comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deferantur. & est grecũ nom. Nã fere¬
rendo. Nam latine capulus dr̃ qđ suꝑ
Scamna st̃ quȩ lectis altiorib apponunt᷑.
qͥ lectis paruis uł sellis. obascensũ ap¬
ponuntur. Scabellũ aut̃ & suppedaneũ
dixert̃ latini scabellũ. & alii dixert̃
suppedaner. qđ sub pedib sit. Scansilia
gradiis st̃ ubi honorati in edib sedent
Sedes dictȩ qm̃ apud ueteres romanos
ñ erat usus accũbendi. Unde & consede.¬
re dicebantur. Postea ut ait uarro de
uita popłi romani. uiri discumbere
coepunt. mulieres sedere. qͥa turpis ui¬
sus ẽ. in muliere accubitus. Sedes. sin¬
gulari numero ꝓprie regni. ẽ: quȩ
grece thronus dr̃. Item thronũ greci
dicunt nos soliũ. Subsolia uͦ cęterorũ
cathedrȩ doctorũ. Soliũ in quo reges
sedent. ꝓpt̾ tutelã corporis sui. Scđm
quoscda a soliditate dictũ quisi salidũ.
scđm alios ꝑ antisticon quasi sodium
a sedendo. Unde & sella quasi sedda

Expanded text:
deferantur; et est Graecum nomen; nam φέρεdeferantur; et est Graecum nomen; nam φέρεrendo. Nam Latine capulus dicitur, quScamna sunt quae lectis altioribus adponunturqui lectis parvis vel sellis ob ascensum adponuntur. Scabillum autem et subpedaneum dixerunt Latini scabillum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scansilia gradus sunt ubi honorati in sedibus sedent. Sedes dictae quoniam apud veteres Romanos non erat usus adcumbendi; unde et considere dicebantur. Postea, ut ait Varro de Vita populi Romani, viri discumbere coeperunt, mulieres sedere, quia turpis visus est in muliere adcubitus. Sedis singulari numero proprie regni est, qui Graece θρόνος dicitur. Item thronum Graeci dicunt; nos solium. Subsellia vero ceterorum, cathedrae doctorum. Solium, in quo reges sedent propter tutelam corporis sui, secundum quosdam a soliditate dictum, quasi solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendo. Unde et sella quasi sedda
Abbreviated transcription (Latin):
a lectis herbis uocatȩ. Stratus abster¬
nendo dictꝰ. quasi storiatus. in his solis
antiqui ad dormiendũ accubabant.
nonctũ laneis stram̃tis reꝑtis. Storia.
qđ sit terra strata. Cama est breuis &
circa terrã. Greci enĩ cami breue dicunt
Cubile. ẽ cubandi locus. Grabatũ grecũ
est. Baianola . ẽ. lectꝰ qui in itinere ba¬
iulatur. a baiulando id ẽ. deportando
Puluinar lectꝰ diuitũ ẽ: unde & puluil¬
lus. Spingȩ sunt in quib st̃ spingatȩ
effigies. quos nos grifos dicimus. Puni¬
cani lecti parui & humiles. primũ a
cartagine aduecti. & inde nominati
Lecticȩ siue plutei lecti. de quib satilius
cis utebatur. Sponda aut̃ exterior
pars lecti. pluteus interior. Geniales
lecti ꝓprie st̃ qui sternuntur puellis
nubentibꝰ. dicti aut̃ a generandis liberis
Cunabula st̃ lectuli inquib infantes ia¬
cere consueuert̃. dicta qđ partui adhibe¬
antur. quasi cinabula. Nam cine ẽ. grece
eniti Feretrũ dr̃ eoqđ in eo mortui

Expanded text:
a lectis herbis vocatae. Stratus ab sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est deportando. Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Spingae sunt in quibus sunt spingatae effigies, quos nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius cis utebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes iacere consuerunt, dicta quod partui adhibeantur, quasi cynabula; nam κυεῖν est Graece eniti. Feretrum dicitur eo quod in eo mortui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ mortis. Hos romani funes & fu¬
nalia nominabant Funalia candelabra
apud ueteres extantes. stimulos ha¬
buerunt aduncos. quib funiculi cera
uł huiuscemodi alimento luminis obliti
fingebant᷑. Idem itaq & stimuli p̾acuti.
funalia dicebantur. Lampas. flamma
est inuertice lucens. dicta qđ lambentis
molum ostendere uideatur. fax dicta
qđ focos faciat. cuius diminutiuũ fału¬
la. Laterna inde uocata. qđ lucem ince¬
rius habeat clausã. Fit enĩ ex uitio. re¬
cluso intus lumine. ut uenti flatꝰ adire
ñ possit. & ad prȩbendũ lumen facile
ubiq circũ feratur. Lucubrũ uocatum
qđ luceat inumbra. Est enĩ modicus
ignis. qui solet ex tenui stuppa ceraq
formari. Pira ẽ. quȩ in mocdũ are ex
lignis construi solet ut ardeat. Piro
enĩ ignis dr̃. sed pira. ẽ. ipsa lignorũ
congeries cũ nondũ ardet. Rogus ẽ.
cũ ardere coeꝑit. Bustũ uͦ iam exustũ
uocat᷑. Farum turris . ẽ maxima. quã

Expanded text:
hoc est intorti. Hos Romani funes et fuhoc est intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta quod focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum quod luceat in umbra; est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyra est quae in modum arae ex lignis construi solet ut ardeat; πῦρ enim ignis dicitur. Sed pyra est ipsa lignorum congeries quum nondum ardet; rogus est, quum ardere coeperit; bustum vero iam exustum vocatur. Farum turris est maxima, quam
Abbreviated transcription (Latin):
B IGNI colendo & ligno. antiqui.
appellauert focũ Fos enĩ grece
latine ignis ẽ. Unde & iuxta phyloso¬
phos quosdã cuncta ꝓcreant᷑. Et reuera
sine calore nichil nascit᷑ adeo ut de
dictos. qđ foueant ignes. Nã ignis ipsa
flama est. qͥcquid aut̃ ignem fouet
focus uocat᷑ seu ara sit siue quid aliud.
in qͦ ignis fouet᷑. Lucerna a licinio di¬
cta ẽ. Vnde & breuis ẽ. li. ut persius
Disposite pinguẽ nebulã uomuere lu¬
cernȩ. Si enĩ a luce diceret᷑. ñ staret
uersus. Licinius aut quasi lucinius.
Est enĩ cicendela lucernȩ. Candelabrũ
a candelis dictũ quasi candelaforũ.
qđ candelã ferat. Cereus ꝑ diriuatio¬
cereus ignes. subducta luce altera lux
tibi sũ. Lacunaria pendentia lumina
quasi lucunaria. id ẽ in aera lucen¬
tia. Funalia dicunt᷑ quȩ intra cerã s̃
dicta a funib quos ante usũ papiri
cera circundatos habuere maiores.
Inde & funera dicunt᷑. Funalia autẽ
greci sculates dicunt. qđ sint scoliȩ

Expanded text:
b igne colendo et ligna antiqui appellaverunt focum: φῶς enim Graece, Latine ignis est, unde et iuxta philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo ut de dictos quod foveant ignes; nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud in quo ignis fovetur. Lucerna a lychno dicta est; unde et brevis est lu, Dispositae pinguem nebulam vomuere lucernae. Si enim a luce diceretur, non staret versus. Lychnus autem quasi lucinius: est enim cicendela lucernae. Lucerna a candelis dictum, quasi candelaforum, quod candelam ferat. Cereus per derivatiocereus ignis: nam subducta luce altera lux tibi sum. Lacunaria pendentia sunt lumina, quasi lucanaria, id est in aere lucentia. Funalia dicuntur quae intra ceram sunt, dicta a funibus quos ante usum papyri cera circumdatos habuere maiores; unde et funera dicuntur. Funalia autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae,
Abbreviated transcription (Latin):
to. gestus impudicarũ feminarũ
exprimebant. Hi aut̃ saltando. etiã
hystorias & res gestas demonstrabant.
Dicti aut̃ histriones. siue qđ ab histria
ia genꝰ sit acldustiũ. siue qtł ppleras
hystoriis fabulas exprimerent. quasi
historiones.
ante quã mimũ agerent. fabulã ꝓnun¬
ciaret. Nã fabulȩ ita cõponebantur
a poetis. ut aptissimȩ essent motui
corporis.
nos adolescentes nobiles saltare.

Expanded text:
to gestus impudicarum feminarum to gestus impudicarum feminarum exprimebant: ii autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones, sive quod ab Istria id genus sit adductum, sive quod perplexas historiis fabulas exprimerent, quasi historiones. antequam mimum agerent, fabulam pronuntiaret. Nam fabulae ita componebantur a poetis, ut aptissimae essent motui corporis. nos adolescentes nobiles saltare.
Abbreviated transcription (Latin):
cENA aut̃ erat locus infra theatrũ.
in modũ domꝰ instructa. cũ pulpito.
Qui pulpitꝰ orcistra uocabat᷑. ubi canta¬
bant. comici. tragici. atq saltabant hi¬
striones & mimi. Dicta aut̃ scena greta
appellatione. eo qđ in speciem domꝰ
erat instructa. Unde & apud hebreos
tabernaculorũ dedicatio. a similitu
pellabantur.
DE ORCISTRA.
RCis TRa aut̃ pulpitꝰ erat scenȩ
ubi saltator agere posset. aut duo
int̾ se disputare. Ibi enĩ poetȩ. come¬
di & tragoedi. ad certam̃ conscende¬
bant. hisq canentibꝰ alii gestꝰ edebant
st̃: tragoedi. comedi. temelici. hi¬
striones. muni & saltatores. Tragoe
sceleratorũ regum luctuoso carmine
spectante popło concinebant. di
cantabant. atq stupra uirginũ. & amo¬
res meretricũ in suis fabulis expri¬
mebant.
De ⁊ emflicis.
e melici aut̃ erant musici scenici.¬
qui in organis & liris & citharis p̾cine¬
bant. Et dicti temelici. qđ olim iN
orcistra stantes cantabant suꝑ pulpitũ.

Expanded text:
cena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orcistra vocabatur, ubi cantabant comici, tragici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scena greca appellatione, eo quod in speciem domus erat instructa: unde et apud hebreos tabernaculorum dedicatio, a similitpellabantur. § 44 De orchestra. Orchestra autem pulpitus erat scenae, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poetae comoedi et tragoedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant. : tragoedi, comoedi, thymelici, histriones, mimi et saltatores. De tragoedsceleratorum regum luctuosa carmine spectante populo concinebant. De cantabant, atque stupra virginum et amores meretricum in suis fabulis exprimebant. De thymelicis . Thymelici autqui in organis, et lyris, et citharis, praecinebant. Et dicti thymelici, quod olim in orchestra stantes cantabant super pulpitum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mia ꝓsuscipiendis liberis. Sub eodẽ qͦq
imꝑatore. falcidius tribunꝰ plebis lege̾m
fecit. ne quis plus in ȩxtraneis testam̃to
legaret. quã ut quarta pars suꝑesset hȩre¬
hactenus aquilia nuncupatur.¬
dicta a copia rerũ & quasi a saturitate.
Inde & saturã scribere . ẽ. poemata uaria
condere. ut oratii. iuuenalis. & persii.
lex nouella. De legib rodiis. Ixuii¬
odiȩ leges naualiũ cõmertiorũ sunt.
ab insula rodo cognominatȩ. inqua
antiquitꝰ mercatorũ usus fuit¬
leges priuatorũ. quasi priuatȩ leges.
Nam priuilegiũ inde dictũ. qđ in priua¬
to feratur.

Expanded text:
praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset herehactenus Aquilia nuncupatur. rebus eloquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate; unde et saturas scribere est poemata varia condere, ut Horatii, Iuvenalis et Persii. Lex novella. § 17 De legibus rhodiis. Rhodiae leges navalium conmerciorum sunt, ab insula Rhodo cognominatae, in qua antiquitus mercatorum usus fuitleges privatorum, quasi privatae leges. Nam privilegium inde dictum est, quod in privato feratur.
Abbreviated transcription (Latin):
crxa sunt quȩ plebes tantũ constitu¬
unt. & uocata scita qđ ea plebs sciat
uł qđ sciscitatur & rogat ut fiat.
Quid senatus consultum.
euatbs consultũ . ẽ. qđ tantũ senato¬
res. popłis consulendo decernunt.
Quid constitutio & edictum.
onsirt iouł edictũ. qđ rex uel
imꝑator constituit uł edicit.
Quid responsa prudentium.
esoonsa st̃. quȩ iuris consulti re¬
spondere dicuntur consulentib.
unde & responsa pauli cdicta. Fuertꝰ
enĩ quidã prudentes & arbitri ȩquita¬
tis. qui institutiones ciuilis iuris cõpo¬
sitas ediderunt. quib dissidentiũ lites
contentionesq sopirent.
Ue legib consularib & tribunici is.
Aȩuam etiã leges dicunt᷑ ab his qui
condidert̃. ut consulares. tribuniciȩ.
iuliȩ. corneliȩ. Nam & sub octouiano
cȩsare suffecti consules. papius & pompeius
lege tulerunt. quȩ a nominib eorũ appel¬
lat᷑ papia. pompeia. continens patrum

Expanded text:
. Scita sunt quae plebes tantum constitu. Scita sunt quae plebes tantum constituunt; et vocata scita quod ea plebs sciat, vel quod sciscitatur et rogatur ut fiat. Quid senatusconsultum . enatusconsultum, quod tantum senatores populis consulendo decernunt. Quid constitutio et edictum . Constitutio vel edictum, quod rex vel imperator constituit vel edicit. Quid responsa prudentium .o Responsa sunt quae iurisconsulti respondere dicuntur consulentibus; unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri aequitatis, qui institutiones civilis iuris conpositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent. De legibus consularibus et tribunitiis . Quaedam condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum
Abbreviated transcription (Latin):
legressio in hostẽ uł cõmissio. Itẽ sigro
dato receptio. Itẽ flagitii militaris
disciplira. si locus deserat᷑. Itẽ stipen¬
diorũ modus. dignitatũ gradus. prȩmi¬
orũ honor. ueluti cũ corona uł torques
donantur. Itẽ prȩdȩ decisio. & ꝓ ꝑsona¬
rũ qualitatib & laborib iusta diuisio.
itẽ principis portio. Quid sit ius pu
os publicũ est. in sacris & blicum.
sacerdotib. in magistratibus.¬
us quiritũ est Quid sit iuis quiritũ.
ꝓprie romanorũ. qđ nulli tenent nisi
tutelis. de usucapionib. Quȩ iura. apud
nullũ aliũ popłm reperiuntur. sed ꝓpͥa
sunt romanorũ. & in eosdẽ solos consti¬
tuta. Constat autẽ ius quiritũ ex legi¬
bus ex plebis scitis. constrcutionibus
principũ & edictis. siue prudentiũ re¬
sponsis. Quid sit lex
ex est constitutio popłi. qua maio¬
res natu simul cũ plebib aliquid san¬
erunt. Quid scita plebium

Expanded text:
egressio in hostem vel commissio. Item signo egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. Item praedae decisio, et pro personarum qualitatibus et labori iusta divisio; item principis portio. Quid sit ius publicum . Ius publicum est in sacris et sacerdotibus, in magistratibus.ius Quiritum prie Romanorum, quod nulli tenent, nisi tutelis, de usucapionibus, quae jura apud nullum alium populum reperiuntur, sed propria sunt Romanorum, et in eosdem solos constituta. Constat autem ius Quiritum ex legibus et plebiscitis, constitutionibus principum et edictis, sive prudentium responsis. Quid sit lex Lex est constitutio populi, qua maiores natu simul cum plebibus aliquid sanxerunt. Quid scita plebium
Abbreviated transcription (Latin):
raturale. ẽ. aut ciuile. aut gentiũ.
Ius naturale. ẽ. cõmune omniũ nati¬
num. eo qđ ubiq instinctu naturȩ
ñ constitutione aliqua habeat᷑. ut
uiri a feminȩ coniunctio. Liberorũ
successio & educatio. cõmunis omniũ
possessio. & omniũ una libertas adqui¬
sitio eorũ quȩ cȩlo terra mariq capiunt
tẽ depositȩ rei uł cõm̃datȩ pecuniȩ
restitutio. uolentiȩ ꝑuim repulsio
Nam hoc aut si quid huic simile ẽ.
nunquã in iustũ. sed naturale ęquumꝗ
Us ciuile. ẽ. qđ quisq popłs uł ciuita
sibi ꝓpriũ humana diuinaq causa
instituit. Quid sit ius gentium.
us gentiũ. ẽ: secliũ occupatio. ȩdifica¬
tio munitio. bella. captiuitates. serui¬
tutes. post liminia. foedera. paces. In¬
dutiȩ. legatorũ ñ uiolandorũ. religu
conubia int̾ alienigenas ꝓhibita: Et̾
inde ius gentiũ. quia eo iure om̃s feri
gentes utuntur.
Quid sit ius militare.
tas. foederis faciendi nexus. signo dato

Expanded text:
aturale est aut civile aut gentium. Ius naturale est commune omnium nationum et quod ubique instinctu nature, non constitutione aliqua habetur, ut viri et femine coniunctio, liberorum susceptio et educatio, communis omnium possessio et omnium una libertas, acquisitio eorum que celo, terra marique capiuntur. Item deposite rei vel commodate pecunie restitutio, violentie per vim repulsio. Nam hoc, ac si quid huic simile est, nunquam iniustum, sed naturale et equum Ius civile est quod quisque populus vel civitas sibi proprium humana divinaque causa constituit. Quid sit ius gentium . Ius gentium est sedium occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. Quid sit ius militare . tas, foederis faciendi nexus, signo dato
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs autẽ lex aut ꝑmittit aliqͥd. ut
uir forcis petat p̾rȩmiũ. aut uetat.
ut sacrarũ uirginũ nuptias nulli petere
liceat. aut punit. ut qui cedẽ fecerit.
capite plectat᷑. Eius enĩ prȩmio aut poe¬
na. uita moderatur humana.

Expanded text:
is autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, vita moderatur humana.
Abbreviated transcription (Latin):
fluuiis hispaniarũ prȩlatꝰ Betis fluuius.
qͥ & beticȩ ꝓuinciȩ nom̃ dedit. De quo
tȩ corona. Aurea qͥ nitidis uellera tinguis
aquis. Eo qđ ibi lanȩ pulchro colore
tinguant᷑. Betis aut̃ dictꝰ. eo qđ humili
solo decurrat. Bitine enĩ greci. humile
uł mersũ uocant: Quȩdã aut̃ flumina
indiluuio. soluta mole t̾rarũ p̾clusa sc̃.
quȩdã uͦ quȩ ñ erant. abyssi tunc ruptis
meatib eruperunt

Expanded text:
fluviis Hispaniarum praelatus. Baetus fluvius, fluviis Hispaniarum praelatus. Baetus fluvius, qui et Baeticae provinciae nomen dedit. De quo te corona, aurea qui nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus eo quod humili solo decurrat: †bitin† enim Graeci humile vel mersum vocant. Quaedam autem flumina in diluvio soluta mole terrarum praeclusa sunt, quaedam vero, quae non erant, abyssi tunc ruptis meatibus eruperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
partib barbarorũ. ꝑgens cont᷑ orientẽ.
Ix. in se fluuos recipit. septẽ hostus
inpontũ influit. Rhodanus galliȩ flu¬
uius. ab oppido rodo cognominatꝰ.
quẽ coloni rodiorũ uocauert᷑. qͥ rapido
concitꝰ cursu. tirreni ęquoris freta scin¬
dens ñ modicũ sepe nauigantiũ facit
piculũ. dũ int̾ se maris fluctꝰ. & am¬
nis fluenta decertant. Rhenus. a roda¬
ni societate fertur uocatꝰ. qm̃ cũ eodẽ
ex ura ꝓuincia orit᷑. Est aut̃ germa¬
nȩ fluuius. int̾ tres curopȩ maximos
fluuios cõputatꝰ. qͥ a iugo alpiũ usq in
oceani ꝓfunda. cursus suos dirigit.
berus ammnis qͥ quondã totius hĩspaniȩ¬
nom̃ dedit. Mineus fluuius galliciȩ.
nom̃ a colore pigm̃ti sumpsit. qͥ in eo
plurimꝰ inuenttur. Darius a grecis. qͣsi
doricus. Iagũ fluuiũ cartago hispaniȩ
nuncupauit. ex qua ortꝰ ꝓcedit. Fluuius
arenis auriferis copiosus. & obhoc cȩteris

Expanded text:
partibus barbarorum, pergens contra orientem: partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate fertur vocatus, quoniam cum eodem ex una provincia oritur. Est autem Germaniae fluvius inter tres Europae maximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaninomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Cartago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit; fluvius harenis auriferis copiosus, et ob hoc ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
Hic a grecis heridanꝰ cognominatꝰ. ab he¬
ridano solis filio quẽ foetontẽ dicunt.
qͥ fulmine ꝑcussus. in eodẽ fluuio deie¬
aus .ẽ. & extinctꝰ. Auget᷑ enĩ ex ortu
canis. liquescentib niuib. & eũ accessio
ne.xͣxx. fluminũ. circa rauennã in ad¬
riaticũ mare defert᷑. Liberis italiȩ flu¬
uius. a tiberino rege albanorũ dr̃ appel¬
latus. qͥ in hunc fluuiũ cecidit. & de exi¬
tu suo nom̃ dedit: Nã antea albula. an¬
tiquũ nom̃ a colore habuit. qđ niuib
albus sit Ipse. ẽ. aut̃ tibris qͥ & tiberis
sed tiberis in cotidiano sermone. tibris
inuersu dr̃. Danubius germaniȩ fluui¬
us. uocari fertur a niuiũ copia. quib
magis auget᷑. Iste . ẽ. qͥ in europa plus
om̃ib habet famã. Idem & ister. qͥa dũ
ꝑ innumeras uadit gentes. mutat & nom̃.
& maiores sibi ambiendo colligit uires.
Ont᷑ a germanicis iugis. & occidentalib

Expanded text:
Hic a Graecis Eridanus cognominatus, ab EHic a Graecis Eridanus cognominatus, ab Eridano Solis filio, quem Phaethontem dicunt; qui fulmine percussus in eodem fluvio deiectus est et extinctus. Augetur autem exortu Canis liquescentibus nivibus, et cum accessione triginta fluminum circa Ravennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino rege Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis; sed Tiberis in quotidianoo sermone, Tibris in versu dicitur. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Pactolusq irrigat auro. Que ꝓaurato¬
fluore. alit̾ cri sortiã uocant. Ermus
fluuius asiȩ. qͥ smirneos secat campos
& ipse fluctib aureis & arenis plenꝰ.
a qͦ & smirna uocata. ẽ. Meander annis
asiȩ flexuosus. qͥ recurrentib ripis int̾
asiã & ioniã p̾cipitat᷑ in sinũ qui
miletũ diuidit & prienã. Meander
aut̃ uocatꝰ qđ sit flexuosus. & nunqua
scitarũ primꝰ. a quo tanais fertur fluis¬
us nuncupatꝰ. qͥ ex rifeis siluis ueniens.
dirimit europã ab asia int̾ duas mun¬
di partes medius currens. atq in pon¬
tum fluens. Inachus achaiȩ amnis.
argolicos irrigans campos. quẽ rex ina¬
chus a se nominauit. qui exordiũ argi¬
uȩ genti primꝰ dedit Ibi & erimantꝰ.
ab erimanto monte demissus. Pactus ita¬
liȩ fluuius. a iugis alpiũ fusus. ex trib
fontib oritur. ex quib uni uocabulũ. ẽ.
padus. qͥ diffusus in modũ stagni. amnẽ
sinu digerit. a quo & padus. ẽ. nuncupatꝰ

Expanded text:
Pactolusque irrigat auro: quePactolusque irrigat auro: quefluore aliter Chrysorrhoam vocant. Hermus fluvius Asiae qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et harenis plenus; a quo et Smyrna vocata est. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui recurrentibus ripis inter Cariam et Ioniam praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienam;o Maeander autem vocatus quod sit flexuosus et numquam Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens atque in Pontum fluens. Inachus Achaiae amnis Argolicos inrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Erymantho monte demissus. Padus Italiae fluvius a iugis Alpium fusus ex tribus fontibus oritur; ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni amnem sinu digerit; a quo et Padus est nuncupatus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ longe ab urbe mare condit᷑. quem
de originis suȩ tractu. oriente uete¬
res latini appellauert̃. Cuiꝰ fluentis.
ex ipso impeti frigidiorib & zephiris
assi due ibi spirantib. tota ciuitas mom̃¬
tis pene om̃ib refrigerat᷑. Iordanis iudee
fluuius. aduob fontib nominatꝰ. quogs
alter uocat᷑ ior. alter dan. His gͥ procus
a se distantib. in unũ alueũ foederatis
iordanis deinceps appellat᷑. Nascit᷑ aut̃
sublibano monte. & diuidit uideã &
arabiã. Qui ꝑmultos circũitꝰ uixta ien¬
cho in mare mortuũ influit. Eus is cai¬
saseis montib fusus. cũ plurib aliis
in eusinũ se pcipitat mare. unde & nin¬
cupatur. Cignꝰ amnis ciliciȩ e tauro
monte ꝓgrediens. mirã aquarũ habens
suauttatẽ. Et qͥa quiqͥd candidũ est
cignũgentili lingua sẏri dicunt Inae¬
& amni huic nom̃ datũ. qͥ autũ no &¬
estate quando niues soluunt᷑ tumescit
arenas aureas trahens. De qͦ uirgilius.

Expanded text:
non longe ab urbe mari conditur, quem non longe ab urbe mari conditur, quem de originis suae tractu Orontem veteres Latine appellavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, a duobus fontibus nominatus, quorum alter vocatur Ior, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Iordanis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quia quidquid candidum est, 'cydnum' gentili lingua Syri dicunt. Un amni huic nomen datum, quia tumel aestate quando nives solvuntur; reliquiarenas aureas trahens. De quo Virgilius:
Abbreviated transcription (Latin):
idaspis dr̃. De qͦ lucanꝰ. Quidũ sit flu¬
uius psarũ. dicit᷑ tam̃ contra orientẽ
decurrere. Araris fluuius orientis.
enĩ ꝑ parchiã & assiriã. Bactrus. flu¬
uius orientis. a rege bactro uocatꝰ fert᷑.
aquo & bactriani & urbs eorũ. Coaspis
psarũ fluuius. uocatꝰ eorũ lingua. qđ
mirã aquȩ dulcedinẽ habeat. adeo ut
ꝑsici reges quã cliu int̾ ripas ꝑsidis flu¬
it. sibi ex eo pocula uindicarint. Ex
hoc amne. quidã cignũ ciliciȩ fluuiũ
diriuari existimant. Araxis amnis
armeniȩ. qͥ ab uno monte cũ eufrate
diuersa spetie orit᷑. dictus qđ rapaci¬
tate cuncta ꝓsternit. Unde & cũ ale¬
xander eũ transgredi uellet. ponte fa¬
bricato. tanta uĩ inundauit. ut pon¬
tẽ dirueret. hHic breuib int̾uallis.
ab eufratis ortu caput tollit. ac dein¬
de caspiũ fertur in mare. Fluuius
syriȩ qͥ uocat᷑ oriens. uixca antiochie
muros decurrens. qͥ a solis ortu oriens.

Expanded text:
icitur. De quo Lucanus . . . Qui dum sit fluicitur. De quo Lucanus . . . Qui dum sit fluvius Persarum, dicitur tamen contra orientem decurrere. Araris fluvius orientis. er Parthiam et Assyriam. Bactrus fluvius orientis a rege Bactro vocatus fertur; a quo et Bactriani et urbs eorum. Choaspis Persarum fluvius, vocatus eorum lingua quod miram aquae dulcedinem habeat, adeo ut Persici reges quamdiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vindicarunt. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. Araxis amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphrate diversis specubus oritur, dictus quod rapacitate cuncta prosternit. Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde Caspium fertur in mare. Fluvius Syriae qui vocatur Orontes iuxta Antiochiae muros decurrens, qui a solis ortu oriens
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ orientis t̾ras erumꝑe. Tigris flu¬
uius mesopotamiȩ de paradyso exoriens.
& ꝑgens contra assirios. & post multos
circũitus in mare mortuũ influens.
Nocatꝰ enͣi hoc nomine ꝓpt̾ uelocitatẽ
instar bestiȩ ngridis. nimia ꝑnicitate
currentis. Eufrates fluuius mesopota¬
miȩ. de paradyso exiens: copiosissimꝰ
Nam hebraice eufrata. fertilitas int̾p̾tat᷑
Mesopotamiã & enĩ. in quibusdã locis
ita irrigat. sicut nilus ȩgi pttum. Salu¬
stius aut̃ auctor certissimus asserit.
tigrim & eufraten. uno fonte manare
in armenia. qͥ ꝑdiuersa euntes longius
diuidunt᷑. spacio medio relicto multo¬
rũ miliũ. quȩ tam̃ terra quȩ ab ipsis
ambitur mesopotamia dr̃. Ex qͦ ieroni
mus anĩ aduertit. alit̃ de paradysi flu¬
minib intelligendũ. Indus fluuius
orientis. qͥ rubro mari accipit᷑. Idaspes
fuit medorũ rex antiquissimꝰ. ex quo
aminis orientis nom̃ accepit. qui nunc

Expanded text:
et super Orientis terras erumpere. Tigris fluet super Orientis terras erumpere. Tigris fluvius Mesopotamiae de paradiso exoriens, et pergens contra Assyrios, et post multos circuitus in mare Mortuum influens; vocatus autem hoc nomine propter velocitatem, instar bestiae tigridis nimia pernicitate currentis. Euphrates fluvius Mesopotamiae, de paradiso exoriens, copiosissimusnam Hebraice euphrata fertilitas interpretatur: Mesopotamiam etenim in quibusdam locis ita irrigat sicut Nilus Alexandriam. Sallustius autem auctor certissimus asserit, Tigrin et Euphraten uno fonte manare in Armenia, qui per diversa euntes longius dividuntur spatio medio relicto multorum millium: quae tamen terra, quae ab ipsis ambitur, Mesopotamia dicitur. Jordanimus animadvertit aliter de paradisi fluminibus intelligendum. 11. Indus, fluvius Orientis, qui Rubro mari accipitur. 12. Hydaspes fuit Medorum rex antiquissimus, ex quo amnis Orientis nomen accepit, qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã aut̃ fluuiorũ ꝓpriis ex causis nom̃
accepert̃. ex quib n̾nulli notandi sc̃. qui
inhystoriis celebres memorant᷑. Geon
fluuius de paractyso exiens. atq uniuer¬
sam ȩthiopiã cingens. uocatꝰ hoc nomine.
qđ increm̃to suȩ exundationis terrã¬
catur. ꝓpt̾ limũ quẽ trahit. qͥ efficit
foecunditatẽ. Unde & nilus dictus. ẽ.
quasi. neania inaaion. Nã antea nilus
latine melo dicebatur. Apparet autẽ
in nilide lacu. de qͦ inmeridiẽ uersus
excipit᷑ egypto. ubi aquilonis flatib
reꝑcussus. aquis retro luctantib intu¬
mescit. & inundationẽ egypti facit.
Ganges fluuius. ẽ. quẽ physon sc̃ã scri¬
ptura cognominat. & exiens de para¬
dyso. ꝑgit ad indiȩ regiones. Dictus aut̃
physon id÷ caterua. qͥa decẽ fluminib
magnis sibi adiunctis implet᷑. & efficit᷑
unus. Ganges aut̃ uocatꝰ. a rege gangaro
indiȩ. Fertur aut̃ nili modo exaltari.

Expanded text:
Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina acceperunt, ex quibus nonnulli notandi sunt qui in historiis celebres memorantur. Geon fluvius de Parasam Aethiopiam cingens, vocatus hoc nomine, quod incremento suae exundationis terram Acatur propter limum, quem trahit, qui efficit fecunditatem. Unde et Nilus dictus est, quasi nean y len trahens. Nam antea Nilus Latine Melo dicebatur. Apparet autem in Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipitur Aegypto, ubi aquilonis flatibus repercussus aquis retro luctantibus intumescit et inundationem Aegypti facit. Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradiso pergit ad Indiae regiones. Dictus autem Phison, id est caterva, quia decem fluminibus magnis sibi adjunctis impletur, et efficitur unus. Ganges autem vocatus a rege Gangaro Indiae; fertur autem Nili modo exaltari,
Abbreviated transcription (Latin):
luuiuis est ꝑennis aquarũ
decursus. a fluendo ꝑpetim dictꝰ.
froprie autẽ flumꝰ ipsa aqua. fluuius
cursus aquȩ. Prior aut̃ flum̃ quã flu¬
uius. id ẽ. prior aqua quã decursus
nec me flumine uiuo abluero. Torrens
.ẽ. aqua ueniens cũ impetu. Dictꝰ aut̃
torrens quia pluuia crescit. siccitate
torrescit. id÷ arescit. de qͦ pacuuius.
Flãmeo uapore torrens torret. Cui greci
abhieme nom̃ dedlert᷑. nos abestate.
Illi a tẽpore qͦ succrescit. nos a tẽpore
qͦ siccat᷑. Aminis fluuius ẽ. nemore ac
fronclib redimitꝰ. & ex ipsa amoenitate
amnis uocatꝰ. Decursus ꝓprie finis cur¬
sus. siue aquarũ seu quarũlibet rerũ.
Riui dicti qđ diriuent᷑ ad irrigandũ. id ẽ.
ad inducendũ aquas in agris. Nã irrigare.
inducere. ẽ. Gurges ꝓprie. locus altus in
flumine. Puteus. ẽ. locus defossus. ex quo
hauritur aqua. a potatione dictꝰ. Fons
caput. ẽ. aquȩ nascentis. qͣsi aquas fundens.

Expanded text:
. Fluvius est perennis aquarum . Fluvius est perennis aquarum decursus, a fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen ipsa aqua, fluvius cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est prior aqua quam decursus.nec me flumine vivo abluero. Torrens est aqua veniens cum impetu. Dictus autem torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius 13: Flammeo vapore torrens torret. Cui Graeci ab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a tempore quo succrescit, nos a tempore quo siccatur. Amnis fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate amnis vocatus. Decursus proprie finis currum sit seu quarumlibet rerum. Rivi dicti quod deriventur ad inrigandum, id est ad inducendum aquas in agris; nam inrigare inducere est. Gurges proprie locus altus in flumine. Puteus est locus defossus ex quo hauritur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fundens.
Abbreviated transcription (Latin):
unde & abyssus dicta. Nam om̃s aquȩ
siue torrentes. ꝑ occultas uenas ad ma¬
tricẽ abyssũ reuertunt᷑. Fluctus dicti.
qđ flatib fiant. Uentorũ enĩ impulsu
agitatȩ aquȩ fluctuant. Aqua. ẽ. stati¬
ua & sine motu ȩqualis. Vnda uͦ eminens
lerias undas. id ẽ. motꝰ & corpus illud
qtđ refluctuat. Nam nec unda ꝑse aqua
est. sel aqua in motu quodã & agitatio¬
ne. quasi abeundo & redeundo. unda
uocata. ẽ. Latex ꝓprie liquor fontis. ẽ.
& dictiis latex qđ in uenis t̾rȩ lateat.
Guta ẽ. quȩ stat. stilla quȩ cadit. hinc
stillicidiũ. quasi stilla cadens. Stiria
enĩ grecũ ẽ. id ÷ gutta. Inde fit dimi¬
nutiuũ. ut dicamꝰ stilla. Dũ autẽ stat
aut pendet de tectis uł arborib. qͣsi
glutinosa gucta. ẽ. Dũ ceciderit stilla
est. Spuma dicta ab eo qđ spuatur.
Sordes enĩ sunt undarũ. Unde & mu¬
stum & ea quȩ coquunt᷑. spuma pur¬
gantur. Hinc & sputũ.
DE ELUMINI

Expanded text:
unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes, per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. Fluctus dicti quod flatibus fiant. Ventorum enim inpulsu agitatae aquae fluctuant. Aqua est stativa et sine motu aequalis. Unda vero, eminens , 151: Aerias undas, id est motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo et redeundo, unda vocata. Latex proprie liquor fontis est; et dicta latex quod in venis terrae lateat. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum autem stat, aut pendet de tectis vel arboribus, quasi glutinosa gutta est; dum ceciderit, stilla est. Spuma dicta est ab eo quod spuatur; sordes enim sunt undarum; unde et mustum et ea quae coquuntur spuma purgantur. Hinc et sputum. De fluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
or haustꝰ cius. & ad potandũ dulcis &
habilis. Benacus lacus italiȩ in uenecua
de qͦ fluuius nascit᷑ mincius. qͥ lacus
magnitudine sui. tẽpestates imitat᷑
marinas. Lucrinꝰ & auernꝰ lacus cãpanie
st̃. Lucrinꝰ aut̃ dictꝰ quia olim ꝓpter
copiã pisciũ. uectigalia magna presta.
bat. Auernꝰ aut̃ lacus uocatꝰ. qđ aues
ibi suꝑuolare ñ possent. Nã antea sil¬
uarũ densitate sic ambiebat᷑. ut ex ha-¬
lantes inde ꝑangustias aquȩ sulphurȩ
odor grauissimꝰ suꝑ uolantes aues hali¬
tu suo necaret. Quã rem augustꝰ ces ae
intelligens. deiectis siluis. ex pestilen¬
tib amoena reddidit loca. Lacus aut̃
idẽ & stagnũ. ubi immensa aqua con¬
uenit. Nam dictũ. ẽ. stagnũ. ab eo qđ
illic aqua stet. nec decurrat. DE ABYSSO
BySsUS ꝓfunditas ẽ. aquarũ impe¬
netrabilis. siue speluncȩ aquarũ
latentiũ. E quib fontes & flumina
ꝓcedunt. uł quȩ occultȩ subtereunt

Expanded text:
or haustus eius, et ad potandum dulcis et or haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine sui tempestates imitatur marinas. Lucrinus et Avernus lacus Campaniae sunt. Lucrinus autem dictus quia olim propter copiam piscium vectigalia magnaaves ibi supervolare non possent; nam antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. Lacus autem idem et stagnus, ubi inmensa aqua convenit. Nam dictus est stagnus ab eo quod illic aqua stet nec decurrat. De abysso . Abyssus profunditas est aquarum inpenetrabilis, sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter eunt,
Abbreviated transcription (Latin):
omis stagnat᷑. neq nauigationis pati¬
ens ẽ: quia omĩa uita carentia in pro¬
funtũ mergunt᷑. nec materiã ullam
sustinet. nisi quȩ bitumine illustrat᷑.
Lucernã accensam ferunt suꝑ natare. ex¬
tincto de mergi lumine. Hoc & mare
salinarũ dr̃ siue lacus asfalti. id est
bituminis. & est in iudea int̾ iericho
& zoaran. Longitudo eiꝰ usq ad zoros
arabiȩ dirigitur. stadiis septingentis
octoginta. latitudo stadiis centũ. ͭ
riadis. ab oppido tẏberiadi uocatꝰ. qđ
quondã herodes in honore tyberii cȩsa¬
ris condidit. Est aut̃ in iudea om̃ib
lacis salubrior. & ad sanitatẽ corporũ
quodã mͦ efficacior. circũit stadia.
Genesar lacus amplissimꝰ in udea. longi¬
tudine centũ. XͣL. extendit᷑ stadiis.
excreans. Unde & genesar dr̃ greco uo¬
cabulo. quasi generans sibi aurã. Deniq
ꝑ diffusiora spatia lacus frequentib
auris spirantib agitat᷑. Unde & puri¬

Expanded text:
omnis stagnatur, neque navigationis patiomnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae dirigitur stadiis septingentis octuaginta; latitudo stadiis centum quiriadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . Genesar lacus amplissimus in Iudaea longitudine centum quadraginta extenditur stadiis, excreans. Unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; unde et puri
Abbreviated transcription (Latin):
egẏptiũ uicine st̃. & parit̾ ad miscent᷑.
Uada uͦ sunt ꝑquȩ in mari uł in flumi¬
nib homines uł animalia pedib ua-¬
dunt. Quȩ uirgilius breuia appellat.
scentur oceani fluctib. aut mari¬
magno. & dicunt᷑ lacus & stagna. Lacus
est receptaculũ in qͦ aqua retinetur: nec
miscetur fluctib. ut lacus asfalti. ut
lacus benacus. & larius. & cȩteri quos
greci lim̃. id ÷ stagnos uocant. Nã fontes
labuntur influuiis. flumina infreta
discurrunt. lacus stat in loco nec ꝓfluit.¬
& dictus lacus quasi aquȩ locus. Lacus
asfalti idẽ & mare mortuũ uocatũ.
ꝓpt̾ qł nichil gignit uiuũ. nichil reci¬
pit ex genere uiuentiũ Nã neq pisces
habet. neq assuetas aquis. & lȩtas mer¬
gendi usu patitur aues. sed & quȩ¬
cunq uiuentia. mergenda tẽptaueris.
quacunq arte dimersa. statĩ resiliunt.
& quãuis uehem̃t illisa. confestim ex¬
cutiuntur. Sed neq uentis mouetur.
resistente turbinib bitumine. qͦ aqua

Expanded text:
egyptium vicinae sunt, et pariter admiscentur. Vada vero sunt, per quae in mari, vel in fluminibus homines, vel animalia pedibus vadunt; quae Virgilius brevia appellat, scentur Oceani fluctibMagno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut lacus Benacus et Larius, et ceteri quos Graeci λίμναι, id est stagnos, vocant. Nam fontes labuntur in fluviis; flumina in freta discurrunt; lacus stat in loco nec profluit. Et dictus lacus quasi aquae locus. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet neque adsuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves, sed et quaecumque viventia mergenda temtaveris, quacumque arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua
Abbreviated transcription (Latin):
minis. capitib succinctã caninis. quia
collisi ibi fluctꝰ. latratus uidentur ex¬
primere. Caribdis dicta. qđ gurgitib
occultis naues absorbeat. Est eni mare
uerticosũ. & inde ibi laniata naufragia.
ꝓfundo immergunt. Ter aut̃ in die
erigit fluctus. & ter absorbet. Nã accipit
aquas ut uomat. uomit ut rursus accipi¬

Expanded text:
minis capitibus succinctam caninis, quia minis capitibus succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; vomit, ut rursus accipi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. fretũ ad utrunq mare.
Nam estus. ẽ. maris accessus uł recessus.
id ẽ. inqui etudo. Unde & estuaria. p
quȩ mare uicissim tã accedit quã rece¬
dit. Fretũ aut̃ appellatũ. qđ ibi semp
mare ferueat. Nam fretũ. ẽ. & angustũ
& quasi feruens mare. ab undarũ feruo¬
re nominatũ. ut gaditanũ uł siculũ.
Fretũ siciliȩ qđ regiũ dr̃. salustius tali
ex causa uocari scripsit dicens. Italiȩ olim
siciliã coniunc̾tã fuisse. & dũ esset una
tellus. mediũ spaciũ aut ꝑhumilitatẽ
abruptũ ẽ. aquis. aut ꝑ angustiã scissũ.
& inde regiũ nominatũ. qͥa grece abru¬
ptũ. hoc nomine nuncupat᷑. Est autẽ
artissimũ. triũ miliũ spacio siciliã ab
italia diuidens. fabulosis infamȩ mon¬
stris. cuiꝰ hinc inde scilla & caribdis
ostendit᷑. Scillã accolȩ saxũ mari immi¬
nens appellant. simile celebrate forme
ꝓcul uidentib. unde & monstruosã spe¬
ciem fabulȩ illi dedert̃. qͣsi formã ho¬

Expanded text:
tinet, fretus ad utrumque mare. Nam aestus est maris accessus vel recessus, id est inquietudo; unde et aestuaria, per qua mare vicissim tam accedit quam recedit. Fretum autem appellatum quod ibi semper mare ferveat; nam fretum est angustum et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum vel Siculum; Fretum Siciliae, quod Rhegium dicitur, Sallustius tali ex causa vocari scribit Siciliam conjunctam fuisse, et dum esset una tellus, medium spatium, aut per humilitatem abruptum est aquis, aut per angustiam scissum. Et inde ῥήγιον nominatum, quia Graece abruptum hoc nomine nuncupatur. Est autem arctissimum, trium millium spatio Siciliam ab Italia dividens, fabulosis infame monstris, quibus hinc inde Scylla et Charybdis ostenditur. 4. Scyllam, accolae saxum mari imminens appellant simile celebratae formae procul visentibus. Unde et monstrosam speciem fabulae illi dederunt, quasi formam ho
Abbreviated transcription (Latin):
herba omĩb cognita. acerrime feruens.
uocant. cuiꝰ sem̃ indulci uino datum.
proniores reddit inuenerẽ. Si supra
modũ dederis: amentiã nutrit Aqͥ¬
nos etiã ex coriandro infici traditũ. e
sit feruentissima. cuiꝰ altera agrestis
atq uirtute acrior sed utreq feruen¬
tissimȩ cõprobantur. Hanc uenenis re¬
pugnare mustelȩ docent. quȩ dũ cũ
serpente dimi cauerint: cibo eius ar-¬
mantur. Saluia inula quã rustici
ulam uocant. radice aromatica. odo¬
ris summi. cũ leui acrimonia. Men¬
ta. huius genera sex.¬

Expanded text:
herba 370 omnibus cognita, acerrime fervens herba 370 omnibus cognita, acerrime fervens vocant, cujus semen in dulci vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum estsit ferventissima. Cujus altera agrestis, atque virtute acrior, sed utraque ferventissima comprobatur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo ejus armantur. 9. Salvia . . . . . Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta. Hujus genera sex.
Abbreviated transcription (Latin):
pium dictũ. qđ eo apex OLERIꝰ.
id. ẽ caput antiquorũ triũ phan¬
tium coronabatur. Hercules aut̃ hanc
herbã primꝰ capiti circuitulit. Nam
nunc popłm capite p̃ferebat. nunc ole¬
astrũ. nunc apiũ. cuiꝰ radices effica¬
citer pugnant. contra insidias ueneno¬
rum. Eius generis st̃ petrosilenon. ip¬
posilenon. & oleosilenon. Petrosil enon
uocatũ qđ sit similis apio. & nascat᷑
in petris. montibusq p̃ruptis. qđ nos
petrapiũ dicere possumꝰ. Sil enon enĩ
grecc apiũ dr̃ sed est sũmũ ac ꝓbabile
macedonicũ. gustu suaue. & odore aro¬
matico. Ipposilenon dictũ. qđ sit durũ
& austerũ. Oleosilenon qđ molle sit
folio & caule tenerũ. Feniculũ latini
uocant. qđ eiꝰ tirsi seu radicis sucus
ut serpentes annuã senectutẽ eiꝰ gu¬
stu deponant. Hoc olus greci marat᷑on
uocant. Ligusticũ a regione nom̃ acce¬
pit. Nascitur eni plurimũ in liguria.
odore aromatico. & gustu acris. Anneo¬
son. greci dicunt siue ut latini anesũ.

Expanded text:
pium dictum quod eo apex, id est caput, antiquorum triumphantium coronabatur. Hercules autem hanc herbam primus capiti circumtulit: nam nunc populum capite praeferebat, nunc oleastrum, nunc apium. Cuius radices efficaciter pugnant contra insidias venenorum. Eius generis sunt petroselinon, hipposelinon et oleoselinon. Petroselinon vocatum quod sit similis apio et nascatur in petris montibusque praeruptis. Quod nos petrapium dicere possumus; σέλινον enim Graece apium dicitur. Sed est summum ac probabile Macedonicum, gustu suave et odore aromatico. 3. Hipposelinon, quod sit durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio, et caule tenerum. 4. Feniculum Latini vocant, quod ejus thyrsi seu radicis succus ut serpentes annuam senectutem ejus gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. 5. Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, odore aromatico, et gustu acre. 6. Aneson, ut Graeci dicunt, sive, ut Latini, anesum,
Abbreviated transcription (Latin):
tera primũ deducebant stilũ. dein¬
de conuertebantur ab inferiore. &
rursus ad dexterã conuersus. quos &
hodie rustici uersus uocant. Sceda ẽ
qđ ad huc emendatur. & necdũ in li¬
bris redactũ est. & est nom̃ grecũ. sicut

Expanded text:
teram primum deducebant stilum, deinteram primum deducebant stilum, deinde convertebantur ab inferiore, et rursus ad dexteram versus; quos et hodieque rustici versus vocant. Scheda est quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est; et est nomen Graecum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ibRarios antea bibliopolas dictos.
Librũ enĩ greci. biblũ uocant. Librari ĩ
autẽ idem & antiquarii uocant᷑. Sed
librarii st̃. qui & noua scribunt & ue¬
tera. Antiquari i qui tantũmͦ uetera.
unde & nom̃ sũpsert̃. Ascribendo
autẽ scriba nom̃ accepit. officiũ ex¬
primens. uocabuli qualitate. Instru¬
mta scribȩ. calamꝰ & penna. Ex his
eni. uerba paginis infigunt᷑. Sed ca¬
lamus arboris. ẽ. penna auis. cuius
passionis effusũ. Dictꝰ autẽ calamus
qđ liquorẽ ponat. unde & apud nau¬
tas calare ponere dr̃. Penna autẽ a
pendendo uocata. id. ẽ. uolando. est
enĩ ut diximꝰ auiũ. Folia aut̃ libro¬
rũ appellata. siue ex similitudine
foliorũ arborũ. seu qͥa exfollib fi¬
unt. id÷ ex pellib quȩ de occisis pe¬
cudib detrahi solent. cuiꝰ partes pa¬
ginȩ dicunt᷑ eo qđ sibi inuicẽ com¬
paginentur. Uersus autẽ uulgo uoca¬
ti. quia sic scribebant antiqui. sicut
aratur terra. Asinistra enĩ ad dex¬

Expanded text:
ibrarios antea bibliopolas dictos. Librum enim Graeci βίβλον vocant. Librarii autem iidem et antiquarii vocantur: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera; antiquarii, qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. Ab scribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et pinna. Ex his enim verba paginis infiguntur; sed calamus arboris est, pinna avis; cuius Passionis effusum. Dictus autem calamus quod liquorem ponat. Unde et apud nautas calare ponere dicitur. Pinna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim, ut diximus, avium. Foliae autem librorum appellatae sive ex similitudine foliorum arborum, seu quia ex follibus fiunt, id est ex pellibus, qui de occisis pecudibus detrahi solent; cuius partes paginae dicuntur, eo quod sibi invicem conpingantur. Versus autem vulgo vocati quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra. A sinistra enim ad dex