comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
P osuitꝙ eas in canalib in quib effun¬
debat᷑ aqua. ut cum uenissent gre¬
ges ad bibendum. ante oculos habe¬
conciperent. Factumꝙ est ut ipso ca¬
lore coitus oues intuerent᷑ uirgas & pa¬
rerent maculosa & uaria: & diuerso colo¬
re resꝑsa. Quid ẽ enim uirgas uirides
Imigdalinas. atq ex platanis. ante ocu¬
Aps gregum ponere. nisi ꝑ scripturȩ sa¬
trȩ seriem antiquoꝵ patrum uitas att
sententias in exemplum popłis p̾bere:
Que nimirum quia uxta rationis exa¬
men recte sunt: uirgę nominantur.
Quib ex parte corticẽ subtrahit. ut in
his quȩ expoliantur. intimus candor
appareat: & ex parte corticẽ seruat. ut
sicut fuerant exterus in uiriditate
ꝑmaneant. Uariusq uirgarum color effi¬
& ex parte retinet᷑. Ante consideratio¬
nis enim nr̃ȩ oculos p̾cedentiũ patrũ
sententiȩ quasi uirge uariȩ ponunt᷑.
in quib dum plerumq intellectum lit¬
tere fugimus. quasi cortice̾ subtrabimꝰ.

Expanded text:
Posuitque eas in canalibus, in quibus effundebatur aqua, ut cum venissent greges ad bibendum, ante oculos habeconciperent. Factumque est ut ipso calore coitus, oves intuerentur virgas, et parerent maculosa et varia, et diverso colore respersa . Quid est enim virgas virides, amygdalinas, atque ex platanis ante gregum oculos ponere, nisi per Scripturae sacrae seriem antiquorum Patrum vitas atque sententias in exemplum populis praebere? Quae nimirum quia juxta rationis examen rectae sunt, virgae nominantur. Quibus ex parte corticem subtrahit, ut in his quae exspoliantur, intimus candor appareat; et ex parte corticem servat, ut sicut fuerant exterius, in viriditate permaneant; variusque virgarum color effi ex parte retinetur. Ante considerationis enim nostrae oculos praecedentium patrum sententiae quasi virgae variae ponuntur. In quibus dum plerumque intellectum litterae fugimus, quasi corticem subtrahimus,
Abbreviated transcription (Latin):
parum stipendii inueniunt. cum
clamore currunt: quua hoc abstra¬
bere etiam uirgando moliunt᷑. In con¬
ualle enim reꝑtis singulis cum cla¬
more currere ẽ: subortis causarum
occasionib. etiam ꝓ parua stipe liti¬
gare. Plerumq autẽ quẽ scm̃ actio
bona ostentat. oborta terreni cõmo¬
di occasio examinat. Uideas namꝙ
non nullos iam sublimia agere. iam
in abstinentie. iam in doctrinę oꝑe
patrũ p̃cedentium exempla sectari:
fructum conuallis inuenerint. ad
hoc cum clamore currunt: quia
disrupta ad illud suꝑducte scĩta¬
tis tranquillitate ꝓsiliunt. Posst̃¬

Expanded text:
parvi stipendii inveniunt, cum 652 parvi stipendii inveniunt, cum 652 clamore currunt, quia hoc abstrahere etiam jurgando moliuntur. In convalle enim repertis singulis cum clamore currere, est subortis causarum occasionibus etiam pro parva stipe litigare. Plerumque autem quem sanctum bona actio ostentat, oborta terreni commodi occasio examinat. Videas namque nonnullos jam sublimia agere, jam in abstinentiae, jam in doctrinae opere patrum praecedentium exempla sectari; fructum convallis invenerint, ad hoc cum clamore currunt, quia dirupta ad illud superductae sanctitatis tranquillitate prosiliunt. Vet
Abbreviated transcription (Latin):
ni eloquii concupiscunt. sed et
rerum temporalium ambitũ ser¬
uiunt: nequaquã pane tritici. sed ra¬
dice iuniꝑi satiant᷑. Ipsa quippe eos
ab iis atq infimis oborta occupant.
quȩ illos more iumꝑi postmodum
ex duricia retributionũ. uelut ex
asꝑitate foliorum pungant. Contẽp¬
nentes namq dm̃ hic mimime sen¬
tiunt. quantũ sit mali qđ agunt.
Adhuc enim uniꝑi radicẽ comedunt.
sed huius radicis quã sint rami as¬
ꝑi non attendunt: quia nimirum
praua actio modo quasi ex radice
delectat in culpa. sed postmodum
quasi ex ramis punget in pęna. Ubi
& bene subiungitur. Qui de con¬
uallib ista rapientes. cum singula
repperissent. ad ea cum clamore
currebant. In comparatione uideli¬
cet suꝑnorum. omĩs p̾sens uita con¬
uallis ẽ. Hii autẽ quia sublimia
montium. id es fortia acta scõꝵ con¬
templari noscitint: semꝑ in oblecta¬
tione iufima. quasi in conuallibus
conuepsant᷑. Et quoddam lucrũ uel

Expanded text:
ni eloquii non concupiscunt, sed ad ni eloquii non concupiscunt, sed ad rerum temporalium ambitum serviunt, nequaquam pane tritici, sed radice juniperi satiantur. Ipsa quippe eos ab imis atque infimis oborta occupant, quae illos more juniperi postmodum ex duritia retributionum velut ex asperitate foliorum pungant. Contemnentes namque Deum hic, minime sentiunt quantum sit mali quod agunt. Adhuc enim juniperi radicem comedunt, sed hujus radicis quam sint rami asperi non attendunt, quia nimirum prava actio modo quasi ex radice delectat in culpa, sed postmodum quasi ex ramis pungit in poena. Ubi et bene subjungitur: Qui de convallibus ista rapientes, cum singula reperissent, ur.---In comparatione videlicet supernorum, omnis praesens vita convallis est. Hi autem quia sublimia montium, id est fortia acta sanctorum contemplari nesciunt, semper in oblectatione infima quasi in convallibus conversantur et dum quodlibet lucrum vel
Abbreviated transcription (Latin):
rum patrum uideri concupiscunt.
Et quȩdam quidem parua ac leuia
ꝑagunt. sed eoꝵ fortia & quȩ ex so¬
lius caritatis radice ꝓdeunt. unita¬
ri contempnunt. Hii uidelicet herbas
edunt: quia magna negligunt. et
uilib saciantur. Plerumꝙ tamen eti-¬
am quedam quasi robustiora oꝑa
exercent: sed intentionẽ rectam in
eisdem oꝑib non tenent. Quibus
ꝓfecto arborum cortices mandere ẽ:
exteriores electoꝵ actus assumere.
& intentionem bonam in bonis
actib non habere. Dum enim ꝓ
humana laude recta oꝑa exquirt᷑.
sed umitari cor recte oꝑantium ne¬
gligunt: ex solis arborum cortici¬
b replentur. Toto namq desideri¬
O p̃sentis uite głam uel habundan.¬
tiam quęrunt. Unde & recte sub¬
iungitur. Et radix iuniperorũ erat
ꝑ fidem positi. dum plerumq aua¬
riciȩ cogitationib seruiunt: qua.¬
si illud comedunt unde in extre¬
mo uite. supplicioꝵ asꝑa ꝓferan¬
tur. Qui dum non frugem diui¬

Expanded text:
rum patrum videri concupiscunt, rum patrum videri concupiscunt, et quaedam quidem parva ac levia peragunt, sed eorum fortia, et quae ex solius charitatis radice prodeunt, imitari contemnunt. Hi videlicet herbas edunt, quia magna negligunt, et vilibus satiantur. Plerumque tamen etiam quaedam quasi robustiora opera exercent, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenent. Quibus profecto arborum cortices mandere est exteriores electorum actus assumere, et intentionem bonam in bonis actibus non habere. Dum enim pro humana laude recta opera exquirunt, sed imitari cor recte operantium negligunt, ex solis arborum corticibus replentur. Toto namque desiderio praesentis vitae gloriam, vel abundantiam quaerunt. Unde et recte subjungitur: Et radix juniperorum erat per fidem positi, dum plerumque avaritiae cogitationibus serviunt, quasi illud comedunt, unde in extremo vitae suppliciorum aspera proferuntur. Qui dum frugem divi
Abbreviated transcription (Latin):
borum quoꝙ cortices mandunt.
cum manu ꝑuersi consilii. uite
recte crescentium. tegnen bonoꝵ
oꝑum subtrahunt. Hos autem in
quib dam actib uelut arbores ex¬
poliant. illos uͦ uelut herbas qͥa
despicientes trahunt. quasi que
calcant comedunt. Quorũ dam
iam fortitudine̾ in alta surgen¬
tẽ. ex parte demoliunt᷑. quorũ¬
dam uͦ teneritudinẽ. & adhuc in
umis positam penitus conterunt.
Dicat gͥ. Mandebant herbas. & ar-¬
borum cortices. quia prauis ir¬
risionib in nonnullis exteriora
oꝑa. in nonnullis autẽ ꝑ spem
iurentia corda dissipabant. Uel
quedam ac tenera de antiquis pa¬
trib imitari. Arborum uͦ cortices
edere ẽ. eorum oꝑa suꝑficietenus
agere. sed intentionẽ rectam in
eisdem oꝑib non tenere. Sunt
enim nonnulli qui dum p̃sentis
mundi głam eitsdem mundi actio¬
nib adipisci non possunt: speciem
scĩtatis appetunt. Habitum uenera¬
tionis sumunt. imitatores antiquo¬

Expanded text:
borum quoque cortices mandunt borum quoque cortices mandunt cum manu perversi consilii a vita recte crescentium tegmen bonorum operum subtrahunt. Hos autem in quibusdam actibus velut arbores exspoliant; illos vero velut herbas, quia despicientes trahunt, quasi quae calcant comedunt. Quorumdam jam fortitudinem in alta surgentem ex parte demoliuntur; quorumdam vero teneritudinem et adhuc in imis positam penitus conterunt. Dicat igitur: Mandebant herbas, et arborum cortices, quia pravis irrisionibus in nonnullis exteriora opera, in nonnullis autem per spem virentia corda dissipabant. 31. quaedam ac tenera de antiquis patribus imitari. Arborum vero cortices edere est eorum opera superficie tenus agere, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenere. Sunt enim nonnulli, qui dum praesentis mundi gloriam ejusdem mundi actionibus adipisci non possunt, speciem sanctitatis appetunt, habitum venerationis sumunt, imitatores antiquo
Abbreviated transcription (Latin):
alios esse qđ non sunt: dolent a¬
lios adipisci qđ ꝑdunt. Nam si
qua forte in alioꝵ actib exoriri
bona conspiciunt. mox ea manu
pestiferȩ exꝓbrationis euellunt.
Unde & sequitur. Q mandebant
enim ꝑ herbas. nisi tenera ac ter¬
re ꝓxima bene inchoantiũ uita :
Et quid ꝑ arborum cortices. nisi ex¬
teriora oꝑa eorũ qui iam sublimi¬
a appetunt designant᷑: Praui nam¬
ꝙ cum recta incipientes aspiciunt.
aut irridendo aut quasi consulen¬
do contradicunt. Cum uͦ iam quos¬
dam pensant ad summa ꝓficere:
quia eoꝵ ꝓuectus funditus dissipa¬
re nequeunt. a quibdam illos suis
oꝑib diuertunt. Herbas itaq eis &
arborum cortices mandere est: uel
studia bona inchoantium. uel oꝑa¬
tiones quorũdam iam more arboꝵ
ad suꝑiora tendentium. pestiferis
ꝑsuasionib quasi quibdam mali¬
cie suȩ dentib dissipare. Herbas
mandunt reꝓbi. cum infirmorũ
inicia irridendo consumunt. Ar¬

Expanded text:
alios esse quod non sunt, dolent aalios esse quod non sunt, dolent alios adipisci quod perdunt. Nam si qua forte in aliorum actibus exoriri bona conspiciunt, mox ea manu pestiferae exprobrationis evellunt. Unde et sequitur Vetenim per herbas nisi tenera ac terrae proxima bene inchoantium vita, et quid per arborum cortices nisi exteriora opera eorum qui jam sublimia appetunt designantur? Pravi namque cum recta incipientes aspiciunt, aut irridendo, aut quasi consulendo contradicunt. Cum vero jam quosdam pensant ad summa proficere, quia eorum profectus funditus dissipare nequeunt, a quibusdam illos suis operibus divertunt. Herbas itaque eis et arborum cortices mandere, est vel studia bene inchoantium, vel operationes quorumdam jam more arborum ad superiora tendentium pestiferis persuasionibus quasi quibusdam malitiae suae dentibus 651 dissipare. Herbas mandunt reprobi cum infirmorum initia irridendo consumunt. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
contra corporem frigoris. ñ solũ quȩ
ꝑ pinguedinẽ muniant. sed etiam
quȩ ꝑ molliciem delectent: non so¬
lum quȩ ꝑ molliciem tactum mulce¬
ant. sed etiam quȩ ꝑ colorẽ oculos
seducant/ Necessitatis gͥ causam
in usum uoluptatis uertere: quid ẽ
aliud. quam calamitatis suȩ squa¬
lorem miserie sociare: Pressa itaꝙ
tempore aduersitatis eccła: reminis¬
cat᷑ eoꝵ ex quoꝵ merito tanta susti¬
net. & dicat. Qui rodebant in soli¬
tudine. squalentes calamitate & mi¬
seria. Calamitate scilicet ñ squa¬
tatum miseriam non suꝑadderent.
rentis primi culpa meruimus.
Hii uͦ qui calamitati suȩ miseriã
adiungunt: ex cruciatu pȩnȩ. ad
agmentum ꝓrumpunt culpȩ S
utinam tales cum ad melius per¬
mutari despiciunt: ita ꝑuersa
agerent. ut non ea etiam aliis
ꝓpinarent. Utmnam illis mors su¬
a sola sufficeret: & non uirulen¬
tis ꝑsuasionib. alienam etiam
uitam necarent. Inuident enim

Expanded text:
contra torporem frigoris, non solum quae contra torporem frigoris, non solum quae per pinguedinem muniant, sed etiam quae per mollitiem delectent; non solum quae per mollitiem tactum mulceant, sed etiam quae per colorem oculos seducant. Necessitatis in usum voluptatis vertere, quid est aliud quam calamitati suae squalorem miseriae sociare? Pressa itaque tempore adversitatis Ecclesia reminiscatur eorum ex quorum merito talia sustinet, et dicat: Qui rodebant in solitudine squalentes calamitate et miseria , calamitate scilicet non squatatum miseriam non superadderent, rentis primi culpa meruimus. Hi vero qui calamitati suae miseriam adjungunt, ex cruciatu poenae ad augmenta prorumpunt culpae. Sed utinam tales cum ad melius permutari despiciunt, ita perversa agerent, ut non ea etiam aliis propinarent. Utinam illis mors sua sola sufficeret, et non virulentis persuasionibus alienam etiam vitam necarent. Invident enim
Abbreviated transcription (Latin):
mi arbitri inter necessitatẽ uolup¬
subleuant. illam p̾mendo frenant.
Unde fit: ut & si infirmitatis suȩ ca¬
lamitatẽ tolerant. tamen ad squalo¬
rẽ miserie ꝑ negligentiam non des¬
cendant. Hoc ipsum enim esse in ca¬
lamitatẽ est necessitatis naturȩ. ex car¬
nis adhuc corruptibilis infirmitate
sustinere. Quas iudelicet necessitates
cupiebat euadere. qui dicebat. De ne¬
cessitatib meis eripe me. Sciebat e-¬
nim plerumq uoluptatũ culpas ex
necessitatum occafione ꝓrumpere:
& ne quid sponte illicitum admitte¬
ret. hoc ipsum satagebat euelli. qđ
nolens ex radice tolerabat. At contra
gaudent praui in his corruptionis
suȩ necessitatib quia nimirum eas
ad usum uoluptatum retorquent.
Cum enim reficiendis cibo corporib na¬
turȩ seruiunt. ꝑ delectationẽ gule
in uoluptatis ingluuie distendunt᷑:
cum tegendis membris uestimenta
querunt. non solum quę tegant. sed
etiam quȩ extollant expetunt: et

Expanded text:
mi arbitri inter necessitatem volupmi arbitri inter necessitatem volupsublevant, illam premendo frenant. Unde fit ut et infirmitatis suae calamitatem tolerent, et tamen ad squalorem miseriae per negligentiam non descendant. Hoc ipsum enim esse in calamitate est, necessitates naturae ex carnis adhuc corruptibilis infirmitate sustinere; quas videlicet necessitates cupiebat evadere, qui dicebat: De necessitatibus meis eripe me . Sciebat enim plerumque voluptatum culpas ex necessitatum occasione prorumpere, et, ne quid sponte illicitum admitteret, hoc ipsum satagebat evelli quod nolens ex radice tolerabat. At contra pravi gaudent in his corruptionis suae necessitatibus, quia nimirum eas ad usum voluptatum retorquent. Cum enim reficiendis cibo corporibus naturae serviunt, per delectationem gulae in voluptatis ingluvie distenduntur; cum tegendis membris vestimenta quaerunt, non solum quae tegant, sed etiam quae extollant expetunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
ex miseria negligentię. infirmitati
nr̃ȩ addimus squalorem culpe. Ne¬
cessitates namq naturales hoc habe¬
re ualde ꝑiculosum solent: qđ sepe¬
in eis minime discernit᷑. quid circa
illas ꝑ utilitatis studium. & quid ꝑ
uoluptatis uicium agat᷑. Crebro etũ¬
necessitati debita reddimus. uolupta
tis uicio deseruimus. & infirmitatis
uelamine ante discretionis oculos
excusatio nr̃a se palliat: ac quasi sub
patrocimo explende utilitatis occul¬
tat. Infirmitatẽ uͦ nature nr̃e ꝑ ne¬
gligentiam relaxare. nirbil ẽ aliud.
quam calamitati miseriam addere:
ao uiciorũ squalorem ex eadem mi¬
seria multiplicarẽ. Unde scĩ uiri. in
om̃e qđ agunt studiosissima inten¬
tione disceruunt. ne quid plus ab
eis nature sue infirmitas quã sibi
debet᷑ exigat. ne sub necessitatis teg¬
mine. in eis uicium uoluptatis ex¬
crescat. Aliud enum ex infirmitate.
aliud ex temptationis suggestione
sustinent: & quasi quida rectissi¬

Expanded text:
ex miseria negligentiae infirmitati ex miseria negligentiae infirmitati nostrae addimus squalorem culpae. Necessitates namque naturales hoc habere valde periculosum solent, qin eis minime discernitur quid circa illas per utilitatis studium, et quid per voluptatis vitium agatur. Crebro rnecestis vitio deservimus, et infirmitatis velamine ante discretionis oculos excusatio nostra se palliat, ac quasi sub patrocinio explendae voluptatis occultat; infirmitatem vero naturae nostrae per negligentiam relaxare, nihil est aliud quam calamitati miseriam addere, ac vitiorum squalorem ex eadem miseria multiplicare. Unde sancti viri in omne quod agunt, studiosissima intentione discernunt ne quid plus ab eis naturae suae infirmitas quam sibi debetur exigat, ne sub necessitatis tegmine in eis vitium voluptatis excrescat. Aliud enim ex infirmitate, aliud ex tentationis suggestione sustinent; et, quasi quidam rectissi
Abbreviated transcription (Latin):
positos diu tolerasse. atq ex eorũ cul¬
pis usq ad bonerũ quoq pericula
ac detrimenta ꝑuenisse & dicat: qui
rodebant in solitudine. Acsi aꝑte
dicat. Aliena etiam uiolenter rapi¬
endo non roderent. isi prius ipsi
in interiorib siis soli ac uacui. a
uirtutum cultura remanerent.
Bene autẽ eorũ qualitatẽ explicat
dicens. Squalentes calamitate et
miseria. Egra namq caro si studio¬
se curari negligitur. squalore suꝑ
ducto. infirmitate deterius graua¬
t᷑. Et dum calamitati egritudinis
negligentie miseria addit᷑: graui¬
or molestia oborto squalore tole
rat᷑. Natura gͥ bumana bene cõ-¬
dita. sed ad infirmitatẽ uicio ꝓ¬
prie uoluptatis lapsa in calami¬
tatem cęcidit. quia pressa innu¬
meris necessitatib. nichil in hac
uita nisi unde affligeret᷑ inuenit.
Sed cum eisdem naturȩ nr̃e necessi¬
tatib. plerumq plusquã expedit
deseriumus. mentisꝙ curam negligimꝰ.

Expanded text:
positos diu tolerasse, atque ex eorum culpositos diu tolerasse, atque ex eorum culpis usque ad bonorum quoque pericula ac detrimenta pervenisse, et dicat: Qui rodebant in solitudine. Ac si apedicens: Aliena etiam violenter rapiendo non roderent, nisi prius ipsi in interioribus suis soli ac vacui a virtutum cultura remanerent. Bene autem eorum qualitatem explicat, dicens: Squalentes calamitate et miseria. Aegra namque caro si studiose curari negligitur, squalore desuper ducto in infirmitate deterius gravatur: et dum calamitati aegritudinis negligentiae miseria additur, gravioratur. Natura igitur humana bene condita, sed ad infirmitatem vitio propriae voluntatis lapsa, in calamitatem cecidit, quia pressa innumeris necessitatibus, nihil in hac vita nisi unde affligeretur invenit; sed cum eisdem naturae nostrae necessitatibus plerumque, plusquam expedit, deseruimus, mentisque curam negligimus,
Abbreviated transcription (Latin):
blandis autẽ sermonib & quasi mol¬
licie dulcedinis concupita abstra¬
here conant᷑: quid aliud quã ter¬
ram lingunt: Quia terrena queq
uirtute nequeunt auferre. molli¬
ciȩ lingue moliunt᷑. Qui uͦ in hoc
mundo aliqua potestate suffulti
sunt: & concupiscentes aliena.
blandiri quidẽ ex fraude despici¬
unt. quia etiam iniusto robore
possunt implere qđ uolunt: hu hoc
qđ appetunt non lambunt. sed ro
um demoliunt᷑. Conspiciat itaq sca
eccła ueras diuitias eterne patrie.
conspiciat frequentiam suꝑnorũ
ciuium. conspiciat in electis suis
cultum mentis. & innumerabiliũ
bona uirtutum. atq ab eis ad pra¬
uorũ uitam om̃i bono destitutam
mentis oculum reuocet. & ex illorũ
comparatione uideat. qualiter ista
cunctis uirtutib uacua. quia su¬
ꝑna destruit. infima concupiuit.
uideat quomͦ plerumq id qđ appe¬
tit. si forte p̾ualeat. etiam uiolent̃
rapit: uideat tales se quasi intra

Expanded text:
blandis autem sermonibus et quasi molblandis autem sermonibus et quasi mollitie dulcedinis concupita abstrahere conantur, quid aliud quam terram lingunt? quia terrena quaeque quae virtute nequeunt auferre, mollitie linguae moliuntur. Qui vero in hoc mundo aliqua potestate suffulti sunt, et concupiscentes aliena, blandiri quidem ex fraude despiciunt, quia etiam injusto robore possunt implere quod volunt, hi hoc quod appetunt non lambunt, sed rodum demoliuntur. Conspiciat itaque sancta Ecclesia veras divitias aeternae patriae; conspiciat frequentiam supernorum civium; conspiciat in electis suis cultum mentis, et innumerabilium bona virtutum, atque ab eis ad pravorum vitam omni bono destitutam, mentis oculum revocet; et ex illorum comparatione videat qualiter ista cunctis virtutibus sit vacua, quia superna deseruit, et infima concupivit. Videat quomodo plerumque id quod appetit, si fortasse praevalet, etiam violenter rapit. Videat tales quasi intra se
Abbreviated transcription (Latin):
rodebant in solicudine. squalentes
calamitate & miseria. Sicut in pri
ma oꝑis pͥarte prefatus sum: ꝓ uir¬
tute contemplationis. nonnũquã so¬
let intelligi solitudo mentis. Sed
hoc in loco cũ solitudo ꝑ obiurgatio¬
nẽ dicit᷑: quid aliud quã boni desti¬
tutio demonstratur: Unde & sub
iudee typo: iheremias anmam pec¬
catoris deplorat dicens. Quomͦ sedet
sola ciuitas plena popło: Sed cũ ꝑ
beatũ iob de prauis dicit᷑. rodebant
in solitudine: libet intueri hoc etiã
qđ ꝑ psalmistam dictum ẽ. Inimi¬
ci eius terram lingent. Duo quippe
sunt geuera hominum ambitioni
sue seruientium: unũ uidelicet qđ
semꝑ ad auaritiam blandimentis
tendit rapine. Nam rodimus. cum
aliquid exterius forti adnisu atte¬
rimus. lambitur enim. quando hoc
qđ edi facile non potest: impressa
lingue lenitate gustatur. Om̃s gͥ eti¬
am sub specie fidei praue uiuen¬
tes. qui aliena appetunt. sed ea quȩ
appetunt rapere nequaquã possunt.

Expanded text:
rodebant in solitudine, squalentes rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Sicut in prima hujus operis parte praefatus sum, per virtutem contemplationis nonnunquam solet intelligi solitudo mentis. Sed hoc in loco cum solitudo per objurgationem dicitur, quid aliud quam boni destitutio demonstratur? Unde et sub Judaeae typo Jeremias peccatoris animam deplorat, dicens: Quomodo sedet sola civitabeatum Job de pravis dicitur, rodebant in solitudine, libet intueri, hoc etiam quod per Psalmistam dictum est: « Inimici ejus terram lingent . » Duo quippe sunt genera hominum ambitioni suae servientium, unum videlicet quod semper ad avaritiam blandimentis tendit rapinaliquid exterius forti adnisu atterimus. Lambitur enim quando hoc quod edi facile non potest, impressa linguae lenitate gustatur. Omnes igitur etiam sub specie fidei prave viventes, qui aliena appetunt, sed ea quae appetunt rapere nequaquam possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
redemptori nr̃o. nulla sapientiȩ. nul¬
la uite cognitione coniuncti sunt.
De quo salomonis uoce in laude sceͣ
eccłȩ dicit᷑. Nobilis in portis uir eiꝰ.
Hii itaq quia ꝑuersa errantium
exempla secuti sunt: filii stultoꝵ &
ignobilium eẽ memorant᷑. Recte au¬
tẽ subiungitur. Et in terra penitus
non parentes. quia dum hic uideri
aliquid appetunt: nuirum a terra
uiuentium exortes fiunt. Ded hoc qđ
obstat. si etiam de ꝑuersis atq carna¬
lib quãuis in rocta fide positis senti¬
amus. Neq eium scã electoꝵ eccła
solos sibi aduersarios deputat. qui
ab eius fide positi extra dissentiunt:
sed eos quoꝙ qui uitam illius ma¬
le uiuendo interius p̾munt. Contem¬
pletur gͥ erumpna irruentis aduer¬
sitatis afflicta: quomͦ ꝓsperitatis
sue tempore. iniquoꝵ & intra se
uiuentium prauitate grauitata sit.:
contempletur qđ exigentib meritis
quorũdam non iniuste in illa uita
turbata sit om̃ium. & dicat. Qui

Expanded text:
Redemptori nostro, nulla sapientia, nulRedemptori nostro, nulla sapientia, nulla vitae cognitione conjuncti sunt. De quo Salomonis voce in laude sanctae Ecclesiae dicitur: « Nobilis in portis vir ejus . » Hi itaque qui perversa errantium exempla secuti sunt, filii stultorum et ignobilium esse memorantur. Recte autem subjungitur: Et in terra penitus non parentes, quia dum hic videri aliquid appetunt, nimirum a terra viventium exsortes fiunt. 26. Eadem dobstat si etiam de perversis atque carnalibus, quamvis in recta fide positis, sentiamus. Neque enim sancta electorum Ecclesia solos sibi adversarios deputat qui ab ejus fide positi extra dissentiunt, sed eos quoque qui vitam illius male vivendo interius premunt. Contempletur igitur aerumna irruentis adversitatis afflicta, quomodo prosperitatis suae tempore iniquorum et intra se viventium pravitate gravata sit. Contempletur quod exigentibus meritis quorumdam, non injuste in illa vita turbata sit omnium, et dicat: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s heretici tanto se inam leticia
extollunt. quantomagis ad peiora
conualescunt: atq esse sub sentib de¬
litias deputant. quia inde ꝑuersã
mentẽ ad gaudium subleuant. un¬
de spinas peccatorũ portant. Nã
si quando ad ertorem suũ ualue¬
rint quẽpiam trahere sese ꝑ leticiã
iactant: atq unde sibi peccata co¬
tidie etiam alios ꝑdendo congre¬
grant. inde se quasi esse duces ad
iusticiam exultant. Dene gͦ dicit᷑.
Qui inter huiuscemodi lȩtabarit᷑.
& esse sub sentib delitias computa¬
bant. Urahunt enim quos ualent
ad ꝑditionẽ suam: & sub peccatis
ẽẽ uel culpis culpas addere. credt
se uirtutum opulentiam cõplere.
Sequit᷑. filii stultoꝵ & ignobilium.¬
eoꝵ uidelicet filii. qui fuerunt er¬
rorum magistri. filii gͥ dicunt᷑. ñ
de coꝵ semine sed de imitatione ge¬
nerati: qui docendo ꝑuersa. stulti
fuerunt ꝑ ignorantiam: uiuendo
nequiter. ignobiles ꝑ actionẽ: qui

Expanded text:
omnes haeretici tanto se inani laetitia omnes haeretici tanto se inani laetitia extollunt, quantconvalescunt; atque esse sub sentibus delicias deputant, quia inde perversam mentem ad gaudium sublevant, unde spinas peccatorum portant. Nam si quando ad errorem suum valuerint quempiam trahere, sese per laetitiam jactant; atque unde sibi peccata quotidie, etiam alios perdendo, congregant, inde se esse quasi duces ad justitiam exsultant. Bene ergo dicitur: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. Trahunt enim quos valent ad perditionem suam, et sub peccatis esse, vel culpis culpas addere credunt se virtutum opulentiam cumulare.8. Filii stultorum et ignobilium.um videlicet filii qui fuerunt errorum magistri. Filii igitur dicuntur, non de eorum semine, sed de imitatione generati, qui docendo perversa stulti fuerunt per ignorantiam, vivendo nequiter ignobiles per actionem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sed forti cuꝑet grauitate solidari:
admonuit dicens. Ut iam ñ simus
paruuli fluctuantes. nec circum¬
feramur om̃i uento doctrine. Sc̃ã
itaq ȩccła ab aduersaris ad mo¬
dicum depressa. cum sibi audaces
errantium mentes insultare con¬
spererit: quȩ eoꝵ conuersatio fu¬
erit. ad memoriam reducit dicets.
In desertis habitant torrentium.
& in cauernis terre: uel suꝑ gla¬
ream. Quia enim eorũ ꝑuersa
pͣdicatio amisso caritatis. ex fri¬
gore mentis conualuit: ꝓfecto
in torrentium desertis habitauit.
Quia uͦ aꝑta & libera non fuit:
in cauernis latuit. Quia autem
plebem ñ fixam sed mobilẽ tenu¬
it: ñ suꝑ petram sed suꝑ glareã
mansit. De quib adhuc subditur.¬
Qui inter huiuscemodi lȩtabantur.
& esse sub sentib delitias cõputa¬
bant. Quid nomine sentium. ni¬
si eas quas iam supradiximus pun¬
ctiones intelligimus peccatorum:
Quia autẽ puerse mentes gaudent¬
in iniquitatib quas flere debuerant.

Expanded text:
sed forti cuperet gravitate solidari, sed forti cuperet gravitate solidari, admonuit dicens: Ut jam non simus parvuli fluctuantes, nec circumferamur omni vento doctrinae . Sancta itaque Ecclesia ab adversariis ad modicum depressa, cum sibi audaces errantium mentes insultare conspexerit; quae eorum conversatio fuerit, ad memoriam reducit, dicens: In desertis habitabant torrentium, et in cavernis terrae, vel super glaream. Quia enim eorum perversa praedicatio, amisso igne charitatis, ex frigore mentis convaluit, profecto in torrentium desertis habitavit. Quia vero aperta et libera non fuit, in cavernis latuit. Quia autem plebem non fixam, sed mobilem tenuit, non super petram, 648 sed super glaream mansit; de quibus adhuc subditurQui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. - Quid nomine sentium, nisi eas quas supradiximus, punctiones intelligimus peccatorum? Quia autem perversae mentes gaudent iniquitatibus quas flere debuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ores sunt: & panis absconditus su¬
auior. Que occulta scilicet p̃dica¬
sum. Si dixerint uobis. ecce in
deserto est: nolite exire. Eoce in pe¬
netralib: nolite credere. Sicut
enĩ fulgur exit ab oriente. & pa¬
ret usq in occidentẽ: ita erit et
aduentus filii hominis. Hoc itaq
illic in penetralib: qđ hic dicit᷑
in cauernis. In cauernis gͦ hereti¬
ci habitant. quia plerumq erro¬
rem suum secretis p̃dicationib
occultant. ut quo se doctoribus
prudentiorib ꝙ non indicant. eo
ad se uehementius imperitos tra¬
hant. Unde bene etiam subinfert᷑.
Uel suꝑ glaream. Glaream quippe
illos minutissimos lapides dicimꝰ.
quos aqua fluiialis trabit. Docto¬
tes gͥ puersorũ dogmatum suꝑ
glaream habitant. quia illas bo¬
minum mentes trahunt. que nul¬
la grauitatis stabilitate solidan¬
tur: quas uelut de loco semꝑ ad
locum flumina errorum ducunt.
Unde & p̾dicator egregius cũ au¬
ditores suos non temporalit᷑ duci.¬

Expanded text:
ores sunt, et panis absconditus suores sunt, et panis absconditus suavior . Quae occulta scilicet praedicasum: Si dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire: ecce in penetralibus, nolite credere. Sicut enim fulgur exit ab Oriente, et paret usque in Occidentem, ita erit et adventus Filii hominis . Hoc itaque illic in penetralibus, quod hic dicitur in cavernis. In cavernis ergo haeretici habitant, quia plerumque errorem suum secretis praedicationibus occultant, ut quo se doctioribus prudentioribusque non indicant, eo ad se vehementius imperitos trahant. Unde bene etiam subinfertur: Vel super glaream. Glaream quippe illos minutissimos lapides dicimus quos aqua fluvialis trahit. Doctores igitur perversorum dogmatum super glaream habitant, quia illas hominum mentes trahunt, quae nulla gravitatis stabilitate solidantur, quas velut de loco semper ad locum flumina errorum ducunt. Unde et praedicator egregius cum auditores suos non temporalit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inuentores ꝑuersorũ dogmatũ
torrentes uocant᷑: qui a calore cari¬
tatis frigidi. quasi in torpore tem¬
poris hyemalis excrescunt. Qui ñ
ꝑpetua plenitudine ꝓfluunt. sed
catholicoꝵ alligationib quasi esti¬
uis solib exsicant᷑. Et quidẽ inuen¬
tores ꝑuersoꝵ dogmatũ contra scãm
eccłam exorti sunt feruore iam ue¬
ritatis extincti. sed tamen eoꝵ di¬
scipuli ea quȩ illi docuerunt. tene¬
re ac defendere non desistunt. Hii
g qui illoꝵ sequunt᷑ errores. in de
eloquia catholicoꝵ iam responsi¬
one & sermocinatione siccata st̃.
Quia uͦ aliud cauernas terre. qu̾ã
occultas heretiooꝵ p̃dicationes ac¬
cipimus: Si enim heretici inter se
clandestinis conuenticulis coeunt.
ut errori suo reuerentiam quam
ex ratione non ualent. p̾beant ex
occultatione: & infirmis animab
prauitatis sermo tanto reuerendꝰ
appareat. quanto secretus. Unde ꝑ
salomonẽ mulier ex trpo hereseos
suadet dicens. Aquȩ furtiuȩ dulci¬

Expanded text:
r inventores perversorum dogmatum torrentes vocantur, quia a calore charitatis frigidi, quasi in torpore temporis hiemalis excrescunt, qui non perpetua plenitudine profluunt, sed catholicorum allegationibus quasi aestibus solis exsiccantur. Et quidem inventores perversorum dogmatum contra sanctam Ecclesiam exorti fervore jam veritatis exstincti sunt, sed tamen eorum discipuli ea quae illi docuerunt tenere ac defendere non desistunt. Hi ergo qui illorum sequuntur errores in deseeloquia catholicorum jam responsione et ratiocinatione siccata sunt. Quid vero aliud cavernas terrae quam occultas haereticorum praedicationes accipimus? Sic enim haeretici inter se clandestinis conventiculis coeunt, ut errori suo reverentiam, quam ex ratione non valent, praebeant ex occultatione, et infirmis animabus pravitatis sermo tanto reverendus appareat, quanto secretus. Unde apud Salomonem mulier ex typo haereseos suadet dicens: Aquae furtivae dulci
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓocimum ꝑmouet᷑. Misccłia au¬
tẽ a misero corde uocata est: eo qđ
unusquisq intueat᷑ quempiam mi¬
serum. atq ei compatiens dũ dolore
animus cangitur. ipse cor miserũ
facit. ut eum a miseria liberet. cui
intendit. Prescire dicit᷑. qui unãqͣmq
rem ante quam ueniat uidet: & id
qđ futurum est. priusquã prȩsens
fiat p̃tudet. Ds gͦ quomͦ zelans ẽ.
qui in custodienda castitate nr̃a nul¬
lo mentis cruciatu tangitur: Qe mͦ
irascit᷑. qui in ulciscendis uiciis nr̃is
nulla ꝑturbatione animi cõmouet᷑:
Quomͦ ẽ penitens. qui qđ semel fece¬
rit. se fecisse nequaquã dolet: Qͦ¬
nulla nisi quȩ futura sint p̾sciant᷑:
Et seimus quia dõ futurũ nichil ẽ.¬
ante cuius oculos p̃terita nulla st̃.
p̃sentia ñ transeunt. futura non
ueniunt: quippe quia om̃e qđ no¬
bis fuit o erit. in eus ꝓspectu p̃¬
sto ẽ: & om̃e qđ presens ẽ. sci ri po¬
test potius quam p̾sciri: oo tamen

Expanded text:
ad proximum permovetur. Misericordia auad proximum permovetur. Misericordia autem a misero corde vocata est, eo quod unusquisque intueatur quempiam miserum, atque ei compatiens, dum dolore animi tangitur, ipse cor miserum facit, ut eum a miseria liberet cui intendit. Praescire dicitur qui unamquamque rem antequam veniat videt, et id quod futurum est priusquam praesens fiat praevidet. Deus ergo quomodo zelans est, qui in custodienda castitate nostra nullo mentis cruciatu tangitur? Quomodo irascitur, qui in ulciscendis vitiis nostris nulla perturbatione animi commovetur? Quomodo est poenitens, qui id quod semel fecerit se fecisse nequaquam dolet? Qunulla nisi qEt scimus quia Deo nihil futurum est, ante cujus oculos praeterita nulla sunt, praesentia non transeunt, futura non veniunt; quippe quia omne quod nobis fuit et erit in ejus prospectu praesto est, et omne quod praesens est, scire potest
Abbreviated transcription (Latin):
de scriptum ẽ. Iratus ẽ dñs contͣ isrł.¬
Dicit᷑ d̾s penitens: sicut scriptũ est.
‸ sicut scriptũ est. Misericors & misera¬
tor dñs: patiens & multum misericors.
Bicit᷑ p̃scus. sic̃ de illo ait apłs. Quos
presciuit. & predestinauit conformes
fieri imaginis filii sui. dum nec ze¬
lus. nec ira. nec penitentia. nec ꝓpͥe
miscd̾ia. nec p̃scientia possit in do eẽ.
Hec namq om̃ia ab humanis in illũ
qualitatib tracta sunt. dum ad nr̃e
infirmitatis uerba descendit᷑: ut qͣsi
quib dam nobis gradib factis & uix¬
ta nos positis. ꝑ ea quȩ nobis uici¬
na conspicimus. ad summa eius as¬
Acendere quandoꝙ ualeremus. Tela¬
ri enim dicit᷑. qui cum cruciatu m̃¬
tis. castitatẽ custodit uxoris. Irasci
dicit᷑. qui feruore animi contra pu¬
niendum uicium accendit᷑. ł enite¬
re dicit᷑. cui id qđ fecit displicet.¬
& e contra mutando aliquid aliud
facit. Misericors dicit᷑. qui pietate

Expanded text:
de scriptum est: Iratus est Dominus contra Isrde scriptum est: Iratus est Dominus contra IsrDeus poenitens, sicut scriptum est:  sicut scriptum est: Misericors et miserator Dominus, patiens et multum misericors . Dicitur praescius, sicut de illo ait Apostolus: Quos praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , dum nec zelus, nec ira, nec poenitentia, nec proprie misericordia, nec praescientia esse possit in Deo. Haec namque omnia ab humanis in illum qualitatibus tracta sunt, dum ad nostrae infirmitatis verba descenditur, ut, quasi quibusdam nobis gradibus factis, et juxta nos positis, per ea quae nobis vicina conspicimus ad summa ejus ascendere quandoque valeamus. Zelari enim dicitur qui cum cruciatu mentis castitatem custodit uxoris. Irasci dicitur qui fervore animi contra puniendum vitium accenditur. Poenitere dicitur cui id quod fecit displicet, et e contra mutando aliquid aliud facit. Misericors dicitur qui pietate
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quicquid in ea dicit᷑. & oportet ut
uerba illius nr̃a expositio subtilit᷑
rimetur. Ait gͦ. Mutatus es mͥ in
crudelem. & in duritia manus tuę
aduersaris mͥ. In scriptura sacra cũ
de dõ aliquid indignum dicit᷑. mo¬
uetur legentis animus: uelut si
aliquando de do aliquid dignum
dicat᷑. Pene om̃e quippe qđ de do di¬
cit᷑. eo ipso iam indignũ ẽ quo po¬
tuit dici. Nam cuitis laudi non
sufficit obstupescens conscientia.
quando sufficiet loquens lingua:
Sc̃s autẽ sp̃s hoc ipsum hominib
intelligentib insinuans. quã sint
ineffabilia summa diuina bis eti¬
am uerbis nonnũquã de do utit᷑.
quȩ apud homines habent᷑ in ui¬
cio. ut ex his quȩ mdigna uident᷑
hominib. & tamen dicunt᷑ de do
ammonerent᷑ scire homines. quod
nec illa iam do digna sint: quȩ
dum digna habentur apud homi¬
nes. digna putant᷑ dõ. Dicit᷑ enim
relotis nomen enis. Dicit᷑ iratus. un¬

Expanded text:
est quidquid in ea dicitur, et oportet ut est quidquid in ea dicitur, et oportet ut verba illius nostra expositio subtiliter rimetur. Ait ergo: Mutatus es mihi in crudelem, et in duritia manus tuae adversaris mihi. 666 In Scriptura sancta cum de Deo aliquid indignum dicitur, movetur legentis animus, velut si aliquando de Deo aliquid dignum dicatur. Pene omne quippe quod de Deo dicitur, eo ipso jam indignum est, quo potuit dici. Nam cujus laudi non sufficit obstupescens conscientia, quando sufficiet loquens lingua? Sanctus autem Spiritus hoc ipsum hominibus intelligentibus insinuans, quam sint ineffabilia summa et divina, his etiam verbis nonnunquam de Deo utitur quae apud homines habentur in vitio, ut ex his quae indigna videntur hominibus, et tamen dicuntur de Deo, admoneantur scire homines quod nec illa jam Deo digna sint quae, dum digna habentur apud homines, digna putantur Deo. 63. Quo zelotes nomen ejus . Dicitur iratus, un
Abbreviated transcription (Latin):
bo ꝑ diem: nec exaudies. & nocte. Atq
ipsa utilitas de exaudiendi mora.
mox subdit᷑: cum illic ꝓtinus subin¬
fertur. Et non ad insipientiam michi.
Ad multiplicandum quippe scõꝵ
sapientiam ꝓficit. qđ postulata
tarde ꝑcipiunt: ut ex dilatione cres-¬
cat desiderium. ex desiderio intelle¬
ctus augeatur: intellectus uͦ cũ ten¬
dit᷑. ei in dĩ ardentior affectus aꝑit᷑.
Affectus autẽ ad ꝓmerenda cȩlestia
tanto fit capax. quanto fuerit expe¬
ctando longanimis. Sed tamen in¬
ter hec scõꝵ patientiam dolor ur¬
get ad uocem: & cum dilati ꝓfici¬
unt. metuunt. ne deficientib uiri
b despecti reꝓbent᷑. Sequit᷑. Mutatꝰ¬
sententia uetus translatio dissonat:
qua qđ in hac de do dicit᷑. hoc in
illa de aduersariis ac ꝑsecutoribus
memoratur. Sed tamen quia hec
noua translatio ex hebreo nobis a¬
rabicoq eloquio cuncta uerius
transfudisse ꝑhebetur. credendum

Expanded text:
bo per diem, nec exaudies, et nocte . Atque bo per diem, nec exaudies, et nocte . Atque ipsamox subditur, cum protinus subinfertur: et non ad insipientiam mihi. Ad multiplicandam itaque sanctorum sapientiam proficit, quod postulata tarde percipiunt, ut ex dilatione crescat desiderium, ex desiderio intellectus augeatur. Intellectus vero, cum extenditur, ei in Deum ardentior affectus aperitur. Affectus autem ad promerenda coelestia tanta fit capax, quanto fuerit exspectando longanimis. Sed tamen inter haec sanctam patientiam dolor urget ad vocem, et cum dilati proficiunt, metuunt ne deficientes vacui rebus despecti reprobentur. Sed quiasententia vetus translatio dissonat, quia quod in hac de Deo dicitur, hoc in illa de adversariis ac persecutoribus memoratur. Sed tamen quia haec nova translatio ex Hebraeo nobis Arabicoque eloquio cuncta verius transfudisse perhibetur, credendum
Abbreviated transcription (Latin):
quippe iudicio scã electoꝵ eccła luto
comparat᷑. quia temporaliter con¬
culcata despicitur. fauillȩ assimilat᷑¬
& cineri. quia dum bona eiꝰ interio¬
ra non uident. ad sola hanc mala
ꝑuenisse ȩstimant: quȩ in ea exhi¬
beri corporaliter uident. Fidelis ta¬
men electoꝵ popłs cum multos ex
se cadere conspicit: optat si obtine¬
re ualeat aduersitatis suȩ tempora
mutari. Huius quia oratio differt᷑.
sto. & non respicis me. Scã quippe
eccła ꝑsecutionis sue tempore. fide stat.
desideriis clamat: sed dolet se qua¬
si non respici. dum sua uidet in
cribulationib uota differri. Alto nã¬
ꝙ consilio omp̃s ds̃ cum scĩ eiꝰ ad¬
uersariorum ꝑsecutionib compri¬
munt᷑. cumq assiduis ut liberent᷑
interpellationib clamant. differre
solet uoces petentium. ut merita
patientium crescant: quatinus eo
magis exaudiant᷑ ad meritũ. quo
citius non exaudiunt᷑ ad uotũ. Un¬
de alias scriptum e̾. Ds̃ ms clama¬

Expanded text:
quippe judicio, sancta electorum Ecclesia luto comparatur, quia temporaliter conculcata despicitur. Favillae assimilatur et cineri, quia dum bona ejus interiora non vident, ad sola hanc mala pervenisse aestimant, quae in ea exhiberi corporaliter vident. Fidelis autem electorum populus, cum multos ex se cadere conspicit, optat, si obtinere valeat, adversitatis suae tempora mutari. Hujus quia oratio differtur, sto, et non rEcclesia persecutionis suae tempore, fide stat, desideriis clamat, sed dolet se quasi non respici, dum sua videt in tribulationibus vota differri. que consilio omnipotens Deus, cum sancti ejus adversariorum persecutionibus comprimuntur, eumque assiduis ut liberentur interpellationibus clamant, differre solet voces petentium, ut merita patientium crescant, quatenus eo magis exaudiantur ad meritum, quo citius non exaudiuntur ad votum. Unde alias scriptum est: Deus meus, clama
Abbreviated transcription (Latin):
dampna ȩccłiȩ grauius gemit. Huc¬
usꝙ beatus iob descripsit mala quȩ
ꝑtulit. hoc uero ex loco incipit nar¬
rare subtilius bona quȩ fecit. Sed
doloris uerba hystorica atq allego¬
rica expositione transcurrimus:
uirtutum uero oꝑa ex magna par-¬
te iuxta solius bystorie textum te¬
nemus: ne si hec ad indaganda my¬
steria trahius. ueritatem fortas¬
se oꝑis uacuare iudeamus.
ntellectus sacri eloquii inter cextilm
& mysterium tanta ẽ libratione pen¬
sandus: ut utriusq partis lance mode¬
rata. hunc neq nimie discussionis
pondus deprimat: neq rursus torpor
incuriȩ uacuum relinquat. Multȩ
quippe eius sententie tanta allegori¬
arum conceptione sunt grauidȩ. ut
quisquis eas ad solam tenere bystori¬
am nitit᷑. earum noticia ꝑ suam in¬
curiam priuetur. Nonnulle uͦ ita ex¬
teriorib preceptis inseruiunt. ut si
quis eas subtilius penetrare desiderat.
intus quide nichil inueniat: sed hoc

Expanded text:
damna Ecclesiae gravius plangit. Hucdamna Ecclesiae gravius plangit. Hucusque beatus Job descripsit mala quae pertulit, hoc vero ex loco incipit narrare subtilius bona quae fecit. Sed doloris verba historica atque allegorica expositione transcurrimus, virtutum vero opera ex magna parte juxta solius historiae textum tenemus, ne si haec ad indaganda mysteria trahimus, veritatem fortasse operis vacuare videamur. ntellectus sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursum torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnulla vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desideret, intus quidem nihil inveniat, sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dum me contempni conspicio. eos qͥ
p̃dicationis canticum non audiunt
deploro. Hȩc ꝑ quosdam scã eccła in
fine factura est: hec ꝑ quosdam in
suis iam exordiis fecit. Martyr qͥp
tamen post uerba p̾dicationis dum
uideret ad iaciendos lapides conuo¬
lasse: fixis genib orabat dicens. Dñe
iħu: ne statuas illis hoc peccatum.
Quid gͦ buic: qui dum parua & mag¬
na narrauerat. nisi iam sue cytha¬
re atq organi cantus silebat. atq
ad luctum uersa fuerant. quia eos
quos p̾dicando non traxeat. amando
flebat: Qđ nimirum cotidie scã ec¬
cła agere non desistit. que p̾dica¬
tionis uerbum pęne ubiq conticu¬
isse iam conspicit. Alii namq loqui
dissimulant. alii recta audire con¬
tempnunt. Sed electorum mens dũ
tacere cantum predicationis con¬
spicit. gemens ac tacita ad fletus
redit. Dicat ergo. Uersa est in luctũ
cythara mea. & organum meum in
uoce flentium: quia electus quisq
quo scȩ̃ predicationis uox siluit.

Expanded text:
dum me contemni conspicio, eos qui dum me contemni conspicio, eos qui praedicationis cantum non audiunt deploro. Haec per quosdam sancta Ecclesia in fine factura est. haec per quosdam in suis jam exordiis fecit. Primus quiptamen post verba praedicationis, dum videret ad jaciendos lapides convolasse, fixis genibus orabat, dicens: Domine Jesu, ne statuas illic hoc peccatum . Quid ergo buic, qui diu et parva et magna narraverat, nisi jam suae citharae atque organi cantus silebat atque in luctum versa fuerant, quia eos quos praedicando non traxerat, amando flebat? Quod nimirum quotidie sancta Ecclesia agere non desistit, quae praedicationis verbum pene ubique conticuisse jam conspicit. Alii namque loqui dissimulant, alii recta audire contemnunt. Sed electorum mens dum tacere cantum praedicationis conspicit, gemens ac tacita ad fletus redit. Dicat ergo: Versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flentium, quia electus quisque quo sanctae praedicationis vox siluit, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ce abstinentes ꝓut uires accipiunt: in
ea ꝓximis suis canticum bone exhor¬
tationis reddunt. Nam & prudentes
quiq ad p̾dicationis fructum sollert᷑
inuigilant. atq ut alios ad uitam ꝑ¬
trabant: sono magne ꝑsuasionis ela¬
borant. Et qui in ea tardioris ingenii
uident᷑. ex ipso uitȩ suȩ merito in qͣn¬
tulum se posse conspiciunt. exbertatio¬
nis erga alios auctoritatẽ sumunt: atq
ad cȩlestem patriam quos ualent tra¬
here non desistunt. Sed scã eccła ex¬
tremis ꝑsecutionib pressa. cũ uerba
sua a repbis contempni considerat:
amoris sui gram ad solum lam̃tum
format: quia nimirum deflet. quos
exorando trabere non ualet. Dicat gͦ.
Uersa est in luctum cychara mea. &
organum ineum in uoce flentium.
Aosi aꝑte fateat᷑ dicens. Pacis quidẽ tem
pore mee ꝑ alios parua more eycha¬
rȩ. ꝑ alios more orgam magna e so¬
nora predicabam. sed nunc in luctũ
eythara & organum uersum est: qr

Expanded text:
et abstinentes pro ut vires accipiunt in et abstinentes pro ut vires accipiunt in ea proximis suis canticum bene exhortationis reddunt. Nam et prudentes quique ad praedicationis fructum solerter invigilant, atque ut alios ad vitam pertrahant, sono magnae perturbationis elaborant, et qui in ea tardioris ingenii videntur, ex ipso vitae suae merito in quantulum se posse conspiciunt, exhortationis erga alios auctoritatem sumunt, atque ad coelestem patriam quos valent trahere non desistunt. Sed sancta Ecclesia extremis persecutionibus pressa, cum verba sua a reprobis contemni considerat, amoris sui gratiam ad solum lamentum format, quia nimirum deflet quos exhortando trahere non valet. Dicat ergo: « Versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flepressa fateatur, dicens: Pacis quidem meae tempore, per alios parva more citharae, per alios vero more organi magna et sonora praedicabam. Sed nunc, in luctu cithara et organum versum est, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino nulla e̾. si tantum quisq corpꝰ
non edomat quantũ ualet: aut ualde
inordinata est. si corpus acterit plus
quam ualec. Per abstinentiam quippe
carnis. uicia extinguenda sunt: non
caro. Et tanto quisq sibimet debet
moderamine preesse. ut e ad culpam
caro non suꝑbiat. & tamen ad effectũ
recticudinis in oꝑatione subsistat. Intu¬
eri inter hec egreguim p̾dicatorẽ libet:
quanta arte magisterii fideliũ animas
ueluti in cythara coidas tensas. alias
amplius tendendo extenuat: atq alias
a tensione sua relaxando conseruat.
Alus xenim dicit. non in comessationib &
ebrietatib. non in cubilib & impudici¬
tiis: & rursus ait. mortificate membra
aquam bibere. sed modico uino utere
ꝓpter stomacum. & frequentes cuas in¬
firmitates. Illas gͥ cordas extenuando
tendit. ne non tense om̃ino nͣ sonent.
hanc uͦ a tensione tempat. ne dũ plus
catores in eccła. seu quilibet simplices

Expanded text:
omnino nulla est, si tantum quisque corpus omnino nulla est, si tantum quisque corpus non edomat quantum valet; aut valde inordinata est, si corpus atterit plus quam valet. Per abstinentiam quippe carnis vitia sunt exstinguenda, non caro; et tanto quisque sibimet debet moderamine praeesse, ut et ad culpam caro non superbiat, et tamen ad effectum rectitudinis in operatione subsistat. Intueri inter haec egregium praedicatorem libet, quanta arte magisterii fidelium animas velut in cithara chordas tensas, alias amplius tendendo extenuat, atque alias a tensione sua relaxando conservat. Aliis etenim dicit: Non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et impudicitiis . Et rursus ait: Mortificate membra aquam bibere, sed modico vino utere, propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates . Illas ergo chordas extenuando tendit, ne non tensae omnimodo non sonent; hanc vero a tensione temperat, ne dum plus catores in ecclesia, seu quilibet simplices