comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quod quem admodũ se habeat: suo loco euidentius commonemus. DIUISIO ESALMI.
idelis popłs. peccatorũ nexib absolutus. in prima sectione generalit̃ horta¬
tur ut unusquisq dño debeat confiteri. qm in tribulationib exauditus.
professus est hominem nullatenus formidandũ: scđa. in psalmo. solo dño dicit
confitendũ: per quem gentium in imicitas. ꝓbatur euasisse. &. ad ueracissimȩ
uitȩ peruenisse remedia. Tertia sectione aperiendas sibi portas dicit ẽt̃ iustitiȩ:
ubi dicit etiam de lapide angulari id est de dño saluatore: uarta. reliquis xp̃i¬
anis frequentanda dñi atria persuadet. de aduentu sc̃ȩ in carnationis suaui
delectatione congaudens.
Sontiriaami oño am sonos. &m̃ IN SECULI ASERICORΟΙA eis. Popłs ille be¬
atorũ. qui a ꝓpria fuerat clade liberatus: reliquos commonet fideles ut

Expanded text:
est; quod quemadmodum se habeat, suo loco evidentius commonemus. Divisio psalmi. est; quod quemadmodum se habeat, suo loco evidentius commonemus. Divisio psalmi. Fidelis populus peccatorum nexibus absolutus, in prima sectione generaliter hortatur, ut unusquisque Domino debeat confiteri: quoniam in tribulationibus exauditus, professus est hominem nullatenus formidandum. Secunda in solo dicit Domino confidendum, per quem gentium inimicitias probatur evasisse, et ad veracissimae vitae pervenisse remedia. Tertia sectione aperiendas sibi portas dicit esse justitiae, ubi dicit etiam de angulari lapide, id est de Domino Salvatore. Quarta reliquis Christianis frequentanda Domini atria persuadet, de adventu sanctae incarnationis suavi delectatione congaudens.s. Populus ille beatorum qui a propria fuerat clade liberatus, reliquos commonet fideles ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊egimus in apocalipsi ioħis apłi. alleluia incȩlo cantare multitudinem copiosam .
quod etiam quatuor animalia & uiginti quatuor seniores adorantes dñm dicunt: qđ
totus ille cȩlestis exercitus in uoce tubȩ grandisonȩ ẏmnica exultatione concelebrat
Qua ꝓpt̃: ad hoc laudis officium. & nos alacrit̃ accedamus: quod si puro corde cani¬
mus. scĩs uirtutib pia deuotione miscemur: fitq honor & gr̃a terrenorũ. quod be¬
atitudo ꝓbatur eẽ cȩlestium. Quocirca: intueamur nunc psalmũ. speciosa fronte relu¬
centem. In ipsis quippe principiis quatuor uersus pari fine conclusit: ut euangelico
numero. totũ mundũ uni dño laudes debere reddere. adhortatione qua drifaria com¬
moneret. Hos intercalares non possumus dicere: quia nullos alios miscet: sed unifi¬
nes eos apto forsitan nomine uocitamus: qui simili uerborũ consonantia terminan¬
tur. H loc & in centesimo trigesimo quinto psalmo. per om̃s uersus absolutȩ facturus

Expanded text:
egimus in Apocalypsi Joannis apostoli , Alleluia in coelo cantare multitudinem copiosam; quod etiam quatuor animalia et viginti quatuor seniores adorantes Dominum dicunt, quod totus ille coelestis exercitus in voce tubae grandisonae hymnidica exsultatione concelebrat. Quapropter ad hoc laudis officium et nos alacriter accedamus. Quod si puro corde canimus, sanctis virtutibus pia devotione miscemur; fitque honor et gratia terrenorum, quae beatitudo probatur esse coelestium. Quocirca intueamur hunc psalmum speciosa fronte relucentem; in ipsis quippe principiis quatuor versus pari fine conclusit, ut evangelico numero totum mundum uni Domino laudes debere reddere, adhortatione quadrifaria commoneret. Hos intercalares non possumus dicere, quia nullos alios miscet, sed unifines eos apto forsitan nomine vocitamus, qui simili verborum consonantia terminantur. Hoc et in centesimo trigesimo quinto psalmo per omnes versus absolute facturus
Abbreviated transcription (Latin):
htencdamus quali nos predicatione populus scs̃ imbuerit: quanto inftin¬
ctu pietatis orauerit. Nam ut omnẽ nobis contra inimicos telũ cordis
excluderet: ipsos rogauit sibi fieri socios. quos habere uidebatur ad¬
uersos.  Sequamur sententiam piani amemus potius affligentes: quia¬
non debemus inimicos ȩftimare. qui prosunt. Nam si ȩquo animo per
prȩstare non possunt. Isti enim sepe nos a uirtute blandiendo deduꝰ¬
cunt illi uero in eadem affligendo conftituunt. Qua propter. ama pa¬
tientiam : & plus inuenis in inimico quod diligas.¬

Expanded text:
tendamus quali nos praedicatione populus sanctus imbuerit, quanto instinctu pietatis oraverit. Nam ut omnem contra inimicos zelum cordis excluderet, ipsos rogavit sibi fieri socios, quos habere videbatur adversos. Sequamur sententiam piam, amemus potius affligentes. Non debemus inimicos aestimare qui prosunt; nam si aequo animo perfpraestare non possunt. Isti enim saepe nos a virtute blandiendo deducunt; illi vero in eadem affligendo constituunt. Quapropter ama patientiam, et plus invenis in inimico quod diligas.
Abbreviated transcription (Latin):
Riumphalis quidem psalmus auditus est: sed uideamus quo per¬
tineat ifta uictoria: quȩ specialiter ad similitudinem eccłȩ conftat
sacramenta monstrauerit: hoc tamen e uidenter ad pugnas eccłȩ decla¬
randas. quas spiritualiter patitur. ꝓbatur effectũ: ut pastorali petra
superbus caderet. cũ se uirium suarũ presũptione iactaret. Qua propter.
exemplar istud. totius fidei grauidũ. huuismodi debemus accipere: ut¬
golias ad diabolũ pertineat cũ ministris  dauid ad uniuersũ respici¬
t xp̃ianum : qui inimicũ suũ terribilem. petre noscitur soli¬
ditate superasse. Illud quoq magnopere contuendũ est: quod post
tot psalmorũ longissimã seriem. hic mundanarũ rerũ quasi quidã
teminus uidetur appositus. Neq enim post hunc aliquid. aut de
ecclesiȩ per secutorib. aut de amaritudine scłi aut de passionib
martyrũ. aut de tribulatione pęnitentium. aut de lamentatione fi¬
delium. aut de anticristi abominanda elatione : narratur. Sed & re¬

Expanded text:
riumphalis quidem psalmus auditus est; sed videamus quo pertineat ista victoria quae specialiter ad similitudinem Ecclesiae constat is suae sacramenta monstraverit, hoc tamen evidenter ad pugnas Ecclesiae declarandas, quas spiritualiter patitur, probatur effectum; ut pastorali petra superbus caderet, cum se virium suarum praesumptione jactaret. Quapropter exemplar istud totius fidei gravidum hujusmodi debemus accipere. Golias ad diabolum pertineat cum ministris, David ad universum respiciChristianum, qui inimicum suum terribilem petrae noscitur soliditate superasse. Illud quoque magnopere contuendum est, quod post tot psalmorum longissimam seriem, hic mundanarum rerum quasi quidam terminus videtur appositus. Neque enim post hunc aliquid aut de Ecclesiae persecutionibus, aut de amaritudine saeculi, aut de passionibus martyrum, aut de tribulatione poenitentium, aut de lamentatione fidelium, aut de Antichristi abominanda elatione narratur; sed re
Abbreviated transcription (Latin):
ognouimus in presenti psalmo. quȩ dm̃ timentib sint ꝓmissa: qͦs
fructiis recipiat. qui dñm sincera mente formidat. Studio ergo ma¬
ximo deprecemur. ut istũ timorem accipere mereamur: qui non
ad pęnã petitur sed salutem: unde talia ꝓueniunt. qualia numquã de
mundi oblectatione nascuntur. Pecet enim peti. nimia supplicatione: quod
summũ est. Qua propter: ut dictũ est dñm iugiter expetamus: ut ipsius
largitate. mereamur ad talia munera peruenire. Nam qui peccatores opor¬
tune. & importune precipit supplicare: promisit qđ etiam & nos immeri¬
tos possit audire.¬

Expanded text:
ognovimus in praesenti psalmo quae Deum timentibus sint promissa, quos fructus recipiat qui Dominum sincera mente formidat. Studio ergo maximo deprecemur, ut istum timorem accipere mereamur, qui non ad poenam petitur, sed ad salutem; unde talia proveniunt, qualia nunquam de mundi oblectatione nascuntur. Decet enim peti nimia supplicatione quod summum est. Quapropter ut dictum est Dominum jugiter expetamus, ut ipsius largitate mereamur ad talia munera pervenire. Nam qui peccatores opportune et importune praecipit supplicare, promisit quod etiam et nos immeritos possit audire.
Abbreviated transcription (Latin):
ue UXERUNT nobis quass granati mali minuta pulcherrima: quȩ historiȩ corio
reuelata. dulcissima mella sudauerunt. Quot enĩ uersus. tot gr̃ae: quot uerba.
tot poma sunt animȩ. Monemur enĩ per similitudines ueteris popłi. huius mua¬
di quasi egyptiacã dominationem relinquere: ut possimus ad terram ꝓmissionis
baptisnatis itinere peruenire. Festinemus intrepidi. aduentu dñi aduersitates
nr̃e solutȩ sunt: mare fugit: iordanis retro timore conuersus est: simula chra
gentium quasi metalla insensata contempta sunt: dñi autem nr̃i gła ubiq colit̃.
ubiq predicatur. Et ideo iuuante dño psalmorũ uirtutes studiosissime perqui¬
ramus: qm̃ se & fidelib aperiunt : & incredulis semper abscondunt EXPE PEIT

Expanded text:
uxerunt nobis quasi granati mali minuta pulcherrima, quae historiae corio revelata dulcissima mella sudaverunt. Quod enim versus, tot gratiae; quot verba, tot poma sunt animae. Monemur enim per similitudines veteris populi, hujus mundi quasi Aegyptiacam dominationem relinquere; ut possimus ad terram promissionis baptismatis itinere pervenire. Festinemus intrepidi, adventu Domini adversitates nostrae solutae sunt. Mare fugit, Jordanis retro timore conversus est, simulacra gentium quasi metalla insensata contempta sunt; Domini autem nostri gloria ubique colitur, ubique praedicatur. Et ideo, juvante Deo, psalmorum virtutes studiosissime perquiramus: quoniam se et fidelibus aperiunt, et incredulis semper abscondunt. EXPOSIT
Abbreviated transcription (Latin):
tione gaudebunt. Illud autẽ considerandũ est: qđ p̃dictȩ partes similib uersib inchoare
noscunt᷑. Quod genꝰ carminis. a magistris scłarib intercalare uocitat᷑.: ubi adeo repecitio cre

Expanded text:
tione gaudebunt. Illud autem considerandum est, quod praedictae partes similibus versibus inchoare tione gaudebunt. Illud autem considerandum est, quod praedictae partes similibus versibus inchoare noscuntur. Quod genus carminis a magistris saecularibus intercalare vocitatur: ubi adeo repetitio cre
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dño ꝑagendas. qui gentiliũ animas ueritatis pabulo ieiunas. religionis suȩ ubertate
satiauit. & eorũ uincła peccatorũ in exuperabili uirtute disrupit. in t̾cia patri gr̃as p̃cipit ẽẽ
referendas. qͥa dñs iħc xp̃c adueniens diaboli portas ȩreas uectesq ferreos omĩpotentię suȩ
maiestate confregit: quarta. dño xp̃o sacrificiũ laudis asacerdotib cõmonet offerendũ: qui
int̃ scłi huiꝰ immanissimos fluctꝰ eccłarũ gubernationi. quasi quibusdã nauib p̾sidere nos-¬
cunt᷑: describens quẽ admodũ & ipsorũ tẽptationib uirtꝰ diuina subuenire dignat᷑: quinta iterũ
dicit a sacerdotib & seniorib dñm ẽẽ laudandũ. qui squalentẽ mundũ ariditate peccati.
in amȩnissimã iocunditatẽ. cȩlesti munere cõmutauit: qđ uidentes recti corde. nimia exulta¬

Expanded text:
dicit Domino peragendas, qui gentilium animas veritatis pabulo jejunas, religionis suae ubertate dicit Domino peragendas, qui gentilium animas veritatis pabulo jejunas, religionis suae ubertate satiavit, et eorum vincula peccatorum inexsuperabili virtute dirupit. In tertia Patri gratias praecipit esse referendas, quia Dominus Christus adveniens, diaboli portas aeneas vectesque ferreos omnipotentiae suae majestate confregit. Quarta Domino Christo sacrificium laudis a sacerdotibus commonet offerendum, qui inter saeculi hujus immanissimos fluctus Ecclesiarum gubernationi quasi quibusdam navibus praesidere noscuntur: describens quemadmodum et ipsorum tentationibus virtus divina subvenire dignatur. Quinta iterum dicit a sacerdotibus et senioribus Dominum esse laudandum, qui squalentem mundum ariditate peccati in amoenissimam jucunditatem coelesti munere commutavit; quod videntes recti corde nimia exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
roniam psalmꝰ iste cũ aliis duob superiorib simili titulo p̃notat̃ conuenire pu¬
tamꝰ. ut nos quoq ipsorũ relationes. sub una expositione memorem: quatinꝰ mun
tanti secreti faciliꝰ possit intelligi. in primo ałła. cõmendat᷑ popłs udeorũ de quo nulla
querela est. scđõ eos cõmemorat qui in eadem gente creberrimis offensionib errauerunt.
saluatꝰ est. ut confitendo p̃terita: nouũ canat alleluia. Vox ista suauis est: hic sermo festiuus
est. Qua ꝓpt̃. uenerant̃ audiamꝰ stupenda magnalia: quȩ tanti tituli splendore p̃notantur.
UIUISIO PSALMI. Post hebraici popłi confessionẽ. de quib p̃cedentes psalmi locu¬
ti sunt. ꝓpħa uenit ad popłm xp̃ianũ. qui per spacia totiꝰ orbis suꝑstitionũ solitudine atq er¬
rore uagabat᷑: in prima sectione cõmonens eũ. ut laudes dñi debeat confiteri. q̃m eiꝰ głoso san
guine redemptꝰ eccłas accepit. qui ꝑ aras demonũ lucosq stulto rapiebat᷑ errore: in scđa. gr̃as

Expanded text:
oniam psalmus iste cum aliis duobus superioribus simili titulo praenotatur, convenire putamus ut nos quoque ipsorum relationes sub una expositione memoremus; quatenus munus tanti secreti facilius possit intelligi. In primo Alleluia commendatur populus Judaeorum, de quo nulla querela est. Secundo eos commemorat, qui in eadem gente creberrimis offensionibus erraverunt, salvatus est, ut confitendo praeterita, novum cantet Alleluia. Vox ista suavis est, hic sermo festivus est. Quapropter veneranter audiamus stupenda magnalia, quae tanti tituli splendore praenotantur. Divisio psalmi. Post Hebraici populi confessionem, de quibus praecedentes psalmi locuti sunt, propheta venit ad populum Christianum, qui per spatia totius orbis superstitionum solitudine atque erroreguine redemptus Ecclesias accepit, qui per aras daemonum lucosque stulto rapiebatur errore. Secunda gratias
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit: qui credit in me. transiet de morte aduitam. con clv
alutaris psalmi istius intentione tractata: contra mundi dolores animi
fortitudinem debemus obicere. Dicamus sicut psalmus inchoat. dilexi. qm̃
exaudiuit dñs uocem deprecationis meȩ: quia non est pęna quȩ promouet:
non est dolor qui perducit ad requiem: nec durus ȩstimandus est fletus
qui eterna gaudia sumministrat. Intendamus enim. non qđ patimur sed quod
speramus: & temporalȩ malũ sine dubio mollescit: cuius ꝓsperrimus intendit᷑
finis. Rogemus ergo om̃ipotentiã xp̃i. qui hȩc solus ualet in estimabili uir¬
tute superare: ut aciȩ malignitatis infracta. nec illa nobis fiant omnino as-¬
pera. quȩ nunc uident᷑ austera. Sic enĩ dño in regione uiuorũ placebimus: si in hoc
scło mortificare nr̃a corpora ꝓ ipsius głȩ nomine festinemus. E x PLI CIT

Expanded text:
nus dicit: Qui credit in me, transiet de morte ad vitam . Conclusio psalmi. Salutaris psalmi istius intentione tractata, contra mundi dolores animi fortitudinem debemus objicere. Dicamus, sicut psalmus inchoat: Dilexi, quoniam exaudivit Dominus vocem deprecationis meae: quia non est poena quae promovet, non est dolor qui perducit ad requiem; nec durus aestimandus est fletus, qui aeterna gaudia subministrat. Intendamus enim non quod patimur, sed quod speramus, et temporale malum sine dubitatione mollescit, 391 cujus prosperrimus intenditur finis. Rogemus ergo omnipotentiam Christi, qui haec solus valet inaestimabili virtute superare; ut acie malignitatis infracta, nec illa nobis omnino fiant aspera, quae nunc videntur austera. Sic enim Domino in regione vivorum placebimus, si in hoc saeculo mortificare nostra corpora pro ipsius gloriae nomine festinemus. EXPOSIT
Abbreviated transcription (Latin):
Uã pulchrȩ alphabeto descendente. beatꝰ iste descriptus est: ut simul fac.¬
ta eiꝰ narrarent᷑ & p̃mia. Quis se uidere non credat.⁊ quȩ sc̃a ueritas pol-¬
licetur. Sed ipse nos faciat accipere: qđ iã concessit audire. Hoc enĩ
alphabetũ quo carm̃ iftud impletũ est. ad perfectionẽ sapientiȩ pertinere non
dubiũ est: per qđ & diuinarũ serũ intellectus agnoscit᷑: & imperitię culpa decli¬
natur. Sic constat psalmos diuersa suauitatȩ uariatos: ut humana imbecillitas
discendi non possit suftinere fafaidia. Ex ẜ II CIT ESA Mꝰ CEΗTΕSIMꝰ undiciM¬

Expanded text:
uam pulchre alphabeto descendente beatus iste descriptus est, ut simul facta ejus narrarentur et praemia! Quis se videre non credat quae sancta veritas pollicetur? Sed ipse nos faciat accipere, quod jam concessit audire. Hoc enim alphabetum, quo carmen istud impletum est, ad perfectionem sapientiae pertinere non dubium est, per quod et divinarum rerum intellectus agnoscitur, et imperitiae culpa declinatur. Sic constat psalmos diversa suavitate variatos, ut humana imbecillitas discendi non possit sustinere fastidia. EXPOSITIO IN PSALMUM CXII
Abbreviated transcription (Latin):
q petimus. Hullus enim in gratus a superna donatione repellitur : cui
petere simplici ac deuota mente conceditur. Tantũ se enim aliquis impe¬
trasse ueniam sentit: quantũ pias lacrimas fudisse cognoscit. Est & ali¬
ud nr̃ȩ ꝓuectionis indicium: ut quanto quis se plus amare & timere
cognouerit dm̃: tanto necesse est ut illi diuinũ ꝓpinquet auxilium.
Sic beneficio dñi omnis diabolica fraus uincitur: sic ipso miserante pec¬
cata superantur. Dicta sunt quidem de oratione quantũ & mediocritas
ingenii. & loci qualitas postulauit: si quis uero de hac re plenissima cu¬
pit ubertate satiari. legat facundissimũ cassianũ: qui in nona & decima¬
de collationib patrũ. tanta & talia de orationũ generibus disputauit.:
ut euidenter per ipsum sp̃s sc̃s locutus fuisse uideatur.

Expanded text:
quod petimus. Nullus enim ingratus a superna donatione repellitur, cui quod petimus. Nullus enim ingratus a superna donatione repellitur, cui petere simplici ac devota mente conceditur. Tantum se enim aliquis impetrasse veniam sentit, quantum pias lacrymas fudisse cognoscit. Est et aliud nostrae provectionis indicium; ut quanto quis se plus amare et timere cognoverit Deum, tanto necesse est ut illi divinum propinquet auxilium. Sic beneficio Domini omnis diabolica fraus vincitur, sic ipso miserante peccata superantur. Dicta sunt quidem de oratione quantum et mediocritas ingenii, et loci qualitas postulavit. Si quis vero de hac re plenissima cupit ubertate satiari, legat facundissimum Cassianum, qui in nona et decima collationibus, tanta et talia de orationum generibus disputavit, ut evidenter per ipsum Spiritus sanctus locutus fuisse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
prehensibilis: pietas singularis: de quo nimis congrue ꝓnuntiatũ
est. ds̃ potest dici quod non est. non potest comprehendi qđ
est. Ad hunc igitur omnipodentem. sine initio. sine fine qui¬
uniuersas mundi partes omnemq creaturã suã commeat atq replet: sic tam̃
ut in se ipso ubiq sit totus. malos non presentia sed gr̃ȩ suȩ uirtute de¬
relinquens: quod pat̃ augustinus ad dardanũ scribens. latius explicauit.
salutariter nos ammonet feftinare sermo ꝓphȩticus: dicens. uenite ado¬
remus & ꝓciclamus corã dño. & ploremus ante dm̃. Et ne omnino flu¬
ctuantes ac trepidi linqueremur: addidit. qui fecit nos: ut cũ nos ab ipso
creatos esse cognoscimus. factorem nr̃m fiducialiter exoremus. Tunc quod
a nobis humiliter in diuina laude dicendũ est. in ipsa pene oratione
sentitur: cũ a dño clementer audimur: si nobis tamen expediat optinere

Expanded text:
prehensibilis, pietas singularis. De quo nimis congrue pronuntiatum prehensibilis, pietas singularis. De quo nimis congrue pronuntiatum est: Deus potest dici quod non est, non potest comprehendi quod est. Ad hunc igitur omnipotentem, sine initio, sine fine, quiuniversas mundi omnemque creaturam suam commeat atque replet, sic tamen ut in seipso ubique sit totus, malos non praesentia, sed gratiae suae virtute derelinquens: Quod Pater Augustinus ad Dardanum scribens, latius explicavit . Salutariter nos admonet festinare sermo propheticus, dicens: Venite adoremus, et procidamus coram Domino; ploremus ante Deum . Et ne omnino fluctuantes ac trepidi linqueremur, addidit, qui fecit nos; ut cum nos ab ipso creatos esse cognoscimus, factorem nostrum fiducialiter exoremus. Tunc quod a nobis humiliter in divina laude dicendum est, in ipsa pene oratione sentitur, cum a Domino clementer audimur, si nobis tamen expediat obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
fas est appete contueri: & agnoscis qualis ante ipsũ debeas ꝓstratꝰ
offerri. Ille enim est sicut dicit apłs. beatus: solus potens. rex regũ.
& dñs dominantium: qui solus habet immortalitatẽ. & lucem habi¬
tat in accessibilem: quem nemo hominũ uidit : sed nec uidere poteft
Qua propter. ad talem tantũq dñm. cũ omni timore uel dilectione
debemus accedere: & ita in eum dirigere mentis intuitũ: ut quicqͥd
potest splendoris. claritatis. fulgoris. maiestatis. mens humana conci¬
pere. suꝑ hȩc omnia cognoscas eẽ dm̃: qui om̃s creaturas suas in cõ¬
parabili bonitate dispensat. Hec falsa nobis presumptione aliquid
imaginemur: qm archana substantia dñi quȩ fecit omnia. sicuti
est. creaturarũ scientia non potest comprehendi. Nulla enĩ forma
in deo: nulla circũscriptio est: natura in eftimabilis: uirtus incõ¬

Expanded text:
fas est appete contueri, et agnoscis qualis ante ipsum debeas prostratus fas est appete contueri, et agnoscis qualis ante ipsum debeas prostratus offerri. Ille enim est, sicut dicit Apostolus, Beatus et solus potens, Rex regum, et Dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit, sed nec videre potest . Quapropter ad talem tantumque Dominum cum omni timore vel dilectione debemus accedere, et ita in eum dirigere mentis intuitum, ut quidquid potest splendoris, claritatis, fulgoris, majestatis, mens humana concipere, super haec omnia cognoscas esse Deum, qui omnes creaturas suas incomparabili bonitate dispensat. Nec falsa praesumptione nobis aliquid imaginemur: quoniam arcana substantia Dei quae fecit omnia, sicuti est, creaturarum scientia non potest comprehendi. Nulla enim forma in Deo, nulla circumscriptio est. Natura inaestimabilis, virtus incom
Abbreviated transcription (Latin):
qui orationis titulo pręnotantur: nunc oportet in eorũ termino
aliqua sub breuitate complecti: quatinus prȩstante dño salutarit᷑
Lincitemur ad nr̃m festinare remedium. In primis agentes illa quȩ
iussa sunt. & labia nr̃a crucis impressione signantes: dño supplicemus. ut
os nr̃m abluat. humana fece pollutũ: dicit em̃isaias: immunda ego labia habeo
& in medio populi iminunda labia habentis habito: deinde orandũ eft uer¬
bis. non quȩ humana desideria sumministrant: sed quȩ ipsa diunitas ad
remedium nr̃ȩ paruitatis indulsit. Oratio uero ipsa. ex humili. ex mansu¬
eto. ex sincero debet corde ꝓcedere peccata sua sine excusitione confi¬
tens: & inter amaras lacrimas. de diłcissima dñi miseratione confidens.
terrena non expetat: sed cȩleftia concupiscat: sit segregata corporeo
desiderio: & tantũ iuncta diuino: sit tota deniq spiritualis. habens
solas lacrimas carnis. Nam quem oras. contẽplatione mentis quantũ

Expanded text:
qui orationis titulo praenotantur: nunc oportet in eorum termino aliqua sub brevitate complecti; quatenus praestante Domino salutariter incitemur ad nostrum festinare remedium. Imprimis agentes illa quae jussa sunt, et labia nostra crucis impressione signantes, Domino supplicemus ut os nostrum abluat humana faece pollutum. Dicit enim Isaias: Immunda ego labia habeo, et in medio populi immunda labia habentis habito . Deinde orandum est verbis, non quae humana desideria subministrant, sed quae ipsa Divinitas ad remedium nostrae pravitatis indulsit. Oratio vero ipsa ex humili, ex mansueto, ex sincero debet corde procedere: peccata sua sine excusatione confitens, et inter amaras lacrymas de dulcissima Domini miseratione confidens. Terrena non expetat, sed coelestia concupiscat: sit segregata desiderio corporeo, et tantum juncta divino; sit tota denique spiritualis, habens solas lacrymas carnis. Nam quem oras, contemplatione mentis quantum
Abbreviated transcription (Latin):
e profundo quidem. psalmus iste fecit in itium: sed altitudinem
magnam uelut sol prouectus ascendit: ut agnoscamus quã utili¬
tatem habeat pęnitentia: quȩ in tali culmine cognoscitur collocaa.
Et ideo consideremus quam noxia sit superbia: cui non desinit fre¬
quens obuiare medicina. Uolento morbo. non unũ medicamen apponitur.
sed contra eum multiplici curiositate tractatur. Nam & illa arbor se-¬
pius securibus ceditur: quę per auras tenues. magna libertate luxu¬
riat. hoc enim malũ superbiȩ sexta penitentię bipenne percussũ eft¬
& nutantia ramorũ menbra tremuerunt: sed in seꝑtima subsequenti.
sic conciditur. ut in terram protinus elisa frangatur. Redeo ad illos:
qui pęnitentiam agere in uitȩ suȩ fine fastidiunt. Ecce nusquam legis
esse prohibitum. quod a perditis hominib dicitur negligendum: im¬
mo semper commonemur. ut numquam ab ea. desidia faciente cessemus.
Horreamus ergo superbiam: quȩ angelũ de gratia supernȩ suauitatis

Expanded text:
e profundo quidem psalmus iste fecit initium, sed ad altitudinem magnam velut sol provectus ascendit; ut agnoscamus quam utilitatem habeat poenitentia, quae in tali culmine cognoscitur collocata. Et ideo consideremus quam noxia sit superbia, cui non desinit frequens obviare medicina. Violento morbo non unum medicamen apponitur, sed contra eum multiplici curiositate tractatur. Nam et illa arbor saepius securibus caeditur, quae per auras tenues magna libertate luxuriat. Hoc enim malum superbiae sexta poenitentiae bipenne percussum est, et nutantia ramorum membra tremuerunt, sed in subsequenti septima sic conciditur, ut in terram protinus elisa frangatur. Redeo ad illos qui poenitentiam agere in vitae suae fine fastidiunt. Ecce nusquam legis esse prohibitum quod a perditis hominibus dicitur negligendum; imo semper commonemur ut nunquam ab ea, desidia faciente, cessemus. Horreamus ergo superbiam quae angelum de gratia supernae suavitatis
Abbreviated transcription (Latin):
& sequere me. Sed cũ om̃s hoc non faciant: a perfecto aliquid
minus habere noscuntur. Qua propter. grãs agentes dño. iugiter
supplicemus : qui tale nobis myfterium suȩ pietatis ostendit. ut¬
& nos qui maxima sumus meritorũ parte certati. similia poftu¬
lare presumamus: quatinus ad laudes eius ȩternas. indubgen¬
tie ipsius munere peruenire mereamur. Siue. quod postea repe¬
ri: imperfecti alphabeti ordines. indicant eccłam quȩ hic adhuc
agitur: & necdũ est iniquorũ sequestratione purgata: plenarii
uero. futurã significant hierusalem. ubi iã perfectorũ cętus sc̃or̃
electione cõplebitur. Quod etiã ipsi psalmi qui hebreis litteris
prenotantur si diligenter inspicias. indicare noscuntur.
DIUISIO

Expanded text:
et sequere me . Sed cum omnes hoc non faciant, a perfecto aliquid et sequere me . Sed cum omnes hoc non faciant, a perfecto aliquid minus habere noscuntur. Quaproter gratias agentes Domino jugiter supplicemus, qui tale nobis hic mysterium suae pietatis ostendit; ut et nos qui maxima sumus meritorum parte curati, similia postulare praesumamus, quatenus ad laudes ejus aeternas indulgentiae ipsius munere pervenire mereamur. Sive magis quod postea reperi, imperfecti alphabetides indicant Ecclesiam, quae hic adhuc agitur, et necdum est iniquorum sequestratione purgata; plenarii vero futuram significant Jerusalem, ubi jam perfectorum coetus sanctorum electione complebitur. Quod etiam ipsi psalmi qui Hebraeis litteris praenotantur, si diligenter inspicias, indicare noscuntur. Divisio
Abbreviated transcription (Latin):
naculo suo septem lucernas apponeret perpetuo lumine lucentes.
Sed cũ nichil in scripturis diuinis ꝓbetur ociosũ: maxime hebrȩi
alphabeti ordinem & hic non in cassum arbitor per uersuũ capi¬
ta custoditum: quem in duobus generib hominũ. in uicesimo quarto
psalmo diximus accipiendũ. Nam cũ totis litteris explicatur. iustos
designat. quib nulla uirtus per grãm dñi deesse monstratur: cum
uero non totis caracterib annotatur. illos uidetur oftendere. qui
in eccła quidem sunt dñe: sed non adeo cunctis bonis operib pro¬
bantur esse perfecti. De hac enim mixtura legitur. Oues & boues::
uniuersa insuꝑ & peccora campi. Sic & ifti alphabeto litterã una
subtrahitur: ut non illos summos indicare uideatur. Nã & dñs
in euangelio dixit. homini qui se probabili conuersatione tracta¬
bat: unũ tibi adeest: sed si uis esse perfectus. uende omĩa tua

Expanded text:
naculo suo septem lucernas apponeret perpetuo lumine lucentes . naculo suo septem lucernas apponeret perpetuo lumine lucentes . Sed cum nihil in Scripturis divinis probetur otiosum, maxime Hebraei alphabeti 487 ordinem et hic non incassum arbitror per versuum capita custoditum, quem in duobus generibus hominum in vigesimo quarto psalmo diximus accipiendum. Nam cum totis litteris explicatur, justos designat, quibus nulla virtus per gratiam Domini deesse monstratur; cum vero non totis characteribus adnotatur, illos videtur ostendere qui in Ecclesia quidem sunt Domini, sed non adeo cunctis bonis operibus probantur esse perfecti. De hac enim mistura legitur: Oves et boves universas, insuper et pecora campi . Sic isti alphabeto littera tantum una subtrahitur, ut non illos summos indicare videatur. Nam et Dominus in Evangelio dixit homini, qui se probabili conversatione tractabat: Unum tibi deest: sed si vis esse perfectus, vende omnia tua,
Abbreviated transcription (Latin):
AUIO xp̃m dñm significare. & nominis ipsius interpretatione
docuimus: & per descensũ carnis ex parente sic appellatũ eẽ
monstratũ eft. Sed dũ hoc nobis constare uidetur. illud ma¬
gis diligenter arbttor perscrutandũ: cur hic titulus singulariter
contineat. laudatio ipsi dauid cũ in omnib psalmis eius gła prȩ¬
dicitur. Sed hic ideo diftinctior clariorq posita est: quia completis
quib humana ignorantia fuerat inftruenda. nunc ad sola preci¬
pitur dñi uacare preconia: quȩ laudes. quadam diftinctione suisq
uirtutib in his septẽ psalmis sequentib mirabiliter explicantur:
quorũ ꝓprietas. in suis conclusionib sicut factũ est & in preceden¬
tib aperitur. Nec uacat quod hic septenario numero laudes dñi
concluduntur: quod pęnitentium confessio tali calculo prenotatur:
quod ipse sp̃s sc̃s septenaria uirtute predicatus est: illud for¬
sitan indicans sacramentũ. quando morsi dñs precepit. ut in taber¬

Expanded text:
um Dominum significare et nominis ipsius interpretatione docuimus, et per descensum carnis ex parente sic appellatum esse monstratum est. Sed dum hoc nobis constare videatur, illud magis diligenter arbitror perscrutandum, cur hic titulus singulariter contineat: Laudatio ipsi David, cum in omnibus psalmis ejus gloria praedicetur. Sed hic ideo distinctior clariorque posita est, quia completis omnibus quibus humana ignorantia fuerat instruenda, nunc ad sola praecipitur Domini vacare praeconia, quae laudes quadam distinctione suisque virtutibus in his septem psalmis sequentibus mirabiliter explicantur. Quorum proprietas in suis conclusionibus sicut factum est et in praecedentibus aperitur. Nec vacat quod hic septenario numero laudes Domini concluduntur, quod poenitentium confessio tali calculo praenotatur, quod ipse Spiritus sanctus septenaria virtute praedicatus est: illud forsitan indicans sacramentum, quando Moysi Dominus praecepit ut in taber
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis superioribus titulis dixerimus dauid significare manu-
fortem atq desiderabilem. quod dño saluatori proprie conueni-¬
re probatũ est: tamen hic xp̃m euidentius indicauit. quan¬
do iftud pronomen apposuit. Ipsi enim reuerentius pronuntiandum est.
quasi altissimo. quasi omnipotenti. quasi regi cęlestr & tunc dauid iste
iungendus est: quod uocabulum non ex deitate sumitur. sed per assumptȩ
carnis originem uenire monstratur: ipse tamen uerbũ incarnatũ. unus
est dñs xp̃c. ad quem psalmi istius refertur uniuersa confessio.
DI .U ISIO
PS AL MI.

Expanded text:
uamvis superioribus titulis dixerimus David significare manu fortem atque desiderabilem, quod Domino Salvatori proprie convenire probatum est, tamen hic Christum evidentius indicavit, quando istud pronomen apposuit. Ipsi enim reverentius pronuntiandum est, quasi Altissimo, quasi Omnipotenti, quasi coelesti Regi. Et tunc David iste jungendus est, quod vocabulum non ex deitate sumitur, sed per assumptae carnis originem venire monstratur. Ipse tamen Verbum incarnatum, unus est Dominus Christus, ad quem psalmi istius refertur universa confessio. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
ni. & transiui. & ecce non erat. Uides. hoc uerbũ sepe scĩs mentib at¬
tributũ. Sed ne ipsa benedictio putaretur humanis uirib applicanda :
sequitur ⁊ benediximus uos. in nomine dñi. ipsa est enim firma & uera
benedictio. quȩ sub dñi cominemoratione prȩstatur: a quo uenit omne
quod expedit.
espiciamus. hunc psalmũ. quasi duab: alis euectũ : decimũ cons¬
cendisse fastigium. Dex tera quippe ala ipsius est. post persecu¬
tiones multas eccłȩ. superborũ denuntiata conuersio : sinistra
odientium sẏon. optata confusio. Quod ꝓpħa non maledicendi ftudio
loquitur. sed future ueritatis inftinctu : q̃m licet & pro inimicis nr̃
precipiatur orandũ. de obstinatis tamen ac perituris quod ueritas
habeat exposuit. Nec tamen. sine fructu magnȩ pietatis: hȩc dicta
sunt. Multi enim de prȩdicta pęna se corrigunt. quando obstinatis.
talia imminere cognoscunt.

Expanded text:
ni: et transivi, et ecce non erat . Vides hoc verbum saepe sanctis mentibus atni: et transivi, et ecce non erat . Vides hoc verbum saepe sanctis mentibus attributum. Sed ne ipsa benedictio putaretur humanis viribus applicanda, sequitur, benediximus vobis in nomine Domini. Ipsa est enim firma et vera benedictio, quae sub Domini commemoratione praestatur, a quo venit omne quod expedit. Respiciamus hunc psalmum quasi duabus alis evectum, decimum conscendisse fastigium. Dextera quippe ala ipsius est, post persecutiones multas Ecclesiae superborum denuntiata conversio. Sinistra, odientium Sion optata confusio. Quod propheta non maledicendi studio loquitur, sed futurae veritatis instinctu: quoniam licet et pro inimicis nostris praecipiatur orandum, de obstinatis tamen ac perituris, quod veritas habebat, exposuit; nec tamen sine fructu magnae pietatis haec dicta sunt. Multi enim de praedicta poena se corrigunt, quando obstinatis talia imminere cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
niri Et non dicerunt qui preteribant. benedictio dñi suꝑ uos benedus¬
mus uos in nomine dñi. Consuetudo inter hebreos erat ut sicagentes
uiam. laborantes in aliquo agrorũ opere reperissent: gratia indulta bene¬
dicerent sicut in libro ruth legitur: dixitq boat iuueni messorib qui
preerat. dñs uobiscum : qui responderunt ei benedicat tibi dñs. De quo
ritu. maenificus hic a contrario sensus assumptus est: q̃m sceleratis ina¬
niter operantib benedictio nulla prȩstatur. Preͣreuntes autem. significat
scos uiros: qui mundi istius confusa & perturbata tempnentes. ad scłi
illius pacifica & quieta feftinant: ut reuera preterire uideantur: quȩ dñi
amore contempnunt. Pam si istos pretereuntes uelis tibi auctoritate firma¬
ri: audi moysen: transibo & uidebo uisionem hanc. Et in alio psalmo su-¬
perius dictũ est uidi impium suꝑ exaltatũ & eleuatũ. sicut cedros liba¬

Expanded text:
8. Et non dixerunt qui praeteribant: Benedictio Domini super vos: benedix8. Et non dixerunt qui praeteribant: Benedictio Domini super vos: benediximus vobis in nomine Domini. Consuetudo inter Hebraeos erat ut si agentes viam, laborantes in aliquo agrorum opere reperissent, gratia indulta benedicerent; sicut in libro Ruth legitur: Dixitque Booz juveni qui messoribus praeerat: Dominus vobiscum. Qui responderunt ei: Benedicat tibi Dominus . De quo ritu magnificus hic a contrario sensus assumptus est: quoniam sceleratis inaniter operantibus benedictio nulla praestatur. Praetereuntes autem significat sanctos viros, qui mundi istius confusa et perturbata temnentes, ad saeculi illius pacifica et quieta festinant; ut revera praeterire videantur, quae Domini amore contemnunt. Nam si istos praetereuntes velis tibi auctoritate divina firmari, audi Moysen: Transibo et videbo visionem hanc . Et in alio psalmo superius dictum est: Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Liba
Abbreviated transcription (Latin):
perseuerat: & sicut superius in alio psalmo. de beatorũ fructibus di¬
cit uenientes autem uenient in exultatione portantes manipulos
suos: ita nunc de peccatorib pronuntiat. nec manu. nec sinũ. aliquid
ex eis amessorib idestꝰͣ angelis. qui ad iudicium dñi populos congre¬
gabunt. esse portandum: qm illa messis spiritualis fuit. quȩ fructum
intulit: ista uero tarnalis est. quȩ nulla triticei muneris fȩcunditate
lȩtatur: ut nec unam manum repleat. nec sinũ onerare preualeat.
Talis est ista messis. quȩ in dñi agro non seritur: sed in pectoribus
superborũ. quasi in culminib cadicis enascitur. Nam quos fructus afferre
potuit: que prius quã euelleretur exaruit Hec illud uacatꝰ quoci
manũ posui t ad finum Manus pertinet ad operationem : sinus ad con¬
scientiam. in malorũ quippe actib neutrũ frugi aliquid potuitAincon

Expanded text:
perseverat; et sicut superius in alio psalmo de beatorum fructibus diperseverat; et sicut superius in alio psalmo de beatorum fructibus dicit: Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos , ita nunc de peccatoribus pronuntiat, nec manu, nec sinu aliquid ex eis a messoribus, id est ab angelis, qui ad judicium Domini populos congregabunt, esse portandum: quoniam illa messis spiritualis fuit quae fructum intulit, ista vero carnalis est, quae nulla triticei muneris fecunditate laetatur; ut nec unam manum repleat, nec sinum onerare praevaleat. Talis est ista messis quae in dominico agro non seritur, sed in pectoribus superborum quasi in culminibus caducis enascitur. Nam quos fructus afferre potuit quae priusquam evelleretur exaruit? Nec illud vacat quod manum posuit et sinum: manus pertinet ad operationem, sinus ad conscientiam; in malorum quippe actibus neutrum frugi aliquid potuit inven
Abbreviated transcription (Latin):
funduntur. cũ perfidiam suã uiderint in illa ueritate damnari: reue¬
rentur iudicantem. quem hic tempnendũ esse putauerunt. Ipsi enim ode¬
runt syon. id est eccłam: qui incarnationem dñi. in sanis mentib respu¬
erunt. P iant sicut fenũ ȩdificiorũ: quod prius quã euellatur. ares¬
cit. Solent edificia deserta. in cacuminib suis caduca fena producere
quȩ ante tempus collectionis. arefacta dispereunt: quia nulla firmissi¬
ma radice uiguerunt. His peccatores obstinati. aptissima societate iun¬
guntur: q̃m & hic frequenter dispereunt. ante quã de hac luce tollantur
Hascuntur enim in cacuminib superbiȩ: ubi nulla soliditate consistunt.
Ham si in conualle lacrimarũ germinarent: fructus suos usq ad ma¬
turitatem : dño iuuante perducerent. De quo non implebit manũ
suã qui metet: & sinũ suum qui manipulos colliget. in feni speciȩ

Expanded text:
fundentur, cum perfidiam suam viderint in illa veritate damnari. Revefundentur, cum perfidiam suam viderint in illa veritate damnari. Reverebuntur judicantem, quem hic temnendum esse putaverunt. Ipsi enim oderunt Sion, id est Ecclesiam, qui incarnationem Domini insanis mentibus respuerunt. Vers. 6. Fiant sicut fenum aedificiorum, quod priusquam evellatur arescit. Solent aedificia deserta in cacuminibus suis caduca fena producere, quae ante tempus collectionis arefacta dispereunt: quia nulla firmissima radice viguerunt. His peccatores obstinati aptissima societate junguntur: quoniam et hic frequenter dispereunt, antequam de hac luce tollantur; nascuntur enim in cacuminibus superbiae, ubi nulla soliditate consistunt. Nam si in convalle lacrymarum germinarent, fructus suos usque ad maturitatem Domino juvante perducerent. Vers. 7. De quo non implevit manum suam qui metit, et sinum suum qui manipulos colligit. In feni specie
Abbreviated transcription (Latin):
mis & suftinens peccatores: de illis delinquentib mauult intelligi. qui
ipsius miscđia ad satisfactionem desiderant redire salutarem. Ceruices au¬
tem pro superbia positas. scriptura testatur: dicens: cerno quod populus hic
dure ceruicis sit Et beatus stephanus in passione sua iudeos arguensi
dicit: Dura ceruice & incircũcisi cordib & aurib uos semper spiritui
sc̃o refatistis: sicut & patres ur̃i. Istis ergo hȩc uicissitudo redditur: ut
ceruices quas contra dñm lȩtaliter extulerunt. iugo ipsius suaui. salu¬
tari humilitate subdantur. Quod sepe de persecutorib factũ ẽẽ memi¬
niinus: ut fierent predicatores scissime religionis: qui prius idola nefan¬
dissimis persuasionib uindicabant. Confundantur. & reuereantur: om̃s¬
qui oderunt sron. Uenit ad positionem scdam: ubi usq ad finem psalni
per figurã parabolen. quibusdam comparationib aduersariis obstinatis

Expanded text:
mis, et sustinens peccatores, de illis delinquentibus mavult intelligi, qui mis, et sustinens peccatores, de illis delinquentibus mavult intelligi, qui ipsius misericordia ad satisfactionem desiderant redire salutarem. Cervices autem pro superbia positas Scriptura testatur, dicens: Cerno quod populus hic durae cervicis sit . Et beatus Stephanus in passione sua Judaeos arguens, dicsancto restitistis, sicut patres vestri . Istis ergo haec vicissitudo redditur, ut cervices, quas contra Dominum lethaliter extulerunt, jugo ipsius suavi salutari humilitate subdantur. Quod saepe de persecutoribus factum esse meminimus, ut fierent praedicatores sanctissimae religionis, qui prius idola nefandissimis persuasionibus vindicabant. Gurgulio a gutture nomqui oderunt Sion. Venit ad positionem secundam, ubi usque ad finem psalmi per figuram parabolen, quibusdam comparationibus adversariis obstinatis
Abbreviated transcription (Latin):
meum fabricauerunt peccatores: prolongauerunt iniquitatem suam. Consuetu¬
do est nequissima perfidorũ. ut quando aliquid uniuerso populo publi¬
ce nequeunt imponere oculte nitantur singulis aliqua suadere:
ut uel paucos decipiant. qui eccłam dei nulla potuerunt peruersitate
subuerdere. Fabricatum uero supra dorsum suum a peccatorib eẽ teftatur.
qui dolos facere a tali parte festinant: ut qui a facie uideri possunt aitergo
minime sentiantur. Hinc superuentus inimicorũ grauiter formidatur cum
cdorsum nituntur subita incursione turbare. Et ut patientiȩ suȩ roburros¬
tendat ipsum certaminis genus exequitur: quod non numquã. &r a superio¬
rib plus timetur It ut ipsas subreptiones momentaneas non putares: ꝓlon¬
gatas dicit insidias : quas assidue hostes fidei. armatis sensib ingerebant.
Dñs uistus. concidet ceruices peccatorum. Cũ sit dñs patiens. & magnani¬

Expanded text:
meum fabricaverunt peccatores; prolongaverunt iniquitatem suam. Consuetumeum fabricaverunt peccatores; prolongaverunt iniquitatem suam. Consuetudo est nequissima perfidorum, ut quando aliquid universo populo publice nequeunt imponere, occulte nitantur singulis aliqua suadere; ut vel paucos decipiant, qui  mss. A., B., F., quia Ecclesiam Dei nulla potuerunt perversitate subvertere. Fabricatum vero supra dorsum suum a peccatoribus esse testatur, qui dolos facere a tali parte festinant; ut qui a facie videri possunt, a tergo minime 446 sentiantur. Hinc superventus inimicorum graviter formidatur, cum dorsum nituntur subita incursione turbare. Et ut patientiae suae robur ostendat, ipsum certaminis genus exsequitur; quod nonnunquam et a superioribus plus timetur. Et ut iterum ipsas subreptiones momentaneas non putares, prolongatas dicit insidias, quas assidue hostes fidei armatis sensibus ingerebant.nus justus concidet cervices peccatorum. Cum sit Dominus patiens, et magnani
Abbreviated transcription (Latin):
per principia uersuum plurimorum. Nunc enim intelligenda est senectus ec¬
cłȩ : dicente apło: filioli. nouissima hora est. Quicquid enim in fine mundi
geritur: senectus aptissime nuncupatur. Qua propter. aiuuentute sua bene
se expugnatam dicit eccła: ut intelligas quia numquã est finita. quȩ semꝑ
expugnata est. Crescit enim persecutionib improborũ : suaq contritione
grandescit. Nam & si uideatur scõs uiros in hac uita amittere: tamen eos
futurȩ patriȩ ꝓbatur adquirere. Et ideo non potest finiri: quando illam
detrimentis suis constat augeri. Nam & sequentia sic declarant. Dicit autẽ.
łtenim non potuerunt. michi. Non potuisse sibi preualere dicit: quos se
superius expugnasse commemorat. Imperfecta est enim expugnatio. quae
iterũ ad certamen redit: nec uictoria debet dici. post quã iterũ constat
posse confligi. Quod tamen comma: sequens uersus exponit. Supra dorsũ

Expanded text:
per principia versuum plurimorum. Nunc enim intelligenda est senectus Ecper principia versuum plurimorum. Nunc enim intelligenda est senectus Ecclesiae, dicente apostolo: Filioli, novissima hora est . Quidquid enim in fine mundi geritur, senectus aptissime nuncupatur. Quapropter a juventute sua bene se expugnatam dicit Ecclesia; ut intelligas quia nunquam finita quae semper expugnata est. Crescit enim persecutionibus improborum, suaque contritione grandescit. Nam etsi videatur sanctos viros in hac vita amittere, tamen eos futurae patriae probatur acquirere; et ideo non potest finiri, quando illam detrimentis suis constat augeri. Nam et sequentia sic declarant; dicit autem, etenim non potuerunt mihi. Non potuisse sibi praevalere dicit, quos se superius expugnasse commemorat. Imperfecta est enim expugnatio, quae iterum ad certamen redit; nec victoria debet dici, postquam iterum constat posse confligi. Quod tamen comma sequens versus exponit. Vers. 3. Supra dorsum
Abbreviated transcription (Latin):
riose tolerantia passionis uicta cesserunt: pharaonem quin etiam populus
dei acerba dominatione sustinuit. Multi uero scĩssimi. tribulationib & pe¬
riculis appetiti. certamen atrocissimũ suftinentes: martyrii coronã consum¬
mata clade meruerunt. Ipsius quoq xp̃i dñi passione expugnata est qͣuan
do imprudentib uisa est dñm perdere. quem uitȩ suę predicauit acieto¬
rem: sed inde potius creuit. unde eam infideles putabant nichilominus in¬
clinari. Nec illud uacat quod sequitur. dicat nunc israel: scilicet in hoc
scło. quando tempus est pęnitentiȩ: ut instruantur reliqui fideles. Ham post
resurrectionem generalem: solas dñi laudes cantabit semper eccła. Istud enĩ
potuerunt michi. Et in quinto psalmo gradalium superiore. factũ eft simi¬
le principium. Quȩ figura dicitur anaphora: id est relatio eiusdem uerbi.

Expanded text:
riosae tolerantia passionis victa cesserunt. Pharaonis quinetiam populus riosae tolerantia passionis victa cesserunt. Pharaonis quinetiam populus Dei acerbam dominationem sustinuit. Multi vero sanctissimi tribulationibus et periculis appetiti, certamen atrocissimum sustinentes, martyrii coronam consummata clade meruerunt. Ipsius quoque Christi Domini passione expugnata est do imprudentibus visa est Dominum perdere, quem vitae suae praedicavit auctorem; sed inde potius crevit, unde eam infideles putabant nihilominus inclinari. Nec illud vacat quod sequitur, dicat nunc Israel; scilicet in hoc saeculo, quando tempus est poenitentiae, ut instruantur reliqui fideles. Nam post resurrectionem generalem solas Domini laudes cantabit semper Ecclesia. Istud enea: etenim non potuerunt mihi. Et in quinto psalmo gradalium superiore factum est simile principium. Quae figura dicitur anaphora, id est relatio ejusdem verbi
Abbreviated transcription (Latin):
EPE EXPUONAUERUNT ME AIUUENTUTE MEA: DICAT NUNC ISRł.
Ammonetur israhel. id est eccła dei: ut dicat expugnatam se
sepe a iuuentute. Sepe. significat frequentiam passionum: a iuuentute. primũ
tempus etatis: quando ab ipsis primordiis sȩuissimas contrarietates dia¬
bolo instigante sustinuit. Sic enim alius psalmus ait Iunior fui. & eram
senui. & non uidi iustũ derelictum: nec semen eius pane egentem. Neutro
generi masculinũ genus adiunxit: quia inter idiomata scripturȩ diuine co¬
nstat ẽẽ numerandum egentem pane. Non enim uel puer uel adolescens.
hoc uiderat: quod dicebat. Aiuuentute ergo. hoc significat quando a fratre
peruerso abel iustus occisus est: pertulit quoq temporib loth. quando mu¬
ltas iniquitates sodomorũ uir fidelis expertus est: pertulit in iob notis¬
simas illas & creberrimas calamitates. quando diaboli machinamenta glo¬

Expanded text:
epe expugnaverunt me a juventute mea, dicat nunc Israel. epe expugnaverunt me a juventute mea, dicat nunc Israel. Admonetur Israel, id est Ecclesia Dei, ut dicat expugnatam se saepe et a juventute. Saepe significat frequentiam passionum. A juventute, primum tempus aetatis, quando ab ipsis primordiis saevissimas contrarietates, diabolo instigante, sustinuit. Sic enim alius psalmus ait: Juvenior fui et senui, et non vidi justum derelictum, nec semen ejus egentem pane . Neutro generi masculinum genus adjunxit; quod inter idiomata Scripturae divinae constat esse numerandum. Egentem pane, non enim vel puer, vel adolescens hoc viderat quod dicebat. A juventute ergo significat, quando a fratre perverso Abel justus occisus est. Pertulit quoque temporibus Loth, quando multas iniquitates Sodomorum vir fidelis expertus est. Pertulit in Job notissimas illas et creberrimas calamitates, quando diaboli machinamenta glo