comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
popłi: & saluos faci& filios pauꝑũ. Pauꝑes & filu
pauꝑũ idem ipsimͥuident᷑ sic̃ eadẽ ciuitas ẽ syon
& filia syon. Si aut̃ distinctius intelligendũ ẽ: pau.¬
Qđ uero supͣ dictũ ẽ iudicabit & postea saluos faci&:
quȩdã uelut expositio ẽ. qͦmͦ uidicabit. Ad hoc enĩ
iudicabit ut saluos faciat : id ÷ a ꝑdendis dam¬
nandisq discernat. qͥb: donat salutẽ paratã reue¬
lare in tẽpore nouissimo. Atalib qͥppe illidicit᷑
Ne ꝑdas cũ impiis animã meã: & iudicame ds̃
& discerne causã meã de gente ñ scã. Consiđan

Expanded text:
um. Pauperes et filii pauperum iidem ipsi mihi videntur; sicut eadem civitas est Sion et filia Sion. Si autem distinctius intelligendum est; pauQuod vero supra dictum est, Judicabit, et postea, salvos faciet, quaedam velut expositio est quomodo judicabit. Ad hoc enim judicabit, ut salvos faciat, id est, a perdendis damnandisque discernat, quibus donat salutem paratam revelari in tempore novissimo . A talibus quippe illi dieitur, Ne comperdas cum impiis animam meam ; et, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente
Abbreviated transcription (Latin):
li baptitati efas: ita suscipiant pacẽ popłi dĩ id÷¬
pauꝑib dĩ ñ illis. sed cũ illis regnare cupientes
llli quoq ñ dicant egosũ pauli. ego aut̃ apollo ego uͦ
cephȩ  sed om̃s dicant. ego sũ xp̃i. hȩc ẽ iustitia :
ñ anteponere seruos dño nec ȩquare lta leuare
oculos in montes unde ueniat auxiliũ sibi : ut tam̃
auxiliũ suũ ñ sꝑent a montib sed adño qͥ fecit
cȩlũ & t̃rã Potest & sic conuenientis sime intelligi
suscipiant montes pacẽ popło: ut pacẽ intelliga¬
mꝰ in reconciliatione qͣ dõ rec̃ciliam᷑. Mlontes eã¬

Expanded text:
li baptizati estis ? Ita suscipiant paceli baptizati estis ? Ita suscipiant paceperibus Dei; non illis, sed cum illis regnare cupientes. Illi quoque non dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Christi . Haec est justitia: non anteponere servos Domino, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino qui fecit coelum et terram . 6. Potest et sic convenientissime intelligi, Suscipiant montes pacem populo, ut pacem intelligamus in reconciliatione qua Deo reconciliamur: montes
Abbreviated transcription (Latin):
sticia : & utrisq pax necessaria ẽ . Et fieri potest ut
alio nomine pax appellata sit ipsa iustitia: hȩc ẽ
enĩ uera pax: ñ qualẽ iniusti int̃se faciunt Anpo¬
tius cũ distinctione ñ contẽnenda intelligendũ ẽ qđ
ait montes pacẽ & colles iustitiã : excellentes qͥppe
in ȩccła. paci debent uigilanti intentione consulere
ne ꝓpt̃ suos honores suꝑbe agendo scismata facia
unitatis cõpage disrupta. Colles aut̃ ita cos imitando
& obȩdiendo subseqͣnt᷑: ut eis xp̃m anteponant. ne
maiorũ montiũ qm̃ uident᷑ excellere uana auctorita¬
te seducti. se a xp̃ĩ unitate dissũ pant. Ideo dictũ ẽ
suscipiant montes pacẽ popło: Dicant qͥdem. imi¬
tatores mei eftote. sic̃ & ego xpĩ : sed rursus dicant
Lic& nos aut angłs de cęlo uob annuntia uerit
p̃ter qͥm qđ accepistis: ancithema sit dicant etiã
Nũ qͥđ paulus ꝓ uob̵ cricifixus ẽ. aut in nominȩ pau¬

Expanded text:
stitia, et utrisque pax necessaria est: et fieri potest ut stitia, et utrisque pax necessaria est: et fieri potest ut alio nomine pax ap pellata sit ipsa justitia; haec est enim vera pax, non qualem injusti inter se faciunt. An potius cum distinctione non contemnenda intelligendum est quod ait, Montes pacem, et colles justitiam? Excellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dictum est: Suscipiant montes pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pau
Abbreviated transcription (Latin):
seđiã & iudiciũ. Et illus qđ hieremias dic̃it. faci¬
ens diuitias suas : ñ cũ uidicio Ñ ait. Faciens diuiti¬
as suas prauo iniustoue iudicio. uł ñ cũ iudicio recto
Ait iusto sed ñ cũ iudicio: iudiciũ ñ appellans nisi
minores Nimirũ gͦ hi s̃ quos alius hab& palmꝰ
pusillos cũ magnis. Isti qͥppe montes exultauer̃
sic̃ arietes & isticolles sic̃ agni ouiũ In extu isrł ex
egrpto id ÷ in popłi dĩ liberatione abhuiꝰ scłi ferui¬
tute. Excellenti gͦ scĩtate eminentes in ȩccła mon¬
tes s̃ qͥ idoncis ad alios docere sic loquendo ut fide¬
lit̃ inforuant᷑ sic uiuendo ut salubrit̃ imitentur
Colles aut̃ s̃ : illaꝵ excellentiã sua obȩdientia sub¬
sequentes : quare gͥ montes pacẽ & colles iustitiã:
an forte nichil int᷑ && etiã si ita diceret᷑ suscipiant
montes iustitiã popło & colles pacẽ : utrisq enĩ iu¬

Expanded text:
sericordiam, et judicium . Et illud quod Jeremias dicit: Facisericordiam, et judicium . Et illud quod Jeremias dicit: Faciens divitias suas non cum judicio . Non ait, Faciens divitias suas pravo injustove judicio, vel non cum judicio recto aut justo; sed, non cum judicio: judicium non appellans, nisiminores. Nimirum ergo hi sunt quos alius habet psalmus: Pusillos cum magnis. Isti quippe montes exsultaverunt sicut arietes, et isti colles sicut agni ovium, in exitu Israel ex Aegypto , id est in populi Dei liberatione ab hujus saeculi servitute. Excellenti ergo sanctitate eminentes in Ecclesia, montes sunt; qui idonei sunt et alios docere , sic loquendo ut fideliter instruantur, sic vivendo ut salubriter imitentur: colles autem sunt illorum excellentiam sua obedientia subsequentes. Quare ergo montes pacem, et colles justitiam? An forte nihil interesset, etiamsi ita diceretur: Suscipiant montes justitiam populo, et colles pacem? Utrisque enim ju
Abbreviated transcription (Latin):
nens uidiciũ Seinde iustitiã. priꝰ iuftitiã posuit de-¬
inde iudiciũ dicens iudicare popłm tuũ iniustitia &
pauꝑes tuo in iudicio: magis ostendit iudiciũ seap¬
pellasse uistitiã nichil int̃ eẽ demonstrans qͦ ordine
ponat᷑ cũ idem significat. Solet enĩ dici iudiciũ pra¬
uũ qđ inustũ ẽ iustitiã uͦ iniqͣm uł iniustã dicere
n solemꝰ Si enĩ praua & iniusta erit : nec iusticia iã
dicenda ẽ. Pinde ponendo iudiciũ atq iustitiȩ no-¬
mine repetendo. uł ponendo iustitiã & eã iudicii
nomine repetendo: satis edoc& ꝓprie se appella
iudicando intelligi ñ potest. Ubienĩ dñs dicit nolite
uidicare ꝑ sõnadit̃. fed rectũ iudiciũ iudicate: osten¬
dit e prauũ iudiciũ cũ dicit. rectũ uidiciũ iudica¬
te Deruiq illud uecit: hoc p̃cipit. Cũ uͦ sine ulla
adiectione dicit iudiciũ : continuo iustũ uult intel.¬
ligi sic̃ ẽ qđ ait : Relinquitis grauiora legis: mi¬

Expanded text:
 prius justitiam posuit, deinde judicium, dicens, Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio; magis ostendit judicium se appellasse justitiam, nihil interesse demonstrans quo ordine ponatur, cum idem significet. Solet enim dici judicium pravum quod injustum est; justitiam vero iniquam vel injustam dicere non solemus. Si enim prava, et injusta erit; nec justitia jam dicenda est. Proinde ponendo judicium, atque justitiae nomine repetendo; vel ponendo justitiam, et eam judicii nomine repetendo, satis edocet proprie se appellar in male judicando intelligi non potest. Ubi enim Dominus dicit, Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate , ostendit esse posse pravum judicium, cum dicit, Rectum judicium judicate: denique illud vetat; hoc praecipit. Cum vero sine ulla adjectione dicit judicium, continuo justum vult intelligi; sicut est quod ait Relinquitis graviora Legis, mi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi : ñ reputans
illis delicta eoꝵ. & poriens ia tiobis
uerbũ reconciliationis in quib: nisi inmontib: qui
suscipiunt pacẽ popło eiꝰ: quo cirea legati pacis sub¬
fungim᷑ tanquã dõ exortante ꝑ nos: obsecramꝰ ꝓ
xp̃o reconciliaridõ: hanc pacẽ suscipiunt montes
popło eiꝰ: id ÷ p̃dicationẽ legationẽq eiꝰ pacis . Col¬
les aut̃ iustitiã hoc ẽ obedientiã : qđ ẽ in hominib:
& in om̃i rationali creatura Om̃is iustitiȩ origo at¬
q ꝑfectio ita ut duoꝵ hominũ id ÷ adã qͥ fuit ca-¬
cõm̃dat᷑ magna distinctio : qͥa sic̃ ꝑ in obȩdientiã
uniꝰ hominis peccatores constitutis multi: ita & ꝑ

Expanded text:
sibi; non reputans illis delicta eorum, et ponens in nobis verbum reconciliationis. In quibus, nisi in montibus qui suscipiunt pacem populo ejus? Quocirca legati pacis subfungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obsecramus pro Christo reconciliari Deo . Hanc pacem suscipiunt montes populo ejus, id est, praedicationem legationemque pacis ejus: colles autem justitiam; hoc est obedientiam, quod est in hominibus et in omni rationali creatura omnis justitiae origo atque perfectio; ita ut duorum hominum, id est, Adam qui fuit cacommendetur magna distinctio: quia sicut per inobedientiam unius hominis, peccatores constitut
Abbreviated transcription (Latin):
ũs̃ hamiles sed suꝑbi. Ueni& uͦ ille iudicare popłm
dĩ in iustitia: & pauꝑes dĩ in uidicio Et udicio discer¬
n& a diuitibi eoꝵ pauꝑessuos: sed quos pauꝑtate
sua fecit diuites suos. Clamat ei qͥp pe popłs pau-¬
ꝑ iudica me ds̃ & discerne causa meam de gente ñ¬

Expanded text:
e judicare populum Dei in justitia, et pauperes Dei in judicio: et eo judicio discernet a divitibus eorum pauperes suos; sed quos paupertate sua fecit divites suos. Clamat ei quippe populus pauper: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente n
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare popłm tuũ in iustitia : id ÷ ad udicandũ po¬
płm tuũ Talis locutio ẽ : apud salomonẽ: Puerbia
salomonis filii dauid. scire sapientiã & disciplinã
hoc ẽ ꝓuerbia salomonis ad sciendã sapientiã &
disciplinã Ita iudiciũ tuũ da iudicare popłm tuũ :
id ÷ iudiciũ tuũ da ad iudicandũ popłm tuũ qđ
aut̃ ait priꝰ. popłm tuũ : hoc ait posteriꝰ. pauꝑes tuos
It qđ ait priꝰ in iustitia hoc posteriꝰ ii udicio
more illo repetitionis. ubi sane de monstrat. popłm

Expanded text:
titia, id est, ad judicandum populum tuum. Talis locutio est apud Salomonem: Proverbia Salomonis, filii David, scire sapientiam et disciplinam ; hoc est, Proverbia Salomonis, ad sciendam sapientiam et disciplinam. Ita, judicium tuum da, judicare populum tuum; id est, judicium tuum da, ad judicandum populum tuum. Quod autem ait prius, populum tuum; hoc ait posterius, pauperes tuos: et quod ait prius, in justitia; hoc posterius, in judicio; more illo repetitionis. Ubi sane demonstrat populum
Abbreviated transcription (Latin):
spui es ꝑquẽ diffundit᷑ in cordib nr̃is caritas eiꝰ Et
des tiles n ꝑtinent ad popłm dĩ qͥa ñ s̃ pauꝑes dĩ
Paupes qͥppe dĩ. dicunt. Nos aut̃ ñ spm huiꝰmandi de¬
reqb m eeũ inisto psalmo ꝓpt̃ suscepti hominis sacra¬
m̃tũ quo uerbũ caro factũ ẽ. dicat᷑ dõ patri regi. iusti¬
tã tia di filio regis nolunt isti sibi dari iustitiã: sed
a sem& ipsis eã se habe confidunt. Ignorantes enĩ
di sustitiã & suã uolentes c̃stituere: iustitiȩ dĩ ñs sub

Expanded text:
per quem diffunditur in cordibus nostris charitas ejus . Et ideo tales non pertinent ad populum Dei, quia non sunt pauperes Dei. Pauperes quippe Dei dicunt: Nos autem non spiricum et in isto psalmo, propter suscepti hominis sacramentum quo Verbum caro factum est , dicatur Deo Patri regi, Justitiam tuam da filio regis; nolunt isti sibi dari justitiam, sed a semetipsis eam habere confidunt. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes c
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Pat̃ ñ udicat quenquã : sed iudiciũ¬
om̃e dedit filio hoc ẽ gͦ. ds̃ udiciũ tuũ
regi dã. Qui rex. etiã filiꝰ ẽ regis: qͥa & ds̃ pat̃ utiq
rex ẽ lta scriptũ ẽ : qđ rex fecit nuptias filio suo
More aut̃ scripturȩ : idem repetit᷑ : Nã qđ dix̃ iudi¬
ciũ tuũ : hoc alit̃ dix̃ iustitiã tuã Et qđ dix̃ regi
hoc alit̾ dix̃ filio regis. Sic̃ ẽ illud. Qui habitat
in cȩlis irridebit eos: & dnis subsannabit eos
ridebit eos: hoc ẽ subsannabit eos. Et celi enar¬
rant głam dĩ & oꝑa manuũ eiꝰ annuntiat firma.¬
m̃tũ: cęli repetitis̃ nomine firmam̃ti. Et qđ dictũ
enarrant: repetitũ ẽ annuntiant. Istȩ aut̃ repeti¬
tiones multũ eloqͥa diuina cõm̃dant: siue eadem
uerba. siue aliis uerbis eadẽ sententia repetat᷑
It maxime repꝑiunt᷑ in psalmis: & in eo genere
sermonis quo animi ẽ mouendus effectꝰ. Deinde
seqͥt᷑. ludicare popłm tuũ in tua iustitia: & pauꝑes

Expanded text:
dicit, Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio : hoc est ergo, Deus, judicium tuum regi da. Qui rex etiam filius est regis, quia et Deus Pater utique rex est. Ita scriptum est, quod rex fecit nuptias filio suo . More autem Scripturae idem repetitur. Nam quod dixit, judicium tuum; hoc aliter dixit: justitiam tuam: et quod dixit, regi; hoc aliter dixit, filio regis; sicut est illud. Qui habitat in coelis, irridebit eos, et Dominus subsannabit eos et quod est, irridebit eos; hoc est, subsannabit eos. Et, Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Coeli repetiti sunt nomine firmamenti: et quod dictum enarrant; repetitum est, annuntiat. Istae autem repetitiones multum eloquia divina commendant; sive eadem verba, sive aliis verbis eadem sententia repetatur: et maxime reperiuntur in Psalmis; et in eo genere sermonis quo animi est movendus affectus. 3. Deinde sequitur: Judicare
Abbreviated transcription (Latin):
Ntitulo psalmi huiꝰ tã breui & simplici. immorandũ t̃
ñ puto. Prophetiã uͦ qͣm hic p̃missã legimꝰ : euident̃ sa¬
mꝰ impletã. Cũ enĩ ista canerent᷑ tẽporib regis đđ:
nichil tale adhuc contigerat ex aduersitate gentiũ
ciuitati herłm : nec tẽplo dĩ qđ nec ȩdificatũ ad huc
erat. Post mortẽ qͥppedauid. filiũ eiꝰ salomonẽ tẽ
plũ dõ fecisse qͥs nesciat : dicit᷑ gͦ tanqͣm p̃teritũ:

Expanded text:
titulo psalmi hujus tam brevi et simplici immorandum esse non puto. Prophetiam vero quam hic praemissam legimus, evidenter scimus impletam. Cum enim ista canerentur temporibus regis David, nihil tale adhuc contigerat ex adversitate Gentium civitati Jerusalem, nec templo Dei, quod nec aedificatum adhuc erat. Post mortem quippe David, filium ejus Salomonem Deo templum fecisse quis nesciat? Dicitur ergo tanquam praeteritum,
Abbreviated transcription (Latin):
stia grandib sic̃ t̾rena paruulis dedit: tim̃tes
ꝑdere qđ acceꝑant occider̃ qͥdederat : hȩc dicimꝰ
frs: ut ho mines de nouo testam̃to discatis tẽ
herere t̾renis. Si enĩ illi in excusabilit̃ t̾renis
in heser̃ quib: ipsũ nouũ testam̃tũ nondũ fue.¬
rat reuelatũ. quanto in excusabilius t̾rena
sectant᷑ qͥb: iã ꝓmissa cȩlestia in nouo test am̃to
reuelata s̃: Nam recolite fr̃s mei : quid dictũ
sit a ꝑ sequentib xp̃m Si dimiserimꝰ eũ : ue¬
nient romani. & tollent a nob̶ & locũ & gen¬
tẽ. Uidete quia tim̃do t̾rena ꝑdere regem
celi occider̃. Et qͥd eis factũ ẽ ꝑ dide¬
runt etiã ipsa terrena
łt ubi occider̃ xp̃m: ibi occisi s̃ It cũ trena nolentes
ꝑdere datorẽ uitȩ occider̃: eandẽ t̾rã occisi ꝑdider᷑
Et eo tẽpore qͦ illũ occider̾: ed ipso tpr̃e admonent᷑

Expanded text:
stia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes stia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes perdere quod acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut homines de Novo Testamento discatis non inhaerere terrenis. Si enim illi inexcusabiliter terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum nondum fuerat revelatum; quanto inexcusabilius terrena sectantur, quibus jam promissa coelestia in Novo Testamento revelata sunt! Nam recolite, fratres mei, quid dictum sit a persequentibus Christum. Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis, et locum, et gentem . Videte quia timendo terrena perdere, regem coeli occiderunt. Et quid eis factum est? Perdiderunt etiam ipsa terrena; et ubi occiderunt Christum, ibi occisi sunt: et cum terram nolentes perdere, datorem vitae occiderunt, eamdem terram occisi perdiderunt; et eo tempore quo illum occiderunt, ut ex ipso tempore admone
Abbreviated transcription (Latin):
lex̃ asciph iste. Deniq omĩa quȩ uidȩis ꝓmissa fue-¬
rant: ablata s̃. Ubi ẽ regnũ eoꝵ. ubi tẽplũ. ubi unctio
ubi sacerdos. ubi iã apud illos ꝓphetȩ : ex qͦuenit
qͥ ꝑ ꝓphetas p̃dicabat᷑: inuilla gente iã nichil
In herere gͣ trenis qͣmuis ea ds̃ don& ñ deb& Uerũ¬
tam̃ ñqͥa eis inherere ñ debemꝰ: aliũ ea dare nisi
dm̃ credere debemꝰ. Ipse eadat : sed noli ꝓmagno
expectare ab eo bonũ. qđ dat & ñ bono Nãsi ꝓma
gno ea da& : malis ea ñ dap&. Ideo aut̃ illa uoluit
dare & malis : ut discant boni aliud ab illo quȩ¬
rere. qđ ñ dan& malis . Illi aut̃ inherentes t̃re-¬
nis miseri & ñ de il lo p̾̃sum̃tes qͥ fecit cęlũ &
t̃rã qͥ eis dedit & ip sa t̾rena. qͥ eos etiã tẽpora¬
lit̃ de egypti captiuitate liberauit. qͥ ea ꝑ diui¬
sũ mare duxit. qͥ eoꝵ inimicos ꝑsequentes flucai¬
b obruit. ñ in illo p̃sum̃tes quidan& utiq cȩle¬

Expanded text:
lexit Asaph iste. Denique omnia quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos Prophetae? Ex quo venit qui per Prophetas praedicabatur, in illa gente jam nihil Inhaerere ergo terrenis, quamvis ea Deus donet, non debes. Verumtamen non quia inhaerere eis non debemus, alium ea dare, nisi Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. Illi autem inhaerentes terrenis miseri, et non de illo praesumentes qui fecit coelum et terram, qui eis dedit et ipsa terrena, qui eos etiam temporaliter de Aegypti captivitate liberavit, qui eos per divisum mare duxit, qui eorum inimicos persequentes fluctibus obruit ; non in illo praesumentes qui daret utique coele
Abbreviated transcription (Latin):
de quo dictũ ẽ. Quis habitabit in tab̃naculo tuo.
aut quis requiesc& in monte sc̃õtuo : In nocens ma¬
nib & mundus corde. Discussa gͦ p̃cepta. aut om̃a
dicta sint a ꝓphetis Precepta eadẽ : sacram̃ta ñ
eadẽ ꝓmissa ñ eadẽ. Uideamꝰ quare p̃cepta eadẽ.
qͥa scđm hȩc dõ seruire debemꝰ: Sacram̃ta ñ eadem:
qͥa alic s̃ sacram̃ta dantia salutẽ. alia ꝓmuten.¬
tia sciluatorẽ. Sacram̃ta noui testam̃tidant
salutẽ : sacra m̃ta ueteris testa menti ꝓmiser
saluatorẽ : Cũ gͦ iã teneas ꝓmissa. qͥd quȩris ꝓmit

Expanded text:
de quo dictum est: Quis habitabit in tabernaculo tuo; aut quis requiescet in monte sancto tuo ? Innocens manibus, et mundo corde . Discussa ergo praecepta, aut omnia dicta sint a Prophetis. Praecepta eadem; Sacramenta non eadem, promissa non eadem. Videamus quare praecepta eadem; quia secundum haec Deo servire debemus. Sacramenta non eadem, quia alia sunt Sacramenta dantia salutem, alia promittentia Salvatorem. Sacramenta Novi Testamenti dant salutem; Sacramenta Veteris Testamenti promiserunt Salvatorem. Cum ergo jam teneas promissa, quid quaeris promit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c qui ꝑ ꝓphetas ꝓnuntiabat᷑ Mutata s̃ sacra¬
m̃ta : facta s̃ feliciora pauciora salubriora faci.¬
liora. Pmissa quare ñ eadẽ : qͥa ꝓmissa ẽ t̃racha.¬
naan. t̾ra copiosa. fructuosa affluens lacte &
melle: ꝓmissũ regnũ tẽporale ꝓmissa felicitas
scłi ꝓmissa fȩcunditas filioꝵ : ꝓmissa subiectio
inimicoꝵ: hȩc om̃ia: ad t̾renã felicitatẽ ꝑtinent
Sed quare ipsa primo ꝓmitti oportebat : qͥa
ñ primũ qđ spiritale ẽ. sed qđ animale ẽ:
postea inquit spiritale. Primus homo de t̾ra
t̾renꝰ: scđs homo de cȩlo cȩlestis. Qualis t̃renꝰ
tales & t̾reni: & qualis cȩlestis. tales & cȩlestes¬

Expanded text:
per Prophetas praenuntiabatur. Mutata sunt Sacramenta; facta sunt faciliora, pauciora, salubriora, feliciora. Promissa quare non eadem? Quia promissa est terra Chanaan, terra copiosa, fructuosa, affluens lacte et melle; promissum regnum temporale, promissa felicitas saeculi, promissa fecunditas filiorum, promissa subjectio inimicorum : haec omnia ad terrenam felicitatem pertinent. Sed quare ipsa primo promitti oportebat? Quia « non primo quod spirituale est, sed quod animale; postea, » inquit, « spirituale. Primus homo de terra terrenus; secundus homo de coelo coelestis: qualis terrenus, tales et terreni;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitter& in ueteri testam̃to. & cęlestia
in nouo test am̃to Sed tandiu primꝰ homo¬
t̃renus es : quandiu t̃rena sapis . Nũ quid qm̃ puero
dant᷑ quȩdã puerilia ludicra qͥb puerilis animꝰ
auocet᷑ ꝓpt̾ ea grandescenti nummi excutiunt᷑
emanib ut aliquid iã utilius tractet qđ grandem
dec& : Uerũ tam̃ tuipse dedisci filio tuo & nuces
paruulo: & codicẽ grandi N gͦ qͥa illa quasi ludicra
pueroꝵ ds̃ ꝑ nouũ testam̃tũ ex cussit de manib fi¬
priora illa ñ ipse dedisse putandus ẽ: ipse utrũq
dedit : Sed lex ipsa ꝑ moysen dataẽ. grã & ueritas

Expanded text:
in Vetere Testamento, et coelestia in Novo Testamento. Sed quamdiu prius horrenus es? quamdiu terrena sapis? Numquid quoniam puero dantur quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocetur, propterea grandescenti non ei excutiuntur e manibus, ut aliquid jam utilius tractet, quod grandem decet? Verumtamen tu ipse dedisti filio tuo, et nuces parvulo, et codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra puerorum Deus per Novum Testamentum excussit de manibus fipriora illa non ipse dedisse putandus est: ipse utrumque dedit. Sed Lex ipsa per Moysen data est; Gratia et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
Salai huius titulus ẽ: Intellectus a siph:
Asaph. latine congregatio: grece sỹnagoga
dr̃. Uideamꝰ : qͥd intellexerit ista syna¬
goga Nos aut̃ intelligamꝰ primitꝰ syna¬
gogam : exinde intelligimꝰ qͥd intel lexerit
synagoga Om̃is congrega tio: generali nomi.¬
ne synagoga appellat᷑. Et pecorũ & hominũ
cũ in se neglexerit intellectũ in honore positus.
qͥd de illo dictũ ẽ. audi. Homo in honore po¬
situs ñ intellex̃ : cõ paratus ẽ ium̃tis insen¬
satis & siilis factus ẽ illis. Quia gͦ ñ est¬

Expanded text:
salmi hujus titulus est: Intellectus Asaph. Asaph latine Congregatio, graece Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum homo cum in se neglexerit intellectum in honore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ : ut iã dicat sibi anima. Quȩ utilitas qͥa ser-¬
uiodõ : ecce ille ñ seruit & felix ẽ: ego seruio &
laboro Postremo puta qͥa ego felix sum. quando
& ille felix ẽ qͥ ñ seruit Quare me putẽ ideo
felicẽ qͥa seruio: ille aut̃ psal mꝰ cuius te¬
stimoniũ ꝓpduxi: p̃cedit istũ quẽ nunc in manib: ha

Expanded text:
ejus, ut jam dicat sibi anima: Quae utilitas, quia serejus, ut jam dicat sibi anima: Quae utilitas, quia servio Deo? Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Postremo puta quia ego felix sum; quando et ille felix est qui non servit, quare me putem ideo felicem esse quia servio? Ille autem psalmus cujus tstimonium produxi, praecedit istum quem nun
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ dixer̃. reliquiȩ saluȩ fient. Reliqͥarũ itaq sal¬
uatarũ audiamꝰ hic uocẽ : & loquat᷑ synagoga quȩ
acceꝑat uetꝰ testam̃tũ & intenta erat in ꝓmissa
carnalia & ex hoc factũ ẽ ut nutarent ei pedes
Nã & in alio quodã psalmo ubi etiã titulus hab&
a scph qͥd dr̃ : qͣm bonus ds̃ isrł rectis corde: mei aũ
pęne moti s̃ pedes Et quasi diceremꝰ. unde tͥmotis
pedes : paulominꝰ inqͥt effusi s̃ gressus mei : qͥa te¬
laui in peccatorib pacẽ peccatoꝵ intuens. Cũ enĩ
scđm ꝓmissa dĩ ad uetꝰ testam̃tũ ꝑtinentia expe¬
ctan& felicitatẽ t̾renã. animaduertit ea abunda.¬
re apud impios in his reb quas expectabat adõ
pol lere illos qͥ ñ colerent dm̃ & tan qͣm sine
causa dõ seruiss& nutauer̃ pedes eiꝰ Ibi enĩ dicit
Ecce ipsi peccatores & abundantes in scło: optinu
er̃ diuitias Nũ quid in uano iustificaui cormeũ :
uidete quẽ ad modũ paulom inus effusi s̃ gressus

Expanded text:
eliquiarum itaque salvatarum audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga, quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat in promissa carnalia; et ex hoc factum est ut nutarent ei pedes. Nam et in alio quodam psalmo, ubi etiam titulus habet Asaph, quid dicitur? Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem pene moti sunt pedes. Et quasi diceremus: Unde tibi moti sunt pedes? Paulo minus, inquit, effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Cum enim secundum promissa Dei ad Vetus Testamentum pertinentia exspectaret felicitatem terrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectabat a Deo, pollere illos qui non colerent Deum; et tanquam sine causa Deo servisset, nutaverunt pedes ejus. Ibi enim dicit: Ecce ipsi peccatores, et abuquid in vano justificavi cor meum ? Videte quemadmodum paulo minus effusi sunt gressus
Abbreviated transcription (Latin):
intellectꝰ asciph. Intelligens gͦ quedã congregatio ẽ :
cuiꝰ uocẽ audituri sumꝰ. Sed qm̃ ꝓprie synagoga dicta
ẽ congregatio popłi isrł : ita ut ubicũq audierimꝰ
synagogã. ñ iã soleamꝰ intelligere nisi popłm iudeoꝵ:
uideamꝰ ne forte ipsius uox sit in isto psalmo. Sed qua¬
liũ iudȩoꝵ & qualis popłi isrł: ñ enĩ paleȩ sed
forte frum̃ti: ñ ramoꝵ fractoꝵ. sed forte confirma

Expanded text:
Intellectus Asaph. Intelligens ergo quaedam congregatio est, cujus vocem audituri sumus. Sed quoniam proprie Synagoga dicta est congregatio populi Israel, ita ut ubicumque audierimus Synagogam, non jam soleamus intelligere nisi populum Judaeorum; videamus ne forte ipsius vox sit in isto psalmo. Sed qualium Judaeorum, et qualis populi Israel? Non enim paleae, sed forte frumenti ; non ramorum fractorum , sed forte confirmat
Abbreviated transcription (Latin):
duca. Et gla dius in labis eoꝵ: qm̃ qͥs audiuit . Lo¬
quent᷑ in ore suo qͥs audiuit : id ÷ stomachabunt᷑ ad¬
uersus pigro s ad fidẽ qͥ paulo ante & ipsi credere
nolebant: tedium de ñ credentib patiunt᷑ & uere¬

Expanded text:
duca . Et gladius in labiis eorum: quoniam quis audivit? Loduca . Et gladius in labiis eorum: quoniam quis audivit? Loquentur in ore suo: Quis audivit? id est, stomachabuntur adversus pigros ad fidem. Qui paulo ante et ipsi credere nolebant, taedium de non credentibus patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
bat leuinobis in sabbato: Ille aũ publicanꝰ canis erat
famẽ patiens & inde beneficiũ dñi esuriebat. qͥ dice¬
bat : ppitius esto mͥ peccatori Conuertant᷑ gͦ & illi ad
uesꝑam: & famẽ patiant᷑ ut canes Desiderent grãm
dĩ intelligant se peccatores fortes illi fiant̃ infir¬
mi : diuites illi fiant pauꝑes Iusti illi agnoscant se
peccatores : leones illi fiant canes Conuertent᷑ ad
uesꝑam. & famẽ patiant᷑ ut canes: & circuibunt ciui¬
tatẽ: quã cuitatẽ : mundũ istũ. quẽ quibusdã locis
uocat scriptura ciuita tẽ circũstantiȩ : id ÷ qͥa in om̃ib
gentib undiq curcũ fuderat mundus unã gentem
uidem ubi talia dicebant᷑. & appel labat᷑ eiuitas
circũ stantiȩ. Istã ciuitatẽ circuibunit illi iã ca¬
nes facti : e surientes quare circuibunit: euange¬
litando Saulus ex lupo canis factus ẽ ad uesꝑam
testam̃to feriens: hoc gladio mactabant᷑ munda

Expanded text:
bat: Jejuno bis in sabbato. Ille autem publicanus canis erat, bat: Jejuno bis in sabbato. Ille autem publicanus canis erat, famem patiens; et inde beneficium Domini esuriebat, qui dicebat: Propitius esto mihi peccatori , Convertantur ergo et illi ad vesperam: et famem patiantur ut canes. Desiderent gratiam Dei, intelligant se peccatores: fortes illi fiant infirmi, divites illi fiant pauperes, justi illi agnoscant se peccatores, leones illi canes fiant. Convertantur ad vesperam; et famem patiantur ut canes, et circumibunt civitatem, Quavocat Scriptura civitatem circumstantiae : id est, quia in omnibus gentibus undique circumfuderat mundus unam gentem Judaeorum, ubi talia dicebantur, et appellabatur civitas circumstantiae. Istam civitatem circumibunt illi jam canes facti esurientes. Quomodo circumibunt? Evangelizando. Saulus ex lupo canis factus est ad vesperam, Testamento feriens? Hoc gladio mactabantur, de
Abbreviated transcription (Latin):
n su inqͥt missus nisi ad oues quȩ perier̃ domꝰ isrł Isrł
oues Gentes qͥd: ñ ẽ bonũ panẽ filioꝵ mutere canib
Scntes g canes appellauit: ꝓpt̃ inmunditiã quid aũ
illa mulier esuriens: hoc magis ñ reppulit : suscepit
humilit̃ conuitiũ & meruit beneficiũ: Neq enĩ &
conuitiũ illud dicendũ erat: qđ ad ño dietũ erat: Ser¬
uus si aliqͥd tale dño dicat: conuitiũ ẽ. Dñs etiã cũ ta¬
le aliqͥd seruo dicit: dignatio potiꝰ dici potest. Ita
inqͥt dñe quid ÷ ita : uerũ dicis ꝓrsus uerũ dicis
canis ego sũ Sed & canes inqͥt: edunt de micis quȩ
magna ẽ fides tua lã dudũ canis: mͦ mulier Unde
ũ mulier quȩ paulo ante canis : confitendo humilit̃ :
ñ repellendo suꝑbe qđ adño dictũ erat: Ergo gentes
canes : & ideo esurientes. Bonũ ẽ & iudȩis ut agnoscanT
se peccatores : & lic& ad uesꝑam conuertant᷑ & famẽ
patiant᷑ ut canes Nã male saturatꝰ ille erat: qͥ dice¬

Expanded text:
es quae perierunt domus Israel. Israel, oves: Gentes, quid? Non est bonum, panem filiorum mittere canibus. Gentes ergo canes appellavit, propter immunditiam. Quid autem illa mulier esuriens? Hoc magis non repulit: suscepit humiliter convicium, et meruit beneficium. Neque enim et convicium illud dicendum erat, quod a Domino dictum erat. Servus si aliquid tale domino dicat, convicium est: dominus autem cum tale aliquid servo dicit, dignatio potius dici potest. Ita, inquit, Domine. Quid est, ita? Verum dicis, prorsus verum dicis; canis ego sum. Sed et canes, inquit, edunt de micis quae er. Unde jam mulier quae paulo ante canis? Confitendo humiliter, non repellendo quod a Domino dictum erat. Ergo Gentes canes, et ideo esurientes. Bonum est et Judaeis, ut agnoscant se peccatores; et licet ad vesperam, convertantur; et famem patiantur ut canes. Nam male saturatus erat ille qui dice
Abbreviated transcription (Latin):
anus : clamas ad illũ qͦt tidiẽ uix conuertitur
surã conuersura conuersus ẽ. Sed qͥ factꝰ ẽ esuriens
sic̃ canis: hab& etiã in labiis gladiũ. Dicit qͥs audiuit :
qͥd ÷ qͥs audiuit : qͥs credidit auditui nr̃o & brachi¬
um dñi cui reuelatũ ẽ : qm̃ qͥs audiuit : ñ credunt¬

Expanded text:
quotidie, vix convertitur: am conversus est: sed quia factus est esuriens sicut canis, habet etiam in labiis gladium; dicit, Quis audivit? Quid est, Quis audivit? Quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatu
Abbreviated transcription (Latin):
mia eiꝰ p̃ueni& me quidhic respondebit infe¬
in inimicis meis mͥ de monstrauit. Relictis cõpan&
uas in honorẽ. aliud in contumeliã qͥd ÷ de mon¬
strauit mͥ inimicis meis: si enĩ ds̃ uolens osten¬
dere irã & demonstrare potentiã suã. attulit in
multa patientia uasa irȩ : quȩ ꝑfecta s̃ in ꝑdi-¬
me habuerit mĩam in illis mͥ demonstrauit cir
ca qͦs ñ habuit nisi enĩ debitor suspendat᷑ : minꝰ

Expanded text:
ia ejus praeveniet me. Quid hic respondebit infein inimicis meis mihi demonstravit. Relictis comparet vas in honorem, aliud in contumeliam. Quid est, demonstravit mihi in inimicis meis? Si enim Deus volens ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perdime habuit misericordiam, in illis mihi monstravit, in quibus non habuit. Nisi enim debitor suspendatur, minus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ds̃ solius isrł qͥ ñ putaris nisi ds̃ uni us gentis
quȩ te colit cũ om̃s gentes idola colant tuds̃ isrł:
intende ad uisitandũ om̃s gentes impleat᷑ illa ꝓ¬
phetia inqua isaias ex ꝑsona tua alloqͥt᷑ ꝑccłam tuã
scam ci uitatẽ tuã sterilẽ illã. cuiꝰ multi filii deser¬
tȩ magis qͣm eiꝰ quȩ hab& uirũ: Ei qͥppe dictũ ẽ¬

Expanded text:
Israel solius qui non putaris nisi Deus unius gentis quae te colit, cum omnes gentes idola colant, tu Deus Israel, intende ad visitandum omnes gentes. Impleatur ista prophetia, in qua Isaias ex persona tua alloquitur Ecclesiam tuam, sanctam civitatem tuam, sterilem illam cujus multi filii desertae, magis quam ejus qu
Abbreviated transcription (Latin):
gentes disꝑsi s̃ uidȩi : testes in iqͥtatis suȩ & ueri¬
ganꝰ dubitauerit. cũ ei dixerimꝰ ꝓphetias de xp̃o.
quarũ euidentiã obstupeseit & ad mirans puta¬
uerit a nob̵ eẽ conscriptas : de codicib iudȩoꝵ
ꝓbamꝰ qͥa hoc tanto ante p̃ dictũ ẽ.: Uidete quẽ¬
ad modũ de inimicis nr̃is : alios confundim ini¬
micos disꝑge cos in uirtute tua: Tolle eis uirtutẽ
tolle fortitudinẽ eoꝵ & deduc eos ꝓtector ins
dñe. Delicta oris eoꝵ sermonẽ labioꝵ eaꝵ: & cõ¬

Expanded text:
gentes dispersi sunt Judaei, testes iniquitatis suae et verigentes dispersi sunt Judaei, testes iniquitatis suae et veriganus dubitaverit, cum ei dixerimus prophetias de Christo, quarum evidentiam obstupescit, et admirans putaverit a nobis esse conscriptas; de codicibus Judaeorum probamus quia hoc tanto ante praedictum est. Videte quemadmodum de inimicis nostris alios confundimus inimicos. Disperge eos in virtute tua: tolle illis virtutem, tolle illis fortitudinem eorum. Et deduc eos, protector meus Domine. Delicta oris eorum, sermonem la
Abbreviated transcription (Latin):
Certe uicta ẽ a romanis: certe deleta ciuitas eoꝵ
q̃ admitunt᷑ ad ciuitatẽ suã iudȩi: & tam̃ iudȩis
Nã om̃s istȩ ꝓuintiȩ : a romanis subiugatȩ sunt
quis iã cognoscit gentes imꝑio romano quȩq: erant
qͣndo om̃s romani factis & om̃s romani dicunt᷑ :
ludei tam̃ manent cũ signo. nec sic uicti s̃. ut aui¬
ctorib ab sorberent᷑ Ñ sine causa cam ille ẽ : qͥ cũ
frẽm occidiss&. posuit in eo ds̃ signũ neqͥs eũ occidex
hoc ẽ signũ : qđ habent udei. Tenent om̃inore liqas
legis suȩ : circuncidunt᷑ sabbatũ obseruant pas¬
cha immolant. atima cõmedunt:. Sunt gͦ uidȩi
bia pcisis inserto mĩa sua de monstrat oleastro Ecce
ubi iacent qͥ suꝑbi erant: Ecce ubi in sertus es qui
iacebas: & tu noli suꝑbire. ne p̃cidi merearis. ds̃
ms ne occideris eos : ne qͣndo obliuiscant᷑ legis
tuȩ Disꝑge eos in uirtute tua lã factũ ẽ ꝑ om̃s

Expanded text:
certe victa est a Romanis, certe deleta civitas eorum; certe victa est a Romanis, certe deleta civitas eorum; non admittuntur ad civitatem suam Judaei, et tamen Judaei sunt. Nam omnes istae provinciae a Romanis subjugatae sunt. Quis jam cognoscit gentes in imperio Romano quae quid erant, quando omnes Romani facti sunt, et omnes Romani dicuntur? Judaei tamen manent cum signo; nec sic victi sunt, ut a victoribus absorberentur. Non sine causa Cain ille est, qui cum fratrem occidisset, posuit in eo Deus signum, ne quis eum occideret . Hoc est signum quod habent Judaei: tenent omnino reliquias legis suae; circumciduntur, sabbata observant, pascha immolant, azyma comedunt. Sunt ergo Judaei, erbia praecisis inserto misericordiam suam demonstrat oleastro. Ecce ubi jacent qui superbi erant, ecce ubi insertus es qui jacebas: et tu noli superbire, ne praecidi merearis. Deus meus, ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. 22. Disperge eos in virtute tua. Jam factum est: per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ miseret᷑ om̃iũ qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ : & qͦ modo ñ
occid& eos. ne obliuiscant᷑ legis suȩ : sed hic de
inimicis suis dix̃ qͥd gͦ inimici eiꝰ eqͥtatẽ oꝑant᷑:
si qͥ ei inimicant᷑ ȩqͥtatẽ oꝑant᷑: gͦ ipse iniqͥtatẽ
oꝑat᷑. Sed qͥa ipse ȩqͥtatẽ oꝑat᷑. porro qui
equitatẽ oꝑat᷑ ꝓfecto iniqͥtatẽ ab inimicis pa¬
titur : restat ut qͥ iusto inimicant᷑ in iqͥta tem
opent᷑. Unde gͦ paulo suꝑius ne mise rea¬
ris om̃iũ qͥ oꝑant᷑ iniquitatẽ. & nc̃ de inimicis
suis ne occideris eos ne qͣnido obliuis cantur
legis tuȩ : ñ gͦ miserearis eoꝵ : ut occidas pec¬
cata coꝵ Ñ occidas eos: quoꝵ peccata occidis
quid ÷ aũ occidi: obliuisci legis dñi Ipsa ẽ ueramon
in ꝓfundũ ire peccati. Potest qͥdem hoc & de iudȩis
in telligi quid de uidȩis : ne occideris eos: ne qͥndo
obliuiscaat᷑ legis tuȩ. Istos inimicos meos ipsos
qͥ me occider̃ noli tu occidere : maneat gens iudȩo

Expanded text:
non miseretur omnium qui operantur iniquitatem, et quomodo non occidit eos ne obliviscantur legis tuae? Sed hic de inimicis suis dixit. Quid ergo? Inimici ejus aequitatem operantur? Si qui ei inimicantur aequitatem operantur; ergo ipse iniquitatem operatur. Sed quia ipse aequitatem operatur, porro qui aequitatem onimicantur, iniquitatem operentur. Unde ergo paulo superius, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem; et nunc de inimicis suis, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae? Non ergo miserearis eorum, ut occidas peccata eorum: non occidas eos, quorum peccata occidis. Quid est autem occidi? Oblivisci legis Domini. Ipsa est vera mors, in profundum ire peccati: potest quidem hoc et de Judaeis intelligi. Quid de Judaeis, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae? Istos inimicos meos, ipsos qui me occiderunt, noli tu occidere. Maneat gens Judaeorum:
Abbreviated transcription (Latin):
es: ds̃ ms miã eiꝰ p̃ueni& me. Ecce qͥd ÷ fortitudinẽ
meã ad tecusto diã : de me omino nic hil p̾sumã:
qͥd enĩ attuli boni ut mei miserereris. ut me iusti¬
ficares: qͥd in me inuenisti. nisi sola peccata:
tuũ nichil aliud nisi natura qͣm er easti: cȩtera
mea mala quȩ deliusti Ñ gͦ prior ego ad te sur¬
rexi: sed tuad me excitan dũ uenisti Nã mĩa¬

Expanded text:
iet me. Ecce quid est, Fortitudinem meam ad te custodiam: de me omnino nihil praesumam. Quid enim attuli boni, ut mei miserereris et me justificares? Quid in me invenisti, nisi sola peccata? Tuum nihil aliud nisi natura quam creasti: caetera, mala mea quae delevisti. Non ego prior ad te exsurrexi, sed tu ad me excitandum venisti; nam mi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ meã ad te custodiã Ñ ate recedã. ñ de
me p̃sumã : fortitudinẽ meã ad te custo di¬
am quia dr̃ susceptor ms̃ es. Ubi enĩ erã.
& ubi sũ. & unde me suscepisti : quas
iniquitates meas dimisisti : ubi iacebã.
quo erectꝰ sũ ergo hȩc meminisse ñ de.¬

Expanded text:
nem meam ad te custodiam: non a te recedam, non de nem meam ad te custodiam: non a te recedam, non de me praesumam. Fortitudinem meam ad te custodiam, quia Deus susceptor meus es. Ubi enim eram, et ubi sum? unde me suscepisti? quas iniquitates meas dimisisti? ubi jacebam? quo erectus sum? Ergo haec meminisse de
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes xp̃ianȩ futurȩ s̃ & uos dicitis qͥs audi¬
uit : qͥd ÷ derideb̵ eosꝓ nichilo habebis om̃s gs
Nichil ante te erit: qͥa facillimũ erit ut credant
Illi enĩ fortes ideo cecider̃ qͥa fortitudinẽ suã ad
te ñ custodier̃. Id ÷ illi qͥ suꝑ me insurrexer̃ &
irruer̃ : de se p̃sumpser Ego aũ fortitudinẽ meã
ad te custodiã Quia si recedo cado: si accedo for¬
tior fio. Uidete enĩ qͥd ÷ fr̃s : in anima humana
Ñ hab& ex se lum̃: ñ hab& ex se uires . Tocũ aũ qđ
pulchrũ ẽ in anima : uirtus ẽ. sapientia ẽ Sed
nec sapit sibi nec ual& sibi : nec ipsa sibi lux ẽ :
nec ipsa sibi uirtꝰ ẽ Est quȩdã origo fonsq uirtu¬
tis ẽ quȩdã radix sapientiȩ. ẽ quȩdã ut ita dicã
si & hoc dicendũ ẽ regio in cõmutabilis ueritatis
Ab hac anima recedens tenebrat᷑. accedens il:¬
luminat᷑. Accedite ad eũ & illumina mini :
qͥa recedendo tenebramini. Ergo : fortitudi¬

Expanded text:
tianae futurae sunt, et vos dicitis, Quis audivit? Quid est, deridebis eos? Pro nihilo habebis omnes gentes: nihil ante te erit; quia facillimum erit ut credant Illi enim fortes ideo ceciderunt, quia fortitudinem suam ad te non custodierunt: id est, illi qui superne insurrexerunt et irruerunt, de se praesumpserunt. Ego autem fortitudinem meam ad te custodiam: quia si recedo, cado; si accedo, fortior fio. Videte enim quid est, fratres, in anima humana. Non habet ex se lumen, non habet ex se vires: totum autem quod pulchrum est in anima, virtus et sapientia est; sed nec sapit sibi, nec valet sibi, nec ipsa sibi lux est, nec ipsa sibi virtus est. Est quaedam origo fonsque virtutis, est quaedam radix sapientiae, est quaedam, ut ita dicam, si et hoc dicendum est, regio incommutabilis veritatis: ab hac anima recedens tenebratur, accedens illuminatur. Accedite ad eum, et illuminamini ; quia recedendo tenebramini. Ergo fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
riũ Sed qͦmͦ ea defendunt : sids̃ noluiss& : ñ id fecissem
Quiduis : faciã facto meo lã quȩris qͥd nã sit factũ : curnt
ad stellas. Quȩris qͥs fecerit & ordina uerit stellas : ds̃ ẽ
ligo ad hoc peccatũ tuũ defendis : ut dm̃ accuses Ideo ex¬
cusat᷑ reus : ut culpet᷑ iudex Prorsus talẽ iniqͥ tatẽ oꝑan¬
tiũ : ñ miseret᷑ ds̃ Ne miserearis om̃iũ qͥoꝑant᷑ iniqͥtatẽ
ꝑsequere in qͥt peccata eoꝵ. puni. cõpunge. conuerte
illos ante se qͥse ponunt post se : & erubescant de se ut
gaudeant ate ñ miserearis om̃iũ qͥ oꝑ ant᷑ iniqͥtatẽ Con¬

Expanded text:
urium. Sed quomodo ea defendunt? Si Deus noluisset, non id fecissem. urium. Sed quomodo ea defendunt? Si Deus noluisset, non id fecissem. Quid vis faciam fato meo? Jam quaeris quid sit fatum: curris ad stellas. Quaeris quis fecerit et ordinaverit stellas: Deus est. Ergo ad hoc peccatum tuum defendis, ut Deum accuses. Ideo excusatur reus, ut culpetur judex. Prorsus talem iniquitatem operantium non miseretur Deus. Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Persequere, inquit, peccata eorum, puni, compunge, converte illos ante se, qui se ponunt post se; et erubescant de se, ut gaudeant de te. Non miserearis omnium qui operantur iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sed iã uideamꝰ aliũ modũ : qͦ hȩc sententia possit in¬
telligi. Est quȩdã iniqͥtas: qͣm qͥ oꝑat᷑ ñ potest fieri
ut misereat᷑ eiꝰ ds̃ queritis forte quȩ nã illa sit : ipsa
defensio peccatoꝵ Quanido qͥsq defendit peccata sui
magnã iniqͥtatẽ oꝑat᷑ hoc defendit : qđ ds̃ odit & uide
qͣm ꝑuerse : qͣm inique. Siqͥd boni fecerit: sibi uult im¬
putari. Siqͥd mali : dõ Nã hoc mͦ defendunt homines
peccata : ex dĩ ꝑsona qđ peius ẽ Quid ÷ hoc : Nemo ẽ qͥ
audeat dicere. bonũ ẽ adulteriũ. bonũ homicidiũ. bona
fraus bonũ ꝑ iuriũ : nullus ꝓrsus hominũ Nã qͥ etiã
illa faciunt : clamant qͣndo patiunt᷑. Om̃ino gͦ ñ in ue¬
nis animã tã ꝑuersã tã extorrem a societate generis
humani & a participatione cõmunis sanguinis ex adã.
cui uideat᷑ bonũ eẽ adulteriũ sic̃ dixi fraus rapina ꝑiu.¬

Expanded text:
14. Sed videamus jam alium modum, quo haec sententia possit in14. Sed videamus jam alium modum, quo haec sententia possit intelligi. Est quaedam iniquitas, quam qui operatur, non potest fieri ut misereatur ejus Deus. Quaeritis forte quaenam illa sit? Ipsa defensio peccatorum. Quando quisque defendit peccata sua, magnam iniquitatem operatur: hoc defendit quod Deus odit. Et vide quam perverse, quam inique. Si quid boni fecerit, sibi vult imputari: si quid mali, Deo. Nam hoc modo defendunt homines peccata ex Dei persona, quod pejus est. Quid est hoc? Nemo est qui audeat dicere, Bonum est adulterium, bonum est homicidium, bona fraus, bonum perjurium: nullus prorsus hominum; nam qui etiam illa faciunt, clamant quando patiuntur. Omnino ergo non invenis animam tam perversam, tam extorrem a societate generis humani et a participatione communis sanguinis ex Adam, cui videatur bonum esse adulterium, sicut dixi, fraus, rapina, perj
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is parua magnaue sit : puniat᷑ ne¬
cesse ẽ. aut
ab ipso homine pęnitente. Aut adõ uin¬
dicante Nã
om̃iũ oꝑantiũ iniqͥtatẽ : q̃si blandiens peccatis aut
ñ eradicans peccata : frsus aut punis: aut punit
Uis ñ puniat.: punitũ Nã illus fecisti qđ impunitũ
eẽ ĩ posse : sed atẽ puniat᷑ puntat᷑ potiꝰ ut facias qđ
i illo psalmo scriptũ ẽ p̃uenia mꝰ faciem eiꝰ in confeni¬
one: & uid t p̃ueniamꝰ faciem eiꝰ : ante qͣm ipse atten¬
dat ut puniat.: tu p̃ueni confitendo & pum ñ ille in¬
ueniat qđ puniat. quia cũ punis tuiniqͥtatẽ: facis
ȩqͥtatẽ & ideo tui miscrebit᷑ dr̃: qͥa iã te oꝑantẽ eqͥ tatẽ
inuenit ds̃ quid ÷ oꝑantẽ ȩqͥ tatẽ : qͥa hoc inte odisti
qđ & ille odit ut incipias placere dõ dũ hoc inte punis
qđ displic& dõ. Nã ñ potest in punitũ relinqͥ pecca¬
tũ : qm̃ uerũ ẽ. ne miserearis om̃iũ qͥ oꝑant᷑ iniquitatẽ

Expanded text:
omnis, parva magnave sit, puniatur necesse est, aut ab ipso homine poenitente, aut a Deo vindicante. Nam omnium operantium iniquitatem quasi blandiens peccatis, aut non eradicans peccata. Prorsus aut punis, aut punit. Vis non puniat? Puni, tu. Nam et illud fecisti quod impunitum esse non possit: sed a te puniatur potius, ut facias quod in illo psalmo scriptum est, Praeveniamus faciem ejus in confessione . Quid est, Praeveniamus faciem ejus? Antequam ipse attendat ut puniat, tu praeveni confitendo et puni. Non ille inveniat quod puniat. Quia cum tu punis iniquitatem, facis aequitatem. Et ideo tui miserebitur Deus, quia jam te operantem aequitatem invenit Deus. Quid est, operantem aequitatem? Quia hoc in te odisti, quod et ille odit; ut incipias placere Deo, dum hoc in te punis quod displicet Deo. Nam non potest impunitum relinqui peccatum: quoniam verum est, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ om̃s gecites intende inqͣm ad uisitandũ om̃s
gentes: ñ miserearis om̃iũ qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ hic
plane t̾ruit. Quẽ ñ treat : quis ad suã conscien¬
tiã rediens ñ contremiscat: qu&e etiã sibi conscia ẽ
pietatis: mirũ nisi aliqͥd conscia sit etiã iniqͥtatis
Quicũq exũ peccatũ facit : & ini qͥtatẽ facit. Sienim
iniqͥtates obseruaueris dñe dñẽ qͥs sustinebit : & tam̃
uerũ ẽ Nec frustra dictũ: Nec uacare om̃ino potest
aut poterit. Ne miserearis om̃iũ qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatem¬
¶ Sed ecce misertꝰ ẽ pauli : qͥ primo saulus oꝑabat᷑ iniqͥta¬
tẽ Quid enĩ fecit boni. unde ꝓmereret᷑ dm̃ : nonne
scõs eiꝰ ad mortẽ trahebat : nonne epłas a principib sa¬
cerdotũ ferebat. ut ubicũq xp̃ianos inueniss& ad pȩ¬
nã raper& : nonne id agens. eo tendens cȩdens spiraas
tus. occisus uiuifica tꝰ ꝑditꝰ. redditꝰ: qͦ merito nichil

Expanded text:
 ad visitandum omnes gentes. 12. Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Hic plane terruit. Quem non terreat? Quis ad suam conscientiam rediens non contremiscat? Quae etiamsi sibi conscia est pietatis, mirum nisi aliquid conscia sit etiam iniquitatis. Quicumque enim peccatum facit, et iniquitatem facit . Si enim iniquitates observaveris, Domine, Domine, quis sustinebit . Et tamen verum est, nec frustra dictum, nec vacare omnino potest aut poterit, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Sed ecce misertus est Pauli qui primo Saulus operabatur iniquitatem: quid enim fecit boni, unde promereretur Deum? Nonne sanctos ejus ad mortem attrahebat? nonne epistolas a principibus sacerdotum ferebat, ut ubicumque Christianos invenisset, ad poenam raperet? nonne id agens, eo tendens, caedem spirans tus, occisus, vivificatus, perditus, redditus ? Quo merito? Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ xpĩ. & dimittent᷑ uob peccata ur̃a. Post occisum
xp̃m post effusũ sanguinẽ xp̃i : dimutunt᷑ peccata
ur̃a Ille sic uoluit mori: ut sanguine suo etiã effu¬
sores eiꝰ sangainis redimen& fudistis seuientes:
bibite confitentes. Merito conuertent᷑ ad uesperã
& famem patient᷑ ut canes Canes gentes iudei di¬
xer̃ : tanqͣm immundos Nã & inde ipse dñs cũ post
cã clamar& cananea quedã mulier ñ uidȩa ad suã
filã curandã conuertere uolens eiꝰ miãm : ille om̃ia¬

Expanded text:
i, et dimittentur vobis peccata vestra . Post occisum Christum, post effusum Christi sanguinem dimittuntur peccata vestra. Ille sic voluit mori, ut sanguine suo etiam effusores ejusdem sanguinis redimeret. Fudistis saevientes, bibite confitentes. Merito convertantur ad vesperam; et famem patiantur ut canes. Canes Gentes Judaei dixerunt, tanquam immundos. Nam inde et ipse Dominus, cum post eum clamaret Chananaea quaedam mulier, non Judaea, ad suam filiam curandam con
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtatis & qͦndã tenebras: conuertiad uesꝑã quid ÷
ad uesꝑam: postea qͥd ÷ ad uesꝑam: seriuis. Antea
enĩ debuerant. ante qͣm xp̃m crucifigerent: medicũ
agnoscere: Quare iã eo crucifixo. resurgente. in cȩlũ
ascendente. postea qͣm misit sp̃m sc̃m̃ suũ qͦ repletis

Expanded text:
 quondam tenebras, converti ad vesperam. Quid est, ad vesperam? Postea. Quid est, ad vesperam? Serius. Ante enim debuerant, antequam Christum crucifigerent, medicum agnoscere. Quare jam eo crucifixo, resurgente, in coelum ascendente, posteaquam misit Spiritum suum s