comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Q uasa irx̧. ad ꝑditionem : si ñ eẽt ip¬
sa uniu̾sa ex adam massa dap̃nata.
Quod gͦ inde fiunt nascendo uasa
ux. ꝑtinet ad debitam penã: qͦd aũ
fiunt renascendo uasa miscdiȩ. ꝑ¬
tinet ad indebitam grãm. Osten¬
dit gͦ ds̃ iram suam ñ utiq animi
nes nuncupatur: s iustã firamq¬
uindictam. qͦd destirpe mohedi¬
entiȩ ducitur ꝓ pago peccati atq
supplicii. & homo natus ex muliere. sic̃
in libro iob scͥptirm. ẽ. breuis. ẽ. uitȩ
& plenus iracundiȩ. Eiuis enim rei¬
uas. ẽ: qua plenus ẽ: unde irȩ uasa
dicunt᷑. Ostendit & potentiam suã.
qua bene utitur etiã malis. multa
illis naturalia & temꝑalia bona largi¬
ens. eorumq malitia ad exercendos
& cõꝑatione ãmonendos bonos accõ¬
modans. ut in eis ctiscant agere grãs
dõ. qͦd ab eis non suis meritis. quȩ in
eãdem massa paria fuerũt. s illius
miseratione discreti sũt. Qͦd mari¬

Expanded text:
inde uasa irae ad perditionem, si non esset ipinde uasa irae ad perditionem, si non esset ipsa uniuersa ex Adam massa damnata. quod ergo fiunt inde nascendo uasa irae, pertinet ad debitam poenam: quod autem fiunt renascendo uasa misericordiae, pertinet ad indebitam gratiam. Ostendit ergo deus iram suam. non utique animi nis nuncupaturvindictam, quod de stirpe inobedientiae ducitur propago peccati atque supplicii; et homo natus ex muliere, sicut in libro Job scritum est , brevis est vitae et plenus iracundiae: ejuuas est, qua plenus est; unde irae uasa dicuntur. ostendit et potentiam suam, qua bene utitur etiam malis multa illis naturalia et temporalia bona largiens eorumque malitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accomodans, ut in eis discant agere gratias Deo, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti sunt. Quod maxi
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. s ad dĩ misc̃dĩam
ꝑtinet. cũ ex illa massa pͥmi homi¬
nis cui merito mors debetur. qͥsq
liberatur. Non .ẽ. iniquitas ap̃
dm̃. qr neq remittendo neq exi¬
gendo qͦd debetur iniustus . e. et
ibi gratuita. ẽ. indulgentia. uͥ iusta¬
⁊ ds̃ ostendere iram. & notam facere
⁊ potentiam suam. sustinuit in mul¬
⁊ ta patientia. uasa ire ꝑfecta in ꝑdi
I tionẽ. ut ostender& diuitias głȩ suȩ.
⁊ in uasa misctĩȩ. quȩ p̃parauit in¬
luit ad dap̃nationẽ. ñ ad gra¬
tiam ꝑtinere : beatus apłs tanto
succinctiore breuitate. quanto ina¬
iore auctoritate cõmemorat. Dm̃
enim cdic̃ uolentem ostendere irã.
& demonstrare potentiam suam.
attulisse in multa patientia. uasa
irȩ. quȩ ꝑfecta sũt in ꝑditionem.¬
& ut notas facer& diuitias głe suȩ.
inuasa miscdie : quẽ suꝑuis dire¬
rat tãquã figulum luti ex eade
massa facere aliud uas in honorem.
aliud in cõtumeliã. Merito autẽ
uideretur inustum qͦd fiunt

Expanded text:
hominum, sed ad Dei misericordiam pertinet, cum ex illa massa primi hominis, cui merito mors debetur, quisque liberatur. Non est enim iniquitas apud Deum: quia neque remittendo, neque exigendo quod debetur, injustus est; et ibi gratuita est indulgentia, ubi justahominum, sed ad Dei misericordiam pertinet, cum ex illa massa primi hominis, cui merito mors debetur, quisque liberatur. Non est enim iniquitas apud Deum: quia neque remittendo, neque exivit ad damnationem, non ad gratiam pertinere, beatus Apostolus tanto succinctiori brevitate quanto majore auctoritate commemorat. Deum enim, dicit, volentem ostendere iram et demonstrare potentiam suam, attulisse in multa patientia vasa irae quae perfecta sunt in perditionem, ut notas faceret divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quem superius dixerat, tanquam figulum luti, ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam. merito autem uideretur iniustum, quod fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ⁊ filius hominis uerus sodm̃ car¬
dictus in scła ersemina natus .tͣ. s. ex
illa infirmitate quã suscepit ex nob̾.
ut in camoreretur ꝓ nobis ⁊ camsana¬
ret innobis. Non ex forma cdĩ in qua
cum cĩt non rapinam arbitratus ẽ. cẽ
equalis cdõ. natus er semina. e s ex rma
serui. quam accipiendo semet ipsum
erinaniuit. Neq enm ob aliud exina¬
nisse se dictus.ẽ. nͥ accipiendo formam
strui ñ amittendo sermam dĩ. Illa e¬
tum sor natura qua inforina cłł eqͥlis
suscepit mutabilem ntam ꝑ quam
de uirgine nasceretur. Non autẽ¬

Expanded text:
is verus secundum cardictus in saecula ex femina natus est; sed ex illa infirmitate quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis, et eam sanaret in nobis: non ex forma Dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, natus ex femina est. sed ex forma serui, quam accipiendo semet ipsum exinan uit. neque enim ob aliud exinanisse se dictus est nisi accipiendo formam serui, non amittendo formam dei. illa enim natura, qua in forma dei aequalis suscepit mutabilem nostram, per quam de uirgine nasceretur. uos aute
Abbreviated transcription (Latin):
stissima auctoritate firmatum.
qr iustus ex fide uiuit. Eaq
fidei deuotio officium a nobis
exrigit & cordis & lingue. Ait . it.
apłs. Corde credit᷑ ad iusticiã.
ore aũ confessio fit ad salutem.
Oporta gͦ nos eẽ & iusticiȩ me¬
mores & salutis. qͣndoqͥdem in
sempit̃nũ iusticia regnaturi.
a p̃senti seło maligno salui fie¬
ri ñ possumus. nͥ & nos ad salu¬
.tem ꝓximorum nitentes. etiã

Expanded text:
stissima auctoritate firmatum, Quia justus ex fide vivit ; eaque fides officium a nobis exigit et cordis et linguae; ait enim Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem : oportet nos esse et justitiae memores et salutis. Quandoquidem in sempiterna justitia regnaturi, a praesenti saeculo maligno salvi fieri non possumus, nisi et nos ad salutem proximorum nitentes, etia
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ se musitant & uͥ pos¬
sunt aliqͥuando ꝓclamant. &
turbulenta disceptatione con¬
tenctũt dicentes. Quid fecert̃
uidei. uel quȩ culpa eorum fuit.
si necesse erat ut sermo ꝑstȩ
ꝓpħe impleret᷑ quẽ dit̾it̾. dnẽ
quis credidit auditu nr̃o. &
brachium dni cui reuelatũ. ẽ
Quib respondemus. dm̃n p̃sciũ
tam̃. nonfccisse. Non enim ꝓpt̃ca
quẽ quã ds̃ ad peccandũ cogit:
qr futura hominũ peccata iam
nouit. Ipsorum enĩ nouit pecca¬
ta. ñ sua ñ ciuiusquã alterius. s
ipsorum. Quaꝓpt̾ si ea quȩ ille
p̃sciuit ipsorum. ñ sũt ipsorum:
ñ uera ille p̃sciuit. S q illius
p̃scientia falli ñ pot : sine cdubio
ñ alius. s ipsi peccant. qͦs dõ pec¬
caturos eẽ p̃sciuit. fecerũt gͦ
peccatũ uidei. qͦd eos facere ñcom¬
pulit cui peccatũ non placet: sed
facturos eẽ p̃ctirit. quẽ nichil lat&.¬

Expanded text:
inter se mussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit, Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum pondemus Deum, praescium tamen non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua, non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter, si ea quae ille praescivit ipsornon vera praescivit. Sed quia illius praescientia falli non potest, sine dubio non alii, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit, cui peccatum non placet, sed facturos esse praedixit, quem nihil lat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptͣ qͥd dictetut. teforinanitnu in noui¬
cate m̃tis uxẽ. et. in eandẽ imagiiem
tranffirmantir. S tursus si cotum ami¬
fisset. nichil maneret unde dicecetut.
quamquã ad imaginiem ambalet ho¬
mo. cam̃ uane conturbatut. E x libro¬
ui uͦ cõmemorati conuertunt᷑ ad
cdũm. ab ea deformitate qua ꝑ cuꝰ¬
piditates sclares confonnabantur hiuc
scło. tefrmant᷑ ex illo. audicntes apłm
dicentem. nolite conformati huic scło.
s reftemanuni in nouitate m̃tis ut̃e.
ut incipiat illa unago ab illo tifermi

Expanded text:
opter quod diceretur: reformamini in nouitate mentis uestrae, et: in eandem imaginem transformamur; sed rursus, si totum amisisset, nihil maneret, unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. iQui vero commemorati convertuntur ad Dominum ab ea deformitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reform
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ de se genuit. s ꝑ uerbũ suũ
fecit ñ ddc his rebus quȩ iam etant. s de
his quȩ omĩno ñ erant. hoc.ẽ. de nichilo
fecit. ita dicit apłs. Qui uocat ea quȩ ñ
sũt: tanquam sint. Aꝑtius aũ in libro
machabearum scͥptum .ẽ. Oro t fili. tes¬
pice ad cxłum & tr̃am. & omĩa quȩ iners

Expanded text:
non de se genuit, sed per Verbum suum fecit, non de his rebus quae jam erant, sed de his quae omnino non erant, hoc est, de nihilo fecit, ita dicit Apostolus: Qui vocat ea quae non sunt, tanquam sint . Apertius autem in libro Machabaeorum scriptum est: Oro te, fili, respice ad coelum, et terram, et omnia quae i
Abbreviated transcription (Latin):
saurias tͥ iram in dic tre & reuelationis
iusti iudicii dĩ. qͥ reddet unicuiq scdm
oꝑasua. Hec tam̃ cũ indõ sint uniuersai
quȩ condidit. inqͥnant cũ qͥ peccant.
de cuius sapientia dicit᷑. Attingit autẽ
omĩa ꝓpt̃ suã munditiã: & nichil inqͥ¬
natum meam incurrit. Oporcet enum
ut sic̃ dm̃ incorruptibilem & incõimu¬
tabilem. ita consequent̃ etiã incomqui¬
nabilem credamus. Quia uͦ & minima
bona hoc ẽ cr̃ena acꝙ maitalia ipse. fecit.
illo apłi loco sine dubitatione intelligit᷑.
uͭ loquens de meubris carnis nrẽ. quia si
glorificatur unum menbrum congaudẽt
omĩa menbra. & si patitut unum m̃btũ
cõpatiunt᷑ omĩa menbra : etiam hoc ibi ait.
dõ posuit menbra. singulum quodq eoꝵ
incorpore ꝓ ut uoluit. & dt̃ cemꝑauit cor¬
pus. ei cui deerat maiorem honorem dans.
ut ñ eẽnt scissure incorpore. s idem ipsum.
ut ꝓinuicem sollicita sint menbra. Obsecto¬

Expanded text:
 iram in diem irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Nec tamen, cum in deo sint uniuersa, quae condidit, inquinant eum, qui peccant, de cuius sapientia dicitur: adtingit autem omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit. oportet enim, ut sicut deum incorruptibilem et incommutabilem, ita consequenter etiam incoinquinabilem credamus. Quia uero et minima bona, hoc est terrena atque mortalia ipse fecit, illo apostoli loco sine dubitatione intellegitur, ubi loquens de membris carnis nostrae "quia si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra; et si patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra" etiam hoc ibi ait: deus posuit membra, singulum quodque eorum in corpore prout uoluit et: deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint membra. hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
ipso scĩt omĩa. Ex ipso aũ ñ hoc signi¬
ficat. qͦd di ipso. Quod enim de ipso .ẽ.¬
tecte dicit᷑ de ipso. Ex ipso enim glũ
& tt̃a. q ipso fecit ea:ñ aũ de ipso. quia
ñ de substantia sua: sic̃ aliquis homo
si gignat filium. & faciat domum. ex
ipso filius. ex ipso domus. s filius de se
ipso. domus de t̃ra & de ligno. S hoo q
homo t̃ qͥ ñ pocait aliquid etiam de
nichilo facere. Dã aũ ex quo omĩa. ꝑ quẽ
omĩa in quo omĩa. ñ opus habebat aliqͥ
materia quam ipse ñ fecerat. adiuuari om¬
nipotentiã suã. Cum aũ audimus. omĩa
exipso & ꝑ ipsum &. inipso. om̃s utiq na¬
turas inteligere debemis. quȩ naturali

Expanded text:
ipso sunt omnia. Ex ipso autem non hoc significat quod de ipso. quod enim de ipso erecte dicitur de ipso. ex ipso enim caelum et terra, quia ipse fecit ea; non autem de ipso, quia non de substantia sua. sicut aliquis homo si gignat filium et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus; sed filius de ipso, domus de terra et ligno, sed hoc, quia homo est, qui non potest aliquid etiam de nihilo facere. deus autem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, non opus habebat aliqua materia, quam ipse non fecerat, adiuuari omnipotentiam suam. Cum autem audimus: omnia ex ipso et per ipsum et in ipso, omnes utique naturas intellegere deb
Abbreviated transcription (Latin):
dõ particus. t̃ m̃suram fidei. Sic̃ enĩ in uno
corpore multa m̃bra habemꝰ. omĩa aũ m̃bra
ñ cosdem actus habent. ita multi umnũ curpꝰ
sumꝰ in xp̃o. singuli aũ alcet alterras m̃bta.
habentes dona diuersa. scđ̾m grãm que da¬
ta t̃ nobis. hoc. ẽ. sactificium xp̃ianorum.
multi unum corpiis in xp̃o: qͦd etiam sacta¬
m̃to alcaris fidelib noco. frequentat eccła.
uͥ ei demonstratut qͥd mea te quam offert
ipsa offetatur. Merico illi incelestibꝰ sedibꝰ
constitaci. ĩmoitales & beati. qui creatoris
sui partiapatione congaudent. cunis ꝓc̾nita¬
te firmi cuius ueritate certi cuiꝰ munere
scĩ sunt. qm̃ nos mortales & miseros. ut ĩmor¬
tales beatiꝙ simus misccd̾it᷑. iliguns. no¬
lat̃ ns sibi sacrificati. s ei cuius & ipsi no¬
bascum sacufictum sc eẽ nouctunt. Cum
ipsis eutm sumus una ciuitas dĩ. cui dicit᷑
mpslms̃ slotiosa dicta sũt de et cuuitas
dł: cuius pars i nobis ꝑegrinatur. pars

Expanded text:
Deus partitus est mensuram fidei. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent: ita multi unum corpus sumus in Christo; singuli autem alter alterius membra, habentes dona diuersa secundum gratiam, quae data est nobis. Hoc est sacrificium Christianorum: multi unum corpus in Christo. Quod etiam sacramento altaris fidelibus noto frequentat ecclesia, ubi ei demonstratuse cultores. Merito illi in coelestibus sedibus constituti, immortales et beati, qui Creatoris sui participatione congaudent, cujus aeternitate firmi, cujus veritate certi, cujus munere sancti sunt; quoniam nos mortales et miseros, ut immortales beatique simus, misericorditer diligunt, nolunt nos sibi sacrificare; sed ei, cujus et ipsi nobiscum sacrificium se esse noverunt. Cum ipsis enim sumus una civitas Dei, cui dicitur in Psalmo, Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei : cujus pars in nobis peregrinatur, pars
Abbreviated transcription (Latin):
canti capitis corpus eẽmtis. scđm fremam
serui. hanc enim obtulit: in hac oblatus.ẽ.
quia scłm hanc mediator. ẽ: in hac sac̃dos.
in hac sacrificium. Cum itaq nos hortacus
eẽt apłs. ut erhibeamus corpora nt̃a hosti¬
am uiuam. scam̃. dõ placentem. rationabi

Expanded text:
tanti capitis corpus essemus, secundum formam tanti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quia secundum hanc mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum itaque nos hortatus esset apostolus, ut exhibeamus corpora nostra hostiam uiuam, sanctam, Deo pla
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ corpus quo inferiore tãquã famulo. uł
tãquã insitum̃to. utitut amma. cum eius
bonus & rectus usus ad dm̃ rifertur. sacrificiũ.
t: qͣncomagis anima ipsa cum se refert ad
dm̃. ut igne amoris eius accensa. formam cõ¬
cupiscentiȩ scł̃aris amittat. eiq cãquã incom¬
mutabili formȩ subdita reformetur. hinc ci
placens qͦd ex eus pulchritudine acceperit
fit sacrificium : Quod idem apłs adiungens
ꝓbandum uos qu̧ sit uoluncas dĩ. qͦd bonũ
& beneplacitum. & ꝑfectum. Cum gͥ uera
sacrificia oꝑa sint miscdiȩ. siue in nosip:
seria liberemur. ac ꝑhoc ut beati simus. qͦd
ñ fit nͥ bono illo. de quo dictum . ẽ. michi
aũ adherere dõ bonum. ẽ. ꝓfecto efficit᷑. ut
cota ipsi redempta ciuitas. hoc . ẽ. congrega¬
tio societasꝙ scõrum. uniuersale sactificium
offerat᷑ dõ ꝑ sacerdocem magnum. qui ctiã
se ipsum optulit in passione ꝓ nobis. ut

Expanded text:
Si ergo corpus, quo inferiore tanquam famulo, vel Si ergo corpus, quo inferiore tanquam famulo, vel tanquam instrumento utitur anima, cum ejus bonus et rectus usus ad Deum refertur, sacrificium est; quanto magis anima ipsa cum se refert ad Deum, ut igne amoris ejus accensa, formam concupiscentiae saecularis amittat, eique tanquam incommutabili formae subdita reformetur, hinc ei placens, quod ex ejus pulchritudine acceperit, fit sacrificium? Quod idem apostolus os quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum. Cum igitur uera sacrificia opera sint misericordiae siue in nos ipsoseria liberemur ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sanctorum, uniuersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passione pro nobis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
N.ẽ. omẽ opus qͦd agitur. ut scã societa¬
ce inhereamus dõ: relatum scilica. ad illũ
finem boni. quo ueraciter beati eẽ possimus.
Unde & ipsa miscdia qua homini subueni¬
tur. si ñ ꝓpcer dm̃ fit: ñ ẽ. sacrificium. Et¬
si enim ab homine fit uel offertur. tam̃ sa¬
crificium res diuina. ẽ: ita ut hoc qͦ uoca¬
bulo id latini ueteres appellauerint. unde
ipse homo dĩ nomine consecratus & dõ uo¬
tus. in q̃uantũ mundo inoritur. ut deo
uiuat. sacrificium . ẽ. Nam & hoc ad mise¬
ricordiam ꝑtinet. quã quisq inse ipsum fã¬
cit. Propcerea scͥptum. ẽ. Miscrere animȩ cuȩ
placens dõ. Corpus etiam nr̃m cũ tẽꝑan¬
tia castigamnus. si hoc quẽadmodũ debemꝰ
ꝓpt̃ dm̃ facimus. ut ñ exhibeamus m̃bra
nr̃a. arma iniquitatis peccato. s arma ui¬
sticie dõ: sacrificium. ẽ. Ad quod exhorcãs
ethibeatis corpora urã. hostiam uiium. scãm.
dõ placentem. rationabile obsequiũ ur̃m.

Expanded text:
ne opus, quod agitur ut sancta societate inhaereamus Deo, relatum scilicet ad illum finem boni, quo ueraciter beati esse possimus. Unde et ipsa misericordia, qua homini subuenitur, si non propter Deum fit, non est sacrificium. Etsi enim ab homine fit uel offertur, tamen sacrificium res diuina est, ita ut hoc quoque uocabulo id Latini ueteres appellauerint. Unde ipse homo Dei nomine consecratus et Deo deuotus, in quantum mundo moritur ut Deo uiuat, sacrificium est. Nam et hoc ad misericordiam pertinet, quam quisque in se ipsum facit. Propterea scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo. Corpus etiam nostrum cum temperantia castigamus, si hoc, quem ad modum debemus, propter Deum facimus, ut non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, sed arma iustitiae Deo, sacrificium est. Ad quod exhortans exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum.
Abbreviated transcription (Latin):
potestates. archangeli angeli. oꝑa . xp̃i
sũt. Nũqͥd otiã his oꝑibus maiora
facit: qui oꝑante in se xp̃o cooꝑatur
xõnam salutẽ. ac iustificationẽ suam:
Non hic audeo p̾cipitare sententiã.
Intelligat qͥ pot̾. iudicet qͥ pot̃ : utrũ
maius sit ustos creare. quã impios
iustificare. Certe enim si equalis est
utrũq potentiȩ: hoc maioris ẽ mise¬
ricordiȩ. Hoc ẽ enim pictatis sacram̃¬
tum. qͦd manifestatũ ẽ in carne. iusti

Expanded text:
potestates, archangeli, angeli, opera sunt potestates, archangeli, angeli, opera sunt Christi: nunquid etiam his operibus majora facit, qui operante in se Christo cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam. Intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim pietatis sacramentum, quod manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
inter credentes in ap̃m ñ ẽ cõpu¬
tantus: qui non fecerit oꝑa maiora quã
xp̃c : Durum ẽ. absurdum ẽ. serri non
iustificat impium : deputat᷑ fideo eius
ad iuisticiam. In hoc oꝑe facimus oꝑa xp̃i ÷¬
hoc oꝑat᷑ in nobis. non utiq sine nobis.
Auci iam gͦ & intellige. Qui credit in¬
s. me: opi que eo facio & ipse faciet. Priꝰ
ego facio. ddeuide & ipse faciet: qr facio
ut faciat. Quȩ opa᷑ nͥ ut ex impio iu¬
stus fiat. Et maiora horum faciet. Quoꝵ
obsecro Nñquidnam omĩum opt¬
rum ap̃i maicia facit: qui cum tuore
& tremoie suam ipsius saluitem opit᷑
Quod utiq in illo s non sine illo xp̃c
oꝑatur. Prorsus mauis hoc ẽẽ direrĩ
quã ẽ celum a t̾ra. & quecumq ccrnũ¬
tur ingelo & int̃ra. Ꝙ gelum cuim &¬
tra transibut : p̃destinatoꝵ aũ salus et
iustificatio ꝑmanebit. In illis tantũ
oꝑa dĩ: inhis aũ ẽ etiã unago dĩ. S
incelis sedes. dominationes. pͥncipatus.

Expanded text:
inter credentes in Christum non est computandus, qui non fecerit opera majora quam Christus? Durum est, absurdum est, ferri non justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . In hoc opere facimus oHoc operatur in nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam et intellige: « Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet ? » Prius ego facio, deinde ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Nunquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur; quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur? Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelum et terra, et quaecunque cernuntur in coelo et in terra. Coelum enim  autem salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem est etiam imago Dei. Sed in coelis sedes, dominationes, principatus,
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ : canto aũ amplius: quanto illum
ꝑcepimꝰ amplus. Proinde ñ solum ñ ha¬
benti. uerum etiam habenti ñ in cassum
ꝓmictitur. Nonhabenti quidẽ ut habe¬
atut: habenti aũ. ut ampluis habeatur.
Ham nͥ ab alio minꝰ. ab alio ampliꝰ habe¬
retur: scõ holꝑseus scõ helꝑs ñ diceret. Sp̃c
qui ẽ inte: duplo sit mine. Quando aũ
ait iłis baptista ñ enim ad m̃suram dat
dẽ spm̃: de ipso dĩ filio loquebat᷑: cui ñ
.c̃ datus sp̃c adm̃suram: qr in illo in ha¬
bitat oũis plenitudo diuinitatis. Neq
.ẽ unigenitus filius equalis patri: ñ ẽ.
gix̃ s nacuie: Quod aũ in unitatẽ ꝑso¬
nͦȩ uniginiti assumptus ẽ. homo. grẽ

Expanded text:
minus; tanto vero amplius, quanto illum percipimus amplius. Ideoque non solum non habenti, verum etiam habenti non incassum promittitur. Non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam si ab alio minus, et ab alio amplius non haberetur, s in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo divinitatis . Neque est Unigenitus aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unig
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco econtrario satis ostendit. uͥ
ait. ñ alta sapientes. s humilibꝰ con¬
sentientes F x hoc qͦd ait hummilib
consentientes utiq aperuit nichil
aliud se dixisse. alta sapientes. quam
suꝑbientes. T̃ imor gͦ ñ ẽ incaritate.
qr ꝑfecta caritas faras mittit cimo¬
tem. S illum seruilem. illum qͦ cũ
quisq ab oꝑe malo se abstinet. pęna
terretur: ñ iusticia delect᷑atur. hunc
foras caritas mittit. quam ñ delectat
iniquitas. etiã si ꝓponatur impuni¬
tas: ñ illum qͦ timet anima neamit¬
tat ipsam gram ꝑ quam inilla factũ
.ẽ ut eam ñpeccate delectꝰos. qͦ tim&
ne eam dõ deserat. etiam si nullis do¬
lorum cruciatib punat. Hic timar
castus ẽ: ñ eum eicit caritas s adsci¬
scit. De illo qͥppe scͥptum.ẽ. Timor
dnĩ castus ꝑmanens inscłm scłi. Ne-¬
qͣqͣm istum dicetet ꝑmanentẽ: nͥ
do. cũ timore & tremore suam ipsoꝵ

Expanded text:
alio loco e contrario satis ostendit, ubi alio loco e contrario satis ostendit, ubi ait: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. ex hoc, quod ait \'humilibus consentientes\', utique aperuit nihil aliud se dixisse \'alta sapientes\' quam superbientes. Timor ergo non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit caritas, sed adsciscit. de illo quippe scriptum est: Timor domini castus, permanens in saeculum saeculi. nequaquam istum do; cum timore et tremore suam ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ipsius enim sumus figientũ
creati in xp̃o ihũ in oꝑib bonis quȩ
p̃parauit dẽ ut milłis ambulemꝰ.
In hoc utiq intellectu gr̃ẽ in.ẽ. tamor
de quo dicit᷑. noli altum saꝑe. s time.
Timor añ iste alius. c̃: ñ c̃. ille serui¬
lis. quẽ caritas foras mittit. Illo cnĩ
timetur ne incidatur incorm̃tum
supplicii: isto aũ ne dimitat᷑ gr̃ã be¬
nesicii. Quaꝓpt̃ quamuis fidelib
ad nonum testam̃tũ ꝑtinentib di¬
cat apłs qͦed paulo ami cõmamoraui.
ñ enim accepistis spm̃ seruitutis¬
adoptionis filiotum in quo clama¬
mus abba pat᷑. iobc̃ ut fidis in nob̾
sit que ꝑ dilictionem oꝑatur. non
tam timendo pxtã. quam amãdo
iusticiam : tam̃ quia anima ñ fit iusta
nͥ participatione melioris qui iustifi
dictum. ẽ: noli altum saꝑe. s time. &
timor iste p̃cipit᷑ etiam his qui ex fi¬
de uiuentes. heredes sũt noui testa¬
m̃ti. atq inlib̾tatem uocati. Altum
enini saꝑe: dictum . ẽ. suꝑbite. Quod

Expanded text:
figmentum creati in Christo Iesu in operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum sapere, sed time. timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timetur, ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatur gratia beneficii. Quapropter quamuis fidelibus ad nouum testamentum pertinentibus dicat apostolus, quod paulo ante commemoraui: Non enim accepistis spadoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba, pater\', id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iustifidictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod
Abbreviated transcription (Latin):
titur fides eius ad iusticiam. & imple¬
atur inco ñ qͦd postulabat cius me¬
ritum s qͦd a dñõ ꝓmissum ẽ. bene¬
ffacti sunt rami: ut ego inserar. Bene.
ẜpt̃ incredulitatem fracti sũt : tu aũ
fide sta Noli altum saꝑe. s time. Dĩ ẽ.

Expanded text:
ius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat eius meritum, sed quod a domino promissum est bene\'fracti sunt rami, ut ego ins era r. bene; propter incredulitatem fracti sunt. tu autem fide sta, noli alt
Abbreviated transcription (Latin):
ralib ramis. qͥ ignorantes dei iusticiam.
a suam uolentes constituere. iusticie
dĩ ñsut̃ subiecti. De his quippe uana
dittone tumentib. dict̾um ẽ qͦd ibt̃
intenebras exceriores qr iactantes se de
semine abrahe. scmĩ abrahe ficti nolu¬
erunt ut cẽnt filii ꝓmissionis. qui
sidem noui testamenti ñ receperũt.
uͭ dei iusticia cõm̃datur. suam cõsti¬
tuero uolentes. icbẽ. tãquã dosius
meritis ⁊ oꝑibus p̃sidentis spreue¬
rũt ec̃ filii ꝓmissionis. hoc. ẽ. filũ grẽ.

Expanded text:
licet. qui ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi dei iustitia commendatur, suam constituere uolentes, id est tamquam de suis meritis et operibus praefidentes spreuerunt esse filii promis
Abbreviated transcription (Latin):
liuañ inuem: qd inuem moleastro. figo
oliua suꝑbiens p̃cidatur. oleaster hu¬
milis inseratur. Uide inserentẽ. iuide
p̃cidentem. ẜpterea dico uobis. qi multi
ab ariente & occidente uenient. Multꝰ
ueniet oleaster inserendus inoliuu. &
tecumbent cũ abraham. & ꝑsae & uceb
inregno celatum. Audisti quẽadmodũ¬

Expanded text:
liva non inveni quod inveni in oleastro. Ergo liva non inveni quod inveni in oleastro. Ergo oliva superbiens praecidatur, oleaster humilis inseratur. Vide inserentem, vide praecidentem: Propterea dico vobis, quia multi ab oriente et occidente venient; multus veniet oleaster inserendus in oliva; et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum. Audisti quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
udei olimuocati. ex egypto lib̾ati in
manu potenti. ꝑ rubrum mare tra¬
iecꝰti ꝑsiccum euadentes. hostibus inse¬
quentibꝰ catentes manna pasti. de scrui¬
tute eruti ad regnum ꝑdudi. tot be¬
do fracti sunt. Oleaster cõtep̃tibilis ꝑ to
hortebat siluestrioleastro.S tam̃ ꝑhu
militatẽ ibi meruit inseri unde oliui
suꝑbiendo p̃cidi. Audioliuam fuꝑbien¬
tem: ẽt frangi dignam. slos de seruitu¬
te ñsumꝰ nati: pattem habemꝰ abraham.
Respondetur. di filii abrahe cc̃tis facta
abrahȩ facetetis. contra id qͦd dictum ẽ.¬
nos desiruitate nsumꝰnati. Siuos filiꝰ
liberauerit. uere liberieritis. Liberos
uos eẽ iactatis: Om̃s qui facit peccatũ:
seruus. ẽ peccati. Quanto gͦ mituis ho¬
moseruuis cẽs hominis. quã ꝑuerse cu¬
piditatis. Illi tam̃ suꝑbiendo. humilẽ
ñ receꝑunt. Uide oleastrum dignum
inseri centurionẽ illum ñ de isrłitis. s
tectum ineum inires. Et dñs. Am̃dico
uobis ñ inueni tantãfidem in istł In o¬

Expanded text:
udaei olim vocati ex Aegypto, liberati in manu potenti, per Rubrum mare trajecti, per siccum evadentes, hostibus insequentibus carentes, manna pasti, de servitute eruti, ad regnum perducti, tot bedo fracti sunt. Oleaster contemptibilis, amarhorrebat silvestri oleastro: sed tamen per humilitatem ibi meruit inseri, unde oliva superbiendo praecidi . Audi olivam superbientem, et frangi dignam: Nos de servitute non sumus nati, patrem habemus Abraham. Respondetur: Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae faceretis. Contra id quod dictum est, De servitute non sumus nati: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis. Liberos vos esse jactatis? Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Quanto ergo tutius homo servus esses hominis, quam perversae cupiditatis? Illi tamen superbiendo humilem non receperunt. Vide oleastrum dignum inseri, Centurionem illum, non de Israeliticis, sed co vobis, non inveni tantam fidem in Israel. In o
Abbreviated transcription (Latin):
siuc indignant̃ audiant uider nos
tam̃ ubi possumꝰ cũ eorum dilectioni
p̃dicemꝰ. Nec suꝑbe gloriemur ad uer¬
sus ramos fractos s potius cogitemus
cuius grã & quanta miscdia. & in qua
radice inserti sumuẜ ut ñ alta sapia¬
mus s humilib consentientes. ñ cis
cum p̃sũptione insultando s cũ timo¬
re crultando. dicamus. Uenite am¬
bulemus inluce dñi. qm̃ magnum
nom̃ cius ingentib. Sienim audi¬
erint. & obaudierint : erunt int̃ cos¬
de quibus dict̾um .c̃. Accedite ad eũ
a illuminamini. & uultus urĩ ñ eru¬
bescent. Si aũ audiunt a. ñ obaudiũt:
uident & inuident. & int̾ eos sunt. de
quibꝰ dictum. ẽ. Peccator uidebit & ira¬
soctur. dentibꝰ frendet & tabescet. Ego
aũ dicit eccła de xpo. uelut oliua fruc¬

Expanded text:
sive indignanter audiant Judaei, nos tamen ubi possumus, cum eorum dilectione praedicemus. Nec superbe gloriemur adversus ramos fractos: sed potius cogitemus cujus gratia, et quanta misericordia, et in qua radice inserti sumus; ut non alta sapientes, sed humilibus consentientes , non eis cum praesumptione insultando, sed cum tremore exsultando dicamus , Venite, ambulemus in luce Domini, quoniam magnum nomen ejus in gentibus. Si enim audierint et obaudierint, erunt inter eos quibus dictum est: Accedite ad eum, et illuminamini ; et vultus vestri non erubescent. Si autem audiunt et non obaudiunt, vident et invident, inter eos sunt de quibus dictum est: Peccator videbit, et irascetur; dentibus suis frendet, et tabescet . Ego autem, dicit Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
pena dãpnato: indebita grã
liberato: ut nec ille se uidignum
queratur. nec dignum se iste głe¬
tur. uͥ una eademq massa dãpna¬
tionis & offensionis inuoluit. ut
liberatus. de ñ liberato discat. qͦd
etiam sͥ supplicium conueniret.
nͥ grã subueiuret. Si aũ grã. utiq
nullis meritis reddita. s gratiu¬
ta bonitate donata. S inuistũ
cansa. hunc lib̾api. illitm puni¬
ri. Hempe gͦ uistum ẽtitrũq
puniri. Quis hoc negauorit:
agamus gͦ grãs saluatori. dum
nobis non redditum ocrnunus.
qͦd indãpnatione similium. eti¬
am nobis debitum fuisse cogno¬
scimus. Si enim utriq liberarẽ
tur. lateret pͥd peccato ꝑ iusti¬
ciam deberetur : si nemo: quid
grã largiretur. Ut gͦ in hac di¬
sficillima questionẽ. u̾bis potiꝰ
utamur apłi. uolens ds̃ ostendere i¬
ram. & demonstrare potentiã suã.

Expanded text:
oena damnato, indebita gratia liberato, ut nec ille se indignum queratur, nec dignum se iste gum, ubi una eademque massa damnationis et offensionis inuoluit. ut liberatus de non liberato discat. quod etiam sibi supplicium conueniret, nisi gratia subueniret; si autem gratia, utique nullis meritis reddita sed gratuita bonitate donata. Sed iniustum causa, hunc liberari, illum puniri. Nempe ergo justum est utrumque puniri. Quis hoc negaverit? Agamus ergo gratias Salvatori, dum nobis redditum non cernimus, quod in damnatione similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. Si enim omnis homo liberaretur, utique lateret quid peccato per justitiam debeatur; si nemo, quid gratia largiretur? Ut ergo in hac difficillima quaestione verbis potius utamur Apostoli: Volens Deus ostendere iram, et demons
Abbreviated transcription (Latin):
ircumcisio carnis prosperi.¬
lege p̃cepta ẽ: qi non posset
onis auctorem. tolli ouginale pecca¬
tum. Cum pp̃utio qͥppe om̃is homo
nascit᷑. quẽ admodũ cum ouginali
peccato & octauo die ler circũcidi
rexit. qͥ pꝰ septimam sabbati octauus ẽ.
Ꝙ circumcisus p̃putiatum gignit.
traiciens in illum quo uam caruit. sic̃
baptizatus in filium quẽ generat
carne. reatum tam̃ traicit origuus

Expanded text:
ircumcisio carnis lege praecepta est; quia non posset erationis auctorem tolli originale peccatum. Cum praeputio quippe omnis homo nascitur, quemadmodum cum originali peccato. Et octavo die lex circumcidi rexit, qui post septimum sabbati octavus est. Et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum, quo ipse jam caruit: sicut baptizatus in filium quem generat carne, reatum tamen trajicit originis,
Abbreviated transcription (Latin):
aomittenti credidit abraban: a
dẽpitatum ẽ illi ad iusticiã. Dedit ciũ
głam dõ. plenissime credens sicut scrip¬
tum ẽ. qr que ꝓmsit potens ẽ & facere.
Ipse gͦ illoo bonos facit: ut bona faciãt.
Neꝙ enim eos ꝓpterea ꝓmisit abrahȩ.
quia p̃sciut ast ipsis bonos fututos.
Nam si ita ẽ: ñ situm. s eoꝵ ẽ qͦd ꝓmi¬
sit. Non aũt sic credidit abrahaua᷑s
non ẽ infirmatus infide dano głam
dõ & plenissunt credens. qi quȩ ꝓmisit
potens ẽ a faccre. Non ait. quȩ psciuit
potens ẽ ꝓmititre. aut quȩ pditit potẽs
ẽ ostendere. aut que ꝓmisit potens est
p̃scire. a que ꝓmisit potens ẽ a facere.
bonos. Qtui aũ cadunt a peretunt: in
pͣdestinatoꝵ numero non fuerunt.

Expanded text:
omittenti credidit Abraham, et deputatum est illi ad justitiam. Dedit enim gloriam Deo, plenissime credens, sicut scriptum est, quia quae promisit, potens est et facere. 36. Ipse ergo illos bonos facit, ut bona faciant. Neque enim propterea eos promisit Abrahae, quia praescivit a se ipsis bonos futuros. Nam si ita est, non suum, sed eorum est quod promisit. Non autem sic credidit Abraham, sed, non est infirmatus in fide, dans gloriam Deo, et plenissime credens quia quae promisit, potens est et facere . Non ait, Quae praescivit, potens et promittere; aut, Quae praedixit, potens est ostendere; aut, Quae promisit, potens est pbonos. Qui autem cadunt et pereunt, in praedestinatorum numero non fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tium ꝓmissa ẽ ab tahe. a ille dans głim
dõ. plenistine credidit qm quȩ ꝓmisii¬
dõ potens ẽ a facete. Ipse gͥ fictem gen¬
tium facit. qui poteus ẽ facere quod
tiro modo ageno in nrĩs coetibꝰ. at
crecamus. nũquid metuendum ẽ ne totũ
facere non possit. E ideo sibi homo pͥmas

Expanded text:
 ille dans gloriam Deo, plenissime credidit quoniam quod promisit, potens est et facere ? Ipse igitur fidem gentium facit, qui potens est facere quod miro modo agens in cordibus nostris ut credamus; numquid metuendum est ne totum facere non possit, et ideo homo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam partim in sacram̃tis
partim uͦ in morib accipiunt᷑. Ad
sacramenta ꝑtinet cirtũcisio carnis.
sabbatum temporale. neomeniȩ.
sacrificium. atq oms̃ hiuusmodi innu¬
merabiles obseruationes. Ad mores aũ
ñ occides ñ mechaberis. ñ falsum testuno¬

Expanded text:
Nam partim in sacramentis, partim vero in moribus accipiuntur. Ad sacramenta pertinent, circumcisio carnis, sabbatum temporale, neomeniae, sacrificia, atque omnes hujusmodi innumerae observationes. Ad mores autem, Non occides, Non moechaberis, Non falsum testimo
Abbreviated transcription (Latin):
Omẽ aũ sacram̃tũ cũ intelligit᷑.
aut ad contemplationẽ ueritatis
refertur. aut ad bonos mores. Contẽ¬
platio ueritams in solius dĩ dilecti¬
one funcdita n  boni mores. in diletꝰ¬
tione di᷑ a ꝓprimi: in quib duobus
p̃ceptis tota lex pendet & ꝓpħȩ.¬

Expanded text:
Omne autem sacramentum cum intelligitur, aut ad contemplationem veritatis refertur, aut ad bonos mores. Contemplatio veritatis in solius Dei dilectione fundata est: boni mores in dilectione Dei et proximi, in quibus duobus praeceptis tota Lex pendet e
Abbreviated transcription (Latin):
de tribu uida semp reges habuerunt.
unde iudei dicti sũt : & non habuerũt
regen pͥus alienigenam nͥ herodem illũ
qui fuit quando dns natuo ẽ. Inde cȩ¬
ꝑunt reges alienigenȩ ab herode. Antt
herodem om̃s de tribu uida: s donec
ueniret cui reꝓmissum ẽ. Itaq ipso
iam ueniente dño. euersum ẽ regnũ
iudeoꝵ. & sublatum ẽ ex uideis. Alodo¬
noscere uerum regent. Iara uidete:
si uidei sut̃ appellandi. Ipsi uoce sua
abdicauerũt se ab isto nomine. ut¬
uidei ñ sint digni appellari. nͥ tantũ
carne. Ubi se gͦ separauerũt ab isto no¬
mine: dicebant. sciuebant in xp̃m. ia
ẽ genus uida : seuiebant in sem̃ dd
& ait illis pilatus: tegem ut̃m cruci¬
figam ᷑ & illi. Nos non habemus regẽ
nͥ cesarem. O uidei qͥ uocamini & non
estis. ⁊ si ñ habetis regem nͥ cesarem:
defecit iam pͥnceps de iuda. Uenit gͦ

Expanded text:
de tribu Juda semper reges habuerunt, unde dicti sunt Judaei; et non habuerunt regem prius alienigenam, nisi Herodem illum qui fuit quando Dominus natus est . Inde coeperunt reges alienigenae, ab Herode. Ante Herodem omnes de tribu Juda, sed donec veniret cui repromissum est. Itaque ipso jam veniente DIudaeorum et sublatum est ex Iudaeis, noscere uerum regem. Iam uidete si Iudaei sint appellandi. Ipsi uoce sua abdicaueruJudaei non sint digni appellari, nisi tantum carne. Ubi ergo se separaverunt ab isto nomine? Dicebant, saeviebant in Christum, id est genus Juda, saeviebant in semen David. Et ait illis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Et illi: Nos non habemus regem, nisi Caesarem . O Judaei qui vocamini, et non estis; si non habetis regem, nisi Caesarem, defeci
Abbreviated transcription (Latin):
iudei qͥ xp̃ĩani facti sut̃ ex uideis.
Ceteri uidei qͥ in xp̃m ñ crediderũt:
etiã nom̃ ipsum ꝑdete digni fuerũt.
illum regem qͥ uenit ex tribu uida
ꝑ uit ginem mariam: credens in illũ

Expanded text:
ui christiani facti sunt ex Judaeis: caeteri Judaei qui in Christum non crediderunt, etiam nomen ipsum perdere digni fuerunt. illum regem qui venit ex tribu Juda per virginem Mariam; credens in illum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo de alia tribu datus ẽ saul. & reꝓ
e de tribu iuda rex dauid. & ex illo de
tribu uida fuerunt reges. Iacob autẽ
ille hoc dixerat. quando benedirerat
filios suos. Nou deficiet pͥnceps de ui¬
.da. nec dur de femarib eius. donec ue¬
niat cui reꝓmissum ẽ. De tribu autẽ
uideos. s etiani aute ipsum abrahami
non solum ante abraham. s aute adã

Expanded text:
primo de alia tribu datus est rex Saül , est de tribu Juda rex David, et ex illo de tribu Juda fuerunt reges . Jacob autem ille hoc dixerat, quando benedixerat filios suos: Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cuJudaeos, sed etiam ante ipsum Abraham ; nec solum ante Abraham, sed et ante Adam;
Abbreviated transcription (Latin):
udeum arguit. eũq dicit ui¬
deũ cognominari. & neqͣquam
id qͦd ꝓfitet᷑ implere. Si aũ tu
inqͥt iudeus cognominaris. & re¬
quiescis in lege & gloriaris in dõ.¬

Expanded text:
udaeum arguit, eumque dicit Judaeum cognominari, et nequaquam id quod profitetur implere. Si autem tu, inquit, Judaeus cognominaris, et requiescis in lege, et gloriaris in D
Abbreviated transcription (Latin):
usq adhuc. Si aũ & obseruent᷑ illa &
intelligant᷑. ñ mͦ nichil obsũt. s etiã
ꝓsunt aliquid. si tempori congruant.
sic̃ ab ipso moꝵse ꝓpħisq obsetuata st̃
congruentib illi populo cui adhuc
talis seruitus utilis erat. ut sub timo¬
re custodiret᷑. Nichil enĩ tam pie
tͣret animã: quã sacram̃tũ nͣ intel¬
lec tũ. Intellectum au. gaudiũ piũ

Expanded text:
usque adhuc: si autem et observentur illa, et intelligantur, non modo nihil obsunt, sed etiam prosunt aliquid, si tempori congruant; sicut ab ipso Moyse Prophetisque observata sunt, congruentibus illi populo, cui adhuc talis servitus utilis erat, ut sub timore custodiretur. Nihil enim tam pie terret animam, quam sacramentum non intellectum: intellectum autem, gau
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ go autẽ diri in extasi mea. omĩs
homo m̃dar. Cont̾ritus enĩ respe¬
i tit in̾firmitatẽ suam. & uidit ñ de se
sibi etͣ p̃sumendum. Quantũ enim
ad ipsum hominẽ ꝑtinet: mendar ẽ:
s grã dĩ ueraꝵ esfectus ẽ. ne p̃ssurio
inimicoꝵ cedens non loqueret᷑ quod
crecdiderat. s negaret : sicut petro
accidit. qm̃ de se p̃sũpserat: a docen¬
gͦ iste uidit in pauore suo. omẽm ho¬
minem ẽẽ mendacem: qr illi qͥ nullo
pauore uauescunt. ne ꝑsequentibus
cedendo mentiant᷑. muncribus dĩ
tales sũt. non uiribus suis Protude
uerissime dictum ẽ. omĩs homo m̃¬
.dar s dõ uerar: qͥ ait. Ego diri diĩ
estis. & filii excelsi om̃s: uosaũ sic̃ ho¬
mines moriemini: ⁊ sic̃ unus ex pͥu¬
cipibus cadetis. Consolatur humi¬
les & implet eos non solum fide cre¬
dende s etiam fiducia p̃dicandȩ ue¬
titatis. si ꝑseuerantes subdant᷑ deo.
nec unitent᷑ unum ex pͥncipib dia¬
bolum qͥ in ueritate ñ stetit a ceci

Expanded text:
autem dixi in ecstasi mea, Omnis homo mendax.» Conterritus enim respexit infirmitatem suam, et vidit non de se sibi esse praesumendum. Quantum enim ad ipsum hominem pertinet, mendax est: sed gratia Dei verax effectus est, ne pressuris inimicorum cedens non loqueretur quod crediderat, sed negaret; sicut Petro accidit, quoniam de se praesumpserat, et docenergo iste vidit in pavore suo omnem hominem esse mendacem; quia et illi qui nullo pavore vanescunt, ne persequentibus cedendo mentiantur, muneribus Dei tales sunt, non viribus suis. Proinde verissime dictum est, «Omnis homo mEgo dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes: vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis» . Consolatur humiles, et implet eos non solum fide credendae, sed etiam fiducia praedicandae veritatis, si perseveranter subdantur Deo, nec imitentur unum ex principibus diabolum, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
Sut gͦ iudei in circũcisione carnis:
& sũt uidei in circũcisione cordis.
Patres nr̃i. multi scĩ. & circũcisionẽ
carnis habebant ꝓpt̾ signaculũ fidĩ:
& circuicisionẽ cordis ꝓpt̃ ipsam fidẽ.
Ab his patrib degenerautes isti. qui mͦ
in nomine gloriant᷑. & facta ꝑdiderũt.
ab his gͦ patrib degenerantes reman¬
serũt in carue uidei in corde pagani.
Ipsi enim uidei qui sunt ex abraham.
a quo ꝑsaac natus ẽ. & ex illo iacob. & ex
iacob duodecim patriarchȩ. & populꝰ¬

Expanded text:
sunt ergo Judaei in circumcisione carnis, et sunt Judaei in circumcisione cordis. Patres nostri multi sancti, et circumcisionem carnis habebant propter signaculum fidei, et circumcisionem cordis propter ipsam fidem. Ab his patribus degenerantes isti qui modo in nomine gloriantur et facta perdiderunt; ab his ergo patribus degenerantes, remanserunt in carne Judaei, in corde Pagani. Ipsi enim Judaei, qui sunt ex Abraham, a quo Isaac natus est, et ex illo Jacob, et ex Jacob duodecim Patriarchae,
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑe : potiusq ex illo rei tenebant᷑
qͦa cos nouerat dõ malle si fieri pos¬
nẽ aũ cordis ddicit. purã scilica. ab
Iomĩ illicita concupiscentia uolun
tatt̃: qd ñ fit littera docente & minã¬
.te. s spũ adiuuante atq sanante.
Ideo laus calium. ñ ex hominib s
er dõ c̃ : qui ꝑ suã gram p̃stat unde
laudent᷑: de quo dic̃ : in dño lauda¬
bit᷑ anima iea: & cuu dicit᷑: apua¬

Expanded text:
in opere, potiusque ex illo rei tenebantur, in opere, potiusque ex illo rei tenebantur, quod eos nouerat deus malle, si fieri posnem autem cordis dicit, puram scilicet ab omni inlieita cotatem: quod non fit littera docente et minante, sed spiritu adjuvante atque sanante. Ideo laus talium non ex hominibus, sed ex Deo est, qui per suam gratiam praestat unde laudentur, de quo dicitur, In Domino laudabitur anima mea ; et cui dicitur, Apu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. neq quȩ in manifesto in carne
circumcisio. s qͥ in abscondito
iuideus ẽ. & circũcisiõẽ cordis. qui
spũ ñ lict᷑a. cuius laus ñ ex homi¬
nib s ex deo. Hic manifestauit
quẽadmodũ dirit. gloriaris in dõ.
Nam utiq si uere talis iudeus
gloriaretur in dõ. eo modo quo
pastulat grã. quȩ ñ oꝑum meritis
s gratuita datur. ex cdõ eẽt laus eius
ñ ex hominib. S ita gloriabant᷑ in
dõ. uelut qui soli meruissent legem
eius acciꝑe. scdm illam uocẽ psalmi
qua dictũ ẽ: ñ fecit sic ulli genti. &
iudicia sua ñ manifestauit cio. Quã
tam̃᷑ legem sua iusticia se arbitrabãt᷑
implere. cũ magis eius p̾uaricatores
c̃ẽnt. Unde illis iram oꝑabat᷑ habũ¬
dante peccato. qͦd ab scientib ꝑpe¬
⁊ trabat᷑: qr & quic̃q faciebant qͥd ler
iubebat ñ adiuuante spũ gix̃. timo¬
re penȩ faciebant. ñ amore iusticis.
Ac ꝑ hoc coram dõ nͣ erat in uolunta¬
it. qͦd coiam hominib apparebat

Expanded text:
est neque quae in manifesto in carne, est circumcisio, sed qui in abscondito, Iudaeus est et circumcisione cordis, qui spiritu, non littera, cuius laus non ex hominibus, sed ex deo. hic manifestauit quemadmodum dixerit: gloriaris indeo. nant utique si uere talis Iudaeus gloriaretur in deo eo modo, quo postulat gratia, quae non operum meritis, sed gratuito datur, ex deo esset laus eius, non ex hominibus. sed ita gloriabantur in deo, uelut qui soli meruissent legem eius accipere, secundum illam uocem psalmi, qua dictum est: non fecit sic ulli genti et iudicia sua non manifestauit cis. quam tamen dei legem sua iustitia se arbitrabantur implere, cum magis eius praeuaricatores essent. unde illis iram operabatur abundante peccato, quod ab scientibus perpetrabatur, quia et quicumque faciebant quod lex iubebat non adiuuante spiritu gratiae, timore poenae faciebant, non amore iustitiae. ac per hoc coram deo non erat in uoluntate, quod coram hominibus apparebat
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa oꝑa uel bona uel mala
a cogitatione ꝓcedunt. In cogi¬
tatione qͥsq in nocens. in cogitatiõe
reus t̃: ꝓptͣ qͦd scͥptũ ẽ. Cogitatio scã¬
conseruabit te. Et alibi legit᷑. In
cogitationib impii int̾rogatio erit.
Et apłs. cogitationib Ait accusan¬
felir ẽ qui in cogitatione miser
ẽ. Aut qͦmͦ ibi ñ miser ẽ. qͥ ad ni¬
chilum redactus ẽ. Magna qͥppe
sterilitas: iniquitas. Alerito dic¬
tum ẽ: confundant᷑ in iqua faci¬
entes uane. id ẽ inanit᷑. tanꝗͣ re¬
dacti ad nichilum. Si aũ tu ui¬

Expanded text:
ia opera uel bona uel mala a cogitatione procedunt. In cogitatione quisque innocens, in cogitatione reus est. Propter quod scriptum est: "Cogitatio sancta seruabit te", et alibi: "In cogitationibus impii interrogatio erit"; et Apostolus: "Cogitationibus, ait, accusanqui in cogitatione miser est? aut quomodo ibi non miser est qui ad nihilum redactus est? Magna quippe est sterilitas, iniquitas. Merito dictum est: «Confundantur iniqui facientes vane» ; id est, inaniter, tanquam redacti ad nihilum. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
gnaratis inqͥt qm̃ quic̃q baptirati su¬
mus ui rp̃o iħu. inmorte illius bapti¬
rãti sumus  Consepulti gͦ suinus illi ꝑ¬
baptisimum in mortem. Uncde uͥfiat:
Neq eni iam in nobis ꝑsidum t̃. acd¬
huc in nobismet ipsis ingemscentibus
& adoptiontm erpectantil redẽptionẽ
corporis nrĩ. Spe ciuim salui facti sumus.

Expanded text:
tizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Consepulti ergo illi sumus per baptismum in mortem . Unde, nisi fide? Neque enim jam in nobis perfectum est, adhuc in nobismetipsis ingemiscentibus, et adoptionem exspectantibus, redemptionem corporis nostri: Spe enim salvi facti