comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fideles milites parabant animos su¬
os ad dimicandum pro xp̃i nomine
in martyrio bellari: ita ut in muli¬
erib et infantib amor feru̾et mar¬
tyrii: et inuicem se ad confessionem
sancti nominis contra dyabolicas a¬
dilationis expletis chromatius ur-
bis prefectus ad se tnͣquillinũ mar
celliani et marti patrem uenire iu¬
bet. Quem cum de suorum inquire¬
ret arbitrio filioꝵ: tnͣquillinus res-¬
pondit. Ad referendas beneficii ur̃i gͣ¬
cias nullus mei iuris sufficit ser¬
mo. Nisi enim currentẽ sententiã
frena ur̃i moderaminis tenuissent:
et ego filios et me patrem filii nõ
haberent. Congratubant᷑ michi om̃s
quos tenet paternus affectus. et tã¬
git caritatis stimulus: etiam ur̃a
credo quod mͥ congaudeat celsitudo:
qͣndo morituris uita collata est. an¬
xiis leticia reddita: sollicins set̾itas
suas uelle ydolis inclinare ceruices
ait. ueniente die. debita numinib
a filiis tuis thura reddantur. per que
et tu filiis perseu̾es incolumis: et tͥ

Expanded text:
fideles milites parabant animos suos ad dimicandum pro Christi nomine in martyrio bellaturi, ita ut et in mulieribus et infantulis amor ferveret martyrii, et invicem se ad confessionem sancti nominis contra diabolicas aletis, Agrestius Chromatius urbis Romae praefectus ad se Tranquillinum patrem Marcelliani et Marci venire jubet. Quem cum de suorum perquireret arbitrio filiorum, Tranquillinus respondit: Ad referendas beneficiis vestris gratias nullus mihi oris sufficit sermo. Nisi enim currentes sententias vestri frena moderaminis tenuissent, et ego filios amisissem, et me patrem filii non haberent. Congratulantur mihi omnes, quos tenet paternus affectus, et pungit charitatis stimulus; etiam vestra, credo, quod mihi congaudeat celsitudo, quando morituris vita collata, et anxiis laetitia reddita, sollicitis securitasuas velle idolis inclinare cervices, ait: Venienti ergo die debita numinibus a filiis tuis thura reddantur: per quae et tu filiis perseveres incolumis, et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
oculos animoꝵ: ut uidentes foueas
quas in nr̃am perniciem inimitꝰ
aptau̾at. nos quidem auxiliante
deo euadamus: et ip̃o dyabolo cum
satellib suis in ip̃am quã paraue¬
rat foueam incidente. nos cum pro¬
pheta dicamus. Federunt ante faci¬
em meam foueam. et inciderũt in
eam.
indutus clamide suctinctus balteo.
ex suo ore proferret:subito ꝑ unam
fere horam splendore nimio de celo
ueniente illuminatus ẽ ⁊ sub
ip̃o splendore pallio candidissimo a¬

Expanded text:
oculos animorum, ut videntes foveas oculos animorum, ut videntes foveas quas in nostri perniciem inimicus aptaverat, nos quidem auxiliante Deo evadamus, et ipso diabolo cum satellitibus suis in ipsam quam paraverat foveam incidente, nos cum propheta dicamus: Foderunt ante faciem meam foveam, et ipsi inciderunt in eam indutus chlamyde, succinctus baltheo, ex suo ore proferret, subito per unam fere horam splendore nimio de coelo veniente illuminatus est, et sub ipso splendore, candidissimo
Abbreviated transcription (Latin):
or uniu̾so tormentoꝵ gen̾e. nũqͣm
finiendus aggredit᷑. et acrius sub¬
inde qͣm incheauit seuit: et nullus
seuienti t̾minus. nullus omnino
finis occurrit: s habens secũ uniũ¬
sa suppliciorum gen̾a. subinde re¬
nouatur ut seuiat: augmentatur
Hĩc ergo ab hoc interitu. quos ama¬
mus hortemur euadere.⁊ nos ipõs
ad euadendum fortit̾ preparemus.
nec timeamus una hora cum cor
deas plenas delectationib peruenire.
mus quos cum xp̃ credimus reg¬
naturos. Congratulemur uictori
tyrii precexta inclutis. et celi factos
consules gloriemur. En clies in quo
uinc̾e se tyrannus extimabat. qui
dum captabat captus est. dum te¬
nebat uinctus est. dum torquebat
tortus est: dum insultabat irrisus
est. dum iugulabat occisus ẽ. Nũc
ergo in amorem martyrii. etiam
nostros iam suscitemus affectus:
ut illum qui de nr̃a captiuitate
uoluit uictoriam caꝑe pugnando
fortiter capiamus: et quasi e gra¬
ui sompno exꝑgefacti. aperiamus

Expanded text:
or universo tormentorum genere, numquam or universo tormentorum genere, numquam finiendus aggreditur, et acrius subinde quam inchoaverit saevit, et nullus saeviendi terminus, nullus omnino finis occurrit, sed habens secum universa suppliciorum genera subinde renovatur ut saeviat, augmentatur us urat. 22. Hinc ergo ab hoc interitu, quos amamus, hortemur evadere; et nos ipsos ad evadendum fortiter praeparemus: nec timeamus una hora ferre dodereas plenas delectationibus pervenire.re, quos cum Christo credimus regnaturos. Congratulemur victoribtyrii praetexta indutis, et coeli factos consules gloriemur. En dies in quo vincere se tyrannus existimabat, qui dum capit, captus est; dum tenet, vinctus est; dum torquet, tortus est: dum insultat, irrisus est; dum jugulat, occisus est. Nunc ergo in amore martyrii etiam nostros suscitemus affectus; ut illum qui de nostra captivitate voluit victoriam capere, fortiter capiamus, et quasi a gravi somno expergefacti aperiamus
Abbreviated transcription (Latin):
illud opponitis. quare xp̃ianus tor¬
menta non metuit:et presentis
non terretur pena tortoris. Ideo
non frangitur metu. ideo dolore ñ¬
ducitur.: quia scit se unius doloris
pretio perpetue sanitatis gaudium
emere et per momentaneam tribula¬
tionem ad perpetuam felicitatẽ ⁊ sẽ¬
piternam letitiam ꝑuenire. sed ti
mendus sit dolor. timendus sit car¬
timenda. que horrenda. que magis
fugienda est et cauenda: ista que
hodie efferuescit et cras euanescit:
ista que hodie exardescit. et cras re¬
frigescit: ista que sub hora intluci¬
tur. ac sub hora excluditur: an illa
que nullo fine concludit᷑. nullo tẽ¬
pore distinguitur. nulla prorsus
consumitur uetustate: Nam iste do¬
lor aut leuis est et potest tolerabi¬
liter sustineri: aut graius est. et ci-¬
tatum glorioso certamini affert fi-¬
nem: ille autem penarum dolor ⁊cru¬
ciatus incendii qui huius uite a¬
matorib datur. cum sit uehementi¬

Expanded text:
illud apponitis: Quare Christianus torillud apponitis: Quare Christianus tormenta non metuit, et praesentis non terretur poena tortoris? Ideo non frangitur metu, ideo dolore nducitur, quia scit se unius doloris pretio perpetuae sanitatis gaudium emere; et per momentaneam tribulationem ad perpetuam felicitatem et sempiternam laetitiam pervenire. Sed si iste timendus sit dolor, timendus sit cartimenda, quae horrenda, quae magis fugienda est, et cavenda, ista quae hodie effervescit, et cras evanescit? ista quae hodie exardescit, et cras refrigescit? ista quae sub hora inducitur, et sub hora excluditur? an illa quae nullo fine concluditur, nullo tempore exstinguitur, nulla prorsus consumitur vetustate? Nam iste dolor aut levis est, et potest tolerabiliter sustineri; aut gravis est, et glorioso certamine citatum offert finem; ille autem poenarum dolor et cruciatus incendii, qui hujus vitae amatoribus datur, cum sit vehementi
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾nas arcessire: hoc est cum cdi¬
abolo quasi piscib hamũ tendere.
et inuitare ad modicam suauitatẽ
in qua intus lateat cruciatꝰ uisceꝵ:
et mors interiorum tormentis ex¬
orta. Nunquid non hoc est ad com¬
pensationem eternarum deliciarũ
fugitiua gaudia ante ponere. et
ut per parum rideat eternis fletib
mancipare: Hoc ĩ gladiatorib qͥ se
ultro offerunt. unuiersi dampna¬
mus. qui consid̾ant unius anni
delicias. et non consid̾ant qui fru-¬
ctus ex ip̃is deliciis oriatur. et illi
cruciantur ictib gladiorum ⁊ al¬
terna cede in terna iuscerum scisso
uentris tegmine. in conspectu pro¬
ferunt popłorum: ut pinguedo qͣm
inconsulta sagina contulerat. offe¬
ratur clyabolo deuoranda. Isti consi¬
lio inimici. quo isti hec faciunt ip̃o
consilio ad uitam eternam eũtes
dei martyres reuocantur. Qui ut
paucorum dierum uiuant:docen¬
tur perpetuos cruciatus incurrere.
da est non timere. Huic loco forte

Expanded text:
sempiternas accersire. Hoc est cum disempiternas accersire. Hoc est cum diabolo quasi piscibus hamum tendere, et invitare ad modicam suavitatem, in qua intus lateat cruciatus viscerum, et mors interiorum tormentis extorta. Numquid non hoc est ad compensationem aeternarum deliciarum fugitiva gaudia anteponere; et ut perparum rideant, aeternis fletibus mancipare? Hoc in gladiatoribus, qui ultro se offerunt, universi damnamus, qui considerant unius anni delicias, et non considerant, qui fructus ex ipsis deliciis oriatur. Et illi cruciantur ictibus gladiorum, vel alterna coede interna viscerum, scisso ventris tegmine, in conspectu proferunt populorum, ut pinguedo, quam inconsulta sagina contulerat, offeratur diabolo devoranda. Isto consilio inimici, quo isti haec faciunt, ipso consilio ad vitam aeternam euntes Dei Martyres revocantur, qui ut vitam paucorum dierum vivant exorantur perpetuos cruciatus incurrere, da est, non timere. 21. Huic loco forte
Abbreviated transcription (Latin):
dit: et esca ibi nulla stercora cõficit.
Sicut enim bono nuntio aures. et
bono odore nares et bono aspectu ocli
saginantur. et ip̃a refectio nõ potest
indigestionem prorumpere: ita illic
refectio quam os susceꝑit. melli flu¬
a in gustu hoc unicuiqz sapit quod
fu̾it delectatus. Statim deniq cũ
uniu̾sa famulantur. et om̃ibus de¬
lectationib eius paratissimꝰ seruit
effectus. Nam si in ista mortali u¬
ta contra concupiscentias. et contͣ
delectationes suas pugnau̾it: qͥsqͥs
hic eas expend̾it: illic eas integras
a suo creatore consequetur. Ip̃e enim
creauit hominem ut uiu̾et. et mor¬
tem iuxta introitum delectationis
posuit: ut hii quos libet a mortis
timore euadere. iutam eternam q̃¬
ri. Nolite ergo amici. nolite o parẽtes.
nolite o coniuges uenerande scõrum.
nolite a uita ad mortem quos dili¬
gitis reuocare: a gaudio ad luctũ
relucere. a lumine ad tenebras tra¬
here. et ab eterna requie. ad penas

Expanded text:
dit, et esca ibi nulla stercora conficit. dit, et esca ibi nulla stercora conficit. Sicut enim bono nuntio aures, et bono odore nares, et bono aspectu oculi saginantur, et ista refectio non potest in digestionem prorumpere; ita illic refectio, quam os susceperit, melliflua in gustu hoc unicuique sapit, quo fuerit delectatus. Statim denique quod universa famulantur, et omnibus delectationibus ejus paratissimus servit effectus. 14. Nam qui in ista mortali vita, contra concupiscentias suas et contra delectationes pugnaverit, quisquis eas hic non expenderit, illic eas integras a suo Creatore consequitur. Ipse enim ita creavit hominem ut viveret: et mortem juxta introitum delectationis posuit, ut hi queis libet a mortis timore evadere, vitam aeternam qri. Nolite ergo, o amici, nolite, o parentes, nolite, o conjuges venerandae sanctorum, nolite a vita ad mortem, quos diligitis revocare, a gaudio ad luctum ducere, a lumine ad tenebras trahere, et ab aeterna requie ad poenas
Abbreviated transcription (Latin):
odorib pollent. Ibi uitam et̾nam ha¬
bentes. nares aspirant nectareũ odo
rem. Lumen ibi sine solis radio
fulgens: serenitas absq nubilo.
et absq tenebris nocturnis die o¬
culi ꝑfruuntur. Nulla ibi impedi¬
untur occupatione delicie: nulla
penitus sollicitudine ibi securitas
conturbatur. Mugitus. heiulatus.
gemitus. lamentũ. ⁊ luctus: num¬
qmͣ ibi audlita nec nominata st̃.
nitate nemorum. splendore in aere
iocundo et formositate atq omni
elegantia sine int̾missione oculi
patent̾ ꝑfruuntur: et nichil om̃ino
quod conturbet mentem auribus
dat᷑. Sonãt enĩ ibi iugit̾ organa
ymnoꝵ que ad laudem regis ab ã
gelis decantantur. Amaritudo et
fellis asperitas ibi locum ñ habent.
tonitrua ibi numqͣm audita sunt:
fulgura et choruscationes nũqmͣ
paruerunt. Cynamomũ illic uir-¬
gulta gignunt: et balsamũ arbu¬
sta prorumpunt. Odor aereus. de¬
lectationem ꝑ om̃ia membra diffũ-¬

Expanded text:
odoribus pollent. Aurae ibi vitam aeternam haodoribus pollent. Aurae ibi vitam aeternam habentes naribus nectareum odorem aspirant. Lumen ibi sine solis radio fulgens, serenitas absque nubilo, et absque tenebris nocturnis die oculi perfruuntur. Nulla illic impediuntur occupatione deliciae, nulla penitus sollicitudine ibi securitas conturbatur; mugitus, ululatus, gemitus, lamentum et luctus numquam illic audita nec nominata sunt:nitate nemorum, splendore in aere jocundo et formositate atque omni elegantia sine intermissione oculi patentes perfruuntur; et nihil omnino quod conturbet mentem auribus datur. Sonant enim ibi jugiter organa hymnorum, quae ad laudem regis ab angelis et archangelis decantantur. Amaritudo et fellis asperitas ibi locum non habent: tonitrua ibi numquam audita sunt, fulgura et coruscationes numquam paruerunt. Cinnamomum illic virgulta gignunt, et balsamum arbusta prorumpunt. Odor aeris delectationem per omnia membra diffun
Abbreviated transcription (Latin):
gitus sonat. et clamor confusus:
quem ius tormentorum exagitat.
et incendii arsura extorquet. Hec ip̃a
autem tribulatio quam illi excipi¬
ent infideles. nullo termino definit
nullo fine concluditur: sed post flã¬
marum atrocium adustionem cõ¬
sumitur. et ad rediuiua incendia
iterum qui adustus fu̾it reparat᷑.
Hanc ergo penam et istos ꝑmittite
euadere. et uos ipõs eripere cogita¬
te. Permittite interim istos ad coro¬
nam pertingere destinatam. Nolite
neatis. Quod si uos domus uestre
ex lapidib facte delectant: quãto
magis illarum uos debet pulchri¬
tudo inuitare domoꝵ: ubi triclini¬
a sunt auro puro radiantia. que
ex geminis ac margaritis habẽt
zetas instructas: Illic flos purpu¬
reus rosarum qui numqͣm marce¬
scit: illic floscida nemora perpetua
uiriditate u̾nant. Ilic prata recen¬
tia semꝑ mellitis fluunt riuis: illic
croceis gramina floribz redolent. ⁊
albescentes campi iocundis admodũ

Expanded text:
itus sonat, et clamor confusus, itus sonat, et clamor confusus, quem vis tormentorum exagitat, et incendii arsura extorquet. Haec ipsa autem tribulatio, quae illic excipiet infideles, nullo termino definitur, nullo fine concluditur, sed nec post flammarum atrocium adustionem consumitur, sed ad rediviva incendia iterum qui adustus fuerit reparatur. 13. Hanc ergo poenam et istos permittite evadere, et vosmetipsos eripere cogitate. Permittite interim istos ad coronam pertingere destinatam. Nolite neatis. Quod si vos domus vestrae ex lapidibus factae delectant; quanto magis illarum vos debet pulchritudo invitare domorum ubi sunt triclinia auro puro radiantia, quae ex gemmis et margaritis habent zetas instructas? Illic flos purpureus rosarum numquam marcessit: illic florida nemora perpetua viriditate vernant: illic prata recentia semper melleis fluunt rivis: illic croceis gramina floribus redolent, et halantes campi jucundis admodum
Abbreviated transcription (Latin):
atq ideo qui ad eternam uitam fcĩ
fu̾ant huc in istam st̃ mortis regi¬
onem iactati: hinc iterum st̃ ad in¬
feriores deuoluti: nichil secũ preter
pectata portantes. Hec ergo uita est
in usto consilio reuocetis. Hec uos ĩ
lios ur̃os proficiscentes ad comitatũ
celi. ad honorem incorruptibilem. ad
amicitias imꝑatoris et̾ni: miror qͥa¬
stultissimis lamentatõib reuccetis.
Ista est que uos o castissime coniu¬
ges beatoꝵ. per pietatis colorem im¬
pietatem. martyrum mentib fecit
tradere: et necem pro liberatione affer¬
re. Si enim consẽsissẽt reuocationi
ur̃e. pauco quidem tempore uobiscũ
ẽẽ poterant. post ea u̾o separari. Et
ita habuerant separari a uobis: ut
nunqmͣ uos nisi in tormento perpe¬
tuo uideretis: ubi edax flamma in¬
credulorum animas deuorat. ubi
dracones blasphemantiũ labia co-¬
medunt: ubi serpentes morsibus
suis increduloꝵ pectora depascunt᷑.
Ilic ululatus et gemitus et mu-¬

Expanded text:
atque ideo qui ad aeternam vitam facti atque ideo qui ad aeternam vitam facti fuerant, huc in istam sunt regionem mortis jactati: hinc iterum sunt ad inferos devoluti, nihil secum praeter peccata portantes. Haec ergo vita est injusto consilio revocetis. CAPUT IV. Ilios vestros proficiscentes ad comitatum coeli, ad honorem incorruptibilem, ad amicitias imperatoris aeterni, stultissimis lamentationibus revocetis. Ista est quae vos, o castissimae conjuges Beatorum, per pietatis colorem impietatem Martyrum mentibus fecit tradere, et necem pro liberatione afferre. Si enim consensissent revocationi vestrae, pauco quidem tempore vobiscum esse poterant; postea vero separari, et ita habuerant separari a vobis, ut numquam vos nisi inter tormenta perpetua videretis; ubi edax flamma incredulorum animas devorat, ubi dracones blasphemantium labia comedunt, ubi serpentes morsibus suis incredulorum pectora depascuntur. Illic ululatus et gem
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ scelera. cuius intuitu. cuius spe.
cuius fiducia. ista sunt nefanda
cõmissa: Nonquid non presẽtis ui-¬
te amore ducti ista cõmittunt: Et
dum illam plusqͣm iustum est dili¬
Ut quid enim pyrata. nauigantẽ
iugulat: Ut quid latro perimit uia¬
torem: diues opprimit pauperem. su¬
ꝑbus humilem: et omnis nocẽs que¬
cumq potu̾it aggrauat innocentẽ:
Hec autem faciunt mala. qui isti
uite seruire desid̾ant: et se existimãt
in amore eius per tempora prolixa
durare. Non ergo alt̾ius causa fiut
scelera: nisi ut infelicisime isti car¬
nali uite a carnalib seruiatur. ꝓp̃a
est deniq que eis crimina imperat.
iubet facinora: suadet inuista. et
postea qm om̃i crudelitate omniq
fu̾it spurtitia saginata. seruientes
sibi tradit filie sue. idest morti per¬
petue. Ex ip̃a enim et ex eius utero
mors eterna et nata. tempore quo gu-¬
le sue et libidini et delectationibus
oculorum primi hominis seriuiert̃:

Expanded text:
sunt scelera, cujus intuitu, cujus spe, sunt scelera, cujus intuitu, cujus spe, cujus fiducia ista sunt nefanda commissa? Numquid non praesentis vitae amore seducti ista committunt, et dum illam plusquam justum est diliUt quid enim pirata navigantem jugulat, ut quid latro perimit viatorem, dives opprimit pauperem, superbus humilem, et omnis nocens quemcumque potuerit aggravat innocentem? Haec autem faciunt mala, quia isti vitae servire desiderant, et se existimant in amore ejus per tempora prolixiora durare. Non ergo alterius causa fiunt scelera nisi ut infelicissimae isti carnali vitae a carnalibus serviatur. 11. Ipsa est denique quae eis crimina imperat, jubet facinora, suadet injusta; et posteaquam omni crudelitate, omnique fuerit spurcitia saginata, servientes sibi tradit filiae suae, id est morti perpetuae. Ex ipsa enim, et ex ejus utero mors aeterna est nata, tempore quo gulae suae et libidini et delectationibus oculorum primi homines servierunt;
Abbreviated transcription (Latin):
dolores partus afferre: Nam illa par¬
tus sui dolores consolationib spera¬
bat: dum in uno dolore duos filios
pareret. et geminũ fund̾et filiorũ
affectum: nunc u̾o insanabilis do¬
lor. inconsolabilis pena. irremedya¬
bilis truciatus. incomparabilis par¬
tus est: quo spei gaudium tollitur.
uita contempnit᷑: respuit᷑ gloria.
et contemptis om̃ib pietatis affec
crabilem tradit peru̾sitatem incestis.
Ip̃a ammonet furem ut rapiat. ira¬
cundum ut seuiat. mendacem ut
fallat: ip̃a inter coniuges diuortia
seminat. int̾ amicos discordias: int̾
pacificoᷤ lites. int̾ iustos iniusticiã:
inter fratres scandala. Ip̃a tollit iu-¬
dicib iusticiam: castis pudicitiã
artificib periciam: ip̃a aufert mo-¬
rib disciplinam. Et ut altiora que
amatorib suis ingerit crimina me¬
morem: si fratrem aliquando germa¬
nus frater occidit: si filius necauit
patrem. si interemptus est ab ami¬
co amicus: cuius hec instinctu frã

Expanded text:
dolores partus afferre? Nam illa pardolores partus afferre? Nam illa partus sui dolores consolationibus superabat, dum in uno dolore duos filios pareret, et geminum patri funderet filiorum affectum: nunc vero insanabilis dolor, inconsolabilis poena, irremediabilis cruciatus, incomparabilis partus est, quo spes et gaudium tollitur, vita contemnitur, respuitur gloria, et, contemptis omnibus pietatis affeccrabilem tradit perversitatem incestis; ipsa admonet furem, ut rapiat; iracundum, ut saeviat; mendacem, ut fallat. Ipsa inter conjuges divortia seminat, inter amicos discordias, inter pacificos lites, inter justos injustitiam, inter fratres scandala. Ipsa tollit judicibus justitiam, castis pudicitiam, artificibus peritiam, ipsa aufert moribus disciplinam. Et ut altiora quae amatoribus suis ingerit crimina memoremus; si fratrem aliquando frater germanus occidit, si filius necavit patrem, si interemptus est ab amico amicus; cujus haec instinctu facta
Abbreviated transcription (Latin):
quiq cum beatissimis cõsolationib
acquiesc̾ent. et uerbera carnificũ aĩo
perseueranti transirent. capitalem ius¬
si sunt subire sententiam: ea scilicet
ratione. ut si ecdem momento quo de¬
collandi erant sacrificiis consensis¬
sent: et parentib suis. et coniugib
et filiis. et facultatib redderentur.
Erant enim non solum ut cdiximꝰ
gen̾e clarissimi uiri. s et facultati¬
b ditati: quoꝵ erat pater tnͣquilli-¬
nus nomine. et mater martia uo-¬
cabatur: qui illos sequebant᷑ cũ uxo¬
rib eoꝵ et filiis. Nimio enim in su¬
is nepotib ducebant᷑ affectu. Unde
factum est ut ab agrestino chroma¬
tio urbis rome prefecto triginta clie¬
rum inducias impetrarent: in quo¬
rum spacio ageretur cum eis: quati¬
nus ad thurificandum ydolis consẽ¬
tirent. Accedentes itaq amici eorũ
ad eos: ceperunt dice. Unde uobis tã
dura mens. tamq ferreum pectus
quod caniciem patimini patris abi¬
cere: et matri iam decrepite. nouos

Expanded text:
Qui cum beatissimis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentibus suis et conjugibus et filiis et facultatibus redderentur. Erant enim non solum, ut diximus, genere clarissimi viri, sed et facultatibus dilatati; quorum erat pater Tranquillinus nomine, et mater Marcia vocabatur; qui illos sequebantur cum uxoribus eorum et filiis; nimio enim in suis nepotibus ducebantur affectu. Unde factum est, ub ab Agrestio Chromatio urbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. Accedentes itaque amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos
Abbreviated transcription (Latin):
neret. et quis iret cum chromatio. qͥ tã¬
tũ ppłm susceperat xp̃ianũ. Quibus
altertantib. uenerabilis papa gayus
dixit. Dum ambo passionis coronã
q̃ritis: acquisitũ xp̃o ppłm desolatis.
Unde michi uiderur. ut tu frater poli¬
carpe qui et sacerdocii rectũ tramitẽ
tenes. et scientie dei repletus es do¬
nis. pergas simul ad confortandas
credentium mentes. et animos dubi¬
os edificandos. Ãd ille hiis auditis.
quieuit. blandeq pape imꝑiũ eqͣni¬
mit̾ tulit. Uenit itaq dies dñita in
qua gaius ep̃c agens que dei st̃ int̾
domum chromatii. hac om̃s alloqui
litatis humane. duos in se credentib
constituit gradus. confessionis scili¬
cet et martyrii: ut hii qui martyrii
pondus se ferre posse desꝑant. confes¬
sionis grãm teneant: et dantes la¬
tus bellantib xp̃i militũ qui ꝓ eius
st̃ nomine pugnati sollicitudinẽ
gerant. Pergant itaqz qui uolunt
una cum filiis nr̃is chromatio et

Expanded text:
neret, et quis iret cum Chromatio, qui tanneret, et quis iret cum Chromatio, qui tantum populum susceperat Christianum. Quibus altercantibus venerabilis papa Caius dixit: Dum ambo passionis coronam quaeritis, acquisitum Domino populum desolatis. Unde mihi videtur, ut tu, frater Polycarpe, quia et sacerdotii rectum tramitem tenes, et scientia Dei repletus es, pergas simul ad confortandas credentium mentes et animos dubios aedificandos. At ille his auditis quievit et blandum papae imperium aequanimiter tulit. Venit itaque dies Dominica, in qua Caius episcopus agens quae Dei sunt intra domum Chromatii, hac omnes alloquilitatis humanae duos in se credentibus constituit gradus, confessionis scilicet et martyrii, ut hi qui martyrii pondus se posse perferre desperant, confessionis gratiam teneant, et dantes latus bellantibus, Christi militum, qui pro ejus sunt nomine pugnaturi, sollicitudinem gerant. Pergant itaque qui volunt una cum filiis nostris Chromatio et
Abbreviated transcription (Latin):
ciso carino in ciuitate magontiaco.¬
a maximiano et aquilino consuli¬
b: facta est persecutio talis. ut nul¬
lus em̾et uel uenundaret aliquid. nͥ
qui statunculis positis in eodẽ loco
ubi emendi gratia uentum fuiss
thuris exhibuisset incensum. Erãt¬
sores: qui neq emendi copiã darent.
nec hauriendi aquam ip̃am faculta¬
tem tribuerent: nisi qui ydolis litas¬
sẽt. Tunc sancti gayi ep̃i consilio
habito. chromatius illuster uir õs
xp̃ianos in domo sua suscepit: et
uniu̾sos fouebat ut nullus om̃ino
sacrificandi necessitate succumberet
Uerum quia tanta ius persecutio-¬
nis extiterat ut opinio xpĩanita¬
tis eius celari non posset: meruit
ex sacro rescripto chromatius. ut me¬
dencli grã in campo littore moraret᷑.
in quo erat lati cespitis. tribuit q do¬
minus copiam omni xp̃iano ire uo¬
lenti cũ eo ad persetutoris rabiẽ decli¬
nandam. Tunc orta est contentio in¬

Expanded text:
ciso Carino in civitate Maguntiacociso Carino in civitate Maguntiaco Maximiano et Aquilino consulibus, facta est persecutio talis, ut nullus emeret vel venundaret aliquid nisi qui statunculis positis in eo loco, ubi emendi gratia ventum fuisset, thuris exhibuisset incensum.sores, qui neque emendi copiam darent, aut hauriendi aquam ipsam facultatem tribuerent, nisi qui idolis delibassent. 66. Tunc S. Caii episcopi consilio habito, Chromatius illustris vir omnes Christianos in domo sua suscepit, et universos ita fovebat, ut nullus omnino sacrificandi necessitati succumberet. Verum quia tanta vis persecutionis exstiterat, ut opinio ipsa Christianitatis ejus celari non posset, meruit ex sacro rescripto Chromatius ut medendi gratia in Campano littore moraretur, in quo erat lati cespitis dominus, tribuitque copiam omni Christiano ire volenti cum eodem ad persecutoris rabiem declinandam. Tunc orta est contentio in
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. ad agendas actiones ange¬
licas: cum unus ẽẽ cepero ex eorũ
numero qui ad eternam uitam ac-¬
cipiunt. et efficiunt᷑ causidici ueti-¬
tatis. Tunc amplexus est eum bea¬
tus sebastianus. Quem cum bapti¬
zasset sanctus policarpus: ip̃e pater
exteptionis eius est factus. Igitur
dum pauci admodum tͣnsacti fuis¬
sent dies. om̃ib rite abrenuntiatis
a chromatio mundi negotiis. susce¬
pit chromatius sacri baptismatis
nouitatẽ: et cum eodem ex familia
eius promiscui sexus. mille quadrĩ¬
gente aĩe quos om̃s prius manu¬
missionis gratia. a seruitutis nodo
exsoluit. et donis optimis instruxit:
dicens hoc quod isti qui deum inci¬
piunt. habere patrem. serui hominis
nõie gayus. uir magne prudentie.
magneq uirtutis. imperantibꝰ ca
rinus autẽ erat cum omni ex̾citu
lenta persetutione dyocletianꝰ cirta
xp̃ianos ẽẽ ceperat: quia carinus
habebat aliquos amicos quos huius
tituli professio decorabat. Igitur oc¬

Expanded text:
nitatem, ad agendas actiones angenitatem, ad agendas actiones angelicas, cum unus esse coepero ex eorum numero, qui aeternam vitam accipiunt, et efficiuntur causidici sanctitatis. Tunc amplexatus est eum B. Sebastianus: quem cum baptizasset S. Polycarpus, ipse pater susceptionis ejus est factus. 63. Igitur dum pauci admodum transacti fuissent dies, omnibus rite abrenuntiatis a Chromatio mundi negotiis, suscepit Chromatius sacri baptismatis novitatem; et cum eodem ex familia ejus promiscui sexus mille quadringentae animae, quos omnes prius manumissionis gratia a servitutis nodo exsolvit, et donis optimis instruxit, dicens hoc: Illi qui Deum incipiunt habere patrem, servi hominis nomine Caius, vir magnae prudentiae, magnaeque virtutis, imperantibus Carinus autem erat cum omni exercitu lenta persecutio Diocletiani circa Christianos esse coeperat; quia Carinus habebat aliquos amicos, quos hujus tituli professio decorabat. 65. Igitur oc
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotis: utrum renuntiaret om̃ib
peccatis. At ille ait. Ab istis prius
debui inquiri:anteqͣm has aulas
regis celoꝵ intrarem: nunc autem
reinduam me non baptizatꝰ. ut
fa restituam: et si cui aliquid uiolẽ¬
ter abstuli. integrum reddi p̾cipiã.
Due michi post uxoris obitũ cõcu¬
bo et maritis tradam. Ab om̃i nexu
meorum nodos exsoluam: et ita de¬
mũ promittam me renuntiaturũ
om̃ib peccatis dyabolicis. et uolup¬
tatib mundi. Dicit ei polycarpus
presbiter. Peatiorẽ te ũda celestis per-¬
fundet: cum ea que arbitrio tuo di¬
cis te ẽẽ facturũ. tota festinatione
compleius. Nam et quadragesime
tempus ideo baptizandis iniungi¬
tur: ut tot dieb ip̃is dicant reñtia
ter si tibi ꝓ renuntiandis negotiis tẽ¬
pus flagitas: ego qui adhuc suscep¬
turus eram negotia. solus susceptio¬
nis uoluntatib renuntio. et qui fu¬
turus eram aduocatus ad agendas
causas mortaliũ. suscipiam xp̃ia¬

Expanded text:
cerdotis, utrum renuntiaret omnibus cerdotis, utrum renuntiaret omnibus peccatis; at ille ait: Ista prius debuisti inquirere antequam has aulas regis coelorum intrarem. Nunc autem reinduam me non baptizatus, ut ha restituam; si cui aliquid violenter abstuli, integrum reddi praecipiam: duae mihi post uxoris obitum concuet maritis tradam, ab omni nexu meorum exsolvam: et ita demum promittam renuntiaturum me omnibus peccatis diabolicis et voluptatibus mundi. Dicit ei Polycarpus presbyter: Beatiorem te coelestis unda perfundet, cum ea quae arbitrio tuo dicis te esse facturum, tota festinatione compleveris: nam et quadragesimae tempus ideo baptizandis injungitur, ut tot diebus ipsi discant renuntiatter, si tibi pro renuntiandis negotiis tempus flagitas, ego qui adhuc suscepturus eram negotia fori, soli susceptionis voluntati renuntio: et qui futurus eram advocatus ad agendas causas mortalium, suscipiam Christia
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat bellatores. Tu autẽ amplis¬
sime potestatis apicem gerens:non
potes temetip̃m neq spectatulis tol¬
lere. neq iudicandis negotiis absẽ¬
tare. Simulans igitur egritudinẽ.
tibi ip̃e postula successorem: ut possis
liber ab occupationib mundi. futu¬
re uite rudimenta suscipere. ⁊ scd̾a
natiuitate iterum natus. eternis
efficiaris parentib proles. Eodẽ ita-¬
q die mittit ad amitos suos in pa¬
latio positos. ꝑ quos testimonialia
scripta suscipiens. tyrocinium diui¬
ne militie anteqͣm baptizaret᷑ acce¬
pit. Quid memorem qmͣ plenissi¬
me fidei fuerit. quamq atris inge¬
nii contra infidelium asserta consti¬
terit: sequens lectio manifestat. Nã
initio qualit̾ sacroscĩ fontis sit unda
ꝓfusus mentis eius fides euident᷑
enituit. Int̾rogatꝰ ergo si cred̾et. dixit.
Credo. Item int̾rogatus utrũ renun¬
tiaret om̃ibr ydolis:respondit.Abre¬
nuntio. Prosecuta est int̾rogatio sa¬

Expanded text:
fecerat bellatores. Tu autem amplisfecerat bellatores. Tu autem amplissimae potestatis apicem gerens, non potes temetipsum nec a spectaculis tollere, neque judicandis negotiis absentare. Simulans igitur aegritudinem, tibi ipsi postula successorem, ut possis liber ab occupationibus mundi, futurae vitae rudimenta suscipere, ut secunda nativitate iterum natus aeternis efficiaris parentibus proles. Eodem itaque die mittit ad amicos suos in palatio positos, per quos testimonialia scripta suscipiens, tirocinium divinae militiae antequam baptizaretur accepit. 61. Quid memorem, quam plenissimae fidei fuerit, quamque acris ingenii contra infidelium asserta constiterit? Sequens lectio manifestat. Nam in initio qualiter sit sacrosancti fontis unda perfusus, mentis ejus fides evidenter enituit. Interrogatus si crederet, dixit: Credo. Iterum interrogatus, utrum abrenuntiaret omnibus idolis, respondit: Abrenuntio. Prosecuta est interrogatio sa
Abbreviated transcription (Latin):
negligentiam eorum. occasionem le¬
dendi eos: et statim ut lesi fuerint.
dicent infideles. ꝓpterea eos lesos ẽẽ.
quia ydola confregerunt. Nisi enim
loricam habens: non eripitur ictib
sagittarũ. Galea enim et scuto ⁊ ha¬
fidei muniuntur et lorica tegminis
xp̃i proteguntur habentes galeam
spei ⁊ salutis: ip̃is est tutum in ire
certamen.Pugnant enim acerrime
usibilem hostem die noctuq infa¬
tigabilit̾ preliantur. et st̃ tecti ĩ om¬
nib membris fide potius armati qm
ferro. Chromatius dixit. fiat uolũ¬
tas dei et ur̃a. Tunc sanctus policar¬
pus presbiter et beatus sebastianus
precingentes se orau̾nt. Et post ora¬
tionem amplius qm ducenta ydo¬
lorum signa confringentes: cepert̃
Sicut ip̃e nosti principatũ pͥme co¬
hortis ago: s utrum sit militia ho¬
minis nescire olim decreui. s ad hoc
nutantiũ animos instruerem: ⁊ du¬
bitantes constantes efficem: ne pas¬
sionum doloribz cederent. quos fides

Expanded text:
negligentiam eorum occasionem laenegligentiam eorum occasionem laedendi eos, et statim ut laesi fuerint, dicent infideles, propterea eos laesos esse quia idola confregerunt. Nisi enim loricam habens non eripitur ictibus sagittarum. Galea enim et scuto et hafidei muniuntur, et lorica tegminis Christi proteguntur, habentes galeam fidei et salutis, ipsis est tutum inire certamen. Pugnant enim acerrime visibilem hostem die noctuque infatigabiliter praeliantur; et sunt tecti in omnibus membris, fide potius armati quam ferro. Chromatius dixit: Fiat volontas Dei et vestra. Tunc S. Polycarpus presbyter, et B. Sebastianus praecingentes se oraverunt; et post orationem amplius quam ducenta idolorum signa confringentes, coeperunt Sicut ipse nosti, principatum primae cohortis ago, sed utrum sit militia hominis, nescire olim decrevi, nec vellemnutantium animos instruerem, et dubitantes constantes efficerem, ne passionum doloribus cederent, quos fides
Abbreviated transcription (Latin):
Chromatius dixit. Et quo ordine
alienus effici potero ab hiis: Sebasti¬
anus dixit. Da nobis potestatẽ ut
om̃ia ydola que intra domum tuã
inuenerimus. lapidea confringamꝰ.
lignea incendamus. erea u̾o aut
argentea uel aurea conflemꝰ. ⁊ pre¬
cium eorum egentib diuidamus.
Chromatius dixit. Et cum hec feci¬
tis michi qͥs fructus accidet: Se
bastianus dixit. Omnium neruo¬
rum tuoꝵ quoꝵ nodositate cõstrin¬
geris. statim consequeris sanitatẽ.
et qͣsi numqͣm dolueris. ita pedib
tius currere incipies. ⁊ agnosces qd̃
inimicos tue salutis deos dix̾is. tu¬
um u̾o parentem hunc ẽẽ. qui statĩ
ut eus notitiam atq culturam in¬
ueneris: te restaurat et saluat. Chro¬
matius dixit. Nolite uosmet ipsos
ad hanc iniuiriam depon̾e. sz serius
meis precipiam: et ip̃i uniu̾sa con¬
fringant. Sebastianus dixit. Dubii
et timidi et infideles si ea confrege¬
rint: inueniet dyabolus per quãtũq

Expanded text:
Chromatius dixit: Et quo ordine Chromatius dixit: Et quo ordine alienus effici potero ab his? S. Sebastianus dixit: Da nobis potestatem ut omnia idola, quae in domo tua invenerimus, lapidea confringamus, lignea incendamus, aurea et argentea vel aerea conflemus, et pretia eorum egentibus dividamus. Chromatius dixit: Et cum haec feceritis, mihi quid fructus accedet? S. Sebastianus dixit: Omnium nervorum tuorum, quorum nodositate constrigeris, statim consequeris sanitatem; et quasi qui numquam dolueris, ita pedibus tuis currere incipies, et agnoscere quod inimicos tuae salutis deos dilexeris; tuum vero parentem hunc esse, qui te statim ut ejus notitiam atque culturam inveneris, restaurat et salvat. 53. Chromatius dixit: Nolite vosmetipsos ad hanc injuriam deponere: sed servis meis praecipiam; et ipsi universa confringent. S. Sebastianus dixit: Dubii et timidi et infideles si ea confregerint, inveniet diabolus per quamcumque
Abbreviated transcription (Latin):
que habet ignem semꝑ aidentem
et uermeni semper edentem. Tunc
chromatius urbis prefectus cũ uni¬
co filio suo tyburtio: dedit nomen
suum dicens. In hoc de fide mea cer¬
tos ẽẽ uos conuenit: in quo etiã
filiũ meum xp̃ianum exopto fie¬
ri mecum. Cui beatus sebastianus
dixit. Uide ne sola recuperatione
tui corporis ductus: te fieri xp̃ia¬
num speres: sed magis spe uite eter¬
ne facias mentem tuam purã. ad
uidendam rationem u̾itatis. Nisi
enim agnoius quis sit creator tu¬
us: non potis salutem inuenire
quam queris. Chromatius dixit.
Indica ergo michi quis est unus
et uerus deus. Sebastianus dixit.
Si seruum tuum ad hauriendam
aquam miseris. dum ad fontem
uen̾it aspicit prius ne sordes aliq̃
intus lateant. et non est ausus a¬
quam in uas mitt̾e nisi mundatũ
a sordib uiderit: nos tibi quomedo
pot̾imus tradere fontem ueritatis:
nisi prius te ab omnib ydolorum
sordib et squalorib feceris alienũ:

Expanded text:
quae habet ignem semper ardentem, quae habet ignem semper ardentem, et vermem semper edentem. 51. Tunc Chromatius urbis Romae praefectus, cum unico filio suo Tiburtio, dedit nomen suum dicens: In hoc de fide mea certos vos esse convenit, in qua etiam filium meum Christianum fieri mecum exopto. S. Sebastianus dixit: Vide ne sola recuperatione tui corporis ductus te Christianum fieri speres, sed magis spe vitae aeternae facias mentem tuam puram ad videndam rationem veritatis. Nisi enim agnoveris qui sit Creator tuus, non poteris invenire salutem quam quaeris. ChromatiIndica ergo mihi quis sit unus et verus Deus. S. Sebastianus respondit: Si servum tuum ad hauriendam aquam miseris, dum ad fontem venerit, aspicit prius ne sordes aliquae intus lateant in lagena, et non est ausus aquam in vas mittere, nisi mundatum a sordibus viderit; nos tibi quomodo poterimus tradere fontem veritatis, nisi prius te ab omnibus idolorum sordibus et squaloribus feceris alienum?
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa que sine causa coluerã: et tra¬
didi fidem animi mei xp̃o. Mox au¬
tem ut unum et uerum deum in
celis regnare confessus sum: statĩ
omis quam per undecim annos a¬
miseram. ad me reuersa est sanitas:
et om̃is a me est ꝓtinus infirmitas
seꝑata. Hec audiui aurib. probaui
oculis. corde credidi: suꝑest ut quod
fecistis tranquillino et michi facia¬
tis: ut possim mei corporis recipere
sanitatem. Policarpus presbit̾ dixͣ.
Si transeuntes dolores hominis a¬
nima non suffert: quil de illis do¬
lorib actura est quib nullus un¬
qͣmͣ euenit finis: nullus dat᷑ om̃i¬
no secessus: Nam isti dolores. illoꝵ
doloꝵ ymaginem portãt. et qͣntũ
distat int̾ ignem uiuũ et pictu¬
ram eius: tantũ distat int̾ dolores
quos patitur corpus. et illos quos
anima passura est: si ignara creato¬
ris sui presentis uite impleu̾it mu¬
nus. Age ergo nobiscũ prius de illis
dolorib. et esto de illa pena sollicitꝰ

Expanded text:
ersa quae sine causa colueram, et traersa quae sine causa colueram, et tradidi fidem animi mei Christo. Mox autem ut unum et verum Deum in coelis regnare confessus sum, statim omnis, quam per undecim annos amiseram, ad me reversa est sanitas, et omnis a me est protinus infirmitas separata. Haec audivi auribus, probavi oculis, corde credidi; superest ut quod fecistis Tranquillino et mihi faciatis, ut possim mei corporis recipere sanitatem. 50. Polycarpus presbyter dixit: Si transeuntes dolores anima hominis non suffert, quid de illis doloribus actura est, quibus nullus umquam evenit finis, nulla datur omnino successio? Nam isti dolores illorum dolorum imaginem portant, et quantum distat inter ignem vivum et picturam ejus, tantum distat inter dolores quos nunc patitur corpus, et illos quos anima passura est, si ignara Creatoris sui praesentis vitae impleverit munus. Age ergo nobiscum prius de doloribus illis, et esto de illa poena sollicitus,
Abbreviated transcription (Latin):
michi quid faciam ut consequi ua¬
leam quod spero. Dicit ei policarpus.
Si credideris ex toto corde tuo. sicut
credidit tranquillinus saluus eris.
Dicit ei prefectus. Quo ordine cred̾e
debeam intimato: Tunc sanctus po¬
licarpus catecizauit eum: et inlixit
ei ut ꝑ triduũ ieiunaret. Et conuo
orabant. ut fidem nominis sui ĩsa¬
ta fu̾at aduenisset: ad domũ susti¬
nentis prefecti ueniunt pariter ꝓpe¬
rantes. Cui ingressi dix̾unt. Pax fi¬
dei tue. At ille resalutauit eos offici¬
osissime: et hortatus sed̾e iuxta se. dli¬
xit. Ex ore tranquillini ratio egres¬
sa: oculoꝵ meoꝵ assertione declarat᷑.
Uidi enim hunc sanissimũ quem po¬
dagrico et cyragrico uideram dolore
contractum. a quo genus medicam̃¬
ti unde fuisset saluatus inqͥrens.
tale ab eo suscepi responsũ. Dũ fidẽ
meam in ydolis ponerem. debilis ⁊
nimia sum infirmitate contractꝰ.
at ubi unũ deum in celis didici o¬
stensione xp̃ianorũ. abnegaui uni-¬

Expanded text:
mihi quid faciam, ut consequi vamihi quid faciam, ut consequi valeam quod spero. Dicit ei Polycarpus: Si credideris ex toto corde tuo, sicut credidit Tranquillinus, salvus eris. Dicit ei praefectus: Quo ordine credere debeam intimato? Tunc S. Polycarpus catechizavit eum, et indixit ei ut per triduum jejunaret. Et convocorabant, ut fidem nominis sui in sata fuerat, advenisset, ad domum sustinentis praefecti veniunt pariter properantes. Qui ingressi dixerunt: Pax fidei tuae. At ille resalutavit eos officiosissime; et hortatur eos sedere juxta se, et dixit: Ex ore Tranquillini ratio egressa oculorum meorum assertione declaratur. Video enim hunc sanissimum quem podagrico et chiragrico videram dolore contractum. A quo genus medicamenti unde fuisset salvatus inquirens, tale ab eo recepi responsum: Dum fidem meam in idolis ponerem, debilis et nimia sum infirmitate contractus: at ubi unum Deum in coelis didici ostensione Christianorum, abnegavi univ
Abbreviated transcription (Latin):
rum deum ẽẽ credidi: salutis mee¬
me gaudia receperunt: et sum in¬
cens. Adduc ad me qui te sanum
fecit: ut si mͥ promiserit sanitatem
possim et ego fieri xpianus. Sta
tim tranquillinus ueniens ad scm̃
policarpum presbiterum narrauit
ei omnia que gesta uel dicta sunt.
Et ducens eum intra domũ occul¬
te: prefecti eum aspectib presentauit.
Cui prefectus ait. Licet graius aĩad¬
u̾sio principum xp̃ianis infesta sit:
tamen spe recuꝑande salutis offerã
uobis quicquid illud est usq ad di¬
midium bonorũ patrimonii mei: si
ab hac nodositate mei fuerint mem¬
bra corporis resoluta. Tunc sanctus
policarpus subridens ait. Potens est
uas aperiat: et ostendat tibi qd̃ ip̃e
sit tui corꝑis restaurator. Nã pecuniã
siue qͥ offerunt. siue qui oblatam
accipuint. non solum nullam dolẽ¬
tib conferunt medicinam. s etiã
ip̃i sibi insanabilem morbum as¬
sumunt. Dicit ei prefectus. Dic ergo

Expanded text:
verum Deum esse credidi, salutis meaverum Deum esse credidi, salutis meae gaudia recepi, et sum incens: Adduc ad me qui te Christianum fecit, ut si mihi promiserit sanitatem, possim et ego fieri Christianus. Statim autem Tranquillinus veniens ad S. Polycarpum presbyterum narravit ei omnia quae gesta vel dicta sunt; et ducens eum intra domum occulte, praefecti eum aspectibus praesentavit. Cui praefectus ait: Licet gravis animadversio principum Christianis infesta sit, tamen spe recuperandae salutis afferam vobis quidquid illud est usque ad dimidium bonorum patrimonii mei, si ab hac nodositate condylomatum mei fuerint membra corporis resoluta. Tunc S. Polycarpus subridens ait: Potens est  tuae januas aperiat, et ostendat tibi quod ipse sit corporis tui restaurator. Nam pecuniam sive qui afferunt, sive qui oblatam accipiunt, non solum nullam dolentibus conferunt medicinam, sed etiam ipsi sibi insanabilem morbum assumunt. Dicit ei praefectus: Dic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
homines sumus rationabiles: cũ
sint illi canes et irrationales ⁊ in¬
sani: Ita qui nobis recte credentib
irascuntur: seuire quidem possunt
et inferre iniqua supplicia: nunqͣm
tamen de corde nostro hoc auferre po¬
et creatorem ẽẽ credimus et redemp-
prefectus iussit eum recipi a cõmẽ¬
tariis suis. dicens. Proxima te au¬
num precepit per noctem occulte:
et offerens ei infinitũ pondus auri
dicebat. Ostende michi medicam̃tũ:
ex quo recuperasti salutẽ. Cui tran¬
quillinus ait. Scias grandem irã¬
dei et furorem ẽẽ passuros: qui gra¬
tiam eius uel uenundandam esti¬
mant uel emendam. Nam si uis
a podagrico dolore lib̾ari: cͤde xp̃m fi¬
lium dei et lib̾ab̾is. et sicut hodie
me uides: ita saluus eris. Nempe
uix in manib deferebat᷑. et in unde¬
cim annos per omnes iuncturas
neruoꝵ in corpore meo dolorũ nodis
astrictus uix ori meo panis alienis
manib tradebatur. Ilico ut xp̃m ue

Expanded text:
homines sumus rationabiles, cum homines sumus rationabiles, cum sint illi canes, et irrationabiles, et insani? Ita qui nobis recte credentibus irascuntur, saevire quidem possunt, et inferre iniqua supplicia; numquam tamen de corde nostro hoc auferre poet creatorem esse credimus, et redemptpraefectus jussit eum recipi a Commentariis, dicens: Proxima te auecepit per noctem occulte, et offerens ei infinitum pondus auri dicebat: Ostende mihi medicamentum ex quo recuperasti salutem. Cui Tranquillinus ait: Scias grandem iram et furorem Dei passuros esse, qui gratiam ejus vel venundandam existimant vel emendam. Unde si vis a podagrico dolore liberari, crede Christum Filium Dei, et liberaberis, et sicut hodie me vides, ita salvus eris. Nempe vix manibus deferebar, et undecim annos per omnes juncturas nervorum in corpore meo dolorum nodis astrictus, vix ori meo panis alienis manibus tradebatur: illico ut Christum
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicatis. Non enim uos estis
qui loquimini. s sp̃e prĩs ur̃i qui
loquitur in uobis: non ergo medi-¬
tando ego s credendo inueni creato¬
rem meum: et qui eram podagri¬
co et chyragrico dolore contortus
et quassatus. statim ut credidi xp̃o
ac si puerulus omniũ membroꝵ
meoꝵ. restitutꝰ sũ sanitati. Cõstat ergo
apd̾ animũ meũ ip̃m me cͤasse. qͥ me
renouare dignatꝰ est. Et sicut dedit
restaurationem corpori. ita quoq
aĩe post istam uitam repromisit¬
eternam: si tamen non dubius nec
me inuenire conseruem. Prefectꝰ
dixit. Ignoras tranquilline quãta
inuictissimoꝵ principũ erga xp̃ia¬
nos ira deseuiat: et ideo quasi seturꝰ
quod tibi uidetur sine timore prose¬
queris. Tranquillinus dixit. Stultꝰ
timor est: quo plus timetur huma¬
na indignatio qm liuina. Nũqͥd
si in medio canũ latrantiũ uene¬
rimus. et uano furore ceꝑint nos
suis morsib attrectare. possunt no¬
bis de animo tollere hoc. quod nos

Expanded text:
quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Dei, qui loquitur in vobis . Non ergo meditando ego, sed credendo inveni Creatorem meum, et qui eram podagrico et chiragrico dolore contractus et quassatus, statim ut Christo credidi, ac si parvulus omnium membrorum meorum recepi sanitatem. Constat ergo apud animum meum, ipsum me creasse qui me renovare dignatus est, et sicut dedit restaurationem corpori, ita quoque animae post istam vitam dare promisit, si tamen non dubius nec  invenire, conservem. 46. Praefectus dixit: Ignoras, Tranquilline, quanta invictissimorum principum erga Christianos ira desaeviat, et ideo quasi securus quod tibi videtur sine timore prosequeris. Tranquillinus dixit: Stultus timor est, quo plus timetur humana indignatio, quam divina. Numquid si in medio canum latrantium venerimus, et vano furore nos coeperint suis morsibus attrectare, possunt nobis de animo tollere hoc quod nos
Abbreviated transcription (Latin):
nicostrati primiscrinii: et uidens
turbas credentium salutans eos
cum omni gaudio ait. Beati õs
uos qui audistis uocem domini
nr̃i ih̃u xp̃i. dicentis. uenite ad
me om̃s qui laboratis et onerati
estis. et ego reficiam uos. et requi

Expanded text:
Nicostrati primiscrinii, et videns Nicostrati primiscrinii, et videns turbas credentium, salutans eos cum omni gaudio dixit: Beati omnes vos, qui audistis vocem Domini nostri Jesu Christi dicentis: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et eg