comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sore uelatum fuisse promittentem se
ep̃o uillam quampro animae suae re¬
medium sibi reliquerat recepturum
Sed et habitum beatimarirris in eo dẽ
modo eẽ ut quondam paralrtica ex po¬
suerat referebat¬
astor uero quidam nonstrenuitate
sed nomine ingenuus genere dum
inmultis rebus contrabasilicam beati
martrris iniusteageret adhoc leuitas
eius inimico incrasante conualuit. ut
colonicas basilicae concupiscens quae
agro eius erant proxime peruaderenꝰ
timeret Adquem sacerdos locicũ aliquo
declericis quasi legatos mtteret. ut acep¬
taratione quod maleperua serat relaxa¬
ret. ille quasi contrainiquum hostem tela
correpta prosiluit. fugatosq sagitiscleri¬
cosresscĩ insua dominatione recenuit : fac¬
tum ẽ autem ut in proximo adueniret dies
passionis marerris glorios. At quee nille
inmemor peruasionis suae atq: in iuriae
quam intulerat clericis. ante quinq: dies
sollemnitatis aduicum briuatensimadue¬

Expanded text:
so revelatum fuisse, promittentem se so revelatum fuisse, promittentem se episcopo villam, quam pro animae suae remedium sibi reliquerat, recepturum. Sed et habitum beati martyris in eodem modo esse, ut quondam paralytica exposuerat, referebatastor vero quidam non strinuitate, sed nomine Ingenuus genere, dum in multis rebus contra basilicam sancti martyris iniuste ageret, ad hoc levitas eius, inimico incrassante, convaluit, ut colonicas basilicae concupiscens, quae agro eius erant proximae, pervadere non timeret Ad quem sacerdos loci cum aliquos de clericis quasi legatus mitteret, ut, accepta ratione, quod male pervaserat relaxaret; ille quasi contra iniquum hostem, tela correpta, prosiluit, fugatosque sagittis clericos, res sancti in sua dominatione retenuit. Factum est autem, ut in proximo adveniret dies passionis martyris gloriosi; ad quam ille inmemor pervasionis suae atque iniuriae, quam intulerat clericis, ante quinque dies solemnitatis ad vicum Brivatinsim adve
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ablata reddidit Praeceperat
enim. Ne inseptimo aba silica miliario
quis uim inferret.
cum omni familia sua in aruenna re¬
gione ex regisius sumigrauit. Vbidum
multorum res iniustecompeeret uillã
quandam quam glorios ae memoria e
tetradius ep̃sbiturigensis basilicae
scĩ iuliani reliquerat. subspecie obum¬
bratae commutationis auidus perua¬
dit. Sed mense tertio post quamad¬
gres sus ẽ correptus a febrae . et sine
sensueffectus declinauit caput ad lec
tulum Cuius uxor dumdehoc exitu
maesta penderet. a quodam sacerdo¬
te commonitaẽ ut eum siuidere uellet
in colomem auferret a uilla At illa
haec audiens praeparatis carrucis
conpositoq plaustro quo eum euche¬
ret moxut praedium sunt egressi
protinus diuina sunt pariter gratia
munerati. Namiste sospitate illa me¬
ruit ex huius incolomitate laeticiam :
ferunt a etiam inoratorium praedii
illius scm̃ iulianem marerrem cũ tetra¬
dio ep̃o conloquentem cuidam religio¬

Expanded text:
sunt ablata reddidit. Praeceperat sunt ablata reddidit. Praeceperat enim ne in septimo a basilica milliario quis vim inferret. cum omni familia sua in Arverna regione ex regis jussu migravit: ubi dum multorum res injuste competeret, villam quamdam quam gloriosae memoriae Tetradius, episcopus Biturigensis, basilicae sancti Juliani reliquerat, sub specie obumbratae commutationis, avidus pervasit: sed mense tertio postquam aggressus est, correptus a febre, et sine sensu effectus, declinavit caput ad tulum. Cuius uxor dum de hoc exitu maesta penderet, a quodam sacerdote commonita est, ut eum si videre vellet incolomem auferret a villa. At illa haec audiens, praeparatis carrucis conpositoque plaustro, quo eum eveheret, mox ut praedium sunt egressi, protinus divina sunt pariter gratia munerati. Nam iste sospitate, illa meruit ex huius incolomitate laetitiam. Ferunt etiam in oratorium praedii illius sanctum Iulianum martyrem cum Tetradio episcopo conloquentem cuidam religio
Abbreviated transcription (Latin):
uenissent ad locum. inueniunt mul¬
titudinem promiscui sexus obseratis
ostus intemplo ipso cũ propris facultatib
residere. Cumq intrare nom possint. unus
effractam ceufur in altaris cõfenestra uitre¬
am ingreditur. quia quuintrat per ianuam
hiclatro ẽ. Dehinc reseratis aedis illius
ualuis exercitum intromittt. At illidi¬
repta cuncta pauperem suppellectilem
Cumministris ipsius basilicae. reliquũq
populum qui in fraerat. eductumforis
diuiserunt haud procul auico. Quaecum
adregem delata fuissent. Comprehen¬
sos exhis aliquos diuersis morłib: con¬
demnauit. Fugiens uero ille qui in¬
rupta aede caput fuit huius sceleris
igne decaelodilapso. consumptus interuit
Superquem cum multia ceruum lapidũ
congregassent a tonitruis et coruscationib
detectus Terrenã caruit sepulturã. Qui
uero de consentaneis latentes regi in pa¬
triam sunt regressi correpti a daemone
diuersis exitib: hancuitã crudelit̃ finier̃
Haet audiens rex. omnia quae ex inde

Expanded text:
cum, inveniunt multitudinem promiscui sexus, obseratis ostiis, in templo ipso cum propriis facultatibus residere. Cumque intrare non possent, unus effractam ceu fur in altario sancto 859 fenestram vitream, ingreditur, quia qui non intrat per januam hic latro est: dehinc, reseratis aedis illius valvis, exercitum intromittit. At illi direptam cunctam pauperum supellectilem cum ministris ipsius basilicae, reliquum quoque populum qui infra erat eductum foris diviserunt haud procul a vico. Quae cum ad regem delata fuissent, comprehensos ex his aliquos diversis mortibus condemnavit. Fugiens vero ille qui irrupta aede caput fuit hujus sceleris, igne de coelo delapso consumptus interiit: super quem cum multi acervum lapidum congregassent, a tonitruis et coruscationibus detectus terrena caruit sepultura. Qui vero de consentaneis latentes regem in patria sunt regressi, correpti a daemone diversis exitibus hanc vitam crudeliter finierunt. Haec audiens rex, omnia quae exinde
Abbreviated transcription (French):
Deuincentio leuita et mar̃.
gerundae urbis
De merero et caelo don
mirerribus¬
eciprar cantagiensis
martrris
D Deseptem donmint bu

Expanded text:
De Vincentio levita et martyrGerundae urbis. 92. De Emeterio et Celedonio martyribusDe Cypriano Carthaginens. martyre. 94. De sept
Abbreviated transcription (Latin):
Deuic coriomas silien se mar̃
Descõbaudilio marter̃
Deecdessa a gatense
De nequitia heretici
De al eeriacione aeholici
dominica caeso
Deiurtute reliquiarũ qun
A roma delataesun
Dereliquiis quas
patermeus habuu
ecdesiaclauit
De dia conocui curris int̃manib
effugiui

Expanded text:
De Victorio Massiliense. 77. De sancto Baudilio martyre. 78. De eclesia Agatense. 79. De nequitia heretici. 80. De altercatione catholici dominica caeso. 82. De virtute reliquiarum, qui nobis a Roma delatae sunt. 83. De reliquiis, quas pater meus habuit. eclesiae lavit. 85. De diacono, cui turris inter manibus effugivi
Abbreviated transcription (Latin):
dignacus quia quireliquerit omnia
propter me centuplũ in hocsł gacti¬
pie infuturo aut̃ uitã aeterrã pos¬
sidebit: Vcrũ ad sumpto ẽpiscopatũ
semper sehumilẽ proferebit qua
ciebat se apud dm̃ excelsum futurũ
sihumlitatẽ seitatus fuis sẽt petuma
uero dere ditib: edesiae quae man
eius adtingebat confesam pau perib
e ogabatugi Cascissima enim coniux
eius non discebat abeo : Erat aut̃ uir
esmirae prudentiae et rehoricis
lit teriseruditus quod opus eius de
quanto ad nosperuenit ualde pate¬
facit. Nãcũ ad diuersostam uer¬
su quã prosa scribserit deuirtutib:
bertimartni sexuersu conscripsit
ubios. Stripsit et alios uersiculos
idatidẽ eius Viditq cũ incorpore
positũ et oculũ suũ abeo inlumina¬
tum recepit: quitantũ inuirine¬

Expanded text:
dignatus; quia: Qui reliquerit omnia dignatus; quia: Qui reliquerit omnia propter me, centuplum in hoc saeculo accipiet; in futuro autem vitam aeternam possidebit . Verum assumpto episcopatu semper se humilem proferebat, quia sciebat se apud Dsi humilitatem sectatus fuisset. Pecunia vero de reditibus eclesiae, quae manus eius adtingebat, confestim pauperibus erogabatur. Castissima enim coniux eius non discedebat ab eo. Erat autem vir sanctus mirae prudentiae et rethoricis litteris eruditus. Quod opus eius, de quanto ad nos pervenit, valde patefacit. Nam cum ad diversos tam versu quam beati Martini sex versu conscripsit libros: scripsit et alios versiculos in laudem ejus. Viditque eum in corpore positum, et oculum suum ab eo illuminatum recepit. Qui tantum in vi
Abbreviated transcription (Latin):
seđilla quasi strenua rescruare cupi¬
ensne aliquid de eẽt : porrigere nolu¬
it: Interea aduenerunt quidã dicen¬
tes missos se adominis suis ut illian¬
nonae acium deferrent speciẽ sed
eroboc se moratos quodorta tempes¬
tasin acis cũtnedico absculerit nais:
Tuncuidi conuersus ad imulie rant
pane stellgite nunc pauperunũ
panẽ fuisse furatam : Et ideohanc
nauẽ eẽ mersam:
Perrexit ergocũ oniuge quasi
pepenna curu i palia regione
post multũ goro tempus cu ab inco¬
bobsegionis cue requirere airine
posuĩt pentus reperiit ncgotiator
ait : Hic ẽ beatus paulinus totouul¬
gatusorbe qui multũ a suis ciuibus
quaesitus prorsus non potuit inue¬
niry Et narransom nes actionescus
obscipucrunt: Haec audientes nec
nora decedente sacerdote: apud
nolanã urbem ipse in loco ep̃i s ubro¬
gacur. Habebat aut̃ et desix ilub
mulcas diuitias : Impleuitq in eam
dnsiuas per quangeliũ promut tere c̃

Expanded text:
Sed illa quasi strinua reservari cupiSed illa quasi strinua reservari cupiens, ne aliquid deesset, porregere noluit. Interea advenerunt quidam dicentes, missos se a dominis suis, ut illi annonae ac vini deferrent speciem; sed pro hoc se moratos, quod orta tempestas unam eis cum tritico abstulerit navem. Tunc vir Dei conversus ad mulierem, ait: 'Intellegi, te nunc pauperi unum panem fuisse furatam, et ideo hanc navem ePerrexit ergo cum conjuge quasi pergrinaturus in aliam regionem, Post multum vero tempus, cum ab incolis regionis suae requireretur, nec posset penitus reperiri, negotiator ait: Hic est beatus Paulinus toto vulgatus orbe, qui multum a suis civibus quaesitus, prorsus non potuit inveniri. Et narrans omnes actiones ejus, obstupuerunt haec audientes. Nec mora decedente sacerdote apud Nolanam urbem, ipse in locum episcopi subrogatur. Habebat autem ecclesia illa multas divitias, implevitque in eum Dominus quae per Evangelium promittere est
Abbreviated transcription (Latin):
uit uir uitae paulinus nolanaeur
ne : quã in p̃sidio domorũ ualde diues
erat alocuples: sed cũ primũ aures
eius euangeliorũ lectio illa penetra¬
uit: in quo dñs ad olescentẽ prodiuiti
arguit dicens:: Vade uinde om¬
nia quaehabes et da pauperib: et ha¬
bebis thesaurũ incaelo et ueniseque¬
reme: facilius ẽ camelũ perforam̃
acus transire quã diuitẽ introire in
regnũ dĩ : statĩ uinditis omnib: quae
habebat : pauperib: erogauit: Ex¬
oneratus aut̃ acunctis cupiditatib:
magistrũ liber sequitur. ꝑ haȩc se
pucans paradisidiuitias locupletanꝰ
siuideretur nihil decransitoriis pos¬
sedere : Cuimaiestas diuina tribuit.
ut quod in possibile dixerat ꝑ euan¬
gilium hic possibiliter adimplere
mereretur ꝑ acto:
Quadã uero die uenit ad eũ quisti¬
pempeteret : Et ait coniugi: Vade et
daei : quod habe necessarios : Quae
respondit: non ẽ nobis amplius quã
unuspaniss Cauille : Alad cinquit por¬
iepucum: dñ senim dabit nobisuictũ :

Expanded text:
uit vir vitae Paulinus Nolanae urne quam in praesidio domorum valde dives erat ac locuples. Sed cum primum aures eius euangeliorum lectio illa penetravit, in quo Dominus adolescentem pro divitias arguit, dicens: Vade, vinde omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo; et veni, sequere me. Facilius est, camillum per foramen acus transire, quam divitem introire in regnum Dei, statim vinditis omnibus quae habebat, pauperibus erogavit. Exoneratus a cunctis cupiditatibus, Magistrum liber sequitur, per haec se putans paradisi divitiae locupletari, si videretur nihil de transitoriis possedere. Cui maiestas divina tribuit, ut quod inpossibile dixerat per euangelium, hic possibiliter adimplere mereretur per acto. Quadam vero die venit ad eum qui stipem peteret, et ait coniugi: 'Vade et da ei quod habet necessarios'. Quae respondit: 'Non est nobis amplius quam unus panis'. Cui ille: 'Vade', inquid, 'porrege eum; Dominus enim dabit nobis victum'.
Abbreviated transcription (Latin):
te talib participes ẽẽ : sint lucra
uestra diuinae maiestatis gratia
snt exercitia uestra scripturaescãe
doctrini. Piat congregatio ura
min arsupus pauperũ quae aeter¬
nae gehennae flagrantẽ restin¬
Suat incendiũ. Ec hocipsũ adm̃ ẽ
miseri cordia poscendũ non propri¬
a uirtutẽ quaerendũ. Qui nobis

Expanded text:
esse! Sint lucra vestra divinae maiestatis gratia; sint exercitia vestra Scripturae Sanctae doctrina! Fiat congregatio vestra in marsupiis pauperum, quae aeternae gehennae flagrantem restinguat incendium! et hoc ipsum a Domini est misericordia poscendum, non propria virtute qua
Abbreviated transcription (Latin):
russ conloqui cũ socio coq it erat
enim sacculũ expelle phoenicia si¬
cut his manu gesta remos ẽ et et¬
cesubito aduemiens miluus rapit etĩ
pelbatq decerpere temptat pu¬
tanss acolore partẽ aliquã carnis eẽ :
eicũ nibil pinguedinis sentiret in
eum. euolans superalueũ aransde¬

Expanded text:
colloqui cum socio coepit; erat autem sacculus ex pelle Phoenicia, sicut his manu gestare mos est. Et ecce subito adveniens milvus rapit eum pedibus, atque decerpere tentat, putans a colore partem aliquam carnis esse. Sed cum nihil pinguedinis 992 sentiret in eo, evolans super alveum Ara
Abbreviated transcription (Latin):
dehoc triante uinũ comparat : ad¬
nixusq: a quisiterũ perargenteos
uenundatũ duplat pecuria : hocite¬
rũ aq iterũ agit et tã diuturpis
lud secutor e fictus usq quocentũ
solidos dehoctriante lucraret. Sediu¬
diciũd̃ confutauit lucra diaboli
Congerens uero auarus negotiator
aprũ in sacculo possessurus pecuniã

Expanded text:
admixtisque aquis, iterum per argenteos venundatum, duplat pecuniam. Hoc iterum atque iterum agit et tam diu turpis lucri secutor est factus, usquequo centum solides de hoc triante lucraret. Sed iudicium Dei confutavit lucra diaboli. Congerens vero avarus negotiator aurum in sacculo, possessurus pec
Abbreviated transcription (Latin):
relatio. Quidã pauper et senex
mar supus oneratus. uenit adli¬
tus maris. Et accedens ad portũ
petire elimosinã anauderis coe¬
pit. Atq ille qui prior carinae
erat in portunior adsistebat di¬
cens. Damihi aliquid. Tunc ille
cõmotus ait. absistitequa eso
de crepite. et nolinobis quaerere
quicquã Nihil enimhic aliud p̃ter

Expanded text:
per et senex, marsupiis oneratus, venit ad littus maris; et accedens ad portum petere eleemosynam a naucleris coepit, atque illi qui primus carinae erat, importunior assistebat, dicens: Da mihi aliquid. Tunc ille commotus ait: Absiste, quaeso, decrepite, et noli a nobis quaerere quidquam. Nihil enim hic
Abbreviated transcription (Latin):
habuit iudaeum. Quo in quirente
quo pergeret. respondit. Tipũ
quartanum in curri et nunc adba¬
silicam scĩ propero ut meuirtus eiꝰ
ab infirmitatehaodiscutiat. Qui
ait. Martinus enimnihil tibi pro¬
derit. quem terra opp̃mens. terre¬
umfecit. Casso eius aedem expetis:
Non enimpoterit mortuus. uiuen¬
tibus tribuere medicinam. At ille
dispiciens uerba serpentis antiqui
abuit quoco eperat. Et prostratus
coram scĩspignoribus. orationem
fudit reperitq: ibidua scandelu¬
las excera acpapiro formatas. Qui¬
bus adsumptis. ad domum exbibet
inluminatisq eis fauillam papiri cũ
aquamunda hausit mox sanitatem
recepit . Iuda eus uero abhac infirmi¬
tatecor reptus perannis patium¬
uentilatus ẽ sed mensiniqua nector¬
mentis mutari potuitumquam

Expanded text:
habuit Judaeum, et eo inquirente habuit Judaeum, et eo inquirente quo pergeret, respondit: Typum quartanum incurri, et nunc ad basilicam sancti propero, ut me virtus eius ab hac infirmitate discutiat'. Qui ait: 'Martinus enim nihil tibi proderit, quem terra obpremens terreum fecit; casso eius aedem expetis; nou enim poterit mortuus viventibus tribuere medicinam'. At ille dispiciens verba serpentis antiqui, abiit quo coeperat, et prostratus coram sanctis pignoribus, orationem fudit, repperitque ibi duas candelulas ex cera ac papiro formatas. Quibus adsumptis, ad domum exhibet, inluminatisque eis, favillam papiri cum aqua munda hausit, mox sanitatem recepit. Iudaeus vero ab hac infirmitate correptus, per anni spatiumventilatus est; sed mens iniqua nec tormentis mutari potuit umquam
Abbreviated transcription (Latin):
tis reliquiae quae sessioni coinpago
ferebantur. perplateam p̃teribant
auditasq uinctus psallentium uo¬
ces orauit ut eumuirtus scĩ antisti¬
tis uisitaret. Statimq dis solutis li¬
gaminib: nulloretenentebasilicã
scam̃ in greditur. Dehincadeuotis
Nut mulier quae ꝑdito lumine in cae¬
citatedurabat. audita scĩ uirimira¬
cula alacride uotione. ba silicã eius
expeteret. prostrata aut̃ suꝑaridã
humum an te sepulchrum moxut
rulus oculorum obtutibus dasis
aurium aditibus oppilatis orsoffi¬
ciis obstructis manuumusib: perdi¬
tis. pedum gressibus condemnatis.
Quid plura Itaeratomnium mem¬
brorumusu p̃mortuus. ut solospũ
palpitaret. Vt autẽ locum scm̃at¬
tigit omniprorsus debilitate sub
dam tempore grauiter aquar¬
tanotipouexabatur. Itaut acceden¬
tefebre. neq cibumneq potũ sume¬
repossit. Interea aduenit festiuitas
scimartiniantistitis. at illecelebra¬
nat Dum aut̃ properat obuium

Expanded text:
tis reliquiae, quae in Suessionicum pagum tis reliquiae, quae in Suessionicum pagum ferebantur, per plateam praeteribant. Auditis itaque vinctus psallentium vocibus, oravit ut eum virtus Antistitis sancti visitaret: statimque dissolutis ligaminibus, nullo retinente, basilicam sanctam ingreditur. Dehinc a devotis ut mulier quae, perdito lumine, in caecitate durabat, auditis Sancti viri miraculis, alacri devotione basilicam ejus expeteret. Prostrata autem super aridam humum ante sepulcrum, mox ut rulus oculorum obtutibus clausis, aurium aditibus oppilatis; oris officiis obstructis, manuum usibus perditis, pedum gressibus condemnatis. Quid plura? ita erat omnium membrorum usu praemortuus, ut solo spiritu palpitaret. Ut autem locum sanctum attigit, omni prorsus debilitate submdam tempore graviter a quartano typo vexabatur, ita ut accedente febre, neque cibum, neque potum sumere posset. Interea advenit festivitas sancti Martini antistitis. At ille celebranat. Dum autem properat, obvium
Abbreviated transcription (Latin):
ambarum manuum digitis. incolomi¬
tacidonatis ẽ uidite: eũ omnis populus
sospitem redeuntem. Cuicaus a debi¬
litatis ex hoc contigit: quod sepem
turio cuius brachium con¬
tractis neruisemarcuerat. ad sepul
chrumbeatiuiriueniens. in oratione
uigiliisq ꝑnoctans. brachiumsanum
reculit sedilico ad ominis inseruitio
mancipata. eadem incurrit reuerti¬
tur igitur. et sanatur. Tuncuenien :¬
tes dominieius et eamadducereniten¬
tes acceptoderebus scĩp̃tio. quieue¬
soluendo debito quod in neces¬
sitatibus suis contraxerat interpella¬
retur. Nec eẽt uirtus atq facultas
ad reddendum quaemutua uerat. in
carcerecoartatur. Deniq cumuide¬
reccreditor. quod einihilextorquae¬
ripos sit qui a nihilhabebat. nec eẽt
quieim anum misericordiȩporre¬
geret. artius eum inuincula contrin¬
git. Negatoq cibopotũq: dicebat.
egote faciam ad omnium documen¬
tum fameta bescere done comnireidas
Haec aut̃ cum a gerentur. scĩ antisti¬

Expanded text:
ambarum manuum digitis, incolomiambarum manuum digitis, incolomitati donatus est; viditque eum omnis populus sospitem redeuntem. Cui causa debilittorio erat, cujus brachium contractis nervis emarcuerat. Ad sepulcrum autem beati Viri veniens, ac in oratione vigiliisque pernoctans, brachium suum sanum retulit: sed illico a dominis in servitio mancipata, eadem incurrit. Revertitur iterum, et sanatur. Tunc venientes domini ejus, et eam abducere nitentes, accepto de rebus Sancti pretio, quievesolvendo debito, quod in necessitatibus suis contraxerat, interpellaretur, nec esset virtus atque facultas ad reddendum quae mutuaverat, in carcere coarctatur. Denique cum videret creditor quod ei nihil extorquere posset, quia nihil habebat, nec esset qui ei manum misericordiae porrigeret, arctius eum in vincula constringit, negatoque cibo ac potu dicebat: Ego te faciam ad omnium documentum fame tabescere, donec omnia reddas. Haec autem cum agerentur, sancti Antisti
Abbreviated transcription (Latin):
turonici terreturuciuisaegritudine
sa eua conp̃ssus lectulo anhelus occubuit
Ex quotabescens in cõmodomanibus
pedib q contrahitur. Quinq uero an¬
norum curricula inhac debilitate susti¬
nuit. Sexcodeniq: anno ad sciba silicã
seefferride poscit. in qua orationidecũ¬
bens ꝑ dita debilitate sospitatem me
uideantur incredibiliaqui a nomina
singulorum non sunt inpaginis p̃nota¬
ta facithoc haeccausa quiacũ as cõdĩ in¬
colomitati fuerint redditi. statim rece¬
dunt. Et aliquotiensitaclamredeunt
ut si dicifas ẽ a nemine uideantur. Cũq
rumorsurrexeritbeatiantistitis appa¬
ruis seuirtutem. Vocatis ad noscustodi¬
bus aedis quae suntacta cognoscimus
nomina tamen non semperabhis dici¬
mus illos uero plerumq nominatim
scribimus quo suidere potuerimus
autipsi discutimus. Venitad festiui¬
acemuir quidã exbiturico. mani¬
bus debilis cuius digitunpalma defici
intantũ ut puta retur uermibus scate¬
re sed celebrata sollemnitate directis

Expanded text:
Turonici territorii civis, aegritudine saeva compressus, lectulo in suo anhelus occubuit; ex quo tabescens incommodo, manibus pedibusque contrahitur. Quinque vero annorum curricula in hac debilitate sustinuit. Sexto denique anno ad Sancti basilicam se efferri deposcit: in qua orationi decumbens, perdita debilitate, sospitatem mervideantur incresingulorum non sunt in paginis praenotata, facit hoc haec causa, quia, cum a sancto Dei incolomitati fuerint redditi, statim recedunt et aliquotiens ita clam redeunt, ut, si dici fas est, a nemine videantur. Cumque rumor surrexerit, beati antestitis apparuisse virtutem, vocatis ad nos custodibus aedis, quae sunt acta cognoscimus; nomina tamen non semper ab his discimus. Illos vero plerumque nominatim scribimus, quos videre potuerimus, aut ipsi discutimus. Venit ad festivitatem vir quidam ex Biturigo manibus debilis, cuius digiti in palma erant defixi in tantum, ut putaretur vermibus scatere. Sed, celebrata solemnitate, directis
Abbreviated transcription (Latin):
ubrumeius flãma nonuriret . quẽ
aculeus concupiscentiae in hoc sło ñ
adus sit sed necui incredibileuideat᷑
Codixipse nobiscum hodieret netͦꝰ¬
eniq: dumquadam uiceiter
ageremus duopueri decusto¬
dibus equorum ae grota recoeperunt.
et unus quidem eorum ualitudine. al¬
terdisenterialaborabat. Vtrũq
tamen febris ualida retenebat. Lias¬
satiq: taliter ut nec suꝑcaballorum
dorsa possint inpositi susteneri. Ex¬
tractum puluerem quod desepulchro
sc̃ĩ abstulerã capsella delutum. aqua
ipsis haurire p̃cipio. Mox conp̃ssa fe¬
bre restincto doloreuterq: conualuit
nclita sunt enimmiracula quaeco¬
tidiedñs ad laudem antistitis sui.
operare dignatur. Etut sae petesta¬
tus sum. haeca meimperito narrare
non possunt. Tam̃utipsaimperitia
piraestat elucubrabuntur neco¬
culiuideantur. Malulfus quidam

Expanded text:
librum eius flamma non uriret, quem librum eius flamma non uriret, quem aculeus concupiscentiae in hoc saeculo non adussit. Sed ne cui incredibile videatur, codix ipso nobiscum hodie retenetenique dum quadam vice iter ageremus, duo pueri de custodibus equorum aegrotare coeperunt, et unus quidem eorum valitudine, alter disenteria laborabat. Utrumque tamen febris valida retenebat, lassatique taliter, ut nec super caballorum dorsa possint inpositi susteneri. Extractum pulverem, quod de sepulchro sancti abstuleram capsella, delutum aqua, ipsis haurire praecipio. Mox, conpressa febre, restincto dolore, uterquo convaluit. 44. Inclita sunt enim miracula, quae cotidie Dominus ad laudem antistitis sui operare dignatur, et, ut saepe testatus sum, haec a me imperito narrare non possunt; tamen, ut ipsa imperitia praestat, elucubrabuntur, ne oculi videantur. Malulfus quidam
Abbreviated transcription (Latin):
one. librum uita ebeati antistitisse¬
cum detulit. Adueniente uero noo¬
te in lectum sed iutur nooppletum
stramine collocat. librũ ad capudo¬
cans Cuidormienti apparuituir
persomnium dicens. Nolidormire
in his palleis sanguine enim aspsae
sunt. Credo ego ut mortalitas hbet
aliquod in his facinus perpetritũ
et obhoc non pateretur uirbeatus
uerbalaudis sua e inibi uolutari
facilis aut̃ primauisio uiro fuit nec
secunda commonitioualuit: Tertia
enim. terribili termona chũ quatit
Atille surgens et adoperam dilucu¬
lopro grediens puerum iubet ut
paleas alectulo detractas ignicon¬
sumeret . nihil de libro commemo¬
rans. pueruero ignarus interpa¬
leas ad p̃hensum foris eiecit. et ignẽ
accendit. Quib: infauillã redac¬
tis cumnibilaliud nisi cineres
remansis set apparuit liber in laesus
Dequonon latera non unumuturi¬
tas habet folium ẽ. consumptum. ita
uirtus diuina custo dire dignata ẽ alũ¬
niꝰ quod admodo propruilaudes ut

Expanded text:
ione librum vitae beati antestitis seione librum vitae beati antestitis secum detulit. Adveniente vero nocte, in lectulum se diuturno oppletum stramine collocat, librum ad caput locans. Cui dormienti apparuit vir per somnum, dicens: 'Noli dormire iu his paleis, sanguine enim aspersae sunt'. Credo ego, ut mortalitas habet, aliquod in his facinus perpetratum, et ob hoc non pateretur vir beatus, verba laudis suae inibi volutari. Facilis autem prima visio viro fuit, nec secunda commonitio valuit; tertia enim terribiliter monachum quatit. At ille surgens et ad operam diluculo progrediens, puerum iubet, ut paleas a lectulo detractas igni consumeret, nihil de libro commemorans. Puer vero ignarus inter paleas adprehensum foris eiecit et ignem accendit. Quibus in favillam redactis, cum nihil aliud nisi cineres remansissent, apparuit liber inlaesus, de quo non latera, non unum, ut veritas habet, folium est consumptum. Ita virtus divina custodire dignata est alumni quodadmodo proprii laudes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nerat ipseetiam parimodo uirtute
beatiantistitis uisitatus surrexit in¬
colomis suisq redditus gressib: pa¬
rentumspectante caterua sanus ex
ata a filiis patroni confractaliberta¬
teadiugum seruitutis addicitur. Vn¬
defactum .ẽ ut illa non adquiescen¬
te. iniustis dominis quicquamoperis
exercerecatenis et compedibusuin¬
ceretur. Inquacustodia dumalus
beatam festiuitatẽ expetentibus re¬
deret flense theiulans. curnonin¬
tereẽt beate festiuitati subitotrabis
inqua pedes eius artatierant scinditꝰ
ethaec quasiiam liberanexa quidem
catenis elapsa beatambasilicam ex¬
petiuit. Verum ubi primum pedes
eius sacralimina contigerunt. statĩ
constactȩ cataen a ecetiderunt a col¬
loeius et sic in colomitate pariterli
mirabile quod sacer illehuius histo¬
ria elibercircumdatus flammis
nec consumptus. ẽ. nec adustus. Mo¬
nachusigitur maioris monas teruex
ius suabbatis ad cellulamaliam qua¬
si quiddamoperaturus accessitac
pros alute anima eetuita e correca¬

Expanded text:
nerat. Ipse etiam pari modo virtute beati antistitis visitatus, surrexit incolomis, suisque redditus gressibus, parentum spectante caterva, sanus excata, a filiis patroni, confracta libertate, ad iugum servitutis addicitur; unde factum est, ut, illa non adquiescente iniustis dominis quicquam operis exercere, catenis et conpedibus vinceretur. In qua custodia dum, aliis beatam festivitatem expetentibus, resederet, flens et heiulans, cur non intereseet beatae festivitati, subito trabis, in qua pedes eius artati erant, scinditur, et haec quasi iam libera, nexa quidem catenis, elapsa beatam basilicam expetivit. Verum ubi primum pedes eius sacra limina contigerunt, statim confractae catenae caeciderunt a collo eius, et sic incolomitate pariter limirabile, quod sacer ille huius historiae liber circumdatus flammis, nec consumptus est nec adustus? Monachus igitur Maioris monasterii ex iussu abbatis ad cellulam aliam quasi quiddam operaturus accessit ac pro salute animae et vitae correct
Abbreviated transcription (Latin):
Posthaec aduent adbeatã basilicam
inqua dumcrebraseffundit p̃ces amor
debilitate. in colomitatidonatur.
rat tunc temporis inuilla quae subtu¬
tione s caẽma tricolachabebatur ho¬
moquidã quitã quam effractis renib
inclinatus ambulabat. Hic iuxta illã
euangelicae seriem mulierem deor sũ
prodinus nequaquã sursum poterateri¬
gi sed duob in ascellis fustibus additis
incuruus a gebat gressum. Ad festiui¬
tatemaut̃ adueniens tertia die post
acta sollemnia erectus. ab omni incur¬
si onediabolicamundatus sanus abs¬
cessit

Expanded text:
Post haec ad beatam advenit basilicam, Post haec ad beatam advenit basilicam, in qua dum crebras effundit preces, amota debilitate, incolomitati donatur. rat tunc temporis in villa, quae sub tuitione sancti matricolae habebatur, homo quidam, qui, tamquam effractis renibus, inEvangelicae seriei mulierem deorsum proclinus nequaquam sursum poterat erigi, sed duobus in ascellis fustibus additis, incurvus agebat gressum. Ad festivitatem autem adveniens, tertia die post acta solemnia erectus, ab omni incursione diabolica mundatus, sanus abscessit
Abbreviated transcription (Latin):
desideriimei. Cumq ibidem ꝑduos aut
tresmenses commorata fuisset. assidue
bcati pontificis auxilium p̃cabatur. tan¬
dẽ respiciente miseratione consueta dis¬
cessit doloratibia quaepertriginta quat¬
tuorannos feminam fatigauarat¬
Ced etalia mulierde ande cauoterre¬
turio digitis inpalmadefixis. ut ad
locum scm̃ p̃ceseffudit. Digitis directis
sanatamanudiscessit¬
uerfamiliaris nost̃correptus a fe¬
bre grauiterurebatur. Ardebant
enim extrinsecus membra. in trinsecus
uero satis ualidaerat. Et si potũ aliquod
accipiebat. moxreicebat abstomacho.
nihiltamencapienscibi. Cumq: in hoc
labore quarto aut quinto diefatigare¬
tur. petututeipuluere parũ ꝑ ex hibe¬
rent desepuldro adbibendum. Quo
exhibito. uinoq deluto uthausit fideli¬
ter. recepta sanitate conualuit
heoda uero uuiliachariquondã
prbifilia dum abumore pedum
frequentius laboraret unius pedisusũ
quiin debilitateredactus fuerat ꝑdidit

Expanded text:
desiderii mei. Cumque ibidem per duos aut desiderii mei. Cumque ibidem per duos aut tres menses commorata fuisset, assidue beati pontificis auxilium precabatur; tandem respiciente miseratione consueta, discessit dolor a tibia, quae per triginta quattuor annos feminam fatigaverated et alia mulier de Andecavo territurio, digitis in palma difixis, ut ad locum sanctum preces effudit, digitis directis, sanata manu discessitfamiliaris noster correptus a febre, graviter urebatur. Ardebant enim extrinsecus membra, intrinsecus vero sitis valida erat; et si potum aliquod accipiebat, mox reiciebat ab stomacho, nihil tamen capiens cibi. Cumque in hoc labore quarto aut quinto die fatigaretur, petiit, ut ei pulvere parumper exhiberent de sepulchro ad bibendum. Quo exhibito vinoque deluto, ut hausit fideliter, recepta sanitate, convaluit. 13. Theoda vero, Wiliachari quondam presbiteri filia, dum ab umore pedum frequentius laboraret, unius pedis usum, qui in debilitate redactus fuerat, perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
mensuram geniculi pelle su pposita adip¬
sumgeniculum extensum recrorsum
uestigio gressum quem peden itebatur
agere fuste adminiculante perficiebat
ad antedictã basilicã nouem postannos
aduenit fusaq: oratione pertriduum
ante tertiũ festiuitatis diem poplite di¬
recto surrexit. Aduenientiaut̃ ad scĩ
sollemnia populo qualiter peruirtutẽ
eiussanatus eẽt ed ocuit¬
atriuerom eae hocordineuir¬
tus sc̃ĩ subuenit Tempore
quo postquã trans actis parturitionis dolo¬
ribus edidit doloreminu notibiaemus¬
culo incurrit. Eratenim subitaneus.
Tam quã siclauus ad figens ita fictam gra¬
uissimãdabat ut plerumq eclrpsim ge¬
neraret. Necerat quod eum mitigare
possit. Nisicũ diutissi me contraignem
tentus. auaporefociobstupesceret
sed et siunguentũ aliquod parũ per
fuis set infusũ quiescebat. Quid plura
postordinationemmeã aduenit turomis
ueladoccursum antifcitissci uelcausa

Expanded text:
mensuram geniculi, pelle superposita, ad ipmensuram geniculi, pelle superposita, ad ipsum geniculum extensum retrorsum vestigio, gressum, quem pede nitebatur agere, fuste adminiculante perficiebat. Ad antedictam basilicam novem post annos advenit, fusaque oratione per triduum, ante tertium festivitatis diem, poplite directo, surrexit. Advenienti autem ad sancti solemnia populo, qualiter per virtutem eius sanatus esset, edocuitatri vero meae hoc ordine virtus sancti subvenit. Tempore, quo postquam transactis parturitionis doloribus edidit, dolorem in uno tibiae musculo incurrit. Erat enim subitaneus, tamquam si clavus adfigens ita fictam gravissimam dabat, ut plerumque eclypsim generaret, nec erat quod eum mitigare posset, nisi cum diutissime contra ignem tentus a vapore foci obstupisceret; sed et, si unguentum aliquod parumper fuisset infusum, quiescebat. Quid plura? Post ordinationem meam advenit Turonus vel ad occursum antistitis sancti vel causa
Abbreviated transcription (Latin):
quod detelegantur plurima quae uel
uiuens feceris uel posttransi tũo pe¬
reris Nam audiuimus orationemor¬
tuos suscitasse lepra osculo depulis¬
se inerguminos curas se uerbo ue¬
neno digito conp̃ssisse etaia multa
fecisse. Hic apparebituis tustua siet
nunc iuxta fidem nostrã huncresus¬
citasse paruulũ . Quodsi non feceris. non
incultra colla curuamus lumen ac¬
exhibemus. Et haecdicens relicto an¬
aut̃ facto uenientes. inuenerunt eum
eũ resumpsis seflatũ. ad plicat ad pa¬
pillã. Qui protinus haustolacte con¬
fortatus ẽ Tuncmatercum patre
uelomnidomoel euata in caelo uoce
benedixerunt dm̃dicentes. Nunc cog¬
nouimus quia magnus es et facis mira¬
bilia solus qui nobis paruulum confes¬
soristui. oratione rescituis namedo
reuerentiã exhibebant. Hacc abipsi¬
usflorentuore ita gesta cognoui.
pertinebat unius pedis usudebilis. quem
ut ipse adserebat perincur sũdae moni
meridiani ꝑdiderat. Qui inciso fustead

Expanded text:
quod de te legantur plurima, quae vel quod de te legantur plurima, quae vel vivens feceris, vel post transitum operaris. Nam audivimus te oratione mortuos suscitasse, lepram osculo depulisse, energumenos curasse verbo, venenum digito compressisse, et alia multa fecisse: hic apparebit virtus tua, si et nunc juxta fidem nostram hunc resuscitaveris parvulum. Quod si non feceris, non hic ultra colla curvabimus, luminaria acexhibebimus. Et haec dicens, relicto anautem facto venientes, invenerunt eum eum resumpsisse flatum, applicat ad papillam, qui protinus, hausto lacte, confortatus est. Tunc mater cum patre et omni domo, elevata in coelum voce, benedixerunt Deum, dicentes: Nunc cognovimus quia magnus Deus es, et facis mirabilia, solus, qui nobis parvulum Confessoris tui oratione restituisti. Locoreverentiam exhibebant. Haec ab ipsius Florentii ore ita gesta cognovi. pertinebat, unius usu pedis debilis, quem, ut ipse meridiani perdiderat. Qui, inciso faste ad
Abbreviated transcription (Latin):
perfectãq ac elegantiopere exorna¬
tã turonus clericos religiosos distinat
expetens pontificis reliquias: Vt scili¬
cet locumquem in eius nomine a edi¬
ficauerat eius reliquiis consecraret
Quod cum fecis set per singulos die
ueniebat. et prostratus solo cũ con¬
iuge scĩ pontificis auxiłium inplora¬
eẽta febrepulsatus et in tantum exi¬
nanitu s ut papillã sugere. Neq ullũ
alimentũ ualeretaccipere . Interea
ꝑdurante morbo cibonegato palpi¬
tante tantũ spũ solus transitus p̃sto¬
latur. Nec mora ipsequoq exilat᷑
sp̃s. Tunc mater maesta uelauia de
unicae acprimogenita e sõbolis mor¬
tead p̃hensum in terbrachia. anteal¬
ta rebeatimartimiam ex anime cor¬
pusculũ s penonincerti. deposuerunt
Et tãquã si scm̃uisibilibus cernerento co
erat maximabeatissime confessor. cua
hicpienora de portare quiamorbi depel¬
lentur febres extinguerentur. fuga
firmitates emundarentur. Proeo

Expanded text:
perfectamque ac eleganti opere exornaperfectamque ac eleganti opere exornatam, Turonus clericos relegiosos distinat, expetens pontificis reliquias, ut scilicet locum, quem in eius nomine aedificaverat, eius reliquiis consecraret. Quod cum feveniebat, et prostratus solo cum conjuge, sancti Pontificis auxilium imploraesset a febre pulsatus, in tantum exinanitur, ut neque papillam sugere, neque ullum alimentum valeret accipere. Interea perdurante morbo, cibo abnegato, palpitante tantum spiritu, solus transitus praestolabatur. Nec mora, ipse quoque exhalatur spiritus. Tum mater moesta, vel avia, de unicae ac primogenitae sobolis morte, apprehensum inter brachia ante altare beati Martini jam exanime corpusculum spe non incerta deposuerunt: et tanquam si Sanctum visibilibus cernerent oculerat maxima, beatissime Confessor, tua huc pignora deportasse, per quae morbi depellerentur, febres exstinguerentur, fugarfirmitates emundarentur, pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝑ quattuor dies orationia cieiunio
uacans manus sanas eleuans incolo¬
mis ẽ regressus Conlaud ansuirtutẽ
antistitis etutnullus ad gredetur quod
ipse p̃sumpserat p̃dicabat.UII
otempore quotalia apud urbem turo¬
nicã gerebantur. legatidehispaniis
id .ẽ florentius et ex superius adchil¬
pericum regemueniebant. Quoscum
ad conuiuiu mecdesiaerecepissem aepu¬
lantibus nobis eoquod seadsererent eẽ
catholicos florentius quiera tactateseni¬
or sollicite flagitat aliquadebeatiuiri
uirtute cognoscere. Atego gratias dõ
agens int̃rogosi uel nom eneius in illis
regionibus audiretur ueluita illius le¬
geretur ab aliquo. Haec meint̃rogan¬
te ait. Magnifice in llis locis honora¬
rinomeneius sed et s ac peculia remalũnũ
antistitis narrat dicens. super se
magnã eius uirtutem ostensam fu¬
isse. Auus inquit eius antemultorũ
annorum curricula ba silicã in hono¬
reconstruxit. beatimartiniantisaitis

Expanded text:
et per quatuor dies orationi ac jejunio et per quatuor dies orationi ac jejunio vacans, manus sanas elevans, incolomis est regressus, conlaudans virtutem antistitis; et, ut nullus adgrederetur quod ipse praesumpserat, praedicabat. 8. tempere, quo talia apud urbem Turonicam gerebantur, legati de Hispaniie, id est Florentius et Exsuperius, ad Chilpericum regem veniebant. Quos cum ad convivium eclesiae recepissem, aepulantibus nobis, eo quod se adsererent esse catholicos, Florentius, qui erat aetate senior, sollicite flagitat aliqua de beati viri virtute cognoscere. At ego gratias Deo agens, interrogo, si vel nomen eius in illis regionibus audiretur, vel vita illius legeretur ab aliquo. Haec me interrogante, ait, magnifice in illis locis honorari nomen eius; sed et se peculiarem alumnum antistitis narrat, dicens, super se magnam eius virtutem ostensam fuisse. 'Avus', inquit, 'eius ante multorum annorum curricula basilicam in honore construxit beati Martini antistitis;
Abbreviated transcription (Latin):
tus manib: deuotorũ ante scm̃ sepulchrũ
deponitur. Dep̃catusq misericordiã
beate antestitis. directis membris debi¬
aperti soculis recepto lumine iocundatꝰ
uer aut̃ et incolaciuitatisturoni¬
cae dumualitud inenimia acdi¬
uturna consumitur. omnibus mem¬
bris debilitatur. et sines pegressuum
a febrere linquitur. Cuiustibia ec eu
funes intortae. separari non poterant
Post discessum uero febris expetut
aparentibus ut eum ad scãmba si licam
deportarent. Quo exhibito deponen¬
tes eum ad pedesscĩ orationem faci
unt ut eiuirtus solita subueniret. Ter¬
tia uero diecum ille uel parentes eius
in orationea cieiunio ꝑdurarent. ex¬
orto miseri cordiae lumine. distor¬
catonno ande cauinsiuico dũdie
domini coclauem facit digities
ambarũ manuum contraxerunt : Vn¬
guib:q inpalmã defixis. Quiostium pan¬
dere uoluit manus reserare non pote¬
rat. Dehinc perquattuor mensibus iã
unguib: in carnedefixis. conputriscen¬
tepalma auxilia ex petiit confessoris

Expanded text:
tus manibus devotorum ante sanctum sepulcrum deponitur; deprecatusque misericordiam beati Antistitis, directis membris debiapertis oculis, recepto lumine iocundatur. 6. Puer autem et incola civitatis Turonicae, dum valitudine nimia ac diuturna consumitur, omnibus membris debilitatur et sine spe gressuum a febre relinquitur, cuius tibiae ceu funes intortae separari non poterant. Post discessum vero febris, expetiit a parentibus, ut eum ad sanctam basilicam deportarent. Quo exhibito, deponentes cum ad pedes sancti, orationem funt, ut ei virtus solita subveniret. Tertia vero die cum ille vel parentes ejus in oratione ac jejunio perdurarent, exorto misericordiae lumine, distorcatonno Andegavensi vico, dum die Dominico clavem facit, digiti ambarum manuum ejus contraxerunt, unguibus in palmam defixis. Sic qui ostium pandere voluit, manus reserare non poterat. Dehinc quatuor mensibus exactis, jam unguibus in carne defixis, computrescente palma, auxilia expetiit Confessoris,
Abbreviated transcription (Latin):
haererecoeperunt. Atille uelociter
extractam dexteram dumfactum
admiratur attonitus manus ipsacũ
doloremagno contrahitur. Defixȩ sunt
quoq ungulacinpalma : Contractisq
totis digitis dexterȩ ad diuersorium
regrediturcum maerore. Post quat¬
tuor uero annos ad basilicã aduenit
Oratione quoq facta. sanatus ẽ p̃di

Expanded text:
nt. At ille velociter extracta dextera, dum factum admiratur attonitus, manus ipsa cum dolore magno contrahitur, defixae sunt quoque ungulae in palmam: contractisque totis digitis dexterae, ad diversorium regreditur cum moerore. Post quatuor vero annos ad basilicam Sancti advenit, orationequ
Abbreviated transcription (Latin):
pulis nuntiata fuis set tanta animos
deuotione succendit : ut ã sacerdote pe¬
ierent : noua in onoreeius dõ sollem¬
nia celebrari: tunc ponti fexlo cisus¬
pensum superalta recalicem : et tunc
agens et in posterum persingulos an¬
nos deuotissi me infatuit celebrari.

Expanded text:
pulis nuntiata fuisset, tanta animos pulis nuntiata fuisset, tanta animos devotione succendit, ut a sacerdote peterent, nova in honorem eius Deo solemnia celebrari. Tunc pontifex loci, suspensum super altare calicem, et tunc agens, et in posterum per singulos annos devotissime instituit celebrari.
Abbreviated transcription (Latin):
ero equũ farni precepit dicens: ho¬
die ab soluendisumus auinculo isto
cus todue. Etascendentes ita alpium
iuga neq alium congeriorum op¬
pleta multitudine pertransierunt:
atq aruernum perlati sunt : uir¬
tutebeati marerris precunteuita
nullo interrogarentur : quotende¬
rent uelundeuenirent: manifes¬
tũq ẽ eos presidiobeatimartrris
ab hac aerumna fuis sesaluatos.
silica scĩ laurentii laeuitae cuisu
pra meminimus : ibiq ad mirabilipul¬
chritudine: calix crisallinus habe¬
batus. Acta uero quad amsollem¬
nitate : dumperdia conem ad scm̃al¬
tare offerretur : elabsus manu : in
terram ruit: et infrusta cõmnitus ẽ
Atdiaconus pallidus et ex sanguis
collecta diligenter fracmentauas¬
culi superalta reposuit : non diffi
sus. quod eũ possituirtus martrris
solidare : Deniq: inuigiliis lacrimis
atq: oratione deductam noctem: re¬
quisitum calicem : repperit super al¬
tare solidatum. Qua euirtus cumpo¬

Expanded text:
ero, equum sterni praecepit, dicens: 'Hoero, equum sterni praecepit, dicens: 'Hodie absolvendi sumus a vinculo isto custodiae'. Et ascendentes ita Alpium iuga, congeriorum oppleta multitatque Arvernum perlati 775 sunt, virtute beati Martyris praeeunte, ut a nullo interrogarentur quo tenderent, vel unde venirent: manifestumque est eos praesidio beati Martyris ab hac aerumna fuisse salvatos. silica sancti Laurentii levitae, cujus supra meminimus, ibique admirabili pulchritudine calix crystallinus habebatur. Acta vero quadam solemnitate, dum per diaconum ad sanctum altare offerretur, elapsus manu in terram ruit, et in frusta comminutus est. At diaconus pallidus et exsanguis, collecta diligenter fragmenta vasculi super altsus, quod eum possit virtus martyris solidare. Denique in vigiliis, lacrimis atque oratione deductam noctem, requisitum calicem repperit super altere solidatum. Quae virtus cum po
Abbreviated transcription (Latin):
ut satellestuos poenas ex solues: Haec
aut̃ comminati : miserunt eum in ex
ilio apudurbem medio lanensimi fac¬
tum ẽ autem ut adueniente fefauitate scĩ
uictoris conuenientib populis et hic
uigiliis inter eẽ t÷ sub liberaenim custodi¬
a ab solutus ad tendebatur. prostratus¬
q coram sacro sepulchroscĩ: cum sem¬
pertum inpensius orarecoepit : ut eũ
uirtus marerris. ab hoc exiliolibera ret:
Circa mediũ uero nocas egressus abae¬
de: Audiuit unũde egenis loquentẽ
ad alium atq dicentem : Quid putas
oconpauper. quacuirtus sit huius
martrris : ueru mdiconec fallor
quia in hac nocte quis quis captiuus do¬
mino perfugã delabitur: ab solutus
inpatriã accedit nec prorsus. ultra
reperitir. Haec apollinaris uerba
qua siauspiciũ ex dĩnutu missumac¬
cipiens iterũ atq: iterum prouolu¬
tus ad tumulum martrrisorat ut
uirtute eius adiutus: absq inpedim̃to
possitabscedere: moxq: uocato pu¬

Expanded text:
ut satelles tuus poenas exsolves. Haec ut satelles tuus poenas exsolves. Haec autem comminati, miserilio apud urbem Mediolanensim. Factum est autem, ut adveniente festivitate sancti Victoris, convenientibus populis, et hic vigiliis interesset – sub libera enim custodia absolutus adtendebatur –, prostratusque coram sacro sepulchro sancti, cum semper tum inpensius orare coepit, ut eum virtus martyris ab hoc exilio liberaret. Circa medium vero noetis egressus ab aede, audivit unum de aegenis loquentem ad alium atque dicentem: 'Quid putas, o conpauper, quae virtus sit huius martyris? Verum dico nec fallor, quia in hac nocte quisquis captivus domino per fugam dilabitur, absolutus in patriam accedit, nec prorsus ultra repperitur'. Haec Apollinaris verba quasi auspicium ex Dei nutu missum accipiens, iterum atque iterum provolutus ad tumulum martyris, orat, ut virtute eius adiutus absque inpedimento possit abscedere. Moxque vocato pu
Abbreviated transcription (Latin):
imberumbrosus atq teterrimus
super eos discendit rettanta pluui¬
aibidem ẽ diffusa : ut flumina per
uia sillascurrere cernerentur: Ve
rum tamen circa scã pignora perunũ
ualde iugerum : Neq una gutta uisa ẽ
ceci disse : Et ab euntib illis pluuia eos
Alonge quasi p̃bens obsequium seq bat᷑
populum fouens Cestatores aut̃ pigno¬
rum non attingens: Haec uidens pontifex
magnificauit dm̃ quifideisuae sic fauens
talia adscorum gloriã operarȩ digna¬
tus ẽ. Congregatis uero ciuib: cum mag¬
nogaudio atq: deuotione sca mecclesi¬
am his inlustratam pignorib dedicauit
ola nensium urbem uictor incli¬
tus martrr. quod sepius uinetosabergastu¬
lis dissoluat : captiuosq liberos abi¬
repermitat: Igitur quodamtempo¬
re : a pollinaris cumuictorio ducettali¬
ã petiit : quod auint apudurbem romã
interfectuma polinarem in colaeloci:
qua sicaptiuum reo nebant dicentes.
Non uidebis patriãtuam : sed dignas

Expanded text:
imber umbrosus atque teterrimus imber umbrosus atque teterrimus super eos discendit, et tanta pluvia ibidem est diffusa, ut flumina per vias illae currere cernerentur. Verumtamen circa sancta pignora per unum valde jugerum neque una gutta visa est cecidisse. Et abeuntibus illis, pluvia eos a longe, quasi praebens obsequium, sequebatur, populum fovens, gestatores autem pignorum non attingens. Haec videns pontifex, magnificavit Dominum, qui, fidei suae sic favens, talia ad Sanctorum gloriam operari dignatus est. Congregatis vero civibus cum magno gaudio atque devotione, sanctam ecclesiam his illustratam pignoribus dedicavitolanensium urbem Victor inclytus martyr, quod saepius vinctos ab ergastulis dissolvat, captivosque liberos abire permittat . Igitur quodam tempore Apollinaris cum Victorio duce Italiam petiit, quem aiunt apud urbem Romam interfectum, Apollinarem incolae loci quasi captivum retinebant, dicentes: Non videbis patriam tuam, sed dignas