comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delatere unde sibi ȩccłam cͥsecrar&.emanauit: Huiꝰ etarꝰ uesꝑ.
cuteris obscurior. in antichristi ẽ ꝑsecutione uentura: Septima die.
c̃sumati oꝑibꝰ sius ds̃ reqͥeuit. eãq scĩficans sabbatũ nuncupari p̾cepit
uȩ uesꝑam habuisse ñ legit᷑. Septima ęxaite. iustoꝵ aniȩ p̾t oprimoᷤ
tristitia maculabit᷑: s maiore insuꝑ resurrectionis gła cumulabitur
Hȩc etas hominibꝰ tc̃ cepit. qͣndo primꝰ martyr abel corpore quide tumu¬
lum. spũ aũt sabbatũ ꝑp&ae quietis itrauit. ꝑficiet᷑ aut. qͣndo reoer¬
tis sc̃i corporibꝰ intra sua duplicia possi debunt. A&ita sẽpritna erit

Expanded text:
de latere, unde sibi Ecclesiam consecraret, emanavit. Hujus aetatis vespera caeteris obscurior in Antichristi est persecutione ventura. Septima die, consummatis operibus suis, Deus requievit, eamque significans, Sabbatum nuncupari praecepit, quae vesperam habuisse non legitur. Septima aetate justorum animae post optimos tristitia maculabitur, sed majori insuper resurrectionis gloria cumulabitur. Haec aetas hominibus tunc coepit, quando primus martyr Abel corpore quidem tumulum, spiritu autem sabbatum perpetuae quietis intravit: perficietur autem, quando receptis sanctis corporibus in terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempi
Abbreviated transcription (Latin):
bris noctis obstantibꝰ ñ amplius quã solis facũ flãmas cernere
p̃ualeas: ita in quiunt purissimũ illud ⁊ ꝓximũ celo mane diffusiꝰ
ubiq syderũ fla̾mis semꝑ sucidũ sit. s p̃peditis crassiori nr̃is obeꝵ du¬
tibꝰ. sydera quide ipsa luce radiantia apparent. uerũ reddita ea eĩs
iliustratio ñ par&. Lunã uͦ auurt cũ infimas sui circuli absidas plena

Expanded text:
bris noctis obstantibus, non amplius quam solas facium flammas cernere bris noctis obstantibus, non amplius quam solas facium flammas cernere praevaleas, ita, inquiunt, purissimum illud et proximum coelo inane, diffusis ubique siderum flammis, semper tucidum fit; sed praepeditis aere crassiore nostris obtutibus sidera quidem ipsa luce radiantia apparent, verum reddita ex eis illustratio non apparet. Lunam vero aiunt, cum infimas sui circuli apsidas plena
Abbreviated transcription (Latin):
unbu pleceisio ne uo solis cur siis intendit ⁊ splendorẽ ei anob obiectio
tb pla molĩs eacludit mumbratio illa quȩ noctis natura ẽ utaeri¬
qrtur ut od sydera usq uideat᷑ ex tendi. merito exctraria aeximi
dine ia÷ lucus ex ortu umbras inclinari. noctẽ uidelico deprmi
pelliq signauit. Quã ui delic& umbrã noctis ad eris usqneiberis
pellorisi parlo sopbã dicunt exaltari q acuminatis instar para.¬
mictũ tenebris luna quȩ infima planetaꝵ currit aliqndo c̾tingi¬
atq obscurari. nullũq aliud sidus talit̾ eclipsin b ẽ defectũ siu lu¬
minis pati eo qđ enca fines telluris solis splendor undiq diffusus.
ea libere quȩ telluri ꝓcril absunt aspicrat. Idoq ętheris quȩ ultra lu¬
nã sunt spaci a. diurnȩ lucis plena sẽꝑ effitiat. uł suo uidelie&. uł
syderũ radiata fulgore. & qͦmͦ nocte ceca ꝓcul accensas faces intuens.
circũ posita. quȩq loca eode lumine ꝑ fundi ñ dubitas. tã & si tene¬

Expanded text:
us plagarum, quibus solis cursus intenditur, et splendorem ejus a nobis objectio terrenae molis excludit, inumbratio illa, quae noctis natura est, ita erigitur, ut ad sidera usque videatur extendi: merito contraria vicissitudine, id est, lucis exortu umbras inclinari, noctem videlicet deprimi pellique signavit. Quam videlicet umbram noctis ad aeris usque et ium philosophi dicunt exaltari, et acuminatis instar pmidum tenebris lunam, quae infima planetarum currit, aliquando contingatque obscurari, nullumque aliud sidus taliter eclipsim, id est, defectum sui luminis pati, eo quod circa fines telluris solis splendor undique diffusus, ea libere quae tellure procul absunt aspiciat, ideoque aetheris quae ultra lunam sunt spatia diurnae lucis plena semper efficiat, vel suo, videlicet, vel siderum radiata fulgore. Et quemadmodum nocte caeca procul accensas faces intuens, circumposita quaeque loca eodem lumine perfundi non dubitas, tametsi, tene
Abbreviated transcription (Latin):
x ini sollercuis in quirenda. Itaq ueri simile uidet᷑ E usebiũ
quidẽ qđ ingreca auctoritate mueniret fidelit̃ suis in didisse hystori is. ip¬
sũ uͦ libellũ anatolii p̾t modũ in aliquibꝰ latinoꝵ exẽplaribꝰ ab aliqͥbꝰ ẽe
corruptũ. eoꝵ nimirũ fraude qͥuerũ pasche tẽpꝰ ignorantes. errorẽ ũ suũ
tanti patrĩ auctoritate defendere gestirent. S quer̃ illi qͥ eusebiũ magi
unã em̃dasse sententiã qu̾a alios quoslb&. totũ anatolii putant infaĩ¬
sasse libellũ. aͦ mͦ meode libello sit scriptũs qͥd mirũ si imaxĩ. luna er¬
rauerint. qͥtres dies addider̃ ante eqͥnoctũ inqͥbꝰ pascha immolari posse
difiniunt: Qđ certũ om̃i modis etiã putari aosurdũ. Quibꝰ responden¬
dũ qđ anatolius potuerit nosse plurimos eoꝵ qͥse łsic depascha sense¬
rint. Nec tam̃ ad nr̃am notinã ꝑuenerint. ⁊ ec̃tra querendũ ab eis qͥm

Expanded text:
XIV solertius inquirendam. » Itaque verisimile videtur, Eusebium XIV solertius inquirendam. » Itaque verisimile videtur, Eusebium quidem quod in Graeca auctoritate invenerat, fideliter suis indidisse historiis. Ipsum vero libellum Anatolii postmodum in aliquibus Latinorum exemplaribus esse corruptum, eorum nimirum fraude qui Paschae verum tempus ignorantes errorem suum tanti Patris auctoritate defendere gestirent. Sed quaerunt illi qui Eusebium magis unam emendasse sententiam, quam alios quoslibet totum Anatholii putant infalsasse libellum, quomodo in ipso libello sit scriptum. Sed quid mirum si in XI luna erraverint, qui III dies addiderunt ante aequinoctium, in quibus Pascha immolari posse definiunt, quod certum omnimodis putari absurdum. Quibus respondendum, quia Anatholius potuerit nosse plurimos, qui rint, nec tamen ad nostram notitiam pervenerint. Et e contra quaerendum ab eis quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sosuis austorib posita offendissent. Mirũ si inctorẽ cuiꝰ dicta posumꝰ uirũ
aesue epuditionis ecimiȩ tał inpostura latuit: Iui in alio oꝑe scribens
de pascha hanc cande sententiã anatolii de hystoria ecclastica qͣsi uirs
laedlabile ac memorabilẽ adsumens ubi oportunũ rebat̾ inseruit upse
ananea ñ octauii bełrũ apͥliũ chiem seribens. S. ⁊ dioni siuis eognomine
cigus sccentia p̃crpuus. mirũ qͣre ł ipse ineplis suis paschalibꝰ ana¬
tolin suffragiui de hẏstoria ȩcclastica flagitaret. si ei ibi dita sciret
falsata isn ugee m otia linguȩ peritissimu qualt hec sent pͥrmo editu
lasor nꝰ potutt attentio .s qu m̃sis hic unde sumat exxordiũ uł ubrt̾min&¬
euident᷑ ibi id ẽ immo si scriptis ñ colligit᷑ p̃̾fati uenerabiles. ccc .x .xiii.
pontinces antiqͥ moris obseruantiã. ⁊ ex inde ascõ moyse traditã sic̃
rauo icduũ marciarũ usq indiem nonarũ apriliũ natã lunã facere

Expanded text:
in suis auctoribus posita offendissent. Mirum si Victorem, cujus dicta posuimus, virum aeque eruditionis eximiae talis impostura latuit, qui in alio opere scribens de pascha, hanc eamdem sententiam Anatolii de historia ecclesiastica, quasi jure laudabilem ac memorabilem assumens, ubi opportunum rebatur inseruit, e Aprilium scribens diem. Sed et Dionysius cognomento Exiguus, scientia praecipuus, mirum quare vel ipse in epistolis suis paschalibus Anatholii suffragium de historia ecclesiastica flagitaret, si ejus ibi dicta sciret falsata, quem ut Graecae etiam linguae peritissimum, qualiter haec sint primo edita, latere non potuit attentio. Sed quia mensis hic unde sumat exordium, vel ubi terminetur, evidenter in Moysi scriptis non colligitur: « praefati venerabiles CCCXVIII pontifices antiqui moris observantiam, et exinde a sancto Moyse traditam, sicuVIII Iduum Martiarum usque in diem Nonarum Aprilium natam lunam facere
Abbreviated transcription (Latin):
temiesq densent᷑ innibes. sine qͥb nfulgurat. Quȩ racio schitiã ȩgyp¬
tũq p̃munit afulimine.cus subiac& italia. ubi miciore hẏeme &
estate nĩbosa sẽꝑ qdamͦ uernat ł autĩmat:

Expanded text:
tenuesque densantur in nubes, sine quibus non fulgurat. Quae ratio Scythiam Aegyptumque praemunit a fulmine: cui subjacet Italia, ubi mitiore hyeme et aestate nimbosa semper quodammodo vernat vel autumnat.
Abbreviated transcription (Latin):
calido igni. Ignis qͦq calidus ⁊ aridus. terrę societ᷑ aride unde &
cequis spaciis undiq collectũ. Uñ ⁊ conuexus mediusq qͥcũq cer¬
natur menarrabili cęleritate cotidie circũ agi sapienteᷤ mundi dixer̃¬

Expanded text:
calido igni, ignis quoque calidus et aridus terrae societur aridae. Unde et calido igni, ignis quoque calidus et aridus terrae societur aridae. Unde et aequis spatiis undique collectum. Unde et convexum mediumque, quacunque cernatur, inenarrabili celeritate quotidie circumagi sapientes mundi dixer
Abbreviated transcription (Latin):
Sundus ẽ uniu̾sitas om̃is quȩ constat excęlo ⁊ terra. qͣ tuor elem̃tis in
speciem orbis absolun globata. Igne quo sydera lucent. aere qͦ cuncta
uiuentia spirant. aquis quȩ terrã cingendo ⁊ penetrando cõmuniunt
atq ipsa terra quę mundi media atq ima librata uolubili circa eã uni¬
u̾sitate pendet immobilis. Unde mundi nomine etiã cęl̃ aꝑfecta ab¬
Iquȩ ab alia natura sufferri ñ possit. imũ mereaturiꝰ obtin& locũ:i
Aqua uͦ qͣnto leuior terrȩ. tanto ẽ aere gͣuior. qͥsi forte aquis inuase aliquo
subdat᷑ statĩ ad suꝑiora ut leuior euadit Ignis quoq materialit̃ accens.
continuo naturalẽ sui sedem suꝑ aera quaerit. s ne illic ꝑueniat ĩ mol¬
lẽ aerẽ cuiꝰ circũ fusione depͥmit᷑ euanescit. quȩ tam̃ qͣđa naturȩ ꝓpinꝗͥ¬
tate sibi m& ita cõmiscent᷑. ut terra quidẽ arida ⁊ frigida. frigide aquę.
aqͣ uͦ frigida & humida humido aeri Porro aer humidꝰ iealidus

Expanded text:
undus est universitas omnis, quae constat ex coelo et terra, quatuor elementis in speciem orbis absoluti globata: igne, quo sidera lucent; aere, quo cuncta viventia spirant; aquis, quae terram cingendo et penetrando communiunt; atque ipsa terra, quae mundi media atque ima, librata volubili circa eam universitate pendet immobilis. Verum mundi nomine etiam coelum a perfecta abet quae ab alia natura sufferri non possit, imum in creaturis obtinet locum. Aqua vero quanto levior terra, tanto est aere gravior. Qui si forte aquis in vase aliquo subdatur, statim ad superiora, ut levior, evadit. Ignis quoque materialiter accensus, continuo naturalem sui sedem super aera quaerit, sed ne illuc proveniat, in mollem aerem, cujus circumfusione deprimitur, evanescit. Quae tamen quadam naturae propinquitate sibimet ita commiscentur, ut terra quidem arida et frigida frigidae aquae, aqua vero frigida et humida humido aeri, porro aer humidus et calidus
Abbreviated transcription (Latin):
chali dicimus. Ds̃ ꝗ hodierna die ꝑunigenitũ tuũ ȩt̃nitatis nob̃ aditũ deuicta mor¬
te reserasti. dũ liquido nouimꝰ. qͥa iuxta calculannũ supputationes. hebreorũ pascħ
p̃cedat: circa qđ dñs passus ẽ & resurrex̃. Deinde ubi pͥus qͦtus lib& dnicꝰ dies occur¬
rit. paschalis nob festiuitas illucescit. Nã & inascensione dñi & scõ pente costen sub-
eodẽ sensu dicimꝰ hodie. cũ & istȩ festiuitates cõseq̃nter iuxta rationẽ paschalis
tẽporis disponant᷑. Decollatio quoq beati ioħis baptistȩ m̃se aug̃ cęlebrat᷑. cũ tam̃
tp̃r dñicȩ passionis trucidatꝰ ab herode fuisse minime dubitet᷑. Eadẽ qͦq rati
one & defestiuitate seĩ lacobi nec ñ & beati petri quȩ dr̃ auinculis. Cũ enĩ actuũ

Expanded text:
chali dicimus: Deus qui hodierna die per Unigenitum tuum aeternitatis nobis aditum devicta morte reserasti; dum cuncti liquido novimus, quia juxta calculantium supputationes Hebraeorum Pascha praecedat; circa quod Dominus passus est, et resurrexit; deinde ubi prius quotuslibet Dominicus dies occurrit, Paschalis nobis festivitas illucescit. Nam et in Ascensione Domini et sancto Pentecoste sub eodem sensu dicimus, hodie: cum et istae festivitates consequenter juxta rationem paschalis temporis disponantur. Decollatio quoque beati Joannis Baptistae mense Augusto celebratur, cum tamen tempore Dominicae passionis trucidatus ab Herode fuisse minime dubitetur. Eadem quoque ratio est et de festivitate sancti Jacobi, nec non et B. Petri, quae dicitur a Vinculis. Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
dies azimorũ. atq ꝓtinꝰ subdat. Quẽ cũ app̃hendiss& misit incarcerẽ. tradensq
iiͦIͦIͬ. quat̾nionib militũ custodiendũ. uolens pꝰpascha ꝓducere eũ ppło. Patet absq
dubio. qͥa alio anni tp̃re hȩc ꝑ executionẽ oꝑum st̃ effecta. atq alio pot̾ modũ
colendis solẽpnitatib instituta. F estiuitates enĩ ille ut notũ ẽ cȩlebrant᷑. eirca metaᷤ
iulii m̃sis. Quo uidelic& tpr̃e neq pascha cęlebrasse. neq azimorũ dies. ille hebreoꝵ
ppłs inuenit̾. si tota testam̃ti uet̾is series recenseat᷑. S quia in solep̾nitate paschali
uenerari digne ñ poterant. ad eorũ cultũ. aliud tẽpꝰ ȩccłastica dispositione ꝓuisũ.
Hȩc aut idcirco de sacris solepnitatib iuxta cõpendiũ dixerĩ ut manifeste clarec̾at.
qͥa sc̃ã ȩccła ñ ta constringit̾ lege tẽporũ s eorũ uices ad suũ cohuibet. nutu. Neq

Expanded text:
it in carcerem, tradensque quatuor quaternionibus militum custodiendum, volens post Pascha producere eum populo ; » patet absque dubio, quia alio anni tempore haec per executionem operum sunt effecta, atque alio postmodum colendis solemnitatibus instituta. Festivitates enim illae, ut notum est, celebrantur circa 234 metas Julii mensis, quo videlicet tempore neque Pascha celebrasse, neque Azymorum dies ille Hebraeorum populus invenitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur: sed quia in solemnitate paschali venerari digne non poterant, ad earum cultum aliud tempus est Ecclesiastica dispositione provisum. Haec autem idcirco de sacris solemnitatibus juxta compendium dixerim, ut manifeste clarescat, quia sancta Ecclesia non tam constringitur le
Abbreviated transcription (Latin):
paschȩ xiii habere ñ dubitet porro plures quindenario numero sihabuerit
ẽ annus xi diebꝰ prius. Si uͦ embolismꝰ xuiiii diebꝰ tardius quã p̾cedente
anno transierat. seꝑ redire c̃ sueuit. excepto uno dũ taxat pͥmo circuli
decẽnouenał anno. in quo. ꝓpt̃ rationẽ saltꝰ lunaris xii diebꝰ annotinũ
cursũ p̃currere sol&:
Lx. De di e dñico paschȩ.

Expanded text:
am habere non dubitet. Porro plures quindenario numero si habuerit una si communis est, annus XI diebus prius; si vero embolismus, XIX tardius quam praecedente anno transierat semper redire consuevit, excepto uno duntaxat primo circuli decennovenalis anno, in quo propter rationem saltus lunaris XII diebus annotinum cursum praecurrere solet. CAPUT LXI. De die dominico Paschae.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uis scire quando bisseatꝰ dies sit: sumȩ annos dñi dcc .xxu. par¬
tre hos ꝑuii & si nihil remanserit bissextꝰ ẽ Siuͦ unũ aut duo. aut
tria remanent: Primꝰ aut scđs aut t̾cius ẽ annꝰ abissexto. ut puta qͣter
centen ccce: quater octogeni. cccxx. quater asse.iiii.creman& unũ:
soptimane dies. sume annos ab in carnatione dñi quot fuer̃ ut puta dccatru.¬
ꝑ inditionẽ uuiꝰ & annoꝵ qͥfuerint quartã partẽ sẽꝑ adice. idẽ nc̃ .el.¬
xeri qui fiunt simul dccccoi his adde iii. fiunt deccex. hos
partire ꝑuii septies. centeni septigenti. septies triceni ccx. & ñ remana aliqͥd
quia uii s̃ epactę solis idẽ c̃ currentes septimanȩ dies l.iiii. Dereditu & cõpito

Expanded text:
ergo vis scire quando bissextus dies sit, sume annos Domini DCCXXV, parergo vis scire quando bissextus dies sit, sume annos Domini DCCXXV, partire hos per IV, et si nil remanserit bissextus est; si vero unum, aut duo, vel tria remanent, primus, aut secundus, aut tertius est annus a bissexto, utputa quater centeni CCCC, quater octogeni CCCXX, quater asse quarta, remanet unum, septimanae dies, sume annos ab incarnatione Domini quot fuerint, ut puta DXXV; per indictionem tertiam et annoruXXI, qui fiunt simul DCCCCVI; his adde IV, fiunt DCCCCX. Hos partire per VII, septies centeni DCC, septies triceni CCX, et non remanet aliquid, quia VII sunt epactae solis, id est, concurre
Abbreviated transcription (Latin):
cursus ut quȩcũq bissextili anno s̃ concuxrentes. Ipse & ante qͥnquen¬
niu fuerint & post sea annos future suͥnt quę primo post bisseato
& huiꝰ ordo discietionis cunctos amoꝵ uertentiũ cõplectit᷑ dies. No¬
tandũ sene qđ huiꝰ gir solaris qui aauin annis pagit᷑ causa facttu
decemiouenales circulos xxuiii deberi cõpleri. priusquã ide ꝑomĩa pas¬
halis obseruantiȩ cursus in se ipsũ redeat. ut om̃is nimirũ huiꝰ circuli
annus. caput cireuli decennouenalis instituant. Itẽq annus quisq cir¬
cul decennouenalis huiꝰ caput ad sequatur. ac ꝑhoc tota paschalis
obseruantiȩ series ñminus quingentis ada duobꝰ annis explicetur:
LuIII rgum̃tũ qͦt sint epactę solis. ⁊ quando bissextꝰ annus.
uoniam uͦ communis atq indiscretus epactarũ idẽ adiectionũ
solis cũ bissexto cursus ẽ amboꝵ parit̃ qui sit statꝰ argum̃to c̃disce:

Expanded text:
cursus, ut quaecunque bissextili anno sunt concurrentes, ipsae et ante quinquencursus, ut quaecunque bissextili anno sunt concurrentes, ipsae et ante quinquennium fuerint, et post annos VI futurae sint. Quae primo post bissextumEt hujus ordo discretionis cunctos annorum vertentium complectitur dies. Notandum sane quod hujus gyri solaris, qui XXVIII annis peragitur, causa facit decennovenales circulos XXVIII debere compleri, priusquam idem per omnia paschalis observantiae cursus in seipsum redeat, ut omnis nimirum hujus circuli annus caput circuli decennovenalis instituat. Itemque annus quisque circuli decennovenalis hujus caput adsequatur, ac per hoc tota paschalis observantiae series non minus quingentis triginta duobus annis explicetur. CAPUT LIV. Argumentum quot sint epactae solis, et quando bissexti annus. Quoniam vero communis atque indiscretus epactarum, id est, adjectionum solis, cum bissexto cursus est, amborum pariter qui sit status argumento condisce. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uarto decennouenalis circuli tramite designant᷑. epactȩ
solis iđ concirentes septimanȩ dies unius semꝑ t̾minos
pannos duoꝵ. aut ꝑ annũ bissextilẽ usq ad uii numerũ ad iectione cres¬
centes: quarũ circuliis hab& annos quater septenos. iđd ax uiii. quia¬
simisũ n ante potest c̃ sumari quãbisseatꝰ ꝑqͣrto redire sole. anno. eunc¬
posseptimane di es contingat: dominicã uidelie&. sertã ferĩ .duartã
curri. Eũq suas quȩq anni dies habeat concurrentes. hec quȩ incirculo
sunt ad fixe c̃currentes. specialit̃ quȩ sit nono hłrũ apriliũ feria de
sign ant. uidelic& ut ꝓpius festiuitatis paschał exordio posite. facillime
usinuentionẽ diei dominici planũ faciant iter Contingit aut̃ eadẽ
concurrentiũ annua dies qd̾ calculatorẽ meminisse uiuat etiã bił apł pͥdie
conost apł. a uiii beł maiarũ. & &i bełrũ earunde cuiꝰ circuli talis ẽ

Expanded text:
uarto decennovenalis circuli tramite designantur epactae solis, id est, concurrentes septimanae dies unius semper ternos per annos, duorum autem per annum bissextilem usque ad septimum numerum adjectione crescentes, quaruto. Quia nimirum non ante potest consummari quam bissextus, qui quarto redire solet anno, cunctos septimanae dies contingat, Dominicam videlicet, sextam feriam, quartam currit. Cumque suas quaeque anni dies habeat concurrentes, hae quae in circulo sunt adfixae concurrentes, specialiter quae sit nono Kalendarum Aprilium signant, videlicet ut propius festivitatis paschalis exordio positae, facillime lis inventionem diei dominici planum faciant iter. Contingit autem eadem concurrentium annua dies, quod calculatorem meminisse juvat, etiam II CaleCalendarum Maiarum, et XI Calendarum earundem. Cujus circuli talis est
Abbreviated transcription (Latin):
tempestatit Ru reta iinaustros derectior trangullitatẽ desi gnare
qi is nmiru status ẽ anni uertentis. ut sex m̃sibꝰ quibꝰ deeresciet dies
multo clem̃tior sit aeris motꝰ quã reliquis sea. Eade ratre ẽ apiaia
sune decrescentt si quere matutino mexortu. nc̃ erecta nẽ supsua
pareat eacte cur in ĩdu sepe pna ꝓcedat. nimirũ solis eã mdiis supe¬
pastese futur i mas portenane stotuess̃ qui curiosi s̃ hnlꝰ modinerũ

Expanded text:
erecta, et in austros dejectior, tranquillitatem designare, quia is nimirum status est anni vertentis, ut sex mensibus, quibus decrescit dies, multo clementior sit aeris motus, quam reliquis sex. Eadem ratio est etiam lunae decrescentis, quare matutino in exortu nunc erecta, nunc supina appareat. Eadem cur interdiu saepe prona procedat, nimirum solis eam radiis supep
Abbreviated transcription (Latin):
casura ẽ absq ulla dubi&ate. Cũ pͥmo pꝰoccasũ solis apparꝙ. ñ iã supꝰ
illũ s suata illũ ad meridiem posita uidet᷑: Atq iđo aquilonasia erus
latera sole aspectante cernit᷑ erecta ꝓ gredi Semꝑ enĩ lunra auersis
asole cornib eotundã sui partẽ pandit ad illũ. Cuiꝰ ordine rationis
adimeridim dectunor e dies eo diectior noria lima cernat᷑  uinde uul-¬

Expanded text:
casura est, absque ulla dubietate cum primo post occasum solis apparet, non jam supra casura est, absque ulla dubietate cum primo post occasum solis apparet, non jam supra illum, sed juxta illum ad meridiem posita videatur. Atque ideo aquilonalia ejus latera sole aspectante cernuntur erecta progredi; semper enim luna aversis a sole cornibus, rotundam sui partem pandit ad illum, cujus rationis ordinead meridiem declivior est dies, eo dejectior nova luna cernat
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit ꝓpinqͣre. illã partẽ ad nos conuertere. qͣ ñ illu strat᷑ donec ad
cornua redeat. atq inde omnino ñ appareat: Quia tẽ illa pars quȩ
illustrat᷑ sursũ ẽ ad cȩlũ. ad terrã aũt illa qũa radiare sol ñ potest
ũ gͥ die crescente soł ameridianis plagis ad boreales paulatĩ partes
ascenerit necesse ẽ luna quȩ eo tp̃r nata ẽ ociori transitu solẽ ad
borealia signa p̃currat. Atq ido cũ noua post occasũ solis uidet᷑.
que ad septentrionẽ solaris occas occasum ẽ. Nimirũ ñ iuxta .s supͣ
solẽ sita ẽ. qͦ inferiora eiꝰ illustrante equalia pene cornua ꝓtendere
& instar nauis supina ire uidet᷑ At reuerso post solstitiũ estiuũ ad infe¬
mora ⁊ australia cursu solis. luna qq illis nata m̃sibꝰ at inferiora cursũ
tendiat necesse ẽ UVndo fit in quȩ ad australẽ partẽ solis qͥ oceiderat oc¬

Expanded text:
coeperit propinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur, donec ad coeperit propinquare, illam partem ad nos convertere, qua non illustratur, donec ad cornua redeat, atque inde omnino non appareat, quia tunc illa pars quae illustratur sursum est ad coelum, ad terram autem illa quam radiare sol non potest. Cum ergo die crescente sol a meridianis plagis ad boreales paulatim partes ascenderit, necesse est luna, quae eo tempore nata est, ociori transitu solem ad borealia signa praecurrat; atque ideo cum nova post occasum solis videtur, quae ad septentrionem solaris occasus occasura est, nimirum non juxta, sed supra solem sita est, quo inferiora ejus illustrante, aequalia pene cornua protendere et instar navis supina ire videtur. At reverso post solstitium aestivum ad inferiora et australia cursu solis, luna quoque illis nata mensibus, ad inferiora cursum tendat necesse est, unde fit ut quae ad australem partem solis, qui occiderat, oc
Abbreviated transcription (Latin):
unt qui auras ex plorare conati. dicant lunã nouã quoties supino coriu
utroq uidetur tẽpestuo sũ m̃sẽ. Quories erecto uno serenũ portendere
nubiũ posse aliorsũ qu̾a fuerat conuerti. ⁊ eã quasi futurę metu tẽpes¬
tatis aliqͣnto altius cornu qu̾a naturę ordo poscebat ad tollere. ma¬
xime cũ ñ om̃ibꝰ interris. id÷ fluctuantiũ possit earistere flatꝰ aurarũ.
lime aũt stat᷑ idẽ eadẽq sit ꝓuariante solis digressu c̃uersio. dicunt
eniꝰ eã si c̃ ⁊ beatꝰ augustinꝰ in expositione psalmi decimi doc&: Non
habere lum̃ ꝓpriũ. s asole illustrari S qͣndo cũ illo ẽ eã partẽ ad nos
habere qua ñ illustratur. & ido nihil mea lucis uiderꝑ Cũ aũt incip̃
ab illo recedere illustrari. ab ea etiã parte qu̾ã hab& ad terrã. & neces
orit᷑. ut quisquis occidentẽ solẽ obseruauerit. cũ eũ ceperit ñ iudere. c̃¬
uers ad orientẽ. luna surgere iudeat. atq in de exralia parte cũ ei

Expanded text:
unt qui, auras explorare conati, dicant lunam novam, quoties supino cornu utroque videatur, tempestuosum mensem; quoties erecto uno, serenum portendere.nubium posse aliorsum quam fuerat converti, et eam quasi futurae metu tempestatis aliquanto altius cornu, quam naturae ordo poscebat attollere? Maxime cum non omnibus in terris idem fluctuantium possit existere flatus aurarum, lunae autem status idem, eademque sit pro variante solis digressu conversio. Dicunt enim eam, sicut et beatus Augustinus in expositione psalmi decimi docet, non habere lumen proprium, sed a sole illustrari. Sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non illustratur, et ideo nihil in ea lucis videri; cum autem incipit ab illo recedere, illustrari ab ea etiam parte quam habet ad terram, et necessoritur, ut quisquis occidentem solem observaverit, cum eum coeperit non videre, conversus ad orientem lunam surgere videat, atque inde ex alia parte, cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
zarũ ananiȩ pontificis filiũ pontificatui subrogauit. Post annũ uͦ etiã hunc
quã uniuᷤ anni spatio ꝑfunct. Iosephũ cui & caiphaᷤᷤ nom̃ fuit accep̃ successorẽ.
lcce caypha neq gratis neq legalit̃ intelligit᷑ sac̃dotiũ suscepisse. nimirũ qui
deturbatis aliis & iuolenter eiectis. ipse in locũ alienȩ dignitatis obrepsit. & tin¬
ꝓpħiȩ sp̃m indignꝰ accep̃. Und & beatꝰ ieronimꝰ in cõnitario eugłistȩ mathei. Moyse
inꝗt dõ iubente p̃ceperat. ut pontifice patͥb succederent. & generis series texe¬
retur in sac̃dotib Refert iosepluᷤ istũ caiphã uniuᷤᷤ tantũ anni pontificatũ
abherode p̃cio redemisse. Nã ut ita loqͣr in manu ceci lum̃ ẽ positũ. ñ qđ ille cõs¬
picer&. s qđ aliis subministraret. Nõ enĩ ex merito ille ꝓpħicũ. s ex ministerio qͦ¬

Expanded text:
zarum Ananiae pontificis filium pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc zarum Ananiae pontificis filium pontificatui subrogavit. Post annum vero etiam hunc quam unius anni spatio perfunctus, Josephum, cui et Caiphas nomen fuit, accEcce Caiphas neque gratis neque legaliter intelligitur sacerdotium suscepisse, nimirum qui, deturbatis aliis et violenter eiectis, ipse in locum alienae dignitatis obrepsit, etpiritum indignus accepit. Unde et beatus Hieronimus in commentario euangelistae Mathei: Moyses, inquit, Deo iubente preceperat, ut pontifices patribus succederent, et generis series texeretur in sacerdotibus. liefert losephus istum Caiphan unius tantum anni pontificatum ab Herode precio redemisse. Nam, ut ita loquar, in manu ceci lumen est positum, non quod ille conspiceret, sed quod aliis ministraret. Non enim ex merito ille propheticum spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
nosceret. s ad hoc potiuꝰ ut cõspiratores id ÷ inuidiatores suo ᷤ ad accelerandã morte
dñcã auidiuꝰ incitar&. Nob nẽpe ñ sibi uidit. & occultũ sapientie thesaurũ. qđ
ipse ignorabat aperuit. Nã & asymoniacis cayphas iste ñ ꝓrsus extraneus reppe¬
ritur. siuigilant uetis historiȩ series recenset᷑. Nimirũ sic̃ eusebius cesariensis
in ȩccłastica narrat historia. ut eadẽ qͦq uerba ponant᷑. Legalib p̃ceptis iã per
illud tẽpꝰ ui & ãbitione cessantib Nulli qͥppe pontificatꝰ honor uite uł generis
merito reddebat᷑. ita ut anni iã successionib mutarent᷑. Deinde iosepho intes-¬
timoniã declucto. ꝑ uniu̾ quadrienni spatiũ qͣtuor pontifices annali qͦq saẽdorio
ꝑfuncto̾. iͥ in uicẽ successisse testatur. Ualerius inqͥt gͣtus anna sac̃dotio detur¬
bato. is maelũ pontificẽ designauit filiũ baffi. s & hũc ñ multo pꝰ abitens elea-¬

Expanded text:
erandam mortem Dominicam avidius incitaret. Nobis nempe, non sibi vidit, et occultum sapientiae thesaurum, quem ipse ignorabat, aperuit. Nam et a Simoniacis Caiphas iste non prorsus extraneus reperitur, si vigilanter veteris Historiae series recensetur; nimirum sicut Eusebius Caesariensis in Ecclesiastica narrat historia , ut eadem hic quoque verba ponantur: « Legalibus praeceptis jam per illud tempus vi, et ambitione cessantibus, nulli quippe pontificatus honor vitae, vel generis merito reddebatur, ita ut annuis jam successionibus mutarentur; » deinde, Josepho in testimonium deducto , per unius quadriennii spatium quatuor pontifices annali quousque sacerdotio perfunctos sibi invicem successisse, testatur: « Valerius, inquit, Gratus, Annae sacerdotio deturbato, Ismaelem pontificem designavit, filium Baffi: sed et hunc non multo post abjiciens, Elea
Abbreviated transcription (Latin):
do multos ad fidẽ c̃uerter̃ & indimidio ebdomadis. defier& hostia ⁊ sa¬
xp̃i baptismate hostiaꝵ purificatio sidelibꝰ paulatĩ uilescere ꝯpit. Itẽ qd̾
sequit᷑. ⁊ intẽplo erit ab ominatio desolationis. ⁊ usq ad c̃sumationẽ ⁊ finẽ
ꝑseuerabit de solatio. ad seq̃ntia tpra respic̃. cuiꝰ ꝓphetiȩ ueritatẽ. ⁊ hysto¬
riȩ ueteru nr̃oꝵ. hodieq tẽpoꝵ testat᷑ euentꝰ: Totũ ido ꝓpħȩ testimo¬

Expanded text:
do multos ad fidem converterunt. Et dimidio hebdomadis deficiet hostia, et saChristi baptismate, hostiarum purificatio fidelibus paulatim vilescere coepit. Item quod sequitur: Et in templo erit abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio, ad sequentia tempora respicit, cujus prophetiae veritatem, et historia veterum et nostrorum hodie temporum testatur eventus. Totum ideo prophetae testimo
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitꝰ ẽ cocessa sibi famulantia. ita adsuũ eõuertat arbitriũ. ut ł singuli plu-¬
riũ ł plures eloquia ꝓferant singłorũ. Aut qͥd ob ẽ si ea quȩ specialit᷑ alus con-¬
gruunt ab aliis ꝓferuntur᷑. Certe nõ ignoramꝰ qͥa cũ pueri caterizantur sac̃doᷤ
interrogat. Quid petis: Ubi ñ puer s alius reddit eiꝰ uice responsũ dicens. fidẽ.
& cȩt̾a quȩ ꝓprie ad puerũ ꝑtiuent. aliuꝰ in eiꝰ ꝑsona respondit. Sigͦ in ipso rege¬
nerationis nr̃ȩ misterio. ubi scilic& tocius humanȩ salutis constat origo. recte

Expanded text:
ncessa, verba sibi famulantia ita ad suum convertat arbitrium, ut vel singuli plurium, vel plures eloquia proferant singulorum? Aut quid obest, si ea, quae aliis specialiter congruunt, ab aliis proferuntur? Certe non ignoramus, quia cum pueri catechizantur, Sacerdos interrogat: Quid petis? Ubi non puer, sed alius reddit ejus vice responsum, dicens: Fidem et caetera, quae proprie ad puerum pertinent, alius ejus in persona respondet. Si ergo in ipso regenerationis nostrae mysterio, ubi scilicet totius humanae salutis constat origo, recte
Abbreviated transcription (Latin):
totidem explicent. Scdĩ similit̾ scđos. & terci: digiti. tercios totide annos
equa ratione cõplectant᷑. Porro septimꝰ bis seatilis cũ tribꝰ sequentibꝰ annis bis
binos sibi pollicũ uindicet articulos. Hȩc siue hoc siue alio quisq sib calcula¬
tor ordinare uoluerit modo. Nihilominꝰ circulũ utriꝰq syderis libent̃ caprent
manꝰ. S in numera huicę discipline si c̃ & cęterarũ arciũ melius uiuę uocis al¬
lo quio quã stilis signatis tradunt᷑ offitio: LU. De cielo limari.¬

Expanded text:
totidem explicent, secundi similiter secundos, et tertii digiti tertios totidem annos totidem explicent, secundi similiter secundos, et tertii digiti tertios totidem annos aequa ratione complectantur; porro septimus bissextilis cum tribus se sequentibus annis bis binos sibi pollicum tor ordinare voluerit modo, nihilominus circulum utriusque sideris libenter capient manus. Sed inumera hujus disciplinae, sicut et caeterarum artium, melius vivae vocis allo
Abbreviated transcription (Latin):
ob cõpendiũ caleulandi utriusq ordinẽ circuli & solaris uidelic& & lunaris trans¬
fer̃ marticulos Nã quia manꝰ humana articulos hab&. adunctis unquibꝰ x
& UIIII singulis his singulos aptantes annos. lunarẽ cursũ inleua manu intru¬
secus aradice pollicis ineipiunt. ⁊ ungue minimi digiti intrinsecꝰ eundẽ c̃sumant:
Itẽ quia bine articulos exceptis ungulis habent xx uii his singulos annos sin¬
gulis aptent: in coantes aminimo leuȩ̨ digito. & in derterȩ pollice cõplentes. ñ ut in
limari cielo singulos ex ordine digitos expedientes adnumerũ. s obrationẽ
quadrantis ꝑ quat̾nos transuersũ digitos quadrienniũ omne signantes. ita urt
minoꝵ bisterni articuli digitoꝵ totidem bis sextiles contineant annos Itẽ ꝓxi¬
moꝵ aminimis bis terni arti culi digitoꝵ ꝓximos abisternis bissextis annos

Expanded text:
ob compendium calculandi utriusque ordinem circuli, et solaris videlicet et lunaris, transob compendium calculandi utriusque ordinem circuli, et solaris videlicet et lunaris, transferunt in articulos; nam quia manus humana articulos habet, adjunctis unguibus, X et IX, singulis his singulos aptantes annos, lunarem cursum in laeva manu intrinsecus a radice pollicis incipiunt, et in ungue minimi digiti intrinsecus eundem consummant. Item quia manus binae articulos, exceptis unguibus, habent XXVIII, iis singulos annos singulis aptant, inchoantes a minimo laevae digito, et in dexterae pollice complentes, non ut in lunari cyclo singulos ex ordine digitos expedientes ad numerum, sed ob rationem quadrantis per quaternos transversim digitos quadriennium omne signantes, ita ut minimorum bis terni articuli digitorum totidem bissextiles contineant annos; item proximorum a minimis bis terni articuli digitorum proximos a bis ternis bissextis annos
Abbreviated transcription (Latin):
nouit. om̃is calculator meminisse deb& easde concurrentes solis tricesimo
abhinc anno quas ⁊ ꝓ ximo secuturas easdẽ laͦ. quas & iuii. easdẽ .i. quas¬
reddituras quocũq enĩ numero annoꝵ transacto c̃currentes scire desidas
eundẽ numerũ uide quoties habeat axx. & tricesima parte gemmata
c̃cordiã uertentiũ cognosces annoꝵ. Uerbi grã. cec decies habent aax . & pp̃ea
eedẽ concurrentes. xxiiͦ anno. que .xa. s̃ futurȩ Si qͥd residui fuerit. ꝙ hoc adicies
Eodẽ mͦ & iã inp̃terita tẽpora concurrentiũ ordo respicit Itẽ quia circulus lunaris
decennouenał ẽ. p̃sentis anni epactȩ axͣ anno redeunt Sequentis abhine ał tercio.¬
uenali circulo includunt᷑ &ͦ quȩ senciendũ ẽ poterit diligens calculator hoc mͦ
&iã ꝓlixiores sib tẽp oꝵ sequentiũ ad notare recurs. quibꝰ semꝑ meminerit.
&iã p̃teriti eui congruere statũ. memoratũ aũt dignũ uidetur. quia quida

Expanded text:
novit, omnis calculator meminisse debet easdem concurrentes solis tricesimo abhinc anno quas et proximo secuturas, easdem sexagesimo quas et quaredituras. Quocunque enim numero annorum transacto concurrentes scire desideras, eundem numerum vide quoties habeat XXX, et tricesima parte geminata, concordiam vertentium cognosces annorum. Verbi gratia, trecenti decies habent XXX, et propterea eaedem concurrentes CCC anno quae XX sunt futurae, si quid residui fuerit, et hoc adjicies. Eodem modo etiam in praeterita tempora concurrentium ordo respicit. Item quia circulus lunaris decennovenalis est, praesentis anni epactae vicesimo anno redeunt, sequentis abhinc qurisque quae decennovenali circulo includuntur aeque sentiendum est. Poterit diligens calculator hoc modo etiam prolixiores sibi temporum sequentium annotare recursus, quibus semper meminerit etiam praeteriti aevi congruere statum. Memoratu autem dignum videtur quia quidam
Abbreviated transcription (Latin):
side sicmeu mo tris griret᷑ ineo cȩli loco qũe phylosophi qͣrtã parttẽ ari¬
urse lellant E undeq ꝑacto annuo circuitu p̾t dies cec lax .o. & serhorus
Epcrte : euiꝰ augnto quadrinis efficit᷑ ut ipse uernał eqͥnoctu ꝓunetꝰ.
mimane m̾ meridie. mͦ uesꝑe. mͦ medio noctis occurrat: Luna econtrario
uespe ꝑ lenissima. Neq enĩ quid mnꝑfectũ crearor equissimꝰ instituer&. stelliꝰ
una ful gentibꝰ. amedio apparens orientis. quartã librȩ parte̾ qua eqͥ noctiũ
aut unmale asseuerint tenuit iniciũq paschale suo c̃seerauit᷑ exortu. Hequo¬
eñ alia seruandi paschȩ regula ẽ. qua ut equinoctiũ uernale pleniluni

Expanded text:
icet cum primo terris oriretur in eo coeli loco quem philosophi quartam partem Arietis appellant, eumdemque peracto annuo circuitu, post dies CCCLXV et sex horasargumento quadrantis efficitur ut ipse vernalis aequinoctii punctus modo mane, modo meridie, modo vespere, modo medio noctis occurrat, luna e contrario vespere plenissima; neque enim quid imperfectum Creator aequissimus instituit, stellis una fulgentibus, ac medio apparens Orientis, quartam partem librae, qua aequinoctium autumnale adseverant, tenuit, initiumqe alia servandi Pascha est regula, quia ut aequinoctium vernale plenilunio
Abbreviated transcription (Latin):
nãq euenit maxime posita ea mariete. Una eadeq die illã mane si¬
mul & uespere cerni motu uidelic& ascensionis circa meridiem facto.
Qđ si qui grauius huic in sistens questioni dixerit. se nouã lunã eo anno
quo saltus inserendusẽ hoc ẽ ultimo circuli decennouenalis biduo pͥus¬
qua prima caneretur multis cũ testibꝰ uidisse. Id: qͣrto nonarũ apliĩ die
euoi die anni &uii luna paschał incirculo memorato .xu. belrũ maiarũ
Sit annotata: iđoq ñ nisi pͥdie nõn apͥł eẽ prima ualeat racionẽq a nob̾
Huieause eaigerit. hic nr̃a pusillitas ne sui fragilitate defitiat ad
patrȩ inimo diuine auctoritatis auxiliũ concurrat. Pat̾nę ⁊ enĩ
auctoritatis subsidio fuleim̃. dũ nicenȩ si nodis cita sectam̃. Quę

Expanded text:
namque evenit, maxime posita ea in Ariete, una eademque die illa mane sinamque evenit, maxime posita ea in Ariete, una eademque die illa mane simul et vespere cerni, motu videlicet ascensionis circa meridiem facto. Quod si qui gravius huic insistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus est, hoc est, ultimo circuli decennovenalis biduo priusquam prima caneretur multis cum testibus vidisse, id est, quarto Nonarum Aprilium die, cum ejusdem anni XIV luna paschalis in circulo memorato XV Calendarum Maiarum sit adnotata, ideoque non nisi pridie Nonas Apriles esse prima valeat, rationemque a nobis hujus causae exegerit, hic nostra pusillitas, ne sui fragilitate deficiat, ad paternae, imo divinae auctoritatis auxilium concurrat. Paternae etenim auctoritatis subsidio fulcimur, dum Nicaenae synodi scita sectamur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
iuesꝑa ꝑfici debere p̃cipitur. Congruentius ȩtas lunaris auesꝑtina
hora quã aliunde noua cõputabitur. Eandeq ȩtatẽ quã uesꝑe ichoat.
sequentẽ usq seruabit aduesperã. & si quidẽ eã paulo ante uesꝑã aecendi
asole contigerit. mox sole occidente primã cõputari & eẽ necesse ẽ quia
uidelicꝵ illã tpr̃is horã qua primũ terris fulgere cępit adit Sin aũt
post occubitũ solis accend̾atur. ñ tam̃ pͥmã prius quã uesperã uiderit¬
s tricesimã potius oportet estimari. &iã si ax ui horas post occasum
solis accensa suppleuerit. illã tam̃ qua oceidente sole habuerat nepͥmȩ
conditionis ordo turbetur usq ad aliũ eiꝰ occasũ retinere debebit ȩtatẽ:
Sec mirũ lunã cũ tot horas noua transegerit manifestã incelo monstrari
Cu aliquotiens &iã serta ł septima post ascensionẽ pareat hora. Sepe

Expanded text:
ari, in vesperam perfici debere precipitur, congruentius etas lunaris a vespertina ari, in vesperam perfici debere precipitur, congruentius etas lunaris a vespertina hora quam aliunde nova computabitur, eandemque etatem, quam vespere inchoat, sequentem usque servabit ad vesperam. Et siquidem eam paulo ante vesperam accendi a sole contigerit, mox sole occidente primam computari et esse necesse est, quia videlicet illam temporis horam, qua primum terris fulgere cepit, adiit. Sin autem post occubitum solis accendatur, non tamen primam priusquam vesperam viderit, sed XXXam potius opportet estimari, etiam si XXIII horas post occasolis accensa suppleverit, illam tamen quam occidente sole habuerat, ne primae conditionis ordo turbetur, usque ad alium ejus occasum retinere debebit aetatem. Nec mirum lunam cum tot horas nova transegerit manifestam in coelo monstrari cum aliquoties etiam sexta vel septima post accensionem appareat hora. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
posita tẽ incȩło nec sit egressa suꝑ terrã. S nec ulla legis sollẽpnia meridia¬
nis. ł post meridianis s omia uesꝑtinis incipiant simul ⁊ consum̃t᷑ inhoris.
nisi forte quia adã peccans ad horã post meridiem merepatꝰ achĩo. & de
para disi gaudi is ẽ pulsus. ad rememorationẽ celestis uitȩ qu̾a scb̃ huiꝰ erumna
mutauimꝰ. Mutatio lunaris quȩ crem̃tis detrim̃tisq phennibꝰ labores nr̃os
imitatur ut iea specialiter qua exulare cepimꝰ debuit horanotari ut exipsa
limaris hora mutationis cotidie uersiculi illiꝰ admonerem᷑. quia stultꝰ ut luna
mutatur. Nã sapiens cũ sole ꝑmanebit. suspiremꝰq adillã ardentius uitã
pace etna beatissima qͣndo erit lux lunȩ sic̃ lux solis. ⁊lux solis septiplicit᷑ siẽ lux
septẽ cherũ: Cerũ quia sic̃ seriptũ ẽ. Aluna signũ diei festi. ⁊ qͦmͦ pͥma lunȩ

Expanded text:
posita tunc in coelo, nec sit regressa super terram, sed nec ulla legis solennia meridiaposita tunc in coelo, nec sit regressa super terram, sed nec ulla legis solennia meridianis vel pomeridianis, sed omnia vespertinis incipiant simul et consummentur in horis? Nisi forte quia Adam peccans ad auram post meridiem increpatus a Domino, et de paradisi gaudiis est pulsus, ad remunerationem coelestis vitae quam saeculi hujus aerumna mutavimus, mutatio lunaris, quae crementis decrementisque perennibus labores nostros imitatur, in ea specialiter qua exulare coepimus debuit hora notari, ut ex ipsa lunaris hora mutationis quotidie versiculi illius admoneremur, quia stultus ut luna mutatur, nam sapiens cum sole permanebit, suspiraremusque, ad illam ardentius vitam pace aeterna beatissimam, quando erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis septempliciter sicut lux Et infra: Verum quia, sicut scriptum est, 'a luna signum diei festi', et quomodo prima lune
Abbreviated transcription (Latin):
limarisLonga sus fac̃ ex undantia crem̃ti iunã aliquoties maiore quaputat᷑
uinderis doeo ut etiã die tricesima uesꝑascente illã ñ gratile̾ mcelo apparere
contingat ⁊ qͣnto circuli decennouenat terminꝰ ampluis instat tanto hoc
creorus paciat causa ecxristente ꝓspicua. qđ saltꝰ ale de quo loquimur
iã marima tẽ sit ex parte ꝑfectꝰ s innaturalis assertione ueratare suno
a niceno concilio ꝓbata firmat᷑. hȩc ẽ specialit̃ regula tenenda un lune e¬
tate n uiate luosiã ameridiana ł dimidia post meridiẽ s & uesꝑtina
potius hora mutari nouerimꝰ. Quia nimirũ luna quȩ uesꝑe primũ mun¬
do exhorta ẽ. uesptinis eor eo seꝑ horis necesse ẽ aliã aliãq sumat ȩtatẽ sin¬
gulis quasq uicenis & quaternis explicans horis. sic̃ & c̃trario sol qͥmane
primo ortus ẽ. teste genesis scriptura. amane usq ad mane diẽ cõpleuit unũ
Quid enĩ rationis ẽ lunȩ mutationẽ meridanis cõputari ab horis. cũ nec im¬

Expanded text:
facit exundantia crementi lunam aliquoties majorem quam putatur videri, adeo ut etiam die tricesima vesperascente illam non gracilem in coelo apparere contingat, et quanto circuli decennovenalis terminus amplius instat, tanto hoc crebrius patiatur causa existente perspicua, quod saltus ille, de quo loquimur, jam maxima tunc sit ex parte perfectus. Sed in naturalis assertione veritatis, quae et Nicaeno concilio probata firmatur, haec est specialiter regula tenenda, ut lunae aetatem non juxta quosdam a meridiana vel dimidia post meridiem, sed a vespertina potius hora mutare noverimus, quia nimirum luna quae vespere primum mundo exorta est vespertinis ex eo semper horis necesse est aliam aliamque sumat aetatem, singulas quasque vicenis et quaternis explicans horis, sicut e contrario sol qui mane primo ortus est, teste Genesis Scriptura a mane usque ad mane diem complevit unum. Quid enim rationis est lunae mutationem meridianis computari ab horis, cum nec im
Abbreviated transcription (Latin):
hor annetenti re plqu& itaq quia uetus hoc de hac erate lunari questio
tu fuso em beat pape leonis. industria. diligent ex quisera. ipfaẽ qoe
longa int erientis poccidentis eccłas. grauẽq controuersã fecn horiũ
⁊ hysarũ p apae post torniceni concilii tpra nouũ ciclũ petere & uictoriũ
paschale in nouũ c̃dere ꝑsuasit.In huiꝰ tertamine p̃fat papa leo adni¬
tente ꝓspero uiro doctissimo ac discretissimo uincere sedulus. instans tan¬
dẽ unianimitate eoꝵ qui nicenȩ synodi decretis in uincibilit̾ ad herebant
laudabilit᷑ uinci gaudebat: Unde mͥ meisq in eadẽ questione. nil melius
agen dũ nil dicendũ repperio. quã qd̵ illũ fecisse cõperio. qui nob̾ intantũ sci¬
entia merito auctoritate p̾cellit Certe uidelic& patrũ reuerentissimoꝵ
sententi ã in eis quę nob̾ dubia s. ⁊ incerta sectari neq enĩ prtandũ ẽ. nos
racutius antiquis diuersitatẽ limaris discursus dep̃hendere . ł salubr

Expanded text:
errorem. » Liquet itaque quia vetus haec de hac aetate lunari quaestio est, etiam olim beati papae Leonis industria diligenter exquisita, ipsa est quae longam inter Orientis et Occidentis Ecclesias gravemque controversiam fecit. Haec et Hilarium papam post tot Nicaeni concilii tempora novum cyclum petere, et Victorium paschalem novum condere persuasit. In hujus certamine praefatus papa Leo adnitente Prospero viro doctissimo ac disertissimo vincere sedulus, instans tandem unanimitate eorum qui Nicaenae synodi decretis invincibiliter adhaerebant laudabiliter vinci gaudebat. Unde mihi meisque in eadem quaestione nil melius agendum, nil dicendum reperio, quam quod illum fecisse comperio, qui nobis in tantum scientia, merito, auctoritate praecellit, certam videlicet Patrum reverendissimorum sententiam in eis quae nobis dubia sunt et incerta sectari. Neque enim putandum est nos vel acutius antiquis diversitatem lunaris discursus deprehendere, vel salubrius
Abbreviated transcription (Latin):
qmĩs emicenonouas cu cuto ꝑ actũ eet h op di. tadiu stetanbua in sucee¬
dente nostendonec duirnu spacũ ꝑageret᷑. ⁊ tãdiu mansit noer lacue sute
ceno pmoq trans acto is siħ dixero uereor ne mridea ⁊ abhis qͥcertiss

Expanded text:
 cito peractum esset hoc opus dei. tamdiu stetit lux non succedente nocte, donec diurnum spatium perageretur, et tamdiu mansit nox luci succedeuno primoque transacto? sed, si hoc dixero, uereor, ne deridear et ab his, qui certiss
Abbreviated transcription (Latin):
in apͥlẽ incidit. nẽ aligͥt dies mni mensis occupit. Sed rectius apͥlo
quȩ adͥ post eqͥnactiũ luna extiterit. pͥmũ sequentis anni mensẽ
faciat. que s intet nouissimũ p̃cedentis. Sic que poramẽ sedis
Qͥmꝰ abur: a igistoSea tͦ eluii Septebri: Septimꝰ thesseri. Dedobr⁊
Nuẽ ꝓpt̃ collec tione frugũ & celeberrimis in ipio festiuitites
nouũ annũ appellant. Octauus maresuan. Nouẽbrs. Nonus casleu.
Decẽbri. Decimꝰ tebeth. Ianuario. Undecimꝰ sabath. Februario Duode¬
cimꝰ adar. martiosimili ratione cõparit᷑. Quos uidelico mensce
trigenisq diebꝰ alt̾nantes. Scd̾o demũ uł t̃cio anno exacto. m̃sem
suꝑfluũ. qui ex annus. xi. epactaꝵ diebꝰ c̃fici sol& int̾ bealant.¬

Expanded text:
in Aprilem, nunc aliquot dies Maii mensis occupat. Sed rectius Apriliquae XV post aequinoctium luna exstiterit, primum sequentis anni mensem faciat; quae vero antea, novissimum praecedentis, sicque per ordinem.  Theseri Octobri, quem propter collectionem frugum et celeberrimas in ipso festivitates novum annum appellant: octavus Maresuan Novembri: nonus Casseu Decembri: decimus Tebeth Januario: undecimus Sabat Februario: duodecimus Adar Martio simili ratione comparatur. Quos videlicet menses tricenisque diebus alternantes. Secundo demum vel tertio anno exacto, mensem superfluum qui ex annuis undecim epactarum diebus confici solet, intercalent
Abbreviated transcription (Latin):
disputationib calũpniator exnterit. dicens utiq non deb̾e asingulis usurpari
quȩ cõmuni fideliũ sunt instnuta conuentu ut nõ tã uerb̃ quã rationibis
ad quieseat. exemplũ damꝰ qđ ex sacri ȩloquis auctoritate didicimꝰ. Notũ nãq est
sic̃ Iosue libro testante narrat̾. qđ filii ruben & gad. & dimidia trib manasse re¬
deuntes afiliis isrł desilo. ut intraret galaath t̾rã possessionis suȩ. edificauer̃ altare
infinitȩ multitudinis int̾ra chanaan. Cũq iratꝰ grauit̃ popłs isrł aduersus eo̾ arma
coiriperet: int̾rogati cur altare cõstruere p̃ter altare dni temere p̃sũpsissent.
responder ñ hoc p̃uaricationis causa. s ꝓfuturi testimonis fecisse cautela. Neqͣn¬

Expanded text:
disputationibus calumniator exstiterit, dicens: Utique non debere a singulis usurpari, quae communi fidelium sunt instituta conventu, ut non tam verbis, quam rationibus acquiescat, exemplum damus quod ex sacri eloquii auctoritate didicimus. Notum namque est, sicut Josue libro testante, narratur: quod filii Ruben, et Gad, et dimidia tribus Manasse redeuntes a filiis Israel de Silo, ut intrarent Galaad terram possessionis suae, aedificaverunt altare infinitae magnitudinis in terra Chanaan: cumque iratus graviter populus Israel adversus eos arma corriperet, interrogati, cur altare construere praeter altare Domini temere praesumpsissent? Responderunt, non hoc praevaricationis causa, sed pro futuri testimonii fecisse cautela. « Ne quan