comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ colorem marinis e conculis tinctam. nemo
fere qui dubitet. Nam conchilia ferro circun¬
cisa. lacrimas. purpurei coloris. quib lana tin¬
guatur emittunt. Byssus ueto genus ẽ qd̾dã
lini. nunium candidi et mollissimi. qd̃ greci
papaten uocant. Ammonuerat gͦ dominus
supta: facere amicos de mammona inqui¬
tatis. qui cum ab hac uita defecerimus. recipi¬
ant nos in eterna tabernacula. Qd̃ audien¬
tes pharisei: deridebant. Uerum ille que pro¬
posuerat exemplis astruens: ostendit id co
diuitem purpuratum in remediabilit̾ apud
inferos tortum. quia pauꝑem lazarum. a qͦ
in uite tabernacula recipi posset: amicum
sibi factre neglexerat. Non nulli autem putant
precepta ueteris testamenti districtiora ẽe
quam noui: s hii nimirum inꝓuida conside¬
ratione falluntut. In illo enim non tenatia
s rapina multatur. Ibi res iniuste sublata:
testitutione quadrupli punitur. hic autẽ

Expanded text:
esse colorem, marinis e conchyliis tinctam, nemo esse colorem, marinis e conchyliis tinctam, nemo fere qui dubitet. Nam conchylia ferro circumcisa lacrymas purpurei coloris, quibus lana tingatur, emittunt. Byssum vero, genus est quoddam lini, nimium candidi et mollissimi, quod Graeci πάπατιν vocant. Admoverat ergo Dominus supra facere amicos de mammona iniquitatis, qui cum ab hac vita defecerimus, recipiant nos in aeterna tabernacula: quod audientes Pharisaei deridebant. Verum ille quae praeposuerat exemplis astruens, ostendit ideo divitem purpuratum, irremediabiliter apud inferos tortum, quia pauperem Lazarum, a quo in vitae tabernacula recipi posset, amicum sibi facere neglexerat. Nonnulli autem putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi, sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur, ibi res injuste sublata restitutione quadrupli punitur, hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
quin omnia recapitulentur in cuangelio.
Et tam̃ lex et ꝓpħe usq ad ioħem: quia non
potuit ultra uenturum ꝓpħari. quẽ ioħ̃is
preconio iam uenisse clarebat. Omnis qui di¬
mictit gxorem suam. et ducit alteram: mecha¬
tut. et qui duissam a uiro ducit: mechatur.
Quod de lege imꝑpetuum non uolanda pre¬
dixerat uno exempli gr̃a de illa. sumpto tes¬
timonio conficmat ut ex hoc uno discerent
etiam in ceteris eum non ad soluenda s ad
implenda legis decreta uenisse. Cuiꝰ expositi¬
onem testimonii sqͥuis plenius uidere desidi¬
tat: non nr̃a s maiorum monumenta secu¬
tetur Beatissimi &ẽ enuim patres. augustinus
in libro de sermone dñi in monte. primo ie¬
ronunus et ambrosuis in commentariis
tuangelistarum mathei et luce. s et alii quã
plurimi in suis quiq opusculis. de illo satis
suꝑq dixecunt. Homo quidam erat diues. &
induebatur purpura et bysso. et epulabat᷑
cotidie splendide. Purpuram regii habitus

Expanded text:
quin omnia recapitulentur in Evangelio. quin omnia recapitulentur in Evangelio. Et tamen lex et prophetae usque ad Joannem, quia non potuit ultra venturum prophetari quod Joannis praeconio jam venisse clarebat. Omnis qui dimittit uxorem suam, et ducit alteram, moechatur, et qui dimissam a viro ducit, moechatur. Quod de lege in perpetuum non violanda praedixerat, uno exempli gratia de illa sumpto testimonio confirmat, ut ex hoc uno discerent, etiam in caeteris eum non ad solvenda, sed ad implenda legis decreta venisse. Cujus expositionem testimonii, si qui plenius videre desiderat, non nostra, sed majorum monumenta scrutetur. Beatissimi etenim patres, Augustinus in libro de Sermone Domini in monte primo. Hieronymus, et Ambrosius in commentariis evangelistarum, Matthaei et Lucae, sed et alii quam plurimi in suis quisque opusculis de illo satis superque dixerunt. Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Purpuram regii habitus
Abbreviated transcription (Latin):
& iuolentia grandis ẽ: nos terta genitos. ce¬
lorum sedem querere possidere uelle ꝑ uir¬
tutem. quod non potuimus tenere ꝑ natu¬
ram. Nec solum terrena contempnete. s &
linguas deridentium nos talia contemp¬
nentes. Hoc enim subdidit cum de sꝑnendis
diuitiis locitus: a phariseis c̾e̾t derisus. faci¬
lius est autem celum et t̾ram perire. quam
de lege unum apicem cadere. Ne putarent
in eo quod dixit lex et ꝓpħe usq ad ioħ̃em.
legis uel ꝓpħarum ab eo destructionem pre¬
dicari: manifeste ꝓtestatur: facilius maxi¬
ma mundi elementa. quam minima legis
dicta transire. Et re uera. preterit enim figu¬
ra huiꝰ mundi. Et alibi. Celos autem nouos.
et terram nouam et ꝓmissa ipsius expecta¬
mus: in quib iusticia in habitat. De lege añ
ne uniuis quidem littere summitas: hoc est
nec muna queq. atq leuia que suꝑstitio¬
sa uidentur. a sacram̃tis sp̃ualib uacant:

Expanded text:
et violentia grandis est nos terra genitos, coeet violentia grandis est nos terra genitos, coelorum sedem quaerere, possidere velle per virtutem quod non potuimus tenere per naturam, nec solum terrena contemnere, sed et linguas deridentium nos talia contemnentes. Hoc enim subdidit, cum de spernendis divitiis locutus a Pharisaeis esset derisus. Facilius est autem coelum et terram praeterire quam de lege unum apicem cadere. Ne putarent in eo quod dixit: Lex et prophetae usque ad Joannem, legis vel prophetarum ab eo destructionem praedicari, manifeste protestatur, facilius maxima mundi elementa quam minima legis dicta transire. Et revera: praeterit enim figura hujus mundi . Et alibi: Coelos autem novos, et terram novam, et promissa ipsius exspectamus, in quibus justitia habitat . De longe autem ne unius quidem litterae summitas, hoc est nec minima quaeque et quae levia vel superstitiosa videntur, a sacramentis spiritalibus vacant,
Abbreviated transcription (Latin):
euangelizatut. et omnis in illud ium facit.
Disputãtem contra phylargiriam saluatorẽ
pharisei deridebant. quasi contratia legi ꝓ¬
phetisq preciperet: ubi multi et ditissimi
fuisse. et tam̃ deo placuisse leguntut. S et
ipse moyses ppłm quem regebat si legem se¬
queretur: omnib que terra gignit bonis ab¬
undaturum: sin autem negligeret peste. fa¬
me. inopia cunctisq malis ptediceret ẽe fe¬
tiendum. Quib ille occurrens: ostendit in¬
tet legem et euangelium sicut ꝓmissionũ
ita et preceptorum non minimam debere
ẽe distantiam. Et maiora quidem ꝓpter reg¬
num celorum: minora ueto ꝓpter regnum
terrenarum. impetati ab eodem uno deo:
qui celum fecit et terram. Ibi namq dictũ
est. Si uoluerius et audieritis me: bona terrȩ
comedetis. hic uero. beati pauꝑes sp̃u: qm̃
cum diceret regnum dĩ euangelitari: addidit
et omnis in illud ium facit. Magna enĩ ius

Expanded text:
evangelizatur, et omnis in illud vim facit. evangelizatur, et omnis in illud vim facit. Disputantem contra philargyriam Salvatorem Pharisaei deridebant, quasi contraria legi prophetisque praeciperet, ubi multi et ditissimi fuisse, et tamen Deo placuisse legerentur; sed et ipse Moyses populum quem regebat, si legem sequeretur, omnibus quae terra gignit, bonis abundaturum, si autem negligeret, peste, fame, inopia, cunctisque malis praediceret esse feriendum. Quibus ille occurrens, ostendit inter legem et Evangelium, sicut promissionum, ita et praeceptorum non minimam debere esse distantiam, et majora quidem propter regnum coelorum, minora vero propter regnum terrarum imperari ab eodem uno Deo qui coelum fecit et terram. Ibi namque dictum est: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis . Hic vero: Beati pauperes spiritu,cum diceret regnum Dei evangelizari, addidit: Et omnis in illud vim facit. Magna enim vis
Abbreviated transcription (Latin):
catores publicanos q recipere: penitentes &
sua quȩ forte inciderent elemosinis peccata re¬
dimere. s illi preceptorem miscdie humilita¬
tis et parsimonie obduas maxime detide¬
bant causas. quia scilicet uelminus utilia
neque unquam facienda quasi noxius un¬
peraret. uel certe utilia. s a se iam facta su¬
ꝑstuus ingereret. Et ait illis. uos estis qui
ustificatis uos coram hominib. ds autem¬
nouit corda ur̃a quia quod hominib al¬
tum est: abominatio ẽ apud dm̃. Iustificant
se coram hominib qui peccatores quidem
quasi infirmos. desꝑatos q contempnunt.
se autem ipsos quasi ꝑfectos in omnib cuncꝰ¬
teq fragilitatis exꝑtes: elemosinarum reme¬
dio opus habere noncredunt. S hec noxii tu¬
moris altitudo: quam sit iuste dampnanda.
uidet ille qui illuminabit abscondita tene¬
brarum: et manifestabit consilia cordium.
lex et ꝓpħe: usq ad ioħem. Ex eo regnum dĩ

Expanded text:
catores publicanosque recipere poenitentes, et catores publicanosque recipere poenitentes, et sua quae forte inciderent eleemosynis peccata redimere; sed illi praeceptorem misericordiae, humilitatis et parcimoniae duas maxime deridebant ob causas. Quia, scilicet, vel minus utilia, neque unquam facienda quasi noxius imperaret; vel certe utilia, sed a se jam facta superfluus ingereret. Et ait illis: Vos estis qui justificatis vos coram hominibus. Deus autem corda vestra, quia quod hominibus altum est, abominatio est apud Deum. Justificant se coram hominibus, qui peccatores quidem quasi infirmos desperatosque contemnunt, se autem ipsos quasi perfectos in omnibus cunctaeque fragilitatis expertes eleemosynarum remedio opus habere non credunt. Sed haec noxii tumoris altitudo quam sit juste damnanda, videt ille qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium. Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qui suit duo dñi : consequenter eeponit
dicens. Non potestis deo seriure & mammonie.
audiat hoc auarus. audiat qui censetur uo¬
cabulo xp̃iano. non posse simul mammone.
qui habet diuitias. s qui seruit diuitiis. Q.
enim diuitiarum seruus est diuitias custodit
ut seruus. Qui autem seruitutis excussit i¬
tum diliget. ut fieri debet: odiet scilicet di¬
abolum. diliget dm̃. Aut uni adherebit: &
alterum contempnet. Adherebit scilicet dia¬
bolo. cum quasi eus p̾mia temporalia sec¬
tatur. Contempnet autem dm̃. non dixit
odiet. s sicut solent minas euis post ponere
cupiditatib siuis: qui de bonitate eus ad
impunitatem sibi blandiuntur. Quib per
salomonem dicitut. fili. ne adicias peccatũ
suꝑ peccatum: et dicas miseratio dĩ magna
est Audiebant autem hȩc pharisei qͥ erant
auari: et deridebant illum. Monebat qui¬
dem dominus scribas et phatiseos. non suꝑbe
sapere non de sua iusticia p̾sumere. s et pec¬

Expanded text:
it, it, dicens: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae,Qui habet divitias, sed: Qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qui autem servitutis excussit jurum diliget, ut fieri debet: odiet, scilicet, diabolum, diliget Deum. Aut uni adhaerebit, et alterum contemnet: adhaerebit, scilicet, diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur; contemnet autem Deum, non dixit odiet, sed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas: Miseratio Dei magna est . Audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant ilum. Monebat quidem Dominus Scribas et Pharisaeos non superbe sapere, non de sua justitia praesumere, sed et pec
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia e scientia. timor dm̃ ipse thes au¬
cus eitis. Et si in alieno fideles non fiustis. qd̾
ur̃m est quis dabit uob̾: Aliene sunt a nobis
huiꝰ scłi facultates. io est ietra naturam site.
slichil etum intulimus in hunc mundum:
haud dubium quia nec auferre quid possumꝰ.
de quib salomon ait. Redemptio anime ui¬
ri: ꝓprie diuitie eius. Arguit gͣ phariseos
fraudis et auaricie qui qm̃ in facultatibus
sius fideles non fuerunt. communia condito¬
tis bona. priatim habere mallentes nec xp̃m
accipere meruerunt quem publieanus ille
cuius paulo ante memini ⁊ acheus. ut adqui¬
rete posset dimidiam partem bonorum suoꝵ
obtulit. Nemo potest duob dñis seruire . lxiiii¬
Quia non ualet simul transitoria et eterna
diligere. Si enim eternitatem diligimꝰ: cun¬
cta temporalia in usu. non in affectu posside¬
mus. Aut enum unum odiet et alterum di¬
liget: aut uni adherebit et alterum contẽp¬
net hȩc uerba diligenter consid̾anda sunt.

Expanded text:
ipse thesaurus ejus . Et si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? Alienae sunt a nobis hujus saeculi facultates, id est, extra naturam sitae. Nihil enim intulimus in hunc mundum, haud dubium quia nec auferre quid possimus. De quibus Salomon ait: Redemptio animae viri, propriae divitiae ejus . Arguit ergo Pharisaeos fraudis et avaritiae, qui quoniam in facultatibus suis fideles non fuerunt, communia Conditoris bona privatim habere malentes, nec Christum accipere meruerunt, quem publicanus ille, cujus paulo ante memini, Zachaeus, ut acquirere posset, dimidiam partem bonorum suorum obtulit. Nemo servus potest duobus dominis servire. Quia non valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus. Aut enim unum odiet, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Haec verba diligenter consideranda s
Abbreviated transcription (Latin):
eandos. Ipsi sunt enun pecunia quã bomi
serui adquisiere mercando. quin etiam
sciat eos quoq quib nunquam predica¬
tum est ibidem ad eẽ dampnandos. de qͥ¬
b infra dicemus. Uenit autem primꝰ di¬
cens. Domine mna tua decem mnas ad qui¬
siut scimus seruus: ordo doctorum est in
citcuncisionem missorum. Qui unam inã
negociaturus accepit. qui unum dnm̃. unã
fidem. unum baptisma untm dm̃ predica¬
re uissus est. S hec eadem ina decem innaᷤ
acquisiuit. quia ppłm sub lege constitutũ
sibimet docendo sociauit. Et ait illi. Euge
bone serue. quia in modico fidelis fuisti: ets
potestatem habens supra decem ciuitatis.

Expanded text:
candos. Ipsi sunt enim pecunia, quam boni candos. Ipsi sunt enim pecunia, quam boni servi acquisiere mercando. Quinetiam sciat eos quoque, quibus nunquam est praedicatum, ibidem adesse damnandos, de quibus infra dicemus. Venit autem primus, dicens: Domine, mina tua decem minas acquisivit. Primus servus ordo doctorum est in circumcisionem missorum, qui unam minam negotiaturus accepit, quia unum Dominum, unam fidem, unum baptisma, unum Deum praedicare jussus est. Sed haec eadem mina, decem minas acquisivit, quia populum sub lege constitutum, sibimet docendo sociavit. Et ait illi: Euge, bone serve, quia in modico fidelis fuisti, eris potestatem habens supra decem
Abbreviated transcription (Latin):
quib alibi ꝓtestatur. Nunc autem et uide¬
tunt et odecunt & me et patrem meum.
Qui non solum presentem usq ad mortem
crucis oderunt: s etiam post resurrectionẽ
eius miserunt ꝑsecutionem in apłos. et p̃¬
dicationem regni celestis spreuerunt. Et
factum est ut rediret accepto regno. Signifi¬
cat tempus quando in manifestissima et emi¬
nentissua claritate uenturus est qui cis
humilis apparuit cum diceret. Regnum
meum non est de hoc mundo. Et iussit uo¬
cari seruos quib dedit pecuniam: ut sci¬
inquit non quod eum quid lateat. cui ueris¬
sime dictum est domine tu omnia scis. s scire
dicit: scire om̃s facere. Tunc enim omnium
oꝑa et cogitationes palam omnib osten¬
duuitur. Quomodo in euteronomio. temp
tis eum. hoc est scire uos faciat Nemo sane
arbitretur eos solum modo quib gr̃a pre¬
dicandi data est: non autem & eos quib
predicatum est ad iudicium tunc ẽe uo¬

Expanded text:
quibus alibi protestatur: Nunc autem et videquibus alibi protestatur: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum . Qui non solum praesentem usque ad morcrucis oderunt, sed post resurrectionem ejus miserunt persecutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciinquit, non quod eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur. Quomodo in Deuteronomio: Tentadiligitis eum , hoc est, sciri faciat. Nemo sane arbitretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est, ad judicium tunc esse vo
Abbreviated transcription (Latin):
nem quippe resurrectionemq suam aperuit
illis sensum: ut intelligerent sccipturas.
centum draginis appenditur. et omnis sccip¬
ture sermo. quia uite celesti ꝑfectionem sugge¬
rit. quasi numeri centenarii pondere fulges¬
cit. Et ait illis. Negociamini dum uenio.
Uerba inquit legis et ꝓpħarum mistica in¬
terp̃tatione discussa ppłis offerte. atq ab
eis fidei confessionem. morumq ꝓbitatem
recipite. uixta quod psalmista suis audito¬
rib precipit dicens. Sumite psalmum & da¬
te tẏmpanum. Hoc ẽ laudem predicationis
in cordis intentione ꝑcipite: & deuotionem
oꝑis in carnis castigationem redigite. Tym¬
panum quippe est: pellis in ligno extenta. Pel¬
lis ueto in ligno excenta: caro est nr̃a ad exem¬
plum dominice passionis afflicta. Ciues aũ
euis oderant illum: & miserunt legatio¬
nem post illum dicentes. Nolumꝰ bunc reg¬
nare suꝑ nos. Ciues unpios uideos dicit: de¬

Expanded text:
nem quippe resurrectionemque suam, aperuit nem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant illum. Et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regnare su
Abbreviated transcription (Latin):
concinebant. O sanina filio dauid: benedictꝰ
qui uenit in nomine domini. rex isrt. longin¬
qua regior eccłia est ex gentib. de qua esdem
homini nobili qui loquitur. ego autem con¬
stituu̾s sum tex ab eo: dicitur a patre. Postu¬
la a me et dabo tibi gentes hereditatem tuã.
et possessionem tuam terminos terre. Quȩ ui¬
delicet heceditas acpossessio bifaria ratione
regio longuiqua uocatur. uel quia ã finibus
tecie clamat ad dñm. uel quia longe est
a peccatorib salus. Et cum ds̃ ubiq sit pre¬
sens: longe tamen ab corum sensu qtu idola
colunt ds̃ uerus ab est. S quia erant longe:
facti sunt ꝓpe in sanguine xp̃i. Uocatis aũ
decem seruuis suis: dedit illis decem mnas.
Denarius numerus ad legem ꝑtinet: ꝓptet deca¬
logum. Uocat itaq paterfamilias decem ser
uos. quia elegit discipulos ꝑ litteram legis im¬
butos. Dat illis decem mnas: quia legis dic¬
ta sp̃ualiter intelligenda reuelat. Post passio¬

Expanded text:
concinebant: Osanna filio David. Benedictus concinebant: Osanna filio David. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Longinqua regio, Ecclesia est ex gentibus, de qua idem homo nobilis loquitur: ego autem constitutus sum rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me et dabo tibi gentes, haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, quae videlicet haereditas ac possessio bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamabat ad Deum, vel quia longe est a peccatoribus salus, et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi . Vocatis autem decem servis suis, dedit illis decemminas. Denarius numerus ad legem pertinet, propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem ser vos, quia eligit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passio
Abbreviated transcription (Latin):
manifestaretur: moris est p̾missum sermonẽ
parabolas adfirinare subiectis. Suscepta gͥ
et commendata penitentia. publicani diui¬
tis adiciens parabolam. docet sibi penitenti¬
am magis peccatorum quam iuisticiam pla¬
cere suꝑborum. latiusq se in gentib de igno¬
rantia legis humilib quam in uideis de iꝰ¬
ticia que ex lege ẽ elatis ẽẽ regnaturum.
Et quia disciptli supra audita domini pa¬
ssione uel resurrectione ierosolimis implenda.
non intelligebant quȩ dicebantur existimã¬
tes continuo regnum dĩ ẽẽ uenturum: et¬
hanc eorum ignorationem illuminans. os¬
tendit se primo sui regni dĩ fidem toto orbe
disꝑsurum: ac sic in fine mundi iudicem om¬
nium scłorum. regemq uenturum. Dixit gͦ.
homo quidam nobilis abiit in regionem lon¬
ginquam: accipere sibi regnum et reuerti. ho¬
mo nobilis ille est. cui cecus supra clamabat
fili dauid miserere mei. Et uemienti ierosolinã.

Expanded text:
manifestaretur. Moris est Domino praemissum sermonem manifestaretur. Moris est Domino praemissum sermonem parabolis affirmare subjectis. Suscepta igitur et commendata poenitentia publicani divitis, adjiciens parabolam, docet sibi poenitentiam magis peccatorum quam justitiam placere superborum, latiusque se in gentibus de ignorantia legis humilibus, quam in Judaeis de justitia, quae ex lege est elatis, esse regnaturum. Et quia discipuli supra audita Domini passione, vel resurrectione, Jerosolymis implenda, non intelligebant quae dicebantur, existimantes continuo regnum Dei esse venturum, hanc eorum ignorantiam illuminans ostendit se primo sui regni fidem toto orbe dispersurum, ac sic in fine mundi judicem omnium saeculorum Regemque venturum. Dixit ergo: Homo quidam nobilis abiit in regionem longinquam accipere sibi regnum, et reverti. Homo nobilis ille est cui cFili David, miserere mei, et venienti Hierosolymam
Abbreviated transcription (Latin):
filius sit abrahe credendo in eum de quo
dicit apłs. Si autem xp̃i u̾os: ergo abtahe
semen estis. Et sicut alibi dicit Ipse abra-¬
bam fit pater circumcisionis. non his tan¬
tum qui sunt ex circuncisione s et his qui
sectantur nesti quȩ est in p̃putio fidei patris
nr̃i abtahe. Uenit cium filius hominis quere¬
te & saluare quod ꝑierat. Hoc est qd̾ alibi di¬
cit. Non ueni uocare uistos: s peccatores. si¬
us sane magister qui murmurantib tur¬
bis. sua misteria non dedignatur exponere
a deo scilicet peccatorum penitentiam non
c̾e respuendam. ut ipse dci filius obhanc ma¬
xime querendam sit destinatus ad tertas:
qui ut pietatis sue nob̃ dispensationem
inculcet sepissime se filium hominis appel¬
lat: commmendans sollicite nobis. quod
factus est benigne ꝓ nob̾. hȩc illis audientib
adiciens dixit parabolam: eo qd̾ e̾et ꝓpe ierłm.
Et quia existimarent qd̾ coifestim regnum dĩ

Expanded text:
filius sit Abrahae credendo in eum. De quo filius sit Abrahae credendo in eum. De quo dicit Apostolus: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Et sicut alibi dicit: Ipse Abraham sit pater circumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo scilicet peccatorum poenitentiam non esse respuendam, ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est benigne pro nobis. Haec illis audientibus, adjiciens dixit parabolam, eo quod esset prope Jerusalem, et quia existimarent quod confestim regnum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgit. dat pauꝑib: iusticia eius manet in scłm
scculi. Et hȩc est sapiens illa stulticia. quã
de sicomoro publicanus quasi fructum uite
legerat: tapta udelicet reddere ꝓpria relin¬
quete. uisibilia contempnere. ꝓ inuisibilibus
etiam mori desidetate. sc ipsum ab negare. ec
euis qui necdum uideatur domini uestigia se¬
qui compescere. Ait autem ad eum. Quia ho¬
die salꝰ domui huic facta est eo qd̾ et ipse filiꝰ
sit abrahe. filius abtahe dicitur ⁊ acheus
non quia de eius stirpe generatus: s quia
eius est fidem imitatus: ut sicut abraham.
tertam. cognationem. domumq paternam
obspem future hereditatis domino iubente
deseruit: ita et ille quo thesaurum in celũ
ad quirerit bona sua pauꝑib parcienda re¬
liquerat. Et pulchre dicit et ipse: ut ñ solũ eos
lios ꝓmissionis ꝑtinere decłaret Alitet. Salꝰ
quȩ olun uideorum domum implebat. ho¬
die ppło nationum illuxit: eo qͦd et ip̃e ppłs

Expanded text:
pergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum pergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomoro publicanus, quasi fructum vitae legerat, rapta videlicet reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo qsit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zachaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eoslios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nationum illuxit, eo quod et ipse populus
Abbreviated transcription (Latin):
dire uerbum dñi. uidentes autem turbas
udei: repleti sunt zelo. et ꝯtradicebant his
que a paulo dicebantut. Et alibi. fideles
etiam frẽs adu̾sus apłorum pͥncipem dis¬
ceptabant dicentes. Quare introistis ad in¬
ros p̃putium habentes. et mandu caᷤtis eũ
illis: Stans autem ⁊achetis: dixit ad dñm.
Ecce dimidium bonorum meorum dñe
dopauꝑibi. et si quid aliquem defratidatui
reddo quadruplum. Aliis calummantib
hominem peccatorem: ipse ⁊ acheus stanᷤ.
id ẽ in ea quam ceperat fidci u̾itate ꝑsis¬
tens. non solum se ex peccatore conu̾stm
s ctiam intet ꝑfectos ꝓbat e̾e conseruatũ.
dicente enim dño. Si nis ꝑfectus ẽe. uade
uende omnia quȩ habes. et da pauꝑib.
Quisquis ante conu̾sationem innocenter
uixit: omnia conu̾sus potest date paciꝑi¬
b. At qui aliqua fraude sustalit ptimo
hec uaxta legem reddere deuide qd̾ sibi te¬
manserit debet dare pauꝑib. Ac sic & ip̃t
quia nrebil sibi retinet & omnia sua dis¬

Expanded text:
um Dei. Videntes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi, fideles etiam fratres adversus apostolorum principem disceptabant dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zachaeus dixit ad illum: Ecce, dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus. Et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zacchaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare pauperibus. Ac sic et ipse, quia sibi nil retinet, omnia sua dis
Abbreviated transcription (Latin):
nentia conuigali multo maior suauitas
ab illa: quȩ eis inuicem ꝑ commuxtionem
sexium prebebatur. Uxorem in lasciua pa¬
ssione desid̾i possidebam. hanc eandem
in honorem scĩficationis et uera xp̃i dilec¬
tione possideo. Una ẽ mulier. s centuplũ
creuit mitum castitatis. Nam qd̾ scd̾m
marchum dicitur. accipiet centies tantũ
nunc intempore hoc domos. et fr̃es. et soro¬
res. et matros. & filios.⁊ agros. cum ꝑsectiti¬
onib potest alteriꝰ accipi. Centenarĩ qͥppe
numerus de sinistra translatus ad dexterã.
licet eandem in flexu digitorum uideat᷑ te¬
nerc figuram. nimium tamen quantitas
magnitudine suꝑcrescit. quia uidelicet u¬
niu̾fi qui ꝓpter regnum dĩ temporalia sper¬
nunt etiam in hac uita ꝑsecutionib plenis¬
sima eiusdem regni gaudia. fide certa de¬
gustant. atq in expectatione patrie celestis
omnium pariter electorum sincerissima di¬
lectione fruuntur. Adsumpsit aũ ihe duode¬

Expanded text:
nentia conjugali multo major suavitas nentia conjugali multo major suavitas ab illa quae eis invicem per commistionem sexuum praebebatur. Uxorem ante in lasciva passione desiderii possidebam, hanc eamdem in honore sanctificationis, et vera Christi dilectione possideo. Una est mulier, sed centuplum crevit meritum castitatis. Nam quod secundum Marcum dicitur: Accipiet centies tantum nunc in tempore hoc, domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros cum persecutionibus , potest altius accipi. Centenarius quippe numerus de sinistra translatus ad dexteram, licet eamdem in flexu digitorum videatur tenere figuram, nimium tamen quantitatis magnitudine supercrescit, quia videlicet universi, qui propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plenissima ejusdem regni gaudia fide certa degustant, atque in exspectatione patriae coelestis, omnium pariter electorum sincerissima dilectione fruuntur. Assumpsit autem Jesus duode
Abbreviated transcription (Latin):
tempserit: om̃s scłi delicias luxusq cal¬
cauerit: multo plura in presenti recipiet
quia a fr̃ib atq consortib ꝓpositi sui qui ci
sp̃uali glutino colligantur. multo gratiorẽ
etiam in hac uita recipiet catitatem. Hanc
siquidem qͣm inter parentes. ac filios. atq
germanos. coniuges uel ꝓpinquos. siue so¬
cictas copule seu consanguinitatis necessi¬
tudo conuingit: satis breuem ẽe̾ constat
ac fragilem Deniq interdum etiam honc¬
sta causa interueniente diuellitur: soli ꝑ¬
petue coniunctionis retinent unitatem.
atq in discrete possident uniu̾sa. qͥ omnia
sua ẽẽ quȩ fr̃m. omnia fc̃m credunt e̾e̾ qui̧
sua sunt Lege actus apłorum. quia mul¬
titudinis credentium erat cor unum. et
atuma una. et erant illis omnia commu¬
nia nullusq erat egens inter cos: qui sua
ꝓ dño reliquerunt. De quib et paulus ait
Tanquam nichil habentes: & omnia pos¬
sidentes. Recipietur sane etiam de conti¬

Expanded text:
tempserit, omnes saeculi delicias luxusque caltempserit, omnes saeculi delicias luxusque calcaverit, multo plura in praesenti recipiet, quia a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino colligantur, multo gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Hanc siquidem quam inter parentes, ac filios, atque germanos, conjuges vel propinquos, sive societas copulae, seu consanguinitatis necessitudo conjungit, satis brevem esse constat ac fragilem. Denique interdum etiam honesta causa interveniente divellitur. Soli perpetuae conjunctionis retinent unitatem, atque indiscrete possident universa, qui omnia sua esse quae fratrum, omnia fratrum credunt esse quae sua sunt. Lege Actus apostolorum, quia multitudinis credentium erat cor et anima una, et erant illis omnia communia, nullusque egens erat inter eos qui sua pro Domino reliquerunt. De quibus et Paulus ait: Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Recipietur sane etiam de conti
Abbreviated transcription (Latin):
men dico uob̃: nemo ẽ qui telinquat domũ
aut patrem. aut fratres. aut uxorem. aut
filios ꝓpter regnum dĩ. et non recipiat mul¬
to plura in hoc tempore et in scło uenturo
uitam eternam. Quidam ex occasione huiꝰce
sententie. itidaicam nille annorum fabulã
post resurtectionem iustorum edificant. qͣn¬
do omnia quȩ ꝓpter dñm dimisits. mul¬
tiplici nob̃ sinit fenore reddenda. insuꝑ & iu
ta eterna donanda: nec uident inepti. qd̃
et si in ceteris digna sit reꝓmissio. in uxori¬
b tamen iuxta alios euangelistas cente¬
nis appareat turpitudo. ptesertm cum
dñs et̃ in resurrectione nubendum non ẽt
testetur et uixta cuangelistam marchũ:¬
ea quȩ dimissa fuerint in hoc tempore. ctm
ꝑsecutorib accipienda confirmet. Quas utiq
ꝑsecutiones: illic hiliaste sicut et cetera con¬
traria mille annis sius omnimodis ab ee
dogmatizant. Sensus gͥ iste est. Qui ꝓptet
regnum dĩ ad quirendum om̃s affectus con¬

Expanded text:
men dico vobis, nemo est qui reliquit domum, men dico vobis, nemo est qui reliquit domum, aut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios, propter regnum Dei, et non recipiat multo plura in hoc tempore, et in saeculo venturo vitam aeternam. Quidam ex occasione hujusce sententiae Judaicam mille annorum fabulam post resurrectionem justorum aedificant, quando omnia quae propter Deum dimisimus multiplici nobis sint fenore reddenda, insuper et vita aeterna donanda. Nec vident inepti quod et si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios evangelistas centenis appareat turpitudo; praesertim cum Dominus et in resurrectione nubendum non esse testetur, et juxta evangelistam Marcea quae dimissa fuerint in hoc tempore cum persecutionibus accipienda confirmet: quas utique persecutiones, illi chiliastae, sicut et caetera contraria, mille annis suis incommodis abesse dogmatizant. Sensus igitur iste est. Qui propter regnum Dei acquirendum omnes affectus con
Abbreviated transcription (Latin):
tellexerunt om̃s qui diuitias amant. etiã¬
si adipisci nequeant in diuitum numeto de¬
putari: Ait illis. Quȩ impossibilia sunt apd̾
homines. possibilia sunt apud dm̃. Non ita
accipiendum est quod cupidi. et suꝑbi. qui no¬
mine illiꝰ diuitis significati sunt in regnu
celorum sint intraturi cum sius cupiditati¬
b et suꝑbia: s possibile est deo. ut ꝑ tierbũ
euis sicut etiam factum e̾ẽ. et cotidie fieri ui¬
demus a cupiditate temporalium ad cari¬
tatem eternorum: et ꝑniciosa suꝑbia. ad hu¬
militatem saluberruiram conu̾tantur. Ait
autem petrus. Ecce nos duisimus omnia:
et seculi sumus te. Grandis fiducia Petrus
piscator erat diues non fuerat.cibos manu
et arte querebat. et tamen loquitur confiden¬
tet.dimisimus omnia. Et quia non sufficit
tantum dimitere: uingit quod ꝑfectum
est. et secuti sumus te. fẽcimus qd̾ uissisti.
Quid gͥ nob̾ dabis p̾mii: Qui dixit eis. A¬

Expanded text:
tellexerunt omnes qui divitias amant, etiamtellexerunt omnes qui divitias amant, etiamsi adipisci nequeant, in divitum numero deputari? Ait illis: Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius divitis significati sunt, in regnum coelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia, sed possibile est Deo ut per verbum sicut etiam factum esse et quotidie fieri videmus a cupiditate temporalium ad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam convertantur. Ait autem Petrus: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Grandis fiducia. Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, Dimisimus omnia. Et quia non sufficit tantum dimittere, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus te. Fecimus quod jussisti, quid igitur nobis dabis praemii? Qui dixit eis: A
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit heredem: Altiori autem sensu fa¬
cilius est xp̃m pati pro dilectorib scłi. quã
dilectores scł̃i ad xp̃m posse conu̾ti. Cameli
enun nomine se intelligi uoluit. quia spon¬
te humiliatus. infirmitatis nr̃e onera sustu¬
lit. In quo enim manifestius intelligitur ꝗͣ
in ipso quod scriptum est. qͣnto magnus es.
humilia te in omnib: ꝑ acum autẽ punc¬
tiones significat: ꝑ punctiones dolores in
passione susceptos. foramen ergo acus. dicit
angustias passionis: qua scissa nr̃ȩ quasi ue¬
stimenta nature. quodam modo resarcire.
id est recuperare dignatus est: quatinꝰ post
lapsum melius reformari. gaudeamus ad
testimonium apłi dicentis. Quicumq enim
in xp̃o baptizati estis: xp̃m indiustis. Et di¬
xerunt qui audiebant. Quis potest salũ
fieri : quo ꝑtinet ista responsio. cum in com¬
parabiliter maior sit turba paupetum quȩ
diuitib ꝑditis potuerit saluari. nisi quia in¬

Expanded text:
bitavit haeredem? Altiori autem sensu, fabitavit haeredem? Altiori autem sensu, facilius est Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli enim nomine se intelligi voluit, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur quam in ipso quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias, passiones. Qua scissa, nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli, dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . Et dixerunt qui audiebant: Et quis potest salvus fieri? Quo pertinet ista responsio, cum incomparabiliter major sit turba pauperum, quae, divitibus perditis, potuerit salvari, nisi quia in
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ est maxine laboris ẽt̃ pecunias ha¬
bentes. uel in pecuniis confidentes: exutis fy¬
largiria retinaculis aulam regni celestis in¬
trare. facilus est enu camelum ꝑ foram̃
acus transire: quam diuitem introire in
regnum dĩ. Si faciluis est camelum in gen¬
tib menbris enormẽ: angustum foram̃
acus penetrare quam diuitem intrare in
regnum dĩ: nullus gͦ diues intrabit in
regnum celorum. Et quomodo uel in euan¬
gelio matheus. ⁊ acheus. et ioseph. uel in ue¬
teri testamento quam plurimi diuites
dĩ intrauerunt regnum. nisi forte quia di¬
uitias uel ꝓ nichilo habere. uel ex toto relin¬
quere dño inspirante didicerunt: Nunqͥd
enum dauid in regni diuitiis confidebat.
qui et de semet ipso canit. qm̃ unicus et
pauꝑ sum ego: et alias hortatur Duuitie
si affluant: nolite cor apponere. Credo non
ausus dicere: nolite suscipere. Nunquid
abraham domino substantiam pretulisse
credibile est pro quo unicum ferire nõ du¬

Expanded text:
hoc est, maximi laboris esse pecunias hahoc est, maximi laboris esse pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, aulam regni coelestis intrare. Facilius est enim camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei. Si facilius est camelum ingentibus membris enormem, angustum foramen acus penetrare, quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo vel in Evangelio Matthaeus, Zacchaeus, et Joseph, vel in Veteri Testamento quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum? nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere, vel ex toto relinquere, Domino inspirante, didicerunt? Nunquid enim David in regni divitiis confidebat, qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere ? Credo non ausus dicere Nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino substantiam praetulisse credibile est, pro quo unicum ferire non du
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ spinarum instar sementem suffocare
dominicam. Uidens autem illum ib̃c tri¬
stem factum dixit. Quam difficile qui pe¬
cumias habent: in regnum dĩ intrabunt.
Claret quidem. quia qui hic multiplicandis
diuitiis incumbunt alterius uite gaudia
querere contempnunt. S inter pecunias ba¬
bere. et pecunias amare: ñnulla distantia
est Multi enim habentes non amant: mul¬
ti non habentes amant. Item. Alii &e habent
et amant. alii nec habere nec amare. s diui¬
tias scłi gaudent. Quorum tutior status est
cum apłõ dicentium. Nobis mundus cru¬
cifixus est: et nos mundo. Unde et salomon
non ait: qui habet. s qui amat diuitias:
fructus non capiet ex eis. Et ipse dñs sed̾m
marchum obstupescentib in uerbis huiꝰce
sententie discipulis: exponendo subuuxit
filioli: quam difficile est confidentes in pe¬
cuniis regnum dĩ introire. Et notandum
quod non ait. inpossibile est: s difficile:

Expanded text:
quae spinarum instar sementem suffocavere quae spinarum instar sementem suffocavere dominicam. Videns autem illum Jesus tristem factum, dixit: Quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei intrabunt! Claret quidem quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt, sed inter pecunias habere, et pecunias amare, nonnulla distantia est. Multi enim habentes non amant. Multi non habentes amant. Item alii et habent, et amant, alii nec habere nec amare se divitias saeculi gaudent, quorum tutior status est, cum Apostolo dicentium: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, Qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis . Et ipse Dominus secundum Marcum, obstupescentibus in verbis hujusce sententiae discipulis, exponendo subjunxit: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, regnum Dei introire ! Et notandum quod non ait Impossibile, sed Difficile,
Abbreviated transcription (Latin):
nu dñs eos qui legis mandata quamius
minora custodiunt: s nichilominus quod
in lege minus fuetat. his qui ꝑfecti ẽẽ desi¬
derant ostendit. Omnia quecumq habes
uende: et dapaupib. et habebis thesau¬
rum incelo. et uem sequere me. Quicunꝙ
it non ex parte uendere. sicut ananias fecit.
& saphyra: s totum uendere et cum uendi¬
derit: dare omma pauꝑib: & sic sibi p̃̾parare
thesaurum in regnum celorum. Nec hoc ad
ꝑfectionem sufficit: nisi post contemptas di¬
uitias saluatorem sequatur. id ẽ. relictis ma¬
lis: faciat bona. facilius enim scłm contẽp¬
nitur: quam uoluptas. Multi diuitias re¬
linquentes: dñm non sequunt᷑. Sequitur
autem. qui unitator euis est: & ꝑ uestigia
illius grãditur. Qui enim dicit se in xp̃o cre¬
dere: debet quomodo ille ambulauit & ip¬
se ambulare. his ille auditis contristatus
est quia diues erat ualde. Hȩc ẽ scłi tristicia:
quȩ mortem oꝑatur. Hȩ diuitiȩ fallentes.

Expanded text:
nim Dominus eos qui legis mandata, quamvis nim Dominus eos qui legis mandata, quamvis minora custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat iis qui perfecti esse desiderant ostendit. Omnia quaecunque habes, vende, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. Quicunque et vendere sicut Ananias fecit et Sapphira, sed totum vendere; et cum vendiderit, dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis faciat bona. Facilius enim sacculus contemnitur, quam voluntas. Multi divitias relinquentes Dominum non sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus est, et per vestigia illius graditur. Qui enim dicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulavit, et ipse ambulare. His ille auditis, contristatus est, quia dives erat valde. Haec est saeculi tristitia, quae mortem operatur. Hae divitiae fallaces,
Abbreviated transcription (Latin):
et filius & sp̃s sc̃s. solus et unus ds̃ bonus est
Non gͥ dñs se bonum negat. sedẽẽ dm̃ signifi¬
cat. Non se magistrum bonum non ẽẽ. s ma¬
gistrum absq deo nullum bonum ẽẽ testat᷑
tis. non furtum facies. non falsum testimo¬
nium dices. Honora patrem tuum. & ma¬
trem. Hȩc ẽ puerilis innocentie castitas. que
nob̃ unitanda ꝓponitur. si regnum dĩ uo¬
lumus ingredi. Notandum sane: quod uis¬
ticia legis suo tempore custodita non solũ
bona terrȩ. s et uitam confert eternam.
Qui ait Hȩc omnia custodui a iuuentun
mea. Quo audito iħo ait ei Adhuc unum
tibi deest. Non ẽ putandus hic pͥnceps cum
legis se mandata custodisse dicebat ẽe men¬
titus. s simpliciter ut uxerit ẽẽ confessus.
Quia si mendatii in noxa reus teneretur.
neqͣqͣm marchus euangelista de illo scri¬
bens dic̾et: iħc autem intuitus etim dile¬
xit eum & dixit illi unum tibi deest uade
quecumq habes uende et cetera. Diligit e¬

Expanded text:
et Spiritus sanctus, solus et unus Deus bonus est. Non igitur Dominus se bonum negat, se esse Deum significat. Non se magistrum bonum non esse, sed magistrum absque Deo nullum bonum esse testatur. ris, non furtum facies, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem. Haec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur, si regnum Dei volumus ingredi. Notandum sane quia, justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae sed et vitam confert aeternam. Qui ait: Haec omnia custodivi a juventute mea. Quo audito, Jesus ait ei: Adhuc unum tibi deest. Non est putandus hic princeps cum legis se mandata custodisse dicebat, esse mentitus, sed simpliciter ut vixerit, esse confessus. Quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam Marcus evangelista de illo scribens adjiceret: Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest: Vade, et quaecunque habes, vende , et caetera. Diligit e
Abbreviated transcription (Latin):
rat credo iste princeps a dño. tantum cos
qui puerorum uelint ẽe similes regnum dĩ
intraturos: atq ideo tractatus certioris sol¬
licitus. poscit sibi non parabolatũri. s palã
quib oꝑum mitis. uitam eternam conseqͣ¬
tur. Dixit autem ei iħe. Quid me dicis. bo
num: nemo bonus: nisi solus ds̃. Quia ma¬
gistrum uocauerat bonum. et non dm̃i uł
dei filium confessus erat: dicit qͣmius sc̃m
hominem comparatione dĩ non ẽẽ bonum:
pater solus intelligendus ẽ s et filius qui
dicit ego sum pastor bonuf. S et sp̃s sc̃s. qr¬

Expanded text:
rat credo iste princeps a Domino tantum eos rat credo iste princeps a Domino tantum eos qui puerum velint esse similes regnum Dei intraturos, atque ideo tractatus certioris sollicitus poscit sibi non parabolatim, sed palam quibus operum meritis vitam aeternam conseqoni. Dixit autem ei Jesunum? Nemo bonus nisi unus Deus. Quia magistrum vocaverat bonum, et non Deum, vel Dei filium confessus fuerat, discit quamvis sanctum hominem, comparatione Dei non esse bonum, Pater solus intelligendus est, sed et Filius qui dicit: Ego sum pastor bonus ; sed et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
his qui similem haberent innocentiam. et
simplicitatem p̾mium reꝓmitti apło qͦq
in eadem sentencia congruente. fr̃es: nolite
pueri fieri sensib. s malitia paruuli estote.
sensu autem ut ꝑfecti sitis. Amen dico uo¬
bis: quicunq non acceꝑit regnum dĩ sicut
puer: non intrabit in illud. Sicut puer
non ꝑseuerat in iracundia. non lesus me¬
minit. non uidens pulchram mulietem
delectatur. & non aliud cogitat aliud lo¬
quitur: sic & uos nisi talem habueritis in¬
nocentiam. et animi puritatem: regnum ce¬
lorum non poteritis intrare. Aliter. Regnũ
dĩ. id est doctrinam euangelii sicut pueri
acciꝑe iubemur: quia puer in discendo
non contradicit doctorib. neq rationes et
uerba componit. adu̾sum eos. resistens. s
fideliter suscipit quod docetur. et cũ metu
obtemperat et quiescit. Et rogauit eum qͥ¬
dam princeps dicens. Magister bone quid
faciens uitam eternam possidebo: audie¬

Expanded text:
his qui similem haberent innocentiam et his qui similem haberent innocentiam et simplicitatem praemium repromitti. Apostolo quoque in eamdem sententiam congruente: Fratres, nolite pueri fieri sensibus, sed malitia parvuli estote. Sensu autem, ut perfecti sitis. Amen dico vobis, quicunque non acceperit regnum Dei sicut puer, non intrabit in illud. Sicut puer non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, aliud loquitur, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intrare. Aliter: Regnum Dei, id est doctrinam Evangelii, sicut puer accipere jubemur, quia puer in discendo neque contradicit doctoribus, neque rationes et verba componit, adversum eos resistens, sed fideliter suscipit quod docetur, et cum metu obtemperat et quiescit. Et interrogavit eum quidam princeps, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo? Audie