comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficit dilexi uos. Sitie
dicatur preceptum.
sine mandatum: ex tino greco utrũq
interpretatur quod est entole. lani¬
tero istam sententiam & antea dixe-¬
rat: de qua me uobis ut potui dis¬
pitasse meminisse debetis. Ibi enĩ
lait. Mandatum nouum do uobis.
nt diligatis inuicem sicut dilexi uos:
it & uos diligatis muicem. Huius
taq mandati repetio commendatio
et nisi quod ibi mandatum inqͥt
nonum do riobis. hic autem hoc est
iquit mancdatum meum. Ibi tan-¬
quam non fuerit ante tale mancda-¬
tum: hic tanquam non fit aliud eiꝰ
mandatum. S ibi dictum est notnĩ.
rei uetustate nr̃a perseueremis.
he dictum est meum. ne contemp¬
iendum putemus. Quod autem
he ita dixit hoc est mandatum me¬
am uelut non fit aliuid: qtud puta-¬
nus fratres mers Hunquid nani
slum enis de ista dilectione manda¬
tam est: qua cdiligunis miticem :
Nonne est & aliud mantis: ut dili¬
gantis deunic At uero de sola
ibis deus dilectione manclauit:
ut alia non inquiramus : Tria cer¬

Expanded text:
Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicemitaque mandati repetitio, commendatio est, nisi quod ibi mandatum novum, inquit, do vobis; hic autem, hoc est, inquit, mandatum meum. Ibi tanquam non fuerit antea tale mandatum, hic tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus; hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria cer
Abbreviated transcription (Latin):
Nimirum hoc est: quod legitur in pir¬
uerbiis salomonis. Si sederis cenare ad
mensam potentis. considerans intelq.¬
ge que apponuntur tibi: & sc mute
manun tuam. sciens qm̃ talia oports
te preparare. Nam quȩ mensael
potentis: nisi unde sumitur ccepis&
sanguis eius. qui pro nobis pofut
animam fuam: Et quid est ad eau
sedere: nisi humiliter accedere: Ei
quid est confiderare & intelligere q̃
apponantur tibi: nisi digne tautau
gratiam cogitare: Et quidet se
mittere manum ut scias qtuutali
opoetet tẽ preparare: insi quod nu
diri quia ficut pro nobis xp̃c aminu¬

Expanded text:
Nimirum hoc est, quod legitur in parabolis Salomonis: « Si sederis coenare ad mensam potentis considerans intellige, quae apponuntur tibi, et sic emitte manum tuam, sciens quoniam talia oportet te praeparare . » Nam quae mensa est potentis, nisi unde sumitur corpus et sanguis ejus, qui pro nobis posuit animam suam? Et quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia oportet te praeparare, nisi quod jam dixi? quia sicut « pro nobis » Chri
Abbreviated transcription (Latin):
clesia. Primum altare holocausti
erȩ cooꝑtum. & ante fores templi
ad offerendas inctimas et sacrifitia
positum: quod carnales ueteris testa¬
menti cultores significat. Deinde
altare incensi auro tectum uel pro
tymiamata erat statutum: quod
interiorem ꝑfectioremq noui testa¬
menti & cultoꝵ illius gratiam de-¬
signat. Stabat etiam a dextris cius¬
dem altaris. ut non terrena et in¬
fima. sed gaudia celestis & sempit̾¬
ne beatitudinis quȩ per dexteram
solent figurari. hominibus se pro¬
mittere monstraret: illis maxime.
qui cordis sui munditiam ipsi alta¬
re aureum effici. qui ꝓpe ingressũ
regni celestis sedula cogitatione af¬
sistere. qui aromata orationum ꝑ
ignem amoris deo incendere. qui
dicere possint cum ꝓpħa. Dirigat᷑
oratio mea: sicut incensum in con-¬
spectutuo. Quod autem ait za
fex qui pro popłõ oraturus intra¬
uerat. mutato repente animo ꝓ
priuatis negotiĩs ceperit rogarer

Expanded text:
clesia. Primum altare holocausti clesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope othymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zacfex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem passione illius omnes relicto
fugerunt. Egrediebatur autem ex¬
eta expiatione pontifex ut et aliis
bernaculum intranti facultas da
das deo hostias non solum deuo
Hec de obseruantia. festiuitatis le¬
galis latius exposiumus: ut agnos¬
ceret caritas ur̃a quam congruen¬
ter in ea noua gratiȩ preconia sũp¬
serint exordium. in qua tam mul¬
tipliciter opus eiusdem gratiȩ et
totitis mundi redemptio fignabat᷑.
Apparuit autem oranti ⁊achariȩ
angłs̃. stans a dextris altaris incen¬
si. Qui notandum. qtiod non solrĩ
uirtute sermonum quos protulit.
loci situ in quo appͣruit: gratiȩ ꝗͣ
euangłnare uenerat: testimonitĩ
ꝑhibet. Tempore quippe oblatio¬
nis sacerdoti apparuit: uerum se
eternumq pontificem. ueram pro
mundi salute hostiam. uenturam
predicare signaret. Stabat iuxta
altare incensi: ut noui testamenti
preconem sẽ uenisse doceret. Duo
namq altaria erant in templo:
que duo testamenta fignant in ec-¬

Expanded text:
eadem passione illius, omnes relicto eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas dardas Deo hostias non solum devotHaec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum virtute sermonum quos  Al., quoloci situ in quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes ad se turbas a malis oꝑibuis
abstinere. ac per penitentiam fidemq
expiari. et xp̃o consecrari docebat: qi
tempus iam diuine ꝓpitiationis insta-¬
ret. in qua cunctis pie querentibus
regni celestis pateret ingressus. Quod
autem hac die pontifex scũarium &
tabernaculum testimonii atq altare.
sacerdotes quoq et uniuersum popu¬
um expiare iussus est. iohannes ipse
ui sit iste pontisex quȩ hȩc expiatio
nanfestat: cum illo ueniente ad bap¬
tismum suum loquitur dicens. Ecce
agniis dei: ecce qui tollit peccata mun¬
ti. Quȩ uidelicet expiatio semel in
nno celebrari statuta est: quia sicut
pls ait. xp̃c semel oblatus ad mul¬
o ex haurienda peccata. scdõ fine
eccato apparebit expectantibus se
i salutem. Quod autem pontifice
d rogandum ingrediente sc̃uarium
eminem hominum intabernaculo
se. licebat donec exiret: infirmitatẽ
ti necdum erat idonea. Quod in
sis patefactum est apłis: qui inchoa

Expanded text:
venientes ad se turbas a malis operibus venientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta est, quia, sicutsemel oblatus est ad multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem de ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata
Abbreviated transcription (Latin):
cursoris dñi natiuitas. & uirtus futtra
nuntiarettr. Septimus quippe mensis
& decima hinius dies sacratissimo htuc
oractilo dedicatur. quia nmnirum ille
nasciturus predicabatur:. qui constum¬
mationem obseruantiȩ legalis et enĩ¬
gelicȩ gratiȩ predicaret. initium: quu
ortus monstrabatur illius. qui primus
omnium et uenire. & iam adesse osten¬
deret dñm saluatorem. De quo scrip¬
tum est. finis enim legis xp̃c: ad uisi¬
ciam omni credenti. Nam et septe.¬
nario ꝓpter sabbatũ. I et denario ni¬
mero ꝓpter decalogũ: legis adimple¬
tio recte figuratur. UDies hȩc pro¬
pitiationis erat et expͥiationis. in qui
popls̃ omnis ab oꝑibus uacare et. per
orationes atq abstinentiam af.. sig
& castigari preceptus est. Qd̃ bei¬
ti iohannis et uitȩ et predica. to¬
ni multum congruit: qui et ipse an¬
danis uacans oꝑib. xelestib solum stu-¬
diis ac desideriis animum dabat. et con-¬

Expanded text:
cursoris Domini nativitas, et virtus futura cursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et con
Abbreviated transcription (Latin):
rebatur. Nec sanguis solum ibi as¬
pergebatur. sed & tymiania ado¬
lebatur: quod in presenti lectione
tacharias fecisse memoratur. Dicit
ergo de hac sollempnitate dñs moy¬
si. Mense septimo decia die men¬
sis affligetis animas ur̃as: nullum¬
q facietis opus. Ex piabit autem¬
lum testimonii atq altare: sacer¬
dotes quoq et uniuersum popłm.
Eritq hoc uobis legitinitini sem¬
piternum. ut oretis pro filiis isrł:
et pro cunctis peccatis eoꝵ semel
in anno. Et paulo suꝑus cum ritũ
eiusdem expiationis doceret: ait
inter alia. Htillus hominum sit
in tabernactilo. quando pontifex in¬
greditur sanctuarium ut roget pro
se. & pro domo sua. et pro unuerso
cetu isrl: donec regrediatur. Longũ
est. de singłis huitis diei cerioniis
scriptuix testimonia ponere: longius
multo singula sufficienter quomͦ ntue
Unde hoc maxuue libet ur̃e fraterm¬
tatis atirib intimare: quam conue¬
menter electum sit tempus. in quo pre¬

Expanded text:
rebatur. Nec solum sanguis ibi asrebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Expiabit auteum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienter, quomodo nuUnde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo prae
Abbreviated transcription (Latin):
deum. scdm̃ consuetudinem sacer¬
dotii sorte exiit ut incensum pone¬
.ret. ingressus in templum dm̃i. cla-¬
ret quidem omnibus quia iam re¬
deunte exordine septimana uicis
suȩ quȩ ei de tuce abia contigerat.
templum mynstraturus intrauit.
S forte aliquibus obscurum est:
quia scriptura. tacere uidetur.
quo hȩc fint anni tempore gesta.
Quibus intimandum quia nec hoc
scriptura pretermisit: sed ex eo
quod addidit latenter inniuit. Et
omnis inquiens multitudo erat
poplĩ orans foris. hora incensi. Una
etenim tantummͦ per annum sol¬
lempnitas erat in qua pontificȩ
adorandum sc̃a scõꝵ intrante. ntil¬
lum prorsus hominum intra fo¬
res templi remanere liceret:
sed omnes tempore oblationis exte¬
ritis iuberentur orare. Hȩc autẽ
erat statuta sollempnitas septimo
qtiȩ dies ꝓpitiationis siue expiatio¬
nis uocabatur: quia iudelicet obla-¬
tis in altare holocausti uictimis. san¬
gitis in scã scõꝵ ad expiandum infe-¬

Expanded text:
Deum, secundum consuetudinem sacerDeum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo quae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum infe
Abbreviated transcription (Latin):
uatre. etutroq parente prouec¬
ioris etatis lohannes nasceretur. qͣti
etiam ipso ortus eius miraculo pa-¬
Itesceret uirum magne turtutis
iturum esse. qui nascebatur.:
Edesmente omini lascitua concu¬
iscentie. carnalis. constaret quia nul¬
la in conceptione cansa uoluptatis.
s sola cogitata sit spiritalis gratia
prolis. Sic ysaac filius promissionis.
qui in figuram redemptoris nr̃i fac¬
tus est obediens patri usq ad mor¬
tem: de ueteranis parentibus
et sterili diu matre natus est.Sic
iacob et ioseph patriarchȩ. sic sam¬
son fortissimus ducum. & ꝓpħarum
eximius samuhel. steriles dru corpo¬
re. sed fecundas semꝑ uirtutibus ha¬
buere genitrices. ut miraculo nati¬
tutatis natoꝵ dignitas nosceretur:
et probarentur sublimes in inita
futuri. qui in ipso uitȩ exortu con¬
ditionis humanȩ uira transcende¬
rent. Quod uero sequitur. factũ
est autem cum sacerdotio fungeret᷑
zacharias in ordine uicis suȩ ante

Expanded text:
matre et utroque parente provecmatre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur Z
Abbreviated transcription (Latin):
tione iudicantur: adhuc in oculis int̾¬
ni arbitri mints aliquid ꝑfectionis
habeant. Et rursus solet euenire. ut
nonnulli quibusdam uirtutũ oꝑib
immnoderatius studendo. dum sine
scientia deo placere appetunt: proximo¬
rum oculos offendant. A qua utraq
reprehensione: parentes beati ioħis
immunes esse declarantur. De quib
cum dictum esset. erant autem iusti
ambo: continuo subnectitur. Ante
deum. Et cum adiunctum esset in¬
cedentes in omnibtis mandatis &
uistificationib dñi: mox infertur.
Gine querela. Acfi aꝑte dicatur.
A deo se in actibus pariter et cogita¬
tionibus suis cucumspecte agebant.
it et diuinis obtutibus in occulto. et
humano foris inditio placerent: ux-¬
a illud aplĩ. Prouidemus enum bo¬
a non solum coram deo: sed etiam co-¬
am hominibus. Et non erat illis filiꝰ.
o quod esset elyrabeth sterilis &
imbo proces. E sissent in diebus fuis.
uunitus est.proctiratum. ut sterili

Expanded text:
tione judicantur, adhuc in oculis intertione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid perfectionis habeant; et rursus evenire solet ut nonnulli quibusdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et non erat illis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili
Abbreviated transcription (Latin):
du sacerdotali essent equales: unus tañ
in eis qui dignior uideretur: spetiali re¬
uerentia ac potestate preminens sum:¬
mi sacerdotis nomen haberet. Qui an¬
tem ordo partium earunidem seruat
deberet: missa coram dauid rege et
principibus familiarum sacerdot aliũ
et leuiticarum soete querebatur. In
quarum distributione soetium: abia
de cuius uice & genere ⁊acharias oritꝰ
octauo loco positus inuentͥtir. Et recto
preco noui testamenti. in quo glã re¬
surrectionis mundo declaratur: loco
octaue sortis nascitur: quia et de li
mis nr̃ una sabbati quȩ est a die
conditionis octana resur. rexit a mi¬
tuis. & nobis post sex. huiꝰ scli
etates ac septimam quietis E an¬
marum. quȩ est in alia cuta.  octa¬
ua iam etas ꝑpettiȩ resurrectio nis
in fine promittitur. Erant autem
iusti ambo ante deum: incedentes i
omnib mandatis et iustificationib
dm̃ sine querela. Sepe contingit. it
hi qui iam ꝑfecti hominum estime¬

Expanded text:
du sacerdotali essent aequales, unus tantum  Al., tamen du sacerdotali essent aequales, unus tantum  Al., tamen in eis qui dignior videretur, speciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittitur. Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestima
Abbreviated transcription (Latin):
poplĩ cirtumstantis ad memoriam
amoremq celestium. non solum
sublimitate uerboꝵ quȩ dicebant᷑.
sed etiam suauitate sonoꝵ qua di¬
cebantur erigerent. Uolensq ut
crescente cultu et magnificentia
templi. decus quoq mynisterĩ illiꝰ.
& ministrantium cresceret cetus. con¬
uocauit omnem progenem filiorum
aaron. et eos uidelicet qui de eleatar
et illos qui de itamar stirpe descen¬
derant. diuisitq eos in partes ugm-¬
ti quature. ac de his singulis singu¬
los pontisices eligens. ceteros quii in
partib erant sacerdotii minoris qͥ
nunc presbiteratus uocatur offitio
fungi precepit: ea uidelicet ꝓuisio-¬
ne ut dum quilibet pontificum
uita decedere: quicumq in enis par.¬
te optimus putaretur. ei in pontifica.¬
tti succederet. Quas uidelicet partes
talter ordinauit. ut finglĩ pontifices
cum subiectis sibi sacerdotibus ꝑ octo¬
nos mẏmstrarent dies: hoc est a sabbati
usq ad sabbatum. Et cum omnes gra¬

Expanded text:
populi circumstantis ad memoriam populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, per octonos dies, hoc est a sabbato usque ad sabbatum
Abbreviated transcription (Latin):
& precursor existeret: Si uero frat̃¬
nitatem ur̃am audire delectat. qtu
sit abia de cuitis uicȩ ⁊acharias genꝰ
duxisse phibetur: hnc temporibus
dauid regis. summus sacerdos erat.
Siquidem iubente dño ꝑ moysen
primo unus in lege pontifex atron
est constitutus: post cuius mortem.
eleatar filius eitis sacerdotium sus¬
cepit. Et hoc quoq mortuo fineẽs
filius eits sacerdotii successor exti¬
tit. & sic tsq ad tempora dauid.
per annos circiter quadringentos sep-¬
tuagnita: unus post unum extitere
pontificatus heredes. At uero datud
cum magno feruens studio religionis.
templum dño condere desiderasset.
dñs autem magis hoc per filium eiꝰ
salomonem uellet impleri: nichilomi¬
nus ipse datud onina quȩ ad futu¬
ram eitsdem templi constructio¬
nem uel reuerentiam ꝑtinerent.
sollicitus preꝑare curauit. Unde
etiam cantores statuit. qui tempo¬
re sacrifitii cotidie psalmos cum
melodia resonarent: atq animos

Expanded text:
et praecursor existeret? Si vero frateet praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque animos
Abbreviated transcription (Latin):
umi sui coeporis & singtinis in nouio
testamento osferenqen instituit. Qs
ergo congytientiuis translationem lega¬
is & substitutionem enangłici sacer¬
dotii. quam sumini uxta legem sacer¬
dotis filitis ꝓpħaret Qti cum et ipse
unintis sacerdos scam̃ legem existere
intrinsectis in commutabili ratione
ueritatis noui sacerdotis preco. quã
fuccessor & heres existere ueteris.
Maluit doctus in sp̃u. uocatis in de¬
sertum popłis. noui testamenti sacra¬
menta predicare: quam ad se ue¬
mentibtis in templum. gloriosissimo
illo tunc temporis sacerdotii uete¬
ris offitio preesse. Pretulit longã
solitudis sitim. et esuriem conti¬
ntus hostiarun sollempniis. pilis
cameloꝵ & cinctui zone pellitiȩ.
astro textas pontificum postposuit
stolas. Ut quid enim hȩc fratres mei
nisi ut his qui merito iusticiȩ ꝑfec¬
tioris auctoritatem fibi precandi
assciuerat: ipse etiam neglectu pat̾
dubius melioris pontificatus preco

Expanded text:
um sui corporis et sanguinis in Novo um sui corporis et sanguinis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, ipse etiam neglecto ordindubie melioris pontificatus praeco
Abbreviated transcription (Latin):
Iustis quippe parentibus est genitus: ut
eo confidentius iusticiȩ precepta popłi
daret. quo hȩc ipse non quasi nouitu
didicisset. sed uelut hereditario iure
a progenitorib accepta seruaret. De sa¬
cerdotali ꝓsapia ortus est: ut eo poten¬
tius mutationem sacerdotiĩ precona¬
retur. quo ipsum ad sacerdotale genus
ꝑtinere claresceret. Redemptor etenĩ
noster in carne apparens. sicut rex nob̃
fieri dignatus est. regnum cȩleste tri-¬
buendo: ita etiam pontifex factus est.
seipsum pro nobis offerendo hostiam
deo inodorem suauitatis. Unde scrip¬
tum est. Irauit dñs & non penitebit
eum: tu es sacerdos in eterntim scdm̃
ordinem melchisedech. Melchisedech
quippe ut legimus sacerdos dei fum-¬
uti longe legailis sacerdotĩ tempora pre¬
cessit: offerens dño panem et uint̃.
Et ideo redemptor ñr sacerdos esse di¬
citur. secundum ordinem melehi¬
sedech:  qutia ablitis tuctimis lega¬
lib. idem sacrificĩ gntis in mysteri¬

Expanded text:
Justis quippe parentibus est genitus, ut Justis quippe parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysteri
Abbreviated transcription (Latin):
eNTirus in carne do.¬
mintis & redemptor
nr̃. multos dispensa¬
tionis suȩ testes pre¬
misit et nuntios: qui diuersis tempo¬
rib diuersis isrłiticȩ plebis trib orti.
non diuersa fide. sed itno eodemq ꝑ
omnia sensu eiusdem incarnationis
mysterium ꝓphetando precinerent.
Horum ultimus & quasi lunes qtudã
legis et euangłii. figurȩ et ueritatis
iolis apparuit: dño atestante qui ait.
Lex et ꝓphȩ usq ad iohannem: ex eo
regnitm dei euangeliratur: Unde etũ
plusꝗͣ ꝓpheta dictus est: quia quem
ceteri a longe ꝓpħhando solam predixe.¬
rant. ille & primo uenturum ꝓphe¬
tando signatuit. & mox nen̾ientem
ostendendo monstrauit. Qui certer.
gratia dispensationis. non solum
iustis: s et de pontificali stirpe oetis
parentibus natus asseritar. fuit
enim sacerdos sicut ex lectione enĩ¬
gelica audiuimus nomine ⁊achari¬
as de tuce abya: et uxoe illi de filia¬
bus aaron et nomen eius ehyrabeth.
Erant autem iusti ambo ante deum.

Expanded text:
enturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
coronam. xp̃i athleta processerit. sta¬
timq relegatus in pathinos infulam
sit: iudebimus martyrio animum
non defusse. & bibisse iohanuem ca-¬
liceni confessionis. quem et tres pue¬
ri in camino ignis bibertuit. licet ꝑse¬
cutor non fũderit sanguinem. Qtod
sic intelligendum est. regnum celoꝵ
buerit ut regno celoꝵ dignus fiat:
hic accipiet illud quod non ꝑsonȩ
s uitȩ paratum est. Si itaq ta¬
les estis qui consequi mereanti¬
ni regnum celoꝵ quod pater
m̃s A triumphantib et uictorib
p̃para Auit: tios quoq accipietis
illud. Ideo enim sedentitm in reg
num celoꝵ uocabula non dicuntur:
ne paucis nominatis ceteri putas¬
rentur exclusi. Item aliter. Tunc¬

Expanded text:
coronam Christi athleta processerit, stacoronam Christi athleta processerit, statimque relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod sic intelligendum est: Regnum coelorum buerit ut regno coelorum dignus fiat, hic accipiet, quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. no coelorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri putarentur exclusi. Et audien
Abbreviated transcription (Latin):
muliebri et pietatis affectu. nesciens
quid peteret. Nec mirum si ista ar-¬
guatur imꝑitiȩ cum de petro dicat᷑:
quando uoluit facere tria taberna¬
cula. nesciens quid diceret. Respon-¬
dens autem iħc: dixit. Nescitis quid
petatis. Mater postulat et dñs disci¬
pulis loquitur: intelligens preces
eius ex filioꝵ descendere uoluntate.
Potestis bibere calicem quem ego bi¬
biturus sum : Calicem in scripturis¬
diuinis. passionem intelligmus: tit
illud. Pater: si possibile est transeat
ame calix iste. Et in psalmo. Calicẽ
meam & ad sinstram non est meũ
dare uobis: sed quib paratum est
i patre meo. Queritur quomͦ calicẽ .ii.¬
martyrii filii tebedei. iacobus udeli¬
et & iohannes biberuit. cum scriptu¬
ta narrat iacobum tantum apłm
ab herode capite truncatum: iolis
autem ꝓpria morte uitam finierit.
S si legamus ecclãsticas hystorias. in
quibus refertur quod et ipse ꝓpter
martyriuni sit missus in feruentis
olei dolium. et inde ad suscipiendam

Expanded text:
muliebri et pietatis affectu, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret . Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. Mater postulat, et Dominus discipulis loquitur, intelligens preces ejus ex filiorum descendere voluntate. Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? divinis passionem intelligimus, juxta illud: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste . Et in psalmo: Quid  sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quaeritur quomodo calicem martyrii filii Zebedaei, Jacobus videlicet et Joannes biberint, cum Scriptura narret Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus 156 fertur, quod et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam
Abbreviated transcription (Latin):
teis. non aliquos in pu.¬
blico mscere sermones.
Maria in domo sera: festi¬
na in publico ⁊ mãsit a pd̃
cognatã suã tribꝰ mẽsibus.
Et em̃ que ꝓpt officiũ uene¬
rat ĩherebat officio. Nãsit
tribus mẽsibus non ꝙ do¬
mꝰ cã delectaret aliena: sẽd
qr frequẽter bideri in publi¬
co displicebat. Didicistis
ligines pudorem marie:
discite ⁊ huilitatez marie.
Uenit ꝓpinca ad ꝓximã:
iumor ad semorẽ. Necso¬
lum uenit: sed ctĩã pricu
salutauit. Decet em̃ ut ꝙͣ¬
to castior tãto humili ou¬
u̾go sit. Nouit deferre se-

Expanded text:
teis, non aliquos in publico miscere sermones. Maria in domo sera, festina in publico mansit aput cognatam suam tribus mensibus; etenim quae propter officium uenerat inhaerebat officio. mansit tribus mensibus, non quod domus eam delectaret aliena, sed quia frequentius uideri in publico displicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre se
Abbreviated transcription (Latin):
futurȩ beatitudinis tẏpos intĩs
Qui autem unum acceperat e
fodit in terra. Nequam seru¬
renis oꝑib & seculi uoluptat. a
precepta neglexit. & pollute: qu¬
quam in alio etiangelista scripta
sit. quod in sudario ligauerte d
doctrinam patriffamiliȩ mollites
& delicate uiuendo enarrauerit
Post multum uero temporis: ne
dñs seruorum illorum. Grande

Expanded text:
futurae beatitudinis typos intellexit. futurae beatitudinis typos intellexit. Qui autem unum acceperat, abiens fodit in terram, et absterrenis operibus et saeculi voluptate, Dei praecepta neglexit et polluit: quamquam in alio evangelista scriptum sit, quod in sudario ligaverit , id est, doctrinam patrisfamilias molliter et delicate vivendo enervarit. Post multum vero temporis venit dominus servorum illorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
omo iste paterfami.¬
trem post resurrec¬
tionem uictor ascendens. uocatis aplis
doctrinam euangelicam tradidit:
non pro largitate & parcitate alte.¬
ri plus. & alteri mins tribuens.
sed pro accipientium turibus quo¬
modo & apls eos qui solidum cibũ
capere non poterant lacte potas¬
se sẽ dicit. Deniq & illum qui de
quinq talentis decem fecerat &
de duobus quatuor. simili recepit
gaudio: non considerans. lucri mag
nitudinem.s studii uoluntatem.
In quinq & duobus & in uno ta-¬
lento. uel diuersas gratias intelli¬
ganuuis. quȩ unictiq traditȩ stnt:
uel in pruo omnes sensus exami¬
natos. in scdõ intelligentiam et
oꝑa. in tertio rationẽ. qua homi¬
nes a bestiis separemur. Abiit
celestium sibi noticiam duplica-¬
uit: ex creaturis intelligens crea¬
torem. ex corporalibus incorpora¬
lia. ex insibilibus inuifibilia. ex
iste pro uirib quicquid in lege a¬
cerat. in euangelio duplicauie. s¬
& scientiam et oꝑa presentis init

Expanded text:
omo iste paterfamitrem post resurrectionem victor ascendit, vocatis apostolis doctrinam Evangelicam tradidit. Non pro largitate et parcitate alteri plus, et alteri minus tribuens; sed pro accipientium viribus: quomodo et Apostolus eos qui solidum cibum accipere non poterant, lacte potasse se dicit. Denique et illum qui de quinque talentis decem fecerat, et qui de duobus quatuor, simili recepit gaudio, non connitudinem, sed studii voluntatem. 206 In quinque, et duobus, et uno talento, vel diversas gratias intelligamus, quae unicuique traditae sunt. Vel in primo, omnes sensus examinatos: In secundo, intelligentiam et opera: In tertio, rationem, qua homines a bestiis separamur. Abiit coelestium sibi notitiam duplicavit: ex creaturis intelligens Creatorem: ex corporalibus, incorporalia: ex visibilibus, invisibilia: ex iste pro viribus quidquid in Lege didicerat, in Evangelio duplicavit: sive scientiam et opera praesentis vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
congrego ubi non sparsi. Oportuit̃
ꝓte committere pecumam meam
mmmilariis: et ueniens ego recepis
nutiq quod meum est cum ufira.
dlite itaq ab eo talentum:. & date
qui habet decem talenta. Quod
tauerat se per excusationem dixis¬
t in culpam ꝓpriam uertitur. Ser-
santem maltis appellatur: quia ca-

Expanded text:
o ubi non sparsi: oportuit ergo o ubi non sparsi: oportuit ergo te committere pecuniam eam nummulariis, et veniens ego, recepissem utique quod meum est cum usura. Tollite itaque ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Servus autem malus appellatur: quia calu
Abbreviated transcription (Latin):
uo ut ante iam dixi. & quide
q talentis decem fecerat. & qd
de duobus quatuor: idem patd¬
familiȩ sermo blanditur. Et
tandum quod omnia que in
senti habemus: licet magna ma¬
antur & plurima. tamen cons¬
tione futurotum parua & pi
sunt. Intra inquit in gaudial
dñi tui: & suscipe quȩ neo ot
uidit. nec auris audiuit ne us
st dari fideli seruo: quam esse cum do¬
no. & indere gauditim dm̃ fui:
cedens autem & qui inium talentũ
ceperat: ait. Domine scio quia homo
tris es. metis tibi non seminasti. et
pgegas ubi non sparsisti. & tiniens
rra: ecce habes quod tuum est. Uere
pod scriptum est ad excusandas ex¬
sitiones in peccatis. etiam huic ser
iantigit: ut ad pigritiani & negli¬
ntiam suꝑbiȩ quoq crimen adiceret.
n enim debuit. simpliciter inertrã
Nteri: & orare patremfannlias.
trario calumpinatur: & dicit se
ulenti fecisse confilio. ne cdtum lucra
tumȩ quereret etiam de sorge. peri-¬

Expanded text:
 ut ante jam dixi, et qui de quinque talentis, decem fecerat, et qui de duobus, quatuor, idem patrisfamilias sermo blanditur. Et notandum quod omnia quae in praesenti habemus. 207 licet magna videantur et plurima: tamen comparatione futurorum, parva et pauca sunt. Intra, inquit, in gaudium domini tui, et suscipe quae nec oculus vidit, nec auris audivit, nec jus dari fideli servo, quam esse cum Domino, et videre gaudium Domini sui? Accedens autem et qui unum talentum acceperat, ait: Domine, scio quia homo durus es: metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti: et timens terra. Ecce habes quod tuum est. Vere quod scriptum est, Ad excusandas excusationes in peccatis , etiam huic servo contigit, ut ad pigritiam et negligentiam superbiae quoque crimen accederet. Qui enim debuit simpliciter inertiam confiteri, et orare patremfamilias, e contrario calumniatur, et dicit se prudenti fecisse consilio, ne dum lucra pecuniae quaereret, etiam de sorte peric
Abbreviated transcription (Latin):
um celestis desideriĩ a malignis spr¬
ritib custodire non scifficit. qui
hoc ab humanis laudibtis non abs¬
condit. In presenti et enim uita
quasi in uia sumus: qua ad pattũ
ꝑgimus. Maligni autem sp̃c: iti
nr̃m quasi quidam latruncali
obsident. Depredari ergo defri
s⁊ptam sit. uideant. oꝑa ur̃a bona
sglorificẽt patrem ur̃m qui incelis
ise: sed ut ꝑ hoc quod aginus. la.¬

Expanded text:
stis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti etenim vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum quasi quidam latrunculi obsident. Depraedari ergo desidescriptum sit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agi
Abbreviated transcription (Latin):
lisitram A his qui esse
ccdã potcerant. loquebatur. Q
Aoua de uetera proserunt:
cum utriusq testamenti predica¬
menta tiocibus & moribus locuntur.

Expanded text:
sed de his qui esse in Ecclesia poterant, loquebantur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
descendere: pro poccatis suis ecer¬
I suppłitia ⁊ olerare. Cui ꝑ media.¬
doris adrientum nouum aliquid
adessit. at si hic recte stuleat ui¬
ttare: . homo in terra editus a cor¬
tupt.bili uita moriatur in celo col¬
ł U locandus. Et uetus itaq est ut
pro culpa humanum genus in
eterna pena intereat: & nouum
ut conuersus in regno utuat. Qd̃
ergo in conclusione locutionis sue
dontinus subdidit: hoc est utiq
quod prenisit. Prits enim de
regni fimilitudine thesatirum in¬
uentum ac bonam margarita n
protulit: postinodum uero infer¬
ni penas de maloꝵ combustione
enarrauit. atq inconclusione sub¬
in regno celorum. simiui est patri¬
familias proferenti de thesauro
fuo noua & uetera. Acsi aꝑte
diceretur. Ille in sancta ȩccła doc¬
tus predicator est. qui et noua scit¬
proferre de suauitate regni. et
uetuista dicere de terrore suppli¬
cii: ut uel pene terreant. quos
premia non inuitant. Audiat
de regno quod amet. audiat de
supplitio unusquisq quod time¬

Expanded text:
pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte studeat vitrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subin regno coelorum, similifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et noproferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod time
Abbreviated transcription (Latin):
possiimus: hoc ipsum nobis turpe
sic quod deum nolumus saltem
ꝑ patem sequi. Ecce nulli nr̃m
hoc tempore dicit deus. pro me
morere: sed illicita tantum modo
in te desideria occide. Qui ergo
in pacẽ subicere carnis desideria
nolumus: quando in bello ipsam¬
sus simile regnum celorum sagenȩ
in mare misse dicitur: ex omin gene¬
re piscrum congregauti: quȩ imple¬
ta ad litus educitur. & in uasis bo¬
ni pisces eliguntur. mali autem ꝓi¬
ciunttir foras. Sancta ȩccłã sagenȩ
comꝑatur: quia et piscatoribus
est commissa. et ꝑ eam quisq ad
eternum regntm a prescntis scli
fluctibus trahitur. ne in eternȩ mor¬
tis ꝓfanda mergatur. Quȩ exom.¬
ni genere piscium congregat: qua
ad peccatorum tieniain sapientes &
Sttuos. siberos & seruos. diuites et

Expanded text:
possumus, hoc ipsum nobis turpe possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello psus simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus 1474 est commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et ser
Abbreviated transcription (Latin):
placebat spetiȩ: quia sola pretiosȩ
margaritȩ claritas fulget in men¬
te. De cuitis dilectione: recte per
salonionem dicitur. foetis est ut
mors dilectio. Quia iidelicet sicut
mors arpus interimit: fic ab amo¬
re irum coeporaluumi eternȩ uitȩ
caritas occidit. H. n quem per¬
fecte absorbuerit: ad terrena foris
de sideria uelut insẽsibilem reddit.
N.q enim sanctã hȩc cuius hodic
nat ilitia celebranuis. mori pro do.¬
inuio potiisset in corpore: si priꝰ
a terrenis desideriis mortua nͣ
fuissetͣ in uence. Erectus namq
in uirtutis culmne anuntis. tor¬
menta Acrifit. premia calcauit.
ante armatos reges & presides
ducta stetit: feriente robustior.
udican. e fublimor. Qtuid uiter
hȩc nos li rbati & debiles dicimꝰ.
qui ire ad regna celestia puellas
ꝑ ferrum uidemus: quos ira suiꝑat.
suꝑbia inflat. ambitio ꝑturbat.
lituria inquinat: Qui si adipisci
regia celoꝵ ꝑ bella ꝑsecaitionum ñ

Expanded text:
placebat specie, quia sola pretiosae placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. De cujus dilectione recte per Salomonem dicitur: Fortis est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non
Abbreviated transcription (Latin):
hono oꝑe ꝓximuis prebeanitis exemplũ.
btanienꝰ per intentionem qtia deo
bli plcerẽ querunus. semꝑ optemꝰ
sitretum. Thesaurtis autem celeste
est desiderium: ager uero in quo
hesatirns absconditur disciplina
dndĩ celestis. Qtiem profecto agrũ
lditis omnibus comparat. qui to¬
tatibus caris renintians. cinc
na terrena desideria ꝑ discipli
lostis custodiam calcat: ut ml
qn quod caro blanditur libete.
il quod carnalem uitam trucidat
sc ꝑhorrescat. Rursum celeste
tognum negotiatori homini simile
dicitur. qui honas margaritas que¬
rtt: sed unani pretiosam intienit.
quam uidelicet inuentam omnia
undens ẽnut. Quia qui celestis
nite cdulcedinem in quantum pos¬
sbilitas admittit. ꝑfecte cognoue¬
t: ea quiȩ in terris amauerat. li¬
benter ctincta de relinquit. In
omparatione eius tulescunt omĩa.
deerit habita. congregata disꝑgit.
mardescit in celestibus animus.
nil in terrenis libet. de forme cons¬
picitur:. quicquid de terreuȩ rei

Expanded text:
ximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat libenter cuncta dercomparatione ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei