comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ꝓprie uocari sp̃m scm : cum et am
si de singulis int̾rogem᷑. ñ possumus nisi et
patrem & filium.spm̃  dicere. qm̃ sps ẽ¬
uocari oportuit eũ qͥ ñ ẽ unius eoꝵ: sed
in qͦ communitas apparet amborum Cur
ab eo ꝓcederet: ñ post resurrectionem se re¬
p̃sentans disciptis sus insufflasset dicens:
Accipite sp̃m sc̃m. Quio enim aliud significa¬
et de ipso: Ad hoc ꝑtinet etiam illud qđ
ait demuliere quae fluxum sanguinis pati¬
ebatur. Tetigit me aliquis. Ego enĩm sensi uir¬
tutem de me exisse Nã iuirtutis nomine
autem sed ete in ciuitate : quo ad usq in¬
duamini uirtute ex alto. Et iterum. Accipi¬
etis inquit uirtutem sp̃s scĩ suꝑ uenientẽ¬

Expanded text:
ipsum vocari proprie Spiritum, cum etiam si de singulis interrogemur, non possimus nisi et Patrem et Filium spiritum dicere, quoniam vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Curab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significaet de ipso? Ad hoc pertinet etiam illud quod ait de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis, ego enim sensi virtutem de me exisse . Nam virtutis nomine autem sedete in civitate, quoad usque induamini virtute ex alto , et iterum, Accipietis, inquit, virtutem Spiritus sanct
Abbreviated transcription (Latin):
isit sl̃m filii sui clamantem
abbo pat᷑ : .id.ẽ nos clamare fa¬
cientem. De ipso qͥppe sp̃u alio loco
dic̃ Accepimꝰ sp̃m ad optionis filiorum:
in qͦ clamamꝰ abba pat᷑. Nos gͦ clamamꝰ:

Expanded text:
iritum Filii sui clamantem, Abba, Pater , id est, nos clamare facientem. De ipso quippe Spiritu, alio loco dicit, Accepimus Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Nos ergo cla
Abbreviated transcription (Latin):
Misit ds̃ sp̃m filii sui incorda nr̃a. Habes alio
loco eundem apłm dicentem. Si autem
sp̃s eiꝰ qui suscitauit inm amortuis habiat
in uobis. Hic utiq sp̃m patris intelligiuo¬
luit. Dequo tam̃ alio loco dr̃. Quisquis ait̃¬

Expanded text:
Misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra. Habes alio loco eumdem apostolum dicentem, Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; hic utique Spiritum Patris intelligi voluit: de quo tamen alio loco dicit, Quisquis aut
Abbreviated transcription (Latin):
erbo itaq dei adunutatem ꝑsonȩ co¬
pulatus. & quodam mͦ commixtus
ẽ. homo: cũ ueniente plenitudine tẽporis mis¬
sus. ẽ in hunc mundum factus ex femina
filius dĩ. ut e&̃ filius hominis ꝓpt̃ filios ho¬
minum. Hanc ꝑsonam angłica natura fi¬
gurare antea potuit ut p̃ñtiaret: ñ exprimes
ut ipsa ec̃¬
isit ds̃ filium suum factum ex muli¬
ere: id.ẽ. ex foemina. Indiscrete enim
uoccibant hoc antiqut Factum sub lege:
ut eos qui sub lege erant redimeret. Unde
redimeret : a diabolo aꝑditione a pec¬
catis suis: ab eo cui se uendiderant. Ut eos qͥ sub lege
erant recdimene. Sub lege enim erant: qr p̃mebat
eos lex. Conditione p̃mebat : conuincendo de
uires ñ habeband̃ ꝑse ipsos iustificandi se. & cla¬
mandũ erat ad illum. qͦmͦ clamauit qͥ captiuus
ducebat᷑ sub lege peccati. Miser ego homo. quis
me lib̾abit de corpore mortis huius: trant ho
mines sub lege non in lege: illa deprim̃te: illa
de reatu conuiacente. Demonstrauit enim

Expanded text:
erbo itaque Dei ad unitatem personae copulatus, et quodam modo commixtus est homo, cum veniente plenitudine temporis missus est in hunc mundum factus ex femina Filius Dei, ut esset et filius hominis propter filios hominum. Hanc personam angelica natura figurare antea potuit, ut praenuntiaret; non expropriare, ut ipsa eisit Deus Filium suum, factum ex muliere, id est ex femina; indiscrete enim vocabant hoc Antiqui, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Unde redimeret? A diabolo, a perditione, a peccatis suis, ab eo cui se vendiderant. Ut eos qui sub Lege erant redimeret. Sub Lege enim erant, quia premebat eos Lex. Conditio eos premebat, convincendo de vires non habebant per seipsos justificandi se, clamandum erat ad illum, quomodo clamabat qui captivus ducebatur sub lege peccati: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Erant omnes homines sub Lege, non in Lege: jam illa deprimente, illa de reatu convincente. Demonstravit enim
Abbreviated transcription (Latin):
gnitionem sui nob̾ p̃stat. ut ꝑ hoc intelligamꝰ
nec hoc quidem nob eẽ tribuendum qđ
noscimus dm̃. sed eam quoq scientiam
illius miscđiȩ tribuamꝰ: UNde tñc apłs¬
diceret. Nc̃ aut̃ cognoscentes dm̃. correx̃
&ait. immo cogniti adõ: Quid aliud uo¬
lens intelligi:ͣ nisi qđ eos ipse fecerit cog¬
nitores suos. nemo aut̃ cognõscit dm̃ :¬
nisi qui intelligit illud ẽẽ. summum atq
in commutabile bonum ciuus partici¬
patione fit bonus¬
ceretur facit a quib ignorabatur.
Neq enim dicente apło ne aut̃ cogno¬
scentes dm̃ immo cogniti adõ. fas est
ut credamꝰ qđ eos tñc cognouerit ds̃. p̃¬
cognitos ante confatutionem mundi
sed tunc cognouisse dictꝰ. ẽ qđ tunc ut
cognosceretur effecit.

Expanded text:
gnitionem sui nobis praestat, ut per hoc intelligamus ne hoc quidem nobis esse tribuendum quod nos scimus Deum, sed eam quoque scientiam illius misericordiae tribuamus. Unde cdiceret: Nunc autem cognoscentes deum, correxit et ait: Immo cogniti a deo quid aliud uolens intellegi, nisi quod eos ipse fecerit cognitores suos? nemo autem cognoscit deum, nisi qui intellegit illud esse summum atque incommutabile bonum, cuius participatione fit bonusceretur fecit, a quibus ignorabatur. neque enim dicente apostolo: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius erat : nec ut e&̃ cum hõinibus aut
in hominib. Hac enam & antea in patrib
et propħis sed ut ipsum uerbũ caro fie¬
rec. idaẽ homo fier&. In quo futuro re¬
uelato facram̃to. etiam eorũ sapientium
atq scõꝵ salus e&̃ : qui priꝰquam ipse
de uirgine nasceretur de mulierib nati
sunt. Et in qͦ facto atq p̃dicato salus sit omĩũ
credentium. sꝑantium. diligentium. Hoc ÷¬
enim magnum pietatis sac ram̃tum. Qđ mani¬
festatũ. ẽ in carne. ustificatũ. ẽ in sp̃u : ap¬
paruit angłis. p̃dicatũ. ẽ. gentib. creditũ ẽ¬

Expanded text:
ipsius erat; nec ut esset cum hominibus aut ipsius erat; nec ut esset cum hominibus aut in hominibus, hoc enim et antea in Patribus et Prophetis: sed ut ipsum Verbum caro fieret, id est, homo fieret: in quo futuro revelato sacramento, etiam eorum sapientium atque sanctorum salus esset, qui priusquam ipse de virgine nasceretur, de mulieribus nati sunt, et in quo facto atque praedicato salus sit omnium credentium, sperantium, diligentium. Hoc enim magnum pietatis est sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, p
Abbreviated transcription (Latin):
ex muliere. factũ sublege. Vsq ad eo paruum
ut factũ: eo itaq missum qͦ factũ. Si gͦ maior
mittit minorem : fatem᷑ & nos factũ minorẽ
et intantũ minorem in qͣntũ factũ. Et intantũ
factum : in qͣntũ missum. Misit enim filiũ suũ
factũ ex muliere ꝑ quem tam̃ qr facta fõ omã
ñ solũ priꝰ quam factus mitteretur : sed priꝰ¬
emitte illam a sede magnitudinis
tuȩ : ut mecum sit & mecũ laboret : id et
doceat me laborare ne laborem. Iabores
enim eius. : uir tutes st̃. Sed aliter mittit᷑
ut sit cũ homine : aliter missa.ẽ ut ipsa
sit homo. Ii animas enim scãs se transferci
atq amicos dĩ & ꝓpħas constituit: sicut
etam implet scõs angłos. et omnia talib
ministeriis congrua õꝑatur ꝑ eos. Cũ aut̃
uenit plenitudo temporis missa. ẽ: ñ ut
impleret angłos. nec ut eẽ angłs. nisi ix
qͣntum consilium pr̃is añtiabat qđ et

Expanded text:
ex muliere, factum sub Lege ; usque adeo parvum, ex muliere, factum sub Lege ; usque adeo parvum, ut factum; eo itaque missum, quo factum. Si ergo major mittit minorem, fatemur et nos factum minorem, et in tantum minorem in quantum factum, et in tantum factum in quantum missum. Misit enim Filium suum factum ex muliere, per quem tamen quia facta sunt omnia, non solum priusquam factus mitteretur, sed priumitte illam a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit, et mecum laboret , id est, Doceat me laborare, ne laborem. Labores enim ejus virtutes sunt. Sed aliter mittitur ut sit cum homine, aliter missa est ut ipsa sit homo. In animas enim sanctas se transfert, atque amicos Dei et Prophetas constituit , sicut etiam implet sanctos Angelos, et omnia talibus ministeriis congrua per eos operatur. Cum autem venit plenitudo temporis missa est , non ut impleret Angelos, nec ut esset Angelus, nisi in quantum consilium Patris annuntiabat, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ faciendam fidem qͣ munda
liuaiia remur ad complendam uirtutem in
reb ortis ab ȩt̃nitate platis et ad ȩt̃nitatẽ
relatis temporalit̃ gesta st̃: aut testimonia
missionis huius fuer̃ aut ipsa missio fi¬
lii dĩ. Sed testimonia quaedam uenturum
p̃ñtiauer̃ : quȩdam uenisse testata st̃ Fac¬
tum qͥppe creaturam ꝑ quem facta. ẽ om¬
nis creaturc. omnem creaturam testem
habe oportebat. Nisi enim multis mis¬
sis p̃dicaretur unꝰ: ñ multis dimissis tene¬
recur unus. Et nisi talia eẽq̃ testimonia
quae paruis magna uident᷑ : ñ crederent᷑
ut magnos facer& magnꝰ : qͥ ad paruos mis¬
sus ẽ. paruus. In cõparabilit̃ enim maio¬
ra filii dĩ facta st̃ caelum et̃ t̾ra & omnia
quam signa atq portenta quȩ in eiꝰ testi¬
moniũ pruper̃. Sed tam̃ homines ut
haec magna ꝑ eũ facta parui credent.
illa parua tanꝗ magna tremuer̃ . Cũ gͦ uenit
plenitudo temporis: misit ds̃ filiũ suũ factũ

Expanded text:
er faciendam fidem, qua mundaremur ad contemplandam veritatem, in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis hujus fuerunt, aut ipsa missio Filii Dei. Sed testimonia quaedam venturum praenuntiaverunt, quaedam venisse testata sunt. Factum quippe creaturam nes creaturae, omnem creaturam testem habere oportebat. Nisi 15 enim multis missis praedicaretur unretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quam signa et portenta quae in ejus testimonium proruperunt. Sed tamen homines, ut haec magna per cum facta parvi crederent, illa parva tanquam magna tremuerunt. 26. Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m finxisse. sed illam ueram in ligno
passionis suȩ suspendisse: in quam ser¬
pens ille hominem male sua deado deiecit
Quam ueram mortem noluisti conspicere :¬
& idõ ñ sanant᷑ a ueneno serpentis : sicut
in heremo qͥcũq illam attenđent sana¬
attulit mortem : sed hic inuenit in ma¬
ledicto primi hominis ꝓpagatam eandẽ
mortem nram suscipiens in ligno suspendit.
quae uenerat de peccato. Ergo ne putareN
rtem incruce soluisse: intendit hoc ꝓpħa
& ait. Maledictus omnis qͥ pendĩt in ligno
Ostendit gͦ qr & filius dĩ uera morte mortuus
ẽ quae mortali carne debebatur : ne non
maledictũ putares non uere mortuum. qr
uera illa mors non erat falsa. sed ex illc
ꝓpagine descendat quae uenerat de ma¬
ledicto cũ ds̃ dicer& morte moriemini.
Omnino & ad ipsum ꝑuenit uera mors.
ut ad nos ꝑueniret uera uita. Etiam ad
ipsum ꝑuenit mortis maledictio: ut ad¬
⁊ nos ꝑuenine uitae benedictio.

Expanded text:
Christum finxisse. sed illam ueram in ligno Christum finxisse. sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse. in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illam adtenderent sanaattulit mortem, sed hic invenit de maledicto primi hominis propagatam : et eamdem mortem nostram suscipiens in ligno suspendit, quae venerat de peccato. Ergo ne putarentrtem in cruce solvisse; intendit hoc propheta, et ait: Maledictus omnis qui pendet in ligno. Ostendit ergo quia et Filius Dei vera morte mortuus est, quae mortali carni debebatur: ne non maledictum, putares non vere mortuum. Quia vero illa mors non erat falsa, sed ex illa propagine descenderat, quae venerat de maledicto, cum diceret Deus, Morte moriemini : omnino et ad ipsum quia pervenit vera mors, ut ad nos perveniret vera vita; etiam ad ipsum pervenit mortis maledictio, ut ad nos perveniret vitae benedictio.
Abbreviated transcription (Latin):
Adueram mortẽ ñ ꝑtinere diceretur :
si amaledicto qͦd morti coniunetũ ẽ in¬
sipienti honorificentia separaretur. Iam¬
uͦ ubi audis poenam peccatis aut ex be
nedictione crede uenientem. Aut ex ma¬
ledictione. Si ex benedictione uenit poena
peccati : opta semꝑ eẽ in poena peccati.
Si aut̃ optas inde liberari : crede ꝑdiuinȩ
sententiae iustitiam ex maledictiorie
uenisse Confitere gͦ maledictũ susce¬
pisse pro nobis : Quem confiteris mor¬
phetia : qr sciebat xẜĩ mortem in cruce
pensuram et futuros hereticos. qui
dicereNt. Pependit quidem in ligno:
sed specie quadam ÷ noti ut uerẽ mo¬
reretur. Clamando gͦ maledictus
nichil aliud clamauit : nisi qr uere
mortuus: sciens mortem hominis
pecccitoris. quã sine peccato ipse sus¬
cepit de illo maledicto uenientem qͦ
dictũ ẽ Si tetigeritis: morte moriemini
Ad hoc ꝑtinet & serpens ille in ligno sus¬
pensus : qͦ significartur non falsam mortẽ

Expanded text:
ad ueram mortem non pertinere diceretur, ad ueram mortem non pertinere diceretur, si a maledicto, quod morti coniunctum est, insipienti honorificentia separaretur. Qui nedictione crede uenientem aut ex maledictione. si ex benedictione uenit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si autem optas inde liberari, crede per diuinae sententiae iustitiam ex maledictione uenisse. confitere ergo maledictum suscepisse pro nobis, quem confiteris morpheta, quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram et futuros haereticos, qui dicerent: "pependit quidem in ligno, sed specie quadam. non ut uere moreretur." clamando ergo maledictus nihil aliud clamauit, nisi quia uere mortuus, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto uenientem. quo dictum est: si tetigeritis. morte moriemini. ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur non falsam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ledictum xẽo crucifixo pependit in ligno.
qr nec uere crucifixus. ẽ. Sed contra longe
futuibs hereticos quam delonge clamat morses
Sine cciusa tergiuersamini. o quib dis¬
plicet ueritas mortis xp̃i. Maledictus
onnis qui pendit in ligno. Nille aut
ille : sed omnis omni modo. Etiamne
filius dĩ : etiam prorsus. Nam hoc.ẽ.
qđ ñ uultis : inde satagitis. inde sedu¬
citis. Displicet enim uob maledictus pro
nobis. qr displicet mortuus ꝓnobis. Inc̃
enim extra maledictum illius adam:
si extr̾a illius mortem. Cũ uͦ. ex homine.
et ꝓ homine mortem suscepit: ex illo
et ꝓ illo etiam maledictũ qđ morti co-¬
mitatur susciꝑe ñ dedignatus. ẽ. Etiam
ille prorsus. etiam ille filius dĩ. semper
uiuus in sua uiftitia Mortuus autem
ꝓpt̃ delicta nr̃a: in carne suscepta ex
poena nr̃a. Sic et semꝑ bededictus iri
sua iustitia: maledictus autem ꝓpter
delicta nr̃a. in morte suscepta ex poena

Expanded text:
ledictum Christo crucifixo pependit in ligno, ledictum Christo crucifixo pependit in ligno, quia nec uere crucifixus est. sed contra longe futuros haereticos quam de longe clamat Moses sine causa tergiuersamini, o quibus displicet ueritas mortis Christi. maledictus omnis qui pendet in ligno; non ille ant ille, sed omnis omnino. etiamne et filius dei? etiam prorsus. nam hoc est quod non uultis: inde satagitis, inde seducitis. displnobis, quia displicet mortuus pro nobis: tunc enim extra maledictum illius Adam, si extra illius mortem. cum uero ex homine et pro homine mortem suscepit, ex illo et pro illo etiam maledictum, quod morti comitatur, suscipere non dedignatus est etiam ille, prorsus etiam ille filius dei semper uiuus in sua iustitia, mortuus autem propter delicta nostra in carne suscepta ex poena nostra. sic et semper benedictus in sua iustitia, maledictus autem propter delicta nostra in morte suscepta ex poena
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pcuilus non timuit dicere peccatum:
Plane hoc propħa & p̃uide debuit & p̃¬
dicere: paratus ab hereacis cũ apło
rep̃hendi Nec idõ maior inuidia. ẽ.
quod addiderit dõ ut dicer&. Maledictꝰ
dõ omnis qui pependet in ligno. Nisi
enim ds odisset peccatum & mortẽm no¬
stram : ñ ad eam suscipiendam atq de¬
lendam filium suũ mitteret. Quid gͦ
mirum. si maledictum. ẽ dõ qđ odit d̃s
Ianto enim libentius donat nobis immor¬
talitatem quȩ futura. ẽ. xx̃o ueniente:
quanto misericordius odit mortem no¬
ftram. quae in ligno pependit xp̃o moriene
Qđ aut̃ additum. ẽ omnis ut diceretur ma¬
ledictus omĩs qui in ligno pepenđit.
non sane moyses minũs p̃uidit etiam u¬
stos in cruce futuros: sed bene p̃uidit
hereticos ueram mortem dñi negaturos:
& idõ uolentes ab hoc maledicto xẽm seun¬
gere. ut a mortis etiam ueritate seuingereN.
Si enim uera illa mors ñ erat: nullum̃ ma¬

Expanded text:
quod Paulus non timuit dicere peccatum? quod Paulus non timuit dicere peccatum? plane hoc propheta et praeuidere debuit et praedicere, paratus ab haereticis cum apoest. Nec ideo maior inuidia est, quod addiderit: deo, ut diceret: maledictus deo omnis, qui pependerit in ligno. nisi enim deus odisset peccatum et mortem nostram, non ad eam suscipiendam atque delendam filium suum mitteret. quid ergo mirum, si maledictum est deo, quod odit deus ? tanto enim libentius nobis donat inmortalitatem, quae futura est Christo ueniente, quanto misericordius odit mortem nostram, quae in ligno pependit Christo moriente. quod autem additum est: omnis, ut diceretur: maledictus omnis qui in ligno pependerit, non sane Moyses minus praeuidit etiam iustos in cruce futuros, sed bene praeuidit haereticos ueram mortem dentes ab hoc maledicto Christum seiungere, ut a mortis etiam ueritate seiungerent. si enim uera illa mors non erat, nullum ma
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ maledictũ : sic̃ ñ timuit dicere
ꝓ omnib mortuus ẽ. Hoc enim mortuus ẽ
qđ maledictus : qm mors ipsa ex male¬
dicto. ẽ: & maledictũ ẽ. om̃e peccatũ.
siue ipsum qđ fit ut sequatur suppliciũ:
siue ipsũ suppliciũ qđ alio inmodo
uocat᷑ peccatũ : qr fit ex peccato. Susce¬
pit aut̃ xp̃c sine reatu suppliciũ nr̃m :
ut inde soluene reatum nr̃m : & finine
filiũ suũ insimilitudinem carnis pec¬
cati. ut de peccato damnar& peccctũ iN
carne: N erat gͦ illa caio peccciti : qr ñ
detraduce mortalitatis in mariam per
masculum uenerat. Sed tam̃ qr de peccato
ẽ mors: illa aut̃ caro qͣm uis ex uirgine
tam̃ mortał fuit. eo ipso qͦ mortał eret
similitudinem habebat cairnis peccati
Hoc appellat etiam pecccitũ c̃sequent᷑ di¬
cens: ut depeccato damnaret peccatũ
IN carne Item alio loco. Eum inqͥr qͥ ñ
nouerat peccctũ. pecocitũ ꝓ nob fecit:
ut nos simus ustitia dĩ in ipso. Cur. gͦ.
timeret morses dicere maledictum :

Expanded text:
nobis maledictum : sicut non timuit dicere, Pro omnibus mortuus est . Hoc est enim, mortuus est, quod maledictus: quoniam mors ipsa ex maledicto est, et maledictum est omne peccatum, sive ipsum quod fit, ut sequatur supplicium, sive ipsum supplicium, quod alio modo vocatur peccatum, quia fit ex peccato. Suscepit autem Christus sine reatu supplicium nostrum, ut inde solveret reatum nostrum, et finiret tudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. non erat ergo illa caro peccati, quia non de traduce mortalitatis in Mariam per masculum uenerat; sed tamen quia de peccato est mors, illa autem caro quamuis ex uirgine, tamen mortalis fuit, eo ipso, quo mortalis erat, similitudinem habebat carnis peccati. hoc appellat etiam peccatum consequenter dicens: ut de peccato damnaret peccatum in carne. item alio loco: eum, inquit, qui non nouerat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus iustitia dei in ipso. cur ergo timeret Moyses dicere maledictum.
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcit s ꝓnob̾ om̃ib tradidit eum. faciat
et filius passionem suam. qͥ me dilexit
et tradidit se ipsum ꝓme Radidit pat̾
uni facta.ẽ: sed ab ut ibq facta ẽ Sic̃ gͦ
natiuitatem ita passionem xp̃i nec pat̃
fecit sine filio. nec filius sine pate Tra¬
didit pat̃ filium : tradidit filius se ipsũ.
surrectionem filii patrem & filium fa¬
cientem. Oꝑetur pat̃ resurrectionem
filui: Propter hoc enim excltauit eum¬
a mortuis: et donauit eĩ nom̃ qđ est
suꝑ omne nom̃. Resuscitauit gͦ par᷑
plane Infigura sui corporis de tẽplo dix̃.
Soluite tẽplũ hoc : et intriduo resuscitabo
illud. Poftremo sic̃ ad passionem ꝑtinet
Animam ponere: sic ad resurrectionem
animam iterum sumere. Uid eamꝰ si filius
qͥdem animam suam posuit: et ei animam
suam pat̾ reddidit ñ ipse sibi. Pat̾ enim qr
reddidit: manifestũ .ẽ. Inde enim psalmꝰ
dic̃. Et suscita me: & reddam illis. Sed qr
et filius animam suam sibi reddidit. qͥd

Expanded text:
sed pro nobis omnibus tradidit illum . Faciat et Filius passionem suam: Qui me dilexit, et tradidit semetipsum pro me Galat. uni facta est, sed ab utroque facta est. Sicut ergo nativitatem, ita et passionem Christi, nec Pater fecit sine Filio, nec Filius sine Patrdidit Pater Filium, tradidit Filius se ipsum. surrectionem Filii et Patrem et Filium facientem. Operetur Pater resurrectionem Filii. Propter hoc enim exaltavit eum, et donavit ei nomen quod est super omne nomen . Resuscitavit ergo Pater plane. In figura sui corporis de templo dixit: Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud . Postremo sicut ad passionem pertinet animam ponere, sic ad resurrectionem animam iterum sumere: videamus si Filius quidem animam suam posuit, et ei animam suam Pater reddidit, non ipse sibi. Pater enim quia reddidit, manifestum est. Inde enim Psalmus dicit, Et resuscita me, et reddam illis . Sed quia et Filius animam suam sibi reddidit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
liere
Iisit itaq filiũ suũ: factũ ex mu
Quo nomine. qͥs catholicus
nesciat ñ eũ pͥuationẽ uirginitatis sed
differentiam sexus. hebreo loquendi more
significcre uoluisse: Cũ itaq ait misit
ds̃ filiũ suũ factũ ex muliere: satis osten¬
dit eo ipso missum filium qͦ factus ẽ ex
muliere. Iđ gͦ de dõ natꝰ ẽ : in hoc mun¬
do erat: Qđ aut̃ de maria natꝰ ẽ IN¬

Expanded text:
eret inquit, Filium suum factum ex muliere. Quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Maria natus
Abbreviated transcription (Latin):
scit: sed peccata p̃dicit: supplicia mi¬
natur : beneficia pollicetur. Filii gͦ
ꝓmissionis : filii st̃ beneficii. Hȩc ẽ
gr̃a quȩ gratis datur : non merits
oꝑantis  sed miseratione donantis.
ui testam̃ti At ubi uenit plenitudo

Expanded text:
scit, sed peccata praedicit, supplicia miscit, sed peccata praedicit, supplicia minatur, beneficia pollicetur. filii ergo promissionis filii sunt beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis sed miseratione donantis. ui testamenti, quod et ubi et quando
Abbreviated transcription (Latin):
Ereo abyochȩ sem̃ estis : scđ̾m promissio¬
nem heredes. Ibi namq commemora¬
uit p̃figurationem noui testam̃ti: in
eo quod scriptum.ẽ. In isaac uoccibit᷑
tibi semen: non utiq in ismahel an¬
cillȩ filio In quib duob filiis abrebe.¬
abychȩ seruo & libero. et duab muli¬
erib ancilla et libera : scribens ad
galathas duo testam̃ta dicit in alle¬
toria p̃figurata Vnde dicit NoN
hi qui filii carnis hi st̃ filui dĩ:
sed filii ꝓmissiotus deputant᷑ uer
semine P romissionis enim ueior̃¬
bum hoc. ẽ Ad hoc tempꝰ maeu
et erit sarȩ filius. Ni
etiam illa quae ñ ipse facit : qr ẽ omnium
pre scius futurbyrm. Prȩdicit gͦ et peccata
hominum : quae potuit p̃scire ñ facere.
ꝓ mittit aut̃ quae ipse facturus ẽ: nec ea
mala sed bona Quis enim ꝓmitaet mala:
Quam uis itaq mala inferat malis. non
peccata sed supplicia: minat᷑ tam̃ ea po¬
tius quam ꝓmittit. Omnia igitur prȩ¬

Expanded text:
Ergo Abrahae semen estis, secundum promissioErgo Abrahae semen estis, secundum promissionem heredes. ibi namque commemorauit praefigurationem noui testamenti in eo, quod scriptum est: In Isaac uocabitur tibi semen, non utique in Ismahel. ancillae filio. in quibus duobus filiis Abrahae, serno et libero, et duabus mulieribus, ancilla et libera, scribens ad Galatas duo testamenta dicit in allegoria praefigurata. unde dicit: Non hi, qui filii carnis, hi sunt filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. promissionis enim uerbum hoc est: Ad hoc tempus et erit Sarrae filius. I etiam illa, quae non ipse facit, quia est omnium praescius futurorum. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facere. promittit autem, quae ipse facturus est, nec ea mala sed bona. quis enim promittat mala? quamuis itaque mala inferat malis, non peccata sed supplicia, minatur tamen ea potius, quam promittit. omnia largitur et prae
Abbreviated transcription (Latin):
nib quales xp̃m in toto suo corpore pati
oportebat etiam ipse p̃ssuras eius pro
sua portione ad implebat.
ur gͦ magnum uolumꝰ intelligi in
hocꝰ titulo sacracm̃tum in quõ scrip¬
tum eraet rex iudxoꝵͬ si rex ẽ. xẽc et gen¬
tium : q scilicet oleaster̾ factus est par¬
ticeps p̃inguedinis oleȩ: non olea par¬
ticeps facta . ẽ amaritudinis oleastri
Nam in eo qđ de xp̃o ueracit̃ scriptꝰ ẽ
titulus rex uidaoꝵ: qui sunt intelli¬
gendi iudaei nisi semeni a brochae filii ꝓ¬
missionis : qui st̃ etiam filii dĩͫ qm̃ ñ
semineEt gentes erant quib dice¬
bat. Si aut̃ uos xp̃i : gͦ abrochȩ sem̃ es¬
tis : scđm ꝓmissionẽ heredes Rex gͦ¬
cordis sp̃ũ non littera : quoꝵ laus ñ ex
hominub sed ex dõ. ẽ ꝑticieditium
ad ierłm liberam matrem nroc̃m ȩt̃¬
nam in cȩlis sarram spiritualem. ar¬
cillam & filiũ eius de domo lib̾tatis ei¬
minib in xp̃m credentib ñ solis
qͥ ex isrł fideles erant apłs dicit

Expanded text:
is, quales Christum in suo toto corpore pati oportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat.rgo magnum volumus intelligi in hoc titulo sacramentum, in quo scriptum erat, Rex Judaeorum, si rex est Christus et Gentium? Quia scilicet oleaster factus est particeps pinguedinis oleae, non olea particeps facta est amaritudinis oleastri . Nam in eo quod de Christo veraciter scriptus est titulus, Rex Judaeorum, qui sunt intelligendi Judaei, nisi semen Abrahae, filii promissionis, qui sunt etiam filii Dei? Quoniam non semine . Et Gentes erant quibus dicebat, Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes . Rex cordis et spiritu, non littera. Quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo, pertinentium ad Jerusalem liberam, matrem nostram, aeternam in coelis, Saram spiritalem, ancillam et filios ejus de domo libertatis ejiin Christum credentibus, non solis qui ex Israhel fideles erant, apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ abie hȩ sem̃ estis: nisi gͦ xẽi estis: Inde
est qͦd alio loco idem ipse apłs ait. Nc̃
gaudeo in passionib pro uob̵: et ad impleo
ea quaȩ desunt p̃ssurarum xp̃i incarne
mea Non dix̃ p̃ssurarum mearũ sed xẽi.¬

Expanded text:
 Abrahae estis, nisi, ergo Christus estis? Inde est quod alio loco idem ipse apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea . Non dixit, pressurarum mearum, sed, Chri
Abbreviated transcription (Latin):
etemelo dĩ et qͦmͦ accipiendum sit
etismo indiustis: satis disseruisse me memini
Neq enim auari templum dĩ st̃ cũ scriptũ
sit. quȩ societas templo dĩ cum idolis & et
auaritiam idolatriam eẽ. testatur paulꝰ¬

Expanded text:
templo dei et quomodo accipiendum sit: stum induistis, satis disseruisse me memini. neque enim auari templum dei sunt, cum scriptum sit: quae societas templo dei cum idolis? et auaritiam idolatriam esse testimonium Paul
Abbreviated transcription (Latin):
induer̃ : non tantum in forma sacram̃ti
sed etiam in oꝑe exempli sequentes uesugia
dnĩ sui : Alii uero usq ad sacram̃tum recd¬
dituri de sua ueste rationem
N cessat tam̃ illa mulier÷ ñ cessat illa mu
ler em̃s uesanre: ut nemo quaeratur nemo
dicat. ideo non sum bene oꝑatus᷑ qe ñ sũ¬

Expanded text:
induerunt, non tantum in forma Sacramenti, sed etiam in opere exempli, sequentes vestigia Domini sui; alii vero usque ad Sacramentum, reddituri de sua veste rationem. Non cessat tamen illa mulier, lier omnes vestire: ut nemo queratur et dicat, Ideo non sum bene operatus, quia non su
Abbreviated transcription (Latin):
mortificaibat nos littera: iubens qđ nor
possemus implere. Unde idem dicit. Littera
occidit: sp̃s autem uiuificat. Rursus eius dem
apłi uerba st̃. Sienim data e&̃ lex quae pos¬
set uiuificare: omnino ex lege ẽ&̃ iustitia
Sed conclusit scriptura omnia sub peccato:

Expanded text:
mortificabat nos littera iubens, quod non mortificabat nos littera iubens, quod non possemus inplere. unde idem dicit: littera occidit. spiritus autem uiuificat. rursus eiusdem apostoli uerba sunt: si enim data esset lex. quae posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia; sed c
Abbreviated transcription (Latin):
erte enim ipsa ẽ lex quae sub intrauit ut
abundare delictum. qđ ad eius rep̃hen¬
sionem nichil intelligentes in ore habe consue¬
uistis. Ibi gͦ lege : & uide qr ipsa ẽ de q̃ dicitur
Itaq lex quidem sc̃a. & mandatum sc̃m. et iustũ
& bonum. Qđ gͦ bonum ẽ mͥ factum ẽ. mors :
Absit. Sed peccatum ut appareat peccatum : per
bonũ mͥ oꝑatum. ẽ mortem. Neq enim lex iu¬
bebat delictum : ut sub induente illa abunda¬
ret delictum : sed supbos multum sibi tribu¬
entes. mandati scĩ et iusti & boni abiectione
reos etiam p̾uaricationis efferͤat : ut eo modo
humiliati discerent ad gr̃am ꝑtinere ꝑfidem.
ut iam ñ eẽnt legi subditi ꝑreatum : sed legi
sociati ꝑiustitiam: Idem quippe apłs dicit:
qr prius quam uenir& fides sub lege
custo diebam᷑. conclusi in eam fidem quae post ea
sub pedagogo: qr nos reatus legis non obligat
iam ꝑ grãm̃ liberatos. Namq anteqͣm spiritua¬
lem grãm humiliati reciperemus : nthil nisi

Expanded text:
erte enim ipsa est lex, quae subintrauit, ut abundaret delictum: quod ad eius reprehensionem nihil intellegentes in ore habere consuestis. ibi ergo lege et uide, quia ipsa est, de qua dicitur: itaque lex quidem sancta et mandatum s factum est mors? absit. sed peccatum ut adpareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. neque enim lex iubebat delictum. ut illa subintrante abundaret delictum, sed superbos multum sibi tribuentes mandati sancti o et iusti et boni adiectio reos etiam praeuaricationis effecerat, ut eo modo humiliati discerent ad gratiam pertinere per fidem, ut iam non essent legi subditi per reatum. sed legi sociati per iustitiam. idem quippe apostolus dicit. quia priusquam ueniret fides. sub lege custodiebamur conclusi in eam fidem, quae postea sub paedagogo. quia nos reatus legis non obligat, iam per gratiam liberatos. namque antequam spiritalem gratiam humiliati reciperemus. nihil nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. Ecce qđ ẽ ñueni legem soluere: sed ad¬
implere. Quȩ lex enim suꝑbos etiam p̃ua¬
ricationis reatu deuinxit. augendo pecccitũ
cũ iubet qđ implere ñ possunt: ipsius legis
ñ legem soluere sed ad implere. Deinde qr
etiam sub grã positis in hac mortali tuta
difficile. ẽ. omni mͦ implere qđ in lege
scriptum. ẽ ñ c̃cueisces. ille ꝑcarnis suae
sacrificiũ sacerdos effectus: impetrat
nob indulgentiam. etiam hinc ad im¬
plens legem : ut qđ ꝑ nrãm infirmitatem
minus possumꝰ ꝑ illius ꝑfectionem recu¬
retur cuius capitis m̃bra effecti sumus
Vnde ioħs dic̃ Filioli. hac scribo uobis
ut ñ peccetis. Et si quis peccciuerit:
Aduocatum habemus apud patrem iħm
xp̃m iustum. Ipse ex oratio ꝓpeccatis
nostris

Expanded text:
m. ecce quod est: non ueni legem soluere. sed adinplere. quae lex enim superbos etiam praeuaricationis reatu deuinxit augendo peccatum, cum iubet, quod inplere non possunt, ipsius legis non legem soluere. sed adinplere. deinde. quia etiam sub gratia positis in hac mortali uita difficile est omni modo inplere. quod in lege scriptum est: non concupisces, ille per carnis suae sacrificium sacerdos effectus inpetrat nobis indulgentiam etiam hinc adinplens legem, ut. quod per nostram infirmitatem minus . possumus, per illius perfectionem recuretur. cuius capitis membra effecti sumus. unde Iohannes dicit: filioli. haec scribo nobis. ut non peccetis; et si quis peccauerit. aduocatum habemus apud patrem legum Christum iustum; ipse est exoratio pro peccatis nostris
Abbreviated transcription (Latin):
Ex libs tuus ẽ Quis ita sit surdus adũsus apo¬
ilidt  stoliccs iuoces: Quis ita desipiat. immo¬
arbitrioꝰ insaniat nesciens. quid loqͣt᷑ ut aud eat
dicere legem ẽẽ. grãm. cum clamet qͥ sciebat
quid loqueretur qui in loge iustificamini.
agr̃ã excidistis : Si aut̃ lex ñ . ẽ. gr̃a. qr ut ipsa
lex fiat ñ potefts lex adiuuare sed gr̃a:
nunquid natura erit gr̃a: Nam & hõc pela¬
giani ausi st̃ dicere grãm eẽ. naturam. in qͣ
sic creati sumus ut habeamꝰ m̃tem rationa¬
lem qͣ intelligere ualeamꝰ facti ad imaginem
dĩ. ut dominem᷑ piscibi maris & uolucrib caeli
& omnibus pecoribus quae repunt suꝑ t̾ram
impis et infidelib certũ ẽ. nob̵ eẽ. communem :
sic̃ eis qui uolentes in lege iustificari a gr̃a ex¬
cider̃ uerissime dic̃. si ex lege iustitia gͦ gratis¬

Expanded text:
CAPUT XIII. 25. Quis ita sit surdus adversus apostolicas voces, quis ita desipiat, imo insaniat nesciens quid loquatur, ut audeat dicere, legem esse gratiam, cum clamet qui sciebat quid loqueretur, Qui in lege justificamini, a gratia excidistis? Si autem lex non est gratia, quia ut ipsa lex fiat, non potest lex adjuvare, sed gratia; numquid natura erit gratia? Nam et hoc Pelagiani ausi sunt dicere, gratiam esse naturam, in qua sic creati sumus, ut habeamus mentem rationalem, qua intelligere valeamus, facti ad imaginem Dei, ut dominemur piscibus maris, et volucribus coeli, et omnibus pecoribus quae repunt super terrimpiis et infidelibus certum est nobis esse communem: gsicut eis qui volentes in lege justificari, a gratia exciderunt, verissime dicit, Si ex lege justitia, er
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potuisti. A suꝑbia cecidisti: languorem
tuũ uidisti Curre ad medicũ: laua faciẽ
cedit sp̃s litterȩ : & eris saluus. Nam si spm
litterȩ detrahas: littera occidit. Si occidit.
ubi spes: Sp̃s aut̃ uiuificat. Sed conclu¬
sit scriptura omnia sub peccato : ut ꝓmis
sio ex fide uiu xẽi daretur credentibus
Ee hac ꝓmissione hoc ÷ ex dĩ benefi¬
cio ipsa lex impletur : sine qua
promissione p̃uaricatores facit. uł usq
Ad effectum mali oꝑis. si etiam regulam
timoris c̃cupiscentiae flamma transcen¬
derit. uł certe in sola uoluntate. si ti¬
mor poene suauitatem libidinis uicerit.
Id enim ait. c̃clusit script᷑a omnia sub
peccato. ut ꝓmissio ex fide uiũ xp̃i da¬
retur credentib : ipsius conclusionis
utilitas data .ẽ Nam c̃clusit: ad quos
usuf: Nisi quem ad modum alibi dic̃
Prius autem quam uenine fides sub le¬
ge custodiebamur. conclusi in eam
fidem quȩ post ea reuelata. ẽ. Lex gͦ

Expanded text:
non potuisti: a superbia cecidisti, languorem non potuisti: a superbia cecidisti, languorem tuum vidisti. Curre ad medicum, lava faciem.cedit Spiritus litterae, et eris salvus. Nam si Spiritum litterae detrahas, littera occidit: si occidit, ubi spes? Spiritus autem vivificat . 6. Elnia sub peccato, ut prom i ssio ex fide Iesu Christi daretur credentibus. ex hac promissione, hoc est ex dei beneficio, ipsa lex inpletur, sine qua promissione praeuaricatores facit uel usque ad cffectum mali operis, si etiam repagula timoris concupiscentiae flamma transcenderit, uel certe in sola uoluntate, si timor poenae suauitatem libidinis uicerit. quod enim ait: conclusit scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus, ipsius conclusionis utilitas dicta est. nam \'conclusit\' ad quos usus, nisi quemadmodum alibi dicit: prius autem quam ueniret fides, sub lege custodie b amur conclusi in cam fidem quae postea reuelata est? lex ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uid facit lex sine gr̃a nisi magis ieos:
Quare: Quia legis auditores et ñ fac¬
tores ac ꝑ hoc peccatores & p̃uaricatores. Mor¬
tuus. ẽ puer hospite hominis dĩ : et missus. ẽ
baculus ꝑ seruũ: et positꝰ ẽ suꝑ faciem ipsius.
Si enim data eõ lex quae posset uiuificare:
omnino ex lege e&̾ iustitia Intendite Res¬
pondeamꝰ & dicamꝰ. Quid ÷ qđ dixit si data
e& lex qȩ posset uuificcre. omnino ex lege
e& iustitia: Si ñ poterat uiuificare: ut
qͥd data ẽ : Secutus ad iunxit. Sed conclusit
script᷑a omnia sub peccato: ut ꝓmissio ex
fide inũ xũi daretur cyedentib. Romissio
illuminationis. ꝓmissio dilectionis ex fide
uũ xẽi ut daretur credentib scriptur ci
illa id ẽ lex conclusit omnia sub peccato.
Quid .ẽ conclusit omnia sub peccaito: fecit
delictorem etiam p̃uaricatorem. Nam sa-¬
nare ñ potuit peccatorem. Conclusit om̃a
subpeccato. Sed qua spe : Spe gr̃e spe
miscđiae Accepisti legem: ÷ stare uoluisti

Expanded text:
uid facit Lex sine gratia, nisi magis reos? Quare? Quia Legis auditores et non factores, ac per hoc peccatores, praevaricatores. Mortuus est puer hospitae hominis Dei, et missus est baculus per servum, et positus est super faciem ipsius, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Intendite: respondeamus, et dicamus: quid est quod dixit? Si data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Si non poterat vivificare, ut quid data est? Secutus adjunxit: Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Promissio illuminationis, promissio dilectionis ex fide Jesu Christi, ut daretur credentibus, Scriptura illa, id est, Lex, conclusit omnia sub peccato. Quid est, conclusit omnia sub peccdelictorem etiam praevaricatorem. Nam sanare non potuit peccatorem. Conclusit omnia sub peccato: sed qua spe? Spe gratiae, spe misericordiae. Accepisti Legem; facere voluisti,
Abbreviated transcription (Latin):
clusit õmnia sc̃riptura subpeccato: ut
ꝓmissio ex fide iiu xẽi daretur creden¬
tibus ut ueniret gr̃a pꝰlegem inuenine
hominem ñ solum iacentem sed iam etiã
confitentem et dicentem. Miser ego
homo qͥs me libabit de corpore mortis
huius: et oportune uenir& medicus ad
conuallem plorationis. et dicen&. Certe
cognouisti qr cecidisti. Audi me ut surgas:
qui me contempsisti ut caderes. Bata ẽ
glex ut egrum de morbo conuincertẽ qi
sibi sanus uidebatur : ut peccata de¬
monstrarentur : ñ ut auferrent᷑. Demons¬
trato peccato ꝑ datam legem auctum. ẽ.
peccatum : qr peccatũ. ẽ et contra legem.
Oeccisione inquit accepta. peccatum ꝑm̃an¬
datum oꝑatum. ẽ in me
c̃cupiscentiam. Quid est occasione accepta
ꝑmandatum : Acceptum mandatum quasi
uiribus suis conati st̃ facere homines:
Uicti c̃cupiscentia. etiam ipsius mandati¬
transgressione rei facti st̃. Sed qd ait apłs

Expanded text:
ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus» : veniret gratia post Legem, inveniret hominem non solum jacentem, sed jam etiam confitentem et dicentem, «Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» et opportune veniret medicus ad convallem plorationis, et diceret, Certe cognovisti quia cecidisti; audi me ut surgas, qui me contempsisti ut caderes. Data est ergo Lex ut aegrum de morbo convinceret, qui sibi sanus videbatur; ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Demonstrato peccato per datam Legem, auctum est peccatum, quia peccatum est et contra Legem: «Occasione,» inquit, «accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam» . Quid est, «occasione accepta per mandatum?» Acceptum mandatum quasi viribus suis conati sunt facere homines; victi concupiscentia, mandati etiam ipsius transgr
Abbreviated transcription (Latin):
i enim data ẽẽt lex quȩ posset
uiuificcore: omnino ex lege ẽ&
iustitia Si gͦ ñ .ẽ. data lex quȩ possit
uiuificare ⁊ quare data ẽ : Requirit᷑
et ostendit quare sit data: qr etiam sic
in adiutorium data. ẽ ne te sanum pu¬
cato : ut ꝓmissio ex fide inuũ xẽi daretur
credentib. Quando audis ꝓmissionem
expecta factorem. Idonea fuit humana
natura ꝑ liberum arbitrium uulnerare se
sediam uulnerata & sauciata ñ. ẽ idonea
pliberum arbitrium sanare se Bona ẽ¬
lex si quis ea legitime utatur. Quid.ẽ. gͦ
legitime uti lege: ꝑ legem agnoscere mor¬
bum suum: et quȩrere ad sanitaten
diuinum aduitorium. Quia sic̃ dixi si
uatõr. nec uenir& xꝑ̃c: nec sanguine suo
ouem ꝑditam quȩrer: sic̃ idem apłs dic̃

Expanded text:
t lex quae posset vivificare, omnino esset ex lege justitia. Si ergo non est data lex, quae posset vivificare, quare data est? Sequitur, et ostendit quare sit data: quia etiam sic in adjutorium data est, ne te sanum pucato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Quando audis promissorem, exspecta factorem. Idonea fuit humana natura per liberum arbitrium vulnerare se: sed jam vulnerata et saucia, non est idonea per liberum arbitrium sanare se. Si elex, si quis ea legitime utatur . Quid est ergo legitime uti lege? Per legem agnoscere morbum suum, et quaerere ad sanitatem divinum adjutorium. Quia, sicut dixi, vator, nec veniret Christus, nec sanguine suo ovem perditam quaereret. Sic enim dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tis lex dabat᷑ Unde dicit in eucingłio
Si ciederetis morsi: crederetis forsitan et
michi. De me enim ille scripsit ꝑ an
głos gͦ tñc dñs loquebatur. ꝑ angłos
filius dĩ loquebatur. mediator dei et
hominum futurus ex semine abrahae
suum disponens aduentum. ut inue¬
nine a quibus reciꝑetur c̃fitentes reos qͦs
lex ñ impleta. fecerat trans gressores. Un¬

Expanded text:
tis lex ipsa dabatur. Unde dicit in Evangelio, tis lex ipsa dabatur. Unde dicit in Evangelio, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Per Angelos ergo tunc Dominus loquebatur, per Angelos Filius Dei, mediator Dei et hominum futurus ex semine Abrahae suum disponebat adventum, ut inveniret a quibus reciperetur, confitentes se reos, quos lex non impleta fecerat transgressores. Un
Abbreviated transcription (Latin):
sum popłm sic̃ iob uł ante ipsũ popłm sicut
morat uł tacet scriptura diuina. Unꝰ enim
uc. sine cuius gr̃a nemo a condemematione
libatur. siue quȩ trax̃ ab illo in qͦ om̃s pec¬
etuer̃ : siue qua post ea suis iniqͥtatib addidre¬
dicuntur ꝑ qͦs ñ sermo qui libet factꝰ¬
.ẽ. sed lex ipsa data manifestisstme ostenditur :
quam certe nullus fidelium dubitat dñm
dedisse morsi ad subuigandum popłm isrł:
sed tam̃ ꝑ angłos datam. Ita stephanus loqͥt᷑
Dura ceruicẽ inqͥt et ñ circũciso corde et
aurib uos semꝑ sp̃ui scõ restitistis. sic̃ et pa¬
tres ur̃i. Quem propħarum ñ ꝑsecuti st̃ pa¬
tres uri  & occider eos qͥ pñtiabant de ad¬
uentu iusti Cuius nc̃ uos ꝓditores & int̃fecto¬
res fuistis: qͥ accepistis legem in edictis angłoꝵ.
nec custodistis. Quid hoc euidentius : quid
tanta auctoritate robustius : In edictis quidem
Etipse tanquam uerbum dĩ. miro et in¬
effabili mͦ erat in angłis : in qͦrũ edic¬

Expanded text:
um populum, sicut Iob, uel ante ipsum populum, sicut morat uel tacet scriptura diuina. unus enimhristus Iesus, sine cuius gratia nemo a condemnatione liberatur, siue quam traxit ex illo in quo omnes peccauerunt siue quam postea suis iniquitatibus addiddicuntur, per quos sermo non quilibet factus, sed lex ipsa data manifestissime ostenditur, quam certe nullus fidelium dubitat Deum dedisse Moysi ad subjugandum populum Israel, sed tamen per Angelos datam? Ita Stephanus loquitur: Dura cervice, inquit, et non circumcisi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis, sicut et patres vestri. Quem Prophetarum non persecuti sunt patres uestri? et occiderunt eos qui adnuntiabant de aduentu iusti, cuius nunc uos proditores et interfectores fuistis, qui accepistnec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem et ipse tanquam Verbum Dei miro et ineffabili modo erat in Angelis, in quorum edic
Abbreviated transcription (Latin):
ceres: mediatorem necessarium nor
haberes. Quia uͦ iaces et surgere ñ po¬
tes: mediatorem quodam modo dĩ
tͥ porrexit bracchium suũ. Et brte¬
chium dñi cui reuelatũ ẽ¬

Expanded text:
ceres, mediatorem necessarium non haberes: quia vero jaces, et surgere non potes, mediatorem quodam modo Deus tibi porrexit brachium suum. Et brachium Domini cui revelatum e
Abbreviated transcription (Latin):
tibus De hac littera dicit alio loco.
Littera occidit: sp̃s aut̃ uiuificat. Ha¬
bes litteram : sed ñ imples litteram.
Unde ñ imples litteram : qr de te p̃sumis:
ẽe grãm adiuuantis : ut impleat᷑ p̃ce¬
ptum iubentis. Ecce uissit ds̃. Age qđ
uissit. Incipis agere qͣsi ex uirib tuis
et cadis: et manet suꝑ te littera pu¬
niens ñ saluans. Merito lex ꝑ morsen
omnino ex lege e&̃ iustitia: Sed data.ẽ.
lex : ut reos uos facene. Rei facti time¬
retis: tim̃tes indulgentiam peteretis.
ã de uirib urĩs ñ p̃sumeretis: de lit¬
tera uos ñ extolleretis.
posse quasi uirib nr̃is: anteqͣm
acciꝑemꝰ mandatũ. Adueniente aut̃
mandato peccatũ reuixit: ego autẽ
mortuus sum. Hoc ait̃ apłs. Data est
enim lex hominib ñ quȩ saluan&
eos iam: sed ꝑ quam cognoscerent in
qua egritudine iacebant. Audi uerba

Expanded text:
tibus . De hac littera dicit alio loco: tibus . De hac littera dicit alio loco: Littera occidit; spiritus autem vivificat . Habes liUnde non imples litteram? Quoniam qui esse gratiam adjuvantis, ut impleatur praeceptum jubentis. Ecce jussit Deus; age quod jussit. Incipis agere quasi ex viribus tuis, et cadis; et manet super te littera puniens, non salvans. Merito Lex per Moysen omnino ex lege esset justitia. Sed data est lex, ut reos vos faceret, rei facti timeretis, timentes indulgentiam peteretis, jam de viribus vestris non praesumeretis, de littera vos non extolleretis. quasi viribus nostris, antequam acciperemus mandatum; adveniente autem mandato, peccatum revixit: ego autem mortuus sum; hoc ait Apostolus. Data est enim Lex hominibus, non quae salvaret eos jam, sed per quam cognoscerent in qua aegritudine jacebant. Audi verba
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinȩ salutari scãrũ scriptu¬
talem raruma Et si fuerint inimici: fuint
amici: fi opꝰ eiꝰdem doctrinae. qͣm qͣi
ag diuNt et legunt sine gr̃a dĩ. peiores
natura liberi arbitrii et in lege atq
doctrina. sic̃ pelagiana ꝑũsitas dest¬
pit: sed ad singulos actus datur il¬
lius uoluntate : de qͦ scriptũ. ẽ. Pluuiã
uoluntariam segegans ds̃ hereditati suȩ:
quia & liberum arbitrium ad diligen¬
dum dm̃ primi peccati granditate ꝑdidi¬
mus : & lex dĩ atq doctrina. qͣm uis scã
et iusta & bona: tam̃ occidit si ñ uiuificet
sp̃s. ꝑ quem fit. ñ ut audiendo sed ut
oboediendo: neq ut lectione sed ut di¬
lectione teneatur
ex enim sine gr̃a. littera sola. ẽ.
Manet ad conuincendam iniqͥtatem :¬
ñ addandam salutem. Quid enĩ ait apłs:
Sienim data e& lex quȩ posset uiuificare:
omnino ex lege ẽẽt iustitia: Sed conelu¬
sit scriptura omnia sub peccato: ut ꝓ¬
missio ex fide uiu xẽi daretur creden¬

Expanded text:
ari scripturarum sanctarum, etsi fuerunt inimici, fiunt amici, non opus eiusdem doctrinae, quam qui audiunt et legunt sine gratia dei. peiores etia dei in natura liberi arbitrii et m lege atque doctrina, sicut Pelagiana peruersitas desipit, sed ad singulos actus datur illius uoluntate. de quo scriptum est: Pluuiam uoluntariam segregans deus hereditati suae, quia et liberum arbitrium ad diligendum deum primi peccati granditate perdidimus et lex dei atque doctrina quamuis sancta et iusta et bona tamen occidit, si non uiuificet spiritus, per quem fit, non ut audiendo sed ut oboediendo neque ut lectione sed ut dilectione teneaturex enim sine gratia, littera sola est: manet ad convincendam iniquitatem, non ad dandam salutem. Quid enim ait Apostolus? Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia: sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur creden