comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ni gerunt. ¶Lair qui interpretatur illummnans. ħ significat
redemptorẽ nr̃m qͥ dux et rex ẽ populi custiam.  bene ip̃a de¬
monstrant nomina. iaix enim interpretatur illummans et
uenientẽ in hunc mundum: et ad quẽ ĩ psalmis propheta ait.
Illuminans tu mirabiliter amontib eternis. Hic ergo ex ga-¬
laad ẽ: quia ex scripturis sacris eius noticia percipitur. Quẽ
qui ib̃i corde credulo querit sine dubio inuenit. ¶ Bepthe qui
interpretatur aperiens uel appertũ est. Hic post uictoriam fi¬
liam immolauit redemptoris ostendens figuram: qui a facie
fratrum suorũ. id ẽ iudeorũ abscedens ĩgentib principatum
accepit: qui omma humane salutis sacramẽta tanqͣz iuratus
erpleuit. et quasi filiam: ita carnem propriam pro salute isel
dommo obtulit. Iurasse patri unigentũ legĩꝰ psalmo dicẽte.
sicut iurauit dño uõtum uouit deo iacob. scilicet ut sacramẽ-¬

Expanded text:
ni gerunt. Jair, qui interpretatur illuminans, hic significat ni gerunt. Jair, qui interpretatur illuminans, hic significat Redemptorem nostrum, qui dux et rex est populi Christiani. Quod bene ipsa demonstrant nomina. Jair enim interpretatur illuminans, et venientem in hunc mundum ; et ad quem in psalmis Propheta ait: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Hic ergo ex Galaad est, quia ex Scripturis sacris ejus notitia percipitur: quem qui ibi corde credulo quaerit, sine dubio invenit. Jephte qui interpretatur aperiens, vel apertum est. Hic post victoriam filiam immolavit, Redemptoris ostendens figuram, qui a facie fratrum suorum, id est, Judaeorum abscedens, in gentibus principatum accepit; qui omnia humanae salutis sacramenta tanquam juratus explevit, et quasi filiam, ita carnem propriam pro salute Israel Domino obtulit. Jurasse Patri unigenitum legimus psalmo dicente: Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob ; scilicet ut sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
pieus rex. Uidetur ergo gedeon cristi imaginẽ habuisse. septua¬
ginta uero filu septuagnnta lingue uel nationes: qui credẽtes
ꝑ secundam regeneracõem filii dei ẽẽ meruerunt. Abimelech
uero filius ancille tipum anticristi portasse intelligitur:
qui congregatis perditis nationibz regnum sibi improbe
usurpabit omnesqz sanctos ui et ꝑsecucõe omĩq crudelitate
trucidabit. Ioathan uero iunior figura sanctorum fuit. Sicut
enm ioathan per fugã recessit et reliqui interfecti sũt fratres
sit nemo euadere poterit persecutõem anticristi: nisi qͥ ꝑ fugã
recesserit ⁊ ĩ montem benedictionis ascenderit. Hie ẽ mons quẽ
sancti circundabunt: quem ⁊ sanctus moyses in benedictoĩb:
sicut iam superius dictum est ⁊ deutromiimio posuit. Tola qui
interpretatur uermiculum uel coccinum: significat eos qui
gemine caritatis ardore accensi bene ducatum populi cristia¬

Expanded text:
meus rex. Videtur ergo Gedeon Christi imaginem habuisse; septuameus rex. Videtur ergo Gedeon Christi imaginem habuisse; septuaginta vero filii septuaginta linguae vel nationes; qui credentes per secundam regenerationem filii Dei esse meruerunt. Abimelech vero filius ancillae typum Antichristi portasse intelligitur, qui congregatis perditis nationibus regnum sibi improbe usurpabit, omnesque sanctos vi et persecutione, omnique crudelitate trucidabit. Jonathan vero junior figura sanctorum fuit. Sicut enim Jonathan per fugam recessit, et reliqui interfecti sunt fratres, sic nemo evadere poterit persecutionem Antichristi, nisi qui per fugam recesserit, et in montem benedictionis ascenderit. Hic est mons, quem sancti circumdabunt, quem et sanctus Moyses in benedictionibus, sicut jam superius dictum est, in Deuteronomio posuit. Thola, qui interpretatur vermiculum, vel coccinum, significat eos qui geminae charitatis ardore accensi bene ducatum populi Christia
Abbreviated transcription (Latin):
lum p̃matus. nec permanebit apud eum uictorie palma: sed
in manus mulieris cui nomen iael tradetur si sara. Iael quoq
interpretatur ascẽsio ⁊ significat ecclĩam qua ascenditur ĩ ce¬
lum: cui traditur sisara qui interpretatur iusio equi. host est
dyabolus suꝑbz et incentor carnalium uiciorum. Qautem
iahel ligno timpora sisare trans fõdit eccliẽ triumphum exp̃s¬
sit: que uexillo crucis dyaboli imperium interfecit. ¶ Sedeon
interpretatur experimentum iniquitatis eorũ. frequentibus
enim documẽtis ĩformatus ẽ quasi p̾sagio contra hostes futu¬
ram uictoriã expediret: ex quo futuro experimento ethimolagiã
nominis sumpsit. Gedeon ergo iste qui cum trecentis perrexit ad p̾-¬
lium typum cristi gestauit: qui ĩsigno cruas de mundo uictoriam
reportauit. Trecentorum enim nuimerus tau littera continetur
que speciem cruas ostendit. ¶Abimelech interpretatur pater

Expanded text:
lum primatus, nec permanebit apud eum victoriae palma, sed lum primatus, nec permanebit apud eum victoriae palma, sed in manus mulieris, cui nomen Jael, tradetur Sisara. Jael quoque interpretatur ascensio, et significat Ecclesiam, qua ascenditur in coelum; cui traditur Sisara, qui interpretatur visio equi, hoc est, diabolus superbus et incentor carnalium vitiorum. Quod autem Jael ligno tempora Sisarae transfodit, Ecclesiae triumphum expressit, quae vexillo crucis diaboli imperium interfecit. Gedeon interpretatur experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est, quasi praesagio contra hostes futuram victoriam expediret: ex quo futuro experimento etymologiam nominis sumpsit. Gedeon ergo iste, qui cum trecentis perrexit ad praelium, typum Christi gestavit, qui in signo crucis de mundo victoriam reportavit. Trecentorum enim numerus Tau littera continetur, quae speciem crucis ostendit. Abimelech interpretatur pater
Abbreviated transcription (Latin):
ruscauit: s nõ ꝓmansit. Cum ergo dixisset debbora adbarach:
id ẽ prophetia adp̃orem populum. tibi precepit dominus deus
israel; et tu ascende in montẽ thabor et accipe decemmilia ui¬
ros: et reliq̃ que scripta sunt. quid respondit barach ex ꝑsona
populi ad prophetiam audiamus. Non inquit ascendam: insi
et tu ascenderis mecum quia nescio diem inqua misit dñs
angelum suum mecum. De excusacõe quidem uerum ẽ: sed de
repromissiõe falsum ẽ. Q emm nõ ascenderint ĩmontem dei
certum ẽ. quod autẽ pollicẽtur se ascensuros ẽẽ cum prophetia
falsum est; Non enim secuti sunt prophetiam ut crederent ei:
de quo omnis prophetia prescripta ẽ xp̃o. Propterea ergo dicit
adeum debbora. Ibo tecum ueruntamen sato quia nõ erit p̾ma
tuus ĩuia hac qua ĩcelis: sed in manu mulieris tradet
sysaram. Euidenter ostendit. quia non eat apud illum popũ¬

Expanded text:
ruscavit, sed non permansit. Cum ergo dixisset Debora et Barach, ruscavit, sed non permansit. Cum ergo dixisset Debora et Barach, id est, prophetia, ad priorem populum: Tibi praecepit Dominus Deus Israel: et tu ascende in montem Thabor, et accipe decem millia viros, et reliqua quae scripta sunt ; quid respondit Barach ex persona populi ad prophetiam, audiamus. Non, inquit, ascendam, nisi et tu ascenderis mecum, quia nescio diem in qua misit Dominus angelum suum mecum. De excusatione quidem verum est, sed de repromissione falsum est. Quod enim ascenderint in montem Dei, certum est; quod autem pollicentur se ascensuros esse cum prophetia, falsum est. Non enim secuti sunt prophetiam, ut crederent ei, de quo omnis prophetia praescripta est, Christo. Propterea ergo dicit ad eum Debora: Ibo tecum; verumtamen scito, quia non erit primatus tuus in via hac qua incedis, sed in manu mulieris tradet Dominus Sisaram. Evidenter ostendit quia non erit apud illum popu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ĩsex dieb dr̃ consũmatus. Sexcentos ergo ĩaratro dr̃ per¬
cussisse ille au per crucẽ cristi crucifixus ẽ mundus ¶ Debbo¬
ra que interpretatur apis: significat prophetie suauitatẽ
et celestis doctrine dulcẽdinem. Hec habitabat sub palma ĩter
rama et bethel. Rama interpretatur excelsa. Bethel domus
dei. Dub palma sedem habet prophetia: quia iustus ut palma
florebit. Interercelsa uidelicet et domum dei; quia nichil uile
habet prophetia nec docz nos: sq̃ sunt super terram querere: s q̃ ĩ
celis sunt ⁊ ĩercelsis. Hec ergo p̃mo uocauit ad se baruth: qui ĩtĩ¬
pretatur choruscatio. Choruscatio uero que habet quidẽ lucẽ:
sed non ꝑmanẽtẽ. admodicum emm temporis respondet. et de¬
sinit. Uñ barach michi uidetur formam gerere prioris populi:
qui p̃mo omnium ꝑ prophetiam uocatus ẽ et legis splendore cho¬

Expanded text:
qui in sex diebus dicitur consummatus. Sexcentos ergo in aratro dicitur perqui in sex diebus dicitur consummatus. Sexcentos ergo in aratro dicitur percussisse ille cui per crucem Christi crucifixus est mundus. Debora, quae interpretatur apis, significat prophetiae suavitatem, et coelestis doctrinae dulcedinem. Haec habitabat sub palma inter Rama et Bethel. Rama interpretatur excelsa, Bethel domus Dei. Sub palma sedem habet prophetia, quia justus ut palma florebit , inter excelsa videlicet et domum Dei; quia nihil vile habet prophetia, nec docet nos quae sunt super terram quaerere, sed quae in coelis sunt et in excelsis. Haec ergo primo vocavit ad se Baruth, qui interpretatur coruscatio. Coruscatio vero quae habet quidem lucem, sed non permanentem; ad modicum enim temporis resplendet, et desinit. Unde Barach mihi videtur formam gerere prioris populi, qui primo omnium per prophetiam vocatus est, et legis splendore co
Abbreviated transcription (Latin):
tie sensum: qui extollit et erigit aduersum spiritalem sciẽtiã
cristi. Possunt ⁊ angeli salutares ĩ othomielis uel aoch specie
designari. quia sicut sepe ostendimus nõ solum a contrarus
uirtutib impungnanur: sz et diuine boneqz uirtutes ad au¬
xilium nem mittũtur a domino. Mittit eciã nobis dñs uirtu¬
tem suam celestem per quam liberenuir aiugo seruitutis dyx¬
bolice. que uirtus omnia pronobis agat dextera et prospera q̃¬
pretatur nomen aduene siue ibi colonus: et qui sercẽtos uiros
ã philistim uomere ꝑcussit: et descendit israel. ip̃e significat
doctores ex gentibz: qui colunt agrum dominicum: et ñ semper
gladio districti examinis contra aduersarios utũtur: sed ali¬
iñ agresti ⁊ simplici communitione de aminis audite
et peccata propellunt. Namqz senauius mimerus qui multi¬
plicatus peruenit ĩsexcentos mundi huius figuram tenet.

Expanded text:
tiae sensum, qui se extollit et erigit adversum spiritalem scientiam tiae sensum, qui se extollit et erigit adversum spiritalem scientiam Christi. Possunt et angeli salutares in Othonielis vel Jacob specie designari, quia, sicut saepe ostendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur, sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium nostrum mittuntur a Domino. Mittit etiam nobis Dominus virtutem suam coelestem, per quam liberemur a jugo servitutis diabolicae; quae virtus omnia pro nobis agat, dextera et prospera; qpretatur nomen advenae, sive ibi colonus, et qui sexcentos viros de Philisthiim vomere percussit, et defendit Israel, ipse significat doctores ex gentibus, qui colunt agrum Dominicum, et non semper gladio districti examinis contra adversarios utuntur, sed aliquando agresti et simplici commonitione de animis auditorum vitia et peccata propellunt. Namque senarius numerus, qui multiplicatus pervenit in sexcentos, mundi hujus figuram tenet,
Abbreviated transcription (Latin):
confessioms: ac filii simeon: id ẽ filu exauditioms debellant.
cum fideles quiqz scuto fidei atqz armis uirtutũ contra eum
dimicant: comprehendentesqz eum: cedunt sũmitates manuũ
ac pedum eius cum p̾mordia male oꝑationis atq praui exẽpli
abscidere iuriliter contendunt. quatinus maligne faudis ef¬
ficaiciam repentime deceptionis nõ inueniat: cũ uigor illi nat̃¬
di spiitali dimicatione aufertur. ¶ Eglon ergo rex moaibi¬
tarum qui interpretatur rotatus uel orbitas. typum tenet
dyaboli qui fatigat populũ dei: et propter peecata sua sub
seruitute constituit. Hunc aoch uidex qui interpretatur glo¬
riosus et ẽ ambidexter habens gladium ancipitẽ interfe¬
cit. Sic doctor catholicus rotantem dyabolum ĩ argumẽtis
philosophorum sermone euangelico atq prophetico conclu¬
dit et extinguit omnem praui dogiatis et crasse intelligẽ¬

Expanded text:
confessionis, ac filii Simeon, id est, filii exauditionis debellant, confessionis, ac filii Simeon, id est, filii exauditionis debellant, cum fideles quique scuto fidei atque armis virtutum contra eum dimicant; comprehendentesque eum, caedunt summitates manuum ac pedum ejus, cum primordia male operationis atque pravi exempli abscidere viriliter contendunt, quatenus malignae fraudis efficaciam repentinae deceptionis non inveniant, cum vigor illi nocendi spiritali dimicatione aufertur. Eglon ergo rex Moabitarum, qui interpretatur rotatus, vel orbitas, typum tenet diaboli, qui fatigat populum Dei, et propter peccata sua sub servitute constituit. Hunc Aod judex, qui interpretatur gloriosus, et est ambidexter habens gladium ancipitem, interfecit. Sic doctor catholicus rotantem diabolum in argumentis philosophorum sermone evangelico atque prophetico concludit, et exstinguit omnem pravi dogmatis et crassae intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
dens ⁊ sapiens caleph. ip̃i ihs enachitarum gentium metro¬
polim tribuit ebron et efficitur ei sors usqz ĩ hodiernum diem.
¶Othomel qui interpretatur tempus eius deus; uel respon¬
sio dei. Iste significat rectores ecclĩarum ac iudices: quibz ꝑ
spiritussancti gr̃am iudicium non solum xerum gestarũ datũ
est: sed et animarũ. Nam scriptũ ẽ de ip̃o othoniel et factus ẽ
spiritus domini super eũ. et iudicauit israhel ⁊ exit ad bellũ.
et tradidit dominus ĩmanus eius chusar sathon regẽ. Quare
hoc quia spũs dñi erat ĩeo: et confortata ẽ manus eius super
chusar sathon. Et post hec dixit. quia quieuit terra sub eo uidi-
filu israhel seriuerant promultorum delictis .xl. annis pro um̃
fulminis: significat dyabolum. de quo apostolus ait. Ip̃e enim
sathanas transfigurat se ĩ angelum lucis. Tota autẽ eus
potentia atq potestas uãnitas ẽ. Quem filii uida hoc ẽ filu

Expanded text:
dens et sapiens Caleb; ipsi Jesus Enachitarum gentium metrodens et sapiens Caleb; ipsi Jesus Enachitarum gentium metropolim tribuit Hebron, et efficitur ei sors usque in hodiernum diem. Othoniel, qui interpretatur tempus ejus Deus, vel responsio Dei. Iste significat rectores ecclesiarum ac judices, quibus per Spiritus sancti gratiam judicium non solum rerum gestarum datum est, sed et animarum. Nam scriptum est de ipso Othoniel: Et factus est spiritus Domini super eum, et judicavit Israel, et exiit ad bellum, et tradidit Dominus in manus ejus Chusar Sathon regem. Quare hoc? quia spiritus Domini in eo, et confortata est manus ejus super Chusar Sathon. Et haec dicit: Quia quievit terra sub eo judicefilii Israel servierunt pro multorum delictis; quadraginta annis fulminis, significat diabolum, de quo Apostolus ait: Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis . Tota autem ejus potentia atque potestas vanitas est. Quem filii Juda, hoc est, filii
Abbreviated transcription (Latin):
tio uirtutũ. Iste deposcit sibi a iosue ꝑmitti facultatẽ. ut cõgre¬
diatur cũ dialetias seculi: cũ hus qui pro ueris falsa confirmãt.
ut eos confutet ⁊ suꝑet. et subuertet omma q̃ illi falsis assertio¬
nib construrerunt. Ideo deniq uĩdens alacritatẽ eius ihs̃ bñdix.
in quit eum salicet ꝙ talia deposeat et audeat. Sed⁊ tu sis bis
dare operã studus: et legẽ prudenter meditari et effici cordat᷑
ĩlege dei. potes istas magnificas et munitas urbes. idẽ asser¬
tiones subuertere falsitatis. ut ⁊ tu merearis benedici adihũ:
et accipere ebron. Interpretatur autẽ ebron. comũctio uel cõ¬
iugium. Per quõd fortasse potest illud ostendi ꝙ spelunca du¬
pler compara ab abraham patriarcha ĩ ea ẽ in qua patrum
reliquie iacent. id ẽ abraham cũ sara ysaac cum rebecta. ia¬
cob cum lia. ip̃e ergo ĩmemorus patrum hereditatẽ capit pru-¬

Expanded text:
tio virtutum. Iste deposcit sibi a Josue permitti facultatem ut congretio virtutum. Iste deposcit sibi a Josue permitti facultatem ut congrediatur cum dialecticis saeculi, cum his qui pro veris falsa confirmant, ut eos confutet et superet, et subvertet omnia quae illis falsis assertionibus construxerunt. Ideo denique videns alacritatem ejus Jesus, benedixit, inquit, eum scilicet, quod talia deposcat et audiat. Sed et tu si vis dare operam studiis, et legem prudenter meditari, et effici cordatus in lege Dei, potes istas magnificas et munitas urbes, id est, assertiones subvertere falsitatis, ut et tu merearis benedici ab Jesu, et accipere Hebron. Interpretatur autem Hebron conjunctio, vel conjugium. Per quod fortasse potest illud ostendi, quod spelunca duplex comparata ab Abraham patriarcha in ea est, in qua patrum reliquiae jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca, Jacob cum Lia. Ipse ergo in memoriis patrum haereditatem capit pru
Abbreviated transcription (Latin):
ũiuens ĩ desideuis caris formcabatur ĩ ydolis. Da qualib ait
domnnus ad uideos ꝙ precederent ĩ regno celorum. Hec igitur tes¬
tamẽta domini sola susapit: et ea fideliter conseruat. ĩimicis
io non tradit. ip̃a ꝑiclitari optans. dũmodo illesa ac sa¬
ua seruaret. Hec casurum mundum sicut illa eiuitatẽ firmit᷑
credidit. Hec prose ac suorum salute omnũ pactum cũ cestamẽt
domini fecit. Hec ĩdomo sua coccũ. id ẽ signum sanguinis posuit
extra hanc si quis fuerit inuẽtus. runã seculi atq ĩcendium
mundi nulla ratione uitabit. ¶Acham qui de hiericho ana¬
themate concupiuit: significat nequã cristianum: qui post
perceptã fidẽ seculares mores uel mundi illecebras appetit.
Chaleph uero qui interpretatur quasi cor aut canis. significat
doctorẽ catholicum sapiẽtem corde et fortẽ ac strẽmium ĩexcerci¬

Expanded text:
vivens in desideriis carnis fornicabatur in idolis. De qualibus ait vivens in desideriis carnis fornicabatur in idolis. De qualibus ait Dominus ad Judaeos, quod praecederent in regno coelorum. Haec igitur testamenta Domini sola suscipit, et ea fideliter conservat; inimicis omnino non tradit, ipsa periclitari optans, dummodo illaesa ac salva servaret. Haec casurum mundum, sicut illa civitatem firmiter credidit. Haec pro se ac suorum salute omnium pactum cum testamentis Domini fecit; haec in domo sua coccum, id est, signum sanguinis posuit; extra hanc si quis fuerit inventus, ruinam saeculi atque incendium mundi nulla ratione vitabit. Achan, qui de Jericho anathemate concupivit, significat nequam Christianum, qui post perceptam fidem saeculares mores vel mundi illecebras appetit. Caleb vero, qui interpretatur quasi cor, aut canis, significat doctorem catholicum sapientem corde et fortem ac strenuum in exerci
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt duorum populorum significatõem expresserunt. Quor
prior uidaicus gradiens aduersus xp̃m dat tg̃a. posterior cris¬
cianus: eum post quẽ uehit inspicit et sequitur xp̃m . ¶Iosue
enm qui interpretatur saluator. ip̃e in figuram xp̃i populũ
adeserto saluauit; et ĩterram repromissiomis induxit. Iste ihe
mittit duos exploratores ad hiericho urbem qui suscipiuntur
ameretrice raab. Ihs ille dux populi ĩsemetipso dominũ xp̃m
et uocabulo ostendit: de facto. Hiericho autẽ ciuitas mundus
est ad quẽ dominus cristus ad ꝑserutandos mores hominũ duo
testamenta direxit. Nam ĩeo ut credentiũ fidẽ aut rebelliũ ꝑni¬
tiam plenius cõprobaret: ante aduentũ iudicii sui: qua
ploratores duos; legẽ et euangelium destinauit. Raab uero q̃
interpretatur latitudo: uel fames siue impetus. typum tenet
eccliẽ que de extraneis atqz aliens gentibz congregata ẽ. q̃ antea

Expanded text:
verunt, duorum populorum significationem expresserunt. Quorum verunt, duorum populorum significationem expresserunt. Quorum prior Judaicus gradiens adversus Christum dat terga; posterior Christianus eum, post quem vehit, inspicit et sequitur Christum. Josue enim, qui interpretatur salvator, ipse in figuram Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Iste Jesus mittit duos exploratores ad Jericho urbem, qui suscipiuntur a meretrice Raab. Jesus ille dux populi in semetipso Dominum Christum et vocabulo ostendit et facto. Jericho autem civitas mundus est, ad quem Dominus Christus ad perscrutandos mores hominum duo testamenta direxit. Nam in eo ut credentium fidem aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret, ante adventum judicii sui, quasi exploratores duos, Legem et Evangelium destinavit. Raab vero, quae interpretatur latitudo, vel fames, sive impetus, typum tenet Ecclesiae, quae de extraneis atque alienis gentibus congregata est; quae antea
Abbreviated transcription (Latin):
mes ori parcẽs interpretatur. transfiait cum pugione z ambr
cum scorto madianitide: id ẽ domini furorẽ placuit. ut ꝑcet.
Nam iste finees: quizambri ⁊ scortum ĩ adulterio conuersantes
talit᷑ intẽmit. figuram tenuit sanctorũ doctorũ: qui uideos et
hereticos spiritali mucrone uerbi dei; ĩamplexu false doctrine
et concubitu interfecerunt. ¶ zambri interpretatur lacessẽs
uel amaticans. Proprie enim nomẽ ab amaritudine figuratũ:
ꝙy peccando amaricauerit populum. ¶Ille quoqz qui sabbato
ligna collegit: significat eum quẽ cum peccato iudicu dies
iuenerit. uñ eterni sabbati requiem nõ meret᷑ accipe. ¶ Duo¬
decĩ exploratores scribarũ ac phariseorum imaginẽ tenuerunt
qui israheliticum populum auerterũt: ne confiderent graciã
diuine repromissiomis adipise posse ꝑ crstum. ¶ Duo port¬
tores q̃ de terra repromissioms botrum ĩ ligno humeris gestua¬

Expanded text:
nees ori parcens intrepretatur. Transfixit cum pugione Zambri nees ori parcens intrepretatur. Transfixit cum pugione Zambri cum scorto Madianitide; id est, Domini furorem placavit, ut parceret. Nam iste Phinees, qui Zambri et scortum in adulterio conversantes taliter interemit, figuram tenuit sanctorum doctorum qui Judaeos et haereticos spiritali mucrone verbi Dei in amplexu falsae doctrinae et concubitu interfecerunt. Zambri interpretatur stella lacescens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Ille quoque, qui sabbato ligna collegit, significat eum quem cum peccato judicii dies invenerit, unde aeterni sabbati requiem non meretur accipere. Duodecim exploratores scribarum ac Pharisaeorum imaginem tenuerunt, qui Israeliticum populum averterunt, ne confiderent gratiam divinae repromissionis adipisci posse per Christum. Duo portitores, qui de terra repromissionis botrum in ligno humeris gesta
Abbreviated transcription (Latin):
eumdẽ dyabosum significat qui mendacõ fallendi se belud ange¬
sum trans figurauit. ¶ Dg rer basan qui interpretatur con-¬
clusio. hie intercludere molit̾ difficultate uiciorũ uĩam fidei
nr̃e; ne pateat nobis transitus ad regnum promissũ iute et̾ue.¬
¶ Deptuaginta iuri senores: super quos cecidit sp̃s dei septua-¬
gnita generaconum linguas ĩhoc mundo disfusas ostendit ex
quib musti credentes gratiã spiritussancti acceperunt. Datha
et abiron et ceti qui se amoise et aaron segregantes: sacrificiũ
usurpare conati sunt hereticorũ prauitatẽ designant ꝓuiciẽꝙ
eorũ: qui se asacerdotib cristi ⁊ societate ecclĩe diuidunt: et sacu¬
ficia profana assumũt. Balaan qui interpretatur uanus popu¬
lus et cadens apertos habuit oculos. tipum eorum tenuit. qui ꝑ
fidẽ cognitionẽ dei habent: sed obscurati oꝑib corruunt.¶ fi¬

Expanded text:
eumdem diabolum significat, qui mendacio fallendi se velut angeeumdem diabolum significat, qui mendacio fallendi se velut angelum transfiguravit. Og rex Basan, qui interpretatur conclusio. Hic intercludere molitur difficultate vitiorum viam fidei nostrae, ne pateat nobis transitus ad regnum promissum vitae aeternae. Septuaginta viri seniores, super quos cecidit spiritus Dei, septuaginta generationum linguas in hoc mundo diffusas ostendit, ex quibus multi credentes gratiam Spiritus sancti acceperunt. Dathan et Abiron, et caeteri qui se a Moyse et Aaron segregantes, sacrificium usurpare conati sunt, haereticorum pravitatem designant, perniciemque eorum qui se a sacerdotibus Christi et societate Ecclesiae dividunt, et sacrificia profana accipiunt. Balaam qui interpretatur vanus populus, et cadens apertos habuit oculos, typum eorum tenuit, qui per fidem cognitionem Dei habent, sed obscurati operibus corruunt. Phi
Abbreviated transcription (Latin):
trauitqz cristi sacerdotium ꝑpetuo ẽẽ mansurũ. et credẽtib
in eum ẽẽ proficuum. ¶ Maria soror aaron sinagoge speciẽ
pretulit.¶ Uyor moysi ethiopissa figurauit ecclĩam exgẽti¬
bus cristo coniunctã: cuius ob causam: zelo sinagoga obtrec¬
tans aduersus xp̃m ilico contagiõe lepre perfunditur.
⁊ leaz ar interpretatur deus meus adiutor suie dei adiutorũ
Hie typum tenet sanctorum doctorum: qui berbo et exemplo
sanctã adiuuant ecclĩam: quorũ unus ait. Dei sumut
adiutores: dei agricultura estis: dei edificat̃o estis. ⁊lmalech
qui interpretatur populus lambens: siue lingens cũ excet¬
citu suo: q̃ humariã semper desiderat perdicoem et per dolimachina¬
cionei populum dei decipere gestit. dyabolum significat. hic
obuius dei popuso resistens: ad signum crucis eumcitur. ¶ Seon
h res amorteorum: qui ĩlatinum temptaco uertitur oculorum.

Expanded text:
travitque Christi sacerdotium perpetuo esse mansurum, et credentibus travitque Christi sacerdotium perpetuo esse mansurum, et credentibus in eum esse proficuum. Maria soror Aaron Synagogae speciem praetulit. Uxor Moysi Aethiopissa figuravit Ecclesiam ex gentilibus Christo conjunctam, cujus ob causam zelo Synagoga obtrectans adversus Christum illico contagione leprae perfunditur. Eleazar interpretatur Deus meus adjutor, sive Dei adjutorium. Hic typum tenet sanctorum doctorum, qui verbo et exemplo sanctam adjuvant Ecclesiam; quorum unus ait: Dei sumus adjutores, Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis . Amalec, qui interpretatur populus lambens, sive lingens cum exercitu suo. Qui humanam semper desiderat perditionem, et per doli machinationem populum Dei decipere gestit, diabolum significat. Hic obvius Dei populo resistens, ad signum crucis evincitur. Seon quoque rex Amorrhaeorum, qui in Latinum tentatio vertitur oculorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Una ẽ columba mea electa gentrici sue. Hec unum ge¬
nuit filium q̃ uocatur aduena: et alterum qui uocatur dei ad¬
uitoriũ. Que nomina bene conueniunt populo castiano et
arcuncisione et prepucio conuocato. Aduene emi sũt: quia
in incolatu istius mundi acelesti patria modo pegrinantur:
sed tñ dei adiuitorio nunquam carebunt. ¶ Aaron mons
fortitudinis interpretatur propter quod turibulum accipiẽs
in medio supstitũ et interemptorũ obuiam stetit: et riunã
mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Hic sacerdotio
suo cristi exp̾mit sacerdotiũ: quia sicut ille cruore uictimaꝵ
populum expiabat ita ⁊ xp̃s sacrificõ sanguinis sui peccata
diluit mundi. Nam iuirga aaron absasa refloruit ac fructꝰ
ꝑtulit. sic et arbor crucis cristi eterne uiriditatis ⁊ fructum
uite ꝑpetue: ꝑ passiõẽm xp̃i unuerso protulit mundo demõs¬

Expanded text:
dicit: Una est columba mea electa genitrici suae . Haec unum gedicit: Una est columba mea electa genitrici suae . Haec unum genuit filium, qui vocatur advena, et alterum qui vocatur Dei adjutorium. Quae nomina bene conveniunt populo Christiano ex circumcisione et praeputio convocato. Advenae enim sunt, quia in incolatu istius mundi a coelesti patria modo peregrinantur; sed tamen Dei adjutorio nunquam carebunt. Aaron mons fortitudinis interpretatur; propter quod thuribulum accipiens in medio superstitum et interemptorum obviam stetit; et ruinam mortis, quasi quidam mons fortis, exclusit. Hic sacerdotio suo Christi exprimit sacerdotium, quia sicut ille eruore victimarum populum expiabat, ita et Christus sacrificio sanguinis sui peccata diluit mundi. Nam virga Aaron abscissa refloruit ac fructus prosulit: sic et arbor crucis Christi aeternae viriditatis et fructum vitae perpetuae per passionem Christi universo protulit mundo, demons
Abbreviated transcription (Latin):
sancta induitur ecclĩa. Moyses populum per desertũ duxit:
sed tñ ultra iordanẽ interram repromissionis nõ introduxit.
quia uetus testamentum licet futuram ĩcelis prĩam in scrip¬
celestis ullus adeptus ẽ. Hic qͦz per fluenta baptismatis po¬
pulum suum ĩt̾ram ecclĩe introducens uite eterne electis suis
dedit promissionem: et t̾rigenas fecit ẽẽ celicolas. Accepit ergo
moyses unam de septem filiabz raguel qui interpretatur pastio
dei; siue amicus eius deus nomme sephoram q̃ interpretatur
pulcritudo siue placens. Que genuit ei filium quem uocauit
gersan quod interpretatur aduena. Peperit et alterũ qui uoca¬
tus ẽ eliezer et interpretatur deus meus aduitor. Cum redẽp
tor de gentili populo ecclĩam septiformẽ spiritali coniugio si-
pulauit que licet munere sancti spiritus septi formis
tamen una est in fide catholica: de qua ĩcantico canticorum

Expanded text:
sancta induitur Ecclesia. Moyses populum per desertum duxit, sancta induitur Ecclesia. Moyses populum per desertum duxit, sed tamen ultra Jordanem in terram repromissionis non introduxit: quia Vetus Testamentum licet futuram in coelis patriam in scripcoelestis ullus adeptus est. Hic quoque per fluenta baptismatis populum suum in terram Ecclesiae introducens, vitae aeternae electis suis dedit promissionem, et terrigenas fecit esse coelicolas. AccMoyses unam de septem filiabus Raguel, qui interpretatur pastio Dei sive amicus ejus Deus, nomine Sephoram, quae interpretatur pulchritudo sive placens; quae genuit ei filium quem vocavit Gersan, quod interpretatur advena. Peperit et alterum, qui vocatus est Eliezer, et interpretatur Deus meus adjutor, cum Redemptor noster de gentili populo Ecclesiam septiformem spirituali conjugio sibi copulavit; quae licet munere Spiritus sancti septiformis sit, tamen una est in fide ca
Abbreviated transcription (Latin):
siue ubi ẽ signum. Coram enim signis moysi cessit et defecit si-¬
gnum eius. unde et dixerunt magi. Hic digittus dei ẽ ¶ Mam¬
bres interpretatur mare pellicium siue mare ĩ capite. Moyses
incerpretatur sumptus ex aqua. Inuenit eũ ad ripam flumĩs
expositum filia pharaonis quẽ colligens adoptauit sibi. uoca-¬
uitqz nomẽ eius moyses. eoꝙ de aqua sumpsit eũ. Hic typum
cristi gestauit: qui populum dei aiugo dyabolice seruitutis
eripuit et ip̃m dyabolum in eterna pena dannauit. Qui decẽ
plagis percussit egyptum: et decem preceptis erudiuit popu¬
lum dei in deserto. quia xp̃s ĩmandatis euangelu: quibz ĩdeser¬
to istius mundi nutrit credentes. arguit ac dannat ĩcredulos.
Hic uirga pertutiens petram fontẽ uiuentis aq̃ produxit. sic
et cristus ꝑ passionem cruas mortẽ degustans sanguinem
et aquam a latere suo produxit. Quibz duobus sacramentis

Expanded text:
sive ubi est signum. Coram enim signis Moysi cessit, et defecit sisive ubi est signum. Coram enim signis Moysi cessit, et defecit signum ejus. Unde et dixerunt magi: Hic digitus Dei est . Mambres interpretatur mare pelliceum, sive mare in capite. Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis. Quem colligens adoptavit sibi, vocavitque nomen ejus Moyses, eo quod de aqua sumpsit eum. Hic typum Christi gestavit; qui populum Dei a jugo diabolicae servitutis eripuit, et ipsum diabolum in aeterna poena damnavit. Qui decem plagis percussit Aegyptum, et decem praeceptis erudivit populum Dei in deserto; quia Christus in mandatis Evangelii, quibus in deserto istius mundi nutrit credentes, arguit ac damnat incredulos. Hic virga percutiens petram fontem viventis aquam produxit: sic et Christus per passionem crucis mortem degustans, sanguinem et aquam de latere suo produxit, quibus duobus sacramentis
Abbreviated transcription (Latin):
onmne nomen. ut ĩnomine ihũ omne geni flectatur: celestiũ
terrestrium ⁊ infernorũ. Accepit qͦz et anulum pontificatum
scz fidei quo credentium amme salutis signo signanter frõti
la immortalitatis. Accepit qͦ torquẽ auream id ẽ intellectũ
bonum. Preco ante eum precedit. id ẽ aut iohannes baptista
qui iter eius p̾cedens preconabat dicens parate uiã domino.
habebit. et alium preconem tu bam angeli: quia ip̃e ueniet ĩtuba
angeli. Dixit qͦ rex ad ioseph. Ego sum pharcio absq tuo imperio
non mouebit quisquam manum aut pedẽ ⁊̃ omni terra egypti.
Uertitqz nomẽ illius: et uocauit eum lingua egyptiaca salua¬
torem mundi. Quid manifestius de xp̃o qñ sub figura iosephsal¬
uator ostenditur: nõ tantum umus terre egypti: sed etiam to¬
cius mundi. ¶Filia pharaonis que expositum moysen adri-¬
pam fluminis collegit ecclia gentiũ est: que cristum ad flumẽ
salucaris lauacri reperit. ¶Lanmnes interpretatur marinus

Expanded text:
ne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum . Accepit quoque et annulum, pontificatum scilicet fidei quo credentium animae salutis signo signantur; frontilam immortalitatis. Accepit quoque torquem auream, id est, intellectum bonum. Praeco ante eum praecedit, id est, aut Joannes Baptista, qui iter ejus praecedens praeconabat dicens: Parate viam Domino Matth. III. Habebit et alium praeconem tubam angeli, quia ipse dixit: Veniet in tuba angeli. Dixit quoque rex ad Joseph: Ego sum Pharao: Absque tnon movebit quisquam manum aut pedem in omni terra Aegypti. Vertitque nomen illius, et vocavit eum lingua Aegyptiaca salvatorem mundi . Quid manifestius de Christo, quando sub figura Joseph Salvator ostenditur, non tantum unius terrae Aegypti, sed etiam totius mundi? Filia Pharaonis, quae expositum Moysen ad ripam fluminis collegit , Ecclesia gentium est, quae Christum ad flumen salutaris lavacri reperit. Jamnes interpretatur marinus,
Abbreviated transcription (Latin):
pietate redundat significabant. At contra septem steriles
et tenues famẽ ueritatis et iusticie nouissimis temporibz fi¬
gurabant. Ioseph autẽ qui typum md̃uerat cristi currũ me¬
ruit ⁊ p̾conauit ante eum: et constituit illum pharao super
uniuersam terram egypti et dominus nr postqͣz ẽ distractus
auida ut ioseph afratribz: et de infernorũ carcere resurrexit.
ascendit currum regni celestis: dequo scaptum ẽ. Currus dei
decem milia: et accepit potestatẽ a patre predicandi ⁊ iudicã

Expanded text:
pietate redundat, significabant. At contra septem steriles pietate redundat, significabant. At contra septem steriles et tenues famem veritatis et justitiae novissimis temporibus fiet puer. Ecce Joseph qui typum induerat Christi, currum meruit, et praeconavit ante eum, et constituit illum Pharao super universam terram Aegypti; et Dominus noster postquam est distractus a Juda, ut Joseph a fratribus, et de infernorum carcere resurrexit, ascendit currum regni coelestis, de quo scriptum est: Currus Dei decem millium , et accepit potestatem a Patre praedicandi, si
Abbreviated transcription (Latin):
non nominis: s honoris. sicut apud nos augusti
appellantur reges cum propries nommnibz censeãt.
Exprimitur autẽ ĩlatinuĩ pharao denegans eum
utiqz deum siue dissi pans seu discooperiens sz populum dei: auꝰ
fuit afflictor. Hic ergo figuram dyaboli habuit: qui ĩ huiuis
seculi captiuitate populum dei perdere et terrenis uiciorũ oꝑi-¬
bus p̾grauare temptauit. Cuius enchus phutifar qui ĩter¬
pretatur os inclinans addiscendum: emit ioseph uendentibz
precio fidei emit xp̃m uendentibz eum iudeis proximis sangͥ¬
nis sui. Qui merito os melmans addiscendum dr. quia sub-¬
dit se doctoribus addiscendam sapiẽtiam diuinam. Pharao
ergo somnium iudit ꝙ interpretatus est ioseph. quia miste¬
riũ incarnationis dominice ꝙ ignorabat dyabolus: cristus
gentibz maiifestauit. Nam septem anni ubertatis qui ĩ sep
ispicis plenis: seu ĩseptẽ uaccis pinguibz ostendebar
septem crismatum spiritalium dona: quibz ubertas fidei larga

Expanded text:
non hominis, sed honoris, sicut apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latinum Pharao, denegans eum, utique Deum, sive dissipans, seu discooperiens, scilicet populum Dei, cujus fuit afflictor. Hic ergo figuram diaboli habuit, qui in hujus saeculi captivitate populum Dei perdere et terrenis vitiorum operibus praegravare tentavit. Cujus eunuchus Putiphar, qui interpretatur os inclinans ad discendum, emit Joseph, vendentibupretio fidei emit Christum, vendentibus eum Judaeis proximis sanguinis sui. Qui merito os inclinans ad discendum dicitur, quia subdit se doctoribus ad discendam sapientiam divinam. Pharao ergo somnium vidit, quod interpretatus est Joseph, quia mysterium incarnationis Dominicae, quod ignorabat diabolus, Christus gentibus manifestavit. Nam septem anni ubertatis, qui in septem spicis plenis, seu in septem vaccis pinguibus ostendebantur, septem charismatum spiritalium dona, quibus ubertas fidei larga
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ autẽ ⁊ greco fermoͤ in latinum uertitur coronatus: et hoc
prophetice ut quõd sequeretur in re: uaticinio quodam futu-¬
ri prius ĩuocabulo resonaret. Passus ẽ enim: et quõd uoca-¬
batur accepit. Stephanus enim corona dicitur: humiliter
lapidatus: sed sublimiter coronatus. Duo autẽ sũt martirii
genera. unum ĩ cꝑta passione. alterum ĩoculta anim iurtu¬
te. Nam multi hostis insidias dyaboli tollerantes; et cunctu
carnalibus desiderus resistẽtes: ꝑ hoc quod se ommpotẽti deo
ĩcorde mactauerunt etiam pacis tempore martires facti sũt:
qui etiam si ꝑsecutiomis tempus existeret martires fieri

Expanded text:
Idem autem et Graeco sermone in Latinum vertitur, coronatus: et hoc Idem autem et Graeco sermone in Latinum vertitur, coronatus: et hoc prophetice: ut quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur, accepit. Stephanus enim, corona, dicitur: humiliter lapidatus: sed sublimiter coronatus. Duo autem sunt martyrii genera: unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias diaboli tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt: qui etiam, si persecutionis tempus existeret, martyres fieri
Abbreviated transcription (Latin):
sacrarum uirtutũ ĩcord̃ sui recondunt secreto iuste et pie
mundaret sibi populum acceptabilẽ sectatorem bonorũ opũ.
Nathanael donum dei interpretatur. quia dolus.
mulatio dono dei ĩeo non fuit. Cuius imitatores sunt queqz
electi qui simplici deuocione ad dominũ ueniũt ⁊ mandata
eius custõdiunt. ¶ De martiribus
artires grecalingua. latine testes dicuntur. uñ
et testimonia grece martirra nuncupantur. Te¬
stes autẽ ideo uocatĩ sunt: ꝙ propter testimoniũ
cristi passiones sustinuerũt: et usqz ad mortẽ
pro ueritate certauerũt. Ꝙ uero nõ testes quõd latine utiq
possumus dicere sed grece martires appellanius. familiariꝰ
ecclĩe auribz hoc uerbum grecum sonat: sicut ⁊ multa greca
nominna q̃ prolatims utimuir. Martirum p̃mus ĩ nouo tes¬
tamento stephanus fuit qui hebreo fermõne interpretatur
normã quod prior fuerit ĩ martirio ad imitacõem fidelium.

Expanded text:
sacrarum virtutum in cordis sui recondunt secreto, juste et pie sacrarum virtutum in cordis sui recondunt secreto, juste et pie mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum . Nathanael, donum Dei, interpretatur: quia dolus, id est, simulatio dono Dei in eo non fuit. Cujus imitatores sunt quique electi, qui simplici devotione ad Dominum veniunt, et mandata ejus custodiunt. CAPUT II. De martyribus. Martyres Graeca lingua, Latine testes dicuntur. Unde et testimonia Graece martyria nuncupantur. Testes autem ideo vocati sunt: quod propter testimonium Christi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pro veritate certaverunt. Quod vero non testes quod Latine utique possumus dicere sed Graece martyres appellamus: familiarius Ecclesiae auribus hoc verbum Graecum sonat: sicut et multa Graeca nomina, quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium.
Abbreviated transcription (Latin):
iste simus cum paulo spiritus sancti iudicio ab apostoł se¬
gregatus ẽ: ad predicaindum euangelium ĩgentib ut ill
prophetie donum reuelaret; et eterne consolatioms oportu¬
num dictis et factis. p̾beret. ¶ Nichodemus qui uenerat
ad dominũ nocte ⁊ misteriũ ab eo didicit: secunde natiuitatis.
significat eos qui deuoto corde ueniũt ad magistros eccłie ut
discant ab eis ueram sapiẽciam: sz ad huc intenebris ignorãcie
positi dubitant donec gr̃a spiritussancti: aus potẽciam iħs̃
exposuit ip̃i inchodemo illustrentur. Nam fertur ĩ euangelio
ꝙ idẽ nichodemus uenerit ĩ passione domini ferens mixturã
mirre et aloes quasi libras centum ut cũ ioseph qui fuit ab
arimathia sepeliret simul corpus domini: sz nõ hoc etiã amis¬
terio uacat. quia illi qui uere discpula tui saluatoris adhe¬
rent mortis eius ac resurrectionis memoriam cũ a romatib

Expanded text:
Iste simul cum Paulo Spiritus sancti judicio ab apostolis seIste simul cum Paulo Spiritus sancti judicio ab apostolis segregatus est ad praedicandum Evangelium in gentibus, ut illis prophetiae donum revelaret, et aeternae consolationi opportunum dictis et factis praeberet. Nicodemus, qui venerat ad Dominum nocte, et mysterium ab eo didicit secundae nativitatis, significat eos, qui devoto corde veniunt ad magistros Ecclesiae, ut discant ab eis veram sapientiam: sed adhuc in tenebris ignorantiae positi dubitant, donec gratia Spiritus sancti, cujus potentiam Jesus exposuit ipsi Nicodemo, illustrentur. Nam fertur in Evangelio, quod idem Nicodemus venerit in passione Domini, ferens misturam myrrhae et aloes, quasi libras centum, ut cum Joseph, qui fuit ab Arimathia, sepeliret simul corpus Domini: sed non hoc etiam a mysterio vacat: quia illi, qui vere discipulatui Salvatoris adhaerent, mortis ejus ac resurrectionis memoriam cum aromatibus
Abbreviated transcription (Latin):
clesie prespiter uir ꝑ omma doctissimus ambos hos qui ad sor¬
tẽ apostolatus statuti sũt de miniero fuisse septuagnita des¬
cipilorum refert. ¶ Marchus excelsus mandato utiq prop¬
ter euangelium altissimi quõo predicauit. ¶ Lucas ip̃e cõ¬
surgens seu ip̃e eleuans. Hu duo euangeliste hoc ẽ marcus
et lucas. uius ex iudeis. alter ex nationibus esectis. sigmi¬
ficant duos ordmes predicatorum. hoc ẽ unum ex uideis al¬
terum exgentib ad predicandum euangelium ĩ toto orbe
directos. Qui etiam principẽ apostolorum ⁊ magistrũ gen-¬
cium secuti sunt. uidelicet marcus petrum⁊ cui apostolatus
delegatus est circũtisiones ⁊lucas paulumm qui doctor ema¬
gister gentium fuit: ita ut utraq magistri sui rite secutꝰ
uestigia ministeru sui digne expleret officium ¶ Harna¬
bat filius prophetie. uel filius consolatiomis interpretatur.

Expanded text:
clesiae presbyter, vir per omnia doctissimus, ambos hos qui ad sorclesiae presbyter, vir per omnia doctissimus, ambos hos qui ad sortem apostolatus statuti sunt, de numero fuisse septuaginta discipulorum refert. Marcus, excelsus mandato, utique propter Evangelium Altissimi, quod praedicavit. Lucas, ipse consurgens, seu ipse elevans. Hi duo Evangelistae, hoc est, Marcus et Lucas, unus ex Judaeis, alter ex nationibus electus, significant duos ordines praedicatorum, hoc est, unum ex Judaeis, alterum ex gentibus ad praedicandum Evangelium in toto orbe directos. Qui etiam principem apostolorum et magistrum gentium secuti sunt: videlicet Marcus Petrum, cui apostolatus delegatus est circumcisionis: et Lucas Paulum, qui doctor et magister gentium fuit: ita ut uterque magistri sui rite secutus vestigia, ministerii sui digne expleret officium. Barnabas, filius prophetiae, vel filius consolationis, interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
mercedẽ meam .xxx. argẽteos precium quõd appreciatus sum
abeis: quia ꝑ ꝓdicõ magistri eterne perditionis sibi memo¬
riam asciuit. ¶Mathias qui inter apostolos sine cognomnĩe
solus habetir. interpretatur donatus ut subaudiatur ꝓiuida.
Ille enim ĩlocum eius electus est ab apostolis cum pro duobus
sors mitteretur. ¶ Aliter mathias paruus interpretatur. et
iosepħ qui cũ eo subsorte statutus ẽ uocatur barsaba. hoc ẽ filiꝰ
quietis. De quibus duobus orator in inetrico oꝑe suo italusit
dicens. Constituere duos ioseph cognomie iustum mathiãq
dei pariiũ: quod nomẽ ut aiunt: hebreo sermone sonat. humi¬
lem q uocando comprobat o quantum distant humana suꝑ¬
mis iudicus. paru merito transcenditur ille: laude homnũ
qui iustus erat duodena refulgẽt signa chori terrisq uibar
iaculatur osympi. Et notandum ꝙ clemens alerandrine ec¬

Expanded text:
mercedem meam, triginta argenteos, pretium, quod appretiatus sum mercedem meam, triginta argenteos, pretium, quod appretiatus sum ab eis , quia per proditionem magistri aeternae perditionis sibi memoriam ascivit. Matthias, qui inter apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur, pro Juda. Iste enim in locum ejus electus est ab apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Aliter Matthias parvus interpretatur, et Joseph, qui cum eo sub sorte statutus est, vocatur Barsaba, hoc est, filius quietis. De quibus duobus Arator in metrico opere suo ita lusit, dicens: Constituere duos, Joseph cognomine Justum, Matthiamque, Dei parvum quod nomen, ut aiunt, Hebraeo sermone sonat, humilemque vocando Comprobat. O quantum distant humana supernis Judiciis! Parvi merito transcenditur ille, Laude hominum qui justus erat. Duodena refulgent Signa chori, terrisque jubar jaculatur Olympi. Et notandum, quod Clemens Alexandrinae Ec
Abbreviated transcription (Latin):
tri deuico galilee cana ubi aquas dominius mutauit ĩui¬
num. Ip̃e enim ẽ qui ĩalio euangelista scubitur zelotes. Ca¬
na quippe zelus interpretatur. ostendens ꝙ quisquis predi¬
cationis officium ꝑ dispẽsacionẽ dei accipit zelum iusticie
habere debet quia nemo mittens manum suam ĩaratrum
et respiciens retro; aptus est regno dei. ¶Iudas iacobi qͥ
alibi appellatur lebbeus figuratum nomẽ habet a corde: qͣd
nos dimiuitius corculum possumus appellare. Ip̃e ĩeuãge¬
lio a lio thatheus scribitur. Et bene ẽ ut cuius nomen acorde
figuratur totam intẽcõem mentis ad deum uertat ut ei per
omnia placeat: ciuius ministrum se esse probauit. ¶ Iudas
scariothis a uico ĩquo ortus ẽ: uel ex tribu isachar uocabulũ
sumpsit quodam presagio futuri ĩcondempnacõem sui. Isa¬
char enim interpretatur merces ut significaretur pretium
proditoris quo uendidit dominum. sicut scriptũ ẽ. Acceperũt

Expanded text:
tri de vico Galilaeae, Cana: ubi aquas Dominus mutavit in vitri de vico Galilaeae, Cana: ubi aquas Dominus mutavit in vinum. Ipse enim est, qui in alio Evangelista scribitur zelotes. Cana quippe, zelus, interpretatur: ostendens, quod quisquis praedicationis officium per dispensationem Dei accipit, zelum justitiae habere debet: quia nemo mittens manum suam in aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Judas Jacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde: quod nos diminutive corculum possumus appellare. Ipse in Evangelio alio Thathaeus scribitur. Et bene est, ut cujus nomen a corde figuratur, totam intentionem mentis ad Deum vertat, ut ei per omnia placeat, cujus ministrum se esse probavit. Judas Scariothis a vico, in quo ortus est: vel ex tribu Isachar vocabulum sumpsit quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Isachar enim interpretatur merces: ut significaretur pretium proditoris, quo vendidit Dominum: sicut scriptum est. Acceperunt