comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualuit dñs aduersus eos: & qͦ modo p̃ua¬
luit: in eccła sua uidemꝰ. quia p̃ualuit ad¬
uersus eos: Uolebant paucos xp̃ianos ex¬
tinguere. occidere : sanguinẽ fuderunt:
Desanguine occisorũ tanti ex surrexerunt :
aqͥb illi inter fectores martirũ superarent᷑:
Tamen & modo quȩr̃ ubi abscondant idola
Nonne preualuit aduersus eos dñs: uide si fa
fecit: ex terminauit om̃s deos gentium
terrȩ : & ad orabunt eũ unꝰqͥsq deloco
suo. om̃s insulȩgentiũ: Quid ẽ. hoc. Nonne
p̃dictũ ẽ: non ne cõpletũ ẽ : nonne ut le¬
git᷑ sic uidet᷑ : & illi qͥremanser̃ oculos
habent & ñ uident: nares habent & ñodo¬
rant᷑: non sentiunt illũ odorẽ xp̃i: Bonꝰ
tã suauẽ odorẽ xpĩ: uere in illis factũ ẽ
& uere deillis dictũ. ẽ: similes illis fint
oms qͥfaciunt ea & om̃s qͥc on fidunt in eis.
cotidie aperiunt᷑ oculi cȩcorũ & aures

Expanded text:
«Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quomodo praeva«Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quomodo praevaluit? In Ecclesia sua videmus quia praevaluit adversus eos. Volebant paucos Christianos exstinguere, occidere; sanguinem fuderunt: de sanguine occisorum tanti exsurrexerunt, a quibus illi interfectores martyrum superarentur. Tamen et modo quaerunt ubi abscondant idola Nonne praevaluit adversus eos Dominus? Vide si facfecit? «Exterminavit omnes deos Gentium terrae; et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae Gentium» . Quid est hoc? Nonne praedictum erat? nonne completum est? nonne ut legitur, sic videtur? Et illi qui remanserunt, oculos habent, et non vident; nares habent, et non odorant. Non sentiunt illum odorem: «Christi btam suavem odorem Christi? Vere in illis factum est, et vere de illis dictum est, «Similes illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis.Domini, quotidie aperiuntur oculi caecorum et aures
Abbreviated transcription (Latin):
Sedutile bene utenti : & ꝑ eiꝰ erogationẽ
cũ ista insensata sint. qͥd facitis homines
deargento & auro deos: quos deo s facias
facere potuit & oculos. & aures. & nares.
& os. & manus. & pedes: sed nec lucẽ oculis
nec auditũ aurib:. nec uocẽ ori. nec sensũ
Deillis autẽ quinon agnouer quid dicit᷑:
Similes illis fiant qͥfaciunt ea : & om̃s qͥ con¬
fidunt millis: & creditis fr̃s ex primimeis
quandã similitudiñe idolorũ : Nonqͥdem
in carne eorũ. sed in in teriore homine eoꝵ.
Namaures habent : & non audiunt.: Ad illos
quippe clamat ds̃: E habet aures audiendi :
audiat: Oculos habent & ñuident : Habet
oñcorporis oculos: sed non habent oculosfidei:
allegoricũ. nihil figuratũ cõmemoro:
Propriã ex p̃ssã. simplicẽ manifestam
dicit sophonias aduersus repugnantes.¬
& aduersus rebellantes & d eoccisione fide¬
liũ martires facientes. sed tam̃ nescientes

Expanded text:
sed utile bene utenti, et per ejus erogationem sed utile bene utenti, et per ejus erogationem cum ista insensata sint, quid facitis homines de argento et auro deos? Quos deos facitis, facere potuit, et oculos, et aures, et nares, et os, et manus, et pedes; sed nec lucem oculis, nec auditum auribus, nec vocem ori, nec sensum De illis autem qui non agnoverunt, quid dicitur? «Similes illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in illis.» Et creditis, fratres, exprimi in eis quamdam similitudinem idolorum, non quidem in carne eorum, sed in interiore homine eorum. Nam aures habent, et non audiunt: ad illos quippe clamat Deus, «Qui habet aures audiendi, audiat» . Oculos habent, et non vident: habent enim oculos corporis, sed non habent oculos fidei. allegoricum, nihil figuratum commemoro: propriam, expressam, simplicem, manifestam dicit Sophonias. Adversus repugnantes, adversus rebellantes, et de occisione fidelium martyres facientes, sed tamen nescientes;
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq & pene om̃s eorũ ut uideamꝰ uere
intꝰ docentẽ dnm̃. Implet᷑ scriptura
ꝓphetica quadictũ ẽ : er̃ om̃s docibiles dp̃
Quid desideratis dicimꝰ illis : & illi : uidere
Credunt : consecrant᷑ dericos sibi ordinari
idola quȩ iã mnrident᷑ acultorib suis
Idolagentiũ argentũ & aurũ. Ista om̃ia
dõ faciente qͥincȩlo & in terra om̃ia quȩ¬
cũq uoluit fecit: qui udicauit plebẽ suã
& in seruissuis aduocabitur. Quidrestat
figm̃tũ. nisiridendũ ñ ad orandũ: ĩdola
gentiũ dicturus erat fortasse. ut contẽp¬
neremꝰ ista om̃ia : Dicturus erst. idola gen¬
tiũ lapides & ligna. gypsum & testa
non hec docibilis dico. uilis materia est :
Illud qđ ualde amant. uel qđ ualde hono
quia lucet argentũ. lucet aurũ. id eosoculos
habent & non uident: Sic quomodo argen¬
tũ.ẽ. quo modo aurũ . ẽ Utiq: forte auaro
ñ religioso: immouero nec auaro utile :

Expanded text:
plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere intus docentem Deum: impletur Scriptura prophetica qua dictum est, «Erunt omnes docibiles Deo» . Quid desideratis, dicimus illis? Et illi: Videre . Credunt, consecrantur, clericos sibi ordinari idola, quae jam irridentur a cultoribus suis: «Idola Gentium argentum et aurum.» Ista omnia Deo faciente, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit,  in servis suis advocabitur; quid restat figmentum, nisi ridendum, non adorandum? Idola Gentium dicturus erat fortasse, ut contemneremus ista omnia; dicturus erat idola Gentium, lapides et ligna, gypsum et testam? Non haec dico; vilis materia est: illud quod valde amant, vel quod valde honorquia lucet argentum, lucet aurum, ideo oculos habent et vident? Sic, quomodo argentum est, quomodo aurum est, utile forte avaro, non religioso; imo vero nec avaro utile,
Abbreviated transcription (Latin):
dimisit plebẽsuã domũ isrł : Uenidomus
ia cob: quia dimisit plebẽsuã domũ ia cob
V enidomꝰ isrł : quia dimisit plebẽ suam
domũ isrł. Quȩ uenit & quȩ dimissa. ẽ.
nisi quia hoc. ẽ. iudiciũ ut qui ñ uident¬
uideant. & qͥuident cȩcifiant: iudicauit
ergo dñs plebẽ suã : separa uit ergo. &
non ibi inueniet quos in regnũ suũ resti¬
tuet s plane inueniet: & inseruissuis ad¬
dñs plebẽ suã separando bonos amalis-
hoc .ẽ. inseruis suis aduocabit᷑ : Quib:
agentib: quantȩ enĩ gentes credendo
uener̃ : quanti fundi quanta loca deser¬
ta modoueniunts ueniunt inde. nescio
quanti credere uolunt. Dicimꝰ eis.
quid uultis: respondent: Nos se głam dĩ:
Credite fr̃s mirarinos: & gaudere ad talẽ
uocẽ rusticorũ: Veniunt nescio unde
excitati annescio quo: qͥd dicã annescioqͦ
pater adtraxerit : ueniunt subi todesilua
dedeserto deremotissimis & arduis
montib: ad ecđam. & hanc uocẽ habent

Expanded text:
«dimisit plebem suam, domum Israel.» Veni domus Jacob, quia dimisit plebem suam domum Jacob; veni domus Israel, quia dimisit plebem suam domum Israel. Quae venit, et quae dimissa est, nisi quia hoc est videant; et qui vident, caeci fiant? Judicavit» ergo «Dominus plebem suam.» Separavit ergo, et non ibi inveniet quos in regnum suum restituat? Plane inveniet: «Et in servis suis adDominus plebem suam,» separando bonos a malis: hoc est, «Et in servis suis advocabitur.» A quibus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerunt! quanti fundi, quanta loca deserta modo veniunt! Veniunt inde nescio quanti, credere volunt, dicimus eis: Quid vultis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem rusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, a nescio Pater attraxerit.» Veniunt subito de silva, de deserto, de remotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent
Abbreviated transcription (Latin):
generatio qua fideles efficim᷑. & ꝑbaptis¬
mũ renascimꝰ : Generatio qua a mortuis
resurgemꝰ. & angłis coniuncti uiuemꝰ in ȩ¬
ternũ:. Memori aletuũ dñe. & suꝑistã
generationẽ qi ner nunc nos oblitꝰ. ẽ. ut uo¬
caret : hectunc obliuiscet᷑ ut coronet:
Memoriale tuũ in generationẽ & generati
onẽ : qm̃ iudicauit dñsplebẽ suã. Cõpleuit
certe illa om̃ia in popło iudeoꝵꝵ. Nũ quid
iamremanser̃ oꝑa eiꝰ. post quã induxit
plebẽ suã in terrã reꝓmissionis : adhuc
ipsam plebem. Excepto iudicio futuro¬
iudicata .ẽ. plebs iudȩoꝵt: Quid ẽ. iudicata :
separati inde funt iusti : & remanser̃ in iusti:
Si autẽ mentior aut mentri existimor.
quia dixi iã uidicata. ẽ: audidñm dicentẽ.
Iniudiciũ ueni in hunc mundũ ÷ ut qui ñ uident
uideant. & qui uident cȩcifiant: Excȩca¬
tis suꝑpbi: in luminatis humiles Iudicauit

Expanded text:
generatio qua fideles efficimur, et per Baptisgeneratio qua fideles efficimur, et per Baptismum renascimur; generatio qua a mortuis resurgemus, et Angelis conjuncti vivemus in aeternum. Memoriale tuum, Domine, et super generationem icaret; nec tunc obliviscetur, ut coronet. «Memoriale tuum, Domine, in generationem et generatiplebem suam.» Complevit certe omnia illa in populo Judaeorum. Numquid jam remanserunt opera ejus, postquam induxit plebem suam in terram repromissionis? Adhuc ipsam plebem; excepto judicio futurojudicata est plebs Judaeorum. Quid est, judicata? Separati inde sunt justi, et remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident caeci fiant» . Excaecati sunt superbi, illuminati sunt humiles. «Judicavit»
Abbreviated transcription (Latin):
humiliabitur quando ñ uult: Sunt enĩuasa
rȩ : quȩ ꝑfectas̃ ad ꝑditionẽ. Modo extolla q̃se.
garriant extendant se suꝑ fideles irrideant
fideles : plas phement xp̃ianos: dicant anicu¬
laria sunt ista quȩ dicunt dedie iudicii: ista
elatio eorũ parata .ẽ. humilitati quando
uenerit iudex: qͥ modo adnuntiatꝰ irridet᷑:
tuncille qͥ modo suꝑbit. ñutiliter sed pena¬
liter humiliabitur: Modo autẽ ñ humilia¬
bit᷑ sed parat᷑ humilitati: id ẽ. parat̃ dãna¬
euertit ds̃ corporaliter tunc quando pa¬
tres nr̃i eductis̃ de terra ȩgipti : Euertit
spiritaliter nunc necessat manꝰ eiꝰ usq in
finẽ : Ideo neistas potentias dĩ tunc putes
tua in scło facere ista : quȩ tunc p̃nuntiasti
figurando : Om̃ia enĩilla. infigura continge¬
bant illis : Scriptas̃ autẽ ꝓpt̃ corrip̃tionẽ
nrãm. in quos finis scłorũ obuenit: Dnẽ
memoriale tuũ : in generatione & genera¬
tionẽ : Generatio ista: & generatio alia:

Expanded text:
humiliabitur, quando non vult: sunt enim vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, garriant, extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, Anicularia sunt ista quae dicunt de die judicii. Ista elatio eorum parata est humilitati. Quando venerit judex, qui modo annuntiatus irridetur; tunc ille qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter humiliabitur. Modo autem non humiliatur, sed paratur humilitati, id est, paratur damnaevertit Deus; corporaliter tunc, quando patres nostri educti sunt de terra Aegypti; evertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes tua in saeculum facere ista, quae tunc praenuntiasti figurando: «Omnia enim illa in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos fimemoriale tuum in generationem et generationem». Generatio ista et generatio altera:
Abbreviated transcription (Latin):
propter timorem ignis aeterni. apud
se subsann& : Aut si talis ẽ ut audiat.
coram te ostorqueat. & dicat. Quis huc
inde reuersus est : Dicunt boni homines
quod uolunt : & xpistianus ẽ: Sed quia
affligens occisus ẽ primogenitus eius.
mortua est fides eius: & hoc ab homine
usq ad peccus. Dicam fratres qđ sentio
Homines intelligas spiritua liter significa¬
ri tanquã doctos. propter racionalem
animam quod est homo: Peccora uero
indoctos. sed tamen habentes fidem:
Nam non habentes primogenita : sunt
docti qui affligunt a ecłam. scismata
& hereses faciendo Proinde nec in illis
in uenis fidem: qm̃ facti sunt aegrptus.
id est afflictio popłi dĩ. Occisa sunt
primogenita eorũ : trahunt post se
turbas indactas: ipsa sunt peccora
In hac gͦ afflictione qua a eccła affli¬
gitur: moritur in affligentib fides
moriuntur peccora & primogenita
& in ipsis doctis & indoctis: qua occi¬
dit ds̃ primogenita aegrptiorum

Expanded text:
propter timorem ignis aeterni, apud propter timorem ignis aeterni, apud se subsannet; aut si talis cet ut audeat coram te, os torqueat et dicat: Quis huc inde reversus est? dicunt sibi homines quod volunt. Et christianus est; sed quia affligens, occisus est primogenitus ejus, mortua est fides ejus: et hoc «ab homine usque ad pecus.» Dicam, fratres, quod sentio. Homines intelligo spiritualiter significari tanquam doctos, propter rationalem animam, quod est homo: pecora vero, indoctos; sed tamen habentes fidem, nam non haberent primogenita. Sunt docti qui affligunt Ecclesiam, schismata et haereses faciendo. Proinde nec in illis invenis fidem, quoniam facti sunt Aegyptus, id est afflictio populo Dei. Occisa sunt primogenita eorum: trahunt post se turbas indoctas; ipsa sunt pecora. In hac ergo afflictione qua Ecclesia affligitur, moritur in affligentibus fides: moriuntur primogenita et in ipsis doctis et indoctis; quia occidit Deus primogenita Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
exterior homo nr̃ corrũpitur. sed in¬
terior renouatur dedie indiem :
ideo fit: quia primogenita fides uiuit
Dequa primogenita fide : & apłs ait.
N on solum autem : sed & ipsi primitias
tanquãm primo genita nr̃a : tamen
in nobism& ipsis in gemiscimus. adop¬
tionem expectantes. redẽptionem
corporis nr̃i. Si ergo magna gr̃a¬
dĩ est ut conseruetur fides nr̃a T
Magna paena est occidere primogenita:
quando homines in afflictione ȩccłȩ
constituti ꝑdunt fidem. Affligunt enim
ȩccłam : ut ꝑdant fidẽ Nam & ipsa aegn¬
tus: afflictio int̃pretatur. Quicunq
ergo affligunt aeccłam: quicunq scanda¬
la aeccłȩ inmittunt: & si xp̃iani appella¬
tur. moriuntur primogenita eoꝵ. Fruis
infideles: erunt in anes. habentes nomen
tantum. & signum : Incorde autẽ primo¬
genitum suum sepelierunt : lisq ad eo.
ut quando ei aliquid dixeris. propt̾ bonã
uitam. propter spem uitae aet̾nȩ. &

Expanded text:
exterior noster homo corrumpitur, sed inexterior noster homo corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem» ; ideo fit quia primogenita fides vivit, de qua primogenita fide et Apostolus ait, «Non solum autem, sed et nos ipsi primitias tanquam primogenita nostra; «tamen in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri» . Si ergo magna Dei gratia est ut conservetur fides nostra; magna poena est occidere primogenita, quando homines in afflictione Ecclesiae constituti perdunt fidem. Affligunt enim Ecclesiam, ut perdant fidem: nam et ipsa Aegyptus afflictio interpretatur. Quicumque ergo affligunt Ecclesiam, quicumque scandala Ecclesiae immittunt, etsi christiani appellentur, moriuntur primogenita eorum. Erunt infideles, erunt inanes, habentes nomen tantum et signum: in corde autem primogenitum suum sepelierunt; usque adeo, ut quando ei aliquid dixeris, propter bonam vitam, propter spem vitae aeternae, et
Abbreviated transcription (Latin):
uentos ꝓpt̃ sp̃m Nubes enĩ udentur:
uenti sentiuntur & non uidentur.
Deniq qm̃ carnem uidemꝰ esse de t̾ra.
nubes inquit excitat de extremo terrae
Expressit unde excit& nubes. Uenit ad
uentos: quia sp̃s hominis ignoratur unde
thesauris suis. Paululũ attendite : cetera
nita aegypti: ab homine usq ad peccus
&nimiũ terrorib plena est primogeni¬
torum mors. Que sunt primogenita
nr̃a : Mores isti nr̃i. quib nunc serui¬
mus dõ. ipsa sunt primo genita.
Primitias enĩ habemus : ip̃sã fidem un¬
de incipimus: Aeccłȩ quippe dictũ est.
Et uenies & ꝑtransies. abinitio fidei
Et nemo incipit bene uiuere: nisi a fide
Fides gͦ nr̃a : in primogenitis nr̃is est
Q uando custoditur fides nr̃a: ceteros subseqͥ
possunt. Nã quod putantur homines
cotidie proficiendo in melius. meliusq
uiuendo. ipso interiore homine renouari¬
to de die in diem. sicut dicit apłs & si

Expanded text:
ventos propter spiritum. Nubes enim videntur, ventos propter spiritum. Nubes enim videntur, venti sentiuntur et non videntur. Denique quoniam carnem videmus esse de terra. «Nubes,» inquit, «excitat ab extremo terrae.» Expresserat unde excitet nubes: venit ad ventos, quia spiritus hominis ignoratur unde thesauris suis.» Paululum attendite, et caetera nita Aegypti ab homine usque ad pecus.et nimium terribilis plaga, mors primogenitorum. Quae sunt primogenita nostra? Mores isti nostri, quibus nunc servimus Deo, ipsa sunt primogenita nostra. Primitias enim habemus ipsam fidem, unde incipimus. Ecclesiae quippe dictum est, «Venies, et pertransies ab initio fidei» : et nemo incipit bene vivere, nisi a fide. Fides ergo nostra in primogenitis nostris est. Quando custoditur fides nostra, caetera subsequi possunt. Nam quod purgantur homines quotidie proficiendo in melius, meliusque vivendo, ipso interiore homine renovato de die in diem, sicut dicit Apostolus, «Et si
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Mandabo nubib meis. nepluant
suꝑ eos rmbrem. Et parũ est excitasse
nubib dictum ẽ In omnẽ terrã exut
sonus eorũ. & in fines orbis t̃rȩ uerba
eorum: Parum ẽ hoc : Sed quia ipse dñs
ait. prȩdicabitur hoc euangłium regni.
in toto orbe t̾rarũ in testimoniũ om̃ib
gentib. & tuno ueni& finis: Excitat
nubes ab extremo t̃rȩ : Nam cresente
euangłio: unde erunt p̃dicatores euangłu
infinib terre. nisi ibi. xstͣesnubes ab
extremo t̾rȩ : De ipsis autẽ nubib quid
oꝑatur: fulgura in pluuiã fecit
Minas admiscđiam felix. de t̾rorib irriga¬
uit. Quomꝰ de trorib irrigauit: quando
tibi minatur ds̃. per propħam. ꝑ apłm
& times : Nonne choruscatio terruit te:
Sed cũ penitendo corrigeris. & agnoscis
hoc miscđia fieri : inpluuiã uercitur
fulguris terror: Qui educit uentos
de thesauris suis: Eosdẽ puto p̃dicatores
& nubes & uentos: Nubes ꝓpt̃ carnẽ.

Expanded text:
dicit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super illam imbrem» . Et parum est excitasse nubibus dictum est, «In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines obis terrae verba eorum» ; parum est hoc: sed quia ipse Dominus ait, «Praedicabitur hoc Evangelium regni in toto orbe terrarum, in testimonium omnibus gentibus, et tunc veniet finis» ; excitat nubes ab extremo terrae. Nam crescente Evangelio, unde erunt praedicatores Evangelii in finibus terrae, nisi ibi excitet nubes ab extremo terrae? De ipsis autem nubibus quid operatur? «Fulgura in pluviam fecit:» minas ad misericordiam flexit, de terroribus irrigavit. Quomodo de terroribus irrigavit? Quando tibi minatur Deus per prophetam et per apostolum, et times; nonne coruscatio terruit te? Sed cum poenitendo corrigeris, et agnoscis hoc misericordia fieri, in pluviam vertitur fulguris terror. «Qui educit ventos de thesauris suis.» Eosdem puto praedicatores et nubes et ventos: nubes, propter carnem;
Abbreviated transcription (Latin):
cit: aqͥb: dȩmonia terrent᷑ : sic enĩ seqͥtur:
Dñs autẽ cȩlos fecit: Nonergo dii sine ad¬
ditam̃to : sed diigentiũ dȩmonia. superiꝰ
tam̃: terribilis inqͥt suꝑ om̃s deos : Non ait
supom̃s deosgentiũ : quauis hoc intelligi

Expanded text:
cit, a quibus daemonia terrerentur. Sic enim sequitur, cit, a quibus daemonia terrerentur. Sic enim sequitur, «Dominus autem coelos fecit.» Non ergo, Dii sine additamento; sed, Dii Gentium daemonia: superius tamen, «Terribilis,» inquit, «super omnes deos;» non ait, super omnes deos Gentium, quamvis intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
tura : quã pater scĩficauit & misit in mundã
uos dicitis qr blasphemas. qr dixi filius disu
nonergo quia bonis om̃s : sed quia sermodi
ad illos factꝰ ẽ appellatis dii. Namsi ꝓo¬
terea qr boni. eẽnt. om̃s: non sic eo s diudi¬
caret : Cũ enĩ dixisset ds̃stetit in sy nagoga
deorũ : non ait in medio deos & homines dis¬
cernit. tanquã ostendens qͥd intersit inter
deos & homines : sed in medio inqͥt deos
& tam̃ in medios deos discernit: Sed queritur
si homines ad qͦs sermo dĩ factꝰ ẽ. diiuocant᷑:
utrũ & angłi uocatis dii: cũ hominib: iustis
angłorũ: Et in scripturis qͥdẽ. nescio utrũ
it possit uł facile possit repperiri aꝑte
dictos angłos deos. Sedcũ dedno dõ dictũ
cit tribilis suꝑ om̃s deos : cur hoc dixerit
continuo uelut exponendo coniunxit :¬
qm̃ diigentiũ dȩmonia: suꝑtales deos:
dixit dñm terribilẽ in sc̃is suis qͦscȩlosfe¬

Expanded text:
tura; quem Pater sanctificavit, et misit in mundum, vos dicitis quia, Blasphemas, quia dixi, Filius Dei sum» ? Non ergo quia boni sunt omnes, sed quia sermo Dei ad illos factus est, appellati sunt dii. Nam si propterea quia boni essent omnes, non sic eos dijudicaret. Cum enim dixisset, «Deus stetit in synagoga deorum;» non ait, In medio deos et homines discernit, tanquam ostendens quid intersit inter deos et homines: sed, «In medio» inquit, «deos et tamen «in medio deos discernit.» 3. Sed quaeritur, si homines ad quos sermo Dei factus est, dii vocantur, utrum et Angeli vocandi sunt dii; cum hominibus justis Angelorum. Et in Scripturis quidem nescio utrum vel possit, vel facile possit reperiri, aperte dictos Angelos deos; sed cum de Domino Deo dictum esset, «Terribilis super omnes deos,» cur hoc dixerit, continuo velut exponendo conjunxit, «Quoniam dii Gentium daemonia» . Super tales deos dixit Dominum terribilem in sanctis suis, quos coelos fe
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatẽ suã. qua exultauit anima eiꝰ
Q& tumuit qͦdam modo gaudio. & exculit se
& dix̃. felixsũ.: ad tendat sinon fluit illa
felicitas. si potest certꝰ eẽ . deilla qr manet
inȩt̾nũ: si autẽ ñ ẽ. certus & iudet fluere
unde gaudet : Fluuius babylonis ẽ. sed eat
supra & fleat: sedebit autẽ & plorabit:
sirecordatꝰ fuerit sion Opax illa quã
uidebimꝰ a pđ dm̃ : O illa sc̃a ȩqualitas angłoꝵ
Oilla uisio. & spectaculũ pulchrũ. Ecce
in babylonia pulcra sunt quȩ tenent : ñ te¬
neant. non decipiant: Aliud. ẽ. solatiũ cap¬
tiuorũ : aliud gaudiũ liberorũ. Suꝑflumina
babrlonis ibi sedimꝰ & fleuimꝰ dũ recorda¬

Expanded text:
felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potest certus esse de illa quia manet in aeternum. Si autem non est certus, et videt fluere unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedebit autem et plorabit, si recordatus fuerit Sion. O pax illa quam videbimus apud Deum! o illa sancta aequalitas Angelorum! o illa visio et spectaculum pulchrum! Ecce in Babylonia pulchra sunt quae tenent: non teneant, non decipiant. Aliud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevim
Abbreviated transcription (Latin):
sursũ putabas: uerũ tam̃ deorsũ eras : &cũ
dolor inferni inuenirette: ibite inuenisti
deorsũ qͥsursũ pͣutabas : Inuenistienĩte dolore
a ffectũ grauit̃ tristitia alicuiꝰ mali. unde
forte p̃sũpseras te ñfore tristẽ : inueniatte
dolor inferni : Cũ autẽ bene ẽ. tibi. arrideq᷑
omia scłaria Nullus tuorũ obut. nihil in
uinea tua forte uł aruit. uł grandinatũ. ẽ.
uł sterile apparuit : Nonar uit cupatua.
amicitiã clientes non de sunt ł ilii obse¬
cunt᷑ serui contremiscunt . coniux concors.
felix dr̃ domꝰ: Ibi inuent tribulationẽ siali¬
quando potes ut inuenta tribulatione inuo¬
ces nom̃ dñs ꝑuersũ aliqͥd uidet᷑ docere ser¬
mo diuinꝰ. flere in leatia. & in merore lȩtari:
Audi inmerore lȩtantẽ : Gloriam in qͥt intri¬
bulationib: flentẽ autẽ in lȩtitia. Vlide
simuenit tribulationẽ : Ad tendat qͥsq ipsa

Expanded text:
sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saecularia, nullus tuorum obiit, nihil in vinea tua forte vel aruit, vel grandinatum est, vel sterile apparuit, non acuit cupa tua, amicitiam, clientes non desunt, filii obsequuntur, servi contremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi inveni tribulationem , si aliquid potes, ut inventa tribulatione invoces nomen Domini. Perversum aliquid videtur docere sermo divinus, flere in laetitia, et in moerore laetari. Audi in moerore laetantem: «Gloriamur,» inquit, «in tribulationibus» . Flentem autem in laetitia, vide si invenit tribulationem. Attendat quisque ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ recordaremur syon: Inde oportet ut fle¬
as : recordando sion : Multienĩ flent
fletu babilonio: quia & gaudent gaudio
babilonio: Quigaudent lucris & flent
damnis : utrũq debabilonia est : flere
debes. sed recordando sion: sire cordando
sion. fles : & quando tibi scđm babiloniam
bene ẽ: oportet ut fleas : Propterea dr̃
in qͦdã psalmo: tribulationẽ & dolorem
dicit inueni : nescio quã tribulationẽ.
& cũ inuenis set. qͦlucro inuenit : nom̃ dñi inuo¬
cauit : Multũ inter . ẽ. utrũ inuenias tribula¬
tionẽ : an inueniaris atribulatione : Dicit
enĩ alio loco: Dolores inferm inuener̃ me:
Quid ẽ. inuener̃me dolores inferni: quid ẽ.
tribulationẽ & dolorẽ inueni᷑ quando te
repente occupat tristitia. ꝑ turbatis tibi reb
quando terepentina inuenit ipsa tristitia.
undete putabas ñ posse fieri tristẽ accidit &tris¬
tis efficeris: inuenitte dolor inferni te enĩ

Expanded text:
cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut flecum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed recordando Sion. Si recordando Sion fles, et quando tibi secundum Babyloniam bene est oportet ut fleas. Propterea dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem dicitt cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristitia, perturbatis tibi rebus quando te repentina ipsa invenit tristitia, unde te non putabas posse fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim
Abbreviated transcription (Latin):
dimisimꝰ conditorẽ tuũ. & sociȩtatẽ tuam :
etce interfluentia & labentia constituti:
uixqͥsq raptꝰ aflumine. sitenere lignũ potu¬
erit euaddet: Humilia tiergo incaptiuitate
nr̃a sed eamꝰ suꝑ flumina babylonis. Nonnos
audeamꝰ in illis fluminib p̃cipitare: nec audeamꝰ
innrẽ captiuitatis malo atq tristitianos suꝑbe
erigere : sed sed eamꝰ & sic fleamꝰ: Sed eamꝰ suꝑ
flumina babylonis : non in fra flumina ba¬
bilonis : Talis sit humilitas nr̃a : ut non nos
mergat : Sede suꝑflum̃ holi in flumine.
noli subflumine : Sed tam̃ sede humilis
loquere non qͦ modo iniherłm Ibienĩ iãsta¬
bis : qr de ipsa sp̃e loqt᷑ alius psalmꝰ. &can¬
tat dicens Stantes erant pedes nr̃i. in a¬
triis tuis iherłm: Ibi erigeris: si te hic pȩne¬
tendo & confitendo humilia ueris : In atrus
ergo iherłm: stantes erant pedes nr̃i: Suꝑ
flumina ergo babilonis sedimꝰ & fleuimꝰ

Expanded text:
dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedeamus super flumina Babylonis, non infra flumina Babylonis: talis sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: sed tamen sede humilis, loquere non quomodo in Jerusalem. Ibi enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flevimus,
Abbreviated transcription (Latin):
animũ pascere : & augm̃tis lucrorũ diuitẽ
remeare : Fluuius ẽ. & iste babilonis : Lucra
tua quando stabunt: quando p̃supturus.
quando securus eris ex his quȩ ad qͥris : quanto¬
enĩ eris ditior : tanto timidior : Uno naufragio
Nudus existi : & recte teflangis in flumine ba¬
bilonis : qui a noluisti sedere & flere suꝑ flumi¬
na babilonis: Alii ergo ciues scẽ iherłm
intelligentes captiuitatẽ suã. ad tendunt hu¬
mana uota & diuersas hominũ cupiditates
hac atq illac rapientes trahentes. impellentes
immari : Vident hȩc & ñ semittunt in flumina
babilonis. sed sedent suꝑ flumina babylonis.
&flent suꝑ flumina babilonis. uł illos qͥrapi¬
unt᷑ uł scipsos qͥ inbabilonia. eẽ meruerunt :
Sedentes tam̃ hoc ẽ. humilitate humiliati:¬
Suꝑflumina ergo baby lonis. ibi sedimꝰ᷑ &̃ fleuimꝰ.
cũ recordarem syon Oscã syon ubi tatũ stat
&mhil fluit: qͥs nos in ista p̃cipitauit: quare

Expanded text:
animum pascere, et augmentis lucrorum divitem animum pascere, et augmentis lucrorum divitem remeare. Fluvius est et iste Babylonis. Lucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluisti sedere et flere super flumina Babylonis. 4. Alii ergo cives sanctae Jerusalem intelligentes captivitatem suam, attendunt humana vota et diversas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babylonis; sed sedent super flumina Babylonis, et flent super flumina Babylonis, vel illos qui rapiuntur, vel seipsos qui in Babylonia esse meruerunt: sedentes tamen, hoc est humiliati. «Super flumina» ergo «Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» O sancta Sion, ubi totum stat, et nihil fluit! quis nos in ista praecipitavit? quare
Abbreviated transcription (Latin):
militare : Om̃s agricolȩ formidant eos
qͥmilitant : obsecuntur eis. tremunt eos
Si fuero agricola. timebo militarẽ : Si fu¬
eromilitaris: timebor abagricola : O insane :
bulentiorẽ & rapatiorẽ : & cũ tutimeriiuis
aminore: time maiorẽ . Potest te ipso maior
fieri subito qͥtetimet: nũquã autẽ erit
minor quẽ debes timere : Aduocatũ in qͥt¬
eẽ magna res. ẽ : Potentisfima eloquen¬
tia in om̃ib: habere suspectos. pendentes
ex lingua di serti patroni sui. & exeiꝰore
sꝑantes ułdamna uł lucra uł mortem
uł uitã uł ꝑniciem uł salutẽ. Nescis qͦ tẽ
miseris: alius & iste fluuius babrlonis est:
& qđ multũ sonat strepitꝰ aquȩ insaxa.¬
fluit. ad tende qr labit᷑ : et siadtendisqr
fluit & labit᷑ caue quia trahit: Nauigare
inquit alius & negotiare. magnum est :
Scire multas ꝓuintias. lucra undiq capere
non. eẽ. obnaxium inciuitate alicui potenti :

Expanded text:
militare; omnes agricolae formidant eos militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si fuero militaris, timebor ab agricola. O insane, ium turbulentiorem et rapaciorem. Timeri vis a minore, time majorem: potest te ipso major fieri subito, qui te timet; nunquam autem erit minor, quem debes timere. Advocatum esse, inquit, magna res est, potentissima eloquentia; in omnibus habere susceptos pendentes ex lingua diserti patroni sui, et ex ejus ore sperantes vel damna, vel lucra, vel mortem, vel vitam, vel perniciem, vel salutem. Nescis quo te miseriet quod multum sonat, strepitus aquae saxfluit, attende quia labitur; et si attendis quia fluit et labitur, cave quia trahit. Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire multas provincias, lucra undique capere, non esse obnoxium in civitate alicui potenti, s
Abbreviated transcription (Latin):
babilonia dr̃ amatores suos consulens pace
tẽporali. & nihil ultra sꝑantes totũq gaudiũ
suũ ibi figentes. ibi finientes: & uidemꝰ eos ꝓre
publica terrena plurimũ laborantes: Sed in ea
qͥcũq fideliter uersant᷑. si nonibi ãꝓpetant suꝑ¬
biã &periturã elationẽ ociosãq iactantiã
sed uerã fidem exhibeantquapossunt: quandiu
possunt. qͥb possunt. ad quantũ uident
terrena . & ad quantũ intelligunt speciem¬
cuitatis : ñ eos sinit ds perire in babi lonia :
ciuitatẽ cuiuere debeant: ciues suos secum¬
peregrinos quantũ ualu erint adhortari.
tam̃ carissimi. ad tendite flumina babilonis:
Flumina babilonis s̃ : om̃i a quȩ hic amantur
& transeunt. Nescio qͥs amauit uerbi grã
agriculturã exercere. indedites¬
cere : Ih occupare animũ : in de ꝑcipere
uolupta tẽ : Ad tendat exitũ & uideat
illud qđ amauit ñ . eẽ fundam̃tũ iherłm.
sed fluuiũ babilonis : Alius dix̃. magnares ẽ

Expanded text:
Babylonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium suum ibi figentes, ibi finientes, et videmus eos pro republica terrena plurimum laborare: sed et in ea quicumque fideliter versantur, si non ibi appetant superbiam et perituram elationem odiosamque jactantiam; sed veram fidem exhibeant, quam possunt, quamdiu possunt, quibus possunt, ad quantum vident terrena, et ad quantum intelligunt speciemvitatis; non eos sinit Deus perire in Babylonia: prcivitatem, cui vere debeant susperegrinos, quantum valuerint, adhortari. Tamen, charissimi, attendite flumina Babylonis. Flumina Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis amavit, verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde ditescere, ibi occupare animum, inde percipere voluptatem; attendat exitum, et videat illud quod amavit non esse fundamentum Jerusalem, sed fluvium Babylonis. Alius dixit: Magna res est
Abbreviated transcription (Latin):
continet dõ : & eodẽ modo in om̃ib suis uersib
terminat᷑ . Proinde quã uis hic in laudẽ dĩ mul¬
ta dicant᷑. maxime tam̃ eiꝰ miscđia cõm̃da
psalmũ. Memini autẽme in psalmo centesi¬
mo qͥnto. qͥsimilit̃ incipit qm̃ codex quẽ
in tuebar ñ habet in ȩt̃nũ sed in scłm miscđia

Expanded text:
continet Dei, et eodem modo in omnibus suis versibus terminatur. Proinde, quamvis hic in laudem Dei multa dicantur, maxime tamen ejus misericordia commendatPsalmum. Memini autem me in psalmo centesimo quinto, qui similiter incipit, quoniam codex quem intuebar, non habet, «in aeternum;» sed
Abbreviated transcription (Latin):
Ex syon & iherłm. Sy on speculatio :
iherłm uisio pacis: In qua iherłm nunc
Multi filii desertȩ. magis quã eiꝰ quȩ ha¬
bet uirũ . Nunc ergo dñs ex sron quia
speculamur qđ ueniat: nunctam̃ quan¬
diu in spe uiuimꝰ. in syonsumꝰ : Finita uia
habitabimꝰ in illa ciuitate . quȩ nũ quã
ruitura ẽ : quia & dñs habitat in ea &
custodit eã que .ẽ. uisio pacis. eterna
iherłm. Pacis illius fr̃s mei cui laudandȩ
lingua ñ sufficit : ubinullũ hostẽ iã senti¬
emꝰ nec in eccła. nec extra eccłam. nec
in carne nrã. nec in cogitatione nrã : Ab¬
sorbebit̃ mors inuictoria : & uacabimꝰ
aduidendũ dnm inpace ȩt̃na. ciues
iherłm facti ciuitatis dĩ:¬

Expanded text:
Ex Sion et Jerusalem. Sion Speculatio, Jerusalem Visio pacis. In qua Jerusalem nunc «Multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» . Nunc ergo Dominus ex Sion, quia speculamur quoad veniat: nunc tamen quamdiu in spe vivimus, in Sion sumus. Finita via habitabimus in illa civitate, quae nunquam ruitura est; quia et Dominus habitat in ea, et custodit eam: quae est visio pacis aeterna Jerusalem, pacis illius, fratres mei, cui laudandae lingua non sufficit, ubi nullum hostem jam sentiemus nec in Ecclesia, nec extra Ecclesiam, nec in carne nostra, nec in cogitatione nostra. Absorbebitur mors in victoriam , et vacabimus ad videndum Deum in pace aeterna, cives Jerusalem facti civitatis D
Abbreviated transcription (Latin):
& scriptũ inuenimꝰ in alio psalmo deo setiã
homines appellatos: sicut est ads̃ stetit insru¬
goga deorũ: in medios autẽ deos discernitꝰ
& paulo post Ego dixi dixi dii estis. & fili
excelsi om̃s: Uos autẽ sicut homines mose¬
mini. & sicut unꝰ exprincipib: cadetis: Qđ

Expanded text:
Et scriptum invenimus in alio psalmo, deos etiam homines appellatos, sicuti est, «Deus stelit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit:» et paulo post, «Ego dixi, Dii estis et filii Excelsi omnes; vos autem ut homines moriemini, et sicut unus ex principi
Abbreviated transcription (Latin):
aute amat iniquitatem. odit animã suã
Et ubi illũ int̾rogat: Ab illo scriptũ est:
In cogitationib impii: int̃ rogatio erit
Ergo. & in om̃ib abrssis omnia quȩ uoluit
fecit. Latet corbonũ: latet cor malũ
Abrssus ẽ & in corde bono. & incorde ma¬
lo: Sed hec nuda sunt dõ. quẽ nil lat&.
Consolatur corbonũ: torquetur cormalũ
Omnia gͦ quecũq uoluit fecit incaelo &¬

Expanded text:
tem, odit animam suam» . Et ubi illum interrogat? Alibi scriptum est: «In cogitationibus impii interrogatio erit» . Ergo, «et in omnibus abyssis omnia quaecumque voluit, fecit.» Latet cor bonum, latet cor malum; abyssus est et in corde bono, et in corde malo: sed haec nuda sunt Deo, quem nihil latet. Consolatur cor bonum, torquet cor malum. «Omnia» ergo «quae voluit, fecit in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ. xp̃o Qm̃ in humilitate nr̃a memor
mitnos abinimicis nr̃ĩs. sanguine unige¬
niti sui Quidat ȩscã om̃icarni: id. ẽ.
om̃i hominũ generi. ñ tantũ israhelita¬
rũ sed et gentiũ : Dequa ȩsca dr̃: caromea
uere ẽ ȩsca. Confitemini dõ cȩli : qm̃¬

Expanded text:
militate nostra memor militate nostra memor mit nos ab inimicis nostris:» sanguine Unigeniti sui. «Qui dat escam omni carni;» hoc est, omni hominum generi, non tantum Israelitarum, sed et Gentium: de qua esca dicitur, «Caro mea vere est esca» . «Confitemini Deo coeli, q
Abbreviated transcription (Latin):
inuitã : aliis in mortẽ: Eedux̃ is rł
ꝑ oediũ eiꝰ. educit etiã innouatũ popłm
suũ : ꝑlauacrũ regenerationis. Et excus¬
sit ꝑhara onẽ & uirtutẽ eiꝰ in marirubro:
Celeriter interimit & peccatũ suorũ
reatũq eiꝰ ꝓbaptismũ: Quitra dux̃ po¬
płmsuũ in deserto  Traducit & nos in huiꝰscłi
ariditate & sterilitate : nein ea pereamꝰ:
Quiꝑcussit regesmagnos: Etocciditreges
fortes : Percutit atq: occidit etiã a nobis
diabolicas & noxias potestates : S eon regẽ
amorreorũ: Germen inutile uł tẽptatione
calentẽ qđ in terp̃tat᷑ seon : Regẽ amari¬
cantiũ : qđ interp̃tat᷑ amorreorũ. Qogregẽ
basan: Coaceruantẽ qđ in terp̃tat᷑ og:
& regẽ confusionis qđ in terp̃tat᷑ basan:
Quid enĩ coaceruat diabolus. nisi confusio¬
nẽ : Et dedit terrã eorũ hereditatẽ here¬
ditatẽ isrł seruosuo. Dat etiã qͥs diabo¬
lus possidebat hereditatẽ semini abrahȩ:¬

Expanded text:
it in mortem. «Et eduxit Israel per medium ejus.» Educit etiam innovatum populum suum per lavacrum regenerationis. «Et excussit Pharaonem et virtutem ejus in mari Rubro.» Celeriter interimit et peccatum suorum reatumque ejus per Baptismum. «Qui traduxit populum suum in deserto.» Traducit et nos in hujus saeculi ariditate et sterilitate, ne in ea pereamus. «Qui percussit reges magnos, et occidit reges fortes.» Percutit atque occidit etiam a nobis diabolicas et noxias potestates. «Seon regem Amorrhaeorum.» Germen inutile vel Tentationem calentem, quod interpretatur Seon; regem Amaricantium, quod interpretatur Amorrhaeorum. «Et Og regem Basan.» Coacervantem, quod interpretatur Og; et regem Confusionis, quod interpretatur Basan: quid enim coacervat diabolus, nisi confusionem? «Et» «dedit terram eorum haereditatem, haereditatem Israel servo suo.» Dat etiam quos diabolus possidebat, haereditatem semini Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
disset. respondit. Iã om̃ia hȩc inqͥt im¬
pleui aiuuentute mea : & dñs diaẽ illi qͥd¬
dã decanticis : & nouerat qđ non caperet :
qͣsi consiliũ aduitã ȩt̃nã : & tandiunos
laudant : quã diures pondeamꝰ qđ quer̃:
Dedit de illo docum̃tũ tanquã nobis dicturus
aliquando talib homirmb qͦmͦ cantaui¬
mꝰ canticũ dñi int̾ra aliena. ecce ait:
V is. eẽ ꝑfectꝰ : uade uende om̃ia quȩ habes
& dapauꝑib & habebis thes aurũ incȩlo :¬
& ueni sequereme : Vt discat multa mandati¬
cantꝰ ta de canticission. prius impedim̃ ta
reiciat᷑ expeditꝰ ãbulet. neullo honere
p̃grauet᷑ & discet aliqͥd decanticission
Ille autẽ contristatꝰ abscessit . Dicamꝰ post
illũ qͦmodo cantabimꝰ canticũ dñi int̾ra
aliena : & ille qdẽ discessit : spẽ tam̃ diui¬
tib dñs dedit: Nã contristati discipti.
dixeruñ : Iuis nã potest saluusfieris &
respondit eis. đ hominib: in possibile ẽ¬

Expanded text:
am omnia haec,» inquit, «implevi a juventute mea.» Et Dominus dixit illi quiddam de canticis Sion, et noverat quod non caperet; quasi consilium ad vitam aeternam, et tamdiu nos laudent, quamdiu respondeamus quod quaerunt. Dedit de illo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus hominibus, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Ecce ait: «Vis esse perfectus? Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. Dicamus post illum, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen divitibus Dominus dedit. Nam contristati discipuli dixerunt: «Quisnam potest salvus fieri?» Et respondit eis: «Quod hominibus impossibile e
Abbreviated transcription (Latin):
& dictũ .ẽ. auidȩis nonne uerũ dicimꝰ
qr samaritanꝰ es. & de moniũ habes
egoin qͥt dȩ moniũ non habeo : Non autẽ dixit.
egoñ sum samaritanꝰ: sienĩ ille samaritanus
ñ custodierit. utiq perimꝰ: samaritanꝰ ergo
transiens. uidit sauciũ & uulneratũ derelic¬
tũ alatronib & sicut nostis collegit: Sicut
aliquando a latronũ nomine ponunt᷑ qͥ nobis
plagas peccatorũ infixer̃ iã ꝑ consensionẽ nr̃ae
captiuitatis sic & captiuatores nr̃i isti dicun¬
tur : Istiergo qͥcaptiuos duxer̃ nos diabolus
& angłieiꝰ quandonos duxer̃. & quando nos
interrogauer̃ uerba canticorũ : quidergo
intelligimꝰ: quȩ cũqs quia cũ tales nos inter¬
rogauer̃ in quib diabolus oꝑat᷑ : intelligen¬
dus ẽ. ipse nos in terrogare qͥin eis oꝑatur:
Apł̃s dicit : & uoscũ essetis mortui in delicas
& peccatis ur̃is cũ ui ueretis in illis. scđm¬

Expanded text:
Nonne verum dicimus quia Samaritanus es, et daemonium habes?» «Ego,» inquit, «daemonium non habeo» ; non autem dixit, Ego non sum Samaritanus: si enim ille Samaritanus non custodierit, utique perimus: Samaritanus ergo transiens vidit saucium et vulneratum derelictum a latronibus, et sicut nostis, collegit . Sicut aliquando latronum nomine ponuntur, qui nobis plagas peccatorum inflixerunt, jam per consensionem nostrae captivitatis; sic et captivatores nostri ipsi dicuntur. 8. Isti ergo «qui captivos duxerunt nos,» diabolus et angeli ejus, quando nobis dixerunt, et quando «nos interrogaverunt verba canticorum?» Quid ergo intelligimus? Quia cum tales nos interrogant, in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos interrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: «Et vos cum essetis» «mortui in delictis et peccatis vestris, cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
occidisti terrã eorũ popło tuo dedisti
Uidi omnia: & impletum ẽ os meũ laude
ad litterã quomͦ scripta sunt uidemus:
nouimus. laudamus. Si autẽ aliqͥd signifi¬
cant: non sim honerosus dũ explico ut po

Expanded text:
occidisti, terram eorum populo tuo dedisti; occidisti, terram eorum populo tuo dedisti; vidi omnia, et impletus laude ad litteram quomodo scripta sunt videmus, novimus, laudamus. Si autem aliquid significant, non sim onerosus, dum explico ut po
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt: ut transires: & eos ñ imitarens
& talia ñ patereris. Tam̃ uide: quia fla¬
gellũ dm̃i est suꝑ omnẽ carnẽ. Ne estime
te non uideri: quando peccas. nec putes
recolis . Et cũ uindictã dĩ recolis: time
Om̃ps est: & ad consolandũ. & ad castigandũ
Ideo sunt ista utilia: cũ leguntur. Quan¬
do autẽ pius uid& qđ passus ẽ. impius.
purgat se pius ab om̃i impietate : ne ue¬
niat & ipse intalem penã talemq uindio¬
tam: Bene gͦ haec accepistis. Quid deode
Dñe nom̃ tuũ in scłm: post ista omnia que
fecisti. Quid enĩ udeo que fecisti : Inspicio
creaturã tuam quã fecisti in caelo
Inspicio hanc imã partẽ. ubi habitamus:
& hinc uideo beneficia tua. nubiũ. uentoꝵ
pluuiarum. Popłm tuum attendo:
eduxisti eos de domo seruitutis signa
& ꝓdigia fecisti int̾ inimicos eorum :
Punisti eos. quos molestos paciebanturꝰ
Impios de terra sua eiecisti. reges eorũ

Expanded text:
facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, et talia non patereris. Tamen vide quia flagellum Domini est super omnem carnem. Ne putes te non videri quando peccas, ne putes trecolis; et cum vindictam Dei recolis, time. Omnipotens est, et ad consolandum, et ad castigandum. Ideo sunt ista utilia cum leguntur. Quando autem pius videt quod passus est impius, purgat se ab omni impietate, ne veniat et ipse in talem poenam talemque vindictam. Bene ergo haec accepistis. Quid deinde «Domine, nomen tuum in saeculum;» post ista omnia quae fecisti. Quid enim video quae fecisti? Inspicio creaturam tuam quam fecisti in coelo, inspicio hanc imam partem ubi habitamus; et hinc video beneficia tua, nubium, ventorum, pluviarum. Populum tuum attendo: eduxisti eos de domo servitutis, et signa et prodigia fecisti inter inimicos eorum, punisti eos quos molestos patiebantur, impios de terra sua ejecisti, reges eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit. nescis. Debes tam̃ dõ pietatem.
mus miramur. benedicimꝰ dm̃. Videamꝰ
quid fecit in hominib ꝓpt̾ popłmsuũ.
Qui ꝑcussit pͥmogenita aegr̾pti łteñ
ista diuma dicta sunt que amares: &
non erant dicta que timeres. Attende
qui quando irascitur: facit qđ uult
Percussit primogenita aegrpti: abho¬
mine usq ad peccus. Inmisit signa
& ꝓdigia inmedio tui aegṙpte.
N ostis. legistis. quanta ꝑ mor̃ sen fecerit
manus dñi. in aegrpto. ad terrendos.
ad contundendos: ad deiciendos suꝑbos
aegyptios : In pharaonẽ & in om̃ib
seruis eius. Parum ẽ. in aegr̃pto
Quid postea quã eductus ẽ inde popłs:
Qui ꝑcussit gentes multas: quę possi¬
debant terram quã uolebat deus
dare popło suo. Et occidit reges
Nfortes : Seon regẽ amorreorũ. & og re¬
Ngem basan: & om̃ia regna chanaan:
Omnia ista quȩ mͦ cõmemorat breuiter
psalmus. sic & legimus in alus libris
caue ne fiant in te Ad hoc enĩ in illos

Expanded text:
tus sit, nescis: debes tamen Deo pietatem ctus sit, nescis: debes tamen Deo pietatem cmus, miramur, benedicimus Deum: videamus quae fecit in hominibus propter populum suum. «Qui percussit primogenita Aegypti.» Etenim illa divina dicta sunt quae amares, et non erant dicta quae timeres: attende, quia et quando irascitur, facit quod vult. «Percussit primogenita Aegypti, ab homine usque ad pecus. Immisit signa et prodigia in medio tui, Aegypte.» Nostis, legistis quanta per Moysen fecerit manus Domini in Aegypto ad terrendos, ad contundendos, ad dejiciendos superbos Aegyptios. «In Pharaone et in omnibus servis ejus.» Parum est in Aegypto; quid posteaquam eductus est inde populus? «Qui percussit gentes multas:» quae possidebant terram quam volebat Deus dare populo suo. «Et occidit reges fortes; Seon regem Amorrhoeorum, et Og regem Basan, et omnia regna Chanaan.» Omnia ista quomodo commemorat breviter Psalmus, sic ea legimus in aliis Libriscave ne fiant in te: ad hoc enim in illos