comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q ut primum sensib eius
spiritus ueritatis infusus
est. ostendit continuo non
se xp̃i seuisse odio. sed amore
paterne legis innocenter
errasse. De quo quid ego po¬
tissimum dicam. cum fide¬
lissimus ipse sit tibi testis:
Qui cum nec suas uellet ia¬
uerecundius quod in se ge¬
stum est confitetur. Ait enĩ
uelut de altero quodam. Scio

Expanded text:
que, ut primum sensibus ejus que, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas velit ja, verecundius quod in se gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio
Abbreviated transcription (Latin):
postolici natalis gau¬
dio fratres kiñi petri
⁊ pauli quorum hodie bea¬
tissimis passionib iocun¬
damur. letior per uniũsũ
mundum xp̃i exultat ec¬
clesia. Que licet omniũ se
scorum martyrio certa sit
quando quidem uidet de hoc
seculo. ipsos fidei patres et
magistros martyrum tri¬
umphasse. ¶ Quid insig¬
nius petro qui in carne po¬
situs. mensuram carnis e
talium pectus latebat. pri¬
ma petri lingua nouo est
sermone confessa. Quid fͣ¬
tres mei magnificentius
petro. qui tante confessiõis
merito cum corruptibili ad¬
huc esset in corpore. et necdy
ipse ascendisset in celum: reg¬
num illi celeste ⁊ claude̾ ⁊ a¬
perire promissum est: Qͥd
qui gradiente domino su¬
per aquas. humane condi¬
tionis oblitus. uiam sibi ĩ
fluctib dari ⁊ poposcit ⁊ me¬
ruit: Tantaq mentis euis
ꝯfidentia fuit. ut crederet
sequutor: Placuit enim qr
non iniqui pectoris studio s
simplicis ignorantie in cau¬
ta deuotione certabat. Deni¬

Expanded text:
postolici natalis gaudio, fratres carissimi, Petri et Pauli, quorum hodie beatissimis passionibus jucundamur, laetior per universum mundum Christi exsultat Ecclesia; quae licet omnium se sanctorum martyrio certa sit quandoquidem videt de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis eguc mortalium pectus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Quid qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet secutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Deni
Abbreviated transcription (Latin):
raptum in paradysum: et
audiuit archana uerba que
non licet homini loqui Qd
hoc apło magnificentius. cͥ
in medio mortalium consti¬
tuto ⁊ supra celos ire datũ.
⁊ ad terras redire concessũ
est: Quid hoc beatius uiro.
qui inter setreta paradysi
discere meruit: quod nec lĩ¬
gua hominis loqui posset.
nec quisquam meretur au¬
dire. Et cum tante sint su¬
blimitatis illa que docuit
ut comprehendere ea mens
humana non possit. quan¬
te illud putamus esse głie.
quod prodere sibi asserit nõ
licere: Quid etiam de petro
referam cuius tanta adeo ẽ
approbata iusticia: tantaq
ei potestas attributa est iu¬
dicandi. ut in arbitrio eius
poneretur celeste in dicium :
p̾erspicite ergo estimate qͣn¬
te nobis sit petrus apł̾s ho¬
nore reuerendus. cuiꝰ sentẽ¬
tiam in terris prolatam sẽ¬
piterni iudicis equitas nõ
repellit. Et ideo diligenter
intendite que sit enis gł̾ie
magnitudo. cui dum claue̾
regni cõmittuntur eterni.
celum illi claudere ⁊ aperi¬

Expanded text:
 in paradisum, et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperi
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ¶ Reliqua uero se mi¬
litum multitudo. intento
sermone instigabat: ut ĩ
tam preclaro opere persis¬
terent. Incitamentũ tamẽ
maximum fidei sc̃s mau
sicut traditur legionis eiꝰ:
qui cum exuperio ut in ex̾¬
citu appellant campi docto

Expanded text:
rat; reliqua uero se mirat; reliqua uero se militum multitudo mutuo sermone instigabat, ut in tam praeclaro opere persisteret. Incitamentum tamen maximum fidei in illo tsicut traditur, legionis eius qui cum Exuperio, ut in exercitu appellant, campi docto
Abbreviated transcription (Latin):
tis se obtemperaturos ne-¬
gant¶Maximianus nõ lõ¬
ge aberat. nam se cirea octo¬
dorum itinẽ fessus tenebat.
Ubi cum ei per nuntios de¬
latum eẽt. legionem hanc
aduersus mandata regia
rebellem. in hiis angustiis
substitisse: in furorem intĩ¬
ctu exarsit indignationis.¬
consederat. sexaginta ferme
nulib a genuensi urbe ab¬
est: quatuordec̃ĩ uͦ milib
distat a capite lemanni la¬
cus quo influit rodanus.
Igitur cognito maxinia¬
nũs thebeorum responso. p̃¬
cepit ira feruidus obuegle¬
cta imperia decimũ quemq
ex cadem legione gladio fe¬
riri: quo facilius ceteri reb
certis territi metu cederent.
Redintegratisq mandatis
elicit ut reliqui in ꝑsecutio¬
nem xp̾ianoꝵ cogantur.Ii¬
est: tumultus in castris ori
sacrilega ministeria cessu¬
ros: extrema experiri satiꝰ
esse quam aduersus xpi̾a¬
nam fidem uenire. Hiis de¬
inde compertis a maximi¬
gatus atqz pertussus est:
qui decimus sorte obuene¬

Expanded text:
tis se obtemperaturos netis se obtemperaturos negant. Maximianus non longe aberat; nam se circa Octodorum itinere fessus tenebat, ubi cum ei per nuntios delatum esset legionem hanc aduersum mandata regia rebellem in Agaunensibus angustiis substitisse, in furorem instinctu indignationisunus sexaginta ferme millibus a Genavensi urbe abest, quatuordecim vero millibus distat a capite Lemanni lacus, quem influit Rhodanus. iximus, cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira feruidus ob neglecta imperia decimum quemque ex eadem legione gladio feriri iubet, quo facilius ceteri regiis praeceptis territi metu cederent, redintegratisque mandatis edicit ut reliqui in persecutionem Christianorum cogantur. uc tumultus in castris exorsacrilega ministeria cessuros; esse quam adversus Chrisnam fidem venire. His deinde compertis, Maximigatus atque percussus est qui decimus sorte obuene
Abbreviated transcription (Latin):
bi aũt habundauit pecc̃m.
superhabundauit gratia:
quia nimirũ quanto gra¬
uiorem dominus in electis
sus peccatoꝵ languorem
curauit. tanto ampliorem
cunctis gratie sue ppłis po¬
tentiam monstrauit. Inde¬
sedentem in theloneo. inathe¬
um nomine ac temporalib
curis intentum: repente mi
discipulum fecit. Quem eti¬
am proficientib eiusclẽ gre
crementis de communi disci¬
puloꝵ num̾o ad apostolatꝰ
gradum promouit.Nec so¬
lum predicanli uerum etiã
scribendi euͣungeliũ illi mi¬
nisteriũ cõmisit. ut qui ter¬
restrium omiserat: celestiũ
uidentia superna fieri dis¬
posuit. ut nullũ enormita ͦ¬
suorum numerositas scele¬
rum. a separanda uenia
reuocaret: tum tantis mũ¬
di nexib absolutum. tam ce¬
lestem factum conspiceret:
ut cõmunicato cum angeli¬
cis spiritib uocabulo euuͣm¬
gelista nomin aretur ⁊ esset.¬
¶ Nidit inquit ihc hoĩem
sedentem in theloneo mathe¬
um nomine. ⁊ ait illi. Seq̃¬

Expanded text:
bi autem habundavit peccatum, superhabundavit gratia, quia nimirum quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum languorem curat, tanto ampliorem cunctis gratiae medentis potentiam monstrat, sedentem in telonio Matthaeum, ac temporalibus curis intentum, repente misnario discipulum fecit: quem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut qui curam terrestrium omiserat negotiorum,videntia superna fieri disposuit, ut nullum enormitaullum numerositas scelerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominaretur et esset. Vidit, inquit, Jesus hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi: Seq
Abbreviated transcription (Latin):
maxinuano in sania adhix
estuanti mandata mittỹt
ui dei. Si nõ tam funesta
ag̾e compellim᷑ ut hunc
offendamus. tibi ut fecimꝰ
hactenus adhuc parebi¬
mus. Sin aliter: illi pare¬
bimus potius qͣm tibi. pͥug¬
n auimus semper pro iu¬
sticia. pro pietate pro inno
mus pro fide. quam qͦ pac¬
to conseruabimus tͣ: si hnc
deo nostro non exhibemus:
Iurauimus primũ in sacra
cramenta regia. Nichil no¬
bis desecundis credi neces¬
se est: si prima prorumpimꝰ.¬

Expanded text:
Maximiano insania adhuc aestuanti mandata mittunt,um. Si non tam funesta agere compellimur, ut hunc offendamus, tibi, ut fecimus hactenus, adhuc parebimus, sin autem, illi parebimus potius, quam tibi. Onavimus semper pro iustitia, pro pietate, pro innomus pro fide; quam quo pacto conservabimus tibi, si hanc Deo nostro non exhibemus? Iuravimus primum in sacramcramenta regia; nihil nobis de secundis credas necesse est, si prima perrumpim
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. quando dignatus est
esse homo. Inter hec igitur
toto affectui ad auxilim be¬
ate nirginis nos confera¬
mus. omnes omni annisy.
euis patrocinia imploremꝰ.
ut dum nos eandem suppli¬
ci obsequio frequentamus
in terris. ipsa nos sedula
prece commendare dignet¬

Expanded text:
tuit, quando dignatus est tuit, quando dignatus est esse homo. Inter haec igitur toto affectu ad auxilium beatae Virginis conferamus. Omnes omni nisu ejus patrocinia imploremus, et dum nos eam supplici obsequio frequentamus in terris, ipsa nos sedula prece commendare dignet
Abbreviated transcription (Latin):
udite frẽs quomodo
porta per quam ĩgres¬
sus est dominus. semper fu¬
erit clausa: sicut ihezechiel
ꝓph̾a in uisione diuina res¬
pexit. Conuerti me inquit
ad uiam porte sanctua rii
exterioris. que respiciebat
ad orientem: et hec erat cla¬
sa. Et dixit dominꝰ ad me.
Porta hec quam uides clau¬
sa erit ⁊ non aperietur. ⁊ uir
non transiet per eam:⁊sem¬
per erit clausa. Eoce ubi eui¬
denter ostendit nobis qui a
sancta maria semper uirgo
fuerit. uirgo permanserit:
uirgo ante partum. iurgo
post partum. Concepit et
iurgo est: gen̾at ⁊ uirgo ẽ.
lactat ⁊ uirgo est. Mater
quippe esse potuit beata ma¬
ria. mulier esse non potu¬
it. Magnum m̾itum. mag¬
num donum: magna gͣ¬
tia. Ancilla peperit dñm.
creatura peperit creatorẽ:
uscerib fecundis ⁊ genita¬
lib integris. Hirgo mater
dominũ in terris concipiẽs
uirgo. pariens nirgo. per¬
manens uirgo: uirgo gra¬
uida. nirgo feta. nirgõ per¬
petua. Quid miraris hec o
homo: Seum sic nasci opor¬

Expanded text:
udite, fratres, quomodo porta per quam ingressus est Dominus semper fuit clausa, sicut Ezechiel propheta in visione divina respexit. Converti me, inquit, ad viam portae sanctuarii exterioris, quae respicit ad orientem, et haec erat clausa; et dixit Dominus ad me: porta quam vides, clausa erit, et non aperietur, et vir non transiet per eam et semper erit clausa . Ecce ubi evidenter ostendit nobis quia sancta Maria semper virgo fuerit, virgo permanserit, virgo ante partum, virgo post partum; concepit et virgo est, generat et virgo est, lactat et virgo est. Mater quippe esse potuit beata Maria, mulier esse potuit. Magnum meritum, magnum donum, magna gratia, 48 ancilla peperit Dominum, creatura peperit Creatorem, visceribus fecundis et genitalibus integris virgo mater Dominum effudit in terris, concipiens virgo, pariens virgo, permanens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo, Deum sic nasci opor
Abbreviated transcription (Latin):
sane angelus gabriel ac
si celestis paranimphus ĩ¬
tactam custodiuit. et iohes
eam de cruce cõminisit: uir¬
go uirginem seruauit. surs
q deseruinit obsequiis. nõ
quos post resurrectionem
intrans ⁊ exiens familiariꝰ
contulit de xp̃i incarnatio¬
ne: tanto siquidem uerus
quanto ab initio plenius
per sp̃m scm cuncta didice¬
rat ⁊ perspexerat oculis uni¬
uersa: licet et apli̾ per eun¬
dem sp̃m sc̃m omnia cog¬
nouerint. et in omnem e¬
docti peruenerint ueritatẽ.
Sane beatam uirginẽ. ⁊ si
omnes uenerati sunt disci¬
puli. eiqz famulabantur
officio dilectionis: iohãnes
tamen ampluis ac specia.¬
lius usq ad finem uite: qͥ
sibi cõmissam accepit ĩ su¬
am quasi matrem filius.
Non enim pudicissima uͥ¬
ginitas alieu discipuloꝵ¬
rectius qͣm uirgini cõmẽ¬
tlatur. ut esset adinuice gͣ¬
ta societas. ⁊ floridus aspe¬
ctus: necnon et uenustus
conuersandi uernans al¬
ternatim pudicitiax splẽ¬
dor decoratus¬

Expanded text:
sane angelus Gabriel, ac sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custodivit. Et Joannes eam de cruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Spiritum sanctum cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: licet et apostoli per eumdem Spiritum sanctum omnia cognoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filiuNon enim pudicissima virginitas alicui discipulorectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratu
Abbreviated transcription (Latin):
inquit eius apud nos est:
quasi non sit ausus dicere
quod ip̃ẽ aut corpus euis
apud nos est: s tantum
sepulcrum quo conditus
fuerat. Hinc aiunt ⁊ ip̃m¬
resurrexisse cum ceteris
scĩs ⁊ ideo uacusi reman¬
liis etiam quiblibet locis
scripturarum firmare co¬
regnent. resustitati in e¬
terna societate. Quod qr
deo nichil est impossibile.
nec nos de beata maria fa¬
ctum abnuimus: qͣmqͣm
preter cautelam salua fide
pio magis desiderio opina¬
ri oporteat. quam in cõsul¬
te definire quod sine pericu¬
lo nescitur. de hiis ergo ex
quib certi sumꝰ. tantisper
loquamur ad exhortatio
pro famulatu ⁊ deuotio au¬
geatur pro affectu: qͣm hec¬
iuuersam hereticam prari¬
tatem. sola sit post deum q̃
nos confirmet in omni ue¬
ritate: suisq cõmendet me¬
ritis ⁊ precib auxilietur.ut
⁊ ip̃i digni inueniamur ĩ
eius laudib ¶Si querit᷑.
post ascensionẽ dñi quid
egerit. unum pro certo est:
quia uirgo sc̃a corpore ac
mente permansit. Quam

Expanded text:
inquit, ejus apud nos est : quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remanliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare coregnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationpro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: qniversam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam
Abbreviated transcription (Latin):
mus auctoritate nr̃a quod
non probamꝰ. sicuti ⁊ de hiis
quos cum domino teste eu¬
ungelio resurrexisse creli¬
tur. S utrum redierint ĩ
terre puluerem certũ non
habemus. nisi quod legi¬
mus quia multa corpora
sco̾ꝵ qui dormierant sur¬
rexerunt. ac uenerunt in
rusalem: et apparu̾unt
multis. De quib profecto
sit completa resurrectio.
fatentur enim quod ueri
testes non essent. nisi ⁊ ue¬
ra ẽet eorum resurrectio.

Expanded text:
mus auctoritate nmus auctoritate nnon probamus sicut et de his quos cum Domino, teste Evangelio, resurrexisse credimus . Sed utrum redierint in terrae pulverem, certum non habemus, nisi quod legimus, quia multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt, et venerunt in rusalem, et apparuerunt multis. De quibus profecto sit completa resurrectio. Fatentur enim quod veri Christi testes non essent, nisi et vera esset eorum resurrectio.
Abbreviated transcription (Latin):
raui. ne foite si uen̾it nrĩs
in manib illud apoc̾phũ
de transitu eiusdem uirgĩs:
dubia pro certis recipiatĩs.
to. nisi quod hodierna die.
dio. que uallis est int̾ mõ¬
tem syon ⁊ montẽ oliueti po¬
sita: nbi in eius honore fa
bricata est eccłia miro la
nunc uacuum esse cernẽ¬
co dixerim quia multi no¬
stroꝵ dubitant utrum as¬
sumpta fuerit simul cum
corpore. an obierit relicto
corpore. Quomodo autem
uel quo tempore. aut a qͥ¬
b personis sanctissimum
corpus eius inde ablatum
fu̾it uel ubi transpositũ
nescitur ¶Ilon nulli astry¬
iam resuscitatam. et bea
ta cum xp̃o immortalita¬
te in celestib uestui. Quod
et de beato iohanne enuin¬
gelista eius ministro. cui
sa est plurimi asseuerant:
quia in sepulcro eus ut
fertur non nisi manna ĩ¬
uenitur. quod ⁊ scaturire
dicitur. Nerũptamen qͦd
horum uerus censeatur
ambigimus. melius tam̃
deo totum cui nichil ĩpos¬
sibile est cõmitimꝰ: qͣm a
liuid temere definire ueli¬

Expanded text:
ae: Ne forte si venerit vestris in manibus illud apocryphum De transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis; eto, nisi quod hodidio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti posita, ubi in honore eius fabricata est ecclesia uacuum esse cernenquit, ‘idcirco dixerim, quia multi nostrorum dubitant utrum assumpta fuerit simul cum corpore an obierit relicto corpore. Quomodo autem uel quo tempore aut a quibus personis sanctissimum corpus eius inde ablatum fuerit uel ubi transpositum nescitur, quamuis nonnulli astruiam resta cum Christo immortalitate in coelestibus vestiri. Quod et de beato Joanne Evangelista ejus ministro, cui sa est, plurimi asseverant: quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur: quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambigimus. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam ut aliquid temere definire veli
Abbreviated transcription (Latin):
liqͣ omnia plenius legistiͤ.
Ad presepe quoq o paula
teste. nato puero multitu¬
pundra nõui partus ⁊ q̃¬
relas nescii ploratus pro fe¬
scenninis gloria in excelsis
deo. ⁊ in terra pax hominib
bone uoluntatis cantantẽ¬
audisti: ⁊ radiantẽ stellam
indisti. pastorib insuꝑ eũn¬
geli zantib crediclisti: ma¬
gos preterea tria deferentes
munera. in uisione beatis
oculis conspexisti. et ip̃a e¬
adem munera bene intel¬
ligendo uotis omnib fide¬
liter deo obtulisti. Nam et
bas teste conscientia michi
narrare aute presepium
speciem aliqͣm certe aut in

Expanded text:
liqua omnia plenius legistis. liqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato puero pundia novi partus, et querelas nescii ploratus, pro fescenninis, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis: multitaudivisti, et radiantem stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et bas teste conscientia, mihi narrare ante praesepiumspeciem aliquam, aut certe in
Abbreviated transcription (Latin):
Ogitis me opaula
⁊ eustochium. ĩ mo
caritas xp̃i me cõ¬
pellit. quo qui nobis du¬
dum tractatib loqui cõsu¬
eueram: nouo loquendi
gene̾ scĩs que uobiscũ deg̃t
iurginib latino utentes e¬
loquio. exhortationis gr̃a
sermonem faciam de assũp¬
tione beate et gloriose sem¬
per uirginis marie: more
eoꝵ qui declamatorie in ec¬
clesiis solent loqui ad ppl'm.
quod utiq genus docendi
neclum attigeram. Quia
negare nequeo quicquid
in uingitis. nimia uestra.
deuictus dilectione exꝑiar
que hortamini affectu: ma¬
xime quia propter simpli¬
tiores quasqz id me deꝓm̾e
compellitis. ut habeant ser
pent laudib ex eadẽ die. qͥ¬
b ue diuinis uacent lectio
nib. ¶Quid aliud sonãt
euͣngelia nisi nascentem
dñm ex mania uirgine. ⁊
omnia eius incrementa qͦ¬
usq fuit in mundo dum¬
taxat. diuinis effersit pre¬
coniis: Porro ab exordio sc̃i
euͣngelii gabrielem archã¬
gelum colloquentem ma¬
rie audistis. ⁊ deinceps re¬

Expanded text:
ogitis me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu xime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compellitis, ut habeat sanctpet laudibus eadem die, quibusve divinis vacet lectioid enim aliud sonant Evangelia, nisi Dominum nascentem ex Maria virgine? et omnia ejus incrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps re
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Anima ipsius ⁊ caro qͣm
elegit et habitaculum sibi
fecit sapientia dei patius.
ab omni malitia ⁊ ĩmun¬
ditia purissima fuit: affir¬
mante scriptura. qm ĩ ma¬
liuolam animam nõ intͦi¬
bit sapientia: nec habitabit
in corpore subdito peccatis.¬
Nullo uirtutum genere ua¬
cabat. cui plenitudinẽ gr̃e
dei nuntius asserebat mes¬
se. Quod attestante archan¬

Expanded text:
quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatisnullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archan
Abbreviated transcription (Latin):
loquitus cum dyabolo xp̃i¬
antratem abneganit: dy¬
abolum adorauit. eiqz de
sua mancipatione fcm̃ ꝙy¬
rographum tradidit: a¬
nulo suo signatum. Post¬
ea uero facti penitens. ad¬
draguita dieb in afflicti¬
one mactatus: animo cõ¬
trito nomen eius inuoca¬
bat ingiter ac patrociniũ
per uisionem nocte illi
apparens de impietate a¬
guit: ⁊ ad xp̃i confessionẽ
dolentem pollicendo ueni¬
am.⁊ne dubitaret de pro
bolo potenter ereptum cap¬
tiuo recflidit in pignus li¬
bertatis. Quod cum euigi¬
lans supͣ pectus suũ inue¬
facile dictu. Noctem u̾o illã
consecuta est dominiea di¬
es. qua theophilus qiͣ cum
domino a mortuis resurgẽs :
ep̃õ se coram ppło presenta¬
uit. ⁊ rem sicut erat expo¬
ophilus igne cremauit. De¬
inde suffragante clero ⁊po¬
pulo ductus ad altare. cum
sacroscãm cõmunionẽ de
manu ep̃ĩ ore susciꝑet: fa¬
cie refulsit ut sol: peracto

Expanded text:
locutus cum diabolo Christianitatem abnegavit, diabolum adoravit, eique de sua mancipatione chirographum tradidit annulo suo signatum. Postea vero facti poenitens, draginta dierum afflictione mactatus animo contrito nomen ejus invocabat jugiter, ac patrocinium per visionem illi apparens de impietate coarguit, ad Christi confessionem dolentem pollicendo veniam, et ne dubitaret de prombolo potenter ereptum captivo reddidit in pignus libertatis. Quod cum evigilans supra pectus suum facile dictu. Noctem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat expoophilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peracto
Abbreviated transcription (Latin):
pprobate consueto¬
nos sanctorum patrũ na
talicios obseruare.⁊tunc
cuuis munere sunt.⁊ad
instrumenta minoꝵ. Int̾
omnes aũt scõs memoria
beatissime uirginis eo fre¬
quentius agitur atq festi¬
uius quo maiorem grati¬
am apud deum creditur
inuenisse. Un de post alia
ipsius antiquiora sollẽp¬
nia. non fuit contenta de¬
uotio fideliũ: quin natiui¬
tatis sollempne superad¬
deret hodiernum. Hac die
peculiariter in eccłia reci¬
tandus ẽẽ uidebatur ille
liber qui de ortu eius atqz
uita scriptus inueniebat᷑:
si nõ iudicassent eũ patres
int̾ apochrifa numerandũ.
tes eccłiasticum morẽ debi¬
tis officiis prosequamur.
ria priusqͣm nasceretur ora¬
culis enuntiata est: et de¬
signata miraculis. Refe¬

Expanded text:
pprobate consuetunos: Sanctorum patrum dies natalicios observare diligecujus munere sunt: et ad instomnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum.tes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. ria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Ipsius mature a dolescẽ¬
tis. fortitudo prudentia qz
ac fides in colloquio ange¬
lico patent: ubi tam cõstã¬
ter eloquitur. tam pruden¬
ter interrogat. tam facile
credit. Depromebant itaq
uirtutes in cogitatione et
effectu cordis eius ineffa¬
bilem armoniam. qͣ ipsa
creatrix ⁊ inhabitatrix eiꝰ
sapientia dei delectatur au¬
dire. Choruscabant foris
in suꝑficie sermonis et ac¬
tus. unde merito possent
homines glorificare deũ:
et exempla salutis acciꝑe.
potuit accedere. maius eo
quod dei filium uirgo con¬
cepit: uirgo mater edidit.
Hac nempe dignitate ue¬
nerabilis facta est: ipsis
quoq scõrum ordinibus
nitate facta est etiam im¬
ꝑiosa scđm caritatem er¬
ga superos. ac super infe¬
ros per districtionem ¶Be¬
auxiliũ magni prĩs basi¬
lii misit scm augelum ⁊
mortuum suscitauit: qui
male uiuentem pessunde
etiam te o peccator quon¬
dam theophile penitentẽ¬
⁊ se suppliciter inuocante
ab ipsis dẏaboli faucibus

Expanded text:
r ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? virtutes in cogitatione et affectu cordis ejus ineffabilem harmoniam, quam ipsa creatrix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit, hac nempe dignitate venerabilis facta est ipsis quoque sanctorum ordinibus nitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionemauxilium magni Patris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedetiam te, o peccator quondam Theophile, poenitentem et suppliciter invocantem ab ipsis diaboli faucibus
Abbreviated transcription (Latin):
in accubitu suo. nardꝰ m̃a
dedit odorem suũ. fascicu¬
lus myrre dilectus meus
mͥ. inter ubera mea cõmo¬
rabitur. Botrus cypri di¬
lectus meus. in uineis en¬
gaddi. Ecce tu pulchra es a¬
mica mea. ecce tu pulchra
oculi tui columbarum. Ecce
tu pulcher es dilecte ⁊ decorꝰ.
lectulus nr̃ floridus: tigna
domorum nostrarum cedri

Expanded text:
tu suo, nardus mea dedit odorem suum: Fasciculus myrrhae dilectus meus mihi inter ubera mea commorabitur. Botrus Cypri dilectus meus mihi, in vineis Engaddi. Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra es, oculi tui columbarum. Ecce tu pulcher es, dilecte mi, et decorus. Lectulus noster floridus: Tigna domorum nostrarum cedri
Abbreviated transcription (Latin):
guminos. Quid nobis ⁊ ro¬
uis apłi dei uini: In ingres¬
su uro flaminis exurimur.¬
pli ad orientem quadriga
equorum fusilis ex aur̃o. ĩ
qua racdians sol adeque ex¬
auro fusilis insistebat. In
silis ex argento. habens bi¬
gam boum fusilem simili¬
ter ex argento. Ceperunt¬

Expanded text:
gumenos: « Quid nobis et vobis, apostoli Dei vivi? in ingressu vestro flammis exurimur.pli ab oriente quadriga equorum fusilis ex auro stabat, in qua radietas solis aeque fusilis consistebat. In silis ex argento, habens bigam boum fusilem similiter ex argento.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qm̃ ⁊ ipse ydolis sacri
templum scinderetura sũ¬
mo tecti fastigio. usq a d
ultimũ fundam̃tũ. Illi au¬
adusti. in carbones cõuersi

Expanded text:
olis sacrife scinderetur templum a summo tecti fastigio usque in ultimum fundamentum. Zaradusti et in ca
Abbreviated transcription (Latin):
ctis. aperuit deus oculos e¬
orum qui lugebant. et la¬
gelos stantes cum coronis
de florib rosarum ⁊ lilioꝵ.
stantem petrum: et librũ
a xp̃o accipientem. et ea u̾¬
ba que loquebatur inde le¬
gentem. Quod uidentes

Expanded text:
t, aperuit dominus oculos eorum qui flebant; et gelos stantes cum coronis de floribus rosarum et liliorum stantem cum eis et librum a Christo accipientem et ea uerba que loquebatur ibi legentem. Quod fideles
Abbreviated transcription (Latin):
laude digna est pia simpli¬
fitas eorum. qui fidutia de¬
uote mentis sedere ĩ regno
circa dñm poscebant: s ml¬
to dignius laudabitur pru¬
dens humilitas eius. qui
tis aiebat. Elegi abiectus ẽẽ
in domo dei. magis quã ha¬
bitare in tabernacłis pecca¬
coꝵ. Nesciebant quid pet̾ent.
qui sublimitatem p̃miorũ.
potius a domino quam ope¬
rum perfectionem quebãt.
¶ Celestis eos mag̾r quid
primo querendũ esset insi¬
nuans. reuocat aduiam la¬
boris qua ad brauiũ pertin-¬
g̾e possent retributionis. Po¬
testis inquit bibere calicem
quem ego bibiturus sum:
Calicem quippe susi dicit a¬
maritudinẽ passionis sue.
que infideliũ acerbitate cre¬
bro iustis offeruntur. Nã
hanc quisquis humiliter
patienter. gaudent̾ ꝓ xp̃o
suscipit. merito subłimit̾
cum illo regnabit. Quia er¬
go filii ⁊ ebedei cum illo se¬
dere desiderabant. admonz
eos primo passionis sue seqͥ
tere. quem uiuendi ordinẽ
cunctis fidelib sequendum
det apl̾s dicens. Si enim

Expanded text:
laude digna est pia simplicitas eorum, qui fiducia devotae mentis sedere in regno circa Dominum poscebant, sed multo dignius laudabitur prudens humilitas ejus, qui tis aiebat, Elegi abjectus esse in domo Dei mei magis, quam habitare in tabernaculis peccatorum. Nesciebant quid peterent, qui sublimitatem potius praemiorum a Domino, quam operum perfectionem quaerebant. Sed coelestis eos magister quid primo quaerendum esset insinuans, revocat ad viam laboris qua ad bravium pertingere possint retributionis. Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibiturus sum? Calicem suum dicit amaritudinem passionis, quae infidelium acerbitate crebro justis offertur. Nam hanc quisquis humiliter, patienter, gaudenter pro Christo suscipit, merito cum illo sublimiter regnabit. Quia ergo filii Zebedaei dum illo sedere desiderabant, admonet eos primo passionis suae sequtere. Quem vivendi ordinem cunctis fidelibus sequendum docet Apostolus, dicens: Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
pitur. presens sancte eccle¬
sie uita intelligitur. Inde
scriptum est. Longitudo di¬
erum in dextera eius. in si¬
nistra eius diuitie ⁊ glia.
Longitudo quippe dieꝵ in
dextera sapientie uidelicet
nostri redemptoris. quia ĩ
illa superne habitationis
patria: electis ⁊ angelis
⁊ hominib lux in defecti¬
ua donatur. In sinistra illiꝰ
diuitie ⁊ gloria. quia et in
huius exilio peregrinatio¬
nis. diuitiis uirtutũ ⁊ gła
fidei donec ad extrema per¬
ueniamus reficimur. De qͣ
uidelicet gloria dicit apłe.
Et glouamur in spe glorie
filiõꝵ dei. nõ solum aũt sed
⁊ gloriamur in tribulatio¬
nib. De quib item diuitiis.

Expanded text:
pitur, praesens sanctae Ecclepitur, praesens sanctae Ecclesiae vita intelligitur, unde scriptum est: Longitudo dierum in dextra ejus, in sinistra ejus divitiae et gloria . Longitudo quippe dierum in dextra, sapientia videlicet nostri Redemptoris est, quia in illa supernae habitationis patria electis, et angelis, et hominibus, lux indefectiva donatur. In sinistra illius divitiae et gloria, quia et in hujus exsilio peregrinationis divitiis virtutum et gloria fidei, donec ad aeterna perveniamus, reficimur. De qua videlicet gloria dicit Apostolus: Et gloriamur in spe gloriae filiorum Dei: non solum autem, sed et gloriamur in tribulationibus . De q
Abbreviated transcription (Latin):
cum filii ⁊ ebedei ab eo se¬
des regui peterent. confe¬
stim illos ad bibendum ca¬
licem suum hoc est ad imi¬
tandum sue passionis ago¬
nem reuocat: ut memuus¬
sent quia celestium sũma
petere. non nisi per abiecta
⁊ aspera terrestriũ deberẽt.
Accessit inquit ad eũ mat̾
filioꝵ ⁊ ebedei cum filiis su¬
is. adorans ⁊ petens aliqͥd¬
Ait illi. Die ut sedeant hii.
ouo filii mei unus ad dex¬
teram tuam. ⁊ unus ad si¬
nistram in regno tuo. Ne¬
mo aũt estimet matrem
hec pro illis absq illoꝵ cõ¬
sensu ac uoto filioꝵ petisse.
sed potus intelligat un a¬
nimo eorum consslio fuisse
dispositum ut per matrem
quam maxime dilectam
domino nouerant. suũ illi
desideriũ discipuli patefa¬
dixit. Nescitis quid petatis.
Nesciebant et enim quidpe¬
terent. qui in regno celestis
patrie quempiam ad sini¬
stram xp̃i sessurum ẽẽ py¬
cabant: cum in illa discre¬
tione nouissimi examinis
omnes electi ad dexteram
summi regis ac iudicis le¬

Expanded text:
cum filii Zebedaei ab eo sedes regni peterent, confestim illos ad bibendum calicem suum, hoc est, ad imitandum passionis suae agonem revocat, ut meminissent quia coelestium summa petere non nisi per abjecta et aspera terrestrium deberent. Accessit, inquit, ad eum mater filiorum Zebedaei cum filiis suis adorans, et petens aliqAit illi: Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dextram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo. Nemo autem aestimet matrem haec pro filiis absque illorum consensu ac voto petisse, sed potius intelligat unanimi omnium consilio eorum fuisse dispositum ut per matrem quam maxime dilectam Domino noverant, suum illi desiderium discipuli patefadixit: Nescitis quid petatis? Nesciebant etenim quid peterent, qui in regno coelestis patriae quemquam ad sinistram Christi sessurum esse putabant, cum in illa discretione novissimi examinis omnes electi ad dextram summi regis ac judicis le
Abbreviated transcription (Latin):
quib paratum est a patre
meo. Sedet ad dexteram sal¬
uatoris. qui in suꝑna beati¬
tudine de presenti eius uisi¬
one letatur: sedet ad sinistm.
qui in hac peregrinatione
sancte eius ecclesie sacerdo¬
tali regimine presidet.

Expanded text:
st a Patre meo. Sedet ad dextram Salvatoris, qui in superna beatitudine de praesenti ejus visione laetatur; sedet ad sinistram, qui in hac peregrinatione sanctae ejus Ecclesiae sacerdotali regimine praesidet.
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ꝯditor ac re¬
demptor nr uulnera
superbie nr̃e sanare deside¬
rans ⁊ip̃e cum in forma
dei esset. forma homĩs ac¬
cepta. humiliauit semet¬
ipsum. factus obediens usq
ad mortem. Nos quoq si
culmen uere sublimitatis
conscendere uolumꝰ. iter
humilitatis arripere pre¬
monet. Nos si ueram uid̾e̾

Expanded text:
onditor ac redemptor noster, vulnera superbiae nostrae sanare desiderans, et ipse cum in forma Dei esset, forma hominis assumpta, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem: et nos quoque, si culmen verae sublimitatis conscendere volumus, iter humilitatis arripere praemonet; nos, si veram vitam
Abbreviated transcription (Latin):
homo uistus in terra: qui
facit bonum ⁊ non peccet.
Hinc iohannes dicit. Si
dixerimus quia peccatũ
non habemus: ipsi nos
seducimus ⁊ ueritas in
nobis non est. Hinc ia¬
cobus ait. In multis enĩ¬
offendimus omines. Con¬
stat enim quia omnes
qui de carnis delectatio¬
ne concepti sunt. in eorũ
procul dubio uel actione
uel locutione uel cogita¬
tione aliquid suum prin¬
it. s iccirco illos uel post ra¬
pere uel prius tenere non
potuit. quia eos ille a de¬
bitis suis eripuit. qui pro
nobis sine debito mortis
debitum soluit. ut nos ido
sub iure hostis nr̃i debita
nostra non teneant. quia
pro nobis mecliator dei ⁊
gratuito recflidit quod ñ
debebat. Qui enim prono¬
bis mortem carnis inde¬
bitam reddidit: nos a de¬
bita morte anime libera¬
uit. Ait ergo. henit en im
princeps mundi huuis: ⁊
in me non habet quicꝙͣ.¬
Unde curandum nobis
est. ⁊ cũ magnis cotidie
fletib cogitandum. qͣm
Martyriꝰ. tu me non eru¬

Expanded text:
homo in terra, qui homo in terra, qui faciat bonum et non peccet . » Hinc Joannes dicit: « Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . » Hinc Jacobus ait: « In multis offendimus omnes . » Constat enim quia omnes qui de carnis delectatione concepti sunt, in eorum procul dubio, vel actione, vel locutione, vel cogitatione, aliquid suum prinit. Sed idcirco illos, vel post rapere, vel prius tenere non potuit, quia eos ille a debitis suis eripuit, qui pro nobis sine debito mortis debitum solvit, ut nos ideo sub jure hostis nostri debita nostra non teneant, quia pro nobis mediator Dei et gratuito reddidit quod non debebat. Qui enim pro nobis mortem carnis indebitam reddidit, nos a debita morte liberavit. Ait enim: « Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quiUnde curandum nobis est, et cum magnis quotidie fletibus cogitandum, quam Martyri, tu me non eru
Abbreviated transcription (Latin):
uersio describatur. que a ue¬
spasiano ⁊ tyto romanis paĩ¬
cipib facta est: nullꝰ qui
hystoriam euersionis eius¬
dem legit ignorat. Cioma¬
ni enun principes denun¬
tiantur cum dicitur: qr ue¬
nient dies in te. ⁊ tircunda¬
bunt te ini mici tui uallo. ⁊
cireundabunt te ⁊ coangu¬
stabunt undiq ⁊ ad terrã ꝯ¬
sternent te. ⁊ filios tuos qͥ ĩ
te sunt. Hoc quoq quod al¬
ditur. ⁊ non relinquent in
te lapidem super lapidem:
etiam in ip̃a iam eiusdem
ciuitatis transmigratõ te¬
statur. quia dum̃ nũc ĩ eo
loco ꝯstructa est. ubi extra
portam fuerat dominus
crucifixus: prior illa iheru¬
salem ut dicitur funditus
euersa est. cui ex qͣ culpa
euersionis sue pena fu̾it
illata. subiungit᷑. Eo quod
non cognou̾is tempus ui
sitationis tue. Creator qͥp¬
pe hominũ per incarnatio¬
nis sue mysterium hanc
uisitare dignatus est. s ip¬
recordata est. Unde etiam ꝑ
ꝓpħ̾am in increpatõne cor¬
dis humani. aues celi ad te¬

Expanded text:
scribatur, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. Romani enim principes denuntiantur, cum dicitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo; et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque quod additur: Non relinquent in te lapidem super lapidem, etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam fuerat Dominus crucifixus, prior illa Jerusalem, ut dicitur, funditus est eversa. Cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur: Eo quod non cognoverissitationis tuae » . Creator quippe omnium per incarnationis suae mysterium hanc visitare dignatus est, sed iprecordata non est. Unde etiam per prophetam in increpatione cordis humani aves coeli in te
Abbreviated transcription (Latin):
liber est: qui non guber¬
nationem uille s dispensa¬
tionem unu̾se domus tul¬
lio interpretante signifi
cat. Iste igitur dispensator
accusatus est ad dñm suũ:
qd̾ dissiparet substantiam
eius. Quo uocato dixit.Qͥd
ip̃o. Quid faciam qr domi¬
nus meus au fert a me dis¬
pensationem: fõdere nõ
ualeo: mendicare erubesco.
Scio quid faciam: ut qͣndo¬
michi sublata fuerit dispẽ¬
satio: suscipiant me in do¬
mos suas: uocauit q singy¬
los debitorum domini sin:¬
⁊ dixit primo. ¶Quantũ
debes domino meo: Qͥ dix̃.
Centũ cados olei. Ait illi. Ac¬
cipe cautionem tu am: et se¬
dens cito scribe quinqͣ gĩta.
Deinde ad alium loquutus
est. Tu autem quantũ debes:¬
At ille respondit. Centũ cho¬
ros tritici. Dicit ei. Tolle cau¬
tionem tuam: et scribe octo¬
guta. Et laudauit domi¬
nus uillicum siue dispen¬
satorem miquitatis: quod
prudenter fecerit. quia fi¬

Expanded text:
liber est, qui non guberliber est, qui non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus Tullio interpcat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quiipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit: quia fi
Abbreviated transcription (Latin):
ter eos substantiam. Cũ¬
q minor facultatib per¬
ditis eg̾e cepisset ⁊ comed̾e
siliquas porcorum cibum:
reuersus ad patrem susce¬
ptus est ab eo. Frater quoq
inuidens senior pr̃s uoce
corripiturꝰ: quod leteri de¬
buerit ⁊ gand̾e. quia fr̃ eiꝰ
mortuus fuerat ⁊ reuixit
tres parabolas ꝯtͣ phari¬
seos ⁊ scribas locutus est.
publicanoꝵ salutem. Di
los suos haut dubium
quin parabolam sicut priꝰ
parabola ad clementiam
discipulos hortaretur. ⁊ a¬
tite ⁊ dimittetur uob. Et
in oratione dnĩca. lib̾a frõ¬
te poscatis. Dimitte nobis
debita nr̃a: sicut ⁊ nos cli¬
misimꝰ debitorib nr̃is. Q̾
est ergo parabola ad clem̃¬
tiam discipulos prouocã¬
tis. Homo qui dam erat
diues qui h̾ebat uillicsi si¬
ue dispensatorem. Hoc enĩ
licus aũt preprie: uille gy¬
bernator est. Inde ⁊ auilla:
uillicus nom̃ accepit. Yco¬
qͣm frugum ⁊ omniñ que
dominus possidet dispensa¬
xenofontis pulcerrimus

Expanded text:
ter eos substantiam. cumter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, tres parabolas contra Pharisaeos, et Scribas locutus est, Publicanorum salutem. Dic discipulos suos , haud dubium, quin parabolam, sicut prius parabola ad clementiam discipulos hortaretur, et ate, et dimittetur vobis ; ut in Oratione Dominica libera fronte poscatis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quae est ergo parabola ad clementiam discipulos cohortantis? Homo quidam erat dives, qui habebat villicum sive dispensatorem, hoc enim licus autem proprie villae gubernator est, unde et a villa villicus nomen accepit. Οἰκquam frugum, et omnium quae dominus possidet, dispensaXenophontis pulcherrimus
Abbreviated transcription (Latin):
superius spatiosam
⁊la tam uiam nominauit.
hoc nunc apertius falsos
proph̾as ostendit. per quos
multi in perditionem ab¬
hominabilem abierunt.
Qui primo in iudea mul¬
ti apparuerunt: ⁊ modo ĩ
perfidia totum repleuer̃t¬
et percõrib. ut au dirent e¬
um: murmurabant pha¬
risei ⁊ scribe dicentes. Qua¬
re iste peccõres suscipit: et
comedit cum eis. Qui locu¬
tus est eis parabolam cen¬
tum ouiũ ⁊ unius ꝑdite:
que inuenta pastoris hu¬
meris reportata ẽ. Et cur es¬
set ꝓposita: statim intulit.
Dico nobis. qd̃ ita gandiũ¬
erit in celo superuno pec¬
catore penitentiam agen
te: quam suꝑ nonaginta
nouem iustis qui non ha¬
bent opus penitentia. Ali¬
am quoq parabolam de¬
cem draginarum uniusq
perdite atqiz reperte. cum
proposusset: simili eam fi¬
ne compleuit.Sic dico uo
bis: gaudiũ erit corã an¬
gelis dei suꝑ uno peccatore
penitentiam agente. Ter¬
ciam quoq parabolam ꝓ¬
posuit hominis habentis
ouos filios: ⁊ diuidentis in¬

Expanded text:
superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo in perfidia totum repleveret peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et Scribae, dicentes: Quare iste peccatores suscipit, et comedit cum eis ? Qui locutus est eis parabolam centum ovium, et unius perditae, quae inventa pastoris humeris reportata est. Et cur esset 864 proposita, statim intulit: Dico vobis, sic erit gaudium in coelo super uno peccatore poenitentiam agente, magis quam super nonaginta novem justis, qui non habent opus poenitentia. Aliam quoque parabolam decem drachmarum uniusque perditae, et repertae cum proposuisset, simili eam fine compbis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis in
Abbreviated transcription (Latin):
scipulos dicebat. Bãti
regnũ celoꝵ. Et si gn̾alr̃
oĩb loquitur: specialiꝰ tñ
oculos saluator ĩdiscipłos
leuat. ut hiis qͥ u̾bũ ĩten¬
ta cordis aure ꝑcipiũt:
latius saporis intimi lu¬
mẽ aꝑiat. Cui simile est
qd̃ matħs ait. Et cũ sedis¬
set accesser̃t ad eñ discipu¬
li eiꝰ. Et aꝑiẽs os suũ do¬
celat eos dicũs. Bĩ paupe¬

Expanded text:
uos, dicebat, Beati regnum Dei. Et si generaliter omnibus loquitur, specialius tamen oculos Salvator in discipulos levat, ut his qui verbum intenta cordis aure percipiunt latius saporis intimi lumen aperiat. Cui simile est quod Matthaeus ait: Et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus, et aperiens os suum doce
Abbreviated transcription (Latin):
ta.: Scio quosdam istũ
qui debebat decem milia
talenta. dyabolum inter¬
pretari: cuius uxorem et
filios uenundatos perse¬
uerante illo in malitia.
insipientiam ⁊malas co¬
gitationes intelligi uo¬
lunt. Sicut enim iusti u¬
xor dicitur sapientia: sic¬
⁊ uxorem inusti ⁊ peccõris
appellari stulticiam. Sed
quomodo ei dimittat do¬
minus decem milia talẽ¬
ta. ⁊ ille nobis ꝯseruis su¬
is centum denarios non
dimiserit: nec eccłiastice
interpretationis est. nec
a prudentib uiris recipi¬
ende. Sic ⁊ pater meꝰ cele¬
stis faciet uobis: si nõ re¬
miseritis unusquisq frĩ
suo de cordib nr̃is. formi¬

Expanded text:
. Scio quosdam istum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de cordib