comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filius ẽ conuersionis. Quis nisi is qui
ad dñm conuersus ẽ talem ex se fruetũ
ꝓferret: ut cor filium generaret. Est
ergo om̃is qui diuinis sensibus uacat.
& prudent̾ cuncta ac rationabilit̾ agit
caleph hic: qui pͥmo quidem eruditus
a moy se. scdõ uero abiħu cui assistebat
dicit. Cu nosti uerbum quod locutus ẽ
dñs ad moy sen hominẽ dĩ. Tu scis uer¬
bum quod locutus ẽ dñs. Quis enim

Expanded text:
filius est conversionis. Qui nisi is qui filius est conversionis. Qui nisi is qui ad Dominum conversus talem ex se fructum proferet, et cor filium generarit. Est ergo omnis qui divinis sensibus vacat, et prudenter cuncta ac rationabiliter agit, Caleb. Hic primo quidem eruditus a Moyse, secundo vero a Jesu cui assistebat, dicens: « Tu nosti verbum quod locutus est Dominus ad Moysen hominem Dei; » tu scis verbum quod locutu
Abbreviated transcription (Latin):
s ut rationem utruisq discentes. illam
traditur. Igitur illam t̾ram quȩ ẽ trans
ordanem mosses distribuit. hanc autẽ
aut̾ putamus ẽẽ principes tribuũ nr̃arũ
uel eccliȩ principes. nisi scõs apłos: ad
quos dicit saluator. quia sedebitis &. uos
suꝑ duodecim chronos iudicantes duo¬
decim tribus isrł: Assumitur tamen
ad diuisionẽ etiam sacerdos: qui est
archanus & misticus sermo dĩ. Sie enĩ
simul ad diuidendam t̾ram. & uideamꝰ
quis ẽ qui primus accepit hereditadem
ab iħu. Caleph inquit filius iepphone.
struere ad salutem. E primo omniũ¬
caleph int̾pretari dicitur quasi cor.
Quis ergo ẽ quasi cor nisi is qui inomũb
intellectui oꝑam tribuit qͥ ñ aliud aliqͥd
menbrũ corporis eccłie ẽẽ dicitur. nisi
illud quod ẽ in nobis preclariꝰ cor: idẽ
qui om̃ia cum ratione & prudentia ge¬
rit: & ita cuncta dispensat quasi nonsit
aluid nisi corͤ Int̾pretatur aũt & ieppho¬
ne. pat̾ eius conuersio. Hr cergo caleph

Expanded text:
sed ut rationem utriusque dicentes, illam ostro traditur. Igitur illam terram quae trans Jordanem Moyses distribuit, hanc his quautem putamus esse principes tribuum nostrarum, vel Ecclesiae principes, nisi sanctos apostolos, ad quos dicit Salvator, « quia sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . » Assumitur tamen ad divisionem etiam sacerdos, qui est arcanus et mysticus sermo Dei: sic enim simul ad dividendam terram. » Et videamus quis est qui primus accepit haereditatem ab Jesu. « Caleb, » inquit, « filius Jeffone. struere ad salutem. Et primus omniCaleb interpretari dicitur, quasi cor. Quis ergo quasi cor, nisi is qui in omnibus intellectui operam tribuit? Quia non aliud aliquod membrum corporis Ecclesiae esse dicitur, nisi illud quod est nobis praeclarius cor, id est, qui omnia cum ratione et providentia gerit, et ita cuncta dispensat, quasi non sit aliud nisi cor. Interpretatur autem et Jeffone pater ejus conversio. Hic ergo Caleb
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt iħ m desemine eiꝰ ẽẽ uideantur.
siue ꝑsuccessionẽ generis siue ꝑ discipli¬
nȩ traditionẽ. E uident̾ enĩ constat il¬
los agnouisse stellã. quã p̃dixerat bala¬
am oriturã in isrł. & sic uenisse wadoras¬
se regem qui natus ẽ in isrł. Conueni¬
ximus. Non enĩ tam ipsi quã sem̃ eoꝵ
efficiet᷑ sicut semen iustoꝵ. eoꝵ scilicet
qui credentes exgentib tnxp̃o iustifica¬
tii sunt. Unde manifestũ ẽ. quia sicut
apłs. dicit. neq circuncisio aliquid ẽ.
neq p̃putiũ: s sides quȩ ꝑcaritatẽ oꝑat᷑
iħu dño nr̃o. cui ẽ gła & imꝑium in se

Expanded text:
ine ejus esse videantur, sive per successionem generis, sive per disciplinae traditionem. Evidenter enim constat illos agnovisse stellam, quam praedixerat Balaam orituram in Israel, et sic venisse et adorasse regem, qui natus est in Israel. Conveniximus, ut non tam ipsi quam semen eorum efficiatur sicut semen justorum, eorum scilicet qui credentes ex gentibus in Christo, justificati sunt. Unde manifestum est, quia sicut Apostolus dicit: Neque circumcisio aliquid est neque praeputium, sed fides quae pertiquitate se jactet, aut in praeputii novitate
Abbreviated transcription (Latin):
terras. S & quod dixit de iacob quidẽ
uidebo. de isrł aut̃ intelligã. etiam hoc
aptissima distinctione suscipiendum ẽ.
ut aliud ad actus uisibiles. aliud adin¬
uisibilẽ fidem atq adintelligibilem sci¬
entiam conferat᷑ aut si adfuturũ sc łm¬
ista conuertimꝰ. id ẽ adresurrectiõis tempꝰ.
ia cob uidebo. pot̾ decorporib dictum in¬
telligi: isrł. aut̃ intelligã. sp̃c & animas
significare surgentiũ. Sece inquit ppłs
solus habitabit: & in nationib non re¬
putabit᷑. Pot̾̃ quidẽ & scd̃m litteram
stare. Solus enĩ ppłs iacob non ẽ ꝑmitꝰ
cet̾is hominib. nec int̾ ceteras gentes
reputatꝰ ẽ. habuit enĩ certa queq pͥui¬
legia in obseruationib & in legitimis suis.
ex quib sequestratꝰ acetĩs gentib haberet᷑.
Sic̃ enĩ trib leui ñ ẽ ꝑmixta int̾ ceteras trib.

Expanded text:
terras. Sed et quod dixit: De Jacob quidem terras. Sed et quod dixit: De Jacob quidem videbo, de Israel autem intelligam, etiam hoc aptissima distinctione suscipiendum est, ut aliud ad actus visibiles, aliud ad invisibilem fidem atque intelligibilem scientiam conferatur. Aut si ad futurum saeculum convertimus, id est, ad resurrectionis tempus, Jacob videbo, potest de corporibus dictum intelligi, Israel autem intelligam, spiritus et animas significare resurgentium. Ecce, inquit, populus solus habitabit, et in nationibus non reputabitur. Potest quippe et secundum litteram stare. Solus enim populus Jacob non est permistus caeteris hominibus, nec inter caeteras gentes reputatus est. Habuit enim certa quaeque privilegia in observationibus suis et in legitimis, ex quibus sequestratus a caeteris gentibus haberetur, sicut etiam tribus Levi
Abbreviated transcription (Latin):
a uerbo quod posuit dñs inore eiꝰ dili¬
gentius audiamus. Qm̃ deuerticib
inquit montiũ intuebor eum: & a
collib incelligam eũ. Quia in quit
in excelsis montib. & altis collib po¬
situs ẽ isrł. hoc ẽ inedita uita & ardua.
adquã contuendã & intelligendam
ñ facile quis idoneus fiat. nisi ascen¬
dat ademinentẽ & excelsam scientiã:
iccurco inquit non ei maledicit ds̃.
Est enĩ uita eius alta & p̃celsa: non
humilis & deiecta. Quod tam̃ non
michi uidet᷑. quia de illo isrł qui
scdm carnẽ isrł est dixerit. s de illo
cuiꝰ suꝑ t̾ram ambulantis. conuersa¬
tio in cęlis ẽ. Aut si etiam ad illũ
ppłm dicta hec referenda sunt. reete¬
cum distinctione dicit. intuebor. &
intelligã ut futurũ tempus signifi¬
cet. illud si ne dubio quando om̃is
isrł adfidem xp̃i ueniens saluabit᷑.¬
sine dubio qui excelsam & cęlestẽ uitã
consurgentes cũ xp̃o. exercuerint suꝑ

Expanded text:
a verbo quod posuit Deus in ore ejus, dilia verbo quod posuit Deus in ore ejus, diligentius audiamus. De summis inquit, montium intuebor eum, et a collibus intelligam eum. Quia, inquit, in excelsis montibus et altis collibus positus est Israel, hoc est in edita vita et ardua, ad quam contuendam et intelligendam non facile quis idoneus fiat, nisi ascendat ad eminentem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, non ei maledicit Deus. Est enim vita ejus alta et praecelsa, non humilis et dejecta. Quod tamen mihi non videtur, quia de illo Israel, qui secundum carnem Israel est, dixerit; sed de illo cujus super terram ambulantis conversatio in coelis est. Aut si etiam ad illum populum dicta haec referenda sunt, cum distinctione dicit, ut intuear et intelligam, ut futurum tempus significet illud sine dubio, quando omnis Israel ad fidem Christi veniens salsine dubio, qui excelsam et coelestem vitam consurgentes cum Christo, exercuerunt super
Abbreviated transcription (Latin):
cui maledicit᷑. & sententiã ꝓmit: ut¬
pote quẽ non fall it neq peccati quali
tas neq peccantis affectus. Homo aut̃
qͥa ħ non pot̾ scire. neq enĩ ꝓpositũ
mentẽq alterius uidere. alius aut̃
cognoscere pot̾. iccirco etiam si uidi¬
cantis uel sententiã ꝓmentis intuitu
ꝓferat maledictum. non potest ẽẽ iusta
maledicendi causa ubi ignorat᷑ peccan¬
tis affectus: maxime cũ humanum
uitiũ. tunc sciat maledicta ꝓferre. cũ
forte cũ iutiis aut iniurils ꝓuocatur.
Quod uitiũ resecare apł̃s uolens. ne
maledictis maledicta & cũ uitiis con¬
uitia ꝓuocemꝰ: mandatũ necessariũ
ponit᷑ ut benedicamꝰ. & non maledica¬
mus: quo conuitiandi uitiũ resecetur.
non quo uidicandi ueritas quȩ homi¬
nes latet & ꝓnuntiandi autoritas ꝑi¬
matur. & tam̃ quid causȩ sit quod
non maledicat dñs iacob. neq isrłi.
abipso nichilominus balaam immo

Expanded text:
cui maledicitur, et sententiam promit, utcui maledicitur, et sententiam promit, utpote quem non fallat nec ptas, neque peccantis affectus. Homo autem, quia haec non potest scire neque enim propositum mentemque alterius videre alius aut cognoscere potest, idcirco etiam si judicantis vel sententiam promentis intuitu ferat maledmaledicendi causa, ubi ignoratur peccantis effectus: maxime cum humanum vitium tunc sciat maledicta proferre cum forte conviciis aut injuriis provocatur. Quod vitium resecare Apostolus volens, ne maledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non maledicamus : quo conviciandi vitium resecetur, non quo judicandi veritas, quae homines latet, et pronuntiandi auctoritas perimatur. Et tamen quid causae sit, quod non maledicat Dominus Jacob neque Israel, ab ipso nihilominus Balaam, imo
Abbreviated transcription (Latin):
cupientes. Quid ergo dicemus: Iacob
quidẽ non maledicit ds nec isrłi: s alii
putas alicui maledicit: Legimus scrip¬
tũ quia dicit dñs ad serpentẽ: maledictꝰ
tu in om̃ib bestiis t̾re: & iterum ad adã.
maledicta t̾ra inoꝑib tius. s & adcam
& nunc maledicta tua t̾ra q̃ aꝑuit os suũ
ut reciꝑet sanguinẽ fr̃is tui demanib tuis
maledictus om̃is qui facit sculptile.
aut fusile. Uerum ne putes ħ inuete¬
rib tantũmodo litteris contineri. etiã
asinistris sunt: discedite a me maledicti
in ignẽ etn̾um. S cum dicit. ue uob̃
scribȩ & pharisei hypochrite. & ue uob̃
diuitib & singula huiusmodi: quid
aliuad nisi maledicti eos uidet᷑ urgere:
S quid dicemus quod mandatũ ꝑ apłm
dat᷑ ubi dicit. benedicite & nolite ma¬
ledicere: Quod ergo abhominib non
uult fieri. hoc ipse facit. qui exemplum
uitȩ hominib ponit: Nõ ita ẽ. Ds̃ enĩ
quib maledicit. meritũ designat eius

Expanded text:
caetera. Quid ergo dicimus? Jacob quidem non maledicit Dominus, nec Israel, sed alicui putas alii maledicit. Legimus scriptum, quia dicit Dominus ad serpentem: Maledictus tu in omnibus bestiis terrae . Et iterum ad Adam: Maledicta terra in operibus tuis . Sed et ad Cain: Et nunc maledictus tu a terra, quae aperuit os suum, ut reciperet sanguinem fratris tui de manibus tuis . Et, Maledictus omnis, qui facit sculptile aut fusile . Verum ne putes haec in veteribus tantummodo litteris contineri, etiam a sinistris erunt: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum . Sed et cum dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae . Et, Vae vobis divitibus , et singula hujusmodi. Quid aliud, nisi maledictis eos videtur urgere? Sed quid diximus, quod mandatum per Apostolum datur ubi dicit: Benedicite et nolite maledicere? Quod ergo ab hominibus vult fieri, hoc ipse facit, qui exemplum vitae omnibus ponit? Non ita est. Deus enim quibus maledicit, meritum designat ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ & ad ciuitatẽ dĩ uiuentis ihrłm celestẽ.
& uenimus ad sꝑalem uideam quȩ est
porcio di. & intr̃is positi ibi habemus
conuersationẽ: uere non reputam᷑ inder
cet̾as gentes. nec reliquarũ nationum
fines. cũ nr̃is finib admiscent᷑ etiam si
restituat᷑ sodoma in antiquum. & egs̃ptꝰ¬
cale inꝓpħis scriptum ẽ. uero tam̃ illi
iacob & sp̃ali isrł cũ adexcłiam pri¬
mitiuorum ascenderint nullus exequa¬
bitur. nullus admiscebit᷑. eciã si istȩ gen¬
tes scd̾m dicta ꝓpħica fuerint restitutȩ: nͥ
insertꝰ fuerit ramus oleastri. & socius
factus fuerit radicis & pinguedinis oli¬
uȩ. quomodo pot̾ sociari uel uingi ad
iacob uł isrł. cũ sine ista radice nec iacob
putabit᷑. Quis inuestigabit semen iacob.
& quis di numerabit plebes isrłͤ Simile
ẽ hoc illi quod scriptũ ẽ: quia eduxit ds̃
abraham foras. & ait illi. Respice adcȩlũ.
& di numera stellas. Si potes dinumerare¬
eas. & ait. Ita erit sem̃ tuũ. & credidita¬

Expanded text:
tem, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, et venimus ad spiritalem Judaeam, quae est portio Dei, et in terris positi ibi habemus conversationem, vere non reputamur inter caeteras gentes, nec reliquarum nationum fines cum nostris finibus admiscentur, etiamsi restituatur Sodoma in antiquum, et Aegypttale in prophetis scriptum, verumtamen illi Jacob et spiritali Israel, cum ad Ecclesiam primitivorum ascenderint, nullus exaequabitur, nullus admiscebitur, etiam si istae gentes secundum dicta prophetica fuerint restitutae. Nisi enim insertus fuerit ramus oleastri, et socius fuerit factus radicis pinguedinis olivae, quomodo potest sociari et conjungi ad Jacob vel Israel, cum sine ista radice nec Jacob putabitur. Quis investigabit semen Jacob et quis dinumerabit plebes Israel? Simile est illi hoc quod scriptum est, quia eduxit Deus Abraham foras et ait illi: Respice ad coelum, et dinumera stellas si potes dinumerare. E ait: Ita erit semen tuum. Et credidit A
Abbreviated transcription (Latin):
nec finees ꝑemito ifrłite qui fornicabat᷑
cũ madianitide sedauit furorem dñi.
& pꝰ hec in quit ꝓduxit finees exercitũ
contra madianitas. & interfecit auode¬
cim milia uiros. & balaam filiũ beor
in gladio. S hȩc ante tempus ꝑ excessũ
quenda introduximus: ut ostenderemꝰ
quia balaam non incorde s inore tantũ¬
modo habuit uerbũ dñi. Interim quȩ
ꝓfert. quȩ loquitur. ex uerbo di loquit᷑:
s ideo. quł dicit. uerbũ di est Ait ergo.

Expanded text:
nec Phinees perempto Israelita qui fornicabatur nec Phinees perempto Israelita qui fornicabatur cum Madianitide, sedavit furorem Domini. Et post haec, inquit, produxit Phinees exercitum contra Madianitas; et interfecerunt duodecim millia viros: et Balaam filium Beor in gladio. Sed haec ante tempus per excessum quemdam introduximus, ut ostenderemus, quia Balaam non in corde, sed in ore tantummodo habuit verbum Dei. Interim, quae profert, quae loquitur, ex verbo Dei loquitur, et ideo quae dici
Abbreviated transcription (Latin):
quis tantum iacob est. hoc est in actib
pugnatur. Ubi aut̃ ꝓfecerit. & int̾io¬
rem hominẽ ad uidendũ dm̃ reuelato
mentis oculo exacuare & ꝓuocare iam
ceꝑit. teͣ non solum malecdictis abini
b maledictoꝵ iaculis inp̾gnabit᷑. S tẽ
quidẽ os balaam maledictione & ama¬
ritudine plenũ erat & sublingua eius
labor & dolor: & sedebat ininsidiis cum
diuitib. expectabat enĩ mercedes adiuite
iege. ut in occultis int̾ficeret in nocentes:
s ds qui facit semꝑ mirabilia solus ex
inimicis oꝑat᷑ salutẽ. in iecit enĩ uerbũ
mos eius. quãuis non dũ cor eiꝰ capere
posset uerbũ dĩ. Adhuc erat enim in
corde eius mercedis cupiditas. ꝓpt̃ qđ
etiã pꝰ uerbum di quod habuit in ore
suo dicebat adbalac. Uem & do tibi
consiliũ. & docebat eũ quomodo
mitteret scandalũ in conspectu filioꝵ
isrł: ut manducarent ẏdolis immola¬
ta & tit fornicarent᷑. ꝓpt̾ quod & cecidit
ꝓpłs. & plaga magna facta ẽ in eo. do¬

Expanded text:
quis tantum Jacob est, hoc est, in actionpugnatur. Ubi tamen profecerit, et interiorem hominem ad videndum Deum, revelato mentis oculo exacuere et provocare jam coeperit, tunc non solum maledictis ab inibus maledictorum jaculis impugnabitur. Sed tunc quidem os Balaam maledictione et amaritudine plenum erat, et sub lingua ejus labor et dolor, sed et in insidiis cum divitibus . Exspectabat enim mercedes a divite rege, et in occultis interficere innocentes. Sed Deus, qui facit semper mirabilia solus, ex inimicis operatur salutem. Injecit verbum in os ejus, quamvis nondum cor ejus capere posset verbum Dei. Adhuc enim erat in corde ejus merces cupiditatis, propter quod etiam post verbum Domini, quod habuit in ore ejus, dicebat ad Balac: Veni et do tibi consilium. Et docebat eum quomodo mitteret scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et ut fornicarentur. Propter quod et cecidit populus, et plaga magna facta est in eo, do
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is masculus ꝑcapita numeret᷑. a
iugint annis & supra: om̃is qui egredit᷑
inuirtute isrł & colligit᷑ eoꝵ quidã sacratꝰ
numerus dequo iam suꝑuis ꝓut dona-¬
uit dñs diximꝰ. S iste numerus tunc
demũ sacratus ẽ & placitꝰ deo: cum ipso
p̃cipiente numerat᷑. Si aũ contͣ pͣceptũ dñi
uoluerit aliquis numerare. licet ille
& dinumerat plebes isrł. Post hec qua
sis mortuus ẽ. Magis ergo ut diximus
ipsorũ ꝑsone conueniet. qui licet inp̃
tudo gentiũ introierit. & om̃is ista ꝓpħia
quȩ de isrł dicit᷑. in sꝑali isrłe fuerit
impleta: tunc anima eius moriẽt᷑ cum
animab iustoꝵ Suscipiet enĩ in se fidẽ
xp̃i: ita ut ipsi dicant. Qui in xp̃o bap¬
Consepultienĩ sumꝰ cũ illo pbaptismũ iunmorte

Expanded text:
numeretur, a viginti annis et supra, omnis qui egreditur in virtute Israel. Et colligitur eorum quidam sacratus numerus, de quo jam superius pro ut donavit Dominus, diximus. Sed iste numerus tunc demum sacratus est et placidus Deo, cum ipso praecipiente numeratur. Si autem contra praeceptum Domini voluit aliquis numerare, licet ille et dinumerat plebes Israel. Posthaec quassis mortuus est. Magis ergo, ut diximus, ipsorum personae conveniet, qui licet in prtudo gentium introierit, et omnis ista prophetia quae de Israel dicitur, in spiritali Israel fuerit completa, tunc anima ejus moriatur cum animabus justorum. Suscipiet enim in se fidem Christi, ita ut ipsi dicant: Quicunque consepulti enim sumus cum illo per baptismu
Abbreviated transcription (Latin):
gestũ ẽ. uerũ & siquid culpabiliter ad¬
missũ ẽ. Curtamen utrũq descriptum
sit si requiris. ut nunc eccłiȩ principes
uel uidices ꝑuidentes ea quȩ abhis lau¬
dabit̾ gesta sunt prioꝵ sequantur exem¬
pla: siqua uero millis culpantur. ut isti
caueant & declinent. Magna ergo laus
pͥmi huius uidicis gothoniel refert᷑
quodam dictum non ualde memini.
Sunt ergo & hodie ȩccłiarum omniũ
quȩ sunt sub celo quam plurimi iu¬
dices: quib uidiciũ non solũ rerũ
gestarum datum ẽ s&e & animarum.
Uerum nescio si quis sit talis & ȩccłie
iudex quẽ dignũ faciat ds sp̃u scõ re¬
pleri. ut sicut gothoniel iste testimo¬
nio scripturȩ decoratus ẽ. ita etiam ipsi
dequib hoc optamꝰ dĩ testimoniũ me¬
ieant᷑. Ait ergo. & factus ẽ suꝑ eum¬
bellũ: & tradidit dñs inmanus eius
cusarsathon. regem. Quare hoc: Quia
spẽ dĩ erat ineo : & confortata ẽ manus

Expanded text:
gestum est, verum et si quid culpabiliter adgestum est, verum et si quid culpabiliter admissum est. Cur tamen utrumque descriptum sit si requiris, ut nunc Ecclesiae principes vel judices pervidentes ea quae ab his laudabiliter gesta sunt, priorum sequantur exempla; si qua vero in illis culpantur, ut isti caveant et declinent. Magna ergo laus primi hujus judicis Othoniel referturquodam dictum non valde memini. Sunt ergo et hodie ecclesiarum omnium, quae sunt sub coelo, quam plurimi judices, quibus judicium non solum rerum gestarum datum est, sed et animarum. Verum nescio si quis sit talis Ecclesiae judex, quem dignum faciat Deus spiritu suo replere, ut sicut Othoniel iste, testimonio Scripturae decoratus est, ita etiam ipsi, de quibus hoc optamus, Dei testimonium mereantur. Ait ergo: Et factus est bellum, et tradidit Dominus in manus ejus Chusan Rasathaim regem. Quare hoc? Quia spiritus Domini erat in eo, et confortata est manus
Abbreviated transcription (Latin):
s & diuine boneq urtutes ad auxiliũ
nr̃m mutunt᷑ adño. U ideamus tamen.
quis fuerit iste gothoniel: cuiꝰ familiȩ.
cuiꝰ nobilitatis. filius inquit cenetph.
fr̃ caleph. Illius laudabilis & ammiran¬
di uiri caleph. qui fuit comes & socrus
iħu naue: dequo ꝓut potuimus insiuslo¬
cis quȩ uisa sunt disseruimꝰ. Quidergo
dicit scriptura de isto gothoniel post ea¬
quã dixit. quia clamauerunt filii isrł
ad dñm : factus ẽ inquit sp̃e dñi suꝑ¬
gothoniel. & iudicauit isrł. P utaẽ innob̾
aliquis. qui ita ualidũ. & ita iustum
elamorem mittat ad dñm ut dignus sit
exaudiri & mereat᷑ ppłs acciꝑe iudicem.
& talem iudicem. quẽ sp̃c di repleat. ut
possit rectum tenere uidiciũ. Unde &
liber ipse udicũ dñ. & describunt᷑ in
eo uidices qui pudicauerunt ppłm. Siẽ
enim alii libri regũ dicunt᷑ uel regnoꝵ
gesta iuidicum referunt᷑ & describitur
non solũ siquid abeis recte & utiliter

Expanded text:
sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium nostrum mittuntur a Domino. Videamus tamen quis fuerit iste Othoniel, cujus familiae, cujus nobilitatis? Filius, inquit, Cenez, frater Caleb, illius laudabilis et admirandi viri Caleb, qui fuit comes et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, in suis locis quae visa sunt disseruimus. Quid ergo dicit Scriptura de isto Othoniel? posteaquam dixit, quia clamaverunt filii Israel ad Dominum, factus est, inquit, spirituniel, et judicavit Israel. Putas est in nobis aliquis, qui ita validum et ita justum clamorem emittat ad Deum, ut dignus sit exaudiri, et mereatur populus accipere judicem, et talem judicem quem spiritus Dei repleat, ut possit rectum tenere judicium? unde et liber ipse Judicum dicitur, et describuntur in eo judices qui judicaverunt populum. Sicut enim alii libri Regum dicuntur vel Regnorgesta judicum referuntur, et describitur non solum si quid ab eis recte et utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
sideremus. quia donec seruirent. ensar
sathon. hi qui traditi fuerunt ꝓdelictis
& non clamarent ad dum̃: nemo susci¬
tatus ẽ. qui saluare eos posset. Cum
uero clamauerunt ad dñm: tu nc su sci¬
tauit dñs saluatorẽ isrł & saluauit eos.
Saluatorẽ aut̃ dicit gothoniel: qui in¬
mel prior ille ppłs deseruitute humili
tatis ereptus ẽ: & reddita ẽ pax popło
quã suꝑbia dudum & diuersa plebis
facinora fugauere. Uerũ qm̃ diximus
spũalem quendã posse intelligi eusar
sathon regem. & unum de aduersariis
& aeris potestatib principem. ita conse¬
quens michi uidet᷑ etiam gothonielem
istũ qui adliberandũ ppłm suscitatus ẽ
ẽe unũ aliquem demilitia cȩlesti & ar¬
changelicis turmis qui ad amminicłm
mittuntur eoꝵ qui hereditatẽ capiunt
salutis. & sint angeli salutares qui uel
ingothonielis. uel aoth sp̃e designant᷑.
quia sieut sepe ostendimus. non solum
a contrariis uirtutibus impugnamur.

Expanded text:
sideremus, quia donec servirent Chusan sideremus, quia donec servirent Chusan Rasathaim hi qui traditi fuerant pro delictis, et non clamarent ad Dominum, nemo suscitatus est qui salvare eos posset. Cum vero clamaverunt ad Dominum, tunc suscitavit Dominus salvatorem Israel, et salvavit eos. Salvatorem autem dicit Othoniel, qui inmtatis ereptus est, et reddita est pax populo, quam superbia dudum et diversa plebis facinora fugavere. Verum quoniam diximus spiritualem quemdam posse intelligi Chusan Rasathaim regem, et unum de adversariis et aeris potestatibus principem, ita consequens mihi videtur, etiam Othonielem istum, qui ad liberandum populum suscitatus est, esse unum aliquem de militia coelesti et archangelicis turmis, qui ad adminiculum mittuntur eorum, qui haereditatem capiunt salutis , et sunt angeli salvatores, qui et in Othonielis et Aoht specie designantur; quia, sicut saepe ostendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur,
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i scã eccłia & precipue abhis qui
ministrant in scĩs. odor iste det̾rimus.
ut possimus sicut paulus dicebat
effici bonus odor xp̃i. ne forte irascatur
& tradat nos in manus cursarsathon
ut humilitatẽ quã inscientia. xp̃i do¬
cere debemus. incorreptionis nr̃e tri¬
lib. ratione pensantẽ. N ou inꝑpetuũ
tradidit delinquentes: s quanto in¬
quit tempore seruierunt baalẏm.
tanto seruiunt etiam eusarsathon.
hoc est octo annis. Disce hoc. & tu o au¬
ditor quisquis ille es qui tibi conseius es
alicuius erroris. & quanto tempore erras¬
se te nosti. quanto tempore deliquisti:
tanto nichilominus tempore humilia
te ipsum deo & satis facito ei inconfessione
penitentie. Non expectes ut humiliet
te cusarsathon. & inuito necessitas extor¬
queat penitentiã. s ipse preueni cortoris
ipsius manus. qui a si de ipse emendaue¬
ris. si te ipse correxeris. puis ẽ ds &. mise¬
ricors. qui uindictã temꝑet. ab eo qui il¬
lam prnitendo preuenit. S & illud con¬

Expanded text:
a Ecclesia, et praecipue ab his qui ministrant in sanctis, odor iste deterrimus, ut possimus, sicut Paulus dicebat, effici bonus odor Christi , ne forte irascatur et tradat nos in manus Chusan Rasathaim, ut humilitatem, quam in scientia Christi docere debuimus, in correptionis nostrae triliberatione pensantem. Non in perpetuum tradidit delinquentes; sed quanto, inquit, tempore servierunt Baalim, tanto servient etiam Chusan Rasathaim, hoc est octo annis. Disce haec et tu, o auditor, quisquis ille es, qui tibi conscius es alicujus erroris, et quanto tempore errasse te nosti, quanto tempore deliquisti, tanto nihilominus tempore humilia teipsum in Deo, et satisfacito ei in confessione poenitentiae. Non exspectes ut humiliet te Chusan Rasathaim, et invito necessitas extorqueat poenitentiam, sed ipse praeveni tortoris istius manus; quia si te ipse emendaveris, si te ipse correxeris, pius est Deus et misericors, qui vindictam temperet ab eo qui illam poenitendo praevenit . Sed et illud con
Abbreviated transcription (Latin):
adeo suꝑbia. & iterum alibi scriptura
dicit. Ds̃ suꝑbis resistit: humilibus
aũt dat gr̃am. Si quis igitur xp̃i hu¬
militate despecta qua ꝓpt̾ nos cum d̃s
eẽt. homo factus ẽ. & humiliauit se
usq admortẽ. extollit᷑ & effert᷑ ad potes
quib hec assequi nititur. etiam si contͣ
fidem & religionẽ sint non refugit. nec
horescit. dũ modo quod cupit obtineat.
inde euenit ut faciat malignũ incon¬
spectu dñi. & pꝰea quã suminas adeptꝰ
fuerit in fulas potestatũ & adipsa suꝑ¬
biȩ fastigia sũma conscenderit. inde
deiectus traditur huic cusarsathon.
uni scilicet ex aeris principib. sicut¬
& alii pharaoni. & alii chiram ut humi¬
liet eum qui nimis fuerat exaltatus.
nt affligat & conterat donec resipiscat
& querat dñm. qui cum eẽt insuꝑbia
et elatione constitutus ignorabat
dñm. Nunc ergo hi qui traduntur
ꝓ peccato intribulatione positi. ui¬
deamus quid faciunt. Iiluo ꝓfecto

Expanded text:
a Deo superbia . Et iterum alibi Scriptura a Deo superbia . Et iterum alibi Scriptura dicit: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Si quis igitur, Christi humilitate despecta, qui propter nos, cum Deus esset, homo factus est, et humiliavit se usque aquibus haec assequi nititur, etiam si contra fidem et religionem sint, non refugit nec horrescit, dummodo quod cupit obtineat, inde evenit ut faciat malignum in conspectu Domini. Et posteaquam summas indeptus fuerit infulas potestatum, et ad ipsa superbiae fastigia summa conscenderit, inde dejectus traditur huic Chusan Rasathaim, uni scilicet ex aeris principibus, sicut et alii Pha raoni, et alii Chiram, ut humiliet eum, qui nimis fuerat exaltatus, ut affligat, ut conterat, donec resipiscat, et quaerat Dominum, qui, cum esset in superbia et elatione constitutus, ignorabat Dominum. Nunc ergo hi qui traduntur pro peccato in tribulatione positi, videamus quid faciunt? Illud profecto
Abbreviated transcription (Latin):
num inconspectu dĩ & obliti
sunt dm̃i di sui. ac derelinquentes eum
seruierunt baalym. & lucis gentilium:
tunc thesauritantes sibi ipsis iram tra
clarauit: inmanus inquit cusarsathon
regis mesopotamiȩ. Int̾pretatur aut̃
cursarsathon. humiliatio eoꝵ. Traditi
sunt ergo in manus eius qui humiliaret
eos: & quia ipsi in excelsis montium
impiȩ agebant in altissimũ: ꝓpt̾ea ab
ipso in humilitatẽ traduntur. S nolo
putes quia erga antiquos solũ modo
erat hȩc diuina ꝓuidentia. ut eos qui im¬
piȩ exaltabantur traderet humiliandos.
& salubri medicine ratione contraria cõ¬
trariis curantur. nunc aut̃ om̃ipoten¬
a deo erga eccłiam suã de ẽ huiꝰmodi sa¬
lubritas ꝓuidentiȩ. Est etiam nunc eu¬
sarsathon rex mesopotamiȩ: cui tradunt᷑
humiliande & affligende animȩ que
xp̃iana humilitate contempta. insuꝑbiã
se atq arrogantiã dederunt. Odiosum
satis ẽ inconspectu dĩ suꝑbiȩ uiciũ: quia
sicut scriptura dicit. initiũ discedendi

Expanded text:
num in conspectu Dei, et obliti sunt Domini Dei sui, ac relinquentes eum servierunt Baalim et lucis gentilium, tunc thesaurizantes sibi ipsis iram tradclaravit. In manus, inquit, Chusan Rasathaim regis Mesopotamiae. Interpretatur autem Chusan Rasathaim humiliatio eorum; traditi sunt ergo in manus ejus qui humiliaret eos. Et quia ipsi in excelsis montium impie agebant in Altissimum, propterea ab ipso in humilitatem traduntur. Sed nolo putes quia erga antiquos solummodo erat haec divina providentia, ut eos qui impie exaltabantur traderet humiliandos, et salubri medicinae ratione, contraria contrariis curarentur. Nunc autem omnipotenti Deo erga Ecclesiam suam de hujusmodi salubritas providentiae, est etiam nunc Chusan Rasathaim, rex Mesopotamiae, cui traduntur humiliandae et affligendae animae quae, Christiana humilitate contempta, in superbiam se atque arrogantiam dederunt; odiosum satis est in conspectu Dei superbiae vitium; quia, sicut Scriptura dicit: Initium discedendi
Abbreviated transcription (Latin):
nos eum fortẽ inpeccando faceremꝰ. & nisi
ꝑ peccata nr̃a locũ intro eundi. & anãndi
sicut & hic modo legimus quia postea¬
quã fecerunt filii isrł malignũ incons¬
pectu dñi locũ dederunt ⁊ abulo. Con¬
forcauit enĩ dñs eglom regẽ moab. &
ad iunxit ei om̃s filios aminon. & ama¬
lech. Non solũ inquit ipse confortatꝰ
ei socii nequã ex filiis amon. & amalech:
qui cũ ipso parit̾ impugnent isrł. &
seruierunt inquit filii isrł eglom regi
quia etiã mensuraᷤ pene indicat scͥpt᷑a
diuina. Ibi octo annos: & hic decem¬
& oeto annas dicit. Certum ẽ autẽ
quod scd̃m peccati modũ. & conuersi¬
onis nr̃e morã: etiam castigationis
temꝑa t̾minantur. Cransierunt enĩ¬
& isti decem & octo anni seruitutis.¬
& non refert᷑. quia clamauerunt ad
dñm. uel conuersi sunt amalitia sua.

Expanded text:
nos eum fortem in peccando faceremus, et nisi nos eum fortem in peccando faceremus, et nisi per peccata nostra locum introeundi et dominandi Sicut et hic modo legimus, quia posteaquam fecerunt filii Israel malignum in conspectu Domini, locum dederunt diabolo. Confortavit enim Dominus Eglon, regem Moab, et adjunxit ei omnes filios Amon et Amalech. Non solum, inquit, ipse confortatus ei socii nequam ex filiis Ammon et Amalech, qui cum ipso pariter impugnent Israel. Et servierunt, inquit, filii Israel Eglon, regi quia etiam mensuras poenae indicat Scriptura divina; ibi octo annis, et hic decem et quinque dicit. Certum est autem quod secundum peccati modum et conversationis nostrae moram, etiam castigationis tempora terminantur. Transierunt enim isti decem et non dicitur quia clamaverunt ad Dominum vel conversi sunt a malitia sua:
Abbreviated transcription (Latin):
S quid dicitur pꝰ hec: & defunctus ẽ
inquit gothoniel filius ceneth. Rem
uideo ꝑiculosam. Defunctus ẽ gotho¬
niel. Quare: Quia iam indignus erat
ppłs qui haberet iudicem talem. Deniq
inconsequentib dicit illo defuncto. W
adiecerunt inquit filii isrł facere ma¬
Considera quia ꝓeo quod indigni
erant iam habere iudicem talem: ꝓpt̾ea
aufeit̾ abeis bonus uidex. & quia
fecerunt malignũ in conspectu dm̃i.
excitatur eis hostis pessimus eglom.
rex moab. Uides quia nr̃a peccata
uites hostib p̃bent: & quando nos
faciius malignum in conspectu dñi:
& delinquimus. tune confortantur a
dño adu̾sariinrͣ̃i. & uires contrariis dant᷑
Hoc siue scđm litterã queras ita inuenies.
qui a non inualescerẽt hostes nisi eis ui¬
b consideres similit̾ contrariȩ uirtutis
non inualescerent aduersum nos. nec
ipse zabulus in nobis aliquid p̾ualeret.
nisi ei uires ex nr̃is uiciis preberemus.
Ualde infirmus eẽt aduersum nos. nͥ

Expanded text:
Sed quid dicitur post haec? Et defunctus est, inquit, Othoniel filius Cenez. Rem video periculosam. Defunctus est Othoniel. Quare? Quia jam indignus erat populus, qui haberet judicem talem. Denique in consequentibus dicit illo defuncto: Et adjecerunt, inquit, filii Israel facere maConsidera quia pro eo quod indigni erant jam habere principem talem, propterea aufertur ab eis bonus judex; et quia fecerunt malignum in conspectu Domini, excitatur eis hostis pessimus, Eglon, rex Moab. Vides quia nostra peccata vires hostibus praebent; et quando nos facimus malignum in conspectu Domini, et delinquimus, tunc convertuntur a Domino adversarii nostri, tunc vires contrariis dantur. Hoc sive secundum litteram quaeras, ita invenies, quia non invalescerent; sive is consideres, similiter contrariae virtutes non invalescerent adversum nos, nec ipse diabolus in nobis aliquid praevaleret, nisi ei vires ex nostris vitiis praeberemus; valde infirmus esset adversum nos, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eduxit eos. Refert aut scriptura quod an¬
głs ext̾minator missus sit. qui uastaret
quidẽ om̃ia pͥmogenita egypti: isrłitarũ
uero nemo tangeret᷑. & sic dec laratur
uirtutẽ fuisse celestẽ: quȩ uastatis eg̃ptiis
& ꝓstratis. filios isrł de iugo seruitutis
eduxit. Simile quoq etiã illud refert᷑
inhystoriis. quod subrege assyriorum
sennacherib angłs dñi mitatur: qui
cesis subuna nocte & ꝓstratis centum
obsidione & ppłm de imminenti libera¬
ret interitu. Ita ergo etiam nunc eadem
consequentia debemus aduertere. quia
siquando ꝓpeccatis nr̃is incaptiuitatem
tradimur. clamamemꝰ ad dñm: clama¬
mus aut̾. non ore sed mente. ita ut dolor
cordis fontem lacrimarũ ꝓducat ex ocłis.
sicut ille qui dicebat. Lauabo ꝑsingłas
noctes lectũ meũ. lacrimis stratũ meũ
rigabo. Si ita conuertimur amalis. ut
ultra non contingamus mala. si ita
desimmus asuꝑbia. ut ultra nichil suꝑ¬

Expanded text:
eduxit eos. Refert autem Scriptura quod aneduxit eos. Refert autem Scriptura quod angelus exterminator missus sit, qui vastaret quidem omnia primogenita Aegypti, Israelitarum vero neminem tangeret. Et sic declaratur virtutem fuisse coelestem, quae vastatis Aegyptiis et prostratis, filios Israel de jugo servitutis eduxit. Similiter quoque etiam illud refertur in historiis, quod sub rege Assyriorum Sennacherib angelus Domini mittitur, qui caesis sub una nocte et prostratis centum obsidione, et populum de imminenti liberaret interitu . Ita ergo etiam nunc eadem consequentia debemus advertere, quia si quando pro peccatis nostris in captivitatem tradimur, clamemus ad Dominum, clamemus autem non ore sed mente, ita ut dolor cordis fontem lacrymarum producat ex oculis sicut ille qui dicebat: Lavabo per singulas noctes lectum, lacrymis stratum meum rigabo . Si ita convertimur a malis, ut ultra non contingamus mala; si ita desinimus a superbia, ut ultra nihil sup
Abbreviated transcription (Latin):
femur dextrũ. Uides quia dextrum est
omẽ quicquid gerit aoth hic ambidext̾.
& manib dexter ẽ. & pedib dexter est.
Infemore enĩ dextro gladiũ portat: ut
ueniat ad regẽ moab & int̾ficiat eum.
Dixeramus insuꝑiorib quod isti quos
ad salutẽ ppłi & allliberandos filios
isrł suscitare dicitur as saluatores
uel uidices imaginem ferant aliquorũ
pͥncipũ excelesti militia & suꝑnarum
uirtutũ: quas adsubsidiũ ds emittat eoꝵ
qui ad se toto corde clamauerint. & ꝑcon¬
uersionẽ penitentiȩ diuinã erga se clem̃tiã
flexerint. S hoc ne p̃sũptum apud audi¬
tores uideat᷑ a nobis: debemus exscriptura¬
rũ id auctoritate firmare. s criptum est
in exodo quia patres nr̃i filii isił cum mul¬
to tempore egsptiis & pharaoni regi dirissi¬
mo in luti & lateris confectione seruissent.
clamauerunt inquit ad dñm ita ut ipse
dñs diceret. C lamor filioꝵ isrł ascendit
adme. & misso quidẽ morse uisibiliter

Expanded text:
etera. Vides quia dextrum est omne quod gerit Aoth hic ambidexter, et manibus dexter est, et pedibus dexter est. In femore enim dextro gladium portat, ut veniat ad regem Moab, et interficiat eum. Dixeramus in superioribus quod isti quos ad salutem populi et ad liberandum filios Israel suscitare dicitur Deus salvatores vel judices, imaginem ferant aliquorum principum ex coelesti militia et supernarum virtutum, quas ad subsidium Deus emittat eorum qui ad se toto corde clamaverint, et per conversionem poenitentiae divinam erga se clementiam flexerint. Sed hoc ne praesumptum apud auditores videatur a nobis, debemus ex Scripturarum id auctoritate firmare. Scriptum est in Exodo quia patres nostri filii Israel cum multo tempore in Aegyptiis et Pharaoni regi dirissimo in luti et lateris confectione servissent, clamaverunt, inquit, ad Dominum, ita ut ipse Dominus diceret: Clamor filiorum Israel ascendit ad me ; et misso quidem Moyse visibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃. & suscitauit eis dns dñs salua¬
torem aoch filiũ gera filiigemini iurũ
ambi dextrũ. Ecce qualis ẽ iste qui sus¬
citat᷑ ad saluandũ isrł. Nich habet in
se sinistrũ: s utramq manũ dexteram
habet: hoc ẽ enĩ quod dr ambi dext̾. Dig¬
nus uere ppłi princeps & ȩccłiȩ iudex. qͥ
nichil agat sinistrũ. cuius quod agit dex¬
tra nesciat sinistra. Inutraq parte dexter¬
ẽ. In fide dexter ẽ. in actib dexter est
Nichil habet de illis qui collocantur
asinistris: quib dicit᷑ discedite ame oꝑa¬
rii iniquitatis nescio uos. ite inignem
et̾nũ. quẽ p̃parauit ds tabulo & angłis eiꝰ.
Quo scilicet intalib exsimili p̃sumere
puto quod scdm sꝑualem intelligentiã
& scĩ om̃s ambi dextri dicant᷑. & contrario
tabulus & principes eius si dici potest
ambi sinistri dicuntur. totum enĩ
quod agunt sinistrũ ẽ. totũ ꝑuersum:
totum igni ȩt̾no cum his qui asmistris
sunt deputatũ. S uideamꝰ quid agit

Expanded text:
suscitavit eis Dominus Deus salvatorem Aoth, filium Gera, filii Jemini, virum ambidextrum. Ecce qualis est iste qui suscitatur ad salvandum Israel! Nihil habet in se sinistrum, sed utramque manum dextram habet; hoc est enim quod dicitur ambidexter. Dignus vere populi princeps, et Ecclesiae Judex, qui nihil agat sinistrum, cujus quod agit dextra, nesciat sinistra, in utraque parte est, in fide dexter est, in actibus dexter est, nihil habet de illis qui collocantur a sinistris, quibus dicitur: Discedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos . Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Quod scilicet in talibus et simili praesumere puto, quod secundum spiritalem intelligentiam, et sancti omnes ambidextri dicantur, et e contrario diabolus et principes ejus, si dici potest, ambisinistri dicuntur: totum enim quod agunt sinistrum est, totum perversum, totum igni aeterno cum his qui a sinistris sunt deputatum. Sed videamus quid agit
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾naculi misterioꝵ conscus ꝑseuerat. Quo
igit᷑ nobis hȩc cuncta ꝓspiciunt᷑ Nempe
eo quod liber hic non tam gesta nobis filii
naue indicet: quã iħu nobis sacramenta
depinguat. Ipse ẽ enĩ qui pꝰmortẽ moysi
suscepit imꝑium. ipse ẽ qui ducit exercitũ.
& cũ fligit aduersũ amalech. Ec quod
ibi adumbratus in monte manib ex¬
tensis affligit cruci fuȩ triumphans pͥn¬
cipatꝰ & potestates insemet ipso. defunctꝰ¬
Nis aut̃ descripturis ꝓferamus que dã
documenta. quod lex moyses appellat᷑.
Audi quod dicit in euangelio. habent mo¬
ysen & ꝓpħas audiant illos. moy sen. utiq¬
hic sine dubio legem nominans. Defunc¬
tus ẽ ergo moyses famulus dñi. Defuncta
ẽ enim lex. &. legalia p̃cepta iam cessant.

Expanded text:
tabernaculi mysteriorum conscius perseverat. Quo tabernaculi mysteriorum conscius perseverat. Quo igitur nutu haec cuncta perspiciunt? Nempe eo quod liber hic non tam gesta filii Nave indicet quam Domini Jesu nobis sacramenta depingat. Ipse enim qui post suscepit imperium; ipse est qui ducit exercitum, et confligit adversus Amalec: et quod ibi adumbratur in monte manibtensis, affigit cruci suae, triumphans principatus et potestates in semetipso. Defunct» Vis autem de Scripturis proferam documenta quod lex Moyses appellatur? Audi quid dicit in Evangelio: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Moysen utique legem nominans. Defunctus est ergo Moyses famulus Dei, defuncta enim est lex, et legalia praecepta jam cessant.
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicit quia assistebat moysi. Quo¬
modo assistebat : Nonut seds̃. ñ ut in¬
ferior. s ut adiutor & ꝓtegens. S & il¬
lud quale ẽ quod cũ pͥmo nominatꝰ¬
ẽ. non ẽ indicatũ nomen patris euis.
neq inscdo. neq int̾cio: cũ uero pat̾
eiꝰ nominat᷑ naue. tunc ipse non iħe
missi sunt nom̃ eius ause scribitur.
& fortassis ut michi uidetur ꝓ explora¬
toris offitio. non iħe s ause dictus ẽ. & na¬
ue filius nominat᷑. Cum uero redit oꝑe
expleto. & ꝑt̾ritis om̃ib solus subleuat le¬
sos. desꝑationẽq ppłs solus erigit. cunc
amorse ih̾c nominatus ẽ. nec naue filius
dicitur. s ille adquẽ dixerat mos ses. educ
exercitũ & conflige cũ amalech. Illud
etiam intuentes magnitudinẽ eiꝰ ꝑuidemꝰ.
quod tũ intranfiguratione uultus mossi
om̃is filioꝵ isił hebetaret aspectus nec aliqͥs
posset intueri faciem uultus eiꝰ iħ̾e ñsolũ
faciem contuetur. uerũ etiã in interiobus

Expanded text:
quod dicitur quia assistebat Moysi. Quomodo assistebat? Non ut secundus, non ut inferior, sed ut adjutor et protegens. Sed et illud quale est, quod cum primum nominat non est indicatum nomen patris ejus, neque in secundo, neque in tertio; cum vero pater ejus nominatur Nave, tunc ipse non Jesuloratores missi sunt, nomen ejus Auses scribitur. Sed fortassis mihi videtur pro exploratoris officio non Jesus, sed Auses dictus est, et Nave filius nominatur. Cum vero redit opere expleto, et perterritis omnibus, solus sublevat lapsos desperationemque populi solus erigit, tunc a Moyse Jesus nominatur, nec Nave filius dicitur, sed ille ad quem dicit Moyses: « Educ exercitum et conflige cum Amalec. » Illud enim intuens, magnitudinem ejus pervideamus. Quod cum transfigurationem vultus Moysi omnis filiorum Israel hebetaret aspectus, nec aliquis posset intueri faciem vultus ejus, Jesus non solum faciem contuetur, verum etiam in interioribus
Abbreviated transcription (Latin):
potentes exom̃ib filiis isrł. & egredere
& conflige cum amalech crastino. Mos¬
ses conficetur non posse se exercitum du¬
cere. confitet᷑ se non posse obtinere. quauis
eũ de t̾ra egypti eduxerit. & ideo inqt
moyses inpunxerit pͥncipatum s eui
cesserit primatum. Non potest mos ses
eligere uiros potentes. Tn inquit elige
tibi uiros potentes: ex om̃ib filiis isrł:
hic eigo ubi pͥmum disco nom̃ iħu: ibi
continuo etiã misterii uideo saciaĩntũ
Ducit enim exercitũ ihe. & factum ẽ
cũ extolleret moyses manus suas in¬
ualescebat isrł: cu aut̃ deiceret manꝰ
suas inualescebat amalech. Tunc ergo
inualescit ihc magis. & tunc uincit:
quando moyses erigit manum suam.
Nictus ẽ aut̃ ppłs ille abamalech. qm̃¬
s erant demissȩ deorsũ. Illi sunt enĩ
quib dicit᷑. si crederetis moysi credẽtis
utiq mͥ: & ecce me uultis occidere qͥ
legẽ non facitis. Cessante namq lege

Expanded text:
potentes ex omnibus filiis Israel, et egredere, potentes ex omnibus filiis Israel, et egredere, et conflige cum Amalec crastino » . Moyses confitetur non posse se exercitum ducere, confitetur se non posse obtinere, quamvis eum de terra Aegypti eduxerit; et ideo, inquit, Moyses injunxerit principatum, sed cui successerit in primatum. Non potest Moyses eligere viros potentes. « Tu, inquit, elige tibi viros potentes ex omnibus filiis Israel. » Hic ergo ubi primum disco nomen Jesu, ibi continuo etiam mysterii video sacramentum: ducit enim exercitum Jesus. « Et factum est cum extolleret Moyses manus suas, invalescebat Israel; cum autem dejiceret manus suas, invalescebat Amalec . » Tunc ergo invalescit Jesus magis, et tunc vincit, quando Moyses erigit manus suas. Victus est autem populus ille ab Amalec, quased erant demissae deorsum. Illi sunt enim quibus dicitur: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, et ecce me vultis occidere, qui legem non fac
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃e nom̃ iccireo in nomine iħu om̃e
genu flectitur. celestiũ & t̃restrium & in¬
fernoꝵ. & quia ẽ hoc nomen suꝑ om̃e
nom̃. iccirco a multis generationib a
nullo cognominatũ ẽ. Scripsit moy ses
librũ genesis. in quo legimus abrahã
eosq qui ex eo generati sunt inquib st̃
iusti quã plurimi. s nullus ex ipsis iħc
meruit nominari: neq abel iustus iħc
dictus ẽ. neq neq ille qui cepit inuoca¬
re nom̃ dñi dĩ. neq ille qui placuit dño
inuentus ẽ apud dñm noe. s ne iste ip¬
se quidẽ qui repmisionis aceꝑat testam̃¬
tũ abraham. nec ille qui exeo natus ẽ ysa.¬
ae. s nec subplantator iacob. nec quisꝗͣ.
ex filiis eius. Mos ses fidelis erat in om̃i
ihu nom̃ pͥmo inuenio in exodo. & uolo
intueri quomodo primũ nom̃ iħu cog¬
nominatur. Uenit inquit amalech
& expugnabat isrł: & dixit mos ses ad
ih̃m in raphidin. Hec ẽ pͥma appellatio
nominis ib̃u. Elige inquit uiros tibi

Expanded text:
Jesus, idcirco « in nomine Jesu omne genu flectitur, coelestium, terrestrium et infernorum. » Et quia est hoc nomen super omne nomen, idcirco in multis generationibus a nullo cognominatum est. Scripsit Moyses librum Genesis, in quo legimus Abraham et eos qui ex eo generati sunt, in quibus sunt isti quamplurimi, sed nullus ex ipsis Jesus meruit nominari. Neque Abel dictus est Jesus, neque ille qui coepit invocare nomen Domini Dei, neque ille qui placuit Deo einventus est apud Deum Noe. Sed nec ipse quidem qui repromissiones acceperat testamenti Abraham, nec ille qui de eo natus est Isaac; sed nec supplantator Jacob, nec quisquam ex filiis ejus. Moyses fidelis erat in omni Jesum nomen primum invenio in Exodo; et volo intueri quando primum nomen Jesu cognominatur. « Venit, inquit, Amalec, et expugnabat Israel: et dixit Moyses ad Jesum in Raphidim . » Haec est prima appellatio nominis Jesu. « Elige, inquit, tibi viros
Abbreviated transcription (Latin):
De me enĩ ille scripsit. Michi tam̃ nec
hoc ociosũ uidet᷑. quod ñtres integrȩ
trib sunt istȩ. quȩ ꝑ moysen dispensant᷑.
& illȩ integre nouem quȩ ꝑiħ̃m heredi¬
tate potiunt᷑. s duȩ semis hic. & ibi
nouem semis. & ista una tribus diui
dit᷑ induas partes. ꝑ quã neq hͥ t̾ciꝰ nu¬
merus integer adimplet᷑. neq ibi decimꝰ
ꝑfectȩ & integre consũmat᷑. In quo ar¬
bitror illud indicari. quod & illi pͥores
qui ꝑ legẽ agebant᷑ conti gerint quid̃e
scientiã trinitatis. ñ tam̃ integre & ꝑ¬
fecte. s exparte. Deerat enĩ illis intri¬
nitate. etiam de unigent incarnatio¬
ne cognoscere. Nam licet deaduentu
predicarent. non tamen etiam uidere
& ad ipisci ea quȩ crediderant potueruit.
sicut &. dñs discipłis suis dicit de eis.

Expanded text:
de me enim ille scripsit . » Mihi tamen nec de me enim ille scripsit . » Mihi tamen nec hoc otiosum videtur quod non tres integrae tribus sint istae quae per Moysen dispensantur, nec illae integrae novem quae per Jesum haereditatem potiuntur; sed duae et semis hic, et ibi novem et ser quam neque hic tertius numerus adimpletur, neque ibi decem perfectae et integrae consummantur. In quo arbitror illud indicari, quia illis prioribus qui legem agebant contigerit quidem scientia Trinitatis, nec tamen integre et perfecte, sed ex parte. Deerat enim illis in Trinitate, etiam de Unigeniti incarnatione cognoscere. Nam licet de adventu praedicarent, non tamen etiam videre et adipisci ea quae crediderant potuerunt, sicut et Dominus discipulis suis dixit de his:
Abbreviated transcription (Latin):
ti & p̃cinesti lumbos inueritate. exeunc
Infantes aut̃ & mulieres noneunt
ergo iuiuare potuit ille qui nichil lo¬
eutus ẽ: cuius nichil inuenio quod
legam: cuiꝰ me sermo non instruit.
Mulieres uero dicit apłs infirmũ uas
eẽ. Unde & consequent̾ in firmũ uas
ad conflictum nonuenit ne confringa¬
tur & ꝑeat. Sic namque & de iħudno
in euangeliis dicit᷑: quia calaniũ quas¬
satũ non confregit. Quia ergo mulieres
auiris suis domi doceri iubent᷑. & ma¬
gis in discipłoꝵ quã docentiũ ꝑsona
ponunt᷑ ad auxiliũ meũ nonuenit qͥ¬
amus ergo quid dicunt ad iħ̃m istz
qui ueniunt ex illa t̾ra. quã distribuit
moy ses. Sicut audiuimꝰ aiunt moy¬
sen: ita audiemus & te. Nil tam uerũ.
quã quod om̃is qui audit mos sen:
ille scripsit. Unde & dñs in euangelio
arguens eos quia ex eo quod sibi noncre¬
dunt. nec moyseo credant. dicit. Si cre¬
deretis moysi: crederetis utiq & michi.

Expanded text:
ti et praecincti lumbos in veritate, exeunt ti et praecincti lumbos in veritate, exeunt Infantes autem et mulieres non exeuergo juvare potuit qui nihil locutus est; cujus nihil invenio quod legam, cujus me responsum non instruit? Mulierem vero dixit apostolus infirmum vas esse . Inde et consequenter infirmum vas ad conflictum non veniat, ne confringatur et pereat. Sic namque et de Jesu Domino in Evangeliis dicitur: « Quia calamum quassatum non confringet . » Quia ergo mulieres a viris suis domi doceri jubentur, et magis in discipulorum quam in docentium persona ponuntur, in auxilium meum non Ergo quid dicunt ad Jesum isti qui veniunt ex ista terra quam distribuit Moyses? « Sicut audivimus, » aiunt, « Moysen, ita audiemus et te. » Nihil tam verum quam quod omnis qui audit Moysen, aille scripsit. Unde et Dominus in Evangelio arguens eos qui ex eo quod sibi non credunt, nec Moysi credant, dicit: « Si Moysi crederetis, crederetis utique et mihi: