comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogor. eẽ discipulus & operarius: foderenon
ualeo. Omnia enimmandata legis quae ter¬
reincubabant : cerno destructa. & legem
& propha&as usq: ad io hannem baptistam
eẽ finitos: Mendicare erubesco ut quidoc¬
tor fueram iuda eorum cogor. agentibus
et adiscipulo annama salutis & fidei mendica¬
redoctrinam faciam igitur quod mihi utile
eẽ intellego. ut postquam proiectus fuero
deuilicationemea recipiant mexpiani indo¬
mossuas : Coepitq: eis qui prius uersabantur
inlege & sic in xp̃o crediderant ut arbitraren¬
tur sein lege iustifican dosdicere. legem abo¬
litam proph&as pr&cerisse. & qua eantea
prolucro fuerint reputari instercora:
Vocauit itaq duos deplurimis debitorib
primum quidebebat centum cados olei.
Eos ui delic& quifuerant ex gentibus congre¬
gati : & magna in digebant misericordiadĩ
priae paenitentum . ẽ iuxta iubeleum: & il¬
lam in euangelio parabolam inqua alteri

Expanded text:
cogor esse disciulus et operarius. fodere non cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, prie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri
Abbreviated transcription (Latin):
amaredm̃ essepecunias contempnentes.
Vndescribae & pharisaei qui erant auari
aduersum sedictcm intellegentes para¬
bolam sub sannabant eum carnalia &
cer tep̃sentia spiritalibus Ac futuris
& quasi incertis praeponentes. Theo¬
philus antiochene ecclesiae septimus
postp&rum cipoftolum ep̃s: qui quat¬
tuor euan gelificrum in unum opusdic¬
ta conpingens. ingenii sui nobis monu¬
menta dimisit haec superhanc parabo¬
lam in suis commentariis. ẽ locutus.
Diues qui habebat uilicum siuedis pen¬
satorem ds̃ omñps. ẽ. quonihil. ẽditius
huius dispensator pcculus qui ad pedes
gamaliel sacras litteras didicit legem
di susciperat dispensandam quicũ que
coepissed credentes in xp̃o persequi liga¬
re. occidere & omnem dñi sui dissipare
substantiam corruptus ad nõ ẽ sccule
scule quid meper sequeris durum ẽ tibi
contra stimulum calcitrare: Dixitque in cor¬
desuo quid faciam qui a magister fui &uilicus

Expanded text:
amare deum, esse pecunias contemnendas. amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus post Petrum apostolum episcopus, qui quattuor euangelistarum in unum opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus,
Abbreviated transcription (Latin):
syrorum linguc diuitiaenuncupaentur¬
ec quo deini quita te collec taesint: Siergo
iniquitas benedis pensate uertitur
in iustitiam. quantomagis sermo diui¬
nus in quonulla est iniquitas. qui a pos¬
tolis creditus . ẽ. sibenefuerit dispensatus
dispensatores suos leuauit in caelum:
Quamobrem sequitur : qui fidelis ẽ in mini¬
mo hoc ẽ in carnedibus : & in multis fidelis
erit. id est inspiritalibus: Qui autem in¬
paruo iniquus ẽ ut d& fratribus adutendũ
quod adõ pro omnibus ẽ creatum istein spi¬
ritalipecunia diuidendac iniquus erit ut
non proneces sitate sed pro personis doc¬
diuitias qu& habuintur non benedis pense¬
tis ueras a&ernas quaediuitias doctrinae
dĩ quis d& uobis: & sunhis quae alienxe
sunt. Alienum autem. ẽ anobis. omne
quod saeclili. ẽ. infideles fuistis. eaquae
ur̃a sunt & propriae homini deputata
et dicit eum quiamat pecuniam : dm̃ amare
non posse: Igitur &cpostolis siue lint

Expanded text:
Syrorum lingua diuitiae nuncupanturSyrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, pensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis docdiuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata,et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint
Abbreviated transcription (Latin):
cred& uobis & siin alieno fideles non fu¬
istis. quod ur̃m est quis dabit uobis: ne¬
moseruus potest duobus dominis serui¬
re. aut ihim unum habebit odio & clte¬
rum diliget : Aut unum audi& et alte¬
rum contempn&: Non potestis dõ serure
et mammonae : Audiebant autem haa
omnes pharisa eiquierant auariet deri¬
debant illum: Totum huius parabole
textum posui: ut non nobis intellectum
aliundequaeramus : & in parabola certas
nitamur inuenire personas: sed in ter¬
pra&emur eto quasi parabolam. hoc ẽ
umbra praemium ueritatis ẽ : Siergo
dis pensactor iniqui mammonẽ dñ iuoce
licudatur quod dereiniqua sibi iustitiam
praeparari et passus dispendium dñs lau¬
dact dis pensctoris prudentiam quodad¬
uersus dñm quidem fraudulenter sed pro
seprudenter egerit : Qucntomagis xp̃s
quinullum damnum sustinere potest
et pronus. ẽ. adclementiam laudabit
discipulos suos si in eos qui crediti sibi sunt
misericor des fuerint: Deniq post para
uobis amicos de iniquomammona:

Expanded text:
les non fuistis, quod uestrum est, quis dabit uobis? nemo seruus potest duobus dominis seruire. aut enim unum habebit odio et alterum diliget aut unum audiet et alterum contemnet. non potestis deo seruire et mamonae. audiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant auari, et subsannabant illum. totum parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc estumbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabuobis amicos de iniquo mamona.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi proximus fuisse. illequi incidit in
latrones : Atilledixit. Quifecit mise¬
ricordiamin illum : Iuxtalitteramma¬
nifestacest dñi sententia. nullum nobis
amplius quam quimiseratur proximun
si hierus olrmite ciui non sacerdos non
leuita ex eademgente immo in eadem
urbe natie. nutriti. sed ex ternegentis
accolae. quia magis misertus est faccusẽ
proximus. Sacratiore autem intellatu
qm̃nemoncagis est proximus. quam quiuil¬
ner anrã curauit. diligamus eumquasidnm
Nihilenimtam proximum. quam caput
membris. Diligamus etiam eum quuimi¬
tator estxp̃i. hoc est enim quod sequitus
Et aitillihs. Vade et tufacsimiliter
Idest ut uerete proximum sicutteipsum
diligere manifestes. quicquid uales inei
uel corporedi uel spiritedi necessitate
subleuandec deuotus operare

Expanded text:
roximus fuisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in illum. Juxta litteram manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui miseretur esse proximum, sicut Hierosolymitae civi, non sacerdos, non Levita ex eadem gente, imo in eadem urbe nati et nutriti, sed externae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis est proximus quam qui vulnera nostra curavit, diligamus eum quasi DoNihil enim tam proximum quam caput membris. Diligamus etiam eum, qui imitator est Christi. Hoc est enim, quod sequitur: Et ait illi Jesus: Vade, et tu fac similiter. Id est, ut vere te proximum, sicut teipsum, diligere manifestes, quidquid vales in ejus, vel spiritali necessitate sub
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uille : sed dis pensationem uniuersae
domus Tullio inter p̃taante significat: Iste
igitur dispensator accusatus ẽ ad dominum
suum : quod dissipar& substantiam cius : quo
uocato dixit. Quid hoc ccudio detered derati¬
onem dispensationis: neque enim mea ultra
dis pensabis. Quidixit in sem& ipso: Quidfa¬
ciam qui adominus meus aufert amedis pen¬
sationem : foderenonualeo mendicare eru¬
besco scio quid faciam: Vt quando mihi sub¬
lata fuerit dispensatio suscipiant mein do¬
mos sucs : Vocauitq singulos debitoribus
dominisui : et dixit primo: quantum debes
dominomeo: qui dixit ei centum cados olei:
Ait illi accipecautionemtuam & sedenscito
scribe quin quaginta : Dein deccd alium
locutus ẽ: Tuccutem quantum debes: Atil¬
leres pondit: centum choros tritici: dicit
ei : Tollecautionem tuam: & scribe octogin¬
ta: & laud auit dñs uilicum si uedis pensato¬
rem iniquitatis quod prudenter fecerit :

Expanded text:
tionem uillae, sed dispensationem uniuersae tionem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit:
Abbreviated transcription (Latin):
et gaudere quia frater eius mortuus fuerit᷑
et reuixit. perierat &inuentus ẽ: Hastres
parabolas contrapharisaeos &scribas lo¬
cutus ẽ quinolebant reciperepoenitentiã
peccatorum & publicanorum salutem
dubium quin parabolam sicut prius adscribas
& pharisaeos : quaparabola adclementiam
discipulos hortaretur : & alus uerbis dicer&
Dimittite et dimit tetur uobis: & in oratione
domini calibera fronte poscamus. Dimit teno¬
bis debita nr̃a sicut & nos dimisimus debitoribus
nr̃is Quȩ est ergo parabola adclementiam
discipulos prouocantis: Homo quid a merat
diues qui habebat uilicum. siue dis pensatorem :
hoͥc autem : Iconomos significat: ui licus autẽ
propriae : uille gubernator ẽ : unde& auilla
uilicus nomen accepit: Iconomos autem tam
pecuni ae quam frugum et omnium que d ñs pos¬
sid& dispensator ẽ : Vnde &iconomicus xeno¬
phontis pul cherimus liber ẽ : qui non guberna¬

Expanded text:
et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem.dubium, quin \'parabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensatorem; hoc enim olxovo/xog significat. uilicus autem proprie uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber est, qui non guberna
Abbreviated transcription (Latin):
canis et peccatoribus ut audirent eum : Mur¬
murabant pharisaei & scribedicentes: qua reiste
peccatores suscipit & comedit cum eis: Quilocu¬
tus est eis parabolam centum ouium: et uni¬
us perditȩ : quȩ inuenta pastoris humerisre¬
por tocta est & quuresset proposita statim
intulit: Dico uobis quoditagrudium erit¬
in caelo super uno peccatore paenitentiam agen¬
te . quam su pranonaginta nouemiustis qui non
habent opus paenitentiam : Alicm quoq
parabolam decem dragmarum unius que per¬
ditȩ atquerepertȩ cum pro posuiss& similꝗͥ
etam fine compleuit: sic dico uobis gaudiũ
erit coram angelis dĩ super uno peccatore
paenitentiam agente :Pertiã quo que
parabolã proposuit hominis habentis duos
filios et diuidentis inter eos substantiam :
Cumq: minor facultatibus perditis egere
coepisset : & comedere siliquas. porcorum
cybum reuersus cd patrem susceptus est
ab eo : Frater quoq: inuidens senior patris
uocecorrumpitur. quod la&ari debuerit

Expanded text:
canis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores suscipit et comedit cum eis? qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit
Abbreviated transcription (Latin):
patris et sp̃sscĩ : eadem quoq: et filii:
quod facillimis sacrescripturae pro¬
babitur exemplis: Dicitnamque de
patre apostolus misitds̃ spm̃ filii
sui in corda nr̃a:⁊ dicitipse filius
despũsco : cumautem uenerit para¬
clitus que megomit tamuobis a patre:
Dicit despũsco a postolus : Haecautẽ
omnia operatur unus atq idem sp̃s:
diuidens singulis proutuule: Pater
qui incaelis est reuelauerit filio colũ¬
bae mysterium fidei. quodei caro et
sanguis reuelarenequibat. Caro
autemet sanguis rectein telleguntur
homines sapientia carnis inflati
Columbinae simplicitatis nescii ideo¬
q: a sapientia sp̃s omnimodis auersi
Dequibus supra dictum est. qui ax p̃m
non intellegentes. Alii iohannem
baptistam: Alii autemheliam. Alii

Expanded text:
Patris et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii, Patris et Spiritus sancti, eadem quoque et Filii, quod facillimis sacrae Scripturae probabitur exemplis. Dicit namque de Patre Apostolus: Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra . Dicit ipse Filius de Spiritu sancto: Cum autem venerit Paracletus, quem ego mittam vobis a Patre . Dicit de Spiritu sancto Apostolus: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Pater qui in coelis est revelaverit Filio columbae mysterium fidei, quod ei caro et sanguis revelare nequibat. Caro autem et sanguis recte intelliguntur homines sapientia carnis inflati, columbinae simplicitatis nescii, ideoque a sapientia Spiritus omnimodis aversi. De quibus supra dictum est, quia Christum non intelligentes, alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii
Abbreviated transcription (Latin):
plenus extitisse monstratur :Etius¬
ta satis laude dileccorem confesso¬
remq: suum dñsrem unerat : cum eũ
scĩsp̃s filium essetestatur : a quo ipse
dĩ uiui filius asseueratur : : Quamuis
hoc ipsum multum dissimiliter fieri:
nullus fidelium dubitat: Dñs enim
xp̃s filius dĩ pernaturam: Petrus
Petrus filius spsscĩ qui adoseipsore¬
natus est : Xp̃s. filius dĩ ante tempora
Ipseescenim diuirtus. et di sapientia
Quaedicit : Dñsposseditͫ ͤ initioui¬
arum suarum ante quam quicquã
facereta principio : Petrusfilius
sp̃ssc̃i. ex eotem pr̃ quo ab ipso in lumi¬
natus gratiam diuine cognitionis ac¬
cepit : : Et quia un a uoluntas. eadẽ
esto peratio scãe trinitatis. Recte
cum dixisset: beatus essymonbariona
idestfilu gratiaespiritalis. proti¬
nus adiunxit Quicaro et sanguis
nonreuelabittibi. sed patermeus qui
in caelis est pater quippe filio colũ¬
baereuelauit : quia un a est gratia

Expanded text:
plenus exstitisse monstratur. Et jusplenus exstitisse monstratur. Et justa satis laude dilectorem confessoremque suum Dominus remunerat, cum eum sancti Spiritus filium esse testatur, a quo ipse Dei vivi Filius asseveratur, quamvis hoc ipsum multum dissimiliter fieri nullus fidelium dubitet. Dominus enim Christus Filius Dei per naturam, Petrus Petrus filius Spiritus sancti, quia de ipso renatus est. Christus Filius Dei ante tempora; ipse est enim Dei virtus et Dei sapientia, quae dicit: Dominus possedit me ab initio viarum suarum antequam quidquam faceret a principio . Petrus filius Spiritus sancti ex eo tempore quo, ab ipso illuminatus, gratiam divinae cognitionis accepit. Et quia una voluntas, eadem est operatio sanctae Trinitatis, recte cum dixisset: Beatus es, Simon Bar Jona, id est, filius gratiae spiritualis, protinus adjunxit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Pater quippe filio columbae revelavit, quia una est gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatis quacreatisumus. pia semꝑ
menterecolimus : Fit ut ipsi quoque
cumpetro supernae beatitudinis
mercededonamur :Namconficente
illo x pm̃filium diuiui : uideamus quid
sequitur : Respondens autem ihs. dix̃ ⁊
Beatuses symonbariona. : Constat
ergo quia postueram xp̃i confessionẽ :
uerab eaticudinis proemia restant :
Sed intuemur adtenti qualequan¬
tum uesit nomen illud: quo perfectũ
uthuius etiam nos ueracitereum con¬
fitendo : merea mur esse consortes ::
Beatus esinquid symonbariona:
Beatuf bariona. syrfacxe : Latine
dicitur filius columbae : F. ilius au
tem columbȩ recte uocatur apłspe
trus : quia uidelicet columba mul¬
tum simplexestanimal :et ipse pruden
ti acpia simplicitate. dnm̃ sequebatur :
Memor illius precepti : quod cũ
suis condiscipulis ab eodem magistro
simplicitatis acueritatis accepit.
Escote prudentessicut serpentes : et
simplicessicut columbae : Velcerte
nuncupatur: qui spirito digratia

Expanded text:
vinitatis qua creati sumus, pia semper vinitatis qua creati sumus, pia semper mente recolimus, fit ut ipsi quoque cum Petro supernae beatitudinis mercede donemur. Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur: Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. Constat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quantumve sit nomen illud, quo  Al., quout hujus etiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. Bar Jona Syriace, Latine dicitur filius columbae. Filiutem columbae recte vocatur apostolus Petrus, quia videlicet columba multum simpleti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Vel certe,nuncupatur, qui spiritali gratia
Abbreviated transcription (Latin):
et aurum : operamanuum homi¬
num : oshabent et non loquentur.
et cetera: Notet autem dilectio
urã quam mirandac distincgione
sit factum : ut cum deutraque eius¬
dem dñĩ et saluator isnr̃i natura.
Ab ipsod ño etafidelieius discipulo.
esset proferenda sententia : Dñs
ipsehumilitatem adsumpte huma¬
nitatis profite tur: discipulus
excellentiam diuinae aeternitatis
ostendqt : Dñs dese quod minus eft :
discipulus dednõ intimat quod maius
est : : Dñs dese quod factus est propter
nos: discipũlus declarat dedño. quia
ipseest qui fecitnos: Sicet in euange¬
lio dñs Multo crebrius sefilium ho¬
minis quam filium di appellcre con¬
sueuit : ut nos admoneat: dispensatio¬
nis quam pronobis suscepit : Sed nos
necesseest tanto humilius diuinitatis
eius alto uenerari : quanto illum me¬
minimus pronrã ex altatione adhu¬
manitatis infirma descendisse : Sienĩ
inters acramenta in carnationis eius
quibus redemptisum us potentiam di¬

Expanded text:
et aurum, opera manuum homiet aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostendit. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam Filium Dei appellare consuevit ut nos admoneat dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infirma descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus quibus redempti sumus, potentiam di
Abbreviated transcription (Latin):
tes tante quiait . Quod oculus non
iudit. nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendit : quae praepa¬
mitteret : modo dese acde suissimili¬
bus qui generalem humanitatis sci¬
entiam transcenderant adiecit
N obis autemreuelauit ds̃ perspm̃ su¬
um. Cui simileest quod hic dñs cum
interrogasset discipulos quem eum
dicer eNt esschomines. Atillidiuersas
diuersorumopiniones promississenđ
dicit illis : Vos autem quemm eesse
dicitis: quasi ab hominum genera¬
litato illos sequestrans. Et deos ac
dĩ filios percdoptionem iamfac¬
tos insinuans: Iuxta illud psalmis¬
tȩ. Ego dixi duestis. et filuex celsi
omnes : Respondens srmonpetrus
dixit. Tues xp̃s filius dĩuiui : Dm̃
uiuum appellat : ad distinctionẽ
falsorum daeorum quosuario
dilus oerrore gentilita s uel de
mortus sibi hominibus instituit
uel maioredementia de insensibili
materia quos ad oraret creauit :
Dequalibus canitur inpsedmo ÷
Simulacra gentium argentum

Expanded text:
testante, qui ait: Quod oculus non testante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praepamitteret, mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum . Cui simile est quod hic Dominus, cum interrogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum
Abbreviated transcription (Latin):
trionem : Appellauit eam caesa¬
ream philippi: in memoriamuide¬
licet sui nominis : pariterq: honorẽ
trberii caesccris sub quo ipseregna¬
bat. Incuius partes ueniens ihs: in¬
terrogabat discipulos suosdicens:
Quemdicunt homines esse filium
hominis: non autem quasi nesciens
sententiam dese uel discipulorum
uel extraneorum inquirit : sed
ideo discipulos quid desesentiant
interrogat: ut confessionem recte
fidei illorum digna mercede re¬
muner & . INamsicut in terrogatis.
generaliteromnibus petrus respon
quirit : Vt ex positisprimo sententi¬
iserrantium : discipuli probarent᷑
ueritate sua e confessionis: non
deopinione uulgata : sed deipso ꝑ¬
cepisse dominice reuelationis
arcano. Quemin quid dicunt ho¬
mines esse filium hominis : Pulchre
homines appellateos: quide filio
hominis tantum loquinouerant :
q̃uidiuinitatis eius archana nesci¬
ebant :: Nam quidiuinitatis myste¬
ria caperenorunt : merito supra
homines esse dicuntur : Apło ad¬

Expanded text:
trionem, appellavit eam Caesatrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem suae confessionis non de opinione vulgata, sed de ipso percepisse Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria capere norunt, merito supra homines esse dicuntur, Apostolo at
Abbreviated transcription (Latin):
Lectio scĩ euangeli quammodo
fr̃s audis tanto intentius cogitan¬
da Ac sin cobliuione est iugiterre¬
tinenda : Quanto constat: quia mag¬
namnobisfidei perfectionem com¬
mendat : Magnum eius demper¬
fectȩ fidei : contraomnia tempta¬
menta robur aeque demonstrat:
Sienim scireuolumus quomodo mn
xpm credio porteat: quidlucidi¬
us eo quoda itadeumpetrus. Tues
xp̃s filius dĩuiui Rursussi audire
delectat quantum haec fides ualeat:
Quidapertius eo quod ait dñs de
ecclesia. quae supereum aedifican¬
daerat : et portȩ in ferninon prae¬
ualebunt aduersus eam : Sed hȩc
suis in locis plenius exponentur :
N unc autem reuertentes ad expla¬
nandam ex ordine lectionem do¬
minicam : primo uideamus delo¬
co inquohabita memoratur: uenit I
inquidiũs in partes caesareaephy¬
lippi: philippus utlucas testatur.
erat techarca iturfae. et tra¬
conitidis regionis: hic ergostatu¬
ens ciuitatem in loco ubi ior danis
aradices oritur libanimontis. et
est terminus iudaae contrasepten¬

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, tanto intentius cogitanda, ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid ludicius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi. Rursus, si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septen
Abbreviated transcription (Latin):
spinȩ et tribuli omniaquecumq capere
possunt ad trahunt detinent & conscindunt
Ita omnes insideles heretici. et p̃teramale
uiuentes. &iam quirectam uidentur fidẽ
tenere perhumanam potentiam et cor¬
ruptibilem principatum. proiniquos
mores & praua exempla omnequicquid
ad prehendere possunt: conscindunt
adtra hunt at que diripiunt: Quantos

Expanded text:
spinae et tribuli omnia quaecunque capere spinae et tribuli omnia quaecunque capere possunt attrahunt, detinent et conscindunt, ita omnes infideles haeretici et propterea male viventes, etiam qui rectam videntur fidem tenere per humanam potentiam et corruptibilem principatum, per iniquos mores et prava exempla, omne quidquid apprehendere possunt, conscindunt, attrahunt atque diripiunt. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
los praedicant : sed apostolis contraria ad¬
nunciant : Martyres magnificant : sed mar¬
trriumper secutores probantur : A postoli
et martyres sc̃ĩ non persecutionem fecerunt :
sed persecutionem pertulerunt: Nonm aledi¬
xerunt sed maledicta sus tinuerunt : Non
blas phemauerunt dm̃: sed ablas phematori¬
bus interfecti sunt: Isticutem omnia iniquis¬
sima omnia in religiosa implere curarunt :
scõs persetuntur fideles op primunt : Dm̃
a&iam sinon uerbis moribus blasphemant :
litudinem declarauit : qui a nullus pruden¬
tium ad spinas pergens uuarum ex inde
dulcedinem quaerit : Aut super tribulos
incedens: exindeficorum colligat suauita¬
tem: Itaergonullus sapientium uel pru¬
dentium ab in anibus ueritate hereticis. aut
in religiosis. Aut infidelibus. ex indescĩtatis
dul cedinem uel flagrantiam. aut ueritatis
suauita tem poteritinuenire sed pessima
apud illos et malignarepperiet: Sicuten ĩ

Expanded text:
los praedicant, sed apostolis contraria anlos praedicant, sed apostolis contraria annuntiant; martyres magnificant, sed martyrum persecutores probantur. Apostoli et martyres sancti non persecutionem fecerunt, sed persecutionem pertulerunt; non maledixerunt, sed maledicta sustinuerunt; non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus blasphemant. litudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem. Ita ergo nullus sapientium vel prudentium ab inanibus veritate haereticis, aut irreligiosis, aut infidelibus, exinde sanctitatis dulcedinem, vel fragrantiam, aut veritatis suavitatem poterit invenire, sed pessima apud illos et maligna reperiet. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
atus a postolus adephesios loquens
designabatdicens. Scio enim quia
postdiscessum meum introibuntinuo
bis lupi graues. lupira paces. Lupi
uero graues. nominantur omnes infi¬
deles heretici qui grauiter scãm ecde¬
siam opprimunt etpersecuntur. ł
molestare frequentant. qui sinemi¬
sericordia rapere etco aceruare
non desinunt: Aliquando pecunia
inruunt aliene. aliquando in ipsospe¬
cuniarum dominos. multo magis etiã
satccgunt animas rapere: et secum
miserabiliter inperditionem deduce¬
re. Et uestitum ouium habere dicunt᷑
quod nomen habeat xpĩ anitatis. uel
quia adsimilant seministris iustitiae.
Figuram religiositatis mentientes :
Perxpianum itaq nomen multosse¬
ducerenituntur. dulcibus sermoni¬
bus. multis scandalum inferentes.
Isti sunt dequibus iterum ait a posto¬
lus, Persuosdulcessermones etblap¬
dos. seducunt corda in nocentium:
sed ad opera: Noli teuestimentum conside¬
rare sed inspicite figuram fallaciae : A posto¬

Expanded text:
atus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda innocentium . sed ad opera. Nolite vestimentum considerare, sed inspicite figuram fallaciae. Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
senserie moueri auccorem : Igiturrede¬
ant cuncti debello: parricida auctor ebelli
prostrato: cuiussanguis scelus diluitur.
cuius supplicio inmanis crudelitas sepelitus .
Gaudent omnes cunctilaetantur. solus
dauid plangitfilium. parricidae lamenta¬
tur in teritum Quid plangisgloriosepa¬
ter. quid lamentaris quasi ab sedon.
quod clausus est conprabaris: quid fles
scelestum : quasi eum perpetrare uolueris
parricidium : frangitur gloriauictoris ex¬
ercitus: si flecur hostis interitus: neclaeti¬
tia eẽpoterit inuictoria: si parricidae
plangitur poena. Illetuus non fuit filius :
qui sicuio lauit paternos affectus Illetu¬
usdic i n on meruit : quiiuspatris scĩssimi
uio lauit: Te non contempserunt exer¬
citus nonduces quibus pacescelesto
mandasti : sed illa arbor illateulta
est: illa defendit: illalesi patris iniu¬
riam quae tenon audierat uindicauit:
Defensio tua securitatem patribus
attulit: et parricidarum audaciam

Expanded text:
senserit moveri auctorem. Ideo redesenserit moveri auctorem. Ideo redeunt cuncti de bello, parricida auctore belli prostrato, cujus sanguine scelus diluitur, cujus supplicio immanis crudelitas sepelitur, Gaudent omnes, cuncti laetantur, solus David plangit filium, parricidae lamentatur interitum. Quid plangis, gloriose pater? Quid lamentatione quasi Absalom quod ausus est comprobaris? Quid fles scelestum, quasi eum perpetrare volueris parricidium. Frangitur gloria victoris exercitus, etiam fletur hostis interitus, nec laetitia esse poterit in victoria, dum parricidae plangitur poena. Ille tuus non fuit filius, qui sic violavit paternos affectus. Ille tuus dici non meruit, qui jus patris altissimi violavit. Te non contempserunt exercitus, non duces quibus pro tam scelesto mandasti, sed illa arbor, illa te ulta est, illa defendit, illa laesi patris injuriam, quae te non audierat, vindicavit. Defensio tua securitatem patribus attulit, et parricidarum audaciam
Abbreviated transcription (Latin):
genitorinecem conatus es in rogare . Igi¬
tur commissobello prosternuntur hostes.
aduersi cadunt in imiciuincuntur. Nuda¬
tur hostis. deseritur parricida. lamsuam
insuis conspicit poenam iam supplicium de¬
bitum sibi suorum interiture cognoscit. Iã
timet. iamformidat. iamproprium medi¬
tatur interitum. Deniqueanimalpetit. mu¬
lam conscendit. datsein fugam precipitem:
paratam propere festinatad arborem
cuitraditus eticcu uiolento inmissus ani
mali subducto et subter in cam poselapso in¬
scritur ramis. obligatur lignis transfixo
gucturae conligatus adpendens. iammor¬
tuus ab omnibus inuenitur. Quemiam neccȩ¬
lum potuit uiuus conspicere nec terra
ulterius sustinere. Onefandum meritũ
patricidiae : in iuriam patris non pugnantis
gladius: non hostilis manus: non iaculantis
ictus defendit: sed uindicant ligna. arbor¬
ulciscitur: ramidefendunt nec est ullacre¬
atura quae mota non fuerit : cumipsum d ñm

Expanded text:
genitori necem conatus es irrogare. Igigenitori necem conatus es irrogare. Igitur commisso bello prosternuntur hostes, adversi cadunt, inimici vincuntur, nudatur hostis, deseritur parricida, jam suam in suis concipit poenam, jam supplicium debitum sibi suorum interitu recognoscit, jam timet, jam formidat, jam proprium meditatur interitum. Denique animal petit, mulam conscendit, dat se in fugam praecipitem, paratam prope festinat ad arborem, cui traditur, et ictu violento immissus a sali sic subducto, et subter in campis elapso inseritur ramis, obligatur lignis, transfixo gutture colligatus ac pendens. Jam mortuus ab omnibus invenitur, quem jam nec coelum potuit vivum conspicere, nec terra ulterius sustinere. V. O nefandum meritum parricidae, injuriam patris non pugnantis gladius, non hostilis manus, non jaculantis ictus defendit, sed vindicant ligna, ulciscitur arbor, rami defendunt, nec est ulla creatura, quae mota non fuerit, cum ipsum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
patrem̃ salutẽ spolia reconititur Respi¬
ceiam scelestissime hostis nefande : iam
respice parricida: Respiceinquam usque¬
quaque intecuncta conuerti. respice
contrate ab ipsarerum natura pugna¬
ri : Et quamuis contrate dimicet caelum.
moueatur terra ex ercitus pugnet tam̃
aliud teignotum et in opinatum sustinet
bellum: Aliud tibiiam paratum est p̃liũ
quod fugientem excipiat. properantem
interemat. festinantem occidat. Non
enimisti exercitus quos cernis quos conspi¬
cis. quos aut tuus furor contrapatrem
armauit. Aut patris contrate nec essi¬
tas prouocauit. Quia quamuis digne
contrate exerant glacdios. uibrentenses
lanceas torqueant. ut dolorlesi patris
tuo interitudiluatur. Tamen tefugi¬
entem arbor excipiet rami in terement
ligna suspendent. Ad estinquam arbor
fendat. Ad est inquam arbor quinecpa¬
trem utti parcatur audiuit. et iussadi in¬
stanter implere contendit. N ec pote¬
ris hocbellum inpunitus euadere. qui

Expanded text:
patrem salute spoliare conatur. IV. Respipatrem salute spoliare conatur. IV. Respice jam scelestissime hostis; nefande, jam respice, parricida. Respice, inquam, usquequaque quasi in te cuncta converti. Respice contra te ab ipsa rerum natura pugnari, et quamvis contra te dimicet coelum, moveatur terra, exercitus pugnet, tamen aliud ignotum te et inopinatum sustinet bellum; aliud tibi jam paratum est praelium, quod fugientem excipiat, perpetrantem interimat, festinantem occidat. Non enim isti exercitus carnis quos conspicis, quos aut tuus furor contra patrem armavit, aut patris contra te necessitas provocavit, qui quamvis digne contra te exerant gladios, vibrent enses, lanceas torqueant, ut dolor laesi patris tuo interitu diluatur, tamen te fugientem arbor excipiet, rami interiment, ligna suspendent. Adest, inquam, arborpendent. Adest, inquam, arbor quae nec patrem, ut tibi parcatur audivit, et jussa Dei implere contendit, nec poteris hoc bellum impunitus evadere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
trem au tein tercipere qua mocci¬
dat: Si nt sanguinem patris. cru¬
oremappetie genitoris: Timetdif¬
ferre uelmodicum: ne autiraremo¬
ratac deficiat: aut furia dilatalan¬
guescat. : Disponitur properebellũ
a cies dirigitur: pugna paratur. cog¬
nateclasses in semet ardescunt ⁊
Inde pasricidia exercitum contra
patrem in flamiat.: Hinc dauidut
parcant filio abeuntes duces ex orat
parcite in quid filiomeo ab: salon:
Inde dementia concragenitoreminsur¬
git. h incelementia ut parricidapͥecc&t̃
exposcit : Indefuror hincpiecasopera¬
tur: Indein sania : hincmiseri cordiaint̃¬
ponitur : In decrudelitas. hincbonitasos¬
tentatur : Parricidanonlesus insanit
dauid leditur et mitescit: Debellatur ab
impietate pietas : nec mouetur pictaspa¬
tris: nec gladio uincitur nec terrore mu¬
tatur Parricidanecratione frangicur:
nec imminentin teritu de terretur: Obdu¬
rantur in poenam : insupplicium cogitur.
nec salutem in aliquo iam mer&ur : Qui

Expanded text:
trem ante intercipere quam occitrem ante intercipere quam occidere; sui sanguinem patris, cruorem appetit genitoris; timet differre vel modicum, ne aut ira remorata deficiat, aut furia dilata languescat, disponitur prope bellum, acies dirigitur, pugna paratur, cognatae classes in semet ardescunt. Inde parricida exercitum contra patrem inflammat; hinc David ut parcatur filio abeuntes duces exorat: Parcite, inquit, filio meo Absalom; inde dementia contra genitorem insurgit, hinc clementia, ut parricidae parcatur, exposcit; inde furor, hinc pietas operatur; inde insania, hinc misericordia interponitur; inde crudelitas, hinc bonitas ostenditur. Parricida non laesus insanit, David laeditur et mitescit; debellatur ab impietate pietas; nec movetur pietas patris, nec gladio vincitur, nec terrore mutatur; parricida nec ratione frangitur, nec imminente interitu deterretur. Obduratur in poenam, in supplicium cogitur, nec salutem jam in aliquo meretur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
terna suncta sunt sido mestica nõbis
obsistunt besciae et mutȩ pecudes
pielatis iura conseruant : et quibus
natura degeratrationem. nonta¬
men degeratpiecatem. In nocentem
perimere : nefasest : patrem occide¬
re scelus est: ꝓrophecamiugulare
facinus in auditum : et ante hoctem¬
pus mortadibus cunctis ignotum.
Cessaiamabisto scelere cessa : cessa in¬
reantanȩaudaces exte quod non no¬
uerant discant: Cessa inquam nequi
postte tantum facinus perpetrarit.
teutatur auctore : Curmundo nouũ
non nouit : curcupis quod pietas ipsa
horrescit : Cur audes ꝑficere quod
nouo supplicio cogatur dñs uindicare:
Interea parricidae furor non minu¬
itur : non refrenatur . Iardescitin
peius : inmaius accenditur : Cupit fa¬
redesiderat scelus dispositum in¬
stantissime ꝑerpetrare : Properan¬
tuinnefas darda sunt cuncta : festi¬
nantiad facinus uidentur remorari
disposita: Cupit parricidiumante
complere quamgerat: festinat pa¬

Expanded text:
terna tuta sunt, si domestica nobis terna tuta sunt, si domestica nobis obsistunt. Bestiae et mutae pecudes pietatis jura conservant, et quibus natura denegat rationem, non tamen denegat pietatem. Innocentem perimere nefas est, patrem occidere scelus, prophetam jugulare facinus inauditum, et ante hoc tempus mortalibus cunctis ignotum. Sed cessa jam ab isto scelere, cessa; ne sreant, ne audaces ex te, quod non noverint, discant; cessa, inquam, ne qui post te tantum facinus perpetrarit, te utatur auctore. Cur mundo novum non novit? Cur cupis quod pietas ipsa horrescit? Cur audes perficere quod novo supplicio cogatur Dominus vindicare? III. Interea parricidae furor non minuitur, non refrenatur; ardescit, in pejus immanis accenditur. Cupit fare, desiderat scelus dispositum instantissime perpetrare. Perpetranti nefas tarda sunt cuncta, festinanti ad facinus videntur remorari disposita. Cupit parricidium ante complere quam agat; festinat pa
Abbreviated transcription (Latin):
sitanenim deseritis : cessabit qui ut au.¬
deret. uesternumerus prouocauit.
Certe soluspereat. quinatura eiura
debellat. Solus concidat: quipieta¬
tempatris inpugnat: Autenim ces¬
sabit dumpaenitet. autperseuera¬
bit et pereat : Ego enim doleo reum
doleo impium : doleo nouo supplio
moriturum. : Quiscein hoc facinus pro¬
silire parricidao. de cerrime docuit.
quiste furor audere tammane facinus
prouocaut : Sioffendit. pater esto
silesit : genicor: Quinimmo necof¬
fendit neclesit : Vincatfuror empie¬
tas effectus insaniam super& crude¬
litatemnatura debellet. Put num¬
quid cepater quia non lesit. offendit
Autidcirto teoffendit quia non lesit:
quiforsitan non offenderec silesi ss& i
Redde affectus : ex hibepietatem.
Tibi parcis dumapatremanus a uer¬
tis quem defendered eberes siquod au¬
desalterum audere cognouisses :
Vbiiam solatium patres. ubi presi¬
dium genitore sinuenient si filios
senserint parricidas : aucquando ex¬

Expanded text:
sitan enim si deseritis, cessabit, quem, ut ausitan enim si deseritis, cessabit, quem, ut auderet, vester numerus provocavit. Certe solus pereat qui naturae vim debellat, solus concidat qui pietatem patris impugnat. Aut enim cessabit, dum poenitet, aut perseverabit et periet. Ego enim doleo reum, doleo impium, doleo novo supplicio moriturum. Quis te in hoc facinus prosilire, parricida teterrime, docuit? Quis te furor audere tam immane facinus provocavit? Si offendit, pater est, si laesit, genitor, quin imo nec offendit, nec laesit; vincat furorem pietas, affectus insaniam superet, crudelitatem natura debellet; aut nunquid te pater, quia non laesit, offendit, aut idcirco te offendit, quia non laesit, qui forsitan non offenderet si laesisset. Redde affectus, exhibe pietatem; tibi parcis, dum a patre manus avertis, quem defendere deberes, si quod audes, alterum audentem cognovisses. Ubi jam solatium patres, ubi praesidium genitores invenient, si filios senserint parricidas, aut quando ex
Abbreviated transcription (Latin):
molestiȩ perflagitiosos incurris. Dauid
scĩssimus totdementis exercitus quia non de¬
liquit ostendit : Tot populorum rabiem
quia non lesit incurrit: Ab salon unus ẽ
exercitus Armãtur incedem patris funes¬
te multorum manus prouocantur in inno¬
centem ulciscifacinus alienum: Vnius par¬
ricidae furor. totmilia insanire coppellit:
unius dementia. dementes efficit multos.
Offendit enimdauidfilium qui a fratris in
eum ulcisci noluit parricidium: Semper
enim scelera dumnonresecantur increscunt
et in augmenta facinorum prosilitur. quoties
secura in punitate peccatur: Dum
enim in absalon fratrisoccisi facinus
non uindicatur : in parricidium pa¬
tris recidiuiuum facinus iteratur:
Voscosin quam exercitus infelices ad¬
moneo. uos affectupiecatis exhortor
Curinalienum facinusruitis: curfu¬
rentis in saniamadiuuatis: Cur parri¬
cidȩ similes acdementes existitis:
Deserite quaeso deseritererum: Dese¬
ritenouo suppliciomoriturum. For¬

Expanded text:
molestiae per flagitiosos incurris! David molestiae per flagitiosos incurris! David sanctissimus tot dementes exercitus quia non reliquit offendit; tot populorum rabiem, quia non laesit, incurrit. Absalom unus est exercitus. Armantur in caedem patris funestae multorum manus; provocatur in innocentem ulcisci facinus alienum; unius parricidae furor, tot millia insanire compellit; unius dementia dementes efficit multos. II. Offendit enim David filium, quia fratris in eum noluit ulcisci parricidium. Semper enim scelera, dum non resecantur, increscunt, et in augmenta facinorum prosilitur, quoties sedatur impunitate peccatum. Dum enim in Absalom fratris occisi facinus non vindicatur, in parricidium patris recidivum facinus iteratur. Vos, vos, inquam, exercitus infelices, admoneo, vos affectu pietatis exhortor, cur in alienum facinus irruitis? Cur furentis insaniam adjuvatis? Cur parricidae similes ac dementes existitis? Deserite, quaeso, deserite reum, deserite novo supplicio moriturum. For
Abbreviated transcription (Latin):
erdiditab salon scelestissimus
mentem : perdidit sensum ami¬
sit consilium : insectatur patrẽ
fugat in nocentem insequitur genitorẽ
usurpatimperium: Potestatemarri¬
pit regnum inuadit: N onut cum patre
societatem regniiniret : sed ut totum reg¬
num patrissanguine possideret.
Perdiditinquam ab salon consilium
dumparricidio cupit mercarum peri¬
um: Amisie sensum : dumperexitium
patris consequidesidera tregñum: F es¬
tinat. properat. quaeritin nocentem opprime¬
rereus : patre superface moriturus At
contrad auidhumilis acmitis. cediedomo.
persequentem fugit. declinathostem : re¬
liꝰquid affectus: nec aut pari deinteritũ s ei
luctusn ad ferret: aut perempto rerum
filium exhiberet : Vult furorem filii fugi¬
endo conpescere : desiderat declinando par¬
ricidȩ seuitiam temperare: sed creduli¬
tas mente concepta : tamsedari non potuit :
quam inmanis seuitia ad perficiendum
facinus prouocauit : O innocentia. quan¬
tum a pudreospericuli suscipis : quantum

Expanded text:
erdidit Absalom sceleratissimus mentem, perdidit sensum, amisit consilium; insectatur patrem, fugat innocentem; insequitur genitorem, usurpat imperium, potestatem corripit, regnum invadit, non ut cum patre societatem regni iniret, sed ut totum regnum patris sanguine possideret. Perdidit, inquam, Absalom consilium, dum parricidio mercari cupit imperium; amisit sensum, dum per exitium patris consequi desiderat regnum. Festinat, properat, quaerit innocentem opprimere, reus patre superstite moriturus. At contra David humilis ac mitis cedit homini, persequentem fugit, declinat hostem, relinquit affectus ne aut parricidae interitus ei luctum afferret, aut peremptio ejus reum filium exhiberet. Vult furorem filii fugiendo compescere, desiderat declinando parricidae saevitiam temperare. Sed crudelitas mente concepta tam sedari non potuit, quam immanis saevitia ad perficiendum facinus provocavit. O innocentia, quantum apud reos periculi suscipis, quantum