comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cño sponte atq ex ammo fiat
exetracio est cũ horẽs ꝓstripto¬
rd diubus carce̾/ cormentis ad¬
acti faciũe Si dii sunt iste qui
sic coliuit᷑ uel ꝓp̃t hot solam
colendi nõ sunt ꝙ su col uo¬
lunt digm stilicet detestaccẽ
hoñi quibus cũ lac̾mis cum
gemtu ud sangiuẽ de mẽbris
om̃ibus fluente libat᷑ At nos
contra nõ expetinuꝰ ut deũ nr̃m
qui est om̃i ueliut noluit colat
aliquis inuitus/ nec si nõ coluĩt
irristim᷑ Confidumꝰ eñ marestate
eius qui tam contemptĩ sue cossit
ulcisti ꝙͣ etiã ẜuoꝵs suoꝵꝭ lalores
⁊ iniurias ⁊ ideo cĩo tam nephan¬
da ꝑꝑpetim᷑. nec uerlo quid̃ re¬
Auctam᷑ sed deo remtnm ulcionẽ
nõ ut hii faciũt qui defensorecse
cẽ deor suoꝵ uideri uolunt ⁊ se¬
uiũt efferate adu̾sus nõ colentes
Ex quo intelligi dat̾ ꝙ̃ nõ sit
donũdeos colere qm̃ bono pocius
adducendi homiẽs ad bonũ fuerĩt
nõ malo Sed quia illud malũ
est eciam officũdeius bono caret

Expanded text:
enim sponte atque ex animo fiat, execratio est, cum homines proscriptione iniuriis carcere tormentis adacti faciunt. si dii sunt isti qui sic coluntur, uel propter hoc solum colendi non sunt, quod sic coli uolunt, digni scilicet detestatione hominum, quibus cum lacrimis, cum gemitu, cum sanguine de membris omnibus fluente libatur. at nos contra non expetimus ut deum nostrum, qui est omnium uelint nolint, colat aliquis inuitus, nec si non coluerit, irascimur. confidimus enim maiestate eius, qui tam contemptum sui possit ulcisci quam etiam seruorum suorum labores et iniurias. et ideo cum nefanda perpetimur, ne uerbo quidem reluctamur, sed deo remittimus ultionem, non ut ii faciunt qui defensores se deorum suorum uideri uolunt et saeuiunt efferate aduersus non colentes. ei quo intellegi datur quam non sit bonum deos colere, quoniam bono potius adducendi homines ad bonum fuerant, non malo: sed quia illut malum est, etiam officium eius bono caret.
Abbreviated transcription (Latin):
in phiẽ eẽ nullam Aut cũ fa/¬
brecius inquit aut aristides
iustus noũtur aut ab illis forti¬
tudinis aut ab hoc iusticie tamꝙ̃
a sapiente petitur ex Nemo eñ
hore sic sapieus ut sãpientẽ uoy¬
lunꝰ intelligi nec hn qui sopiẽ/¬
res habiti et noiõti apartus cache¬
⁊ catulus beliis sapientes fuerũs
ne illi quid sextem ex medioꝵ
officioꝵ frequẽtia ẜmilitudinem
potest nist iustus ac sapiens Iustus
aut̃ a sapiens nemo est insi quẽ
deus Ioreptis celestibus erudiuit
ilam illi om̃s qui palioꝵ cõfessam

Expanded text:
is esse nullam? aut cum Fabricius inquit aut Aristides iustus nominatur, aut ab illis fortitudinis aut ab hoc iustitiae tamquam a sapiente petitur exemplum. nemo enim horum sic sapiens, ut sapientem uolumus in- tellegi, nec ii qui sapientes habiti et nominati, Ma.rcus Cato et Gaius Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem, sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem potest nisi iustus ac sapiens. iustus autem ac sapiens nemo est nisi quem deus praeceptis caelestibus erudiuit. Nam illi omnes qui per aliorum confes
Abbreviated transcription (Latin):
quoq dant ad iiustitiã ne stulti¬
cie ac malicit discipline quoq auctas
desit Itaq tũ de officiis ad rc̃ nu¬
litorẽ ptiuẽtibus disputant neq
iustitiõ neq or̃e ad uirã uirtutem
accõmodatur illa omus orõ sed ad̾
hant uitant morẽq cuulẽ quẽ nõ
uẽ iusticiã ⁊ res indicat ⁊ ip̃e cixe/¬
ro restatus est / ded nes inquit

Expanded text:
quoque dant ad injustitiam, ne stultitiae ac malitiae disciplinae auctoritas desit. Itaque cum de officiis ad rem militarem pertinentibus disputant, neque ad justitiam, neque ad veram virtutem accommodatur illa omnis oratio, sed ad hanc vitam moremque civilem, quem non esse justitiam, et res indicat, et ipse Cicero te
Abbreviated transcription (Latin):
gladiatores lanones furer
uenefici et p̃cant᷑ nichil
aliud ꝙ̃ ut scelera impune
cõmittant Quid eiũ latro sacrifi/¬
tans/ cuit gladiator rogat iusi
ut occidant / Qaud uenena/¬
Rius inisi uł fallat / Quid
aut mortẽ urie cuit ut sua
impudititia celet᷑ & Siud
brno isr ut multis bouis exuat
Quid fuo insi ut plura cõpilet
li uero eciõ lem cõmuniq
Pct̃o locus iuillus est/ Et si quis
sacrificiũ nõ integia constiencia
brnit auditq illẽ deus cõminre¬
nuo ill. qui latebras cordis
uie / qui pot̃ĩs semꝑ infestus̃
ust ⁊que ixigit iustitiẽ qui fude
aist male pa locus et sitilli
ueniũs ad pcandum eł selou
faruficar opmant᷑ s cute laue¬
lin tamỹ libidines intra pecty
intensu ull. amnres abluant
aut ulla maria purificent
Quanto sauans est menten
potus eelere tp̃ malis cupidi¬
tatibus sordidatuo et uno uirtutu
oe fidoi lauathio unudsa uitia de/¬
miuinatĩ et sordibum corpara

Expanded text:
gladiatores, latrones, fures, venefici, et precantur nihil aliud, quam ut scelera impune committant. Quid enim latro sacrificans, aut gladiator roget, nisi ut occidant? Quid venenarius, nisi ut fallat? Quid ut mortem viri optet, aut ut sua impudicitia celetur? Quid lena, nisi ut multos bonis exuat? Quid fur, nhic uero etiam leni communique peccato locus nullus est et si quis ad sacrificium non integra conscientia uenerit, audit quae illi deus comminetur, ille qui latebras cordis uidet, qui peccatis semper infestus\' est, qui exigit iustitiam, qui fidem aut malae preci locus est? at illi ueniunt ad precandum et se pie sacrificasse opinantur, si cutem lauerint, tamquam libidines intra pectus inclusas ulli amnes abluant aut ulla maria purificent. quanto satius est mentem potius elnere, quae malis cupiditatibus sordidatur, et uno uirtutis ac fidei lauacro uniuersa uitia depinquinatum ac sordidum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
katio eqst Que nobis dilige nter
est explicanda ut eirores suos cau¬
deursi frer pt̾ agnostant iustitia
suapte natura petĩe qualudam
iustice hr̃ quo ego et diuinis
et humauit testimomi con̾mare¬
de
possum Sed nichil fortasse apud
istos agamꝰ iisi eos de suis deccamꝰ
auctoritatibus nõ posse iustum
quẽꝙͣ eẽ qd est conu̾e̾tum cum
uera sapiã isi idem stultut
Cẽ uieatur Carnendes atade¬
acimũ qui nestit ip̃m ex pdicatõe
eocrois incelliget aut lucilii
Apud quẽ disserens nexturs
de ie difficellima ostendit non
posse ad explitare net corncade
tus ab artzemeusibus romã missꝰ̃
Set disputauit de iusticia copiose
audiente galba ⁊ cathoue cẽso¬
nbus inapĩs tunc dratoribus
sed idem disputacoem̃ suam rost¬
rudie concrarla disputatõẽ subuer¬
et stabilis debet eẽ siña sed quasi
Ut alios quidubet asserentes posset
refuitare Eam disputatocm̃ qua
iusticia subũtit᷑ apud citeronem
lucius surius recordat᷑ Eredo

Expanded text:
tur —: quae nobis diligenter est explicanda, ut errores suos tandem si fieri possit adgnoscant. iustitia suapte natura speciem quandam stultitiae habet, quod ego et diuinis et humanis testimoniis confirmare possum. sed nihil fortasse aput istos agamus, nisi eos de suis doceamus auctoribus non posse quemquam iustum esse, quod est coniunctum cum uera sapientia, nisi idem stultus esse uideatur. Carneades Acadeacumen, qui nescit, ipsum ex praedicatione Ciceronis intelliget, aut Lucilii, apud quem disserens Neptunus de re difficillima, ostendit non posse id explicari, nec si Carneadem tus ab Atheniensibus Romam missus esset, disputavit de justitia copiose, audiente Galba, et Catone censorio, maximis tunc oratoribus. Sed idem disputationem suam postridie contraria disputatione subveret stabilis debet esse sententia, sed quasi ut alios quidlibet adserentes posset refutare. eam disputationem, qua iustitia euertitur, aput Ciceronem Lucius Furius recordatur, credo
Abbreviated transcription (Latin):
prore cogendo inuitas ad sacriꝰ¬
sicũd Ipis ne quos cogunt it
non est beneficudẽquid᷑ ingerit᷑
iecusanti Sed colond̃ est cciã
uolentibus qñ quid fit lonum
nestiũd / Cur ugitur tam crudelit
uexant crũciant debilitant si suluos
uolunt aut unde pictas tamn
impia ut cormserit modis aut
ꝑdant aunt aut iutiles faciant
q̃uibus uelunit ẽẽ consultĩo An

Expanded text:
 cogendo inuitos ad sacrificium. ipsisne quos cogunt? at non est beneficium quod ingeritur recusanti. sed consulendum est etiam nolentibus, quando quid sit bonum nesciunt. cur ergo tam crudeliter uexant cruciant debilitant, si saluos uolunt? aut unde pietas tam impia, ut eos miseris modis aut perdant aut inutiles faciant quibus uelint esse consu
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ uel in fruatutẽ aldutãt᷑¬
u hoc uero meuarrabile est qd
sit adũsus eos qui male facere
nestiã et nulli notẽtiores
habrut᷑ ꝙͣ qui suit ex omĩbus
muocẽtes Audent igit᷑ hoiẽs
ampbissimi uistitie facẽ mẽcionẽ
qui feras dinaitare uiuct
qui placidissmiũ dei gregem
uastãs enpe seu raptores atra
in nebula quos improba ueni¬
cus epegit cetos iabies. ue¬
⁊ñ hos nõ ueneris sed cordis
rabies esserauit net atra in
nebula sed oꝑta predacĩe grassa¬
tur Nẽt uiꝙ eas constientia
scelerũ tenetat ne scm ac pũ

Expanded text:
dantur uel in seruitutem abducantudantur uel in seruitutem abducantur. hoc uero inenarrabile est quod fit aduersus eos qui malefacere nesciunt, et nulli nocentiores habentur quam qui sunt ex omnibus innocentes. audent igitur homines inprobissimi iustitiae facere mentionem, qui feras inmanitate uincunt, qui placidissimum dei gregem uastant lupi ceu raptores atra in nebula, quos inproba uentris exegit caecos rabies. uerum hos non uentris, sed cordis rabies efferauit nec atra in nebula, sed aperta praedatione grassantur nec eos umquam conscientia scelerum reuocat, ne sanctum ac pium
Abbreviated transcription (Latin):
daut et de silis moribus indtisq
comiectant ab ẽẽ iustitiã quam
obu̾santẽ oculis suis nõ tantũ
nõ suscipiũ net agnostiũ ucr̃
eciõ uiolent̾ oderũt᷑ et ꝑseqnuud/
tur et ext̃̾iinare contendiẽ
Fingamꝰ haut iterũ nõ ũẽ
iustiriã quam nos sequim᷑ Qeuo¬
mbdo si illa uenie̾ quã ueram
putant eam recipient qui la/¬
auãe ⁊ occidunt eos quos et
ip̃ fateug mutatores eẽ iusto¬
ud quia tona operent᷑ ⁊ iusta
cũ si tantĩmodo malos ocade/¬
ient digmi renẽ ad quos iusti.¬
cia nõ ueniret / au nulla fuit
alia causa liquẽdi drami ꝙ
humani cruoris effusio quãdto
magꝭ cum pros iñficiãt et ipõe
iusticie seccatores pro hostibus
ducant pmo uero plusꝙͣ pro
hostibust quibus utiq cũ acãs
corpet opes et libeios stuo et
ign appetant tñ patit᷑ uictis
et est locus mĩ arma clemẽtie
Aut si adeo seurri placuĩt
nichiie plus uiros fit ꝙͣ ut occi¬

Expanded text:
dant et de suis moribus meritisque dant et de suis moribus meritisque coniectant abesse iustitiam: quam obuersantem oculis suis non tantum non suscipiunt nec adgnoscunt, uerum etiam uiolentur, et exterminare contendunt. Fingamus hanc interim non esse justitiam, quam nos sequimur: quomodo, si illa venerit, quam veram putant, eam recipient, qui laniant et occidunt cos, quos et ipsi fatentur imitatores esse justorum, quia bona operentur et justa; cum, si tantummodo malos occiderent, digni essent ad quos justitia non veniret, cui nulla fuit alia causa linquendi terram, quam humani cruoris effusio. Quanto magis, cum pios interficiant, et ipsos justitiae sectatores pro hostibus ducant, immo uero plus quam pro hostibus? quibus utique, cum animas eorum et opes et liberos ferro et igni adpetant, tamen parcitur uictis et est locus inter arma clementiae, aut si adeo saeuiri placuit, nihil plus in eos fit quam ut occi
Abbreviated transcription (Latin):
mausnetudo ret pietas ⁊ pax
⁊ inuocẽtia et equitas et uendpe/¬
rancia ⁊ fides moraret᷑ demq
ad reyedos hoics̃ nõ opus esset
tam multis ⁊ uanis legibus cũ
ad ꝑfectũ inuocentiõdei lex una
sufficet neꝙ carceribus udq gla¬
dus p̃sidiũ i neq erore penaꝵ
cum ꝓcextorĩd celestiũ salubri¬
tas humanis pectoribur infusa
ultro adiusticie oꝑa hoiẽs eiudiret
Ñe aũt mali funt ignoraciõe
recti ac bomi quod quid cicero
uidit disputans cñ de legibꝰ
sicut uns inquit eadem ꝙ na/¬
cura nuddus omions ꝓtibus
mẽse congrẽtibus coleret ac
intitur dic om̃s hoiẽs mẽse
natura confusi prauitate dissen /¬
ciuẽ neq se incelligiũ eẽ con¬
sanguineos ⁊ subiectos om̃s sub
unã candem iutelam E si tene¬
ietur deoꝵ profecto uita homicõ
inuistus atq impius deoꝵ cultus
induxit Ret uiũ poterant ieti¬
nere pretatẽ qui cõmunẽ oĩ
rebelles liberi a buegassent
eẽ et ueterũ scłoꝵ statum lau¬

Expanded text:
mansuetudo et pietas et pax et innocentia et aequitas et temperantia et fides moraretur! demque ad regendos homines non opus esset tam multis et tam uariis legibus, cum ad perfectam innocentiam dei lex una sufficeret, neque carceribus neque gladiis praesidum neque terrore poenarum, cum praeceptorum caelestium salubritas humanis pectoribus infusa ultro ad iustitiae opera homines erudiret. nunc autem mali sunt ignoratione recti ac boni. quod quidem Cicero uidit. disputans enim de legibus sicut una inquit eademque natura mundus omnibus partibus inter se congruentibus cohaeret ac nititur, sic omnes homines inter se natura confusi prauitate dissentiunt neque se intellegunt esse consanguineos et subiectos omnes sub unam eandemque tutelam: quod si teneretur, deorum profecto uitam homines iniustus atque inpius deorum cultus induxit. nec enim poterant retinere pietatem qui communem omnium rebelles liberi abnegassent. esse et ueterum saeculorum statum lau
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝓbamꝰ ostendimꝰ Itaq a
lis est est rñ deo qui fide et¬
deuocõe caret et tamẽ nemo
discedit ip̃ã ueritate r etinẽte
doccant isti hoc modo /se qua
illis fiducla ueritas est/ loquas
distant audeant inquem disputa¬
rernobistũ aliquid eiusmodi Iam
ꝑfecto ab auiculis quas contemp¬
nũt et a pu̾ir nãtibus eiror
illors ac stulticia ridebit᷑ Cum
eũ sut peritissum deorĩ pye
m̃e et res gestas ⁊ imꝑia et
interitus ⁊ sepulchra de libris
pouerint iyus q ritus quibus
sunt miciati uel exrebus
gestis hoiem uel ex casibur uel
etiam ex moribus natos suiant
iicredibtlis dementia est deos pu¬
tare quoe fuisse mortales nega¬
re nõ audrant uel ⁊ tam ipru¬
dentes fuut ut negẽt sue illos᷑
ac suoꝵ lr̃e caarguẽt / ipã denu
illos satroꝵ mitia cõuutent
Sciant igit᷑ ex hoc ppõ quãtũ
cuiifuit elequẽtes ꝑsuadere
nõ possunt imꝑiti ac iudes pos¬

Expanded text:
mus, ostendimus. Itaque lis est enim Deo, qui devotione ac fide caret. Et tamen nemo discedit, ipsa veritate retinente. Doceant isti hoc modo, si qua illis fiducia veritatis est, loquantur: hiscant, audeant inquam disputare nobiscum aliquid ejusmodi; jam profecto ab aniculis quas contemnunt, et a pueris nostratibus error illorum ac stultitia ridebitur. Cum enim sint peritisssimi, deorumquem, et res gestas, et imperia, et interitus et sepulchra de libris noverint; ipsosque ritus, quibus sunt initiati, vel ex rebus gestis hominum, vel ex casibus, vel etiam ex mortibus natos sciant: incredibilis dementia est, deos putare, quos fuisse mortales negare non audeant; vel si tam impudentes fuerint ut negent, suae illos ac suorum litterae coarguant, ipsa denique illos sacrorum initia convincant. Sciant igitur vel ex hoc ipso, quantum cum sint eloquentes, persuadere non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui fontẽ ixm nõtenet unde
illa destendiũ / fons aut̃ bonore
deus est maler ueio ille stilic
diuim noĩs sem̃p diutus dequo
sepe dixiꝰ Ns hũs duobus
Qut ueniut a deo hanc hũi
racionem ut ⁊mortalitatẽ pa /¬
dent qd est sidmũ bonũ Que
aũe ab illo altero i hñt oficiũ
ut a celestibus auocatũ Rre/¬
ns de morsũ ad penõ nõficiẽt
sempitram qd est sidmũ malũ
Non igit᷑ dubiũ est q̃n illi

Expanded text:
qui fontem ipsum non tenet unde qui fontem ipsum non tenet unde illa descendunt. fons autem bonorum deus est, malorum uero ille scilicet diuini nominis semper inimicus, de quo saepe diximus: ab his duobus quae ueniunt a deo, hanc habent rationem, ut inmortalitatem parent, quod est summum bonum: quae autem ab illo altero, id habent officium, ut a caelestibus auocatum terrenisque demersum ad poenam interficiant sempiternam, quod est summum malum. num igitur dubium est quin ill
Abbreviated transcription (Latin):
celi ⁊ inserorũ eẽ dicimꝰ quia
iustis dinortalitas diustis peue
etna ꝓposita est Quomedo
lant uel adinferna p̃cipitent
epplicabo ⁊ aꝑiam que sint uio¬
tutes quas phr̃ nestierunt
hant hñ racrem̃ ut omĩo recta fa¬
ciamus Ome igit᷑ uirtutis offi¬
ciũ est non peccare Quo ꝓfecto
sungi nõ potest qui deuni nestit
qũ ignoracio eus a quo bona
orudtur impudentẽ ipinglet
in uicia necesse est/ Itaꝙ ut
breuius ⁊ significantuu ut̾usq
rei sidmna officia detminẽ. Sciã
est deũ nosoere uirtus colere
In illa sapiẽtia in hoc iusticia cõ¬
tinet᷑ de dixi qd eiat pͥmũ stiam̃
toni nõde uirtutẽ deinde quid
sit uirtus ⁊ in quo sit Sequit
ut id quoq ipm̃ quid sit bonũ et
malum nestisse phor̃ brenter
disputarẽ Qui aũe quid esset
sĩdmũ nestierue ⁊ in ceterit
bonis mali sue q̃sĩma nõ st̃
etrauerint necesse est Que
nõ pr̃ uero iudicis examinare

Expanded text:
caeli et inferorum esse dicimus, quia caeli et inferorum esse dicimus, quia iustis inmortalitas, iniustis poena aeterna proposita est. quomodo lant, vel ad inferna praecipitent, explicabo: aperiam quae sint virtutes quas philosophi nescierunthanc habet rationem, ut omnia recta faciamus. omne igitur uirtutis officium est non peccare. quo profecto fungi non potest qui deum nescit, quoniam ignoratio eius a quo bona oriuntur, inprudentem inpingat in uitia necesse est. itaque ut breuius et significantius utriusque rei summa officia determinem, scientia est deum nosse, uirtus colere: in illo sapientia, in hoc iustitia continetur. Dixi, quod erat primum, scientiam boni non esse uirtutem, deinde, quid sit uirtus et in quo sit: sequitur ut id quoque ipsum, quid sit bonum et malum, nescisse philosophos breuiter disputarem. qui autem quid esset summum nescierunt, et in ceteris bonis malisue, quae summa non sunt, errauerint necesse est: quae non potest uero iudicio examinare
Abbreviated transcription (Latin):
fundit in anibas hereat mita/¬
biuidus ac nestiat inquain se
otem potins inclinet si duce¬
qioictus fuu̾ qui dirigat adme¬
liora eitubantẽ hot est si aut
plriam̃ didicerit aut eloquẽtiã
aut aliquid houestate artꝭ quo
euadat ad uonã faigẽ ꝯd fier
sunc labore maxnno non potest
honestã ⁊ copiosũ uitã diputat
pacturĩ si uero doctorẽ fruga/¬
llicatos nõ inuemit in sinstram
Uiam q̃ melioris speis ic̃tiat᷑
ntrdẽ idest desidie nhercie lu¬
purore se cradere que sudna qd
uadent᷑ ad temxus uera bona igno/¬
ronti post aũ amissa om̃ digmi¬
tate at re familiare domibus
miserus iguoinaq uicturũ Ad
corpus ergo ⁊ hant uitai quan
in cerra ducimꝰ sines eaꝵ uiaꝵ
retulerũt poete fortasse melius
qui hoc biuũ apud instros
uolueiũt sed in eo fallũtur
ꝙ rar uias mortuis ꝓposuerũ
utriq eigo uere sed eamẽ utriq
non recte quia oportuit uias ipãs
ad uicõ sines eoꝵ ad mortem
uerius quia duas istas uias

Expanded text:
findit in ambas, haereat nutabundus ac nesciat in quam se partem potius inclinet; si ducem nactus fuerit qui dirigat ad meliora titubantem, hoc est si aut philosophiam didicerit aut eloquentiam aut aliquid honestae artis quo euadat ad bonam frugem, quod fieri sine labore maximo non potest, honestam et copiosam uitam disputant peracturum; si uero doctorem frugalitatis non muenent, in sinistram uiam quae melioris speciem mentiatur incidere, id est desidiae inertiae luxuriae se tradere, quae suauia quidem uidentur ad tempus uera bona ignoranti, post autem amissa omni dignitate ac re familiari in omnibus miseriis ignominiaque uicturum. ad corpus ergo et ad hanc uitam quam in terra ducimus fines earum uiarum rettulerunt. poetae fortasse melius, qui hoc biuium aput inferos esse uoluerunt, sed in eo falluntur quod eas uias mortuis proposuerunt. utrique ergo uere, sed tamen utrique non recte, quia oportuit uias ipsas ad uitam, fines earum ad mortem uerius, qui duas istas uias
Abbreviated transcription (Latin):
ac deoꝵ quõ suit mortalibus
tradita qui fons q̃ racio sit expli¬
cent/ proferant q̃ merces in cul/¬
tu q̃ pena in contemptu maueat
quare ab hoĩbus colise uelint
quid illis si bti sunt humana pre¬
tas conferat Que om̃iã nõ assene¬
racĩe ppria net eiũ ualet quitꝙ̃
mort̾dlis hoĩs auͣctas sed diuinis
aliuibus restimonis confiruẽt
sicer nos faciuuꝰ Non est opus
ui et iniuria qua religio cogi
res agenda est ut sit uoluntas
distringãt aciem nugemioꝵ suor
si rõ eoꝵ uera est afferatuo
parate simĩꝰ audire se doceant
Tatentibus certe nichil trediniꝰ
sicut ne sciuẽtibus quid̃ cedimꝰ
⁊ei exporant Nos uñ cñ nõ

Expanded text:
ac deorum quomodo sint mortalibus ac deorum quomodo sint mortalibus tradita, qui fons, quae ratio sit explicent, proferant quae merces in cultu, quae poena in contemptu maneat, quare ab hominibus coli se uelint, quid illis, si beati sunt, humana pietas conferat: quae omnia non adseueratione propria — nec enim ualet quicquam mortalis hominis auctoritas — sed diuinis aliquibus testimoniis confirment, sicuti nos facimus. non est opus ui et iniuria, quia res agenda est, ut sit voluntas. Distringant aciem ingeniorum suorum: si ratio eorum vera est, afferatur. Parati sumus audire, si doceant: tacentibus certe nihil credimus; sicut ne saevientibus quidem cedimus. ius exponant. Nos en
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ net scuissum latrouer net ira¬
cissimi hostes nec diuanssimi
barbari aliiñ feceruet̃ / Adeo ne
eciam sibi metud̃tur ut uicissim
lone ac mali noĩa trausserant
et duuitent ¶ Qaud eigo nõ diẽ
noge uotant solem̃ tenebras.
dencia est bonis malor noiiẽ
iipouere sapientibus scultorĩ
iustis impioꝵ Brdiymo si qua
allis fiducia est uel in aũe uce¬
sniiłã queq discut᷑ant/ Decet
eos suscipere defensionem deor
suoro ne si nra nualuerit
ut tot̾idie dualestut tũ delubris¬
suis ac ludibrus deserantur Et
religio dei quãto inagł/ p̃mit̃
Ratiõne porius ⁊ hortamẽtis
agant / Procedant dmuediũ
pontifices seu minores seu maxi¬
mi frammes augures itẽ reget
sacrificali quiq sunt saccidotee d
antistites religionũ Conuocent
nos ad concionẽ cohortent᷑ noi
ad sustiyiendos tultus deor ꝓsu¬
deant inultos eẽ quoꝵ nutuẽ
at purdencia regant᷑ onno Oste¬
dant᷑ origines et inicia saciorũ

Expanded text:
quae nec saeuissimi latrones nec iraquae nec saeuissimi latrones nec iratissimi hostes nec immanissimi barbari aliquando fecerunt? adeone etiam sibi mentiuntur, ut uicissim boni ac mali nomina transferant et inmutent? quid ergo non diem noctem uocant, solem tenebras? dentia est bonis malorum nomen imponere, sapientibus stultorum, iustis inpiorum: quin immo si qua illis fiducia est uel in phsingula quaeque discutiant. Decet eos suscipere defensionem deorum suorum, ne, si nostra invaluerint ut quotidie invalescunt, cum delubris ac ludibriis suis deserantur. Et religio Dei, quanto magis premitur ratione potius et hortamentis agant. Procedant in medium pontifices, seu minores, seu maximi; flamines, augures, item reges sacrificuli, quique sunt sacerdotes et antistites religionum. Convocent nos ad concionem: cohortentur ad suscipiendos cultus deorum, persuadeant multos esse quorum numine ac prouidentia regantur omnia, ostendant origines et initia sacrorum
Abbreviated transcription (Latin):
racionẽ ꝑquiras pullam post
reddere sed ad maiorũ indicia
confugiũẽ qd illi sapientes funã
illi ꝓbauerint illi scierint quid
cẽt optimũ scq ipõs seusibus
spoliant racione abdicant dumi
alicius uiroribus credunt Sit
implicati rerĩd oim̃ ignorẽtia nec
sex nec deor sues norũt Atq
utinã soli errare ioli desꝑe
uellẽs Mios eciã inconsortud ma¬
li sui rapiũt quasi habituri pola¬
cudde ꝑdicõe multoꝵ Sed het
ignorancia efficit ut in psequẽ¬
dis sapientibus tõ mali sint frut¬
gut̃q se illis consulẽ illos ad
lonõ mentẽ uelle reuocare Nm
igit᷑ hoc ẜmonc aut aliqua rõne
reddito facẽ intũtur / miime
sed ui atq tormẽtis Omira et
reca demẽcia// In huis putatur
mala mens r̃ẽ qui fidem fuare
conant᷑ incarinfitibus aũt boua
Ii huis ne mala meus est qui cou¬
cra ius asiiauitatis contra faz
omẽ sac̾ant᷑ an porius in hũs q̃
ea faciũt in corporibus inueccutiũ

Expanded text:
rationem requiras, nullam possint rationem requiras, nullam possint reddere, sed ad maiorum iudicia confugiant, quod illi sapientes fuerint, illi probauerint, illi scierint quid esset optimum, seque ipsos sensibus spoliant, ratione abdicant, dum alienis erroribus credunt. sic inpiicati rerum omnium ignorantia nec se nec deos suos norunt. atque utinam soli errare, soli desipere uellent ! alios etiam in consortium mali sui rapiunt quasi habituri solacium de perditione multorum. sed haec ipsa ignoratio efficit ut in persequendis sapientibus tam mali sint fingantque se illis consulere, illos ad bonam mentem uelle reuocare. num igitur hoc sermone aut aliqua ratione reddita facere nituntur? minime, sed ui atque tormentis. o mira et caeca dementia! in iis putatur mala mens esse qui fidem seruare conantur, in carnificibus autem bona! in iisne mala mens est qui contra ius humanitatis, contra fas omne lacerantur, an potius in iis qui ea faciunt in corporibus innocentium,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ gemus fmpit inspiraant luce
gẽtur qui dnin sũ fuga deseut
his q uerberabus in uniculis et
ergastulo et gruce ⁊ oñi malo
dicnssimiꝰ iudicat᷑ et si filius
ruo qui patrẽ suũ derelinquit ne
illi olsequat᷑ obeã causam dignꝰ
putat᷑ ꝙ st exheres ⁊ cuiꝰ nomẽ
imppetuũ de sonuilia deleat᷑ ꝙͣto
magꝭ qui deũ deferit in quẽ duo
uocabula dm̃ ⁊ prie eque uenerod̃¬
da cõueniũt Ilamn ille q̃ ẜuum
p̃tio comꝑauit quid in ei bene¬
ficii confert prẽt almẽta que
illi utilitatis sue grã subĩstrat
uiuat unde apparet nõ esse iañ
patĩe sed tñi ͦ geueraandi minstiũ
Quibus ergo suppliciis dignus
est desertor xius qui et due uerꝰ
⁊ pãt est nsi q̃ deus ipẽ constitu¬
dt qui spiritibus diustis ẽt̃nũ
parauit ignẽ qd ixe ꝑ uates
suos imxũs at robellibus cõmi¬
condicionẽ peq orignĩ Ncq
rente ꝑsuasione uulgau libeñt
erront ⁊ scultitre sue fauent
Aquibus si ꝑsuasionis eius

Expanded text:
pirauit luce habetur qui dominum suum fuga deseruit isque uerberibus et uinculis et ergastulo et cruce et omni malo dignissimus iudicatur, et si filius tur qui patrem suum dereliquit ne illi obsequatur, ob eamque causam dignus putatur qui sit exheres et cuius nomen in perpetuum de familia deleatur, quanto magis qui deum deserit, in quem duo uocabula domini et patris aeque ueneranda conueniunt? nam ille qui seruum pretio conparat, quid in eum beneficii confert praeter alimenta, quae illi utilitatis suae gratia subministrat?uiuat: unde apparet non esse illum patrem, sed tantummodo generandi ministrum. quibus ergo suppliciis dignus est desertor eius qui et dominus uerus et pater est, nisi quae deus ipse constituit, qui spiritibus iniustis aeternum parauit ignem, quod ipse per uates suos inpiis ac rebellibus commicondicionem neque originem neque rente persuasione uulgari libenter errant et stultitiae suae fauent. a quibus si persuasionis eius
Abbreviated transcription (Latin):
pnue canse nr̃oꝵ numerũ sem¬
uer aupeliũ andit ciotũstans
ppłus̃ ne ip̃a tormenta dicẽter
non sacufitare se lapidibue hu¬
mana mai fuctis sed deo uiuo
qui sit nicelo ault hoc uerũ
U intelligut ⁊ intrllectus pectꝰ¬
adimitũe deiide ut ficri solet
in rebus ic̃tie dum mẽre duic̃e
quenĩe que sit huius ꝑselerancie
causa multa q̃ adreligionẽ ꝑti¬
nẽ diuulgãt᷑ ac ꝑ rumorẽ Roa/¬
cissim aucupata doistũtur que
qlla bona sunt plateãt ncce
est Precla ulcio serura sirut
semꝑ acadit ad credend̾ uelxmẽter
nupellit Ne hec quidlems
causa est ꝙ in nuũdi demonũ sx̃
accepta litencia multoꝵ se corpori/¬
bus dinergut quibus postra eict/¬
tis om̃e qui resanata resanati¬
fiut adhereant religionẽ cuin
potenciã senserũs /. Hec tot
cause in unũ collate magnam
deo multitudinẽ nrabilie odqui/¬

Expanded text:
xime causae nostrorum numerum semper auxerunt: audit circumstans populus inter ipsa tormenta dicentes non sacrificare se lapidibus humana manu factis, sed deo uiuo qui sit in caelo. multi hoc uerum esse intellegunt et in pectus admittunt. deinde, ut fieri solet in rebus incertis, dum inter se inuicem quaerant quae sit huius perseuerantiae causa, multa quae ad religionem pertinent diuulgata ac per rumorem uicissim aucupata discuntur: quae quia bona sunt, placeant necesse est. praeterea ultio consecuta, sicut per accidit, ad credendum uehementer inpellit. ne haec quidem leuis causa est quod inmundi daemonum spiritus accepta licentia multobus immergunt; quibus postea ejectis, omnes qui resanati fuerint, adhaereant religioni, cujus potentiam senserunt. Hae tot causae in unum collatae magnam Deo multitudinem mirabiliter acqui
Abbreviated transcription (Latin):
Net alia causa est tur nobis
muicẽ sratiũ nomẽ noꝑtiamus
inf quia pares ce nob eediꝰ
qcam tũ omna humana nõ tor¬
pore sed spũ metiam̾ camẽ¬
et si corporũ sit diu̾ia condicio
nobis tanĩe pui nõ sunt sedeos

Expanded text:
est cur nobis inuicem fratrum nomen inpertiamus, nisi quia pares esse nos credimus. nam cum omnia humana non corpore, sed spiritu metiamur, tametsi corporum sit diuersa condicio, nobis tamen serui non sunt, sed eos
Abbreviated transcription (Latin):
lonue figura anĩ r̃ẽ effera¬
tum Miclri quid̃ tanto uidet᷑
quanto p̃stabilior est ammus
corpori Asꝑuant̃ itaq corpora
beluaꝵ quibus sunt ip̃i semores
sibiq adeo placent ꝙ honẽs
nati sint quors niclel nsi liue¬
amẽta ⁊ sũmam figurã gerũt
Nlam quis cancasut que india
que lrcama tam ñauet̃ tãd

Expanded text:
animo esse efferato? mihi quidem tanto uidetur, quanto praestabilior est animus corpore. aspernantur itaque corpora beluarum, quibus sunt ipsi saeuiores, sibique adeo placent, quod homines nati sint, quorum nihil nisi lineamenta et summam figuram gerunt. nam quis Caucasus, quae India, quae Hyrcania tam inmane
Abbreviated transcription (Latin):
quos diligit castigat sepius et asse/¬
dius laboribus ad usum uirtutis
epcercet ut eos caducis ac morta/¬
Adous bonis corrĩpi ac deprauari
sunt unde neniimi debet mirã¬
uideri si pro nr̃is sepe delictis castiꝰ¬
gam᷑ a deo deo ymo uero cũ uexa/¬
muio ac prum᷑ / cũ maxime
gras agiiꝰ indulgentissimo
patr ꝙ corruptelã nram non
paritur longius procede̾ sed pla¬
gis ac uerberibus emendat Ex
et opes ⁊ regna largra sicut
de derat an̾te uideiz quors nos
successores ac postere sumꝰ. Idcio
co uoluit eũ sub aliena dicione
atq imꝑio dege̾ ne rerũ ꝓꝓpare
selicitate corruptus in luxuꝰ¬
ũ laberet᷑ ac dei p̃cepta con/¬
temonet sicut illi maiores
ams nr qui sepe treis ac
fracilibus hũs boius encruati

Expanded text:
quos diligit, castigat saepius, et assiquos diligit, castigat saepius, et assiduis laboribus ad usum virtutis exercet; nec eos caducis ac mortalibus bonis corrumpi ac depravari sinit. » Unde nemini mirum debet videri, si pro nostris saepe delictis castigamur a Deo. Imo vero, cum vexamur ac premimur, tum maxime gratias agimus indulgentissimo patri, quod corruptelam nostram non patitur longius procedere, sed plagis ac uerberibus emendat. exet opes et regna largiri sicut dederat ante Iudaeis, quorum nos successores ac posteri sumus, idcirco eum uoluit sub aliena dicione atque imperio degere, ne rerum prosperarum felicitate corruptus in luxuriam laberetur ac dei praecepta contemneret sicut illi maiores nostri, qui saepe terrenis ac fragilibus h
Abbreviated transcription (Latin):
appetunt᷑ qm̃ continẽt est et libi¬
dinũ uictor / id est nnchil tioris
atq insolencie gerens nõ excollit
st ałrius nec erigit suꝑbtim ca/¬
put sed placidus ⁊ concors et
ciouen suam nouit/ Cum gͦ
iuuriã nulli facit nec alicua
cupiat nec sua quoq si ui aufe/¬
rant᷑ defendat tũ stiat eciã illa¬
tam mniuriã moderate ferre qr
uirtute p̃dicus est nr̃ce est iustũ
hoiem subrectum ẽc̃ diusto et cõ¬
tumelus affici ab insipiente sapi¬
entem ut ule percet quia diustꝰ
deus potentes bcõs diu̾ĩtes fieri
sin̾at Pios contra hũdles misx¬
ros mopes ẽẽ patiat᷑ sumat eñ
senete librũ cui titulus est
quare bonis uiris multa mala
accidant cũ sit puidentia in quo
ille multa nõ plane impericia
sclori sed sapient̃ atq pene dĩui¬
intus elocutus est deus inquit
honnẽs pro liberis habet sed cor/¬
ruxtor ⁊ uiciosos luxuriose ac
delicate patitus uiurẽ qr nõ putat
cinẽdacõe sua dignos lonos autẽ

Expanded text:
continens est, ac libidinum victor. Idem nihil tumoris atque insolentiae gerens, non extollit se altius, nec erigit superbum caput: sed placidus, et concors et tionem suam novit. Cum ergo injuriam nulli faciat, nec aliena cupiat, nec sua quoque, si vi auferantur, defendat: cum sciat etiam illatam injuriam moderate ferre, quia virtute praeditus est: necesse est justum hominem subjectum esse injusto, et contumeliis affici ab insipiente sapientem, ut et ille peccet, quia injustus Deus potentes, beatos et divites fieri sinat; pios contra, humiles, miseros, inopes esse patiatur: sumat eum Senecae librum cui titulus est: Quare bonis viris multa mala accidant, cum sit providentia; in quo ille multa, non plane imperitia saeculari, sed sapienter ac pene divinitus elocutus est. « Deus, inquit, homines pro liberis habet: sed corruptos et vitiosos luxuriose ac delicate patitur vivere, quia non putat emendatione sua dignos. Bonos autem,
Abbreviated transcription (Latin):
opa nũe largit feccrit li Remo
ꝯfectissmiꝰ inst qua om̃e gradus
doiotuns impleuit̾ Quare neq
romani neq gret iusticiã tenere
porucrũt quia disparer multis
gradibus honuẽs habuerut̃ a pau¬
pcubus ad diuites ab humili¬
bus ad potentes a pͥuatie deiq¬
usq ad regũ subtilissimas xtã¬
tes  ubi em̃ nõ sunt unu̾isi
pares xquitas nõ est et epclu¬
dit mequalitas ipã iusticiã
cuus uis om̃ĩs in eo est ut
pares faciat eos quid ad uite
hanis condicoem̃ pari forte ue¬
ncrũt duobus igitur illis iustieie
fontibus dnuutatis omĩe uirtus
et omis ueritas tolliur et ipsa
tur uel quid efficet̾ quonullis

Expanded text:
ae largiter fecerit, nemo perfectissimus nisi qui omnes gradus uirtutis inpleuerit. quare neque Romani neque Graeci iustitiam tenere potuerunt, quia dispares multis gradibus homines habuerunt, a pauperibus ad diuites, ab humilibus ad potentes, a priuatis deniqusque ad regum sublimissimas potestates. ubi enim non sunt uniuersi pares, aequitas non est, et excludit inaequalitas ipsa iustitiam, cuius uis omnis in eo est, ut pares faciat eos qui ad huius uitae condicionem pari sorte uenerunt. Duobus igitur illis iustitiae fontibus immutatis omnis uil-tus et omnis ueritas tollitur et ipsa tur uel quid efficeret: quod nullis
Abbreviated transcription (Latin):
ucia ⁊ solidã libertatẽ constanti
mẽte defendãt q̃ in hoc sclõtuenda
sapientia est / Quis riũ tã infller̃
aoui elatus est qui me uetat in¬
teri occulos tollere qui imponat
iice intessitatẽ uel colendi qd
nosim uel qd uelim non celeudi

Expanded text:
ueram et solidam libertatem constanti ueram et solidam libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tollere, qui inponat mihi necessitatem uel colendi quod nolim uel quod uelim non colendi?
Abbreviated transcription (Latin):
cit ut pro facniore sub satiffaceret
hosti quẽ uoluit oradere eaq pena
uenã quam nõ meruerat accepit¬
a scce sexus fecus ⁊ fragilis
etas dilaccrau se teto conporeuriqs
licet uitare si ueluit scd uoliniate
quia confid̾unt in deo ec ist uria
non re sed uerbis manibus iactant
disserẽtes nchil oẽ tan congruẽt
urri sãpitutis grauitati atq coustõ¬
cie quam nullus terroribus de s̃ã
et ꝓposito posse depelli iscd tante eẽ
cruciar ⁊ mori ne fide prodar ne
ab officio discedat ne metu mortis
aut dolore acerbo coactus caliqud
faciat miustũ Nase forte deliraie
illis uidetur flaccus in lpricis
cum dicit iustũ et tenat̾ ppositi
uirũ nõ ciiũe ordor praua nubentiũ
non uultus instantis iprãui mẽte
quatit solida Quo nichil ueriuã
dici potest si hoc ad cos referat᷑ qui
nullos cruciatut nullã mortẽ recu¬
sant ne a fide iusticiaqz declinent
qui nõ pradnicas uissionos non p̃¬
sidũ gcadios nemus quo mnuꝰ

Expanded text:
cit, ut pro facinore suo satisfaceret cit, ut pro facinore suo satisfaceret hosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus infirmus et fragilis aetas dillicet uitare si uelint, sed uoluntate, quia confidunt deo. haec est uera non re, sed uerbis inanibus iactant disserentes nihil esse tam congruens uiri sapientis grauitati atque constantiae quam nullis terroribus de sententia et proposito posse depelli, sed tanti esse cruciari et emori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus aliquid faciat iniustum: nisi forte delirare illis uidetur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas iussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑtormẽta fecerĩ saus id offici¬
nim libens subrat q ab diuria cepit
Quis cũ uidit̾ latcrũ suorũ cicatr¬
ces nõ magꝭ oderit deos ꝓp̃t quos
et̃ua penarꝭ insigiia et imp̃ssas
uffeaibus siua notas gestat Yta fat
ut data dungus pace et qui
suerũt unneesẜ dedeant et alius ppt
nuratulũ uireutis nouus pplus
accedat Nam cũ uidcat uulyut
dilacerau honnẽs̃ uarus tormẽ¬
tor generibus et mnt̃ fatigatos
caranfices inuicbõ teuere paciẽtiã
epistimãt id quod res est nec con
sine deo cruciatrͣs tantos supare¬
q Latrones ⁊ robusti corporis uiri
eiusmodi laceratoes ꝓferre nõ qeut
exelamat et genitꝰ edũt / unicũ¬
tur eiũ dolore quia deest illis inspi¬
racio paciencie Nr̃i añs ut de uiris
taccõ plu et muliercule tortoret
suos tacite uincũe et epp̾mere
illis gentũ net ignis potest Eant
romani et muti̾o mumo głoriẽt᷑
tem se uitare nõ posse manũ fecttanie¬

Expanded text:
quod per tormenta fecerunt. quis id officiquod per tormenta fecerunt. quis id officium libens obeat quod ab iniuria coepit? quis cum uideat laterum suorum cicatrices, non magis oderit deos, propter quos aeterna poenarum insignia et inpressas uisceribus suis notas gestet? ita fit ut data diuinitus pace et qui fugerunt uniuersi redeant et alius propter miraculum uirtutis nouus populus accedat. nam cum uideat uulgus dilacerari homines uariis tormentorum generibus et inter fatigatos carnifices inuictam tenere patientiam, existimant, id quod res est, nec consine deo cruciatus tantos posse superare. latrones et robusti corporis uiri eiusmodi lacerationes perferre non queunt, exclamant et gemitus edunt, uincuntur enim dolore, quia deest illis inspirata patientia: nostri autem, ut de uiris taceam, pueri et mulierculae tortores suos taciti uincunt et exprimere illis gemitum nec ignis potest. eant Romani et Mucio glorientur tem se uitare non posse, manum foco inie
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid in ua ⁊e rẽ ⁊acionis. quod
nõ sme causa usq ad mortẽ defeu¬
datur aliquid fundamẽti at solidi¬
tatis qd eam ⁊eligionem nõ tm̃
iiurĩps et uexacionibus nõ soluat
sed augcat semp et faciat f̾miorẽ
Nã et in hoc quoq illoꝵ malicia
religionẽ dei opiant᷑ si honuiẽt
inquinaueruit cum et deo satiffa/¬
ccre liceat et nullus fit tã malus
dei tultor q̃n data facultate ad
xlacand deũ reũtatuo et quidem
deuocõe maiore / peccati eiũ consti¬
encia et metus pene religiosio/¬
reui facit et semꝑ multo f̾iuigi est
fider quam reponit peinitentia E
gͦ ip̃o cum deos arbitrant̃ sibi Nra¬
bus pacari eos tredunt ꝙ est tand
ꝙ deĩd nr̃m tã d̾iuitẽ tam implaca¬
bilẽ putẽt ut uideat᷑ is iam xp̃o¬
anus cẽ nõ posse qui diis corum
caactus muitusq liba̾uerit nnsi forte
cõtaminatot semel animũ translatu¬
ros ut sua sponte Iam fac̾e̾ incipiãt

Expanded text:
aliquid in ea re esse rationis quod aliquid in ea re esse rationis quod non sine causa usque ad mortem defendatur, aliquid fundamenti ac soliditatis quod eam religionem non tantum iniuriis et uexatione non soluat, sed augeat semper et faciat firmiorem. nam et in hoc quoque illorum malitia religionem Dei opinantur, si homines inquinaverint; cum et Deo satisfacere liceat, et nullus sit tam malus Dei cultor, quin data facultate, ad placandum Deum revertatur; et quidem devotione majori. Peccati enim conscientia et metus poenae religiosiorem facit; et semper multo firmior est fides quam reponit poenitentia. Si ergo ipsi, cum deos sibi arbitrantur ira est tandem cur deum nostrum tam inmitem, tam inplacabilem putent, ut uideatur is iam Christianus esse non posse qui diis eorum coactus inuitusque libarit? nisi forte contaminatos semel putant animum translaturos, ut sua sponte iam facere incipiant
Abbreviated transcription (Latin):
care homicẽ ⁊ inquinari facrificio
possut aida aũt adeo non possunt
Ualet eñd ui sua ueritas quis
est tum excors tõq cecus qũd
uideat an utro sit ꝓte sapiã
Sed illi malicia et furore cetã/¬
tur ne uideãt stultosq arbitrãt᷑
ẽ ꝙ cũ habrant in sua ptãte
smplicia uitare crutiar tamẽ et
emor maliũ cum possint ex ipo
pide̾ nõ rẽ scultitiõ in quã tanta
Iom̃ milia ꝑorbẽ totũ una et ꝑa¬
cepus inp̾mitate labuut᷑ naurint̾¬
bitm isti puiliebrẽ et amilẽ suesti/¬
cionẽ uotas uiri certe sapuũsi
pucu si adolestẽter improiidi
sunt ꝑ etatẽ maturi certel ac
senes hñt stabile iuditiũ Si
una ciuitas defipit desipit cetere
si una pĩcia una natio pru/¬
dencia careat cetos om̃s hr̃e intel¬
ligentiã recti necesse est / Cam
uero ab oitu solis usq ad occasum
lex diuina suscepta sit et oñĩs se/
xibus animis deo ẜuiat eadem
sit ubiq paciencia idem contempꝰ¬
cus mortis intelligere debuerant

Expanded text:
care homines et inquinari sacrificio possunt, auerti autem non possunt a deo: ualet enim ui sua ueritas — quis est tandem tam excors tamque caecus quin uideat in utra sit parte sapientia? sed illi malitia et furore caecantur, ne uideant, stultosque esse arbitrantur qui cum habeant in potestate supplicia uitare, cruciari tamen et emori malunt, cum possint ex eoitiam in quam tanta hominum milia per orbem totum una et pasexus innrmitate labuntur - nam interdum isti muliebrem aut anilem superstitionem uocant — uiri certe sapiunt. si pueri, si adulescentes inprouidi per aetatem, maturi certe ac senes habent stabile iudicium. si una ciuitas desipit, ceterae si una prouincia, una natio prudentia caret, ceteras omnes habere intellegentiam recti necesse est. cum uero ab ortu solis usque ad occasum lei diuina suscepta sit et omnis sexusribus animis deo seruiat, eadem sit ubique patientia, idem contemtus mortis, intellegere debuerant
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes amplectat᷑ tamẽ due
sunt om̃ pncipales que ab
illa diuell seperai quie non
pñt pretos et equitat Nam
sides cemperancia probitas
niocencia integutas s⁊ tetera
hmnod uel natura uel institu¬
tie parentũ pñt̾ eẽ in huidem
hommibus qui iusticiã nestiũt
sicuti semꝑ furerut̃ Ilam romari
uetires qui iusticia gloriar
solebant hue uery uirtutibus
gloriabant que ut dixa ꝑficisti
a usticia possunt et ab ip̃õ fonte¬
seceru petas uero ut xquitas
quasi uene sunt eius hũs cñ
duobus fontibus conscat tota
issicia Ed caput tulo ⁊ origo
Inratio Pietar aue inclil aliuo
est ꝙͣ dei nocio sicut e̾megistus
ueussime designiut ut olioloco
dipimꝰ sa eigo pretas est to¬
gueste dcum cuuis cognibonis
het sõma est ut colas iguorat
uriq iusticiũ qui religionẽ dei
nõRenet Quomedo cñi pt̃ eã
ipam̃ nosse que cunde unde ori¬
atur iguorat Plato quid młta
de uno deo locutus est a quõ ait
constitũ cẽ mũdum sc̃i inchil
de relirione Sompmaualeñ¬

Expanded text:
e sunt omnium principales quae ab ea diuelli separarique non possunt, pietas et aequitas. nam fides temperantia probitas innocentia integritas et cetera eiusmodi uel natura uel institutis parentum possunt esse in iis hominibus qui iustitiam nesciunt, sicuti semper fuerunt: nam Romani ueteres, qui iustitia gloriari solebant, iis utique uirtutibus gloriabantur quae, ut dixi, proficisci a iustitia possunt et ab ipsecerni. Pietas vero et aequitas, quasi venae sunt ejus; his enim duobus fontibus constat tota justitia. Sed caput ejus et origo ac ratio. Pietas autem nihil tus uerissime definiuit, ut alio loco diximus. si ergo pietas est cognoscere deum, cuius cognitionis haec summa est ut colas, ignorat utique iustitiam qui religionem dei non tenet. quomodo enim potest eam ipsam nosse qui unde oriatur ignorat ? Plato quidem multa de uno deo locutus est, a quo ait constitutum esse mundum, sed nihil de religione: somniauerat en
Abbreviated transcription (Latin):
uerdera ⁊ inmiao santos ⁊ iustos̃
uiros sem oderunt et quia
ie nocere hic nchil posiũ
Lublicis eoo odũs ꝑsequũtur
quos sibi gianes fencuũ xx¬
Rrcentq scuiciõ quam uioliba/¬
dissmue pssunt ut aut eoꝵ
adcm minuant ꝑ dolor̃ẽ aut
si id esfitẽ nõ quiuerint auferã¬
cuo om̃o de di ne sint qui possũ
de
fugit. quid responder e contra/¬
uo possit, Cur gͦ deus ille sui/¬
gularis ille magnus quẽ rerimi
fotrutẽ quem dnm̃ om̃i confiteris
het fieri paritur nec cultores
suos aut uindicat aut cuetur¬
s Taro demꝙ qui eũ nõ tolũt
et opulenti ⁊ potentes ⁊ beati
sunt ⁊ honoribus regnõq poci¬
uut᷑ uosq ip̃os diciori sue ac
porddn subiectos habent  Reddẽ¬
da et linius rer racio est ne
quid icmaneat enouis am
enspnnis liet causa est ous exir¬
meruo ielitio der uiñ hid¬

Expanded text:
uerbera et minas sanctos et iustos uiros semper oderunt. et quia per se nocere iis nihil possunt, publicis eos odiis persecuntur, quos sibi graues sentiunt, exercentque saeuitiam quam uiolentissime possunt, ut aut eorum fidem minuant per dolorem aut, si id efficere non quiuerint, auferant omnino de terra, ne sint qui possint e fugit quid responderi e contrario possit: \'cur ergo deus ille singularis, ille magnus, quem rerum potentem, quem dominum omnium confiteris, haec fieri patitur nec cultores suos aut uindicat aut tuetur? cur denique qui eum non colunt, et opulenti et potentes et beati sunt et honoribus regnoque potiuntur eosque ipsos dicioni suae ac potestati sub- iectos habent?\' reddenda et huius rei ratio est, ne quid remaneat erroris. nam in primis haec causa est cur existimetur religio dei uim
Abbreviated transcription (Latin):
pna ẜuit ut quid cetꝰ aur qualis
a phĩs cerueretur Atqi utian
tot i calro uira quantio eloquẽ¬
cie qͥuantum anmi tantũ etiam
screncie adimplendam defeusionẽ
sĩme uirtutis habuissent cius
origo in religione racio aut̃ in
equitare est sed qui omam
illam ꝑtem nestieriã nec scdam̃
quideui tent̾ potuer uut  uolo¬

Expanded text:
terra fuit, ut quid esset aut qualis a philosophis cerneretur. atque utinam tot ac tales uiri quantum eloquentiae, quantum animi, tantum etiam scientiae ad inplendam defensionem summae uirtutis habuissent, cuius origo in religione, ratio in aequitate est! sed ii qui primam illam partem nescierunt, ne secundam quidem tenere potuer
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ prauitate Ece in eoest
errore cuntas uel pocins oi/¬
bis ip̃e totus ut bouos et iustos
uiros camỹ malos et impios
prosequat᷑ excruciet dampnet¬
et oclidet Nlam ꝙ ait neniiuẽ
Ẽ tam demẽtem qui dubitet
urudse uẽ malit Ille quidẽ ut
is qui contra iustitiẽ disserebat
mus An boni nro qualitas ex
ppłi pendebit uiroribus. ꝙ̃ͣ ex edu/¬
stiencia nr̃o et inditio dei ant
aliqua nos felicitas illiciet
umꝙͣ ut nõ potiune ueiẽ bonita/¬
tem cũ oñi malo ꝙ̃ falsam cum
oñ ꝓperitate malimꝰ Sua
sibi habeant regna regeñ suas
diuicias diuites ut loquitͤ plantꝰ
suam ueio prudentiõ prudẽtes
relanquant nobis sculticiã nram
quan uee exhoc apparet rẽ sapi¬
eutiã quia ẽam nobis niuident
Quis eud stulto muideat infi
nõ sunt a deo stula ut stultis
nundeant sed exeo ꝙ accurate
ꝙ sollicite ꝓsequĩtur stultos non
S concedunt Cur riũ tam ciude¬
liẽ senat iisi quia metuũt̃ ne m
dres niualestente iusticia tũ diuẽ

Expanded text:
tium prauitate. ecce in eo est errore ciuitas uel potius orbis ipse totus, ut bonos et iustos uiros tamquam malos et impios persequatur excruciet damnet occidat. nam quod ait neminem esse tam dementem qui dubitet utrum se esse malit, ille quidem ut is qui contra iustitiam disserebat,mus. an boni nostri qualitas ex populi pendebit erroribus quam ex conscientia nostra et iudicio dei? aut aliqua nos felicitas inliciet umquam, ut non potius ueram bonitatem cum omni malo quam falsam cum omni prosperitate malimus? sua sibi habeant regna reges, suas diuitias diuites, ut loquitur Plautus, suam uero prudentiam prudentes: relinquant nobis stultitiam nostram, quam uel ex hoc apparet esse sapientiam quod eam nobis inuident. quis enim stulto inuideat nisi non sunt adeo stulti ut stultis inuideant, sed ex eo quod accurate, quod sollicite persecuntur, stultos non esse concedunt. cur enim tam crudeliter saeuiant nisi quia metuunt, ne in dies inualescente iustitia cum diis