comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dietur sermo regine ad om̃sin¬
ulieres. ut ꝯtẽpnant uiros suos: et dicant. Rex
assuer mssit ut regina uasthi intraret ad eum
et illa uoluit. Ate hoc exemplo. om̃s pͥncipũet
con iuges persarũ: ai ꝑ medoꝵ paruipendent
impia maritor. un regis iusta est indignatio. si
tibi placet: eg̾dietur edictum afacie tua. et scͥbat᷑
iuxta legẽ persarũ atꝙ medoꝵ quam

Expanded text:
dietur enim sermo reginae ad omnulieres ut contemnant viros suos et dicant rex Asuerus iussit ut regina Vasthi intraret ad eum et illa noluit atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque Medorum parvipendent imperia maritorum unde regis iusta est indignatio et si tibi placet egrediatur edictum a facie tua et scribatur iuxta legem Persarum atque Medorum quam
Abbreviated transcription (Latin):
cruam aũreu̾sa ad socrũ suam
audunt ab ea filia mui querã
tibi requiã ⁊ ꝓuidebo ut bene sit tibi. Boor iste cuiꝰ
puellis in agro uinctis es ꝓpincruus nost̾ est
in hac nocte aream ordei uentilat. lauare igit᷑.

Expanded text:
rsa est ad socrum suam, audivit ab ea: Filia mea, quaeram tibi requiem et providebo ut bene sit tibi. Booz iste, cujus puellis in agro juncta es, propinquus noster est, et hac nocte aream hordei ventilat. Lavare igit
Abbreviated transcription (Latin):
sermone scriptum ad latinum sti¬
lũ traham. librum utiq tobie qũe
hebrei de cathalogo diuinarum serptimnanum
secanteshisque agio graphamemorant manci¬
parunt. feci satis desiderio uestro nõ tñ meo ftu¬
dio. arguunt .i. nos hebreoꝵ studia ⁊ inputant
nobis circa suum canonem latinis auribus ista
transferre s melius ẽe iudicans phaniseoꝵ displi¬
quacem repperiens unius diei laboremarripu
.i. quic quid ille mͥhebraicis uenbis ex pressit hoc
ego accito notario sermonibus latinis exposui.
Oratiomibus uestris mercedem huinsopenis re¬
conpensabo cum gratum uobis didicero me qd̃
iubere estis clinati eumplesse.
moral ⁊ exen plis habuudat ⁊mo¬
nitis s quantum poinia solus
tantum historiam allegoria p̃¬
cellit marinia eniin eccłie ꝯci¬
tinet sacramenta. Ipse enint
recta ⁊ operib deo seruiebat.

Expanded text:
sermone conscriptum, ad Latinum lum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de Catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum Canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans Pharisaeorum displiquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero, me, quod jubere estis dignati, complesse.moralis exemplis abundat, et monitis. Sed quantum poma foliis, tantum historiae allegoria praecellit. Maxima enim Ecclesiae continet sacramenta. Ipse enim Trecta et operibus Deo serviebat.
Abbreviated transcription (Latin):
symeon. et charmi. qui et gothomel. In meclio itaq
semoꝵ et incõspectu om̃ium achior dixit om̃ĩaque
locutus ipse fuerat aboloferne int̾rogatus. et qualit̃¬
popls olofernis uoluisset pp hoc uerbum int̾fictre.
cumłquẽadmod̾ ppse oloternes iratus iusserat tum is¬
raheliticis hac de causa tradi. ut dum uinceret filios
p̃p̃hoc quod dixisset ds celi defensor eoꝵ est. Cumꝙy a¬

Expanded text:
Simeon, et Charmi, qui et Gothoniel. In medio itaque seniorum, et in conspectu omnium, Achior dixit omnia quae locutus ipse fuerat ab Holoferne intpopulus Holofernis voluisset propter hoc verbum interficere eum quemadmodum ipse Holofernis iratus iusserit eum Israhelitis hac de causa tradi ut dum vinceret filios propter hoc quod dixisset Deus caeli defensor eorum est cum
Abbreviated transcription (Latin):
derit hanc lib̾tntem serus suis. sit et tecũ crris ĩmedio
nr̃i. sic̃ placuerit tͥ. ita ut cũ tius om̃ib cõuerseris.
Tunc orias finito consilio. suscrpit eum ĩ lomũ
suam. et fec̃ trnam magnam. Et uocatis om̃ib prb¬
is simul expleto ierunio refecert. ꝑ ostea uͦ cormuocat᷑¬

Expanded text:
derit hanc libertatem servis suis sit et tecum Deus in medio nostri ut sicut placuerit tibi ita cum tuis omnibus converseris tunc Ozias finito consilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam et vocatis omnibus presbyteris simul expleto ieiunio refecerunt postea vero convocat
Abbreviated transcription (Latin):
placuer̾t autẽ omĩa u̾ba hec coramoloferne et corã¬
pueris eius. et mirabant᷑t ad sapientiam ex¬
tus et licebant alter ad alt̾ri. non est mulier se
terram in aspectu. in pulcrituline. et insensuute¬
bor. Et tlixit ad eam olofernes. Bene freit ds̃ qui
misit te ante ppłm. ut des illu̾tu in manib uris. et
et qm̃ bona est ꝓmissio tua: si fecerit m̾ hoc dltu¬

Expanded text:
t autem omnia verba haec coram Holoferne et corpueris eius et mirabantur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des illum tu in manibus nostris et quoniam bona est promissio tua si fecerit mihi hoc Deus tu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exxndet omĩa h que eoggtaui et induxert eã serm
eiꝰ ĩtab̾naculũ hͦd p̾ceperat et periit hum ĩ troiret
ut daretur ei copia nocte: et ante lucem eredie¬
di foras ad oronem et depͥcandi dm̃. Et pcepit eubi¬
cularis suis. ut sicut plac̾et illi eriret. et introiret

Expanded text:
nu mea haec quae cogitavi. Et induxerunt illam servi ejus in tabernaculum, quod praeceperat. Et petiit dum introiret, ut daretur ei copia nocte et ante lucem egrediendi foras ad orationem, et deprecandi Dominum. Et praecepit cubiculariis suis, ut sicut placeret ill
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ in ꝑditione dabuntur quod ego ancilla tua fugi¬
ab ilł cognoscens. Et misit me cñs ħ ipla nunciare tͥ
ego eñi ancilla sua d̾m colo. etiam nẽ ap̃te. et exiit anci¬
lla tua. et orabo dm̃. et clicet mͥ. qñ eis reodat pecc̃m
suum et ueniens minciabo tibi. ita ut ego ad du¬
cam te per mediũ ierłm. et habebis omẽm ppłm isrl
sicut ones quib non ẽ pastor. et ñ latrabit ł unus

Expanded text:
quod in perditione dabuntur quod ego ancilla tua cogab illis et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi ego enim ancilla tua Deum colo etiam nunc apud te et exiet ancilla tua et orabo Deum et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum et veniens nuntiabo tibi ita ut ego adducam te per mediam Hierusalem et habebis omnem populum Israhel sicut oves quibus non est pastor et non latrabit vel unus
Abbreviated transcription (Latin):
ut cluas ebdomadasmorarentur¬
apud eum De omnib autẽ que
dedit tobie. ⁊ fecit hanc scriptu¬
ram ut pais dimidia que super¬
era post obitum eoꝵ tobie domi¬
nio cleueniret Tunc nocaiit
tobias angeliui adse qũe quidẽ hominẽ
existimabat. dixitq ei. Azarias frater peto ut
tibi seruum non ero condignus ꝓ uidencie tue.
tamen obsecro te ut assumas tibi animalia

Expanded text:
ut duas ebdomadas morareturapud eum de omnibus autem quae dedit Tobiae et fecit hanc scripturam ut pars dimidia quae supererat post obitum eorum Tobis dominio deveniret tunc vocavit ad se Tobias angelum quem quidem hominem aestimabat et dixit ei Azarias tibi servum, non ero condignus providentiae tuae. Tamen obsecro te, ut assumas tibi animalia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊̃ de ipsis doctores fi¬
erent qui post modũ
martyres existerent.
hii uacce sunt quia ui¬
gumeuangelii porta¬
uerunt.⁊ qui portarent
predicando genuerũt.
ariecessine tanquam
patres ⁊ duces popłõꝵ¬

Expanded text:
etiam de ipsis doctores fierent qui postmodum martyres existerent. Hi, vaccae sunt qui jugum Evangelii portaverunt, et eos, qui portarent praedicando, genuerunt. Arietes, sunt tanquam Patres et duces pop
Abbreviated transcription (Latin):
letatur raguel de
uitatobie de comũc¬
tione filie occidit du¬
etes parat epulas
iucinis. letatur
popls̃ gentium de
cart sponte corpora
sua ut sint hostia
uiua. alii ĩt manꝰ
infideliũ subeunt
martyria. ꝑ arma

Expanded text:
Laetatur Raguel de vita Tobiae, et de conjunctione filiae. Occidit duetes, parat epulas amicis. Laetatur populus gentium de cant corpora sua, ut sint hostia viva: alii inter manus infidelium subeunt martyria: per arma
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. et dixit ei. Us iscł cui tu testimom.. de disti
qd̃ uleistar de inunicis sue. ipse cap̾ omniũ mere¬
duloꝵ in cidit in hae nocte in manu mea. iet
pbes quia ita esi. Ecce cap̃ olofernis qͥ incõtẽptu
supbie sue. dm̃ isrł contempsit. et tibi int̾itum
dio per forare p̾cipiam lat̾a tua. Uidens autẽ ati

Expanded text:
i tu testimonium dedisti quod ulciscatur se de inimicis suis, ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea. Ut probes quia ita est, ecce caput Holofernis, qui in contemptu superbiae suae Deum Israhel contempsit et tibi interitum dio perforare praecipiam latera tua”. 36 Videns autem A
Abbreviated transcription (Latin):
sius xp̃m cognoscant ue¬
deum ⁊ sic tandem quasi
uiso angelo ⁊ filio suo qͦs
du non uiderant nul¬
tum gaudeat tandem¬
gregate mysterioꝵ conmu
as ex felle illo ⁊ abierunt. Annã¬
sede bat secus uiam cotidie insu¬
ꝑcilium montis uñ respicere poterat delongini¬
quo ⁊ dum exodem loco specularetur aduentũ
eiuis uidit alonge ⁊ ilito cognouit uementemfili¬
um suum currensq nuntiauit iuiro suo clicens
Ecce uenit filus tuns Dixitq raphael adtobiã
at ubi introieris domuun tuam stati adora
dominum deumtuum ⁊ gratias agens ei.
accede ad patrem tuum ⁊ osculaie eum statĩq
lini super ocłos eius ex felle ifto piscis quos por¬
tas decum. Scias enim qm̃ aperienturr mox¬
oculi eius. ⁊uidebit pater tuus lumẽ celi.⁊ in

Expanded text:
is suis cognoscant Deum: et sic tandem quasi viso angelo et filio suo, u non viderant, multum gaudeant, tandemgregatae mysteriorum as ex felle illo, et abierunt. Annasedebat secus viam, quotidie in supercilio montis, unde respicere poterat de longinquo. Et dum ex eodem loco specularetur adventum ejus, vidit a longe, et illico agnovit venientem filium suum: currensque nuntiavit viro suo, dicens: Ecce venit filius tuus: Dixitque Raphael ad Tobiam: At ubi introieris domum tuam, statim adora Dominum Deum tuum: et gratias agens ei, accede ad patrem tuum, et osculare eum. Statimque lini super oculos ejus ex felle isto piscis, quod portas tecum. Scias enim quoniam mox aperientur oculi ejus, et videbit pater tuus lumen coeli, et in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo sine spe uite in morta¬
int̾itus docente autem in¬
trinsecus ueritate ⁊ foris
ꝑdoctor hora sonante tandẽ
incellexit quod iustum es¬
set. ut qui stulta dicerent
stulce perirent.
raguel. Hon dubito quod deus
preces ⁊ lacrimas meas inconpectu suo ad mise¬
rit. ⁊ credo qm̃ ideo fecit uos dominus uenire ad
me. ut ⁊ ista ꝯnigeretur cognationi sue scdm le

Expanded text:
 ideo sine spe immortarapuit: docente autem intrinsecus veritate, et forisdoctorum ora sonante, tandem intellexit quod justum esset, ut qui stulta dicerent, stulte perirent.Raguel: Non dubito quod Deus preces, et lacrymas meas in conspectu suo admiserit. Et credo quoniam ideo fecit vos venire ad me, ut ista conjungeretur cognationi suae secundum le
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad monitus ab apostolis.¬
uxorem. non sine certa explo
ratione potuit noue fidei in¬
ra suscipere. quia olim mul¬
tos doctores habuit quiomues
quasi septenario numero
uitam nouerant de eterue¬
⁊ iuchil certum dicebant.¬

Expanded text:
t admonitus ab apostoliuxorem, non sine timore vel ratione potuit novae fidea suscipere; quia cum multos doctores habuit, qui omnes quasi septenario numero dia noverant, de aeternis nihil certum dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
thesauros regis ꝓ iudeoꝵ nece: inferret ar¬
gentũ. Exẽplar qͦ e dicti qd̃ pendebat᷑ ĩsusis.
declit ei. ut regine ostenderet. et mou̾et eui
iͥͣiuͫ intranet ad regem dep̾caret᷑ eũ ꝓpopulo
suo. Regͥssus athac. nunciauit hest̾ oĩa que
mardocheꝰ lixãt. Que respundit ei et iusit.¬

Expanded text:
 nece inferret argentum exemplarque edicti quod pendebat in Susis dedit ei ut reginae ostenderet et moneret eam ut intraret ad regem et deprecaretur eum pro populo suo regressus Athac nuntiavit Hester omnia quae Mardocheus dixerat quae respondit ei et iussit
Abbreviated transcription (Latin):
duob enuchis seirsmati¬
ci. ⁊ heretici notariel
fraudis ⁊ malicie uene¬
nũ corde gestentest ꝯtͣ
ueritatem ꝯsiliantur
ut eam credentib au¬

Expanded text:
in duobus eunuchis schismatici et haeretici notari; qui fraudis et malitiae venenum corde gestantes, contra veritatem consiliantur, ut eam credentibus au
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit itaq sara.Miserre nobis domine mise¬
rere nobis ⁊ consenescamus ambo pariter
san Et factum est circa pulloꝵ can¬
tumaccersiri iussit raguel seruos
suos ⁊ abierunt cum eo ut foderẽt
sepulcrum. ennebat enim ne si¬
milit euenĩt ei qd̃ ⁊ ceceris aliis.
UII.quisunt ingressi ad eam.
Cũq ꝑasset fossam regressus ra¬
guel ad uxorem suam dixit ei.¬
onte unam ex ancillis tuis ⁊ ui¬
deat si mortuus est ut sepeliam
eum anteqũa illucescat. ⁊ misit unam ex
ancillis sius que ingressa cubiculum reppe¬
rit eos saluos ⁊ incolumes secum pariten dormi¬
entes Et reuersa nuntiauit bonum nuntiũ.

Expanded text:
dixit itaque Sarra miserere nobis Domine miserere nobis et consenescamus ambo pariter sani et factum est circa pullorum cantum accersiri iussit Raguhel servos suos et abierunt pariter ut foderent sepulchrum dicebat enim ne simili modo evenerit ei quod et ceteris illis septem qui sunt ingressi ad eam cumque parassent fossam reversus ad uxorem suam Raguhel dixit mitte unam ex ancillis tuis et videat si mortuus est ut sepeliam illum antequam inlucescat at illa mittens unam ex ancillis suis ingressa cubiculum repperitque eos incolomes secum pariter dormientes reversa nuntiavit bonum nuntiu
Abbreviated transcription (Latin):
fideles aĩas sp̃s sc̃i gr̃a
bregeneratas ato delicat ã
que eiꝰ seq̃ntur uestigia
fide doetrina. ⁊ operacione
tule dilexerunt. te.

Expanded text:
fideles animas Spiritus sancti gratia regeneratas, atque delicatas, quae ejus sequuntur vestigia doctrina, operatione ulae dilexerunt te
Abbreviated transcription (Latin):
re tab̾nacłm nõis tui. et deicere gladio suo cor¬
nu altaris tui. fac dñe ut gladio suo ꝓpͥo eiꝰ suꝑ¬
bia amputetur. Capiatur laqueo ocłoꝵ suoꝵ ĩ

Expanded text:
re tabernaculum honoris tui et deicere gladio suo cornu altaris tui fac Domine ut gladio proprio eius superbia amputetur capiatur laqueo oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
anus eꝰ deo. Uocabã¬
tur gͦ duo pplĩ per
sanccos predicatores¬
ad consorcium fi¬
dei et electorum dei¬
ut ex diuersis gregi¬
bus fieret unum o

Expanded text:
 Deo . Vocabaergo duo populi per sanctos praedicatoread consortium fidei et electorum Deut ex diversis gregibus fieret unum o
Abbreviated transcription (Latin):
ti lunt patres nri ut ꝓͥbarent᷑ siuere colerent dm̃
suum. Memores esse clebent quo mͦ pater nr abrahã
temptatus est et per multas trioulationei pb auis¬
dei amicus effetus est. Sic ysaac. sic iacob. sic. moy
sies qui placuer̾t do ꝑ multas tribuationes tran¬
siert̃ fideles. Illi aute qͥ temprationes no susperunt
cum timore dei et impatientã suã. et impperium
uon uleicomu nos ꝓhis que patimur s reprtẽ¬

Expanded text:
ti sunt patres nostri, ut probarentur, si vere colerent Deum suum. Memores esse debent, quomodo pater noster Abraham tentatus est, et per multas tribulationesDei amicus effectus est. Sic Isaac, sic Jacob, sic Moses, et omnes qui placuerunt Deo, per multas tribulationes transierunt fideles. Illi autem, qui tentationes non susceperunt cum timore Domini, et impatientiam suam et improperium non ulciscamur nos pro his quae patimur, sed reputan
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ suam in uobis. Et arrepta¬
carta fecerunt conscriptionem ꝯ¬
iugir ⁊ post hec epulati sunt be¬
clicentes deui Locauitq ad se ra¬
guel annam uxorem suam et precepitei. ut pa¬
raret alterũ cubiculum ⁊ introduxit ineum.

Expanded text:
tionem suam in vobis et acceptacarta fecerunt conscriptionem coniugii et post haec epulati sunt benedicentes Deum vocavitque ad se Raguhel Annam uxorem suam et praecepit ei ut praepararet alterum cubiculum et introduxit in eum
Abbreviated transcription (Latin):
documẽtis. łexẽplis reficiam᷑.
fidei ne sequaris. errores.
ut metas setłiras scãs me¬
ditando.⁊ opere implendo
⁊ haustũ diuine sapĩe deli
libris duor testam̃toꝵ nr̃i¬
Grͣas refert etełia gnͣtili¬
ũ saluatori qͥ eã respie̾e dii¬
gñtus est cuuille respundit
placere sibi qd̾ mortuo uiro
suo .i. diabolo ꝑarentes. ydo¬
seq̃retur eupiditatẽ uet

Expanded text:
documentis vel exemplis reficiatur.fidei, ne sequaris errores haut metas Scripturas sanctas, meditando, et opere implendo; et haustum divinae sapientiae de libris duorum TestamentorGratias refert Ecclesia gentium Salvatori, qui eam respicere dignatus est. Cui ille respondit: placere sibi, quod mortuo viro suo, id est, diabolo, parentes idolosequeretur cupiditatem vet
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ recondat.
Uel ager illa ẽ eccłiacelesteᷤ
studro diseiplina messis
inteligeneia spules messo¬
res p̾dicatores spiee renia¬
qͣ multũ ꝑer misteriũoe¬
cultate quasi plemores
ramanentadexercium
lis ecełiasticam discipinã
ardent̾ib apete it ut ad in¬
ediationem diuine legis ⁊

Expanded text:
tutum recordat. Vel ager ille est coelestis studii disciplina messis intelligentia spiritualis; messores, praedicatores; spicae remaquae multum per mysterium occultatae, quasi pleniores remanent ad exercitium lis ecclesiasticam disciplinam ardenter appetit, ut ad meditatio
Abbreviated transcription (Latin):
autem ueniss tempus si ngłarũ per ordiuam
puellaꝵ. ilt listrarent ad regem: expletis oĩbaue
ad cultum muliebram pertinebant: m̃sis duo¬
decumus uertebatur. ita dum taxat. auyi iñsi

Expanded text:
autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum, ut intrarent ad regem, expletis omnibus quae ad cultum muliebrem pertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita dumtaxat, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
dios. Quos portans reu̾sa ẽ in
ciuiitatẽ. ⁊ oftridit socrusue.
Insr ꝓtulit.⁊ dedit ei reliqiu¬
as eibi sui quo saturata ẽ. Mixit¬
qͥmisertus est tui. Indicam᷑q
ei ap̃ quẽ ẽet operata⁊ nom̃ eli¬
xit uiri qid̃ boor uoc aret᷑ cuire¬
pundit nonui. Renedictussit

Expanded text:
 quos portans reversa est in civitatem et ostendit socrui suae insuper protulit et dedit ei de reliquiis cibi sui quo saturata fuerat dixiti misertus est tui indicavitque ei apud quem esset operata et nomen dixit viri quod Booz vocaretur cui respondit Noemi benedict
Abbreviated transcription (Latin):
gentib aꝑuit ⁊ infine tẽpo¬
rum popło iudeoꝵ latius pã¬
dat conmittente ⁊ cooperan¬
de duunitatis sue fide deduc¬
tus ad medos dicit. aliaso
reducendo dicit apłs. donec
plenitudo gentium intͣbit
⁊ sic onnus isrł saluus fi¬
eret. Int̾erogante angłm
tobia unde esset. Ego sum

Expanded text:
gentibus aperiat, et in fine temporum populo Judaeorum latius pandat, comitante et cooperante divinitatis suae fide. Deducendo ad Medos dicit: Alias oi . De reducendo dicit Apostolus: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Interrogante angelum Tobia, unde esset: Ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
Cui uir .s. ⁊ c̾. lex uetis iegͥ
et ex phylosophye inftr¬
pline. multiplices opes.
ad xp̃m uenens. at tulit
eccłia. un paulꝰ se ad pedes
uenerunt ad illam. et dixit illis.¬
Quod est ħ uerbum in quo cõsen¬
sit orias. ut tradat ciuitatem assyrus. si intra .u. alies ñ

Expanded text:
is legis et ex philosophiae instrplinae, multiplices opes um veniens attulit Ecclesia; unde et Paulus se ad pedesenerunt ad illam et dixit illishoc verbum in quo consens, ut tradat civitatem Assyriis si intra quin
Abbreviated transcription (Latin):
et alibi. q filium dĩ se fet̾. pͥas¬
sus. est gͦ iħ̾e. ingente sua.
et sepultus morto. huiꝰ sponsa
ablato sponso. ieiumo. et ora¬
tiom opam dat. usq ad ꝯ¬
sumationem scłi. nec erro¬
rib heticis dignant᷑ pollui
cui. uirsus reliqit diuiciaᷤ
sp̃uales saprentie. et uirtu¬
tis. et farniba. i gentium
multitudinem agg̾̃gauit.
filu ruben. Et uir eius fuit man¬
ases. qui mortuus est indieb me¬
sis ordearie. Instabat .n. super al¬
ligantes manipulos incampo
et uenit estus sr̃ caput cius. et in¬
ortuus est inbethulia ciuitate.
sua et sepultus est cum patribus
suis. Erat autẽ iudich relicra eiꝰ¬

Expanded text:
Et alibi: « Quia Filium Dei se fecit . » Passus est Jesus in gente sua, et sepultus in horto. Hujus sponsa ablato sponso, jejunio, et orationi operam dat, usque ad consummationem saeculi, nec erroribus haereticis dignatur pollui. Cui vir suus reliquit divitias spiritualis sapientiae et virtutis: et familiam, id est gentium multitudinem, aggregavit.filii Ruben, et vir eius fuit Manasses, qui mortuus est in diebus messis hordiariae; instabat enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius, et mortuus est in Bethulia civitate sua et sepultus est illic cum patribus suis. 2 Erat autem Iudith relicta ei
Abbreviated transcription (Latin):
tib. uener̾t eunuchiregis et ci¬
toe eũ ad ꝯuiuiũ ex regina pa¬
peticio tua. hest̾. ut det᷑tibi. et qͥd
uistibi fierit: Etiã sidudiã
regu̾imei partẽ petieris: impe¬
trabis. at quẽ illa respundit. Si
ĩueni grãm inocłis tuis. orex et
sitͥ placet: donamͥ ammã meam
ꝓ qua rogo et ppłm meũ ꝑ tͦ obsecͦs
Traditi eñ sumꝰ ego. et ppłs meu̾
ut ꝯteram et iugulem᷑ et ꝑeamiꝰ¬

Expanded text:
tibus venerunt eunuchi regis et cito eum ad convivium quod regina papetitio tua Hester ut detur tibi et quid vis fieri etiam si dimidiam regni mei partem petieris inpetrabis ad quem illa respondit si inveni gratiam in oculis tuis o rex et si tibi placet dona mihi animam meam pro qua rogo et populum meum pro quo obsecro traditi enim sumus ego et populus meus ut conteramur iugulemur et pereamu
Abbreviated transcription (Latin):
paten meus ⁊ mater mea modo dies
ũq uerbis multis rogaret ragueltobiam ⁊ ille
eum nulla ratione uellet audire tradidit ei saram

Expanded text:
pater meus et mater mea modo dies Cumque verbis multis rogaret Raguel Tobiam, et ille eum nulla ratione vellet audire, tradidit ei Saram
Abbreviated transcription (Latin):
cisus est diabolum sig̃cat qui dum
captus est potencia diuuinitatis. Tigͥrs
fluuius qui pro rapissdissimo cursu
bebat imꝑia mansit tobias iuxta
tigris fluenta quia dominus in
tam duxit. s eũpeccati undauon
cuinichil debebat accepit. ite pedes
peccati ⁊ mortis ablueret occurrit
piens. ⁊ domino iucruce passo di¬
abolum quo moriente crucifixus
erat ad uenit. quererens si quid
peccati ineo in ueniret.

Expanded text:
hoc est diabolum designat, qui dum appeteret, captus est potentia divinitatis. Fluvius Tigris, qui propter rapidissimum cursum bebat imperium. Mansit Tobias juxta Tigris fluenta, quia Dominus in tam duxit, sed eum nec peccati unda cui nil debebat accepit, ut pedes, peccati et mortis ablueret. Occurrit piens, et Domino in cruce passo diabolus, quo movente crucifixus erat, advenit, quaerens si quid peccati in eo invenisset.
Abbreviated transcription (Latin):
.s. tuiisio. fides credmiu̾
piecucio fidelium. bis
in uidea parati media¬
tor. der thominum per
apostolos iudeis contri¬
bum suis ⁊ grntibigau

Expanded text:
 missio, fides credentium, persecutio infidelium. His in Judaea peractis, mediator Dei et hominum per apostolos Judaeis contribulibus suis, et gentibu
Abbreviated transcription (Latin):
ficant que adeo deseita
quia eius habitatione
indigna. ⁊ iuxta inter¬
pretationem egypti ꝑfi¬
die sue tenebris obscura¬
ta merito aũ qui adeo de¬
seritur ademorio rep¬
letur. Angelus uero de¬
monem qui tobiam oc¬
cidere uolebat. in deserto
ligauit. qr cohibitum
afidelib qui sunt m̃e¬
bra xp̃i diabolum in
fidelib tm̃ dominari
ꝑmitcit ĩ quib tñtenet
eum ligatum quia nec
ipsos tamen ledere ꝑ¬
mutitur quantum
nititur.
sonus predicatoꝵ. qui
post tenebras erroꝵ diẽ
lucis annuntiant fu¬
turũ. Erant ingentib
qui dubitarent an dũs
uere uiss antiquum
hostem ⁊ ideo fidem no¬
munseuis o bruere
atq abscondere satius
estimarent set post me¬
dum agnita ueritatis
luce quasi aurora pre
ste superato spõsũ esse

Expanded text:
Deo deserta. quia ejus habitatione indigna, et juxta interpretationem Aegypti perfidiae suae tenebris obscurata. Merito autem et qui a Deo deseritur a daemonio repletur. Angelus vero daemonem qui Tobiam occidere volebat, in deserto ligavit, qui cohibitum a fidelibus, qui sunt membra Christi, diabolum in infidelibus tantum dominari permittit, in quibus tamen tenet eum ligatum, quia nec ipsos tantum laedere permittitur quantum nititur. sonus est praedicatorum qui post tenebras errorum, diem lucis annuntiant futuram. Erant in gentibus qui dubitabant an Deus vere vicisset antiquum hostem, et ideo fidem nominis ejus obstruere atque abscondere satius existimabant: sed post modum agnita veritatis luce, quasi aurora praeste superato, sponsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Chelion consũmatõ. hii
st̃ apostoli. qui eingma¬
ta prophetaum ad con¬
sumatõnem pleni in¬
delecdas perduxerut. hu
merito cufratei ⁊ de bet¬
leleem. iuda ortisunt
qui celesti pane sacia¬
ti per pre dicatõnem eu¬
angelii fructum pre¬
dieationis collegerũt
eufratens enim frugi
Abiit homo. ⁊ c̃. gẽ
qͥdam decalogũ m̾
telligunt. ⁊ uxorem
eius sinagoguã. ⁊du¬
os filios regalem hon¬
orem saterdotalem qͥ
nõ solũ ingente in¬

Expanded text:
Chelion, consummatio. Hi sunt apostoli qui aenigmata prophetarum ad consummationem pleni intellectus perduxerunt. Hi merito Ephrathaei et de Bethlehem Juda orti sunt: qui coelesti pane satiati per praedicationem Evangelii fructum praedicationis collegerunt. Ephrathaeus enim frugifAbiit homo. Quem quidam Decalogum legis intelligunt, et uxorem ejus synagogam, et duos filios, regalem honorem et sacerdotalem: qui non solum in gente
Abbreviated transcription (Latin):
dunt illos et muniunt illos colles inp̾ci
om̃is isrł ad philisteos
ut exacueret uore̾m.¬
et ligonem. et securi.
trine fluanta. ⁊ urriũ¬
neqͥciam suam in in¬
rcertu sreuoꝵ cłi uelociter

Expanded text:
icentes: Filii Israel, non in lancea nec omnis Israel ad Philisthiim, ut exacueret vomet ligonem et securim, trinae fluenta et virtunequitiam suam in inritum servorum Dei velociter
Abbreviated transcription (Latin):
his. ⁊ patͥarchis. et apłis¬
eoita est ⁊ ad celestem
glam ascensura. Uñ num¬
erus gͣduũ insalterio pͦnit᷑.
futurs ad celos asensionis

Expanded text:
i, de patriarchis et aposdita, et ad coelestem gratiam ascensura; unde hic numerus graduum in Psalterio ponitur, futurae ad coelos ascensionis
Abbreviated transcription (Latin):
congͣggate uniu̾sos qui inciuitate sunt ut. sponte nos
tradamꝰ om̃s ppłi olloferni. Melius est ut captii be¬
necdicamꝰ dñm uiuentes quã moriamur. et simꝰ
opprium om̃i carni cum uideamꝰ uxores ranr̃as.
et infantes nr̃os mori ante oculos nr̃os. Contestamr
hodie celum et t̾ram et dm̃ patium nroꝵ qui ulci¬
seit᷑ nol scł̾m pectata nr̃a ut iam tradatis ciuita¬
tem in manꝰ militie olotelus et sit finis nr breuis in
ore gladii qui buangire efficitur maridita ͭ ͤ sitiEt
cum ħ dixissent. factus est ululatꝰ magnu i in eccła¬

Expanded text:
congregate universos qui in civitate sunt ut sponte nos tradamus omnes populo Holofernis melius est enim ut captivi benedicamus Deum viventes quam moriamur et simus obprobrium omni carni cum videamus uxores nostras et infantes nostros mori ante oculos nostros contestamur hodie caelum et terram et Deum patrum nostrorum qui ulciscitur nos secundum peccata nostra ut iam tradatis civitatem in manu militiae Holofernis et sit finis noster brevis in ore gladii qui longior efficitur in ariditate sitis et cum haec dixissent factus est fl
Abbreviated transcription (Latin):
superari non posse. Et placuer̃t¬
uerba hec coram oloferne et corã
om̃ib satellitib eius. et sonstituit pergyrum cen¬
dabatur popłis aqͣ cotidie. unc adoriam cõg̃gati õs
uiri femineq iuuenes et paruuli simul una noce

Expanded text:
superari non posse et placuerverba haec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum cenmensuram dabatur populis aqua cotidie tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque iuvenes et parvuli simul omne
Abbreviated transcription (Latin):
ditia quib domiuatur erecat.
Hido hyrũdino suppositus dormit
qui leuitati lascune ac superbre
se incautus subicit. hec cecitas
ad uentu incarne maxime
preualuit cum romane ser¬
iitutis iugo laboraret. ⁊ diui¬
ne legis precepta male uiuẽ¬
do uiolaret.

Expanded text:
ditia eos, quibus dominatur, excaecat. Nido hirundinum suppositus dormit, qui levitati, lasciviae ac superbiae se incautus subjicit. Haec caecitas adventu in carne, maxime praevaluit, cum Romanae servitutis jugo laboraret, et divinae legis praecepta male vivendo violaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Chelion consũmatõ. hii
st̃ apostoli. qui enigina¬
ta prophetaum ad con¬
sumatõnem pleni in¬
telecuas perduxerut. hu
merito eufratri ⁊ de bet¬
heleem. iuda ortisunt
qui celesti pane sacia¬
ti per pre dicatõnem eu¬
angelii fructum pre¬
dieationis collegerũt
eufratens enim frugi
euangeliũ dei.⁊ alibi.¬

Expanded text:
Chelion, consummatio. Hi sunt apostoli qui aenigmata prophetarum ad consummationem pleni intellectus perduxerunt. Hi merito Ephrathaei et de Bethlehem Juda orti sunt: qui coelesti pane satiati per praedicationem Evangelii fructum praedicationis collegerunt. Ephrathaeus enim frugifEvangelium regni Dei. Et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
Abiit homo.⁊ c̃. gẽ
qͥdam decalogũ m̾
telligunt. ⁊ uxorem
eus sinagoguã. ⁊du¬
os filios regalem hon¬
orem sacerdotalem qͥ
nõ solũ ingente ini¬

Expanded text:
Abiit homo. Quem quidam Decalogum legis intelligunt, et uxorem ejus synagogam, et duos filios, regalem honorem et sacerdotalem: qui non solum in gente
Abbreviated transcription (Latin):
Ma alon de fenestra
uela pͥcipio. hic est
chorus ꝓpharũ per qͦs
de fenestrã primum
fider lumen in orbem

Expanded text:
 Qui de fenestra vel a principio. Hic est chorus prophetarum per quos de fenestra primum fidei lumen in orbem
Abbreviated transcription (Latin):
ncias regni sui. utt quec ccens audire et legͥe po¬
terat cliuersis linguis et literis ẽe uiros pͥnci pes
aut maiores indomib suis et hoc per cunctos

Expanded text:
ncias regni sui, ut quaeque gens audire et legere poterat, diversis linguis et litteris, esse viros principes ac majores in domibus suis: et hoc per cunctos
Abbreviated transcription (Latin):
fectionem pii laboris .s.
de exilio huius mundi ad
celestia regna migra¬
uerunt. ut ex pleto mã¬
dato decalogi accipeent
denarium beatitudinis.
plebes qͥuas apostoli et ꝓp¬
hete tempore suo instru¬
xerunt perducat ad uuta¬
tem fidei et societatem xp̃i¬
ane religionis que serip¬
tura referente didicit. q
iustus non dereliãtur
nec semen eius querens
pairem. qui de celo desen¬
dit.¬

Expanded text:
fectionem pii laboris, scilicet de exsilio hujus mundi ad coelestia regna migraverunt, ut expleto mandato Decalogi acciperent denarium beatitudinis. plebes quas Apostoli et prophetae tempore suo instruxerunt, perducat ad unitatem fidei et societatem Christianae religionis: quae Scriptura referente didicit, quia justus non derelinquetur, nec semen ejus quaerens panem, qui de coelo descendit
Abbreviated transcription (Latin):
pit. unde. nolite om̃i sp̃u
credere. s probate sp̃s siex
deo st̃. possunt ħ si nagoge
conuenire. q̃ retrahit ad
axime illud ut lupeceata
aueritate infrrmam seco¬
reu̾timim filie mee.

Expanded text:
t, unde: Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus, si ex Deo sunt . Possunt haec synagogae convenire, quae retrahit ad maxime illud, ut superata a veritate infirmam se coRevertimini, filiae meae.
Abbreviated transcription (Latin):
queris mercenaru aut ipm̃
mercernarium quicum filio tuo eat. S ne forte
sollieitum recdlam ego sum azarias aname
magni filius. Et tobias respondit. Ex magno

Expanded text:
quaeris mercenarii, an ipsum mercenarium, qui cum filio tuo eat? Sed ne forte sollicitum te reddam, ego sum Azarias Ananiae magni filius. Et Tobias respondit: Ex magno
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dixit. omnia quecũq precepisti michi fatiã
paten. Quomodo autẽ pe cumam hanc inqui¬
ram ignoro. Ille me nescit ⁊ego eum ignoro qd
signum dabo ei s neq uiam ꝑ quam perga¬
tin illuc aliquendo cognomi. Eunc pates su¬
us respondit illi ⁊ dixit. fyrographum quod
illus penes me habeo quod dum illi osten de¬
ris statim restituet. s ꝑge nunc ⁊ in quire tibi
aliquem fidelem uirum. qui eat tecum sal¬
ua mercede sua. dum adhuc inuo. ut rec¬
si paratum acl ambulandum ⁊ ignorans
quod angelus dei esset salutauit eum ⁊ dixit.
Uñ te habemus bone iuuenis. At ille respõ¬
dit. Ex filus isrs ⁊ tobias dixit eis¬

Expanded text:
 dixit: Omnia quaecumque praecepisti mihi, faciam, pater. Quomodo autem pecuniam hanc requiram, ignoro. Ille me nescit, et ego eum ignoro: quod signum dabo ei? sed neque viam, per quam pergatur illuc, aliquando cognovi. Tunc pater suus respondit illi, et dixit: Chirographum quidem illius penes me habeo, quod dum illi ostenderis, statim restituet. Sed perge nunc, et inquire tibi aliquem fidelem virum, qui eat tecum salva mercede sua: ut, dum adhuc vivo, recisi paratum ad ambulandum. Et ignorans quod angelus Dei esset, salutavit eum, et dixit: Unde te habemus, bone juvenis? At ille respondit: Ex filiis Israel. Et Tobias dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
bolꝰ ꝓpria superbre exteeat᷑
cũ det sibi imꝑium totius¬
orb co̾tendens ut ab ftrctos
acultu pietatis suos faciat¬
cõsortes in pietatis. qͥ de pot¬
entia regni exultens ait.¬

Expanded text:
ropria superbia excaecatus, arrogat sibi imperium totius, contendens ut abstractos a cultu pietatis, cciat impietatis: qui de potentia regni exsultans, ait
Abbreviated transcription (Latin):
is operib ei mitalis cõ¬
gnouit. q̃ sepe allus
dicit qͣmiui fid̾e catho¬
licam perfecte ñ dicit᷑
et xp̃i batismate renaiꝰ
ñ fit. uł per achior he¬
retiti designantur. qͥ
tis nͥ teneant tñ idoi¬
trina sua. multa p̃dieãt¬
miscent. qr si semper.
pisert. sic̃ qͥ nenem po¬
cłm porrigit labrã cal¬
icis melle tangit qd̾
ne qd̾ mortiferũ ẽ. ti¬

Expanded text:
is operibus et miraculis cognovit quae saepe aliis dicit, quamvis fidem catholicam perfecte non didicerit, et Christi baptismate renatus non sit. Vel per Achior haeretici designantur, qui tis non teneant, tamen in doctrina sua multa vemiscent qui semper possent. Sicut qui veneni potum porrigit, labrum calicis melle tangit, ut quod ne quod mortiferum est ti
Abbreviated transcription (Latin):
atr. nedifica cõnib urbrum suarũ uluto ee lati¬
re subiugass clamauert̃ ad dñm suum erpcus¬
sit  totam terram eꝰ pͣti pꝰagis uariis. Cũq eieti¬
ssent eos a si gypͥm. et cesaret plaga ab eis. et it̾m̃
uellẽt eos capere. et ad suũ seruiciũ reuocare: fu¬
quasi muri soliclarẽtur. ut isti pede sicco tund̾ ma¬
ris perambuldndo transirẽt. In quo loco dum
iniiuimabͣil exeruꝰ egyꝑtioꝵ eos persequeretur.
ita a̾cuco opꝰertu est ut nõ remaneret uel unus
qͥ factũ posteris nuntiaret. Eg̃ssis et mare rubrũ.
cleserta syna montis occurert̃ in quib nõꝙͣ hõ ha¬
biͣtare potuit uł filius hõis reqͥeuit. Illic fontes am

Expanded text:
aedificationibus urbium suarum in luto et latere subiugasset eos clamaverunt ad Deum suum et percussit totam terram Aegypti plagis variis cumque eiecissent eos a se Aegyptii et cessasset plaga ab eis et iterum eos vellent capere et ad suum servitium revocare fuquasi murus solidarentur, et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent. In quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur, ita aquis coopertus est, ut non remaneret vel unus, qui factum posteris nuntiaret. Egressi vero mare Rubrum, deserta Sina montis occupaverunt, in quibus numquam homo habitare potuit, vel filius hominis requievit. Illic fontes am
Abbreviated transcription (Latin):
qͥda patrum moracione
dixisse legitur. filu di siẽ
uis. sĩc sei miserere mei.
regnum tuum diq̾rere¬
psens uta sit fidelib in
usu fut᷑a. infeuctusit.
deretur in peruentionẽ¬

Expanded text:
trum in oratione sua dixisse legitur: « Fili Dei, fili ut vis, miserere mei . » Regnum tantum Dei quaerPraesens vita sit fidelibus u, futura in fructu. Sit aeterna in perventione
Abbreviated transcription (Latin):
lunꝰ uestigia paturum nr̃oꝵ qui deriliquerĩt
dm̃ suum et ad orauerunt deos alionos. ꝓscelere
quo dati st̃ ingladiũ. e in rapina e in confusi¬
onem inimicis suis. Noͣs aitem alt̾um dm̃ neseimꝰ
p̾ter iplũ. expectumus humilu consolacionem

Expanded text:
 peccata patrum nostrorum qui dereliquerunt Deum suum et adoraverunt deos alienos pro scelere quo dati sunt in gladium et in rapinam et in confusionem inimicis suis nos autem alterum deum nescimus praeter ip
Abbreviated transcription (Latin):
sit eum a se dicens. Angelus emiin si caren
mes nos ⁊ inueniatis omnia recte circa parentes
uestros ⁊ udeant ocłi mei filios uestros priusqͥ
morar. Et app̾hendentes parentes filiamsuã
ocłati sunt eam ⁊ dimiserunt ire monentes eã
honorare soceros diligere mauitum regere famili¬
am gub̾nare domum ⁊ seipsam inreprehensibi¬
lem exhibere. Cũq reũterentur ꝑuenerunt ad
saram que est in medio itinere contra niniuẽ

Expanded text:
sit eum a se dicens angelus Domini sanctus mes et inveniatis omnia recte circa conparentes vestros et videant oculi mei filios vestros priusquam moriar et adprehendentes parentes filiam suam osculati sunt eam et dimiserunt ire monentes eam honorare soceros diligere maritum regere familiam gubernare domum et se ipsam inreprehensibilem exhibere cumque reverterentur pervenerunt ad Charram quae est in medio itinere contra Nine
Abbreviated transcription (Latin):
or. ad portẽ ⁊ sedit ibi. cũc uidis¬
set ꝓpinquũ p̾t̾ire de quo priꝰ ser
abitꝰ est. clixitad eũ. Neclina pa¬
ulis per. ⁊ sede hic uocans eũ no¬
mine suo. qͥ cliuertit et sedit.
tollens autemboor decem uiroz
&e senorib ciitatis. liritadeos
sedete hic. ꝙ uib residẽtib locutꝰ est
ad ꝓpirquũ partẽ agri paͥsno

Expanded text:
ad portam, et sedit ibi. Cumque vidisset propinquum praeterire, de quo prius sermo habitus est, dixit ad eum: Declina paulisper, et sede hic, vocans eum nomine suo. Qui divertit, et sedit. Tollens autem Booz decem viros de senioribus civitatis, dixit ad eos: Sedete hic. Quibus residentibus, locutus est ad propinquu
Abbreviated transcription (Latin):
tuisumus u eui nob̾ pacificus dominus ⁊ utere ser¬
uicio nr̃o sicut placuerit tibi. T̃unc detendit dem¬
untib cum equitib inuritute magna. et optinuit
omẽm cuutatem et omẽm inhabitantem terrar¬
montib uniu̾sis antẽ urbib assrppsit sibi au¬

Expanded text:
tui sumus. Veni nobis pacificus dominus, et utere servitio nostro, sicut placuerit tibi. Tunc descendit de montibus cum equitibus in virtute magna, et obtinuit omnem civitatem, et omnem inhabitantem terram. De universis autem urbibus assumpsit sibi au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiu̾sas ꝓuinitas et oĩa lo¬
tinentur ꝑsonarũ distin¬
ciones graduũ et dignita
cultates. s gͣnͣdis potentie.
gnͣd̾e certati effrc̾e ruinam.

Expanded text:
sas provincias, et nomina lotinentur, personarum distinctiones et graduum, et dignitatcultatem, sed grandis potentiae grandem certat efficere ruinam.
Abbreviated transcription (Latin):
est in domum suam. conuoca¬
uit. ad sc amicos et zares uxorem suam. Et in posuit
illis magnitudinem diuitiarũ suarum filioꝵ e
turbam. et quanta cum gła sr̃ om̃s principes et se¬
uos suos eius rex eleuass et pꝰ hͥ ait. Regina cs hester.
nulum alium uocauit ad ꝯuiuium¬

Expanded text:
us in domum suam convovit ad se amicos et Zares uxorem suam et exposuit illis magnitudinem divitiarum suarum filiorumque turbam et quanta eum gloria super omnes principes et servos suos rex elevasset et post haec ait regina quoque Hester nul
Abbreviated transcription (Latin):
musicor uoce ꝓstr̾tos statuam ad orare. ⁊ diabolus scłari dulcedine genꝰ hũa¬
numi in electit᷑ arectitudine ñitis ad seqͣndam auariciam que est ydoloꝵ serun
Suametͥpolis est perside quam aiuint hustoriei mennonis erẽm condidisle ⁊ ꝯsusi.
fiunio nomen accepise. Ibi est regina ciri lapde candidor uario colum nis aur̃is Nacu¬
cunarib geminis ꝙ cdlistinta celli conturens sim ulacrum stellis micentib insigitum
do transacto narat. ut uentura exprimat. sic̃ factorem approbat ut ei inmisterio cortoi¬
sat. sic̃ gesta dampnat. ut hec nustice geranda suadeat :¬

Expanded text:
musicorum voce prostratos statuam adorare. Et diabolus saeculari dulcedine genus humanum inflectit a mentis rectitudine ad sequendam avaritiam quae est simulacrorum metropolis est in Perside, quam aiunt historici Memnonis fratrem constituisse, et a Susi fluvio nomen accepisse. Ibi est regia domus Cyri lapide candido et vario, columnis aureis, et laquearibus gemmisque distincta: coeli continens simulacrum stellis micantibus insignitum, rrat, ut ventura exprimat: sic factorem approbat, ut ei in ministerio contradicat: sic gesta damnat, ut haec mystice gerenda suadeat
Abbreviated transcription (Latin):
tiatim quẽ ego de archuus hebreoꝵ eleuanꝰ
uerbũ e u̾bo exp̾ssius tͦnstulit. Q uẽ librũ editio
uulgata laciniosis hunc in de u̾boꝵ finib drab¬
it. ad dens ea que ex tp̃r clici poterent. et audiri. sc̃
solitũ est scolarib clisciplinis sũto sthemate: ex¬
cogitare qͥb uebis utu potuit. qͥ ĩn uriã fecit pa
ssus est uł ille qui iniuriam fecit ¶os autẽ o
paula et ocusthochiũ. q̃ et bibliothetas heb̾oꝵ
studiustis trare. et int̾p̃tũ certamina cõꝓbatis.
tenentes hester hebraicum librũ persingła u̾ba no¬
stramtnslatione aspiscite ut possitis agnosc̾e. me.
nichil etiã augm̃tasse ad clendo s ficleli testune¬

Expanded text:
tiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui inille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli test
Abbreviated transcription (Latin):
chelion eufrateide
bethletin ndea. In¬
gressiq regionem
moabitidem mo¬
rabantur ibi. Et
mortuus est elime¬
lech marituꝰ no¬
eii. remansit. ꝙ.
ipsa cum filus. Qu¬
i acceper̃t moabi¬
tidas: quarum u¬
na uocabatur or¬
pha. altera ꝙ rut¬
h. Mansert ꝙ decẽ
annis: ibi. et ãbo
tualium doctoꝵ qͥb iu¬
dicandi datur auctori¬
tas facta est fames u̾bi
dei. qnͣ lex ctiã per iudai¬
cas traditiones corrupta
est.

Expanded text:
Chelion, Ephrathaei de Bethlehem Juda. Ingressique regionem Moabitidem, morabantur ibi. Et mortuus est Elimelech maritus Noemi: remansitque ipsa cum filiis. Qui acceperunt uxores Moabitidas, quarum una vocabatur Orpha, alteraque Ruth. Manseruntque ibi decem annis, et ambo tualium doctorum quibus judicandi datur auctoritas, facta est fames verbi Dei, quando lex etiam per Judaicas traditiones corrupta est.
Abbreviated transcription (Latin):
quifidem suam num quam mutant ab eo Anna
uero uxor eiꝰ ibat ad textrimim opus cotidie ⁊ dela¬
bore manuum suarum uictum quem consequi
potuisset deferebat. uñ factum est ut edum ca¬
prarum accipiens detulisset domi enius cumnocẽ¬
balantis uir eius audisset dixit urene¬
uidete neforte furtiuus sit set reddite eum dominis
sins quia non licet aut edere ex furto aliquid. aut
contingere. Adhec uxor eius irata respondre.
manifeste uana facta ẽ. Cres tua ⁊ elemononenue¬

Expanded text:
qui fidem suam numquam mutant ab eo. Anna vero uxor ejus ibat ad opus textrinum quotidie, et de labore manuum suarum victum, quem consequi poterat, deferebat. Unde factum est, ut haedum caprarum accipiens detulisset domi: cujus cumbalantis vir eius audisset dixit videte ne forte furtivus sit reddite eum dominis suis quia non licet nobis ex furto aliquid aut edere aut contingere ad haec uxor eius irata respondit manifeste vana facta est spes tua et elemosynae
Abbreviated transcription (Latin):
et cluo filii. alter maalon. et alter
chelion eufrateide
bethletin indea. In¬
gressiq regionem
moabitidem mo¬
rabantur ibi. Et
mortuus est elime¬
lech marituꝰ no¬
emi. remansit. ꝙ.
ipsa cum filus. Qu¬
i acceper̃t moabi¬
tidas: quarum u¬
na uocabatur or¬
pha. altera ꝙ rut¬
h. Mansert q decẽ
annis: ibi. et ãbo

Expanded text:
 unus vocabatur Mahalon, et alter Chelion, Ephrathaei de Bethlehem Juda. Ingressique regionem Moabitidem, morabantur ibi. Et mortuus est Elimelech maritus Noemi: remansitque ipsa cum filiis. Qui acceperunt uxores Moabitidas, quarum una vocabatur Orpha, alteraque Ruth. Manseruntque ibi decem annis, et ambo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in miscd̃as edes deducunt᷑
que sub manu sa sagacieun¬
uchei erant qui cõcubuus re¬
gis p̾sidebat nec habebat potestatem ad regem

Expanded text:
 in secundas aedes deducebatur quae sub manu Sasagazi eunuchi erant qui concubinis regis praesidebat nec habebat potestatem ad regem
Abbreviated transcription (Latin):
brino meo. Et cum hec dixisset ait yñ estis iuuenes
fratres nostri. at illi dixerunt. Extribu netalĩ sumꝰ
biam fratrem meum: Qui dixerunt nouimus. Eũq
multa bona loqueretur de eo. dixit angelus ad ra¬
guelem. Tobias de quo int̾rogas pater istiris est.
Et mis se raguel ⁊ cum lacrimis osclatus est eum.
⁊ plorans supra collum eius dixit. Benedictio sit tͥ
fili mi. quia boni ⁊ optimi uri filius es. Et anna
locuti sunt. p̃cepit raguel occidi arietem. ⁊ para¬
re conuium Cũq hortaretur eos. discumbere ad
prandium tobras dixit. hic ego hodie non man¬
ducabo neq bibam. nisi prins peticion em mi¬
am confirmes ⁊ ꝓmittas michi clare saramfiliã¬

Expanded text:
brino meo! Et cum haec dixisset, ait. Unde estis, juvenes fratres nostri? At illi dixerunt: Ex tribu Nephthali sumus biam fratrem meum? Qui dixerunt: Novimus. Cumque multa bona loqueretur de eo, dixit angelus ad Raguelem: Tobias, de quo interrogas, pater istius est. Et misit se Raguel, et cum lacrymis osculatus est eum, et plorans supra collum ejus, dixit: Benedictio sit tibi, fili mi, quia boni et optimi viri filius es. Et Anna locuti sunt, praecepit Raguel occidi arietem, et parari convivium. Cumque hortaretur eos discumbere ad prandium, Tobias dixit: Hic ego hodie non manducabo neque bibam, nisi prius petitionem meam confirmes, et promittas mihi dare Saram filia
Abbreviated transcription (Latin):
Nota hũilitatẽ pat̾is fami¬
lias qͥ nͥ solũ sꝑicas relictas
testimonioꝵ eolligi per¬
mtctit. s ⁊̃ manipulos
scĩe ultͦnea largitate iu ꝑ¬

Expanded text:
Nota humilitatem patrisfamilias, qui non solum spicas relictas testimoniorum colligi permittit, sed etiam manipulos scientiae ultronea largitate i
Abbreviated transcription (Latin):
cgnoseit ꝓpincuum mat̾
ecełia per gratuita bñ ficioͣ
ppło gn̾eiũ collata ⁊ audi¬
to noĩe recordatur bñfici¬
oꝵr antiquoꝵ. Unde memor
fui dierũ antiquoꝵ medi

Expanded text:
Cognoscit propinquum mater Ecclesia per gratuita beneficia populo gentium collata, et audito nomine recordatur beneficiorum antiquorum; unde: Memor fui dierum antiquorum, medi
Abbreviated transcription (Latin):
Et benedixerunt cdominum raguel uideliez
anna uror eius ⁊ dixerunt Benedicimus te
domine deus isrl quia non contigit nobis quẽ
ad modum putabamus fecisti enm nobiscũ
misccłiam tuam. Exclusisti anobis inimicũ
psequentem nos. misertus aũ duob unicis fac
eos domine mi plemus benedicere te ⁊ sa crifici
cium laudis tue ⁊ sue sanitatis offerre ut cognos¬
cat uniuersitas gentium quia tu es deus solus
inuniuersa terra Statimq precepit seruis su¬
is raguel ut replerent fossam quamfeterant pruꝰqͣ
lucesceret. Uxori aut̃ sue dixit ut instrueret con¬
iuium ⁊preparet omnia que incibos erant iter
agentib necessaria¬

Expanded text:
et benedixerunt Dominum, Raguel videlicet et Anna uxor ejus, et dixerunt: Benedicimus te, Domine Deus Israel, quia non contadmodum putabamus fecisti enim nobiscum misericordiam tuam et exclusisti a nobis inimicum persequentem nos misertus es autem duobus unicis fac eos Domine in plenius benedicere te et sacrificium tibi laudis tuae et suae sanitatis offerre ut cognoscat univerin universa terra. Statimque praecepit servis suis Raguel, ut replerent fossam, quam fecerant, priusquam elucesceret. Uxori autem suae dixit, ut instrueret convivium, et praepararet omnia quae in cibos erant iter agentibus necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
rudib suegentisauditoribus
ẜgentib ad iudaismum ueni¬
entibus ministrabat. Quicqͥd
enum naturalisbonihũ it. qid̃
hostis captiuans.
caris scientietanqũa decimam

Expanded text:
ntis auditoribus, sed gentibus ad Judaismum venientibus ministrabat. Quidquid enim naturaliter boni habuit quod hostis captivans ntaris scientiae tanquam decimam