comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a me. nr̃ȩ utitur uoce naturȩ. &
causam agit fragilitatis &e trepida¬
tionis humane. ut in his quȩ tole¬
randa sunt. & patientia roboretur.
& formido pellatur: Deniq cessans
hoc ipsum petere. excusato quodam¬
modo mͣe infirmitatis metu. inqui
nobis remanere non expedit in altũ
affectum transit & dicit. Uerũtam̃
non sicut ego uolo. sed sicut tu. Et
iterum. Si non potest inquit calix
iste transire ame. nisi bibam illum.
fiat uoluntas tua. Hȩc uoꝵx capitis.
salus est totius corporis. Hec uox
om̃s fideles instruxit. om̃s confesso¬
res accendit. om̃s martyres corona¬
uit. Nam quis mundi odia. quis
temptationũ turbines. quis posset
ꝑsecutionũ superare terrores. nisi
xp̃c in om̃ib & proom̃ib diceret
patri. fiat uoluntas tua: Discant
igitur hanc uocem om̃s ȩccłe filii
magno pretio redempti. gratis iusti¬
ficati. & cum aduersitas uiolentie
alicuius temptationis incubuerit.
prȩsidio potentissimȩ orationis utan¬

Expanded text:
 Nostrae utitur voce naturae, et causam agit fragilitatis et trepidationis humanae, ut in his quae toleranda sunt, et patientia roboretur, et formido pellatur. Denique cessans hoc ipsum petere, excusato quodammodo nostrae infirmitatis metu, in quo nobis remanere non expedit, in alium affectum transit, et dicit: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ; et iterum: Si non potest, inquit, calix iste transire a me, nisi bibam illum, fiat voluntas tua . Haec vox capitis salus est totius corporis; haec vox omnes fideles instruxit, omnes confessores accendit, omnes martyres coronavit. Nam quis mundi odia, quis tentationum turbines, quis posset persecutorum superare terrores, nisi Christus in omnibus et pro omnibus diceret Patri: Fiat voluntas tua?  Discant igitur hanc vocem omnes. Ecclesiae filii magno pretio redempti, gratis justificati; et cum adversitas violentae alicujus tentationis incubuerit, praesidio potentissimae orationis utan
Abbreviated transcription (Latin):
& fidelium deuotio ad cõpatiendũ
excitetur. ut ille sanguis digne
suscipiatur ab ore fidelium. qui
indigne fusus est manibus infide¬
lium. Hoc sanguine agni in macu¬
lati utriq postes signentur. id est
mentes & frontes. ut corde credit᷑
ad iustitiam. ore autẽ confessio fiat
ad salutem. & memoria crucis sua¬
uiter inbereat menti. cuius signũ
imprimatur & fronti. Ergo fr̃s
in hac recordatione dnicȩ passionis
xp̃o digne compatiamur. ut xp̃o
resurgenti consuscitari mereamur.
Dimittamus debita sua debitoribus
nr̃is. quia ipse xp̃c qui adimitandũ
nobis ꝓpositus est. cum pateretur
orauit ꝑ ꝑsecutoribus suis. Sic enĩ
ipse dñs iubet. Orate ꝓ ꝑsequentib
& calupniantibus uobis. ut sitis filii
patris ur̃i qui in celis est. Si autem

Expanded text:
et fidelium devotio ad compatiendum et fidelium devotio ad compatiendum excitetur, ut ille sanguis digne suscipiatur ab ore fidelium, qui indigne effusus est manibus infidelium. Hoc sanguine agni immaculati utrique postes signentur, id est mentes et frontes, ut corde credatur ad justitiam, ore autem confessio fiat ad salutem : et memoria crucis suaviter inhaereat menti, cujus signum imprimatur et fronti. Ergo, fratres, in hac recordatione Dominicae passionis Christo digne compatiamur, ut Christo resurgenti consuscitari mereamur. Dimittamus debita sua debitoribus nostris, quia ipse Christus, qui ad imitandum nobis propositus est, cum pateretur, oravit pro persecutoribus suis. Sic enim ipse Dominus jubet: « Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui i
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur caput. Quibus igitur armiᷤ
diabolũ uicit xp̃c : uincere debet
xpͣianus. Sicut ꝑ humilitatem ex¬
altatus est xp̃c. ita exaltari debet
xpĩanus. Sic enim añs dicit. Qui
se humiliat exaltabitur de iobanneᷤ.
Humiliamini sub potenti manu dĩ.
ut uos exaltet in tempore tribula¬
tionis. Numiliauit se xp̃c ꝓ nobis.
humiliemus nosipsos ꝑ nobis. Incli¬
nauit se sicut camelus. subut onera
peccatoꝵ nr̃oꝵ. transiuit ꝑ foramen
acus. quia transiuit angustias pas¬
sionis. ut nos in latitudinem gau¬
dioꝵ educeret. Humiliemus & nos
ad portanda onera ꝓximoꝵ. nemo
urm̃ sublime sapiat. nec speret in
mcerto diuitiarũ. sed deposita
struma cupiditatis & suꝑbie. tam¬
quam ꝑ foramen acus ingrediatur.
aggrediatur. Quod enĩ his dieb
passio dñi in ecclesia recitatur. qđ
signa dñicȩ passionis in eccła ꝓdu¬
cuntur : hoc intenditur. ut dñica
passio ꝑ hȩc ad memoriã reuocetur.

Expanded text:
quuntur caput. Quibus igitur armis quuntur caput. Quibus igitur armis diabolum vicit Christus, vincere debet et Christianus. Sicut per humilitatem exaltatus est Christus, exaltari debet et Christianus. Sic enim Dominus dicit: « Qui se humiliat, exaltabitur ; » et Petrus: « Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore tribulationis . » Humiliavit se Christus pro nobis, humiliemus nos ipsos pro nobis. Inclinavit se sicut camelus, subiit onera peccatorum nostrorum, transivit per foramen acus, quia pertransiit angustias passionis, ut nos in latitudinem gaudiorum educeret. Humiliemus et nos ad portanda onera proximorum; nemo nostrum sublime sapiat, nec speret in incerto divitiarum, sed deposita quasi struma cupiditatis superbiae, tanquam per foramen acus ingrediatur, aggrediatur. Quod enim his diebus passio Domini in Ecclesia recitatur, quod signa Dominicae passionis in Ecclesia producuntur, hoc itenditur, ut Dominica passio per hoc ad memoriam revocetur,
Abbreviated transcription (Latin):
asinam sedentem uiderunt. & tam̃
triumphalem ei głam. ramos arboꝵ
portando. & ꝑ uiam sequendo: exhi¬
buerunt. laudes ei imperiales ceci¬
nerunt. quia p̃sago spũ eum triũ¬
uirentes arboꝵ ramos post uexillũ
scẽ crucis in manib portatis. & bene
representatis. si qđ uirore signatur
in manibus: semꝑ teneatur in mori¬
bus. Si non hyeme decidat. si non
estate marceseat: ut dicere possitis
cũ psalmista. Benedicam dnm in om̃i
tempore. semꝑ laus eius in ore meo.
Sed mem̃tote. quia non inuitantur
ad has laudes: nisi pueri. Laudate
pueri dnm̃. dicit psalmista. Qui uͦ
sint isti pueri : apłs exponit dicens.
Malitia paruuli estote. sensibus autẽ
ꝑfecti. Et dñs ad discipłos. Nisi qui
se humiliauerit sicut paruulus iste.
non intrabit in regnum cęlorum.
Paruulũ scipsum uocat. ad cuius imi¬
tationem nos monet humibari. ut
introire mereamur regnum di.
Non enĩ sunt membra. que non se¬

Expanded text:
asinam sedentem viderunt, et tamen asinam sedentem viderunt, et tamen triumphalem ei gloriam, ramos arborum portando, et per viam sternendo exhibuerunt, laudes ei imperiales cecinerunt , quia praesago spiritu eum triumvirentes ramos arborum post vexillum sanctae crucis in manibus portatis. Et bene repraesentatis, si quod virore signatur in manibus, semper teneatur in moribus, si non hieme decidat, si non aestate marcescat: ut dicere possitis cum Psalmista: « Benedicam Domino in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . » Sed mementote quia non invitantur ad bas laudes, nisi pueri: « Laudate, pueri, Dominum, » dicit Psalmista . Qui vero sint isti pueri, Apostolus exponit, dicens: « Malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti . » Et Dominus ad discipulos: « Nisi quis se humiliaverit sicut iste parvulus, non intrabit in regnum Dei . » Parvulum seipsum vocat, ad cujus imitationem nos monet humiliari, ut introire mereamur regnum Dei. Non enim sunt membra, quae non se
Abbreviated transcription (Latin):
arma ꝑsuꝑbiam suam dedignatus
est & incautus ꝑ hec superatus est.
Escam sensit & momordit. sed hamꝰ
eum diuinitatis aduncauit. ma¬
xillam eius ꝑforauit. & a potestate
solita religauit. Accubuit catulus
leonis aduocem patris cũ formidine
surrecturus. ꝓ humilitate sua nom
qđ est suꝑ om̃e nomen accepturus.
Hunc exaltationis modũ. scribarum
& phariseoꝵ suꝑstitio sirꝑba non cre¬
didit. Uenientem ad se dnm in hu¬
militate contepͣsit. fuꝑbiam eoꝵ re¬
darguentem. demonia eicientem.
miracula facientem. tamquã in
beelzebub facere blasphemauit. Sola
enĩ pauperũ turba ꝓsequitur. pue¬
roꝵ ignorantia comitatur. quia
complectitur innocentia in nocentuã.
humilitas humilitatem. ac ꝑ hoc
illuminari meretur : ut intus ag¬
noscat maiestatem. Sic en̾i dicit
scriptura. Ds suꝑbis refistit. humilib
autem dat gram. Tales daño hodie
ad locum passionis sue uenienti oc¬
currerunt. humilẽ hominẽ super

Expanded text:
arma per superbiam dedignatus arma per superbiam dedignatus est, et incautus per haec superatus est. Escam sensit et momordic, sed hamus eum divinitatis aduncavit, maxillam ejus perforavit, et a potestate solita religavit. Accubuit catulus leonis ad vocem patris, cum fortitudine surrecturus, pro humilitate sua nomen, quod est super omne nomen , accepturus. Hunc exaltationis modum, Scribarum et Pharisaeorum superstitio superba non credidit: venientem ad se Dominum in humilitate contempsit: superbiam eorum redarguentem, daemonia ejicientem, miracula facientem, tanquam in Beelzebub ista faceret, blasphemavit . Sola eum pauperum turba prosequitur, puerorum innocentia comitatur, quia complectitur innocentia innocentiam, humilitas humilitatem, ac per hoc illuminari meretur, ut intus agnoscat majestatem. Sic enim dicit Scriptura: « Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . » Tales Domino hodie ad locum passionis suae venienti occurrunt: hominem humilem super
Abbreviated transcription (Latin):
ui uult hominẽ exhibere ꝑfec¬
tum: in xp̃o repperiet omnia
documenta uirtutum. Inter quas
humilitate & patientia setaquã
potentioribus armis ac. Icinxit.
cũ quib mundũ intraui. cũ quib
de mundo migrauit. ꝑ quas mundũ
subiugauit. His etenim diabolum
strauit. & nos de eius potestate libe¬
rauit. Cum his fortem armatum
alligauit. & ipse fortior uasa quȩ
mundata retinuit. Humilitas fuit.
quod inter homines degens cum
publicanis & peccatorib manduca¬
uit. qđ fatigatus exitinere amuli¬
ere samaritana potũ postulauit.
quodd peccatricis mulieris tactum
non recusauit. qđ discipłoꝵ pedes
humilitas & patientia simul: quod
corpus suum ꝑcutientibus dedit.
quod faciem suam a conspuentib
non auertit. qđ maledicentes non
maledixit. qđ etiam usq ad ignomi¬
mosam mortem. mortẽ uidelicet
crucis. que tantũ modo sceleratis
debebatur: se tandem inclinauit.
Unde ꝑ ꝓphetam dicitur. & cũ scele¬
ille antiquus non cognouit. hȩc

Expanded text:
ui vult hominem exhibere perfectum, in Christo reperiet omnia documenta virtutum. Inter quas humilitate et patientia se tanquam potentioribus armis accinxit, cum quibus mundum intravit, cum quibus de mundo migravit, per quas mundum subjugavit. His etenim diabolum stravit et nos de ejus potestate liberavit. Cum his fortem armatum 295 alligavit, et ipse fortior vasa quae mundata retinuit . Humilitas fuit, quod inter homines degens, cum publicanis et peccatoribus manducavit ; quod fatigatus ex itinere, a muliere Samaritana potum postulavit ; quod peccatricis mulieris tactum non recusavit ; quod discipulorum pedes t patientia simul, quod corpus suum percutientibus dedit, quod faciem suam a conspuentibus non avertit, quod maledicentes non maledixit, quod etiam usque ad ignominiosam mortem, mortem videlicet crucis, quae tantummodo sceleratis debebatur, se tandem inclinavit . Unde per prophetam dicitur: « Et cum sceleille antiquus non cognovit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
celestis uoce sermonis. uerũ &iã
claritate diuine lucis astruxit:
Nusquã eñi in tota ueteris instru¬
menti serie repperimus : angłos
qui tam sedulo apparuere patrib
cum luce apparuisse. Sed hoc
priuilegrũ recte hodierno tem¬
pori seruatum est: quando exor¬
tum est in tenebris lumen rectis
corde misericors & miserator dñs.
Uerũ ne parua unius angłi uide¬
retur auctoritas. post quã unus
sacramentũ noue natiuitatis
edocint : statim multitudo cȩlesti.¬
um agminũ quȩ głam dõ cane¬
ret. pace̾q simul hominibus pre.¬
dicaret affuit: aꝑte demonstranᷤ.
quia ꝑ hanc natiuitatem homi¬
nes ad pacem unius fidei. spei.
& dilectionis. atq. ad głam diui.¬
nȩ laudationis essent conuerten¬
di. Significint autẽ mystice
pastores isti gregum: doctores
quosq ac rectores fideliũ anima¬
rum. Nox curus ingilias custo.¬
diebant suꝑ gregem suũ : peri¬
cula temptationũ indicat. aquib
se suosq subiectos: om̃s qui per

Expanded text:
tis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretsacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque s
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit nobis. Et uenerunt festi¬
nantes. & inuenerunt mariam
& ioseph. & infantẽ positũ in prȩ¬
sepio. Pastores quide̾ illi felici gau¬
dio festinauerunt uidere quod
audierant. Et quia ardenti amore
quęsterunt. continuo saluatorẽ
quem quȩsierunt inuenire me¬
ruerunt. Sed intellectualium
pastores gregum immo cuncti

Expanded text:
ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt. Sed et intellectualium pastores gregum, imo cuncti
Abbreviated transcription (Latin):
enͣi natus est qui dicit. ego sum
pastor bonus. bonus pastor ani¬
mam suã dat ꝓ ouibus suis. Sed
& tempus imminebat. quo idẽ
pastor summe bonus. missis in
mundum pastoribus. oues suas
pastori precepit: si diligis me.
pasce oues meas. Quod aperiens
ait. confirma frͣs tuos. Et factũ
est ut discesserunt ab eis angłi
in celũ : pastores loquebantur
adinuicem. Transeamus usq bech

Expanded text:
enim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas,pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usque Be
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ nr̃e mutabilitate promisit.
ut quẽ uerũ experiebatur homi¬
nem. prȩsumeret posse fieri pec¬
catorem. Si ergo abipso dño sal¬
uatore nro deceptionũ suarum
diabolus non reuocauit insidias:
quanto magis fragilitatem nram
impugnare pͣsumit. quos exinde
uehementiori odio. & inuidia
seuiori ꝑsequitur. ex quo ei in
baptismo renuntiauimus. & ab
illa cui dominabatur origine.
in nouam creaturã diuina rege¬
neratione transiuimus : Unde
quia dum mortali carne circũda¬
mur. non desinit nobis hostis
antiquus laqueos peccati ubiq
p̃tendere. & tunc maxime aduer:¬
sum xp̃i membra seuure. quando
ab eis sacratiora sunt celebranda.

Expanded text:
rae nostrae mutabilitate promisit, rae nostrae mutabilitate promisit, ut quem verum experiebatur hominem, praesumeret posse fieri peccatorem. Si ergo ab ipso Domino et Salvatore nostro deceptionum suarum diabolus non revocavit insidias, quanto magis fragilitatem nostram impugnare praesumet, quos exinde vehementiore odio et invidia saeviore persequitur, ex quo ei in baptismo renuntiavimus, et ab illa cui dominabatur origine, in novam creaturam divina regeneratione transivimus! Unde quia dum mortali carne circumdamur, non desinit nobis hostis antiquus laqueos peccati ubique praetendere, et tunc maxime adversus Christi membra saevire, quando ab eis sunt sacratiora celebranda
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus titillari. non est istius uite
quȩ tota temptatio est. Ex qua ui¬
nimirũ uincitur. qui uinci ab ea¬
dem non ueretur. Suꝑbũ ẽ enum.
de non peccandi facilitate pͣsumere.
cum hocipsum presupͣsisse peccasse
sit. dicente beato iohanne apło. si
dixerimus qmͣ peccatũ non habe¬
mus. nosipsos seducimus. & ueri
se fallat dilectissimi. nemo decipiat.
Neq. eni quisquã de cordis sui puri¬
tate confidat. ut putet se nullis
temptationũ periculis subiacere.
cũ ꝑuigil ille temptator acriorib
pulset insidus. quos maxime uide¬
rit abstinere peccatis. Nam a quo
dolos suos contineat. qui ipsum
quoq dnm̃ maiestatis ausus est
calliditatis suȩ fraude tep̃tare.
U iderat suꝑbiam suã baptizati ibu
dm̃ͣ humilitate calcatam. in telle¬
xerat quadraginta dierũ ieiunio
omnẽ concupiscentiã carnis ex¬
clusam. & tamen non desperauit
de artibus sius malitiȩ spiritalis
imꝓbitas. Tantumq sibi de natu.¬

Expanded text:
tatibus titillari, non est istius vitae, tatibus titillari, non est istius vitae, quae tota tentatio est , et qua nimirum vincitur, qui vinci ab eadem non veretur. Superbum est enim de non peccandi facilitate praesumere, cum hoc ipsum praesumpsisse peccatum sit, dicente beato Joanne apostolo: Si dixerimus, quia peccatum non habemusse fallat, dilectissimi, nemo se decipiat; neque ita quisquam de cordis sui puritate confidat, ut putet se nullis tentationum periculis subjacere; cum pervigil ille tentator eos acrioribus pulset insidiis, quos maxime viderit abstinere a peccatis. Nam a quo dolos suos contineat, qui ipsum quoque Dominum majestatis ausus est calliditatis suae fraude tentare? Viderat superbiam suam baptizati Domini Jesu humilitate calcatam; intellexerat quadraginta dierum jejunio omnem cupiditatem carnis exclusam, et tamen non desperavit de artibus suae malitiae spiritalis improbitas; tantumque sibi de natu
Abbreviated transcription (Latin):
aut duplies cordis dedecoret: Nam
quid ꝓdest honestatis formã pͥferens
cultus exterior. si interiora bomi¬
nis aliquoꝵ sordeant contaminatione
uitioꝵ: Om̃ia igittr que anumm pu¬
ritatem & speculũ mentis obnubiant.
quisq conscientiam suam. seq. ante
se statuat ꝓprii censura iudici.
Uideat si in secreto cordis sui illam
quã xp̃c dat inuenit pacẽ. si deside¬
riũ sp̃s nulla concupiscentia carnis
impugnat. si humilia non spernit.
si alta non appetit. si iniquo non de¬
lectatur lucro. si immoderato rerũ
suarũ non gaudet augmento. si
deniq aliena felicitate non uritur.
aut inimici miseria non lȩcatur:
Et cũ harũ ꝑturbationũ nichil inse
forte reppererit : sincero disquirat
examine. qualiũ cogitationũ specie
frequentetur: & utrum nullis uani¬
tatum imaginibus adquiescat. uel
quĩ cito animũ ab his quȩ noxie
blandiuntur abducat. Nam nullis
illecebris cõmoueri. nullis cupidi¬

Expanded text:
aut duplicis cordis ruga dedecoret? Nam aut duplicis cordis ruga dedecoret? Nam quid prodest honestatis formam praeferens cultus exterior, si interiora hominis aliquorum sordeant contaminatione vitiorum? Omnia igitur quae animi puritatem et speculum mentis obnubilant, quisque conscientiam suam, seque ante se statuat proprii censura judicii. Videat, si in secreto cordis sui illam, quam Christus dat , invenit pacem, si desiderium spiritus nulla concupiscentia carnis impugnat, si humilia non spernit, si alta non appetit, si iniquo non delectatur lucro, si immoderato rerum suarum non gaudet augmento, si denique aliena felicitate non uritur, aut inimici miseria non laetatur. Et cum harum perturbationum nihil in se forte repererit sincero disquirat examine qualium cogitationum specie frequentetur; et utrum nullis vanitatum imaginibus acquiescat, vel quam cito animum ab iis quae noxie blandiuntur 154 abducat. Nam nullis illecebris commoveri, nullis cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
& iuste uiuere decet. & in id uolun¬
tates nr̃as actionesq dirigere. quod
diuinȩ nouimus placere iustitiȩ. sed
cum hi apppinquant dies quos illu¬
striores nobis salutis nr̃ȩ sacramenta
fecerunt. diligentiori sollicitudine
exercenda est disciplina uirtutum.
ut sicut ipsa mysteria quadã sui
parte maiora sunt: ita & nr̃a obser¬
uantia suꝑet in aliquo consuetudi¬
nem suã. & cui festiuitas est celebran¬
da sublumior. ipse quoq in ea repe¬
riatur ornatior. Si enĩ rationabile
& quodaͣmodo religiosum uidetur
ꝑ dicm festum in uestitu nitidiore
prodire. & habitu corporali hilarita¬
tem mentis ostendere. si ipsam quoꝙ
orationis domũ ꝓpensiore tunc.
cura & ampliori cultu quantum
possumus adornamus: nonne dig¬
num est. ut anima xp̃iana quȩ ue¬
rum uiuũq dĩ templũ. speciem
sua prudenter exornet. a redemp¬
tionis suȩ celebratura sacramentũ:
om̃i circu̾spectione pͣcaueat. ne ulla
eam macula iniquitatis obfuscet.

Expanded text:
in id voluntates nostras actionesque dirigere, quod divinae novimus placere justitiae; sed cum ii appropinquant dies quos illustriores nobis salutis nostrae sacramenta fecerunt, diligentiore sollicitudine exercenda est disciplina virtutum: ut sicut ipsa mysteria quadam sui parte majora sunt, ita et nostra observantia superet in aliquo consuetudinem suam; et cui festivitas est celebranda sublimior, ipse quoque in ea reperiatur ornatior. Si enim rationabile et quodammodo religiosum videtur per diem festum in vestitu nitidiore prodire, et habitu corporis hilaritatem mentis ostendere; si ipsam quoque orationis domum propensiore tunc cura et ampliore cultu, quantum possumus, adornamus, nonne dignum est ut anima Christiana, quae verum vivumque Dei templum est, speciem suam prudenter exornet, et redemptionis suae celebratura sacramentum, omni circumspectione praecaveat ne ulla eam macula iniquitatis offuscet,
Abbreviated transcription (Latin):
consensu. Et nos cũ temptamur. ple¬
rumq in delectatione. aut ctiam in
consensu labimur. quia ex carnis
peccato ꝓpagati in nobis ipsis etiã
gerimus. unde certamina toleramꝰ.
Ds uero qui in utero uirginis incar¬
natus in mundũ sine peccato uene¬
rat. nil contradictionis in semet¬
ipso tolerabat. Temptari ergo per
suggestionem potuit. sed eiꝰ mentẽ
peccati delectatio non momordit:
atq ideo omis illa diabolica tepͣtatio
foris non intus fuit. Sed si ipsum
ordinem temptationis eiꝰ aspicimꝰ:
pensamus quanta magnitudine nos
a temptatione liberamur. Antiquus
hostis contra primũ bominẽ paren¬
tem nrm in tribus se temptationi¬
bus erexit: quia hunc uidelicet gula.
uana gła. & auaritia temptauit. Sed
temptando superauit. quia sibi euͣ
ꝑ consensum subdidit. Ex gula qͥppe
temptauit. cũ cybum ligni uetitũ
ostindit. atq comedendũ suasit. Ex
uana autẽ gła temptauit. cũ dice¬

Expanded text:
consensu, et nos cum tentamur, pleconsensu, et nos cum tentamur, plerumque in dilectione, aut etiam in consensu labimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramus. Deus vero, qui in utero virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat, tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio feris non intus fuit; sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus, quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem, parentem nostrum, in tribus se tentationibus erexit. Quia hunc videlicet gula, vana gloria, et avaritia tentavit. sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana autem gloria te
Abbreviated transcription (Latin):
excelsũ. Sed uere & absq ulla questi¬
one conuenienter accipitur. ut a
spũ sc̃õ in desertũ ductus credatur:
ut illic eũ suus sp̃s duceret. ubi
hunc ad temptandũ sp̃s malignus
inueniret. Sed ecce cũ dicitur asͣ
homo. uel in excelsum montem.
uel in scãm ciuitate᷑. a diabolo assupͣ¬
tus: mens refugit. humane hoc
audire aures expaͣscunt. Qui tam̃
Certe iniquoꝵ om̃iũ diabolus caput
est. e buius capitis menbra sunt
om̃s iniqui. Annon diaboli mẽbrũ
fuit pilatus : Annon ddiaboli me̾bra
iudci ꝑsequentes. & milites crucifi¬
⁊gentes fuerunt: Quid ergo mirũ.
s soubillo ꝑmisit in montẽ duci. qui
se ꝑttilit etiam amẽbris ciꝰ crucifigi:
Non est ergo indignum redemptori
rid qđ temptari uoluit. qui uenerat
oridi. Iustum quippe erat. ut sic tep¬
tationes nras suis tep̃tationib uin¬
ccret. sicut morce᷑ nta̾m uenerat
sua morte superare. Sed sciendum
nobis est. quia tribus modis tepͣtatio
agitur. suggestione. delectatione.

Expanded text:
. Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit, humanae hoc audire aures expavescunt. Qui tamenCerte iniquorum omnium caput diabolus est, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum fuit Pilatus? An non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes Christum fuerunt? Quid ergo mirum si se ab illo se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nosceret, sicut et mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est, quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione,
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste facit: sed dignũ est ut qͥsqͥs
se inpęnitentia macerat. hoc sibi
quod tuste cõpetit interdicat. Sic sic
nobis afflictis. & penitentib adõ di¬
mutitr. quod iniuste egimus. si
ꝓamore illius & hoc qđ nobis iuste
competit relaxemus. Iteo de qͥdrriai

Expanded text:
injustum facit, sed dignum est ut quisquis injustum facit, sed dignum est ut quisquis se in poenitentia macerat etiam hoc quod sibi juste competit interdicat. Sic sic nobis afflictis et poenitentibus a Deo dimittitur quod injuste egimus, si pro amore illius et hoc quod nobis juste competit relaxemus. HOMILIA XVII
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ad eius oculos minus elemostua¬
rum leuat. quod cũ ꝓxunt dilocti.¬
one agitur. qdđ expictate conditur.
Hoc ergo qͥd tibi subtrabis alterc largur.
Et unde tua caro affligitur. inde
egentis ꝓximi caro reparet᷑. Hinc
enĩ ꝑ ꝓphetam dñs dicit. Cũ ieiuna¬
bitis : Sibi enim comedit & bibit.
qui alimenta corporis quȩ sunt cõ¬
munia dona conditoris. sine indi¬
gentibus ꝑcipit. Et quisq sibi ieui¬
nat. si ea que sibi ad tempus subtra¬
hit non pauperibus tribuit. sed uentri
postinodum offerenda custodit. Hinc
ꝑ aohel. dicitur. scĩficate ieiumum.
Ieitinium quippe scĩficare est. adiun¬
ctisaliis bonis dignam dõ abstinen¬
tiam carnis ostendere. Cesset ira. sopi¬
antur iurgia. Incassum em̃ caro at.¬
teritur: si aprauis suis desideruis ani¬
mus non refrenatur. cum ꝑ ꝓpħam
&e contentiones ietunatis. & ꝑcutias
pugno impie. & om̃s debitores ur̃os
repetitis. Neq enim qui debitorem
suũ hoc quod dedit repeat. aliquid

Expanded text:
 ad ejus oculos manus eleemosynarum levat, quod cum proximi dilectione agitur, quod ex pietate conditur. Hoc ergo quod tibi subtrahis, alteri largire; et unde tua caro affligitur, inde egentis proximi caro reparetur. Hinc enim per prophetam Dominus dicit: Cum jejunabitis? Sibi enim comedit et bibit qui alimenta corporis, quae sunt communia dona conditoris, sine indigentibus percipit. Et sibi quisque jejunat, si ea quae sibi ad tempus subtrahit non pauperibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Hinc per Joelem dicitur: Sanctificate jejunium . Jejunium quippe sanctificare est, adjunctis bonis aliis, dignam Deo abstinentiam carnis ostendere. Cesset ira, sopiantur jurgia. Incassum enim caro atteritur, si a pravis suis voluptatibus animus non refrenatur, cum per propet contentiones jejunatis, et percutitis pugno impie, et omnes debitores vestros repetitis . Neque enim qui a debitore suo hoc quod dedit repetit aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
quia infirmitas erat ꝓuehenda nͣ
uirtus. ut cum suo creatori creatu¬
ra esset unita. nichil assup̃to diuinũ.
nichil assumenti deesset humanũ.
licet in prȩteritis scłis quibusdam
uelaminib fuerit obumbratu. non
tamen ita obtectũ est. ut scõꝵ qui
abinitio usq ad aduentũ dnĩ lauda.¬
biles extiterunt intellectui negaret᷑.
cum & ꝓpheticis uerbis & rerum
gestarum significationibus. salus
quȩ in xp̃o erat uentura promissa
sit. Quã non solum qui prȩdicabant
adepti sunt. sed etiam om̃s qui prȩ¬
dicantibus crediderunt. Una enim
fides iustificat uniuersoꝵ tempoꝵ
scõs. & ad eandem spem fidelium
fitemur factum. uel patres nr̃i ad¬
orauere faciendũ. Nec inter iudȩ¬
os atq. gentiles ulla distinctio est.
uatio mandatoꝵ. dĩ. Que si cũ fidei¬
integritate seruentur: ueros abra¬
hȩ filios. id est ꝑfectos faciunt xpͣia¬
nos. dicente eodem apło. quicumq
enĩ in xp̃o ib̾u baptizati estis: xp̃m

Expanded text:
quia infirmitas erat provehenda, non quia infirmitas erat provehenda, non virtus: ut cum suo Creatori creatura esset unita, nihil 244 assumpto divinum, nihil assumenti deesset humanum.licet in praeteritis saeculis quibusdam velaminibus fuerit obumbratum, non tamen ita obtectum est ut sanctorum, qui ab initio usque ad adventum Domini laudabiles exstiterunt, intellectui negaretur: cum et propheticis verbis, et rerum gestarum significationibus, salus quae in Christo erat ventura, promissa sit: quam non solum qui praedicabant adepti sunt, sed omnes etiam qui praedicantibus crediderunt. Una enim fides justificat universorum temporum sanctos, et ad eamdem spem fidelium fitemur factum, vel patres nostri adoravere faciendum. Nec inter Judaeos atque gentiles ulla distinctio est. vatio mandatorum Dei ; quae si cum integritate fidei serventur, veros Abrahae filios, id est perfectos faciunt Christianos, dicente eodem Apostolo: Quicumque enim in Christo Jesu baptizati estis, Christum
Abbreviated transcription (Latin):
loria dilectissimi dominicȩ pas¬
sionis. dequa nos etiam hodie
locuturos eẽ ꝓmisimus: humilitatiᷤᷤ
maxime est miranda mysterio.
Quȩ om̃s nos & redemit & docuit:
ut unde datum est preciũ. uille &
iustitia sumeretur. Om̃ĩpotentia
eni filii dĩ. quȩ ꝑ eandem essentiam
equalis est patri. potuisset buma¬
num genus adom̃inatu diaboli
solo imperio sue uoluntatis eruere:
nisi diuinis oꝑib maxime congru¬
isset. ut nequitie hostilis aduersitas
de eo quod uicerat uinceretur : &
ꝑ ipsam materiam naturalis repa¬
raretur libertas. ꝑ quã generalis
fuerat illata captiuitas. Dicente autẽ
euangłista. qđ uerbũ caro factũ est.
& habitauit in nobis: &e dicente apło
qđ ds̃ erat in xp̃o mundũ reconcili¬
ans sibi: ostensum est. quia unige¬
nitus patris sũmi tale iniit cum
humana humilitate consortium :
ut suscepta nr̃ȩ carnis animȩq sub¬
stantia. unus atq idem dĩ filius ꝑ ma¬
neret. nr̃a augmendo non ꝓpria.

Expanded text:
loria, dilectissimi, Dominicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipotentia enim Filii Dei, qua per eamdem essentiam aequalis est Patri, potuisset humanum genus a dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere, nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo quod vicerat vinceretur, et per ipsam naturam naturalis repararetur libertas, per quam generalis fuerat illata captivitas. Dicente autem evangelista quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; s erat in Christo mundum reconcilians sibi : ostensum est, quia Unigenitus summi Patris tale iniit cum humana humilitate consortium, ut suscepta nostrae carnis animaeque substantia unus atque idem Dei Filius permaneret, nostra augendo, non propria:
Abbreviated transcription (Latin):
splendor appareat. nec possit nisi
xp̃iani. Hoc est illud uerũ lumen.
quod omne̾ homine̾ iustificat &
illustrat. Hoc est quod eruit de
potestate tenebrarum. & transfeit
in regnum filui dĩ. Hoc est qđ ꝑ no¬
uitatem uitȩ desideria animi ꝓue¬
hit. & concupiscentias carnis extin¬
guit. Hoc est qđ pascha dñi in aamis
sinceritatis & ueritatis legitime
celebratur. dum ferm̃to malitię
ueteris abiecto. noua creatura de
ipso dño inebriatur & pascitur.
Non eñi aliud agit participatio cor¬
poris & sanguinis xp̃i. quã ut in id
qđ sumimus transeamus. & in quo
cõmortui & consepulti & conresusci¬
tati sumus. ipsum ꝑ om̃ia & sp̃u &
carne gestemus. dicente apło. mor¬
tui eñi estis. & uita ur̃a abscondita
paruerit uita ur̃a: tunc & uos appa

Expanded text:
splendor appareat, nec possit nisi splendor appareat, nec possit nisi Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria animae provehit, et concupiscentias carnis exstinguit. Hoc est quo Pascha Domini in azymis sinceritatis et veritatis legitime celebratur : dum fermento veteris malitiae abjecto, nova creatura de ipso Domino inebriatur et pascitur. Non enim aliud agit participatio corporis et sanguinis Christi, quam ut in id quod sumimus transeamus: et in quo commortui, et consepulti, et conresuscitati sumus, ipsum per omnia et spiritu et carne gestemus, dicente Apostolo: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita paruerit
Abbreviated transcription (Latin):
uno tamen dño ipsa om̃ium regit᷑
cura pastoꝵ. Et uenientes ad petram
tam lȩtis tamq inriguis pascuis alit.
ut innumere oues dilectionis pin¬
guedine roborate. sicut bonus pastor
dignatus est ꝓ ouibus suis animam
suam ponere : ita & ipse non dubi¬
tent ꝓ nomine pastoris occũbere.
Ipse est cui non solum gloriosa mar¬
tẏrum fortitudo. sed etiam renas¬
centium fides. in ipsa regeneratione
compatitur. Dum eñi renuntiatur
diabolo. & creditur dõ. dũ in noui¬
tatem a uetustate transitur. dum
terreni hominis imago deponit᷑.
& celestis forma suscipitur. quedã
species mortis. & quedam similitu¬
do resurrectionis interuenit. ut
non idem sit post lauacbrũ. qui
ante baptismũ fuit. sed corpus re¬
generati. fiat caro crucifixi. Hec
cõmutatio dilectissimi dexterȩ est
oꝑum intelligamus auctorem. gr̃as
carismatũ donis. ita uniuersum
ecclesiȩ corpus exornat: ut ꝑ multoᷤᷤ
unius luminis radios idem ubiq

Expanded text:
uno tamen Domino ipsa omnium regitur uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor dignatus est pro ovibus suis animam suam ponere , ita et ipsae non dubitent pro nomine pastoris occumbere. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur. Dum enim renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis intervenit, ut non idem sit post lavacrum qui ante baptismum fuit, sed corpus regenerati fiat caro Crucifixi. CAP. VII. Haec commutatio, dilectissimi, dextrae est operum intelligamus auctorem; gratiacharismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. & fecit. & docuit. non in
hẏstoria tantum pͣteritarum actio¬
num nouimus. sed etiam in presen¬
tium oꝑum uirtute sentimus. Ipse
est. qui de spũ scõ ex matre editus
uirgine. incontaminatam ȩccłam
suam eadem inspiratione fecundat.
ut ꝑbaptismatis partũ innumerabi¬
lis filioꝵ dĩ multitudo gignatur.
De quib dicitur. qui non ex sanguini¬
bus. neq ex uoluntate uiri. neq ex
uoluntate carnis. sed ex dõ nati sunt.
Ipse est in quo semen abraham totius
mundi adoptione benedicitur. &
sit patriarcha gentium pater. dum
ꝓmissionis filii fide non carne nas¬
cuntur. Ipse est qui nullius gentis
exceptionem faciens. de om̃i natione
que est sub celo. unu̾ scãrum ouium
efficit gregem. & cotidie implet qđ
ꝓmiserat dicens. habeo & alias oues
que non sunt ex hoc ouili. & illas
oportet me adducere. & uocẽ meam
audient. & erit unus grex & unus
pastor. Quãuis enĩ beato petro prin¬
cipaliter dicit. pasce oues meas: ab

Expanded text:
mundi et fecit, et docuit, non in mundi et fecit, et docuit, non in historia tantum praeteritarum actionum novimus, sed etiam in praesentium operum virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per baptismatis partum innumerabilis filiorum Dei multitudo gignatur, de quibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Ipse est in quo semen Abrahae totius mundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceptionem faciens, de omni natione quae sub coelo est unum sanctarum ovium efficit gregem, et quotidie implet quod promiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex et unus pastor . Quamvis enim beato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Sicut ergo nemo est creden¬
tium dilectissimi. cui dona neganda
sint gr̃e : ita nemo est qui non sit
xp̃iane debitor discipline. quia &¬
si remota est mystice legis asperitas.
uoluntarie tamen obseruantiȩ
creuit utilitas. dicente euangłista
est. Omĩa etenim que scdm legem.
siue in circũcisione carnis. siue in
diuersitatibus hostiarum. siue in
sabbati obseruantia. p̾cesserunt
xp̃m testificata. xp̃i sunt gra̾m pre¬
locuta. & ipse est finis legis. non
euacuando significationes ipsius.
sed implendo. Qui licet idem sit
auctor ueterũ qui nouoꝵ: figura.¬
tarum tamen ꝓmissionum sacra.¬
menta mutauit. quia ꝓmissa ꝑfecit.
Et denuntiationibus cessationem
imposuit. qm̃ denuntiatus aduenit.
In preceptis autẽ moralibus nulla
prioris testamenti decreta reꝓbata.
sed euangelico magisterio multa
sunt aucta. ut ꝑfectiora & lucidio¬
ra essent dantia salutem: quã pro¬
muttentia saluatorem. Omͣia igit᷑
quȩ dĩ filius ad reconciliationem

Expanded text:
. Sicut ergo nemo est credentium, dilectissimi, cui dona neganda sint gratiae, ita nemo est qui non sit Christianae debitor disciplinae: quia etsi remota est mysticae legis asperitas, voluntariae tamen observantiae crevit utilitas, dicente evangelista est . Omnia enim quae secundum legem, sive in circumcisione carnis, sive in diversitatibus hostiarum, sive in sabbati observantia praecesserunt, Christum testificata, Christi sunt gratiam praelocuta. Et ipse est finis legis , non evacuando significationes ipsius, sed implendo. Qui licet idem sit auctor veterum qui novorum, figuratarum tamen promissionum sacramenta mutavit, quia promissa perfecit: et denuntiationibus cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essent dantia salutem quam promittentia Salvatorem. CAP. VI. Omnia igitur quae Dei Filius ad reconciliationem
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dubiũ dilectissimi. naturam
humanã in tantam conexionem
a filio dĩ eẽ susceptam. ut non solũ
in illo homine qui est primogenitꝰ
totius creaturȩ. sed etiam in om̃ib
amembris caput: ita acapite diui.
di mẽbra non possunt. Quãuis
enĩ non istius uitȩ sit sed eternę.
ut sit ds omĩa in om̃ibus: tamen¬
ettam modo templi sui qͦd est eccłi.
indiuisus habitator est. scđ̾m qđ
ipse promisit dicens. ecce ego uo¬
biscum st̃i om̃ibus dieb usq. ad
consũmationẽ scłi. Quib apłs¬

Expanded text:
 dubium, dilectissimi, naturam humanam in tantam connexionem a Filio Dei esse susceptam, ut non solum in illo homine qui est primogenitus totius creaturae , sed etiam in omnibus  sicut a membris caput, ita a capite membra dividi non possint. Quamvis enim non istius vitae sit, sed aeternae, ut sit Deus omnia in ometiam modo templi sui, quod est Ecclesia, indivisus habitator est, secundum quod ipse promisit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus vitae usque ad consummationem s
Abbreviated transcription (Latin):
& pluribus aliis testimoniis. quid
insinuatur cordib nr̃is. nisi ut
ꝑ om̃ia ad eius imaginem renoue¬
mur. qui ꝑmanens in forma dĩ.
carnis peccati forma esse dignatꝰ
est. Om̃s enim infirmitates nr̃as
quȩ ueniunt de peccato. absq pec¬
cati cõmunione suscepit. ut famis.
ac sitis. somni. & lassitdinis. me¬
roris. ac fletus affectionibus non
careret. doloresq sȩuissimos usq
ad mortis extrema pateretur. qͥa
nemo posset laqueis mortalitatis
absolui. nisi ille in quo solo inno.¬
cens erat natura om̃ium: sineret
se interfici manib impioꝵ. Unde
saluator nr̃ filius dĩ uniuersis in
se credentib &e sacramentũ condi¬
dit & exemplum. ut unu appre.¬
henderent renascendo. alterum
sequerentur imitando. Hoc em̃
docet beatus petrus aplł dicens.

Expanded text:
 pluribus testimoniis quid insinuatur cordibus nostris, nisi ut per omnia ad imaginem ejus renovemur, qui permanens in forma Dei, carnis peccati forma esse dignatus est ? Omnes enim infirmitates nostras, quae veniunt de peccato, absque peccati communione suscepit, ut famis et sitis, somni et lassitudinis, moeroris ac fletus affectionibus non careret, doloresque saevissimos usque ad mortis extrema pateretur: quia nemo posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi ille, in quo solo innocens erat natura omnium, sineret se interfici manibus impiorum. Unde Salvator noster Dei Filius universis in se credentibus, et sacramentum condidit, et exemplum: ut unum apprehenderent renascendo, alterum sequerentur imitando. Hoc enim docet beatus Petrus apostolus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
afficitur gaudio. ut nullatenus ab
eius intuitu uelit secerni. quid pu
meruerint: Et si cũ duob tantum
scis. moyse uidelicet & helya transsigu¬
ratam in monte hominis xp̃i speciẽ
uidere bonũ maximũ ducit. quis
sermo explicare. quis sensus ualet cõ¬
prehendere. quanta sint gaudia iustoꝵ.
cum accesserint ad syon montẽ. & ad
multoꝵ miltũ angłoꝵ frequentiam.
ipsumq ciuitatis eiusdem artificem
& conditorẽ dm̃. non ꝑ speculũ &
eniginate sicut nunc. sed facie ad fa.¬
ciem conspexerint : De qua uisione
dicit ipse petrus loquens de dño fide¬
libus. in quẽ nunc quoq non uiden.¬
tes creditis. quẽ cũ uderitis exulta¬
bitis lecitia in enarrabili & glorificata.¬

Expanded text:
afficitur gaudio, ut nullatenus ab afficitur gaudio, ut nullatenus ab ejus intuitu velit secerni, quid putnem videre meruerint? Et si cum duobus tantum sanctis, Moyse videlicet et Elia, transfiguratam in monte hominis Christi speciem videre bonum maximum duxit, quis sermo explicare, quis sensus valet comprehendere, quanta sint gaudia justorum, cum accesserint ad Sion montem, et multorum millium angelorum frequentiam, ipsumque civitatis ejusdem artificem, et conditorem Deum non per speculum, et in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem conspexerint? De qua visione dicit ipse Petrus, loquens de Domino fidelibus: In quem nunc quoque non videntes creditis, quem cum videritis, exsultabitis l
Abbreviated transcription (Latin):
delectatur adherere dicens. dñe bonũ
est nobis hic esse. si uis faciamus hic
tria tabernacula. tibi unũ moysi
unũ. & helyȩ unuͣ. & quidẽ beatus
petrus sicut alius euangelista testat᷑
nesciebat quid diceret in eo quod¬
in cȩlesti conuersatione tabernacula
facienda putauit. In illa namq cȩle¬
stis uitȩ gła domis necessaria non
erit. ubi diuinȩ contẽplationis luce
om̃ia pacificante aura aduersitatis
alicuius timenda nulla remanebit.
testante apło iohanne. qui eiusdem
suꝑne ciuitatis claritatem descri¬
bens. dicit interalia. Et templum
rat quid diceret. cũ ait. dñe bonuͣ
est nobis hic esse. quia reuera solũ
hominis bonũ est intrare in gaudiũ
dni sui. & huic contemplando in
ȩternũ assistere. Unde merito nicha
um quã ueri boni habuisse putandꝰ
est: cui reatu suo exigente contingit.
nũquã sui faciem uidere creatoris.
Q uod si beatus petrus glorificatam
xp̃i humanitatẽ contemplatus tanto

Expanded text:
delectatur adhaerere, dicens: Domine, bonum delectatur adhaerere, dicens: Domine, bonum est nos hic esse; si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliae unum. Et quidem beatus Petrus, sicut alius evangelista testatur, nesciebat quid diceret, in eo quod coelesti conversationi tabernacula facienda putavit. In illa namque coelestis vitae gloria domus necessaria non erit, ubi divinae contemplationis luce omnia pacificante, aura adversitatis alicujus timenda nulla remanebit, teste apostolo Joanne qui ejusdem supernae civitatis claritatem describens, dicit inter alia: Et templum rat quid diceret, cum ait: Domine, bonum est hic esse; quia revera solum hominis bonum est intrare in gaudium Domini sui, et huic contemplando in aeternum assistere; unde merito nihil unquam boni veri habuisse putandus est, cui reatu suo exigente contigit nunquam sui faciem videre creatoris. Quod si beatus Petrus glorificatam Christi humanitatem contemplatus, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
niendi sunt in carne. qui utriq
pariter in uno eodemq momͣto
rapti in nubibus obuiam dño in
aere. mox ꝑacto iudicio ad uitam
inducuntur eternam. Quib apte
conuenit. qđ moyses & helyas in
maiestate fuisse uisi ꝑhibentur.
Per excellentiam namq. maiestatis.
insigne muneris quo funt coro¬
nandi monstratur. Bene conuenit.
& hoc quod excessum eiꝰ queꝰ com¬
pleturus erat in hierłm dixisse me¬
morantur. quia nimirũ unica
laudis materia fidelibus suis fit
passio redemptoris. qui quanto ma¬
gis meminerint eius se gra esse re¬
demptos : tanto suȩ reparationis
memoriam deuoto semꝑ in pecto¬
re uersant. deuota confessione tes¬
tantur. Uerum quia cũ amplius
quisq uite cȩlestis dulcedinẽ degu¬
stat. eo amplius fastidit om̃ia que
placebant in infimis: merito petrus
uisa dñi & scoͬꝵ eius maiestate repente
cuncta que nouerat terrena obli¬
uiscitur. solis his quȩ uidit ꝑpetuo

Expanded text:
niendi sunt in carne. Qui utrique niendi sunt in carne. Qui utrique pariter in uno eodemque momento rapti in nubibus obviam Domino in aere mox peracto judicio ad vitam inducuntur aeternam. Quibus apte convenit quod Moyses et Elias in majestate fuisse visi perhibentur; per excellentiam namque majestatis insigne muneris quo sunt coronandi, monstratur. Bene convenit et hoc quod excessum ejus, quem completurus erat in Jerusalem, dixisse memorantur: quia nimirum unica laudis materia fidelibus suis fit passio redemptoris: qui quanto magis meruerint ejus se gratia esse redemptos, tanto suae reparationis memoriam devoto semper in pectore versant, devota confessione testantur. Verum qquisque vitae coelestis dulcedinem degustat, eo amplius fastidit omnia quae placebant in infimis, merito Petrus, visa Domini et sanctorum ejus majestate, repente cuncta quae noverat terrena obliviscitur, solis his quae videt perpetuo
Abbreviated transcription (Latin):
eximius suꝑ terram non potest: dñs
faciet in celo mundans eccłam. uestẽ
ad sp̃s beatitudine ac luce reficiens.
Sequitur. & ecce apparuit illis moy¬
ses & belyas cum eo loquentes. Quales
apparuerint. & quid locuti sunt. cũ
co: lucas manifestius scribit dicens.
erant autẽ moyses & belyas uisi in
maiestate. & dicebant excessum eius
quẽ completurus erat in hierłm.
Moyses ergo & helyas qui locuti st̃
cũ dño in monte.  passionem eiꝰ
ac resurrectionem dicebant: oracu¬
la legis & ꝓphetiȩ designant. quȩ
in dño completa & nunc doctis
quibusq patent. & electis om̃ibus
in futuro manifestius patebunt.
Qui bene uisi in maiestate dicuntur.
sermo fuerit prolatus. quãuis in
moyse & helya om̃s qui cum dño
regnaturi sunt recte possint intel¬
ligi. in moyse quidẽ qui mortuus
ac sepultus est: hi qui in uidicio
resuscitandi amorte. in helya uͦ qͥ
necdũ mortis debitũ soluit : hi
qui in aduentu iudicis uiui inue.¬

Expanded text:
eximius super terram non potest, Dominus eximius super terram non potest, Dominus faciet in coelo emundans Ecclesiam  Al.ac spiritus beatitudine ac luce reficiens. Sequitur: Et ecce apparuit illis Moyses et Elias cum eo loquentes. Quales apparuerint, et quid locuti sunt cum eo, Lucas manifestius scribit, dicens: Erant autem Moyses et Elias visi in majestate, et dicebant excessum ejus, quem completurus erat in Jerusalem . Moyses ergo et Elias qui locuti sunt cum Domino in monte, et passionem ejus ac resurrectionem dicebant, oracula legis et prophetiae designant, quae in Domino completa et nunc doctis quibusque patent, et electis omnibus in futuro manifestius patebunt. Qui bene visi in majestate dicuntur, sermo fuerit prolatus: quamvis in Moyse et Elia omnes qui cum Domino regnaturi sunt recte intelligi possunt. In Moyse quidem qui mortuus ac sepultus est, hi qui in judicio resuscitandi a morte; in Elia vero, qui necdum mortis debitum solvit, hi qui in adventu judicis vivi inve