comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secundum humanitater filium recognonĩ¬
sti. lactasti. fouisti. aliusti. Lectio u¬
uis putas nobis posset ĩ̾ndicare:
inter huiusmodi obsequia. animi
tui sensum. o beatissima uirgo cum huic ter¬
neres ex te natum. tantillum infantem. illuit
loquentem. illinc angelos docentem: Quis
inquam tanti pectoris archana nobis rese¬
rante ualeat. qmibus modis cogitatum ad
intaq flectebas: cum imum cmmdemq dei
ac hominis filium manibus tenens hinc ado¬
rares ut dominura. illinc osculareris ut fili¬
um: Quis tam ĩneffabile mitaculum non
obstupescat: Quis non pene elingius fiai:
Generat puella suum et omnium treatoꝵem:
nutrit suum et omnium nuritorem. poxtat
ad templum suum et ominium crentorem
O admirandum spedaculum: ad quod non
solum humana. uenim enam angenita stu¬
pesait natins. Ad hoc fratts carisbi ũdi
oculos engite. ad hoc paetau  du comu
miliatum: sed adorate in sua diuumitatt¬
um excelsum Amlectimini pariuilũ.
sed cogitate numcusumt. Amate hũili a¬

Expanded text:
secundum humanitatem filium recognovisti, lactasti, fovisti, aluisti. Quis putas nobis possit indicare, inter hujuscemodi obsequia, animi tui sensum, o beatissima Virgo? cum hinc cerneres ex te natum tantillum infantem, illinc loquentem, illinc angelos docentem. Quis, inquam, tui pectoris arcana nobis reserare valeat, quibus modis cogitatum ad utraque flectebas; cum unum eumdemque Dei atque hominis filium manibus tenens, hinc adorares ut Dominum, illinc osculares ut parvulum? 5. Quis ad tam ineffabile miraculum non obstupescat? Quis non pene elinguis fiat? Generat puella suum et omnium creatorem, nutrit suum et omnium nutritorem, portat ad templum suum et omnium rectorem. O admirandum spectaculum, ad quod non solum humana, verum etiam angelica stupescit natura! Ad hoc, fratres carissimi, fidei oculos erigite; ad hoc pietatis affectuin carne humiliatum, sed adorate in sua divinitate excelsum Deum. Amplectimini parvulum, sed cogitate immensum. Amate humilia
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudinis scripta semper teneret. de ma¬
nu tamen certus eorum numerus diligeuter
adnotatus pene nunqͣm aberat. ut on mes
sedulo inspiceret. et mores singulorum pe
postmodum de creditis ouibus sustineret.
Bene igitur nouerat quid cuiq expediret.
et ideo omnibus exhibebat quod saluti sin¬
gulorum congrueret: nullum ferme per eb
domadam famuliaritatis affectu. in allacutũ
reliquens nullum quem in die genetaliter
nisi ex aliqua impossibilitatis causa non in¬
strueret. omnibus prebens solatia. nulli de¬

Expanded text:
sollicitudinis semper teneres, de manu tamen certus eorum numerus diligenter scriptus pene nunquam aberat: ita ut omnes sedulo inspiceres, et mores singulorum apunum postmodum de creditis ovibus sustineres. Bene igitur noveras quid cuique expediret, et ideo omnibus exhibebas quod saluti singulorum congrueret. domadam familiaritatis affectu inallocutum relinquens; nullum quem in die generaliter, nisi ex aliqua impossibilitatis causa, non instrueres: omnibus praebens salubria, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
suam ponat qius ꝓamicis suis. Quia
g suprrius tixerit: hoc ẽ in andatũ
inrũ ut diigatis inuicẽ sic̃ dilexi uos:
quib uerbis addidit qͦd nunc audis¬
tis maicrrin hac dilectionem nemo
IIit. ut anunã suã ponat quis pro
aiuicis suis. fit ex hoc consequetis.
ꝓͦ idem iste eugłista iohrs in epla
sua dicit. ut quẽ admodũ. xp̃c pro
nobis ammã suã posuit. sic & uos
ugentes utiq inuicẽ sicut ipsr dilex¬
it nos: qui ꝓ uobis animã suã posuit.
Nimirum hoc ẽ: qͦd legitur inꝓuer¬
biis salomonis Si sederis cenarr
ad mensã potentis. considerans intel¬
uge quȩ apponuntꝰ tͥ. &. sc mitre
manũ tuam: scieris qm̃ talia oportet¬
te prrparare.
Iamgur minsaẽ potentis. nis
nisi huimliter accedere: Et qͥd est
considrrare &. intelligere. que ap¬
conunt᷑ tͥ. nisi dignr tantã gr̃ãm
cogitare: Et qͥd ẽ sic mittere uia

Expanded text:
suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos ligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa est potentis, nisinisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid e
Abbreviated transcription (Latin):
nis telebraretur honoribus. Iicet autem
uehementius febribus urgeretur: cotidie
tamen ad oratorium beati martii quẽ
diens. communionem sanctam percepit.
donec ultimus uite dies a noctis huius e¬
um eduxit caligine.i
episcopus quem ipse monachum iutrie
num tuum domme: secundum uerbum tu¬
um in pace. quia percepi omnia tui miste¬
rii sacramenta. et nunc nichil superest ni¬

Expanded text:
nis celebraretur honoribus. Quo peracto vehementius coepit urgeri febribus: quotidie tamen ad oratorium beati Martini venidiens, communionem sanctam percepit, donec ultimus dies vitae a noctis hujus eum eduxit caligine. Aepiscopus, quem ipse monachum nutriervum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace, quia percepi omnia tui mysterii sacramenta. Et nunc quid superest, ni
Abbreviated transcription (Latin):
esset sibimet et deo totus intentus. Sed ne-¬
quaqm passi sunt sancti fratres licet multã
extusationem eis sue senectutis pretenderet.
quia quanto etate maturioꝵ: tanto ad uir¬
tutum culmina tendentibus salubrior uide¬
batur. maxime tum uigore sancti spiritus

Expanded text:
esset sibimet et Deo intentus. Sed nequaquam passi sunt sancti fratres, licet multam eis excusationem senectutis suae praetenderet; quoniam quanto aetate maturior, tantum ad virtutum culmina tendentibus salubrior videbatur, praesertim cum vigore sancti Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
o episcope: et osculare pedes domini mei
ihesu xp̃ri. quoniam ecce adest. Quod epis¬
copus audieus ualde toatremuit: quia quo
iret uel quid ageret penitus ignorabat. Il¬
le uero hoc dicto: recepit se sub silentio. et
tutmos otuis preuenirent. Quibus didtis.¬
mane facto in laude xp̃i. celestis eius lingua
cruce emisit spiritum: ut daretur indicium
quod cuius crucem in uita tulerat eius et

Expanded text:
o tibi, et osculare pedes Domini mei Jesu Christi, quoniam ecce adest. » At ille audiens valde contremuit, quia quo iret, vel quid ageret penitus ignorabat. Ille vero hoc dicto recepit se sub silentio, et tutinos ocius praevenirent. Quibus dictis, in laude Christi coelestis ejus lingua cruce, emisit spiritum: ut daretur indicium, quod cujus crucem in vita tulerat, quemque
Abbreviated transcription (Latin):
induetur inc pticie. Illr nobis
non indiguit  nos saluos faceret.
nos siue illo iucinl possumus facere.
uos habere preter illum not possumꝰ
uitan. Postremo & si fratres ꝓfr̃ib
moriantur. tartegi inpercatorunt
fraternorum refhissionem. uullius
s̃niguis martyrũ fundit᷑: quod fecit.
.ste pronobis. Uo iuboc quid imi¬
taremur. sed qrid gratularemitr¬
contulit nobis  Eꝙ̃ar¬
uatinus ergo mai tyres pro.
fratrib sanguinem suũ fuderc̃
lacteniis talia exhibuerinit. qualia
aenirusa dominica perceperunt. In
ceteris autem que dixi. quam uis nec
omiua dicere potui: martyr xp̃i.
longe inpar est xp̃o. Quodsi quis¬
quam se uon dico potentix .xp̃i. sed
inuocentix comparabit: non dicam
x alienum se putando sanare. seo
suum salteni nullum habere pecca¬
tum. etiam si auidior est. quã ratio
salutis exposcit: multum ẽ ad illũ:
non capit fantuni. Et beur qͦs ista
ꝓuerbiorum sententia commonet᷑:
quam continuo subiungit .&. dicit.

Expanded text:
induetur incorruptionem: ille nobis induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: nos habere praeter illum non possumus vitam. Postremo etsi fratres pro fratribus moriamur, tamen in peccatorum fraternorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis; neque in hoc quid imitaremur, sed qcontulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuobis passus ẽ. relinquens nolis
exemplũ. ut seqͥm uestigia eiꝰ. hõ
est ialia p̃parare. Hoc brati inaty¬
xes u. aeuti dilectione feccruit.
Quez si non mnaniter memos
crlebramus. atq uiconiuiuo quoꝙ.
psi saturati sum ad mensam dñi acce¬
dimꝰ: oportet ut quẽ ad modum ipsi.
x.iios talia p̃paremus. Idro quippe
xo ipsam mensam ũsic eos iuemoramꝰ.
quẽ admnodũ alios qͥmpice reqͥescunt
ut etiã ꝓ ris orrmus: sed magis ipsi ꝓ
nobis. ut eor uestigiis hrreamꝰ. quia
impleurrunt ipsi caritatẽ: qua dñs
dixit ẽẽ non posse maiorem.
alia eiũ siuis frib exhibuerunt:
qualia de dñ mensa parit̃ acceperunt.
Ieq hoc ita dictum sit: quasi ꝓpterra
mus lide potestatẽ habuut ponriti
antem nec quantuin uolumus uiuimus:
& inorimur etiam: uoͥ utnus. Ille mori¬
eris. tox unse ꝯc:idit & mortem: nos eiꝰ
morte librramu auorte. Illius caro
non udit corruptioneni ÷ ur̃a post
corruptioner.ufure seculi ꝑ illum

Expanded text:
nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propteremus. Ille potestatem habuit ponendi autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo errdidit: qui considerando uerũ
hominem. bunc d̾m qtiem uicere non
potrrat. exclamauit. Letisicat ualde
quod sequitur. Brati qui non uidert̃.
& crediderunt. liqua nimirum seu¬
tentia. nos sprcialiter signati fumtis:
quirum quem carii nonuidimust
mente retinrmus. Nos signati sumꝰ:
sed si sidem nostram oprrib sequimꝰ.
cprrando quod credit. Quo contra.
e his quifidem nominetenus reti¬
nent: paulus dicit. Confitent᷑ se
nosse d̾m: factis autem negant. Hinc
iacob ait. Fides sine oꝑib inortua ẽ.¬
G̃itiẜ beat᷑ thomas lundoniensis urbis in¬
digena. parentũ mediꝯcriũ ꝓles illustris:
aprimis adolescentie annis. gr̃a multiplici
ditatus est. Erat enim statiura ꝓcerꝰ decorꝰ for¬
Ima: ingenio ꝑspicax. dulcis & iocundus
eloqͥo: uenustate moꝵ ꝓ etate amabilis: tan¬
toq rationis uigebat acumuie. ut pruden¬
ter mauditas & difficiles solueret qͤstiones.¬

Expanded text:
edidit, qui considerando verum hominem, hunc Deum quem videre non poterat, exclamavit. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem in carne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus operandoperando quod credit. Quod contra de his qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua etissimus Thomas Londoniensis urbis indigena, parentum mediocrium proles illustris, a primis adolescentiae annis gratia multiplici ditatus est. Erat enim statura procerus, decorus forma, ingenio perspicax, dulcis et jucundus eloquio, et venustate morum pro aetate amabilis, tantoque rationis vigebat acumine ut prudenter inauditas et difficiles solveret quaestiones
Abbreviated transcription (Latin):
stantia rerum. argumentum non
apparentum: profecto liquet. qͥa
fides illarum rerum argumentũ
est. que apparere non possunt.
Oux enim sunt appareutia: fidem
non habent sid agnitionem. Dũ
rrgo uidit thomas. dum palpauit:
cur ei dicitur quia iudistint ere¬
didisti: Sed aliud iudit: & aliud
credidit. N mortali quippr homuit.
diuinitas uideri non potuit. Homi¬
nrm igitur uidit: &. d̾in confessus ẽ¬

Expanded text:
stantia rerum, argumentum non stantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: « Vidisti me, credidisti? » Sed aliud vidit, aliud credidit; a mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus e
Abbreviated transcription (Latin):
urniens aihi t. audteins dubito¬
ret. dubitam ulparet. palpans
crederit: Non hoc casii: sed diuina
disprnsatione gestum est.
oi namq miro modo suprrna
elrmentia. ut discipulus dubi¬
tans. dum in magistro suo uuluera
palparet carnis. in nobis uudurra sa¬
naret infidelitatis. Nus enim nobi
thome uifidelitas adfitem. quam
fides credentium discipulorum ꝓ¬
fuit: quia dum ille ad fidrmn pal¬
pando reducitur. nr̃a mrns omni
dubitatione post posita. infide solidat᷑.
ic quippe discipulum
post resurrectionem suam du¬
bitare ꝑmisit. uec tamen indubita¬
tionr destruit: sicut ante natiuita¬
tem suam. habere mariam sponsum
uoluit : qui tamen ad rius nuptias
non ꝑurnit. Nam ita factus ẽ disci¬
pulus dubitans & palpans testis uere
resurrectionis: sicut sponsus matris.
furrat custos integerrime uirginita¬
tis. Palpau̾it autem: &. clamauit.
Dñs m̃s: ꝙ. d̾s m̃s. Dicit ei iħe. Quia
tudisti me: credidisti.
Um paulus apostolus dicat. est
enim fides sperandarum sub¬

Expanded text:
veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet? Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque miro modo superna clementia, ut discipulus dubitans, dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis. Plus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem, quam fides credentium discipulorum profuit: quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae 639 resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem, et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Cum Paulus apostolus dicat: Est enim fides sperandarum sub
Abbreviated transcription (Latin):
ille. Semper ita polliceris: sed non statim
dabitur quod tu nidifferenter effudis.
pater. da deinceps quantum uolueris: nõ
enim iam dicam ulterius non dabit domi¬
nus: sed dicam prorsus. quia dabitur qnͣ¬
tum uolueris.

Expanded text:
it, ita polliceris; sed non sic extemplo dabitur, quod tu indifferenter effundis.Pater, inquit deinceps, da quantum volueris. Jam enim non dicam ulterius: Non dabit Dominus; sed dicam prorsus, quia dabitur quantum volueris.
Abbreviated transcription (French):
auarus largus ne iudratis: Sass prorsus.
quia si timueris te plus dedisse quam opor¬
tuerit. auarus conuinceris. Si minus qͣm
debueras: largitatis est signum. Qua
tasei de monasterio. hospitibus expendis

Expanded text:
avarus largusne videaris? scias prorsus quod si timueris quis magis te dedisse quam oportuerit, avarus convinceris; quod si minus quam debueras, largitatis est utique casei de monasterio hospitibus ex integr
Abbreviated transcription (Latin):
secum q totus ingrediebatur: ut deo et sibi
secretira mentis: nescio quid uerenti nul¬
tu respiciebat. Tingebat quipe calamũ
lingue fonte sparitus sancti: ut mundus
deo laudes diceret. et inter ipsas laudes

Expanded text:
secum totus ingrediebatur, ut totus Deo ac sibi secretiora mentis, et nescio quid verenti vultu respicere. Tingebat quippe calamum linguae fonte sancti Spiritus, ut mundus Deo laudes diceret: inter ipsas laudes
Abbreviated transcription (Latin):
uitam fallacem: hoc est ypocrisin
Dicendo enim se sure peccato esfr:
iustum non potest exhibere srd fin¬
gere. Ideo diccum ẽ: hyc eñi haberit
urtam fallacem. Unns est solus. qui
&. carue homini habere: & peccatũ
potuit non habere. Merito quod
scquit᷑ nchis precipitur: & tali uerbo
atq ꝓurrbio. humana infirnitas
comcenit: eia. dicit᷑. Noli exten¬
dere te uunas paꝑ: contra diuttr̃.
Diues ẽ enin qui rec hereclitario.
nec proprio est umquam debato
ob noxius. Et ipse iustus ẽ: & alios
iustificat xp̃s. Noli coutra eũm te
ext nder. in tant ain pauꝑ. ut re¬
miñionis pecc. toꝵ appareas cotidia¬
mus inoratione mendicꝰ. Tuo autẽ
iusi apresumptio. fallaci: Ille quippr
quia non tantum est. homo. sed etiam
d̾s: ideo numquam reus. Si xium
na. si direxeris ad illum. nusquam
parrbit: qm uideri non potest. quẽ¬
admodum uideri tu potes. Para¬
bit einm sibi prnnas sicut aquila.
&. uadit uidomum prepositi sui.
unde aduos utiq ueuit. nec tales

Expanded text:
t fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim na, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales
Abbreviated transcription (Latin):
Ste unus discipulus de fuit: reuer¬
sus quod gestum ẽ audiuit: audit.
credere renuit. Uenit iterum dñs.
& non credenti discipulo latus pal¬
pandum prebuit: manus ostendit :¬
ꝙ ostensa suoꝵ eicatrice uulnerũ.
infidelitatis illius nulnus sanduit.
Ouio fratres narissimi: queo inter¬

Expanded text:
ste unus discipulus defuit, reversus quod gestum est audivit, audita credere renuit. Venit iterum Dominus, et non credenti discipulo latus palpandum praebuit, manus ostendit, et, ostensa suorum cicatrice vulnerum, infidelitatis illius vulnus sanavit. Quid, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
rum milium milia preparant᷑: &. appro¬
pinquante noue creature ortu. spiritalis
neqͥtia abhis quos possidebat extrudit᷑:
Fremit ergo expoliati hostis impius fu¬
ror: & nouum querit lucrum: qͥa uis
ꝑdidit antiquum. Captat indefessus
ꝙ ꝑiugil. siquas reppererit oues a
sacris gregib negligentius euagantes:
quas ꝑ proeluua uoluptatum. &. per
deuexa luxurie in diurrsoria mortis in¬
ducat. Inflaminat itaq iras: nutrit
odiaͥ acuit cupiditates: irridet conti¬
uentiam: uicitat gulam.

Expanded text:
rum millium millia praeparantur; et approrum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid addamus augmentis.
anum enim religiosus alio tem¬
pore demonstratur: qui inhis di¬
ebris non teligiosior inuenitur. Unde
oportune aurib nr̃is lectio ap cȩ pre¬
dicationis insonuit dicens. Ecce nunc
tempus acceptabile: ccce nunc dies
salutis. Quid enim acceptius hoc tem¬
pore. quid salubrius his dieb: in quib
uirtutum ꝓfectus augetur: Semper
quidem tͥ oꝰ anima xp̃iana. uigilandum
contra salutis tur aduersarium fuit. ne
ullus pateret locus temptatoris insidus:
sed modo tͥ maior cautio. & sollicitior
est assumenda prudentia. quan idem
hostis tuus acriore seuit inuidia.
uNC enim in toto mundo. potes¬
tas ei antique dominationis au¬
fertur: & innumera illi captiui¬
tatis uasa rapunt᷑: Renuntiat᷑ atrocis¬
simo predoni. apopłis omĩum nationum
omĩumq linguarum: & nullũ iã genuᷤ
hominum repperitur. qdͦ non tyranni¬
cis eius lrgib reluctetur: dum ꝑ om̃s
fines terrarum. regeueranda in xp̃o multo¬

Expanded text:
aliquid addamus augmentis. aliquid addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non religiosior invenitur. CAP. II. Unde opportune auribus nostris lectio apostolicae praedicationis insonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid enim acceptius hoc tempore, quid salubrius his diebus, in quibus virtutum profectus augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multo
Abbreviated transcription (Latin):
Icet nobis dilectissim appropun¬
quante festiuitate paschali. quadrage¬
simale iriunium ipse legitum temporis
cursus uidicat. cohortatio tamen etiã
nr̃i sermonis adhibenda ẽ: quȩ auxili¬
ante dnõ nec inutilis sit pigris: nee
onerosa deuotis. Nam cum omnem ob¬
seruantiam nr̃am ratio istoꝵ dierum pos¬
cat augeri: nemo ẽ ut confido de uobis.
qͥse ad opus horũ nongaudrat incitari.
manente mortalitate mutabilis:
etiam si ad summa queq uirtu¬
tum studia ꝓurhatur: semꝑ tamen
sicut potest habere quo rẽcidat: ita
potest habere quo crescat. Et hee est
ꝑfectorum uera iusticia. ut numq̃ i se¬
p̃stmant ẽc̃ ꝑfectos: ne ab itmeris non¬
dum funti intentione cessantes. ibi inci¬
dant deficiendi periculum: ubi ꝓficien¬
di deposuerint appecitum. Quia gͦ
om̃s simu̾a sine differentia graduum.
sine discretione meritoꝵ. absys inque
purnimus. mea quȩ nondum app̃hen¬
dimus pia auiditate curramus. & ad
nrensuram consuetudinis nr̃e. necessarus

Expanded text:
icet nobis, dilectissimi, appropinquante festivitate paschali jejunium quadragesimale ipse legitimi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. manente adhuc mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera justitia, ut numquam praesumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint appetitum. Quia ergomnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae necessariis
Abbreviated transcription (Latin):
cib mentis dicens. Ihu fili daiud: mise¬
rere mei. Sed quid claniante cęco sub¬
uingitur: audiamus. Et qui p̃ibant:
increpahant rum ut tacerrt. Quid
autem aignificant isti qͥ iħm uenientẽ
pcedunt. nisi desideriorum carnaliũ
turbas. tumultusq uitiorum. qͥ prius¬
quam iħe ad cor nr̃m ueniat. tempta¬
tionib sius cogitationem nr̃am dissi¬
pant & uoces cordis mnoratione ꝑtur¬
bant:. Sepr namq dum conuerti
ad dm̃ post ꝑprtrata uitia uolumus:
dum contrahee eãdem ex orare uitia
que ꝑpetrauimus conamur: occur¬
runt cordi fantasmata peccatorum
que feciinus: iñtis nr̃e aciem reuer¬
berant. confundant animũ: & uocẽ
nr̃e deprecationis p̃munt. Qui p̃¬
ibant ergo increpabant eum ut tace¬
rit: quia priusquã iħc ad cor ueniat.
mala quȩ fecimus cogitatiomi nr̃e
fuis unaginib illisa inipsa nos nr̃a

Expanded text:
cibus mentis, dicens: Jesu fili David, misecibus mentis, dicens: Jesu fili David, miserere mei. Sed quid clamante caeco subjungitur audiamus: Et qui praeibant, increpabant eum, ut taceret. 3. Quid autem designant isti qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas, tumultusque vitiorum, qui, priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipant, et voces cordis in oratione perturbant? Saepe namque dum converti ad Dominum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia quae perpetravimus conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt animum, et vocem nostrae deprecationis premunt. Qui praeibant ergo increpabant eum, ut taceret, quia, priusquam Jesus ad cor veniat, mala quae fecimus, cogitationi nostrae suis imaginibus illisa, in ipsa nos nostra
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: cęcus illuminatur.
lherico quippe: interp̾tatur luna.
Luna autem insacro ȩloquio ꝓdefectu
ponitur carnis: quia dum menstruis
momientis decrescit: defectum ur̃e
mortalitatis designat. Dum igitur
conditor nr̃ appropinquat iherico
ceciis ad lumen redit: quia dimmi diui¬
nitas defectũ nr̃e carnis suscepit: hu¬
manum genus lumen qdͦ amiserat
recepit. Unde enim ds bumana patit᷑:
inde homo ad diuiña subleuat᷑. Qui
uidelicet cȩcus recte ꝓuirta iuã sedere.
& mendicans ẽt describitur. Ipsa et
cecus est. Sed si iam in redemptorem
c̾redidit uixta uiam sedet. Si autem
iam credidit. sed ut eternam lucẽ reci¬
piat rogare dissimulat. atq a p̃cibus
cesat. cecus quidem uxta uiam sedit.
sed minime mendicat. Si uͦ & eredi¬
dit & rxorat. ꝙ. uixta uiam sedet cȩcũ.
et mendicat.
Uis odis igitur cecitatis sue tene¬
bras agnoscit: quisqͥs hoc quod
sibi de est lumen et̾nitatis iitelle¬
git. clamet medullis cordis: clametꝰ uo¬

Expanded text:
dicitur, caecus illuminatur. Jericho quippe luna interpretatur, luna autem in sacro eloquio pro defectu carnis ponitur, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse descraecus est. Sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet, si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat, rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vere credit, et exorat, et juxta viam, sedet caecus, et mendicat.Quisquis ergo caecitatis suae tenebras agnoscit, quisquis hoc, quod sibi deest, lumen aeternitatis intelligit, clamet medullis cordis, clamet et vo
Abbreviated transcription (Latin):
uant trcum. masculini sexus & feminini.
De uolucrib uxta genus suum .&. de u¬
mentis ingenere suo. & ex omni reptili
terre scđm genus suum. bina de ominib
ingredientur tecum. ut possuit uiue¬
re. Tolles igitur tecum ex om̃ib escis
quȩ mandi possunt. &. comportabis
apud te: &. erunt tamtͥ qͣm illis incibũ.
ẜcir ergo nor omĩa.
ad cum. In gredere tu &. omnis
domus tua iarcham: te enim uidi
iustum eoram me ingeneratione hac.

Expanded text:
ant tecum, masculini sexus et feminini. De volucribus juxta genus suum, et de jumentis in genere suo, et ex omni reptili terrae secundum genus suum: bina de omnibus ingredientur tecum, ut possint vivere. Tolles igitur tecum ex omnibus escis, quae mandi possunt, et comportabis apud te, et erunt tam tibi quam illis in cibum. Fecit ergus: Ingredere tu, et omnis domus tua in arcam; te enim vidi justum coram me in generatione hac.
Abbreviated transcription (Latin):
iem substantiã qͣm feci de suꝑficie t̾rȩ.
ẜcir ergo noe omĩa
quȩ mandauerat eid̾s. Eratq
sex centorum annorum: quando
diluiii aque inundauerunt suꝑt̾ram.
Et ingressus ẽ noc & filii eius. uxor
eius & uxores filiorum eius cumeo in
archam: ꝓpter aquas diliuiii. De ani¬
mantib quoq mundis & immundis.
ꝙ de uolucrib. ꝙ ex omni quod mouit᷑
suꝑ terram: duo x. duo ingressa sunt ad
nor iarcham masculus & femuia. sicut
preceprrat dñs nor. Cumq trausissent

Expanded text:
nem substantiam quam feci de superficie terrae fecit ergo Noe omnia quae mandaverat ei Dominus eratque sescentorum annorum quando diluvii aquae inundaverunt super terram et ingressus est Noe et filii eius uxor eius et uxores filiorum eius cum eo in arcam propter aquas diluvii de animantibus quoque mundis et inmundis et de volucribus et ex omni quod movetur super terram duo et duo ingressa sunt ad Noe in arcam masculus et femina sicut praeceperat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
uidens expassiont sua. discipuloꝵ
inmos ꝑturbandos: eis longe
ant̾e q. eiusdem passionis pęnam. et
resut retioiis sur głam predĩcit. ut
cum eun morientem sicut predictuin ẽ
ceruerent: etiam resurrecturtim non
dubitarent. Sed quia carnales adhuc
discipuli. nullo modo ualebant capere
uerba mysterii: uenitur ad miraculũ
Ante eoꝵ oculos cęcus lumen recepit.
ut qui cȩlestis mysteru uerba ũ caꝑent.

Expanded text:
videns ex passione sua discipulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum eum morientem, sicut praedictum est, cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Sed quia carnales adhuc discipuli nullo modo valebant capere verba mysterii, venitur ad miraculum. Ante eorum oculos caecus lumen recipit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut & inueritate errdantur facta.
&. tamen ꝑsignificationem nobis aliquid
innuant. Oprra quippe eiꝰ ꝙ. ꝑpoten¬
tiam aliud ostendunt: ꝙ ꝑ mysterium
aliud loquunt᷑. Ecce enim quis uixta
hẏstoriam furrit cęcus iste ignoramus.
sed tamen quẽ ꝑ mysterium signifiert
nouimus. Cecum quippe ẽ genus
humanum. quod inparente primo a
paradysi gaudus expulsum. claritatem
suꝑne lucis ignoraus. dampnationis
sue tenebras patit᷑: sed tamen ꝑ redẽp¬
toris sui p̃ientiam illuminatꝰ. ut &. in gt̃ne

Expanded text:
ut et in veritate credantur facta, et tamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
set cum manibus portaretur. Locuti sunt
celi. gauisi sunt angeli: magos stella dire¬
xit. adoratus est in presepio cibus mansu¬
etorum. Adoratus est in templo puer xp̃s:

Expanded text:
set, cum manibus portaretur, locuti sunt coeli, gavisi sunt Angeli, Magos stella direxit. Adoratus est in praesepio cibaria mansuetorum; adoratus est in templo puer
Abbreviated transcription (Latin):
ero: nan tamen que delicta emundet: sed que
sacramenta declaret. Et quia huius diei pre¬
conum atcollere cupio: libet ipsam lectionẽ¬
enuͣngelicam. colloquendo transcurrere. in qua
ista natrari cognosco: quatinus ad ea que di¬
to illa respondeat. inuo ad ea que illa nar¬
rat nox exortationis mee respondeat.

Expanded text:
ero, non tamen quae delicta emundet, sed quae ero, non tamen quae delicta emundet, sed quae sacramenta declaret. 2. Et quia hujus diei praeconium attollere cupio, libet ipsam Evangelicam lectionem colloquendo transcurrere, in qua ista narrari cognosco: quatenus ad ea quae dico illa respondeat; imo ad ea quae illa narrat, vox exhortationis meae respondeat.
Abbreviated transcription (Latin):
Isubtiliter a fidelibus que¬
sit huius diei festiuitas
perpendatur: eo deuotio¬
nis affectu hanc celebran¬
dam suscipient. quo doni¬
ñice natuntatis. circuncisionis. atq appa¬
ritionis sollempnia sunt obsequuti. Illius
enim est ista sollempnitas: cuius et illa.
Scd nec minor ista quam illa: quod utiq ĩ
hoc sermone a pertis demonstrabuus do¬
cumentis. Huius quippe sollempnitas di¬
ei sicut a quibusdam xp̃ianis ignoratur:
sic a młtis ppe ceteris anni sollempnitati¬
bũs honoratior habecur. Hodie namq
natiuitate xp̃i quadragnnita diebus in tẽ¬
tatus: hobie a sancto symeone susceptus.
die redemptionem israel expectantibus ab
codem symcone et anna publice est ppedi¬
qͣm pium spectaculum: quod non¬
nisi pii delectari ppobantur. Stat
hic uirgo et mater non cuiuscunq sed dei
suscipitur hinc pariuilus uirgnus filius:
cuius diuinitatem non capit mundus. Oc¬
airtunt hinc inde prophete: atq uterq sexus
purtat de puero propuãt. Offertur oblatio pro pu¬

Expanded text:
subtiliter a fidelibus hujus dici festivitas perpendatur, eo devotionis affectu hanc celebrandam suscipiant, quo Dominicae Nativitatis, Circumcisionis, atque Apparitionis solemnia sunt secuti. Illius est enim ista solemnitas, cujus et illa, sed nec minor est ista quam illa. Quod utique in hoc sermone apertis monstrabimus documentis. Hujus quippe diei solemnitas, sicut a quibusdam Christianis ignoratur, sic a multis prae caeteris anni solemnitatibus honoratior habetur. Maxime nativitate Christi quadraginta diebus, in temtatus. Hodie a sancto Simeone susceptus, die redemptionem Israel exspectantibus ab eodem Simeone et Anna publice est praedim pium spectaculum, quo nonnisi pii delectari probantur! Stat hic virgo et Mater, non cujuscunque, sed Dei. Suscicujus divinitatem non capit mundus. Occurrunt hinc inde prophetae, atque de puero uterque sexus prophetat. Offertur oblatio pro pu
Abbreviated transcription (Latin):
p propinquante autẽ die depositi¬
onis eiꝰ annnali: parabant ciues qͦ
Parabat etiã regina uestim̃ta omĩa olo¬
eret illa que dudũ cũ eo miserat ĩdu¬
conuenit in oppidũ copiosa sexus utͥusq
multitudo. Tunc cuncto clero canora uo¬

Expanded text:
propinquante die depositionis eius annuali, parabant cives, quparabat etiam regina vestimenta omnia oloeret illa quae dudum cum eo miserat induconvenit in oppidum copiosa populi multitudo, tunc cuncto clero canore vo
Abbreviated transcription (Latin):
re uolutione. dignã ei demũ facerent¬
id fieri deberet disponerent: apparuit
in pariete circa uitreã maximã. uelut
arcus in rotundo p̾rupta imminens
criptura: ut liqͥdo patesceret dei id mi¬
tu fieri ꝗd disponerent: ac ꝑ eũ locum
maceriã debere eu̾tere. quo uiderent
uellent parietẽ eo in loco forare. ut p̾¬
dictũ opis possent ꝑficełe. ita sese spõ¬
te absq eoꝵ labore in directũ maceria
ret oceruentis ruina. Sic gͥ cũ antistitis

Expanded text:
re volutione, illic ei demum conre volutione, illic ei demum conid fieri deberet disponerent, apparuit subito in pariete circa vitream maximam veluti arcus in rotundo praerupta imminens criptura, ut liquido cunctis patesceret Dei id nutu fieri quod disponerent, ac per eum locum maceriam debere evertere, quo nimirum conarentur parietem eo in loco forare ut praedictum opus possent perficere, ita sese sponte absque eorum labore in directum maceria ret corruentis ruina. Sic igitur cum antistitis
Abbreviated transcription (Latin):
uare: tanto pondere dep̾ssum sensert̃
ut nec mouere qͥdam a loco illũ possert
Deinde alii atqͣ uicissim fibi succedentes
nichil uspiã preualere potuert̃ Postre¬
mo orinum regina accedens. ipsaq ꝑst
ꝓbare uolens ulnis exertis ac rebrachi¬
atis cepit pulsare: utrũ uel imũ feretri
nichil prorsus ꝓficere tuit. Tunc con¬
ũsa adoptimates: ait. e liquide cog¬
noscimꝰ non esse uoluncatis eiꝰ.: ut alibi¬
eum feramꝰ. Concedamꝰ gͥ hiuic plebi
uł inuiti: qd hactenus noluimꝰ uoli mn
tarui. Placuit hoc consilium cunctis.: ce
dareuert̃ eũ uno om̃s ore in eodẽ oppi¬
do sepelire. Ptꝰ hanc diffiitione. cum
rursus feretrũ subleuare temptarent:
tanta celeritate leuigatũ subleuatũq
est. ut facile iam a duob portaret᷑. qui
ante horã nec aplurib mouebat᷑. Cũ¬
corpꝰ beati elign in latere altaris esset
sepultũ. uisũ est ep̃o parit̾ &e regine cõ¬
silium obtimũ: ut elificata ultra alta¬

Expanded text:
vare, tanto pondere depressum senserunt, vare, tanto pondere depressum senserunt, ut nec movere quidem a loco illum possent. Deinde alii atque alii vicissim sibi succedentes nihil uspiam praevalere potuerunt; postremo omnium regina accedens ipsaque per se probare volens, ulnis exertis ac rebrachiatis, coepit pulsare, utrum vel unum feretri nihil prorsus proficere potuit. Tunc ergo conversa ad optimates, ait: 'Ecce! iam liquide cognoscimus non esse voluntatis eius, ut eum alicubi feramus; concedamus igitur huic plebi vel inviti, qtarii. Placuit autem hoc consilium cunctis, et decreverunt eum omnes uno ore in eodem oppido sepeliri. Itaque post hanc definitionem cum rursus feretrum sublevare tentarent, tanta mox celeritate levigatum sublevatumque est, ut facile jam a duobus portaretur, qui ante horam nec a pluribus movebatucorpus beati viri in latere altaris esset sepultum, visum est episcopo pariter et reginae consilium Optimum, ut, aedificata ultra alta
Abbreviated transcription (Latin):
matib &e exercitu copioso. Que uelocit̃
ingenti uoce in fletum ꝓrupit. plorars
atq eiulans qd cum uiuũ minime
reppisset. Cumq diu feretro incũbens.
lamenta geminaret: rogat interim
p̃parari. quemadmodũ corpꝰ beati ui¬
ri ad chala monasteriũ suum trans¬
ecclesie triduanũ ieiunium.¬
rabilit̾ lugens. nullo genere a
fletu cohibere se poterat. Deniqi cũ ex
culũ ruens cepit manꝰ pectusq lamb̾e
ac genas copioso lacrimaꝵ imbre ꝑ¬
lans palparet: miracłm ñ silendum
ilico contigit. Nam cũ esset hiemis tem¬
pus. & corpis iamdudũ mortuũ. totũ¬
ex narib iacentis ꝓfluens: cepit ub̾tim
alia pars conabat᷑ eũ parisius ciuitatẽ
deferre. Utrisq tamen obsistebant ciues
nouiomenses. iustissimã sibi hereditatẽ.
membra sui antistitis uendicantes. Cuc̃¬
cõmitens. ait. Seponant᷑ iam ambages
huiꝰ ut illuc eat qͦ ego cupio: sine ulla
ad feretrũ & tempt. rent eũ le¬

Expanded text:
matibus exercituque copioso; quae velociter matibus exercituque copioso; quae velociter ingenti voce in fletum prorupit, plorans atque eiulans, quod eum vivum minime repperisset. Cumque diutissime feretro incumbens lamenta geminaret, rogat interim praeparari, quemadmodum corpus beati viri ad Cala monasterium suum transecclesiae triduanum ieiuniumrabiliter lugens, nullo genere a fletu cohibere se poterat; denique cum ex culum ruens, coepit manus pectusque lambere, ac genas copioso lacrymarum imbre perlans palparet, miraculum non silendum illico contigit. Nam cum esset hiemis tempus, et corpus jam dudum mortuum ex naribus jacentis profluens, coepit ubertim alia pars conabatur eum Parisius civitatem deferre; utrisque tamen obsistebant cives Noviomagenses, justissimam sibi haereditatem membra sui antistitis vindicantes. Hoccommittens, ait: 'Seponantur iam ambages huius, ut illuc eat quo ego cupio, sine ulla iam ad feretrum et temptarent eum le
Abbreviated transcription (Latin):
sit eum uestũntis oꝑiri: ce paulu¬
lum repausari. Beinde recirato
spiritu uir ille surrexit et̾ra: ut
pote nullã passus miuriam.
uerba orationis flagitatum. a
suꝑis emisit sp̃m. Statim uͦ cum esset
hora prima noctis. uisus est uelut pha¬
ros magnus ingeuti claritate resplen¬
dens. ex eadem domo chorus caudo con¬
scendere: atq int̾ mirantiũ obtutus.
spera ignea. crucis in se similitudinem
preferens. uelociq cursu nubium den
sitatem p̾teriens. celi altitudinẽ pene¬
trare. Hoc ordine scã eius anima sar¬
cina carnis abiecta: ad suum leta re
declaratum est morte. uix quidẽ spm̃
in celo resonabat: om̃sq plateas currẽ¬
te nuntio uarius subito rumor imple¬
uerat: & uniꝰ obitu quasi cõiuni orbi¬
tatis uulnere. tota simul ciuitas lamẽ¬
tabatur. Quid multa: Compositum
ex more corpꝰ. feretroq inditũ. ad eccle¬
sexus utriusq multitudo: affuit etiam
& regina balthildis. cum filiis &e opti¬

Expanded text:
sit eum vestimentis operiri et paulusit eum vestimentis operiri et paululum repausari: deinde recreato spiritu vir ille surrexit e terra, ut pote nullam passus injuriam.verba orationis flagitatum a superis emisit spiritum. Statim vero cum esset hora prima noctis, visus est subito velut pharos magnus ingenti claritate resplendens ex eadem domo coruscando conscendere atque inter mirantium obtutus sphera ignea, crucis in se similitudinem praeferens velocique cursu densitatem nubium praeteriens, caeli altitudinem penetrare. Hoc ergo ordine sancta eius anima, sarcina carnis abiecta atque terredeclaratum est morte; vix quidem spiriin caelo resonabat omnesque plateas, currente nuntio, varius subito rumor impleverat et unius obitu quasi commune orbitatis vulnere tota simul civitas lamentabat. Quid multa? Conpositum continuo ex more corpus feretroque inditum ad eccleutriusque sexus multitudo. Adfuit etiam et regina Balthildis cum filiis et obti
Abbreviated transcription (Latin):
Nter infinita bonoꝵ suoꝵ opera. beatꝰ¬
eligius hoc apud regẽ obtinuerat. ut
ꝑ multimoda argum̃ta ꝑimebant᷑ ⁊
ubicumq inuenire potuisset: siue
ꝑ ciuitates. siue ꝑ uillas. licentiam
haberet de bargis. de rotis. de laque¬
is deposita. sepelire. Delegauit gͦ ex
comitib suis uespelliones. qui huiꝰ¬
gerent. iugit̃ secum sacculos porta¬
rent: ut sicubi cadauer inuenissent.
continuo ipsum humo tegerent.
Igitur cum quodam temꝑe. au
sent. conspicientes eminus ui¬
dent hominem ipsa die uita laq̃o
extorta dependere. Ad quem acce¬
dentes. laqueo deponunt. ut iuixta
ritum sepulture traderent. S beatꝰ¬
eligius sensit forte oꝑandũ: &e dũ
sepultura parat᷑. appropians ipse cor¬
palpare. Nec mora. cũ iam sentiret
adesse animã: composite ualde. a se
uirtutẽ facti refellens. ait. O quã
grande scelus nisi dñs iuuisset. nũc
ꝑpetrare poteramꝰ. ut corpꝰ hoc te¬
geremus: cũ anima eiꝰ in ipso sit.
Hec dicens. cunctis mirantib uis¬

Expanded text:
tem infinita bonorum suorum opera, etiam hoc apud regem obtinuerat, ut per multimoda argumenta perimebantur, ubicunque invenire potuisset sive per civitates sive per villas, licentiam haberet de bargis et rotis et laqueis deponere et sepelire: delegavitque ex collegiis suis vespillones, qui hui jugiter secum sarculos portarent, ut sicubi cadaver invenissent, continuo ipsum humo tegerent. Igitur cum quodam tempore insent, conspicientes eminus vident hominem ipsa die vita laqueo extorta dependere; ad quem dentes laqueo deponunt, ut scilicet juxta ritum sepulturae traderent: sed vir venerabilis sensit forte operandum; et dum sepultura paratur, festine appropians ipse cor mulcendo palpare: nec mora, cum jam sentiret adesse animam, composite valde a se virtutem facti refellens, dixit: O quam grande scelus, nisi Dominus juvisset, nunc perpetrare poteramus ut corpus hoc humo tegeremus, cum anima ejus in ipso sit! haec dicens, cunctis mirantibus jus
Abbreviated transcription (Latin):
discernit. si manducauerit damp¬
natus ẽ : quia non ẽ exfide. Om̃t au¬
tem quod nonẽ ex fide : peccatum est.¬
Debemus autem nos quifirmiores sumus.¬
imbecillitatem infirmoꝵ sustuere:¬
&. non nobis placere. Unus quisq ues¬

Expanded text:
discernit, si manducaverit, damdiscernit, si manducaverit, damnatus est; quia non ex fide. Omne autem quod non est ex fideDebemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere, non nobis placere. Nunquam e
Abbreviated transcription (Latin):
sed hoc uidicate magis. nr ponatis of¬
fendiculum fr̃i uel scardalum.
cio enun & confido in dño iħu.
quia nichil commune ꝑ ipsum.
nisi ei qͥ existunat qͥd cominu¬
nẽ cẽ. illi cominune ẽ: Si enun ꝓpter
cibum frat̃ tuus contristatur: iam
non scdin caritatem ambulas. Noli ei¬
bo tuo illum ꝑdere: pro quo xp̃c mortu
us ẽ. Pon gͦ blaspliemetur bonũ nr̃m.
Non est enun regnũ di esca & potus: sed
iusticia &. pax &. gaudium in spũ sco.
Qui enim in hoc seruit xp̃o placet deo:
& probatus est hominib. Itaq que
pacis sunt sectemur: & quȩ ȩdificatio¬
nis sunt inuicem custodiamus. Noli
propter escam destruere opus dei.
Omĩa qͥdem munda sunt: sed malum ẽ
homini qͥꝑ offendiculum manducat.
Bonum ẽ non mandueare carnem et
non bibere unum: neq in qͦ frater
tuus offendit. aut scandalizatur: aut
infirmatur. Tu fidem habes prnes te¬
ipsum : habr coram dõ.Ui.¬
faius qui non iudicat seniet ipsiĩ:
inro quod probat. Qui autem

Expanded text:
ne ponatis offendiculum fratribus vel scandalum. Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Si enim propter cibum frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas. Noli cibo tuo illum perdere, pro quo Chrmetur bonum nostrum. Non est enim regnum Dei, esca et potus: sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu sancto: qui enim in hoc servit Christo, placet Deo, et probatus est hominibus. Itaque quae pacis sunt, sectemur: et quae aedificationis sunt, in invicem custodiamus. Noli propter escam destruere opus Dei. Omnia quidem sunt munda: sed malum est homini, qui per offendiculum manducat. Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirmatur. Tu fidem habes? penes temetipsum habe coram Deo: Beatus, qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo tenenda ẽ: ut neq extolla¬
ris o homo. neq insuꝑbiã erigaris.
ñ despicias inimicos. neq humiles
spernas: ueq obliuiscaris dñm. neq
derelinquas creatore : ne existas in¬
gratus. Si ergo in necessitate & inpr¬
riculis. fortitudo necessaria ẽ. ut uiri¬
liter cũ fide toleres uniuersa: multo
magis contra delitias ut dictum ẽ &
luxurias. fortitudo necessaria ẽ: ne
inmuscipulam incidas diaboli.

Expanded text:
fortitudo tenenda est, ut neque extollafortitudo tenenda est, ut neque extollaris, o homo, neque in superbiam erigaris, non despicias inimicos, neque humiles spernas neque obliviscaris Dominum, neque derelinquas Creatorem, nec existas ingratus. Si ergo in necessitate et in periculis fortitudo necessaria est, ut viriliter cum fide toleres universa, multo magis contra delicias, ut dictum est, et luxurias fortitudo necessaria est, ne in muscipulam incidas diaboli.