comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tantib. In diuinis autẽ scriptu¬
ris. assidue inuenimus promit¬
ti nobis coronam si uicerimus.
S ne longum sit multa cõme¬
morare apd̃ apłm paulum ma¬
nifestissime legitur. Opus ꝑfeci
cursum consummaui. fidem ser¬
uaui: iam suꝑest michi torona
iusticie. Debemus ergo cognoscẽ.
qui sit ille adu̾sarius. quem si
uiceremus coronabimur. Ip̃e eĩ
est. quẽ dñs nr̃ prior uicit. ut etiã
nos in illo ꝑmanentes uincamꝰ¬
ꝑ ip̃m. Et dei quidem uirtus atꝙ
sapientia ⁊ uerbum per quod
fcã sunt omnia. qui filius dei u¬
nicus est. suꝑ omnem creaturam
semꝑ ĩcommnutabilis ꝑmanet.
Et qm̃ sub illo est creatura etiam
q̃ non peccauit ÷ quanto magis sb̾
illo est omĩs creatura peccatrix:
Ergo qm̃ sub illo sunt om̃s scĩ
angeli. multo magis sub illo st̃
om̃s p̾uaricatores angeli. quoꝵ
dyabolus princeps est. S quia na¬
turam nr̃am deceperat clignatus
est unigenitus dei filius ipsam
naturam nr̃am suscipere. ut de ip¬

Expanded text:
tantibus. In divinis autem Scripturis assidue invenimus promitti nobis coronam, si vicerimus. Sed ne longum sit multa commemorare, apud apostolum Paulum manifestissime legitur: Opus perfeci, cursum consummavi, fidem servavi; jam superest mihi corona justitiae . Debemus ergo cognoscere quis sit ipse adversarius, quem si vicerimus coronabimur. Ipse est enim quem Dominus noster prior vicit, ut etiam nos in illo permanentes vincamus. Et Dei quidem Virtus atque Sapientia, et Verbum per quod facta sunt omnia, qui Filius Dei unicus est, super omnem creaturam semper incommutabilis manet. Et quoniam sub illo est creatura etiam quae non peccavit, quanto magis sub illo est omnis creatura peccatrix? Ergo quoniam sub illo sunt omnes sancti Angeli, multo magis sub illo sunt omnes praevaricatores angeli, quorum diabolus princeps est. Sed quia naturam nostram deceperat, dignatus est unigenitus Dei Filius ipsam naturam nostram suscipere, ut de ip
Abbreviated transcription (Latin):
quam uiderunt: ⁊ ab om̃ipotẽti
deo fieri potiuisse nõ credunt. Nec
eos audiamus. qui propterea uo¬
lunt cogere ut ut inter ciratãs
filium dei numeremus : qr pas¬
sus est. Dicunt enim. Si passus
etiam a̾icimus. ⁊ dei sb̃stantiã
ẽẽ mutabilem: s aliud est ẽẽ

Expanded text:
quam uiderunt, et ab omnipotente quam uiderunt, et ab omnipotente deo fieri potuisse non credunt. Nec eos audiamus, qui propterea uolunt cogere, ut inter creaturas filium dei numeremus, quia passus est. dicunt enim: si passus etiam nos dicimus et dei substantiam esse mutabilem. sed aliud
Abbreviated transcription (Latin):
de utraq natura. idest de femĩa
⁊ masculo uictus diabolus cruti¬
aretur: qm̃ de amboꝵ subũsiõe
letabatur. Cui paꝵ fuerat ad
pena si ambe nature in nobis
liberarentur nisi ꝑ ambas libera¬
remur. Neq hoc ita dicimus
lum uerum corpus habuisse spi¬
ritum autem scm̃ fallacit̾ appa¬
ruisse oculis hoĩmo s etiã idõ
illa corpora credentes. Sicut eĩ
nõ oꝑtebat ut homines falleret
filius dei. sic nõ decebat ut ho¬
omnipotenti deo qui uniu̾sam
creaturam de nichilo fabricauit
nõ erat difficile uerum corpus
columbe sine aliaꝵ columbaꝵ
ministerio figurare. sicut ei nõ
fuit difficile uerũ corpus ĩ uto
marie sine uirili semine fabrica¬
re: cum creatiua corꝑea ⁊ ĩ iusce¬
rib femine ad formandum. ho¬
minem. ⁊ in ip̃o mundo ad formã¬
dam columbam. imperio dñi. uo¬
luntatiq seruiret. S stulti ho¬
mines ⁊ miseri. qd̾ aut ip̃i face̾
nõ possunt. aut inuita sua nun¬

Expanded text:
de utraque natura, id est feminina de utraque natura, id est feminina et masculina, uictus diabolus cruciaretur, quoniam de ambarum subuersione laetabatur; cui parum fuerat ad poenam, si ambae naturae in nobis liberarentur, nisi etiam per ambas liberaremur. neque hoc ita dicimus,lum uerum corpus habuisse, spiritum autem sanctum fallaciter apparuisse oculis hominum; sed ambo illa corpora uera corpora credimus. sicut enim non oportebat, ut homines falleret filius dei, sic non decebat, ut hoomnipotenti deo, qui uniuersam creaturam de nihilo fabricauit, non erat difficile uerum corpus columbae sine aliorum columborum ministerio figurare, sicut ei non fuit difficile uerum corpus in utero Mariae sine uirili semine fabricare, cum creatura corporea et in uisceribus feminae ad formandum hominem et in ipso mundo ad formandam columbam imperio domini uoluntatique seruiret. sed stulti homines et miseri quod aut ipsi facere non possunt aut in uita sua num
Abbreviated transcription (Latin):
culis eum oportebat ostendi. po¬
tuit inquiunt sic assumere cor
columba illa de ouo nata est ai¬
unt: ⁊⁊ tñ humanis oculis po¬
tuit aparere. Quib primo iid̃
respondendum est qd ibi legimꝰ
inspecie columbe apparuisse io¬
hanni sp̃m sc̃m. ubi legimus e¬
tiam xp̃m natum ẽẽ de femina:
⁊ non oportet in parte credere en¬
uangelio: ⁊ in parte non tredere.
Unde enim credis in columbe
specie demonstiatum ẽẽ spm̃ sã¬
ctum : nisi quia ĩ eungelio legi
nõ est natus de columba quem¬
admodum xp̃c de femina. illa
causa est. qr non columbas li¬
significare innocentiam ⁊ amo¬
rem sp̃ualem. qd̾ in columbe spẽ
uisibilit̾ figuratum est. Dñs aũt
liberandos in quib ⁊ mares ⁊ feĩe
ꝑtinent ad salutem. nec mares
fastidiuit. qr maiem suscepit.
nec feminas. quia de feminana¬
tus est. Huc accecdit magnum
sacramentum ut qm̃ nobis per
feminam mors acciderat. uita no¬
bis ꝑ feminam nasteretur. ut

Expanded text:
culis eum oportebat ostendi, poculis eum oportebat ostendi, potuit, inquiunt, sic adsumere corpcolumba illa de ouo nata est, aiunt, et tamen humanis oculis potuit apparere. quibus primo illud respondendum est, quod ibi legimus in specie columbae apparuisse Iohanni spiritum sanctum, ubi legimus etiam Christum natum esse de femina, et non oportet in parte credere euangelio et in parte non credere. unde enim credis in columbae specie demonstratum esse spiritum sanctum, nisi quia in euangelio legisnctus non est natus de columba, quemadmodum Christus de femina, illa causa est, quia non columbas liominibus significare innocentiam et amorem spiritalem, quod in columbae specie uisibiliter figuratum est. dominus auliberandos, in quibus et mares et feminae pertinent ad salutem, nec mares fastidiuit, quia marem suscepit, nec feminas, quia de femina natus est. huc accedit magnum sacramentum, ut, quoniam per feminam nobis mors acciderat, uita nobis per feminam nasceretur: ut
Abbreviated transcription (Latin):
uł aliqd̾ hominis habuisse. ni¬
si carnem solam. Errant enim
multum: nec intelligunt ideo
carnem solam nominatam eẽ
ĩ eo qd̾ dcm est. u̾bum taro fc̃m
est qr hominũ oculis propter
quos fc̃a est illa susceptio. caro
sola potuit apparere. Nam si ab¬
surdum est ⁊ ualde milignum
ut humanũ sp̃m homo ille nõ
habuerit sicut superus tracta¬
uimus: quanto magis absur¬
dum ⁊ inlignum est ut nec spi¬
ritum nec animam habuerit.¬
⁊ hoc solum habuerit qd̾ etiam
ĩ petorib uilius est ⁊ extremiꝰ
id est corpus: A nr̃a ergo fide eti¬
am ista impietas excluditur: to¬
tumq hominẽ atq ꝑfcm a uer¬
bo dei susceptum esse credamus.
Nec eos audiamus qui tale cor¬
pus dñm nr̃m habuisse dicũt.
quale apparuit ĩ columba. quã
uidit ioħes baptista descendentẽ
de celo ⁊ manentem suꝑ eum ĩ
signo sp̃c scĩ. Ita enim ꝑsuadere
conantur filium dei natũ ñ ẽe
de femina: quia si carnalib o¬

Expanded text:
uel aliquid hominis habuisse niuel aliquid hominis habuisse nisi carnem solam. errant enim multum nec intellegunt ideo carnem solam nominatam esse in eo, quod dictum est: uerbum caro factum est, quia hominum oculis, propter quos facta est illa susceptio, caro sola potuit apparere. nam si absurdum est et ualde indignum, ut humanum spiritum homo ille non habuerit, sicut superius tractauimus, quanto magis absurdum et indignum est, ut nec spiritum nec animam habuerit et hoc solum habuerit, quod etiam in pecoribus uilius est et extremius, id est corpus! a nostra ergo fide etiam ista inpietas excludatur, totumque hominem atque perfectum a uerbo dei susceptum esse credamus. Nec eos audiamus, qui tale corpus dominum nostrum habuisse dicunt, quale apparuit in columba, quam uidit Iohannes Baptista descendentem de caelo et manentem super eum in signo spiritus sancti. ita enim persuadere conantur filium dei natum non esse de femina, quia, si carnalibus o
Abbreviated transcription (Latin):
do ⁊ odorando ⁊ tangendo. ĩ ce¬
teris autem membris tangendo
tantũ. ⁊ idõ capiti cuncta subiec¬
ta sunt ad oꝑandum. illud autẽ
supͣ collocatũ est ad consulen¬
dum. quia ipius aĩe que consu¬
lit corpori quodam modo ꝑsonã
sustinet caput. ibi enim omĩs
sensus apparet. sic uniu̾so pplo
scõꝵ tanquam uni corpori ca
ceteros scõs. s multo extellentiᷤꝰ
multoq sublimius. quomodo
ip̃m solum assumi oportuit. ĩ
quo sapĩa dei patris homini¬
b appareret. sicut etiã uisibilit
dotebat ostendi. Quaꝓpt̾ aliter
pientie ip̃ius ꝑ quam fuint sa
pientes quicunq homines nõ
solum bñficium ht̃. s etiam ꝑ¬
sonam gerit. De ceteris enĩ sa¬
pientib ⁊ spũalib animis rec¬
te clici p̃t. qd habeant in se u̾bũ
xp̃o rectissime lititur. Nec eos
autliamus qui solum corpus
humanum susceptũ ẽẽ dicunt
a u̾bo dei. ⁊ sic auclunt qd̃ dc̃m
est. ⁊ u̾bum caro fõm est ut ne¬
gent ilłum hominem uel aĩam

Expanded text:
do, et gustando, et tangendo, in caeteris autem membris tangendo tantum; et ideo capiti cuncta subjecta sunt ad operandum, illud autem supra collocatum est ad consulendum; quia ipsius animae, quae consulit corpori, quodam modo personam sustinet caput; ibi enim omnis sensus apparet: sic universo populo sanctorum tanquam uni corpori capcaeteros sanctos; sed multo excellentius, multoque sublimius: quomodo ipsum solum assumi oportuit, in quo Sapientia hominibus appareret, sicut eam visibiliter decebat ostendi. Quapropter aliter pientiae ipsius, per quam sapientes fiunt quicumque homines, non solum beneficium habet, sed etiam personam gerit. de ceteris enim sapientibus et spiritalibus animis recte dici potest, quod habeant in se uerbum Christo rectissime dicitur. Nec eos audiamus, qui solum corpus humanum susceptum esse dicunt a uerbo dei et sic audiunt, quod dictum est: et uerbum caro factum est, ut negent illum hominem uel animam
Abbreviated transcription (Latin):
innumerabiles ecc̃asticas cias
quas forte nemo creclit nisi qui
exꝑtus est. Non ergo alligamꝰ
imponimus uobis que nos di¬
gito non tangimus. qnͣdo qͥdẽ
si officii nr̃i salua rõne possemꝰ.
uidet ille qui probat corda nr̃a.
maleremus hec agere que ut a¬
gatis hortamur. quã ut ea que
officio laborantib. ⁊ arta uia est
ĩ labore ⁊ erumpna. ⁊ tñ ĩ spe
gaudentib iugum eius leue est¬
⁊ sarcina leuis. qui nos uocau
ad requiem. qui prior transitũ
fecit a cõualle plorationis. ubi
nec ip̃e sine p̃lluris fuit. Si ties
in xp̃o serui ur̃i sumus. auclite
que monemus. agnoscite que p̃¬
cipimus. sumite que dispensamꝰ.
Si autem pħisei sumus alligã¬
tes onera grauia. ⁊ imponentes hu¬
meris ũris que ditimus facite. e¬
tiam que facimus improbatis.
Nobis autẽ minime est ut a
uobis iuditemur. aut ab huma¬
no lie. quam g̾mana caritate sit
uobis cura de uobis inspiciat. qͥ

Expanded text:
innumerabiles ecclesiasticas curas, innumerabiles ecclesiasticas curas, quas fortasse nemo credit, nisi qui expertus est. non ergo alligamus inponimus, quae nos digito non tangimus, quandoquidem si officii nostri salua ratione possemus — uidet ille, qui probat corda nostra —, mallemus haec agere, quae ut agatis hortamur, quam ea quae no gradu et officio laborantibus et arta uia est in labore et aerumna et tamen in spe gaudentibus iugum eius lene est et sarcina lenis, qui nos uocauit ad requiem, qui prior transitum fecit a conualle plorationis, ubi nec ipse sine pressuris fuit. si fratrChristo serui uestri sumus, audite quae monemus, agnoscite quae praecipimus, sumite quae dispensamus. si autem pharisaei sumus alligantes onera grauia et inponentes humeris uestris, quae dicimus facite, etiamsi quae facimus inprobatis. nobis autem mini mum est, ut a nobis diiudicemur aut ab humano die. quam germana caritate sit nobis cura de uobis, ille inspiciat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
apłatus eius discursus. nec dix̃
scłaria igitur iulicia si habue¬
ritis ad nos deferte. aut nos cõ¬
stituite ad iudicandũ. s eos qui
contemptibiles sunt in ecc̃a. hos
inquit collocate ad reu̾entiam
uobis dico. sic nõ est inter uos
quisqͣm sapiens qui possit int̾
fiẽm suũ iudicare. s fr̃ cum fre
iulicatur. ⁊ hoc apud infideles.
Sapientes ergo qui in locis con¬
stituebant fideles ⁊ scõs. Nã qui
rebant. talium negocioꝵ exami¬
natores ẽẽ noluit. unde unquã
de illo scriptum est qr aliqndota¬
lib uacauit. a quib excusare nõ¬
nõ posumus. etiam si contempti¬
biles simus. qr ⁊ hos collocari
uoluit. si sapientes defuissent.
potius quã ut negocia xp̃ianoꝵ
deferrentur in forum. quẽ tam̃
laborem non sine consolatione
dñi suscepimus. pro spe uite et̾¬
ne. ut fructum feramus cum
tolerantia. Serui enim sumus
bris qualialibet in eodẽ corpore
membra sumus. ob has ⁊ alias

Expanded text:
apostolatus eius discursus. nec dixit: apostolatus eius discursus. nec dixit: saecularia igitur iudicia si habueritis, ad nos deferte aut nos constituite ad iudicandum, sed eos, qui contemptibiles sunt in ecclesia, hos, inquit, collocate? ad reuerentiam uobis dico. sic non est inter uos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre iudicatur, et hoc apud infiSapientes ergo qui in locis consistebant fideles et sanctos, non qui rebant, talium negotiorum examinatores esse voluit. Unde nunquam de illo scriptum est, quod aliquando talibus uacuit, a quibus nos excusare non possumus, etiamsi contemptibiles simus, quia et hos conlocari uoluit, si sapientes defuissent, potius quam ut negotia christianorum deferrentur in forum. quem tamen laborem non sine consolatione domini suscipimus pro spe uitae aeternae, ut fructum feramus cum tolerantia. serui enim sumus bris, qualialibet in eodem corpore membra simus. omitto alias
Abbreviated transcription (Latin):
uiunt. mali autem ncc̃itate ser¬
uiunt. Nemo enim leges omĩpo¬
tentis dei euadit. s aliud est face¬
re qd̃ lex iubet. aliud pati ꝙ lex
iubet. Quappter boni scclm leges
faciunt. mali scclm leges patiũ¬
tur. Nec nos moueat qd̃ in hac
uita sccłm carnem quam portãt
iusti multigrauia ⁊ aspera tole¬
rant. Nichil enim boni pati¬
tur. qr iã possunt dicere. qd̃ ille
uir sp̃ualis exultans p̾̃dicat. apo¬
stolus uidelicet dicens. Głamur
in tribulationib scientes qm̃ tri

Expanded text:
uiunt, mali autem necessitate seruiunt, mali autem necessitate seruiunt; nemo enim leges omnipotentis euadit. sed aliud est facere quod lex iubet, aliud pati quod lex iubet. quapropter boni secundum leges faciunt, mali secundum leges patiuntur. Nec nos moueat, quod in hac uita secundum carnem, quam portant, iusti multa grauia et aspera tolerant. nihil enim mali patiuntur, qui iam possunt dicere, quod ille uir spiritalis exultat et praedicat apostolus dicens: gloriamur in tribulationibus, scientes, quoni
Abbreviated transcription (Latin):
que in hoc mundo ꝑniciosa delecta¬
tõne colligant a matores reꝵ tem¬
poralium: ⁊ diabolo ⁊ angłis eiꝰ
seruire cogunt. Quib omnib si
renũciabimus. redigemus in ser¬
uitutem corpus nr̃m. S ne quis
forte hoc ip̃m querat. quõ fiat ut cor¬
pus nr̃m seruituti subiciamus.
facile intelligi. ⁊ fieri pt̃. si prius
nos ipõs subitiamus deo. bona uo¬
lunitate ⁊ caritate sintera. Nã oĩs
creatura uelit nolit uni deo ⁊ ãño
suo sbiecta est. S hoc admonem̃.
ut tota uoluntate seruiamꝰ tlño dõ¬
uine seruiunt. S alii obaudiũt
tanqm filii ⁊ faciunt cum ea qd̃
bonum est. alii ligantur tanqͣm
serui. ⁊ fit de illis qd̾ iustum est.
est bona ualde. sic ea ordinauit.
ut ⁊ de bonis ⁊ de malis benefa¬
ciat. Qd̃ enĩ iuste fit. bene fit. Iu¬
ste autẽ sunt bĩ boni ⁊ iuste ma¬
li penas patiuntur. Ergo ⁊ de bo¬
nis ⁊ de malis bene facit deus.
sunt qui tota uoluntate dõ ser¬

Expanded text:
quae in hoc mundo perniciosa delectaquae in hoc mundo perniciosa delectatione conligant amatores rerum temporalium et diabolo atque angelis eius seruire cogunt: quibus omnibus si renuntiauimus, redigamus in seruitutem corpus nostrum. Sed ne quis forte hoc ipsum quaerat, quomodo fiat, ut corpus nostrum seruituti subiciamus, facile intellegi et fieri potest, si prius nos ipsos subiciamus deo bona uoluntate et caritate sincera. nam omnis creatura, uelit nolit, uni deo et domino suo subiecta est. sed hoc admonemur, ut tota uoluntate seruiamus doiae seruiunt; sed alii oboediunt tamquam filii et faciunt cum ea quod bonum est; alii uero ligantur tamquam serui, et fit de illis quod iustum est. est, bona ualde, sic ea ordinauit, ut et de bonis et de malis bene faciat. quod enim iuste fit, bene fit. iuste autem sunt beati boni, et iuste mali poenas patiuntur. ergo et de bonis et de malis bene facit deus, autem, qui tota uoluntate deo ser
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ celestib esse clixerit. s nõs potiꝰ
de quib alio loco clicit. conũsatõ
ur̃a in celis ẽ. ut ⁊ nos ĩ celestib
u̾sus sp̃ualia nequicie. que nos
inde conantur abstrahere. Mag̾
ergo querendum est quõ aduer¬
sus eos quos nõ uidemus. pugna¬
re possumus ⁊ uincere. ne putẽt
stuiti adũsus aerem debere nos¬
certare. Docet itaq ip̃e apłs di¬
cens. Non sic pugno. quasi aerẽ
u̾berans. s castigo corpus meũ
⁊ ĩseruitutẽ redigo. ne forte ali¬
is p̾dicans ip̃e reprobus inueĩ¬
ar. Item dicit. Imitatores met
estote. sic̃ ⁊ ego xp̃i. Quare in¬
telligendum est etiam ipm̃ apo¬
stolum ĩsem ip̃o trium phasse
de potestatib huius mundi. sic̃
de dño dixerat. cuius se imitato¬
rem ẽẽ profitetur. Imite mur
ergo ⁊ nos illum sicut hortatur.
⁊ castigemus corpus nr̃m. ⁊ inser¬
uitutem redigamus si mundum
delectatõnes suas ⁊ pompas ⁊ per¬
niciosam curiositatem nobis dũa¬
ri potest hic munclus id est ea

Expanded text:
erit, sed nos potius, de quibus alio loco dicit: conuersatio nostra in caelis est, ut nos in caelestibus uersus spiritalia nequitiae, quae nos inde conantur abstrahere. magis ergo illud quaerendum est, quomodo aduersus eos, quos non uidemus, pugnare possimus et uincere, ne putent stulti aduersus aerem nos debere certare. Docet itaque ipse apostolus dicens: non sic pugno quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in seruitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; item dicit: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. quare intellegendum est etiam ipsum apostolum in semet ipso triumphasse de potestatibus huius mundi, sicut de domino dixerat, cuius se imitatorem esse profitetur. imitemur ergo et nos illum, sicut hortatur, et castigemus corpus nostrum et in seruitutem redigamus, si mundum delectationes suas et pompas et perniciosam curiositatem nobis dominari potest hic mundus, id est ea,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ĩ qͦ ip̃m corꝰ hũanũ iã clignitatẽ
sorme celestiᷤᷤ accepit. S absit ut ħ cͦ¬
damus. qd̾ confixit temeraria ce¬
citas. ⁊ luꝑbia loquacitas. Nec
eos audiamus. qui sic dicunt
ab illa eterna sapientia suscep¬
tum ẽẽ hominem qui de uirgie
natus est quomodo ⁊ alii hoĩes
ab ea sapientes fiunt: qui ꝑ fc̃e
lapientes fiunt. Nescuint enim
ꝓprium illius hominis satramẽ¬
tum: ⁊ putant hoc solum eum
plus habuisse inter ceteros bea¬
tissimos qd̾ de uirgine natus ẽ:
quodip̃m si bñ considerent. for¬
ud eĩ ẽ sapientẽ tãtũ fieri ꝑ sapiẽ¬
tiã dei: ⁊ aliud ẽ ipãm ꝑsonã susti¬
n̾e sapĩe dĩ. Qmus enu eadem
natura sit corporis ecc̃e multũ
tamen distare inter caput ⁊ mẽ¬
bra cetera quis non intelligat
Si enim caput ecc̃e est ille homo.
cuius susceptione uerbũ caro fa¬
ctum est ⁊ habitauit ĩ nobis.
membra cetera sunt omnes sc̃i
quib ꝑficitur ⁊ completur etc̃a.
Quomodo ergo aĩa totum corpꝰ

Expanded text:
 in quo ipsum corpus humanum iam dignitatem formae caelestis accepit. sed absit, ut hoc credamus, quod confinxit temeraria caecitas et superba loquacitas. Nec eos audiamus, qui sic dicunt ab illa aeterna sapientia susceptum esse hominem, qui de uirgine natus est, quomodo et alii homines ab ea sapientes fiunt, qui perfecte sapientes sunt. nesciunt enim proprium illius hominis sacramentum et putant hoc solum eum plus habuisse inter ceteros beatissimos, quod de uirgine natus est. quod ipsum si bene considerent, forud est enim sapientem tantum fieri per sapientiam dei et aliud est ipsam personam sustinere sapientiae dei. quamuis enim eadem natura sit corporis ecclesiae, multum tamen distare inter caput et membra cetera quis non intellegat? si enim caput ecclesiae est homo ille, cuius susceptione uerbum caro factum est, et habitauit in nobis, membra cetera sunt omnes sancti, quibus. perficitur et completur ecclesia. quomodo ergo anima totum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
u autem ẽchiridion a nobis
postulas. id est qd̃ ma nu te¬
sit onerare. Ut igitur ad illa tri¬
a redeamus ꝑ que diximus. co¬
lendum deum. fidem. spem. cari¬
tatem:facile est ut clitatur quid
credendum. quid sperandũ. quid
amandum sit. Sed quemadmo¬
dum adũsus eoꝵ qui diũsa sen¬
tiunt calampmas defendatur:
operosioris uberioris que doctri-¬
ne est. Que ut habeatur: ñ bre¬
ui enchiridion manus d imple¬
ri: s granli studio pectus accẽ¬

Expanded text:
u autem Enchiridion a nobis postulas, id est, quod manu posit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus accen
Abbreviated transcription (Latin):
bis ⁊ querentib unde hanc cecita¬
tem meruimus: occurrunt ma¬
la que fecimus. Quinĩmo ip̃ali¬
uina lectio nobis nolentib ⁊ ali¬
ud quiddam in ea molientib. fe¬
ditatem nũam frequenter ingerit
⁊ corda nr̃a in eius consideratione
compungit. Quociens ergo ĩ di¬
uina lectione pro contemplatõe
cõpunctõnem reꝑꝑimus: in cubi¬
culo rachel. non ip̃am s liam nos
inuenisse non dubitemus. Nam
sicut rathelis est meditati. contem¬
plari. discernere. intelligere: sic ꝓ¬
fecto ꝑtinet ad liam. flere. dolere.
gemere. suspirare. Nam lia ut di¬
clum est affectio est cliuina aspi¬
ratione inflaminata: rachel est
ratio diuina reuelatione illumi¬
nata. Lia affectio ad normã iusti¬
cie se ip̃am componens: rachel rõ
se in celestis sapientie contempla¬
tionem attollens. Sz de ip̃is hac¬
tenus: nunc de eax ancillis uide¬
amus
Quomodo ymaginatio subser¬
uiat rõni sensualitas affectiõi

Expanded text:
bis et quaerentibus unde hanc caecitabis et quaerentibus unde hanc caecitatem meruimus, occurrunt mala quae fecimus. Quinimo ipsa divina lectio nobis nolentibus, et aliud quiddam in ea molientibus, foeditatem nostram frequenter ingerit, et corda nostra in ejus consideratione compungit. Quoties ergo in divina lectione, pro contemplatione, compunctionem reperimus, in cubiculo Rachel, non ipsam, sed Liam, nos invenisse non dubitemus. Nam sicut Rachelis est meditari, contemplari, discernere, intelligere; sic profecto pertinet ad Liam flere, gemere, dolere, suspirare. Nam Lia, ut dictum est, affectio est divina inspiratione inflammata; Rachel est ratio divina revelatione illuminata. Lia, affectio ad normam justitiae seipsam componens; Rachel, ratio se in coelestis sapientiae contemplationem attollens. Sed de his hactenus. Nunc de earum ancillis videamus. Quomodo imaginatio subserviat rationi, sensualitas affectioni
Abbreviated transcription (Latin):
uemad modum autem lia
super ponitur. dum rachel spe¬
ratur: facile recognoscunt. qui hoc
quam sepe contigat. non tam au-¬
diendo. quam exꝑiendo diditerũt.
Sepe contingit ut animus antiq̃
conuersationis sordib minus m̃¬
danis ⁊ ad celestem contempla¬
tionem nundum ydoneus. dũ
se in cubiculo rathel collocat. dũ
se in eius amplexus totum ꝑat:
dum illam iãiã sese tenere pu¬
tat: subito ⁊ mopinate int̾ am¬
plexus lie se ẽẽ deprehendat. Qͥd
enim scripturam sacram. nisi ra¬
chel crbiculum dicimus: ĩ qua
sapientiam diuina subdecenti
allegoriaꝵ uelamine. latitare ñ
dubitamus: In tali cubiculo ra¬
chel tociens queritur. quociens
in lectione sacra sꝑalis intelligẽ¬
tia indagatur. S quandiu ad¬
huc ad sublimia penetranda
minime sufficimus: dui cupi¬
tam. cdiligenter quesitam. rachel
no ñdum inuenimus. Incipimꝰ
ergo gemere suspirare: nr̃amce¬
citaiem non solum plangere. s
⁊ erubescere. Dolentib ergo no¬

Expanded text:
uemadmodum autem Lia supponitur, dum Rachel speratur, facile recognoscunt qui hoc quam saepe contingat non tam audiendo quam experiendo didicerunt. Saepe contingit ut animus antiquae conversationis sordibus minus mundatus, et ad coelestium contemplationem nondum idoneus, dum se in cubiculo Rachel collocat; dum se in ejus amplexus totum parat; dum illam jam sese tenere putat, subito et inopinate inter amplexus Liae se esse deprehendat. Quid enim Scripturam sacram, nisi Rachel cubiculum dicimus, in qua sapientiam divinam sub decenti allegoriarum velamine latitare non dubitamus? In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur, quoties in lectione sacra spiritualis intelligentia indagatur. Sed quandiu adhuc ad sublimia penetranda minime sufficimus, diu cupitam, diligenter quaesitam Rachel nondum invenimus. Incipimus ergo gemere, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere. Dolentibus ergo no
Abbreviated transcription (Latin):
differentiam nosse: ⁊ int̾ uestẽ et
uestẽ distĩctõnẽ aꝑtam accipere. Si
terrena inquit dixi uobis ⁊ non
creclitis : quomodo si clixero uobis
celestia credetis: Distigue ergo
int̾ doctrinam ⁊ doctrinam ⁊ inue¬
nies uestium differentiam. O ꝙͣ¬
rum est int̾ doctrinam qua do¬
centur terrena.⁊ int̾ doctrinam
qua docentur celestia: ⁊ quidem
non sine xp̃o quia sine ueritate
non tognoscuntur uel ista ułilla.
Quid enim uerum scitur ÷ ubi
u̾itas non loquitur. Ep̃c ergo ẽ
qui docet utraq: s terrena ĩ ual¬
le celestia in monte. Quãdin gͥ
adhuc ĩ ualle moraris. quãdui
ad alta non ascenclis: non te docz
xp̃c. nisi de reb terrenis ⁊ infimiᷤ.
Cap̃. hoxi. Qd̃ suspecta debeat ẽẽ oĩs
reuelatõ. ꝙͣ ñ comitat᷑ scripturaꝵ
attestatio

Expanded text:
differentiam nosse, et inter vestem, et differentiam nosse, et inter vestem, et vestem distinctionem apertam accipere? Si terrena, inquit, dixi vobis, et non creditis, quomodo si dixero vobis coelestia credetis? Distingue ergo inter doctrinam et doctrinam, et invenies vestium differentiam. O quantum est inter doctrinam qua docentur terrena, et inter doctrinam qua docentur coelestia, et quidem non sine Christo, quia sine veritate non cognoscuntur, vel ista, vel illa! Quid enim verum scitur, ubi veritas non loquitur? Christus ergo est qui docet utraque, sed terrena in valle, coelestia in monte. Quandiu ergo adhuc in valle moraris, quandiu ad alta non ascendis, non te docet Christus nisi de rebus terrenis et infimis. CAPUT LXXXI. Quam suspecta debeat esse omnis revelatio, quam non comitatur Scripturarum attestatio
Abbreviated transcription (Latin):
ed nec hoc silendum. qd̃ mul¬
ci montis huius iam se credt̃
apprehendisse supprema: cũ con¬
stet eos eius iux tetigisse extrema.
Sit tibi certum signum quia mõ¬
tis huius uertitem minime app̃¬
hendisti: si xp̃m clarificatu m nõ¬
dum uidere meruisti. Mox ut te
clux tuus xp̃e collocauerit in sũ¬
mo. apparet tibi in habitu alio: ⁊
te coram incluitur lumine sicut
uestimento. Et sicut euangelista
testatur. fuint mox uestimenta
eius alba sicut .nix. ⁊ qualia nõ
p̃t fullo facere suꝑ terram: quiai
ille diuine sapientie splendor. qͥ
ab alto speculationis uertite pro¬
spicitur: omnino diffiniri ñ pt̃
per humani sensus prudentian.
Ammaduertere ergo: quia aliã
in monte. In ualle sane ht̃ nestẽ
integram s in monte tantum
uestem ht̃ gloriosam. Nescit pe-¬
nitus simplex ueritas scismatũ
scissura: ⁊ iccuto siue in ualle sue
in monte. non inluitur xp̃c nisi
uestes integras. S multum est
inter uestem integram: ⁊ uestẽ
gloriosam. Wltis uestium eius

Expanded text:
ed nec hoc silendum, quod multi montis hujus jam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus vix tetigisse extrema. Sit tibi certum signum quia montis hujus verticem minime apprehendisti, si Christum clarificatum nondum videre meruisti. Mox ut te dux tuus Christus collocaverit in summo, apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelista testatur, fiunt mox vestimenta ejus alba sicut nix, et qualia non potest fullo facere super terram, quia ille divinae sapientiae splendor, qui ab alto speculationis vertice prospicitur, omnino definiri non potest per humani sensus prudentiam. Animadverte ergo quia aliam in monte. In valle sane habet vestem integram, sed in monte tantum, habet vestem gloriosam. Nescit penitus simplex veritas schismatum scissuras, et idcirco sive in valle, sive in monte non induit Christus nisi vestes integras. Sed multum interest inter vestem integram et vestem gloriosam. Vultis vestium ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ic si respondero. fide. spe. ⁊ ca¬
ritate colenlum deum: pro¬
fecto dicturus es breuius hoc dcm
ẽẽ. quã uelles. ac deinde petiturꝰ
ea tibi breuiter explicari. que ad
singula tria ista ꝑtineant: quid
credendũ scilicet. qͥuid sperandũ
quid amandum sit. Quod cum
fecero:ibi erunt omnia illa que
in epła tua q̃rendo ꝓposiusti. Eu¬
ius exemplum si est penes te. fa¬
cile. ẽ. ut ea reuoluas ⁊ relegas:
si autem non est commemoran¬
te me recolas

Expanded text:
ic si respondero, fide, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero, ibi erunt omnia illa quae in epistola tua quaerendo posuisti: cujus exemplum si est penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, commemorante me recolas.
Abbreviated transcription (Latin):
tangitur: quicquid prius de hu¬
mana laude concupierat. libent
obliuiscitur. In hunc modũ mã
rediguntur sub rachel potestate.
Nouit enim rachel qm lia mandͭ¬
goris melius uti: nam quicquid
affectio cordis usurpat ad laudẽ
sui. rectuis sane ratio retorquet
ad głam dei. S quid hoc dicimꝰ
ẽẽ⁊ qd̃ pre ceteris filiis lie ruben
bone opinionis. mandragoras po¬
tuit inuenire
Capłm .xxx. Unde
maxime soleat laus surgere ⁊
qd̃ uera laus sit de recta uolũta

Expanded text:
tangitur, quidquid prius de hutangitur, quidquid prius de humana laude concupierat libenter obliviscitur. In hunc modum mande, rediguntur sub Rachel potestate. Novit enim Rachel quam Lia mandragoris melius uti: nam quidquid affectio cordis usurpat ad laudem sui, rectius sane ratio retorquet ad gloriam Dei. Sed quid hoc dicimus esse quod prae caeteris filiis Liae, Ruben bonae opinionis mandragoras potuit invenire. CAPUT XXX. Unde maxime soleat laus surgere, et quod vera laus sit de recta volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ni sp̃c copula gaudere. Mandra¬
goraꝵ itaq possessio sub rachel
potestate redigitur: qñ laudis
appetitus sub rõis dño modera¬
tur.Notancdum sane quam tẽ¬
ꝑate iachel non mandragoras.
s mandagoraꝵ partem petat:
nam nec hoc rationem latet ual¬
de ẽẽ difficile. ut animus qͣmuiᷤᷤ
renitens ex oblata laude nõ hy.¬
larescat. Debet amor humane
laudis prius temperari: post¬
modum si poss fieri debet etiã
penitus abscidi. Unde est qd̾ ra-¬
chel partem mandragoraꝵ petis¬
se legitur: Lia uero post̾ modũ
ad iacob loquens non de sola
parte gloriatur. Ad me inquit
intrabis: mercede enim conluxi
te. pro mandragoris filii mei.
Pro mandragoris inquit: nõ
ꝓ parte mandragoraꝵ filii mei.
Absente ahue iuro ux lia par¬
tem concedit: s in eius aduẽ¬
tu eius desiderio uberius atcen¬
sa nichil sibi ex eis ulterius re¬
seruari uoluit. Sic nimirum mẽs
hominis. dum spiritali dulcedĩe

Expanded text:
ni Spiritus copula gaudere. Mandrani Spiritus copula gaudere. Mandragorarum itaque possessio sub Rachel potestate redigitur, quando laudis appetitus sub rationis dominio moderatur. Notandum sanc quam temperate Rachel non mandragoras, sed mandragorarum partem petat: nam nec hoc rationem latet valde esse difficile ut animus quamvis renitens ex oblata laude non hilareseat. Debet itaque amor humanae laudis prius temperari; postmodum, si posset fieri, debet etiam penitus abscindi. Unde est quod Rachel partem mandragorarum petiisse legitur; Lia vero postmodum ad Jacob loquens, non de sola parte gloriatur. Ad me, inquit, intrabis: mercede enim conduxi te pro mandragoris filii mei . Pro mandragoris, inquit, non pro parte mandragorarum filii mei. Absente adhuc viro, vix Lia partem concedit, sed in ejus adventu ejus desiderio uberius accensa, nihil sibi ex eis ulterius reservari voluit. Sic nimirum mens hominis dum spirituali dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
ed quantus qualisq bone
opinionis odor de tp̃o circun¬
quaq spargitur ⁊ qui nulla mo¬
lestia. nulla in opia. a stucdio obe¬
dientie prepelitur Hee sunt
mandragore quas ruben inueĩt:
quas ab ip̃o mater eius lia acce¬
pit. Quid enim ꝑ mandrago-¬
ras que odorem suum suum so¬
lent late spargere⁊ nisi bone opi¬
nionis famam debemus acciꝑe:
Quas quidem tuns lia accipit.
qͣndo oblata laus affectum tan¬
git : qñ in laudis sue preconiis
animus afficitur: ⁊ in aura po¬
pularis fauoris ꝑu̾se delectatur.
Haꝵ ꝑtem rachei petit⁊ lia conte¬
dit. ut uirum accipiat que pro¬
lis desiderio flagrat. Mentem ⁊¬
enim que suadente rõne. appetitũ
uane landis non temꝑat: profec¬
to sp̃c sc̃s ad uirtutis prolem mini¬
me fecundat. Unus utiq sp̃t est
qui utrãq sororem prolis fecundi¬
rem inflammat. Suadet ergo
affectioni ratio humani fauoris
appetitum. sub suo moderamine
temperare: si ad multipcandã
uirtutum prolem cupit de diui¬

Expanded text:
ed quantus qualisque bonae opinionis odor de seipso circumquaque spargitur, qui nulla modestia, nulla inopia a studio obedientiae praepeditur? Hae sunt mandragorae quas Ruben invenit, quas ab ipso mater ejus Lia accepit. Quid enim per mandragoras quae odorem suum solent late spargere, nisi bonae opinionis famam debemus accipere? Quas quidem tunc Lia accipit, quando oblata laus affectum tangit, quando in laudis suae praeconiis animus afficitur, et in aura popularis favoris perversae delectatur. Harum partem Rachel petit, Lia concedit, ut virum accipiat, quae prolis desideria flagrat. Mentem etenim quae, suadente ratione, appetitum vanae laudis non temperat, profecto Spiritus sanctus ad virtutis prolem minime fecundat. Unus itaque Spiritus est qui utramque sororem prolis fecundirem inflammat. Suadet ergo affectioni ratio humani favoris appetitum sub uno moderamine temperare, si ad multiplicandam virtutum prolem cupit de divi
Abbreviated transcription (Latin):
mercedis totiens quasi quasdã
primicias. ⁊ uelut arram quã¬
dam accipimus. quotiens ad il¬
lud domini nr̃i gaudium inter¬
num intramus: ⁊ ex aliqua ꝑte
gustamus
Cap̃. xxuii. Compa¬
uatio interioris ⁊ ext̾ioris dulce

Expanded text:
mercedis toties quasi quasdam mercedis toties quasi quasdam primitias, et velut arrham quamdam accipimus, quoties ad illud Domini nostri gaudium internum intramus, et ex parte aliqua gustamus. CAPUT XXXVII. Comparatio interioris et exterioris dulce
Abbreviated transcription (Latin):
git. O portet ergo non solumri
falsam delectationem. s etiam
uanam ꝑturbationem exclude̾
qui uult de u̾itate gaudere. Qui
enim adhuc in infimis delectatur.
interna utiq iocunditate ĩclig¬
nus est: ⁊ qui uano timore per¬
turbatur. spiritali dulcedine per
ritas dampnabat: cum dicebat.
Ue uobis qui nc̃ ridetis Doanã
ꝑturbationem extirpabat: cum
auditores suos ammonebat. No
lite timere eos qui occidunt cor¬
ciant. Hoꝵ autẽ unũ abstinen¬
do suꝑamus, alterum paciendo
calcamus. Itaq per gad extupa-¬
tur falsa delectatio: ꝑ aser uero uia¬
na ꝑturbatio. Isti sunt gad ⁊ aser
qui excludunt gaudium fal¬
sum: ⁊ introdutunt gaudium ue¬
rum. Iam ut estimo nulla erit
deinceps questio. tur hic talis filiꝰ
ysachar dicatur: siquidem ysachar
merces interpretatur. Quid enĩ
aliud tot tantisq laborib q̃ rimꝰ:
quid inquam aliud quam uerũ
gaudium tam ꝑseueranti lon¬
ganimitate expectamus: Nuius

Expanded text:
git. Oportet ergo non solum git. Oportet ergo non solum falsam delectationem, sed etiam vanam perturbationem excludere eum qui vult de veritate gaudere. Qui enim adhuc in infimis delectatur, interna utique jucunditate indignus est; et qui vano timore perturbatur, spirituali dulcedine non ritas damnabat, cum dicebat: Vae vobis qui nunc ridetis . Vanam perturbationem exstirpabat, cum auditores suos admonebat, dicens: Nolite timere eos qui occidunt corcidere . Horum autem unum abstinendo superamus, alterum patiendo calcamus. Itaque per Gad exstirpatur falsa delectatio, per Aser vero vana perturbatio. Isti sunt Gad et Aser, qui excludunt gaudium falsum, et introducunt gaudium verum. Jam, ut aestimo, nulla erit deinceps quaestio, cur hic talis filius Issachar dicatur, si quidem Isachar merces interpretatur. Quid enim aliud tot tantisque laboribus quaerimus? quid, inquam, aliud quam verum gaudium, tam perseveranti longanimitate exspectamus? Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
citur: intra in gaudium dñi tui.
Hoc itaq internum gaudium
titur: est ille filius lie: qui ei qͥn¬
to loco nascitur. Est enim gaudi¬
um ut suꝑius diximus: unus de
principalib affectib: hic autẽ cũ
ordinatus est: recte int̾ filios ia¬
cob ⁊ lie annumerari pt̃. Ordĩa¬
tum autem ⁊ uerũ gaudium
ueracit̾ tunc habemus: qnͣdo de
ueris ⁊ int̾nis bonis gaudemus.
Ad talis prolis desiderium: apo¬
stolus nos aĩare uoluit cum dix̃.
Gaudete in dño semper: iterum
dico gaudete. Et ꝓph̾a. Letami¬
ni in dño ⁊ exult̾ate iusti: ⁊ gła¬
mini om̃s recti corde. Pro tali pro¬
le libenter lia mandragoras con
temꝑsit: ut talem filium habere
possit. Mens etenim que ĩ laude
hominum delectatur: qd̃ sit int̾¬
num gaudium exꝑiri non mere¬
tur. Recte autem post natiuita¬
tem gad ⁊ aser lia talem filiũ
genuit: qr nisi ꝑ abstinentiam
⁊ patientiam mens humana
ad uerum gaudium non ꝑtin¬

Expanded text:
citur: Intra in gaudium Domini tui . citur: Intra in gaudium Domini tui . Hoc itaque internum gaudium,titur, est ille filius Liae, qui ei quinto loco nascitur. Est enim gaudium, ut superius jam diximus, unus de principalibus affectibus. Hic autem cum ordinatus est, recte inter filios Jacob et Liae annumerari potest. Ordinatum autem et verum gaudium veraciter tunc habemus, quando de veris et internis bonis gaudemus. Ad talis prolis desiderium Apostolus nos animare voluit, cum dixit: Gaudete in Domino semper, iterum dico, gaudete . Et Propheta: Laetamini in Domino, et exsultate, justi, et gloriamini, omnes recti corde . Pro tali prole Lia mandragoras libenter contempsit, ut talem filium habere possit. Mens etenim, quae in laude hominum delectatur, quod sit internum gaudium experiri non meretur. Recte autem post nativitatem Gad et Aser, Lia talem filium genuit; quia, nisi per abstinentiam et patientiam, mens humana ad verum gaudium non pertin
Abbreviated transcription (Latin):
ostib itaq fugatis. ciuib q
pacificatis ⁊ nil iam obstat ut
arbitror quin illa nr̃a ciuitas ex¬
ꝑiatur. que sit illa pax dei que ex¬
uperat omnem sensum: uel qmͣ
sit magna multitudo dulcedinis
quam abscondit d̾̃s diligentib
ie. Absconlit inquit. Quid ergo
mirum si eam quilib muncli a¬
mator nescit. quam d̃s diligẽtib
se abscondit: Qui enim in boĩs
falsis ⁊ deceptoriis spem figunt.
que sint uera bona inuenire nõ
possunt. unde est qd̃ dicunt. Gͥs
ostendit nobis bona: Est enim
manna absconditum: ⁊ nisi
guitantib omnino incognitũ.
Est namq huimodi dulcedo cor¬
dis non carnis: unde nec eam
nosse pt̃ quilibet carnalis. De¬
disti inquit leticiam: in corde
meo.Corporales delicie sunt ⁊
ip̃m corpus corporeo oculo uderi
possunt: delicias cordis. sicut nͦ
ip̃m cor. oculi carnis uide̾ neq̃¬
unt. Qua ergo rõne spuitales
delicias cognoscat ÷ nisi qui ad
cor suum intrare.⁊ intus hĩta¬
re non dissimulat: Unde ⁊ ei di¬

Expanded text:
ostibus itaque fugatis, civibusque pacificatis, nil jam obstat, ut arbitror, quin illa nostra civitas experiatur quae sit illa Dei pax quae exsuperat omnem sensum ; vel quam sit magna multitudo dulcedinis, quam abscondit Deus diligentibus se . Abscondit, inquit. Quid ergo mirum, eam si quilibet mundi amator nescit, quam Deus diligentibus se abscondit? Qui enim in bonis falsis et deceptoriis spem figunt, quae sint vera bona invenire non possunt; unde est quod dicunt: Quis ostendit nobis bona . Est enim manna absconditum, et nisi gustantibus, omnino incognitum. Est namque hujusmodi dulcedo, cordis, non carnis; unde nec eam noscere potest quilibet carnalis: Dedisti, inquit, laetitiam in corde meo ibid. Corporales deliciae, sicut et ipsum corpus, corporeo oculo videri possunt; delicias cordis, sicut nec ipsum cor, oculi carnis videre nequeunt. Qua ergo ratione spirituales delicias cognoscat, nisi qui ad cor suum intrare, et intus habitare non dissimulat? Unde et ei di
Abbreviated transcription (Latin):
gregius mundi prelicator
licit᷑. Omnis amaritudo. ⁊
ira. ⁊ inlignatio. ⁊ clamor. et
blasphenia. tollatur a uobis.
Nec enim ita uiri. iusticiam dĩ
opari poterit. Ira sine tempera¬
mento: exꝑs est rationis. Res¬
ponsio mollis mitigat iram: ser
tatas. Spiritum uero ad irascẽ¬
dum facilem quis sustinere po¬
terit: Ira non ht̃ misccłiam: nͨ
erumpens furor finem uindc̃e
nouit. Si te o homo preoccupa¬
uerit ira. mitiga eam. Illa ira
mala est que mentem turbat:
ut rectum consilium ꝑdat. Il
contra propria irascitur pcc̃a:
⁊ contra seip̃m indignabitur.
dum male agit. Dicit enĩ pro¬
pheta. Irascimini ⁊ nolite pet¬
care. Concessit qd̃ nature est
tulit qd̃ culpe est. Ira alterius.
tua lenietur patientia. Noli
uinti a malo: s iunce in bono
malum. Alterius pcc̃m tuũ sit
premium. Displicet tibi alte¬
rius ira. qd̃ tibi in altero dis-¬
plicet. in te ip̃o displiceat. Noli
tranquillitatem mentis tue.
alterius ꝑturbatione macła¬

Expanded text:
gregius vero mundi praedicator dicit: « Omnis amaritudo et ira, et indignatio, et clamor et blasphemia tollatur a vobis . » Nec enim ira viri justitiam Dei operari poterit, quia ira sine temperamento expers est rationis. Responsio mollis mitigat iram, sermtatas . » Spiritum dum facilem quis sustinere poterit ? Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor finem vindictae novit . Si te, o homo, praeoccupaverit ira, mitiga eam. Illa ira mala est, quae mentem turbat, ut rectum consilium perdat. Ido homo contra propria irascitur peccata, et contra seipsum indignatur, dum male agit. Dicit enim propheta: Irascimini, et nolite peccare . Concessit quod naturae est, tulit quod culpae est. Ira alterius tua liniatur patientia. Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Alteterius peccatum tuum sit praemium. Displicet tibi alterius ira? Quod tibi in altero displicet, in teipso quoque displiceat. Noli tranquillitatem mentis tuae alterius perturbatione macula
Abbreviated transcription (Latin):
pheta: ⁊ uidete qm̃ suauis ẽ dñs
Et apłs petrus. Si tamen gusta¬
stiᷤ: qm̃ dulcis est dominus. Et
de ebrietate idem propheta. Uisi¬
tasti teriam: ⁊ in ebriastieam. Au¬
cli hominem de hac ebrietate ma¬
dentem: ⁊ quid tirca se agatur oĩ¬
no ignorantẽ. Siue in corpore ĩ¬
quit siue extra corpus: nescio. ds̃
scit. Quomodo putas inebriatꝰ
erat. Quomodo mundus ei in
obliuionem uenerat: qui se ip̃m
nesciebat.
Capłm .xxuiii. Quid
soleat impedure illud ecernum

Expanded text:
pheta, et videte quoniam suavis espheta, et videte quoniam suavis estolus Petrus: Si tamen gustatis quoniam dulcis est Dominus . Et de ebrietate idem Propheta: Visitasti terram, et inebriasti eam . Audi hominem hac ebrietate madentem, et quid circa se agatur omnino ignorantem: Sive in corpore, inquit, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Quomodo putas inebriatus erat, quomodo mundus ei in oblivionem venerat, qui seipsum nesciebat? CAPUT XXXVIII. Quid soleat impedire illud internum
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinis degustatõem scrip¬
tura sacra. nunc gustum. nunc
ebrietatem uocat. ut quam sit
parua uel magna ostendat. ꝑ¬
ua quidem ad coparatõem futu¬
re plenitudinis: magna autem
ĩ comparatione cuuisl munda¬
ne iocuncdlitatis. Presens etenĩ
spiritalium uiroꝵ. delc̃ãtio. fut᷑e
uite gaucliis comparata. quantũ¬
libet excrescens inuenitur parua:
in cuiis comparatõne tamen. oĩs
exterioꝵ delectationum suauitas
est nulla. O cdulcedo miranda: clul¬
cedo tam magna: dulcedo tam par-¬
ua. Qluomodo non magna que
munda: nam omnem excedis: qͦ¬
modo non parua que de illa ple¬
nitudine uix stillam moditã de¬
cerpis: Q odicum quidam de tã¬
to felicitatis pelago mentib ĩ stil¬
las: mentem tamen quam infũ¬
dis plene in ebrias. Merito. tantil¬
lum de tanto. gustus quidam d̾r:
m̾ito nichilominus que mentem
a se ip̃a alienat. ebrietas nomĩa¬
tur. Gustus ergo est: ⁊ ebrietas
iure dici p̃t. Bustate inquit pro¬

Expanded text:
dulcedinis degustationem Scriptura sacra nunc gustum, nunc ebrietatem vocat, ut quam sit parva, vel magna ostendat, parva quidem ad comparationem futurae plenitudinis, magna autem in comparatione cujuslibet mundanae jucunditatis. Praesens etenim spiritualium virorum delectatio futurae vitae gaudiis comparata, quantumlibet excrescens invenitur parva, in cujus comparatione tamen omnis exteriorum delectationum suavitas est nulla. O dulcedo miranda, dulcedo tam magna, dulcedo tam parva! Quomodo non magna? quae mundanam omnem excedis. Quomodo non parva? quae de illa plenitudine vix stillam modicam decerpis. Modicum quidem de tanto felicitatis pelago mentibus instillas, mentem tamen quam infundis, plene inebrias. Merito tantillum de tanto, gustus quidem dicitur, merito nihilominus quae mentem a seipsa alienat, ebrietas nominatur. Gustus ergo est, et ebrietas jure dici potest: Gustate, inquit Pro
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ⁊ ip̃am uitam et̾nam q̃
grãm dei appellat apłs. Stipendi¬
um inquit pcc̃i mors ẽ : gr̃a aut̃
Stipendium ꝓ oꝑe militie debitũ
redditur: nõ donatur. Ideo dixit
stipentliũ pcci mors est: ut mortẽ
pcc̃o nõ in m̾ito illatam s debitã
demonstraret. Gr̃a uero nisi gra¬
tis est: grã non est. Intelligend̾
est igitur etiã ip̃a homĩs bona
m̾ita eẽ dei munera. quib tum
uita et̾na redditur: quid ñ gr̃a
pro gratia redditur. Sic ergo
fc̃s est homo rectus. ut ⁊ man̾e
ĩ ea rectitudine poss nõ sine di¬
uino adiutorio. ⁊ suo fieri per¬
u̾sus arbitrio : ⁊ utrum libet
hoꝵ elegisset dei uoluntas fierz.
aut etiam ab illo. aut certe de
illo. Proinde quia suam malu¬
it facere quã dei. de illo fcã est
uoluntas dei qui ex eadẽ ma̾si
ꝑditõnis que de illius stirpe ꝓ¬
fluxit. facit aliud uas in hono¬
rem. aliud in contumeliam. In
honorẽ ꝑ misccłiam. incontume¬
liam per iulicium: ut nemo

Expanded text:
nde et ipsam vitam aeternam, quae um, gratiam Dei appellat Apostolus. Stipendium, inquit, peccati mors. Gratia autem Stipendium pro opere militiae debitum redditur, non donatur: ideo dixit, Stipendium peccati mors; ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret. Gratia vero nisi gratis est, gratia non est. Intelligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse Dei munera; quibus cum vita aeterna redditur, quid nisi gratia pro gratia redditur ? Sic ergo factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam : in honorem, per misericordiam; in contumeliam, per judicium: ut nemo