comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut adiudicandũ. aut epulandũ. & gaudendũ.
& maiort̃ suꝑbiã ibi quęreret in significationẽ
bumilitatis: addidit. Qui manducatis panẽ
doloris. Illi ergo manducant panc̾ doloris. qui
gemunt in ista ꝑegrinatione. Isi sunt in con¬
ualle plorationis. Ascensiones cñi facit ds̃ in
corde. Sco uri illas disponit: A secasiones in qͥt
in corde el disposuit. Quis: Dc̃. Si asccnsiones
in corde: idõ cantant canticũ graduũ. Humilie¬
mur in scło. ut asctudamus. Quomodo: Corde.
Quia asctusio cordis. a conualle plorationis surgit.
montes. sic sederunt conualles. Conualles enĩ
dacuntur. Loca depressa trarũ. Colles eñi dicun.¬
tur eminentiora loca minus tam̃ quã montes.
Multã excelsa loca t̾rarũ. montes dicunt᷑. Parũ.ẽ.
Non ait a colle surgite. nec ait a campo. s a conual¬
le: ut sit aliquid humilius quam campus. ẽ. Si
ergo in conualle plorationis manducas panem

Expanded text:
aut ad judicandum, aut ad epulandum et gaudendum, aut ad judicandum, aut ad epulandum et gaudendum, et majorem superbiam ibi quaereret; in significationem humilitatis addidit, «Qui manducatis panem doloris.» Illi ergo manducant panem doloris, qui gemunt in ista peregrinatione. Ipsi sunt in convalle plorationis. Ascensiones enim facit Deus in corde. Sed ubi illas disponit? «Ascensiones,» inquit, «in corde ejus disposuit.» Quis? Deus. Si ascensiones in corde, ideo cantant canticum graduum. Humiliemur in saeculo: ascendamus. Quomodo? Corde. Quia ipsa ascensio cordis, a convalle plorationis surgit. montes, sic sederunt convalles: convalles enim dicuntur loca depressa terrarum: colles autem eminentiora loca, minus tamen quam montes; multum excelsa loca terrarum montes dicuntur. Parum est: non ait, A colle surgite; nec ait, a campo; sed, a convalle, ut sit aliquid humilius quam campus est. Si ergo in convalle plorationis manducas panem
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ds̃ eũ exaltauit. & donauit illi nom̃ qͦd est
suꝑ om̃e nom̃. Iã uos ad illud nom̃ festinatis.
Surgite. seo postea quã scoistis. Surgere uultis.
s primo sedete. Eixurgens ab humilitate :¬
ꝑuenis ad regnũ. Ña si p̃rip i s regnũ. cadis
Et ille. Calicem quidem meũ bibetis. sedere
aut̃ ad deteram uł ad sinistram meam ait. not
est meñ dare uobis. Aliis paratũ est. a patre
meo. Qo est non est meũ dare uobis: Hon
est meũ dare suꝑbis. Hoc eñi adhuc erant.
Sed si uultis illud acciꝑe: nolite esse qͦd estis.
Aliis paratum est. & nos alii estote: & uobis paratũ
est. Q est alii estote : Prius humiliamini:
qui iam uultis exaltari. Intellexerunt ergo
humilitatẽ ꝓfuturã sibi: & correcti sunt. Ergo
& nos hoc audiamus. quia hoc dicit psalmus
iste. Surgite postea quam sebistis. Seo ne qͥs
putet se ad hoc sedere ut honoretur. ut osten¬
deret quia sessionẽ istã humilitatẽ uoluit ed.¬
mendart: ne quis se putaret iussũ esse sed ert

Expanded text:
 illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen» . Jam vos ad illud nomen festinatis; «surgite,» sed «posteaquam sedistis.» Surgere vultis, sed primo sedete: et surgens ab humilitate, pervenis ad regnum. Nam si praeripis regnum, cadis Et ille: «Calicem,» inquit, «meum bibetis; sedere autem ad dexteram, vel ad sinistram meam,» ait, «non est meo» . Quid est, «non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis; hoc enim adhuc erant. Sed si vultis illud accipere, nolite esse quod estis. «Aliis paratum est;» et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, Alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltari. Intellexerunt ergo humilitatem profuturam sibi, et correcti sunt. Ergo et nos hoc audiamus, quia hoc dicit psalmus iste: «Surgite posteaquam sedistis.» 6. Sed ne quis putet se ad hoc sedere ut honoretur; ut ostenderet quia sessione ista humilitatem voluit commendare; ne quis se putaret jussum esse sedere
Abbreviated transcription (Latin):
futura tanquã p̃terita p̃cinebat. Conuerte
dñe captiuitatẽ nrãm. Nondũ erat gͦ conuersa
captiuitas: quia nundum redemptor aduenerat.
Ergo quando cantati sunt psalmi. qͦd orabatur
tunc: iam factum. ẽ. Conuerte dñe captiuitatẽ
ntãm: sicut torrens in austro. Sicut conu̾tunt᷑
torrentes in austro: sic conuerte captiuitatem
Sicut glaties in screno: ita soluentur peccata
tua. Ergo peccata ligabant nos: quotͦi frigus
ligat aquam ne currat. & illigati frigore pocca¬
toꝵ gelauimus. Auster autẽ. calidus uentus est.
Quando flat auster. liquescit glaties: & implent᷑
torrentes. Torrentes aut̃ dicunt᷑. flumina hic¬
malia. Magno cñi impctu. repentinis aquis
impleta currunt. Gdaueramꝰ g̃ in captiuitate

Expanded text:
futura tanquam praeterita praecinebat: «Converte, futura tanquam praeterita praecinebat: «Converte, Domine, captivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advenerat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur tunc, jam factum est: «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Sicut convertuntur torrentes in austro, sic converte captivitatem «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
tendat caritas nr̃a. Ian dixerat. cũ conierterit
añs captiuitatẽ sron. Quasi de p̾terito loquebat᷑.
Seo solet fieri. ut de p̾terito loquens. futura p̾̃nun¬
tiet ꝓpħa. Nã quasi de p̾terito loquebat᷑. cũ in
alio psalmo diceret. foderunt manꝰ meas & pe.¬
des nicos. dinumerauerunt om̃ia ossa mea.
Non dixit fossuri sunt. non dpcit dinimerabt̃.
ñ dixit diuident sibi uestimenta mea: non apeit
suꝑ uestẽ meã mittent sortem. E utura crant. &
quasi facta cantabant᷑. Omĩa enĩ quȩ futura st̃.
aõ iam facta sunt. Hic ergo cũ diceret. cũ conuer
tit captiuitatẽ sron.: facti sumꝰ uelut consolati.
tutic repletum est gaudio os nr̃m. & lingua nt̃a
gxultatione: ut ostenderet se futura preteriti
futura cogitart. ait. Tunc dicent inter gentes.
dicent. iam de futuro est. Magnificauit dñs
facere nobiscũ. facti sumꝰ iocundati. Tunc cum
cantabantur futura erant: & nc̃ uidentur pre¬
sentia. E rgo orat tanquã de futuris. quia

Expanded text:
itas vestra. Jam dixerat, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito loquebatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta. Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non dixit, dinumerabunt; non dixit, divident sibi vestimenta mea; non dixit, super vestimentum meum mittent sortem: futura erant, et quasi facta cantabantur. Omnia enim quae futura sunt, Deo jam facta sunt. Hic ergo cum diceret, «Cum converconsolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Tunc cum cantabantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tanquam de futuris, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pacis. & inundationẽ transmitunt ad col¬
les. Modo tam̃ tu uide: quos colles ames.
Si uis amari a bonis montib: noli spem po¬
nert nec in bonis montib. HNam qualis
mons erat paulus: Quando inuenit᷑ talis :¬
timebat. ne passer ille in illo poneret sꝑem.
Et quid ait: Nũqͥd paulus ꝓ uobis erucispeꝰ est
Sedleuate oculos in montes. unde ueniat
anxiliũ nobis: quia ego plantam. apollo
rigiuit. S auxiliũ ur̃m a dño. qui fecit
oelum & terram: quia aĩ incrementũ dedit. Exgo¬

Expanded text:
pacis et inundationem transmittunt ad colpacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quando invenitur talistimebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate oculos in montes, unde auxilium veniat vobis; quia, «Ego plantavi, Apollo rigavit:» sed auxilium vestrum a Domino, qui fecit coelum et terram; quia «Deus incrementum dedit
Abbreviated transcription (Latin):
bis in montes sient passer. Nũquid ibi sic
nominauit montes. ut de dño diceret: Sed
montes tales ama. in quib añs est. Tunc aut̃
te amant ipsi montes. si ñ in illis spem posu¬
eris. Uidete fr̃s. quales sint montes dĩ. Nam
idem sic nominati sunt in alio loco. Iusticia
tua sicut montes dĩ. Hon rusticia ipsoꝵ:
s iusticia tua. Audi talem montema apłta.
Ut inueniar in illo inqͥt. non babens meã¬
iusticiã quȩ gx lego est: s cam quȩ est per
fidem xp̃i. Illi autẽ qui ꝑ iusticiã suã montes
esse uoluerunt. sicut iudei quidã uł pharisci
principes eoꝵ sic rep̃hendunt᷑. Iguorantes
cñi dĩ iusticiam. ostiã uolentes constituere:
iusticis dĩ non sunt subiccti. Qui autt̃ sub.¬
iecti sunt: sic sunt alti. ut humiles fint. &
quia magni sunt. montes dicunt᷑. quia uero
subiecti sunt dõ: ualles sunt. Et quia habent
capacitatẽ pietatis: suscipiunt habun dantiã

Expanded text:
bis in montes sicut passer. Numquid ibi sic bis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,» inquit, «non habens justitiam meam quae ex lege est, sed eam quae est per fidem Christi» . Illi autem qui per justitiam suam montes esse voluerunt, sicut Judaei quidam vel Pharisaei pnim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni sunt, montes dicuntur; quia vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cũi homines: & dicturi tibi. Magnus ille
uir. & magnus ille homo. Qualis fuit ille do¬
nominauimꝰ. s naufragosos. Hos uidetis. qͥa
lucet de illis aliqua flãma sermonis: & aliqͥs
de ipsis ignis accenaditur. Si nauigatis in ligno.
& noctem patimini. id. ẽ. caligineꝰ hunis uitȩ:
non uos fallant. nec dirigatis alue nauẽ ubi
sunt saxa. ubi naufragia magna fiunt. Cum
ergo tͥ landati fuerint isti montes. & eꝑerinit
tibi suadere ut uenias ad ipsos montes quasi ad
auxiliũ. & ibi requiescͥas: responao. In dño con¬
fido. quomͦ dicitis auimȩ mee transmnigra in
montẽ sicut passer: Ponũ est eni tͥ ut u alos
montes leues oculos. unde tͥ auxiliũ a dño sit:
ut euadas sicut passer de muscipula uenantrũ.
ñ transmigres in montes. Passer eñi instabilis
res est: oito mouetur. cito uolat hinc o inde.
S tu confide in ddño. Oeris sicut monis sron.
non moueberis mȩt̾num: ꝙ non transinigra¬

Expanded text:
enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis fuit ille Donominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu confide in Domino, et eris sicut mons Sion; non commoveberis in aeternum, et non transmigra
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus a montib illuminans. s tu dixit. Illu¬
minans tu mirabilit᷑ a montib et̃nis. Item hoc
loco cũ arxisset. montes in cireũitu eiꝰ: tie tu
rursũ remaneres in montib: statĩ sub̾nhere. &
in motitib. s in illo qui illuminat montes.
Cũ tãi ille habitat in montib. id. c̃. in scĩs:
ipse est in circũitu plebis suȩ. o ipse murauit
plebem suam munimento sp̃uali: ne moueat᷑
inct̃num. At uͦ de illis montib malis quando
loquit᷑ seriptura : ñ cis addit dnm. Tales moni¬
tis iã sept diximus uobis: significant magnaᷤᷤ
quasdam animas. s malas. Non eñi putetis
fr̃s. quia potuerunt ficri hereses ꝑ aliquaᷤ par.¬
uas animas. Non fecerunt hereses. t magni
homines. D quantũ magni: tantũ mali mon¬
tes. Hon eñi montes erantA tales. qui susei
nem susccꝑunt i diabolo patre suo. Montes gͦ
trant. Ad tales montes. caue ne fugias. Ucut᷑i

Expanded text:
Rursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «IlluRursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Ein montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales qui suscipenem susceperunt a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi
Abbreviated transcription (Latin):
ad montes ꝓpt̾ pacem: ut auxiliũ tuũ a dño sit.
qui fecit celum & t̾ram. Rursus illos montes
cõmemorans sp̃s scs̃. hoc ait. Illuminans tũ mi¬
rabilit᷑ a montib ꝓternis. Non dixit illumi¬
nant montes. s illuminans tu a montib gt̃nis.
ꝑmontes istos quos ȩternos esse uoluisti. p̃dicatis
guangłium. tu illuminas: ñ montes. Tales ergo
sint montes ia cireuitu &: ubi cõmemorauit mon.¬
tes bonos scriptura. ualde raro o difficile. aut
forte nũquam. & ñ statĩ ibi nominat dnmñ aut
simul significat: ne spes remaneat in monttib.
Ecce uidete. quã multa cõmemoraui. Leuaui
oculos meos in montes. unde ueniet auxilium
mͥ. Q ne ibi rematieas: auxilrũ meũ inqͥt a dño.
qui fecit çelũ a t̾ram. Rursus. Suscipiant mon.¬
tes pacem ppło tno. Cũ dixit stscipiant: osten¬
dit aliũ esse fontem pacis. unde illi suscipiũt.

Expanded text:
ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans Spiritus sanctus hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus aeternis:» per montes istos quos aeternos esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu illuminans», non montes. Tales ergo sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» et ne ibi remaneas, «Auxilium meum,» inquit, «a Domino, qui fecit coelum et terram.» Rursus, «Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nee a se ipsis nobis consulunt. nec spes nr̃a deb&
esse in montib. ne maledicti simus. qui spem
in homine ponimus: iam dixerat leuaui ocłos
Ipsi sunt montes. ae quib itẽ dicit. Suscipianit
montes pacem ppło tuo. & colles iusticiã. Mon.¬
tes magni sunt: colles minores sunit. Montes
crgo uident: eolles credunt. Qui nident. pacem
suscepunt: & attulerunt ad eos qͥ credunt. Qui
eñi credunt: sascipunt iusticis. quia iustas
ex fide uunt. Angłi uident. annuntiant quod
uident. & credimus nos. Iołes ille. in principio¬
indt erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. Ods̃
crat uerbũ. Uidebat. p̃oicauit nobis ut crderemꝰ.
Et monte suscipiente pactm: susctꝑunt colles ius.¬
ticiam. Qa de ipsis montib qͥo ait: Non dixit
a sc̃ habent pacem. uł instituunt pacẽ. uł ge.¬
nerant pacti: s suscipiunt pacem. Unde susei¬
punt pacem: dñs est. Sic gͦ leua oculos tuos

Expanded text:
nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homine ponimus ; jam dixerat, «Levavi oculIpsi sunt montes de quibus item dicit: «Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident, colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt justitiam; quia justus ex fide vivit . Angeli vident, annuntiant quod vident, et credimus nos. Joannes ille: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : videbat, praedicavit nobis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos
Abbreviated transcription (Latin):
in ea ciuitate qui circiloederunt montes:
psa est tota felicitas maa. quia habebimus
ciuitatem quam crrcũdederunt montes:
Hon cñi nouimus montes: Aut qͥo st̃ montes.
nͥ tumores t̾rarum: Aui auinit ergo motites
& delectabilib. assidut scͥptura loquit᷑. Ad.¬
uertite cũ auditis. uł legitis. Pluit᷑ idar
inuenitis montes delectabiles. quam nos
possimus cõmemorart Nerũtamen quantũ at̃is
suggerit. delectat nos de his montib multa di¬
cere: & diuina testimonia de littrris sacris quȩ¬
tes. qui illuminant᷑ a dõ. & pͥmitus illumin an¬
tur: ut ab ipsis lumen descendat ad ualles & ad
colles. quia ñ tante sunt altitudinis. quantȩ sunt
montes. Ipsi sunt ꝑ quos nobis p̃rogatur scͥpt᷑a.
siue in ꝓpħis. siue in apłis: siue in euangelio.
psi sunt montes. de quib cantamus leuaui ocu.¬
los meos in montes. unde ueniet auxiliũ mͥ:
quia de scrtpturis scĩs in hac uita habemus
anxliũ. Sed quia ipsi montes ñ a se ꝓtegunt᷑.

Expanded text:
ntes? Ipsa est tota felicitas nostra, quia habebimus civitatem quam circumdederunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum auditis vel legitis; pluribus locis invenitis montes delectabiles, quam nos possumus commemorare. Verumtamen quantum Dominus suggerit, delectat nos de his montibus multa dicere; et divina testimonia de Litteris sates qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel ad colles; quia non tantae sunt altitudinis, quantae sunt montes. Ipsi sunt per quos nobis praerogatur Scriptura, sive in prophetia, sive in Apostolis, sive in Evangelio. Ipsi sunt montes de quibus cantamus, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi;» quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium. Sed quia ipsi montes non a se proteguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũit ciꝰ: Q dñs in circũitu plebis sug. exboc
nc̃ o usq in scłm. Si ergo montes ia crocũttu
eiꝰ. & dñs in circũitu plebis sue: constringit
dł̃is plebem suam in unũ uinculũ caritatis
o pacis. ut qui confidunt in dño sicut mons
sẏm: non cõmoueantur inetermił. & hoc est
ex hoc nẽ usq in scła. Quia non acrelinqͤt
uirgam peccatorũ suꝑ sortem iustoꝵ: ut non
extendant iusti ad iniquitatem manus suas.
Modo quidem iusti aliquantũ laborant. o mͦ
rint & facti fuerint uł iudices uł reges. qua
hoc facit dĩ ꝓpt̃ discipliuã plebis sue. propter
disciplinã ppłi sui: non potest fieri nisi ut
exhibeatur iilis bonor debitꝰ potestati. Ordi¬
nauit eñi sio ds̃ eccłtam suam. ut om̃is
potestas ordinata in scło habeat honorem: &
aliquando a meliorib. Sio exempli gr̃a. unã
rem dico. hinc conieite gradus om̃iũ potestatũ.
Prima e cotidiatia potestas hominis in homi¬
nem : dñi est in scruũ. Prope om̃s domus

Expanded text:
c «et Dominus in circuitu plebis suae, ex hoc nunc et usque in saeculum.» Si ergo «montes in circuitu ejus, et Dominus circuitu plebis suae,» constringit Dominus plebem suam in unum vinculum charitatis et pacis, ut qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commoveantur in aeternum: et hoc est, «ex hoc et usque in saecuirgam peccatorum super sortem justorum, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas.» Modo quidem justi aliquantum laborant, et modo rint et facti fuerint vel judices, vel reges, quia hoc facit Deus propter disciplinam plebis suae, propter disciplinam populi sui; non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus potestati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus
Abbreviated transcription (Latin):
sicatur ut ciuitas: cusꝰ participatio ciꝰ in idipsũ.
Qui ergo ibi habitant. non mouebuntur inȩ.¬
ternũ. Qui antẽ habitauerunt in ista iherłm
moti sunt: primo corde. ptta crdio. Quando
Gicerunt em̃i illuma extra ciuitate suã. &
foras erneibxerintr: & ipse ciccit illos extra

Expanded text:
participatio ejus in idipsum» . Qui ergo ibi habitant «non movebuntur in aeternum.» Qui autem habitarunt in ista Jerusalem, moti sunt; primo corde, postea exsilio. Quando Ejecerunt enim illum extra civitatem suam, et foris crucifixerunt . Et ipse ejecit illos extra
Abbreviated transcription (Latin):
plorationis dices. Ne des ad mouendũ pedem
meũ. Et si brenis psalmus est: longa tamen
tracꝰtatio. & longus sermo. Putate st̃s. quia
ꝑ tali beatȩ crispinȩ inuitaui uos: & ĩmoderatior
fii in conuiuio ꝓducendo. Nonue posset hoc
uobis fieri. si quis uos militaris inuitaret. ut
ad mensã sine mensura bibere cogeret: Liceat
nobis hoc facere insermone diuino. ut inebri¬
emini & satiemini: quemadmodũ & dñs pluuia
sua temporali terram dignatꝰ. ẽ. irrigare. ut cũ
maiore gaudio nos ire sineret ad locũ martyrũ.
sieut hesterna die ꝓmiserã. Illi em̃ marg̾res
sine labore: hic sunt nobiscum

Expanded text:
plorationis dicit, «Ne des ad movendum pedem plorationis dicit, «Ne des ad movendum pedem meum.» 15. Etsi brevis Psalmus est, longa tamen tractatio, et longus sermo. Putate, fratres, quia per natalem beatae Crispinae invitavi vos, et immoderatior fui in convivio producendo. Nonne posset hoc vobis fieri, si quis vos militaris invitaret, et ad mensam sine mensura bibere cogeret? Liceat nobis hoc facere in divino sermone, ut inebriemini et satiemini, quemadmodum et Dominus pluvia sua temporali dignatus est terram irrigare, ut cum majore gaudio nos sineret ire ad locum martyrum, sicut hesterno die promiseramus. Illi enim martyres sine labore hic su
Abbreviated transcription (Latin):
Non diu laborabitis in audiendo
nec infructuose laborabitis in ope¬
rando. Est eñi sicut eiꝰ titulus p̃notat: canti¬
cũ graduũ. Grece scriptũ. ẽ. ANabathynon¬
Nũquio possumus nos fr̃ł int̾ptari alit̃ quã ipsa u̾ba
apłi docuerunt: Custodite ergo uos. s ñ a nobis:
qui a dñs tegumentũ tirũ qui enstodit. qui nec
dormitat nec dormit. Semel dormiuit. ꝓ nob̾
surrexit. iam non dormiet. Nemo
de sẽ p̾sumat. de conualle ploratio¬
debemus pigri remanere. non debemꝰ superbi
cadere: dicamus dõ. Non moueatur pes nr̃. non
dormiat qui custodit nos. In nr̃a potestate est.
dormitat qui custodit isrł. Quẽ isrł: Uidentẽ
dm̃. Ita erit auxiliũ tuũ a dño: ita erit tegum̃tũ
tuũ suꝑ manũ dexterȩ tuȩ̨. ita custoditur intro¬
itus tuus & exitus tuus. ex hoc nc̃ & usq in scłm.
Ham si de te p̃sumpseris: motus est ꝑes tuus. Si
motus est pes: iam putas te in aliquo gradu. eẽ.
Inde cades si suꝑbus es: quia humilis in conualle

Expanded text:
Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotatur, «Canticum graduum.» Graece scriptum estNumquid possumus nos, fratres, interpretari aliter, quam ipsa verba Apostoli docuerunt? Custodite ergo vos, sed non a vobis, quia Dominus tegumentum, qui custodit, qui non dormitat nec dormit. Semel dormivit pro nobis: surrexit; jam non dormiet. Nemo de se praesumat. De convalle ploratiodebemus pigri remanere, non debemus superbi cadere: dicamus Deo, Non moveatur pes noster. Non dormiet, qui custodit nos. In nostra potestate estdormitat, qui custodit Israel. Quem Israel? Videntem Deum. Ita erit auxilium tuum a Domino, ita erit tegumentum tuum super manum dexterae tuae; ita custoditur introitus tuus et exitus tuus ex hoc nunc et usque in saeculum. Nam si de te praesumpseris, motus est pes tuus; si motus est pes tuus, jam putas te in aliquo gradu esse: inde cadis, si superbus es; quia humilis in convalle
Abbreviated transcription (Latin):
uł potiꝰ duoꝵ u̾boꝵ int̾pretatio est lau¬
date dnm̃. & ideo inde cepit:
oNfitemini dño. & inuocate nomen eius.
In laude eñi intelligenda est ista confes¬
sio. sicut.ẽ. confiteor tͥ pat̃ dñe cęli & t̾rȩ.
Iremissa eñi laude inuocatio sequi solet. ubi desidia
p̃cator allegat. Unde & ipsa oratio dñica habet a

Expanded text:
 potius duorum verborum, interpretatio est, Laudate Deum. Et ideo inde coepit: «Confitemini Domino, et invocate nomen ejus.» In laude enim intelligenda est ista confessio, sicut est, «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» . Praemissa enim laude, invocatio sequi solet, ubi desideria precator alligat: unde et ipsa oratio dominica habet a
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ autẽ & socios in ista ꝑegrinatione. qui
iam uiderunt ipsam ciuitatẽ: & inuitant nos
ut curramus ad illam. Ad hos gaudet iste qͥ &dieit.
ocundatus sum in his qui dixerunt
mͥ. in domũ dñi ibimus. fr̃s. ueniat in mentẽ
caritati uix̃. si qua forte festiuitas martrrũ
& locus aliquis scł nominatur. quo certo die
turbȩ confluant ad celebrandã sollempnitatem.
illȩ turbȩ quomꝰ se ex suscitant. quoisͦi se hortan.¬
tur & dicunt. Eamus. eamus. Et quęrunt.

Expanded text:
nimus autem et socios in ista peregrinatione, qui nimus autem et socios in ista peregrinatione, qui jam viderunt ipsam civitatem, et invitant nos ut curramus ad illam. Ad hos gaudet iste qui et dicit, «Jucundatus sum in his qui dixerunt mihi, In domum Domini ibimus.» Fratres, veniat in mentem Charitati vestrae, si qua forte festivitas martyrum et locus aliquis sanctus nominatur, quo certo die turbae confluant ad celebrandam solemnitatem; illae turbae quomodo se exsuscitant, quomodo se hortantur et dicunt: Eamus, eamus. Et quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inest ei uolandi desideriũ. & dicit. Quis dabit
mͥ pennas sicut columbȩ. & uolabo & requiescã:
Quo autẽ uolabit. nͥ de mediis scandalis. ubi ge.¬
mebat ȩtiam iste. cuiꝰ hȩc uox est quã ꝯmemoraui :
De mediis ergo scandalis. a cõmixtione malorum
hominũ. a palea cui grana cõmpxta sunt uolare
uult: ubi non patiatur coniunctionẽ & societatẽ
hodie suscepimus tractandũ scĩtati ur̃ȩ: ipsam
iherłm desiderat. id. ẽ. iste qui ascendit in boc
psalmo. Est eñi canticũ graduũ quod sepe
diximus caritati ur̃ȩ. quia non sunt gradus
isti descendentiũ: s ascendentiũ. Ascendere gͦ
uult iste. Q̾ quo uult ascendere. nͥ ad celum :
Quid est in celo: Utrũ idõ uult ascendere
ut sit cũ sole & luna & stellis: Absit. Seo. ẽ. in
celo eterna iherłm: ubi sunt ciues nr̃i angłi.
Ab ipsis ciuib nr̃is ꝑegrinam᷑ͦ in t̾ra. In ꝑegrina¬
tione suspiramus: in ciuitate gaudebimꝰ. Inue.¬

Expanded text:
inest ei volandi desiderium; et dicit: «Quis dabit inest ei volandi desiderium; et dicit: «Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam» ? Quo autem volabit, nisi de mediis scandalis, ubi gemebat etiam iste cujus haec vox est quam commemoravi? De mediis ergo scandalis, a commixtione malorum hominum, a paleis quibus grana commixta sunt, volare vult, ubi non patiatur conjunctionem et societatem hodie suscepimus tractandum Sanctitati vestrae, ipsam Jerusalem desiderat, id est, iste qui ascendit in hoc psalmo: est enim, «Canticum graduum;» quod saepe diximus Charitati vestrae, quia non sunt gradus isti descendentium, sed ascendentium . Ascendere ergo vult iste. Et quo vult ascendere, nisi in coelum? Quid est, in coelum? Utrum ideo vult ascendere, ut sit cum sole et luna et stellis? Absit. Sed est in coelo aeterna Jerusalem, ubi sunt cives nostri Angeli: ab ipsis civibus nostris peregrinamur in terra. In peregrinatione suspiramus; in civitate gaudebimus. Inve
Abbreviated transcription (Latin):
IEUT amor ĩmundus inflaminat
animã. & ad terrena concupiscenda
& ꝑitura sectanda ꝑiturã uocat. &
inima p̃cipitat. atq in ꝓfunda de.¬
mergit: sic amor sc̃s ad suꝑna eleuat. & ad et̾̃na
inflãmat. & ad ea quȩ non transeunt neq mo¬
riuntur excitat animã. & de ꝓfundo inferni
leuat ad cȩlum. Habet eñi om̃is amor iũ suã.
nec potest uacare amor in auima amantis.
necesse est ducat. Sed uis nosse qualis amor sit: Uide
quo ducat. Non ergo monemꝰ ut nil ametis: seo
monemus ne mundũ ametis. ut eũ qui fecit
mundũ libere ametis. Obligata eñi anima amo¬
re terreno: quasi uiscum habet in pennis. uola¬
re non potest. Mundata uͦ ab affectib sordidis¬
simis scłi: tanquam extensis pennis & auab alis
resolutis ab om̃i inpedimento .id. ẽ. duob p̃cep¬
tis dilectionis cd̃ĩ & dilectionis ꝓximi: uolat.
Quo ił ad dm̃. ascendens uolando. qui ascendit
amando: Quod antequã possit: gemit in terra. si iã

Expanded text:
icut amor immundus inflammat animam, et ad terrena concupiscenda et peritura sectanda perituram vocat, et in ima praecipitat, atque in profunda demergit: sic amor sanctus ad superna levat, et ad aeterna inflammat, et ad ea quae non transeunt neque moriuntur, excitat animam, et de profundo inferni levat ad coelum. Habet tamen omnis amor vim suam, nec potest vacare amor in anima amantis; necesse est ducat. Sed vis nosse qualis amor sit? Vide quo ducat. Non ergo monemus ut nihil ametis; sed monemus ne mundum ametis, ut eum qui fecit mundum, libere ametis. Obligata enim anima amore terreno, quasi viscum habet in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sordidissimis saeculi, tanquam extensis pennis et duabus alis resolutis ab omni impedimento, id est, duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi volat. Quo, nisi ad Deum ascendens volando, quia ascendit amando? Quod antequam possit, gemit in terra, si jam
Abbreviated transcription (Latin):
UeneRuiit dies. ut cantemus alle luia:
ꝯdestote animo fr̃s. ad ꝑcipienda quȩ dñs
suggerit ad exhortationẽ nr̃am. & nutri-¬
endã caritatem qua nobis inherere
dõ bonũ est. Adestote animo cantores
boni. filii laudis & głȩ sempit̃nȩ. ue¬
ri & incorrupti dĩ. adestote intenti: qui nostis can¬
tes in om̃ib . & laudate dm̃. Hoc est eñi alleluia.
& hi quidem dies ueniunt transituri. transeuntq
uenturi: & significant diem qui non uenit & transit.¬

Expanded text:
enerunt dies ut cantemus Alleluia: adeste animo, fratres, ad percipienda quae Dominus suggerit ad exhortationem nostram, et nutriendam charitatem, qua nobis inhaerere Deo bonum est. Adeste animo cantatores boni, filii laudis et gloriae sempiternae veri et incorrupti Dei. Adeste intenti, qui nostis cantes in omnibus : et laudate Deum; hoc est enim Alleluia. Et hi quidem dies veniunt transituri, transeuntque venturi, et significant diem qui non venit et transit,
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ꝓcessit ex utero. Locuti sunt celi. angłi nun
magos trarit symeon repletus spũ infancem dm̃
in manib matris agnouit. Accessit etas. non di¬
uinitati sed carni. Horrent mirant᷑q sapientiam pu¬
eri duodennis: inꝑiti senes. Aut etiam si ꝑiti. quid
illoꝵ ꝑicia ad uerbum dei: Quid illoꝵ ꝑitia ad
sapientiam dei : Nomnie & ꝑiti. nͥ illo subueniente
utiq ꝑituri: Crescit adhuc etate corporis uenit
ad fluuiũ baptitandus. Daptitator dñm agnosc̃.
indignũ se soluende caltiam̃ti corrigię confitet᷑.
Iam inde ceci illuminant᷑. surdis aꝑitur auditus.
locunt᷑ muti. mundant᷑ leꝑsi. stringunt᷑ parali¬
tici. conualeseunt languidi: resurgunt mortui.
Iam qͥdem uerbi illiꝰ ꝑ quod facta sunt omnia com¬
paratione diuitiarũ: agnosco pauꝑtatem. sed quã
longe adhuc a cinere & potu cum fletu: Adhuc
timeo dicere ipse est: & tamen uolo. Sunt enim

Expanded text:
Deinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli paDeinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pamagos traxit , Simeon impletus Spiritu infantem Deum in matris manibus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, imperiti senes . Aut etiamsi periti senes, quid illorum peritia ad Verbum Dei? quid illorum peritia ad Sapientiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt languidi, resurgunt mortui . 2. Jam quidem in Verbi illius per quod facta sunt omnia comparatione, divitiarum agnosco paupertatem; sed quam longe adhuc a cinere et fletu cum potu? Adhuc timeo dicere, Ipse est; et tamen volo. Sunt hic
Abbreviated transcription (Latin):
diceret diues erat. quantomagis ille de quo dicebat:
In pͥncipio erat uerbum. & non qualecũq uerbum
sed uerbum deus. & non ubicũq sed apud deum.
& non uacans sed omnia ꝑ ipsum facta sunt: cine¬
rem sicut panem manducauit. & potum suũ cum
fletu miscuit: Metuendum est ne tantis diuitiiᷤ.
nr̃a pauꝑtas faciat inuiriam. Quere adhuc tam̃.
ne ipse sit pauꝑ iste. qm̃ uerbum caro factum est: ꝙ
habitauit in nobis. Respice & illam uocem. ego ser¬
uus tuus & filiꝰ ancille tuȩ. Adtende ancillam
istam. castam & uirginem matrem. Ibi enim ac¬
cepit pauꝑtatem nr̃am. ubi forma serui indutus
deres. Ibi accepit inquam formani serui. ibi nr̃a
indutus est pauꝑtate. ibi se pauꝑauit. ibi nos dita¬
uit. Iam gͦ ꝓpinquamus de illo hec intelligere. ue.¬
tamen non est tam temere ꝓnuntiandum. P artus
uirginalis est lapis sine manib de monte precisus. uͥ
nullus hominum oꝑatus est: nulla tranfusa concu¬
piscentia. sed sola fides accensa. & uerbi caro cõcepta.

Expanded text:
le de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecumque Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumque, sed «apud Deum;» et non vacans, sed «omnia per ipsum facta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriam. Quaere adhuc tamen ne ipse sit pauper iste; quoniam «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Respice et illam vocem: «Ego servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus deres. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam ergo propinquamus de illo haec intelligere: verumtamen adhuc non est temere pronuntiandum. Partus virginis est lapis sine manibus de monte praecisus , ubi nullus hominum operatus est, nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta.
Abbreviated transcription (Latin):
ƿauper orat & non orat uislentio:
Licet gͦ audire eum & iudere qͥsiam sit: ue forte illȩ
Si gͦ ipse est. qͦmodo pauꝑ N an quomͣ diues. quiꝰ
non uidet: Unde enim homins sunt diuites :
Puto auro. argento. familia. tera. sed omnia ꝑ
ipsum facta sunt. Quid gͦ ditis illo ꝑ quem fac¬

Expanded text:
auper orat, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille s. Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius,
Abbreviated transcription (Latin):
cenim cum hȩc salua sunt & paꝑes diuites sunt
ꝑ illum. & illȩ maiores diuitię. fies. pietas. itsticia.
caritas. castitas. mores boni. Neio enim & has ha¬
bet: nisi ꝑ eum qui iustificat impim. Ecce quã
diues. Qus enim diues. qͥ habe quod uult alio
faciente. an qͥ facit qͦd uult & alicabente: Puto
quia ditior ille qui fecit qͦd habe qͥa quod habr
ille. tuꝰ. habes. Ecee quam diues. n hoc tam diui¬
te unde agnituri sumꝰ hec uerba inerem sicut
panem manducaui. & potum men cum fletu
miscebam: Hucne illȩ tante diuȩ ꝑuenerunt:
ultum illum excelsum. multum ħ abiectum.
Quid faciemus: uemadmnodum ⁊ ima illis sũ
Sed adhuc queramꝰ. Unde enim nobion uidecur
ipse: Mirũ si interrogas. & non exueseis diui¬
tias. In pͥncipio erat uerbum. & ueim erat a¬
pud deum. & deus erat uerbum. L erat in

Expanded text:
lva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illae tantae divitiae pervenerunt? Multum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summsed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis divitias: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deu
Abbreviated transcription (Latin):
nos atq hortantem spm scm̃: ut sacri-¬
ficrũ confessionis offeramꝰ dõ. Con-¬
fessio autẽ uł laudis eiꝰ est. uł pecca¬
toꝵ nr̃oꝵ. Et illa quidẽ confessio
qua peecata nr̃a dõ confitemur. om̃ib nata est.
ita ut hanc solam dici confessionẽ in scripturis
scĩs minus erudita estimet multitudo. Nã ubi
hoc uerbũ lectoris ore sonuerit. continuo stre¬
nitus nuis nector tundentiũ consequit᷑. S ed

Expanded text:
nos atque hortantem Spiritum sanctum, ut sacrificium confessionis offeramus Deo. Confessio autem, vel laudis ejus est, vel peccatorum nostrorum. Et illa quidem confessio, qua peccata nostra Deo confitemur, omnibus nota est; ita ut hanc solam dici confessionem in Scripturis sanctis minus erudita existimet multitudo: nam ubi hoc verbum lectoris ore sonuerit, continuo strepitus pius pectora tundentium consequitur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ꝓcessit ex utero. Locuti sunt celi. angli nim
magos traxit. sẏmeon repletus spũ infantem dm̃
in manib matris agnouit. Accessit etas. non di¬
uinitati sed carni. Horrent mirant᷑q sapientiam pu¬
eri duodennis: inꝑiti senes. Aut etiam si ꝑiti. quid
illoꝵ ꝑitia ad uerbum dei: Quid illoꝵ ꝑitia ad
sapientiam dei : Nonnie & ꝑiti . nͥ illo subueniente
utiq ꝑituri: Crescit adhuc ętate corporis. uenit
ad fiuuiũ baptitandus. Daptitator dñm agnosc̃.
indignũ se soluende caltiam̃ti corrigiȩ confitet᷑.
am inde ceci illuminant᷑. surdis aꝑitur auditus.
locunt᷑ muti. mundant᷑ lepsi. stringunt᷑ parali¬
tici. conualescunt languidi: resurgunt mortui.
Iam qͥdem uerbi illiꝰ ꝑ quod facta sunt omnia com¬
paratione diuitiarũ: agnosco pauꝑtatem. sed quã
longe adhuc a cinere & potu cum fietu: Adhuc
timeo dicere ipse est: & tamen uolo. Dunt enim

Expanded text:
Deinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli paDeinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pamagos traxit , Simeon impletus Spiritu infantem Deum in matris manibus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, imperiti senes . Aut etiamsi periti senes, quid illorum peritia ad Verbum Dei? quid illorum peritia ad Sapientiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt languidi, resurgunt mortui . 2. Jam quidem in Verbi illius per quod facta sunt omnia comparatione, divitiarum agnosco paupertatem; sed quam longe adhuc a cinere et fletu cum potu? Adhuc timeo dicere, Ipse est; et tamen volo. Sunt hic
Abbreviated transcription (Latin):
diceret diues erat. quantomagis ille de quo dicebat:
In pͥncipio erat uerbum. & non qualecũq uerbum
sed uerbum deus. & non ubicũq sed apud deum.
& non uacans sed omnia ꝑ ipsum facta sunt: cine¬
rem sicue panem manducauit. & potum suũ cum
fletu miscuit: Metuendum est ne tantis diuitiiꝰ.
nr̃a pauꝑtas faciat iniuriam. Quere adhuc tam̃.
ne ipse sit pauꝑ iste. qm̃ uerbum caro factum est: ꝙ
habitauit in nobis. Respice & illam uocem. ego ser¬
uus tuus & filiꝰ ancille tuȩ. Adtende ancillam
istam. castam & uirginem matrem. Ibi enim ac¬
cepit pauꝑtatem nr̃am. ubi forma serui incdutus
deres. Ibi accepit inquam formam serui. ibi nr̃a
indutus est pauꝑtate. ibi se pauꝑauit. ibi nos dita¬
uit. Iam gͦ ꝓpinquamus de illo hec intelligere. uez̃¬
tamen non est tam temere ꝓnuntiandum. Partus
uirginalis est lapis sine manib de monte precisus. uͥ
nullus homuiuin oꝑatus est: nulla tranfusa concu¬
piscentia. sed sola fides accensa. & uerbi caro cõcepta.

Expanded text:
le de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecumque Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumque, sed «apud Deum;» et non vacans, sed «omnia per ipsum facta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriam. Quaere adhuc tamen ne ipse sit pauper iste; quoniam «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Respice et illam vocem: «Ego servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus deres. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam ergo propinquamus de illo haec intelligere: verumtamen adhuc non est temere pronuntiandum. Partus virginis est lapis sine manibus de monte praecisus , ubi nullus hominum operatus est, nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta.
Abbreviated transcription (Latin):
CCE UUꝰ
ƿauper oiat & non orat iun slentio:
Licet gͦ audire eum & iudere qͥsium sit: ue forte ille
cum diues esset. ut illiꝰ pauꝑtateuos ditaremins:
Si gͦ ipsẽ est. qͦmodo pauꝑ: Nan quom̃ diues. qui.
non uidet: Unde enim homins sunt diuites :
Puto auro. argento. familia. tera. sed omnia ꝑ
ipsum facta sunt. Quid gͦ dicis illo ꝑ quem fac̾¬

Expanded text:
cce unus pauper orat, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille es esset, ut illius paupertate vos ditaremini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius,
Abbreviated transcription (Latin):
genim cum hȩc salua sunt & paꝑes diuites sunt
ꝑ illum. & ille maiores duutię. fies. pietas. usticia.
caritas. castitas. mores boni. Neio enim & has ha-¬
bet: nisi ꝑ eum qui iustificat impim. Ecce quã
diues. Quis enim diues. qͥ habe quod uult alio
faciente. an qͥ facit qͦd uult & aliexibente: Puto
ille. tuͫ habes. Ecce quam dues. n hoc tam diui¬
ti unde agnituri sumꝰ hec uerba inerem sicut
panem manducaui. & potum men cum fletu
miscebam: Hucne illȩ tante diuę ꝑuenerunt:
Uultum illum excelsum. multum ł abiectum.
Quid faciemus: Quemadmodum a ima illis sũ¬
mis contemꝑabimꝰ: Nimis ab inum longe st̃.

Expanded text:
salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto lle habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illae tantae divitiae pervenerunt? Multum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
memorasset quȩ ꝓpter eos egiptii per¬
pessi fuerint: cõmemorans ultimam
plagam. & ꝑcussit inquit omne primo¬
genitum in terra egipti. primitias la-¬
bortim eorum in tabernaculis cham. Et
abstulit ficut oues popłm̃ suum: et

Expanded text:
memorasset quae propter eos Aegyptii permemorasset quae propter eos Aegyptii perpessi fuerant, commemorans ultimam plagam, « Et percussit, » inquit, « omne primitivum in terra Aegypti, primitias laboris eorum in tabernaculis Cham. Et abstulit sicut ove
Abbreviated transcription (Latin):
q se xp̃m inter ficiendo scelere omniũ
maximo colligarent. & quod eos ex illo
regno eradicatis ꝑ cuncta gentiumi
disseminatut. non utiq deleuit: sed
manet idem popls prolis successione
seruatus. uelut cam signo accepto ne
quis etim occidat: id est penitus perdat.
Ecce quemadmodum impletur qd̃
quia si omnis ira eius id est quantñ
digni sunt in eos accenderetur: gens
illa nullomͦ relinqueretur. Ita deus
cui cantatur miscdĩa & itdicium. &
in isto scło per miscdĩam facit oriri
solem stitim suꝑ bonos & malos: & in
fine scli per iudicium ab eterna luce
sua separatos eternis tenebris puinit
malos. Deinde ne ium diunis uerbis
inferre indeanur: & ubi dictum est
non perdet eos: nos dicamus post ea
perdet eos. de hoc ipso presenti psalmo
usitatissimam scriptarȩ loctitionem
aduertamus: unde ista questio multo
diligentius ueriusq soluatur. Certe
de his ipsis loquens paulo post cum cõ-¬

Expanded text:
que se, Christum interficiendo, sceleri omnium que se, Christum interficiendo, sceleri omnium maximo colligarent: et quod eos ex illo regno eradicatos per cuncta gentium regna disseminavit, non utique delevit; sed manet idem populus prolis successione servatus, velut Cain signo accepto, ne quis eum occidat, id est, penitus perdat . Ecce quemadmodum impletur quod» Quia si omnis ira ejus, id est, quantum digni sunt, in eos accenderetur, gens illa nulla relinqueretur. Ita Deus cui cantatur misericordia et judicium , et in isto saeculo per misericordiam facit oriri solem suum super bonos et malos, et in fine saeculi per judicium ab aeterna luce sua separatos, aeternis tenebris punit malos. 23. Deinde ne vim divinis verbis inferre videamur, et ubi dictum est, Non perdet eos, nos dicamus, Sed postea perdet eos: de hoc ipso praesenti psalmo usitatissimam Scripturae locutionem advertamus, unde ista quaestio multo diligentius veriusque solvatur. Certe de his ipsis loquens paulo post, cum com