comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum int̾pretari cupiens inuoluit᷑. Si autẽ in greca lingua hoc ei acci-¬
dit. quã nutritus in tharso cilicie a parua etate imbiberat. qͥd de
latinis dicendum ẽ. qui uerbum de uerbo expͥmere conantes obsci¬
rioies faciunt eiꝰ sententias. & ueluti herbis crescentib frugum stran¬
gulant. ubertatẽ: Conabimun itaq fia pa ꝙ pactinoc. sensus eiꝰ
euoluere. & tricas implicati eloquii suo ordini reddere atq iunctu¬
re. ut simplici stamine uerborum fila decurrant: puroq sub tegii¬
ne aplici sermonis. textura succrescat. Nemo uos suꝑet nemo aduer¬
sum tios brauium accipiat. Hoc enim grece dicitur katͣ as p̃as¬
bͥi  eͣ to. quando quis incertamine positus iniqͥtate agonythete uel
insidiis magistrorũ s pa s i oN. & palmã sͥ debitã ꝑdit. Multaq
sunt uerba qͥb iuxta morẽ urb̃ & ꝑuintiȩ sue familiarius apł utit᷑.

Expanded text:
sum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accisum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus in Tarso Ciliciae a parua aetate inbiberat, quid de Latinis dicendum est, qui uerbum de uerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum strangulant ubertatem? conabimur itaque παραφραστικῶς sensum eius euoluere et tricas inplicati eloquii suo ordini reddere atque iuncturae, ut simplici stamine uerborum fila decurrant puroque subtegmine apostolici sermonis textura subcrescat. nemo uos superet: \'nemo aduersum uos brauium accipiat\'. hoc enim Graece dicitur καταβραβευέτω, quando quis in certamine positus iniquitate agonothetae uel insidiis magistrorum βραβεῖον et palmam sibi debitam perdit. multaque sunt uerba, quibus iuxta morem urbis et prouinciae suae familiarius apostolus utitur.
Abbreviated transcription (Latin):
udeat᷑: & uel austera esse uel nimia. In quibus gͥ tanta fuerũt bo¬
uid uelit intelligi ꝓnod idem apłs scͥbit ad colosenses. nemo
uos suꝑet uolens in humilitate mentis &o religione angłorum: quȩ
non uidit ambulans frustra inflatus sensu carnis suȩ. & ñ tenens
caput ex quo totum corpus ꝑ nexus & coniunctiones subministra-¬
tum & conuinctum crescit in augmentum dei. & reliqua.
llud quod crebro diximus. & si imꝑitus Solutio decime q̃stionis.¬
sermone. ñ tam̃ scientia: nequaquam paulum de humilitate sed
de conscientiȩ ueritate dixisse. etiã nunc approbamus. Pfundos eñ
& reconditos senstis lingua ñ explicat. Et cum ipse sentuat qͥd lo-¬
ꝗtiat᷑: in alienas aures ptro ñ potest transferre sermone. Quem enĩ¬
cum in uernacala lingua habebat disertissimum. quippe ut hebreus
ex hebreis & eruditus ad pedes gamalyhel uiri in lege doctissimi. se ip¬

Expanded text:
videatur, et vel austera esse, vel nimia. In quibus igitur tanta fuerunt bovideatur, et vel austera esse, vel nimia. In quibus igitur tanta fuerunt boQuid velit intelligi, quod idem Apostolus scribit ad Colossenses: Nemo vos superet, volens in humilitate mentis et religione Angelorum, quae non vidit, ambulans frustra inflcaput, ex quo totum corpus per nexus et conjunctiones subministrat conjunctum crescit in augmentum Dei , et reliqua. Illud quod crebro diximus: Et si imperitus sermone, non tamen scientia , nequaquam Paulum de humilide conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. quem cum in uernacula lingua habeat disertissimum — quippe ut Hebraeus ex Hebraeis et eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ip
Abbreviated transcription (Latin):
genin o exaltaui. Hunc dicit. filiĩ alieni mẽtiti st̃ mͥ. Et quorũ
gla. ut de cunctis gentibus eligeret᷑ in pectiliarẽ popłm dei. Et qͦx
testam̃ta. unum in littera alterum in sp̃ti. ut qui pͥtis in carne
serui erant cerimoniis legis obolite. postea seruirent in sp̃ũ mã¬
datis euangłii sempiterni. Et legis latio. Ad utrumq respondet &
noui & ueteris testam̃ti. Et cultꝰ. id est uera religio. Et ꝓmissiones
ut quicqͥd reꝓmissum ẽ patribus compleret᷑ in filiis: & quod miaiꝰ¬
est ex quib xp̃c de marꝑa genitꝰ uirgine. Ut sciremꝰ qͥs iste sit xp̃c:
causas doloris sui uno sermone cõprehendit. Qui est suꝑ omnia
deus benedictꝰ in secula amen. Ut iste tantus ac talis ab eis ñ reci¬
peret᷑ de quorum styrpe generatꝰ est & nichilominus laudat iudiciĩ
ueritatem. ne sententia dei in ꝓpinquos & fratres suos displicere

Expanded text:
genui, et exaltavi , nunc dicit: Filii alieni mentiti sunt mihi . Et, quorum genui, et exaltavi , nunc dicit: Filii alieni mentiti sunt mihi . Et, quorum gloria, ut de cunctis gentibus eligerentur in peculiarem populum Dei: Et, quorum testamenta, unum in littera, alterum in spiritu: ut qui prius in carne servierant caeremoniis Legis abolitae; postea servirent in spiritu mandatis Evangelii sempiterni. Et legislatio, ad utrumque respondet, et novi, et veteris Instrumenti. Et cultus, id est, vera religio. Et repromissiones; ut quidquid repromissum est patribus, compleretur in filiis. Et quod omniest ex quibus Christus de Maria genitus virgine. Et ut sciremus quis iste sit Christus, causas doloris sui uno sermone comprehendit, qui est super omnia Deus benedictus in saecula, amen. Et iste tantus ac talis, ab eis non recipitur, de quorum stirpe generatus est. Et nihilominus laudat judicii veritatem, ne sententia Dei in propinquos et fratres suos displicere
Abbreviated transcription (Latin):
illum credit hominum genus. Perire autt̃ ñ in ꝑpetaum s in p̃sentla¬
rum: qͥ etũ ꝑdidet it animã suã ꝑ ⁊ p̃o saltiam cã facit. Unde & de q̃ͣra¬
gefimo  tercio psalmo assumit exemplum. Qm̃ ꝓpt̾ te mortisi¬
cam tota die. reputati sumus ut oues occisionis. Uult ergo ap̾ls
ꝑire in carne. ut alii saluent᷑ in sp̃u. Suum sanguinẽ fundere: ut
multorum animȩ ꝯseruent᷑. Quod autẽ anathenia int̾dum occisio¬
nem sonet: multis ueteris in strum̃ti testimoniis ꝓbari potest. Et
ne leuem putemꝰ e̾e̾ tristiciam &̃ modicam causãm doloris: iungit
& dicit. ꝓ fratribus meis & ꝓpinquis iuxtã carnem. Quando ꝓpin¬
quos appellat & fratres iuxta carnem: in sp̃u a se ostendit alienos.
Quorum est inqͥt adoptio: quȩ significantiꝰ grece dicit᷑ yͣ doeciã.
De qͥb quondã dñs loquebat᷑. filius pͥmogenitus meus ifrł. Et filios¬

Expanded text:
illum credat hominum genus, perire autem non in perpetuum, sed inpraesentiaillum credat hominum genus, perire autem non in perpetuum, sed inpraesentiarum. qui enim perdiderit animam suam pro Christo, saluam eam facit. unde et de quadragesimo tertio psalmo adsumit exemplum: quoniam propter te mortificamur tota die, reputati sumus ut oues occisionis. uult ergo apostolus perire in carne, ut alii saluentur in spiritu, suum sanguinem fundere, ut multorum animae conseruentur. quod autem anathema interdum occisionem sonet, multis ueteris instrumenti testimoniis probari potest. et ne leuem putemus esse tristitiam et modicam causam doloris, iungit et dicit: pro fratribus meis et propinquis iuxta carnem. quando propinquos appellat et fratres iuxta carnem, in spiritu a se ostendit alienos. quorum est, inquit, adoptio, quae significantius Graece dicitur vlofteoia, de quibus quondam dominus loquebatur: filius p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad horam pungat & transeat. s qui iugiter in corde ꝑmaneat.
Quo tendit ista tristicia: Aa quid ꝓsicit incessabilis dolor: Optat
anathema esse a xp̃o: ob̃ perire ut als saliti frant. S si consideremĩ
moysi uocem rogantis deum ꝓ popl ndeoũ atq dicentis. sifludt¬
tis eis peccatum suũ dimnite. si autẽ ñ tus: dele me de libro tuo
quem scͥpsisti. ꝑspitiemus eundem & moysi & pauili erga creditum
sibi gregem affectam. Pastor enim bonas ponit animã surã ꝑ oubas.
Mercennarius autẽ cũ uiderit luptim uenientẽ fagit. quia ñ sune ciꝰ¬
b̾sies. Et hoc ip̃sum ess clicere. optabam anathema et ã xp̃o: eo d̃ele
me de libro quẽ sepsisti. Qui enim delent᷑ delibro qmentium & cum
nistis ñ stͥbentur: anathema fiunt a dño. Simulq cerne apb̃n quante
caritis in xp̃o sit. ut ꝑ illo cupiat mori & solus perire. dam mͦ omne in

Expanded text:
qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. quo tendit ista tristitia ? ad quid proficit incessabilis dolor? optat anathema esse a Christo et perire, ut alii salui fiant. sed si consideremus Moysi uocem rogantis deum pro populo Iudaeorum atque dicentis: si dimittis eis peccatum suum, dimitte; sin autem non uis, dele me de libro tuo, quem scripsisti, perspiciemus eundem et Moysi et Pauli erga creditum sibi gregem affectum. pastor enim bonus ponit animam suam pro ouibus, mercennarius autem, cum uiderit lupum uenientem, fugit, quia non sunt eius oues. et hoc ipsum est dicere: optabam anathema esse a Christo et: dele me de libro, quem scripsisti. qui enim delentur de libro uiuentium et cum iustis non scribuntur, anathema fiunt a domino. simulque cerne apostolum, quantae caritatis in Christo sit, ut pro illo cupiat mori et solus perire, dum modo omne in
Abbreviated transcription (Latin):
dico in xp̃o iħũi ñ mentior. testimonium mͥ ꝑhibente conscientia mȩa
m sp̃n sc̃o: quia tristicia est michi magna ob continius dolor cordi
meo. Optabam enim anathema esse ipse a xp̃o ꝓ fratribus meis.
tis. ut neo metu mortis nec spe uite. nec ꝑsecatione nec fame. nec
nuditate nec ꝑictilo. nec gladio possit separari a caritate eiꝰ. & si an¬
geli quoq & potestates & uel p̃sentia uel futura & om̃s celoꝵ forti¬
tudies. & excelsa pariter ac ꝓfunda. & uniuersa simul creatura
ei ingruat. quod nequaquã potest fieri. tamen ñ separet᷑. a cari¬
tate dei. quam habet in xp̃o iħti. Quȩ est ista tanta mutatio. im¬
mo inaudita prudentia:. ut ꝓ caritate. xp̃i nolit habere xp̃m : Et
ne ei forsitan ñ credamus. itrat & confirmat in xp̃o. oo ꝯscientie
sue testem iuocat sp̃m sc̃mr. se babere tristiciam & ñ leuem & nom
fortuitam s magnam & incredibilem. & habere dolorem in corde.q̃

Expanded text:
ibente conscientia mea in spiritu sancto, quoniam tristitia mihi est magna et continuus dolor cordi meo; optabam enim anathema esse ipse a Christo pro fratribus meis et caritatis, ut nec metu mortis nec spe uitae nec persecutione nec fame nec nuditate nec periculo nec gladio possit separari a caritate eius, et, si angeli quoque et potestates et uel praesentia uel futura et omnes caelorum fortitudines et excelsa pariter ac profunda et uniuersa simul creatura ei ingruat — quod nequaquam potest fieri —, tamen non separetur a caritate dei, quam habet in Christo Iesu, quae est ista tanta mutatio, immo inaudita prudentia, ut pro caritate Christi nolit habere Christum? et ne ei forsitan non credamus, iurat et connrmat in Christo et conscientiae suae testem inuocat spiritum sanctum, se habere tristitiam non leuem et fortuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, non
Abbreviated transcription (Latin):
nubibꝰ obuiã xp̃o maera. & sic semꝑ cum dño erimꝰ. Itaq ꝯsolamini
intucẽ in u̾bis istis. Qs̃ audientes macedones ñ intellȩxer̃t̃ qͦs secum
uiuentes aple uocet: & qͥ dicant᷑ residui qͥ cum illo rapiant᷑ in nubib
obuam dño. s arbitrati sunt dum adhuc essent in corpore & anteqͣ
gustarent: mortẽ xp̃m in sua maiestate uenturũ. Qd apłr audiens

Expanded text:
nubibus obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino erimus. Itaque consolamini invicem in verbis istis . Quod audientes Macedones, non intellexerunt, quos secum viventes, Apostolus vocet, et qui dicantur residui, qui cum illo rapiantur in nubibus obviam Domino, sed arbitrati sunt, dum adhuc essent in corpore, et antequam gustarent mortem, Christum in sua majestate venturum. Quod Apostolus audiens,
Abbreviated transcription (Latin):
uelet᷑ in suo tempore. Hoc est quȩ causa sit ut antixp̃c in p̃sentiae
non tieniat optime nostis. Nec uult aꝑte dicere romanum im¬
ꝑum. destrnendũ. Quod ipłi qui imꝑant et̾num putant. Unde
c dm apocalypsin ioħis in fronte purpurate meretricis scͥptum t̃¬
nomen nomen blasphemie. id est rome eterne. Si enĩ aꝑte audio¬
terq dixisset. non ueniet ant xxp̃c nsi pͥtis .n. nomanũ deleatua¬

Expanded text:
ueletur in suo tempore, hoc est: quae causa sit, ut antichristus in praesentiarum ueletur in suo tempore, hoc est: quae causa sit, ut antichristus in praesentiarum non ueniat, optime nostis. nec uult aperte dicere Romanum imperium destruendum, quod ipsi, qui imperant, aeternum putant. unde secundum Apocalypsin Iohannis in fronte purpuratae meretricis scriptum est nomen blasphemiae, id est \'Romae aeternae\'. si enim aperte audacterque dixisset: \'non ueniet antichristus, nisi prius Romanum deleatu
Abbreviated transcription (Latin):
e ac̃ hi. ut om̃s gͣs̃ q̃ romano imperio subiacẽt recedant ab eis. oo reue:¬
latꝰ fuerit homo peccati. id est ostensus. quẽ oniniũ. ꝓpb̾arã uerbi pre¬
nuntiant. homo peccati. in ꝗuio fons omniũ peccatorũ ẽ: & filiꝰ per¬
ditionis id ẽ diaboli. Ipse ẽ enĩ cinit̾isoꝵ ꝑditio. Qui adu̾sat᷑ xp̃o. &o
ideo nocat᷑ antxxp̃c. Et extollit᷑ suꝑ om̃e qd̃ dicit᷑ ds̃. ut cunctarũ
gentiũ deos siue omnẽ ꝓbatã & ueram religionẽ suo calcet pede. Et
in templo dei uel hierosolimis ut quidam putant uel in eccłã. ut
tierius arbitram̃ sederit. ostendens se esse tanquam ipse sit xp̃c &
desteuat. Meminstis ait qd̃ hec ipsa qtiȩ ñc scͥbo ꝑ epłam cum apuiqd
uos essem p̃senti sermone narrabam. & dicebã tiob̃ xp̃m ñ esso uen
turum. niti p̃cessisset ant yxp̃e. Et nunc quid decineat scitis: ut re¬

Expanded text:
jzoovaoia, ut omnes gentes, quae Romano imperio subiacent, recedant ab eis — et reuejzoovaoia, ut omnes gentes, quae Romano imperio subiacent, recedant ab eis — et reuelatus fuerit id est ostensus, quem omnium prophetarum uerba praenuntiant — homo peccati — in quo fons omnium peccatorum est — et filius perditionis — id est diaboli; ipse est enim uniuersorum perditio —, qui aduersatur Christo et ideo uocatur antichristus, e t extollitur super omne, quod dicitur deus, ut cunctarum gentium deos siue omnem probatam et ueram religionem suo calcet pede et in templo dei — uel Hierosolymis, ut quidam putant, uel in ecclesia, ut uerius arbitramur- sederit ostendens se, tam quam ipse sit Christus et destruat. meministis, ait, quod haec ipsa, quae nunc scribo per epistulam, cum apud uos esseturum, nisi praecessisset antichristus. et nunc quid detineat, scitis, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
anglõs suos cũ tuba & uoce magna: & ꝯgregabũt electos eiꝰ a quattor
uentis. a sũmo celoꝵ usq ad t̾minos eoꝵ. Rursũq de antx xp̃o lo¬
qͥt᷑ ad iudeos. Ego ueni in noĩe patͥs nũ & ñ credidistis mͥ. Sialiꝰ
ueneint in noĩe stio. illũ suscipietis. Igit᷑ thessalonicenfiti aumor
uel d̾ccasio ñ intellecte eplẽ uel ficta reuelatio quẽ ꝑ sompnitun de¬
cepat dormientes uel aliquoꝵ ꝯiectura ysaie & danhelis euan¬
gelioꝵꝙ uerba de antx xp̃o p̃ñtiantia ĩ illud tempꝰ int̾p̃tanqũ
mouerat atq tͣbauerat. ut in maiestate sua tc xp̃m sꝑarẽo
tũ antixp̃i debeant pͣstolari. ut cũ illa facta uiderint. t̾c̃ sciant
antixp̃m id est hominẽ peccati & filiũ ꝑditionis. qͥ adu̾sat᷑ & ex¬
tollit̾ supͣ omne qd dr̃ ds̃ aut qd colit᷑. ẽ qͥ in tẽplo di sedeat:¬
csse uenturũ. Nisi inqͥt uenerit discessio pͥmtm. qd̃ grece dẽ an oc¬

Expanded text:
lectos eius a quattuor uentis a summo caelorum usque ad terminos eorum. rursumque de antichristo loquitur ad Iudaeos: ego ueni in nomine patris mei et non credidistis mihi. si alius uenerit in nomine suo, illum suscipietis. igitur Thessalonicensium animos uel occasio non intellectae epistulae uel ficta reuelatio, quae per somnium deceperat dormientes, uel aliquorum coniectura Esaiae et Danihelis euangeliorumque uerba de antichristo praenuntiantia in illud tempus interpretantium mouerat atque turbauerat, ut in maiestate sua tunc Christum sptum antichristi debeant praestolari, ut, cum illa facta uiderint, tunc sciant antichristum, id est hominem peccati et filium perditionis, qui aduersatur et extollitur super omne, quod dicitur  uenerit discessio primum — quod Graece dicitur a
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia tacita questio poterat commoueri. cur enim conorssit ds
omnem eum habere uirtutẽ. signa atq ꝓdigra. ꝑ quȩ seducantur
si fieri potest etiam electi dei. solutione pͣeruenit hanc questionem.
& quod opponi poterat anteꝗͣ opponatur absoluit. faciet inquit om
ma non fua uirtute s concessione dei ꝓpter iudeos: ut qui noluerẽ

Expanded text:
ncessit deus omnem eum habere uirtutem et signa atque prodigia, per quae seducantur, si fieri potest, etiam electi dei?\', solutione praeuenit quaestionem et, quod obponi poterat, antequam obponatur, absoluit. faciet, inquit, haec omnia non sua uirtute, sed concessione dei propter Iudaeos, u
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑. Si ad serui helye iniuriam ignis descendit e celo. & ñ sama¬
rytas s udeos consumpsit incendiũ: quantomagis ad contemp¬
tum filiĩ dei in impios samaritas debet flamina seuire: Fregio¬
ne cdñs qͥ ñ ad iudicandum uenerat. s ad saltiandum ñ in potesta¬
te s inhumilitate. ñ in patris gloria s in hominis uilitate: incre

Expanded text:
quuntur. Si ad servi Eliae injuriam ignis descendit de coelo, et non Samaquuntur. Si ad servi Eliae injuriam ignis descendit de coelo, et non Samaritas, sed Judaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum Filii Dei, in impios Samaritas debet flamma saevire? E regione Dominus, qui non ad judicandum venerat; sed ad salvandum, non in potestate, s
Abbreviated transcription (Latin):
lens tollere omnem occasionem ꝑsecutionis iudaice. ne postea dicerent
crucisixutis eam. qunia se inimicis nr̃is & hostibus inexerat. facies
igitm eius erat ꝑgens in ierłm. Et iccirco iuxta alteram intelligẽ¬
ttam ñ receperunt eum samarite: quia festinabat ingredi ierłm. Ut
autẽ eum non reciperent: fuit dominice toluntatis. Deniq apłi in le¬
ge uersati in qua tantum iusticiam nouerant. ocalum ꝑ ocalo. den-¬
tem ꝓ dente : ulcisci nituntur iniuriam. & imitari helyam: ad ciuiꝰ
uocem duas pentecontadas militum ignis absumpserat. Dicuntq ad
dñm. llis dicentis ut ignis descendat de celo: & consumat eos: Pcil¬
chre uis inquiunt dicimꝰ. Nam & helyas dyxerat. Si homo dei scłm.
ignis de celo descendat suꝑ uos. Ergo ut apłorum sermo effitientiã
habeat: uoluntatis est dñi. Nisi enm ille usserit: frustra dicãt
apłi ut ignis descendat suꝑ eos. Et quodammꝰ uerbis aliis hoc lo¬

Expanded text:
lens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: lens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergentis Hierusalem et idcirco iuxta alteram intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia fesautem eum non reciperent, fuit Dominicae voluntatis. Denique Apostoli in Lege versati, in qua tantum justitiam noverant, oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur injuriam, et imitari Eliam, ad cujus vocem duos pentecontarchos militum ignis absumpserat: dicuntque ad Dominum: Vis, dicimus, ut ignis descendat de coelo, et consumat eos ? Pulchre, Vis, inquiunt, dicimus: nam et Elias dixerat: Si homo Dei sum, ignis descendat de coelo super vos . Ergo ut Apostolorum sermo efficientiam habeat, voluntatis est Domini. Nisi enim ille jusserit, frustra dicunt Apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodammodo verbis aliis hoc lo
Abbreviated transcription (Latin):
dei. non licet nobis & uobis edificare domum dñi. Deniq ꝓsuimma mn¬
iuria: pharysei exꝓbrant dño. Honne demoniũ habes &o samaritañ
eo: Et in parabola de ierlm̃ descendentis iericho. samaritanꝰ pomt᷑ pro
signo atq miractilo. quod malus bene fecerit. Et ad puteum samary
pulis eiꝰ qui ad parandum hospitiam uenerant. iudeum esse cognosciũ
o quasi uideum atq alienum & eum qui ad inmicas ꝑgeret. susci¬
pere noluerunt. Quamꝗͣ & alia nobis suibitiat᷑ intelligentia: quod
uoluntatis dm̃i fuerit non suscipi ã samaritis quia festinabat ire ierłm̃.
ibiq pati & sanguinem fundere: ne occipatꝰ susceptione samaritica
& doctrina gentis illitis pallionis differret diem. ad quam uenerat
stistinendam. Vlnde dicit & in alio loco. Non ueni nͥ ad oues ꝑditas domꝰ
isrł. Et apłis p̃cepit dicens. ciuitates samar ytanorum ne intrabitis: uo¬

Expanded text:
daei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa indaei: non licet nobis et uobis aedificare domum domini. denique pro summa iniuria pharisaei exprobrant domino: nonne daemonium habes et Samaritanus es? et in parabola de Hierusalem descendentis Hiericho Samaritanus ponitur pro signo atque miraculo, quod malus bene fecerit, et ad puteum Samaritpulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uo
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuã. & dedi faciem tuã eream & frontẽ tuam ferream. ut
si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuerse t̾rȩ : quasi in¬
cude durissima resisteret. malleumq contereret de qto scriptũ
est. Quomodo confractꝰ est & contritus malleus uniuerse t̾re:
Et misit muintios id est angłõs ante faciem suam. Iustum enun
eratiut dei filio angłi ministrarent. Siue anglõs apłõs uocat:
essent uicum samarie ut p̃pararent ei ñ susceperunt illum: qr
facies eiꝰ erat uadens in ierłm. Hostili int̾ se sa¬
maritam atq iuidei discordant odio: & cum
omnes oderint gentes. ꝓprio contra se furo¬
re bachant᷑. dumꝰ utriqͣi de legis possessone
contendunt. & in tantum se mutuo ꝑsecunt᷑: ut postquã iudei de
babylonia sunt reuersi. edificationem templi samaritani impedierĩt.
Cumq uellent & ip̃s cum eis edificare templum: responderuns di¬

Expanded text:
faciem tuam et dedi faciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, faciem tuam et dedi faciem tuam aeneam et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocaessent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo persequuntur, ut, postquam Iudaei de Babylonia sunt reuersi. aedificationem templi Samaritani inpedierint. cumque uellent et ipsi cum eis aedificare templum, responderunt Iu
Abbreviated transcription (Latin):
dio fidei crescentis etatis oriatu hyempo: de qua scͥptum ẽ. hyemꝑs
abiit. tͣnsiit sibi. Ne otio torpeamꝰ s inminente naufragio susci-¬
temus dormientẽ dñm. atq dicamus. Preceptor. salta nos: ꝑiiiꝰ.
uid sibi uelit quod scͥptum est in etrangelio scdm̃ lucã.U. q̃stio.¬
de non receperunt eum: qm̃ facies eitis erat uadens in ierłm. Solutio.
eius. ut pascha celebraret de quo dixerat. denderio desideraui
hoc pascha comedere uobiscum. & bibere calicem de quo ait:
calicem quem dedit midi pater num bibam illum: Omnemq doc-¬
trinam suam patibulo roboraret. uixta illud quod scͥptum est cum
exaltatus fuero omnia traham ad me: obfirmauit faciem suam ut
iret ierłm. Obfirmatione enim & fortitudine opus est ad passionẽ
sponte ꝓperanti. Vnde & erechyeli cui dixerat deus fili hominis
in medio scorpionum tu habitas ne timeas eos. obfirmatii inquit

Expanded text:
dio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems dio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum atque dicamus: praeceptor, salua nos, perimus. Quid sibi uelit, quod scriptum est in euangelio secundum Lucam: et non recepereius et pascha celebraret, de quo dixerat: desiderio desideraui hoc pascha comedere uobiscum, et biberet calicem, de quo ait: calicem, quem dedit mihi pater, non bibam i 11 u m ? omnemque doctrinam suam patibulo roboraret iuxta illud, quod scriptum est: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, obfirmauit faciem suam, ut iret Hierusalem. obfirmatione enim et fortitudine opus est ad passionem sponte properantis; unde et Ezechiheli, cui dixerat deus: fili hominis, in medio scorpionum tu habitas et ne timeas eos: obfirmaui, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
puenunt ad solidum cibum: & ad maturam etatẽ plenitadinis
ip̃i. Omnis enĩ qͥ lacte alit̾ imꝑitꝰ est in ratione
iusticie: pariuilus enĩ ẽ. He igit᷑ anime que nec¬
dum pepererunt. siue que necdum potuerͣ
ea que gmerata sunt alere: cũ uiderint ser¬
monem hereticum stantem in eccłã cito scandalixant᷑ & pereunt: &
in tempestate atq in ꝑsecutionibus ꝑmanere ñ possunt. presertim
si otium habuerint oꝑum bonorum: & non ambulauerint in tna quȩ¬
xp̃c ẽ. De hac abhominatione heretice ꝑuerseq doctrine dicebat apls
quod homo iniqͥtatis & aduersarus cleciet se contra omne quod dicit᷑
deus & religio: ita ut audeat stare in templo dei. & ostendere se quod
ipse sit deus. Cuius aduentus scdm oꝑationem sathane & ea que con¬
cepta sunt facit perire abortu: & quȩ nata ad puerituã & ad ꝑfectã
etatem ꝑuenire non posse. Quamobrem orandus est dñs ne in exor-¬

Expanded text:
perueniant ad solidum cibum et ad maturam aetatem plenitudinis perueniant ad solidum cibum et ad maturam aetatem plenitudinis Christi.omnis enim, qui lacte alitur, inperitus est in ratione iustitiae; paruulus enim est. hae igitur animae, quae necdum pepererunt siue quae necdum potuerunt ea, quae generata sunt, alere, cum uiderint sermonem hin tempestate atque in persecutionibus permanere non possunt, praesertim si otium habuerint bonorum operum, et non ambulaverint in via qu est. de hac abominatione hereticae peruersaeque doctrinae dicebat apostolus, quod homo iniquitatis et aduersarius eleuet se contra omne, quod dicitur deus et religio, ita ut audeat stare in templo dei et ostendere se, quod ipse sit deus; cuius aduentus secundum operationem satanae et ea, quae concepta sunt, facit perire abortio et, quae nata, ad pueritiam et ad perfectam aetatem peruenire non posse. quam ob rem orandus est dominus, ne in exor
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti suꝑ t̾ram. Sicuti enim semina paulatim formant᷑ in uteris. & tã
dici ñ reputatu homicidium doneo helementa confusa suas ymagines
menbraq suscipiant: ita sensus ratione conceptus. nisi in oꝑa prupperite
ad huc uentre retinet᷑. & cito abortu perit: cum uiderit abhominatio-¬
nem desolationis stantem in eccła. & sathanan transfigurari in iuange¬
lum lucis. Et deistiasmodi patilus sidelibus loquitur dicens. filioli
mei quos iterum parturio: donec xp̃c formetim in tiob̃. Has ego reor
iuxta mysticos intellectus esse mulieris: de quib idem apłs scribit.
Mulier seducta in transgressione facta est: salubit᷑ autẽ ꝑ filiorũ
generationem. si ꝑmanserint in fide & karitate & sc̃itate cũ pudi¬
citia. Que si de sermone diuino aliquando generarint. necesse ẽ
quȩ generata sunt crescere. & pͥmum accipe lac infantiȩ donec

Expanded text:
fecimus super terram. sicuti enim semina paulatim formantur in uteris et tam fecimus super terram. sicuti enim semina paulatim formantur in uteris et tam diu non reputatur homicidium, donec elementa confusa suas imagines membraque suscipiant, ita sensus ratione conceptus, nisi in opera proruperit, adhuc uentre retinetur et cito abortio perit, cum uiderit abominationem desolationis stantem in ecclesia et satanan transfigurari in angelum lucis et de istius modi Paulus foetibus loquitur dicens: filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in uobis. has ergo reor iuxta mysticos intellectus esse mulieres, de quibus idem apostolus scribit: mulier seducta in transgressione facta est; saluabitur autem per filiorum generationem, si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicitia. quae si de sermone diuino aliquando generarint, necesse est, quae generata sunt, crescere et primum accipere lac infantiae, donec
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ patit᷑. & obseruatio sabbati aut p̃uaricatores facit si fugiant: atit hos¬
tium gladiis subiacere. si sabbati otium & p̃cepta seruatierint. Nos autẽ
audientes dñm saluatorem. ut qͥ in uidea funt ad montana consugrant:
ipsi quoq oculos leuamus ad montes: de qͥb scͥptam ẽ. Leuatu ocalos
meos ad montes: unde ueniet auxilium michi. Et in alio loco. ftip¬
damenta eius in montib sc̃is & montes incirtuitu eiꝰ. & dñs in
circitipa ꝓopłi sui. Et non potest abscondi ciuitas suꝑ montẽ posita &
discaltiamts nos pelle littere nudisq pedibus cum moyse ascendentes
montẽ syna dicemus. Transiens uidebo uisionem hanc magnam: ut̃ pos¬
simus intelligere pregnantes animas quȩ de semine doctrinarum &
sermonis dei mitia fidei conceperunt. & dicunt cum ysara. Atimore
tuo dñe concepimus & parturiuimus & peꝑimus sp̃m salutis tue queni

Expanded text:
re non patitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hosre non patitur et obseruatio sabbati aut praeuaricatores facit, si fugiant, aut hostium gladiis subiacere, si sabbati otium et praecepta seruauerint. nos autem audientes dominum saluatorem, ut, qui in Iudaea sunt, ad montana confugiant, ipsi quoque oculos leuamus ad montes, de quibus scriptum est: leuaui oculos meos ad montes, unde ueniet auxilium mihi, et in alio loco: fundamenta eius in montibus sanctis et: montes in circuitu eius et dominus in circuitu populi sui et: non potest abscondi ciuitas super montem posita, et discalciamus nos pellem litterae nudisque pedibus cum Moyse ascendentes montem Sina dicimus: transiens uidebo uisionem hanc magnam, ut possimus intellegere praegnantes animas, quae de semine doctrinarum et sermonis dei initia fidei conceperunt et dicunt cum Esaia: a timore tuo, domine, concepimus et parturiuimus et peperimus, spiritum salutis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
pium totius corporis eorũq qui credunt. & omnis intelligentiȩ
sp̃ualis ex capite corpꝰ eccle ꝑ suas compages atq uncturas uitalẽ
doctrine celestis accipit succũ. ut omnia paulatim menbra ue¬
gecintent᷑. & ꝑ occultoᷤe uenarũ meatꝰ fandat̃ defecatꝰ. sanguuis¬
cibortim. & ministret̾ atq stccrescat immo teneat᷑. temꝑantia cor¬
poris: ut de fonte capitis rigiti artus crescant in ꝑfectionẽ. dĩ. & n¬
pleatiu saluatoris oratio. Pater tolo ut sicut ego &b tu untum stimtis
sie s isti in nob̾ unum sint: ut postꝗ̃ nos xp̃c tradiderit patri. sit ds̃
omina in omnibꝰ. Tale quid & in uerbis & in sensibus oo igenere
locutionis obscurissime: scbit ad ephesios. Ueritatem aucẽ loquen¬
tes. in caritate crescanius in illo ꝑ omnia qui est caput. xp̃c. exquo
totum corptis compactum & conȩxũ ꝑ omnẽ iunctarã scib ministł.¬

Expanded text:
pium totius copium totius cospiritualis. Ex quo capite corpus Ecclesiae per suas compages atque juncturas, vitalem doctrinae coelestis accipit succum, ut omnia paulatim membra vegetentur, et per occultos venarum meatus, fundatur defecatus sanguisciborum et ministretur atque subcrescat, immo teneatur temperantia corporis, ut de fonte capitis rigati artus crescant in perfectionem dei, ut inpleatur saluatoris oratio: pater, uolo, ut, sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint, ut, postquam nos Christus tradiderit patri, sit deus omnia in omnibus. tale quid et in uerbis et in sensibus et in genere elocutionis obscurissime scribit ad Ephesios: ueritatem autem loquentes in caritate crescamus in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus conpactum et conexum per omnem iuncturam subministra
Abbreviated transcription (Latin):
cat aopas euto. id est nullus aduersus uos brauĩ accipiat. Qmib
& aliis uerbis multis usq hodie utunt᷑ cylices. Nec hoc mirem in
aplõ si utatur eiꝰ lingue consuetudine in qua natus est & nutritꝰ
cũ uirgilius alter homerus apud nos patriȩ suȩ sequens ꝯsuctu¬
oinem sceleratũ frigus appellet. Neno ergo uos suꝑet atq deum-¬
cat uolens humilitatẽ littere sequi & angłoꝵ religionẽ atq cultu¬
ram. ut ñ seruiatis sp̃uali intelligentiȩ s exemplarib futuroũ
que nec ipse uidit qui uos superare desiderat. siue uidet. Utrũ¬
q enim habetim in greco: p̃sertim cum tumens ambulet & in¬
cedat inflatꝰ mentisq suꝑbiã gestu corporis p̃ferat. Hoc enĩ sig¬
nficat ẽ ms an eio is̃. frustra autẽ inflatur & tumet sensu car¬
nis sue. carnaliter cuncta intelligens. & traditionum iudaicarũ
delirilmenta ꝑquirens: & non tenens caput omniũ scͥpturarum
illum de quo dictum ẽ. Capat uiri xp̃c ẽ. Caput autẽ atq pͥnti¬

Expanded text:
καταβραβευέτω, id est \'nullus aduersum uos brauium accipiat\'. quibus et aliis multis uerbis usque hodie utuntur Cilices. nec hoc miremur in apostolo, si utatur eius linguae consuetudine, in qua natus est et nutritus, cum Uergilius, alter Homerus apud nos, patriae suae sequens consuetudinem \'sceleratum\' frigus appellet. nemo ergo uos superet atque deuincat uolens humilitatem litterae sequi et angelorum religionem atque culturam, ut non seruiatis spiritali intellegentiae, sed exemplaribus futurorum, quae nec ipse uidit, qui uos superare desiderat, siue uidet — utrumque enim habetur in Graeco —, praesertim cum tumens ambulet et incedat inflatus mentisque superbiam et gestu corporis praeferat-hoc enim significat eaatsvcov —, frustra autem infletur et tumeat sensu carnis suae carnaliter cuncta intellegens et traditionum Iudaicarum deliramenta perquirens et non tenens caput omnium scripturarum illud, de quo dictum est: caput uiri Christus est, caput autem atque princi
Abbreviated transcription (Latin):
crucisrrus ẽ & ego mundo: nec auditis dñm dicẽtẽ ad patrẽ. de
in qͦ sederit mulier menstruata: neq gustaueritis siullam carnem
&o leporum & sepiarũ. & lolligium. murene. & anguille & uniuet¬
sorum piscium qui squamas & pennulas ñ habent. que omma in
corruptione & in interitu sant ipso tisii. & stercore digerunt᷑:

Expanded text:
crucifixus est, et ego mundo ? » nec auditis Dominum dicentem ad Patrem: « De  sederit mulier menstruata, neque gustaueris suillam carnem et leporum et sepiarum et lolliginum, murenae et anguillae et uniuersorum piscium, qui squamas et pinnulas non habent\', quae omnia in corruptione et interitu sunt ipso usu et stercore
Abbreviated transcription (Latin):
calles potuerit. intienire: in conseqͣntibꝰ impiugit & corriuit. Quomͦ
eni ꝓ patre qͥs atddet mori.es ꝓ filio uyx mort᷑. um ꝓpt̾ nom̃ xp̃i¬
tantꝰ martyrum sanguis esfusus sit : Qui gͥ simplicit̾ hunc exponit
locum boc potest dicere. qd̃ in uet̾i lege. in qua itisticia est uix pauci m¬
uenti sunt. qui suum fuderint sanguinem. In notio autẽ instrum̃to
in qͦ bonitas ẽ atq deĩtia: mnumerabiles extiterint martyres. S ex
eo qd posuit forsitan etiã qͥs audeat mori: & pendulo gradi sententiã
tẽꝑauit: inueniri posse nonnullos qͥ audeant mori ꝓ euanglio. osten¬
dit ñsic accipiendum. s exssuꝑioub & inferiorib sensum loci huiꝰ de¬
bere tͣctari. Dicens enim paulus aplc̃ se glouari in tribulationib. quia
tribulatio pacientiam oꝑatu. pacientia ꝓbationem. ꝓbatio uͦ speni. spes

Expanded text:
calles potuerit inuenire, in consequentibus inpingit et corruit. quomodo calles potuerit inuenire, in consequentibus inpingit et corruit. quomodo enim pro patre quis audet mori ct pro filio uix moritur, cum propter nomtantus martyrum sanguis effusus sit? qui igitur simpliciter hunc exponit locum, hoc potest dicere, quod in ueteri lege, in qua iustitia est, uix pauci inuenti sint, qui suum fuderint sanguinem, in nouo autem instrumento, in quo bonitas est atque clementia, innumerabiles extiterint martyres. sed ex eo, quod posuit: forsitan quis etiam audeat mori et pendulo gradu sententiam temperauit, inueniri posse nonnullos, qui audeant mori pro euangelio, ostendit non sic accipiendum, sed ex superioribus et inferioribus sensum loci huius debere tractari. dicens enim Paulus apostolus se gloriari in tribulationibus, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ isto qͥs morit᷑. nam & ꝓ bono forsitan qͥs audeat moris. Solit ioiet¬
ue hereses ex occasione huiꝰ testimonis qd intelligant. diuerso
quidem errore s pari impietate blasphemant. Marcion em̃
qui iusttm deam & creatorem legis facit & ꝓphetaram. bontim
cit dens: alt̾um iustũ. & alt̾ũ bonum. Et ꝑ itist̾o asserit uel nullos
uel paticos obpetisse mortẽ. ꝓbono autẽ id est ꝓ xp̃o: inntimerabi¬
les martyres extitisse. Porro arrius itstum ad xp̃m refert: de qͦ
dictũ ẽ. Deus iudiciũ tuum regida: & iusticiã tuã filio regis. Et ip¬
se de se in euangho. Non enim pater iudicat queniquã. s omne
nidiciti dedit filio. Et ego sic̃ audio. ita uidico. Bonũ autẽ ꝙ dĩ
patrẽ: de qͥ ipse filius ꝯfitecimr. Quid me dicis bonun: Nexlo bs
nus. nͥ solus detis pat̾. Cumq huctisq blasphemie sue. detuos

Expanded text:
pro iusto quis moritur; nam pro bon a forsitan quis audeat mori. - Duapro iusto quis moritur; nam pro bon a forsitan quis audeat mori. - Duae hereses ex occasione huius testimonii, quod non intellegunt, diuerso quidem errore, sed pari inpietate blasphemant. Marcion enim, qui iustum deum et creatorem legis facit et prophetarum, bonucit deos: alterum iustum et alterum bonum. et pro iusto adserit uel nullos uel paucos obpetisse mortem, pro bono autem, id est Christo, innumerabiles martyres extitisse. porro Arrius iustum ad Christum refert, de quo dictum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis ipse de se in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio et: ego, sicut audio, ita iudico —, bonum autem deum patrem, de quo ipse filius confitetur: quid me dicis bonum? nemo est bonus nisi unus deus pater. cumque hucusque blasphemiae suae deuios
Abbreviated transcription (Latin):
transgressone legis filiĩ quondam lucis. qͥm legis obseruatione uerfati:
x p̃m qui dei pattis uerũ lumen est ꝑdiderunt. Ambrosius medio-¬
lanensis ep̃c quid de hoc loco senserit. in cõm̃tarĩs eiꝰ legere poteris.
Or ygmis & dydimi in hac parabola explanationẽ inuenire ñ potai.
& utrũ abolita sit temporis uetustate an ipsi ñ ꝯscͥpserint: incertũ
habeo. Michi iuxta pͥorem int̾p̃tationẽ hoc uidet̾. ꝗd de iniqͦ mam¬
mona debeamꝰ nob̃ amicos facere nͣ quoslibet paupes s eos qͥ nos pos¬
sint reciꝑe in domos suas & in et̾na tab̾nacula. ut cũ eis partia pre¬
buerimtis. recipiamꝰ ab ilł magna. & dantes aliena. nra suscipiantus.
Et seminemꝰ in benedictione: ut metamꝰ benedictionẽ. Qui enim par¬
ce seminatierit: parce & metet. Septiuis questis¬
Dyo sensti accipiendum sit qd in eplã legimiꝰ ad romanos. uic em̃

Expanded text:
transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione uersati transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione uersati Christum, qui dei patris uerum lumen est, perdiderunt. Ambrosius, Mediolanensis episcopus, quid de hoc loco senserit, in commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et metet. Quo sensu accipiendum sit, quod in epistula legimus ad Romanos: uix enim
Abbreviated transcription (Latin):
centenario ntmeto qui plen ẽ atq ꝑfectus fecit eos scͥbere qͥnqua¬
gtnarium qͥ ꝓpͥe penitentũ ẽ uixta uubeleũ. & illam in euangłio
parabolã in qͦtia alteri qͥngenti. alt̾i qͥnquaginta denari dimttim¬
tur. Scdm autẽ uocauit popłm iudeoinm. qui tritico mandatoꝵ
d̃i nutritꝰ erat. & debebat. ei centenariũ numerã: & coegit ut
de centũ octoginta faceret id est credere in dm̃ resurrectionẽ que oc¬
taue diei numero ꝯtinet᷑ & de octo ꝯtinet᷑ decadibas. ut de sabbato
transiret add pͥmam sabbati. Ob hanc cauisam ã dño p̃dicat᷑. quod bñ
fecerit ꝓ salute fua: & in euangłii dem̃tiam. de legis austertate
mutatꝰ sit. Quod si quesieris quare uocet᷑ uillicꝰ imqͥtatis in lege q̃
dei est: iniqus erat iullicꝰ. qͥ bene quidem offerebat. s non bene di¬
uidebat: credens in patrem.s filium ꝑsequens. habeus deum omni-

Expanded text:
centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquacentenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium persequens, habens deum omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
Darum tͥ ẽ ꝯtͣ stimtlũ calcicͣre. Dixitq in corde suo. Quia taciam
qr magister fui & inllicꝰ cogor esse discipłs & oꝑarnuas: bodere ñ uu¬
leo. Onnia enĩ mandata legis que t̾re incubabant cerno destruc¬
ta: &o legem & ꝓꝑhetas usq ad iobm baptastã esse finitos. Mendicape
erubesco. ut qmͫ doctor fueram uideoꝵ cogin agentibus & a disci¬
puilo anama salitis eo fidei mendicare doctrinĩ. tactã gͥ qd̾ mͥ utile
ant me xp̃iani in domos sitas. Cepitq eos qͥ pͥus uersabantar
in lege & ac in xp̃o crediderant ut arbitrarent̾ se in lege iustificã.¬
dos docere logem abolitam. ꝓphas p̃terrine. & quȩ antea ꝓ hacpo
fuerant: reputari in stercri. Uocauit itaq dtios de plurimis dc¬
bitorib. Primum qͥ debebat centum batos ołei. eos uidelicet qͥ fue¬
rant. ex gentib̾ congregati & magna indigebant misodia dei. & de

Expanded text:
durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod mihant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de
Abbreviated transcription (Latin):
qus in paruio ent ñ det statribꝰ ad utendã q a deo ꝓ om̃ib ẽ creatã.
iste & in sp̃uali pecunia dundenda inique erit: tit ñ ꝓ neccssitate. s pro
ꝑsonis doctrmã dm̃ diuidat. Si autẽ carnales ditutias ꝗtiȩ labunt᷑ non
que aliena sunt. alienũ autẽ a nob̃ omne qd̾ scłi est. infideles futistis:
ea quȩ tir̃a sunt & ꝓpͥȩ deputata. homini qͥs uob̃ credere poterit:
das. Ulnde & scͥbe oo pharisei qͥ erant auari adu̾sum se dictam intelli¬
gentes parabolam subsannibant eum: carniba & certa & p̾sentia sp̃ii¬
in sius cõmentariis ẽ locutꝰ. Dites qͥ habebat uillicũ siue dispensatorẽ¬
õt omp̃s ẽ: quo nichil ẽ ditiꝰ. Huuiꝰ dnspensitor paułns. qͥ ãd pedes
gamahhelis sacras litt̾as didicit. legem dĩ susceꝑat dispensandam.
Qui cũ cepisset credentes in xp̃o psequi. ligare. occidere. & omnẽ dñ
sui dissipare substantiã: corrept̾ a cdño est. Satile. saule. qͥdme ꝑseꝙ̃ s:

Expanded text:
iquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a Deo pro omnibus est creatum; iste et in spirituali pecunia dividenda iniquus erit; ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam Domini dividat. Si autem, inquit, carnales divitias quae labuntur, non quae aliena sunt alienum autem est a nobis omne quod saeculi est infideles fuistis, ea quae vestra sunt, et proprie deputata homini, quis vobis credere poterit? das. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiriin suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatoreotens est, quo nihil est ditius. Hujus dispensator est Paulus, qui ad pedes Gamalielis sacras Litteras didicit , et Legem Dei susceperat dispensandam. Qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligare, occidere, et omnem Domini sui dissipare substantiam, correptus a Domino est: Saule, Saule quid me persequeris?
Abbreviated transcription (Latin):
eiuisdem epłẽ plemtis dxximꝰ. Loquitur autẽ uiuersa ꝯtra eos qui
credentes ex ideis in clñm saluatorem. iudaicas cerimonias obseruare
cup̾iebant. Suꝑ quare & in actib aploꝵ ñ partia questio concstaua
est. unde & suipra patiltis ait. Nemo uos ndicet de his qͥ magistros
iegis esse se iactant in cibo & potti: quod alia munda fint alia inniti¬
pa. tit in parte diei festi. tit alios dies festos putent alios ñ festos.
in parte neomenie hoc est Kalendarum & mensis noui: quando de¬
crescens lamma finitu. & noctis umbra tegit᷑. Xp̃ianoꝵ enĩ lumen

Expanded text:
iximus plenius. loquitur autem uniuersa contra eos, qui credentes ex Iudaeis in dominum saluatorem Iudaicas caerimonias obseruare cupiebant. super qua re et in Actibus apostolorum non parua quaestio concitata est. unde et supra Pauluslegis esse se jactant, in cibo, et potu, quod alia munda sint, alia immunda, aut in parte diei festi, ut alios dies festos putent, alios non festosin parte neomeniae, hoc est, Kalendarum, et mensis novi, quando decrescens luna finitur, et noctis umbris tegitur. Christianorum lumen
Abbreviated transcription (Latin):
popli ductꝰ ẽ ad moetẽ. & portauit peccata nr̃a. & tradita est in morit
anima illiꝰ. & cã inqͥs reptitatꝰ est. ut nos impios &o infirmos & pecca-¬
tores pios corobustos & nstos fac̾e̾t. Nonnulli ita int̾ptant᷑. Si ille ꝓ
nob̾ impiis mortuuis est & peccatoribus: quantomagis nos absq ulla
dubitatione ꝑ iusto & bono xp̃o debenus occumbere : Iustam autem
& bonum ñ putenus esse diuersum. nec aliquam ꝓpriȩ significare pso.¬
nant. s absolute iustam rem & bonam. ꝓ qua diffictlter s int̾diũ ali-¬
qͥs inueniri potest qͥ sitũ sanguinẽm fundat.

Expanded text:
t ad mortem, et portavit peccata nostra, et tradita est in morte anima illius, et cum iniquis reputata est, ut nos impios et infirmos et peccatores, pios et robustos, et justos faceret. Nonnulli ita interpretantur, si ille pro nobis impiis mortuus est, et peccatoribus, quanto magis nos absque ulla dubitatione pro iusto et bono Christo debemus occumbere! iustum autem et bonum non putemus esse diuersum nec aliquam proprie significare personam, sed absolute iustam rem et bonam, pro qua difficulter interdum aliquis inueniri potest, qui suum sanguinem fundat.
Abbreviated transcription (Latin):
& omissis aqͥs syboe q̃ uadunt cã silentio defiaeresia qͥsisyones q̃t᷑bidis scli huiꝰ¬
uitis sordidant᷑. Habes ibi sc̃m uirum alachit̃i pbr̃m. qui tica it̾ aiunt
iuoce & prudenti disertoq sermone possit soluere quȩ reqͥris. n forte
Hoꝵ stomachũ acida renonant. illoeũ falsa sustentant. Ilidi ego nausiã
& capitis uertiginẽ antydoto qd appellat᷑ pygra sepe sanari: &uuixta
hypociatẽ ꝯtͣria ꝯtͣriorum remedia. Itaq nr̃an amaritudinem illias
nectareo melle curato & mitte in mirrã lignam crucis. senilemq tntõ
iiuenili austeritate cõplesce. ut possis leta cantare. quã dalcra. gatati

Expanded text:
et omissis aquis Siloe, qet omissis aquis Siloe, quitiis sordidantur. habes ibi sanctum uirum Alethium presbyterum, qui uiua, ut aiunt, uoce et prudenti disertoque sermone possit soluere, quae requiris, nisi forte horum stomachum acida renouant, illorum salsa sustentant. uidi ego nauseam et capitis uertiginem antidoto, quae appellatur πικρά, saepe sanari et iuxta Hippocraten contraria contrariorum remedia. itaque nostram amaritudinem illius nectareo melle curato et mitte in Merram lignum crucis senilemque pituitam iuuenili austeritate conpesce, ut possis laeta cantare: quam dulcia gutturi