comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã ei negare fasfuit. hac perhoc praedestinationis
huius fidem quae contra nosios hereticos noua sol¬
licitudine nunc defenditur. num quam ecclesia
istimo uł potius plus quam satis do nadĩesse et in¬
ciperere in dm̃ credere &usq infinem in dnõ ꝑ
manere. Caetera uerobona aduitam pium quu
ds̃ recte colitur pertinentia &iam propter quos
huec agimus donadi esse concedunt. Omniupor
re non possunt. Sicut ergo & c&era praedicanda
sunt. ut qui ea praedicat oboedienter audiatur.
Ita praedes tinatio praedicanda . ẽ. ut qui obo edi¬
enter haec audit non in homine hac perhoc nec in
scipso sed in dnõ gloriu&ur quia & hoc di praecep¬
tum ẽ. & hoc praeceptum oboe dienter au dire
id ẽ ut quigloriatur inhĩo georia&ur. Si milit̃
ut c&era dĩ donum .ẽ. Quod donum qui non habet
non dubito dicere alia quuecum quae hab& in a¬
niter hab& hoc pelugiani. Obtamus & habeunt.

Expanded text:
quam ei negare fas fuit. Ac per hoc praedestinationis quam ei negare fas fuit. Ac per hoc praedestinationis hujus fidem, quae contra novos haereticos nova sollicitudine nunc defenditur, nunquam Ecclesia Cistimo, vel potius plus quam satis, dona Dei esse, et incipere in Dominum credere, et usque in finem in Domino permanere. Caetera vero bona ad vitam piam, qua Deus recte colitur, pertinentia, etiam ipsi propter quos haec agimus, Dei dona esse concedunt. Omnia porrre non possunt. Sicut ergo caetera praedicanda sunt, ut qui ea praedicat, obedienter audiatur; ita praedestinatio praedicanda est, ut qui obedienter haec audit, non in homine, ac per hoc nec in se ipso, sed in Domino glorietur: quia et hoc Dei praeceptum est; et hoc praeceptum obedienter audire, id est, ut qui gloriatur, in Domino glorietur , similiter ut caetera, Dei donum est. Quod donum qui non habet, non dubito dicere, alia quaecumque habet, inaniter habet. Hoc Pelagiani, optamus, ut habeant;
Abbreviated transcription (Latin):
nec uolunt intellegere etium hoc diuini esse muneris
abba pater quoduidit & beatus ambrosius. Ait enĩ
& orare dm̃ gratiae. spĩtali est sicut scriptu mẽ. Nomo
a dño & semꝑ ex quo esse coepit poposcit ecclesia
ita ds̃ uotissuis daturũ esse praescuit. Vt in ipsa prue¬
destinatione lam dederit. quod apłssine ambigur¬
tate declurat scribens quippe adtimo heum conla
bora in quid euangelio secđ uirtutedĩ sa luos nos faci¬
entis et uocantis uocatione sua scũ. Non secundũ opera
nostra sed secundum suum propositum & gratiam quae
habuisse ueritatem pruedes tinationis huius & grutiae
quae nunc contra nouos hereticos cura diligentiore
defenditur . Ille in quam hoc dicat qui dicere aud&
aliquando eam non orasse uł non ueracter orasse
siue ut crederent. infideles siue ut per seuerarent
fideles quue bona si sem ꝑ orauit semꝑ ea dĩ dona
esse utiq credidit. Nec ab illo se prue comnita um¬

Expanded text:
Nec volunt intelligere, etiam hoc divini esse muneris,Nec volunt intelligere, etiam hoc divini esse muneris,Abba, Pater . Quod vidit et beatus Ambrosius. Ait enim : Et orare Deum gratiae spiritalis est; sicut scriptum 105 est: Nemo a Domino, et semper ex quo esse coepit, poposcit Ecclesia, ita Deus vocatis suis daturum se esse praescivit, ut in ipsa praedestinatione jam dederit: quod Apostolus sine ambiguitate declarat. Scrbora euangelio secundum uirtutem dei saluos nos facientis et uocantis uocatione sua sancta non secundum opera nostra, sed secuhabuisse veritatem praedestinationis hujus et gratiae, quae nunc contra novos haereticos cura diligentiore defenditur: ille, inquam, hoc dicat, qui dicere audet aliquando eam non orasse, vel non veraciter orasse, sive ut crederent infideles, sive ut perseverarent fideles. Quae bona si semper oravit, semper ea Dei dona esse utique credidit; nec ab illo esse praecognita un
Abbreviated transcription (Latin):
oremus sicut o port& nescimus. Sed ipse sp̃s ait
qui enim scrutator corda scit quid sp̃s sapiat. quia
secundum dm̃ interpellut proscis. quid. ẽ ipse sps
inter pellat nisi in terpellure facit zemitibus in
nisi clamare facientem. Tropo illo quod dcimus bonũ
dĩ ẽ quila ẽ facit quod alibi manifestat ubi dicit.
Non enim accepistis spm̃ seruitutis iterum in timore:
Sed accepistis spm̃ adoptionis filiorum in quoclu¬
mamus abbapater. Ibi dixit clamante hicuero in
quoclamamus aperiens uidelic& quomodo dixerit
Clamantem idẽ sicut lam ex posui clamare facientẽ
ubi in tellegimus & hoc ipsum eẽ donumdonum dĩ
ut ueraci corde & spĩtaliter clamemus ad dnm̃.
Ad tendant ergo quo modo falluntur quiputant
eẽ a nobis non darinobis ut petamus queramus &
pulsemus & hoc esse dicunt quod gratia pruecedit᷑
merito nos tro ut sequitur illa. cũ accipimus petentes

Expanded text:
oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus, ait oremus, sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus, ait ilibus. Qui enim scrutatur corda, scit quid sapiat Spiritus, quia secundum Deum interpellat pro sanctis . Quid est, ipse Spiritus interpellat, nisi, Interpellare facit, gemitibus innisi, Clamare facientem; tropo illo quo dicimus laetum diem, qui laetos facit? Quod alibi manifestat, ubi dicit: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore; sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Ibi dixit, clamantem; hic vero, in quo clamamus: aperiens videlicet quomodo dixerit, clamantem, id est, sicut jam exposui, clamare facientem. Ubi intelligimus, et hoc ipsum esse donum Dei, ut veraci corde et spiritualiter clamemus ad Deum. Attendant ergo quomodo falluntur, qui putant esse a nobis, non dari nobis, ut petamus, quaeramus, pulsemus: et hoc esse dicunt, quod gratia praeceditur merito nostro, ut sequatur illa, cum accipimus petentes,
Abbreviated transcription (Latin):
maxime illud. nenos inferas intẽptatione nisi
in scã oboedientia perseuerent sicut ergo in his
orationib: ita & in hac fide nata ẽ & creuit & crescit
ecclesice quafide creditur gratium dĩ non secundum
merita accipientiumduri. Quando quidem nonoraret
ecclesia ut duretur infidelibus fides nisidm̃ crederet
& aduersas hominum ad se conuertere uoluntates
nec orar et ecclesiu ut perseueraret infide xpĩnon
decepta uł uicta temtationib: mundinisicrederet
dnm̃ sic in potes tate habere cor nrm̃ utbonum qđ
non tenemus nisi propria uoluntate. Non tamen
teneamus nisi ipse in nobis operetur & uelle Nam
sihaec ab ipso quidem pos cit ecclesia sed ase ipsa
sibi dariputat non ueras sed ꝑfunctorias orationes
hab & quod absit a nobis his enim ueraciter tenat
desiderans accipere qđ orat adno si hoc ase ipso sensu¬
mere existimet non ab illo. Praesertom qm̃ quid

Expanded text:
maxime illud, Ne nos inferas in tentationem; nisi maxime illud, Ne nos inferas in tentationem; nisi ut in sancta obedientia perseverent? Sicut ergo in his orationibus, ita et in hac fide nata est, et crescit, et crevit Ecclesia, qua fide creditur gratiam Dei non secundum merita accipientium dari. Quandoquidem non oraret Ecclesia ut daretur infidelibus fides, nisi Deum crederet et aversas et adversas hominum ad se convertere voluntates: nec oraret Ecclesia ut perseveraret in fide Christi, non decepta vel victa tentationibus mundi, nisi crederet Dominum sic in potestate habere cor nostrum, ut bonum quod non tenemus nisi propria voluntate, non tamen teneamus nisi ipse in nobis operetur et velle. Nam si haec ab ipso quidem poscit Ecclesia, sed a se ipsa sibi dari putat; non veras, sed perfunctorias orationes habet: quod absit a nobis. Quis enim veraciter gemat, desiderans accipere quod orat a Domino, si hoc a se ipso se sumere existimet, non ab illo? 64. Praesertim, quoniam quid
Abbreviated transcription (Latin):
& h abebit ecclesia. ab exordiissuis donec puniatur
hoc scceculũ. de hac enimre quam non aduersus nouos
hereticos non comemorarem tantũ sed pluna tueri &
defensare conpellimur. Num quam tacuit in prueci¬
hussuis. et si ali quundo insermonibus exercendum
nullo urgente aduersario non putauit. Quando enĩ
non oratum ẽ in ecclesia pro infedelib: atq mnimicis
eius ut crederent. Quando fidelis quis quam amicũ
proximũ coniuigem habuit infidelem & non eipetuit.
a dnõ mentemo boedientem inxpi anam fidem.
quis aut̃ sibiumquam non orauit ut inch̃o ꝑmane¬
r& aut quis sacerdotum suꝑfideles dnm̃ in uccan¬
tem. Si quando dixit. da illis dnẽ inte ꝑseuerare
us que infinem non solum uoce ausus .ẽ. sed saltim
coritatione reprehendere ac non potius suꝑeuis
talem benedictionẽ & cor de credente & ore con¬
fitente: Res pondit amen. cũ aliud in ipsa ora¬
tione dominica non orent fideles dicen tes

Expanded text:
 habebit Ecclesia ab exordiis suis, donec finiatur  habebit Ecclesia ab exordiis suis, donec finiatur hoc saeculum. De hac enim re, quam nunc adversus novos haereticos, non commemorare tantum, sed plane tueri et defensare compellimur, nunquam tacuit in precibus suis, etsi aliquando in sermonibus exserendam nullo urgente adversario non putavit. Quando enim non oratum est in Ecclesia pro infidelibus atque inimicis ejus ut crederent? Quando fidelis quisquam amicum, proximum, conjugem habuit infidelem, et non ei petivit a Domino mentem obedientem in christianam fidem? Quis autem sibi unquam non oravit, ut in Domino permaneret? Aut quis sacerdotem super fideles Dominum invocantem, si quando dixit, Da illis, Domine, in te perseverare usque in finem; non solum voce ausus est, sed saltem cogitatione reprehendere; ac non potius super ejus talem benedictionem, et corde credente et ore confitente respondit, Amen: cum aliud in ipsa oratione dominica non orent fideles, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
beatiomnes qui confidunt in eum. hanc spem tenen¬
tes. Seruite dnõ intimore & exultate ei cumtremore:
qm̃ deuita acerna quã filiis promissionis ꝓmissit
Nonmendax đs ante tempora a &erna nemo potest.
esse securus nisi consumata fuerit ista uita quaetẽpta¬
tio ẽ super terram. Sed faci& nos ꝑseuerare in se usq: in
eius uitae finem ccu cotdie dicimus. Nenos inferas intẽp¬
tationem haec adque huuis modi cũ dicuntur sine pau¬
cis cris tianbs siuem ultitudini ecclesiue. Quur metu¬
imo scõrũ praedestinationẽ &ueram dĩ gratiã. idẽ
quen on secundum merita nrãdatur sicut eamscam̃
scriptura praedicat predicari anuero timendũ ẽ
ne tunc de homo desperet. quando speseius ponenda
demons tratur in dõ. Non aut̃ desperare sieam in scipso
superbissimus & infelicissimus poneret. a que ut in a
possunt scripturas nec aurũ expositionis intellegere

Expanded text:
beati omnes qui confidunt in eum. Hanc spem tenenbeati omnes qui confidunt in eum. Hanc spem tenentes, servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore : quoniam de vita aeterna, quam filiis promissionis promisit non mendax Deus ante tempora aeterna, nemo potest esse securus, nisi consummata fuerit ista vita, quae tentatio est super terram : sed faciet nos perseverare in se usque in ejus vitae finem, cui quotidie dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Haec atque hujusmodi cum dicuntur, sive paucis christianis sive multitudini Ecclesiae, cur metuimus sanctorum praedestinationem et veram Dei gratiam, id est, quae non secundum merita nostra datur, sicut eam sancta Scriptura praedicat, praedicare? An vero timendum est, ne tunc de se homo desperet, quando spes ejus ponenda demonstratur in Deo, non autem desperaret, si eam in se ipso superbissimus et infelicissimus poneret? CAPUT XXIII. 6possunt Scripturas vel earum expositiones intelligere,
Abbreviated transcription (Latin):
poene uerbis etium de praesentia di quam certene¬
gare non possunt. pronunciari potest ut dicatur
& si qui o boeditissi praescitiestis deiciendio boe dire
cessabitis. Nem pe hoc uerissi me ẽita sane sediꝓ¬
bissimum importunissimum in congruentissimum
non fulso elo quio sed nonsalubriter uegletudini
huius mane infirmitas apposito. Illum etiammodũ
quo uten dum eẽ in pruedes tinationis pruedicatio
nos diximus loquendi apud populum non existimo
debero sufficere. Nisihoe uł huiusmodi aliquid
addatut dicat. uositaque etium ipsã oboedien di ꝑ¬
seuerantium a patreluminum a quo descendit omne
dutũ obtimũ & omne donum perfectũ sperare de¬
b&is & cotidianis orationibus poscere adque hoc fuci¬
endo confidere nonuos. eẽ. a prae destinatione populi
eius alienus. quia &iam hoc ut faciatis ipse largitur
omnis quispem hab& in homine. et bonum ẽ
confidere in dñõ quam confidere in homine. quiu

Expanded text:
pene verbis etiam de praescientia Dei, quam certe nepene verbis etiam de praescientia Dei, quam certe negare non possunt, pronuntiari potest, ut dicatur, « Et si qui obeditis, si praesciti estis rejiciendi, obedire cessabitis. » Nempe hoc verissimum est: ita sane, sed improbissimum, importunissimum, incongruentissimum; non falso eloquio, sed non salubriter valetudini humanae infirmitatis apposito. 62. Illum etiam modum, quo utendum esse in praedestinationis praedicatione nos diximus, loquenti apud populum non existimo debere sufficere, nisi hoc vel hujusmodi aliquid addat, ut dicat: Vos itaque etiam ipsam obediendi perseverantiam a Patre luminum, a quo descendit omne datum optimum et omne donum perfectum , sperare debetis, et quotidianis orationibus poscere, atque hoc faciendo confidere, non vos esse a praedestinatione populi ejus alienos; quia etiam hoc ut faciatis, ipse largitur.omnis qui spem habet in homine : et bonum est confidere in Domino quam confidere in homine ; quia
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt hoc dicatur sed de clus adipsos idem ut non dicat᷑.
qui ob auditissi predestinati estis reiciendi sedsi quiob¬
s ecundamres enim non obtobilis sed ab ominabilis dicitur.
Et durissime adq: odio sissime quasimaudi endum
frontem conpellando conliditur quando qui eis loqui¬
tur dicit. Et si qui estis qui obo editis si praedes tinati
estis reiciendi subtrahentur oboediendi. uires ut
oboedire cessetis. Quid enim sententiue deperitsiita
dicatur. Si quiaũ oboediant sed in regnum eius & glo¬
rium praedestinati non sunt temporalessunt nec usq
infinem in eandem oboedientiu ꝑmanebunt. Nonne
& uerius eademi res & conguentius dicitur. ut non ipsi
tantum malum tam quamobtare ui deamus sed de
aliis referre quod oderunt nec ad se exestiment
ꝑtinere sperando orando que meliora. Illo aut̃ modo
quod dicendo putant eadem sententia ei dem

Expanded text:
audiunt, hoc dicatur, sed de aliis ad ipsos; id est, ut non dicatur, « Si audiunt, hoc dicatur, sed de aliis ad ipsos; id est, ut non dicatur, « Si qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi: » sed, Si qui obsecundam? Res enim non optabilis, sed abominabilis dicitur, et durissime atque odiosissime quasi in audientium frontem compellando colliditur, quando qui eis loquitur, dicit, « Et si qui estis qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cessetis. » Quid enim sententiae deperit, si ita dicatur: Si qui autem obediunt, sed in regnum ejus et gloriam praedestinati non sunt, temporales sunt, nec usque in finem in eadem obedientia permanebunt? Nonne et verius eadem res et congruentius dicitur, ut non ipsis tantum malum tanquam optare videamur, sed de aliis referre, quod oderint, nec ad se existiment pertinere, sperando orandoque meliora? Illo autem modo, quo id dicendum putant, eadem sententia eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
uocati pro eis ut uocantur oremus. Fortasis enim sic
praedestinati sunt ut nos trisorationibus conceduntur
et accipiant eandem gratiũ quauelint at que efficiantur
electi. Os̃ enim qui omnia prae destinauit in pleuit.
Ideo & promimicis fideiorare nos uoluit ut hinc in¬
tellegeremus quodipse etium fidelibus donetut credant
Et uolentes ex nolentibus faciat. Iamuero quod
illis uerbis conectitur miror siullo modo potest in po¬
puloxpiano quis quam infirmus pacienter audire
cum dicitur eis. et si qui oboditis si praedes tinati estis
reiciendi subtrahentur oboediendi uires aut̃ obo edire
uessetis. hoc enim dicere quiui detur aliud esse quam
male dicere aut mala quo modo prophetare. Sed si
& de his quin on perseuerant ali quidplacet dicere uł
necesse .ẽ. quur non potius item saltm dicitur. ut
paulo antea dictum. Primũ utnon deipsis qui in populo

Expanded text:
vocati, pro eis ut vocentur oremus? Fortassis enim sic vocati, pro eis ut vocentur oremus? Fortassis enim sic praedestinati sunt, ut nostris orationibus concedantur, et accipiant eamdem gratiam, qua velint atque efficiantur electi. Deus enim qui omnia quae praedestinavit implevit, ideo et pro inimicis fidei orare nos voluit; ut hinc intelligeremus, quod ipse etiam infidelibus donet ut credant, et volentes ex nolentibus faciat. 61. Jam vero quod illis verbis connectitur, miror si ullo modo potest in populo christiano quisquam infirmus patienter audire, cum dicitur eis: « Et si qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cessetis. » Hoc enim dicere, quid videtur aliud esse, quam maledicere, aut mala quodam modo prophetare? Sed si et de iis qui non perseverant, aliquid placet dicere, vel necesse est; cur non potius ita saltem dicitur, ut paulo ante a me dictum est: primum, ut non de ipsis, qui in populo
Abbreviated transcription (Latin):
tatione rememoramini ideonondum surrexistis quio
nec dumuos aduitorium gratice miserantis crexit.
cumbone & conuenientem dicipossit acdebeat.
Si qui aut̃ adhuc inpeccatorum dampnabilium
delectatione rememoramini. Ad praehendite
saluberrimam disciplinam quod tamen cum feceri¬
tis nolite extolli quasideo peribus uestris aut loriã
qua hoc non acceperitis. Ds̃ ẽ enim quio peratur in uob
& uelle operari probonauoluntate & adnõ gressus ur̃i.
diriguntur ut eius uiam uelitis. Deipso aut̃ cursuurõ bono
recto quicon disciteuos ad prae destinationem diuina gra¬
tiue pertinere. Item quod sequitur & dicitur. uerum¬
tamen si qui etis non dum uocati quos gratiusua prue¬
destinauerit eligendos accipietis eadem gratia qua
uelitis & scitis electidurius dicitur quã dicipotest sinos
non quib: lib& hominibus loquged xp̃i ecclesue cogitem:
cur enimnon potius ita dicitur. Et si quissunt nondũ

Expanded text:
tatione remtatione remnecdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit.Cum bene et convenienter dici possit et debeat, Si qui autem adhuc in peccatorum damnabilium delectatione remoramini, apprehendite saluberrimam disciplinam: quod tamen cum feceritis, nolite extolli quasi de operibus vestris, aut gloriari quasi hoc non acceperitis; Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate ; et a Domino gressus vestri diriguntur, ut ejus viam velitis : de ipso autem cursu vestro bono rectoque condiscite vos ad praedestinationem divinae gratiae pertinere. 60. Item quod sequitur, et dicitur, « Verumtamen si qui estis nondum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam, qua velitis et sitis electi: » durius dicitur quam dici potest, si nos non quibuslibet hominibus loqui, sed Christi Ecclesiae cogitemus. Cur enim non potius ita dicitur: Et si qui sunt nondum
Abbreviated transcription (Latin):
temporales sunt necus quem finem in eandem obodien¬
tia ꝑmanebunt. Quam uis ergo haecuera s int non tam̃
isto modo dicenda sunt audientibus multis ut sermo
adipsos etium conuertatur eisq: dicantur illa istorũ
uerba quue uestris litteris indidisti sed &q superius
interposui ita sehub& de in pruedestinatione definito
sententia uoluntatis dĩ. ut alii ex uobis de infidelita¬
te accepta o bodiendi uoluntate uenerbas adfidem
quid opus ẽ dicit alii ex uobis. Si enim ecclesiu dĩ
lo qui mur sicredentibus loquimur. quur alios eorũ
adfidem uenisse dicentes. ceteris facere ui deamur
inuiriam cum possimus congruentius dicere
Ita sehab& de prue destinatione definita sententiu
uoluntatis di ut ex infidelitate ueneritis adfidem
accepta uo luntate oboediendi & uccepta ꝑseuerantia
permaneatis infide nec illud quod seqͥuitur ẽ omni¬
nodicendum idest c&eriuero quiin peccatorum delec¬

Expanded text:
temporales sunt, nec usque in finem in eadem obedientemporales sunt, nec usque in finem in eadem obedientia permanebunt. Quamvis ergo haec vera sint, non tamen isto modo dicenda sunt audientibus multis ut sermo ad ipsos etiam convertatur, eisque dicverba, quae vestris litteris indidistis, et quae superius interposui: « Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem. » Quid opus est dici, « alii ex vobis? » Si enim Ecclesiae Dei loquimur, si credentibus loquimur, cur alios eorum ad fidem venisse dicentes, caeteris facere videamur injuriam; cum possimus congruentius dicere: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut ex infidelitate veneritis ad fidem accepta voluntate obediendi, et accepta perseverantia permaneatis in fide? 59. Nec illud quod sequitur, est omnino dicendum, id est: « Caeteri vero qui in peccatorum delec
Abbreviated transcription (Latin):
non potest hoc eritis dolo. Si aut̃ uelimperiti medici
ẽ. etiam uł in medicamentum sic alligare ut aut non
prosit aut obsit. sed dicendum ẽ Si currite ut conpre¬
hendatis. Adq ut ipso cursu uestro ita uosesse prueco¬
nitus noueritis ut legitime curretis. & sic̃quo alio modo
dĩ pruescientia praedica potest ut omnis segnitiu re¬
pellatur. quã uis ergo ita se habeut depruedes tinacione
defenita sententia uoluntatis dĩ ut alii ex infidelitate ac¬
cepta uoluntate oboediendi conuertantur adfidem
uel perseuerent infide. ca&eriuero qui inpeccatorũ
dampnabilium delectatione remorarentur & ipsi
prae destinati sunt. Ideo nondum surrexerint qui a
non dumeos a dutoriũ gratiue miserantis erexit.
Si qui enim non dum sunt uocati quos gratia sua
praedestinauit eligendos. Accipiunt eandem gra.¬
tium qua electis eẽ uelint & sint. Si qui aut̃ oboediunt
sed in regnum eius & gloriam praedestinati non sunt.

Expanded text:
non potest, hoc eritis. » Dolosi autem vel imperiti medici non potest, hoc eritis. » Dolosi autem vel imperiti medici est, etiam utile medicamentum sic alligare, ut aut non prosit, aut obsit Sed dicendum est, Sic currite, ut comprehendatis , atque ut ipso cursu vestro ita vos esse praecognitos noveritis, ut legitime curreretis: et si quo alio modo Dei praescientia praedicari potest, ut hominis segnitia repellatur. 58. Quamvis ergo ita se habeat de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex infidelitate, accepta voluntate obediendi, convertantur ad fidem, vel perseverent in fide; caeteri vero qui in peccatorum damnabilium delectatione remorantur, si et ipsi praedestinati sunt, ideo nondum surrexerunt, quia nondum eos adjutorium gratiae miserantis erexit: si qui enim nondum sunt vocati, quos gratia sua praedestinavit eligendos, accipient eamdem gratiam, qua electi esse velint et sint; si qui autem obediunt, sed in regnum ejus et glo
Abbreviated transcription (Latin):
sub traut dĩ gratiue qui a misericordiã consecutus. ẽ
ut fideles ess& ha cꝑhoc gratiue dĩ tribuat perseue¬
rantiam quoq: usq: infinem. quia misericordiam
consequitur quam possit cottidie nein feratur in
temptationem. Inter initium aut̃ fidei & ꝑfectionẽ
perserantiue mechasunt illa quibus reuiuimus quac
ipsi &ium donari nobis adõfide impetrante consen¬
tiunt. huec aut̃ omnia in itiũ sclic& fidei & cetera usq
infinem don asua ds̃ largiturum seuotissuis esse prues¬
ciuit. Nimie igitur contentionis est praedistinationi
contradicere uł de pruedestinatione dubitare quue
tamen nonita populis praedicanda ẽ. ut aput im¬
peritam uł tardiores intellegentiae multitudin ẽ
re durgui. Quod amodo ipsa sua pruedicatione uide¬
atur sicutredar gui uideatur. et praescientia dĩ quẽ
certe negauit. Non possunt sidicatur hominibus siue
curratis siue dormiatis quod uos praesciuit. qui falli

Expanded text:
subtrahat Dei gratiae, qua misericordiam consecutus est subtrahat Dei gratiae, qua misericordiam consecutus est ut fidelis esset: ac per hoc gratiae Dei tribuat perseverantiam quoque usque in finem, qua misericordiam consequitur, quam poscit quotidie, ne inferatur in tentationem. Inter initium autem fidei et perfectionem perseverantiae, media sunt illa, quibus recte vivimus, quae ipsi etiam donari nobis a Deo fide impetrante consentiunt. Haec autem omnia, initium scilicet fidei, et caetera usque in finem dona sua, Deus largiturum se vocatis suis esse praescivit. Nimiae igitur contentionis est, praedestinationi contradicere, vel de praedestinatione dubitare. CAPUT XXII. 57. Quae tamen non ita populis praedicanda est, ut apud imperitam vel tardioris intelligentiae multitudinem redargui quodam modo ipsa sua praedicatione videatur: sicut redargui videtur et praescientia Dei quam certe negare non possunt, si dicatur hominibus, « Sive curratis, sive dormiatis, quod vos praescivit qui falli
Abbreviated transcription (Latin):
dere an &errore. Bone quippespei est homo sic eũ
sic proficientem dies ultimusuitae huius inuenerit
aut adiciantur & que pro ficienti defuerunt & profi¬
ciendus. quam punien dus pocius iudicetur. quocirca
si hominibus qui propter ea me dilexerunt. quaꝑ ue¬
nit ad eos ante quam me dilegerent aliquam ei
labores utilitas nolo existere in gradus quanto magis
dõ quemnon dilegerimus nisi prius dilexiss et nos
& fuisset dilectores suos qm̃ caritas ex ipso ẽ. sicut
dilexerunt quos fecit magnos non solum amatores
uerum etiam pruedicatores suos. quid. ẽ aut̃ in gra¬
tius quam negare ips amgratiam di dicendo eam
secundum merita nrã dari. quod pelagianus fides
fidescatholica exorruit. quo dipsepelagio capitale
crimen obiecit. quod ips epelagius non quidemamore
ueritatis dĩ sed tamensuue dampnationis timore dãp
sicut catholicus fidelis ex orret. Nam ipsam fidem

Expanded text:
dere conetur errorem. Bonae quippe spei est homo, si eum dere conetur errorem. Bonae quippe spei est homo, si eum sic proficientem dies ultimus vitae hujus invenerit, ut adjiciantur ei quae proficienti defuerunt, et perficiendus quam puniendus potius judicetur. 56. Quocirca, si hominibus, qui propterea me dilexerunt, quia pervenit ad eos, antequam me diligerent, aliqua mei laboris utilitas, nolo existere ingratus: quanto magis Deo, quem non diligeremus, nisi prius dilexisset nos, et fecisset dilectores suos? quoniam charitas ex ipso est : sicut dixerunt quos fecit magnos, non solum amatores, verum etiam praedicatores suos. Quid est autem ingratius, quam negare ipsam gratiam Dei, dicendo eam secundum merita nostra dari? Quod in Pelagianis fides catholica exhorruit, quod ipsi Pelagio capitale crimen objecit: quod ipse Pelagius, non quidem amore veritatis Dei, sed tamen suae damnationis timore damnasicut catholicus fidelis exhorret; nec ipsam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Dein de ipsam epis tolam quãiam contra pelagianosad
scm̃ paulum nolanum ep̃m feci. Cui epistolucontradi¬
cerem modo caeperunt. Nonne ante annos plurimos
eddi eam quoq inspiciant quam dedi ad sixtum
romane ecclesiue presbiterum quando aduersospela¬
gianos accerrima conflictione certauimus & talem
reperient qualis illa ẽ ad paulinum underec lunt
aduerses heresim pelugianam iam ante. ante a liquot
annos ista dicta esse adq conscripta quenuntus dis¬
plicere mirandum .ẽ. quamuis neminem uelimsic am¬
plecti omnia mea ut mesequatur. Nisi in his in quib:
me non errare perspexerit. Nam propterea non facio
libros in quibus opusculam ea retractanda suscipiunt.
Nam & ipsum in omnibus mesecutum fuisse demons¬
siuel nunc dicome ad ꝑfectionem sine ullo errore
s cribendi iam inista a&ateuenisse. Sed inter est.
quantum & in quibus rebus erretur & quam facile
quis que corrigat. uł quanta ꝑtinatia suum defen¬

Expanded text:
Deinde ipsam epistolam, quam jam contra Pelagianos ad Deinde ipsam epistolam, quam jam contra Pelagianos ad sanctum Paulinum Nolanum episcopum feci, cui epistolae contradicere modo coeperunt, nonne ante annos plurimos edidi? Eam quoque inspiciant, quam dedi ad Sixtum Romanae Ecclesiae presbyterum, quando adversus Pelagianos acerrima conflictatione certavimus; et talem reperient, qualis illa est ad Paulinum. Unde recolant, adversus haeresim Pelagianam jam ante aliquot annos ista dicta esse atque conscripta, quae nunc eis displicere mirandum est. Quamvis neminem velim sic amplecti omnia mea, ut me sequatur, nisi in iis in quibus me non errasse perspexerit. Nam propterea nunc facio libros, in quibus opuscula mea retractanda suscepi, ut nec me ipsum in omnibus me secutum fuisse demonssi vel nunc dico me ad perfectionem sine ullo errore scribendi jam in ista aetate venisse. Sed interest quantum et in quibus rebus erretur; et quam facile quisque corrigat, vel quanta pertinacia suum defen
Abbreviated transcription (Latin):
posui ut in ipsa prima petitione ꝑseuerantium nos di¬
ceret poscere idnos orare asserens dicendo. Scĩ ficetur
nomen tuum cumiam inbaptis mate scĩ ficatifuerim:
ut in eo quod esse coepimus ꝑ seueremus. uideant tam̃
in qulbus a mantib: me ingratus esse non debeo qui ꝓpt̃
hoc quod inquesitam est uenit omnia mea sunt. Scribitis
sed profitentur amplecti. Vi deant in quamutrum in
primilibri posterioribus partibus eorum quos duorum
episcopatus initio ante quã pelugiana eresis appareret
adsimplicianum medio lanensem epm̃ scripsi remanserit
aliquid quouoc&ur in dibium gratium dĩ non secundũ
merita nrã dari. Et utrum ubi non satis egerim etiũ
initium fidei esse donum dĩ. Et utrum ex his quaeubi
dicta sunt non consequente reluceat. & si nosit expres¬
sum etiam us que infinem perseuerantiã non nisi ab eo
donari quinos praedistinauit in suum regnum& gloriũ.

Expanded text:
posuit, ut in ipsa prima petitione perseverantiam nos diposuit, ut in ipsa prima petitione perseverantiam nos diceret poscere; id nos orare asserens, dicendo, Sanctificetur nomen tuum , cum jam in Baptismate sanctificati fuerimus; ut in eo quod esse coepimus, perseveremus. Videant tamen ii, quibus amantibus me, ingratus esse non debeo, qui praeter hoc quod in quaestionem venit, omnia mea, sicut scribitis, se profitentur amplecti: videant, inquam, utrum in primi libri posterioribus partibus, eorum duorum quos mei episcopatus initio, antequam Pelagiana haeresis appareret, ad Simplicianum Mediolanensem episcopum scripsi, remanserit aliquid quo vocetur in dubium, gratiam Dei non secundum merita nostra dari: et utrum ibi non satis egerim, etiam initium fidei esse donum Dei: et utrum ex iis quae ibi dicta sunt, non consequenter eluceat, etsi non sit expressum, etiam usque in finem perseverantiam non nisi ab eo donari, qui nos praedestinavit in suum regnum et gloriam.
Abbreviated transcription (Latin):
tantes multo magis nos habere a nobis illud initium si
a nobis abemus permanere us que in finem cum ꝑficere.
quamin quo aresit magis acsidicent idem concludunt
gratiam dĩ secundum merita nrã dari. Si aut̃ utrũq
dĩ donum ẽ & haec donasua quodnegari quis potest
daturum seesse pregciuit. prae distinatio praedican¬
daẽ ut possit uera dĩ gratia. hoc ẽ que non secđmerita
nrã datur insuperabilimunitione defendi et ero
quidem in illo libro cuius ẽ titulus decorreptione
& gratia qui sufficere non potuit omnibus di lec¬
torib: nostris puto merita potuisse donum di esse
etium perseuerare usque infinem ut hoc ante a si
me non fallit obliuio tamquam expresse adque
euidenter uł nus quam uł poene nus quam scripse¬
rim. Sedita hoc nunc dixit ut non anteme nemo
dix erit. Beatus quippe cyprianus inoratione domi¬
nica sicut iamos tendimus petitiones nras it aut ex¬

Expanded text:
tantes, multo magis nos habere a nobis illud initium, si tantes, multo magis nos habere a nobis illud initium, si a nobis habemus permanere usque in finem, cum perficere quam inchoare sit majus: ac sic identidem concludunt, gratiam Dei secundum merita nostra dari. Si autem utrumque Dei donum est, et haec Deus dona sua quod negare quis potest? daturum se esse praescivit; praedestinatio praedicanda est, ut possit vera Dei gratia, hoc est, quae non secundum merita nostra datur, insuperabili munitione defendi. 55. Et ego quidem in illo libro, cujus est titulus, De Correptione et Gratia, qui sufficere non potuit omnibus dilectoribus nostris, puto me ita posuisse donum Dei esse, etiam perseverare usque in finem , ut hoc antea, si me non fallit oblivio, tam expresse atque evidenter, vel nusquam, vel pene nusquam scripserim. Sed ita hoc nunc dixi, ut non ante me nemo dixerit. Beatus quippe Cyprianus in Oratione Dominica, sicut jam ostendimus, petitiones nostras ita ex
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiue proprias quaestiones contradiligentius de¬
fenderetur scriptura diuina quam sinulla tales
necessitas cogeret quid aut̃ coegit loca scripturarũ
quibus praedestinati commendataẽ. copiosius & enu¬
cleatius isto nr̃o labore defendi nisi quodpeagiuni
dicunt gratiam dĩ secđ merita nra dari quod quidem
aliud quam gratia omnino negatio. haec ergo
ut in gratiu a dõsententia destruatur. Gratuitis
dibeneficus quibus liberamur inimica & iniciũ
fidei & meausq infinem. pers euerantiam secđ
scripturas. unde multa iam dicimus dona dĩ essede¬
fendimus ꝗm̃si a nobis esse dicimus in icium fidei
ut eo cu&era dĩdonamereamur accipere . concludunt
pelagiuni gratiam. non secundum merita nostradaria
quodita exorruit cat holica fide sicut dampnaritimens
hoc pelagius ipsa dampnauerit. Item que si dicimus a nob̵
nos a nobis hebere initium fidei suut finem sic argumen¬

Expanded text:
Ecclesiae proprias quaestiones contra quas diligentius deEcclesiae proprias quaestiones contra quas diligentius defenderetur Scriptura divina, quam si nulla talis necessitas cogeret. Quid autem coegit loca Scripturarum, quibus praedestinatio commendata est, copiosius et enucleatius isto nostro labore defendi, nisi quod Pelagiani dicunt gratiam Dei secundum merita nostra dari? quod quid est aliud quam gratiae omnino negatio? CAPUT XXI. 54. Haec ergo ut ingrata Deo sententia destruatur, gratuitis Dei beneficiis quibus liberamur inimica, et initium fidei, et in ea usque in finem perseverantiam secundum Scripturas, unde jam multa diximus, dona Dei esse defendimus. Quoniam si a nobis esse dicimus initium fidei, ut eo caetera Dei dona mereamur accipere; concludunt Pelagiani, gratiam Dei secundum merita nostra dari. Quod ita exhorruit catholica fides, ut damnari timens, hoc Pelagius ipse damnaverit. Itemque si dicimus a nobisnos a nobis habere initium fidei, sicut finem, sic argumen
Abbreviated transcription (Latin):
demea conuersione narrabit dõ me con uertente adeã
fidem quã miserrima & furio sissima lo quautate uesta¬
bam. Nonne ita narratum esse meministis ut ostenderem
me fidelibus & cotidianis matris maeae lacrimis nepe¬
rirem fuisse concessum. ubi utiq praedicaui non solũ
auersa se recta fide sed aduersas etiam recte fidei dm̃
sua gratiu ad eam conuertere hominum uo luntatis.
Deproficiente porro ꝑseuerantia quem ad modum
dm̃ rogauerunt scitis & potestis recensere cum uulas
Omniaitaq dĩdona quaeri eo demopere suuobta ui
si uelaudaui quis non dicam negare sed dubitare
saltem audeat dm̃ daturum seesse praescisse & qui¬
bus daturus fuerat num quam potuisse nescire. haec
ẽ praedestinatio manifesta & certa scõrum quã
postea diligentius &operosius cumiam contrapelu¬
gianos disputaremus defendere necessitas compulit.
Dicimus enim singulos quasq hereses in tulis se

Expanded text:
de mea conversione narravi , Deo me convertente ad eam de mea conversione narravi , Deo me convertente ad eam fidem, quam miserrima et furiosissima loquacitate vastabam, nonne ita narratum esse meministis, ut ostenderem me fidelibus et quotidianis matris meae lacrymis ne perirem fuisse concessum? Ubi utique praedicavi, non solum aversas a recta fide, sed adversas etiam rectae fidei, Deum sua gratia ad eam convertere hominum voluntates. De proficiente porro perseverantia quemadmodum Deum rogaverim, et scitis, et potestis recensere cum vultis. Omnia itaque Dei dona quae in eodem opere sive optavi, sive laudavi, quis, non dicam negare, sed dubitare saltem audeat Deum daturum se esse praescisse, et quibus daturus fuerit, nunquam potuisse nescire? Haec est praedestinatio manifesta et certa sanctorum: quam postea diligentius et operosius, cum jam contra Pelagianos disputaremus, defendere necessitas compulit. Didicimus enim singulas quasque haereses intulisse
Abbreviated transcription (Latin):
tes pelagianum heresem cademamus praedicando gra¬
tiam quanos ds̃ liberat amalis erroribus & moribus nros
non praece dentibus bonis meritis nostris faciens hoc secđ
gratiam misericordiã suã quod plenius sapere caepi in ea
diputatione quã scripsi adbeatae memoriae simplicianũ
epm̃ medilanensis ecclesice in me episcopatus exordio
quando & initum fidei donum esse cornoui & adserui.
Quid aut eorum opus culorum frequentius & delecta¬
bilius in notescere potuit quã bibri confessionum mearũ.
Cum & ipsos edideram ante quam pelariana heresis
cũ a quodam fratre & quo episcopomeo fuissent eo prae¬
sente commemorata ferre non potuit & contradicens
aliquundo commotius paene cumeo quia illa comme¬
morat ligauit. Quid uero primitus & maxime ds̃
iubet ut credamus in eum. Et hoc erge ipsed abat sibene
illidictum ẽ. Da quo diubes & in eisdem etiam libris quod

Expanded text:
tes Pelagianam haeresim caedebamus, praedicando grates Pelagianam haeresim caedebamus, praedicando gratiam, qua nos Deus liberat a malis erroribus et moribus nostris, non praecedentibus bonis meritis nostris, faciens hoc secundum gratuitam misericordiam suam. Quod plenius sapere coepi in ea disputatione, quam scripsi ad beatae memoriae Simplicianum episcopum Mediolanensis Ecclesiae, in mei episcopatus exordio, quando et initium fidei donum Dei esse cognovi, et asserui. 53. Quid autem meorum opusculorum frequentius et delectabilius innotescere potuit, quam libri Confessionum mearum? Cum et ipsos ediderim antequam Pelagiana haeresis cum a quodam fratre et coepiscopo meo fuissent eo praesente commemorata, ferre non potuit, et contradicens aliquanto commotius, pene cum eo qui illa commemoraverat litigavit. Quid vero primitus et maxime Deus jubet, nisi ut credamus in eum? Et hoc ergo ipse dat, si bene illi dictum est, « Da quod jubes. » Et in eisdem etiam libris quod
Abbreviated transcription (Latin):
reiciat dum tamen quicapit sumat. et bibat bibat &
uiuat. Sicut enim praedicanda ẽ pietas ut habeo. qui habet
aures audiendi ds̃ recte colatur. Prae dicanda ẽ pudi¬
utia ut abeo. qui hab et aures audiendi. Nihil genita¬
libus membris in licitum ꝑpetretur. praedicanda ẽ
caritas ut abeo qui habet aures audiendi ds̃ et proxi¬
mus diligatur. Ita praedicanda ẽ & ista praedestinatio
beneficiorum dĩ ut qui habet audiendi nonse ipso
huiuscemo do disputationis incertominus intelle gen¬
tium tot corda turbari que non minus ut illi ter sine
ac definitione praedestinationis ꝑ tot annos de fensa ẽ
catholica fides cum contraalios tum maxime con
pelagianos tot cat holicorum & aliorum & nostros
precedentibus libris multum miror eos dicere nec
adtendere ut de aluis hic taceam ipsos libros nos tros
łttante quam pelagiani apparere cepissent conscriptꝰ
& editos & uidere quã multis eorũ locis futuram nescien¬

Expanded text:
rejiciat: dum tamen qui capit, sumat et bibat, bibat et rejiciat: dum tamen qui capit, sumat et bibat, bibat et vivat. Sicut enim praedicanda est pietas, ut ab eo qui habet aures audiendi, Deus recte colatur; praedicanda est pudicitia, ut ab eo qui habet aures audiendi, nihil genitalibus membris illicitum perpetretur; praedicanda est charitas, ut ab eo qui habet aures audiendi, Deus et proximus diligatur: ita praedicanda est et ista praedestinatio beneficiorum Dei, ut qui habet aures audiendi, non hujuscemodi disputationis incerto minus intelligentium tot corda turbari: quoniam non minus utiliter sine hac definitione praedestinationis per tot annos defensa est catholica fides, tum contra alios, tum maxime contra Pelagianos, tot catholicorum et aliorum et nostris praecedentibus libris » : multum miror eos dicere; nec attendere, ut de aliis hic taceam, ipsos libros nostros et antequam Pelagiani apparere coepissent, conscriptos et editos, et videre quam multis eorum locis futuram nescien
Abbreviated transcription (Latin):
eius negare pruescientiam quã non solum docsedin¬
docti etiam confitentur. Porrosi haec itachñ nouerant
dare ut nonignorarent eum daturum se eẽ praegosse
& quibus daturus esset non potuit sen es cire proculdũ
nouos hereticos operosius diligentius que defendim
nec tameneis obo edientiã praedicantibus & in eã
sicut quisq poterat feruenter ostantibus ullo modo
recte diceretur. Si non uultis oboedientiam adquã
nos a scenditis innos trocorde frigescere. Noliteno¬
bis istam dĩ gratiam prae dicare qua dñ dare
Sunt utrumque faciebant id est &di gratia quae non
secundum merita nr̃adatur ueratiter praedicabant
& piam obo edientiam praeceptis salubribus instruebant.
Quid ẽ quod inuicta conclusi uiolentia ueritatis recte
se isti in nostri dicere existimant. Et siuerum ẽ quod
dicitur depraecatione beneficiorum dĩ . Non ẽ tamen
populis praedicandum praedicandum .e. Prorsus ut

Expanded text:
negare ejus praescientiam, quam non solum docti, sed innegare ejus praescientiam, quam non solum docti, sed indocti etiam confitentur? dare, ut non ignorarent eum daturum se esse praescisse, et quibus daturus esset non potuisse nescire; procul dunovos haereticos operosius dilignec tamen eis obedientiam praedicantibus, et ad eam sicut quisque poterat ferventer hortantibus, ullo modo recte diceretur, Si non vultis obedientiam, ad quam nos accenditis, in nostro corde frigescere, nolite nobis istam Dei gratiam praedicare, qua Deum dare sunt, utrumque faciebant, id est, et Dei gratiam, quae non secundum merita nostra datur, veraciter praedicabant, et piam obedientiam praeceptis salubribus instruebant: quid est quod invicta conclusi violentia veritatis recte se isti nostri dicere existimant, « Etsi verum est quod dicitur de praedestinatione beneficiorum Dei, non est tamen populis praedicandum »
Abbreviated transcription (Latin):
tat uobis dariuocem quodcreditis confiteri possitis.
Dabit enimcertussum quiddicit. quod primum dubit.
Et quod secundumẽ qui dedit credere dabit & confiteri
Istitales tantique doctores dicentes non eẽ. ali quid de quo
tam quam de nr̃o quod nobis ds̃ non de derit glo¬
remur. Necipsum cornrm & coritationes nostras
in potestatenrã eẽ. Etotum dantesdõ adque ab
ipso nos accipere confitentes ut ꝑmansuri conuer¬
tamur ad eum ut id quodbonum est nobis quoq
uideaturbonum. et uelimus illud ut honoromus
dm̃ & recipiamus xpm ut ex inde uotis efficiamur de¬
uoti & relegio fuit in ipsa trinitatem. credumus &con¬
fiteamur etium quodcredimus. haec utiq gratiue
dĩ tribuunt dĩ munera agnuscunt. Abipso nobis
non a nobis eẽ testantur. Num quid aut̃ quis quam eos
dicturus ẽ. ita confessus stam di gratiam ut audirent

Expanded text:
tat vobis dari vocem, qua quod creditis, confiteri possitis. « tat vobis dari vocem, qua quod creditis, confiteri possitis. « Dabit enim, certus sum; qui dedit quod primum est, dabit et quod secundum est » ; qui dedit credere, dabit et confiteri. 50. Isti tales tantique doctores dicentes non esse aliquid, de quo tanquam de nostro, quod nobis Deus non dederit, gloriemur; nec ipsum cor nostrum et cogitationes nostras in potestate nostra esse; et totum dantes Deo, atque ab ipso nos accipere confitentes, ut permansuri convertamur ad eum; ut id quod bonum est, nobis quoque videatur bonum, et velimus illud, ut honoremus Deum, et recipiamus Christum, ut ex indevotis efficiamur devoti et religiosi, ut in ipsam Trinitatem credamus, et confiteamur etiam voce quod credimus: haec utique gratiae Dei tribuunt, Dei munera agnoscunt, ab ipso nobis, non a nobis esse testantur. Numquid autem quisquam eos dicturus est, ita confessos istam Dei gratiam, ut auderent
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dnim̃ adhierusalem pergentem samaritanirecipere
uoluerunt simul. Disceinquid qui a recipiuo luit.
Non simplicimento conuersus. Nam si uoluiss &
ex inde uotis deuotus fecisset. Quur autem non re¬
ciperint eum euangelista ipsememorauit dicens.
Qui a facies eis erat euntis in hi erusalem. Discipuli aut̃
recipi interram samariam gestiebant. Sed ds̃ quoddig¬
natur uocat. Et quem uul relegiosum facit. Quo deui¬
dentius qui dinlustrius a uerbi di tractorib: quuesimus
si& abipsis. Quod in scripturis clarum ẽ. audire delec¬
tat. Sed his duobus qui sufficere debuerunt scm̃ grego¬
rium addamus & tertium& credere in dm̃ & quod
credimus confiteri dĩdonum . eẽ. testatur dicens. unius
dĩtatis quueso uos confitemini trinitatem. Siuero alit̃
uultis dicitis unius esse naturae & uocem dari uobis
a scõ spũ de pruecabitur. idest rogabitur ds̃ ut ꝑmit¬

Expanded text:
ubi Dominum ad Jerusalem pergentem Samaritani recipere ubi Dominum ad Jerusalem pergentem Samaritani recipere noluerunt: « Simul disce, » inquit, « quia recipi noluit a non simplici mente conversis. Nam si voluisset, ex indevotis devotos fecisset. Cur autem non receperint eum, Evangelista ipse commemoravit dicens: Quia facies ejus erat euntis in Jerusalem » . « Discipuli autem recipi intra Samariam gestiebant. Sed Deus quos dignatur vocat, et quem vult religiosum facit » . Quid evidentius, quid illustrius a verbi Dei tractatoribus quaerimus, si et ab ipsis quod in Scripturis clarum est, audire delectat? Sed his duobus, qui sufficere debuerunt, sanctum Gregorium addamus et tertium, qui et credere in Deum, et quod credimus confiteri, Dei donum esse testatur, dicens: « Unius deitatis, quaeso vos, confitemini Trinitatem: si vero aliter vultis, dicite unius esse naturae; et Deus vocem dari vobis a sancto Spiritu deprecabitur: » id est, rogabitur Deus, ut permit
Abbreviated transcription (Latin):
dominica &iam promimicis fidei xp̃ĩ ane orare opor¬
tere commonuit. ubi deinitiofidei quod etiam hoc
domum dĩsit quod sentiret & os tendit propersetieran¬
ticus que infinem quia & ipsam non sit dẽ eis quipse¬
seuer auerint donat ecclesiam xp̃i cotidicorare mõns¬
trauit. Beatus quoq: ambrosius quod exponer &
quod ait lucas euangelista. Visum ẽ & mihi potest
in quid non solum uisum est quodsibruisum essede¬
cl arat. Non enim uoluntate tantum humana uisum ẽ
sed sicut placuit ei quiin melo quitur uisam ẽ. sed sicut
placuit xp̃s qui ut id quodbonum ẽ nobis quo quec
noueribonum possit operatur. Quem enim misereat᷑
& uocat &ideo qui xp̃m sequitur possit interrogatus
cur es se uoluerit xpĩ anus respondere uis um ẽ & mihi
quod dicit. Non ne gat̃ dõ uisum. Adõ enim praeparatur
uoluntas hominum ut enimds̃ honorific&ur ascõ
eius dem euangelii. cum a dillum ueniss& locum

Expanded text:
dominica etiam pro inimicis fidei christianae orare opordominica etiam pro inimicis fidei christianae orare oportere commonuit? ubi de initio fidei, quod etiam hoc donum Dei sit, quid sentiret ostendit: et pro perseverantia usque in finem, quia et ipsam nonnisi Deus eis qui perseveraverint donat, Ecclesiam Christi quotidie orare monstravit. Beatus quoque Ambrosius cum exponeret quod ait Lucas evangelista, Visum est et mihi : « Potest, » inquit, « non soli visum esse, quod sibi visum esse declarat. non enim uoluntate tantum humana uisum est, sed sicut placuit ei, \'qui in me\', inquit, \'loquitur Christus\', qui ut id quod bonum est nobis quoque bonum uideri possit operatur; quem enim miseratur et uocat. et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est mihi. quod cum dicit, non negat deo uisum; \'a deo\' enim \'praeparatur uoluntas hominum\'. ut enim deus honorificetur a sancto, ejusdem Evangelii, cum ad illum venisset locum,