comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶l fabricis parietum atq tectorum ꝯreci muentse¬
⁊ aufem cen tertuns sunt qui dispomunt in fundiuẽie¬
fundamentum posuit. Machiões dicti amachinis inqͥb
insistunt propter altitudinem parietum. De dispõ
Dificiorum partes sunt tres. ca ii¬
Disposicio constructio: uenustas. Disposicõ est

Expanded text:
XX Fabricis parietum atque tectorum Greci inventoi vero cementarii sunt, qui disponunt in fundamefundamentum posui.' Maciones dicti a machinis in quibus insistunt propter altitudinem parietum. De dispositione . Aedificiorum partes sunt tres: dispositio, constructio, venustas. Dispositio est
Abbreviated transcription (Latin):
persecutõmbus perturbatur ecclĩa. quando timore peri¬
culi carnales homines creduntur facilius imnuitari siue
decipere quando eos iudicant sua consilia non uidere.
sz cum dicit rectos corde in sidias eorum ostendit in anes
et uacuas.¬

Expanded text:
persecutionibus perturbatur Ecclesia, quando timore peripersecutionibus perturbatur Ecclesia, quando timore periculi carnales homines creduntur facilius immutari: sive  Christianos decipere, quando eos judicant sua consilia non videre: sed cum dicit, rectos corde, insidias eorum ostendit inanes et vacuas.
Abbreviated transcription (Latin):
in pharetra sua. dagitta preceptum diuinum ut in psal¬
terio. sagitte paruuilorum facte funt plage eorum hoc ẽ
apostolorum. et alibi misit sagittas suas dissipauit eos.
Sagitte in sidie inimiei suie sermo hereticorum ut in ihere¬
mĩa. sagitta uulnerans ligua inimiei. Aliquando uero
sagittarum nomine ut diximus sententie diuine legis
exprimuntur unde ẽ illud in psalmo. Sagitte tue acute
potentissime et alibi. sagitte acute sunt uerba domini
saluatoris homnium potentis acute. sagitte corda salubri¬
ter infigencia: que ideo uulnerant ut sanent. ideo per¬
cciunt ut liberent. ideᷤ prosternunt ut erigant. nam et
aliam significacõem sagitte habent in illa psalim sẽtẽcia.
parauerunt sagittas suas in pharetra ut sagittent in
iro rectos corde. Permanet in comparacione sagi¬
rii. nam sicut iste habet sagictas in pharetra ita ille
gestat in corde uerba uenenosa in obscuro uero siue cum

Expanded text:
in pharetra sua . Sagitta praeceptum divinum, ut in Psalin pharetra sua . Sagitta praeceptum divinum, ut in Psalterio: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , hoc est, apostolorum. Et alibi: Misit sagittas suas, dissipavit eos . Sagittae insidiae inimici, sive sermo haereticorum, ut in Jeremia: Sagitta vulnerans, lingua inimici . Aliquando vero sagittarum nomine, ut diximus, sententiae divinae legis exprimuntur; unde est illud in psalmo: Sagittae tuae acutae, potentissime ; et alibi sagittae acutae sunt verba Domini Salvatoris hominum, sagittae potentis acutae , corda salubriter infigentia, quae ideo vulnerant, ut sanent: ideo percutiunt, ut liberent: ideo prosternunt, ut erigant. Nam et aliam significationem sagittae habent in illa psalmi sententia: Paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde . Permanet in comparatione sagittarii: nam sicut iste habet sagittas in pharetra, ita ille gestat in corde verba venenosa: in obscuro vero, sive cum
Abbreviated transcription (Latin):
usi funt quibus penne ut diximus ideo agglutinãtur
ut leues sint ⁊ preuolent hastas. S picula sunt sagitte
uel lancee breues ab spicarum specie nuncupate. Scor¬
pio ẽ sagitta uenenata arcu uel tormentis excussa que
dum ad hominem uenerit uirus quo figit infundit. uñ
et scorpio nomen accepit. De sagittis ergo in iob ita scp¬
tum est. sagitte domini in me sunt quarum indignac̃o
ebibit spiritum meum. Hic sagittarum nomine ammad¬
uersionis sententia designatur. Uir igitur sanctus qz
peregrinacoĩs sue erumnã respicit. ꝙ sub persecutionib
dominice ammaduersionis ingemiscit dicat. uñ ⁊ uerba
mea dolore sunt plena quia sagitte in me sunt diñ ac
si diceret. Ego in exilii dannacõne non gaudeo. s sub
iudicio positus doleo. quia uim percussionis agnosco.
ita dominus ihs̃ xp̃s. corda electorum suorum salul¬
ter uulnerans. ut in isaia. sicut sagittam abscondit me

Expanded text:
usi sunt, quibus pennae ut diximus ideo agglutinantur, usi sunt, quibus pennae ut diximus ideo agglutinantur, ut leves sint et pervolent Scaptos . . . . Spicula sunt sagittae vel lanceae breves a spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata, arcu vel tor mentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit: unde et scorpio nomen accepit. De sagittis ergo in Job ita scriptum est: Sagittae Domini in me sunt, quarum indignatio ebibit spiritum meum . Hic sagittarum nomine animadversionis sententia designatur. Vir igitur sanctus quia peregrinationis suae aerumnam respicit, quod sub persecutionibus Dominicae animadversionis ingemiscat, dicit: Unde et verba mea dolore sunt plena: quia sagittae in me sunt Domini: ac si diceret: Ego in exsilii damnatione non gaudeo: sed sub judicio positus doleo, quia vim persecutionis agnosco. Sagitta, Dominus Jesus Christus, corda electorum suorum salubriter vulnerans, ut in Isaia: Sicut sagittam, abscondit me
Abbreviated transcription (Latin):
cateia quam oratius caam dicit. est enm genus galli¬
ci celi ex materia qͣz maxime lenta que iactu non quidẽ
longe propter grauitatem euolat sed quo peruenit ui m¬
mĩa perfringit: quod si ab artifece mittatur. rursum
redit ad eum. Lancea enĩ potest significare. passionis
dolorem uel sacramentorũ apertiõnem. unde in propheta
scriptum est. lanceis suis uluerauerunt me et in passiõe
domini unus militum lancea latus eius aꝑuit ⁊ cõtinuo
exunt sangus ⁊ aqua. Eleganti ergo euangelista u̾be
usus ẽ ut non diceret latus eius percussit aut uulnera¬
uit. aut quid aliud sed aperuit ut illic quodammõdo u¬
te sostium panderetur unde sacramenta ecclĩe manauert
sine quibz ad uitam que uera ẽ uita non intratur. łã
sanguis in remissionem fusus ẽ peccatorum. aqua illa
Pennis emi fertur quasi auis ⁊ celeriter mor
percurrit ad hominem his primum cretenses

Expanded text:
cateja, quam Lucilius caiam dicit: est enim genus Gallicateja, quam Lucilius caiam dicit: est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae jacta non quidem longe propter gravitatem evolat: sed quo pervenit, vi nimia perfringit: quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum. Lancea enim potest significare passionis dolorem, vel sacramentorum apertionem: unde in Propheta scriptum est: Lanceis suis vulneraverunt me. Et in passione Domini unus militum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua . Eleganti ergo evangelista verbo usus est, ut non diceret: latus ejus percussit aut vulneravit: aut quid aliud: sed aperuit, ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt sine quibus ad vitam, quae vera est vita, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum: aqua illa Pennis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. His primum Cretenses
Abbreviated transcription (Latin):
tra israel non in conuementer malignorum spirituum
prelium aduersum ecclĩam dei accip̃i potest. Inde egre¬
ditur de castris sailz philistinorum uirspurius nomĩe
goliach minie magnitudinis. qui bene potest significare
diaboli superbiam quam dauid noster singulari certa¬
mine congressus prostrauit. ac populum dei atimore
eius erpuit. qui leonem ⁊ ursum necauit. ursum uide¬
licet diabolum. leonem antirpm alterum nunt hoĩbus
latenter insidiantẽ. alterum in posterum manifestissiẽ
seuientem. Lancea ẽ hasta amentum habens in medio.
dicta autem lancea quod equa lance id ẽ equali amẽto
ponderato uibratur. Amentum uniculum ẽ iaculorũ.
hastilariũ quod in medus hastis aptatur. et inde amen-¬
tum ꝙ media hasta religetur. et iaculetur. Qaua est
qualis fuit hercolis. dicta quod sit clauis ferreis inuicẽ
religata. et ẽ cubito semis facta in longitudine: hec et

Expanded text:
tra Israel non inconvenienter malignorum spirituum tra Israel non inconvenienter malignorum spirituum praelium adversum Ecclesiam Dei accipi potest. Inde egreditur de castris, scilicet Philistinorum, vir spurius, nomine Goliath, nimiae magnitudinis: qui bene potest significare diaboli superbiam, quam David noster, singulari certamine congressus, prostravit, ac populum Dei a timore ejus eripuit; qui leonem et ursum necavit, ursum, videlicet diabolum: leonem, Antichristum, alterum nunc hominibus latenter insidiantem; alterum in posterum manifestissime saevientem. Lancea est hasta amentum habens in medio: dicta autem lancea, quod aequa lance, id est, aequali amento ponderata vibratur. Amentum vinculum est jaculorum hastilium, quod in mediis hastis aptatur; et inde amentum, quod media hasta religetur et jaculetur. Clava est, qualis fuit Herculis: dicta, quod sit clavis ferreis invicem religata, et est cubito semis facta in longitudine: haec et
Abbreviated transcription (Latin):
nem amme et spiritus. conpagum quoq ⁊ medullarũ
et discretor cogitacionum ⁊ iheremias propheta uerbũ
domini securi comparat cedẽti petram: siue securis sen¬
tenciam iudicii altissimi significat que ad radices ar-¬
horum. ad finem regni popul iudaici posita est: ut cos
qui in xp̃o credere noluerunt de terra uiuentiũ abscdat.
ferro eiuus dimiiuitiuũ facit hastilia. Nomen
autem haste ab hastu sumpsit unde ⁊ astucia.¬
Contus ferrum non haret . sed tantum cuspide acuto ẽ.
pirgilius efferratasqz trudes et acuta cuspide contus.
contum autem quasi contium. ẽ enm contũ acuta ro¬
tunditas. In significacõe autem haste uel hastiliũ po¬
test temptacio diabolica in telligi. per quam saluti ge¬
neris humani ip̃e antiquis hostis inuidet ⁊ interfectõem
preparat. unde ẽ illud quod de goliatħ gigante scriptura
refert dicens. Hastile autem haste eus erat quasi licia¬
torium terentium ⁊ cetera. Pugna uero philistinorum cõ¬

Expanded text:
mae et spiritus, compagum quoque et medullarum, et discretor cogitationum . Et Jeremias propheta verbum Domini securi comparat caedenti petram . Sive securis sententiam Judicis altissimi significat, quae ad radices arborum, id est, ad finem regni populi Judaici posita est, ut eos qui in Christum credere noluerunt, de terra viventium abscindat.ferro, cuius diminutivum facit hastile. Nomen autem hasta ab astu sumpsit, unde et astuContus ferrum non habet, sed tantum cuspide acuta est. Virgilius: Ferratasque trudes, et acuta cuspide contos. Contus autem quasi conitus: est enim conus acuta rotunditas. In significatione autem hastae vel hastilium potest tentatio diabolica intelligi, per quam saluti generis humani ipse antiquus hostis invidet, et interfectionem praeparat: unde est illud, quod de Goliath gigante Scriptura refert, dicens: Hastile autem hastae ejus erat quasi liciatorium texentium, etc. . Pugna vero Philistinorum con
Abbreviated transcription (Latin):
aut iudicii sententiam signĩficat. unde ẽ illud in euã
gelio. iam enim securus ad radices arborum posita est.
Arbor huius mundi ẽ uiuersum genus humanum.
securus uero est redemptor noster qui uelut ex manubrio
ro constat teneturqz ex humanitate sed in cidit e
diuinitate. Que uidelicet securis iam ad radicem arboris
istius posita est: quia ⁊ si per patientiam expectat ui-¬
detur tune quod factura est. Potest et securis nomine
predicacio sermonis euangelia intelligi: quia secund
ostolum uiuus est. sermo dei ⁊ efficar et penetu

Expanded text:
aut judicii sententiam significat; unde est illuaut judicii sententiam significat; unde est illu. Jam enim securis ad radices arborum posita est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis vero est Redemptor noster, qui velut ex manubrio et ferro constat, teneturque ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris istius posita est. Quia etsi per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Potest et securis nomine praedicatio sermonis evangelici intelligi. Quia secundum Apostolum: Vivus est sermo Dei et efficax, et pen
Abbreviated transcription (Latin):
terio. qui liberasti seruum tuum de gladio maligno.
Gladius est dampnatio sempiterna ut in iob. Si mul¬
ciplicati fuerint filii eius u est hereticorum discipuli
in gladio erunt. Gladius est iudicium dei ut in hiere¬
mia. facie gladii columbe unusquisaz ad populum sui
conuertetur. Gladius est uindicta uel sermo dominut
in apostolo. uiuus est enim sermo dei ut efficar ⁊ penet᷑.
bilior omni gladio ancipiti. Romphea idem ẽ ꝙ et sar
machera sermo dolosus ⁊ insidiis plenus. ut est ullud̃ in
ꝓsalmo. filii homnium dentes eorum arma et sagitte
et ligua eorum machera acuta. decures signa sunt
que ante consules ferebantur quas spani ab usu frã¬
corum per deriuatio franciscas uocant. ea solebant
signa portari: ne aut usum perderet belli. aut bacãs
aspectum amitteret gladiorum. Dicitur autem securis
ferramentum quo ceduntur ligna ad usum hominũ
quod etiam mistice aut euangelicam predicae

Expanded text:
terio: Qui liberasti servum tuum de gladio maligno . terio: Qui liberasti servum tuum de gladio maligno . Gladius est damnatio sempiterna, ut in Job: Si multiplicati fuerint filii ejus, id est, haereticorum discipuli, in gladio erunt . Gladius est judicium Dei, ut in Jeremia: A facie gladii columbae unusquisque ad populum suum uit eos. Gladius uindicta uel sermo domini; in apostolo: uiuus est enbilior omni gladio ancipiti . Romphaea idem est, quod et supra. Machaera, sermo dolosus et insidiis plenus, ut est illud in psalmo: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Secures signa sunt quae ante consules ferebantur, quas Hispani ab usu Francorum per derivationem franciscas vocant. Ea solebant signa ante consulem portari: ne aut usum perderet belli, aut vacans otio aspectum amitteret gladiorum. Dicitur autem securis ferramentum, quo caeduntur ligna ad usum hominum: quod etiam mystice aut evangelicam praedicationem
Abbreviated transcription (Latin):
apud italos latrocima exercent. aquo et siccarii dicti.
Gladius enim plures significacoes habet et in bono et
in malo accipitur ut supra ostendimus. Nam gladius
uerbum dei ⁊ seueritatem legis atqz prophetarum sig̾¬
ficat ut in apocalipsi ⁊ gladius egrediebatur de ore eus
id ẽ uerbum domini. gladius uis est amoris dei. ut in
euangelio. non ueni pacem mittere sed gladium. bla¬
dii sunt in manibz sanctorum testimonia diuine scrip¬
ture ex utroqz testamento legis in acumine perducta ut
in psalmo. et gladii his acuti in manbus eori
in apostolo. et gladium spiritus qued est uerbum dei.
Gladii duo sunt testamenta legis ut in euangelio secũ¬
dum lucam. Ecce gladii duo hie. Gladius est hereticorũ
predicacio ut in salonione. que pro dentibus gladios
habet. et in euangelio. omnis qui percusserit
gladio morietur. Gladius est seductio diaboli ut in psal¬

Expanded text:
qui apud Italos latrocinia exercent, a quo et sicarii dicti. qui apud Italos latrocinia exercent, a quo et sicarii dicti. Gladius enim plures significationes habet: et in bono, et in malo accipitur, ut supra ostendimus. Nam gladius verbum Dei, et severitatem legis atque prophetarum significat, ut in Apocalypsi: Et gladius egrediebatur de ore ejus , id est, verbum Domini. Gladius vis est amoris Dei, ut in Evangelio: Non veni pacem mittere, sed gladium . Gladii sunt in manibus sanctorum testimonia divinae Scripturae ex utroque Testamento legis in acumine perducta, ut in psalmo: Et gladii bis acuti in manibus eorum . Et in Apostolo: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Gladii, duo sunt Testamenta legis, ut in Evangelio secundum Lucam: Ecce gladii duo hic . Gladius est haereticorum praedicatio, ut in Salomone: Quae pro dentibus gladios habet . Et in Evangelio: Omnis qui percusserit gladio, gladio morietur . Gladius est seductio diaboli, ut in Psal
Abbreviated transcription (Latin):
prolata. ut ẽ illud psalmiste. de peccatoribus mimici de¬
fecerunt framea infinem. nnmici genitiuus casus est
id est diaboli ciuus framea defecisse testatur. Framea
emm hebraicus sermo est. significans gladium quo hos¬
tis ille bachabatur: quo autem dixit in finem consum¬
matio seculi datur intelligi. quando uirtus diaboli oĩ¬
potenti illo gladio probatur interimi: dequo dixit in
sextimo ꝓsalmo nisi conuertimini gladium suum uibra¬
bit ⁊c̃. Spata a passione dicitur greco uero quonã patin
grece dicitur pati. uñ et pacior et patitur dicimus. semis
pacium gradius est amedia spate longitudine appellatus.
ut in prudens uulgus dicit sine spacium dum sagitta uelo¬
tior sit. Pugio apungendo ⁊ transfigendo uocctus est eñ
gladius paruus ⁊ his acutus lateri ad herens. Idem ⁊ cluna¬
bulum dictum quod religetur ad clunes. dica a secando
a ẽ emin gladus breuis quo marime utuntur

Expanded text:
prolata: ut est illud Psalmistae de peccatoribus: Inimici deprolata: ut est illud Psalmistae de peccatoribus: Inimici defecerunt frameae in finem . Inimici, genitivus casus est, id est, diaboli, cujus framea defecisse testatur. Framea enim Hebraicus sermo est, significans gladium, quo hostis ille bacchabatur: quod autem dixit, in finem, consummatio saeculi datur intelligi, quando virtus diaboli omnipotenti illo gladio probatur interimi: de quo dixit in septimo psalmo: Nisi convertimini, gladium suum vibraest: spata a passione dicitur greco verbo, quoniam patin Grece dipathium gladius a media spatae longitudine appellatus: non ut imprudens vulgus dicit: sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus: est enim gladius parvus et bis acutus, lateri adhaerens. Item et clunabulum dictum, quod religetur ad clunes. Sica a secando dicta: est enim gladius brevis, quo maxime utuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ensem pessime cogitacoĩs ostendit. Euagiauerũt au-¬
tem significat nudauerunt: ut ꝙ ante erat in cogitacõe
tamqͣz in uagina reconditum. post eductum reuelatis
cogitacoĩb appareret framea ultionẽ diuinam signi¬
ficat in impio unde ẽ illud in psalmo. Effunde frãmeã
et conclude aduersus eos qui me persecuntur. et in aliã
partem eripe a framea ammam meã. nam liberari se
postulauit amorte quam subiturus erat collato salicet
urrectionis auxilio. Framea enim synominũ nom
est significans siue hastam siue gladium siue quelibet
arma per que uoluit futurum crucis exitium competẽter
aduerti. qui per ip̃am plerumqz succedit sed primo dixit
eripe aminam meam. modo petit liberari ecclĩam que
est illi unica id ẽ catholicã. ut intelligatur doctrinas
nouas et conaliabula perdictorum unitatis uocabulo
respuisse. Item framea significat uindictã in insontem

Expanded text:
ensem pessimae cogitationis ostendit. Evaginaverunt auensem pessimae cogitationis ostendit. Evaginaverunt autem significat, nudaverunt: ut quod ante erat in cogitatione, tanquam in vagina reconditum, post eductum revelatis cogitationibus appareret. Framea ultionem divinam significat in impio, unde est illud in psalmo: Effunde frameam, et conclude adversus eos, qui me persequuntur . Et in aliam partem: Eripe a framea animam meam ; nam liberari se postulavit a morte, quam subiturus erat, collato scilicet resurrectionis auxilio. Framea enim synonymum nomen est, significans sive hastam, sive gladium, sive quaelibet arma, per quae voluit futurum crucis exitum competenter adverti, qui per ipsam plerumque succedit: sed primo dixit: eripe animam meam: modo petit liberari Ecclesiam, quae est illi unica, id est, catholicam: ut intelligatur doctrinas novas et conciliabula perditorum unitatis vocabulo respuisse. Item framea significat vindictam in insontem
Abbreviated transcription (Latin):
acumine dicta. Capulus uocatus uel quia caput eit
qladii. uel quia capitur ibi ut teneatur. Nlam asias
acies ferri non sinit. mucro non tantum gladis est
sed et cuius libet teli acumen: dictus alongitudis
nam macron greci longum uocant. hunc ⁊ macte ra
machera autem est gladius longus ex una parti aci¬
tus. framea uero gladius est ex utraꝙ parse a fii
quam mulgus spatam uocat. ip̃a est. romphanantũ¬
a autem dicta quia ferrea est nam sicut fenamenitũ
sie framea dicitur. ac proiide omnis gladius framea. gla¬
dius enim in bono et in malo acapitur. in bono ut in a-¬
postolo ⁊ gladium spiritus quod est uerbum dei. In ma¬
lo ut est illud psalmiste. Gladium euaginauerũt pec¬
catores. gladius peccatoris est quilibet dolus alterus
appetens lesionem . nam et ille qui in opem spoliare cõ¬
tendit peruerse consilu sui gladium educet: et ille qui
raua suasione desiderat decipere ammas innocen

Expanded text:
acumine dicta. Capulus vocatus, vel quia caput est acumine dicta. Capulus vocatus, vel quia caput est gladii, vel quia capitur ibi, ut teneatur. Nam alias acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cujuslibet teli acumen: dictus a longitudine: nam Macron Graeci longum vocant: hinc et machaera. Machaera autem est gladius longus, ex una parte acutus. Framea vero gladius est ex utraque parte acutus, quam vulgus spatham vocat: ipsa est romphaea. Framea autem dicta, quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur: ac proinde omnis gladius framea. Gladius enim in bono et in malo accipitur: in bono, ut in Apostolo: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . In malo, ut est illud Psalmistae: Gladium evaginaverunt peccatores . Gladius peccatoris est quilibet dolus, alterius appetens laesionem. Nam et ille, qui inopem spoliare contendit, perverse consilii sui gladium educit; et ille, qui prava suasione desiderat decipere animas innocentum,
Abbreviated transcription (Latin):
munitionum hoc ẽ uiciorum ⁊ errorum quibz dyabolo
gante hommes aduersi contra milites xp̃i ꝑ
gnant. Armarium uero scriptura est sacra uel fides
recta unde proferuntur arma spuitalia contra hos¬
tes xpĩane fidei ⁊ oppugnatores uere religionis. Ite
arma protectionem diuinam significant ⁊ adiutoriũ
eius in sanctos. ut in psalteriõ. apprehende arma et
scutum. Arma opera iusticie aduersus dyaboli ui¬
cia ut in apostolo. Accipite armaturam dei ut possi¬
tis resistere. arma oꝑa peccati uel diaboli insidie. ut
in ꝓsalmo. arma et scuta comburet igni. De gladis
¶ladius generaliter dicitur ensis in preliodn
sed ensis ferrum tantum est. Gladius uero
totus. proprie autem appellatur gladiusuo
quod gulam duidit id est ceruicem secat. Ad hoc oumn
prinium est factum. nam membra securibus magiea
ceduntur collum gladio tantũ acies autem glãdii ab

Expanded text:
munitionum , hoc est, vitiorum et errorum, quibus, diabolo munitionum , hoc est, vitiorum et errorum, quibus, diabolo instigante, homines adversi contra milites Christi pugnant. Armarium vero Scriptura est sacra, vel fides recta: unde proferuntur arma spiritalia contra hostes Christianae fidei, et oppugnatores verae religionis. Item arma protectionem divinam significant, et adjutorium ejus in sanctos: ut in Psalterio: Apprehende arma et scutum . Arma, opera justitiae adversus diaboli vitia, ut in Apostolo: Accipite armaturam Dei, ut possitis resistere . Arma, opera peccati, vel diaboli insidiae, ut in psalmo: Arma et scuta comburet igni . CAPUT VI. De gladiis. Gladius generaliter dicitur ensis in praelio, sed ensis ferrum tantum est. Gladius vero totus: proprie autem appellatur gladius, quod gulam dividit, id est, cervicem secat. Ad hoc enim primum est factum: nam membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum: acies autem gladii ab
Abbreviated transcription (Latin):
uocem significat. que in toto mundo per predicacõem euã¬
gelii sõnat. et ad certamen spiritales milites cristi pro¬
uocat. hii docendo. ammonendo ⁊ ex hortando populum
dei instriuint. et quid faciendum uel quĩd deuitandum
sic demonstrant quisquis autem iurta eius uidicia se
obseruat ⁊ secundum eius magisterium uirerit. uitam
perapiet sempiternam. De armis .u.¬
rma generaliter omnnium rerum instrumẽta
sunt. unde et ubi reponuntur armaria dicta
sunt. Item arma dicuntur tela oĩm generum:
sed arma sunt quibus ip̃i tuenur. tela sunt̃ que emt¬
timus. nam arma duplicia sunt id ẽ uel quib percu¬
timus uel quibz teginiur. Arma autem dicta proprie
sunt eoꝙ armos tegant. nam arma uel ab armis di¬
cuntur id est ab humeris. ut letos huic hasta per ar¬
ait. nam arma milieie nr̃e non carnalia sed spirita¬
lia sunt ⁊ potentia deo ad destructionem aduersarum

Expanded text:
vocem significat, quae in toto mundo per praedicationem Evanvocem significat, quae in toto mundo per praedicationem Evangelii sonat, et ad certamen spiritales milites Christi provocat: ii docendo, admonendo et exhortando populum Dei instruunt: et, quid faciendum, vel quid devitandum sit, demonstrant. Quisquis autem juxta ejus indicia se observat, et secundum ejus magisterium vixerit, vitam percipiet sempiternam. CAPUT V. De armis. Arma generaliter omnium rerum instrumenta sunt: unde et ubi reponuntur, armaria dicta sunt. Item arma dicuntur tela omnium generum: sed arma sunt, quibus ipsi tuemur: tela sunt, quae emittimus. Nam arma duplicia sunt, id est, vel quibus percutimus, vel quibus tegimur. Arma autem dicta proprie sunt eo, quod armos tegant: nam arma vel ab armis dicuntur, id est, ab humeris: ut: . . . . . Latos huic hasta per arait: Nam arma militiae nostrae non carnalia, sed spiritalia sunt, et potentia Deo ad destructionem adversarum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgna bellorum dicuntur ꝙ ex his.
exerritus ⁊ pugnandi et uictorie receptui accipit
simbolum. nam aut per uocem tube aut per sini
bolum ammonetur exercitus.
Ucina qua signum datur in hoste dicta a uoce qrͣ
uocina nam pagani agrestes qz ad omnem usũ¬
bucina ad compita conuocabantur. propae er-¬
go hoc agrestibus signum fuit. de quo persuis.
mum dicitur. tubam tirrem primi inuenerunt tubam
dictam quasi tofam u est cauam. Iterum tubam dictã
quasi tibiã. inter tubam autem ⁊ bucinam ueteres dis¬
cernebant. Nam bucma insonans sollictudinem ad
bella nunciabat. uirgilius. bucina signum dira dedit.
tuba autem prelia indicabat dat tuba terribilem sonitũ.
cuius sonus uarius est. nam interdum canitur ut uella
committantur. interdum ut insequantur eos qui fugi¬
unt. interdum canitur receptui. Nam receptus dicĩtur
quo se exercitus recipit. unde ⁊ signa receptui canere di¬
cuntur. Tuba autem siue bucmia sanctorum predicator

Expanded text:
igna bellorum dicuntur, quod iis exercitus et pugnandi et victorie receptui accipit sibolum admonetur exercitus.  tubis. Buccina, qua signum datur in hoste, dicta a voce, quasi vocina: nam pagani agrestesqbucina ad conpita convocabantur: proprie ergo hoc agrestibus signum fuit. De quo Propertiunium dicitur. Tubam Tyrrheni primi invenerunt, tuba dicta, quasi tofa, id est, cava. Item tuba, quasi tibia. Inter tubam autem et buccinam veteres discernebant. Nam buccina insonans sollicitudinem ad bella nuntiabat. Virgilius: . . . . . Buccina signum Dira dedit. . . . . Tuba autem praelia indicabat: At tuba terribilem sonitum. . . . Cujus sonus varius est: nam interdum canitur, ut bella committantur: interdum, ut insequantur eos, qui fugiunt: interdum canitur receptui. Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit: unde et signa receptui canere dicuntur. Tuba autem sive buccina sanctorum praedicatorum
Abbreviated transcription (Latin):
capta samaria metropolis israhel postea hierusalem urbs
iude prophetie titulus ponitur. pͥmum de samaria. secundo
de hierusalem qͥntum uero ad misticos intellectus. quia sa¬
maria semper ĩ heresib accipitur ihrlm̃ in typo ecclĩe. dicim
uerbum dommi fieri ad humilem ⁊ coheredem cristi de diuersis
dogmiatib ecclie quia forte pectatum cõmiserat et tocius
ordinis uolumen contexerat. ¶ Naum interpretatur ger¬
men siue consolator. Increpat enim ciuitatẽ sanguinum:
et post euersionem illius consolatur syon dicens. Ecce suꝑ
montes pedes euangelizantis et annaantis pacem. hic
qͦ sanctorum predicatorum typum tenet qui ciuitatẽ san¬
giunum. hoc ẽ habilonem spiritalem increpantes arguũt.
gerinẽ fidei et bonorum oꝑum abeis expetẽtes si penitẽciã
egerint de peccatis suis consolacõem uenie illis promittũt.
Abacut interpretatur amplexans quia uel ex eo ꝙ ama
A

Expanded text:
capta Samaria metropolis Israel, postea Hierusalem urbs capta Samaria metropolis Israel, postea Hierusalem urbs Judae, prophetiae titulus ponitur primum de Samaria, secundo de Hierusalem. Quantum vero ad mysticos intellectus, quia Samaria semper in haeresibus accipitur. Hierusalem in typo Ecclesiae, dicimus verbum Domini fieri ad humilem et cohaeredem Christi de diversis dogmatibus Ecclesiae, quia forte peccatum commiserat, et totius ordinis volumen contexerat. Nahum interpretatur germen, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion, dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem . Hic quoque sanctorum praedicatorum typum tenet, qui civitatem sanguinum, hoc est, Babylonem spiritalem increpantes arguunt, germen fidei et bonorum operum ab eis expetentes; si poenitentiam egerint de peccatis suis, consolationem veniae illis promittunt. Habacuc interpretatur amplexans. Quia vel ex eo quod a
Abbreviated transcription (Latin):
muisi sunt. Aineue qͥz gentium significat speciẽ. ionas uõ
ĩ hoe loco udeorum. Nam quemadmodum minuitaru salus
ademulacõem prouocauit ionam. ita redem pcõ. gentium scan-¬
dalum extitit uideorum. Merito ⁊ contra orientem cuitatis sẽdis¬
se legitur. subumbra edere. ita eadem plebs separans se asa¬
uerme arefacta est quia aduemẽte cristo uetera transierũt.
et ecce faicta sunt omnia noua. Prophetauit autẽ subozia
rege uida qñ ⁊ osee et amos et ysaias prophetauerũt aicheas
qui interpretatur ꝗs hic uel quis iste: aut humilitas. si¬
gnificat illum qui ĩ euangelio ait. Discite ame quia mitis
sum et humilis corde. et de quo propheta dixit generacionẽ
autẽ eius quis enarrabit: ad quem uerbum dei factum ẽ.
quia uerbum caro factum est: et hĩtabit in nobis. pro cuius
dispensacõem primum prophete: et postea apostoli ad prẽdi¬
candum uerbum dei missi sunt. Quantum ergo ad histori¬
am ꝑtinet secundum ordinem captiuitatis quiã p̾mum ẽ

Expanded text:
at speciem, Jonas vero in hoc loco Judaeorum. 69. Nam quemadmodum Ninivitarum salus ad aemulationem provocavit Jonam, ita redemptio gentium scandalum exstitit Judaeorum. Merito et contra Orientem civitatis sedisse legitur sub umbra hederae, quia eadem plebs separans se a saverme arefacta est, quia, adveniente Christo, vetera transierunt, et ecce facta sunt omnia nova. Prophetavit autem surege Juda, quando et Osee et Amos et Isaias prophetaverunt. Micheas, qui interpretatur quis hic, vel quis iste, aut humilitas, significat illum qui in Evangelio ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde , et de quo Propheta dixit: Generationem autem ejus quis enarrabit ? ad quem verbum Dei factum est, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; per cujus dispensationem primum prophetae et postea apostoli ad praedicandum verbum Dei missi sunt. Quantum ergo ad historiam pertinet secundum ordinem captivitatis, quia primum est
Abbreviated transcription (Latin):
eiue hanc greci amircen uocant. ex latina ligua trahẽ¬
tes. Guminen grecum nomen est hoc enm ieli quinat
dicunt. Resmãm greci retinã uocant. rechi eñi gret di¬
citur. quicquid manat. est enim lacrima sudore eralca¬
ta lignorũ ut cerasi. lentisci balsani uel reli quatũ ar-¬
borum sue uirgultorum que fudare produntur. sicut et
Dorata orientis ligna sicut gutta balsami ac ferulatum
uel succinorum ciuus lacrima durescit in genimam. Pri¬
ma est resia terebinthina omnium prestantior. Affer-¬
frica ex insulis quoqz cicladibus: secunda ẽ lentiscina
que mirtix uocatur. hec ex chio insula deportatur. tercia
pmalis.

Expanded text:
ejus: hanc Graeci amorgen vocant, ex Latina lingua trahenejus: hanc Graeci amorgen vocant, ex Latina lingua trahentes. Gumen Graecum nomen est: hoc enim illi commi dicunt. Resinam Graeci retinen vocant: reon enim Graece dicitur, quidquid manat. Est enim lacryma sudore exhalata lignorum: ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultorum, quae sudare produntur: sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum vel succinorum, cujus lacryma durescit in gemmam. Prima est resina terebinthina omnium praestantior. Affera, Cypro et Africa, ex insulis quoque Cycladibus: secunda est lentiscina, quae mastix vocatur: haec ex Chio insula deportatur: tertia pinalis.
Abbreviated transcription (Latin):
dentes autem sumpserunt oleum in uasis sus: oleũ ser¬
mo deceptoris. in psalmo: oleum autem peceatoris nõ mi¬
pinguet caput meum. Dleum hereticorum subtilis ⁊ blã¬
da decepcio: sicut in salomone de eadem praua dactrina di¬
citur. nitidius oleo guttur eius. et in osee. et oleum in
egypto ferebant. hoc est ad secularium mentes decipiẽdas.
unguentũ nomen saluatoris. In salomo. unguentum
effusum nomen tuum. Unguentũ gracia spiritus sancti.
in salomone: musce moriture id ẽ demones. exterminãt
unguentum suauitatis. Unguentũ chrismatis unctio
In psalt̾io. ut quidam uolunt a fructu frumenti ⁊ olei
multiplicati sunt: et in exodo plurima de hoc nariau¬
tur. Oleum fomentum blandicie in predicatione diuu¬
na in euangelio. et appropians alligauit iulriera en
infundens unium ⁊ oleum. Aniurta olei pars aquosli
ab emergendo dicta id ẽ ꝙ ab oleo se emergat. et see sĩ

Expanded text:
dentes autem sumpserunt oleum in vasis suis . Oleum serdentes autem sumpserunt oleum in vasis suis . Oleum sermo deceptoris, in psalmo: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Oleum, haereticorum subtilis et blanda deceptio: sicut in Salomone de eadem prava doctrina dicitur: Nitidus oleo guttur ejus . Et in Osee: Et oleum in Aegypto ferebant , hoc est, ad saecularium mentes decipiendas. Unguentum nomen Salvatoris. In Salomone: Unguentum effusum nomen tuum . Unguentum, gratia Spiritus sancti in Salomone: Muscae moriturae, id est, daemones, exterminant unguentum suavitatis . Unguentum chrismatis unctio. In Psalterio, ut quidam volunt: A fructu frumenti et olei multiplicati sunt ; et in Exodo plurima de hoc narrantur. Oleum fomentum blanditiae in praedicatione divina, in Evangelio: Et appropians alligavit vulnera ejus: infundens vinum et oleum . Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se emergat, et faex sit
Abbreviated transcription (Latin):
doris. pabulum luminis. prestans nitorem pariter ⁊ sa¬
lutem. In malam uõ partem sicut hic ponitur. oleũ pecca¬
toris est dilectio sinulata uerborumq adulacionibus et
blandimentis nr̃as mentes uelut olei pinguedo leniter
ingrediens rigorem uitatis emoilit et ad nouias cogitacões
amoris ficti potius ostentacõe producit. Olua up̃s in ecclĩa
uñ. et in ecclesiastico legitur. dicut oliuam speciosam fruc¬
ciferam uocauit dominus nomen tuũ. et post pauca erar-¬
sit ignis in ea. Bleum gracia spiritus sancti in deutero¬
nomino. suxerunt mel de petra ⁊ oleum de firmissima pe-¬
tra. et in iob. petra michi fundebat riuos olei ⁊ alibi. cõ¬
putrescet iugum a facie olei. Dleum opera mĩe ut in psal
ritas mentis ut in euangelio. cum ieinas unge caput
tuum. et in psalterio. ut exhilaret faciem eius in oleo.
Dleum testimoniũ conscientie bone ut in euangelio. pru¬

Expanded text:
doris, pabulum luminis, praestans nitorem pariter et sadoris, pabulum luminis, praestans nitorem pariter et salutem. In malam vero partem sicut hic ponitur oleum peccatoris est dilectio simulata, verborumque adulationibus et blandimentis nostras mentes, velut olei pinguedo, leniter ingrediens rigorem veritatis emollit, et ad noxias cogitationes amoris ficti potius ostentatione perducit. Oliva Christus in Ecclesia: unde et in Ecclesiastico legitur: Sicut olivam speciosam fructiferam vocavit Dominus nomen tuum . Et post pauca: Exarsit ignis in ea. Oleum gratia Spiritus sancti in Deuteronomio: Suxerunt mel de petra, et oleum de firmissima petra ; et in Job: Petra mihi fundebat rivos olei ; et alibi: Computrescet jugum a facie olei . Oleum opera misericordiae, uritas mentis, ut in Evangelio: Cum jejunas, unge caput tuum . Et in Psalterio: Ut exhilaret faciem ejus in oleo . Oleum, testimonium conscientiae bonae, ut in Evangelio: Pru
Abbreviated transcription (Latin):
fructus oliua sucus oleum est. Arbor pacis in signis cu
utem in fructuosa arbor significat gentiles: qui
diu sine crsto erant. fructũ recte fidei ⁊ bonorum operũ
gignere non poterant: postqͣz autem ab errore uetusto
absasi ad cristi fidem conuersi sunt. radici patriarchaꝵ
et prophetarum protinus in serti sunt. et facti sunt socũ
radicis ⁊ pinguedinis oliue. dequo apostolus ad romano
scribens eleganter disputat. et propheta de xp̃i corpore
quod est ecclĩa cauens in psaltio ait. Ego sum sicut olua.
fructifera in domo domini speraui in mĩa dei mei in eter¬
num ⁊ in seculum seculi. Dleum enim aliquando graciã
spiritus sancti significat: aliquando caritatẽ. et aliquã¬
do mĩam. et econtrario aliam significacõem habet. ubi
psalmista ait. Oleum autem peccatoris non ipinguet
caput meum. Est enim oleum in ẜonam partẽ causa splẽ¬

Expanded text:
fructus oliva: succus oleum est. Arbor pacis insignis insfructus oliva: succus oleum est. Arbor pacis insignis insOleaster autem infructuosa arbor significat gentiles, qui quandiu sine Christo erant, fructum rectae fidei et bonorum operum gignere non poterant: postquam autem ab errore vetusto abscisi, ad Christi fidem conversi sunt, radici patriarcharum et prophetarum protinus inserti sunt, et facti sunt socii radicis et pinguedinis olivae: de quo Apostolus ad Romanos scribens , eleganter disputat, et Propheta de Christi corpore, quod est Ecclesia, canens in Psalterio ait: Ego sum sicut oliva fructifera in domo Domini: speravi in misericordia Dei mei in aeternum, et in saeculum saeculi . Oleum enim aliquando gratiam Spiritus sancti significat: aliquando charitatem, et aliquando misericordiam, et e contrario aliam significationem habet, ubi Psalmista ait: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Est enim oleum in bonam partem causa splen
Abbreviated transcription (Latin):
desiderus mentem humanam ⁊ ad peccandum prouañs.
Tribuli uero aculei uiciorum uel temptacionũ inteu¬
guntur ut est illũd in genesi; spinas ⁊ tribulos gerim̃a¬
bit tibi et in propheta peccatum inquit israel lappa et
tribulus. Uepres ablatio in isaia omnes montes qui
in sarculo sarientur non ueniet illuc terror ueprium et
spinarum. Urtice prurigo luxurie in isaia. orientur
in domibus eorum hoc est in cordibus reproborum spine
et urtice. Oleaster dictus ꝙ sit folus oliue similibus s
latioribus arbor siluestris amara atqz in fructuosa: cui
insertus oliue ramus uiiii mutat radicis ⁊ uertit eam ĩ
propriam qualitatem: lacrima oleastri arboris dupler.
Alia enm gumii simulat sine ullo qualitatis morsu.
alia ammoniaci guttam ex distillacõe collectam ac re¬
mordentem. O luia grece oleon dicatur ex quo in latinũ
tractum est ut olua dicatur. olea autẽ ip̃a arbor est.

Expanded text:
desideriis mentem humanam, et ad peccandum provocant. desideriis mentem humanam, et ad peccandum provocant. Tribuli vero aculei vitiorum vel tentationum intelliguntur, ut est illud in Genesi: Spinas et tribulos germbit tibi . Et in propheta: Peccatum, inquit, Israel lappa et tribulus . Vepres ablatio peccatorum in Isaia: Omnes montes, qui in sarculo sarrientur, non veniet illuc terror veprium et spinarum . Urticae prurigo luxuriae in Isaia: Orientur in domibus eorum, hoc est, in cordibus reproborum, spinae et urticae . Oleaster dictus, quod sit foliis olivae similibus, sed latioribus: arbor silvestris, amara atque infructuosa: cui insertus olivae ramus vim mutat radicis, et vertit eam in propriam qualitatem. Lacryma oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu: alia ammoniaci guttam ex distillatione collectam ac remordentem. Oliva Graece elaios dicitur, ex quo in Latinum tractum est, ut oliva dicatur: olea autem ipsa arbor est:
Abbreviated transcription (Latin):
cit. s ubi adulta etate coaluerit. ramusculos producit
cuminatos posteaqz eius sudes durescunt in arboru
firmitatem. Hoc ergo uideis presens sentencia cominatur.
ꝙ prius absorbeantur qͣz longa etate eorum malicia cõ¬
ualescat. sicut ⁊ in alio loco de talibz dicitur. Uiri sangui¬
num ⁊ dolosi non dimdiabunt dies suos. Sequitur sceleri-¬
as perdicionis eorum sicut uiuentes sic in ira absor
eos. Bene dixit sicut uiuentes. quia uiuere uidentur. et
mortui sunt. omnis enim peccator in prauitate degens
ueritati moritur. dpinas enim diuicias ⁊ soliatudines se¬
culares ip̃e donnius cum exposuisset parabolam semẽtis
interpretatur in euangelio dicens quod autẽ in spimis ce¬
cidit hi sunt qui audierunt uerbum et a sollicitudinib
et diuiciis ⁊ uoluptatibus uite euntes suffocantur ⁊ non
referunt fructum. Similiter spine iuxta allegoriam ui¬
ciorum sordes exprimere possunt. que pungunt illicitis

Expanded text:
cit: sed ubi adulta aetate coaluerit, ramusculos producit cit: sed ubi adulta aetate coaluerit, ramusculos producit acuminatos, posteaque ejus sudes durescunt in arborum firmitatem. Hoc ergo Judaeis praesens sententia comminatur, quod prius absorbeantur, quam longa aetate eorum malitia convalescat: sicut et in alio loco de talibus dicitur: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Sequitur celeritas perditionis eorum: Sicut viventes, sic in ira absor. Bene dixit, sicut viventes: quia vivere videntur, et mortui sunt: omnis enim peccator in pravitate degens veritati moritur. Spinas enim divitias et sollicitudines saeculares ipse Dominus, cum exposuisset parabolam sementis, interpretatur in Evangelio, dicens: Quod autem in spinis cecidit, hi sunt, qui audierunt verbum, et a sollicitudinibus et divitiis et voluptatibus vitae euntes suffocantur et non referunt fructum . Similiter spinae juxta allegoriam vitiorum sordes exprimere possunt, quae pungunt illicitis
Abbreviated transcription (Latin):
eius arindo aurea. Item calamius predicacõ sanctorum
est ut in isaia. orietur uiror calami ⁊ iuinci. Iuncus fidelis
est in eccliã iurta fluenta diuine legis semper morans. ut
in iob. Nunquid iurere potest sarpus absqz humore: aut
crescit carectum sine aqua. Paliurus herba asprima ⁊ spi¬
nosa. paliurus est defensio peccati siue in puritas mẽtis.
unde in isaia ⁊ paliurus in numcionibus eius qui rectus
est in eis sicut paliurus. et sicuespine de sepe. Rannnius ge¬
nus est rubi quam uulgus senticem ursmam appellat.
asperum ninis ⁊ spinosum. sentix dicta asitu quod ẽ tra
inculta inqua sentices spineqz nascuntur. Maiores aut̾
nostri omnem arborem spinosam ueprem dicebant ꝙ ui
prendat: de ranino igitur ita in psalmo legitur. priusq
producant spine ur̃e raminos sicut uiuentes sic in ira ab¬
sorbet eos. Ergo raninus ut diximus spinarũ genus est
permolestum quod prius in herbam mollissimam pubes¬

Expanded text:
ejus arundo aurea . Item calamus praedicatio sanctorum ejus arundo aurea . Item calamus praedicatio sanctorum est, ut in Isaia: Orietur viror calami et junci . Juncus fidelis est in Ecclesia juxta fluenta divinae legis semper morans, ut in Job: Nunquid vivere potest scirpus absque humore? aut crescit carectum sine aqua? Paliurus herba asperrima et spinosa. Paliurus est defensio peccati sive impuritas mentis. Unde in Isaia: Et paliurus in munitionibus ejus. Qui rectus est in eis sicut paliurus, et sicut spinae de sepe . Rhamnus genus est rubi, quam vulgus senticem ursinam appellat, asperum nimis et spinosum: sentix dicta a situ, quod est terra inculta, in qua sentices spinaeque nascuntur. Majores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat: de rhamno igitur ita in Psalmo legitur: Priusquam producant spinae vestrae rhamnos, sicut viventes, sic in ira absorbet eos . Ergo rhamnus, ut diximus, spinarum genus est permolestum, quod prius in herbam mollissimam pubes
Abbreviated transcription (Latin):
materie elementorum apicib apta. Unde ⁊ scriptura
dicit. scribe buro et diligenter in libro ex ara illud. Bupꝰ
autem lenes in ecclĩa significat qui licet fructus spirt¬
tales minime habeant tamen perpetua fidei confessic̃ẽ
uirent. unde est illud in ysaia. Abies et buxus ⁊ pinus.
Arundo dicta quod cito arescat. hanc ueteres camiã uocti¬
uerunt. arundinem postea uaro dixit. Sciendum sane
ꝙ latinum cannia de ligua hebrea nomen sumpsit apud
eos enim calamus cannia dicitur. Arundo autem signifi-¬
cat mirabilitatem humane mentis. Unde dñs dicit de
iohanne ad uideos. Quid existis in desertum uidere. arũ¬
dinem uento agitatam. ded iohannes arundo uento agi-¬
tata non erat: qui nunquam in alterã partem flecti po
et nee laudibus uanis fauebat. nec aduersitati
cedebat. Arundo aurea incarnacõem saluatoris signifi-¬
cat. siue diuinam scripturam ut in apocalipsi ⁊ in manu

Expanded text:
materiae elementorum apicibus apta. Unde et Scriptura materiae elementorum apicibus apta. Unde et Scriptura dicit: Scribe buxo, et diligenter in libro exara illud . Buxus autem lenes in Ecclesia significat, qui licet fructus spiritales minime habeant, tamen perpetua fidei confessione virent: unde est illud in Isaia: Abies et buxus et pinus . Arundo dicta, quod cito arescat: hanc veteres cannam vocaverunt, arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane, quod Latinum canna de lingua Hebraea nomen sumpsit: apud eos enim calamus canna dicitur. Arundo autem significat mutabilitatem humanae mentis. Unde Dominus dicit de Joanne ad Judaeos: Quid existis in desertum videre? arundinem vento agitatam? Sed Joannes arundo vento agitata non erat: qui nunquam in alteram partem flecti poterat, et nec laudibus vanis favebat, nec adversitatibus cedebat. Arundo aurea incarnationem Salvatoris significat, sive divinam Scripturam, ut in Apocalypsi: Et in manu
Abbreviated transcription (Latin):
iuott preceptum domini dixerit ad eos. Abiate deos alienas
qui in medio uestri sunt. et mundammi ac nutate uestiniẽ¬
ta ur̃a. surgite et ascendamus in bethel ut sticiamus ibe
altare domino qui exaudiuit me in die tribulacdĩs mee et
fuit socius itineris mei. Dederũt ergo ei omnes deos aliene
quos habebant et in aures que erant in auribus eorũ: At
ille infõdit eas subter terebinthum que est post ur bem
siche. ꝙ significat ecclĩam omma finulachra gentilium
abicere ⁊ perpetue obluuom dampnando illa t̾radere ut
solius et unus ueri dei cultus ubiqz celebris fiet. Terebi¬
thus sancti ut in isaia. et erit in ostensione sicut tere¬
burthus. Item in aliam partem ut in osee: subtus popu¬
lum ⁊ terebinthum. quia bona erat umbra eius. Bui
grecum nomen est. ex parte alatims corruptũ: piyios
mi appellatur apud eos arbor semper uirens ⁊ lentate

Expanded text:
juxta praeceptum Domini dixerit ad eos: Abjicite Deos alienos, juxta praeceptum Domini dixerit ad eos: Abjicite Deos alienos, qui in medio vestri sunt: et mundamini ac mutate vestimenta vestra: surgite, et ascendamus in Bethel ut faciamus ibi altare Domino, qui exaudivit me in die tribulationis meae, et fuit socius itineris mei. Dederunt ergo ei omnes Deos alienos, quos habebant, et inaures, quae erant in auribus eorum. At ille infodit eas subter terebinthum, quae est post urbem Sichem ; quod significat ecclesiam omnia simulacra gentilium abjicere, et perpetuae oblivioni damnando illa tradere, ut solius et unius veri Dei cultus ubique celebris fiat. Terebinthus sancti, ut in Isaia: Et erit in ostensione sicut terebinthus . Sicut in aliam partem, ut in Osee: Subtus populum et terebinthum, quia bona erat umbra ejus . Buxus Graecum nomen est, ex parte a Latinis corruptum: pyxos enim appellatur apud eos, arbor semper virens, et lenitate