comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oriens ex alto. illuminare
hiis qui in tenebris et ĩum¬
bra mortis sedent: ad diri¬
gendos pedes nr̃os in uiã
pacis. Inuenit ergo nos se¬
dentes in tenebris et ĩum¬
bra mortis. Hoc est longa
peccatorum ⁊ ignorantie
cetitate depressos. atq hostis
antiqui fraude deceptos.
obsessos q errorib. Ip̃e ete¬
nim recte mors et menda¬
cium sicut econtra dominꝰ
ueritas uocatur et iuuta.
Attulit autem nobis uerũ
cognitionis sue lumen ex¬
clsis q errorum tenebris:
certum nobis iter patrie
celestis aperuit. Direxit
gressus operum nr̃oꝵ qͥ
tinus per uiam ueritatis
quam monstrauit incede.
et ad mansionem perpe¬
tue pacis possimus intra¬
re quam promisit. ¶ Hec
igitur dona fres km̃i su¬

Expanded text:
inare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorum, quatenus per viam veritatis, quam monstravit incedere, atque ad mansionem perpetuae pacis possimus intrare, quam promisit. Haec igitur dona, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
tus constituat. Unde ⁊ pro¬
tinus subdit. Et nos simi¬
les hominib expectantib
dominũ suum. quando re¬
uertatur a nuptiis. Ad nup¬
tias quippe dominus abi¬
it. quia resurgens a mor¬
tuis ascendens in celum :
supernam sibi multitudi
reuertitur. cum nobis iam
per uidicium manifesta¬
tur.

Expanded text:
tum constituat. Unde et protum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum, quando revertatur a nuptiis. Ad nuptias quippe Dominus abiit, quia resurgens a mortuis, ascendens in coelum, supernam sibi angelorum evertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur.
Abbreviated transcription (Latin):
iob loquitur dicens. Nutus
eius in lumbis eius. ⁊ forti¬
tudo illius in umbilico uẽ¬
tris euis. A principali igit᷑
sexu lumborum nomine
precingimus cum carnis
luxuriam per continentiã
coartamus. S quia minꝰ
est mala non agere. nisi e¬
tiam quisq studeat ⁊ bonis
operib insudare: protinus
cum per bona opera proxĩs
nr̃is lucis exempla monstͣ¬
uibentur. et lumbos restrĩ
gere. ⁊ lucernas tenere: ut
⁊ munditia sit castitatis
in corpore. Fumen ueritatĩ
in operatione. Redempto¬
ri etenim nr̃o unum sine
altero placere nequaguã
na est sine bono opere. nec o¬
pus bonum est aliquid si¬
ne castitate S si utrũq
agitur. restat ut quisqͥs
ille est: spe ad supernam
patriam tendat. nequa ꝙͣ
se a uitiis pro mundi huiꝰ
honestate contineat:qr et¬
si quedam bona aliquan.¬
do pro honestate inchoat. ĩ
eius tamen intentione nõ
debet permanere: nec ꝑ bo¬
na opera presentis mundi
gloriam quer̾e. s totã spem
in redemptoris sui aduen¬

Expanded text:
icens: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine  enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstruigere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam na est sine bono opere, nec opus bonum est aliquod sine castitate. 2. Sed et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adven
Abbreviated transcription (Latin):
in dispositione omniũ reꝵ
agit diuina moderatõ: ex to¬
tins uenit prouidentia tri¬
uitatis. Nna est ibi benig¬
nitas misericordie. una est¬
censura iusticie. nec aliquid
est in actione diuisum. ubi
nichil est uoluntate diuer¬
sum. Que ergo illuminat
pater. illuminat filiꝰ. illiu¬
nat ⁊ spiritus sanctus. Cũ¬
q alia sit persona missi. alia
mittentis. alia promittẽtis.
simul nobis et unitas ma¬
nifestatur ⁊ trinitas: ut es¬
sentia habens equalitatẽ.
⁊ non recipiens solitudinẽ:
⁊euisdem substantie. ⁊ non
eiusclem intelligatur esse
cooperatione inseparabilis
deitatis quedam pater.que¬
dam filius. quedam ꝓprie
spiritus sanctus exequit᷑:

Expanded text:
in dispositione omnium rerum agit divina moderatio ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus. Cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae et non ejusdem intellicooperatione inseparabilis Deitatis, quaedam Pater, quaedam Filius, quaedam proprie Spiritus sanctus exequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et semper dominicꝰ ager
segete ditiore uestitur:dum
grana que singula cadunt.
multiplicata nascuntur. In-¬
de duo ista preclara diuini se¬
minis germina in quan¬
tam sobolem pulularint. be¬
atorum martyrum milia ꝓ¬
testantur. que apłicoꝵ emu¬
et quasi ex multarũ hono¬
re geminarum conserto u¬
no dyademate coronarunt.
De q̃uorum mitis atq iuir-¬
tutib que omnem loquendi
superant facultatem. nichil
diuersum. nichil debemus
sentire discretum: quia illos
⁊ electio pares ⁊ labor similes.
⁊ finis fecit equales.

Expanded text:
tur; et semper Dominicus ager tur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint, beatorum millia martyrum protestantur; quae apostolicorum aemuet quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate coronarunt.De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales.
Abbreviated transcription (Latin):
pleueras. nec ut dubius de
prouentu operis. aut de spa¬
tio tue ignarus etatis tro¬
pheum crucis xp̃i romant
arcib inferebas: quo tedi¬
uinis preordinationib an¬
teibant ⁊ honor potestatis
⁊ gloria passionis. Ad quã¬
spẽtialis magister gentiũ¬
beatus paulus occurrens.
eodem tibi consociatus est
centia. omnis pudor. omis¬
q libertas. sub neronis la¬
borat imperio: cuius furor
per omnium uiciorum in¬
flammatus excessus in hc̃
eum usq torrentem sue p̃¬
cipitauit insanie: ut pri¬
mus nomini xpiano atro¬
citatem generał persecutio¬
nis inferret. quasi per scõꝵ
neces gratia dei possit extĩ¬
gui: cuius hoc ipsum erat
maximum lucrum. ut cõ¬
temptus uite huius occidye.
perceptio fieret felicitatis
eterne. Preciosa est ergo in
conspectu domini mors scõ¬
rum eius. net ullo crudeli¬
tatis genere destrui ꝓotest:
sacramento crucis xp̃i fun¬
data religio. Non minuit᷑
persocutionib eccłia s ange¬

Expanded text:
bueras; nec aut dubius de bueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordinationibus anteibant et honor potestatis, et gloria passionis. CAspecialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus est centia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed auge
Abbreviated transcription (Latin):
super mare grad̾ieris ĩgre¬
deris. Nec mundi domina
times romam. qui in cay¬
phe domio expaueras sacer¬
dotis ancillam. Numquid
aut iuditio pilati aut seui¬
tia uideorum minor est uł
in claudio potestas. uel in
nerone crudelitas: Hince¬
bat ergo materiam formi¬
dinis uis amoris. nec estun¬
susceperas diligendos. Hũc
autem intrepide caritatis af¬
fectum iam tunc profecto
conceperas. quando professõ
tui amoris in dominũ tͥne
interrogationis est solida.¬
ta mysterio: nec aliud ab hc̃
mentis tue intentõne que¬
situm est: quam ut pascen¬
dis eius quem diligeres o¬
uib cibum quo ip̃e eras o¬
puatus impenderes. Auge¬
bant quoq fiduciam tuam
tot signa miraculoꝵ. tot do¬
na charismatum. atq expe¬
rimenta uirtutũ. Iam ppłos
qui ex circuncisione credide¬
rant erudieras. iam antio¬
chenam ecclesiam ubi pͥmũ
xp̃iani nominis dignitas
est orta fundaueras: iam
pontum. galatiam. capado
tiam atq bithiniam legibꝰ
eͣungelice predicationis im¬

Expanded text:
supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimusceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis im
Abbreviated transcription (Latin):
randis fidutia. Petrus
piscator erat. diues nõ
fuerat: cibos manu et arte
querebat. et tamen loquit᷑
confidenter: reliquimꝰ om¬
nia. Et quia non sufficit tã¬
tum relinquere. ungit qd̃
perfectum est: ⁊ sequuti su¬
mus te. fẽcimus quod iussi¬
sti. quid igitur nobis dabis
premii: Ihe aũt dixit illis.
cisset: Hic colluctantes
philosophie opiniones. hic
dissoluende erant terrene
sapientie uanitates: hic cõ¬
futandus demonum cultꝰ.
hic omniũ sacrificioꝵ impi¬
etas destruenda: ubi diligẽ¬

Expanded text:
randis fiducia! Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, reliquimus omnia. Et quia non sufficit tantum relinquere, jungit quod perfectum est, et secuti sumus te, fecimus quod jussisti, quid igitur nobis dabis praemii? Jesus autem dixit illis: cisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligen
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Omnino pudor indi
iuduus uirginitati esse de¬
bet. sine quo recte castitas
uera seruari nõ potest. Nũ¬
qͣm igitur beata maria si¬
ne pudoris sui custode pro¬
disciplina est: huuis mores
instituta sunt ecclesiarum.
p̾ropterea quecunq uirgo
sibi ab ea optat p̾miũ ⁊ im¬
plorat auxiliũ debet imita¬
ita ⁊ in comparatione ma¬
tris dñi nulla inuenitur
perfecta: qͣmius uirtutib
exuia comprobetur. Tres¬

Expanded text:
catur. catur. viduus virginitati esse debet, sine quo recte castitas vera servari non potest. Numquam igitur beata virgo Maria sine pudoris sui custode prodisciplina, cujus mores instituta sunt Ecclesiarum, Propterea quaecumque virgo sibi ab ea optat praemium et implorat auxilium, debet imitaita in comparatione matris Domini nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus eximia comprobetur.
Abbreviated transcription (Latin):
me amate quam colitis.
litis de toto corde qͣm lau¬
rie uirtus est: fundamen¬
tum omniũ uirtutum et
custos humilitas de qua
ipsa gloriatur. Quia res¬
pexit inquit humilitatẽ
an cille sue. ecce enun ex
hoc beatam me licent õs
generationes. Ergo pͥmũ
discendi incitamentũ. no¬
bilitas est magistri. dein¬
de merces laboris optimi.
fructus beatitudinis. Quid
igitur nobilius matre do¬
mini: Quid splendidiꝰ ea.
quam splendor elegit pat̾¬
ne glorie: Quid castius ea.
que corpus xp̃i sine conta¬
gione corporis generauit:
Et tamen in ea solam hu¬
militatem respexisse domi¬
num profitetur. qr custos
est ceteraꝵ uirtutũ. Collo¬
cauerat enim in tuto sta¬
tionis portu sublimia me¬
ritoꝵ suoꝵ exercitia. ⁊ ideo
diuinitus illustrat᷑. Inde
dominus. Ad quem respi¬
ciam nisi ad humilem et qͥ¬
etum ac trementem sermo¬
nes meos: fecit enim quod
promiserat. ⁊ respexit hũi¬
litatem aucille sue. Inde
⁊ beata iam ab om̃i seculo di¬

Expanded text:
mae, amate quam colitis, mae, amate quam colitis, litis de toto corde quam lauvirtus est fundamentum omnium virtutum et custos, humilitas ipsa, de qua gloriatur: Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Ergo primum discendi incitamentum, nobilitas est magistri: deinde merces laboris optimi, fructus beatitudinis. Quid igitur nobilius matre Domini, quid splendidius ea, quam splendor elegit paternae gloriae? Quid castius ea, quae corpus Christi sine contagione corporis generavit? et tamen in ea solum humilitatem respexisse Dominum confitetur, quae custos est caeterarum virtutum. Collocaverat enim in tuto stationis portu, sublimia meritorum suorum exercitia: et ideo divinitus illustratur. Unde Dominus ait: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum, ac trementem sermones meos ? Fecit enim quod promiserat, et respexit humilitatem ancillae suae: unde et beata jam ab omni saeculo praedi
Abbreviated transcription (Latin):
eam uiderunt quantam
nullus narrando explebit
mortalium. Quanto ma¬
gis deum qui talem ac tã¬
tam fecit eam ut ip̃e fierz
per eam. Inde dauid. Et
homo inquit natus ẽ in
ea. ⁊ fundauit eam altissi¬
mus. Quod si in domo pa
tris dei mansiones multe
sunt: credimus splendidi¬
orem matri hodie filium
prestitisse. quam olim edi¬
ficauit domũ subnixam
columpnis septeni: ĩ qua
nimirũ domo parantur
nuptie ecclesiarum dei. ⁊
federantur terrens cele¬
stia. In eo namq ut̾o uir¬
ginis sponso un mortali
nirginitas consecratur.
celestem nobis uitam in
terris ostendit: quoniã
qui non nubent neq nu¬
bentur: erunt sicut ange¬
li dei in celo. Nec mirum
si angelis comparatur uͥ¬
ginitas. que angeloꝵ do¬
mino federe copulatur
nuptiarum. Et si queli¬
bet uirginitas tantũ eri¬
gitur ut angelis compa¬
retur. multomagis beata
⁊ gloriosa uirgo que sĩgu¬
lari commendatur priui¬
legio ⁊ ĩmenso dicatur m̾¬
cimonio. Iccirco dilectissi¬

Expanded text:
eam viderunt, quantam eam viderunt, quantam nullus narrando explevit mortalium; quanto magis Deum, qui talem ac tantam fecit eam, ut ipse fieret per eam! Unde David: Et homo, inquit, natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus tris mansiones multae sunt, credimus splendidiorem matri hodie filium praestitisse, quam sibi olim aedificavit domum, subnixam columnis septem: in qua domo nimirum parantur nuptiae Ecclesiarum Dei, et foederantur terrenis coelestia. In eo namque utero Virginis, sponso immortali virginitas consecratur, coelestem vobis vitam in terris ostendit: quoniam qui non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in coelo. Nec mirum si angelis comparatur virginitas, quae angelorum Domino, foedere copulatur nuptiarum. Et si quaelibet virginitas tantum erigitur, ut angelis comparetur, multo magis beata et gloriosa virgo Maria, quae singulari commendatur privilegio, et immenso dicatur mercimonio. Idcirco, dilectissi
Abbreviated transcription (Latin):
angeloꝵ quamuis natu¬
gratia maior. quia ⁊ ipsi
gratuita gr̃a ne corru̾ent
sunt saluati. Inde daiuid.
mati sunt: ⁊ spũ oris enis
om nis uirtus eorum. Si spi
sus portatur nouem men
meruisse uirtutum priui¬
legia. ⁊ percepisse gratiam
ab angelis etiam collauda¬
tam. Nnde ⁊ si mirabił est
eoꝵ uirtus ⁊ firmitas per¬
petuitatis. mirabilior ta¬
men in maria qͣm obum¬
brauit uirtus altissimi: ut
angelicam quod fc̃m est
in ea. ⁊ ad mirabile cũctis
seculi sacramentum: ac ꝑ
hoc etiam angłis exinde
maior prestatur gratia. cũ
instaurantur ab eo oi̾a: ꝙ̃
uenerantur ⁊ adorant suꝑ
se xp̃m regem dñm natũ
ex eadem uirgine. Hine ⁊
maria cunctis tanto uene¬
rabilior. quanto gratiosi¬
or. Et quanto uirtute altis¬
simi extollitur ad sublimi¬
a. tanto clarior resultat in
gloria. Plena si quidem gͣ¬
tia. plena deo. plena uirtu¬
tib: non potest nõ posside̾
pleniter gloriam claritatiꝰ
eterne. quam plenssime
accepit ut mater fierz sal

Expanded text:
angelorum quamvis celsgratia major, quia et ipsi gratuita gratia, ne corruerent, sunt salvati. Unde David, mati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . sus portatum novem mensmeruisse virtutum privilegia, et percepisse gratiam ab angelis etiam collaudatam. Unde et si mirabilis est eorum virtus, et firmitas perpetuitatis: mirabilior tamen in Maria, quam obumbravit virtus Altissimi: ut angelicam, quod factum est in ea, et admirabile cunctis saeculis sacramentum. Ac per hoc etiam angelis exinde major praestatur gratia, cum instaurantur ab ea omnia, quae venerantur et adorant super se Christum regem Dominum natum ex eadem Virgine. Hinc et Maria cunctis tanto venerabilior, quanto gratiosior: et quanto virtute Altissimi extollitur ad sublimia, tanto clarior resultat in gloria. Plena siquidem gratia, plena Deo, plena virtutibus, non potest non possidere plene gloriam claritatis aeternae, quam plenissime accepit, ut mater fieret Sal
Abbreviated transcription (Latin):
quia plus omnnib dilexit.
propterea ⁊plus doluit:
in tantum ut animã eius
totam pertransiret et pos¬
sideret ius doloris. ad testi¬
moniũ eximie dilectionis.
Nimirum ⁊ eius dilectio ã¬
Nunc autem circundant
eam flores rosaꝵ. indesinẽ¬
ter eius admirantes pul¬
critudinem inter filias ihe¬
rusalem: in qua posuit rex
thronum suũ quia concu¬
punt rex speciem ac decorẽ.
fuit enim plena cautate
⁊ dilectione. iccirco sequit᷑
post eam purpuratoꝵ exer¬
cimuᷤ ⁊ candidatoꝵ grex.
Hanc si diligentius aspi¬
cias. nichil uirtutis est. ni¬
chil speciositatis. nicħ can¬
doris glie: quod ex ea nõ¬
resplendeat. Et ido bene cir¬
cundant eam flores rosaz.
⁊ lilia conuallium. ut uir¬
tutes uirtutib fulciantur.
⁊ formositas decore castita¬
tis augeatur. Nam omĩs
splendor ⁊gloria quanto il¬
lustratur fulgore suo su¬
blimius tanto apparet pre¬
stantior claritate quoꝵ li¬
bet subiectorum. ⁊ eximior

Expanded text:
quia plus omnibus dilexit, quia plus omnibus dilexit, propterea et plus doluit, intantum ut animam ejus totam pertransiret et possideret vis doloris, ad testimonium eximiae dilectionis.Nimirum quod ejus dilectio amNunc autem circumdant eam flores rosarum, indesinenter ejus admirantes pulchritudinem inter filias Jerusalem : in qua posuit rex thronum suum, quia concupivit ejus speciem ac decorem: fuit enim plena charitate et dilectione: idcirco sequitur post eam purpuratorum exercitus, et candidatorum grex. XV. Quam si diligentius aspicias, nihil virtutis est, nihil speciositatis, nihil candoris gloriaeque, quod ex ea noresplendeat. Et ideo bene circumdant eam flores rosarum, et lilia convallium, ut virtutes virtutibus fulciantur, et formositas decore castitatis augeatur. Nam omnis splendor et gloria, quanto illustratur fulgore suo sublimius, tanto apparet praestantior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior
Abbreviated transcription (Latin):
strorum acies ordinata:
omnes de ascensu huiꝰ uir¬
ginis admirantes facit:
quod quasi noui diluculu
aurora rutilans ascensu sro
resplendeat: multis freta
⁊ uallata scõꝵ agminibus.
unde dicitur terribilis ut
profecto fraglantiam odo¬
ris. omnis illa celestis ihe¬
rusalem leta decurrit ¶ir
cundabant eam flores roꝰ¬
sarum. et lilia conualliũ.
eo quod omnes anune mrͣ¬
tyrio rubricate: eam et̾ne
dilectionis complectuntur
amplexib. et uirginitatis
splendore canclidate ac si li¬
lia in ualle conualliũ nu¬
trite: circundabant eam
uenerationis gr̃a obsequẽ¬
tes. Recte igitur beata dei
genitrix ⁊ martyr ⁊ nirgo
dicitur: quamus in pace
q quod uere passa sit: sy
men in anima qr ĩmortal̾
est: pati non potuerunt.
Beata uero dei genitrix qr
in ea parte passa est que
impassibilis habetur. i dõ
ut ita fatear quia spirita¬
liter ⁊attrocius passa est
gladio passionis xp̃i: plus
quam martyr fuit. Cõsta

Expanded text:
strorum acies ordinata ? strorum acies ordinata ? tus, qui omnes de ascensu hujus virginis admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur: Terribilis ut profecto fragrantiam odoris, omnis illa coelestis Jerusalem laeta decurrit, quam circumdabant flores rosarum et lilia convallium, eo quod omnes animae martyrio rubricatae, eam aeternae dilectionis complectuntur amplexibus: et virginitatis splendore candidatae, ac si lilia in valle humilitatis enutritae, circumdant eam, venerationis gratia obsequentes. Recte igitur: quoniam beata Dei genitrix et martyr, et virgo fuit, quamvis in pace que quod vere passa sit, tesmen in anima, quia immortalis est, pati non potuerunt. Beata vero Dei genitrix, quia in ea parte passa est, quae impassibilis habetur, ideo, ut ita fatear, quia spiritualiter et caro ejus passa est gladio passionis Christi, plus quam martyr fuit. Unde constat,
Abbreviated transcription (Latin):
comparabil est ceteris uͥ¬
ginib. ita ⁊ incomparabi¬
scõrum sestiuitatib: ⁊ ad¬
miranda etiam uirtuti¬
b angelicis ¶Propter hoc
ex persona supernorum.
ciuiũ in eus ascensione al¬
mirans spiritus sc̃s ait ĩ
canticis. Que est ista que
ascendit per desertum qͣi
uirgula fumi ex aromati
b: Bene quasi uirgula fo¬
mi. quia gracilis ⁊ delica¬
ta. quia diuinis extenua¬
ta disciplinis. Etenim cõ¬
cremata intus in holocar¬
stum incendio pii amoris
⁊ desiderio caritatis. Ut uir¬
gula inquit fumi ex aro¬
matib. Nimirũ quia mł¬
tis repleta erat uirtutũ odo¬
rib. manans ex ea fragla¬
bat suauissimus odor etiã
spiritib angelicis. Ascende
tis seculi uirga de radice ieᷤᷤ¬
se olim exorta. s miraban¬
tur electorum anime pre
gandio: que nam esset.q̃
ẽtiam meritoꝵ uirtutibus
angelorum uinceret dig¬
nitatem. De beata maria¬
in canticis. Que est ista q̃
surgens. pulchra ut luna.
electa ut sol. terribilis ut ca¬

Expanded text:
is est caeteris virginibus, ita et incomparabisanctorum festivitatibus, et admiranda etiam virtutibus angelicis; propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, etenim cocremata intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio charitatis. Ut virgula, inquit, fumi ex aromatibus: nimirum quia multis repleta est virtutum odoribus: manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendebtis saeculi, virga de radice Jesse olim exorta: sed mirabantur electorum animae prae gaudio, quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus angelorum vinceret dignitatem. De qua rursueisdem Canticis: Quae est ista quae surgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Et dum in hiis uelut
in throno suo dominus pre¬
sidens aliorum facta exa
clesia regitur. plerumq de
quibdam sius infirmis. ac¬
tib etiam electi iudicantur.

Expanded text:
sto est. in his velut in throno suo Dominus presidens, aliorum facta examclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi iudicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uocata. quib ad exer¬
cendum iudiciũ semper d̾s
ommpotens presidet. Quia
enim thionos latino eloqͥo¬
sedes dicunus throni dei dcĩ
sunt: hii qui tanta diuini¬
tatis gratia replentur. ut ĩ
eis dominus sedeat. ⁊ per
scernat. Unde ⁊ per psalmi¬
stam clicitur. Sedes super
thronum qui iudicas equi¬
tatem. Cherubin quoq ple¬
nitudo scientie dicitur. Et subli¬
miora illa agmina iccirco
cherubin uocata sunt: qr
tanto perfectiori scientia
sunt plena quanto clari¬
tatem dei uicinius cõsem¬
plantur. Seraphin etiam
uocantur illa scõꝵ spũum
agmina. que ex singulari
propinquitate conditoris
sui incomparabili ardent
amore. Seraphin namqz
ter hec ⁊ deum nulli alii ĩ¬
quanto hunc uicinius ui¬
na ciuitas ex angłis et ho-¬
miib constat. ad quam
los remansisse: sicut scrip¬
tum est. statuit terminos
merum angelorum. super¬
est ut ipsi quoq homines
illuc reuertentes imitent.¬

Expanded text:
sunt vocata, quibus ad exersunt vocata, quibus ad exercendum judicium semper Deus omnipotens praesidet. Quia enim thsedes dicimus, throni Dei dicti sunt hi, qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per ecernat. Unde et per psalmistam dicitur: «Sedes super tronos, qui iudicas equitatem». Cherubin quoque plenitudo scientie dicitur, et sublimiora illa agmina idcirco cherubin vocata sunt, quia tanto perfepleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur. Sevocantur illa sanctorum spirituum agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili ardeamore. Seraphim namqueter haec et Deum nulli alii spirquanto hunc vicinius vina civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam los remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos  angelorum, superest ut ipsi quoque hominesilluc revertentes, imitent
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ergo ad curandum mit¬
titur. dignum uidelicet fu¬
it ut dei medicina uocaret᷑.¬
Mirtutes uocantur illi nimi¬
rum spiritus per quos sig¬
na ⁊ miracula frequentius
fiunt. Potestates etiam uo¬
cantur. hii qui hoc potentiꝰ
ceteris in suo ordine perce¬
perunt: ut eorum ditioni
uirtutes aduerse subiecte
sint: quoꝵ potestate refre.¬
nantur ne corda hominũ
re quantum uolunt. ¶ Prĩ¬
tipatus etiam uocantur. qͥ
ipsis quoqz boius angłoꝵ
spiritib presunt: qui subiᷤ¬
tis aliis dum queqz sunt a¬
genda disponunt. eis ad ex¬
plenda diuina ministeria
principantur. Dominatio¬
nes uocautur. qui etiam po¬
testates principatuũ dissi¬
militudine alia transcendt.
Nam principari est inter re¬
liquos priorem existere. Do¬
nunari uero est: etiam sub¬
iectos quosq possidere. Ea
ergo angelorum agmina.
que mirã potentia premi¬
uent. pro eo quod eis cet̾a
ad obediendum subiecta st̃.
dominationes uocantur.
Throni quoqz illa agmina

Expanded text:
Qui ergo ad curandum mitQui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretim vocantur illi nimirum spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjectae sint, quorum potestate refrenantur, ne corda hominum nt quantum volunt. Principatus etiam vocantur qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibus praesunt, qui subjectis aliis dum quaeque sunt agenda disponunt, eis ad explenda divina ministeria principantur. Dominationes autem vocantur qui etiam potestates principatum dissimilitudine alta transcendunt. Nam principari est inter reliquos priorem existere, dominari vero est etiam subjectos quosque possidere. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni quoque illa agmina
Abbreviated transcription (Latin):
igitur quis ut deus. gabri¬
el autem fortitudo dei: ra¬
phael uero dicitur medici¬
na dei. Et quotiens mire uͥ¬
tutis aliquid agitur. micha¬
el mitti perhibetur: ut ex ip
so actu ⁊ nomine detur initel¬
ligi. quia nullus potest fa¬
cere quod facere preualet
deus. Inde et ille autiquuᷤᷤ
hostis qui esse deo per super¬
biam similis concupiuit di¬
mo supplicio perimendus.
cum michaele archangło
preliaturus esse perhibet᷑:
sicut per iohannem dicitur.
factum est prelium cũ mi¬
chaele archangelo. Ad ma¬
riam quoq gãbriel mitti-¬
tur. qui dei fortitudo noĩa¬
tur. Illum quippe nuntiare
ueniebat. qui ad debellãdaᷤ
aerias potestates humilis
appar̾e dignatus est: de quo
per psalmistam dicitur. ẽol¬
lite portas principes ur̃as.
⁊eleuamini porte eternales:
⁊ introibit rex glorie. Quis
interpretatur ut diximus
medicina dei. quia uidelic
dum tobie oculos quasi per
officuim curationis tetigit:
cecitatis euis tenebras tersit.

Expanded text:
namque «quis ut Deus», Gabrinamque «quis ut Deus», Gabriel autem «fortitudo Dei», Raphael vero dicitur «medicina Dei». Et quotiens mire virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetso actu et nomine detur intelligi, quia nullus potest facere quod facere praevalet Deus. Unde et ille antiquus hostis qui esse Deo per superbiam similis concupivit, dimo supplitio perimendus, cum Michaele archangelo preliaturus esse perhibetur, sicut per Iohan<n>em dicitur: «Factum est prelium in celo cum Michaele archangeloriam quoque Gabriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur: illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aerias potestates humilis ap<p>arere dignatus est; de quo per psalmistam dicitur: «Tollite portas, principes, vestras et elevamini, porte eternales, et introibit rex gloriretatur, ut diximus, medicina Dei, quia videlicet dum Tobiae oculos quasi per officium curationis tetigit , caecitatis ejus tenebras tersit.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nature. Nam scĩ illi cele¬
stis patrie spiritus. semper
sunt spiritus. s semper uo¬
cari angeli nequaqͣm pos¬
sunt: qͣuia tunc solum st̃
angeli. cum per eos aliqua
nuntiantur. Unde et per
psalmistam dicitur. Qui fa¬
cit augł̾os suos spiritus. ac si
patenter dicat. Qui eos q̃s
semper habet spiritus. etiã
cum uoluerit angłos facit.
Hii autem qui minima ñ¬
uero summa nuntiant: ar¬
changeli uocantur. Hin ẽ
enim quod ad mariã uir¬
ginem non quilibet auge
nisteriũ suminum angłm
uenire dignum fuerat. qͥ
summum omniũ nuntia¬
bat. Qui iccuto etiam pͥua¬
tis nominib censentur.ut
signetur per uocabula etiã
in operatione quid ualent.
Neq enim in illa sc̃a ciuuita¬
te quain de uisione oĩpoten¬
tis dei plena scientia perfi¬
cit. iccuro propria noĩa sor
nominib sciri uõ possint
s cum ad nos aliquid mi¬
nistraturi ueniant. apud
nos etiam nomina a mini¬
steriis tralunt. ¶ Ilichael

Expanded text:
o prima. Nam sancti illi celeo prima. Nam sancti illi celestis patrie spiritus semper quidem sunt spiritus, sed semper vocari angeli nequaquam possunt, quia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur. Unde et per psalmistam dicitur: «Qui facit angelos suos spiritus»; ac si patenter dicat: qui eos, quos semper habet, spiritus, etiam, cum voluerit, angelos facit. Hi autem, qui minima nunvero summa annuntiant, archangeli vocantur. Hinc est enim, quod ad Mariam virginem non quilibet angelnisterium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione, quid valeant; neque in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena sciencia perficit, idcirco propria nomina sornominibus sciri non possint, sed, cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Michael
Abbreviated transcription (Latin):
geli. cherubin atq seraphĩ
adiuncta sunt. proculdubio
ipsi angło qui primus est
conditus per ꝓph̾am dicit᷑.
Tu signaculum similitudi¬
nis. plenus sapientia. ⁊ per¬
fectus decore in delitiis para¬
dysi dei fuisti. Qui notand̾
quod non ad similitudinem
dei factus. s signaculum si¬
militudĩs dicitur: ut qͦ sub¬
tilior in eo est natura. eo in
illo ymago dei similius iu¬
sinuetur expressa. Quoin
loco mox subditur. Om̃is
lapis preciosus operunẽtũ
tuum sardius. topazius. et
iaspis. crisolitus. onix et be¬
rillus. saphirus. carbuncu¬
lus ⁊smaradus. Ecce nouẽ
dixit nomina lapidum. qr
profecto nouem sunt ordiẽs
angelorum. Quib nimirũ
ordinib ille primus auge¬
lus ideo ornatus et oꝑtus ex¬
titit. quia dum cunctis ag¬
minib angelorum prelat᷑
est ex eorum comparatione
mus. Greca lingua augeli
nuntii. archangeli summni
nuntii uocautur. Sciendũ
quoqz est quod augelorum
uocabulum nom̃ est officii

Expanded text:
geli, cherubim atque seraphim geli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio Ipsi angelo qui primus est conditus per prophetam diciTu signaculum similitudinis, plenus sapientia et perfectus decore in deliciis paradysi Dei fuisti. Parum quod non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius, et jaspis, chrysolythus, onyx, et beryllus, sapphirus, carbunculus, et smaragdus . Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione mus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum vocabulum, nomen est officii,
Abbreviated transcription (Latin):
ngelorum quippe et
hominum naturã ad
cognoscendum se dominus
condidit quam dum ꝯsiste¬
re ad eternitatem uoluit:
eam proculdubio ad suã si¬
militudinem creauit. Decẽ
uero draginas habuit mu¬
lier. quia nouem sunt ordi¬
nes angelorum. S ut com¬
pleretur electoꝵ numerus.
homo decimus est creatus.
Qui a conclitore suo nec post
culpam periit. quia hunc
eterna sapientia per carnẽ
miratulis choruscans: ex ly¬
mine teste reparauit. Nouẽ
uero angeloꝵ ordines dixi¬
mus. quia esse angelos et¬
archangelos pene omnes
sacri eloquii pagine testã
ordinum nomina paulus
cens. Supra omnem prin¬
tipatum ⁊ potestatem ⁊uir¬
tutem ⁊dominationem.
Qui rursus ad coloscenses
scribens ait. Siue throni si¬
ue dominationes. siue prin¬
cipatus siue potestates.¬
nibz que apłs ad ephesios
dixit. id est principatib po
testatib uirtutib atq do¬
minationib coniungunt᷑
throni: quinq sunt ordiẽs
qui speti aliter exprimũtur.
Quib dum angeli ⁊ archã¬

Expanded text:
ngelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem vero angelorum ordines diximus, quia archangelos, pene omnes sacri eloquii paginae testanordinum nomina Paulus merat dicens: Supra omnem Principatum et Potestatem et Virtutem et Dominationem. Qui rursus ad Colossenses scribens ait: Sive Throni, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates. quae ad Ephesios dixit, id est, principatibus et potestatibus, virtutibus atque dominationibus, conjunguntur throni, quinque sunt ordines, qui specialiter exprimuntur. Quibus dum angeli et archan
Abbreviated transcription (Latin):
iusta petitio. quam iniqͣ
presumptio. ¶Ante inqͣm
petrus in terris posinis ob¬
tinuit qd̵ pesebat. quam sy¬
mon perueniret in celestib
quo tendebat. Tunc igitur
petrus uelut ninctum illũ
de sublimi aere deposuit. et
quodam precipitio in saxũ
elidens: eius crura confreg̃.
Et hoc in obprobrium facti
illius. ut qui paulo ante uo¬
lare temptauerat. subito
ambulare non posset: et qͥ
pennas assumpserat. plã¬
tas amitt̾et. S ne forte hoc
mirum uideatur quod ma¬
gus iste presente apło per
aerem aliquamdiu uolita¬
uerit. hoc patientia petri-
ferit. Permisit illum subli¬
mius ascendere. ut de altiꝰ
caderet. Uoluit eum in excel¬
sum leuari ad conspectum
omnium ut ruentem illũ
de excelso oculi omniũ ꝑui¬
derent. Hec igitur est ini¬
nem humiliat superbia.
uniuersam deicit uanitate

Expanded text:
justa petitio quam iniqua justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante, inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublmius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est ininem humiliat superbiam, universam dejicit vanitate
Abbreviated transcription (Latin):
num: scilicet ut ubi caput
suꝑstitionis erat. illic capõ
quiesceret scĩtatis: et ubi
gentiliũ principes habita¬
bant. illic ecclesiarum p̾n
⁊ paulus. hinc possumus ĩ¬
telligere. quod cum dominꝰ
orientis regionem propria
illustrauerit passione: occi¬
dentis plagam ne quid mi¬
nus esset: nice sui apłorum
sanguine illuminare dig¬
natus est. Et licet illiꝰ passõ
nobis sufficiat ad salutem.
tamen etiam horum mar¬
tyrium nobis contulit ad
die beati apłi sanguinem
profuderunt. s uideamus
causam quare ista perpessi
sunt. scilicet quod inter ce¬
tera mirabilia etiam ma¬
gum illum symonem ora¬
tionib sius de aeris uacuo
precipitii ruina prostraue
lium ad patrem assereret
uolando se posse conscend̾e.
atq elatus subito magicos
artib uolare cepisset: tẽ
petriis fixis genib preca¬
tus est dominum. ⁊ precati¬
one sancta uicit magicam
leuitatem. Prior enim ascẽ¬
dit ad dominũ oratio quã
uolatus. Et ante preuenit

Expanded text:
num: scilicet, ut ubi caput num: scilicet, ut ubi caput superstitionis erat, illic caput quiesceret sanctitatis; et ubi Gentilium principes habitabant, illic Ecclesiarum moreetrus et Paulus, hinc possumus intelligere, quod cum Dominus Orientis regionem propria illustraverit passione, Occidentis plagam, ne quid minus esset, vice sui Apostolorum sanguine illuminare dignatus est. Et licet illius passio nobis sufficiat ad salutem, tamen etiam horum martyrium nobis contulit ad die beati Apostoli sanguinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverlium ad Patrem assereret volando se posse conscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
perunt scientie iste: ille po¬
tentie. Diuitias ĩ mortali¬
tatis ille dispensat. scientie
thes auros iste largitur. St
enim scientie thesauri. si c̃
scriptum est: in quo sunt
omnes thesauri sapientie
⁊ scientie absconditi. Ergo
beati petrus ⁊ paulꝰ emi¬
nent inter unuiersos apo¬
stolos. ⁊ peculiari quadam
prerogatiua precellunt.
uerum inter ipos quis cui
preponatur incertum est.
quales esse meritis. quia
equales sunt passione: et
simili eos fidei deuotione
uixisse. quos simul uidemꝰ
ad martirii palmam per¬
uenisse. Non enim sine cau¬
sa factum putamus. quod
una die nno in loco: unius
tyranni tolerauere senten¬
tĩam. Una die pasui sunt:
ut ad xp̃m pariter perue¬
nirent. Hno in loco. ne alt̾i
roma deesset. Sub uno per¬
sequutore. ut equalis cru¬
delitas utrumq constrin¬
geret. Dies ergo pro meri¬
to. locus pro gloria: persecu¬
tor decretus est pro uirtute.
in urbe roma. que principa¬
tum ⁊ caput obtinet ratio¬

Expanded text:
perunt, scientiae iste, ille poperunt, scientiae iste, ille potentiae; divitias immortalitatis ille dispensat, scientiae thesauros iste largitur; sunt enim scientiae thesauri, sicut scriptum est, In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae aBeati Petrus et Paulus eminent inter universos apostolos, et peculiari quadam praerogativa praecellunt; verum inter ipsos quis cui praeponatur incertum est. quales esse meritis, quia aequales sunt passione, et simili eos fidei devotione vixisse, quos simul videmus ad martyrii gloriam pervenisse. § 1. Non enim sine causa factum putemus, quod una die, uno in loco, unius tyranni toleravere sententiam. Una die passi sunt, ut ad Christum pariter pervenirent; uno in loco, ne alteri Roma deesset; sub uno persecutore, ut aequalis crudelitas utrumque constringeret. Dies ergo pro merito, locus pro gloria, persecutor decretus est pro virtute. In urbe Romana, quae principatum et caput obtinet natio
Abbreviated transcription (Latin):
beati apłi parem gra¬
tiam apud dominũ sancti¬
tatis obtineant. nescio quo
tamen pacto petrus ⁊ pau¬
lus uidentur pre cetis pecu¬
liari. quadam in saluatore
fidei uirtute precelłe. ¶ Hoc
quidem ex ipsius domini.
iudicio possumuis approba¬
re. Nam petro sicut bono.
dispensatori clauem regni
celestis dedit. paulo tanqͣm
Ydoneo doctori magisterĩ
ecclesiastice institutionis ĩ¬
iunxit: scilicet ut quos iste
erudierit ad salutem. ille
suscipiat ad quietem: ut qͦ¬
rum corda paulus patefece¬
rit doctrina uerborum. eoꝵ
animab petrus aperiat reg¬
na celorum. ¶Clauem aũt
quodam modo axp̃o sciẽtie
⁊ paulus accepit. Clauis e¬
nim dicenda est: qua ad fi¬
dem peccatorum corda rese¬
rantur. mentium secreta pa̾¬
duntur. Et quiequid intrĩ¬
secus clausum tenetur. in
palam rationabili mani-¬
festatione producitur. Cla¬
scientiam ad confessionem
pecrati aperit. et gratiam
ad eternitatem mysterii sa¬
lutaris includit. Ambo igi¬
tur claues a domino perce¬

Expanded text:
beati Apostoli parem gratiam apud Dominum sanctitatis obtineant, nescio quo tamen pacto Petrus et Paulus videntur prae caeteris peculiari quadam in Salvatore fidei virtute praecellere. Quod quidem ex ipsius Domini judicio possumus approbare. Nam Petro, sicut bono dispcoelestis dedit; Paulo tanquam idoneo doctori magisterium ecclesiasticae institutionis injunxit; scilicet ut quos iste erudierit ad salutem, ille suscipiat ad quietem; ut quorum corda Paulus patefecit doctrina verborum, eorum animabus Petrus aperiat regna coelorum. Clavem enim quodammodo a Christo scientiae et Paulus accepit. Clavis enim dicenda est, qua ad fidem peccatorum dura corda reserantur, mentium secreta panduntur, et quidquid intrinsecus clausum tenetur, in palam rationabili manifestatione producitur. Clascientiam ad confessionem peccati aperit, et gratiam ad aeternitatem mysterii salutaris 231 includit. Ambo igitur claves a Domino perce
Abbreviated transcription (Latin):
mores ⁊ uita huimodi am¬
pla itiuera ⁊ largissimas ui¬
as barbaris nationib ĩ exi¬
tium communis salutis a¬
peruint. Hii mores plebẽ
dei inimicis gentib iugo
misere captiuitatis addicũt
hii mores armatos dissip̃
ppłos: ⁊ munitas diruunt
tur: et inde est quod nichil
fusa ad deum supplicatõne
proficimus. quia incessabi¬
liter impiis prauis q deside¬
riis inherentes niam domi¬
no nr̃o scd̾m ꝓphetica mo¬
nita non p̃paramus. Lcõ¬

Expanded text:
mores, et vita hujusmodi ammores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt itur; et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia incessabiliter impiis, pravisque desideriis inhaerentes, viam Domino nostro secundum prophetica monita non praeparamus. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
uentum ⁊ in semitas rectaᷤᷤ
dirigeret. Quid est enĩ pa¬
uentanti de celo indici. pur¬
gato a uiciis pectore simpli¬
cis cordis habitaculũ p̃para¬
re : Quid est rectas facite se¬
mitas dei. nisi ut tales acty¬
um tuoꝵ tibi munias uias.
quas perambulare ꝓpituis
tetur. Ille uiam dño suo pa¬
rat. qui luxuriantis carnis
respuens uoluptates: toto
mentis sue sp̃u suspensus
ad deum. uigore se castita¬
tis accingit. Optimã ꝑat
domino uiam. qui cogitati¬
ones suas auaritie fluctibꝰ
estuantes: serene constien¬
ne tranquillitate cõpescit.
¶ Quicunq ergo uolupty¬
osis seculi huius languet
illecebris. cupiditatib aua¬
ricie feruentis insanit: in
fraterna odia feralis inui¬
die facib iuardescit. atq.
ad ꝯtumeliam dei omnipo¬
tentis per amfractas demo¬
num semitas erraticꝰ uia¬
tor incedit: non parat dnõ
uiam. s inimico miser suo
exitiabilem in semetipsũ
patefecit in gressum. Hii

Expanded text:
ventum, et in semitas rectas ventum, et in semitas rectas pravitatem. Quid est enim, paventanti de coelo judici, purgato a vitiis pectore, simplicis cordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius tetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ita aures hominum salu¬
taris gre innouanit au¬
ditu. Clamabat aũt in de¬
serto. uibi ad predicationẽ
eius nec insolens turba
perstreperet. nec infidelis
rideret auditor: s hii tan¬
tum audire possent qui p̃¬
dicantem uerbum salntis.
cura tantum diuini cultꝰ
expeterent: et aduert̾ent
eum uera annuntiare de
xpõ. qui per assertionem
iusticie ut illicitas herodis
nuptias increparet. nec re¬
gem tuuisset offende. nec
squalorem carc̾is declinas¬
set. nec tyrannico gladio
refugiss occidi. ¶Audiamꝰ
adhuc paululũ fres quid
ad profectum oĩum nr̃m
salutaris nuntuis predica¬
bat. parate inquit uiã do¬
mini: rectas facrre semitaᷤ
dei nostri. Nere dignus be¬
atus iohannes. cuiꝰ ꝓpheti¬
ca esset natiuitas: qui ⁊ de
parentib illis quoꝵ esset
desperata posteritas. dĩ mu¬
nere nasceretur. Nam tanta
auctoritate tantoq docẽdi
pondere in uocem sc̃e predi¬
catõnis erupit. ut et instã¬
tem domini nuntiaret ad¬

Expanded text:
ita aures hominum saluita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret ad