comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fusione aquarũ t̾rȩ medio separent᷑. Gelauer̃ inquit fluctꝰ.¬
& specie firmam̃ti cursũ suũ insolito fine frenart᷑. Nonne potuit
etiã alit̾ hȩbreũ popłm lib̾are: Sed tibi uoluit ostenđe. ut eo
spectaculo etiã illa quȩ ñ uidisti. estimaris ẽẽ credenda. lorda¬
nis quoq. reflexo amne in suũ fontẽ reuertit᷑. Herere aquam
cũ labitur inusitatũ. rursũ redire insuꝑiora sine ullo repa¬
gulo impossibile habet᷑. Sed quid impossibile ei qͥ dedit posse
quib uoluit. dedit posse infirmitatib ut infirmꝰ dicat. omĩa
possũ in eo qͥ me confirmat: Dicant certe. que ad modũ aer co¬
gat᷑ in nubẽ. utrũ pluuia innubib generet᷑. ansinu nubium
colligat᷑. Videmꝰ plerunq exire nubes de montib. Quero utrũ
de terris ascendat aqua. an ea quȩ suꝑ cęlos ÷ largo imbre des¬
cendat. Si ascendit. utiq contͣ natura ÷. ut ascendat in suꝑiora

Expanded text:
fusiones aquarum terrae medio separentur. Gelaverunt enim fluctusfusiones aquarum terrae medio separentur. Gelaverunt enim fluctus, et firmamenti specie cursum suum insolito fine frenarunt. Nonne potuit etiam aliter Hebraeum populum liberare. Sed tibi voluit ostendere, ut eo spectaculo etiam illa quae non vidisti, aestimares esse credenda. Jordanis quoque, reflexo amne, in suum fontem revertitur. Haerere aquam, cum labitur inusitatum; rursum redire in superiora sine ullo repagulo impossibile habetur. Sed quid impoqui dedit posse infirmis, ut infirmus dicat: omnia possum in eo qui me confortat. dicant certe quemadmodum aer cogatur in nubem, utrum pluuia nubibus generetur an sinu nubium colligatur. uidemus plerumque exire nubes de montibus. quaero utrum de terris ascendat aqua an ea quae super caelos est largo imbre descendat. si ascendit, utique contra naturam est, ut ascendat in superiora
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. Honne quasi aduersanti tibi dixit. qm ipse dix & facta sc̃
ipse mandauit & creata st̃. statuit ea in scłm słi. prȩceptũ posuit
dar& : ds̃ ÷ qͥ dicit. uenerabilis natura inestimabilis magnitu¬
dine. imm̃sus in remunerationib. in cõprehensibilis in opibus.
Cuiꝰ altitudinẽ sapientiȩ. qͥs inuestigare facilis: Iste dicit᷑ filio.
id ÷ dic̃ brachio suo. dicit uirtuti suȩ. dic̃ sapientie suȩ dic̃ iusti
ciȩ. & facit filiꝰ quasipotens. fac̃ quasi uirtꝰ dĩ. fac̃ quasi sapientia
dĩ. fac̃ quasi iusticia diuina. Cũ hȩc audis. quid miraris si supra
firmamentũ cęli potuit tantȩ maiestatis oꝑatione unda suspen
di: de aliis hȩc collige. de his quȩ uider̃ oculihõiũ. quomͦ ad
iudeoꝵ transitũ si rationẽ quęris. se unda diuiserit. Non sol&
hoc esse naturȩ. ut aqua se discernat ab aqͦ. & inprofundo inter¬

Expanded text:
domini. nonne quasi aduersanti tibi dixit: quoniam ipse dixit et facta sunt, domini. nonne quasi aduersanti tibi dixit: quoniam ipse dixit et facta sunt, ipse mandauit et creata sunt: statuit ea in saeculum et daret? Deus est qui dicit, venerabilis natura, in aestimabilis magnitudine, immensus in remunerationibus, incomprehensibilis 27 in operibus, cujus altitudinem sapientiae quis investigare facilis? Iste dicit Filio, id est, dicit brachio suo, dicit virtuti suae, dicit sapientiae suae, dicit justitiae suae. Et facit Filius quasi potens, facit quasi virtus Dei, facit quasi sapientia Dei, facit quasi justitia divina. Cum haec audis, quid miraris si supra firmamentum coeli potuit tantae majestatis operatione unda suspendi? 11. De aliis haec collige, de iis quae viderunt oculi hominum, quomodo ad Judaeorum transitum, si rationem quaeris, se unda diviserit. Non solet hoc esse naturae, ut aqua se discernat ab aqua, et in profundo inter
Abbreviated transcription (Latin):
& desinant tantũ opus dĩ humanȩ oꝑationis & nr̃e possibilitatis
contẽplatione metiri. Nos aut̃ scripturarũ seriẽ atq ordinẽ se¬
quimur. & opus contẽplatione estimamꝰ auctoris. quid dictũ sit
& quis dixerit. & cui dixerit. Flat in qͥt firmam̃tũ in medio
aquȩ. & sit discernens int̾ aqͣs. Audio firmam̃tũ fieri p̃ceptum
quo diuideret᷑ aqua. & ab inferiore suꝑior discerneretur. Quid
hoc manifestius: Qui iussit discerni aquã intiecto & medio
firmam̃to ꝓuidit que ad modũ diuisa atq discreta manere
possit. Sermo dĩ uirtꝰ naturȩ: & diuturnitatis substantia.
quo adusq uelit ea manere quȩ statuit. sic̃ scriptũ. ẽ: statuit ea in
scłm scłi. prȩceptu posuit & ñ prȩceribit. Ꝙ ut scias qr de istis aqͥs
hocdix̃. quastu negas posse in suꝑiorib clisesse: audi suꝑ iora
Laudate eum cȩli cȩłoꝵ. & aquȩ quȩ super celos st̃ laudent nom̃

Expanded text:
et desinant tantum opus dei humanae operationis et nostrae possibilitatis et desinant tantum opus dei humanae operationis et nostrae possibilitatis contemplatione metiri. nos autem scripturarum seriem atque ordinem sequimur et opus contemplatione aestimamus auctoris, quid dictum si quis dixerit, et cui dixerit: Fiat, inquit, firmamentum in medio aquae, et sit discernens inter aquas. Audio firmamentum fieri per praeceptum quo divideretur aqua, et ab inferiore superior discerneretur. Quid hoc manifestius? Qui jussit discerni aquam interjecto et medio firmamento, providit quemadmodum divisa atque discreta manere possit. Sermo Dei virtus naturae est, et diuturnitatis substantia quoadusque velit eam manere qui statuit, sicut scriptum est: Statuit ea in saeculum saeculi; praeceptum posuit, et non praeteribit. et ut scias quia de istis aquis hoc dixit, quas tu negas posse in superioribus caeli esse, audi superiora: laudate eum caeli caelorum et aquae, quae super caelos sunt, laudent nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ uerbũ refert᷑. Petunt sibi c̃cedi axem cęlitorqueri motu con¬
cito. orbẽ autẽ terrȩ esse ĩmobilẽ. ut astruant aquas suꝑ cęlos ẽe̾
ñ posse. qͦd om̃s eas uoluendo se axas effunderet. Quasi uero ut
concedã illis quod postulant & secundũ eoꝵ opiniones illis respon¬
deã negare possint in illa altitudine & profundo & longitudinẽ
esse & latitudinẽ. quã nemopotest cõp̃hendere. nisiꝰ qͥ impletur in
omñe plenitudinẽ dĩ ut ait apłs. Quis enĩ facile potest ẽẽ diuini
operis estimator: Est gͦ latitudo in ipsa cęli alttudine. Sun etiam
ut de his dicamꝰ quȩ scire possumꝰ. pleraq edificia foris rotunda. intꝰ
quad rata. & foris quad rata. intꝰ rotunda. quib suꝑiora plana
sint. in quib aqua hȩrere soleat. Quȩ tam̃ idõ dicimꝰ. ut aduer¬
tant oꝑiniones suas opinionib uerisimiliorib reuincipos se.

Expanded text:
nullum uerbum refertur. petunt sibi concedi axem caeli torqueri motu connullum uerbum refertur. petunt sibi concedi axem caeli torqueri motu concito, orbem autem terrae esse inmobilem, ut astruant aquas super caelos esse non posse, quod omnes eas uoluendo se axis effunderet, quasi uero, ut concedamus illis quod postulant et secundum eorum opiniones illis respondeam, negare possint in illa altitudine et profundo uel longitudinem esse et latitudinem, quam nemo potest conprebendere nisi is qui inpletur in. omnem plenitudinem dei, ut apostolus ait. quis enim facile poterit esse diuini operis aestimator? est ergo latitudo in ipsa caeli altitudine. sunt etiam, ut de his dicamus quae scire possumus, pleraque aedificia foris rotunda, intus quadrata et foris quadrata, intus rotunda, quibus superiora plana sunt, in quibus aqua haerere soleat. quae tamen ideo dicimus, ut aduertant opiniones suas opinionibus ueri similioribus reuinci posse
Abbreviated transcription (Latin):
onisq diffuderit. ut ibi quasi sũma oꝑis breuit cõprehensa sit.
hic oꝑationis qualitas ꝑ ipsas concurrentiũ rerũ digesta sit species
sa discernit᷑. & ꝑsona cooꝑatoris adiungit᷑. Et enĩ sic scriptũ ẽ. Et
discreuit ds inter mediũ aquȩ quȩ erat subfirmam̃to. & int̾ mediũ
aquȩ quȩ erat suꝑ firmam̃tũ: Et pͥmo uolu t id destruere. qđ freqͦn¬
ti scripturarũ lectione inolitũ nr̃is & ĩpręssũ÷ m̃tib qͥa aquȩ quȩ¬
suꝑ celos e̾e non possint. dicentes rotundũ esse orbẽ illũ cęli. cuius
inmedio t̾ra sit. & in illo circuitu aquãstare ñposse. qđ necesse ÷ ut
defluat & labat᷑. cũ de suꝑiorib ad inferiora decursus. ẽ. Quomodo
eraqua suꝑ orbẽ stare ut aiunt potest. cũ orb ipse uoluatur :¬
ec ẽ. illauersutia dialectice. Damͥ. unde tͥ respondeã. Qđ si ñ detur.

Expanded text:
onisque diffuderit; ut ibi quasi summa operis breviter comprehensa sit, onisque diffuderit; ut ibi quasi summa operis breviter comprehensa sit, hic operationis qualitas per ipsas concurrentium rerum digesta sit species.sa discernitur, et persona cooperatoris adjungitur. Sic enim scriptum est: Et discrevit Deus inter medium aquae quaquae, quae erat super firmamentum. et primo uolunt id destruere quod frequenti scripturarum lectione inolitum nostris et inpressum est mentibus, quia aquae super caelos esse non possunt, dicentes rotundum esse orbem illum caeli, cuius in medio terra sit, et in illo circuitu aquam stare non posse, quod necesse est defluat et labatur, cum de superioribus ad inferiora decursus est. quomodo enim aqua super orbem stare ut aiunt potest, cum orbis ipse uoluatur? haec est illa uersutia dialecticae. da mihi unde tibi respondeam. quod si non detur,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terrea. idõ sonũ hunc ñ ꝑuenire ad t̾ras. ne capti homines per
suauitatẽ eiꝰ atq dulcedinẽ. quẽ celerrimꝰ ille celoꝵ efficit motꝰ
aborientalib partib usq in occasũ ꝓpria negotia atq oꝑa dere¬
linquerent: & omĩa hic ociosa remanerent: quodã humanȩ ad
cȩlestes sonos m̃tis excessu. Sedea quȩ st̃ aliena abstudio nr̃o. &
a diuinȩ lectionis serie. us qͥ foris st̃ relinquamꝰ. Nos inhȩreamꝰ
scripturarũ celestiũ magisterio. Propositꝰ gͥ nobis : quia dix ds̃
fiat firmam̃tũ in medio aquȩ & sit discernens int̾ aquã & aqũa:
& hinc tractatꝰ utrũ hoc firmam̃tũ appellet qđ ante ia fecit. de
quoscriptũ ẽ: in pͥncipio fecit ds cȩlum & terrã. Nec fallit. qđ
aliqui ante nos ita acceꝑint. eo qđ supra creatũ auctore do &
conditũ celũ scriptura expresserit: hic expositionẽ oꝑis creati¬

Expanded text:
praeterea ideo sonum hunc non peruenire ad terras, ne capti homines per praeterea ideo sonum hunc non peruenire ad terras, ne capti homines per suauitatem eius atque dulcedinem, quam celerrimus ille caelorum efficit motus, ab orientalibus partibus usque in occasum propria negotia atque opera derelinquerent et omnia hic otiosa remanerent quodam humanae ad caelestes sonos mentis excessu. sed ea quae sunt aliena ab studio nostro et a diuinae lectionis serie his qui foris sunt relinquamus: -nos inhaereamus scripturarum caelestiuFiat firmamentum inter medium aquae, et sit discernens inter aquam et aquam. Et hinc tractatur, utrum hoc firmamentum appellet quod ante jam fecit, de quo scriptum est: In principio fecit Deus coelum et terram. Nec fallit quod aliqui ante nos ita acceperint, eo quod supra creatum auctore Deo et conditum coelum Scriptura expresserit, hic expositionem operis, creati
Abbreviated transcription (Latin):
tatiorẽ habeat c̃uersionẽ atq acutũ sonũ excit&. hic aut̃ lunaris
grauissimũ. ñ audiret᷑ a nob. cũ leutora audire soleamus : tidem
ergo eiꝰ disputationis si testimonio nr̃o & auditꝰ munere ex igamus
ꝓbari. refert̃ obsorduisse aures nr̃as. & hebetiorẽ nobis sensum
audiendi factũ ꝓpt̾ illã a principio nr̃ȩ generationis concepti
sonitꝰ consuetudinẽ. & exemplũ affer̃. eo quod nilꝰ fluuiorum
maximꝰ. eo uidelicoe loco. ubi se exaltissimis montib in abdita¬
profluuii illa p̃cipitat. magnitudine fragoris sui aures accolarũ
obstruat. ut audiendi munere carere dicant᷑. Sed facile his ipsa
respond&e ueritas. Nã qui tonitrua audimꝰ. nubiũ collisione gene¬
rata : tantoꝵ orbiũ conuersiones qͥ maiore utiq motu ferri estiman¬
tur. si ita uehem̃tiores sonitꝰ excitarent ñ audiremus: Addunt

Expanded text:
tatiorem habeat conuersionem atque acutum sonum excitet, hic autem lunaris tatiorem habeat conuersionem atque acutum sonum excitet, hic autem lunaris grauissimum, non audiretur a nobis, cum leuiora audire soleamus? fidem ergo eius disputationis si testimonio nostro et auditus munere exigamus probari, referunt obsurduisse aures nostras et hebetiorem nobis sensum audiendi factum propter illam a principio nostrae generationis concepti sonitus consuetudinem et exemplum adferunt eo quod Nilus, fluuiorum maximus, eo uidelicet loci, ubi se ex altissimis montibus in catadupa illa praecipitat, magnitudine fragoris sui aures accolarum obstruat, ut audiendi munere carere dicantur. sed facile his ipsa respondet ueritas. nam qui tonitrua audimus nubium conlisione generata tantorum orbium conuersiones, qui maiore utique sicut motu ferri aestimantur, ita uehementiores sonitus excitarent, non audiremus? addunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñm constituit choro. Quẽ imitantes philosophi: quinq stellarũ
& solis & lunȩ globor consonũ motũ introduxer̃. quoꝵ orbib
uel potiꝰ globis connexa memorant omĩa. qͦs sibi innexos & uelut inser¬
tos uersari retro. & contrario cȩt̾is motuferri arbitrant᷑ eoq imꝑul¬
su & motu ipsoꝵ orbiũ. dulcẽ quendã & plenũ suauitatis atq artis
& gratissimi modulaminis sonũ reddi. qm̃ scissus aer tã artifici iio¬
tu. & acuta cũ grauib tẽꝑante. ita uarios ȩquabilit̾ concentꝰ efficiãt.
ut omnẽ suꝑ grediat᷑ musici carminis suauitatẽ. Huiꝰ rei si fidem
reqͥras atq expetas : sensu nobis & auditu ꝓbare hȩsitant. Nã si ue¬
ra forent. quomꝰ tanto motu orbiũ concrepante. cũ ille celestis orħ
cui affixos fert̃ stellarũ cursꝰ quisine int̾missione uoluunt᷑. conci¬

Expanded text:
Dominum constituit choro . Quem imitantes philosophi quinque stellarum Dominum constituit choro . Quem imitantes philosophi quinque stellarum et solis et lunae, globorum consonum motum introduxerunt, quorum orbibus vel potius globis connexa memorant 25 omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro et contrario caeteris motu ferri arbitrantur, eoque impulsu et motu ipsorum orbium dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaminis sonum reddi, quoniam scissus aer tam artifici motu et acuta cum grauibus temperante ita uarios aequabiliter concentus efficiat, ut omnem supergrediatur musici carminis suauitatem. huius rei fidem si requiras atque expetas sensu nobis et auditu probari, haesitant. formica si uera. foret, quomodo tanto motu orbium concrepante, cum ille caelestis orbis, cui adfixos ferunt stellarum cursus, qui sine intermissione uoluuntur, conci
Abbreviated transcription (Latin):
irrident sui. Non enĩ cũ illis nobis maior quã cũ suis pugna ẽ:
quod aliud cȩlũ ẽẽ ñ possit. nec patinaturã. ut aut scđm aut
terciũ sit. nec oꝑatoris uirtutẽ idoneã: ut multos cȩlos faceret. &
qͥs nonhanc eoꝵs artificẽ facundiã irrideat. qͥ cũ exuna acq eadẽ
causa plura eius dẽ generis ab hominib fieriposse ñ abnuant
de creatore om̃iũ dũbitant utrũplures celos facere potuerit.
de quoscriptũ: dñs aut̃ cȩlos fecit & alibi omiaquȩcunq uolu
fecit Quid eñ difficilȩ ei cui uelle fecisse e Auitatiait illis
impossibilitatis ratio. cũ de dõ disputant. cui uere dicitur.: quia
impossibile tͥ nichil ẽ. Itaq nos non solũ scđm. sed etiã terciũ celũ
esse negare ñ possumꝰ. cũ apłs raptũ se ad t̃ciũ cęlũ. scriptoi suoꝵ
testificatione confirm&e. dauid etiã cȩlos cęloꝵ m illolaudantiũ

Expanded text:
inrident sui — non enim nobiscum illis maior quam cum suis pugna est inrident sui — non enim nobiscum illis maior quam cum suis pugna est quod aliud coelum esse non possit, nec pati naturam uti secundum aut tertium sit, nec operatoris virtutem idoneam, ut multos coelos faceret. Et quis non hanc eorum artificem facundiam irrideat, qui cum ex una atque eadem causa plura ejusdem generis ab hominibus fieri posse non abnuant, de creatore omnium dubitent, utrum plures coelos facere potuerit, de quo scriptum est: Dominus autem coelos fecit . Et alibi: Omnia quaecumque voluit fecit . Quid enim difficile ei, cui velle fecisse est? Fluitat igitur illis impossibilitatis ratio, cum de Deo disputant, cui vere dicitur: Quia impossibile tibi nihil est. 6. Itaque nos non solum secundum, sed etiam tertium coelum esse negare non possumus, ctestificatione confirmet . David etiam coelos coelorum in illo laudantium
Abbreviated transcription (Latin):
antequã subiceret int̾ mediũ aquarũ. ut tupriꝰ crederes firma¬
m̃tũ ex p̃cepto dĩ factũ. quã de aquarũ ꝓflua qualitate dubitares
Sinaturam elem̃toꝵ consideres: quomͦ int̾ aquas solidatũ ÷ fir¬
mam̃tũ: Illȩ profluunt. illud constringitur. Illȩ currunt.
hoc manet. Et sit inquit discernens int̾ aquã. Sed aqua confun¬
dere. ñ discernere sol&. Quom iub& qđ scit scđm elementorũ
rationẽ esse contrariũ : Sed cũ sermo eiꝰ ortꝰ naturȩ sit. iure
usurpat darelegẽ naturȩ. qͥ originẽ dedit. Sed prius consid̾emꝰ
quid sit firmamentũ. utrũ ipsum sit qđ in suꝑiorib cȩlũ appel¬
lauit analiud. & si duo cęli sint anplures. Nam sunt qui unum
essoe expensa: nichil reliqͥ fuit. quod ad ȩdificationẽ scđiceli &
t̃cii ꝓficeret. Alii uͦ innumeros cęlos uel mundos ẽẽ asser̃. quos

Expanded text:
antequam subiceret \'inter mediam aquam>, ut tu prius crederes firmaantequam subiceret \'inter mediam aquam>, ut tu prius crederes firmamentum ex praecepto dei factum quam de aquarum proflua qualitate dubitares. si naturam elementorum consideres, quomodo inter aquas solidatum est firmamentum? illae profluunt, illud constringitur: illae currunt, hoc manet. et sit inquit discernens inter aquam. sed aqua confundere, non discernere solet. quomodo iubet quod scit secundum elementorum rationem esse contrarium? sed cum sermo eius ortus naturae sit, iure usurpat dare legem naturae qui originem dedit. sed prius consideremus quid sit firmamentum, utrum ipsum sit quod in superioribus caelum appellauit an aliud et si duo caeli an plures. nam sunt qui unum esset expensa, nihil reliqui fuit quod ad aedificationem seficeret. alii uero innumeros caelos et mundos esse adserunt, quos
Abbreviated transcription (Latin):
uit Ynde &e ipseait. Dextera manꝰtua dñe glorificata ÷ inuirtute.
dexteramanus tua dñe confregit inimicos. Illo gͥ scã plebs eleua
manũtuã. & totũ animũ tuũ eo confer. Non sicdeus uid& quead¬
modũ homo ds̃ in corde. homo infacie. Nec sic igit᷑ homo uidet
quead modũ ds̃. Audis quia ds̃ uidit & laudauit. Noli igit᷑ tuis
uidit & ꝓbauit: eatu retractanda ñ putes. & dixit ds̃. fiat firma¬
mentũ int̾ mediũ aquarũ. & sit discernens int̾ aquã & aqu̾a. Et
factũ ÷ ita. Ludi uerha dĩ. Fiat dicit. lubentis uerbũ ẽ: non esti¬
mantis. Imꝑat naturȩ. ñ possibilitati obtẽꝑat. ñ mensuras col¬
ligit. ñ pondus examinat. Uoluntas eiꝰ mensura rerũ . ẽ: sermo
eius finis ÷ oꝑis. Fiat inqͥt firmam̃tũ int̾ mediũ aquarũ. Tirmũ
est om̃e. quod statuit ds̃. & satis pulchre p̃misit. fiat firmam̃tũ

Expanded text:
ns. unde et ipse ait: dextera manus tua, domine, glorificata est in uirtute, ns. unde et ipse ait: dextera manus tua, domine, glorificata est in uirtute, dextera manus tua, domine, confregit inimicos. illo igitur, sancta plebs, eleua mentem tuam et totum animum tuum eo confer. non sic deus uidet quemadmodum homo. deus in corde, homo in facie. nec sic igitur homo uidet quemadmodum deus. audis quia deus uidit et laudauit. noli igitur tuis uae deus uidit et probauit ea tu retractanda non putes. Et dixit deus: fiat firmamentum inter medium aquae et sit discernens inter aquam. et factum est sic. audi uerba dei: fiat dicit. iubentis est, non aestimantis, imperat naturae, non possibilitati obtemperat, non mensuras colligit, non pondus examinat. uoluntas eius mensura rerum est, sermo eius finis est operis. \'fiat\' inquit \'fauorum inter mediam aquam\'. firmum est omne quod statuit deus. et satis pulchre praemisit ferunt firmamentum\\
Abbreviated transcription (Latin):
ad laudẽ referenda ẽ. creatoris. Uos gͥ quȩso. ut naturaliter
estimare quȩ dicimꝰ ꝓbabilit̾ ac simplici m̃te. & sedulo ingenio
pensare dignemini ñ scđm philosophiȩ traditiones & mnanẽ
seductionem suasoria ueri similia colligentes. sed scđ m regu¬
lã ueritatis. quȩ oraculis diuini sermonis expͥmitur. & contẽ¬
platione tantȩ maiestatis fideliũ pectorib infundit᷑. qr scrip¬
tũ ÷. confirmame inuerbis tuis narrauer̃ mͥ iniusti exercita¬
tiones. sed ñ sicut lex tua dñẽ. omĩa mandata tua ueritas. Non
ert abundans plenitudine diuinitatis suȩ consideremus quȩ fac¬
ca sunt nuatur ȩ possibilitatẽ interrogemus. Neq eni cũ in eugłio
leprosũ curaret cȩcis ui sũ refunderet. popłs qui aderat despec¬
tabat illa medicinȩ ordinẽ recognouit sed potestatẽ dñi miratus
sesut diuideret᷑ mare rubrũ. sed diuinȩ imꝑio potestatis obtẽpera¬

Expanded text:
ad laad laaestimare, quae dicimus probabiliter, ac simplici mente et sedulo ingenio pensare dignemini, non secundum philosophiae traditiones, et inanem seductionem suasoria verisimilia colligentes; sed secundum regulam veritatis, quae oraculis divini sermonis exprimitur, et contemplatione tantae maiestatis fidelium pectoribus infunditur, quia scriptum est: confirma me in uerbis tuis: narrauerunt mihi iniusti exercitationes, sed non sicut lex tua, domine. omnia praecepta tua ueritas. non uoluit fecit abundans plenitudine diuinitatis suae, consideremus quae facta sunt et naturae possibilitatem interrogemus. neque enim cum in euangelio leprosum curaret, caecis uisum refunderet, populus qui aderat et spectabat illa medicinae ordinem recognouit, sed potestatem domini miratus t manum suam Moyses, ut diuideretur mare rubrum, sed diuinae imperio potestatis obtempera
Abbreviated transcription (Latin):
tura. tanqua altera ab altera qđ indiguerint mutuantes:: Nã
si increata mat̾ia: uidet᷑ ergo dõ creande potestas materiȩ
defuisse. & ab ea oꝑationi subiacentia mutuata. Si uͦ in cõposi¬
ta: mirũ admodum coȩt̾nã dõ mat̾iã decorẽ sibi ñ potuisse
conferre. quȩ substantiã ñ acreatore acceꝑit. sed sine tẽpore
ipsa possederit. Plus gͦ inuenit oꝑator omniũ: quã contulit.
Inuenit materiã. in qua poss& oꝑari. Contulit autẽ figurã. quȩ
decorẽ inuentis reb afferret Unde excipiendus acȩteris tanq
dies unꝰ: ñ conferendus cũ cet̾is tanquam dies primus ẽ: quõ
fundam̃ta rerũ om̃iũ posita & causȩ esse coeperunt. quibud
mundihuiꝰ atq uniuersȩ uisibilis creaturȩ fulta substantia :.
Quare ad scđi diei miranda oꝑa sermo nobis ꝓdeat. quors eminen¬
tia ñ scđm tractatꝰ nr̃i possibilitatẽ sed scđm scriptoris ueritatẽ

Expanded text:
tura tamquam altera ab altera quo indiguerint mutuantes? nam tura tamquam altera ab altera quo indiguerint mutuantes? nam si increata materia, uidetur ergo deo creandae potestas materiae defuisse et ab ea operationi subiacentia mutuatus: si uero inconposita, mirum admodum coaeternam deo materiem decorem sibi B non potuisse conferre, quae substantiam non a creatore acceperit, . sed sine tempore ipsa possederit. plus ergo inuenit operator omnium quam contulit: inuenit materiem, in qua posset operari, contulit autem figuram, quae decorem inuentis rebus adferret. unde excipiendus a ceteris tamquam dies unus, non conferendus cum ceteris tamquam dies primus est, quo fundamenta rerum omnium posita et causae esse coeperunt, quibus mundi huius atque uniuersae uisibilis creaturae fulta substantia est. quare ad secundi diei miranda opera sermo nobis prodeat, quorum eminentia non secundum tractatus nostri possibilitatem, sed secundum scripturam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rogatiua sermonis. ut potuimꝰ ab soluimus.
in quo conditũ cęlũ terrã creatã. aquarũ
exundantiã circũfusam aere. discretionẽ
factã lucis atq tenebrarũ: dei om̃ipotentis¬
uimꝰ. Quis gͦ non mirȩt᷑ dissimilib mem¬
bris. disparem mundũ in corpus unũ as¬
surgere. & insolubili concordiȩ caritatisq
lege in societatẽ & connexionẽ sui tantã distan¬
tiã conuenire. ut quȩ discreta natura sunt. in
unitatis & pacis uinculũ. uelut indiuidua com¬
passione nectantur: Aut quis hȩc uidens possibilitate rati¬
onis infirmo ingeniorimet᷑ quȩ om̃iauis diuina in cõp̃hen¬
sibilis humanis m̃tib & ineffabilis sermonib nr̃is uolun¬
tatis suȩ auctoritate connexuit: fecit gͥ ds̃ cȩlũ & terrã. &
ea quasi auctor ẽẽ p̃cepit. non tanquã figure inuentor. sed
tanquã potentissimꝰ operator naturȩ. Nam quomͦꝰ sibi conue¬
niunt operatoria ĩpassibilis dĩ uirtꝰ. & passibilis materiȩ na¬

Expanded text:
phetici praerogatiua sermonis — ut potuimus absoluimus. in quo conditum caelum, terram creatam, aquarum exundantiam, circumfusum aerem, discretionem factam lucis atquimus. quis ergo non miretur dissimilibus membris disparem mundum in corpus unum adsurgere et insolubili concordiae caritatisque lege in societatem et coniunctionem sui tam distantia conuenire, ut quae discreta natura sunt in unitatis et pacis uinculum uelut indiniduaindiuidua conpassione nectantur? aut quis haec uidens possibilit.atem rationis infirmo ingenio rimetur? quae omnia uis diuina inconprehensibilis humanis mentibus et ineffabilis sermonibus nostris uoluntatis suae auctoritate contexuit. fecit igitur deus caelum et terram et ea quasi auctor esse praecepit, non tamquam figurae inuentor, sed tamquam operator naturae. nam quomodo sibi conueniunt operatoria inpassibilis dei uirtus et passibilis materiae na
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectio ñ in consũmatione oꝑis. sed insuȩ prȩdestinatione est uo¬
luntatis. Laudat gͦ singula quasi conuenientia fut᷑is. laudat ple¬
nitudinẽ singłor uenustate cõpositã. Illa enĩ ÷ uera pulchritudo.
& in singulis mẽbris esse qđ deceat & in toto. ut in singulis grã.
in om̃ib formȩ c̃uenientis plenitudo laudet᷑. Sed iã etiam scđs
nobis claudat᷑ dies. ne dũ opus astruimꝰ firmam̃ti: infirmiores
eos qui audiunt. dicendi ꝓlixitate faciamꝰ. dũ in noctẽ sermo
ꝓducit᷑. quȩ adhuc carens lunȩ stellarumq lumine. nondũ
enĩ luminaria creata s̃ : cęli obscuritatẽ possit afferre remean
tib . simul ut cibo potuq curent᷑ corpora. ne animis epulantib.
fragilitas carnis de nocturno quoq ieiunio queratur

Expanded text:
perfectio non in consummatione operis, sed in suae praedestinatione est uoperfectio non in consummatione operis, sed in suae praedestinatione est uoluntatis. laudat singula quasi conuenientia futuris, laudat plenitudinem singulorum uenustate conpositam. illa est enim uera pulchritudo et in singulis membris esse quod deceat et in toto, ut in singulis gratia, in omnibus formae conuenientis plenitudo laudetur. sed iam secundus nobis claudatur dies, ne dum opus astruimus firmamenti, infirmiores eos qui audiunt dicendi florentibus faciamus, dum in noctem sermo producitur, quae adhuc carens lunae stellarumque lumine — nondum enim ltibus: simul ut cibo, potuque curentur corpora, ne animis epulantibus, fragilitas carnis de nocturno quoque jejunio conqueratur.
Abbreviated transcription (Latin):
mysticũ ẽ: illud morale Uidit mͥ. ꝓbauit mͥ. Quod ds ꝓbauit.
tu reprehensibile ne dixeris. qm̃ quod ds mundauit. tine cõmu
ne dixeris: scriptũ tibi e̾e̾ meministi. Ergo nom̃dĩ neblasphe¬
mes. Si firmam̃ tũbonũ qͥnto magis bonꝰ eiꝰ creator. etiã si arri.¬
ani nolint eunomiani reclament radicis degeneris fructꝰ deterior:
Y idit inqͥt ds̃. quiabonũ. Solent artifices singula priꝰ facere. & postea ha¬
bili cõmissione connectere. ut qͥ uultꝰ hominũ uel corpora exclu¬
dunt de marmore. uel hȩre fingunt. uelceris expͥmunt. non tam̃¬
sciunt queadmodũ sibi possint mebra singła conuenire. & quid
gra afferat futa connexio. & idõ aut laudare ñ audent. aut pro
parte laudant: ds uero tanquã estimator uniuersitatis. p̃uidens
quȩ fut᷑a st̃. quasi ꝑfecta iã laudat quȩ adhuc in pͥmioꝑis exor¬
dio st̃. finẽ operis cognitione p̃ueniens. Nec mirũ. apud quẽ rerũ

Expanded text:
mysticum est, illud morale. Vidit mihi, probavit mihi. Quod Deus probavit, tu reprehensibile ne dixeris; quoniam quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris , scriptum tibi esse meministi; ergo bonum Dei nemo blasphemet. Si firmamentum bonum, quanto magis bonus ejus creator; etiamsi Ariani nolint, Eunomiani reclament, radicis degeneris fructus deterior. 21. Vidit, inquit, Deus quia bonum. Solent artifices singula prius facere, et postea habili commissione connectere: ut qui vultus hominum vel corpora excudunt de marmore, vel aere fingunt, vel ceris expsciunt quemadmodum sibi possint membra singula conuenire et quid gratiae adferat futura conexio. et ideo aut laudare non audent aut pro parte laudant, deus uero tamquam aestimator uniuersitatis praeuidens quae futura sunt quasi perfecta iam laudat quae adhuc in primi operis exordio sunt, finem operis cognitione praeueniens. nec mirum apud quem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Non quasi incognitũ placuit opꝰ. quia nec quasi in cognitꝰ pat̾
qͥ cõplacuit infilio. sicut scriptũ ÷. hic filiꝰ m̃s dilectꝰ. in qͦ michi
cõplacui. Scit aut̃ semꝑ filiꝰ uoluntatẽ patris. & pat̾ filii. & audit
patre filiꝰ semper. & pater filiũ. per unitatẽ naturȩ. uoluntatis
atq substantiȩ. Deniq cestat᷑ hoc in eugłio suo filiꝰ. dicens ad pa¬
trẽ. Sciebã. quia semꝑ audis. Imago ÷ enĩ inuisibilis dĩ filiꝰ. omĩa
patris quasi imago exprimit. omia eiꝰ quasi splendor głȩ illu-¬
minat nobis atq manifestat. Uid& & filius patris opus. sicut & pat̾
filii. sicut ipse dñs dedarauit. Non potest filius facere ase qͥcquam.

Expanded text:
bat. Non quasi incognitum placuit opus; quia nec quasi incognitus Pater bat. Non quasi incognitum placuit opus; quia nec quasi incognitus Pater qui complacuit in Filio, sicut scriptum est: Hic est Filius meus dilectus, in 32 quo mihi complacui . Scit autem semper Filius voluntatem Patris, et Pater Filii, et audit Patrem Filius semper, et Pater Filium per unitatem naturae, voluntatis atque substantiae. denique testatur hoc in euangelio suo filius dicens ad patrem: sciebam quod semper me audis. imago est enim laudantium dei filius. omnia patris quasi imago exprimit, omnia eius quasi splendor gloriae inluminat nobis atque manifestat. uidet et filius patris opus sicut et pater filii, sicut ipse dominus declarauit: non potest filius facere a se quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uidet᷑. non minimũ uel decoris effundit uł in ẽẽ rationis osten¬
dit. Uidit ds̃ quiabonũ ẽ ł acit filiꝰ qđ uult pat̾. laudat pat᷑ quod
fac̃ filiꝰ. Nichil in illonaturȩ degeneris inuenit᷑. cuiꝰ opus apatua
ñ degenerat uoluntate. Uidit utiq ñ ođis corporalib intendit.
sed definuit plenitudini grẽ conuenire. ut michi eiꝰ iudiciũ coq¬
nosceret᷑. Nos enĩ solemꝰ etiam de his quȩ diuina st̃ disputare. &
qͥd mirũ side opere tractare possint. quide ipsiꝰ oꝑacoris genera
tione faciunt questiones: Ipsũ iniudiciũ uocant. ipsũ inȩqua¬
lẽ atq degenerem asserere conant᷑. Idõ legis. & dixit ds. & fecit
ds̃. Codẽ pat̾ &e filiꝰ maiestatis honorant᷑ nomine Et uidit ds quia
bonũ. dixit tanquã om̃ia quȩ pat̾ uell& scienti. & uidit tanqu̾a
omĩa quȩ filiꝰ facer& scientia tenens. & efficiens operatione c̃sorti.
Iidit quia bonũ. ñ utiq cognouit qđ nesciebat s ꝓbauit qđ nlace¬

Expanded text:
tionis ostendit. Et uidit deus quia bonum est. facit filius quod uult pater, laudat pater quod facit filius. nihil in illo naturae degeneris inuenitur, cuius opus a paterna non degenerat uoluntate. uidit utique: non oculis corporalibus intendit, sed definiuit plenitudini gratiae conuenire, ut mihi eius iudicium cognosceretur; nos enim solemus etiam de iis quae diuina sunt disputare. et quid mirtione faciunt quaestiones? Ipsum in judicium vocant, ipsum inaequalem atque degenerem asserere conantur. Ideo legis: Et dixit Deus, et fecit Deus. Eodem Pater et Filius majestatis honorantur nomine. Etbonum. Dixit tamquam omnia quae Pater vellet scienti, et vidit tamquam omnia quae Filius faceret scientia tenens, et efficiens operatione consorti. 19. Vidit quia bonum. Non utique cognovit quod nesciebat, sed probavit quod place
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura nos docoe dics. laudate eũ infirmam̃to uirtutis eiꝰ. Nec
prȩcerit retulisse aliqͦs celos cȩlor ad intelligibiles uirtutes. firma¬
mentũ ad oꝑatorias. & idõ laudare celos uel enarrare głamdei.
annunciare firmam̃tũ Sed ñ quasi spualia sea quasi oꝑa mun¬
di enarrant. queadmodũ supra diximꝰ. Aii quoq purficatom¬
as uirtutes interp̃tati sunt aquas. quȩ super celos sunt: Accepimꝰ¬
hȩc. quasi ad tractꝰ decorẽ. Nobis tam̃ non alienũ uidet᷑ atq absur¬
dũ si aquas ueras ꝓpt̃ illã causam qũa diximꝰ intelligam. Nam

Expanded text:
Scriptura nos docet, dicens: Laudate eum in firmamento virtutis ejus . 17. Nec Scriptura nos docet, dicens: Laudate eum in firmamento virtutis ejus . 17. Nec praeterit retulisse aliquos coelos coelorum ad intelligibiles virtutes, firmamentum ad operatorias. Et ideo laudare coelos, vel enarrare gloriam Dei, annuntiare firmamentum: sed non quasi spiritalia, sed quasi opera mundi enarrant, quemadmodum supra diximus. Alii quoque purificatorias virtutes interphaec quasi ad tractatus decorem, nobis tamen non alienum uidetur atque absurdum, si aquas ueras propter illam causam quam diximus intellegamus. nam
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlesti. trarũ foecunditas nutriat᷑. Ferreũ ẽ. ergo cęlũ. qđ nullũ ex¬
udat humorẽ. quando nullis nubib ĩber rũpitur. Est etiã ferreũ
cȩlũ subobscurꝰ aer. presfꝰ atq nebulosus calore ferrugineo. qndo
rigore frigoris stringit᷑ terra. Tunc ueluti suꝑ caput nr̃m humor
suspensus uidet᷑. & ꝑ mom̃ta ĩmin&. Plerunq etiã glacialib uentoꝵ
flatib rigentes aquȩ solidant᷑ inniuẽ. & rupto aere nix funditur.
Heq eni firmam̃tũ hoc potest sine aliquo rũpi fragore. Idõ oefirmamen¬
tũ dicit᷑. qđ ñ sit inualidũ necremissũ. Unde & de tonitrib quȩ c̃cepto
intra sinũ nubiũ sp̃u cũ se uehem̃t erqͣpturꝰ eliserit: concrepant¬
magno sonitu. ait scriptu ra. firmans tonitrua. A firmitate qͦ fir¬
mam̃tũ ẽ nuncupatũ. uel quod diuina uirtute firmatũ sit sicut

Expanded text:
caelesticaelestiudat humorem, quando nullis nubibus imber rumpitur. Est etiam ferreum coelum subobscurus aer, pressus atque nebulosus colore ferrugineo, quando rigore frigoris stringitur terra, tunc veluti super caput nostrum humor suspensus videtur, et per momenta imminere. Plerumque etiam glacialibus ventorum flatibus rigentes aquae consolidantur in nivem, et rupto aere nix funditur. Neque enim firmamentum hoc potest sine aliquo rumpi fragore. Ideo et firmamentum 31 dicitur, quod non sit invalidum, nec remissum. Unde et de tonitrubus, quae concepto intra sinum nubium spiritu cum se vehementer erupturus eliserit, magno concrepant sonitu, ait Scriptura: Firmans tonitrua . A firmitate ergo firmamentum est nuncupatum, vel quod divina virtute firmatum sit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ uolatilia cȩli. & uolatilia circafirmam̃tũ cęli. eo quod potestates
quȩ sunt in illo uisibili loco. spectant hȩc om̃ia. & subiecta suis habeñ
conspectib. Deniq clausũ cȩlũ dictũ ÷ tẽporib heliȩ. quando a thab
& ierabel ꝑfida regnabat. cũ popłs regali sacrilegio deseruir&e. eo qđ
nemo ad cȩlos ocłos erigebat. nemo eiꝰ auctorẽ uenerabat᷑. sed ligna
& lapides adorabant Vnde hoc colligimꝰ. quia & in maledictionibus
populi isrł dixit ds̃. Erit tͥ cęlũ suꝑ caput tuũ ȩreũ. & t̾ra tua ferrea
quando p̃cium ꝑfidiȩ luens popłs iudeor. int̾eperie cęli & t̾rȩ in¬
foecunditate multatur. de cȩlo enĩ ẽ. causa fertilitatis. Deniq &
moy ses benedictiones tribui io sepha finib cęli & rore & abyssis fon¬
tiũ deorsũ descendentib & scđm horã a soliscursu& a conuenientibus
m̃sib. & auertice montiũ & colliũ ȩternor dedit. eoqđ moderatione

Expanded text:
in caelis est et uolatilia circa firmamentum caeli, eo quod potestates, quae sunt in illo uisibili loco, spectent haec omnia et subiecta suis habeant conspectibus. denique clausum caelum dictum est temporibus Heliae, quando in Achab etlezabel perfidia regnabat, cum populus regali sacrilegio deseruiret, eo quod nemo ad caelum oculos erigebat, nemo eius auctorem uenerabatur, sed ligna et lapides adorabant. unde hoc colligimus? quia et in maledictionibus populi Istrahel dixit deus: erit tibi caelum super caput tuum aereum et terra tua ferrea, quando pretium perfidiae luens populus Iudaeorum intemperie caeli et terrae infecunditate multatur; de caelo enim causa fertilitatis. denique et Moyses id benedictionibus tribui Ioseph a finibus caeli et rore abyssi fontium deorsum et secundum horam a solis cursu et a conuenientibus mensibus et a uertice montium et collium aeternorum dedit, eo quod moderatione
Abbreviated transcription (Latin):
opusclamdet suum laudat auctorẽ. Ini sibilis eñĩ maresta seiꝰ per
eꝓquȩ uident᷑ agnoscit᷑. & uidet michi nom̃ celoꝵ cõmune ẽe qruia
plurimos celos soripturȩ testificant᷑. nom̃ autẽ esse speciale firmam̃¬
tũ Siquidẽ &e hic itahab&. Et uocauit ds̃ firmam̃tũ cȩlũ. ut uideat᷑
supͣ generalitꝰ dixisse in pͥncipio çelũ factũ. ut omnẽ cȩlestis creaturȩ
fabrica cõprehenderet hic aut̃ specialẽ firmam̃ti huusexterioris
soliditatẽ : q đ dicit᷑ celi firmam̃itũ sicut legimꝰ in ymno ꝓphico be¬
nedict᷑ es infirmamento celi. Nã celũ qđ uranos grecedicitur. lati¬
ne quia impressastellarũ lumina uelut signa habeat. tanqũa cela¬
tũ appellatur sicut argentũ qđ quasi stellis eminentib refulget. cȩla¬

Expanded text:
Invisibilis enim majestas ejus per ea quae videntur, agnoscitur. Et videtur mihi nomen coelorum commune esse, quia plurimos coelos Scriptura testificatur, nomen autem esse speciale, firmamentum. Siquidem et hic ita habetur: Et vocavit Deus firmamentum coelum , ut videatur supra generaliter dixisse, in principio coelum factum, ut omnem coelestis creaturae fabricam comprehenderet: hic autem specialem firmamenti hujus exterioris soliditatem, quod dicitur coeli firmamentum, sicut legimus in hymno prophetico: Benedictus es in firmamento coeli . Nam coelum, quod οὐρανὸς Graece dicitur, Latine, quia impressa stellarum lumina velut signa habeat, tamquam caelatum appellatur: sicut argentum quod signis eminentibus refulget, caela
Abbreviated transcription (Latin):
in quos ꝓiectũ fuerat puluerib asportata t̾ra quantũ potuer̃
abscondere curauer̃. ne lesionẽ ab aliquo de trucib & cruentis
animantib sustineret. Nulli aut̃ fuit cura post hec transfe¬
rendi corpusculũ beati martiris : s manebat sub signo. Post
modicũ uͦ tẽporis: non modica in eodẽ loco facta sũnc uirtutũ

Expanded text:
in quibus projectum fuerat pulveribus, et comportata terra, quantum potuerunt, abscondere curaverunt, ne laesionem ab aliquo de trucibus et cruentis animalibus sustineret. Nulli autem post haec curae fuit transferre corpusculum sancti, sed manebat sub signo. Porro ut modicum celebraretur, non pauca in eodem loco facta sunt virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad singulare certamen erant congressuri. Illic enĩ parabat᷑
ꝑ quascdã tabulatas eirculus circũseptus. ubi suspecturus
so limadine  abebat a hoc eẽ sibi delectabile cernebatur.
chi. quiiã multos uiraute ac mole corporis abusus gtinterat:
deciaendi &x ꝑimntũ ꝑ meditationẽ e consuetudinẽ possidens. hẽ
es qdomis formidarent. & nullus qui ei resifteret uideretur

Expanded text:
qui ad singulare certamen fuerant congressuri. Illic enim parabatur per quasdam tabulas circulus circumseptus, ubi suspecturus llicitudine habebat quod esse sibi delectabile cernebatur. chum, qui jam multos, virtute ac mole corporis abusus, exstinxerat, occidendi experimentum per meditationem et consuetudinem possidens. Hunc eo quod omnes formidaren
Abbreviated transcription (Latin):
& repromittens. Et quidã adolescens de plebe nomine nestor
a supiorib exiliens gradib: stabat aduersus lieum. singulart
conflictũ cũ eo arriꝑe gestiens: ita ut obstupescens maximiluꝰ
uocaret adse eũ qui ad hoc exilierat. illiq consiliũ daret dicens
N oui qđ te peccuniarũ egestas. ad tantã phantasiã fecerit eleua¬
ri: ut aut suꝑans repentinas ad quiras diuitias. aut uoto frau¬
datus cũ uitã: molestante careas egestate. Ego enĩ tibi obmileri¬
tionẽ quã adornaris ȩtatis : dabo etiã ꝓsolo ausu condigna e
sufficientia dona. & uade habens cũ uita etiã dona. Ly eo uen
tem& ipsũ ne obicias. qnĩ multos potentiores tȩ debilitauit. his¬

Expanded text:
et proponens. Et quidam adolescens nomine Nestor, a superioribus exsiliens gradibus, adversus Lyaeum stabat, singularem conflictum arripere cupiens, ita ut obstupescens Maximianus vocaret ad se Nestorem, qui ad hoc exsilierat, illique daret consilium dicens: Novi quod te pecuniarum egestas ad tantum phantasiae fecerit elevari, ut aut superans divitias repentinas acquiras, aut voto fraudatus, cum vita molestante careas egestate. Ego autem tibi ob miserationem qua adornaris aetatis, dabo etiam pro solo ausu condigna et sufficientia dona, et vade, habeas cum vita etiam dona. Lyaeo vero temetipsum ne objicias, quoniam multos te potentiores de
Abbreviated transcription (Latin):
clamabat: & fidũ reddebat lyeũ. At ille: dignũ imꝑatorio
iudicio se festinabat ostendere. Cũq facta fuisset congressio:
mortalẽ lyeus accepit ictum. &e ꝓtinus int̾emptꝰ ÷: & extremã
fecit impatori confusionẽ. Unde nec ullis pactis & reꝑmissis pe¬
cuniis nestorẽ recõpensans. mox a solio illo resiliit: & tristis ad

Expanded text:
m eum reddebat. At ille dignum se imperatorio judicio festinabat ostendere. Cumque facta fuisset congressio, mortalem Lyaeus suscepit ictum, et protinus mortuus est, et extremam fecit imperatori confusionem. Unde nec ullis pactis et repromissis pecuniis Nestori recompensans, sed mox in suo solio resilivit, et tristis ad
Abbreviated transcription (Latin):
quã uenerabilẽ mercat᷑ apes cuiꝰ laborẽ reges & mediocres
ad salutẽ sumunt: Appetibilis enĩ :÷ omĩb & cara. Audis
qͥd dicat ꝓpħa: Mittit utiq te: ut apiculȩ illiꝰ seqͣris exẽplũ.
imiteris oꝑationẽ. Uide quã laboriosa. quã grata sit. Fructꝰ
eiꝰ ab omĩb: desiderat᷑ & quęrit᷑. nec ꝑ ꝑsonarũ diuersitate
ȩquali suauitate dulcescit. Nec solũ uoluptati. sed etiã
saluti :. Fauces obdulcat. & curat uulnera. int̾nis quoq
medicam̃tũ infundit ulcerib. Itaq cũ sit infirma robo¬
re apes. ualida ÷ uigore sapientiȩ. & amore uirtutis. Deniq
regem suũ apes sũma ꝓtectione defendunt. & perire ꝓ eo
pulchrũ putant. Incolumi rege. nesciunt mutare
muneris derelinquunt. atq ipsȩ sua mella diripiunt
qđ is qui pͥncipatũ habuit muneris int̾emptꝰ ÷. Itaq
cũ auesaliȩ uix in anno edant singulos foetꝰ. apes ge¬

Expanded text:
quam uenerabilem mercatur, cuius laborem reges et mediocres quam uenerabilem mercatur, cuius laborem reges et mediocres ad salutem sumunt; adpetibilis enim est omnibus et clara. audis quid dicit propheta? mittit utique te, ut apiculae ilhus sequaris exemplum, imiteris operationem. uides quam laboriosa, quam grata sit. fructus eius ab omnibus desideratur et quaeritur nec pro personarum diuersitate aequali suauitate dulcescit. nec solum uoluptati, sed etiam saluti est. fauces obdulcat et curat uulnera, internis quoque medicamentum infundit ulceribus. itaque cum sit infirma robore apis, ualida est uigore sapientiae et amore uirtutis. denique regem suum summa protectione defendunt et perire pro eo pulchrum putant. incolomi rege nesciunt mutare muneris derelinquunt atque ipsae coniunx mella diripiunt, quod is qui principatum habuit muneris interemptus est. itaque cum aues aliae uix in anno edant singulos fetus, apes ge
Abbreviated transcription (Latin):
mella & intexta flore b horrea nectare qͦdã distendere :cernas
om̃s certare de munere. alias inuigilare quȩrendo uictũ alias
sollicitã castris exhibere custodiã alias futuros explorare y i¬
bres & speculari concursus nubiũ alias de florib ceras fin¬
gere alias rorẽ infusũ florib ore colligere nullã tam alienis
insidiari laborib & raptu uitã quȩrere. atq utinã rapꝰ¬
torũ insidias ñ timerent. Habent tam̃ spicula sua & int̾
mella fundunt uenenũ si fuerint lacessitȩ. animasq ponunt
inuulnere ardore uindictȩ. Ergo mediis castrorũ uallib
humor ille roris infundit᷑. paulatuq ꝓcessu temporis in
mella cogit᷑ cũ fuerit liquidus ab exordio. & coalitu cerȩ
florũq odore fragrare mellis incipit suauitatẽ. Merito qͥsi
bonã oꝑariã scriptura apẽ p̃dicat dicens. Uade ad apẽ & uide

Expanded text:
mella, et intexta floribus horrea nectare quodam distendere? Cernas mella, et intexta floribus horrea nectare quodam distendere? Cernas omnes certare de munere, alias invigilare quaerendo victum, alias sollicitam castris adhibere custodiam, alias futuros explorare imbres, et speculari concursus nubiugere, alias rorem infusum floribus ore colligere, nullam tamen alienis insidianinsidiari laboribus et rapto uitam quaerere. atque utinam raptorum insidias non timerent! habent tamen spicula sua et inter mella fundunt uenenum, si fuerint lacessitae, animasque ponunt in uulnere ardore uindictae. ergo mediis castrorum uallibus umor ille roris infunditur paulatimque processu temporis in mella cogitur, cum fuerit liquidus ab exordio, et coalitu cerae florumque odore fragrare mellis incipit suauitatem. merito quasi bonam operariam scriptura apem praedicat dicens: uade ad apem et uide
Abbreviated transcription (Latin):
tiã deuotionis obseruant. ut nullȩ edomib exire audeant.
ñ in aliqͦs ꝓcedere pastus. nͥ rex fuerit pͥmo egressus. & uolatꝰ
sibi uindicauerit principatũ. Processus aut̃: prura redolen¬
tia ubi inhalantes horti florib ubi fugiens riuus ꝑgrami¬
na. ubi amoena riparũ. Illic ludus alacris uiuentutis. illic
campestre exercitiũ. illic curarũ remissio. Opus ipsũ suaue
de florib. de herbis dulcib fundamina castrorũ pͥma ponun¬
tur. Quid enĩ aliud÷ fauus. nͥ quȩdã castroꝵ species: Deniq
abhis p̃sepib apiũ fucus arcet᷑ Quȩ castra qͥdrata tantũ posst̃
habere artis &e grẽ. qͥntũ habent crates fauoꝵ. inqͥb minutȩ
ac rotundȩ cellulȩ c̃nexione sui inuicẽ fulciunt᷑. Quis archꝰ¬
tectꝰ eas docuit exagona illa cellarũ. indiscreta laterũ eqͣ litat
cõponere ac tenues int̾ domoꝵ septa ceras suspendere. stipare

Expanded text:
tia devotionis observant; ut nullae e domibus exire audeant, tia devotionis observant; ut nullae e domibus exire audeant, non in aliquos prodire pastus, nisi rex fuerit primo egressus, et volatus sibi vindicaverit principatum. Processus autem est per rura redolentia, ubi inhalantes horti floribus, ubi fugiens rivus per gramina, ubi amoena riparum: illic ludus alacris juventutis, illic campestre exercitium, illic curarum remissio. Opus ipsum suave, de floribus, de herbis dulcibus fundamina castrorum prima ponuntur. Quid enim aliud est favus, nisi quaedam castrorum species? Denique ab his praesepibus apum fucus arcetur. Quae castra quadrata tantum possunt habere artis et gratiae, quantum habent crates favorum, in quibus minutae ac rotundae cellulae connexione sui invicem fulciuntur? Quis architectus eas docuit hexagonia illa cellularum indiscreta laterum aequalitate componere, ac tenues inter domorum septa ceras suspendere, stipare
Abbreviated transcription (Latin):
publicȩ conuersationis. cautꝰ atq eruditꝰ ẽẽ ñ poterit.
Adde adulationes atq delicias. quȩ teneris inolitȩ ȩtatib uel
acre ingeniũ eneruare consuerunt. tũ institutiones spadonũ.
quorũ pleriq suo magis quȩstui quã usui publico animum
regis inclinant. Apib aut̃ rex naturȩ claris format᷑ insignib.
ut magnitudine corporis prȩstet & specie. tũ qđ in regẽ pͣcipu¬
um est moꝵ mansuetudine. Nam & si habet aculeũ : tam̃ eo
ñ utit᷑ ad uindicandũ. Sunt enĩ leges naturȩ ñ scriptȩ litteris.
regis. poenitenti c̃demnatione se multant ut immoriant᷑
aculei sui uulnere. qđ ꝑsarũ populi hodieq seruare dicunt᷑.
ut ꝓcõmissi p̾cio ipsi inse ꝓpͥȩ mortis ex equant᷑ sententiam.
taqͥ nulli sic regẽ. ñ ꝑsȩ qͦui grauissimas insubditos habent
leges. ñ indi. ñ popłi sarmatarũ. tanta quanta apes reueren-¬

Expanded text:
publicae conversationis, cautus atque eruditus esse non poterit. publicae conversationis, cautus atque eruditus esse non poterit. Adde adulationes atque delicias, quae teneris inolitae aetatibus vel acre ingenium enervare consueverunt; tum institutiones spadonum, quorum plerique suo magis quaestui, quam usui publico animum regis inclinant. Apibus autem rex naturae claris formatur insignibus; ut magnitudine corporis praestet et specie; tum quod in rege praecipuum est, morum mansuetudine. Nam etsi habet aculeum, tamen eo non utitur ad vindicandum. Sunt enim leges naturae non scriptae litteris, regis poenitenti condemnatione se mulctant; ut immoriantur aculei sui vulnere. Quod Persarum populi hodieque servare dicuntur: ut pro commissi pretio ipsi in se propriae mortis exsequantur sententiam. Itaque nulli sic regem, non Persae qui gravissimas in subditos habent leges, non Indi, non populi Sarmatarum tanta quanta apes reveren