comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. no cturna. matutina. Ad uesꝑ¬
os quinꝙ psalmos antiphonatum
canimus. antiphona uox reciꝓca
caritas ꝑ bonũ opus ꝯuingit duos
fr̃es. Sicut cotidie diluunt quinq
psalmi quicꝗͥd delinquunt quinꝙ
sensus corporis: ita magnificat minitio
noctis castigat. quic quid cogitatio¬
num imꝓbitate se iactat. Quẽ enĩ
suꝑbia in die rapit extra se audiens
delectat: diuites dimisit inanes
ad se retrahat. Siquẽ temporalis af¬
flictio contͣbat: recogitet quia dñs
exaltat humiles. Si cui surrepit po
recolentes nr̃am ꝑegͥnationẽ. Indñicis au¬
tẽ dieb non genu flectimꝰ. ñ p̃ces. ñ psalmꝰ¬
lib̾tas futuri regni. in quo cũ sc̃ĩs
nullo peccato impeditis. xꝰ regnabit.
N quatuor psalmis
completorii dño ꝯm̃damus elem̃ta
nr̃i corporis: in ymno simeonis.
pacẽ querim ab om̃i tumultu huiꝰ
scłi. Innatale dñi ce infestisus
dñicisq dieb tres psalmi pͥmi ilł

Expanded text:
rium, Nocturnum, Matutinum. Ad Vesprium, Nocturnum, Matutinum. Ad Vesperas quinque psalmos antiphonatim canimus; antiphona vox reciproccharitas per bonum opus sociat duos fratres. Sicut quotidie diluunt quinque psalmi quidquid delinquunt quinque sensus corporis, ita Magnificat in initio noctis castigat quidquid cogitationum in prosperitate se jactat. Quem enim superbia in die rapit extra se, nocte adelectat, divites dimisit inanes 399 ad se retrahat. Si quem temporalis afflictio conturbat, recogitet quia Dominus exaltat humiles; si enim subripit potrecolentes nostram peregrinationem. In Dominicis autem diebus non genuflectimus, non preces nec psalmulibertas futuri regni, in quo cum sanctis Christus nullo peccato impeditis regnabit. In quatuor psalmis Completorii Domino commendamus elementa nostri corporis, in hymno Simeonis pacem quaerimus ab omni tumultu hujus saeculi. In Natali Domini et in festis Dominicisque diebus tres psalmi primi illis
Abbreviated transcription (Latin):
Si semel: solum sine peccato int̾ ho¬
mines conuersatũ. Si ter: a suba
trinitatis ñ fuisse separatũ. Qnͣdo
suam cum patre ce sp̃u sc̃o reco limꝰ.
Quomodo semel uel ter intelligam:
suꝑuis dicit᷑. Oratio dñica &e credu¬
litas. & p̃ces que secuntt᷑ ꝓ minimis.
dicuntur peccatis. psalmi peniten¬
tiales ꝓmaximis. in quib psalmis
sacerdos uicẽ tenet xͥ in t̾ra nobiscũ
manentis. & patrem ꝓ nobis int̾pel¬
lantis. Singulis uͦ dictis in finẽ sur¬
gens. ppłm salutans & benedicens.
ascendendo benedicentem. Populus
o gr̃as agendo ad ꝓpͥa reuersus:
significat discipulos cum gr̃arum
actione post ascensionẽ in ierłm
reuertentes
ora tercia descendit sp̃c sc̃s su¬
ꝑaptos. & ead̾ hora ꝯuenimꝰ
in dei seruitio. ut ibi tres psalmi
conuenimꝰ. ut tres psalmisimilit̃
tres psalmi nos custodiunt usq in
finem diei. his trib horis ad ficon¬
emplo pͥoris ppłi. & quatuor in
nocte que sunt. uesꝑtina. cõpleto¬

Expanded text:
sic semel, solum sine peccato inter homines conversatum; sic ter, a substantia Trinitatis non fuisse separatum. Quandom cum Patre et Spiritu sancto recolimus; quomodo semel vel ter intelligamus, superius dicitt preces quae sequuntur pro minimis dicuntur peccatis, psalmi poenitentiales pro maximis, in quibus psalmis sacerdos vicem tenet Christi in terra nobiscum manentis, et Patrem pro nobis interpellantis. Singulis vero Horis in fine surgens, populum salutans et benedicens, sionem benedicentem. Populus Deo gratias agendo, ad propria reversos significat 398 discipulos, cum gratiarum actione post Ascensionem in Jerusalem revertente. Hora tertia descendit Spiritus sos, et eadem hora convenimus in Dei servitio, ut ibi tres psalmi convenimus, ut tres psalmi similitetres psalmi nos cutodiant usque in finem diei. His tribus horis ad conemplo prioris populi, et quatuor horis in nocte, quae sunt: Vespertinum, Completo
Abbreviated transcription (Latin):
Ds tu scis insipientiã meã ce delicta.oo. a
te non sunt abscondita. Que uniuer¬
sa inquit apellant sordida uestimen¬
ta. & auferunt᷑ ab eo cũ in morte sua
dñm ih̃m ꝓpter passionẽ mortis gła
ce honore coronatũ. & a nr̃is que ipse
portauerat peccatis ab littum. recte
illũ accipmus suo baptismo in mor¬
te sua. baptitatũ: atq ut eundẽ suu̾
ad nos transfunderet baptimum.
sanguinẽ &e aquã de latere suo ꝓfu¬
disse iam mortuũ. Baptismũ quo a
iohe baptitatus est: ñ ad eandẽ rem

Expanded text:
 tu scis insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita. » Quae universa, inquit, appellantur sordida vestimenta, et auferuntur ab eo cum in morte sua m propter passionem mortis gloria et honore coronatum, et a nostris quae ipse portaverat peccatis ablutum , recte illum accipimus suo baptismo in morte sua baptizatum atque ut eumdem suum ad nos transfunderet baptismum, sanguinem et aquam de latere suo profudisse jam mortuum. Baptismum quo a Joanne baptizatus est n
Abbreviated transcription (Latin):
licis siue baptismi. passionẽ uoluit
designare martyrii: qua &e se ipsum
&e illos dicebat consummari. Unde
&e alibi depassione sua loquit᷑ dicets.
Baptismo habeo baptuari: & quomͦ
coartor usꝙ dũ ꝑficiatur: Grece au¬
tẽ baptismus. latine ablutio dicit᷑.
Quas gͦ sordes habebat dñs. ut bap¬
tismo passionis ab lueret᷑: Nempe
mortalitatẽ nr̃ãm ce passibilitatẽ ꝓpt̃
quam sordidus ce contemptibilis ap¬
parebat hominib. sicut ce in zachari¬
a legimus. Iħ̃c autẽ indutꝰ erat sor¬
didis uestib. Dixit aut̃ angłs his qui
stabãt coram eo: auferte ab eo uestimen¬
ta sordida. Iħc inquit ieronimus
indutꝰ erati sordidis uestibus.
qui cuͦ ñ fecisset peccatũ: ꝓ nob̾ pec¬
catum factus est: & ipse infirmitates
nr̃as tulit. Et in apło legimus. xp̃s¬

Expanded text:
licis sive baptismi passionem voluit licis sive baptismi passionem voluit designare martyrii, qua et ipsum et illos decebat consummari. Unde et alibi de passione sua loquitur: « Baptismo autem habeo baptizari, et quomodo coaretor usque dum perficiatur? » Graece autem baptismus, Latine ablu io dicitur, Quas ergo sordes habebat Dominus, ut baptismo passionis ablueretur? Nempe mortalitatem nostram et passibilitatem, propter quam sordidus et contemptibilis apparebat hominibus sicut in Zacharia legimus: « Jesus autem indutus erat sordidis vestibus. Dixit autem angelus his qui stabant coram se: Auferte ab eo vestimenta sordida . » Jesus, inquit Hieronymus, indutus erat sordidis vestibus, qui cum non fecisset peccatum pro nobis peccatum factus est, et ipse infirmitates nostras tulit . Et in Apostolo legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
ed unus militũ inquit euĩgłista:
lancea latus eius aꝑuit: & continuo
exiuit sanguis ce aqua. Cur gͥ hec fieri
maliuit: Uidelicet ut illã suꝑ nos effũ¬
d̃et aquam cũ sanguine suo: qͣm dũ
cõmendaret dixerat. Nisi quis renatꝰ
fuerit ex aqua ce sp̃u scõ: ñ potest uid̾e
regnumd̾i. Siquidẽ huius aque saca¬
mentũ: ab hoc miraculo sumpsit
exordium. Baptitatꝰ gͦ dñs in passi¬
one sua: talẽ ad nos sue salutifere
mortis participacionẽ. iã mortuus
emisit.Non est nouu̾ hoc aut mi¬
rum: quod illũ inpassione sua dici¬
mus baptiratũ. Matre filior zebe¬
dei postulante ac dicente. magift̃
dicut sedeant hi duo filii mei. unꝰ
ad dexterã tuam. & alius ad sinistrã
in regno tuo: Respondens dixit. Po¬
testis bibere calicem quem ego bibitu¬
rus sum: Aut baptismo quo ego bap¬
tizor. baptiari: Quicũ respondis¬
sent possumus: calicẽ inquit meũ
bibetis. & baptismo quo ego baptror
baptizabimini. ce cet̃a Nomine ca¬

Expanded text:
ed unus militum, inquit evangelista, lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua . » Cur igitur hoc fieri maluit? Videlicet, ut illam super nos effunderet aquam cum sanguine suo, quam dum commendaret, dixerat: « Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest videre regnum Dei . » Siquidem hujus aquae sacramentum ab hoc miraculo sumpsit exordium. Baptizatus ergo Dominus in passione sua , talem ad nos salutiferae mortis participationem jam mortuus emisit. Non est novum hoc aut mirum, quod illum in passione sua dicimus baptizatum, matre filiorum Zebaedei postulante ac dicente: « Magister, dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram tuam, et alius ad sinistram tuam in regno tuo , » respondens dixit: « Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum, aut baptismo quo ego baptizor, baptizari? » Qui cum respondissent: « Possumus, calicem, inquit, meum bibetis, et baptismo, quo ego baptizor, baptizabimini , » etc. Nomine ca
Abbreviated transcription (Latin):
mortis quod ꝑfici nequi uit eo respectu
quo ipse a uideis est trucidatꝰ. pulchre
ce rationabilit̾ ad hunc respectũ trans¬
ponitur. quo dipse siuis manib est
immolatus. Cuius rei uel maximũ il¬
lud est inditium: quod tͥb his noctib
extinctis luminarib celebramꝰ uigili¬
as. ad similitudinẽ tenebrarũ. que
patiente dño suꝑ terrã facte sunt. sig¬
nificando. ut supͣdictũ ẽ cecitatẽ que
extunc accidit in isrł. Sicq fit. ut sacri¬
ficium nouũ qđ mortẽ dñi pͥdie ꝑ
manus ipsius p̃cesserat: resurrectioni¬
ipsius nichilominꝰ pͥdie quod in sacro¬
sc̃a sabbati uesꝑa sollempnit̾ occ̾rat.
Itaꝙ qm̃ hac die que est seria sexta.
qua xp̃c hostia salutaris asuis truci¬
dat᷑ in imnicis. recte a nob̃ quasi sepultũ
est sacrificii decus: ce celeste illud man¬
na quia hodie ñ inuenit᷑. frria qͥnta
parauimus. & intulim qd̾ hac die
sumamꝰ: fuitq duplũ qͣm ꝑsingłos

Expanded text:
mortis, quod perfici nequivit, eo respectu mortis, quod perfici nequivit, eo respectu quo ipse a Judaeis est trucidatus, pulchre et rationabiliter ad hunc respectum transponitur, quod ipse suis manibus est immolatus. Cujus rei vel maximum illud est judicium, quod tribus his nocexstinctis luminaribus, canimus vigilias ad similitudinem tenebrarum, quae patiente Domino, super terram factae sunt, significando, ut supra dictum est, caecitatem, quae extunc accidit in Israel . Sicque fit ut sacrificium novum, quod mortem Domini pridie per manus ipsius praecesserat, resurrectionis ejus nihilominus pridie, quod est in sacrosancti Sabbati vespera, solemniter occurrat. Itaque quomodo hac die, quae est feria sexta, qua Christus hostia salutaris a suis trucidatur inimicis, recte a nobis quasi sepultum est sacrificii decus, et coeleste illud manna, quia hodie non invenitur , feria quinta paravimus et intulimus quod hac die sumamus, fuitque duplum quam per singulos
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑ qi ñ conficitur. s pͥdie. id est fe¬
ria quinta illatũ ce reconditũ est. qd
hodie sumamꝰ. Cur ita fiat. qr ratio¬
ne ñ uacat: uigilant̃ intuendũ est.
latus est qnͣdo a iuideis in cruce sus¬
pensus est: s ce pͥdie qm pateret᷑. qͣnͣ¬
do accipiens panẽ &ecalicẽ benedixͣ
ce dedit discipuł suis dicens. hoc est
corpus meu̾. hic est calix sanguinis
mei. suis manib immolatꝰ est. suis
ipse manib nob̾ ut iugit̾ immoletur
agnus cõmendatꝰ est: ab illa immola¬
tione pͥma sabb̃i tercia dies. ab ista
uͦ sabb̃m istum t̾cia nichilominꝰ diesẽ.
Constat autẽ quodut suꝑiꝰ dictũ est.
noctẽ siue uesꝑam sabb̃i ab illo silen¬
tio uel tristiciaqm exigebat requies se¬
pulchri causa illa uebemens absthit. qd̾
in parte eiusdẽ noctis dñs nr̃ resurgets.
totam illã incomparabilis gaudii iuba¬
re soluerus illustrauit. Riduũgͦ dñice

Expanded text:
venitur, quia non conficitur, sed pridie, id est fevenitur, quia non conficitur, sed pridie, id est feria quinta, illatum et reconditum est, quod hodie sumamus. Cur ita fiat, quia ratione non vacat, vigilanter intuendum est. latus est, quando a Judaeis in cruce suspensus est, sed et pridie, quam pateretur, quando accipiens panem et calicem benedixit, et dedit discipulis suis, dicens: « Hoc est corpus meum: Hic est calix sanguinis mei , » suis manibus immolatus est, suis ipse manibus nobis, ut jugiter immoletur, agnus commendatus est. Ab illa immolatione prima Sabbati, tertia dies, ab ista vero Sabbatum ipsum tertia nihilominus dies est. Constat autem quod, ut superius dictum est, noctem sive vesperam Sabbati ab illo silentio vel tristitia, quam exigebat requies sepulcri, causa illa vehemens abstrahit, quod in parte ejusdem noctis Dominus resurgens, totam illam comparabilis gaudii jubare sol verus illustravit. Triduum ergo Dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾etur: ut hac die d̃ñicũ corpꝰ
conficientes. & inde usq inpͥmã sabbi
recondentes. toto eodẽ sab̃bo uigi si¬
lentio consopiti. usq in pͥmã sab̃b̃i
ab omni diurno psallentio. cuncto¬
q sacri altaris ministerio uacaremꝰ.
Sic enĩ rei ꝓpius accedere putaremur.
ꝓ eo quod hac die dñs nr̃ immolatꝰ.
sabbato requieuit in sepulchro. totã¬
q sequentẽ noctẽ discipłi eius intͥsti¬
cia transegerunt: donec diluculo re¬
deuntib a monum̃to mulierib. queq
audierant ce uid erant referentib.
paulatim respirare. & ingaudiũ reui¬
uiscere ceꝑunt Uerius itaq triduanã
d̾emur: &e illam de ueti historia simi¬
litudinẽ rectius tenere. qua dictũ ẽ
de manua. qd̾ filiis isrł in figuran
dñici corporis datũ est. Die sexta colli¬
gant quod inferant: sitq duplũ qmͣ
quia post meridiẽ corpus dñi sollẽp¬
nit̃ in uoce exultationis & laudis con¬
ficimus. hacuͦ die sexta quodã mͦ ñ in¬

Expanded text:
idetur, ut die Dominicum corpus conficientes, et inde usque ad Sabbatum recondentes, toto eodem Sabbato jugi silentio consopiti, usque in primam Sabbati ab omni diurno psallentio cunctoque sacri altaris ministerio vacaremus. Sic enim rei propius accedere putaremur pro eo quod hac die Dominus noster immolatus, Sabbato quievit in sepulcro, totamque sequentem noctem discipuli ejus in tristitia transegerunt, donec diluculo redeuntibus a monumento mulieribus, quaeque audierant et viderant referentibus, paulatim respirare et in gaudium reviviscere coeperunt. Verius itaque triduanam emur, et illam de veteri historia similitudinem rectius tenere, qua dictum est de manna, quod filiis Israel in figuram. Dominici corporis datum est: « Die sexta colligant quod inferant, sitque duplum quanvenitur, quia post meridiem corpus solemniter in voce exsultationis et laudis conficimus. Hac vero die sexta quodammodo non in
Abbreviated transcription (Latin):
ccirco noctis illius sacratissimã memo¬
riam due misse a sc̃e memorie theles¬
phoro papa institute. decentissima ue¬
n eratione illustrant. Uere aplica sc̃e
romane eccłie fides. que inunius nati¬
uitatis filii dei anniuersaria nocte.
gemine natiuitatis diuine scilicet &
humane głam sollempnib uigiliis ita
ꝯmemorari constituit: ut in honorẽ eiꝰ
natiuitatis qua exutero suo id est ex
ꝓprie secreto substantie. d̾s pater illũ
genuit ante luciferũ. id est ante na¬
angłicam naturã. & anteqͣm quicqͣm
faceret. pͥmam missã ordinaret: & in ue¬
nerationẽ eius qui ꝑ uterum uirginis
benedictus aduenit innomine dñi. se¬
cundam laudans ce exultans sucrm̃et¬

Expanded text:
circo nocte illius sacratissimam memoriam duae missae a sanctae memoriae Thelesphoro papa institutae, decentissima veneratione illustrant. Vere apostolica sanctae Romanae Ecclesiae fides, quae in unius nativitatis Filii Dei anniversaria nocte, geminae nativitatis, divinae scilicet et humanae, gloriam solemnibus vigiliis ita commemorari constituit, ut in honorem ejus nativitatis, qua ex utero suo, id est ex propriae secreto substantiae, Deus Pater illum genuit ante luciferum , id est ante angelicam naturam, et antequam quidquam faceret, primam missam ordinaret, et in venerationem ejus, qui per uterum Virginis benedictus advenit in nomine Domini, secundam laudans et exsultans succine
Abbreviated transcription (Latin):
tem. & terra nr̃a dabit fructum suũ.
manifeste uox est antique eccłie pri¬
mũ dñi expectantis aduentũ: qnͣdo
debenignitate sp̃s scĩ. terra nr̃a id est
uterus uirginis concipiens dedit fru¬
tum suũ ce hominẽ ꝓferens benedic¬
ta inet̾num.Ca que dicta est adin¬
troitum collecta. queq suꝑ oblatã.
queq ad complenda: manifeste scili-¬

Expanded text:
tem, et terra nostra dabit fructum suum , » tem, et terra nostra dabit fructum suum , » manifeste vox est antiquae Ecclesiae, primum Domini exspectantis adventum: quando de benignitate Spiritus sancti, terra nostra, id est, uterus Virginis concipiens, dedit fructum suum, Deum et hominem proferens, benedicta in aeternum. Ea quae dicta est ad introitum collecta, quaeque super oblata, quaeque ad complendam, manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾uenit autẽ apłs paulus: &e in lecti¬
one epłe demonstrat asine uias quas
ambulare uel quas non ambulare
debeat. Quarum demonstrationem
sic inchoat. Scientes quia hora est. iã
nos de sompno surgere. Nimirũ hec
&e reliqua dicens. quasi fidus auriga
ascensuro dño ut dietã suam ꝑficiat.
asinam infrenat quo rectas uas te
si dicat eidem asine: ascensorem fus¬
cipe regem syon. Quod autẽ post eũ¬
głium idem clamat offerenda. qd̵
antiphona ad introitũ. hoc innuit
quod asina illa etiam cum acceperit
sessorem suũ dñm secura ẽẽ ñ debet.
priusqͣm ueniat cum equite suo in su¬
ꝑnam ciuitatẽ ierłm. Potest enim fi¬
eri. ut offensus eques suũ uelit muta¬
re uehiculum quod prius ꝓbasse uisꝰ
est. ideo ꝑseuerat in offer. dicere eccłia.
quod in introitu dixerat ad dendo
Dirige me inueritate & cetera. Cõmu¬
no quoq. Dominꝰ dabit benignita¬

Expanded text:
Intervenit apostolus Paulus, et in lectiIntervenit apostolus Paulus, et in lectione Epistolae demonstrat asinae vias, quas ambulare, vel quas non ambulare debeat. Quarum demonstrationem sic inchoat: « Scientes quia hora est jam nos de somno surgere . » Nimirum haec et reliqua dicens, quasi fidus auriga, ascensuro Domino, ut dietam suam perficiat, asinam infrenat, quo rectas vias tenod idem est ac si dicat eidem asinae: Ascensorem suscipe regem Sion. Quod autem post Evangelium idem clamat offerenda quod antiphona ad introitum, hoc innuit, quod asina illa, etiam cum acceperit sessorem suum Dominum, secura esse non debet, priusquam perveniat cum equite suo in supernam civitatem Jerusalem. Potest enim fieri, ut offensus eques suum velit mutare vehiculum, quod prius probasse visus est, ideo perseverat in offertorio dicere Ecclesia, quod in introitu dixerat, addendo: « Dirige me in veritate tua, » etc. Communio quoque: « Dominus dabit benignita
Abbreviated transcription (Latin):
sedens suꝑ pullũ asine. Caritas au.¬
tem erat illa qua maior ñ est: sicut
mi causa in illa sci euũgłii lectionety¬
pice continet᷑. S de hoc suꝑuis dictũ
est ubi ad comꝓbandũ qđ eiũgłio co¬
hereant &e consentiant cetera menbꝰ
offitii. quem admodũ corpus capiti.
huius dñice offitiũ exempli gr̃a po¬
situm est. asinã namq alligatam &
pullũ eius humanũ genus significa¬
re nouimus.: ad cuiꝰ solutionẽ uenisse
deum manifestum ẽ: ut sessor ce pos¬
sessor nr̃i factus. in celestẽ ierłm ꝑ ui¬
as suas equitatu salutis nos reducẽt
Igitur ex offitio constat primã dñicã
constat hanc esse intentionẽ. ut hiis
necdum in aduentũ eius credid̾erunt.
adueniat tanta salus ꝑfidem. ut con¬
fidentes in dño ñ erubescant. neq irri¬
deant inimici. id est demones duitiꝰ
asinã illã qmͣ alligauerant uincłis
pecc̃orum: s solutas uias.
in alła manifestissime conclamat᷑.

Expanded text:
sedens super pullum asinae . » Charitas ausedens super pullum asinae . » Charitas autem erat illa qua major non est, sicut us causa, in illa sancti Evangelii lectione typice continetur. Sed de hoc superius dictum est, ubi ad comprobandum quod Evangelio cohaereant et consentiant, caetera membra officii, quemadmodum corpus capiti, hujus Dominicae officium exempli gratia propositum est. Asinam namque alligatam vel pullum ejus, humanum genus significare novimus, ad cujus solutionem Dominum advenisse manifestum est, ut sessor et possessor nostri factus, in coelestem Jerusalem per vias suas equitatu salutis nos reduceret. Igitur ex officio constat primam Dominicaconstat hanc esse intentionem, ut his necdum in adventu ejus crediderunt adveniat tanta salus per fidem, ut confidentes in Domino non erubescant, neque irrideant inimici, id est daemones, diutius asinam illam, quam alligaverunt vinculis peccatorum, sed solutae vias in alleluia manifeste conclamatur.
Abbreviated transcription (Latin):
fitiuni. qd̃ est ppłs syon. lirtercia uero
respicit. tempus illud ꝯmemorat quo
imp̃gnato iam && tumido ittero uugi¬
nis. ꝓpe erat dominus: & calcians sedi¬
uinitas: corrigiam illã sue incarnatio¬
carum patenter cognosci potest offici¬
is. Nam pͥma dñica. non lam retribu¬
tionem. s initiũ iustitie postulat hu¬
manũ genus: nec iam patriã attingit. s
uiã sibi postulat ostendi. ait enim. ui
originalis peccati uindis alligati: ce in
suã celestem patriã nec scientis redite
nec ualentis. ꝓpter quod tunc illa eũ¬
gelii lectio recitatur. inqua maxime
ꝯmendant᷑ ille dñi uie. ꝑ quas illuc
unde corruit debeat ce possit homo¬
redire: scilicet obedientia. mansuetu¬
do uel humilitas. caritasq sũma. Ob¬
Obediens namq patri ut pateretur
ꝓ nobis. ultro ad passionis locum
uenit mansuetꝰ ce humilis: sicut ꝓ¬
pħa de iuo p̃dixit. Dicite filie syon.
ecce rex tuus tibi uenit mansuetus.

Expanded text:
ficium, quod est populus Sion. In tertio vero ficium, quod est populus Sion. In tertio vero respicit, tempus illud commemorat, quo impraegnato jam et tumido utero Virginis prope erat Dominus, et calcians se divinitas corrigiam illam suae ligabat incarnatiocarum patenter cognosci potest officiis. Nam prima Dominica non jam retributionem, sed initium justitiae postulat humanum genus. Nec jam patriam attingit, sed viam sibi postulat ostendi: Ait enim: « Voriginalis peccati vinculis alligati, et in suam coelestem patriam nescientis redire, nec valentis. Propter quod illa tunc Evangelii lectio recitatur, in qua vel maxime commendantur illae Domini viae, per quas illuc, unde corruit homo, debeat et possit redire, scilicet obedientia, mansuetudo, et humilitas charitasque summa. Obediens namque Patri, ut pateretur pro nobis, ultro ad passionis locum venit mansuetus et humilis, sicut propheta de illo praedixit: « Dicite, filiae Sion, ecce rex tuus venit tibi mansuetus,
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis: dum assumpto eo quod uisibi¬
ostendit: quod tunc factum est. quando
uerbum ꝑ quod omnia facta sunt qd̃
erat in mundo. & mundus ꝑ ipsũ factꝰ
est. s mundus eum ũ cognouit. caro fac¬
tum est. ut uisibilit̾ habitaret in nobis
Itemq futurꝰ est. qͣndo is qui nunc a
dextris di sedet. & licet nobiscũ sit usq
ad consũmationẽ scłi. non aliud assu¬
mendo. s quod semel assumpsit nob̾
rep̃sentando. &e sicut ipse dixit. uidebi¬
mus filium hominis uenientẽ in nu¬
bib cum potestate magna &e maiestate
Iuudgͥ tempus quod dñice natiuitatis
memoriam antecedit. iccirco aduentꝰ
muincupat᷑. qd̾ hec que dicta sunt par¬
tim pret̾ita partim futura ꝯmemorant᷑.
siam pͥma dñica. primꝰ aduentꝰ iam p̃¬
bis denuntiat᷑. Ideo uͦ scd̾s aduentꝰ du¬
ab dñicis declamat᷑. quia pͥmũ ad uen
tam p̃cedens qmͣ subsequens audiuit
scda ex ipsis dñicis ꝓpħicũ ꝑsonat of¬

Expanded text:
jestatis, dum assumpto eo quod visibijestatis, dum assumpto eo quod visibiostendit. Quod tunc factum est, quando Verbum, per quod omnia facta sunt, quod erat in mundo, et mundus per ipsum factus est, sed mundus eum non cognovit, caro factum est, ut visibiliter habitaret in nobis ; itemque futurum est, quando is qui nunc a dextris Dei sedet, et licet nobiscum sit usque ad consummationem saeculi , non aliud assumendo, sed quod semel assumpsit nobis repraesentando, et sicut ipse dixit: « Videbimus Filium hominis venientem in nubibus coeli, cum potestate m tempus, quod Dominicae nativitatis memoriam antecedit, idcirco adventus nuncupatur, quia haec quae dicta sunt, partim praeterita, partim futura commemorantur. Nam prima Dominica, primus adventus jam prbis denuntiatur. Ideo vero secundus adventus duabus Dominicis declamatur, quia primum adventtam praecedens quam subsequens audivit,secunda ex ipsis Dominicis propheticum personat of
Abbreviated transcription (Latin):
usustiorib atq ꝓfundiorib ena¬
uigauit oratio. dũ suꝑius sacra¬
mentũ dĩci corporis ce sangui¬
nis ꝑtemptans potius qmͣ plustrans. nul¬
lum fidei passa est ꝑiculũ. satisq confidit
ind̾o iam adulta uel excitata fides. quia
quotienscumq ꝑ hoc ꝓfundũ nauigan
dum fuerit. nullũ alicꝰ obice saxi incur¬
ret naufragium. Nunc iuxta ꝓpositũ
nr̃m ad ordinem anni. qui circa ipsũ
agitur sacramentum ingredientes. ip¬
sui quo regimur sc̃m posci¬
mus sp̃m. ut placida sui fauoris aura
nr̃m implere uelum ñ desinat: donec
ꝓp ositum opus ad aptũ consũmationiᷤᷤ
portum ꝑducat. Qd̃ ab aduentu dñi in¬
choantes: primũ cur illud tempꝰ sic
nuncupetur. uel quid hoc significet
uocabulũ consulta causarũ ratione
nosse debemus
empus qd̾ dominice natiuitatis
Anemoriã antecedit. id eo aduentꝰ
nuncupat᷑. quia totꝰ eius eccłiasticus
ordo uixta contemplationẽ ad uentꝰ
citur. qui ubiꝙ est inuisibili p̃sentia ma¬

Expanded text:
ustioribus atque profundioribus enavigavit oratio, dum superius sacramentum Dominici corporis et sanguinis pertentans potius quam perlustrans, nullum fidei passa est periculum, satisque confidit in Deo jam adulta vel exercitata fide, quia quotiescunque per hoc profundum fuerit navigandum, nullum alicujus obice saxi incurrit naufragium. Nunc juxta propositum nostrum, ad ordinem anni, qui circa ipsum agitur sacramentum, ingredientes, ipsum, quo regimur, sanctum poscimus Spiritum ut placida sui favoris aura nostrum implere velum non desinat, donec propositum opus ad optatae consummationis portum perducat. Quod ab adventu Domini inchoantes, primum cur illud tempus sic nuncupetur, vel quid hoc significetur vocabulo, consulta causarum ratione nosce debemusempus, quod Dominicae nativitatis memoriam antecedit, ideo adventus nuncupatur, quia totus ejus ecclesiasticus ordo juxta contemplationem adventus nus recte dicitur , qui ubique est invisibili praesentia ma
Abbreviated transcription (Latin):
gura significabat. Habet enĩ crux lon¬
gitudinẽ. latitudinẽ. sublime atꝙ ꝓ¬
fundũ. ꝓfundũ. id est acumen quo
fixa t̾re inheret: longitudinẽ inde
usꝙ adbrachiã. latitudinẽ in eorrdẽ
extensione brachiorp. altitudinẽ ab
illis brachiis sursum uersus quo ca¬
put imminet. his autẽ quatuor supͣ¬
dicte uirtutes signant᷑. ꝓfundo: fides:
que occulta uoluntatis di uocationẽ
pͥma infundo cordis quasi funda¬
mentũ in edifitio ponit᷑. longitudi¬
ne ꝑseuerantia. altitudine spes. que
nobis in celestib reposita est: latitu¬
dine caritas. Nam dehis inqͥt augꝰ¬
tinus. apłi dixisse intelligo. t pos¬
sitis comp̃hend̾e cum om̃ib sc̃is. que
sit latitudo. longitudo. sublimitas & ꝓ¬
fundum. Salutis gͦ pͥmos aditus. in
supplicii sui figura saluator p̃dicabat.¬

Expanded text:
gura significabat. Habet enim crux longura significabat. Habet enim crux longitudinem, latitudinem, sublime atque profundum. Profundum, id est acumen, quo fixa terrae inhaeret; longitudinem inde usque ad brachia, latitudinem in eorumdem expansione brachiorum; altitudinem ab ipsis brachiis sursum versus, quo caput imminet. His autem quatuor supradictae virtutes signantur. Profundo, fides, 333 quae occulta voluntatis Dei vocatione prima, in fundo cordis quasi fundamentum in aedificio ponitur; longitudine, perseverantia; altitnobis in coelestibus reposita est; latitudine, charitas. Nam de his, inquit Augustinus, Apostolum dixisse intelligo: « Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, sublimitas et profundum . » Salutis ergo primos aditus in supplicii sui figura Salvator nost
Abbreviated transcription (Latin):
in passione sua ꝑtulit dñs nr̃. ce
inueniemus alia quedam. que nos sp̃u¬
alit̃ amplius edificent. ꝑ illa significa¬
ri. Nam ñ solum que gessit. s ce que
pati uoluit sic disposuit. ut cũ int̾io¬
ra pspexeris: si exteriora hec attendas
sic utrobiq consonã inuenies simili¬
tudinẽ. quomͦ ex qualitate seu ꝓpͥetate si¬
gurarum uel apicũ eandẽ scriptoris ma¬
num diuersis in locis recognoscis Quid
ipsa crucis figura nicħ ne mysticũ
significat: Taceo qd̾ decentissimum
ẽẽ nullus abnuat. salutẽ humani ge¬
neris in ligno crucis constitui. ut unde
mors oriebat᷑. inde uita resurg̃et. &e qui
in ligno uincebat. in ligno quoꝙ uin¬
ceret᷑. Qđq ut⁊ ait quidã. Neuequis
ignoret spetiem crucis ẽẽ colendã. Que
inde plagas quadrati colligit orbis
liud ñ pret̾eo: quia salutis quã oꝑa¬
bat᷑ pͥmas ianuas. id est. fidem. spem.
ce caritatẽ. quartãq illarũ ꝑseueran¬
tiam. eiusdẽ crucis qua pendebat fi¬

Expanded text:
in passione sua pertulit Dominus noster, et inveniemus alia quaedam, quae nos spiritualiter amplius aedificent, per illa significari. Nam non solum quae gessit, et quae pati voluit, sic disposuit, ut cum interiora perspexeris, si exteriora haec attendas, sic utrobique consonam invenies similitudinem, quomodo ex qualitate seu ex proprietate figurarum vel apicum, eamdem scriptoris manum diversis in locis recognoscis. CAPUcet. Primum ipsa crucis figura nihilne mysticum significat? Taceo, quod decentissimum esse nullus abnuat, salutem humani generis in ligno crucis constitui, ut unde mors oriebatur, inde vita resurgeret, et qui in ligno vincebat, in ligno quoque vinceretur, quodque ait quidam: Neve quis ignoret, speciem crucis esse colendam, Quae inde plagas quadrati colligit orbis. Illud non praeteream, quia salutis quam operabatur, primas januas, id est fidem, spem et charitatem quartamque illarum perseverantiam in ejusdem crucis qua pendebat, fi
Abbreviated transcription (Latin):
ita fugit inegyptũ. quasi ñ esset rex
regum : & qnͣdo ita portatꝰ est ad tẽ¬
plum quasi ñ esset omip̃s: & qnͣdo
ita subditus erat parentib quasi ñ
ess auctor parentũ. In his ce similibꝰ
cooptũ latebat. Nudũ erat postqͣm
miracula cepit facere. simulq p̃dica¬
re. & se dm̃ demonstrare: ut ego et
pater unum sumus. In his ce̾ aliis
nudũ erat. Ampulla uero postqm
benedicta fuerit. & abaltari redit: a
pontifice ce a ministris altaris uisibi¬
liter & nuda salutatur. Hoc significat
quod iꝑc postquam ab altari crucis
transiuit. p̃sentiam corporalẽ eis pre¬
buit: quos testes sue resurrectionis eẽ
uoluit. Qd̾ ceteris in uisibilis ce cooꝑta
ad salurandum defert᷑. signi ficat qd
xp̃c rediens in celum inuisibilis ho¬
minib factus est. ut ipse testat᷑. Exiui
a patre: ce ueni in mundũ. Iterũ relin¬
quo mundum. & uado ad patrem. Nos
uero quamuis corporalem eius pre

Expanded text:
ita fugit in Aegyptum , quasi non esset Rex ita fugit in Aegyptum , quasi non esset Rex regum, et quando ita portatus est ad templum , quasi non esset omnipotens, quando ita subditus erat parentibus , quasi non esset auctor parentum. In his et similibus coopertum, latebat. Nudum erat, postquam miracula coepit facere, simulque praedicare, et se Deum demonstrare, ut « Ego et Pater, inquit, unum sumus . » In his et aliis nudum erat. Ampulla vero, postquam benedicta fuerit, et ab altari redit, a pontifice et ministris altaris visibiliter et nuda salutatur, hoc significat quod Christus, postquam ab altari crucis transivit, praesentiam suam corporalem eis praebuit, quos testes suae resurrectionis esse voluit . Quod caeteris invisibilis et operta ad salutandum defertur, significat quod Christus rediens in coelum, invisibilis hominibus factus est, ut ipse testatur: « Exivi a Patre, et veni in mundum, iterum relinquo mundum et vado ad Patrem . » Nos vero, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ad uos. E ius namq gr̃e sacramentũ
crisma continet: qui ex quo mortis. xꝑi
p̃cio quodammodo emptꝰ & acquisit̾ꝰ
est: cepit quodante ñ fiebat. in remis¬
sionem peccator dari. Unde & para¬
dytus tunc pͥmum appellatus est. qr
ꝓdampnatis nobis in pͥmo parente.
peccatorr sola remissio paraclysis idẽ
conso latio est: que ñ nisi abeunte. id
est moriente xꝑo nobis unqm acqui¬
sita fuisset. Dicit li bellus romani or¬
dinis de consecratione crismatis. Cõ¬
tinuo duo acoliti inuolutas ampul¬
las cum sindone alba de serico tene¬
ant in brachio dextro: ita ut uideri
possint a medio. Ampulla ante qm
ueniat ante ep̃m ad altare. media riꝰ
pars est cooꝑta: media nuda. Ampul¬
la cum crismate quodãmodo signi¬
ficat corpus xp̃i sumptũ ex uirgine:
corporalit̃ in se habitantẽ. continers
siret ad altare crucis aliquo tempo¬
re erat cooꝑtum: & aliquo nudum:
Primeuo tempore erat cooꝑtũ. qͣndo

Expanded text:
ad vos . » Ejus namque gratiae sacramentum ad vos . » Ejus namque gratiae sacramentum chrisma continet, qui ex quo mortis Christi pretio quodammodo emptus et acquisitus est, coepit quod ante non fiebat in remissionem peccatorum dari. Unde et Paracletus tunc primum appellatus est, quia pro damnatis nobis in primo parente, peccatorum remissio, sola paraclesis, id est consolatio, est, quae non nisi abeunte, id est moriente Christo nobis unquam acquisita fuisset. Dicit libellus Romani ordinis de consecratione chrismatis: Continuo duo acolythi involutas ampullas cum sindone alba de serico teneant in brachio dextro, ita ut videri possint a medio. Ampulla, antequam veniat ante episcopum ad altare, media ejus pars est cooperta, et media nuda. Ampulla cum chrismate quodammodo significat corpus Christi, sumptum ex Virgine corporaliter in se habitans, continens siret ad altare crucis, aliquo tempore erat coopertum, et aliquo nudum. Primaevo tempore erat coopertum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ubi solemus uuas benedicere conse¬
cratur oleum ꝓ infirmis: concludit᷑q
conclusione: ꝑquẽ hec omnia d̾ne sẽꝑ
bona creas. a&e cet̃a. Non enim ꝓpͥriũ
habet officium:. id est nec incapite uer
ba salutationis hoc est dñs uobiscũ.
nec oremus: nec in fine concluditur
dicit᷑ pͥncipalis. quia ad eius unctio¬
nem principalis tribuit᷑ sꝑc. id est
septiformis paraclytꝰ. habet offitiũ
ꝑ se. pͥmo exorcitatur. deinde ad dñs
uobiscum. &e sursum corda eius bene¬
secratur autẽ in eo loco ubi pacem
solemus int̾ nos dare. ce hoc est opus
diuine gr̃e. ut pax ce concordia regnet
innobis. Duodecim p̃sbifi qui ordinat ͤ
circa ep̃m testes & aduitores eiusdẽ mi¬
nisterii. duodeciꝰ apłos significant. ꝙͦꝓ
in p̃sentia sum mꝰ pontifer xꝑe hodie
testamentũ conscripsit: totãq here¬
ditatẽ salutis sueq decessionis fructũ.
id est sꝑm paraclytum ostendit dicets
Nisi ego abiero parachtus non ueni
et aduos: si autem abiero nuttã eum

Expanded text:
ubi solemus uvas benedicere consecratur oleum pro infirmis, concluditurque conclusione: Per quem haec omnia, Domine, semper bona creas, etc. Non enim proprium habet officiuba salutationis, hoc est, Dominus vobiscum, nec Oremus, nec in fine concdicitur principalis, quia ad ejus unctionem principalis tribuitur Spiritus, id est septiformis Paracletus, habet officium per se. Primo exorcizatur, deinde ad Dominus vobiscum, et sui sum corda, ejus bene nostrum. Consecratur autem in eo loco, ubi pacem solemus inter nos dare, et hoc est opus divinae gratiae, ut pax et concordia regnet in nobis. Duodecim presbyteri, qui ordinantur circa episcopum, testes et auditores ejusdem mysterii, duodecim apostolos significant, quorum in praesentia summus pontifex Christus hodie testamentum conscripsit, totamque haereditatem salutis, suaeque discessionis fructum, id est Spiritum Paracletum ostendit, dicens: « Nisi egoero, mittam eum
Abbreviated transcription (Latin):
titulo nararenus. hebraice uͦ respondet᷑.
uidelicet qđ gensilla regem suũ adhuc
negat: titulumq illũ auerso corde ma-¬
ledicit ac detestat᷑. Supradictas gͦ can-¬
tando antiphonas illo defert᷑ crux. qͦ
sibi grece ac latine fidelit respondetur:⁊¬
nu quia uidelicet crucifixus dñs a ne¬
gantib uideis se se ꝓmouens. ad con¬
fessionẽ gentiũ ꝓ ficiscit᷑. a portantib¬
ohꝓbrium crucis quam ñ erubescuit
multa passis. grauiꝙ ꝑsecutionũ pon¬
dere fessis: quod ce pulchre significat᷑
ꝑ hoc quod eiusdem crucis portitoreᷤᷤ
nunc eunt. nunc tanqͣm lassi subsi
nus operta. nunc discooperiatur

Expanded text:
titulo Nazarenus, Hebraice; vero non respondetur, videlicet, quia gens illa regem suum adhuc negat, titulumque illum averso corde maledicit et detestatur. Supradictas ergo cantando antiphonas illo defertur crux, quo sibi Graece et Latine fideliter respondetur, quia videlicet, crucifixus Dominus, a negantibus Judaeis sese promovens, ad confessionem gentium proficiscitur, appropprobrium crucis , quam non erubescunt multa passis gravique persecutionum pondere fessis; quod et pulchre significatur per hoc quod ejusdem cruris portatores nunc eunt, nunc tanquam lassi subsisnus operta nunc discooperitur
Abbreviated transcription (Latin):
calamũ ab illudentib accipe ñ recu¬
sacrilegium scrib̾et uideor. siue ut ue¬
nenata int̾ficeret animalia habebat
atq it̃um sumeret eã. Et sicut moyses
coram pharaone suã ꝓiecit uirgã. que
uersa est incolubrũ. deuorauitq uer¬
sas in colubras uirgas magorp. iterũꝙ
rediit inuirgã. sic ipse nunc suã quo¬
dãmͦ erat positurus animã. ut descen¬
d̾et in mortẽ. que ꝑ colubrũ intrauit
inmundũ: colubrosꝙ egyptiore id est
Curspineã coronã gestaũit.

Expanded text:
calamum ab illudentibus accipere non recusacrilegium scriberet Judaeorum, sive ut venenata interficeret animalia. Habebat eret atque iterum sumeret eam . Et sicut Moyses coram Pharaone suam projecit virgam, quae versa est in colubrum, devoravitque versas in colubros virgas magorum, iterumque rediit in virgam , sic ipse nunc suam quodammodo positurus erat animam, ut descenderet in mortem, quae per colubrum intravit in mundum , colCur spineam coronam gestaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
ominica scd̾a statio ad sc̃am ierlem¬
ierłm. Totũ enim offitium eiusdẽ
dominice ad letificandũ cor illius de¬
cantat᷑ que primũ filii dei recepit ad¬
uentum. queq ꝑ fidẽ iustificata. &e pa¬
cem habens ad dm̃. desiderat in scdõad¬
uentu uidere głosum regem suum. Mu¬
lier quippe casta est. que uiri su ab sen¬
tiam plorat. p̃sentiam desiderat. & sic¬
ad unici sponsi sui suspirat thalamũ
quemadmodũ desiderat ceruus ad fon¬
tes aquarum. huicgͦ desideranti. festi¬
nanti. atq anhelanti p̃sens offitium of¬
fitium leticiam ꝑsonat designat. spem
inculcat: patientiã p̃dicat. Primũ euũ¬
głii sententiã contemplemur. cui cete
solationis ae pacis. consonare uident᷑:
p̃missis signis que głosum illũ aduen¬
tum p̃cessura sunt. hiis gͦ inquid dñs
fieri incipientib leuate capita ur̃a:¬

Expanded text:
ominica secunda statio ad sanctam Jerusalem. Totum enim officium ejusdem Dominicae ad laetificandum cor illius decantatur, quae primum Filii Dei recepit adventum, quaeque per fidem justificata , et pacem habens ad Deum, desiderat in secundo adventu videre gloriosum regem suum. Mulier quippe casta est, quae viri sui absentiam plorat, praesentiam desiderat; et sic unici sponsi sui suspirat thalamum, « quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum . » Huic ergo desideranti, festinanti atque anhelanti, praesens officium laetitiam praenuntiat, spem inculcat, patientiam praedicat. Primum Evangelii sententiam contemplemur, cui caetesolationis et pacis, consonare probentur, praemissis signis, quae gloriosum illum adventum praecessura sunt. « His ergo, inquit Dominus, fieri incipientibus, levate capita
Abbreviated transcription (Latin):
Leuate capitei ur̃a ait beatus gregorius.
id est exhilarate corda. Iuxta huiꝰ ueri¬
dici ꝓmissi consolationẽ preciit. ad in¬
troitum tuba ꝓpħica. ppłs syon eccem
quiens dñs ueniet ad saluandas gentes.
& auditam faciet dñs głam uocis sue n¬

Expanded text:
Levate capita vestra, ait beatus Gregorius, id est exhilarate corda; » juxta hujus veridici promissi consolationem, praecinit ad introitum tuba prophetica populo Sion: « Ecce, inquiens, Dominus veniet ad salvandas gentes, et auditam faciet Dominus gloriam vocis
Abbreviated transcription (Latin):
concordiam cuiusq offitii uel compagẽ
cuiusq corporis ꝑ quirere ꝓpositum est.
Sumina gͥ huius offitii est. ut ꝑ egrina ie¬
rłm. so est eccłia p̃sens huius ute exiliũ
spe patientissima ꝑferat: d cũ scdm eũ¬
głii iam dicti p̃monstrationẽ mundi
ruinam imminere cognouerit. leuet
caput suũ: & iuxta ꝯmunionis exhor¬
tationem surgat &e stet in excelso. terrena
respuens ce amans celestia. sicut petit col¬
lecta que diciturad complendũ: & ui¬
deat iocunditatẽ que ueniet sibi ad̾o
suo: ac uelut appropinqͣnte estate. me¬
roris sui nubila discutiat. quia in te
dies eterni solis claritate fulgescunt

Expanded text:
concordiam cujusque officii, velut compagem concordiam cujusque officii, velut compagem cujusque corporis perquirere propositum est. Summa igitur hujus officii est, ut peregrina Jerusalem, id est Ecclesia praesens, hujus vitae exsilium spe patientissima perferat, et cum secundum Evangelii jam dicti praemonstrationem, mundi ruinam imminere cognoverit, levet caput suum, et juxta communionis cohortationem surgat, et stet in excelso, terrena respuens et amans coelestia, sicut petit collecta, quae dicitur ad complendum, et videat jucunditatem , quae veniet sibi a Deo suo, ac velut propinquante aestate moeroris sui nubila discutiat, quia vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt
Abbreviated transcription (Latin):
suadet cum pace & gaudio. Gradale
eius: eo quod ordinauerint testamentũ
eius nouũ suꝑ uetera sacrificia. Alla du¬
ob fecundũ uersib primo uersu gau¬
dium spei p̃dicat eius cui dictum est.
indomũ dñi ibimus: leticiamq ex re
futura ubi stabunt pedes eius in atis
ierlem. lecto autẽ supradicto eũgłio p̃¬
centore gaudii. & confirmata ꝓ missione
ueritatis ubi dicit. E elũ ce terra tnsibũt.
uerba autẽ mea ñ tnͣsibunt. iam uelut
consolatione recepta gratulat᷑ ppłs sy¬
on: & dicit credens ueritati. D̾s tu con¬
uertens uiuificabis nos & plebs tua le¬
tabitur in te. uiuificabis nos inquid
sulicet ꝑ resurrectionẽ. conuertens nos
ꝑ fidem. & plebstua letabitur inte. Leta¬
bunt᷑ filii syon. si reddita sibi eiꝰ p̃sentia
& pͥistina tristitia in gaudiũ conuersa
pleno gaudebunt gaudio. Longum
nimis est neq a nobis ꝓpositũ: expo¬
nentis more: omnia ꝓsequi. Solã enĩ

Expanded text:
suadet, cum pace et gaudio . Gradualsuadet, cum pace et gaudio . Gradualejus, eo quod ordinaverint testamentum ejus novum super vetera sacrificia . Alleluia duobus fecundum versibus primo versu gaudium spei praedicat ejus, cui dictum est: « In domum Domini ibimus, laetitiamque ex re futuram , » ubi stabunt pedes ejus in atriis Jerusalem. Lecto autem supradicto evangelio praecentore gaudii, et confirmata promissione veritatis, ubi dicitur: « Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt , » jam velut consolatione recepta, gratulatur populus Sion, et dicit credens veritati: « Deus, tu convertens vivificabis nos, et plebs tua laetabitur in te » Vivificabis nos, inquit, scilicet per resurrectionem, convertens nunc per fidem, « et plebs tua laetabitur in te. » Laetabuntur filii sponsi reddita sibi ejus praesentia, et pristina tristitia in gaudium conversa, pleno gaudebunt gaudio. Longum nimis est, neque a nobis propositum exponentis more omnia persequi. Solam enim
Abbreviated transcription (Latin):
in exilio natus ppłs syon ꝑegrina matre
lus intellexit. Eui flenti &e in orationib
uagienti. cõmiserens mat̃ totũ offitium
canit. iam iã imminere contestans desi¬
deranti reditũ patris. & audiendã esse
głam uocis eius. qͣndo dicet. uentte bene¬
dicti patris mei percipite regnũ. In le¬
ticia inquid cordis ur̃i. que tanta erit:
ut signis eius fieri incipientib iuxta
uocem dñi debeamus leuare capita nr̃a.
id est exhilarare corda. Quod quia fie
ri ꝑ nos ñ potest. nisi nos ipse gaudio
sp̃s sui letificet᷑: recte in collecta dep̃ca¬
mur dicentes. Exctta dñe corba nr̃a. id
est leua atq exhilara ad p̃parandas uni¬
geniti tui uias. scilicet ut p̃parate sint
orcurrere illi. ñ ꝑ timorem suffugiendo.
sicum amore aduentũ eius excipiendo
Ad hec oportune nobis hec lectio apłica
enim ad correctionẽ impatientis anime¬
ce nimis egre cupientis dissolui. & esse
cum xp̃o: dum habundantiã nobis spei
optando. moras uenturi dñi nr̃i ferre

Expanded text:
 exsilio natus populus Sion, peregrina matre. lus intellexit. Cui flenti et in orationibus vagienti commiserens mater totum hoc officium canit , jamjam imminere contestans desideranti reditum patris, et audiendam esse gloriam vocis ejus, quando dicet: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum in laetitia, inquit, cordis vestri , » quae tota erit, ut signis ejus fieri incipientibus juxta Domini dictum, debeamus levare capita nostra , id est exhilarare corda. Quod quia per nos fieri non potest, nisi nos ipse gaudio spiritus sui laetificet, recte in collecta deprecamur, dicentes: Excita, Domine, corda nostra, id est leva atque exhilara ad praeparandas Unigeniti tui vias, scilicet, ut parata sint occurrere illi; non per timorem fugiendo, sed cum amore adventum ejus excipiendo. Ad haec opportune nobis haec apostolica enim ad correptionem impatientis animae, nimis aegrae, cupientis dissolvi, et esse cum Christo, dum abundantiam spei nobis optando, moras venturi Domini nostri ferre
Abbreviated transcription (Latin):
xtuncusq ad sacram dñici na¬
talis noctem diaconus ce sub¬
diaconus immunit ꝓcedunt. Nam
neq diaconus dalmaticã. neq subdia¬
conus induit tunicã. Subdiaconus
tanqͣm iex que aute incarnationem
dñi carebat ornatu euũgłii: diaconꝰ
tanqͣm ipsum euũgłm. cuius claritas
qnͣta sit: nondum apparuerat ante sa¬
cramenta natiuitatis. passionis. resur¬
rectionis. &e ascensionis dñi. hor enĩ
ñ p̃sentiam. s expectationẽ significat
tempꝰ illud: ꝓptir quod &̾ aduentus
domimi ut dictum ẽ nuncupatur.
utumur autẽ int̾dũ casulis qͣm ues¬
tem sacerdotis esse diximꝰ cũ de habi¬
tu eius loquerem̃: qd neminẽ mouere
debet. Non enim sic utunt᷑ casulis
subdiaconi aut diaconi ut in ipsisle¬
gant uel ministrent. s lecturi uel¬
aut ministraturi illas exłunt: manifeste
ꝓ fitentes illam ñ suã esse uestem. nec p̃p
suũ ordinem sibi debitan: s ꝓpter dñice
uel alicuius festi reuerentiã se acciꝑe

Expanded text:
tunc usque ad sacram Dominici natalis noctem, diaconus et subdiaconus imminuti procedunt. Nam neque diaconus dalmaticam, neque subdiaconus induit tunicam. Subdiaconus tanquam lex, quae ante incarnationem Domini carebat ornatu Evangelii; diaconus tanquam ipsum Evangelium, cujus claritas, quanta sit, nondum apparuerat ante sacramenta nativitatis, passionis, resurrectionis et ascensionis Domini. Horum enim non praesentiam, sed exspectationem significat tempus illud; propter quod et adventus Domini, ut dictum est, nuncupatur. Utuntur autem interdum casulis quam vestem sacerdotis esse diximus, cum de habitu ejus loqueremur. Quod neminem movere debet. Non enim sic utuntur casulis subdiaconus aut diaconus, ut in ipsis legant vel ministrent, sed lecturi aut ministraturi illas exuunt, manifeste profitentes, illam suam non esse vestem, nec propter suum ordinem sibi debitam, sed propter Dominicae vel alicujus festi reverentiam se accipere
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m incolumbe spetie suꝑ eum des¬
ipse filuis qui pat̃ est. cuius filius in¬
carnatus ce passus sit: ꝓculdubio pa¬
ter ipse incarnatus ce passus ẽ. Unde
heresim nominamus. S nos hunc
errorẽ execrantes: uerbũ qđ erat in
pͥncipio apud dm̃ uerbũ inꝙͣ. dm̃ ñ
ipsũ apud quẽ erat hoc uerbũ. credi¬
mus &e confitemur carnẽ factũ. uide¬
licet alium eum qui genuit. alium
confitentes eũ esse qui genttꝰ est: ali¬
um inqͣm in ꝑsona. nͦ aliud in sub¬
stantia. Undeait ipse filius. Ego &e
pat̾ unũ sum. Unum utiq scdm
substantiã: sumꝰ. scd̾m pluralitatẽ
ꝑsonaꝵ eum dixisse ñ dubitamͦ.¬

Expanded text:
m in columbae specie super eum desipse Filius, qui Pater est, cum Filius incarnatus et passus sit, procul dubio Pater ipse incarnatus et passus est. Undehanc haeresim nominamus. Sed nos hunc errorem exsecrantes, Verbum quod erat in principio apud Deum; Verbum, inquam, Deum, non ipsum, apud quem erat hoc Verbum, credimus et confitemur carnem factum, videlicet alium eum qui genuit, alium confitentes eum esse qui genitus est; alium, inquam, in persona, non aliud in substantia. Unde ait ipse Filius: « Ego et Pater unum sumus . » Unum utique secundum substantiam sumus, secundum pluralitatem personarum eum dixisse non dub
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet sabellius diũ̾so qͥd̃
s ñ minus detestabili ertore ꝑso¬
nas trinitatis confundens. unã
esse ꝑsonam asserit. idẽ ipsum sibi eẽ
filium quipat̃ est. ipsumq sp̃m sc̃m
ita cecus mente. ut uel bec tam p̃clara.
tam aꝑta testimonia ñ attendat dñi
dicentis. Ite baptirate om̃s gentes in
nomine patris ce filii. ce sp̃c sc̃i. Itẽqo

Expanded text:
idelicet Sabellius, diverso quidem, sed non minus detestabili errore personas Trinitatis confundens, unam esse personam asserit, id est ipsum sibi esse Filium, qui Pater est, ipsumque Spiritum, ita caecus mente ut haec tam praeclara, tam aperta testimonia non attendat Domini dicentis: « Ite, baptizate omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus