comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uigilia opus inquit peragunt labor et amo
consiliũ pariũt cuia et bigilia in labore est
ut agas in amore ut perficias. in cura ẽ
preuideas in uigilia ut attendas/ Cathedrr
labor qr foris opus peragunt aposterioir

Expanded text:
is. Opus peragunt labor et amor, consilium pariunt cura et vigilia. In labore est ut agas; in amore ut perficias; in cura est, ut provideas; in vigilia, ut attendas. Isti labor, quia foris opus peragunt, a posterior
Abbreviated transcription (Latin):
stĩa scripturaꝵ  ⁊ carnis uicia nõ ama¬
bis nec uacet mens tua bonns pertur¬
bacõnib/ eciã si tuo pectore insederint
dñabũtur tui et te deducent ad delic¬
tum mapiͫ facito semꝑ aliquid boni¬

Expanded text:
TIAM Scripturarum, et carnis vitia non amabis. Nec vacet mens tua variis perturbationibus, quae si pectori insederint dominabuntur tui; et te deducent ad delictum maximum. Facito aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
actendit᷑ ẜr hoc ꝙ est pectare in se
ap̃m et in aliũ nã prodigns pectat
in se ip̃m du bona sua cõsumit
unde uinẽ debet peccat eciã in aliũ
cõsũmendo bona ex quibus aliio
debet proidere et precipue hoc
appet in clericis qui sũt despensatoe
bonoꝵ eccłie que sũt pauꝑũ qnos
defraudant prodige expendendo
silo eciã auarus peccat in alios ĩ¬
ꝙͫ deficit in dacionib pectat et ĩ
se ip̃m in ꝙͣ defficit in sũptib uude
dicitur ecc̃.G̃. uir cui dedit diuicias¬
nec dedit potestatẽ ut comedat ex
eis s tame in hoc suꝑhabũdat pro¬
digns quia sic sibi ⁊ quibusd aliis
nocet quod taniẽ aliquib prodest
anarus aũt nec sibi nec alus pro¬
dest quia nõ audet eciã uti ad suãbti¬
litatẽ bonis suis ¶ de materia me¬

Expanded text:
od est peccare in se ipsum et in alium. Nam prodigus peccat in se ipsum dum bona sua consumit, unde vivere debet. Peccat etiam in alterum consumendo bona ex quibus aliis providere deberet; et precipue hoc apparet in clericis, qui sunt dispensatores bonorum Ecclesie, que sunt pauperum, quos defraudant prodige expendendo. Similiter etiam avarus peccat in alios inquantum deficit in dationibus; peccat et in se ipsum inquantum deficit in sumptibus. Unde dicitur Eccnec tribuat ei potestatem ut comedat ex eis. Sed tamen in hoc superabundat prodigus, quia sicut et sibi quibusdam aliis nocet, quod tamen aliquibus prodest. Avarus autem nec aliis nec sibi prodest, quia non audet uti etiam ad suam utilitatem bonis suis. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriꝰ nõ habebit tñc enĩ silebrt mi¬
quitas et habũdabit caritas nec ꝙͥ¬
quã ibi deficiet ubi unusquisq om̃ia¬
qñ dei sapiã om̃ib om̃ia prouidebit
ib̃i nullus in suo ordine deficiet qm̃
iii li. diuine sapĩe in quo scriptus
est ordo nature unusquisq leget ħhu¬

Expanded text:
ulterius non habebit. Tunc enim silebit iniquitas, abundabit charitas; nec quidquam ibi deficiet, ubi unusquisque omniare, Dei sapientia omnia omnibus providebit. Ibi nullus in suo ordine deficiet, quia in libro divinae sapientiae, in quo scriptus est ordo naturae, unusquisque leget
Abbreviated transcription (Latin):
epła c.xx. plus est animũ depo¬
susse ꝙͣ cultũ difficiliꝰ arrogãcia
ꝙͣ anro caremus et gẽmis hus enĩ
abiectis int̾dum glorioẜ tumemꝰ
fordib et uendibilẽ pauꝑtatẽ ppłari

Expanded text:
quaesita? plus est animum deposuisse quam cultum. difficilius adrogantia quam auro caremus et gemmis. his enim abiectis interdum gloriosis tumemus sordibus et uendibilem paupertatem populari
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃a ꝙ quos Impeditur cale fit opus
tuũ qualis fuerit intencio tua ꝙ em̃
affectu bono dispensat᷑ hoc accipit deꝰ
qui aũt cumtedio dat mercedem ꝑdit
qmi cũ tristicia manũ porrigit fonctũ
remunatõnis amictit qui cũ tristicia
largitur remiu̾acõnis nõ percipit

Expanded text:
am quod impenditur. Tale erit opus tuum qualis fuerit intentio tua; quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum taedio dat, mercedem perdit; qui cum tristitia manum porrigit, fructum remunerationis amittit; qui cum tristitia largitur, retributionis non percipit
Abbreviated transcription (Latin):
contra mores lidmi sut sragicia pro.
morũ diuersitate uitonda sut. ut pactĩ
int̾ se ciuitatis et gentis consurtudiue
uel lege sibmatũ nrulla cius aut pegri¬
iii libidiue uicletur Turpis ed. est oĩs
contra mores d. di ¶Alio modo. potist

Expanded text:
contra mores hominum sunt flagitia, pro morum diuersitate uitanda sunt, ut pactum inter se ciuitatis aut gentis consuetudine uel lege Armatum nulla ciuis aut peregrini libidine nioletur. turpis enim omnis contra mo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuente fut cõdirure quib aniditas eoci¬
taret᷑ que defiderãtib alimẽta ebãt ou̾a
sũt plenis inde pallor ⁊ nnoꝵ bmo ma¬
denciũ tremor⁊ iiẜabłior ex cruditaᵇ
ꝙͣ ex fame imacies indetormẽta occłoꝵ¬

Expanded text:
ille conditurae, quibus aviditas excitaretur, quae desiderantibus ali menta erant, onera sunt plenis. Inde pallor et nervorum vino madentium tremor et miserabilior ex cruditatibus quam ex fame macies. Inde incerti
Abbreviated transcription (Latin):
patrum ur̃oꝵ que fecerũt in generacoi¬
b suis et accipietis gliã magnam ⁊
nomen eternũ Abraham nõne in tep̃¬
tacõe ĩuentus ẽ fidesis et reputatũ er ad
iusticiã/ Similiter et iosepħin tempe

Expanded text:
patrum quae fecerunt in generationibus suis et accipietis gloriam magnam et nomen aeternum Abraham nonne in temptatione inventus est fidelis et reputatum est ei ad ius
Abbreviated transcription (Latin):
uaria. deiude ꝑ totas noctes garrule
frĩaꝵ misella despicior. Cur aspicielas
uicinã. Guid cũ ãcilla loq̃baris. de foro
uenies quid actulisti nõ amicid non¬
diuicẽ ferretormetũ. Ald̾e ꝙ milla est
uooris lectio sed qualiscũq euen̾it habenda.
si iracondia si fatua. si deformis si superba.
si fetida. quodtidq uicĩ est post imptias
ne ante displiceat ꝙͣ ducat᷑. Et post quos¬
amãdi. si tota donũ ei Regendam. ꝯmiẜis
serniendũ est. si aliquid tuo deobit̾o Reser¬
uaneris fide sibi hre non putabit et in
odiũ uertet᷑ At inrgia et nnsi cito cõsuleris
diligẽs custodia cũ uror ĩpudica ẜuari nõ
possit pudica non debeat infida eñ custos
castitatis necessitas. Et illa uere pudica di¬
cenda est cui licuis peccare s noluit pultra
cito Amat᷑. feda facilime concupiscit᷑: dif¬
ficile custodit᷑. quod plẽs amant molestũ
est posside quod nemo hrs dignat᷑. mĩore
tamẽ miseria deformis ꝙͣ formosa seruat᷑.

Expanded text:
ata. Deinde per totas noctes garrulae go misella despicior. Cur aspiciebas uicinam? quid cum ancilla loquebaris? de foro ueniens quid attulisti? Non amicum divitem ferre tormentum. Adde quod nulla est uxoris electio, sed qualiscunque obvenerit, habenda. Si iracunda, si fatua, si deformis, si superba. si fetida; quodcunque vitii est, post nuptias ne ante displiceat quam ducatur. Attamandi. Si totam ei domum regendam commiseris, seruiendum est. Si aliquid tuo arbitrio reseruaueris, fidem sibi haberi non putabit et in odium uertetur ac iurgia, et nisi cito consuluerisdiligens custodia, cum uxor servari impudica non possit: pudica, non debeat? Infida enim custos est castitatis necessitas, et illa vere pudica dicenda est, cui licuit peccare, sed noluit. Pulchra cito adamatur, foeda facillime concupiscit. Difficile custoditur quod plures amant. Molestum est possidere, quod nemo habere dignetur. Minore tamen miseria deformis habetur, quam formosa servatur.
Abbreviated transcription (Latin):
deus ꝯuixit homo nonseparet ¶ dixũt
Iudei qued ergo moyses mandauit dare
libellũ repudii ⁊ dimitte̾ Respond ͭ xpõ
quĩ moyses ad diuriciã cordis uestii per¬
misit uobis dimttẽ urores uiuos ne¬

Expanded text:
deus coniunxit, homo non separet. dicunt illi: quid ergo Moyses mandauit dare libellum repudii et dimittere? ait illis: quoniam Moyses ad duritiam cordis uestri permisit uobis dimittere uxores uest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem qlliuc ppetua sollicitudo. ꝯtertꝰ qre¬
lariã dotis exprobacõ. affiuiũ gͣue suꝑ¬
ciliũ. gaoula socrus liugua succẽsorria a¬
lieni. midonii Incertꝰ libõꝵ euetꝰ. Et¬
cheofrasti libro de nupcus ĩ ql q̃rit an
uir sapies̃. ducat uxorẽ. Et cũ diffini¬
uisset si pulchra ez si bene moyata si

Expanded text:
t. Illic perpetua sollicitudo, contextus querelarum, dotis exprobratio, affinium grave supercilium, garrula socrus, lingua subcaesoria alieni matrimonii, incertus liberorum eTheophrasti liber De nuptiis, in quo quaerit an vir sapiens ducat uxorem, et cum definisset si pulchra esset, si bene morata, si
Abbreviated transcription (Latin):
gis quippe nocẽtes estis. si fres. Grõs quos
iudicando corrige̾. potestio tace̾do ꝑire peo¬
mittitis Si enĩ frater tuꝰ uuluꝰ h in
corpore quod̾ uult occultari. tue̾ tuuet se
tur et misericordit᷑. Iudicat᷑. qnͣto eogo po¬

Expanded text:
gis quippe innocentes non estis, si fratres vestros, quos indicando corrigere potestis, deperire permittitis. Si enim frater tuus vulnus haberet in corpore, quod vellet occultare, cum timeretur ac misericorditer indicatur? quanto ergo po
Abbreviated transcription (Latin):
uas/ seqͥtur inͥ contĩgit iste derisus
e quo aĩo audienda sũt imꝑrtor qui¬
cia et ad hoc honesta uadenti ꝯtep̃nẽ¬
honor affert gracia ac dignitas for¬
tasse ingerũt᷑. cibi uirtus uite nõ incidet
nec opere quid leũ aut paruo labore co¬
gnostit᷑ s ẽ tati laborare oĩa bona sel

Expanded text:
antur. Mihi contingat iste derisus; aequo animo audienda sunt inperitorum convicia et ad honesta vadent! contemnenhonor offeretur, gratia ac dignitas fortasse ingerentur tibi; virtus in te non incidet. Ne levi quidem opera aut parvo labore cognoscitur; sed est tanti laborare omnia bona semel
Abbreviated transcription (Latin):
ti dicũtur phiconice a phitonis appolline
ditte quasi is autor fuerit diuinandi¬
celi signa destribunt sydecum q cursus
nastenciũ mores ⁊ actus et euentus p̾¬
Sicere conantꝰ .i. quis quali ligno signo
fuerit matus cait quem effectum hẽ¬
sunt qui uulgo met mathematici uo¬

Expanded text:
avium. Phitonissa a Phitio Appolline dicta, quod et is actor fuerit divinandicoeli signa describunt, siderumque cursu, nascentium mores, actus et eventa praedicare conantur, id est, quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habsunt qui vulgo Mathematici vo
Abbreviated transcription (Latin):
nam phĩci dicunt stultos ẽẽ homĩes fri¬
ccidions sangnĩs prudentes uero calidi
quib nũdum calet minus sapiũt pu̾i¬
g᷑. nũdũ saopuit qr nũdũ in eis sangius
incaluit senes desipũt qr sangius in eis
sapuĩt qr in eis sangius calescit. antiqui uo¬

Expanded text:
 qui dicunt stultos esse homines ‘frigidioris’ sanguinis, prudentes ‘calidi’quibus necdum calet, minus sapiunt nundum sapiunt, quia nundum in eis sanguis incaluit. decrepiti desipiunt, quia sanguis in eis quia sanguis in eis incalescit. antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
res ad eos inferatur hoc ⁊ĩ illis
s̃iaie uolumꝰ qui platis instr̃is
fidẽ adhiłe̾ exigłint᷑ ut si popos¬
c̾nt ĩ alus lo̾cis id̾ facuã ꝑmittã¬
ñt sĩmili m ꝓ feratur siũa u̾

Expanded text:
res ad eos referatur etiam in illis servare volumus, qui prolatis instrumentis fidem adhibere exiguntur, ut, si poposcerint in aliis locis id eis facere permitrit, similis proferatur s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃herdend̾ erit si accꝰato decessit᷑
re possit uł si qͥd ÷ simile nom̃ rei
ab olet᷑ pꝰtulante reo. P̾q ex ł iuł
de adult̾ ⁊ senatꝰ ꝯsulto cautũ est
ita ut liceat alii exitegio repetu¬

Expanded text:
hendendum erit. Si accusator decesserit re possit, et si quid simile, nomen rei aboletur postulante reo: idque et lege Iulia de ui et senatus consulto cautum est, ita ut liceat alii ex integro repet
Abbreviated transcription (Latin):
funit ĩfamatꝰ alitigatorib aut ĩ
micicie capitales int̾ eũ ⁊ litiga¬
tores aut altmi ex litigatorib in¬
t̾cessu̾it ant sictas aut ualitasto
q̃ pꝰea ꝯtigĩt id ei mius remntut

Expanded text:
fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et li‹ti›gatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut ualetudo quae postea contigit id ei munus remittat,
Abbreviated transcription (Latin):
uͥdr᷑.¶Nã ⁊ si debitori meo mãda¬
u̾o utticio pociũam ꝑ solũet derã
tium uetuero acciꝑe so qr ignorãs
debitor ticio simulanti se ꝓcura¬
dorẽ sohũt ⁊ debitor lib̾at᷑ur ⁊ ticiꝰ

Expanded text:
nam et si debitori meo mandauero, ut Titio pecuniam solueret, deinde Titium uetuero accipere idque ignorans debitor Titio simulanti se procuratorem soluerit, et debitor liberabitur et Titius
Abbreviated transcription (Latin):
s. ut oĩum desid̾ia audiant᷑ ne for¬
tu dũ honori pꝰtulantiũ dat᷑ uł m¬
ꝓbrtati cedit᷑ mediocres desid̾ia su¬
a ñ ꝓfeiãt qͥ aut̾ oĩo ñ adhibuert̃
aut iiꝰ freq̃ntes n ĩ aliqͣ digni¬
tate poĩtos aduocatos ꝓspxunt¬

Expanded text:
 ut omnium desideria audiantur, ne forte dum honori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos s
Abbreviated transcription (Latin):
tet cũcta cũcta rimari ⁊ ordĩem
reꝵ plena inqͥsutẽ discute̾ in t̾ro¬
gandi. ⁊udendi obiciendi q p̾bita
pacientia ab eo uidice̾᷑ iͥ actio amibaꝵ
ꝑtium illuminata sit plenit̾. nͦ liti¬

Expanded text:
cuncta rimari, et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi ac proponendi abjiciendique praebita patientia ab eo, ut ibi actio ambarum partium illuminata sit pleniter. It
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ appellat xi nã uͥ p̾mũ copiã
enis hu̾it potĩt ꝑuocare gͦ si sta
ut se reciꝑet si forde deũ sitsiña
iam sup̃ma hora utiq ñ iudebit᷑
se subtͣ xisse a demidi facultatẽ
semꝑ accipiꝰ si ĩpublico copiani¬

Expanded text:
cere appellatori: nam ubi primum copiam eius habuerit, poterit prouocare. ergo si statut se reciperet? si forte dicta sit sententia iam suprema hora? utique non uidebitur se subtraxisse. Adeundi autem facultatem semper accipimus, si in publico sui copia
Abbreviated transcription (Latin):
d̾are ut si t̾tio iã ꝓducti sunt test
zab eo qͥ testes ꝓdux̃ 9cludente¬
edciũ accipiente it̾m petantur
testes ħ oĩo ñ adeẽ ut pote susꝑi¬
tione ħita noforte reliotis qͥdẽ
pͥorib ⁊ didũ manifestis ałtesta¬

Expanded text:
derare, et si tertio iam producti sunt testes, et ab eo qui testes deduxit concludenteum accipiente iterum petantur testes, hos omnino non adesse, utpote suspicione habita, ne forte relictis quidem prioribus et dudum manifestis propt
Abbreviated transcription (Latin):
cessiu̾ut qͣtenꝰ multiplici dilati¬
one reus fatiget᷑ ⁊tͥe̾ni metr¬
somestie tempꝰ ei suꝑsit licẽtia
erit iudici ꝑ executores negdeii
actorẽ reqͥre̾ ꝑte rea .ẜ. sugiente
exima ꝑte actoris absontiã accꝰ¬
ante ⁊ iudicib oĩo suas aures hiꝰ¬

Expanded text:
cessaverit, quatenus multiplici dilatione reus fatigetur, et tr ei supersit, licentia erit iudici per exsecutores negotii actorem requirere, parte fugiente ex una parte actoris absentiam incusante et iudicibus omnimodo suas aures huiu
Abbreviated transcription (Latin):
opimionis p̃sto suĩnt solutõni
cerlebͣte hu qͦ ꝯsacͣm̃ti religione
tñ solutũ ut scientes om̃s toieẽ
tis debitũ uł ꝑtẽ enis soluerũt
tunt casu nł incendii uł nau¬
fragii uł alt̾nis ĩ fortumi ꝑemp

Expanded text:
opinionis praesto fuerint solutioni celebratae hique cum sacramenti religione tum esse solutum, ut scientes omnes ita ea tis debitum vel partem eius solverunt, tuito vero casu vel incendii vel naufragii vel alterius infortunii p
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat᷑ si nichil adeũ ꝑuenit de dolo¬
⁊ plao idelictas minorib ñ subue¬
niri nͣ huic itaꝙ subuenat᷑. Nã ⁊ii
furtũ fecit ułt dppnũ ĩ iuria dedit
ñ ei subuent᷑. s sieũ ex dup̃no d¬
to ꝯfit̾i possit ne duplici teneat᷑
maluit negare ĩ hoc solũ uestatuẽdꝰ¬

Expanded text:
ueniatur, si nihil ad eum peruenit? et placet in delictis minoribus non subueniri. nec hic itaque subuenietur. nam et si furtum fecit uel damnum iniuria dedit, non ei subuenietur. sed si, cum ex damno dato confiteri possit ne dupli teneatur, maluit negare: in hoc solu
Abbreviated transcription (Latin):
Dremus.
Xaudi dñe preces nrãs.
et super has famulas tuas spe¬
ritum tue bene ⁊ dictionis
emitte. Ut celesti munere dita
le. et gratiam tue maiesta¬
tis possint acquirere. elbene
uiuendi aliis exemplum
prebere. Per xp̃m dñm nr̃.¬

Expanded text:
remus. xaudi Domine preces nostras et super hanc famulam tuam Spiritum tuae benedictionis emitte, ut coelesti munere dicata et tuae gratiam majestatis possit acquirere et bene vivendi aliis exemplum praebere. Per Dnm nr
Abbreviated transcription (Latin):
ictꝰ ep̃s ẜuꝰ ẜuoꝵ dei ad ꝑpetuã rei memoriam.
ꝯmnui magistri dignacio
tanquam ĩmeritos miserã¬
ter in apostolia magisterii
cathedra collocauit. ut ne¬
dum p̾simus oportet ꝓsimus pariter oper¬
z et exemplis super cunctum gregem dm̃¬
im nr̃e fidei fiduaaliter creditũ uigilem.
et labores expendamus assiduos ut nobis el
inter ceteros ordines religionesqz sacros ĩ
riformi conflictu militantis eccliẽ strenue

Expanded text:
 SERVORUM DEI. AD PERPETUAM REI MEMORIAM. Summi magistri dignatio nos quamquam immeritos miseranter in apostolici magisterii cathedra collocavit, ut nedum presimus, sed prosimus pariter operibus et exemplis super cunctum gregem dominicum nostre fidei fiducialiter creditum vigilemus et labores expendamus assiduos, ut nobis etinter ceteros ordines religionesque sacras in triformis conflictu militantis ecclesie strenue
Abbreviated transcription (Latin):
seruant: ubi si frm suꝑhabundet nuͣs. ⁊ det̾
eis possessionis locus remocior. non minus
pauatatis negligencia corrũpatur.
tuao. ne uel dissoluti uiuanus in
deliciis: aut ardiuitate propositi desistamus
acepto. A it enĩ beatus ambrosius. super bĩ¬
ĩmaculati. Quid dicam inquit de hiis:
Sunt enĩ in nobis qui hñt timorem dei.
sed non scd̃m sãam: statuẽtes duriora pre¬
cepta. que non possit huãna condicio susti¬
nere. Timnor in eo est qr uidentur sibi con¬
sulere: sed in sciencia in eo qr non cõpaciũt᷑
nature nec estimãt possibilitatẽ. Cõpatia¬
mur itaq nature. non est enĩ extra na¬
ture ordinem compati: nec sic tamen ut sit
ad delectacoẽm carnis cõpassio. sed ad susten¬
tacoẽm. Est et cõpassio de proposito nostro.
it em̃ beatus augustinus in regula
quam nobis tenendam ꝓposuit. si
is qui uenerint inquit ex moribz delicatio¬
rib ad monasteriũ. aliquid alimentoꝵ.¬

Expanded text:
servant, ut si fratrum superabundet numerus, et detur servant, ut si fratrum superabundet numerus, et detur eis possessionis locus remotior, non minus paucitatis negligentia corrumpatur. tutio, ne vel dissoluti vivamus in deliciis, aut arduitate propositi desistamus a coepto. Ait enim beatus Ambrosius super immaculati: « Quid dicam de his? Sunt enim in nobis qui habent timorem Dei, sed non secundum scientiam, statuentes duriora praecepta, quae non possit humana conditio sustinere. Timor in eis est, quia videntur sibi consulere, sed inscientia in eis, quia non compatiuntur naturae, nec aestimant ejus possibilitatem. » Compatiamur itaque naturae: non est enim extra naturae ordinem compati, nec hi tamen ut sit ad nimiam delectationem carnis compassio, sed ad sustentationem. Est et compassio, de proposito nostro. Ait enim beatus Augustinus in regula, quam nobis tenendam proposuit: « Si iis, qui venerunt ex moribus delicatioribus ad monasterium, aliquid alimento
Abbreviated transcription (Latin):
eñ bolunt diuites fieri: maidant in tẽpta¬
coẽs ⁊ in laqueos diaboli De nuͣo fratrũ.¬
numero fr̃m. ut tot simul cohabitent qui
ordinate uiuere possint ne uel excusante
paucitate irregulariter uiuant: ne pro
multitudine cohabitanciũ neccessitati
eoꝵ illicita q̃rant. Qui enĩ multos cõgre¬
gant. neccẽ est ubi eoꝵ uictui multa q̃¬
rant. Sed dum querunt plura. crescit ex¬
terior tura ⁊ sparguntur per diu̾sas regio¬
nes ecclesie bñficia: sparguntur ⁊ frẽs soli
inter seculares habitant nolentes fraudẽ¬
pati. sed iudicio contende parati. Qui uero
per cellulas duo uel tres uel etiã quatuor
aut quĩqz simul habitant. claustrali non
coartantur lege. locuntur quãdo ⁊ cui. ⁊ qd̾
uolunt. Nec hoꝵ tamen nec illoꝵ uitam
accuso: sed quid in utrisqz ꝑiculi lateat an¬
nũcio. In hiis autẽ quidẽ monachi quos
heredes beati bñdicti nouimꝰ ẽẽ discretionẽ

Expanded text:
enim volunt divites fieri, incidunt in tentaenim volunt divites fieri, incidunt in tentationes et in laqueum diaboli . umero fratrum, ut tot simul habitent, qui ordinate vivere possint, ne vel excusante paupertate irregulariter vivant, vel pro multitudine cohabitantium, necessitati eorum illicita quaerant. Qui enim multos congregant, necesse est, ut eorum victui multa quaerant. Sed dum quaerunt plura, crescit exteriorum cura, sparguntur per diversas regiones ecclesiae beneficia, sparguntur et fratres, soli inter saeculares habitant nolentes pati fraudem, sed judicio contendere parati. Qui vero per cellulas duo, vel tres, vel etiam quatuor, aut quinque simul habitant, claustrali non coarctantur lege, loquuntur et quando, et cui, et quomodo volunt. Nec horum tamen, sive illorum vitam accuso. sed quid in utrisque periculi lateat, annuntio. In his autem quidam monachi, quos haeredes beati Benedicti novimus esse, discretionem
Abbreviated transcription (Latin):
symbolum: qͣi canes dente luuido. ossa pau¬
perum frmm̃ corrodentes odientes saccum iero¬
mini. tumcã bñdicti. macculam eulalii.
lacrimas arseni. nuditatem aplĩ: ollam e¬
lisei. Ab hiis igitur. carissime sicut superiꝰ¬
exoraui; longe fac nomen tuum. de medio
iñ de ordinatione claustri critate sectãda¬
mat̾ialis. frater aliquid mediocrita¬
tem sectando dicturi sumus: ordine congruo
consideranda nobis iiiiͦ. occurrunt. Sal qͥ
sint qui teneant ordinem. aut qui teneãt¬
ordinem. ubi maneant. et unde uiuant.
Ut plures sint et bom ꝓposit. ut cohabitan¬
di suppetant edificia: et uictui hẽant neccͣia.
Sit tamen in numero discretio. in ꝓposito
deuocio. in edificiis mediocatas: in rebus
possessis frugalitas. ne si creuerit turba.
nascatur turlutio. aut pro difficultate ꝓ¬
poscti subrepar desperatio: ne ex edificiorum
magnitudine subintret elatio. aut ex ha¬
bundancia rerum se int̾serat temptacio. Qͥ

Expanded text:
symbolum, quasi canes dente livido ossa pausymbolum, quasi canes dente livido ossa pauperum fratrum corrodentes, odientes saccum Hieronymi, tunicam Benedicti, matulam Eulalii, lacrymas Arsenii, nuditatem Pauli, ollam Elisei. Ab his igitur, frater charissime, sicut superius oravi, longe fac nomen tuum. CAP. I. De aedificatione claustri materiarialis, frater, aliquid mediocritatem sectando dicturi sumus, ordine congruo consideranda vobis quatuor occurrunt, scilicet qui sint, qui teneant ordinem, aut quid teneant, ubi maneant et unde vivant, ut plures sint et boni propositi, ut cohabitandi suppetant aedificia, et victui habeant necessaria. Sit tamen in numero circumspectio, in proposito devotio, in aedificiis mediocritas, in rebus possessis frugalitas, ne si creverit turba, nascatur turbatio, aut pro difficultate propositi subrepat desperatio, ne ex aedificiorum magnitudine subintret elatio, aut ex abundantia rerum se inserat tentatio. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Scuturus carissime de huis
que ad edificacionẽ claustri
materialis ꝑtinent. quibz¬
dam forsctan solito grauiorap¬
ꝑebo. neminẽ tamen cõdẽpnãs.
sed eos qui remociores sunt aseculo p̾ceteris
laudans; monens eos qui multa ⁊ ꝑiculosa
possident. docens illos qui paupertate ⁊ hĩ¬
litate gaudent. Scio tamen carissime multos
eẽ in maiorib ecclesiis qui licet multa possi¬
deant. in aliis tamen pauꝑtatem amant:
possident ea qiͣ non possidentes. utuntur pos¬
sessis qͣi non utentes; exempla pauꝑtatis
diligũt. et ea que de pauꝑtate scripta sunt.
studio se legunt. legentes scip̃os cõspiciunt.
et sub honere diuiciarũ dolentes geniũt. Hii
sunt pauꝑes spũ: non habitu. Nos autem
ad oculum pauꝑes sumus. locũ nuitauimꝰ
non aũn: uestem non mentem. Sunt etiã
in maiorib ecclesns aliqui. sublimes ocłis:
inflati superbie spũ. qui pauperes frẽs cũ
suꝑuenerint ex latere respicunt. derident
illos. detrahũt illis uacantes ocio ponentes

Expanded text:
cuturus, charissime, de iis quae ad aedificationem claustri materialis pertinent, quibusdam forsitan solito gravior apparebo, neminem tamen condemnans, sed eos qui remotiores sunt a saeculo, laudans, monens eos, qui multa et periculosa possident, docens illos qui paupertate et humilitate gaudent. Scio tamen multos esse in majoribus ecclesiis, qui licet multa possideant, in aliis tamen paupertatem amant, possident ea tanquam non possidentes, utuntur possessis quasi non utentes, exempla paupertatis diligunt, et ea quae de paupertate scripta sunt, ut studiose legunt legentes, seipsos conspiciunt, et sub onere divitiarum gemunt. Hi sunt pauperes spiritu, non habitu. Nos autem ad oculum pauperes sumus, locum mutavimus, non animum, vestem, non mentem. Sunt etiam in majoribus ecclesiis aliqui sublimes oculis, inflati superbiae spiritu, qui pauperes fratres cum supervenerint, ex latere respiciunt, derident eos, detrahunt illis, vacantes otio, ponentes
Abbreviated transcription (Latin):
eis possessiomis locus remocior. non minus
pauatatis negligencia corrũpatur.
tuao. ne uel dissoluti uiuanius in
deliciis: aut arduitate propositi desistanius
acepto. A it enĩ beatus ambrosius. super bĩ¬
ĩmaculati. Quid dicam inquit de hiis.
Sunt eñi in nobis qui hũt timorem dei.
sed non scd̃m sãam: statuẽtes duriora pre¬
cepta. que non possit huãna condicio susti¬
nere. Timor in eo est qz uidentur sibi con¬
sulere. sed in sciencia in eo qr non cõpaciũt᷑
nature nec estimãt possibilitatẽ. Cõpatia¬
mur itaqz nature. non est enĩ extra na¬
ture ordinem compati: nec sic tamen ut sit
ad delectacoẽm carnis cõpassio. sed ad susten¬
tacoẽm. Est et cõpassio de proposito nostro.
it em̃ beatus augustinus in regula
quam nobis tenendam ꝓposuit. si
is qui uenerint inquit ex moribz delicatio¬
rib ad monasteriũ. aliquid alimentoꝵ.¬
sclãri uita illi ad istam descenderint. ꝙͣuis

Expanded text:
eis possessionis locus remotior, non minus eis possessionis locus remotior, non minus paucitatis negligentia corrumpatur. tutio, ne vel dissoluti vivamus in deliciis, aut arduitate propositi desistamus a coepto. Ait enim beatus Ambrosius super immaculati: « Quid dicam de his? Sunt enim in nobis qui habent timorem Dei, sed non secundum scientiam, statuentes duriora praecepta, quae non possit humana conditio sustinere. Timor in eis est, quia videntur sibi consulere, sed inscientia in eis, quia non compatiuntur naturae, nec aestimant ejus possibilitatem. » Compatiamur itaque naturae: non est enim extra naturae ordinem compati, nec hi tamen ut sit ad nimiam delectationem carnis compassio, sed ad sustentationem. Est et compassio, de proposito nostro. Ait enim beatus Augustinus in regula, quam nobis tenendam proposuit: « Si iis, qui venerunt ex moribus delicatioribus ad monasterium, aliquid alimentosaeculari vita illa ad istam descenderint, quamvi
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ uoliuit diuites fieri: madant in tẽpta¬
coẽs ⁊ in laqueos diaboli De ño fratrũ.¬
ordinate uiuere possint ne uel excusante
paucitate irregulariter uiuant. ne pro
multitudine cohabitanciũ neccessitati
eoꝵ illicita q̃rant. Qui enĩ multos cõgre¬
gant: neccẽ est ubi eoꝵ uictui multa q̃¬
rant. Sed dum querunt plura. crescit ex¬
terior tura ⁊ sparguntur per diu̾sas regio¬
nes ecclesie bñficia: sparctuntur ⁊ frẽs soli
inter seculares habitant nolentes fraudẽ¬
pati. sed iudicio contend̾e parati. Qui uero
per cellulas duo uel tres uel etiã quatuor
aut quĩqz simul habitant. claustrali non
coartantur lege. locuntur quãdo ⁊ cui. ⁊ qd̃
uolunt. Nec hoꝵ tamen nec illoꝵ uitam
accuso: sed quid in utrisqz ꝑiculi lateat an¬
nũcio. In hiis autẽ quidẽ monachi quos
heredes beati bñdicti nouimꝰ ẽẽ discretionẽ
seruant: ubi si fr̃m̃ suꝑhabundet m̃s: ⁊ det̾

Expanded text:
enim volunt divites fieri, incidunt in tentaenim volunt divites fieri, incidunt in tentationes et in laqueum diaboli . ordinate vivere possint, ne vel excusante paupertate irregulariter vivant, vel pro multitudine cohabitantium, necessitati eorum illicita quaerant. Qui enim multos congregant, necesse est, ut eorum victui multa quaerant. Sed dum quaerunt plura, crescit exteriorum cura, sparguntur per diversas regiones ecclesiae beneficia, sparguntur et fratres, soli inter saeculares habitant nolentes pati fraudem, sed judicio contendere parati. Qui vero per cellulas duo, vel tres, vel etiam quatuor, aut quinque simul habitant, claustrali non coarctantur lege, loquuntur et quando, et cui, et quomodo volunt. Nec horum tamen, sive illorum vitam accuso. sed quid in utrisque periculi lateat, annuntio. In his autem quidam monachi, quos haeredes beati Benedicti novimus esse, discretionem servant, ut si fratrum superabundet numerus, et detur
Abbreviated transcription (Latin):
illos. detrahũt illis uacantes ocio ponentes
symbolum: qͣi canes dente liido. ossa pau¬
perum frm̃ corrodentes odientes saccum iero¬
nini. tumcã bñdicti. macculam eulalii.
lacrimas arsemi. nuditatem aplĩ. ollam e¬
lisei. Abhiis igitur. carissime sicut superiꝰ¬
exoraui; longe fac nomen tuum. de medio
mat̾ialis. frater aliquid mediocrita¬
tem sectando dicturi sumus: ordine congruo
consideranda nobis iiiͦ. occurrunt. Sal qͥ
sint qui teneant ordinem. aut qui tencãt¬
ordinem. ubi maneant. et unde uiuant.
Ut plures sint et bom ꝓposit. ut cohabitan¬
di suppetant edificia: et uictui hẽant neccͣia.
Sit tamen in numero discretio. in ꝓposito
deuocio. in edificiis mediocritas: in rebus
possessis frugalitas. ne si creuerit turba.
nascatur turlatio. aut pro difficultate ꝓ¬
poscti subrepar desperatio: ne ex edificiorum
magnitudine subintret elatio. aut ex ha¬
bundancia rerum se int̾serat temptacio. Q

Expanded text:
eos, detrahunt illis, vacantes otio, ponentes eos, detrahunt illis, vacantes otio, ponentes symbolum, quasi canes dente livido ossa pauperum fratrum corrodentes, odientes saccum Hieronymi, tunicam Benedicti, matulam Eulalii, lacrymas Arsenii, nuditatem Pauli, ollam Elisei. Ab his igitur, frater charissime, sicut superius oravi, longe fac nomen tuum. CAP. I. rialis, frater, aliquid mediocritatem sectando dicturi sumus, ordine congruo consideranda vobis quatuor occurrunt, scilicet qui sint, qui teneant ordinem, aut quid teneant, ubi maneant et unde vivant, ut plures sint et boni propositi, ut cohabitandi suppetant aedificia, et victui habeant necessaria. Sit tamen in numero circumspectio, in proposito devotio, in aedificiis mediocritas, in rebus possessis frugalitas, ne si creverit turba, nascatur turbatio, aut pro difficultate propositi subrepat desperatio, ne ex aedificiorum magnitudine subintret elatio, aut ex abundantia rerum se inserat tentatio. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Darturus carissime de hiis
que ad edificacionẽ claustri
materialis ꝑtinent. quib¬
dam forsitan solito grauior ap¬
ꝑebo. neminẽ tamen cõdẽpuãs.
sed eos qui remociores sunt aseculo p̾ceteris
laudans: monens eos qui multa ⁊ ꝑiculosa
possident. docens illos qui paupertate ⁊ hiũ¬
litate gaudent. Sao tamen carissime multos
ẽẽ in maiorib ecclesiis qui licet multa possi¬
deant. in aliis tamen pauꝑtatem amant:
possident ea qiͣ non possidentes. utuntur pos¬
sessis qͣi non utentes: exempla pauꝑtatis
diligũt. et ea que de pauꝑtate scripta sunt.
studio se legunt. legentes seip̃os cõspiciunt.
et sub honere diuiciarũ dolentes geniũt. Hii
sunt pauꝑes spũ: non habitu. Nos autem
ad oculum pauꝑes sumus. locũ nutauuim
non aun: uestem non mentem. Sunt etiã
in maiorib ecclesiis aliqui. sublimes oclĩs:
inflati superbie spũ. qui pauperes frẽs cũ
suꝑuenerint ex latere respiciunt. derident

Expanded text:
turus, charissime, de iis quae ad aedificationem claustri materialis pertinent, quibusdam forsitan solito gravior apparebo, neminem tamen condemnans, sed eos qui remotiores sunt a saeculo, laudans, monens eos, qui multa et periculosa possident, docens illos qui paupertate et humilitate gaudent. Scio tamen multos esse in majoribus ecclesiis, qui licet multa possideant, in aliis tamen paupertatem amant, possident ea tanquam non possidentes, utuntur possessis quasi non utentes, exempla paupertatis diligunt, et ea quae de paupertate scripta sunt, ut studiose legunt legentes, seipsos conspiciunt, et sub onere divitiarum gemunt. Hi sunt pauperes spiritu, non habitu. Nos autem ad oculum pauperes sumus, locum mutavimus, non animum, vestem, non mentem. Sunt etiam in majoribus ecclesiis aliqui sublimes oculis, inflati superbiae spiritu, qui pauperes fratres cum supervenerint, ex latere respiciunt, derident
Abbreviated transcription (Latin):
nero cui oms mom̃b Renduter obediant ꝙͣto
focꝙͣtius pot̾it sit cum fr̃ib in cõuentu igilem
turam et dilligentẽ sollicitudinem gerens de
om̃ib ut de officio sibi ꝯmisso dignam deo posst
Reddere Racionem ¶ Quõd si poenaricator ordinis
fuit aut ꝯtemptor seu negligens aut Remissirs.
ꝓ certo et nouit non colum ab officio de ponendum.
sed et alio modo sc̃dm Regulam castigans ⁊ꝑ¬

Expanded text:
r obediant, quanto frequentius poterit sit cum fratribus in conventu, vigilem curam et diligentem sollicitudinem gerens de omnibus, ut de officio sibi commisso dignam Deo possit reddere rationem. Quod si praevaricator ordinis fuerit aut contemptor seu negligens aut remissus, pro certo se noverit non solum ab officio deponendum, sed etiam alio modo secundam regulam graviter
Abbreviated transcription (Latin):
i dño: iustum est ut qui sub una regula et
Onius prosessionis uoto uiuimus. unisormes in obseiuan¬
tiis canonice religionis inueniamur: quatinus unitatem
que interius seruanda est in cordib. sfoueat et represeñtec
uniformitas ext̾ius seruata inmorib. Quod ꝓfecto eo
ꝯpetentius et plemꝰ pot̾it obseruari: sea que agenda sunt
sccipto suerint ꝯmendata: si omnibꝰ qualit̾ sic uiuendum

Expanded text:
ino, iustum eunius professionis uoto uiuunt uniformes in obseruantia canonice religionis inueniantur quatenus unitatem que interius seruanda est in cordibus foueat et representet uniformitas exterius seruata in moribus quod profecto eo competentius poterit obseruari si ea que agenda sunt scripto fuerint commendat
Abbreviated transcription (Latin):
benigiuum imꝑcientes assensum ex cõĩcandi capiendi
ligandi m careandi ⁊ alias sb̾dendi disapline .r. goit
apostatas ur̃i ordinis ꝑ uos ac eciam alios sinc̃de fuit
En quocã q hĩtu eos contig̾it ĩueniri pleram uob con¬
cerdiius quctorit e p̾sentiũ facultatẽ inuocato adhoe
si ꝯpii fuit auxitio brachi sclatis. Nulli gͦ ic̃ conces

Expanded text:
benignum impertientes assensum, excommunicandi, capiendi, ligandi, incarcerandi et alias subdendi discipline rigori apostatas vestri ordinis per vos ac etiam alios, si necesse fuerit, in quocumque habitu eos contigerit inveniri, plenam vobis concedimus auctoritate presentium facultatem, invocato ad hoc, si opus fuerit, a
Abbreviated transcription (Latin):
granem cordi nr̃o redundat offensam si qd̾ a no¬
bis salutis cã concedit᷑. in ꝑnitiem ꝯu̾tatur ñ sine
illoꝵ scandalo quoꝵ mẽs ad ħ fu̾ent̾ ĩuigilat ut
⁊ s̾ ꝑ ĩnocentis uite m̾itum ⁊ aliis ꝓficiat ꝑ exem¬
plum. Cum itaq sepe contingat ꝙ aliqui ex frĩb
de ordine ur̃o sicut accepimꝰ ad ħ a sede aplica sen¬
a nobis licenciam obtineant ad religionẽ aliam
transeundi ut ꝓp̾i motum seqñtes arbitrii possint ꝑ
scłm nequit̾ euagari dignũ eẽ ꝓuidimꝰ ut suꝑ hoc
salubre teme dium apponamꝰ. hinc ẽ ꝙ nisi dicti
frẽs insra duos uł tres m̃ses post obtentam licen¬
tiam sup̃ dc̃am ad aliam religionem sue saluti ꝯgam
psentium concedimꝰ f acultatem Inico. d cntllegi uor¬
uem aori lns qui post susce pctem hĩtus alt̾ms rengionis

Expanded text:
gravem cordi nostro redundat offensam si quod a nobis salutis causa conceditur in pernitiem convertitur, non sine illorum scandalo quorum mens ad hoc ferventer invigilat ut et sibi per innocentis vite meritum et aliis proficiat per exemplum, cum itade ordine vestro prout accepimus ad hoc a sede apostolica licentiam obtineant ad religionem aliam transeundi ut proprii motum sequentes arbitrii possint per seculum nequiter evagari dignum esse providimus ut super hoc salubre remedium apponamus; Hinc est quod nisi dicti fratres infra duos vel tres menses post obtentam licentiam supradictam se ad aliam religionem sue saluti congruam presentium concedimus facultatem illud idem intelligi volumus de illis qui post susceptionem habitus religionis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuũtiandã euangłicã lectõem. a
quodã pr̃e benedictõ petẽtur. ex¬
t̾nã crapulã et noct̾nã ebrͥtatem
eructuans legit᷑ alta uoce dixis¬
se. potũ suoꝵ suoꝵ bñdicat rex
angeloꝵ.¬

Expanded text:
untiandam evangelicam lectionem, a quodam presbytero benedictio peteretur, hesternam crapulam, et nocturnam ebrietatem eructans, fertur alta voce dixisse: « Potum servorum benedicat rex angelo
Abbreviated transcription (Latin):
cedũtur fustib et gładiis ugu¬
lant̃ tremant᷑ fiãnus et lapidis
obruũtur. disc̾punt᷑ ungulis. et
suggilant᷑. detrudent᷑ cartibus
et iciuiniis mac̾ant᷑. p̾cipitant᷑
et sb̾tͥngũtur. excoriantur et dist᷑¬
huit᷑. socant᷑ et sb̃fodut̃tur qui
ad mortẽ ad mortẽ. Qui ao gladiũ
nimane supplicium. triste specta¬
culũ. dantur in escam uolataib
celi bestiis t̾re.piscib mars he
heu hea misere matres que tam
infelices filios geniustis

Expanded text:
Caeduntur fustibus, et gladiis jugulantur, cremantur flammis, et lapidibus obruuntur, discerpuntur ungulis, et strangulantur, detruduntur carceribus, et jejuniis macerantur, praecipitantur et submerguntur, excoriantur et distrahuntur, secantur et suffodiuntur. Qui ad mortem, ad mortem; qui ad gladium, immane supplicium, triste spectaculum; dantur in escam volatilibus celi, bestiis terre et piscibus maris. Heu, heu, heu, misere matres, que tam infelices filios genuistis
Abbreviated transcription (Latin):
amat pͥmas cathedras in
sinagoga. pͥmos recubitus in
cenis. salutatões in foro ⁊ uoca¬
ii ab homĩb rabbĩ. non nomuẽ
ꝑsone s noiẽ fortune. uult ap¬
pellari nõ ut hõ s ut ds̃ uult
honorari s et sublimis incedit
regis elud̾e̾ cum iudisset eũ in
regem consedit. Qui rex uehem̃t
admirans eo ꝙ nosset illũ ph̾m
intulit. Immo si homo sum nõ

Expanded text:
amat primas cathedras in sinagogis, primos recubitus in cenis, salutationes in foro et vocari ab hominibus rabbi». Non nomine persone, sed nomine fortune vult appellari, non ut homo, sed ut Deus vult honorari. Sedet sublimis, inceditregis illudere, cum vidisset eum in regem consedit. Quod rex vehementer admirans, eo quod nosset illum esse intulit: «Imo si homo sum, non
Abbreviated transcription (Latin):
sio nõ cõmoui̾t: quẽ deniq ius
uł auditꝰ uł actus aliquẽ non
offendit. Rara auis in t̾ris ni¬
grossimillima cigno. ¶ludi
sr̃ hoc sententiã saꝑientis. A
mane usq ad uesperũ mutabe᷑
tempꝰ: cogitatões uarie sibi suc¬
cedũt. et mens rapit᷑ in du̾isa.
tenent tẏmpanũ et cythtam.
et gaudent ad sonitũ organi.i
ducũt in bonis dies suos et in
puncto ad .in.d.¬

Expanded text:
non commoverit? Quem denique visus vel auditus vel actus aliquis non offenderit? Rara avis in terris nigroque simillima cigno. Audi super hoc sententiam sapientis: «A mane usque ad vesperam immutabitur tempus». Cogitationes vane sibi succedunt et mens rapitur in diversa. «Tenent tympanum et citharam, et gaudent ad sonitum organi. Ducunt in bonis dies suos et in puncto ad in
Abbreviated transcription (Latin):
nutis est. ꝯtingit illũ cõtempni
ꝓpt̃ insolentiã sb̾ditoꝵ. ẜeuerũ
gͦ metꝰ affugit. et mansuetum
uilitas pariupendit. Nam cru¬
delitas parit odiũ. et familiari
tas cõtemptũ parit. Fanuliaris
eñ cura fatigat. et donuistica sol¬
licitudo molestat. Oꝑtet eũ sꝑ¬
oppugnantiũ in iurias ppulsare.
hostes ⁊t̾rere. cuies tueri. nͨ suf¬
ficit diei malicia sua. s dies diei
laborẽ eructat. et nox nocti sol¬
licitudinẽ indicat. Dies gͦ labo¬
riosi dicuntur. et noctes expẽdũ¬

Expanded text:
igit illum contemni propter insolentiam subjectorum. Severum ergo metus affligit, mansuetum vilitas parvipendit; nam crudelitas parit odium, et familiaritas parit contemptum; familiaris enim cura fatigat, et domestica sollicitudo molestat. Oportet oppugnantium iniurias propulsare, hostes conterere, cives tueri. Nec sufficit diei malitia sua, sed dies diei laborem eructat et nox noctis sollicitudinem indicat. Dies ergo laboriosi ducuntur et noctes expediun
Abbreviated transcription (Latin):
cruciet᷑. angariis fatigat᷑.
plagis affligit᷑. opib spoliat᷑.
cogitur nõ hr̃e. Culpa dm̃. sui
pena. Culꝑa serui dñi pda. qr¬
quid delirant reges plectunt᷑
achini. uenatio leonis onag̾
in h̾mo. Sic pascua diuitũ pau¬
ꝑes. ¶O extrema cõditõ serui¬
tutis. natura libõs genuit. sed
fortuna luos cõstituit. Seriius
cogitur pati. et nemo sinitur
ꝯpiti. dolore cõpellit᷑. et nemo
cũ dolore ꝑmitictur. sic ipe nõ
est suus ut nemo sit sibi. Misi
qui castia secunt᷑. qr miserum ẽ

Expanded text:
retur, angariis fatigatur, plagis affligitur, opibus spoliatur. cogitur non habere. Culpa domini, servi pena; culpa servi, domini preda: Quidquid delirant reges, plectuntur Achivi. «Venatio leonis onager in eremo»: sic pascua divitum sunt pauperes. O extrema conditio servitutis! «Natura liberos genuit», sed fortuna servos constituit. Servus cogitur pati et nemo sinitur compati, dolere compellitur et nemo condolere permittitur. Sic ipse non suus est ut nemo sit sibi. Miseri qui castra secuntur, quia miserum est
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re. ꝓfunida maris. inc̾ta flunũs.
opaca nemoris. inuia solituoĩs.
Exponũt se uentis et imbrib.
touitrius et flumĩb. fluctib ⁊
ꝓcellis. ruinis et p̾cipitiis. Me¬
tella cadũt et ꝯflant. lapides scul¬
punt et poliĩt. ligna succcoũt
et tolant. telas ordiunt᷑ itexãt.
uestes nicroũt et ꝯ sũt. editĩcãt
tomos. plantant ortos. exto¬
lunt agros. uineas pastinant.
Succedunt clibanos. extrulint
molendina. piscant᷑. uenantur.
et aucupant᷑. meditant᷑ et ergitãt.
cõsiliant᷑ et ordinant. querelãt᷑
et litigant. diripũt et furant᷑.
decipiuat et m̾cant᷑. cõtendũt
et pͣliant᷑. et in mun̾a talia ut
opes cõgregent. ut questꝰ mlti¬
plicent. ut lucra sectent᷑. ut ho¬
nores acquirant et dignitates
moni credatur. Magnificaui ĩqͥt
oꝑa mea. edificaui mͥ domos. et
plantaui mͥ uineas. feci ortos

Expanded text:
rofunda maris, incerta fluminis, opaca nemoris, invia solitudinis, exponunt se ventis et imbribus, tonitruis et fulminibus, fluctibus et procellis, ruinis et precipitiis. Metalla cudunt et conflant, lapides sculpiunt et poliunt, ligna succidunt et dolant, telas ordiuntur et texunt, vestes incidunt et consuunt, edificant domos et plantant hortos, excolunt agros, pastinant vineas, succendunt clibanos, extruunt molendina, piscantur, venantur et aucupantur. 2 Meditantur et cogitant, consiliantur et ordinant, querulantur et litigant, diripiunt et furantur, decipiunt et mercantur, contendunt et preliantur, et innumera talia ut opes congregent, ut questus multiplicent, ut lucra sectentur, ut honores acquirant, ut dignimoni credatur: « Magnificavi, inquit, opera mea: aedificavi mihi domos, et plantavi mihi vineas; feei hortos
Abbreviated transcription (Latin):
anxietas. affligit cura. solicituto
molestat. metus ext̾ret. tremor
concutit. horor abducit. dolor af¬
fligit. cõturiut t̾sticia. at̾stat
danis cruciatib affligunt᷑. ⁊ mũ¬
danis afflictõib crutiant᷑. exꝑ¬
to crede magrõ. Si impius in¬
quit fuero: ue mͥ est. et si iustus
non leuabo caput. saturatꝰ affuc¬
tõe et misia

Expanded text:
anxietas, affligit cura, sollicitudo molestat, metus exterret, tremor concutit, horror obducit, dolor affligit, conturbat tristitia, contristat danis cruciatibus affliguntur, et mundanis afflctionibus cruciantor. Experto crede magistro. « Si impius. inquit, fuero, vae mihi est; et si justus, non levabo caput saturatus afflictione et mis
Abbreviated transcription (Latin):
Quid faciet iste tuus longinquus
exul. qurd faciet scruus tuus hit¬
anxius amore tui. et longe ꝓiectꝰ
a facie tua. Hinelat uide̾ te ⁊ ni¬
ms abest ei facies tua. accede̾ ad
te desidat et inaccessibilis est ha¬
bitatio tua. Inuenire te cupio.
et nescit locũ tuũ. quer̾e te affe¬
ctat. et ignorat uultũ tuũ.

Expanded text:
quid faciet iste tuus longinquus exsul? Quid faciet servus tuus anxius amore tui, et longe projectus a facie tua? Anhelat videre te et nimis abest illi facies tua. Accedere ad te desiderat, et inaccessibilis est habitatio tua. Invenire te cupit, et nescit locum tuum. Quaerere te affectat, et ignorat vultum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
ne .uiiͦ. Doleo aliquos ur̃m. graui
in sacris ugiliis depͥmi sompno.
nec celi ciues reueneri: s in p̃sen¬
cia pͥncipum tanqmi mortuos ap
nantes cũ indignatõne recedãt
et incipiat. Unꝰquisq urm s̾odi

Expanded text:
: « Doleo aliquos vestrum gravi in sacris vigiliis deprimi somno, nec coeli cives revereri, sed in praesentia principum tanquam mortuos appnantes cum indignatione recedant, et incipiat unusquisque vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
accende me. Quis mͥ dabit ut
uenias in cor meũ: et mnebrieᷤ
illud. et obluuscar mala mea¬
et unũ bonũ meũ amplecter te.
Quis mͥ es: Miscrere mei ut lo¬
quar: Quis tibi sum ego: ut
amari te iubeas a me: et nisi
faciam irascaris mͥ. et minu¬
eris ingentes misias parua¬
ne ista misĩa si nõ amem te:
Noli abscondere a me faciem
tuam: Moriar ne moriar ut
ad eam dilatetur abste. Rumo¬
sa est refice eam. Cũ inhesero tͥ¬
ex omĩ me: nũqͣm erit mͥ labor
et dolor. s inua ecit iita mea
tota plena te. Nunc autẽ qr
sum. Da mͥ te dẽ mã. Redde te
mͥ. te enĩ amo. et si parũ ẽ amẽ
ualidilus. Non possum mẽtiri.
satis est donet currat tota uita
mea in amplerus tuos. nec aũ¬
tatur donee abscondar in abs¬
condito uultus t̾ui. hoc unũ
scio qr male mͥ est p̾terte. et

Expanded text:
accende me. Quis mihi det ut venias in cor meum, et inebries illud, et oblet unum bonum meum amplectar, te? quid mihi es? miserere, ut loquar. quid tibi sum ipse, ut amari te iubeas a me et, nisi faciam, irascaris mihi et mineris ingentes miserias? paruane ipsa est, si non ameNoli abscondere a me faciem tuam: moriar, ne moriar, ut ad eam; dilatetur abs te. Ruinosa est; refice eam. Habetex omni me, nusquam erit mihi dolor et labor, et viva erit vita mea, tota plena te. Nunc autem quo. Da mihi te, Deus meus, redde te mihi: te enim amo; et si parum est, amem validius. Non possum metiri utsat est, ut currat vita mea in amplexus tuos, nec avertatur donec abscondatur in abscondito vultus tui . Hoc tantum scio, quia male mihi est praeter t
Abbreviated transcription (Latin):
consistere est. Ad nos ip̃os reuersi
surgamus. et ad illum
eamus a quo peccãdo
recesseramus. ibi esse
nr̃m non habebit mortem. ibi eẽ
nrm non habebit ertorem. ibi ama¬
re nr̃m non habebit offensionem.

Expanded text:
cus filius ad nosmet ipsos reuersi surgamus et ad illum redeamus, a quo peccando recesseramus. Ibi esse nostrum non habebit mortem, ibi nosse nostrum non habebit errorem, ibi amare nostrum non habebit offensionem.
Abbreviated transcription (Latin):
fersitur. Nam de mnani gła. Ino¬
bedientia. Iactancia. Ypocͥsis.
die. Et nouitatũ p̃suptõnes ori¬
untur. De Inuidia. Odiũ. Su¬
surratõ. Detractõ. Exultatio
in adu̾is proximi. Afflctõ aut̃
in ꝓsperis nascitur.
tendam. retinendam. recuꝑandani

Expanded text:
entur. 10 De inani gloria inobedientia, iactantia, ipocrisis,die et nouitatum presumptiones oriuntur. 11 De inuidia odium, susuratio, detractio, exultatio in aduersis proximi, afflictio autem in prosperis nascitur. endam, retinendam, recuperandam,
Abbreviated transcription (Latin):
Empꝰ quidẽ quieti cõcelsũ
est. ñ cõcedr̃ eẽ quietum.
Nam t̾rent sõpma. uisiones con¬
turbãt. et lic ñ suit in ui̾tate tri¬
stia uł t̾ribilia. seu laboriosa que
sõpniant. sompuiantes tñ in iũ¬
tate tͥstantur. terent᷑ et fatigant᷑.
bant᷑. Si u̾o iocũdũ quid uidecĩt
nichonꝰ eiugilantes tͥstant᷑. tanꝙͣ
illd̃ amisint. Aũte quid sr̃ hoe di¬
cat elyphas themanites. ĩ horro¬
re iusionis nocturne. qñ solet so¬
por occupare hoĩes: pauor tenuit
me ac tremor. et o mĩa ossa mea
transiret. inhorruerũt pili car¬
nis mee. Considã iob dicentẽ. Si
dixero consolabr̃ me lectulꝰ meꝰ
et releuabor loquens metũ. in st̃¬
tu meo t̾rebit me ꝑ sompnia et ꝑ

Expanded text:
empus quod quieti concessum est, non conceditur esse quietum, nam terrent sompnia, visiones conturbant. Et licet non sint in veritate tristia vel terribilia seu laboriosa que sompniant sompniantes, tamen in veritate tristantur, terrentur et fatigantur, Si vero iocundum quid viderint, nichilominus evigilantes tristantur tanquam illud amiserint. 2 Adverte quid super hoc dicat Elyphaz Themanites: «In horrore visionis nocturne, quando solet sopor occupare homines, pavor tenuit me et tremor, et omnia ossa mea transiret, inhorruerunt pili carnis mee». Considera Iob dicentem: «Si dixero, consolabitur me lectulus meus et relevabor loquens mecum in stratu meo, terrebis me per so