comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas liqdũ ẽ oy eo alio er ẜmom̃bus. Quibus licet inmiat possidili¬
tatem iudicandi de multis cum rationali certitueina nim tañta ds.¬
ꝙ nõ deb astronomus de suffinenti certitudine in sengulis gloriar anñ
de astendum s postea q̃ possililitati nñe ño repugnãt coponere eti¬
gnũ iueicauumus. Et post pauca intrndit ꝙ talis artis d diffialis &a¬
boriosa assenitio. ut absq eiutura exocitatiõe penituxq seularib libe¬
ra ꝗ infructuosis expedita curis: ad hane nequãꝗ naleat aspimne
Et quia libis a curis aliis ꝙ studiosis ẽ bena spes ꝓficendi in hae sciã¬
&cequi maris scopulosminus ꝑudentes siquo decepti errore naufti¬
q̃ui patiantur. restitutis nauiu armamẽtis de pstina no cifiaentossa¬
lute. a lacri mẽte spẽi confirmatiõe naues conscendũt. A dhũe moᵘͫ
nos hãc astronomoꝵ  seĩam firmam s ftam gi sua uitate ĩ mobilitere¬
ꝑsistentẽ: q uantumpos sidrlitas humani ꝓmittit ingenii asse studamus

Expanded text:
t, sed ex aliis ejus sermonibus, quibus licet innuat possibilitatem judicandi de multis cum rationabili certitudine, tamen tantam diff quod non debet astronomus de sufficienti certitudine in singulis gloriari. Unde desistendum, sed potius ea quae possibilitati nostrae non repugnant exponere dignum judicavimus'. Et post pauca intendit, 'quod talis artis est difficilis et laboriosa assecutio, ut absque diuturna exercitatione penitus que secularibus libera et infructuosis expedita curis ad hanc nequaquam valeat quis aspirare'. Et quia liberis a curis aliis et studiosis est bona spes proficiendi in hac scis, 'Nautae enim maris scopulos minus providentes, si quo decepti errore naufragium patiantur, restitutis navium armamentis de pristina non deficientes salute alacri mente spe confirmatione naves conscendunt. Ad hunc etiam modum nos hanc astrorum scientiam firmam et certam et in sua veritate immobiliter persistentem, quantum possibilitas humani permittit ingenii, assequi studeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iueicio infallibili & rerum nccĩo euentu uocantur. Non aũt posslimus
dorum stĩãm diphendere nisl so licris eoꝵ tescimonia ꝓ pria eruamus: ua¬

Expanded text:
super judicio infallibili et rerum necessario eventu notantur. Non autem possumus super judicio infallibili et rerum necessario eventu notantur. Non autem possumus eorum sententiam deprehendere nisi ex libris eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ talos mateꝰ impedierũt a pͥnͦ ingressum fiddei intune mocũ ganon so¬
lumambuti hac phantasia ernauesunt infido  fiuxerune mores
suos inccelestibus tamꝗ̃ ꝑ ccelestia & catera dicta de ncritate fieree
iracundi ul mansueti . casti uł luxuriosi & sie de aliis: O opamira¬
nuilosa fidem xoi ꝓbantia a seripsenũt isti matᶜ  dicentes ypianos eo¬
mathᶜᵒᷤ ⁊ magos populum seducentes. Sinit .cn. iõi ꝑhane demomarã
calliditatem potuerũt cmilta coram populo yudi facẽre p q̃ derinebant
eos adernores & mabantiur dis. sio posuerũt astrologio & magr̃ĩo & tatio¬
p̃dicatoribus fidei ꝙ nõ c parte dei fecenũt uera miriaila: o santa
magicam qua ãpi met usi sunt. Et io hane mateᵃ eeuis ꝓfiqseres ser¬
astronombs e astrologos. quia indifferentrr ⁊ ꝑtholemeo & dncemas
aliis plunibus sie uocantur. non redarquuntur de sacrifiais. conuratiõi¬
bus canmmnbus ⁊ caradtenibas ut ẽ plebs studentiũ nõ ignorat. or so

Expanded text:
m fidei in hunc mundum, quia non solum imbuti hac fantasia erraverunt in fide et finxerunt mores suos in coelestibus, tanquam per coelestia et caetera dicta de necessitate fierent iracundi vel mansueti, casti vel luxuriosi, et sic de aliis; sed opera miraculosa fidem Christi probantia ascripserunt isti mathematicos et magos populum seducentes. Sicut enim ipsi per hanc daemoniacam calliditatem potuerunt multa coram populo rudi facere per quae detinebant eos ad errores et dominabantur eis, sic imposuerunt apostolis et martyridicatoribus fidei quod non ex parte Dei fecerunt vera miracula, sed per artem magicam qua ipsimet usi sunt. Et ideo hanc mathematicam et eastronomos et astrologos, quia indifferenter a Ptolemaeo et Avicenna et aliis pluribus sic vocantur, non redarguuntur de sacrificiis conjurationibus carminibus characteribus, ut etiam plebs studentium non ignorat, sed solum
Abbreviated transcription (Latin):
qm iste domus uocantur eentidles a naturales. priores uocantur am¬
bentales & situales: qm̃ hae comus sunt ar signa querum diuisionꝰ¬
turalis ẽ. quia sectiones Tociasi ⁊ gceli manõt in suis losis de arni¬
lo caelesti hͦ ẽ di firmanẽto. Quam eiuisione signorum faciũt sez ar¬
culi scepe int̾serantes in polio ⁊ odiasi. Ediuidũt totum seelum
& mundum an ar partegaequales / q̃ ꝑtes p̃nt cõsiderari ĩ Sodia

Expanded text:
 priores vocantur accidentales et situales; quoniam hae domus sunt xii signa, quorum divisio naturalis est, quia sectiones zodiaci et coeli manent in suis locis de circulo coelesti, hoc est de firmamento, quam divisionem signorum faciunt sex circuli sese intersecantes in polis zodiaci, et dividunt totum coelum et mundum in xii partes aequales. Quae partes possunt considerari in zod
Abbreviated transcription (Latin):
in his. Nam ẜm̃ ꝙ inuenit ꝙ eiamoter lunae q̃ñ ẽ in longnͣ ͤ sua max̃a
& plena ẽ in aspectu aequalis diametri solis: Sͬ ẽ cum alii planetae sũt
in medio longitudinũ suarum diametri eoꝵ ħnt comparatione ad diame¬
trum solis inquanti rta. Diametꝰ .n. mercunii in aspecti ẽ ꝗtaparo
qui Diameter corporis merturii ẽ 2 8ͫ ꝑo diametni t̾re. &eis

Expanded text:
ndum quod invenit quod diameter Lunae, quando est in longitudine sua maxima et plena, est in aspectu aequalis diametro Solis, similiter est cum alii planetae sunt in medio longitudinum suarum, diametri eorum habent comparationem ad diametrum Solis in quantitate certa. Diameter enim Mercurii in aspectu est xv parsquoniam diameter corporis Mercurii est vicesima octava pars
Abbreviated transcription (Latin):
aplis poñẽti ꝙ io. Rl̃ fu̾it emis passus. Dempsit ee computatrone
Dionysci septrm annos & posuit d̃nm fiusse passam q aimo cieli
liamau Anonysius posũt Dñm fuisse passim 2 anno ⁊ dempstis
uñũ annũ cieli a nasiuitate. Demum ꝗerlandus illum primũ e¬
plero iclo illo. gbus st addatur unus nelus intaior e ꝗnqs anni.
ꝗa ꝗnq ẽ aureus nũs ut itͦ luna sit ibi erunt ꝯr anii. ꝓm̃ ci¬

Expanded text:
alendarum fuit Dominus passus, dempsit de computatione Dionysii vii annos, et posuit Dominum fuisse passum nono anno cycli. Nam cum Dionysius posuit Dominum natum secundo anno et dempsit unum annum cycli a nativitate demit Gerlandus illum ipleto illo cyclo, quibus si addatur unus cyclus integer et v anni, quia v est aureus numerus ut xv luna sit ibi, erunt xxxv anni sec
Abbreviated transcription (Latin):
mlti rerũ distribuens in partos certissimas opibus algori sdicis pro¬
priissimis tam in fractionibũs ꝗ integris e nullus łralem sen
nͥ oꝑum horũ sciat rationero. ⁊ noseat opationes numerandi ꝓquas
moy ses & alii in seriptura ꝑcedũt ⁊ uarto ncce ẽ optime sciro noẽs
puntur: fere .n. om̃s nĩi sunt corsupdi q̃ corruptio ad uitato re¬
duai nõ põt / nͥ ꝑ ommmodam numerandi põtastum tom infrasho¬
m̃bus ꝗ̃ in integris. Eere enim aut ꝓmaiorr parte om̃s nũi in sarro
tes e in libris sactorum sunt semptors ⁊ orrectoꝵ uitio danman

Expanded text:
m rerum distribuens in partes certissimas operibus algoristicis propriissimis tam in fractionibus quam in integris. Et nullus literalem sensnisi operum horum sciat rationem et noscat operationes numerandi per quas Moyses et alii puntur; fere enim omnes numeri sunt corrupti. Quae corruptio ad veritatem reduci non potest, nisi per omnimodam numerandi potestatem tam in fractionibus quam in integris. Fere enim aut pro majori parte omnes numeri in sacro textu et in l
Abbreviated transcription (Latin):
nũs. e sic ab mntate omnis multi ͦ ꝓcedit sicut abip̃o deo. St aritoͥmo
doc in fine suo om̃o medietates inuesti ꝗari in proportionidus nuo
nam nee ꝗeomet̾ nͨ musinis mnͤ astrologus de his tractat / oz supponit
dietates ad ꝓprietates diuinaꝵ ꝑsonar paltare. & papue mitareus
de sco uictone in tiͦ de trinitate ꝗ li bermagña ħe diftiniltãto odissar¬

Expanded text:
us. Et sicut ab unitate omnis multitudo procedit, sic ab ipso Deo. Et arithmetica docet in fine suo omnes medietates investigari in proportionibus numerorum. Nam nec {geometer} nec musicus nec astrologus de his tractat, sed supponit dietates ad proprietates divinarum personarum exaltare, et praecipue Ricardus de Sancto Victore in libro de trinitate, qui liber
Abbreviated transcription (Latin):
citate o ño dicũt sphenulae diminuta ꝑꝑ hͦ S quia fuerũt parue ghon¬
le h intes tñ compleram disfutionẽ ꝓhere euelidis e Nheolosi si
asphenula. & sie dȩ aliis infuntis: O quantum ineffas lis teuce u
chritudo sapie diuina. ut hundaret iltilitas infinita Si hec gamier¬
calia q̃ continentur in seriptura figuratronibus corpora libus añ nr̃os on¬
los ponerentur. Nam sie mundi malitia diluluo qne delecta attolleren
in solimi cũ noe & filiis & om̃b aiantibus suio locis & erdimbus
collocatis & nime eratu dm̃i in defito e nibaremuo cirra tabnaculum
brantia propitiãtoriu. & ceta ilius antiqui populi ensiguĩa tamm̃ꝗ pñta
templum sa la monica sapia fabricatũ intraremus: et cum erechiehe ĩ pu
et ultatiõs ad sensum intueremur ꝙ ãpe tmi spũaliter intellgit ua

Expanded text:
 quia fuerunt parvae sphaerae, habentes tamen completam definitionem sphaerae Euclidis et Theodosii. Nam sphaerica, et sic de aliis infinitis. O quam ineffabilis luceret pulchritudo sapientiae divinae et abundaret utilitas infinita, si haec geometricalia, quae continentur in scriptura, figurationibus corporalibus ante nostros oculos ponerentur. Nam sic mundi malitia diluvio gratiae deleta, attolleremur in sublimi cum Noe et filiis et omnibus animantibus suis locis et ordinibus collobrantia propitiatorium, et caetera illius antiqui populi insignia tanquam praesetemplum Salomonica sapientia fabricatum intraremus. Et cum Ezechiele in spiritu exultationis ad sensum intueremur, quod ipse tantum spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
alios qͦ irnilos int̾secantẽs se in eorum sectiomibuo. ita ut prima dom
inapiat ab or̃zonte & sub eo constituta eriñ succedat es sella domus
Ertia usq ad angulum tͥnae ꝙ ẽ punctus iniceo sõterra oppositus
puncto meridiei suꝑ t̾am & ab alio puncto sunt dliae tres domus ns ꝙ. as
linẽa occidrntis demr̃ sub orĩzonte inpit septima & segũtur s e cẽ usq
as punctum meridiei deiñ. nͦ prꝰ 4 ir usq ad orientẽ Dmm̃a ig̃
doemũ dunt Saturno : scdam Ioui ⁊ sic uit̾ius scađm ordiñe planitanñ

Expanded text:
 ita ut prima domus incipiat ab horizonte et sub eo sit constituta, deinde succedunt ei secunda domus et tertia usque ad angulum terrae, qui est punctus in coelo sub terra oppositus puncto meridei super terram. Et ab illo puncto sunt aliae tres domus usque ad lineam occidentis. Deinde supra horizonta incipit vii et sequitur viii et ix usque ad punctum meridiei. Deinde x et xi et xii usque ad {orientem}. Primam igitur domum dant Saturno, secundam Jovi, et sic ulterius secundum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
nce ẽ theoloqñ hundare ĩ ꝑtate nuane ut sciat omnes moto
algoris non soz in antegris ey in frachombus quatemis stiat numerane
addere miniere: meeiare multip litare diuidere  rudiies cnerane
in frachones q̃ inteꝗͣ. Et itum ꝙ nõ son seiat uulgares frictiones pa
scorialibus oz recurrere ad motum solis glunae in quibus tales fracno¬
deb scire noce ẽ reducere diuisa qña fractionũ ad inuice : qa si haeo
cat ad nñu genus fractionis ut sie reducantire adintegra: S in hĩs
frachonitus & antegris utendis magna ẽ subnlitao ⁊ pulchra sapĩar
lumina reluces eñt. p̃ripuec̃ ꝑ haer tota sapia dia & humana dirigituꝵ

Expanded text:
sse est theologum abundare in potestate numerandi, ut sciat omnes modos algoristicos, non solum in integris sed in fractionibus, quatenus sciat numerare, addere, minuere, mediare, multiplicare, dividere, et radices extrahere, tam fractiones quam integra; et iterum quod non solum sciat vulgares fractionstorialibus oportet recurrere ad motum solis et lunae, in quibus tales fractiohis, scire necesse est reducere diversa genera fractionum ad invicem; quia si intcat ad unum genus fractionis, ut sic reducantur ad integra. Sed in his fractionibus et integris utendis magna est subtilitas, et pulchra sapientiae lumina relucescunt, praecipue cum per haec tota sapientia divina et humana dirigitur et
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Lux enimꝰ inmedios e. speglucis q̃ ẽ in core luminoso. Et ĩo regule
q̃ dc̃e sunt de sp̃ẽi multipliranõe samptae qnah intelligunturr in lure
& in qualib sp̃e det̾minata. C um qͦ multiplicatio spẽi adit e ꝯsigerate ro¬
ac damuandis ut uideamus quom̃d linece fracttae rectae & reflexe ualeana
himisspiri tualibus adaptari. Et cum ꝗre infuisto trax manfestantir

Expanded text:
scunque agentis. Lux enim in medio est species lucis quae est in corpore luminoso. Et ideo regulae, quae dictae sunt de speciei multiplicatione sumptae generaliter, intelliguntur in luce et in qualibet specie determinata. Cum ergo multiplicatio speciei absolute consideratae reac damnandis, ut videamus quomodo lineae rectae, fractae, et reflexae, valeant hujusmodi spiritualibus adaptari. Et cum gratiae infusio maxime manifestatur
Abbreviated transcription (Latin):
lam alioͦ ꝯsidrratur ꝗbustio penes uarietãtẽ angulor qa miltis lttanco
luus ut d adanguleo restos uł obliquos ul nullos Si ad obliquos ẽ so¬
om̃ pundto solis ao quod lio prunctum montio otiecti soli ueniut menid
infimti tadut ad angulos rectos. infiniti ad obliquos ut mamiͫ ẽ. Quã ius
aũt suꝑfiaes montium ño ẽ ubiq polita & lenis n spherita eñ in anles
partibuis eius ẽ huiusmõi & infimties ꝑ portumuilas diu̾sas. Et iõ¬

Expanded text:
 consideratur combustio penes varietatem angulorum, quia multiplicatio lucis vel est ad angulos rectos, vel obliquos, vel nullos. Si ad obliquos, est foomni puncto solis ad quodlibet punctum montis objecti soli veniunt radii, et infiniti cadunt ad angulos rectos, infiniti ad obliquos, ut manifestum est. Quamvis autem superficies montium non est ubique polita et lenis, nec sphaerica, tamen in multis partibus ejus est hujusmodi, et infinities per port
Abbreviated transcription (Latin):
auisto taeli paralellis uariantur meres sio hitantos u sus polũ us serehe
alios hut mores ꝗ̃ hitantes usus meridiem sicut etmopes. ⁊ alios ab
Retiam partium climatis uariantur mores hatantiũ it in climate
s.picardos gallicos. normannos plamim̃gos Ranglitos uidemus
manifeste in moribus diserepare cumtamen sant continui ad inui tem
& ꝓpinqui. hoc aut ñõ ẽ eo ip̃is hominibus apta diu sitatis aĩae

Expanded text:
eli parallelis variantur mores, sicut habitantes versus polum, ut Scythae, alios habent mores quam habitantes versus meridiem, sicut Aethiopes; et alios ab uslibet climatis et etiam partium climatis variantur mores habitantium, ut in climate scilicet septimo Picardos, Gallicos, et Normannos, et Flamingos, et Anglicos, videmus manifeste in moribus discrepare, cum tamen sint continui ad invicem et propinqui. Hoc autem non est ex ipsis hominibus a parte diversitatis animae
Abbreviated transcription (Latin):
un procedat o ꝑ conditiones ꝑͣ q̃ principantur : & sim̃łr ꝑ proprio¬
tates earum ꝑsonaꝵ q̃ principibus e platio assistunt & quor consi¬
liis innituntue quia principes mali ducuntur cie bona reip ꝑ bonos
consiliarios & prinaipes boni ꝑ uertuntur ꝑ malos consiliares. d.
igr goconstellatioe nãtiuitatis ⁊ conteptioio complexio aliauus pnas
discordias & querras: & astronomus simul cum hoc uideat q crahunt
psunt quando i spositio cceli & eonum q̃ ꝑ ccelestia renouantue. ue
cometa ⁊ huiusanoi conformiter aindunt . & compõita audicia fieri
pñt sm̃ oppositas qͦ dic̾tiones p̾napum & eorum quibus ꝑ om̃ia re¬
mores relucent toti regno. multum p̃ot astronomus tificare de lis
utiliter iudicare de fcĩs publias ꝑ proprietates talium pͬ¬

Expanded text:
principantur. Et similiter per proprietates earum personarum quae principibus et praelatis assistunt, et quorum consiliis innituntur, quia principes mali ducuntur ad bona reipublicae per bonos consiliarios, et principes boni pervertuntur per malos consiliarios. Si igitur ex constellatione nativitatis et conceptionis complexio alicujus prindiscordias et guerras, et astronomus simul cum hoc videat quod trahunpraesunt, quando dispositio coeli et eorum quae per coelestia renovantur, ut cometae et hujusmodi, conformiter accidunt. Et optima judicia fierindum oppositas conditiones principum et eorum quibus per omnia cremores relucent toti regno, multum potest astronomus certificare de eis, et utiliter judicare de factis publicis per proprietates talium p
Abbreviated transcription (Latin):
um di spõnum ꝑconiuratiões ⁊ sacrificia quod ẽ dõo nephandũ: atq inh¬
lominus matslant suas ꝯsideratiõeo in taelestibus ꝑ armlos / tiguras
a caracteres uanissimos. Eranmina stultissima e orões irrationaei¬
sciut i lusione. ee. Et multa stultis miranda facũt ꝑ hac inqui o̾us
uirtus celi nͥ oꝑatue. Et iõ sibim& ap̃is centradicentes quod icelo attri

Expanded text:
andum, atque nihilominus maculant suas considerationes in coelestibus per circulos et figuras et characteres vanissimos et carmina stultissima, et orationes irrationabisciunt illusionem esse, et multa stultis miranda faciunt per haec in quibus virtus coeli nihil operatur, et ideo sibimetipsis contradicentes, quod coelo attri
Abbreviated transcription (Latin):
quolib nõĩe ꝙmor sepe nõĩantue. Illue nͨ ẽt ꝗa lic& coniunctio solio
luna uͦ uł media oĩ hora tam dui ꝗ̃ noctiso euenire possit tñ quia hrbrri
&arabes computant menses lunares e luna appropriatur nocti sint sol
diei. Et io dies & mensesa uespa enapiunt semꝑ. Et hoc dint Belade
temporibus. Quacumq hora accendatur luna poseꝗ̃ uesꝑa ueniat non dr
pͥma. Si uͦ post occasum soligaccendatur nõ prima in p̃tedenti uespa:
Q io aestimabitur. Qđ uͦ suꝑ exodum de aduentu filioꝵ in solitudine
Synai ꝑ lege &ri recpienda mage dict in eoꝑonendo scriꝑturas.3o0
dies pro mense ponimus hae ẽ ꝑͫ. Niom siquilib numeratur io diur
flue numerantur sexdies. Constat in. ꝙ ĩ anno lunari nõ sunt nisi
z . Cum annus solaris lunarem H diebus suꝑet hñs 3 8 dieo¬

Expanded text:
licet conjunctio solis et lunae vera vel media omni hora tam diei quam noctis evenire possit tamen quia Hebraei et Arabes computant secundum menses lunares, et luna appropriatur nocti, sicut sol diei, ideo dies et menses a vespera incipiunt semper. Et haec dicit Beda de temporibus; 'Quacunque hora accendatur luna, priusquam vespera veniat, non dicetur prima'. Si vero post occasum solis accendatur, non prima in praecedenti  aestimabitur. Quod etiam super Exodum de adventu filiorum Israel in solitudine Sinai pro lege Dei recipienda magister dicit, in exponendo scripturam xxx dies pro mense ponimus; hoc est falsum. Nam si quilibet numeratur xxx dierum, quod superflue numerantur vi dies. Constat enim quod in anno lunari non sint nisi cccliv, cum annus solaris lunarem xi diebus superet, habe
Abbreviated transcription (Latin):
Depatenis quas sc̃s exhibuit
Deblederico cui filiinonerant dati.
Decaeca apudtorna censimuillam
Demanuarida restituta
Deblaude gisilo debile
Dehomine quicaera trans misit
Deabsolutione uincti
Depuero caeco
Depuella caeca
Decontract o etcaeco
Dealio caeco
Decuglogiis quas motharius ciuistu¬
ponicus sustulit.
Decontracto directo
Decaeta ac debilesanatis
Deplurimis caecis inerguminisq: sanatis
depuella a febresanata
Decarcerariis ab solutis
Deseruo non nich uep̃i a debilitate sanato
Declaudure galiscancella riifebre
Deid qđ a gnespicta uensis abbasade
nauta quodã retulit
De uirti tiblocodiacensis monafteni
Defontem quã uiuens sc̃sut oriretur
obtenuit
Deincendi o urbis pectauae:
Depuero a febresanato
Deleudul foa mentedebile
De homine uincto
Demuliere obmutiscente

Expanded text:
De patenis, quas sanctus exhibuit. De patenis, quas sanctus exhibuit. 11. De Blederico, cui filii non erant dati. 12. De caeca apud Tornacensim villam. 13. De manu arida restituta. 14. De Baudegisilo debile. 15. De homine qui cera transmisit. 16. De absolutione vincti. 17. De puero caeco. 18. De puella caeca. 19. De contracto et caeco. 20. De alio caeco. 21. De euglogiis, quas Motharius civis Turonicus sustulit. 22. Do contracto directo. 23. De caeca ac debile sanatis. 24. De plurimis caecis inerguminisque sanatis. 25. De puella a febre sanata. 26. De carcerariis absolutis. 27. De servo Nonnichii episcopi a debilitate sanato. 28. De Claudii regalis cancellarii febre De id quod Agnes Pectavensis abbatissa de nauta quodam retulit. 30. De virtutibus Locodiacinsis monasterii. 31. De fonte, quam vivens sanctus ut oriretur obtenuit. 32. De incendio urbis Pectavae. 33. De puero a febre sanato. 34. De Leudulfo amente et debile. 35. De homine vincto. 36. De muliere obmutiscente.
Abbreviated transcription (Latin):
tes superat . Vnguentorumq: omni¬
um robor suꝑ crescit. quod mundat
uenremut agridium. pulmonem in
sopum ipsumq caput purgat ut pe¬
retrum Etiam non solum membra
debilia solidat sed qđ his omnibus ma¬
gis ẽ ipsas illas conscientia fũ macu¬
las abstergit acleuigat. Sufficiant
ergo haechuiclibello quae inditasin
tamensi adhuc miracula cernere
meremur. placet ea alterilibello
inseri. ut ea qua e ostenduntur no
occulitur sed magis debeant popi¬
lari. Decetero uero uirtutem eus
deposcimus ut quitalia p̃stat exti¬
mulo. Nosia mapeccatis dõmortuo
suscita redignetur mortisistius dese¬
pulchro Vt in illoresurrections
carnis omnitempore nobi s obtine
indulgentiã cumille prouehito
adcoronam
Depuero a febresanato
Decontracto et caeca
Deseruoteodulfi
De multis infirmitatibsanats
Deuua apudgalliciã
Debasilica sci apudurbẽ s anctonica
.
Deduob disintericis.

Expanded text:
tes superat, unguentorumque omnites superat, unguentorumque omnium robora supercrescit! quod mundat ventrem ut agridium, pulmonem ut hyssopus, ipsumque caput purgat, ut peretrum. Etiam non solum membra debilia solidat, sed, quod his omnibus majus est, ipsas illas conscientiarum maculas abstergit ac levigat. Sufficiant ergo haec huic libello quae indita sunt. Tamen si adhuc miracula cernere meremur, placet ea alteri libello inseri, ut ea quae ostenduntur, non occuli, sed magis vocibus debeant propalari. De caetero vero virtutem ejus deposcimus, ut qui talia praestat ex tumulo, nos jam a peccatis Deo mortuos suscitare dignetur mortis istius de sepulcro, ut in illo resurrectionis carnis nostrae tempore nobis obtineat indulgentiam, cum iile provehitur ad coronam.De puero a febre sanato. 4. De contracto et caeca. 5. De servo Theodulfi. 6. De multis infirmitatibus sanatis. 7. De uva apud Galliciam. 8. De basilica sancti apud urbem Sanctonicam. 9. De duobus disentericis. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
His deb: auerano antistite audiui:
quod quodam temporedũ tipiquar tani
aestu ureretur. expeditã beatimartini
ba silicam quae inlocoilloerat cele¬
uero ex hocitnere aruernoueni¬
entes reperimus auitum ep̃mater¬
tianotipo ita grauiter concuti. ut
etiã si aliquid cibi sumeret . statim
reiceret. Sed dehocpignore potui
sumpto calcata febre roboratus ẽ
Duos expueris nr̃is ualitudinaria
febris inuaserat. omniumq membro¬
rumiunctura s ut ex hoccontagio
plerumq ad solet dolor sa euus
obsederat sed ab hacbenedictione
potati sanati sunt
Ego ipse in hocitinerecumdolorem
solum ipsidentes sedomnecaput uena¬
rumpulsib acdolorum spiculis fi¬
geretur. actimporaualideprosi¬
lrent hoc p̃sidium expeti sed mox
doloredep̃ssoconualuit. Otrriacã
inenarrabilem Opigmentũ ineffabile
Oantidothũ laudabile opurgatorium
ut dicamita caeleste quod medicorũ
uincit argutias. a romatum suauita¬

Expanded text:
His diebus a Verano antistite audivi, His diebus a Verano antistite audivi, quod quodam tempore dum typi quartani aestu ureretur, expetita beati Martini basilica, quae in loco illo erat, celevero ex hoc itinere Arvernum venientes, reperimus Avitum episcopum a tertiano typo ita graviter concuti, ut etiam si aliquid cibi sumeret, statim rejiceret: sed de hoc pignore potu sumpto, calcata febre roboratus est. Duos ex pueris nostris valetudinaria 1112 febris invaserat, omnesque membrorum juncturas, ut ex hoc contagio plerumque assolet, dolor saevus obsederat: sed ab hac benedictione potati, sanati sunt. Ego ipse in hoc itinere cum doloremsolum ipsi dentes, sed omne caput venarum pulsibus, ac dolorum spiculis figeretur, ac tempora valide prosilirent, hoc praesidium expetii, et mox dolore compresso convalui. O theriacam inenarrabilem! o pigmentum ineffabile! o antidotum laudabile! o purgatorium, ut ita dicam, coeleste, quod medicorum incit argutias, aromatum suavita
Abbreviated transcription (Latin):
loca puer expetit. Deducitur in
angulo uentrispurgandigratia
Veru mubi uoluntatem aluiflatu
inpellente profudit. statim duo uer¬
mes ab eo inmodum serpentium pro¬
cesserunt: Quiita mouerioculis om¬
nium uidebantur ut uiuereputaren¬
tur. Hisigitur ab eo digestis ilico ad ple¬
ne sanatus et tibumut solitus erat hau¬
sit et potũ ruborq genis fugato pallo
rat ut aduisitandã genetricẽ
meã inter retoriũ cauellonensi sur¬
bis adirem. Sed metuens superuen¬
tura sinfirmitates dehoc puluere.
id ẽ sepul chribeatiantistitis auferre
et mecũ deferre p̃sumpsi. Scilicet
utcũ quempiam nostrorum morb:
aliquis inuasis set. uirtus scĩopecon¬
suetudinaria subueniret. Igiturubi
admatremaccessi protinusunum
puerum febris cum disenteria arri¬
puit adteret et consumit. Itaut ne¬
gatousuuescendi desolis febrib alere¬
tur. Die tertia cũ haec audissemde
rigomoribundo statimq fugata fe¬
br̃e sedatodolore conualuit

Expanded text:
loca puer expetit, deducitur in loca puer expetit, deducitur in angulo ventris purgandi gratia. Verum ubi voluntatem alvi flatu inpellente profudit, statim duo vermes ab eo in modum serpentium processerunt, qui ita moveri oculis hominum videbantur, ut vivere putarentur. His igitur ab eo digestis, ilico adplene sanatus, et sit et potum, ruborque genis, fugato pallore, rat ut ad visitandam genitricem meam in territorium Cavillonensis urbis adirem. Sed metuens superventuras infirmitates, de hoc pulvere, id est sepulcri beati Antistitis auferre, et mecum deferre praesumpsi, scilicet ut cum quempiam nostrorum morbus aliquis invasisset, virtus Sancti ope consuetudinaria subveniret. Ubi igitur ad matrem accessi, protinus unum puerum febris cum dysenteria arripit, atterit et consumit, ita ut negato usu vescendi, de solis febribus aleretur. Die tertia cum haec agerentur, rigo moribundo, statimque, fugata febre sedatoque dolore, convaluit.
Abbreviated transcription (Latin):
Post dies uero paucoscumparum ꝑ
adoloribus laxaretur. mendicis qui¬
busdã deputatus .ẽ. Cum quibus per
decim auteo amplius annos regiones
urbesq circumiens adhanc festiui¬
tatem adueniens membris omnib:
solidatus ẽ. Duo ea dieca ecunlumi¬
nati. Duo inergumini adsepulchrũ
antistitis emundatisunt LUIIII
DE PUERO FEBALCITANTE
dulescens quida mex nr̃is noc¬
turnis febribus uexabatur
intantumut abhora dieioctauausq¬
incrastinum secunda dieihora nullã
aestuandiquie tempos sit accipere
Erat enimei ethorribileom necibũ
Nec quicquamunde conforta retur
accipiebat. Dolor etiam saeuus
membra omnia quatiebat . sed et
pallor genas obsederat. Dumq
sic intermanus ferreretur paren¬
tumut aeger aegre obtenere potui
ut ad sepul chrum beatiantistitis de¬
ferrerecur. Tandem ad latus de
sãc roscõtumulipuluere delutopo¬
tui sumpsit. Mox ab hac benedictio¬
nefugato uniuerso dolore febris ex¬
tincta ẽ. Nec mora secreta digestionũ

Expanded text:
Post dies vero paucos cum parumper Post dies vero paucos cum parumper a doloribus laxaretur, mendicis quibusdam deputatus est, cum quibus per decim aut eo amplius annos regiones urbesque circumiens, ad hanc festivitatem adveniens, membris omnibus solidatus est. Duo eadem die caeci inluminati; duo inergumini ad sepulchrum anDe puero febricitante. Adolescens quidam ex nostris, nocturnis febribus vexabatur inin crastinum secunda diei hora nullam aestuandi quietem possit accipere. Erat enim ei et horribile omne cibum, nec quicquam unde confortaretur accipiebat. Dolor etiam saevus membra omnia quatiebat, sed et pallor genas obsederat. Dumque sic inter manus ferreretur parentum ut aeger, aegre obtenere potui, ut ad sepulchrum beati antestitis deferretur. Tandem adlatus, de sacrosancto tumuli pulvere deluto potui sumpsit; mox ab hac benedictione, fugato universo dolore, febris extincta est. Nec mora, secreta digestionum
Abbreviated transcription (Latin):
aderant cum gratiarum actione
narraret dictum ẽ eiut si lenspo¬
tius orationem funderet. Vt coeptã
uirtutembeatus antistis celerius ad¬
impleret tunc prostratus terrae
cuminla crimis prorupis set firma¬
tis oculis in colomisa solosurrexit¬
ostdiem uero tertium huius solle¬
nitatis. Erat quidam paralrticus
hoc in locoexorans. cui debilitas hacde
causaut ipse enarrauit euenerat.
Dum eẽt in quit puerparuulus et
cum reliquis pecorum in cam pocis¬
todia ingereret superfrontem quon¬
damobdormiuit. Aliisquoq ad me¬
ridiem recedentibus. hic solus remin¬
sit. Tandemq relictus a somnodum
consur gereniatur doloribus coar¬
tatur. mox membris omnibus con¬
tractus a cretortis extrorsumbra¬
chiis contractis inpopliteneruis. Cal¬
caneis adcrura deductis. Cumnulla
eẽtuirtus eundiin mensa eabeolacri¬
maecum magnis uocibus effluebant
reuersis aut̃ socus a duisenda pecora
hiceiulans inuenitur. Dehinc pren¬
tum ulnis ablatus domuirestitiitur.

Expanded text:
aderant cum gratiarum actione aderant cum gratiarum actione narraret, dictum est ei, ut silens potius orationem funderet, ut coeptam virtutem beatus antistis celerius adimpleret. Tunc prostratus terrae, cum in lacrimis prorupisset, firmatis oculis, incolomis a solo surrexitdiem vero tertium huius solemnitatis erat quidam paralyticus hoc in loco exorans, cui debilitas hac de causa, ut ipse enarravit, evenerat. Dum esset, inquit, puer parvulus et cum reliquis pecorum in campo custodiam gereret, super fontem quondam obdormivit; aliis quoque ad meridiem recedentibus, hic solus remansit. Tandemque relictus a somno, dum consurgere nititur, doloribus coartatur. Mox membris omnibus contractis ac retortis extrorsum brachiis, contractis in poplite nervis, calcaneis ad crura deductis, cum nulla esset virtus eundi, inmensae ab eo lacrimae cum magnis vocibus effluebant. Reversis autem sociis ad visenda pecora, hic heiulans invenitur. Dehinc parentum ulnis ablatus, domui restituitur.
Abbreviated transcription (Latin):
re trans figitur. Illum quoq conp̃¬
mens et alius dolerecoepit. Ex¬
templo inunius horaemomento
ca eca ab oculisambobus efficitur.
Nec mora confessa ad p̃sidia nota
confugit ibiq orationem supplicit̃
fundens acpenitentiam pronegle¬
genfia conpunct eagens dieoctaua
sanguine aboculis profluente. in¬
luminata.ẽ¬
ominis cuiusdamoculicras¬
saecaliginis nubecontecti
quodã gluttino coniunctis palpe¬
bribus fuerant obserati et quod su¬
perdeerat uiro magnis dolorib:
tenebatur. Quid plura festiui¬
tatem scĩcum reliquis deuotus ex¬
petiit. ad tente exorans. ut a uir¬
tutebeatiantistitis uisitarimerere¬
tur in diesollemnitatis sed sacrasol¬
lemnia p̃uenit potentia confesso¬
ris ostendens seadeẽpopulis cum
tenebras pepulit. lumenq: refu¬
dit Igitur antedieintertium
festiuitatis hoc in atrio quod absidã
corporis ambit orante subito aꝑti
sunt oculieius. Et aspiciens lucem
uideremeruit. Quod cumhis qui

Expanded text:
re transfigitur. Illum quoque conprere transfigitur. Illum quoque conpremens et alius dolere coepit extemplo. In unius horae momento caeca ab oculis ambobus efficitur. Nec mora, confessa ad praesidia nota confugit; ibique orationem suppliciter fundens ac paenitentiam pro neglegentia conpunctae agens, die octava, sanguine ab oculis profluente, inluminata eominis cuiusdam oculi crassa caliginis nube contecti, quodam gluttino coniunctis palpebribus fuerant obserati, et quod super deerat viro, magnis doloribus tenebatur. Quid plura? Festivitatem sancti cum reliquis devotus expetiit, adtente exorans, ut a virtute beati antistitis visitari mereretur in die solemnitatis. Sed sacra solemnia praevenit potentia confessoris, ostendens se adesse populis, cum tenebras pepulit lumenque refudit. Igitur ante diem tertium festivitatis hoc in atrio, quod absidam corporis ambit, orante, subito aperti sunt oculi eius, et aspiciens lucem videre meruit. Quod cum his qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nc ẽ enim
pietas confessoris quaesic
Arguit insipientes ut ponens uitiũ
anteoculos reddat in posterumem̃¬
datos prohaccausa mulier alia de¬
bilitatur. Namcum die s abbatipost
solis occasum quod ad iacit resurrec¬
tionis dominicae noct panem fur¬
nolocaret bracchium eius dolorequa¬
titur. Iniectumq aliumet tertium
panem manus inuitalignum quod
tenebat coepit ad stringere. Intel
tenebat abiecit. Nihilominus non
effugire potuit poenam. Namita ma¬
nus eiuscum grauidolore contractae
sunt ut ungula ein ipsa difigerentur
palma. Ex hoc nullus medicisecre¬
dens possefomentos anari. beatibasi¬
licamex petiuit. Ibiq fideliterorans
directis manib: sanata discessit. Vo¬
uitq ut persingulos menses unaeb¬
domada ad scm̃templum debeat
deseruire. Quod perunum annũ¬
eamobseruasse manifestissi me cog¬
nitum ẽ. Postannum uero intermis¬
saunius mensis ebdomada non ac¬
cessit adbasilicam scam sedentiue¬
ro inhospitiolosuo. oculus eia dolo¬

Expanded text:
na est enim pietas confessoris, quae sic arguit insipientes, ut ponens vitium ante oculos reddat in posterum emendatos. Pro hac causa mulier alia debilitatur. Nam cum die sabbati post solis occasum, quod adiacit resurrectionis dominicae nocti, panem forno locaret, brachium eius dolore quatitur. Iniectumque alium et tertium panem, manus invita lignum quod tenebat coepit adstringere; intelltenebat abiecit; nihilhominus non effugire potuit poenam. Nam ita manus eius cum gravi dolore contractae sunt, ut ungulae in ipsa difigerentur palma. Ex hoc nullus medici se credens posse fomento sanari, beati basilicam expetivit, ibique fideliter orans, directis manibus sanata discessit, vovitque, ut per singulos menses una ebdomada ad sanctum templum debeat deservire. Quod per unum annueam observasse, manifestissime cognitum est. Post annum vero, intermissa unius mensis ebdomada, non accessit ad basilicam sanctam. Sedenti vero in hospitiolo suo, oculus ei a dolo
Abbreviated transcription (Latin):
berat aures nostras: Ecce fusa inquis
per longaiciunia et profluas lacri¬
mas nec rectae solita et almi scĩtate digi¬
tinoncernuntur : Haec illis dicentib
renouantur lacrimae suspiria pro¬
feruntur. Et ipsa quoq uiscera ab af¬
fectu plorantiũ resoluuintur infletu
tantusq maeror pectus incũ hsederat
ut a lacrimis non desisterẽ nisiscirẽ
beatã radigundem ablatã monasterio
corpore non uirtute et adsumptã
amundo colbocatã in caelo:

Expanded text:
berat aures nostrae! Ecce fusa, in quis berat aures nostrae! Ecce fusa, in quis per longa ieiunia et profluas lacrimas nere erat solita, et almi sanctitate digiti non cernuntur!' Haec illis dicentibus, renovantur lacrimae, suspiria proferuntur, et ipsa quoque viscera ab affectu plorantium resolvuntur in fletum. Tantusque maeror pectus meum obsederat, ut a lacrimis non desisterem, nisi scirem, beatam Radegundem ablatam monasterio corpore, non virtute; et adsumptam a mundo, collocatam in caelo.
Abbreviated transcription (Latin):
atq: conlaesiones palmarũ nullus
possit alacrimis temperare : Sed et
ipsiquoq: clericiquorũ erat psal¬
lendi officiũ uix int̃ singultus et la¬
crimas ante fonã potuerant expli¬
care : De hinc: accedimus ad sepul¬
chrũ : Nã prouidentia abbatissae
capsam ligneã fecerat : inqua corpꝰ
aromatib conditũ incluserat : Et ob
hoc fossa sepulturae spatiosiorerat
itaut ablatis duorũ sepulchrorũ sin¬
gulis pondis: ac delatere iuncta cap¬
sa cũ sc̃s artub: locaretur : Tunc fac¬
ta oratione : discessimus: reseruan¬
tesepõlacrut ab eocelebrata missa te¬
geretur o perculo: Red euntes uero
ad monasteriũ ducebat nos abbatissa
aut legere consueuerat. aut orare
lugiens acdicens : Ecce ingredimur
incellulã : et matrẽ amissã non repe¬
rimus: Ecces partũ inquoflectens
genua cũ lacrimis. dĩomni potentis
misericordiã p̃cabatur. et a nobis
non uidetur : Ecce librũ in quolegebat
et uoxspiritalis ale condita non uer¬

Expanded text:
atque conlaesiones palmarum nullus atque conlaesiones palmarum nullus possit a lacrimis temperare; sed et ipsi quoque clerici, quorum erat psallendi officium, vix inter singultus et lacrimas antefonam potuerant explicare. Dehinc accedimus ad sepulchrum. Nam providentia abbatissae capsam ligneam fecerat, in qua corpus aromatibus conditum incluserat, et ob hoc fossa sepulturae spatiosior erat, ita ut, ablatis duorum sepulchrorum singulis spondis, ac de latere iuncta capsa cum sanctis artubus locaretur. Tunc, facta oratione, discessimus, reservantes episcopo loci, ut ab eo, celebrata missa, tegeretur operculo. Redeuntes vero ad monasterium, ducebat nos abbatissa aut legere consueverat aut orare, lugens ac dicens: 'Ecce ingredimur in cellulam, et matrem amissam non repperimus! Ecce spartum, in quo flectens genua cum lacrimis Dei omnipotentis misericordiam precabatur, et a nobis non videtur! Ecce librum, in quo legebat, et vox spiritali sale condita non ver
Abbreviated transcription (Latin):
bitas exsequias ut sẽpuldro cũ hono¬
re reddatur:. Adhact abbatissa res¬
pondit : Et quid faciemus si e p̃surbis
non aduenerit : quia locus ille quo
sepeliridebet Non ẽ sicerdo talibe¬
nedictone sacratus : Tunc ciueset
reliqui uiri honorati qui ad ex sequi¬
as beatae reginae conuenerant im¬
perant parui tatimeae dicentes
p̃sume de caritate fratristui et bene¬
dio altare illud: Confidims enim
de eius beniuolentia quod mole¬
cũ nonferat quae feceris sedma¬
gis gratiã referat: p̃sume p̃camur
ut caroscã sepuilturae reddatur:
Et sic abhisiniuntus altare incellu¬
la ipsa sacraui : Verũubi scm̃ corpus
mouentes psallendo deducere
coepimus. mox inerguminide¬
clamantes et scã dĩ confitentes tor¬
querise abea fatebantur : Transe¬
untibus aut̃ nobis submuro iterũ ca¬
terua uirginũ ꝑfenestras turriũ : et
ipsa quoq: muri propugn acula uo¬
cesproferre aclamentare desuper
coepit: Itaut inter sonos flecuum

Expanded text:
bitas exsequias, ut sepulchro cum honobitas exsequias, ut sepulchro cum honore reddatur'. Ad haec abbatissa respondit: 'Et quid faciemus, si episcopus urbis non advenerit? Quia locus ille quo sepeliri debet non est sacerdotali benedictione sacratus'. Tunc cives et reliqui viri honorati, qui ad exsequias beatae reginae convenerant, imperant parvitati meae, dicentes: 'Praesume de caritate fratris tui et benedic altare illud. Confidimus enim de eius benevolentia, quod molestum non ferat quae feceris, sed magis gratiam referat. Praesume, precamur, ut caro sancta sepulturae reddatur'. Et sic ab his iniunctus, altare in cellula ipsa sacravi. Verum ubi sanctum corpus moventes psallendo deducere coepimus, mox inergumini declamantes et sancta Dei confitentes, torqueri so ab ea fatebantur. Transeuntibus autem nobis sub muro, iterum caterva virginum per fenestrae turrium et ipsa quoque muri propugnacula voces proferre ac lamentare desuper coepit, ita ut inter sonos fletuum
Abbreviated transcription (Latin):
dae nostrae lucidã ueritates rã podẽ
accendebant Nunciautꝰ costeniore¬
ta ẽ nobis omins terra angustatucor
spatiũ huius loci:dũtuã facio non
meremur aspicere : Heunos derdictas
a scã matre felicesq illas quice sups¬
ticesm abhocscło migrauerunt Ctsci¬
mus quidẽ choris scaro urginũt si
paradiso eẽ coniunctã : Sed cũ ex hoc
consolamur illud nobis ẽ. lamentabi¬
lem quod tecorporeis oculis intuere
non possumus : Haec etalia interlam̃¬
ta dicentib: cũ ala crimis temperare
non ualeremus : conuersus ad abba¬
tissam aio: sinite parũper abhisfleci¬
bus et ea potius quae sunt necessaria
ꝑtractate : Ecce frater nostermaro¬
ueus huiusurbis ep̃s non ẽ corã eo
quod illũ causa uisenda rũ paro chia¬
rum elongauerit : Nunc aut̃ habete
consilium ne scm̃ corpusculũ in iuruã
patiatur : Et gratiã quã ds̃ beatis ar¬
tubus p̃seetit: auferatur dũ tempus
sepulturae defertur : Accelerate de¬

Expanded text:
tiae nostrae lucidam veritatis lampadem tiae nostrae lucidam veritatis lampadem accendebant. Nunc autem contenebrata est nobis omnis terra, angustatum est spatium huius loci, dum tuam faciem non meremur aspicere. Heu nos derelictas a sancta matre! Felicesque illas qui te superstite ab hoc saeculo migraverunt! Et scimus quidem, choris sanctarum virginum et Dei paradiso esse coniunctam, sed cum ex hoc consolamur, illud nobis est lamentabile, quod te corporeis oculis intuere non possumus'. Haec et alia inter lamenta dicentibus, cum a lacrimis temperare non valeremus, conversus ad abbatissam, aio: 'Sinite parumper ab his fletibus et ea potius quae sunt necessaria pertractate. Ecce frater noster Maroveus huius urbis episcopus non est coram, eo quod illum causa visendarum parochiarum elongaverit. Nunc autem habete consilium, ne sanctum corpusculum iniuriam patiatur, et gratiam, quam Deus beatis artubus praestetit, auferatur, dum tempus sepulturae defertur; accelerate de
Abbreviated transcription (Latin):
adnumerum circiter ducentarum.
quae per illius p̃dicationẽ conuersae
uitã scãm agebant. Quae secundum
scđidignitatẽ non modo desenatorib
uerũ etiã Non nullae deipsa regaliscir¬
peha creligionis forma florebant
Stabant aut̃ plangentes atq: dicen¬
tes : Cuinos orfanasmater relinques
cuinos defolatas conmendas : reliqui¬
mus parentes faculta tesq ac patriã :¬
et te sccutae sumus : Cuinos relinques
nisi ꝑpetuis lacrimis et nũquã finien¬
dodolori : Ecceusq nunc maior nobis
erat hoc monasceriũ quã uillarũ aut
ciuitatũ spatia: quiquocumq loco
accedebamus. contemplantes: lori¬
osam faciem tuã ibi inueniebamusau¬
rumibi argentũ ibi suspiciebamusflo¬
rentes uineas segstesq comantesibi
prata diuersorũ florũ uarietate uer¬
nantia : Ate carpiebamus uiolas tu
nobiseras sola rucilans et liliũ candens
Tua nobis uerba quasi sol resplende¬
bant : et quasiluna tenebris conscien¬

Expanded text:
ad numerum circiter ducentarum, ad numerum circiter ducentarum, quae per illius praedicationem conversae, vitam sanctam agebant, quae secundum saeculi dignitatem non modo de senatoribus, verum etiam nonnullae de ipsa regali stirpe hac religionis forma florebant. Stabant autem plangentes atque dicentes: 'Cui nos orfanas, mater sancta, relinques? Cui nos desolatas conmendas? Reliquimus parentes facultatesque ac patriam et te secutae sumus. Cui nos relinques nisi perpetuis lacrimis et numquam finiendo dolori? Ecce usque nunc maior nobis erat hoc monasterium quam villarum aut civitatum spatia. Qui quocumque loco accedebamus, contemplantes gloriosam faciem tuam, ibi inveniebamus aurum, ibi argentum; ibi suspiciebamus florentes vineas segitesque comantes; ibi prata diversorum florum varietate vernantia. A te carpiebamus violas, tu nobis eras rosa rutilans et lilium candens. Tua nobis verba quasi sol resplendebant et quasi luna tenebris conscien
Abbreviated transcription (Latin):
sisurbis accessimus : quod ipsa institu¬
erat : Reperimus aut̃ eamiacentẽ in
feretro cuius scã faciesita fulgebat:
ut liliorũ rosarũq sperneret pulchri¬
tudine: Stabant enimcirea feretrũ
umulũ erat inuico parisiorũ haud
procul aloco inquosenior ut aiunt
et desia nuncupatur. nullooptotegu¬
mine ibiq in lapide habebatur scriptũ
hic requiescit criscentia sacrata dõpuel¬
la sed nulla aeta srecolere poterat qua¬
le ei fuerit meritũ uel quid egisset insclo
Nuper aut̃ a quodã derico hocepra¬
phiũ legitur. Instigante uero fide suspet¬
ti sunt habetihomines quod aliquidcũ
diuina maiestate uir gopotuerit obte¬
nere. Dum uero in hac suspitione pen¬
derent quidã quemardor tertiane
febriscũ graui tremore uexabat. Erasi a
tumulo parũ ꝑ pulueris haurit. moxq
sedatotremore conualuit. uulgatũq
uerbq̃ plerũq profuit mult sinhac
infirtaitate detentis. Succedente de
multitudo in mensa sc̃imonialium.

Expanded text:
sis urbis accessimus, quod ipsa institusis urbis accessimus, quod ipsa instituerat. Repperimus antem eam iacentem in feretro, cuius sancta facies ita fulgebat, ut liliorum rosarumque sperneret pulchritudinem. Stabant enim circa feretrum umulum erat in vico Parisiorum haud procul a loco, in quo senior, ut aiunt, eclesia nuncupatur, nullo operto tegumine; ibique in lapide habebatur scriptum: HIC REQUIESCIT CRISCENTIA SACRATA DEO PUELLA. Sed nulla aetas recolere poterat, quale ei fuerit meritum vel quid egisset in saeculo. Nuper autem a quodam clerico hoc epytaphium legitur. Instigante vero fide, suspecti sunt habiti homines, quod aliquid cum divina maiestate virgo potuerit obtenere. Dum vero in hac suspitione penderent, quidam, quem ardor tertianae febris cum gravi tremore vexabat, erasi a tumulo parumper pulveris haurit, moxque, sedato tremore, convaluit. Vulgatumque verbum plerumque profuit multis in hac infirmitate detentis. Succedente demultitudo inmensa sanctimonialium
Abbreviated transcription (Latin):
la apparuit dicens uade ait quainto¬
tus et cumulũ criscentiae uirginis
tege. Erit cibihoc adiutoriũ ne amor¬
bo quocaptus esdiutius fatigeris At
ille confisus calces inquaeret oratori¬
um desuꝑ conseruit. protinusq ab in¬
firmitate laxatur. Sedut uir tusuir¬
ginis inmaiorib: efferetur honorib:
Cuidã exurbe dens indoluerat itaut̃
intu mescente maxilla uix ueltenues
cibi paruꝑ capere possit pergit fide
plenus adtumulũ factaq hastullil¬
na de parte acuta ut in humani susib
ad purgandos dentes fieri solet suꝑ
sepulchrũ puellae ponit. Statimq
ut exinde dencẽ quaedolebat acti¬
git omnis dolor obstipuit. Ex hoc enĩ
accepto experimento quos hic dolor
uexat huius uirtuti sut expetunt p̃si¬
dia moxsanantur¬
Ea ta uerora degundis cuiininitiũ
librim artrrũ meminimus post
emeritos uitaelabores ab hoc mundo
mi grauit: Decuius transitu accipien¬
tesnuntium ad monasteriũ pictauen¬

Expanded text:
la apparuit, dicens: 'Vade', ait, 'quantola apparuit, dicens: 'Vade', ait, 'quantotius et tumulum Criscentiae virginis tege. Erit tibi hoc adiutorium, ne a morbo quo captus es diutius fatigeris'. At ille confisus, calces inquerit, oratorium desuper construit, protinusque ab infirmitate laxatur. Sed ut virtus virginis in maioribus efferretur honoribus, cuidam ex urbe dens indoluerat, ita ut, intumescente maxilla, vix vel tenues cibi parumper capere possit. Pergit fide plenus ad tumulum, factaque hastula una de parte acuta, ut in humanis usibus ad purgandos dentes fieri solet, super sepulchrum puellulae ponit. Statimque ut exinde dentem quae dolebat attigit, omnis dolor obstipuit. Ex hoc enim accepto experimento, quos hic dolor vexat, huius virtutis ut expetunt praesidia, mox sanantureata vero Radegundis, cui initium libri martyrum meminimus, post emeritos vitae labores ab hoc mundo migravit. De cuius transitu accipientes nuntium, ad monasterium Pectaven
Abbreviated transcription (Latin):
uerodie priusquã sepeliretur tantus
odor suauitatise flagrauit a corpore
ut omnes ad mirarentur. De nocte uero
glob:ignismagnusapparuit qui a boren
te consurgens ac ꝑcaelicirculũ currens
supec des ã stetit inqua corpus defunc¬
tae iacebat. Ex hoc en imita cunctũ ac¬
dẽ subitus splendor obtexiti ut pata¬
rent sediẽ mediũ contẽplare Et fcact̃
Inerguminimulti exclamauerunt
dicentes. quia martinus uenit ad
transitum pelagiae. succedente
uero dominica die postquã sepulta ẽ
posuerunt cereum ad caput cius dicen¬
tes parũ nobis ẽ cera et iam mox prolixi¬
orhabetur cũ ad macutinũ consurgim
tunc accendatur cercusiste. Et dauso
ostio. abicrunt. Expleto quoq somno
in gressiba silicã inuenerunt cercũ ar¬
dentẽ quẽ extinctũ reliquerant sedet
sanitatt s infirmorũ saepius arguntur
adhuius religiosae sepulchrum
inde tempore monitariu s urbis grauiter
aegrotare coepit. Cui inuisione prel¬

Expanded text:
vero die, priusquam sepeliretur, tantus vero die, priusquam sepeliretur, tantus odor suavitatis eflagravit a corpore, ut omnes admirarentur. De nocte vero globus ignis magnus appte consurgens; ac per coeli circulum currens, super ecclesiam stetit, in qua corpus defunctae jacebat. Ex hoc enim ita cunctam aedem subitus splendor obtexit, ut putarent se diem medium contemplari. Et statim energumeni multi exclamaverunt, dicentes quod Martinus venit ad transitum Pelagiae. Succedente vero Dominica die postquam sepulta est, posuerunt cereum ad caput ejus, dicentes: Parum nobis est cerae, et jam nox prolixior habetur, cum ad matutinum consurgimus tunc accendatur cereus iste. Et, clauso ostio, abierunt. Expleto autem somno, ingressi basilicam, invenerunt cereum ardentem, quem exstinctum reliquerant. Sed et sanitates infirmorum saepius aguntur 984 ad hujus religiosae sepulcruminde tempore, monitarius urbis ipsius graviter aegrotare coepit, cui in visione puel