comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quosi neuitio fuit. non peseuerauit: Coepit enim habere uiti¬
ũ ex quo caecidit: et si accepit : antequam accepis s& utiq
sineuitio fuit: Aliud esterum non habere uitium: & aliud
estc in eabonitato inqua nullã uitium est non manerei eo
quippe ipsa quod non dicitur numquam sine uitio fuisse.
sed dicitur sine uitio non permansisse: procul dubio demons¬
tratursi ne uitio fuis se in quobono non permansisse
culpatur: sedillud magis querendum. operosius quae
tractandum est: quomodo responde amus ens qui dicunti
sinilla rectitudine inquasine uitio factus est. habuit
perseuerantiam᷑: procul dubio perseuera uit in ea : et
si perse uerauitutique non peccauit : nec illam suam rec¬
titudinem dm̃que deseruit : Eum autem peccas se. & deser¬
torem boni fuisse : ueritas clamat: non ergo habuit in illo
bono perseuerantiam : & si non habuit non utique accepit :
Quomodo enim gaccepiss& per seu crantiam. & nomperse¬

Expanded text:
quo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitiquo sine vitio fuit, non perseveravit: coepit enim habere vitium ex quo cecidit; et si coepit, antequam coepisset, utique sine vitio fuit. Aliud est enim non habere vitium; et aliud est in ea bonitate, in qua nullum vitium est, non manere. Eo quippe ipso quod non dicitur nunquam sine vitio fuisse, sed dicitur sine vitio non permansisse, procul dubio demonstratur sine vitio fuisse, in quo bono non permansisse culpatur. Sed illud magis quaerendum operosiusque tractandum est, quomodo respondeamus eis qui dicunt, « Si in illa rectitudine in qua sine vitio factus est, habuit perseverantiam, procul dubio perseveravit in ea: et si perseveravit, utique non peccavit, nec illam suam rectitudinem Deumque deseruit. Eum autem peccasse, et desertorem boni fuisse, veritas clamat. Non ergo habuit in illo bono perseverantiam: et si non habuit, non utique accepit. Quomodo enim et accepisset perseverantiam, et non perse
Abbreviated transcription (Latin):
ripiendum : facturo dõaut misericordiam aut iudicium:
misericordiam quidem : si a massa perditionis: ille quicor¬
ripitur gratiae largitate discretus est÷ & non est interua¬
sa irequa perfecta sunt inperditionem: sedinter uasa mi¬
sericor daeaqua praeparauit ingloriam : iudicium uero
q simillis est damnatus Vin his non estprae destinatus hinc exo¬
ritur alia questio nonsane contempnenda : sedin adiutorio
dñi incuius manusunt & nos & sermones nostri. &dgregenda
adquae soluenda: Quacritur enĩ a nobis quantum a dtin&
Adhoc donũdic quod est in bono perseuerareus quacui
finem : Ouid deiposo primo homine sentiamus : qui certe
sincullo uitio factus estrectus: nec dico. si perseuerantiã
non habuit: Quomodo sineuitio fuit: Cuitamen necesari¬
um dĩ donum fuit : huic nam quae interro gationi facileres¬
pondetur. eum perse uerantiam non abu isse : quia in bono

Expanded text:
ripiendum; facturo Deo aut misericordiam, aut judicium: ripiendum; facturo Deo aut misericordiam, aut judicium: misericordiam quidem, si a massa perditionis ille qui corripitur, gratiae largitate discretus est, et non est inter vasa irae quae perfecta sunt in perditionem, sed inter vasa misericordiae quae praeparavit Deus in gloriam ; judicium vero, si in illis est damnatus, in his non est praedestinatus. CAPUT X. 26. Hic exoritur alia quaestio, non sane contemnenda, sed in adjutorio Domini, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri , aggredienda atque solvenda. Quaeritur enim a nobis, quantum attinet ad hoc donum Dei, quod est in bono perseverare usque in finem, quid de ipso primo homine sentiamus, qui certe sine ullo vitio factus est rectus. Nec dico: Si perseverantiam non habuit, quomodo sine vitio fuit, cui tam necessarium Dei donum defuit? Huic namque interrogationi facile respondetur, eum perseverantiam non habuisse, quia in eo bono,
Abbreviated transcription (Latin):
itaut eũ moripro illo in &uens ter negar& sedrursus con¬
uertit ad eum faciem suam dñs. & culpamla crimis diluit :
Quid est enim alud res pexit eum: nisi faciem quampa uld̃¬
lũ ab illo auerter gt reuocauit ad eum: factus ergo fuerat
conturbatus : sed quia didicit non deseipso fidere : &iã hoc
cipro fecit inbonum : faciente illo quidiligentibus eum om¬
nia co operanturmbonuma quia secundũ propositum
uocatus erat et nemo eũ poss&eripere demanuxp̃i cui
datus crati nemo ergo dicat non esse corripiendum qui ebrbitat
tabat deuia iusta: sed ei reditum & perseuerantiam: adño
tantum esse poscendam: nemo prudens& fidelis. hoc dicat:
sienim secundumapropositum uocatus est iste proculdubio
illi&iã quod corripitur ds̃ quod operatur inbonum : cstrũ
autem ita sit uocatus  qm̃ qui corripit nescit : faciat ipse
cum caritateꝵ quod scit essefaciendũ : scit enimtalem cor¬

Expanded text:
ita ut eum mori pro illo metuens ter negaret. Sed rursus conita ut eum mori pro illo metuens ter negaret. Sed rursus convertit ad eum faciem suam Dominus, et culpam lacrymis diluit. Quid est enim aliud, Respexit eum ; nisi, Faciem, quam paululum ab illo averterat, revocavit ad eum? Factus ergo fuerat conturbatus: sed quia didicit non de se ipso fidere, etiam hoc ei profecit in bonum, faciente illo qui diligentibus eum omnia cooperatur in bonum; quia secundum propositum vocatus erat, ut nemo eum posset eripere de manu Christi, cui datus erat. 25. Nemo ergo dicat non esse corripiendum qui exorbitat de via justa, sed ei reditum et perseverantiam a Domino tantum esse poscendam: nemo prudens et fidelis hoc dicat. Si enim secundum propositum vocatus est iste, procul dubio illi, etiam quod corripitur, Deus cooperatur in bonum. Utrum autem ita sit vocatus, quoniam qui corripit nescit, faciat ipse cum charitate quod scit esse faciendum: scit enim talem cor
Abbreviated transcription (Latin):
promissionisnon perditionis : expertusdõ paululum de¬
serente quides s& ipse : dñe in quid inuoluntate tua praesti¬
tisti decorimeo uirtutem: A uertisti faciemiam ame : &
factus sumconturbatusi eccedoctior & ob hoc giam hu¬
milior tencituiam Vamuidens. & confitens in uolun¬
tate tua dm̃ decorieius praestitisse uirtutem: quodsibi
ipse tribuens & dese praesumens intali habundantia
quam praeftiterat ds non de illo qui eam praestiterat: di¬
cebat non inouebor inaternum Factus est ergo contur¬
batus. ut scin uenir& & humiliter sapiens. non solum a&¬
ne uita& Ulerum &iã in hac uita pie conuersationis. & per¬
scueranti& in quo spes habenda essae ad dister& : hacc uox
& apostoli p&eri essepotuit Dixerat quippec & ipse iha¬
bundantia sua : Animam meam prõponam : sibi festinando
tribuens quod eifuerat adño postea largiendum: auer¬
tit autem abillo faciem dñs. & factus est conturbatus

Expanded text:
promissionis, non perditionis, expertus Deo paululum depromissionis, non perditionis, expertus Deo paululum deserente quid esset ipse: Domine, inquit, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ecce doctior, et ob hoc etiam humilior, tenuit viam, jam videns et confitens, in voluntate sua Deum decori ejus praestitisse virtutem: quod sibi ipse tribuens et de se praesumens in tali abundantia quam praestiterat Deus, non de illo qui eam praestiterat, dicebat, Non movebor in aeternum. Factus est ergo conturbatus, ut se inveniret, et humiliter sapiens, non solum aeternae vitae, verum etiam in hac vita piae conversationis et perseverantiae, in quo spes habenda esset, addisceret. Haec vox et apostoli Petri esse potuit: dixerat quippe et ipse in abundantia sua, Animam meam pro te ponam ; sibi festinando tribuens, quod ei fuerat a Domino postea largiendum. Avertit autem ab illo faciem Dominus, et factus est conturbatus,
Abbreviated transcription (Latin):
a cu etnonuenuiatis ad uiam iustam : sed pereatis inquit diui¬
a iustai quid osten densnisi eos esse commonitor quari
ambulant Cinuia iusta utintimore do seruiante Idesenan
ealtum sapiant scdtimeant quo dignificait non saperbi
sed hiamiles suntunde a libi dicit non i alta sapientes
sed humilibus consencientes : hi exultant do sed cumtremore :
innullo gloriantesquando nostrũanihilsit ut quid gloria¬
tur in d̃o glori&ur : nepereant deuia iusta inqua iamambu¬
lare ceperunt : Dum sibi hoc ipsum adsignant quod inea s :
his uerbis usus est c&a postolus ubiait : cuntimore & tre¬
more : uestramupsorum salutemto peramini: & ostendens
quarecuitemore & tremore : ds̃ est enim inquit quio pe¬
ratur in uobis & uelle. &o perari. probona uoluntate:
Non enim habebart hunctimorem & tremorem quidicebant
in abundatia sua. non mo uebor inxternũ s̃ ed quia filius erat

Expanded text:
ait, Et non veniatis ad viam justam; sed, ne pereatis, inquit, de viait, Et non veniatis ad viam justam; sed, ne pereatis, inquit, de via justa: quid ostendens, nisi eos esse commonitos, qui jam ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed timeant ? quod significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes : exsultent Deo, sed cum tremore; in nullo gloriantes, quando nostrum nihil sit; ut qui gloriatur, in Domino glorietur : ne pereant de via justa, in qua jam ambulare coeperunt, dum sibi hoc ipsum assignant, quod in ea sunt. His verbis usus est et Apostolus, ubi ait, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Et ostendens quare cum timore et tremore: Deus est enim, inquit, qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Non enim habebat hunc timorem et tremorem, qui dicebat in abundantia sua, Non movebor in aeternum. Sed quia filius erat
Abbreviated transcription (Latin):
niunt iquomodo ipse dict Omne quod latmihi pater ad me
ueni& et eum qui uenit admenoneiciam soras . Et paulo postͣ
hec est inquit uoluntas eius : quini sit mepatris ut omne qđ
deditpim perdam ex eo: abilloergo datur &iam perscucran¬
tia  in bono c̃isque infinem: neque cium datur niseis qui
nom peribunt : qm̃ qui nom perseuerant peribunt: Talibus
ds diligentibus cum : Omnia cooperantur inbonumicisq
adeo prorsus comnia ut giam siqui corum deuiant & gor¬
bitant &iam hoc ipsum eis faciat proficere inbonum quia
humiliores redeunt atque doctiores: Dicuntenimin ipsaau¬
ta iusta cuitremore se exultare debere ÷ non sibi arrogando
tam quani desua uirtute siditiã permanendi᷑ necdicendo
in habundantia sua non mouebor maceernum : propter quad
eis dicitur seruite dño intimore et ex ultattei contremore :
Ne quando iras catur dñs & percatis deuia iusta : ho quȩ enim

Expanded text:
ita veniunt, quomodo ipse dicit, Omne quod dat mihi Pater, ad me ita veniunt, quomodo ipse dicit, Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. Et paulo post, Haec est, inquit, voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi non perdam ex eo . Ab illo ergo datur etiam perseverantia in bono usque in finem: neque enim datur, nisi eis qui non peribunt; quoniam qui non perseverant peribunt. 24. Talibus Deus diligentibus eum omnia cooperatur in bonum; usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Non movebimur in aeternum. Propter quod eis dicitur, Servite Domino in timore, etando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
iustificauit ipsos & glorificauit : illa omnia iamsacta sunt :
prac sciuit prae destinauit. uocauit iustificauit: qm̃ & om¬
nes iam praesciti ac prae destinati sunt & multi iamuocati
adquae iustificati : Quod autem posuit infine illos & glori¬
ficaui ÷᷑ si quidem illa gloria est hic intellegenda dequa idem
dicit cũxp̃s apparuerit uita uestractunc & uos cum ap
parebitis ingloria : non dumfactũ est : quamuis & illa duo
idesquo cauit & iustificauit non in omnibus factas int de
quibus dicta sunt : ad huc enim usquae infinem seculi multi
uocandi & iustificandi sunt : & tamen uerba prae teriti tem¬
poris posuit derebus &iam futuris. tam quam iam fecerit
ħ quac iam ut fi erenti ex&ternitate disposutti Ideo de
illo dicit & propha&a qsa ias quifccit que futura sunt:
Quicum qua ego indi pro uidentis sima dispositione prae¬
sciti prae destinati uocati iustisicati glarificati sunt: Non dico
&iam nondum renati sed &iã non dunnati lamfilii dĩsunt : et

Expanded text:
cavit . Illa omnia jam facta sunt, praescivit, praedestinavit, vocavit, justificavit; quoniam et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati: quod autem posuit in fine, illos et glorificavit siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos cum illo apparebitis in gloria , nondum factum est. Quamvis et illa duo, id est, vocavit et justificavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificati sunt, non dico etiam nondum renati, sed etiam nondum nati, jam filii Dei sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
hosħunt illi prȩ destinati & scccndum pro positum uoca¬
* quorum nullus perit: Acper hoc nullus eorum & bano
inmalummutatus fuit hancuitã : qm̃ sic est ordinatus &
id coxp̃o clatus ut non pereat: sed habcat uitam xernam : &
rur sus quos dicimus in imicos eius. uel paruulos filios ini¬
micorũ eius quoscũ qua eorum sic regiturus est  ut moafide
que perdilectionem operatur. hancuitam fini ant: lam &
ante quam hocfiatu in illa prae destinatione : filui sunt eius¬
& dati sunt xp̃o filio cius : ut nom pereant sedhabeant ui¬
tã xeternã: denique ipse saluator ÷ siman seritis inquidin
uerbo meo : discipuli mei estis : Num quid in his computandus
est iudas. qui non mansit in uerbo eius : Num quid in his
coputandisunt illi de quibus euangelium sicloquitur :
ubi dñs cum cõmendass& manducandam carnẽ suam
& bibendum sanguinem suum: ait euangelista haecdixit

Expanded text:
Ipsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocaIpsi sunt illi praedestinati et secundum propositum vocati, quorum nullus perit. Ac per hoc nullus eorum ex bono in malum mutatus finit hanc vitam; quoniam sic est ordinatus, et ideo Christo datus, ut non pereat, sed habeat vitam aeternam. Et rursus quos dicimus inimicos ejus, vel parvulos filios inimicorum ejus, quoscumque eorum sic regeneraturus est, ut in ea fide quae per dilectionem operatur, hanc vitam finiant; jam et antequam hoc fiat, in illa praedestinatione sunt filii ejus, et dati sunt Christo Filio ejus, ut non pereant, sed habeant vitam aeternam. 22. Denique ipse Salvator, Si manseritis, inquit, in verbo meo, vere discipuli mei estis . Numquid in his computandus est Judas, qui non mansit in verbo ejus? Numquid in his computandi sunt illi, de quibus Evangelium sic loquitur, ubi Dominus cum commendasset manducandam carnem suam et bibendum sanguinem suum, ait evangelista, Haec dixit
Abbreviated transcription (Latin):
permanserunt Vd est nonus quae insinem per sa uerunt Non
erant inquid ex nobis & quando erant nobiscum : hoc est
nonerant exnumero filiorum & quando erant infide
filiorum : qnm quiuere filii sunt. praesciti & prae desti¬
nati sunt conformes imagines filii eius: & secundum
pr&positum uocatisunt. ut elecuiessent non enim perit
filius promissionis sed filius perditionis: fuerunt ergo
isti exmultitudine uocatorum : exelectorum autem
paucitate non fuerunt: nonigitur silus suis pdstinatis.
dĩ perseuerantiam. nonde dit᷑ habered nȩ enim eam si in cofi¬
liorum numero essenti& quid haberent quod
non accepissent secundum a postolicam ueram quaesen¬
tentiam: acper hoc ta lesfilii filio xp̃odatiessent : quem¬
admodum ipse dicit ad patrem: ut omne quod dedis¬
timihi nom pereat sed habeat uitã & ernami: hiergox po
intelligunturadari quior dinati sunt inuitã &ernams

Expanded text:
permanserunt, id est non usque in finem perseveraverunt, non permanserunt, id est non usque in finem perseveraverunt, non erant, inquit, ex nobis, et quando erant nobiscum; hoc est, non erant ex numero filiorum, et quando erant in fide filiorum: quoniam qui vere filii sunt, praesciti et praedestinati sunt conformes imaginis Filii ejus, et secundum propositum vocati sunt ut electi essent. Non enim perit filius promissionis, sed filius perditionis . 21. Fuerunt ergo isti ex multitudine vocatorum: ex electorum autem paucitate non fuerunt. Non igitur filiis suis praedestinatis Deus perseverantiam non dedit; haberent enim eam si in eo filiorum numero essent: et quid haberent, quod non accepissent, secundum apostolicam veramque sententiam ? Ac per hoc tales filii Filio Christo dati essent, quemadmodum ipse dicit ad Patrem, Ut omne quod dedisti mihi, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Hi ergo Christo intelliguntur dari, qui ordinati sunt in vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
lam nonsunt ex nobis : uerumait ex nobis exierunt sed non erant
ex nobis Hoc est & quando uidebantur in nobis nonerant ex nob:
ec tam quam eidiceretur: unde idostendis : quodsi fuissent :
inqui deꝑnobis ÷ perman sissent utiq: nobscum : Filiorum di ciox
est : Iohannes loquitur infiliis dĩ loco praecipuo constitutus:
Cumergofiludĩ dicunt. dehis quiperseuerantiam non habu¬
enunt. ex nobis exierunt sed non erant ex nobis. et addunt.
quods̃i fuissent ex nobis. permansissent utiquae nobis cum :
uidaliud dicunt nisinonerant filii &iam quando erant in
professione & nomine filiorum: nonquia iusticiam simula¬
uerunti sed quia in ea non perianserunt: Nequae enimait
Namsi fuissent ex nobis ueram non fictam iustitiam tenuis¬
sent uti quae nobiscum : sed si fuis sent inquid ex nobis per¬
mansis sent utique nobiscum: inbono illos uo lebat pro¬
cul dubio permanere : erantitaque in bono sed quia in eo non

Expanded text:
jam non sunt ex nobis; verum ait, Ex nobis exierunt, sed non erant jam non sunt ex nobis; verum ait, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; hoc est, Et quando videbantur in nobis, non erant ex nobis. Et tanquam ei diceretur, Unde id ostendis? Quod si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. Filiorum Dei vox est: Joannes loquitur, in filiis Dei loco praecipuo constitutus. Cum ergo filii Dei dicunt de his qui perseverantiam non habuerunt, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; et addunt, Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: quid aliud dicunt, nisi, Non erant filii, etiam quando erant in professione et nomine filiorum? non quia justitiam simulaverunt; sed quia in ea non permanserunt. Neque enim ait, Nam si fuissent ex nobis, veram, non fictam justitiam tenuissent utique nobiscum: sed, si fuissent, inquit, ex nobis, permansissent utique nobiscum. In bono illos volebat procul dubio permanere. Erant itaque in bono, sed quia in eo non
Abbreviated transcription (Latin):
sunt fili promissionis : namisti cum pieuiuunt: dicuntur filii
di s ed quq sac turi sunt impit. & inea dem impiate moritu¬
ri non cos dicit filios dĩ praesentia diĩ sunt enim filiidĩ qui ñ¬
dum sunt pronobis : et sunt iam dõ dequibus. ait euangelis¬
ta iohannes : Quia ihs moriturus erat progente : nec tantum
progente sed &iam ut filios di dispersos congregare munũs
quodutique credendo futuri erant : er euangeli i praedica¬
tionem : & tamen antequam ess& factum. iamfilii di erant
in memoria patrissui in concussa stabi litatecons cripti ĩ
Et suntrur sum quidam qui filii dĩ propter susceptam uel tem¬
peraliter gratiam dicuntur a nobis : inec sunt tamen dg̃ Nequi¬
bus ait idem io hannes  ex nobis exierunt sednonerant ex no¬
bis : quo dsi fuissent ex nobis: permansissent utique nobicum :
non ait ex nobis exierut sed quia non manserunt nobis cum¬

Expanded text:
sunt filii promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii sunt filii promissionis. Nam isti cum pie vivunt, dicuntur filii Dei: sed quoniam victuri sunt impie et in eadem impietate morituri, non eos dicit filios Dei prae scientia Dei. Sunt enim filii Dei, qui nondum sunt nobis, et sunt jam Deo; de quibus ait evangelista Joannes, Quia Jesus moriturus erat pro gente, nec tantum pro gente, sed etiam ut filios Dei dispersos congregaret in unum : quod utique credendo futuri erant per Evangelii praedicationem; et tamen antequam esset factum, jam filii Dei erant in memoriali Patris sui inconcussa stabilitate conscripti. Et sunt rursus quidam, qui filii Dei propter susceptam vel temporaliter gratiam dicuntur a nobis, nec sunt tamen Deo: de quibus ait idem Joannes, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Non ait, ex nobis exierunt, sed quia non manserunt nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
Nequac enim hocnondonat ds̃ quibus uoluera : aut uero
scriptura illamentitur qua de mortaudud in matura homi¬
nis iustiait ꝑaptus est nomalicia mutar& intellectum eius:
aut nefictio deciperet animam eius: Curigitur hoctam mag¬
num beneficium aliis dat. ali is nondatds̃. Apud quem
non est in iquitas. nec acceptio personarum: & in cuius potes¬
tateest quam diu quisque in hac uita mancat qua temptatio
dicta est superterra sicut ergo coguntur fateri donũ dĩesse
ut finiat homo istamuitam. antequam ex bono mut&tur
in malum᷑: Curaũtidaliis donetur. aliꝑs nondonetur
ignorant : Itado niciginum dĩ esse in bono perseuerantiã.
secundum scripoturas dequibus tes timonia multa
iamposui. fateantur nobiscum &curaliis dx̧ur aliis nonde¬
tur sine murmere aduersus dm̃ dignentur ignorare nob
istã perseuerantiam : absitenim ugita ess& si deillis pracdesci¬
natis essent & secundum propositum uocatis quiucre

Expanded text:
Neque enim hoc non donat Deus quibus voluerit, aut vero Neque enim hoc non donat Deus quibus voluerit, aut vero Scriptura illa mentitur, quae de morte velut immatura hominis justi ait, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, aut ne fictio deciperet animam ejus . Cur igitur hoc tam magnum beneficium aliis dat, aliis non dat Deus, apud quem non est iniquitas, nec acceptio personarum, et in cujus potestate est quamdiu quisque in hac vita maneat, quae tentatio dicta est super terram ? Sicut ergo coguntur fateri, donum Dei esse ut finiat homo vitam istam, antequam ex bono mutetur in malum; cur autem aliis donetur, aliis non donetur, ignorant: ita donum Dei esse in bono perseverantiam secundum Scripturas, de quibus testimonia multa jam posui, fateantur nobiscum; et cur aliis detur, aliis non detur, sine murmure adversus Deum dignentur ignorare nobiistam perseverantiam. Absit enim ut ita esset, si de illis praedestinatis essent et secundum propositum vocatis, qui vere
Abbreviated transcription (Latin):
honores  et cetera huius modi quae quisq: ut habeatnon
nisi indĩ est potestateꝰ u ionimmorer & iam in baptis matt
parublort̃ quodnullus istorum
illinon detur cum sit utrum quac P in potestatedi &n
ne illosa cramento nemo intr&̧ in regnumdĩ : ut hacergo
taccam uolrelinquam illos ipsos intucantur. De quib
agitur : De his orum disserimus quiper seu crantiam bonitatis
non habent. sed exbona in malum deficienta bona uoluntate
moriuntur : respondeant si possunt Cur illos ds̃ cũ fidelitor
& pieuiuerent Nontunc deuitae huius periculis rapuit ne
malitia mutat r& intellectum corũ & nefictio decipereit ani¬
mas corum: uor um hoc in poteftate non abuit : an eorum ma¬
la futura nesciuit : Nempe nihil horõ nisi perue łsis sie adq:
in sanissime dicitur : Quur ergo non fecit. respondeant qui
nos in rident: quando in rebus talibus exclamamus Qtam
instrutabilia sunt iudicia eius  & inuestigabiles uiae eius:

Expanded text:
honores, et caetera hujusmodi, quae quisque ut habeat, non honores, et caetera hujusmodi, quae quisque ut habeat, non nisi in Dei est potestate: ut non immorer etiam in Baptismate parvulorum quod nullus istorum illi non detur; cum sit utrumque in potestate Dei, et sine illo Sacramento nemo intret in regnum Dei: ut ergo haec taceam vel relinquam, illos ipsos intueantur de quibus agitur. De his enim disserimus, qui perseverantiam bonitatis non habent, sed ex bono in malum deficiente bona voluntate moriuntur. Respondeant, si possunt, cur illos Deus, cum fideliter et pie viverent, non tunc de vitae hujus periculis rapuit, ne malitia mutaret intellectum eorum, et ne fictio deciperet animas eorum. Utrum hoc in potestate non habuit, an eorum mala futura nescivit? Nempe nihil horum nisi perversissime atque insanissime dicitur. Cur ergo non fecit? Respondeant qui nos irrident, quando in rebus talibus exclamamus, Quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus!
Abbreviated transcription (Latin):
parentes matit illorum & quo fdam filios in imicorum suorũ
facit in manus xp̃ianorũ uenirq et per hoc lauacrd̃ intro¬
duci in regnũA quo eorum parentes alieni sunt cum & illis
malum &istis bonumeritum nullum sit paruulis ex corũ
Necuituperari possunt: nec peneͥtrari: in his est & illud deper¬
scuerantia : daqua nuncdis putamus : deutrisq igitior ex¬
clamemus : Maltitudo dicuiciarũ sapientiae &scientiaedi
Quã instrutabilia sunt iudicia eius: nocmiremurnos inues¬
tigare nom posse inuestigabiles uias eius : ut enim alia mumo¬
rabilia taccã qs aliis dantur. aliis nondantur homirib
adũo do apud quem non est acceptio personarum : nectri¬
buuntur istameritis uoluntatum sicat sunt celeritates.
uires bone ualitudines &pul critudines corporũ ingenia
mirabilia & multarum artium capaces nacurac menti¬
um. uelque accidunt extrinsecus ut estopulentia nobilitas

Expanded text:
parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum parentes mittit illorum, et quosdam filios inimicorum suorum facit in manus Christianorum venire, et per hoc lavacrum introducit in regnum, a quo eorum parentes alieni sunt; cum et illis malum, et istis bonum meritum nullum sit parvulis, ex eorumta sunt, nec vituperari possunt, nec penetrari. In his est et illud de perseverantia, de qua nunc disputamus. De utrisque ergo exclamemus, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus! 19. Nec miremur nos vestigare non posse investigabiles vias ejus. Ut enim alia innumerabilia taceam, quae aliis dantur, aliis non dantur hominibus a Domino Deo, apud quem non est acceptio personarum , nec tribuuntur ista meritis voluntatum, sicut sunt celeritates, vires, bonae valetudines, et pulchritudines corporum, ingenia mirabilia, et multarum artium capaces naturae mentium; vel quae accedunt extrinsecus, ut est opulentia, nobilitas,
Abbreviated transcription (Latin):
di :÷ non contra cam libertas defenditur uoluntatis : Volun¬
tas quippe humana non libertate consequitur gratiam:
sed gratia potius libertatem : & ut peruer& delectablem ꝑ¬
p&uitatem & in superabilem fortitudinem : mirandum est
quidem multum quaemiran dum. quod filns suis quibus dã
ds̃ quos regenerauit inxp̃o quibus damsidem spemdilectio¬
nem ededit ssondatperseuerantiã : cũfiliis alienis scelera
tanta dimatat : atquȩ in pertitagatia. faciat filcos suo siquis
hoc non miretur: quis hoc non achementissime stupeat& sed aũ
illud nonminus mirum est: & tamenuerũ: ad queitamani festa¬
tum ut nec ipsi in imii gratiedi quomodo idnegent ualcant
inucnire : quod filios quosdã amicorum suorum hoc est rege¬
neratorum bonorũ quaȩ fideliũ sine baptismo hinc parulos
excuntes. Quibus utiq siuell& huius lauacri gratiã proca¬
rare. in cuius potes tate sunt om̃a alitnat a rognosuo quo

Expanded text:
Dei, non contra eam, libertas defenditur voluntatis. VolunDei, non contra eam, libertas defenditur voluntatis. Voluntas quippe humana non libertate consequitur gratiam, sed gratia potius libertatem, et ut perseveret delectabilem perpetuitatem, et insuperabilem fortitudinem. 18. Mirandum est quidem, multumque mirandum, quod filiis suis quibusdam Deus quos regeneravit in Christo, quibus fidem, spem, dilectionem dedit, non dat perseverantiam; cum filiis alienis scelera tanta dimittat, atque impertita gratia faciat lilios suos. Quis hoc non miretur? quis hoc non vehementissime stupeat? Sed etiam illud non minus mirum est, et tamen verum, atque ita manifestum, ut nec ipsi inimici gratiae Dei quomodo id negent valeant invenire, quod filios quosdam amicorum suorum, hoc est regeneratorum bonorumque fidelium, sine Baptismo hinc parvulos exeuntes, quibus utique si vellet hujus lavacri gratiam procuraret, in cujus potestate sunt omnia, alienat a regno suo, quo
Abbreviated transcription (Latin):
non possumus : aut si adliberũ arbitrium hominis quod non sccundũ
dĩgratiã sed contraeã defen ests pertinere dicis ut perseuer& tribo
inbono quisque uel nonper seuerit non dõ donante si ꝑseuerant
sedhumana uoluntate faciente : quidmoliturus es contra uerladĩ
dicentis rogaui protop&re. nedefici& fidestua : A ñ audebis dicere
&uiam rogante xp̃o nedeficer& fides petri. defecturã suisse : si p&rus
cã deficere uoluiss& hoc est sicam usq: infinẽ peruerar euo lu¬
iss& : quasi aliud p&rus ullomodo uell& quã ꝓ illo xp̃s rogas¬
set ut uellet: Namquis ignorat tunc fuisse perituram fi¬
demp&ri seea quafi delis erat uoluntas ipsadeficer& et ꝑ¬
man suram sicadem uoluntas maner& sed quia praeparatur
uoluntas adño. ideo proillo xp̃ino poss& esseinanis oratio
Quandorodđuit ergone fides eius deficer& quida liut rogauit

Expanded text:
non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non secundum non possumus. Aut si ad liberum arbitrium hominis, quod non secundum Dei gratiam, sed contra eam defendis, pertinere dicis ut perseveret in bono quisque, vel non perseveret, non Deo donante si perseveret, sed humana voluntate faciente; quid moliturus es contra verba dicentis, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ? An audebis dicere etiam rogante Christo ne deficeret fides Petri, defecturam fuisse si Petrus eam deficere voluisset, hoc est, si eam usque in finem perseverare noluisset? quasi aliud Petrus ullo modo vellet, quam pro illo Christus rogasset ut vellet. Nam quis ignorat, tunc fuisse perituram fidem Petri, si ea qua fidelis erat, voluntas ipsa deficeret; et permansuram, si eadem voluntas maneret? Sed quia praeparatur voluntas a Domino ; ideo pro illo Christi non posset esse inanis oratio. Quando rogavit ergo ne fides ejus deficeret, quid aliud rogavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Cureis ds̃ perseuerantiã non dederit. quicam qua cristia¬
ne uiuerent dilectionem dedit : meignorare respondeo : noneñi
arroganter sed agnoscens modulũ meũ : audio dicentema
postolum : O. homo tũquis es quires pondeas do: & o altitu¬
dodiuitiarũ sapientiae & scientiaedĩ : quam inscrutabilia s̃
iuditia eius. & in uestigabiles uiae eius : Quantum itaq: nolis
iuditia sua manifestare dignatur. gratias agamus : quan¬
tum uero abscondere non aduersus eius consilium murmure¬
mus sed hoc quoquae saluberrimũ essecredamus : Tuautem
quisquis inimicus es gratia& si interrogas. ipsequid dicisͦ
bene : qđ tenon negas essexp̃ianum : & cat holicum iactas: siergo
confiteris donũ dĩ esse perseuerare in bono usquae infinem
Curhoc donum illi accipiant illino naccipiant: puto quodmecum
pariter nescis : & ambo haec inscrutabilia iudiciadĩ pentrare

Expanded text:
tur, cur eis Deus perseverantiam non dederit, quibus eam qua christiatur, cur eis Deus perseverantiam non dederit, quibus eam qua christiane viverent, dilectionem dedit; me ignorare respondeo. Non enim arroganter, sed agnoscens modulum meum, audio dicentem Apostolum, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? et, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque nobis saluberrimum esse credamus. Tu autem quisquis inimicus ejus gratiae sic interrogas, ipse quid dicis? Bene, quod te non negas esse christianum, et catholicum jactas. Si ergo confiteris, donum Dei esse perseverare in bono usque in finem; cur hoc donum ille accipiat, ille non accipiat, puto quod mecum pariter nescis, et ambo hic inscrutabilia judicia Dei penetrare
Abbreviated transcription (Latin):
Isti significati sunt ad tima hcum : ubicum dictũ fuiss& rmeneũ &
fila&ũ fidẽ quorundã subuerterẽ  Mox ad ditum est firmum
autem fundamentũ distat: habens signaculum thoqstiuit dñs:
qui sunt eiꝰ : horũ fides quaepordilectionem operatur perfecta aut
omnino non defecit. a ct si qui sunt quorum defecit reparaturan¬
tequam uita ista finiatio: & deleta quae intercurrerat inuquitate.
usquae infinc̃ perscuerantia deputatur : quiuero perseueraturi
les cos uite huius finis inuciuat : proculdabio nec illo tempore
quobene piequacui uunt. in istorum numero conputandi sunt
propositum uocati: acper hoc nec electiͣ sedincis uocati
dequibus dictũ est multiuocati: non ineis de quib dictuẽ
pauciuero electii et tamen quiseos neg& electos. cum credunt
et baptitantur & secundum dquiuunt: plane dicuntur elocti
a nescientibus quid futurisint: Hon abillo qui eos nouit non ha¬
bere perseuerantiam : quac adbeatam uitam perducit electosł

Expanded text:
Isti significati sunt ad Timotheum, ubi cum dictum fuisset, Hymenaeum et Philetum fidem quorumdam subvertere; mox additum est, Firmum autem fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc, Scivit Dominus qui sunt ejus . Horum fides, quae per dilectionem operatur, profecto aut omnino non deficit, aut si qui sunt quorum deficit, reparatur antequam vita ista finiatur, et deleta quae intercurrerat iniquitate, usque in finem perseverantia deputatur. Qui vero perseveraturi les eos vitae hujus finis inveniat; procul dubio nec illo tempore, quo bene pieque vivunt, in istorum numero computandi sunt. propositum vocati, ac per hoc nec electi: sed in eis vocati, de quibus dictum est, Multi vocati; non in eis de quibus dictum est, pauci vero electi. Et tamen quis neget eos electos, cum credunt, et baptizantur, et secundum Deum vivunt? Plane dicuntur electi a nescientibus quid futuri sint, non ab illo qui eos novit non habere perseverantiam quae ad beatam vitam perducit electos,
Abbreviated transcription (Latin):
gant dm̃ permanent us quȩ infinem : et qui& tempus inde de¬
uiante rcuertunt uruut usque infinem perducant quod in
bono esseceperunt : ostendens autem: quid sit secundumꝓ
positum uocari: mox addidita quae iamsupra positĩut̃¬
qm quos ante prae sciuit. & prae destinauit conformessimagi¬
nis filueius ut sit ipse primogenitus in maltis fratribus : quos

Expanded text:
gunt Deum, permanent usque in finem; et qui ad tempus inde degunt Deum, permanent usque in finem; et qui ad tempus inde deviant, revertuntur, ut usque in finem perducant, quod in bono esse coeperunt. Ostendens autem quid sit secundum propositum vocari, mox addidit ea quae jam supra posui, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Fi
Abbreviated transcription (Latin):
menisi fuerit cidatũ a patremeo: ex hocmulti discipulo¬
rũ eius habierunt r&ro : &iã non cumillo ambida banqnum¬
quid non isti discipuli appellati sunt loquente euangelio
ec camen non erant uere discipuli : quia non manserunt in
uerbo eiusc secundum id ꝗd art simanscritis in uerbo meo ue¬
redis cipuli meiestis: quia ergo non habucrunt perseuc¬
rantiam sicut nonuere discipuli xp̃iita nec filii diuere fuer
landisunt quos regeneratos pic uiucre cernimus sectunc
ueresunt quod apellantur : siman serint in eo propter quo d
sicapellantur isi a utemperseuerantiam non habent id est in co
quod ceperant essenon manent n onuere apellantur d
apellantur et non sunt : a pud eum enim hoc non sunt cui
notum est quod suturi suntesdest exbonis malisi propterhoc
a postoluscum dixissae scomnus qm diligentibios dm omnia
co operantur inbonũsciens non nullos diligeredm̃ &
in cobono usque infinem non permanere mox addidit: his
qui secundũ propositum uocatis dnit : hicnim in eo quod dili¬

Expanded text:
eo. Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Numquid non et isti discipuli appellati sunt, loquente evangelio? et tamen non erant vere discipuli, quia non manserunt in verbo ejus, secundum id, quod ait: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Quia ergo non habuerunt perseverantiam, sicut non vere discipuli Christi, ita nec verlandi sunt, quos regeneratos pie vivere cernimus: sed tunc vere sunt quod appellantur, si manserint in eo propter quod sic appellantur. Si autem perseverantiam non habent, id est, in eo quod coeperunt esse non manent, non vere appellantur quod appellantur et non sunt: apud eum enim hoc non sunt, cui notum est quod futuri sunt, id est, ex bonis mali. 23. Propter hoc Apostolus cum dixisset, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum; sciens nonnullos diligere Deum, et in eo bono usque in finem non permanere, mox addidit, his qui secundum propositum vocati sunt. Hi enim in eo quod dili
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ & si ab hominibus non corripi antur inuiã quam reliq:¬
rant redeunt᷑ & non nulli : accepta gratia in qualiba acate
periculis huius uite martis celeritate subtrahuntur : haec
enim om̃a operatur in eis. quiua sami sericordia operatus est
eos : qui& elegit illos infiliosuo ante constitutionẽ mundi per
electionẽ gratiae : si autem gratia ĩamnon exoperibus: alioquin:
gratia iam non est gratia : Non enim sic sunt uocati ut non essent
electi propter quod dictum est: multiuo cati paui uero electi
sed qm̃ secundum pr&̧positum uocati sunt : profecto electisunt
per electionem: ut dictum est gratie . non praccedentium merteo¬
rum suorum quia gratia illis est omne meritum: Detalibus dicit
a posto lus : scmus qm̃ diligentibus dm̃ omnia cooperantur in bo¬
num : his qui secundum propositũ uocati sunt : Qm̃ quosante

Expanded text:
eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliqueorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in eis, qui vasa misericordiae operatus est eos, qui et elegit eos in Filio suo, ante constitutionem mundi per electionem gratiae. Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Non enim sic sunt vocati, ut non essent electi; propter quod dictum est, Multi enim vocati, pauci vero electi : sed quoniam secundum propositum vocati sunt, profecto et electi sunt per electionem, ut dictum est, gratiae, non praecedentium meritorum suorum; quia gratia illis est omne meritum. 14. De talibus dicit Apostolus: Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum, his qui
Abbreviated transcription (Latin):
pergratiã mediatorishoc est in sanguine secundiadã iusti¬
ficati gratis :Ita que cum audimusquis enute disternite :¬
quid autem habes quod non ac cepisti. si autem e accepisti quid
gloriaris quas inon acceperis: ab illa perditionis massa
quae facta est perprimum adam : debemus intelligere
Neminem posse dis cerna usi quihoc bonum hab&quid¬
quid hab&. qđ gratia saluatoris accepiti hoc autem
apostoli cum testimonium tam magnum est ut beatus ci¬
prianusadcrrinũ scribens ipsum subiecerit illititulo
in quo ait : Annullo esse glori andum: quando nr̃innihil sit:
Quicum que ergo abilla originali damnatione istadicuna
gratiae largitate discreti sunt : Non est dubium quod & ꝓcura¬
tur ens ad audiendum euangelium: et cumaudiunt credunt:
& infide quaeper dilectionem operatur usque infinemperseue¬
rant : et siquando exorbit ant. correnti emen dantur : Et quidam

Expanded text:
per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justiper gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audimus, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti; quid gloriaris quasi non acceperis ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet, quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum nihil sit . 13. Quicumque ergo ab illa originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evangelium et cum audiunt, credunt; et in fide quae per dilectionem operatur , usque in finem perseverant; et si quando exorbitant, correpti emendantur, et quidam
Abbreviated transcription (Latin):
perseuerentiam non accepimus : Iiustiorenim uidexur excusatio
dicentium non accepimus Audientiam quam dicentium : non acce¬
pimus perseuerantiam : qnm̃ potest dici homini. in eo quodaudie¬
ras & tenueras in eoper seuerd si uelles : Nullomo do autem dici
potest id quod non audieras crederes siuelles:ac per hoc &
qui euangelium non audierant:& quieo audito in melius com¬
mutati per seuerantiã non acceperunt : et qui euangelio audito
uenire ad xp̃m hoc est in eum credere noluerunt: qñm ipse
dixit: Nemoueniꝰ adme nisieidatum fuerit a patremeo : et qui
per aslatem paruulã nec credere potuerunt. sed ab originali
noxa sola possent lauacro regenerationis absolui: quo tamen ñ
accepto mortui perierunt : non sunt ab illa consparsione difre¬
ti : quam constat esse damnatam. cuntib omnibus ex uno in
condemnationem: discernuntrur autem non meritis suis. sed

Expanded text:
Perseverantiam non accepimus? Justior enim videtur excusatio Perseverantiam non accepimus? Justior enim videtur excusatio dicentium, Non accepimus audientiam, quam dicentium, Non accepimus perseverantiam: quoniam potest dici, Homo, in eo quod audieras et tenueras, in eo perseverares si velles; nullo modo autem dici potest, Id quod non audieras, crederes si velles. 12. Ac per hoc et qui Evangelium non audierunt, et qui eo audito in melius commutati perseverantiam non acceperunt, et qui Evangelio audito venire ad Christum, hoc est, in eum credere noluerunt, quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui per aetatem parvulam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed
Abbreviated transcription (Latin):
dubitante quis quis ado at in bono perseuer& prae caniũr donũ
pimus tamencos iuste quȩ corripimus : quicum bene uiuerent
non in eo perseuerant:̃ exbona quippe in malam uitam sua uolun¬
tate mutati sunt : & ideo corriuntur : & sinihilcis correptio ꝑfue¬
rit . sed inuita perdita usque ad mortem per seuera ueriint : Sĩã
diuina in acernum danatione sunt digni : nec seexcus abant di¬
centes sicut modo dicun quare corripimurita tunc quare dana¬
ꝑlir : quando quidem ut ex bonoreuertanur ad malũ perseue¬
rantiã non accepimus qua permaneremus in bono : Nullomodo
hac ex causatione aiusta damnatione seliberabunt : sienim sicut
ueritas loquitur. nemoliberatur adamnatione quae fac¬
ta est ꝑ adã nisi perfidem ihuxpi : ec tamen ab hac damnatione
nonse liberabunt qui poterunt dicere non scaudis se cuangeliũ
xp̃i cũsides ex auditusit : quanto minus seliberabunt quidicturis.

Expanded text:
dubitante, quisquis a Domino ut in bono perseveret precatur, donum dubitante, quisquis a Domino ut in bono perseveret precatur, donum pimus tamen eos; justeque corripimus, qui cum bene viverent, non in eo perseverarunt. Ex bona quippe in malam vitam sua voluntate mutati sunt: et ideo correptione ; et si nihil eis correptio profuerit, sed in vita perdita usque ad mortem perseveraverint, etiam divina in aeternum damnatione sunt digni. Nec se excusabunt dicentes, sicut modo dicunt, Quare corripimur? ita tunc, Quare damnamur, quandoquidem ut ex bono reverteremur ad malum, perseverantiam non accepimus qua permaneremus in bono? nullo modo hac excusatione a justa damnatione se liberabunt. Si enim, sicut veritas loquitur, nemo liberatur a damnatione quae facta est per Adam, nisi per fidem Jesu Christi; et tamen ab hac damnatione non se liberabunt qui poterunt dicere, non se audisse Evangelium Christi, cum fides ex auditu sit : quanto minus se liberabunt qui dicturi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidem quiper seu erauerit usquae infinem hic saluus eritꝰ
quasa lute nisi a &erna cumuero in oratione domini ca dopa¬
tridicimus sci ficetur nomentuũ : quida liut dicimus. quamut
monemus sc̃ific&ur innobis quod cumiã ꝑ lauacrũ regenera¬
tionis effectumest: Quare cotidie afidelib: pascitur nisi nar
ut quod faccume in nobis. perseuer & in nobis. Ram & beatus ciprianus
hoc sic intellegit : exponens quippe eandem orationem : dicimus in quid
nostris : sed quod p&amus adõ ut nomen eius scĩ ficetur in nobis :
C&erum a quo ds̃ sc̃ificatur. qui ipse sc̃ificatꝰ sed quia ipsedixit sci
estote quomodo & ego sc̃ssum: id p&imus & rogamus. ut mbaptis¬
mos cĩfi catisumus  in eo quodesse coepimus perseueremus : ecce
gloriosis simus martri hoc sentit. quod in his uerb cotdie fideles
xp̃i paeunt : utperseuerent meo quod esse ceperunt : Nullo autem

Expanded text:
Quandoquidem qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Quandoquidem qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Qua salute, nisi aeterna? Cum vero in oratione dominica Deo Patri dicimus, Sanctificetur nomen tuum : quid aliud dicimus, quam ut nomen ejus sanctificetur in nobis? Quod cum jam per lavacrum regenerationis effectum sit, quare quotidie a fidelibus poscitur, nisi ut in eo quod factum est in nobis, perseveretur a nobis? Nam et beatus Cyprianus hoc sic intelligit: exponens quippe eamdem orationem, « Dicimus, » inqunostris; sed quod petamus a Deo, ut nomen ejus sanctificetuxit, Sancti estote, quoniam et ego sanctus sum ; id petimus et rogamus, ut qui in Baptismo sanctificati sumus, in eo quod esse coepimus perseveremus. » Ecce gloriosissimus Martyr hoc sentit, quod in his verbis quotidie fideles Christi petunt, ut perseverent in eo quod esse coeperunt. Nullo autem
Abbreviated transcription (Latin):
quamper scuerentiam in bono usque infinem. dedĩmiseratione ꝓmit¬
xp̃i ihũ semꝑcertans prouobis in orationibus. ut st&is perfecti
&plni iomni uolutate dĩ : Quid est ut stetis. nisi ut perse uer&is :
unde dctum est dediabolo. inuerita te nonstetit: quia fuit ibi
se dñ permansit : Nã atiquae isti in fide iamstabant: nec aliud oramus
cũ oramus ut quistat st& nisiut perseuer& : Item iudis a postolus cũ
sune oftendit di donu esse in bono perseuerare : usque iifinem:¬
Quidenim aliud donat qui conseruat sine offensione ut conslicu¬
at ante consectum gloriesuae inmaculatosuin l&itia nisi per¬
seuerantiã bona : quid &iã quod ina postolorũ actib: legimus
audientes autem gentes gauise sunt & exceperunt uerbuhñi
& crediderunt quot quat erant ordinati inuitã & ernã ͦ Quis
ma&crnam uitam potuitor dinari sine perseuerantiae dono ÷

Expanded text:
quam perseverantiam in bono usque in finem, de Dei miseratione promitquam perseverantiam in bono usque in finem, de Dei miseratione promitervus Christi Jesu, semper certans pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti et pleni in omni voluntate Dei : quid est, ut stetis, nisi, Ut perseveretis? Unde dictum est de diabolo, In veritate non stetit : quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam stabant. Nec aliud oramus, cum orsime ostendit Dei donum esse in bono perseverare usque iQuid enim aliud donat, qui conservat sine offensione, ut constituat ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia, nisi perseverantiam bonam? Quid est etiam quod in Apostolorum Actibus legimus, Audientes autem Gentes gavisae sunt, et exceperunt Verbum Domini, et crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam ? Quis in aeternam vitam potuit ordinari, nisi perseverantiae dono?