comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ iudicat᷑ anemine: Quod uero seqͥtur mascu¬
entes ostendit Quia sicut uiro subdita ÷ muler
sic & sp̃ali & ꝑfecto uiro oboediens ẽ. is qui minꝰ
ꝑfectus est Sic̃ apłs ait Rogamꝰ uos fr̃s: ut
cognoscatis eos qͥ inuobis laborant & p̃sunt uobis
indño Dicit᷑ enĩ eis Crescite & multiplicamini:
siue in linguis: siue in sp̃alib intelligentiȩ gridibus
ut dominent᷑ rationis intellectu. om̃iũ carnaliũ
ꝑtͣbationũ. quasi insensibiliũ animantiũ Omẽm
aut̃ herbã seminalẽ. & om̃e lignũ fructuosũ. quod¬
Namsi insꝑalib participes factis gentiles: debent
& in carnalib ministrare eis. Ioȩc sunt fructifera
ligna Inistis ergo gradib tanquã inquib dã diebus
uesperaest ipsa ꝑfectio singuloꝵ operũ : & mane. incho¬
atio sequentiũ. Post istoꝵ itaq quasi sex dierũ oꝑa¬
bona ualde : sꝑat homo qͥetẽ mentis constitutꝰ in pa¬
radyso spãli. quo significat᷑ uitabeata. ubi fons est

Expanded text:
autem judicatur a nemine . Quod vero sequitur: Mascuentes ostendit: quia sicut viro subdita est mulier, sic et spiritali et perfecto viro obediens est is qui minus perfectucognoscatis eos qui in vobis laborant et praesunt vobis in Domino . Dicitur enim eis: Crescite et multiplicamini, sive in linguis, sive in spiritalibus intelligentiae gradibus, ut dominentur rationis intellectu omnium carnalium perturbationum, quasi insensibilium animantium. Omnem autNam si in spiritualibus participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis . Haec sunt fructifera ligna. In istis ergo gradibus, tanquam in quibusdam diebus, vespera est ipsa perfectio singulorum operum, et mane inchoatio sequentium. Post haec itaqbona valde sperat homo quietem mentis, constitutus in paradiso spiritali, quo significatur vita beata: ubi fons est
Abbreviated transcription (Latin):
cipere infinẽ tendit. Quidã autẽ hoc qđ dictũ
est : inimicitias ponã int̾te & mulierẽ : de uirgi¬
ex ea dñs nasciturus. ad inimicũ deuindũ & ad
mortẽ cuiꝰ ille auctor erat destruendã ꝓmitte¬
ipsa conter& caput tuũ. & tuinsidi aberis calca¬
neo eiꝰ: hoc defructu uentris aariȩ qͥ est xp̃s
intelligunt . Id ÷ tueũ supplantabis ut moriatur
ille autẽ uictor resurg&. & caput tuũ conteret
qđ ÷ mors: Sic̃ & dauio dixerat ex ꝑsona patris
ad filiũ. Suꝑ aspioẽ & basiliscũ ambulabis

Expanded text:
cipere in fine tendit. Quidam autem hoc quod dictum cipere in fine tendit. Quidam autem hoc quod dictum est: Inimicitias ponam inter te et mulierem, de virgiex ea Dominus nasciturus ad inimicum devincendum, et ad mortem, cujus ille auctor erat, destruendam, promitteIpse conteret caput tuum, et tu insidiaberis calcaneo ejus, hoc de fructu ventris Mariae, qui est Christus, intelligunt. Id est, Tu eum supplantabis ut moriatur, ille autem victor resurget, et caput tuum conteret, quod est mors. Sicut et David dixerat ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et b
Abbreviated transcription (Latin):
illi mulier delaterȩ Patitur xp̃c dormit in
cruce. pungit᷑ latꝰ lancea: & ꝓfluunt sacram̃ta
eqͥbus formet᷑ eccła Hanc domnitionẽ cante
ꝓpheta : dicens Ego dormiui & quie ui
&e rexurrexi. qm̃ions suscitauit me Sequitur
& posuit carnẽ ꝓea: sic̃ & xp̃c posuit carne suã
moriendo in patibulo crucis ꝓeccła. Dr̃q ada¬

Expanded text:
illi mulier de latere; patitur Christus, dormivit in cruce, pungitur latus lancea, et profluunt sacramenta, ex quibus formaretur Ecclesia. Hanc dormitionem cantat propheta, dicens: Ego dormivi, et quievi, et surrexi, quoniam Dominus suscitavit me . Sequitur: Et posuit carnem pro ea. Sicut et Christus carnem suam moriendo posuit in patibulo crucis pro
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: Faciamꝰ ei ad iutoriũ simile sibi: qr in ipso
homine suscepto ecła dõ copulata est Appel¬
lauit aut̃ a dã nominib suis cuncta animan¬
tia & uolatilia cęli : & bestias t̃re Significa¬
men erant accepture. qđ prius non habu̾erant
sicut scriptũ est &uocabo seruos meos nomine
alio Adȩ uͦ noninueniebat᷑ ad iutor simił esꝰ:
Utiq qm̃ quã uis fidelis aut iustussit qͥsq xp̃o
tam̃ ȩquari non potest Quis enĩ inqͥd mouses simi¬
lis tui indiis dñe : Nam & dđ cit : Specios forma
p̃fus hominũ: Nemo enĩ poterat amorte genus
humanũ liberare. & ipsã mortẽ superare nisi xp̃s.
sicut a pocalipsin ait: Nemo inuentus ÷ dignꝰ neq
incȩlo. neq int̾ra. neq infra t̃rã : a perire librũ¬

Expanded text:
 faciamus ei adjutorium simile sui, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Appellavit Adam nominibus suis cuncta animantia et volatilia coeli, et bestias terrae, significamen erant accepturae quod prius non habuerant, sicut scriptum est: Et vocabo servos meos nomine alio. Adam vero non inveniebatur adjutor similis ejus; utique quamvis fidelis aut justus sit quisque, Christo tamen aequari non potest. Quis enim, inquit Moyses, similis tibi in diis, Domine? Nam et David ait: Speciosus forma prae filiis hominum . Nemo enim poterat a morte genus hominum liberare, et ipsam mortem superare nisi Christus, sicut Apocalypsis ait: Nemo inventus est dignus, neque in coelo, neque in terra, neque infra terram aperire libru
Abbreviated transcription (Latin):
Putas ueniens filius hominis. inueni& fidẽ suꝑt̾rã :
Post istã uesꝑam fi& mane: cũ ipse dñs inclaritate
ualde Post talia enĩ opera: speranda ÷ requi es
indie septimo. quȩ uesperã non hab& Sequit᷑ hinc
recapitulatio uniũse condite creaturę. Iste gene

Expanded text:
Filius hominis inveniet fidem super terram ? Post istam vesperam fiet mane, cum ipse Dominus in charitate valde. Post talia enim opera speranda est requies in die septimo qui vesperam non habet. Sequitur hinc recapitulatio universae conditae creaturae. CAPUT XI.
Abbreviated transcription (Latin):
ne manib : id ÷ absq coitu & humano semine
deuirginali ueero quasi demonte humane na¬
ture & substantiȩ carnis abscisus Sed fons as
deqͦscriptũ est:Aperiat᷑ terra : & germinet
saluatorẽ: Quã t̾rã irrigauit sp̃sses qͥ fontis &a¬

Expanded text:
ne manibus, id est, absque coitu et humano semine, ne manibus, id est, absque coitu et humano semine, de virginali utero, quasi de monte humanae naturae et substantia carnis abscisus. Sed fons ascde qua scriptum est: Aperiatur terra et germinet Salvatorem . Quam terram irrigavit Sp
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e uirgultũ agri & om̃em herbã regionis Huius
nunt᷑. amminis trant᷑ atq existunt. Sed qͥd sibi
uult quod nẽ nominato cęlo & t̾ra. ad iecit uir¬
gultũ agri. & herbã regionis. & tacuit ceteri que
sunt incęlo &tra. uel etiã inmari. nisi qr ꝑuirgultũ
agri. inuisibilẽ creaturã de monstrat intelligi sic̃
est anima : Dicta aut̃ uirgultũ: ꝓpt̃ uigorẽ uitȩ
Herba : ꝓpt̃ eandẽ uitã num quã marcescentem:
De inde qđ ad didit antequã. eẽt. suꝑ t̾rã: intelli¬
git᷑ anteq anima peccaret Terrenis enĩ cupidi¬
tatib sordidata : tanꝗ suꝑ t̾rã nata. uł suꝑ t̾ra . eẽ.
anima: nondũ nubib scripturarũ pluuiã doctri¬
ne dñs ad animã irrigandã concesserat. Nondũ ꝓpt̃
ꝑ quod imbrẽ scĩ euangelii largissimũ infudit.
Quod uero subiunx̃. & homo nonerat qͥoperare
t̃rã : qr nullus homo oꝑatus est in uirgine unde
natus ÷ xp̃s Ipse ẽ enĩ lapis de monte abscisus si¬

Expanded text:
omne virgultum agri, et omnem herbam regionis. Hujus nuntur, administrantur atque existunt. Sed quid sibi vult quod nunc, nominato coelo et terra, adjecit virgultum agri et herbam regionis, et tacuit in terra, vel etiam in mari, nisi quia per virgultum agri invisibilem creaturam demonstrat intelligi, sicut est anima. Dictum autem virgultum, propter vigorem vitae; herba, propter eamdem vitam, nunquam marcescentem. Deinde quod addidit: Antequam esset super terram, intelligitur antequam anima peccaret. Terrenis enim cupiditatibus sordidata, tanquam super terram nata, vel super terram esse anima, nondum nubibus Scripturarum pluviam doctrinae Dominus ad irrigandam animam concesserat. Nondum propter per quod imbrem sancti Evangelii largissimum infudit. Quod vero subjunxit: Et homo non erat qui operaretur terram: quia nullus homo operatus est in virgine, unde natus est Christus. Ipse est enim lapis de monte abscisus si
Abbreviated transcription (Latin):
tus erat ds̃ ꝑ fectꝰ crederet᷑ & homo: Plantauent
aut̃ dñs ds̃ paradisũ uoluptatis a principio: Pariti¬
sus : eccła est Sic enĩ de illa legit᷑ in canticis canti¬
corũ: Hortus conclusus : soror mea :A principi¬
o aut̃ paradysus plantat᷑: qr ec cła catholica ax po
qui ÷ principiũ om̃iũ. condita eẽ. cognoscit᷑ Fluuiꝰ
depara dyso exiens. imaginẽ portat xp̃i : qͥ depat̾ni
fontis fluentis irrigat eccłam suã uerbo p̃dicatio¬
nis & dono baptismi: Dequo: bene ꝑ ꝓphetã dicitr¬

Expanded text:
 homo. 2. Plantaverat autem Dominus Deus paradisum voluptatis a principio. Paradisus Ecclesia est; sic enim de illa legitur in Canticis canticorum: Hortus conclusus soror mea . A principio autem paradisus plantatur, quia Ecclesia catholica a Christo, qui est principium omnium, condita esse cogde paradiso exiens, imaginem portat Christi, de paterno fonte fluentis, qui irrigat Ecclesiam suam verbo praedicationis et dono baptismi; de quo bene per prophetam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
carnaliũ fluctib quatiunt᷑ & inse ipsis quasi amꝙ¬
ritudo includunt᷑: Segregauitq ab eis aridam
popłm scilic& fontẽ fidei sitientẽ Fixitq dehino
suꝑboꝵ limites & coercuit eos: netͣbulentis in iqͥta¬
tũ suarũ fluctib aridã. id .ẽ. animã sitientẽ dm̃
conturbent. liceatq ei germinare bonoꝵ operum
fructus scđm genꝰ suũ diligens ꝓximũ in subsidiis
necessitatũ carnaliũ habens inse semen scđm simi
litudinẽ suã. ut ex sua infirmitate cõpatiat᷑ ad sub¬

Expanded text:
carnalium fluctibus quatiuntur, et in se ipsis, quasi amacarnalium fluctibus quatiuntur, et in se ipsis, quasi amaritudo, includuntur. Segregavitque ab eis aridam, populum scilicet fontem fidei sitientem, fixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos, ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus aridam, id est, animam sitientem Deum, conturbent; liceatque ei germinare bonorum operum fructus secundum genus suum, diligendo proximum in subsidiis necessitatum carnalium; halitudinem, ex sua infirmitate compatiat
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ. & illos noctẽ: Namquia in ecła inlucis nomi¬
ne usti appellant᷑ : audi apłm. Fuistis aliquan¬
do tenebrȩ : nunc autẽ lux inh̃o E De inde scđa die
disposut os firmamentũ id ẽ solidam̃tũ scã rũ¬
scripturarũ: Pirmamentũ enĩ in eccła scripturae
diuinȩ intelligunt᷑. quia cęlum plicabit sic̃ libar
Dis creuit que suꝑ hoc firmam̃tũ aquas: id ÷ gela¬
tes populos angłoꝵ quinon opus habent hocsus¬
cipere firmamentũ . ut legentes audiant uerbũq.
Uident enĩ semꝑ eũ. & diligunt Sed suꝑ posilia
ipsũ firmam̃tũ legissuȩ suꝑ infirmitatẽ inferiorũ
popułoꝵ : ut ibi aspicientes cognoscant qualiter
discernant int̾ carnaliet & sp̃alia. quasi inter aqus
superiores & inferiores Post hȩc die tertia colle¬
git in unũ aquas inferiores salsas: hoc. ẽ. homines
infideles. qui cupiditatũ tẽpestate & tẽptationums

Expanded text:
diem, illos noctem. Nam quia in Ecclesia lucis nomidiem, illos noctem. Nam quia in Ecclesia lucis nomine justi appellantur, audi Apdo tenebrae, nunc autem lux in Domino . Deinde secunda die disposuit Deus coeli firmamentum, id est saScripturarum, firmamentum enim in ecclesia, Scripturae divinae intelliguntur, quia coelum plicabitur sicut liber. Discrevitque super hoc firmamento aquas, id est coelestes populos angelorum, qui non opus habent hoc suscipere firmamentum, ut legentes audiant verbum Dei. Vident enim semper eum et diligunt; sed superposuit istud firmamentum legis suae, super inferiorum populorum, ut ibi suspicientes cognoscant qualiter discernant inter carnalia et spiritualia, quasi inter aquas superiores et inferiores. 8. Post haec die tertio collegit in unum aquas inferiores salsas: hoc est, homines infideles, qui cupiditatum tempestate et tentationum
Abbreviated transcription (Latin):
Atqũẽ quisq si porrexerit manũ: uiu& inȩtnum:
Lignũ autẽ scientiȩ boni & mali : ꝓpriũ ẽ. uolun¬
tatis arbitriũ. quod in medio nr̃i ẽ. positũ. ad di¬
noscendũ bonũ & malũ De quo qͥs si relicta gr̃a
dĩ gustauerit: morte morietur Tulit igit᷑

Expanded text:
quem quisque si porrexerit manum, vivet in aeternum. Lignum autem scientiae boni et mali, proprium est voluntatis arbitrium; quod in medio nostri est positum ad dignoscendum bonum vel malum. De quo qui, relicta gratia Dei, gustaverit, morte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓclucit t̃ra animã uiuã: quando caronar̃a absti¬
nens se abo perib mortuis uiua uirtutũ germina
nr̃m quippe genꝰ uiuimꝰ : quando in opere bono scõs
uiros quasi ꝓximos imitamͣ: De inde ꝓdux̃ terra
bestias : id ÷ homines inpotentia rerũ. siue ferocitate
suꝑbiȩ: Similit̃ & pe cora: fideles scilic& insim¬
plicitate uitȩ uiuentes Serpentes quoq in noxios:
scõs scilicoe uiros. astutia uiuacitate. bonũ amalo dis¬
cernentes. & in quantũ fis est. reptando. scrutantes
t̃rena ꝑquȩ intelligunt sempiterna: Non illos uene¬
nosos: qui se in huiꝰ mundi t̾renis cupiditatib collo¬
cant: Post hȩc fecit ds̃ hominẽ ad imaginẽ & simili¬
tudinẽ suã : ꝑfectũ scilic& uirũ . qͥ non quẽ lib& scõrũ

Expanded text:
produxit terra animam vivam, quando caro nostra, abstiproduxit terra animam vivam, quando caro nostra, abstinens ab operibus mortuis, viva virtutum germina nostrum quippe genus vivimus, quando in opere bono sanctos viros, 264 quasi proximos, imitamur. Deinde produxit terra bestias, homines in potentia rerum, sive ferocitate superbiae. Similiter et pecora; fideles in simplicitate vitae viventes; serpentes quoque innoxios, sanctos videlicet viros, astutiae vivacitate bonum a malo discernentes, et, in quantum fas est, reptando scrutantes terrena, per quae intelligant sempiterna, non illos nosos qui se in hujus mundi terrenis cupiditatibus collocant. Post haec fecit Deus hominem ad imaginem suam, perfectum scilicet virum, qui non queml
Abbreviated transcription (Latin):
firmam̃to legis infixa: id ÷ euangłistȩ doctores.
scripture sc̃ȩ̃ disputando coerentes. & om̃ib inferio¬
rib lumen sapientiȩ demonstrantes Protulitetiam
tutũ in eccła numerositatẽ. quȩ in huiꝰ uitȩ obscuriate
tañquã in nocte refulgentes. diuidant in hoc firma¬
mento scripturȩ sensibilia & intelligibilia. quasi¬
interlucẽ ꝑfectorũ & tenebras paruuloꝵ. & sint in
signis uirtutũ & miraculorũ : sint etiã int̾ẽpora &
in annos. qr p̃dicatores ꝓpriis tẽporib uiuunt & tran¬
seunt. uerbũ autẽ dñi manet ineternũ: Quare
aut̃ pͥmo t̾ra germinauerit. demde factasint lumina¬
ria. nisi qx post operabona uenit illuminatio
lucis. ad comtẽplandã spetiem suꝑnȩ uirtutis:
Int̾hȩc die quinta factas in aquis reptilia ani¬
marũ uiuarũ : hominȩs scilic& renouati in uitã.
ꝑbaptismi sacram̃tũ: Factas & uolatilia: id e scãe
animȩ adsuꝑna uolantes Post hȩc sextadie

Expanded text:
firmamento legis infixa, id est, evangelistae, doctores Scripturarum sanctarum, disputando cohaerentes, et omnibus inferioribus lumen sapientiae demonstrantes. Prodiit etiam tutum in Ecclesia numerositas, quae in hujus vitae obscuritate tanquam in nocte refulgentes dividant in hoc firmamento Scripturae sensibilia et intelligibilia, quasiinter lucem perfectorum, et tenebras parvulorum. Et sunt in signis virtutum et miraculorum, sunt ettranseunt, verbum autem Domini manet in aeternum. 11. Quare autem primo terra germinavit, deinde facta sunt luminaria? nisi quia post opera bona venit illuminatio lucis ad contemplandam speciem supernae virtutis? 12. Inter haec die quinta facta sunt in aquis reptilia animarum vivarum, homines, scilicet, renovati in vitam per baptismi sacramentum. Facta sunt et volatilia, id est, sanctae animae ad superna volantes. 13. Post haec sexta die
Abbreviated transcription (Latin):
in corpore isto labor& & colloc& sibi meritũ rede¬
undi ad uitã beatã. quȩ paradysi nomine signi¬
ficat᷑. possitq aliquando manũ porigere ad arbo¬
rẽ uitȩ : & uiuere in ȩt̃nũ. Manꝰ autẽ porrec¬
tio bene significat crucẽ uelcruciatũ penitentię
ꝑqũe uita ȩtna recuperit. Accepit etiã tunicã
pelliciã diuino iuditio : qͦ nomine mortalitas cor

Expanded text:
in corpore isto laboret, et collocet sibi meritum redein corpore isto laboret, et collocet sibi meritum redeundi ad vitam beatam, quae paradisi nomine significatur, possitque aliquando manum porrigere ad arborem vitae, et vivere in aeternum. Manus autem porrectio bene significat crucem, vel cruciatum poenitentiae, per quem vita aeterna recuperatur. Accipit etiam tunicam pelliceam
Abbreviated transcription (Latin):
conẽ diabolũ. Depoena autẽ mulieris qd signi¬
ficat qđ ei dicit᷑. in dolore paries filios. Nisi quia
uoluptas carnalis cũ aliquã malã consuetiro inẽ
uult uincere. patit᷑ inexordio dolores atq ita
ꝑmeliorẽ consuetudine parit bonũ opꝰ qͦsi filios
qđ uero adiecit. & c̃ uersio tua aduirũ tuũ & ip¬
se tui dominabit᷑: hoc significat qđ illa uoluptas
carnalis quȩ cũdolore reluctauerit ut facer& con¬
suetudinẽ bonã iã ipsĩs erudita dolorib cautiorfit.
& ne corruat obtẽperat rationi : & libent̃ seruit.
rũ id ÷ recte factoꝵ quib contraria s̃ peccata quȩ
nomine mortuoꝵ significant᷑. lã uero ꝑsenten¬
tiã quę inuirũ infert᷑ rationr̃a arguitur : quȩ
& supra peccati concupiscentia seducta a para¬
dyso beatitud inis remota. hab& maledictionẽ
t̾rene operationis. hab& et dolores tẽporaliũ cu¬
raorũ quasi spinas & tribulos: Sic tam̃ dimitatur
aparadysobeatitudinis. ut operet̾ t̾rã : id÷ ut

Expanded text:
 ISIDORUS. De poena autem mulieris quid significet quod ei dicitur, in dolore paries filios, nisi quia voluptas carnalis cum aliquam malam consuetudinem vult vincere, patitur in exordio dolores, atque ita per meliorem consuetudinem parit bonum opus quasi filios. Quod vero adjecit: Et conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur, hoc significat, quod illa voluptas carnalis, quam cum dolore reluctaverat, ut faceret consuetudinem bonam, jam ipsis erudita doloribus, cautior sit, et ne corruat, obtemperat rationi, et libenter servit rum, id est, recte factorum: quibus contraria sunt peccata, quae nomine mortuorum significantur. Jam vero per sententiam quae in virum infertur, ratio nostra arguitur; quae et supra peccati concupiscentia seducta, a paradiso beatitudinis remota, habet maledictiones terrenae operationis, habet et dolores temporalium curarum, quasi spinas et tribulos. Sic tamen dimittitur de paradiso beatitudinis, ut operaretur terram, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Tearoat᷑ auuo signũ moysi. Mitte inquit manũ
lepra ÷ noncandor. Ipsa enĩ hereditas dĩ: id ÷ popłs
ei: foras ab eo missus : in mundꝰ factus est. Sic̃ senitũ
÷ deea. Ut qͥd aũtis fatiem tuã & dexterã tuã dene¬
dio sinutuo: Sed qͥd illiait : Reuoca eã insiñtiũ
Reuocauit: & reuersa t̃ ad colorẽ suũ Sic & plebs
iuda ica nunc aliena ÷ asinudĩ : & foris inmunda re¬
mansit. Sed reuocat eã & redit ad pristinũ colorẽ.
dũ agnouerit dnm saluatorẽ. Nunc enĩ cecitas
exparte contigit inisrł : donec plenitudo gentiũ

Expanded text:
tem datur aliud signum Moysi: « Mitte, inquit, manum lepra est, non candor. Ipsa enim haereditas Dei, id est, populus ejus, foras ab eo missus immundus factus est, sicut scriptum est de ea: Ut quid avertis faciem tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo ? Sed quod illi ait: Revoca eam in sinum tuum . Revocavit, et reversa est ad colorem suum. Sic et plebs Judaea, nunc aliena est a sinu Dei, et foris immunda remansit. Sed revocat eam, et redit ad pristinum colorem, dum agnoverit Dominum Salvatorem; nunc enim caecitas ex parte contigit in Israel donec plen
Abbreviated transcription (Latin):
decipiendis sensib humanis multiformis inuigla
scribamꝰ. sed potius existimemꝰ tale aliqͥd factu
maligno spũ phytonisse illius ministerio quaroi¬
u nobis aliꝗͥd ãplius excogitare atq explicoreñ
dat᷑ Hȩcs̃ quȩ tc̃ dephytonissa & samuhele soi¬
psit beatꝰ AUGUSTINTISXX

Expanded text:
decipiendis sensibus humanis multiformis invigiladecipiendis sensibus humanis multiformis invigilaioribus praescribamus, sed potius existimemus tale aliquid factum maligno spiritu pythonissae illius ministerio, quam diu nobis aliquid amplius excogitare, atque explicare non datur. Haec sunt quae tunc de pythonissa et Samuele scripsit beatissimus Augustinus.
Abbreviated transcription (Latin):
ad parẽ conditionẽ mortis referat᷑ qđ ut̃q homofue¬
rit & ut̃q moripotuerit. iãq mortuus mortẽ uiuo p̃¬
numtiabat : scđm utrũq gͥ intellectũ habere en¬
tũ hanc lectionẽ. qͥnon sit contra fidẽ. nisi forte pn¬
fundiori inqͥsitione inueniat᷑ adliqͥdũ uł posse ut ñ
posse animã humanã cũ exhac uita migrauent
magicis carminib euocari & uiuoꝵ apparere c̃spec¬
tib etiã corporis liniam̃ta gestante. ut non solũ
uideri ualeat sed & agnosci. Et si potest: utrũ
&iã iusti anima non quioẽ cogat᷑ magicis sacns
sed dignet᷑ ostendi occultiorib mysteriis sũme
legi obtẽperans. ut si fieri non posse claruent ut ñ
t᷑. sed illo excluso imaginaria similitudo samuhe¬
lis diabolicoritu facta intelligat᷑ Sed qm̃ siue
illud fieri possit siue nonpossit : tam̃ fallatia satan
atq imaginarũ simulandarũ callida operatio

Expanded text:
ad parem condicionem mortis referatur, quod uterque homo fuead parem condicionem mortis referatur, quod uterque homo fuerit, uterque mori potuerit, iamque mortuus mortem uiuo pm utrumque igitur intellectum habere exitum hanc lectionem, qui non sit contra fidem, nisi forte profundiori inquisitione inveniatur ad liquidum, vel posse vel non posse animam humanam, cum ex hac vita migraverit, magicis carminibus evocari, et vivorum apparere conspectibus, etiam corporis liniamenta gestantem, ut non solum uideri ualeat sed et agnosci. et si potest, utrum etiam iusti anima non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi occultioribus imperiis summae legis obtemperans, ut, si fieri non posse claruerit, non xpositione admittatur, sed illo excluso imaginaria simulatio Samuhelis diabolico ritu facta intellegatur. sed quoniam, siue illud fieri possit siue non possit, tamen fallacia satanae atque imaginum simulandarum
Abbreviated transcription (Latin):
tãqũa uagę & salientes animȩ inscłi uoluntates.
cecitas. arguat᷑ : siue ut intelligant diuinȩ dis¬
pensationis & ꝓuidentiȩ obscurissimas esse rationes.
Posuit enĩ ds̃ tenebras latibulũ suũ. Quas illi au¬
dacit̃ & temere penetrare cupientes & alia exalus
asserentes : incrassas & pal pabiles ignorantiȩ tene¬
bras de uoluti sunt¬

Expanded text:
tanquam vagae et salientis animae in saeculi voluptates. tanquam vagae et salientis animae in saeculi voluptates. eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum , quas illi audacter et temere pervertere cupientes, et alia ex aliis asserentes in crassas et palpabiles ignorantiae tenebras devoluti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed ultra non ꝓfitient. Bementia eoꝵ manifesta erte
om̃ib sic̃ & illoꝵ fuit. Hi autẽ quiꝑ ipsã corrupti¬
onẽ mentis inqͥetissimi fuer̃. insigno tertio defecer̃
& illi deficientes in t̾cio signo dixer̃. Digitus dĩ ÷ hic

Expanded text:
sed ultra non proficient, dementia eorum manifesta erit sed ultra non proficient, dementia eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit . Hi autem qui per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt, Dei. Unde et illi deficientes in tertio dicunt, Digitus Dei est hic
Abbreviated transcription (Latin):
historialit̃ hȩc sit diuina seruanda sententia : tam̃
et cũ contra qͦs lib& impios uł hereticos agimꝰ. neces¬
se nob̵ ÷ scripturas scãs ad testimoniũ uocare. Sensus
qͥppe nr̃i actestatio: sine his testib. ñ hab& fidem
Vnde magis conuenit ad ꝓbationẽ & ad firmitatẽ ũbi
intellectus mei : ut adhibeã duos testes. nouũ scilic&
&uetꝰ testam̃tũ. Adhibeã etiã &tres : euangelium.¬

Expanded text:
historialiter haec sit divina servanda sententia, tamen et cum contra quoslibet impios vel haereticos agimus, necesse nobis est Scripturas sanctas in testimonium vocare. Sensus quippe nostri et attestatio sine his testibus non habent fidem. Unde magis convenit ad probationem, ut cum affirmem verbum intellectus mei, adhibeo duos testes, Novum et Vetus Testamentum. Adhibeo etiam tres, Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
ten&. ut & sibi possit et eccłȩ ꝓdesse & nonrenuit.
bene intelligitur utroq pede calciatꝰ. Qui autẽ sibi
putat idõ qͥa credit satis. eẽ consultũ : curã uͦ lucran¬
doꝵ alioꝵ refugit qͦsi uniꝰ pedis calciam̃tũ cẽi dedecore
amittit.

Expanded text:
tenet, ut et sibi possit et Ecclesiae prodesse, et renuit, tenet, ut et sibi possit et Ecclesiae prodesse, et renuit, bene intelligitur utroque pede discalceatus. Qui autem sibi putat ideo quia credit satis esse consultum, curam vero lucrandorum aliorum refugit, quasi unius pedis calceamentum cum dedecore amitt
Abbreviated transcription (Latin):
led uero qđ urorẽ fr̃is adhoc fr̃ iussus ÷ adducere
ut non sibi sed illi sobolẽ suscitar& eiꝰq uocar& noĩe
qđ inde eidẽ nasceret᷑: qͥd aliud infigura p̃monstrat.
nisi qͥaunꝰ qͥsq euangłii p̃dicator ita deb& in eccła la¬
mortuus ÷ : & qo suscitatũ fuerit eiꝰ nom̃ accipiat
Deniq hoc implens apłs : non carnalit̃ in p̃missa signi¬
ficatione. sed sp̃alit̃ incõpleta ueritate. qͦs inxp̃o iħu
pans corrigit uolentes. eẽ. pauli. Nũ qͥd pauł inquit
ꝓuob crucifixus ÷ aut innoĩe pauli baptitati estis :
Tanꝗͣ dicer&: De functo fr̃i uosgenui: xp̃iam uoca¬
mini non pauliani. At uͦ quielectꝰ ab ecđa minister̃
euagelitandi renuerit : ab ipsa eccła merito digneq
contennit᷑. Hoc ÷ enĩ qđ in esꝰ fadie iubet᷑ expuere
nonsane sine signo huiꝰ obꝓbrii ut calciam̃to pedis
uniꝰ exuat᷑. nesit in eoꝵ sorte qͥb ipse apłsait &
calciati pedes in p̃paratione eugłii pacis. Et dequib¬

Expanded text:
lud vero quod uxorem fratris ad hoc frater jussus est adducere ut non sibi, sed illi sobolem suscitaret, ejusque vocaret nomine quod inde eidem nasceretur: quid aliud in figura praemonstrat, nisi quia unusquisque Evangelii praedicator ita debet in Ecclesia lamortuus est, et quod suscitetum fuerit eius nomen accipiat? denique hoc implens apostolus non iam carnaliter in praemissa significatione, sed spiritaliter impleta ueritate, quos in Christopans corrigit uolentes esse Pauli : numquid Paulus, inquit, pro uobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? tamquam diceret: "defuncto fratri uos genui; christiani uocamini, non Pauliani." at uero qui electus ab ecclesia ministerium euangelizandi rennuerit, ab ipsa ecclesia merito digneque contemnitur. hoc est enim, quod in eius faciem iubetur expuere, non sane sine signo huius obprobrii, ut calciamento pedis unius exuatur, ne sit in eorum sorte, quibus ipse apostolus ait: et calciati pedes in praeparatione eu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ deceptione palp&. Acsidicat. Agemala quantũ
uis absq metu: nã ds̃ pius est & ad indulgenidum
paratus. Sed utilit̃ tunc mola utraq hab& : si & spes
sit conm̃data formidini : & formido fuerit cũ spes

Expanded text:
tem deceptione palpet, ac dicat: Age mala in quantum tem deceptione palpet, ac dicat: Age mala in quantum vis absque metu, nam Deus pius est, et ad indulgentiam paratus: sed utiliter tunc mola utraque habetur, si et spes sit commodata formidine, et formido fuerit cum spe.
Abbreviated transcription (Latin):
onaccibias loco pignoris. superiorẽ aut inferiorẽ
molã Accipere nãq aliquando dicimꝰ aufer¬
reUnde &e aues ille quȩ rapiendis auib auide:
accipitres uocant᷑. Unde & pauł apłs dicit: Susti¬
netis eñĩ : siqͥs deuorat siqͥs accipit. Ac si dicer& siqͥs
rapit. Pignꝰ uero debitoris ÷ : confessio peccatoris
A debitore enĩ pignꝰ accipit᷑ : cũ a peccatore iã confes¬
sio peccati tenetur. Superior autẽ & inferior mola ÷:
spes &timor Spes quippe : ad alta subuehit Timor
autẽ : cor inferius p̃mit. Sed mola superior & inferi¬
or itasibi necessario ungunt᷑ : ut una sine altera
noris mola spperior aut inferior tolli ꝓhib&ur:
qͥa qͥp̃dicat peccatori tanta dispensatione cõponere
p̃dicationẽ deb&. ut nec derelicta spe timorẽ subtra
hat. nec sub tracta spe insolo eũ timore derelinquat
Tollit enĩ superiorẽ molã : siflenti peccatũ dicat. non
habebis ueniã de cõmissis. Tollit inferiorẽ : si peccan¬

Expanded text:
on accipies loco pignoris superiorem, aut inferiorem molam . Accipere namque aliquando dicimus auferre. Unde et aves illae quae sunt rapiendis avibus avidae, accipitres vocantur. Unde Paulus apostolus dicit: Sustinetis enrapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris. A debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam confessio peccati tenetur. Superior autem et inferior mola est spes et timor. 2. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera noris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui praedicat peccatori, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelhat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. Tollit enim superiorem molam, si flenti peccatori dicat, Non habebis veniam de commissis; tollit inferiorem, si peccan
Abbreviated transcription (Latin):
& uerꝰ erit tͥ ut multo uiuas tẽpore suꝑ trã hoc aroe
legis lator etiã in leuitico itẽ dicit. Salomone quoq
parẽ suꝑ hoc sententiã ꝓferente. Pondꝰ magnũ & pusil¬
lũ & m̃sure duplices: immundas̃ utraq ante dnm
est nob̃: ut nec diuersa pondera in cordib nr̃is. nec
indomo conscientie nr̃ȩ mensuras duplices habeamus
Id ÷ ne ipsi eaquȩ districtiori regula moliunt᷑ nemiss¬
ore indulgentia p̃sum̃tes : eosqͥb uerbũ dñi p̃dicamꝰ¬

Expanded text:
 et verus, ut multo vivas tempore super terram. Hoc et idem legislator etiam in Levitico interdicit , Salomone quoque parem super hoc sententiam proferente: Pondus magnum, et pusillum, et mensurae duplices, immunda sunt utraque ante Dominum, est nobis, ut nec diversa pondera in cordibus nostris, nec in domo conscientiae nostrae mensuras duplices habeamus, id est, ne ipsi ea quae districtionis regulam molliunt remissiore indulgentia praesumentes, eos quibus verbum D
Abbreviated transcription (Latin):
do: none grediat᷑ ad  Ebellũ. Uadat etreuertat᷑
indomũ suã : ne pauere fatiat corda frm suoꝵs. sic̃ & ipe
cõtẽplationis uł sp̃alis militiȩ arripere etertidũ:
qͥ adhuc nudari t̾renis operib ꝑtimescunt nenncꝰ
ad infirmitatẽ mentis reuertant᷑ : suoq. exempios
alios ab euangelica ꝑfectione reuocent & infiddit
tes apugna reuertant᷑ indomũ suã : qͥa non potest
duplici corde p̃lia dñi p̃liari. Uir enĩ duplex
animo : inc̃stans ÷ in om̃ib uiissuis. Tales qppe
oport& : ut ne mnitiũ qͥdẽ renuntiationis arripi¬
ant. uib melius ÷ ut inactiua uita consistinꝰ
quã tepide contẽplationẽ sequentes maiore
discrimine semetipsos inuoluant Melius ÷ eñi
non uouere : quã uouere & ñ reddere. Similiter
& ille atalimilitia ꝓhibet᷑ : qͥlicorẽ duxerit. qui
plantauerit uineã uelut ꝓpagines filioꝵ Nenĩ
potest seruire diuine militie seruus uxoris :
sic̃ illud apłi cũ. Quicũ uxore est sollicitus est

Expanded text:
do, non egrediatur ad bellum: uadat, et reuertatur in domum suam, ne pauere faciat corda fratrum suorum, sicut et ipse contemplationis vel spiritualis militiae arripere exercitium, qui adhuc nudari terrenis operibus pertimescunt, ne rursus ad infirmitatem mentis revertantur, suoque exemplo alios ab euangelica perfectione reuocare et infideli tes e pugna reuertantur in domum suam, quia noduplici corde bella Domini praeliari. Vir enim duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis. Tales quippe oportet ut ne initium quidem renuntiationis arripiant, quibus melius est ut in activa vita consistant, quam trepide contemplationem sequentes, majori discrimine semetipsos involvant. Melius est enim non vovere quam vovere et non reddere. Similiter et ille a tali malitia prohibetur qui uxorem duxerit qui plantaverit vineam, velut propagines filiorum. Non enim potest servire divinae militiae servus uxoris. Sicut illud apostolicum: Qui cum uxore est, sollicitus est
Abbreviated transcription (Latin):
dñm nr̃m ihm̃ xp̃m uictorẽ mundi: qui obtulit
filiam suã unicã. ipsã eccłam temꝑe ꝑsecutionis
acceptabile. ẽẽt patri : exlucris unigeniti Offerc
unicus unicã. sponsus sponsã: pat̾̃ filiam Quid enĩ
potest inueniri fortius integritate & uirginitate
ȩccłẽ. que concipit inincorruptione. creat in in¬
tegritate : Urgo ẽ. ista: quȩ uirũ ñ nouit: Pangit
aistẽ sexaginta diebꝰ uirginitatẽ suã : id ÷ om̃ibꝰ.
dieb suis Nec enĩ mitcit addñm qui inpsa pro¬
ficiunt. nisi ex magna tribulatione : nisi explanctu
et fletu. et lacrimis Hȩc eccła cultorib sius
lȩtitiam ñ ꝓmittit. neq inp̃senti scło securitatẽ:
quia re uera om̃is letitia piculosa ẽ. om̃is securitas casibꝰplena. om̃is

Expanded text:
m Jesum Christum victorem mundi, qui obtulit filiam suam unicam ipsam Ecclesiam tempore persecutionis, acceptabile esset Patri ex lucris Unigeniti. Offert unicus, unicam: sponsus, sponsam: 377 pater, filiam. Quid enim potest inveniri fortius integritate et virginitate Ecclesiae: quae concipit in corruptione, creat in integritate? Virgo est ista, quae virum non novit. Plangit autem sexaginta diebus virginitatem suam, id est omnibus suis diebus. Nec enim mittit ad Dominum eos qui ipsa proficiunt, nisi ex magna tribulatione, nisi ex planctu, et fletu, et lacrymis. Haec Ecclesia cultoribus suis laetitiam non promittit, neque in praesenti saeculo securitatem: quia re
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃arum. & uoluptate carnis nr̃ȩ : offeramus unicã animã
nr̃am. elequa dicebat .ꝓpħa: True aframea ds̃ animã meã.
et demanu canis unicã meã Occisis in nob̾ omĩb delec¬
cationib carnis. uictores redimus addm̃: offerentes ut
dixi animã nram. que est singularis & unica: Sed scisa
uestim̃tis malarũ cogitationũ temꝑaliũ qͣuȩ uelant An¬
mã. offeramus illã occidendã inmalis: uiuificandã inbo¬
nis einde dicebat dñs ineuangło Qui ꝑdiderit anima suã¬

Expanded text:
icam animam nostram, de qua dicebat Propheta: Erue a framea, Deus, animam meam, et de manu canis unicam meam . Occisis in nobis omnibus delectationibus carnis, victores redimus ad Deum offerentes ei, ut dixi, animam nostram, quae est singularis et unica. Sed scissis vestimentis malarum cogitationum temporalium, quae variant animam, offeramus illam occidendam in malis, vivificandam in bonis. Unde dicebat Dominus in Evangelio: Qui perdiderit animam sua
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ seruitꝰ. Laban gͦ ueniens apito iacob idolũ non in¬
nr̃o uestigia concupiscentiȩ t̃rene non repperit: Sedꝙ
litatẽ poenitentiȩ appetere: sic̃ scriptũ est. Surgite posi¬
quã sederitis. Rachel gͦ idola sedendo operuit : qͥa sc̃a
s̃ miqͥtates : & qͦꝵꝰ tectas̃ peccata. Nos gͥ rachel significa¬
uit qͥ idola sedendo p̃mimꝰ. sicul pas auaritiȩ penitendo
dãpnamꝰ. Quȩ utiq auaritiȩ inmunditia : non ilł qͥ uir¬
liter curr̃ impedit. Quib dr̃. Wirilit̾ agite : & confor¬
tet᷑ cor ur̃m. Sedhis maxime euenit : qͥ quasi effeminto
gressu gradientes ꝑblandim̃ta scłi resoluunt᷑. Unde eille
esdẽ rachelis hȩc ũbast̃. Iuxta consuetudinẽ feminarã

Expanded text:
 servitus. Laban veniens apud Jacob idolum non reolus vestigia concupiscentiae non reperit. Sed quae ilitatem poenitentiae appetere. Unde psal. CXXVI: « Surgite postquam sederitis. » Rachel idoitates, et quorum tecta sunt peccata . Nos igitur Rachel significavit, quia idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Qua utique avaritiae immunditia, non illos qui viriliter currunt, impedit, quibus dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum ; sed his maxime evenit, qui quasi effeminato gressu gradientes per blandimenta saeculi resolvuntur. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: Juxta consuetudinem feminar
Abbreviated transcription (Latin):
ost loneã icrtor seruitutẽ quã iacob apud soce¬
rũ suũ ꝓuxorib uelut mercedes sustmuit: p̃ce¬
pit ei dñs ut reũteret᷑ inpatriã suã: Tunc ignorante
socero : tũ uxorib cũ comitatu ꝓperauit: Laban autẽ
consecutus ÷ eũ in monte galaad cũ furore : atq idola
quȩ furauerat rachel apud eũ reqsiuit nec repperit: qͥd
ergo sibi hoc ipsũ figuralit̾ uenit: Dũ enĩ labati superi
aliã gerat ꝑsonã: nc̃ tam̃ diaboli typũ figurat. Zaban
qͥppe : int̾p̃tat᷑ de albatio . Dealbatio autẽ diabolus non
in conuenient̃ accipit᷑ : qͥa cũsit tenebrosus exmerto :
transfigurat se uelut angłm lucis. Huic seruiuit ia¬
cob id ÷ exparte rȩꝓboꝵ iudaicꝰ popłs excuiꝰ carne
in carnatꝰ dñs uenit. Potest ętiã ꝑ laban muntꝰ hĩ o¬
exprimi qͥ cũ furore iacob ꝑseqͥtur qr electos quosq
qͥ redẽptoris nr̃i membra s̃. ꝑ sequendo opprimere conit᷑
Hluiꝰ filiã. to ÷ seumundꝰ seu diaboli iacob abstulit:

Expanded text:
ost longam igitur servitutem, quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus velut mercedem sustinuit, praecepit et Dominus ut reverteretur in patriam suam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus et comitatu properavit. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata erat apud eum requisivit, nec reperit. » Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit? Dum enim Laban superius aliam gerat personam, nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur; qui cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiaexprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque, qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, seu diaboli, Jacob abstulit,
Abbreviated transcription (Latin):
lictis: De hinc loquit᷑ ds̃ ad iacob: ut habitar& inbethel.
Ibi rachel cũ parer& benia min : martua est. Sed qͥbsibi
uult qđ cũ eundẽ ben iamin rachel parerce. uocauit nom̃
esꝰ filius doloris mei. nisi futurũ ꝓph&ans extribu benia¬
min Pauiũ ꝓcreari qͥaffligene filios ęccłe ꝑsecutionis
suȩ tẽpore : AttR ꝑbenianim t̃restris figurabat᷑ hierłm
re affecit effundendo sanguinẽ ꝓphetarũ. In suꝑ &iã in
suꝑ filios nr̃os. Interea ruben concupiscentia motꝰ libidi¬
nis: in concu binã patrissui p̃ceps efferbuit. Iđ ines¬
ticrim̃ non scriberet᷑ : nisi futura ꝑuersitas popłi ꝓmũtiartꝰ¬

Expanded text:
lictis. 5. Dehinc loquitur Deus ad Jacob, ut habitaret in Bethel. lictis. 5. Dehinc loquitur Deus ad Jacob, ut habitaret in Bethel. Ibi Rachel cum pareret Benjamin, mortua est. Sed quid sibi vult quod cum eumdem Benjamin Rachel pareret, vocavit nomen ejus, filius doloris mei, nisi futurum prophetans ex ejus tribu Paulum, qui affligeret filios Ecclesiae persecutionis suae tempore? 6. Aliter per Benjamin terrestris figurabatur Jerusare affecit, effundendo sanguinem prophetarum. Insuper etiam in nos, et super filios nostros . Interea Ruben concupiscentia motus libidinis, in concubina patris sui praeceps efferbuit; quod incestus crimen non scriberetur, nisi futura perversitas Israelit
Abbreviated transcription (Latin):
nata ÷ anima ełꝰ cũ ea. tristemq blanditus deliniuit.
Dina qͥppe ut mulieres uideat extraneȩ regionis egde
quando una quęq mens sua studia negligens actione
alienas curans. extra habitũ atq extra ordiñe ꝓpriũ eua¬
gat᷑. Quã sichẽ princeps t̾rȩ opprimit : qr iudelica
inuentã incuris. exteriob diabolꝰ corrumpit: Etgo¬
glutinata ÷ anima eiꝰ cũea: qͥa unitã sibi ꝑ iniqͥtat̃ẽ
respicit & quia cũ mens aculpa resipiscit. atq ao¬
missũ flere conat᷑ corruptoꝵ autẽ spes ac securitates
uacuas ante oculos uocat. qͣtenꝰ utilictatẽ tristitię
sub trahat: recte illic adiungit᷑ tristemq blanditus
deliniuit. Modo enĩ alioꝵ facta grauiora: modo nihis
adhuc tepꝰ subsequens ad ꝑoenitentiã pollicet᷑. Uedum
ꝑhȩc decepta mens ducit᷑ abintentione penitentiȩ sus¬
pendat᷑ quatenꝰ tñe bona nulla con tristant & tunc
plenius obruat᷑ supplit᷑iis: quȩ nunc gaud& etiã inde¬

Expanded text:
t reliqua usque tristemque blanditiis delinivit. Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem positum evagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventam in curis exterioribus diabolus corrumpit. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit, et quia cum mens a culpa resipiscit, atque admissum flere conatur, corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic adjungitur, tristemque blanditiis delinivit. Modo enim aliorum facta graviora, modo nihil adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur, ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspiat, quam nunc mala nulla contristant; et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc gaudet etiam in de
Abbreviated transcription (Latin):
Ndecimis itaq dnõ offerendis denarius numerus per¬
fectionem significat : quia usq ad ipsum numerus
cres cit : Ideoq sicut in primitis principia uolunta¬
tum. ita indecimis consum mationes nostroꝵ opum
ad dnm̃ referri precipitur a quo & boni oꝑis mĩtiuã.
& ꝑfectionis designatur effectus . Uerum qd dix̃.
primogenita asinimutabis oue. ꝑ asinũ quippe hoc
loco inmurtoitia. ꝑouem uero in nocentia⁊ di¬
signat᷑. A sinigͦ primo genita oue mutare .r̃. in¬
munde uite primor dia. ad inuͦcentissimplici¬
tatem conuertere. Ut post quam illa peccator
egit quȩ ut im munda dñs respuit : ea iam agen¬
do ꝓferat. quȩ dĩsacrificio munda imponat᷑.
Qđ uero seqͥtur. si non redimes occid &ur . quͥam
mirum mens inmunda & delictis obnoxia. si non fu¬
erit in melius conmutata. ne cabit᷑ morte ꝑp& ua¬

Expanded text:
decimis itaque Domino offerendis denarius numerus perfectionem significat, quia usque ad ipsum numerus crescit; ideoque sicut in primitiis principia voluntatum, ita decimis consummationem nostrorum operum ad Deum referre praecipitur, a quo et boni operis initium, et perfectionis designatur effectus. Verum quod dixit: Primogenita asini mutabis ove . Per asinum quippe hoc loco immunditia; per ovem vero innocentia designatur. Asini ergo primogenita ove mutare, est immundae vitae primordia ad innocentiae simplicitatem convertere, ut postquam illa peccator egit, quae ut immunda Dominus respuit, ea jam agendo proferat, quae Dei sacrificio ut munda imponat. Quod vero sequitur: Si non redimes, occidetur, quia nimirum mens immunda, et delictis obnoxia, si non fuerit in melius commutata, necabitur morte p
Abbreviated transcription (Latin):
noñ antistits poterit possidere: qr & t̾renis gra¬
uat̃ desideri is. & expers. ẽ. scientie ueritatisꝰ¬
Ses te rra quid sit illud qđ iuxta
ẜceptũ dñi moyses lauisse a aron & filios eius
legit̾: iã tunc purgationẽ mundi &rerũ om¬
niũ sc̃itatẽ : baptismi sacram̃ta signabant.
Non accipiunt uestes: nisi lotis prius sordib.
Nec ordinant᷑ ad sacra: nisi inxp̃o noui homi¬
nes renascant᷑. Qđ aut̃ mox ses lauat: legis
inditiũi. ÷. Receptis eñi dĩ : lauandi sumus.
Et cũ parati ad indum̃tũ xp̃i tunicas pellicias
deposuerimꝰ: tunc induem̾ ueste linea nihil
insẽ mortis habente. sed tota candida. Ut de
baptismo consurgentes: cingamꝰ lumbos inue¬
ritate. & tota pristinoꝵ peccatoꝵ turpitudo
celet̃. Unde & dd dic̃. Beati inqͥd. quoꝵ remis¬
se s̃ iniqͥtates: & quoꝵ tecta s̃ peccata.¬
uid ayteai sibi uelit lex imaginaria quȩ
iub& iutulũ ꝓpeccato sac̃ dotis immolari

Expanded text:
nomen antistitis poterit possidere: quia et terrenis granomen antistitis poterit possidere: quia et terrenis gravatur desideriis, et exspers est scientiae veritatiseterea quid sit illud, quod juxta praeceptum Dei Moyses lavisse Aaron, et filios ejus legitur: jam tunc purgationem mundi et rerum omnium sanctitatem baptismi sacramento significabant. Non accipiunt vestes, nisi prius lotis sordibus; nec ordinantur ad sacra, nisi in Christo novi homines renascantur. Quod autem Moyses lavat, legis indicium est: praeceptis enim Dei lavandi sumus, et cum parati ad indumentum Christi tunicas pelliceas deposuerimus, tunc induemur veste linea, nihil in se mortis hbaptismo consurgentes, cingamus lumbos in veritate, et tota pristinorum peccatorum turpitudo celetur. Unde et David: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccatauid autem sibi velit lex imaginaria, quae jubet vitulum pro peccato sacerdotis immolari,
Abbreviated transcription (Latin):
dos. ẽ: qͥ scripturȩ scientiã ñ intelligit. a quo
gressũ doc trine uł oꝑis porrigat ꝑignoran¬
docere deb&. sedtaq̃i p̃cepta que doc& ñ mple
Paruo aut̃ naso ẽ : qͥ ad tenendã m̃surã discre¬
tionis idoneus non est Grandi & corto nasoẽ.
furibundus & minax: cũ suꝑba arrogantia
uł immoderata discretione. Fracto aut̃ pede
Bibb quoq sacerdos. ẽ. quẽ t̃̾rene cupiditatis
pondus de primit. & tardius ad suꝑna inten¬
dit. Lippiis uͦ ẽ. cuiꝰ ingeniũ ad cognitionẽ
ueritatis emicat. sed hoc carnalit̃ uiuende
obscurat. Albuginẽ quoq hab& in oculo
qͥ arrogantia sapientię seu iustitię cecat᷑.
ugẽ uͦ hab& scabiem: cui carnis p&ulant
sne cessatione domina t̃. Impetiginẽ quoq haba
incorꝑe: qui auaritia uastat᷑ inm̃te. Quȩ nisi
inparuo conpescat᷑: nimirũ sine m̃sura dilatatur.
Ponderosus uͦ ẽ : qui & si turpitudinẽ ñ exerc& oꝑe.
mine grauatꝰ inm̃te. Talis nec sc̃ã ingredi. nec

Expanded text:
 quia Scripturae scientiam non intelligit, et quo gressum doctrinae vel operis porrigat per ignorandocere debeat, sed tamen praecepta quae docet non implet. Parvo autem naso est qtionis idoneus non est. Grandi et torto naso est, furibundus et minax, cum superbiae arrogantia, vel immoderata discretione. Fracto autem pede Gibbosus quoque sacerdos est, qui terrenae cupiditatis pondus deprimit, et tardius ad superna intendit. Lippus vero est, cujus ingenium ad cognitionem veritatis emicat; sed hoc carnaliter vivendo obscurat. Albuginem quoque habet in oculo, qui arrogantia sapientiae seu justitiae caecatur. Jugem vero habet scabiem, cui carnis petulantia sine cessatione dominatur. Impetiginem quoque habet in corpore, qui avaritia vastatur in mente: quae nisi in parvo compescatur, nimirum sine mensura dilatatur. Ponderosus vero est, qui si turpitudinem non exercet opere, mine gravatur in mente. Talis nec sancta ingredi, nec
Abbreviated transcription (Latin):
trã futuri. Sed ex his qͥ inxp̃o credidissent & pe¬
nitentiã delictoꝵ suoꝵ toto corde egissent.
baptismi grãm consecuti: insimilitudine hu̾i
hyrci qͥ insortẽ dñi uenit figurã accipiuni. Cuiꝰ san¬
guis cũ sanguine uituli ꝑmisci iub&ur: ut consor¬
tes passionũ xp̃i effecti. participes głe ipsius
efficiant᷑. Sed quid ÷ hyrcũ insorte dñi uenire.
nisi ut popłs credentiũ cuiꝰ ille figurã hab& con¬
sors & coheres dñi habeat̃ inregno: Sic̃ apłsat

Expanded text:
tram futuri . Sed ex his qui in Christum credidissent, et poenitentiam delictorum suorum toto corde egissent, baptismi gratiam consecuti, hi in similitudinem unius hirci, qui in sortem Domini venit, figuram accipiunt. Cujus sanguis cum sanguine vituli permisceri jubetur, ut, consortes passionis Christi effecti, participes gloriae ipsius efficiantur. 5. Sed quid est hircum in sortem Domini venire, nisi ut populus credentium, cujus ille figuram habebat, consors et cohaeres Domini haberetur in regno, sicut Apost
Abbreviated transcription (Latin):
indesertũ locũ. Sed qͥd ÷ om̃s iniqͥtates & ma¬
ledictiones acciꝑe. nͥ qr om̃ia peccata quȩ ab
adã usq ad xp̃m humanũ genus admisit.
illi solis ꝑcepturi. qui nec credere in xp̃o
nec expiari xp̃i sanguine uoluert̃. & sic
honusti & p̃grauatĩ iniqͥtatib & maledie¬
onib totiꝰ humani generis indesertũ locũ

Expanded text:
 omnes iniquitates et maledictiones accipere, nisi quia omnia peccata quae ab Adam usque ad Christum humanum genus admisit, illi soli sunt percepturi qui nec credere in Christo, nec expiari Christi sanguine voluerunt; et sic onusti et praegravati iniquitatibus et maledictionibus totius humani generi
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ similit̃ ut de sanguine uituli digito sac̃dos
popłm aspgendũ. Alterũ uͦ inqͦ om̃ia pecerie
maledictiones totiꝰ popłi inponende eẽnt uo
cũ desertũ ꝑducendũ. ibiq dimit tendũ uel
prius necesse . ẽ. uituli sacrificiũ pandere
& tũ &iam horcoꝵ causas misteriaq. eoꝵ naraq
Uitulus itaq hic qui ꝑpeccato sac̃dotis & doruiꝰ¬

Expanded text:
 similiter ut de sanguine vituli digito sacerdotis populum aspergendum. Alterum vero, in quo omnia peccata et maledictiones totius populi imponendae essent, in locum desertum perducendum, ibique dimittendum; sed prius necesse est vituli sacrificium pandere, et tum etiam hircorum causas mysteriaque eorum narrare. Vitulus itaque hic, qui pro peccato sacerdotis et toti