comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dies iste qui nobis in honorem
dñi ꝑannos singulos celebratur:
ore cunctoꝵ fideliũ epyphania ue¬
nerabiliter nũcupatur: & quia
grecũ ꝓbatur esse uocabulum:
multis est latinis incognitũ. Inde
est quod nomen istud om̃s quide᷑
latini dicunt: sed non om̃s inue¬
niuntur nosse quoã dicunt. Pro¬
inde bonu̾ est. ut cuncti qui diem
hodiernũ epyphaniam nũcupant:¬
& cur hoc dicatur ignorant. sacra¬
mentũ diei huius nominis inter.¬
pretatione cognoscant. Debet enim
diei huius sollempnitas a fidelib
celebrari: & ideo sollep̾nitatis causa
non debet ignorari. Hunc ergo
diem sicut diximus. epyphaniã
uocat xpͣiana religio. Cpyphania
uero. interpretatur manifestatio.
Traditũ autẽ tenemus apatribus:
quod unigenitus ds postquam
est sedm carnem temporaliter natꝰ.
in isto die est magis uenientibus
manifestatus. aquib est oblatis
muneribus suppliciter adoratꝰ.
Nam quia ipse est ds̃ qui sibi in ue¬
teri testamento primitias offerri

Expanded text:
dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi in Veteri Testamento primitias offerri
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit & hoc. At ubi ꝑseuerauerunt.
nostis illum lauisse manus. & dixis¬
se. quod ipse non fecisset. mundum
se eẽ amorte illuis. F ecit tamen.
Sed si reis quia fecit. uel inuitus: illi
in nocetites qui coegerunt ut facerit:
Nullo mõdo. Sedille dixit in eum
sententiam. & uissit eũ crucifigi. &
quasi ipse occidit. & uos o iudei
occidistis. Unde occidistis : Gladio

Expanded text:
fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio
Abbreviated transcription (Latin):
factũ sit: quia ex acuerunt tamquã
gladium linguas suas. F ilii hominũ
dentes eoꝵ. arma & sagitȩ : & lin¬
gua eoꝵ gladius acutus. Quod dic̃
& alius psalmus. sic & hic exacuer᷑
tamquã gladiũ linguas suas. Non
dicant uidei. non occidimus xp̃m.
Etenim ꝓpterea eum dederunt iu¬
dici pilato. ut quasi ipsi a morte eiꝰ
uiderentur immunes. Nam
cum dixisset eis pãa tus. uos eum
occidite: responderunt. nobis non
licet occidere quẽquã. Iniquitatẽ
facinores sui in iudicẽ hominẽ re¬
fundere uolebant: sod nũquia am̃
itidicem fallebant: Quod fecit pi¬
latus in eo ipso qđ fecit aliquantũ
particeps fuit. sed incõparatione
eoꝵ multo ipse innocentior. Institit
eñi quantũ potuit. ut illum ex eoꝵ
manib liberaret. Nam ꝓpter ea
flagellatũ ꝓduxit ad eos. Non ꝑse¬
quendo dm̃ flagellauit. sed illoꝵ fu¬
rori satisfacere uolens. ut uelsic ĩ
mitescerent. & desinerent uelle oc¬
cidere. cum flagellatũ uiderent.

Expanded text:
 5. Quia exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent :
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dñs seruos ꝑ mortalem
infirmitate᷑. ut eos liberos faceret
ꝑ incõmutabilem ueritatẽ. Hanc
ergo generationẽ cuius ut cũq
capax est humana fragilitas. non
illam quȩ sine tempore manet
sine matre suꝑ om̃ia. sed istam
quȩ in tempore facta est sine patre
inter om̃ia. Hunc uirginis filiũ
& uirginũ sponsũ. de incorrup¬
ta mat̾re nascentem. & incorrup¬
tibili ueritate fatentẽ laudemus.
amemus. adoremus. ut in eius
miscdia de astutia diaboli uicta
trium phemus. Diabolus ad nos
decipiendos corrupta feminea
mente subrepsit. xp̃c ad nos li¬
berandos ex incorrupta feminea
&riam carne ꝓcessit. Omelia .u.

Expanded text:
us servos suos per mortalem infirmitatem, ut eos liberos faceret per incommutabilem veritatem; hanc ergo generationem, cujus utrumque capax est humana fragilitas; non illam quae sine tempore manet, sine matre super omnia, sed istam quae in tempore facta est sine Patre inter omnia. Hunc Virginis Filium, et virginum sponsum, de incorrupta matre nascentem et incorruptibili veritate fetantem, laudemus, amemus, adoremus, ut in ejus misericordia fisi, de astutia diaboli victa triumphemus. Diabolus ad nos decipiendos corrupta feminea mente subrepsit: Christus ad nos liberandos incorrupta feminea etiam carne processit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
simul deserta hierłm: quia con¬
solatus est dñs popłm suum. re¬
demit hierłm. Parauit dñs bra¬
chium scm suuͣ in oculis om̃ui
gentiũ. & uidebunt om̃s fines

Expanded text:
simul deserta Hierusalem quia consolatus est Dominus populum suum redemit Hierusalem paravit Dominus brachium sanctum suum in oculis omnium gentium et videbunt omnes fines
Abbreviated transcription (Latin):
quã ad discipłoꝵ temperarat aspectũ.
non superabatur ab unigenito geni¬
toris essentia. sed ad cõmendandam
ꝓprietatẽ utriusq ꝑsonȩ sicut uisui
significauit filiũ splendor ex corpore:
sic auditui patrem uox nuntiauit
ex nube. Qua uoce accepta discipłi
quod in faciem ceciderunt & timu¬
erunt ualde. non de patris tantũ
sed & de filu maiestate tremuerunt.
Altiore enĩ sensu unam utriusq in¬
tellexere deitatem. Et quia in fide
non erat hesitatio. non fuit intimo¬
re discretio. Latum ergo illud &
multiplex testimoniũ fuit. & plus
in ueritate uerboꝵ. quã in sono
uocis auditũ est. Dicente enĩ patre.
hic est filius iñs dilectus. in quo mͥ
bene complacui. ipsum audite.
nonne euidenter auditũ est. hic
est filius m̃s. cui ex me & mecũ ccͣ
sine tempore est. quia nec genitor
genito prior. nec genitus es geni¬
tore posterior : Hic est filius mͣs¬
dilectus. quẽ a me non separat dci¬

Expanded text:
quam ad discipulorum temperarat aspectum, quam ad discipulorum temperarat aspectum, non separabatur ab Unigenito Genitoris essentia; sed ad commendandam proprietatem utriusque personae, sicut visui significavit Filium splendor ex corpore, sic auditui Patrem vox nuntiavit ex nube. Qua voce accepta, discipuli quod in faciem ceciderunt et timuerunt valde, non de Patris tantum, sed et de Filii majestate tremuerunt: altiori enim sensu unam utriusque intellexerunt Deitatem: et quia in fide non erat haesitatio, non fuit in timore discretio. Latum ergo illud et multiplex testimonium fuit, et plus in verborum virtute quam in sono vocis auditum est. Dicente enim Patre: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite; nonne evidenter auditum est: Hic est Filius meus, cui ex me et mecum esse, sine tempore est? Quia nec Genitor Genito prior, nec Genitus est Genitore posterior. Hic est Filius meus, quem a me non separat Dei
Abbreviated transcription (Latin):
diens. in eternoꝵ desideriũ quodã
mentis rapiebatur excessu. & gau¬
dio totius uisionis impletus: ibi
cũ iħu optabat habitare. ubi ma¬
nifestata eiꝰ gła letabatur. Unde
&e ait. Dñe bonũ est nos hic esse.
Si uis: faciamus hic tria tabernacula.
Tibi unũ: moysi unũ. & belyȩ unũ.
Sed huic suggestioni dñs non res¬
pondit. significans non quidem
imꝓbũ sed in ordinatũ esse quod
cuperet. cũ saluari mundus nisi
xp̃i morte non posset. & exemplo
dni in hoc uocaretur credentiũ
fides. ut licet non oporteret debe¬
atitudinis ꝓmissione dubitari.
intelligeremus tamen inter temp¬
tationes istius uite prius nobis to¬
lerantiam postulandam eẽ quam
głam. quia tempora patiendi non
Adhuc itaq loquente eo. ecce nubes
lucida obumbrauit eos. & ecce uox
de nube dicens. hic est filius meus
dilectus. in quo mͥ bene cõplacui.
ipsum audite. Presens quidẽ erat
in filio pater. & in illa dm̃ claritate

Expanded text:
diens, in aeternorum desiderium quodam diens, in aeternorum desiderium quodam mentis rapiebatur excessu; et gaudio totius visionis impletus, ibi cum Jesu optabat habitare, ubi manifestata ejus gloria laetabatur; unde et ait: Domine, bonum est nos hic esse: si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum . Sed huic suggestioni Dominus non respondit, significans non quidem improbum, sed inordinatum esse quod cuperet; cum salvari mundus nisi Christi morte non posset, et exemplo Domini in hoc vocaretur credentium fides, ut licet non oporteret de beatitudinis promissionibus dubitari, intelligeremus tamen inter tentationes 196 hujus vitae prius nobis tolerantiam postulandam esse quam gloriam: quia tempora patiendi non Adhuc itaque eo loquente ecce nubes lucida obumbravit eos, et ecce vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Praesens quidem erat in Filio Pater, et in illa Domini claritate,
Abbreviated transcription (Latin):
Confirmandis uero apłis & ad om¬
nem scientiam ꝓuehendis. alia qͦq
in illo miraculo accessit instructio.
Moyses eñĩ & belyas lex scilicet &
ꝓphete apparuerunt cũ dño lo¬
quentes. ut uerissima in illa quinq
uiroꝵ presentia cõpleretur. quod
dictum est in duob uel trib testib
stabit omne uerbu. Quid hoc sta¬
bilius. quid firmius uerbo. in cuiꝰ
pͣdicatione ueteris ac noui testam̃ti
concinit tuba. & cũ angelica doctri¬
na antiquarũ pͥotestationũ instru¬
menta concurrunt : Asstipulant᷑
eni sibi inuicem utriusq fȩderis
paginȩ. & quẽ sub uelamine my¬
sterioꝵ pͣcedentia signa ꝓmise¬
rant. manifestum atq ꝑspicuum
p̃sentis głȩ splendor ostendit. qͥa
sicut ait beatus iohannes. lex per
moysen data est. gra autẽ & ueri¬
rarum. & legaliũ ratio p̃ceptoꝵ.
dũ & ueram docet ꝓphetam ꝑ sui
presentiam. & possibilia facit man
reuelationib petrus apłs incitatus.
mundana spernens. & terrena fasti¬

Expanded text:
Confirmandis vero apostolis et ad omnem scientiam provehendis, alia quoque in illo miraculo accessit instructio. Moses enim et Elias, lex scilicet et prophetae, apparuerunt cum Domino loquentes: ut verissime in illa quinque virorum praesentia compleretur quod dictum est: In duobus vel tribus testibus stat omne verbum . Quid hoc stabilius, quid firmius verbo, in cujus praedicatione veteris et novi Testamenti concinit tuba, et cum evangelica doctrina, antiquarum protestationum instrumenta concurrunt? Astipulantur enim sibi invicem utriusque foederis paginae; et quem sub velamine mysteriorum praecedentia signa promiserant, manifestum atque perspicuum praesentis gloriae splendor ostendit: quia, sicut ait beatus Joannes, lex per Mosen data est, gratia autem et verirarum et legalium ratio praeceptorum, dum et veram docet prophetiam per sui praesentiam, et possibilia facit mandrevelationibus Petrus apostolus incitatus, mundana spernens et terrena fasti
Abbreviated transcription (Latin):
one donandũ. & eiꝰ sibi honoris
consortiũ mẽbra ꝓmitterent qui
in capite p̾fulsisset. De quo idem
dñs dixerat cũ de aduentus sui
maiestate loqueretur. tunc iusti
fulgebunt sicut sol in regno patriᷤᷤ
sui. ꝓtestante hoc ipsum beato paulo
apło atq. dicente. existimo enĩ qđ
non sunt condigne passiones huiꝰ
temporis ad futuram głam que
reuelabitur in nobis. & iterum.

Expanded text:
one donandum, et ejus sibi honoris one donandum, et ejus sibi honoris consortium 195 membra promitterent, qui in capite praefulsisset. De quo idem Dominus dixerat, cum de adventus sui majestate loqueretur: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui ; protestante hoc ipsum beato Paulo apostolo, et dicente: Existimo enim quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis ;
Abbreviated transcription (Latin):
sent in eo maiestatem dĩ. ipsius
tamen corporis quo diuinitas
tegebatur potentiam nesciebant.
Et ideo ꝓprie signanter quȩ ꝓmi¬
serat quosdam de asstantibus dis¬
cipulis non prus gustare mortẽ
quã uiderent filiũ hominis ueni¬
entem in regno suo id est in regia
claritate. quã specialiter ad naturã
suscepti hominis ꝑtinentẽ. his trib
uiris uoluit esse conspicuam. Nam
illam ipsius deitatis in effabilem
mundis corde seruatur. nullomͦ
mortali adhuc carne circũdati
suã. & cõmunẽ illam cũ oȩteris cor¬
poris formã tanto splendore clari.¬
ficat. ut & facies eiꝰ solis fulgori si¬
milis. & uestitus candori niuium
esset equalis. In qua transfiguratio.¬
ne illua quidẽ principaliter agebat᷑.
fidem uoluntariȩ humilitas passio.¬
nis. quibus reuelita esset absconditȩ
excellentia dignitatis. Sed non
minore ꝓuidentia spes scę ȩccłȩ
fundebatur. ut totũ xp̃i corpus
agnosceret. quali esset cõmutati¬

Expanded text:
sent in eo majestatem Dei, ipsius sent in eo majestatem Dei, ipsius tamen corporis, quo Divinitas tegebatur, potentiam nesciebant. Et ideo proprie signanterque promiserat quosdam de astantibus discipulis non prius gustare mortem, quam viderent Filium hominis venientem in regno suo , id est in regia claritate, quam specialiter ad naturam suscepti hominis pertinentem, his tribus viris voluit esse conspicuam. Nam illam ipsius Deitatis ineffabilem emundis corde servatur, nullo modo mortali adhuc carne circumdati suam, et communem illam cum caeteris corporis formam tanto splendore clarificat, ut et facies ejus solis fulgori similis, et vestitus candori nivium esset aequalis . In qua transfiguratione illud quidem principaliter agebatur,fidem voluntariae humilitas passionis, quibus revelata esset absconditae excellentia dignitatis. Sed non minore providentia spes sanctae Ecclesiae fundabatur, ut totum corpus Christi agnosceret quali esset commutati
Abbreviated transcription (Latin):
opꝓbriũ religioso ut putabat &¬
libero fastidio respuisset: benig¬
na ab iħui increpatione correptꝰ.
& ad cupiditatem participande
cũ eo passionis animatus est. Sub¬
sequens enĩ exhortatio saluatoris
hoc inspirauit. hoc docuit. ut uo¬
lentes eũ sequi negarent se sibi.
& ꝓspe ȩternoꝵ leuissimũ ducerent
temporaliũ detrimentũ. quia is
demũ animã stiã saluam faceret.
qui eam ꝓ xp̃o ꝑdere non timeret.
Ut ergo istam felicis constantiȩ for.¬
titudinem toto apłi corde concipe¬
rent. & nichil de suscipiendȩ crucis
asperitate trepidarent. ut de suppli¬
cio xp̃i non erubescerent. nec pu.¬
dendum sibi eam patientiam cre.¬
derent. quȩ sic subitura erat sȩ¬
uitiam passionis. ut non amitte¬
ret głam potestatis: assup̃sit iħc
petrũ & iacobũ fratrẽ eiꝰ iohannẽ.
& conscenso cũ eis seorsum monte
pͣcelso claritatem illis suȩ głȩ de
monstrauit. quia licet intellexis¬

Expanded text:
opprobrium religioso, ut putabat, et opprobrium religioso, ut putabat, et libero fastidio respuisset, benigna a Jesu increpatione correptus, et ad cupiditatem participandae cum eo passionis animatus est. Subsequens enim exhortatio Salvatoris hoc inspiravit, hoc docuit, ut volentes eum sequi, negarent se sibi, et pro spe aeternorum levissimum ducerent temporalium detrimentum: quia is demum animam suam salvam faceret, qui eam pro Christo perdere non timeret . Ut ergo istam felicis constantiae fortitudinem toto apostoli corde conciperent, et nihil de suscipiendae crucis asperitate trepidarent, ut de supplicio Christi non erubescerent, nec pudendam sibi eam patientiam crederent, quae sic subitura erat saevitiam passionis, ut non amitteret gloriam potestatis: Assumpsit Jesus Petrum, et Jacobum, et fratrem ejus Joannem , et conscenso cum eis seorsum monte praecelso, claritatem illis suae gloriae demonstravit: quia licet intellexis
Abbreviated transcription (Latin):
placuit. ut beatitudinis felicitate
donatus sacram inuiolabilis petrȩ
acciperet firmitatẽ. supra quam
fundata eccła portis inferm &
mortis legibus pͣualeret. nec in sol¬
uendis aut ligandis quoꝵq causis.
aliua ratum esset in celo. quã qͦd
petri sedisset arbitrio. Hȩc augim
dilectissimi laudate. intelligentiȩ
celsitudo instruenda erat de infe.¬
rioris substantiȩ sacramento. ne
apłica fides ad głam. confidendȩ
in xp̃o deitatis euecta infirmita¬
tis nr̃e receptionẽ indignam im¬
passibili dõ atq incongruam ui¬
dicaret. & ita iam in ipso humana
crederet glorificatam ẽẽ naturã.
ut nec supplicio posset affici. nec
morte dissolui. Et iãeo dicente
& multa pati a senioribus & scribis
ac principib sacerdotũ & occidi.
& tertia die resurgere. cũ beatus
petrus qui suꝑno illustratus lu¬
mine de ardentissima filui dĩ con.¬
fessoͥne feruebat. contumelias illu¬
sionum & crudelissime mortis

Expanded text:
placuit, ut beatitudinis felicitate placuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis aliud ratum esset in coelis quam quod Petri sedisset arbitrio. CAP. II. Haec autem, dilectissimi, laudatae intelligentiae celsitudo instruenda erat de inferioris substantiae sacramento, ne stolica fides ad gloriam confitendae in Christo Deitatis evecta, infirmitatis nostrae receptionem indignam impassibili Deo atque incongruam judicaret, et ita jam in ipso humanam crederet glorificatam esse naturam, ut nec supplicio posset affici, nec morte dissolvi. Et ideo dicente et multa pati a senioribus et scribis ac principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere , cum beatus Petrus, qui superno illustratus lumine, de ardentissima Filii Dei confessione fervebat, contumelias 194 illusionum et crudelissimae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
uangelica lectio dilectissimi
quȩ ꝑ aures corporis interio¬
rem mentiũ nr̃arum pulsauit
auditũ. ad magni sacramenti nos
intelligentiam uocat. Quã a̾spi¬
rante gr̃ã dĩ facilius assequemur.
si considerationem nrãm ad ea
quȩ paulo suꝑius sunt narrata re¬
feramus. Saluator eñi humani
generis ds̃ xp̃c condens eam fidẽ.
quȩ impios adiustitiam. & mortu¬
os reuocat ad utam. ad hoc disci¬
pulos suos doctrinȩ monitis &
oꝑum miraculis imbuebat. ut
horũ sine alio non ꝓdderat ad salu¬
tem. Et equalis erat periculi. dnm
homine. aut sine dõ solũ hominẽ
credidisse. cũ utrumq esset pariter
confitendũ. quia sicut dõ uera bu¬
manitas. ita homini inerat uera
diuinitas. Ad confirmandam ergo
eo crederent. quidue sentirent.
patris corporea superans & huma¬
na transcendens. uidit oculis mͣtis
filium dĩ uiui. & confessus est głam
deitatis. quia non ad solam respexit
substantiam carnis & sanguinis.
Tantũq. in bac fidei sublimitate com¬

Expanded text:
angelica lectio, dilectissimi, quae per aures corporis interiorem mentium nostrarum 193 pulsavit auditum, ad magni sacramenti nos intelligentiam vocat: quam aspirante gratia Dei facilius assequemur, si considerationem nostram ad ea quae paulo superius sunt narrata, referamus. Salvator enim humani generis Jesus Christus condens eam fidem quae et impios ad justitiam et mortuos revocat ad vitam, ad hoc discipulos suos doctrinae monitis et operum miraculis imbuebat, ut horum sine altero non proderat ad salutem, et aequalis erat periculi, Domihomine, aut sine Deo solum hominem credidisse, cum utrumque esset pariter confitendum: quia sicut Deo vera humanitas, ita homini inerat vera Divinitas. Ad confirmandam ergo eo crederent, quidve sentirent: Patris, corporea superans et humana transcendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate com
Abbreviated transcription (Latin):
perunt mercedẽ suã. Quanta ẽ.
igitur spes fidei eoꝵ. uel quȩ fu¬
turȩ retributionis expectatio.
qui omnẽ mercedẽ oꝑum suoꝵ
in p̃senti scło temporalis aurȩ
ambitione consumunt : Et
ideo fr̃s in offensam & dõ placi¬
tam in om̃ib tenete mensuram.
Sit apud uos purũ ieiunũ. simplex .ii.¬

Expanded text:
perunt mercedem suam . Quanta est igitur spes fidei eorum, vel quae futurae retributionis exspectatio, qui omnem mercedem operum suorum in praesenti saeculo temporalis aurae ambitione consumunt? Et ideo, fratres, inoffensam et Deo placitam in omnibus tenete mensuram: sit apud vos purum jejun
Abbreviated transcription (Latin):
habes dampnari. Noli amare ue¬
terem tunicam. Pater tuus cru¬
cifixit. tu odisti. Ille manu. tu
corde. ambo facinus implestis.
Displiceat tibi quod fecit pater
tuus. audi quod dicit dñs tuus.
Pater inquit in me manens ipse
michi mandatũ dedit. quid dicã.
aut quid loquar. & scio quia
mandatũ eius uita eterna est.
non est a se. Sed aquo est : Apatre.
Pater enͣi ds. sed non de dõ. F ilius
eñi ds̃. sed de dõ. Ideo filius. quia
de dõ genitus est. & semꝑ filius
sine mitio genitus. & tamen genit.¬
Multa diximus de eius generatione.
sed eam que de matre est. Teneamꝰ
nos ad istam humanã natiuitatem.
ꝑ quam nobis donauit ds̃ grãm.
Gr̃a inquam donata. non merces est¬
reddita. Qui creauit sanat. Per
ipsam leuat ruentem. ꝑ ipsam
curat egrotantem. ꝑ ipsam coro¬
nat uincentem. Ipsa est fides. ipsa
est ueritas. Hoc est xpͣiane fidei
fundamentũ. quia unus homo ꝑ
quẽ ruma. alius homo xpͣc per

Expanded text:
habes damnari: noli amare veterem tunicam. Pater tuus crucifixit Christum; tu odisti: ille manu, tu corde; ambo facinus implestis. Displiceat tibi quod fecit pater tuus; audi quod dicit Dominus tuus: Pater, inquit, in me manens, ipse mihi mandatum dedit quid dicam, et quid loquar, et scio quia mandatum ejus vita aeterna est .non est a se. Sed a quo est? A Patre. Pater enim Deus, sed non de Deo: Filius autem Deus, sed de Deo: ideo Filius, quia de Deo genitus est, et semper Filius, sine initio genitus, et tamen genitmulta diximus de ejus generatione, sed de ea quae de matre est. Caeterum nos ad istam humanam nativitatem, per quam nobis Deus donavit gratiam. Gratia, inquam, donata, non merces reddita; quia qui creavit, sanat. Per ipsam levat ruentem, per ipsam curat aegrotantem, per ipsam coronat vincentem. Ipsa est fides, ipsa est veritas, hoc est christianae fidei fundamentum, quia unus homo per quem ruina, alius homo Christus per
Abbreviated transcription (Latin):
tandum uero est. quod exponens
dñs dicit. quia sollicitudines &
uoluptates & diuitie suffocant.
Suffocant enĩ : quia importunis co¬
gitationibus suis guttur mentis
strangulant. Et dũ bonũ desideri¬
um intrare ad cor non sinunt :
quasi aditum flatus uitalis necant.
N otandũ etiam qđ duo sunt que di¬
uitus iunguntur. sollicitudines
uidelicit. & uoluptates. quia ꝓfecto
& ꝑ curã mente᷑ opprimunt. & ꝑ
affluentiam resoluunt. Re enim
contraria: possessores suos & afflic¬
tos & lubricos faciunt. Sed quia
uoluptas comuenire non potest cũ
afflictione : alio quidẽ tempore ꝑ
custodis suȩ sollicitudinẽ affligunt.
atq alio ꝑ abundantiam ad uolup
scilicet nulla sunt boria qup agimꝰ.
si non equanunter etiã ꝓrimoꝵ
mala toleramus. Quanto enĩ quisq
altius ꝓfecerit: tanto in hoc mundo
inuenit qđ durius portet: quia eũ¬
a presenti scło mentis ust delectatio
deficit. enisdem scłi aduersitas eriscit.

Expanded text:
tandum vero est, quod exponens Dominus dicit: Quia sollicitudines et voluptates et divitiae suffocant. Suffocant enim. quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intquasi aditum flatus vitalis necant . Notandum quod duo sunt quae divitibus junguntur, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos afflictos ac lubricos faciunt. Quia voluptas convenire non potest cum afflictione, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad volquia videlicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit qa praesenti saeculo mentis nostrae delectatio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos haberet in eos ius seuerita¬
tis. quos non inuenisset cupidos
ulcionis. Clementes autẽ & mites
animos oiam largitas decet. Nichil
eni est dignius. quã ut homo sui
auctoris sit imtitator. a sedm mo¬
dum ꝓpriȩ facultatis diuim sit
oꝑis executor. Nam cũ aluntur
esirientes. uestiuntur nudi. fouen¬
tur: infirmi. nonne auciltũ dñi
manus explet ministri. e benig¬
nitas serui munus est dm̃: Qui
cum ad effectus miscđie sue adiu¬
tore non egeat: ita suam omĩpo¬
tentiam temperauit. ut laborib
hominu̾ ꝑ homines subueniret.
d merito dõ grę rest̾rentur de
pietatis officuis. cuius oꝑa uideren¬
tur in famulis. Propter quod ipse
dñs discipłis suis ait. Sic luceat

Expanded text:
ut non haberet in eos jus severitaut non haberet in eos jus severitatis, quos non invenisset cupidos ultionis. Clementes autem et mites animos etiam largitas decet. Nihil enim dignius est, quam ut homo sui auctoris sit imitator, et secundum modum propriae facultatis divini sit operis exsecutor. Nam cum aluntur esurientes, vestiuntur nudi, foventur infirmi, nonne auxilium Domini manus explet ministri, et benignitas servi munus est Domini? Qui cum ad effectus misericordiae suae adjutore non egeat, ita suam omnipotentiam temperavit, ut laboribus hominum per homines subveniret, et merito Deo gratiae referrentur de pietatis officiis, cujus opera videntur in famulis. Propter quod ipse Dominus discipulis ait: Sic luceat
Abbreviated transcription (Latin):
tium uoluntatũ. in et̾narum do.¬
lorem transitura pęnarũ. si dum
iustitiȩ sententia suspenditur. pe¬
nitentiȩ medicina non quęritur.
ctoꝵ se fidelium cordi scĩfic
Mitescat seuitia. mansuescat iracim¬
dia. Remittant sibi om̃s eulpas
inuicẽ suas. ne exactor sit uindict.
qui petitor est ueniȩ. Dicentes om.
durissimis nos uinculis inligant.
nisi quod ꝓfitemur implemus.
Unde si orationis huius sacratissi¬
mũ pactũ non tota sui conditione
seruatũ est: nunc saltem conscien¬
tiam suam unusquisq cognoscat.
&e alienis ignoscendo delictis. aboli¬
tionem suoꝵ obtineat peccatoꝵ.
Dicente namq dño. si dimiserits
hominib peccata eoꝵ. dimitet
uobis & pater ur̃ qui in celis est¬
delicta ur̃a: non longe est ab uno¬
quoq quod poscit. cũ de benigni¬
tate supplicis sententia pendeat.
iudicantis. qui humanarũ precũ
misericors & iustus auditor equi¬
tati suȩ de nr̃a lenitate p̾scribit.

Expanded text:
tium voluptatum in aeternarum dotium voluptatum in aeternarum dolorem transitura poenarum, si dum justitiae sententia suspenditur, poenitentiae medicina non quaeritur. ctorum fidelium corda sanctificentur. Mitescat saevitia, mansuescat iracundia: remittant sibi omnes culpas invicem suas, nec exactor sit vindictae qui petitor est veniae. Dicentes enim, durissimis nos uinculis inligamus, nisi, quod pollicemur, impleUnde, si orationis hujus sacratissimum pactum non tota sui conditione servatum est; nunc saltem conscientiam suam unusquisque cognoscat, et alienis ignoscendo delictis, abolitionem suorum obtineat peccatorum. Dicente namque Domino, Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis Pater vester qui in coelis est : non longe est ab unoquoque quod poscit; cum de benignitate supplicis sententia pendeat judicantis. Qui humanarum precum misericors et justus auditor, aequitati suae de nostra lenitate praescribit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuscari. ut non semꝑ indigeat ex¬
poliri. Quod si etiam cautissimis
animis necessariũ est. quanto illis
amplius est expetendũ. qui tota
forte anni spacia aut securius
alit negligentius transierunt :
Quos caritate debita cõmonemus.
ut non ideo sibimet blandiantur.
quia nobis conscientiȩ singuloꝵ
patere non possunt. cũ oculos dĩ
simul uniuersa cernentis. non ab¬
dita locoꝵ. non parietũ septa seclu¬
dant. nec solum ei acta &e cogitata.
uerũ &iam & agenda & cogitanda
sint cognita. Ista ergo scientia sũmi
iudicis. iste est tremendus aspectus.
cui ꝑuium est om̃e solidũ. & aꝑtũ
om̃e secretũ. cui obscura clarent.
muta respondent. silentiũ confite.¬
tur: &e sine uoce mens loquitur.
Nemo patientiã bonitatis dĩ de pec¬
catoꝵ suoꝵ impunitate contep̾nat.
nec ideo illum estrmet non offensũ.
quia necdũ est exꝑtus iratũ. Non
sunt longe uite mortalis induciȩ.
nec diuturna est licentia insipien.¬

Expanded text:
fuscari, et non semper indigeat exfuscari, et non semper indigeat expoliri. Quod si etiam cautissimis animis necessarium est, quanto illis amplius est expetendum, qui tota forte anni spatia aut securius aut negligentius transegerunt? Quos charitate debita commonemus, ut non ideo sibimet blandiantur, quia nobis conscientiae singulorum patere non possunt: cum oculos Dei simul universa cernentis non abdita locorum, non parietum septa secludant; nec solum ei acta et cogitata, verum et agenda et cogitanda sint cognita. Ista ergo scientia summi judicis, iste est tremendus aspectus, cui pervium est omne solidum, et apertum omne secretum; cui obscura clarent, muta respondent; silentium confitetur, et sine voce mens loquitur. Nemo patientiam bonitatis Dei de peccatorum suorum impunitate contemnat: nec ideo illum aestimet non offensum, quia necdum est expertus iratum. Non sunt longae mortalis vitae induciae, nec diuturna est licentia insipien
Abbreviated transcription (Latin):
nobis sacramenta redep̃tionis nr̃ȩ
tempoꝵ lege referuntur : Quo ut
dignius celebremus: saluberrime
nos quadraginta dierũ ieiunio p̃¬
paremus. Non en̾i hi tantũ qui ꝑ
mortis xp̃i resurrectionisq myste¬
rium. in nouam uitam baptismo
sunt regenerante uenturi. sed etiã
om̃s populi renatoꝵ & utiliter & ne
cessarie presidium sibi huius scifica¬
tionis. assumunt. Illi ut que nondũ
habent accipiant. isti ut accepta custo
diant. Dicente namq apło qui stat
uideat ne cadat. nemo tanta est fir¬
mitate suffultus. ut de stabilitate
sua debeat esse securus. Utamur
igitur dilectissimi saluberrunt tem¬
poris uenerabilib institutis. & solli.¬
citiore cura cordis nr̃i specula ter¬
gamus. Quantũlibet enĩ caste &
sobrie mortalis hȩc uita ducatur.
quodam tamen puluere terrenȩ
conuersationis asꝑgitur. & nitor
mentium ad dĩ imagiae᷑ condita¬
rum non ita frimo. totius uanita¬
tis alienus est. ut nulla possit sorde

Expanded text:
nobis sacramenta redemptionis nostrae nobis sacramenta redemptionis nostrae temporum lege referuntur? Quae ut dignius celebremus, saluberrime nos quadraginta dierum jejunio praeparemus. Non enim ii tantum qui per mortis Christi resurrectionisque 165 mysterium in novam vitam baptismo sunt regenerante venturi, sed etiam omnes populi renatorum, utiliter sibi et necessarie praesidium hujus sanctificationis assumunt: illi, ut quae nondum habent, accipiant; isti, ut accepta cudiant: dicente Apostolo, Qui stat, videat ne cadat . Nemo tanta est firmitate suffultus, ut de stabilitate sua debeat esse securus. Utamur igitur, dilectissimi, saluberrimi temporis venerabilibus institutis, et sollicitiore cura cordis nostri specula tergamus. Quantumlibet enim caste et sobrie mortalis haec vita ducatur, quodam tamen pulvere terrenae conversationis aspergitur: et nitor mentium ad Dei imaginem conditarum non ita a fumo totius vanitatis alienus est, ut nulla possit sorde
Abbreviated transcription (Latin):
est plerũq iniqui causa quã iusti:
uicinũ nobis atq contiguũ est ut
etiam magnos animos ista concuti¬
ant. & in aliquod inlicitȩ causationis
murmur impellant. Siquidẽ istis
uarietatibus etiã excellentissimus
ꝓpheta dauid usq. ad periculum se
turbatũ ꝓfiteatur & dicat. inci autẽ
pęne moti sunt pedes. pęne effusi st̃
gressus mei. quia zelaui in peccato¬
ribus pacem peccatoꝵ uidens. Unde
quia paucoꝵ est tam solida fortitu¬
do. ut nulla in ęqualitatũ ꝑturbatio.¬
ne quatiantu. & multos fidelium
non aduersa tantum. sed etiam se¬
cunda corrũpant. sanandis uulne¬
ribus quib humina infirmitas sau¬
tiatur diligens et adbibenda cura¬
tio. Ideo em̃ de periculis quib mun¬
dus hic plenus est Quȩdam breuit᷑
ꝑcurri. ut dicente scriptura. quis
gloriabitur castum se habere cor:
aut mundũ se cẽ apeccato. omnes
sibi intelligant delictoꝵ indulgen¬
tiam. & reparationis necessariam

Expanded text:
est plerumque iniqui causa quam justi, est plerumque iniqui causa quam justi, vicinum nimis atque contiguum est, ut etiam magnos animos ista concutiant et in aliquod illicitae causationis murmur impellant. Siquidem istis varietatibus etiam excellentissimus propheta David usque ad periculum se turbatum profitetur, et dicit: Mei autem pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum videns . Unde quia paucorum est tam solida fortitudo, ut nulla inaequalitatum perturbatione quatiantur, et multos fidelium non adversa tantum, sed etiam secunda corrumpant, sanandis vulneribus quibus humana infirmitas sauciatur, diligens est adhibenda curatio. Ideo enim de periculis quibus mundus hic plenus est quaedam breviter percurri, ut dicente Scriptura: Quis gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? omnes sibi intelligant delictorum indulgentiam et reparationis necessariam
Abbreviated transcription (Latin):
modus & tam incerta discretio est.
ut si quisquã inter bonoꝵ maloꝵq.
confinia subtilissimi discriminis
potuerit seruare mensuras difficile
sit. ut bene sibi consciam ꝓbitatem
obtrectantiũ lingua non mordeat.
& iniquoꝵ euadat obꝓbria. cui est
amica iustitia. Iam cũ ad ipsas rerũ
temporaliũ uarietates cogitatio hu¬
mana conuertitur. quante se oppo.¬
nunt caligines. quanti prauarum
opinionũ oboriuntur errores. ut
de obicctu contrarioꝵ stimatur mate.¬
ria quęrelarũ. Nam licet om̃ium
fideltum corda non dubitent. nulliᷤᷤ
mundi buius partibus. nullisq
temporibus. ꝓuidentiam abesse di¬
uinam. ne destellarum potestate.
quȩ nulla est secularium nego.¬
tioꝵ pendere ꝓuentus. sed equissi.¬
mo & clementissimo sũmi regis ar¬
bitrio cuncta disponi. qmͣ sicut
scriptũ est. uniuersȩ uiȩ dñi mise¬
ricordia & ueritas: tamen cũ quedã
non scd̾m desideria nr̃a ꝓcedunt. &¬

Expanded text:
modus et tam incerta discretio est, modus et tam incerta discretio est, ut si quisquam inter bonorum malorumque confinia, subtilissimi discriminis potuerit servare mensuras, difficile sit ut bene sibi consciam probitatem obtrectantium lingua non mordeat, et iniquorum evadat opprobria, cui est amica justitia. Jam cum ad ipsas rerum temporalium varietates cogitatio humana convertitur, quantae se opponunt caligines, quanti pravarum opinionum oboriuntur errores, ut de objectu contrariorum sumatur materia querelarum. Nam licet omnium fidelium corda non dubitent nullis hujus mundi partibus, nullisque temporibus providentiam abesse divinam, nec de stellarum potestate, quae nulla est, saecularium negotiorum pendere proventus, sed aequissimo et clementissimo summi Regis arbitrio cuncta disponi: quoniam, sicut scriptum est, Universae viae Domini misericordia et veritas , tamen cum quaedam non secundum desideria nostra procedunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
bona cẽ deficiat. ac si quid sibi im¬
possibile aut arduum in mandatoꝵ
effectibus experitur non inse re¬
maneat. sed ad iubentẽ recurrat.
qui ideo dat pͣceptũ ut excitit de¬
sideriũ. & prester auxiliũ. dicente
p̃pheta. iacta ĩn cdnm cogitationẽ
tuam. & ipse fe enutriet. An forte
quisquaᷤᷤ tam insollerter suꝑbit. &
ita se inlesum. ita immaculatum
eẽ p̃sumit: ut nullius iam renoua¬
tionis indigeat : Fallitur prorsus
ista ꝑsuasio. & nimia uanitate uete¬
rescit. quiq inter temptationes istiꝰ
uitȩ ab om̃i se uulnere credit immu¬
nem. plona om̃ia periculis. plena sunt
laqueis. Incitant cupiditates. insidi¬
antur illecebre. blandiuntur lucra.
dampna deterrent. Amarȩ sunt ob¬
loquentiũ lingue. nec semꝑ ueracia
sunt ora laudantiũ. Inde seuit odiũ.
hinc decipit mendax officiũ. ut fa¬
cilius sit uitare discordem. quam
declinare fallacem. In ipsis autem
iuirtutib obtinendis tam dubius

Expanded text:
bona esse, deficiat; ac si quid sibi imbona esse, deficiat; ac si quid sibi imposeffectibus experitur, non in se remaneat, sed ad jubentem recurrat, qui ideo dat praeceptum, ut excitet desiderium et praestet auxilium, dicente propheta: Jacta in Deum cogitationem tuam, et ipse te enutriet . An forte quisquam ita insolenter superbit, et ita se illaesum, ita immaculatum esse praesumit, ut nullius jam renovationis indigeat? Fallitur prorsus ista persuasio, et nimia vanitate veterascit quicumque inter tentationes hujus vitae ab omni se vulnere credit immunem. Plena omnia periculis, plena sunt laqueis. Incitant cupiditates, insidiantur illecebrae, blandiuntur lucra, damna deterrent, amarae sunt obloquentium linguae, nec semper veracia sunt ora laudantium. Inde saevit odium, hinc decipit mendax officium: ut facilius sit vitare discordem, quam declinare fallacem. CAP. II. In ipsis autem virtutibus obtinendis tam 164 dubius
Abbreviated transcription (Latin):
płica dilectissimi doctrina nos
ammonet. ut deponentes uete.¬
rem homine̾ cũ actibus suis de die
in diem scã conuersatione renoue.
dicente apło. uos eni estis templũ
dĩ uiui: multa nobis uigilantia la¬
borandũ est. ut cordis nr̃i recepta.¬
culũ tanto hospite non sit indignũ.
Et sicut in domib manu factis lau¬
aut infusione ymbriũ. aut turbine
ꝓcellarũ. uel ipsa fuerit antiquitate
corruptũ. cita in integrum cura
restituat: ita iugi oportet sollicitu¬
dine p̃caueri. ne quid in nr̃is ani¬
mis in cõpositũ. ne quid inueniat᷑
in mundũ. Quãuis enĩ edificium
nr̃m sine ope sui non subsistat. ar.¬
tificis. nec fabrica nr̃a possit esse
incolumis. nisi ei ꝓtectio p̃fuerit
conditoris. tamen quia rationabi¬
les lapides sumus & uiua materies:
sic nos auctoris nr̃i extruit manꝰ.
ut cũ opifice suo etiã his qui repa¬
ratur oꝑetur. Gr̃ę igitur dĩ obȩ¬
dientia se bumana non subtrabat.
nec abillo bono sine quo non potest

Expanded text:
ica, dilectissimi, doctrina nos admonet, ut deponentes veterem hominem cum actibus suis, de die in diem sancta conversatione renovemudicente Apostolo, Vos enim estis templum Dei vivi ; multa nobis vigilantia laborandum est, ut cordis nostri receptaculum tanto hospite non sit indignum. Et sicut in domibus manufactis lau si quid aut infusione imbrium, aut turbine procellarum, vel ipsa fuerit antiquitate corruptum, cita in integrum cura restituat: ita jugi oportet sollicitudine praecaveri, ne quid in nostris animis incompositum, ne quid inveniatur immundum. Quamvis enim aedificium nostrum sine ope sui non subsistat artificis, nec fabrica nostra possit esse incolumis, nisi ei protectio praefuerit conditoris: tamen quia rationabiles lapides sumus, et viva materies, sic nos auctoris nostri exstruit manus, ut cum opifice suo etiam is qui reparatur, operetur. Gratiae igitur Dei obedientia se humana non subtrahat, nec ab illo bono, sine quo non potest
Abbreviated transcription (Latin):
hierico quippe interpͣtatur luna.
Luna autẽ in sacro eloquio ꝓdefectu
ponitur carnis. quia dũ menstruiᷤᷤ
mom̃tis decrescit. defectũ nr̃ę mor¬
talitatis designat. Dum igitur con¬
ditor nr̃ appropinquat hierico.
cȩcus ad lumen redit. quia dum
diuinitas defectum nr̃e carnis
suscepit: humanũ genus lumen
quod amiserat recepit. Unde enͣi
ds̃ humana patitur : inde homo
ad diuina stibleuatur. Qui uideli¬
cet ecxus recte  neeta uiam sedere.
& mendicans cẽ describitur. Ipsa
eni ueritas dicit. Ego sũ uia. Qui
ergo ixerne lucis claritatẽ nescit:
occus est. Sed si iam in redemptorẽ
credidit. iuxta uiam sedet. Si autẽ
iam credidit. sed ut ęternũ lumen
recipiat rogare dissimulat. at. a
precibus cessat: cȩcus quide᷑ iuxta
uiam sedet. sed minime mendicat.
Si uero & credidit & exorat. iuxta
uiam sedec cecus & ineudicat. Quis. R¬

Expanded text:
Hiericho quippe interpretatur luna; Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Hiericho, caecus ad lumen redit, quia dum Divinitas defectum nostrae carnis suscipit, humanum genus lumen, quod amiseraDeus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse descrenim Veritas dixit: Ego via . Ergo qui aeternae lucis claritatem nescit, caecus est; sed si jam in Redemptorem credit, juxta viam sedet. Si autem jam credit, sed ut aeternam lucem recipiat, rogare dissimulat, atque a precibus cessat, caecus quidem juxta viam sedet, sed minime mendicat. Si vero et credit, et exorat, et juxta viam sedet caecus, et mendicat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
głam prȩdicit. ut cũ morientẽ sicut
p̾dictũ esset cernerent: etiã resurre¬
cturũ non dubitarent. Sed quia
carnales adhuc discipłi nullo modo
ualebant capere uerba mysteru.:
uenitur ad miraculũ. Ante eoꝵ
oculos cecus lumen recepit: ut qui
celestis mysteru uerba non caꝑent.
eos ad fidem celestia facta solidarnt.
ꝑsignificationẽ nobis aliquid in¬
nuant. O pera quippe eiꝰ & ꝑ poten¬
tiam aliud ostendunt: &e ꝑ mẏste¬
rium aliud locuntur. Coct enm
quis iuxta hystoriam cȩcus iste
fuerit igno ramis: sed tamen que
ꝑ mysteriũ significet nouimus.
ȩcus quippe est genus humanũ.
qđ in parente primo a parady si
gaudus expulsum. claritate̾ suꝑnę
lucis ignorans. dampnationis sciȩ
tenebras patitur. sed tamen ꝑ redep̃.¬
toris su presentiam illuminatur.
ut internȩ lucis gaudia iam ꝑde
siderium uideat. atq in uia uite
boni oꝑis gressus ponat. Notandũ
uero est. quod cũ ib̾c hierico apꝓ
pinquare dicitur. cecus illuminat᷑.

Expanded text:
praedicit, ut cum eum morientem, sicut praedictum est, cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Sed quia carnales adhuc discipuli nullo modo valebant capere verba mysterii, venitur ad miraculum. Ante eorum oculos caecus lumen recipit, ut qui coelestis mysterii verba non caperent, eos ad fidem coelestia facta solidarent. per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentiam illuminatur, ut internae lucis gaudia jam per desiderium videat, atque in via vitae boni operis gressus ponat. 2. Notandum vero ropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur.
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia carnis. sed obedientia
genuit mentis. O mira exquisitaq
compago. o noua & inaudita com¬
mixtio. Ds qui est & qui erat. fit
creator creatura. Qui in mensus
est capitur. diuites constituens
pauꝑ efficitur. In corporeus carne
uestitur. sermo crassescit. Uidet᷑
inuisibilis. palpatur in palpabilis.
Comprehenditur in cõprehensibilis.
in mortalis occiditur. Quẽ celũ &
terra benedicit. in presepio angꝰto
collocatur. Numeratur in scło. qui
tis. o magnificentia de cȩlo ad terrã
descendentis. Adhuc in utero por¬
tabatur. & ex utero matris aiobe
baptista salutabatur. Tunc ille sy¬

Expanded text:
piscentia carnis, sed obedientia piscentia carnis, sed obedientia genuit mentis. compago! o nova et inaudita commixtio! Deus qui est et qui erat, fit; creator, creatura. Qui immensus est, capitur; divites constituens, pauper efficitur: incorporeus carne vestitur, sermo crassescit, videtur invisibilis, palpatur impalpabilis, comprehenditur incomprehensibilis, immortalis occiditur. Quem coelum et terra benedicit, in praesepio angusto collocatur. Numeratur in saeculo, qui tis! o magnificentia de coelo ad terram descendentis! Adhuc in utero portabatur; et ex utero matris a Joanne Baptista salutabatur. In te
Abbreviated transcription (Latin):
in eternũ est cunctoꝵ creator.
hodie de matre nascendo factus ẽ.
nobis saluator. Natus est nobis
hodie in tempore ꝑ uoluntatem.
ut nos ꝑducat ad patris eternita¬
tem. E actus est ds homo. ut homo
fieret as. Ut panem angłoꝵ mandu.
est homo. Hodie impleta est pro¬
phetia quȩ dicit. rorate cęli de¬
super & nubes pluant iustum. ape¬
riatur terra & germinet saluato¬
rem. Eactus est igitur qui fecerat.
ut inueniretur qui perierat. Pec
cauit homo & factus est reus. natꝰ
est homo ds. ut liberaretur reus.
Homo igitur cecidit. sed ds descendit.
Cecidit homo miserabiliter: descendit
ds misericorditer. Cecidit homo ꝑ
suꝑbiam. descendit ds̃ cum gr̃a.
Sic namq. mater dñi ab angelo au¬
diuit. aue grã plena. dñs tecum.
Qui natus est primo sine matre in
celis. hodie natus est sine patre in
Mater facta. sed incorrupta. Uirgo
habens filium. nesciens uirum.
Semꝑ clausa. sed non infecunda.
Solus eñi sine peccato est natus. quẽ
sine uirili complexu. non concu¬

Expanded text:
in aeternum est cunctorum creator, hodie de matre nascendo, factus est nobis salvator. Natus est nobis hodie in tempore per voluntatem, ut nos perducat ad Patris aeternitatem. Factus est Deus homo, ut homo fieret Deus. Ut panem Angelorum mande factus est homo. Hodie impleta est prophetia illa, quae dicit, Rorate, coeli, desuper; et nubes pluant justum: aperiatur terra, et germinet Salvatorem . Factus est igitur qui fecerat, ut inveniretur qui pcavit homo, et factus est reus; natus est homo Deus ut liberaretur reus. Homo igitur cecidit, sed Deus descendit. Cecidit homo miserabiliter, descendit Deus misericorditer. Cecidit homo per superbiam, descendit Deus cum gratia. Sic namque Mater Domini ab angelo audivit: Ave, gratia plena, Dominus tecum . Qui natucoelis, hodie natus est sine patre in mater facta, sed incorrupta; virgo habens filium, nesciens virum; semper clausa, sed non infecunda. Solus enim sine peccato est natus, quem sine virili complexu non concu
Abbreviated transcription (Latin):
Ouidȩi ceci. si urͣm agnouistis. qͥre
occidistis : Dñs quide̾ suscepit cir¬
cũ cisionem. ab laturus ipsam circũ¬
cisionem. Suscepit umbraͣ. daturꝰ
lucem. Suscepit figuram. imple¬
turus ueritatem. O tu iudȩus

Expanded text:
udaei caeci, si vestrum agnovistis, quare occidistis? Dominus quidem suscepit circumcisionem, ablaturus ipsam circumcisionem: suscepit umbram, daturus lucem; suscepit figuram, impleturus veritatem. Ipse quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tunc adorauit. tunc dixit. & nunc
dnẽ dimittis seruũ tuũ in pace.
quia uiderunt oculi mei salutare
tuũ. Differebatur exire de scło. ut
uideret natum: ꝑ quẽ conditũ est
scłm. Agnouit infantem senex. factꝰ
est in puero puer. Innouatus est
in etate. quia plenus erat pietate.
Dictum ei fuerat a dño. qđ non gusta¬
ret mortem: msi uideret xp̃m dñ
natum. Natus est xp̃c. & impletũ ẽ.
desideriuͣ senis. in mundi ipslus se¬
nectute. Ipse ad senem hominẽ uenit.
qui mundũ inueteratũ inuenit. In
isto quidẽ scło diu esse nolebat. &
xp̃m in hoc scło uidere cupiebat.
cantans cũ ꝓpheta & dicens. ostende
primũ & nouissimuͣ. initum
finem. alpha & co. Quis inquam
non adoret ꝑ quẽ aspirauit dies.

Expanded text:
tunc adoravit, tunc dixit: Nunc, Domine, dimittis servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Differebatur exire de saeculo, ut videret natum per quem conditum est saeculum. Agnovit infantem senex, factus est in puero puer. Innovatus est in aetate, qui plenus erat pietate. tem. Dictum ei fuerat a Domino quod non gustaret mortem, nisi videret Christum Domini natum. Natus est Christus; et impletum est desiderium senis in mundi ipsius senectute. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum in veteratum invenit. In isto quidem saeculo diu esse nolebat; et Christum in hoc saeculo videre cupiebat, cantans cum propheta, et dicens: Ostende primum et novissimum, initium et finem, α et ω ? quis, inquam, non adoret per quem aspiravit dies,