comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes. attraheret ⁊ad
⁊ quando lapidatus est ste¬
phanus primus martyr ꝓ
nomine xp̃i: euidentius
aderat ⁊ saulus. Et sic ad¬
erat lapidantib: ut non
ei sufficeret si tantũ mant
b suis lapidaret. Ut enim
ec̃c in omniũ lapidantiũ
manib. ip̃e omniũ uesti¬
menta seruabat: magis
seuiens omes adinnando
quam suis manib lapidã¬
ucliuimus mane ra-¬
piet: iideamus ad nes¬
perum diuidet escas. Uoce
xp̃i de celo prostratus. ⁊ ac¬
cipiens desuper interclictũ
iam seuiench. ceciclit in
faciem suam: prius ꝓster¬
prius ꝑtutiendus. postea
sanandus. Nõ enim ĩillo
deretur in eo quod male an¬
tea uixisset. Quid ergo pro¬
stratus audit: Saule. saule
quid me ꝑsequeris: Durũ
est tibi: contra stimulum
calcitrare. Et ille. Quis es do¬
nune: Et uox desuper. Ego
sum ihs nazarenus. quera
tuꝑsequeris. Membris int̾
in celo clamat. Et nõ dice¬
bat quid ꝑsequeris:. Et ille.¬
Quid me iubes facere: Iam
parat se ad obediendũ: qͥ priꝰ

Expanded text:
sacerdotes attraheret et et quando lapidatus est Stephanus primus martyr pro nomine Christi, evidentius aderat et Saulus: et sic aderat lapidantibus, ut non ei suffimanibus lapidaret. Ut enim esset in omnium lapidantium manibus, ipse omnium vestimenta servabat, magis saeviens omnes adjuvando, quam suis manibus lapidaudivimus, Mane rapiet: videamus, ad vesperum dividet escas. Voce Christi de coelo prostratus est, et accipiens interdictum saeviendi, cecidit in faciem suam; prius prosterprius percutiendus, postea sanandus. Non enim in illo deretur in eo quod male ante vixisset. Quid ergo prostratus audivit? Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi adversus stimulum calcitrare. Et ille, Quis es, Domine? Et vox desuper, Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris. Membris adhuc in coelo clamabat, et non dicebat, Quid persequeris seQuid me jubes facere? Jam parat se ad obediendum, qui prius
Abbreviated transcription (Latin):
ex persecutore xp̃ianoꝵ an¬
tiens eum xp̃s ⁊ sanans: oc¬
cidens ⁊ uiuificans. Occisus
agnus alupis: ⁊ faciens
agnos de lupis. Ita enim
erat p̾clictum in preclara
benetliceret filiis suis. p̾sen¬
tia tangens futura prospi¬
ciens. Preclictum erat: qd̾
in paulo contigit. Erat au¬
tem paulus sicut ip̃e testat᷑:
de tribu beniamin. Cum gͦ
iacob beneclicens filios suos
uenisset ad beneclicendum
beniamin: ait de illo. Benia¬
min lupus rapax. Quid ergo:
Lupus rapax semper:Absit.
Sed quid: Mane rapiet pre¬
dam: ad uesperam diuiclet
escas. Hoc in apło paulo com-¬
pletum est: quia ⁊ de illo p̃¬
clictum erat. Iam si placet
aucliamus illum mane ra¬
pientem: ad uesperũ escas
cliidentem. Mane ⁊ uespe¬
rum posita sunt pro eo: ac
si cliceretur. prius postea. Sic
ergo accipiamus. Prius ra¬
piet: postea diuidet escas.
Accendite raptorem. Sau
a principib sacerdotũ. ibat

Expanded text:
e persecutore praedicatiens et sanans, occidens et vivificans; occisus agnus a lupis, et faciens agnos de lupis. Praedictum erat in praeclara benediceret filiis suis, praesentia tangens, futura prospiciens. Praedictum erat quod in Paulo contigit. Erat autem Paulus, sicut ipse testatur, de tribu Benjamin . Cum autem Jacob benedicens filios suos, venisset ad benedicendum Benjamin, ait de illo: Benjamin lupus rapax. Quid ergo? lupus rapax semper? Absit: sed qui mane rapiet praedam, ad vesperam dividet escas . Hoc in appletum est, quia et de illo praedictum erat. Jam, si placet, inspiciamus illum mane rapientem, ad vesperum escas dividentem. Mane et vesperum posita sunt pro eo ac si diceretur, Prius et postea. Sic ergo accipiamus, Prius rapiet, postea dividet escas. Attendite raptorem: Saula principibus sacerdotum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
orte q̃rit aliquis: quare
angłs ioseph in somp¬
uis apparuit: cum legatur
pastorib uigilantib apparu¬
isse ⁊ dñi natiuitatem nũ¬
ciasse. Sed ad hoc dicenclũ¬
apparitione. sc̃ĩtas simul ⁊
pruclentia ioseph cõmenda¬
tur. Pastores enim quia ru¬
des erant. ut pote pastores:
⁊ dinina misteria cliriosc̾e
nõ poterant: necesse fuit
ut illis angłs uisibiliter
appareret: ⁊ occultũ miste¬
rium manifeste panderet.
Ioseph uero eo quod nõ so¬
lũ sc̃s. sed etiam prudens
erat: nõ necesse fuit uigi¬
lanti apparere. sed tantũ in
nere pruclenter ualebat: il¬
lius ioseph. nõ solũ carnis
origine. sed etiam nominꝰ
consortio particeps: qui se
sompnio preferenclũ fr̃ib
uiderat: ⁊ sompnia prudẽ¬
ter interpretando prelacuꝰ
uł clñs egypti constitutus
fuerat.¬

Expanded text:
orte quaeret aliquis, quare angelus Joseph in somnis apparuit, cum legatur pastoribus vigilantibus apparuisse, et Domini nativitatem nuntiasse? Sed ad hoc dicenduapparitione, sanctitas simul et prudentia Joseph commendatur: pastores enim, quia rudes erant, utpote pastores, et divina mysteria dignoscere non poterant, necesse fuit ut illis angelus visibiliter appareret, et occultum mysterium manifeste panderet. Joseph vero, quia non solum sanctus, sed etiam prudens erat, non necesse fuit vigilanti apparere, sed tantum in nere prudenter valebat, illius Joseph non solum carnis origine, sed etiam nominis consortio particeps, qui se somnio praeferendum fratribus viderat, et somnia prudenter interpretando, praelatus vel dominus Aegypti constitutus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc cdixerunt cornelius
⁊ febus: cliscipuli eius. Os
imanimes oremus deũ: ut
ostenclat nobis martyris
sui cxiuilas. Orantib aũt
populis: recessit mare in si
num suum per tria fere mi¬
lia. Et ingressi populi ꝑ sic¬
cum: inuenerunt in moclũ
cempli marmorei habita¬
culum a deo paratũ. ⁊ ibi
in archa saxea corpus sãcti
etiam hoc a domino intima¬
tum est: quod omni anno
passionis eius clie receclat
niare: ⁊ per septem clies ad¬
uenientib populis siccum
iter prebeat. Quod ad lauclẽ
nominis sui facit clominꝰ
usq in hodiernum diem.

Expanded text:
 dixerunt Cornelius et Phoebus discipuli ejus: Omnes unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recnum suum per tria fere millia, et ingressi per cum inuenerunt in modum templi marmorei habitaculum a deo paratum; et ibi in archetiam hoc intimatum est quod omni anno die passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, et siccum iter praebeat. Quod ad laudem nominis sui facit Dominus fieri usque in hodiernum diem.
Abbreviated transcription (Latin):
autem tres paganis
insistentib tam inuiclio¬
la relatio cucurrit ad im¬
peratorem traianum: ut
clicerent ibi per clementẽ
in numerabilem xp̃iano¬
rum ppłm accreuisse. Tñs
missui est lux aufidiauꝰ
nomine: qui multos xp̃i¬
anoꝵ cliuersis penis occidẽs
ceclere: cessit multitucli-
ni solum clementem co
in domino: ut penitus mu¬
tari nõ possit: clixit ad su¬
os. Perducatur ad mare.⁊
ligetur ei ancora ad collũ.¬
⁊ precipitetur in meclium
maris: ut nõ possint populi
xp̃iani hunc pro cleo colere.
Quod cum factum fuisset:
omnis multitudo xp̃ia noꝵ¬

Expanded text:
autem tres, paganis insistentibus, tam ambitiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, ut dicerent ibi per Clementem innumerabilem Christianorum populum accrevisse. Et missus est quidam Arsidianus nomine, qui multos Christianorum diversis poenis occideratcedere, cessit multitudini, et solum Clementem epiin Domino, ut penitus moveri non posset, dixit ad suos: Perducatur ad mare, et ligetur ei ad collum ancora et praecipitetur in medio mari, ut non possint populi Christiani hunc pro deo colere. Quod cum factum fuisset, omnis multitudo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ficle xp̃iana abscelerent.
Per cotam aũt prounciã
intra unum annum a cre¬
q eccłie funcdate sunt: et
omnia templa diruta om
niaq ydola sunt cõfracta.

Expanded text:
fide Christiana abscederent. Per totam autem provinciam intra unum annum a cre75 ecclesiae fundatae sunt, et omnia templa diruta sunt, omniaque idola confracta.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ: in isto loco percutite.
Secl cum omnes per gyrũ
rastris effoderent. ⁊ nõ ip¬
sum locum in quo agnuᷤ
stabat contingerent: accep¬
co breui sarculo sc̃s clem̃s
leui ictu locum sub pecle
agni ꝑcutiens fontem af¬
fluentib uenis ornatum
aperuit: qui subito impe¬
tu euoniens fluuium fecit.
Tunc uniuersis gaudenti-¬
b: beatus clemens respon¬
sorium clixit. fluminis in¬
petus letificat tiuitatẽ doi.
Ad istam aũt famam con¬
fluxit omnis ꝓuincia: et
uenientes uniuersi ad doc¬
trinam scĩ clementis. con¬
uertebantur ad clominũ
gente anme siue ampliꝰ

Expanded text:
i, in isto loco percutite. Sed cum omnes per gyrum rastris effoderent, et non ipsum locum, in quo agnus stabat contingerent, accepto brevi surculo S. Clemens levi ictu locum sub pede agni percutiens, fontem affluentibus venis ornatum aperuit. Qui subito impetu evomens fluvium fecit. Tunc universis gaudentibus beatus Clemens responsorium dixit: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei; ad istam autem famam confluxit omnis provincia; et venientes universi ad doctrinam sancti Clementis, convertebantur ad Dominum quingentae animae seu amp
Abbreviated transcription (Latin):
onis efficiar. Et cũ multã
eis consolationis doctrinã¬
⁊ pacientie uerba intimas¬
set: diclicit ab eis quod a
sexto nuiliario aquã sib¬
sius humeris deportarent.
clemens clixit. Oremꝰ¬
fessoribus suis fontis ĩ isto
loco uenas aperiat: ⁊qui
percussit petram in deserco
syna ⁊ fluxerunt aque in
laticem affluentem imper¬
tione completa. hinc incle
circum spiceret: niclit ag¬
num stantem qui pecle dex¬
tro erecto. quasi locum sco
clementi ostencleret. Tunc¬
sc̃s clemens in telligens de¬

Expanded text:
os invenit. Et cum multa eis consolationibus et patientiae verba intimasset, didicit ab eis quod a sexto milliario aquam sibi humeris apportarent. Clemens dixit: Oremufessoribus suis fontis in isto loco venas aperiat; et qui percussit petram in monte Sina, et fluxerunt aquae in laticem affluentem aperompleta hinc inde circumspiceret, vidit agnum stantem, qui, pede dextro erecto, quasi locum sancto Clementi ostenderet. Tunc S. Clemens intelligens D
Abbreviated transcription (Latin):
tñc sagena extrahet᷑ ad litꝰ.
Et quasi in quodã quietis¬
simo portu boni mitcentur
in uasa celestiũ mansionũ:
malos aũt torrendos et ex¬
siccandos gehenne flãma
suscipiet. Intellexistis hec
lis clicitur. intellexistis hec
omĩa: quos nõ uult aucli¬
re tantũ ut ppłm s intelli¬
gere ut magistros futuros.
Ideo om̃is scriba doctus in reg¬
no celoꝵ: similis est hõi pri¬
familias qui profert de thes¬
auro suo noua ⁊ uetera. In¬
structi erant apħ scribe et
notarii saluatoris: qͥ uerba
illius ⁊ p̾cepta signabant
in tabulis corclis carnalib
regnoꝵ celestiũ sacram̃tis.
Et pollebant opib patris¬
familie. eicientes de thesau-¬
ro doctrinaꝵ suaꝵ noua ⁊
uetera: ut quicquid ĩ euã¬
gelio preclicabãt. legis et
ꝓph̾aꝵ uocib comprobarẽt.¬

Expanded text:
nc sagena extrahetur ad littus: emonstrabitur, et quasi in quodam quietissimo portu, boni mittentur in vasa coelestium mansionum: malos autem torrendos et exsiccandos gehennae flamma suscipiet. Intellexistis haeclis dicitur: Intellexistis haec omnia; Quos non vult audire tantum ut populum, sed intelligere ut magistros futuros. Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nostructi erant apostoli scribae et notarii salvatoris, qui verba illius et praecepta signabant in tabulis cordis carnalibus regnorum coelestium sacramentis, et pollebant opibus patrifamiliae, ejicientes de thesauro doctrinarum suarum nova et vetera, ut quidquid in Evangelio praedicabant legis et prophetarum vocibus comprobare
Abbreviated transcription (Latin):
impleto ieremie uaticinio
clicentis. Ecce ego mittam
piscatores multos. Postqͣm
audierũt petrus ⁊ andreas.
iacob ⁊ iohannes filii ⁊ebe¬
dei sequimini me. ⁊ faciam
uos piscatores hominũ: con¬
texuerũt sibi ex ueteri ⁊ no¬
uo testam̃to sagenã euani¬
gelicoꝵ dogmatũ: ⁊ miser̃t
eam in mare huius sch̾. Que
usq hodie in mediis flucti¬
b tenclitur: capiens de sal¬
sis ⁊ amaris gurgitib quic¬
quiel iciderit idest ⁊bonos
hoĩe ⁊ malos ⁊ optimos pis¬
ces ⁊ pessimos. Quos ad litus
attrahit. idest ad finẽ mũ¬
ch: ut tunc iam sequestra¬
tio bonoꝵ ⁊ maloꝵ piscium¬

Expanded text:
Impleto Jeremiae vaticinio docentis: Ecce ego mitto ad vos piscatores multos , postquam audierunt Petrus et Andreas, Jacob et Joannes, filii Zebedaei, sequimini me, et faciam vos piscatores hominum, contexuerunt sibi ex Veteri ac Novo Testamento sagenam evangelicorum dogmatum, et miserunt eam in mare hujus saeculi quae usque hodie in mediis fluctibus tenditur capiens de salis et amaris gurgitibus, quidquid inciderit, id est, et bonos homines et malos et optimos pisces et pattrahit, id est, ad finem mundi, ut tunc jam sequestratio bonorum et malorum piscium
Abbreviated transcription (Latin):
ad uirginem desponsatam
uiro. cui nomen erat ioseph
de domo dauid. Et nomen
uirginis maria. u Rcl.¬
atent quidem cliuina
misteria nec facile iux¬
Ta ꝓpheticum dictum quis¬
quam hominũ potest scire
consilium dei: sed tam̃ ex
ceteris factis atq p̾ceptis
dñi saluatoris. possumus
intelligere. ⁊ hoc propensioriᷤ
fuisse consilii quod ea potis¬
simũ lecta est. ut dominũ
pareret que erat desponsata
uiro. Cur aũt nõ anteqͣm
desponsaretur impleta est:
fortasse ne cliceretur. quod
conceperit ex adulterio. Et
bene utrumq posuit scrip¬
tura: ut et desponsata ẽẽt.
⁊ uirgo. Nirgo ut expers
uirilis consortii uideretur:
desponsata ne temerata uir¬
ginitatis ad ureretur ĩ fa¬
miaz eui grauis aliuis cor¬
ruptele uideretur. in signe
preferre.

Expanded text:
m uiro, cui nomen erat Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Maria. latent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre.
Abbreviated transcription (Latin):
oticlie credens ĩ xp̃m
tollit crucem suam:
⁊ negat se ip̃m. Qui im¬
pulicus fuit: uersus ad
castitatem.temperantia
luxuriam negat. Qui for¬
midolosus ⁊ timiclus: as¬
sumpto robore fortitudi-¬
nis priorem ẽẽ se nescit.
Iniquus si sequatur ius-¬
ticiam: negat ini quita¬
tem. Stultus si xp̃m con¬
ficeatur. dei uirtutẽ deiq
sapientiam: negat stul¬
ticiam.

Expanded text:
tidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ clicitis: Illis quia hoĩes
sunt humana opinanti¬
b. uos qui cdii estis. quem
me existimatis: Petrus
ex ꝑsona omnium apłoꝵ
pellat ad comparationem
eoꝵ deoꝵ qui putantur
lii sed mortui sunt: satur¬
num. iouem. cererem. li¬
ydoloꝵ portenta significãs.
espondens iħx¬
clixit ei. Beatus es sy¬
Imion bariona:quia caro
⁊ sanguis nõ reuelauit tͥ.
sed pater meus qui in celis
est. Testimonio de se aphi
reddit uicem. Petrus enĩ¬
lixerat. Tues xp̃s: filiuᷤ
dei niui. Mercedem recipit
uera confessio. Beatus es
symon bariona. Quare:¬
Quia nõ reuelauit tͥ caro
reuelatum est. Ergo excõ¬
fessione sortitur uocabu¬
lum quod reuelationem
ex sp̃n scõ habeat: cuius ⁊
filius appellandus sit. Si¬
quidem bariona in lingna
nr̃a sonat filius columbe.

Expanded text:
esse dicitis? illis quia homines esse dicitis? illis quia homines sunt humana opinantibus, vos qui dii estis, quem me existimatis? Petrus ex persona omnium apostopellat, ad comparationem deorum eorum qui putantur dii, sed mortui sunt, Saturnum, Jovem, Cererem, Liidolorum portenta significans. Respondens Jedixit ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est. Testimonio de se Apostoli reddit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon Barquia non revelavit tibi istrevelatum est. Ergo ex confessione sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit, siquidem Barjona in lingua nostra sonat filius columbae.
Abbreviated transcription (Latin):
ulchre aũt interrogat
filium hoĩs: quia qui de
filio hominis locuntur. ho¬
mines sunt: qui uero de di¬
uinitate eius intelligunt.
nõ homines sed dii appellã¬
tur. At illi clixerũt. Alii
ioh̾em baptistam: alii aũt¬
helyam: alii uero ieremiã.
aut unũ ex ꝓph̾is. Miror
quosclam interpretes cau¬
sas erroꝵ inquirere singu¬
loꝵ. ⁊ clisputationem lon¬
gissimã texere. quare do¬
alii ioh̾em putauerint. alii
helyam. alii ieremiã: aut
unũ ex ꝓpħis: cum sic erra¬
re potuerint in helya. ⁊ ie¬
remia. quomodo herodes er¬
rauit in iohanne clicens.
Quem ego decollaui iohã¬
nem. ip̃e surrexit amortu¬
is: ⁊ uirtutes operant᷑ ĩ eo.
Uos aũt quem me ẽẽ cli¬
citis: Respondit symon
petrus.Tu es xp̃s filius
dei uiui.
rudens lector łc .xi.¬
atcende: quod ex cõse¬
quentib textuq sermo¬
nis apłi nequaꝙͣ homine
sed dii appellentur. Cum
enim lixisset quẽ licũt
homines ẽẽ filium hominiꝰ:
subiecit. Uos aũt quẽ me

Expanded text:
ulchre autem interrogabat: filium hominis? Quia qui de filio hominis loquuntur, homines sunt. Qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. Et illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere, quare doalii Joannem putaverunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis, cum sic errare potuerint in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in illo . Vos autem, quem me diccitis? Respondit Simon Petrus: Tu es Christus Filius Dei vivi. Prudens lector, attende quod ex consequentibus textuque sermonis apostoli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset, Quem dicunt homines esse filium hominis? subjecit, Vos autem quem me
Abbreviated transcription (Latin):
Et ego dispono uobis: si¬
cut disposuit michi pa-¬
ter mens regnum. Non
in choationi pacientie. sed
perseuerantie celestis reg¬
ni gloria donatur: qui a
nimirũ perseuerantia q̃
alio nomine constantia
uocatur: robur quoddã
⁊ fortitudo mentis curic¬
taꝵq ut ita dixerim est
colirna uircutũ. Que
cum bene recta ⁊ firma cõ¬
sistit: nichil est cercuis.
nichil tucius. bonis mori¬
b. Quod si aliquo deiciat᷑
impulsa turbine: nõ so¬
la labitur. Omnia enim
prorsus animi bona: siml
corruunt. Sicut ergo pat̾
disposuit filio regnum.
quem factum obeclientẽ
usq ad mortem mortem
aũt crucis. exaltauit et
donauit illi nomen quod
est super omne nom̃: sic

Expanded text:
et ego dispono vobis, siet ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum. Non inchoatio patientiae, sed perseverantia coelestis regni gloria donatur. Quia nimirum perseverantia quae alio nomine constantia vocatur, robur quoddam et fortitudo mentis, cunctarumque ut ita dixerim est columna virtutum. Quae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus. Quod si aliquo dejiciatur impulsa turbine, non sola labitur; omnia enim prorsus animi bona simul corruunt. Sicut ergo Pater disposuit filio regnum, quem factum obedientem usque ad mortem, mortem autem crucis, exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne no
Abbreviated transcription (Latin):
recumbit an qui mini¬
strat: Nõne qui recumbit:
Ego aũt in meclio nr̃m
sum: sicut qui ministrat.
Ad uerba exhortationis sui¬
met ad iungit exempla: q̃
iohes euͣngelista plenius
commenorans inter cet̾a
scribit. Si ego laui ur̃os
pecles dominus ⁊ magister:
⁊ uos debetis alter alterius
lauare pecles. Quamuis
etiam in u̾bo ministrandi:¬
possint omnia que dens ĩ
carne gessit. intelligi. Nã
⁊ ip̃m sui sanguinis sacra¬
mentum. ministranclum
nobis se effundere signifi¬
cat cum clicit sicut filius
hominis nõ uenit minis-¬
trari s ministrare. et cla¬
re animã suam redempti¬
onem pro multis: hoc quo¬
q maiorib eccłie precipu¬
um ministranch genus
imitanclum ostendens. ut
nõ solum misericordis ele¬
mosine. doctrine salutaris.
sp̃ualis exempli ministeri¬
a frĩb impendamus: ue¬
rum etiam sicut ille pro
nobis animã suam posuit
ita ⁊ nos ꝓ inuicem animaᷤᷤ
ponere discamus:
permansistis mecũ
in temptationib meis.

Expanded text:
i ministrat? Nonne qui recumbit? Ego autem in medio vestrum sum sicut qui ministrat. Ad verba exhortationis suimet adjungit exempla, quae Joannes evangelista plenius commemorans inter caetera scribit: Si ego lavi vestros pedes Dominus et Magister, et vos debetis alter alterius lavare pedes . Quamvis etiam possint omnia quae Deus in carne gessit intelligi. Nam et ipsum sui sanguinis sacramentum in ministrandum nobis se effundere significat, cum dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis , et hoc quoque majoribus Ecclesiae praecipuum ministrandi genus imitandum ostendens, ut non solum misericordiis, eleemosynae, doctrinae salutaris, spiritalis exempli ministeria fratribus impendamus, verum etiam sicut ille pro nobis animam suam posuit, ita et nos pro invicem animas ponere discamus. permansistis mecum in tentationibus meis,
Abbreviated transcription (Latin):
timq in cassinũ castrum
religioso uiro theoprobo
mandauit: ut ad capua¬
nam urbem sub eadem noc¬
te transmitteret. ⁊ quid de
germano ep̃o ageretur ag¬
nosceret. ⁊ inclicaret. Factũ
est: ⁊ renerentissimũ uirũ
germanũ ep̃m is qui mis¬
sus fuerat iam defunctum
repperit. Et requirens subti¬
liter. agnouit eodem mom̃¬
to fuisse illius obitum: qͦ
uir clñi eius cognouit as¬
censum.

Expanded text:
timque in Cassinum castrum timque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum.
Abbreviated transcription (Latin):
tem dominum deprecans
subito in tempesta noctis
hora respiciens. uiclit fu¬
sam lucem desuper cunctaᷤᷤ
noctis tenebras effugasse:
tantoq splendore claresc̃e
ut cliem uinceret luxilla
que inter tenebras raclias¬
set. Mira aũt ualcle res in
hac speculatione secuta est:
quia sicut post ip̃e narra¬
uit om̃is etiam munclus
uelut sub umo solis ra¬
dio collectus. ante oculos
eius ad ductus est. Qui
uenerabilis pater dum ĩ¬
tantam oculoꝵ aciem in
hoc splendore chorusce luciᷤ
in figeret: uiclit germani
capuani ep̃i animã in spe¬
ra ignea ab angelis in ce¬
lum ferri. Tunc tanti sibi
testem uolens adhibere mi¬
raculi: seruandum cliaco¬
nem iterato bis terq eius
nomine. cum clamoris
magnitudine uocauit.
Cumq ille fuisset in soli¬
to tanti uiri clamore tur¬
batus: astenclitz respexit
parcemq iam lucis exigu¬
am uiclit. Cui tantũ hoc
obstupescenti miraculũ:
uir dei per orclinem q̃ fue¬
rant gesta narrauit. Sta¬

Expanded text:
tem Deum deprecans, tem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, sta
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore ser¬
uanclus cliaconus.
atq albas eius monaste¬
rii quod in campanie par¬
tib a liberio quondã patri¬
cio fuerat constructum:
ad eum uisitationis gra
ex more cõuenerat. Eius
quippe monasteriũ freq̃n¬
tabat. ut quia idem quoq
uir doctrina gr̃e celestis
influebat. dulcia sibi
inuicem uite uerba trãs¬
funderent:⁊suauem ci¬
bum celestis patrie. quia
adhuc perfecte gaudendo
nõ poterant. saltem suspi¬
rando gustarent. Cũ uero
hora iam quietis exigeret:
in cuius turris superiori¬
b se uenerabilis beneclic¬
tus. in cius quoq inferi¬
orib se sernanclus diaco¬
nus collocauit. Quo ui-¬
delicet in loco: inferiora
superiorib perimis conti¬
nuabat ascensus. Ante
eandem uero turrim lar¬
gius erat habitaculũ: in
quo utriusq cliscipłi qui¬
escebant. Cumq uir dñi
beneclictus adhuc quiescẽ¬
tib fratrib instans uigi¬
liis nocturne orationis
tempora p̾uenisset: ad fe¬
nestram stans ⁊ omnipotẽ¬

Expanded text:
lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictus, quiescentibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
cdieritis prelia ⁊ seclitiones:
N terrogatus dominus qñ
templi futura destructio.
⁊ quod signum sui eẽt ad¬
uentus: de signis docet de
tempore nõ putat intimã¬
dum. Sed matheus inter¬
rogationem terciam ad¬
cliclit. ut ⁊ dempli temꝑa
destruendi.⁊ signũ aduẽ¬
tus eius ⁊ cõsummationis¬
scħ a discipulis queretur.
Lucas satis putauit de cõ¬
sũmatione scħi cognitum:
si de aduentu domini clis¬
ceretur. Uerboꝵ añt celesti¬
um nulli magis quã noᷤ
testes sumus: quos mũdi
finis inuenit. Quanta enĩ
prelia:⁊quas opiniones
accepimus prelioꝵ. Chu¬
ni. inhalanos: halani in
gochos. gothi. intaifalos:
rexerunt. Nos qͦq ĩ illirico
exules patrie: gothoꝵ exi¬
lia fecerunt. Et nõdum
est finis. Que omnium fa¬
mes. lues. pestis pariter bo¬
um atq hominũ ceteriq
peccoris: ut etiam nos qui
bellum nõ ꝑtulimus debel¬
latis damen pares fecerit
pestilentia.¬

Expanded text:
dieritis praelia et opiniones Interrogatus Dominus quando templi esset futura destructio, et quod signum esset adventus ejus, de signis docet, de tempore non putat intimandum. Sed Matthaeus interrogationem tertiam adidit, ut et templi tempora destruendi et signum aduentus et consummatio saeculi a discipulis quaereretur, Lucas satis putauit de consummatione saeculi cognitum, si de aduentu domini disceretur. uerborum autem caelestium nulli magis quam nos testes sumus, quos mundi finis inuenit. quanta enim proelia et quas opiniones accepimus proeliorum! Chuni in Halanos, Halani in Gothos, Gothi in Taifalos rexerunt, nos quoque in Illyrico exules patriae Gothorum exilia fecerunt et nondum est finis. quae omnium fames, lues pariter boum atque hominum ceterique pecoris, ut etiam, qui bellum non pertulimus, debellatis tamen pares nos fecerit pestilentia
Abbreviated transcription (Latin):
patrie. Salutem corporũ:
reclegimus in usum ui¬
tioꝵ. Ubertatis habundan¬
tiam nõ ad necessitatem
carnis sed ad peruersitatẽ
intorsimus uoluptatis. Ip̃a
serena blanclimenta aeris:
ad amorem nobis seruire
coegimus terrene delecta¬
tionis. Iure igitur restat.
ut simul nos omnia feri¬
ant. que simul omnia ui¬
tiis nr̃is male sub acta ser¬
uiebant: ut quot prius in
mundo in columes habui¬
nius gaudia tot de ip̃o post¬
modum cogamur sentire
tormenta. Notandũ uero¬
est quod clicitur: terrores¬
q de celo ⁊ tempestates. Cũ
tempestates hie males ueni¬
cur hoc loco tempestates
uenire in ꝑclitionis signo
preclicuntur nsi qd̃ eas
tempestates dominus ueni¬
re denuntiat. que nequa¬
quam ordinem temporũ
seruant: Que enim orcli¬
nate ueniũt. signũ nõ st̃.
Sed tempestates in signo¬
sunt que ip̃a quoq tempo¬
rum stacuta confunclũt.

Expanded text:
patriae; salutem corporum patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur terrores de celo tempestatesque, cum tempestates hiemales cur hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signsunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt.
Abbreviated transcription (Latin):
perturbationis dicta
sint. oportet ut eoꝵ conside¬
rationem breuiter per sin¬
gula ꝑstringamus: quia
necesse est ut alia ecelo.
alia eterra. alia ab elemen¬
tis. alia ab hominib patia¬
mur. Ait enim. Surget ⁊¬
gens contra gentem. Ecce
ꝑturbatio hominũ. Erunt
terre motus magni ꝑ loca.
Ecce respectus ire desuꝑ. Er̃t
pestilentie. Ecce in equalita¬
tes corpoꝵ. Erit fames. Etre
sterilitas terre. Terroresq
de celo ⁊ tempestates. Ecce
in equalitas aeris. Quia
ergo omnia consũman¬
da sunt ante consũmati¬
onem omma perturban¬
tur. Et qui in cunctis de¬
linquimus in cunctis fe¬
rimur: ut impleatur ꝙ
dicitur. Et pugnabit ꝓ
eo orbis terraꝵ: contra m¬
sensatos. Omnia namq
que ad usum uite accepi¬
mus : ad usum conuerci¬
mus culpe. Sel cuncta q̃
ad usum prauitatis ĩfle¬
ximus ad usum nobis uer¬
tuntur ultionis.
ranquillitatem hu
mane pacis: ad usũ
uercimus uane securita¬
tis. Peregrinationẽ terre:
ꝓ habitatione clileximus

Expanded text:
perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus
Abbreviated transcription (Latin):
um igitur ibi moras in¬
necterent plebs ceriomã¬
nice urbis cuius supradixi¬
mus fuisse ciues. qui ꝓ affe¬
renclo corpore beate scolasti¬
ce icrunt affuit. obuiã pro¬
ceclens suis ciuib: quos pro
cleportanclo celesti thesauros
se misisse ganclebat. S cñ
ad p̾clictum locum ueniẽs
cognonisset rei ueritatẽ et
actus omnes uenerabilis
uiri aigulfi: postulabat
ut sibi munus ꝓ missum
atq a cleo clemonstra tum
ecl idem uenerabilis
uir responclit. se neqͣ¬
quam uelle scõꝵ germano¬
rum corpora ab inuicem se¬
parare: secl sicut eos in pri¬
in scd̾o in cliuisibiliter com¬
ponere se uelle testabatur.
Tunc uero nobiles quiqz ac
sapientes his uerbis contra¬
dixere: iustum nõ esse clicẽ¬
tes ut quos cliuina uolun¬
tas parcicipes fecerat oracu¬
li celestis ⁊ qui simul locurri
insubeunlo labore pares
fuerant nõ etiam fructus
laboris eque partirentur.
Maxime uero nõ esse clig¬
num clicebant. ut luo mag¬
na luminaria loci unius

Expanded text:
um igitur ibi morae fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo corpore B. Scholasticae ierunt, adfuit obviam procedens cum civibus suis, quos pro deportando coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad praedictum locum veniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum ed isdem venerabilis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem separare, sed sicut eos in priin secundo indivisibiliter componere velle testabatur. Tunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis, justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat oraculi coelestis, et qui simul locum sain subeundo pares labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo magna luminaria loci unius
Abbreviated transcription (Latin):
um sollempnitatem
hanc eccłiis merito re¬
ligiosa obseruatio introdu¬
xerit: miror quomodo apd̃
quosclam in fideles. hoc clie
tam perniciosus error incre¬
uerit. ut super tumulos de¬
functoꝵ cibos ⁊ uina confe¬
rant: quasi egresse e corpo¬
rib anime. carnales cibos
requirant. Epulas enim
⁊ refectiones caro tantum
his nõ indiget. Parare ali¬
quis caris suis clicit: qd̃ ip̃e
deuorat. Qd̾ prestat uentri:
imputat pietati. Cessate gͦ¬
ergo fr̃es abhos gentilis in¬
fidelitatis errore. Anime enĩ
sc̃ẽ que in hoc scło aut ꝑ ui-¬
te innocentiam pure sunt.
aut per penitentie satis fac¬
tionem purgantur. a sal¬
uatore nr̃o recipiuntur.
⁊ cum eo ẽẽ credencle sunt.
scd̃m apłi lictum. Cupio
fratrum parentumq
nr̃oꝵ minime cibis carnali¬
b clelectantur. Offendi his
magis possunt. quam delec¬
tari: si cum ille in sacris se¬
clib maneant. uos eas in
terris esse creclatis. Cessate
ergo ab his errorib. ⁊ sicut
scriptum est. que sursũ sunt

Expanded text:
um solemnitatem hanc Ecclesiis merito religiosa observatio introduxerit, miror cur apud quosdam infideles hodie tam perniciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina conferant; quasi egressae de corporibus animae carnales cibos requirant. Epulas enim et refectiones caro tantum his non indigent. Parare aliquis suis charis dicit, quod ipse devorat; quod praestat ventri, imputat pietati. Cessate ergo, fratres, ab hoc gentili infidelitatis errore. Animae enim sanctae, quae in hoc saeculo aut per vitae innocentiam purae sunt, aut poenitentiae satisfactione purgantur, a Salvatore nostro recipiuntur, et cum eo esse credendae sunt, secundum Apostoli dictum, Cupio fratrum parentumque nostrorum minime cibis carnalibus delectantur: offendi his magis possunt quam delectari, si cum illae in sacris sedibus maneant, vos eas in terra esse credatis. Cessate ergo ab his erroribus, et, sicut scriptum est, Quae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate consurget. Hancͤ
confessionem porte inferi
nõ tenebunt: mortis uin¬
cula nõ ligabunt. Uox enĩ
ista: nox uite est. Et sicut
confessores suos ad celestia
ꝓuehit: ita negatores inĩ¬
ferna demergit. Propt̾ qd̃
dicitur beatissimo petro.
Tibi dabo claues regni ce¬
loꝵ. Et quecumq ligaue¬
ris super terram: erunt li¬
gata ⁊ in celis: ⁊ quecũq
solueris super terram. er̃t
soluta ⁊ in celis. Transiuit
quidem etiam in alios apos¬
tolos ius istius potestatis:
tur: quod omnib intima¬
cur. Petro enim ideo hoc
singulariter creclitur: qr
cunctis eccłie rectorib pe¬
tri forma ꝓponitur. Ma¬
net ergo petri priuilegi¬
um: ubicumq ex ip̃ius
fertur equitate iudiciũ.
Nec nimia est uel seueri¬
tas uł remissio: ubi nich̾¬
erit ligatum. nichil solu¬
tum. nisi qd̃ beatus petrꝰ
aut ligauerit aut solue

Expanded text:
firmitate consurget. Hanc firmitate consurget. Hanc confessionem portae inferi non tenebunt, mortis vincula non ligabunt: vox enim ista vox vitae est, et sicut confessores suos in coelestia provehit, ita negatores ad inferna demergit. Propter quod dicitur beatissimo Petro: Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erunt ligata et in coelis, et quaecunque solveris super terram erunt seluta et in coelis. Transivit quidem etiam in alios apostolos vis istius potestatis, tur, quod omnibus intimetur. Petro enim ideo hoc singulariter creditur, quia cunctis Ecclesiae rectoribus Petri forma proponitur. Manet ergo Petri privilegium, ubicunque ex ipsius fertur aequitate judicium. Nec nimia est vel severitas, vel remissio, ubi nihil ligatum, nihil est solutum, nisi quod beatus Petrus, aut ligarit, aut solve
Abbreviated transcription (Latin):
dei uiui. Ille primus est in
domini confessione: qͥ primꝰ
est in apłica clignitate. Qͥ
cum dixisset tu es xp̃c filius
dei uiui: responlit ei ihesus.
Beatus es symon bariona: qr
caro ⁊ sanguis nõ reuelaint
tibi. sed pater meus qui ĩ cel̾
est. Id est ideo beatus es: qr te
pater meus docuit. Nec ter¬
rena opiuio fefellit: sed in¬
spiratio celestis instruxit. Et
nõ caro nec sanguis: sed ille
me tibi cuius sum unigruit᷑¬
dico tibi. Hoc est sicut tͥ¬
pater meus manifestauit
cliuinitatem meam: ita e¬
go notam tibi facio excel¬
lentiam tuam. Quia tu es
pecrus. Id est cum ego sim
inuiolabilis petra. ego la¬
quoq petra es. quia mea
uircute solidaris. ut que
michi potestate sũt ꝓpria:
sint tibi mecum partici¬
patione communia. lc .uii.¬
uper hanc petrain edi¬
ficabo eccłiam meã.
Et porte inferi nõ preuale
bunt aduersus eam. Suꝑ
hanc inquit fortituclinem
eternum extruam templũ:
⁊ eccłie in ee celo inserenda
sublimitas. in huius fidei

Expanded text:
exigitur, primus est in Domini confessione, qui primus erat Apostolica dignitate. Qui cum dixisset. Tu es Christus filius Dei viui. respondit ei Iesus. Beatus es Simon Bariona, quia caro & sanguis non reuelauit tibi, sed Pater meus qui in cœlis est. Id est, ideo beatus es, quia te Pater meus docuit, nec te terrena opinio fefellit, sed inspiratio cœlestis instruxit. Et non caro & sanguis, sed ille me tibi, cuius sum vnigenitudico tibi, id est, sicut Pater meus tibi manifestauit diuinitatem meam, ita & ego notam tibi facio excellentiam tuam, quia tu es Petrus, id est cum ego sim inuiolabilis petra, ego laquoque petra es, quia mea virtute solidaris, vt quæ mihi potestate sunt propria, sint tibi mecum participatione communia. Super hanc petram ædificabo Ecclesiam meam, & portæ inferi non præualbunt adversus eam . Super hanc, inquit, fortitudinem, aeternum instruam templum, et Ecclesiae meae coelo inserenda sublimitas, ex hujus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
nib est portatus acl
templum: ut xp̃ianius bo¬
nis operib conscendat in
celum. Sacrificium prose
offerri uoluit xp̃e: ut ad
altare dei semper offerat
xp̃ianus. Maxime autem
bene uiuendo se ip̃m tleo

Expanded text:
nibus est portatus ad templum, ut Christianus bonis operibus conscendat in coelum. Sacrificium pro se offerri voluit Christus, ut ad altare Domini se offerat Christianus. Maxime autem bene vivendo seipsum offerre
Abbreviated transcription (Latin):
fieret: stupore percussus ob¬
rigui. Nec potui scribere q̃
ab illo dicebantur: nisi post¬
ea quam uisio ip̃a transinit.
Dicebat enim illo intempo¬
re testimonium scripture
diuine: quod ego optime
retinebam. Nam clictandi
nel scribencli ip̃o clie finem
fecit. Siquidem ip̃m psal¬
mum explere nõ potuit. E¬
fuerat: honorabili uiro cas¬
to cliacono sub cuius cura
degebam. statim reculi. At
ille repletus gr̃a dei: sp̃s sc̃i
aduentum me in illo uidis¬
se edocuit lectione actuum

Expanded text:
fieret, stupore perculsus obfieret, stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Efuerat, honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, statim retuli: at ille repletus gratia Dei, Spiritus sancti adventum me in illo vidisse edocuit lectione Actuum
Abbreviated transcription (Latin):
marissime, quotienscũq
forte nũtiatum illi fuerat
de cuiuscumq sc̃i obitu sa¬
cerdotis: intantum ut nos
illum cõsolari uideremur
ignorantes pium affectum
uiri: nec qua ratione ita
fleret intelligentes. Quib
ille huiusmocli responsum
reclclebat: nõ se flere quia
recesserat qui fuerat mor¬
tuus nuntiatus: sed quia
se p̃cesserat, uł quia cdiffi¬
eile ẽẽt inueruri uirũ qui
summo sacerdotio dignus
haberetur. Ip̃e aũt de sua mor¬
te ante p̾clixit. quod usq
pascha nobiscum futurus
eẽt. Quod quidem meruit:
dñm obsecrando quo ma¬
curius liberaretur. Ante¬
paucos aũt clies quã lectu¬
lo detineretur. cum quadra¬
gesimum tercium psalmũ
tlictaret me excipiente: su¬
bito uidente me in moclum
scuti breuis ignis cooperuit
caput euis. atq paulatim
per os ip̃ius tamquã in clo¬
murn habitator ingressus
est. Post que facta est faci¬
es eius tainqͣm nix: postea
uero reu̾sus est uultus eius
ad speciem suam. Quod cũ

Expanded text:
marissime quotiescumque forte nuntiatum illi fuerat de cujuscumque sancti obitu sacerdotis, in tantum ut nos illum consolari niteremur, ignorantes pium affectum viri, nec qua ratione ita fleret intelligentes. Quibus ille hujusmodi responsum reddebat: Non se flere, quia recesserat, qui fuerat mortuus nuntiatus: sed quia praecesserat, vel quia difficile esset invenire virum, qui summo sacerdotio dignus haberetur. Ipse autem de sua morte ante praedixit quod usque ad pascha nobiscum futurus esset: quod quidem meruit Dominum obsecrando, quo maturius hinc liberaretur. paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque paulatim per os ipsius tamquam in domum habitator ingressus est: post quod facta est facies ejus velut nix, et postea reversus est vultus ejus ad speciem suam. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
euangelista ih̾u
xp̃i lucas natio¬
antiochensis: ar¬
rum etiam actus. prout ui-¬
dit. lucido disercoq sermo¬
ne ꝓsecutus: in breui libello
acl sibi carissimũ scripsit
theophilum. Deniq paulũ
secutus egregium doctorẽ
gentium: usq ad triũphũ
passionis ens. quem cũ co¬
apostolo suo petro rome ex¬
ceperat in cliuiduus comes
peregrinationis ac tribula
mansit. Cuius precipue pe¬
regrinationis ⁊ sacre cloctri¬
ne gesta eoꝵ clem annectens
apłoꝵ libello:ad lauclem
nominis xp̃i ⁊ memoriam
scõꝵ ⁊ uniuersalis eccłie sc̃e
stabilimentum contexuit.¬

Expanded text:
evangelista Jesu Christi Lucas, natioAntiochensis, arrum actus prout vidit, lucido disertoque sermone prosecutus, in brevi libello ad charissimum scripsit Theophilum. Deinde Paulum secutus egregium doctorem gentium usque ad triumphum passionis ejus, quem cum apostolo Petro Romae excepit, individuus comes peregrinationis ejus ermansit. Cujus praecipue peregrinationis et sacrae doctrinae gesta, eorumdem annectens apostolorum libello, ad laudem nominis et memoriam ipsorum, et universalis Ecclesiae stabilimentum texuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nter cet̾as uircutes quas
nobis: maximam ⁊ preci¬
puam castitatẽ ostendit.
Nam cum superius ad spõ¬
taneam paupertatem amã¬
dam nos inuitasset clicẽs.
facite nobis sacculos qͥ nõ
ueterascunt thesaurũ nõ
deficientem in celis quo fur
nõ appropiat neq tinea cor¬
rumpit: continuo deseruã¬
da castitate adiecit clicens.
Sint lumbi ur̃i precincti.
Lumbos enim precingimꝰ.
cum ardorem libiclinis. a¬
more castitatis refrenamꝰ.
Taliter lumbos p̾cinctos
habebat iohes baptista: de
quo scriptum est. qr erat
uestitus pilis cameli ⁊zo¬
na pellicia circa lumbos
eius. Nec erat de immun¬
lis qui ꝓpter fluxũ semi¬
nis eiciebantur extra cas¬
tra. sed castitatem quã
ili mente amabat. in ipso
habitu corporis demõstra
guntur. sed ꝓpt̾ libiclinẽ
explendam: lumbos p̃cine¬
tos nõ habent. sed potius
de illis sunt qui ꝓpter im¬
munclitiam extra castra
eiciuntur. comparati iu¬
mentis in sipientib.

Expanded text:
nter caeteras virtutes quas nobis, maximam et praecipuam castitatem ostendit. Nam cum superius ad spontaneam paupertatem amandam nos incitasset, dicens: Facite vobis sacculos qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in coelis, quo fur non appropiat, nec tinea corrumpit, continuo de servanda castitate adjecit, dicens: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus, cum ardorem libidinis amore castitatis refrenamus. Taliter lumbos praecinctos habebat Joannes Baptista, de quo scriptum est: Quia erat vestitus pilis cameli, et zona pellicea circa lumbos ejus ; nec erat de immundis, qui propter fluxum seminis ejiciebantur extra castra, sed castitatem quam in mente habebat, in ipso habitu corporis demonstrabguntur, sed propter libidinem explendam, lumbos praecinctos non habent, sed potius de illis sunt qui propter immunditiam extra castra ejiciuntur, comparati jumentis insipientibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Huius tritici menfuram
uobis in nomine domini
damus: quociens illumi¬
naci clono gr̃e sp̃ualis. se¬
cundum regulam uere
ficlei. disputamus. Et eã¬
clem tritici mensuram ꝑ
dominicos clispensatores
accipitis: cum cotidie per
clei famulos uerbum ue¬
ritaris auclitis le .iii.¬
tiei mensura loqui¬
liur. Et ip̃a sicut cleus li¬
uiclit uniuersi pascamur.
incle alimenta bone uite
sumamus. ut ad eterne
uite premia ꝑuenire pos¬
simus. in illum creclẽtes
in illo sperantes illum p̾
omnib ⁊ in omiib clili¬
gentes qui se ip̃m nobis
⁊ alimenta prestat ne de¬
ficiamtis in uia. ⁊ p̾miũ
seruat ut gaucleamus
in patria. xp̃e est enim ali
tatio quiescentiũ beatoꝵ.
Ad ip̃am itaq tritici mẽ¬
suram ꝑtinet quod clñs
ait. Uenclite que possicle¬
tis: ⁊ clate elemosinam fa¬

Expanded text:
Hujus tritici mensuram Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis auditis. De ipstici mensura loquamur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, universi pascamur, inde alimenta bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possimus, in illum credentes, in illo sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis, et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus in patria. Christus est enim alimtatio quiescentium beatorum. Ad ipsam itaque tritici mensuram pertinet quod Dominus ait: Vendite quae possidetis,
Abbreviated transcription (Latin):
ispensator quẽ oportet
esse ficlelem pariter et
pruclentem: paulus nobis
ostenclit apostolus qui cle
se suisqz sociis loquens ait.
Sic nos existimet homo ut
ministros xp̃i ⁊ clispensato¬
res ministerioꝵ dei. Hic iã
queritur inter clispen sacores:
ut ficlelis quis inueniatur.
solos lispensatores factos¬
esse existimet: neglectoq
milicie spiritualis officio.
seruus piger in ficleliter im¬
prudenterq clormitet: ⁊p̃e
beatus apls episcopos quoq
dispensatores esse ostenclẽs
ait. Oportet enim ep̃m sine
crimine esse: sicut clei clis¬
pensatorem.¬
erui ergo patrifami
ram tritici quam uobis
erogemus accepimus. Que
uero sit ista mensura triti¬
ci si queramus: ip̃am quo¬
q nobis heatus apostolus
ostentlic dicens. Unicinq
sicut cleus cliuisit mensu¬
ram ficlei. Quam ergo mẽ¬
suram tritici xp̃c nun cupat.
ip̃am mensuram filei pau¬
lus appellat: ut agnoscamꝰ
nõ aluid esse spirituale tri¬
ticum quam xp̃iane fidei
uenerabile sacramentũ.

Expanded text:
is sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispenut fidelis quis inveniatur . tolos dispensatores factos existimet neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infiprudenterque dormitet, ipse beatus Apostolus episcopos quoque dispensatores esse ostendens, ait: Oportet enim episcopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatoremervi ergo patris famram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei . Quam ergo mensuram tritici Christus nuncupat, ipsam mensuram fidei Paulus appellat: ut agnoscamus non aliud esse spiritale triticum quam Christianae fidei venerabile sacramentum.