comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carnis expleri debuerat. ut in eo ꝯiũcti
iexercerent᷑ ꝑ obedientiã ad uirtutem
ifructificarent ꝑ proł geñationẽ. In qͦ
officio masculo qđ qui suꝑior erat.
datum est quod ad ꝓpagandũ fuiss de
suo seminare. femine aũ cõciꝑe ⁊ parere.
Ut in eadẽ similitudine demonstra¬
retur: qm iilla inuisibili societate. ala
sem̃ uirtutis addo ꝯciꝑet. Erat adhuc aliud
innatura humana. q̃ ꝑsocietatẽ ꝯuigiz
monstrari debuisset. Sic quippe ꝯditꝰ ẽ
hõ ut quedã in eo sup̃mũ eẽt. un hoĩe
nicħ altiꝰ eet pꝰulud autẽ aliud sub illo¬

Expanded text:
 ut in eo conjuncti exercerentur per obedientiam ad virtutem, et fructificarent per prolis generationem. In quo officio masculo quidem qui superior erat datum est quod propagandum fuisset de suo seminare, feminae autem concipere et parere, ut in eadem similitudine demonstraretur quod in illa invisibili societate animasemen virtutis a Deo conciperet. Erat adhuc aliud in natura humana quod per societatem conjugii monstrari debuisset. Sic quippe conditus est homo, ut quiddam in eo supremum esset, et in homine nihil altius esset. Post illud autem aliud sub il
Abbreviated transcription (Latin):
institutũ ÷ ait̾ius societatis sacͤm̃tũ in
ꝯiuigio alt̾iꝰ societatis sac̾m̃tũ in cõuigie
officio ꝓpt̾ea natura humana dũplici
qͣlitate distincta ẽ ut ĩuiro qͥd robustior.
ĩ femina uͦ infirmior. ⁊ aliena ope egens
appareret. ⁊ iunti s̃ duo in unũ una di¬
lectione. ⁊ societate una. ut in una dilectioẽ
eẽnt. ⁊ ꝑdilectionẽ unã. inuna socie¬
tate mañent. ⁊uir quid ut ipmago dĩ fi¬
eret in ħ sacm̃to: pietate ad dilectionẽ in¬
dignaret᷑. femina uͦ ut formã aĩe ib̾alis
expͥm̃et. necessitate. magis. ⁊ quasi respec¬
cu ꝯmoditatis c̾dã amare ꝑsuadetur. sic
tñ ut utͥnq uoluntaria e̾et dilectio. Qua
si uolũtaria ñ eet. nec t̾a dilectio. nec uͭ
dilectionis sac̾m̃tũ eẽ poss It̾m ut aliud
sac̾m̃tũ in hac societate formaret᷑ p̃cep̃ ds̃
ut masculꝰ i femina. in una carne uĩ¬
lectionẽ untĩ erat. pꝰmodũ in officioꝯ

Expanded text:
utum est alterius societatis sacramentum, in conjugio, alterius societatis, sacramentum in conjugii officio Propterea natura humana duplici qualitate distincta est, ut in viro quidem robustior, in femina vero infirmior et aliena epe egens appareret. Et juncti sunt duo in unum, una dilectione et societate una, ut in una dilectione essent, et per dilectionem unam in una societate manerent. Et vir quidem, ut imago Dei fieret in hoc sacramento, pietate ad dilectionem inclinaretur. Femina vero, ut formam animae rationalis exprimeret, necessitate magis et quasi respectu commoditatis cujusdam amare persuaderetur. Sic tamen ut utrinque voluntaria esset dilectio, quia si voluntaria non esset neque vera dilectio nec verae dilectionis sacramentum esse posset. Iterum ut aliud sacramentum in hac societate formaretur praecepit Deus ut masculus et femina in una carne jundilectionem unum erant, ita postmodum in officio
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ duo ħ in cõiugio ipso. ꝯiugnĩ ipsũ.
⁊ coniugi officiũ tutrũq sacͤm̃tũ erat
Conuigiũ ꝯstabat in consensti fedis nup¬
ciał officiũ ꝯiugii ꝯstabat incopula car¬
nis. Coniugiuĩ sac̾mtũ fuit cuudã soci¬

Expanded text:
 duo haec in conjugio ipso: conjugium ipsum, et conjugii officium, et utrumque sacramentum erat. Conjugium constabat in consensu foederis socialis, officium conjugii constabat in copula carnis. Conjugium sacramentum fuit cujusdam soci
Abbreviated transcription (Latin):
societate x sponsus fucurꝰ erat. ⁊ spõ¬
sa eccłia. ⁊ qui sponsus erat: utͦbiq
suꝑior erat. ⁊ eius dilectio ꝑpietatẽ
t̾hebat᷑ ad inferiorẽ. Que aũ sponsa
erat: utbiq inferior erat. qr sibi sufficiẽs
dilectio necessitate mag̃ ꝯũtebat᷑ ad supi¬

Expanded text:
societate Christus sponsus futurus erat et sponsa Ecclesia. Et qui sponsus erat utrobique superior erat, et ejus dilectio per pietatem trahebatur ad inferiorem. Quae autem sponsa erat, utrobique inferior erat; quia sibi sufficiens dilectio necessitate magis convert
Abbreviated transcription (Latin):
ut sic̃ aliqn̾ ñ mouet᷑ qn̾ uult. sic sepe
ĩ qͣn ñ uult moueat᷑. Exinde gͥ carna¬
ri ñ debuit. ex quo illud sine turpi cõ¬
cupiscentia ⁊ carnus libidinis exerceri
ñ potuit. Ipse enĩ sibi ħ illicitũ fecit.
ex quo se talẽ fecit. qui illud licite ĩple¬
re ñ possit. S qr carnis humane i fir¬
mitas curpius ad om̃ẽ ꝯcupiscẽtiam
efflueret. sine inparce aliqua licite ex¬
ciꝑetur: ꝯcessũ ÷ postea adremediũ qdͥ
pͥus ad officiũ solũ fuerat institutũ. u
dũ ꝑ indulgentiã ꝓ maiori malo eui¬
tando agitur. ipsũ d ei in ẽmalũ infir¬
mitates ꝑpudiciciã ꝯuigalẽ excuset᷑.
& de pͥma quidẽ institutione ꝯiugii.

Expanded text:
 vult, sic saepe etiam quando non vult moveatur. Exinde ergo carnari non debuit; ex quo illud sine turpi concupiscentia et carnis libidine exerceri non potuit. Ipse enim sibi hoc illicitum fecit, ex quo se talem fecit qui illud licite implere non possit. Sed quia carnis humanae infirmitas turpius ad omnem concupiscentiam efflueret si non in parte aliqua licite exciperetur; concessum est postea ad remedium, quod prius ad officium solum fuerat institutum. Ut dum per indulgentiam pro majori malo evitando agitur, ipsum quod inest ei malum infirmitatis, per pudicitiam conjugalem excusetur. Et de prima quidem institutione conjugi
Abbreviated transcription (Latin):
łꝯggatio acoeundo .i. ꝯueniendo in
unũ. Un ⁊ ꝯuentus ẽ. ñ cupatus. sicut
ꝯuentus cetꝰ uł .xiliũ. asocietate mł¬
coꝵ inunũ. epła g̾ce missa int̾p̃ta¬
tur latine. epłe eanonice .i. regła¬

Expanded text:
gatio a coeundo, id est conveniendo in unum. Unde et conventus est nuncupatus, sicut conventus coetus concilium, a societate multorum in unum. Epistola Graece missa interpretatur Latine. Epistolae canonicae, id e
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ẽ ꝯagnosc̾e cep̃ ipsa q erat uise. ⁊
ꝙ eo ꝯsicłauit qͥ erat sup̃ se. Uidit enĩ
am̃ ex ipsa nascit᷑ sapientia qͣ ẽ in ipsa:
idiligit ipsã sapiẽtiã suã. ⁊ ꝓcedit
amor. ex ipsa . isapientia sua. qͦ aniat
eã genitã de se: unse manentẽ non
diuidit ase ⁊ apparẽt cͥa quedã inuno:

Expanded text:
cum agnoscere coepit ipsa quod erat in se, et ex eo consideravit quod erat supra se. Vidit enim quod ex se ipsa nascitur sapientia quae in ipsa est, et diligit ipsa suam sapientiam; et procedit amor ex ipsa et sapientia sua, quo amat ipsam genitam de se, et in se manentem non dividit a se. Et apparent tria quaeda
Abbreviated transcription (Latin):
t sũt inhis simulac̾ quedã quasi
delonge significantia : ihaben¬
tia similitudinẽ ꝑ parte.:quedam
uͦ expsła imagine. iꝑfecta emulatio¬
ne consignata clarĩ demõstiationẽ
efficiunt. In his qͦ eitius q inuisibile
dĩ est agnoscit᷑. In quib etudentiꝰ ma¬
Qnsesta
de clardne demonstratur: Panãq ꝓfectiꝰ¬

Expanded text:
t sunt in his simulacra quaedam quasi de longe significantia et habentia similitudinem pro parte. Quaedam vero expressa imagine, et perfecta aemulatione consignata, claram demonstrationem efficiunt. In his ergo citius quod invisibile Dei est agnoscitur in quibus evidentius manifesta declaratione demonstratur
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa uiuentuĩ aut macri c̃ ead̃ marie.
aut pingues ẽ ead̾ pinguedine reuiui¬
seant. Si si ħ ẽ inꝯsilio c̾atoris. ut ineffi
cabit᷑ illa inuno qͦ mat̾ies. ut nec ali¬
quid exea ꝑeat. ⁊ q̃ alicui defuerit ille
suppleat. qui ⁊ denichilo potuit qͥ
uoluit oꝑari. Si autẽ in corꝑibꝰ resur¬
gentiũ rõabił ineqͣlitas erit. sic̃ est uoc̃
corꝑis sui. ui hoĩem reddat angłicis
cetib. ⁊ nicħ̾ inconueniẽs eoꝵ ingerat
sensib Inecoꝵ quippe alliqͥd ñ erit s quaicqͥd
futur ẽ ħ decebit: qr nec futur̾ ẽ si ñ de

Expanded text:
versa viventium, aut macri cum eadem macie, versa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigcabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit ipse suppleat, qui et de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sic est vocum corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid f
Abbreviated transcription (Latin):
tonsura deçx. si ungiubꝰ qͣ tociẽs dͥepͣsit
ex seccio. ĩmodãta undecẽs cogitanti
b. õ resurrectionẽ carnis ñ c̾ancib
occurrit informitas. S quẽ adinodũ
si statua euiꝰlibet uolubił metalli aut
inigne liquesc̾et. aut ꝯt̾eret᷑ inpulu̾ẽ
aut ꝯfiud̾et᷑ ĩmassã. ⁊ eã uelit arcifex
rursus exilliꝰ mat̾ie qͣntitate reꝑare.
nicħ de eẽt ad euis integͥtatẽ que par¬
ticula mat̾ie cuic̾q m̃bro statue ñ red
det᷑. dũ tñ cotũ exqͦ ꝯstituta fuerat
restituta resum̾et. ita dĩ mirabilit᷑
atq mneffabilit᷑ artifex de toto quo caro
nĩa ꝯstiterat. eam mirabili ⁊ ineffabili ce¬
leritate restituet. Nec aliqͥd attinebit
ad eius iei integͥtatẽ utr᷑ capilli adca¬
pillos redeant. anunges adungues.
partes alias reuocet᷑: curante artifi¬
cis ꝓtudũtia ne quid indecẽs fiat. Nec
illud ẽ c̃sequẽs ut iõ diu̾sa statura sit
reuruiscentiũ singłoꝵ. ꝙ fuerat di¬

Expanded text:
ies dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet volubilis metalli aut in igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam velit artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cuicunque membro sta dum tamen totum ex quo constituta fuerat restituta resumeret; ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem, utrum capili ad capillos redeant, an ungues ad ungues, poris revocetur, curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerant di
Abbreviated transcription (Latin):
sedã q̃ pueritia ñcupat᷑. uͥ ũdũ io suscep̃¬
lectatioĩb iaces. q licce iã fari ualeat.
nõ infantia tͣnsisse uideat᷑: ñdũ inea :
p̃cepti capax. infirmitas m̃tis ũ sacmita
mediatoris accipiat: ꝙ̃. si hãe meis
annis uitã fuat. tͣnslata scił apotesta¬
te tenebrar᷑ inregũ dĩ. nĩ solũ penis ñ p¬
ria torm̃ta patiat᷑. Sufsic̾ enĩ sola sp̾u¬
ał regeneratioẽ pꝰmortẽ obsit quod car¬

Expanded text:
susceplectationibus iacet, quia licet iam fari valeat et ideo infantia transisse videatur, nondum in ea est precepti capax infirmitas mentis, si sacramenta mediatoris acceperit, etiamsi in eis annis vitam finiat, translata seilicet ei potestate tenebrarum in regnum Christi, noria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod car
Abbreviated transcription (Latin):
mẽ: uolunt quidã ad aĩe penas ñ adaor¬
ꝑis ꝑtin̾e. Quia scͥptũ ẽ. Sicut tinea uesti¬
iiunis ligñ.: sie meror excruciat cor ui
cio futuras ñ dubitãt. igne uri corpꝰ aĩam
aũ rodi quodã mͦ u̾me meroris affirmãt.

Expanded text:
dam ad animae poenas non ad corporis pertinere quia scriptum est: Sicut tinea vestivermis lignum, sic moeror excruciat cor vircio futuras non dubitant, igne uri corpus; animam autem rodi quodammodo verme moeroris affirmant.
Abbreviated transcription (Latin):
alie pandunt᷑ in anes suspense aduen¬
tos. Aliis sub gurgite uasto. infestũ e¬
luit᷑ sccꝰ. aut exurit᷑ igne. Inuistũ enĩ¬
putãt. ut ꝓpecci̾s qͣnlibet magnis par
unde meruit alligari. c̃ iustissime anno¬
sas penas seruꝰ inẽpedibꝰ pendat. qͥ u̾bo
aut ictu celerrime tͣmseunte. ł lacessunt
dnm. ł plagauit. Quid ergo de sẽpit̾no

Expanded text:
alie panduntur inanes suspense ad uentos, aliis sub gurgite uasto infectum eluitur scelus aut exuritur igni. Ibi eniputant ut pro peccatis quamlibet magnis parvunde meruit alligari, cum justissime annosas poenas servus in compedibus pendat qui verbo aut ictu celerrime transeunte vel lacessivit Dominum vel plagavit? Quod ergo de sempiterno
Abbreviated transcription (Latin):
icar̾ amissio̾e tm̃ necẽe ẽ. urat do¬
lor qͣntũ heserat amor. Ac ꝑ ħei qͥedi¬
ficauit erit edificatio ista damnosa.
qr habebit qd̾ suꝑ edificauit. ⁊ eoꝵ amis¬
siõe cruciabit᷑. quibꝰ feruendo utiq
lecabat᷑. uide in apłi u̾b̃ hominẽ edifi¬
cantẽ suꝑ fundam̃tũ lapides p̃cio¬
sos. aur̃ argentum. Qui sine uxo¬

Expanded text:
rum amissione tantum necesse est urat dolor quantum haeserat amor. Ac per hoc ei qui aedificavit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificavit, et eorum amissione cruciabitur quibus fruendo utique laetabatur. Vide in Apostoli verbis hominem aedificantem super fundamentum, lapides pretiosos, aurum, argentum
Abbreviated transcription (Latin):
tiss Nẽ uͦ que pacẽ felix hr̃e nolutt: sas
pugnat infelix. Paucissimi au̾ s̃ tante
felicitatis. ut ab ipsa in eunte ad olescen¬
tia. nulla dãpnabilia pecc̾a ꝯmitat. ł in
flagicis ł infacinorib ł innefarie ec̃q
ĩpiecatis eriore. S marima sp̃c largitate
oppͥmãt: qͥcqͥd ineis poss carnali deloctatiõe
dñari. Puiruni uͦ p̃cepto legis accepto ꝯpͥus
tores eiꝰ effecti. tuc ad gr̃am c̾fugiunt
aduuiantẽ. qua fiant . amariꝰ pignando.

Expanded text:
 vero quae pacem felix habere noluit, secum pugnat infelix. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis ut ab ipsa ineunte adolescentia, nulla damnabilia peccata committant, vel in flagitiis vel in facinoribus vel in nefariae cujusdam impietatis errore, sed magna spiritus largitate opprimant quidquid in eis posset carnali delectatione damnari. Plurimi vero praecepto legis accepto cum prius tores ejus effecti extunc ad gratiam confugiunt a
Abbreviated transcription (Latin):
t posuit noĩa fides quib sig¬
nificareꝰ qͥ cdit᷑ Et dictus est
sua sub̾a gignit. ud quod ipse est
gignit. Et ꝓꝓt̾ea aquo erat qui c̃ipso
erat idẽ q ĩpse erat. pat̾ dictus ẽ. qͥa
ab ipso erat filius. Qui autẽ abutͦq
erit. utͥusq filiꝰ ñ erat: ne duo eẽnt
patres umus filii. ⁊ pat̾ qui filiꝰ. dic̾etꝰ¬

Expanded text:
 Posuitque nomina fides quibus significaretur quod creditur; et dictus est sua substantia gignit; id quod ipse est, gignit. Et propterea a quo erat qui cum ipso erat idem quod ipse erat, Pater dictus est; quia ab ipso erat Filius Qui autem ab utroque erat, utriusque Filius non erat, ne duo essent patres unius Filii; et Pater qui Filius dice
Abbreviated transcription (Latin):
disserens qd ad eand causã spectat.
Phͥsica aliq̃n largire accipit᷑ equi¬
pollens theorice. seđm quã accepti¬
onẽ philosopiã quidã intres partes
diuiserunt .i. phistcã. ethicã. logicã

Expanded text:
differens quod ad eamdem causam spectat. Physica aliquando large accipitur aequipollens theoricae: secundum quam acceptionem, philosophiam quidam in tres partes dividunt, id est physicam, ethicam, logica
Abbreviated transcription (Latin):
num manifestũ erit. Iustinianꝰ nãq usq
adquẽ gracdtũ consanguinitas ipsa ꝑduc̾et
insuis legibꝰ diffiniuit. canones uͦ utra
septẽ nullã numerat gn̾ationẽ: sexto
quippe gͣdu det̃minato. impsis legibus
subintulit imꝑator. Hactenus ostendis¬
se sifficat quẽ adinodũ gradꝰ agn̾oĩs nu¬
m̾et᷑ namq exhis palam est intellig̾e:

Expanded text:
 manifestissimum erit. Justinianus namque usque ad quem gradum consanguinitas ipsa perduret, in suis legibus non definivit. Canones vero ultra septimam nullam numeravere generationem. Sexto quippe gradu determinato, in ipsis legibus subintulit imperator: Hactenus ostendisse sufficiat, quemadmodum gradus cognationis numerentur. Namque ex his palam est intelligere,
Abbreviated transcription (Latin):
tas ht seł ꝙ ñ t̃minat᷑ consanguinttas
in hutmõi sexto. ⁊t̃minat᷑ secłm canones
inseptimo gͣli. Utraq enĩ eũputõ sicut
suꝑus diximus uno fine concliulitur
Namq duo gͣlus legales. imnũ gradum
canonicũ efficiũt. fr̃s ttaq qui scd̾m se¬
culares leges dũr in scđo: iuxta canones
num̾ant᷑ inpͥmo. filii fr̃m qui illic nu¬
m̃ant᷑ in quarto: ħ computant᷑ inscdõ.
Nepotes uero qui ibi ꝯputant᷑ ĩ sexto:
istic niun̾ant᷑ int̾cio. Sic deinceps qͥ in
legib scͥbuntur in occauo. undecimo
in canonibꝰ diffiniunt᷑ inquarto ⁊ ĩqͥnto.
Atq ħ mͥ dereliquis sciendũ ẽ. ut qui
Nam inseptẽ gdib si canonice iuisualit̃
num̾ant᷑. oĩa ꝓpinquitatũ noĩa continẽt᷑
ult᷑ quod nec consanguinitas inuenit᷑
nec nomina reꝑuit᷑. nec successio potest
ãplius ꝓpagari: nec memorit̃ ab aliqua
gñatione recordari. Nec uͦ in hac compu¬
tatione consanguinitatis aliqͣ dehinc

Expanded text:
t quod non terminatur consanguinitas in hujusmodi sexto, et terminatur secundum canones in septimo gradu. Utraque enim computatio, sicut superius diximus, uno fine concluditur. Namque duo gradus legales unum gradum canonicum efficiunt. Fratres itaque qui secundum saeculares leges dicuntur in secundo, juxta canones numerantur in primo; filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo. Nepotes vero qui ibi computantur in sexto, istic numerantur in tertio. Sic deinceps qui in legibus scribuntur, in octavo et in decimo, in canonibus definiuntur in quarto et in quinto. Atque hoc modo de reliquis sentiendum est ut quiNam in septem gradibus si canonice et usualiter numerantur, omnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos nec consanguinitas invenitur, nec nomina reperiuntur, nec successio potest amplius praerogari, nec memoriter ab aliqua generatione recordari. Ne vero in hac computatione consanguinitatis aliqua dehinc
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ asuiis eoꝵ .i. patruelibꝰ. uł consobrius
genealogiã num̾are incipũt. dicentes fr̾̃oꝯ
filios inpͥma gñatione computari debe.
musculi oriuntur existũt. S nec ista gra¬
duum comꝑutõ si bñe intellecta fuerit.
ab ea quã suꝑus expossumꝰ. insententia
pot̾it ẽe diu̾sa¬

Expanded text:
 est patruelibus, vel consobrinis, genealogiam numerare incipiunt, docentes filios fratrum in prima generatione computari deberemusculi oriuntur, existunt. Sed nec ista graduum computatio, si bene intellecta fuerit, ab ea quam superius exposuimus in sententia poterit esse di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsidat .i. dim̃sio regionũ ⁊ circłoꝵ ce¬
lestium immobile sit. scđm ħ qd adge¬
ometͥa considetationẽ ꝑtinet geome¬
tͥa enĩ ñ consid̾at motũ s spatuĩ. Qd
au̾ astronomia speculat᷑ mobile fit.
.i. cursus astroꝵ. ⁊ int̾ualla tẽpoꝵ. Sia
ilniu̾salit᷑ dicemꝰ ĩmobilẽ magnitu¬

Expanded text:
id est dimensio regionum et circulorum coelestium, immobile sit, secundum hoc quod ad geometricam considerationem pertinet. Geometria enim non considerat motum, sed spatium. Quod autem astronomia speculatur mobile sit, id est, cursus astrorum et intervalla temporum. Sicque universaliter dicemus immobilem magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
Sartes s̃ musice. mundana. huma.¬
na. ĩstrum̃tał. Mundana alia ine¬
lem̃tis. alia inplanetis. alia insitu.
alia indieb uicissitudinis lucis ⁊ no¬
linaribꝰ alia in annis mut̾one ueris.
estatis. autunni. ⁊ hiemis. humana
musica. alia ĩcorꝑe. alia in ãa. alia ĩ

Expanded text:
Tres sunt musicae: mundana, humana, instrumentalis. Mundana, alia in elementis, alia in planemporibus; alia in diebus, vicissitudine lucis et nolunaribus; alia in annis, mutatione veris, aestatis, autumni, hiemis. Humana musica: alia in corpore, alia in anima, alia in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰdã colligat᷑ admouendũ se sensifi¬
cand̃ psũ corpꝰ. sałin quã amiciciam
nemo carsiẽ suã odio habuit. Musteaħi
inpiasu. ut sit ĩ tĩꝑanis. ⁊ cord̾is. aliaĩ
fiatu. ut intibiis. ⁊ organis. alia inuoce.
ut in carminib ⁊ cantilenis. Ta ꝙͦ gi̾a

Expanded text:
quibusdam colligatur ad movendum et sensificandum ipsum corpus, secundum quam amicitiam nemo carnem suam odio habuit. Musica hain pulsu, ut fit in tympanis et chordis; alia in flatu, ut in tibiis et organis; alia in voce, ut in carminibus et cantilenis. Tria
Abbreviated transcription (Latin):
plexioẽ humañ corpꝰ subsistit. q̃ sen¬
sibilibꝰ ꝯmunis ẽ. Alia moꝑatioĩbꝰ que
specialit᷑ r̾nabilibꝰ ꝯgruit quibus
mecbanica p̃ẽ q̃ si modũ. ñ excesserte.
bone  sũt. ut inde ñ nutatur
cupditas: unde infirmitas foueri
debet. sic̃ lucanus in laudẽ catonis
refert. hinc epule uicisse famẽ. magniꝙ
penates: sub mouisse hremẽ tecto
more quiritis induxisse togã. Musica
ũ ẽ rõnri. ⁊ ꝯcupiscentia. Musica it

Expanded text:
ione humanum corpus subsistit. Quae sensibilibus communis est, alia in operationibus: quae specialiter rationalibus congruit, quibus mechanica praeest; quae si modum non excesserint bonae sunt, ut inde non nutriatur cupiditas: unde infirmitas foveri debet. sicut Lucanus in laude Catonis refert. Huic epulae vicisse famem, magnique penates Submovisse hiemem tecto: more Quiritis, Induxisse togam, etc, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse nullatenus ẽ abigedũ easane
lib̾tare qua potuit siue ad boñ siue ad ma¬
lũ uolũtatis sue appetitũ ĩdinare. Ad bo
fuit. posse peccare ⁊ posse ñ peccare sicut
ultia erit lib̾tas. posse ñ pecare. in posse
peccare. Prtina lib̾tas ad bonĩ qͥd ad iuito¬
rium hũtt. s ad malũ infirmitatẽ nõ¬
hũit sic tñ ut nec ad bonũ cog̾et᷑. nec ꝯtͣ
malũ ceñet᷑. Ultima lib̾tas ĩ bono gram
habebit. in malo ifirmitatẽ ñ habebit nec
care. cõfirmãtẽ si sit ñ posse peccare. Me¬
dia lib̾tas pꝰpeccatũ. qđ ante reꝑationẽ
grãm ñ ht̃ ĩ bono: s infiriitatẽ ĩ malo
riccͥco inea est posse peccare ñ posse ũ par
care. fosse peccare q lib̾tatẽ ht̃ sine gra
ꝯfirmãte ñ posse ñ peccare ꝙ infumitatẽ
ht̃ sine gr̃a ad tuuate. Media lib̾̃tas post
repaiationẽ añ cõfirmationẽ ht̃ gr̾am
ĩbono. infirmitatẽ ĩ malo. Ep̃ã adiutiad̃¬

Expanded text:
um nullatenus ambigendum est, ea sane libertate qua potuit sive ad bonum sive ad malum voluntatis suae appetitum inclinare. Ad bonfuit posse peccare et posse non peccare, sicut ultima erit libertas posse non peccare et non posse peccare. Prima libertas ad bonum quidem adjutorium habuit, sed ad malum infirmitatem habuit; sic tamen ut nec ad bonum cogeretur, nec contra malum teneretur. Ultima libertas in bono gratiam habebit, in malo infirmitatem non habebit, neccare: confirmantem, ut sit non posse peccare. Media libertas post peccatum quidem ante reparationem gratiam non habet in bono, sed infirmitatem in malo, et idcirco in ea eccare, quia libertatem habet sine gratia confirmante; non posse non peccare, quia infirmitatem habet sine gratia adjuvante. Media libertas post reparationem, ante confirmationem habet gratiam in bono, infirmitatem in malo: gratia
Abbreviated transcription (Latin):
hñtes ⁊ ipsi arma nouinoua tñ ab eod ar¬
Siuegͥ p̃cedñtes. siue subseq̃ntes u niꝰ regis
sac̾m̃ta portantes. uni regi militãtes.⁊
tinũ tẏtanñ suꝑantes illi uenturũ p̃ce¬
dñtes. isti p̃cedñtẽ subseqntes. Unde pa¬

Expanded text:
ntes et ipsi novi arma nova, tamen ab eodem arSive igitur praecedentes sive subsequentes, unius regis sacramenta portantes, uni regi militantes, et unum tyrannum superantes; illi venturum praecedentes, isti praecedentem subsequentes. Unde pa
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sci afflati iilluminat᷑ ut boñq faci¬
endũ ÷ agnoscãa. ⁊ inflãmat᷑ ũ ditigãt.
⁊ corroborant᷑. ut ꝑficiãt. iuid manifesti¬
ori distinctione signemꝰ. hoĩes nat᷑at legis
s aꝑte mali. homines scͥpte legis s̃ ficte bõi
homines gr̃e tͤi boni. fictae bõi. s̃tecti. aꝑ¬
te mali s̃ dececti. qui pgot ⁊ magot signifi¬

Expanded text:
 ut bonum quod faciendum est agnoscant, et inflammantur ut diligunt, et corroborantur ut perficiant. Et ut idem manifestiori distinctione signemus: homines naturalis legis sunt aperte mali, homines scriptae legis ficte boni, homines gratiae vere boni. Ficte boni, sunt tecti; aperte mali, sunt detecti
Abbreviated transcription (Latin):
eũ saluatorẽ. atq lib̾atorẽ expectare eliget
eiꝰd sue electioĩs. uotũ ꝑceptionẽ sac̾m̃toꝵ
eiꝰ apprãbare debiss. ꝓposuit ⁊ diabolus
sacm̃ta sua qitibꝰ suos s̃ alligaret. quiatinꝰ
abilł qͥ eius imꝑiũ decrectabat. qͣnto eos
manifaestiꝰ discerñet: tanto securiꝰ possi¬
ces ꝯt̾rias diuidi. aliis sac̃m̃ta diaboli sus

Expanded text:
pectare eligeret, ejusdem suae electionis votum in perceptione sacramentorum ejus approbare debuisset: « Proposuit et diabolus sacramenta sua quibus suos sibi alligaret, quatenus ab illis qui ejus imperium detrectabant quanto eos manifestius discerneret tanto securius detites contrarias d
Abbreviated transcription (Latin):
siue subseq̃ntes uno sc̃ificõnis remedio
saluatos agnoscas. Aspice gͦ causã regis
nr̃i. ⁊ acies exercitꝰ eiꝰ ĩarmis sp̃ualibus
fulgentes. ⁊ qͣnta p̃cedĩciũ seq̃ntiũq popłoꝵ
multitudine stipatꝰ in cedat: de tẽre

Expanded text:
sive sequentes uno justificationis remedio salvatos agnoscas. Aspice ergo castra regis nostri et acies exercitus ejus in armis spiritualibus fulgentes, et quanta praecedentium sequentiumque populorum multitudine stipatus incedat. D. Velle
Abbreviated transcription (Latin):
due: ⁊ maifestitiones due. qͥb apͥncipio
cordi humano latẽs ꝓditꝰ ẽ. &e indicatus¬
ẽ oceultꝰ ds̃. puitĩ scilicet rõe humana.
partĩ reuelatiõe diuina. Et no̾ quidem
humana duplici iuestigatione dm̃
dep̃hendit: partĩ uidelicet inse. par
cun uihis que erãt excͣ se. Similicer
ueuelatio diuina duplici insuuati¬
one eum qui nesciebat᷑. uł dubiecre¬
debatur: ⁊ non cognitũ indicauit. ⁊ parti¬
croditũ asseruit: Nam humauã igno¬

Expanded text:
duae, et manifestationes duae, quibus a principio cordi humano latens proditus est et judicatus occultus Deus; partim scilicet ratione humana, partim revelatione divina. Et ratio quidem humana duplici investigatione Deum deprehendit; partim videlicet in se, partim in iis quae erant extra se. Similiter et revelatio divina duplici insinuatione eum qui nesciebatur vel dubie credebatur et non cognitum indicavit, et particreditum asseruit. Nam humanam igno
Abbreviated transcription (Latin):
dicionẽ instrux uł ꝑ miraculoꝵ ostẽ¬
sionẽ cõfirmauit. Utr̃q manifestõĩs
diuine modũ q̃ uł rõe humana ds
ab homine cognitꝰ ẽ ł reuelatioẽ diui-¬
t̃illis. Ds̃ enĩ illis reuelauit. ⁊ deuide
subiungit. Inuisibilia enĩ ipsiꝰ a c̾at᷑a
mũdi pea quȩ facta s̃ intellecta cons

Expanded text:
 per miraculorum ostensionem confirmavit. Utrumque manifestationis divinae modum quo vel ratione humana Deus ab homine cognitus est, vel revelatione diviin illis; Deus enim illis revelavit . Et deinde subjungit: Invisibilia enim ipsius a creatura mu
Abbreviated transcription (Latin):
dit qr is̃ humana ab ħ sublimia ce
alci inuestigãda untelligenda ĩ fir¬
ma. iinsufficiẽs om̃ino fuerat. nͥ di¬
uina reuelatio illi ĩ adutoriĩ ifirma¬
iñtũ cognoscende u̾itatis adiuncta
suiss. Postea ostenso eo qui abintus
erat inuestigonis uł reuelonis mͦ:
stati᷑ de illo qui foris fit utͦq simul
sententiã subuingit dicẽs. Inuisibi¬
lia enĩ ipsiꝰ a c̾atura mũdi ꝑ ei que
facta s̃ intellecta conspicuĩt᷑. Inuisi

Expanded text:
sublimia et alta investiganda et intelligenda infirma et insufficiens omnino fuisset, nisi divina revelatio illi in adjutorium et firmamentum cognoscendae veritatis adjuncta fuisset. Postea ostenso eo qui intus erat investigationis vel revelationis modo, statim de illo qui foris sit utroque, sententiam simul subjungit, dicens: Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quae fac
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ꝯuigiũ occulto quid̃ ꝯsensu iniciare
posse. s ñ nisi manifesta ãboꝵ ꝓlatione fir¬
mari ꝯpendiosius mala młta declinat
S płium ħ approbatio recip̃ ut siue ĩma¬
nifesto. siue inocculto tał ꝯsens ĩt᷑ legiti¬
iudicetur. Quod si ita uer̾ eẽ ꝯstare debe¬
bit considerandũ ẽ qͥ modo supͣmemorate
questioni respondi oporteat. Dubiũ ñ ẽ
qr id quod eccłie ꝓbari ñ potest. eccłi̾a ui
dicare ñ pot̃. & rursũ dubiũ ñ est.qr id
qd̾ legitimo ⁊ manifesto eccłiȩ iudicio
factumest. sine legitima ⁊r̃onabili. ima¬
nifesta causa rescindi nõ p̃. Rationos ur¬
get. Ista mulier dicit qr pari ꝯsensu cũ
iuro illo matͥmoniũ fecit. S qͣ dic̃. nec ipsa
nifestũ est infirmari. Qua ꝑꝑ oportet ut
scłam copłam q̃uiditio eccłie legitune
sacta ẽ ipsa eccłia uidicet ratã ẽẽ deb̾e.¬

Expanded text:
dicat conjugium occulto quidem consensu initiari posse, sed non nisi manifesta amborum confessione firmari compendiosius mala multa declinat, sed plurium approbatio hoc recipit ut sive in manifesto sive in occulto talis consensus inter legitijudicetur. Quod si ita verum esse constare debebit, considerandum est quomodo supra memoratae quaestioni responderi oporteat. Dubium non est quin id quod Ecclesiae probari non potest, Ecclesia ipsa judicare non potest. Et rursus dubium non est quin id quod legitimo et manifesto Ecclesiae judicio factum est, sine legitima et rationabili et manifesta causa rescindi non potest. Ratio nos urget. Ista mulier dicit quod pari consensu cum viro illo matrimonium fecit. Sed quod dicit, nec ipsa nifestum est infirmari. Quapropter oportet ut secundam copulam quae judicio Ecclesiae legitime facta est, ipsa Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deserat mͦ de iniquitate penitẽtẽ. uł si
forte ꝯditionẽ carnis sustiñe ñ uult: le¬
gi carnis se ñ subiciat. neq suscipiat ad
deleccationẽ ꝙ pati ñ uult ad afflictionẽ.
& ħ quid de occulto ꝯsensu ꝯiugii. siue de
cet̾is que ineo occulta sũt. ł occultanda
⁊ uenda ẽẽ possunt. nob dicenda fuert̃.
fatem᷑ gͦ sicut dictũ ẽ in ꝯsensu maritali

Expanded text:
non deserat modo de iniquitate poenitentem. Vel si non deserat modo de iniquitate poenitentem. Vel si forte conditionem carnis sustinere non vult, legi carnis se non subjiciat, neque suscipiat ad delectationem quod pati non vult ad afflictionem. Et haec quidem de occulto consensu conjugii, sive de caeteris quae in eo occulta sunt, vel occultanda et verenda esse possunt nobis dicenda fuerunt. Fatemur ergo, sicut dictum est, in consensu ma
Abbreviated transcription (Latin):
aliqn̾ faciat ut debitũ suũ in corꝑe alt̾us
nire uxig̾e ñ possit: ñ tñ facit ut debitũ
Querit᷑ autẽ de his qui se dic̃t pꝰ ꝯiuga¬
lẽ pactionẽ sine ante c̃sororib. cũ matb̾
aut aliis quiblibet linea cognations
ꝓpinqͥs ꝯm̃ciũ carnale habuisse. quid facien¬
dũ sit. si ħ factũ ẽẽ legitimo testimonio ꝓ¬
bari possit. Ego quid̃ qͣndui fĩ rõabiliter
testimonia.⁊ ꝓbationes declinarẽ. Si autẽ
resoĩo manifesta fieret: tuẽ quid ꝓꝑhor
rorẽ facti ⁊ scandalũ uitandũ seꝑatio¬
nẽ fieri suadem. sic tñ ut ut̾q. in conti¬
m̃tũ adinuicẽ ñ scindet᷑. ⁊ĩ si opꝰ carnał
õmercii ꝯtͣic̾et᷑. Siquis autẽ dicat qͦmͦ
mulier que ñ peccauit cogi possit ad cõ¬
tinentiã inuita. uideat:. ⁊ħ eẽ demiseria
carnis. acꝰ uoluptate qui se in ꝓsꝑitate
nĩ cohibet. dignũ ẽ. ut inadu̾sitate qͦ illiꝰ
dolores portet Ista mulier qͣm̃ dic̃ se am¬

Expanded text:
aliquando faciat ut debitum suum in corpore alterius jure exigere non possit, non tamen facit ut debitum Quaeritur autem et de iis qui se dicunt post conjugalem pactionem, sive ante; cum sororibus ac matribus, aut aliis quibuslibet in linea cognationis propinquis commercium carnale habuisse, quid faciendum sit, si hoc factum esse legitimo testimonio approbari possit. Ego quidem quandiu fieri rationabiliter testimonia et probationes declinarem. Si autem res omnino manifesta fieret, tunc quidem propter horrorem facti et scandalum vitandum, separationem fieri suaderem, sic tamen ut uterque in contiem non scinderetur, etiam si opus carnalis commercii contradiceretur. Si quis autem dicat quomodo mulier quae non peccavit cogi possit ad continentiam invita, videat et hoc esse de miseria carnis a cujus voluptate qui se in prosperitate non cohibet, dignus est ut in adversitate quoque dolores illius portet. Ista mulier quae modo dicit se co
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptionẽ tuã ago. ego gͥ in adc̾co positꝰ.
icinceus undiq ꝑiculis tuã misccłiam
iploro paratus ad õe ꝙ iuibes. si illud scire
dedis. Si dix̃is discede nõ maneo. si dix̾is
mane ñ discedo. Scioenĩ qͥ ceuibente
fit malũ eẽ ñ posse qͥcũq illud stierit.
sua ẽ enĩ potestas exqua boñ e  ͥ tͥ placu
Sig dñe tuuisseris ut pꝰposito eccłi scan¬
daso.⁊ i contempco mandato magistroꝵ
moꝵ quosmͥ dedisti: ⁊ quib me obedi¬
re p̃cepisti: gͦ magis te audio quã hõinẽ

Expanded text:
praeceptionem tuam ago. Ego igitur, in arcto positus praeceptionem tuam ago. Ego igitur, in arcto positus et cinctus undique periculis, tuam misericordiam imploro: paratus ad omne quod jubes, si illud scire dederis. Si dixeris discede, non maneo. Si dixeris mane, non discedo. Scio enim quod, te jubente, fit, malum esse non posse quodcunque illud fuerit. Tua est enim potestas ex qua bonum est omne  tu jusseris, ut postposito Ecclesiae scandalo, et contempto mandato magistrorum meorum quos mihi dedisti, et quibus me obedire praecepisti: ego magis te audio quam hominem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs legis laror si lege ñes. Quõd institu
uolueris sine p̃uaricationis reatu in duil¬
gere. Neq enĩ iã cuspaeritt ł inddulgen¬
tis ẽ remissis nagentis p̃sump̃tio. Cug
p̾cepisti dñe ꝑseruostuos ꝑ quos loquatꝰ¬
es ⁊ ordinasti ecełiam ⁊ãm. ut iur uiuente
uiore sua alt̾i ñ ade̾reret. Ego uxorem
hũi. ⁊lla uiuente alt̾i ad hesi. Ecce iã
ego fac̾e ñ possum ut factũ nłit. s tu
face potes ut hoc dãpnabilit sactum ñ sit.
ego miser ꝑꝑ peceata mea incontͣditioẽm
ueni. laquen̾ incidi necessitatis. ut exire
sñ peccato ñ possim. Si maneo: accusat
me ꝯscientia mea adr̾isĩ me de occultis
meis quib contͣ dispositionẽ tuã facio. Si
recedo mobediẽs ero eccdie tue. ⁊ scandali¬
ro ñ lolũ pusilos ẜ ⁊ magnos s̾uo cuos. qui
in hac parte ꝙ occultũ ẽ itite nesciunt.
tñq uistũ est uolunt. ⁊ accusat me ꝯscien¬
tia mea de manifestis meis quib contra

Expanded text:
tor legis sub lege non es. Quod instituivolueris sine praevaricationis reatu indulgere. Neque enim jam culpa erit quod indulgentis est remissio, non agentis praesumptio. Tu ergo praecepisties, et ordinasti Ecclesiam tuam, ut vir, vivente uxore sua, alteri non adhaereret. Ego uxorem habui, et illa vivente alteri adhaesi, ecce jam ego facere non possum ut hoc factum non sit. Sed tu facere potes ut hoc damnabiliter factum non sit. ego miser propter peccata mea in contradictionem veni, laqueum incidi necessitatis, ut exire sine peccato non possim. Si maneo, accusat me conscientia mea adversum te de occultis meis, quibus contra tuam dispositionem facio. Si recedo, inobediens ero Ecclesiae tuae, et scandalizo non solum pusillos, sed etiam magnos servos tuos, qui in hac parte quod occultum est nesciunt, tamen quod justum est volunt, et accusat me conscientia mea de manifestis meis, quibus contra
Abbreviated transcription (Latin):
mo offende ꝓximũ: ne in ꝓrino ꝓri¬
mũ offendã. ⁊ dm̃ meũ. Sic mͥ uidetur
q̃tiens occulta aliqua innecessitate ꝯsci¬
enciã remordẽt. maxime si calia fuieruit
inqͥb dispensatio institutioĩs indulgẽtiã
ñ amittat. qr ea q̃ ꝯt᷑ naturã sut. ⁊ sine
peccato fĩ ñꝙ̃ potuerunt. ñ accipiũt

Expanded text:
mo offendere proximum, ne in proximo offendam et Deum meum. Sic mihi videtur quoties occulta aliqua in necessitate conscientiam remordent, et maxime si talia fuerint in quibus dispensatio institutionis indulgentiam admittat, quia ea quae contra naturam sunt et sine peccato nunquam fieri potuerunt, non a
Abbreviated transcription (Latin):
uare: ego quid peccatis meis iniudicio
tuo sum s tn̾scio q benigaꝰ ⁊ misericors.
i potes si uolueris. ñ isputare necessita¬
tẽ: si accepta hu̾eris. uoluntatẽ: Magis
gͦ uolo in eidẽ inmanus tuas ꝗͣ in manꝰ
hominũ. ꝙr tͥ adẽ potestas. ⁊ ñ de est.pie

Expanded text:
um: ego quidem pro peccatis meis in judicio tuo sum. Sed tamen scio quod benignus et misericors es, et potes si volueris non imputare necessitatem, si acceptam habueris voluntatem. Magis ergo volo incidere in manus tuas, quam in manus hominum;
Abbreviated transcription (Latin):
me duxisse cognoscit᷑. S dicis. Si sicg ui
diciũ eccłie stare debet qm̃ occulta mani¬
festis p̃uidicare ñ possũt. qͥd illi homini
ꝓ aĩa sua faciendũ est qui uiuente uxore
alt̾i adhere cogitur quã nec dimitt̾e p̃.
ne p̃ceptioĩ uudicio eccłie. tͣ ire iuideat᷑.¬

Expanded text:
me duxisse cognoscitur. Sed dicis: Si sic ergo judici Ecclesiae stare debet, quoniam occulta manifestis praejudicare non possunt, quid illi homini pro anima sua faciendum est, qui vivente uxore sua alteri adhaerere cogitur, quam nec dimittere potest, ne praeceptioni et judicio Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ñ natuiał pceptionis p̃uaricatio ẽ:
uidet᷑ mͥ ñ quã ea que latẽt manifestis.⁊
maxime. que su̾ gͣui scandalo mutari
ñ possunt p̃iudicare deb̾e. s magisexpe¬
dire. ut in manifestis scandalũ caueat᷑.
nẽ agit᷑. ꝙ occultũ ẽ. i ꝓbari. ac ꝑhoc
uitari ñ pot᷑ penitenti. idolenti ꝑmi

Expanded text:
naturalis praeceptionis praevaricatio est, videtur mihi nunquam ea quae latent manifestis, et maxime iis quae sine gravi scandalo mutari non possunt, praejudicare debere; sed magis expedire ut in manifestis scandalum caveatur, nem agitur, quia occultum est et probari ac per hoc vitari non potest, poenitenti et dolenti
Abbreviated transcription (Latin):
me. ⁊ exponit mͥ ꝯscientiã suã. ⁊ cõsiliuĩ
salutis querens. Quid illi dicã: Si dñe
illi recede: fatio illũ ĩ obedientẽ eccłie
mat̾ sue. ⁊ exemplo eius alios confirmo ut
dimiitan uxores suas legitimas. ⁊ cũ eas odio
huerint. fingant quodẽq placuerit sibi .i
m̃tiant᷑ eccłie. ut libertate᷑ habeant receden¬
miteet᷑ om̃s ꝓ libito aut iuri uxores suas aut
Quidã acute se considerasse pntauerũt
sibi. ñ ꝓximo ꝯsulentes. dicentes quotiens
enismõi forte aliquid ꝯting̾et eccłia utrũq

Expanded text:
me et exponit mihi conscientiam suam consilium salutis quaerens. Quid illi dicam? Si dixero illi recede, facio illum inobedientem Ecclesiae matri suae, et exemplo ejus alios confirmo, ut dimittant uxores ejus legitimas; et cum eas odio habuerint, fingant quodcunque sibi placuerit, et mentiantur Ecclesiae ut libertatem habeant recedenmittent omnes pro libito, aut viri uxores suas, aut Quidam acute se considerasse putaverunt, sibi non proximo consulentes, dicentes, quoties ejusmodi forte aliquid contingeret, Ecclesiam utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
nẽtiã cogenda ẽ mulier ista. Ita sane. Qͥa
ngligentiã cau̾e noluit. iustũ ẽ ut penã
sustineat. Quare inmanifesto ñ nupsit.
Si pꝰ innubendo testimoniũ eccłie hr̃e
lat: Ipsaautẽ ͥ se obligauit. Sustineat
itaq nẽ penã negligentie. ut aliis muli¬
erib neud p̃sumãt correptioĩs ⁊ cautele
exẽplũ fiat. Contiñe peccatũ ñ ẽ nec in¬
possibile ẽ ⁊̃ sidifficile est. Sigͦ mulieres
nolunt contin̾e c̃aueãt ĩ occutto nub̃e.
Ibi nubant ibitestes hr̃epossũt. simari¬
tosconsentientes hr̃e ñ possĩt. Quod sicul
illud sc̾eꝑit legẽ eius portare debet. Qui
illi mulieri que sealti uiro nupsisse ꝯfitet᷑
illo uiuente. ad alias fͣnsire nuptias. ⁊̃ si
pmod contingat. ut ipse idem uir post
celebrationẽ scdar̃ nuꝑtiar̃ ad se reu̾sus
⁊ de facto penitens peccasse se cõfiteatur.
⁊ apͥorem uxorẽ redie̾ uoluerit. eiq de ĩu¬
tare pͥmi pacti confitet᷑. ñ recipit eccłia ce¬

Expanded text:
nentiam cogenda est mulier ista. Ita sane quia negligentiam cavere noluit, justum est ut poenam sustineat. Quare in manifesto non nupsit? Si prius in nubendo testimonium Ecclesiae halat? Ipsa se igitur obligavit. Sustineat itaque nunc poenam negligentiae ut aliis mulieribus, ne idem praesumant, correctionis et cautelae exemplum fiat. Continere peccatum non est, nec impossibile est. etiamsi difficile est. Si ergo mulieres nolunt continere, caveant in occulto nubere. Ibi nubant ubi testes habere possunt, si maritos consentientes habere non possunt. Quod si culillud susceperit legem ejus portare debet. Qui illi mulieri quae se alteri viro nupsisse confitetur, illo vivente ad alias transire nuptias; etiam si postmodum contingat, ut idem ipse vir post celebrationem secundarum nuptiarum ad se reversus et de facto poenitens peccasse se confiteatur, et ad priorem uxorem redire voluerit, eique de veritate primi pacti contestetur, non recipit Ecclesia te
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑiculo saluꝰ ẽẽ. Mꝯuita sũt que adhũe
modũ ꝯting̾e possũt. Aliꝰ dic̾ se cũ sorore
aut c̃mat᷑ uroris sue rẽ hũisfe. Aliusuxo¬
rẽ se pͥus aliã cduxisse fatet᷑. inulta alia
nefanda que miseria hominũ ⁊ falsa ꝯ¬
enim ñ iustificabit᷑ in ꝯspectu eiꝰ oĩscaro.
Sic̃ olim maledictũ legis om̃s qui sub lege
erĩt p̾mebat. nec erat qui euadẽ potuiss
maledictionẽ. ꝙ ñerat qui cau̾e poss p̃ua¬
ricationẽ donee ppse legis auocor ueniens
maledictionẽ ꝑgrãm abstulit. ⁊ ne sẽꝑ
masedicto ⁊ p̃uaricatio regnarẽt. ꝑ eandẽ
cessitatẽ peccandi uenit. nec pot᷑ legẽ por¬
tare ñ maledictionẽ p̃uaricationis inc̾iat.¬

Expanded text:
sit periculo salvus esse. Multa sunt quae ad hunc modum contingere potuissent. Alius dicit se cum sorore, aut cum matre uxoris suae rem habuisse. Alius uxorem se prius aliam duxisse fatetur, et multa alia horrenda quae miseria hominum vel falsa enim non justificabitur in conspectu ejus omnis caro. Sicut olim maledictum legis omnes qui sub lege erant premebat; nec erat qui evadere potuisset maledictionem, quia non erat qui cavere posset praevaricationem, donec ipse legislator veniens, maledictionem per gratiam abstulit; et ne semper maledictio et praevaricatio regnarent, per eamdecessitatem peccandi venit, nec potest legem portare nisi maledictionem praevaricationis incurrat
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ suã ipxorẽ duxisse ꝯfitet᷑. ⁊ inħ receꝑit te¬
stimoniũ eius õs deinceps. ꝗtu odio habe¬
bunt ixores suas fingent. ⁊ m̃tientur
sepͥus alias duxisse. ut abhis quas oduĩt
uilitatis habebit s passim uͥq ꝓ uolunta

Expanded text:
 suam uxorem duxisse confitetur, et in hoc receperit testimonium ejus, omnes deinceps qui odio habebunt uxores suas fingent et mentientur se prius alias duxisse, ut ab iis quas odiunt bilitatis habebit, sed passim ubique pro volu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusquã ꝯsensũ occultũ facco manifesto
ꝓbass. de facto penituit. Cã ꝙͣ in hũe
modũ duxerat uxorẽ dimisit. aliã due
celebri apparatu. manifestũ ẽ corã eccłia
fortasse c̃ parentũ tͣditiõ̾e. c̃ sac̾dotis
benedictione nuptias fec̃. filios genuit.
Uenit pͥor illa adeccłia uiditiũ inĩpellat
c̾ticiã postusat. iniuriã sillatã palam
exponẽs. Negat ille nec s̃ testes qͥ probare
possit᷑ qͥ occultũ ẽ. Hic queris quid facere

Expanded text:
 facto manifesto probasset de facto poenituit, eam quam in hunc modum uxorem duxerat dimisit: aliam duxit celebri apparatu manifeste coram Ecclesia fortassis cum parentum traditione, cum sacerdotis benedictione nuptias fecit, filios genuit. Venit prior illa ad Ecclesiam, judicium interpellat, justitiam postulat. Injuriam sibi illatam palam exponens. Negat ille, nec sunt testes qui possunt probare quod occultum est. Hic quaeris quid facere
Abbreviated transcription (Latin):
dũcendos hoĩes ĩparẽ suã. cogendo
uiolendo fraudulent᷑ uel fallendo. Qđ
si ꝑmitt̾et᷑ iuita longo tp̾r ⁊ tanta iufirim¬
tate muitoꝵ płimos tales qͣles dĩ ꝑpeti nͣ
uult ⁊ fideles deic̃et. ⁊ ne c̾d̾ent ĩpediret.
Qd̾ ne fac̾e̾t alligatus ẽ. Tẽ euĩ soluetur:¬
qͣn b̾ue tẽpꝰerit. iam tͥbꝰ aunis. ⁊ sexm̃sibꝰ
legit᷑ siis totis suoꝵq uiribꝰ seuturus.
Q tales ert̃ c̃qͥb ei belligerandũ ẽ: ut
uinci tanto euis impetu insidiisq ñ
possint. Soluet᷑ autẽ sathanas ĩ fine scłi.
ut ꝗͣ fortẽ adu̾sariũ dĩ ciuitas suꝑau̾it.
c̃ ingenti gła sui redemptoris. adiuto¬

Expanded text:
ducendos homines in partem suam cogendo violenter, fraudulenter, vel fallendo. Quod si permitteretur, in tam longo tempore et tanta infirmitate multorum plurimos tales quales deos, id perpeti non vult, et fideles dejiceret, et ne crederent impediret. Quod ne faceret alligatus est. T breve tempus erit. Nam tribus annis et sex mensibus legitur suis totis suorumque viribus saeviturus, et tales erunt cum quibus ei belligerandum est, ut vinci tanto ejus impetu insidiisque non possint. Solvetur autem Satanas in fine saeculi ut quam fortem adversarium Dei civitas superavit, cum ingenti g
Abbreviated transcription (Latin):
Uetꝰ cestam̃tũ contino lege ⁊ ꝓpħas. ia¬
giog̃pos. q intp̃tatũ sonat scõs scͥptores.
ł sẽa scͥbentes In lege continent᷑. qͥnq uo¬
lumiua .i. genesis exodꝰ leuitieꝰ lib̾ nu¬
meri. deutõnomiuĩ Eenesis autẽ a geña¬
tione dr̃ exodꝰ ab exitu. Leuiticꝰ. a leui¬
tis. Lib̾ num̃i: qr ieo num̃ant᷑ filii

Expanded text:
us Testamentum continet legem, prophetas, hagiographos, quod interpretatum sonat sanctos scriptores vel sancta scribentes. In lege continentur quinque volumina; scilicet Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium. Genesis autem a generatione dicitur; Exodus ab exitu; Leviticus a levitis. Liber numeri, quia in eo numerantur filii
Abbreviated transcription (Latin):
agiogͣphoꝵ. nouẽ uolumina continẽ.
ice masloth dicuntur. Quartũ eceła¬
stes qͥ heb̾ice celech. latiue contionatr
canticoꝵ Sextũ daniel. Septimum.
paralipoine non. q latine souat u̾¬
ba dierum hebraice autẽ dabreiatĩ
dr̃ Octauũ esdras. Nonũ: hester.
Qui om̃s.i. quinq ⁊ octo. ⁊ nouem.¬
continec. hebieũ ut cottoẽ libris eru¬
diat᷑ uita iustoꝵ ad salutẽ. qͦt litt̾is lui¬
ga discentum ad eloquentiã instru¬
itur. Sunt p̾t̾ea inuet̾i testam̃to a¬
lu quidã libri qui legunt᷑ quide
s in corꝑe textus ł incanone aucto¬
ritatis ñ scbunt᷑. Ut est lib tobie.⁊
iudith. ⁊ machabeoꝵ ⁊ qui insc̾oit᷑

Expanded text:
hagiographorum novem volumina continentuice , masloth, dicuntur; quartum Ecclesiastes, qui Hebraice , coeleth, Latine concionator canticorum; sextum Daniel; septimum Paralipomenon, quod Latine sonat verba dierum, Hebraice , dabreniamin, dicitur; octavum Esdras; nonum Esther. Qui omnes, id est quinque octo novemcontinet Hebraicum, ut totidem libris erudiatur vita justorum ad salutem, quot litteris lingua discentium ad eloquentiam instruitur. Sunt praeterea in Veteri Testamento alii quidam libri qui leguntur quidem, sed in corpore textus vel in canone auctoritatis non scribuntur. Ut est liber Tobiae et Judith, et Mach
Abbreviated transcription (Latin):
xqͦ ẽstat q õs aites. nat᷑ales diui¬
ne scientie famulant᷑. ⁊ ĩfi̾or sa¬
pient̾ia recte ordinata ad suꝑiorẽ condu¬
cit. Sub eo gͥ sensu qui est insignificoẽ
uoc̃ adres continet᷑ historia. ciu famulã¬
tꝰ eͥs scientie sicut dictũ est .i. giatica
dialecica. rethorica. Sub eo aũ fensu
qui ẽ in sig̃ciõe ter̃ ad facta mistica: con¬
tinet᷑. allegoria. ⁊ sub eo sensu. qͥ ẽ ĩ figͥtioe¬

Expanded text:
stat quod omnes artes naturales divinae scientiae famulantur; et inferior sapientia recte ordinata ad superiorem conducit. Sub eo igitur sensu qui est in significatione vocum ad res, continetur historia; cui famulantur tres scientiae sicut dictum est, id est grammatica, dialectica, rhetorica. Sub eo autem sensu qui est in significatione rerum ad facta mystica, continetur allegoria. Et sub eo sensu qui est in signi
Abbreviated transcription (Latin):
de subiecta sibi mat̾ia t̾etent tcͥplici
sensu historice. allegorice. tͦpologice:
nc̃ ostende conuenit inquib libris ea
qͣuire diuinitatis nomine censetur
scͥpcura consistat. Duo sũt testam̃ta q̃¬

Expanded text:
de subjecta sibi materia tractent in triplici sensu, historiae, allegoriae, tropologiae, nunc ostendere convenit in quibus libris ea quae jure divinitatis nomine censetur, scriptura consistat. Duo sunt Testamenta q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adoptiuũ s natura filiũ eẽ cestat᷑
dicens. Pad optionẽ nos fili dm̃r: illeꝑ
u̾itatẽ nature. Quomͦ gͦ ex nichilo. quiex
nichilo fec̃ oĩa: Ita oportet cestimonia
scͥpturar̃ fidĩ uestigia formare. ut recte
ciudelitati since confessionis puricatẽ
adiungamꝰ.¬

Expanded text:
aturalem Filium esse testatur dicens: Per adoptionem nos filii dicimur; ille per veritatem naturae. Quomodo ergo ex nihilo qui ex nihilo fecit omnia: Ita oportet secundum testimonia Scripturarum fidei vestigia formare, ut rectae credulitati sincerae confessionis puritatem adjungam
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc inuolum̃tis infantie expediri nõ
potiustis. Nũdũ in uob̃ exeicitati sensus cre¬
uerũt. qui lacte opus ñ hñt. s solido cibo.
Quid enĩ s̃ u̾boꝵ inuolũa. nͥ quedã inuolu¬
m̃ta intelligẽtie. quib q̃ dui sensꝰ humanꝰ
obuoluit᷑. ñꝙͣ cordis occuꝰ ad n̾tatis lum̃ ꝑfe¬

Expanded text:
adhuc involumentis infantiae expediri non potuistis. Nondum in vobis exercitati sensus creverunt, qui lacte opus non habent, sed solido cibo. Quid enim sunt verborum involucra nisi quaedam involumenta intelligentiae, quibus quandiu sensus humanus obvolvitur, n
Abbreviated transcription (Latin):
appellatũ ẽ. S id̾ ait apłs. Seminat᷑ corpꝰ
tanta discordia carnis: i sp̾c. uiuificante
sp̾u sine suste ntaculo alicuiꝰ indigentie¬
subditã carnẽ. ut nicħ nob̾ repugnet ex
nob̾ s sic̃ foris neminẽ. ita necuitꝰ nos ipos
patiem᷑inimicos.¬

Expanded text:
natur corpus tanta erit concordia carnis et spiritus vivificante spiritu sine sustentaculo alicujus indigentiasubditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis, sed sicut foris neminem, ita nec intus nosmetipsos patiemur inimicos