comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arolus ut refert curpinus ar¬
chiep̃c eiat corpore decorus . s
młu ferus statura eius pedũ
uni. facies eius paliũ ⁊ dimi¬
diu ilongitudĩe. possidebat Barba u̾o̾
paliũ unũ frons erat uniꝰ pedis
militẽ armatũ luꝑ eqũ sedentẽ au̾tice
sipul cũ oquo umo lctu cũ spata scĩdebas¬
iiiͦ. ferraturas equoꝵ simul facile ma¬
nib extendebat militẽ armatũ tectũ
stante̾ suꝑ manũ suã a terra usq ad
cap̃ suũ sola manu uelocit̃ eleuobat le

Expanded text:
arolus, ut refert Turpinus archiepiscopus , erat corpore decorus, sed visu severus; statura eius pedum octo, facies eius palmum et dimidium in longitudine possidebat, barba vero palmum unum; frons erat unus pedis. Militem armatum super equum sedentem a vertice simul cum equo uno ictu cum spata scindebat, ferraturas equorum faciliter manibus extendebat, militem armatum rectum stantem super manum suam a terra usque ad cap
Abbreviated transcription (Latin):
ligunit q marimũ canem ad hostiũ do¬
mꝰ emr̃. dicens̾ mĩe uidebo. si petius
qui adte uenire consuenit ingredi po¬
terit. post paululũ uenit petrꝰ et sc̃o cruci ᷤ¬
an̾dons. soum simonem persequebatur. qui

Expanded text:
ligauit maximum canem ad hostium domus eius dicens: «Nunc uiderit si Petrus qui solet uenire ad te potuerit ingredi». Post paululum uenit Petrus et facto a
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ad artilam appropinquass. Ille ut bea¬
t̾um leonem uidit de equo descendit. eius¬
q pedib prouolutus. rogauit ut pet̾e̾t
quicquid uell. qui pecut ut ab ytalia di¬
sredit. et captiuos relaxet. et dum asiu ᷤ
argueretur. ꝙ triumphator orbis a saic¬
dote mstꝰ esset. Endit. prouidi michi et
nobis. iudi eĩm ina dextris eius fortissi¬
mũ militem euaginato gladio stante

Expanded text:
autem ad Attilam apropinquasset, ille, ut beatum Leonem vidit, de equo descendit eiusque pedibus provolutus rogavit ut peteret quicquid vellet. Qui petiit ut ab Italia recederet et captivos relaxaret. Qui dum a suis argueretur quod triumphator orbis a sacerdote victus esset, respondit: «Providi michi et vobis. Vidi enim in dextris eius fortissimum militem evaginato gladio stantem
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾e̾t qd colluit deos suos qui sic iudicant
aut ꝙ̃ ad dm̃ ip̃i inuñt qui ita iudicant.
ħꝰ puella ꝙ quo de religione ambiens. s ꝙ
de pudore tͥpidaret ip̃a secum inquit. ꝙͥ agi
hodie aut martir aut u̾go alt̾a nob̾ nuũ¬

Expanded text:
colunt, qui sic vindicant: aut quemadmodum ipsi vivunt, qui ita judicant? 24. Hic puella non quod de religione ambigeret; sed de pudore trepidaret, ipsa secum: Quid agimus? Hodie aut martyr, aut virgo: altera in n
Abbreviated transcription (Latin):
nitabat octulos. aspectus eo incendebat am¬
insa plus̃ desid̾atur duob stimulis cnꝑidi¬
tatum a mortis cogincõmẜ. dũ et nichil occur¬
rit ꝙ unur᷑ placeat. et plus putatur eẽ ꝙ pla¬
ceat ꝙ non iudex occulis explorat. s animus
amator exoptat itaq sc̃a uirgo dei nedur¬
cias alerentur pocidendis spe cupiditatrõ
integͥtatem pudoris̾ professa. sic restrixit
te pauida ne incide̾t in insidiatores pudo
la dupͭ professa ctamen et castitatis et re¬
ligionip. s uͥ iud̾unt ꝯstanciam ꝓfessiomꝰ
metu pudoris paratam ad crncatus eni¬
bestentem ad aspectus excogitare cepit ce¬
perũt ꝙ ad deum spẽ castitatis religione⁊
collent. et cũ id abtulissent ꝙ erant amp

Expanded text:
evitabat oculos, eo amplius incendebatvisa plus desideratur, duobus stimulis cupiditatum, amoris et cognitionis: dum et nihil occurrit quod minus placeat, et plus putatur esse quod placeat, quod non judex oculus explorat, sed animus amator exoptat. Itaque sancta virgo, ne diutius alerentur potiendi spe cupiditates, integritatem 168 pudoris professa, sic restinxit rte pavida, ne incideret insidiatores pudorla, duplex professa certamen, et castitatis, et religionis. Sed ubi viderunt constantiam professionis, metum pudoris, paratam ad cruciatus, erubescentem ad aspectus, excogitare coeperunt quemadmodum specie castitatis religionem tollerent; ut cum id abstulissent quod erat am
Abbreviated transcription (Latin):
timauit et petunt ut soporem daret qui se¬
ferretur. si ip̃e fac̾e̾t moram. quid de duobus
p̾clariur̃ nescio. utiũq pclarũ. alter uad̾e
mortis ĩuenit. alter se obtulit. itaq cuirẽs
moram supplicio face̾t fideiussoꝵ sereno u¬
ultu mortem nõ recusauit cõducẽtur anuc
reu̾sus est cõũic̾e substituit colla subieccit.
tunc admiratus tirannus cariorem ad pħ̃
nam illic ambo uiri ħ
uana u̾go
.illi amici isti
obtułu̾nt.

Expanded text:
timaret, petivit ut sponsorem daret, qui feriretur, si ipse faceret moram. Quid de duobus praeclarius, nescio. Utrumque praeclarum. Alter mortis vadem invenit, alter se obtulit. Itaque dum reus moram supplicio faceret, fidejussor vultu sereno mortem non recusavit. Cum duceretur, amicus revertitur, cervicem substituit, colla subjecit. Tunc admiratus tyrannus chariorem philosophis Nam illic ambo viri; hic una virgo, illi amici, isti obtulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩm decins imꝑator habilloni¬
am cum aliis proniciis suꝑa¬
sset quostã xpĩanos ibi inuenit. quos
secum adurbem cordubam deducens
diu̾sis sibi suppliciis consumauit. et
cos duo subitguli rapientes abdon or
cio pñtati romam post eum iuntti ca

Expanded text:
m Decius imperator Babyloniam cum aliis prouinciis superasset, quosdam ibi christianos inuenit, quos secum ad urbem Cordulam deducens diuersis ibi suppliciis consummauit; et eos duo subreguli rapientes, scilicetcio presentati Romam post eum uinctis ca
Abbreviated transcription (Latin):
autem ei eg̾de̾ qm̃ remisit tibi deus pcc̃a
¶tua et illa rũdit testor deum. qr ex quo huc
ingressa sum ex om̃ib pecĩs mem feci ueld
saitinam. et statui ante occulos meos̃. et¬
meis. sed flebam semper illa consida̾no.
tuam remisit tibi deus pcc̃ã tua. s quia
hunc tuorem semper hũisti in animo.

Expanded text:
ere, quoniam remisit tibi Deus peccata tua. Illa respondit: Testor Deum, quia ex quo hic ingressa sum, omnia peccata mea velut sarcinam statui ante oculos meos, emeis, sed flebam semper illa conspiciens.tuam remisit tibi Deus, sed quia horum cogitationem semper habuisti in animo.
Abbreviated transcription (Latin):
quatenur alicui exhlis declataret deuõ
cciplũs antonii. iudit subito in celo lectũ
pͥciosis nestib ornatũ quem tres uirgines
sis metricis. quod cum mane abbar pair re¬
tulisset. cognita dei noluntate abbas pan¬

Expanded text:
quatenus alicui ex eis declararet Deus scipulus sancti Antonii, vidit subito in coelo lectum pretiosis vestibus adornatum, quem tres virgines,sis meretricis est. Quod cum manifeste abbas Paulus retulisset, cognita Dei voluntate abbas Pap
Abbreviated transcription (Latin):
osephus mathiȩ filius ex hiero¬
solimis sacerdos a uespasiano
captus: cum tito filio eiꝰ relictus
ẽ. hic romã ueniens. septẽ libros
iudaice captiuitatis imꝑatorib
patri filioq optulit. qui et bib¬
liothece publicȩ traditi sunt.
et ob ingenii głiam statuã qͦq¬

Expanded text:
osephus, Mattathiae filius, ex Hierosolymis sacerdos, a Vespasiano captus cum Tito filio ejus relictus est. Hic Romam veniens, septem Libros Judaicae captivitatis imperatoribus patri filioque obtulit, qui et bibliothecae publicae traditi sunt, et ob ingenii gloriam statuam q
Abbreviated transcription (Latin):
emporisys
claudii i¬
nt qͥdam
uir de ꝑsi¬
de partibꝰ
cum urore
sua ⁊ filiis¬
maruis. martha. audifax. ⁊ a¬
bacuc. xp̃iani ueri. ad oratio¬
nem apłoꝵ. Et uenientes ro¬
mam. ceperunt corpora scõꝵ ꝑ
carceres:⁊sepulturas conqͥrere.
Et dum frequent sollicite ⁊ curi¬
ose quererent. uenientes incas¬
trum transtyberim in carcerẽ
iuuanarunt liominã uenoralo

Expanded text:
emporibus Claudii t quidam vir de Perside partibus cum uxore sua et filiisMarius, Martha, Audifax et Abacuc, christiani viri ad orationem apostolorum. Venientes Romam, ceperunt corpora sanctorum per carceres et sepulturas conquirere, et dum frequenter, sollicite et curiose quererent, venientes in Castra trans Tiberim, intra carcerem invenerunt homin
Abbreviated transcription (Latin):
suis audifax. ⁊ abatuc. uene¬
runt ad locum ubi corporã
scõꝵ int̾fecta fuerant. una
perunt corpora subtrahere
⁊ sepelire cũ linteaminibꝰ. ⁊ fa¬
cultatibꝰ sis: quia uir locu¬
pler ecat cum filiis suis ⁊ uxo¬
re. Et quantum potuerunt
sepelierunt in cripta iia sa¬
laria: in cliuum cucumetis
Tunc sepelierunt cũ eis quen¬
dam tͥbimum claudii nomine
blastum. Et in eodem loco ui¬
gilias ⁊ ieiunia cum orationi¬
bꝰ multis diebꝰ cum beato ioħe
celebrauert̃. Audiens hec clau

Expanded text:
suis Audifax et Abacuc venesuis Audifax et Abacuc venerunt ad locum, ubi corpora sanctorum interempta fuerant, una perunt corpora subtrahere et sepelire cum linteaminibus et facultatibus suis, quia vir locuplex erat cum filiis et uxore, et, quantum potuerunt, sepelierunt in cripta via Salaria in Clyvum Cucumeris. Tunc sepelierunt cum eis quendam tribunum Claudii nomine. Plastum et in eodem loco vigilias et ieiunia cum orationibus multis diebus cum beato Iohanne celebraverunt. Audiens haec Clau
Abbreviated transcription (Latin):
em poribys
claudii im¬
de partibꝰ
cum urore
sua ⁊ filiis¬
marius. Marcha. audifax. ⁊ a¬
bacuc. xp̃iani ueri. ad oratio¬
mam. ceperunt corpora sc̃oꝵ ꝑ
carceres: i sepulturas conqͥrere.
Et dum frequent sollicite ⁊ curi¬
ose quererent. uenientes incas¬
trum transtyberim in carcerẽ
lem nomine quirinum: qͥ iam
multa uerbera ꝓ nomine xpĩ
ꝑpessus fuerat: ⁊ facultate sua
nudatꝰ. Adquem uenientes
miserunt se ad pedes eiꝰ mariꝰ.
ut oraret ꝓ eis. Et ibi mansert̃
dies.uuͦ. ⁊ ceperunt de factil¬
tatibꝰ suis ministrare beato
quirino. ⁊ lauare pedes eoꝵ
qui in unculis eratit̾ confiric¬
ti ⁊ incapita sua ł filioꝵ suoꝵ
effundere. olem tempore
go. aut incustodia: sine int̃¬
rogatione punitent᷑. Ipło p̃¬
cepto diuulgante tenuit du
salaria: qui harenam fodi¬
entes dampnati fuerant ꝓ
foris muros porte salarie fe
int̾fici. Hoc cum factum
suisset. contͥstati nimis ma¬
riꝰ. ⁊ martha uxor eiꝰ. cũ filiis

Expanded text:
emporibus Claudii de partibus cum uxore sua et filiisMarius, Martha, Audifax et Abacuc, christiani viri ad oratiomam, ceperunt corpora sanctorum per carceres et sepulturas conquirere, et dum frequenter, sollicite et curiose quererent, venientes in Castra trans Tiberim, intra carcerem em nomine Quirinum, qui iam multa verbera pro nomine Christi perpessus fuerat et facultate sua nudatus. Ad quem venientes, miserunt se ad pedes eius Marius ut oraret pro eis. Et ibi manserunt diebus octo et coeperunt de facultatibus suis ministrare beato Quirino et lavare pedes eorum qui in vinculis erant constricti et in capita sua vel filiorum suorum effundere. 2. Eodem tempore go aut in custodia, sine interrogatione punirentur. Ipse, praecepto divulgante, tenuit ducSalaria, qui arenam fodientes dampnati fuerant prforis muros porta Salaria incinterfici. Hoc cum factum fuisset, contristati nimis Marius et Martha, uxor eius, cum filiis
Abbreviated transcription (Latin):
trocinio. felicit remeauit in gal
paucis post transactis diebꝰ.
cõactꝰ a rege. ac sacerdotibꝰ. ep̃c ordi¬
natus est. Acceptoq pontificatꝰ bo¬
plũ p̃bere bonoꝵ oꝑm. Erat autẽ
piissimꝰ: atq om̃i bonitate repletꝰ.
Uultu serens: elemosinis largͦ. Sen¬
su sobriꝰ: corpore castꝰ. atq int̃ diui¬
tes. ⁊ pauꝑes mediꝰ: ita ut pauꝑes
illum quasi pauꝑem aspicerent:
diuites quasi suꝑiorem se estima¬
rent. Uigiliis atq oratiomi dedit᷑:¬
i quos¶ sermone caut᷑
marinos inuenisset: dato p̃cio.
redimebat. Spũaliq eos regene¬
rans lauachro: litteris affatim
inibui p̃cipiebat. p̃missaq lib̾tate:
ꝑdiũ̾sas relinquebat eccłias. Plu¬

Expanded text:
trocinia, feliceter remeavit in Galliis. trocinia, feliceter remeavit in Galliis. paucis post transactis diebus, coactus a rege vel sacerdotibus, episcopus ordinatus est, acceptoque pontificatus hoplum praebere bonorum operum. Erat autem piissimus atque omni bonitate repletus, vultu serenus, elemosinis largus, sensu sobrius, corpore castus adque inter divites et pauperes medius, ita ut pauperes illum quasi pauperem aspicerent, divites vero quasi superiorem se estimarent, vigiliis atque orationi deditus, sermone cautusmarinus invenisset, dato pretio redimebat, spiritalique eos regenerans lavacro, litteris affatim imbui praecipiebat, praemissaque libertate, per diversas relinquebat ecclesias, plu
Abbreviated transcription (Latin):
n qua cellula multis diebus ob
amorem etñe uite cilitio tectꝰ ⁊
cinere: ieiumis attritꝰ. atq media.
sustentauit potiꝰ quam aluit.
Sicq ibidem tͥbꝰ ferme militans
celestiiterum inflaminatꝰ de¬
siderio: incidit ei cogitatio ut ad
limina beatissimorum apłoꝵ petͥ
te. squalida atq deuia lustrans
loca: tandem romam ꝑuenit.
Ibiq scõ satiatꝰ desidio: p̃dulcia
in liminibꝰ apłoꝵ figens oscła.
Diebꝰ eccłiarum dĩ cireuib̾at loca:
cum custo des iuxta morẽ in eccl̃ia
fecissent diligentiam. sc̃s iuir dñi
amandꝰ eg̃dientibꝰ cunctis in eccłia
paululum substitit: ibi ex deuo¬
tione tota nocte uigilare cupieis.
Tum uͦ uiꝰ e custodibꝰ eum inuen¬
tum contemptibilit affectũ inui¬
riis: eiecit extia escłiam. Se¬
dente autẽ eo in extasimentis
in gradibꝰ aute fores eccłie: subito
cationem exercendam reũti de¬
beret admonuit. De qua uisione
sc̃s uir amandꝰ hilarior redditꝰ.
accepta benedictione apłi atq pa¬

Expanded text:
n qua cellula multis diebus ob amorem aeternae vitae cilicio tectus et cinere, ieiuniis attritus atque inedia, sustentavit potius quam aluit, sicque ibidem tribus ferme militans caelesti iterum inflammatus desiderio, incidit ei cogitatio, ut ad limina beatissimorum apostolorumte, squalida atque devia lustrans loca, tandem Romam pervenit, ibique sancto satiatus desiderio, praedulcia in liminibus apostolorum figens oscula, diebus ecclesiarum Dei circuibat loca, cum custodes iuxta morem in ecclesiam fecissent diligentiam, sanctus vir Domini Amandus, egredientibus cunctis, in ecclesia paululum substitit, ibique ex devotione tota nocte vigilare cupiens: tum vero unus e custodibus eum inventum, contemptibiliter affectum iniuriis eiecit extra ecclesiam. Sedente autem eo in extasi mentis in gradibus ante fores ecclesiae, subito cationem exercendam reverti deberet, admonuit. De qua visione sanctus vir Amandus hilarior redditus, accepta benedictione apostoli atque pa
Abbreviated transcription (Latin):
mili ir italli intutuii respicere cg¬
neris: quam nos pia deuotionis cari¬
tate illa uob̃ dirigere studumꝰ. Omp̃s
ds̃ te. tuosq carissimos fr̃s in om̃ibo¬
no ꝓficere faciat: ⁊ ad beatitudinẽ

Expanded text:
fraternitatis intuitu respicere digneris, quam nos pia devotionis caritate illa vobis dirigere studuimus. Omnipotens Deus te tuosque carissimos fratres in omni bono proficere faciat et ad beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ouem querere ꝑdi¬
tam. de celis in hc̃
mundũ ꝑuirgina¬
lem uenerat ute¬
rum. ⁊ tota sue dispensationis. ⁊ nr̃e
salutis ꝑacta plenitudine. cum tũ¬
pho głe eẽt ad sedem pat̃ne maies
defunctum repperit. Et requirens
subtilit. agnouit eodem momento
fuisse illius obitũ: quo uir dñi eiꝰ
cognouit ascensum. Explicit.¬

Expanded text:
ouem quaerere perditam de caelis in hunc mundum per uirginalem uenerat uterum et, tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae maiesdefunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Pet
Abbreviated transcription (Latin):
placabilis & deo placens. hostia uirgi¬
neis manib offertur in templo. Por¬
tatur a parentib a senib expẽctabat᷑
Offerunt ioseph & maria sacrificium
laudis. sacͥficium matutinum sy me¬
on & anna suscipiunt. Ab his uͦuͬ ce
ta sollempnib hodie gaudiis ad me¬
moriam reuocat᷑. Quia gͥ festiuam
hodie & nos ipsi p̃t cetarum consue¬
dum ipsius. & ordinẽ diligentius
intueri. Processuri sumꝰ bini & bi¬
ni. candelas habentes in manib.
ipsasq succensas nec quolibet igne
s qͥ pͥus in eccła sacerdotali henedic¬
cione fuerit consecrat᷑. Ad hec futu¬
ri sunt in ꝓcessione nr̃a nouissimi
pͥmi: & pͥmi nouissum. & cantabimꝰ
Merito sane bini & bini ꝓcedimꝰ. sic enĩ
ob cõminendacionẽ frat̃ne caritatis
& socialis uite. missos a saluatore dis¬
cipulos sacͣ euangelia testantur. Iur¬
bat ꝓcessionẽ si quis solitariꝰ incedere
curat. nec sibi soli nocet. s etiam cete¬
ris ẽ. molestus. hii sunt animales sp̃m¬

Expanded text:
placabilis et Deo placens hostia virgineis manibus offertur in templo, portatur a parentibus, a senibus exspectatur. Offerunt Joseph et Maria sacrificium laudis, sacrificium matutinum; Simeon et Anna suscipiunt. Ab his quatuor ta solemnibus hodie gaudiis ad memoriam revocatur. Quia ergo festivam hodie et nosipsi, praeter caeterarum consuedum ipsius et ordinem diligentius intueri. Processuri sumus bini et bini, candelas habentes in manibus, ipsas quoque succensas, nec quolibet igne, sed qui prius in ecclesia sacerdotali benedictione fuerit consecratus. Ad haec futuri sunt in processione nostra novissimi primi, et primi novissimi: et cantabimus Merito sane bini et bini procedimus: sic enim ob commendationem fraternae charitatis et socialis vitae missos a Salvatore discipulos Evangelia sacra testantur . Turbat processionem, si quis solitarius incedere curat: nec sibi soli nocet, sed etiam caeteris est molestus. Hi sunt qui s
Abbreviated transcription (Latin):
Rãs redemptori nr̃o qͥ tam
copiose p̃uenit nos in bene¬
dictionib dulcedinis sacͣ¬
mentis infantie sue gaudia nr̃a
multiplicans. Celebrata siqͥdem
aparicione euis. festꝰ hodie nob̾ oblatio¬

Expanded text:
as Redemptori nostro, qui tam copiose praevenit nos in benedictionibus dulcedinis, sacramentis infantiae suae gaudia nostra multiplicans. Celebratis siquidem Apparitione ejus, fest
Abbreviated transcription (Latin):
nos pauca de plurimis huiꝰ
uiri miracłis uł oꝑibꝰ bonis
ut ualuimꝰ scͥptis in didimꝰ.
Cetertim si omia bona que egio
stilo ꝓsequentes menbranis
inserere studuissemus: enor¬

Expanded text:
nos pauca de plurimis huius viri miraculis vel operibus bonis, ut valuimus, scriptis indidimus. Ceterum, si omnia bona quae egit stilo persequentes, membranis inserere studuissemus, enor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire uequeam: tam̃ ꝓut dñs
uires in fuderit. pauca epluribꝰ
cursim succincteq ⁊ut ita dicam.
breuit agg̾di conabor. Indignũ ẽ
enim ut de tantouiro silere qͥs au¬
deat: dum pius rerum arbit talẽ
in eccłiastice culture campo. culto¬
rem instituit. ꝑ quem agrum ip¬
sius utenta oꝑatione sidi rastro
colenti. ad centem numeri reditũ.
xp̃i seges excresceret. Satis enim
sunt sollicita circa humanum ge¬
nus iiense durinitatis ꝓusura
remedia: dum talem ad ullumina¬
tionẽ patrie dignatꝰ est dirigere.
misclĩa consulente. Et licet longe
lateq ꝑ rumigerulos fauores di¬
uulgare noluerit. tamen ut alt:
ipsa ueritas. cnuitas in monte posi¬
ta latere non potint. Et quod mͥ
pace scõrum om̃iũ liceat confiteri:
nulli ẽ scd̾s in meritis eoꝵ quoꝵ
agnouimus uirtutes. Igit᷑ ne ꝓ¬
lixa oratio horrorem incũtiat. ge¬
neretq ut assolet legenti fastidiũ.
serit. aut circa beatum fĩnem
qualis extiterit. ł qualit̃ rigorẽ

Expanded text:
enire nequeam, tamen, prout Dominus vires infuderit, pauca e pluribus cursim succincteque et, ut ita dicam, breviter aggredere conabor. Indignum est enim, ut de tanto viro silere quis audeat, dum plus rerum arbiter talem in ecclesiasticae culturae campo cultorem instituit, per quem agrum ipsius intenta operatione fidei rastro colenti ad centeni numeri redditum Christi seges excresceret. Satis enim sunt sollicita circa humanum genus inmensae divinitatis provisura remedia, dum talem ad inluminationem patriae dignatus est dirigere, misericordia consulente, et licet longe lateque semper rumigerulus favores divulgare noluerit, tamen, ut ait ipsa veritas, civitas in monte posita latere non potuit. Et, quod mihi pace sanctorum omnium liceat confiteri, nulli est secundus in meritis eorum, quorum agnovimus virtutes. Igitur, ne prolixa oratio horrorem incutiat generetque, ut adsolet, legenti fastidium, piscopatum gesserit, aut circa beatum finem qualis extiterit, vel qualiter rigorem
Abbreviated transcription (Latin):
quod dictum ẽ in lege dñi. par
turturum. aut duos pullos co¬
culum peꝑiss: ipsa ab ingressu
templi mulier ꝑ quadraginta
dies abstineret. Postea ueniens ad
simul & turturẽ. uł columbam.
Qui uͦ ñ sufficeret ad offerendum
agnum: duos turtures. aut duos
pulos columbe. offerret. Dñs igit᷑¬

Expanded text:
quod dictum est in lege Domini, par turturum, aut duos pullos coculum peperisset, ipsa ab ingressu templi per quadraginta dies abstineret; postea veniens ad simul et turturem, vel columbam. Qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos turtures, aut duos pullos columbarum offerret. Dominus igit
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimus atq religiosulimuss. ac¬
tame partibꝰ haut ꝓcul a maris
oceam litore. ex.xp̃ianis atq in¬
clitis parentibꝰ editus puerẽ

Expanded text:
issimus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut procul a maris Oceani litore ex christianis atque inclitis parentibus aeditus puer
Abbreviated transcription (Latin):
cione fuerit consecrat᷑. Ad hec futu¬
ri sunt in ꝓcessione nr̃a nouissimi
pͥmi: & pͥmi nouissimi. & cantabimꝰ
Merito sane bini & bini ꝓcedimꝰ. sic enĩ
ob cõminendacionẽ frat̃ne caritatis
& socialis uite. missos a saluatore dis¬
cipulos sacͣ euangelia testantur. lur¬
bat ꝓcessionẽ si quis solitariꝰ incedere
curat. nec sibi soli nocet. s etiam cete¬
ris ẽ. molestus. hii sunt auimales sp̃m¬

Expanded text:
tione fuerit consecratus. Ad haec fututione fuerit consecratus. Ad haec futuri sunt in processione nostra novissimi primi, et primi novissimi: et cantabimus Merito sane bini et bini procedimus: sic enim ob commendationem fraternae charitatis et socialis vitae missos a Salvatore discipulos Evangelia sacra testantur . Turbat processionem, si quis solitarius incedere curat: nec sibi soli nocet, sed etiam caeteris est molestus. Hi sunt qui s
Abbreviated transcription (Latin):
Rãs redemptori nr̃o qͥ tam
copiose p̃uenit nos in bene¬
dictionib dulcedinis sacͣ¬
mentis infantie sue gaudia nr̃a
multiplicans. Celebrata siqͥdem¬
paulo ante natiuitate. circuncisione.
aparicione euis. festꝰ hodie nob̾ oblatio¬
nis ipsius dies illux̃. Hodie namq sisti¬
tur creatori. fructꝰ t̾re sublimis. hodie
placabilis & deo placens. hostia uirgi¬
neis manib offertur in templo. Por¬
tatur a parentib a senib exp̃ectabat᷑.
Offerunt ioseph & maria sacrificium
laudis. sacͥficium matutinum sỹ me¬
on & anna suscipiunt. Ab his uͦuͬ ce
ta sollempnib hodie gaudiis ad me¬
moriam reuocat᷑. Quia gͥ festiuam
hodie & nos ipsi p̃t cet̃arum consue¬
tudinẽ sollempnitatũ acturi sumꝰ
ꝓcessionẽ. ñ uutile arbitror. ẽẽ. mo¬
dum ipsuis. & ordinẽ diligentius
intueri. Processuri sumꝰ bini &̾ bi¬
ni. candelas habentes in manib.
ipsasq succensas nec quolibet igne
s qͥ pͥus in eccła sacerdotali benedic¬

Expanded text:
as Redemptori nostro, qui tam copiose praevenit nos in benedictionibus dulcedinis, sacramentis infantiae suae gaudia nostra multiplicans. Celebratis siqupaulo ante Nativitate, Circumcisione et Apparitione ejus, festus hodie nobis oblationis ipsius dies illuxit. Hodie namque sistitur Creatori terrae fructus sublimis; hodie placabilis et Deo placens hostia virgineis manibus offertur in templo, portatur a parentibus, a senibus exspectatur. Offerunt Joseph et Maria sacrificium laudis, sacrificium matutinum; Simeon et Anna suscipiunt. Ab his quatuor ta solemnibus hodie gaudiis ad memoriam revocatur. Quia ergo festivam hodie et nosipsi, praeter caeterarum consuetudinem solemnitatum, acturi sumus processionem, non inutile arbitror modum ipsius et ordinem diligentius intueri. Processuri sumus bini et bini, candelas habentes in manibus, ipsas quoque succensas, nec quolibet igne, sed qui prius in ecclesia sacerdotali benedic
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimus atq religiosislimis. aqͥ¬
tanie partibꝰ haut ꝓcul a maris
oceani litore. er. xp̃ianis atq in¬
clitis parentibꝰ editus puer ẽ.
Dat̾ eius seremis nomine: geni¬
tͥe uͦ amantia uocabatur. Sedcũ
iam adolescentiam transiens in ro-¬
bur migraret uirile. ⁊ in modicis
desideriis in xp̃i flagraret amore.
patͥam. parentesq relinquens. oĩã
insulam que a litoie oceaui maris
quadraginta distat milibꝰ. felici
nauigans cur su: tandem portũ
monasterii petiit. ibiq a frĩbꝰ spi¬
ritualibꝰ. cum magno recept᷑ est
gaudio. Et quia sacras ab infan¬
tia clidicerat litteras. ex hoc ma¬
iori desiłio snccensus. ampluis
cotidie nicłi rebꝰ crescebat.
uadam igitur die dum ei afrĩ¬
bus imꝑãtum fuisset. ut obe¬

Expanded text:
issimus adque religiosissimus Aquitaniae partibus aut procul a maris Oceani litore ex christianis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam adulescentiam transiens, in robur migraret virile et inmodicis desideriis in Christi flagraret amore, patriam parentesque relinquens, Ogiam insulam, quae a litore Oceani maris quadraginta distat milibus, felici navigans cursu, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc maiori desiderio succensus, amplius cotidie in Dei rebus crescebat. 2. Quadam igitur die, dum ei a fratribus imperatum fuisset, ut ob
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃u xp̃i. fuit quidam miles
centurio. nomine longinus :¬
nice astans. iussus a pontio
pilato preside. latus domini
lancea pungens aꝑuit. Et ui¬
dens signa que fiebant ꝓꝑter
dominũ iħm crucifixum. so¬
cõmotam. credidit in dñm
iħm: et ꝑcutiens pectus suũ.¬
magna uoce dicebat. Uere fi
lius dei est iste. Et post hec re¬
cedeus de militia instruebatur
domini preceptis: audiens a¬

Expanded text:
illis fuit quidam milis Centurio nomine| longinus ni adstans usus| a poncio pilato . praeside latus domini lancea| percuciens aperuit . et uidens signa que| fiebant propter dominum crucefixum. Socommuta crededit in dom et percutiens pectus suum| uoce magna dicebat. Vere dei filius est hic . et post| hec recidens de milicia instruebatur domini praeceptis.| Audiens
Abbreviated transcription (Latin):
opus hoc id ÷ uite extorquende pa¬
raret: semꝑ aiebat. O eatissime paule:
esto adiutor ms. D eniq expedito iã
laqueo cum uehementius urgeretur
abumbra ut collum immitteret: su¬
bito affuit alia umbra huic similis:
dicens ei que cum homine erat. fuge
miserrune. Enpaulum apłm huc
uenientem. Inuocatus enim ab hoc
homine. ecce ad est. Tunc euanescen¬
tib umbris hic ad sensum suum re¬
uetsus ẽ: et crutẽ uirtutis dominice¬
pector nutanti depingens. penitentiam a
gens. lacͥmarum ymbre ꝑfusus aiebat cur
ista temptassec. Unde mauifestum ẽ hũc
cundemq hominẽ ꝑ uirtutẽ beati apłi
ab hoc seuȩ mortis p̾cipitio fuisse salua

Expanded text:
opus hoc, id est vitae extorquendae, paopus hoc, id est vitae extorquendae, pararet, semper agebat: 'Beatissime Paule, esto adiutor meus!' Denique expedito iam laqueo, cum vehementius urgueretur ab umbra, ut collum inmitteret, subito adfuit alia umbra huic similis, dicens ei quae cum homine erat: 'Fuge miserrime! En Paulum apostolum huc venientem! Invocatus enim ab hoc homine, ecce adest!' Tunc evaniscentibus umbris, hic ad sensum suum reversus et crucem virtutis dominipectori nutanti depingens, paenitentiam, genis lacrimarum imbre perfusis, agebat, cur ista temptasset. Unde manifestum est, hunc eundemque hominem per virtutem beati apostoli ab hoc saevae mortis praecipitio f
Abbreviated transcription (Latin):
aulus inquit apłs post reuo¬
lutum anni circulum. ipsa die
qua petrus apłs passus aput urbẽ
romam. gladio ꝑ cussus occubuit. Ex
cuius sacro corpore: Lac deflixit et
aqua. Nec mirum si lac eiꝰ manauit
excorpore: qui gentes in credulas et
parturiuit et peꝑit. ac lacte spũali
nutritas ad cibum solidum scriptura¬
rum scãrum opaca reserando ꝑduxit.
De cuius uirtutib multa quidẽ audi¬
uimꝰ: sed de plurimis unum tantum
miraculũ studuimus declarare.
actum ẽ autẽ in quodã loco ut
homo laqueum sibi ad extor¬
quendã uitam instigante diabolo re¬
p̾pararet. Cumq secretum cellulȩ in
qua hȩc ageret repꝑisset: fune trabi
transmissom laqueum cȩpit in nect̾e
Nom̃ tamen semꝑ pauli apti in uo-¬
cabat dicens. Ad iuiua me scę paule.
Et ecce umbra squalida atq fune¬
sta. que nichil magis uultum quã
diabolũ simulabat apparuit ei: hor¬
tans hac dicens. Eia age. ne moreris.
exple celerius que cepisti. At ille cũ

Expanded text:
aulus vero apostolus post revolutum anni circulum ipsa die, qua Petrus apostolus passus, apud urbem Romam gladio percussus occubuit. Ex cuius sacro corpore lac defluxit et aqua. Nec mirum, si lac eius manavit ex corpore, qui gentes incredulas et parturivit et peperit ac lacte spiritali nutritas ad cibum solidum Scripturarum Sanctarum opaca reserando perduxit. De cuius virtutibus multa quidem audivimus, sed de plurimis unum tantum miraculum studuimus declarare. Factum est autem in quodam loco, ut homo laqueum sibi ad extorquendam vitam, instigante diabolo, praepararet. Cumque secretum cellulae, in qua haec ageret, repperisset, funem trabi transmissum, laqueum coepit innectere, nomen tamen semper Pauli apostoli invocabat, dicens: 'Adiuva me, sanctae Paulae!' Et ecce umbra squalida atque funesta, quae nihil minus vultu quam diabolum similabat, apparuit ei, hortans ac dicens: 'Heia, age, ne moreris; expeti celerius quae coepisti'. At ille cum
Abbreviated transcription (Latin):
lexander natione romanus.
expatre alexandro. de regione
caput tauri. sedit annos .x. menses
miscuit passionem domini in p̾di¬
catione sacerdotum. quando misse
cȩlebrantur. Martyrio coronatur:
et cum eo euentius p̃rbt̃. et theo¬
dulus diaconus. Hic constituit aꝗͣ
sparsionis cum sale benedici in ha¬
bitaculis hominum. Hic fecit ordi¬
nationef .iii. ꝑ mensem decembriũ. pr̃¬
uia numentana. ubi decollatus ẽ. ab ur¬
be roma ñ longe miliario septimo.dͦ.
noñ oai: et cessauit episcopatꝰ dies

Expanded text:
LEXANDER, natione Romanus, ex patre Alexandro, de regione Caput Tauri, sedit annos XII, menses miscuit passionem Domini in predicacionem sacerdotum, quando misse celet cum eo Eventius presbyter et Theodorus diaconus. Hic constituit aquam aspersionis cum sale benedici in habitaculis hominum. Hic fecit ordinationes tres per mensem Decembrem; previa Numentana, ubi decollatus est, ab urbe Roma non longe, miliario VII., V. nonas Maii. Et cessavit episcopatus dies
Abbreviated transcription (Latin):
lexander natione romanus.
expatre alexandro. de regione
caput tauri. sedit annos .x. menses
miscuit passionem domini inp̃di¬
catione sacerdotum. quando misse
cȩlebrantur. Martyrio coronatur:
et cum eo euentius prbt̃. et theo¬
dulus diaconus. Hic constituit aqͣ
sparsionis cum sale benedici in ha¬
bitaculis hominum Hic fecit ordi¬
nationes.iii. ꝑ mensem detembriũ. pr¬
uia numentana. ubi decollatus ẽ. ab ur¬
be roma ñ longe miliario septimo.uͦ.
noñ Mai: et cessauit episcopatꝰ dies

Expanded text:
lexander, natione Romanus, ex patre Alexandro, de regione caput Tauri, sedit annos decem, menses miscuit passionem Domini in predicacionem sacerdotum, quando misse celet cum eo Eventius presbyter et Theodorus diaconus. Hic constituit aquam aspersionis cum sale benedici in habitaculis hominum. Hic fecit ordinationes tres per mensem Decembrem; prvia Numentana, ubi decollatus est, ab urbe Roma non longe, miliario VII., V. nonas Maii. Et cessavit episcopatus dies
Abbreviated transcription (Latin):
silendum putaui: quod reliquie eiꝰ
ab incendio hostilitatis erepte aqͦdã
homine in lemouicinum delate st̃
Qui cum sepus ad moneret᷑ ꝑuisum
nt easdem aridio abbati defferrec:
nec itissionem impleret: ipse cum cõ¬
iuge et omni familia egrotare cepit.

Expanded text:
silendum putavi, quod reliquiae ejus silendum putavi, quod reliquiae ejus ab incendio hostilitatis ereptae, a quodam homine in Lemovicinum delatae sunt. Qui cum saepius admoneretur per visum, ut easdem Aredio abbati deferret, nec jussionem impleret, ipse cum conjuge et omni familia aegrotare coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
nomine consecratum: quo d ꝑ
incuriam longinqui tꝑis ualde de tec¬
tum erat. Quod cum renouare lociin¬
cole uellent: siluas adeunt: incisa le¬
uigataq ligna trabes effitiunt: im¬
positisq plaustris ad locum ex hibent
Quib ꝑ humum ad ordinẽdum exten¬
sis: una breuior est reꝑta. Statimq sa¬
cerdotis animum qui hȩc insistebat:
dolor maximꝰ attigit. et flens ualde
quid ageret. quo se uerteret ignora¬
bat. Tunc intuens roborem breuiorẽ:
ait. O laurenti beatissime appositꝰ¬
Crescere plus meruit: succisa securib arbor.
Et didicit sicca. longior esse coma.n¬
d& recisa fuit: popłis fert inde salutem.
Si uenit intrepidus : lumina cetus habet.
ulto plures ex inde scͥpsit uersicu¬
los quosego p̃t̾misi : hos tantum
pro testimoino uiri scribens. Acta sũt
autem apud brionas italiȩ castrum.
Namuidi ego hominem qui grauiter
dentium dolore laborans. acceptam
de hoc ligno a sacerdote particulã:
statim ut dentem tetigit. dolore pro¬
tinus caruit.¬

Expanded text:
nomine consecratum, quod per incuriam longinqui temporis valde detectum erat . Quod cum renovare loci incolae vellent, silvas adeunt, incisa levigataque ligna, trabes efficiunt, impositasque plaustris ad locum exhibent. Quibus per humum ad ordiendum extensis, una brevior est reperta: statimque sacerdotis animum qui ad haec insistebat dolor maximus attigit, et flens valde, quid ageret, quo se verteret, ignorabat. Tunc intuens roborem breviorem, ait: O Laurenti beatissime, appositCrescere plus meruit succisa securibus arbor; Et didicit sicca longior esse coma, Unde recisa fuit. Populis fert inde salutem; Si venit intrepidus, lumina caecus habet. Multo plures exinde scripsit versiculos, quos ego praetermisi, hos tantum pro testimonio veri  Al. viri scribens. Acta sunt autem haec apud Brionas Italiae castrum. Nam vidi ego hominem, qui, graviter dentium dolore laborans, accepta de hoc ligno a sacerdote particula, statim ut dentem attigit, dolore protinus caruit.
Abbreviated transcription (Latin):
GLTYR Martinys sabariȩ pannoniarum oppido ori¬
undus fuit. sed intra italiam ticini iis est. Parentib
scđm scłi dignitatem non infimis: gencilibꝰ tam̃. Pater eiꝰ
miles primũ. post tribunus militum fuit. Ipse armatam
militiam in adolescentia secutus: inter seolares alas sub
rege constantio. dein sub iuliano cesare militauit. Non
tamen sponte : qͥa aprimis fere annis. diuina potiꝰ serui¬
tute saera illustris pueri spirauit infantia. Nam cũ e̾ẽt.
annoꝵ decem: inuitis parentibꝰ ad eccłam confugit. seq
catecuminum fieri postulauit. Mox mirum in modum
totus in di oꝑe conuersus : cũ ẽẽt. annoꝵ .xii. heremum
concupiuit. Fecissetq uotis satis: si ętatis infirmitas n
obstitisset. Animus tam̃ aut eirca monasteria. aut circa

Expanded text:
gitur Martinus Sabaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa
Abbreviated transcription (Latin):
MTRADIDERUNT PARIEHIO IRTBUNIO
conditos diaconus syxti. in custodia teneretur. lunc
deciis gauisus. ẽ. ualde. & fecit sibi beatũ laurentiũ
prosentari. Qu̾e ita aggreditur Decius cȩsas. dicens.
Ubi sunt thesauri ȩccłiȩ. quos apud te cognouimus. eẽ.
reconditos: Beatus las Rentius non respondũ ei uliũ¬
uerbum. E odem die tradidit eum Decius cesas ualeriano
prefecto dicens. Exquire thesauros diligenter & sacrificet
diis. Q đ si noluerit sacrificare: duiersis eum tormentis
interfice. notuer FUNe ualerianus dedit eum citi¬
dam uicario in custod̾iam. nomine ypolito. Ille uͦ beatũ
labR entium reclusit in carcere cum multis. E rat ibi homo
incustodia multo temꝑe gentilis nomine lxcillus. gui¬
plorando amissis ocłis cȩcus factus fuerat. Dirxit autem¬

Expanded text:
tradiderunt eum partenio tribuno| conditos diaconus xisti .| in custodia teneretur; Tunc decius gauisus est ualde . et fecit sibi beatum| laurentium praesentari . quem ita adgreditur . decius cesar dicens; Vbi sunt thesauri| quos apud te cognouimus esse reconditos? Beatus laurentius non respondit ei ullum| Eadem die tradidit eum decius cesar ualeriano praefecto dicens; Exquire thesauros| diligenter et sacrificet diis; Quod si noluerit sacrificare . diuersis eum tormentis inter| fice; Tunc ualerianus dedit eum cuidam uicario in custodiam nomine ypolito;| Ille uero beatum laurentium reclusit in carcerem . cum multis; Erat autem ibi homo| in custodia multo tempore gentilis . qui plorando amissis oculis . cecus factus fue| rat lu
Abbreviated transcription (Latin):
audiens scãm opinionem uirginis dõ dicatȩ
aGathȩ: multifaria intentione ꝑquirebat.
ut ad eam ꝑtingeret. ꝑ singula enim cri¬
mina mentis suę. singłorum inse uitiorum
suam
opinionẽ extendere: nobilissimis ort̃
natalib di fa famulam fecit artari. Ut qui erat
legener & ignotus: ꝑ hoc sonaret apud aures uulgi
d̃ tantus. eẽt. actalis : qui posset etiam spectabilium
ibi subiugare ꝑsonas. Ut libidinosus autẽ adͦspectui
urginis pulcherrimȩ ocłorum suorum concupiscentiar
ominouebat. & ut auarus ad facultates enis cupidita¬

Expanded text:
audiens sanctam| opinionem uirginis d\e/o dicate agathae| multefaria intentione perquirebat . | ut ad eam pertingeret per singulam enim| criminam mentis suae . singulorum in se| uiciorsuam opinionem extendere| fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas. Vt libidi| nosus autem . adspectum uirginis pulcherrime oculorum| suorum concupiscentia commouebat . et ut auaris ad fa| cultates eius cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
UM adhuc mundus errorum tenebris inuolutus
claritatem uerȩ lucis penitꝰ ignoraret. & antiqui
hostis uersutia in humano genere qͦd sibi a primo
parente subdiderat crassaret᷑. honorq creatoris
creaturȩ potius quã ereatori famularet᷑. scilicet¬
ua unusquisq uel ex mortius hominibꝰ uel ex insensibili ma¬
ria deos quos adoraret fingebat. ds om̃ps humanos mise¬
itus errores ne sua in ȩternũ factura periret: uerbum suũ
quale sibi atq coeternũ ꝑ uterũ intaetȩ uirginis pro scłi ui
i uerũ hominem ad humanos ꝓduxit aspectus. Sin deitatis
atura non imminuta humanitate tamen nr̃a absq peccati no¬
o ueraciter assumpta. inter homines conuersatꝰ est. prȩbens

Expanded text:
um adhuc mundus errorum tenebris involutus claritatem verae lucis penitus ignoraret, et antiqua hostis versutia in humano genere, quod sibi a primo parente subdiderat, grassaretur, honorque Creatoris creaturae potius quam Creatori, famularetur; quia scilicet unusquisque vel ex mortuis hominibus, vel ex insensibili materia deos, quos adoraret, fingebat; Deus omnipotens humanos miseratus errores, ne sua in aeternum factura periret, Verbum suum aequale sibi atque coaeternum, per uterum intactae virginis pro saeculi vita verum hominem ad humanos produxit aspectus. Qui divinitatis natura non imminuta, humanitate tamen nostra absque peccati naevo veraciter assumpta, inter homines conversatus est, praebens
Abbreviated transcription (Latin):
miano imꝑatorib ita cariis erat in omnib: ut pͥncipatum
ei primȩ cohortis traderent & suo eum conspectui iuberent
semꝑ astare. Erat enim uir totius prudentiȩ. in sermone
uerax. in iudicio iustus. in consilio ꝓuidus. in commisso
fidelis. in int̾uentu strenuus. inbonitate conspicuus. in
uniuersa morum honestate prȩclarus. Hunc milites ac
si patr̃e uenerabantur. hunc uniuersi qui prȩ erant pa¬
latio carissimo uenerabantur affectu. Erat enim uerus di
cultor. & necesse erat ut quẽ ds ꝑfuderat gr̃a: ab omnib
s a gebat quatinus hoc sacrilegis regib ẽẽt. occultum.
non passionis timore ꝑt̾ritꝰ. nec patrimonii sui amore con-¬
strictus. Sed ad hoc tantum sub clamide terreni imꝑii
xp̃i militem tegebat absconditum: ut xp̃ianorum animoᷤ
quos intormentis uidebat deficere confortaret. & do red¬
deret animas quas diabolus conabatur auferre. Deniq¬

Expanded text:
miano imperatoribus ita charus erat, ut principatum ei primae cohortis traderent, et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir totius prudentiae, in sermone verax, in judicio justus, in consilio providus, in commisso fidelis, in interventu strenuus, in bonitate conspicuus, in universa morum honestate praeclarus. Hunc milites ac si patrem venerabantur; hunc universi, qui praeerant palatio, charissimo venerabantur affectu: erat enim verus Dei cultor, et necesse erat ut, quem Dei perfuderat gratia, ab omnibus sed agebat quatenus hoc sacrilegis regibus esset occultum, non passionis timore perterritus, nec patrimonii sui amore constrictus, sed ad hoc tantum sub chlamyde terreni imperii Christi militem agebat absconditum, ut Christianorum animos, quos inter tormenta videbat deficere, confortaret, et Deo redderet animas quas diabolus conabatur auferre. 3. Deniq
Abbreviated transcription (Latin):
Eco Riam beatiarchangłi mychaelis toto orbe Gaho¬
uenerandam. ipsius & opere condita & conseerata no¬
mine demonstrat ȩccłia. Quȩ non metalloꝵ fulgo¬
re. sed priulegio est commendata signoꝵ. Uili facta sce-¬
mate. sed cȩlesti predita uirtute. ut pote quam fragilitatis
humanȩ memor archangłs e cȩlo ueniens: ad ꝑmerendam
ibi mortalibus suꝑnoꝵ societatem propria sua manu con¬
dere dignatꝰ est. In uertice siquidem montis excelsi posita:
de corpore eiusdem sari speluncȩ iustar prȩcauata ostendit᷑.
Est aut̃ locus in campaniȩ fiuibꝰ. ubi inter sinum adriaticũ
& montem garganum ciuitas sipontus posita est. qui a me
cumine supremo beati archangłi quam prȩfatus sum gestat
eccłam. Hanc mortalibꝰ hoc modo cognitam: libellus in e-¬
adem ȩccła positus indicat. Erat in eadem ciuicate p̾̃diues¬

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam, ipsius et opere condita, et consecrata nomine demonstrat ecclesia, quae non metallorum fulgore et privilegio commendata est signorum. Vilifacta schemate, sed coelesti praedita virtute, utpote quam fragilitatis humanae memor archangelus e coelo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum societatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdem saxi speluncae instar praecavata ostenditur. Est autem locus in Apuliae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita est. Qui mons cumine supremo beati archangeli, quam praefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam, libellus in eadem ecclesia positus indicat. Erat in ea civitate vir praed
Abbreviated transcription (Latin):
ł RONIMs prbr in oppido stridonis quod a gothiseuer¬
sum dalmatiȩ quondam pannoniȩq confinium fuit: patre
eusebio natus est. Uestem xp̃i puer romȩ suscepit. ibiq lit¬
teris grecis aclatinis apprime eruditus est. In arce quide
gramatica donatum habuit prȩceptorem. in rethori ca

Expanded text:
eronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica
Abbreviated transcription (Latin):
festum sacratissime uirginis as¬
Netis celebremus. Hinc p̾salmi re¬
sonent. in de concrepent lectiones.
Hinc popłorum turbȩ lȩtentur.
inde sulleuentur pauꝑes xp̃i.¬
Omnes gͦ gratulemut in domino. & ad ȩdificatio.¬
nem uirginum qualiter passa sit aGNES beatissima
ad memoriam reuocemus. Temꝑe illo erat quȩ dam
uirgo romȩ. nobilis generis orta natalib nomine am¬
nes. que cerrans contra principes & potestates tenebra¬
rum: tercio decimo ȩtatis suȩ anno mortem ꝑdidit &
uitam inuenit. quia solum uitȩ dilexit auctorem.
Infantia computabatur in annis. s erat senectus m̃tis
immensa. Corꝑe quidem iuuencula. s animo caNa.
adamatur. Quius parentes cum requisset & in¬
uenisset: cępit plura offerre & ampliora ꝓmittere.
Deniq deculerat secum prȩciosissima ornament a.¬

Expanded text:
festum sacratissimae uirginis . celebremus .| hinc psalmi resonent Inde concrepent lectiones| Hinc populorum turbae laetantur . inde sub| leuantur pauperiOmnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam revocemus. Tempore illo erat quaedam virgo Romae nobilibus orta natalibus, nomine Agnes, quae certans contra principes et potestates tenebrarum, tertiodecimo aetatis suae anno mortem perdidit, et vitam invenit; quia solum vitae dilexit Auctorem. Infantia quidem computabatur in annis, sed erat senectus mentis in moribus: corpore quidem juvencula, sed animo cana. adamatur. Cujus parentes cum requisissent, et invenissent, coeperunt pulchra offerre, et pulchriora promittere. Denique detulerant secum pretiosissima ornamenta
Abbreviated transcription (Latin):
tius galliȩ & germaniȩ terminos pene irremediabili¬
ter occupauerat: ꝓuideret ariete tali destruere. tan¬
toq peritissimȩ eloquentiȩ spiculo gentilitatem ꝑfodi.
quo ante ut munitissima defensione erat solita gra¬
tulari. atq omẽm hanc galliam ipsius dẏonisii apo¬
stolatu disponeret sulleuari. quam mercurio de mo¬
nica seruitute constabat miserabiliter a neillari:
beati clementis cor tetigit. & ut istius modi uerbis
sis dominicȩ sationis. & quam pauei sunt operarii.¬

Expanded text:
tius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabilitius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius modi verbis sis Dominicae sationis, et quam pauci sunt operarii
Abbreviated transcription (Latin):
RECIOSYS deniq dyonisius cum arcis romane
mȩnibus sui auspice xp̃o prȩsentiam intulit:
qm̃ fidei necessitas & ad suscipiendum di uerbũ
euidentis ingentibus quas ꝑtransierat hostis
apercio morosius eum detinuit. beatum clementem
nantem inuenit. Aquo idem gloriosus dñi atheni¬
ensis archiepiscopus dẏonisius mox ut se potuerunt
inuicem salutare: digno est eum honore susceptus.
& pro sanetitatis ac erudicionis suȩ reuerentia. seu
anterioris fraternitatis coniunctione: loeo maximȩ
uenerationis est habitus. Cum quo etiam ꝓ mutua
collocutione a postolicarum sanctionum. & dulcedine
spũalis dilectionis. aliquandiu familiarissimȩ con¬
uersatus est : atq in ͤ modici amoris uterq uinculis
sese constrinxerunt. Sed eumds om̃ps ueri solis dñi
scilicet iħu xp̃i. radio splendidissimo & orientali id est
seissimo dẏonisio occidentales tenebras uellet sua grã
illustrare. & murum ualidissimum infidelitatis qui co¬

Expanded text:
retiosus denique Dionysius, cum arcis Romanae moenibus sui auspice Christo praesentiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas pertransierat, ostii apertio eum morosius detinuit, beatum Clementem rnantem invenit. A quo idem gloriosus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens veri Solis, Domini scilicet Jesu Christi, radio splendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui to
Abbreviated transcription (Latin):
omino scõ et aplicis meri¬
tis reuerentissime p̃conan¬
do domino domitiano pape:
fortunatus ur̃. Memini uir

Expanded text:
OMINO SANCTO ET APOSTOLICIS MERITIS REVERENTISSIME PRAECONANDO DOMNO DOMITIANO PAPAE FORTVNATVS VESTER. Memini, vir