comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saliã ꝑrex̃ Põpeiꝰ cũ maximiᷤᷤ
copiis secutꝰ ẽ. bellũq cõmis¬
sũ ẽ: Itaq instruit᷑ utrĩq a¬
cies. L õpeiͦ octoginta ⁊ oc̾to
cohortes. triplici ordine loca
x. milia sexcenti: In dextro
Senatores eqͥtesq romani plu¬
rimi. absq leuiũ armatura¬
rũ magna copia Cȩ. sar
similit᷑. octoginta cohor¬
tes triplici ordine disposuit:
Cui fuer̃ minꝰ quã.xxxx. milia
peditũ. eqͥtes mille: Uidẽ ibi
⁊ gemere erat. contractaᷤᷤ ro¬
manoꝵ uires in cãpis pharsali.¬
cis ad occisionẽ mutuã consti.¬
tisse Quas si c̃cordia rexiss&.
nulli ppłi. nulli reges ferre po¬
tuissent. Pruma c̃gressione e¬
qͥtatꝰ põpeii pulsus. sinistra la.¬
tera nudauit: Deinde cũ du u¬
trĩq dubia sorte cȩdent᷑. atq
dũ diceret parce ciuib. nec
tam̃ faceret. ex alia uͦ cęsar hoc
faceret qd̃ urgeret. dicens:
miles faciẽ feri. tandẽ uniu̾¬

Expanded text:
ssaliam perrexit; Pompeius cum maximis ssaliam perrexit; Pompeius cum maximis copiis secutus bellumque commissum est. itaque instruitur utrimque acies. Pompeius octoginta et octo cohortes triplici ordine locauu sescenti, in dextro senatores equitesque Romani plurimi, absque leuium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordine disposuit , cui fuerunt minus quam triginta milia peditum, equites mille. uidere ibi et gemere erat contractas Romanorum uires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuam constitisse, quas si concordia rexisset, nulli populi, nulli reges ferre potuissent. prima congressione equitatus Pompei pulsus sinistra latera nudauit. deinde cum diu utrimque dubia sorte caederentur atque dum diceret parce ciuibus nec tamen faceret, ex alia uero Caesar hoc faceret, quod urgeret dicens miles, faciem feri, tandem uniue
Abbreviated transcription (Latin):
rientis reges ad põpeiũ cũ au-
cinxit. ipse t̾rã qͥndecĩ milib
passuũ fossa p̃struens.cũ illi
maria paterent Põpeiꝰ castellỹ
qͦddã ꝓpinquũ mari qđ mar-¬
cellinus tuebat᷑ eu̾tit. p̾sidia¬
q cȩsariᷤᷤ q̃ ibidẽ morabant᷑ oc¬
cidit: Cȩsar torqͥtũ legionẽq
unã. ut expugnaret aggressꝰ
ẽ Hoc ꝑiculo socioꝵ põpeiꝰ co¬
gnito. om̃s eo copias c̃traceit:
In quẽ se ilico cęsar. omissa ob¬
sidione conu̾tit: Tor qͣtꝰ aut̃
e uestigio ꝓrũpens. au̾sũ inse¬
cutꝰ ẽ: Ita cęsaris milites anci¬
piti ꝑiculo t̾riti. ipso cȩsare
frustra obsistente. fuger̃: Põpe¬
ius uͦ cȩsariᷤᷤ qͦq testimonio ui¬
ctor. ꝑsequentẽ reuocauit e¬
xercitũ: Quatuor milia mi¬
litũ cę̧sariᷤᷤ. centuriones uigin
ti duo. eqͥtes romani cõplures.
in eo p̾lio cęsi s̃: Sȩsar inde
citato agmine. ꝑ epyrũ in the¬

Expanded text:
rientis reges ad Cn. Pompeium cum rientis reges ad Cn. Pompeium cum cinxit, ipse terram quindecim millium passuum fossa praestruens, cum illi maria paterent. Pompeius castellum quoddam propinquum mari, quod Marcellinus tuebatur, evertit praesidiaque Caesaris, quae ibidem morabantur, occidit. Caesar itaque Torquatum legionemque unam, ut expugnaret, aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito, omnes eo copias traxit. In quem se illico Caesar, omissa obsidione conuertit. Torquatus autem e uestigio prorumpens auersum insecutus est. ita Caesaris milites ancipiti perioulo territi ipso Caesare frustra obsistente fugerunt. Pompeius uero Caesaris quoque testimonio uictor persequentem reuocauit exercitum. quattuor milia militum Caesaris, centuriones uiginti et duo, equites Romani conplures in eo proelio caesi sunt. Caesar inde citato agmine per Epirum in The
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ orta cũ auctore ipsa diuina¬
tio uidebat᷑ Pret̾ea que̾ ꝑ ali¬
as qͦq t̾raꝵ partes spumanti¬
b bucciᷤᷤ rabidoq discursu.
oĩs furiatoꝵ ructat insania.
ad quẽ płimi t̾raꝵ reges qua¬
si ad uiuã uocẽ c̃sulti numiniᷤᷤ
cucurrer̃ Cui sepissime ipsi qͦ¬
q romani. opulentissima do-¬
na miser̃: At si apollo iste phi¬
tiuᷤᷤ paulatĩ discernente exꝑi¬
entia c̃tẽptꝰ. relictꝰ atq ab olitꝰ
ẽ. qͥd uiuũ de mortua pecude.
qͥd uerũ de am̃te muliercula
sꝑari potest. qͥd postremo in¬
flauit. cũ pinguiᷤᷤ sebur tyrre¬
nꝰ ad aras. expositiᷤᷤ opimȩ pecy¬
dis intestinis : Nonne fingit
esuriens sic̃ ipsi fatent᷑. uł ob¬
scura uł falsa dicendo. ipse a¬
pollo seducit: Quãobrẽ ȩqͦ
animo ferant.⁊ si imitari in¬
terĩ nolunt. noᷤᷤ id ueritatiᷤᷤ iu¬
dicio etiã ꝓhibere. qͦd potue¬
contemnere:
Nt̾ea apud dyrachiũ multi o¬

Expanded text:
ubi orta cum auctore ipsa divinaubi orta cum auctore ipsa divinatio videbatur: praeterea quem per alias quoque terrarum partes spumantibus buccis, rabidoque discursu omnis furiatorum ructat insania, ad quem plurimi terrarum reges, quasi ad vivam vocem consulti numinis oncurrerunt, cui saepissime ipsi quoque Romani opulentissima dona miserunt. At si Apollo iste Pythius paulatim discernente experientia contemptus, relictus atque abolitus est, quid vivum de mortua pecude, quid verum de amente muliercula sperari potest? Quid postremo, Inflavit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras, 419 expositis opimae pecudis intestinis, non finget esuriens? Nam sicut ipsi fatentur, vel obscura, vel falsa dicendo, ipse Apollo seducit. Quamobrem aequo animo ferant, etsi imitari interim nolunt, nos id veritatis judicio etiam prohibere, quod potuecontenterea apud Dyrachium multi O
Abbreviated transcription (Latin):
coela obtinebis. Coela aut̃ uo¬
cant euboicũ sinũ Ita apius
ꝑplexa incertꝰ sorte diᷤ¬
cessit
dmonet noᷤᷤ aliqͥd ab obtre.¬
ctatorib nrĩs c̃sultor iste c̃¬
sulere: Querunt᷑ utiq fide
xp̃ianoꝵ sibi sacra int̃dicta.
cerimoniasq sublataᷤ. & ob hoc
maxime. qđ extiᷤᷤ uaticiniisq
cessantib. fut᷑e clades qr sciri
res attestant᷑. ab olita fuerat
delphici oracłi fides. abolita
aũt idõ qr ẽtempta ᷤ P orro
aũt quare c̃tẽpta. nͥ qͥa uł fal.¬
sa. uł uana. uł dubia: Unde
c̃sulti abeunt sedẽq odere sy¬
billȩ: &e ne forte parui id pen¬
dant. qđ contẽpty abolitũ at.¬
q antiquatũ fuit. hoc ẽ aut no.¬
m̃ aut sedẽ. apollo ille phituᷤ
erat. quẽ fer̾ magno illo phi¬
tone serpente int̾fecto. totius
uaticinationiᷤ auctore ⁊ pͥnci¬
pe.heredẽ ⁊ sediᷤᷤ ⁊ diuinatio¬
niᷤᷤ ⁊ nominis extitisse. ibiq
eũ reddere elegisse responsa.

Expanded text:
coela obtinebis. coela autem uocoela obtinebis. coela autem uocant Euboicum sinum. ita Appius perplexa incertus sorte discessit. Admonet nos aliquid ab obtrectatoribus nostris consultor iste csulere. Queruntur utique fide Christianorum sibi sacra interdicta, caeremoniasque sublatas, et ob hoc maxime, quod extis vaticiniisque cessantibus futurae 418 clades, quia sciri res attestantur, abolita fuerat Pythici oraculi fides? Abolita autem ideo, quia contempta. Porro autem quare contempta, nisi quia vel falsa, vel vana, vel dubia? unde Inconsulti abeunt, sedemque odere Sibyllae: Et ne forte parvi id pendant, quod contemptu abolitum atque antiquatum fuit, hoc est, aut numen aut sedem, Apollo ille Pythius erat, quem ferunt magno illo Pythone serpente interfecto, totius vaticinationis auctore et principe, haeredem et sedis et divinationis et numinis exstitisse: ibique eum reddere elegisse responsa,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecti. uicti s̃: Antouiꝰ cuor
se octauio cũ.xiͦ. cohortib de¬
disset. om̃s ad põpeiũ a libone
deducti s̃. Curio ex sicilia in
africã cũ exercitu transgres¬
su ẽ. Quẽ iuba rex c̃tinuo ex¬
ceptũ. cũ õĩb copiis trucida¬
uit Oc̾ꝰtauiꝰ salonaᷤᷤ expugna¬
re conatꝰ. om̃s pene copias qͥs
adduxerat amisit eliꝰ desci¬
uit a cȩsare. ac se miloni exsu¬
li iunxit: Cũq ãbo seruoꝵ ma¬
nu capuã oppugnare moliren.¬
t᷑. occisi s̃ Bibulꝰ apud corcirã
pudore uictus. qđ custodiȩ eiꝰ
quã pelago ⁊ oppido p̾tendebat.
hostis illuserat. media sese ui¬
giliisq c̃fecit: A piꝰ claudiꝰ cen¬
sorͥnꝰ qͥ iuissu põpeũ greciã tue.¬
bat᷑. iã abolitã delphici oraculi
fidẽ uoluit exꝑiri: Quippe
abeõ acdacta uates descende ĩ
specũ. respondisse fert᷑ de bel¬
lo c̃sulenti: Nichil ad te hoc
romane bellx̃ ꝑtinet: Cuboeȩ

Expanded text:
profecti et uicti sunt. Antonius cum profecti et uicti sunt. Antonius cum se Octauio cum quindecim cohortibus dedisset, omnes ad Pompeium a Libone deducti sunt. Curio ex Sicilia in Africam cum exercitu transgressus est: quem Iuba rex continuo exceptum cum omnibus copiis trucidauit. Octauius Salonas oppugnare conatus, omnes paene copias quas duxit amisit. Caelius desciuit a Caesare ac se Miloni exuli iunxit; cumque ambo seruorum manu Capuam oppugnare molirentur, occisi sunt. Bibulus apud Corcyram pudore uictus, quod custodiae eius, quam pelago et oppido praetendebat, hostis inluserat, inedia sese uigiliisque confecit. Appius Claudius Censorinus, qui iussu Pompei Graeciam tuebatur, iam abolitam Pythici oraculi fidem uoluit experiri: quippe ab eo adacta uates descendere in specum respondisse fertur de bello consulenti : Nihil ad te hoc Romane bellum pertinet, Euboeae
Abbreviated transcription (Latin):
tus. massiliã uenit: Ad quã
oppugnandã cũ receptꝰ ñ eẽt.
treboniũ cũ trib legionib re-¬
linquens. ad hispanias c̃ten.¬
iani duces cũ legionib obtine
bant Ibi multis p̃lis petrei¬
ũ afraniũq suꝑatos. cõposita
pactione dimisit: In ult̾iore
uͦ hispania. duaᷤᷤ legiones. a
marco uarrone suscep̃ Simili¬
t̃ ⁊ duces eiꝰ hoc ẽ curionẽ ⁊¬
catonẽ. sicilia expulit: Uale¬
riꝰ cotã sardinia. taberonẽ a¬
frica uarꝰ eiecit: Cȩsar massi¬
liã rediens. obsidione domitã.
uita tantũ ⁊ lib̾tate c̃cessa. cȩ¬
teris reb abrasit: Atu dolobel¬
la partiũ cȩsariᷤᷤ. in yllirico ꝑ
octauiũ ⁊ libonẽ uictꝰ. copiis¬
q exsutꝰ. ad antoniũ fugit:
Basillꝰ ⁊ salustiꝰ. singłas legiões
qͥb p̾erant. similit᷑ ⁊ antoniꝰ.
hortensiꝰ quoq ab infimo ma¬
ri cũ classe c̾currenᷤᷤ. om̃sq pa¬
rit᷑ adu̾sus ocꝰtauiũ ⁊ libonẽ

Expanded text:
tus, Massiliam venit: ad quam tus, Massiliam venit: ad quam oppugnandam, cum receptus non esset, Trebonium cum quatuor legionibus relinquens, ad Hispanias conteniani duces, cum legionibus obant. Ibi multis praeliis Petreium Afraniumque superatos, composita pactione, dimisit. In ulteriore vero Hispania duas legiones a M. Varrone suscepit. Similiter et duces ejus, hoc est, Curio Catonem Sicilia expulit, Valerius Cottam Sardinia, Tuberonem Africa Varus ejecit. Caesar Massiliam rediens, obsidione domitam, vita tantum et libertate concessa, caeteris rebus abrasit. At vero Dolabella partium Caesaris, in Illyrico per Octavium et Libonem victus, copiisque exutus, ad Antonium fugit. Basillus et Sallustius per singulas legiones, quibus praeerant, similiter et Antonius, Hortensius quoque ab infimo mari cum classe concurrens, omnesque pariter aduersus Octauium et Libonem
Abbreviated transcription (Latin):
celioq comitantib : Cȩsar
rubicone flumine tranme¬
ato. mox ut ariminũ uenit.
qͥnq cohortes quaᷤᷤ tẽ solas ha¬
bebat.cũ qͥb ut ait huius
orbẽ t̾raꝵ adortꝰ ẽ. qͥd fac̾to
opꝰ eẽt̾ edocuit. deploranᷤᷤ in¬
iurias suaᷤᷤ. causã belliquiliᷤ
ꝓ restituendiᷤ in patͥã tribu¬
niᷤ ẽẽ testatꝰ ẽ Inde ꝑ anto
niũ septẽ cohortes quȩ apd̃
salmonẽ morabant᷑. a lucre¬
tio recepit: Lres legiones
q̃ cũ domitio apud cornificũ
tͣns du&̃: Põpeiꝰ atq oĩs senat᷑. creᷤ¬
centib cęsariᷤᷤ uirib trepidi.tã¬
quã italia pulsi. in grecia tranᷤᷤ.¬
uecti. dyrachiũ gerendi bel¬
li sedẽ deleger̃: Cȩsar romã
uenit. negatãq sibi ex ȩrari¬
o pecuniã. fractiᷤᷤ forib inuasit
milia .c. tͥginta. ⁊ xͣ. argenti
pondo ꝓpe nonaguita milia:
nde digressuᷤᷤ ariminũ ad le¬
legiones. max alpes transuec¬

Expanded text:
Caelioque comitantibus. Caesar Caelioque comitantibus. Caesar Rubicone flumine transmeato, mox ut Ariminum uenit, quinque cohortes, quas tunc solas habebat, cum quibus, ut ait Liuius, orbem terrarum adortus est, quid facto opus esset, edocuit. deplorans iniurias suas, causam belli ciuilis, pro restituendis in patriam tribunis, esse testatus est inde nium septem cohortes, quae apud Sulmonem morabantur, a Lucretio recepit, tres legiones, quae cum Domitio apud Cornificiumtransduxit. Pompeius atque omnis senatus, crescentibus Caesaris viribus, trepidi, tanquam Italia pulsi, in Graeciam transvecti, Durachium gerendi belli sedem delegerunt. Caesar Romam venit, negatamque sibi ex aerario pecuniam fractis foribus invasit, mille centum triginta sex, argenti pondo prope nongenta millia. Inde digressus Ariminum ad legiones, mox Alpes transvec
Abbreviated transcription (Latin):
no correpta incendio c̃cremat᷑:
Nnosi qͥdẽ ab urbe c̃dita sep
de c̾cretꝰ. płimã urbiᷤᷤ partẽ ig¬
nis inuasit: Neq unquã antea
tanto incendio correptã ac ua¬
statã ciuitatẽ fer̃ Nã quatuor¬
decĩ uicoᷤᷤ cũ uicoiugario c̃sũp¬
toᷤᷤ fuisse. memoriȩ traditũ ẽ
Hinc iã bellũ quile cõmutit᷑. qd̾
magnis iã dudũ dissensionib
ac molitionib paratbat᷑. Nam
rediens cȩsar uictor ex gallia.
decerni sibi alterũ c̾sulatuo
poposcit: Contͣdictũ a marcel¬
lo c̃sule.annitente põpeio: De¬
inde derretũ ẽ a senatu. ut
in urbẽ cę̧sar ñ nͥ dimisso ue.¬
li c̃suliᷤᷤ auctoritate ad legioẽs
q̃ apud luceriã erant. põpeiꝰ
cũ imꝑio missus ẽ: Cȩsar ra.¬
uennam sese c̃tulit: Marcuᷤ
antoniꝰ ⁊ publiꝰ cassius tͥbu¬
ni plebiᷤᷤ. ꝓ cȩsare int̾ceden¬
tes. intdicente lentulo ẽsu¬
le.curia foroq ꝓhibiti. ad cȩ¬
sarẽ ꝓfecti s̃. curione simul

Expanded text:
crematur. anno siquidem ab Vrbe condita DCC de concretus plurimam Vrbis partem ignis inuasit, neque umquam antea tanto incendio correptam ac uastatam Ciuitatem ferunt. nam quattuordecim uicos cum uico Iugario consumptos fuisse memoriae proditum est hinc iam bellum ciuile committitur, quod magnis iamdudum dissensionibus ac molitionibus parabatur. Nam rediens Caesar uictor ex Gallia decerni sibi absenti alterum consulatum poposcit. contradictum est a Marcello consule adnitente Pompeio, deinde decretum est a senatu, ut in Vrbem Caesar non nisi dimisso exerli consulis auctoritate ad legiones, quae apud Luceriam erant, Pompeius cum imperio missus est. Caesar Rauennam sese contulit. M. Antonius et P. Cassius tribuni plebis pro Caesare intercedentes, interdicente Lentulo consule curia foroque prohibiti, ad Caesarem profecti sunt Curione simul
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ ẽ. ĩpiaq ȩt̾nã timuert
scła noctẽ. Usq ad eo aũt ne.¬
q lunã lumini soli neq nu.
bes obstitisse manifestũ. ut
qͥrtã decimã ea die lunã to¬
ta cęli regione int̾iecta. lon¬
gissime. a c̾spectu soliᷤᷤ abfuiᷤᷤ.
se.⁊ stellaᷤ tẽ diurnis horis
uł potiꝰ in illa horrenda noc¬
te toto cȩlo fulsisse referat᷑:¬

Expanded text:
ctum est, Impiaque aeternam timuerunt ctum est, Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem. usque adeo autem neque lunam bes obstitisse manifestum est, ut quarta decima ea die luna, tota coeli regione interjecta, longissime a conspectu solis adfuisse, et stellas tunc diurnis horis, vel potius in illa horrenda nocte toto coelo fulsisse, referat
Abbreviated transcription (Latin):
germanicꝰ adoptiuus erat. ma¬
nifestiᷤᷤ ueneni signis ꝑdidit:
łilios germanici filii sui. int̾fe¬
cit Referre singillatĩ facta
eiꝰ. horret pudetq: Tanta li¬
bidiniᷤ ⁊ crudelitatis rabie
efferbuit. ut qͥ sp̃uerant a¬
xp̃o rege saluari. a rege cȩsare
punirent᷑ Huiꝰ tam̃ imꝑii an
no xiii. noua ⁊ incredibiliᷤ cla¬
des apd̃ fidenatiũ urbẽ acci¬
dit. Amphiteatri cauea. ppło
posteris tantȩ correctionis e¬
xẽplũ. tc̃ ad spectandaᷤᷤ homi¬
nũ morteᷤᷤ auidos homines con¬
uenisse. qͥndo ꝓ salute homi¬
nũ ꝓuidenda. deuᷤᷤ hõ ẽẽ uolu.¬
isset: Deinde anno eiꝰdẽ septi¬
patibulo affixus ẽ. maximo
t̃rȩmotu ꝑ orbẽ facto. saxa sciᷤᷤ¬
maꝵ q urbiũ płimȩ partes.
plꝰ solita c̾cussione ceciderũt:
C adẽ qͦq die ad horã diei sextã
sol in totũ obscuratꝰ. tetraq nox
subito obducta t̾ris ẽ. ⁊ sic̾ di.¬

Expanded text:
Germanicus adoptiuus erat, maGermanicus adoptiuus erat, manifestis ueneni signis perdidit; filios Germanici filii sui interfecit. referre singillatim facta eius horret pudetque; tanta libidinis et crudelitatis rabie efferbuit, ut, qui spreuerant Christo rege saluari, rege Caesare punirentur. huius tamen imperii anno duodecimo noua et incredibilis clades apud Fidenatium urbem accidit: amphitheatri cauea populoposteris tantae correptionis exemplum, tunc ad spectandas hominum mortes auidos homines conuenisse, quando pro salute hominum prouidenda Deus homo esse uoluisset. deinde anno eiusdem septipatibulo suffixus est, maximo terrae motu per Orbem facto saxa imarumque urbium plurimae partes plus solita concussione ceciderunt. eadem quoque die ad horam diei sextam sol in totum obscuratus tetraque nox subito obducta terris est et, sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
gni fauoriᷤᷤ retulit ad senatũ.
dignatione motꝰ. cur ñ sibi
pͥus scdm morẽ delatũ eẽt.
ut de suscipiendo cultu pͥuᷤᷤ
ipse decerneret. c̾secrationẽ
xp̃i recusauit. edictoq c̾stitr¬
It. ext̃minandoᷤ eẽ urbe xp̃ia¬
noᷤ: p̃cipue cũ ⁊ seiãnꝰ p̾fectꝰ
tiberii.suscipiendȩ religioĩ
obstinatissime c̃tradiceret:
⁊iberiꝰ tam̃. edicto accusatori.
Itaq paulatĩ ĩmutata ẽ illa ti¬
berũ cȩsariᷤᷤ laudatissima mo¬
destia. in pęnã c̃tradictoriᷤᷤ se¬
natꝰ. Nã regi quȩc̃q uolunta¬
te faciebat uoluptas erat. atq
ex mansuetissimo pͥncipe. sȩui¬
sima bestia exarsit: Nã pluri¬
moᷤ senatoꝵ ꝓscripsit. et ad mor¬
tẽ coegit Uiginti sͥ patricios
uiros c̃silii causa legerat. hoꝵ
uia duoᷤ incolumes reliqͥt: Cȩ¬
t̃os. diu̾sis causiᷤᷤ necauit Seiã¬
nũ p̃fectũ suũ res nouas moli.¬
entẽ. int̾fecit: E ilios. drusũ &
germanicũ. qͦꝵ drusuᷤ nat᷑aliꝰ.

Expanded text:
t ad senatum, dignatione motus, cur non sibi prius secundum morem delatum esset, ut de suscipiendo cultu prius ipse decerneret consecrationem Christi recusauit edictoque constituit, exterminandos esse Vrbe Christianos; praecipue cum et Seianus praefectus Tiberii suscipiendae religioni obstinatissime contradiceret. Tiberius tamen edicto accusatoribus itaque paulatim , immutata est illa Tiberii Caesaris laudatissima modestia in poenam contradictoris senatus; nam regi, quaecumque uoluntate faciebat, uoluptas erat, atque ex mansuetissimo principe saeuissima bestia exarsit. nam plurimos senatorum proscripsit et ad mortem coegit; uiginti sibi patricios uiros consilii causa legerat: horum uix duos ihcolumes reliquit, ceteros diuersis causis necauit; Seianum praefectum suum res nonas molientem interfecit; filios suos Drusum et Germanicum, quorum Drusns naturalis,
Abbreviated transcription (Latin):
excarnificat᷑ꝰ. atq inde unco te¬
ni caruit sepultura Multis
au̾t ⁊ nefariis modis. ꝑ cõplu.¬
res dies a uespasiani militib
s tͣpi tyrannoꝵ tẽpestate dis¬
cussa. tranqͥlla sub uespasia¬
no duce serenitaᷤ rediit Nãq
ut paulo altiꝰ repetã. iudei
pꝰ passionẽ xͥ destituti in toto
melo monte seducti sortib.
q̃ portendent ex ortos a iudea
duces rerũ potituroᷤᷤ fore. p̃.¬
dictũq ad se trahentes. in re¬
bellionẽ exarser̃. Extinctiq
romaniꝰ p̃sidiis. legatũ quoq
syrie suppetias ferentẽ. rap¬
ta aqͥla ⁊ cęsiᷤ copiĩs fugauer̃.
Ad hos uespasianꝰ a nerone mis¬
legatoᷤᷤ habuit: Nã multas &
ualidaᷤᷤ legiones. secũ in syriã
traiecit. Itaq cũ uidos multiꝰ
eoꝵ oppidis captiᷤ in urbe ieru¬
solimoꝵ p̾cipue ob diẽ festũ
c̃gregatos obsidione clausisset.
cognita neroniᷤᷤ morte. hortaty
plurimoꝵ regũ ⁊ ducũ. ma¬
xime iosephi uidoꝵ ducis

Expanded text:
excarnificatus atque inde unco trni caruit sepultura. multis autem et nefariis modis per complures dies a Vespasiani militibussed turbida tyrannorum tempestate discussa, tranquilla sub Vespasiano duce saeuitum rediit. namque, ut paulo altius repetam, Iudaei post passionem Christi destituti in totummelo monte seducti sortibus, quae portenderent exortos a Iudaea duces rerum potituros fore, praedictumque ad se trahentes in rebellionem exarserunt extinctisque Romanis praesidiis legatum quoque Syriae suppetias ferentem rapta aquila et caesis copiis fugauerunt. ad hos Vespasianus a Nerone mislegatos habuit; nam multas et ualidas legiones secum in Syriam traiecit. itaque cum Iudaeos, multis eorum oppidis captis in urbem Hierosolymorum praecipue ob diem festum congregatos, obsidione clausisset, cognita Neronis morte hortatu plurimorum regum et ducum — maxime losepbi Iudaeorum ducis
Abbreviated transcription (Latin):
iã ibi eoꝵ discutio morã. uͥ
nec ipsã qͥdẽ inuenio natu¬
rã Si aũt erãt dii. aut po
uł potentia si defuit Aut
si magiᷤᷤ suasibile fuisse .ii.¬
det᷑ tc̃ qͥdẽ dõs qͥ prouehere
potiussent. s ñdũ extitisse
romanoᷤᷤ qͥ ꝓuehi iure possen.
fabris uilissimiᷤᷤ questio ẽ: qͥ¬
b nͥ materia accȩdat. ars ceᷤ¬
sat. Si enĩ p̾scisse illiᷤᷤ ac uo.¬
luisse p̾sto sẽꝑ fuit. ĩmo etiã
subiacente p̾scientia. qr apd̃
oĩpotentiã de oꝑib dũtaxat
suiᷤ hoc ẽ p̾scire qͦd uelle. qd̾¬
cũꝙ illud p̾sciebat᷑. cui no.¬

Expanded text:
iam ibi eorum discutio moram, ubi ne ipsam quidem inuenio naturam? si autem erant dii, aut potuel potentia, si defuit. aut, si magis suadibile uidetur fuisse tunc quidem deos, qui prouehere potuissent, sed nondum exstitisse Romanos, qui prouehi iure possent,fabris uilissimis quaestio est, quibus nisi materia accedat, ars cessat. si enim praescisse illis ac uoluisse praesto semper fuit, immo etiam subiacente praescientia, quia apud omnipotentiam de operibus dumtaxat suis hoc est praescire quod uelle: quodcumque illud p
Abbreviated transcription (Latin):
defluxisse. iustãq nc̃ ẽe pa¬
tientiã dĩ. ⁊ iustã in utraq
parte. ut nec c̃tẽptꝰ disꝑdat
in totũ cui miscreruelit.¬
⁊ affici laboribidũ uelit
sinat c̃tẽptꝰ potens Deinde
subseq̃ns ẽẽ. iuste sẽꝑ adhi¬
bere quãuiᷤ ignoranti gub̾.¬
nationẽ. cui aliqͥndo pie
restituturus sit pęnitenti.
antiquȩ gr̃ae facultatẽ : S
hȩc qm̃ ⁊ si uerissime fortis
dero an aliqͥndo credituris.
certe nc̃ cũ increduł actio ẽ.
bare noluerint. ĩ ꝓbare ñ
possint: Itaq qͣntũ ad con-¬
scientiã humanaꝵ m̃tiũ ꝑti¬
net. utriq sub reuerentiã re¬
ligioniᷤ ⁊ c̾fessione cultuq fu¬
ꝑnȩ potentiȩ uiuimꝰ. distan¬
te dũtaxat fide. qͣ nr̃m est
fateri. ex uno ⁊ ꝑ unũ dm̃
c̃stare oĩa. illoꝵ tã multos

Expanded text:
nc esse patientiam Dei et iustam in utramque partem, ut nec contemptus disperdat in totum cui misereri uelit et affici laboribus dum uelit sinat contemptus potens; deinde subsequens esse, iuste semper adhibere quamuis ignoranti gubernationem, cui aliquando pie restituturus sit paenitenti antiquae gratiae facultatem. sed haec quoniam, etsi uerissime fortissdero an aliquando credituris, certe nunc cum incredulis actio est, bare noluerint, inprobare non possint. itaque, quantum ad conscientiam humanarum mentium pertinet, utrique sub reuerentia religionis et confessione cultuque supernae potentiae uiuimus, distante dumtaxat fide; quia nostrum est, fateri ex uno at per unum Deum constare omnia, illorum, tam multos
Abbreviated transcription (Latin):
yfficiegna ut ar¬
bitror docum̃ta col¬
lecta s̃. qͥb absq ullo archa¬
no qͦd paucoꝵ fideliũ ẽ ꝓba¬
ri de medio queat. unũ illũ
p̾dicat. ⁊ c̃didisse mundũ.
creat᷑amq eiꝰ cũ uoluit. ⁊ di¬
sposuisse ꝑ multa cũ ꝑ mul¬
ta ignoraret᷑. ⁊ cͥfirmasse ad¬
unũ cũ ꝑ unicũ declaratꝰ ẽ:
simulq potentiã patientiã¬
q eiꝰ multumdis argum̃tiꝰ e¬
luxisse: In qͦ qͥdẽ angͦtaᷤᷤ de¬
tectasq m̃tes offendi pauli̾ꝑ
intelligo. qđ tantȩ potenti¬
ȩ patientia tanta miscet᷑ Si
enĩ potens erat inqͥ unt cre¬
are mundũ. cõponere pacẽ
mundi. insinuare mundo
cultũ ac noticiã sui. qͥd opͦ
fuit uelut ipsi sentiunt tã
ꝑniciosa patientia ait in ul¬
p̾dicas dĩ sic potiꝰ cepisse po
creatũ ⁊ institu tu᷑ hu¬
manũ genͦ. ut sub religioe
cũ pace sine labore uiiuens.
fructu obȩdientiȩ ȩt̾nitatẽ
ꝓmereret᷑. s abusũ bonitate
creatoriᷤ. lib̾tatẽ indulgentiᷤᷤ

Expanded text:
ufficientia, ut arbitror, documenta collecta sunt, quibus absque ullo arcano, quod paucorum fidelium est, probari de medio queat, unum illum aedicat, et condidisse mundum creaturamque ejus cum voluit, et disposuisse per multa 451 cum per multa ignoraretur, unum, cum per unicum declaratus est, simulque potentiam patientiamque eius multimodis argumentis eluxisse. in quo quidem angustas deiectasque mentes offendi paulisper intellego, quod tantae potentiae patientia tanta miscetur. si enim potens erat, inquiunt, creare mundum, componere pacem mundi, insinuare mundo cultum ac notitiam sui, quid opus fuit tanta uel, ut ipsi sentiunt, tam perniciosa patientia, ut in ulpraedicas, Dei sic potius coepisse potcreatum et institutum humanum genus, ut sub religione cum pace sine labore uiuens fracta oboedientiae aeternitatem promereretur, sed abusum bonitate creatoris libertatem ind
Abbreviated transcription (Latin):
niã in occidentiᷤᷤ ultimo sup¬
plex cũ gentilitio mune̾ eõ¬
us indꝰ. ⁊ scyta boreus orauit.
Cantabricobello ꝑ xuͥ. anios
acto. totaq hispania in ȩt̾nã
pacẽ cũ qͥdã respiratione laᷤᷤ¬
situdiniᷤᷤ reclinata ac reposi¬
ta. cȩsar romã redũt Q b
etiã dieb. multa ꝑ se. multa¬
q ꝑ duceᷤᷤ ⁊ legatos bella geᷤᷤ¬
sit. Nã int cȩtõs. ⁊ piso adu̾¬
sus uendelicoᷤᷤ missus ẽ Qb
subactiᷤᷤ. uictor ad cęsarẽ lug¬
dunũ uenit: Pannonioᷤᷤ nouo
motu intumescentes. tiberiꝰ pͥ¬
iugnꝰ cȩsariᷤᷤ cruentissima cȩde
deleuit. Idẽq c̃tinuo. germa¬
Qd reuera bellũ maximũ ⁊ for¬
midolosissimũ. qͥndecĩ legioi.¬
b ꝑ triennuꝰ gestũ ẽ: Nec fe¬
re ullũ maiͦ bellũ. sic̃ suetoniꝰ
attestat᷑ pꝰ punicũ fuit: Sub

Expanded text:
niam in Occidentis ultimo supniam in Occidentis ultimo supplex cum gentilitio munere Eous Indus et Scytha Boreus oravit. Cantabrico bello per quinque annos acto, totaque Hispania in aeternam pacem, cum quadam respiratione lassitudinis reclinata ac reposita, Caesar Romam rediit. Quibus etiam diebus multa per se, multaque per duces et legatos bella gessit. Nam inter caeteros, et Piso adversus Vindelicos missus est. Quibus subactis victor ad Caesarem Lugdunum venit. Pannonios novo motu intumescentes Tiberius privignus Caesaris cruentissima caede delevit. Idemque continuo GermaQuod revera bellum maximum et formidolosissimum quindecim legionibus per triennium gestum est; nec fere ullum majus bellum, sicut Suetonius attestatur, post Punicum fuit. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
suetudo exꝑientiã uiriũ da¬
bat. cheruscoᷤᷤ. sueuos. sicabroᷤᷤ.
parit uno bello. s etiã suiꝰ as.¬
ri uirtꝰ ac feritas potest. qđ̃
mulieres qͦq eoꝵ. siqͥndo prȩ¬
uentu romanoꝵ int̾ plaustra
sua c̃cludebant᷑. deficientib
teliᷤᷤ uł qͥlibet re qͣ uelut te¬
lo uti furor possit: paruuloᷤᷤ
filioᷤᷤ collisos humi. in hostiy
ora iaciebant: in singłis filioꝵ
necib bis parricidȩ: ⁊ c̃ etiã
in africa musulanos ⁊ getuloᷤᷤ
latiꝰ uagantes. cossuᷤ dux cȩsa¬
riᷤᷤ artatis finib cohercuit. at¬
q a romaniᷤᷤ limitib abstine̾¬
apud tarraconãl cͥitioris hispa¬
niȩ urbẽ. legati indoꝵ ⁊.sc̾y¬
thaꝵ toto orbe trãns.i misso.
tandẽ ibi inuener̃ ultra qđ
iã quȩrere ñ possent. refude¬
r̃q in cȩsarẽ alexandri m̾ag¬
ni głam: quẽ sic̃ hispanoꝵ. gal¬
te apud babyloniã c̃tẽplatiõe
paciᷤᷤ adiit. ita hc̃ apud hispa.¬

Expanded text:
suetudo experientiam virium dasuetudo experientiam virium dabat, Cheruscos, Suevos et Sicambros pariter uno bello, sed etiam suis aspri virtus ac feritas potest, quod mulieres quoque eorum, si quando praeventu Romanorum inter plaustra sua concludebantur, deficientibus telis, vel qualibet re, qua velut telo uti furor possit, parvos filios collisos humi in hostium ora jaciebant, in singulis filiorum necibus bis parricidae. Tunc etiam in Africa. Musolanos et Gaetulos latins uagantes COSSUS dux Caesaris artatis finibus cohercuit atque a Romanis limitibus abstinapud Tarraconem, citerioris Hispaniae urbem, legati Indorum et Scytharum, toto orbe transmisso, tandem ibi invenerunt, ultra quod jam quaerere non possent, refuderuntque in Caesarem Alexandri Magni gloriam: quem sicut Hispanorum Galte apud Babyloniam contemplatione pacis adiit, ita hunc apud Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsar detulit. ut tc̃ qͦq iani
portaᷤᷤ claustro cohiberi iub̾et:
Ita tẽ scdo post cȩsarẽ. qͣrto pͦ
urbẽ c̃ditã clausuᷤ ẽ ianꝰ:
ost hoc claudiꝰ drusus pͥuignꝰ
cȩsariᷤᷤ galliã retiãq sortitus.
maximꝰaᷤᷤ fortissimasq genteᷤᷤ
germaniȩ armiᷤᷤ subȩgit: Hã
te ueluti ad c̃stitutũ pacis
diẽ festinarent. ita om̃s ad
exꝑientiã belli decessionẽ ue
fȩderiᷤᷤ undatĩ gente cõmoue¬
bant᷑: suscepturȩ aut c̾ditionẽ
paciᷤᷤ si uincerent᷑. aut usurȩ
qͥ eta lib̾tate si uincerãt. Nori¬
ci. yllirũ. pannonii. dalmatȩ.
mesi. thraces. daci. sarmatȩ.
płimiq ⁊ maximi germaniȩ
uł rep̃ssi. uł etiã obiectũ ma¬
ximoꝵ. fluminũ rheni danu¬
biiq seclusi s̃ Drusuᷤ in ger¬
mania pͥmꝰ susipiteᷤᷤ. deinde
Marcomannoᷤ pene ad int̾neti.¬
onẽ cecidit: Postea fortissimaᷤᷤ
nationes. ⁊ qͥb nat᷑a uires. con¬

Expanded text:
Caesar detulit, ut tunc quoque belli Caesar detulit, ut tunc quoque belli portas claustro cohiberi juberet. Ita tunc secundo per Caesarem, quarto post Urbem conditam clausus est Janus. Post hoc Claudius Drusus, privignus Caesaris Galliam, Rhaetiamque sortitus, maximas fortissimasque gentes Germaniae armis subegit. Nam tunc veluti ad constitutum pacis diem festinarent, ita omnes ad experientiam belli, decisionemve foederis undatim gentes commovebantur aut suscepturae condiciones pacis, si uincerentur, aut usurae quieta libertate, si uincerent. Norici Illyrii Pannonii Dalmatas Mplurimique et maximi Germaniae vel repressi, vel etiam objectu maximorum fluminum, Rheni, Danubiique, seclusi sunt. Drusus in Germania primo Usipetes, deinde Marcomannos pene ad internecionem caecidit. Postea fortissimas nationes, et quibus natura vires, con
Abbreviated transcription (Latin):
mini ĩminentẽ. in qͦ se multi
ptũ. obsidiõe cinxer̃ Itaq uͥ¬
se genᷤ hominũ trux nat᷑a &
ferax. neq tolerandȩ obsi dio¬
ni sufficientẽ. neq suscipiendo
bello parẽ intelligit. ad uolũ¬
tariã mortẽ seruitutis timo¬
re c̃currit: Nã se pene om̃s.
certatĩ igne. ferro. ac ueneno
necauer̃: Astures uͦ positis
castris apud asturã flum̃.
magniᷤᷤ c̃siłus uiribq opp̾ssis¬
sent: Tres legatos cũ legiõib
suiᷤᷤ in tria castra diuisos. tͥb
ȩque agminib obruere re-¬
pente moliti. suoꝵ ꝓditione
detecti s̃ Hos postea carisiꝰ
Cũq milites circũdatã urbẽ in¬
cendio adoriri pararent. dux
carisiꝰ ⁊ a suiᷤᷤ cessationẽ impe¬
tͣuit incendũ. ⁊ a barbaris
uoluntatẽ deditioniᷤᷤ exegit.
Studiose enĩ nitebat᷑. in tegrã
atq incolumẽ ciuitatẽ uicto¬
riȩ suȩ testẽ relinquere Can¬
tabricȩ uictoriȩ. hunc honorẽ

Expanded text:
mini iminentem, in quo se magna mini iminentem, in quo se magna rotum obsidione cinxerunt.“ se gens hominum trux natura et ferox, neque tolerandae obsidioni sufficientem, neque suscipiendo bello parem intelligit, ad voluntariam mortem servitutis timore concurrit. Nam se pene omnes certatim igne, ferro, ac veneno necaverunt. Astures vero positis castris apud Asturam flumen, magnis consiliis viribusque oppressissent. Tres legatos cum legionibus suis in tria castra divisos, tribus aeque agminibpente moliti, suorum proditione detecti sunt. Eos postea CarusiusCumque milites circumdatam urbem incendio adoriri pararent, dux Carusius, et a suis cessationem impetravit incendii, et a barbaris voluntatem deditionis exegit. Studiose enim nitebatur integram atque incolumem civitatem victoriae suae testem relinquere. Cantabricae victoriae hunc honorem
Abbreviated transcription (Latin):
s̃. qͣ extentũ pyrenei iugũ.
haud ꝓcul scđo oceano sub se¬
ptentrione deducit᷑. Hii ñ so¬
lũ ꝓpͥã lib̾tatẽ tueri parati. ue¬
rũ etiã finitimoꝵ p̾riꝑe ausi.
suis eruptioib ppłabantur:
Igͥ cȩsar apud sexesimã castra
posuit. tͥb agminib totã pene
ãplexus cantabriã: Dui fati¬
gato frustͣ atq in ꝑiculũ sepe
deducto exercitu. tandẽ ab a¬
qͥtanico sinu ꝑ oceanũ incautiᷤᷤ
hostib ad moueri classẽ. atq
exponi copiaᷤ iubet: Tc̃ demũ
cantabri sub męnib atticȩ ma¬
ximo ẽgressi bello ⁊ uicti. u
uinniy montẽ nat᷑a tutissimũ
c̃fuger̃ U obsidioĩs famȩ. ad
extremũ pene c̃sũpti s Raci¬
liũ deinde oppidũ magna ui
ac diu repugnans. postremo
captũ ac dirutũ ẽ Prȩt̾ea
ult̾iores galliciȩ partes q̃ moz¬
tib c̃site oceano t̾minant᷑. an¬
testiꝰ ⁊ firmiꝰ legati. magnis
⁊ medulliũ monte minio fly¬

Expanded text:
sunt, qua extentum Pyrenaei iugum sunt, qua extentum Pyrenaei iugum haud procul secundo Oceano sub septentrione deducitur. hi non solum propriam libertatem tueri parati uerum etiam finitimorum praeripere ausi, dsiduis eruptionibus populabantur. igitur Caesar apud Segisamam castra posuit, tribus agminibus totam paene amplexus Cantabriam. diu fatigato frustra atque in periculum saepe deducto exercitu, tandem ab Aquitanico sinu per Oceanum incautis hostibus admoneri classem atque exponi copias iubet. tunc demum Cantabri sub moenibus Atticae maximo congressi bello et uicti in Vinnium montem natura tutissimum confugerunt, ubi obsidionis fame ad extremum paene consumpti sunt. Racilium deinde oppidum magna ui ac diu repugnans, postremo captum ac dirutum est. praeterea ulteriores Gallaeciae partes, quae mon consite Oceano terminantur, Antistius et Firmius legati magnis et Medullium montem Minio flu
Abbreviated transcription (Latin):
ueriꝰ credi aut cognosci po
test. c̾currentib ad tantaor
manifestationẽ. pace. nomi¬
ne. die. quã hc̃ occulto qͥ¬
dẽ gestoꝵ ordine ad obseqͥũ
p̃parationiᷤᷤ eiꝰ p̃destinatũ fu¬
isse. qͥ eodẽ die qͦ ille mani¬
festandus mundo pͦ paululũ
erat. ⁊ pacis signũ p̾tulit. ⁊
potestatiᷤᷤ nom̃ assũpsit: Qđ
aut̃ in qͣrto reditu cũ finito
cantabrico bello pacatisq õi¬
b gentib cȩsar urbẽ repeti¬
it ad c̾testationẽ fidĩ quã
ex ꝓmimꝰ actũ sit. ipso meliͦ
ordine ꝓferet᷑:
gͦto cȩsare sexies ⁊ bis. mar¬
co ⁊ agrippa ẽsulib. cęsar pa¬
rũ in hispania ꝑ ducentoᷤ an¬
nos actũ intelligeis. si canta¬
broᷤᷤ atq astures duaᷤᷤ fortissi¬
maᷤᷤ hispaniȩ gentes suis uti
legib sineret. aꝑuit iani por¬
tas. atq in hispaniaᷤᷤ ipse cũ e¬
xercitu ꝓfectus ẽ Cantabri &
astureᷤ galliciȩ ꝓuintiȩ potiti

Expanded text:
verius credi aut cognoverius credi aut cognotest, concurrentibus ad tantam manifestationem. pace nomine die, quam hunc occulto quidem gestorum ordine ad obsequium praeparationis eius praedestinatum fuisse, qui eo die, quo ille manifestandus mundo post paululum erat, et pacis signum praetulit at potestatis nomen adsumpsit ? Quid autem in quarto reditu, cum finito Cantabrico bello. pacatisque omnibus gentibus Caesar Vrbem repetiit, ad contestationem fidei, quam expromimus, actum sit, ipso melius ordine proferetur. gusto Caesare sexies et bis M. Agrippa consulibus Caesar parum in Hispania. per ducentos annos actum intellegens, si Cantabros atque Astures, duas fortissimas Hispaniae gentes, suis uti legibus sineret, aperuit Iani portas atque in Hispanias ipse cum exercitu profectus est. Cantabri et Astures Gallaeciae prouinciae portio
Abbreviated transcription (Latin):
tiᷤ eiꝰ in qͣ ⁊ ex qͣ natus ẽ. un¬
qͦ cȩsari ꝑpetua tribunitia
potestas decreta ẽ romȩ fors
olei ꝑ totũ diẽ flux̃. sub pͥn¬
cipatu cęsaris romanoq im¬
ex eo xͥanos. idẽ unctũ at¬
q ex eo unctoᷤᷤ. de meritoria
tab̾na. hoc ẽ de hospita lar¬
gaq ęccła affluent atq in¬
cessabilit ꝓcessuroᷤᷤ. restitu.¬
endosq ꝑ cȩsarẽ om̃s seruo.
qͥ tam̾ cognoscerent dñm
suũ. cȩterosq qͥ sine dño in¬
uenirent᷑. morte supplicioq
delendos. remittendaq sub
dẽ urbe in qua spontane¬
ũ fluxisset oley. euidentis¬
sima his qͥ propħaꝵ uoces
ñ audiebant signa in cęlo.
⁊ int̾ra ꝓdigia ꝓdiderũt
Tercio au̾t cũ urbẽ triũphas
qͥnto c̃sul ingressus ẽ. eo sci¬
licet die quẽ supͣ nomina¬
uimꝰ.cũ ⁊ ianu̾ post ducen¬
toᷤᷤ annos pͥmũ ipse clausit.
⁊ clarissimũ illud augusti
nom̃ assũpsit. qͥd fi deliꝰ ac

Expanded text:
tis eius, in qua et ex qua natus est, untis eius, in qua et ex qua natus est, unquo Caesari perpetua tribunicia potestas decreta est, Romae fons olei per totum diem fluxit: sub principatu Caesaris Romanoque imex eo Christianos, id est unctum atque ex eo unctos, de meritoria taberna, hoc est de hospita largaque Ecclesia, affluenter atque incessabiliter processuros, restituendosque per Caesarem omnes servos, qui tamen cognoscerent Dominum suum, caeterosque, qui sine domino invenirentur, morti supplicioque dedendos, remittendaque sub ea Urbe in qua spontaneum fluxisset oleum, evidentissima his, qui prophetarum voces non audiebant, signa in coelo, et in terra prodigia prodiderunt. Tertio autem, cum Urbem triumphans quintum consul ingressus est, eo scilicet die, quem supra nominavimus, cum et Janum post ducentos annos primum ipse clausit, et clarissimum illud Augusti nomen assumpsit, quid fidelius ac
Abbreviated transcription (Latin):
grã p̃paratũ cȩsaris imꝑiũ
cęsare auuncło suo intfecto.
ex apollonia rediens urbẽ
ingrederet᷑. hora circit᷑ t̾cia.
repente liqͥdo ac puro sere¬
noq die. circulꝰ ad speciẽ
cȩlestis arcꝰ orbẽ solis ambi.¬
ĩt. qͥsi eũ unũ ac potisimũ
in hoc mundo. solũq claris.¬
simũ in orbe monstraret. cuiꝰ
tp̃r uenturꝰ eẽt. qͥ ipsũ solẽ¬
solꝰ. mundũq totũ ⁊ fecisset¬
& regeret Deinde cũ scđ̃o
in sicilia receptis a põpeio¬
ꝑio suo ad tutam̃ orb̾ t̾raꝵ
distribuisset. ouansq urbẽ
ingressus. oĩa suꝑiora ppłi
romani debita donanda. li¬
tteraꝵ etiã monum̃tis abo¬
litiᷤ censuisset. in dieb illiᷤᷤ
fons olei largissimꝰ sic̃ suꝑiꝰ
exp̃ssi. de tab̃na meritoria
ꝑ totũ diẽ flux̃: Quo sig-¬
no. qͥd euidentiꝰ. quã in die¬
b cęsariᷤᷤ toto orbe regnantiᷤ.
fut᷑a xp̃i natiuitaᷤ declara¬
ta ẽ: Xp̃c enĩ. lingua gen¬

Expanded text:
raeparatum Caesaris imperium Caesare avunculo suo interfecto ex Apollonia rediens Urbem ingrederetur, hora circiter tertia, repente liquido ac puto sereno circulus ad speciem coelestis arcus orbem solis ambiit, quasi eum unum ac potissimum in hoc mundo solumque clarissimum in orbe monstraret: cujus tempore venturus esset qui ipsum solem, mundumque totum et fecisset et regeret. Deinde cum secundo in Sicilia receptis a Pompeiomperio suo ad tutamen orbis terrarum distribuisset ouansque Vrbem ingressus omnia superiora populi Romani debita donanda, litterarum etiam monumentis abolitis, censuisset: in diebus ipsis fons olei largissimus, sicut superius expressi, de taberna meritoria per totum diem fluxit quo signo quid euidentius quam in diebus Caesaris toto Orbe regnantis futura Christi natiuitas declarata est? Christus enim lingua gen
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc oppidũ in editissima mon¬
tiᷤ arce pendebat. duab parti¬
b ꝑ abrupta latera ñ paruo
flumine cingebat᷑ Medio de¬
inde descensu largissimo fon
discursus hostiũ despigebat:
Canrgius qđ solũ romana ꝓui¬
sione potuit. amboᷤᷤ duces cũ
parte copiaꝵ płima in cãpũ e¬
uocatoᷤᷤ : maximo p̾lio suꝑauit:
Nã uno e duob int̾fecto. alt̃ cũ.

Expanded text:
Hoc oppidum in editissima monHoc oppidum in editissima montis arce pendebat, duabus partibus per abrupta latera non parvo flumine cingebatur: medio deinde descensu largissimo fontdiscursus hostium despiciebat. Caninius, quod solum Romana provisione potuit, ambos duces cum parte copiarum plurima in campo evocatos maximo praelio superavit. Nam uno e ducibus int
Abbreviated transcription (Latin):
teriᷤᷤ in pictonas ꝓficiscit᷑ Ibiq
a captiuiᷤᷤ de oportunitate locoꝵ
certior factꝰ. inopinantes hostes
oppͥmit. magnisq stragib fac̾ti.
płimas p̃das agit: Deinde cũ ca-¬
ninio signũ aduentꝰ sui dediss&.
caniniꝰ totiᷤᷤ castris subito exsili¬
uit. seseq iniecit hosti: Ita. fa¬
bio ex alia parte. ⁊ caninio ex
alt̾a insistente. maximo ⁊ diut᷑.¬
no bello. innumere galloꝵ copi¬
e trucidate ẽ Inde fabiuis in
carnõtes ꝓfectus ẽ. Sciebat. enĩ
dũnacũ ducẽ antiqͥssimũ rebel¬
lioniᷤ totiꝰ incentorẽ/ ab hoc bello
elapsũ. si armoriciᷤᷤ gentib adir.¬
nctꝰ eẽt. maximos iterũ in gal¬
lia tumultꝰ eẽ moturũ : S eas
adhuc ipsa nduitate trepidan¬
tes. mira uirtũte ⁊ celeritat̾e
ꝑdomiuti¶ Intẽa draptes unaq¬
lypteriuᷤ cũ adeẽ caniniũ ⁊ le.¬
giones in finib suiᷤ uident. un¬
diq collec̾tis copiis oppidũ ue

Expanded text:
teris, in Pictonas proficiscitur, ibique teris, in Pictonas proficiscitur, ibique a captivis de opportunitate locorum certior factus, inopinantes hostes opprimit, magnisque stragibus factis, plurimas praedas agit. Deinde cum Caninio signum adventus sui dedisset, Caninius totis castris subito exsilivit seseque injecit hosti. Ita Fabio ex alia parte, et Caninio ex altera insistente, maximo et diuturno bello innumerae Gallorum copiae trucidatae sunt. Inde Fabius in Carnutes profectus est. Sciebat enim Dumnacum, ducelionis totius incentorem, ab hoc bello elapsum, si Aremoricis gentibus adjunctus esset, maximos iterum in Gallia tumultus esse moturum. Sed eas adhuc ipsa novitate trepidantes, mira virtute et celeritate perdomuit. Interea Draptes unaqLucterius, cum adesse Caninium et legiones in finibus suis videret, undique collectis copiis, oppidum ve
Abbreviated transcription (Latin):
sũ occupauissent. atq hoc cõꝑ¬
to romani ad insidiaꝵ locũ in¬
structi ordinatiq uenissent.
cõmisso p̃lio. romani galloᷤᷤ fugi¬
entes. hisdẽ locoꝵ munitioni¬
b qͥb clausi fuerant incluser̃.
cunc̾tosq ad int̾necꝰtionẽ ceci¬
der̃. Ibi correus uł fugã uł de¬
ditionẽ detrecꝰtanᷤᷤ. romanoᷤ ut
uiuus caꝑet᷑ instanteᷤᷤ occiden¬
do. ut occid̾et᷑ coegit:
git᷑ cũ pacatã ẽẽ uniu̾sã galliã
cȩsar. neq ausurã fore. aut ad
Ualiquos aspirare motꝰ arbitͣret᷑.
legiones in hib̾na dimifit. Ipse
tam̃ ãbianoꝵ regis fines qͥ tot
bella excitauerat. horrenda ho.¬
minũ strage uastauit. Atuͦ ca
niniꝰ legatus. bellũ apud picꝰto¬
naᷤ inuenit Ubi magna hostir
multitudo ĩpedito itinere legi¬
onẽ circũdedit. atq ad extre¬
mũ discrim̃ adduã. Porro aut̃
fabiꝰ legatꝰ. acceptis caninii lit¬

Expanded text:
sum occupassent, atque hoc compersum occupassent, atque hoc comperto Romani ad insidiarum locum instructi ordinatique venissent, commisso praelio, Romani Gallos fugientes eisdem locorum munitionibus, quibus clausi fuerant, incluserunt, cunctosque ad internecionem ceciderunt. Ibi Correus fugam vel deditionem detrectans, Romanos, ut vivus caperetur instantes, occidendo, ut occideretur, coegit. Igitur cum pacatam esse universam Galliam Caesar, 406 neque ausuram fore ad aliquos aspirare motus arbitraretur, legiones in hyberna dimisit: ipse autem Ambiorigis fines, qui tot bella excitaverat, horrenda hominum strage vastavit. At vero C. Caninius legatus bellum apud Pictonas invenit: ubi magna hostium multitudo impeditam itinere legionem circumdedit, atque ad extremum discrimen adduxit. Porro autem Fabius legatus, acceptis Caninii lit
Abbreviated transcription (Latin):
alia die c̃grãgatis omĩb qͥ ꝑ
fugã euaserant. dixcit se aucto¬
rẽ bona fide defendende lib̃¬
tatiᷤ. atq irrũpendi fȩderiᷤᷤ fu¬
isse: E nc̃ siue romaniᷤᷤ sese
ad mortẽ om̃s offerant. siue
se solũ ꝓ oĩb dedant. paratũ
animo fore: Ltaq galli uolũ.¬
tatẽ. quã pudore aliquandiu
texerant quasi ex c̃silio regis
assumerent. ilico sͥ ueniã pcan¬
tes. eũ solũ uelut aucꝰtore̾ ma¬
gni sceleriᷤᷤ dedider̃ Belloua¬
gui. oĩb galloꝵ gentib ipsoꝵ
opinione fortiores habebant᷑.
Hii correõ duce bellũ instaurãt.
sibiq in hanc suscepti belli so.¬
cietatẽ. ãbianos. aulercoᷤᷤ. saletaᷤᷤ.
uelocasses. atrabataᷤq q̃iung̃t̃.¬
⁊ locũ quendã cinctũ atq ion
peditũ undiq paludib capiu̾t.
Cõmissoq p̾lio. magnã remoꝵ
manũ quȩ auxilio romanis e¬
rat trucidant Deinde cũ o¬
portunũ ipsi locũ insidiis ꝓui¬

Expanded text:
alia die congregatis omnibus, qui alia die congregatis omnibus, qui fuga euaserant, dixit se auctorem bona fide defendendae libertatis atque inrumpendi foederis fuisse et nunc, siue Romanis sese ad mortem omnes offerant siue se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. itaque Galli uoluntatem, quam pudore aliquamdiu texerant; quasi ex consilio regis adsumerent, ilico sibi ueniam precantes, eum solum uelut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellouagui omnibus Gallorum gentibus ipsorum opinione fortiores habebantur. hi Correo duce bellum instaurant sibique in hanc suscepti belli societatem Ambianos Aulercos Caletos Velocasses Atrebatasque coniungunt et locum quendam cinctupeditum undique paludibus capiunt: commissoque praelio magnam Remorum manum, quae auxilio Romanis erat, trucidant. Deinde cum opportunum ipsi locum insidiis provi
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃: Qui cũ se pugnando
fatigati in qͦddã castellũ recȩ¬
pissent. militeᷤᷤ p̃dȩ inhiante:
ad expugnationt̃ oppidi ani¬
mũ intendt᷑. castra cȩsare de.
loci iniqͥtate causante. Itaq
ibi cȩsar erũpentib desuꝑ ho¬
stib p̾ssus. multa exercitꝰ sui
parte ꝑdita. uic̾tꝰ aufugit.
ũ hȩc ad elestã gerunt᷑. uergi.¬
gento rex quẽ om̃s c̃sensu pa.¬
ri regẽ p̃optauerãt. suadet u¬
ti ex tota gallia om̃s qͥ arma
ferre possint. huic bello p̾sto
sint: Hoc enĩ ẽẽ unũ bellũ.
qͣ aut ꝑpetua lib̾tas. aut et̾na
seruitus. aut mors om̃ix c̃se¬
qͥt᷑: Itaq absq eo numero quẽ
infinitũ ante ẽtraxerat. equi
u̾sos. romani galliq cȩperunt.
Unde multiᷤᷤ sepe eruptionib ⁊
uariis ꝓuentib p̾liantes. tan¬
dẽ romani p̾cipua germanoꝵ
eqͥtũ qͦs sibi iao dudũ amicoᷤ.
nc᷑ in auxiliũ asciuerant. uir.¬
tute uicer̃. Uergigento rex

Expanded text:
verunt. Qui cum se pugnando verunt. Qui cum se pugnando fatigati, in quoddam castellum recepissent, milites praedae inhiantes, ad expugnationem oppidi animum intendunt, frustra Caesare de loci iniquitaibi Caesar erumpentibus desuper hostibus pressus, multa exercitus sui parte perdita victus aufugit. Dum haec ad Halestam geruntur, Vercingetorix, quem omnes consensu pari regem praeoptaverant, suadet uti ex tota Gallia, omnes qui arma ferre possent, huic bello praesto sint; hoc enim esse unum bellum, quo aut perpetua libertas, aut aeterna servitus, aut mors omnium consequantur. Itaque absque eo numero, quem infinitum ante contraxerat, equitversos Romani, Gallique ceperunt. Unde multis saepe eruptionibus et variis proventibus praeliantes, tandem Romani. praecipua Germanorum equitum, quos sibi iamdudum amicos nunc in auxilium acciuerant, uirtute uirtute. Vercingetorix
Abbreviated transcription (Latin):
riaᷤᷤ sine cuiꝰ quã romani discͥ¬
mine uindicauit. Ita hoc tu¬
tissimo uincendi genere secur.
in italiã redit Igit᷑ cȩsare in
italiã reu̾so. galli rursuᷤᷤ in ar¬
ma c̃iurant. multiq simul po.¬
płi coeunt: Duac his uergigẽ¬
torex fuit Cuiꝰ c̃silio. statĩ
om̃s galli ciuitateᷤ suas ultro
incender̃. Pruna a suiᷤᷤ incen¬
sa ẽ biturica: Inde ad cȩsarẽ
qͥ magniᷤᷤ itinerib ꝑ narbonen¬
sẽ ꝓuinciã clã ad exercitũ re
currerat. ĩpetũ faciunt. Cȩ¬
sar te oppidũ nomine cẽnapũ.
obsidione c̃cluserat. Qd̃ chu
oppugnatũ. tandẽ pͦ multas
tis t᷑rib captũ atq deletũ est.
Quadraginta milia ibi homi
nũ fuisse referunt᷑. E qͥb urx
octoginta ꝑ fugã lapsi. ad ꝓ.¬
xuma galloꝵ castra uener᷑:
Pret̾ea aruerni cȩt̾iq c̃fines. sol¬
licitatiᷤᷤ etiã ad se eduis. mul.¬
tiᷤᷤ adũsus cȩsarẽ p̃liis bella¬

Expanded text:
rias sine cuiusquam Romani discrrias sine cuiusquam Romani discrimine uindicauit. ita hoc tutissimo uincendi genere securus in Italiam rediit. Igitur Caesare in Italiam reuerso Gallia. rursus in arma coniurat multique simul populi coeunt. dux his Vercingetorix fuit, cuius consilio statim omnes Galli ciuitates suas ultro incenderunt: prima a suis incensa Biturigo. inde ad Caesarem, qui magnis itineribus per Narbonensem prouinciacurrerat, impetum faciunt. Caesar tunc oppidum nomine Caenapum obsidione concluserat. Quod diu oppugnatum tandem post multas tis turribus captum atque deletum est. Quadraginta millia hominum ibi fuisse referuntur, ex quibus vix octoginta per fugam lapsi, ad proxima Gallorum castra venerunt. Praeterea Arveni caeterique confines, sollicitatis etiam ad se Ediis, multis adversum Caesarem praeliis bella