comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ususfructus pertinet. ꝑtũ
suum esse c̃dens uendit auͭ
donaui̾t. furtum ñ cõmit¬
tit. furtum erũ sine affec¬
du furandi nõ cõmutitur
Alus ꝙ modis acride̾ porest
ut quis sine iitio furti iẽ
alienam in aliquem tuins¬
fcrat ⁊ esf̾iciat ut possoreu¬
sucapratur¶ Quod autẽ
ad eas res que solo continẽ¬
ut siquis loci uatantis por¬
sessorem ꝓptet absentiã au
negligefitiam dnĩ aut qr
sine successore discescĩt. si¬
ne ui nancisditur. Qui ꝙꝰ¬
us ipse mala fide possidet
quia intelligit se altenum
funoum occupasse. tamẽ
si alii bona fide accipienti
tradidit potĩt ei longa poᷤ¬
sessione res acquiri. quia
naꝙ furtum neq iun posse¬
sum aceꝑit. Abolita est e¬
uim quorundã ueterum
sententia eristimantiũ
etiam fiudi loci ue furt̃
fieri ⁊ coꝵ qui tes soli possi¬
dent principalib constitu¬
tiorub ꝓspicitur. ne cui

Expanded text:
usus fructus pertinet, partum suum esse credens, vendiderit aut donaverit, furtum non committit: furtum enim sine affectu furandi non committitur. Aliis quoque modis accidere potest ut quis sine vitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat ut a possessore usucapiatur. Quod autem ad eas res quae solo contineut si quis loci vacantis possessionem propter absentiam aut neglegentiam domini, aut quia sine successore decesserit, sine vi nanciscatur. qui quamvis ipse mala fide possidet, quia intellegit, se alienum fundum occupasse, tamen, si alii bona fide accipienti tradiderit, poterit ei longa possessione res adquiri, quia neque furtivum neque vi possessum accepit; abolita est enim quorundam veterum sententia existimantium, etiam fundi locive furtum fieri, et eorum qui res soli possident principalibus constitutionibus prospicitur, ne cui
Abbreviated transcription (Latin):
persecutio est alioquĩ fit¬
occupantis ¶ Pauonum
quoꝙ ⁊ colũbarum feta na¬
fura est. nec ad rẽ pertin:
quod exconsuetudine a¬
uolare̾ ⁊ reuolare solent

Expanded text:
persecutio est, alioquin occupantis fit. Pavonum et columbarum fera natura est, nec ad rem pertinet quod ex consuetudine avolare et revolare solent
Abbreviated transcription (Latin):
sos septnaginta quinq
legauit. ⁊ ante additam
hereditatẽ intãtũ dec̾ue¬
rint bona incendiis for
tur. Nir ea res dapnosa ẽ
hedi cui lib̾rum ⁊ nõ adi¬
ie hẽdicatem q̃ res efficit
nt necesse sit logntarł

Expanded text:
 septuaginta quinque legauerit et ante aditam hereditatem in tantum decreuerint bona, incendiis forttur. nec ea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit, ut nece
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis striplit̾. luꝙꝰ ticiͣ
luci tici ut cum pͥmum
possis heditatẽ meã adire.
sam gaio scio reddas ⁊¬
restituas Potest antemi
quisꝙ ⁊ de ꝑte restituen¬
da heredẽ rogare. ⁊ libum
linquẽ fidei ꝯmisslm ł
ex dis cco. Restituta aũ¬
aliquando legatarii. ali¬
in neronis qͥ tẽporib tre
missis causa restinta sit
quasi hẽdi ⁊ in hẽdem da¬

Expanded text:
aliquis scripserit: ‘ Lucius Titius Luci Titi, ut, cum primum possis hereditatem meam adire, eam Gaio Seio reddas restituas ’. potest autem quisque et de parte restituenda heredem rogare: et liberum linquere fideicommissum vel ex die certo. Restituta aualiquando legatarii lin Neronis quidem temporibus Trebommissi causa restituta sit, vili heredi et in he
Abbreviated transcription (Latin):
quesitũ ess duob h̾edib
institutis. ueluti titio ⁊ se¬
io si titii pars aut cota ey
supra modũ honcrata. d
seio uꝰ art nulla sĩt relicta
legata. ant que parcem
cuis dñ tapat in partẽ di

Expanded text:
quaesitum esset, duobus heredibus institutis, veluti Titio et Seio, si Titii pars aut tota exhsupra modum onerata, a Seio vero aut nulla relicta sint legata, aut quae partem eius dumtaxat in partem di
Abbreviated transcription (Latin):
dia dispiciamꝰ q̃ mo
ut ligc̃t ł totũ patͥmoni¬
ũ legatis erogare qͥppo
lege ita cantum ẽsuti qͥf
legasł. sue rei ita uis esto
tusum ẽ. hãc legãoi licẽ¬
tiã coartare. Id ꝙ ipidr

Expanded text:
dia dispiciamus, qua ut liceret vel totum patrimonium legatis erogare quippe ea lege ita cautum esset: ‘ uti legassit suae rei, ita ius esto ’: visum est hanc legandi licentiam coa
Abbreviated transcription (Latin):
iiis ũbis fiat adc̃ptio ue¬
luti siqͥ. ita qͥs legauĩt. do.
lego. ita adimatur. ñ do
liis quib cumq u̾bis. Tns¬
strri quoq legatum aba¬
lo malium pocest utluci

Expanded text:
iis verbis fiat ademptio, veluti si quod ita quis legaverit ‘ do lego ’ ita adimatur ‘ non do aliis quibuscumque verbis. Transferri quoque legatum ab alio ad alium potest, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
sa sunt appellata quia
pudore eoꝵ qui rogabãt᷑
ꝯtinebantur ¶ Postea di¬
ł quia per ipsiꝰ salutẽ ro¬
gatꝰ qͥs dice̾tur aut ob ĩ¬
signem quoꝵ dã pafidi¬
am. iussic ꝯsulib auco¬
ritatẽ suam int̾pone̾ Q
quia sustũ uidebatur ⁊

Expanded text:
sa appellata sunt, quia pudore eorum qui rogabantur, continebantur. postea privel quia per ipsius salutem rogatus quis diceretur, aut ob insignem quorundam perfidiam iussit consulibus auctoritatem suam interponere. quod, quia iustum videbatur et
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑ setuos hẽditarios auͭ
ex partu ancissaꝵ hẽdita¬
riaꝵ aut ex fecu pecoꝵ tr̃a
actissent hedicari ut cẽtũ
aureis legatoꝵ noĩe ero¬
gatis hens quartam par¬
tem hereditatis habitur

Expanded text:
er servos hereditarios aut ex partu ancillarum hereditariarum aut ex fetu pecorum, tantum accesserit hereditati ut, centum aureis legatorum nomine erogatis, heres quartam partem hereditatis habitur
Abbreviated transcription (Latin):
cum nemo successor ab
in testato eristat. Ergo
quam biti intertum sit
utrum existat an non
cessabit constitutio Si
certum esss coperit ne¬
rom tunc erit constitu¬
tioni lociis. Si is qui in
integrum restitia. potest
addictio bonos fieri Qd̃
tigo si post ad dictionem
litertatum conseruanda¬
rum causa factam in
incegrum sit restitutus
Utiq non erit dicendum
reuocari libertates quia
semel conpetierunt. hec
consticutio. ¶Quid er¬
go si unuus dedit liber¬
et ne de hoc queratur
utrum in fraude credi¬
torum an non factum
sit id circo uelint ad

Expanded text:
cum nemo successor ab intestato existat. ergo quamdiu incertum sit, utrum existat an non, cessabit constitutio: si certum esse coeperit ne tunc erit constitutioni locus. Si is, qui in integrum restitui potesaddictio bonorum fieri. quid ergo, si post addictionem libertatum conservandarum causa factam in integrum sit restitutus? utique non erit dicendum revocari libertates quae semel competierunt. Haecconstitutio. quid ergo, si vivus dedit liberet, ne de hoc quaeratur, utrum in fraudem creditorum an non factum sit, idcirco velint ad
Abbreviated transcription (Latin):
res accipiunt quialicet pri¬
beres sunt ad huc tam̃ hu¬
ius etatis sñt: ut negocia
sua tuori nĩ possunt Dã¬
tur autem curatores abhi¬
dem magistratib a qͥbus
⁊ tutores S curator tes¬
tam̃to ñ datur.s. datꝰ ꝯf¬
matur dec̾to p̾sidis uel p̾¬

Expanded text:
iunt; qui licet puberes sint, adhuc tamen huius aetatis sunt, ut negotia sua tueri non possint. Dantur autem curatores ab isdem magistratibus, a quibus et tutores. sed curator testamento non datur, sed datus confirmatur decreto praetoris vel p
Abbreviated transcription (Latin):
lico mit̾iũ accipe̾ dispostumꝰ
Antiquitatis normã in frmi¬
nini sex peridnis bene posicã
suo ordine resiquentes. ut p̃
finitur tutela si ad rogati
usq: ad certam condicionẽ
datus sit testamto eq̃aueñ
ut desinat esse nitor existẽ¬
te conditione.¶ Simili tħ
fiit tutela morce uł pupil¬
mi nugõe tucoris per quã lib̾¬
tas uł cuutas eiꝰ ammictit
om̃is tutela ꝑit Minima
autem capitis deminuti¬
one tutreis uł uti sise in
adoptionem dederit segi¬
tima tantum cutela pe¬
rit cetẽ nõ poterunt.
Se pupilli ⁊ ꝑupille capi¬
tis deminutio licet mi¬
nima sit õs cutelas col¬
lit¶ Yreterea qui ad

Expanded text:
lico initium accipere disposuimus, antiquitatis normam in femininis personis bene positam suo ordine relinquentes, ut posfinitur tutela, si adrogati susque ad certam condicionem datus sit testamento, aeque evenit, ut desinat esse tutor existente condicione. Simili modo finitur tutela morte veminutione tutoris, per quam libertas vel civitas eius amittitur, omnis tutela perit. minima autem capitis deminutione tutoris, veluti si se in adoptionem dederit, legitima tantum tutela perit, ceterae non pereunt. sed pupilli et pupillae capitis deminutio, licet minima sit, omnes tutelas tollit. Praeterea qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
a fst enim uis incorpore.
Quo sublato ⁊ ipsimi tolli
necesse est usus fructꝰ a
ꝓpͥetait separationẽ recipit.¬
ut ecre siquis alicui usũ
fructum legaret ¶ Nam
heres nudam hab ꝓpͥetatẽ
legatarius usum fuctũ
Et contra si fundum lega¬
uerit deducto usu finctu
legatarius nudam haber
ꝓpriecatẽ. heres uero usũ
fructum ¶ Item alii
nsum fructum alu deduc¬
to eo fundum legare po¬
test. sinc testam̃to uero
siquis alii uelit nsum fru¬
tum constitue̾ pactionib
⁊ stipulatiõib id efficẽ de

Expanded text:
 est enim ius in corpore: quo sublato et ipsum tolli necesse est. Usus fructus a proprietate separationem recipitut ecce si quis alicui usum fructum legaverit; nam heres nudam habet proprietatem, legatarius usum fructum: et contra si fundum legaverit deducto usu fructu, legatarius nudam habet proprietatem, heres vero usum fructum: item alii usum fructum, alii deducto eo fundum legare potest. sine testamento vero si quis velit alii usum fructum constituere, pactionibus et stipulationibus id e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra sensit. qr sepe quorun¬
dam ita p̾ciosa ÷ oꝑa insecie¬
tate. ut iustum sit meltore
odicõe in societatẽ ad mirti
Nam ita cour posse sociera¬
tem non dubitatur ut alt̾
pecuniã ꝯftiat. ⁊ alt̾ nõ ꝯfer
pecunia uał ⁊ adeo qtͣ quititi

Expanded text:
tra sentit, quia saepe quorundam ita pretiosa est opera in societate, ut eos iustum sit meliore condicione in societatem admitti: nam et ita coiri posse societatem non dubitatur, ut alter pecuniam conferat, alter non conferat pe
Abbreviated transcription (Latin):
soluit᷑ socictas. S ħ casui si ad¬
huc ꝯsentiãt societatẽ. noua
uidetur. inapc̾ societas. Socꝰ so.¬
cio utrum oo noĩe tm̃ teneat᷑
ꝑsocio actõe siquid dolo ꝯmi¬
sit̾. Acut is qui depomi ap̃ sepaᷤᷤ¬

Expanded text:
solvitur societas. sed hoc casu si adhuc consentiant in societatem, nova videtur incipere societas. Socius socio utrum eo nomine tantum teneatur pro socio actione, si quid dolo commiserit, sicut is qui deponi apud se pa
Abbreviated transcription (Latin):
no post renuntiatã societatẽ
acquiritur soli ꝯceditur. Sol¬
uitur ad huc societas ⁊̃ moite
socii. quia qui societatem ꝯtra¬
hit. certã ꝑsonã elegit. S ⁊ siꝯ
sensu plurium societas ꝯtͣcta o¬
liter ꝯuerĩt. I Itẽ si aligꝰ rei ꝯ¬
tracta sociecas sit ⁊ finis uego¬
tio inpositꝰ : finitur societas.
Publicatõe ꝙͦ. disthi societatẽ

Expanded text:
no post renuntiatam societatem adquiritur, soli conceditur. Solvitur adhuc societas etiam morte socii, quia qui societatem contrahit certam personam sibi elegit. sed et si consensu plurium societas coita liter convenerit. Item si alicuius rei contracta societas sit et finis negotio impositus est, finitur societas. Publicatione quoque distrahi societatem
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ita intelligi oportet. ut sũ
aliqͣ re lucram̃ in aliqͤ dãꝑ¬
num. illarum sit. ꝯpensatoei
lucriesse. R. Illud expeditum
ẽ si in una cã pars fuit exp̾ssa
cietas. s plane sigus callide ĩ
ħ renunciauit societati uͭ obi¬
ueniẽs aliq. lucrum soluꝰ hãt
ueluti si tocoꝵ bonoꝵ socuss ẽ¬

Expanded text:
rtet, ut, si in aliqua re lucrum, in aliqua damnum allatum sit, compensatione lucri esse. Illud expeditum est, si in una causa pars fuerit expressa, cietas. sed plane si quis callide in hoc renuntiaverit societati ut obveniens aliquod lucrum solus habeat, veluti si totorum bonorum socius,
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd ꝯpensanõis noĩe oppori
stis impium esse credimus ne
sub p̾tertu opensatõis deposice
terum quis ex actõe deftaudrt᷑
as .i. ex arbitrio uiditis pendẽ¬
tes appellamus. in quib nisi ar¬
bitrio uidicis is cũ quo agitur
autori satisfaciat ueluti remi
restituat ł cribeat ł soluat ł ex
nari debeat .S. iste actoc̃s cm̃ in
rem qͣntũ inpersonã inueniũt᷑
In rem. ueluti publiciana ⁊ ser¬
iuana. dereb coloni quasi senui¬
ana q̃ ⁊̃ ypotecaria uocatur. In
pendnam. ueluti c̃ quib de eo a¬
gitur q̃ aut iuerio cã aut dolo
hbendum quoq actõ. ex arbͥ¬
trio iudicis pendet. In hũs n. ar.¬
tiõib ⁊ cetis similib permutit᷑
iudio er bono ⁊cquo scd̃m cuiꝰ¬

Expanded text:
aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne sub praetextu compensationis depositarum rerum quis exactione defraudeturid est ex arbitrio iudicis pendentes appellamus, in quibus nisi iudicis is cum quo agitur actori satisfaciat, veluti rem restituat vel exhibeat nari debeat. sed istae actiones tam in rem quam in personam inveniuntur. in rem veluti Publiciana, Serviana de rebus coloni, quasi Serviana, quae etiam hypothecaria vocatur: in personam veluti quibus de eo agitur quod aut metus causa aut dolo hibendum quoque actio ex arbitrio iudicis pendet. in his enim actionibus et ceteris similibus permittitur iudici ex bono et aequo, secundum cui
Abbreviated transcription (Latin):
oria ante habebat cũ mułtiᷤ
diuisiõib merstipulatu ac¬
tioc̃m que dotib crigendĩ
pponicur transtulimus. me¬
rico rei urorie actione sub¬
troducta est nacuram᷑ bone
fidei iudicu tñ in ex actõe dotis
meruit ut bone fidei sit. E ⁊ ca¬
citam ei dedimꝰ ypotetã. Prefer¬
ẜi autẽ aliis creditorib inopo¬
tecis tũc ceaslrimꝰ cum ip̃i mu¬
lier de doce sua erpiatur cuui
solius ꝓuidericia hoc indiunꝰ
In bont fidei ludicus lib̾a̾ potes¬
dis ꝑmitti uidecur uidici ex
bono ⁊ equo estimandi. qͣntũ
auctori restitu debeat in quo
⁊ illid ꝯcinetur. ut siquid ĩui¬
cem autorẽ p̾stare oporitat. eo
ꝯpensato in reliquo is ẽ quo.x¬
tum ÷ ꝯdẽpnari debet. S inst̾c¬
tis iudicus ex rescripto diui mur¬
cu opposita doli mali erceptio¬
ne ꝯpensatõ inducelutur Set
nire aperto nicuritur latiꝰ it¬
rroduris ut actic̃es ip̃o iurei
munuantur. suie in rem sure
persdnales siue alias quascũq

Expanded text:
oria ante habebat cum multis divisionibus in ex stipulatu actionem, quae de dotibus exigendis proponitur, transtulimus, merito rei uxoriae actione subtroducta est, naturam bonae fidei iudicii tantum in exactione dotis meruit ut bonae fidei sit. sed et tacitam ei dedimus hypothecam: praeferri autem aliis creditoribus in hypothecis tunc censuimus, cum ipsa mulier de dote sua experiatur, cuius solius providentia hoc induximus. In bonae fidei autem iudiciis libera potestas permitti videtur iudici ex bono et aequo aestimandi, quantum actori restitui debeat. in quo et illud continetur, ut, si quid invicem actorem praestare oporteat, eo compensato, in reliquum is cum quo actum est condemnari debeat. sed et in strictis iudiciis ex rescripto divi Marci opposita doli mali exceptione compensatio inducebatur. sed iure aperto nituntur latius introduxit, ut actiones ipso iure minuant, sive in rem sive personales sive alias quascumque,
Abbreviated transcription (Latin):
gotiũ gestũ sit sine c̃ is qͥ ĩpoteᷤ¬
eite perẽts sũt hiis stre eadẽ iu¬
in seruãtur⁊ ne u̾bosa fiat dispo
bis q. ⁊ parentib quoꝵ in potes¬
titt suut. Nã siͥd ĩ hus ꝓpe ob¬
seruatur. seꝑati. ostẽdamus. Si

Expanded text:
gotium gestum sit, sive cum his qui in potestate parentis sunt, fere eadem iura servantur, ne verbosa fiat disputberis quoque et parentibus, quorum in potestate sunt. nam si quid in his proprie observetur, separatim ostendemus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
turionis normã a ixis quicqͣm
cetis dequib simul locutisumꝰ
eo diffrrt. q hee actões oĩmodo
dupli sũc. At ille .i. dũpni in¬
uirie er lege aquilia ⁊ int̾dũ
depositi inficiator̃ duplicãti
Inꝯfuentem añ insimplum
ddantur. S. illa q̃ dehus ꝯpet̃¬

Expanded text:
tutionis normam a reis quidquamceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod hae actiones omnimodo dupli sunt: at illae, id est damni iniuriae ex lege Aquilia et interdum depositi, infitiatione duplicantur, in confitentem autem in simplum dantur: sed illa quae de his com
Abbreviated transcription (Latin):
nabiter hoĩem stipulatus sĩc
im adusario tollit. cui stipula¬
d̃is iure lib̃m fuit aliud solũcq̃.
intelligr̾. q sepe accidit ut ꝓmi¬
dri facilus soluẽ illud qͥ pretu
maioris esset .s. ħ q̃ aña in ufu

Expanded text:
aliter hominem stipulatus sit et em adversario tollit, cui stipulationis iure liberum fuit aliud solvere quintellegitur, quia saepe accidit ut promissori facilius sit illud solvere quod maioris pre
Abbreviated transcription (Latin):
ta m̃tate. errorẽ suũ corrige
aut siqͥs ertestm̃to sibi dari
oport̾e ĩtẽdit ꝙ. ixstipulatu
debet᷑. Sunt p̾t̾a q̃dũ ac¬
debetur nobis ꝑsequim᷑. ẜ mo¬
do solidũ ꝯseqͥmus modo niꝰ.
ut ecce si inpeculiũ filu serui¬
ue agamꝰ. nã si ñ minꝰ in ꝑe¬
culio fit ꝙ̃. ꝑ seqͥrut. ĩ solidũ

Expanded text:
suum corrigere aut si quis ex testamento sibi dari oportere intenderit, quod ex stipulatu debetur. Sunt praeterea quaedam acdebetur nobis persequimur, sed modo solidum consequimur, modo minus. ut ecce si in peculium filii servive agamus: nam, si non minus in peculio sit quam persequimur, in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab auroie ut in hoc triplo
⁊ simplũ in quo dãpnum ꝑ.us
cuno induric que in nr̃o codice
fulget quam dubio ꝓeul: er le¬
gr odicticia ematiare ilnadru¬
pli. uluti furti marufesti It̾
de eo quod metꝰ eã factũ sit de
qr ea pecunia que in hoc datat̾
ut is cui datur caluprne cã ne¬
gotiũ alicui face̾t s nõ face̾t

Expanded text:
tur, ut in hoc triplo et simplum, in quo damnum passus tutio induxit, quae in nostro codice fulget, ex qua dubio procul est ex lege condicticiam emanare. Quadrupli veluti furti manifesti, ide eo quod metus causa factum sit et de illa pecunia que in hoc data est, ut is qui datur calumnie negotium alicui faciat vel non faciat
Abbreviated transcription (Latin):
ciłe integrũ ap̃tere restitue¬
batur nisi minor erat.xxu.
rat ita ⁊ hac ĩea succurri so¬
licũ erit. Sane si tl̃ magai
cã iusti erroris int̾uemetat
ut ⁊̃ ostantissimꝰ quisq labi
pess ⁊ itncei .xxx. anis sue¬
currebat᷑. uelati siquis cotũ
legatũ peticrit. pꝰ dem̃ ꝓ lati
gati. adẽpta sit. aut qͥb.dã a¬
lus legata data sint q̃ officie¬
bãtur ũ plus irtisse uidẽtur pe¬
titor quam dodrantẽ atq ĩe le¬
ge falcidr legita minugtãt᷑¬

Expanded text:
cile in integrum a praetore restituebatur, nisi minor erat viginrat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interveniebat ut etiam constantissimus quisque labi annis succurrebatur: veluti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati gati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam dodrantem, ad quem ideo lege Falcidia legata minuebant
Abbreviated transcription (Latin):
liri quib muruam pecumã
I stipulatum deductam petit
actor Itiq ꝯmodati. deposi¬
ti. mandati. ꝓ socio exempto.
uendito. locato. ꝯducto. pla¬
ne si depositi agetur eo nomi¬
ne quod tumultus incendii
riune. nanfragii causa depo¬
sirum sit in duplum actc̃em
p̾tor reddit. si modo cũ ip̃o ap̃
quem depositum sic aut c̃ he¬
de nꝰ ex dolo ip̃iꝰ agitur. Quo
casli mirta ẽ actio ex malefi¬
cis uõ ꝓdite actieẽs. alie tm̃ pe¬
alic tam peno quam rei ꝑse¬
qñde ⁊ ob id mixte sũt. Penã
tm̃ ꝑsequitur quis actõne f¬
furti. siue .ii. manifeste aga¬
tur quadrupli. sure nec maiu¬
festi dupli. de sola pena agitͥ
nam ip̃am rem ꝓpͥa actõe per¬
seqiuicur quis .i. suam petus

Expanded text:
luti quibus mutuam pecuniam vel in stipulatum deductam petit actor, item commodati, depositi, mandati, pro socio, ex empto vendito, locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, in duplum actionem praetor reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu mixta est actio. Ex maleficiis vero proditae actiones aliae taliae tam poenae quam rei persequendae et ob id mixtae sunt. poenam tantum persequitur quis actione furti; sive enim manifesti agatur quadrupli sive nec manifesti dupli, de sola poena agitur: nam ipsam rem propria actione persequitur quis, id est suam es
Abbreviated transcription (Latin):
gitur q ita datur ut enis fi¬
at nec res que iam autoris est
komib teneaitur effectum ẽ
ut ey cui penã dupli ant qua¬
drupli rei recipiende noĩe fu¬
res ÷ hac actõs tencantur. si o¬
apparet cos dare opert̾t qͣmiu
sit adu̾suseos ⁊̃ ħ inrẽ actio

Expanded text:
gitur quod ita datur ut eius fiat, nec res quae iam actoris est,tionibus teneantur, effectum est, ut extra poenam dupli aut quadrupli, rei recipiendae nomine fures etiam hac actione teneantur ‘ si paret eos dare oportere ’, quamvis sit adversus eos
Abbreviated transcription (Latin):
atra cos qui relicta sacroscis ercle¬
sis ł aliis uen̾abilib locis. lega
re. usq adeo ut ⁊̃ in iudiciũ uo¬
carentur tũc ⁊ n.⁊ ip̃as res ł pe¬
cuniam que relicta ÷ dare ꝯpel¬
optine uidentur tam̃ in remꝙͥ.
inpersonam qual est familie ar

Expanded text:
tra eos qui relicta sacrosanctis ecclesiis vel aliis venerabilibus locis legati rint usque adeo ut etiam in iudicium vocarentur: tunc etenim et ipsam rem vel pecuniam quae relicta est dare compeloptinere videntur tam in rem quam in personam. qualis est familiae er
Abbreviated transcription (Latin):
une si mobił sit. At ea que sn
ppͥe ypocete appellatõe ꝯtinĩ di¬
cimus. In ꝑsona quoꝵ acti¬
ones ex sua iurisdictõe ꝓposita
ht̃ p̾tor. ueluti de petua ꝯsti¬
tuta cuisimił iudebatur reccp¬
ticia. S ex nr̃a ꝯstitutõe cum ⁊
siquid ꝑleniꝰ habebat ħ in actõ
ea quasi suꝑuacua iussa t̃ cum
sua antoritate a nr̃is logib re¬
cede̾. Itrm p̾tis ꝓposuit de pecu¬
qua queritur an antor int̾iu̾t
⁊ alias ꝯplures ¶De pecuma aũ
ꝯstituta c̃ oĩb agitur. qͥcũꝙ ł¬

Expanded text:
 quae sine proprie hypothecae appellatione contineri dicimus. In personam quoque actiones ex sua iurisdictione propositas habet praetor. veluti de pecunia constituta, cui similis videbatur recepticia: sed ex nostra constitutione, cum et, si quid plenius habebat, hoc est, ea quasi supervacua iussa est cum sua auctoritate a nostris legibus recedere. item praetor proposuit de pecuqua quaeritur, an actor iuraverit, et alias complures. De pecunia autem constituta cum omnibus agitur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
les quoq actõnes p̾cor bñ mul¬
tas ex sua niris dictt̃s intro o¬
durit. ueluti aduersus cum
qͥ quid ex albo eiꝰ corrupiss ⁊
ineum qui pationum i parẽ¬
tem in uis nocass. cum id uõ

Expanded text:
les quoque actiones praetor bene multas ex sua iurisdictione introduxit: veluti adversus eum qui quid ex albo eius corrupisset: et in eum qui patronum vel parentem in ius vocasset, cum id non
Abbreviated transcription (Latin):
tiam totã hẽdicatẽ resti¬
tue̾ rogat᷑ sit. locꝰ tuit pe¬
brasiauo senatus ꝯsalto ⁊
heres qui scmneł adierit
hereditatem si modo su¬
auoluntate adierit sũ
retinuerit quartam par¬
tem. siue noluent retine̾
ipse uniu̾sa honã hõdita¬
ria sustinebat. S quarta
ꝙͥ. retenta quasi partis ⁊
ꝑ parte stipulatioes int̾¬

Expanded text:
ditatem restituere rogatus sit, locus est Pegasiano senatus consulto. Sed is, qui semel adierit hereditatem, si modo sua uoluntate adierit, siue retinuerit quartam partem siue noluerit retinere, ipse uniuersa onera hereditaria sustinet; sed quarta quidem retenta quasi partis et pro parte stipulationes int
Abbreviated transcription (Latin):
legatarii loco erat. idẽ ei
legatarii cui pars bonor
legabatur q̃ species lega¬
legati partitis nocab̾at᷑.
qr cum hede logatiruis ꝑ¬
que solebant scipulatid̃es
int̾ hodem ⁊ partiarium¬

Expanded text:
iarii loco erat, id est, eius legatarii cui pars bonorum legabatur. quae species legati partitio vocabatur, quia cum herede legatarius pquae solebant stipulationes inter h
Abbreviated transcription (Latin):
nisi tutoris autoritate qͣmui
lucrosa sit neq: ullum dãp¬
num habeant. Tuter au¬
tem statim inipso negotio
p̃sens deb esse autor fieri.
tutorem ⁊ pupillum iudici¬
um agendum sit. quia ipse
tutor in rem suam autor
curatore int̾ueniente. iudi¬
cium ꝑ agitur ⁊ ed pacto

Expanded text:
nisi tutoris auctoritate, quamvis lucrosa sit neque ullum damnum habeat. Tutor autem statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, tutorem pupillumve iudicium agendum sit, quia ipse tutor in rem suam auctorquo interveniente iudicium peragitur et eo peracto
Abbreviated transcription (Latin):
officio iubicis bona possidẽ
⁊ ꝓut eis utile uisum : fui̾t
ea disponẽ. Quod ex latiori¬
b diggestor libris ꝑfectus
appecierit. Prat ex senatꝰ cõ¬
sulto clandianõ misembil

Expanded text:
officio iudicis bona possidere et, prout eis utile visum fuerit, ea disponere, quod ex latioribus digestorum libris perfectius apparebit. Erat et ex senatus consulto Claudiano miserabil
Abbreviated transcription (Latin):
beros quis superstites ro¬
me habeat uel initalia
quatuor uel in ꝓuinciis
placuit publicum mu¬
nus esse S adoptuu
liberi nõ ꝓsunt. in adop¬
tionem autem dati na

Expanded text:
beros quis superstites Romae habeat vel in Italia quattuor vel in provinciis placuit publicum munus esse. sed adoptivi liberi non prosunt, in adoptionem autem dati na
Abbreviated transcription (Latin):
hac actiee nõ utiq er poctatur
rem ui bonis acteris esse nã sũ
inbonis sit suie nõ sit. si tñ ex
bonus sit. locũ ħ actõ habebit qr̃
siuie ꝯmodati sit siue lociti. si¬
ue ⁊̃ ꝑigna̾ta siue deposica sis
apud ticium. ut intersit eiꝰ e¬
am rẽ ñ aufcrri ueluti si inre
deposita cupã ꝙͣ ꝓmuisit. siue bo¬
na fide possidear sue usũfruc bã
inea quis h̾at. ł q̃ alud nis. ut
int̾ sit ciꝰ nõ rapit. dicẽdũ est cõ¬
pec̾e ei hãc actionem. ut nõ de¬
miniũ accipiat . s. illud sola qͥ
ex bonis qui ripinã passus i q¬

Expanded text:
hac actione non utique spectamus rem in bonis actoris esse: siue in bonis sit siue non sit, si tamen ex bonis sit, locum haec actio habebit. quare siue commodata res sit siue locata sietiam pignerata sive deposita sit apud Titium, sic ut intersit eius non auferri, veluti si in re deposita culpam quoque promisit, sive bona fide possideat, sive usum fructum in ea quis habeat, vel quod aliud ius ut intersit eius non rapi: dicendum est, competere ei hanc actionem, ut non dominium accipiat, sed illud solum quod ex bonis eius qui rapinam passus
Abbreviated transcription (Latin):
no urilis est ⁊̃ siquis urã remi
licet minimam ipint quadꝰ¬
plum autẽ nõ totil pena. ⁊ ex
fui penam rei persecutõ. sicut
inactẽe furti manisfesti dixi¬
mꝰ. s. inquadruplo mnestre
perserutio. ut pena tripli sit si¬
ue ꝯp̃hendatur raptor inip̃o
delicto. siue nõ. Ridicłm .n. ÷
rapit. quam qui clam amo¬
uet. Qiuia tr̃ĩ it ꝯpetit hecsi
astõ dolo malo quisq rapiĩt¬
Nam qui aliquo criere indu¬
tꝰ suã rem esse putat. ⁊ ĩprudẽ
iuns eo aĩs rapuit. qͣi dño li¬
nerdum talia excogitãtur in¬
uemiatur uia ꝑ quã raptorẽ
inpune suã eyetecant auari¬
ciam meliꝰ diualib ꝯstitutio¬
nib ꝓ hac parte ꝓspectum ẽ
ut nemini liceat᷑ rꝑerẽ mo¬
bilem ł semouentem. licet su¬
am euudem rem eristimet s
siquis ꝯtra statuta principũ¬
fecit. rei quidẽ suc dnĩo caidẽ.
sint aũ aliena sit. post restitu¬

Expanded text:
o utilis est, etiamsi quis unam rem, licet minimam, rapuerit. quadruplum autem non totum poena est et extra poenam rei persecutio, sicut in actione furti manifesti diximus: sed in quadruplo inest et rei persecutio, ut poena tripli sit, sive comprehendatur raptor in ipso delicto sive non. ridiculum est enim rapit quam qui clam amovet. Quia tamen ita competit haec actio, si dolo malo quisque rapuerit: qui aliquo errore inductus, suam rem esse, et imprudens iuris eo animo rapuit quasi domino liit. sed ne, dum talia excogitentur, inveniatur via per quam raptores impune suam exerceant avaritiam: melius divalibus constitutionibus pro hac parte prospectum est, ut nemini liceat vi rapere rem mobilem vel se moventem, licet suam eandem rem existimet: sed si quis contra statuta fecerit, rei quidem suae dominio cadere, sin autem aliena sit, post rei restitu
Abbreviated transcription (Latin):
Arpni iniurie actio cõ¬
stiriitur ꝑ legẽ aqͥliam.
sus pmo capite caurum
ẽ. ut siquis hõiem alicnũ alic¬
nam ue quadrupedem q̃ pettr
numo sit iniuria occidit. qͥuti

Expanded text:
amni iniuriae actio constituitur per legem Aquiliam, cuius primo capite cautum est, ut si quis hominem alienum alienamue quadrupedem, quae pecudum numero sit, iniuria occiderit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
naỹ hec est quodͦ innes ho¬
mines aut liberi sunt aut
serui. Et libertas quidem
est ex qua eciam liberi uo
alienõ contra naturam sub¬
icitur. Serui ereo appella¬
ti sunt quod im̃ꝑatores cap¬
tiuos uendere iubent. Ac ꝑ
hoc seruare nec occide solet
Qui etiam mancipia dicti
sunt. quod ab hostib ma¬
nu capuincur. Serui au¬
tem aut nascuntur aut
fiunt. Aascuntur exancil¬

Expanded text:
narum haec est, quod omnes homines aut liberi sunt aut servi. Et libertas quidem est, ex qua etiam liberi vocalieno contra naturam subicitur. Servi autem ex eo appellati sunt, quod imperatores captivos vendere iubent ac per hoc servare nec occidere solent: qui etiam mancipia dicti sunt, quod ab hostibus manu capiuntur. Servi autem aut nascuntur aut fiunt. nascuntur ex ancil
Abbreviated transcription (Latin):
ulla distinctione ⁊ hoc ica
parentũ fiebat ut ess cis
licentia quod unum uł ꝑ
unam cor acquisitum est
re. quod nobis inhumañ
insum est Et generali con¬
stitutione emissa ⁊ lib̾is ꝑ¬
pertimꝰ ⁊ patrib debitũ ho¬
norem scruauimus. Scm̃
uationẽ totum parenti
acquirit. Que enim ĩuidi¬
a est quod ex patris occasi¬
one ꝓfectum est hoc ad e¬
ũ reuerci. Quod autrin ex
alia causa sibi filiꝰ famiu¬
pud eum permanrat. lle
quod ei suis ladorib uel ꝑ¬
spema fortuna accessit Ror
malium perueniens luc¬
tuosum ei ꝓcedat. Hoc ꝙͣ.
a uobis dispositum est. et
in ea specie ubi parens e

Expanded text:
ulla distinctione: et hoc ita parentum fiebat, ut esset eis licentia quod per unum vel unam eorum adquisitum est re. quod nobis inhumanum visum est et generali constitutione emissa et liberis pepercimus et patribus debitum reservavimus. sancitum vationem totum parenti adquirat quae enim invidia est, quod ex patris occasione profectum est, hoc ad eum reverti?: quod autem ex alia causa sibi filiusfamipud eum remaneat, ne, quod ei suis laboribus vel prospera fortuna accessit, hoc in alium perveniens luctuosum ei procedat. Hocque a nobis dispositum est et in ea specie ubi parens, e
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui gete̾ debent p̾cor
partes suas int̾ponete de¬
b Idem ⁊ inplurib et
inquitione datis ꝑbũdũ
ẽ .i. ut maior pars eligẽ po¬

Expanded text:
eos qui gerere debent, praetor partes suas interponere debet. idem et in pluribus ex inquisitione datis probandum est, id est ut maior pars eligere po
Abbreviated transcription (Latin):
tum tociens locum babet
quotiens testamento liber¬
tates date sunt. Quid er¬
go si intestatus decedens e¬
codicillis libertates dederit
neꝙ adita sit b intestare
hereditas fauor constituti¬
onis debebit locum habe¬
re¶ Certe si testarus dece¬
dat et coditillis dederit
libertatem competere ne o
mini dubium est et cunc
constitutis in locum esse
uerba ostendunt. In pri¬

Expanded text:
otiens locum habet, quotiens testamento libertates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. Tunc constitutioni locum esse verba ostendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ribus cauet. In pͥrimis hoc
rescriptum tociens lotum
habet quotiens testamento
libertates date sunt¶ Eu¬
Quid ergo si mtistatus de¬
cedens codicilsis libertates
dederit neq adita sit ab
in testaro hereditas fauor
constirutionis debebit lo¬
cum habere ¶ serte si tes¬
tatus decedens at et codicil.¬
lis dederit libertitem ꝯcom¬
petere eam nemni dubi¬
um est et tunc costitutio¬
ni locam esse ueba ostend̾¬

Expanded text:
ribus cavet. Inprimis hoc rescriptum totiens locum habet, quotiens testamento libertates datae sunt. quid ergo, si quis intestatus decedens codicillis libertates dederit neque adita sit ab intestato hereditas? favor constitutionis debet locum habere. certe si testatus decedat et codicillis dederit libertatem, competere eam nemini dubium est. Tunc constitutioni locum esse verba ostend
Abbreviated transcription (Latin):
a creditoribus possiteantur
et uencant. et certe si fue¬
rint. ex hac causa bona ad¬
dicta cessat bonorum uen¬
ditio erstitit etum defunc¬
ti defensor et quidem ydo¬
neus qui de solido credito

Expanded text:
a creditoribus possideantur et veneant. certe si fuerint ex hac causa bona addicta, cessat bonorum venditio; extitit enim defuncti defensor, et quidem idoneus, qui de solido credito
Abbreviated transcription (Latin):
tate debitoris intelligitur¬
pignus alienare qui ab ĩ¬
itio contractus pactꝰ est ut
licet creditori pignus uen¬
dere si pecuma non soluat᷑
S ne creditores ius suum
ꝑsequi inpedirentur. neꝙ
debitores temt̾ suaꝵ rerum
nr̃a constitutione consult̃
ẽ. ⁊ oertꝰ modus inpositus ẽ
ꝑ quem pignor distracti¬
õ possit ꝓcedere. suiꝰ tenerẽ
utriꝙ parti creditoꝵ ⁊ debi¬
toꝵ satis habunde qr ꝓui¬
sumest Nunc ammo¬
nendi sumus. neq pupil¬
lum neq pupillam ullam
rem sinc tutoris autoritate
alienare posse idooq: si mu¬
tuam pecunam alicui si¬
ne tutoris autoritate dede¬
rit. non contrahit obliga¬
cionem Quia petuniã nõ
ficit accipientis. Ideoq nẽ¬
dicar nummos possunt
sicuti erstent. S si nummi
quos mutuo dedit abeo
qui accepit bona fide con¬
sũpti sunt condici possunt
Si mala fide ad exhibendũ
de hus agi potesf.¶ Ater

Expanded text:
tate debitoris intellegiturpignus alienare, qui ab initio contractus pactus est, ut liceret creditori pignus vendere, si pecunia non solvatur. sed ne creditores ius suum persequi impedirentur neque debitores temere suarum rerumra constitutione consultum est et certus modus impositus est, per quem pignorum distractio possit procedere, cuius tenore utrique parti creditorum et debitorum satis abundeque provisum est. Nunc admonendi sumus, neque pupillum neque pupillam ullam rem sine tutoris auctoritate alienare posse. ideoque si mutuam pecuniam alicui sine tutoris auctoritate dederit non contrahit obligationem, quia pecuniam non facit accipientis, ideoque vindicari nummi possunt, sicubi extent: sed si nummi, quos mutuos dedit, ab eo qui accepit bona fide consumpti sunt, condici possunt, si mala fide, ad exhibendum de his agi potest. at
Abbreviated transcription (Latin):
recppit heditatẽ actiecs
rentur. ac si iuris⁊ tir
belliauo senatꝰ ꝯsulto
ic qui restrcuit securu¬
tas datur ⁊ actioncs hẽ¬
ditarie ei ⁊ in eum trãs¬
feruntur qui recipit
h̾editatẽ utroq senatꝰ
ꝯsulto in hac specie ꝯcur¬
rẽte. S quia stipula¬
ticẽs ex senatꝰ ꝯsulto pe¬
gasiano descendentis ⁊
ipsi antiquitati displi¬
cuerunt ⁊ quib dam ca¬
sib captiosas eas appel¬
lat. hamo excelsi inge¬
nu papinianꝰ appellat¬
⁊ nobis in legib magiꝰ
simplicitas quam diffi¬
cultas ꝑlaces. Ideo oĩb
nob̾ suggestis tam si¬
militusinib quã dif¬
ferentiis utrussq sena
t ꝯsulti placuit explo¬
so senatus ꝯsulto pega

Expanded text:
recipit hereditatem actiones dentur, acsi iuris est ex Trebelliano senatus consulto:ic qui restituit securitas datur, et actiones hereditariae ei et in eum transferuntur qui recipit hereditatem, utroque senatus consulto in hac specie concurrente. Sed quia stipulationes ex senatus consulto Pegasiano descendentes et ipsi antiquitati displicuerunt et quibusdam casibus captiosas eas homo excelsi ingenii Papinianus appellat et nobis in legibus magis simplicitas quam difficultas placet, ideo omnibus nobis suggestis tam similitudinibus quam differentiis utriusque senatus consulti, placuit exploso senatus consulto Pega
Abbreviated transcription (Latin):
apud eum remanit li
quasi ex trebelliano se¬
natꝰ ꝯiulco ꝓ rata porti¬
one actionib tã in h̾de
trntib Siuõ totam he¬
ditatem sponte restitu¬
it. õs hẽditarie actieͥs
fides ꝯmiss̾ario ⁊ adi̾sũ
cipnũ pegasean senat
hsulti fuat ut qñ iecu¬
sabat hẽs scriptꝰ sibi da¬
tam h̾ditatẽ qͥdire ne¬
cessitas in pourtur co¬
inissario restitur ⁊ om̃s
ad eũ ⁊ ꝯtra eum tranꝰ¬

Expanded text:
apud eum remaneat, lquasi ex Trebelliano senatus consulto pro rata portione actionibus tam in heredem tentibus, si vero totam hereditatem sponte restituerit, omnes hereditariae actiones fideicommissario et adversus cipuum Pegasiani senatus consulti fuerat, ut, quando recusabat heres scriptus sibi datam hereditatem adire, necessitas ei imponeretur tommissario restituere, et omnes ad eum et contra eum tran
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ quisq ex qͣrm ꝑteͥ scriptꝰ
fuissi. Si pluris uncic qͣm
rii. distribute sint. is quist¬
o dee̾ uẽbit Idgnq crit sidi¬
ponduis er pletꝰ sit. Quia õ¬
nes ꝑtes adassem postei re¬
uocantur quamuis sint e¬
plium uncaꝵ. Hẽs¬
puie sub ꝯdicos institui pt̃.
ex cͥto tẽpore aũ ad c̾tũ tem¬
instinistus esset lupos¬
endis latatis necñ fid̾ei ꝯ¬
missis. ⁊ lip̾tatib. ꝓ nõ scri¬
pto habetuꝵ. Si puues adͥi¬
toẽs institõs adscripte sũt
erit cuibib obtemꝑare sa¬
tis ẽ. Hn quos iulquã tes¬
tator iudit hẽdes ustitui
possũt. uelur si frĩs allios

Expanded text:
rte scriptus fuisset. Et si plures unciae quam duodecim distributae sunt, is qui sio deest habebit: idemque erit si dipondius expletus sit. quae omnes partes ad assem postea revocantur, quamvis sint plurium unciarum. He sub condicione institui potest. ex certo tempore aut ad certum teminstitutus esset. Imposet legatis nec non in fideicommissis et libertatibus pro non scripto habetur. Si plures condiciones institutioni adscriptae sunt, erit ’, cui libet obtemperare satis est. Hi, quos numquam testator vidit, heredes institui poss
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑpetua uoluntas ius suum
lianq tribuẽs Iuris pruden¬
tia est diuinaꝵ. atq: huma¬
naꝵ rerum noticia Iustiat.
iiusti scientia His genẽ¬
riliter cognitis ⁊ incipienti¬
b nobis erponẽ iura populi
romani ita marime uiden¬
tur posse tradi comodissime
si pͥmo leui ac simplici uia
post deinde diligentissima ⁊
eractissima interp̃tatione
singla tradantur. ¶ Alio qͥu
si statim abinitio rudem ad¬
huc atq infirmum animũ
studiosi multitudine atq¬

Expanded text:
petua voluntas ius suum cuique tribuens. Iurisprudentia est divinarum atque humanarum rerum notitia, iusti atque iniusti scientia. His generaliter cognitis et incipientibus nobis exponere iura populi Romani ita maxime videntur posse tradi commodissime, si primo levi ac simplici, post deinde diligentissima atque exactissima interpretatione singula tradantur. alioquin si statim ab initio rudem adhuc et infirmum animum studiosi multitudine a
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ius istud non solum¬
humani generis proprium
ẽ s omnium animalium q̃
in celo q̃ int̾ra q̃ inmari nas¬
cuntur. Hinc descendit ma¬
ris atq femine cõiugatio
quam nos matͥmonium ap¬
pellamꝰ. Hinc liberoꝵ ꝓcrea¬
cio ⁊ educatio. uidemꝰ et¬
enun ccta queq animalia
istuis iuris ꝑitia cenceri.

Expanded text:
nam ius istud non humani generis proprium est, sed omnium animalium, quae in caelo, quae in terra, quae in mari nascuntur. hinc descendit maris atque feminae coniugatio, quam nos matrimonium appellamus, hinc liberorum procreatio et educatio: videmus etenim cetera quoque animalia istius iuris peritia censeri.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯĩcqui ñ posut. ip̃i dño fur
nactio ꝯperit qr hoc casu ip̃iꝰ
inter: rom saluam ẽe̾ Idemẽ
⁊ simparit soluendo sint ful
lone auc sarcinatore diximus.
cadrm ⁊ ad eum cui ꝯmodati
res c̃ cransferenda uetes esti o¬
mabãt. Nam ut ille fullo in¬
codem accipiendo custodiam
p̾stat. ita is quoq qꝙ: omiodat᷑
utendũ acceperit similit̾ nece¬
se h̃t custodiam p̾stare .s. nrã¬

Expanded text:
 possit, ipsi domino furti actio competit, quia hoc casu ipsius interest rem salvam esse. idem est et si in parte solvendo sint fulllone et sarcinatore diximus, eadem et ad eum cui commodata res est transferenda veteres existimabant: nam ut ille fullo mercedem accipiendo custodiam praestat, ita is quoque qui commodum utendi percipit similiter necesse habet custodiam praestare.
Abbreviated transcription (Latin):
solent rome p̾fecti urbis
⁊ inquisitio ne eis dare tura¬
tores ¶ Symente captis ⁊
surdis. ⁊ mutis. ⁊ qui mor¬
be perpetuo laborant.ꝙͣ. reb¬
suꝑ esse ñ possunt curatoraẽ
dandi stint ¶Int̾dũ autẽ
⁊ pupilli curatorts accipi¬
unt ut pote si legitimꝰ tu¬
tor ñ sit idoneus. quia ha¬
benti tutorem tucor dari
ñ potest Item si testam̃¬
te datus tuter uł ap̃tore t
a p̾side idoneꝰ non fit ad ã¬
ministrationem nec tam̃
fraudelent̾ negotia adtu
iungi ¶Item in locũ tu¬
tor qui nõ inperpetuũ s. qd
tempꝰ ad tubela ercusant᷑
solent curatores dari Qt¬

Expanded text:
solent Romae praefectus urbis ex inquisitione eis dare curatores. Sed et mente captis et surdis et mutis et qui morbo perpetuo laborant, quia rebsuperesse non possunt, curatores dandi sunt. Interdum autem et pupilli curatores accipiunt, ut puta si legitimus tutor non sit idoneus, quia habenti tutorem tutor dari non potest. item si testamento datus tutor vel a praetore vel a praeside idoneus non sit ad administrationem nec tamen frandulenter neiungi. item in locum tutorum qui non in perpetuum sed ad tempus a tutela excusantur solent curatores dari. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sora rectolegebatur uelu
tropiogͣnatis meis qui nc̃
lans bato. Inctis augm
ꝑsonis legata ł fidei cõm¬
missa relicta. ⁊ per irrorẽ
soluta. ititri ñ posse sac̾s
ꝯstinitiõib cauti erat
Postimo quoꝙ aueno in

Expanded text:
sonae recte legabatur, veluti ‘ ex cognatis meis qui nunc rem dato. ’ incertis autem personis legata vel fideicommissa relicta et per errorem soluta repeti non posse, sacris constitutionibus cautum erat. Postumo quoque alieno in
Abbreviated transcription (Latin):
auenam rx̃ legare eefũt¬
tũ. ñ hẽdẽ ꝓbare oporte ig¬
norasse asicnã qr semꝑne
cessitas ꝓbãdi incũbit illi
qui agit . S ⁊ si rẽ obliga¬
tã creditori aliquis legaᷤ
Si res abiena legata fiuĩt z
eus unio tostatore legariꝰ

Expanded text:
m rem legare defunctum, non heredem probare oportere, ignorasse alienam, quia semper necessitas probandi incumbit illi qui agit. Sed et si rem obligatam creditori aliquis legaveSi res aliena legata fuerit et eius, vivo testatore, legatarius
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ seruũ ⁊ is cui donatꝰ:
cum manumisit tenctur
hẽs quãius ignorauĩt a
se eũ logat᷑ esse. Si quis ã¬
cillas cum sius natis lega¬
uerit etiã si ancille mor¬
tue flicrĩt. partꝰ legato ce¬
dc̃. Itł ÷ si ordinarii serui ẽ
icariis legati fum̃̾t. ut li¬
aet mortui sint ordinarii
tñ ucarii legato cedũt
Quod si seris cũ peculi¬
o fui̾t legatus mortuo

Expanded text:
um, et is cui donatus est eum manumiserit, tenetur heres, quamvis ignoraverit a se eum legatum esse. Si quis ancillas cum suis natis legaverit, etiamsi ancillae mortuae fuerint, partus legato cedunt. idem est, si ordinarii servi cum vicariis legati fuerint, ut, licet mortui sint ordinarii, tamen vicarii legato cedant. sed si servus cum peculio fuerit legatus, mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
cestamẽto institunntur
z donatio q̃dã ꝗ destuicto it¬
licta. s olim qͥ erãt legato¬
tationẽ. ꝑ dãpnationẽ. si¬
ca quedam uerba cuiq
geni legatoꝵ assignata e

Expanded text:
estamento instituuntur est donatio quaedam a defuncto relicta. Sed olim quidem erant legatocationem, per damnationem, sita quaedam verba cuique generi legatorum adsignata er
Abbreviated transcription (Latin):
ta oñum debet᷑. Pars aũ
alienata ĩta debetur si ñ
abiñdi aĩo alieriata sir
Siquis cdebitori suo leba̾ti¬
oem legaui̾t. legatũ uti¬
le ÷ ⁊ neq ab ip̃o debitore
neq ab hẽde eiꝰ pocest hẽs
pete̾ nec ab alio qͥ hẽdis lo

Expanded text:
ta omnimodo debetur, pars autem alienata ita debetur si non adimendi animo alienata sit. Si quis debitori suo liberationem legaverit, legatum utile est, et neque ab ipso debitore neque ab herede eius potest heres petere, nec ab alio qui heredis lo
Abbreviated transcription (Latin):
to itiditio deb quis ꝑ iute¬
timꝰcatem alicu hẽs insti¬
tui ⁊ aptea potẽrat ⁊ nc̃
pocest nisi muto eiꝰ sit. q̃
ire nr̃o uror esse ñ potest
Siquis in nomine. cogno¬
tarii. erunũt testamꝵ sid
ꝑsonas constat nicilominꝰ
ual legatũ Iħr in hẽdib¬

Expanded text:
to iudicio debet quis pro tutetumus autem alienus heres institui et antea poterat et nunc potest, nisi in utero eius sit quae iure nostra uxor esse non potest. Si quid in nomine cognotarii erraverit testator, si de persona constat, nihilo minus valet legatu
Abbreviated transcription (Latin):
ad meliorẽ statum re¬
formatũ ÷ ⁊ data ÷ licẽti¬
niꝰ logati̾ariꝰ ħ ñ fecit.
⁊ diligentiore tractatu
stitunoẽ additum ÷ ut
sint plures legatarii ꝙtꝰ¬
fant᷑ quib oꝑtie relicta
÷ ⁊ dissentiãt in corpt̾ eli¬
gendo siue uniꝰ legagiri¬
ĩ plures he̾des sĩt Int̾se
circa optãdũ disseatiãt
alio aluid corpꝰ oligẽtt¬
tin beniuolentiã intro¬
ducebãt fortunã esss hu¬
iꝰ optiõis iudicẽ. ⁊ sorte.
esst ħ ditim̃dum ut ad
quẽ sors puensat illuiꝰ
sentẽtia ioptioẽ p̾gllat
Legari aũ illis sol pt̃ ẽ qͥ¬

Expanded text:
 meliorem statum reformatum est et data est licentiivus legatarius hoc non fecit. et diligentiore tractatu stitutione additum est, ut, sive plures legatarii existant, quibus optio relicta est, et dissentiant in corpore eligendo, sive unius legatarii plures heredes, et inter se circa optandum dissentiant, alio aliud corpus eligeontra benevolentiam introducebant, fortunam esse huius optionis iudicem et sorte esse hoc dirimendum, ut, ad quem sors perveniat, illius sententia in optione praecellat. Legari autem illis solis
Abbreviated transcription (Latin):
exemãcipato filio ꝯceꝑt̾
nepos ertraneꝰ erat postim
auo. S nec huiꝰ modi spẽ
penit᷑ sins iusta em̃dati¬
one derelicta. cum in m̃t
codice ꝯstitutio posita ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
emancipato filio conceptus nepos extraneus erat postumus avo. Sed nec huiusmodi species penitus est sine iusta emendatione derelicta, cum in nostro codice constitutio posita
Abbreviated transcription (Latin):
gatũ exstinguicur.S
⁊ tałe legatum ualct. dãi¬
nas esto hẽs domũ illiꝰ re¬
fice̾ ł illũt erc alieno liba¬
te.  Sigeneralit̾ seruꝰ
ł alia res legetur. electi¬
o legatarii est nisi aliud
cestator oirit. Optioĩs

Expanded text:
inguitur. sed et tale legatum valet: ‘ damnas esto heres domum illius reficere ’ vel ‘ illum aere alieno liberare ’. Si generaliter servus vel alia res legetur, electio legatarii est, nisi aliud testator dixerit. Optionis
Abbreviated transcription (Latin):
iuris cognita facile possit
ꝑmixtionẽ eoꝵ eruditi
subtiliceib aurib acci¬
coris ł heredis res i ⁊ a
licnã legari p̃t ita ut
heres cogatur redime̾ e¬
redimere estimationem
iꝰ nõ sit ꝯm̃ciuĩ nec estima¬
tio tiꝰ debetur sicuti si cã¬
pũ marciũ. ł basilicã.
ll cempla. ues que pu¬
blico usui destinata sũt

Expanded text:
nita, facile possint permixtionem eorum eruditi suptilioribus auribus accitoris vel heredis res, sed et aliena legari potest: ita ut heres cogatur redimere eredimere, aestimationem ius non est commercium, nec aestimatio eius debetur, sicuti si campum Martium vel basilicam vel templa vel quae publico usui destinata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
instrum̃ta docis in p̾legã¬
do demonstrata s uale̾ lega¬
tũ si res legata sine facto
hẽdis ꝑierit legatario de ce¬
dic ⁊ ĩ scruꝰ alienꝰ legatꝰ. si¬
ne facto hedis manumiss
dis seruꝰ logatꝰ fui̾t ⁊ iꝑse
eũ manumisit. tenĩ cum
ulianꝰ scripsit not int̾¬

Expanded text:
instrumentum dotis in praelegando demonstrata sunt valere legatum. Si res legata sine facto heredis perierit, legatario decedit. et si servus alienus legatus sine facto heredis manumissus edis servus legatus fuerit et ipse eum manumiserit, teneri eum Iulianus scripsit, nec int
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ qui in illo fundo nati e¬
runt. aut ex illa ancilla
natũ crit si cadem res
ter deficiat quia aut spre¬
uit legatũ aut uiuo resta¬
tore decessit aut qͣlib alio
mͥ defecit totũ ad ꝯlegata¬
riũ ꝑtinit. ꝯiunctim aũt

Expanded text:
tus, qui in illo fundo nati erunt, aut quod ex illa ancilla natum erit. Si eadem res ter deficiat, quia aut spreverit legatum aut vivo testatore decesserit aut alio quolibet modo defecerit, totum ad collegatarium pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
rentis. ¶ S. si exidulgẽ¬
tia principis restuti fuẽ¬
statum recipimi Re¬
patres in potestate sua li¬
beros retinent ¶ Econtͣ¬
rio liberi relegati in potes¬
tate parentum remanẽt
mecalium dampnant᷑
⁊ qui bestus subiciuntur
¶Filius familias simila¬

Expanded text:
rentis esse. sed si ex indulgentia principali restituti fuestatum recipiunt. Reinsulam in potestate sua liberos retinent: et e contario liberi relegate in postestate parentum remanent.metallum damnantur et qui bestiis subiciuntur. Filius familias si mil