comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit tibi xp̃s. serua salutem tuam.
ego semel pro illa mortuus sum. Si
illam amiseris. ego iterum mori nou
possum. tantũ eadem morte amissam
iterum reddere possum. sed nolo mi¬
chi iuiuriam facias. quia s i salutẽ
niam a morte mea adquisitam. uo¬
luntare pecaudo iterum amiseris.
quantum ui te est. iterum crucifigi.
iterum me mori cõpellis. E go carnẽ
ncam hostiam obtuli. ut de peccato
penitentes ueniam conscquerentur.
non ut uoluntarre peccantes. & iu
peccato persistentes iustificarentur.
Qui ergo de peccato penitent. habẽt
in ea hostiam expiationis. Si autem
in peccatis suis uoluntarie ꝑmanẽt
uen habent ex ea causam saluatio¬
uis. Fostia quulem ista cdata fuit
illis. ut ꝑ cam expiarentur. de pecca¬
to penitentes. sid iam nune non re¬
linquitur eis ipsa hostia. ut per cam
hantur. Non ergo putent uolunta¬
rie peccantes istam hostiam ad se
pertinere. quia uoluntarie peccan¬
tib iam non relinquitur hostia pro

Expanded text:
Dicit tibi Christus: Serva salutem tuam, Dicit tibi Christus: Serva salutem tuam, ego semel pro illa mortuus sum. Si illam amiseris, ego iterum mori non possum, tamen eadem morte, amissam iterum reddere possum. Sed nolo mihi injuriam facias; quia si salutem tuam morte mea acquisitam voluntarie peccando iterum amiseris, quantum in te est, iterum crucifigi, iterum me mori compellis. Ego carnem meam hostiam obtuli, ut de peccato poenitentes veniam consequerentur, non ut voluntarie peccantes et in peccato persistentes justificarentur. Qui ergo de peccato poenitent, habent in ea hostiam expiationis. Qui autem in peccatis suis voluntarie permanent, non habent ex ea causam salvationis. Hostia quidem ista data fuit illis ut per eam expiarentur de peccato poenitentes; sed jam nunc non relinquitur eis ipsa hostia ut per eam iicentur. Non ergo putent voluntarie peccantes istam hostiam ad se pertinere, quia voluntarie peccantibus jam non relinquitur hostia pro
Abbreviated transcription (Latin):
fortassis iconuenientis licumus. neq
penitentib uiam idulgentie clauli-¬
mus. sed cadendi periculum demon¬
stramus. Si enin. magnum est aliqͣn¬
do surgere. maius utiq est nũqui
cecidisse. Si bonum est sanatum
esse. melius nũquam corruptũ fuisse.
Est adhuc alius sensus. quem in supͣ¬
dicta sententia cadem ueritate intel¬
ligere possumus. utrum ȩquali con¬
uenientia nescio. In possibile est inqͥt
cos qui semel illuminati sunt. &¬
quȩ acdiecit ꝓlapsos rursus renoua¬
ri ad penitentiam. & quasi causã
subiunxit quare eusmodi ad pe¬
uitentiam renouari non pessunt.
Rursus inquit crucifigentes. &
ostentui habentes filium dei. In hoc
ergo denuo renouari non possunt.
quia aliam crucem. & aliam mor̃¬
tem filii dei habere non possunt.
non morienir. Custodi ergo salurẽ
tuam. semel ꝓ illa. xp̃s mortuus
est. si illam amiseris non poteris
habere xp̃m. alium qui pro te mori¬
atus. ud ciusdem. xp̃i mortem aliam.

Expanded text:
inconveniens fortassis dicimus, neque inconveniens fortassis dicimus, neque poenitentibus viam indulgentiae claudimus, sed periculum cadendi demonstramus. Si enim magnum est aliquando surgere, majus utique est, nunquam cecidisse. Si bonum est sanatum esse, melius est nunquam corruptum fuisse. Est adhuc alius sensus quem in supradicta sententia eadem veritate intelligere possumus, utrum aequali convenientia, nescio. Impossibile est, inquit, eos qui semel illuminati sunt, quae adjecit, prolapsos rursus renovari ad poenitentiam; et quasi causam subjunxit quare ejusmodi ad poenitentiam renovari non possint; rursus, inquit, crucifigentes et ostentui habentes Filium Dei. In hoc ergo denuo renovari non possunt, quia aliam crucem et aliam mortem Filii Dei habere non possunt; non morietur. Custodi ergo salutem tuam, semel pro illa Christus mortuus est. Si illam amiseris, non poteris habere Christum alium qui pro te moriatur, vel ejusdem Christi mortem aliam.
Abbreviated transcription (Latin):
non ceculuset. Propterca nemo in spe
correctionis peccare debet. quia qͦd
semel amitritur. amplus̃ ipsum nõ
recuƿeratur. quia quiequid adicc¬
tum postea fuerit pro reparatione
ꝑditi. non est ipsum. scil aliud pro
ipĩo. & plus utiq esset. si utrumq
simul esset. Quod idcirco n̾eri nõ
potest. quia sicut tempora transac¬
ta amplius non redeunt. ita quȩq
ĩemel perpetrata fuerunt. amphus
uon facta esse non possunt. Si ergo
uirgo eĩ. custo di diligenter quod
habes. noli in spe peccare. uoli calere
quasi melior surrectura sis. Quic¬
quid postea feceris. facere tam̃ non
potes quin melior esses. si hoc facereᷤ
uirgo esses. Sic itaq fortasse
scđm hunc modum conuenienter
intelligitur. quia uirgo israhel ce¬
cidit. & ñ adiciet ut resurgat uirgo
isrł. & quia ubi nulle erant. cen¬
tum crunt. & ubi centum. de-¬
cem iu domo ifrł. Si scđ̾m hunc
modum lapsos ad penitentiam re¬
uouari non posse dicimus. uebil

Expanded text:
non cecidisset. Propterea nemo in spe non cecidisset. Propterea nemo in spe correctionis peccare debet, quia quod semel amittitur, amplius ipsum non recuperatur, quia quidquid adjectum postea fuerit pro reparatione perditi non est ipsum; sed aliud pro ipso, et plus utique esset si utrumque simul esset. Quod idcirco fieri non potest, quia sicut tempora transacta amplius non redeunt, ita quae semel perpetrata fuerint amplius non facta esse non possunt. Si igitur virgo es, custodi diligenter quod habes. Noli in spe peccare, noli cadere, quasi melior surrectura sis. Quidquid postea feceris, facere tamen non potes, quin melior esses si hoc faceres et virgo esses. Sic itaque fortasse secundum hunc modum convenienter intelligitur, quod virgo Israel cecidit et non adjiciet, ut resurgat virgo Israel. Et quod ubi mille erant, centum erunt, et ubi centum, decem in domo Israel. Si in hunc modum lapsos ad poenitentiam renovari non posse, dicimus, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. etiam non esse factum non
potest. etiani si quod factum est cm̃¬
dari potest. ut factum esse non noce¬
at. quod factum est:  Certum est
quia qui cadit resurgere potest. &
non solum resurgere. sed etiam meli¬
or resurgere. quam fuit cum cecidit.
Multi ceciderunt. & meliores re¬
surrexerunt. etiam quam fuerunt
ante quam ceciderunt. meliores
etiam quam futuri fuissent si non
cecidissent. qui ad hoc ipsum caddere
ꝑmissi sunt. ut ex ipso casu suo ce
ruina erudirentur. & meliores
efficerentur. Nemo tantum melior
post casum surrexit. ud surgore po¬
tuit quam fuisset si etiam non
cccidisset. Et hec que modo re¬
surgendo bona operatus est. omĩa
stando operatus s̃uisset. In hec scłm
aliquid dici potest. quia omnis
qui cadit. id quod cadendo ꝑdit
amplius totum recipere non pot᷑.
quia quicquid postea ail correctio¬
nem uel recuperationem adiccrit¬
facere omnino non potest quin melior
fiusset. s̃i hec omnia haberet. & tam̃

Expanded text:
tum est, jam non esse factum non tum est, jam non esse factum non potest, etiam si quod factum est, emendari potest, ut factum esse non noceat quod factum est? Certum est quia qui cadit resurgere potest, et non solum resurgere sed etiam melior resurgere quam fuit, cum cecidit. Multi ceciderunt et meliores surrexerunt quam fuerunt antequam ceciderunt; meliores etiam quam futuri fuissent si non cecidissent, quia ad hoc ipsum cadere permissi sunt, ut ex ipso casu suo et ruina erudirentur, et meliores efficerentur. Nemo tamen melior post casum surrexit, vel surgere potuit, quam fuisset etsi non cecidisset, et haec quae modo resurgendo bona operatus est, omnia stando operatus fuisset. In hoc secundum aliquid dici potest, quod omnis qui cadit id quod cadendo perdit amplius totum recuperare non potest, quia quidquid post ea ad correctionem vel ad recuperationem adjeceritfacere omnino non potest, quin melior fuisset, si haec omnia haberet, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dicere uoluit. etiam si ego nescio
quid dicere uoluit. Sic tam̃ inichi
pium est sentire. quia uerum dix̃.
& si forte competentius uel euiden¬
tus dixisse potuisset quod dixit.
Ego dictum catholici uiri ad catho¬
licam ueritatem interp̃tari cona¬
bor. Camen si de corruptione car¬
uis intelligitur. hoc stultum est
sic sentire. quia homo carnem suã
uitiare possit. ds sanare non possit.
Si de corruptione cordis intelligit᷑.
& hoc similiter stultum est dicere.
quia homo peccare possit. ds iusti¬
ficare non possit. & tantum iu¬
stficare. quantum ille peccare.
Si autem illud idcirco non pos¬
se dicitur ds quia factum est. &
quod factum est. non factum esse
non potest. quia quod uerum
est falsum esse non potest. & id¬
cireo non potest. quia contra ue¬
ritatem non potest. quia si contͣ
ueritatem posset. contra se ipsum
posset qui est ueritas. quod pondus
habet. hoc dictum magis quam si
diceretur de alio quolibet quod fac¬

Expanded text:
dicere voluit, etiam si ego nesciam dicere voluit, etiam si ego nesciam quid dicere voluit. Sic tamen pium est mihi sentire quod verum dixit, etiam si forte competentius vel evidentius dixisse potuisset quod dixit. Ego dictum catholici viri ad catholicam veritatem interpretari conabor. Tamen si de corruptione carnis intelligitur hoc, stultum est sic sentire, quod homo carnem suam vitiare possit, Deus sanare non possit. Si de corruptione cordis hoc intelligitur, et hoc similiter stultum est dicere; quia homo peccare possit, Deus justificare non possit, et tantum justificare; quantum ille peccare. Si autem idcirco illud non posse dicitur Deus; quia factum est, et quod factum est, non factum esse non potest; quia quod verum est, falsum esse non potest, et idcirco non potest, quia contra veritatem non potest, quia si contra veritatem posset, contra seipsum posset, qui veritas est. Quod pondus habet hoc dictum magis quam si diceretur de alio quolibet, quod fac
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur. quia homo per se quidem
ad malum ire. pꝯtest. per se redire ũ
potest. nisi per grãm adiuetur. ce
achutus sic adpenitentiam renoue¬
tur. Uel sic ergo intelligendum ẽ
quod scriptum est. impossibile esse
prolapsos ad penitentiam renoua¬
ri. uel ꝓphencum illud quo dictũ ẽ
uirgo israhel cecidit. non adiciet
ut resurgat. Uirgo israhel. in quo
similiter quulam arecta intelligentia
errauerint. his uerbis expressum
conuenienter quis dicat.S Hã quia
sẽs yeronimus suꝑ hunc locũ quȩ¬
dam uerba ambigua ex posuit.
quidam qui ex scripturis libentus
materiam erroris quam hedifica¬
tionis assumunt. lapsos reparari
non posse couantur astruere. Ait
enim. quia cum ds omnia possit
de corrupta uirginem facere non
possit. ipse uiderit quid dicere uo¬
luerit. ego apuritate. xp̃iane fides
non discedo. Ueritas una est. aposto¬
lum dicentem audio. Si aliud an¬
gelus euangeli ⁊ auerit: anathema
sit. E go tam̃ sic sentio. quia aliqd

Expanded text:
tentur, quia homo per se quidem tentur, quia homo per se quidem ad malum ire potest, per se redire non potest, nisi per gratiam adjuvetur; et adjutus sic ad poenitentiam renovetur. Vel sic ergo intelligendum est quod scriptum est. Impossibile esse prolapsos ad poenitentiam renovari, vel propheticum illud quod dictum est: Virgo Israel cecidit, non adjiciet ut resurgat virgo Israel in quo similiter quidam a recta intelligentia erraverunt his verbis expressum convenienter quis dicat. Nam quia sanctus Hieronymus super hunc locum quaedam verba ambigua exposuit, quidam qui ex Scripturis libentius materiam erroris quam aedificationis assumunt; lapsos reparari non posse conantur astruere. Ait enim: Quod cum Deus omnia possit, de corrupta virginem facere non potest. Ipse viderit quid dicere voluerit; ego a puritate christianae fidei non discedo. Veritas una est. Apostolum dicentem audio: Si aliud angelus evangelizaverit anathema sit . Ego tamen sic sentio quia aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ratione exstimandum est
cos qui recte sapuerunt hoc astru¬
ere uoluisse. quod in qualicũq pec¬
cato prolapsi. uel penitere non po̾¬
sent. si per chiuiuam misericordiã
respicerentur. aut ueniam couseqͥ
non ualerẽt. si ꝑ ueram penitentiã
conpungerentur. Foc enim fides
catholica omnino non recipit.
Quia qui dixit. non dico tibi
septies. sed usq septuagies septies.
sed nec sccłam nec tertiam. nec
quotamlibet peccatoris peniten¬
tiam ueram duntaxat refutare
significauit. Quod ergo dictum
est impossibile est cos qui post
illiuninationem gr̃e & gustum
doni çelestis. & participationem
spiritus sancti ꝓlapsi sunt. reno¬
uari rursus ad pęnitentiam
sic intelligendum est. quia ꝑ se
cadere potuerunt. ꝑ se surgere
non possunt. atq ideo illis im¬
possibile esse. deo non esse. sicut
scriptum est. Spiritus uadens. c
non rediens. Et de uia ꝑditioius
dictum est. quia omnes qui iugre¬
auntur ꝑ eam amplius non reuer¬

Expanded text:
nulla ratione existimandum est nulla ratione existimandum est eos qui recte sapuerunt hoc astruere voluisse quod in qualiacunque peccata prolapsi, vel poenitere non possent, si per divinam misericordiam respicerentur, aut veniam consequi non valerent, si per veram poenitentiam compungerentur. Hoc enim fides catholica omnino non recipit, quia qui dixit: Non dico tibi septies, sed usque septuagies septies ; se nec secundam, nec tertiam, nec quotamlibet peccatoris poenitentiam veram duntaxat refutare significavit. Quod ergo dictum est impossibile esse eos qui post illuminationem gratiae et gustum doni coelestis et participationem Spiritus sancti, prolapsi sunt, renovari rursus ad poenitentiam, vel sic intelligendum est, quod per se cadere potuerunt sed per se surgere non possunt, atque ideo illis impossibile esse Deo non esse. Sicut scriptum est: Spiritus vadens et non rediens . De via perditionis dictum est, quod omnes qui ingrediuntur per eam amplius non rever
Abbreviated transcription (Latin):
ta locum ueniȩ ampliꝰ
non esse. ꝓyterea quod
quedam scripiuraꝵ testimonia
his qui post acceptam penitentiam
ad priora peccata redeunt. aditum
salutis negare uidẽtur. Et sunt
quidem eusmodi quȩdam dicta.
in quib non hoc quod dictum est
sed adnos bene intelligentib hoc dic¬
tum esse uidetur. Apostolus pau¬
lus in illa epistola quam ad hebre¬
os seripsit. sic ait. In possibile inqͥt
cos qui semel sunt illuminati. gu¬
stauerunt etiam donum celeste.
& particeps facti sunt spiritus
sancti. gustauerunt nichilominꝰ
bonum dñi uerbum. uirtutẽq scł
uenturi & prolapsi sunt. reno¬
uari rursum ad penitentiam.
rursum erucifigentes sibimetipsis
silium dei. & ostentui habentes.
Et rursum. Uoluntarie
reccantib post acceptam notitiã
ueritatis. non rdinquitur¬
pro peccatis hostia. E t iterum alibi¬
scriptum inuenitur: quia locus no ẽ
secde penitentie. Sel sue hec siue
talia alia scripta. uel dicta catholi¬
coꝵ uiroꝵ. super hoc inueniant᷑.

Expanded text:
locum veniae amplius non esse; propterea quod quaedam Scripturarum testimonia iis qui post acceptam poenitentiam ad priora peccata redeunt, aditum salutis negare videntur. Et sunt quidem ejusmodi quaedam dicta in quibus non hoc quidem dictum est, sed a non bene intelligentibus hoc dictum esse videtur. Apostolus Paulus in illa Epistola quam ad Hebraeos scripsit, sic ait: Impossibile est eos qui semel sunt illuminati, gustaverunt etiam donum coeleste, et participes facti sunt SpiritSancti, gustaverunt nihilominus bonum Dei verbum, virtutesque seculi venturi, & prolapsi sunt; rursvari rursus ad poenitentiam, rursum crucifigentes sibimetipsis Filium Dei et ostentui habentes . Et rursum: Voluntarie enim peccantibus, post acceptam notitiam veritatis, jam non relinquitupro peccatis hostia . Et iterum scriptum alibi invenitur. Quia locus non est secundae poenitentiae. Sed, sive haec sive alia, talia scripta vel dicta catholicorum virorum super hoc inveniantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ant amplius mmsutari. Sic fortassis
tibi uidebitur. & hac ratione confir¬
mabis te. ut timeas periculum tuum.
Sed die michi modo quomoile intelli¬
gas ul quoil licis peccata ubi dimitti.
telligis: nec intelligis quomedo rede¬
unt. Imo sinerr intelligis quo moilo
assunt. non intelligis quomodo rece¬
dunt. uel quomodo redeunt. Quid
ergo ilicitur. cum dicitur ds peccata
imputare. Sidicitur quia quan¬
do imputat. peccanti irascitur. qͦ
quando penitenti condonat reccata.
placatur. Si crgo dicunus quiads
aliquando iratus placatur postea.
quomodo negare poteris. quin inhoc
ipso mutetur uando qͦ imputat
quando condonat. non mutatio¬
ne sui. sed mutatione eui mpu¬
tat ae conlonat. leccata imputat
quando peceatorem alignum pena
iudicat. peccata condonat. quando
remtentem dignum uenia uidicat.
& utrobiq ipse idem est. Tu nutaris
de alio in aliul. molo peccator per eul

Expanded text:
ant amplius imputari. Si fortassis ant amplius imputari. Si fortassis tibi videbitur et hac ratione confirmabis te, ut non timeas periculum tuum. Sed dic mihi modo quomodo intelligas id quod dicis; peccata tua tibi dimitti. on intelligis quomodo redeunt, imo si non intelligis quomodo adsunt, non intelligis quomodo recedunt vel quomodo redeunt. Quid ergo dicitur cum dicitur Deus peccata imputare? Si dicitur quia quando imputat peccanti irascitur, ergo quando poenitenti condonat peccata placatur. Si ergo dicimus quod Deus aliquando iratus postea placetur, quomodo negare poteris quin in hoc ipso mutetur? Quando ergo imputat et quando condonat non mutatione sui, sed mutatione tui, imputat et condonat. Peccata imputat quando peccatorem dignum poena judicat. Peccata condonat quando poenitentem dignum venia judicat. Et utrobique idem ipse est. Tu mutaris de alio in aliud; modo pec
Abbreviated transcription (Latin):
tus esse uis utrum peccata tua am¬
plius redeant. quȩ scmel dimissa fu¬
erunt: uidcamus ergo & discutiamꝰ
quid te sollicitet. P iucata inquis ica
dimissa fuerunt. uolo scire si ãplius
dibeant imputari. Quid ergo tibi
uidetur: Michi inquis non ini¬
detur. quod debeant denuo ĩputa¬
ei peccata quȩ sunt dunissa semał.
Auoquin mutabilis uideatur ds̃.
qui non teneat sententiam suam.
& tam facile mutet iudieium suũ
Quomodo mutet. In hoc inquiᷤ
mutet. quia cum michi prius
peccata mea condonauit. dixit
quia amplius ea ame non requi¬
reret. Non eniin condonasset. nisi
hoc dixisset. N uncͣ ĩ crum requi¬
rit ca. & exigit ad penam a me
quȩ prius dimisserat. Ileo dico
quia si dicitur ds peccata que se¬
mel dinuittit iterum imputare mu¬
tabilis predicatur. & uariaus
uerbum suum quod semꝑ constare libet.
P rorterca qͥ quia hoc esse non potest.
uidetur michi qued peccata que semel
ailio dinissa sunt. nulla ratione debe¬

Expanded text:
tus esse vis utrum peccata illa amtus esse vis utrum peccata illa amplius redeant, quae semel dimissa fuerint; videamus ergo et discutiamus quod te sollicitet. Peccata, inquis, mea dimissa fuerunt; volo scire si amplius debeant imputari. Quid ergo tibi videtur? Mihi, inquis, non videtur quod debeant denuo imputari peccata quae dimissa sunt. Alioquin mutabilis videtur Deus qui non teneat sententiam suam, et tam facile mutet judicium suum. Quomodo mutet? In hoc, inquis, mutet, quia cum prius mihi peccata mea condonavit, dixit quod amplius ea a me non requireret. Non enim condonasset nisi hoc dixisset. Nunc autem iterum ea requirit, et exigit ad poenam a me quae prius dimiserat; ideo dico quod si dicitur Deus peccata quae semel dimisit iterum imputare, mutabilis praedicatur, et varians verbum suum quod semper constare debet. Propterea igitur quia hoc esse non potest, videtur mihi, quod peccata quae semel a Deo dimissa sunt, nulla ratione debe
Abbreviated transcription (Latin):
amplius desperent. Tam̃ quia or hoc
ipsum querendum est ꝓpter cos qui
ercitantur. & pxrosiqunt de uerita¬
te. non est absurdum si querimus. qͥd
etiam ui hae parte conscientia huma¬
na si aliqua ut solet cogitatione pul¬
setur sibi dibeat respondere. Si crgo
queritur utrum peccata quȩ semel
penitenti dimissa fuerint amplius
unputentur. fortasse quis dixerit
asereuidum esse hoc. sed timendum
securius iudicabit. Melius enim
est aliquando in qusmodi occultis
que sine periculo salutis nesciri possũt
uincre. quam aliquid diffinire. Di¬
aergo aliquis. quia tim̃dum c̃ hoc
non asserendum. Ego illi qui cogita¬
tonem suam castigare potest. ut
hec ei sussiciat. hoc satis esse puto.
& magis fortassis expedire. ut am¬
fius non querat. Qui ucro urget᷑.
& aumo sollicitatur. neq hic stare
potest. ut ultra non pergat. adinqͥ¬
sitionem illi satisfaciendum esse. qͣn¬
tum ficri potest. salua reuerentia
scerttoꝵ. E ice ergo tu quicũq cer¬

Expanded text:
amplius desperent. Tamen quia et hoc amplius desperent. Tamen quia et hoc ipsum quaerendum est propter eos qui excitantur et proficiunt, de veritate non est absurdum si quaerimus quod etiam in hac parte conscientia humana, si aliqua, ut solet, cogitatione pulsetur, sibi debeat respondere. Sic ergo quaeritur utrum peccata quae semel poenitenti dimissa fuerunt amplius imputentur; fortassis qui dixerit afferendum non esse hoc sed timendum, securius judicabit. Melius est enim aliquando in ejusmodi occultis, quae sine periculo salutis nesciri possunt, timere quam aliquid definire. Dicat ergo aliquis quod timendum est hoc, non afferendum. Ego illi qui cogitationem suam castigare potest, ut hoc ei sufficiat, hoc satis esse puto, et magis fortassis expedire ut amplius non quaerat. Qui vero urgetur et animo sollicitatur neque hic stare potest ut ultra non pergat ad inquisitionem, illi satisfaciendum esse puto quantum fieri potest salva reverentia secretorum. Ecce ergo tu quicunque cer
Abbreviated transcription (Latin):
illis. ce de regione illa ubi salus ẽ.
Quęrunt homines utrum pecca¬
ta ipsoꝵ. ad cos reuertantur. post¬
quam scmel dimissa fuerint. Scire
hoc uolunt. & cauere hoc nolunt.
Quare ergo hoc scire uolunt. qͦd
cauere nolunt. nisi quia curiositas
cos trahit. cum bonitas ũ delectet:
Querunt hoc si forte eis dicatur.
quia ita non est. pendent adnungũ
torporis sui. Si forte quis ueniat.
qui dicat cis quod audire uolunt.
querunt quasi ueritatem. non qͦd
ament uel ipsam ueritatem quia
non diligunt bonitatem. sed uerũ
esse uolunt ipsi quod uolunt. Ideo
gͦ querunt. ũ forte illis respondeat᷑
quod iysi potius audire uolunt.
Et si forte uenerit quis testis ueri¬
tatis qui dicat ueritatem contra ipsoꝵ
uoluntatem. non ereitantur. sed con¬
strnantur. & corruunt m̃te. quia
uen audierunt quod audire uoluet᷑.
Idenrto scđm malitiam illoꝵꝵ. ueritas
allis respondet. uel sicut uolunt ut
amplius errent. ue sicut nolunt. ut

Expanded text:
illis, et de regione illa ubi salus est. illis, et de regione illa ubi salus est. Quaerunt homines utrum peccata ipsorum ad eos revertantur postquam semel dimissa fuerint. Scire hoc volunt, et cavere hoc nolunt. Quare ergo hoc scire volunt quod cavere nolunt, nisi quia curiositas eos trahit cum bonitas non delectet? Quaerunt hoc si forte eis dicatur quia non est ita; pendent ad nuntium torporis sui; si forte quis veniat qui dicat eis quod audire volunt. Quaerunt quasi veritatem, non quod ament vel ipsam veritatem quia non diligunt bonitatem, sed verum esse volunt hoc quod ipsi volunt. Ideo ergo quaerunt si forte illis respondeatur quod ipsi potius audire volunt, et si forte quis testis veritatis venerit qui dicat veritatem contra ipsorum voluntatem, non excitantur sed consternantur et corruunt mente, quia non audierunt quod audire voluerunt. Idcirco secundum malitiam illorum veritas illis respondet; vel sicut volunt ut amplius errent, vel sicut nolunt ut
Abbreviated transcription (Latin):
omnia gratis apponuntur. Qͦ re
gͥ querere laboras illa quȩ gratis
habere potes ͦ Si ssta quęris siue
illis aut non habes. aut si habes
utiliter non habes. Si illa queriᷤ
sine sstis. & illa habes ad salutẽ.
&ͥ ista ad utilitatem. O nnia in¬
quit hec adicientur uobũ. Multa
sunt hec. illa pauca sunt. Ouo
enim sunt ibi. hic plurira inue¬
niunt᷑. & tamen plus ualent duo
illa. quam omnia hec. Noli re¬
spicere ad maius. scd ad ichus.
ta inuenias. N ec ergo sola que
querere debeant. homines. Ueri¬
tas oe bonitas. Et utinam tã
studiosi essent a querendam bo¬
nitatem. quantum ad ueritatẽ
quȩrendam. curiosi inueniunt᷑.
Hescio quo pacto familiare hominib
est ueritatem querere. cuiam his qͥ
benitatem non amant. In tantum
enim omnes ueritatem scire uolũt.
ut nemo inueniatur qui falli uelit.
Multi sine bonitate ueritatẽ qͥrũt.
uenit libenter sine bonitate ueritaᷤ.
aut si uenit. non uenit de partib

Expanded text:
omnia gratis apponuntur. Quare omnia gratis apponuntur. Quare ergo quaerere labores illa quae gratis habere potes? Si ista quaeris sine illis, aut non habes, aut si habes, utiliter non habes. Si illa quaeris sine istis, et illa habes ad salutem, et ista ad utilitatem. Omnia, inquit, haec adjicientur vobis. Multa sunt haec; illa pauca sunt. Duo enim sunt ibi; hic plurima invenientur, et tamen plus valent duo illa, quam omnia haec. Noli respicere ad majus, sed ad melius.ta invenias. Haec sunt ergo sola quae quaerere debent homines, veritas et bonitas. Et uti nam tam studiosi essent ad quaerendam bonitatem, quantum ad quaerendam veritatem curiosi inveniuntur! Nescio quo pacto familiare omnibus est veritatem quaerere, etiam iis qui bonitatem non amant. In tantum enim omnes veritatem scire volunt ut nemo inveniatur qui falli velit. Multi sine bonitate veritatem quaerunt, venit libenter sine bonitate veritas, aut si venit, non venit ex partibus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint. ego mttrini non asserendum
iudieo. seid uerenctum. Quod tam̃ si
ait uel uon fit. qua iustitia fiat uel
non fiat alterius iractatus operam ex¬
pcetat. eo preapue qued quelam di¬
uinaꝵe seripturaꝵ. iestimonia de
hac re qmbique eidita leguntur. uactĩa
ut ᷑ iuehil ex cis ab surditatis nasci uide¬
atur. Que cer te non leui aut transito¬
ria consideratione discutienla sunt.
De eo utrum peccata redeant. postquã
seml dimissa fuerint:
uiuitur. semꝑ querit᷑.
Qui enim querit. noudum mue¬
uit quod querit. & tam̃ quęrit. qͥa
amisit quod querit. Et si non ami¬
sit. quia forte nilquam habuit. tam̃
quã idiu querit significat se nocliun
habere quod querit. Proptorta quacdu
uiunnus uecesse habenius semꝑ que¬
rere. quia nondum totum habemꝰ
quod habere debemus. Quid et aũt
hoc qued querere dcheinus. uisi
ueritas & bonitas: Quam si per
adeberemus. Quia siquid forte ãplus
esset. ad diceret᷑ ctiam si non q̃reret᷑
duo si quęris sicut debes: eetera

Expanded text:
fuerint, ego interim non afferendum judico, sed verendum. Quod tamen si sit vel non sit; qua justitia fiat vel non fiat alterius tractatus operam exspectat, eo praecipue quod quaedam divinarum Scripturarum testimonia de hac re ambigue edita leguntur ita etiam ut ex eis non nihil absurditatis nasci videatur quae certe non levi aut transitoria consideratione discutienda sunt. CAP. IX. De eo utrum peccata redeant postauam semel dimissa fuerint. vivitur, semper quaeritur. Qui enim quaerit nondum invenit quod quaerit, et tamen quaerit quia amisit quod quaerit, et si non amisit quia forte nunquam habuit, tamen quandiu quaerit significat se nondum habere quod quaerit. Propterea quandiu vivimus necesse habemus semper quaerere, quia nondum totum habemus quod habere debemus. Quid est autem hoc quod quaerere debemus nisi veritas et bonitas? Quae si perdeberemus; quia si quid forte amplius esset, adjiceretur, etiam si non quaereretduo si quaesieris sicut debes, caetera
Abbreviated transcription (Latin):
tiendum supersit. Durum est
tormenta illa uel ad modicum
sentre. P ropterea tutus omni
no est. ut hic or incipias o& per¬
sicias. quod facere debes. Quod
si perficere non potueris. scd tam̃
inchoaueris. noli desperare saluus
eris. sic tamen quasi ꝑ ignem. Ar¬
libis quidem donec consumptum
suerit quod cremabile portas. Tu
autem saluus eris. quoniã funda¬
mentum in te permansit caritas¬

Expanded text:
tiendum supersit. Durum est tiendum supersit. Durum est tormenta illa vel ad modicum sentire, propterea tutius omnino tibi est ut hic incipias et perficias quod facere debes. Quod si hic perficere non potueris, si tamen inchoaveris, noli desperare, « salvus eris, sic tamen quasi per ignem . » Ardebit quidem, donec consumptum fuerit quod criminale portas. Tu autem salvus eris quoniam fundamentum in te permansit charita
Abbreviated transcription (Latin):
pigritia tua & negligentia occasio¬
nem torporis quȩsiuit. non correcti¬
oncm. & uidit hoc ds̾ & dedit
tibi scd̃m cor tuum. ut inuenires
quod non querebas accipere. Nie
tameu dico ut desperes etiam si
hoc contingat. ut homo qui exteri¬
us curandis uulnerib pęccatorũ
medicamentum apyonit. aliquid
minus sufficiens tribuat. Sepe qͦd
minus foris agitur. efficatius intus
operatur. In raruo opere magna
in facie. ds autem in corde. & ut
minus dicam magnum est si in hac
uita incipere possis. etiam si non
perficias. Nam or post mortem
ignis quidam purgatorius dicitur.
ubi purgantur & mundantur
qui corrigi ceperunt. & non ꝑfecer᷑ͦ.
Qui autem in hac uita nec incipe¬
re uoluerunt: ibi consumare nõ
possunt. Quib autem hic correcti¬
onem suam incipere datur. ctiam
si perficere non datur. illic correc¬
tionis perfectio reseruatur. tamen
tutius omnino est. ut hic inci¬
pere & perficere contendas. ut
illic nichil tibi faciendum uel pa¬

Expanded text:
pigritia tua et negligentia occasiopigritia tua et negligentia occasionem tortoris quaesivit non correctorum. Et vidit hoc Deus, et dedit tibi secundum cor tuum ut non invenires quod non quaerebas accipere. Nec tamen dico ut desperes, etiamsi hoc contingat, ut homo qui exterius curandis vulneribus peccatorum medicamentum apponit, aliquid minus sufminus foris agitur, efficacius intus operatur. In parvo opere magna in facie; Deus autem intuetur cor . Et ut minus dicam, magnum est si in hac vita incipere possis etiam si non perficias. Nam et post mortem ignis quidam purgatorius dicitur ubi purgantur et mundantur, qui hic corrigi coeperunt et non perfecerunt. Qui autem in hac vita nec incipere voluerunt, ibi consummare non possunt. Quibus autem hic correctionem suam incipere datur; etiam si perficere non datur; illic correctionis perfectio reservatur. Tamen tutius omnino est ut hic et incipere et perficere contendas, ut illic nihil faciendum tibi vel pa
Abbreviated transcription (Latin):
afflictionem tuam perire non pottris
cipior inquis. putans me satiffecisse.
cum satisnon fecerun. Ille michi in¬
iunexit ut tantum facerem. & ñ
amplius michi precepit. E ece totũ
perfeci. & non satiffeci. Uado secu¬
rus ad dm̃. putans me satisfecisse
illi. cum adhue teneor obligatus.
quia satis non feci. Q uare ergo in¬
quis factum est ut talem sacerdotẽ
non habeam qui michi dicat hoc
quod oportit: Nudi quare. Propt̃
peccata tua factum est hoc. quib me¬
riusti ut malum haberes. quib si
distriete iudicareris. & hoc merueras
ut malum haberes. Qui inquit scri¬
ptura regnare facit hominem hẏpo¬
critam ꝓpter peccata poyuli. Et
cgo. ait. adherescere faciam linguam
tuam palato tuo. nec eris quasi uir
obiurgans. quia domus exasperansẽ.
Nam ut scias quia malitia tua:
hoc fecit. uide ubi erat deuotio tua.
Sicnim perfectam deuotionem ha¬
buisses. ctiam nullo adionente
cessare tamenꝰ potuisses. N une aũt

Expanded text:
afflictionem tuam. Perire non poteris afflictionem tuam. Perire non poteris cipior, inquis, putans me satisfecisse cum satis non fecerim. Ille mihi injunxit ut tantum facerem et non amplius mihi praecepit. Ecce totum feci et non satisfeci. Vado quasi securus ad Deum, putans me satisfecisse illi cum adhuc teneor obligatus, quia satis non fecerim. Quare ergo, inquis, factum est ut talem sacerdotem non habeam qui mihi dicat hoc quod oportet? Audi quare. Propter peccata tua factum est hoc quibus meruisti ut malum haberes, quibus si districte judicareris et hoc merueras ut nullum haberes: Qui, inquit Scriptura, regnare faciet hominem hypocritam propter peccata populi . Et ego, ait, adhaerescere faciam linguam tuam palato tuo, nec eris quasi vir objurgans quia domus exasperans est . Nam ut scias quod malitia tua hoc fecit: vide ubi erat devotio tua. Si enim perfectam devotionem habuisses etiam nullo admonente cessare tamen p
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando peccatrix conscientia cõ¬
soletur. positus est modus &e men¬
sura. penitentie exterioris. ut illa
impleta uel ꝑsccta fiduciam habe¬
re ucipias. & scã quadam pre-¬
sumptione in spe misericordie diui¬
ne de indulgentia & remissione
peccatoꝵ. confide. & tanto ueri¬
us quanto utiq sincerius iniuuc¬
tam penitentiam expleueris:
Ed fortassis tacita tibi cagita¬
tione respondeas. Quomodo
Tinquis certus esse possum de
uenia ꝓpter penitentiam &e satiffactionẽ
ab homine iniunctam. etiam si illam
studiose impleuero. cum ipse homo cus
peccata mea confiteor. sepe aut igno¬
rantia nesciat aut negligentia non
consideret. qualem michi scđm mo¬
dum & mensuram delicti debeat sa¬
tiffactionẽ inungere is Nahoc tibi
breuiter respondeo. quia si homo nesert
ds scit. tu tamen fae qued tibi preci
pitur. obediens este in eo quod tibi
iubetur. Uideat as deuotionem tuã
ctiam si home non condigne moderci᷑.

Expanded text:
aliquando peccatrix conscientia conaliquando peccatrix conscientia consoletur, positus est modus et mensura poenitentiae exterioris, ut, illa expleta vel perfecta, fiduciam habere incipias, et sancta quadam praesumptione in spe misericordiae divinae de indulgentia et remissione peccatorum confidere, et tanto verius quanto utique sincerius injunctam poenitentiam expleveris. nt. Sed fortassis tacita tibi cogitatione respondeas: Quomodo, inquis, certus esse possum de venia propter poenitentiam et satisfactionem ab homine injunctam, etiamsi illam studiose complevero, cum ipse homo cui peccata mea confiteor saepe aut ignorantia nesciat, aut negligentia non consideret qualem mihi, secundum modum et mensuram delicti, debeat satisfactionem injungere? Ad hoc tibi breviter respondeo quia si homo nescit Dpitur. Obediens esto in eo quod tibi jubetur. Videat Deus devotionem tuam etiam si homo non condigne moderetur
Abbreviated transcription (Latin):
fructus eus. Penitentia est enun
dolor preteriti. quando doles te
sccisse quod malum est. Quando
ergo improbas ce dampnas mala
tua penitentiam habes. quaudo
autem satiffactione subsequente oe
punis e dampnas oe corrigis
mala tua. fructus ycuitentie ha¬
bes. Si displicet tibi quod fecisti.
penitentiam agis. Si ꝑsequeris oe
yunis quod fecisti. fructus peniten¬
tie facis. Penitentia est facti impro¬
batio. fructus penitentie delicti
correctio. Sed quia scd̾m mensu¬
ram delicti. correctionis mensura
pensanda est. uleo fructus dignos peni
tentie agere oportet. Si in correctio¬
ne minor est afflictio. quam in cul
Quomodo scire possum. quando
condigna sit penitentia mea: Qͥ a
scire boc uon potes. ideo uecesse habes
semper peitere. Satis facere potes
ninis facere non potes. Nelus est
ut plus facias quam minus. Idcir¬
co sollicitus esto. satage. da operam.
studium unpende. ut culpa sit cũ
fine. deuotio sine fine. Tam̃ ut

Expanded text:
fructus ejus. Poenitentia est dolor fructus ejus. Poenitentia est dolor commissi praeteriti, quando doles te fecisse quod malum est. Quando ergo improbas et damnas mala tua, poenitentiam habes, quando autem, satisfactione sequente, et punis et corrigis mala tua, fructus poenitentiae habes. Si displicet tibi quod fecisti, poenitentiam agis. Si persequeris et punis quod fecisti, fructus poenitentiae facis. Poenitentia est facti improbatio; fructus poenitentiae delicti correctio. Sed quia secundum mensuram delicti correctionis mensura pensanda est, ideo fructus poenitentiae dignos facere oportet. Si in correctione minor est afflictio quam in culpmihi: Quomodo scire possum quando condigna sit poenitentia mea? Quia hoc scire non potes, ideo necesse habes semper poenitere. Satisfacere potes, nimis facere non potes. Melius est ut plus facias quam minus. Idcirco sollicitus esto, satage, da operam, studium impende, ut culpa sit cum fine, devotio sine fine. Tamen ut
Abbreviated transcription (Latin):
a debito peccatoꝵ suoꝵ ab solui.
Quib recte dicitur. priusflen¬
dum postea confitendum. In con¬
fessione namq peccatoꝵ. homuiem
d uerecundari oporter. ut hums¬
liter quod fecit agnoscat. & tam̃
non sic uerecundari ut taceat. Hoc
uenit. ut peccata sua se abscondere
nolle ostenderet. & tam̃ non ante
sed retro stetit. ut uerecundiam
turpitudinis suȩ se attendere de¬
monstraret. P ropter ͦ recte dicitͦ.
prius flendum. postea confiten¬
terior alia interior.
P enitentia exterior
est in afflictione carnis. penitentia in¬
terior est in contrictione cordis. Per
penitentiam exteriorem castigatur
culpa praui operis. per penitentiã
interiorẽ emendatur culpa praue
uoluntatis. scđm quantitatem
delicti mensura correctionis pensan¬
da est. Agite inquit fructus dig¬
nos penitentiȩ. Aliud est enim
fructus dignos penitentiȩ. aliud
penitentia ipsa. sicut aliud est
arbor. & aliud est fructus eus.
sic aliud est penitentia. & aliud

Expanded text:
a debito peccatorum suorum absolvi. a debito peccatorum suorum absolvi. Quibus recte dicitur: Prius flendum, postea confitendum. In confessione namque peccatorum hominem et verecundari oportet, ut humiliter quae fecit agnoscat, et tamen non sic verecundari ut taceat. Hoc r quae et venit, ut peccata sua se abscondere nolle ostenderet : et tamen non ante, sed retro stetit, ut verecundiam turpitudinis suae se attendere demonstraret. Propter hoc recte dicitur: Prius flendum, postea confiteninterior, alia exterior. Poenitentia exterior est in afflictione carnis. Poenitentia interior est in contritione cordis. Per poenitentiam exteriorem castigatur culpa parvi operis. Per poenitentiam interiorem emendatur culpa pravae voluntatis. Secundum quantitatem delicti, mensura correctionis pensanda est. Agite, inquit, fructus dignos poenitentiae . Aliud est enim fructus poenitentiae, aliud ipsa poenitentia. Sicut aliud est arbor, et aliud fructus ejus: sic aliud est poenitentia, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
non legitur. tu si lacrimaris. non
confitearis. Honne multo melius ẽ.
ut potius illud hic demonstrari
intelligas. quia si illic lacrimȩ tan¬
tum ualuerunt. ubi confessionẽ
oris non habuerunt. quantomagi
si uere fuerint nunc ualent. ubi
cum cordis contritione etiam oriꝰ
confessionem ͫ. Hoc enim tibi de¬
monstratur cum subditur. prius
lendum. postea confitendum.
Hoc siquidem ad ueritatem con¬
fessionis s̾pectat. ut prius pun¬
garis postea confitearis. Nam
sunt quidam sic impudentes
ad faciendun. sic inuerecundi
ad dicendum. qui quouiam
turpitudinem suam in facien¬
de non uident. uerccundiam in
dicendo non habeant. Quib utiq
per ꝓphetam dicitur. Ĩ rons mulie¬
ris meretricis facta est tibi. & nolui¬
sti crubescere. Isti nunquã sine aliquo
comƿuctionis motu. s̃ine aliquo timo
ris uel amoris dei attactu. pro sola
consuetudine explenda. ad dicenda
peccata sua se ingerunt. estimanteᷤ
s̃e ꝓpter solam uerboꝵ. ꝓlationem.

Expanded text:
non legitur tu si lacrymeris non non legitur tu si lacrymeris non confitearis. Nonne multo melius est ut illud potius hic demonstrari intelligas, quod si illic tantum lacrymae valuerunt ubi confessionem oris non habuerunt, quanto magis si verae fuerint, nunc valent ubi cum cordis contritione etiam oris confessionem habent? Hoc enim tibi demonstratur cum subditur: Prius flendum est, postea confitendum. Hoc siquidem ad veritatem confessionem spectat ut prius compungaris, postea confitearis. Nam sunt quidem sicut impudentes ad faciendum sic inverecundi ad dicendum; qui, quoniam turpitudinem suam in faciendo non vident, verecundiam in dicendo non habent, quibus utique per prophetam dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi, nescivisti erubescere . Isti nonnunquam sine aliquo compunctionis motu, sine alris vel amoris Dei attactu pro sola consuetudine explenda ad dicenda peccata, sua se ingerunt aestimantes se propter solam verborum prolationem
Abbreviated transcription (Latin):
do temetipsum desperes. ostenditur
tibi mansuetudo dei. erga penitentes
& confitentes. quod peccata omuia
& penitentib conlonat. & confi¬
tentib non imꝓperat. Sic ergo
accipe quod dietum est. dic deo qui
icas coram deo. quoniam ds ini¬
tior homine est. & mansuerior &
cõpatiens miseris ut non unyperet.
Secundum hunc itaq modun
nanç tibi dicitur. ut peccata tua
homini non dicas. sed ut in his
etiam que coram homine crube¬
scenda sunt. de dei pietatẽ confidã.
Opponis adhuc lacrimas illas
petri quas legis confessionem. non
legis lacrimȩ lauant dedictum¬
quod ore pudor est confiteri. Fas igit᷑
lacrimas opponis. non quia amas con¬
punctionem. sed quia sugis confessio¬
nem. Dicis ergo. quia lacrimas petri
legis. s̃atiffactionem non legis. A udisti
quia fleuerit. sed quid dixerit non
audisti. Ideo lacrime lauant delictũ
quod ore pudor est confiteri. Qd
ergo Hoc tibi dici putas. ut quia
petrus lacrimatus legitur. confessus

Expanded text:
do temetipsum desperes, ostenditur do temetipsum desperes, ostenditur tibi manset confitentes, quod peccata omnia poenitentibus condonat et confitentibus non improperat. Sic ergo accipe quod dictum est. Dic Deo, quiam Deo, quoniam Deus mitior est homine; et mansuetior et compatiens miseris ut non improperet. Secundum hunc itaque modum non tibi dicitur ut peccata tua homini non dicas; sed ut in iis etiam quae coram homine erubescenda sunt de Dei pietate confidas. Opponis adhuc lacrymas illas Petri, quas legis confessionem non legis. Lacrymae lavant delictumquod ore pudor est confiteri. Has igitur lacrymas opponis non quia amas compunctionem; sed quia fugis confessionem. Dicis ergo quia lacrymas Petri legis, satisfactionem non legis. Audisti quia fleverit, sed quid dixerit non audisti. Ideo lacrymae lavant delictum quod ore pudor est confiteri. Quid ergo? Hoc tibi dici putas, ut quia Petrus lacrymatus legitur, confessus
Abbreviated transcription (Latin):
peccata lacrie lauant. ibi tacendũ
ast. ubi diuinum auxilium magis
necessarium est. mo multo magis
ibi confitendum est. ut humilitas
confessionis. lacrimas adiuuet contͥ¬
non dicas sed deo. sed mansuetudo łt
tibi demonstratur. qui tam mitis o
suauis est omnib add se confugientib
ut ab ipso improperium. aliquod te
suerint peccata tua ut ea te homini
manifestare sine erubescentia ñ posse
contingat  eo de quo crubescis.
cum homini dicis erubescere te non
oportet. cum deo dicis quia non
imꝓperat dicenti. sechdonat confi¬
tenti. D ie ergo homini ut salubri
ut ista confusio gloriam tibi post¬
modum adiliicat. & fiduciam p̃stet.
ne improperium timeas cum mani¬
sestari ceperis coram deo. Camen ne
forte diceret tibi cegitatio tua. si tam
graue est homini reuclare peccata. &s
si ita erubescimus coram homine. qͥd
faciemus ante dm̃. euius maiestatẽ
dedinare non possumus. neq iuditiũ
effugere : Ne igitur sic de deo cogitan¬

Expanded text:
peccata lacrymae lavant, ibi tacendum peccata lacrymae lavant, ibi tacendum est, ubi divinum auxilium maxime necessarium est. Imo multo magis ibi confitendum est, ut humilitas confessionis lacrymas adaugeat contrnon dicas, sed Deo. Sed mansuetudo Dei tibi demonstratur qui tam mitis et suavis est omnibus ad se confugientibus ut ab ipso improperium aliquod te nfuerint peccata tua ut ea te homini manifestare sine erubescentia non posse contingat. In eo enim de quo erubescis cum homini dicis, erubescere te Deo non oportet cum Deo dicis; quia non improperat dicenti, sed condonat confitenti. Dic ergo homini ut salubritut ista confusio gloriam tibi postmodum adducat, et fiduciam praestet ne improperium timeas cum manifestari coeperis coram Deo; tamen ne forte tibi diceret cogitatio tua, si tam grave est homini revelare peccata; et si ita erubescimus cofaciemus ante Dominum, cujus majestatem declinare non possumus, neque judicium effugere. Ne igitur sic de Deo cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
facimus. cor contritum & humilia¬
tum offerimus. dolemus pro eo qͦd
male egunus. lacrimas sundimus.
carnis maceratione reatum punimꝰ.
Quid uerba queritis. ubi opera
bona sunt I abemus scripturam
consolantem nos. & dicentem. La¬
crunȩ lauant delictum. quod pudor¬
ore est confiteri. non malitiam ex¬
cusamus. scd uerecundiȩ parcimus.
Quod ergo dicere homini erube¬
scimus. dicimus deo qui non imꝑ¬
perat. E iusmodi ergo occalionib
quęrunt homines excusatiouem
corpori suo. &r peruertere conant᷑
scripturas. quia ꝑuersi sunt ipsi.
ideo tibi dixit. si erubescis confiter
peccatum tuum. quod tibi sussici¬
at. si tantum lacrimeris ctiam si
non confitearis. ᷤ Nonne multo melius
est ut scripturam hoc potus dicere uo¬
luisse intelligas. quod lacrimȩ ex ints¬
ma cordis contritione ꝓlate illa etiam
peccata lauare possunt. quȩ sine pu¬
dore & uerecundia ore profiteri non
possunt. Quid ergo s Si pudenda

Expanded text:
facimus, cor contritum et humiliafacimus, cor contritum et humiliatum offerimus, dolemus pro eo quod male egimus, lacrymas fundimus, carnis maceratione reatum punimus. Quid verba quaeritis, ubi opera bona sunt? Habemus Scripturam consolantem nos et dicentem: « Lacrymae lavant delictum, quod ore pudor est confiteri. » Non malitia excusamus, sed verecundiae parcimus. Quod ergo dicere homini erubescimus dicimus Deo, qui non improperat. Hujusmodi ergo occasionibus quaerunt homines excusationem corpori suo, et pervertere conantur Scripturas, quia perversi sunt ipsi Dideo dixit: si erubescis confiteri peccatum tuum, quod tibi sufficiat, si tantum lacrymaris, etiam si non confitearis? Nonne multo melius est ut Scripturam hoc potius dicere voluisse intelligas quod lacrymae, ex intima cordis contritione prolatae illa etiam peccata lavare possunt, quia sine pudore et verecundia ore profiteri non possunt. Quid ergo? Si pudenda
Abbreviated transcription (Latin):
mitti. Sed in hoc illa discretio esse debet.
ut cottidiana leuiaq peccata alterutrũ
lepre ĩmunditiam sacerdoti pandamꝰ.
c ad eus arbitrium iustificatari
cui remus. Uidete quomodo concor
oratione fusa pro inuicem ꝓ cottidia¬
nis. & leuiorib peccatis indulgentiã
& remissionem consequimur. G̃ raui¬
oris autem culpe reatum singulari
confessione sacerdoti aperimus. &
scđm eus conscilium munere sane¬
tificationis oblato. uidulgentiam
peccati obtiuemus. S ed dicis. Si
saluari non potest homo uisi confi¬
teamur ƿȩccata sua. quid est quod
scriptum iuenitur. lacrumȩ lauãt
delictum. quod ore pudor est confi¬
teri ͦ Inueniuntur engm quȩdam
homines. gaudentes non quia ueri¬
tatem quȩxan: in cis sed quia mali¬
Dicunt enim. Quid nos constringiti.
Quid nos artatis. s ł udenda sunt
facta nr̃a. non nos permittit uerecun¬
dia doqui. crubescunus confiteri qͣd
ficimus. Quod possumus tantum

Expanded text:
ccata. » Si in hoc illa discretio esse dicitur, ccata. » Si in hoc illa discretio esse dicitur, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum leprae immunditiam sacerdoti pandamus et ad ejus arbitrium justificari curemus. » Videte quomodo concordoratione fusa pro invicem pro quotidianis et levioribus peccatis indulgentiam et remissionem consequamur; gravioris autem culpae reatum singulari confessione sacerdoti aperimus, et secundum ejus consilium, munere satisfactionis oblato, indulgentiam peccati obtinemus. Sed dicis: Si salvari non potest homo nisi confiteatur peccata sua, quid est quod scriptum invenitur: « Lacrymae lavant delictum quod ore pudor est confiteri. Inveniuntur enim quaedam homines gaudentes, non quia veritatem capiant in eis, sed quia maliDicunt enim: Quid nos constringitis; quid nos arctatis? Pudenda sunt facta nostra, non nos permittit verecundia eloqui, erubescimus confiteri quod fecimus. Quod possumus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi peccata sua confiteantur. ut pe¬
nitentib & confitentib peccata sua
dimittantur. P ropterea ergo confite¬
mini alterutrum peccata ur̃a. &
orate proiuicemꝰ. ad quid:s Ut
saluemini. Consitemini ut saluemi¬
in. Quid est confitemini ut salue¬
mini:. Noc est non saluamini. nisi
confiteamini. E oc fortassis tu auds¬
re noluisti. qui latebras quęris &
abscondis scelera tua. ut non iusti¬
siccris. Non tibi placet quod dicit᷑.
quia hi qui confiteri nolunt pecca¬
ta sua saluari non possunt. Propte¬
rea fortassis conaris ad aliud dictũ
apostoli intorquere. ut intelligat᷑
confitentib quidem ꝓmisisse salua¬
tionem. tam̃ non consitentib non
uegasse iustificationẽ. Audi ergo.
Augustinus dicit. Nou potest quis
iustificari a peccato. nisi confessus
fuerit ante peccatum. Item beda
in eadem epistola iacobi. de qua
superius testimonium sumpsimus. sine
confessione inquit nequeunt peccata di¬

Expanded text:
ipsi peccata sua confiteantur, ut poeipsi peccata sua confiteantur, ut poenitentibus et confitentibus peccata sua dimittantur. Propterea ergo: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem. Ad quid? Ut salvemini. Confitemini ut salvemini. Quid est confitemini ut salvemini? Hoc est non salvamini, nisi confiteamini. Hoc fortassis tu audire noluisti, quia latebras quaeris et abscondis scelera tua ut non justificeris. Non tibi placet quod dicitur, quod ii qui confiteri nolunt peccata sua salvari non possunt; propterea fortassis conaris ad aliud dictum Apostoli intorquere, ut intelligatur confitentibus quidem promisisse salvationem, tamen non confitentibus non negasse justificationem. Audi ergo. Augustinus dicit: Non potest quis justificari a peccato, nisi confessus fuerit ante pecin eadem epistola Jacobi, de qua superius testimonium sumpsimus: « Sine confessione, inquit, nequeunt dimitti pe