comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& aures id ẽ rationẽ quȩ alio docente intelligit. s: ip̃si ita. habent
ut ñ audiant. Et ẽ sensꝰ. Rationẽ eis dedit. qua tam̃ nec ꝑ se intel
ligunt. que ꝑ aliũ possent scire. Hec autẽ cecitas eoꝵ durat usq
in hodiernũ diẽ. i ẽ ꝙͣ dii potent dici dies hodiernꝰ. id ẽ usq¬
in p̃sentem dĩc om̃ium. ad qͥs hoc scͥtum ꝑueniet. Deinde aucto¬
ritate dauid ꝓpħȩ idem confirmat subdens. Et dauid dicit.
Mensa ia ẽ malicia eoꝵ quã mͥ obtuler̃t. quȩ d̾r fuisse coram
ipsis. quia. iniquitatẽ ipsoꝵ nouer̃t: & tam̃ in ea ꝑstiter̃t̃. fiat.
ipsis in laqueũ. quasi sicut scipsos acctũ m̃ optuler̃t. sic fiat
illis ipsa iniquitas laqueus ut eos im¬
pediat. & in captionẽ ut eos teneat
& in scandalũ & in retributionem
id ẽ sit eis causa scandali & penȩ
ȩternȩ. Uel m̃sam uocat scͥpturã sa¬
tram. ubi fideliũ aninȩ sp̃uali cibore¬
ficiuntur & saginantur. Iudci uͦ de lit¬

Expanded text:
 aures, id est rationem, quae alio docente intelligit, sed ipsi ita habent, ut non audiant. Et est sensus: Rationem eis dedit, qua tamen nec per se intligunt, quae per alium possent scire. Haec autem eorum caecitas durat, usque in hodiernum diem, iin praesentem diem omnium ad quos hoc scriptum perveniet. Deinde autoritate Prophetae idem confirmat subdens: Et David dicit: Mensa eorum, id est malitia quam mihi obtulerunt, quam dicitur fuisse, coram ipsis, quia iniquitatem noverunt, et tamen in ea praestiterunt, fiat ipsis in laqueum: quasi dicat: Sicut seipsos acetum mihi obtulerunt, sic fiat illis, ipsa iniquitas laqueus, ut eos impediat; et in captionem, ut eos teneat; et in scandalum et in retributionem, id est sit causa scandali et poenae aeternae. Vel mensam vocat Scripturam sanctam, ubi fidelium animae spirituali cibo reficiuntur et saginantur. Judaei vero de lit
Abbreviated transcription (Latin):
delicto ꝗͦ tepuler̃t ũbum. fuit salus
gentib Euit etiã ex delicto qͦ cũ occi¬
der̃t salus gentibꝰ. dum uidei ꝓ peccato¬
i mortis xp̃i uastati infeliciꝰ a romanis
& diuisi ꝑ mundũ. funditꝰq a. suo reg¬
no eradicati in testimoniũ st̃. ñ fictas

Expanded text:
s gentibus. Fuit etiam ex delicto quo Ipsum occiderunt salus gentibus, dum Judaei, pro peccato mortis Christi vastati, infelicius a Romanis, et divisi per mundum, funditusque a suo regno eradicati in testimonium sunt, non fictas
Abbreviated transcription (Latin):
ao illis ꝑ miscłiam grãm apponente: istos uͦ ꝑ udiciũ deserente.
Quicũq enĩ cũ iutellexisset noluit credẽ. id debet conseqͥ qͦd uult. scił.
ne de. cet̃o possit creiłe. In uoluntate gͦ sua. adiuti st̃. ñ imunssa ma.¬
licia s: deserente gr̃a: ut qͥa. scientes uerã dicebant ẽẽ falsũ. de ce
aia. ñ ita autẽ ẽ de illis qͥ errore hoc ag̃c. Deinde audoritate. ysa¬
iȩ. ꝓbat iudeos ex parte. fuisse excecatos dicens. Sicut scͥptũ ẽ in ysa.
eos habere malã cõpunctionẽ. malã enĩ cõpunctionẽ hic significat.
qua sepe fit ut etiã bonũ sit homini molestũ. sicut phariseis displice¬

Expanded text:
 misericordiam gratiam apponente, istos vero per judicium deserente. Quicunque enim cum intellexisset noluit credere, id debet consequi quod vult, scilicet ne de caetero possit credere. In voluntate ergo sua adjuti sunt, non immissa malitiaaimo Non ita autem est de illis qui errore hoc agunt. Deinde auctoritate Isaiae probat Judaeos ex parte fuisse excaecatos dicens: Sicut scriptum est in Isaeos habere malam compunctionem. Malam enim compunctionem hic significat, qua saepe fit ut etiam bonum sit homini molestum, sicut Pharisaeis displice
Abbreviated transcription (Latin):
luncis se occultabant. & ipsi idem aab & ierabel ppłm ad ido¬
latriã ortabant᷑. s: ostendit ds̃ heliȩ qͦd. ñ remanserat solus.
Et hoc ẽ qͦd. ait: an nescitis qͥd in helia dicit scͥptura. scił lib̃ regũ
in helia. idẽ ubi de helia loquit᷑. scł quẽ admodũ int̃pellat id ẽ
uit̃ se & illos dđm udicẽ uocat. adũsꝰ ifrł̃ dicens dñe ꝓpħas tuos¬
occider̃t. hoc sub ierabel factũ ẽ: & altaria tua. suffoder̃t id ẽ
a fundam̃to eũ ter̃t. & ego relictꝰ sum solꝰ in cultu diuino. & que¬

Expanded text:
e occultabant, et ipsi item Achab et Jezabel populum ad idololatriam hortabantur, sed ostendit Deus Eliae quod non remanserat solus, et hoc est quod ait: An nescitis quid dici Scriptura, id est liber Regum, in Elia, id est ubi de Elia loquitur, scilicet quemadmodum interpellat, id est inter se et illos Deum judicem vocat, adversum Israel, dicens: d est a fundamento subverterunt, et ego relictus sum solus in cultu divino, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ amputata. Illi suꝑbi & blasphemi
ꝑ fragm̃tum iam ibi ñ st̃. oleaster ñ ibi
erat. ibi est. Iili ꝑ siꝑbiã frangi merue.¬
r̃t. iste ꝑ humilitatẽ inseri meruit. Tili
amiser̃t tadicẽ. iste tenuit eã. & factꝰ¬

Expanded text:
tamen amputata. Illi enim superbi et blasphemi tamen amputata. Illi enim superbi et blasphemi per fragmentum jam ibi non sunt. Oleaster non ibi erat, ibi est. Illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit. Illi amiserunt radicem, et iste tenuit eam, et fact
Abbreviated transcription (Latin):
ad exꝑim̃tũ totiꝰ masse. ut ex cibo &
potu. Cum enĩ delibatio uniꝰ substantiȩ
sit cũ massa. ñ potest ẽẽ delibatio sc̃a
& massa. immunda. delibatio enĩ de
massa. c̃. Et si radix ẽ scã. id ẽ si patͥ¬
archȩ ã. quibꝰ contrahunt humorẽ fidi
sc̃ fuer̃t. tt̃ & rami id ẽ illi qͥ de genere
fundit in ramos ubi fiunt fructꝰ boni
saporis: ita apłi & alũ qͥ originẽ dux-¬
er̃t a scĩs patribꝰ. & eoꝵ fidem imita¬
ti st̃ honi & sc̃i fuer̃t. Qđ si aliqui
Probat adhuc uideos posse assumi ut
stacti st̃ id ẽ a ꝓmissione excisi. scił ipsi
blasphemi & inpũ de ppło iudeoꝵ. tu
Sautẽ o gentilis cũ esses oleaster scił ste¬
rilis naturalit̃ & amarꝰ. insertꝰ es id. ẽ
aliena oꝑatione coniunctꝰ. in illis id ẽ
in loco fractoꝵ. & factꝰ es sociꝰ id ẽ par¬
ramos fractos. id est noli insultare ma¬
lis alteriꝰ. Et si enĩ putata ẽ oliua. ñ

Expanded text:
ad experimentum totius massae, ut ex cibo vel ad experimentum totius massae, ut ex cibo vel potu. Cum enim delibatio unius substantiae sit cum massa, non potest esse delibatio sancta, et massa immunda. Delibatio enim de massa est. Et si radix est sancta, id est si patriarchae a quibus contrahunt humorem fidei sancti fuerunt, tunc rami, id est illi qui de genere fundit in ramos, ubi fiunt fructus boni saporis, ita apostoli et alii qui originem duxerunt a sanctis patribus et eorum fidem imitati sunt, boni et sancti fuerunt. Quod si aliqui. Probat adhuc Judaeos posse assumi ut fracti sunt, id est a promissione excisi, scilicet ipsi blasphemi et impii de populo Judaeorum. Tu autem, o gentilis cum esses oleaster, id est sterilis naturaliter et amarus, insertus es, id est aliena operatione conjunctus, in illis, id est in loco fractorum, et factus es socius, id est parramos fractos, id est noli insultare malis alterius. Et si enim putata est oliva non
Abbreviated transcription (Latin):
ũtere uideos. ut si hac ñ succedit uia.
aggiediar alia uia. qđ ñ facerẽ. si de
salute eoꝵ desꝑarẽ. Prouocẽ dico ad emu¬
landum. ut sic saluos faciã gr̃a. dĩ adiu¬
Et uło de illis laboro. qͥa. utilis erit as¬
sũptio eoꝵ ad informationẽ gentiũ. Et
uere. si enĩ amissio eoꝵ id ẽ infidelitas
reconciliatio ẽ mundi. quȩ erit assũptio
reliquoꝵ. nͥ uita gentiũ ex
mortuis. id ẽ ex ẽo qͦd mortuȩ ft̃. Qđ
autẽ uidei possint assumi. ad repͥm̃dã
suꝑbiam qͦrũdam gentiliũ forte dicen¬
tium totũ genꝰ eẽ dãpnatũ: ꝓbat ꝑna
turȩ similitudinẽ subdens. Qđ si deli¬
batio. Quasi. Dixi qͦd. assũptio coꝵ erit
multũ utilis. quã ne dicatis o gentiles
ñ posse fieri. qͣsi totũ genꝰ sit repudia
pauci de illis assũpti ad. fidẽ ut apłi
& alii discipuli st̃ facti scĩ: tẽ & massa.¬
id ẽ gens potest scificari. Est autem Aml¬
delibatio parua ex aliqua. re. assũptio.

Expanded text:
hac non succedit via, aggrediar aliam viam, quod non facerem si de salute eorum desperarem; provocem, dico, ad aemulandum, ut sic salvos faciam, gratia Dei adju dicat: Et ideo de illis laboro, quia utilis erit assumptio eorum ad informationem gentium. Et vere: Si enim amissio eorum, id est infidelitas reconciliatio est mundi, quae erit assumptio reliquorum, nisi vita gentium ex mortuis, id est ex eo quod mortuae sunt. Quod autem Judaei possunt assumi ad reprimendam superbiam quorumdam gentilium forte dicentium totum genus esse damnatum, probat per naturae similitudinem subdens: Quod si delibatio. Quasi dicat: Dixi quod assumptio eorum erit multum utilis, quam ne dicatis, o gentiles non posse fieri, qua si totum genus sit repudiatt, id est si pauci de illis assumpti ad fidem, ubi apostoli et alii discipuli sunt facti sancti. Tunc et massaid est gens potest sanctificari. Est autem delibatio parva ex aliqua re assumptio
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uerax ẽ. quia misit. xp̃m de semine da¬
uid sicut ꝓmisit. & sic uincit cũ uidicatur
quia. dat qͦd daturꝰ negat᷑. Quinq dat qͥd iudi¬
catur ñ daturꝰ. uincit. ostendens se ueracẽ. illũ
autẽ m̃dacem. qui ñ credit ũbis eiꝰ. Et ẽ hic
ut. consecutiuũ. ñ affectiuũ uel causatiuutm.
Uel ita ut sit. ut. causatiuũ. & respicit ad illud
qđ dauid p̃dixerat a peccato meo iunda. me¬
dñe. Quasi dicat. Ldo munda me ut iustifice¬
hora. peccator ingemuerit. om̃ium iniqͥtatũ eiꝰ ñ Ambrosiꝰ¬

Expanded text:
autem verax est, quia misit Christum de semine David, sicut promisit; et sic vincit cum judicatur, quia dat quod daturus negatur. Cumque dat quod judicatur non daturus, vincit, ostendens se veracem, illum autem mendacem qui non credit verbis ejus. Et est hic, ut consecutivum, non affectivum vel causativum. Vel ita ut sit, ut causativum et respicit ad illud quod David praedixerat. A peccato meo munda me, quasi dicat: Ideo munda me ut justificehora peccator ingemuerit, omnium iniquitatum ejus non record
Abbreviated transcription (Latin):
uel ex toto. ut fides & spes. uel ex parte ut scientia. cuiꝰ actus &
modus destruetur. & caritas auꝰ quidam modus tolletur s ñ ipsa
ñ eius acdus. sed quidam modus. hoc autem qđ dixit. ꝑ similitudi¬
nem ostendit subdens. Cum essem paruulus loquebar ut paruulus
id est more paruuli: sapiebam humanas res ut paruulus. cogitabam
ut paruulus: q̃ndo autem factus sum uir id est ꝑfecte etatis. euacuaui
id est postposui om̃ia ea quȩ erant paruuli. Similit̃ & nos. Videm
nunc de deo ꝑ speculum id est ꝑ imaginem obscuram: uidemꝰ enim
aliquas creaturas in quib aliqua similitudo dĩ relucet. & hoc satis ob¬
scure & in enignate. id est ꝑ obscuram allegoriam. Attende. qđ ad didu
in enigmate. qđ utiq multis incognitũ est. qui eas litteras nesciunt
in quib est doctrina de locutionum modis. quos greqi tropos uocant.

Expanded text:
vel ex toto, ut fides et spes; vel ex parte, ut scientia, cujus actus et vel ex toto, ut fides et spes; vel ex parte, ut scientia, cujus actus et modus destruetur, et charitas, cujus quidam modus tolletur, sed non ipsa, nec ejus actus, nec quidam modus. Hoc autem quod dixit per similitudinem ostendit, subdens; Cum essem parvulus, loquebar ut parvulus, id est more parvuli, sapiebam humanas res, ut parvulus, cogitabam ut parvulus. Quando autem factus sum vir, id est perfectae aetatis, evacuavi, id est postposui omnia, quae erant parvuli. Similiter et nos. Videmus nunc de Deo, per speculum, id est per imaginem obscuram. Videmus enim aliquas creaturas, in quibus aliqua similitudo Dei relucet, et hoc satis obscure. Et in aenigmate, id est per obscuram allegoriam. Attende quod addidit, in aenigmate, quod utique multis incognitum est, quia eas litteras nesciunt, in quibus est doctrina de locutionum modis, quos Graeci tropos vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
proximꝰ ꝓpter dm̃ diligatur. hicq modus in futuro ñ euacuabitur. s modꝰ
imꝑfectionis tolletur: sciendi autem modus enigmaticꝰ & specularis pe¬
nitus tolletur. Alũ dicunt. non solum modum scientiȩ. sed etiã actũ
siuie ipsam scientiam. quȩ nc̃ est in futuro euacuari. De acdu quidem
& usu ipsiꝰ scientie ꝓbabile est qđ euacuetur. de ipsa uͦ scientia. ñ adeo.
Scientia. enim est ipsa m̃tis qualitas. cuiꝰ actus est uisio ipsa. qua ui¬
demꝰ nunc. a. qua. ad aliam ꝑducemur. Unde augustinꝰ. Scĩmꝰ quia
cum apparuerit. sicut ait ioħes. similes ei erimꝰ. quia uidebimꝰ eum sicut
est. Hȩc uisio nobis ꝓmittitur. ad hanc uisionem crudimur. ad hanc
succedit spes: quam uidebimꝰ. & sp̃ei succedit. beatitudo ipsa ad quã
ꝑuenturi sumꝰ. cantas uero augebitur potius. nec ei aliquid succedet:
destruetur tam̃ in quantum est ex parte. quia desinet esse ex parte
s nec ipsa. nec eius adus destruetur. Om̃e gͦ qđ ex parte destruetur.

Expanded text:
proximus propter Deum diligatur. Ilique modi in futuro non evacuabuntur, sed modus imperfectionis tolletur. Sciendi autem modus aenigmaticus, et specularis penitus tolletur. Alii dicunt non solum modum scientiae, sed etiam actum, sive ipsam scientiam quae nunc est, in futuro evacuari. De actu quidem et usu ipsius scientiae, probabile est quod evacuetur. De ipsa vero scientia non adeo, scientia enim est ipsa mentis qualitas, cujus actus est visio ipsa, qua videmus nunc, a qua ad aliam perducemus. Unde Augustinus: Scimus quia, cum apparuerit, sicut ait Joannes, similes ei erimus, quia videbimus eum sicut est . Haec visio nobis promittitur, ad hanc visionem erudimur. Ad hanc succedit species quam videbimus, et spei succedit beatitudo ipsa ad quam perventuri sumus. Charitas vero augebitur potius, nec ei aliquid succedet. Destruetur tamen in quantum ex parte est, quia desinet esse ex parte, sed nec ipsa, nec ejus actus destruetur. Omne ergo quod ex parte est, destruetur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui compungit᷑ ex his quȩ dicit. Et hoc deo loquat᷑. id est ad
honorem di quẽ laudat. uel honorat. Propħȩ etiam duo tantũ
aut tres dicant singillatim: ñ plures gͦ debent ẽẽ qui linguis lo¬
quuntur. Ideo dicit duo uel tres. quia sufficit sermo tot᷑ hominũ:
& in ore duoꝵ uel triũ testiũ stabit om̃e ũbum. Ceteri autem
tacite diuidicent quid dicant. an accipiendũ sit an ñ. Quod si
diebat pͥor. ꝓpħans taceat & det illi locum. ut dicat: quia. dat᷑¬
etiã maiores discant. & om̃s etiam minores exhortentur alios. Et.
rum subiecti sunt ꝓpħis. id est sp̃s sc̃s qui unꝰ est: s pluralit̃¬

Expanded text:
qui compungitur ex his quae dicit. Et hic Deo loquatur, id est ad honorem Dei, quem laudat vel honorat. Prophetae etiam duo tantum, aut tres dicant sigillatim, non plures ergo debent esse qui linguis loquuntur. Ideo dicit duo vel tres, quia sufficit sermo tot hominum. Et in ore duorum vel trium stat omne verbum . Caeteri autem tacite dijudicent, quid dicant, an accipiendum sit an non. Quod sidiebat, prior prophetans taceat, et det illi locum ut dicat. Quia datetiam majores, discant, et omnes, etiam minores, exhortentur alios. Et srum subjecti sunt prophetis, id est Spiritus sanctus, qui unus est. Sed plural
Abbreviated transcription (Latin):
tũs. app̃hender̃t qͣsi subito & firmit̃ ui¬
sticiã. ñ qualemcũq sed eã iusticiam
quȩ ẽ ex fide quȩ ꝑ grãm ẽ. quã impe¬
trando ex dõ ñ ex seipsis p̃sum̃do. iustici¬
am app̃hender̃t. Isrł uͦ sectando. Et hoc
quȩ ẽ iustiiȩ si bene. sit intellecta. uel
quȩ ẽ ex timore penȩ ñ ex amore iusti¬
cie: ñ ꝑuenit in legẽ iusticiȩ id ẽ in in¬
nocentiã. & cet̾a. quȩ lex uere docet. &¬
udõ dicit competent̃ sectando. Secutꝰ ẽ
cnĩ uids legẽ quasi retro. qͥa nonqͣ at¬
tingit spualcm intelligentiã qua iusti¬
ficaret᷑. Quare ñ ꝑuenit. Quasi: atten¬
de diligent̃ quare. scił qͥa ñ ex fide¬

Expanded text:
ubito et firmiter, justitiam, non qualemcunque, sed eam justitiam quae est ex fide, quae per gratiam est, quam impetrando ex Deo, non ex seipsis praesumendo, justitiam apprehenderunt. Israel vero sectando, et hoc quae est justitiae, si bene sit intellecta; vel, quae est ex timore poenae, non ex amore justitiae non pervenit in legem justitiae, id est innocentiam, etc., quae lex vere docet, et ideo competenter dicit, sectando. Secutus enim est Judaeus legem, quasi retro, quia nunquam attingit spiritualem intelligentiam qua justificaretur. Quare non pervenit? Quasi dicat: Attende diligenter, quare, sci
Abbreviated transcription (Latin):
ũbum dĩ. gentes ꝑissent. Et hoc ẽ qͦd.
ait. nͥ dñs exercituũ qñdo alios exceca.¬
uit reliqͥsset uob̃ id ẽ ad urãm utilita¬
tem sem̃ id ẽ apłos de quibꝰ seges xp̃i
creuit. facti ẽẽmꝰ sicut sodoma quȩ in-¬
t̃pretatur muta. id ẽ muti ẽẽmꝰ ad
confitendũ. & fuissemꝰ similes sicut go¬
morra quȩ int̃pretatur asꝑa. id ẽ sine
gr̃a asꝑi ẽẽmꝰ spinis uicioꝵ oꝑti. Et
nota. qͦd sine causa: posuit similes & si¬
cut. cum alterũ posset sufficere. Sed
hec idõ posuit. ut ꝑ alterũ notet simi¬
litudinẽ culpȩ nr̃ȩ & illoꝵ. & ꝑ alterũ
similitudinẽ penȩ. Quasi dicat. Pares
essemꝰ in pena. qͥa. si miles eẽmꝰ in culpa.
tib inquirit intellectũ ꝓpħaꝵ. ne uidĩ¬

Expanded text:
verbum Dei, gentes periissent. Et hoc est: Nisi Dominus exercituum, quando alios excaecavit, reliquisset nobis, id est ad nostram utilitatem, semen, id est apostolos, de quibus seges Christi crevit. erpretatur muta, id est muti essemus ad confitendum. Et fuissemus similes sicut Gomorrha, quae interpretatur aspera, id est, sine gratia asperi essemus spinis vitiorum operti. Et nota quod non sine causa posuit similes et sicut, cum alterum posset sufficere. Sed hoc ideo fecit ut per alterum notet similitudinem culpae nostrae, et illorum; per alterum similitudinem poenae. Quasi dicat: Pares essemus in poena, quia similes essemus in culpa. tibus inquirit intellectum prophe
Abbreviated transcription (Latin):
głam ꝑueniunt. quia ñ ꝑit unꝰ de. pusillis. pro quib mortu
ligentiam eamq exiguam. qñtulacumq in hac uita. de re tanta
eẽ potest pueniunt: s de predidis quȩ fidem & mores edifi¬
cant. scił ut lingui ꝓpħia p̃ponatur. ut illa ñ ꝑturbate. agant᷑.
quasi ꝓpħi ȩ sp̃s etiam inuitos loqui cogeret. ut mulieres taceant
in ȩccłia. ut om̃ia honeste & scdm ordines fiant. Cohetret gͥ. &
ad pacificum ordinem reuocat in quietos. tantõ ad seditioñem

Expanded text:
gloriam perveniunt, quia non perit unus de pusillis, pro quibus mortugloriam perveniunt, quia non perit unus de pusillis, pro quibus mortum intelligentiam, eamque exiguam quantulacunque in hac vita de re tanta esse potest, perveniunt, sed de praedictis quae fidem et mores aedificant, scilicet ut linguis prophetia praeponatur, ut illa non perturbate agantur. Quasi prophetiae spiritus etiam invitos loqui cogeret, ut mulieres taceant in Ecclesia, ut omnia honeste et secundum ordinem fiant. Coercet ergo et ad pacificum ordinem revocat inquietos, tanto ad seditionem
Abbreviated transcription (Latin):
alis. hec dicens. taugit speudo apłos. qui ꝓ desideriis hominũ.
ñ diuina s: terrena dicebant. Ideo dicit ꝓpħa uel sp̃ualis. qͥa
sunt sp̃uales qui ñ sunt ꝓpħȩ. quia ñ habent. noticiã de futu¬
ignorat. hȩc ẽẽ mandata di. & non uult crediere ẽẽ mandata.
d̃i. ignorabitur a. do in futuro. id ẽ reꝓbabitur. & ñ cognoscet᷑
eẽ inter p̃destinatos. ut in eũgło legitur dñs dicturꝰ malis. nescio
uos. id est ñ noui uos ẽẽ meos. uel int̾ p̃destinatos. Et recte
tiam sp̃ualium quȩ docet. & sp̃ualiter debere intelligi sciens
ait. Siquis. Quasi. Tenete qđ dixi. & sp̃u aliter & uere hȩc in¬
telligite: & hoc est qđ ait. siquis uidetur ꝓpłia. ẽẽ aut sp̃ua¬
nuit difficilia cẽ uerba epłarum. cum a ꝓpħa uel spuali iubet
cit. & ideo cognoscat. quia dñi sunt mandata: siquis autem
nere. ineffabilem tͥnitatis unitatem. Pusilli enĩ in cruce xp̃i

Expanded text:
alis. Haec dicens tangit pseudoapostolos, qui pro desideriis hominum alis. Haec dicens tangit pseudoapostolos, qui pro desideriis hominum non divina, sed terrena docebant. Ideo dicit, propheta vel spiritualis, quia sunt spirituales qui non sunt prophetae, qui non habent notitiam de futuere esse mandata Dei, ignorabitur a Deo in futuro, id est reprobabitur, et non cognoscetur esse inter praedestinatos, ut in Evangelio legitur, Dominus dicturus malis: Nescio vos , id est non novi vos esse meos, vel inter praedestinatos. Et recte tiam spiritualium quae docet, et spiritualiter debere intelligi sciens, ait, si quis. Quasi dicat: Tenete quod dixi, et spiritualiter, et vere haec intelligite. Et hoc est quod ait, si quis videtur propheta esse, aut spirituanuit difficilia esse verba Epistolarum, cum a propheta vel spirituali jubet cit. Et ideo cognoscat quia Domini sunt mandata. Si quis autem nere ineffabilem Trinitatis unitatem. Pusilli enim in Christi cru
Abbreviated transcription (Latin):
presumerent. qui & in aliis suas institutiones mutauerant. sub¬
ditur increpatio qua. arguit eos. quasi suis institutionib dimis¬
sis aliquas nouas uellent inducere qđ ñ possunt. quia ab eis ñ
ꝓcessit uerbum dĩ. nec soli accepunt. qđ ita ait sub int̾rogatio
ne. An a uobis. Quasi. Non debetis mutare. qđ tradidi. quia an
ꝓcessit uerbũ di a uobis ad nos: immo a nobis ad uos. Ideo ita
argͣuit eos. quia. sic se iactabant choruithũ. quasi beneficium da¬
rent accedentes ad fidem ñ acciꝑent. & exemplo eoꝵ cetere gentes
uocarentur ad fidem. Ideo illos iterum arguit. subdens. Aut in
uos solos ꝑuenit uerbum diꝰ Quasi. ñ: immo in alios plures:
& ideo qđ alii teneut tenete. Ideo sic arguit eos. quia. tales se. p̃¬
& oportet ut ita. cognoscat ẽẽ siquis uere. est ꝓpħa aut sp̃ualis.
ut iudetur ẽẽ. Alioquin si contra. uadit. nec ꝓpħa. est nec sp̃u¬

Expanded text:
praesumerent, quia et in aliis suas institutiones mutaverant, subpraesumerent, quia et in aliis suas institutiones mutaverant, subditur increpatio qua arguit eos. Quasi suis institutionibus dimissis aliquas novas vellent inducere quod non possent. Quia ab eis non processit verbum Dei, nec soli acceperunt, quod ait sub interrogatione, ita: An a vobis? Quasi dicat: Non debetis mutare quod tradidi, quia an processit verbum Dei a vobis, ad nos, imo a nobis ad vos. Ideo ita arguit eos, quia sic se jactabant Corinthii, quasi beneficium darent accedentes ad fidem, non acciperent, et exemplo eorum caeterae gentes vocarentur ad fidem. Ideo illos iterum arguit subdens: Aut in vos solos pervenit verbum Dei. Quasi dicat: Non, imo in alios plures. Et ideo quod alii tenent, tenete. Ideo sic arguit eos, quia tales se praeet oportet ut ita, cognoscat ea esse, si quis vere est propheta, aut spiritualis, ut videtur esse. Alioquin si contra vadit, nec propheta est nec spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
est subiectus. quia. ñ ẽ dissensionis ds̃ id est discordiȩ auctor s
pacis. & ideo alter cedat alteri. Dissensionis autem ds eẽt. si quos
teplet. simul loqui compelleret. qđ ñ facit. s potiꝰ facit ut alter
alteri cedat: alit dissensionis esset & ñ pacis. Hȩc autẽ de ordi¬
nouũ uel singulare qđ uobis dico. & ideo firmit̃ tenete. Muli¬
eres. Quasi. Et si dixi qđ potestis om̃s ꝓpħare. tam̃ mulieres
taceant in eccłiis. ut ñ loquantur linguis. nec ꝓpħent: non em̃
ꝑmittitur eis ab aliqua auctoritate. loqui in ȩccłia. s: potiꝰ p̃¬
cipitur subditas ẽẽ uiris: qđ uelum uinuit. sicut & lex dicit
in genesi. Sub uiri potestate eris. & ipse dñabitur tui. Siquid
autem uolunt discere. int̾rogent. uiros suos. & hoc domi tan¬
tum: turpe ẽ enim mulieri loqui in ȩccł̃ia. quia contra. discipli¬
debet ueretundari. An a uobis. Quia forte de linguis & ꝓpłna
quibꝰdam apłs ñ recte. locutus fuisse uideretur. ne aliter ordinare.

Expanded text:
Vere subjectus est. Quia non est dissensionis Deus, id est discordiae auctor, sed pacis, et ideo alter cedat alteri. Dissensionis autem Deus esset, si quos replet simul loqui compelleret, quod non facit: potius facit ut alter alteri cedat; aliter dissensionis esset, et non pacis. Haec autem de ordinovum, vel singulare quod vobis dico. Ideo firmiter tenete. dicat: Etsi dixi quod potestis omnes prophetare, tamen mulieres taceant in ecclesiis, ut nec loquantur linguis nec prophetent. Non enim permittitur eis ab aliqua auctoritate loqui in ecclesia, sed potius praecipitur esse subditas viris, quod velum innuit. Sicut et lex dicit, in Genesi: Sub viri potestate eris, et ipse dominabitur tui. Si quid autem volunt discere, interrogent viros suos, et hoc domi, tantum. Turpe est enim mulieri loqui in ecclesia, quia contra disciplidebet verecundari. An a vobis, quia forte de linguis et prophetia quibusdam Apostolus non recte locutus fuisse videretur, ne aliter ordinare
Abbreviated transcription (Latin):
tio: unũ ẽ in dõ. & tria. in nob̃. Predesti¬
dnatio cñĩ nr̃a. in nob̃ ñ ẽ. s in occulto
ap̃ dm in eiꝰ p̃scientia. tria. uͦ reliqua
in nob̃ st̃. Et cum hec om̃ia. p̃scitis sint.
qͥd gͦ dicemꝰ ad hec. id est contra hecᵈ
Uel qͥd dicemꝰ ad hec. beneficia. dĩ aspici-¬
entes. Hoc utiq qͦd nullꝰ ꝑsecutoꝵ.
potest nob̾ nocere. Si enĩ ds̃ ꝓ nob̃ est.
ut p̃dictũ ẽ p̃destinando. ñ existentes Ade¬

Expanded text:
tio, unum est in Deo, et tria in nobis. Praedestinatio enim nostra non in nobis est, sed in occulto apud Deum in ejus praescientia; tria vero reliqua in nobis, etc. Haec omnia praescitis sunt. Quid ergo dicemus ad haec, id est contra haec, vel quid dicemus ad haec, beneficia Dei aspicientes, 43 hoc utique quod nullus persecutorum potest nobis nocere? Si enim Deus pro nobis est, ut praedictum est praedestinando non existentes
Abbreviated transcription (Latin):
aput qͦs regni romani caput ẽ & sedes.
Ad menbrã enĩ ꝑtinet. si caput inqui¬
etum ñ fuerit. Ido romanoꝵ pacẽ op¬
tat. ut ñ multũ se iactet sathanas.
& ut meliores sui oꝑis fructꝰ habeat. Hon¬

Expanded text:
apud quos regni Romani caput est, et sedes. apud quos regni Romani caput est, et sedes. Ad membra enim pertinet, si caput inquietum non fuerit. Ideo Romanorum pacem optat, ut non multum se jactet Satanas, et ut meliores sui operis fructus habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ habere in om̃ibꝰ. quia debitor
sum om̃ibꝰ eugłirare. grecis ac barbaris
.id ẽ om̃ibꝰ gentibꝰ giecos p̃posuit. qͥa. ab
eis om̃is ꝓpħia mundana. exordiũ sump¬
sit. Barbaros uͦ eos dicit qͥ st̃ quasi exle¬
ges. qui nec ebrei nec greci nec latini ft̃.
Et debitor sum cũgłiare sapientib &
insipientibꝰ. ut nemo de utroq ipło ex
mundialibꝰ rationibꝰ eruditi erant. insi¬
pientes: qͥ illarũ rerũ tmꝑiti st̃. His aut̃
om̃ibꝰ se debitorẽ testat᷑. quia missꝰ ad
om̃s. nulli enĩ ppło gentiũ specialiꝰ debe¬
tur hec p̃dicatio. qu̾ia ad hoc missꝰ fu¬
it ut om̃ibꝰ p̃dicaret. qͥ ad hoc accepit
doctrinã ut aliis tradet. De iudeis
autẽ tacet. quia magist̾ gentiũ erat.
Et sicut alus debeo.ita. & uob̾ qͥ romȩ
estis debeo ȩugłizare. qͥa. om̃ib debitor
go alteriꝰ culpa. rtmansit. Quãuis mis¬
sum se dicat p̃dicare om̃ibꝰ gentibꝰ. prõp¬
tum tam̃ romanis se asserit eugłitare.

Expanded text:
fructum habere in omnibus, quia debitor sum omnibus evangelizare. Graecis ac barbaris, id est omnibus gentibus. Graecos praeposuit, quia ab eis omnis philosophia mundana exordium sumpsit; barbaros vero eos dicit, qui sunt quasi exleges, qui nec Hebraei, nec Graeci, nec Latini sunt. Et debitor sum evangelizare, sapientibus et insipientibus, ut nemo de utroque populo mundialibus rationibus eruditi erant, insipientes qui illarum rerum imperiti sunt. His autem omnibus se debitorem testatur, quia missus ad omnes; nulli enim gentium populo specialius debetur haec praedicatio, quia ad hoc missus fuit, ut omnibus praedicaret, qui ad hoc accepit doctrinam ut aliis traderet. De Judaeis autem tacet, quia magister gentium erat; et sicut aliis debeo, ita et vobis qui Romae estis debeo evangelizare, quia omnibus debitor go alterius culpa remansit. Quamvis missum se dicat praedicare omnibus gentibus promptum tamen Romanis se asserit evangelizare,
Abbreviated transcription (Latin):
de remuneritione peccati. stipendium
nominauit. & de remuneratione electo¬
rũ dixit gr̃a dĩ. qͥa qͥ militant diabo¬
lo ꝓpriã mercedẽ accipiunt qͣsi stipen¬
diũ. id ẽ diabolicȩ miliciȩ debitũ. Stĩ¬
pendiũ enĩ dr̃ a stipe pendenda. id ẽ
substantia. ponderanda. Antiquitꝰ eñ
potiꝰ ponderabat᷑ petunia qͣ numeraba¬
tur. quȩ militibꝰ ꝓ patria militantibꝰ ex
publico erario tͥbuebat᷑. Ião dixit. sti¬
npendia. peccati mors. ut mortẽ peccato
ñ ĩnerito illatã. s: debitã. demonstraret
Stipendia enĩ qͣsi emeritoꝵ st̃. & stipen¬
dutm ꝓ oꝑe diabolicȩ miliciȩ debitum
redditur. ñ donat᷑. Gr̃a. uͦ nͥ gratis ẽ.

Expanded text:
de remuneratione peccati, stipendium nominavit, et de remuneratione electorum dixit gratiam Dei, quia qui militant diabolo propriam mercedem accipiunt, quasi dicat: Stipendium, id est diabolicae malitiae debitum. pendium enim dicitur a stipe pendenda, id est substantia ponderanda. Antiquitus enim potius ponderabatur pecunia quam numerabatur, quae militibus pro patria militantibus ex publico aerario tribuebatur. Ideo dixit stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Stipendia enim quasi emeritorum sunt, et stipendium pro opere diabolicae militiae debitum redditur, non donatur. Gr
Abbreviated transcription (Latin):
bona. hõĩs merita. cẽ dĩ munera. qͥbꝰ
cum uita ȩt̾na. redditur. qͥd ñisi gr̃a. ꝓ
stipendiũ iusticiȩ utta. ȩt̃na. s maluit.¬
ad uitã ęt̃nam ꝓ sua. miseratione nos
ꝑducere. ñ m̃itis nr̃is. Qͥd enĩ ẽ meritũ
coronat ꝙͣ munera. sua. Unde uita et̃.¬
na. quȩ in fine .a. dõ meritis p̃cedentib
reddit᷑. qͥa cadem merita qͥb reddit᷑ ñ a.
nobis st̃. s a nob̃ facta. st̃ ꝑ gĩam: recte
& ipsa. gr̃a nuncupat᷑. qͥa. gratis datur.
nec idõ gratis. qͥa ñ meritis dat᷑. s qͥa
data. st̃ & ipsa. merita. qͥbꝰ dat᷑. Confi¬
cari. qͥa his meritis reddit᷑. quȩ gr̃a.
contulit homini. Unde in eũgło legit᷑.
& gr̃am ꝓ gr̃a. id ẽ ꝓ eis meritis quȩ con¬
tulit gr̃a. Certũ c̃ enĩ uitã ȩt̃nã bonis
oꝑibꝰ reddi. s ipsa oꝑa. qͥbꝰ reddit᷑ ad
grãm dĩ ꝑtinere. Unde dñs ait. siñe me
nil potestis facere. Accĩpimꝰ gͦ grãm ꝓ¬

Expanded text:
is merita esse Dei munera, quibus cum vita aeterna redditur, quid nisi gratia stipendium justitiae, vita aeterna, sed maluitad vitam aeternam pro sua miseratione nos perducere, non meritis nostris. Quid enim est meritum coronat quam merita sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redditur, quia eadem merita quibus redditur non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa, gratia nuncupatur, quia gratis datur: nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt et ipsa merita, quibus datur. Conficari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homini. Unde in Evangelio legitur et gratiam pro gratia, id est pro eis meritis quae contulit gratia. Certum enim est vitam aeternam bonis operibus reddi, sed ipsa opera quibus reddetur, ad gratiam Dei pertinere. Unde Dominus ait: Sine me nihil potestis facere . Accipimus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus. & cȩtera. Hanc itẽ epłam
fuerant. & multa ꝓ nomine xp̃i passi: aliqͥ uͦ
speudo apłos p̃ferebant. Quibꝰdam gͦ chorinthi¬
oꝵ ꝑ primam epłãm correctis. causa reliquoꝵ
scribit hanc cpłam scdam. repellens speudo¬
apłos ostendendo deceptionẽ p̃dicationis eoꝵ. & se multis modis conuũi¬
dans. notat etã. illos in elemosinis parcos. p̃cipit qͦ cortectum fornicato¬
tur. se eis in exemplũ patientiȩ ꝓponit. docens cos ñ debere egre ferre.¬

Expanded text:
aulus, etc. Hanc item epistolam fuerant, et multa pro nomine Christi passi. Aliqui vepseudoapostolos praeferebant. Quibusdam ergo Corinthiorum per primam Epistolam correctis, causa reliquorum scribit hanc Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit quoque correctum fornicatotur, se eis in exemplum patientiae proponit, docens eos non debere aegre ferre
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Seruum om̃ium se dicit factum. dum se ꝑ humilitatem similem om̃um im¬
becillium exhibuit. ut eos ꝑ patientiam firmaret. ad salutem futuram confo¬
uens animos illoꝵ. Et hoc feci. ut plures lucrtfacerẽ. id ẽ lucrum p̃dicationis
meȩ facerem. & ettam me modificaui om̃ibꝰ. Qđ̃ ita. ait. Factus sum uideis tam¬
curumaidit. quȩ non quasi simulasse uidetur. qđ solent adulatores facere. Uir¬

Expanded text:
rem. Servum omnium se factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium imbecillium exhibuit, ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illorum. Et hoc feci, ut plures lucrifacerem, id est lucrum praedicationis meae facerem. Et etiam me modificavi omnibus; quod ita ait: Factus sum Judaeis tant Timotheum etiam circumcidit, quae non quasi simulasse videtur, quod solent adulatores facere.
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus
omnium
me ses¬
uum feci
ut plu¬
res lucri
facerem.
Et
factus sum
uideis tam¬
quam ui¬
deus. ut ui¬
deos lucra¬
rer. Hiis
qui sub lege
sunt. quasi
sub lege es¬
tamꝗͣ si ne.
lege essem.
cum sine lege
essem. ut lu¬
crifacerẽ eos
qͥ sine lege
erant  ac¬
tus sum in¬
firmꝰ infirmis.
ut infirmos
lucrifacerẽ
Om̃ib
om̃ia. fact

Expanded text:
omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. et factus sum ludaeis tamquam Iudaeus, ut Iudaeos lucrarer: his qui sub lege sunt, quasi sub lege estamquam sine legcum sine lege essem, ut lucrifacerem eos qui sine lege erant. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Omnibus omni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ talia agt̃. siue udei siue gentilessint
id ẽ mñ eos qͥ illa faciunt quȩ in aliis rep̃¬
hendunt. Homines in iudicio attendt
dĩ iudiciũ in hoc ẽ uerũ. qͥa qͥ uerax
est ñ attendit ꝑsonas s uitȩ meritũ¬

Expanded text:
qui talia agunt, sive Judaei, sive gentiles sint, id est in eos qui illa faciunt quae in aliis reprehendunt. Homines in judicio attendunt Dei judicium in hoc verum est, quia qui verax est non attendit personam, sed vit
Abbreviated transcription (Latin):
bene oꝑando. Nota. sed. repetitã coniunctionẽ. ñ paruũ pondꝰ da¬
re sententiȩ. Sequit᷑. In nomine. Quasi. Abluti estis. & hoc in no
contendendũ cum fr̃e. tam̃ om̃ia. mea licent id ẽ licita sunt repeti.
id est om̃ia mea licet repetere mͥ: s: tam̃ ñ repetam. quia ñ om̃ia.
expediunt. ad cursum incũ. s impediunt.
Item ꝑ aliam causam idem ostendit sub¬
dens. om̃ia. mͥ licent id ẽ licita st̃. s tam̃ ego
non repetã. quia cum sim lib̾. sub potestate.
nulliꝰ redigar. hominis uel rei: id ẽ nolo redi¬
gi sub potestate uidicis. uel nolo ẽẽ sub dñio
alicuiꝰ rei. ut causa eiꝰ frẽm offendã. Tunc
enĩ res suꝑ nos dñium habet. cum amorẽ eiꝰ
Proptͣ hoc qd̃ dixi ñ sunt repetenda. tam̃
ꝓpt̃ hoc licet repetere : quia esca debetur
uentri. ꝓ qͦ creata ẽ. Reficimꝰ enĩ cotidia¬
nas ruinas crpis. edendo & bibendo ꝑ es-¬
cam. Nota necessaria. naturȩ. Et uenter
debetur escis. quia alit̃ non potest susten¬

Expanded text:
bene operando. Nota sed repetitam conjunctionem non parvum pondus dare sententiae. In nomine. Quasi dicat: Abluti estis, et hoc in nomcontendendum cum fratre, tamen omnia mea licent, id est licita sunt repeti, id est omnia mea licet repetere mihi, sed tamen non repetam, quia non omnia expediunt ad cursum meum, sed impediunt. Item per aliam causam idem ostendit et. Omnia mihi licent, id est licita sunt; sed tamen ego non repetam, quia cum sim liber, sub potestate nullius redigar hominis vel rei, id est nolo redigi sub potestate judicis, vel nolo esse sub dominio alicujus rei, ut causa ejus fratrem offendam. Tunc enim res super nos dominium habet, cum amorem ejus Propter hoc quod dixi non sunt repetenda, tamen propter hoc licet repetere, quia esca debetur ventri, pro quo creata est. Reficimus enim quotidianas ruinas corporis edendo et bibendo. Per escam, nota necessaria naturae; et venter debetur escis, quia aliter non potest susten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ offensionẽ hominũ ne ob hoc impedian¬
tur ad salutem uitanda sunt: ca uͦ ñ licere
& ido ñ expedire. quȩ sic ipsa iusticia ue¬
tantur ut facienda ñ sint. etiã si ab eis lau¬
dentur. quibꝰ in noticiã fuerint ꝑlata. Qđ
si ita ẽ. idõ non nͥ illicita. ꝓhibent᷑ a. año.
ut ea quȩ licita. sunt & ñ expe¬

Expanded text:
propter offensionem hominum, ne ob hoc impedianpropter offensionem hominum, ne ob hoc impediantur ad salutem, vitanda sunt; ea vero non licere, et ideo non expedire; quae sic ipsa justitia vetantur, ut facienda non sint, etiamsi ab eis laudentur quibus in notitia fuerint prolata. Quod si ita est, ideo non nisi illicita prohibentur a Domino, ut ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
corruptilile. hoc induet incortuptionẽ. Uel Pugͣt¬
ita. om̃ia. mͥ licent. De hũis dicit quȩ ad
escam ꝑtinent. erant enĩ int̃ eos qͥ cibos dis¬
cernebant. udicantes alios mundos. alios
immundos. alii om̃ibꝰ cibis uescendũ ẽẽ pu¬
tabant. Quasi dic̃et. Non solum in iudidis
& in aliis p̃dictis offenditis. s etiam in ci¬
bis. Om̃ia quidẽ mͥ licent. id ẽ om̃ibꝰ cbis
uesci licet. ñ legali doctri.na. s libera. pote¬
state: s ñ om̃ia expediunt. Nota qđ̃ po Haĩc¬
test aliqͥd licere. uel ñ expedire. expedire.
autem qdđ ñ licet ñ potest: ac ꝑ hoc ñ om̃ia
quȩ licita sunt. id ẽ quȩ nullo p̃cepto dñi
xp̃i sanguine. redẽptꝰ ẽ : ita om̃e qđ non
licet ñ expedit. nec tam̃ om̃e qđ ñ expedit.
etiã non licet. Ut gͥ uit̃ id qd̃ licet & ñ ex¬
pedit. & id. qđ ñ licet atq ido ñ expediat.
aliquo certo fine. nitam᷑ distinguere: fateor
ꝑ iusticiam quȩ cotam dõ est ꝑmittuntur. s

Expanded text:
uptibile hoc induet incorruptionem . Vel ita, omnia mihi licent: De his dicit quae ad escam pertinent. Erant enim inter eos qui cibos discernebant, judicantes alios mundos, alios immundos. Alii omnibus cibis vescendum esse putabant. Quasi dicat: Non solum in judiciis et in aliis praedictis offenditis, sed etiam in cibis. Omnia quidem mihi licent, id est omnibus cibis vesci licet, non legali doctrina, sed libera potestate. Sed non omnia expediunt. Nota quod potest aliquid licere et non expedire; expedire autem quod non licet non potest, ac per hoc non omnia quae licita sunt, id est quae nullo praecepto Domini Christi sanguine redemptus est. Ita omne quod non licet non expedit, nec tamen omne quod non expedit etiam non licet. Ut igitur inter id quod licet et expedit, et quod non licet, atque ideo non expedit, aliquo certo fine nitamur distinguere. Augustper justitiam, quae coram Deo est, permittuntur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
& fraudatis. dum iudices corrũpitis donis: & hoc facitis fr̃ib qͦs iuua¬
re deberetis. Hec facitis. & sic regnũ ꝑditis: i peiꝰ est. nam scientes.
Ham an nescitis. quia iniqui quilibet ñ possideb̃t regnũ dĩ G nec sa¬
lutem. quia ñ ẽ salus rẽgnũ pret᷑. Nolite. errare quasi de miscłia confi¬
si. quia neq fornicatores. neq idolis seruientes: singula hoꝵ sufficiunt.
ad regnũ tollendũ: neq adulteri. neq molles id ẽ patici. neq masculoꝵ
concubitores. neq auari: in his autẽ om̃ib: nota eos argui. neq fures

Expanded text:
et fraudatis, dum judices corrumpitis donis; et hoc facitis fratribus, quos juvaet fraudatis, dum judices corrumpitis donis; et hoc facitis fratribus, quos juvare deberetis. Hoc facitis, et sic regnum perditis. Et pejus est quia scientes. Nam an nescitis quia iniqui quilibet non possidebunt regnum Dei? Ergo nec salutem, quia non est salus praeter regnum. Nolite errare, quasi de misericordia confisi, quia neque fornicarii, neque idolis servientes; singula horum sufficiunt ad regnum tollendum; neque adulteri, neque molles, id est pathici, neque masculorum concubitores, neque avari; i
Abbreviated transcription (Latin):
tunicã tuã tollere. & iudicio tecũ contende: dimitte ei & pallium.
firmis hoc apł̃s concedit. cum si n it in ęccłia. talia uidicia finiri
int̃ fr̃es fr̃ib iudicantibꝰ. extra ȩccłiam uͦ hȩc fieri terribilit̃ uetat
Ut autem p̃dicta ũba. aug̾eri quibꝰ ait. peccatũ ẽ iudiciũ habere
contͣ fratrẽ. sane. intelligantur.: dicendum ẽ hic quid in huimodi li¬
ceat. uel conueniat ꝑfectis. & quid ñ: & quid liceat. infirmis. uel ñ. Per¬
fectis gͥ licet repetere. sua simplicit̃. scił sine causa. sine lite. sine uidi¬
cio: s: ñ conuenit cis inde mouere causam ante uidicẽ. Infirmis uͦ licet
repetere sua mouendo causam ante udicẽ. & udiciũ habendo contͣ
frẽm. s ñ contentiose uel fraudulent̃. nec apud infideles udices. Se¬
quitur. S uos. Quasi. Debetis inuitiã. pati & fraudẽ qđ ñ facitis
s potiꝰ uos facitis inuiriam id ẽ aꝑtam uolentiã. cum contenditis

Expanded text:
tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte ei et pallium . eniam infirmis Apostolus concedit, cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres, fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero haec fieri terribiliter vetat. Ut autem praedicta verba Augustini, quibus ait, peccatum est judicium habere contra fratrem, sane intelligantur, dicendum est hic quid in hujusmodi liceat, vel conveniat perfectis et quid non; et quid liceat infirmis vel non. Perfectis igitur licet sua repetere simpliciter, scilicet sine causa, sine lite, sine judicio; sed non convenit eis inde movere causam ante judicem. Infirmis vero licet repetere sua, movendo causam ante judicem, et judicium habendo contra fratrem; sed non contentiose vel fraudulenter, nec apud infideles judices. Sed vos. Quasi dicat: Debetis injuriam pati et fraudem quod non facitis, sed potius vos facitis injuriam, id est apertam violentiam, dum contenditis;
Abbreviated transcription (Latin):
meũ est om̃ium ur̃m. id est qͣndo gaudeo. uos gaudetis. Nam. & cȩ
tera. Quasi. Dico qđ tristiciã habui. & uere. nam ex multa tribula¬
gustia cordis. scił cuta. & dolore scͥpsi uobis pͥmam epłam. & hoc per
multas lactimas. quȩ indicio sunt quid intꝰ eẽt. hoc ram̃ ñ ideo refe¬
ro ut contristemini ꝑ memoriam eoꝵ: s ut sciatis quã. caritatẽ. id est
qđ defiderium em̃dationis ur̃ȩ habeo uel habeam. Caritatẽ dico osten¬
sam in uobis abundantiꝰ qͣm putaueritis. quia. om̃s ut scipsum dilige¬
bat. apłs. etiam qđ corripiebat. Ađd hoc enim corripiebat. ut ostendẽt¬

Expanded text:
mnium vestrum, id est quando gaudeo, vos gaudetis. Nam, etc. Quasi dicat: Dico quod tristitiam habui et vere, nam ex multa tribulagustia cordis, scilicet cura et dolore, scripsi vobis, primam Epistolam, et hoc per multas lacrymas, quae indicio sunt quid intra esset. Hoc tamen non ideo refero, ut contristemini, per memoriam eorum, sed ut sciatis quam charitatem, id est quod desiderium emendationis vestrae habeo, vel, habeam. Charitatem dico ostensam in vobis abundantius, quam putaveritis, quia omnes ut seipsum diligebat Apostolus, et quos corripiebat. Ad hoc enim corripiebat ut ostende
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Siquis au¬
tem contͥstauit
ñ me contͥstauit
s ex parte. ut
ñ onerem uos
om̃s Sufficit
illi qui eimodi
est obiurgatio
hȩc quȩ fit a
plurib. ita ut
econtra magis
donetis & conso¬
lemini . ne. forte
abundantiori
tristicia absorbe

Expanded text:
si quis autem contristavit non me contristavit sed ex parte ut non onerem omnes vos sufficit illi qui eiusmodi est obiurgatio haec quae fit a pluribus ita ut e contra magis donetis et consolemini ne forte abundantiori tristitia absorbe
Abbreviated transcription (Latin):
unxit nos deus.
autem testem
deum inuoco in¬
animã meam.
qđ parcens uob̃
non ueni ultra.
chorinthum.
fidei ũre. sed

Expanded text:
unxit nos Deus: autem testem Deum invoco animam meam quod parcens vobis, non veni ultra Corinthum: fidei
Abbreviated transcription (Latin):
facti estis ut mortui legi id ẽ figuratuus.
Ita. enĩ hic appellatur lex. Mortificati di¬
co ꝑ corpꝰ xp̃i. id ẽ ꝑ misteriũ incarnati¬
onis uel. cõpletionẽ ueritatis. Ad hoc
estis mortificati legi. ut uos sitis alteriꝰ id
est xp̃i. cuiꝰ ñ pudeat uos ẽẽ. qͥa ipse ẽ
qͥ ex mortiuis resurrexit. cuiꝰ utiq sumꝰ

Expanded text:
facti estis, ut mortui legi, id est figurativis. Ita enim hic appellatur lex. Mortificati, dico, per corpus Christi, id est per mysterium incarnationis, vel per completionem veritatis, ad hoc estis mortificati legi, ut vos sitis alterius, id est Christi cujus non pudeat vos esse, quia ipse est qui ex mortuis resurrexit, c
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uolunt auferre filio qͥd filiꝰ ẽ. Edimunt
aut̃ cũ dicunt qͦd ñ de natura. sit filiꝰ. Non ex
natura autẽ ẽ. q̃n ñ eadẽ in se habet natꝰ &
gen̾ans. Noq ciũ filiꝰ ẽ natura. cui alia. ac dis¬
similis erit a. patre substantia. Pat̃ aut̃ qͦmͦ
etit. si ñ qͦd in se substantiȩ atq naturȩ ẽ ge¬
tuũ. ñ solo nõie contestatꝰ ẽ se ẽe filiũ. s etiã¬
ꝓprietate. Nos filii dĩ sumꝰ. s ñ talis hic filiꝰ.
Hic enĩ uerꝰ & ꝓpriꝰ est filiꝰ origine ñ adopti¬
one. ueritate ñ nuncupatione. natiuitate. ñ
citatione. Idem natura filiꝰ ẽ. qͥa candc̃ na.¬
turam quã. ille qͥ genuit ħt. De hoc qͦ au Augͦti¬

Expanded text:
dum volunt Filio auferre quod Filius est. Adimunt autem, cum dicunt, quod non de natura sit Filius. Non ex natura autem est, quando non eadem in se habet natus et generans. Neque enim Filius est, cui alia ac dissimilis erit a patre substantia. Pater autem quomodo erit, si non quod in se substantiae atque naturae est, getuum , non solo nomine contestatus est se esse Filium Dei, sed et proprietate. Nos filii Dei sumus, sed non talis hic Filius. Hic enim verus et proprius est Filius, origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non creatione. Idem natura Filius est, quia eamdem naturam quam ille qui genuit habet. No
Abbreviated transcription (Latin):
no post xp̃i passionẽ apłatum gentiũ cum barnaba. & pau¬
li uocabulũ accepisse. Priꝰ entm uocabat᷑ saulꝰ a saule ꝑsecu¬
tore. quia. sicut ille. dauid. ita. hic eccłiam xp̃i ẽ ꝑsecutus.
Quãrtodecio aut̃ anno uixta condictũ apłoꝵ ad magiste¬
rium gentiũ ẽ ꝓfectꝰ. Nuio aut̃ sententiȩ de nomine pau¬
li consentit augtinꝰ fic dicens. Non ob aliud nom̃ hoc qͣntũ
minimũ apłoꝵ. Ipse pͥmo saulꝰ postea. paulꝰ dictꝰ ẽ. ñ quasi
iactantia. aliqua. nom̃ sibi mutauit apłs. s ex saulo factꝰ.
est paulꝰ. id ẽ ex suꝑbo modicꝰ .i. humilis. Paulũ enĩ. m̃odi
tatur inquietudo uł tẽptatio. paulũ se dicit .i. quietũ. O¬
tes mutato nõie st̃ uocati. ut eẽnt etiã tpso nõie noui. ut
cephas & filii tonetriu & huiꝰmodi. U̾nde & sc̃a ecl̃ia iã¬

Expanded text:
no post Christi passionem apostolatum gentium cum Barnaba, et Pauli vocabulum accepisse. Prius enim vocabatur Saulus a Saule persecutore, quia sicut ille David, ita hic Ecclesiam Dei est persecutus. Quarto autem decimo anno, juxta condictum apostolorum, ad magisterium gentium est profectus. Huic autem sententiae de nomine Pauli, consentit Augustinus sic dicens: Non ob aliud hoc nomen, quantminimum apostolorum: ipse primo Saulus, postea Paulus dictus est: nec quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus, sed ex Saulo factus est Paulus, id est ex superbo modicus, id est humilis; paulum enim modicumetatur inquietudo vel tentatio, Paulum se dicit, id est quietum. tes mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, ut Cephas, et filii tonitrui, et hujusmodi. Unde et s
Abbreviated transcription (Latin):
det littera. ut ꝑficiciat᷑ sen¬
tentia. & sub intelligitur
mandat uel scribit. In hac¬
aut̃ salutatione. priꝰ ꝑso
modis. scilicet ã. nomine.¬
ã conditione. ã dignitate.
ab officio. A nomine. dicens¬
paulus. a conditione seruus.
mine autẽ laudem sortit᷑. si iuis ipsiꝰ nominis & ratio impo¬
Psitionis anmadũtatur. Paułꝰ eñ ebraice. quietꝰ grece. modicꝰ
latine sonat. id ẽ hoc nom̃ paulꝰ qđ ẽ ebraicũ origine & in¬
uentione ñ t̃minatione. impositũ est apło ꝓprie in notam

Expanded text:
det littera ut perficiatur setentia, et subintelligitur, mandat, vel scribit. In hac salutatione primum modis, scilicet a nomine,a conditione, a dignitate, ab officio. A nomine, dicenPaulus; a conditione, servus;mine autem laudem sortitur; si vis ipsius nominis et ratio impositionis animadvertatur. Paulus enim Hebraice, quietus Graece, modicus Latine sonat, id est hoc nomen Paulus, quod est Hebraicum origine et inventione, non terminat
Abbreviated transcription (Latin):
eos pati. qͥa. ñ aliud p̃dicant qͣm ego. & idem deteriꝰ qm ego. Cur gͦ estimatis nos ẽẽ¬

Expanded text:
eos pati, quia non aliud praedicant quam ego, et deterius quam ego. Cur ergo existimatis nos eos pati, quia non aliud praedicant quam ego, et deterius quam ego. Cur ergo existimatis nos