comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solum adminiculo non sunt ad uitam beatam corporis aut ext̾na bona s
etum dispendio sunt.: inde enim beatus naboch etiuam cum lapidaretur aoi¬
ce. quia pauꝑ&s infirmus aduersus opes regias. solo erat affctu &e religioneo
ues. ut pecunia regali non cõmutaret pat̾nȩ uinẽȩ herditatem. eoq ꝑseis
quia sanguine ꝓprio defenderet iura maior suorum: inde quoq miserad
suo iuditio quia pauperem necari fecerat. ut eius possidet iuncam: certum
solum e sumimum bonum ec̃ urtutem eamq abundare solam ad uite fuca
beate. nec exc̃nis aut corporis bonis. sed uircute sola uitam p̃stare beatã ꝓĩꝰ
uita ecerna ad quiricur. Uita enim beata fructus p̃sentium: utta aut̃ ecerna
pes futurorum ẽ. Et sunt tamen qui in hoc corpore tam infirmo. cã fragili.
impossibilem uitam beatam putant: necese inquo c̃ angi dolere. deplorare

Expanded text:
solum adminiculo non sunt ad vitam beatam corporis, aut externa bona, sed solum adminiculo non sunt ad vitam beatam corporis, aut externa bona, sed etiam dispendio sunt. 17. Inde enim beatus Nabuthe etiam cum lapidaretur a divite , quia pauper et infirmus adversus opes regias, solo erat affectu et religione dives, ut pecunia regali non commutaret paternae vineae haereditatem: eoque perfectus, quia sanguine proprio defenderet jura majorum suorum. Inde quoque miser Achab etiam suo judicio, quia pauperem necari fecerat; ut ejus possideret vineam. 18. Certum est solum et summum bonum esse virtutem, eamque abundare solam ad vitae fructum beatae: nec externis aut corporis bonis, sed virtute sola vitam praestari beatam, per quam vita aeterna acquiritur. Vita enim beata fructus praesentium: vita autem aeterna spes futurorum est. 75 19. Sunt tamen qui in hoc corpore tam infirmo, tam fragili, impossibilem vitam beatam putent, in quo necesse est angi, dolere, deplorare,
Abbreviated transcription (Latin):
qui tempore famis cibum a uidua petebat largiturus: ut ydria fartnȩ
ꝑcriennium & sex menses non deficeret. ad quotidianos usus. olei uas uidue in¬
opi sufficeret ac ministraret. Merito ibi uolebat petrus. cẽ: ubi istos uidebat:
merito inmonte cum xp̃o ingła apparuerunt. quia & ipsẽ pauꝑ factus. ẽ cũ diues
dñs demonstrauit in euuangelio dicens. Beati pauperes: qm̃ urm̃ ÷ regnum dei.
Beati qui nunc exuriunt & sitiunt: quia saturabuntur. Beati qui nunc flecis:
quia ridebitis. Itaq pauꝑtatem. famen. dolorem. que putantur mala. non solum
impedimento ñ eẽ. ad uitam beatam: sed etiam adiuinento euidentissime ꝓnun-¬
doloris. detrimento. esse ad fructum beatitudinis. Añico declaratum iuditio
liquet. cum dicitur. Ue uibis aiuitib qui habetis consolationẽ urãm. Ue uobis
qui saturati estis: qui a esurietis. Et illis qui rident: quia lugebunt. Si gͦ non

Expanded text:
qui tempore famis cibum a vidua petebat, largiturus ut hydria farinae qui tempore famis cibum a vidua petebat, largiturus ut hydria farinae per triennium et sex menses non deficeret, et quotidianos usus olei vas viduae inopi sufficeret ac ministraret . Merito ibi volebat Petrus esse, ubi istos videbat . Merito in monte cum Christo in gloria apparuerunt; quia et ipse pauper factus est, cum dives Dominus monstrat in Evangelio dicens: Beati pauperes, quoniam vestrum est regnum Dei. Beati qui nunc esuriunt et sitiunt, quia saturabuntur. Beati qui nunc fletis, quia ridebitis . Itaque paupertatem, famem, dolorem, quae putantur mala, non solum impedimento non esse ad vitam beatam, sed etiam adjumento evidentissime pronundoloris, detrimento esse ad fructum beatitudinis, Dominico declaratum judicio liquet, cum dicitur: Vae vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram! Vae vobis qui saturati estis, quia esurietis ! Et illis qui rident, quia lugebunt. Sic ergo non
Abbreviated transcription (Latin):
non minuat dolor uirtutis uoluptatem: Sicut gͦ nulla uirati de¬
cessio beatitudinis ꝑ dolorem : ita etiam nulla accessio ꝑ uoluptatem
corporis. aut cõmodorum grãm. De quibus pulchre apł̃s ait. Quȩ michi
somis pͥtulit: nec tunc diues cum abundaret pecunia. nec postea pauꝑ cum
geret alimento: insi force tunc aliciu m inus beatus uideretur fiusse. cuĩ in
deserto quotidiana alimonia sibi &e popło suo deforet. Sed quod sũmi bo¬
ni ac beatituidinis nemo negare audeat. manna ei hoc ÷. panis angłoꝵ
ministrabatur. eoelo: carnes quoq quotidiana pluua. totius plebis e¬
tur: s non uidebatur decẽ. quia non querebatur. Itaq diurno conioꝵ
obsequio mane panis: caro ad uesꝑum deferebatur. Numquid idõ mi¬
nus beatus. quia erat pauꝑ sibi : minime. Immo eo magis beatus:
quia erat dõ diues. Aliis enĩ ẽẽ. quã sibi diuitem prestat. ut iste erit

Expanded text:
non minuat dolor virtutis voluptatem. Sicut ergo nulla virtuti denon minuat dolor virtutis voluptatem. Sicut ergo nulla virtuti decessio beatitudinis per dolorem, ita etiam nulla accessio per voluptatem corporis aut commodorum gratiam. De quibus pulchre Apostolus ait: Quae mihi crucis praetulit: nec tunc dives cum abundaret pecunia, nec postea pauper cum egeret alimento; nisi forte tunc alicui minus beatus 74 videretur fuisse, cum in deserto quotidiana alimonia sibi et populo suo deforet. Sed quod summi boni ac beatitudinis nemo negare audeat, manna ei, hoc est, panis Angelorum ministrabatur e coelo: carnis quoque quotidiana pluvia totius plebis etur : sed non videbatur deesse, quia non quaerebatur. Itaque diurno corvorum obsequio mane panis, caro ad vesperam deferebatur. Numquid ideo minus beatus, quia pauper erat sibi? Minime. Immo eo magis beatus, quia erat Deo dives. Aliis enim quam sibi divitem esse praestat, ut iste erat,
Abbreviated transcription (Latin):
collat erucem suam. & sequatur me. Est gͦ beatitudo & indoloribus quos
plena suauitaitis uutus comprunit & coercet. ipsa sibi domesticis opib ab un¬
dans: uel ad ẽsientiam. uel ad gr̃am. Neque enim parum beatrs moy ses. cum
aegiptiorum uallatus popłis. & mari clausus. ꝑfluctus sibi &̃ popło patrum
pedestrem uiam piis meritis inuenisset. Quando autem fortior. quã tunc
extremis circumuentus periculis non desꝑabat salutem. sed exigebat trium¬
phum: Quid aaron quando se beatiorem credidit quã tunc. quando me¬
dius stetit int̾ uiuos ac mortuos. & obiecto sui statuit mortem ne ad uiuoꝵ
cransiret agmina a cadauerib mortuorum: Quid depuero danihel loqłir.
qui tam sapiens erat. ut inter leones famo ex aꝑatos nulla bestialis seuitie
frangeretur formidine. ita alienus a metu ut posset epulari. ne uereretur
ne ad pastum exemplo sui feras ꝓuocaret: Est gͦ & in dolore uirtus.
quiȩ sibi bonȩ suauitatem exhibeat conscientiȩ: & idõ indicio ẽ. quod

Expanded text:
 exemplis illustratur. 10. Est ergo beatitudo et in doloribus, quos plena suavitatis virtus comprimit et coercet, ipsa sibi domesticis opibus abundans, vel ad conscientiam, vel ad gratiam. Neque enim parum beatus Moyses, cum Aegyptiorum vallatus populis, et mari clausus, per fluctus sibi et populo patrum pedestrem viam piis meritis invenisset . Quando autem fortior, quam tunc cum extremis circumventus periculis non desperabat salutem, sed exigebat triumphum? 11. Quid Aaron, quando se beatiorem credidit, quam tunc quando medius stetit inter vivos ac mortuos, et objectu sui statuit mortem, ne ad vivorum transiret agmina a cadaveribus mortuorum ? Quid de puero Daniele loquar, qui tam sapiens erat, ut inter leones fame exasperatos, nulla bestialis saevitiae formidine frangeretur: ita alienus a metu, ut posset epulari, nec vereretur, ne ad pastum exemplo sui feras provocaret ? 12. Est ergo et in dolore virtus, quae sibi bonae suavitatem exhibeat conscientiae; et ideo indicio est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
inscitate cordis ẽ iusticia sicut iste ambulauit. ut impleret uoluntatem am̃s ꝓpter
quem &delinquentibus posteris eius uenia data. et p̃rogatiua ẽ reseruata bere¬
dibus. Quis igitur non diligeret eum quem uidebat ita carum amicis : Et qͥ a
ipse sincere amicos diligebat: ȩq diligi se asuis amicis arbitraretur. Deniq pa¬
rentes eum filiis suis: filii p̃ferebant parentibus. Unde grauiter indignatu s
saul. ꝑcutere ionatham filium suum uoluit hasta: quia pluris apud eum
ualere dd̃ amicitiam iudicabat. quam uel pietatem uel auctoritatem paternam.
Et enim adincentuum caritatis communis plurunum ꝓficit. si quis uicem
amantibus reddat nec minus redamare se ꝓbet. quam ipse amatur. idq amici¬
tie fidelis patet exemplis. Quid enim tam populare quã grã: quid cam insitũ
namares an ue aili gantmaiigis Quia cum molitum ac imnprestim atesibus

Expanded text:
in sanctitate cordis et justitia sicut iste ambulavit, ut impleret voluntatem Dei: propter in sanctitate cordis et justitia sicut iste ambulavit, ut impleret voluntatem Dei: propter quem et delinquentibus posteris ejus venia data, et praerogativa est reservata haeredibus ? 36. Quis igitur non diligeret eum, quem videbat ita charum amicis; ut quia ipse sincere amicos diligebat, aeque diligi se a suis amicis arbitraretur? Denique parentes eum filiis suis, filii praeferebant parentibus. Unde graviter indignatus Saul, percutere Jonathan filium hasta voluit; quia pluris apud eum valere David amicitiam judicabat, quam vel pietatem, vel auctoritatem paternam . 37. Etenim ad incentivum charitatis communis plurimum proficit, si quis vicem amantibus reddat, nec minus redamare se probet, quam ipse amatur, idque amicitiae fidelis pateat exemplis. Quid enim tam populare, quam gratia? Quid tam insitum naturae, quam ut diligentem diligas? Quid tam inolitum atque impressum affectibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiat manus cua inme. Non quid alia dicame Q uod dolum medituntibis uon
apiebat os siuum. et tamquam non audiens nullum sermonsm restrendum pucabã.
nonrespondebat conuitĩs. Com sibi derogaretur orabat. cum malediceretur benedi¬
cebat ambulans insimplicitate. suꝑborum fugitans. sectator im maculatorum. qui
cinerem miscebat alimentis suis cumpeccata ꝓpria de ploraret. & potum suum
cemperabat filecibiũ. Merito sic expecitus ẽ. ab unuerso popł̃o: ut uenirent ad eum
omnes cribus siaid dicentes. Ecce nos ossa cua & caro cua sumus. Heri & nudius c̾eius
cum eẽt saul & regnaret suꝑ nos: tueras qui ꝓducebas et ind ucebas nsrł. Et dixit
tibi añs Tui pasces popłm meum. Et quid plura de eo dicam. deqto huius modi
dei ꝓcessit sententia ut deeo diceret. in uenidd scđm cor meum e Qu̾is enim

Expanded text:
Fiat manus tua in me. 35. Nam quid alia dicam, quod dolum meditantibus os sFiat manus tua in me. 35. Nam quid alia dicam, quod dolum meditantibus os suum non aperiebat, et, tamquam non audiens, nullum sermonem referendum putabat: non respondebat conviciis: cum sibi derogaretur, orabat: cum malediceretur, benedicebat? Ambulans in simplicitate, et superborum fugitans, sectator immaculatorum, qui cinerem miscebat alimentis suis, cum peccata propria deploraret, et potum suum temperabat fletibus . Merito sic expetitus est ab universo populo, ut venirent ad eum omnes tribus Israel dicentes: Ecce nos ossa tua et caro tua sumus: heri et nudiustertius cum esset Saul, et regnaret super nos; tu eras qui producebas et inducebas Israel. Et dixit tibi Dominus: Tu pasces populum meum . Et quid plura de eo dicam, de quo hujusmodi Dei processit sententia, ut de eo diceret: inveni David secundum cor meum ? Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
qlos malent omnes ꝓip̃so periclitari÷ quam illum ꝓpomnibis. lti sibi grad
offirciĩ piebem obligauerit. Primum ut indiscordiis ropłis exularei che¬
culigere. iustician eciam bis qui arma contra se culerant eque ae suis
prestandam. eẽ. putaret. Peniq foertisimum ad uersȩ partis ꝓptignatorem
ab ner ducem & inferentem p̃lia miratus ẽ. & orantem pacis g̃m non
aspnatus honorauit conuiuio. intemptum insidłis doluit & fleuit.
ꝓsecutus erequias honestaiuit. mortem uultus conscientie fidem prestitit:
quam filio inter hereditaria uura transerꝙsit. magis sollicitus ne in nocẽ¬
u cis mortem in ultam relinqueret: quam qͦ suaoi
n on quierers pocum ecusare. peecatum fateri. seq ipsum ꝓreplo osterere mor¬
cidut inse diuina in dignatio conuerteretur. cum serient angio offerens le
dicent Ecce ego qui peceaui. et ego pastor malum fer & ste grex quid foeit.

Expanded text:
quod mallent omnes pro ipso periclitari, quam illum pro omnibus. 33. Ita sibi gratis quod mallent omnes pro ipso periclitari, quam illum pro omnibus. 33. Ita sibi gratis officiis plebem obligaverat , primum, ut in discordiis populi exsulare in Hediligeret: justitiam etiam his qui arma contra se tulerant aeque ac suis praestandam putaret: denique fortissimum adversae partis propugnatorem Abner ducem et inferentem praelia miratus est, et orantem pacis gratiam non aspernatus, honoravit convivio: interemptum insidiis doluit et flevit, prosecutus exsequias honestavit; mortem ultus, conscientiae fidem praestitit, quam filio inter haereditaria jura transcripsit, magis sollicitus, ne innocentis mortem inultam relinqueret, quam quo suam non quaerere, potum recusare , peccatum fateri, seque ipsum pro populo offerre morti, ut in se divina indignatio converteretur, cum ferienti angelo offerens se diceret: Ecce sum, ego peccavi, 79 et ego pastor malum feci, et iste grex quid fecit?
Abbreviated transcription (Latin):
in laboribus. delimebat oraculis fouebat operibus. Et quamuis cũ dõ constanter loqua¬
retur: homines tam̃ humili & grata appellatione asfari solebat. Merito aestimatus
⁊̃. supra homines. ut & uultum eius non possent intendere: & sepulturã eius non
repercam trederent. quia sic sibi tocius plebis m̃tes de iunxerat: ut plus eumpro
mansuetud in e diligerent quam ꝓfactis ad mirarentur. Quid eius unitator
sẽs dã. electus ex omnibus ad plebent regendũm  quam initis & blandtis. humiꝰ
cpũ. sedulius corde ficisis. affestu. ante regnum se pro omnibus offerebat. rex eium
mausus aquabit suam miltium. & parciebatur laborem. forcis iuplio.
mnariuetus in mperio. patienf inconuitio ferir inagis ꝓmptis. qua reent
inurias Laeotam caras lm erat ommibtis. ut uiuenis adregnum etiam ii¬
aitus pecerecur. relstens cogereur. senęx mnep̾lio iner ẽe. asus rogareti

Expanded text:
in laboribus, delinibat oraculis, fovebat operibus: et cum Deo constanter loquein laboribus, delinibat oraculis, fovebat operibus: et cum Deo constanter loqueretur ; homines tamen humili et grata appellatione affari solebat! Merito aestimatus est supra homines, ut et vultum ejus non possent intendere , et sepulturam ejus non repertam crederent ; quia sic sibi totius plebis mentes devinxerat, ut plus eum pro mansuetudine diligerent, quam pro factis admirarentur . 32. Quid ejus imitator sanctus David, electus ex omnibus ad plebem regendam, quam mitis et blandus, humilis spiritu, sedulus corde, facilis affectu! Ante regnum se pro omnibus offerebat: rex cum omnibus aequabat suam militiam, et partiebatur laborem: fortis in praelio, mansuetus in imperio, patiens in convicio, ferre magis promptus quam referre injurias. Ideo tam charus erat omnibus, ut juvenis ad regnum etiam invitus peteretur, resistens cogeretur, senex ne praelio interesset a suis rogaretur;
Abbreviated transcription (Latin):
E c simansueudine morum ae facilitte cum moderatione precepti & asfabiliate ser¬
monis uersorum quoq honore &e patenti sermontim uice modestiȩq ad iuuetur
gr̃a ineretibile quantum ꝓcedit ad cummilum dilectionis. Leginus enum nor
solum impriuatis sed eciam impsis regibus quamtum facilitas blande affabilitatis
ꝓfecerit. aut supbia uerborumq obfuerit cumor. ut regna ipsa labe factaret: & pocestatẽ
solueret. lam siquis. consilio. usu. minifferio. offieiis popłarem comphendat gram aut
si quis perieulum suum ꝓuniuersa plebe offerat: nonẽ dubium quod tantum
karitats aplebe ineum refundacur. uc popls salucem eius & grãm sibi p̃ferat. Quant
moy ses. apopulo illatas ab sorbebat contumelias: &̃ cum dñs in insolentes ui ndicar
uellet. se cam̃ ꝓpopło offerebat frequenter: ut indignationi diuine plebem sub¬
duceret. Quam miti sermone post in iurias appellabat popłm. consolabatur

Expanded text:
ilitate, tum moderatione praecepti, et affabilitate sermonis, verborum honore, patienti quoque sermonum vice, modestiaeque adjuvetur gratia, incredibile quantum procedit ad cumulum dilectionis. 78. 30. Legimus enim non solum in privatis; sed etiam in ipsis regibus, quantum facilitas blandae affabilitatis profecerit, aut superbia verborumque obfuerit tumor; ut regna ipsa labefactaret, et potestatem solveret. Jam si quis consilio, usu, ministerio, officiis popularem comprehendat gratiam: aut si quis periculum suum pro universa plebe offerat; non est dubium quod tantum charitatis a plebe in eum refundatur, ut populus salutem ejus et gratiam sibi praeferat. 31. Quantas Moyses a populo illatas absorbebat contumelias : et cum Dominus in insolentes vindicare vellet; se tamen pro populo offerebat frequenter, ut indignationi divinae plebem subduceret! Quam miti sermone post injurias appellabat populum, consolabatur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationis mercedem. ec̃. beatitudinem uite eterne: suꝑius adueramus
Restat igitur ut sprecd patrocinio uoluptatis. aut doloris metu: quorum
alterum quasi in fraetum & molliculum: alterum quasi euiratum & infim¬
uni despuit. in ipsis doloribus quoq uitam beatam eminere de monstrec.
Quod facile doceri potest: cum legerimus. beati estis cum uobis maledicent
o ꝑsequentur. & dicent omne malum ad uersum uos mentientes. ꝑꝑter
iusticiam. Gaudete & exultate: qm̃ merces ur̃a copiosa. ẽ. incelo. Sic enĩ¬

Expanded text:
operationis mercedem esse beatitudinem vitae aeternae superius advertimus operationis mercedem esse beatitudinem vitae aeternae superius advertimus . Restat igitur ut spreto patrocinio voluptatis, aut doloris metu quorum alterum quasi infractum et molliculum, alterum quasi eviratum et infirmum despuit, in ipsis doloribus vitam beatam eminere demonstret. Quod facile doceri potest, cum legerimus: Beatet persequentur et dicent omne malum aduersum uos propter iustitiam; gaudete et exultate, quoniam merces uestra copiosa est in caelo, n
Abbreviated transcription (Latin):
onera. Ibi gͦ plenitudo p̃mii. ubi urtutum ꝑfectio: & quedam infactis atq dictis
equalitas sobrietatis. Et qm̃ sola rerum scientia explosa. ẽ uł quasi in anis scđ̃m¬
phylosophĩe disputationes suꝑfluas. uł quasi semiꝑfecta sententia: consideremꝰ
quam enodem de eo scriptura diuina absoluat sententiam. de quo tã multi¬
plices & implicatas atq confusas uidemus questiones. eẽ. philosophĩe. Nichil
enim bonum scriptura nisi quod honestum asserit. uircutemq in omni rer̃
statu bea tã iudicat. que neq augeatur bonis corporis uł exc̃̾nis: neq mini¬
atur aduersis. Iuchilq cã beatum nisi quod apeccato alienum sit: pleñ
in nocentie. repletum grẽ dĩ. Seriptum ÷ enim. Beatus uir qui non abiit
silio impioꝵ. & in uia peccatorũ non stetit. & incathedra pestilentiẽ
non
sedit: sed in lege dñi uoluntas eius fuit. Et alibi. Beati in macula

Expanded text:
onera. Ibi ergo plenitudo praemii, ubi virtutum perfectio, et quaedam in factis atque dictis onera. Ibi ergo plenitudo praemii, ubi virtutum perfectio, et quaedam in factis atque dictis aequalitas sobrietatis. Philosophiae disputationes superfluas, vel quasi semiperfecta sententia; consideremus quam enodem de eo divina scriptura absolvat sententiam, de quo tam multiplices et implicatas atque confusas videmus esse quaestiones Philosophiae. Nihil enim bonum Scriptura nisi quod honestum asserit, virtutemque in omni rerum statu beatam judicat, quae neque augeatur bonis corporis, vel externis, neque minuatur adversis: nihilque tam beatum, nisi quod a peccato alienum sit, 73 plenum innocentiae, repletum gratiae Dei. Scriptum est enim: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit: sed in lege Domini fuit voluntas ejus . Et alibi: Beati immaculati
Abbreviated transcription (Latin):
ps almo subunxit uite etrne suppetere p̃mium uiro iusto. Deniq ait.
Scatus uir qui mseretur & c̃õmodat: disponet sermones suos inuidi¬
cio quia inscł̃m non cõmouebitur. inmemoria eterna erit iustus. Et
infra. Dsꝑsit dedit pauꝑibus: iusticia eius manet in ecernum. Habet gͦ
uitam eternam fides. quia fundamentum. ẽ. bonum: habent q facta.
quia uir iustus & dictis. & reb ꝓbatur. Nam si exͤcitatus sit insermoni¬
bus. & desidiosus inoꝑibus. prudentiam suam factis repellit. Et grauiꝰ
c̃. scire quod facias: nec fecisse quod faciendum cognoueris. Contra quoq
strenuum. eẽ in oꝑib. affectu infidum: ita.ẽ. acsi uicioso fundamento pulchra
culminum uelis eleuare fastigia. quo plus struxeris plus corruit: quia sine
munimento fidei bona oꝑa non possunt manere. Infida statio importu nauemi
ꝑforat: & harenosum solum cito cedit. nec potest imposite edificationuis sustuiere

Expanded text:
emium viro justo. Denique ait: emium viro justo. Denique ait: Beatus vir qui miseretur et commodat, disponet sermones suos in judicio; quia in saeculum non commovebitur. In memoria aeterna erit justus . Et infra: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum . 7. Habet ergo vitam aeternam fides, quia fundamentum est bonum: habent et bona facta, quia vir justus et dictis et rebus probatur. Nam si exercitatus sit in sermonibus, et desidiosus in operibus, prudentiam suam factis refellit: et gravius est scire quid facias, nec fecisse quod faciendum cognoveris. Contra quoque strenuum esse in operibus, affectu infidum, ita est ac si vitioso fundamento pulchra culminum velis elevare fastigia: quo plus exstruxeris, plus corruit; quia sine munimento fidei bona opera non possunt manere. Infida statio in portu navem perforat, et arenosum solum cito cedit, nec potest impositae aedificationis sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
donum. uel frẽs. aut sorores. aut patrem. aut matrem. aut filios. arit
agros. ꝓꝑter nom̃ meum: centuplum acciplẽt. & uitam eternam posside¬
bit. Sed ne hestimetur hoc recens. eẽ & prius cractatum aphylosoplas quam in
etuangelio p̃dicatum: anterioris enim euuangelio phẏlosoplii. id. ẽ arsstote¬
les &̃ ceofrastus. uel ze non. atq ieronimus. sed posteriores ꝓpħis: accipiant quam
longe ancequam philosoplior nomen audiretur. ꝑos sc̃i dd̃ utrumq aꝑte uide¬
atur exp̃ssum. Ser iptum. ẽ enim. Beatus quẽ tu erudieris dño: & de lege cia
docueris eum. habemus & alibi. Beatus uit qui timet dniñ: in matdatis
eius cupiet minis. Docuimus de cognitione cuius p̃mitim. aternitates
fructum. ẽẽ memorauit: adiciens ꝓpħa. quia in domo. buius tim̃te
dominum. uel erudĩti in lege &̃ cupientis in mandatis diui nis. gła & di ti
cie indono cius &iustieia eius manet in scł̃m scl̃i. De opibus quoq ineodem

Expanded text:
aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . 6. Sed ne aestimetur hoc recens esse, et prius tractatum a philosophis, quam in Evangelio praedicatum anteriores enim Evangelio philosophi, id est, Aristoteles et Theophrastus, vel Zenon atque Hieronymus, sed posteriores prophetis, 72 accipiant quam longe antequam philosophorum nomen audiretur, per os sancti David utrumque aperte videatur expressum. Scriptum est enim: Beatus quem tu erudieris, Domine; et de lege tua docueris eum . Habemus et alibi: Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus cupiet nimis . Docuimus de cognitione, cujus praemium aeternitatis fructum esse memoravit, adjiciens Propheta, quia in domo hujus timentis Dominum, vel eruditi in Lege, et cupientis in mandatis divinis: Gloria et divitiae, et justitia ejus manet in saeculum saeculi . De operibus quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
erat filius mĩ. Ec respondit alt̾a. Non: s filius meus ẽ. hic. qui uiuit: filius aut̃
cuus qui mortuus est. Et he erat concentio. Cum utraq filium sibi uindicaret
suꝑstitem: defunctum autem suum negaret: tunc rex iussit afferri macherain
& infantem diuidi. & singulas partes dari singulis. dimidiam : uni. &dimi¬
diam alteri. Exclamauit mulier que uero erat affectu ꝑcita. Nequaquam
duẽ infantem diuidas. detur potius illi &uiuat: & non interficias eum.
Ac illa respondit altera. Neq meus neq huius sit: infans: diuidite eum.

Expanded text:
erat filius meus. Et respondit altera: Non, sed filius meus est, qui vivit: filius autem erat filius meus. Et respondit altera: Non, sed filius meus est, qui vivit: filius autem tuus, qui mortuus est . 45. Et haec erat contentio, cum utraque filium sibi vindicarent superstitem: defunctum autem suum negarent. Tunc rex jussit afferri machaeram, et infantem dividi, ac singulas partes dari singulis: dimidiam uni, et dimidiam alteri. Exclamabat mulier quae vero erat affectu percita: Nequaquam, domine, infantem dividas: detur potius illi, et vivat, et non interficias eum. At illa respondit altera: Neque meus, neque hujus sit infans, dividite eum.
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃is inuienimus. Dicit enim dauid. lustus miseretur &e fenerat. Quid feneret tustis.
alibi dicit. locundus uir qui miseretur & fenerat: disponet sermones suos in iudicio
Ipsum illud nobile salomonis iudicium. non ne sapientie plenum ac iusticie ẽs Itaq¬
expectemus illud si ita ẽ. Due inquid mulieres in conspectu regis salomonis steterunt: &
dix̃ una adeum. Audi me dñe. Ego & hec mulier inuno babitantes cubicłõ: ante diem
tercium partu ẽdito singulos filios suscepimus: & eramus una. Arbiter nullus domi:
nec ulla alia nob̃ cum fȩmina nisi nos sole. Et mortuus ẽ. filius eius hac nocte: & obdor¬
miuit suꝑ eum. Et surrexit media nocte. & accepit filiũ meum de sinu meo: & collo¬
cauit eum insinu suo: & filiũ suum mortuum posuit insinu meo. E surrexi mane
ut laltarem paruulum: & inueni eũ mortuũ. Et consd̃aui illũ dilucrilo: & non

Expanded text:
in nostris invenimus; dicit enim David: Justus miseretur et fenerat . Quid feneret justus, in nostris invenimus; dicit enim David: Justus miseretur et fenerat . Quid feneret justus, alibi dicit: Jucundus vir qui miseretur et fenerat, disponet sermones suos in judicio . 44. Ipsum illud nobile Salomonis judicium nonne sapientiae plenum ac justitiae est? Itaque spectemus illud si ita est. Duae, inquit mulieres in conspectu regis Salomonis steterunt, et dixit una ad eum: Audi me, domine. Ego et 81 haec mulier in uno habitantes cubiculo, ante diem tertium partu edito, singulos filios suscepimus, et erramus una, arbiter nullus domi, nec ulla alia nobiscum femina, nisi nos solae: et mortuus est filius ejus hac nocte, ut obdormivit super eum: et surrexit media nocte, et accepit filium meum de sinu meo, et collocavit eum in gremio suo, et filium suum mortuum posuit in sinu meo. Et surrexi mane, ut lactarem parvulum, et inveni mortuum. Et consideravi illum diluculo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ueneris. qui uuiuacitate ingenii. m̃cis uigoꝵe atq auctoritate prȩstet & accedat
eo ut exemplo & usu partior sit. p̃sentia soluat ꝑicula. ꝓspiciat fucura. denũtis
iminineitia argumentum expediat. remedium ferat. intempore paratus sit non solum
uaconsulendum se eciam aa subueniendum: huic ita fides habetur. ut dicat qui con¬
alum pite. st si mala miebi euenerint: ꝑ illum sustineo. Huius modi igitur uiro
salutem nrãm & existimationẽ commitimus: qui sit ut suꝑra diximus iustus cẽ pru¬
dens. factt enim iusticia: ut nullus sit fraudis metus. Facit etiam prudentia: ut
nulla erroris suspicio sit. Promptius nos camen iusto u uiro quam prudenti com¬
mittimus: ut scađm usum uulgi loquar. Coeterum sapientium definitione: in quo
una uirtus ẽ. concurrunt coetere. Nec pocest sine iusticia eẽ. prudentia: quod etiam

Expanded text:
veneris qui vivacitate ingenii, mentis vigore atque auctoritate praestet, et accedat veneris qui vivacitate ingenii, mentis vigore atque auctoritate praestet, et accedat eo ut exemplo et usu paratior sit, praesentia solvat pericula, prospiciat futura, denuntiet imminentia, argumentum expediat, remedium ferat in tempore, paratus sit non solum ad consulendum, sed etiam ad subveniendum; huic ita fides habetur, ut dicat qui consilium petit: Et si mala mihi evenerint per illum, sustineo . 43. Hujusmodi igitur viro salutem nostram et existimationem committimus, qui sit, ut supra diximus, justus et prudens. Facit enim justitia, ut nullus sit fraudis metus: facit etiam prudentia, ut nulla sit erroris suspicio. Promptius tamen nos justo viro quam prudenti committimus, ut secundum usum vulgi loquar. Caeterum sapientum definitione, in quo una virtus est, concurrunt caeterae, nec potest sine justitia esse prudentia. Quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
seruet encibias: neseit diutiontatis eustodiam. Itaq ubitino decesert audo¬
Nure naseicur fides. ut commitere se cuo aftetiui non uertantur eionnl eulese
piu ilus carum qduerterint. Similter etiam ꝑfidem adcartiatem ꝓuenitur utq
un aut d uobiis prestert fidem canquam influat in animosuiuierseum. &oms¬
redeio eorirtiamn boe si habeas qđ inte admitaitione dignum plerisr exitimentrae n¬
re honorandum puent Et quia consiliorum usus maxime conciliat pomine.
ido prudencia s iusticia. in uno quoq desiderantur: s ea spectitir apluribus.
it in quo ea sint illi deferatur fides. quod posit utile consilium acfidele deside¬
tanti ctare. Quisenim ei se comnittat. quem non pucet plus sapere quam
iose sapiuat qui quert consilium s Necesse ẽ igitur ut p̃stantior sit aqͥ consilium
rerar quam ille est qui pett. Quidenim consulas hominem. quẽ ñ arbrtr¬
risposse melius aliquid reperire quã ipse  incelligis: Quod sieum in¬

Expanded text:
servat excubias, nescit diuturnitatis custodiam. Itaque ubi timor decesserit, audaHinc nascitur 80 fides, ut committere se tuo affectui non vereantur etiam alieni, quem pluribus charum adverterint. Similiter etiam per fidem ad charitatem pervenitur; ut qui uni aut duobus praestiterit fidem, tamquam influat in animos universorum, et omndes; et tertium hoc, si habeas quod in te admiratione dignum plerique existiment, et jure honorandum putent. 41. Et quia consiliorum usus maxime conciliat homines, ideo prudentia et justitia in unoquoque desideratur, et ea exspectantur a pluribus; ut in quo ea sint, illi deferatur fides, quod possit utile consilium ac fidele desideranti dare. Quis enim ei se committat, quem non putet plus sapere, quam ipse sapiat qui quaerit consilium? Necesse est igitur ut praestantior sit a quo consilium petitur, quam ille est qui petit. Quid enim consulas hominem, quem non arbitreris posse melius aliquid reperire, quam ipse intelligis? 42. Quod si eum in
Abbreviated transcription (Latin):
& ineffabili mͦ ñ fiat p̃t̃ eiꝰ uoluntatem: quia
&iam contra eiꝰ fit uoluntatem: quia ñ fieret
si ñ sineret. nec utiq nolens sinit sed uolens. Hec
sineret bonos fieri maie: nisi om̃ps & de malo
facere posset bene.

Expanded text:
 ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem, quod etiam contra ejus fit voluntatem. Quia non fieret, si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene.
Abbreviated transcription (Latin):
dei. quo quidem se debet om̃is fidelis exten¬
dere & humamĩ animũ ad hunc affectũ
bonum tantȩ multitudinis ñ ẽ quantũ
credimꝰ exaudiri cum in oratione dicitur.
dimitte nob̃ debita nr̃a sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is: ꝓculdubio uerba sponsi¬
onis huiꝰ inplent᷑.si homo qͥ ñ dũ ita ꝓficit
ut oeiam diligat inunicum: tam̃ quando
rogatur ab homine qui peccauit in eum ut
ei dimittat. dimittit ei ex corde: quia &iam
sibi roganti uult utiq dimitti eũ orat & dic̃.
sic̃ & nos dimictimꝰ debitorib nr̃is: idẽ. sic di¬
mitte debita nr̃a rogantib nobis. sic̃ & nos
am uero qui eum inquẽ peccauit homi¬
nẽ rogat. si peccato suo mouet᷑ ut roget:
ñ ẽ adhuc deputandus in imicus ut eum
diligere sit difficile: sic̃ difficile erat quando

Expanded text:
Dei, quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum,bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio onis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ei ex corde, quia etiam sibi roganti vult utique dimitti cum orat et dicit: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , id est, sic dimitte dehita nostra rogantibus nobis, sicut nos am vero qui eum, in quem peccavit, hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinarũ. Quȩ cũ facimꝰ. adiuuamur:¬
ut dimittant᷑ nobis nr̃a peccata. Lx .x .iii.¬
ed ea nichil ẽ matꝰ: qua ex corde dimittimꝰ
qd in nos quisq peccauit. Minꝰ enim mag¬
ficrum qͥ tͥ nichil malifecerit: illud multo
grandius &e magnificentissime donitatis ẽ
ut tuum qͦq inimicum diligas. & ei qui
sẽꝑ uelis faciasq qd possis. audiens dicen

Expanded text:
eleemosynarum, quae cum facimus, adjuut dimittantur nobis peccata nostra. Sed ea nihil est majus qua ex corde dimittimus quod in nos quisque peccavit. Minus magficum qui tibi nihil mali fecerit, illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui bonum velis faciasque quod possis, audiens dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ligat. dum gladium educit. hoc im molandi ordine meru
it filtum reseruaret. Quid sapientuis scõ iacob qui am̃ u¬
qui ea que ad quisierat oblatiis munerib cum fr̃e diuisit :
Quid fogrdis. qui cum deo luctatus est: Quid modestius
eo. qui modestiam ita. & locis & temporib deferebat. ut
filie inniriam mallet p̃texere conuigio quam iundica¬
re. eo quod inter alienos positus amori potius confulentũ.
quam odia colligenda censebat: Noe quam sapiens qui
tantam fabricauit arcam. Quãm iustus. qui ad semen
om̃tum reseruatus. solus ex om̃ib & p̃terite genera
generationis supstes est factus. & austor futiors comindlo
zores a untiersis magis quam sibi natus. Quamn fotoseutuẽ¬
uuuim uicerit. Quam temperans. ut culuritura toleco uẽ¬
uti uando introiret. qua mocieratione degeret quan douor¬
ui. quas cio cotumbam cumiteret. quando reciperes reuer¬
tintis. quando exeundi oportunttatem captarer. a guosce reti.

Expanded text:
ligat, dum gladium educit, hoc immolandi ordine meruit, ligat, dum gladium educit, hoc immolandi ordine meruit, ut filium reservaret. 120. Quid sapientius sancto Jacob, qui Deum vis, qui ea quae acquisierat, oblatis muneribus cum fratre divisit? Quid fortius, qui cum Deo luctatus est? Quid modestius eo qui modestiam ita et locis et temporibus deferebat, ut filiae injuriam mallet praetexere conjugio, quam vindicare; eo quod inter alienos positus amori potius consulendum, quam odia colligenda censebat? 121. Noe quam sapiens, qui tantam fabricavit arcam ! Quam justus, qui ad semen omnium reservatus, solus ex omnibus et praeteritae generationis superstes est factus, et auctor futurae, mundo potius et universis magis quam sibi natus! Quam fortis, ut diluvium vinceret! Quam temperans, ut diluvium toleraret! quando introiret, qua moderatione degeret, quando corvum, quando columbam dimitteret, quando 33 reciperet revertentes, quando exeundi opportunitatem captaret, agnosceret?
Abbreviated transcription (Latin):
Iustus misetu: uistus cõmodat. Sapietͣi & iusto: totus
ntindus diuitiarum ẽ. Iustus cõmunia ꝓsius habet: sua ꝓ
cõmunib Iustus se ipsum prius quam alios accusat. Iue
enim tustus. qui nec sibi parcit: & occulta fua latere non
patitur. Uide quam iustus abraham. Susceperat inse
dum ad sacrifitium quam us unicum non putauit. ad
uerte hic om̃s uirtutes. quatuor in uno facto. Fuit sapi¬
entiȩ deo credere: nec filii gram ante ferre auctoris p̃¬
cepto. fuit iustitie: acceptum reddere. fuit fortitudis:
appetitum ratione cohib̾e. Ducebat hostiam pater. inter¬
rogabat filius. Tenitabitur affectus patrius. sed non iun¬
cebatur. Repetebat filius appellationem paternam. com¬
pungebat paterna uiscera: sed non ininuebatin: de uoti¬
onem. Accedit & quarta uirtus. temperantia. senebat ui¬
stus et pietatis modum: &e erecutionis ortinem. Deniq. cũ
sacrifitio necessaria uehit. dum ignem adolet. dum filiũ

Expanded text:
Justus miseretur, justus commodat . Sapienti et justo totus Justus miseretur, justus commodat . Sapienti et justo totus mundus divitiarum est. Justus communia pro suis habet, sua pro communibus. Justus se ipsum, priusquam alios, accusat. Ille enim justus, qui nec sibi parcit, et occulta sua latere non patitur. Vide quam justus Abraham. In senectute susdum ad sacrificium, quamvis unicum, non putavit. 119. Adverte hic omnes virtutes quatuor in uno facto. Fuit sapientiae, Deo credere, nec filii gratiam anteferre auctoris praecepto: fuit justitiae, acceptum reddere: fuit fortitudinis, appetitum ratione cohibere. Ducebat hostiam pater, interrogabat filius, tentabatur affectus patrius, sed non vincebatur. Repetebat filius appellationem paternam, compungebat paterna viscera, sed non minuebat devotionem. Accedit et quarta virtus, temperantia. Tenebat justus et pietatis modum, et exsecutionis ordinem. Denique dum sacrificio necessaria vehit, dum ignem adolet, dum filium
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo enim sapiens. qui non requirit auctorem suũ.
qui dicit lapidi. pater meus es tu. qui dicit diabolo ut
manicheiis. autor meus es tuͤ quomo sapiens ut arrianꝰ.
qui mauult im ꝑfectum auctorem habere atq. degenere.
quam uerum atq ꝑfectum: Quomodo sapiens ut marti.¬
on atq eunomius. qui mauult dñm malum quam bonu̾
habere: Quomodo sapiens. qui dm̃ suum non timet: Intti¬
um enim sapientie timor dñi. Et alibi habes. Sapientes.
non declinatit deore dñi : sed tractant inconfessionibꝰ suis.
Simul quoq dicendo scriptura reputatum est. S adiustiti¬
am: alterns uirtutis ei grãm detulit. Primi igitur nr̃i de-¬
fimerunt. prudentiam in ueri cognitione consistere. Quis
enim illoꝵ ante abraham. dauitd. salomonem. de iustiͤa spe¬
ctare ad societatem generis humani: Demq dauid ait.
Disꝑsit. dedit pauperib ĩtustitia euis manet ineternum.

Expanded text:
Quomodo enim sapiens qui non requirit auctorem suum, Quomodo enim sapiens qui non requirit auctorem suum, qui dicit lapidi: Pater meus es tu Jerem II, 27: qui dicit diabolo, ut Manichaeus: Auctor meus es tu? Quomodo sapiens Arianus, qui mavult imperfectum auctorem habere atque degenerem, quam verum atque perfectum? Quomodo sapiens Marcion atque Eunomius, qui malunt Deum malum quam bonum habere? Quomodo sapiens, qui Deum suum non timet? Initium enim sapientiae timor Domini . Et alibi habes: Sapientes non declinant de ore Domini, sed tractant 32 in confessionibus suis . Simul quoque dicente Scriptura: Reputatum est ei ad justitiam; alterius virtutis ei gratiam detulit. 118. Primi igitur nostri definierunt prudentiam in veri consistere cognitione. Quis enim illorum ante Abraham, David, Salomonem? Deinde justitiam spectare ad societatem generis humani. Denique David ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
gi. ut cõmunem etatem custodiat: tertio fortitudinem
que &e inreb bellicis excelsi animi magnitudine. & domi
eminet corporisq prestat uiribus: quarto temperan¬
tiam. que mocdum ordinemq. selat om̃ium: que uel agen¬
da uel dicenda arbitramur. Heç forsitam aliquis dicat¬
primo loco poni oportuisse. qm̃ ab his quatuor uirtutib nas¬
cuntur offitioꝵ genera. Sed hoc artis ẽ. ut primo offitium de¬
fimatur: post ea certa ingenera duudatur. Nos auttem artẽ
fugimus. exempla maior ꝓponimus. que neq obscuritatem
afferunt ad intelligentum. neq ad tractandum uerfutias.
Stt igitur nobis uita maiors discipline speculum: non callidi¬
tatis cõmentarium. Imitandi reuerentia non disputandi
astutia. Fuit igitur in sco abraham primo loco prudentia.
de quo dicit serptura: credidit abraham deo. & reputatũ est
illi ad iustitiam. Nemo enim prudens qui deum nescit. Pem¬
q insipiens dixit quia ñest ds̃: nam sapiens nondiceret.

Expanded text:
git, ut communem aequitatem custodiat: tertio fortitudinem, quae et in rebus bellicis excelsi animi magnitudine, et domi eminet, corporisque praestat viribus: quarto temperantiam, quae modum, ordinemque servat omnium, quae vel agenda, vel dicenda arbitramur. CAPUT primo loco poni oportuisse, quoniam ab his quatuor virtutibus nascuntur officiorum genera. Sed hoc artis est, ut primo officium definiatur, postea certa in genera dividatur. Nos autem artem fugimus, exempla majorum proponimus: quae neque obscuritatem afferunt ad intelligendum, neque ad tractandum versutias. Sit igitur nobis vita majorum disciplinae speculum, non calliditatis commentarium: imitandi reverentia, non disputandi astutia. 117. Fuit igitur in sancto Abraham primo loco prudentia, de quo dicit Scriptura: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Nemo enim prudens, qui Deum nescit. Denique insipiens dixit quia non est Deus ; nam sapiens non diceret.
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłistas: alios autẽ pastores & doctores. Non igitur mͥ
apostoloꝵ głam uindico. Quis enun hoc. nisi quos ipse fũ
elegit dei:᷑ Non ꝓꝓ ħetar̾ii gr̃am. nonuirtutem euuangłista
non pastoꝵ circĩispectionem sed tantum odo intentionem et
diligentiam circa scripturas duunas opto assequi. quã ultin
posuit apłus int̾ officia scoꝵ: & hanc ipsam. ut docendi st¬
dio possim discere. Ynus enim uerus magister ẽ: qui solus
non didicit quod om̃s doceret. Homines autẽ discunt pri
quod doceant: & ab illo accipiunt qd aliis tradant. Quod

Expanded text:
evangelistas, alios autem pastores et doctores . 3. Non igitur mihi evangelistas, alios autem pastores et doctores . 3. Non igitur mihi apostolorum gloriam vindico. 3 Quis enim hoc, nisi quos ipse Filius elegit Dei? Non prophetarum gratiam, non virtutem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister est, qui solus non didicit quod omnes doceret: homines autem discunt prius quod doceant, et ab illo accipiunt quod aliis tradant. 4. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
on arrogans uideri arbitor. si int̾ filios suscipi¬
am affectum docendi: cũ ipse humilitatis ma¬
gister dixerit: uenite filii audite me. timorẽ
dñi docebo uos. In quolicet. & humilitatem
uerecundiȩ eius spectare & grãm. Dicendo enĩ timorem
dñi. qui cõmunis uidetur. eẽ. om̃ibus: exp̃ssit insigne
uerecundiȩ. Et tam̃ cũ ipse timor initium sit sapientiȩ.
& effector beatitudinis. qm̃ tim̃tes dñm beati sunt : precep¬
torem se sapientiȩ edocendȩ. & demonstratorẽ beatitu dii
adipiscendȩ euident̃ significauit. Et nos gͦ adimitandam
uerecundiam seduli. ad conferendam gr̃am non usurpatores.
que illi sp̃s infudit sapientie. & ꝑ illum nobis manifestata &
uisu comꝑta atq. exemplo sunt. uobis quasi liberis tracdimus.
cum tam effugere non possimus offictum docendi: qͦd nobis
refugientib imposuit sacerdotii necessitudo. Dedit enim
ds̃ quosdam quidem apłos. quosdam autem ꝓpħas. alios ueri

Expanded text:
on arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, expressit insigne verecundiae. Et tamen cum ipse timor initium sapientiae sit, et effector beatitudinis quoniam timentes Deum beati sunt, praeceptorem se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifestata, et visu comperta atque exemplo, vobis quasi liberis tradimus; cum jam effugere non possimus officium docendi, quod nobis refugientibus imposuit sacerdotii necessitudo: Dedit enim Deus quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe suo ꝑ qd factꝰ ẽ capud eccłie quȩ
in hominib ẽ: ut sit ipse in oĩb pri¬
matũ tenens ait. Soluite templũ
hoc: & intriduo suscitabo illud. Tẽplũ
gͦ dĩ hoc ẽ totiꝰ sũmȩ trinitatis. Sc̃a ẽ
eccłia. Scilicet uniuersã incęlo ⁊ in
adfirmare qͥd possumꝰ. nͥ qđ nullus in
ea malus ẽ: Nec quisquã deinceps de¬
illa cecidit. aut casurus ẽ. ex quo d̃s
angłis peccantib ñ peꝑcit sic̃ scribit
apłs petrus. s carcerib caliginis in¬
feri retrudens. tradidit in uiditium

Expanded text:
corpore suo, per quod factus est caput Ecclesiae, quae in hominibus est, ut sit ipse in omnibus primatum tenens , ait, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Templum ergo Dei, hoc est totius summae Trinitatis, sancta est Ecclesia, scilicet universa in coelo et in affirmare quid possumus, nisi quod nullus in ea malus est, nec quisquam deinceps inde cecidit aut casurus est, ex quo Deus angelis peccantibus non pepercit, sicut scribit apostolus Petrus; sed carceribus caliginis inferi
Abbreviated transcription (Latin):
hic accipienda ẽ. ñ solũ exparte quȩ ꝑe¬
grinat᷑ in t̾ris asolis ortu usq ad occasũ
laudans nom̃ dm̃i. & post captiuitatem
uetustatis cantans canticũ nouum: uerũ
&ciam ex illa quȩ incęlis semꝑ ex qͦ condita
ẽ cohesit deo. Nec ullum sui casus exꝑta ẽ:
hȩc inscĩs angłis b sata ꝑsistit: & suȩ parti
ꝑegrinanti. sicut oportet opitulat᷑. Quia
utraq una erat consortio et̃nitatis: & nẽ
una ẽ uinculo caritatis. quȩ tota insti¬
tuta ẽ ad colendũ dm̃. Unde nec tota
nec ulla pars eiꝰ uult se coli ꝓdõ: nec
cuiquã ẽẽ dĩ ꝑtinenti ad templũ dĩ
qd̾ edificat᷑ ex diis quos facit ñ factꝰ ds̃.
gula fidei ñ poneret᷑ ante ȩccłiã: quia
& ipse ad eccłiam ꝑtineret in illa eius
parte quȩ incęlis ẽ. Nec haberet tẽplũ.
s oeiam ipse templũ ẽẽt. Templũ autẽ

Expanded text:
hic accipienda est, non solum ex parte qua perehic accipienda est, non solum ex parte qua peregrinatur in terris, a solis ortu usque ad occasum laudans nomen Domini , et post captivitatem vetustatis cantans canticum novum; verum etiam ex illa quae in coelis semper, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos facit non factus Deugula fidei non poneretur ante Ecclesiam, quia et ipse ad Ecclesiam pertineret in illa ejus parte quae in coelis est. Nec haberet templum, sed etiam ipse templum esset. Templum autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ds in nomine tuo saruum me fac. & in
uirtute tua uidica me. ꝑ iudiciũ qͥppe
dĩ fit. ipsa bonorum malorũq discretio.
ut uberandi amalo. ñ ꝑdendi cũ malis
boni ad dext̾am segregent᷑. ẜpt̃ quod ile
clamabat. uidica me dsꝰ. Et quid dixit
uelud exponens: & discerne inqͥt cau¬
sam meã degente non scã. LUI.
año nr̃o qđ ad ueritatẽ confessionis
ꝑtinet dixerimꝰ: adiungimꝰ his credere nos
& in sp̃m scm̃. ut illa trinitas conpleat᷑ que
ds̃. ẽ. Deinde sc̃a cõmemorat᷑ eccłia. Unde
dat᷑ intelligi: rationalẽ creaturam adihe¬
rłm liberam ꝑtinentẽ. post cõmemora¬
tionem creatoris idẽ. sũmȩ illiꝰ trinita¬
tis fuisse subdendã. Qm̃ quicqͥd de homine
xp̃o dictum ẽ: ad unitatẽ ꝑsonȩ ugͥeniti
ꝑtinet. Rectus itaq confessionis ordo pos¬
cebat: ut trinitati subuingeret᷑ ȩccłia:
tanquã habitatori domꝰ sua. & deo tẽplũ
suum & conditori ciuitas sua. Quȩ tota

Expanded text:
Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Per judicium quippe Dei fit ipsa bonorum malorumque discretio, ut liberandi a malo, non perdendi cum malis, boni ad dextram segregentur. Propter quod ille clamat: Judica me, Deus; et quid dixerit veluti exponens: Et discerne, inquit, causam meam de gente non sancta .nostro, quod ad brevitatem Confessionis pertinet, dixerimus, adjungimus sic credere nos et in Spiritum sanctum, ut illa Trinitas compleatur, quae Deus est: deinde sancta commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota
Abbreviated transcription (Latin):
aoi uero qđ de xp̃o confitem᷑ futurum.
qm̃ de cęlo uenturus ẽ uiuos iudicatu¬
rus & mortuos. ñ ꝑtinet ad uitã nram
q̃ hic geritur: quia nec in reb gestis eiꝰ
ẽ: s infine scłi gerendis. Ad hoc ꝑtinet

Expanded text:
onfitemur futurum, quoniam de coelo venturus est, et vivos judicaturus ac mortuos. Non pertinet ad vitam nostram quae hic geritur, quia nec in rebus gestis ejus est, sed in fine saeculi gerendis. Ad hoc pertinet,