comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insimiltu diosẽ pardoꝵ au iupoꝵ semꝑ sanguinẽ sitiunt & desidertibur ee ures
simulabt̾t absentia. & dũ ñ spant᷑. eito de longe uenient. Uolabe quati⁊ quela¬

Expanded text:
in similitudinem pardorum et luporum semper sanguinem sitient, et desiderabunt praedas, in similitudinem pardorum et luporum semper sanguinem sitient, et desiderabunt praedas, simulab
Abbreviated transcription (Latin):
inteiligens iecuro n abuchodonosor contͣ iuidã siue diabolũ contꝰ credentes
accipere potestate ut corripiat eos. & post correptionẽ: ipse quoq puniatuio
intisie psenientis affectu. qͥ apͥncipio nos ereasti. euiꝰ misecłia huc user sulb¬
sitimꝰ: Non enĩ sciebam tantũ posse aduersarios nr̃os. nec mouerã nabuchodo¬
nosor uł diabolũ mundi huiꝰ & cunctarũ accepisse gentiũ potestatẽ. Quantũ
tuũ ncmi e qđ uiuimꝰ. qł abeo intfecti non sumꝰ. & ad mertis oꝑam peluetue
Tu enĩ dñe ad iucdicandũ posuisti eũ. ut ipse sit inimicꝰ & ultor : o ut per
ulu corripias quicunq peccauerint tͥ. Sed qr semel chaldeos suꝑ demonibus
intpretati sumꝰ. oe nabuchocdonosor suꝑ rege eoꝵ diabolo: debemꝰ descriptionẽ
posuisti eũ. ee fortẽ ut corriperes fimdasti eũ. Suscitat᷑ ad uersũ in credule uiar¬
tores natio deinonũ amara adpuniendũ & ubiq psens. Ambulat quoq ubicu

Expanded text:
intelligens, idcirco Nabuchodonosor contra Judam, sive diabolum contra credentes accipere potestatem, ut corripiat eos, et post correptionem ipse quoque puniatur ntis et poenitentis affectu, qui a principio nos creasti? cujus misericordia hucusque subsistimus? Non enim sciebam tantum posse adversarios nostros, nec noveram Nabuchodonosor, vel diabolum mundi hujus, et cunctarum accepisse gentium potestatem. Quantum  ab eo interfecti sumus, et ad mortis opera perducti. Tu enim, Domine, ad judicandum posuisti eum, ut ipse sit inimicus et ultor, et ut per illum corripias quicumque peccaverit tibi. Sed quia semel Chaldaeos super daemonibus interpretati sumus, et Nabuchodonosor super rege eorum diabolo, debemus descriptionem posuisti eum, et fortem ut corriperes fundasti eum. Suscitatur adversum incredulos et contemptores natio daemonum, amara ad puniendum, et ubique praesens. Ambulat quoque ubicu
Abbreviated transcription (Latin):
eu angłi singuloꝵ cothidie uicdeant faciẽ patris qͥ in cęlis ÷ & cireunclet
anełs dñ in cireuitu tũctiũ eũ q eripiat eos: Sicut gͥ in hominibꝰ eiam
ꝑsingulos dĩ currit ꝓuidentia: sic in cȩteris animalib. generalẽ quidem
difpositione & ordinẽ cursũq rerũ intelligere possumꝰ. Uerbi gr̃a. Quomedo
naseat pisciũ multitudo ox iiuat in aquis. quomͦ reptilia & qua drupedia
oriant᷑ in t̾ra. & qͥbꝰ alant᷑ cibis. Ceterũ absurdũ ÷ ad hoc dĩ deducere maies¬
tatdem. ut sciat ꝑmomenta singula qͦt nascant᷑ culices. quot ue moriant᷑.
Quȩ cimicũ & pulicũ. & muscarũ sit multitudo. quanti pisces inaqua
natitent & qͥ de minoribꝰ maioꝵ prede cedere debeant. Non sumꝰ tam fa¬
tui adulatores dĩ. ut dũ potentiã eiꝰ ȩciã adima decrahimꝰ. in nos ipsos in¬
uiriosi simꝰ. eandẽ racionabiliũ quã & irrationabiliũ ꝓuidentia ẽt̃. diceti¬

Expanded text:
otidie videant faciem Patris qui in coelis est : et circumdet angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiat eos . Sicut igitur in hominibus etiam per singulos Dei currit providentia, sic in caeteris animalibus generalem quidem dispensationem et ordinem, cursumque rerum intelligere possumus. Verbi gratia, quomodo nascatur piscium multitudo, et vivat in aquis, quomodo reptilia et quadrupedia oriantur in terra, et quibus alantur cibis. Caeterum absurdum est ad hoc Dei deducere majestatem, ut sciat per momenta singula quot nascantur culices, quotve moriantur, quae cimicum et pulicum et muscarum sit in terra multitudo, quanti pisces in aqua natent, et qui de minoribus majorum praedae cedere debeant. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum potentiam ejus etiam ad ima detrahimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem rationabilium quam irrationabilium providentiam esse dicen
Abbreviated transcription (Latin):
qua paupis ueritas defendat᷑. Unde querimonia ÷ iudiciũ erire ꝑuersus de
n debemꝰ suꝑ hanc. rerũ in equalitate turbari. uidentes & in pͥncipio muncli&
impio cain intfectũ abel iustũ. & postea exulante iacob: regnare indom̃o patrs
crucifigttꝰ aiudeis & barabas latro eligit᷑. Dies me deficiet si uoluero enumerar
qͦmͦ in isto scło impiis p̃ualentibꝰ. opprimant᷑ iusti.cie f uopiette ingereron
&e uidete. & ad miramini &e obstupescite qr opus factũ est in diebꝰ ur̃is qd nemio

Expanded text:
quam pauperis veritas defendatur. Unde querimonia est, judicium exire perversum: sed quam pauperis veritas defendatur. Unde querimonia est, judicium exire perversum: sed non debemus super hac rerum inaequalitate turbari, videntes et in principio mundi ab impio Cain interfectum Abel justum , et postea exsulante Jacob, regnare in domo patris crucifigitur a Judaeis , et Barabbas latro eligitur . Dies me deficiet, si voluero enumerare quomodo in isto saeculo, impiis praevalentibus, opprimantur justi. Aspicite in gentibus et videte, et admi
Abbreviated transcription (Latin):
indicatũ sit ie nihil e lege & iusticia sustinuerint. unde ipsũ iudicut n habi¬
erieo fiee suũ Finis aut̃ iudicii :: iudicare iuste. Et hoc quare Ioquic alicdeate
in ponsequentibꝰ monstrat dicens. Quia impiꝰ nabuichodonoscar p̃ uquit auoler
iustũ eridaniEt hanc eẽ causam qđ dixerit iudiciũ n ꝑuenisse Pfine q luenui
sit puersũ: ut iosias rex iustꝰ arege egyptio trucidet᷑. ꝓ daniel ananias. miau
paatarra serui ant ox imperet babilonius imꝑator &r int̃ scorta oꝵ concli ꝯmisced
baltastr potet inphyalis dĩ. Hȩc ꝓpħa de suoꝵ tẽpoꝵ statu. Sequim᷑ encier rne¬
cont eos iniustũ iudiciũ fiat & innoriũ in ꝑsecutionibꝰ sangui ne ted sest᷑ ⁊qun
quando ante tribunal stecerint iudicũ scfanu. iudex acceptis munerii amdemns
incontẽ e reum liberet. Quod qͥdẽ ñ solũ de iudicibꝰ sctisi intau ele ecenelemiue¬
qudiciũ ce impiꝰ p̃ualeat aduersus iustũ & magis in iudicio peccatũs diuntie

Expanded text:
justitia sustinuerit. Unde et ipsum judicium non habuerit finem suum. Finis autem judicii est judicare juste. Et hoc quare loqui audeat, in consequentibus monstrat, dicens: Quia impius Nabuchodonosor praevaluit adversus justum Judam , et hanc esse causam, quod dixerit judicium non pervenisst perversum, ut Josias rex justus a rege Aegyptio trucidetur ; ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias, serviant ; et imperet Babylonius imperator, et inter scorta et concubinas suas Balthasar potet in phialis Dei . Haec propheta de suorum temporum statu sequimur enim contra eos injustum judicium fiat, et innoxium in persecutionibus sanguinem fundant; ac si quando ante tribunal steterint judicum saecularium judex acceptis muneribus condemnet insontem, et reum liberet: quod quidem non solum de judicibus saeculijudicium, et impius praevaleat adversus justum: et magis in judicio peccatum divitis,
Abbreviated transcription (Latin):
subuem conuncat lolabi & equitesi ñ ad pugnandũ qr nullus resistes. sedeue
clcum eodũ ut aquila cui inuolatilis omia subiacent. festinans ad aguao
isudu cq aflatu uenti urentis uirentia cuncta arescunt ita as aspee¬
ta clũ omia uastabunt. lantq erit numerꝰ captiuoꝵ &e prede achuniuei¬
ti et naetia arene possit equari. Ipse quoq id÷ nabuchodonosor inuniuer¬
e oibe regnabit. & ante currũ suũ. triuphans de regibꝰ eos habebit irri siuio
so ant desicias computabit. Tanteq potentiȩ & suꝑbie erit.ut natueta supa¬
re rontendat & urbes munitissimas robore sui exercitꝰ capere. Weniet enim
terun& racto inmari aggere. pene insulã faciet de insula. x introtũ erẽ
fiuaͥt maris inurbem: tra p̃bebit. Quã obcausã. & suꝑ omne̾ munitionem
riaebit ae comportabit aggere ox capiet eam: id÷ munitione Saen elrune Qa

Expanded text:
bunt ergo equites non ad pugnandum, quia nullus resistet; sed ad discurrendum ut aquila, cui in volatilibus omnia subjacent, festinans ad devorandum. Et quomodo ad flatum venti urentis virentia cuncta arescunt, ita ad aspectum eorum omnia vastabuntur, tantusque erit numerus captivorum et praedae etiam arenae possit aequari. Ipse quoque, id est, Nabuchodonosor, in universo orbe regnabit, et ante currum suum triumphans de regibus, eos habebit irrisui, et inter delicias computabit: 596 tantaeque potentiae et superbiae erit, ut naturam superare contendat, et urbes munitissimas robore sui exercitus capere. Veniet enim Tyrum, et jacto in mari aggere, peninsulam faciet de insula, et introitum inter fluctus maris in urbem terra praebebit. Quam ob causam et super omnem munitionem ridebit
Abbreviated transcription (Latin):
laui intꝰ in nocentes manꝰ meas. Hȩc aut̃ lõcunt᷑. nescientes iudicia dĩ inues¬
tigabilia &x ꝓfundũ diuiciarũ  sapientie oe scientiȩ eiꝰ. qd ñ ita uideat
ds ut uidet᷑ homo. Homo tantũ p̃sentia respicit. ds̃ futura. or et̃na cognos¬
cit Et quomꝰ si egrotꝰ & estuans febribꝰ aquã frigidã postulet. &dicat adme:¬
dicũ uim pacior. crucior. uror. exanimor. usquequo medice elamabo & non
exaudies & respondeat ei sapientissimꝰ &clementissimꝰ medicꝰ. scio quo tẽpore
debeam dare qđ postulas. ñ misereor mͦ. qr misccłia ista crudelitas ⁊ & uolun-
tas tua contͣ te petit: ita &r dñs nr̃ sciens clem̃tiȩ suȩ ponclera atq mensu-¬
ras. int̾clũ ñ exaudit clamantẽ ut eũ ꝓbet. & magis ꝓuocet adrogandũ. &e
quasi igne excoctũ. iustiorẽ & puriorem faciat. Qcd intelligens apłs. scdm id¬

Expanded text:
icia Dei investigabilia , et profundum divitiarum sapientiae et scientiae ejus, quod non ita videat Deus ut videt homo. Homo tantum praesentia respicit: Deus futura et aeterna cognoscit . Et quomodo si aegrotus et aestuans febribus aquam frigidam postulet, et dicat ad medicum: Vim patior, crucior, uror, exanimor: usquequo, medice, clamabo, et non exaudies? Et respondeat ei sapientissimus et clementissimus medicus: Scio quo tempore debeam dare quod postulas: tas tua contra te petit. Ita Dominus noster sciens clementiae suae pondera atque mensuras, interdum non exaudit clamantem: ut eum probet, et magis provocet ad rogandum, et quasi igne excoctum, justiorem et puriorem faciat. Ad orationem
Abbreviated transcription (Latin):
nunde posse is mi lierub. quatũ uelut hleru gniculos cdlacũ maraenum abseoridit.
as gcetises femulas uentaut uec apuo seł ph̃ losophos uicleant atinarp̃niste¬
rentias quere nolere non corpoꝵ piato inucit aspaliam cdispucantẽ. loscphat ur
pinclar s seribstur. & alcheo chemista int sapientislimos greciȩ pheleses aoqio¬
coridio srecon u. uuam ieromane urbis curba mirats: Carneades elogrien¬
tasnel phyiosophoꝵ acutisumꝰ rethoꝵ qui apuo consulares iuresi e inachademia
ceansysosoehia disputante. Quio referã cathonis filiã briti coniuge. eiuꝰ unt̃¬

Expanded text:
ondit. Ad gentiles feminas veniam, ut et apud saeculi philosophos videant animorum differentias quaeri solere, non corporum. Plato inducit Aspasiam disputantem: Sappho cum Pindaro scribitur, et Alcaeo: Themista inter sapientissimos Graeciae philosoram, tota Romanae urbis turba miratur: Carneades eloquentissimus philosophorum, acutissimus rhetorum, qui apud consulares viros et in Academia de philosophia disputare. Quid referam Catonis filiam, Bruti conjuge
Abbreviated transcription (Latin):
robore & spẽ indm̃ & p̃miis futuroꝵ cuncta conteminunt. etiã si dirigant ad
dm̃ orationẽ nꝰ suscipi abeo. qr in decoris & in congruis uiro planctibꝰ detur¬

Expanded text:
robore, et spe in Deum, et praemiis futurorum cuncta contemnunt: etiamsi dirigant ad robore, et spe in Deum, et praemiis futurorum cuncta contemnunt: etiamsi dirigant ad Deum orationem, non suscipi ab eo, quia indecoris et incongruis viro planctibus detur
Abbreviated transcription (Latin):
uite &e popłs responderent. Precepit ds ꝑmoysen: ut cũ oclio habuerimꝰ uxores. dimit¬
tamꝰ eas. Et legendũ est. Dicis mͥ. Scriptũ ÷ cũ odio habueris dimitte uxorẽ tuam.
ut in quo ꝓeccauit in ipso puniatur. Qua ꝓpt̾ hac questiuncula dissoluta : inculeat. &¬
certe uxorẽ si pauꝑ ÷ aut de formis. Quod nos spetialit̾ iuxta ezre librũ. suꝑ uxoribꝰ ex¬
posuimꝰ derelictis. alii generalit̾ contͣ eos dictũ putant. qui aliena diripiunt. & in iuste
diuitias congregantes. audent offerre munera dõ: quȩ dicit se nequaquã posse suscipere: la¬
crimis eoꝵ qui uastati st̃ & fletu & gemitibꝰ ꝓhibitũ. & congruere. locũ istũ illi testi¬
liaris amissionẽ & interitũ liberoꝵ & naufragiũ & cetera quȩ ad damnũ ꝑtinent
rerũ scłariũ uertunt᷑ inflecꝰ. & totos se trailunt planctui & gemitibꝰ. nec animi

Expanded text:
vitae, populus responderent: Praecepit Deus per Moysen, ut cum odio habuerimus uxores, dimitvitae, populus responderent: Praecepit Deus per Moysen, ut cum odio habuerimus uxores, dimittamus eas. Et legendum est: Dicis mihi scriptum est: Cum odio habueris uxorem tuam, ut in quo peccavit, in ipso puniatur. Quapropter, hac quaestiuncula dissoluta, inculcat 967 et certe uxorem, si pauper est, aut deformis. Quod nos specialiter juxta Ezrae librum super uxoribus exposuimus derelictis: hoc alii generaliter contra eos dictum putant, qui aliena diripiunt, et injuste divitias congregantes, audent offerre munera, Deo, quae dicit se nequaquam posse suscipere, lacrymis eorum, qui vastati sunt, et fletu, ac gemitibus prohibitum, et congruere locum istum illi testis qui propter rei familiaris amissionem, et interitum liberorum, et naufragium, et caetera quae ad damnum pertinent rerum saecularium, vertuntur in fletus, et totos se tradunt planctui, et gemitibus: nec animi
Abbreviated transcription (Latin):
Et iccirro panticeps dr̃ ox uxo conunctionis ox federis. quȩ addeo des costas irie fra¬
de est ee reliduui sp̃s eꝰ siue dĩ ut qͥda putant. siue mariti ut alii suspicant᷑. Qtt ꝓpe
affectũ quodam una anima in duobꝰ eẽ. uidet᷑ coniunctis spũ ꝙ mente socia ꝓł
Cũ gͦ unꝰ utrunꝙ fecerit & uirũ & mulierẽ ꝓpt̾ea ado facta: utriq coniunctio.
ut liberi nascerentur. Unꝰ enĩ ds. qͥd querit nͥ sem̃ di: hoc ÷ filios de ispłttcu stitre
generatos. Cũ gͦ habeatis fecunditas coniuges: & liberis gauleatis. qͥd puilchritudi¬
nem ixoꝵ queritis. quȩ meretricibꝰ apta ÷ cũ uxoribꝰ: Precipit itaq ds ꝑppħam.
oe diemt. s ustocdite spm urm. ne ablucamini in libidinẽ. ne alienigenapa ramore
uincamini. Et uxrore ad olescentie tuȩ nob despicere. Ut quȩ tͥ urginali iuneta est
matrimonio. ꝑseueret usq ad senectittẽ. Sed poterat fieri. ut pͥncipes sac̾doteq & le¬

Expanded text:
 et foederis, quae a Deo de costa viri facta est. Et residuum spiritus ejus, sive Dei, ut quidam putant, sive mariti, ut alii suspicantur, quod propter affectam quodammodo una anima in duobus esse videatur, conjunctis spiritu, mente sociatis. Cum ergo unus utrumque fecerit, et virum et mulierem: propterea a Deo facta est utriusque conjunctio, ut liberi nascerentur. Unus enim Deus, quid quaerit nisi semen Dei, hoc est filios de Israelitica stirpe generatos? Cum ergo habeatis fecundas conjuges, et liberis gaudeatis, quid pulchritudinem uxorum quaeritis, quae meretricibus apta est, non uxoribus? Praecipit itaque odite spiritum vestrum; ne abducamini libidine, ne alienigenarum amore vincamini. Et uxorem adolescentiae tuae noli despicere, ut quae tibi virginali primum juncta est matrimonio, perseveret usque ad senectutem. Sed poterat fieri, ut principes, sacerdotes, Le
Abbreviated transcription (Latin):
upħaru suꝑ ioħe int̾rtati stꝰ. Cũq in sensu consentiant: in uerbis discrepant. Proeo qdđꝰ Lex.
transtuler reclas facite semitas dĩ nr̃i. Marcus Lucasq dixer. Rectas facite semitas eiꝰ. Iohes
int̾p̃tũ auctortatẽ seqͥ. qua hebree lingue habentes scientiã ñ indigent. s ex hebreo trans¬
ferre qdꝰ legerint. ñ curantes de ẜllabis punctisq uerboꝵ. dũ mͦ sententiarũ ueritas
transferat᷑. Qa qͥdem & in plurimis locis hoc ferise docuimꝰ oe maxme in eo libro qͥ a nab
inseriptꝰ : de optimo genere intp̃tandi. si muł testimoniis multis apꝓbatũ ÷. Hoc gͦ qđ

Expanded text:
uper Joanne interpretati sunt cumque in sensu consentiant, in verbis discrepant. Pro eo enim quod LXX transtulerunt: Rectas facite semitas Dei nostri, Marcus Lucasque dixerunt: Rectas facite semitas ejus. Joannes ebraeae linguae habentes scientiam, non 970 indigent; sed ex Hebraeo transferre quod legerint: non curantes de syllabis punctisque verborum; dummodo sententiarum veritas transferratur. Quod quidem et in pluribus locis eos fecisse docuimus, et maxime in eo libro qui a nobis inscriptus est, de optimo genere interpretandi, multis simul testimoniis approbatum est. Hoc ergo q
Abbreviated transcription (Latin):
dñs erereituũ. Custodite spm urm : & nolite despicere. Lxx. Et hec quȩ odera feci¬
stis. Opibatis lacrimis altare dñi: planctu & gemitu. De laboribꝰ ad huc dignũ est¬
tespicerti sacrificiũ suscipere acceptabile de mãnibꝰ ur̃is e& dixistis. Proptꝰ quid : Qua
dns testisicatꝰ⁊ int̾ te & uoiẽ ad olescentiȩ tuȩ qua tu reliquisti. & hec particeps
tua & in or testam̃ti cui & ñ aliꝰ fecit. & reliquie sp̃s tui. Et dixistis. QuS alug
p̾ter sem̃ querit as̃ : Et custodite in spũ ur̃o. & uxore ad olescentiȩ ñ derelinquas. Sed
dñs om̃ps. Et eusto dite in spu ur̃o: & nolite derelinquere. Intp̾tem hystoriam: ꝙ.
singulis uersiculis breues sententias coaptantes. qͥd nobis abhebreis sit traditũ aissẽra¬
mꝰ Berelicte uxores israhelitioe. & inthoris maritoꝵ alienarũ gentiũ feminas ooner¬
crimis gemitu atq eiulatibꝰ. in uicliã faciebant eꝰ ꝓuidentiȩ qł ñ respiceret huma¬

Expanded text:
dite spiritum vestrum, et nolite despicere. LXX: Et haec quae oderam, fecistis: operiebatis lacrymis altare Domini planctu et gemitu, de laboris adhuc dignum respicere sacrificium, aut suscipere acceptabile de manibus vestris. Et dixistis, propter quid? Quia Dominus testificatus est inter te et uxorem adolescentiae tuae, quam tu reliquisti, et haec particdixistis: quid aliud praeter semen quaerit Deus? et custodite in spiritu vestro, et uxorem adolescentiae tuae ne derelinquas: sed Dominus omnipotens: et custodite in spiritu vestro, et nolite derelinquere. Interpretemur historiam, et singulis versiculis breves sententias coaptantes, quod nobis ab Hebraeis sit traditum, disseramus. Derelictae uxores Israeliticae, et in thoris maritorum alienarum gentium feminas contemolutae lacrymis, gemitu, atque ejulatibus invidiam faciebant ejus providentiae; quod non respiceret huma
Abbreviated transcription (Latin):
religione consentiant. Unde dr̃ ad apłos : qͥ seminarium in toto orbe euangłii
prodiderunt. P ropatribus tuis natist̃ tibi filiĩ. Si en̾i helias non cor patrũ
ad filios ante conuerterit. & cor filioꝵ ad pacres eoꝵ: cũ uenerit dies magnus
& horribilis. magnꝰ sc̃is. horribił peccatoribus. percuciet uerꝰ & iustꝰ udex.
ion cȩlum. non eos qui uersant᷑ incęlo. sead terrã anathemate. qͥ faciut Ĩ¬
opera terrena. Iudei & udaitantes heretici ance haimmenon suum heliam
putant esse uenturum. & restituturũ omĩa. Unde & xp̃o ineuangłio pro¬
ponitur questio. Quid qđ pharisei dicunt. qđ helias uenturus est .s. Qui¬
bus ille respondit. helias quidem ueniet: & si credideritis iam ueni⁊.

Expanded text:
religione consentiant. Unde dicitur ad Apostolos, qui seminarium in toto orbe Euangelii prodiderunt: “Pro patribus tuis nati sunt tibi filii”. Si enim Helyas non cor patrum ad filios ante converterit et cor filiorum ad patres eorum, cum venerit dies Domini magnus et horribilis; manon coelum, nec eos qui versantur in coelo; sed terram anathemate, qui faciuopera terrena. Judaei, et judaizantes haeretici ante ἠλειμμένρν suum Eliam putant esse venturum, et restituturum omnia. Unde et Christo in Evangelio proponitur quaestio: Quid quod Pharisaei dicunt, quod Elias venturus est? Quibus ille respondit: Elias quidem veniet, et si
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ & horribił. & conuertet cor patrũ ad filios & cor filioꝵ adpa¬
tres eoꝵ. ne forte ueniã & percuciã terrã anathemate. Liax. Etecce
ego natra uobis heliam thesbiten. antequã ueniat dies dñi magna & illuariᷤᷤ
quiconutet corpatris ad filiũ. & cor hominis adproximũ suum. ne for¬
te uenens percuciam terrã penit᷑. Post moysen cuius mandata spͣuali¬
ter dociumus ee. seruanda dicit heliam esse mittendũ inmorse legẽ.
inhelia prophetiam significans dicente abraham adquedam alutem
pranssiguratus inmonte. loquentes secum habet moy sen & heliam in cã¬
didis uestibus Qui & dicebant ei. quȩ passurus esset in ierłm. Lex eñi &
omis ꝓpbarum chorus. Ap̃i p̃dicat passionẽ. Ieiͦ ancequa ueniat dres aueli

Expanded text:
 convertet eor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum: ne forte veniam et percutiam terram anathemate. LXX: Ecce ego mittam vobis Eliam Thesbiten, antequam veniat dies Domini magna et illustris: qui convertet cor patris ad filium, et cor hominis ad proximum suum; ne fort inter cetera: «Post Moysen, cuius mandata specialiter docuimus esse servanda, Helyam dicit esse mittendum, in Moysi Legem, in Helya prophetiam significans, dicente Abraham ad quendam divitem  Salvator transfiguratus in monte loquentes secum habet Moysen et Helyam in candidis vestibus, qui et dicebant ei quę passurus esset in Ierusalem. Lex enim et omnis prophetarum chorus Christi predicat passionem. Igitur, antequam veniat dies Domi
Abbreviated transcription (Latin):
tere patiet᷑. Et sanitas erit in pennis eius. ut sanatos perpenitentiã
portet in humeris suis. iuxta id qđ indeuteronomio scriptũ est.
Expandens alas suas suscepit eos. & inhumeros portauit illos. Tũc
egredientur qui nc̃ scło quasi carcexe sut inclusi. & salient quasi uitu¬
li de armento siue quasi uituli deuincłis lib̾ati. Unde & apłs dicit.
Cupio dissolui & esse cũ xp̃o. ut egrediatur & saliat sicut uitulus
de uinculis liberatus. sicut uictima dñi. Nec hoc lȩticiȩ fine con¬
tentꝰ:: sed calcabit impios cũ fuerit cinis Unde & adiustos fit imprecatio.
cona paratione diuinȩ maiestatis cinere esse se sentiens. Ego sũtra & cunl.
÷ propterea uidebit solem iusticiȩ. & requiescet it̾ medios eiꝰ cleros atq ipso
prrrante adcelestia subleuabitur. Qui uͦ per superbiam dexit. ponam

Expanded text:
tere patietur. Et sanitas erit in pennis ejus, ut sanatos per poenitentiam tere patietur. Et sanitas erit in pennis ejus, ut sanatos per poenitentiam portet in humeris suis, juxta id quod in Deuteronomio scriptum est: Expandens alas suas suscepit eos, et in humeris suis portavit illos . Tunc egredientur qui nunc saeculo quasi carcere sunt inclusi, et salient quasi vituli de armento, sive quasi vituli de vinculis liberati. Unde Apostolus dicit: Cupio dissolvi, et esse cum Christo , ut egrediatur et saliat sicut vitulus de vinculis liberatus, et sicut victima Domini. Nec hoc laetitiae fine contentus est; sed calcabit impios, cum fuerint cinis. Unde et ad justos fit imprecatio: comparatione divinae 984 majestatis cinerem esse se sentiens: Ego sum terra et cinis ; et propterea videbit solem justitiae, et requiescet inter medios ejus cleros, atque ipso por
Abbreviated transcription (Latin):
placeNs. & uanus est qͥ seruit dõ. & qđ emolumentũ quia custodiimꝰ
precepta eius & ambulauimꝰ tristes corã dño exercituum. & aduersũ
eoꝵ uerba temeraria locutist᷑ timentes dm̃. & unꝰ quisꝙ cum ꝓximo suo
contulert̃ ea quȩ ad dĩ timorẽ pertinent. attendit dñs & audiit.
& scriptus est liber monumͣti us qͥ ment dnm. & cogitant nomͣ eius
t cũ dies uenerit hab̾e se eos inpeculium pollicet᷑. & parcere eis sicut
parcit homo filio suo seruiente̾ sibi. Pleniꝰq inculcat &dicit. Eccedies
ueni& id est dies uidicii. qũȩ sc̃is lux erit & peccatoribus tenebrȩ. & ipsa
dies erit succensa qͣsi caminus siue clibanus. ut om̃s impii uertantur
instipulã. & camini crem̃tur ardoxibus. om̃sq qͦs in flammauerit atq
cõbusserit non relinquet in eis ullam radicem & germen maliciȩ. Hoc
de impiis quid indie uidicii sint passuri. E contrario dr̃. quid tim̃tib
nom̃ dĩ ueniat. & orietur uobis timentibus nom̃ meum sol uisticie.

Expanded text:
olumentum, quia custodivimus praecepta ejus, et ambulavimus tristes coram Domino exercituum ? Et adversum eorum verba temeraria locuti sunt timentes Deum, et unusquisque cum suo proximo contulerunt ea quae ad timorem Dei pertinent: attendit Dominus et audivit, et scriptus est liber monumenti his qui timent Dominum, et cogitant nomen ejus, et cum dies venerit, habere se eos in peculium pollicetur, et parcere eis sicut parcit homo filio suo servienti sibi, pleniusque inculcat, et dicit: Ecce dies veniet, id est, dies judicii, quae sanctis lux erit, et peccatoribus tenebrae; et ipsa dies erit succensa quasi caminus, sive clibanus, ut omnes impii vertantur in stipulam, et camini crementur ardoribus. Cumque eos inflammaverit atque combusserit, non relinquet in eis ullam radicem et germen malitiae. Hoc de impiis quid in die judicii sint passuri. Econtrario dicitur quid timentibus nomen Dei eveniet: Et orietur vobis timentibus nomen meum sol justitiae:
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa ÷ int̾p̃tatio: ut diu̾sus & sensus sit. Quia obtulistis claudas & cecas & debiles uicti.¬
mas: uos enĩ hȩc quȩ dex uniu̾sa fecistis: agite penitentiã si qͦm misereat᷑ ur̃i dĩ. Nul¬
lus eniꝰ m uob ÷ usq ad excremũ ministeriũ. ñ dico pontifex. ñ sac̃dos ñ leuita ñ cantor
s ne ianitor qͥdẽ. & iis qui supponit igne̾ altari ad cremanda holocaustã: qui ñ ame
mercedẽ accipiat laboris sui. Hoc aut̃ dic̃. decimas significans om̃iũ frugũ que offerunt᷑
apopłis. Ex quo ostendit᷑ acceptiorẽ. eẽ dnõ seruitutẽ: quȩ mereede inp̾sentiarũ nͦ postu¬
lat. Unde & apłs gratis p̃dicat euangłiũ. & nocte & die manibꝰ suis laborat neceurtoneri¬

Expanded text:
versa est interpretatio, ut diversus et sensus sit. Quia obtulistis claudas et caecas et debiles victiversa est interpretatio, ut diversus et sensus sit. Quia obtulistis claudas et caecas et debiles victimas, vos enim haec quae dixi universa fecistis: agite poenitentiam, si quo modo misereatur vestri Deus: nullus enim in vobis usque ad extremum ministerium, non dico pontifex, non sacerdos, non Levita, non cantor, sed nec janitor quidem, et is qui ignem supponit altari ad cremandum holocausta, qui non a me mercedem accipiat laboris sui. Hoc autem dicens, decimas significat omnium frugum, quae offeruntur a populis. Ex quo ostenditur, acceptiorem esse Domino servitutem, quae mercedem in praesentiarum non postulat. Unde et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
mitate cooꝑta. quȩ ñ habet xp̃m dĩ uirtutẽ. diq sapientiã. Istiꝰmodi p̾ces quȩ sine lumi¬
ne ueritatis st̃. x ñ habent sapientie firma uestigia. &x debilitatibꝰ uariis contabescunt
si offerant᷑ eccłarũ pͥncipi. aut euilibet erudito sapientiq doctori: ñne repudiabuntur.
& incontumeliã eiꝰ recident. qͥ talia ÷ ausus offerre: Et nunc dep̾camini¬
uultũ dĩ. ut misereat᷑ ur̃i de manu enĩ urã factũ ÷ hoc: si qͦmͦ sũscipiat facies uras. dic̃¬
dñs exercituũ. Quis ÷ in uob̃ qͥ clauclat hostia. &x incendat altare meu̾ gratuito: Lxx.
Et nc̃ dep̾camini faciẽ dĩ ur̃i & rogate eũ in manibꝰ ur̃is facta st̃ hȩc: si suscipiã ex uobis
Multũ in hoc loco septuaginta int̾ptes abebraica ueritate discordant. & necesse ÷ ubi di¬

Expanded text:
mitate cooperta, quae non habet Christi Dei virtutem, Deique sapientiam. Istiusmodi preces, quae sine lumimitate cooperta, quae non habet Christi Dei virtutem, Deique sapientiam. Istiusmodi preces, quae sine lumine veritatis sunt, et non habent sapientiae firma vestigia, et debilitatibus variis contabescunt, si offerantur Ecclesiarum principi, aut cuilibet erudito sapientique doctori, nonne repudiabuntur, et in contumeliam ejus recident, qui talia est ausus offerre? Et nunc deprecaminiltum Dei ut misereatur vestri: de manu enim vestra factum est hoc, si qDominus exercituum. Quis est in vobis qui claudat ostia, et incendat altare meum gratuito? LXX: Et nunc deprecamini faciem Dei vestri, et rogate eum: in manibus vestris facta sunt haec, si suscipiam ex vobis uaginta interpretes ab Hebraica veritate discordant: et necesse est, ubi di
Abbreviated transcription (Latin):
n offerri. in leuitico pleniꝰ discimꝰ. Reu̾sus itaq popłs de babilone & sac̾dotes ac leuitȩ. ia¬
nitores atq cantores. & nathinnei saeruiq salomonis. quoꝵ ezras scribit. kaia a oto a¬
illicitas dõ uictimas offerebant. cęeas uiclelicet & claudas. & itaria debilitate confectas. Hoc ÷
enĩ qł dicit languidũ. uno cuncta serione cõphendens. Si istiꝰ modi inqͥt duci tuo offerres
munera. nonne respueret. ñ ne sibi factã pitaret in iuriã: Et hoc audecis offerrȩ clõ. qđ dare
hominibꝰ ñ aucletis: Longũ ÷ nc̃ omiũ uictimarũ aꝑire mysteria. De his tantũ loquar:
quȩ p̾senti capitulo contirent᷑. Ceca ÷ animi uictima: quȩ ñ illustrat᷑ xp̃i lumine: nec
habet occłm de ȩuangłio contuentẽ. Clauda ÷ rogantis oratio: quȩ cluplici mente accedit
ad p̃candũ. & audit cũ popło iudeoꝵ. Usq qͦ claudicatis utroq pecle: Languida o omi infir¬

Expanded text:
non offerri, in Levitico plenius discimus . Reversi itaque de Babylone sacerdotes et Levitae, janitores atque cantores, et Nathinnaei servique Salomonis, quorum Ezras scribit κατάλογον, illicitas Deo victimas offerebant, caecas videlicet et claudas, ac varia debilitate confectas ; hoc est enim quod dicit languidum, uno cuncta sermone comprehendens. Si istiusmodi, inquit, duci tuo offeres munera, nonne respueret? nonne sibi factam putaret injuriam? et hoc audetis offerre Deo, quod dare hominibus non audetis? Longum est quae praesenti capitulo continentur. Caeca est animae victima, quae non illustratur Christi lumine, nec habet oculum de Evangelio contuentem . 950 Clauda est rogantis oratio, quae duplici mente accedit ad precandum, et audit cum populo Judaeorum: Usquequo claudicatis utroque pede ? Et languida, et omni infir
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta ęccłe popłis ministrarit. statim aꝑient᷑ suꝑ eũ cataracte cęli. & effundet᷑ plu¬
uia spu̾alis. & manlabit ds̃ nubibꝰ suis ut pluant suꝑ eũ imbrẽ. & abundantia
rerũ om̃iũ ꝑfruet᷑. Increpabit ȩtiã ꝓeo deuorantẽ. contrarias scilicet fortitudines
& labor ipsius afferet fructũ. & consequet᷑ illud qđ f̃riptũ ÷. Beatꝰ qͥ in aures
loqͥtur audientiũ. Leuabit quoq occłos suos & uidebit regiones. qm̃ iam albe s.
ad metendũ. & colliget fructꝰ in uitã ęt̾nã. Hec erit sterilis uinea in agro ille
qͥ dic̃ in euangłio: ego sũ uitis. & qͥ loqͥtur ꝑ ꝓpħam. Ego te plantaui uineã fructi¬

Expanded text:
traverit: statim aperientur super eum cataractae coeli, et effundetur plutraverit: statim aperientur super eum cataractae coeli, et effundetur pluvia spiritualis, et mandabit Deus nubibus suis, ut pluant super eum imbrem, et abundantia rerum omnium perfruetur, et increpabit etiam pro eo devorantem, contrarias scilicet fortitudines, et labor ipsius afferet fructum, et consequetur illud quod scriptum est: Beatus qui in aures loquitur audientium . Levabit quoque oculos suos, et videbit regiones, quoniam jam albae sunt ad metendum : et colliget fructus in vitam aeternam. Nec erit sterilis vinea in agro ejus, ille qui dicit in Evangelio: Ego sum vitis . Et
Abbreviated transcription (Latin):
plici honore honorandũ maxine qͥ laborat in uerbo ox doctrina diꝰ. Qd qͥ ñ feçerit.
dmꝰ fraudare & supplantare conuincit᷑. Et maledicit᷑ ei in penuria rerũ om̃iũ. ut qͥ
parce seuerit. parce & metat. & qͥ in benedictione seminauerit. in benedictionibꝰ
fructꝰ colligat abunclantes. Si quando fames & penuria & rerũ om̃iũ egestas op¬
pͥmit mundũ: seiamꝰ hoc exdĩ ira descendere. qͥ se in pauꝑibꝰ si ñ accipiant elemo¬
sinã fraudari loqͥtur. & sua possessione pͥuari. Possumꝰ decimas o pͥmitias & sic int̾
prudentiȩ: ingenioq qđ possidet. s grãs agat pͥmũ dõ qui cuncta largit᷑ de in sacer¬
dotibꝰ eiꝰ ac magistris aquibꝰ doctꝰ ÷. Si enim nͣ egerit gras. s sibi scientiã uindicarit
in penuria maledicet᷑. Qđ si intelligens largitorẽ dm̃. & his agens grãs ꝑ quos adõ
eduditꝰ ÷ humiliauerit se & in horreũ di intulerit cibos. hoc ÷ scripture see̾ ali¬

Expanded text:
t in verbo et doctrina Dei. Quod qui non fecerit, Deum fraudare et supplantare convincitur, et maledicitur ei in penuria rerum omnium: ut qui parce severit, parce et metat; et qui in benedictione seminaverit, in benedictionibus fructus colligat abundanter . Si quando fames et penuria, et rerum omnium egestas opprimunt mundum: sciamus hoc ex Dei ira descendere, qui in pauperibus, si non accipiant eleemosynam, fraudari se loquitur, et sua portione  Al. poprudentiae, ingenioque quod possidet: sed gratias agat 979 primum Deo, qui cuncta largitur; deinde sacerdotibus ejus ac magistris, a quibus doctus est. Si enim non egerit gratias, sed sibi scientiam vindicaverit, in penuria maledicetur. Quod si intelligens largitorem Deum, et his agens gratias, per quos a Deo eruditus est, humiliaverit se, et in horreum Dei intulerit cibos, hoc est, Scripturae sa
Abbreviated transcription (Latin):
decimã in horrea. & sit eibꝰ in domo mea. Et ꝓbate me suꝑ hoc dic̃ dñs. si ñ aꝑuero
uob̾ cataractas cęli. ex effudero uob̾ benedictionẽ usq ad abundantiã. &x increpabo

Expanded text:
decimam in horreum, et sit cibus in domo mea, et probate me super hoc, dicit Dominus: si non aperuero decimam in horreum, et sit cibus in domo mea, et probate me super hoc, dicit Dominus: si non aperuero vobis cataracta
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutor. Cũq se uerũ & iustũ iudicẽ. eẽ. me fatear ofilii iacob tam̃ ñ estis torm̃toꝵ
diu̾sitate cõsupti. iuxta illud qđ seriptũ ÷ in ieremia. Sine causa ꝑcussi filios ur̃os:
disciplinã ñ recepistis. Nȩc hoc nuꝑ facitis. nec semel. ut erroris mereamini ueniam
s hereditariã habetis impietatẽ. ex diebꝰ patrũ ur̃oꝵ alegitimis meis recedendo. &
ñ custodiendo quȩ p̾cepi. filios aut̃ iacob scdm anagogen supplantatoris & germa¬
ni pͥmitiua rapientis. qͥ ñ recedant apeccatis patrũ suoꝵ. & declinent alegitimis
& nꝰ custodiant quȩ p̾cepta sc̃ꝰ intelligamꝰ eos qui in eccła constituti. ñ receclunt
auiciis. & falsũ sibi religionis xpĩanẽ nom̃ assumunt.¬
ꝑ u̾timini ad
me x reu̾tar aduos: dic̃ dñis exercituũ. Et dixistis. In quo reu̾temꝰ: Si affiget homo

Expanded text:
commutor. Cumque severum, et justum judicem esse me fatear, o filii Jacob: tamen non estis tormentorum commutor. Cumque severum, et justum judicem esse me fatear, o filii Jacob: tamen non estis tormentorum diversitate consumpti, juxta illud quod scriptum est in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis : nec hoc nuper facitis, nec semel, ut erroris mereamini, veniam, sed haereditariam habebis impietatem, ex diebus patrum vestrorum a legitimis meis recedendo, et non custodiendo quae praecepi. Filios autem Jacob secundum ἀναγωγὴν supplantatoris, et germani primitiva rapientis, qui non recedant a peccatis patrum suorum, et declinent a legitimis, et non custodiant quae praecepta sunt, intelligamus eos qui in Ecclesia constituti non recedunt a vitiisRevertimini ad me, et revertar ad vos, dicit Dominus exercituum. Et dixistis, in quo revertemur? Si affiget homo
Abbreviated transcription (Latin):
Hec & uxta hystoriã &x iuxta tropologiã intelligimꝰ. ut qđ eo tẽpore dicebat᷑ ad pͥncipes
iudeoꝵ. nc̃ dicat᷑ ad pͥncipes eccłarũ. Qđq seqͥt᷑. ego dñs & nͨ mutor: iccireo ponit. qr
supͣ dixerat. ipse quasi ignis conflans. &r qͣsi herba fullonũ: ne putemꝰ eũ diuinitatis
& ñ custodistis. Lxx. Et uos filii iacob: & ñ recessistis apeccatis patrũ ur̃oꝵ. declinastis
alegitimis meis. ꝙ ñ custodistis. Supͣ dixerat ero testis uelox maleficis & adulteris.
ꝑiuris. & qͥ caluniant᷑ mercede mercennarii. uidrias & pupillos. & oppͥmunt ꝑegrini
nec timuer̃ me dic̃ dñs exexcituũ. Iustũq iudicẽ. eẽ. se dicens. qł ñ accipiat ꝑsonã
in iudicio: intulit. Ego dñs & ñ mutor. Et ÷ sensus. Uos ꝑmaleficta. & adulteria. ꝙ ꝑiu¬
ria. & calũnias. & uiolentiã. cotidie mutamini. ego in iudicio nulla ꝑsonarũ uarietate

Expanded text:
Haec et juxta historiam, et juxta Haec et juxta historiam, et juxta unc dicatur ad principes Ecclesiarum: Quodque sequitur: Ego dominus et non mutor, idcirco ponit, quia supra dixerat: ipse quasi ignis conflans, et quasi herba fullonum, ne putemus eum divinitatis stis a legitimis meis, et non custodistis. LXX: Et vos, filii Jacob, non recessistis a peccatis patrum vestrorum, declinastis a legitimis meis, et non custodistis. Supra dixerat: Ero testis velox maleficis, et adulteris, et perjuris, et qui calumniantur mercedem mercenarii, viduas et pupillos, et opprimunt peregrinum, nec timuerunt me, dicit Dominus exercituum. Justumque judicem esse se dicens: quod non accipiat personam in judicio, intulit: Ego Dominus et non mutor. Et est sensus: Vos per maleficia, et adulteria, et perjuria, et calumnias, et violentiam quotidie mutamini, ego in judicio nulla personarum varietate
Abbreviated transcription (Latin):
scł̃i. &x sic̾ anni antiqͥui. Ut quomꝰ in pͥncipio placuer᷑ dõ: sic post peccatũ
& penitentiã placere incipiant. cũ omĩ fuerint peccatoꝵ sorde purgati. Et accedã
inquit aduos in iudicio. & ero testis uelox. Quanta formido iudicii. cũ ipse testis sit
ex iudex : lestis ÷ aut̃: cunctis maleficis or ad ulteris. Hec enĩ crimina ꝑpetrant᷑ occulte.
&& ido ꝑferunt᷑ in mediũ ne diu lateant. ꝑ ost maleficos ponunt᷑ adulteri. post adulteros
ꝑuri.post ꝑiuros: qͥ calũpniant᷑ mercedẽ mercennarii. & nolunt reddere. ꝓoꝑis labor
qđ debent. uiduas qͦ & pupillos subaudit᷑ calupniant᷑. o oppͥmunt ꝑegrinu & alieni¬
gͥenã. uł certe catecuminũ qͥ nec dũ in ciuitate xpiꝰ cuns effectꝰ ÷. Et s̃i ista uniuersa
& oppͥmere alienigeriã & ꝑegrinũ. quȩ maleficio & ueneficiis oꝵ adulterio coꝑant᷑.

Expanded text:
saeculi, et sicut anni antiqui; ut quomodo in principio placuerunt Deo, sic post peccatum saeculi, et sicut anni antiqui; ut quomodo in principio placuerunt Deo, sic post peccatum et poenitentiam placere incipiant; cum omni fuerint peccatorum sorde purgati. Et accedam, inquit, ad vos in judicio, et ero testis velox. Quanta formido judicii, cum ipse sit testis et judex. Testis est autem cunctis maleficis et adulteris, haec enim crimina perpetrantur occulte, et ideo proferuntur in medium, ne diu lateant. Post maleficos ponuntur adulteri: post adulteros perjuri: post perjuros, qui calumniantur mercedem mercenarii, et nolunt reddere pro operis labore quod debent. Viduas quoque et pupillos, subauditur calumniantur, et opprimunt peregrinum et alienigenam, vel certe catechumenum, qui necdum in civitate Christi civis effectus est. Et si ista universa et opprimere alienigenam et peregrinum: quae maleficio, et veneficiis, et adulterio comparantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ũ iudicii indigent. ut lauent᷑. Qui sanguine pleni st: spu combustionis. ut san¬
guis qͥ ineis exeistrinsecꝰ litꝰ ÷ auferat᷑. Et sedebit conflans & emundans sic̃ argen¬
tũ. ut scđm erechiel qͥcqͥd in auro nr̃o &e argento id ÷ sensũ & eloqͥo aeris. stãgni:¬
uolo ut ardeat. Et purgabit filios leui. lempꝰ ÷ eniꝰ: ut iudiciũ incipiat ado¬
mo dĩ. Et alibi scribitur. Ascĩs meis incipite. Infiliis aut̃ leui: omnẽ sacer¬
dotalẽ intellige dignitatẽ. Si aut̃ sac̃dotes purgandi st̃ o colandi. ut purũ
aurũ remanẽat & argentũ. qͥd de cȩteris ÷ dicenctũ: Qui cũ emundati fuerint
& colati. tẽ offerent dño uxta sacrificia. ex placebit sacrificiũ eoꝵ qđ offer̃ pro
iuda & ierłm: hoc ÷ ꝓiis qͥ dnm̃ confitent᷑ & pacẽ eiꝰ mñte conspicuint. sic̃ dies

Expanded text:
spiritu judicii indigent, ut laventur: qui sanguine pleni sunt, spiritu combustionis, ut sanspiritu judicii indigent, ut laventur: qui sanguine pleni sunt, spiritu combustionis, ut sanguis qui in eis extrinsecus litus est, auferatur. Et sedebit conflans et emundans sicut argentum, ut so ut ardeat ; et purgabit filios Levi. Tempus est enim ut judicium incipiat a domo Dei . Et alibi scribitur: A sanctis meis incipite . In filiis autem Levi: omnem sacerdotalem intellige dignitatem. Si autem sacerdotes purgandi sunt et colandi, ut purum aurum remaneat et argentum, quid de caeteris est dicendum? Qui cum emundati fuerint et colati, tunc offerent Domino justa sacrificia, et placebit sacrificium eorum, quod offerunt pro pro his qui Dominum confitentur, et pacem ejus mente conspiciunt, sicut dies
Abbreviated transcription (Latin):
poterit cogitare diẽ aduentꝰ eiꝰ : Si cogitare potentiã maiestatis eiꝰ nemo potest. ferre
qͥs poterit: Et qͥs stabit aduidendũ eũ. hoc ÷ qͥs eũ poterit lippientibꝰ & cecucien¬
tibꝰ occłis insua claritate conspicere. qͥ ÷ sol iusticiȩ. & in cuiꝰ pennis ÷ sanitas:
Ipse ueniet qͣsi ignis conflans: & qͣsi herba fullonũ. Ignis enĩ in conspectu eiꝰ ar¬
debit. & incircuitu eiꝰ tẽpestas ualicla. Iunc uocabit cęlũ de suꝑ: & t̾ra ut diiudi¬
cet popłm suũ. Flumina ignis: trahent ante eũ peccatores qͦsq uoluentia. Ignis
solũ ignis. s or herba fullonũ. quȩ hebraice Borirh appellatur. & aLxx. in ꝑoani.
iel est herbam fullonũ uertit᷑. Ipse iis qͥ peccant grauit᷑ ignis conflans ÷: atq con¬
sumens. qͥ aut̃ leuia peccata cõmittunt. herba fullonũ. ut lotis mundiciã restitu
at. scđm istud qđ scriptũ ÷ in isaia. Leuabit dñs sordes filioꝵ & filiarũ syon: &

Expanded text:
poterit cogitare diem adventus ejus? Si cogitare prae potentia majestatis ejus nemo potest, ferre quis poterit? Et quis stabit ad videndum eum, hoc est, quis eum poterit lippientibus et caecutientibus oculis in sua claritate conspicere, qui est sol justitiae, et in cujus pennis est sanitas? Ipse veniet quasi ignis conflans, et quasi herba fullonum : Ignis enim in conspectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tunc vocabit coelum desuper, et terram ut dijudicet populum suum, flumina ignis trahent ante eum, peccatores quosque volventia. Ignis solum ignis; sed et herba fullonum, quae Hebraice BORITH   appellatur, et LXX πόαν id est, herbam fullonum, vertunt. Ipse his qui peccant graviter, ignis conflans est, atque consumens: qui autem levia peccata committunt, herba fullonum, ut lotis munditiam restitu 973 illud quod scriptum est in Isaia: Lavabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, et
Abbreviated transcription (Latin):
bit torcularia: & cuncte ꝑcircũitũ nationes mirabunt᷑ fertilitatẽ t̾rȩ urȩ: in tantũ
ut om̃s inea habitare desiderent. & abundantiȩ rerũ omĩũ cunctis gentibꝰ sitis exem¬

Expanded text:
bit torcularia, et cunctae per circuitum nationes mirabuntur fertilitatem terrae vestrae, intantum bit torcularia, et cunctae per circuitum nationes mirabuntur fertilitatem terrae vestrae, intantum ut omnes in ea habitare desiderent, et abundantia rerum omniu
Abbreviated transcription (Latin):
relinquentibꝰ. Nunc sequam̃ ordinẽ ꝓpħȩ. Quia mͥ ñ reddidistis clecimas & pͥmitias.
iccireo in fame & penuria maledicti estis. & me uos supplantatis siue fraudatis. atq
ubertatẽ possessionũ urarũ &x omnẽ frugũ abundantiã ꝑdidistis. Ut aut̃ scia¬
tis me hoc irascente ꝑfectũ. qr fraudastis me parte mea: hortor uos atq cõmoneo.
ut inferatis decimas in horrea. hoc ÷ inthesauros templi. & habeant sacerdotes atq
celi aꝑte. eẽ. credant᷑. Et effundã uob̃ benedictionẽ. usq ad abundantiã. Uerbũ
effusionis: nom̃ largitatis. ostendit. S qr fieri potest ut agros irrigantibꝰ pluuus¬
sit quidẽ fertilitas. uerũ aut locusta ueniat. aut brucus. aut erugo. aut eruca. ꝙ la
uidelicet & reliqua quę diximꝰ: &e ñ corrũpent fructũ t̾rȩ ur̃ȩ. Uinea quoq imple¬

Expanded text:
relinquentibus; nunc sequamur ordinem prophetiae. Quia mihi non reddidistis decimas et primitias, relinquentibus; nunc sequamur ordinem prophetiae. Quia mihi non reddidistis decimas et primitias, idcirco in fame et penuria maledicti estis, et vos me supplantatis, sive fraudatis atque ubertatem possessionum vestrarum, et omnem frugum abundantiam perdidistis. Ut autem sciatis, me hoc irascente perfectum, quia fraudastis me parte mea, hortor vos, atque commoneo, ut inferatis decimas in horrea, hoc est, in thesauros templi, et habeant sacerdotes atque coeli apertae esse credantur. Et effundam vobis benedictionem usque ad abundantiam. Verbum effusionis, nomen largitatis ostendit. Sed fieri potest ut agros irrigantibus pluvisit quidem fertilitas; verum aut locusta aut bruchus, aut erugo aut eruca destruavidelicet, et reliqua quae diximus: et non corrumpet fructum terrae vestrae. Vinea quoque imple
Abbreviated transcription (Latin):
chus & theodotio posuerꝰ si fraucdat: ut sit sensus. Si fraudat homo dm̃. qr uos frau
deseruerint. Si enĩ ꝑalios uisitat᷑ in carcere. & egrotꝰ suscipit᷑. & esuriens siciensq
cibũ accipit atq potat᷑. cur ñ inministris suis ipse decimas accipiat. & si non dent᷑
parte sua ipse pͥuet᷑: Hoc qđ dnimꝰ. haressa. lingua syroꝵ & chaldeoꝵ int̾ptat᷑ si
affigit. Unde & nos ante annos plurimos ita uertimꝰ magis ad ministeriũ dnĩcȩ passi¬
onis inqua homines cruciftxerint dm̃. quã ad lecimas oꝵ pͥmicias quȩ st̃ scriptę¬
referentes. Querat prucdens lector. qͦmͦ nra int̾p̾tatio cũ his congruat quę secũt᷑.
indecimis & inpͥmitiuis. Et uide an possmꝰ hoc dicere. ut me affigeretis eruei. ut
scȩleratas manꝰ iniceretis dõ ur̃o. multarũ ante rerũ meditatione fecistis subtra¬

Expanded text:
chus, et Theodotio posuerunt, si fraudat, ut sit sensus: Si fraudat homo Deum, quia vos frchus, et Theodotio posuerunt, si fraudat, ut sit sensus: Si fraudat homo Deum, quia vos frdeseruerint. Si enim per alios visitatur in carcere, et aegrotus suscipitur, et esuriens sitiensque cibum accipit atque potatur, cur non in ministris suis ipse decimas accipiat, et si non dentur, parte sua ipse privetur? Hoc quod diximus HAJECBA, lingua Syrorum et Chaldaeorum interpretatur, si affiget: unde et nos ante annos plurimos ita vertimus, magis ad mysterium Dominicae passionis, in qua homines crucifixerunt Deum, quam ad decimas ac primitias  quibus visitreferentes. Quaerat prudens lector quomodo nostra interpretatio cum his congruat, quae sequuntur: In decimis et primitiis, et videat an possimus haec dicere: Ut me affigeretis cruci: ut sceleratas manus injiceretis Deo vestro, multarum ante rerum meditatione fecistis, subtra
Abbreviated transcription (Latin):
rea. Et constituimꝰ suꝑ horrea selemiã sacdotẽ oꝵ sadoch scribã: & cetera. Audiuimꝰ¬
et re hystoriã. nc̃ ꝓpħe uerba repecamꝰ. diligentiꝰ intuens an ꝓphetia hystoriaq con¬
cordent. Qdo drꝰ reuertimini ad me ox ego reuertar aduos dĩcit. dñs omps. quos hor¬
tat ut redeant ꝑ spicuũ ÷ adño recessisse. Et uide clem̃tiã dnĩ. Par pari reꝑmitat.
ut inqua mensura mensi fuerint: remetiat᷑ eis. Et sic̃ in leuitico seribit᷑. si am¬
bulauertus admę ꝑuersi: & ego ambulabo contͣ uos furore ꝑuerso: sic oe nunc
popłm cohortat᷑ ad reditũ. ut ipse quoq ad eos redeat. Qui nͨ intelligentes se adño
recessisse: impudent̃ introgant. In quo reu̾tem᷑ : Et dicunt. Quando enĩ recessimꝰ.
Uerbu hebraicũ qđ scribit᷑. haiesba.Lxx. int̾p̃tati fc̃ si supplantat. ꝑro quo aquila. simma¬

Expanded text:
rea. Et constituimus super horrea Selemiam sacerdotem, et Sadoc scribam, et Phadairea. Et constituimus super horrea Selemiam sacerdotem, et Sadoc scribam, et PhadaiEzrae historiam, nunc prophetae verba repetamus, diligentius intuentes an prophetia historiaque concordent. Quando dicitur: Revertimini ad me, et ego revertar ad vos, dicit Dominus omnipotens, quos hortatur ut redeant, perspicuum est a Domino recessisse. Et vide clementiam Domini, par pari repromittit, ut in qua mensura mensi fuerint, rementiatur eis . Et sicut in Levitico scribitur: Si ambulaveritis ad me perversi, et ego ambulabo contra vos furore perverso . Sic et nunc populum cohortatur ad reditum, ut ipse quoque ad eos redeat. Qui non intelligentes se a Domino recessisse, impudenter interrogant: In quo revertemur? Et dicunt: Quando enim recessimus, Verbum Hebraicum, quod scribitur HAJECBA  , LXX interpretati sunt si supplantat: pro quo Aquila, et Symma