comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uant. ad culmulũ iustificationis.
Inuenit᷑ etiam inhac tuilla. idẽ hura¬
na natura ordeum ꝑscientiã uet̾is
testam̃ti. triticum ꝑscientiã noui.
ubi sunt agri multi ꝑlatitudinem
bona. Caueat uillicus ne dissipet bo
na eiꝰ. Dissipatio bonoꝵ amissio do
noꝵ. corruptio uirtutũ. oblatio bo¬
noꝵ oꝑm. Notandum qd̵ dictumẽ.
quasi dissipasset bona eiꝰ. Non enim
& si natura humana tanta possit af¬
fici malicia ut nichil diligat boni.
a ut nichil cognoseat ueri. uillica¬
tio t̾rena conĩsatio. amissio iulli¬
cationis ẽ in morte hominis. ratio
dͥe uillicatione usta estimatio de
transacta conu̾satione. Locutio di¬
uitis cum uillico. sermo dei cũ sp̃u
humano. Quid faciam inquit qͥa
cito scribe. Debitores serm st̃ intel
magis inteliectus humanꝰ siue af¬
fectus. siue sensus. sine appetitus.
a bono dissidet. tanto amplius d̾o
debet. Sessio debitoris ẽ humilia¬
tio peccatoris. scͥptio debiti consid̾a¬
tio peccati. debiti relaxatio peccati

Expanded text:
 justificationis. Invenitur etiam in hac villa, id est in humana natura hordeum, per scientiam Veteris Testamenti; triticum per scientiam Novi. Ibi sunt agri multi per latitudinem bona! Caveat villicus, ne dissipet pet bona ejus. Dissipatio bonorum, amissio est donorum; corruptio virtutum, ablatio bonorum operum. Notandum quod dictum est: Quasi dissipasset bona ejus. Non enim  natura tanta possit affici malitia ut nihil diligat boni, a, ut nihil cognoscat veri. Villicatio est conversatio; amissio villicationis, est in morte hominis; ratio de villicatione est justa examinatio de transacta conversatione; locutio divitis cum villico, sermo Domini cum spiritu humano. Quid faciam, inquit vilcito, et scribe. Debitores servi, sunt intmagis intellectus, sive sensus, sive affectus, sive appetitus a bono dissidet, tanto amplius debet Deo. Sessio debitoris, est humiliatio peccatoris; scriptio debiti, consideratio peccati; debiti relaxatio, dimissi
Abbreviated transcription (Latin):
uium & ꝑdidit om̃s. Noe archam
edificat. cum dñs fideles ineccłia cõ¬
gregat. Qmͣ consũmatam ing̾dit᷑
ȩt̾na dãpnatione plestunt᷑. Simmi¬
lit̾ sic̃ factum ẽ. indieb loth. edebãt
& bibebant. emebant & uendebant

Expanded text:
perdidit omnes . Noe arcam aedificat, cum Dominus fideles in Ecclesiam congregat, quam consummatam ingredietur aeterna damnatione plectuntur. Similiter factum est in diebus Lot: Edebant et bibebant,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Alonge uident infideles. dum in
imo positi ante diem uidicũ fideles
suꝑ se in requie attendunt: quoꝵ pꝰt
gaudra contemplari ñ possunt. Lon¬
ge enim ẽ. qd̾ conspiciuint. qͥa illuc
ꝑmeritum ñ attingunt. Pat̾ abra

Expanded text:
em. A longe vident infideles, dum in imo positi ante diem judicii fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia post contemplari non possunt. Longe est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. Vidit Abra
Abbreviated transcription (Latin):
delis ppłs u̾ba legis inore temut. qͦ
inoꝑe seruare contẽpsit. Ibi gͦ am̃¬
plius arbebat. ubi se ostendit scire
qd̾ facere noluit. Ab extremo digito
se tangi desid̾at. qui et̾nis supplicus
datus oꝑtat oꝑa uistoꝵ uel ultima
iste aliquid bom fecit. ex quo bonũ
transicoriũ in hac uita recepit. & la¬
tarus aliquid mali fecit. s ignis in
felicitatem transitoriã putasti. Ha¬
bent uisti etiam bona in mundo. s
qͥa in recompensatione ñ recipiunt.
s ad et̾nam sc̃is desideriis estuant.
que ad st̃̾ minime bona uident᷑. Me¬
m̃to fili. Ecce abraham filiũ nocat.
quẽ tam̃ adtorm̃to ñ lib̾at. qͥa p̃ceden¬
tes patres huiꝰ ppłi multos afide sua
demasse confiderant nec ulla compas
enim quinq fr̾es. Iudaictis ppłs iam
ex magna parte dãpnatiis. sequaces

Expanded text:
delis populus verba legis in ore tenuit, quae in opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebat, ubi se ostendit scire, quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, qui aeternis suppliciis datus optat opera justorum, vel ultima iste aliquid boni fecit, ex quo bonum transitorium in hac vita recepit: et Lazarus aliquid mali fecit, sed mala Lazlicitatem transitoriam putasti. Habent justi etiam bona in mundo; sed quia in recompensationem non recipiunt, sed ad aeterna sanctis desideriis aestuant, quae adsunt, minime bona videntur. Memento, fili. Ecce divitem filium vocant, quem tamen a tormento non liberat; quia praecedentes patres hujus populi multos a sua fide deviasse considerant, nec ulla compassenim quinque fratres. Judaicus populus ex magna parte jam damnatus sequaces
Abbreviated transcription (Latin):
mare scłi hitiꝰ inconstantiã. t̾ra soli¬
ditatem suꝑnã. quarta uigilia qua¬
tuor euͣngelioꝵ scientiã. labor disciꝑu¬
p̃sentis tumorem calcat. depͥmit
& humiliat. Et laborantes discipłos
tendie. Et uolebat p̃terire eos ut
scił ad horam turbati. s continuo li
b̾ati. plis lib̾ationis sue miraculũ
stuꝑent. & lib̾atori suo maiores gr̃as¬

Expanded text:
aeculi inconstantiam; terra, soliditatem supernam; quarta vigilia, quatuor Evangeliorum scientiam; labor discipupraesentis tumorem calcat, deprimit et humiliat. Et labores discipulorum tendit. Et volebat praeterire eos, ut scilicet ad horam turbati, sed continuo post liberati, plus liberationis suae miraculum stuperent, et liberatori suo majorem gra
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ fr̃es quos ad sp̾ualem intelligenti¬
am ñ assurgere gemit. Si moysen
& ꝑpħas ñ audiunt. neq siquis exmor¬
tuis resurrexerit credent. Exmortu¬
is dñs resurrexit. s quia uidaitus
ppłs moysi cͣdere noluit. ei qui surre¬
xit credere contẽpsit. & cum moysi
u̾ba sp̃ualit̾ intelligere noluit. ad eũ
quẽ moyses p̃dixerat ñ ꝑuenit. Uñ
ueritas. Si crederetis moysi. tredere¬

Expanded text:
 eos ad spiritualem intelligentiam non assurgere novit. Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed quia Judaicus populus Moysi credere noluit, ei qui resurrexit credere contempsit. Et cum verba Moysi spiritualiter intelligere noluit, ad eum quem Moyses praedixerat non pervenit. Unde Veritas: Si crederetis Moysi, credere
Abbreviated transcription (Latin):
uidaicũ ppłm significat. qui cuatum
uite ext̾ius habuit. ꝙ accepte legis
delicus. usus ẽ adnitorẽ ñ adutilitatẽ.
Lazarus ulcerib plenus gentilem
peccata confitetur. uirus namq qd̾
intus latebat quasi rupta cute foras
nuitit. dum occulta mala ꝑconfes¬
sionem ꝑdit. Et cupiebat saturari
legis habrut. quasi de acceptis opib
tumnit & quia ei u̾ba defluebant
de scientia. quasi mice cadebant de
nes lambunt. quia p̃dicatores dũ
loquendo a peccatis eripiunt. qͣsi
tangendo nln̾a adsanitatẽ redu¬
cunt. sic̃ canis curat uulnã dũ lin¬
git. Unde bene lazarus int̾pretat᷑
aduitus. quia ipsi hunc ad erectionẽ
uiuant. qui eius uuln̾ã ꝑ lingue
correptioneni curant. factum ẽ aut̃
Sepultura inferm penaꝵ ꝓfundi¬

Expanded text:
m vitae exterius habuit, et acceptae legis deliciis usus est ad nitorem, non ad utilitatem. Lazarus ulceribus plenus gentilem peccata confitetur. Virus namque, quod intus latebat, quasi rupta cute foras emittitur, dum occulta mala per confessionem prodit. Et cupiebat saturari legis habuit, quasi de acceptis opibus intumuit; et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de nes lingunt, quia praedicatores, dum loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad sanitatem reducunt, sicut carnis vulnera curat dum lingit. Unde Lazarus interpretatur bene adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Factum est auteo. Sepultura inferni, poenarum profundi
Abbreviated transcription (Latin):
inde ab adriano ad optatus infili¬
uin: imꝑium ẽ adeptus. Hunc iustinꝰ
phylosophus beniguum erga xp̃ianos.
reddidit. Porro antonius ita tͣnquillus
exticit. ut merito pius sit appellatus.
hunc indi. bactriani. hyrcani. legatos
miserunt. iusticia tanti imꝑatoris cõ¬

Expanded text:
inde, ab Adriano adoptatus in filium, imperium est adeptus. Hunc Justinus philosophus benignum erga Christianos reddidit. Porro Antonius ita tranquillus exstitit, ut merito Pius sit appellatus. hunc Indi, Bactriani et Hircani legatos miserunt, justitia tanti imperatoris com
Abbreviated transcription (Latin):
mens. imꝑauit annis .xxxiiii. &¬
uite suȩ temꝑe magicis. maleficus.
& cruentis sacrificuis. & luxurus. sẽꝑ
oꝑam dedit. & multi clerici. ac mo¬
consentientem mom̃ib. ꝓpt̾ amorẽ
t̾ren pͥncipatus. anastasium constã¬
tinopoleos falsi nominis patriar¬
cham. Unde diuinitus indignatio
uenit. in ciues eius dem urbis.
admonens imprũ imꝑatorẽ. ut
se cohiberet abinsana qua flagra¬
bat. S ille ut pharao qͦndã mem̃¬
datus ꝑmansit. Uenit quippe pe¬
stilens mors. incipiens a sicilia &
acalabria iiregiam urbem. & ita
eam deuastauit ut etiam inpsa
plures domꝰ iutegre clauderent᷑.
eo qd̾ ñ eẽt qui eas inhabitaret. fe¬
rebant᷑ etiam in plaustris ad sepe¬
liendum cadauera mortuoꝵ. Peꝵ
idem tempus etiam stelle de cȩlo
cadentes apparuer̃t̃. ita ut om̃s
uidentes finem scłi instare putarẽt.
Int̾ea nͦ constantinꝰ nefandissimus
imꝑator contͣ bulgares ꝑgens. hor¬
ribilem infirmitatẽ nicurrit. qua

Expanded text:
mens, imperavit annis XXXIV, vitae suae tempore magicis maleficiis et cruentis sacrificiis, et luxuriis semper operam dedit, et multi clerici, ac moconsentientem in omnibus propter amorem terreni principatus Anastasium Constantinopoleos falsi nominis patriarcham, unde divinitus indignatio venit in cives ejusdem urbis, admonens impium imperatorem, ut se cohiberet ab insania, qua flagrabat. Sed ille ut Pharao quondam inemendatus permansit. Venit quippe pestilens mors incipiens a Sicilia et Calabria in regiam urbem, et ita eam devastavit, ut et in ipsa plures domus integrae clauderentur, eo quod non esset qui eas inhabitaret, ferebantur etiam in plaustris ad sepeliendum cadavera mortuorum. Per idem tempus et stellae de coelo cadentes apparuerunt, ita ut omnes id videntes finem saeculi instare putarent. Interea Constantinus nefandissimus perator contra Bulgares pergens horribilem infirmitatem incurrit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
scũarii. quȩ illata fuerit intemplũ
dm̃ a p̾tereuntib. qͦ offert᷑ ꝓprecio
anime. & qmͣ sponte & arbitrio cor¬
dis sui inferunt intemplum dñi.
accipiant illam sacerdotes uixta or¬
dinem suũ. & instaurent sartatecta
domꝰ. si qͥd necessariũ ud̾int instau¬
ratione. Scd̾m hanc similitudinẽ
mandat xp̃e rex ir̃ẽ. ut doctores ac¬
ipiant omnẽ pecuniam quȩ apre

Expanded text:
lum Domini a praetereuntibus, quae offertur pro animae et quam sponte et arbitrio cordis sui inferunt in templum Domini, accipiant illam sacerdotes juxta ordinem suum, et instaurent sartatecta domus, si quid necessarium viderint instauratione . Secundum hanc similitudinem mandat Christus rex noster, ut doctores accipiant omnem pecuniam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
antomiꝰ nomine. ei occurrit: & conserto
p̃lio eum suꝑauit. Qd̾ ubi uitellius
comperit: primum
molitus ẽ imꝑium de¬
ponere. S postea animatus aquibdã
sabinum uespasiant frem. nichil ma¬
li suspicantẽ. int̾fecit. Post diem alt̾m
adest antonius. Occurrit᷑ ex aduerso:
trinoq circa urbem congressit habito.
fusi e cesi sunt uitelliani. Deficientib
itaq uitellians. uitellius incellulã
quandã intrusit. Indeq turpit̾ ꝓtrac¬
tus. ad forum ducit᷑. & occidit᷑. & demũ
intyberim tractus. cõmuni caruit

Expanded text:
Antonius nomine ei occurrit, et conserto Antonius nomine ei occurrit, et conserto praelio eum superavit. Quod ubi Vitellius comperit, primum molitus est imperium deponere, sed postea animatus a quibusdam Sabinum Vespasiani fratrem nihil mali suspicantem interfecit. Post diem alterum adest Antonius, occurritur ex adverso, trinoque circa urbem congressu habito, fusi et caesi sunt Vitelliani. Deficientibus itaque Vitellianis, Vitellius in cellulam quamdam se intrusit, indeque turpiter protractus ad forum ducitur, et occiditur, et demum in Tiberim tractus, communi caruit
Abbreviated transcription (Latin):
eptus. imꝑauit m̃sib octo. Int̾e̾a
uespasianus ꝓninciã uidaice gentis
debellabat. Comialescente itaq in
exercitu rumore cuuliũ belloꝵ de
nece galbe & othonis. & imꝑio uitelli.
quri post alios quasi fex resederat. uiri
uetĩs milicie & duces. uespasianum
quasi maturũ ad consulendũ. & ad p̃¬
liandũ ualidũ. inuitũ imꝑatorẽ cre¬
ant. Tunc uespasianis cum tyto filio
suo a uidea exiens. alexandriam festi¬
nauit. Sciebat namq illic mẽẽ ma¬
ximas uires reipublice. ubi composi¬
tis reb erga se ꝓsꝑe: antiochiam ẽ re¬
u̾sus. Indeq mutiano duce aditaliã
p̃misso. ipse ꝑcappadociam & frigiã
iteꝵ direxit. Uitellus demq sinistro
excitatus mincio: cetine duci exercitus
sui. summã ꝑiculi cõmictit. Porro ce¬
cina ꝓgressus. ubi ualidã manũ ad¬
uentare. cognouit: conuocatis ceturio¬
nib suadet desistere bello. eo qd̃ gła
imꝑatoris p̃ponderaret. S dum ceci¬
na moras innectit. dux partis adũse

Expanded text:
eptus, imperavit mensibus octo. Interea Vespasianus provinciam Judaicae gentis debellabat. Convalescente itaque in exercitu rumore civilium bellorum de nece Galbae et Othonis, et imperio Vitelii, qui post alios quasi faex resederat, viri veteris militiae et duces Vespasianum quasi maturum ad consulendum et ad praeliandum validum, invitum imperatorem creant. Tunc Vespasianus cum Tito filio suo Judaea egressus Alexandriam ingredi festinavit. Sciebat namque illic esse maximas vires reipublicae, ubi compositis rebus erga se prospere, Antiochiam est reversus. Indeque Mutiano duce ad Italiam praemisso, ipse per Cappadociam et Phrygiam iter direxit. Vitellius itaque sinistro excitatus nuntio Cecinnae duci exercitus sui summam periculi committit. Porro Cecinna Roma progressus, ut validam manum adventare cognovit, convocatis centurionibus suadet desistere bello eo quod gloria imperatoris praeponderaret. Sed dum Cecinna moras invertit, dux partis adversae
Abbreviated transcription (Latin):
& pars media parata erat ad bellũ.
gladio erant actincti. tanta erm
u̾sutia hostis antiqui. tantus ẽ fu¬
ror malicie eiꝰ contra eccłiam. ut ñ¬
solum p̃dicatores u̾itatis. s & ipse
ppłs dĩ semꝑ debeat contra ugila¬
re. & quasi in acie stare. E dificantes
enini glacdio accingunt᷑ renes. cũ
hu qui bois oꝑib insistere. uel
sibi cõmissos curant regulari rati¬
one disꝑonere. hoc ẽ eium uiuos
lapides medificio sc̃e curitatis com¬
petent̾ locare. fuxa luxurie inse

Expanded text:
et pars media parata erat ad bellum, us juvenes, gladio erant accincti. Tanta namque versutia hostis antiqui, tantus est furor militiae ejus contra Ecclesiam um praedicatores veritatis, sed ipse populus Dei semper debeat contra vigilare, et quasi acie stare. Aedificantes enim gladio accingunt renes, cum ii qui bonis operibus insistere, et sibi commissos curant regulari ratione disponere hoc est enim vivos lapides in aedificio sanctae Trinitatis competenter locare, fluxa luxuriae i
Abbreviated transcription (Latin):
gentes dm̃ nr̃nt. & auditã fa̾cite uo¬
cem latidis eiꝰ. Curemꝰ gͦ curemꝰ fene¬
stras huiꝰ domꝰ aꝑire ꝑm̃tis circum¬
spectionem: telas araneaꝵ deponẽ.
ꝑelationis dep̃ssionẽ: aream scopare
ꝑcriminis confessionẽ ⁊iunco teg̾e
ꝑ penitentie satiffactionẽ: cortinas
hibitionem bonoꝵ oꝑin. escas pre¬
parare ꝑsacre scripture. lectionem
& meditationẽ: cantu psallere ꝑdiui¬
ne laucdis decantationem. Talit̾ cu¬
remꝰ p̃parari in occursum dñitut

Expanded text:
gentes, Deum nostrum, et auditam facite vogentes, Deum nostrum, et auditam facite vocem laudis ejus . Curemus ergo, curemus fenestras hujus domus aperire per mentis circumspectionem, telas aranearum deponere per elationis depressionem, aream scopare per criminis confessionem, junco tegere per poenitentiae satisfactionem, cortinas hibitionem bonorum operum, escas praeparare per sacrae Scripturae lectionem et meditationem, cantu psallere per divinae laudis decantationem. Taliter curemus praeparari in occursum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ croceus color flãmam imitat᷑.
Cortina nigra humilitatẽ insunuat.
q̃ sibi nigredinẽ peccatoꝵ suoꝵ semꝑ
rep̃sentat. rubea patienciã. qͦ ñ nuu¬
qͣm rubescit: sangnine passionis. Can¬
dida designat mundiciã: q̃ semꝑ sine
sorde candescit. Cultiores uestes fãs.
bona designant oꝑa. Sic̃ namq pul¬
chre uestes hominẽ foris corã homini¬
b decorãt. sic bona oꝑa sc̃m & iustum
p̃dicant. & comim̃dant. Nichil gͦ his
uestib cirea nos głosuis. nichil p̃cio¬
suis. nichi laudabilius. nicħ utilius.
lstis studeamꝰ indui.si inoccursum
dm̃i uolumꝰ eẽ głosi. Cibum debeniꝰ
parare: ꝑfrequentiorẽ & sollertiorẽ
sacre scripture lectionẽ. & meditatio¬
nẽ. ꝑhunc cibum anima roboratur:
uires accipit: & illas ad ꝑfectum sine
defectu ꝑdiicit. S & cantib iocundi¬
tatẽ cordis ineiꝰ aduentu demonstra¬
re debemꝰ. sic̃ scriptũ ẽ. Benedicite

Expanded text:
eo quod croceus color flammam imitatur. eo quod croceus color flammam imitatur. Cortina nigra humilitatem insinuat, quae sibi nigredinem peccatorum suorum semper repraesentat; rubra patientiam, quae nonnunquam rubescit sanguine passionis; candida designat munditiam, quae semper sine sorde candescit. Cultiores vestes, fratres, bona designant opera. Sicut namque pulchrae vestes homines foris coram hominibus decorant, sic bona opera sanctum et justum praedicant et commendant. Nihil ergo his vestibus circa nos gloriosius, nihil pretiosius, nihil laudabilius, nihil utilius. Istis studeamus indui, si in occursu Domini volumus esse gloriosi. Cibum debemus praeparare per frequentiorem et solertiorem sacrae Scripturae lectionem et meditationem. Per hunc cibum anima roboratur, vires accipit, et illas ad perfectum sine defectu perducit. Sed et cantibus jucunditatem cordis in ejus adventu demonstrare debemus, sicut scriptum est: Benedicite,
Abbreviated transcription (Latin):
co tegamꝰ areã cordis. ꝑsatisfactionẽ
penitentie. ne qͥd transaste t̾rene &
carnalis uite in nob̾ appareat. sicut
dauid dicit. B̾eati quoꝵ remisse st̃
iniquitates: & quoꝵ testa st̃ peccata.
herbas quoq odoriferas. & flores re¬
dolentes habeamꝰ ꝑbonã opimonẽ:
ut cũ apło dice̾ possimꝰ. Ap̃i bonꝰ odor
sumꝰ deo. moñi loco. Uarie cortinie:
mꝰ ꝑ uirtiitũ exercitationẽ. Cortina
alia uiridis alia iacinctina. alia cro¬
cea. alia nigra. alia rribea. alia can¬
dida. Uiridis significat fidem. quia
sic̃ in reb det̾ra nascentib itiror pri¬
mũ sensui occurrit: ita fides om̃iũ
uirtittũ pͥma consistit. Prima dico.
ordine ñ dignitate. Om̃s eñi uirtutes
caritas dignitate p̃cedit: sine qͥ cetere
nichil ꝑsunt. lacinctina spem celesti¬
um designat: eo qd̾ colorem celi &e ae¬
ris purioris. inse demonstrat. ꝑcro¬
cei coloris cortinã. caritas figuratur:

Expanded text:
egamus aream cordis per satisfactionem egamus aream cordis per satisfactionem poenitentiae, ne quid transactae terrenae et carnalis vitae in nobis appareat, sicut David dicit: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Herbas quoque odoriferas, et flores redolentes habeamus per bonam opinionem, ut cum Apostolo dicere possimus: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . Variae cortinae mus per virtutum exercitationem. Cortina alia viridis, alia hyacinthina, alia crocea, alia nigra, alia rubra, alia candida. Viridis significat fidem, quia sicut in rebus de terra nascentibus viror primum sensui occurrit, ita fides omnium virtutum prima consistit. Prima dico ordine non dignitate. Omnes enim virtutes charitas dignitate praecedit, sine qua caeterae nihil prosunt. Hyacinthina spem coelestium designat, eo quod colorem coeli et aeris purioris in se demonstrat. Per crocei coloris cortinam charitas figuratur,
Abbreviated transcription (Latin):
fidem iacritina sp res ad cor. fenestre huiꝰ doniꝰ st̃ sensꝰ
sp̃uales. ꝑ quos druina cognitio no¬
bis irractat. & penetralia nr̃e m̃tis
illustrat. has fenestras ꝑdiligentem
circũspestionẽ aꝑiamꝰ. nt qͥd ibi sit
bonũ. qͥd malũ discernamꝰ. bonum
custodiamꝰ. malũ eiciamꝰ. araneaꝵ
tele que tenues st̃ Inaltum pendent:
ñitis humane designãt elationem.
Alius eleuat᷑ ꝓpt̾ nobilitatẽ generis.
alius ꝑpt̾ fiorem pulchrittidinis: aliꝰ
ꝓpt̾ robur fortitudinis: alius ꝓpt̾ cu¬
nnilũ possessionis. aliꝰ ꝓpt̾ fastum po¬
testatis: alius ꝓpt̾ maiorem sibi collatã
p̃rogatiuam gr̃e celestis. S quisqͥs
suꝑbit. quasi telas araneaꝵ in anes
in altum terit. Deponamꝰ fr̃s has
nr̃i. eicientes paleam & lntũ. Lutũ
inquinat: palea transuolat. Ideo
lutum significat unmũdiciã: palea
uanam głam. Eiciamꝰ hoc & illam:
ꝑcordis compunctionẽ & oris con¬
fessionem. Deinle quasi quodã iun

Expanded text:
evaricatores ad cor . Fenestrae hujus domus sunt sensus spirituales, per quos divina cognitio nobis irradiat, et penetralia nostrae mentis illustrat. Has fenestras per diligentem circumspectionem aperiamus, ut quid ibi sit bonum, quid malum discernamus: bonum custodiamus, malum ejiciamus. Aranearum telae, quae tenues sunt, et in altum pendent, mentis humanae designant elationem. Alius elevatur propter nobilitatem generis, alius propter florem pulchritudinis, alius propter robur fortitudinis, alius propter cumulum possessionis, alius propter fastum potestatis, alius propter majorem sibi collatam praerogativam gratiae coelestis. Sed quisquis superbit, quasi telas aranearum inanes in altum texit. Deponamus, fratresnostri, ejicientes paleam et lutum. Lutum inquinat, palea transvolat. Ideo lutum significat immunditiam, palea vanam gloriam. Ejiciamus hoc et illam per cordis compunctionem, et oris confessione
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ edificaremꝰ murũ. iratus est
ualde. Piane hec ira hereticoꝵ est.
Hec sunt u̾ba eor qui se samarita¬
nos cognomunant. idest custodes
legis dei. cum sint deo & legi eiꝰ con¬
traru. tanqm a domo dauid. id est
ẽ omniũ qui dicunt se nosse dm̃:
innouari: ne crescente statu pieta¬
tis a sna cogant᷑ impietate reced̾e.
Tales. solent imbecilles appellare
iudeos. idest confessores fidei & faci¬
le a gentib suꝑandos: dum in coti¬
diano animaꝵ certamine plus a¬
mant uicia qmͣ uirtutes uictorie
palmam obtinere.

Expanded text:
murum, iratus est valde . Plane haec ira haereticorum est, haec sunt verba eorum, qui se Samaritanos nominant, id est custodes legis Dei, cum sint Deo et legibus ejus contrarii, tanquam a domo David, id est est omnium, qui dicunt se nosse Deum, innovari, ne, crescente statu pietatis, a sua cogantur impietate recedere. Tales solent imbecilles appellare Judaeos, hoc est confessores fidei, et facile a gentibus superandos, dum in quotidiano animarum certamine plus amant vitia quam virtutis victoriae palmam obtinere.
Abbreviated transcription (Latin):
nde larga militib p̃mia donauit.
Et paululum recreatus reuexit ihero¬
soliis lignum sc̃e crucis: plurimaᷤᷤ
d̾o ꝑpantis triũplus referens grates.
uerum ꝑidem tempꝰ. tyrus alexandri¬
nus ep̃s. & sergius constantinopoleos
patriarcha. monothelitaꝵ heresim
p̃dicabant. a quib deprauatus he¬
raclyns angustus. aberrauit acatho¬
lica fide. Unde diuino iudicio agar¬
rem. qui & sarracem dicunt᷑. hum¬
maro duce imꝑuim eiꝰ ceꝑunt lace¬
rare. Hac p̃terea tempestate sarra¬
ceni qui & traci dicunt᷑. muhamet
ꝑseudo ꝓꝓħaducatum eis p̃bente. a
suis sedib exierunt. heracluq imꝑi
um grauit̾ deuastate ceꝑunt. Porro
imꝑii sui anno tricesimo pͥmo de¬
functus ẽ. imꝑauitq post eiꝰ decessũ
Sic eo defuncto: imꝑauit heraclonas
filuis eiꝰ ꝓeo. cum matre sua martina.
temꝑe machinas arabum ad miras
missus ab hũmaro. cepit cesaream
palestine. & occidit mea .uii. milia ho¬
minũ: & eodem ano reppulit senatꝰ

Expanded text:
nde larga militibus praemia donavit et paululum recreatus revexit Jerosolymam lignum sanctae crucis; plurimas Deo pro tantis triumphis referens gratias. Verum per idem tempus Cyrus Alexandrinus episcopus, et Sergius Constantinopoleos patriarcha Monothelitarum haeresim praedicabant. A quibus depravatus Heraclius Augustus aberravit a catholica fide. Unde divino judicio Agareni, qui et Sarraceni dicuntur, Hummaro duce imperium ejus coeperunt lacerare. Hac praeterea tempestate Sarraceni, qui et Turci dicuntur, Mahumet pseudopropheta ducatum eis praebente, a suis sedibus exierunt, Heracliique imperium devastare coeperunt. Porro imperii sui anno tricesimo primo defunctus est. Imperavitque post ejus decessum Sicque eo defuncto imperavit Heraclonas frater ejus pro eo cum matre sua Martina. tempore Machinas Arabum admiraldus missus ab Hummaro cepit Caesarem Palaestinae, et occidit in ea septem millia hominum. Et eodem anno repulit senatus
Abbreviated transcription (Latin):
xborem fici habebat qͥdam plan¬
tatam inuinea sua & uenit fruc¬
tum querens milla & ñ inuenit.
uinea ista plebs fuit isrłitica. inqua
erat synagoga. quasi siculnea planta¬
ta. Cultor uinee: moyses & ꝓpħe. tres
catoꝵ: extisio ficulnee destructio sy¬
asta tina queq ẽ infructuosa anima:
ꝑsimulationẽ uirtutũ & exhibitio¬
nem quoꝵdã oꝑm folus circũdata.
s afructu nere insticie alieua. Tres
tionem designat t̾rene cupiditatis:
fossorio p̃dicationis. Stercora expͥmũt
carnis peccata. que mittiuit᷑ adradi¬
cem arboris: q̃n pranitatis conscien
stercoris redit ad fecunditatem oꝑis.
Excisio instuctuose arboris: iudiciũ
dãpnationis. Cultor istius arboris ẽ¬
p̃dicator. qui semꝑ ꝓtali amina deb̾
int̾cedere: ut d̾s ut d̾ illi concedat spa¬
cium penitentie: & satis faciendi
quosdã ex synagoga saluandos intel¬
lexerunt ꝑipsa sepius orauerunt.

Expanded text:
Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit fructum quaerere in illa, et non invenit . Vinea ista plebs fuit Israelitica, in qua erat Synagoga quasi ficulnea plantata. Cultor vineae, Moyses et prophetae. Tres catorum. Excisio ficulneae, dejectio Syista unaquaeque anima infructuosa, per simulationem, virtutum, et exhibitionem bonorum operum foliis circumdata, sed a fructu verae justitiae aliena. Tres tionem significat terrenae cupiditatis fossorio praedicationis. Stercora exprimunt carnis peccata, quae mittuntur ad radicem arboris, quando conscientstercoris, redit ad fecunditatem operis. Excisio infructuosae arboris, judicium est damnationis; cultor istius arboris, praedicator, qui semper pro tali anima debet intercedere, ut illi Deus concedat spatium poenitentiae et faciendi quosdam ex Synagoga salvandos intellexerunt, pro ipsa saepius oraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bellum gerere extitat. & ꝑtales affli
salus quȩ apeccatorib longe . ẽ. tim̃¬
tib dñi ꝑpe ẽẽ scitur. Dicit eñĩ dñs.
Cras modus simile uno statere erit.
& duo modii ordei statere uno. Mo¬
dius simile. ꝑfecta ẽ mensura diui¬
ne sapientie. que ẽ in nouo testam̃to.
Duo modi ordei. sunt scientia legis
idẽ p̃dicatione apłica. ꝑ qm intrat᷑
ineccłiam. Cessante enim turbine
ꝑsecutionis que fit hodie. dabit dñs
eras. id ẽ temꝑe futuro tranquilli¬
tatem. ut p̃dicatio ꝑfecte compleat᷑.¬
Quatuor uiri erant leꝑsi uxta in¬
troitum porte. qui dixerunt ad in¬
uicem. uenite transfugiamꝰ ad cas
uenissent leꝑsi adpͥncipiũ castroꝵ
ingressi sunt unum tab̾naculum.
& comed̾unt & bib̾unt. tuleruntq
Dixeruntq ad inuicem. Hec dies bo

Expanded text:
bellum gerere excitant, et per tales affligsalus, quae a peccatoribus longe est , timentibus Deum prope esse scitur. Dicit enim Dominus: Gras modius similae uno statere erit, et duo modii hordei statere uno . Modius similae, perfecta est mensura divinae sapientiae, quae est in Novo Testamento: duo modii hordei, sunt scientia legis edicatione apostolica, per quam intratur in Ecclesiam. Cessante enim turbine persecutionis quae fit hodie, dabit Dominus cras, id est tempore futuro, tranquillitatem, ut praedicatio perfecte compleatQuatuor viri erant leprosi juxta introitum portae, qui dixerunt ad invicem: Venite transfugiamus ad casvenissent leprosi ad principium castrorum, ingressi sunt unum tabernaculum, et comederunt, et biberunt. Tuleruntque dixeruntque ad invicem:
Abbreviated transcription (Latin):
strueret. templumq subũteret.
netnon & impiam synagogam qͦ
sangͥnem sc̃oꝵ semꝑ siciebat. de reg

Expanded text:
strueret, templumque subverteret, nec non et impiam Synagogam, quae sanguinem sanctorum semper sitiebat, de reg
Abbreviated transcription (Latin):
dediti. uel errorib impliciti. fedita¬
tem ex int̾na peste educentes. osten
dunt incute. hos dñs sepe conũtens.
ad fidem. & mundans auiciis. uere
salutis uuntios efficit. Unde maths

Expanded text:
ersis erroribus impliciti, foeditatem ex interna peste educentes, ostdunt in cute. Hos Dominus saepe convertens ad fidem, et emundans a vitiis, verae salutis nuntios efficit. Unde Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam dantes. & sensus subtilitatẽ
& locutionis uenustatẽ adquirt̃.
Unde ęcłie usib bene instructi de¬
seruire possunt. Qui bene quatuoe¬
c̃ẽ. memorant᷑. ut a quatuor euan¬
gelioꝵ eruditione imbuti. inqua¬
tuor mundi partib fidei u̾itatem
p̃dicent. De yeu .xxix.
achab dñi tui. ut ulciscar sangͥnẽ
qmͣ dñs destinauit ut sacͥlegam ci¬

Expanded text:
operam dantes, sensus subtilitatem, et locutionis venustatem acquirunt, unde Ecclesiae usibus bene instructi deservire possesse commemorantur, ut quatuor Evangeliorum eruditione imbuti, in quatuor mundi partibus fidei veritatem praedicent. CAP. XXXI. Achab domini tui, ut ulciscar sanguinemQuem Dominus destinavit, ut sacrilegam ci
Abbreviated transcription (Latin):
septimꝰ post ueronem feralia disꝑsit
edicta. Demiq ñ possumꝰ euoluere:. qͣn¬
te multitudines hac ꝑsecutione furen¬
te. consũpte sunt. Hac p̃terea tempes¬
tate. nouatus hieresim condidit: qui
dicebat lapsoꝵ inꝑsecutione fr̃m pe¬
intentiã ñ suscipiendã. Porro decius
ñ totis duob annis expletis: cum filio

Expanded text:
s, unus post Neronem, feralia dispersit edicta. Denique non possumus evolvere quantae multitudines hac persecutione furente consumptae sint. Hac praeterea tempestate Novatus haeresim condidit, qui dicebat lapsorum in persecutione fratrum poenitentiam non suscipiendam. Porro Decius, non totis duobus annis expletis, cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
cessit a saul. & exagitabat eum
sp̃c neqͣm a dño. Dixerinitq serui
saul adeum. Eccȩ sp̃s dñi malus ex¬
agitat te. Iubeat gͦ dñs nr̃. & serui
tui qui coram te sunt. querant ho
ut quando arripuerit te sp̃c dñi ma¬
lus. psallat inanu sua. & lenius fe¬
ras. Sp̃c dñi malus & cet̾a. Diabolꝰ
licet affuctionem iustoꝵ semꝑ ap¬
petat. tam̃ si adeo potestatem ñ ac¬
cipit. ad temptationis articulum
tatis. formidari gͦ ñ debet. qͥ nich
ind canente. eiꝰ in sania temꝑat᷑. qͥa
cum sensus potentiũ ꝑelationem
infurorem ũtitur. dignum ẽ ut ad
salutem mens. quasi dulcedine cy¬

Expanded text:
cessit a Saul, et exagitabat eum spiritus nequam a Domino. Dixeruntque servi Saul ad eum: Ecce spiritus Dei malus exagitat te. Jubeat dominus noster, et servi tui, qui coram te sunt, quaerent  ut quando arripuerit te splus, psallat manu sua, et levius feras . Spiritus Domini malus, diabolus, licet afflictionem justorum semper appetat, tamen, si a Deo potestatem non accipit, ad tentationis articulum tatis. Formidari igitur non debet, qui nihil id canente ejus insania temperatur; quia, cum sensus potentium per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis, quasi dulcedine c
Abbreviated transcription (Latin):
sumptus. imꝑauit amus duob
Hnc fait om̃i genere uirtutũ. mira¬
bilis: uoꝵ imꝑialiũ florib adorna¬
tus. Qui & tantum facundissimꝰ fuit:
ut canisas latino poemate ꝑoraret. ꝙ¬
tragedias grece comꝑoneret. Uerũ
assumpte dñationis deturso biemino:
ẽ ingenti suoꝵ luctu apud sabinos st¬

Expanded text:
sumptus imperavit annis duobus. Hic fuit omni genere virtutum mirabilis, et morum imperialium floribus adornatus. Qui in tantum facundissimus fuit, ut causas Latino poemate peroraret, tragoedias Graece componeret. Verum assumptae dominationis decurso biennio cum ingenti suorum luctu apud Sabinos ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexit: & multos ex eis ꝓstrauit. Sed
dum inde reu̾teret᷑ p̃peditus abulga¬
rib m arto clausure: cum ꝓprii ppłs
cede & nuln̾atione uix p̃ualuit reme¬
are. Constituit p̃terea stepłm ꝑsam
sacellariũ suũ. uirũ crudelem ac pes¬
simũ. qui plures rei publice pͥncipes
grauit̃ affligebat: quiq matrẽ ipsius
augusti anastasiã. absente eo p̃sũpsit.
more pueri flagellare. Que res mari¬
me eum fecit ex osum cunctis pͥncipi¬
br & domesticis sis. Insurrerit gͦ adu̾¬
sus eum leontits patrus conspiran¬
te secum gallinico patͥarcha. & carcerib

Expanded text:
perrexit, et multos ex eis prostravit. Sed perrexit, et multos ex eis prostravit. Sed dum inde reverteretur praepeditus a Bulgaribus in arcto clausurae cum proprii populi caede et vulneratione vix praevaluit remeare. Sustinuit praeterea Stephanum Persam, sacellarium suum, virum crudelem, ac pessimum, qui plures reipublicae principes graviter affligebat. Quique matrem ipsius Augusti Anastasiam absente eo praesumpsit more pueri flagellare. Quae res maxime fecit exosum cunctis principibus, et domesticis suis. Insurrexit ergo adversum eum Leontius patritius, conspirante secum Gallinico patriacha, et carceribu
Abbreviated transcription (Latin):
missimã fixit. Restaurauit etiã eccl̃iaᷤᷤ
que fuerant dirute. a temꝑib heraclu
ꝓam sui. Insurrexit p̃terea contͣ mo¬
nothelitas. satagens eoꝵ opiniones sib¬
ũtere. qui unam tantũ indño nr̃o
cabant. Mortuo deniq aꝑud urbem
regiam constantino orthodoxo augꝰto.
filius eiꝰ iustinianꝰ imꝑii moderami
patri suo succedens in regno. anno in¬
carnationis diuine. dcxcu. impautt
anis .x. hic cum ẽẽt quasi annoꝵ xui.
puerili usus temeritate pacem qmͣ
pat̾ eius cum abimelech arabũ pͥn¬
cipe fixerat soluit. & pacem cũ bulga¬
rib: ꝑturbans ea quȩ apatre suo or¬
dinabilit̾ fuerant fasta. Remouit
etiam a mari mardanitaꝵ exercitũ:
quo imꝑium eiꝰ ab impetu arabum
tuebat᷑. Quib repressis. pace & qͥete
potitus ẽ arabum pͥncipatus. usq in
presentẽ diem: & extimc lib̾ius bar¬
bari romaniã depopulauer̃t. Porro
post hec iustimanus contra sclauos

Expanded text:
missimam fixit; restauravit etiam ecclesias, missimam fixit; restauravit etiam ecclesias, quae fuerant dirutae a temporibus Heraclii proavi sui. Insurrexit praeterea contra Monothelitas, satagens eorum opiniones subvertere, qui unam tantum in Domino nocabant. Mortuo denique apud urbem regiam Constantino orthodoxo Augusto, filius ejus Justinianus imperii moderaminnianus itaque patri suo succedens in regno, anno Incarnationis divinae 696, imperavit annis decem. Hic cum esset quasi annorum sexdecim puerili usus temeritate, pacem quam pater ejus cum Abimelech Arabum principe fixerat, solvit, pacem cum Bulgaribus perturbans et ea quae a patre suo ordinabiliter fuerant facta. Renovavit etiam Marcianitarum exercitum, quo imperium suum ab impetu Arabum tuebatur. Quibus repressis, pace et quiete potitus est Arabum principatus usque in praesentem diem. Et ex tunc liberius barbari Romaniam depopulaverunt. Porro posthaec Justinianus contra Sclavos
Abbreviated transcription (Latin):
more quib urbs decorabat᷑. intybe¬
rim uerit. ut ea constantinopolim
ferret. Int̾ que basilicam sc̃e dĩ geni¬
tricis marie & omniũ martyrum
que pantheos antiquitus uocabat᷑
creis regulis discooꝑuit. Quib pa¬
tratis. statuit remeare retrorsum. Igi¬
tur aroma digressus. ad siciliam na¬
iugauit. Quo cum quodã die secretiꝰ
inbalnsũ lauaret᷑. a siris int̾ficitur.
Post cuiꝰ decessum mlites assim̃tes
merentiũ quendã armeniũ. sibi cre¬
auer̾t imꝑatorem. S ñ post multoᷤ
dies constantinꝰ constantis augusti
defuncti filius. cumi multo ibidem
uemens naingio: & imꝑialem pur¬
purã sũpsit. & merentiũ cum int̾fec¬
torib patris sui morte pessima con
ritum eiꝰ obtinens imꝑium anno
annis .xui. Hic fuit uir fide catholicͤ¬
& modestus. Sapienti quoq usus cõ¬
silio. cum arabib qui damascũ in ha¬
bitabant. & cum bulgarib pacẽ fir¬

Expanded text:
more, quibus urbs decorabatur, in Tibemore, quibus urbs decorabatur, in Tiberim vexit, ut ea Constantinopolim ferret, inter quae basilicam sanctae Dei genitricis Mariae, et omnium martyrum, quae Pantheon antiquitus vocabatur, aereis tegulis discooperuit. Quibus patratis, statuit remeare retrorsum. Igitur a Roma digressus ad Siciliam navigavit. Ubi cum quodam die secretius in balneo lavaretur, a suis interficitur. Post cujus decessum milites assumentes Mezentium quemdam Armenium sibi creaverunt imperatorem, sed non post multos dies Constantinus Constantis Augusti defuncti filius cum multo illuc veniens navigio, et imperialem purpuram sumpsit, et Mezentium cum interfectoribus patris sui morte pessima condritum, ejus obtinens imperium anno annis sexdecim. Hic fuit vir fide catholicus, modestus. Sapienti quoque usus consilio, cum Arabibus qui Damascum inhabitabant, et cum Bulgaribus pacem fir
Abbreviated transcription (Latin):
raclu augusti. apud birantiũ roma¬
no potitus imꝑio. anno incarnatio¬
annis .xxxi. hic etiam inmonotheli¬
taꝵ heresim incidit. sic̃ & auus eius
heraclius augustus. suggerente ei ue¬
nenũ ꝑfidie paulo constantinopoli¬
tane urb ep̃o. qui pyrro successerat
inepiscopatu. Multos etiam ortho¬
doroꝵ uerberib & exilus condẽpna¬
uit. eo qd̃ heresi sue millatenꝰ acqui¬
escere uellent. Propt̾ qd̃ cum apud
birantium pene om̃ib ẽẽt exosus.
ad italiam nauigante. uolens illam
& apotestate longobardoꝵ eruere. &
ibi aliqͣntulum manere. E gressus gͥ
de regina urbe uenit athenas. ibiq
bardos ꝓficeret. romã ꝑrexit. cui sexto
ab urbe̾ miliario uilianꝰ papa reue¬
rent̾ occurrit. & eum ad beati petri
limina. cũ magna ppłi ꝑduxit freqͤn¬
tia. Quo cum ꝑuenisset: obtulit sc̃õ
petro pallium optimũ auro textum.
Et cum imirbe iam ꝑduodecim dies
resedisset. magna tactus cupiditate
uaria ornam̃toꝵ genera ex ere &mar¬

Expanded text:
antium Romano potitus imperio anno Incarnatioannis viginti sex. Hic etiam in Monotheiitarum haeresim incidit, sicut et avus ejus Heraclius Augustus, suggerente ei venenum perfidiae Paulo Constantinopolitanae urbis episcopo, qui Pyrrho successit in episcopatu. Multos etiam orthodoxorum verberibus et exsiliis condemnavit, eo quod haeresi suae nullatenus acquiescere vellent. Propter quod cum apud Byzantium pene omnibus esset exosus, ad Italiam navigavit, volens illam et a potestate Longobardorum eruere, et ibi aliquantulum manere. Egressus igitur de regia urbe venit Athenas, ibiquebardos proficeret, Romam perrexit, cui sexto ad urbe milliario Julianus papa reverenter occurrit, et eum ad beati Petri limina cum magna populi perduxit frequentia. Quo cum pervenisset obtulit sancto Petro pallium optimum auro textum. Et cum in urbe jam per duodecim dies recedisset, magna tactus cupiditate varia ornamentorum genera ex aere et mar
Abbreviated transcription (Latin):
anno incarnationis dñi. dcc. imꝑiũ
sumens: imꝑaiit annis trib. Imꝑi
huꝰ anno ĩtio. ara bes affricã debella¬
bant. Contra quos direxit ioħiem pa¬
triciũ cum stolo copioso. Qui cum
carthaginẽ ꝑuenisset. arabes infugã
conu̾tit: & ibidem hyemauit. Demũ¬
uͦ ad imꝑatorem regressus ẽ. uolens
ab eo maiorem deposcere stolum. S
exertitus qui in affricam remanserqt.
absente ioh̾e patricio elegit quendã
absimaꝵ. quẽ &e nominauit tyberi¬
um. & creauit illum impatorẽ. Nb¬
simarus aut̃ sũpto stolo qui secum

Expanded text:
anno Incarnationis Domini 700 imperium sumens, imperavit annis tribus. Imperii hujus anno tertio Arabes Africam debellabant. Contra quos direxit Joannem patritium cum stolo copioso. Qui cum Carthaginem pervenisset, Arabes in fugam convertit, et ibidem hiemavit. Demum ad imperatorem regressus est, volens ab eo deposcere stolum majorem. Sed exercitus, qui in Africa remanserat, absente Joanne patricio, elegit quemdam Absimarum, quem et nominavit Tiberium, et creavit imperatorem. Absimarus autem, sumpto stolo qui secum
Abbreviated transcription (Latin):
alib. affectionib. cogitationibus.
sermonib. oꝑib. habitans cum d̾o.
A laban cum reb suis furtiue iacob
discecdit. & iustus ñ nunqͣm minus
caute se discutiens. uirtutes ad eo
collatas. sibi latenter asscribit. La¬
ban consecutus ẽ iacob fugientem

Expanded text:
alibus, affectionibus, cogitationibus, alibus, affectionibus, cogitationibus, sermonibus, operibus, habitans eum Deo. A Laban cum rebus suis furtive Jacob discedit; et justus nonnunquam minus caute se discutiens, virtutes a Deo collatas sibi latenter attribuit. Laban consecutus est Jacob fugientem
Abbreviated transcription (Latin):
nutrimenti. qui inde sumunt doc¬
trinam recte uiuendi. Puteus de qͦ
ad aquabant᷑ greges diuinã figurat¬
inscriptura sapientiam. de qua po¬
tantur fideles. Lapis quio os putei
oꝑiebatur. & intelligentie difficulta¬
tem expͥmit. Et om̃s doctores ad hoc
inscriptura laborant. ut remoto la¬
pide. idẽ difficultate intelligentie.¬
potum fidelib ad ministrent uere
& latentis sapientie. In hoc agro uere¬
iusto ds̃ occurrit. iobsequiũ suum
illum assumit. & duas filias suas ei¬
tribuit. lẏam que int̾pretat᷑ laborio¬
sa. idẽ uitam actiuam. & rachel que
int̾pretat᷑ uisum pͥncipium. id est
uitam contemplatiuam. Datq fa¬
mulam racheli. ut illi subseruiat.
firmam scilicet rationem. & lye qͦ¬
dat famulam incorruptam uideli¬
cet sensualitatem. Ratio namq sub¬
seruit contemplationi. & sensitali¬
tas actioni. Multiplicatus ẽ iacob
in filus & pecorib cum laban auun¬
culo suo. & iustus ditat᷑ sensib sp̃u¬

Expanded text:
nutrimenti, qui inde sumunt docnutrimenti, qui inde sumunt doctrinam recte vivendi. Puteus, de quo adaquabantur greges, divinam significat sapientiam, de qua potantur fideles. Lapis, quo os putei operiebatur, intelligentiae difficultatem exprimit. Et omnes doctores ad hoc in Scriptura laborant ut, remoto lapide, id est difficultate intelligentiae, fidelibus administrent potum verae et latentis sapientiae. In hoc agro Deus occurrit justo, in obsequium suum illum assumens, et duas filias suas attribuit. Liam, quae interpretatur laborans, id est activam vitam, et Rachelem, quae interpretatur visum principium, id est vitam contemplativam. Datque famulam Racheli; ut illi serviat, firmam scilicet rationem. Et Liae quoque famulam, incorruptam scilicet sensualitatem. Ratio namque subservit contemplationi, et sensualitas actioni. Multiplicatus est Jacob in filiis et pecoribus cum Laban, et justus ditatur sensibus spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ad ũsus carnem. S sp̃s accepta be¬
neclictione gr̃e. fugit mucronem
carnalis concupiscentie: sicrit apłs
p̃cipit dicens. fugite formcationẽ.
Laban qui int̾pretatur dealbatio.
dm̃ designat. qui sũma mundicia
ẽ. cui sp̃s iusti dum carnales ille¬
cebras fugit. appropinquare & in¬
herere concripiscit. Qui scilicet sp̃s
bene mitinere dormit: quando
in sp̾uali ꝓfectione a strepitu scħ¬
p̃sentis conquiescit. Et dormiens
udere. intus meretur de inuusibi¬
lib mira uidere. Qui nequaqͣm
suꝑ t̾ram s suꝑ lapidem caput po¬
nit. quia firmam fidem xp̃i. uir¬
tutib & oꝑib sius fundam̃tum fac̃.
Ageꝵ ad quem iacob uenit. sacra scͥp¬
tura ẽ. in qua diũsi pastores. idẽ. di¬
ũsi doctores. diũsos pascunt greges.
diuersos scilicet fideles. Inagro pas¬
cunt᷑ coniugati. continentes. pascũ¬
tur uirgines. alii pascunt᷑ ꝑ hiysto¬
riam. alii ꝑ allegoriam. alii ꝑtropo¬
logiam. Oñs inde carpunt pastum

Expanded text:
adversus carnem . Sed spiritus, accepta benedictione gratiae, fugit mucronem corporalis concupiscentiae, sicut Apostolus praecipit, dicens: Fugite fornicationem . Laban, qui interpretatur dealbatio, Dominum significat, qui summa munditia est, cui spiritus justi, dum carnales illecebras fugit, appropinquare et inhaerere concupiscit. Qui spiritus scilicet bene in itinere dormit, quando in spirituali profectione, a strepitu praesentis saeculi quiescit. Et dormiens ulos, intus meretur de invisibilibus mira videre. Qui nequaquam super terram, sed super lapidem caput ponit; quia firmam fidem Chrtutibus et operibus suis fundamentum facit. Ager, ad quem Jacob venit, sacra Scriptura est, in qua diversi pastores, id est diversi doctores, diversos pascunt greges, diversos, scilicet fideles. In hoc ergo pascuntur conjugati, et continentes, et virgines. Alii pascuntur per historiam, alii per allegoriam, alii per tropologiam. Omnes inde capiunt pastum
Abbreviated transcription (Latin):
ad laban. auunculum sinĩ. & ob¬
dormiuit quodã in loco lapide capiti
suo supposito. & udit scalam incęlũ
erectam. & dniͣm in nixum scale.¬
& angłos ascendentes & descendentes.
Deinde uenit magrum ad puteũ
uixta aran. ubi greges pascebant᷑.¬
& ad aquabant᷑. Deinde conũsatus
cum laban accepit lyam. & rachel
filias eiꝰ uxores: & ex eis & ancillis ear
duodecim patriarchas genruit. & a¬
pud laban ẽ locupletatuis. Ia cob
scdm sensum tropologicum. signi
dente ratione querit tam̃ necessaria.¬
& esau significat corpus. quia corpꝰ
pilosum ẽ. dum instigante concu¬
piscentia querit suꝑflua. De istoꝵ¬
Corpis qd̾ corrumpit᷑ aggrauat a¬

Expanded text:
ad Laban avunculum suum: et obdormivit in quodam loco capiti suo lapide supposito: et vidit scalam in coelum erectam, et Deum innixum scalae, et ascendentes angelos et descendentes. Deinde venit in agrum ad puteum juxta Aran, ubi greges pascebantur, et adaquabantur. Deinde conversatus cum Laban, accepit Liam, et Rachel filias ejus in uxores: et ex eis, et ancillis earum duodecim patriarchas genuit et apud Laban est locupletatus . Jacob, secundum sensum tropologicum, signifdente ratione, quaerit tantum necessaria. Esau significat corpus, quia corpus pilosum est, dum, instigante concupiscentia, quaerit superflua. De discoCorpus, quod corrumpitur, aggra
Abbreviated transcription (Latin):
& inuidie. qͥa eccłiam credere doluit.
Resuscitabit᷑ puella: cum postqmͣ ple¬
intudo gentiũ intrau̾it. om̃is isrł
saluus fiet. Dum dñs resuscitaret
puellam paucis retentis alios eiecte.
quia infidelib ñ sunt reuelanda.
cula. diuina. Scdm moralem sensũ

Expanded text:
 quia Ecclesiam credere doluit. Resuscitabitur puella, cum postquam plenitudo gentium intraverit, omnis Israel salvus fiet. Dominus, dum suscitaret puellam paucis retentis, alios ejecit, quia infidelibus non sunt revelanda cula divina. Secundum moralem sensum,
Abbreviated transcription (Latin):
& dep̃cabat᷑ eum dicens. Qm̃ filia mea
inextremis ẽ. ueni impone manũ
suꝑ eam ut salua sit & uiuat. Iairus
interp̃tatur illuminatus: & significat
& ꝑꝓb̃is. moyse. samuele. dauid. & aliis
illuminatum. Archisynagogi filia ẽ.
synagoga. legali institutione disposi¬
ta. quasi unica moysi nata. hec duo¬
detimoanno. idẽ temꝑe pubertatis
appropinquante. quando sp̃ualem
deo sõbolem generare debuit morie¬
batur. subito erroꝵ languore con¬
sternata. S ꝑgente dño ad filiam
pit salutem. quia sic dispensata est
salus humam genis: ut pͥmo aliqͥ
exisrł. deinde plenitudo gentium
intraret: & sic omĩs isrł saliis fieret.
Mulier gͦ sanguinaria adño cura¬
ta. eccłia est degentib ingenti carna¬
lium delestationum fiuxu pollita:
& acetu fidelium seg̾gata. Hec dum
xp̃c uideam saluare degeneret. ad
iam ꝑatam. aliis ꝓmissam salutem
spe certa p̾uenit. Et fuerat multa ꝑ¬
sophis. legum scłariũ doctoꝵ: qui se
utilia uiuendi p̃cepta dare ꝓmitte¬

Expanded text:
ecabatur eum, dicens: Quoniam filia mea in extremis est, veni, impone manum super eam, ut sana sit et vivat . Jairus interpretatur illuminatus et significat prophetis, Moyse. Samuele, David et aliis illuminatum. Archisynagogi filia est Synagoga legali institutione disposita, quasi unica Moysi nata. Haec duodecimo anno, id est tempore pubertatis appropinquante, quando spiritualem prolem Deo generare debuit, moriebatur, subito languore consternata. Sed, pergente Domino ad filiam pit salutem, quia sic dispensata est salus humani generis, ut primo aliqui ex Israel, deinde plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Mulier ergo sanguinaria a Deo curata Ecclesia est de gentibus ingenti carnalium delectationum fluxu polluta, et a coetu fidelium segregata: haec cum udaeam sanare discerneret, jam paratam aliisque promissam salutem spe certa praevenit. VERS. 26.-- Multa psophis, legum saecularium doctoribus, qui se utilia vivendi praecepta dare promitte
Abbreviated transcription (Latin):
post ad fidei & agnitionis gr̃am ꝑue¬
nit. & tactu uestimentoꝵ.idẽ partici¬
patione sacram̃toꝵ eiꝰ meruit sana¬
ri apeccatis. fons quippe sanguinis
originem peccati. & pͥmordiũ ĩmiti¬
de cogitationis significat. ex quo õe
peccatum nascit᷑. S dñs ñ solum oꝑa:
s & uerba mala. & cogitationum ra¬
dicem sacram̃tis eiingelicis: quasi
sus uestim̃tis fontem obscemtatis
sanata mintiat᷑ ꝑuella mortua. quia
eccłia gentsinna labe uicioꝵ curata:
continio synagoga ẽ ꝑfidie leto re¬

Expanded text:
post ad fidei et ad agnitionis gratiam pervenit, et tactu vestimentorum, id est participatione sacramentorum ejus, meruit sanari a peccatis. Fluxus quippe sanguinis , originem peccati, et primordium immundae cogitationis significat, ex quo omne peccatum nascitur. Sed Dominus non solum opera, sed et verba mala, et cogitationes pravas, sacramentis evangelicis quasi suis vestimentis a fonte obscenitatis sanata nuntiatur puella mortua, quia Ecclesia gentium labe vitiorum exuta, continuo Synagoga est perfidiae