comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus. sc̃s. scc̃. dñs deus sabaoth. plena est unitiersa t̾ra głã ciꝰ. Uoltimꝰ
scire que sint seraphyn stantia incircuitu dei. quie sex ale unuis. & simtil
adiuncte. duodetim quomͦ duabtis uelabant faciem. & duabus pedes
& duabus uolabant: tum suꝑius incircuitu dei stare dicant᷑. aut quo¬
modo stent in circuitu cum dto sint. & alibi uolent. Quid sit illtd
quod alter ad alt̾um clamitent. & ter sc̃i nomen ingeminent. quo¬
modo suiꝑius domus plena gloria & nunc t̾ra esse dicat᷑. Que cã non
p̃tationis obitiant: in cõmune dñm dep̃cem̃. ut mͥ quoq de altari carbo
mittat᷑. & omni peccatoꝵ sorde detersa pͥmo possim dei sacram̃ta cons-¬
picere. de hinc enarrare quȩ uideo. Serapbyn sicut in interp̃tatione
nominum hebreorum inuenimus. aut incendium aut pͥncipium oris
corum int̾p̃tant᷑. Querimus quod sit incendit̃. Saluator ait. Ignem
quã reserati sunt oculi eorum cognoscentes cum dixerunt ad alteru:

Expanded text:
Sanctus, Sanctus Dominus Deus Sabaoth, plena est universa terra gloria ejus. Volumus scire quae sint Seraphim stantia in circuitu Dei, quae sex alae unius, et simul junctae duodecim; quomodo duabus velent faciem, et duabus pedes, et duabus volent: cum superius in circuitu Dei stare dicantur: aut quomodo stent in circuitu, cum duo sint, et alibi volent: quid sit illud quod alter ad alterum clamitent, et ter Sancti nomen ingeminent: quomodo superius domus plena gloria, et nunc terra esse dicatur. Orandum in pretationis objiciant, in commune Dominum deprecemur, ut mihi 50 quoque de altari carbo mittatur, ut omni peccatorum sorde detersa, primum possim Dei sacramenta conspicere, dehinc enarrare quae videro. Seraphim sicut in interpretatione Nominum Hebraeorum invenimus, ardor, aut incendium, aut principium oris eorum, interpretantur. Quaerimus quid sit hoc incendium? Salvator ait: Ignem stquam reserati sunt oculi eorum, cognoscentes eum, dixerunt ad alte
Abbreviated transcription (Latin):
mabant. & domts impleta est fumo & dixi. Omiser ego qm̃ cõpuntꝰ
sum. quia cum sim homo & inintnda labia habeam. in medio qtioq po¬
popłi inmunda labia habentis habitem regem dñm sabaoth ego undi
octilis meis. Et missum est ad me unum de seraphyn. & in manti sua
habebat carbonem quẽ forcipe acceperat de altari. & tetigit os meuĩ¬

Expanded text:
mabant, et domus impleta est fumo. Et dixi: O miser ego, quoniam compunctus sum: quia cum sim homo, et immunda labia habeam, et in medio populi immunda labia habentis ego habitem, regem Dominum Sabaoth ego vidi oculis meis. Et missus est ad me unus de seraphim, et in manu habebat carbonem, quem in forcipe sumpsit ab altari,
Abbreviated transcription (Latin):
diamus popłm tuum isrł: siue generalit̾ mundum. Demq matheus qͥ
euangłim hebreo sermone conscͥpsit: ita posuit. Osannrã Saramã. id est
osadia in excelas. quod saluatore nascente saluis in celum usq etiam ad
excelsa ꝑuenerit: pace facta ñ solum in t̾ra s & in celo. ut iam dici aliquã¬
do cessaret. inebriatꝰ ẽ gladitis meus in celo. Hec interim uixta mediocri¬
tatem sensus mei breuiter strid imq dictaui. Ceterum sciat beatitudo
tua in istitsmodi disputatiombus molestiam in legendo non debere sur¬
reppere. qr facile & nos pottumꝰ aliqͥd emetiri qd̃ ex una uoce solueret
questionem: sicuti & ceteros fecise monstratumus. S magis condecet ob
ueritatẽ laborare paulisꝑ. & peregrino aurem accõmodare sermonr: quã
de aliena lingna fictam alibi ferre sententiam. Erplicit epła de osyan¬

Expanded text:
siue generaliter \'mundum\'. denique Matheus, qui euangelium Hebraeo sermone conscripsit, ita posuit: \'osianna barrama\', id est \'osanna in excelsis\', quod saluatore nascente salus in caelum usque, id est etiam ad excelsa, peruenerit pace facta non solum in terra, sed et in caelo, ut iam dici aliquando cessaret: inebriatus est gladius meus in caelo. Haec interim iuxta mediocritatem sensus mei breuiter strictimque dictaui. ceterum sciat beatitudo tua in istiusmodi disputationibus molestiam in legendo non debere subrepere, quia facile et nos potuimus aliquid ementiri, quod exuna uoce solueret quaestionem, sicuti et ceteros fecisse monstrauimus. sed magis condecet ob ueritatem laborare paulisper et peregrino aurem adcommodare sermoni, quam de aliena lingua fictam ferre sententiam.. XXI. AD DA
Abbreviated transcription (Latin):
sponsum regemq dirigit᷑. Porro uyeta hebraicum totũ ad sponsam
dicit᷑. usq ad cũ locum ubi scͥptum est. pones eos pͥncipes in unu̾sa t̾ra
Et legi̾t᷑. in scutulatis duceut᷑ ad regem uirgines. sequent᷑ cã amice el
Dncent᷑ illuc. ducent᷑ in leciciis & exultatione: ingredientur thala¬
mum regis. Multam esse distantiã animarũ in xp̃o credentiũ de¬
monstrat canticũ canticorum. in qͦ scͥptũ est. Sexaginta sunt regi¬
ne & octoginta concubine. & adolescentule. quarũ ñ ẽ numerus.

Expanded text:
sponsum regemque. dirigitur. porro iuxta Hebraicum totum ad sponsam sponsum regemque. dirigitur. porro iuxta Hebraicum totum ad sponsam dicitur usque ad eum locum, ubi scriptum est: pones eos principes in uniuersa terra, et legitur: in scutulatis ducetur ad regem, uirgines sequentur eam, amicae eius ducentur illuc. ducentur in laetitiis et exultatione, ingredientur thalamum regis. multam esse distantiam animarum m Christo credentium demonstrat Canticum canticorum, in quo scriptum est: sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae et adulescentulae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩ tellig̾e possimꝰ omñe ornatũ filie reg̃ ĩtͥnsecꝰ: ip̃a loqͥt᷑ ĩ cãtico. Incroduxit me¬
possimꝰ rex in cubicultim stit̃. in quo clauso ostio labiorũ. dm̃ patrẽ i¬
bemͣ orare. Uni quoq psalmo tituł inscͥbit᷑. ꝓ absconditis filii. Uariam
habuit & ioseph tunicã. quã ei texuit mat̾ eccłã. De his fimbriis sal¬
uatoris e monousã unam tetigit & sanata ẽ. Quod autẽ in hebraico
scͥbitur fasciis aureis uestita est: id ipsum significat qd supra. om̃is glã¬
filie regis intͥnsecus. fasciis senstum diumorũ int̾iora menbra obuiol¬
nunt᷑ eccłȩ: & tota uteri tegitim ambitio. Harum fasciarã ñ potest
obliusci sponsa scdm hieremiam: quia manimas ligant. & pectꝰ in qͦ
.lxxͣ. pͥor uersictilꝰ adhuc de filie canitiu ornatu. Seqtiens ad ipsum

Expanded text:
ut intelligere possimus omnem ornatum filiae 390 regis intrinsecus, ipsa loquitur in Caut intelligere possimus omnem ornatum filiae 390 regis intrinsecus, ipsa loquitur in Ca rex in cubiculum suum, in quo cluso ostio labiorum deum patrem iubemur orare. in nono quoque psalmo titulus inscribitur: pro absconditis filii. uariam habuit et Ioseph tunicam, quam ei texuit mater ecclesia. de his fimbriis saluatoris αίμῤῥοοῠσα unam tetigit et sanata est. quod autem in Hebraico scfiliae regis intrinsecus; » fasciis sensuum divinorum interiora membra obvolvuntur Ecclesiae, et tota uteri tegitur ambitio. Harum fasciarum obliuisci sponsa secundum Hieremiam, quia mammas ligant et pectus, in quo Septuaginta prior uersiculus adhuc de filiae canitur ornatu, sequens ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
gloria filiȩ regis ułtrinsecus. fasciis aureis uestita est. ꝓ eo qd in .lxx.
scͥptũ ẽ exor enĩ. & nos uel ab intꝰ uel intrinsecꝰ int̾p̃tati sumꝰ. In qͥbdã
ȩxemplarib inuenit᷑ eseboñ. qd cogitationes sonat. Ex qͥ ostendit᷑
omnẽ gloriã ecclẽ cui supͣdictũ ẽ audi filia & uide: & õ filia tyri & nc̃
appellait̾ filia regis esse intrinsec̾. & in cogitationib id est minteriori
homine. & in circumcisione ñ mantifacta s sp̃u habente in conscientia
fidutiã apud deum: & tota pulchr itudine posita magis in senstiũ no-¬
mine quã in flore uerborum. Quomͦ autẽ instamine. ex q̃ dependent
simbrie sub temen intexitur. & tota uestim̃ti uirtꝰ in stamine est. ita
in aureis sensibus scͥpturarum. in qͥb uestis ȩcdẽ omnis intexit᷑: mis¬
cẽt᷑ aliqͣ de natura. de moribꝰ. &̾ hoc tp̃m significat uesti̾ᷤ a aron: auro. purpura.

Expanded text:
glorglorscriptum est ἒσωθεν et nos uel \'ab intus\' uel \'intrinsecus interpretati sumus, in quibusdam exemplaribus inuenitur \'esebon\', quod \'cogitationes\' sonat. ex quo ostenditur omnem gloriam ecclesiae, cui supra dictum est: audi, filia, et uide et: o filia Tyri, et nunc appellatur filia regis, esse intrinsecus et in cogitationibus, id est in interiori homine et in circumcisione non manu facta, sed spiritu, habfiduciam apud Deum, et tota pulchritudine posita magis in sensuum nomine, quam in flore verborum. Quomodo autem in stamine, ex quo dependent fimbriae, subtegmen intexitur, et tota vestimenti virtus in stamine est: ita in variis sensibus Scripturarum, in quibus vestis Ecclesiae omnis intexitur, miscentur aliqua de natura, de moribus, et hoc ipsum significat vestis Aaron auro, purpura, c
Abbreviated transcription (Latin):
Nos id ipsum ad deum rectulimꝰ. ut illa cui supͣdixerat audi filia oo
uide. filia fortissimi nuncupet᷑. aut certe ipsa foitissima sit quia imi
tata ẽ. fortẽ patrẽ. cuiꝰ uultũ in diu̾sis munerib dep̃cabunt᷑ diuites
plebis. Diuites in cunatis oꝑib bonis. & scientia. Siue qui ditutes putant
in sclo: sapientes huiꝰ mundi & phylosophorum disciplinis eruditi. uel
qd melius ẽ qͥ ante diuites fuerunt. habentes eloqͥa dei. & testam̃ta &
ꝓphetas. id est de poplo isrł. Ut enim ante saluatoris aduentum hi qͥ
de tyroerant hoc est de popłõ gentiũ & ꝑseliti esse cupiebant: dep̃ca
te & ꝓtectione dei. uenient ad filiam tyri. & offerentes uaria dona
uirtutũ & confessionis in xp̃m dep̃cabunt᷑ em: ut salutẽ quam ꝑdi¬
derunt in iudea. inueniant in gentibus. Omnis gloria eiꝰ filiȩ regis
ab intus in fimbriis aureis circũ amicta uarietatib. In hebreo. om̃is

Expanded text:
Nos idipsum ad Deum retulimus, ut illa, cui supra dixerat: Audi filia, et Nos idipsum ad Deum retulimus, ut illa, cui supra dixerat: Audi filia, et vide, filia fortissimi nuncupetur. Aut certe ipsa forttata est fortem patrem, cuius uultum in diuersis muneribus deprecabuntur diuites plebis, diuites in cunctis operibus bonis et scientia siue, qui diuites putantur in saeculo, sapientes huius mundi et philosophorum disciplinis eruditi uel — quod melius est — qui ante diuites fuerunt habentes eloquia dei et tes.tamenta et prophetas, id est de populo Israhel. ut enim ante saluatoris aduentum hi, qui de Tyro erant, hoc est de populo gentium, et proselyti esse cupiebant, deprecaet protectione dei —, uenient ad filiam Tyri et offerentes uaria dona uirtutum et confessionis in Christum deprecabuntur eam, ut salutem, quam perdiderunt in Iudaea, inueniant in gentibus. Omnis gloria eius filiae regis ab intus, in fimbriis aureis circumamicta uarietatibus. in Hebraeo: omnis
Abbreviated transcription (Latin):
genti: & deposita suꝑbia. iugum humilitatis assumere. Int̾rogentis ui¬
deos que sit ista filia. ad quã deus loqͥt᷑. Non dubito quin synagogam
respondeant. Et quomͦ dicit᷑ sẏnagoge & isrłitico poplõ: dimitte po¬
pultim tut̃ & domum patͥs tui: Nunqͥd relinquit gentẽ hebream:
& abraham antiqum patrẽ : Si dixerint de uocatione significari abra
abraham: Certe alius ẽ qͥ loquit᷑ audi filia. & alius de quio loquittm
concupiscet rex decorẽ tuti: qͥ alius ñ solum rex s & dñs & deus ẽ: qui
ad orandus ẽ. filia tyri in muerib uultũ tuũ dep̃cabunt᷑ diuites ple¬
bis. In hebreo & ofibia fortissimi: in munerib faciem tuam dep̃cabant᷑
lex id est lapis duristimꝰ: unde in p̃senti loco error ortus est. Aquila em̃
uerbum hebraicũ posuit soñ. Symmachus cuare añ. idest fortissimã.

Expanded text:
genu, et deposita superbia, jugum humilitatis assumere. 17. Interrogemus Jugenu, et deposita superbia, jugum humilitatis assumere. 17. Interrogemus Judaeos, quae sit ista filia, ad quam loquitur Deus. Non dubito quin Synagogam respondeant. Et quomodo dicitur Synagogae et Israelitico populo: « Dimitte populum tuum, et domum patris tui » ? Nunquid derelinquet gentem Hebraeam, et Abraham antiquum patrem? Si dixerint de vocatione significari AbrahAbraham? Certe alius est qui loquitur: Audi filia, et alius de quo loquitur: Concupiscet rex decorem tuum. Qui alius, non solum rex, sed et Dominus et Deus est, qui adorandus est. 18. « Filia Tyri, in muneribus vultum tuum deprecabuntur divites plebis. « In Hebraeo est: » O filia fortissimi, in muneribus faciem tuam deprecabuntulex, id est, lapis durissimus. Unde in praesenti loco error ortus est: Aquila enimverbum Hebraicum posuit Sor: Symmachus κραταιὰν id est, fortissimam.
Abbreviated transcription (Latin):
qui pals sueris oblita. & talem te exhibueris de positis pͥstinis sor-¬
dib: ut suꝑ fratruelem dealbata conscendas. & quiã possit diligere
filits meus. tc̃ concupiscte rex decorem tuum. Et ne putes unũ
esse de turba ã quo amanda es: ipse est rex tuus & dñs tuus.
suꝑ quos dñant᷑ & regnant. indico tͥ qd̃ & deus tuus sit. & debeas ado¬
rare eum. Septuaginta int̾pretes ñ dixerunt ad orab̃ eũ s ad orabt̃
eũ: ut sit sensus iste qͥ te amaturꝰ est. qͥ tuã pulchritubinẽ dilecturꝰ
deus ẽ. & adorandꝰ ab hominibꝰ. Quod de eccdã degentibꝰ congregata
exposiumus: unꝰqͥsq ad se ipsum referat. animamq credentis qͦ ꝑrio-¬
ribus uitiĩs derelictis ad optet᷑ infiliram: inclinet aurem stiã obli-¬
uiscit uet̾is ꝯuersationis. & cũ apło dimittat mortuũ patrẽ et
talem se p̃beat q̃ amet᷑ arege. Ipse est enim dñs eiꝰ. cui flectere debeat

Expanded text:
qui patris fueris oblita et talem te exhibueris depositis pristinis sorqui patris fueris oblita et talem te exhibueris depositis pristinis sordibus, ut super fratruelem dealbata conscendas et quam possit diligere filius meus, tunc concupiscet rex decorem tuum. et ne putes unum esse de turba, a quo amanda es, ipse est-rex tuus et dominus tuus. in quos dominantur et regnant; indico tibi quod et Deus tuus sit, et debeas adorare eum. Septuaginta 388 Interpretes non dixerunt, et adorabis eum, sed adorabunt eum, ut sit sensus: Iste qui te amaturus est, qui tuam pulchritudinem dilecturus, Deus est, et adorandus ab omnibus. Quod de Ecclesia ex gentibus congregata exposuimus, unusquisque ad seipsum referat, animamque credentis quod prioribus vitiis derelictis, adoptetur in filiam; inclinet aurem suam, obliviscatur veteris conversationis: et cum Apostolo dimittat mortuum patrem, et talem se praebeat, qui ametur a rege. Ipse est enim Dominus ejus, qui flectere debeat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓphete linguam. quã chalamo scbenti uelocit̾ comꝑat loquitur sp̃c sc̃a:
ipsuim regem & bellatorem & deum sponsumq compellans. Hinc ꝑsona
pals indacit᷑ loq̃ntis ad sponsam filii sui: et cohortantis eam ut tict̾is
gentilitatis & ydolatͥe errore contempto. pͥmum his quȩ dicant᷑ atten-¬
dat. & ꝓpt̾ea de alienigena. filia nominet᷑. Deinde uideat uel ipsa q̃
dicuntu. uel unit̾sam conditionem. ex uisibilib intelligens muisibiba :¬
& excreaturis sentiens creatorẽ. & diligent̾ inclinet aurem suam: ut
quȩ dicunt᷑ memorit̾ teneat. Cumq audierit. uiderit. & inclinaue¬
rit aurem suam. totamq se doctrine tradiderit. & corum intelligen¬
tiȩ quȩ dicantiu: obliuiscat᷑ pͥmum popłm suum. & cũ abraham de
chaldea egrediens. relinquat t̾ram natiuitatis & cognationis sue. Ne¬
mo dubitat patrẽ nr̃m antequã adoptarem̃ a deo fuisse diabolam:
de quo saluator ait. llos de diabolo patre nati estis. Cum gͦ ait anti¬

Expanded text:
phetae lingua, quam calamo scribentis uelociter conparat, loquitur spiritus sanctus ipsum regem et bellatorem et deum sponsumque conpellans. exin persona patris inducitur loquentis ad sponsam filii sui et cohortantis eam, ut ueteris gentilitatis et idolatriae errore contempto primum his, quae dicantur, adtendat et propterea de alienigena filia nominetur, deinde uideat uel ipsa, quae dicuntur, uel uniuersam conditionem ex uisibilibus intellegens inuisibilia et ex creaturis sentiens creatorem et diligenter inclinet aurem suam, ut, quae dicuntur, memoriter teneat. cumque audierit, uiderit et inclinauerit aurem suam totamque se doctrinae tradiderit et eorum intellegentiae, quae dicuntur, obliuiscatur primum populum suum et cum Abraham de Chaldaea egrediens relinquat terram natiuitatis et cognationis suae. nemo dubitat patrem nostrum, antequam adoptaremur a deo, fuisse diabolum, de quo saluator ait: uos de diabolo patre nati estis. cum ergo, ait, anti
Abbreviated transcription (Latin):
genti fac̾et questionem. Ad summam. sicuti nos in linguã latinã habemꝰ
int̾iectiones quasdã. ut insultando dicamꝰ ua. &. in admirando pape. &
in dolendo heu. & quando silentiũ uolumꝰ imꝑare strictis dentibus
sp̃m coartamus & cogimus insonandum si: ita & bebrei inter reliquas
ꝓprietates lingue sue habent interiectionem: ut quando uolunt dñm
dep̃cari. ponant uerbum petentis affectu. & dicant anna dñe. qd̾.lxͣx.
est. Si ex his duobus uelis compositum uerbum facere. dices ofyanna:
sine ut nos loqͥm osanna media uocali littera elsa: sicuti facere solemꝰ

Expanded text:
genti faceret quaestionem. Ad summam, sicuti nos in lingua Latina habemus et. genti faceret quaestionem. Ad summam, sicuti nos in lingua Latina habemus et. interiectiones quasdam, ut in exultando dicamus ua\' et in admirando \'papae\' et in dolendo \'heu\' et, quando silentium nolumus imperare, strictis dentibus spiritum coartamus et cogimus in sonandum \'st\', ita et Hebraei inter reliquas proprietates linguae suae habent interiectionem, ut, quando uolunt dominum deprecari ponant uerbum petentis affectu et dicant \'anna domine,\' quodest. si ex his duobus uelis conpositum uerbum facere, dices \'osianna\' siue, ut nos loquimur, \'osanna\' media uocali littera elisa, sicuti facere solemus
Abbreviated transcription (Latin):
fac. o dñe bene ꝓsꝑare. benedictꝰ qͥ uenit in noie dñi. Beneqdiximꝰ uos de
domo cdm̃i: cds dñs & illaxit nob̃. Unde & in euangelistarum scͥpt᷑a cõme¬
morat. pharyseos & scͥbas hac indignatione cõmotos: qd̃ uiderent popłm
psalim ꝓphetiam suꝑcop̃o intelligere completam. & clamantes pariilos
osyanna filio datnd dixisse ei: audis quidisti locuntu: Et iħm respõ¬
disse eis: numquã legistis qr ex ore infantiũ & lactentiũ ꝑsecisti laudem:
Centesimum septimum decimum psalmum: octatii psalmm assertione fir-¬
mantem. Et de eo quidem quod facile expͥmi poterat. benedictꝰ qͥ uenitꝰ
in nomine dm̃i: omnit̃ euangelistarũ scͥptura ꝯsentit. De uerbo uͦ osyanna
lucas igitur qͥ int̾ om̃s euangelistas greci sermonis eruditissimꝰ fuit. qͥp¬
pe ut medictis. & qͥ in grecis euangelum scͥpserit. qr se uidit ꝓpͥetatem
sermonis transferre ñ posse: melius arbitͣtus est tac̾e. quã id pon̾e qd̾ le¬

Expanded text:
ni. Benediximus vobis de 67 domo Domini: Deus Dominus et illuxit nobis » . Unde et Evangelistarum scriptura commemorat, Pharisaeos et Scribas hac indignatione commotos, quod viderent populum, Psalmi prophetiam super Christo intelligere completam, et closianna filio Dauid, di- I xisse ei: audis, quid isti loquuntur? et Iesum respondisse:  numquam legistis, quia ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem? centesimum septimum decimum psalmum octaui psalmi adsertione firmantem. et de eo quidem, quod facile exprimi poterat: benedictus, qui uenit in nomine domini, omnium euangelistarum scriptura consentit; de uerbo uero \'osianna3, Lucas igitur, qui inter omnes euangelistas Graeci sermonis eruditissimus fuit, quippe ut medicus et qui in Graecis euangelium scripserit, quia se uidit proprietatem sermonis transferre non posse, melius arbitratus est tacere, quam id ponere, quod le
Abbreviated transcription (Latin):
uitium stili mei mucro contorquet᷑: te clamitas designari. conserta manti
in ius uocas. & satẏricum scͥptorem in ꝓsa stulte argus. Anideo tͥ bellus
inderis qi fausto uocaris nomine s Quasi ñ & licus ideo dicat᷑ qd minime la¬
ceat: & parte ab eo ꝗd nequaꝗͣ partant. & cumendes furie & uulgo ethyo¬
pes uocent᷑ argentei. Quod si in descͥptione fedorum semꝑ irasceris: iam
te cum ꝑsio cantabo. formosum te optent generum rex & regina. ꝓuel¬
le te rapiant: qͥcqͥd caltauerit hoc rosa fiat. Babo tamen consiliũ qͥb abf¬
conditis possis ptiscor apparere. Nastis ñ uideatur in facie. sermo ñ sonet
ad loquendum: atq ita & formostis inderi poteris & disertus.

Expanded text:
uitium stili mei mucro contorquetur, te clamitas designari, conserta manu uitium stili mei mucro contorquetur, te clamitas designari, conserta manu in ius uocas et satiricum scriptorem in prosa stulte arguis. an ideo tibi bellus uideris, quia fausto uocaris nomine? quasi non et lucus ideo dicatur, quod minime luceat, et Parcae ab eo, quod nequaquam parcant, et Eumenides Furiae et uulgo Aethiopes uocentur argentei. quodsi in descriptione foedorum semper irasceris, iam te cum Persio cantabo formosum: te optent generum rex et regina, puellae te rapiant: quicquid calcaueris tu, rosa fiat. Dabo tamen consilium, quibus absconditis possis pulchrior apparere: nasus non uideatur in facie, sermo non sonet ad loquendum, atque ita et formosus uideri poteris et disertus.
Abbreviated transcription (Latin):
plurimos. Dispositi nasum secare fecẽ. on.tem: timeat qͥ strumostis ẽ. Uolo
cornicule detͣhere garrienti rancidu:lam se intelligat cornix. Nunqͥd unꝰ
i orbe romano est:. qui habeat truncas in honesto uulnere nares: Nunquid¬
õnastis segestanꝰ caua uerba . & in uesicarum modum tumentia buccis trutmat
inflatis : Dico quosdam scelere puirio falsitate: ad dignitatẽ nescio quã pue-¬
nisse. Quid ad te: qͥ de intelligis innocentem: Rideo aduocatũ qͥ ꝑat̾no egeat:
quadrante indignã eloquentiã nare subsanno. Qd ad te qͥ disertꝰ es : Ulolo in
nummarios inuehi sacdotes. T u qͥ dines es. qͥd irascerise Catisũ cupio suis
ignib ardere uulcanũ. Nimqͥd hospes eiꝰ es aut uicinꝰ qd̾ addtbris ydoli m¬
teris incendium submouere : Placet mͥ de larius. de noctua. de btibone. de
mlacis ridere portentis. Quicqͥd dictum fuerit. in te dictũ putas. In ꝗͦdc̃q

Expanded text:
plurimos. disposui nasum secare fetentem: timeat, qui strumosus est. uolo plurimos. disposui nasum secare fetentem: timeat, qui strumosus est. uolo corniculae detrahere garrienti: rancidulam se intellegat cornix. numquid unus in orbe Romano est, qui habeat truncas inhonesto uulnere naresPnumquidsolasOnasus Segestanus caua uerba et in uesicarum modum tumentia buccis trutinatur inflatis? dico quosdam scelere, periurio, falsitate ad dignitatem nescio quam peruenisse: quid ad te, qui te intellegis innocentem? rideo aduocatum, qui patrono egeat; quadrante dignam eloquentiam nare subsanno: quid ad te, qui disertus es? uolo in nummarios inuehi sacerdotes: tu, qui diues es, quid irasceris? claudum cupio suis ignibus ardere Vulcanum: numquid hospes eius es aut uicinus, quod a delubris idoli niteris incendium submouere? placet mihi de laruis, de noctua, de bubone, de Niliacis ridere portentis: quicquid dictum fneritv in te dictum putas. in quodcumque
Abbreviated transcription (Latin):
urgicos crudeles putantuꝵ:. & miseri sunt. Anñ
est miseria alienis ñ dolere uulneribus. & mortuas
carnes in clementi secare serro. ñ horrere currã¬
tem quod horret ipse qui patibio inmicũ puta¬
rie Ita se natura habet. ut amata abucritas: blã¬
da uitia existiment᷑. Ysaras in exemplum captititatis fature nudus ñ
erubescit incedere. Hieremias de media ierłm̃ ad etipbraten flatuum me¬
sopotamie mittit᷑: ut inter mimicas gentes uͥ ẽ ashyriꝰ & castra st̃ chaldebx
ponat peryzoma corrumpendum. Exechiel stercore pͥmt̃ humano. dem¬
de bubulo panem de omni semente consꝑsum edere iubet᷑: & uxous inte¬
ritum siccis ocuilis uidet. Amos de samaria pellit᷑. Cim queso:. Nempe
ideo pellitur: quia chyrurgici sp̃nales secantes intia peccatorũ ad penitẽ.¬
Et quia saluatoris dura uidebant᷑ eloqͥa. plurimi disciplõꝵ retrorsam
abierunt. Ulnde ñ mirum est si & nos ipa uitiis decͣhentes. offendimus

Expanded text:
urgicos, crudeles putantur, et miseri sunt. An non est miseria, alienis non dolere vulneribus, et mortuas carnes inclementi secare ferro? Non horrere curantem, quod horret ipse qui patitur, et inimicum putari? Ita se natura habet, ut amara sit veritas, blanda vitia existimentur. Isaias in exemplum captivitatis futurae, nudus non erubescit incedere . Jeremias de media Jerusalem ad Euphratem fluvium Mesopotamiae mittitur : ut inter inimicas gentes, ubi est Assyrius, et castra sunt Chaldaeorum, ponat περίζωμα corrumpendum. Ezechiel stercore primum humano, deinde bubulo, panem de omni semente consritum siccis oculis uidet; Amos de Samaria pellitur: cur quaeso? nempe ideo, quia chirurgici spiritales secantes uitia peccatorum ad paenitenet quia saluatoris dura uidebantur eloquia, plurimi discipulorum retrorsum abierunt. Unde non mirum est, si et nos uitiis detrahentes offendimus
Abbreviated transcription (Latin):
pha ad ipsum amantissimum & dilectum. & regem cui dicentis oꝑa con-¬
secrata sunt. Queritim autem quomodo pulcrior sit cunctis filiis homi
num: de quo legimus in ysaia uidintis eum & non habebat spetiem neq
decorem. s erat speties entis inhonorata. & defitiens a filiis hominum. Hõ
in plaga positus & sciens ferre infirmitatẽ: quia auertit faciem suam.
Nec statim scriptura dissonare uideatir. quira ibi ignobilitas corporis
ꝓpter flagella & sputa & alapas & clatios & inurias patibuli comemo¬
ratur. hic pulcritudo uirtutum in sacro & uenerando corpore ñ quo di¬
uinitas xp̃i hominibus comꝑata formosior sit. hec enim non habet com¬
ꝑationẽ. sed absq passiombus crucis uinuersis pulcrior est. uirgo de uirgine.
qui non ex uoluntate uiri s ex deo natus est. Nisi em̃ habuisset & in uul-¬
tu quiddam oculisq syderet̃: numquã eum statim secuti suisset apłi. nec

Expanded text:
pha ad ipsum amantissimum et dilectum et regem, cui dicentis opera conpha ad ipsum amantissimum et dilectum et regem, cui dicentis opera consecrata sunt. quaeritur autem, qnum, de quo legimus in Isaia: « Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem, sed erat species eius inhonorata et deficiens a filiis - hominum; homo in plaga. positus et sciens ferre infirmitatem, quia auertit faciem suam. nec statim scriptura dissonare uideatur, quia ibi ignobilitas corporis propter flagella et sputa et alapas et clauos et iniurias patibuli commemoratur, hic pulchritudo uirtutum in sacro et uenerando corpore. non quo diuinitas Christi hominibus conparata formosior sit — haec enim non habet conparationem —, sed absque passionibus crucis uniuersis pulchrior est: uirgo de uirgine, qui non ex uoluntate uiri, sed ex deo natus est. nisi enim habuisset et in uultu quiddam oculisque sidereum, numquam eum statim secuti fuissent apostoli nec,
Abbreviated transcription (Latin):
patres habere possit abraham ysaac & iacob. cũ ei supͣdictũ sit obliuisc̾e̾
popłm tric̃ & domũ patͥs tui. Legamꝰ euangłm. nolite dic̾e̾ patrẽ habemi
abraham: potens ẽ do᷑ de lapidibus istis hoc ẽ de duro corde gentiliũ susꝗ
tare filios abrabe. Et in alio loco. Si filii essetis abrah& oꝑa abrahe face¬
retis. Et in genesy ad ipstm abtabam loquit᷑ decis. In semine tuo inqͥt¬
benedicent᷑ õs gentes. Sĩc enĩ ille in p̾patio ex fide iustificatꝰ ẽ. ita & nos
iustificabim̾ in eadem fide: si habuerimꝰ fidem & oꝑa paiͥs nr̃i abrabã.
Potest hoc ipsum & ad saluatorẽ dici uel a patre uł a ꝓpħali choro &¬

Expanded text:
patres habere possit Abraham, Isaac et Iacob, cum ei supra dictum sit: obliuiscere patres habere possit Abraham, Isaac et Iacob, cum ei supra dictum sit: obliuiscere populum tuum et domum patris tui. legamus euangelium: nolite dicere: patrem habemus Abraham; potens est deus de lapidiitare filios Abrahae » . Et in alio loco: « Si filii essetis Abrahae, opera Abrahae faceretis » . Et in Genesi ad ipsum Abraham loquitur Deus: « In semine tuo benedicentur omnes gentes. sicut enim ille in praeputio ex fide iustificatus est, ita et nos iustificabimur in eadem fide, si habuerimus fidem et opera patris nostri Abraham. potest hoc ipsum et ad saluatorem dici uel a patre uel a prophetali choro
Abbreviated transcription (Latin):
aquila & cet̾is editiombiis . uͦ. ani. int̾pretantibus: in hebreo scͥbiti anña.
Uerum ita ut in pͥncipio alepħ habeat. non beth. Ex quo animadu̾timꝰ
si ex alepħ scribat᷑ anñã. significari obsecro. Si autẽ ex hẽt: esse conuinctio¬
pretationem latinus sermo ñ expͥmit. S qm̃ he minutie & istitusmodi
disputationis archanum ꝓpter barbariem lingne pariter ac littera
rum legenti molestiam tribuunt: ad explanandi compendium uenio.
uersus esse assumptos. qd̃ ille qͥ reꝑmittebat᷑ de genere datuid uenerit
saltraturꝰ isrł dicente daind. lapidẽ quen reꝓbauert̃ edificantes hic fa¬

Expanded text:
Aquila et ceteris editionibus w δή interpretantibus, in Hebraeo scribis \'anna\', uerum ita, ut in principio aleph habeat, non heth. ex quo animaduertimus, si ex aleph scribatur anna, significari \'obsecro\', si autem ex heth, esse coniunctious interpretationem Latinus sermo non exprimit. Sed quoniam hae minutiae et istiusmodi disputationis arcanum propter barbariam linguae prum, legenti molestiam tribuunt, ad explanandi compendium venio, versus esse assumptos: quod ille, qui repromittebatur de genere David, venerit salvaturus Israel, dicente David, « Lapidem quem re
Abbreviated transcription (Latin):
nenda sunt: & omniũ interp̃tum opinio digerenda. qͦ facilitis qͥd suꝑ
hoc sentiendum sit ex retractatione cunctorum ipse gͥ lector intieurat .
In centesimo septimo detimo psalmo ubi nos. legimꝰ o dñe saluum me fac
o dñe bene ꝓsꝑare benedictus qͥ tienit in nomine dm̃: i hebreo legit᷑.
annã. adonay. osanña. annã. ad onay. aslienã. bartc̃. ab babatenꝰ
ad onaỹ. qd̃ aqͥla. syminachtis. theodosion & qͥnta editione qͥd in latino
pretibus septuaginta ita congruit: ut ubi ceteri posuerunt uais illa
osanna: saluifica sitie saluum fac exprimat᷑: omnium int̾p̃tatione sig¬
hat̾tm eł Nuno illud inelita ẽst. quid sine achiectione saltiandi soltis
anna se pͥmuns quideͥmac scdm cisdem luatins scribitiu. alepħ. Nunͥ.
hẽ. Tercium uͦ betħ Nuoi hẽ. Syminachiis igtłm qui in ditesimo
septimo decimo psalmo cum omnium interpͣ one consensepat: ut

Expanded text:
nenda sunt et omnium interpretum opinio digerenda, quo facilius, quid super nenda sunt et omnium interpretum opinio digerenda, quo facilius, quid super hoc sentiendum sit, ex retractatione cunctorum ipse sibi lector inueniat. In centesimo septimo decimo psalmo, ubi nos legimus: o domine, saluum me fac, o dttmine, beneprospera; benedictus, qui uenit in nomine domini, in Hebraeo legitur: anna adonai, osianna, anna adonai, aslianna; baruch abba basem adonai. quod Aquila, Symmachus, Theodotion et quinta editio, ne quid.in Latino rpretibus septuaginta ita congruit, ut, ubi ceteri posuerant w δή, illa\'osanna\', \'saluifica\' siue \'saluum fac\' exprimatur, omnium interpretatione signatum est; nunc illud in cura est, quid sine adiectione saluandi solbitur, ALEPH, NUN, HE, tertium vero HE, NUN, HE. Symmachus igitur, qui in centesimo decimo septimo Psalmo cum omnium interpretatione consenserat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsum fontẽ unde ab euangelistis sumptũ ẽ recurramꝰ. Nam quomͦ
illud neq in grecis neq in latinis codicibus possumꝰ inuenire. ut compleret᷑
est. unde in hanc uocem uulgis & maxime consona inter se paruuloꝵ
turba ꝓrupperit: dicente matheo. Turbe autẽ quȩ p̃cedebant & que
sequebant᷑. clamabant dicentes. Osyanna filio dauid: benedictꝰ qͥuenit¬
in nomine dñi. osanna in excelsis. Marchtis uͦ ite postut. clamabant dicẽ¬
tes. Os anna benedictꝰ qͥ uenit in nomine dñi. benedictũ qd̃ uenit in
nomine dñi regnum patͥs nr̃i datud osanna in excelsis. Iohannes quoq
pari toce consentit. Et clamabant. Osyanna. benedictꝰ qͥ uenit in no¬
mine dñi rex isrł. Solus licas uerbum ossyanna ñ poiuit. m reliqua
int̾p̃tationis parte. consentiens. benedictts qͥ uenit rex in nomine dm̃:
pax in t̾ra &c głã in excelsis. Igitim ut chximus ipsa hebrea uerba po¬

Expanded text:
ad ipsum fontem/unde ab euangelistis sumptum est, recurramus. nam quomodo ad ipsum fontem/unde ab euangelistis sumptum est, recurramus. nam quomodo illud neque in Graecis neque in Latinis codicibus possumus inuenire: ut conpleretuest, unde in hanc uocem uulgus et maxime consona inter se paruulorum turba proruperit dicente Matheo: turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: osanna filio Dauid ; benedictuMarcus uero ita posuit: clamabant dicentes: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini; benedictum, quod uenit in nomine domini, regnum patris nostri Dauid, osanna in excelsis. Iohannes quoque pari uoce consentit: et clamabant: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. solus Lucas uerbum \'osanna non posuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenit rex in nomine domini, pax in caelo et gloria in excelsis. igitur, ut diximus, ipsa Hebraea uerba po
Abbreviated transcription (Latin):
damastis ep̃c in dño salutẽ. Conmentaria cũ lege¬
rem greco latinoq sermone in euangłiõrum int̾pta¬
tione a nr̃is id est orthodatis uiris olim ac nuꝑ scͥpta
de eo qd̃ legitim osyanna filio dainid. ñ solum diu̾sa.
s. eciam ꝯtraria sibimet ꝓfert̃ studium gͦ dilectionis tue dep̃cor: arderti
illo strenuitatis ingenio abscisis opinionib ambiguitatibq supplosis. qͥd
se habeat apud hebreos uiuo sensti scͥbas: ut de hoc nic̃ & de multis tibi
ulti suꝑ hoc sermone diuersa finxerunt: e
quib nr̃ hylarius in cõmentariĩs mathei ita
posuit. Osyanna hebraro sermone. significattiꝑ¬
redemptio domꝰ dauid. Primum redemptio¬
lingua hebrea. ephoth interp̃tatur. Deinde domus beth. Dauid uͦ in
hoc loco non esse nomen insertũ omnib patet. Alii opinati sunt osyan¬
na. gloriam dici. Porro gloria chabod appellat᷑. Nonnulli gr̃am. cam gratia
thodã. siue anna nuncupet᷑. Restat ergo ut omissis opimonum rutulis:

Expanded text:
in Domino salutem. Commentaria cum legerem Graeco Latinoque sermone in Evangeliorum interpretatione a nostris, id est orthodoxis viris, olim ac nuper scripta de eo quod legitur: Hosanna filio David; non solum diversa, sed etiam contraria sibimet proferunt. Dilectionis tuae est, ut ardenti illo strenuitatis ingenio, abscisis opinionibus, ambiguitatibusque supplosis, quid se habeat apud Hebraeos, vivo sensu scribas ut et de hoc sicut et de multis, tibi ulti super hoc sermone diuersa finxerunt, e quibus noster Hilarius in commentariis Mathei ita posuit: \'osanna\' Hebraico sermone significatur\'redemptiodomusDauid\'. primum \'redemptiolingua Hebraea \'pheduth> interpretatur, deinde \'domus\' \'beth\', \'dauid\' uero in hoc loco non esse nomen insertum omnibus patet. alii opinati sunt \'osanna\' \'gloriam\' dici — porro \'gloria5 \'chabod\' appellatur —, nonnulli \'gratiam3, cum \'gratia\' \'thoda1 siue \'anna\' nuncupetur. Restat ergo, ut omissis opinionum riuulis
Abbreviated transcription (Latin):
& ex domibtis eburneis. delectabis sponsum in honore tuo. Tc̃ recordari
& mei. qͥ huiꝰ psalmi tͥ dño reuelante intelligentiã tribui. & dicito. memipe
ero nominis tui: tit quȩ partẽ intellexisti carminis. intelligas si uita

Expanded text:
et ex domibus eburneis delectabis sponsum in honore tuo: tunc recordare et ex domibus eburneis delectabis sponsum in honore tuo: tunc recordare et mei, qui hujus Psalmi tibi, Domino revelante, intelligentiam tribui, et dicito: « Memor ero
Abbreviated transcription (Latin):
scłm & in et̾num. Quod nos int̾ptati sumꝰ ꝯfitebunt᷑ tͥ: symiacbꝰ tͣnstalit
landabt̃ te. Regͥna quȩ steterat a dexłs regis in uestita deaurato. & is¬
sa fuerat oblitusci popłi & domꝰ pałs sui: & iterum illi dictum erat ꝑ pa-
tribtis tuis nati sunt tͥ filiĩ ꝯstitues eos pͥncipes suꝑ omnẽ t̾ram. intellgẽs
uoces stas & pollicct᷑ recodaturã se semꝑ nominis sponsi in omni generatio¬
ne & generatione. Quod ꝑmisit: inidemꝰ expletãi. Ipsꝗ xp̃iana nob̃̾ omntã
xp̃ranorũ nom̃ inposuit: nom̃ notit̃. i qͦ benedicunt᷑ om̃s familie gentiã.
Recordat᷑ autẽ ñ inuna generatione s in omnib uel cunctas significans
nationes. uel dtas generationes iudeoꝵ atq gentilitm. Et quia hoc pa¬
rum c̃ si in dtiab generationib nominis dm̃ recordet᷑: ꝓpt̾ea popłi qͥ in ecdã
fuerint ꝯfitebuntuꝵ & laudabũt dñm met̾nũ & in scłm scłi. quando &

Expanded text:
m et in aeternum. quod nos interpretati sumus confitebuntur tibi, Symmachus transtulit laudabunt te. regina, jjuae steterat. a dextris regis in uestitu deaurato et iussa fuerat obliuisci populi et domus patris sui et iterum illi dictum erat: pro patribus tuis nati sunt tibi filii; constitues eos principes super omnem terram, intellegens, uoces suas et pollicetur recordaturam se semper nominis sponsi in omni generatione et generatione. quod promisit, uidemus expletum. ipsa Christiana nobis omnibus Christianorum nomen inposuit, nomen nouum, in quo benedicuntur omnes familiae gentium. recordatur autem non in una generatione, sed in omnibus, uel cunctas significans nationes uel duas generationes, Iudaeorum atque gentilium. et quia hoc parum est, si in duabus generationibus nominis domini recordetur, propterea populi, qui in ecclesia fuerint, confitebuntu
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ gͦ ꝑfecta c̃ & sc̃a corpore cs spñ: & coltimba & ꝑrima meret᷑ uo¬
cari. Hec ẽ silia de qua supra scͥptum ẽ: astitit regma a dextris tius
in uestitu deaurato. Quȩ autẽ suꝑ gresse sunt sex dies mundi: &t
futura regna suspirant: regine appellant᷑. Siqua uͦ circãcisionẽ qͥdẽ
habet & octane diei. s adhuc ñ uenit ad nuiptias: hec concubina
nocitar᷑. Diu̾sa autẽ multitudo credentiũ q̃ necdũ potest sponsi
amplexib copulari: nec de eo liberos parere: adolescentula dicit᷑.
Ego puto de istiusmodi uirginibꝰ q̃ secant᷑ eccłam & in pͥmo ponunt᷑ gradu

Expanded text:
perfecta est et sancta corpore et spiritu et columba et proxima meretur uocari, haec est filia, de qua supra dictum est: adstitit regina a dextris tuis in uestitu deaurato. quae autem supergressae sunt sex dies mundi et futura regna suspirant, reginae appellantur. si qua uero circumcisionem quidem habet octauae diei, sed adhuc non uenit ad nuptias, haec concubina uocitatur. diuersa autem multitudo credentium, quae necdum potest sponsi amplexibus copulari nec de eo liberos parere, adulescentula dicitur. ego puto de istis uirginibus, quae secuntur ecclesiam et in primo ponuntur g
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterum optime nouit prudcutia tua non easdem regulas esse
in tropologie umbris: que in historie ueritate. Quod sicubi pedẽ
offendimus. & sapienti lectori friuolum uidetu esse quod scͥpsimꝰ:
culpam in atictores referat. Nos enim & hec ipsa in lectalo decum¬
bentes longaq egrotatione confecti: uix notario celeriter scͥbente
dictauimꝰ. non ut impleremus mat̾iã. s ne tͥ in pͥncipio amicitiaꝵ
aliquid impetͣnti. uideremi negare. Ora nobis a dño sospitatẽ:
ut post duodecim menses quib iugi langore confectꝰ sum. possim
aliquid dignum ur̃e scribere uolantati. Et ignosce. si scatens ora¬
tio solito cursi non fluat. Non enim eodem lepore dictamus
quo sebimus: quia in altero sepe stilum uertimus iterum que
digna legi sint scͥpturi.in altero quicqͥd in buccam uenerit: ce¬
leri sermone conuoluimꝰ. Caninum libent̾ uidi qui tibi narra¬

Expanded text:
ceterum optime nouit prudentia tua non easdem regulas esse ceterum optime nouit prudentia tua non easdem regulas esse in tropologiae umbris et quae in historiae ueritate. quod sicubi pedem offendimus et sapienti lectori friuolum uideatur esse, quod scripsimus, culpam auctoris referat. nos enim et haec ipsa in lectulo decumbentes longaque aegrotatione confecti uix notario celeriter scribenda dictauimus, non ut inpleremus materiam, sed ne tibi in principio amicitiarum aliquid imperanti uideremur negare. ora nobis a domino sospitatem, ut post duodecim menses, quibus iugi labore confectus sum, possim aliquid dignum uestrae scribere uoluntati; et ignosce, si scatens oratio solito cursu non fluat. non enim eodem lepore dictamus, quo scribimus, quia in altero saepe stilum uertimus, iterum quae digna, legi sint, scripturi, in altero, quidquid in buccam uenerit, celeri sermone conuoluimus. Caninum libenter uidi, qui tibi narra
Abbreviated transcription (Latin):
putare quod uenerim pacem mittere. suꝑ t̾ram. Non ueni pacẽ
mittere: s gladium. Ueni enim diuidere hominem contͣ patrem
suum. & filiam contͣ matrem suam: & nurum contͣ socrum suam.
& mimici hominis domestici eiꝰ. Et temptat naturam nature do-¬
mintis. uultq scdm utriusq uoluntatẽ uiuentẽ filium in legem
gratiamq diuidere. ñ quo hoc ꝓbet. s quo ad arguendam caltimp¬
niam synagoge hoc uelle se dicat. Illa quȩ nolebat ecclẽ filium in
gratia uiuere nec ꝑ baptismum liberari: libenteꝵ habet diuidi
puerum. non ut possideat s ut interficiat. Eccłã quen scit suũ
esse libenter concedit enule: dum uiuat saltem apud adu̾sariã
ne inter legem diuisus & gratiam. saluatoris mucrone feriatur.
llnde dicit & apłs. Ecce ego pauilus dico uobis quod si legem obser¬
uatis: xp̃c tiob̃ nichil prodest. Hec sub ntibilo allegorie. dicta sint:

Expanded text:
putare, quod uenerim pacem mittere super terram; non ueni mittere putare, quod uenerim pacem mittere super terram; non ueni mittere pacem, sed gladium. ueni enim diuidere hominem contra patrem suum et filiam contra matrem suam et nurum contra socrum suam. et inimici hominis domestici eius — et temptat naturam naturae dominus uultque secundum utriusque uoluntatem uiuentem filium in legem gratiamque diuidere, non quod hoc probet, sed quod ad arguendam calumniam synagogae hoc uelle se dicat. illa, quae nolebat ecclesiae filium in gratia uiuere nec per baptismum liberari, libenter habet diuidi puerum, non ut possideat, sed ut interficiat; ecclesia, quem scit suum esse, libenter concedit aemulae, dum uiuat saltem apud aduersariam, ne inter legem diuisus et gratiam saluatoris mucrone feriatur. unde dicit et apostolus: ecce ego Paulus dico uobis, quod, si legem obseruatis, Christus uobis nihil prodest. Haec sub nubilo allegoriae dicta sint.
Abbreviated transcription (Latin):
enim amore fecit hoc filiĩ s emule odio: & sutm mortutim ꝑ le¬
gis cerimonias in sinu ecclẽ supposuit. Longum ẽ si uelim ꝑsin¬
eccłã non esse suum filium qui tenebat᷑ in lege: & in luce cognoue¬
rit quẽ in tenebris ñ uidebat. In de uirgitim ortum est presente
rege. alt̾a dicente filiꝰ tuus mortuus ẽ meus autẽ uiuit: altera
resppudende menta. filiꝰ qͥppe meus uiuit & filiꝰ tuius mortatis
salomor qui manifeste saluatoi accipit᷑ scdm̃ psalmum septuagesimũ
pͥmum qͥ tytulo salomonis inscribit᷑. uͥ nulla dubitatio est quin cunc¬
ta quȩ dicunt᷑ ñ salomoni mortuo. s xp̃i conueniant maiestati. simu¬
lat ignorantiam. & humanos ꝓ dispensatione carnis metit᷑ affetꝰ.
sicut & in alio loco. uͥ posunstis lazarum: Et ad mulierem fluentẽ
sanguine quis me tetigit: Gladium postulat. de quo dixerat. Nolite

Expanded text:
enim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mortuum per Leenim amore fecit hoc filii, sed aemulae odio, et suum mortuum per Legis caeremonias in sinu Ecclesiae supposuit. 5. Longum est si velim per sin intellexit Ecclesia, non esse suum filium, qui tenebatur in Lege: et in luce cognoverit, quem in tenebris non videbat. Inde jurgium ortum est, praesente rege, altera dicente: Filius tuus mortuus est, meus autem vivit: altera respondente, Mentiris, filius quippe meus vivit, et filius tuus mortuus Salomon qui manifeste Salvator accipitur secundum psalmum septuagesimum primum, cujus titulus Salomoni inscribitur, ubi nulla dubitatio est quin cuncta quae dicantur, non Salomoni mortuo, sed Christi conveniant majestati simulat ignorantiam et humanos, pro dispensatione carnis, mentitur affectus. Sicuti et in alio loco. « Ubi posuistis Lazarum? » Et ad mulierem fluentem sanguine: « Quis me tetigit? » Gladium postulat de quo dixerat, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
ducam te in domum matris mẽe: & in cubiculum eiꝰ quȩ concepit me.
Tercia ait die postquã ego peperi. peꝑit & hec. Si consideres prltã
lauantem manus atq dicentẽ. munduis sum ego a sanguine iusti huiꝰ.
si centurionem ante patibulum confitentem uere hic erat filius dei. Ni
eos qui ante passionem ꝑ phylippum dñm uidere desiderant: haut
ambiges pͥmam peꝑisse eccłam & postea natum popłm iudeoꝵ ꝓ quo
q die crediderunt tria milia: & alia die qumq milia. Qura eramus¬
simul. Multitudinis enim credentium erat anima & cor unum. Na
tium itideorum: ñ gentilium ydolis seruientium. Mortuus est autem
filius mulieris huĩ nocte. Dum enim legis sequitur obseruantiam &
gratiȩ euangłis iugum mosaice doctrine copulat tenebrarũ errore co¬
ego dormio & cor meum uigilat. Media nocte consurgens tulit filium
de latere eccłe dormnentis. & in stio collocatit sinti. Relege totam apłi

Expanded text:
ducam te in domum matris meae et in cubiculum ejus quae concepit me . ducam te in domum matris meae et in cubiculum ejus quae concepit me . » « Tertia autem die postquam ego peperi, peperit et haec. » Si consideres Pilatum lavantem manus atque dicentem: « Mundus ego sum a sanguine justi hujus . » Si centurionem ante patibulum confitentem: « Vere hic erat Filius Dei . » Si eos qui ante passionem per Philippum Dominum videre desiderant, haud ambigis primam peperisse Ecclesiam, et postea natum populum Judaeorum, que die crediderunt tria millia, et alia quinque millia. « Multitudinis autem credentium erat anima una, et cor unutium Judaeorum, non gentilium idolis servientium. « Mortuus est enim filius mulieris hujus nocte. » Dum enim legis seqgratiae Evangelii jugum Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore coEgo dormio, et cor meum vigilat . Media nocte consurgens, tulit filium de latere Ecclesiae dormientis, et in suo collocavit sinu. Relege totam ad Ga
Abbreviated transcription (Latin):
monis leꝑsi domo. saluator scribit᷑ inisse conuiuium. Ultiq ñ qui le¬
prosus erat eo tempore qͦ habebat hospitem saltiatorem:. s ꝗtu leꝑ¬
sus ante fuerat. Matheus quoq in cathalogo apłorum publicanꝰ dicit᷑
non quo ꝑmanserit publicanꝰ pꝰ aplicam dignitatẽ s quia pͥtis fuerit
publicantis ut uͥ habundauit peccatum suꝑ habundaret. gratia. Si.¬
mulq considera quid dicat ecclĩ contra synagogam calumpinatricẽ.¬
Ego & mulier hec habitabamus in domo una. Post resurrectionẽ em̃
om̃ saluatoris: una de utroq popuło eccłã congregata ẽ. Et quã elegst̾:
pepi inqͥt. apud eam in cubiculo. Ecclã enim de gentibꝰ que ñ habebat
Ptis legem & ꝓphetas: peꝑit in domo synagoge. Nec egressa est de ca
biculo: s ingressa. Vnde chicit in cantico canticoꝵ. Introduxit me rex in
cubicaltm suum. Et iterum. Et quidem ñ snãte. assuimens intxo¬

Expanded text:
monis leprosi domo saluator scribitur inisse conuiuium, utique non, qui lemonis leprosi domo saluator scribitur inisse conuiuium, utique non, qui leprosus erat eo tempore, quo habebat hospitem saluatorem, sed qui leprosus ante fuerat. Mattheus quoque in aataXoyq apostolorum publicanus dicitur, non quo permanserit publicanus post apostolicam dignitatem, sed qui prius fuerit publicanus, ut,. ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. Simulque considera, quid dicat ecclesia contra synagogam calumniatricem:egoetmulierhaechabitabamus in domo una. post resurrectionem enim domini saluatoris una de utroque populo ecclesia congregata est; et quam eleganter: peperi, inquit, apud eam in cubiculo! ecclesia enim de gentibus, quae non habebat prius legem et prophetas, peperit in domo synagogbiculo, sed ingressa: Unde dicitur in Cantico canticorum: « Introduxit me rex in cubiculum suum . » Et iterum: « Equidem non spernentem assumens, intro
Abbreviated transcription (Latin):
fornicariam & generat filios forncationis. & deinde adulteram.
& ad erechiel qui ierlm̃ quan meretrice̾ arguit quod secuta sit
amatores suos. & diuaricauerit omni transeunti pedes. lupanarq
in loco celebri exstruxerit: animadu̾timꝰ xp̃m iccirco uenilie ut
meretrices donaret matrimonio. & de dtiobus gregibus unum Ø¬
uile faceret. medioq pariete destructo in easdem catilas oues pͥris
morbidas congregaret. He sunt due uirge que iungant᷑ in exechiel:
ne detergit. & cui peccata omnia dimitt t: manifeste  ingit
eccłam de gentibꝰ congregatã. Hec icciro  pͥma fronte plicati.
ne cui inideat᷑ incongrutm si meretrices cant᷑: quartiiia salo.¬
monis iudicio filii possessione donata est. Pridens quesauditor
quomodo meretrir sit eccłã: que ñ habet mactilam neq rigam.
Non dicimꝰ eccłãm ꝑmansisse meretricem. s fuisse Nam & in sy¬

Expanded text:
fornicariam, et generat filios fornicationis et deinde adulteram ; fornicariam, et generat filios fornicationis et deinde adulteram ; et ad Ezechiel, qui Jerusalem quasi meretricem arguit, quod secuta sit amatores suos, et divaricaverit omni transeunti pedes, lupanarque in loco celebri exstruxerit ; animadvertamus Christum idcirco venisse ut meretrices donaret matrimonio, et de duobus gregibus unum ovile faceret, medioque pariete destructo, in easdem caulas oves prius morbidas congregaret. Hae sunt duae virgae quae junguntur in Ezechiel, ne detersit, et cui peccata omnia dimittuntur, » manifeste significat ecclesiam de gentibus congregatam. haec idcirco in prima fronte replicaui, ne cui uideatur incongruum, si meretrices dicantur, quarum una Salomonis iudicio filii possessione donata est. prudens quaerat auditor: quomodo meretrix ecclesia, quae non habet maculam neque rugam? non dicimus ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. nam et in Si