comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conͣstat in sredem eã actioe
nõ tranũe que trãsitura fun¬
sset si ultã dampnũ nunquã
lis estimnaretur. ¶ Illud no
ex ũbis legis sex interpreca¬
tice placuit nõ solũ perempti
corporis estimatiõe habẽla
cẽ scđm cã que diximus s eo
amplus quicꝗd preterea ꝑ¬
empto corpore dampni uob̾

Expanded text:
stat, in heredem eam actionem non transire, quae transitura fuisset si ultra damnum numquam lis aestimaretur. Illud non ex verbis legis, sed ex interpretatione placuit, non solum perempti corporis aestimationem habendam esse, secundum ea quae diximus, sed eo amplius quidquid praeterea, perempto eo corpore, dam
Abbreviated transcription (Latin):
dicus qui ẜuũ tuũ iecĩtd̾¬
relinquent curatioe atq
ob id mortuus fuent ẜuũ
culpe reus est. ¶Impicia
quoq culpe adnũciatur uł¬
uti n medicus ideo ẜuũ tuur
occident quod eũ male secu

Expanded text:
dicus, qui servum tuum secuit, dereliquerit curationem atque ob id mortuus fuerit servus, culpae reus est. Imperitia quoque culpae adnumeratur, veluti si medicus ideo servum tuum occiderit, quod eum male secu
Abbreviated transcription (Latin):
fere omes rei perscquende causa compera¬
cte uidentur. uluti quib mutuã pecuniã
uł instipłatum deductã petit actor. Item
locato  conducto plane si depositi agatiu
conoĩe quidẽ tumultus incendu nunc
naufragii causa depositũ ñt induplumi
acciocm pretor reddit ñmodo cũ ipio aprd
que depositum sit aut comsrede eius ex
dolo ip̃ius agit. quo casu mixta est accio.
Ex malesicus ucio prodite aetioes alic tĩ
tãtũ persequitur quasi Piacione fuiti. Si¬
ue enĩ manifesti agatur quadrupli. siue
nec manifesti dupli de sola pena agitur.
⁊am ip̃a ic propria actiõe peisequiturꝗs
idem rem suã essc petens. siuc fur ip̃ edr¬
co aducrsus fure etiã condictio erei. ui
aũt bonorum raptoꝵ actio mixta est qa
in quadruplũ reipenecucio cõtinetur re
aut mpli est. Sr̃ et iegis aquile actiode
dampno uiuc mixta est. nõ solũ ũ adu̾¬
sus inficiante in duplũ. igatur.si uieo¬

Expanded text:
es rei persequendae causa comparatae videntur: veluti quibus mutuam pecuniam vel in stipulatum deductam petit actor, item locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, in duplum actionem praetor reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu mixta est actio. Ex maleficiis vero proditae actiones aliae tantum persequitur quis actione furti; sive enim manifesti agatur quadrupli sive nec manifesti dupli, de sola poena agitur: nam ipsam rem propria actione persequitur quis, id est suam esse petens, sive fur ipsedversus furem etiam condictio est rei. Vi autem bonorum raptorum actio mixta est, quia in quadruplo rei persecutio continetur, poena autem tripli est. sed et legis Aquiliae actio de damno mixta est, non solum si adversus infitiantem in duplum agatur, se
Abbreviated transcription (Latin):
tũ mexactior dotis mẽruit.
ut bone fidei sit. Sret tatitã
ei dedimus ypochecã. Prefe¬
n aũt alus creditorib iny¬
pothecis tũc censuimus cũ
ip̃a mulier de dote sua exp¬
itur. Cuius solius proiudẽ¬
cia hoc induximus. In boix¬

Expanded text:
tum in exactione dotis meruit tum in exactione dotis meruit ut bonae fidei sit. sed et tacitam ei dedimus hypothecam: praeferri autem aliis creditoribus in hypothecis tunc censuimus, cum ipsa mulier de dote sua experiatur, cuius solius providentia hoc induximus. In bo
Abbreviated transcription (Latin):
is cas̃ib nõ ita est. Rom̃inio¬
do quisq in quadruplũ con¬
dẽpnatioe. quod est ⁊ in fuiti
manifesti actione. ¶Acti¬
onũ aũt queda bo̾nefidei sr̃t
quedam stricti uins. bone
fidei sũt lec. Exẽpto uẽdic¬
to. locacio cõductio negocior
gestorũ mandati. de ponti. ꝓ¬
iocio. tutele. comodati pigro¬
ni duudũdo. prescuptis u¬
bis que de estimato propo¬
nitur q̃ caque expeniutan¬
onc cõpetit.⁊ Breditãtis peti¬
tio. Quaius eñ usq ad hix
inccitũ erat suic inter bõe
fidei iudicia cõnumeradai¬
nõ nost̃ ãt ꝯstiturio tñ ape¬
ite eã ẽc bonefidei disposu¬
it fuerat antea ⁊ rei uxorie
accio una ex boe fidei iudi¬
cus. Orcũ pleniore eẽ exsti¬
płatu actioe inueniẽtos oẽ
ius quod res uxoria ante
hãt cũ multis diuisioĩbus
in exstipulatu actiõe qued̾
dotibr erigẽdis proponitur
trastusimus mento reiuxo¬
ne accioe sublata exstipłaty
que pro ca introducta est.
naturã bonefidei iudicu cã¬

Expanded text:
is casibus non ita est, sed omnimodo quisque in quadruplum condemnatur, quod est et in furti manifesti actione. Actionum autem quaedam bonae fidei sunt, quaedam stricti iuris, bonae fidei sunt hae: ex empto, vendito, locato, conducto, negotiorum gestorum, mandati, deposocio, tutelae, commodati, pigneuni dividundo, praescriptis verbis quae de aestimato proponitur, et ea quae ex permutatione competit, et hereditatis petitio. quamvis enim usque adhuc incertum erat, sive inter bonae fidei iudicia connumeranon, nostra tamen constitutio aperte eam esse bonae fidei disposuit. Fuerat antea et rei uxoriae actio ex bonae fidei iudiciis: sed cum, pleniorem esse ex stipulatu actionem invenientes, omne ius quod res uxoria ante habebat cum multis divisionibus in ex stipulatu actionem, quae de dotibus exigendis proponitur, transtulimus, merito rei uxoriae actione sublata, ex stipulatu, quae pro ea introducta est, naturam bonae fidei iudicii tan
Abbreviated transcription (Latin):
ni quidẽ nec manifesti actio ⁊ ũui coruyn
acetens de quib simul locuti sumus eodi¬
ffeit. ꝙ lxe acticõs onimodo dupli nit. di
ille idest danni inuine ex lege. iquilia ⁊ in¬
terdum daditi dolo inficiatione duplican¬
tur. Incofitentt aũt in simplũ dantur. Si
illa que de his cõpetit que relicta uenerabi¬
lib locis sũt nõ solũ infiactiõe duplicantẽ.
s ⁊ si distulent ieucti soluciõem.uiq quo
ussu magistratuũ nĩoꝵ conueniatur. In
cofitentẽ uero ⁊ antequã issu magistratuũ
conueniatur soluete simpli redditis Itt
actio de eo quod sł metus causa factũ sit.
acctens de quibr simul locuti sumus eodi¬
tert quod eius natura racite cõtinetur
ut quiudicis uimi ip̃am iem actori it̃stu¬

Expanded text:
 nec manifesti actio et servi corrupti a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod hae actiones omnimodo dupli sunt: at illae, id est damni iniuriae ex lege Aquilia et interdum depositi, infitiatione duplicantur, in confitentem autem in simplum dantur: sed illa quae de his competit quae relicta venerabilibus locsed et si distulerit relicti solutionem usque quo iussu magistratuum nostrorum conveniatur; in confitentem vero et antequam iussu magistratuum conveniatur solventem simpli redditur. Item actio de eo, quod metus causa factum sit, a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod eius natura tacite continetur, ut, qui iudicis iussu ipsam rem actori rest
Abbreviated transcription (Latin):
scruit. et exhac causa uiatoros idest excqu¬
tores liciũ ampliorẽ sũmam spor̃tulani
noĩe exegtrit. Tũc enim id quod ꝓpier cor
causam dampnũ passus fuerit reus inin¬
plum abactoros cosequ̾atur ⁊ in hoc tuy¬
lo ⁊ simplũ in quo dampnũ pissus est con¬
numeretur quidẽ nr̃a constiturio introar¬
eit que in ño codice sulget exqua procul
dubio est exlegt condictitian cmanare.
Quadrupli aut furti manitesti. N̾c de eoq
metus causa factũ sit de que ca pecuma q̃
in hoc data sit. Ut is cui datur calũpnie cã
negocium alicui faceret uł nõ faceret. Ir̃e
exlege cõdictia que a n̾ra cõstitutione ex¬

Expanded text:
seruit, ut ex hac causa viatores, id est exsecutores litium, ampliorem summam sportularum nomine exigerent: tunc enim quod propter eorum causam damnum passus fuerit reus id triplum ab actore consequetur, ut in hoc triplo et simplum, in quo damnum passus est, connumeretur. quod nostra constitutio induxit, quae in nostro codice fulget, ex qua dubio procul est ex lege condicticiam emanare. Quadrupli veluti furti manifesti, item de eo quod metus causa factum sit, deque ea pecunia quae in hoc data sit ut is cui datur calumniae causa negotium alicui faceret vel non faceret: item ex lege condicticia a nostra constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
per qũa non illud quentur an ei peccum¬
a debeatur s an iurauent. ¶ Penales
quoqr actioẽs pretor pene multas ex sua
iunsditione innoduxit ułuti. aduersus
cum quiquid ex albo eius cõrupisser am
eũ qui patronũ uł puentem in uis uocass
cum id nõ impenasset. ¶ Item adu̾sus
eune qui ui exement eum qui inius uo¬
catur cuiusuc dolomalo. ilius exemen
et aliaᷤ in numerabilos. ¶ Preuidici¬
ui ulritus nt uł de putu agnoscendo ex
quibr fere illa una legittimam causamht
per quo quenturan aliquis ⁊ libersit. ce
ita abalia quo petere ñ paret cum dare
oportere. Hec enim qd .i.actioĩs est id ei
daic oportet. quia scł. dan cuiquã id inte¬
lligitur qui ita datur ut eius fiat. Hec
res que iam actioĩs est magis eius fieĩ
potest. Planc odio fuitũqr magis ut plx¬
ribr actioĩb tencantur e fectum est ut
ertra penam dupli aut qudrupli rei reci
piendenoic fures exiam dicta actione
tencantur. si piret eos dare oportere quẽ

Expanded text:
per quam non illud quaeritur, an ei pecunia debeatur, sed an iuraverit. Poenales quoque actiones praetor bene multas ex sua iurisdictione introduxit: veluti adversus eum qui quid ex albo eius corrupisset: et in eum qui patronum vel parentem in ius vocasset, cum id non impetrasset: item adversus eum qui vi exemerit eum qui in ius vocaretur, cuiusve dolo alius exemerit: et alias innumerabiles. Praeiudicitus sit, vel de partu agnoscendo. ex quibus fere una illa legitimam causam habet, per quam quaeritur, an aliquis liber sit: ceita ab aliquo petere ‘ si paret eum dare oportere ’: nec enim quod actoris est, id ei dari oportet, quia scilicet dari cuiquam id intellegitur quod ita datur ut eius fiat, nec res quae iam actoris est, magis eius fieri potest. plane odio furum, quo magis pluribus actionibus teneantur, effectum est, ut extra poenam dupli aut qupiendae nomine fures etiam hac actione teneantur: SI PARET EOS DARE OPORTERE,
Abbreviated transcription (Latin):
iypotircam quantum ad acticem ypoche¬
canam nicdil u̾iterest nam de quare in¬
ter ceditorẽ et debitorem conuenent.
ut sit pro debito obligata uiraq hac appͥe¬
llactione continetur. s in alliis differencia
est. Nam pignoris. appłatiõe eam proprie
continen dicimus que simul etia tradit᷑
creditori maxini̾e nimobilis sit. alt que si¬
ne traditione nuda conuentioe renetur
proprie ypochece appłatione contincii dici¬
mus. ¶ In peiscum quoꝵ actiones ex
sua uniditione propositas habet pretor.
ułuti de peccunia constitura cuisimilis
uidebatur recepticia. S ex nostra cõstit᷑u¬
none cum ⁊ siquid plenius habebat loc¬
in actione pecunic constirute transfuix
est. cã quas supeniacua iussa est cum ira
auctoritate. anostris iecedeit legibus.
¶Item pretor proposuit de pecuuo ruorũ
filiorũq familias. ⁊ ex cqua quentur. an
actor iurauent ⁊ alias complures ¶p̾ pec¬
cuma aũt constituta cum omibus. igit̃
quicumq uł pro se uł pro alio ĩolutuni

Expanded text:
ypothecam quantum ad actionem hypothecariam nihil interest: nam de qua re inter creditorem et debitorem convenerit ut sit pro debito obligata, utraque hac appellatione continetur. sed in aliis differentia est: nam pignoris appellatione eam proprie contineri dicimus quae simul etiam traditur creditori, maxime si mobilis sit: at eam quae sine traditione nuda conventione tenetur proprie hypothecae appellatione contineri dicimus. In personam quoque actiones ex sua iurisdictione propositas habet praetor. veluti de pecunia constituta, cui similis videbatur recepticia: sed ex nostra constitutione, cum et, si quid plenius habebat, hoc in pecuniam constitutam transfusum est, ea quasi supervacua iussa est cum sua auctoritate a nostris legibus recedere. item praetor proposuit de peculio servorum filiorumque familias, et ex qua quaeritur, an actor iuraverit, et alias complures. De pecunia autem constituta cum omnibus agitur, quicumque vel pro se vel pro alio soluturos
Abbreviated transcription (Latin):
nusta causa emptiois. aͣt donatioĩs. aͣ
dons. uit legatorũ nec dum eius rerdũs
effectus est. ñ eius ici cͣasu possemoem. uii¬
muent. nuliam habet directam in rem ac¬
tionem ad eam rem peisequendã. Quipx
nim erat eo c̃asu dim̃cere actioeni. iueta
est apretore actio ĩqua dicit is qui posse¬
ssioe̾m anuũt eam rem se usuccpisse ⁊ ita
uendica suam eẽ que actio publiciana
appellatur. qm primũ apublico pretore m
clicto proposita est. ¶ Ruisus er diu̾so
ñquis cum reipublice causa abeet uł in
uostiũ potestate eẽt rem eius qui in cũi¬
tate eet usucepent pemuctit dñosi poss¬
essor iei publice causa abcẽ desient nĩc
interansiũ recissa usucapione eam petẽ
idest ita petere ut dicat possessorẽ usuỹo
cẽpisse ⁊ obid sua iemee. Quod genusi
te motus pretor accomedat sicut ex lac

Expanded text:
 causa emptionis aut donationis aut dotis aut legatorum, necdum eius rei dominus effectus est, si eius rei casu possessionem amiserit, nullam habet directam in rem actionem ad eam rem persequendam: quippeane durum erat, eo casu deficere actionem, inventa est a praetore actio, in qua dicit is qui possessionem amisit eam rem se usucepisse, et ita vindicat suam esse. quae actio Publiciana appellatur, quoniam primum a Publicio praetore in edicto proposita est. Rursus ex diverso si quis, cum rei publicae causa abesset vel in hostium potestate esset, rem eius qui in civitate esset usuceperit, permittitur domino, si possessor rei publicae causa abesse desierit, tunc intra annum, rescissa usucapione, eam petere, id est ita petere ut dicat, possessorem usu non cepisse et ob id suam esse rem. quod genus te m
Abbreviated transcription (Latin):
tuidatioe. exenpto uẽdito. locato eõducto
duplũ agimus ułuti furti nec ma̾nifesti.
dampni inune ex lege aquilia deposui ex
quibusdã c̃asib Itẽ yui corupti que cõpe¬
tit in eũ cuĩ ortatu cõsilione ẜuus alienx̃
fugcrit. aut cõtumax.idu̾sus dñm factẽ
est̾ aut luxunose iuere cepit aut deni¬
qr quolibet modo detenor factus ñt. In
qua actioẽ criarũ eaiũ rerum quas fu¬
giendo ẜuus abstulit estimatio dedicit᷑.¬

Expanded text:
endito, locato, conducto, duplum agimus veluti furti nec manifesti, damni iniuriae ex lege Aquilia, depositi ex quibusdam casibus: item servi corrupti, quae competit in eum cuius hortatu consiliove servus alienus fest aut luxuriose vivere cepit, aut denique quolibet modo deterior factus fuerit. In qua actione, etiam earum rerum quas servus domino abstulit, estimatio deducit
Abbreviated transcription (Latin):
quacuqr re quentur sũmadi¬
uiso induo genera deduci¬
tur aut enĩ in r̃e sũt au̾t
in ꝑsoam. Nãqr agit unus¬
ligatus est uł excotractuł
ex᷑ malesitio quo casu prodi¬

Expanded text:
qua re quaeritur, summa divisio in duo genera deducitur: aut enim in rem sunt aut in personam. namque agit unusligatus est vel ex contractu vel ex maleficio, quo casu prodi
Abbreviated transcription (Latin):
telligitur Ideo iũt nõ ꝓpriẽ
ex ma leficio obligatus in¬
telligitr qui a plerũqr ob
altenus culpĩ tenetur aut
sui aut liben. Cuiꝰ similis ẽ
is qui ea parte qua uulgoit
fien solet id poitum aut su¬
sxnsu habet quod potest si ce¬
cident alicuui necere quo cãu
pena dect̃ au̾icoꝵ cõstituta
est De couero quod deiectỹ
effuiuue est dupli quãti
dãpnum datũ sit cõstitura
est actio. Oblꝑĩem ueroli¬
uerũ occisum qͣiũ quagita
aureor pena cõstitiuitur Si
uero uiuet nocitũq ei eẽdi¬
citur quantũ ob eã remi eqr¬
um uidici uidebitur actio
dabitur. Iudex eiũ cõpura¬
re debet mercedes medicis
prestitas ceteraq impẽcdia
que incuratiõe facta iũt p̃¬
aut canturus est obid ꝙ
mutilis factus est. ¶ Si
filius familias scoriũ apa¬
tir habitau̾it ⁊ quid ex ce¬
naculo eius diectũ effurr̃¬

Expanded text:
legitur: ideo autem non proprie ex maleficio obligatus intellegitur, quia plerumque ob alterius culpam tenetur aut servi aut liberi. cui similis est is qui ea parte qua vulgo iter fieri solet id positum aut suspensum habet quod potest, si ceciderit, alicui nocere: quo casu poena decem aureorum constituta est. de eo vero quod deiectum effusumve est, dupli quanti damnum datum sit, constituta est actio. ob hominem vero liberum occisum quinquaginta aureorum poena constituitur: si vero vivet nocitumque ei esse dicetur, quantum ob eam rem aequum iudici videtur, actio datur: iudex enim computare debet mercedes medicis praestitas ceteraque impendia quae in curatione facta sunt, praut cariturus est, ob id quod inutilis factus est. Si filius familias seorsum a patre habitaverit et quid ex coenaculo eius deiectum effu
Abbreviated transcription (Latin):
obruandũ est quilitẽ iũa
fecent. ¶ Itẽ exeititor na¬
uis aut caupone aut stabe¬
u de dolo aũt fuito quod ⁊¬
in naui aut in caupona ar
in stabulo factũ ent quasi
ex in aleficio tenen udetur
si mado ip̃ius nullũ est ina¬
leficiũ s alicuius coꝵ quoꝵ
oꝑa nauẽ aut cauponã aur
stabulũ exerceret. Cum enĩ
tuta acrio ⁊ aliquatenus cͣul¬
pe ieus est quod opera maloꝵ
hoĩam uteretur ideo quasu
et maleficio tenen uidetur

Expanded text:
rvandum est, qui litem suam fecerit. Item exercitor navis aut cauponae aut stabuli de dolo aut furto, quod in nave aut in caupona aut in stabulo factum erit, quasi ex maleficio teneri videtur, si modo ipsius nullum est maleficium, sed alicuius eorum, quorum opera nauem aut cauponam aut stabulum exerceret: cum enim tuta haec actio et aliquatenus culpae reus est, quod opera malorum hominum uteretur, ideo quasi ex maleficio teneri uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
is uenerabilib iois legati uł ñdeicomisi
noĩe distulẽñt daic uiq adco ut etiã in
iudicium uocaientur. Tunc etĩa ip̃am
iem uł pecuniam que relicra est dare cõ¬
pellitur⁊ aliud tantũ prõpena et ideo ĩ
duplũ cius fit cõclempnonio. ¶ Niredã
accicẽs mixt̃a cucausã obtinere uidentri
tam in iem quã in persoam qualis est fa
tercos agitur qui cõsinos agros habeiet.
In quibtribr iudicus pemuttitur iudici
remt alicui exlittigatoribr exbono ⁊ cquro
adiudicare ⁊ ñ unius pars pregrauan ui¬
debitur eũ inuicẽ certa pecunia alten ꝯlẽ¬
pnare. ¶ Omẽs aũt actioõs uł ins̃plur
concepit sũt. uł induplũ. uł intuplũ q ua

Expanded text:
enerabilibus locis legati vel fideicommissi nomine dare distulerint usque adeo ut etiam in iudicium vocarentur: tunc etenim et ipsam rem vel pecuniam quae relicta est dare compelluntur, et aliud tantum pro poena, et ideo in duplum eius fit condemnatio. Quaedam actiones mixtam causam optinere videntur tam in rem ter eos qui confines agros habent.in quibus tribus iudiciis permittitur iudici rem alicui ex litigatoribus ex bono et aequo adiudicare et, si unius pars praegravari videbitur, eum invicem certa pecunia alteri condemnare. 2 Omnes autem actiones vel in simplum conceptae sunt vel in du
Abbreviated transcription (Latin):
ñbi dan oportere. Hulla eñi hoc tp̃r cono¬
mine denũciactio fit. ¶ Sequens illa
diuisio est quod quedam actioc̃s rei per¬
sequende gracia cõparacte sũt. quedam
pene persequede. quedam mxte sũt. Rei

Expanded text:
bi oportere: nulla enim hoc tempore eo nomine denuntiatio fit. Sequens illa divisio est, quod quaedam actiones rei persequendae gratia comparatae sunt, quaedam poenae persequendae, quaedam mixtae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ẜuiana que ctĩa ypotecana uoci¬
t᷑ exip̃ius prctoris uiusditiõe sułam ca¬
pit. ¶ Seiiana aũt expentur quis
de rehecolom̾i que pign̾oris uire ꝓmer¬
cedibus sũndi ei tene̾ntur. ¶ Quãsi
ẜuiana aũt qua creditores pignorai¬

Expanded text:
iana, quae etiam hypothecaria vocatur, ex ipsius praetoris iurisdictione substantiam capit. Serviana autem experitur quis de rebus coloni, quae pignoris iure pro mercedibus fundi ei tenentur; quasi Serviana autem qua creditores pignora
Abbreviated transcription (Latin):
Ei uero qui nõ possidet nõ est actio proclicta
per quam neget rem acitoris et̃. Sane iuo
casu qui posũdet nichilominus actoris par¬
tes optinet sicut in laciorib dustorũ libris
oportunius apparebit. G ist̾e quidem acci¬
ones quarũ mẽcionem habuimus. ⁊ sique
sunt similes ex legutimis ⁊ ciuilib cauns
descendũt. ¶ Alie sũt aũt quas pretor
ex sua iunsditõe comperatas hbet ta ĩnrẽ
quã in personam quas ⁊ ip̃as actiones ne¬
cessãnũ est exenplis ostendere. ¶ Eccc¬
crum pleruimq ira pemuttitur uirem a¬
gere ut uł actor diceret sequasi usucepis¬
se quod usu nõ cepent. uł ex diu̾erso pͥoise¬
ssor diceret aduersanum suum usu non

Expanded text:
ei vero qui possidet non est actio prodita ei vero qui possidet non est actio prodita per quam neget rem alterius esse. sane uno casu qui possidet nihilo minus actoris partes obtinet, sicut in latioribus digestorum libris oppotunius apparebit. Sed istae quidem actiones, quarum mentionem habuimus, et si quae sunt similes, ex legitimis et civilibus causis descendunt. aliae autem sunt, quas praetor ex sua iurisdictione comparatas habet tam in rem quam in personam, quas et ipsas necessarium est exemplis ostendere. ecce plerumque ita permittit in rem agere, ut vel actor diceret, se quasi usucepisse quod usu non ceperit, vel ex diverso possessor diceret, adversariam suum usu non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo agit qui nullo iure ei obligatus ẽ.
mouet tame alicui d̾ aliqua re controu̾si¬
ami. quo casu prodite actiões inrẽ sũt. ułu¬
ti si rẽ corporalem possideat quis quã ticirꝰ
sũa ẽẽ affurmet. ⁊ possessor dñm eius se eẽ
dicat. Nã n ticius suam eẽ intendat urẽm
actio est. Eq si agat ius sibi ẽe infundo for
gẽnens est actio de iure predior urlunoꝵ
ułuti si agat ius sibi ẽẽ altius edes suas to¬
llendi prospiciendi uł proiciendi aliquid
uł imittendi tignũ inuicini edos. Ecõtira
quoq de usufructu. ⁊ de ruitutib prediorum
iusticorũ. item prediorũ urlimorũ inuicez
quoq prodite sũt actiõos. ut siquis intenda
ius nõ ẽẽ adu̾sano utendindi fiuendi eũdi
agendi. aqua ue ducendi itẽ alitiũ tolledi
prospiciendi proiciendi immitendi. Iste quo¬
qr actioẽs in rem sũt srnegatõie. Quod genꝰ
actiois incõtrou̾sus renĩ corporalium pro¬
dictũ nõ est. Na in his agir is qui nõ possid

Expanded text:
cum eo agit qui nullo iure ei obligatus est, movet tamen alicui de aliqua re controversiam. quo casu proditae actiones in rem sunt. veluti si rem corporalem possideat quis, quam Titius suam esse affirmet, et possessor dominum se esse dicat: nam si Titius suam esse intendat, in rem actio est. Aeque si agat ius sibi esse fundo fortgeneris est actio de iure praediorum urbanorum, veluti si agat, ius sibi esse altius aedes suas tollendi prospiciendive vel proiciendi aliquid vel immittendi in vicini aedes. contra quoque de usu fructu et de servitutibus praediorum rustquoque proditae sunt actiones, ut quis intendat, ius non esse adversario utendifruendi, eundi, agendi aquamve ducendi, item altius tollendi, prospiciendi, proiciendi, immittendi: istae quoque actiones in rem sunt, sed negativae. quod genus actionis in controversiis rerum corporalium proditum non est: nam in his is agit qui non possidet:
Abbreviated transcription (Latin):
tus adquirebant sine ul¬
ladiestintione. Mita pare¬
tium ficbant. ut ẽet eisu
centia quod perunumuł
unam eoꝵ aquisitum ẽ.
auifiliour extranco do pa¬
re. uł uendere. uł quocũ¬
ꝙ modouoluerant appli¬
care. O nobis  ulbuma¬
num nsumest. Et grã¬
li constituticẽemissa. et
liberis pepercimus. ⁊ parri¬
bus debitum resexuaui¬
tiur ⁊ enim anobis est.
ut siquidet᷑re patris ei
oseruatiorem torumpa¬
renti aquirat. Que eñ
inndia est ꝙ expatris oc¬
casione profectum est. s
ad eum reuertrquod ant
exalienacansasibi filius fa¬
mili as adquisiuit. huius
usunfructum quidem patri
adquiret dñium aũt aper
eum remaneat. Ne quoci¬
er ex siis laroribus. nł pro¬
ĩpera fortuna accrssit. Hoc
dsum ei procectat. ¶ Rx¬
quoꝙ anobdispõsitumẽ.
cipando liberum. ex repus
que adquisitione in effugi¬
unt. sibi partem terciani
retinere siuoluerat lic̾e¬
tiam exantenoribus con¬
stitutionibus haberat qua¬
si propretio quolamimorio

Expanded text:
s adquirebant sine ulla distinctione: et hoc ita parentum fiebat, ut esset eis licentia quod per unum vel unam eorum adquisitum est alii filio vel extraneo donare, vel vendere vel quocumque modo voluerant applicare. quod nobis inhumanum visum est et generali constitutione emissa et liberis pepercimus et patribus debitum reservavitum etenim a nobis est, ut, si quid ex re patris ei observationem totum parenti adquirat quae enim invidia est, quod ex patris occasione profectum est, hoc ad eum reverti?: quod autem ex alia causa sibi filiusfamilias adquisivit, huius usum fructum quidem patri adquirat, dominium autem apud eum remaneat, ne, quod ei suis laboribus vel prospera fortuna accessit, hoc osum ei procedat. Hocque a nobis dispositum est cipando liberum, ex rebus quae adquisitionem effugiunt sibi partem tertiam retinere, si voluerat, licentiam ex anterioribus constitutionibus habebat, quasi pro pretio quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
mãder siue sua ⁊ tua. sure ali¬
ena tantũ. siuc sua ⁊ alienat
me tua aliena. ¶at situa
tua tantũ graçia sibindada¬
tũ sit suꝑuacuũ est madatu
robid mlla ex eo obligatio
nec madati inter uos actior¬

Expanded text:
mandet, sive sua et tua, sive alienia tantum, sive sua et aliena, sive tua et aliena. at si tua tantum gratia tibi mandatum sit, supervacuum est mandatum et ob id nulla ex eo obligatio nec mandati inter vos actio
Abbreviated transcription (Latin):
agnatos manifestũest ꝯͣ igna¬
inter se quidem possũt uiden
osanguinei ẽẽ quia consangu¬
nitatis ius spẽs est agnatiois
tantũigitur cognati sũt sibi si¬
cut ex matre agnati Itaꝙ oĩbe
istis ex ea parre cõpetit bonoꝵ
possesio qua prorimitatis noĩe
cognati nocantur. ¶ Hoc łoco
⁊ ulud necces. mno ãmonendi su¬
mus agnatioĩs quidẽ iure ad¬
mitti. aliqu̾e ad hrdidatẽ. ⁊ si de¬
cimo gradusit sue de lege du¬
odecim tabulanĩ queramus si¬
ue dedicto quo pretor legitturi
hrdibus daruiĩ se bonor posse¬
sicem pollcetur rorimitatisi.
uero noĩe his solus pretor pro¬
mittit bonoꝵ possesoe̾m quiuq
ad sextũ gradum cognatioĩs sĩt
iex septimo asobrino sobrinaq
nato natene. D̾ gradibus co¬

Expanded text:
gnatum manifestum est, cum adgnainter se quidem possunt videri consanguinei esse, quia consanguinitatis ius species est adgnationis: tantum igitur cognati sunt sibi, sicut et matris cognatis. itaque omnibus istis ea parte competit bonorum possessio qua proximitatis nomine cognati vocantur. 5 4. Hoc loco et illud necessario admonendi sumus adgnationis quidem iure admitti aliquem ad hereditatem et si decimo gradu sit, sive de lege duodecim tabularum quaeramus, sive de edicto quo praetor legitimis heredibus daturum se bonorum possessionem pollicetur. proximitatis vero nomine his solis praetor promittit bonorum possessionem qui usque ad sextum gradum cognationis sunt, et ex septimo a sobrino sobrinaque nato nataeve. TIT. 6 DE GRADIBUS C
Abbreviated transcription (Latin):
stitutioĩs uerbis collgere. d¬
¶Alus nero agnatis intenoris
gradus licet capitis diminu¬
t̾ic̾em passi nõ sũt tam̃e ante¬
ponũt eos ⁊ procul dubioco¬
gnatis hos etia qui per femini¬
i secus personas extransuso
cognace nnguntur tenio gͣ¬
duͦ prorimitatis noĩe pretor

Expanded text:
stitutionis verbis colligere, aliis vero adgnatis inferioris gradus, licet capitis deminutionem passi non sunt, tamen eos anteponit et procul dubio cognatis. 2 1. Hos etiam, qui per feminini sexus personas ex transverso cognatione iunguntur, tertio gradu proximitatis nomine praetor
Abbreviated transcription (Latin):
brdes eosqr quos in¬
ter suos hrdes pretor
⁊ inconstitutices uo¬
cant. ⁊ post legittimos quo
numero sũt ignati. ⁊ hui
quos in locũ ag̾natorũta
supradicta seu̾atus osul¬
ta qua nr̃a erexit constit¬
tio protimos cognatos pre¬
tor nocat. qua pa̾te natu¬
rauis cognatio spectatur. na
agnati capite diminuti qui¬
quene ethis progeniti nit ex
iege duodecim tabulani int̾
ledittimos nõ habentur s ap̃¬
tore tercio ordine uocantur.d
Seceptis his tantũmodo frẽ
ꝯsorore emancipatis nõ ⁊̃ libis
eorũ quos lex anastasiana cõ
fribus integrinui cõstitutis
nocat quide̾m adlegituimam

Expanded text:
des, eosque quos inter suos heredes praetor et constitutiones vocant, et post legitimos quo numero sunt adgnati et hi quos in locum adgnatorum tam supra dicta senatus consulta quam nostra erexit constitutio proximos cognatos praetor vocat. Qua parte naturalis cognatio spectatur. nam adgnati capite deminuti quique ex his progeniti sunt, ex lege duodecim tabularum inter legitimos non habentur, sed a praetore tertio ordine vocantur, exceptis solis tantummodo fratre et sorore emancipatis, non etiam liberis eorum quos lex Anastasiana cum fratribus integri iuris constitutis vocat quidem ad legitimam
Abbreviated transcription (Latin):
¶Moclia aũt mus prudencia qre
erat lege quidẽ duodecĩ tabula¬
rũ t̾unior. impiali aũt dispoĩti¬
one inͣterior subtilitate quadam
exeognata pr̃efactã differtncĩa
inducebat. ⁊ penitus cas assuce¬
ssione agnatoꝵ repellebat om̃ĩ
tes siue. quod dẽe adimplentes
humano propoĩto aliũ ordinẽ
sius edictis addideñt. ⁊cogna¬
tioĩs linea proximitatis noĩe¬
⁊ untioclucta pbonoꝵ possessice
eas aduinabant ⁊ pollicebãtur
his bonorũ possessic̃em que un

Expanded text:
media autem iurisprudentia quae media autem iurisprudentia quae erat lege quidem duodecim tabularum iunior imperiali autem dispositione anterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repeltes, sive quod deest adimplentes, humano proposito alium ordinem suis edictis addiderant et, cognationis linea proximitatis nomine introducta, per bonorum possessionem eas adiuvabant et pollicebantur his bonorum possessionem quae un
Abbreviated transcription (Latin):
troq capitur quod ad feminas
ueroita placebat ut ip̃e consan¬
guinitatis iure tantũ capiant.¬
Siscłi nero ad cͤanĩ ħrditatesi
eriã si longissimo gradu sit admi¬
ttantur qua de cau̾sa fratris tur
aut patrui tu filie ul amirte tue
brditas ad te pertinet tuauero
łorditas ad illas nõ ꝑtineat ꝙ
ideo ita constitutũ ert. quia cõ¬
modius indebatur itamira cõ¬
stitui ut plerũq brditates ad
masculos cũ fruerẽt. ¶ Set
quia iniquũ erat inuniu̾sum
cas quari extrancas repelli p̃tor
eas abonoꝵ possessionẽ admitt¬
it ea parte qua prorimitatis no¬
mine uonorũ possessioĩs pollice¬
tur. Ex qua parte ita silicet ad¬
nitũtur sineq agnatus ullus
nec prorimoꝵ cognatus int̃uei̾a.
¶Et hec quidem ler duodeci tabr¬
lañ nullo modo introduxit. S
simplicitatẽ legib amicã. amp¬
lexa simili modo omẽs agnatos
siue masculos suic feminas criꝰ¬
cõq gradus adsimilitudinẽ suoꝵ
muncẽ ad successioẽm uocabat.

Expanded text:
troque capitur. quod ad feminas vero ita placebat ut ipsae consanguinitatis iure tantum capiantmasculi vero ad earum hereditates, etiam si longissimo gradu sint, admittantur. qua de causa fratris tui aut patrui tui filiae vel amitae tuae hereditas ad te pertinebat, tua vero ad illas non pertinebat. quod ideo ita constitutum erat, quia commodius videbatur, ita iura constitui ut plerumque hereditates ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in universum eas quasi extraneas repelli, praetor eas ad bonorum possessionem admittebat ea parte qua proximitatis nomine bonorum possessionem pollicetur: ex qua parte ita scilicet admittuntur, si neque adgnatus ullus nec proximior cognatus interveniat. 3a. Et haec quidem lex duodecim tabularum nullo modo introduxit, sed simplicitatem legibus amicam amplexa, simili modo omnes adgnatos sive masculos sive feminas cuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successionem vocabat:
Abbreviated transcription (Latin):
sinł agnatis dat ler brditatẽ
Set his qui proximiore tunc¬
gradusũt cum gͣertũ esse cepenr
aliquẽ intestatiim decessisse.
¶Peradopacem queq agnatio¬
ius ius consisait ueluri interfili¬
es patirales ⁊ eos quos patereo¬
r̃ adoptant / nec dubium qtłi
enproprie consangumei applł¬
entur. Itẽ siquis excetens agna¬
tis tius ułuti frateraut patiuus
aut demq his qui longiore gra
gnationis iuire hrditas etia si
longiimo gradu sint ultro ci

Expanded text:
ereditatem, sed his qui tunc proximo gradu sunt cum certum esse coeperit aliquem intestatum decessisse. Per adoptionem quoque adgnationis ius consistit, veluti inter filios naturales et eos quos pater eorum adoptavit nec dubium est, quin proprie consanguinei appellentur: item si quis ex ceteris adgnatis tuis, veluti frater aut patruus aut denique is qui longiore graddgnationis iure hereditas etiam longissimo gradu ultro ci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊qui successiõez quo quomodor
ampletantur tunc eclege du¬
odecĩ tabularũ adagnatũ pro¬
ximũ b̾rditatis periner. Sũt aũt
agnati ut primo quoq librotra¬
dimus cognati penuł sexus p¬
sonas cognatiõe conũctiquari
aparre cognati. Itãq eodem patre
nati fratres agnati sibi sũt quii
et cõsagumei uocantur nec requ¬
erint. Item patruus fratus filio
⁊imc̃e is illi agnatus est. Sod̃
est qui exduobus fratiib precrea¬

Expanded text:
odo amplectatur: tunc ex lege duodecim tabularum ad adgnatum proximum hereditas pertinet. Sunt autem adgnati, ut primo quoque libro tradidimus, cognati per virilis sexus personas cognatione iuncti, quasi a patre cognati. itaque eodem patre nati etiam consanguinei vocantur, nec requerint. Item patruus fratris filio et invicem is illi agnatus est. Eodemest qui ex duobus fratribus proge
Abbreviated transcription (Latin):
dus prerogatiuã. Nec ideo es¬
cludendas qui ꝯsanguinitati
iura sicuti gerane nõ hñt.
¶Hoc etĩa addendũ nr̃e cõstitu¬
tioni exstimauinius ut trafe¬
ratur unus tantũmodo gra
filius ⁊ filia soli ⁊ nõ deinreps
penone una ꝯhis adiura auỹ¬
culi sui perueniãt. ⁊ mortuo
eo qui patiuus quidẽ est frĩ sri
filiiᷤ. auũcł aũt sororis sue sõbo¬
li. simili modo abutioq latric¬

Expanded text:
ui praerogativam, nec ideo excludendas quia consanguinitatis iura sicuti germanae non habent. Hoc etiam addendum nostrae constitutioni existimavimus, ut transferatur unus tantummodo gradfilius et filia soli et non deinceps personae una cum his ad iura avunculi sui perveniant et mortuo eo, qui patruus quidem est fratris sui filiis, avunculus autem sororis suae suboli, simili modo ab utroque lat
Abbreviated transcription (Latin):
iure sequẽtes admittuntur.
quod iterũ prectores imper¬
fecto iure corigentes nõ in
totũ sine aminiculo relĩque¬
bat. s excognatorũ ordine eos
uocabat utpote agnatioĩsno
iure eis recluso. Set nos ni¬
chil dẽe ꝑfectissimo iun cupi¬
entes nr̃a constitutiõe sancimꝰ

Expanded text:
iure sequentes admittuntur. quod iterum praetores imperfecto iure corrigentes, non in totum sine adminiculo relinquebant, sed ex cognatorum ordine eos vocabant, utpote adgnationis iure eis recluso. sed nos nihil deesse perfectissimo iuri cupientes, nostra constitutione sanxim
Abbreviated transcription (Latin):
quintur quo certũ ẽe cepent
nullũ ex testamẽto ẜrd̃e extitr¬
num tuc enĩ proprie quisq in¬
telligit᷑ intestatus deccesisse.
qued quidẽ aliquãdo longotp̃r¬
post declaratiir inquo spatio
tpĩs sepe accipit ut protumore
mortuo protimus ẽẽ ineipit qui
moriente testatore ñ erat ꝓtim̃.
¶Placebat aũt meo genere ꝑci¬
piendaruĩ srditatũ successiõe nõe
idest ut quãuus proximus qs
secũdũ ea que dicimus nocat

Expanded text:
quiritur quo certum esse coeperit, quiritur quo certum esse coeperit, nullum ex testamento heredem extaturum: tum enim proprie quisque intellegitur intestatus decessisse. quod quidem aliquando longo tempore declaratur: in quo spatio temporis saepe accidit, ut proximiore mortuo, proximus esse incipiat qui moriente testatore non erat proximus. Placebat autem in eo genere percipiendarum hereditatum successionem non esse, id est ut, quamvis proximus, qui secundum ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
succedant tanquã siomes ex
masculinis descendẽtes legituro
uure ueniant silicet ubi fecte¬
⁊ ⁊ soror sunstites nõ sũt his ⁊ em̃t
psonis precedentib ⁊ successi¬
oñe admittẽtibus ceten grad̾
remanẽt penitus semoti. uide¬
licet B̾rditate nõ instirprᷤᷤ set
ĩcapita diuidenda. ¶Sñn
plures sint gradus agnatorũ
aperte lex duodoam tabul.a
protimũ uocat. Itaq si u̾bi gr̃a
sit frater defũcti ⁊ alterius fñs
filius aut patnius frater poti¬
or kaibetur ⁊quãuis singłan nũo
nsalex procimũ uocet tam̃ẽ de¬
biũ nõ est quĩ ⁊ sipłes sint eius¬
dem gradus om̃es admitrant᷑.
nã ⁊ proprie protimus expłib
gradib intelligitur ⁊ tam̃e di¬
biũ nõ est. quĩlicet unus grad̃
agnatoꝵ pertinet ad cos brditas.
¶Prorimus aũt siquidẽ nullo
testamc̃to facto quisq deccess¬
ent per hoc tp̃s requintur quo
mortus est io decuius ẜrditate
quentur. ¶Quod si facto testo
quisquã deccessent ꝑhoc tp̃sie¬

Expanded text:
succedant, tamquam si omnes ex masculis descendentes legitimo iure veniant, scilicet ubi frater et soror superstites non sunt his etenim personis praecedentibus et successionem admittentibus ceteri gradus remanent penitus semoti: videlicet hereditate non ad stirpes, sed in capita dividenda. Si plures sint gradus adgnatorum, aperte lex duodecim tabularum proximum vocat: itaque si verbi gratia sit frater defuncti et alterius fratris filius aut patruus, frater potior habetur. et quamvis singulari numero usa lex proximum vocet, tamen dubium non est quin et, si plures sint eiusdem gradus, omnes admittantur: nam et proprie proximus ex pluribus gradibus intellegitur et tamen dubium non est quin, licet unus sit gradus adgnatorum, pertineat ad eos hereditas. Proximus autem, si quidem nullo testamento facto quisque decesserit, per hoc tempus requiritur quo mortuus est is cuius de hereditate quaeritur. quodsi facto testamento quisquam decesserit, per hoc tempus re
Abbreviated transcription (Latin):
cognati appellaba̾ntur. ¶Poc
uero legẽ duocdecim tabrulaꝵ
sequẽtes ⁊ eius uestigia inhac
parte oseruãtes. laudamus ꝗ¬
dem pretores sue bumanita¬
tis nõ tamẽ eos implenũ c¬
se meden inuenimus. quare
⁊enĩ uno codenq gradu natu¬
rali concurente ⁊ agnatioĩs ti¬
t᷑ulus tam inmasculis quã in
feminis equa lance constitu¬
tis maiculis quidẽ dabaturad
successicẽm uenire om̃ium a¬
gnator exagnatiᷤᷤ aũt mulien¬
bus nullis penitus nisi soli so¬
rori agnatorũ ad successioẽm
pitebut aditus. Ideonos inp¬
lenũ omĩa reclucentes ⁊ adi
duodec̃i tabular̃ eandem di¬
spositioẽm exequãtes nr̃a con¬
scitutiõe sanccimus omõs leg¬
timas ꝑsonas idest penuriser
serũ descendentes siue masdĩ

Expanded text:
cognati appellatur. 3b. Nos vero legem duodecim tabularum sequentes et eius vestigia in hac parte conservantes laudamus quidem praetores suae humanitatis, non tamen eos in plenum causae mederi invenimus: quare etenim, uno eodemque gradu naturali concurrente et adgnationis titulis tam in masculis quam in feminis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omnium adgnatorum, ex adgnatis autem mulieribus nullis penitus nisi soli sorori ad adgnatorum successionem patebat aditus? ideo in plenum omnia reducentes et ad ius duodecim tabularum eandem dispositionem exaequantes, nostra constitutione sanximus omnes legitimas personas, id est per virilem sexum desc
Abbreviated transcription (Latin):
de trahidebet. Quod ntre¬
centos quĩquaginta lega¬
tos sugam cctaua debet
detrahi. Oriungentos ꝙ

Expanded text:
detrahi debet. quodsi trecentos quinquaginta legatos fingamus, octava debet detrahi. quodsi quingentos
Abbreviated transcription (Latin):
pretereares. corpolu¬
rales sũt. quedam
incorporales. Corporales
gi possunt. ułuti fundus.
homo. uestis aunumm.i
porales ait res sunt. que
sũt ea. que uiure cunsistũt.
sicutiłeclitas. ususfructus.
usus. obligationes. quo¬
quo modo contracte. Nec¬
adrem pertinet. quod in
heredictat res corporal¬
es untin entur. Namet
fructus qui ex fundo ꝑcipi¬
untur corporales sunt. ⁊¬
Et id quod exaliqua obli¬
gatione nobis dexetur.
plerumq corporale est.
ułuti fundus. homo. pe

Expanded text:
praeterea res corporales sunt, quaedam incorporales. Corporales gi possunt, uelut fundus, homo, uestis, aurum, porales sunt que ut ea que in iure consistunt ut hereditas, ususfructus, usus et obligationes quoquo modo contracte, sead rem pertinet, quod in hereditate res corporales continentur: nam et fructus, qui ex fundo percipiuntur, corporales sunt, et id quod ex aliqua obligatione nobis debetur plerumque corporale est, ueluti fundus homo pe
Abbreviated transcription (Latin):
pedem que pecudũ numeroi
nt iułina occident quãti cas
res ui eo anno plunmi fuerit
tãtum dño dare dampnetur.
Quod aũt nõ precise de qua¬
drupede. sd̾ ea tantũ que pec¬
udũ numero est cauctur eop

Expanded text:
pedem, quae pecudum numero sit, injuria occiderit, quanti ea res in eo anno plurimi fuerit, tantum domino dare damnetur. Quod autem non praecise de quadrupede, sed de ea tantum quae pecudum numero est cavetur: eo
Abbreviated transcription (Latin):
necesse nõ habet liberos sr¬
os. aut ẜecles instituere art
exerecdare. Set possunt eos
omittere. Nam silentrũ
matris aut aili materi.
certe coꝵ. que pmatrem a¬
scendentium. tantũ facu
quantũ exħedatio patrs.
neꝙ em̃ inatii filiũ filiaue.
ncꝙ auo mattro nepotẽ
neptenue ex filia ñeñ care

Expanded text:
necesse non habent liberos suos aut heredes instituere aut exheredare, sed possunt eos omittere. nam silentium matris aut avi materni ceterorumque per matrem ascendentium tantum facit quantum exheredatio patris. neque enim matri filium filiamve neque avo materno nepotem neptemve ex filia, si e
Abbreviated transcription (Latin):
quͣadrupli poͣst amnũ simpli.
Nue actio uͣtilis est etia siqs
unã rem licet minima rapu¬
ent. Quadruplũ aũt nõ to¬
tũ pena est. ⁊ ectriꝰ pena rei p¬
secucio sicut in actiõe fuiti
manifesti diximus sr inqua¬
druplo mest ⁊ rei ꝓsecucio ut
pena tripli sit. suic cõpreben¬
datur xaptor in ip̃o delicto nũ
nõ. Ridiculũ est eñi ieuioris
cẽ condictioĩs eũ qui ui rap̃
quã qui clam ãmouet. Quĩa
tatũ ita cõpetit bec actio si
dolo quisq rapuent quau quo
enore inductuctus sua rem ẽc̃¬
rapuit. quasi dño liceat rem
sua etia ꝑsse iũ auffere aposs¬
essoribr. ab solui debr. Cui scł.
cõueniens est nec surti tenci
eũ qui eodẽ hoc. ũo rapũit.S
nedũ talia excogitẽtur inuc¬
niatur uia ꝑ quã raptores
impunc sua exerceat auanci¬
am melius diualib cõstitu¬
tioĩbus pro lric parte prospe¬
ctũ est. ut nemimi liceat uira¬
pere ie mobilẽ uł se mouetẽ
licet suã eͣndẽ rem estimet.i

Expanded text:
quadrupli, post annum simpli. quae actio utilis est, etiamsi quis unam rem, licet minimam, rapuerit. quadruplum autem non totum poena est et extra poenam rei persecutio, sicut in actione furti manifesti diximus: sed in quadruplo inest et rei persecutio, ut poena tripli sit, sive comprehendatur raptor in ipso delicto sive non. ridiculum est enim levioris esse condicionis eum qui vi rapit quam qui clam amovet. Quia tamen ita competit haec actio, si dolo malo quisque rapuerit: qui aliquo errore inductus, suam rem erapuit quasi domino liceat rem suam etiam per vim auferre possessoribus, absolvi debet. cui scilicet conveniens est nec furti teneri eum qui eodem hoc animo rapuit. sed ne, dum talia excogitentur, inveniatur via per quam raptores impune suam exerceant avaritiam: melius divalibus constitutionibus pro hac parte prospectum est, ut nemini liceat vi rapere rem mobilem vel se moventem, licet suam eandem rem existimet:
Abbreviated transcription (Latin):
depoĩta est ca re ntatur siue
is qui iẽ mrendã accepit in a¬
uũ uiũ eam tmasferat quã cyĩ
gracia cidata est furtum co¬
mittit. xiuri siquis argentũ
utendũ accepit quasi ami¬
cos. id cena inuitatutus ⁊ id
peregre secũ tulent aut uas
equum gestandi causa como¬
datũ sibilõgius aliquo dure¬
nt qued ueteres scusceuĩt de
do qui in aciẽ cquũ ꝑdifcisset.
Ulacun tamẽ cos qui rebus
cõmodatis aliter uterentur
quã utedas accepenĩt ita fur¬
tũ cominuteie n se incelligã
id unuito dño facere eũq si
si ꝑminsuiũ credant extra cri¬
me uiden. optima sane distĩ¬
cioẽ. Quia fuitũ sine affectu
furadi nõ cõmittitur. S ñcre¬
dat aliquis inuito duõ se iẽ

Expanded text:
ita est ea re utatur, sive is qui rem utendam accepit in alium usum eam transferat quam cuius gratia ei data est, furtum committit. veluti si quis argentum utendum acceperit quasi amicos ad cenam invitaturus et id peregre secum tulerit, aut si quis equum gestandi causa commodatum sibi longius aliquo duxerit, quod veteres scripserunt de eo qui in aciem equum perduxisset. Placuit tamen eos, qui rebus commodatis aliter uterentur, quam utendas acceperint, ita furtum committere, si se intellegant id invito domino facere eumque, si si permissurum credant, extra crimen videri: optima sane distinctione, quia furtum sine affectu furandi non committitur. Sed et si credat aliquis invito domino se
Abbreviated transcription (Latin):
ctimus nõ solũ sumi actioẽs.
s cĩa ẜui corupti cõtra eũ dũ.
Licͤet enĩ is sius detenor aso¬
iucitatore minime factus ẽ.
⁊ ido nõ cõcurãt regule que
ẜui corupti acticẽm incredy¬
xerat tũ consiliũ coruptoris
ad pnciem probitatis yuir
introductũ est ut ut ei penał
actio impoĩta tanqua re ip̃a
fuiss ẜuus coruptus ne ex
Uuiimodi impunitate ⁊in
mipitale facimus aquibdã

Expanded text:
imus, non solum furti actionem, sed etiam servi corrupti contra eum dari. Licet enim is servus deterior a sollicitatore minime factus est, et ideo non concurrant regulae quae servi corrupti actionem introducant, tamen consilium corruptoris ad perniciem probitatis servi introductum est, ut sit ei poenalis actio imposita, tanquam si re ipsa fuerit servus corruptus, ne ex hujusmodi impunitate, et in rrumpi tale facinus a quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
uueto oliuarũ aut inuineto
uuarũ fuitũ fecit. quã diu in
eo oliueto aut inuincto suid¬
prehensus sit. Inmo ultenus
uł depreensus fuent siuc in
publico. ñue in priuato. uł ado¬
mino uł alio ante quã eo pue¬
nert quo ꝑferre ac deponerei
re destinass. S si ptulit quo
destinauit tam ⁊ si depreredã
cũ re fuitiua nõ est manifestys
sur. Nec manifestũ fsuitũ quid
sit exhis que dicimꝰ intelligit᷑.
Nam quod manift̃stũ nõ est
ĩd scł nec manifestũ est. ¶ Lor¬
ceptũ fuitũ dicitur cũ apud
alquẽ testib presentib fuiti¬
ua res quesita ⁊ inuẽta sit. Naz
in eũ ꝓpria actio cõstituta est
quauis fur nõ sit que appellã
cocepti. ¶ S̾blatũ fuitũ dicit̃
cũ res futiua ab aliquo tibi o
ent ut apud te pocius quã ap̃
eũ qui dedent cocipetur. Nam

Expanded text:
ueto oliuarum, in uineto uuarum furtum factum est, quamdiu in eo oliueto aut uineto fueprehensus sit: immo ulteriusvel deprehensus fuerit sive in publico sive in privato vel a domino vel ab alio, antequam eo pervenerit quo perferre ac deponere rem destinasset, sed si pertulit quo destinavit, tametsi deprehendatur cum re furtiva, non est manifestus fur. nec manifestum furtum quid sit, ex his quae diximus intellegitur: nam quod manifestum non est, id scilicet nec manifestum est. Conceptum furtum dicitur, cum apud aliquem testibus praesentibus furtiva res quaesita et inventa sit: nam in eum propria actio constituta est, quamvis fur non sit, quae appellatur concepti. oblatum furtum dicitur, cum res furtiva ab aliquo tibi oberit, ut apud te potius quam apud eum qui dederit, conciperetur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
none nõ fir mento ex cõseqye¬
ciã ⁊ prefacre actic̃es ab usu
coĩ recesserũt. Cũ manifesti¬
sumũ est quod omiẽs qui scĩ¬
entes rẽ fuituia suscepennt
⁊ celaueñt furti nec inanife¬
sti obuoxri ñt. Pena naa¬
infesti fuiti quadrupl est rã
exͣ sui ꝑscã quã ex liben. Nec
manifesti dupli. ¶ Furtu
aũt fit nõ solum cũ quis in¬
tercpicdi causa re aliena
amoueat s generaliter cu
quis aliena rẽ iñiito dño

Expanded text:
ex consequentia etiam praefatae actiones ab usu communi recesserunt, cum manifestissimum est quod omnes qui scientes rem furtivam susceperint et celaverint, furti nec manifesti obnoxii sunt. Poena manifesti furti quadrupli est tam ex servi persona quam ex liberi, nec manifesti dupli. Furtum autem fit non solum, cum quis intercipiendi causa rem alienam amovet, sed generaliter cum quis alie
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fecerint. aut bo¬
na rapueñt. aut dampnũde
dedennt. aut iniuna cõmis¬
int noxales actioes produr
sũt.quib domino dampna¬
to perutritur aut litis esti

Expanded text:
tum fecerint, aut bona rapuerint, aut damnum dederint, aut injuriam commiserint, noxales actiones proditae sunt, quibus domino damnato permittitur aut litis aesti