comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt gͦ serui dicentes principi. noli
uexare illũ. filia tua mortua ẽ. Et pͥmũ
illud consideremꝰ. qđ suscitaturus mor¬
tuã ad faciendã fidem emoruosam ante
curauit. ut scias exempli gr̃a stetisse
sanguinis fluxũ. dũ illa petit᷑ ista cura¬
tur. Sic & resurrectio temporalis in dm̃
passione celebrat᷑: ut ꝑpetua illa credatur.
Sic & maria paritura sterilis indicatur.
ut conceptura uirgo credatur. Deniq
audiuit pariturã elisabeth maria: nec de
sua generatione dubitauit. Uener̃t̃ inquit
serui dicentes principi: noli uexare illũ.
Adhuc & hi increduli ad resur rectioneo
quã iħc in lege predixit: in euangłio com¬
pleuit. Itaq cũ uenisset in domũ. paucos
cunq enĩ ñ credunt: irrident. Fleant
igitur mortuos suos: qui putant mortu¬
os Ubi resurrectionis fides ẽ: ñ mortis¬
species sed quietis ẽ. Nec illud abhorret
mathei qđ ait. tubicines fuisse in domo
more ueteri tubicines ad incendendos
excitandosq luctus ferebant᷑ adhiberi.

Expanded text:
serui dicentes principi: noli uexare illum; filia tua mortua est. et primum illud consideremus quod suscitaturus mortuam ad faciendam fidem aemorrousam ante curauisanguinis fluxum, dum illa petitur, ista curatur. sic et resurrectio temporalis in domini passione celebratur, ut et perpetua illa credatur. sic et Mariae paritura sterilis indicatur, ut conceptura uirgo credatur. denique audiuit parituram Elisabet nec sua generatione dubitavit. 61. Venerunt, inquit, servi dicentes principi: Noli vexare illum. Adhuc et hi increduli ad resurrectionem, quam Jesus in Lege praedixit, in Evangelio complevit. Itaque cum venisset in domum, paucos cumque enim non credit, irridet. Fleant igitur mortuos suos, qui putant mortuos: ubi resurrectionis fides especies, sed quietis est. nec illud abhorret Matthaei, quod ait tubicines fuisse in domo more veteri tibicines ad incendendos excitandosque luctus videbantur adhiberi:
Abbreviated transcription (Latin):
fidem tangentis exprimeret ait. Tetigit
me aliquis. Nam & ego cognoui uirtutẽ¬
de me exisse. Qd̃ est euidentis indicii qͥa
ñ intra possibilitatẽ conditionis humanȩ
atq intra corporis claustrũ inclusa sapi.¬
entia. diuinitas coartata ẽ. Non capitur
angustiis corporalib. ñ tenet᷑. sed ultra
fines nr̃ȩ mediocritatis uirtus exundat
ȩt̾na. Hon enĩ humana oꝑa plebs genti¬
um liberatur. sed dei munus ẽ congre¬
gatio nationũ. quȩ etiã breui fide mise¬
ricordiam inclinat ȩt̾nam. Nam si con¬
sideremus qͣnta sit fides nr̃a. et intelli¬
gamus qͣntus sit dĩ filius: uidemus quia
cõparatione eiꝰ fimbriã tantũmodo tan¬
gimus. suꝑiorẽ uͦ uestim̃ti eius partẽ ne¬
quimus attingere. Si igit᷑ & nos curari
Neq enĩ ds̃ indiget ocłis ut uideat. neq
corporalit sentit. sed in se habet cogitatio¬
nem om̃ium. Beatus gͦ qui uel extremã
partẽ u̾bi contigerit. Nam totũ quis

Expanded text:
fidem tangentis exprimeret, ait: tetigit fidem tangentis exprimeret, ait: tetigit me aliquis; nam ego cogrioui de me uirtntem exisse. quod est euidentis indicii quia non intra possibilitatem condicionis humanae atque intra corporis claustrum inclusa sapientia, diuinitas coartata est, non capitur angustiis corporalibus, non tenetur, sed ultra fines nostrae mediocritatis uirtus exundat aeterna. non enim humana ope plebs gentium liberatur, sed dei munus est congregatio nationum, quae etiam breui fide misericordiam inclinat aeternam. nunc si consideremus quanta sit fides nostra et intellegamus quantus sit dei filius, uidemus quia conparatione eius fimbriam tantummodo tangimus, superiorem uero uestimenti eius partem nequimus adtingere. si igitur et nos curari neque enim deus indiget oculis ut uideat neque corporaliter sentit, sed in se habet cognitionem omnium. beatus ergo qui uel extremam partem uerbi contigerit; nam totum quis
Abbreviated transcription (Latin):
duodecĩ moriebatur. et mulier ista ab an-
bat. nisi ut intelligatur quia quãdiu
synagoga uiguit. laborauit ȩccłia: De¬
fectuis illius huius ẽ uirtus. quia illoꝵ de¬
licto salus ẽ gentib. & consũmatio illius
huius exordiũ. Non naturȩ exordiũ sed sa-¬
lutis. quia cecitas ex parte isrł contigit.
donec plenitudo gentiũ intraret. Non
igit᷑ tempore sed specie sanitatis antiquior
sẏnagoga quã ȩccłia: quia quã diu illa
credebat. ista ñ credidit. Et ꝑ uarias cor¬
poris atq animȩ passiones: immedicabi¬
li remedio egra languebat. Audiuit egro
cus adessct̃ e cęlo. Surrexit ut occurreret
u̾bo: uidit qͥa cõprimebatur a turba. Hon
enĩ credunt qui cõprimunt: credunt qͥ¬
Non corpore tangitur: ñ ocłis cõprehendit᷑.
Neq enĩ uidit qui uidens ñ uidit: neq
audiuit qͥ ea quȩ audiuit ñ intelligit. neq
tangit qui ñ fidelit̃ tangit. Deniq ut

Expanded text:
duodecim moriebatur, et mulier ista fluxu sduodecim moriebatur, et mulier ista fluxu sbat; nisi ut intelligatur quia quamdiu Synagoga viguit, laboravit Ecclesia? Defectus illius, hujus est virtus; quia Illorum delicto salus gentibus ; et consummatio illius, hujus exordium, non naturae exordium, sed salutis: Quia caecitas ex parte Israel contigit, donec plenitudo gentium intraret . Non igitur tempore, sed specie sanitatis antiquior Synagoga quam Ecclesia; quia quamdiu illa credebat, ista non credidit, et per varias corporis atque animae passiones immedicabili remedio aegra languebat. Audivit aegrotcus adesset e coelo, surrexit ut occurreret Verbo, vidit quia comprimebatur a turbis; non enim credunt qui co uidetur, non corpore tangitur, non oculis conprehenditur; neque enim uidet qui uidens non uidet neque audit qui ea quae audit non intellegit neque tangit qui non fideliter tangit. denique ut
Abbreviated transcription (Latin):
re. An ñ ita factũ ẽ ut dĩ u̾bum cũ uenis¬
set ad iudeos ad scisceretur a gentib. et
prius ab illis qui in lege ñ crediderant in
grã crederetur: Nam sicut illa quȩ in medi¬
cis erogauerat om̃em substantiã suã. ita ettã
congregatio gentiũ amiserat om̃ia dona
naturȩ. et patrimoniũ uitale ꝓdegerat. scã.
uerecunda. religiosa. fide ꝓmptior. pudore
cunctantior. Hoc ẽ enim pudoris & fidei.
agnoscere infirmitatẽ. ñ desperare ueniã.
Uerecunda gͦ fimbriã tetigit: fidelis acces¬
sit. Religiosa credidit: sapiens sanatã se
ẽẽ cognouit. Sic scã plebs gentiũ quȩ dõ
credidit. peccatũ erubuit ut desereret:
fidem detulit ut crederet. deuotionẽ ex¬
hibuit ut rogaret. Sapientiã induit: ut sa¬
nitatem suã et ipsã sentiret. fiduciã sũpsit:
ut fateretur qd preripuisset alienũ. Cur
ẽ. post dñm dm̃ tuũ ambulabis. Quid
etiã sibi uult qd principis filia annorũ

Expanded text:
re. an non ita factum est, ut dei uerbum cum uenisre. an non ita factum est, ut dei uerbum cum uenisset ad Iudaeos, adscisceretur a gentibus et prius ab illis qui in lege non crediderant in gratia crederetur? nam sicut illa quae in medicis erogauerat omnem substantiam suam, ita etiam congregatio gentium amiserat omnia dona naturae et patrimonium uitale prodegerat, sancta, uerecunda, religiosa, fide promtior, pudore cunctatior; hoc est enim pudoris et fidei agnoscere infirmitatem, non desperare ueniam. uerecunda ergo fimbriam tetigit, fidelis accessit, reesse cognovit. Sic sancta plebs gentium quae Deo credidit, peccatum erubuit, ut desereret: fidem detulit, ut crederet; devotionem exhibuit, ut rogaret; sapientiam induit, ut sanitatem suam et ipsa sentiret; fiduciam sumpsit, ut fateretur quod praeripuisset alienum. Acceest: Post Dominum Deum tuum ambulabis ? Quid etiam sibi vult quod et principis filia annorum
Abbreviated transcription (Latin):
t ecce uenit uir cui nomen
iairus. & ipse princeps syna¬
goge erat. et cecidit ante pe¬
des iħui. rogans eũ ut intra¬
ret in domum eius. qͥa filia unica erat
illi fere annoꝵ duodecim. et hȩc morieba
diximus. et quẽ sui ñ receꝑant exciꝑimus
alieni. excipimus quẽ expectabamꝰ. Nec
nob̾ igit᷑ a quib expectabat᷑ diu defuit.
nec ad illos si rogaretur uenire fastidit.
Uir enim iste princeps synagoge eui filia
erat unica ꝓ synagogȩ ꝑeuntis remedio
precabatur. quȩ urgebatur in mortẽ. qͥa
mus principẽ ẽẽ nisi legẽ : Cuius contem¬
platione dñs synagogam ñ penitus dere¬
liquit: medicinã salutis credentib reser¬
uauit. Ad hanc gͦ principis filiã dum
ꝓꝑat dei u̾bum ut saluos faceret filios
isrł: sca eccł̃ia ex gentib congregata. qͦ
inferioꝵ lapsu criminũ deperibat. para¬
tam aliis fide preripit sanitatẽ. Moralit̾
hunc locũ satis putauimꝰ exprim̃dũ. &
ideo ñ illa quȩ dicta sunt recensemꝰ. sed

Expanded text:
t ecce venit vir cui nomen Jairus, et ipse princeps Synagogae erat; et cecidit ante pedes Jesu, rogans eum ut intraret domum suam; quia filia unica erat illi fere annorum duodecim, et haec moriebatdiximus; et quem sui non receperat, excepimus alieni, excepimus quem exspectabamus. Nec nobis igitur a quibus exspectabatur, diu defuit; nec ad illos, si rogetur, redire fastidit. Vir enim iste princeps Synagogae, cui filia erat unica, pro Synagogae pereuntis remedio precabatur, quae urgebatur in mortem; quia e principem esse nisi legem, cuius contemplatione dominus synagogam non penitus dereliquit, medicinam salutis credentibus reseruauit? ad hanc ergo principis filiam dum properat dei uerbum, ut saluos faceret filios Israhel sancta ecclesia ex gentibus congregata, quae inferiorum lapsu criminum deperibat, paratam aliis fide praeripuit sanitatem. moraliter hunc locum satis putauimus exprimendum et ideo non illa quae dicta sunt retractamus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
frequens nos & copiosa turba desiderat.
iam de sua incolumitate secura. adhuc
de ñra salute sollicita. Ad̃ eoꝵ cõplexũ
& conspectum uenire. quanta & illis &
nob̾ in cõmune lȩticia ẽ. qualis illic cȩ¬
lestium uoluntas conseruoꝵ societatẽ
expectantiũ. quã sũma & ꝑpetua felici-¬
tas: Illic apłoꝵ głosus chorus. illic ꝓ¬
phetarũ exultantium numerꝰ insignis.
illis martyrũ popłs innumerabilis. ob
certaminũ uictoriam coronatur. illic con
illoꝵ remuneratio censetur. qui p̃cepta
dñiea seruantes. ad cęlestes thesauros
terrena patrimonia transtulerunt. Ad
hos dilectissimi auida cupiditate ꝓꝑe¬
mus: ut cũ his cito ẽẽ. & cito ad xp̃m

Expanded text:
frequens nos et copiosa turba desiderat frequens nos et copiosa turba desiderat iam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute soet conspectum venire, quanta illis et nobis in commune laetitia est! Qualis illic coelestium voluptas conservorum societatem exspectantium! quam summa et perpetua felicitas! Illic Apostolorum gloriosus chorus, illic Prophetarum exsultantium numerus insignis. Ibi martyrum populus innumerabilis ob certaminum victoriam coronatur; illic clarillorum remuneratio censetur, qui praecepta dominica servantes, ad coelestes thesauros terrena pahos, fratres dilectissimi, auida cupiditate properemus, ut cum his cito esse, ut cito ad Christum
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis fidelis & iustus et laudabilis
inuenitur. Memores ẽẽ debemꝰ uolun-¬
tatem ñ nr̃am sed dĩ facere debere. qͥa
qui fecerit eius uoluntatẽ manet in ęter-¬
tute robusta. caritate ꝑfecta. parati ad
om̃em uoluntatẽ dĩ simus. conseruan-¬
tes fortiter dñica mandata. in simpli¬
citate innocentiam. in caritate concor¬
diam. modestiam in humilitate. diligen-¬
tiam in administratione. uigilantiam
in adiuuandis laborantib. miscdiã in
fouendis pauꝑib. in defendenda uerita¬
te constantiam. in disciplinȩ seueritate
censuram. ne aliquid ad exemplũ bonoꝵ
patriã reliquerunt: ut illoꝵ semitis
inherentes sequerem᷑ ce gaudia. ꝑatriã
quoq nr̃am paradysum cũ illis cõpu¬
temus. Parentes patriarchas habere ia
cepimus. Quid ñ ꝓperamus &currimꝰ.
ut patriã nr̃am uidere. & parentes salu¬
tare possimus: Magnus nos illic caroꝵ
numerus expectat: parentũ fratrũ filioꝵ

Expanded text:
quisquis fidelis et justus et laudabilis quisquis fidelis et justus et laudabilis invenitur. Memores esse debemus voluntatem non nostram, sed Dei facere debere: quia qui fecerit ejus voluntatem, manet in aetertute robusta, charitate perfecta parati ad omnem voluntatem Dei simus, conservantes fortiter dominica mandata. In simplicitate servate innocentiam, in charitate concordiam, modestiam in humilitate, diligentiam in administratione, vigilantiam in adjuvandis laborantibus, misericordiam in fovendis pauperibus, in defendenda veritate constantiam, in disciplinae severitate censuram; ne aliquid ad exemplum bonorum patriam reliquerunt; ut illorum semitis inhaerentes, sequeremur ad gaudia. Patriam quoque nostram paradisum cum illis computemus. Parentes Pacoepimus: quid non properamus et currimus, ut patriam nostram uidere, ut parentes salutare possimus? magnus illic nos carorum numerus expectat, parentum, fratrum, filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cȩloꝵ ium patit᷑. Res ista o homo.
idest regnũ cęleste: aliud ñ querit p̃ci¬
um nisi te ipsũ. Tanti ualet: quantũ
es. Tu te da: & habebis illã. Quid turba¬
ris de precio: Xp̃c semet ipsũ tradidit.
ut acquireret te regnũ deo & patri: ita ce
tu te ipsum da. ut sis regnũ eius. ac ñ re¬
gnet peccatũ in mortali tuo corpore. sed
iusticiȩ dõ & xp̃o spectante curramus.
et qui scło et mundo maiores ẽẽ iã cȩpi¬
mus: cursum nr̃m nulla scłi & mundi
cupiditate tardemꝰ. Si expeditos si celeres
in hoc oꝑis agone currentes dies nos ul¬
timus inuenerit: nusquã dñs meritis
nam in ꝑsecutione purpureã ꝓ passio¬
ne donauit: & ipse in ꝑace uincentib
ꝓ iusticie meritis dabit & candidã. Nã
nec abraham nec ysaac nec iacob occisi
sunt. & tam̃ fidei & iusticiȩ meritis ho¬
norati. int patriarchas primi ẽe me¬
ruerunt. ad quoꝵ congregat᷑ conuiuiũ.

Expanded text:
regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est, regnum coeleste, aliud non quaerit pretium nisi te ipsum; tantum valet, quantum es tu; te da, et habebis illam. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret te regnum Deo Patri, ita et tu teipsum da, ut sis regnum ejus, ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore, sed iustitiae Deo et Christo spectante curramus et qui saeculo et mundo maiores esse iam coepimus cursum nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. si expeditos, si celeres, si in hoc otimus invenerit, nusquam Dominus meritnam in persecutione purpuream pro passione donavit, ipse in pace viventibus pro justitiae meritis dabit et candidam. Nam nec Abraham, nec Isaac, nec Jacob occisi sunt; et tamen fidei et justitiae meritis honorati inter Patriarchas primi esse meruerunt: ad quorum congregatur convivium,
Abbreviated transcription (Latin):
statis eius irradiari. Si enĩ cotidie opor¬
teret nos torm̃ta ꝑferre. si ipsã gehennã¬
paruo tẽpore tolerare. ut xp̃m uidere
possemus in gła uenientẽ. & scõꝵ eiꝰ nu¬
mero sociari: ñ ne erat dignũ pati om̃e
ut sol. cũ ordinib distinctis ppłm su¬
um dñs in regno patris sui cȩperit
recensere. & meritis atq oꝑib singłorũ
premia ꝓmissa restituere. ꝓ t̾renis cȩ¬
lestia. ꝓtemporalib sempit̾na. ꝓ modi
cis magna p̃stare. adducere sc̃os in uisi¬
onem pat̃ne głe. & facere in celestib con¬
ad quã eos sanguinis uiuificatione re¬
parauit. denua ad paradysũ reducere.¬
& regna cȩloꝵ fide & ueritate sue pollici¬
tationis aꝑire: Hȩc hereant firmiter
sensib nr̃is: hec intelligant᷑ plena fide.
hec toto corde diligantur. hȩc indesinen¬
tium oꝑum magnanimitate acqͥrant᷑.
Res posita ẽ in potestate facientis: quia

Expanded text:
statis ejus irradiari. Sic enim quotidie oporstatis ejus irradiari. Sic enim quotidie oporteret nos tormenta parvo tempore tolerare, ut Christum videre possemus in gloria venientem, et sanctorum ejus numero sociari; nonne erat dignum pati omne ut sol , cum ordinibus distinctis populum suum Dominus in regno Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa restituere; pro terrenis coelestia, pro temporalibuscis magna praestare; adducere sanctos in visionem paternae gloriae, et facere in coelestibus conad quam eos sanguinis sui vivificatione reparavit; denuo ad paradisum reducere, regnum coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire. Haec haereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena fide, haec corde toto diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Res posita est in potestate facientis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
et sunt ante sedẽ dĩ. & seruiunt ei die ac
nocte. Non ẽ senectus ibi nec senectutis
miseria: dũ om̃s occurrunt in uirũ ꝑ¬
fectũ. in m̃surã ȩtatis plenitudinis xp̃i.
Uerũ suꝑ hȩc om̃ia ẽ consociari angłoꝵ¬
onib. principatib & potestatib. om̃i¬
umq cȩlestiũ suꝑnarũq uirtutũ con-¬
tuberniis ꝑfrui. et intueri agmina sc̃oꝵ
splendidis syderib micantia. patriar¬
charum fide fulgentia. ꝓphetarũ spe
letantia. apłoꝵ in duodecĩ tribub isrł
orbẽ iudicantia. martyrũ purpureis
uictoriȩ coronis lucentia. uirginũ quoq
choros candentia serta gestantes inspi¬
cere. De rege autẽ qui hoꝵ medius resi¬
det: dicere uox nulla sufficiet. Effugit¬
enĩ om̃em sermonẽ. atq om̃em sensũ
bumanȩ m̃tis excedit decus illud. illa
pulchritudo. illa uirtus. illa gła. illa
magnificentia. illa maiestas. Ultra enĩ
adipisci conspectũ: & splendore maie-¬

Expanded text:
et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die et et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die et nocte. Non est senectus ibi, nec senectutis miseria, dum omnes occurrunt in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Verum super haec omnia eonibus, Principatibus et Potestatibus, omniumque coelestium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia, Patriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, Apostolorum in duodecim tribubus Israel orbem judicantia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque choros candentia serta gestantes inspicere. De Rege autem qui horum medius residet, dicere enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas. Ultra enim adipisci conspectum, et splendore maje
Abbreviated transcription (Latin):
irascitur nemo. inuidet nemo. cupi¬
ditas nulla exardescit. nullum cibi
desiderium. nulla honoris pulsat aut
potestatis ambitio. nullus ibi dyaboli
metus. insidiȩ demonũ nullȩ. terror
gehennȩ ꝓcul: Ibi mors neq corpo¬
ris erit neq animȩ: sed ĩmortalitatiᷤ
munere uita iocunda. Nulla erit tc̃
usquam discordia: sed cuncta conso¬
na. cuncta conuenientia. quia erit¬
om̃ium scõꝵ una concordia. pax cun
et quieta. iugis splendor. ñ ille qui
nunc ẽ. sed tanto clarior. quanto fe¬
licior. quia ciuitas ut legitur illa ñ
egebit lumine solis. sed ds̃ om̃ps illu-
ȩt̃nitates. et sicut splendor firmañit.
nulla: nullȩ tenebix. concursꝰ nubiũ
nullus. nec frigoris ardorisue asꝑitas.
ulla. sed talis quȩdã erit rerũ temꝑies.
quã nec ocłs uidit nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit. nisi illoꝵ qͥ
na scripda sunt in libro uitȩ. qui &e la¬
uerunt stolas suas in fanguine agni.

Expanded text:
irascitur nemo, nemo invidet; cupiirascitur nemo, nemo invidet; cupiditas nulla exardescit, nullum cibi desiderium, nulla honoris pulsatio, aut potestatis ambitio. Nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul, mors neque corporis neque animae, sed immortalitatis munere vita jucunda. Nulla erit tunc usquam discordia; sed cuncta consona, cuncta convenientia; quia omnium Sanctorum una concordia: pax cuncet quieta. Jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior, quanto felicior; quia civitas illa, ut legitur, non egebit lumine solis, sed Dominus omnipoteaeternitates, et sicut splendor firmamenti nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris ardorisve asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum temperies, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , nisi illorum qui na scripta sunt in libro vitae, qui et laverunt stolas suas in sanguine Agni,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. quȩ cum scło sexũ quoq uice¬
runt. & geminata gła militiȩ. uirgines
cum pueris teneros annos uirtutib
transeuntes. Sed̃ & cetera fideliũ tur¬
ba aulȩ ꝑpetuȩ regiã intrauit:
qui sinceritatẽ fidei inconcussis p̃cep¬
torum cęlestium disciplinis. unita pa¬
ce obseruauerunt. Ergo agite nc̃ fr̃s.
aggrediamur iter uitȩ: reuertamur
ad ciuitatẽ cȩlestem. in qua scripti
sumus. & ciues decreti. Non sumus
hospites & aduenȩ.sed ciues sc̃oꝵ. &
domestici dei. etiã illius heredes. co¬
heredes autẽ xp̃i. Huius nobis urbis
ianuas aꝑiet fortitudo: & fiducia la¬
tum prebebit ingressũ. Consideremꝰ
inquantũ confiderare possibile est.
Ut enĩ uere ẽ: comp̃hendere nullus
sermo sufficiet. Diciturde ea in qͦdã
loco sic. qd̃ aufugiet ibi dolor. & tri¬
sticia & gemitus. Quid hac uita be¬
atius. ubi ñ ẽ pauꝑtatis metus. non
egritudinis imbecillitas. nemo ledit᷑.

Expanded text:
veniunt, quae cum saeculo sexum quoque viceveniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes. Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei ; etiam illius haeredes, cohaeredes autem Christi. Hujus nobis urbis januas aperiet fortitudo, et fiducia latum praebebit ingressum. 3. Vitae beain quantum considerare possibile est. Ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufficiet. Dicitur de ea in quodam loco sic, quod aufugiet ibi dolor et tristitia et gemitus . Quid hac vita beatius? Ibi non est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas; nemo laeditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ronas: uel de uirginitate candidas. uel
de passione purpureas. In cȩlestib ca¬
stris pax & acies habent flores suos:
ineffabilis & imm̃sa bonitas etiam hoc
preuidit. ut laborũ quidẽ tempꝰ & agonis
ñ extenderet. nec longũ faceret aut et̃nũ.
sed breue. & ut ita dicam mom̃taneum.
et in hac breui & exigua uita agones es¬
sent & labores. in illa uero quȩ et̃na ẽ
coronȩ & p̃mia meritoꝵ. ut labores
quidẽ cito finirent᷑. meritoꝵ uͦ p̃mia
sine fine durarent. ut post mundi huiꝰ
tenebras uisuri ẽẽnt candidissimã lu¬
cem. et accepturi maiorẽ passionum
cunctarum acerbitatib beatitudinẽ.
testante hoc idem apło ubi ait. Non st̃
condigne passiones huius temporis:
ad suꝑuenturã głam quȩ reuelabitur
in nobis. Quam lȩto sinu de prelio
reuertentes ciuitas cȩlestis excipit. de
hoste ꝓstrato trophea ferentib occur¬
rit. cum triumꝑhantib iuris & feminȩ¬

Expanded text:
ronas, vel de virginitate candidas, vel ronas, vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas. In coelestibus castris pax et acies habent flores suos, ineffabilis et immensa bonitas etiam hoc providit, ut laborum quidem tempus et agonis non extenderet, nec longum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et femin
Abbreviated transcription (Latin):
odie dilectissim om̃ium scoꝵ
sub una sollemnitate lȩticiȩ
celebramus festiuitatẽ. quoꝵ
societate cȩlũ exultat. quorũ
patrociniis terra lȩtatur. quoꝵ trium¬
phis ȩccłia sc̃a coronatur. quoꝵ confes¬
sio quanto in passione fortior. tanto
ẽ clarior in honore. quia dũ creuit
pugna. creuit & pugnantiũ gła. et
martyrii triumphus multiplici passi¬
onum genere adornatur. Perq graui¬
ora tormenta grandiora fuere & p̃mia.
dũ cathod lica mat̃ ȩccłia ꝑ totũ orbẽ
longe lateq diffusa. in ipso capite suo
xp̃o iħu edocta. contumelias. cruces.
autem quos agmine inclito carcer pe¬
nalis inclusit: pari & simili calore uir¬
tutis ad gerendũ certam̃ gła triũpha¬
lis inspirauit. O uere beata mater eccłia.
quam sic honor diuinȩ dignationis illu¬
minat: quã uincentiũ głosus martyrũ
sanguis exornat. quã iniuolatȩ confes¬
sionis candida induit uirginitas. Elo-¬
rib eius: nec rose nec lilia desunt. Cer-

Expanded text:
ctissimi, omnium Sanctorum sub una solemnitatis laetitia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumelias crucis autem quos agmine inclyto carcer poenalis inclusit, pari et simili calore virtutis ad gerendum certamen gloria triumphalis inspiravit. O vere beata mater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas! Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt. Certe
Abbreviated transcription (Latin):
ardentius ad amorẽ suꝑnȩ habitationis
erigeret. Diligamꝰ igitur fr̃s mei toto
corde decorẽ domus ȩt̾ne. qͣm ex dõ habe¬
mus in cęlis: & de loco tab̃naculi głe eiꝰ se¬
dulo cogitare. ac nos alterutrũ admone¬
re curemꝰ. Unũ ante om̃ia petamꝰ ab eo.
et hoc in fatigabili intentione queramꝰ.
ut in habitare meream᷑ in domo eiꝰ om̃ibꝰ
felices. Non autẽ sꝑnit neq despicit
precẽ pauꝑũ. qͣndo hoc qđ diligit ipse
precam᷑. sed clem̃ter exaudiens donabit
nos uidere bona sua int̾ra iuuentiũ. iħc

Expanded text:
ardentius ad amorem supernae habitationis ardentius ad amorem supernae habitationis erigeret. Diligamus ergo, fratres mei, toto corde decorem domus aeternae, quam ex Deo habemus in coelis, et de loco tabernaculi gloriae ejus sedulo cogitare, ac nos alterutrum admonere curemus. Unum ante omnia petamus ab eo, et hoc infatigabili intentione quaeramus, ut inhabitare mereamur in domo ejus omnibus felices. Non autem spernit neque despicit preces pauperum, quando hoc quod diligit ipse, precamur; sed clementer exaudiens donabit nos videre bona sua in terra viventium C
Abbreviated transcription (Latin):
ostii. alia stabat a sinistris. qͥa et ppło isrł
qui tc̃ diuina fide & caritate calebat. in¬
carnationẽ sui redẽptoris futurã p̃cine¬
bant. et ñ minꝰ gentib quȩ adhuc qͣsi ad
aquilonẽ positȩ ꝑfidiȩ frigore torpebait:
eiusdẽ redemptoris ingressũ p̃dicabant eẽ
pandendũ. qđ uͦ capitella columnarũ
qͣsi oꝑe lilii fabricata erant: significat qͥa
dota p̃dicationis eoꝵ sũma de claritate
ꝑpetuȩ beatitudinis insonuit. eiusq ui¬
dendam glam suis auditorib ꝓmisit. qͥ
et̾nus ante scła ds̃ existens. homo factus ẽ
in fine scłoꝵ. ut qͣsi flos lilii interius co¬
lorẽ aurosũ. & exterius haberet candidũ.
Quid nanq auri rubor in candore: nisi
fulgor ẽ diuinitatis in homine: Quẽ ui¬
delicet hominẽ & pͥus uirtutib clarum
ostendit: & post mortẽ niueo incorrup
suisse libuit. qͣtinus et miranda t̃restriᷤ
domus dñi fabrica delectaret auditũ. &

Expanded text:
ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero capitella columnarum quasi opere lilii fabricata erant, significat quia tota praedicationis eorum summa, de claritate perpetuae beatitudinis insonuit, ejusque videndam gloriam suis auditoribus promisit, qui, aeternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum, exterius haberet candidum. Quid namque auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine? Quem, videlicet, hominem et prius virtutibus clarum ostendit, et post mortem niveo incorruptsuisse libuit, quatenus et miranda terrestris domus Domini fabrica delectaret auditum, et
Abbreviated transcription (Latin):
porticus illã sc̃e eccł̃iȩ plebẽ designat. quȩ
dñicȩ incarnationis tẽpora p̃cessit: nec
tam̃ ab eiusdẽ incarnationis fide uacua re¬
mansit. Hoc ẽ enĩ ostiũ porticus contͣ osti¬
um templi eẽ ad ortũ solis: fidẽ popłi pͥoriᷤͤᷤ
de xp̃o eandẽ ẽẽ quȩ sequentis. eodẽq gr̃ȩ
orientis lumine cunctoꝵ fideliũ corda il¬
lustrari. Unde bene in eadẽ porticu duȩ
columnȩ ereȩ maximi & mirandi operis
cura ostiũ templi narrant᷑ ẽẽ statute. &
his capitella qͣsi oꝑe lilii suꝑimposita. Co¬
lumnȩ enĩstant ante ostiũ tẽpli. qͥa aduen-¬
tum redẽptoris nr̃i qui ait. ego sũ ostiũ.
ꝑ me siquis introierit saluabit᷑. p̃cesse¬
runt doctores egregii. de qͣlib dicit apl̃s.
Iacobus & cephas et iohannes qͥ uideban¬
tur columnȩ ẽẽ. qui eidẽ eius aduentui
testimoniũ ꝑhiberent. Una enim a dextriᷤ

Expanded text:
porticus illam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae porticus illam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra ostium templi esse ad ortum solis, fidem populi prioris de Christo eamdem esse quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda illustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Apostolus: Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
Bonas ergo arbores et bonos harũ fru
ctus. in constructionẽ siue ministeriũ
sui templi. rex sapiens querit. At uero
malȩ arboris quȩ sit finis: idem alibi
docet dicens. Om̃is arbor quȩ ñ facit
fructũ bonũ: excidetur & in ignẽ nit¬
tetur. Arbores nanq homines: fruc̾tuᷤ
autẽ oꝑa dicit ipsoꝵ. Uultis enĩ nosse qͥ
sint arbores bonȩ: qui mali fructus.
altitudinis habebat: qͥ numerꝰ ꝑfectionẽ
ut diximꝰ gemine dilectionis insinuat.
quia qͥcqͥd in hac ꝑegrinatione ꝓ dõ gerit᷑.
totũ hoc in illa manfione patriȩ ꝑennis
ubi magnificentia eiꝰ continua beatorũ
sp̃uum laudatione sustollit᷑. in sola dile-¬
ctionis amplitudine ꝑficit᷑. Erat & por¬
ticus ante tẽplũ uiginti cubitoꝵ longi¬
tudinis iuxta m̃surã latitudinis tẽpli.
et decẽ cubitoꝵ altitudinis. habens ostiũ
contͣ ostiũ tẽpli ab oriente. Quȩ uidelicet

Expanded text:
Bonas ergo arbores, et bonos harum fBonas ergo arbores, et bonos harum fctus in constructionem sive ministerium sui templi rex noster quaerit; at vero malae arboris qui sit finis, idem alibi docet dicens: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur et in ignem mittetur ; arbores namque homines, fructus autem opera dicit ipsorum. Vultis autem nosse qui sint arboris bonae, qui malae fructus? altitudinis habebat, qui numerus perfectionem, ut diximus, geminae dilectionis insinuat, quia quidquid in hac peregrinatione pro Deo geritur, totum hoc in illa mansione patriae perennis, ubi magnificentia ejus continua beatorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitudine perficitur. Erat et porticus ante templum viginti cubitorum longitudinis, juxta mensuram latitudinis templi, et decem cubitorum latitudinis, habens ostium contra ostium templi ab oriente: quae, videlicet,
Abbreviated transcription (Latin):
domũ ẽẽ eccłiam nullus fidelis ambigat.
Duȩ etenĩ sunt conditȩ domus ob signi¬
ficationẽ utriusq ꝑopłi in eandẽ fidem
uenturi. uidei scilicet & gentilis. Unde.
bene tab̾naculum sola plebs hebrea con¬
didit in heremo. templi autẽ structurã
ꝓseliti idest aduenȩ de gentib quotqͦt
in popło isrł tunc inuenixi poterant de¬
uota fide compleuerunt. Sed & rex poten¬
tissimus tẏri conductus a salomone.
cõmodatis artificib et lignis gratantis¬
sime iuuit: qͥa nimirũ ante incarnatio¬
nem dñicam notus tantũ erat in iudea
ds̃. at postqͣm ille in ea qua natus & passꝰ
ẽ carne. resuscitatus a mortuis & exaltatꝰ
ẽ suꝑ celos ds̃: suꝑ om̃em continuo terrã
nominis eius gła refulsit. orbisq uniuer¬
sus ad ȩdificationẽ domus illius accepta¬
ab eo ꝓmissione donoꝵ celestiũ gaudenᷤ
ẽ lectione scĩ euangelii dicat. audiamꝰ.
Non ẽ arbor bona quȩ facit fructus ma¬
los: neq arbor mala faciens fructũ bonũ.

Expanded text:
domum esse Ecclesiam nullus fidelis ambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi in eamdem Fidem venturi, Judaei scilicet atque gentilis. Unde bene Tabernaculum sola plebs Judaea condidit in eremo. Templi autem structuram Proselyti, et advenae de Gentibus quotquot in populo tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et Rex potentissimus, Tyri conductus a Salomone commodatis artificibus, et lignis gratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem Dominicam notus erat tantum in Judaea Deus. At postquam ille in ea, qua natus, et passus est, carne resuscitatus a mortuis, et exaltatus est super coelos Deus, super omnem continuo terram nominis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificationem domus illius accab eo promissione donorum coelestium, gaudens est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
in sc̃ȩ ȩccłiȩ typũ condidit. Ytraq enĩ
domꝰ firmit̃ fundata ẽẽ refertur. taber¬
naculũ quidẽ qͥa compactos de tabuliᷤ
habebat parietes suꝑ bases argenteas.
templũ autẽ suꝑ lapides quadros. in
imputribilia. equib et tab̾naculum
om̃e factũ. et templũ intus ornatũ. ac
desuꝑ tectũ fulgebat. Aurũ etiam de
thesauro bono optimũ ꝓferebatur. de
quo et tab̃naculi parietes intus ac forrᷤ
uestiti. & templi ñ tantũ parietes. ue-¬
rum etiã laquearia. trabes. ostia. postes.
et paium̃ta erant cooꝑta. Sed & uasa
uel utensilia domus utriusq cuncta
pene aurea. neq hȩc nisi de auro puris¬
simo fieri licebat. fructus etiã arboꝵ qͥ
in domũ dei offerebantur. purissimi ẽẽ
uel stactis. et ceterarũ huiusmodi Quȩ
uidelicet cuncta sp̃ualit̃ intellecta. uerã
nr̃ȩ fidei et oꝑationis sinceritatẽ denun¬
ciant. Domꝰ nanq utraq ut diximus. uni

Expanded text:
in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem super lapides quadros  Alimputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exvel stactis, et caeterarum hujusmodi. Quae videlicet cuncta spiritualiter intellecta, veram nostrae fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Domus namque utraque, ut
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i sollemnia dedicationiᷤᷤ
ȩccłiȩ celebramus: debemiꝰ
congruere sollemnitati qͣm
colimus. ut sicut ornatis studiosius eiꝰdẽ
eccl̃iȩ parietib. plurib accensis lumina¬
rib. ampliato numero lectionũ. addita
psalmoꝵ melodia. lȩtis noctẽ uigiliis ex
more transegimus: ita etiã penetralia
cordiũ nr̃oꝵ semꝑ necessariis bonorum
oꝑum decoremꝰ ornatib. Sẽꝑ in nobis
flãma diuinȩ parit̃ & frat̃nȩ caritatis
augescat: sẽꝑ in scũario pectoris nr̃i cȩle¬
stium memoria p̃ceptoꝵ. et angłicȩ do¬
nationis dulcedo sc̃a resonet. Hi st̃ enĩ
fructus boni oꝑis: hic boni thesaurus¬
cordis. Hȩc fundam̃ta sapientis archy¬
dec̃ti. quȩ nob̾ hodierna scĩ euangłii le-¬
ctio cõmendat. ñ nos formã solummodo
sed uirtutẽ potius habere pietatis. Quod¬
etiã mystica ueteris instrum̃ti nob̾ hysto¬
ria diligent̾ insinuat: qͣndo uel moyses
tab̾naculum uel templũ dño salomon

Expanded text:
mi, solemnia dedicationis Ecclesiae celebramus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, ampliato numero lectionum, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus; ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pietatis et fraternae caritatis augescat; semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum et angelicae laudationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni cordis thesaurus, haec fundamenta sapientis Architecti, quae nobis hodierna Sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtuteetiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon,
Abbreviated transcription (Latin):
gnificentiora ꝓspiciet. qͣm ei sunt in hac
terra ꝑsacra eloqͥa. ꝑ ꝓphetas atq apłos
nunciata. Nunc enĩ tanqͣm in speculo &
in enigmate: tc̃ autẽ ocłis suis uidebit.
idest facie ao faciẽ. Tunc beata et illustris
anima int̃ stupendas remuneratoris sii
constituta diuitias. ineffabilib reginȩ
huiꝰ u̾bis uti addm poterit dicens. Uerus
ẽ sermo quẽ audiui in t̾ra mea suꝑ ser
rumor quẽ audiui. Et reuera id qđ parat
ds̃ diligentib se. fide ñ comp̃henditur.
spe ñ attingitur. caritate ñ capit᷑. deside¬
ria et uota transgredit᷑. Acquiri potest:
estimari ñ potest. Habebit de ꝑceptione
fructũ. ñ habebit de satietate fastidiũ.
ad que bona nos ꝑducat. qͥ uiuit & regnat¬

Expanded text:
gnificentiora perspiciet, quam ei sunt in hac gnificentiora perspiciet, quam ei sunt in hac terra per sacra eloquia, per Prophetas atque Apostolos nuntiata. Nunc enim tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est sermo quem audivi in terra mea super rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos bona perducat, qui vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
enim xp̃i ẽ salus nr̃a: reficitur cęlestib
epulis ꝓfectib nr̃is. Cibus eius sumꝰ. dũ
acquisiti ȩccł̃iȩ in mẽbra eius corpusq
transimꝰ. uel cibus eiꝰ altaris sacram̃ta cȩ¬
lestia. de quib dicitur. Panẽ celi dedit eis:
panẽ angłoꝵ manducauit homõ. Uidit &
holocausta eius. orationũ sine dubio sup¬
plicationũq mysteria. et obstupuit ubi
uidit inestimabiles diuitias dñi sui. Dixit¬
q ad regẽ: Cerus ẽ sermo quẽ audierã in
terra mea suꝑ sermonib tuis. et suꝑ sa¬
pientia tua. & ñ credebam narrantibus
donec ipsa ueni et uidi ocłis meis. e ꝓ¬
baui qd media pars mͥ nunciata ũ fuissee.
Maiora sunt sapientia & oꝑa tua: qͣm ru¬
mor quẽ audiui. Cũ gͦ ꝑuenerit regina
hec siue ȩccłia siue queq anima sc̃a. cũ ꝑ
pacis. et ingressa fueri beatã requiẽ. et
glam cȩlestiũ ꝓmissoꝵ. multo plura & ma¬

Expanded text:
enim Christi est salus nostra; reficitur coelestibus enim Christi est salus nostra; reficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus corpusque transimus. Vel cibus ejus altaris Sacramenta coelestia sunt, de quibus dicitpanem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua: et non credebam narrantibus, donec ipsa veni, et vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset. Majora sunt sapientia et opera tua, quam rumor quem audivi. Cum ergo pervenerit regina haec sive Ecclesia, sive quaecumque anima sancta in pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et gloriam coelestium promissorum; multo plura et ma
Abbreviated transcription (Latin):
Uideamus quid agat hec regina. Uidens
inquit regina saba om̃em sapientiã sa-¬
lomonis. et domũ qͣm ȩdificauerat. et
cibos mense eius. & holocausta quȩ offe¬
rebantur in domo dñi: ñ habebat ultra
sp̃m. Quid erat rationis ut p̃potens re¬
gina domũ expensas et cibos regios
tantoꝑe miraretur: Ergo hoc loco aliqͣ
maiora nos oportet inquirere. Uidit gͦ
eccłia exgentib congregata sapientiam
xp̃i. idest post carnalia instituia genti¬
lium. post humanã & animalẽ doctrinã
phylosophoꝵ. accepit intellectũ alutiᷤ
et uite. inspexit sp̃ualrum mirabilia
bonoꝵ. agnouit uerũ fabricatorẽ cȩli
ac terre. & potentissimũ humani gene¬
ris conditorẽ. de cuius sapientia dicit᷑.
Om̃ia in m̃sura et pondere & numero con¬
stituist. Uidit & domũ qͣm edificauerat.
idest incarnationẽ hominis assũpti. in qͦ
habitat om̃is plenitudo diuinitatis cor¬
poralit̾. Uidit & cibos salomonis. idest illoᷤ

Expanded text:
Videamus quid agat haec regina. Videns Videamus quid agat haec regina. Videns autem regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et domum quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta, quae offerebat in domum Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tanto opere miraretur? Ergo hoc in loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est post carnalia instituta gentilium, post humanam, et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis, et vitae, inspexit spiritualia mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis conditorem. De cujus Omnia in mensura et numero et pondere constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hominis, in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Vidit et cibos Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
natione. & iudicio futuro. de animȩ im-¬
mortalitate. de spe resurrectionis &
gła. Uent ergo in ihrłm cũ multo co¬
mitatu. id est ñ iam cũ una tantum
gente iudeoꝵ. sicut prius synagoga
solos habuit hebreos. sed cum totius
mundi gentib diu̾sisq nationib. Ue¬
nit gͦ exhibens munera digna xp̃o: au¬
rum et gemmas preciosas. Et hoc came¬
lis portantib. idest ex gentili popło ueni¬
entib. qui prius fuerant uicioꝵ fȩdi¬
tate distorti. et maloꝵ onere curui. ac
peccatoꝵ prauitate deformes. Cum his
tanqͣm munerib regina hec ingreditur
ad pacificũ regem xp̃m: exhibens secum¬
fidei aurum. puritatis incensa p̃ciosã.
splendoresq gẽmarum. morũ scilicet
insignia. et ornam̃ta uirtutũ. Et locu¬
ta ẽ ei uniu̾sa que habebat in corde suo:
idest aꝑuit ei cor suum. manifestauit¬
ei occulta conscientiȩ suȩ. in confessio¬
ne & pęnitudine p̃cedentiũ delicꝰtorũ:

Expanded text:
natione et judicio futuro, de animae imnatione et judicio futuro, de animae immortalitate, de spe resurrectionis et gloriae. Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu, id est, non jam cum una tantum gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos; sed totius mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo exhibens munera digna Christo, aurum et gemmas pretiosas; et hoc camelis portantibus, id est, ex Gentili populo venientibus, qui prius fuerant ex vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christum, exhibens fidei aurum, puritatis incensa pretiosa, splendoresque gemmarum, morum scilicet insignia et ornamenta virtutum. Et locuta est ei universa quae habebat in corde suo; id est, aei occultam conscientiam suam in confessione, et poenitudine praecedentium delictorum.
Abbreviated transcription (Latin):
regione qͣm ex uniu̾sis mundi partib
reges paritura conuenit: sicut etiã eu¬
angłista cõmemorat. Regina austri ue¬
nit a finib terrȩ audire sapientiã sa¬
lomonis. Uenit eccłia ad redemptorẽ
& eruditorẽ suum. ut de stulticia erro¬
ris doctrinam ꝑciperet ueritatis. de qͣ
plenius sicut audiuimus regn scri¬
bit hystoria. ita dicens. Et ingressa re¬
gina ihrłm cũ multo comitatu & di¬
uitiis. cũ camelis portantib aromata.
et aurũ infinitũ nimis. & gẽmas pre¬
ciosas. uenit ad salomonẽ: et locuta ẽ
ei uniu̾sa quȩ habebat incorde suo.
Ergo in figura reginȩ huius ȩccłia uenit
ex gentib et a finib terrȩ. imponens
finem cupiditatib uiciisq terrenis.
ut audiret sapientiã salomonis. idest
cit utraq unũ. soluens inimicicias
int̾ dm̃ & hominẽ in carne sua. Ue¬
nit post ueteres et ꝓphanas suꝑstiti¬
ones audire & discere de fidei illumi¬

Expanded text:
regione, quam ex universis mundi partibus regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit, sicut etiam evangelista commemorat: Regina austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapientiam Salomonis, id est, inimicitias inter Deum et hominem in carne sua . Venit post veteres et profanas superstitiones audire et discere de fidei illumi
Abbreviated transcription (Latin):
ecte festa eccłiȩ coltint: qui
se eccłiȩ filios ẽẽ cognos¬
cunt. Hȩc enim om̃ium
credentium mater ẽ:quȩ natos ad mor¬
tem regenerat ad salutẽ. Hȩc est post
synagogã quidẽ uocata: sed ante sy¬
nagogam ꝓmissa. Hȩc enĩ iam in pͥmo
homine p̃figurata ẽ. Nam sicut ex adȩ
latere fabricata ẽ eua: ita ex xp̃i corpo¬
re & uulnere redempta creuit ȩccłia. Hȩc
intra archã diluuio exundante seruata:
crucis beneficiũ et baptismatis mysteri¬
um p̃signauit. Hanc sara sterilis & despe¬
rata. in senectute unico pignore fecunda
prececinit. Eccłia enĩ unicũ idest dile¬
ctissimũ deo popłm scło iam senescente
ꝓgenuit. Nȩc ẽ regina illa. de qua ad
dñm dicit᷑. Astitit regina a dextris tuis
in uestitu deaurato circũamicta uari¬
etate: idest diu̾sarum circũdata p̃cioso
decore uirtutũ: Hec ẽ illa regina quȩ¬
uenit apartib ethiopiȩ audire sapien¬
tiam salomonis. Sed hȩc ñ tam ex una

Expanded text:
ecte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda praececinit: Ecclesia enim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua ad Dominum dicitur, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate ; id est, diversarum circumdata pretioso decore virtutum. 2. Evenit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una