm̃
nescuintur in ecdesia xp̃i. Non in corporatls
ista uel didicisse gaudeas. uel decere p̃sumas.
Alioqum longe melior inuenietur. eẽ quam
tu. Quia in exordio pͥmi sui libri modeste atq
Humiliter p̃ locutus ẽ. dicens. Cum tͥ parere
desidero. notam p̃sumptionis in curro. Et
paulo post. Quando quidẽ inquit nec mͥ ipli
sim credulus ea que dixero posse probari. stu¬
deamq semꝑ etiam propͥam sententiam non

Expanded text:
obtulit uel oblaturus est sacrificium, quod obtulit uel oblaturus est sacrificium, quod iste etiam pro non baptizandis censuit offerendum, quid diceret non inuenit. de quibus si fuerit intelas Deus nec abluendas Baptismo, nec expiandas Christi corporis et sanguinis sacrificio, et in aeternum damnandas carni inserat peccatrici; aut omnino haerebit, et ei nostra cunctatio vel sero placebit, aut simul pro omnibus parvulis, qui toto orbe terrarum sine christiano Baptismate moriuntur, etiam eorum nominibus tacitis, quoniam nesciuntur in Ecclesia Christi, non incorporatis ista vel didicisse gaudeas, vel docere praesumas: alioquin longe melior invenietur ipse quam tu. Quia in exordio primi sui libri modeste atque humiliter praelocutus est, dicens: « Cum tibi parere desidero, notam praesumptionis incurro. » Et paulo post: « Quandoquidem, » inquit, « nec mihi ipse sim credulus, ea quae dixero posse probari; studeamque semper etiam propriam sententiam non
Abbreviated transcription (Latin):
quas eum dare. facere. fing̾e. fides xp̃iana non
dubitat. Quam questionem iste cũ soluere cona¬
retur. nec uires suas intueretur destruens ani¬
marum propaginem et asserens eas puras ab
omni contagione peccati. ñ de nchilo s de ipso
insufflare c̾reatorem. et naturam dei mutabi¬
litatis obprobrio. quod necesse ñ fuerat in fa¬
mauit. Et dum uult reddere rationẽ necds̃
credatur in iustus. si puras abomini pecc̃o acumaᷤ.
etiam illas quas. xp̃rana regeneratione ñ
redemit: uincło peccati originalis in necut. Ca
dixit que te nolo docuerit. Tantum emm sa¬
lutis. et felicitatis. ñ baptizatis pariulis tͥbuit.
quantum nec pelagiana. ħeseͥs potuit. Et
tam̃ de tot milib paruuloꝵ. qui nascuntur
ex impiis. Et int̃ impios moriuntur. Non qͥb
Homines ꝑbaptismum cum uelint. subuenire
non possunt. S de quib baptizendis nemo
potuit. uł poterit cogitare nec quispiam ꝓer

Expanded text:
quas eum dare, facere, fingere fides christiana non quas eum dare, facere, fingere fides christiana non dubitat. quam quaestionem iste cum soluere conaretur nec uires suas intueretur, destruens animarum propaginem et asserens \'eas puras ab omni contagione peccati\' non de nihilo, sed \'de se ipso insufflare creatorem\' et naturam dei mutabilitatis obprobrio, quod necesse non fuerat, infamauit et, dum uult reddere rationem, ne deus credatur iniustus, si puras ab omni peccato animas, etiam illas, quas christiana regeneratione non redimit, uinculo peccati originalis innectit, ea dixit quae te nolo docuerit. tantum enim salutis et felicitatis non baptizatis paruulis tribuit, quantum nec Pelagiana heresis potuit. et tamen de tot milibus paruulorum, qui nascuntur ex impiis et inter impios moriuntur, non quibus homines per baptismum, cum uelint, subuenire non possunt, sed de quibus baptizandis nemo potuit uel poterit cogitare nec quisquam pro eis
Abbreviated transcription (Latin):
auditis qui sine studio parcium iudicat. uidet
profecto nec contra istos qui propagiem aĩaꝵ
defendunt. proferenda illa testimonia ubi pars
nominatur. quia potuit scͥptura significare
ilic aparte totum sic̃ uerbum caro factum est
cum legimus. ñ utiq carnẽ solam. s hominẽ
totum intelligimus: nec contra illos qui ꝓpa¬
ginem animarum destruunt. ista pro feren¬
da uͥ non pars homimis: s totum cominemo¬
ratur. Quia potuit ibi scͥptura a toto partẽ
significare: sicut sepultum confitemur. xp̃m.
cũ caro eius sola sepulta sit. Ec ꝑhoc ꝓpagi
ham monemu s alia testimonia eẽ. querenda
que i unieniantus .eẽ. ambigita. Quamobr̃e
quid te iste docuerit. et unde gratias egeri.
Hondum scio. Manet quippe. illa questio
sicut erat inqua queritur de anmar̃ origi¬
ne: utrum illas deus exꝓpagine illius unus
quam pͥmo insufflauit homini an exflatu suo
sic̃ pͥmo homini det. faciat. fingat hominib

Expanded text:
auditis qui sine studio partium iudieat. uidet auditis qui sine studio partium iudieat. uidet profecto nec contra istos qui propaginem animarum defendunt proferenda illa testimonia ubi pars nominatur, quia potuit scriptura significare illic a parte totum — sicut uerbum caro factum est cum legimus, non utique carnem solam, sed hominem totum intellegimus —, nec contra illos qui propaginem animarum destruunt ista proferenda, ubi non pars hominis, sed totum commemoratur, quia potuit ibi scriptura a toto partem significare, sicut sepultum confitemur Christum, cum caro eius sola sepulta sit. ac per hoc prosed ammonemus alia testimonia esse quaerenda, quae non inueniantur ambigua. Quamobrem quid te iste docuerit et unde gratias egeris, nondum scio. manet quippe illa quaestio, sicut erat, in qua quaeritur de animarum origine, utrum illas deus ex propagine illius unius, quam primo insufflauit homini, an ex flatu suo, sicut primo homini, det, faciat, fingat hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
enim a toto partem .i. ab homine solam hoĩs
carnem: scͥpturam significare potuisse. Sic gͦ
et hi qui defendunt animar̃ ꝓpaginẽ. illud
quod dictum est ex uno sangũme. ꝑ sangui¬
nem scilicet hominẽ. idẽ a parte totum sig¬
nificatum. ẽẽ. contempdunt. Sic̃ enim ui¬
detur illos uiuare quod dictum est ex uno
sanguine. nec dictum est ex uno homine.
sic uidetur et istos uuare quod dictum est
ꝑ unum hominem peccatum intrauit in
mundum. et ꝑ peccatum mors. et ita in os̃
nec dictum ẽ. in quo ommum caro peccaũ.
Item sicut illos uidetur iuiuare. quod dictũ
est. hoc nunc os exossib meis. et caro de car¬
ne mea. quia pars est dicta non totum. sic ite¬
rum istos quod ibi continuo sequitur. ħ uo
cabitur mulier. qm̃ de iuro suo sumpta est.
Debuit enim dici. aiunt qm̃ de uiro suo caro
eius sumpta est. si ñ tota mulier tͥ est cum aĩa.
s sola caro sumetur exuiro. Pormo autem utłq

Expanded text:
enim a toto partem, id est ab homine solam hominis enim a toto partem, id est ab homine solam hominis carnem, scripturam significare potuisse. sic ergo et hi qui defendunt animarum propaginem illud quod dictum est\' ex uno sanguine\' per sanguinem scilicet hominem, id est a parte totum, significatum esse contendunt. sicut enim uidetur illos iuuare quod dictum est \'ex uno sanguine\' nec dictum est \'ex uno homine\', sic uidetur et istos iuuare quod dictum est: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in onec dictum est, In quo omnium caro peccavit. Itemque sicut illos videtur juvare quod dictum est, Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; quia pars est dicta, non totum: sic iterum istos, quod ibi continuo sequitur, Haec vocabitur mulier, quoniam de viro suo sumpta est. Debuit enim dici, aiunt, Quoniam de viro suo caro ejus sumpta est; si sed sola caro sumeretur ex uiro. porro autem utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
dari. fieri. fungi. nemo ambigit. Item quod
scriptum est exuno sanguine deum fecisse
omne genus hominum. uel quod ait adam.
Hoc nunc os exossib meis. et caro de carne
mea. quia neq ibi dictum est ex una anima.
neq hic: anima de amma mea. Putat nega¬
ri animas filioꝵ ex parentib uł ilłus muli¬
eris ex uiro. Quasi uero si ñ ex uno sangui¬
ne. s ex una anima diceretur aliud quam
totus homo intelligeretur. ne corporis propa¬
gatio negaretur sic etiã si dictum eẽt anima
de anima mea. Non utiq negaretur caro. qͣm
de illo exemptem fuisse constabat. Aparte eñĩ
totum. sicut etiam a toto partem plerumq scͥp¬
tura signaficat. Nam certe si non ex uno sangͥ¬
ne. s ex uno homine illo loco scriptũ ẽẽt. insti¬
tutum ẽẽ. genus humauum. unde iste ad hi¬
buit destimonium. ñ p̃uidicaret istis. qui negart
animar̃ propaginem. quamuis non sola anima.
nec sola caro. s utrumq sit homo. Responderett

Expanded text:
dari, fieri, fingi nemo ambigit. Item quod dari, fieri, fingi nemo ambigit. Item quod scriptum est ex uno sanguine deum fecisse omne genus hominum uel quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, quia neque ibi dictum est \'ex una anima\' neque hic \'anima de anima mea\', putat negari animas filiorum ex parentibus uel illius mulieris ex uiro; quasi uero, si non \'ex uno sanguine\', sed \'ex una anima\' diceretur. aliud quam totus homo intellegeretur nec corporis propagatio negaretur. sic etiam si dictum esset: \'anima de anima mea,\' non utique negaretur caro, quam de illo exemtam fuisse constabat; a parte enim totum sicut etiam a toto partem plerumque scriptura significat. nam certe si non \'ex uno sanguine\' sed ex uno homine\' illo loco scriptum esset institutum esse genus humanum, unde iste adhibuit testimonium, non praeiudicaret istis qui neg-ant animarum propaginem, quamuis non sola anima nec sola caro, sed utrumque sit homo. responderent
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Scripturar̃ uero testimonia quecũq
posuit. quib animas dm̃ ũ ex illus pͥme ꝓpa¬
gime attraħe. s sicut ipsam pͥmam suas qui
bq singulis insufflare: uelut ꝓpobare cona¬
tus est ita sunt quod ad istã questionem at¬
tinet. incerta et ambigua ut etiam aliter ac¬
cipi quam ipse uult: facillune possint. Quod
iam in eo libro quem scripsi ad amicũ nrm̃.
cuius commemorationem superius feci. satis
quantum existimo demonstraui. Testimoma
quippe ipsa que adhibuit. ubi legitur deus
ammas dare uel facere. uel singere. unde illas
dat. uel unde facit siue fingat. Non osten¬
dunt utrum exꝓpagine illius pͥme. an insuf¬
flando sic̃ illam pͥmam. Iste autem ex eo ipso
quod legitur auimas ds̃ dare siue facere. siue
fangere: iam putat animarum negatam
ẽẽ propaginem. Cum deus eadem scriptura
teste. etiam corpora det. siue faciat. siue fin¬
gat. que tamen ab illo ex propaginis. semine

Expanded text:
caelorum. Scripturarum uero testimonia quaecumque caelorum. Scripturarum uero testimonia quaecumque posuit, quibus animas deum non ex illius primae propagine abusque singulis insufflare, velut probare conatus est, ita sunt, quod ad istam quaestionem attinet, incerta et ambigua, ut etiam aliter accipi, quam ipse vult, facillime possint. Quod jam in eo libro quem scripsi ad amicum nostrum, cujus commemorationem superius feci, satis, quantum existimo, demonstravi Testimonia quippe ipsa quae adhibuit, ubi legitur Deus animas vel dare, vel facere, vel fingere; unde illas det uel unde faciat sine fingat non ostendunt: utrum ex propagine illius primae an insufflando sicut illam primam. iste autem ex eo ipso, quod legitur animas deus dare siue facere siue fingere, iam putat animarum negatam esse propaginem, cum deus eadem scriptura teste etiam corpora det sine faciat siue fingat, quae tamen ab illo ex propagine seminis
Abbreviated transcription (Latin):
murationib oblatrantum. Et exeussi quasi
quodam turbine identidem uictoreᷤᷤ int̾ im¬
mania saxa conlidimur. His p̃dictis questionẽ
supradictam scopulosissimam sibi ꝓposuit. uͥ
a fide catholica naufragauit. nisi refecerit pe¬
nitendo: quod fregit. Iilum gͦ turbinem. atq
illa saxa deuitans. nauem illis comuitt̾e no¬
lui et de hac re ita scripsi. ut rationem potius
cunctationis meȩ. quam temeritatem presũp¬
tionis ostenderem. Quod opusculum meum
cum apudte inuenisset in risit: seque illis
cautib animosiore impetu quam consultiore
cominisit. s quo eum p̃fidentia ista perdure¬
rit. puto quod nunc uideas. Uberius autem
ago deo gratias si et antea iam uidebas. Cũ
enim nollet cohibere precipitem cursum.
propt̃ anticipem excursum: miserabilem in¬
uenit incursum. Asserens. deum pariutł
sine xp̃iana regeneratione defunctis. et mo¬
do paradisum. et postea regnum conferre

Expanded text:
murationibus oblatrantum et exhinc quasi murationibus oblatrantum et exhinc quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur. his praedictis quaestionem supra dictam scopulosissimam sibi proposuit, ubi a fide catholica naufragauit, nisi refecerit paenitendo quod fregit. illum ego turbinem atque illa saxa deuitans nauem illis committere nolui et de hac re ita scripsi, ut rationem potius cunctationis meae quam temeritatem praesumptionis ostenderem. quod opusculum meum cum apud te inuenisset, inrisit seque illis cautibus animosiore impetu quam consultiore commisit. sed quo cum praefidentia ista perduxerit, puto quod nunc uideas; uberius autem ago deo gratias, si et antea iam uidebas. cum enim nollet cohibere praecipitem cursum propter ancipitem excursum, miserabilem inuenit incursum asserens deum paruulis sine christiana regeneratione defunctis et modo paradisum et postea regnum conferre
Abbreviated transcription (Latin):
expiatum ti fuerit originale peceatum. Cur
itaq ds̃ iustus et bonus. paruuloꝵ animas qͥ¬
b p̃sciuit non subuenturum. xp̃iane gr̃e
sacramentum. ab omni noxa propaginis
liberas mittendo in corpus quod exadam tra¬
hitur uncdõ peccati originalis obstruxerit.
atq isto modo reas et̃ne dampnationis effe¬
cerit: cum inuenire non posset nec uellet
dicere. etiam ipsas ex illa una originem tra¬
here peccatricem. Maluit ꝑ naufragium
miserabile exux quam temerarium cursum
uelis depositis et remis sue dispoͣstionis in¬
bibitis. ꝓuida deliberatione firnare. Uiluit qͥ¬
ppe uiu̾eni senilis nr̃a cunctatio quasi huic
molestissime. ac periculosissime questioni ma¬
gis fuerit ineptus eloquentie. quana consiliũ
prudentie necessarium. Et p̃uidit hoc etiam
pse s frustra. Ham hec sibi uelut ab aduersa¬
riis proposituris obiectat. Ex hinc aleaers
quit sub struuntur obprobria querusis m̃¬

Expanded text:
expiatum non fuerit originale peccatum: cur expiatum non fuerit originale peccatum: cur itaque Deus justus et bonus, parvulorum animas, quibus praescivit non subventurum christianae gratiae Sacramentum, ab omni noxa propaginis liberas, mittendo in corpus quod ex Adam trahitur, vinculo peccati originalis obstrinxerit, atque isto modo reas aeternae damnationis effecerit, cum invenire non posset; nec vellet dicere etiam ipsas ex illa una originem trahere peccatricem: maluit per naufragium miserabile exire, quam temerarium cursum velis depositis, et remis suae disputationis inhibitis, provida deliberatione frenare. Viluit quippe juveni senilis nostra cunctatio, quasi huic molestissimae ac periculosissimae quaestioni magis fuerit impetus eloquentiae, quam consilium prudentiae necessarium. Et praevidit hoc etiam ipse, sed frustra. Nam haec sibi velut ab adversariis propositurus objecta, « Ex hinc alia, » inquit, « substruuntur opprobria querulis mu
Abbreviated transcription (Latin):
uecors. quani misericors uanitas et dicit. Non
solum non eunt indampnationem paruu¬
li et si nullum eos xpiane fidei lauachrum.
etiam felicitate paradisi: pꝰ mortem interim
ꝑfruuntur. Post resurrectionem autem etiã
regni celoꝵ felicitatem possidebunt. Hec iste
contra catholicam᷑ fundatissimã fidem. Num¬
quid dicere auderet. si questionem soluendam
de amme origine iures suas excedentem susci¬
pere non auderet: Horrendus est.enim coar¬
tatus angustiis ab eis qui dict̃. eut ds̃ atmm̃a
tam iniusta aumaduersione multauit ut in
corpus eam peccati religare uoluerit cum
consortio carnis peccatrix ẽẽ. incipit. que pec¬
catrix. ẽẽ. ñ potuit: Utiq eium dicunt ñ
potuit animanisse peccatrix. nisi eam ds̃
misctuss carnis consortio peccatricis. Qua gͦ
uisticia id fecerit ds̃ eum iste inuenire non pos¬
set. maxime propt̾ eternam dampnationem
morientium paruuloꝵ quib ñ baptitatis

Expanded text:
uaecors quam misericors uanitas et dicit: non uaecors quam misericors uanitas et dicit: non solum non eunt in damnationem paruuli, etsi nullum eos christianae fidei lauacrum etiam felicitate paradisi post mortem interim perfruuntur, post resurrectionem autem etiam regni caelorum felicitatem possidebunt. haec iste contra catholicam fundatissimam fidem numquid dicere auderet, si quaestionem soluendam de animae origine uires suas excedentem suscipere non auderet ? Horrendis est enim coartatus angustiis ab eis qui dicunt: cur deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare uconsortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? » Utique enim dicunt, « Non potuit anima esse peccatrix, nisi eam Deus miscuisset carnis consortio peccatricis. » Qua ergo justitia id fecerit Deus, cum iste invenire non posset; maxime propter aeternam damnationem morientium parvulorum, quibus non baptizatis
Abbreviated transcription (Latin):
contra cius sententiam aquo factus ẽ homo. In¬
tonat ꝑos ꝓpͥi corporis ueritas. si quis non re¬
narus fuerit exaqua et spũ: ñ pot̃ introire in
regnum dei. Atq ut abhac sententia exceptos
martires faciat quib contigerit ante pro xp̃i
nomine ocridi: quam xp̃i hãptismate dilui. Bi¬
et alio loco. Qui ꝑcdiderit amm̃a suam proꝑ¬
ter me. inueniet eam. et ne eiuquam qui non
renatus fuerit a pĩane fidei lauachro ꝓmitat
peccati originalis abolitio. Clamat apẜ ꝑuiuꝰ¬
delictum in omnes homines ad comdampnatio¬
salutis auxilium. Qui crediderit inquit. et
baptizatus fuerit saluus erit. Qui autem non
crediderit: condempnabitur. Cuius inisteriũ
credulitatis in paruulis ꝑ eorum responsionẽ.
aquib gestantur unpletur. Ne si factum non
fuerit : eant ex uno omnes incondemp natio¬
nem. Et tam̃ contra tam manifestas uoces qͣs
concinit ueritas: procedit inmediũ magis

Expanded text:
contra eius sententiam, a quo factus est homo. incontra eius sententiam, a quo factus est homo. intonat per os proprii corporis ueritas: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei. atque ut ab hac sententia exceptos martyres faciat, quibus contigerit ante pro Christi nomine occidi quam Christi baptismate dilui, dicit alio loco: qui ter me, inveniet eam . Et ne cuiquam qui non renatus fuerit christianae fidei lavacro, promittatur peccati originalis abolitio, clamat Apostoluin omnes homines ad condemnatiosalutis auxilium: qui crediderit, inquit, et baptizatus fuerit, saluus erit; qui autem non crediderit, condemnabitur. cuius mysterium credulitatis in paruulis per eorum responsionem a quibus gestantur inpletur, ne, si factum non fuerit, eant ex uno omnes in condemnationem. et tamen contra tam mahifestas uoces, quas concinit ueritas, procedit in medium magis
Abbreviated transcription (Latin):
rem sententie pͥncipalis. quam sententiam me¬
rebitur principis. Nouellos ħeticos pelagia¬
nos iuftissime concilioꝵ catholicoꝵ. et sedes
apłice dampnauit auctoritas. eoquod ausi fu¬
erut ñ baptizatis pariuilis dare quietis et sa¬
lutis locum. etiam̃ pret̾ regnum celoꝵ. Qđ
ausi ñ fuissent nsi negarent eos habere ori¬
ginale pecẽm: quod opus eẽt absolui. ꝑ baẜ¬
tismatis sac̾m̃tum. Iste autẽ sic̃ catholicus dic̃.
paruulos origiali obstrictos. eẽ. peccato. et
tam̃ eos ab huius modi uincło sine lauachro
regenerationis absoluit. et post mortem in
paradisum misericors mittit. Post iesurreca¬
onem uero etiam in regnum celoꝵ misericor¬
cłior unrtrodicit. Talis sibi saul misericors iuisus.
est quando peꝑcit regi quem deus p̃cerit ee¬
cidi. S merito in obediens mĩa. uel misericos
in obedientia reprobata atq dampnata eft̃ bt
cabat honio ne abillo misccłiam mereatur bõ.

Expanded text:
ritatem sententiae principalis, quam sententiam meritatem sententiae principalis, quam sententiam merebitur principis! Nouellos hereticos Pelagianos iustissime conciliorum eatholicorum et sedis apostolicae damnauit auctoritas, co quod ausi fuerint non baptizatis paruulis dare quietis et salutis salutis etiam praeter regnum caelorum. quod ausi non fuissent, nisi negarent eos habere originale peccatum, quod opus esset absolui per baptismatis sacramentum. iste autem sicut catholicus dicit paruulos originali obstrictos esse peccato et tamen eos ab huiusmodi uinculo sine lauacro regenerationis absoluit et post mortem in paradisum misericors mittit, post resurrectionem ucro etiam in regnum caelorum misericors introducit. talis sibi Saul misericors uisus est, quando pepercit regi quem deus praecepit occidi; sed merito inoboediens misericordia uel misericors inoboedientia reprobata atque damnata est, ut caueat homo, ne ab illo misericordiam mereatur homo
Abbreviated transcription (Latin):
meum in bac parre non iniuidentis assensune.
moti nseri cordia p̃seientiaq diuina et effec¬
mai anplificet et afectum. hec uerba in sedo
libro eius lecta descripsi. Nuinquid in bac
causa erroris audatiam. temeritatem. p̃sũp¬
tionem habere quif piam poss ampliouem. :¬
Ipse sententiam dominicã recordatur. ipse suis
litteris interponit. ipse dicit quamquam senten¬
tia illa principalis obsistat. quia qui ñ renatus
fuerit exaqua et spũ sco ñ intrabit in regnũ
celoꝵ. Et audet tamen sue censure lauare cer¬
uicem. contra sententiam pͥncipalem. Teneat in¬
quit etiam meum non inudentis asseusum. Qui
dicit animas ñ baptizatorum temperarie
mereri paradisum. Pipt̃ has eium latronem
atq dinoc̾tem. tanquam p̃seribendo. uł potus
pre iudicando cominemorat. In resurrectione
p̃mium quamquam sententia illa pͥucipalis
obsistat. Iam ergo ipse cousid̾a queso te fr̃. qͣs¬
quis cuipiam p̃bet assenfum aduersus aucto¬

Expanded text:
n inuidentis assen. sum, modo misericordiae praescientiaeque diuinae et effectum amplificet et affectum. haec uerba in secundo libro eius lecta descripsi. numquid in hac causa erroris audaciam, temeritatem, praesumtionem habere quispiam posset ampliorem? ipse sententiam dominicam recordatur, ipse commemorat, ipse suis litteris interponit, ipse dicit: quamquam sententia illa principalis obsistat, quia qui non renatus f uerit e x aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum, et audet tamen suae censurae leuare ceruicem contra sententiam principalem ! teneat, inquit, etiam meum non inuidentis assensum, qui dicit animas non baptizatorum temporarie mereri paradisum — propter has enim latronem atque Dinocratcm tamquam prae. scribendo uel potius praeiudicando commemorat —, in resurrectione ipere praemium, quamquam sententia, inquit, principalis obsistat. iam ergo ipse considera, quaeso te, frater, quisquis cuipiam praebet assensum aduersus aucto
Abbreviated transcription (Latin):
tecum simul audier̃: uł eosdem postea libros
legerunt. Ne in eius ornatu eloquio tanquam
inp̃cioso poculo te inuitante. et si ñ bibente
ueuenum bibant. si tu quid in biberis. et quid
non biberis nesciunt. & propt̃ laudẽ tuam
omnia illic bibenda salubrit̃ arbitrantur. Qrã¬
ius et audire. et legere. et que dicta sunt hau¬
rire memoria. quid ẽ. nisi bibere: S p̃dix̃. dt̃s
de fidelib suis. Quod et si mortifer̃ quid bibe¬
rint: non eis nocebit. Ac ꝑhoc qui cum iudicio
legunt. et secuidũ regulam fidei. approbanda
approbant. et improbant improbanda etam¬
si commnendant memorie: que improbanda di¬
cuntur. Nulla uenenata sententiar̃ pͣuitate
leduntur. Hec me grauitatem et religionem
tuam. siue mutua. siue pura caritate momus¬
se. uel commoniusse mimme penitẽbit. Dño
miserante quomodo libet accipias. quod tibi
p̃rogandum putaui. Agam uero uberes grãs
de cuius mĩa salub̃rimum ẽ. federe. si abhis pͣ¬

Expanded text:
tecum simul audierunt uel eosdem postea libros tecum simul audierunt uel eosdem postea libros legerunt, ne in eius ornato eloquio tamquam in pretioso poculo te inuitante etsi non bibente uenenum bibant, si tu quid inde biberis et quid non biberis nesciunt et propter laudem tuam omnia illic bibenda salubriter arbitrantur. quamuis et audire et legere et quae dicta sunt haurire memoria quid est nisi bibere? sed praedixit dominus de fidelibus suis, quod etsi mortiferum quid biberint, non eis nocebit. ac per hoc qui eum iudicio legunt et secundum regulam fidei adprobanda adprobant et inprobant inprobanda, etiamsi commendant memoriae quae inprobanda dicuntur, nulla uenenata sententiarum prauitate laeduntur. haec me grauitatem et religionem tuam siue mutua siue praeuia caritate monuisse uel commonuisse minime paenitebit domino miserante, quomodolibet accipias, quod tibi praerogandum putaui. agam uero uberes ei gratias, de cuius misericordia saluberrimum est fidere, si ab his pr
Abbreviated transcription (Latin):
um autem peccatoris quo impinguetur cap̃
euis. Absit a manib atq ocłis tuis. idẽ. assen¬
tatio indicens adulantis et deceptoria lenitudo
blandientis. Quod si em̃dare negligis. cum uide¬
as em̃dandum: aduersus caritatem facis. Si
audem tibi emendandus propt̾ea ñ uidetur.
quia putas eum recte ista sensisse ad uersus ue¬
ritatem sapis. Et idõ ille melior qui em̃dari
ẽ. paratior. si ñ defuerit em̃dator. quȩͣm tuꝰ uł
sciens uirident̃ contempnis errantem. uel nes¬
ciens pariter sectaris errorem. Omnia itaq
ui eisdem libris adte scͥptis et tͥ traditis sobrie
uigilant̃q confidera. et plura quam ego in¬
uenies fortasse culpanda. Et quec̃q ibi sunt
approbande atq laudanda. siquid in eis reuera
forsitan ignorabas. atq isto disserente didicish
euidenter proferre quid illud sit. Et de te gr̃as
egisse. ñ de his que illic unprobanda tam mul¬
ta funt omnes nouerunt qui uel recitante illo

Expanded text:
um autem peccatoris, quo inpinguetur caput um autem peccatoris, quo inpinguetur caput eius, absit a manibus atque . osculis tuis, id est assentatio indecens adulantis deceptoria lenitudo blandientis. quodsi emendare neglegis cum uideas emendandum, aduersus earitatem facis; si autem tibi emendandus propterea non uidetur, quia putas eum recte ista sensisse, aduersus ueritatem sapis. et ideo ille melior, qui emendari est paratior, si non defuerit emendator, quam tu, si uel sciens inridenter contemnis errantem uel nesciens pariter sectaris errorem. omnia itaque in eisdem libris ad te scriptis et tibi traditis sobrie uigilanterque considera, et plura quam ego inuenies fortasse culpanda. et quaecumque ibi sunt adprobanda atque laudanda, si quid in eis reuera forsitan ignorabas atque isto disserente didieisti, euidenter profitere quid illud sit, ut de hoc te gratias egisse, non de his quae illic inprobanda tam multa sunt, omnes nouerint, qui uel recitante illo
Abbreviated transcription (Latin):
riora transduci ita improbi oftinatiq iudicii
est nolle cicius adtramitem rationis inflecti.
hec quippe ille si ueraciter dix̃. atq ut locutus
est sentit. magne profecto spei animam gerit.
Item in fine libri secundi.
ec put es in auid. ad inu¬
diam tuam forsitam reuocan¬
dum. ꝙ in tua dqetorem meoꝵ
constituam potestate iudiciũ.
Ac ne forte cuius quam curio¬
si lectoris obtutus inrt̃ inlicitas fibras elem̃toꝵ
uestigia remanentia sollicitent et offendant.
contextam pagine seriem: pollice tuo discer¬
pe. ne me huius censionis ex ꝑtem pumant
attram̃ta que indigna eloquia significauert̃.
Nec hac occasione et tuum erga me iudiciũ
quo michi uehementer indulges. et meeque la¬
tebant in eptie rideantur. Isto gͥ cum ille suos
libros et untio p̃mumuerit. et termino cum¬
muniuerit. adq tuis humeris imposuerit
onus religiosum correctionis. et em̃dationis sue.
hoc apud te inueniat quod penuit. ut em̃des
eum iustus in misericordia et arguas eum. ole¬

Expanded text:
riora transduci; ita improbi obstinatique judicii est, nolle citius ad tramitem rationis inflecti. » Haec quippe ille si veraciter dixit, atque ut locutus est sentit, magnae profecto spei animum gerit. Item in fine libri secundi: « Nec putes, » inquit, « ad invidiam tuam forsitan revocandum, quod in tua dictorum meorum constituam potestate judicium. Ac ne forte cujusquam curiosi lectoris obtutus, inter illitas fibras elementorum vestigia remanentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice severo discerpe: meque hujus censionis experte, puni, atramenta quae indigna eloquia signaverunt; ne hac occasione et tuum erga me iudicium, quo mihi uehementer indulges, et meae quae latebant ineptiae rideantur. Isto igitur cum ille suos libros et initio praemuniuerit et termino communiuerit atque tuis humeris inposuerit onus religiosum correctionis et emendationis suae, hoc apud te inueniat quod petiuit, ut emendes eum iustus in misericordia et arguas cum ; ole
Abbreviated transcription (Latin):
uelut penituerit eum. non quod debuerit pe¬
ntt̃ẽ. id est q ausus fuerit asserere. ñ baptira¬
tis relaxari originale peccatum: atq indul¬
gentiam dari omnium peccatoꝵ. ut in para¬
ddisum hoc ẽ locum tante felicitatis iritant᷑
et bentas mansiones. in domo patris habere
mereantur.S. illud eum potius penituerit: Q
eis minoris beatitudinis extra regnum celoꝵ c̃o¬
cesserit sedes: adiuixit atq ait. Aut si forte qͥs¬
piam reluctetur latipns anime. uł dmoetis
urtarim temꝑarie cop̾latum paradisum. Nare
suꝑce mulł adhuc in resurectione p̃mium regiiee¬

Expanded text:
velut poenituerit eum non quod debuit poevelut poenituerit eum non quod debuit poenitere, id est, quod ausus fuerit asserere non baptizatis relaxari originale peccatum, atque indulgentiam dari omnium peccatorum, ut in paradisum, hoc est, locum tantae felicitatis mittantur, et beatas mansiones in domo Patris habere mereantur; sed illud eum potius poenituerit, quod eis minoris beatitudinis extra regnum coelorum concesserit sedes; adjunxit, atque ait: « Aut si forte quispiam reluctetur, latronis animae vel Dinocratis interim temporarie collatum paradisum; nam su
Abbreviated transcription (Latin):
ait existimo. ñ ait arbitror. ñ ait. saldem sugge
nouitate. seu ꝑuersitate sententie. terreannir
auctoritate censure. Uideris tu fr̃ quomodo
sustinere possis istum docentem. Catholici tam̃
qui sanum sapiunt sacerdotes quib et te
oportet ad iungi. Absit ut ad quiescant istũ
audire censentem quem potius optant resipi¬
scentem. ac dolentem. et quod ista senserit. im¬
ino uero etiam scripseris correptione saluber¬
rima penitentem. S hoc in quit exemplo ma
chabeoꝵ inp̃lio cadentium astruo faciendum.
Qui cum furtim deinterdictis auferrent. atq
in ipso certamine cecidissent: aderdotib ait
inuenimus hoc initum consilum fuisse. ut qͦꝵ
cisis illa oblata legerit sacͥficia. sic̃ ħ nr̃a ꝓ
pe fuit illuis temporis sacram̃tum. quod p¬
figurabat nr̃i temporis baptismum. Derup
tamen iste insui comꝑaratione qualis postẽ¬
rius apparuit: tolerabilius adhuc erat. ⁊ a

Expanded text:
ait \'existimo\', non ait \'arbitror\', non ait saltem \'suggait \'existimo\', non ait \'arbitror\', non ait saltem \'suggnouitate seu peruersitate sententiae, terreremur auctoritate censurae. uideris tu, frater, quomodo sustinere possis istum docentem; catholici tamen qui sanum sapiunt sacerdotes, quibus et te oportet adiungi, absit ut adquiescant istum audire censentem, quem potius optant resipiscentem ac dolentem et quod ista senserit, immo uero etiam scripserit correctione saluberrima paenitentem. sed hchabaeorum in praelio cadentium astruo faciendum, qui cum furtim de interdictis auferrent, atque in ipso certamine cecidissent, a sacerdotibus, » ait, « invenimus hoc initum consilium fuisse, ut quorcisis illa oblata legerit sacrificia, sicut haec nope fuit illius temporis sacramentum, quod praefigurabat nostri temporis Baptismum. CAPUT XII. 16. Verumtamen iste in sui comparatione qualis posterius apparuit, tolerabilius adhuc errat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñ fuerint baptizati. Dequib tam̃ in eo
libro quem scripsi ad fratrem nr̃m renatum.
plenius quid michi uideretur ex posui. quod tua
dilectio poterit nosse si ñ legere sp̃ueris. Nam
ille petenti: ñ poterit denegare. Estuat tamen
iste. atq horrendis suffocatur angustiis. Atten¬
tius enim fortasse. quam tu quid malidicat: at¬
tendit. Pret̃. xp̃i scilicet baptismum solui in
paruulis originale peccatum. Demq aliqͣtenꝰ
in hac causa uel sero ad ecelesie sacͤm̃ta confu¬
giat. Pio his sane inquit oblationes assiduas
et offerenda iugit̃ scõꝵ censeo sacrificia sacer¬
dotum. Habet istum si placet etiam censorem.
si parum fuerat habere doctorem. ut sacͥficium
corporis xp̃i etian prohis offeras qui xp̃o ũ sunt
incorporati. Rem quippe tam nouã atq adisci¬
plina ecclesiastica. et a regula ueritatis alienam.
cum libris suis auderet inserere. ñ ait puto. ñ

Expanded text:
quod non fuerint baptizati. de quibus tamen in eo quod non fuerint baptizati. de quibus tamen in eo libro, quem scripsi ad fratrem nostrum Renatum, plenius quid mihi uideretur exposui. quod tua dilectio poterit nosse, si non spreueris legere; nam ille petenti non poterit denegare. Aestuat tamen iste atque horrendis suffocatur angustiis; adtentius enim fortasse quam tu quid mali dicat adtendit praeter Christi scilicet baptismum solui in paruulis originale peccatum. denique, ut aliquatenus in hac causa uel sero ad ecclesiae sacramenta confugiat: pro his sane, inquit, oblationes assiduas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum. habeto istum, si placet, etiam censorem, si parum fuerat habere doctorem, ut sacrificium corporis Christi etiam pro his offeras, qui Christo non sunt incorporati. rem quippe tam nouam atque a disciplina ecclesiastica et a regula ueritatis alienam cum libris suis auderet inserere, non ait \'puto\', non
Abbreviated transcription (Latin):
uidet cum ista dicit. ita se nolle baptizati cuiꝰ¬
piam paruuli mansionẽ celoꝵ regno separare.
ut ipsam dei patris domum. uł aliquas partes
eus inde separare ñ timeat. Neq enĩ dominus
nr̃ inumuersitate creature. uł inqualibet uni¬
uersitatis parte. s in domo patris mei dixit
mansiones multe sunt. Quomodo ergo erit
in domo dei patris ñ baptizatus: cum dm̃
domum dei patris querat diuidere. et aliquã
eius partem extra regnũ celoꝵ ponere. ubi ñ
baptizati ualeant habitare. Et quo pacto ipse
regnum celoꝵ se intratur̃. ẽẽ p̃sumit:. De quo
regno inquantũ uult domus ipsius regis ex¬
cluditur. S de latrone illo qui uixta dnm̃
crucifixus sꝑauit in dominũ etiam crucifixũ.
et de fr̃e sane ꝑpetue dinocrate argum̃tatur.
q. etiam non baptizatis dari possit. indulgen¬
tia peccatoꝵ. et sedes aliqua beatoꝵ. Quasi quis¬
quam cui ñ credere nefas ẽẽt huic indicauerit.

Expanded text:
videt, cum ista dicit, ita se nolle baptizati cujuvidet, cum ista dicit, ita se nolle baptizati cujuspiam parvuli mansionem a coelorum regno separare, ut ipsam Dei Patris domum, vel aliquas partes ejus inde separare non timeat. Neque enim Dominus Jesus, In universitate creaturae, vel in qualibet universitatis parte; sed, In domo Patris mei, dixit, mansiones multae sunt . Quomodo ergo erit in Dei Patris domo non baptizatus, cum Deum domum dei patris quaerat diuidere et aliquam eius partem extra regnum caelorum ponere, ubi non baptizati ualeant habitare. et quo pacto ipse regnum caelorum se intraturum esse praesumit, de quo regno in quanta uult parte domum ipsius regis excludit? sed de latrone illo, qui iuxta dominum crucifixus sperauit in dominum etiam crucifixum, et de fratre sanctae Perpetuae Dinocrate argumentatur, quod etiam non baptizatis dari possit indulgentia peccatorum et sedes aliqua beatorum; quasi quisquam, cui non credere nefas esset, huic indicauerit