comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
EXTUS Ce se.¬
ptimus suꝑiores
libri allegoriã
quinti uolumi.¬
nis continent.
quem olim histo¬
rica ex planati¬
one dictaui.
Prȩsens opus
idest octauus
liber. ad coeptã
int̃p̃tationem
ruertitur. & historiam &e tropologiam.
urta utranq editionem pariter disserit.
Quȩ si longa tibi uidetur o uirgo xp̃i eusto.¬
dnum non michi imputes. sed scripturȩ
siȩ difficultati. prȩcipueq isaiȩ ꝓpħȩ qui
tantis obscuritatib inuolutus est ut prȩ
magnitudine rei breuem explanationẽ
putem. quȩ ꝑse longa est. Certe nos studi-¬
osis scribimus. & scãm scripturam scire cu¬
pientib. non fastidiosis & ad singula nau¬
scantib. Qui si flumen eloquentiȩ &
concinnas declamationes desiderant:
legant tullium. quintilianũ. gallionem.
lastantium. hilariũ. Nobis ꝓpositũ est
issaiam ꝑnos intelligi. & nequaquã sub
isaiȩ occasione nr̃a uerba laudari.
Eact dñs dissipabit terram. & nudabit capza¬
cam. & affliget faciem eiꝰ &e disꝑget

Expanded text:
extus et septimus superiores libri allegoriam quinti voluminis continent, quod olim historica explanatione dictavi. Praesens opus, id est, octavus liber, ad coeptam interpretationem revertitur, ut et historiam et tropologiam juxta utramque editionem pariter disserat. Quae si longa tibi videbitur, o virgo Christi Eustochium, non mihi imputes, sed Scripturae sanctae difficultati, praecipueque Isaiae prophetae, qui tantis obscuritatibus involutus est, ut prae magnitudine rei, brevem explanationem putem, quae per se longa est. Certe nos studiosis scribimus, et sanctam Scripturam scire cupientibus, non fastidiosis, et ad singula nauseantibus. Qui si flumen eloquentiae, et concinnas declamationes desiderant, legant Tullium, Quintilianum, Gallionem, Lactantium, Hilarium. Nobis propositum est Isaiam per nos intelligi, et nequaquam sub Isaiae occasione nostra verba laudari.ecce Dominus dissipabit terram et nudabit eam et adfliget faciem eius et disperget
Abbreviated transcription (Latin):
inter te & idola fluctuabat. ut nequa quã
circumferamur omĩ uento doctrinȩ. sed
in te dñm saluatorem tota mente credamꝰ.
P ro quo nos ut sensus manifestior fieret¬
transtulimus. uetus error abiit. Et quia
cogitatio nr̃a firmata est: ꝓpt̾ea seruabis
nobis pacem. quam apłis pollicitꝰ es dicens.
acem meam do uobis: pacem meã relinqͦ
uobis. Et non solum semel sed scđo. ut secu¬
ra sit retributio quȩ duplici sermone ꝓmit¬¬
titur. uxta qđ & apłs loquebatur. Gaude¬
te. iterum dico gaudete. Hoc aut̃ ille conse.¬
quitur. de quo in leuitico dr̃. Homo. homo
filioꝵ isrł. & innumeroꝵ libro. uiriuiri.
cuius uxor cubile macularit. ut duplex
homo. & duplex uir: pacẽ duplicẽ conse.¬
quatur. Meremur inquiunt pacẽ. quia
in te tota mente confidimus. Post populi
uerba ce responsionẽ dĩ. & rursũ uocem
popłi : ꝓpħa loquitur ad credentes. Sꝑastis

Expanded text:
inter te et idola fluctuabat, ut nequaquam inter te et idola fluctuabat, ut nequaquam circumferamur omni vento doctrinae, sed in te Dominum Salvatorem tota mente credamus. Pro quo nos ut sensus manifestior fierettranstulimus, vetus error abiit. Et quia cogitatio nostra firmata est, propterea servabis nobis pacem, quam Apostolis pollicitus es, dicens: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ; et non solum semel, sed secundo, ut secura sit retributio quae duplici sermone promittitur, juxta quod et Apostolus loquebatur: Gaudete, iterum dico gaudete . Hoc autem ille consequitur, de quo in Levitico dicitur: Homo, homo, filiorum Israel . Et in Numerorum libro: Vir, vir, cujus uxor cubile macularit : ut duplex homo et duplex vir, pacem duplicem consequantur. Meremur autem, inquiunt, pacem, quia in te tota mente confidimus. Post populi verba et responsionem Domini, et rursum vocem populi Propheta loquitur ad credentes: Sperastis,
Abbreviated transcription (Latin):
ille de quib & sc̃s loquitur. Aꝑite michi
portas iusticiȩ. & ingressus in eas confite¬
bor dño. Has aut̃ portas nullus poterit
ingredi. nisi qui de portis mortis fuerit
liberatus. & cum psalmista dixerit. Qui
exaltas me de portis mortis ut annunciẽ
om̃s laudationes tuas inportis filiȩ sion.
Cum enim de portis mortis fuerimꝰ erepti:
cantare poterimꝰ. Et quomodo portas mor-¬
tis reor esse peccata. de quib ad petrũ dr̃.
portȩ inferi non prȩualebunt aduersũ te:
sic portas iusticiȩ omĩa oꝑa uirtutũ. quas
qui fuerit ingressus unam inueniet portã.
de qua dr̃. Hȩc porta dñi iusti intrabunt
in eam. & quomodo ꝑplures margaritas
ad unum ꝑgitur margaritum : sic ꝑ mul¬
tas uias & portas ꝑueniemꝰ ad eũ qui esse
ad patrem. Post sermonẽ dĩ. respondit
popłs hebraice iesser sammuch qđ aquila
&e simmachus similit̾ transtulert. ꝑa as ma¬
est. siue cogitatio nr̃a firmata est quȩ priꝰ

Expanded text:
quibus sanctus loquitur: Aperite mihi quibus sanctus loquitur: Aperite mihi portas justitiae, ingressus in eas confitebor Domino . Has autem portas nullus poterit ingredi, nisi qui de portis mortis fuerit liberatus; et cum Psalmista dixerit: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Cum enim de portis mortis fuerimus erepti, cantare poterimus. Et quomodo portas mortis reor esse peccata, de quibus ad Petrum dicitur: Portae inferni non praevalebunt adversum te : sic portas justitiae, omnia opera virtutum, quas qui fuerit inde qua dicitur: « Haec porta Domini: justi intrabunt in eam . » Et quomodo per plures margaritas ad unam pergitur margaritam, sic per multas vias et portas pervenimus ad eum qui dicit esse ad Patrem. Post sermonem Dei, respondit populus Hebraice JESER SAMUCH , quod Aquila et Symmachus similiter transtulerunt, πλᾶσμest, sive cogitatio nostra firmata est, quae prius
Abbreviated transcription (Latin):
abiit. seruabis pacem. pacem quia in te
spenuimus. Sꝑastis in dño. inseculis ȩt̾nis.
Lur lꝑite portas. ingrediatur populus
istosiens uisticiam. custodiẽns ueritatem.
apprehendens ueritatem & custodiens pacẽ.
pacem qm̃ in te sꝑauerunt dñe usq insem¬
pit̾num. O mẽ hoc canticum qđ in t̾ra confes-¬
sionis &e laudis scĩ cantaturi sunt: mutat
texitur. Dixerat popłs dĩ. urbs fortitudinis
nr̃ȩ saluator: ponetur in ea murus & ante¬
mura le. Respondit dñs. immo pͣcepit non
eis qui hoc dixerant. sed angelis qui portis
urbis dominicȩ pͣsidebant ut aꝑiantur
portȩ. & ingrediatur ꝑeas geni iusta custo¬
diens ueritatem. siue ut in hebraico dicit᷑
hemmunim qđ in nr̃a lingua uertitur
fides. plurali numero non singulari. Quȩ
sunt portȩ quȩ aꝑiuntur abangelis ut in¬
grediatur non popłs iudeoꝵ qui abiectus
est: sed gens iusta quȩ est fidelium : Utiq¬

Expanded text:
abiit, servabis pacem: pacem, quia in te abiit, servabis pacem: pacem, quia in te speravimus. Sperastis in Domino in saeculis aeternis. LXX: Aperite portas, ingrediatur populus custodiens justitiam, et custodiens veritatem, apprehendens veritatem, et custodiens pacem: pacem, quoniam in te speraverunt, Domine, usque in sempiternum. Omne hoc canticum quod in terra confessionis et laudis sancti cantaturi sunt, mutat texitur. Dixerat populus Dei: urbs fortitudinis nostrae Salvator, ponetur in ea murus et antemurale. Respondit Dominus, immo praecepit non eis qui hoc dixerant, sed Angelis qui portis urbis Dominicae praesidebant, ut aperiant portas, et ingrediatur per eas gens justa, custodiens veritatem, EMMONIM , quod nostra lingua vertitur, fides, plurali numero, non singulari. Quae sunt portae, quae aperiuntur ab Angelis; ut ingrediatur non populus Judaeorum, qui abjectus est, sed gens justa, quae ex fide fi
Abbreviated transcription (Latin):
sta latere non potest. de qua &e in alio lo.¬
co scriptum est. Fluminis impetus lȩtificat
ciuitatem dĩ. Et rursũ. Gloriosa dicta sunt
dete: ciuitas dĩ. Huius urbis ille conditor
est: de quo loquitur pater. Iste edificabit ci¬
uitatem meam. Immo urbs fortitudinis nr̃ȩ
saluator est. idest iesus: & ponitur in ea niurꝰ
& ante murale. Murus bonor oꝑum. &e an-¬
te murale rectȩ fidei ut duplici septa sit
munimento. Non enĩ sufficit murũ habere
fidei nisi ipsa fides bonis oꝑib confirmetur.
Hic murus & hoc ante murale. siue circũ mu¬
rale de uiuis lapidib extruetur. qui iuxta
ꝓpħam uoluuntur suꝑ terram. Pro eoquod
nos uertimus ante murale. simmachus fir.¬
mamentũ int̾p̃tatꝰ est: ut ipsi muri muniti¬
onib cincti sint. & uallo fossaq & aliis mu¬
ris. quos in edificatione castroꝵ solent loricu¬
las dicere. Aperite portas. & ingrediat᷑
gens iusta. custo diens ueritatẽ. Uetus error

Expanded text:
sita latere non potest. De qua et in alio losita latere non potest. De qua et in alio loco scriptum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; et rursum: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Hujus urbis ille conditor est, de quo loquitur pater: iste aedificavit civitatem meam: immo urbs fortitudinis nostrae Salvator est, id est, Jesus. Et ponetur in ea murus et antemurale. Murus bonorum operum, et antemurale rectae fidei, ut duplici septa sit munimento. Non enim sufficit murum habere fidei, nisi ipsa fides bonis operibus confirmetur. Hic murus et hoc antemurale sive circummurale, de vivis lapidibus exstruitur, qui juxta prophetam volvuntur super terram. Pro eo quod nos vertimus, antemurale, Symmachus firmamentum interpretatus est: ut ipsi muri munitionibus cincti sint, et vallo fossaque et aliis muris, quos in aedificatione castrorum solent loriculas dicere. Aperite portas, et ingrediatur gens justa, custodiens veritatem. Vetus error
Abbreviated transcription (Latin):
Confundetur moab inchamos. sicut conb
domus isrł in bethel: & reliqua his simil
Atscxuno idolo & demone qui huic idolo
p̃sidebat: om̃s indicat contrarias forta¬
dines humiliandas & deducendas intie¬
tarum: &e instar pulueris conterenas.
Ssaut hoc ita erit. ubi est diaboli poenitentiaꝰ.
ndie illa cantabunt canticum istud suꝑ
cerrã iudeam. &e ciuitas fortis. & salutare
nrm ponet murum ce circũ murale. Cum
humiliatus fuerit moab &e detractus in t̾rã
isꝙ ad puluerẽ. & om̃s inimici substrati xp̃i
redib tunc cantabitur canticum istud in
arra uida siue iniudea qđ in terpretatur
itrunq confessio. ut quomodo sion & ie-
tes dicunt. Quomodo cantabimꝰ canticũ
añ in terra aliena: Ego puto hoc esse canti¬
cum. de quo &e alio loco sanctis precipit᷑:
Cantate dño canticum nouũ. Eritꝰ cͣanticum
hoe quod sequitur. Urbs fortitudinis nr̃ȩ
siluator. Quȩ est ista urbs: Quȩ inmonte

Expanded text:
Confundetur Moab in Chamos, sicut confusa Confundetur Moab in Chamos, sicut confusa est domus Israel in Bethel , et reliqua his similia: atque ex uno idolo et daemone, qui huic idolo praesidebat, omnes indicat contrarias fortitudines humiliandas et deducendas in tartarum, et instar pulveris conterendas. Si autem hoc ita erit, ubi est diaboli poenitentia? CIn die illa cantabunt canticum istud super terram Judaeam: Ecce civitas fortis, et salutare nostrum ponet murum et circummurale. Cum humiliatus fuerit Moab, et detractus ad terram usque ad pulverem, et omnes inimici substrati Christi pedibus, tunc cantabitur canticum istud in terra Juda sive Judaea, quod interpretatur utrumque confessio: ut quomodo Sion et Jertes, dicunt: Quomodo cantabimus canticum Domino in terra aliena ? Ego puto hoc esse canticum, de quo et in alio loco sanctis praecipitur: Cantate Domino canticum novum . Erit autem canticum hoc quod sequitur: Urbs fortitudinis nostrae Salvator . Quae est ista urbs? Quae in monte
Abbreviated transcription (Latin):
rotis ꝑ medium inserrarũ modo se uolus¬
tib quȩ stipulam conterunt. & cõminus
in paleas. Quomodo gͥ plaustris serratis
leȩ conteruntur : sic conteretur moabsib
eo suic sub dĩ potentia siue insemet ipso ut
nichil in eo integri remaneat. Et sicut solit
qui natat totum corpus extendere: ita
ille de sua potentia allidetur in terram.
& riiens sonitum faciet. Omnia quoq mut¬
ta sublimium uiroꝵ illius siue muror it
in hebraico continetur: concident & huni¬
liabuntur. & detrahentur in t̾rã usq ad
puluerem cõminuta. Igitur sermo ꝓpit¬
ticuis licet de consummatione mundi gar¬
raliter texat uaticinium : tam̃ ne p̃sent
omĩno uideatur neglegere. nominat
moab qui fuit. in imicus isrł. in tantum
ut faceret eos fornicari cum madianitis
& consecrari idolo beeͥphegor. qui interit
priapus: contra. quem & ieremias loqutus
Egredietur chamos incaptiuitatẽ. sacerdot
illius &e principes eius simul. Et iterum

Expanded text:
rotis per medium in serrarum modum se volverotis per medium in serrarum modum se volventibus, quae stipulam conterunt, et comminuunt in paleas. Quomodo igitur plaustris ferratis paleae conteruntur, sic conteretur Moab sub eo, sive sub Dei potentia, sive in semetipso, ut nihil in eo integri remaneat. Et sicut solet qui natat totum corpus extendere: ita ille de sua potentia allidetur in terram, et ruens sonitum faciet. Omnia quoque munimenta sublimium virorum illius, sive murorum, ut in Hebraico continetur, concident et humiliabuntur, et detrahentur in terram usque ad pulverem comminuta. Igitur sermo propheticus licet de consummatione mundi generaliter texat vaticinium, tamen ne praesentia omnino videatur negligere, nominat Moab, qui fuit inimicus Israel, in tantum ut faceret eos fornicari cum Madianitis, et consecrari idolo Beelphegor, qui interpretatur Priapus, contra quem Jeremias loquitur: Egredietur Chamos in captivitatem, sacerdotes illius et principes ejus simul ; Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
teruntur paleȩ in plaustro. ftͤ tendet
manus suas subeo. sicut extendit natans
ad natandum. Et humiliabit głam eiꝰ
cum allisione manuum eiꝰ. & munim̃ta
sullimiũ muroꝵ suoꝵ concident &e humi.¬
liabuntur. & detrahent᷑ in terrã usq ad
puluerem. Absorpta morte in ꝑpetuũ
populus dĩ qui de manu mortis fuerti.¬
creduli hominem tantum putabant sa
ctauimus eum. hoc est uerbis eiꝰ crediqu
qui sua ꝓmissa compleuit &e saluault us
Proptea eius auxilio de faucib mortis it¬
pti: exultabimus & lȩtabimur ineo &
manus eius atq potentia requiescet in
monte isto de quo supra legimꝰ cum rqi¬
uerit dñs exercituũ in monte sion reni¬
catus. Moab qui interp̃tatur de patre it
conteretur. ut solent plaustro paleȩ conti
Hoc uxta ritum loquitur palestinȩ & ml¬
tarum orientis ꝓuintiarũ. quȩ ob pratos
&e foeni penuriam paleas prȩparant esu
animantium. Sunt aut̃ carpenta ferag

Expanded text:
teruntur paleae in plaustro et extendet teruntur paleae in plaustro et extendet manus suas sub eo sicut extendit natans ad natandum et humiliabit gloriam eius cum adlisione manuum eius et munimenta sublimium murorum tuorum concident, et humiliabuntur et detrahentur in terram usque ad pulverem. Absorpta morte in perpetuum, populus Dei qui de manu mortis fuerit li iste, quem increduli hominem tantum putabant; et exspectavimus eum, hoc est, verbis ejus credidimus, quia sua promissa complebit, et salvabit nos. Propterea ejus auxilio de faucibus mortis erepti, exsultabimus et laetabimur in eo: et manus atque ejus potentia requiescet in monte isto. De quo supra legimus: Cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion, eautem, quod interpretatur de patre, ita conteretur, ut solent plaustro paleae conteri. Hoc juxta ritum loquitur Palaestinae et multarum Orientis provinciarum, quae ob pratorum et feni penuriam, paleas praeparant esui animantium. Sunt autem carpenta ferrata,
Abbreviated transcription (Latin):
brarum suꝑ om̃s popłos. & telam quȩ or.¬
dita sit suꝑ om̃s gentes: quidam antix p̃m
intelligi uolunt qui in monte oliueti
consumendus sit. quod &e indaniel ultima
diximus uisione. luxta septuaginta
omĩb gentib in monte sion conuiuium
lȩticiȩ pͣparatur in quo bibent uinum.
quod se dñs cum scĩs suis in regno patris
bibiturũ esse ꝓmisit. & unguent᷑ unguen¬
to. ut renati in xp̃o efficiantur popłs
nouus. Unde dicitur. Tra de hȩc omnia
gentib. quȩ quondam isrł intypo & ima.¬
gine celebrabat. Hoc enim consiliũ dni est.
ut cuncta transferantur ad gentes. quia
mors absorta est &e lacrima omĩs abstersa.
& opꝓbrium uniuersȩ terrȩ xp̃i imꝑio
succedente deletum est. Et dicent
in die illa. Ecce ds̃ nr̃ iste. expectauimus
eum. & saluabit nos. Iste dñs sustinuimꝰ
eũ. exultabimꝰ & lȩtabimur insalutari
eiꝰ. quia requiescet manus dnĩ in monte
isto. Et triturabitur moab subeo. sicuti

Expanded text:
brarum super omnes populos, et telam quae orbrarum super omnes populos, et telam quae ordita sit super omnes gentes, quidam Antichristum intelligi volunt, qui in monte Oliveti consumendus sit, quod et in Danielis ultima diximus visione. Juxta LXX omnibus gentibus in monte Sion convivium laetitiae praeparatur, in quo bibent vinum, quod se Dominus cum sanctis suis in regno Patris sui bibiturum esse promisit : et ungentur unguento, ut renati in Christo efficiantur populus novus; unde dicitur: Trade omnia haec gentibus, quae quondam Israel in typo et imagine celebrabat. Hoc enim consilium Domini est, ut cuncta transferantur ad gentes, quia mors absorpta est et lacryma omnis abstersa, et opprobrium universae terrae, Christi imperio succedente, deletum est. Et dicent in die illa: Ecce Deus noster iste, exspectavimus eum, et salvabit nos: iste Dominus, sustinuimus eum, exsultabimeius quia requiescet manus Domini in monte isto et triturabitur Moab sub eo sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ uerba sed suum sensũ posuerint. eo qđ
omĩa mysteria legis &e templi trans feren¬
da sint ad ȩccłias nationum. Post passio
rauerit: faciet dñs nequaquã popło iude¬
or sed omĩb gentib in monte sion pingue
conuiuium. holocausta medullata &e uinũ
uindemiȩ defecatȩ. ut prȩcipitet & absor¬
beri faciat faciem mortis & uinculi quo
om̃s popłi ligabantur. dirumpetq rete
mortis &e telam quȩ om̃s ceꝑat nationes
iuxta apłm. absorbetur mors inꝑpetuũ.
ce auferet dñs lacrimam abomĩ facie.
quando morte suꝑata xp̃i aduenerit
regnum. & opꝓbrium generiꝰ humani
quod adimaginem conditum fuerat
creatoris. diaboli &e mortis effugerit serui¬
tutem. Nec mirum si uixta simmachum
domina appellatur mors cum beatꝰ apłs
direrit. regnauit ͦ Ab adam usq ad moy¬
sen. etiam suꝑ eos qui non peccauerunt in
similitudinem p̃uaricationis adam.
Dominatorẽ omĩũ popłor siue faciẽ tene.¬

Expanded text:
rae verba, sed suum sensum posuerint, eo quod rae verba, sed suum sensum posuerint, eo quod omnia mysteria Legis et Templi transferenda sint ad Ecclesias nationum. Post passionraverit, faciet Dominus nequaquam populo Judaeorum, sed omnibus gentibus in monte Sion pingue convivium, holocausta medullata, et vinum vindemiae defaecatae, ut praecipitet et absorberi faciat faciem mortis et vinculi quo omnes populi ligabantur; disrumpetque rete mortis, et telam quae omnes ceperat nationesuxta Apostolum, absorbebitur mors in perpetuum . Et auferet Dominus lacrymam ab omni facie, quando morte superata, Christi advenerit regnum: et opprobrium generis humani, quod ad imaginem conditum fuerat Creatoris, diaboli et mortis effugerit servitutem. Nec mirum si juxta Symmachum domina appelletur mors, cum beatus Apostolus dixerit: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysem, etiam super eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adam . Dominatorem omnium populorum, sive faciem tene
Abbreviated transcription (Latin):
ret dñs ds̃ lacrimã abomĩ facie. & opꝓ.¬
briũ popłi sui auferet de uniuersa t̃ra:
Iquia dñs locutꝰ est. Lax. Et faciet dñs¬
I sabaoth omĩb gentib suꝑ montẽ istum.¬
I habent lȩticiam. bibent uinum. un¬
Iguent᷑ unguento in monte isto. Trade
Somĩa hȩc gentib. consilium enĩ hoc suꝑ
Som̃s gentes. Deuorabit mors prȩualens.
Et rursũ abstollet dñs ds̃ omnẽ lacrimã
abonĩ facie. & opꝓbrium popłi sui ab.¬
stollet abomĩ t̾ra. os enĩ dnĩ locutũ est.
Pro eo qđ nos uertimus faciẽ uinculi colli¬
gati suꝑomĩs popłos: aquila interp̃tatus
est faciem tenebrarũ. tenebrarũ suꝑ om̃s
popłos. Cumq aquila bis tenebras di.¬
xerit: theodotion semel tenebras nomina¬
uit. cȩtera similit̃. Pro quo simmachus
transtulit faciẽ dominatoris. qui dominat᷑
suꝑ om̃s popłos. Quid aut̃ uoluerint ꝓ hoc
loco septuaginta dicere. trade hȩc omĩa
gentib: legenti ꝑspicuũ est. qđ ñ sc riptu¬

Expanded text:
s lacrymam ab omni facie, et opprobrium populi sui auferet de universa terra: quia Dominus locutus est. LXX: Et faciet Dominus Sabaoth omnibus gentibus super montem istum, bibent laetitiam, bibent vinum. Ungentur unguento in monte isto. Trade omnia haec gentibus, consilium enim hoc super omnes gentes: devoravit mors praevalens. Et rursum: Abstulit Dominus Deus omnem lacrymam ab omni facie, et opprobrium populi sui abstulit ab omni terra. Os enim Domini locutum est. Pro eo quod nos vertimus, faciem vinculi colligati super omnes populos, Aquila interpretatus est, faciem tenebrarum super omnes populos. Cumque Aquila bis tenebras dixerit, Theodotio semel tenebras nominavit, caetera similiter. Pro quo Symmachus transtulit, faciem Dominatoris qui dominatur super omnes populos. Quid autem voluerint pro hoc loco Septuaginta dicere: Trade omnia haec gentibus, legenti perspicuum est, quod non Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
scđm hebraicam ueritatẽ. pauꝑ hoc est hebi¬
on suꝑ pullum asinȩ sedere describitur.
ortitudo egeno intribulatione passionis
suȩ. spes a turbine patibuli . & umbraculũ
abȩstu. quando locutꝰ est: pat̾ in manus
tuas cõmendo sp̃m meũ. Quomodo enĩ si
untus impingat᷑ parieti atq ꝑtranseat.
sie turbo blasphemantiũ udeoꝵ illi noce¬
it un potiit. Et ut alia utar similitudine.
sicut ꝓpago grauissimo torret᷑ ȩstu atq
qui a te alieni facti sunt marcescere facies
& ꝑire. luxta septuaginta interp̃tes non
dico sensum sed uerboꝵ ordinẽ & conseqͤn.¬
tiam in hoc loco reꝑire non potui. Et ꝓeo
loco ubi nos interp̃tati sumus sicut estum
insiti ꝓquo in hebraico basaion scriptum
est. quod apud eos inuium uel sitis dicit᷑:
quare illi ꝓ inuio & insiti uerterint insion
error ꝑspicuus est: obsimilitudinẽ uerbi
saion & sion quod isdem signat᷑ elementis.

Expanded text:
secundum Hebraicam veritatem, pauper, hoc est EBIsecundum Hebraicam veritatem, pauper, hoc est EBION , super pullum asinae sedere describitur . Fortitudo egeno, in tribulatione passionis suae, spes a turbine patibuli, et umbraculum ab aestu, quando locutus est: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Quomodo enim si ventus impingatur parieti atque pertranseat: sic turbo blasphemantium Judaeorum illi nocere non potuit. Et ut alia utar similitudine, sicut propago gravissimo torretur aestu, atque qui a te alieni facti sunt, marcescere facies et perire. Juxta LXX interpretes, non dico sensum, sed verborum ordinem et consequentiam, in hoc loco reperire non potui. Et pro eo loco, ubi nos interpretati sumus, sicut aestum in siti, pro quo in Hebraeo scriptum est BASAION , quod apud eos invium, vel sitis, dicitur; quare illi pro invio et in siti verterint, in Sion; error perspicuus est, ob similitudinem verbi SAION et SION , quod eisdem signatur elementis.
Abbreviated transcription (Latin):
st in ruinã. domum alienoꝵ ut non sit
autas. & inȩt̃num non edificetur. Ciuitas
quondam fortis ierłm incelligit᷑. quȩ facta ÷
domus alienor. de quib saluator dicit in
ssalmo. Filii alieni mentiti sunt mͥ. filii
alieni inueterauerunt. & claudicauerunt
isemitis suis. Hȩc ciuitas cum destructa fu¬
int. in et̾num non edificabitur: ut mille
annor regnum & aureȩ ierłm atq gem¬
matȩ somnia conquiescant. Destructa aut̃
frtis: Quis sit aut̃ popłs fortis : sequens
uersus ostendit. Ciuitas gentiũ robustarũ
timebit te. Illis blasphemantib : gentiũ
popłs timebit. Principium enĩ sapientiȩ
tunor dnĩ. laudabitq te popłs fortis. &
uutas gentium robustarũ tunebit te.
hoc est ȩccłia de gentib congregata. quia
fastus es fortitudo pauꝑi xpo tuo. de quo
inpsalmo legimus. Beatus qui intelligit
sup egenum &e pauꝑem. Et inzacharia

Expanded text:
fortem in ruinam, domum alienorum, ut non sit fortem in ruinam, domum alienorum, ut non sit civitas, et in aeternum non aedificetur. Civitas quondam fortis Jerusalem intelligitur, quae facta est domus alienorum; de quibus Salvator dicit in psalmo: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveteraverunt et claudicaverunt in semitis suis . Haec civitas cum destructa fuerit, in aeternum non aedificabitur, ut mille annorum regnum et aureae Jerusalem atque gemmatae somnia conquiescant. Destructa autemfortis. Quis sit autem populus fortis, sequens versus ostendit: Civitas gentium robustarum timebit te. Illis blasphemantibus, gentium populus te timebit. Principium enim sapientiae timor Domini . Laudabitque te populus fortis, et civitas gentium robustarum timebit te, hoc est Ecclesia de gentibus congregata. Quia factus es fortitudo pauperi, Christo tuo, de quo et in Psalmis legimus: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Et in Zacharia
Abbreviated transcription (Latin):
bulatione sua &e angustia. referunt ad
isrł qui de ꝑsecutione gentiũ quasi inest
ardentissimo & insiti liberatus sit. Aliu̾ꝰ
& melius &e rectius ex ꝑsona ꝓphȩ dic
intelligunt ꝓpassione dnĩ saluatoris
grãs patri referentis quod fecerit mirali¬
lia. & cogitationes antiquas ueritate con¬
pleuerit. quando stantes ad dexteram
audient. Uenite benedicti patris ma
possi dete prȩparatum uobis regnum a con¬
aitutione mundi. Qd̾ &e paulus apłs intelli¬
gens loquebatur. Sicut elegit nos in ipso
ante constitutionẽ mundi. esse nos scõs &e
minaculatos. Desideransq fieri quod ꝓphe
t iungit uerbum hebraicũ amen: ꝓ quo
sꝑtuaginta transtulerunt fiat. Et dñs in
euangelio sepe hoc uerbo ab utitur. amen.
anen. id est uere uere dico uobis. Quare
aut̃ saudet & confiteatur nomini dñi. &
que sint ista mira bilia. & cogitationes an¬
aole. quas ueras oꝑe demonstrauit: seqͥt᷑.
Iuiposuisti ciuitatẽ in tumulum. urbem

Expanded text:
ibulatione sua et angustia, referunt ad ibulatione sua et angustia, referunt ad Israel, qui de persecutione gentium quasi in aestu ardentissimo et in siti liberatus sit. Alii vero et melius et rectius ex persona prophetae dici intelligunt, pro passione Domini Salvatoris gratias Patri referentis, quod fecerit mirabilia, et cogitationes antiquas veritate compleverit, quando stantes ad dexteram audient: Venite, benedicti Patris mei, possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi . Quod et Paulus intelligens loquebatur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, esse nos sanctos et immaculatos ; desideransque fieri quod prophetat, adjungit verbum Hebraicum AMEN pro quo LXX transtulerunt fiat. Et Dominus in Evangelio saepe hoc verbo utitur: Amen, amen, id est, vere, vere dico vobis . Quare autem laudet et confiteatur nomini Domini, et quae sint ista mirabilia, et cogitationes antiquae, quas veras opere demonstravit, sequitur: Quia posuisti civitatem in tumulum, urbem
Abbreviated transcription (Latin):
S nomen tuum. qm̃ fecisti admirabiles ns
Sconsiliũ tuũ antiquũ uerũ fiat. Qiii
posuisti ciuitates intumulũ. ciuitatess
tes ut caderent fundamenta earũ. in
ciuitas in ȩternum non edificabitur.
Propt̾ea benedicet tibi popłs pauꝑun a
ciuitas hominum iniquitates sustuenũ
Sbenedicet tibi. Fuisti enĩ omĩ ciuitati hunis
auxiliator. &e tristib ꝓpt̃ in opiã ꝓteltu
Sabomĩb pessimis liberabis eos. umbracili
Isitientium. & sp̃s hominũ iniquitatẽ sui¬
Snentium. quasi hominis pusillanimis stu¬
entis insion. ab omĩb impus quib nos tu¬
di disti. Duplex huius loci expositio est
Ludei putant uocẽ scõr esse popłiq credi¬
tis. cum ds̃ aduersũ omnẽ orbẽ quȩ supa
dicta sunt fecerit. & omĩum ꝓpħarũ fue¬
rint completa uaticinia. ciuitatẽq subu¬
sam : romam int̃p̃tantur quȩ delenda
sit penitus. popłmq fortẽ qui laudet
dñm &e cui factus sit dñs fortitudo in in¬

Expanded text:
o nomen tuum, quoniam fecisti admirabiles res, o nomen tuum, quoniam fecisti admirabiles res, consilium antiquum verum, fiat. Quia posuisti civitates in tumulum: civitates fortes, ut caderent fundamenta earum. Impiorum civitates in aeternum non aedificabuntur. Propterea benedicet tibi populus pauperum, et civitates hominum iniquitatem sustinentium benedicent tibi. Fuisti enim omni civitati humili auxiliator, et tristibus propter inopiam protectio: ab hominibus pessimis liberabis eos: umbraculum sitientium, et spiritus hominum iniquitatem sustinentium quasi homines pusillanimes sitientes in Sion ab hominibus impiis, quibus nos tradidisti. Duplex hujus loci expositio est. Judaei putant vocem sanctorum esse, populique credentis: cum Deus adversum omnem orbem quae supra dicta sunt fecerit, et omnium prophetarum fuerint completa vaticinia; civitatemque subversam, Romam interpretantur, quae delenda sit penitus, populumque fortem, qui laudet Dominum, et cui factus sit Dominus fortitudo in tr
Abbreviated transcription (Latin):
abraham qui mortuus est insenectute
bona. & appositus est ad patres suos.
Quales iubetur & moyses preshiteros eli¬
gere. quos scit esse presbiteros. Canienĩ
hominis sapientia eius qui imitatur
uetustum dierum. cuius cesaries descri¬
bitur candida. ut ȩtatis longitudo mon¬
stretur. Potest hoc & de ȩcclesiastico gra¬
du intelligi. si tamen non destruant
exaltabo te. confitebor nomini tuo qu
fecisti mirabilia. cogitationes antqus
fideles. a men. Quia posuisti ciuitden
Stumulum urbẽ fortẽ in ruinam. don
Salienoꝵ ut non sit ciuitas: ce insemotai
Snon edificetur. Suꝑ hoc laudabit te pont
fortis. ciuitas gentium robustarũ timer
do egeno intribulatione sua spes atud
Sumbraculum ab estu. Sp̃s enĩ robustoria
quasi turbo impellens parietẽ. Sicut ii¬
Sinsiti tumultum alienoꝵ humiliabis¬
Sce quasi calorẽ sub nube torrente. ꝓpuig¬
Anẽ fortium mar cescere facies.
Larx. Dñe dĩ m̃s glorificabo te: laudal¬

Expanded text:
Abraham, qui mortuus est in senectute Abraham, qui mortuus est in senectute bona, et appositus est ad patres suos . Quales jubetur et Moyses presbyteros eligere, quos scit esse presbyteros : cani enim hominis sapientia ejus , qui imitantur vetustum dierum, cujus caesaries describitur candida, ut aetatis longitudo monstretur . Potest hoc et de ecclesiastico gradu intelligi, si tamen non destruant exaltabo te, confitebor nomini tuo: quoniam fecisti mirabilia, cogitationes antiquas, fideles, amen. Quia posuisti civitatem in tumulum, urbem fortem in ruinam; domum alienorum, ut non sit civitas, et in sempiternum non aedificetur. Super hoc laudabit te populus fortis, cido egeno in tribulatione sua, spes a turbine, umbraculum ab aestu: spiritus enim robustorum quasi turbo impellens parietem. Sicut aestus in siti, tumultum alienorum humiliabis: et quasi calore sub nube torrente, propaginem fortium marcescere facies. LXX: Domine Deus meus, glorificabo te: laudab
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ lumine nichil dignum dĩ bonitate
fecisse. qui solem suumoriri facit suꝑ iustos
& in iustos. quomodo si dispensator & uil¬¬
licus ueniente dño cernat familiã uariis
subici cruciatib. & nequaquã sua implesse
prȩcepta. De hoc eodem loco plenius salua¬
tor in euangelio docet. Sol obscurabitur.
&e luna non dabit lumen suum. & stellȩ
cadent de cęlo. & uirtutes cȩlor moue¬
buntur. quando apparuerit signũ filii
hominis incęlo. & planxerint se om̃s tribꝰ
terrȩ. & uiderint filium hominis ue¬
nientẽ cum nubib cęli in uirtute &e gła
multa. Didicimus subuersionẽ t̃rȩ. uisi¬
tationẽ militiȩ cęli. congregationẽ regũ
&e principum in unũ fascem. & detrusi¬
onẽ in lacum. & custodiã carceris & clau¬
sor post longum tempus uisi tationem.
ruborem lunȩ & confusionẽ solis. Post hȩc
scribitur ad hebreos. Et in conspectu senũ
suorum glorificabitur. Qualis sene.x fuit

Expanded text:
bantur lumine, nihil dignum Dei bonitate bantur lumine, nihil dignum Dei bonitate fecisse, qui solem suum oriri facit super justos et injustos . Quomodo si dispensator et villicus, veniente Domino, cernat familiam variis subjici cruciatibus, et nequaquam sua implesse praecepta. De hoc eodem loco plenius Salvator in Evangelio docet: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, quando apparuerit signum Filii hominis in coelo, et planxerint se omnes tribus terrae, et viderint Filium hominis venientem cum nubibus coeli, in virtute et gloria multa . Didicimus subversionem terrae, visitationem militiae coeli, congregationem regum et principum in unum fascem, et detrusionem in lacum, et custodiam carceris, et clausorum post longum tempus visitationem, ruborem lunae et confusionem solis. Post haec scribitur ad Hebraeos: Et in conspectu senum suorum gloriabitur . Qualis senex fuit
Abbreviated transcription (Latin):
atur qđ de impio scriptum est. Lacum
aꝑuit & fodit eum. & incidit infoueam
quã fecit. Et includentur in carcerẽ. iuxta
paratus est diabolo &e angelis eiꝰ. Qđ̾ aut̃¬
sequitur. & post multos dies uisitabunt᷑:
uidetur applaudere amicis meis quidia¬
bolo & demonib dant poenitentiam.
qđ multa post tempora a dñouisieent᷑.
Sed considerent qđ ñ dixerit aꝑte scri-¬
ptura diuina iusitabunt᷑ a dño. uel
uisitabuntur ab angelis: sed absolute uisi¬
tabuntur. Exqua ambiguitate uerbi. &
remedium potest intelligi & correptio. qđ
postquam iusti p̾mia receꝑint. illi in poenis
ꝑpetuis uisitentur. Et tamen sciendũ est.¬
qđ iudicium dĩ humana ñ possit scire
fragilitas. nec de poenarũ magnitudine
atq mensura ferre sententiã. quȩ dñi ar¬
bitrio derelicta est. Tunc erubescet luna.
& confundetur sol: iuxta illud qđ apłs
ait. Et enim creatura ipsa congemiscit¬
& parturit. cernens homines qui suo frue¬

Expanded text:
atur quod de impiis scriptum est: Lacum atur quod de impiis scriptum est: Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Et includentur in carcere, juxta paratus est diabolo et Angelis equit: Et post multos dies visitabuntur, videtur applaudere amicis meis, qui diabolo et daemonibus dant poenitentiam, quod multa post tempora a Domino visitentur; Sed considerent quod non dixerit aperte Scriptura divina: Visitabuntur a Domino, visitabuntur ab Angelis, sed absolute, visitabuntur. Ex qua ambiguitate verbi et remedium potest intelligi, et correptio, quod postquam justi praemia receperint, illi in poenis perpetuis visitentur. Est tamen sciendum, quod judicium Dei humana non possit scire fragilitas, nec de poenarum magnitudine atque mensura ferre sententiam, quae Domini arbitrio derelicta est. Tunc erubescet luna, et confundetur sol, juxta illud quod Apostolus ait: Etenim creatura ipsa congemiscit et parturit , cernens homines qui suo frue
Abbreviated transcription (Latin):
lum. & uidens solem & lunã. & stellas. &
omnem ornatũ cęli: decipiaris & adores
ea. Uisitabit dñs scđm idioma scripturarũ
quasi egrotantẽ militiam & exercitũ cęli.
&e ferro. & cauteriis indigentẽ. scđm illud
Uisitabo in uirga peccata eoꝵ. & in flagelis.
iniquitates eoꝵ. Nam in sequentib legimꝰ.
Inebriatus est gladius m̃s incęlo. Et in
iob. Astra non sunt munda inconspectu
eiꝰ. & aduersum angelos suos ꝑuersũ quid
repperit. Uisitabit quoq suꝑ reges & pͥn¬
cipes terrȩ. rectores tenebrarum istarũ.
&e sp̃ualia nequiciȩ in celestib. & in pͥnci
pib diuersis ꝓuintus p̃sidentib. Et in
daniele scriptum est. Exuit in occursum
mͥ princeps regni ꝑsarũ. & princeps regni
medor. & princeps regni grecoꝵ. Hos gͥ
principes qui suum non seruauerunt
gradum: congregabit dñs in die iudicuii
quasi in uno fasce parit̃ colligatos & mit.¬
tet in lacũ inferni. ut in illis quoq imple¬

Expanded text:
lum, et videns solem, et lunam. stellas et lum, et videns solem, et lunam. stellas et omnem ornatum coeli, decipiaris, et adores ea . Visitquasi aegrotantem militiam, et exercitum coeli, et ferro et cauteriis indigentem, secundum illud: Visitabo in virga peccata eorum, et in flagellis iniquitates eorum . Nam et in sequentibus legimus: Inebriatus est gladius meus in coelo ; Et in Job: Astra non sunt munda in conspectu ejus. Et: Adversum Angelos suos perversum quid reperit . Visitabit quoque super reges et principes terrae, rectores tenebrarum istarum, et spiritualia nequitiae in coelestibus. is praesidentibus et in Daniele scriptum est: Exiit in occursum mihi princeps regni Persarum, et princeps regni Medorum, et princeps regni Graecorum . Hos igitur principes, qui suum non servaverunt gradum, congregabit Dominus in die judicii, quasi in uno fasce pariter colligatos, et mittet in lacum inferni, ut in illis quoque imple
Abbreviated transcription (Latin):
latur. Semes. & hamma quod interp̃tatur
calor. & heres qͦd ostralcon idest testam
uel ariditatẽ sonat. Mor aut̃ qđ grece fosin
latine dẽ luminare: soli lunȩq cõmune
candida. in pͣsenti gͥ loco ꝓ labana idest
luna. septuaginta int̃p̃tati sunt laterem
qu hebraicẽ appellatur lebana. uerbi
ambiguitate decepti. Rursum ꝓhamnia
id est calore ꝑ quod intelligitur sol: posue.¬
runt murum qui hebraice dr̃ homma.
Est aut̃ hic sensus totius capituli. ł enestrę
cęli aꝑtȩ sunt ut ꝓspiciente dño terrena pec¬
cata : omis figura terrenoꝵ oꝑum prȩteri.
ret & corrueret: & nequaquam ultra in
pristinum statum resur geret. In illa die
hoc est in die iudicu: uisitabit dñs suꝑ mi.¬
litiam siue suꝑ ornatum cęli in excelsis.
ut non solum terrena. sed &e cȩlestia iudicet.
Quis sit aut̃ ornatus cęli siue militia. moyse
scribente discamus. Caue. ne suspiciens cȩ¬

Expanded text:
latur: SEMES , et HAMMA , quod interpretatur latur: SEMES , et HAMMA , quod interpretatur calor, et HERES , quod ὄστρακον, id est, testam vel ariditatem sonat. MAOR autem, quod Graece φωστὴρ, Latine dicitur luminare, soli lunaeque commune candida. In praesenti igitur loco pro LABANA, id est, luna, Septuaginta interpretati sunt laterem, qui Hebraice appellatur LEBENA, verbi ambiguitate decepti. Rursum pro HAMMA, id est, calore, per quem intelligitur, sol, posuerunt murum, qui Hebraice dicitur HOMA . Est autem hic sensus totius capituli: Fenestrae coeli apertae sunt, ut prospiciente Domino terrena peccata, omnis figura terrenorum operum praeteriret, et corrueret, et nequaquam ultra in pristinum statum resurgeret. In die illa, hoc est, in die judicii visitabit Dominus super militiam, sive super ornatum coeli in excelsis, ut non solum terrena, sed et coelestia judicet. Quis sit autem ornatus coeli sive militia, Moyse scribente, discamus: Cave ne suspiciens coe
Abbreviated transcription (Latin):
nfetur hominũ & omĩum qui uersabant᷑
interra. sed nequaquã erit t̾rena conuersa¬
us &e pristinȩ uitȩ status. cum ad hoc huma¬
ua resurgant corpora. &e animȩ eisdem.
que prius deposuerant corporib uestiant᷑:
ist recipiant a dño siue bona siue mala
quȩ egerunt suꝑ terram. Et erit. Indie
illa uisitabit dñs suꝑ militiam cęli inex.
ceso. & suꝑ reges terrȩ qui sunt suꝑ t̾ram.
e congregabuntur in congregationem
unuis fascis in lacum. Et claudentur
ibi in carcere. & post multos dies uisita¬
buntur. Et erubescet luna & confundetur
sol: cum reg̾nauerit dñs exercituum in
monte sion &e inierłm. &e inconspectu senũ
suor fuerit glorificatus. Pro eo qđ nos in-¬
terp̃tati sumus erubescet luna & confunde.¬
tur sol: septuaginta transtuler̃ liquefieri
laterem. & cadere murum. Quȩ aut̃ erroris
causa sit: sequentia uerba monstrabunt.
Sollingua hebraica trib nominib appel.¬

Expanded text:
negetur hominum, et omnium qui versabantur negetur hominum, et omnium qui versabantur in terra, sed nequaquam erit terrena conversatio, et pristinae vitae status, cum ad hoc humana resurgant corpora, ut animae eisdem, quae prius deposuerant, corporibus vestiantur, et recipiant a Deo sive bona, sive mala, quae egerunt super terram. Et erit in die illa, visitabit Dominus super militcelso: et super reges terre qui sunt super terram. Et congregabuntur in congregatione unius fascis in lacum: et claudentur ibi in carcere: et post dies multos visitabitur. Et erubescet Luna et confundetur Sol: cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion et in Jerusalem, et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus. Pro eo quod nos interpretati sumus, et erubescet luna, et confundetur sol, Septuaginta transtulerunt, liquefieri laterem, et cadere murum: quae autem erroris causa sit, sequentia verba monstrabunt. Sol lingua Hebraica tribus generibus appel
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa peccata. quȩ prius quia ñ pi¬
bat uidebatur peccatorib ignorare.
iuxta illud qđ in alio loco de dĩ intiuio
scriptum est. qui respicit t̾rã & facti
puluerem. & in nichili. sed qđ uniuerss¬
transeant. & succedat alia conuersatis
Quomodo ebrius nescit qͥd agat. sedhilo¬
tib ebrietate membris. neruis nepꝰ
nec mens stat in suo officio: sic omĩs terra
Qest om̃s homines qui uersantur in terra
malor magnitudine atqͣpoenarum ebru
punt & stupebunt ad cuncta quȩ cernent.
ssicut unius noctis tabernaculum atꝙ
centorium transfertur de loco in locum.
rlodis tentorii pristini a uatore deserit᷑.
aut nullum uestigium remaneat pͣteritȩ
mansionis: sic transibit figura huiꝰ mundi
uent tra deserta quȩ grauata est in iniqͥ¬
tat sua. cuius pondus &e grauissimũ onꝰ
ntacharia scribitur. quȩ sedebat suꝑ
dlentum plumbi. Et corruet inquit &e
unadiciet ut resurgat. non qđ resurrectio

Expanded text:
universa peccata, quae prius, quia non puniuniversa peccata, quae prius, quia non puniebat, videbatur peccatoribus ignorare.juxta illud quod in alio loco de Dei intuitu scriptum est: Qui respicit terram, et facpulverem, et in nihili; sed quod universtranseant, et succedat alia conversatio. Et quomodo ebrius nescit quid agat, sed hebescentibus ebrietate nervis, nec pes nec mens stat in suo officio: sic omnis terra, id est, omnes homines qui versantur in terra, malorum magnitudine atque poenarum ebrii erunt, et stupebunt ad cuncta quae cernent. Et sicut unius noctis tabernaculum atque tentorium transfertur de loco ad locum, et locus tentorii pristini a viatore deseritur, ita ut nullum vestigium remaneat praeteritae mansionis: sic transibit figura hujus mundi, et erit terra deserta quae gravata est iniquitate sua, cujus pondus et gravissimum onus in Zacharia scribitur: Quae sedebat super talentum plumbi . Et corruet, inquit, et non adjiciet ut resurgat. Non quod resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fugerit a uoce formidinis: cadet mhg
Et qui se explicauerit de fouea: tenst
laqueo. L.xx. Ue prȩuaricatorib quns
uaricantur legem. Timor & fouea. &e li
Et qui exierit de fouea: capietur laqus
Hȩc est causa luctus & gemitus mei. prt
quam secundo dixi. secretum meũ nus
secretum meũ mͥ: quia om̃s pͣuaricatis
legem dĩ. & nequaquam dĩ poena diftir
nec futura pͣdicitur sed imminet al
tatores t̃rȩ captos tenet. Cumq se put¬
rint fugisse ex alio: incident in alii
Et quocunq se uerterint: impendenti
dni non euadent. Quia catarasti
excelsis aꝑtȩ sunt: & cõncutient᷑ fui¬
menta t̾rę. Confractione confringit n
Icontritione conteretur t̾ra. commotin
Icominouebitur t̾ra. agitatione agitali¬
I terra. sicut ebrius. & auferetur sicut tu¬
Inaculum unius noctis. Et grauabit be
quia catarastȩ de excelsis siue ut serti
ginta manifestius transtulert. fenche
cȩli aꝑtȩ sunt: ut dispiceret dñs homi

Expanded text:
ormidinis cadet in foveam, et qui se explicuerit de fovea, tenebitur a laqueo. LXX: Vae praevaricatoribus qui praevaricantur legem. Timor et fovea et laqet qui exierit de fovea, capietur laqueo. Haec est causa luctus et gemitus mei, propter quam secundo dixi, secretum meum mihi, secretum meum mihi: quia omnes praevaricati sunt legem Dei, et nequaquam Domini poena differtur, nec futura praedicitur, sed imminet, et habitatores terrae captos tenet. Cumque se putaverint fugisse, ex alio incident in aliud, et quocumque se verterint, impendentem iram Domini non evadent. Quia cataractae de excelsis apertae sunt, et concutientur fundamenta terrae. Coet qui exierit de fovea, capietur laqueo. terra, contritione conteretur terra, commotione commovebitur terra. Agitatione agitabitur terra sicut ebrius, et auferetur quasi tabernaculum unius noctis, et gravabit eamet quocumque se verterint, impendentem iram  manifestius transtulerunt, fenestrae coeli apertae sunt, ut despiceret Dominus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
oculos: dormire nequeo. sed omĩ tempore
te desiderans. meo ad te consurgo sp̃u.
Et hoc obseruandum. qđ in nocte adhuc
mente cõmouerit: mane uigilemꝰ adeũ.
Atq ut manifestius dicam. animȩ nox ce
desideriũ. sp̃ui aut̃ mane ungit᷑ &e uigi¬
liȩ. Porro sp̃u in pͣcordiis suis euigilat

Expanded text:
oculos , dormire nequeo, sed omni tempore oculos , dormire nequeo, sed omni tempore te desiderans, meo ad te consurgo spiritu. Et hoc observandum, quod in nocte adhuc mente commoverit, mane vigilemus ad eum, atque ut manifestius dicam, animae, nox et desiderium, spiritui autem mane jungitur et vigiliae. Porro spiritu in praecordiis suis evigilat
Abbreviated transcription (Latin):
otest nox &e tenebrȩ ꝓ tribulatione ce
angustiis accipi. Unde & in alio psalmo
sipuisti scuritatẽ ꝓpheta decantat.
Per diem sol non uret te: neq luna ꝑ noctẽ.
I dest nec in ꝓsꝑis nec in aduersis unquam
de tuo moueris gaudio. Sed ce sp̃u
Imeo in prȩcordiis in eis. de mane uigilabo
adte. La.x. De nocte consurgit sp̃s meus
ad te ds̃. quia lua uidicia tua suꝑ terrã
Uolumus hebraicum sequi. & uulgatam
editionem non penitus prȩterire. & hac
rerum necessitate compellimur diuerso
ordine atq sermone diuersas intelligen¬
tias quęrere. Igitur qđ dr̃ de nocte. uix¬
ta septuaginta huius capituli ut diximꝰ
principium est: iuxta hebraicum finis
Desiderat anima mea de nocte. & postea
incipiat. mane consurgit sp̃s m̃s ad te
ds. Ideo aut̃ mane consurgit. quia lux
pͣcepta tua suꝑ t̾ram. Seruans enĩ manda-¬
ta tua. & illuminatꝰ eoꝵ lumine de qͥb
dicitur. pͣceptum dñi lucidũ illuminans

Expanded text:
Potest nox et tenebrae, pro tribulatione et Potest nox et tenebrae, pro tribulatione et angustiis accipi. Unde et in alio psalmo super justi securitate Propheta decantat: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem , id est, nec in prosperis, nec in adversis unquam de tuo moveberis gradu. Sed et spiritu meo in praecordiis meis, de mane vigilabo ad te. LXX: De nocte consurgit spiritus meus ad te, Deus: quia lux judicia tua super terram. Volumus et Hebraicum sequi, et Vulgatam editionem non penitus praeterire, et hac rerum necessitate compellimur diverso ordine, atque sermone diversas intelligentias quaerere. Igitur quod dicitur, de nocte, juxta LXX, hujus capituli, ut diximus, principium est: juxta Hebraicum, finisDesiderat anima mea ad te nocte; et postea incipiat, mane consurgit spiritus meus ad te, Deus. Ideo autem mane consurgit, quia lux praecepta tua super terram. Servans enim mandata tua, et illuminatus eorum lumine, de quibus dicitur: Praeceptum Domini lucidum, illuminans
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝓpterea eam¬
triuit pede: ut quicunq ꝑ eam
uoluerit ambulare. cursu ambulet in¬
offenso. In hac semita iudicioꝵ dnĩ susti¬
nuerunt eum sancti &e sꝑauerunt in eo.
quia spes non confundit. & nom̃ eius &
memoriale habuerunt in desiderio ani¬
mȩ dicentes. Concupiuit anima mea.
desiderare iudicia tua inomĩ tempore.
Et iterũ. Desiderãt anima mea. Et. Defe.¬
cit in salutari tuo. Qui aut̃ nomen dñi
habet in desiderio: aliud non desiderat.
Et hoc notandum. quod desideriũ dĩ non
incarne sit sed in anima. uuxta illud qđ
in alio psalmo legimus. Sitiuit anima
mea ad dnm̃ dm̃ uiuum fontẽ. Caro enĩ
concupiscit aduersus sp̃m. & sp̃s aduersus
quȩ uolumus: faciamꝰ. Qđq sequit᷑ in no¬
cte. iuata septuaginta sequenti capitulo
iungitur. uxta hebraicum pͥori. Ille aut̃
potest dicere. anima mea desiderabit te
in nocte: qui cum psalmista loquit᷑ con¬
hdent. Lauabo ꝑsingulas noctes lectum
meum. in lacrimis stratũ meũ rigabo.

Expanded text:
et propterea eamtrivit pede, ut quicumque per eam voluerit ambulare, cursu ambulet inoffenso. In hac semita judiciorum Domini, sustinuerunt eum sancti, et speraverunt in eo, quia spes non confundit. Et nomen illius et memoriale habuerunt in desiderio animae, dicentes: Concupivit anima mea desiderare judicia tua in omni tempore ; et iterum: Desiderat anima mea, et defecit in salutari tuo . Qui autem nomen Domini habet in desiderio, aliud non desiderat. Et hoc notandum, quod desiderium Domini non in carne sit, sed in anima, juxta illud quod in alio psalmo legimus: Sitivit anima mea ad Deum, fortem, vivum . Caro enim concupiscit adversus spiritum, et spiritus  faciamus. Quodque sequitur: In nocte, juxta LXX, sequenti capitulo jungitur, juxta Hebraicum priori. Ille autem potest dicere: Anima mea desideravit te in nocte, qui cum Psalmista loquitur confidenter: Lavabo per singulas noctes lectum meum, in lacrymis stratum meum rigabo .
Abbreviated transcription (Latin):
angeloꝵ. Iuxta anagogen ad increp¬
tionem dñs desertum facit mare. quani
omis huius scłi amaritudo siccatur. ꝙ
flumina desolantur. de quib sp̃ualis
draco dicebat in egipto. Mea sunt flunc
&e ego feci ea. De quib in alio locolegini
Quid tibi est & uiȩ egiptior. ut bibas aq
fluminũ: Pisces quoq sagena missa n

Expanded text:
Angelorum ? Juxta anagogen, ad increpAngelorum ? Juxta anagogen, ad increpationem Domini desertum fit mare, quando omnis hujus saeculi amaritudo siccatur, et flumina desolantur, de quibus spiritualis draco dicebat in Aegypto: Mea sunt flumina, et ego feci ea . Et de quibus in alio loco legimus: Quid tibi est et viae Assyriorum, ut bibas aquas flumi