comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Et erit numerus liorum isrł quasi
arena maris quȩ sine msura est. ce non
numerabitur. & erit loco ubi dicetur
eis. non populus m̃s uo dicetur eis. filii
dĩ uiuentis. Et congregaitur filii iuda
& filii israel parit̃. &e pont sibimet caput
unum. & ascendent de tea. quia magnus¬

Expanded text:
it numerus filiorum Israhel quasi harena maris quae sine mensura est et non numerabitur et erit in loco ubi dicetur eis non populus meus vos dicetur eis filii Dei viventis et congregabuntur filii Iuda et filii Israhel pariter et ponent sibimet caput unum et ascendent de terra quia magnu
Abbreviated transcription (Latin):
lentes hereticum describere: transtulerunt
Illisio uel impetus aquarũ transiit. Ferunt᷑
enĩ ꝓno eloquentiȩ cursu. & p̃cipites quenq
obuiũ &e breuẽ inuenerint. secũ trahunt.
Lxx. Dedit abyssus uocẽ suã. altitudinem
fantasię suę. Abyssus sepe in bonam partẽ.
sepe in malam. & int̾dũ indifferent̃ accipit᷑.
In bonam partẽ. iudicia tua abẏssus multa.
&. Abyssus abyssum inuocat in uoce catara.¬

Expanded text:
lentes haereticum describere, transtulerunt: lentes haereticum describere, transtulerunt: Illisio, vel impetus aquarum transiet. Feruntur enim prono eloquentiae cursu et praecipites, ut quemcumque obvium et levem invenerint, secum trahant. LXX: Dedit abyssus vocem suam altitudinem phantasiae. Abyssus saepe in bonam partem: saepe in malam, interdum indifferenter accipitur. In bonam partem: Judicia tua abyssus multa . Et: Abyssus abyssum in
Abbreviated transcription (Latin):
te : & peperunt montei. Montiũ enĩ est
uidere dm̃ & parere filios: quos de dĩ con-¬
cepere sermone. Lxx. Disꝑges aquas
itineris. Diuersȩ aquę sunt. Aliȩ sempit̾nȩ.
aliȩ breues. De sempit̾ius aquis: aquȩ
fluunt. De fontib isrł dictum est. Flumi¬
nib scindetur t̾ra. De subitis & ad tempus
currentib. om̃s torrentes. uadunt in mare.
Talium enĩ aquarũ finis ꝑditio est. Ds̃ gͦ om̃s
aquas quȩ a ꝑuersis dogmatib conculcatȩ
sunt disꝑget. cum dissipauerit confilia pͥn¬
cipum & sapientiũ mundi huius. Si quando
uideris ad breue aliquam heresim floruisse.
& postea dĩ gr̃ã dissipatam: dicito esse cõple-¬
tum. disꝑges aquas itineris. Potest aut̃ hoc
quod dr̃ itineris subaudiri diabolici. ut sit
sensus. Aquas quas diabolus conculcauit. &
quȩ multis in se prebuerunt it̃. idest mul-¬
tis patuerunt errorib: diuidet dñs atq
disꝑget. Unde & cęteri int̾p̃tes. furorẽ uo.¬

Expanded text:
te, et pepererunt montes: montium enim est te, et pepererunt montes: montium enim est videre Deum et parere filios, quos de Dei concepere sermone. LXX: Disperge aquas itineris. Diversae aquae sunt: aliae sempiternae, aliae breves. De sempiternis aquis, et quae fluunt de fontibus Israel, dictum est: Fluminibus scindetur terra. De subitis, et ad tempus currentibus: Omnes torrentes vadunt in mare. Talium enim aquarum finis perditio est. Deus ergo omnes aquas quae a perversis dogmatibus conculcatae sunt, disperget, cum dissipaverit consilia principum, et sapientiam mundi hujus. Si quando videris ad breve aliquam haeresim floruisse, et postea Dei gratia dissipatam, dicito esse 651 completum: disperges aquas itineris. Potest autem hoc quod dicitur, itineris, subaudiri diabolici, ut sit sensus: Aquas quas diabolus conculcavit, et quae multis in se praebuerunt iter, id est, multis patuerunt erroribus, dividet Dominus atque disperget. Unde et caeteri interpretes, furorem vo
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti. non adbreue tempus. sed in ꝑpetuum.
Hoc eñĩ significat. sela. idest semꝑ. Lx.x. Uide¬
bunt te & dolebunt siue parturient popłi.¬
Oy a  ticociꝯͣ quippe. utrunq significat
Consequent̃ rupta terra. & fluuiis manan¬
tib : popłi qui de fluminib dĩ biberant. ui¬
debunt dm̃. atq parturient. Ex hoc enĩ ipso
qđ uident dñm. statim dĩ uerbo concipiunt:¬
& dicunt. A timore tuo dñe in utero suscepi¬
mus. & parturiuimꝰ. & peperimꝰ. sp̃m salutis
tuȩ faciemus suꝑ t̃ram. Beati inqͥt mundo
corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Isti itaq popłi
loti a fluminib. ñ iã uident sed uisuri st̃
dm̃. & cũ uiderint concipient. ut possint
fructus parere doctrinarũ. Sed quia dicunt᷑
popłi. & popłor ñ est uidere faciem dĩ. licet
in futurũ ostendatur oratio. uidebunt &¬
parient : tam̃ iuxta trꝯpologiã magis
hebraicũ sequendũ est. ubi dr̃. Uider̃t

Expanded text:
fecisti, non ad breve tempus, sed in perpetuum: fecisti, non ad breve tempus, sed in perpetuum: hoc enim significat SELA, id est, semper. LXX: Videbunt te, et dolebunt, sive parturient populi; ὠδινήσουσι quippe utrumque significat. Consequenter rupta terra, et fluviis manantibus, populi qui de fluminibus Dei biberant, videbunt Deum, atque parturient. Ex hoc enim ipso quod vident Deum, statim Dei verbo concipiunt et dicunt: A timore tuo, Domine, in utero suscepimus, et parturivimus et peperimus: spiritum salutis tuae faciemus super terram . Beati, inquit, mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Isti itaque populi loti a fluminibus, non jam viderunt, sed visuri sunt Deum: et cum viderint, concipient, ut possint fructus parere doctrinarum. Sed quia dicuntur populi, et populorum non est videre faciem Dei, licet in futurum extendatur oratio, videbunt et parient: tamen juxta tropologiam magis Hebraicum sequendum est, ubi dicitur: Viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
& uictorẽ ueluti gestu quodã & tripudio
leuatarum manuum demonstrarunt. Sol
tuus & luna & omĩs splendor. quo prius illu¬
xeras popło tuo. & maloꝵ postea pondere
uniuersa fuerant tenebrarũ errore cooꝑta
receꝑunt lumen suũ: & pristinũ habuere
fulgorẽ. Sagittȩ tuȩ & fulgurans hasta tua.
idest plage tuȩ & eruditio. lumen tuo popło
prebuerunt. Deniq in luce sagittarũ tuarũ.
&e insplendore haste tuȩ quȩ eos adhoc corri-¬
puit ut emendaret. ambulabit popłs tuus
infremitu suo. Quando gͦ popłi tui uindi¬
cabis iniuriã. t̾rena regn̾a calcabis. & om̃s
gentes ad mirari facies. qua egressus es in
salutẽ popłi tui: & uenisti adeos cũ xp̃o tuo.
Desus enim. saluator int̾pretat᷑. Ueniente aut̃
iesu xp̃o filio tuo: ꝑcussisti anti xp̃m de¬
domo impu. hoc est in hoc scło qđ in maligno
positum est. siue ipsũ diabolũ ꝑcussisti qui
impietatis caput est & denudasti fundam̃tũ
eiꝰ usq ad collum. Idest abscondita eiꝰ aꝑta

Expanded text:
 victorem veluti gestu quodam et tripudio elevatarum manuum demonstrarunt. Sol tuus et luna et omnis splendor, quo prius illuxeras populo tuo et malorum postea pondere universa fuerant tenebrarum horrore cooperta, receperunt lumen suum et pristmum habuere fulgorem. Sagittae tuae et fulgurans hasta tua, id est, plagae tuae, et eruditio lumen tuo populo praebuerunt. Denique in luce sagittarum tuarum et in splendore hastae tuae, quae eos ad hoc corripuit, ut emendaret, ambulavit populus tuus in fremitu tuo. Quando ergo populi tui vindicabis injuriam, terrena regna calcabis, et omnes gentes admirari facies, quia egressus es in salutem populi tui et venisti ad eos cum Christo tuo; Jesus enim Salvator interpretatur. Veniente autem Jesu Christo Filio tuo, percussisti Antidomo impii, hoc est, in hoc saeculo, quod in maligno positum est: sive ipsum diabolum percussisti, qui impietatis caput est, et denudasti fundamentum ejus usque ad collum, id est, abscondita ejus aperta
Abbreviated transcription (Latin):
Icum rp̃o tuo. Percussisti caput de domo
Simpii: denudasti fundamentũ usq ad
collũ. Semꝑ. Solam nr̃am editionẽ posuimꝰ.
ut iuxta eam idest uixta hebraicũ tenen¬
tes consequentiã loci. postea. Lxx. coma¬
tice ꝑcapitula disseramꝰ. Uiderunt te ds̃.
&e doluerunt montes. Excelsa scilicet re
ge quattuor in zacharia quȩ egredi¬
untur de montib aereis. hȩc te uider̃
& intremuer̃. & gurges aquarũ transiit.
hoc est omĩs eors impetus & ꝑsecutio quȩ
uexabant popłm tuũ: post quã te uider̃
transiit. Tunc abyssus hoc est inferi lau.¬
dauerunt. & tunc etiam suꝑbi idest an.¬
geli in pulsu suis manib concreparunt.¬

Expanded text:
cum Christo tuo, percussisti caput de domo impii, denudasti fundamentum usque ad collum semper. » Solam nostram editionem posuimus, ut juxta eam, id est, juxta Hebraicam texentes consequentiam loci, postea LXX commatice per capitula disseramus. Viderunt te, Deus, et doluerunt montes, excelsa scilicet reget quadrigae quatuor in Zacharia, quae egrediuntur de montibus aereis. Haec te viderunt et intremuerunt, et gurges aquarum transiit, hoc est, omnis eorum impetus et persecutio, qua vexabant populum tuum, postquam te viderunt, transiit tunc abyssus, hoc est, inferi laudaverunt te, tunc etiam superi, id est, angeli in plausum suis manibus concreparunt
Abbreviated transcription (Latin):
meo serpentes fugans. De quo dr̃ & inse.¬
ptimo decimo psalmo. Qui ꝑfecit pedes
meos quasi cerui. & suꝑ excelsa ponet
me. & inuicesimo octauo. Uox dĩi ꝑficien¬
tis ceruos. Ponet gͦ pedes meos int̾ cęte¬
ros ceruos suos. & ad cȩlestia ꝑducet me.
ut int̾ angłos canam głam dñi. & suꝑ
terram pacẽ hominib bonȩ uoluntatis
annunciẽ. Canam aut̃ uictoriã eiꝰ & tri

Expanded text:
meum serpentes fugans: de quo dicitur in dmeum serpentes fugans: de quo dicitur in decimo septimo Psalmo: Qui perfecit pedes meos tamquam cervorum, et super excelsa ponet me. Et in vicesimo octavo: Vox Domini perficientis cervos. Ponet ergo pedes meos inter caeteros cervos suos, et ad coelestia perducet me, ut inter angelos canam gloriam Domini, et super terram pacem hominibus bonae voluntatis annuntiem. Canam autem vic
Abbreviated transcription (Latin):
celsa imponet me. ut uincã incantico eiꝰ.
Ficu &e uinea ce oliua uixta qđ exposui ñ
faciente fructũ suũ. & iudeoꝵ agris non
afferentib cibos. abscisis quoq dẽ ouili
pecorib. & armento de presepib. post quã
audierunt a dño. relinquet᷑ uob̾ domus
ur̃a deserta. popło etiã captiuitati tradito
& in toto orbe disꝑso: ꝓpħa de popło ui¬
deoꝵs qui interpretatur amplexatio eo qđ
amauerit dnm & ad hȩserit ei. illiq se
ipse enim saluabit popłm suum. Ds dñs for-¬
titudo mea. Nullam enĩ aliã nͥ in xp̃o
habebo uirtutẽ. & cunctas legis iusticiat
quisquilias cõputabo. & ponet pedes
meos quasi ceruor. ut calcẽ suꝑ aspidẽ
&e basiliscum. & quasi puer paruulus
mittam manum meam inforamen &e
extraham serpentẽ. ludamq de colubro.
Similis enĩ fratruelis m̃s capreȩ. aut hẏnu¬
lo ceruoꝵs. Et quia ipse est ceruus. m qͦq
donauit ut ceruus essem sullimis cornib
findens ungulas. cibos ruminans. & odore

Expanded text:
ut vincam in Cantico ejus. Ficu et vinea et oliva, juxta quod exposui, non facientibus fructum suum, et Judaeorum agris non afferentibus cibos, abscissis quoque de ovili pecoribus, et armentis de praesepibus, postquam audierunt a Domino: Relinquetur vobis domus vestra deserta , populo etiam captivitati tradito, et in toto orbe disperso, propheta de populo Judaeorum, qui interpretatur amplexatio eo quod amaverit Dominum, et adhaeserit ei, illique seipse enim salvabit populum suum . Deus Dominus fortitudo mea: nullam enim aliam, nisi in Christo habebo virtutem et cunctas legis justitias, quisquilias computabo. Et ponet pedes meos quasi cervorum, ut calcem super aspidem et basiliscum, et quasi puer parvulus mittam manum in foramen, et extraham serpentem, ludamque de colubro: Similis enim est fratruelis meus capreae, aut hinnulo cervorum . Et quia ipse est cervus, mihi quoque donavit, ut cervus essem, sublimis cornibus, findens ungulas, cibos ruminans, et ad odorem
Abbreviated transcription (Latin):
me discipłis . xp̃i. Quos quia in monte do¬
cet. turbis & debilib deorsũ relictis. ego
ad montana conscendã. Ficus enĩ ñ de¬
dit fructũ. ad quã uenit in euangło esuri.¬
ens dñs. & non inuenit in ea pomã. & ma¬
ledixit ei dicens. Non afferes fructũ usq
in scłm. Nonait usq inscłm scłoꝵs. sed cum¬
ret fructus suos. & om̃is isrł saluabitur.
Nȩc est ficus ad quam t̾cio uenit pat̾ familias.
& quasi non facientẽ fructũ uult subuertere.
ꝓqua agricola cui cõmissa fuerat de p̃catur
ut det ei spacium. & dicit. Dñe. dimitte eã
&e isto adhuc anno. donec fodiã circa eam
& mittã stercus. Q siquidẽ fecerit fructũ.

Expanded text:
me discipulis Christi: quos quia in monte dome discipulis Christi: quos quia in monte docet, turbis et debilibus deorsum relictis, ego ad montana conscendam. Ficus enim non dedit fructum, ad quam venit in Evangelio esuriens Dominus, et non invenit in 665 ea poma, et maledixit ei, dicens: Non afferes fructum usque in sret fructus suos, et omnis Israel salvabitur. Haec est ficus ad quam tertio venit paterfamilias, et quasi non facientem fructus vult subvertere: pro qua agricola, cui commissa fuerat, deprecatur, ut det ei spatium, et dicit: Domine, dimitte eam et istum adhuc annum, donec fodiam circa eam, et mittam stercus, et s
Abbreviated transcription (Latin):
in presepib luxta hebraicũ in quo supra
diximus in grediatur putredo inossib
meis & subt̾ me scateat. ut requiescã iN
die tribulationis. ut ascendã ad popłm
accinctũ nr̃m. ista quȩ pͣcesserunt. copula¬
buntur sequentib. Ideo tribulationẽ ad
prȩsens uolui sustinere. & postea adpo.¬
płm fortẽ ascendere. quia ueniet dies tri¬
bulationis & necessitatis. Q cęteris in
angustia constitutis. ego in tua maiesta¬
te lȩtabor. Ficus enim non florebit. & non
erit germen inuineis. Mentietur opus oli¬
uȩ. & arua non afferent cibum. Ꝙ cętera.
Quȩ quia ñ multũ distant a.lxx. cum inter.¬
pretatione eors parit̃ disseramꝰ. Cũ uene¬
rit dies tribulationis. & ego ascendero ad
popłm qui mecum aliquando peregrinatus
uł certe cum uenerit dies euersionis iudai¬
cȩ & popłi prioris. & derelicta fuerit filia
syon sicut tabernaculũ inuinea. & sicut
casula incucumerario. & sicut ciuitas quȩ

Expanded text:
in praesepibus. Juxta Hebraicum in quo supra in praesepibus. Juxta Hebraicum in quo supra diximus: Ingrediatur putredo in ossibus meis et subter me scateat, ut requiescam in die tribulationis: ut ascendam aAl. meum : ita quae praecesserunt, copulabuntur sequentibus: Ideo tribulationem ad praesens volui sustinere, et postea ad populum fortem ascendere, quia veniet dies tribulationis et necessitatis, et caeteris in angustia constitutis, ego in tua majestate laetabor: Ficus enim non florebit, et non erit germen in vineis: mentietur opus olivae, et arva non afferent cibum, et caetera. Quae quia non multum distant a LXX, cum interpretatione eorum pariter disseramus. Cum venerit dies tribulationis, et ego ascendero ad populum qui mecum aliquando peregrinatus est: vel certe cum venerit dies eversionis Judaicae, et populi prioris, et derelicta fuerit filia Sion, sicut tabernaculum in vinea, et sicut casula, in cucumerario, et sicut civitas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nis labiors meoꝵs. & ingressus est tremor
in ossa mea. & subt̃ me cõnturbata est for-¬
titudo uł habitudo mea. & ꝓpt̾ tantam
custodiam a peccatis alienus effectus sum.
iccirco nunc confident᷑ dico. Requiescã in
die tribulationis. & ascendã ad popłm pe-¬
mundo peregrinatus est. Ascendam autẽ
deorsum positus. & quasi de ualle ad sulli¬
miora nitens tota auiditate contendam.
ut tẽpore quo ceteri intribulatione sunt
& angustia. mͥ cura sit de ascensu. quomͦ
cũ popło peregrinationis meȩ requiescam
in altiorib locis. Diem aut̃ tribulationis
puto consummationẽ mundi. de quo & isa.¬
ias ait. Dies dnĩ insanabilis furoris & irȩ.
ponere orbẽ t̾rȩ uniuersũ desertũ. & pec¬
catores ꝑdere.icus enim non flore¬
bit. & non erit germen inuineis. Mentietur
Iopus oliuȩ & arua ĩ afferent cibũ. Abscidet᷑
de ouili pecus. & non erit armentũ in p̃sepib
Lara. Quia ficus non afferet fructũ. & non
Seo qđ ñ comederent oues. & boues ñ sunt

Expanded text:
ingressus est tremor in ossa mea, et subter me conturbata est fortitudo vel habitudo mea, et propter tantam custodiam a peccatis alienus effectus sum: idcirco nunc confidenter dico: Requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum pemundo peregrinatus est. Ascendam autem deorsum positus, et quasi de valle ad sublimiora nitens tota aviditate contendam, ut tempore quo caeteri in tribulatione sunt et angustia, mihi cura sit de ascensu, quomodo cum populo peregrinationis meae requiescam in altioribus locis. Diem autem tribulationis puto consummationem esse mundi, de quo et Isaias ait: Dies Domini insanabilis, furoris et irae, ponere orbem terrae universum in desertum, et peccatores perdere . Ficus enim non florebit, et non erit germen in vineisus olivae, et arva non afferent cibum: abscindetur de ovili pecus, et non erit armentum in praesepibus. LXX: Quia ficus non afferet fructum, et non eo quod comederent oves, et non sunt boves
Abbreviated transcription (Latin):
mine eius. & manus meȩ componant cy¬
tharã & psalteriũ. & omẽ organoꝵ genus.
scribamq panegiricũ triumphanti. Et qui
in principio locutus sum: usq qͦ clamabo
& non exaudies. uociferabor ad te uim pa-¬
tiens & non saluabis. & de iusticia eiꝰ audi

Expanded text:
mine ejus, et manus meae componant cimine ejus, et manus meae componant citharam, et psalterium, et omne organorum genus, scribamque panegyricum triumphanti. Et qui in principio locutus sum: Usquequo clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? et de justitia eju
Abbreviated transcription (Latin):
mitiua hominũ & iumentoꝵ in grandi¬
ne. & egyptias fruges brucus locustaq
consumpsit. ficus in egẏpto non attulit
fructũ. nerant germina in uineis eorũ.
mentiebat᷑ opus oliuȩ. sicubi tam̃ poterit
repperiri inegypto opus oliuȩ. tunc cãpi
popłs aut̃ isrł exultabit in dño. & gaude¬
bit in dõ salutario suo: sic in consũmatio¬
ne mundi quando multiplicata iniqui¬
tate refrixerit caritas. & ficus ñ attule-¬
rit fructus. & uinea ñ habuerit uuas. &
mentitũ fuerit opus oliuȩ. & campi non
germinauerint cibos. & cȩtera quȩ secunt᷑.
tunc quicunq iustus & electione dĩ dignꝰ
fuerit inuentus. loquet᷑ exultans. Egoꝰ aut̃
meo. dñs ds̃ forticudo mea. & quasi posi¬
tus a dõ suꝑ consũmationẽ scłi. ut postea
ad suꝑiora conscendat. & a dõ educatur
ad summũ. dicet. Ꝙ ponet pedes meos
in consummationẽ. Suꝑ excelsa imponet
qui primus in agone suꝑauit premiũ fu¬
erit cantantib positum. ego uincã in car-¬

Expanded text:
mitiva hominum, et jumentorum in grandine, et Aegyptias fruges, bruchus, locustaque consumpsit: ficus in Aegypto non attulit fructum, nec erant genimina in vineis eorum, mentiebatur sicubi tamen poterat reperiri in Aegypto opus olivae, et campi Populus autem Israel exsultabat in Domino, et gaudebat in Deo salutari suo: sic in consummatione mundi, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas , et ficus non attulerit fructus, et vineae non habuerint uvas, et mentitum fuerit opus olivae, et campi non germina verint cibos, et caetera quae sequuntur: tunc quicumque 670 justus et electione Dei dignus fuerit inventus, loquetur exsultans. Ego autem meo, Dominus fortitudo mea. Et quasi positus a Deo super consummationem saeculi, ut postea ad superiora conscendat, et a Deo educatur ad summum, dicet: Et ponet pedes meos in consummationem, super excelsa imponet qui primus in agone superavit, praemium fuerit cantantibus positum: ego vincam in car
Abbreviated transcription (Latin):
gam efficiamur dnĩ cherubim. qđ in ter¬
pretat᷑ scientiȩ multitudo. Nunquã enĩ
auriga sic compositus & sic fert᷑ ornatus.
ut inhis qui inscientiȩ sunt multitudine
& abenis int̾ se sapientię copulantur.
Laix. Custo diui &e extinuit uent̾ m̃s auoce
est fortitudo mea. siue ut alibi scriptũ rep
habitudo mea. Diuersa quippe exempla.¬
ria repperiuntur. Possunt aut̃ hȩc ex ꝑso
misisti õ dñe in capita inquoꝵ mortem.
& suscit asti uincula usq ad collũ. & diui¬
sisti in stupore capita potentiũ. & induxi.¬
sti inmari equos tuos. conturbantes aquas
multas: ꝓpterea ego omĩ custodi a serua¬
ui cor meum. & contreinuer̾ uiscera mea.
& tota mea fortitudo uł habitudo turbata
est. ne similia sustinerẽ. Potest quoq quasi
suum habere principiũ. narrante ꝓpħa
caret in aliquo. & a uoce orationis labiors
suors commonitꝰ tantũ timuerit dm̃. ut
ingressus sit tremor in ossa eiꝰ. & sub ex-¬

Expanded text:
gam, efficiamur Domini Cherubim, quod intergam, efficiamur Domini Cherubim, quod interpretatur scientiae multitudo. Numquam enim auriga, sic compositus, et sic fertur ornatus, ut in his qui scientiae multitudine et habenis inter se sapientiae copulantur. LXX: Custodivi, et extiest fortitudo mea. Sive ut alibi scriptum repehabitudo mea: diversa quippe exemplaria reperiuntur. Possunt autem haec et ex misisti, o Domine, in capita iniquorum mortem, et suscitasti vincula usque ad collum, et divisisti in stupore capita potentium, et induxisti in mare equos tuos conturbantes aquas multas: propterea ego omni custodia servavi cor meum, et contremuerunt viscera mea, et tota mea, vel fortitudo, vel habitudo turbata est, ne similia sustinerem. Potest quoque et quasi suum habere principium, narrante prophcaret in aliquo, et ad vocem orationis labiorum suorum commonitus, tantum timuerit Deum, ut ingressus sit tremor in ossa ejus: et sub ex
Abbreviated transcription (Latin):
suis. dicens eis. Ecce ego uobiscũ sũ omĩb
dieb usq ad consũmationẽ scłi. Funtes.
&e filii ce sp̃s scĩ. Et postea conscendit in
uno equo candido. quem alium non puto
orbẽ circũierit. Ascendit autem sermo dĩ
inequis siuis ut turbarent᷑ aquȩ multȩ. hoc
est popłi multi. qui ante in mari erant. &¬
a dracone tenebant᷑ innoxii. lata enĩ &
spaciosa uia est quȩ ducit ad mortẽ. Et
turbarent᷑ primo errorẽ pristinũ deserentes.
deinde conturbati. uenientẽ equitẽ suscipe.¬
rent. Uel certe de quib supra diximꝰ demo¬
nũ cateruȩ nequaquã ita dominarentur
in mari. sed turbatȩ cederent. & equitis prȩ¬
liantis uulnera formidarent. Atq utinã
& in me ascendat uerbũ dĩ & ꝑlanceã oris
mei interficiat eum qui regnat maquis
multis. ut ad regis interitũ aquę quȩ illis
subiectȩ fuerantꝰ conturbatȩ. prebeant
colla equiti meo. & redacti in unã quadri¬

Expanded text:
suis, dicens eis: Ecce ego vobiscum sum omnibus suis, dicens eis: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi; et: Euntes, gentes, et reliqua . Et postea conscenderit in uno equo candido, quem alium non puto orbem circuierit. Ascendit autem sermo Dei in equis suis, ut turbarentur aquae multae, hoc est, vel populi multi, qui ante in mari erant, et draconi tenebantur obnoxii  Lata enim et spatiosa via est quae ducit ad mortem , et turbarentur, primum errorem pristinum deserentes: deinde conturbati venientem equitem susciperent. Vel certe de quibus supra diximus, daemonum catervae nequaquam ita dominarentur in mari; sed turbatae cederent, et equitis praeliantis vulnera formidarent. Atque utinam et in me ascendat verbum Dei, et per lanceam oris mei interficiat eum qui regnat in aquis multis, ut ad regis interitum, aquae quae illis subjectae fuerant conturbatae, praebeant colla equiti meo, et redacti in unam quadri
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sunt discrepare. Sed facere quid pos¬
sum cui semel ꝓpositũ est & ipsũ hebraicũ
& uulgatas toto orbe scripturas interpreta¬
ri: Lxx. Et sũꝑ induxisti in mari equos
tuos. conturbantes aquas multas. Postquã
miserat ds̃ incapita iniquoꝵ mortẽ & con¬
tu confregisti capita draconũ. principib
interemptis & uincto forte uenitur ad do.¬
mum eiꝰ. & uniuersa uasa illius diripiunt᷑.
Uas aut̃ &e domũ fortis. & suppellec tilem
principis. quid aliud possumꝰ int̾pretari.
nisi mare huius scłi in quo habitat draco:
Suꝑ inducit gͦ dĩ egregius eques & auriga
prȩcipuus equos suos. angłos uidelicet sulli¬
mesq uirtutes suꝑ mare huius scłi ut tur¬
bent aquas multas. demonia & contrarias
potestates. Qđ si uoluerimus de aduentu
xp̃i int̾pretari. uxta illud qđ in apocaly¬
psi scribitur. qđ sermo dĩ sedeat in equo
albo. & omĩs exercitus in equis albis seqͣt᷑

Expanded text:
dicta sunt, discrepare; sed facere quid posdicta sunt, discrepare; sed facere quid possum, cui semel propositum est et ipsum Hebraicum, et vulgatas in toto orbe scripturas interpretari? LXX: Et superduxisti in mari equos tuos conturbantes aquas multas. Postquam 662 miserat Deus in capita iniquorum mortem, et conet connfractis, et victo forti venitur ad domum ejus, et universa illius vasa diripiuntur . Vasa autem et domum fortis et supellectilem principis, quid aliud possumus interpretari, nisi mare hujus saeculi, in quo habitat draco? Superinducit ergo Deus, egregius eques et auriga praecipuus, equos suos, angelos videlicet, sublimesque virtutes super mare hujus saeculi, ut turbent aquas multas, daemonia et contrarias potestates. Quod si voluerimus de adventu Christi interpretari, juxta illud quod in Apocalypsi scribitur, quod sermo Dei sedeat in equo albo et omnis exercitus in equis albis sequatu
Abbreviated transcription (Latin):
infrenatũ. & in similitudinẽ uescentiũ
illisis in se dentib concrepabunt. uolen¬
tia rursum comedere. sed ium deuorandi
non habentia. Intellige. quomodo post ad¬
uentum xp̃i capita demonum a nationib
quȩ prius subiecta fuerant separata. uelint
introrsum antiquã exercere potentiam.
sed quia amputata sint a corporib & ple¬
nam uescendi ñ habeant libertatẽ. comedant
quasi pauꝑes. & nonsolũ pauꝑes. sed pauꝑes
in abscondito. Pauꝑes sunt. qui pristinas
diuitias ꝑdiderunt. Comedunt abscondi
ficiant in nocentẽ. Hȩc capita. eosdẽ habent
dentes. quas & sagitas. Et quamuis ante
dixerint. suꝑ sydera cęli ascendã. ponam
in excelsum nidũ meum. & uniuersũ orbẽ
quasi oua cantabo in manu mea. tamen
detrahent᷑ in sublimib. & ꝑdentia suppel.¬
lectilẽ pristinam. omnẽq substantiã domꝰ
suȩ. uix quasi pauꝑes clam comedere tẽ
ptabunt. Scio multũ hebraicũ abhis quę

Expanded text:
infrenatum, et in similitudinem vescentium infrenatum, et in similitudinem vescentium illisis in se dentibus concrepabunt, volentia rursum comedere, sed vim devorandi non habentia. Intellige quomodo post adventum Christi capita daemonum a nationibus, quae sibi prius subjectae fuerant separata, velint rursum antiquam exercere potentiam. Sed quia amputata sunt a corporibus, plenam vescendi non habeant libertatem: comedunt quasi pauperes, et non solum pauperes sunt, sed pauperes in abscondito. Pauperes sunt, quia pristinas divitias perdiderunt: comedunt absconditrficiant innocentem. Haec capita eosdem habent dentes quos et sagittas. Et quamvis ante dixerit, Super sidera coeli ascendam, ponam in excelsum nidum meum, et universum orbem quasi ova continebo in manu mea, tamen detrahentur de sublimibus, et perdentia supellectilem pristinam, omnemque substantiam domus suae, vix quasi pauperes clam comedere et mordere tentabunt. Scio multum Hebraicum ab his quae
Abbreviated transcription (Latin):
sed tam̃ illi achab & gezabel intefecerunt
nabuthan & tulerunt uineã eiꝰ. & ortum
suum fecere luxuriȩ. Inueniatur aliquis
seruus tuus abdias qui pascat pauꝑem
tuum atq mendicũ. fornicarię sanguis det᷑
canib achab impius & auarus. iaculo
in abscondito. Capita cum diuisa fuerint
a corporib suis. & diuisa non alit̃ nisi in
eam declinatur &e dr̃. Eͦͫ Aͥ tͣ fi. hoc est in
ea. aperient etiam frenos suos siue eorum.
utrunq enĩ intelligi potest. ut illud imꝑi¬
um quo prius dominabant᷑ in subiectis
sibi corporib relaxantes. dent locũ melio¬
ri equiti. & meliori aurige. & hoc faci-¬
ent quasi comedentes pauꝑem in abscon
quã abundantiã. sed escas modicas. quib
uescentes abscondite. nullũ uelint dicere
qđ faciant. Potest & alit̾ int̾pretari. Capi-¬
ta cum diuisa fuerunt instupore quasi
a cȩtero corpore decollata. aꝑient os suũ
quiasi qđ camo condemnationis fuerat

Expanded text:
sed tamen illi Achab et Jezabel interfecerunt sed tamen illi Achab et Jezabel interfecerunt Naboth, et tulerunt vineam ejus, et hortum suae fecerunt luxuriae . Inveniatur aliquis servus tuus Abdias, qui pascat pauperem tuum atque mendicum, 661 fornicariae sanguis detur canibus; Achab impius et avarus jaculo  in absconso Al. abscondito . Capita cum divisa fuerint a corporibus suis, et divisa non aliter nisi in eam declinatur et dicitur, ἐν αὐτῇ, hoc est, in ea, aperient etiam frenos suos, sive eorum utrumque enim intelligi potest ut illud imperium quo prius dominabantur in subjectis sibi corporibus, relaxantes dent locum meliori equiti, et meliori aurigae. Et hoc faciant quasi comedentes pauperes  Al. coquam abundantiam, sed escas modicas, quibus vescentes abscondite nullum vellent videre quod faciunt. Potest et aliter interpretari: Capita cum divisa fuerint in stupore, quasi a caetero corpore decollata, aperient os suum, quod quasi chamo condemnationis fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dudũ iniuliano & ante eũ inmaximi.¬
ano. & supra inualeriano. decio. domi¬
tiano. Nerone ꝑspeximus. & dicere ad
dñm cum exultatione & oratione iN
cantico. Duusisti instupore capita
potentium: hoc est in stupore credentiũ.
uel instupore cunctarum nationum. que
eos non putabant tam cito posse concidere.
Dum adhuc essem puer. & in grãmatici
ludo exercerer. om̃sq urbes uictimarũ
sanguine polluerentur. ac subito in ipso
ꝑsecutionis ardore uiliani nunciatꝰ esset
interitꝰ. elegant̃ unus de ethnicis. quomͦ
inquit xp̃iani dicunt dm̃ suũ patientem
nichil hoc furore p̃sentius. Ne modico qͥdẽ
spacio indignationẽ suã differre potuit.
Hoc ille ludens dixerit. cȩterum ȩccła xp̃i
cum exultatione cantabit. Diuisisti in stu¬
pore capita potentium. loquar & ego aliqͥd
huic simile. Diuide dñe instupore omĩũ
achab. & getabel. Non quidẽ ego helias.

Expanded text:
Quod dudum in Juliano, et ante eum in MaximiQuod dudum in Juliano, et ante eum in Maximiano, et supra in Valeriano, Decio, Domitiano, Nerone perspeximus; et dicere ad Dominum cum exsultatione et oratione in Cantico: Divisisti in stupore capita potentium, hoc est, in stupore credentium, vel in stupore cunctarum nationum, quae eos non putabant tam cito posse concidere. Dum adhuc essem puer, et in grammaticae ludo exercerer, omnesque urbes victimarum sanguine polluerentur, ac subito in ipso persecutionis ardore Juliani nuntiatus esset interitus, eleganter unus de ethnicis: « Quomodo, inquit, Christiani dicunt, Deum suum esse patientem, nihil hoc furore praesentius: ne modico quidem spatio indignationem suam differre potuit. » Hoc ille ludens dixerit. Caeterum Ecclesia Christi cum exsultatione cantavit: Divisisti in stupore capita potentium. Loquar et ego aliquid huic simile: Divide, Domine, in stupore omnium, Achab, et Jezabel . Non quidem ego Elias;
Abbreviated transcription (Latin):
conciliabulis. qđ capitib hereseon a cȩtero
popło separatis. in loco eoꝵ caput esse. xp̃c
incipiat. Simulq considera scripturȩ sc̃ȩ
significantiã: quo ñ dixerit prȩcidisti uł
succidisti capita potentium. sed diuisisti.
Qd̃ enĩ diuiditur: ñ tam amputat᷑ & ꝑdit᷑.
quã separatur in partes. Ut quomͦ in fa¬
bricatione turris. lingua quę male unita
fuerat separata est & pessimũ foedus utili
diuisione concisum: sic & capita hȩc quȩ
cum corporib suis int̾ se uidebant᷑ habe¬
re consensum. Plura enĩ hereticoꝵ capita
sunt. Quȩ cum diuersos ocłos habeant.
tam̃ ut ita dicam. linguę blasphem ȩ¬
quȩ aduersũ ȩccłam latrant meliꝰ diuide.¬
rentur inpartes. ut a deceptis corporib
separatȩ. bono capiti locum facerent. Possu¬
mus hoc uersiculo uti. si quando reges &
duces eoꝵs. xp̃ianũ uiderimꝰ sanguinem
fundere. & postea ultionẽ diũ consecutã.

Expanded text:
conciliabulis, quod capitibus herese ωn a caeteris conciliabulis, quod capitibus herese ωn a caeteris populis separatis, in loco eorum caput esse Christus incipiat. Simulque considera Scripturae sanctae significantiam, 660 quod non dixerit, praecidisti, vel succidisti capita potentium, sed divisisti: quod enim dividitur, non tam amputatur et perditur, quam separatur in partes. Ut quomodo in fabricatione turris , lingua quae male unita fuerat, separata est, et pessimum foedus utili divisione conscissum: sic et capita haec quae cum corporibus suis inter se videbantur habere consensum plura enim haereticorum capita sunt, quae cum diversos oculos habeant, tamen in una, ut ita dicam, lingua blasphemiae adversum Ecclesiam latrant, dividerentur in partes, et a deceptis corporibus separata, bono capiti locum facerent. Possumus hoc versiculo uti, si quando reges et duces eorum Christianum viderimus sanguinem fundere, et postea ultionem Domini consecutam.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c caput. ita cunctors demonũ qui in
hoc scło debaccantur. caput est beel ze.¬
bub princeps demoniorum. & singulȩ eors
turmȩ: habent capita & principes suos.
Uerbi gratia. Sp̃s fornicationũ habent prȩ¬
positum suũ. sp̃s auariciȩ habent. E oͣⁱ Apͣ.
sp̃s infidelitatis. habent p̾ręsides maliciȩ
suȩ. Ds̃ itaq clementissimus qui miserat in
capita iniquoꝵ mortẽ. qui susciuerat uin¬
cula usq ad collum infinẽ: diuidet etiã
capita potentiũ instupore. Ut primũ prin¬
cipes separet a subiectis. & quasi corpus
decollet a capite. & ubi caput pessimũ fu-¬
erat. ibi caput optimũ reponatur. Ponamꝰ
exemplũ. ut qđ dicimꝰ manifestius fiat.
Siquando tyrannus obtruncat᷑. imagines
quoq eiꝰ deponunt᷑ & statuȩ: & uultu tan¬
tũmodo cõmutato. ablatoq capite: eiꝰ qui
uicerit facies suꝑponit᷑. ut manente cor-¬
pore capitibꝰq prȩcisis. caput aliud cõmu¬
tetur. Hoc mͥ intellige. & de hereticorum

Expanded text:
 caput , ita cunctorum daemonum qui in hoc saeculo debacchantur, caput est Beelzebub princeps daemoniorum, et singulae eorum turmae habent capita et principes suos. Verbi gratia, spiritus fornicationum habent praepositum suum, spiritus avaritiae spiritus infidelitatis habent praesides malitiae suae. Deus itaque clementissimus qui miserat in capita iniquorum mortem, qui suscitaverat vincula usque ad collum, in finem dividit etiam capita potentium in stupore, ut primum principes separet a subjectis, et quasi corpus decollet a capite, et ubi caput pessimum fuerat, ibi caput optimum reponatur. Ponamus exemplum, ut quod dicimus manifestius fiat: si quando tyrannus obtruncatur, imagines quoque ejus deponuntur, et statuae; et vultu tantummodo commutato, ablatoque capite, ejus qui vicerit, facies superponitur, ut manente corpore, capitibusquepraecisis, caput aliud commutetur. Hoc mihi intelligere libet de haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
cerdote & neemia. in t̾rã reꝑmissionis re-¬
uertar. Huc usq omĩno ne prȩt̾mittere
hystoriã uideremur quodã modo ium fe¬
cimus intellectui. & incaptiuitatẽ traximꝰ
sententias ñ sequentes. Nunc ad .lxx. tra.

Expanded text:
cerdote, et Nehemia in terram repromissionis revcerdote, et Nehemia in terram repromissionis revertar. Hucusque ne omnino praetermittere historiam videremur, quodammodo vim fecimus intellectui, et in captivitatem traximus sententias non sequentes: nunc ad Septua
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ascenditur. Elegant̃ quoq nr̃m. Qui
enim tribulatꝰ est & pressuras libent̾ susti¬
nuit. & prȩsentib malis futura premia
cõpensauit: nr̃m audact̾ loquit᷑. ut uxta
abraham &e isa ac & iacob. & ipse dormi¬
at insenectute bona plenus dierũ. & appo¬
natur ad patres suos. Qđ si quis dixerit ecce
inhystorica expositione dũ nescis allego¬
riȩ clausus es retib & tropologiam hẏsto¬
riȩ misciusti: audiat non semꝑ
taphorã hẏstoriȩ allegoriam sonare. quia
frequent̃ ipsa hystoria metaphorice texit᷑.
& sub imagine mulieris uł uniꝰ uiri de toto
animo angustias sustineo & grauissimo
babyloniors p̃mor iugo. & quicquid ulti.
mȩ neressitatis est gaudens patior: tantũ
ut eo tempore requiescã quo maledices sce.¬
ptris impii. & equi tui conculcabunt lutum
aquarũ multarũ. ut postea cũ scĩs tuis zo.¬
robbabel &e iesu filio iosedech. & esdra sa-¬

Expanded text:
semper ascenditur. Eleganterque nostrum: qui semper ascenditur. Eleganterque nostrum: qui enim tribulatus est, et pressuras libenter sustinuit, et praesentibus malis futura praemia compensavit, nostrum audacter loquitur, ut juxta Abraham, Isaac et Jacob, et ipse dormiat in senectute bona plenus dierum, et apponatur ad patres suos. Quod si quis dixerit: Ecce in historiae expositione dum nescis, allegoriae clausus es retibus, et tropologiam historiae miscuisti. Audiat non semper metaphoram historiae, allegoriam consonare: quia frequenter historia ipsa metaphorice texitur, et sub imagine mulieris, vel unius viri de toto animo angustias sustineo, et gravissimo Babyloniorum premor jugo, et quidquid ultimae et durae necessitatis est, gaudens patiar : tantum ut eo tempore requiescam quo maledices sceptris impii, et equi tui calcabunt lutum aquarum multarum, ut postea cum sanctis tuis Zorobabel et Jesu filio Josedec, et Esdra sa
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur audiui & conturbatꝰ est uenter
m̃s ad uocẽ. ut subaudiatur tuã contre.¬
iuerunt labia mea. ingrediatur putre
do in ossib meis. & subt̃ me scateat. ut re¬
quiescam in die tribulationis. ut ascendã
ad popłm accinctũ nr̃m: hic est sensus.
Nunc libent̃ om̃s patimur angustias. & ad
cõminationem tuã. totis uiscerib contre¬
miscimus. Hunc tremunt labia mea. &
pauor mentis trepidȩ inore signatur.
Et non solum istud. sed etiam aliud appeto.
ultro desidero. Ingrediatur ł moisib meis.
quod passus est iob. Nonsolum carnes meas.
sed medullas quoq ossum cupio tabefieri. &
stratũ meũ putredine corporis & innumeris
scatere uermib. Ut postquã hic ꝓpeccatis
meis hȩc sustinuero. requiescã indie amara.
indie tribulationis. in die necessitatis & an¬
gustiȩ. & ascendam ad popłm accinctũ nr̃m.
fortẽ uidelicet bellatorẽ. atq pugnantẽ. Et
pulchre ascendã. Ad accinctũ enĩ popłm.

Expanded text:
sequitur: Audivi, et conturbatus est venter sequitur: Audivi, et conturbatus est venter meus: ad vocem ut subaudiatur, tuam contremuerunt meis, et subter me scateat: ut requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum accinctum nostrum, hic est sensus: Nunc libenter omnes patimur angustias, et ad comminationem tuam totis visceribus contremiscimus. Nunc tremunt labia mea, et pavor mentis trepidae in ore signatur, et non solum istud, sed etiam aliud ultro appeto et ultro desidero: ingrediatur putredo in ossibquod passus est Job, non solum carnes meas, sed medullas quoque ossium cupio tabefieri, et stratum meum putredine corporis et innumeris scatere vermibus, ut postquam hic pro peccatis meis haec sustinuero, requiescam in die amara, in die tribulationis, in die necessitatis et angustiae. Et ascendam ad populum accinctum nostrum, fortem videlicet, bellatorem atque pugnacem. Et pulchre, ascendam: ad accinctum enim populum
Abbreviated transcription (Latin):
nis ut ascendam ad popłm accinctũ nr̃m.
tim de editione. Lx .x. disseramus. Multum
enĩ ab omniũ translatione discordat. Male.¬
dixisti sceptris inquit idest regnis eiꝰ Haud
dubium quin impii. de supra dixerat. Per¬
cussisti caput de domo imꝑu. denudasti
fund amentũ usq ad collũ. Intelligimus
aut̃ impiũ. uel nabuchodonosor. uł omnẽ
aduersarium popłi dĩ. & non solum sceptris
eius. sed etiam capiti bellatorũ qđ ꝑcusseras
qui uenerunt ut turbo ut disꝑgerent me.
id est ut euerterent isrł. & in diuersũ capti.¬
uum ducerent. Ita aut̃ exultabant deuo¬
rantes pauꝑem. & subiectum sibi isrł. quasi¬
qui hoc in abscondito facerent. & nos igno¬
ranteͬ deuorarent. Uenisti itaq ad proeliũ
popło tuo: & quadrigas tuas immittens in
aquas. hoc est ingentes multas. fecisti eis
uiã inluto aquarũ multarũ. idest ut con¬
culces eos. & quasi lutum equoꝵ tuoꝵ &
curruũ. ungula & rota conteras. Qđ autẽ

Expanded text:
 ut ascendam ad populum accinctum nostrum. tim de editione Septuaginta disseramus, multum enim ab omnium translatione discordat: Maledixisti, inquit, sceptris, id est, regnis ejus: haud dubium quin impii, de quo supra dixerat: Percussisti caput de domo impii: denudasti fundamentum usque ad collum. Intelligimus autem impium, vel Nabuchodonosor, vel omnem adversarium 658 populi Dei. Et non solum sceptris ejus, sed etiam capiti bellatorum quos percusseras, qui venerunt ut turbo, ut dispergerent me, id est, ut everterent Israel, et in diversum captivum deducerent. Ita autem exsultabant devorantes pauperem, et subjectum sibi Israel, quasi hoc in abscondito facerent, et nos, ignorante te, devorarent. Venisti itaque ad praelium pro populo tuo, et quadrigas tuas immittens in aquas, hoc est, in gentes multas, fecisti eis viam in luto aquarum multarum, id est, ut conculces eos, et quasi lutum equorum tuorum et curruum ungula et rota conteras. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃. uere quasi pauꝑ & ebiͦnita sed & sym¬
machus eiusdẽ dogiatis pauꝑem sensum
secuti. uidaice transtulerunt. Egressus es
in salutẽ popłi tui. ut saluares xp̃m tuũ.
& E gressus es saluare popłm tuũ. saluare
x p̃m tuum. Rem in credibilẽ dicturus sũ:
sed tamen uerã. Isti semi xp̃iani uidaice
transtulerunt. & iudeus aquila int̾preta-¬
tus est ut xp̃ianus. Sexta editio ꝓdens
manifestissime sacramentũ. ita uertit ex
hebreo. Egressus es ut saluares popłm tuũ¬

Expanded text:
autem vere quasi pauper et Ebionita, sed et Symautem vere quasi pauper et Ebionita, sed et Symmachus ejusdem dogmatis, pauperem sensum secuti, Judaice transtulerunt: Egressus es in salutem populi tui, ut salvares Christum tuum. Et: Egressus es salvare populum tuum, salvare Christum tuum. Rem incredibilem dicturus sum, sed tamen veram. Isti semichristiani Judaice transtulerunt: et Judaeus Aquila interpretatus est, ut Christianus. Sexta editio prodens manifestissime sacramentum, ita vertit ex Hebraeo: Egressus es, ut salvares populum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc rarum est. Et sunt uota credentiũ:
cȩterum nescio ansequatur effectus.
Dr̃ enĩ. Vnxit te ds̃ ds̃ tuus oleo exultatio¬
nis prȩ participib tuis. Hoc est eo oleo:
quo ii qui tui participes sunt. aut raro.
aut nunquã poterunt inueniri. In horũ
de loco suo ut saluet. Quia enĩ ii qui indi¬
gebant salutẽ. ad eum intrare noluerant.
ipse egressus est de maiestate sua & de loco
suo. ut eos qui foris erant duceret in
t̾ram mansuetorum. regionẽq uiuenti.¬
um. de quã adam fuerat expulsus. de
qua egressus cam habitarat in terranaid.
Sciendum aut̃ ut supra diximus. qđ ubi
posuerunt. Lxx. plurali numero ut sal.¬
in salutẽ cum xp̃o tuo. Non quo ds̃ egres¬
suum. sed quo insalutẽ popłi uenerit cũ
xp̃o suo. iuxta illud euangłu. Pat̾ inme.
& ego in patre. Ꝙ. Pater in me manens.
facit oꝑa sua. Sed & quinta editio. similit̃
transtulit. E gressus es infalutẽ populi
tui. in salutem cum xp̃o tuo. Th eodotio

Expanded text:
hoc rarum est, et sunt vota credentium. hoc rarum est, et sunt vota credentium. Caeterum nescio an sequatur effectus. Dicitur enim: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae participibus tuis, hoc est, eo oleo, quod hi qui tui participes sunt, aut raro, aut numquam poterunt invenire. In horum de loco suo ut salvet . Quia enim hi qui indigebant salute ad eum intrare noluerunt, ipse egressus est de majestate sua et de loco suo, ut eos qui foris erant duceret in terram mansuetorum regionemque viventium, de qua Adam fuerat expulsus: de qua egressus Cain inhabitavit in terra Naid . Sciendum autem ut supra diximus, quod ubi posuerunt LXX plurali numero, ut salin salutem cum Christo tuo, non quod Deus egressuum; sed quod in salutem populi venerit cum Christo suo, juxta illud Evangelii: Pater in me, et ego in Patre; et Pater in me manens ipse facit opera sua . Sed et quinta editio similiter transtulit: Egressus es in salutem populi tui, in salutem cum Christo tuo. Theodotio
Abbreviated transcription (Latin):
riculã eius qui leꝑsus fuerat & dextram
manum & dextrum pedẽ. & qͦd remanse.¬
rit de unguento. totũ mittat incaput eiꝰ.
Cumq omnia hȩc rite compleuerit: tunc
immolet holocaustum ꝓ eo. & ipse xp̃c uo
cetur dĩ. Uolo aliquid dicere. sed timeo
ne neglegentib occasionẽ ruinȩ tribuam.
qđ in scripturis scĩs idem homo frequenter
unctus inueniatur. Deniq dauid tercio
unctus est: qđ nos intelligimꝰ suꝑ eo qui
peccauit. & iterũ unguit᷑. Sufficit enim
lepso. ut post pͥmum unguentũ ꝑditum.
de leꝑsi oleo migrat ad oleum popłi atq
scõꝵꝰ. & de oleo popłi adoleũ ꝑuenit sa¬
cerdotum. & a sacerdotib transcendit ad
chrisma pontificis. a pontifice quoq ad
regem. a rege ad patriarchas. & a patri-¬
archis ꝑgitꝰ ad xp̃m. & his unguitur
oleo exultationis. Quo qui fuerit litus.
unus cũ deo efficitur sp̃s. & ubi pater
& filius est. ibi etiam ille erit. Uerum

Expanded text:
riculam ejus qui leprosus fuerat, et dextram riculam ejus qui leprosus fuerat, et dextram manum, et dextrum pedem, et quod remanserit de unguento totum mittat in caput ejus . Cumque omnia haec rite compleverit: tunc immolet holocaustum pro eo, et ipse christus vocetur Dei. Volo aliquid dicere; sed timeo ne negligentibus occasionem ruinae tribuam: quod in Scripturis sanctis idem homo frequenter unctus inveniatur. Denique David tertio unctus est : quod nos non intelligamus super eo qui peccaverit; et iterum ungitur sufficit enim leproso ut post primum unguentum perditum, de leprosi oleo migrat ad oleum populi atque sanctorum, et de oleo populi ad oleum pervenit sacerdotum, et a sacerdotibus transcendit ad chrisma pontificis, a pontifice quoque ad regem, a rege ad patriarchas, et a patriarchis pergit ad Christum, et ungitur oleo exsultationis , quo qui fuerit linitus, unus cum Deo efficitur spiritus, et ubi Pater et Filius est, ibi etiam ille erit. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
cognouisti me. Quod de saluatore nefas
est intelligere. Est unguentum & ꝓpheticũ.
quo pręcipit᷑ heliȩ. ut̃ heliseum unguat in
ꝓpħam. Et suꝑ omĩa unguentoꝵ genera est
unguentũ spriale qđ uocatur oleũ exultationis.
ad quos loquitur & ioħs. Et uos unguentũ
habetis a scõ. Ꝙ post modicum. Hȩc scripsi uo¬
bis de his qui seducunt uos. Et uos chrisma
qđ accepistis abeo. manẽ in uobis. Et. Hon
necesse habetis ut aliquis doceat uos: sed
ipsum chrisma docebit uos de om̃ib. & ue.¬
rum est: & non est mendacium. & sicut uos
docuit. manete in eo. Ac ne forte qui chiris-¬
ma baptismi ꝑdiderunt. desꝑent de chris-¬
mate reparando. scriptũ est in leuitico.
qđ leprosus extra castra ꝓiectꝰ cum ad sa-¬
cerdotẽ uenerit. & lepra ipsuis fuerit emun-¬
data. mittat sibi sacerdos oleũ in maniu
sinistra. & intincto digito septies asꝑgat
oleo coram dño. & tangat oleo eodem au¬

Expanded text:
cognovisti me, quod de Salvatore nefas cognovisti me, quod de Salvatore nefas est intelligere. Est unguentum propheticum, quo praecipitur Eliae, ut Elisaeum ungat in prophetam . Et super omnia unguentorum genera, est unguentum spirituale quod vocatur oleum exsultationis, ad quos loquitur et Joannes: Et vos unguentum habetis a sancto . Et post modicum: Haec scripsi vobis de his qui sequod accepistis ab eo, maneat in vobis: et non necesse habetis ut aliquis doceat vos; sed ipsum chrisma docebit vos de omnibus, et verum est, et non est mendacium, et sicut vos docuit, manete in eo . Ac ne forte qui 655 chrisma baptismi perdiderunt, desperent de chrismate reparando, scriptum est in Levitico: Quod leprosus extra castra projectus cum ad sacerdotem venerit, et lepra ipsius fuerit emundata, mittat sibi sacerdos oleum in manu sinistra, et intincto digito septies aspergat oleum coram Domino, et tangat eodem oleo au
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ popłi. ut saluares. xp̃os tuos. Primũ
uideamus quanta sint genera xp̃ianors:
&e postea tractabimꝰ quomodo egressus sit dr̃s
mento dicebant᷑ & patriarchȩ. de quib
scriptum est in psalmis. Corripuit reges
ꝓ eis. Nolite tangere xp̃os meos. & in ꝓpħas
meos nolite malignari. Et in pͥmo paralipo.¬
menon libro. om̃s qui de egypto egressi sunt
xp̃i uocantur. Chrisma quoq in exodo sa¬
cerdotale conficitur. quo postea sacerdotes
in leuitico referunt᷑ uncti. & est aliud
unguentũ quo reges ungunt᷑ in regnum
qđ induo scinditur. Si enĩ dauid est. & salo.¬
mon idest fortis manu &e pacificus. cornu
unguitur. Si uͦ iei. & azael sunt. ꝑfundiusͣ
lenticula. Uas aut̃ fictile sic uocatur. akocͥ.¬
captiuitate popłm relaxauit. licet multi
errent & de dño saluatore scriptũ putent.
tenui dexteram ut caderent corã eo gentes.
&e cȩcera. & ad extremũ dr̃. Tu aut̃. Non

Expanded text:
salutem populi tui, ut salvares christos tuos. Primum salutem populi tui, ut salvares christos tuos. Primum videamus quot sunt genera christorum, et postea tractabimus, quomodo egressus sit Dominveteri Testamento dicebantur et patriarchae, de quibus scriptum est in Psalmis: Corripuit reges pro eis: nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . Et in primo Paralipomenon libro, omnes qui de Aegypto egressi sunt christi vocantur. Chrisma quoque in Exodo sacerdotale conficitur, quo postea sacerdotes in Levitico referuntur uncti. Est et aliud unguentum quo reges unguntur in regno, quod in duo scinditur. Si enim David est et Salomon, id est, fortis manu, et pacificus , cornu ungitur. Si vero Jehu et Azael sunt, perfunduntur lenticula : vas autem fictile sic vocatur, captivitate populum relaxavit licet multi errent, et de Domino Salvatore scriptum putent,o meo Cyro, cujus tenui dexteram, ut audirent coram eo gentes , etc. Et ad extremum dicitur: Tu autem non