comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut supͣ diximus: uoluntas dei diuer¬
si modis accipit᷑ que diu̾sitas in p̃dictis
uerbis si diligent̾ notet᷑ nichil ibi ccͣdicti¬
onis reꝑit᷑ ubi enĩ dicit. non fieri p̃ter ei̾
⁊ non ipsam uoluntatẽ que deus ẽ. ⁊ sẽ¬
pit̾na ẽ. s eius signa p̃distis u̾bis intelli

Expanded text:
ut supra diximus, voluntas Dei diversis modis accipitur; quae diversitas in praedictis verbis si diligenter notetur, nihil ibi contradictionis reperitur. Ubi enim dicit non fieri praeter ejus a ejus voluntatem, quae Deus est et semp
Abbreviated transcription (Latin):
tem dei ꝑagunt. un nec mutare contẽdũt.
⁊ consilio eius resistũtes: obsequũt᷑. qr ħ eiꝰ
dispositioni militat: qͦd ꝑ humanũ stu¬
diũ resultat. Hic aꝑte ostuͣdit᷑. qr dũ mali
consilio ac p̃cepto dei resistũt qͦd dei uolũ¬
tas appellatur: ea facĩt un uolũtas eiꝰ
que ipse ẽ adimplet᷑ q̃ disp̃o uel bñplati¬

Expanded text:
tem Dei peragunt, unde mutare contendunt, et consilio ejus resitentes obsequuntur; quia hoc ejus dispositioni militant, quae per humanum studium resultat. Hic aperte ostenditur, quia dum mali consilio ac praecepto Dei resistunt, quod voluntas Dei appellatur, ea faciunt unde voluntas ejus, quae ipse est, impletur, quae dispositio vel beneplaci
Abbreviated transcription (Latin):
ea omnia que simui scit ł prescit
deus: semꝑsciat ⁊ scierit. ⁊ presciat ac pre¬
scierit. an olim scierit ac prescietit: qͦd
mͦ non scit uel prescit. De ꝓrescientia
primo respondemus. ditens. multa eum
p̃scisse que mͦ non prescit. Cum enim eiꝰ
prescientia non sit nisi de futuris. exqͦ
que futura erant presentia fuint. uel p̃te¬
reunt sub dei prescientia esse desiunt.
Sub scientia uero semꝑ sunt. Presciunt gͦ
deus omnia ab et̾no que futura erant. neq¬
que prescire desinit. nisi cum futura esse
desinunt. neq cum prescire desiit aliqͣ
que ante presciebat: minus ea noscit ꝗͣ
ante cognoscebat. Non enim dicit᷑ ex defe.
ne uerbi quod est prescientia. Prescire enĩ
est ante scire qͣm fiat aliquid. Ideoq non
Hic de scientia dicens deum semꝑ scire

Expanded text:
ea omnia quae semel scit vel praescit Deus semper scit et scierit, ac praesciat et praescierit, an olim scierit vel praescierit quod modo non scit vel praescit. De praescientia primo respondemus, dicentes multa eum praescisse quae modo non praescit, cum enim ejus praescientia non sit nisi de futuris, ex quo illa quae futura erant praesentia fiunt vel praetereunt, sub Dei praescientia esse desinunt, sub scientia vero semper sunt. Praescivit ergo Deus omnia ab aeterno quae futura erant, neque praescire desinit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praescire desinit aliqua quae ante praesciebat, minus ea noscit quam ante cognoscebat. Non enim dicitur ex defec ratione verbi quod est praescientia. Praescire enim est ante scire aliquid quam fiat. Ideoque non a sunt. 7. Hic de scientia, dicens Deum scire
Abbreviated transcription (Latin):
ost predicta de quatuor uirtutib que
pͥncipales uel cardinales uocantur.
disserendũ ÷. Que sunt. Iusticia. fortitudo.
endo miseris. Prudentia in p̃cauendis in¬
sidiis. fortitudo in ꝑferendis molestiis. tẽ¬
ꝑantia in coħcendis delectõnib: prauis.

Expanded text:
ost praedicta, de quatuor virtutibus quae principales vel cardinales vocantur, disserendum est, quae sunt justitia, fortitudo,  in subveniendo miseris; prudentia, in praecavendis insidiis; fortitudo, in perferendis molestiis; temperantia, in coercendis delectati
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑantia. que alit̾ in celis seruant᷑ abã¬
gelis ⁊ animab scĩs quam hicã fidelibus.
& ꝯseq̃nt̾ assignat beba usus illarũ uͥtutũ
scd̃m p̾sentem statũ ⁊ futurũ. imitans ag̃m
in p̃missis assignatõnib¬
De septemdonis
sp̃s sanct̾i.

Expanded text:
tia, quae aliter in coelis servantur ab antia, quae aliter in coelis servantur ab angelis et animabus sanctis, quam hic a fidelibus. Et consequenter assignat Beda usus illarum virtutum secundum praesentem statum et futurum, imitans August. in praemissis assignationibDE SEPTEM DONIS SPIRITUS SANCTI.
Abbreviated transcription (Latin):
ctior ⁊ maior esse ñ possit. fortassis ⁊ alie tres
uirtutes p̾rudentia: sine usso iam ꝑiculo
erroris. fortitudo sine molestia tolerandoꝵ.
maloꝵ. temꝑantia: sine repugnatione libi¬
dinũ: erunt in illa felicitate. ut prudenti¬
e ibi sit: nullum bonum deo preponẽ uel
equare. fortitudinis: ei firmissime coħere.
temꝑantie: nullo defectu noxio delectari.
Quod uõ nunc agir iusticia in subuemen¬
do miseris. quod prudentia in p̃cauendis
insiduis. quod fortitudo in ꝑferendis mo¬
lestiis. quod temꝑantia in coħcendis delec¬
tationib praiuis: non erit ibi omnino ubi
nicħ mali erit. Istagͥ uirtutum oꝑa huic
mortali uite necĩa. sicut fides ad quam re¬
futuro erunt. s alios usus tunc habebũt
quam mͦ. Cui beda ꝯsent suꝑ exodũ ita
dicens. Columpne añ quas appensũ ÷ uelũ
potestates celi sunt . iiii. eximiis uirtutib
precłare .i. fortitudine. prudentia. iusticia

Expanded text:
ctior et major esse non possit. Fortassis et aliae tres ctior et major esse non possit. Fortassis et aliae tres virtutes, prudentia sine ullo jam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate; ut prudentiae ibi sit, nullum bonum Deo praeponere vel aequare; fortitudinis, ei firmissime cohaerere; temperantiae, nullo defectu noxio delectari. Quod vero nunc agit justitia in subveniendo miseris, quod prudentia in praecavendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in coercendis delectationibus pravis, non erit ibi omnino, ubi nihil mali erit. Ista ergo virtutum opera huic mortali vitae necessaria, sicut fides ad quam refuturo erunt, sed alios usus tunc habebunt quam modo. Cui Beda assentit super Exodum, c. 26, dicens: Columnae ante quas expansum est velum, potestates coeli sunt, quatuor eximiis virtutibus praeclarae, id est, fortitud
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait ieꝵr. quib in hac mortalitate bene
uiuit᷑. ⁊ post: ad et̾nam uitã ꝑuenit᷑ que
in xp̃o psenissime fuerunt: ⁊ sunt. decuiꝰ
plenitudine nos accepimꝰ. In quo habue¬
runt usus eosdem quos in patria habẽt.
⁊ quosdam ⁊̃ uie. Werumt̾n anhee uir¬
tutes cum ⁊ ipse in animo esse incipiant
qui cum sine illis priꝰ esset tñ animꝰ erat:¬
desinant esse cum ad et̾ua ꝑduxerit: non¬
nulla q̃o est. Quibusdam uisum est esse desi¬
turas ⁊ de tribus quid̃. prudentia .s. forti¬
tudine ⁊ temꝑantia cum hoc dicit᷑: ñ nich̾
dici uidet᷑ Iusticia it ĩmortalis ÷ ⁊ magis
tunc ꝑficiet᷑ in nobis quam esse cessabit.
Cum beate uiuemꝰ: ꝯtemplationem diuine
nature que creauit om̃s ceterasq instituit
naturas. qua nich meliꝰ. ⁊ amabiliꝰ ÷. ciu re¬
genti subditum esse est iusticie: ⁊ ĩo ĩmor¬
talis est omnino iusticia. nec in illa beatitu¬
oine esse desinet. s: talis ⁊ tanta erit ut ꝑfe¬

Expanded text:
ut ait Hieron., quibus in hac mortalitate bene vivitur, et post ad aeternam vitam pervenitur; quae in Christo plenissime fuerunt et sunt, de cujus plenitudine nos accepimus; in quo habuerunt usus eosdem quos in patria habent, et quosdam etiam viae. Verumtamen an hae virtutes, cum et ipsae in animo esse incipiant, qui cum sine illis prius esset, tamen animus erat,desinant esse cum ad aeterna perduxerint, nonnulla quaestio est. Quibusdam visum est eas esse desituras; et de tribus quidem, prudentia scilicet, fortitudine et temperantia cum hoc dicitur, nonnihil dici videtur. Justitia enim immortalis est; et magis tunc perficietur in nobis quam esse cessabit, cum beate vivemus contemplatione naturae divinae, quae creavit omnes caeterasque instituit naturas; qua nihil melius et amabilius est, cui regenti subditum esse, justitiae est. Et ideo immortalis est omnino justitia, nec in illa beatitudine esse desinet; sed talis ac tanta erit, ut perfe
Abbreviated transcription (Latin):
ueniente: ab omni labe peccati castificatã.
Cui collata ÷ potentia nouo more generã¬
di. ut sine coitu uiri. sine libidine ꝯcipi¬
entis in ut̃o uirginis celebraret᷑ ꝯceptus
dei ⁊ hominis. Illa enĩ caro quam deus
ex uirgine sibi unire dignatus ÷ : sine ui¬
cio ꝯcẽpta. sine peccato nata ÷. Hanc tam̃
carnẽ non celestis. non aerie. non alteriꝰ
cuꝰquã putes esse nature. sed eiꝰ cuiꝰ est om
ex tunc ab om̃i peccõ ĩmunis extitĩt: as̃¬

Expanded text:
eniente, ab omni labe peccati castificatam. Cui collata est potentia novo more generandi, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis. Illa enim caro quam Deus de Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, sine peccato nata est. Hanc tamen carnem non coelestis, non aeriae, non alterius cujusque putes esse naturae; sed ejus, cujus est omnex tunc ab omni peccato immunis extiterit, A
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝑꝑ honorem dñi nullam ꝓrsuscum
de pectatis agit᷑ haberi uolo q̃onẽ. I Inde enĩ
scimus quod ei plus gr̃e sit collatũ ad uincẽ¬
dũ ex omni parte pecc̃m. quod ꝯciꝑe ac pa¬
rere meruit: quẽ ꝯstat nullũ habuisse pecc̃m
quid responderet᷑ nisi qͦd ioħes ait. Si dixe¬
rimus qr pecc̃m non hm̃is: nos ipsos sebucinꝰ.¬

Expanded text:
 honorem Domini nullam prorsus, cum de peccatoribus agitur, habere volo quaestionem. Inde enim scimus, quod ei plus gratiae sit collatum ad vincendum ex omni parte peccatum, quod concipere ac parere meruit, quem constat nullum habuisse peccatum. quid responderent, nisi quod B. Joannes ait: Si dixerimus, quia peccatum non habemus, nosmetipsos seduci
Abbreviated transcription (Latin):
ex inicio hab̾et uniu̾sitas dñm. ut illud qͦd
nascebat᷑ ex ꝓpagine pͥmi hominis: tͣmmͦ
n̾on fuit xp̃s decimat᷑ in abraham sicut leui
cum caro quã accepit: in eo: fuerit pecrato

Expanded text:
ex initio habuit universitas Dominum; ut illud quod nascebatur ex propagine primi hominis, tantummodo non fuit Christus decimatus in Abraham, sicut Levi, cum caro quam accepit in eo, fuit peccato
Abbreviated transcription (Latin):
t antalis assumpta sit a u̾bo. Sane dicipot̾ꝯ
⁊ credi oportet iuxta sc̃orũ attestõnis coni-¬
uentiã. ipsam priꝰ pẽccato fuisse obnoxians:
one ĩmunis: uniret᷑ u̾bo. pena t̾m ñ necessi¬
tate s uolutate assum̃tis remanentes Ma¬
riam qͦ totã sp̃s sc̃s in eam pͣueniens a pecc̃o
ꝓrsus purgauit.⁊ afomite peccati ⁊̃ lib̾auit.
uel fomitẽ ip̃m penitꝰ euacuando ut qͥbꝰdã
placet. uel sic debilitando ⁊ extenuando. ut
ei postinodũ peccandi occasio nullatenꝰ exti¬
tĩt. potntiam qͦ genãndi absq uiri semine
cent ubi angłs uirginẽ alloqñs ait. Sp̃s.s.

Expanded text:
Et an talis assumpta sit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis conientiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam, nali immunis uniretur Verbo, poena tamen non necessitate, sed voluntate assumentis, remanente. Mariam quoque totam Spiritus sanctus, eam praeveniens, a peccato prorsus purgavit, et a fomite peccati etiam liberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam placet, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine c
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s p̃uenit in ipsam scd̃m uerbũ dñi quod
uixit angłs purgans ip̃am. ⁊ potñtiã deita¬
tis uerbi receptiuam p̃parans. simul au̾
⁊ generatiuã. & tunc obumbrauit ipsam
dei altissimi ꝑ se sapientia. ⁊ uirtꝰ existñs

Expanded text:
s supervenit in eam, secundum verbum Domini quod dixit Angelus, purgans ipsam, et potentiam deitatis Verbi receptivam praeparans, simul autem et generativam. Et tunc obumbravit ipsam Dei altissimi per se Sapientia et virtus existens
Abbreviated transcription (Latin):
ritas dĩ dicta ẽ. diffrindi in cordib nrĩs nõ
qͣ ip̃e diligit nos. s qͣ nos dilig̾e facit. ⁊c. his
uerbis non diudit᷑. nec diuisa ostendit᷑ cari¬
tas qͣdeus diligit: ab ea qͣnos diliginꝰ. s potiꝰ
tum sit una ⁊ ead̾ caritas. ⁊ dicat᷑ ip̃a dĩ caritã
diu̾sis de causis ⁊ rõib dĩ caritas appellari in
diligit nos: uel qi ea nos sui dilectores facit.
sũ gͦ ab apło dr̃ caritas dei diffundi in cordi¬
b nr̃is. non ẽ dicta caritas dĩ qͣdiligit nos: s
qͣ facit nos dilig̾e .i. non ibi appellat᷑ caritas
dĩ eo qͦd deus nos ea diligat: s eo qͦd nos ea sui
dilectores facit. ⁊ qͦd ea rõne posset dici caritaᷤ
dĩ. q nos ea dilig̾e facit: ex similigñe locuti¬
onis ostñdit. sicut dr̃ iustitia dei qͣ nos usti¬
ficat. ⁊ dñi salus: qͣ nos saluat. ⁊ fides xͥ: qua

Expanded text:
i dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua ipse nos diligit; sed qua nos diligere facit, etc. His verbis non dividitur nec diversa ostenditur charitas qua Deus nos diligit, ab ea qua nos diligimus; sed potius cum sit una eadem charitas, et dicatur ipsa Dei charitas, et diversis de causis et rationibus Dei charitas appellari in diligit nos, vel quia nos ea suos dilectores faciRom. 5,: Charitas Dei diffunditur in cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nos diligere, id est, non ibi appellatur charitas Dei, eo quod Deus nos ea diligit, sed eo quod nos ea sui dilectores facit. Et quod ea ratione possit dici charitas Dei, quia nos ea diligere facit, ex simili genere locutionis ostenditur, sicut dicitur justitia Dei qua nos justificat, et Domini salus qua nos salvat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuncit᷑. qui ad instar p̃rimorum parentum ł
tergiuersatione uerborum: peccata sua leuigare
ꝯtendit. uel sicut caymꝰ peccatum suum reticen¬
do supprimere querit. Ubiuͦ suꝑbia regnat uel
hypocrisis: humilitas locum non habet. Sine
stabile peccati silentium: ⁊ eꝯu̾so: quam sit ne¬
cessaria ꝯfessio. Est enim ꝯfessio testimonium
scientie deum timentis. Qui enim timet uidi¬
cium dei: pecratum non erubescit ꝯfiteri. ꝑfe¬
cͥtus timor soluit omnem pudorem. ꝯfessio pec.¬
cati pudorem habet: ⁊ ipsa erubescentia est
grauis pena. Iõq iubemur ꝯfiteri peccata ut
erubescentiam patiamur ꝓpena. Namhocip¬
sum pars est diuini iudicii ¶Si gͦ queritur ad
quid ꝯfessio sit necessaria: cum inꝯtricione iã
q̃.deletum sit peccatum: dicimus qr punitio que¬
dam peccati est. sicut satisfactio oꝑis ꝑ ꝯfessio
nem:⁊̃ intelligit sacerdos. qualit̾ debeat iuidi¬

Expanded text:
convincitur qui instar primorum parentum vel convincitur qui instar primorum parentum vel tergiversatione verborum peccata sua levigare contendit, vel sicut Cain peccata sua reticendo supprimere quaerit. Ubi ergo superbia regnat et hypocrisis, humilitas locum non habet. Sine stabile peccati silentium, et e converso quam sit necessaria confessio. Est enim confessio testimonium conscientiae Deum timentis. Qui enim timet judicium Dei, peccatum non erubescit confiteri. Perfectus timor solvit omnem pudorem; confessio peccati pudorem habet, et ipsa erubescentia est gravis poena. Ideoque jubemur confiteri peccata, ut erubescentiam patiamur pro poena, nam hoc ipsum pars est divini judicii. Si ergo quaeritur an confessio sit necessaria, cum in contritione jam deletum sit peccatum, dicimus quia quaedam punitio peccati est, sicut satisfactio operis. Per confessionem etiam intelligit sacerdos qualiter debeat judi
Abbreviated transcription (Latin):
uel forte nondum facta erat institutio ꝯfes¬
sionis quemͣ est. Similit̾ ⁊ illiso ꝓsꝑi. Si sui
uidices fiant: mutabunt eterna supplicia.
& illud. facilius dm placabunt sͥ qui aut ꝓpͥ¬
is ꝯfessionib crimen ꝓdunt: aut nescienti¬
ãd publicam ꝯfessionem ⁊ satisfactionem:¬
referri oportet. Nonu solis sacerdotib iusligandi
⁊ soluendi datum est. si cuiq suo arbitrio se pena
uel excõmunicationis sententia ligare: Iabsq sa¬
cerdotali iuditio seipsum deo uelaltari reconcili¬
ni repugnat. Potius gͥ si publice peccasti publice
ꝯfitere te reum ⁊ emenda. Siuͦ occulte deligusti
⁊̃ sic non taceas. nec t̾n dicout publices. Tacitur¬
nitas enim peccati ex suꝑbia nascitur cordis. Io
enĩ peccatum suum quis celat. ne reputet᷑ foris
qualem se duuno iam ꝯspectui exhibuit. quod
ex fonte suꝑbie nascit᷑. Speties it suꝑbie ÷ seuel¬
leiustum uideri qui peccator est atq hypocrita

Expanded text:
non sunt; et forte nondum facta erat institutio confesnon sunt; et forte nondum facta erat institutio confessionis, quae modo Similiter et illud Prosperi: Si sui judices fiant, mutabunt aeterna supplicia; et illud: Facilius Deum placabunt sibi, qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut nescientiessionem et satisfactionemeferri oportet. Non enim solis sacerdotibus jus ligandi atque solvendi datum est, si cuique suo arbitrio se poena vel excommunicationis sententia ligare, et absque sacerdotali judicio seipsum Deo vel altari reconcilitudini penitus repugnat. Potius ergo si publice peccasti, publice confitere te reum, et emenda. Si vero occulte deliquisti, etiam sic non taceas, nec tamen dico ut publices. Taciturnitas enim peccati ex superbia nascitur cordis. Ideo enim peccatum suum quis celat, ne reputetur foris qualem se jam divino conspectui exhibuit, quod ex fonte superbiae nascitur. Species enim superbiae est se velle justum videri qui peccator est; atque hypocrita
Abbreviated transcription (Latin):
positum non ita ÷ intelligendum: ut liceat
alicui si tempus habeat: sacerdotinon ꝯfite¬
ri. S qr sufficit ubi crimen occultum÷ soli
deo ꝑ sacerdotem dicere ⁊ semel: non oportet
publicari coram multis quod occultum est.
Quod notauit dicens. Nont dico ut te ꝓdas¬
g̃i in publicum. Sicut it publica noxa publico
eget remedio: ita occulta secreta ꝯfessione
ꝯꝓ ⁊ occulta satisfactione purgatur.: Nec neces
deris peccatorum tuorum: ⁊ frequent̾ ea in
ꝯspectu dei ꝓnunties ⁊ ꝓ eisdepreceris: ciciꝰ
illa delebis. Si uͦ obliuscaris: tunc eorum
recordaberis nolens quando publicabunt᷑.
⁊ i ꝯspectu ꝓferunt᷑ omnium amicorum ⁊
ambrosii. Lacrime lauant delictum quod
uoce pudor est confiteri: ad publicam peni¬
tentiam referendum ÷. Ibi it uirtutem lacri¬
marum ⁊ ꝯfessionis ostendens sig̾care uolu¬
it quod lacrime occulte ꝓfessio secreta sicut
quefit soli sacerdoti lauant delictum quod
pudet aliquem publice consiteri. Quod u̾o

Expanded text:
st ita intelligendum, ut liceat alicui, si tempus habeat, sacerdoti non confiteri; sed quia sufficit ubi crimen occultum est, soli Deo per sacerdotem dicere, et semel. Nec oportet publicari coram multis, quod occultum est. Quod notavit dicens: Non tibi dico ut te prodas in publicum. Sicut enim publica noxa publico eget remedio, ita et occulta secreta confessione et occulta satisfactione purgatur. Nec nderis peccatorum tuorum, et frequenter ea in conspectu Dei pronuncies, illa delebis. Si vero obliviscaris, tunc eorum recordaberis nolens, quando publicabuntur, et in conspectu omnium amicorum et acrymae: Lacrymae lavant delictum quod voce pudor est confiteri, ad publicam poenitentiam referendum est. Ibi enim virtutem lacrymarum et confessionis ostendens, significare voluit quod lacrymae occultae et confessio secreta, sicut quae fit soli sacerdoti, lavant delictum quod pudet aliquem publice confiteri. Quod vero
Abbreviated transcription (Latin):
ita de utͦq gradu qͥdã corrũnt. Int̃ qͦs unꝰ fuit õib
aliis cadentibꝰ excellentior. nͦ int̾stantes aliqͥs eo
fuit dignĩor. sic̃ testimoniis auc̾toritatũ monstͣt᷑.
le legit᷑. Tu signaculũ siłitudinis. plenꝰ scĩa ⁊ ꝑ
fectione: decorꝰ in deliciis paradisi dei fuisti. Qͦd
gis in illo imago dĩ simulĩsinuat᷑ ĩp̃ssa. It inere¬

Expanded text:
ita de utroque gradu quidam corruerunt, inter quos unus fuit omnibus aliis cadentibus excellentior, nec inter stantes aliquis eo fuit dignior, sicut testimoniis auctoritatum monstratur. le legitur, c. 28: Tu signaculum similitudinis, plenus scientia et perfectione, decorus in deliciis paradisi Dei fuisti. Quodgis in illo imago Dei similis insinuatur impressa. Item in Eze
Abbreviated transcription (Latin):
res aliquas esse que a deo non sunt.eis¬
ꝙͣ bomines masi sunt. Quod nichisominus
⁊ ipsi concedunt innitentes uerbis ag̃i. suꝑiꝰ
positis. Qui in enchir̃. det̃minans illa uerba
cit de ipsis rebus quib homines mali sunt.
non de hominib hoc esse intelligendũ. Sũt
gͦ alique res quib homines mali sunt. Id
aũ quo homo fit deterior: a deo non ÷. qr ut
tore non fit homo deterior. Non est gͥ deus
auctor rerum quib fit ħomo deterior. at
sunt alique res ut dictum.÷: quib homine̾
in psurib ꝯtestatur locis d̾m non ẽẽ auctorẽ
malorum .i. eorum que peccata sunt.

Expanded text:
res aliquas esse quae a Deo non sunt, eisque homines mali sunt. Quod nihilominus et ipsi concedunt, innitentes verbis Augustini superius positis, qui in Ench., cap. 19, determinans illa verba cit de ipsis rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus hoc esse intelligendum. Sunt ergo aliquae res quibus homines mali sunt. Id autem, quo homo fit deterior, a Deo non est; quia., q. 3: Deo auctore non fit homo deterior. Non est ergo Deus auctor rerum quibus homo deterior fit. At sunt aliquae res, ut dictum est, quibus homines in pluribus contestatur locis, Deum non esse auctorem malorum, id est, eorum quae peccata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Dic gͥ diligent̾ consid̾antib: ommipo¬
tentia eius scd̾m duo apparet.s. quod
omnia facit que uult. ⁊ nichil omnino
ei ad patiendum corruptionẽ inferre ua¬
leat. nec aliquid ad faciendũ impedimẽ¬
tum afferre. Mantfestum ẽ itaq deũ om̃i¬
no nichil pati posse. ⁊ omnia facẽ posse:
preter ea sola quib eius dignitas lederet᷑.
enisq excellentie derogaret᷑. In quo tam̃
non est minus omnipotens. hoc enĩ pos¬
se: non eẽt posse: s non posse. Nemo gͥ dm̃
impotũtẽ in aliquo dicere prefumat: qͥ
omnia potest que posse: potentie ẽ ⁊ mñ
uere dicit᷑ omnipotens
.Quib dam aucto¬
ritatib traditur. quod ideo dicit᷑ om̃ps:

Expanded text:
ic ergo diligenter considerantibus omnipotentia ejus secundum duo apparet, scilicet quod omnia facit quae vult, et nihil omnino ei ad patiendum corruptionem inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum afferre. Manifestum est itaque Deum omnino nihil posse pati, et omnia facere posse, praeter ea sola quibus ejus dignitas laederetur, ejusque excellentiae derogaretur; in quo tamen non est minus omnipotens. Hoc enim posse non esset posse, sed non posse. Nemo ergo Deum impotentem in aliquo dicere praesumat, quia omnia potest quae posse potentiae est; et inde vere dicitur omnipotens. 6. Quibusdam auctoritatibus traditur quod ideo dicitur om
Abbreviated transcription (Latin):
hõib tanto difficiliꝰ adhibent᷑: qͣnto desunt
sensuũ subtilitates.: ⁊ corꝑm mutabilitates
⁊̃ menbris t̾renis ⁊ pigris. yñ qͣlib cũq angłis
uicinas cãs ab elementis there qͣnto faciliꝰ est:
⁊ Et ex intimo ⁊ sũmo causarũ cardine conde
ac ministrare creat᷑am. qͦd facit solꝰ creatord̾s.
aliud aũ ꝓ distributis ab illo uirib ⁊ facultati¬
b aliꝗͣ oꝑationẽ forinsetꝰ admouẽ. ut tc̃ uł tũc:
sic uł sic: exeat qͦd creat᷑. Istaqͥppe originalit᷑ ac
pͥmordialit᷑ in qͣdã textura elem̃toꝵ cũctaiam

Expanded text:
hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas cest enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quadam textura elementorum cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
huĩmi alia de deo non posse dici scł̃m eam
illi intelligimꝰ inẽẽ. uł aliqͣm in laborando¬
passionẽ. sic̃ nob̾ solet accid̾e. sed eiꝰ sempit̾¬
ne uoluntatis nouũ aliquẽ sig̾eamꝰ effec¬
tũ .i. et̾na ciꝰ uoluntate aliqͥd nouit̾ existẽ.
Cũ gͦ dicit᷑ aliqͥd fac̾e: tale est ac sidicat᷑.
luxta eiꝰ uoluntatẽ. uł ꝑ eiꝰ uoluntatẽ ali¬
qͥd nouit̾ continge̾ uł ẽe. Ut in ipso nichil
ridmͣr: qr mouem᷑. Non .it. sine motu aliqͥ
te res noue ẽẽ incipiunt. que ante nonerãt.
absq ipsiꝰ agitõne. ut actus ꝓprie dici non qͣ¬
at. cũ uidlc actꝰ hoĩs in motũ consistat. In
deo aũ motꝰ nullus ÷ Sicut gͦ ex calore soł
aliqua fieri contingit. nulla tn in ipso uł in
eiꝰ calore facta motione uł mutõne: ita ex
dei uoluntate noua hñt ẽẽ sine mutõne au
& terciũ oꝑatoriũ dictũ. Mundũ qͦq semꝑ¬

Expanded text:
hujusmodi alia de Deo non posse dici secundum eilli intelligimus inesse, vel aliqpassionem sicut nobis accidere solet, sed eius sempiternae uoluntatis nouum aliquem significamus effect, aeterna ejus voluntate aliquid noviter existere. Cum ergo aliquid dicitur facere, tale est ac si dicatur juxta ejus voluntatem, vel per ejus voluntatem, aliquid noviter contingere vel esse; ut in ipso nihil ndicimur, quia movemur; non enim sine motu aliquite res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta motione vel mutatione: ita ex Dei voluntate nova habent esse sine mutatione aucet tertium operatorium dictum; mundum quoque semp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuirus debeat dici: sołet queri. Beda
iupra: tale iuraments̃ uocauit ꝑuirium.
Ioħẽs ÷ apocrisarius orientalium sediũ dixit.
Sermo patris nr̃i sopħronii sig̃cat quod me.¬
lius ÷ iurantẽ ꝑ uirare. quã seruare sacͣm̃tũ¬
.ii. in fractione scarum imaginum Is ꝑuirium

Expanded text:
urus debeat dici, solet quaeri. Beda, supra, tale juramentum vocavit perjurium. Joannes etiam apocripharius orientalium sedium dixit: Sermo Patris nostri Sophronii significat quod melius est jurantem pejerare, quam servare sacramentum in fractione
Abbreviated transcription (Latin):
celũ quod excedit aeris spacia: igͣnee
nature dicũt asserentes super aerẽ purũ
celum qͦd excedit aerem. an ipse aer hic
intłłigatur: idẽ aõ querit nec soluit.
Magis aut̃ approbare uidr celum illud
hic accipi qͦd spacia aeris excedit. aquas
aũ que suꝑ illud celũ sunt dicit uaporali¬
ter trahi. ⁊ leuissimis suspendi guttis. Si¬
cut aer iste nubilosus exalatione terre
aquas uaporalit̾ trahit. ⁊ ꝑ subtiles mi-¬

Expanded text:
elum quod excedit aeris spatia, igneae naturae dicunt, asserentes super aerem purum coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles mi
Abbreviated transcription (Latin):
nutias suspendit.⁊ post: corpulentus ꝯgloba¬
tas pluuialit̾ refundit. Si gͦ potest aqua sicut
uidemꝰ ad tantas minutias ꝑuenire. ut refera¬
t᷑ uaporalit̾ suꝑ aerem aqͥs naturalit leuiorẽ.
cur non credamus ⁊̃ suꝑ illud leuius celum mi

Expanded text:
nutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud
Abbreviated transcription (Latin):
citatem: diuersitas memorat᷑ uoluntatũ.
set̃m quodlib horum uerum sit: illud nullĩ
in ambiguum uenit. quin uoluntas ex suo
fine pensetur. utrum tecta sit an praua. pec¬
c̃m: an gr̃a. ⁊ quin nomine intentionis ali

Expanded text:
citatem diversitas memoratur voluntatum. citatem diversitas memoratur voluntatum. Caeterum quodlibet horum verum sit, illud nulli in ambiguum venit, quin voluntas ex suo fine pensetur utrum recta sit an prava, peccatum an gratia; et quin nomine intentionis aliq
Abbreviated transcription (Latin):
et intentio talis sit uoluntas. & si uo¬
luntas est: anin hoc oꝑe sit una atq eadẽ
petalis intentio esse uoluntas. ut enum uo¬
luntas est qua uolo reficere pauꝑem: ita
⁊ uoluntas est: qua ꝑ istud uolo habere ui¬
tam. & alia quidẽ uidetur esse uoluntas
qua uolo hab̾ere uitam.⁊ alia: qua pau¬
peri subuenire uolo. s ista ad illã refert᷑.
Nam ⁊ si hocita placet ut in eo cum aliquade¬
lectatione uoluntas ad quiescat: nondũ t̾n¬
÷ illud quo tendit᷑. sed hoc ad illud refertur.
ut illud deputet᷑ tamquam patria: cuiis
Istud uero tamquam refectio uel mansio ui¬
motus mentis. quib quasi gressib uel pas¬
sib tendit᷑ ad patriam. Sicut gͦ altera ÷ uo¬
luntas uidendi fenestras. ut supra docente
Lagõ didicimus. altera que ex ista nectitur
ira non nullis alia uidet᷑ esse uoluntas. elemo¬
sinas dandi pauꝑi: alia uoluntas habendi:
uitam. Alii aũ putant quod una sit uolun¬
tas ⁊ hic ⁊ ibi. sed ꝓpt̾ subiectorum multipli¬

Expanded text:
 intentio talis sit voluntas, et si voluntas est, an in hoc opere sit una eademque pe talis intentio voluntas esse: ut enim voluntas est qua volo reficere pauperem, ita et voluntas est qua per illud volo habere vitam. Et alia quidem videtur voluntas esse qua volo habere vitam, et alia qua pauperi subvenire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refectio vel mansio vimotus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente August. didicimus, altera quae ex ista nectitur,ranseuntes; ita nonnullis alia videtur esse voluntas eleemosynas dandi pauperi, alia voluntas habendi vitam. Alii autem putant quod una sit voluntas et hic et ibi, sed propter subjectorum multipli
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri solet si peccatum omnino dumꝰ¬
sumest ãdeo ꝑ cordis ꝯtricionem exquo
penitens uotum habuerit ꝯfitendi: quid post.¬
ea dimittat᷑ ei ã sacerdote. Uideo it quo uin¬
eum absoluat: ⁊io quero. Ante penitudinem
quippe cordis anima rei maculam habet. ⁊
fetorem peccati atq eterne ultionis uinculo li¬
gara existit. Si uͦ ante ꝯfessionem ꝑ cordis ꝯtri¬
tionem deus ꝑ se ipͥm sine ministerio sacerdo¬
tis ⁊ debitum omnino relaxat: ⁊ animam inte¬
rius purgat a ꝯtagio ⁊ fetore peccati. Quid gͦ
mundatur. Quid dimittit sacerdos: ubi cla¬
ues ille quas dñs petrotradidit ⁊ successorib
questio plenius explicari ualeat quasi altius
ducto reti ͤ husclauib ⁊ usuearum disseramꝰ
ligandi ⁊ soluendi. qua dignos reciꝑe. indig¬
nos debet excludere a regno ecclesiasticus ui¬
dex. Qui sicut habet ius ligandi: ita⁊ soluen¬
Ldi  habet: ⁊ infrã. Certum est quod eccłie
utrumq licet. heresis utrumq non habet.I

Expanded text:
ic quaeri solet si peccatum omnino dimissum est a Deo per cordis contritionem, ex quo poenitens votum habuit confitendi, quid postea dimittatur ei a sacerdote. Video enim quo vineum absolvat. Et ideo quaero. Ante poenitudinem quippe cordis, anima rei maculam habet et foetorem peccati, atque aeternae ultionis vinculo ligata existit. Si vero ante confessionem per cordis contritionem Deus per seipsum sine ministerio sacerdotis et debitum omnino relaxat, et animam interius purgat a contagione et foetore peccati; quid ergo mundat, quid dimittit sacerdos? ubi sunt claves illae quas Dominus tradidit Petro et successoribus quaestio plenius explicari valeat, quasi altius ducto rete, de his clavibus et usu earum disseramusligandi et solvendi; qua dignos recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, qui sicut habet jus ligandi, ita solvendi habet. Et infra: Certum est quod Ecclesiae utrumque licet, haeresis utrumque non habet. Jus
Abbreviated transcription (Latin):
centes hec: nũoꝵ qͣntitates ⁊ rerũ multitu¬
dmẽ uel młtiplicitatẽ in deo ponere. Quid
gͦ ista ibi significent: ⁊p̃o de quo loquim᷑
aꝑiente: insinuare curemus.
Magis illa dicunt᷑ ad excludendũ ea que
non sũt in deo: quam ad ponendum a

Expanded text:
centes, numerorum quantitates, et rerum multitudinem vel multiplicitatem in Deo ponere. Quid ergo ista ibi significent, ipso de quo loquimur aperiente, insinuare curemus. 2. Magis illa dicuntur ad excludendum ea quae non sunt in Deo, quam ad ponendum a
Abbreviated transcription (Latin):
tus. & tam̃ qr aliquã licet modican caden¬
di occasionem habuit: idcirco ꝑ dei grãm u
uari potuit ad ueniam. ut qui ꝑ alium ce¬
ciderat ꝑ alium erigeret᷑. Qui gͦ incitatorẽ
habuit ad malum: non iniuste reparatorẽ
habuit ad bonum. Diabolus uõ qr sine alicuiꝰ
temptacione peccauit: ꝑ alium ut surgeret
uiuari non debuit. nec ꝑse potuit. ⁊ iõ irre¬
mediabile pecc̃m eius extitit. Peccatũ uero
hominis sicut ꝑ alium habuit inicium: ita
ꝑ alium non incongrue habuit remedium.
Quare homo non angłs sit redemptus.

Expanded text:
atus. Et tamen quia aliquam, licet modicam, cadenatus. Et tamen quia aliquam, licet modicam, cadendi occasionem habuit, idcirco per gratiam juvari potuit ad veniam, ut quod per alium ceciderat, per alium erigeretur. Qui ergo incitatorem habuit ad malum, non injuste reparatorem habuit ad bonum. Diabolus vero quia sine alicujus tentatione peccavit, per alium ut surgeret juvari non debuit, nec per se potuit; et ideo irremediabile peccatum ejus extitit. Peccatum vero hominis sicut per alium habuit initium, ita per alium non incongrue habuit remedium. 6. Quare homo, non angelus, sit redemptus.
Abbreviated transcription (Latin):
orro sciendum ÷ duas esse spes: tempta¬
tionis. interiorem . s. ⁊ exteriorẽ. Exteri¬
ortemptatio est qͣndo nobis extrinsecus malũ
uisibilit̾ suggerit᷑. uerbo uel signo aliquosut
ille cui fit: ad ꝯsensum peccati declinet. ⁊ taliꝰ
temptatio tm̃ fit ab aduersario. Interior uero
temptatio .÷: q̃n inuisibilit̾ malum nobis in¬
trinsecus suggerit᷑. ⁊ hec temptatio aliq̃n fit
ab hoste. aliqñ a carne. Nam ⁊ diabolus inui¬
sibilit̾ mala suggerit. ⁊ ex carnis corruptio¬
ne suborit᷑ motus illicitꝰ. ⁊ titillacio praua.
Ideoq temptatio que ÷ ex carne non fit sine
peccato. Que aũ ÷ ab hoste. nisi ei ꝯsentiat᷑: nõ
habet peccatũ. s est matĩa exercende uirtu¬
tis. Temptatio aũ carnis interior difficiluis
uincit᷑. qr interiꝰ oppugnans: de nr̃o contͣ noᷤ
roborat᷑. Homo gͥ qui sola exteriori temp¬
tatione pulsatus cecidit: tanto grauiꝰ plectẽ¬
duserat: quanto leuiori impulsu fuerat ꝓstͥ¬

Expanded text:
orro sciendum est duas esse species tentationis, interiorem, scilicet, et exteriorem. Exterior tentatio est quando nobis extrinsecus malum visibiliter suggeritur verbo vel signo aliquo, ut ille cui fit ad consensum peccati declinet, et talis tentatio tantum fit ab adversario. Interior vero tentatio est quando invisibiliter malum nobis intrinsecus suggeritur, et haec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne. Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione suboritur motus illicitus et titillatio parva. Ideoque tentatio quae ex carne est non fit sine peccato; quae autem est ab hoste, nisi ei consentiatur, non habet peccatum, sed est materia exercendae virtutis. Tentatio enim carnis interior difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Homo ergo qui sola exteriore tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu fuerat prostr
Abbreviated transcription (Latin):
nullam hr̃e. nec sic peccata sunt paria. qr uͥ
ẽẽ uerius. sacrisq litr̾is ꝯgruentiꝰ. ita sunt
anime intensiones. ut corꝑis menbra. nõ
qͦd uideant᷑ locis. s qͦd sentiant᷑ affectib. ⁊ si
aliꝰ illuminat᷑ ampliꝰ. alius minꝰ. aliꝰ omĩno
lumine caret: ꝓfecto ut quisq illustrõne
pie caritatis affectus in alio actu mag̃ ĩalio
minꝰ. ĩ aliquo nicħ: Sic dicipot̾ hr̃e ałiã ⁊ali¬
am ñhr̃e: ⁊ aliã mag̃. aliam minꝰ hr̃e uirtu¬
tem. Nam ⁊ maior ÷ ĩ isto caritas quã ĩ illo.
recte possumꝰ dice. ⁊ aliqua ĩ isto. ⁊ nulla in
illo. quantũ ꝑtinet ad caritatẽ. que pietaᷤ ÷.¬

Expanded text:
nullam habere; nec sic peccata sunt paria, quia uesse verius sacrisque Litteris congruentius ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et alius illuminatur amplius, alius minus, alius omnino caret lumine; profecto ut quisque illustratione piae charitatis affectus est, in alio actu magis, in alio minus, in aliquo nihil; sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam magis aliam minus habere virtutem. Nam et « Major est in isto charitas quam in illo » recte possumus dicere, et « Aliqua in isto, nulla in illo » , quantum pertinet ad charitatem, quae pietas
Abbreviated transcription (Latin):
gio: ñħt ꝯtinentiã in actu. quãt̾̃n ħt in ha¬
bitu. Cũr gͦ ñdicant᷑ pariapeccata : forte qr¬
tit decaritate ut addat quomͦ totalex in ea

Expanded text:
ontinentiam in actu, quam tamen habet in habitu. Cur ergo non dicantur paria peccata? Forte qutit de charitate, ut addat quomodo tota lex ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
equales. u̾bi gr̃a. in fortitudine. equalẽ sint
⁊ prudentia ⁊ iusticia: ⁊ temꝑantia. Si  dix¬
eris equales istos infortitudine. s illũ p̃stare
prudentia: seq̃r ut huiꝰ fortitudo minꝰ sit pͥ¬
dens. ac ꝑ hoc nec fortitudine equales sunt.
qr est illius fortitudo prudentior. atq itade
cetĩs uirtutib inuenies. si om̃s ead ꝯsidati¬
one ꝓcurras. Exhiis clarescit om̃s uͥtutes ñ
mͦ ẽẽ conexas. s ⁊ͥ pares in animo hominis Cũ
gͦ dicit᷑ aliqͥs aliqua p̃minẽ uͥtute. ut abrabã¬

Expanded text:
bi gratia, in fortitudine aequales sunt et prudentia et justitia et temperantia. Si enim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescit omnes virtutes non modo esse connexas, sed etiam pares in animo hominis. Cum ergo dicitur aliquis aliqua praeeminere virtute, ut Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
qͦdalie magis alie minꝰ habeant᷑ ab aliquo.
Sicut ĩ iob pacientia: eminuit. In dauid:
tͣn magis ꝑ aliquã mereridicunt: quã ꝑ cari¬
tatẽ. nec aliquam pleniꝰ aquoquã hab̃i quã
caritatẽ. Alias gͥ mag̃ ⁊alias minꝰ in aliquo
essedicunt. s nullã pleniꝰ caritate q̃ ceteraᷤ
gignit. hasq dicunt ẽe multas facies quaᷤ

Expanded text:
aliae magis, aliae minus habeantur ab aliquo; sicut in Job patientia emicuit, in David tamen magis per aliquam mereri dicunt, quam per charitatem; nec aliquam plenius a quoquam haberi, quam charitatem. Alias ergo magis et alias minus in aliquo esse dicunt; sed nullam plenius charitate, quae caeteras gignit. Hasque dicunt esse multas facies quas
Abbreviated transcription (Latin):
diales dicunt᷑. qr in pͥrima rerũ ꝯditione rebꝰ
a deo insite sunt. ⁊ sicut creature mutabileᷤ
sunt: ita ⁊ hee cause mutari possunt. que aũ
distinctio causarum rerum ꝑutilis .s. qͦd q̃dã¬

Expanded text:
diales dicuntur, quia in prima rerum conditione rebus diales dicuntur, quia in prima rerum conditione rebus a Deo insitae sunt. Et sicut creaturae mutabiles sunt, ita et hae causae mutari possunt; quae autem in st. 7. Distinctio causarum rerum perutilis, sc
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib ꝯcreauit: idhab̾et ut scd̃m ipsam ex iu¬
ri latere feminã fieri necesse foret. an ħ tantũ¬
T ut fieri posset. Ad qͦd sciendũ ÷ omniũ rerũ
cãs in eo ab eterno ẽe. Ut it homo sic fieret. uł
equus. ⁊ hꝰmodi: in dei potentia ⁊ dispõne ab e¬
terno fuit. ⁊ hee dicunt᷑ primordiales cause
qr istas alie non p̃cedunt. s iste: alias. que st̃
cause causarũ. Cumq unũ sit diuina potñ¬
cia. dispositio. siue uoluntas. ⁊ iõ una omĩũ
pͥncipalis causa: tam̃ ꝑꝑ effectus diũsos plura¬
lit̾ dicit ab̃ causas primordiales omniũ rerũ
in deo eẽ. inducens similitudinẽ artificis.
in cuiꝰ dispõne est: qualis futura sit archa.
Ita ⁊ in deo uniꝰcuiꝰq rei future causa: pre¬
cessit. In creaturis uõ quarũdã rerũ s ñ oĩũ
cause sunt. ut ait aũ. Quia inseruit d̾s se¬
minales rõnes rebus. scd̃m quas alia ex ali¬
is ꝓueniunt. ut de hoc semine tale granum.

Expanded text:
oncreavit, id haberet ut secundum ipsam ex viri latere feminam fieri necesse foret, an hoc tantum, ut fieri posset. Ad quod sciendum est omnium rerum causas in Deo ab aeterno esse. Ut enim homo sic fieret vel equus et hujusmodi, in Dei potentia et dispositione ab aeterno fuit. Hae dicuntur primordiales causae, quia istas aliae non praecedunt, sed istae alias, quae sunt causae causarum. Cumque unum sit divina potentia, dispositio sive voluntas, et ideo una omnium principalis causa; tamen propter effectus diversos pluraliter dicit Aug. causas primordiales omnium rerum in Deo esse; inducens similitudinem artificis, in cujus dispositione est qualis futura sit arca. Ita et in Deo uniuscujusque rei futurae causa praecessit. In creaturis vero quarumdam rerum, sed non omnium causae sunt, ut ait Aug. Quia inseruit Deus seminales rationes rebus, secundum quas aliae ex aliis proveniunt, ut de hoc semine tale granum,
Abbreviated transcription (Latin):
neralit̾ intelligendum. ait it sic. Qđ genus
humanum diluiuio sodomitas igne. egip¬
puniret. qr ñ iudicabit ds bis in id ip. Quigͦ
puniti sunt postea non punient᷑. Alioquin
mentit᷑ scriptura qͦd nefas ÷ dicere.¬

Expanded text:
neraliter intelligendum. Ait enim: Quod genus neraliter intelligendum. Ait enim: Quod genus humanum dilupuniret, quia non iudicabit Deus bis in id ipsum. Qui ergo puniti sunt postea non punientur; alioquin mentiretur scriptura, quod dicere
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciis ꝯmutant᷑ in bonum ⁊⁊ sic ꝑseue¬
rant. Suꝑ quos ꝯ surget dupplex tribulatio.
Qui uͦ int᷑ flagella duriores. ⁊deteriores fi¬
unt ut pharao: presentib eterna ꝯnectũt.
uͭ temꝑale supplicium sit eis et̾ne pene ini
ctadei: hic incipiet ⁊ ardebit usq ad extre¬
mam dampnõnem. Hoc contraillos notan¬
dum est quidicunt illud .s. non uidicabit
d̃s bis in id ip̃m: ad omnia ꝑtinere flagella.
⁊ͣ qr quidam hic flagellis emendant᷑. alu hic
̃⁊ in et̾num puniunt᷑. Qͥnq it mͦis flagella
dei: ut de ceconato. uel ad initium pene:
ut herodi. quatenus hic uideat᷑ quid in in¬
ferno sequat᷑. scd̾m illud. Duppłici ꝯtricio
corꝰ ne ꝯtere eos dñe. Illa gͦ auctoritas naum:
non cogit nos sentire: omnia que temꝑali¬
ter puniunt᷑ non ulterius punienda aũo
Nam ⁊ si suꝑ eundem locum ieꝵ dicat egip¬
tios ⁊ isrłitas a deotemꝑalit̾ punitos. ne in
et̾num punirent᷑. Nonest t̾nde omnib ge¬

Expanded text:
uppliciis commutantur in bonum, et sic perseverant, super quos non consurget duplex tribulatio. Qui vero inter flagella duriores et deteriores fiunt, ut Pharao, praesentibus aeterna connectunt, ut temporale supplicium sit eis aeternae poenaecta Dei hic incipiet, et ardebit usque ad extremam damnationem. Hoc contra illos notandum est, qui dicunt illud, scilicet: Non judicabit Deus bis in idipsum, ad omnia pertinere flagella, quia quidam hic flagellis emendantur, alii hic et in aeternum puniuntur. Quinque enim modis flagella Dei, ut de caeco nato; vel ad judicium poenae, ut Herodi, quatenus hic videatur quid in inferno sequatur, secundum illud: Duplici contritione contere eos, Domine. Illa ergo auctoritas Nahum non cogit nos sentire omnia quae temporaliter puniuntur non ulterius a Deo punienda: nam etsi super eumdem locum Hieronymus dicat Aegyptios et Israelitas a Deo temporaliter punitos ne in aeternum punirentur, non est tamen de omnibus ge
Abbreviated transcription (Latin):
s siuis timuit. nec eũ uoluisse ut sibi non
esset passio. s ut ã suis transiret calix pas¬
sionis. ita inquiens. Si passio honorifi¬
catura eũ erat. sicut uida exeunte ait. Nc̃
honorificat᷑ ÷ filius hominis. quom̾ tristẽ
eum met᷑ passionis effecerat. nͥ forte tam
irrõnabilis fuĩt ut pati mortẽ timuerit
que patientẽ se glorificatura ess: S forte
timuisse usq eo estimabat᷑ ut transferri
pensationi̾ studiũ festinaret implere.a
Non enĩ ꝯuenit ut patinolit qͦd patiue¬
lit. ⁊ cũ pati eum uelle cognosceres. reli¬
giosiꝰ fuerat ħoc confiteri quã ad id ĩpie
stulticie. prumꝑe ut eum assereres ne
pateret᷑ orasse: quem pati uelle tognos¬
sceres. Nongͦ sibi tristis. neq sibi orat tͣn-¬
sire calicem s discipulis. ne in eos calix
passionis infu̾nbat. quẽ a se transire o¬
rat. ne in huis . s. maneat. Non enĩ rogat
ne secum sit: s ut a se transeat. Deu̾ ait.¬

Expanded text:
sed suis timuit; nec enim voluisse ut sibi non esset passio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tristem eum metus passionis effecerat, nisi forte tam irrationabilis fuerit, ut pati mortem timuerit, quae patientem se glorificatura esset? Sed forte timuisse usque eo existimabatur, ut transferri pensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognosceres. Non ergo sibi tristis fuit, neque sibi orat transire calicem, sed discipulis; ne in eos calix passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut a se transeat. Deinde ait,
Abbreviated transcription (Latin):
tro rogat᷑ nedesiciat fides eius. Sciens gͥ
hec omnia post mortẽ suã desitura: usq
ad mortẽ tristis ÷ ⁊ scit hune calicẽ ñ posse
transire nisi bibit: iõ ait. Pat̾ mi si ñ pot̾
in se ꝯsumata passione metũ calicis tͣnsi¬
turũ. Qui nisi eũ bibisset tͣnsire ñ posset.
nec finis t̾roris nisi ꝯsumata passione t̾ro¬
ri succederet. qi post mortẽ eiꝰ ꝑ uirtutũ
głam apłice infirmitatis scandalũ pelle¬
ret᷑. Intende lector hiis u̾bis pia diligñtia.
ne sint tͥ uasa morts¬

Expanded text:
tro rogat, ne deficiat fides ejus. Sciens ergo haec omnia post mortem suam desitura, usque ad mortem tristis est; et scit hunc calicem non posse transire, nisi biberit, ideo ait. Matth. 26: Patin se consummata passione metum calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi consummata passione, terrori succederet: quia post mortem ejus per virtutum gloriam apostolicae infirmitatis scandalum pelleretur. Intende, lector, his verbis pia diligentia ne sint tibi vasa mort
Abbreviated transcription (Latin):
neniũt: ad res et̾nas tͣnstulit. Augͥ. uͦ maiorẽ
uidens disfimilitudinẽ ꝗͣ similitudinẽ int̾
res p̃dictas. ab excellentia tͥnitatis p̃dicta no¬
mina remouit
Exquo sñsu dix̾it ꝑsonas

Expanded text:
eniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit. 15. Ex quo sensu dixerit personas
Abbreviated transcription (Latin):
in me ẽ. Omĩa enĩ filiꝰ accepit a pr̃e. Nam si
rit qͥ ex portione ostiterit. Neut gͦ ꝑfectus ẽ
si plenitudinẽ suã ⁊ qui genuit amutit. nͨ
qui natꝰ ẽ ꝯsequit᷑. fateamͦ gͦ qͦd pat̾ ẽ. in fili¬
o. ⁊ filiꝰ in pr̃e. d̾s ind̾o. Ut id̾ hylariꝰ ait in .uii.

Expanded text:
in me est. Omnia enim Filius accepit a Patre: nam si erit, qui ex portione constiterit. Neuter ergo perfectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fateamur ergo quod Pater est in Filio, et Filius in Patre, et Deus in Deo, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
cũplectiuuam similiũ sp̃e ꝑsonarũ. qi sicut
ħ sp̃es homo desnis p̃dicat᷑ indiuidius. ueld̃
de petro ⁊ paulo. ⁊ aliis. nec ista sp̃e differt̃ s
duuduitate ñ differũt: s ꝑ oĩa ꝯueniunt.
Hãc gͦ similitudinẽ int̾ res sempit̾nas. ⁊ res

Expanded text:
similium specie personarum; quia sicut haec species homo de suis praedicatur individuis, velut de Petro et Paulo et aliis, nec ista specie differunt,divinitate non differunt, sed per omnia conveniunt. Hanc ergo similitudinem int
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ nat᷑e unitã similitudinẽ. ꝑ natiuitatẽ
uiuentis nat᷑e. ex iiuente nͣ. dũ res ñ differt.
dũ nat᷑am dĩ non degen̾at natiuitas. dñũ
alud aliqͥd ex dõ ꝗͣ deus nascit᷑. dũ nicħ in
his nouũ ẽ. nicħꝰ alienũ. nicħ seꝑabile. Ecce
his u̾bis ꝓut hũana ꝑmittit infirmitas pͭ
trem in se. Ex eod̾ ⁊ sensu intelligit᷑ sp̃s sc̃s ẽẽ

Expanded text:
sed per naturae unitam similitudinem, per nativitatem viventis ex vivente natura: dum res non differt, dum naturam Dei non degenerat nativitas, dum non aliud aliquid ex Deo quam Deus nascitur; dum nihil in his novum est, nihil alienum; nihil separabile. Ecce his verbis, prout humana permittit infirmitas, tr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ int̾est si nescit illum iuiraturum falsum: an
scit. Si enim nescit.: ⁊ iõdicit iura mͥ ut fideseisit.
fecisse ⁊ cogit eumiurare: homicida ÷. Idem.
falsum iurare: uincit homicidã. qr homicida
corpus occisurus÷. ille animam. ĩmo duã ani

Expanded text:
 interest si nescit illum juraturum falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei sit; fecisse et cogit eum jurare, homicida est. Idemfalsum jurare, vincit homicidam, quia homicida corpus occisurus est, ille animam, imo duas anima