comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tueris custodia sempiterna. & quasi in no.¬
ste illis dormientib uigilas ne hostis
irrumpat. quare & nos qui de eiꝰ germine
sumus ñ simili clementia ꝓtegis : Quib
ego custos uigilq respondeo. de quoscri
nor genti idumeor. Illis prȩbebo lumen.
ios intenebris derelinquã. Uel certe ita.
Uent lux nocte transacta. Si meũ inuoca¬
tis auxilium. & estis de stirpe seruimei
abralam: nolite me tantum in necessita-¬
tib quȩ rere. sed toto ad me animo con¬
uertimini. Uenite. & suscipiã poenitentes.
Hoc uirta historiam dictũ sit. Ceterũ ꝓpt̃
or ꝓduma Romam legunt. uolentes ꝓ.¬
phetiam contra regnũ romanũ dirigi
friuola ꝑsuasione. qua semꝑ inidumeȩ
nomine romanos existimant demonstra¬
I Duma aut̃ : interp̃tatur silentium.
Onus in arabia. Insaltu aduesꝑam dor.¬
muetis: insemitis dodanim. Occurrentes
sitienti ferte aquam. Qui habitatis t̾ram
austri. cum panib occurrite fugienti.

Expanded text:
217 tueris custodia sempiterna, et quasi in noc217 tueris custodia sempiterna, et quasi in nocte, illis dormientibus, vigilas, ne hostis irrumpat; quare et nos qui de ejus semine sumus, non simili clementia protegis? Quibus ego custos vigilque respondeo, de quo scrinox genti Idumaeorum; illis praebebo lucem, vos in tenebris derelinquam. Vel certe ita: venit lux nocte transacta; si meum invocatis auxilium, et estis de stirpe servi mei Abraham, nolite me tantum in necessitatibus quaerere, sed toto ad me animo convertimini. Venite, et suscipiam poenitentes. Hoc juxta historiam dictum sit: caeterum proppro Duma, Romam legunt, volentes prophetiam contra regnum Romanum dirigi, frivola persuasione, qua semper in Idumaeae nomine Romanos existimant demonstrari: Duma autem interpretatur silentium. ONUS IN ARABIA. In saltu ad vesperam dormietis, in semitis Dodanim. Occurrentes sitienti ferte aquam, qui habitatis terram Austri, cum panibus occurrite fugienti.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ueterẽ historiã reuoluere. & eteili¬
elis ieremiȩq easdẽ in testimoniũ tra¬
here uisiones & maxime ꝓphetiam
contra montẽ seir. Et illud de psalmis
In idumeam extendã calciamentũ mei
Et alibi. Tabernacula idumeor & isma
ce suꝑ quattuor non auersabor eun
eoquod ꝑsecutus sit in gladio frẽmsuũ.
& uiolauerit miscdiam suam. siue sicut
smmachus transtul it uiscerasua. quod
aduersus cognatos popłos ausus sit dimi¬
are & hostili odio dissidere. Fuit autẽ
montib seir. Hanc ut metropolim uxta
ramem suꝑior uisionũ. abassiriis siue
Anabuchodonosor exxpugnatã esse cre.¬
amus memoremq pristini generis qđ
de abraham &e isa ac sit stirpe generata
implorasse auxilium dĩ. & necessitate
cogente illius clementiam flagitasse.
urrat gͦ nunc dñs. Qui obsidetur inseir
& abhõstib cingit᷑: meũ implorat auxi.¬
lum &e dic̃. O custos isrł qui popłm tuũ

Expanded text:
fuit veterem historiam revolvere, et Ezechifuit veterem historiam revolvere, et Ezechielis Jeremiaeque easdem in testimonium trahere Visiones, et maxime prophetiam contra montem Seir . Et illud de Psalmis: In Idumaeam extendam calceamentum meum. Et alibi: Tabernacula Idumaeorum et Iet super quatuor non aversabor eum, eo quod persecutus sit in gladio fratrem suum, et violaverit misericordiam suam , sive, ut Symmachus transtulit, viscera sua, quod adversus cognatos populos ausus sit dimicare, et hostili hodio dissidere. Fuit autem montibus Seir. Hanc ut metropolim, juxta ordinem superiorum Visionum, ab Assyriis, sive a Nabuchodonosor expugnatam esse credimus, memoremque pristini generis, quod de Abraham et Isaac sit stirpe generata, implorasse auxilium Dei, et necessitate cogente, illius clementiam flagitasse. Narrat ergo nunc Dominus: qui obsidetur in Seir, et ab hostibus cingitur, meum implorat auxilium, et dicit: o custos Israel, qui populum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
uerba illius resonarunt. Quidam putat
sed male hoc ñ ad ierłm sed ad babilon
dici. de qua &e supra dixerat. babilondi.¬
lecta mea posita es mͥ inmiraculũ. & ũ.
sensũ. Quȩ contriuisti me eris ce ipsa con¬
trita. ñ meo sermone sed dñi potestat.
qui tibi hȩc uentura pͣnunciat. Quid sibi
aut̃ uoluerint in hoc loco septuaginta
brias qui uocatur in testimoniũ alii
litteris scriptꝰ sit. Onus duma¬
.
Ad me clamat ex seir. Custos qui de no-¬
cte. custos qui de nocte. Dixit custos.
Uenit mane & nox. Si quęritis quęrit
conuertimini & uenite. Pro duma septia
ginta idumeam ponunt. Est aut̃ dumnĩ
nͦ tota idumeȩ ꝓuintia. sed quȩdã eire.
gio quȩ austrum uergit. & aburbe pali.¬
stina quȩ hodie dr̃ eleutheropolis uigut
distat milib. iuxta quã sunt montes
seir: sumpto ab auctore nomine. Seir
quippe. int̾p̃tat᷑ hispidus ce pilosus qd
esau fuit. In abdia ꝓpħa pleniꝰ suꝑ hane
gentẽ a nobis disputatũ est: in qͦ necesse

Expanded text:
erba resonarunt. Quidam putant, sed male, hoc non ad Jerusalem, sed ad Babylonem dici, de qua et supra Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum; et esse sensum: quae contrivisti me, eris et ipsa contrita, non meo sermone, sed Domini potestate, quae tibi haec ventura praenuntiat. Quid sibi autem voluerint in hoc loco LXX Urias, qui vocatur in testimonium, aliis litteris scriptus sit. Onus Duma. Ad me clamat ex Seir: custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Et dixit custos, venit mane et nox: si quaeritis, quaerite, convertimini, venite. Pro Duma, LXX Idumaeam ponunt. Est autem Duma non tota Idumaea provincia, sed quaedam ejus regio quae ad Austrum vergit, et ab urbe Palaestinae, quae hodie dicitur Eleutheropolis, viginti distat millibus: juxta quam sunt montes Seir, sumpto ab auctore nomine; Seir quippe interpretatur hispidus et pilosus, quod Esau fuit. In Abdia propheta plenius super hac gente a nobis disputatum est: in quo necesse
Abbreviated transcription (Latin):
tificẽ qui habitabat iuxta septuaginta
inpastoforio. iuxta aquilam in taberna¬
culo. ꝓ quo sequens hebraicã ueritatem
theodotionait. ingredere ad socenistũ
quod interp̃tari potest ęquum & rectũ.
ut scilicet cata antifrasin iniquus intel¬
ligatur & prauus. ad pontificẽ templi.
&e dices ei. Qui habitas in domo dĩ. cuiꝰ
scelera in tota ciuitate bachantur. cur
securus in oꝑib tuis quasi non uerearis
captiuitatẽ excidisti tibi inpetra sepul-
chrum. &e tam suꝑbe edificasti ut ambi¬
tio te in morte sequeret᷑: Audi quȩ est
in te dñi sententia. Quomodo gallus gal¬
licinacius humero portantis aufertur.
ce singuli hominum leuant inscapulã
pallium suũ: sic tua facilis erit in capti¬
uitatem trans latio. Habebis coronã non
laminȩ aureȩ & sanctificationis dñi.
sed tribulationis & angustiȩ. Sicut enĩ
pila simittat᷑ in ꝓcliue stare ñ potest.
sed ueloci cursu uoluitur: ita & tu ad
terrã latissimã deduceris. quã aut ȩgy.¬

Expanded text:
tificem, qui habitabat, juxta LXX, in pastophorio; juxta Aquilam, in tabernaculo: pro quo sequens Hebraicam veritatem Theodotion ait: Ingredere ad Socen istum, quod interpretari potest, aequum et rectum ut scilicet κατὰ ἀντίφρασιν, iniquus intelligatur et pravus , ad pontificem templi, et dices ei: Qui hascelera in tota civitate bacchantur, cur securus es in operibus tuis, quasi non verearis captivitatem: excicrum, et tam superbe aedificasti, ut ambitio te et in morte sequeretur? Audi quae sit in te Domini sententia: quomodo gallus gallinaceus humero portantis aufertur, et singuli hominum levant in scapula pallium suum: sic tua facilis erit in captivitatem translatio. Habebis coronam non laminae aureae, et sanctificationis Domini, sed tribulationis et angustiae. Sicut enim pila si mittatur in proclive, stare non potest, sed veloci cursu volvitur: ita et tu ad terram latissimam deduceris, quam aut Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
ium ac ꝑhoc sub. xp̃i imꝑio constituta
nt eius conditionis cuiꝰ egyptus & assi
ala benedicetur in omni terra. quia
de syon exibit lex: & uerbum dñi de
ierłm. Tunc dicetur a dño. Benedictus po¬
pulus m̃s ȩgypti. quando nequaquã moyse
sed. xp̃o dño prȩeunte infinita hominũ
milia solitudines repleuerint. & phara¬
one summerso dixerint inȩgypto. cante.¬
mus dño. gloriose enim magnificatꝰ est.
equum & ascensorẽ ꝓiecit inmare. Tunc
& opus manuũ dnĩ erit in assirus. Hȩ
enĩ uel maxime gentes. monachor flo.¬
rent examinib Aegytꝰ &e mesopotamia.
pari int̾ se pietate contendunt. Heredi tas
aut̃ xp̃i isrł est: hoc est natiuitatis &
crucis. & resurrectionis. ascensionisq eius
loca. adquȩ de toto orbe concurritur.
capto
ip:Anno quo ingressus est thartan in
azotum. cum misisset eum sargon
Srex assirior &e pugnasset contra azotũ¬
Ioe cepisset eam: in tempore illo locutus
est dñs in manu isaiȩ filii amos dicens.¬

Expanded text:
io, ac per hoc Christi imperio constituta, erit ejus conditionis, cujus et Aegyptus et Assyrii, et benedicetur in omni terra. Quia ex Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem. Tunc dicetur a Domino: Benedictus populus meus Aegypti: quando nequaquam Moyse, sed Christo Domino praeeunte, infinita hominum millia solitudines repleverint, et Pharaone submerso, dixerint in deserto: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: equum, et ascensorem dejecit in mare . Tunc et opus manuum Domini erit in Assyriis; hae enim vel maximae gentes monachorum florent examinibus, Aegyptus, et Mesopotamia, et pari inter se pietate contendunt. Haereditas autem Christi Israel, hoc est, nativitatis, et crucis, et resurrectionis, ascensionisque ejus loca, ad quae de toto orbe concurritur. Cap. XX Anno quo ingrAzotum, cum misisset eum Sargon rex Assyriorum, et pugnasset contra Azotum, et cepisset eam: in tempore illo locutus est D
Abbreviated transcription (Latin):
stendunt. Et hoc breuit̾ indicat᷑. qđ babi¬
lonia uastitate ueniente. omiã magor
onsilia. & eoꝵ qui futuroꝵ scientiã ꝓmit.¬
tibant stulticiȩ coarguantur. & in aduen-
tu xp̃i cuncta redigantur in nichili. non
inuenientib consilium egypti uatibus.
quomodo dogma oppͥmant xp̃i anum
dioma aut̃ scripturarũ est: ut angulũ
ꝓregno ponant. eo qd popłos contineat.
a quasi in tota domo fortissimum sit.
nens. lapis dr̃ angularis. Qđq intulit.
quomodo dicitis pharaoni. filius sapi-
entium ego. filius regum antiquor:¬

Expanded text:
ndicatur, quod Babylonia vastitate veniente, omnia Magorum consilia, et eorum qui futurorum scientiam promittebant, stultitiae coarguantur, et in adventu Christi cuncta redigantur in nihili, non invenientibus consilium Aegypti vatibus, quomodo dogma opprimant christianum. Idioma autem Scripturarum est, ut angulum pro regno ponant, eo quod populos contineat, et quasi in tota domo fortissimum sit. nens, lapis dicitur angularis . Quodque intulit: Quomoentium ego, filius regum antiquor
Abbreviated transcription (Latin):
& frangetur & cadet: ad pͥoris popłi
ruinam ꝑtinet. Nemo aut̃ dubitat.
& iuxta historiam & iuxta allegoriã
quia paxillum dixerat seruari meta¬
foram incrucis xp̃i suspensione uasorũ
diuersi generis. & qđ priorib fractis
domus unde uenire consueuerant. De
t̾ra cethim reuelata est eis. Tacete qui
habitatis in insula. negotiatio sidonis
Manifestius & plenius e zechiel ꝓpłia sub¬
uersionẽ tyri. & causas subuersionis
exponit dicens. Fili hominis. ꝓeoquod
dixit tyrus de ierłm. euge confracte
sunt porte popłoꝵ. conuersa est adme.
implebor. deserta est: ꝓpt̾ea hȩc dicit
dñs. Ecce ego suꝑ te tyre. & ascendere
faciam ad te gentes multas. sicut ascent
mare fluctuans. ce dissipabo muros dn
& destruam turres eius. & tradã pulue
eius de ea. Quȩ aut̃ istȩ sint gentes nus¬
tȩ quȩ inundabunt tyrum sicut mare
fluctuans: nominatim in consequentib
docet. Ecce ego adducam ad tyrum na¬
buchodonosor regem babilonis ab aqui¬

Expanded text:
tur et cadet, ad prioris populi ruinam pertineat. Nemo autem dubitat, et juxta historiam, et juxta allegoriam, quia paxillum dixerat, servari metaphoram in suspensione vasorum diversi generis: et quod prioribus fractis,domus, unde venire consueverant: de terra Cethim revelata est eis. Tacete qui habitatis in insula negotiatio Sidonis. Manifestius et plenius Ezechiel propheta et subversionem Tyri, et causas subversionis exponit, dicens: Fili hominis, pro eo quod dixit Tyrus de Jerusalem: Euge, confractae sunt portae populorum, conversa est ad me, implebor, deserta est. Propterea haec dicit Dominus Deus: Ecce ego super te, Tyre, et ascendere faciam ad te gentes multas, sicut ascendit mare fluctuans, et dissipabo muros Tyri, et destruam turres ejus, et radam pulverem ejus de ea Quae autem istae sint gentes multae, quae inundabunt Tyrum sicut mare fluctuans, nominatim in consequentibus docet: Ecce ego adducam ad Tyrum Nabuchodonosor regem Babylonis ab Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitis. & clangorẽ tubȩꝰ audietis. Cun¬
ctȩ inquit gentes ꝑcircũitũ quando meã
uissionẽ quasi signũ in montib eleuatũ.
meumq imꝑium quasi clangorẽ tubȩ
sullimit̾ resonantis audieritis: tunc uide¬
bitis quid prȩceꝑim.
Quia hȩc dicit dominus ad me.
Quiescam. & considerabo in loco meo. Quid
scam. ut udei p̾utant intẽplo. ut nos in
cȩlestib. Et considerabo in qui rerũ finis
adueniat. Sicut meridiana lux
clara est. & sicut nubes roris in die messis.
Sicut in tota die nichil est clarius meridie
quando sol de medio cȩlo rutilat. & om¬
nẽ orbẽ parit̃ illustrat. sicut in ęstu &
calore torrente quando nudus messor
excoquitur. & oꝑis magnitudinem
anehlitu ꝓbat gratissima est roris tepris
si arentes stipulas matutinus humor ste¬
biles faciat: ita m̃s sermo quẽ consideribs
in loco meo. cunctis in me credentib a¬

Expanded text:
unctae, inquit, gentes, per circuitum, quando meam jussionem, quasi signum in montibus elevatum, meumque 200 imperium, quasi clangorem tubae sublimiter resonantis audieritis, tunc videbitis quid praeceperim. Quia haec dicit Dominus ad me: Quiescam, et considerabo in loco meo. Quid scam: ut Judaei putant, in Templo; ut nos, in coelestibus. Et considerabo, inquit, qui rerum finis adveniat. Sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, quando sol de medio coelo rutilat, et omnem orbem pariter illustrat, et sicut in aestu et calore torrente, quando nudus messor excoquitur, et operis magnitudinem anhelitus probat, gratissima est roris temperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo, cunctis in me credentib
Abbreviated transcription (Latin):
a negiesta sit inuocatio. spsa est enim
terra quȩ est trans flumen ȩthiopiȩ idest
trans riuos nili fluminis. quẽ de ęchiopia
inȩgyptum fluere nemo dubitat. Potest
egyp̃tus alarũ cimbalum dici. ꝓpt̾ ueloci¬
tatẽ frugum. Uel ox quippe &e concitꝰ aui¬
um uolatus reddit cimbali sonitꝰ. Quidã
exeo qđ sequitur. qui mitcit in mari lega¬
tos. & in uasis papiri suꝑ aquas Romanũ
regnum intelligunt. & omnẽ historiam
referunt ad uespasiani & titi tempora.
a quib ierosolima subuersa est. Sed hoc
fidei nr̃ȩ non conuenit ut minet᷑ dñs re¬
gno romano quare impiam gentẽ subuer-¬
terit. & rursum in montẽ sion dicat mu.¬
nera offerenda. nisi forte &e hȩc sp̃ualiter
in ȩccłia accipiamꝰ. Qui mitait in ma¬¬
ri legatos. & in uasis pap̃iri suꝑ aquas.¬
Ilte angłi uoloces ad gentẽ conuulsã & di¬
laceratam. ad popłm terribilẽ post quẽ
ñ est alius. gentẽ expectantẽ. ex pectantẽ¬

Expanded text:
Dei neglecta sit invocatio. Ipsa est enim Dei neglecta sit invocatio. Ipsa est enim terra, quae est trans flumina Aethiopiae, id est, trans rivos Nili fluminis, quem de Aethiopia in Aegyptum fluere nemo dubitat. Potest Aegyptus alarum cymbalum dici propter velocitatem frugum: velox quippe et concitus avium volatus reddit cymbali sonitum. Quidam ex eo quod sequitur: Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri super aquas, Romanum regnum intelligunt et omnem historiam referunt ad Vespasiani et Titi tempora, a quibus Hierosolyma subversa est. Sed hoc fidei nostrae non convenit, ut minetur Dominus regno Romano, quare impiam gentem subverterit, et rursum in montem Sion dicat munera deferenda, nisi forte et haec spiritualiter in Ecclesia accipiamus. Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri suIte, angeli veloces, ad gentem convulsam et dilaceratam; ad populum terribilem, post quem non est alius; gentem exspectantem et
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ habitantiũ dr̃. unde & supra eq̃i.¬
pti multitudo mari cõparata est. Deserti
faciet dñs mare egypti. Quod aut̃ medi
&e ꝑsȩ pugnaueritit contra babilonẽ a
sub uerterint eam: in supra dicto ieremia.
legimꝰ. Acuite sagittas. implete pharetras
suscitauit dñs sp̃m regũ medoꝵ & cond
babilonẽ mens eius ut ꝑdat eã. qm̃ ultiu
dnĩ est ultio templi sui. Suꝑ muros babi¬
lonis leuate signum. augete custodiam.
eleuate custodes. prȩparate insidias. quil
cogitauit dñs & fecit quȩcunq locutus
est contra habitatores babilonis. Et rufse
ingentib sanctificate suꝑeam gentes. an.¬
minciate contra illam regib ararath. men.
nr& ascenez: numeratẽ contra eam ta.¬
Nir. adducite equum quasi brucũ acu-¬
latum. Sanctificate contra eam gentes.
rs mediȩ duces eiꝰ. & uniuersos magistra¬
uisei. cunctãq t̾rã potestatis eiꝰ Et cõmo¬
uehitur t̾ra &e conturbabit᷑. quia euigi

Expanded text:
tudinem habitantium dicitur. Unde et supra Aegytudinem habitantium dicitur. Unde et supra Aegypti multitudo mari comparata est. Desertum faciet Dominus mare Aegypti. Quod autem Medi et Persae pugnaverint contra Babylonem, et subverterint eam, in supradicto Jeremia nostri acuite sagittas implete faretras suscitavit Dominus spiritum regum Medorum et contra Babylonem mens eius ut perdat eam quoniam ultio Domini est ultio templi sui super muros Babylonis levate signum augete custodiam levate custodes praeparate insidias quia cogitavit Dominus et fecit quaecumque locutus est contra habitatores Babylonis quae in gentibus, sanctificate super eam, gentes: Annuntiate contra illam, regibus Ararat, Menni, et Aschenez: numerate contra eam Taphsar, adducite equum quasi bruchum aculeatum. Sanctificate contra eam gentes, reges Mediae, duces ejus, et universos magistratus ejus, cunctamque terram potestatis ejus. Et commovebitur
Abbreviated transcription (Latin):
& conterat eum pedib suis. Et iste ultra mo¬
dum erectꝰ est: ueneno ꝑeat. regnũq eus
diuidatur in partes. & cum multo tẽpore
int̃ se collisum fuerit. romano uincente
populet᷑. Romanus ipse ferratis dentib
unguibq sc̃or carnes & cruento ore la¬
cerauit. Excidatur lapis de monte sine
manib. & potentissimũ primũ regnum
ac ferreum. dein fragile & infirmũ in
maris. Nisi inconsequentib huiꝰ capiti
legerẽ. babilon dilecta Facta est mͥ iniu
raculum. & iterum. cecidit cecidit babida
& omĩa sculptilia deoꝵ. eiꝰ contrita sunt
in t̾ra. & supra. ascende elain. obside medt
dubitarẽ qͦd esset hoc pondus. qđ deserto
mari imponitur. Perspicuum gͦ est qdđ
desertum mare babilon appellatur. ieremi
dicente ex ꝑsona dĩ. Et desertum faciã ma.¬
re eiꝰ. & siccabo terram illius. & erit babilon
intumulos arenarũ. Mare aut̃ ꝓpt̃ multi¬

Expanded text:
et conterat eum pedibus suis. Et iste qui ultra moet conterat eum pedibus suis. Et iste qui ultra modum erectus est, veneno pereat, regnumque ejus dividatur in partes: et cum multo tempore inter se collisum fuerit, Romano vincente, populetur. Romanus ipse ferratis dentibus unguibusque sanctorum carnes, et cruento ore laceravit: excidatur lapis de monte sine manibus, et potentissimum primum regnum ac ferreum, deinde fragile et infirmum, in Onus deserti maris. Nisi in consequentibus hujus capituli legerem: Babylon dilecta facta est mihi in miraculum. Et iterum: Cecidit, cecidit Babylon, et omnia sculptilia deorum ejus contrita sunt in terra. Et supra: Ascende Elam, et obside Mede: dubitarem quod esset hoc Pondus, quod deserto mari imponitur: Perspicuum ergo est, quod desertum mare Babylon appellatur, Jeremia dicente ex persona Dei: Et desertum faciam mare ejus, et siccabo terram illius, et erit Babylon in tumulos arenarum . Mare autem propter multi
Abbreviated transcription (Latin):
triũ annor signum & portentũ erit
suꝑ egyptun &e suꝑ ethiopiã: hoc signi¬
fic̾at quod trib annis ab assiriis ȩgyptꝰ
uastanda sit & ethiopia. Tunc inquit
tunditur. Hȩc inerat spes nr̃a. & ad hos
confugunus ut nobis prȩberent auxi¬
lium. qui se de captiuitatis malo eruere
ñ quiuerunt: Est gͥ hic ordo ꝓuidentiȩ
dĩ omẽ humanum genꝰ in effabili uidicio
dispensantis. ut quia contra dĩ irã isrł
sꝑauit indamasco: iruatur ciuitas.
quȩ aduersum illius uoluntatem unpis
prestat auxilium. ludas sꝑauit in ęgy pais
&e egyptus destruatur. Aegiptii confisi sunt
in ȩthiopib. ethiopes quoq uincant᷑ ab asi¬
rus. Assirii suꝑbier̃. non dĩ sed suarũ uris
arbitrantes esse uictoriã: & ipsi uincantis
ababiloniis. Babilon eleuauit caput con¬
& medi ex parte ꝑsecuti sunt popłm dĩ a
aries seuissimus adorientẽ & occidentẽ on
popłos uentilauit. Ueniat hircus alexane

Expanded text:
Trium annorum signum, et portentum erit Trium annorum signum, et portentum erit super Aegyptum et super Aethiopiam, hoc significat, quod tribus annis ab Assyriis Aegyptus vastanda sit et Aethiopia. Tunc, inquit,tunditur: Haeccine erat spes nostra? et ad hos confugimus, ut nobis praeberent auxilium, qui se de captivitatis malo eruere non quiverunt? Est igitur hic ordo providentiae Dei, omne hominum genus ineffabili judicio dispensantis. Contra Dei iram Israel speravit in Damasco: diruatur civitas quae adversum illius voluntatem impiis praestat auxilium. Judas speravit in Aegyptiis: et Aegyptus destruatur. Aegyptii confisi sunt in Aethiopibus: Aethiopes quoque vincantur ab Assyriis. Assyrii superbierunt, non Dei, sed suarum virium arbitrantes esse victoriam: et ipsi vincantur a Babyloniis. Babylon elevavit con Persae et Medi ex parte persecuti sunt populum Dei, et aries saevissimus ad Orientem et Occidentem omnes populos ventilavit; veniat hircus Alexander,
Abbreviated transcription (Latin):
in terra omĩno remaneret. Nec hoc aliqͥs
putet suꝑiori felicitati quȩ egyptus re.¬
ꝓmittitur esse contrarium: quia ibi
post mala futura beatitudo p̃dicat᷑.
hic aut̃ presens narratur captiuitas.
ꝑ quam deleto isrł & damasco. &e
philistum recta uia ꝑrexit ȩgyptũ.
&e ipsos parit̾ ȩthiopasq suꝑauit.
Qđ necui uideatur ambiguum. ipsiꝰ
isaiȩ ponamus testimoniũ. Reuersus
aut Rapsaces: inuenit regẽ assirioꝵ
proeliantẽ contra lobnam: audierat
enĩ quia ꝓfectus esset de lachis. Et au¬
diuit de taracha rege ethiopiȩ dicen¬
tes. egressus est ut pugnet contra te.
Simulq discimus oboedientiã ꝓpħarũ.
qđ uir nobilis tradunt enĩ hebrei isaiã
socerũ fuisse manasse filii etechiȩ
regis udȩ. non erubuerit nudus ince.¬
dere. sed dĩ prȩceptis nichil honestius
uidicans deposuerit saccum. quo abiecto
nudus fuerit. unam prius habens tu¬
nicam. & ipsam cilicinã. Qđ aut̃ dr̃.

Expanded text:
omnino in terra remaneret. Nec hoc aliquis omnino in terra remaneret. Nec hoc aliquis putet superiori felicitati, quae Aegyptiis repromittitur, esse contrarium: quia ibi post mala de futura beatitudine praedicatur: hic autem praesens narratur captivitas, per quam deleto Israel et Damasco, et Philistiim, recta via perrexit Aegyptum, et ipsos pariter Aethiopesque superavit. Quod ne cui videatur ambiguum, ipsius Isaiae ponamus testimonium: Reversus autem Rabsaces et invenit regem Assyriorum proeliantem adversus Lobna audierat enim quia profectus esset de Lachis et audivit de Tharaca rege Aethiopiae dicentes egressus est ut pugnet cSimulque discimus obedientiam prophetarum, quod vir nobilis tradunt enim Hebraei Isaiam socerum fuisse Manasse filii Ezechiae regis Juda non erubuerit nudus incedere; sed Dei praeceptis nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo abjecto nudus fuerit, unam prius habens tunicam, et ipsam cilicinam. Quod autem dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ. Nos aut̃ dicimus. qͦd subuersa dama¬
sco. &e decem tribub ductis in assirios.
residui tribuum qui erant ex isrł ad ete.¬
chiȩ litteras conuersi sint ad cultũ dĩ.
ce ad templũ ierosolimam uenerint
sicut parali pomenon narrat historia.
Deleta gͦ damasco. conuertent᷑ homines
ad factorẽ suũ idest dm̃ qui eos creauit.
& oculi eoꝵ nequaquã idola quȩ fecerant
in bethel & in dan sed dm̃ respicient.
contemnentes delubra & altaria quȩ
oꝑati sunt digiti eor. Indie illa
erunt ciuitates fortitudinis eiꝰ dereli¬
ctȩ. sicut aratra & segetes quȩ derelictȩ
sunt a facie filioꝵ israel: & erit deser¬
ta. Hoc non loquitur contra damascum.
sed contra decem trib quȩ uocabantur
isrł: ut quomodo ad aduentũ ex egy¬
pto popłi dĩ. om̃s gentes quȩ incolebant
terram reꝑmissionis subito pauore territȩ
aratra dimiserunt. aceruosq frugum.
ex media oꝑa salutẽ pedib requirentes.

Expanded text:
dinem. Nos autem dicimus, quod subversa Damadinem. Nos autem dicimus, quod subversa Damasco, et decem tribubus ductis in Assyrios, residui tribuum qui erant ex Israel, ad Ezechiae litteras conversi sint ad cultum Dei, et ad templum Jerusalem advenerint, sicut Paralipomenon narrat historia . Deleta ergo Damasco, convertentur homines ad factorem suum, id est, ad eum qui eos creavit, et oculi eorum nequaquam idola quae fecerant in Bethel et in Dan, sed Deum respicient, contemnentes delubra et altaria, quae operati sunt digiti eorum. In die illa erunt civitates fortitudinis ejus derelictae sicut aratra, et segetes quae derelictae sunt a facie filiorum Israel, et erit deserta. Hoc non loquitur contra Damascum, sed contra decem tribus, quae vocabantur Israel; ut quomodo ad adventum ex Aegypto populi Dei, omnes gentes quae incolebant terram repromissionis, subito pavore conterritae aratra dimiserunt, acervosque 196 frugum et media opera, salutem pedibus requirentes:
Abbreviated transcription (Latin):
damascus ñsit omĩno deleta. sed trans.¬
latis quib dam in cirenen. alia pars
cultoꝵ t̾rȩ dimissa sit quȩ ce ipsa postea
babilonio uastante deleta est: donec
sub macedonib & ptolomeis rursum
restauraret᷑. & in aduentu xp̃i esset qͥdẽ
ciuitas. sed non tantȩ potentiȩ quantȩ
ante fuerat. Et est sensus. Tam pauci
remanebunt in damasco. quã solent
post messores paucȩ remanere spicȩ
quas in ualle raphaim latissima &e põ.¬
tentissima solent pauꝑes legere. uel
in olea paucȩ oliuȩ quȩ diligentiã le.¬
gentis euaserint. Indie illa ineli-¬
nabitur homo ad factorẽ suũ. & oculi
ad altaria quȩ fecerunt manus eius. &
quȩ oꝑati sunt. digiti eius. & non respi.¬
ciet lucos & delubra. Hoc axp̃i temporib
putant esse completum. quando destructo
regno damasci ꝑpetuum saluatoris suc-¬
cessit imꝑium: & idolatriȩ error est
imminutus. Pia quidẽ uoluntas inter.¬

Expanded text:
Damascus non sit omnino deleta, sed transDamascus non sit omnino deleta, sed translatis quibusdam in Cyrenem, alia pars cultorum terrae dimissa sit, quae et ipsa postea Babylonio vastante deleta est: donec sub Macedonibus et Ptolemaeis rursum instauraretur, et in adventu Christi esset quidem civitas, sed non tantae potentiae quantae antea fuerat. Et est sensus: tam pauci remanebunt in Damasco, quam solent post messores paucae remanere spicae, quas in valle Raphaim latissima et potentissima solent pauperes legere: vel in olea paucae olivae, quae diligentiam legentis evaserint. In die illa inclinabitur homo ad factorem suum, et oculi ad altaria, quae fecerunt manus ejus, et quae operati sunt digiti illius: et non respicient lucos et delubra. Hoc Christi temporibus putant esse completum, quando destructo regno Damasci, perpetuum Salvatoris successit imperium, et idololatriae error est imminutus. Pia quidem voluntas interp
Abbreviated transcription (Latin):
Icongregans in messe quod restiterit.
S&e brachium eius spicas leget. & sicut
Iquęrens spicas in ualle raphaim.
Et relinquetur in eo sicut racemus. &e sic̃
excussio ol eȩ duarum aut triũ oliua¬
Irũ insummitate rami. siue quattuor¬
S aut quinq. in cacuminib eiꝰ fructus
eiꝰ dicit dñs ds̃ isrł. Qui pręsentem
damasci uastitatẽ sub romano intelli.¬
gunt regno: hȩc de apłis significata
contendunt. quod quomodo paucȩ spicȩ
&e oliuȩ remanere soleant in agro uel
in arborib : sic reliquiȩ saluentur isrł.
maxime quia sequatur. Indie illa in¬
clinabitur homo ad factorẽ suũ. &e
oculi eiꝰ ad scm̃ isrł respicient. idest
ad xp̃m. Duas oliuas &e tres &e quattu¬
or. & quinq. quattuordecim apłos in-¬
terp̃tantur. idest duodecim qui electi
sunt. & terciũ decimum iacobũ qui
uas electionis. Qui uero assirioꝵ tẽ porib
putant cõpleta quȩ dicta sunt: hoc uo¬
lunt intelligi. qđ sub assiria captiuitate

Expanded text:
congregans in messe quod restiterit, et brachium ejus spicas leget: Et erit sicut quaerens spicas in valle Raphaim. Et relinquetur in eo sicut racemus, et sicut excussio olivae duarum vel trium olivavarum in summitate rami, sive quatuor aut quinque in cacuminibus ejus fructus ejus, dicit Dominus Deus Israel. Qui praesentem Damasci vastitatem sub Romano intelligunt regno, haec de Apostolis significata contendunt, quod quomodo paucae spicae et olivae remanere soleant in agro vel in arboribus, sic reliquiae Israel salventur; maxime quia sequatur: In die illa inclinabitur homo ad factorem suum, et oculi ejus ad Sanctum Israel respicient, id est, ad Christum. Duas olivas, et tres, et quatuor, et quinque, quatuordecim Apostolos interpretantur, id est, duodecim qui electi sunt, et tertiumdecimum Jacobum, qui Assyriorum temporibus putant completa quae dicta sunt, hoc volunt intelligi, quod sub Assyria captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
iit tiram meam: tunc pͥnceps earũ senna¬
dirib abeo fugiet increpat᷑. & sicut puluis
uento raptante dispergit᷑. & turbo insulli¬
me uoluit᷑ in tempestate: sic ille apꝓpin¬
quabit quidem ierłm obsidens eã. sed ꝑcu¬
tietur ab angelo. Ueniet manẽ. & deletum
potentiȩ suȩ uidebit exercitum. & hȩc erit
urseor qui uastauerunt nos. Hoc ꝓpħa
loquitur uel ex ꝑsona popłi. uel seipsum
iungens genti suȩ. Postea legimus. Egress̃
est angelus dni. &e ꝑcussit incastris assirioꝵ
centu octoginta quinq milia. Et surre.xe.

Expanded text:
rint terram meam, tunc princeps earum Sennarint terram meam, tunc princeps earum Sennacherib ab eo fugiet increpatus, et sicut pulvis vento raptante dispergitur, et turbo in sublime volvitur in tempestate: sic ille appropinquabit quidem Jerusalem, obsidens eam: sed percutietur ab Angelo; veniet mane, et deletum potentiae suae videbit exercitum. Et haec erit pars eorum qui vastaverunt nos. Hoc Propheta loquitur vel ex persona populi, vel se ipsum jungens genti suae . Postea legimus: Egressus est Angelus Domini, et percussit in castris Assyriorum centum octoginta quinque millia: et su
Abbreviated transcription (Latin):
multus turbarũ sicut sonitus aquar
multarũ. Sonabunt popłi sicut soniti
aquarũ inundantium. & increpabit a
& fugiet ꝓcul: & rapietur sicut pulul
montium a facie uenti. & sicut turbo ari
tempestate. In tempore uesꝑe &e ecce tis¬
batio. in matutino. & non subsistet. e
ripientium nos. Qui suꝑiorẽ damasci cari¬
uitatẽ a romanis illatam estunant & he
plantationẽ fidelẽ. & germ̃ alienũ siu¬
nabis in die plantationis tuȩ labruso
& cȩtera. de infidelitate sentiunt uide
&e hoc capitulum qđ nunc ꝓposuimꝰ sip
ethinicis int̾p̃tantur qui ꝑsequunt᷑ ll¬
Illud quoq qđ sequitur. increpabit tui
& fugiet ꝓcul: de dia bobo accipiunt.
coeptũ sequemur ordinẽ. & historiel
fundamenta historico culmine ꝓtis
Ue inquit uniuersis gentib quȩ militauer
contra popłm meum. quarum tantus impetꝰ
fuit: it maris fluctib coęquandus sit.
Ses cum uenerint seuientes. & inundaue¬

Expanded text:
tumultus turbarum sicut sonitus aquarum tumultus turbarum sicut sonitus aquarum multarum sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium et increpabit eum et fugiet procul et rapietur sicut pulvis montium a facie venti et sicut turbo coram tempestate in tempore vespere et ecce turbatio in matutino et non subsrs diripientium nos. Qui superiorem Damasci captivitatem a Romanis illatam aestimant, et hoc plantationem fidelem, et germen alienum seminabis: in die plantationis tuae labrusca, et caetera, de infidelitate sentiunt Judaeorum. Et hoc capitulum quod nunc proposuimus, super Ethnicis interpretantur, qui persequuntIllud quoque quod sequitur, Increpabit eum, et fugiet procul, de diabolo accipiunt, coeptum sequimur ordinem, et historica fundamenta historico culmine protegimus. Vae, inquit, universis gentibus, quae militaverunt contra populum meum, quarum tantus impetus fuit, ut maris fluctibus coaequandus sit. Sed cum venerint saevientes, et inundave
Abbreviated transcription (Latin):
amorreos. & eueos. Solus theodotion
Hebraicum uerbũ posuit. ars. & emir.
qd apud eos emendatius legitur hores. &
inquit ꝑpetieris o isrł: quia dereliqͥ.¬
sti am̃ saluatorẽ tuum qui te liberauit
ex egypto. qui tibi gentes subiecit ini.¬
micas &e aduitoris tui non es recordata.
Propte a plantabis plantationẽ fidele.
&e germen alienum seminabis. Hoc pnsis
& cum hironia legendũ. Quia inqut ai¬
ta es dĩ saluatoris tui. & fortis aditors
tui non es recordata. nunc iccirco plant¬
re debes plantationẽ fidelẽ. & non ponis
alienum seminare germen. quod hiostis
eripiat: Uel certe sic. Filios meos quiq
popłi mei stirpe generati sunt ideo fin-¬
dasti in terram: ut eos alienos & pessin
capies. Uitis tua sorech degenerabit i
labruscam. sem̃ tuũ spem ꝓmittet i
germine. sed cum maturitas uenerit.
ab alio demetetur. Et tunc dolebis gra¬
uit̃: quando sperata &e pene iam tenta
ꝑdideris. Te multitudini popłor m
toꝵ. ut multitudo maris sonantis aeti

Expanded text:
Amorrhaeos et Evaeos. Solus Theodotio Hebraicum verbum posuit, ARS ET EMIR: quod apud eos emendatius legitur HORES  inquit, perpetieris, o Israel, quia reliquisti Deum Salvatorem tuum, qui te liberavit ex Aegypto, qui tibi gentes subjecit inimicas: et adjutoris tui non es recordata. Propterea plantabis plantationem fidelem, et germen alienum seminabis. Hoc pressius et per ironiam legendum. Quia, inquit, oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata: num idcirco plantare debebis plantationem fidelem, et non potius alienum seminare germen, quod hostis eripiat? Vel certe sic: filios meos, qui de populi mei stirpe generati sunt, ideo fundasti in terra, ut eos alienos et pessimos capies: vitis tua Sorec degenerabit in labruscam, semen tuum spem promittet in germine; sed cum maturitas advenerit, ab alio demetetur. Et tunc dolebis graviter, quando sperata et pene jam tenta perdideris. Vae multitudini populorum torum ut multitudo maris sonantis et
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur quid esset: sequenti uersiculo
demonstrauit dicens. lis qui fugerint
de moab leonem &e reliquiis t̾rȩ̃. ut etiã
qui fuga lapsi sunt a bestiis consumant᷑.
Quanquam ce ꝑ metaphoram leonẽ regẽ
hostium possumꝰ intelligere. ut potentiã
Eeius quasi rugitum nemo possit euah¬
Emitte agnum dominatorẽ tent
de petra deserti ad montem filiȩ syon
Qͦd interp̃tamur. non est historia sed poist
transit ad aliud. ne si ordinẽ scriptum
conseruet: ñ sit uaticinium. sed nara
Et est sensus. O moab in qua deseuituris
leo. & de qua ne reliquiȩ quidẽ salun
poterunt: habeto solatium. Egredieu
de te agnus immaculatꝰ qui tollit pt¬
cata mundi. qui dominet᷑ in orbe t̾ĩs
De petra deserti. hoc est de ruth quȩ man
morte uiduata. de boot genuit obeia
de obed genuit iesse. & de iesse daui
& de dauid xp̃m. Montẽ aut̃ filiȩ spns
aut ipsam urbẽ ierosolimã interp̃tiles

Expanded text:
em facere videbatur, quid esset, sequenti versiculo em facere videbatur, quid esset, sequenti versiculo demonstravit dicens: His qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae: ut etiam qui fuga lapsi sunt, a bestiis consumantur. Quamquam et per metaphoram leonem, regem hostium possumus intelligere, ut potentiam ejus quasi rugitum nemo possit evaEmitte Agnum, dominatorem terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion. Quod interpretamur, non est Historia, 189 sed ptransit ad aliud: ne si ordinem Scriptura conservet, non sit vaticinium, sed narratio. Et est sensus: O Moab, in quam desaeviturus est leo, et de qua ne reliquiae quidem salvari poterunt, habeto solatium hoc: Egredietur de te Agnus immaculatus qui tollat peccata mundi, qui dominetur in orbe terrarum. De petra deserti, hoc est, de Ruth, quae mariti morte viduata, de Booz genuit Obed et de Obed Jesse, et de Jesse David, et de David Christum. Montem autem filiae Sion, aut
Abbreviated transcription (Latin):
menta dicunt᷑. Qd nomen ꝓpt̾ ambigui¬
tatẽ trans fert᷑. & incuruos atq occidentẽ.
lusaq campestria. Est aut̃ sensus. lux ta
morbi magnitudinẽ. erit uisitatio. Uisi¬
mor t̃minos moab. Usq ad gallim ulu¬
latus eiꝰ. & usq ad puteũ helim clamor
eiꝰ. Fadem ꝓpe omĩa &e ieremias scribit.
Sunt aut̃ urbes & loca moabitarũ. in qͥb
elamor &e eiulatio captiui popłi descri¬
bitur. Quia aquȩ dimon repletae
sunt sanguinẽ. Ubi prius erat luxuria
ꝓpt̃ irriguos agros & fontes uigit̾ ema¬
nantes: ibi ꝓmultitudine int̾fectoꝵ riu
sanguinis fluent. Ponã enĩ suꝑ dibon
additamenta his qui fugerint de moab
leonem & reliquiis t̾rȩ. Ne quis scripto¬
ris uitium putet. & errorẽ dũ emenda¬
litteram scribitur. e quib dimon silen¬¬
tium int̾p̃tat᷑. dibon fluens. indito utroq
nomine ꝓpt̃ latices qui tacite fluunt.
Usq hodie in different̃ & dimon & diboñ

Expanded text:
menta dicuntur: quod nomen propter ambiguimenta dicuntur: quod nomen propter ambiguitatem transfertur et in corvos, atque Occidentem, locaque campestria. Est autem sensus: juxta morbi magnitudinem erit visitatio. Visimor terminum Moab, usque ad Agallim ululatus ejus, et usque ad puteum Elim clamor ejus. Eadem prope omnia, et Jeremias scribit. Sunt autem urbes, et loca Moabitarum, in quibus clamor, et ejulatio captivi populi describitur. Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Ubi prius erat luxuria propter irriguos agros, et fontes jugiter emanantes, ibi prae multitudine interfectorum rivi sanguinis fluent. Ponam enim super Dibon additamenta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Ne quis Scriptoris vitium putet, et errorem emendalitteram scribitur: E quibus Dimon, silentium interpretantur; Dibon, fluens. Indito utroque nomine propter latices qui tacite fluant, usque hodie indifferenter et Dimon et Dibon h
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑspicuum sit uel urbiũ in moab uel
locoꝵ esse nomina. quȩ deser̃ transmi¬
grantes. Aquȩ enĩ nemrim desertȩ
erunt. Hoc oppidum suꝑ mare mortuum
est salsis aquis. & obhoc ipsũ sterilib.
Siue autem allusit ad nomen. siue qͦd ante
non fuerat: post uastitatẽ accidit. ut
etiam aquȩ in amaritudinẽ uerterentur.
Quia aruit herba. defecit germen. ui¬
ror omĩs interuit. Non ut quidã putant
uere ꝓpt steriles nemrim aquas omnis
herba eraruit. sed ꝑmetaphorã scriptura
loquitur. Et est sensus. In cuncto moab
aquȩ nemrim er̃ salsȩ &e amarȩ. Et quomͦ
ibi nulla herba pullulat: sic totã ꝓiun¬
tiam siccitas consequet᷑. idest a segor usq
oronaim. a finib usq ad fines. idipsum
ieremias. Aquȩ nemrim pessimȩ erunt.
Scd̾m magnitudinem oꝑis & uisitatio
eorum. ad torrentẽ salicum ducent eos.
uillam infinib eoꝵ sitã. cuiꝰ a plerisq
accolȩ inmonte oreb heliȩ prębuisse ali¬

Expanded text:
cum perspicuum sit vel urbium in Moab, vel locorum esse nomina, quae deserunt transmigrantes. Aquae enim Nemrim desertae erunt. Hoc oppidum super mare Mortuum est, salsis aquis, et ob hoc ipsum sterilibus. Sive autem allusit ad nomen, sive quod ante non fuerat, post vastitatem accidit, ut etiam aquae in amaritudinem verterentur. Quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Non ut quidam putant, vere propter steriles Nemrim aquas omnis herba exaruit, sed per metaphoram Scriptura loquitur. Et est sensus, in cuncto Moab aquae Nemrim erunt salsae et amarae; quomodo ibi nulla herba pullulat, sic totam provinciam siccitas consequetur, id est, a Segor usque ad Oronaim, a finibus usque fines. Id ipsum Jeremias: Aquae Nemrim pessimae erunt . Secundum magnitudinem operis, et visitatio eorum: ad torrentem salicum ducent eos. villa in finibus eorum sita, cujus a plerisque accolae in monte Oreb Eliae praebuisse ali
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit inuirtutũ culmine constiti
t erit. Sicut auis fugiens. & pullu
nido auolantes: sic erunt filiȩ molbi
transcensu arnon. Redit ad ordinẽ qui
coeꝑat. Cum posuero inquit iis qui fuge¬
rint de moab & reliquiis t̃rȩ leoneni
sȩuissimũ qui eoꝵ artꝰ ossaq confrug
tunc pauidi auolabunt. & om̃s filit

Expanded text:
 culmine constituta. Et erit, sicut avis fugiens, et pulli de nido avolantes, sic erunt filiae Moab in transcensu Arnon. Redit ad ordinem quem ceperat: Cum posuero, inquit, his qui fugerint de Moab, et reliquiis terrae leonem saevissimum, qui eorum artus, ossaque confringat, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
opiet uermiũ multitudo. Senties per
mortõ hominis uilitatẽ. qui dĩ poten
tiȩ tẽ prȩferebas. Quomodo cecidi¬
sti de celo lucifer qui mane oriebaris:
Corriusti int̾rã qui uulnerabas gentes:
Qui dicebas in corde tuo. Incelum̃ con.

Expanded text:
operiet vermium multitudo? Senties per operiet vermium multitudo? Senties per mortem hominis vilitatem, qui Dei in te potentiam praeferebas. Quomodo cecidisti de coelo, lucifer, qui mane oriebaris: corruisti in terram qui vulnerabas gentes: qui diceb
Abbreviated transcription (Latin):
gnos potentesq succideret. Infernus
subt̃ te conturbatus est. in occursũ ad.¬
uentus tui suscitauit tibi gigantes. Om̃s
principes t̾rȩ surrexerunt᷑ de solus suis:
cuncti principes nationũ. uniuersi re.¬
spondebunt & dicent tibi. Hȩc empha¬
ticos legenda sunt & scȩnȩ modo. ñ quo
facta sint. sed quo fieri potuerint. Nisi
forte animas regum quos int̾fecerat. exul¬
tantes regi babisonio occurrisse credimꝰ
Solatium ẽnĩ maloꝵ est: cũ inimicos ui.¬
derint eadẽ sustinere. Et tu uulne
detur cadauer tuum. Subt̃ te sternetur
tinea. & oꝑimentũ tuũ erunt uermes.
Sermo potentiũ & principũ t̾rȩ quos supͣ
cedros & abietes appellarat. ad regem
babilonium dirigit᷑ in inferis constitu.¬
tum. lam non dolemus nos fuisse succi.¬
sos. cum ceͣ eadẽ securi corrueris. Omĩs
potentia tua & in cęlũ eleuata suꝑbia.
ad t̾rã detrasta est. Ergo nunc & tuũ
cadauer tinea sustentabit. & scatentiũ

Expanded text:
gnos potentesque succideret. Infernus gnos potentesque succideret. Infernus subter te conturbatus est, in occursum adventus tui suscitavit tibi gigantes: omnes princicuncti principes nationum universi respondebunt, et dicent tibi. Haec emphatic ῶs legenda sunt et scenae modo; non quod facta sint, sed quod fieri potuerint: nisi forte animas regum quos interfecerat, insultantes regi Babylonio occurrisse credimus. Solatium enim malorum est, cum inimicos viderint eadem sustinere. Et tu vulnerdetur cadaver tuum, subter te sternetur tinea, et operimentum tuum erunt vermes. Sermo potentium et principum terrae, quos supra cedros et abietes appellarat, ad regem Babylonium dirigitur in inferis constitutum. Jam non dolemus nos fuisse succisos, cum et tu eadem securi corrueris. Omnis potentia tua, et in coelum elevata superbia, ad terram detracta est. Ergone et tuum cadaver tineam sustentabit, et scatentium
Abbreviated transcription (Latin):
tium. cȩdentẽ popłos in in dignatione
plaga insanabili. subicientẽ in furore
gentes. ꝑsequentẽ crudelit̃. Conqͥeuit
&e siluit omĩs t̃ra. gauisa exultauit.
Uar ista plangentis & miserantis est isrł.
quomodo dñs quondã uictorq t̾rarum
&e tributis cuncta depopulans contrit᷑
sit &e redactus innichili. Ille inquam
qui fuit baculus impior. qui sceptrum
&e uirga regalis om̃s furibunde ꝑcuti¬
ens. cuius plaga non poterat sustineri.
qui fugientes quoq crudelit᷑ ꝑseque¬
batur. quomodo conquieuit & humiliatꝰ
est &r adriunam eiꝰ omĩs t̾ra conqͥeuit¬
tis emittens. Abietes quoq Cȩtatȩ
sunt suꝑ te. &e cedri libani. Ex quo dormi¬
sti. non ascendit qui succidat nos. Per abi.¬
etes & cedros libani principes gentium
intellige. qui nabuchodonosor ꝑcutiente
succisi sunt: qui & ipsi in uocẽ leticiȩ erũ¬
pentes dicent. Ex quo ad inferna deductꝰ
es: nullus alius potuit inueniri. qui ma¬

Expanded text:
tium caedentem populos in indignationtium caedentem populos in indignationentem in furore gentes, persequentem crudeliter: conquievit et siluit: omnis terra gavisa est et exsultavit. Vox ista plangentis et miserantis est Israelis, quomodo Dominus quondam victorque terrarum, et tributis cuncta depopulans, contritus sit et redactus in nihil. Ille, inquam, qui fuit baculus impiorum, qui sceptrum et virga regalis omnes furibunde percutiens, cujus plaga non poterat sustineri, qui fugientes quoque crudeliter persequebatur: quomodo conquievit et humiliatus est, et ad ruinam ejus omnis terra contis emittens? Abietes quoque laetatae sunt super te et cedri Libani: Ex quo dormisti, non ascendit qui succidat nos. Per abietes et cedros Libani principes gentium intellige, qui Nabuchodonosor percutiente succisi sunt, qui et ipsi in vocem laetitiae prorumpentes dicunt: Ex quo ad inferna deductus es, nullus alius potuit inveniri, qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
postea felicitatis fuerint: ut de diuersis
quoq ꝑcircũitum gentib sibi seruoꝵ &
ancillarũ familias compararint. Potest
& assueri temporib intelligi. quando
occiso holoferne hostilis abisrahel est cȩsus
exercitus. Quod hȩreo litterȩ. & inmorẽ
serpentis terram comedo: tuȩ est uolun-¬
tatis qui historicam tantum interp̃ta¬
tionẽ audire uoliusti. Et erit. In die
illa cum requiem tibi dederit ds̃ a labo¬
te tua qua ante seruisti: sumes parabolã¬
istam contra regẽ babilonis. & dices.
Sermo dirigiturꝰ ad israhelẽ. qđ post quã
reuersus fuerit ierłm & ugum seruitu¬
tis eaxcusserit: recordetur potentiȩ qͦn¬
dam nabuchodonosor & culminis babi¬
lonii. miserabiliq eum uoce deploret.
qui ad tantam uenerit calamitatẽ: ut
hostib quoq suis dignus miseratione
uideatur. Quomodo cessauit ex.¬
actor. requieuit tributum: Contriuit
dñs baculum impioꝵ. uirgã dominan¬

Expanded text:
postea felicitatis fuerint, ut de diversis postea felicitatis fuerint, ut de diversis quoque per circuitum gentibus sibi servorum et ancillarum familias compararint. Potest et in Assueri temporibus intelligi , quando occiso Holoferne hostilis ab Israel est caesus exercitus. Quod haereo litterae, et in more serpentis terram comedo, tuae est voluntatis, qui historicam tantum interpretationem audire voluisti. Et erit in die illa cum requiem dederit tibi Doone tuaistam contra regem Babylonis, et dices. Sermo dirigitur ad Israelem, quod postquam reversus fuerit Jerusalem, et jugum servitutis excusserit, recordetur potentiae quondam Nabuchodonosor, et culminis Babylonii, miserabilique eum voce deploret: quia ad tantam venerit calamitatem, ut hostibus quoque suis dignus miseratione videatur. Quomodo cessavit exactor: requievit tributum? Contrivit Dominus baculum impiorum, virgam dominan
Abbreviated transcription (Latin):
nanno quo mortuus est rex achat
Ctũ est onus istud. Quattuor reges i
titulo ꝓphetiȩ legimus esse p̃positos.
otiam ioathan. achaz. & etechiam.
singulos sibi & ordine & sobole succtis¬
tes. Quor otiam mortuũ supra legima
referente isaia. anno quo mortuus et
rex otias: uidi dnm sedentẽ suꝑ solius
excelsum & eleuatũ. Ea quo intelligul
& uisionẽ sedentis diũ. & ea quȩ p̃cipiuis

Expanded text:
182 Anno quo mortuus est rex Achaz, 182 Anno quo mortuus est rex Achaz, factum est onus istud. Quatuor reges Judaeae titulo Prophetae legimus esse praepositos: Oziam, Joatham, Achaz, et Ezechiam, singulos sibi ordine et sobole succedentes, quorum Oziam mortuum supra legimus, referente Isaia: Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum. Ex quo intelligimus et Vision