comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cata parentũ uolebat abstergi: qui ab ipsorũ poterat obligationib segregari. Et ut purissimȩ
confessionis firmitas appareret. hȩc eadem trina iteratione confirmat. Hoc est enĩ peccauimꝰ
qđ iniuste egimꝰ: hoc est iniuste egimꝰ: qđ iniqͥtatẽ fecimꝰ. Tanto enĩ unꝰ quisq celeriꝰ ab soluit᷑:
quanta a semet ipso uiuacitate damnat᷑. Quȩ figura dicit᷑ schȩsisonomaton. idest multitudo no¬
minũ coniunctorũ. diuersis uerbis unã rem significantiũ. Est & alia nobis in hoc loco tradita ex¬
positio: qͥa cũ maiorib suis peccat. qui delicta similia non declinat: sed eadem facit quȩ prio¬
res suos fecisse cognoscit. ita tam̃ ut a posteris reatꝰ originalis peccati nisi ꝑ grãm dñi ñ possit
miscdiȩ tuȩ: & irritauerunt ascendentes in rubrũ mare. Duo sunt quȩ beneficia donata cõmen¬

Expanded text:
cata parentum volebat abstergi, qui ab ipsorum coeperat obligationibus segregari. Et ut purissimae cata parentum volebat abstergi, qui ab ipsorum coeperat obligationibus segregari. Et ut purissimae confessionis firmitas appareret, haec eadem trina iteratione confirmat. Hoc est enim Peccavimus quod injuste egimus; hoc est injuste egimus, quod iniquitatem fecimus. Tanto enim unusquissis onomaton, id est multitudo nominum conjunctorum diversis verbis unam rem significantium. Est et alia nobis in hoc loco tradita expositio: quia cum majoribus suis peccat, qui delicta similia non 361 declinat, sed eadem facit quae priores suos fecisse cognoscit; ita tamen ut a posteris reatus originalis peccati, nisi per gratiam Domini non possit misericordiae tuae, et irritaverunt ascendentes in Rubrum mare. Duo sunt quae beneficia donata commen
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ fecimꝰ. Uenit ad scdam narrationẽ. ubi p̃dictꝰ popłs humili satisfactione ꝓsternit᷑: ut in illa.
in principio psalmi declarata. uideat᷑ eẽ confessio. dicit enĩ se peccasse cũ patrib: qm in eorum
erant lũbis & origine confatuti. Nã cum fuerit tẽpus longe diuisũ. quando in egypto patres eorũ
miracula facta carnalit̾ acceperunt. cũ nulla dño satiffactione responderent: & ȩtas ista mu¬
ltũ posterior esset quã prȩsentis psalmi series cantaret᷑: dubiũ non est illa eos peccata gemere
quȩ ex parentũ suorũ ꝓbant᷑ nequitia sustinere. Hoc heresis pelagiana non accipit: dũ putat
originale peccatũ ad ꝓlem adę nullatenꝰ ꝑuenire potuisse. Cũ maiorib enĩ siuis peccant:
qui se ꝑ gr̃am dñi ab eorũ delicto non separant. Quod pat̃ agustinꝰ. diligentissima librorũ
dsputatione conuincit. Punc autẽ quando dño aspirante mens cõpuncta resipuit merito ase pec¬

Expanded text:
tatem fecimus. Venit ad secundam narrationem, ubi praedictus populus humili satisfactione prosternitur; ut illa in principio psalmi declarata videatur esse confessio. Dicit enim, peccasse se cum patribus, quoniam in eorum erant lumbis et origine constituti. Nam cum fuerit tempus longe divisum, quando in Aegypto patres eorum miracula facta carnaliter acceperunt, cum nulla Domino satisfactione responderent; et aetas ista multum posterior esset, quam praesentis psalmi series cantaretur, dubium non est illa eos peccata gemere, quae ex parentum suorum probabantur nequitia sustinere. Hoc haeresis Pelagiana non accipit, dum putat originale peccatum ad prolem Adae nullatenus pervenire potuisse. Cum majoribus enim suis peccant, qui se per gratiam Domini ab eorum delicto non separant. Quod Pater Augustinus diligentissima librorum disputatione convicit . Nunc autem quando Domino aspirante mens compuncta resipuit, merito a se pec
Abbreviated transcription (Latin):
de eiꝰ erat incarnatione lȩtaturus. Ipsa est enĩ gens dñi quȩ de gentiũ est diuersitate collecta:
ut esset grex unꝰ. & pastor unꝰ. Seqͥt᷑ harũ rerũ suauissimꝰ fructꝰ ut laudet᷑ dñs cũ hereditate sua
Utrũq enĩ coniunctũ est. qͥa in p̃conio dñi sui. fidelis famulus sine dubitatione laudat᷑ sicut in
superiori psalmo dictũ est. laudamini in nomine scõ eiꝰ. Qua ꝓpt̃ fidelis iste popłs tanto deside¬
rio ad conspectũ dñi festinabat. tanta se xp̃iano popło caritate miscebat: ut nefas sit putare eũ
sp̃u non fuisse conspectũquẽ tanta gr̃a cognoscimꝰ expetitũ. sicut ipsẽ in euangłio dicit: abraham

Expanded text:
e laetaturus  ed., laetaturi. Ipsa est enim gens Domini, quae de gentium est diversitate collecta, e laetaturus  ed., laetaturi. Ipsa est enim gens Domini, quae de gentium est diversitate collecta, ut esset grex unus, et pastor unus. Sequitur harum rerum suavissimus fructus, ut laudetur Dominus cum haereditate sua. Utrumque enim conjunctum est, quia in praeconio Domini sui fidelis famulus  ed., populus sine dubitatione laudatur, sicut in superiore psalmo dictum est: Laudamini in nomine sancto ejus. Quapropter fidelis iste populus tanto desiderio ad conspectum Domini festinabat, tanta se Christianae plebi charitate miscebat, ut nefas sit putare eum spiritu non fuisse conspectum, quem tanta gratia cognoscimus expetitum, sicut ipse in Evangelio dicit: A
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̾ eos debeant estimari. qui dño fideli opere placuerunt. Nouimꝰ enĩ israeliticũ popłm
partĩ contumacẽ fuisse: partĩ in dñi constitisse mandatis. Unde isti supplicit̃ p̃cant᷑: ut in illo¬
rũ socitate debeant annumerari: quib potest aet̾na beatitudo. gr̃a diuinitatis attribui. Et ut
fides eorũ ꝑfectissima nosceret᷑: optant se uisitari a dño saluatore: cuiꝰ aduentu se nouerant eẽ
saluandos. Ipse est enĩ salutaris: de quo beatꝰ sẏmeon ait. nunc dimitte seruũ tuũ dñe scđm uer¬
uelatione gentui. & głam plebis tuȩ ifrł ꝓqduidendu in bonitate electoru. ad lȩtandu in lȩtitia
gentis tuȩ: ut lauderis cũ hereditate tua. Hoc est qđ petebant a salutari dño uisitari: ut bonitatẽ
eiꝰ uiderent. quã electis erat aduentꝰ sui munere p̃staturus: quatinꝰ cũ xp̃iano popło gauderet. qͥ

Expanded text:
ut inter eos debeant aestimari, qui Domino fideli opere placuerunt. Novimus enim Israeliticum populum ut inter eos debeant aestimari, qui Domino fideli opere placuerunt. Novimus enim Israeliticum populum partim contumacem fuisse, partim in Domini constitisse mandatis. Unde isti suppliciter precantur ut in illorum societate debeant annumerari, quibus potest aeterna beatitudo gratia Divinitatis attribui. Et ut fides eorum perfectissima nosceretur, optant se visitari a Domino Salvatore, cujus adventu se noverant esse salvandos. Ipse est enim salutaris, de quo beatus Simeon ait: Nunc dimittis ed., dimitte ser Ad videndum in bonitate electorum tuorum, ad laetandum in laetitia gentis tuae, ut lauderis cum haereditate tua. Hoc est quod se petebant a salutari Domino visitari, ut bonitatem ejus viderent, quam electis erat adventus sui munere praestaturus; quatenus cum Christiano populo gaude
Abbreviated transcription (Latin):
laudes eiꝰ. Illa enĩ possunt audiri: quȩ ꝓbant᷑ & dici. Hic quoq modus: int̾ ꝓprias locuti¬
ones habendus est̃. B eati qui custodiunt iudiciũ: & faciunt iustitiã in omĩ tẽpore. Postquã
negauit laudes posse dñi cõprehendi: sententiã dicit qua se consolet᷑ genꝰ humanũ: ut cũ
illa neqͥt implere: hoc saltẽ custodire festinet. Custodit enĩ iudicium. qui int̾ alios
recte iudicat. Iustitiã autẽ facit. qui ęquabilit̾ agit. Siue illos beatos dicit qui iudiciũ
in fide custodiunt: iustitiã uero in opere demonstrant. Sed uide qm̃ addidit in omĩ tẽpore.
sicut in euangłio dicit: qui ꝑseuerauerit usq infinẽ hic saluus erit. Merito ergo isti tales
beati dicti sunt: qui p̃cepta dñi pura m̃te custodiunt. Hȩc t̾tia species definitionis est.¬

Expanded text:
laudes ejus? Illa enim possunt audiri, quae probantur et dici. Hic quoque modus inter proprias locutilaudes ejus? Illa enim possunt audiri, quae probantur et dici. Hic quoque modus inter proprias locutiones habendus est. Vers. 3. Beati qui custodiunt judicium et faciunt justitiam in omni tempore. Postquam negavit laudes Domini posse comprehendi, sententiam dicit qua se consoletur genus humanum, ut cum illa nequeat implere, hoc saltem custodire festinet. Custodire enim judicium est, qui inter alios recte judicat; justitiam autem facit, qui aequabiliter agit. Sive ille beatos dicit, qui judicium in fide custodiunt; justitiam vero in opere demonstrant. Sed vide quoniam addidit, in omni tempore, sicut in Evangelio dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic solvus erit . Merito ergo isti tales beati dicti sunt, qui praecepta Domini pura mente custodiunt. Haec t
Abbreviated transcription (Latin):
solus ds̃. Addidit : q̃m in scłm miscđia eiꝰ. Audito bono dño. ne se humana negligentia ab stu¬
dio & sedula supplicatione suspenderet. remedii causã dicit: ut ad confessionẽ celerẽ. dñi de¬
beat munere festinare. In scłm. uitȩ huiꝰ significat cursũ: ubi miseri sunt quicunq delinquã
ubi fas est corda nr̃a conuerai & miscłiam postulare. Ibi clamnatio est confiteri peccatũ: ubi
qđ de illa plenissime debeat maiestate narrare. Quis enĩ: significat nullũ. Cui enĩ aut in¬
geniũ suppetit ad cogitandũ. aut lingua ad deꝓmendũ: ut tanta inimensitas uniꝰ possit ore
narrari: Ubi merito dicendũ est: non mͥ si linguȩ centũ sint. oraq centũ. ferrea uox.
Addidit. etiã : auditas faciet om̃s laudes eiꝰ. Et hic quoq subaudiendũ est qͥs: ut ꝑfecta
nobis possit constare sententia. sulchra autẽ uarietate dictũ est: qͥs auditas faciet om̃s

Expanded text:
 saeculum misericordia ejus. Audito bono Domino, ne se humana negligentia ab studiosa et sedula supplicatione suspenderet, remedii causam dicit: ut ad confessionem celerem Domini debeat munere festinare. In saeculum, vitae hujus significat cursum, ubi miseri sunt quicunque delinquunt; ubi fas est corda nostra converti, et misericordiam postulare. Ibi enim damnatio est confiteri peccatum, ubi quod de illa plenissime  mgenium suppetit ad cogitandum, aut lingua ad depromendum, ut tanta immensitas unius possit ore narrari? Ubi merito dicendum est: Non mihi si linguae centum sint, oraque centum, ferrea vox. Addidit etiam, auditas faciet omnes laudes ejus. Et hic quoque subaudiendum est, quis, ut perfecta nobis possit constare sententia. Pulchra autem varietate dictum est: quis auditas faciet omnes
Abbreviated transcription (Latin):
rat. In multis p̃terea psalmis de peccati satisfactione breuit̃ inuenis dici: cũ tam̃ non ad ipsã
causã uideant᷑ aptati . ł XPUICIT PSALMUS CENTESIMUS QUINTUS¬

Expanded text:
rat. In multis praeterea psalmis de peccati satisfactione breviter invenis dici; cum tamen non ad ipsam rat. In multis praeterea psalmis de peccati satisfactione breviter invenis dici; cum tamen non ad ipsam causam videantur aptari. EXPOSITIO IN PSALMUM CVI.
Abbreviated transcription (Latin):
rbaEad talem intellectũ trahere: quam librorũ determinationes aduer¬
tere sicut quibusdã placet CoNCL U SI O. Cantatũ est alleliua festiuĩs respon¬
derunt omĩa titulo suo. Pam licet diuersa dicta sint. in unã tamen gram tanquã uo¬
ces canori organi conuenisse noscunt᷑. Qua ꝓpt̃ summo desiderio supplicemꝰ. ut nos de be-¬
neplacito sibi popło eẽ confedat: qui de prauis recta. de amaris dulcia. de tẽporalibus
dictꝰ dñs ds̃ isrł. a scło & usq in scłm. Meminisse autẽ debemꝰ qđ hic psalmꝰ quauis ha¬
habeat peccauimꝰ cũ patrib nr̃is iniuste egimꝰ iniqͥtatẽ fecimꝰ: ad penitentes tam̃ non debe¬
at applicari. primũ cui festiuũ alleluia p̃missũ est: deinde quia popłs lõquit᷑ hebreo¬
rũ: cũ singulȩ ꝑsonȩ penitentib dent᷑: tercio qͥa plus historiã continet. quã delicta deplo¬

Expanded text:
agis haec verba ad talem intellectum trahere, quam librorum determinationes adveragis haec verba ad talem intellectum trahere, quam librorum determinationes advertere, sicut quibusdam placet. Conclusio psalmi. Cantatum est Alleluia festivum, responderunt omnia titulo suo. Nam licet diversa dicta sint, in unam tamen gratiam tanquam voces canori organi convenisse noscuntur. Quapropter summo desiderio supplicemus, ut nos de beneplacito sibi populo esse concedat, qui de pravis recta, de amaris dulcia, de temporalibus dictus Dominus Deus Israel a saeculo et usque in saeculum. Meminisse autem debemus quod hic psalmus, quamvis habeat, Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus, ad poenitentes tamen non debeat applicari. Primum, cui festivum Alleluia praemissum est; deinde quia loquitur populus Hebraeorum, cum singulae personae poenitentibus dentur; tertio plus historiam continet quam delicta deplo
Abbreviated transcription (Latin):
Et intuere: qđ hic saluare dicit᷑ pat̃. Legit᷑ etiã & filiũ saluare : ut est illud uenit filius
saluos nos fecit per lauachrũ regenerationis & renouationis sp̃s sc̃i. Sic indiussibilis
trinitats ȩqualitas atq unitas: & uerbis similib & uirtutib indicat᷑. B enedictꝰ dñs ds̃¬
isrł. a scło & usq in scłm: & dicet om̃is popłs fiat fiat. ELec est laus quã superiori uer
bono p̾senti tẽpore consolat᷑. Sed hoc dicit ab isto scło usq ad illud ꝑpetuũ scłm et̃ faci¬
Idicit fiat fiat. Scilicet ut michi uidet᷑ popłs ille p̃puti est: qui eo tẽpore in fide non
erat quando psalmꝰ iste canebat᷑: qui tam̃ ꝓphetiȩ uirtute futurus introductꝰ est: ut amo¬
re uniuersitatis diceret fiat fiat. Sic hodieq in eccłiis orantib sacerdotib respondetuino

Expanded text:
Et intuere, quod hic salvare dicitur Pater. Legitur etiam et Filius salvare, ut est illud: Venit Filius Et intuere, quod hic salvare dicitur Pater. Legitur etiam et Filius salvare, ut est illud: Venit Filius Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis et revocationis Spiritus sancti . Sic indivisibilis Trinitatis aequalitas atque unitas et verbis similibus et virtutibus indicatur. Amen. Benedictus DIsrael a saeculo et usque in saeculum; et dicet omnis populus; Fiat, fiat. Haec est laus quam superiore versbono praesenti tempore consolatur. Sed hoc dicit ab isto saeculo usque ad illud perpetuum saeculum esse faciqui dicit: Fiat, fiat, scilicet ut mihi videtur populus ille praeputii est, qui eo tempore in fide non erat, quando psalmus iste canebatur; qui tamen prophetiae virtute futurus introductus est, ut amore universitatis diceret: Fiat, fiat. Sic hodieque in ecclesiis orantibus sacerdotibus respondetur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ usq ad nr̃am carnẽ uenire dignata est. Multitudo enĩ miscdĩȩ iustȩ dicit᷑: per quã
In miscdias dicit eos datos. quia diuersa carismatũ munera susceperunt. Alii enĩ ꝓphe.
alii apli a li partõres alii confessores. ex ipso popło. dñi miseratione Noruerunt
ut eosdem ra culorũ intuitu uenerarent᷑ gentes. quos antea ueluti abieta mancupia
posefum Siue magis ad diabolũ uel ministros eiꝰ referri potest ut coraseis readerena
liberi quorũ prauitate priꝰ uidebant᷑ ẽẽ captiui: unde apłs dicit. principem postesatis
mi istiꝰ uerba dedimꝰ post quã se copia dñicȩ laudis expleuit. sexta narratione patrẽ dñm
deprecat᷑ ut eccłam suã de gentiũ congregatione ꝑficiat.: illud quoq subiungens & gł em̃¬
in laude tua÷ non in humana iactantia sed inte.:ubi est reuera fixa gła: & sine fine lȩctos

Expanded text:
quae usque ad nostram carnem venire dignata est. Multitudo enim misericordiae juste dicitur, per qquae usque ad nostram carnem venire dignata est. Multitudo enim misericordiae juste dicitur, per qium qui eos ceperant. In misericordias dicit eos datos, quia diversa charismatum munera susceperunt. Alii enim prophetae, alii apostoli, alii martyres, alii confessores ex ipso populo Domini miseratione floruerunt, ut eosdem postea miraculorum intuitu venerarentur gentes, quos ante velut abjecta mancipia possederunt. Sive magis ad diabolum vel ministros ejus referri potest, ut coram eis redderentur liberi, quorum pravitate prius videbantur esse captivi. Unde Apostolus dicit: Principem potestatis mi istius verba dedimus, postquam se copia Dominicae laudis explevit, sexta narratione Patrem Dominum deprecatur ut Ecclesiam suam de gentium congregatione perficiat. Illud quoque subjungensera fixa gloria, et sine fine laetitia.
Abbreviated transcription (Latin):
nec usq ad perditionẽ debitã. dñi miseratione ꝑuenerit: ꝓpt̾ testam̃tũ scilicet nouũ qđ es
ȩt̃nũ: ubi dñi aduentꝰ eluxit: qui nulla successione mutabit᷑. Ipse enĩ. ꝓmissus est abrahȩ: qͥa
de eiꝰ erat semine nasciturus. Hoc erat absconditũ in ꝓpħis: sed euangłii tempore reuelatũ es
Penituit autẽ. more humanitatis edicit᷑: quȩ dũ pęnitet. consueuit mutare dispositũ. Apud
dñm enĩ cuncta certis modis discurrunt: nec aliqͥd nouũ contra p̾scientiã eiꝰ euenit: dũ omnia
quȩ sunt facienda cognoscit. Necesse enĩ fuit ut nobis nr̃o more eloqueret᷑: qui naturã morta¬
litatis ut nos in ȩt̃nũ uiuificaret. assupsit. Sed considera. quia ista pęnitentia dñi. tunc fieri
dicit᷑: quando & nos pęnitentes eẽ cognoscit. Talis enĩ nobis ille efficit᷑: quales nos sibi essȩ
apbauerit. Addidit⁊ scđm multitudinẽ miscđiȩ suȩ. Ipsa eft quȩ cuncta peccata superat: ipsa

Expanded text:
debitam Domini miseratione pervenerit; propter Testamentum scilicet novum quod est aeternum, ubi Domini adventus eluxit, qui nulla successione mutabitur. Ipse enim promissus est Abrahae, quia de ejus erat semine nasciturus; hoc erat absconditum in prophetis, sed Evangelii tempore revelatum est. Poenituit autem, more humanitatis edicitur, quae dum poenitet, consuevit mutare dispositum. Apud Dominum enim cuncta certis modis ordinata discurrunt; nec aliquid novum contra praescientiam ejus evenit, dum omnia quae sunt facienda cognoscit. Necesse enim fuit ut nobis nostro more loqueretur, qui naturam mortalitatis, ut nos in aeternum vivificaret, assumpsit. Sed considera quia ista poenitentia Domini tunc fieri dicitur, quando et nos poenitentes esse coprobaverit. Addidit, secundum multitudinem misericordiae suae. Ipsa est quae cuncta peccata superat, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
litteras erudiri: ut sapientiȩ precepta conquirant. Sic huiꝰ modi ꝓsalmi. pueris & in¬
cipientib dant᷑: ut primordia eorũ quasi quibusdã elementis docentib instruantur.
llam quãuis quosdam  sine litteris scripturas diuinas didicisse legerimus: facilior
tamen res est. dei gr̃a fragilitati nr̃e per lit teras prudentiã discere: quã illud mira-¬
culũ sustinere. Commonemur ergo per hoc sacramentũ. quatinꝰ prõptissimȩ ad eruditio-¬
onis studia festinemus: quando ut elementa meditari ac discere debeamus. ordo ipsę
ponitur lit terarum.
DIUISIO BSAL MLI.

Expanded text:
litteras erudiri, ut sapientiae praecepta conquirant; sic hujusmodi psalmi pueris et inlitteras erudiri, ut sapientiae praecepta conquirant; sic hujusmodi psalmi pueris et incipientibus dantur, ut primordia eorum quasi quibusdam elementis docentibus instruantur. Nam quamvis quosdam et sine litteris Scripturas divinas didicisse legerimus, facilior tamen res est Dei gratia fragilitati nostrae per litteras prudentiam discere, quam illud miraculum sustinere. Commonemur ergo per hoc sacramentum, quatenus pronissimi ad eruditionis studia festinemus: quando ut elementa meditari ac discere debeamus, ordo ipse ponitur litterarum. Divisio psalm.
Abbreviated transcription (Latin):
uanuis hoc nomen laudis generale eẽ uideatur: tamen ibi maxime apponit᷑
uiciorũ nescit sustinere seruitium. Quȩ laus. futurȩ figurã noscitur
portare lȩtitiȩ. ubi dñs a fidelib suis absq int̾missione conspicit᷑. & sine fine laudat᷑.
sicut in alio psalmo legitur: beati qui habitant in domo tua dñe. in scła scłorum
laudabunt tȩ. Est etiam psalmus iste apud ebreos alphabeti ordine dec oratus: qui
per capita cõmatũ siue diuisionũ. primus cunctis litteris annotatur.: illos nobis
iustos indicans. qui diuina gr̃a tribuente perfectis uirtutib elucescunt. Nam sicut su¬
periores psalmi. alphabeti quasdã litteras minus habentes. illos designant qui non
adeo uniuersis meritis repleti sunt. sed tamen in sc̃o concilio habitare noscunt᷑:¬
ita & isti completis litteris omĩb. excellentiũ merita uident᷑ indicare iustorũ. Est &
alia causa ut pat̾ ylarius dicit: positi huiꝰ alphabet. Scimus paruulos & rudes. per

Expanded text:
Quamvis hoc nomen laudis generale esse videatur, tamen ibi maxime apponiturvitiorum nescit sustinere servitium. Quae laus futurae figuram noscitur portare laetitiae, ubi Dominus a fidelibus suis absque intermissione conspicitur et sine fine laudatur, sicut in alio psalmo legitur: Beati qui habitant in domo tua: in saecula saeculorum laudabunt te . Est etiam psalmus iste apud Hebraeos alphabeti ordine decoratus, qui per capita commatum sive divisionum primus cunctis litteris adnotatur: illos nobis justos indicans, qui divina gratia tribuente perfectis virtutibus elucescunt. Nam sicut superiores psalmi alphabetodes quasdam litteras minus haadeo universis meritis repleti sunt, sed tamen in secundo concilio habitare noscuntita et isti, completis litteris omnibus, excellentium merita videntur indicare justorum. Est et alia causa, ut Pater Hilarius dicit , positi hujus alphabeti: Scimus parvulos et rudes per
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas. sepius cõmonere: atq utinã sic clementiũ hereticoꝵ conqͥescat
impbitas ut hoc magis inportune. quã necessariae repetere uideamur
Hleuauer̃ flumina dñe eleuauer̃ flumina uoces suas: a uocib aquarũ
quintꝰ .ẽ. argum̃tationis locus. a laudib uniuersitatis: ubi ꝓpħa intu¬
unt᷑. Quod schema inscripturis diuinis creberrimae reppet. Sed bonũ
.ẽ. ut queramꝰ quȩ sunt ista flumina quȩ uoces suas eleuant in clamorẽ:
& fons aquarũ dñs ipse testat᷑. Qui credit inme. flumina deuentrȩ
eiꝰ fluent aquae uiuae. Ipsa ergo flumina. manauer̃ sermones irrguos:
ipsa inp̃dicationib suis uoces erexere scĩssimas: quę merito eleuata
dicta st̃: qm̃ auctori laudes suas salutarit̾ optuler̃. Alunclana enĩ flu-¬
mina cursus suos ñ erigunt: sed potiꝰ in inferiora demergunt. Nã postꝗ¬

Expanded text:
auctoritas saepius commonere. Atque utinam sic dementium haereticorum conquiescat auctoritas saepius commonere. Atque utinam sic dementium haereticorum conquiescat improbitas, ut hoc magis importune quam necessarie repeleuauerunt flumina, domine, eleuauerunt flumina uoces suas a uoce aquarum mulquintus est argumentationis locus a laudibus universitatis, ubi propheta intuuntur. Quod schema in Scripturis divinis creberrime reperitur. Sed bonum est ut quaeramus quae sint ista flumina, quae voces suas elevant in clamorem. et fons aquarum, Dominus ipse testatur: Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Ipsa ergo flumina manaverunt sermones irriguos, ipsa in praedicationibus suis voces erexere sanctissimas. Quae merito elevatae dictae sunt, quoniam Auctori laudes suas salutariter obtulerunt. Mundana enim flumina cursus suos non erigunt, sed potius in inferiora demergunt. Nam post
Abbreviated transcription (Latin):
lebt̃ aduersus eam. Uera laus. mirabile p̃conium: ut t̾ra illa quȩ signi¬
ficat ȩccłiã toto orbe diffusã. ñ cõmoueat᷑ ullatenꝰ. quãuis ista frequent
concusione uexetur. Parata secles tua ds̃: ex tunc a scło tues. Ipse ẽ.
quartꝰ locus. quẽ supra diximꝰ a potestate : siue illã sedẽ uult intelligi
quã secdet addexterã patris.⁊ suae istã quã hab& inm̃te fideliũ. sicut
legit᷑. Suꝑ quẽ requiesc& sp̃s m̃s:  nisi suꝑ humilẽ &quietũ. & trem̃tẽ
uerba mea: Parata significat p̃clestinationẽ: qͥa totũ illa ueritate con-¬
sistit. qͥcqͥd in aniministratione mundi euenire contigerit. Ex tunc xpĩ¬
significat in carnationẽ. quȩ fuit ex marĩa uirgine: qͣndo apłos suos
significat. quȩ coȩterna ẽ illi cu patre : que nescit. ẽẽ. sub tempore.
Per haec enĩ uerba. una quidẽ ꝑsona: sed duae significant᷑ natura dñi
xp̃i. Unde necessariũ. ẽ hanc regulã ꝑ loca congrua sic̃ patrũ firmat

Expanded text:
econium, ut terra illa quae significat Ecclesiam toto orbe diffusam non commoveatur ullatenus, quamvis ista frequenti concussione vexetur. Vers. 3. Parata sedes tua, Deus, ex tunc; a saeculo tu es. Ipse est quartus locus quem supra diximus a potestate. Sive illam sedem vult intelligi qua sedet ad dexteram Patris, sive istam quam habet in mente fidelium, sicut legitur: Super quem requiescit Spraedestinationem, quia totum in illa veritate consistit quidquid in administratione mundi evenire contigerit. Ex tunc significat Christi incarnationem, quae fuit ex Maria Virgine, quando apostolos suos significat, qua coaeternus regnans cum Patre, nescit esse sub tempore. Per haec enim verba, una quidem persona, sed duae significantur naturae Domini Christi. Unde necessarium est hanc regulam per loca congrua sicut Patrum firmat
Abbreviated transcription (Latin):
gitate ꝓficiat. A uocib aquarũ multarũ. gentes signific̾at: quȩ ad catho¬
licã ficdẽ clnm laudando conueniunt. Abistis ergo uocib mirabiles factae sunt. ele-¬
uationes maris: ⁊d ẽ. cdescłi istiꝰ salo. animarũ ꝓuenit salutaris ascensus. Mare. ẽ.
enĩ.: salsarũ aquarũ copiosa collectio. Sic ȩccłia sapientes popłos. in catholica
unitate cõplectit᷑ quoꝵ mirabiles elationes tunc fiunt. qͥndo inmanclatis cdnĩ
firma oiente consistunt. & ut haec omia ad ipsũ referrent. ꝑquẽ uniuersa quȩ

Expanded text:
 gentes significat, quae ad catholicam fidem Dominum laudando conveniunt. Ab istis ergo vocibus mirabiles factae sunt elationes maris, id est de saeculi istius salo animarum provenit salutaris ascensus. Mare enim est salsarum aquarum copiosa collectio: sic Ecclesia sapientes populos in catholica unitate complectitur, quorum mirabiles elationes tunc fiunt, quando in mandatis Domini firma mente consistunt. Et haec omnia ad ipsum referunt, per 315 quem universa
Abbreviated transcription (Latin):
nationis innotuit. Sequit᷑ decorẽ induit. id.ẽ. pulchritulinẽ suae
maiestatis ostendit: sic̃ in euangłio legit᷑. quando transfiguratus. ẽ.
terrã. INduit dñs fortitudinẽ & prȩcinexit se. ste locus est
scđs quẽ diximꝰ a fortitudine & respice qͦd priꝰ comma in eodem
uerbo finiuit: uncde posterius inchoauit. Quę figura dicitur
epem basis: quotiens ad decorẽ cdictionis sermo aliqͥs iterat᷑. sicut
est illud. psallite dõ nr̃o psallite. psallite regi nr̃o psallite: & his si¬
milia. Fortitudinẽ uero induit. quanelo inpassione sua iudȩis se
terrore magno ꝑculsi. quia iim facienclã uenerant. ipsi potius
corruebant: siuie ista duo si spĩtalit̾ accipiamꝰ. onĩno conueniunt. decorẽ induit
eis. qͥb filei ueritate dĩ filiꝰ apparebat: Fortituclinẽ aut̃ induit aduersũ eos.
qͥ redere noluerunt. uidiciũ cõminando. p̃dicens debitas pęnas impios

Expanded text:
nationis innotuit. Sequitur, decorem induit, id est pulchritudinem suae nationis innotuit. Sequitur, decorem induit, id est pulchritudinem suae majestatis ostendit, sicut in Evangelio legitur, quando transfiguratus est terram. Induit Dominus fortitudinem, et praecinxit se. Iste locus est secundus, quem diximus a fortitudine. Et respice quod prius comma in eodem verbo finivit, unde posterius inchoavit. Quae figura dicitur epembasis, quoties ad decorem dictionis sermo aliquis iteratur, sicut est illud: Psallite Deo nostro, psallite; psallite Regi nostro, psallite, et his similia. Fortitudinem vero induit, quando in passione sua Judaeis se terrore magno perculsi, qui ad vim faciendam venerant, ipsi potius corruebant. Si ista duo spiritualiter accipiamus, om nino conveniunt; decorem induit eis quibus fidei veritate Dei Filius apparebat; fortitudinem autem induit adversus eos qui ei credere noluerunt, judicium comminando praedicens eis debitas poenas impios
Abbreviated transcription (Latin):
sexta uero xtas ap̃dicatione ioħis. usq ad finẽ scłi: in qua dñm saluatorẽ
uenisse manifestũ. ẽ. quanclo homini uariis casib fluctuante fundam̃ta
sue fidei ꝓpiciatus indulsit. Tunc enĩ fundata. ẽ. t̾ra: qͥndo in eum
humani generis ẽ firmata credulitas. & idõ laus sc̃ȩ incarnationis eiꝰ:
uniuersitatis : sexto aueritate dictoꝵ: postremo a laude domꝰ ipsius.
quã clec& at̾̃na exultatione gaude. Sic istis septẽ sedib argum̃toꝵ
demonstratiui generis. ẽ. formata laudatio: sed ꝓdiuisionib sicut
in aliis psalmis fecimꝰ. quantitatẽ numeri sufficit poni: qͥndo & ipse
calculus apte dispositus res continuas seꝑare dinoscit᷑. Dñs regna
a pulchritudine. Nã quȩ uentura erant ꝓpħa respiciens. regnatu¬
rũ dñm magna exultatione concelebrat: non qͥa dñari cępit extẽ-¬
pore.⁊ sed qͥa humano generi rex ȩternus manifestationẽ seẽ in car-¬

Expanded text:
atorem venisse manifestum est, quando homini variis casibus fluctuanti fundamenta suae fidei propitiatus indulsit. Tunc enim fundata est terra, quando in eum humani generis est firmata credulitas. Et ideo laus sanctae incarnationis ejus universitatis, sexto a veritate dictorum, postremum a laude domus ipsius, quam decet aeterna exsultatione gaudere. Sic istis septem sedibus argumentorum demonstrativi generis est formata laudatio. Sed pro divisionibus sicut in aliis psalmis fecimus quantitatem numeri sufficit poni, quando et ipse calculus apte dispositus res continuas separare dignoscitur. Exposita pulchritudine. Nam quae ventura erant propheta respiciens, regnaturum Dominum magna exsultatione concelebrat; non quia dominari coepit ex tempore, sed quia humano generi Rex aeternus manifestatione sanctae incar
Abbreviated transcription (Latin):
dissipet᷑. Uerũ haec scificatio qͦd ẽ. praestantissimũ lecus. ñ ad mom̃tum
tribuit᷑. sub ȩt̃nitate prestat᷑. Longitudo enĩ dierũ ȩt̾nitatẽ significat.
qua nullo potest fine concludi. Nam sic̃ quidã dix̃ longũ ñ.ẽ: in quo
.ẽ. aliqͥd extremũ. Sic totiꝰ clemonstratiui generis septẽ partib domi-¬

Expanded text:
dissipetur. Verum haec sanctificatio quod est praestantissimum decus non ad momentum dissipetur. Verum haec sanctificatio quod est praestantissimum decus non ad momentum tribuitur, sed sub aeternitate praestatur. Longitudo enim dierum aeternitatem significat, quae nullo potest fine concludi. Nam sicut quidam dixit longum non est, in quo est aliquid extremum. Sic totius domonstrativi generis septem partibus domi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ desursã. ẽ. descendens a patre luminũ .: ait mirabił in excelsis dñs
quia mortaliã laucdabilis uita ñ .ẽ. nisi illoꝵ. qͦs ipse facit excelsos. Testimo¬
nia tua credibilia facta sunt nimis. Dixit ele aduentu dni ꝓpħa. quȩ fieri
ueracissime p̃uidebat: Nunc ipsũ genus exponit. quando testimonia ꝓpħari
nimis credibilia facta st̃ clũ in carnatio uerbi quȩ p̃dicta fuerat. mundo
salutaris apparuit. houiꝰ glorioso aduentu reuelata sunt quȩ insacris libris
tenebant᷑ occulta. Quis enĩ sapientiũ deꝓmissione munerũ. cdubitare posso:
diximꝰ a laude domꝰ ipsius deb̾e signari. Domꝰ. ẽ. itaq dñi. unuersalis ȩcc-¬
lesia : quȩ ꝑmuncli ambitũ noscit᷑ constituta. Hanc dec& scĩficatio id ẽ.
aduentus tui copiosa beneclictio. Ipsũ enĩ decus. ẽ. qͦd ornamenta om̃ia
possit excełe: Quia sic ornat ut nũꝗͣ deserat᷑ sic componit ut nullatentis

Expanded text:
re luminum . Ait: Mirabilis in excelsis Dominus, quia mortalium laudabilis vita non est, nisi illorum quos ipse facit excelsos. ers. 6. Testimonia tua credibilia facta sunt nimis. Dixit de adventu Domini propheta quae fieri veracissime praevidebat; nunc ipsum genus laudis exponit, quando testimonia prophetarum nimis credibilia facta sunt, dum incarnatio Verbi quae praedicta fuerat mundo salutaris apparuit. Hujus enim glorioso adventu revelata sunt quae in sacris libris tenebantur occulta. Quis enim sapientium de promissione munerum dubitare posset, diximus a laude domus ipsius debere signari. Domus itaque Domini est universalis Ecclesia, quae per mundi ambitum noscitur constituta; hanc decet sanctificatio, id est adventus tui copiosa benedictio. Ipsum enim decus est, quod ornamenta omnia possit excedere: quia sic ornat, ut nunquam deserat; sic componit, ut nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi clauiel xp̃o dño ꝓbat᷑ aptatũ: quiuere dicit᷑ manufortis
ac desicłabilis: qm̃ & solus potest p̾stare quȩ tult. & asuis
cultorib unica affectione desidat᷑. H Indie ante
prȩcelit. Seel dũ legat᷑ ingenesi t̃cio die aricdã apparuisse: inquirendũ nob̃¬
est cur terrã sexto die dicat ẽẽ. funclatã. Sed hic hominẽ debemꝰ acciꝑe
qͥ ꝑ terrã congruent̃ aduertit᷑. sic̃. ẽ illud. t̃ra es & int̾rã ibis: quẽ inter
inicia rerũ sexto die creatorẽ legimꝰ condisse: & sic̃ eũ sexta luce fecit.
ita eũ ueniens eadẽ xtate reparauit. Prima enĩ atas auctoritate patrũ
ab aclã usq ad noe legit᷑ conprehensa: sccła a noe usq ad abrahã. tercia

Expanded text:
o probatur aptatum, qui vere dicitur manu fortis ac desiderabilis: quoniam et solus potest praestare quae vult, et a suis cultoribus unica affectione desideratur. Sequitur, praecedit. Sed dum legatur in Genesi tertio die aridam apparuisse , inquirendum est cur terram sexto die dicat esse fundatam. Sed hic hominem debemus accipere, qui per terram congruenter advertitur, sicut est illud: Terra es, et in terram ibis , quem inter initia rerum sexto die Creatorem legimus condidisse. Et sicut eum sexta luce fecit, ita illum veniens eadem aetate reparavit. Prima enim aetas auctoritate Patrum ab Adam usque ad Noe legitur comprehensa. Secunda a Noe usque ad 314 Abraham. T
Abbreviated transcription (Latin):
censantissimos per dei gratiam ꝓbauerunt: seruantes ȩtiam regulo l n¬
quas a dño acceperunt. sub suo se mansisse capite monstrauerunt. Se cline
ciaene hareerens iam ipsum in sacerdocio suo sub quadam imaginatuone ees¬
cibat prequente ra eium nomina de ipso dicimnus translaticia isicut sal oie¬
non. dauien s amon. ⁊ta &. hic aaron. Adiecit. quod descenelt. qusora ues¬

Expanded text:
constantissimos per Dei gratiam probaverunt: servantes etiam regulas constantissimos per Dei gratiam probaverunt: servantes etiam regulas quas a Domino acceperunt, sub suo se mansisse capite monstraverunt. Sed ne haciem praeferens, jam ipsum in sacerdotio suo sub quadam imaginatione gestabat. Frequenter enim nomina de ipso translatitia dicimus, sicut Salomon, David, Samson: ita et hic Aaron. Adjecit, quod descen
Abbreviated transcription (Latin):
ctus est dñis xp̃c: eęterum corporaliter unetus fuisse non legitur rex om¬
nipotens. ꝙ pħa mirabilis pontifex ȩternus. qui se immaculatũ pro pecis¬
catoribus. optulit immolandum. De isto autem unguento. qua dragesimus
quartus psalmus dicit: propterea unxit te deus deus tuus oleo lȩttiȩ
pre consortibus tuis. Quod si adhuc euidentius queras quod sit iftud
oleum lȩcitiȩ. aut unguentũ spirituale: non abre est illud aduertere
rum. tercia die suscitatũ. qđ ascendit in cęlos. & sedet ad dexteram
patris Sequitur Quod descendit in barbam: id est sp̃s sc̃s. qui supra apłos
mestimabili potentiȩ suȩ uirtute descendit: quando nationũ diuersarum
linguis. sub uarietate locuti sunt Barbam siquidem bene. dicimus apostolos.
in hec robustissime uirilitatis indicium est: & fira sub suo capite perse¬
uertt Multis enim passionibus diuno munere superatis. apli uiros se

Expanded text:
tus est Dominus Christus. Caeterum corporaliter unctus fuisse non legitur Rex omtus est Dominus Christus. Caeterum corporaliter unctus fuisse non legitur Rex omnipotens, Propheta mirabilis, Pontifex aeternus, qui se immaculatum pro peccatoribus obtulit immolandum. De isto autem unguento quadragesimus quartus psalmus dicit: Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Quod si adhuc evidentius quaeras quid sit istud oleum laetitiae, aut unguentum spirituale, non abs re est illud adverterxum, tertio die suscitatum, quod ascendit in coelos, et sedet ad dexteram Patris. Sequitur, quod descendit in barbam, id est Spiritus sanctus, qui supra apostolos inaestimabili potentiae suae virtute descendit , quando nationum diversarum linguis sub varietate locuti sunt. Barbam siquidem bene dicimus apostolos, quoniam haec robustissimae virilitatis indicium est, et fixa sub suo capite perseverat. Multis enim passionibus divino munere superatis, apostoli viros se
Abbreviated transcription (Latin):
tibus congregatur: sicut in actibus apostolorũ legimus & diftribuelatur
unicuiq pro ut opus erat nec enim dicebat aliquid suum proprium in¬
ter illos: sed erant illis omnia communia. Sic tamen pars ista laudabitur.
adunationem non medioere aliquod bonum. sed intelligeres esse mirabilẽ.
sub misticis comparationibus usq ad finem. laus eam digna prosequitur i
ut res preciosissima cum sui preconii gratia iungeretur Sicut unguentũ
ora  uestimenti eius incipit superioris uersus per comparationes subtilis¬
simas facta declaratio sriscis enim temporibus. alii ungebantur in reges
alii in prophetas. alii in pontificum reuerentissimam dignitatem: qui tamen
similitudinem ꝓnuntiabant dñi xp̃i : sicut & alia multa. quȩ illis tempo¬
ribus figuraliter agebantur. Ueniens autem. inuisibiliter & incorporaliter un

Expanded text:
tibus congregatur, sicut in Actibus apostolorum legimus: Et distribuebatur tibus congregatur, sicut in Actibus apostolorum legimus: Et distribuebatur unicuique prout opus erat; nec enim dicebat aliquis ed., aliquid suum proprium inter illos, sed erant illis omnia communia Ibidem, XXXV, 32. Sic tamen pars ista laudabitur, adunationem non mediocre aliquod bonum, sed intelligeres esse mirabile, sub mysticis comparationibus usque ad finem, laus eam digna prosequitur, ut res pretiosissima cum sui praeconii gratia jungeretur. Vers. 2. Sicut endit in oram vestimenti ejus. Incipit superioris versus per comparationes subtilissimas facta declaratio. Priscis enim temporibus alii ungebantur in reges, alii in prophetas, alii in pontificum reverentissimam dignitatem; qui tamen similitudinem pronuntiabant Domini Christi, sicut et alia multa quae illis temporibus figuraliter agebantur. Veniens autem invisibiliter et incorporaliter unc
Abbreviated transcription (Latin):
lectiones se incendio comprehendunt. Frequenter enim bonum facimnus ͥ
coniduersitate animi dissidemus lst enim perfecta uirtols nt aplumi
bonis debet tibi placere quod feceris. Habitare. id est in bono ꝓposito
permanere losa est enim habitatio quam dñs quȩrit: nour c e&postao¬
rietũ quȩ consociant corpora: sed quȩ animas religiosa societate con¬
uingit iali enim dicto prohibet circũcelliones: qui diuersa monafte ron
uoluntate mutabili peruagantur Dicendo autem fradres la mnonas segia¬
fieat eoꝰ qui si dei societite sub uno patre sunt confetiti. iqubus sieni
sicut in actibus apłorũ legitur. cor unũ & anima una. Sed orlusi en
unũ habitant qui heremi solitudines peruagantur: qui quanuis corpore ui¬
deantur esse discrea: fidei tamen concordia non probantur esse diuisi
Quod si & ad litterã intelligas⁊ bona est & ista societas quȩ fratrum cȩ¬

Expanded text:
lectionis se incendio comprehendunt. Frequenter enim bonum facimus, lectionis se incendio comprehendunt. Frequenter enim bonum facimus, et adversitate animi dissidemus. Est enim perfecta virtus, ut ipsum bonum debeat tibi placere quod feceris. Habitare, id est in bono proposito permanere. Ipsa est enim habitatio quam Dominus quaerit, non tecta parietum quae consociant corpora, sed quae animas religiosa societate conjungit. Tali enim dicto prohibet circumcelliones, qui diversa monasteria voluntate 455 mutabili pervagantur. Dicendo autem, fratres in unum, significat eos qui fidei societate sub uno patre sunt constituti, quibus est sicut in Actibus apostolorum legitur cor unum et anima una . Sed et illi in uno habitant, qui eremi solitudines pervagantur; qui quamvis corpore videantur esse discreti, fidei tamen concordia non probantur esse divisi. Quod si ad litteram intelligas, bona est et ista societas, quae fratrum coe
Abbreviated transcription (Latin):
ece alter psalmus : qui diuisionem cognoscitur non habere. Congni¬
um siquidem fuit. ut qui de unitate loquebatur diuisionis non
reciperet sectionem : simplex manens sine aliqua diuersitate oiu¬
sarĩ. Quos recte. athomos nuncupamus Nlon enim aut personam mutat. aut
causam: aut locutionem suam conuertit ad aliud Ista enim dria sunt : quȩ
duisionem uidentur generare psalmorũ Qui athomi duo illa forte
portinent iminuta:i quȩ uidua in gatophilatium mittens. plenissime miseri¬
cordie ꝓbatur munera consecuta. Sed nos si uirtutem psalmoru istorum
pus mentibus hauriamus. remissionem omnium suscipimus peccatorum
Iile enim ad laudes mñi inuitat: iste hortatur ad ꝓtimi carretem
Ecce oftendentis est potuis quam loquentis: quod solet mas¬
na mentis intentione. ꝓtenta manu fieri: quã sermonibus ex¬
plicari. Bonum. respicit ad caritatem: qm̃ perfecti uiri communibus
se hortantur exemplis & alter alterius uirtutes imitando mutuebi¬

Expanded text:
ce alter psalmus qui divisionem cognoscitur non habere. Congruum siquidem fuit ut qui de unitate loquebatur, divisionis non reciperet sectionem: simplex manens sine aliqua diversitate causarum, quos recte atomos nuncupamus. Non enim aut personam mutat, aut causam, aut locutionem suam convertit ad aliud; ista enim tria sunt, quae divisionem videntur generare psalmorum. Qui atomi ad duo illa forte pertinent minuta, quae mulier in gazophylacium mittens, plenissimae misericordiae probatur munera consecuta . Sic et nos, si virtutem psalmorum istorum piis mentibus hauriamus, remissionem omnium suscipimus peccatorum. Ille enim ad laudes Domini invitat, iste hortatur ad proximi charitatemEcce, ostendentis est potius quam loquentis; quod solet magna mentis intentione protenta manu fieri, quam sermonibus explicari. Bonum respicit ad charitatem, quoniam perfecti viri communibus se hortantur exemplis, et alter alterius virtutes imitando, mutuae di
Abbreviated transcription (Latin):
ndo series orationis tenorem suum usq ad ultimum seruat: ubi nec
persona alia. nec causa mutatur. Quamiam & centesimo sexto decimo
psalmo: propter indiuisibilem textum posuisse dinoscim̃. cONCLΥSI

Expanded text:
ndo series orationis tenorem suum usque ad ultimum servat: ubi nec ndo series orationis tenorem suum usque ad ultimum servat: ubi nec persona alia, nec causa mutatur, quam jam et in centesimo decimo sexto psalmo propter indivisibilem textum posuisse dignoscimur. 456 Conclusi
Abbreviated transcription (Latin):
Illic. montem scilicet syon. id est eccłȩ. quȩ fratrum adunatione consiftit.
mandauit benedictionem : hoc est misit dñm saluatorem: qui credentium
uita est. & beatitudo perpetua. Uerum hoc montis nomen. sepȩ diximus
cȩlestem illam hierusalem significare: cuius & hȩc terrena portat imagi¬
nem. Ipsa est enim quȩ uitam continet sine fine: quȩ gaudium sine inter¬
missione: & quod omne genus felicitatis excedit. a suo beneficio regitur.
& possidetur auctore. Dicendo enim illic. ubi concordia significata est: os¬
tenditur: quia discordibus benedictio nulla prȩstatur. Uides. congrega¬
tio illa quibus similitudinibus & quanta ammiratione laudata sit: ut
nullus dubitet ingens esse donũ. quando ab ipso laudatur. qui daturus
est pręmium. Considerandum est etiam quemadmodum uno sensu. una
complexione: psalmus iste cucurrerit. Quod scęma dicitur hirmos: qua-¬

Expanded text:
Illic, in monte scilicet Sion, id est Ecclesiae, quae fratrum adunatione consistit, Illic, in monte scilicet Sion, id est Ecclesiae, quae fratrum adunatione consistit, mandavit benedictionem, hoc est, misit Dominum Salvatorem, qui credentium vita est et beatitudo perpetua. Verum hoc montis nomen saepe diximus coelestem illam Jerusalem significare, cujus et haec terrena portat imaginem. Ipsa est enim quae vitam continet sine fine, quae gaudium sine intermissione; et quod omne genus felicitatis excedit, a suo beneficio regitur et possidetur auctore. Dicendo enim illic, ubi concordia significata est ostenditur, quia discordibus benedictio nulla praestatur. Vides congregatio illa quibus similitudinibus, et quanta admiratione laudata sit; ut nullus dubitet ingens esse donum, quando ab ipso laudatur qui daturus est praemium. Considerandum est etiam quemadmodum uno sensu, una complexione psalmus iste cucurrerit  mss., concurrerit. Quod schema dicitur hyrmos, qua
Abbreviated transcription (Latin):
est: significat anathema. Ros ergo montis iftius. nutriens peccatores. qui
sub anathematis execratione iacuerunt. descendit in montem syon: qua¬
ndo ad conuersionis remedium. dño largiente peruenerunt. Syon enim
significat eccłam catholicam: quȩ recipit gentes. quȩ erant sub anathema¬
tis periculo confaitutȩ. Queras forsitan quare dixerit. qui descendit.⁊
dum magis dicere potuisset ascendit: qm̃ ad meliora translatus est Sed
usus iste communis est: dicere de his qui ad cognitionem aliquam tar
a culmine illo superbiȩ. perueniunt ad planam lucidamq rationem. Hoc
est enim ros de hermon ad montem syon descendere: gentes de impieca¬
tis sede ad beatitudinis amȩna transire. Hoc est quod & uersus primus
edixerat: ecce quam bonũ & quam iocundum. habitare fratres in unum.
Quoniam illic mandauit dñs benedictionem & uitam: usq in sȩculum.

Expanded text:
est significat anathema. Ros ergo montis istius nutriens peccatores, qui est significat anathema. Ros ergo montis istius nutriens peccatores, qui sub anathematis exsecratione jacuerunt, descendit in montem Sion, quando ad conversionis remedium Domino largiente pervenerint. Sion enim significat Ecclesiam catholicam, quae recipit gentes, quae erant sub anathematis periculo constitutae. Quaeras forsitan quare dixerit, qui descendit, dum magis dicere potuisset, ascendit: quoniam ad meliora translatus est. Sed usus iste communis est dicere de his qui ad cognitionem aliquam tarde culmine illo superbiae perveniunt ad planam lucidamque rationem. Hoc est enim rorem de Hermon ad montem Sion descendere, gentes de impietatis sede ad beatitudinis amoena transire. Hoc est quod et versus primus edixerat: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum! Vers. 4. Quoniam illic mandavit Dominus benedictionem et vitam usque in saeculum.
Abbreviated transcription (Latin):
tunlea m selar de sgnuaeti a si que dliudt non potuit tenpore pusionis
De hac igitur ueste: patres nr̃i. spiritualiter & copiosa dixerunt. Nam iosephus.¬
in lbro tertio antiquitatũ. titulo septimo. magnarũ rerũ ex inde sacramenta
patefecit. probans quatuor colores earũ. id est byssum. purpuram. hiacinc¬
tum. & coccum. elementa mundi. rationabiliter indicasse. Hieronimus etiã
ad fabiolam scribens: & de hac quoq re non defatit esse proficuus. Sicut
ros hermon: qui descendit in montem syon. Uenit ad aliam laudis com¬
parationem : quȩ iterũ sicut solet. significatione nominum. ingentia nobis
archana patefacit. Ros est. tenuis ac leuis pluuia. non per guttas ueniens:
sed per quasdam minutissimas partes. duritiam terrenę ariditatis infun-¬
dens. Per hunc cuncta germinantia coalescunt.: & in uarios fȩtus tempera¬
tionis munere perducuntur. Hermon: hebreum nomen est montis. ultra ior¬
danem fluuium constituti. Cuius interpretatio. sicut a patribus traditum

Expanded text:
tunicam illam designata est, quae dividi non potuit tempore passionis. De hac igitur veste Patres nostri spiritualiter et copiosa dixerunt. Nam Josephusin libro tertio Antiquitatum titulo octavo, magnarum rerum exinde sacramenta patefecit: probans quatuor colores earum, id est, byssum, purpuram, hyacinthum et coccum, elementa mundi rationabiliter indicasse. Hieronymus etiam ad Fabiolam scribens , et de hac quoque re non destitit esse proficuus. Vers. 3. Sicut ros Hermon, qui descendit in montem Sion. Venit ad aliam laudis comparationem, quae iterum sicut solet significatione nominum ingentia nobis arcana patefacit. Ros est tenuis ac levis pluvia, non per guttas veniens, sed per quasdam minutissimas partes duritiam terrenae ariditatis infundens. Per hunc cuncta germinantia coalescunt, et in varios fetus temperationis munere perducuntur. Hermon Hebraeum nomen est montis ultra Jordanem fluvium constituti, cujus interpretatio sicut a Patribus traditum
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ suffragio. munera superna mereretur. Hoc enim ex persona sua lo-¬
quitur propheta: qui tamen & ipse mons erat. & patriarcha mirabilis.
sed ideo per istos gradus competenter ascendisse se retulit: ut notis igno-¬
rantibus cȩlestium uirtutũ genera diftincta monstraret. narratione.¬

Expanded text:
quorum suffragio munera superna mereretur. Hoc enim ex persona sua loquorum suffragio munera superna mereretur. Hoc enim ex persona sua loquitur propheta, qui tamen et ipse mons erat et patriarcha mirabilis. Sed ideo per istos gradus competenter ascendisse se retulit, ut nobis ignorantibus coelestium virtutum genera distincta  ed., di