comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xit. ostendit illi dñs lignũ. & misit illud
in aquã. & facta est dulcis aqua. mirũ ad¬
modũ est: ut ds̃ lignũ ostenderet moy si
qͦd mitteret in aquã & faceret eã dulce.
quasi uͦ ñ potuisset sine ligno aqͣm dulcẽ
efficere ds̃. aut moyses nesciebat lignũ. ut
ds̃ ei ostenderet. Sed uidendũ. ẽ: qͥd decoris
in his interior habeat sensus. Ego puto qđ¬

Expanded text:
i ostendit lignum, et misit illud in aquam, et facta est dulcis. Mirum admodum est, ut lignum ostenderet Moysi quod mitteret in aquam, et faceret eam dulcem: quasi vero non potuisset sine ligno aquam dulcem efficere Deus; aut Moyses nesciebat lignum, ut Deus illi ostenderet. Sed videndum est, quid decoris in his interior habeat sensus. Rubrum
Abbreviated transcription (Latin):
tium scm de te dictũ est. Fac tibi tubas ducti.¬
les exscripturis scis: inde duc sensus. inde
sermones. ꝓpt̾ea eñi tube ductiles appel.¬
testamenti circuntuleris. idest si legis my¬
stica precepta abeuangłicis ñ separaueris
tubis: sed etiam iubilationis extemet ipso
exigas concentũ. idest si cogitationũ &
sensuum tuorũ popłs qui intrate est con¬
cordem semꝑ & consonam ꝓferat uocem. &
ñ aliqͣndo uerũ dicas: aliquando ꝑsonȩ po.¬
tenti adulatus mendacio maculeris. si ñ te
aliqͣndo blandũ remissio faciat: aliqndo
iracundia truculentũ si non arrogans a-¬
pud modicos & apud suꝑbos humilis inue.¬
niaris. deniq siñ pugna intrate geritur dũ

Expanded text:
tium sanctum de te dictum est: fac tibi tubas ductitium sanctum de te dictum est: fac tibi tubas ductiles ex Scripturis, inde duc sensus, inde sermones; propterea enim tubae ductiles appeltestamenti circumtuleris, id est, legis Mosaicae praecepta ab evangelicis non separaveris tubis; sed etiam jubilationis ex temetipso exigas consensum, id est, si cogitationum et sensuum tuorum populus qui intra te est concordem semper et consonam proferat vocem, et non aliquando verum dicas, aliquando personae potestatis adulantis mendacio maculeris: si non te aliquando blandum remissio faciat, aliquando iracundia truculentum; si non arrogans apud modicos, et apud superbos humilis inveniris: denique si non pugna intra te geritur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tres xp̃idiscipłos: omĩa quȩcunq petierint
in nomine saluatoris: prestat eis pater cȩle¬
stis.Siuͦ tanta fuerit beatitudo ut uniuer¬
sus popłs consors & unanimꝰ maneat. ut
eadem dicant om̃s in eodem sensu & in eadẽ
sententia ꝑmanentes. isti tali popło uocem
unanimiter eleuanti fiet illud qͦd scriptũ
.ẽ. inactib apłorũ. quia t̾rȩ motus factus
.e. magnꝰ ubi tunc unanimes orabant a¬
płi cũ mulierib & maria matre iħu. Et t̾rȩ¬
motu facto. destruentur & cadent omĩa quȩ
di deniq dnm̃ & saluatorem nr̃m adhoc¬
ipsum suos milites cohortantem. qͦmͦ dicit.
Confidite. ego uicimundũ. Illo gͦ duce iam
nob̾ uictus est mundus. & muri eiꝰ collapsi
sunt: quib homines scłi nitebant᷑ . Sed &
unꝰquisq nr̃m debet insemet ipso ista cõplere.
Habes inte iħm ducem. ꝑfidem fac tͥ tubas
dos es. Gens enĩ regalis effecta es: & sacerdo.¬

Expanded text:
tres Christi discipulos, omnia quaecunque petierint tres Christi discipulos, omnia quaecunque petierint in nomine Salvatoris praestat eis Pater coelestis. Si vero tanta fuerit beatitudo, ut universus populus concors et unanimus maneat, ut eadem dicant omnes, et in eodem sensu, et in eadem sententia permanentes, isto tali populo vocem unanimiter elevante, fiet illud quod scriptum est in Actibus apostolorum , quia terraemotus factus est ubi tunc unanimes orabant apostoli, cum mulieribus et Maria matre Jesu. Et terraemotu facto destruentur et cadent omnia quae di denique Dominum et Salvatorem nrtantem, quomodo dicit: « Confidite, ego vici mundum . » Illo ergo duce jam nobis victus est mundus, et muri ejus collapsi sunt, quibus homines saeculi nitebantur. Sed et unusquisque nostrum debet in semetipso ista complere. Habes in te Jesum ducem per fidem, fac tibi tubas es; gens enim regalis effecta es, et sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
uocem: qua belli tempore exercitus cla.¬
morem consonũ tollens unanimit᷑ se se
cohortari ad prȩlium solet. tamen hic
sermo inscripturis iubilatio magis quã
ululatio consueuit scribi. ut ibi. Iubila.¬
te dõ om̃is t̾ra. Et iterũ. Beatus popłs qui
scit iubilationẽ. Qđ etiam me ꝑ mouet
dictũ qͦd istud tanti sit oꝑis: qͦd beatũ
popłm faciat. Nondix̃ quia beatus popłs
qui scit my steria. uł qui scit cȩliac t̾rȩ
& syderũ rationẽ. sed beatus inquit po.¬
płs: qui scit iubilationem In aliis timor
uir qui timet dnm. Alibi etiã plures fi¬
unt beati: sicut pauꝑes spũ. uł mansue.¬
ti. uł pacifici. uł mundi corde. hic aut̾e¬
beatitudo ꝓfusa est. & tanta hic nescio
quȩ causa beatitudinis indicatur: ut um¬
uersũ parit̾ popłm faciat beatũ. qui tam̃ sci¬
erit iubilationem. Unde mͥ uidetur iubila¬
tio ista indicare quendam concordiȩ & una-¬
nimitatis affectũ. qͥ si incidat induos uł in

Expanded text:
vocem, qua belli tempore exercitus clavocem, qua belli tempore exercitus clamorem consonum tollens, unanimiter se cohortari ad bellum solet, tamen hic sermo in Scripturis jubilatio magis quam ululatio consuevit inscribi, ut ibi: « Jubilate Deo omnis terra ; » Et iterum: « Beatus populus qui scit jubilationem . » Quod etiam me permovet dictum, quid istud tantum sit operis, quod beatum populum faciat. Non dixit, quia beatus populus qui scit mysteria, et qui scit coeli ac terrae et siderum rationem; sed « beatus, » inquit, « populus qui scit jubilationem. » In aliis timor minum . » Alibi etiam plures fiunt beati, sicut pauperes spiritu, vel mansueti, vel pacifici, vel mundi corde . Hic beatitudo profusa est, et tanta hic nescio quae causa beatitudinis indicatur, ut universum populum faciat beatum, qui tamen scierit jubilationem. Unde mihi videtur jubilatio ista indicare quemdam concordiae et unanimitatis affectum. Qui si incidat in duos vel in
Abbreviated transcription (Latin):
prior filius naue designabat aduentũ:
mittit sacerdotes apłos suos. portantes
tubas ductiles. prȩdicationis magnificam
celestemq doctrinã. Sacerdotali tuba pͥmꝰ
in euangłio matheus increpuit. Marcus qͦq
lucas & iohannes. suis singuli tubis sacer.¬
dotalib cecinerunt. Petrus etiã ex trib epła¬
tem nos ds apłos nouissimos ostendit. in qͣt.¬
tuordecim epłarũ suarũ fulminans tubis.
muros ierico & om̃s idolatriȩ machinas
& phy losophorũ dognata usq ad funda.¬
menta de iecit. Mouet sane etiã illud qͦd¬
in hẏstoria refertur. quia ñ solũ sacerdo¬
tes tubis cecinerunt ut caderent muri ieri¬¬
cho: sed & audita uoce tubȩ dictt᷑ uniuer-¬
sus popłs ululasse ululatu magno. uł sicut
in aliis exemplarib habetur: iubilasse ui-¬
bilo magno. & qͣnius iste sermo im ꝓprie
tͣnslatus uideat᷑. alalagmos enĩ ingreco
scriptũ est: qͦd neq iubilũ neq ululatũ
ꝓpͥe significat. sed illam magis ostendit

Expanded text:
prior filius Nave designabat adventum, mittit sacerdotes apostolos suos, portantes tubas ductiles, praedicationis magnificam coelestemque doctrinam. Sacerdotali tuba primus in Evangelio Matthaeus increpuit: Marcus quoque, Lucas et Joannes, suis singuli tubis sacerdotalibus cecinerunt; Petrus etiam duabus Epistolatem nos Deus apostolos novissimos ostendit , » et in quatuordecim Epistolarum suarum fulminans tubis, muros Jericho et omnes idololatriae machinas et philosophorum dogmata usque ad fundamenta dejecit. Movet me sane etiam illud quod historia refert, quia non solum sacerdotes tubis cecinerunt ut caderent muri Jericho, sed et audita voce tubae dicitur universus populus ululasse ululatu magno, vel sicut in aliis exemplaribus habetur, jubilasse jubilo magno. Et quamvis iste sermo improprie translatus videatur; ἀλαλαγμὸς enim in Graeco scribitur, quod neque jubilum, neque ululatum proprie significat, sed illam magis ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
popłmuenit. Hoc qͣndo accidit: Qndo
sacerdotes qui populo prȩsunt ergade.¬
uerentes peccantium linguas ne forte
de eis male loquantur: sacerdotalis seue.¬
ritatis immemores nolunt complere qͦd
scriptũ est. peccantem coram om̃ib ar.¬
gue ut eterimetũ habeant. & iterũ.
auferte malũ de uobis ipsis. nec ⁊elo
dĩ succensi imitant᷑ apłm dicentem.
traclidi hui modi hominẽ sachanȩ iri
interitũ carnis ut sp̃s saluus fiat. neq illud
euangelicũ student. ut si uiderint frẽm¬

Expanded text:
populum venit. Hoc quando accidit? quando sacerdotes, qui populo praesunt, erga deverentes peccantium linguas, ne forte male de eis loquantur, sacerdotalis severitatis immemores nolunt complere quod complere: « Peccantem coram omnibus argue, ut et caeteri metum habeant ; » et iterum: « Auferte malum de vobis ipsis ; » nec zelo Dei succensi imitantur Apostolum dicentem: « Tradidi hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . » Neque illud evangelicum
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ñ fuerit emendatus: de excła ex¬
pulsum uelut gentilem habeant ac publi.¬
canũ. Et dũ ñ purgant uniuersa: eccłȩ mo.¬
liuntur interitũ. Quȩ ista bonitas. quȩ ista
miscłia.: ẽ. uni parcere. & om̃s indiscrimen
adducere : Polluitur em̃ ex uno pecca
tore popłs.Sicut exuna oue morbida grex
uniuersus inficitur: sic etiã ꝑ unũ uł for.¬
nicantem uł aliud qdcunq scelus cõmitten¬
tem. plebs uniuersa polluitur. Et idõ ob¬
seruemꝰ nos inuicem. ut uniꝰciuusq conuer¬
satio notasit: maxime sacerdotib & mini¬
stris. Nec putent se recte dicere. Quid hoc
ad me exspectat si alius male agit: Hoc est
dicere caput adpedes. Quid ad me ꝑtinet
sidolent si male habent pedes mei: Non
mea inter est: dũ modo caput insanitate
ꝑduret. Aut sidicat oculus manui. ñ iN¬
digeo operetuo. quid ad me ꝑtinet si do¬
les. si uulnerataes: Nunqͥdego oculus
conturbor exegritudine tua᷑ Non tale
gͦ est qͦd agunt ii qͥ excłiis prȩsunt ñ co¬

Expanded text:
tione non fuerit emendatus, de ecclesia expulsum velut gentilem habeant ac publicanum; et dum uni parcunt, universae ecclesiae moliuntur interitum. Quae ista bonitas, quae ista misericordia, uni parcere, et omnes in discrimen adducere? Polluitur etore populus: sicut una ove morbida grex universus inficitur, sic etiam uno vel fornicante, vel aliud quodcunque sceleris committente, plebs universa polluitur. Et ideo observemus nos invicem, ut uniuscujusque conversatio nota sit maxime sacerdotibus et ministris. Nec putent secrete dicere: Quid hoc ad me spectat, si alius male agit? Hoc est dicere caput ad pedes: Quid ad me pertinet, si dolent, si male habent pedes mei? non mea interest, dummodo caput in sanitate perduret. Aut si dicat oculus ma nui, Non indigeo opera tua, quid ad me pertinet s doles, si vulnerata es? Nunquid ego oculus conturbor ex aegritudine tua? Tale ergo est quod agunt hi qui Ecclesiis praesunt, non co
Abbreviated transcription (Latin):
diem: id est usqueqͦ scłm stat. Raab uͦ
mulier qͦm adiecta. eẽ. dr̃ domui isrł usꝙ
inhodiernum diem: Nunqͥd matri suc¬
cessio posteritatis ascribitur. ut uideat᷑ in
sobolis reparationẽ seruari. anmagis in.¬
telligendũ est qͦd uͦ israheli iuncta ac so.¬
ciataest usq in hodiernũ diem: Et si uis
manifestius uidere qͦmͦ raab iungit᷑ isra¬
heli: intuere qͦmͦ ramꝰ oleastri inseritur
in radicem bonȩ oliue. & intelliges qͦmͦ i
qui inserti sunt fidei abrahe & isaac. & ia¬
cob: recte appositi dicuntur. & adiecti ad
isrł: usq in hodiernũ diem. Quia in
illorũ radicem nos rami oleastri exgen¬¬
tib assumpti. qui aliqͣndo meretrica.¬
hamur lignum & lapidem ꝓdõ uͦ colen¬
tes. appositi sumꝰ usq in hodiernũ diem.

Expanded text:
diem , » id est, usquequo saeculum stat. Raab vero mulier quomodo adjecta esse dicitur domui Israel usque in hodiernum diem? Nunquid non matri successio posteritatis ascribitur, ut videatur in sobolis reparatione servari? an magis intelligendum est quod vere Israeli juncta est ac sociata usque in hodiernum diem? Et si vis manifestius videre quomodo Raab jungitur Israeli, intuere quomodo ramus oleastri inseritur in radicem bonae olivae; et intelliges quo modo hi qui inserti sunt fide, Abrahae et Isaac et Jacob, recte appositi dicuntur et adjecti ad Israel usque in hodiernum diem: quia in illorum radice nos rami oleastri ex gentibus assumpti, qui aliquando meretricabamur, lignum et lapidem pro Deo colentes, appositi sumus usque in hodiernum diem,
Abbreviated transcription (Latin):
ernũdiem. Uelim requirere a iudeis &
abiis qͥ. xp̃iani quidem dicunt᷑. sed inscri.¬
pturis adhuc sensum uidaicũ seruant.
quomͦ exponant raab meretricem adiectã
esse domui isrł usq in hodiernũ diem.
Quomͦ raab usq inhodiernũ diem adiecta
esse dicitur: Hoc enĩ scripturȩ sc̃ȩ moris

Expanded text:
ericho. » Velim requirere a Judaeis et ab his qui Christiani quidem dicuntur, sed in Scripturis adhuc sensum Judaicum servant, quomodo exponant Raab meretricem adjectam esse domui Israel usque in hodiernum diem. Quomodo Raab usque in hodiernum diem adjecta esse dicitur? Hoc enim Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
in his uerbis. Uidete nequid inuob̃ secuilare
habeatis. ne seculares mores. ne uitia. ne
tergiuersationem de scło uobiscũ ad ecl̃am
deferatis. sed anathema auobis sit omis com¬
uersatio secularis. Nolite dutinis humana
miscere. nolite negotia scłaria ȩccle secretis
sonat tuba dicens. Noltte diligere muri¬
dii. neq eaquȩ inmundo sunt. Et paulũ
te. Sed & illiuerbi causa qͥcũ xp̃iani sint so¬
lennitates gentiliu celebrant: anathema in
eccłam introducunt. Qui de astrorũ cur-¬
sib uitas hominũ & gesta ꝑquirunt: quo
latus auiũ & cȩtera huius modi quȩ inscło
prius obseruabantur inquirunt: de ieri-¬
cho anathema inferunt ineccłam. & pollu-¬
unt castra d̃i: & uinci faciunt popłm
dĩ. Sed & multa alia peccata sunt: ꝑquȩ
anathema de iericho introducit᷑ inȩccłam.
inimicis. Aut ñ & apł̃s hȩc eadem precipit
cũ dicit. modicũ ferm̃tũ totã massam cor¬

Expanded text:
obis saeculare habeatis, ne saeculares nequitias, ne tergiversationem de saeculo vobiscum ad ecclesiam deferatis, sed anathema vobis sit omnis conversatio saecularis. Nolite divinis mundana miscere, nolite negotia saecularia Ecclesiae servitiis ae personat tuba, dicens: « Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . » Et Paulus te. Sed et illi qui verbi causa cum Christiani sint, solemnitates gentilium ceEcclesiam introducunt. Et qui de astrorum cursibus vitas hominum et gesta perquirunt, qui volatus avium, et caetera hujusmodi quae in saeculo prius observabantur inquirunt, de Jericho anathema deferunt in Ecclesiam, et polluunt castra Domini, et vinci faciunt populum Dei. Sed et multa alia peccata sunt, per quae anathema de Jericho introducitur in Ecclesiinimicis. Aut non Apostolus haec eadem praecipit, cum dicit: « Modicum fermentum totam massam cor
Abbreviated transcription (Latin):
dim᷑: tantũ nobis sa-¬
cram̃torũ cumulus au¬
getur. Et ut siqͥs exi-¬
guo uectus na¬
uigio ingrediat᷑ mare.
donec
t̾rȩ uicinꝰ. ẽ. minꝰ metuit. cũ uero pau¬
latim in altũ fuerit ꝓgressus. & undis
ibi uͦ ment̾e pauor ingens & formido
ꝑcurrit qͦd exiguã ratem tã imm̃sis flu¬
ctib credidit: ita etiã nos pati uidebim̃.
qͥ exigui merito sed & ingenio tenues:¬
inire tam uastũ mysteriorꝰ pelagus au.
demꝰ. Sed si orantib uob̾ dñs dignet᷑
sp̃s sui scĩ aurã nob̾ ꝓsperã dare : scđo
uerbi cursu poͬtũ salutis intrabimꝰ. Ui¬

Expanded text:
i, tantum vobis sacramentorum cumulus augetur. Sed sicut quis exiguo vectus navigio ingreditur mare, donec terrae vicinus est, minus metuit, cum vero paulatim in altum fuerit progressus, et undis ntinuo mentem pavor invadit, et formido percellit, quod exiguam ratem immensis fluctibus credidit, ita etiam nos pati videmur, qui exigui meritis et ingenio tenues, tam vastum mysteriorum pelagus audemus ingredi. Sed si, orantibus vobis, Dominus dignetur Spiritus sui sancti auram nobis prosperam dare, secundo verbi cursu portum salutis intrabimus. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ scdm hanc quã diximꝰ ꝓgeniẽ. qͦmͦ
ds̃ peccata patrũ reddat infilios int̾ciã
& quartã ꝓgeniẽ: & in ipsos ñ reddat
patres. Nichil enĩ de patrib dix̃. Diabolus
qͦ quia peccandi iã modũ excessit sicut ꝓ.¬
pħa dicit. quẽ ad modũ uestim̃tũ insangui-¬
ne concretũ ñ erit mundũ: ita & ipse ñerit
mundus. In hoc scłoneq corripit᷑ ꝓpeccato
neq flagellat᷑. omia nanq ei seruata sunt
infuturũ. Unde & ipse sciens sibi illud sta.¬
tutũ tempͥ. eẽ. pęnarũ: dicebat ad saluato.¬
rem. Qͥd uenisti ante tempꝰ torquere nos:
Dũ gͦ stat hic mundus. peccata sua ñ recipit
diabolus qͥ ẽ. peccantiũ pater: reddunt᷑
autẽ in filios. idest in eos qͦs genuit ꝑ pec-¬
catũ. Et enĩ homines in carne positi: corri¬
piunt᷑ adño. uerberant᷑. flagellant᷑. Non
uult enĩ dñs mort̾ẽ peccatoris: sed ut con-¬
uertat᷑ & uiuat. Q ꝓpt̾ea benignꝰ & mise-¬
ricors dñs reddit peccata patrũmfilios: ut

Expanded text:
amus secundum hanc quam diximus progeniem, quomodo Deus peccata patrum reddat in filios in tertiam et quartam progeniem, et in ipsos non reddat patres. Nihil enim de patribus dixit. Diabolus ergo quia peccandi jam modum excessit, sicut propheta dicit, quemadmodum vestimentum in sanguine concretum, non erit mundum, ita et ipse non erit mundus in hoc saeculo, neque corripitur pro peccato, neque flagellatur. Omnia namque ei servata sunt in futurum. Unde et ipse sciens sibi illud statutum tempus esse poenarum, dicebat ad Salvatorem: Quid venisti ante tempus torquere nos ? Dum ergo stat hic mundus, peccata sua non recipit diabolus, qui est peccantium pater. Redduntur autem in filios, id est in eos quos genuit per peccatum. Etenim homines in carne positi corripiuntur a Domino, verberantur, flagellantur. Non enim vult Dominus mortem peccatoris, sed ut revertatur et vivat. Et propterea benignus et misericors Dominus reddit peccata patrum in filios,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: dix̃ qͥa idolũ nichil. ẽ. inmundo. Non
enĩ aliqua ex reb extantib assumitur spe¬
cies. sed qͦd ipsa tͥ otiosa mens ce curiosa re-¬
perit. Similitudo uͦ: cũ aliqͥd ex iis quȩ
sunt uł incelo uł int̾ra uł inaquis format᷑.
sicut suꝑiꝰ diximꝰ. Ueruntam̃ ñ sicut de iis
quȩ interra sunt uł inmari similitudinib
in promptu ẽ. ꝓnunciare: itaetiã &eͤ l estib
nͥquis dicat de sole & luna & stellis hoc
posse sentiri. Et horũ nanq formas expͥ.¬
mere gentilitas solet. Sed quia moy ses
erudituserat in om̃i sapientia egyptiorũ.
etiã ea quȩ apud illos erant in occultis ꝙ
reconditis: ꝓhibere cupiebat. sicut uerbi

Expanded text:
Apostolus dicit quia idolum nihil est in mundo. Non Apostolus dicit quia idolum nihil est in mundo. Non enim aliqua ex rebus exstantibus assumitur species, sed quod ipsa sibi otiosa mens et curiosa reperit. Similitudo vero, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo vel in terra vel in aquis, formatur sicut superius diximus. Verumtamen non sicut de his quae in terra sunt vel in mari similitudinibus, in promptu est pronuntiare. Ita etiam de coelestibus, nisi quis dicat de sole et luna et stellis hoc posse sentiri, et horum namque formas exprimere gentilitas solet. Sed quia Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, etiam ea quae apud illos erant in occultis et reconditis prohibere cupiebat. Ego eni
Abbreviated transcription (Latin):
Aluid gͦ est facere idolũ: aliud similitudine.
Dñs nos adea quȩ dicenda sunt illuminare
dignet᷑. Egosic arbitror accipiendũ. qͦd uer¬
bi causa. siquis de quolibet metallo auri uł
argenti uł ligni uł lapidis faciat speciem
qͣdrupedis alicuiꝰ. uł serpentis. uł auis. &
statuat illam adorandã: ñ idolũ sed simi¬
litudinẽ fecit. Ueletiã si picturam ad hocip¬
sũ statuat: nichilominꝰ similitudinẽ fecis.¬
se dicendus est. Idolũuͦ facit ille: qui scdłm a
płindicentẽ quia idolũ nichil. ẽ. facit qͦd ñ. ẽ.
Quid est autẽ qͦd ñ ẽ: Speciesqua ñ uidit ocłs.
sed ipse sibi animꝰ fingit. Uerbi grã. ut si qͥ
humanis mẽbris caput canis aut arietis for.¬
met. uł rursũ inuno hominis habitu du-¬
as facies fingat. aut humano pectori po-¬
stremas partes equi aut piscis adiungat.
Hȩc & his similia qui facit. ñ similitudinẽ
sedidolũ facit. Facit enĩ qͦd ñ. ẽ. nec habet
aliquid simile sui. & iociroo hȩc scietis

Expanded text:
Aliud ergo est facere idolum, aliud similitudinem. Et siquidem Dominus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, ego sic arbitror accipiendum quod, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis, faciet speciem quadrupedis alicujus, vel serpentis, vel avis, et statuam illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit: vel etiam si picturam ad hoc ipsum statuat, nihilominus similitudinem fecisse dicendus est. Idolum vero facit ille qui, secundum Adicentem quia idolum nihil est, facit quod non est. Quid est autem quod non est? Species quam non vidit oculus, sed ipse sibi animus pingit. Verbi gratia, ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel rursum in uno hominis habitu duas facies fingat, aut humano pectori postremas partes equi et piscis adjungat. Haec et his similia qui facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non est, nec habet aliquid simile sui; et idcirco haec sciens
Abbreviated transcription (Latin):
pta suscipere libertatis: & audire adño. Pgo
sũ dñs ds̃ tuus qui eduxi tẽ de t̾ra ȩgypti.
de domo seruitutis. Uerũ hic sermo ñdũ
torũ legis. Et si ñ occurrerint omĩa: ini¬
tia saltem ꝓut dñs dederit explicemꝰ. Pri¬

Expanded text:
pta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego pta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Verum hic sermo nondum torum legis, et si non occurrimus omnia initia, saltem, prout Dominus dederit, explicemus.
Abbreviated transcription (Latin):
datorũ dĩ uox ex lib̾tate ꝓfert᷑ dicens. Ego
sũ dñs ds̃ tuus qͥ eduxi te de t̾ra ȩgypti. de
domo seruitutis. Hanc uocem inegypto po.¬
situs audire ñ poteris etiã si tͥ iniungat᷑ ut
pascha facias. etiã si accingas lũbos && sanda-¬
lia accipias inpedib. etiã si uirgã teneas
inmanu & at ima cii amaritudine comedas.¬
Et qͥd dico inȩgypto positus hȩc audire ñ po-¬
teris : Sed ne inde quidem ꝓfectus in pͥma
statim mansione hȩc audire poteris. nec in
secunda. nec intercia. nec cũ transieris rubrũ
mare. Etiã si admy rram ueneris & fuerit
tͥ amaritudo indulcedinẽ uersa. etiã si in helĩ
ueneris adduodecim fontes aquarũ & septu¬¬
aginta arbores palmarũ. etiã si raphidim
prȩterieris gterosq ꝓfectus ascenderis. ñdũ
adhiuꝰcemodi uerba idoneus uidicaris: sed
cũ ueneris ad montem sẏna. Multis gͦ ante
laborib ꝑactis. multis erumnis & tẽptatio.¬
nib superatis. uix aliqnͣdo mereberis pͣce¬

Expanded text:
 Dei vox, de libertate profertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas.Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec cum transieris mare Rubrum, etiamsi ad Maram veneris, et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa; etiamsi in Elim veneris ad duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum; etiamsi Raphidim praeterieris, caeterosque profectus ascenderis, nondum ad ejuscemodi verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praece
Abbreviated transcription (Latin):
uiro. illi uiro cuiꝰ matrimonio paulus ani-¬
mas coniungit & sociat sicut & ip̃se dicit.
statui enĩ uos uni uiro uirginẽ castã ex hi¬
bere xp̃o. & de quo in euangłus scriptũ. ẽ. qͥa
rex quidã fecit nuptias filio suo. in huiꝰ gͦ
uiri nuptias cũ se anima dederit. & legiti¬
mũ cũ eo sortita fuerit matrimoniũ: etiã¬
si fuit aliqnͣdo peccatrix. etiã si meretri cata : ẽ.
tam̃ si se huic uiro tradiderit: ultra eã
peccare ñ patitur. Non potest ferre ut rur.¬
sũ anma quȩ sortita. ẽ. uirũ alludat adul-¬
teris. excitatur suꝑ ea zelus eiꝰ. defendit con¬
uigu castitatem. & zelans dr̃ ds̃: qui animã
sibi emancipatam ñ patit᷑ de monib ad mis-¬
ceri. Alioquin si eã uiderit temerantẽ iura
coniugii. & occasiones quȩrere adpeccatũ
tunc ut scriptũ. ẽ. dat ei libellũ repudii.
& dimittit eã dicens. Ubi . ẽ. libellus re-¬

Expanded text:
viro, illi viro cujus matrimonio Paulus aniviro, illi viro cujus matrimonio Paulus animas conjungit et sociat, sicut et ipse dicit, Statui enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . Et de quo in Evangeliis scriptum est, quia rex quidam fecit nuptias filio suo . In hujus ergo viri nuptias cum se anima dederit, et legitimum cum eo sortita fuerit matrimonium, etiamsi fuit aliquando peccatrix, etiamsi meretricata est, tamen si se huic viro tradidit, ultra eam peccare non patitur: non potest ferre ut rursum anima quae se sortita est virum, alludat adulteris; excitatur super eam zelus ejus, defendit conjugii castitatem. Et zelans dicitur Deus, quia animam sibi mancipatam non patitur daemonibus admisceri. Alioquin, si eam viderit temerantem jura conjugii, et occasiones quaerere ad peccatum, tunc, ut scriptum est, dat ei libellum repudii, et dimittit eam dicens: Ubi est libellus re
Abbreviated transcription (Latin):
conseruandã. quopossit ex eafierilegitimꝰ pat᷑.
Hoc qͦ exemplo intelligamꝰ omnẽ animã & ꝓ-
stitutã. ẽe demonib. & habere plurimos a.¬
matores: itaut intret adeã modoquidẽ sp̃s
fornicationis. illo discedente sp̃s intret aua¬¬
ricie. post huncueniat suꝑbiȩ sp̃s. inde irȩ.
inde inuidiȩ. post etiã uane głe aliiq cũ eis
plurimi. Istiom̃s. ita cũ infideli anima mere¬¬
tricant᷑: ut alt̾ alteri ñ inuideat. nec zeloti.¬
pia moueant᷑ adinuicẽ. Et qͥd dico qͦd alt̾ al¬
terũ ñ excludat: Immo& inuitant se inui¬
cem & sponte conuocant. sicut paulo ante ia
diximꝰ qͦd in euangłio scriptũ ẽ. de illo spũ
qͥ exiit abõmine & regressus addux secũ se¬
pte alios nequiores se sp̃s ut inuna anima
simul habitarent. Sic gͦ nullã ⁊ eloty piã
amatorũ suorũ patit᷑ anima: quȩ ademo.¬
nib ꝓstituta. ẽ. Siuͦlegitimo coniuncta sit

Expanded text:
conservandam, quo possit ex ea fieri legitimus pater. conservandam, quo possit ex ea fieri legitimus pater. Hoc ergo exemplo intelligamus omnem animam, aut prostitutam esse daemonibus, et habere plurimos amatores, ita ut intret ad eam modo quidem spiritus fornicationis; illo discedente, intret ritiae; post hunc veniat superbiae spiritus, inde irae, inde invidiae, post etiam, vanae gloriae; aliique cum eis plurimi. Isti omnes ita cum infideli anima meretricantur, ut alter alteri non invideant: nec zelotypia moveantur ad invicem. Et quid dico quod alter alterum nocant: sicut paulo ante jam diximus, quod in Evangelio scriptum est de illo spiritu qui exiit ab homine, et regressus adduxit secum septem alios nequiores se spiritus , ut in una anima simul habitarent. Sic ergo nullam zelotypiam amatorum suorum patitur anima quae daemonibus prostituta est. Si vero legitimo conjuncta sit
Abbreviated transcription (Latin):
benignitatẽ di. qͦmͦi ut nos doceat & ꝑfectos fa-¬
ciat: ipse fragilitatem humanorũ ñ recusat
affectuũ. Quis enĩ audiens dm̃ ⁊elantem ñ
continuo miret᷑. & humanȩ fragilitatis ui.¬
tiũ putet: Sed om̃ia ꝓpt̾ nos ał agit &
patit᷑ ds̃. & ut possimꝰ edoceri: notis & usita.¬
tis nob̾ affectib loquit᷑. Uideamꝰ gͦ qͥd est hoc¬
qͦd dicit: quia ds̃ zelans ego sũ. Sed ut contem¬
plari facilius possint diuina: de huinanis scđm
ea quȩ superius disseruimꝰ doceamꝰ exemplis.
Om̃is mulier aut subiuro. ẽ & subiecta. ẽ. le.¬
gib uiri: aut meretrix ẽ. & utit᷑ libertate
peccandi. Quigͦ in gredit᷑ ad meretricem
scit se adeã ingressũ. eẽ. mulierem quȩ ꝓsti.¬
tuta. ẽ. & cunctis uolentib patet. Et idõ indi¬
gnari ñ potest: sicũ ea etiã alios uideat ama.¬
tores. Quiuͦ legitimo utit᷑ matrimonio:
ñ patit᷑ utiuxorem potestate peccandi. sed
accendit᷑ ⁊ elo ad castitatem matrimonii

Expanded text:
benignitatem Dei: ut nos doceat et perfectos faciat, fragilitatem humanorum affectuum. Quis enim audiens Deum zelantem, non continuo miretur, et humanae fragilitatis vitium putet? Sed omnia propter nos et agit et patitur Deus: et ut possimus edoceri, notis et usitatis nobis affectibus loquitur. Videamus ergo quid est quod dicit, quia Dominus zelans ego sum. Sed ut contemplari facilius possint divina de humanis, secundum ea quae superius disseruimus, doceamus exemplis. Omnis mulier aut sub viro est et subjecta est legibus viri, aut meretrix, et utitur libertate peccandi. Qui ergo ingreditur ad meretricem, scit se ad eam ingressum esse mulierem, quae prostituta est, et cunctis volentibus patet; et ideo indignari non potest, si cum ea etiam alios videat amatores. Qui vero legitimo utitur matrimonio, non patitur uti uxorem potestate peccandi, sed accenditur zelo ad castitatem matrimonii
Abbreviated transcription (Latin):
gentũ. lapides p̾ciosos. es tũ p̃terea byssũ.
coccũ. iacintũ & purpuram. pelles etiã arie¬
tum rubras. & pelles iacynthinas. sed & li¬
gna imputribilia. pilos quoq caprarũ. ad
constructionẽ tab̾naculi offerat. Mulieres¬

Expanded text:
gentum, aes, lapides pretiosos. Tunc praeterea byssum, coccum, hyacinthum et purpuram, pelles etiam arietum rubricatas et pelles hyacinthinas, sed et ligna imputribilia, pilos quoque caprarum ad constructionem tabernaculi, sed et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ. Tentoria que ansulis assuta &e cir.¬
culis suspensa atq innexa funib ad mo¬¬
dũ cortinarũ. uiginti & octo in longũ
atq inlatũ quattuor cubitis disten-¬
duntur. habeatur reliqua credentium
Eunis enĩ triplex ñ rumpit᷑. quȩ. ẽ. trinita¬
gnetur. Septenarius nanq numerus legem
significare solet: ꝓmultisseptenaru numeri
sacramentis qui consociatur adqtͣtuor. Quãt

Expanded text:
m. Tentoria autem, quae ansulis assuta, et circulis suspensa atque innexa funibus ad modum cortinarum viginti et octo in longum atque in latum quatuor cubitis distenduntur, reliqua credentium Funis autem triplex non rumpitur, quae est Trinitagnatur. Septenarius namque numerus legem significare solet propter multa septenarii numeri sacramenta. Qui consociatus ad Evangelia quat
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Lucerna corporis tui . ẽ. oculus tuus.
Sed istud candelabrũ lucernarũ in austro col.¬
locet: ut adaquilonẽ respiciat. Accenso & eñĩ
lumine. id÷ uigilanti corde respicere semꝑ
debet adaquilonẽ: & obseruare eũ qͥ abaqui-¬

Expanded text:
ardentes. Lucerna enim corporis tui oculus tuus est, et istud candelabrum in austro collocet, ut ad aquilonem respiciat. Accenso enim lumine, id est vigilanti corde, semper respicere debet ad aquilonem, et observare illum qui ab aqui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inuno tantũ uerbo legis dilatatur. neq
induob aut trib sed intoto de calogo
diũ. pacem. patientiã. benignitatẽ. boni¬
tatem. modestiã. fidem. continentiã. adie¬
cta quȩ: ẽ. maior om̃iũ caritate ꝓtulerit.

Expanded text:
non in uno tantum verbo legis, neque in duobus aut in tribus, sed in toto decalogo t, gaudium, pacem, patientiam, benignitatem, bonitatem, modestiam, fidem, continentiam, adjecta quae est major omnium char
Abbreviated transcription (Latin):
ee. debet inquo habitet ds. Siggͦ acceptã gram
neglegat. & implicet se negotiis scłarib:
cat sibi domũ uacantẽ. & ne iterũ possit ex.¬
pelli: alios secũ septẽ sp̃s ad hibet nequiores.
Etfiunt nouissima huiꝰ modi hominis peiora

Expanded text:
esse debet, in quo habitet Deus. Si ergo acceptam gratiam negligat, et implicet se negotiis saecularibus, cat sibi domum vacantem. Et ne iterum possit expelli, alios secum septem spiritus adhibet nequiores se, et fiunt novissima hominis pejora
Abbreviated transcription (Latin):
abuirat & abicit. & nsolũ idolũ fieri uetat.
sed & similitudinẽ omiũ quȩ int̾ra sunt &
Sinaquis & incelo. Addit autẽ & dicit. Non
adorabis ea neq coles ea. Aliud ẽ. colere:
aliuid adorare. Potest quis interdũ & inuitꝰ
adorare sicut ñnullis regib scĩ adulantes.
cũ eos in huiꝰmodi studia deditos uiderint.
adorare se simulant idola: cũ incorde ipsor
certũ sit quia nichil ẽ. idolũ. Colere uͦ ẽ:
totohis affectu & studio mancipari. Utrunq
eͦ resecat sermo diuinꝰ. ut neq affectu colas

Expanded text:
t abjicit, et non solum idolum fieri vetat, sed et similitudinem omnium quae in terra sunt, et in aquis, et in coelo; addit autem et dicit: Non adorabis ea, neque coles . Aliud est colere, aliud adorare. Potest quis interdum et invitus adorare, sicut nonnulli regibus adulantes, cum eos in hujusmodi studia deditos viderint, adorare se simulant idola, cum in corde ipsorum certum sit quia nihil sit idolum. Colere vero est toto hic affectu et studio mancipari. Utrumque ergo resecat sermo divinus, ut neque affectu colas,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ei in mysterio data fuerat ꝓnuncian¬
tem. Quȩ autẽ sursũ. ẽ. in qͥt ierusalem
lib̾a ẽ. quȩ. ẽ. mat̾ om̃iũ nrm̃. Sicut gͦ egy¬
ptus ista t̾rena ꝓuintia filiis isrł domꝰ dr̃
seruitutis ad comparationẽ uideȩ & ierłm
quȩ eis domꝰ efficitur lib̾tatis: ita ad com¬
parationẽ cȩlestis ierłm quȩ ut ita dicã mat̃
.ẽ. lib̾tatis. totus hic mundus & om̃ia quȩ
in hoc mundo sunt: domꝰ sunt seruitutis.
Qqm̃ de paradyso lib̾tatis ꝓpęna peccati ad
huiꝰ mundi uentũ fuerat seruitutem.

Expanded text:
nuntiantem: Quae autem sursum est, inquit, Jerusalem, libera est, quae est mater omnium nostrum . Sicut ergo Aegyptus ista terrena provincia filiis Israel domus dicitur servitutis, ad comparationem Judaeae et Jerusalem quae eis domus efficitur libertatis, ita ad comparationem coelestis Jerusalem, quae, ut ita dicam, mater est libertatis, totus hic mundus, et omnia quae in mundo sunt, domus est servitutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena peccati ad hujus mundi ventum fuerat servitut
Abbreviated transcription (Latin):
locit᷑ abicere om̃s immundicias suas. sicui for-¬
te subreptũ. ẽ. Siuͦ ꝑmanent inpeccatis. &
dicunt. ñ audiemꝰ uocem dnĩ. sed facientes
faciemꝰ uoluntates nr̃as. & incendemꝰ tura
reginȩceli. sicut ex ꝓbratur ꝑ ꝓpħam: tunc
seruant᷑ etiã ipse adillam sapientiȩ senten-¬
tiã quȩ dicit. qm̃quidẽ uocabam & ñ audi¬
ebatis. sedirridebatis sermones meos: itaq
& ego inuram ꝑditionẽ ridebo. uł adillã
quȩ posita: ẽ. illis in euangłio: dicente dño.
Discedite ame maledicti inignẽ ȩt̃nũ. quẽ

Expanded text:
lociter abjicere omnes immunditias suas, sicuti forlociter abjicere omnes immunditias suas, sicuti forte surreptum est. Si vero permanet in peccatis et dicit, Non audiemus vocem Domini, sed facientes faciemus voluntates nostras, et incendemus thura reginae coeli, sicut exprobratur per prophetam, tunc servantur etiam ipsi ad illam Sapientiae sententiam quae dicit: Quoniam quidem vocabam et non audiebatis, sed irridebatis sermones meos, itaque et ego vestram perditionem irridebo . Vel illa quae posita est illis in Evangelio, dicente Domino: Dis
Abbreviated transcription (Latin):
asciti fuerint & ad consortiũ sociati pecca¬
ti: hic recipiunt quȩ gessert̃. ut purgati¬
bolo socii ñ efficiant᷑ inpena. Quia gͦ mi¬
sericors. ẽ. ds̃ & om̃s homines uult saluos
fieri: ꝓpt̾ea dicit. Uisitabo in uirga ferrea
facinora eorũ. & inflagellis peccata eorũ.
miscdiã autẽ meã ñ auferam ab eis. Uisitat
gͥ dñs animas & requirit. quas iste pessimꝰ
ꝑsuasione peccati genuerit pat̾: & dicit
adunãquanq earũ. Audi filia & uide.
& inclina aurem tuã. & obliuiscere po-¬
płm tuũ. & domũ patris tui. Uisitat gͦ te
post peccatũ. & comonet te inflagello.
& uirga uisitat tẽ ꝓpeccato cui te dia.¬
bolus pat̾ subiecit. ut reddat illud tͥ
in scło id est dũ incorpore degis. & sic
complet᷑ reddi peccata patrũ infilios filior.
in terciam & qͣrtam ꝓgeniem. Ds enim⁊e.¬
lans ẽ. & animas quassibi despondit infide
ñuult illas ꝑmanere incontaminatione pec¬
cati: seduult eas cito purgari. uult eas ue¬¬

Expanded text:
asciti fuerint ad consortium societatemque peccati, hi recipiunt quae gesserunt: ut purgatibolo socii non efficiantur in poena. Quia ergo misericors est Dominus, et omnes homines vult salvos fieri, propterea dicit: rum, et in flagellis peccata eorum. Misericordiam autem meam non auferam ab eis . Visitat igitur Dominus animas et requirit, quas ipse pessimus persuasione peccati pater genuerit, et dicit ad unamquamque earum: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris mpus peccatum et commonet te: et in flagello et in virga te visitat pro peccato, quod tibi diabolus pater subjecit, ut reddat illud tibi in signum, id est, dum in corpore degis: et sic completur, reddi peccata patrum in sinus filiorum in tertiam et quartam progeniem. Dominus enim zelans est et animam quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in contaminatione peccati, sed vult eam cito purgari, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
Mnis a uididicit contemne.¬
re pͣsens scłm qđ figuralit̃
egyptus appellatur. hic ꝑ¬
uerbũ dĩ ut scđm scripturas
dicam tͣns latus . ẽ. & ñ inuenit᷑.
quia ad scłm futurũ festinat ac tendit. De huiꝰ¬
modianima dicit ds̃. Egosũ dñs ds̃ tuus. qui
eduxi te de t̾ra ȩgypti. Nongͦ hȩc adillos tan.¬
tũ dicuntur qͥ de egẏ pto ꝓfecti sunt: sed
multo magis adte qui nunc audis ista. si tam
ꝓficiscaris ex egẏpto & egyptiis ultra ñ ser.¬
Suias: dicit hȩc dñs. Ego sũ dñs ds̃ tuus qui
Seduxi te de t̾ra ȩgypti. de domo seruitutis.
Uide. si ñ negotia scłi & actus carnis domꝰ. ẽ.
seruitutis. sicut rursus econtrario relinque¬¬

Expanded text:
mnis qui dicit se contemnere praesens saeculum, quod figuraliter Aegyptus appellatur, et perverbum Dei, ut secundum Scripturas dicam translatus est, et non invenitur quia ad saeculum futurum festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non ergo haec ad illos tamen dicuntur, qui de Aegypto profecti sunt, sed multo magis ad te qui nunc audis ista; si tamen proficiscaris ex Aegypto, et Aegyptiis ultra non servias, dicit haec Deus: Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Vide si non negotia saeculi et actus carnis domus est servitutis; sicut rursus e contrario, relinque
Abbreviated transcription (Latin):
nec peieret ꝓeo. Est & hȩc utilis audien.¬
tib edificatio. Multi enĩ sine peccato pu-¬
tant esse si alienũ qͦd inuenerint teneant
& dicunt. D̾s mͥ dedit. cui debeo reddere:
Discant gͦ peccatũ hoc. ẽẽ. simile rapinȩ. siqͥs

Expanded text:
nec perjuret pro eo; est et haec utilis audiennec perjuret pro eo; est et haec utilis audientibus aedificatio. Item stant esse, si alienum, quod invenerint, teneant, et dicunt: Deus mihi dedit, cui habeo reddere? Discant ergo peccatum hoc esse simile rapinae, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
Post hoc de rapina dicit᷑. Raptores: mali sunt
re. quia neq adulteri. neq molles. neq mas.¬
culorũ concubitores. neq fures. neq rapa¬¬
cesregnum di possidebunt. Est tam̃ aliqͥd
& scd̾m spũalem intelligentiã culpabilit̾
rapere: sicut illi laudabilit᷑ rapiunt regna
celorũ. ut uerbi causa dicamꝰ. si homo non¬
dũ purgatus auitiis. nondũ segregatus a
ꝓfanis & sordidis actib: uelit sẽ cȩtui sancto.¬
nẽ quo ꝑ fecta & mistica tractantur audire.:
huius modi homo sanctorũ & ꝑfectorũ sci¬¬
entiam non bene rapuit. Meminisse enĩ o.¬
portet prȩcepti saluatoris quodicit: quia
nemo mittit uinum nouu inutres ueteres
alioquin & utres rumpent᷑ & uinũ ꝑibit:
ostendens qđ animȩ nondũ renouatȩ. sed
inuetustate maliciȩ ꝑduranti: non oporte
dus agnouit secreta cõmitti. Addidit de-¬
inceps legis lator. Aut si quid nocuit ꝓxi.
uidetur mandare: ut siquis inuenit qͦd
alius ꝑdidit & requisitũ fuerit reddat.

Expanded text:
Post hoc de rapina dicitur. Raptores sunt mali, sunt re, quia neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Est tamen aliquid et secundum spiritalem intelligentiam culpabiliter rapere, sicut illi laudabiliter rapiunt regna coelorum, ut verbi causa dicamus, si homo nondum purgatus a vitiis, nondum segregatus a profanis et sordidis actibus, velit se coetui sanctonem quo perfecta et mystica tractantur audire, hujusmodi homo secretorum et perfectorum scientiam non bene rapuit. Meminisse enim oportet praecepti Salvatoris, quod dicit: Quia nemo mittit vinum novum in utres veteres; alioquin utres rumpentur, et vinum peribit ; ostendens quod animae nondum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti, non oporteadus agnovit, secreta committi. Addit deinceps legislator: Aut si quid nocuit proxie hoc videtur mandare ut si quis invenit quod alius perdidit, et requisitum fuerit, reddat,
Abbreviated transcription (Latin):
subuerso altari. & om̃ib quȩ dicebant᷑
scã ꝓphanatis. ritus iste sacrificiorũ ñ
potuerit ꝑmanere. Quomͦ gͦ ȩt̾nũ dicent
qͦd olim cessasse. & finitũ. ẽẽ. iam constat:
Restat ut scdm eam partẽ lex hȩc ȩt̃na
dicatur. qua nos dicimꝰ legem. ẽẽ. spua¬
lem. & ꝑ eam sp̃ualia offerriposse sacri¬
ficia. quȩ neq irrumpi unquã neq
cessare possunt. Non enĩ in loco sunt qͥ
subuertitur. aut in tempore qđ mutatur:
sed infide credentis & corde sacrificantis.
Sane qđ ait ñ edetur de sacrificio sacerdotis.
sed holocaustum erit: certũ. ẽ. ad dñi &
saluatoris nr̃i ꝑsonam referri. De illius
enĩ sacrificio non edetur: sed holocau¬¬
stũ erit. Hoc in loco sacrificium uerbũ
ipsũ accipiendũ. ẽ: & doctrina de qua
nullus edit. hoc est nullus disputat.
nullus retractat. sed holocaustũ ẽ. Quic¬
qͥd enĩ dix̃. quicqͥd statuit: et̾na conser¬

Expanded text:
subverso altari, et omnibus quae dicebantur subverso altari, et omnibus quae dicebantur sancta profanatis, ritus iste sacrificiorum non potuerit permanere, quomodo ergo aeternum dicent, quod olim cessasse et finitum esse jam constat? Restat ut secundum eam partem lex haec aeterna dicatur, qua nos dicimus legem esse spiritalem, et per eam spiritalia offerri posse sacrificia, quae neque irrumpi unquam, neque cessare possunt. Non enim in loco sunt qui subvertitur, aut in tempore quod mutatur, sed in fide credentis et in corde sacrificantis. Sane quod ait: Non detur de sacrificio sacerdotis, sed holocaustum erit, certum est ad Domini et Salvatoris nostri personam referri: de illius enim sacrificio non edetur, sed holocaustum erit. Hoc in loco sacrificium, verbum ipsum accipiendum est et doctrina, de qua nullus edet, hoc est nullus disputat, nullus retractat, sed holocaustum est: quidquid enim dixit, quidquid statuit, aeterna consec
Abbreviated transcription (Latin):
tem sacrificium ipsũ exfragm̃tis nomina-¬
uit inodorem suauitatis: puto qͦd fragm̃¬
ta sacerdotũ uelit incelligicũ legis ꝑeos
littera frangitur. & cib exea latens intrin-¬
secus sp̃ualis elicitur: ut audientes tur.¬
bȩ reficiantur. sicut & dñs fecisse refertur
ineuangłio: ubi benedix panes & dedit
discipłĩs. & discipłi confringentes appo.¬
suerunt turbis. Et cũ saturati fuissent
om̃s: suꝑfuerunt in qͥt fragm̃torũ cophi-¬
ni duodecim. Istud est gͦ sacrificium ex-
fragm̃tis: cũ minutatim quȩ sunt legis
sc̃ã discutimꝰ. ut spu̾alem exhiscibũ potũq
capiam᷑. Et hȩc inquit est lex ȩt̾na. Ioħes
quidem apłs in apocalypsi dicit. ẽẽ. euan¬
głiũ et̃nũ. Inuenimꝰ & hic scriptũ. ẽe
legem ȩt̾̃nam. Sed illi qui legem scđm
litteram sequi uolunt: uelim mͥ nunc
dicerent quomͦ lex huiꝰ sacrificii. ee
possit ȩt̾na. cũ utiq destructo templo.

Expanded text:
tem sacrificium ipsum ex fragmentis nominavtem sacrificium ipsum ex fragmentis nominavit in odorem suavitatis, puto quod fragmenta sacerdotum velit intelligi, cum legis per eos littera frangitur, et cibus ex ea latens intrinsecus spiritalis educitur, ut audientes turbae reficiantur, sicut et Dominus fecisse refertur in Evangeliis: Ubi benedixit panes et dedit discipulis, et discipuli confringentes apposuerunt turbis, et cum satiati fuissent omnes, superfuerunt, inquit, fragmentorum cophini duodecim . Istud est ergo sacrificium ex fragmentis, cum minutatim quae sunt legis sancta discutimus, ut spiritalem ex his cibum purumque capiamus; et haec est, inquit, lex aeterna: Joannes quidem apostolus in Apocalypsi dicit esse Evangelium aeternum, invenimus et hic scriptum esse legem aeternam, sed isti qui legem secundum litteram sequi volunt, velim mihi nunc dicerent quomodo lex hujus sacrificii esse possit aeterna? Cum utique destructo templo,
Abbreviated transcription (Latin):
tagine. Uide si ñ ut ego suspicor sacrificiũ
sacerdotis hec ipsa sit lex quȩ ꝑ moy sen ꝓ¬
mulgat᷑. cui dimidiũ mane ubetur offerri :
dimidiũ uͦ aduesꝑum. Quã legem induas
partes diuidi pręcepit. inlitteram uidelicet
& sp̃m̃. Et dimidiam quidẽ parcem quȩ: ẽ.
littera offerri iubet mane. pͥmo scilicet le¬
gis tempore. quo illis quib tunc scdm lit.¬
teram data. ẽ. nouam lucem ꝙ nouum ꝓ¬
tulit diem. dimidiũ uͦ eiꝰ offerri ussit
inuesꝑam. Inuesꝑa eni nob̾ datus est salua¬¬
toris aduentus: inquo pars illa dimidia.
hoc est sensus uł sp̃s legis. sodđni qͦd lex sp̃u¬
alis est offertur. oleo consꝑsa. tenera. Oleũ
admiscdiam reuocat: quȩ debet insacerdo¬
tib abundare. Tenera ad subtilem & puram
intelligentiam ꝑtinet. Qđ autẽ asartagine
dr̃: puto qͦd diftrictũ & multa continentia
aridũ & torridum uelit. eẽ. sacerdotem.
inquo nichil remissum haberi adluxuriã:
nichil fluitans ad libidinem possit. Qđ au.¬

Expanded text:
ari: vide si non ut ego suspicor sacrificium sacerdotis haec ipsa sit lex, quae per Moysen promulgatur: Cujus dimidium mane jubetur offerri, dimidium vero ad vesperam. Quam legem in duas partes dividi praecepit, in litteram videlicet et spiritum. Et dimidiam quidem partem, quae est littera, offerri jubet mane, primo scilicet legis tempore, quo illis quibus tunc secundum litteram data est, novam lucem et novum protulit diem. Dimidium vero ejus offerri jussit in vespera, in vespera enim nobis datus est Salvatoris adventus, in quo pars illa dimidia, hoc est sensus vel spiritus legis, secundum quod lex spiritalis est offeratur. Oleo conspersa tenera; oleum ad misericordiam revocatur, quae debet in sacerdotibus abundare: tenera, ad subtilem et puram intelligentiam pertinet. Quod autem a sartagine dicitur, puto quod descriptum et multa continentia aridum et torridum velit esse sacerdotem, in quo nihil remissum haberi ad luxuriam, nihil fluitans ad libidinem possit. Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
discite bonu̾ facere. Eripite iniuriã acci.¬
pientem. iudicate pupillo. & iustificate
uiduam: & uenite disputemꝰ dicit dñs. Et
si fuerint peccata ur̃a ut fęnicium : ut ni¬
uem de albabo. Si autẽ ut coccinum: ut
lanã candidam efficiã. Uendit mͥarietem
ficandũ inconspectu tuo hodie ut possimꝰ¬
inuenire miscdiam. sed inanima contribu.
sacrificiũ nrm inconspectu tuo. Uendit¬

Expanded text:
irite iudicium, eripite iniuriam accipientem, iudicate pupillo, et iustificate uiduam. et uenite, disputemus, dicit dominus: et si fuerint peccata uestra ut phoenicium, ut niuem dealbabo: si autem ut coccum, ut lanam candidam efficiam. Item in hieremficandum in conspectu tuo et inuenire misericordiam, sed in anima contribulasacrificium nostrum in conspectu tuo hodi
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ nos inconsensũ sui peccata sollicitant.
iuremꝰ nos ñ suscepisse depositũ. Qđ utiq
si habeamꝰ in nobis : peccato consentire ñ pos¬
sumꝰ. Sed & ipse sensus rationalis qui in me
est cõmendatus mͥest : ut eo utar ad intelli¬¬
gentiam diuinorũ. Ingeniũ memoria. ui¬
dicium. ratio. & om̃s qui intrame sunt motꝰ.
commendati mͥ uidentur adõ: ut eis utar
in his quȩ pręcipit lex diuina. Si uͦ adma.¬
las arces sollers & ꝑspicax uertatur inge¬
niũ. & rebus dĩ abutamur in his quȩ ñ
uult ds̃. hoc est abiurare depositũ & hene¬
ficia uertere inꝑfidiã. Uideamꝰ nunc: qͥd

Expanded text:
et cum nos in consensum sui peccata sollicitant, et cum nos in consensum sui peccata sollicitant, juremus nos non suscepisse depositum, quod utique si habeamus in nobis peccata, consentire non possumus: sed et ipse sensus rationabilis qui in me est, commendatus mihi est ut eo utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium item, memoria, judicium, ratio, et omnes qui intra me sunt motus, commendati mihi videntur a Deo, ut eis utar in his quae praecepit lex divina; si vero ad malas artes, solers et perspicax vertatur ingenium, et rebus Dei abutamur in his quae non vult Deus, hoc est abjurare depositum, et beneficia vertere in perfidiam. Post hoc d