comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fitetur. Manum fractam habet qui ab attione recta ex¬
cors uacat. Claudus est: qui quo operis gressus tendat.
uidet. sed eum in firmitas mentis bene agere non sinit:
et in bonam partem in euangelio accipitur. et pauperes
ac de biles introdue due. Lippus ẽ: quem t̾rena cuꝑiditas
deprimens. mentis oculos ad celestia contemplanda ele¬
uare non sinit. Confractis testiculis ẽ. qui uirides sen-¬
sus aduersus uicia non habet. Ponderosus est quẽ praua
cogitacõ indesmenter grauat in mente. Scabiem in cor¬
pore habet. quem luxuria carnis deuastat in mente.
tiginem habet cui auaricia dominatur in corde. A
hanc impetiginem conciliabula hereticorum intellexer̃t.
Abstractus est. qui peccatis proprus exigentib axpi
corpore quod est eccliã separatus est. Medicus xp̃s ut in
euangelio. Non egent sani medico. sed male habentes.
Resia celestis mẽdiema est ut iheremias dicit. Nunquid

Expanded text:
fitetur. Manum fractam habet, qui ab actione recta exfitetur. Manum fractam habet, qui ab actione recta exsors vacat. Claudus est, qui, quo operis gressus tendat, videt: sed eum infirmitas mentis bene agere non sinit. Et in bonam partem in Evangelio accipitur: Et pauperes ac debiles introduc huc . Lippus est, quem terrena cupiditas deprimens, mentis oculos ad coelestia contemplanda elevare non sinit. Confractis testiculis est, qui virides sensus adversus vitia non habet. Ponderosus est, quem prava cogitatio indesinenter gravat in mente. Scabiem in corpore habet, quem luxuria carnis devastat in mente. Impetiginem habet, cui avaritia dominatur in corde. Alii hanc impetiginem conciliabula haereticorum intellexerunt. Abstractus est, qui, peccatis propriis exigentibus, a Christi corpore, quod est Ecclesia, separatus est. Medicus Christus, ut in Evangelio: Non egent sani medico, sed male hahentes . Resina, coelestis medicina est, ut Jeremias dicit: Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
umiius ad moysen dicens: loquẽ ad aron ⁊ ad filie
homo de semince ur̃o per familias qui habuerit macusã
non accẽdat ad altare nec offerat panes deo sus a qb̃
fuerit. si claudue. si tocto naso. si fracta mami si gibb
si lippus oculis. si impetiginem habens in corpore. si iugẽ
scabiẽ. uel ponderosus et cetera. Cecus dicitur qui
luce priuatus quo gressum operis tendat omniio nescit.
De hac cecitate per malachiam ad sacerdotes dicitur. si
offeratis cecum ad immolandum nonne malum est. et
dicat dei uerbum nec laudem deo cantat: surdus qui cõ¬
tempnnt audire uerbum dei. Aurem abscisam habet: qui
obedienciam in dei preceptis non exhibet. Lippus oculis
est qui ingenium quidem intelligẽtie habet: sed hunc
olicitudo seculi superna contemplare non sinit. T
naso est qui ad discrecõem boni ac mali ydoneus non est.
ringuam abscisam habet qui fidem rectam minime con-¬

Expanded text:
Dominus ad Moysen, dicens: Loquere ad Aaron et ad filios ejus: Dominus ad Moysen, dicens: Loquere ad Aaron et ad filios ejus: Homo de semine restro per familias qui habuerit maculam, non accedat ad altare, nec offerat panes Deo suo, si caecus fuerit, si claudus, si torto naso, si fracta manu, si gibbus, si lippus oculis, si impetiginem habens in corpore, si jugem scabiem, vel ponderosus, etc. Caecus dicitur, qui superna luce privatus, quo gressum operis tendat, omnino nescit. De hac caecitate per Malachiam ad sacerdotes dicitur: Si offeratis caecum ad immolandum, nonne malum est? Et aedicat Dei verbum, nec laudem Deo cantat: surdus, qui contemnit audire verbum Dei. Aurem abscisam habet, qui obedientiam in Dei praeceptis non exhibet. Lippus oculis est, qui ingenium quidem intelligentiae habet: sed hunc sollicitudo saeculi superna contemplari non sinit. Torto naso est, qui ad discretionem boni ac mali idoneus non est. Linguam abscisam habet, qui fidem rectam minime con
Abbreviated transcription (Latin):
barba id est heretici de in carnacõe saluatoris uel de sc̃s
apostolis praua sencientes. Leprosi toto in corpore idẽ
qui ⁊ supra blasphemiam suam in omnem scapturarũ
in permiscentes. lepra tumens in flata superbi
lepra humilis simulacio cordis uel latens blasphennia.
lepra rubens irracundia: cordis: lepra alba est ypocri¬
sis. Lepra in domo infidelitas est tota in plebe. Lepra
in uestimento significat uicia carnis. Lepra in carne
uiua peccata sũnt manima. Lepra uolatica uiciũ quõd¬
libet ex se generans profluuiũ seminis immoderata est
locucio: nocturna polucio peccatorum occulta cogitacõ
est. Molier mẽstrua aĩa est in mundis cogitacionib pol¬
luta. ut in hieremia diaitur. Dinnes querentes eã nõ
deficient. in menstrius eius inuement illam. fluyus
sanguinis. est profusio peccatorũ. Debilitacõ membror
debilitacõ mencium est ut in leuitico legitur. locutus ẽ

Expanded text:
barba, id est, haeretici de incarnatione Salvatoris, vel de sanctis barba, id est, haeretici de incarnatione Salvatoris, vel de sanctis Apostolis prava sentientes. Leprosi toto in corpore, id est, qui et supra blasphemiam suam in omnem scripturarum seriem permiscentes: lepra tumens, inflata superbia: lepra humilis, simulatio cordis, vel latens blasphemia: lepra rubens iracundia cordis: lepra alba est hypocrisis. Lepra in domo infidelitas est tota in plebe. Lepra in vestimento significat vitia carnis. Lepra in carne viva, peccata sunt in anima. Lepra volatica, vitium quodlibet: ex se generans profluvium seminis, immoderata est locutio: nocturna pollutio, peccatorum occulta cogitatio est. Mulier menstrua, anima est immundis cogitationibus polluta, ut in Jeremia dicitur: Omnes quaerentes eam non deficient: in menstruis ejus invenient illam . Fluxus sanguinis, est profusio peccatorum. Debilitatio membrorum, debilitatio mentium est, ut in Levitico legitur: Locutus est
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Paraliticus significat animam uicus dissolutã
atqs in grabato carnus suc langore peccatorum de pͥssam.
ut in euangelio legitur. E cce paraliticus in grabato por¬
tabatur aquatuor. ydropicus significat auarum hoĩem
quia sicut ydropicus quanto plus hibit tanto plus sitit.
sicut auarus quanto plus de pecuma congregat tanto
plus auaricie estibus anhelat. Lepra est doctrina hereti¬
corum falsa atq uaria uel uideorum infidelitas siue con¬
tammatio peccatorum ut in leuitico. Locutus est dñs
ad moysen ⁊ aaron dicens. homo in auus carne ⁊ cute oe¬
tus fuerit diuersus color suie pustula aut quast lucens
ꝓuppiam. id ẽ plaga lepre adducatur ad aaron sacer¬
dotem uel ad unumquenilibet filiorũ eius. qui cũ uide¬
ait lepram in cute. et pilos in album colorem mutates
ra est et ad arbitriũ eius separabitar. Leprosi
heretici dominum ihm̃ xp̃m blasphemantes. leprosi in

Expanded text:
dicit. Paralyticus significat animam vitiis dissolutam, dicit. Paralyticus significat animam vitiis dissolutam, atque in carnis suae languore peccatorum depressam: ut in Evangelio dicitur: Ecce paralyticus in grabato portabatur a quatuor . Hydropicus significat avarum hominem: quia sicut hydropicus quanto plus bibit, tanto plus sitit: sic avarus quanto plus de pecunia congregat, tanto plus avaritiae aestibus anhelat. Lepra est doctrina haereticorum falsa atque varia, vel Judaeorum infidelitas, sive contaminatio peccatorum, ut in Levitico: Locutus est Dominus ad Moysen et Aaron dicens: Homo, in cujus carne et cute ortus fuerit diversus color sive pustula aut quasi lucens quippiam, id est, plaga leprae, adducatur ad Aaron sacerdotem, vel ad unum quemlibet filiorum ejus: qui cum viderit lepram in cute, et pilos in album colorem mutatos, lepra est: et ad arbitrium ejus separabitur . Leprosi sunt haeretici Dominum Jesum Christum blasphemantes. Leprosi in
Abbreviated transcription (Latin):
ita scriptum est. honora medicum propter neccessitatẽ:
et enim illum creauit altissmus. Adeo est enii oĩs mede¬
la: quoniam altissimus creauit de tra medicinam et uir
prudens nõ ad horrebit illam sed amissis his que seculari¬
um litterarum scaptores de morbis ⁊ de medicina arte con¬
scripsere. ea hie commemorare sufficiat que in diuinis
libris leginus quia ⁊ in lege de uariis morborũ generib
narratur: et propheta esaias medecina arte subuenit
gechie regi uida. Et paulus apostolus timotheo modicũ
unium prodesse dirit languor est. uiciorum morb ut in
erodo legitur. Si obseruaueritis precepta mea omnem
langorem quem induxi super egyptum non d ĩducam
super te. In firmitas significat in possibilitatẽ mentis
ut est illud in apostolo. qui in fumus est holera maña¬
cet febris est carnalis cupiditas in saciabiliter ardens
sicut in euangelio socrum peta figuraliter febricitantẽ

Expanded text:
ita scriptum est: Honora medicum propter necessitatem: ita scriptum est: Honora medicum propter necessitatem: etenim illum creavit Altissimus. A Deo est enim omnis medela: quoniam Altissimus creavit de terra medicinam, et vir prudens non abhorrebit illam . Sed omissis his quae saecularium litterarum scriptores de morbis et de medicina arte conscripsere: ea hic commemorare sufficiat, quae in divinis libris legimus: quia et in lege de variis morborum generibus narratur: et propheta Isaias medicina arte subvenit Ezechiae regi Juda . Et Paulus apostolus Timotheo modicum vinum prodesse dixit . Languor est vitiorum morbus, ut in Exodo legitur: Si observaveritis praecepta mea, omnem languorem, quem induxi super Aegyptum, non inducam super te . Infirmitas significat impossibilitatem mentis, ut est illud in Apostolo: Qui infirmus est, olera manducet . Febris est carnalis cupiditas, insatiabiliter ardens, sicut in Evangelio socrum Petri figuraliter febricitantem
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt quod sit frigidum. greci enĩ rigorem flegmoner
appellant: ex his quatuor humorib ut diomius retũt᷑
sam ex ip̃is leduntur in firim. Dum eni amplius extiã
cursum nature creuerunt. egritudines faciunt. ex sangui¬
ne autem et felle acute passiones n ascuuitur quas grẽci
orea uocant. flegnate uero et melancolia ueteres cause
procedunt. quas greci croma dicunt. Orea est acutus mor¬
bz qui aut cito transit aut celerius interficit. ut pleure¬
sis frenesis. aui emi acutum apud grecos et uelocem
significat. Croma est prolixus corporis morbus qui m¬
grecos tempus dicitur. Quedam passiones ex proprus
causis nomina acceperunt febris a feruore dicta. ẽ emm
abundacia caloris: frenesis appellata siue ab impediniẽ¬
o mentis. quia grea mentem frenas uocant. seu i
dentibus infrendant. Medicie curacio spernenda non ẽ
quia ⁊ sanctos uiros ea uti leginus. et in ecclĩastico de ea

Expanded text:
dixerunt, quod sit frigidum: Graeci enim rigorem phlegmona dixerunt, quod sit frigidum: Graeci enim rigorem phlegmona appellant: ex his quatuor humoribus ut diximus reguntur sani, ex ipsis laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverunt, aegritudines faciunt: ex sanguine autem et felle acutae passiones nascuntur, quas Graeci oxea vocant: phlegmate vero et melancholia veteres causae procedunt, quas Graeci chronia dicunt. Oxea est acutus morbus, qui aut cito transit aut celerius interficit, ut pleuresis, phrenesis. axi oxy enim acutum apud Graecos, et velocem significat. Chronia est prolixus corporis morbus, qui mhronos apud Graecos tempus dicitur. Quaedam passiones ex propriis causis nomina acceperunt. Febris a fervore dicta: est enim abundantia caloris. Phrenesis appellata, sive ab impedimento mentis: quia Graeci mentem phrenas vocant. seu quod dentibus infrendant. Medicinae curatio spernenda non est, quia et sanctos viros ea uti legimus, et in Ecclesiastico de ea
Abbreviated transcription (Latin):
atur demonstrarent. Inter sanitatem autem et morbũ
media est curacio: que nisi morbo congruat non perduat
ad santatem. Morbi omnes ex quatuor nascuntur hu¬
moribus id est ex sanguine ⁊ felle melancolia ⁊ flegnate.
tuor humores. et unus quisqz humor suum elementum
imitatur: sangius aerem. colera ignem: melancolia t̾rũ
flegnia aquam et sunt quatuor humores sicut elemẽta
que conseruant corpora nr̃a. Sanguis ex greca et¬
gia uocabulum sumpsit quod uegetet. et sustentet ⁊ hiuat
Colera greci uocauerunt ꝙ unius diei spacio terminetur.
uñ ⁊ colera id ẽ fellicula nominata est. hoc ẽ fellis effusio.
greci enĩ fel colen dicunt melancolia dicta eo quod sit e
ingri sanguinis fece admirta habundancia fellis. grea
enim malan nigrũ uocant fel autem colen appellant. sã¬
guis latine uocatus quod suauis sit: unde et hommes qͥbr
dommnatur sanguis dulces ⁊ blandi sunt; flegina auten

Expanded text:
citur, demonstrarent. Inter sanitatem autem et morbum citur, demonstrarent. Inter sanitatem autem et morbum media est curatio, quae nisi morbo congruat, non perducit ad sanitatem. Morbi omnes ex quatuor nascuntur humoribus, id est, ex sanguine et felle, melancholia et phlegmate: tuor humores: et unusquisque humor suum elementum imitatur: sanguis aerem: cholera ignem: melancholia terram: phlegma aquam: et sunt quatuor humores, sicut elementa, quae conservant corpora nostra. Sanguis ex Graeca etymologia vocabulum sumpsit, quod vegetet et sustentet et vivat. Cholera Graeci vocaverunt, quod unius diei spatio terminetur: unde et cholera, id est, fellicula nominata est, hoc est, fellis effusio: Graeci enim fel cholen dicunt. Melancholia dicta eo, quod sit ex nigri sanguinis fece, admista abundantia fellis: Graeci enim melan nigrum vocant, fel autem cholen appellant. Sanguis Latine vocatus, quod suavis sit: unde et homines, quibus dominatur sanguis, dulces et blandi sunt: phlegma autem
Abbreviated transcription (Latin):
modo id ẽ temperamento in positũ estimatur. Nam mea
multum contristatur natura mediocriter autẽ gaudet:
unde ⁊ qui pigmenta ⁊ antidota satis uel assidue biberĩt
berantur. Inmoderatio enim omĩs non salutem sed peri
culum affert. Medicine autem artis auctor ac reptor ap̃.
grecos perhibetur apollo. hans filius eius ascolapius lau¬
de uel opere ampliauit. sz postqz fulminis ictu ascolapius
t. intedicta fertur medendi cura. et ars suuil cũ au¬
tore defecit. latuitqz per annos pene qui gentos usq ad
tempus artarxersis regii persarum. tunc. eam reuocauit
in lucem ypoeras asclepius patre genito in insula choo.
Santas est integritas corporis ⁊ temperancia. excalido
et humido quod est sanguis. unde ⁊ sanitas dicta est q̃si
sangiunis status: morbi generali uocabulo omnes passio¬
nes corporis continentur. quod inde ueteres morbum no¬
minauerunt ut ip̃a appellacõe mortis uim que ex es nas¬

Expanded text:
modo, id est, temperamento impositum aestimatur. Nam in ea modo, id est, temperamento impositum aestimatur. Nam in ea multum contristatur natura, mediocriter autem gaudet: unde et qui pigmenta vexantur. Inmoderatio enim omculum affert. Medicinae autem artis auctor ac repertor apud Graecos perhibetur Apollo: hanc filius ejus Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum: tunc eam revocavit in lucem Ypocras Asclepio patre genitus in insula Choo. Sanitas est integritas corporis, et temperantia ex calido et humido, quod est sanguis: unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur: quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim, quae ex eo nas
Abbreviated transcription (Latin):
sis enim regina egypciorum id genus iuenisse pr
iuuenalis ysis ⁊ irato feriat mea lumina sistro. inde et
hoc mulieres percuciunt eo quod inuentrix huuis gene¬
ris mulier fuit . unde ⁊ apud amazonas sistro ad bellum
feminarũ exercitus uocabatur. Tintinnabulũ de sono uo
omen habet . sicut et plausus maniium stridor ua¬
uarum. Simphonia uulgo appellatur lignum cauũ ex
utraqz parte pelle extenta quam uirgulis hinc et inde
nusic feriunt fitqz in ea ex concordia grauis et acuti
suauissimus cantus.
De medicina u¬
Edicina est que corporis uel tuetur. uel restaurat
salutem. ciuus materia uersatur in morbis uel
uulneribus. Ad hanc itaqz pertinent non ea tã¬
tum que ars eorum ex hibet. qui proprie medici nominã¬
tur: sed eciam abus ⁊ potus tegnien et regumen: defensio
deniqz omnis atqz munic̃o qͣ sanum corpus aduersus ex¬
ternos ictus. casusqz seruatur. Nomen autẽ medicine a

Expanded text:
Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Juvenalis: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, eo quod inventrix hujus generis mulier fuit. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tintinnabulum de sono vocis nomen habet: sicut et plausus manuum, stridor valvarum. Symphonia vulgo appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt: fitque in ea ex concordia gravis et acuti suavissimus cantus. CAPUT V. De medicina. Medicina est, quae corporis vel tuetur, vel restaurat salutem: cujus materia versatur in morbis vel vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum, quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur: sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen: defensio denique omnis atque munitio, qua sanum corpus adversus externos ictus, casusque servatur. Nomen autem medicinae a
Abbreviated transcription (Latin):
dia est caritatis. ubi it supra. laudate eum in tim paris
et choro; et in aliam partem ut in hieremia. uersus est
in luctũ chorus noster: et alibi ⁊ organum meũ in boe
flencium. Cymbalum acitabula quedam sunt que der¬
cussa inuicẽ se tangunt. et faciunt sonum dicto autem
cymbala quia cum ballemacia simul percuciũtur cũ emm
greci dicunt ambala ballemacia dequo in psalmo scriptũ
est. laudate eum in cymbaus bene sonantibus. Cymba¬
la bene sonancia labia nr̃a de bemus accipere. que non ĩ¬
me merito inter musica instrumenta posita sunt. quia
et similitudo quedam est cimbalorum. et per ea boces hu¬
mane armoniam reddere suauissimam comprobantur.
Armonia est enim diuersarum rerum in unam conuemiẽ¬
ciam redacta copulacio. quod et in uoce humana constat
accidere. quando ⁊ tempora ip̃a ⁊ sillabe in unam uocis
concordiam perducuntur. sistrum ab inuentrice uocatũ:

Expanded text:
dia est charitatis, ubi et supra: Laudate eum in tympano dia est charitatis, ubi et supra: Laudate eum in tympano et choro ; et in aliam partem, ut in Jeremia : Versus est in luctum chorus noster; et alibi: Et organum meum in vocem flentium . Cymbala acetabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt, et faciunt sonum: dicta autem cymbala, quia cum ballematia simu percutiuntur, cum enim Graeci dicunt cymbala ballematica, de quo in psalmo scriptum est: Laudate eum in cymbalis bene sonantibus . Cymbala bene sonantia labia nostra debemus accipere, quae non immerito inter musica instrumenta posita sunt: quia et similitudo quaedam est cymbalorum: et per ea voces humanae harmoniam reddere suavissimam comprobantur. Harmonia est enim diversarum rerum in unam convenientiam redacta copulatio: quod et in voce humana constat accidere: quando et tempora ipsa et syllabae in unam vocis concordiam perducuntur. Sistrum ab inventrice vocatum:
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsum simphoniã ad iurgulam percutitur. Timpanũ¬
pauas uerbis explicari oportet. quod mimina res est.
es quod in manu mulieris portari potest. sicut scriptum
est in exodo. Sumpsit autem maria prophetissa soror
aaron timpanum in manu sua: et est tuba cum unco fis¬
tula in capite angusto. per quõd inspirat: sic ⁊ mimiia
sapiencia legis ueteris in manu iudeorũ sinagoge anti¬
quis temporibus fuit. Item timpanũ corpus attenuatũ
in ieiuno significat. ut in psalmo. laudate eũ in timpa¬
no ⁊ choro. Chorus quoqz simplex pellis est cum duabus
cicutis aereis. et per primam inspiratur. per secundam
uocem emittit. tipus populi prioris qui angustam in tel¬
ligenciam legis acceperat et per angustam uoluntatẽ
predicacoĩs omnia in firmiter predicauit. si autẽ terre¬
na sapienter ac diligenter respiciamus spiritaliter ac
mistice intelligenda sunt. Item alio modo chorus concor¬

Expanded text:
et ipsum ut symphonia ad virgulam percutitur. et ipsum ut symphonia ad virgulam percutitur. paucis verbis explicari oportet, quod minima res est, eo quod in manu mulieris portari potest, sicut scriptum est in Exodo: Sumpsit autem Maria prophetissa soror Aaron tympanum in manu sua ; et est tuba cum una fistula in capite angusto, per quod inspirat: sic et minima sapientia legis veteris in manu Judaeorum synagogae antiquis temporibus fuit. Item tympanum corpus attenuatum in jejunio significat, ut in psalmo: Laudate eum in tympano et choro . Chorus quoque simplex pellis est cum duabus cicutis aereis, et per primam inspiratur: per secundam, vocem emittit: typus populi prioris, qui angustam intelligentiam legis acceperat, et per angustam voluntatem praedicationis omnia infirmiter praedicavit. Si autem terrena sapienter ac diligenter respiciamus, spiritaliter ac mystice intelligenda sunt. Item alio modo, chorus concor
Abbreviated transcription (Latin):
tuis uaria in campis reliquisset anmalia: relicta eclam
testudo est. que cum putre facta eẽt. et nerui eius remã¬
sissent extenti intra coriũ percussa amercurio somtũ de¬
dit ad ciiuis speciem mercurius licam fecit et orfeo tradidͭ
qui eius rer maxime studiosus erat: unde ⁊ estimatur
eadem arte non feras tantum. sed et sara atqz siluas cã¬
tus modulacione applicuisse. Hanc nusice structuram
propter studii amorem et carminis laudem eciam inter
sidera suarum fabularum commentis collocatã ẽẽ fiure¬
runt. Lira enim imistice significat sanctorũ exultacõem.
Pnde in paralipomienon legitur in liris et nablis.⁊ in
malam partem ut in amos: et cantica lire tue non au¬
diant. Timpanum est pellis uel corum ligno ex una
parte extentum . est autem pars media simphonie in
similitudinem cribri. timpanum dictum eo quod in me-¬
dio est. unde et margaritũ medium timpanũ dicitur.

Expanded text:
tus varia in campis reliquisset animalia: relicta etiam tus varia in campis reliquisset animalia: relicta etiam testudo est, quae cum putrefacta esset, et nervi ejus remansissent extenti, intra corium percussa a Mercurio sonitum dedit, ad cujus speciem Mercurius lyram fecit, et Orpheo tradidit, qui ejus rei maxime studiosus erat: unde et aestimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione applicuisse. Hanc musici structuram propter studii amorem, et carminis laudem, etiam inter sidera suarum fabularum commentis collocatam esse finxerunt. Lyra enim mystice significat sanctorum exsultationem. Unde in Paralipomenon legitur: In lyris et nablis ; et in malam partem, ut in Amos: Et cantica lyrae tuae non audiam . Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum: est autem pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum, quod medium est. Unde, et margaritum medium tympanum dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tube. fistule. cithare. sambuce. et reliqua. Buem uoca¬
tur tuba apud hebreos. deinde per diminucõem bucina
dicitur. sambuca aictem sol apud hebreos interpretatur¬
ficut scriptum est. saison sol eorum propterea autem
uca apud eos inscribitier. quia multi corticẽ ali¬
cuius arboris ẽẽ putant. et per linituram cere melles
esse sonorum quod in modum tube de ramo arboris moire¬
ri potest. Et ideo sambuea dicitur quod in tempore esta¬
tis tantum fieri potest. et usq ad frigoris tempus dura¬
re potest. Arescit enm secandum commuuem consuetu¬
dinem: hec tipum tenet eorum qui domniũ in bonis suis
laudant: et in tempore feigoris id est in tempore tribula¬
cionis ual perfecutionis laudare eum non posfunt. prop¬
ter in fidelitatem uite eorum. et habundanciã diuiciarũ
diuersos sonos efficiat. Liram primũ ameraitis inuentã
firisse dicrat hoc modo cum regrẽdieus nilus in suos mea¬

Expanded text:
tubae, fistulae, citharae, sambucae : et reliqua. Bucca vocatubae, fistulae, citharae, sambucae : et reliqua. Bucca vocatur tuba apud Hebraeos: deinde per diminutionem buccina dicitur. Sambuca asicut scriptum est: Samson sol eorum. Propterea autem sambuca apud eos inscribitur: quia multi corticem alicujus arboris esse putant, et per linituram cerae mellis esse sonorum, quod in modum tubae de ramo arboris moveri potest. Et ideo sambuca dicitur, quod in tempore aestatis tantum fieri potest, et usque ad frigoris tempus durare potest. Arescit enim secundum communem consuetudinem: haec typum tenet eorum, qui Dominum in bonis suis laudant, in tempore frigoris, id est, in tempore tribulationis vel persecutionis laudare eum non possunt, propter infidelitatem vitae eorum, et abundantiam divitiarum diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt hoc modo: cum regrediens Nilus in suos mea
Abbreviated transcription (Latin):
tur uoluptuo sorum luxuria. Psalteriũ uero opera bona
significat. ut est illud in psalmo. psalterium iocundum
cum cithara. Item psalteriũ decem cordarum operacio de¬
cem preceptorum legis. ut in psalmo in psaltero decem
cordarum ꝓfallite ei. Item ibi in decacordo inquit psaltio
cum cansics ⁊ eethara id est fensu et fide. De tuba autem
psalterio et cithara in ꝓsalmo scriptum est. laudate eum
in sono tubx laudate cum in psaltetio ⁊ athara. Hec in stru¬
menta musica fignificabili modo ad aliquid ponũtur
in ordinem ut tuba concrepet regi. psalterium canat deo.
athara cum religiis sponss. Ista emm ibi non ẽe mam¬
festum est. fed hec opima misticis allusionib ad cristum
domnium constat ẽẽ referenda qui ẽ rex et deus ⁊ sponsus
sancte ecclĩe . Sambuca itaq a pud peritissimos hebreorũ¬
ignota res ẽ. Antiquis autem temporibz apud caldeos
fuisse reperitur ficut seriptũ est: cum audieritis uocem

Expanded text:
tur voluptuosorum luxuria. Psalterium vero opera bona tur voluptuosorum luxuria. Psalterium vero opera bona significat, ut est illud in psalmo: Psalterium jucundum cum cithara . Item psalterium decem chordarum operatio decem praeceptorum legis, ut in psalmo: In psalterio decem chordarum psallite ei . Item ibi: In decachordo, inquit, psalterio cum cantico et cithara , id est, sensu et fide. De tuba autem, psalterio et cithara in psalmo scriptum est: Laudate eum in sono tubae: laudate eum in psalterio et cithara . Haec instrumenta musica significabili modo ad aliquid ponuntur in ordinem: ut tuba concrepet regi: psalterium canat Deo: cithara cum reliquis sponso. Ista enim ibi non esse manifestum est: sed haec omnia mysticis allusionibus ad Christum Dominum constat esse referenda, qui est rex et Deus, et sponsus sanctae Ecclesiae. Sambuca itaqignota res est, antiquis temporibus apud Chaldaeos fuisse reperitur: sicut scriptum est: Cum audieritis vocem
Abbreviated transcription (Latin):
hinc inde corde eius contrite sunt. ut resucgentẽ ab infe¬
ris ad celorum regna per iudicium manus conatantis
ab imo in altum significarent psalterium quad uulgo
anticum dicitur ⁊ apsallendo est nominatũ quod
uocem chorus consonando respondeat. Est autem similitu¬
do aithare barbarice. ut alii uolunt in modum delte lictar.
ded psalterii ⁊ cithare hec differentia est quod psalterium
lignum illud concauum unde sonus redditur. superius
habet ⁊ deorsum feruntur corde et de super fenant.
ra uero concauitatem lingni inferius habet. pfalteriem
habet hebrei decacordon usi sunt propter nimerũ decalo¬
gum legis. Cithara significat pectus deuotum in quo
tamquam neriui sunt urtutes hoc est spuitalia bona
ut in psalmo. Exurge psalterium et cithara ud est opera
cum fide. et in malam partem ut in esaia. athara ⁊lita.
et timpanum ⁊ uinum in conuiuiis uestris. in quo designa¬

Expanded text:
hinc inde chordae ejus contritae sunt: ut resurgentem ab infehinc inde chordae ejus contritae sunt: ut resurgentem ab inferis ad coelorum regna per indicium manus concitantis ab imo in altum significarent psalterium, quod vulgo canticum dicitur, et a psallendo est nominatum: quod ad ejus vocem chorus consonando respondeat. Est autem similitudo citharae barbaricae ut alii volunt in modum deltae litterae. Sed Psalterii et citharae haec differentia est, quod Psalterium lignum illud concavum, unde sonus redditur, superius habet, et deorsum feruntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum decalogum legis. Cithara significat pectus devotum, in quo, tanquam nervi, sunt virtutes, hoc est, spiritalia bona, ut in Psalmo: Exsurge psalterium et cithara , id est, opera cum fide. Et in malam partem ut in Isaia: Cithara et lyra et tympanum et vinum in conviviis vestris ; in quo designa
Abbreviated transcription (Latin):
eloquiis. Cythara dequa in quadragesimo secundo ꝓsal¬
no scriptum est. confitebor tibi in cithara deus de meus.
proprie consuetudinis apud hebreos. que cũ cordis uigĩti
quatuor. in modum delte littere. sicut ꝑitissimi tradinit
utiqz componitur. et per digitos puidare uarus uocibus
tintulisq accib in diuersõs modos concitatur. Cychara
autem de gua sermo est ecclĩe spiritaliter tixum habet
que cum uiginti quatuor seniorum dogniatibs tentam fee¬
mam habens in mrodum delte littere fidem sancte tranta¬
tis significat: et per manus apostolia ordinis que predi¬
critor illius est in diuerses mõoulos ueteris et noui testa¬
menti aliter in littera aliter in sensu figurate conatat᷑.
quinquagesimo et iui. psalms. dicit exurge psalteritem
et cithara. non quõd in modum cithare. sed quod in mod̾
cupet quadrati conformetur. ciem cordis decem sicut stax¬
tum est in psalterio decem cordarum psallam tibudea

Expanded text:
eloquiis. Cithara, de qua in quadragesimo secundo Psaleloquiis. Cithara, de qua in quadragesimo secundo Psalmo scriptum est: Confitebor tibi in cithara, Deus, Deus meus: propriae consuetudinis apud Hebraeos, quae cum chordis viginti quatuor, in modum deltae litterae sicut peritissimi tradunt utique componitur, et per digitos Pindari variis vocibus, tinnulisque actibus in diversos modos concitatur. Cithara autem, de qua sermo est, Ecclesiae spiritaliter typum habet, quae cum viginti quatuor seniorum dogmatibus trinam formam habens in modum deltae litterae fidem sanctae Trinitatis significat: et per manus apostolici ordinis, qui praedicator illius est, in diversos modulos Veteris et Novi Testamenti aliter in littera, aliter in sensu figurate concitaturquinquagesimo quarto psalmo dicit: Exsurge, psalterium et cithara; non quod in modum citharae, sed quod in modum clypei quadrati conformetur cum chordis decem, sicut scriptum est; In psalterio decem chordarum psallam tibi . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cionis emittit. De fistula autem refertur ita ꝙ sit bum¬
bolum ereum ductile quadratum. latissimumq in modũ
corone cum fistulo ereo ferreoq cõmixto quod in ligno al¬
to speciosoq formato superiore capite constringitur. In
hoe quoqz per singula latera duodecim bumbula erea
xii. fistulis in medio positis in catenis de pendũt. ita tria
bumbula uno bilatere per circuitum utiqz finguntur.
et concitato primo bunibulo ⁊ concitatis xii. bumboloꝵ
fistulis in medio positis. clamorẽ magnum fragoremq
minium supra modum simul proferunt. Bumbolum
itaqz cum fistulis id ẽ doctor in medio ecclĩe est cum spũ
sancto. qui loquitur in ea constringitur in ligno alto iõ
ẽ in xp̃o. quia sapientibus ligno uite comparatur. in
catena id ẽ in fide ⁊ non se iungit terre ĩ est operibus
carnalib duodecim apostoli. cum fistulis id cum diuinis

Expanded text:
tionis emittit. De fistula autem refertur ita, quod sit bumtionis emittit. De fistula autem refertur ita, quod sit bumbulum aereum ductile quadratum, latissimumque, in modum coronae cum fistulo aereo ferreoque commisto, quod in ligno alto speciosoque formato superiore capite constringitur. In hoc quoque per singula latera duodecim bumbula aerea duodecim fistulis in medio positis in catenis dependent; ita tria bumbula uno bilatere per circuitum utique finguntur: et concitato primo bumbulo, et concitatis duodecim bumbulorum fistulis in medio positis, clamorem magnum fragoremque nimium supra modum simul proferunt. Bumbulum itaque cum fistulis, id est, doctor in medio Ecclesiae est cum Spiritu sancto, qui loquitur in ea, constringitur in ligno alto, id est, in Christo, qui a sapientibus ligno vitae comparatur: in catena, id est, in fide, et non se jungit terrae, id est, operibus carnalibus. Duodecim Apostoli cum fistulis, id est, cum divinis
Abbreviated transcription (Latin):
nent tymꝑanum ⁊ citharam et gaudẽt ad sonitũ orga¬
n. Tuba itaqz dequa in damele scriptum est cunrail¬
dieritis uocem tube fistule cithare et reliqua diuersis
figuris acformis efficitur. Aliter emn est tuba congre¬
gncionis populi. aliter conductionis aliter uictorie. a¬
liter persequendi immicos. aliter conclusionis aiuitatũ
et reliqua. Tuba autem congregacoĩs apud rerum ꝓi¬
tissimos hoc modo intelligitur. tribus fistulis ereis in
capite angusto inspirãtur in capite uoluto per quatuor
uociductas ereas que per ereum fundamentũ quaternas
profert. Ita euangelium intrina confessione triũ per¬
sonarum sancte trintatis in capite angusto hoc est in
natiuitate xp̃i diuinitate inspiratur et per quatuor
ociductas ereas per quatuor euangelistas. pere
fundamentũ stabilitatem scilicet fidei ⁊ operum in toto
orbe uocẽ ninio clamore quasi in modum tube congrega¬

Expanded text:
nent tympanum et citharam, et gaudent ad sonitum organent tympanum et citharam, et gaudent ad sonitum organi . Tuba itaque, de qua in Daniele scriptum est: Cum audieritis vocem tubae, fistulae, citharae , et reliqua, diversis figuris ac formis efficitur. Aliter enim est tuba congregationis populi, aliter conductionis, aliter victoriae, aliter persequendi inimicos, aliter concussionis civitatum: et reliqua. Tuba autem consuetudinis apud rerum peritissimos hoc modo intelligitur: tribus fistulis aereis in capite angusto inspiratur. In capite per quatuor vociductus aereos, qui per aereum fundamentum quaternas profert. Ita Evangelium in trina confessione trium personarum sanctae Trinitatis in capite angusto, hoc est, in nativitate Christi divinitate inspiratur, et per quatuor vociductas aereas, per quatuor Evangelistas, per aereum fundamentum, stabilitatem scilicet fidei et operum in toto orbe vocem nimio clamore quasi in modum tubae congrega
Abbreviated transcription (Latin):
israel prepheta preposuit apud babilonem et subito
scribitur ita dicens. Super flumina babilonis ⁊ reliqͣ.
ie totum figuraliter ac spiritaliter cristi euang
significat quonan ⁊ illud de duabus id̃ est duarum le¬
gum asperitate conuingitur. per .xii. sufflatoria fabro¬
rum id est per patriarchas ac prophetas. Per duodecim
cicutas ereas id̃ est per apostolos sonum miniũ emittit
sicut scriptum est. In omnem terram exiuit sonus eor
ĩ est uox euangelii in toto orbe terrarũ ficut scriptũ
est. uor tonitrui tui in rota. Nam per mille passus .i.
per perfectum numerum decem uerborum legis impleb
sonus eius. In salicibz id ẽ per laborem unius cuiusq
doctoris ⁊ per motum labiorum eius euangelium pre¬
dicatur. Item organum homo siue corpus dominicum
ut in psalmo. Laudate eum in cordis ⁊ organo. et m a¬
liam partem de uana impiorum leticiã. ut in iob te¬

Expanded text:
Israel propheta praeposuit apud Babylonem, et subito Israel propheta praeposuit apud Babylonem, et subito scribitur, ita dicens: Super flumina Babylonis, etc. . Hoc totum figuraliter ac spiritaliter Christi Evangelium significat: quoniam et illud de duabus, id est, duarum legum asperitate conjungitur per duodecim sufflatoria fabrorum, id est, per patriarchas ac prophetas: per duodecim cicutas aereas, id est, per Apostolos sonum nimium emittit, sicut scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum , id est, vox Evangelii in toto orbe terrarum, sicut scriptum est: Vox tonitrui tui in rota . Nam per mille passus, id est, per perfectum numerum decem verborum legis impletur sonus ejus. In salicibus, id est, per laborem unius cujusque doctoris et per motum labiorum ejus Evangelium praedicatur. Item organum homo sive corpus Dominicum, ut in psalmo: Laudate eum in chordis et organo . Et in aliam partem de vana impiorum laetitia, ut in Job: Te
Abbreviated transcription (Latin):
tate domino canticũ nouum: psallere est opus bonum
ererrere. Canticũ ad contemplatiuã psallere refertur.
ad acciuam uitã ubi et supra. Iubilaco clamor spiritali
feruore expressior. siue gaudium in effabile. quõd hu¬
mana lingua plemus faci non ualet ut in ꝓsalmo
beatus populus qur scit iubilacõem. Primo oĩm ad orga¬
ni: eo quod mauis eẽ his omnib generibus in somitu
et fortitudine nimia computatur. clamores ueniam
quod de duabus elephantorum pellibz concauũ con¬
iungitur et per .xii. fabrorum suflatoria conpulsatũ
per .xii. cicutas ereas in sonitum ninium quem in mo¬
dum tonitrui conctat. ita ut per mille passus sine
dubio sensibiliter seu utiqz amplius audiatur. sicut¬
apid hebreos de organis que ab iherusalem usq ad mõ¬
tem oliueti. et amplius sonanter audiuntur compro¬
batur. Duo genera aplerisqz organi ẽẽ dicuntur. pri-¬
mum est iõ quod dirimus. et aliud quod de peregrinacõe

Expanded text:
tate Domino canticum novum ; psallere est opus bonum tate Domino canticum novum ; psallere est opus bonum exercere. Canticum ad contemplativam: psallere refertur ad activam vitam, ubi et supra. Jubilatio clamor spiritali fervore expressior, sive gaudium ineffabile, quod humana lingua plenius fari non valet, ut in psalmo: Beatus populus qui scit jubilationem . Primo omnium ad organi eo quod majus esse his omnibus generibus in sonitu et fortitudine nimia computatur clamores veniam, quod de duabus elephantorum pellibus concavum conjungitur, et per duodecim fabrorum sufflatoria compulsatum per duodecim cicutas aereas in sonitum nimium, quem in modum tonitrui concitat: ita ut per mille passus sine dubio sensibiliter seu utique amplius audiatur: sicut Hebraeorum de organis, quae ab Jerusalem usque ad montem Oliveti, et amplius sonanter audiuntur, comprobatur. Duo genera a plerisque organi esse dicuntur. Primum est id quod diximus, et aliud, quod de peregrinatione
Abbreviated transcription (Latin):
uox appellatur. Uor aer spiritu uerberatus. unde ⁊ uerba
sunt nuncupata: proprie autem uox hominum seu irracio¬
nabilium uel ammancium. Nam in aliis abusiue nõ pro¬
prie sonitũ. uocem uocari. ut uor tube infremuit fratasq
ad litora uoces. Perfecta est autem uox alta suaius ⁊ clara.
alta ut in sublime sufficiat clara. ut aures ad impleat.
suauis ut ammos audienciũ blandiatur. Si ex his aliqͥd
defuerit uox per fecta non fuerit. Secunda diuisio orgam¬
ca est in his que spurtu reflante completa in sonũ uocis
ammantur. ut sunt tube calami. fistule. organa. pando¬
a. et his similia. Tercia diuisio richinica pertinene
neruos ⁊ pulsus cui dantur species cythararum diuersax
Tympanum quoqz cymbalum. sistrum. acitabula erea
et argentea. et alia que metallico rigore repercussa. red¬
dunt cum suauitate tiitum. et cetera huiuscemodi.
Canticũ significat scienciã spiritalem ut in psalmo. Cã¬

Expanded text:
vox appellatur. Vox aer spiritu verberatus, unde verba vox appellatur. Vox aer spiritu verberatus, unde verba sunt nuncupata: proprie autem vox hominum seu irrationabilium vel animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur: ut, Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Perfecta est autem vox alta, suavis et clara: alta, ut in sublime sufficiat; clara, ut aures adimpleat; suavis, ut animis audientium blandiatur. Si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non fuerit. Secunda divisio organica est in his, quae spiritu reflante completa in sonum vocis animantur: ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandora, et his similia. Tertia divisio rhythmica pertinens ad nervos et pulsus, cui dantur species cithararum diversarum. Tympanum quoque cymbalum, sistrum, acitabula aerea et argentea, et alia, quae metallico rigore repercussa, reddunt cum suavitate tinnitum, et caetera hujusmodi. Canticum significat scientiam spiritalem. ut in psalmo: Can
Abbreviated transcription (Latin):
trinsecus uenarũ pulsib commouemur. per musico rc¬
mos armonie uirtutib probatur ẽẽ sociatum . musice ꝓtt̃s
Metrica est que mensuram diuersorum metror probabili ra¬
cione aognoscit. ut uerbi gracia herorcum iãbicon. elegiaron
etꝙ. Ad omnem autẽ sonum que materies cantilenarum
est triformen constat ẽẽ naturã. prima ẽ armonica que
ex uocum cantib constat: secunda organica que ex flatu
consistit. Tercia richinica que pulsũ digitorum nuimeros
recipit. Nam aut uoce editur sonus sicut per fauces aut
flatu sicut per tubã aut tibiam. aut pulsu. sicut per cytha¬
ram aut per quõd libet aliud quod pertuciendo canorum esti
prima diuisio musice que armonica dicitur: id est modu¬
onis pertinet ad comedos. tragedas uel choros uel ad
qui uoce propria canunt. Hec ex ammo ⁊ corpore motũ facit.
ex motu sonum. ex quo colligitur musica que in homine

Expanded text:
ntrinsecus venarum pulsibus commovemur, per musicos rhntrinsecus venarum pulsibus commovemur, per musicos rhythmos harmoniae virtutibus probatur esse sociatum. Musicae partes Metrica est, quae mensuram diversorum metrorum probabili ratione cognoscit: ut verbi gratia heroicon, iambicon, elegiacon, et caetera. At omnem autem sonum, qui materies cantilenarum est, triformem constat esse natura. Prima est harmonica, quae ex vocum cantibus constat: secunda organica, quae ex flatu consistit: tertia rhythmica, quae pulsu digitorum numeros recipit. Nam aut voce editur sonus, sicut per fauces: aut flatu, sicut per tubam aut tibiam: aut pulsu, sicut per citharam aut per quodlibet aliud, quod percutiendo canorum est. Prima divisio musicae, quae harmonica dicitur, id est, modulationis, pertinet ad comoedos, tragoedos vel choros, vel ad omnes, qui voce propria canunt. Haec ex animo et corpore motum facit, ex motu sonum: ex quo colligitur musica, quae in homine
Abbreviated transcription (Latin):
uero lira uel aithara circum ferebatur ⁊ accubantibz singu¬
lis ordinabatur conuiuiale genus canticorũ. Itaqz sine nu¬
sica milla disciplina potest̃ ẽe perfecta. nichil emm sme il¬
la. Nam et ip̃e mundus quadam armonia sonorum fertur ẽẽ
compositus. et celum ip̃m sub armonie modulacõe reuoliuit.
Nusica mouet affectus. prouocat in diuersum habitum sen¬
sus. in prelus quoq tube concentus pugnantes accendit
et quanto uelxmencior fuerit clangor. tanto fit ad certaniẽ
ammus forcior. Siquidem ⁊ remges cantus ortatur ad̃ tole¬
randos quosq labores musica amnnũ mulcet in singulorũ¬
operum fatigacõem modulacõe uocis solacitur: ercĩtatos qͥꝑ
aminos nusica sedat. sicut de dauid legitur que ab spuitua u¬
mundo saulem arte modulacõĩs eripuit: ip̃as quaq bestias
nec non et serpentes uolucres delfinas ad auditũ sue modu¬
sacionis musica prouocat. Sed et quicqiuid soquimur deist¬

Expanded text:
vero lyra vel cithara circumferebatur, et accubantibus singuvero lyra vel cithara circumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviviale genus canticorum. Itaque sine musica nulla disciplina potest esse perfecta: nihil enim sine illa. Nam et ipse compositus et celum ipsum sub harmonie modulatione revolvi. Musica movet affectus, provocat in diversum habitum sensus. In preliis quoque tube concentus pugnantes accendit et quanto vehementior fuerit clangor, tanto fit ad certamen animus fortior. Siquidem remiges cantus hortatur, ad tolerandos quoqoperum fatigationem modulatio vocis solatur: excitatos quoque animos musica sedat: sicut de David legitur , qui a spiritu immundo Saulem arte modulationis eripuit; ipsas quoque bestias nec non et serpentes, volucres atque delphinas ad auditum suae modulationis musica provocat. Sed quidquid loquimur, vel i
Abbreviated transcription (Latin):
riuacõem a musis id est aquerendo quod per eas
suciit iaritiqui uoluerũt ius carmimũ ⁊ uocis modulatiõ
quereretur. quarum somuis eu sensibilire est et pretersluit
in preterritum tempus. in primiturqz memorie inde apoe¬
tis ious et memorie filias musas ẽẽ confictũ est: insi em̃
ab homine memoria teneatur som pereunt qui scribi non
it. Moyses duit repertorem musice artis fuisse tub
qui fuit de sturpe cam ante diluuium. Greci uero pitagorã
dicunt huius artis inuenisse primordia ex maleorum som¬
tu et cordarum extensione. percussa. Alii linum tebeum
et zetum ⁊ anphion in musica arte primos claruisse ferũt
Post quos paulatim directa est precipue hec disciplina ⁊
aucta multis modis eratqz tam turpe nescire quã litteras.
Inter ponebatur autem nõ modo sacris sed et omnibz solemp¬
nbus omnibusqz letis uel tristioribz rebus. ut enĩ in uene¬
et in funeribus trem et lamenta atibus canebãt᷑. In comuiuis

Expanded text:
apo tu muson, id est a querendo, quod per eas, sicut antiqui voluerunt, vis carminum et vocis modulatio querein praeteritum tempus, imprimiturque memoriae. Inde a poetis Jovis et Memoriae filias Musas esse confictum est: nisi enim ab homine memoria teneantur, soni pereunt, quia scribi non possunt. Moyses dixit, repertorem musicae artis fuisse Jubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt hujus artis invenisse primordia ex malleorum sonitu, et chordarum extensione percussa. Alli Linum Thaebeum et Zethum et Amphion in musica arte primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina, et aucta multis modis: eratque tam turpe nescire, quam litteras. Interponebatur autem non modo sacris, sed et omnibus solemnibus, omnibusque laetis vel tristioribus rebus. Ut enim in veneet in funeribus threni et lamenta a tibiis canebantur. In conviviis
Abbreviated transcription (Latin):
est. quid paleis ad triticũ dicit dominus. Acerui colsec¬
cio fidelium ad aream ecclĩe siue sanctorum predicatio
Egumina alegendo dicta quasi electa. ueteres
enm meliora quoqz legebant. siue quod manu
legantur. nec sectionem requirant. Legumiiũ
plurima genera ex quibus. faba. lenticula. pisum
faselum. cicer. lupnum gratiora in usu hoĩm uidene
mistice autem legumina continẽtiam lururie. et neee¬
tificacõem corporis significare possunt. unde mantele.
propheta. ip̃e damel et tres pueri cum eo contemptis¬
delicus regalibus appetisse esum leguminum. contritis
carnalibus desiderus merito uiri desideriorum spiritaliũ
possunt nuncupari. De uitibus ini¬

Expanded text:
est: Quid paleis ad triticum? dicit Dominus . Acervi, collecest: Quid paleis ad triticum? dicit Dominus . Acervi, collectio fidelium ad aream Ecclesiae, sive sanctorum praedicatio Legumina a legendo dicta, quasi electa; veteres enim meliora quaeque legebant; sive quod manu legantur nec sectionem requirant. Leguminum plurima genera, ex quibus faba, lenticula, pisum, faselum, cicer, lupMystice autem legumina continentiam luxuriae, et mortificationem corporis significare possunt: unde in Daniele propheta , ipse Daniel et tres pueri cum eo, contemptisdeliciis regalibus, appetunt esum leguminum: contritis carnalibus desideriis, merito viri desideriorum spiritalium possunt nuncupari. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
est ip̃e calamus spice qui aradicibus nascitur et dictus
culinus quasi calanus. folliculum est theca frumenti
in qua granum seruatur interius. hec super spicã ual¬
lo instructa mumimem pretendit. ne auium minorum
morsibus spica fructibz exuatur. aut uestigiis protera¬
tur. Hec quoqz obseruantiam carnalem legis ueteris
significant. inqua medulla sensus spiritalis condita
latet. spice inicia fider. uel inchoatio bonorum operum
sicut in iob de hereticis dicitur. et esurientib culerũt
spicas. Stipula aridi ad fidem uel in anes in apostolo.
lignum. fenum scipula. et in propheta. heu michi qr
actus sum sicut quia colligit. stipulam in messe
est nullum boni operis fructum inueni. scipula autẽ
ac palee peccatorem significant. qui apti sunt ad incẽ¬
dium Le ternum. unde scriptum est. Paleas autem ex¬
urit igni in extinguibili. in hieremia quoq scriptum

Expanded text:
est ipse calamus spicae, qui a radicibus nascitur; et dictus est ipse calamus spicae, qui a radicibus nascitur; et dictus culmus, quasi calamus. Folliculus est theca frumenti, in qua granum servatur interius. Haec super spicam vallo instructa munimen praetendit, ne avium minorum morsibus spica fructibus exuatur, aut vestigiis proteratur. Haec quoque observantiam carnalem legis veteris significant, in qua medulla sensus spiritalis condita latet. Spicae initia fidei, vel inchoatio bonorum operum, sicut in Job de haereticis dicitur: Et esurientibus tulerunt spicas . Stipula, aridi ad fidem, vel inanes in Apostolo: Lignum, fanum, stipulam ; et in propheta: Heu mihi, quia factus sum sicut qui colligit stipulam in messe , hoc est, nullum boni operis fructum inveni. Stipula autem ac paleae peccatores significant, qui apti sunt ad incendium aeternum; unde scriptum est: Paleas autem exurit igni inexstinguibili . In Jeremia quoque scriptum