comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ regnim celorum. Quicumq
ꝓpt̾ dm̃ predictis septem uirtutib
pollent: beati erunt si ꝑ seutraue¬
tint. Inuitat Itaq octana sententia
adꝑseutrantiam quitumq tribulatioes
emergant. Bene octaua sententia mo¬
net admartẏrium. in quo uera circũci¬
sio ẽ ab onini peccato. quia octaua die
gradib ꝑfectionis: congruit sp̃ẽ sc̾ sep¬
tiformis oꝑatio. Nam timor congruit
humilib. pietas mitib: scientia lu¬
gentib. fortitudo esurientib.&. siti¬
entib. consilium imisccłib. intellec¬
tus munidis corde. sapientia pacificis.¬
Dauꝑis enim sp̃ũ. id ẽ non inflati.
non aita sapientes timent. ne pꝰt hanc.
uitam ꝑgarit ad penas. Inde uenitur
ad scientiam dume scͥpture. ubi ani¬
mani opoetet se mitem p̃bere. pietate.
ne efficiatur in docilis ꝑuicatib con¬
cirtationib. Int̾cio gradu in quo sꝗ¬
entia ẽ. lugitur amissio suimi bon
Inquarto gradi in quo esuritur iu¬
sticia necessaria ẽ fortitudo: quia non

Expanded text:
est regnum coelorum. Quicunque propter Deum praedictis septem virtutibus pollent, beati erunt, si perseveraverint. Invitat itaque octava sententia ad perseverantiam, quaecunque tribulationes emergant. Bene octava sententia monet ad martyrium, in quo vera circumcisio est ab omni peccato; quia octava die gradibus perfectionis congruit Spiritus sancti septiformis operatio. Nam timor congruit hominibus, pietas mitibus, scientia lugentibus, fortitudo esurientibus et sitientibus, consilium misericordibus, intellectus mundis corde, sapientia pacificisPauperes enim spiritu, id est, non inflati, non alta sapientes, timent ne post hanc vitam pergant ad poenas. Inde venitur ad scientiam divinae Scripturae, ubi animam oportet se mitem praebere pietate, ne efficiatur indocilis pervicacibus concertationibus. In tertio gradu in quo scientia est, lugetur amissio summi boni. In quarto gradu, in quo esuritur justitia, necessaria est fortitudo; quia non
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam salutis. Hic aꝑte instͥitm᷑
nunquã nos satis uistos estimare de-¬
semꝑ amare. Est enim esurire & siti¬
re iusticiam: uehement̾ appet̾e eam.
hinc psalmista. Ego aut̃ cum iusticu
apparebo in conspectu tuo. satiabor
cum appariterit gła tua. xx.
consequentur. Misericordes st̃.
qui in quib libet fubueniunt. uaise¬
ris: quorim benuolo affectu ad om̃s
in tantum as delectatur: ut misccłi¬
am suam sit eis prestaturus. Beati
ẽ enim intindum cor: qd̾ simplex.
& quemadmodum lum̃ hoc uideri
non potest nisi oculis mundis: ita
nec ds insi ꝑ mundiciam cordis. qd
non arguit conscientia peccati. s tem¬
plum di sc̃m ẽ. Beati pacifici: qm̃
filii di uocabuntur. tiq filii: si¬
nulitudinem patͥs habere debent.
Unde filii qi. om̃s animi sui motus
subicientes rationi: ut insemet ipsis
pacifici ẽẽ sicut ds. Boms int̾ra¬
interra hominib bone meis qͣndoq

Expanded text:
. Hic aperte instituimur, nunquam nos satis justos aestimare desemper amare. Est enim esurire et sitire justitiam, vehementer appetere eam. Hinc Psalmista: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo; satiabor, cum apparuerit gloria tua . consequentur. HILAR. Misericordes sunt, qui in quibuslibet subveniunt miseris, quorum benevolo affectu ad omnes intantum Deus delectatur, ut misericordiam suam sit eis praestaturus. Beati est enim mundum cor, quod simplex. Et quemadmodum lumen hoc videri non potest nisi oculis mundis, ita nec Deus nisi per munditiam cordis, quod non arguit conscientia peccati, sed templum Dei sanctum est. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Utique filii similitudinem patris habere debent. Unde fili Dei omnes animi sui motus subjicientes rationi, in semetipsis pacifici esse debent sicut Deus. Et haterra hominibus bonae vo
Abbreviated transcription (Latin):
signandã certitudinẽ manfeste. ui¬
sionis qͣm habituri sumis. Hoc aut̃
fit ueb exilla regula qua nom̃ cause
ponit᷑ ꝑ effectu. uel ex ala scdm qͣm
significata res ꝑsimilitu dinem susci¬
pit rei significantis nomen. Est eni
ipsa fides qua minc ꝑ speculum in
eniginate dm̃ cerminus. sacramen¬
tum illius futurȩ uisionis qua dm̃
facie ad faciem. sicuti ẽ udebrmus.¬

Expanded text:
signandam certitudinem manifestae visignandam certitudinem manifestae visionis, quam habituri sumus. Hoc autem fit vel ex illa regula, qua nomen causae ponitur pro effectu, vel ex alia secundum quam significata res per similitudinem suscipit rei significantis nomen. Est enim ipsa fides qua nunc per speculum in aenigmate Deum cernimus, sacramentum illius futurae visionis, qua Deum facie ad faciem, sicuti est, videbimus
Abbreviated transcription (Latin):
capitulo enchiridion. Qui recte
amat: ꝓculdubio recte credit &
sꝑat. Qmi uͦ non amat. in aniter
credit & sꝑat: quamiuis ad uerã
felicitatem ꝑtineant. Licet enim
sꝑare ñ possit. fieri sine amore: tñ
siquis sꝑec uitam et̃n̾am. ⁊ non
amet iusticiam. Idem in pͥmo de
doctrina ccp̃iana. Trꝑa hȩc sunt.
quib & scientia omnns & ꝓpħia
militat: fides. spes. caritas. Sed
fidei succedit spes qnĩa uidebinnis:
et spei succedit deatitudo. ipsa ad quam
ꝑ irenturi sumus: earitas aut̃ etiam istis
decedentib angebit᷑ potius. Si enim
credendo diligimus. qd̾ nondum uide¬
mus. quanto magis curo uidere ee¬
perimus: U si sꝑando diligimus
quo nondum ꝑueirimus. qͣntomag̃
cum ꝑuenerminis: Ideo maior ẽ cari¬
tas: quia fide & spe decedentib ipsa ꝑ¬
manet. Idem moctauo decrinitatẽ
capitulo octano. Ex ina ead̾eq cari¬
dm̃. Illud qͦq sciendum ẽ. qd̾ int̾¬
dum fidei non tranffertur ad de¬

Expanded text:
capitulo Enchiridion: « Qui recte capitulo Enchiridion: « Qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat. Qui vero non amat, inaniter credit et sperat, quamvis ad veram felicitatem pertineant. Licet enim sperare non possit fieri sine amore, tamesi quis speret vitam aeternam, et non amet justitiam. » Idem in prima de doctrina Christiana: « Tria haec sunt, quibus et scientia omnis, et prophetia militat: fides, spes, charitas, sed fidei succedit spes, quam videmus, et spei succedit beatitudo ipsa, ad quam perventuri sumus; charitas autem etiam istis decedentibus, augebitur potius, si enim credendo diligimus quod nondum videmus, quanto magis cum videre coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum pervenimus, quanto magis cum pervenerimus? Ideo major est charitas, quia fide et spe decedentibus, ipsa permanet. » Idem in octavo De Trinitate, capitulo octavo: Ex una eademque chariDeum. Illud quoque sciendum est, quod interdum fidei nomen transfertur ad de
Abbreviated transcription (Latin):
firturis. Est enim spes futurorum
bonorum erpectatio eum fiducia
ad ipiscendi: ex gr̃a di ⁊ exbona con¬
scientia. Spes enun sine meritis ñ
est spes: s presumptio. Ea pectatio
nͦ aliciris in commodi. non dicit᷑ sꝑes.
s desꝑatio. hoc ẽ diffidentia ã bono.
Hoc gͥ distat int̾ sꝑem iiam etiã
partem fidei. quȩ ẽ de bonis futuris
In nob̾: quia fide in telligimius futu¬
ra nob bona. ⁊ spe confident᷑ ex pecta¬
mus ea. Postquam gͦ tenebtt᷑ res:
iam non erit expectatio spei. Ex fide
aut᷑ tanqͣm fundamento ominum
bonorum: spes ⁊ caritas orriuntur.
Quid enim sꝑari uel sꝑatum potest
amari. nisi credat᷑: Creti aut̃ po¬
test: siñ sꝑetur uel ametui. Inde gͦ
diligimus quia credumis: in de
etian sꝑamus. quia credimtis &
diligimis. Cum enim sit spes ex¬
pectatio fida futuri commodi: ex
fide nascitur expectare. ⁊ ex cari¬
tate fiducia ipetrandi.H inc
augustimis quinqnagesnno qͣrto

Expanded text:
futuris. Est enim spes futurorum futuris. Est enim spes futurorum bonorum exspectatio cum fiducia adipiscendi ex gratia Dei et ex bona conscientia. Spes enim sine meritis non est spes, sed praesumptio. Exspectatio vero alicujus incommodi non dicitur spes, sed desperatio, hoc est, diffidentia a bono. Hoc igitur distat inter spem et illam etiam partem fidei quae est de bonis futuris in nobis, quia fide intelligimus futura nobis bona, et spe confidenter exspectamus ea. Postquam ergo tenebitur res, jam non erit exspectatio spei. Ex fide autem tanquam fundamento omnium bonorum, spes et charitas oriuntur. Quid enim sperari vel speratum amari potest, nisi credatur? Credi autem potest, si non speretur vel ametur. Inde ergo diligimus, quia credimus; inde etiam speramus quia credimus et diligimus. Cum enim sit spes exspectatio fida futuri commodi, ex fide nascitur exspectare, et ex charitate fiducia impetrandi. Hinc Augustinus quinquagesimo quarto
Abbreviated transcription (Latin):
enm ambulamis. ñ ꝑspiciem. Cũ
aut̃ uenerit qd̾ ꝑfectum ẽ: uidebis
qd̃ credidisti. & qm̃ mintis ẽ credẽ
quam uidere: cessabit fides. quiꝗ ui¬
debitur species. Cessanit credenthi
existimatio: qm̃ manifestar erit ue¬
ritatis cognitio. Fides gͥ ut ait apłs
ostensio. Arguere enn dicebant an¬
tiqui ostendere. Itaq corporei serisus
indicant nob apparentia: fides uͦ
extenditur ad ñ apparentia suo mͦ
ostendens ea. quousq uera intelli¬
gentiȩ uisio succedat. Fides itaq ẽ
substancia sꝑandarum rerun: qͥi
dum ea quȩ non iudemus credi¬
mus aut fuisse aut e̾ẽ. aut fucura
ẽẽ: ipsa fides facit ea subsistere in
nobis credendo. Uerbi gr̃a. Refur¬
rectio generalis eum nindum sit:
ꝑ fidem tam̃ iam subsistit in anina
nr̃a: quasi p̃oculis eam habeamus.
Est gͦ fides tam dep̾sentib uel p̃¬
teritis. quam de futuris. tam de
bonis quam de malis. ut augustinꝰ
n principio enchridion disserit.
Spes aut̃ de bonis ẽ tantum & de

Expanded text:
speciem. Cum autem venerit quod perfectum est, videbis quod credidisti. Et quoniam minus est credere quam videre cessabit fides, quia videbitur species. Cessabit credendi existimatio, quando manifesta erit veritatis cognitio. Fides igitur, ut ait ostensio. Arguere enim dicebant antiqui ostendere. Itaque corporei sensus indicant nobis apparentia. Fides vero extenditur ad non apparentia, suo modo ostendens ea, quousque vera intelligentiae visio succedat. Fides itaque est substantia sperandarum rerum, quia dum ea quae non videmus credimus aut fuisse, aut esse, aut futura esse, ipsa fides facit ea subsistere in nobis credendo. Verbi gratia: Resurrectio generalis cum nondum sit, per fidem tamen jam subsistit in anima nostra, quasi prae oculis eam habeamus. Est ergo fides tam de praesentibus vel praeteritis quam de futuris, tam de bonis quam de malis, et Augustinus in principio Enchiridion disserit. Spes autem de bonis est tantum et de
Abbreviated transcription (Latin):
totiens enim dictis sufficit in hoc
oꝑe non nulla semꝑ haberi. Qd̃
etiam de ceco illuminato solus mar¬
cus narrat capitulo octogesio¬
pͥmo non incongrue reticet᷑ m hoc li¬
bro: pluurima de cecortim illum inad¬
one riferente. Sic de similib. Sutim
tmin ĩ sribentis enuangłm nonnulla
triatistria omittere: ad infintrandũ
nidelicet intilta suꝑ ee̾. Unde ioħes
tifine libti sui att. alia ẽẽ multa q̃¬

Expanded text:
toties enim dictis sufficit in hoc toties enim dictis sufficit in hoc opere nonnulla semel haberi. Quo etiam de caeco illuminato solus Marcus narrat capitulo81, non incongrue reticetur in hoc libro, plurima de caecorum illuminatione referente. Sic de similibus. Suum enim est, scribentis evangelium, nonnulla ex industria omittere, ad insinuandum videlicet multa superesse. Unde Joannes in fine libri sui ait: Alia esse multa q
Abbreviated transcription (Latin):
testamientum altitudinẽ mandatoꝵ
dĩ & illius in outis altitudinẽ qui ẽ
mons domus di in u̾tice montium
consona noce nod̾ p̃dicat. Et sta¬
tim ascendens nauem cum disciput
suis: uenit in partes dal mantitha.
omnib dieb uitȩ nr̃e nob̾cum
dñs manet. nauẽ. idẽ eccłiam creden¬
tium plebẽ comitatus ingreditui:
bi matħs ponit magedon: marcꝰ
duob subest nomtuib: unde ple¬
riq codices scđm marcum habent
magedan. Sciendum qd̃ illa
capitula non sunt putanda penitꝰ
abesse: quorum canonica continet᷑
in hoc oꝑe. Prtterea comode quȩdã
pͣter missa sunt. ueluti centesimũ
quia ut ieroninus ait inplerisq
codicib ñ habetur. Hic quoq urim¬
rum subtrahitur. centesimum sexa¬
gesimum pͥmum capitulũ mathei:
cuius sententia continet᷑ incentefi¬
mo iicesimo septimo capitulo eiꝰdẽ.
itxta qd̵ dñs diu̾sis temporib diu̾¬
sisq locis eadẽ sepius dixit. De mul¬

Expanded text:
Testamentum altitudinem mandatorum Testamentum altitudinem mandatorum Dei et illius montis altitudinem, qui est mons domus Dei in vertice montium , consona voce nobis praedicat. Et statim ascendens navem cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha. omnibus diebus vitae nostrae nobiscum Dominus manet, navem, id est, Ecclesiam credentium, plebem comitatus, ingreditur. Ubi Matthaeus ponit Magedan, Marcus duobus subest nominibus; unde plerique codices secundum Marcum habent Magedan. Sciendum quod illa capitula non sunt putanda ponitus abesse, quorum concanonica continentur in hoc opere. Praeterea commode quaedam praetermissa sunt, veluti 162 quia, ut Hieronymus ait, in plerisque codicibus non habetur. Hic quoque nimirum subtrahitur centesimum sexagesimum primum capitulum Matthaei; cujus sententia continetur in centesimo vigesimo septimo capitulo ejusdem, juxta quod Dominus diversis temporibus diversisque locis eadem saepius dixit: sed mul
Abbreviated transcription (Latin):
gulus lapis non ẽ in stabilis: & in eo
numero ȩuuangłiste sunt. Aume¬
rus itaq refectornm docet eos pa¬
stos ȩuuangicis cybariis. simulq
insinuat numerabiliu multitu¬
tinem de quatuor orb partib ad ce¬
lestis eybi donum concursuram.
Hoc gͥͣ tẏpice int̾ hanc & illam re¬
fectionem distat: qd̾ ibi lict̾a uicus
plena es̃ signata ẽ gr̾a spũali: hic
grã noui destamenti monstrata ẽ
ministranda fidelib quatuor or-¬
natis untutib. Quarum prima
ẽ cognitio rerum appetendarum
& uitandarum. scd̃a refrenatio
cupiditatis. ad hisquȩ tẽporalit̾
delectant: tercia ftrmitas contͣ mole¬
sta scłi. qualta quȩ ꝑ om̃s diffundit᷑.
mulieres atq paruuli excepti sunt.
quia tam inuet̾i quã in nouo testa¬
mento non admnitcuntur ad nunit¬
rum. qui ñ ꝑdurant occurrere in tu¬
rum ꝑfectum. nel in firmitate uiri¬
uin. uel leuitate mentis. Utraq refe¬
ctio celebrata ẽ in monte: quia utrñq

Expanded text:
gulus lapis non est instabilis, et in eo gulus lapis non est instabilis, et in eo numero evangelistae sunt. Numerus itaque refectorum docet eos pastos evangelicis cibariis, simulque insinuat innumerabilium multitudinem de quatuor orbis partibus ad coelestis cibi donum concursuram. Hoc igitur typice inter hanc et illam refectionem distat, quod ibi littera vetus plena esse signata est gratia spirituali, hic gratia novi testamenti monstrata est ministranda fidelibus, quatuor ornatis virtutibus. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et vitandarum; secunda, refrenatio cupiditatis ab his quae temporaliter delectant; tertia, firmitas contra molestias saeculi; quarta, quae per omnes diffunditur, mulieres atque parvuli excepti sunt; quia tam in Veteri quam in Novo Testamento non admittuntur ad numerum qui non perdurant occurrere in virum perfectum, vel infirmitate virium, vel levitate mentis. Utraque refectio celebrata est in monte; quia utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
tem sporte quȩ suꝑ erant: funt alti¬
ora p̃cepta nel consilia. Quȩ mul¬
titudo ñ potest attingere seruando:
s tantum illi qui maiori gr̃a pleni
sunt. Quib dicit᷑. Si uis ꝑfectus
esse: utndt omina quȩ habes. ⁊ cda
marum foliis solent contexti: meri¬
to in scõrum significatione pomint᷑.
Iuncus quippt suꝑ aquã nascitur:
et ebecti radicem cordis ne ab amore
et̾nitatis arescat. in ipso uitę fonte
collocant. Palma uictricem cenat
manum: & electi mundi uictores
quatuor milib minus: Quia
quatuor milza triduo cum xp̃o fri¬
erunt: & idõ amplius celestis ꝑabu¬
ii receꝑunt. Erant aut̃ qui
manducauerunt quatuor milia
hominum. extra paruulos et
mulieres: & dimisit eos. In su¬
periori signo quinq milia sue¬
runt. iuxta numerum panum:
quia uicmi erant quinq sensu¬
um. Isti qui de septem panibus
hoc ẽ sacrato alunt᷑ mimero: qua¬
tuor milia funt. Qui numerus
semꝑ In laude ponit᷑. & quadran¬

Expanded text:
tem sportae quae superant sunt altitem sportae quae superant sunt altiora praecepta vel consilia. Quae multitudo non potest attingere servando, sed tantum illi qui majori gratia pleni sunt. Quibus dicitur: « Si vis perfectus esse, vende omnia quae habes et da marum foliis solent contexti, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquam nascitur, et electi radicem cordis, ne ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Palma victricem ornat manum, et electi mundi victore mquatuor millibus minus? Quia quatuor millia triduo cum Christo fuerunt, et ideo amplius coelestis pabuli receperunt. Erant autem qui manducaverunt, quatuor millia hominum, extra parvulos, et mulieres, et dimisit eos. In superiori signo quinque millia fuerunt juxta numerum panum, quia vicini erant quinque sensuum. Isti qui de septem panibus, hoc est, sacrato aluntur numero, quatuor millia sunt. Qui numerus semper in laude ponitur. Et quadran
Abbreviated transcription (Latin):
do gr̃as. cum uel incarne reficimur.
uel mamina. Si in septem panib qui
non leguntui fuisse ordeacei. septifor¬
mis gr̃a noui testamenti signatur.:
qui i pisciculis nisi scõs conditores illi¬
us scͥpturȩ accipimus. uel illos quoꝵ
fidem. & uitã & passiones ipsa script᷑a
continet. qui de turbulentis hiniꝰ scłi
fluctib erepti. & consecrati. refectionẽ
nob̾ int̾nam exemplo suȩ uitȩ ⁊ mor¬
tis p̃buere. ne in huius mundi excur¬
su deficiamus: Et comederunt
omnes: & saturati sunt. Comedi¬
mus attente audiendo. & exempla in¬
tuendo: saturantur. meinorie recon.¬
congruit illud psalmiste. Edent pau¬
peres & saturabutt᷑. ⁊ landabt̃ dñm qui
requirunt enm. Qd̾ cium manducans
ppłs satiat᷑: significat famẽ in ꝓpe¬
tuum ab electis repellendam. qͣndo ñ
esuriet. qui acceꝑit cybum xp̃i. Et
quod suꝑfurit de fragmei. tis: tule.¬
runt septem sportas plenas. S eꝑ¬

Expanded text:
Deo gratias, cum vel in carne reficimur Deo gratias, cum vel in carne reficimur vel in anima. Si enim in septem panibus qui non leguntur fuisse hordeacei septiformis gratia Novi Testamenti signatur, quid in pisciculis, nisi sanctos conditores illius Scripturae accipimus, vel illos quorum fidem et vitam et passiones ipsa Scriptura continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti et consecrati, refectionem nobis internam exemplo suae vitae vel mortis praebuere, ne in hujus mundi excursu deficiamus. « Et comederunt omnes et saturati sunt. » Comedimus attente audiendo, et exempla intuendo; saturamur, memoriae reconcongruit illud Psalmistae: « Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum qui requirunt eum . Quod enim manducans populus satiatur significat famem in perpetuum ab electis repellendam, quando non esuriet qui acceperit cibum Christi. Et quod superfuit de fragmentis tulerunt septem sportas plenas. Sep
Abbreviated transcription (Latin):
untur. & spñalit̾ & corporalit̾ etiam
si indigent ourant᷑. ¶H ystice p̃dica¬
Unde nob̾ tanta facundia: ut tot mi¬
lib tanqͣm auidis auditorib suf¬
ficere possimus in huius minidi
deserto. At uͦ septẽ panes. id ẽ septẽ
dona scĩ spc̃scĩ. sufficiunt omnib:
adiuncta apli̾ca auctoritate quasi
pancoꝵ piscium sapore qui nos re¬
ficiunt. exemplo suȩ uite uel mortis
Qui uͦ ad septem panes ꝑtinent:
iam non supra fenum sedere. sed
enim testam̃to: ipsam quoq t̾ram ⁊
facultates temporales ut ꝑfecti simus
relinquere p̃cipimui: Et acci¬
pientes septem panes & pisces. ⁊ gr̾as
agens fregit & dedit discipulis sius
& discipuili dederunt ppło.Do
minus dedit panes discipulis addi¬
uudendum turbe. id ẽ doctrinam
spũalem. fregit panes. idẽ aperuit
sacramenta. seipsum scilicet. qui pa¬
nis ẽ uitȩ. Grãs egit. ut ostende̾t
quantum gaudeat desalute hominũ.¬
& ut nos informaret ad agendas semꝑ

Expanded text:
untur; et spiritualiter et corporaliter etiam, untur; et spiritualiter et corporaliter etiam, si indigent, curantur. Mystice, praedicaUnde nobis tanta facundia ut tot millibus tamque avidis auditoribus, sufficere possimus in hujus mundi deserto? At vero septem panes, id est, septem dona Spiritus sancti sufficiunt omnibus adjuncta apostolica autoritate quasi paucorum piscium sapore, qui nos reficiunt exemplo suae vitae vel mortis. Qui vero ad septem panes pertinent, jam non supra fenum sedere, sed enim Testamento ipsam quoque terram et facultates temporales, ut perfecti simus, relinquere praecipimur. Et accipiens septem panes et pisces, et gratias agens fregit, et dedit discipulis suis, et discipuli dederunt populo. » Dominus dedit panes discipulis ad dividendum turbae doctrinam spiritualem. Fregit panes, id est aperuit sacramenta, seipsum scilicet qui panis est vitae. « Gratias egit, » ut ostenderet quantum gaudeat de salute hominum, ut nos informaret ad agendas semper
Abbreviated transcription (Latin):
litatis error in solentium̃ animos
obtinebat: potius reliquisse eos
ceat magistros. cum minorib cõ¬
municare consilia sua: uel ido ut ex
collocutione intelligant signi mag¬
nitudinẽ. Uurba triduo sustinet
dnm. ꝓpt̾ sanationẽ infirmorum:
& electi infide trinitatis. supplicant
oꝑe. locutione. cogitatione. Qui con¬
si siue doctrine pabulo dimnittant᷑.
Quanto quis plus errauit: tanto loni¬
gnis a dũo recessit. Itẽ Indei creden¬
tes de ꝓpe uenerunt. ut edocti legx
& ꝓpħis: credentes exgentib de
longe ut ñ edocti. Et dicunt ci
discipuli. Unde gͦ nob̾ indeserto
panes tantos nt saturemus turbã
tantam: Ait illis iħe. Quot ꝑaneᷤ
habetis : At illi dixerunt. Septẽ.
& paucos pisculos. R precepit tur¬
be: ut discumberet suꝑ terram.
Non ociosis. non menitate syna¬
goge. uel scsans dignitatis residen¬
tib. s int̾ deserta xpm querentib:
celestis gr̃ę alimonia imꝑtitur
Qui enim ñ fastidiunt a axp̃o suscipi¬

Expanded text:
litatis error insolentium animos obtinebat, potius reliquisse eos ceat magistros cum minoribus communicare consilia sua, vel ideo, ut ex collocutione intelligant signi magnitudinem. BEDA. Turba triduo sustinet Dominum propter sanationem infirmorum, et electi in fide Trinitatis supplicant opere, locutione, cogitatione. Qui consi sine doctrQuanto quis plus erravit, tanto longius a Domino recessit. Item Judaei credentes, de prope venerunt, ut edocti lege et prophetis; credentes ex gentibus, de longe, ut non edocti Et dicunt ei discipuli: Unde ergo nobis in deserto panes tanti, ut saturemus turbam tantam? Ait illis Jesus: Quot panes habetis? At illi dixerunt: Septem, et paucos pisciculos. Et praecepit turbae ut diitate Synagogae vel saecularis dignitatis residentibus, sed inter deserta Christum quaerentibus, coelestis gratiae alimonia impartitur. Qui enim non fastidiunt, a Christo suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
a maudatis legis: iam non ad litt̾am
conseruandis. Imponut qui solã
serui formam atcendunt. qd̾ ꝑ ra¬
pinam faciat se equalẽ do̾: s ipse ꝑ
naturam natus ẽ ȩqualis. Respon¬
dit itaq iħic: & dix̃ eis. Am̃ am̃ dico
nob: non potest filius a se facere quic¬
quam.: nisi qd̾ tuderit patrẽ facientẽ.¬

Expanded text:
a mandatis legis, jam non ad litteram a mandatis legis, jam non ad litteram conservandis. Imponunt qui solam servi formam attendunt, quod per rapinam faciat se aequalem Deo, sed ipse per naturam natus est aequalis. Respondit itaque Jesus et dixit eis: Amen amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi q
Abbreviated transcription (Latin):
respondit eis. Pat̃ metis usq modo
quȩ hucusq facta sunt oꝑatio mea
oꝑationi patris defuit. s in cunc¬
tis parit̾ ego cum patre oꝑor: eũ
iudelicet diuina potentia nichil
msi ꝑsapientiã suam faciat. Ae
sidicat. Si me in aliquo qd̾ ꝑnie
factum sit rep̃hendere p̃sumitis:
rep̃ hendite ⁊ dm̃i patrem mecum
oꝑantẽ. cuiiͦ nos ppłm peculiarem
a quib requieuit die septima: pꝰ¬
ea eꝑatur usq infinẽ gub̃nando.
sustentando. renouando. ꝓpagando.
ut ꝑmaneant condita. Et cum sẽꝑ
oꝑetur ds̃: constat. sacramentum
esse qd̾ de sabbati requie legitur:
Foite iło dictus ẽ dñs requi enisse
indie septimo ab oꝑib suis: quia
sexta sabb̃i reddidit sp̃m. ⁊ sabbato
requieuit in sepulchro. Quasi di¬
ceret. rudeis. Quid expectatis ut
ñ operer die sabbati: S abbati dic̾.
ad significationẽ meã nob̃ p̃ceptꝰ
ẽ. Propt̾ea gͦ mag̾ querebant
eum uidei nit̃ficere: quia non so
faciens do. Soluebat sabbatum

Expanded text:
t eis: Pater meus usque modo quae hucusque facta sunt, operatio mea operationi Patris defuit; sed in cunctis pariter ego cum Patre operor, cum videlicet divina potentia nihil nisi per sapientiam suam faciat. Ac si dicat: Si me in aliquo quod per me factum sit, reprehendere praesumitis, reprehendite et Deum Patrem meum operantem, cujus vos populum peculiarem a quibus requievit die septima, postea operatur usque in finem gubernando, sustentando, renovando, propagando ut permaneant condita. Et cum semper operetur Deus, constat sacramentum esse quod de Sabbati requie legitur; forte igitur dictus est Dominus requievisse in die septimo ab operibus suis, quia sexta Sabbati reddidit spiritum et Sabbato requievit in sepulcro. Quasi diceret Judaeis. Quid exspectatis, ut non operer die Sabbati? Sabbati dies ad significationem meam vobis praeceptus est. Propterea ergo magis quaerebant eum Judaei interficere, quBINUS. Solvebat Sabbatum
Abbreviated transcription (Latin):
ita ominb nocessaria ẽ ut nemo clis¬
cretus absq saluari possit. Unde
athanasius. cum p̃missset. hꝑc ẽ fides
catholica statim illud aꝑiens nude
sic dicta eatholica. ad didit: quã nisi
quisq credidit. saluuis ẽẽ non poterit.
Uel dicit᷑ catholica. id ẽ comininus.
ad diffcrentiam hereticoꝵ fidei non
ubiq cum eccłia dilatate. s quasi in
lica partim circa ip̃sam diuinitatis
naturam. partim circa diuina be¬
neficia. & quascumq dei rectisfi¬
mas chispensationes uel ordinationes
patrum sumbet sunt expressa. Et
sciendum qͥuia fides ñ dicit᷑ parita
nel magna. eo qd ad multas nel pan¬
cas res ꝑtineat: s qm̃ firmit̾ uel
tepide credit᷑ ea Intensam quippe
fidem atq constantẽ laudat dñs
ubi dicit: o imilier magna ẽ fides tua.
imulto plura credentrum fidẽ rtuns¬
sam increpat dicens. Quid cogitatis
int̃ uos modice fidei. quia panes ũ
habetis: Utiq si inc̾ cec̾a firmiter

Expanded text:
ita omnibus necessaria est, ut nemo disita omnibus necessaria est, ut nemo discretus absque ea salvari possit. Unde Athanasius cum praemisisset, « Haec est fides catholica, » statim illud aperiens, unde sit dicta catholica, addidit: « Quam nisi quisque crediderit, salvus esse non poterit. » Vel dicitur catholica, id est, communis, ad d cum aecclesia dilatatae, sed quasi in aliquo lica partim circa ipsam diuinitatis naturam, partim circa diuina beneficia et quascumque dei rectissimas dispensationes uel ordinationes Patrum symbolis sunt expressa. Et sciendum quia fides non dicitur magna vel parva, eo quod ad multas vel paucas res pertineat, sed quoniam firmiter vel tepide creditur ea. Intensam quippe fidem atque constantem laudat Dominus ubi dicit: O mulier, magna est fides tua . lorum vero multo plura credentium, fidem remissam increpat, dicens: Quid cogitatis inter vos modicae fidei, quia panes non habetis? Utique si inter caetera firmiter
Abbreviated transcription (Latin):
lucȩ. Est etiam fides rerura: qͣnde
non u̾bis s reb ipsis p̃sentib credic᷑¬
nanifestam se contẽplandam p̾bebit
scĩs ipsa di sapientia. Dequa fide re¬
rum lucisq ipsius p̃sentie: forsitan
paulus dicit. Iusticia enim di in eo
reuelatur exfide infidem. Dicit
enim alio loco. Nos enm reuelata
facie głam cħi speculantes: mȩande
imagiuẽ informabinitr agła in
głam. Sicut enim dic̃ hic de gła in
głam: ita & idi ex fide infidem.
De gła scilicet exiuangłui: gpo nunc
credentes illuminant᷑. in głam ma¬
ad dm̃ ꝑtinentia: quȩ ftue credant᷑
siue non. nichil nr̃a uit̾est. Siu
enim credamtis dm̃ cras pluuiam da¬
turum. siue non. si etiami credamus
xp̃m. hirius uel illius stature fuisse
uel nin. uel in hac seu illa tiuitate
p̃dicasse uel non: nullum incurrimꝰ
ꝑiculum. Eauͦ duntaxat quȩ ad fi¬
dem catholicã spectant: si non cre¬
dant᷑ dampnatioriem pariunt. Est
aut̃ fides catholica. idẽ utmu̾salis: quȩ

Expanded text:
en etiam fides rerum, quando non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditmanifestam se contemplandam sanctis sanctis ipsa Dei sapientia. De qua fide rerum lucisque ipsius praesentia forsitan Paulus dicit: Justitia enim Dei in eo revelatur ex fide in fidem. Dicit enim alio loco: Nos enim revelata facie gloriam Dei spectantes in eamdem imaginem transformabimur a gloria in gloriam . Sicut enim dgloriam, ita et ibi ex fide in fidem; de gloria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam maad Deum pertinentia, quae sive credantur, sive non, nihil nostra interest. Sive enim credamus Deum cras pluviam daturum, sive non; si etiam credamus Christum hujus vel illius staturae fuisse, vel non; vel in hac seu in illa civitate praedicasse, vel non, nullum incurrimus periculum. Ea vero duntaxat quae ad fidem catholicam spectant, si non credantur, damnationem pariunt. Est autem fides catholica, id universalis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis ȩuuangłice corrumꝑet. Si
aut̃ fermentum phariseorum & he¬
rodis traditiones ꝑn̾sas. ⁊heretica
signisicat doginata: constat quia
cydi quia pastus ẽ pplo ds. aeram
doctriam integram q significant.
m̃ crebro defide in enuangło legiͦ
ne nusqm dictum sit breuit᷑ aꝑiani
quid fit fides. dequib hadeatũr.
fides d̾ exisimatio rerum ñ apparen¬
tium. hoc ẽ sensib coiporeis non sub¬
iacentium: sripͣ opiionẽ. ⁊ infra ag¬
nicionẽ constituta. Snpͣ opurionem:
quia plus ẽ credere qͣm opniari. In¬
fra agnitionẽ: quia minus ẽ credere
quam cognoscere. Ideo enim crecli¬
imuis: ut aliqndo cognoscannis. Quȩ
aut̃ apparentia: fidem ñ habent. s
agnitionem. Hoc enim ueracit̾ dicit᷑
credi: qd̾ ñ ualet iuderi. stam crtdi
iam ñ potest: qd̾ uideri potest. At taiũ
ex reb quas uidemus: agitur in nob̾
ut ea credantur quȩ ñ indeius
Dȩc ita ccͣ affirmant augustimis se¬

Expanded text:
ritatis evangelicae corrumperet. Si ritatis evangelicae corrumperet. Si autem fermentum Pharisaeorum et Herodis traditiones perversas et haeretica significat, dogmata constat quia cibi quibus pastus est populus Dei veram doctrinam integramque significant. Quoniam crebro de fide in Evangelio legitur, ne nusquam dictum sit, breviter aperiamus quid sit fides, de quibus habeatur, Fides est existimatio rerum non apparentium, hoc est, sensibus corporeis non subjacentium, supra opinionem, et infra agnitionem constituta. Supra opinionem, quia plus est credere quam opinari. Infra agnitionem, quia minus est credere quam agnoscere. Ideo enim credimus, et aliquando cognoscimus. Quae autem sunt apparentia, fidem non habent, sed agnitionem. Hoc enim veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest, quod videri potest. Attamen ex rebus quas videmus agitur in nobis ut ea credantur quae non videmus. Haec ita esse affirmant Augustinus sae
Abbreviated transcription (Latin):
crescet. & te totum ad se trahet.
Cogitabant quia panes non habe¬
mus: soeo ait uob̾ ut caueamus a
fermento. id ẽ apanib phariseorum
Scitis aut̃ iħe eos male intellexisse
cauete a ferm̃to phariseoꝵ. recdar¬
guit eos inde: & inducit ad santini
intellestum. & hoc ẽ qd̾ sequit᷑.
Sciens aut̾ ih̾c dix̃. Quid cogitatis
int̃ uos modice fidei: quia panes ñ
habetis: Nondum intelligtis noq
rerordamini. adhuc cecatum habetis
cor ur̃m: Oculos habentes ñ indetis.
& aures habentes ñ auditis: Neq
recordamimi qͣndo quinq panes fre¬
gi. inqumq milia. & quot cophiros
fragmentorum plenos sustritistis:
dicunt ei duodecim. Quando & sep¬
tera panes inquatuor milia. qd̾ spor¬
tas fragmentorum fustulistis: Et
dicunt ei. Septem. Quare ñ intelli
gitis: quia ñ de pant dꝑti uob̾. cauete
a fermiento phariscorum. & saduceoꝵ:
Tunc intellexerunt quia ñ dixerit
cauendum a fermento panum.: sed

Expanded text:
crescet, et te totum ad se trahet. crescet, et te totum ad se trahet. us. Cogitabant quia panes non habemus. Ideo ait nobis ut caveamus a fermento, id est, a panibus Pharisaeorum: Sciens autem Jesus eos male intellexisse, cavete a fermento Pharisaeorum, redarguit eos inde, et inducit ad sanum intellectum: et hoc est quod sequitur: Sciens autem Jesus dixit: Quid cogitatis inter vos, modicae fidei, quia panes non habetis? Nondum intelligitis neque recordamini? adhuc caecatum habetis cor vestrum? Oculos habentes non videtis? et aures habentes non auditis? Neque recordamini quando quinque panes fregi in quinque millia et quot cophinos fragmentorum plenos sustulistis? Dicunt ei: Duodecim. Quando et septem panes in quatuor millia, quot sportas fragmentorum sustulistis? Et dicunt eiobis: Cavete a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum? Tunc intellexerunt quia non dixerit cavendum a fermento panum, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
nissent discipulienis. tnffrtrum.
obliti sunt panes acciꝑe: & nͥ unum
panem habebant in naui. Indica¬
tur qm modicam carnis curam ha¬
berent In reliquis: qui nec uiaticum
sumpse intentione dominici corporiᷤᷤ¬
comitatus. Uniis panis. panẽ uitȩ
significat. Huanffretum abnͣt
Ecauete a fermento pharseorum
& saduceoꝵ: & a fermento herodis.
Qui cauet a fermento phariseoꝵ
& sacdriceorum. littere p̃cepta non
seruat. traditiones hominum ne¬
gligit. ut dĩ mandata faciat. F er¬
mentum namq phariseoꝵ ẽ. decre¬
ta legis cdiuinȩ traditionib hominũ
post ponere : uel p̃dicare legem u̾bis
rodis e: adult̾ium. homiqidium. te¬
meritas purandi. simulatio religio¬
nis. De hoc fermento diẽ apbꝰ.
Modicum fermentum: totã mas¬
sam corrumpit. Sicut uis parui
fermenti mixtum fariȩ crescere
facit. & ad saporem siuim trahit:
ita modica sciutilla doctrine he¬
reticorum si in tuum pectus in¬
iecta fuerit: cito ingens flamina suc¬

Expanded text:
nissent discipuli ejus trans fretum, obliti sunt panes accipere, et nisi unum panem non habebant in navi. BEDA. Indicatur quam modicam carnis curam haberent in reliquis, qui nec viaticum sumpserunt intentione Dominici comitatus. Unus panis, panem vitae significat. Trans fretum abiit cavete a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum, et a fermento Herodis. Qui cavet a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum, litterae praecepta non servat, traditiones hominum negligit, ut Dei mandata faciat. Fermentum namque Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibus hominum postponere, vel praedicare legem verbis, rodis est, adulterium, homicidium, temeritas jurandi, simulatio religionis. De hoc fermento ait Apostolus; Modicum fermentum totam massam corrumpit . Sicut vis parvi fermenti mistum farinae crescere facit et ad saporem suum trahit, ita modica scintilla doctrinae haereticorum, si in tuum pectus injecta fuerit, cito ingens flamma suc
Abbreviated transcription (Latin):
eram ille scͥpsit. Q uod ait forsi¬
tan: irrisio ẽ inereduli. non dubi¬
tatio loquentis. Ideo non accuso:
ꝗuia non ueni dampnare. s saluare.
Moyses tͦ acctisat: quia mnereduib
estis noci illzus qua ait. Propłam
nobis suscitabit añs d̾s de fr̾ib utͣis.
tinquam me ipsum atidictis eum.
Omnis anuna quȩ non obelicrit
ꝓpłie illi: ext̾minabitar de ppło dei
Si ant̾ illitis litteris non creditis:
quo modo t̾bis meis credetis:
Multo udelicet minus: quia in
lege magistri esse p̃sumitis: in n̾¬
bis aut̃ meis neq magistri neqi
discipuli eẽ uultis. Ibi in choatio
ꝑfecte uitȩ: hic uͦ consuminatio.
It relictis illis in illis dieb. iterum
cum multa turba c̾e̾t: connocatis
discipulis suis dixit. Misereor tur¬
be. quia ecce iam triduo ꝑseuerant
mecum. & non habent qd̵ mandu

Expanded text:
enim ille scripsit. Quod ait, forsienim ille scripsit. Quod ait, forsitan, irrisio est increduli, non dubitatio loquentis. Ideo non accuso, quia non veni damnare, sed salvare. Moyses vero accusat, quia increduli estis voci illius qua ait: Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus de fratribus vestris, tanquam meipsum, audietis eum. Omnis anima quae non obedierit prophetae ilii, exterminabitur de populo Dei . Si autem illius litteris non creditis, quomodo verbis meis credetis. Multo videlicet minus; quia in lege magistri esse praesumitis, in verbis autem meis neque magistri, neque discipuli esse vultis. Ibi inchoatio perfectae vitae, hic vero consummatio. I R. 76 Et relictis illis, in illis diebus iterum cum multa turba esset, convocatis discipulis suis, dixit: Misereor turbae, quia ecce triduo jam perseverant mec
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis reducere uolo. Ego ueni
in nomine patris mei: & non acce¬
pistis me. Si alius uenerit in nomi¬
ne stio: illum accipietis. Probat:
quia dulectio qdi non ẽ mus. Ego
neni ut ꝑme pat̾ głificetur. & non
accepistis me. id ẽ non credidistis iniue
s inde pena peccati uobis hȩxi erit.
Cum antixp̃e uenerit ii nomne
suo. quia ꝓpriam głam queret. &
se dm̃ dicct: illum accipietis. Hoc ẽ
qd̃ apłs ait: ut credant mendatio
qui non crediderunt ueritati.
nomodo potestis uos credere qui
głam ab inuicem accipitis: & głam:
quȩ a solo deo ẽ non queriti:
Non quia non ẽ aꝑta neritas ñ ere¬
dunt: s quia suꝑbia eos excccat. &¬
ambitio laudis: quȩ appetit de se
existimari qd̾ in se ñ habet. & suꝑ
alios se efferre. Humilitas uͦ: solius
dĩ głam querit: eiq soli placere
appetit. N olite pritare: quia ego
accrisaturus sim uos apud patr̃e.
Est qui accusat nos: moyses in quo
sꝑastis. Si enim crederitis moysi.
crederetis forsitan & michi. De me

Expanded text:
lo. Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me. Si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. Probat quia dilectio Dei non est in eis. Ego veni ut per me Pater glorificetur, et non accepistis me, id est non credidistis in me, sed inde poena peccati haec vobis erit. Cum Antichristus venerit in nomine suo, quia propriam gloriam quaeret et se Deum dicet, illum accipietis. Hoc est quod Apostolus ait: Ut credant mendacio qui non crediderunt veritati . Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitquae a solo Deo est, non quaeritis? Non quia non est aperta veritas, non credunt, sed quia superbia eos excaecat et ambitio laudis, quae appetit de se existimari quod in se non habet, et super alios se efferre, humilitas vero solius Dei gloriam quaerit, eique soli placere appetit. Nolite putare quia ego accusaturus sim vos apud Patrem. Est qui accusat vos Moyses, in quo vos speratis. Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me
Abbreviated transcription (Latin):
sis uitam ȩt̾nam habere. Wiale st̃
quȩ testimonium ꝑhibent de me.
& non uultis uenire ad me. ut uitam.
habeatis. Dum me qui sum uita
abicitis. nitam in scͥpturis ñ inueni¬
etis: & tamen ꝑea quȩ ille docent
non utiltis ueriire ad me. ide̾ crede
in me: ut habeatis uitam quam in
ipsis queritis. Claritatem ab ho¬
nimib ñ accipio: s cognori uos quia
dilectionẽ non habetis. In uobie.
Itimanam laude non quero. nec car

Expanded text:
itam aeternam habere. Et illae sunt quae testimonium perhibent de me, et non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. Dum me, qui sum vita, abjicitis, vitam in Scripturis non invenietis, et tamen per ea quae illae docent, non vultis venire ad me, id est credere in me, ut habeatis vitam quam in ipsis quaeritis. Claritatem ab hominibus non accipio, sed cognovi vos, quia dilectionem Dei non habetis in vobis. Humanam laud
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ei potestatẽ idicnum facere.
tia sipientiȩ cedt indiscretione.
indicii: ubi equalitas magis ẽ exa¬
minantla. quanruis ⁊ potentia ex¬
ercenza. nec bonitas subtrahenda:
deo specialius discrimen iudicii at¬
tribuitui sapientiȩ. Iuxta hoc gͣ
supradixit: pat̾ non indicat qũeqm:
s omne iudicium dedit filio. Qd̃
ant̃ suponitur quia filius bomi¬
nis e: inde maxime pendere iu-¬
dicium delarat. qd̾ impii etiam
filium a patre missum crucifire¬
runt. & cotidie conculcant. Uel ita.
nnirs ẽ : potestatem dedit ei
pat̾ iudicirm faciends. Nam in
Iudicio homo uidebitur ab om̃ib:
łs ant̃ non nnsi a iustis uidendꝰ
Holite mirari hoc: quia uenit
hora in qua om̃s qui in monum̃

Expanded text:
Dedit ei potestatem judicium facere. Dedit ei potestatem judicium facere. tia sapientiae cedit in discretione judicii, ubi aequitas magis est examinanda, quamvis et potentia exercenda, nec bonitas subtrahenda: ideo specialius discrimen judicii attribuitur sapientiae. Juxta hoc igitur supradixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quod autem supponitur, quia Filius hominis est, inde maxime pendere judicium declarat, quod impii etiam Filium a Patre missum crucifixerunt, et quotidie conculcant. ALBINUS.minis est, potestatem dedit ei Pater judicium faciendi. Nam in judicio homo videbitur ab omnibus, Deus autem nonnisi a justis videndus est. Nolite mirari hoc, quia venit hora, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ⁊ iusticie. Am̃ in ¶ tobis
quia uenit hora ⁊ ntncõ. quando
mortui audient uoce suii ¶. de qui
authierint inuent. Delucidit
se loqui de resurrectione amia¬
rum. Noli exꝑectare nouissimant
horam. Uenit hora ⁊ nunc e̾: in qͣ
mortui inpeccatis audient ꝑ me
de inde ꝑ apłos u̾bum salutis. &
uirient qui audierint. hoc ẽ ob¬
audierint: nam ꝓpt̃ anditũ non
nnient. msi obediant. Uere ꝑ tio¬
cem filii uiuent: unde sequitur:
icut enim pat̾ habet ititam in¬
semet ipso: sic dedit ⁊ filio in¬
tam habere in semet ipso. Li est
genint filium. nitam in semet¬
ipso habentẽ. Hoc solum int̾est
qd pat̾ uita ẽ. non nascendo: filiꝰ
illirminat. pascit. ⁊ saguiat. parit̾
aminas ⁊ angłos: quorum ẽ ꝑ ra¬
tronem sentire uitam sapientie.
Corpora uͦ: ab auimab iuificantur.
Et potestatem dedit ei iudicium fa¬
cere: quia filius hominis ẽ. Sicut
uita uitam getiuit. sic potens in¬
dicare. potentem iudicare. Ꝙ hoc ẽ.

Expanded text:
obis, quia venit hora et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierunt, vivent. Dilucidat se loqui de resurrectione animarum. Noli exspectare novissimam horam. Venit hora et nunc est, in qua mortui in peccatis audient per me, deinde per apostolos verbum salutis; et vivent, qui audierint, hoc est, obaudierint: nam propter auditum non vivent, nisi obediant. Vere per vocem Filii vivent. Unde sequitur: Sicut enim Patsemetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso , id est genuit Filium, vitam in semetipso habentem. Hoc solum interest, quod Pater vita est non nascendo, Filius pariter animas et angelos, quorum est per rationem sentire vitam sapientiae Corpora vero ab animabus vivificantur. Et potestatem dedit ei judicium facere, quia Filius hominis est. Sicut vita vitam genuit, sic potens judicare potentem judicare. Et hoc est:
Abbreviated transcription (Latin):
Et u̾bum eius non habetis n uotis.
manens: quia qũe mistt ille hiuic
uos non creditis. Uerbum qd̾
erat in principio ꝑ qd̃ possetis ad
patris uenire cognitionẽ. ñ manet
incordib ur̃is: quia his quȩ audi¬
stis ã ine. non creditis. nec etiã scͥp¬
turis: uude sequit᷑. Scrutami

Expanded text:
betis in vobis manens, quia quem misit ille, huic vos non creditis. Verbum quod erat in principio, et per quod possetis ad Patris venire cognitionem, non manet in cordibus vestris; quia his quae audistis a me, non creditis, nec etiam Scripturis, unde sequitur: Scrutam
Abbreviated transcription (Latin):
habeo manducare. quẽ uos nescitis.
Dicebant gͦ discipłi ad in uicem. Nim¬
quid aliquis attulit ei manducare:
Quid mirum: si mulier ñ intellige¬
bat potim sp̃c s carnis: Ecce dssci¬
puili qui cybos uentris attulerant.
nondum intellignnt magistrum
loqui de cybo mentis: unde eos in

Expanded text:
beo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Nunquid aliquis attulit ei manducare? Quid mirum si mulier non intelligebat potum spiritus, sed carnis? Ecce discipuli qui cibos ventris attulerant, nondum intelligunt magistrum loqui de cibo mentis: unde
Abbreviated transcription (Latin):
cundum hominem: pat̾ maior me ẽ
Sccłm diumitatem equalit̾ honorã¬
tur pat̾ & firis. Quidẽ honori fica¬
re patrera: nisi qd̾ habeat filitim :
Tollis honorem patri: ubi minorẽ
honorem das filio. Nam si uoluit eqͣ¬
lem sibi generare. inuidit: si autert
uoluit ⁊ non potuit. defecit. xli
Amͣ am̃ dico noẜ̾: geia qui u̾bum
merim audit ⁊ credit ei qui misit
non uenit. s transite amorte in ti¬
eitis ẽ in metmmimo igo sum u̾bum eiꝰ.
Qu gͦ credit i credit i̾uo eiꝰ id ẽ mͥ

Expanded text:
cundum hominem: Pater major me est . Secundum divinitatem aequaliter honorantur Pater et Filius. Quid est honorificare Patrem, nisi quod habeat Filium? Tollis honorem Patri, ubi minorem honorem das Filio. Nam si noluit aequalem sibi generare, invidit; si autem voluit et non potuit, defecit. A. 41X Amen amen dico vobis quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit non veniet, sed transiet a morte in viejus est in me, imo ego sum Verbum ejus. Qui ergo credit ei, credit Verbo e
Abbreviated transcription (Latin):
intellectꝰ. Bestialis uita ẽ. sine in¬
tellectu. Uir ẽ qui regit anmã.
intenectus scilicet. Nontam alirid
ẽ incellectus anime ab anima. s ẽ
aliquid amine: quo modo oculns
non abrud ẽ a carne. s aliid c̃ car¬
nis. ꝑfundens lucem ceteris mem¬
bris. Ergo intellectus qui ammnã
illuminat: a do illuminatur.
Nespondit mulier & dixiti son
habeo nirum. Dicit ei iħe. Benedi

Expanded text:
intellectus . Bestialis vita est sine inintellectus . Bestialis vita est sine intellectu. Vir est qui regit animam, intellectus scilicet. Non tamen aliud est intellectus animae ab anima, sed est aliquid animae: quomodo oculus non aliud est a carne, sed aliquid est carnis, perfundens lucem caeteris membris. Ergo intellectus qui animam illuminat, a Deo illuminatur. Respondit mulier et dixit: Non habeo virum. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Iam manifestius loquitur dñs: &
muilier adhuc caruẽ saꝑit. Suspi¬
rat tam̃ habere de illo fonte: dequo
ptꝰ qm biberit non indigerit aqua.
Promittit iħc satictate̾ sp̃c̃: quȩ fiet
in resurrectione.Unde illud. Sati¬
abimur in bonis domꝰ tue. W alibi.
Inebriabunt᷑ ab ubtate donis tuȩ
aqua corporalis deorsum flirit. aqͥ
uͦ spũalis sursum salte id ẽ salire facit:
cum illos qui eam bibunt ingt̾nam
głam subuehit. Hanc quippe głam¬
aqutã bibere ẽ in fide & aliis doms
gre summoꝑe delectari. & sic in
plenitudinem głe transtre. D ic̃
& uem huc. Iiro scilicet duce
ad contemplationem spũalis in¬
telligentie ad cendas. Uir carnatꝰ
non accipitur hic. s uir aminx:
so ẽ intellectus animȩ. Quasi dicat
dñs. Solo intellectis capruntur
quȩ dico: uoca uitum. idẽ pre¬
senta intellectum tuum. Non eñ
ẽ magium habere animã siue in¬
tellectu. Unde dauid. Nolite fieri
sicut equuis & mulus. quib non ẽ

Expanded text:
Jam manifestius loquitur Dominus, et mulier adhuc carnem sapit. Suspirat tamen habere de illo fonte, de quo postquam biberit, non indigeat aqua. Promittit Jesus satietatem spiritus quae fiet in resurrectione. Unde illud: Satiabimur in bonis domus tuae . Et alibi: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae . Aqua corporalis deorsum fluit, aqua vero spiritualis sursum salit, id est salire facit, cum illos qui eam bibunt, in aeternam gloriam subvehit. Hanc quippe aquam bibere, est in fide et aliis donis gratiae summopere delectari, et sic in plenitudinem gloriae transire. Dicit et veni huc. Viro scilicet duce, ad contemplationem spiritualis intelligentiae ascendas. Vir carnalis non accipitur hic, sed vir animae, id est, intellectus animae. Quasi dicat Dominus: Solo intellectu capiuntur quae dico; voca virum, id est, praesenta intellectum tuum. Non enim est magnum habere animam sine intellectu. Unde David: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est
Abbreviated transcription (Latin):
gła mea nichil ẽ. A lnus ẽ qui
testimonium ꝑhibet de me: &t
scio quia uernm ẽ testimoniur
qd̾ ꝑhibet de me. In sequentib
ostendit quis sit ille: ubi ait. Qita
misit me pat̾: ipse testimonium
ꝑ hibuit deme. Hoc testimonium
fuit in baptismo. Quia ueritas ẽ ds.
uera funt testimonia eius. Uos
misistis ad ioħem: & testimontur

Expanded text:
a mea nihil est. Alius est qui testimonium perhibet de me, et scio quia verum est testimonium quod perhibet de me. In sequentibus ostendit quis sit ille, ubi ait: Qui misit me Pater, ipse testimonium perhibuit de me. Hoc testimonium fuit in baptismo. Quia veritas est Deus, vera sunt testimonia ejus. Vos misistis ad Joannem, et testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
turbȩ. Quisquis gͦ uult ad uisio¬
nem di ꝑuenire. fugiat turbam
prauorum affectuum. atq ho¬
minum negnam & ad eat tẽplũ
int̾nȩ orationis. iuxta qd̾ segint᷑.
Postea iiuenti eum iħc intẽplo.
& dix̃ iiii. Ecce sauus factus es: iam
noli peccare. ne dectus tͥ aliquid
contingat. Innuit qd̾ ꝓpt̾ percata
languebat: s iħe illum sicut ert̾ius.
ita iit̾ius sanauit. Unde p̃monet: ne
it̾m peccando grauins iudicetur
Ibũt ille homo ⁊ iunciauit indeis:
Propterea ꝑsequebantur indei iħm.

Expanded text:
turbae. Quisquis ergo vult ad visioturbae. Quisquis ergo vult ad visionem Dei pervenire, fugiat turbam pravorum affectuum atque hominum nequam, et adeat templum internae orationis, juxta quod sequitur: Postea invenit Jesus eum in templo, et dixit illi: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. Innuit quod propter peccata languebat; sed Jesus illum sicut exterius, ita interius sanavit. Unde praemonet, ne iterum peccando gravius judicetur. Abiit ille homo et nuntiavit Judaeis propterea pe