comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entia necessaria ẽ: qͣmdu ueniat qđ ꝑ
missum ẽ. Nemo aut̃ patiens ẽ. inbonis.
Quando exigit᷑ de homine patientia: in
malis agit. Quando dr̃ patiens esto. tole¬
ra. sustine: molestia ẽ. sub qͣ ce uult deus¬
eẽ. fortem. tolerantẽ. longanimẽ. patientẽ.
D nunquid decipit qui ꝓmisit: m edicus
exerit ferrum ad secanda uulnera. & dic̃
ei qͦm secturus ẽ. Patiens esto. sustine. tole¬
ra. In dolorib exigit patientiam: s post
dolores ꝓmittit salutem. & ille qui cole¬
rat dolores in ferro medici. nisi ꝓponat᷑s
sanitatẽ qͣm ñdum habet: deficit in ddolore
qͦm patit᷑. Multa gͦ mala sunt in isto scło.
intus. foris. ꝓrsus ñ cessant. Habundant
scandala. nemo illa sentit. nisi qui gradit᷑
uiam dĩ. Ei dr̃ in omnib diuinis paginis.
ut toleret p̃sentia. sꝑet futura. amet qͦm
ñ iudet. ut amplectatur cum uiderit. Cari¬
tas enĩ que t̾cia nob acdiungit᷑ ad fidem.¬
& ad spem: maior ẽ. suꝑ fidem & spem. quia fi

Expanded text:
entia necessaria est, quamdiu veniat quod promissum est. Nemo autem patiens est in bonis. Quando exigitur de homine patientia, in malis agit: quando dicitur, Patiens esto, tolera, sustine, molestia est, sub qua te Deus vult esse fortem, tolerantem, longanimem, patientem. Sed numquid decipit qui promisit? Medicus exserit ferrum ad secandum vulnera, et dicit ei quem secturus est, Patiens esto, sustine, tolera: in doloribus exigit patientiam, sed post dolores promittit salutem. Et ille qui tolerat dolores in ferro medici, nisi sibi proponat sanitatem, quam nondum habet, deficit in dolore quem patitur. Multa ergo mala sunt in isto saeculo, intus, foris; prorsus non cessant, abundant scandala: nemo illa sentit, nisi qui graditur viam Dei. Ei dicitur in omnibus divinis paginis, ut toleret praesentia, speret futura, amet quem non videt, ut amplectatur cum viderit. Charitas enim quae tertia nobis adjungitur ad fidem et spem, major est supra fidem
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum ẽ. confiteor peccaui. ñ enĩ dico me iustũ.
Hoc enĩ dicunt pleriq. Quando c̃. forte quisq in
aliqua miseria. in dolorib. intras consolari illũ.
& ille. Peccaui fateor. sunt peccata mea. agnosco
illa. S nunquid tanta peccaui. quanta ille: Ẽgo
noui quanta fecit ille. ego noui quanta cõmisit.
Peccata mea sunt. fateor illa dõ. s minora sunt
qͣm illius. & ecce ille: nichil mali patitur. Noli
turbari. tranquillus esto. ut scias qm̃ rectus
dñs ds̃. & non ẽ. iniquitas in eo. Quid si te ꝓpt̾-¬
ea flagellat mͦ. quia ñ tͥ seruat ignem sempit̾¬
num. Quid si illum ꝓpt̾ea dimittit mͦ. quia
auditurus ẽ. ite in ignẽ ȩ̨t̾num. S quando:
Cum tu positus fueris ad dext̾am. tunc dicetur
positis ad sinistram. ite in ignem et̾num. qui
ꝑatus ẽ. diabolo & angłis eius. Non te gͦ mo-
ueant ista. tranquillus esto. sabbatita. & annun

Expanded text:
nifestum est, confiteor, peccavi - non enim dico me justum. nifestum est, confiteor, peccavi - non enim dico me justum. Hoc enim dicunt plerique. Quando est forte quisquam in aliqua miseria, in doloribus, intras consolari illum: et ille, Peccavi, fateor, sunt peccata mea, agnosco illa; sed numquid tanta peccavi, quanta ille? Ego novi quanta fecit ille, ego novi quanta commisit: peccata mea sunt, fateor illa Deo, sed minora sunt quam illius; et ecce ille nihil mali patitur. Noli turbari, tranquillus esto, ut scias «quoniam rectus Dominus, et non est iniquitas in eo.» Quid, si te propterea flagellat modo, quia non tibi servat ignem sempiternum? Quid, si illum propterea dimittit modo, quia auditurus est, «Ite in ignem aeternum?» Sed quando? Cum tu positus fueris ad dexteram, tunc dicetur positis ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.» Non te ergo ista moveant: tranqui
Abbreviated transcription (Latin):
si plantati estis in domo añ. i nuitais elortrt
sic̃ palma. & multiplicari sicut cetrus libani. &
non arescere sic̃ fenumꝰ. sole candente. sicut hi qͥ
uident᷑ florere sole absente. si gͦ ñ uultis e̾ẽ. fenũ
Tanta mala facit. sanus est: filios habet. plenam
domũ. habundat gła. exaltat᷑ honorib. de ini¬
micis uindicat᷑. & omnia mala committit. Aliꝰ
innocens sui negotii. ñ rapiens aliena. ñ contͣ
qͣmqͣm faciens. laborat inuinculis. in carcerib
ininopia estuat et suspirat. Quomͦ non ẽ. iniquitaᷤᷤ
ineo: Esto tranquillus: & intelliges. Nam per¬
tubaris. & incubiculo tuo obscuras tͥ lucem.
Radiare tͥ uult ȩt̾nus ds̃. noli tͥ facere nubilum
de ꝑturbatione. Esto tranquillus in te. & ide qͥd
tͥ dicam. Quia ds̃ ęt̾nus ẽ. quia mͦ parcit malis.
adducens illos ad pęnitentiam. flagellat bonos
erudiens illos ad regna cęloꝵ: ñ ẽ. iniqͥtas meo.
Noli timere. Ecce ego flagellatus sum tantũ. ma-¬

Expanded text:
i plantati estis in domo Domini, si vultis florere sicut palma, et multiplicari sicut cedrus, Libani, et non arescere sicut fenum sole candente; sicut hi qui videntur florere sole absente. Si ergo non vultis esse fenum, Tanta mala facit; sanus est, filios habet, plenam domum, abundat gloria, exaltatur honoribus, de inimicis vindicatur, et omnia mala committit: alius innocens sui negotii, non rapiens aliena, non contra quemquam faciens, laborat in vinculis, in carceribus, in inopia aestuat et suspirat. Quomodo «non est iniquitas in eo?» Esto tranquillus, et intelliges; nam perturbaris, et in cubiculo tuo obscuras tibi lucem. Radiare tibi vult aeternus Deus; noli tibi facere nubilum de perturbatione. Esto tranquillus in te, et vide quid tibi dicam. Quia Deus aeternus est, quia modo parcit malis, adducens illos ad poenitentiam; flagellat bonos, erudiens illos ad regnum coelorum; «non est iniquitas in eo:» noli timere. Ecce ego flagellatus sum tantum, ma
Abbreviated transcription (Latin):
posuit refugium suum. ad qͦt ñ ac cedunt mala.
& flagellum ñ apꝓpinquabit tab̾ naculo eius.
s & nos qui laboramus int̾ra. & adhuc in
cemptationib uiuimus. quoꝵ gressus cunent᷑
ne in laqueos incidant: audiamus uocem
dni dĩ nr̃i. & consolantis nos & dicentis nob̾.¬
điam eum. cũ ipso sum incribulatione. Noli
cuere quando tribularis. ne quasi ñ tecũ sit
ds̃. fides sit tecum: & tecũ ẽ. deus intribula¬
tione. Fluctus sunt maris. turbaris innauigio.
quia dormit xp̃c̃. Dormiebat in naui xp̃c. peri¬
bant homines. Si fides tua dormit in corde cuo:
dormientem. erige fid̃em tuam: & noueris qͥa ñ
te deserit. s ido putas te deseri: qͥa ñ quando
uis eripit. Eripuit tres pueros de igne. Q ui
eripuit tres pueros. deseruit machabeos:
Absit. & illos eripuit. & illos coronauit. lls
coiꝑalit̾ ut infideles confunderent᷑: istos sũ¬
alit᷑. ut fideles imitarent᷑. Cum ipso sum in

Expanded text:
posuit refugium suum, ad quod non accedent mala, posuit refugium suum, ad quod non accedent mala, et flagellum non appropinquabit tabernaculo ejus; sed et nos qui laboramus in terra, et adhuc in tentationibus vivimus, quorum gressus timentur, ne in laqueos incidant, audiamus vocem Domini Dei nostri consolantis nos, et dicentis nobdiam eum; cum ipso sum in tribulatione.» Noli timere quando tribularis, ne quasi non tecum sit Deus. Fides sit tecum, et tecum est Deus in tribulatione. Fluctus sunt maris, turbaris in navigio, quia dormit Christus. Dormiebat in navi Christus, peribant homines . Si fides tua dormit in corde tuo, dormientem; erige fidem tuam, et noveris quia non te deserit. Sed ideo putas te deseri, quia non quando vis eripit. Eripuit tres pueros de igne . Qui eripuit tres pueros, deseruit Machabaeos ? Absit. Et illos eripuit, et illos: illos corporaliter, ut infideles confunderentur; istos spiritualiter, ut fideles imitarentur. «Cum ipso sum in
Abbreviated transcription (Latin):
ens. cir̾uit qͣrens qͣm deuoret: Aꝑte seuiens leo.
quęrebat qͣm deuoraret. Draco quomͦ insidiat᷑:
ꝑhereticos. Tales cimens paulus ne ab eis corrũ¬
ꝑet᷑ eccła auirginitate fid̾i. qͣm gestat in corde: ait.
Desponsaui uos uni uiro uirginem castam
exhibere xp̃o. & timeo ne sicut serpens euã
seduxit astutia sua: ita & mentes ur̃e corrũ¬
pant᷑ a caritate quȩ ẽ. in xp̃o. Uirginitatem
corporis pauce feminȩ habent in ęccła. s uir¬
ginitatẽ cordis omnes fideles habent. In ipsa
fide uirginitatẽ cordis timebat corrumpi a
chabolo. Qͣm qui ꝑdiderunt: sine causa sunt uir¬
gines corpore. Corrupta corde. qͥd seruat in cor¬
pore: Ideo mulier catholica: p̃cedit uirginẽ
basiliscus : sic̃ diabolus rex ẽ. demonioꝵ. &
conculcabis leonẽ & draconem. Ian uerba dĩ¬
ad eccłam. Qm̃ in me sꝑauit eruam eũ. N
solũ gͦ caput qdđ mͦ sedet ingelo. qm̃ altissimũ

Expanded text:
ens circuit, quaerens quem devoret» ? Aperte saeviens leo ens circuit, quaerens quem devoret» ? Aperte saeviens leo quaerebat quem devoraret: draco quomodo insidiatur? Per haereticos. Tales timens Paulus, ne ab illis corrumperetur Ecclesia a virginitate fidei, quam gestat in corde, ait: «Desponsavi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo; et timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, ita et mentes vestrae corrumpantur a castitate quae est in Christo» . Virginitatem corporis paucae feminae habent in Ecclesia; sed virginitatem cordis omnes fideles habent. In ipsa fide virginitatem cordis timebat corrumpi a diabolo; quam qui perdiderint, sine causa sunt virgines corpore. Corrupta corde quid servat in corpore? Adeo mulier catholica praecedit virginem basiliscus, sicut diabolus rex est daemoniorum. «Et conculcabis leonem et draconem.» 10. am» «in me speravit, eruam eum.» Non solum ergo caput, quod modo sedet in coelo, quia altissimum
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit discipłos suos. Quare: Quia altissimum
posuit refugium suũ. quia clarificatus misit
spm̃ scm̃. Soluit credentes areatu legis. ne in
lapidem offenderent pedes eius. Iam cetera mani-¬
festa sunt. fr̃s. quia sepe cractata sunt. Suꝑ
aspidem & basiliscum ambulabis. & concul¬
cabis leonem & draconẽ. Quid sit serpens nostiᷤᷤ.
qͦmͦ suꝑ illum calcat ęccła. quȩ ñ iuncit᷑. quia
cauet astritiam ⁊pfus. Qͤmadmodũ aut̃ sit leo
& draco: puto hoc nosse caritatẽ uram. Leo aꝑte
seuit.draco occulte insidiatur. Utramq uim
& potestatem: habet diabolus. Qndo martẏres
occidebant᷑ leo erat feuiens. quando heretici
insidiant᷑ araco ẽ. subrepens. Uicisti leonem.
uince ᷑ draconẽ. Non te frangat leo. ñ te decipi¬
at draco. Probemus qͥa leo erat: qͣndo aꝑte se¬
uiebat. Exhortans martyres: petrus ait. Nesci¬
tis qͥa adu̾sarius ur̃ diaboluis canqͣm led rugi.¬

Expanded text:
plevit discipulos suos. Quare? Quia altissimum plevit discipulos suos. Quare? Quia altissimum posuit refugium suum: quia clarificatus misit Spiritum sanctum, solvit credentes a reatu Legis, ne in lapidem offenderent pedes ejus. 9. «vers.» 13. Jam caetera manifesta sunt, fratres, quia saepe tractata sunt. «Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem». Quis sit serpens, nostis: quomodo super illum calcet Ecclesia, quae non vincitur, quia cavet astutias ipsius. Quemadmodum autem sit leo et draco, puto et hoc nosse Charitatem vestram. Leo aperte saevit; draco occulte insidiatur: utramque vim et potestatem habet diabolus. Quando martyres occidebantur, leo erat saeviens: quando haeretici insidiantur, draco est subrepens. Vicisti leonem, vince et draconem: non te fregit leo, non te decipiat draco. Probemus quia leo erat, quando aperte saeviebat. Exhortans martyres Petrus ait: «Nescitis quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugi
Abbreviated transcription (Latin):
& impleuit eos amore. Timore petrus ter negauit
sc̃õ. cũ fidutia cepit p̃dicare. Qui aduocẽ ancil¬
le ter negauit: accepto spũ scõ int̾ flagella pͥn-¬
cipum. confessus ẽ. qͣm negauerat. Nimirũ qͥa
dñs ipsũ trinum timorem. trino amore dissoluit.
Resurgens enĩ amortiis: ait petro. Petre amas me :
Nondix̃ times me. Nam si adhuc cimeret. offen¬
deret ad lapidem pedẽ sium. Amas me inquit:
& ille. Amo. Sufficiebat semel. Fotte mͥ sufficera
qui cor ñ uideo. Quanto magis suffi teret dño.
qͥ uidebat quib medullis uiscerũ suoꝵ. dicebat
petrus amo: n sufficit dño. respondere semel:
in t̾rogat iterum. & respondit ille. Int̾rogat
t̾cio. & iam tedio affectus petrus. quasi dubita¬
nia. tuscis quia amo te.S dñs cum illo sic
egit: canqͣm diceret. Ter me negasti timendo: t̃
confitere amando. Isto amore & ista caritate. re¬

Expanded text:
et implevit eos amore. Timore Petrus ter negavit et implevit eos amore. Timore Petrus ter negavit sancto, cum fiducia coepit praedicare. Qui ad vocem ancillae ter negavit; accepto Spiritu sancto, inter flagella principum confessus est quem negaverat . Non mirum; quia Dominus ipsum trinum timorem trino amore dissolvit. Resurgens enim a mortuis ait Petro: «Petre, amas me?» Non dixit: Times me? Nam si adhuc timeret, offenderet ad lapidem pedem suum. «Amas me?» inquit; et ille: «Amo.» Sufficiebat semel. Forte mihi sufficeret, qui cor non video; quanto magis sufficeret Domino, qui videbat quibus medullis viscerum suorum dicebat Petrus: «Amo?» Non sufficit Domino respondere semel; interrogat iterum, et respondet ille: «Amo». Interrogat tertio, et jam taedio affectus Petrus, quasi dubitania, tu scis quia amo te» . Sed Dominus cum illo sic egit, tanquam diceret: Ter me negasti timendo, ter confitere amando. Isto amore et ista charitate re
Abbreviated transcription (Latin):
in terra. Quiqd sunt pedes dñi  Apłi. missi ꝑ
totum orbem t̾rarum. Quid sunt pedes dñi:
Omnes ȩuangłistȩ. inquib ꝑagrat dñs uniu̾sas
gentes. Metuendũ exat. ne euangłiste offen¬
derent in lapidem. Illo enĩ inçelo posito capite.
pedes qui in t̾ra laborabant: possent offen-¬
dere inlapidem. In qͦm lapidem᷑ In legem. in
tabulis lapideis datam. Ne gͦ legis rei fieress
ñ accepta gr̾a. & in lege rei tenerent᷑. ipsa
ẽ. enĩ offensio reatus: quos lex tenebat reos.
abioluit dñs ut iam in legem ñ offend̾ent.
Ne pedes buĩ caprtis in currtĩt in legis ientũ
missus e̾. sp̃s sc̃s. ut amorem faceret. & solueret
a timore. Timor legem ñ implebat. amor imple
donauerunt suas. G ñ est mirandũ. quia ideo
in manib angłoꝵ assumptꝰ ẽ. dñs in cȩlum. ne
offenderet ad lapidem pes eiꝰ. Ne illi qͥ int̾ra la¬
borabant in corpore eiꝰ. ꝑagrantes totum orbẽ
terrarũ. fierent rei legis: subtraxit ab eis timorẽ.

Expanded text:
i missi per totum orbem terrarum. Qui sunt pedes Domini? Omnes Evangelistae, in quibus peragrat Dominus universas gentes. Metuendum erat ne Evangelistae offenderent in lapidem: illo enim in coelo posito capite, pedes qui in terra laborabant, possent offendere in lapidem. In quem lapidem? In Legem in tabulis lapideis datam. Ne ergo Legis rei fierent, non accepta gratia, et in Lege rei tenerentur; ipsa est enim offensio reatus: quos Lex tenebat reos, absolvit Dominus, ut jam in Legem non offenderent. Ne pedes hujus capitis incurrerent in Legis reatum, missus est Spiritus sanctus ut amorem faceret, et solveret a timore. Timor Legem non implebat, amor implevdonaverunt suas. Ergo non est mirandum quia ideo in manibus Angelorum assumptus est Dominus in coelum, ne offenderet ad lapidem pes ejus: ne illi qui in terra laborabant in corpore ejus, peragrantes totum orbem terrarum fierent rei Legis, subtraxit ab eis timorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudes quia res tuas inuenisti. ñ es tristis qͥla
ꝑisti: Quanto melius cunica cua ꝑiret:s
anima tua. Subsannat in omnib his. d¬
meliosus ẽ. parentib: odit ininicũ. insade
usq ad mortem. furatur ubi occasionẽ imer
a falso cestimonio ñ cessat. insidiat᷑ matrime
alieno. concupiscit rem ꝓximi sui. facit he
omnia. & floret indiutiis. in honorib a
cellentia mundi huius. Uidet eum ille mit
Ds̃. puto mali tͥ placent. & bonos odisti bi
eos: qui faciunt iniquitatẽ. Si cõmotus fie.
& illi cogitationi consenserit. ꝑdet sablum
ꝑdito sabbato ab interiore homine. & erlisa
quiete cordis & bona cogitatione repulsa u¬
pit iam imitari illum qͤm uidet in malisfem¬
tem. & conuertit se ipse ad facienda mlla di
aut̃. patiens ẽ. quia ęt̾nus est. nouit dionui¬
dicii sui. ubi omnia examinat. Hoc nos dañ¬

Expanded text:
Gaudes quia res tuas invenisti; non es tristis quia tu Gaudes quia res tuas invenisti; non es tristis quia tu peristi? Quanto melius tunica tua periret quam anima tua? Subsannat in his omnibus; contumeliosus est parentibus, odit inimicum, insectatur usque ad mortem, furatur ubi occasionem invenerit, a falso testimonio non cessat, insidiatur matrimonio alieno, concupiscit rem proximi sui: facit haec omnia, et floret in divitiis, in honoribus, in excellentia mundi hujus. Videt eum ille miser dicit: Deus, puto, mali tibi placent, et bonos odisti, amas eos qui faciunt iniquitatem. Si commotus fuerit, et illi cogitationi consenserit, perdet sabbatum ltissime.» Jam perdito sabbato ab interiore homine et exclusa quiete cordis, et bona cogitatione repulsa, incipit jam imitari illum quem videt in malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda mala. Deus autem patiens est, quia aeternus est, et novit diem judicii sui, ubi omnia examinat. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cuiusqͣm rem concupiui. ñ falsum testimo¬
nium ad uersus aliqͤm dixi. ñ patri uel matri
in iuriam feci. ñ ad idola inclinatus sum. non
accepi nomen dñi dĩ in uanum. seruaui me
a peccato. Enumerat decem coidas. idest. decẽ
p̃cepta legis. & int̾rogat se sccđm singła. et ui¬
dec se ñ pecrasse. nec in uno. & contristat᷑ qͥa
talia mala paritur. & illi qui non dico aliqͣs
coidas tangunt. s nec cangunt ipsũ psaltera
& nichil boni oꝑantur. consulunt idola. & s¬
te cunc uident᷑. xpĩani. quando nichil malip
tiuntur domiis eoꝵ. Quando aliqua ibi t̾b¬
latio ẽ. currunt ad phẏ conem. aut sortila
aut mathematicum. De̾ illi nomen xp̃i. sis¬
sannat. torquet os. Drͣ illi. Fidelis cur consi¬
lis mathematicum: &t ille. Recede amĩ ps
mͥ ꝓdidit res meas. Nam ꝑdidissem. & inli¬
ctum remansissem. Homo bone. nonne sigis
ce signo crucis xp̃i: & lex omnnia ista ꝓbibt

Expanded text:
non cujusquam rem concupivi, non falsum testimonon cujusquam rem concupivi, non falsum testimonium adversus aliquem dixi, non patri vel matri injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, non accepi nomen Domini Dei in vanum: servavi me a peccato. Enumerat decem chordas, id est, decem praecepta Legis , et interrogat se secundum singula, et videt se non peccasse, nec in uno; et contristatur quia talia mala patitur. Et illi qui, non dico, aliquas chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum psalterium, et nihil boni operantur, consulunt idola: et forte tunc videntur christiani, quando nihil mali patitur domus eorum; quando autem aliqua ibi tribulatio est, currunt ad pythonem, aut sortilegum, aut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsannat, torquet os. Dicitur illi: Fidelis, consulis mathematicum? Et ille: Recede a me: ipse mihi prodidit res meas; nam perdidissem, et in planctu remansissem. Homo bone, nonne signas te signo crucis Christi? Et lex omnia ista prohibet.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erubescent. Quia gͦ boni nichil poteris oꝑa¬
ri. nisi illuminatus alumine dĩ. & feruefactꝰ
a spũ dĩ: quando uideris ce bene oꝑantem:
confitere dõ. & dic qđ ait apłs. Dic tͥ ne
ex tollaris. Quid enĩ habes qͦd ñ accepistiͦ Si
aut̾ accepisti. qͥd głaris quasi ñ acceperis.
Hic gͦ confitetur dõ. & docet nos bonam confes¬
sionem: quia dicit. Iocundasti me dne in fac¬
tura tua. & in oꝑib manuum tuarũ exul-¬
tabo. Quid agimus de illis. qui male iuuunt:¬
& florent: Hinc enim ꝑturbatũ animum
babent. & qui ꝑdit sabbatum. uidet se cotidie
rerum. forte in opia rei familiaris. forte infa¬
me. & siti & miditate. forte se incarcere bona
facientẽ. & illum aquo in carcere missus est.
mala facientẽ & exultantem. & sub intrat¬
in con pessima cogitatio aduersus dm̃. & dit̾.
Ds̃ quare tͥ seruio. quare obȩdio uerbis tuis: N
rapui aliena. ñ furtum seci. ñ hominẽ occidi.

Expanded text:
non erubescent» . Quia ergo nihil boni potes operanon erubescent» . Quia ergo nihil boni potes operari, nisi illuminatus a lumine Dei, et fervefactus a Spiritu Dei; quando videris te bene operantem, confitere Deo, et dic quod ait Apostolus, dic tibi ne extollaris: «Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis» ? Hic ergo confitetur Deo et docet nos bonam confessionem, quia dicit: «Jucundasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo.» 7. Quid agimus de illis qui male vivunt, et florent? Hinc enim perturbatum animum habet qui perdit sabbatum: videt se in bonisrerum, forte in inopia rei familiaris, forte in fame et siti et nuditate, forte se in carcere bona facientem, et illum a quo in carcerem missus est et mala facientem et exsultantem; et subintrat cor pessima cogitatio adversus Deum, et dicit: Deus, quare tibi servio? quare obedio verbis tuis? Non rapui aliena, non furtum feci, non hominem occidi,
Abbreviated transcription (Latin):
ait: Qͥ loquit᷑ mendaciũ. de suo loquit᷑: id ẽ qͥ
peccat. de suo peccat. Attendite gͦ sententiam
contra. Si enim cum loquitur quis mendaciũ
de suo loquit᷑: restat ut qui loquit᷑ ueritatem
de dĩ loquatur. Idõ dr̃ alio loco. ds̃ solus ue¬
rax. omnis aut̾ homo mendax. Nontͥ cta̾ in
hac sententia. Uade securus. mentire qͥa homo
es. Immo uide te hominem. quia mendax es. &
ut sis uerax. bibe ueritatem ut de dõ ructes. ut
sis uerax. Quia de cuo illam ñ potes habere:
restat ut inde illam bibas. unde fluit. Quomͦ
si aluce recesseris intenebris es. qͦmͦ lapis ñ
de se feruet. s uel asole uel abigne. si eum
calori subtraxeris: frigescit. ubi apparet quia
u& ab igne: sic & tu siado recesseris frigesces.
feruentes. Item de luce quid dicit Si ad eum
accesseris: in lumine eris. Idõ psalmus dic̃. acce¬
dite ad eum & illuminamini. & uultus ur̃i

Expanded text:
ait? «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur;» id est, qui ait? «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur;» id est, qui peccat, de suo peccat. Attendite sententiam contra. Si enim qui loquitur mendacium, de suo loquitur; restat ut qui loquitur veritatem, de Dei loquatur. Ideo dicitur in alio loco: «Deus solus verax; omnis autem homo mendax» . Non tibi dicitur in hac sententia, Vade, securus mentire, quia homo es: imo vide te hominem, quia mendax es; et ut sis verax, bibe veritatem, ut de Deo ructes, ut sis verax. Quia de tuo illam non potes habere, restat ut inde illam bibas , unde fluit. Quomodo si a luce recesseris, in tenebris es: quomodo lapis non de se fervet, sed vel a sole vel ab igne, si eum calori subtraxeris, frigescit; ibi apparet, quia ab igne: sic et tu si a Deo recesseris, frigesces; s, «Spiritu ferventes» . Item de luce quid dicit? Si ad eum accesseris, in lumine eris; ideo psalmus dicit: «Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri
Abbreviated transcription (Latin):
bene. In psallendo enim: hylaritas est. & quid di¬
cit apłs : Hilarem enĩ datoiẽ diligit dr̃. Qͥcquid
facis: cum hilaritate fac bonum. tunc & bene faciᷤᷤ.
Si aut̾ cum cristicia facis: fit de te. ñ facis: &
portas magis psalterium. ñ cantas. In psalterio
decacordo cum cantico in cithara: hoc ẽ. inuer¬
bo & oꝑe. Cum cantico: in uerbo. in eithara:
inoꝑe. Si uerba sola dicis: quasi canticũ solũ
habes. citharam ñ babes. Si aut̃ oꝑaris & ñ lo¬
queris: quasi solam citharam habes. ꝓpt̾ hoc
& loquere bene. & fac bene. siuis habere canti-
cu me formasti. Siquid forte boni fecero: infac¬
iiis. Nisi enim te foimaret ad oꝑa bona. non
nosses nisi oꝑa cua mala. Qui enĩ loquit᷑ menda¬
cium: de suo loquit᷑. Hoc ȩuangłium dic̃. Om̃e
peccatum mendatium ẽ. Cont᷑ legem enĩ. cont᷑
ueritatem quicquid ẽ: mendacium dr̃. G quid

Expanded text:
bene. In psallendo enim hilaritas est. Et quid dibene. In psallendo enim hilaritas est. Et quid dicit Apostolus? «Hilarem enim datorem diligit Deus» . Quidquid facis, cum hilaritate fac: bonum tunc et bene facis. Si autem cum tristitia facis, fit de te, non facis; et portas magis psalterium, non cantas. «In psalterio decachordo, cum cantico in cithara:» hoc est, verbo et opere. «Cum cantico,» verbo; «in cithara,» opere. Si verba sola dicis, quasi canticum solum habes, citharam non habes: si operaris, et non loqueris, quasi solam citharam habes. Propter hoc et loquere bene, et fac bene, si vis habere canticutu me formasti: si quid forte boni facio, in facin operibus bonis» . Nisi enim te formaret ad opera bona, non nosses nisi opera tua mala. «Qui» enim «loquitur mendacium, de suo loquitur» : hoc Evangelium dicit. Omne peccatum mendacium est. Contra legem enim et contra veritatem quidquid est, mendacium dicitur. Ergo quid
Abbreviated transcription (Latin):
tati funt. Hec patiebant᷑ in captiuitate popłi isł
Nox erat. ꝑ noctem confitebat᷑ daniel ueritatem dĩ.
Dicebat moratione. Peccauimus. impie egimus. in¬
quitatem fecimus. Tibi dñẽ gła. nob̾ confusio.
Ueritatem dĩ annuntiabat ꝑ noctẽ. Quid ẽ. ueri¬
catem dĩ annuntiare ꝑnoctem: Non accusare
dm̃: quia aliquid pateris mali. s tribuere illud
peccatis tuis. emendationi ipsius. ad annuntiandtũ
mane miscđiam ipsius. & ueritatem ꝑ noctem.
Cum miscđiam annuntias mane. & ueritatẽ per
noctem: semꝑ laudas dm̃. semꝑ confiteris dõ. et
tico in cithara. Decacordum psalterium ñ modo
audistis: Decacordum psalterium: significat decẽ
p̃cepta legis. S cantare in illo opus est. ñ portare
psalterium. Nam & iudei habent legem. portant
ñ psallunt. Qui sunt qui psallunt: Qͥ oꝑantur
Parum ẽ. Qui oꝑant᷑ cũ tristicia: ñdum psallunt.
Qui sunt qui psallunt: Qͥ cum hylaritate factunt

Expanded text:
itati sunt . Haec patiebatur in captivitate populus Israel: nox erat. Per noctem confitebatur Daniel veritatem Dei; dicebat in oratione, «Peccavimus, impie egimus, iniquitatem fecimus: tibi, Domine, gloria, nobis confusio» . Veritatem Dei annuntiabat per noctem. Quid est, veritatem Dei annuntiare per noctem? Non accusare Deum, quia pateris aliquid mali; sed tribuere illud peccatis tuis, emendationi ipsius: «Ad annuntiandum mane misericordiam ipsius, et veritatem per noctem.» Cum misericordiam annuntias mane, et veritatem per noctem, semper laudas Deum, semper confiteris Deo, et lterio, cum cantico in cithara.» Dechachordum psalterium non modo audistis. Decachordum psalterium significat decem praecepta Legis. Sed cantare in illo opus est, non portare psalterium. Nam et Judaei habent Legem; portant, non psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui operantur. Parum est: qui operantur cum tristitia, nondum psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui cum hilaritate faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
meis fecistis: mͥ fecistis. Amemus & imitenur.
queri gͦ ad cȩlum: si ñ falsum respondes cũ
dr̾. sursum cor. sursũ cogitationẽ. sursum
amorẽ. sursũ sꝑem. ne putrescat int̾ra. Griti.¬
cum ñ audes ponere in humida t̾ra. ne putͦs¬
cat qđ laborasti. & messiusti. triturasti. et
uentilasti. Quęris locũ tritico tuo. & ñ qͦris
locum cordi cuo. ñ quęris thesauro tuo. fãc
quiequid potes in t̾ra. Eroga. ñ ꝑdes s re¬
conães. & quis seruat. xpc. quia & te saluat.
Ue nouit seruare. thesaurum tũ ñ nouit
seruare: Quare aut̃ uult ut locũ mutes
thesauro tuo. nisi ut locũ mutes corddi cuo:
emo enĩ cogitat. nisi de thesauro suo.Qmͣ
multi bic sunt. qui memͦ audiunt. & ñ ẽ.
co cor uisi insacellis suis. In t̾ra estis. quia

Expanded text:
meis fecistis, mihi fecistis» . Amemus, et imitemur; quere ergo ad coelum, si non falsum respondes cum dicitur, Sursum cor, sursum cogitationem, sursum amorem, sursum spem; ne putrescat in terra. Triticum non audes ponere in humida terra, ne putrescat, quia laborasti et messuisti, triturasti et ventilasti. Quaeris locum tritico tuo, et non quaeris locum cordi tuo? non quaeris locum thesauro tuo? Fac quidquid poteris in terra: eroga; non perdes, sed recondes. Et quis servat? Christus qui et te servat. Te novit servare, thesaurum tuum non novit servare? Quare autem vult ut locum mutes thesauro tuo, nisi ut locum mutes cordi tuo? Nemo enim cogitat nisi de thesauro suo. Quam multi hic sunt qui me modo audiunt, et non est cor eorum nisi in saccellis suis? In terra estis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
laboras ut uideas. Nescio quid magnumo
qđ uisuri sumus. quando tota merces ne
uisio ẽ. & ipsum magnũ uisum. hoc ẽs
nr̃ ibc xp̃c. Ipse qui humilis uisus ẽ: ppꝰ
debitur magntis. & letificabit nos. qͥmꝰ¬
centem. Qui diligit me. diliget᷑ apatre meo. et
ego diligam eũ. & quasi diceret᷑ ei. & quid
ei dabis qui te diligit: ostendam inquit me¬
ipsum illi. Desideremis. & amemus: & flagre¬
mus. si sponsa sumais. Sponsus ab sens ẽ: sustine¬
amus. ueniet qͦm desideramus. Tantũ pignus
dedit. ñ timeat sponsa: ne deserat᷑ a sponso. ñ
dimitat pignus suum. Qđ pignus dedit : San¬
guinem sinĩ fudit. Qđ pigniis dedit: Sp̃m scm̃
misit. Talia pignera dimittet ille sponsus: Si
ñ amaret: talia pignera ñ daret. lã amat. Osi
sic amaremus. Maiorẽ dilectionẽ nemo habet.
qͣm ut animã suam ponat ꝓamicis suis. Et nos
quomͦ possumus ponere animas nr̃ãs ꝓ illo: Qd
illi ꝓdest qͣndo iam altissimũ posuit refugiũ

Expanded text:
laboras, ut videas. Nescio quid magnum est quod visuri sumus, quando tota merces nostra visio est: et ipsum magnum visum hoc esristus. Ipse qui humilis visus est, ipse videbitur magnus, et laetificabit nos, qngelio dicentem: «Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum.» Et quasi diceretur ei, Et quid ei dabis qui diligit te? «Ostendam,» inquit, «meipsum illi» . Desideremus, et amemus: flagremus, si sponsa sumus. Sponsus absens est, sustineamus: veniet quem desideramus. Tantum pignus dedit, non timeat sponsa ne deseratur ab sponso: non dimittit pignus suum. Quod pignus dedit? Sanguinem suum fudit. Quod pignus dedit? Spiritum sanctum misit. Talia pignora dimittet ille sponsus? Si non amaret, talia pignora non daret. Jam amat. O si sic amaremus! Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis : et nos quomodo possumus ponere animas nostras pro illo? Quid illi prodest, quando jam altissimum posuit refugium
Abbreviated transcription (Latin):
Longitudo illa ẽ. ꝙͦ ñ habet finẽ: ęt̾na uti
quę nob̃ ꝓmittit᷑ in dieb longis. & uerii
sufficit: non sine causa dixͣ. replebo eũ.
nob̾ sufficit quicquid longum ẽ. intẽpon
si habet finem. & ido nec longũ dicendũ
Et si auari sumus. uite ȩt̾ne debemius ẽẽ a¬
ri. talem uitam desiderare. qͦ ñ habet fũ
Ecce ubi extendat᷑. auaritia tua. Argentiũs
sine fine. uitam ȩt̾nam desidera sine fir
Non uis ut habeat finem possessio tua: ure
et̾nam quȩre. Longitudine dierum rei¬
bo eum. & ostendam illi salutare meun
Nec hoc fr̃s breuit̾ p̃tereundum ẽ. Ostnl
illi salutare meum. hoc dix̃. ostendam ll
ipsum xpm. Quare : Non ẽ. uisus int̾ra. ẽd
magnũ nobis habet ostendere: S ñ c̃ usus
tali uisu: quali uidebimus. Tali uisu usu
quali qui uiderunt crucifixerunt. Fcce qu
uiderunt crucifixerunt. nos ñ uidemus et

Expanded text:
Longitudo illa est quae non habet finem, aeterna vita quae nobis promittitur in diebus longis. Et vere, quia sufficit, non sine causa dixit, «replebo eum.» Non nobis sufficit quidquid longum est in tempore, si habet finem; et ideo nec longum dicendum est. Et si avari sumus, vitae aeternae debemus esse avari: talem vitam desiderate, quae non habet finem. Ecce ubi extendatur avaritia nostra. Argentum vis sine fine? Vitam aeternam desidera sine fine. Non vis ut habeat finem possessio tua? Vitam aeternam quaere. «Longitudine dierum re «Et ostendam illi salutare meum.» Nec hoc, fratres, breviter praetereundum est. «Ostendam illi salutare meum:» hoc dicit, Ostendam illi ipsum Christum. Quare? non est visus in terra? Quid magnum nobis habet ostendere? Sed non est visus tali visu, quali videbimus. Tali visu visus est, quali qui viderunt, crucifixerunt: ecce qui viderunt, crucifixerunt; nos non vidimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Petrus ñdum fuit flumen. qͣndo adͥ in¬
t̾rogationem ancillȩ ter xp̃m negariit. Nescio
hominem. Hic cimens mentit᷑. ñdum elcut
eis ne omnino loquerent᷑. neq docerent in
nomine ibu. Petrus aut̃ & ioħs dixer̃ adͥeis.
Si rustum ẽ. coram dõ. ut uob̃ obaudiamus
magis qͣm dõ : iudicate. Non enĩ possums
quȩ uidimus & audiuimus: ñ loqͥ. Cleuiaa.¬
runt gͦ flumina uoces suas. a nocib aqͣria

Expanded text:
runt. Petrus nondum fuit flumen, quando inrunt. Petrus nondum fuit flumen, quando interrogatione ancillae ter Christum negavit: «Nescio hominem» . Hic timens mentitur; nondum elevat eis ne omnino loquerentur, neque docerent in nomine Jesu. Petrus autem et Joannes dixerunt ad eos: «Si justum est coram Deo, ut vobis obediamus magis quam Deo, judicate: non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui. Elevaverunt» ergo «flumina vo
Abbreviated transcription (Latin):
ramus. simul quȩ ramus quȩ sunt flumina.
quȩ eleuauerunt uoces suas. Stabat ib̾s et
clamabat. dictũ ẽ. in ȩuangłio. Quid clama-¬
bat. E cce iam ipsum caput fluminũ clapat.
ipse fons uite unde sunt fiumina oursura.
leuauit pͥmo uocem suã. & quid÷ Scabat ihe¬
& clamaliit. Qui credit ĩme sic̃ dic̃ scriptu
ra. flumina aquȩ uiuȩ de uentre eiꝰ fiuent.
credituri. Sp̃s aut̃ nondũ eratdatus. qͥa iħc
ñdum erat głificatus. Cũ aut̃ głificatus eẽt.
iħc in resurrectione & ascensione incȩlos.
sic̃ nostis. fr̃s: impletis ibi decem dieb. ꝓpt̾
quoddam sacramentum. misit spm̃ sc̾ba sutĩ.
unde impleta sunt multa flumina. De ipso
flumine. dic̃ psalmus alio loco. Fluminis
impetus lecificat ciuitatem dĩ. Gͦ facta sunt
flumina currentia de uentre discipłoꝵ. cũ
acceperunt spm̃ scm̃. Ipsa flumina accepto
spũ scõ. Unde flumina eleuauerunt uoces
suas: Quare eleuauerunt. Quia pͥmo timue¬

Expanded text:
eramus, simul quaeramus quae sunt flumina eramus, simul quaeramus quae sunt flumina quae elevaverunt voces suas. «Stabat Jesus, et clamabat,» dictum est in Evangelio. Quid clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum clamat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam. Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent.» credituri. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus . Cum autem glorificatus esset Jesus in resurrectione et ascensione in coelos, sicut nostis, fratres; impletis ibi decem diebus propter quoddam sacramentum, misit Spiritum suum sancunde impleta sunt multa flumina. De ipso flumine dicit psalmus alio loco: «Fluminis impetus laetificat civitatem Dei» . Ergo facta sunt flumina currentia de ventre discipulorum, cum acceperunt Spiritum sanctum: ipsa flumina accepto Spiritu sancto. Unde flumina elevaverunt voces suas? quare elevaverunt? Quia primo timue
Abbreviated transcription (Latin):
Ab et̾no dixit. a fotoe oros. Sic habet grecus.
PoN aliquando scłm ponitur. aliquando
et̾num ponit᷑. Gͦ ocu qui ex illo iuderis na-¬
tus: ex ȩt̾no es. Non aut̃ natiuitas huma¬
na cogititur. s cogitet᷑ et̾nitas diuina. S̾
cepit. ex quo natus ẽ. creuit. Audistis euan-¬
głium. Elegit discipłõs. impleuit illos. &
natus ẽ. dñs audiuimus locuta flumina.
neq quando baptitatus ẽ. neq quando passuᷤᷤ
est. Non audiuimus flumina locuta. Legi¬
te ȩuangłium. ñ inuenietis qͥa locuta sunt
flumina. Parum ẽ. quia locuta sunt. eleua-¬
uerunt uoces suas. Non solum locuta sunt.
s. fortit̾. magne. excelse. Quȩ sunt ista flumi-¬
na quȩ locuta sunt. Diximus qđ in ȩuan¬
głio ñ legimus. tam̃ ibi quȩramus. Nam si
ibi non inuenimus. ubi inueniemꝰ: Ego uob̾
fingere potero. & subito ero ñ certus dispu¬
cator: s ineptus fabulator. Ineuangłium qͥͦ¬

Expanded text:
no dixit ἀπὸ αἰῶνος; sic habet graecus: no dixit ἀπὸ αἰῶνος; sic habet graecus: αἰὼν aliquando saeculum ponitur, aliquando aeternum ponitur. Ergo, o tu qui ex illo videris natus, ex aeterno es. Non autem nativitas humana cogitetur, sed cogitetur aeternitas divina. Ergo coepit ex quo natus est, crevit: audistis Evangelium. Elegit discipulos, implevit illos, conatus est Dominus, audivimus locuta flumina, neque quando baptizatus est, neque quando passus est; non audivimus flumina locuta. Legite Evangelium, non invenitis quia locuta sunt flumina. Parum est quia locuta sunt, «elevaverunt voces suas:» non solum locuta sunt, sed fortiter, magne, excelse. Quae sunt ista flumina quae locuta sunt? Diximus quod in Evangelio non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vobis fingere potero: et subito ero non certus dispensator, sed ineptus fabulator. In Evangelio qua
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dauid. ante luciferum gentute: ante omne
qđ illuminat᷑. Per luciferũ eium. auc stellas
omnes significat. & ꝑstellas temꝑa. quia fecit
ds̃ stellas in signo cempoꝵ. ut ante temꝑa in¬
tempora creatura dĩ sunt. & utiq si omnia ꝑ
ipsum facta sunt: & tẽpora ꝑ ipsum facta sunt.
aut certe ante omnẽ spm̃. qui illuminat᷑ de
sapientia dixit ante luciferum genui te. Intendat
p̃cauens fidĩ nr̃ȩ. ne inde putaremus cepisse xpm̃.
ex quo exut̾o uirginis natus ẽ: subiecit statim.
ance luciferum genui te: sic & hic cũ dixisset
ex illo. id est ex quodam tempore. ex die ante sab¬
batum. ex illa sexta ȩtate mundi. quando uenit
ego sum. non solũ aut̃ ante abraham. s ante
adam. ñ solum ante adam. s ante omnes angłoᷤ.
ante çelum & t̾ram. quia omnia ꝑipsũ facta
sunt : subiecit ne tu intendeus diem naturita¬
tis diũ. ex quo natusẽ. putares ex ilo c̃e̾ cepisse.

Expanded text:
sicut David, «Ante luciferum genui te:» ante omne sicut David, «Ante luciferum genui te:» ante omne quod illuminatur. Per luciferum enim, aut stellas omnes significat, et per stellas tempora, quia fecit Deus stellas in signa temporum , ut ante tempora intempora creatura Dei sunt. Et utique si omnia per ipsum facta sunt et tempora per ipsum facta sunt. Aut certe ante omnem spiritum qui illuminatur, de Sapientia dixit, «Ante luciferum genui te.» Intendatpraecavens fidei nostrae, ne inde putaremus coepisse Christum ex quo ex utero virginis natus est; subjecit statim, «Ante luciferum genui te:» sic et hic cum dixisset, «Ex illo,» id est, ex quodam tempore, ex die ante sabbatum, ex illa sexta aetate mundi, quando venit ego sum» : non solum ante Abraham, sed ante Adam; non solum ante Adam, sed ante omnes Angelos, ante coelum et terram, quia omnia per ipsum facta sunt: subjecit, ne tu intendens diem nativitatis Domini ex quo natus est, putares ex illo esse coepisse,
Abbreviated transcription (Latin):
lueris. Certe altus uis e̾ẽ: ut habitet inte. hu¬
milis esto. tremens uerba eiꝰ : & ibi habitat. Ñ
timet crementẽ domum. quia ipse illã firmat.
ꝑata ẽ. sedes tua ds̃ ex illo. Ex illo id ẽ. excuno.
Id ẽ. quasi quoddam cempꝰ significat ex cunc.
Ex quo: Force ex die ante sabbatũ. Ex illo. quia
tituluꝰ psalmi p̃scribit nobis. exqͦ. Sexto enim
die. id ẽ. tempore mundi huiꝰ sexto: uenit dñs in
carne. Et ex illo gͦ: Plane exillo scdm hominẽ.
ex illo. ex utero. Quid enĩ dic̃ alius psalmus:
n splendore scõꝵ ex utero. In splendore scõꝵ qd ÷
purget᷑ cor unde uideat᷑ indiuinitate. Insplen¬
dore scoꝵ exutero. S quid ibi seqr̃: Ne forte ex
utero inde inciꝑe putares ee̾. xp̃m: ante luciferũ
genui cẽ. Cum dixisset in splendore scõꝵ exucero:
subiecit statim. ne putes xpm̃ acempore ec̃. ce¬
pisse ex quo natus ẽ. sic̃ cepit adam. sic̃ abrabam.

Expanded text:
lueris. Certe altus vis esse, ut habitet in te: hulueris. Certe altus vis esse, ut habitet in te: humilis esto et tremens verba ejus, et ibi habitat. Non timet trementem domum, quia ipse illam firmat. «Parata est sedes tua, Deus, ex illo. Ex illo,» id est, ex tunc; id est, quasi quoddam tempus significat. Ex tunc, ex quo? Forte ex die «ante sabbatum. Ex illo,» quia titulus Psalmi praescribit nobis ex quo. Sexto enim die, id est, tempore hujus mundi sexto, venit Dominus in carne. Ex illo ergo, plane ex illo secundum hominem, ex illo ex utero. Quid enim dicit alius psalmus? «In splendore sanctorum ex utero. In splendore sanctorum,»purgetur cor, unde videatur in divinitate. «In splendore sanctorum ex utero.» Sed quid ibi sequitur? Ne forte ex utero inde incipere putares esse Christum: «Ante luciferum genui te» . Cum dixisset, «In splendore sanctorum ex utero,» subjecit statim, ne putares Christum a tempore esse coepisse ex quo natus est, sicut coepit Adam, sicut Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
a quo factus est. & ubi capitur. In anima qͥ¬
eta. in anima iusta. ipsa illum portat. Mag¬
na res fr̃s. certe magnus ẽ. ds̃. Fõitib gͦuis.
infirmis leuis est. Quos dixi fortes: Suꝑboᷤᷤ
qui quasi habent p̃sumptionẽ iuiriũ suarũ.
Nam infirmitas illa in bumilitate: maior
fortitudo est. Audi apłm dicentẽ. Quando
infirmor: tunc potens sum. Hoc ẽ. qͦd cõ¬
mendauit quia dñs p̃cinctus est. fortitudi¬
ne: quando humilitatem docebat. Gͤ ipsa est
sedes dĩ. quȩ aꝑte alio loco inꝓpħa aã. Suꝑ¬
qͥm requiescit sp̃s ms̃ : Id ẽ. ubi requiescit
sp̃s dĩ. nisi in sege dĩ: Audi quomͦ describat
ipsam sedem. Forte auditurus eras marmora¬
tam domũ. ampla spatia acriorum. in mag
nirudine & fulgore tectoꝵ. Audi quid para¬
demibi. dup dm requiescit sp̃s nis: Suꝑ humi¬
lem a qinetum a crementẽ uerba mea
Ecee humilis esto a& quetus. uc a ince habntt
ds̃. Altus est. ds̃. ñ in te habitat si altus et̾. uo¬

Expanded text:
a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna res, fratres: certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis levis est. Quos dixi fortes? Superbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicentem, «Quando infirmor, tunc potens sum» . Hoc est quod commendavi, quia Dominus praecinctus est fortitudine, quando humilitatem docebat. Ergo ipsa est sedes Dei, quae aperte alio loco in propheta m requiescet Spiritus meus?» id est, ubi requiescet Spiritus Dei, nisi in sede Dei? Audi quomodo describat ipsam sedem. Forte auditurus eras marmoratam domum, ampla spatia atriorum, in magna altitudine et fulgore tectorum. Audi quid s meus? Super humilem et quietum, et trementem verba mea» . Ecce humilis es et quietus, et in te habitat Deus. Altus est Deus, non in te habitat, si altus esse vo
Abbreviated transcription (Latin):
do assũptus ẽ. in celum. Non quia si ñ pata¬
rent angłi ruiturus erat: s qͥa obsequebant̃
regi. Ne forte dicatis meliores st̃ qͥ portabant
qͣm ille qui portabat᷑. gͦ meliora sunt uurerti
qͣm homines : S qͥa ufirmitatẽ hominum
portant iumenta. nec hoc debenius diceri
& enĩ iumenta si se subtrahant. cadunt qu
sedent. S qͦm debemus dicere: Nã & dedõ di¬
tum ẽ: celũ mͥ sedes ẽ. Qͥagͦ celũ portat:. ae is
sedet. ido meluis ẽ. celum: Sic gͦ & de obsii

Expanded text:
ndo assumptus est in coelum; non quia, si non portando assumptus est in coelum; non quia, si non portarent Angeli, ruiturus erat; sed quia obsequebantur regi. Ne forte dicatis: Meliores sunt qui portabant, quam ille qui portabatur. Ergo meliora sunt jumenta quam homines? Sed quia infirmitatem hominum portant jumenta; nec hoc debemus dicere: etenim jumenta si se subtrahant, cadunt qui sedent. Sed quomodo debemus dicere? Nam et de Deo dictum est: «Coelum mihi sedes est» . Quia ergo coelum portat, et Deus sedet, ideo melius est coelum? S
Abbreviated transcription (Latin):
ne cu tẽp̃tes dm̃: qͥd debes responde : Qͦ d respn¬
dit dñs. Ait illi diabolus. Mitte te deoisum
qͥa scriptum ẽ. Angłis suis mandauit dete
ut inmanib tollant te. ne forte offendas adͥ
lapidem ƿedem tuum. Si ce miseris: angłia
suscipiunt. & posset quidem fieri fr̃s. ut si s
misisset dñs: obsequia angłoꝵ susciꝑent catũ
dñi. S: quid illi ait. S iterum scriptũ ẽ. ñ
temptabis dnm̃ dm̃ tuũ. Hominẽ me putas
Ad hoc enim accessit diabolus : ut cep̃taret utti
filius dĩ ipse ẽẽt. Uidebat carnem. s maiqͥ¬
tas in oꝑib apparebat. Angłi testimonium
dixerant. ille uidebat mortalem ut tẽp̾tarii¬
ꝑtinemus. miraculum faciamus. Rede amis
ꝓpt̾ u̾ba psalmi. Angłis suis mandauit de t¬
ut custodiant te in omnib uiis tuis. In mantꝰ
tollent te. neqͣndo offendas ad lapidem pib̃
tuum. Sublatus ẽ. xp̃c in manib angłiu qͣi¬

Expanded text:
ne tu tentes Deum, quid debes respondere? Quod responne tu tentes Deum, quid debes respondere? Quod respondit Dominus. Ait illi diabolus. «Mitte te deorsum; quia scriptum est, Angelis suis mandavit de te, ut in manibus tollant te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum.» Si te miseris, Angeli te suscipient. Et posset quidem fieri, fratres, ut si se misisset Dominus, obsequia Angelorum susciperent carnem Domini: sed quid illi ait? «Iterum scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum.» Hominem me putas. Ad hoc enim accessit diabolus, ut tentaret utrum Filius Dei ipse esset. Videbat carnem; sed majestas in operibus apparebat. Angeli testimonium dixerant. Ille videbat mortalem, ut tentaretpertinemus, miraculum faciamus. 8. Redeamus propter verba Psalmi. «Angelis suis,» inquit, ut custodiant te in omnibus viis tuis. In manibus tollent te, nequando offendas ad lapidem pedem tuum.» Sublatus est Christus in manibus Angelorum, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli nidos: filius aut̾ hominis ñ habet ubi caput
reclinet. Uulpes foueas inte habent. uolucres celi
nidos inte babent. Uulpes. dolus ẽ: uoluores
cȩli suꝑbia ẽ. Sic̃ enĩ uolucres alta petunt: sic
suꝑbi. & ut uulpes cauernas habent dolosas: ita
omnes insidiatores. Quid gͦ respondit dñs  Potest
ince habitare suꝑbia. & dolus: xp̃c ñ babet ubi
in te habitet. tibi reclinet caput suum. quia re¬
clinatio capitis: humilitas xp̃i ẽ. Nisi reclinare
caput: ñ iustificareris. Talia desiderantes & dis¬
cipłi. & uolentes iam appetere sedem regni.
anteqͣm uiam humilitatis caꝑent. qͣndo illi sug¬
gestumẽ. a matre discipłoꝵ. dic ut unus
sedeat aa dexteram. & alius ad sinistram tuã.¬
potentiam quȩrebant. s ꝑ passionẽ humilitatis
uenit᷑ ad potentiam regni. Ait dñs. Pocestisbi¬
bere calicem qͦm ego bibiturus sum: Qͥd agta¬
tis alcitudinem regni. & ñ imitamini humilta¬
cem meã : gͤ quid si sic te tep̃tet. fac miracula.

Expanded text:
coeli nidos; Filius autem hominis non habet ubi caput reclinet» . Vulpes in te foveas habent; volucres coeli nidos in te habent. Vulpes dolus est; volucres coeli superbia est: sicut enim volucres alta petunt, sic superbi; ut et vulpes cavernas habent dolosas, ita omnes insidiatores. Quid ergo respondit Dominus? Potest in te habitare superbia et dolus; Christus non habet ubi in te habitet, ubi reclinet caput suum. Quia reclinatio capitis, humilitas Christi est. Nisi reclinaret caput, non justificareris. Talia desiderantes et discipuli, et volentes jam appetere sedem regni, antequam viam humilitatis caperent, quando illi suggestum est a matre discipulorum, «Dic ut unus sedeat ad dexteram, et alius ad sinistram tuampotentiam quaerebant: sed per passionem humilitatis m regni. Ait Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quid cogitatis altitudinem regni, et non imitamini humilitatem meam? Ergo quid, si sic te tentet, Fac miracula?
Abbreviated transcription (Latin):
qui decȩlo descendi. Didicisti gͦ qͥd respondeas
tẽp̃tatori: in angustia famis. Quid si te sic tẽptat.
ut dicat tͥ. si xp̃ĩanus cẽs. faceres miracula. qͦ mͦ
fecerunt multi xp̃iani᷑ Tii iam suggestione mala
numero tuoꝵ me computas: faciam & ego aliqͥd
qͣlia multa fecerunt scĩ tui. Temptasti dm̃. quasi
ñ sis xp̃iamis: si hoc ñ facias. Multi talia deside¬
rantes ceciderunt. Nam symon ille magus talia
& ñ amauit imitationem humilitatis. Ido qͥdam
discipłs. uel quidã de tͣba. cũ uellet seqͥ dñm. at¬

Expanded text:
qui de coelo descendi» . Didicisti ergo quid respondeas qui de coelo descendi» . Didicisti ergo quid respondeas tentatori in angustia famis. 7. Quid, si te sic tentat, ut dicat tibi: Si christianus esses, faceres miracula, quomodo fecerunt multi christiani? Tu jam suggestione mala numero tuorum me computas, faciam et ego aliquid, qualia multa fecerunt sancti tui? Tentasti Deum, quasi non sis christianus si hoc non facias. Multi talia desiderantes ceciderunt. Nam Simon ille magus talia et non amavit imitationem humilitatis. Ideo quidam discipulus, vel quidam de turba cum vellet seq