comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidimus. auream domũ mĩqͣm uidimus.
auream tñ domũ ymaginari possumus.
si nolumꝰ. ħ utiq testia facere ñ potest so¬
li rõnali creature ħ possibile ẽ. Hiꝰ ymagi¬
natõne sepe utirnur cum que sint future ui¬
te bona uł mala diligentius ruuamur. ñꝙͣ¬
uł mala eẽ ñ dubitamꝰ. Quociens gͥ ex mł¬
tis bonis uł boms uł malis que in hac ui¬
ta sensus corporeus exꝑitur quale .s. uł qnͣ¬
tum eẽ posfit illud future uite sũmũ bonũ.
sũ malũ colligitur. et ex hoꝵ ymagmatõne
q̃dam futuroꝵ ymago figuratur. talis utiq
ymaginatõ rõnalis eẽ facile ꝯm̃citur. et
ad balam et rathel ꝑtiñe uidetur:. d balã¬

Expanded text:
uream autem domum nunquam vidimus. Auream tamen domum imaginari possumus si volumus. Hoc utique bestia facere non potest, soli rationabili creaturae possibile. Hujusmodi imaginatione saepe utimur, cum quae sint futurae vitae bona, vel mala diligentius rimamur. Net mala esse non dubitamus. Quoties igitur ex multis bonis, vel malis quae in hac vita sensus corporeus experitur, quale, vel quantum esse possit illud futurae vitae summum bonum sive malum colligitur, et ex horum imaginatione, quaedam futurorum imago figuratur, talis utique imaginatio rationalis esse facile convincitur, et ad Balam, et ad Rachel pertinere videtur. Ad Bala
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ decimas offeramius. Que ꝓfecto suppuĩ¬
tatione quadragesime eiudenter implentur.
Oum enim die m̃is quib reuolutus in or¬
bem anius includitur. trignita sex semis
dieꝵ nũo decimatur. Quiduero de primicis¬
dicam quas ab omnib qui xp̃o fideliter famu¬
lantur cotidie certum ẽ exhibem. Nam cum
exꝑgiti a sompno et quasi re diuina post so¬
porem alacritate singentes: priusqͣm motũ
sensus ułlius corde concipiant uł memoriã
aut curam familiaris admmiitant. cogitatio¬
nũ suaꝵ ortus at principia dmias conseqͣt
holocanstis: quid insi primicias uere suoꝵ
tectioms exioluĩt: Ouiiq etiam a sompuo et¬
tes : primo liungne sue motu ip̃m ĩuocantes.
differunt modo prima manuũ suaꝵ gressñ¬
q libamina: cum ecubilib consurgentes ĩ
orone consiscuit. et priusqm̃ in ꝓprus cansis
membroꝵ suoꝵ sungantur officio nich sibi
de ministerio eoꝵ ante decrepunt: s ad ip̃iꝰ
tocius corꝑis ꝓstrationem ꝑsoliñit. Illud eñ¬

Expanded text:
rum decimas offeramus, quae profecto in supputatione Quadragesimae evidenter implentur. Omnium enim dierum numerus quibus revolutus in orbem annus includitur, triginta sex semis dierum numero decimatur. dicam, quas ab omnibus qui Christo fideliter famulantur cotidie certum est exhiberi? nam cum ezpergefaoti a somno et quasi rediuiua post soporem alacritate surgentes, priusquam motum sensus ullius corde concipiant uel memoriam aut curam rei familiaris admittant, cogitationum suarum ortus atque principia diuinis consecrant holocaustis, quid nisi primitias uere suorurectionis exsoluunt? quique etiam a somno exntes primo linguae suae motu ipsum inuocant, deferunt modo prima manuum suarum gressuumque libamina, cum e cubilibus consurgentes in oratione consistunt, et priusquam in propriis causis membrorum suorum fungantur officio, nihil sibi de ministerio eorum ante decerpunt, sed ad ipsius totius corporis prostratione persoluunt. illud en
Abbreviated transcription (Latin):
q utilius hñt decem ũsus cum rõnabili as¬
signatione cantari qmͣ totum ꝓsabũ cum
confusione mentis effundi. Que ñ mĩqũa
ꝓuũciantis festinatione gen̾atur: dum resi¬
duoꝵ psalmaꝵ qui decantandi sunt modũ
wameꝵ q considerans ñ distinctõm seusmim
aadientib studet pandere. S ad sinẽ smnare
nocti subtraximus resimiere ꝑ diem ugiliaꝵ
lassitudine et in auitate compulsi: ñ tam re¬
quiem corporis subtraxisie quam quietis tem¬
pus et refectionem nocturnam comitane
radeamur. Totum enim carm huic ꝓculdubio
teddet. quisquis ei ñ iõnabiliter ꝑtem subtͣ¬
raeriore fenore necesse ẽ ingilias compensane
ħ fuerint usq ad lucera in considerata mune¬

Expanded text:
que utilius habent decem versus cum rationabili assignatione cantari, quam totum psalmum cum confusione mentis effundi. Quae nonnumquam pronuntiantis festinatione generatur, dum residuorum psalmorum qui decantandi sunt, modum numerumque considerans, non distinctionem sensuum audientibus studet pandere, sed ad finem synaxenocti subtraximus, resumere per diem uigiliarum lassitudine et inanitate conpulsi non tam requiem corpori subtraxisse quam quietis tempus et refectionem nocturnam commutasse uideamur. reddet, quisquis ei non rationabiliter partem subtrmaiore faenore necesse est uigilias conpensari, si fuerint usque ad lucem inconsiderata
Abbreviated transcription (Latin):
sione consũmans abumuũsoꝵ oculis repente
subtractus questioni pariter et cmomis sinẽ
angłi magisterio congregationib fr̃m gene¬
ralem canonem constitutũ: decreuit hũc mi
meꝵ tam in uesꝑtims qmͣ in nocturins con¬
uentionib custodiri. Quib lectiones gemi

Expanded text:
sione consummans, ab universorum oculis repente sione consummans, ab universorum oculis repente subtractus, quaestioni pariter, et caeremoniis angeli magisterio congregationibus fratrum generalem canonem non sine merum tam in uespertinis quam in nocturnis conuenticulis custodiri. quibus lectiones gemin
Abbreviated transcription (Latin):
cum in pͥmordiis fidei panci quidam s ꝓlatis¬
simmi monachoꝵ nomine censerentur qui a
or̃oniq et oꝑi manuũ dieb ac noctib incũ¬
bebant. ut nec esca quidem appetitus uł me¬
moria uͥ alio tertio ne die corporis interpella¬
re infirmitatis ĩmemor aliene id starm debere
censeret qd̾ contemplatõm fidei ac toboris¬
sui facillimũ iudicabait: paꝵ discutiens quid
generałr plenitudim fr̃m possibile ẽẽt in qua
ncc̃e ẽ infirmoꝵ quoos ꝑtem maximã reꝑii.
diũsoq modo enormem psalmoꝵ minieꝵ ĩ¬
stituere ꝓ animi sin urtute certarent. ẽẽti¬
inter ed̃s ꝓ religionis regula pie contentio¬
tus uolentib celebrare miꝰ in mediũ ꝑsal¬
mos dũo cantatinus exurgit. Cuinq sedẽ¬
tib cunctis et in psallentis u̾ba om̃i cordis
intentione deficis. undecim ꝑsalmos oromĩ
int̾ iectione distinos contiuuis ufib parili
ꝓmĩtiatione cantass duodecimũ sub alła Ren¬

Expanded text:
cum in primordiis fidei pauci quidem, sed probatissimi, monachorum nomine censerentur, qui sonique et operi manuum diebus ac noctibus incubabant, ut nec escarum quidem appetitus vel memoria, nisi alio tertiove die corporis interpellare infirmitatis immemor alienae id statui debere censeret, quod contemplatione fidei ac roborisui facillimum judicabat, parum discutiens quid generaliter plenitudini fratrum possibile esset, in qua necesse est infirmorum quoque partem maximam reperiri, diversoque modo enormem psalmorum numerum instituere pro animi sui virtute certarent, etinter eos pro religionis regula piae contentioritus uolentibus celebrare unus in medium psalmos domino cantaturus exsnrgit cumque sedentibus cintentione defixis, undecim psalmos orationum interjectione distinctos contiguis versibus parili pronuntiatione cantasset, duodecimum sub Alleluia respon
Abbreviated transcription (Latin):
tu alterais quoq qui forsitan ardentius ora¬
te potint intercipit sensum. Ideoq p̾cipiunt
eam celeri fine conludi. et dum ad huc fer
uet: uelut efancib imunci uelociter rapi
tunc maxime assiscit. cum contra se offere
nos preces dño uesse preuiderit. Amobrẽ¬

Expanded text:
tu, alterius quoque, qui forsitan intentius oratu, alterius quoque, qui forsitan intentius orare potuit, intercipit sensum. Ideoque praecipiunt eam celeri fine concludi, ne uet uelut e faucibus inimici uelociter rapietunc maxime adsistit infestior, cum contra. se offerre nos preces domino uelle peruiderit, cogi
Abbreviated transcription (Latin):
um igitur solempnitates quas illi en¬
sictis uocant cebraturi cõnẽĩunt. tã¬
datur: ac p̾cipue cum consũatur oro. In
qua ñ sputum emittitur: ñ ex creatio obsrre¬
pit. ñ tussis int̾sonat. ñ oscitatio sompno¬
ienta dissitis malis et hyantib trahitur.
nilli gertus milla suspiria etiam astantes
impeditura ꝓmũtur. Nussa uox absq sac̾¬
dotis p̾ce condutentis auditur: insi forte q̃¬
ꝑ excessum mentis danstra oris effugerit.
queq insensibiłr cordi subrepserit: ĩmodera¬
to .s. ubũ at intołabili sp̃c feruore succenso.
dum ea que ignita meus insemet ip̃a ñ p̾¬
ualet continere: ꝑ in effabilem quedam
gemitũ ex intum pectoris sui conclauib e¬
naporare conatur. Illũ uero qui conssitus
in tepore mentis cum clamore supplicat:
aut aliqud hoꝵ que ꝑdycimus efancibus
suns emttit. ac precipue oscitatiomb pre¬
uenitur: dupłr peccare ꝓuũciant. Porimo
qͥd̾ oronis sue reus sit. qd̃ eam necgłigent᷑

Expanded text:
ictas solemnitates, quas illi synaxes vocant, celebraturi conveniunt, tandatur: ac praecipue cum consummatur oratio, in qua non sputum emittitur, non exscreatio obstrepit, non tussis intersonat, non oscitatio somnolenta dissutis malis et hiantibus trahitur, nulli gemitus, nulla suspiria etiam astantes impeditura promuntur, nulla vox, absque sacerdotis precem concludentis, auditur, nisi forte  excessum mentis claustra oris effugerit quaeque insensibiliter cordi obrepserit, inmoderato scilicet atque intolerabili spiritus feruore succenso, dum ea, Quae ignita mens in semet ipsa non praeualet continere, per ineffabilem quendam gemitum ex intimis pectoris sui conclauibus euaporare conatur. illum uero, qui constitutus in tepore mentis cum clamore supplicat aut aliquid horum quae praediximus e faucibus suis emittit ac praecipue oscitationibus praeuenitur, dupliciter peccare pronuntiant, primo quod orationis suae reus sit, quod eam uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
de recectione potius lassi corporis cogitantes
qm oronis utilitatem et cõmoda requirentes.
ꝑcidentes humi. uelud adorantes tm̃ diuinã
clementiam. sũma uolocitate consurgunit.¬
Huim namq diuaus ꝓcumbentes: ñ solũ
cogitationib annt uerũ etiam sompno gͣ¬
nius ipugnari. Qx etiam nos uerum ẽẽ
utinã ñ exꝑientis et cotidiana consuetu¬
dine nosceremus: qui sepe eandem ĩcurua

Expanded text:
de refectione potius lassi corporis cogitantes quam orationis utilitatem et commoda requirentes. breuissimo procidentes humi, uelut adorantes tantum diuinam clementiam, summa uelocitate consurgunthumi namque diutius procumbentem non solum cogitationibus aiunt uerum etiam somno grauius inpugnari. quod etiam nos uerum esse utinam non experimentis et cotidiana consuetudine nosceremus, qui saepenumero hanc
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃m urbem alueum suũ tyceris est egressꝰ̃.
tm̃q crescens ut eius unta suꝑ ninros urbis
in flueret et in ea maximas regiones ou¬
paret: apud uonensem urbem flumꝰ artesis
excrescens ad bĩ ⁊ enons martyns et ponti¬
ficis ecc̃am uenit. Emuis ecc̃e dum eẽnt iamie
aꝑte: aqua in eam ñ intrauit. Que paułꝑ
crescens: usq ad fenestras ecc̃e que erant t̾¬
re ꝓtime ꝑuenit. Sic q stans aqua ecc̃e ia
msam clausit ac si illud elementũ liquidum
insoliditatẽ parietis ẽẽt iitatũ. Cumq¬
di ñ hr̃ent ibiq siti et fame deficere formta¬
rent: ad ecc̃e ianuam ueniebant et ad bibẽ¬
uitoriũ. et quasi a quañ erat ad ĩuadendu
locum. Ouid autem mirũ si electi quiq in
carne positi multa facere mirabiliter possũt

Expanded text:
nam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantum crescens, ut ejus unda super muros urbis influeret, atque inde jam maximas regiones occuparet: apud Veronensem urbem fluvius Athesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit; cujus ecclesiae dum essent januae apertae, aqua in eam minime intravit, quae paulisper crescens usque ad fenestras ecclesiae, quae erant t pervenit. Sicque stans aqua ecclesiae januam clausit, ac si illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset immutatum. Cumqudi non haberent, ibique se siti ac fame deficere formidarent, ad ecclesiae januam veniebant, ad bibenjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum m. Quid autem mirum, si electi quique in carne positi multa facere mirabiliter possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
turũ ẽẽ ꝓfessus ẽ. Ꝙx eiustem ecc̃e cuosͣ
audiens fescnus cucurut. ecc̃am clansit se¬
ris mumuit. Facto autem uesꝑe. lampatet
oumes extupt. seq inteniorib abscondit.
In ip̃o antem subsequtis noctis crepusano e
arrianus ep̃c collecta multitudine aduent
clausas esce ianuas effugere patus. S repe¬
te cimicte simul regie dumitus concusse ab¬
iectis longnis seris aꝑte sunt: atq cũ mag¬
no sonitu omia ecc̃e claustra ꝑatuerũt. E¬
fusio q desuꝑ lumine. omnes que extincte fu¬
erant lampades accense sunt. Arrianuis uero

Expanded text:
turum esse professus est. Quod ejusdem ecclesiae custos audiens, festinus cucurrit, ecclesiam clausit, seris munivit; facto autem vespere, lampades omnes exstinxit, seque in interioribus abscondit. In ipso autem subsequentis lucis crepusculo Arrianus episcopus collecta multitudine advenit, clausas ecclesiae ianuas effringere paratus. Sed repente cunctae simul regiae divinitus concussae, abiectis longius seris, apertae sunt, atque cum magno sonitu omnia ecclesiae claustra patuerunt; effuso desuper lumine, omnes quae extinctae fuerant lampades accensae sunt. Arrianus vero
Abbreviated transcription (Latin):
ect̾atu sepultus. Quadam autem nocte cũ
cłicis intra ecc̃am psassentib fur uenisset
ut ingressus caulas furtum faceret: smetẽ
tulit. et concitus exiit. Cum uero ꝑueniss
ad locum ubi uir dm̃ sepultus erat᷑: repen¬
te hesit gressum q mouere ñ potuit. Uerne¬
tem quid de cosso deposint: eumq diunte¬
re uoluit. S manu et laxare ñ ualuit. fcõ¬
autem mane expletis ꝙ landib dei. ab ecc̃a¬
egressi sunt clia. et ĩuenerunt ignotum homi

Expanded text:
ervius erat. Quadam autem nocte cum, clericis intra ecclesiam psallentibus, fur venisset, ut ingressus caulas furtum fac ret, vervecem tulit, et concitus exiit. Cum vero pervenisset ad locum ubi vir Domini sepultus erat, repente haesit, et gressum movere non potuit. Vervecem quidem de collo deposuit, eumque dimittere voluit, sautem mane expletisque laudibus Dei, ab Eccegressi sunt clerici, et invenerunt ignotum homin
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾am et dormunt. illa palpitantem et sti¬
mulante ꝑmansit ĩmobilis. sicq illa uicta
et confusa aufugit. Alio temꝑe sollicitatꝰ
ẽ a quadam hospita sua se ĩ lectum eius ia¬
ciens alliciebat eum ad carnalem copulam.
Ille antem consilii ñ mops clamauit latro
amore scĩe seculanis udere sibi insus ẽ mã¬
trem suamn conqrentem et dicentem qd̾ non
eui nutriss ad hñc iugacitatem. Semper¬
pensare post cibum solitus erat qnͣtũ cõme¬
derat. annũ in cella nouitõꝵ exegerat. cumm
ad huc putaret in capite ecc̃e unam tm̃ fene¬
stram ee intream cum ibi tres ẽẽnt. xciiii.

Expanded text:
alteram, et dormivit. Illa palpante et stialteram, et dormivit. Illa palpante et stimulante permansit immobilis. Sicque illa victa et confusa aufugit. Alio tempore sollicitatus est a quadam hospita sua, quae se in lectum ejus jaciens, alliciebat eum ad carnalem copulam. Ille autem consilii non inops clamavit: Latroamore scientiae saecularis, videre sibi visus est matrem suam conquerentem et dicentem, quod eum non nutrisset ad hanc nugacitatem. Semper post cibum pensare solitus erat, quantum comederat. Annum in cella novitiorum exegerat, cum adhuc putaret in capite Ecclesiae unam tantum fenestram vitream esse, cum ibi tres essent. Si
Abbreviated transcription (Latin):
bnardum sompmiant se hr̃e in ittero castel¬
lum totũ candidum. et in dorso fubrusum et
latrante̾. R̾nsum ẽ qd̾ infaus ille contͣ mi-¬
micos dei magnos latratus ederet et mũdã
uitam duceret. et magnũ pacĩe exemplum
preberet. Adultus puer traditus ẽ magistro
apud castellionem cuius castri ecc̃a postino¬
dũ ꝑ eius oꝑam a comu̾sione scłariũ in ordi¬
ne regulariũ canonicoꝵ ꝓmota e̾ In nocte
natalis dñi aꝑꝑuit ei uelut sponsua ꝓcedens
e thalaro suo benignus puer iħc. predicta
nero aeleꝵ mater eis latorans in extremis
et psallens cum cłicis et dicens letaniam.
cum diceretur ꝑ passionem et crucem tuam
libera eam dñe. leuata in ami signans se sp̃m
reddidit. ita qd deinceps marã suam depo¬
nere ñ potuit. qmͣ ad se signandã lenau̾at.
Quadam uero nocte in stinctu demonis ĩec¬
ta ẽ in lectum dorientis abb̃is bnardi pu¬
ella nuda qmͣ ille sentiens uertit se in ꝑtem

Expanded text:
, somniavit se habere in utero catel, somniavit se habere in utero catellum totum candidum, et in dorso subrufum et latrantem. Responsum est, quod infans ille contra inimicos Dei magnos latratus ederet, et mundam vitam duceret, et magnum patientiae exemplum praeberet. Adultus puer traditus est magistro apud Castellionem; cujus castri ecclesia postmodum per ejus operam a conversatione saecularium in ordinem regularium canonicorum promota est. In nocte Natalis Domini apparuit ei velut sponsus procedens e thalamo suo, benignus puer Jesus. Praedicta vero Alez mater ejus laborans in extremis, et psallens cum clericis, et dicens litaniam, cum diceretur: Per passionem et crucem tuam libera eam, Domine, levata manu signans se, spiritum reddidit; ita quod deinceps manum suam deponere non potuit, quam ad se signandam levarat. Quadam vero nocte instinctu daemonis injecta est in lectum dormientis Bernardi puella nuda. Quam ille sentiens, vertit se in partem
Abbreviated transcription (Latin):
quarti. uiiͦ. b̃uardus inuenis egregnus.
scĩa. morib. et genere clarus. ur postinod̾
magne uirtutis exemplar futurus casdelli¬
one castro burgundie orumdus cum g̾mna¬
uis fr̃ibus et aliis comitib multis cysc̃cii
hr̃tu religionis iouitur et miro religiosita¬
tis fernore comĩsatur. Et gestis eius. Hic
beatus bnardus armno natus .xiii. cum sociis
plus qmͣ. xxcͣ. Ingressus ẽ cellam nouitior
sub abbe scephano. Inter quos fuit hugo e¬
masticonensis qui pontimacense cenobiũ e¬
dificauit qui postea factus ẽ antissiodoren¬
sis ep̃c. Pater sancti beruardi dictus ẽ tescel¬
mus dñs opidi fontanaꝵ. Mater eius dicta
ẽ aelez ex castro montis barri. ħ .uii. liberos
libra hũit .uii. mares futuros monachos et
unam femmnã futuram scĩmonalem quos
alienis ub̃ibus nut̾endos cõmitt̾e nolebat.
in finidens eis naturam bom materui cum
lacte materno ñ pacietatur eos delicatõres
assuescere cibos. ħ cum hr̃et in ordine terciũ ĩ¬

Expanded text:
t. 1113. Bernardus, juvenis egregius, scientia, moribus et genere clarus, vir postmodum magnae virtutis exemplar futurus, Castellione castro Burgundiae oriundus, cum germanis fratribus et aliis comitibus multis Cistercii habitu religionis induitur, et miro religiositatis fervore conversatur. 1114. Hic est Cbeatus Bernardus annos natus 22, cum sociis plusquam 30 ingressus est cellam novitiorum sub abbate Stephano. Inter quos fuit Hugo Matisconensis, qui Pontiniacense coenobium aedificavit, qui postea factus est Antissiodorensis episcopus. Pater sancti Bernardi dictus est Tescelinus, dominus oppidi Fontanorum: mater ejus dicta est Alez ex castro Montebarri. Haec septem liberos habuit, sex mares futuros monachos, et unam feminam futuram sanctimonialem: quos alienis uberibus nutriendos nolebat committere, infundens eis naturam boni materni cum lacte materno. Non patiebatur eos delicatioribus assuescere cibis. Haec cum haberet in ordine tertium
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. a muĩcianda sunt bñ ⁊s ficia libera¬
tionis ut saptetur beniuolencia lib̾antis. Ip̃e
emm edirxit nos redipct. deduxit et indixxit.
de carcere ad prĩam ꝑ mani rectã in ouitatẽ
fortiores uicia mentis. fortissumn no sunt dy¬
aboli. hu autem qui me od̾unt sunt fłi frẽs qͥ¬

Expanded text:
potentia, annuntianda sunt beneficia liberationis, ut captetur benevolentia liberantis. Ipse enim eduxit nos, reduxit, deduxit et induxit de carcere ad patriam, per viam rectam, in civitatem fortiores vitia mentis, fortissimi sunt diaboli. Hi autem, qui me oderunt, sunt falsi fr
Abbreviated transcription (Latin):
carcer et ĩfirmitas. In caꝑtiuitate siquidem
diu male uycimus. pondus laboris qnͣtitas
oꝑis. srudelitas ex actoris ꝑtinatia pharao¬
qui morantur in ignorantia ꝓprie fragilitatis.¬
hr̃e ñ possumꝰ desiderio et affectu amii mendi¬
cantes ꝯcupisamꝰ. In hac ã mendicitatẽ ferro
ligannur. quia duris et oppͥmentib culpis aggͣ¬

Expanded text:
ate notanda. In captivitate siquidem ndiu male viximus, pondus laboris, quantitas operis, crudelitas exactionis, pertinacia Pharaoqui morantur in ignorantia propriae fragilitatis.re non possumus, desiderio et affectu animi mendicantes concupiscimus. In hac autem mendicitate ferro ligamur, quia duris et opprimentibus culpis aggr
Abbreviated transcription (Latin):
quin ob illius uri ĩiram tenerentur. Igit᷑
onmes rapidis nos passib/ conseguũtur con¬
scio fcĩ ac m̃iti pudore consrisi. aentes et pul¬
nere quo se xp̃ifedauerant ¶aput atz hora con
am precantes. et ut eos abire sineret postu¬
lantes. satis se uł soia couscĩa dedisse penaꝵ
satisq intlłexisse qmͣ eqsdem ip̃os iuros ui¬
nos absorbere terra potitisset uł ip̃i potius
amissis sensib ĩ ĩmobilem saxq naturam¬
rigescere debuissent. sifut affica locis quib
sceterant iumenta inoissent. Orare se at
obseciaie ut indiulgeret sceleri uemam et
quam ac currere

Expanded text:
quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur quin ob illius uiri iniuriam tenerentur. igitur omnes rapidis nos passibus consequuntur. conscii facti ac meriti, pudore confusi, flentes et puluere, quo se ipsi foedauerant, caput adque ora consiam precantes et ut eos abire sineret postulantes: satis se uel sola conscientia dedisse poenarum satisque intellexisse, quam eodem ipsos uiuos absorbere terra potuisset, uel ipsi potius amissis sensibus in inmobilem saxrigescere debuissent, sicut affixa locis quibus steterant, jumenta vidissent: orare se atque obsecrare, ut indulgeret sceleris veniam, quam accurrere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperanimus. Interea illi regressi ad redam suã
furore saciato: agi quo ire ceꝑant iumenta
precipiunt. Que cum omia solo fixa ac si
enea riguissent toslentib altius uocem mag¬
nis flagris huic atq inde resonantib uich
penitus mouetantur. Consurgunt deide õs
pariter in ubera consinut gallicas mulaꝵ
pena mastigias. Tota rapitur silua de ꝓxi¬
mo: trabib minenta traduntur tundinitͦ¬
S nich penitus sene manus agebant. io
eotemq in loco stabant fixa simulacra. Qd
agerent in felices homines ne ciebant. Nec
iam ultra dissmłare poterant quin qm̃lib
brutis pecoribus agnoscerent Inmo mimine
se teneri. Tandem ergo e in se regressi cepe¬
tunt querere quis ille ẽẽt: quiem in eodem
loco aũ panlulum cecidissent. Tum ꝑcunctã¬
tes cognoscunt ex mantib imartinũ a se tã
crudeliter uerberatum. Tuii nero fuit om̃ib
causa manifesta. nec ignorsire iam poterant

Expanded text:
properauimus. interea illi regressi ad raedam suam properauimus. interea illi regressi ad raedam suam furore satiato, agi quo ire coeperant, iumenta praecipiunt. quae cum omnia solo fixa ac si aenea signa riguissent, adtollentibus altius uocem magistris, flagris hinc adque inde resonantibus, nihil penitus mouebantur. consurgunt deinde omnes pariter in uerbera: consumit Gallicas mularum poena mastigias. tota rapitur silua. de proximo, trabibus iumenta tunduntur, sed nihil penitus saeuae manus agebant: uno adque eodem in loco stabant fixa simulacra. quid agerent infelices homines nesciebant, nec iam ultra dissimulare poterant, quin quamlibet brutis pectoribus agnoscerent, diuino numine se teneri. tandem ergo in se regressi coeperunt quaerere, quis ille esset, quem in eodem loco ante paululum cecidissent, cum percontantes cognoscunt ex uiantibus, Martinum a se tam crudeliter uerberatum. tum uero apparere omnibus causa manifesta, nec ignorare iam poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
pore: it cum eo dum dyoceses insitaxet
agelamus. Nobis nescio qua ncc̃tate cõmo¬
rantib. aliqnͣtulum ille ꝓcesserat. Infim ꝑ
aggem publicum ꝑlena militantib uirig
fiscalis reda ueniebat. S ubi martinũ ĩneste
hyspida nigro et pendulo pallio circũtectum
contigua de latere immenta niderunt paulu¬
lum in ꝑtem alteram paueftã heserunt. De¬
inde funib implicatis: ꝓtentos illos quib
ut sepe indisti aĩalia illa misera conglobant᷑
ordines mistuerunt. Dimq egre expediũt:
moram fecere ꝓperantib. Qua ꝑmoti ĩniria
tuilitantes: precipitatis in terram saltibus
se dederunt. Deiide martinuĩ flagris ac fusti¬
b urgere ceꝑut. cum quidem ille muitus et
furentib qd̾ ille quasi ñ senciens uerbera illa¬
ta contempneret. Nos illico conseciłti. ce¬
de cruentum at miulsa corporis ꝑte lauia¬
tum cum ex anmis in terra ꝓcubuiss. ĩueĩ¬
mus. Statima enm asello suo imposuimꝰ:
ac locum cedis illius execnͣtes. raptim abixe

Expanded text:
pore iter cum eo, dum dioeceses uisitat, agebamus. nobis nescio qua necessitate remorantibus aliquantulum ille processerat. interim per aggerem publicum plena militantibus uiris fiscalis raeda ueniebat. sed ubi Martinum in ueste hispida nigro et pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta uiderunt, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. dein funibus inplicatis protentos illos, quibus, ut saepe uidistis, misera ipsa animalia conglobantur, ordines miscuerunt: dumque aegre expediuntur, moram fecere properantibus. qua permoti iniuria militantes praecipitatis in terram saltibus se dederunt. dehinc Martinum flagris ac fustibus urguere coeperunt, cum quidem ille mutus et furentes, quod ille quasi non sentiens uerbera inlata contemneret. nos ilico consecuti foede cruentum adque uniuersa corporis parte laniatum, cum exanimis in terram procubuisset, inuenimus: statimque eum asello suo inposuimus ac locum caedis illius exsecrantes raptim abire
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. Scatos et aleas detestant᷑. abhorrent
uenatõm. nec ludicra illa auiũ rapina ut
assolet dełctant᷑ mimos et magos. et fabła¬
tores scurrilesqz cãtileuas atz ludoꝵ spectacu¬
la tanꝙͣ uanitates et ĩsamas respuũt ⁊ ab ho¬
mĩant᷑ ẽapillos tondent. scientes iuxͣ apłm
ignomimã eẽ uiro si comã nutriat. Nñqmͣ
compti. raro loti. Mag̃ ã necglecto crine his¬
pidi. pulu̾e fedi. lorica et cauinate fusci. Por¬
ro ĩumente uello. intus fide. foris ferro ñ au
phaleratos. pugnã quippe ñ pompã. uictoriã
S ñ uanã głiam cogitantes. et studentes ma¬

Expanded text:
um. Scacos et aleas detestantur; abhorrent venationem: nec ludicra illa avium rapina ut assolet delectantur. Mimos, et magos, et fabulatores, scurrilesque cantilenas, atque ludorum spectacula, tanquam vanitates et insanias falsas respuunt et abominantur. Capillos tondent, scientes juxta Apostolum ignominiam esse viro, si comam nutrierit. Nunquam compti, raro loti, magis autem neglecto crine hispidi, pulvere foedi: lorica et caumate fusci. 8. Porro imminente bello, intus fide, foris ferro, non aphaleratos: pugnam quippe, non pompam, victoriam, sed non gloriam cogitantes, et studentes ma
Abbreviated transcription (Latin):
hunc ꝑ ppłm deseminassent. ut ob l̾ saltem
ex illo martinus ꝯppido fugaretur barbaras¬
uꝰ dum portam citatis illius magnis tn
bus secim eurtibus introiret. lepsum mise¬
rabili facie hoxrentib cunctis osculatus e. al
bũdicit. scatimq ab omm malo enuratus¬

Expanded text:
hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem hunc per populum disseminassent, ut hoc saltem metu ex illo Martinus um cum turbis euntibus introiret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est adque benedixit, statimque omni malo emundatus
Abbreviated transcription (Latin):
mine restitit: dicens horribile in alriodo¬
muis demoniũ se indere. Sui cum ut discede¬
ret imparet quenidã e famłia qui in int̾io¬
ri ꝑte edium morabatur arripuit. Se iure
dentib miser cepit. et obinos quoscumos
lemare. Cõmota ẽ domus. familia turtata.
ppłs infugara nerfus martimis se firrenti
obiecit. ac̃ primũ scare ei imꝑauit. S cum
dentib fremeret hyaritiq ore morsum mina¬
retur. digitos ei martiuis mos rntrilit dice̾s:
Si hes inquit aliquid potestatis hos deuora.
dum u̾o ac si tandens ferrum fancib accepis¬
set longe reductis dentibus digitos bĩ iiri
utabat attingere. Et cum fugere de obsesso
copore penis et crnciatib cogeretur. nec ta¬
nen exire ei ꝑos liceret feda reliuqũs uest¬
gia furcu nentris ẽ eiectus. Int̾eacum de metu
atq nupetu bartaroꝵ subita ciuitatem fama
turbass. demoniacũ ad se exhiben iubet. iupat
ut au uerus eẽt hnc nũcius fatetur. dime
confessus ẽ. xui demones fuisse qui rumorẽ

Expanded text:
restitit, dicens: horribile in atrio domus daemonium se videre. Cui cum ut discederet imperaret, quemdam e familia, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuit. Saevire dentibus miser coepit, et obvios quoscumque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum de motu adque impetu barbarorum subita ciuturbasset, daemoniacum ad se exhiberi jubet: imperat ut, an verus esset hic nuntius, fateretur. Tunc confessus est, se decem daemones fuisse, qui rumorem
Abbreviated transcription (Latin):
banus albas et p̾soiter doctor sanctoꝵ et pic¬
toꝵ obii qui posteris sins multa sc̃itatis mo¬
nimenta reliquit p̾ter qmͣ qd̾ rustica simpli¬
citate pascha dñico die celebrari debere neq
didicit. neq decuit marculfus abbas baio¬
tacensis sanctitate claruit in gallia.

Expanded text:
ba abbas et presbiter, doctor Scottorum et Pictorum, obiit, qui posteris suis multa sanctitatis monimenta reliquit; preterquam quod rustica simplicitate pascha dominico die debere celebrari neque didicit, neque docuit. Marculfus abbas Bajocasinensis sanctitate claret in Gallia.
Abbreviated transcription (Latin):
ps supbie ẽ. Item ad fccastram declmat q
n sbbitoꝵ culpis punendis unis puus
e ad uidictã. Ad dexterara uero qui man¬
suetudim miiis indulget. Iter ñ dectiet
in dexteram uł in sinistram ꝑtem. Eqͥtas
enim anuidex obsequiũ debet amoris dex¬
t̾ami uł odii sustmͣ nescit. Iuste iustũ exe¬
qui ẽ. nec duruis equo. nec remissius ĩ aseti¬
one. uł executõm iusticie uil aliud qͣm iusti¬
ciam querere. Mimera tã curiales licenter
accipiauit. dũmo ñ extorqueant ĩpudenter.
putorem abicit qui rogat. bis etiam enct.
Ad reinamq uł spei ꝑ̾cium u̾ecundiam uẽ¬
dit. Munus uero mite petitionis notam
ñ ht̃ ꝙ deuotio literalitatis obtulit ñ ip¬
bͥitas de precantis extorsit. Ita tñ ut iniqnoꝵ
mima nõ acceptet ne aut ingratus st si eos
ñ fonead accepto imiñe. aut si fouerit in¬
mistus hẽftur. Ratõ enm hñda e et cause
et psone ut nec a uurpi nec turpiter acipi¬
atur. Nam płmq a manii a causa. a t em¬

Expanded text:
e est. Item ad sinistram declinat, qui in subditorum culpis puniendis nimis pronus est ad vindictam. Ad dexteram vero, qui mansuetudini nimis indulget. Iterum non declinet in dexteram vel sinistram partem. Aequitas enim cui judex obsequium debet, amoris dexteram vel odii sinistram nescit. Juste eum exsequi, est nec durius aequo, nec remissius in assertione, vel exsecutione justitiae, nihil aliud quam justitiam quaerere. Munera tamen curiales licenter accipiant, dummodo non extorqueant impudenter. Pudorem abjicit qui rogat, bis etiam emit. Ad rei namque vel spei pretium verecundiam vendit. Munus vero injustae petitionis notam non habet, quod devotio liberalitatis obtulit, non improbitas precantis extorsit. Ita tamen ut iniquorum munera non acceptet, ne aut ingratus sit, si eos non foveat accepto munere; aut si faverit, injustus habeatur. Ratio enim habenda est et causae et personae: ut nec a turpi, nec turpiter accipiatur. Nam plerumque a manu, a causa, a tem
Abbreviated transcription (Latin):
uam ẽ s̃ dei gr̾e. s sibi retronere uelle ꝙ rec¬
tummi ẽ. uł declinare in dert̾am uł i srstur
ẽ pcc̃are pp̃ eoꝵ felicitatem que appettur.
aut pp̃ eoꝵ ĩfelicitatem que fugimtur. uład
dextam declinare eꝰ mrtutib ip̃is uehemen¬
ter rasiscere. et in uirtutis oꝑio que ĩ mõ
consistit modũ exccedere. unde niuenalis.
qnsami sapiens nomen feret equs unqui.
tatis recedit᷑. Omnis autẽ uebementia sa¬
luti nmica ẽ. et excesius omnis rn sulpa.
conaꝵ q rerm consuetudo mima pessimaẽ.

Expanded text:
 sibi tribuere velle quod rectum est. Vel declinare in dexteram et sinistram est peccare propter eorum felicitatem que appetuntur aut propter eorum infelicitatem que fugiuntur. Vel ad dexteram declinare est virtutibus ipsis vehementer insistere et in virtutis operibus, que in mconsistit, modum excedere. Unde Juvenalis: Insani sapiens nomen feret, aequus iniqui, tute recedit. » Omnis autem vehementia saluti inimica est, et excessus omnis in culpa, bonarumque rerum consuetudo nimia pessi
Abbreviated transcription (Latin):
polim a ioh̾e magrio ep̃o dyacoms ordinatꝰ
apud massiliam p̃sbr̃: condidit duo mouaste
Scripsit exꝑientia magiltrante librato sermo¬
ne et ut aꝑtius dicam sensu uerba ĩueniens.
erpediens. digessit etiam collationes ami
patrib e gẏpti hĩtas de ħ. De destinatione
manachi ac fine. De discretione. De trib
sermendũ deo uocationib. Dde pugna car
natura oĩm intioꝵ. De nece sanctoꝵ. De
te. De ꝓtectione dei. De scĩa spiritali. De
dumus carismatib. De amicicia. De fim¬
endo uł ñ firiendo. De trib antiquis gene
ne scenobite: et heremite. De satisfactione
pũie. De remissione qnquagesime. De nox¬
turms illusionib. De eo quod dicit dñs

Expanded text:
poli a Joanne Magno episcopo diaconus ordinatus, apud Massiliam presbyter condidit duo monasterScripsit, experientia magistrante, litterato sermone, et, ut apertius dicam, sensu verba inveniens, pediens. Digessit etiam Collationes cum patribus Aegypti habitas, hoc est, de destinatione monachi ac fine; de discretione; de tribus ad serviendum Deo vocationibus; de pugna carnnatura omnium vitiorum; de nece sanctorum; dte; de protectione Dei; de scientia spiritali; de divinis charismatibus; de amicitia; de definiendo vel non definiendo; de tribus antiquis generde coenobitae et eremitae; de satisfactione poenitentiae; de remissione Quinquagesimae; de nocturnis illus
Abbreviated transcription (Latin):
tremũ rogatus a leone archidiacono postea
urbis rome ep̃o: scripsit adu̾sus uestorem
de incarnatione dm̃ libros .uii. Et in hiis
scribendi apud massiliam et inuendi finem
fest: theodosio et ualentimano regnantib¬

Expanded text:
tremum rogatus a Leone archidiacono, postea urbis Romae episcopo, scripsit adversus Nestorium de Incarnatione Domini libros septem; et in his scribendi apud Massiliam, et vivendi finem fecit, Theodosio et Valentiniano regnantib
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita aimꝰ semp rotatus ꝑ omne scriptura
corpus iustabilis nagusq iactatur. in chil ꝓ
arbitrio suo p̾ualens uł abicere uł tenere nec
pleno quicquͣ inditio et examnatõne finire.
generator nec possesior effectus. Atz ita mens
mobilis semꝑ ac uaga. in tempore quoq ẽ
sinaxeos uelud eb̃a ꝑ diu̾sa distrahitar nlłm
officium competenter exsoluens .u.gͣ. Cũ orat
psalmũ aut aliquam recolit lectionem. Cum
decarntat: aliud quid meditatur. nichil dissi¬

Expanded text:
 omne scripturarum corpus instabilis uagusque iactatur, nihil pro arbitrio suo praeualens uel abicere uel tenere nec pleno quicquam indioio et examinatione finire, generator nec possessor effectus. atque ita mens mobilis semper ac uaga in tempore quoque synaxeos uelut ebria per diuersa distrahitur, nullum officium conpetenter exsoluens. uerbi gratia cum orat, psalmum ant aliquam recolit lectionem. cum decantat, aliud quid meditatur quam
Abbreviated transcription (Latin):
i qͥd cogitent de młto labore ac p̾cio apłicis adep¬
tis pͥmlegiis ꝑ ip̃a sͥ uendicant ĩsignita pon¬
tificalia utentes. et ip̃i more pontificũ . s. mitͣ.
anulo. at sandalus. sane si attenditur reꝵ dig¬
nitas: hnͣc moͣchi abhorret ꝓfessio. si m̃ist̾iũ
soł liq̃t ꝯgrũe pontificib. ꝑfecto eẽ desic̾ant
men eis ꝯferre pͥmłiosoꝵ poss auͣctas: qnͣto pu¬
tas auro rediment ut applłarent᷑ pontifices.
Quo ista o monachi: uͥ timor mentis. ubi ru¬
illoꝵ docetur aũ ꝯtinetur. ut ħ fastu dełctari
mõchꝰ has q̃rere debeat dignitates labor. et
latebre et uolũtaria pauꝑtas. ħ sũt moͣchoꝵ
ĩsignia. H utã solent nobilitare monascicã.

Expanded text:
quid cogitent, dum multo labore ac pretio apostolicis adeptis privilegiis, per ipsa sibi vindicant insignia pontificalia, utentes et ipsi more pontificum, mitra, annulo, atque sandaliis . Sane si attenditur rerum dignitas, hanc monachi abhorret professio: si ministerium, solis liquet congruere pontificibus. Profecto esse desiderant, men eis conferre privilegiorum posset auctoritas? quanto putas auro redimerent, ut appellarentur pontifices? Quo ista, o monachi? Ubi timor mentis? ubi ruillorum docetur aut continetur, ut hoc fastu delectari monachus, has quaerere debeat dignitates? 37. Labor, et latebrae, et voluntaria paupertas, haec sunt monachorum insignia; haec vitam solent nobilitare monasticam.
Abbreviated transcription (Latin):
tam suꝑbie saꝑe ut n ͨ cũ unũ quidẽ u̾bulũ de
priis obedire ꝯtempnãt ep̃is spoliant ecc̃as
ut emancipent᷑. redimũt se ne obediant. Nõ
ita op̃c Ille si qͥdem dedit uitã ne ꝑderet obedi¬
entiã. qua isti nt careant totũ fere suũ fuoeq
uictũ expendũt. qͥ ħ ẽ p̃sumptõis o moͣchi n eĩ¬

Expanded text:
m superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de priis obedire contemnant episcopis. Spoliant ecclesias, ut emancipentur ; redimunt se, ne obediant. Non ita Christus. Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, totum fere suum suorumque victum expendunt. Quid hoc est praesumptionis, o monachi? Ne
Abbreviated transcription (Latin):
clemes quare secum detułit cogitaret msidiã¬
wanib elapse somginttur in equore. dunc
tũ lacrimis  fertur exclamasse maurilius.
clanes idere iuero pr̃am et urtem nĩqm̃
repetam quam effugio. Ensmisso igrt ma¬
ti quo quis eẽt abscondere potuiss mutet o
hĩtu um regionis principum adhesit. ꝓfesis¬
ce crta orto lamũ fore quatinus corpus. qd̾ue¬
umiis ugiliis et oronib cassigare deciene¬
rat ne ex toto deficeret ꝓprio labore paansset
Qui cum tali pͣfifetur ministio tantar copi¬
am enis mitis dñs ołib dabat ut etiam

Expanded text:
arum claves secum detulerit cogitaret, insidianmanibus elapsae submerguntur in aequore. Tunc cum lacrimis id fertur exclamasse Maurilius, claves videre meruero, patriam urbemque nunquam repetam quam effugio. 79 Transmisso igitur man, quo quis esset abscondere potuisset, mutato habitu uni regionis principum adhaesit, professus se ortolanum fore, quatinus corpus quod ieiuniis, vigiliis et orationibus castigare decreverat, ne ex toto deficere potuisset, proprio labore pavisset. 80 Qui cum tali praeficeretur ministerio, tantam copiam eius meritis dominus holeribus dabat, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
nus rutent sangnine fluido. N ki. etiam in¬
lii ccͣ horam .ui. turbo minꝰ ninis uehem̃s
et obscurus cantatem oꝑuit. et nubes ex
arupto scissa. ita omne tectũ ecc̃e maioris
mentũ ꝑfuderet. Illico fulmen apte aqui¬
lomis ingrediens quẽdam cłicum retro alta¬
re sanctor cosie et damiam in pulpito legẽ¬
tem. et alteꝵ añ cuicifycum oranitem. terciũ
de scriptorio ecc̃e ꝓrimo egredientẽ in ip̃oe

Expanded text:
nus rubent sanguine fluido. Kalendis etiam Junus rubent sanguine fluido. Kalendis etiam Julii circa horam 6. turbo nimis vehemens et obscurus civitatem operuit, et nubes ex abrupto scissa ita omne tectum majoris aecclementum perfunderet. Ilico fulmen a parte aquilonali ingrediens, quendam clericum retro altare sanctorum Cosmae et Damiani in pulpito legentem, et alterum ante crucifixum orantem, tertium de scriptorio aecclesiae proximo egredientem, in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
alias clementior alias ualidior adeo ut qͣ¬
tũdam urbiũ ꝑtes cu ecciis subruisse dica¬
tur. Mosa etiam aumꝰ nic abtaciam que
dicitur sustula auasi pendens in aere fundũ
sirũ insus ẽ deseruisse. H quoq amo leodiũ
cuutas multis plagis actrita ẽ. sꝯense enĩ
cum terremotu om̃s ad terrani strauit. et
fulmen a leua templi ingressũ ñ modicas
crustas de muro hac illac disiecit. deinde tur¬
rim ingrediens multas trabiũ ꝑtes diffidit.
subsecutus ẽ fetor intołabilis adeo et mł¬
to aromatũ odore nix potuerit expelli. Itẽ
iumo mense. uii ͣ ydus. ip̃ns mensis ccͣ ho¬
ram nonam nubes pluie subito rupta
a monte qui dicitur roberti subiectam si¬
bi ꝑtem cuntatis penitus oppressam pes¬
sũ dedit adeo ut multas domos dirueret et
ĩmensam annonã ꝑderet. et matrem du¬
os infantes altrinsecus in brachiis am¬
plexam necaret. et alios .uiii. homĩes di¬
uersis in locis opprim̾et. pulsantib uespis
sabbo quedam dum capud lauat puero mã¬

Expanded text:
alias clementior, alias validior; adeo ut quarundam urbium partes cum aecclesiis subruisse dicitur. Mosa etiam fluvius juxta abbatiam quae dicitur Sustula, quasi pendens in aere, fundum suum visus est deseruisse. Hoc quoque anno Leodium civitas multis plagis attrita est. Mense enim cum terremotu omnes ad terram stravit, et fulmen a leva templi ingressum non modicas crustas de muro hac illac disjecit; deinde turrim ingrediens, multas trabium partes diffidit. Subsecutus est foetor intolerabilis, adeo ut multo aromatum odore vix potuerit expelli. Item Junio mense, 7. Idus ipsius mensis, circa horam nonam, nubes pluviae subito rapta, a monte qui dicitur Roberti, subjectam sibi partem civitatis penitus oppressam pessumdedit; adeo ut multas domos dirueret, et immensam annonam perderet, et matrem duos infantes altrinsecus in brachiis amplexam necaret, et alios octo homines diversis in locis opprimeret. Pulsantibus vesperis sabbato, quaedam femina caput dum lavat puero, ma
Abbreviated transcription (Latin):
et gysorciũ ꝓ sedando inter se dissidio. ubi
q .s. rothomagensis. cantuariensis. ep̃i
uero beluacensis carnotensis. Comites
sis. blesensis. barrensis. suessionensis muer¬
mensis. dux etiam burgundie. et rotron¬
dus comes campanie. Comites quoq e
diotoꝵ cdarimontis et bessimontis. et płes
alii magni uni zelo dei accensi. In cunis¬
facti monimentũ duor reges in eodem¬

Expanded text:
e pro sedando inter se discidio, ubi pis Rothomagensis, Cantuariensis, episcopi vero Beluacensis, Carnotensis, comites sis, Blesensis, Barensis, Swessionensis, Niuerniensis, dux eciam Burgundie et Rotradus comes Campanie, comites quoque Drocorum, Clarimontis et Bellimontis et plures alii zelo Dei accensi. In cuius monimentum duo reges ligneam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pͥugnaculum ueritatis et fidei tutamentũ
onmes ecce doctores tam ingemo qmͣ scĩa in
cit. racomꝑabiłr florens tama exemplis uir¬
tutum quam affiuentia dectrinaꝵ. Et emm
tanta scripsit ut ñ solum ab aliquo toto inte
sue temꝑe scribi. s nec quidem possint lectio
extenditur: ut merrto illud ei dictũ cõueniat.
eentitur qui te totum legisse fatetur. liiii.¬

Expanded text:
propugnaculum veritatis et fidei tutamentum; omnes ecclesie doctores, tam ingenio quam scientia vicit incomparabiliter, florens tam exemplis virtutum quam affluentia doctrinarum. Etenim tanta scripsit, ut non solum ab aliquo toto vite sue tempore scribi, sed nec quidem possint lectionnditur; ut merito illud ei dictum conveniat: Mentitur qui te totum legisse fatetur.
Abbreviated transcription (Latin):
maxime cam ip̃e machometh in alcorano
suo nicħtale retulerit. s potius quicquid
in alcorano suo de illo scriptũ ñ fũat oĩo
uerũ credi ꝓhibũst. de ominib inquit ꝓphis
ꝓrctto quia ne tibi sicut aliis ꝓpħis in mira¬
culis contradicat᷑ tues. Ip̃o igitur teste e¬

Expanded text:
maxime cum ipse Mahometh in Alcorano suo nihil tale retulit, sed potius quidquid in Alcorano de eo scriptum non fuerat, omnino verum credi prohibuerit. De omnibus, inquit, rmitto, quia, ne tibi sicut aliis prophetis in miraculis contradicatur timeo. Suo ergo test
Abbreviated transcription (Latin):
eam dimuttere falsi gabrielis nũcio con fir¬
mauit. de cunis nicui potentia .s. libidius
diũ laudasse legitur. Eo ꝙ in eo muadragies
tra sibi in bello faciesq collisa. Multa quoq
tur. Qmue si agelus dei ut dicunt eum cusco¬

Expanded text:
eam dimittere, falso Gabrielis nuntio confirmavit. De cujus vitii potentia, libidinis scilicet laudasse Deum legitur, eo quod in eo quadragicontriti in bello, faciesque collisa, multa etiam tur; quae si angelus Domini ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
de fidelium elemosinis ad opus deo militã¬
cium et infirmoꝵ quoꝵq ac pauꝑum Io¬
principes seculi ꝓmptissime anuebant. nel
etiam sponte offerebant terras. Prata. ne¬
mora et cetera que monasteriis edifican dis
liccia erant. Ecc̃a sce marie in episcopis. to¬
taq pene ciitas nomonĩsiũ incendio con¬
flagrauit iusco nt fertur inforticimo. qr
sũmũ pontificem m̃ocericiũ uerbis irriso¬
riis multi eoꝵ exhonoraunt. Clarenassis
duo cenobia mio die ꝓducit .s. longipontẽ

Expanded text:
de fidelium elemosinis, ad opus Deo militande fidelium elemosinis, ad opus Deo militantium et infirmorum quorumque ac pauperum Jeroprincipes seculi promptissime annuebant, vel etiam sponte offerebant terras, prata, nemora, et cetera que monasteriis edificandis necessaria erant. Ecclesia sanctae Mariae in episcopio, totaque pene civitas Noviomensis incendio conflagravit, justo ut fertur infortunio, quia summum pontificem Innocentium verbis irrisoriis multi illorum exhonoraverunt. Clarevallis duo coenobia una die produxit, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
Eratq ccͣ ħ demꝑa pulcra ac decora facies et
uarietate. Dum hiic p̾monstracenses.
hinc cyscercienses. huic inde clumacenses
monachi. tñ etiam diñsi hĩtus et ꝓfessioĩs
scĩmoniales et mmulieres deo deuote in con¬
tinentia at pauꝑtate sub obedĩe nigo re¬
gulariter muentes feruore religionis in¬
ucem ꝓuocarent. et noua certatim diuer¬
sis in locis monasteria fundarent. Cum
huis etiam monachi sartusienses. et ip̃i e¬
pausatim pululatant qui preceteris conti¬
uentes pesti auaricie quan płimos subre¬
ligionis hĩtu laborare et auelare uidemꝰ
nullo modo liceat statuerunt. et ip̃i singu¬
la singulis cellulas hñtes ac raro uł ob
dei cultum. uł etiam odmutiũ in carita¬
te solacium cõuemientes ꝑfectius mori
mũdo. et ceteris tanto diligentius qnͣto¬
milites templi Iosolunitam frẽs quoq
de hospitali sub religioso hĩtu continenter
unientes ubiq se młtiplicando diffiidebãt.
et que poterant uł de laboribus ꝓpriis. ui

Expanded text:
haec tempora pulchra ac decora facies aecrcumdata varietate; dum hinc Premonstratenses, hinc Cistercienses, inde Cluniacenses monachi, tum etiam diversi habitus atque professionis sanctimoniales et mulieres Deo devotae, in continentia atque paupertate sub obedientiae jugo regulariter viventes, fervore religionis invicem provocarent, et nova certatim diversis in locis monasteria fundarent. Cum his etiam monachi Cartugienses et ipsi paulatim pullulabant; qui pre ceteris continentes, pesti avaritiae, qua plurimos sub religionis habitu laborare videmus, nullo modo liceat, statuerunt; et ipsi singulas singuli cellas habentes, ac raro vel ob Dei cultum, vel ob mutuum in caritate solacium convenientes, perfectius mori mundo et ceteris diligentius vimilites templi Jerosolimitani, fratres quoque de hospitali, sub religioso habitu continenter viventes, ubique se multiplicando diffundebant, et quae poterant, vel de laboribus propriis, vel
Abbreviated transcription (Latin):
sid. ut cum eos intentiorib ieminis studere
cognouerit: omnes eoꝵ conatus hac arte
subũtat. ut dum se ñ solum nichil ad puri¬
tatem corpis districtiorera ienimo ꝓfecisse
uerum etiam gramus senciunt fuisse pulsa¬
ritatis altricem absimentie discrictionem.
tanqm̃ eimulam ꝑ horrescant.

Expanded text:
sio, ut, cum eos intentioribus ieiuniis studere sio, ut, cum eos intentioribus ieiuniis studere cognouerit, omnes eorum conatus hac arte subuertat, ut, dum se non solum nihil ad puritatem corporis districtiore ieiunio profecisse, uerum etiam grauius sentiunt fuisse pulsaritatis altricem, abstinentiae districtionem tamquam aemulam perhorrescant.