comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ suã. ibi habetis uitam in scłm . id. ẽi inȩternũ.
Mutti eni amantes istam uitam: maledieunt ini.¬
garis maledicere : In t̾ra angustatus es: migra.
habita in glo. Quomͦ inquies habitabo in celo. ho.¬
mo carne indutus. carni deditꝰ: Corde precede:
quo sequaris corpore. Noli surdus audire sur scĩ
corda. Sursũ cor habe. & nemo te angustabit ĩ cȩlo.
Et idto bene sequittir alius psalmuro:
cce iUNC benedicite añm. om̃s serui
añi. qui statis in domo añi. in atriis
domus dĩ nr̃i. Quare addidit in arruis:
Atria. ampliora spatia domus intelligunt᷑. Qui
stat in atriis. non angustatur. non p̾mitur: q̃uo.¬
dam mͦ dilatatur. In latitudine mane. & potes
diligere mimicũ tuũ. quia non ca diligis. tibi
ab inimico angustias patiaris. Quomͦ intelligeris
start matriss: Sta in caritate. ostas in atriis. In
caritate latitudo est: in odio angustia. Andi apłm.
Ira & indignatio. tribulatio & angustia: in om̃cm
animã hominis oꝑantis malũ. De latitudine

Expanded text:
 ibi habebis «vitam in saeculum,» id est in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inigaris maledicere? In terra angustatus es; migra, habita in coelo. Quomodo, inquies, habito in coelo, homo carne indutus, carni deditus? Corde praecede, quo sequaris corpore. Noli surdus audire, Sursum corda. Sursum cor habe, et nemo te angustabit in coelo. Et ideo bene sequitur alius psalmus:cce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; quodam modo dilatatur. In latitudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . De l
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit dñs benedictionẽ. Ubi mandauit: In
fr̃ib ałi habitatit i unũ. Ibi p̃cepit benedictio.¬
nẽ. idͥi beuedicunt dm̃. qui habitant concorditer.
Nã in discordia ñ benedicis dñm. Sine causadieis.
quia lingua tua sonat benedictionẽ adnĩ: si corde
non sones. Ore benedicis. & corde malodicis. Ore
suo benedicebant. o corde suo maledicebant. Lũ qͥd
uerba nrã sunt.: Significati sunt quidã. Denedicis

Expanded text:
i mandavit? In fratribus qui habitant in unum. Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictionem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra sun
Abbreviated transcription (Latin):
teros: &quęrunt qͥd de illis dicant. quoi mi
tura inquietũ uimentũ ũ solã non trabit. łbo aͥ
frangit calcib qͦd uinctum est. Si autt̃ habet ro.¬
rem hermon. qui descendit suꝑ montem fron:
quietus est. placatus. humilis. tolcrans: pro mur.¬
mure p̃ctm fundit. Hã om̃s mur muratores. mag.
nifie descripti sunt quodã loco scripturarũ frecor¬
dia fatui: sicut rota carri. Quid est p̃cordia fatui.
eñi potest rota carri quiescere a murmure. Sic
sunt multi fr̃s. Non habitant in unũ. ul corpore.
S qui sunt qui habitant in unũ: Et erat illis anima¬
una. & cor unũ in dm̃. E nemo dicctat aliqͥd suũ
esse. sed erant illis om̃ia cdmunia. Designati sunt.
descripti sunt. qui ꝑtineant ad barbam. qͥ ꝑtineant
ad oram uestim̃ti. qui numerent᷑ int̾ montes fron.
Et si sunt ibi alii murmuratores. meminerut dic¬

Expanded text:
caeteros, et quaerunt quid de illis dicant; quomodo in caeteros, et quaerunt quid de illis dicant; quomodo in junctura inquietum jumentum non solum non trahit, sed et frangit calcibus quod junctum est. Si autem habet rorem Hermon, «qui descendit super montes Sion,» quietus, placatus, humilis, tolerans, pro murmure precem fundit. Nam murmuratores omnes magnifice descripti sunt quodam loco Scripturarum: «Praecordia fatui sicut rota carri» . Quid est, «Praecordia fatui enim potest rota carri quiescere a murmure. Sic sunt multi fratres; non habitant in unum nisi corpore. Sed qui sunt qui habitant in unum? Illi una et cor unum in Deum: et nemo dicebat aliquid suum esse, sed erant illis omnia communia» . Designati sunt, descripti sunt, qui pertineant ad barbam, qui pertineant ad oram vestimenti, qui numerentur inter montes Sion. Et si sunt ibi alii murmuratores
Abbreviated transcription (Latin):
ianuarias. quando iam dies incipiũt crescere.
Ludi ipsum iohannẽ confitentẽ. Illũ opportet eres¬
cere: mne aut̃ minui. Et passiones ipsoꝵ hoc indicãt.
Dñs in cruce exaltatus est: ille ceso capite deminutꝰ.
Ergo lum̃ exaltatũ xp̃s. inde est ros hermon. Seo
quicumq uultis habitare in unũ: optate rorem
istum. cõpluimim inde. Alioquin non poteritis
tenere qͦd ꝓfitemini. nec ꝓfittri. uec audire pote.¬
ritis: nͥ ille intonuerit. nec ꝑmanere potpritis:
nͥ ciꝰ sagina ñ desit uobis. spsa eñi saginai: descendit
suꝑ monat̾ fron. Iã montes sron: magni in sron.
Quid est fron: Seclla. Et qui ibi sunt. Tonte
magni. Quos significant montes: hos significat
barba. hos signisicat ora uestim̃ti. Harba ñ intelligit᷑.
nͥ inꝑfectis. Non ergo habitant in unũ. nͥ in quib
ꝑfecta fuerit caritas xp̃iana. Nã in quib non est
ꝑfecta caritas xp̃i: & cũ in ino sunt. odiosi ft̃. molesti
sunt. turbulenti sunt. anpeietate sua turpant

Expanded text:
junuarias, quando jam dies incipiunt crescere. Audi ipsum Joannem confitentem: «Illum oportet crescere, me autem minui» . Et passiones ipsorum hoc indicant. Dominus in cruce exaltatus est; ille caeso capite deminutus. Ergo lumen exaltatum, Christus: inde est ros Hermon. Sed quicumque vultis habitare in unum, optate rorem istum, compluimini inde. Alioquin non poteritis tenere quod profitemini, nec profiteri audere poteritis, nisi ille intonuerit; nec permanere poteritis, nisi ejus sagina non desit vobis: ipsa enim sagina descendit super montes Sion. 12. Jam «montes Sion,» magni in Sion. Quid est Sion? Ecclesia. Et qui ibi sunt montes? Magni. Quos significant montes, hos significat barba, hos significat ora vestimenti. Barba non intelligitur nisi in perfectis. Non ergo habitant in unum, nisi in quibus perfecta fuerit charitas Christi. Nam in quibus non est perfecta charitas Christi, et cum in uno sint, odiosi sunt, molesti sunt, turbulenti sunt, anxietate sua turbant
Abbreviated transcription (Latin):
diitẽ humilẽ. xpĩanĩ. bene considerantẽ qͥa
om̃ia illa p̃tereunt. & p̃terfluunt. da nichil
aitulit in hunc mundũ. nichil potest de mũ.¬
do auferre: cogitantem quẽadmodũ diues ille
qui ardebat in ssama apud inferos. guitã sibi
aistalari de digito desiderauit eiꝰ. qui mieas
de mensa eiꝰ concupierat. Cogitantes ista.
fundumentũ bonũ in futurũ: ut app̃hendant
uerã uitã. E cce quȩ assumetur de molendino.

Expanded text:
divitem humilem; christianum bene considerantem quia illa omnia praetereunt et praeterfluunt, quia nihil attulit in hunc mundum, nihil potest de mundo auferre; cogitantem quemadmodum dives ille qui ardebat in flamma apud inferos, guttam sibi destillari de digito desideravit ejus qui micas de mensa ejus concupierat. Cogitantes ista, fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Ecce quae assumetur de
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. non cũi ottãuĩ est fides. Et quod
maior. &̃. soleat infideliũ multitudo.
de quib dicit idem̃ apłs. Om̃s sua quęrunt.¬
tate s ͨ occasione p̃dicare uerbũ d̾i: non caste
id.c̃. ñ exanimo pure ac sincere caritatis. Aliud
cñi scatiebant quod in coꝵ mora apparebat. &
aliud p̃dicabant: ut sco nomine placerent homi¬
nib. Nam de his iterũ dicit. Neq enĩ isti aco
scruiunt. s suo uentri. Quos tam̃ ap̃m annunti¬
are ꝑmitit. Quãuis eñi ca potius crelerent que
ipsi facielant ut morerent᷑: ea tam̃ p̃dicabant. ꝗtiȩ
si alii credentes faccreat. saluarent᷑. Non cũi an
nunciabant p̃t̃ regnlam fidei. Cos quippe grebu¬
dit apłs diccas. Si qͥs uobis anuntiauerit prit̃¬

Expanded text:
s, «Non enim omnium est fides» ; et quod major esse soleat infidelium multitudo, de quibus dicit idem apostolus, «Omnes sua quaerunttate, sed ex occasione praedicare verbum Dei, non caste , id est, non ex animo purae et sincerae charitatis. Aliud enim sentiebant, quod in eorum moribus apparebat; et aliud praedicabant, ut sancto nomine placerent hominibus: nam de his iterum dicit, «Neque enim isti Deo serviunt, sed suo ventri» . Quos tamen Christum annuntiare permittit. Quamvis enim ea potius crederent quae ipsi faciebant, ut morerentur: ea tamen praedicabant, quae si alii credentes facerent, salvarentur; non enim aliud annuntiabant praeter regulam fidei. Eos quippe excludit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
aduiturũ dm̃. Sic eñi feci dc om̃ĩb quȩctĩq suffici¬
ent̃ cũ pͥns mͥ ad intelligendũ uł explicandũ diffici¬
lia ac pene ĩpossibilia uidertutur: exposui. Statui
autẽ ꝑ sermones id agere. qui ꝓferunt᷑ in ppłis:
quas greci omelias uocant. Hoc cm̃ iustius esse
arbitror. ut conuentus accłiastiei non frauoenter
etiam psalmi huiꝰ intelligentia. cuiꝰ ut alioꝵ delec̃¬
tari solent cantblina. Sed sit hue usq p̃miñ. Iam

Expanded text:
adjuturum Deum. Sic enim fecit in omnibus quaecumque sufficiadjuturum Deum. Sic enim fecit in omnibus quaecumque sufficienter, cum prius mihi ad intelligendum vel explicandum difficilia ac pene impossibilia viderentur, exposui. Statui autem per sermones id agere, qui proferantur in populis, quas Graeci ὁμιλίας vocant. Hoc enim justius esse arbitror, ut conventus ecclesiastici non fraudentur etiam psalmi hujus intelligentia, cujus, ut aliorum, delectari assolent cantilena. Sed sit huc usque prooemium
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ pancis cognoscibilem differebã. Et cũ
molestissime ferrent fr̃s mei eiꝰ soliis expositionẽ
quantũ ad eiꝰdem corꝑis psalmos ꝑtinet deesse opus¬
culis nr̃is. meq adhoc solucndũ aebitã uebement̃
urgerent: diu petentia iubentibq non cessi. quia qͥt¬
cascũq inde cogitart tẽptaui. semꝑ uires nr̃t intentio¬
nis excessit. Quanto eñi uidet᷑ aꝑtior: tanto michi
ꝓfundior uderi solet. ita ut tiam quam sit ꝓfunctus
dcmonstrare non possim. Alioꝵ quitpe qui difficile
intelligunt᷑. ctiam si in obscuritate sensus latet: ipsa
tam̃ apparet obscuritas. Nuius autẽ noc ipsa. qm̃
talem p̃bet suꝑficiem. ut lectorem atq auditorem. ñ
expositorem necessariũ habere credat᷑. QꝘ nunc qͦd
tandẽ ad ꝑtractationẽ el accedo: qͥd in eo possim ꝓrsus
ignoro. Spero tarã ut aliqͥd possim affuturũ atq

Expanded text:
profunditatem paucis cognoscibilem differebam. Et cum profunditatem paucis cognoscibilem differebam. Et cum molestissime ferrent fratres mei, ejus solius expositionem, quantum ad ejusdem corporis Psalmos pertinet, deesse opusculis nostris, meque ad hoc solvendum debitum vehementer urgerent, diu petentibus jubentibusque non cessi; quia quotiescumque inde cogitare tentavi, semper vires nostrae intentionis excessit. Quanto enim videtur apertior, tanto mihi profundior videri solet; ita ut etiam quam sit profundus, demonstrare non possem. Aliorum quippe, qui difficile intelliguntur, etiamsi in obscuritate sensus latet, ipsa tamen apparet obscuritas: hujus autem nec ipsa; quoniam talem praebet superficiem, ut lectorem atque auditorem, non expositorem necessarium habere credatur. Et nunc quod tandem ad pertractationem ejus accedo, quid in eo possim, prorsus ignoro: spero tamen, ut aliquid possim, adfuturum atque
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad diuinitatẽ eꝰ interiorẽ. qui nobis exteriorẽ
ibi aliud. nͥ landes eiꝰ cantabimꝰ: Qd idi alicid dicemus.
nͥ d̃s nĩs es tu. & confitebor tͥ. ds m̃s es tu & exaltabo te.¬
confitebor tͥ qrĩ exandisti me. & factus es mͥ in salinẽ :
Non strepitu uerboꝵ ista dicimꝰ: s dilectio inherens
ali ꝑ se ipsam clamat istã uocẽ. & dacctio ipsa uox est.
Itaq sicut cepit laudẽ: ita t̃minat. Confitemni dño
qm̃ bonꝰ. qta in scłm miscdia ed. Hinc cepit psalmus.
hinc desinit. Q. tũ sicut ab initio quod destruimus:
ita in fine qͦ redimus. non est aliquid qͥd salubrius
delectet: quam lans dĩ o semꝑ alleluia. ꝑ xplicit¬
salmos om̃s eȩteros quos codicẽ psalmoꝵ
nouimꝰ continere. qͥd grełiȩ consuctudine
psalteriũ nũcupatur. partim sermocinan.¬
d̾o in ꝑpłis. partim dictando exposui: donante dũo
sicut potui. Psaliũ uͦ centesimũ octauũ decimim
non tam ꝓpt̾ eiꝰ notissimã longitudinẽ. quã ꝓpt̃ eius

Expanded text:
us divinitatem interiorem, qui nobis exteriorem ibi aliud, nisi laudes ejus cantabimus? Quid ibi aliud dicemus, nisi, «Deus meus es tu, et confitebor tibi; Deus meus es tuaudisti me, et factus es mihi in salutem?» Non strepitu verborum ista dicemus, sed dilectio inhaerens illi per seipsam clamat istam vocem, et dilectio ipsa vox est ista. Itaque sicut coepit laudem, ita terminat: «Confitemini Dom in saeculum misericordia ejus.» Hinc coepit Psalmus, huc desinit; quoniam sicut ab mitio quod deseruimus, ita in finem quo redimus, non est aliquid quod salubrius delectet, quam laus Dei, et semper «Alleluia.» IPsalmos omnes caeteros, quos codicem Psalmorum novimus continere, quod Ecclesiae consuetudine Psalterium nuncupatur, partim sermocinando in populis, partim dictando exposui, donante Domino, sicut potui: psalmum vero centesimum octavum decimum, non tam propter ejus notissimam longitudinem, quam propter ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cient. Ds dñs  illuxit nobis. Dñs ille qui uenit in
nomine dm̃i. quem reꝓbauerunt ȩdificantes: & factꝰ
credidimꝰ intelligeremus. a uobis nũdũ intelligentib
s iam credetitib enuntiaremꝰ. Ut aut̃ &uos intelli¬
gatis: constitũtte diem festum in confreguentationib
usq ad cornu altaris. Id. t̃. ad interiorẽ domũ dĩ. dẽ
qua uos beaediximꝰ: ubi sunt altaria gxcasa. constitu
tie dicca festum non tepide ac segnit᷑. s in confrequen.¬
tationib. Ipsa est em̃ uox cxultationis soni festiita¬
tem cęlebrantis: ambulantiũ in loco tab̾naculi admi¬
rabilis usq ad domũ dĩ. Si em̃ est ibi spñ ale sacͥfictũ.
sempit̾nũ sacrisiciũ landis: o sacerdos sempit̃nus est.

Expanded text:
illuxit nobis.» Dominus ille qui venit in nomine Domini, quem reprobaverunt aedificantes, et factus credidimus intelligeremus, et vobis nondum intelligentibus, sed jam credentibus, enuntiaremus. Ut autgi. Constituite diem festum in frequentationibus, usque ad cornu altaris. Id est, usque ad interiorem domum Dei, de qua nos benediximus; ubi sunt altaris 435 excelsa, uite diem festum,» non tepide ac segniter, sed «in confrequentationibus.» Ipsa est enim vox «exsultationis, soni festivitatem celebrantis,» ambulantium in loco «tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei.» Si enim est ibi spirituale sacrificium, semp
Abbreviated transcription (Latin):
ducta: tam̃ quia est homo. nͥ quod memor es eiꝰ:
Non dixit habundantiã mimeri mei. numerus
gentiũ suꝑare non ualuit: sed añs inquit suscepit
me. Multitudinẽ gͦ fideliũ in unitate fidei simul
habitantem. ꝑsecutio gentiũ quo impelleret ut
dciceret non habeb at: quando in cũ creditũ est
qui & singulos & oñis ubiq susciꝑet. quia eis inuo.¬
cantib nũquam deesse potuisset. Fortitudo mea
cadunt ed ĩpelluntur. nͥ qui stia sibi fortitudo. &
sua ssbi. ẽẽ. uolunt laudatio: Nullus qͥppe in certa¬
mine cadit. nͥ cuiꝰ fortitudo & lãndatio cadit. Qua¬
ꝓpt̾ cuiꝰ fortitudo & laudatio est añs: tam ũ cadit.
quã ñ cadit dñs. Ꝙ ideo eis factus ẽ. in salutẽ. non¬

Expanded text:
ducta; tamen quid est homo, nisi quod memor es ejus ? ducta; tamen quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Non dixit, Abundantiam numeri mei, numerus gentium superare non valuit; sed, «Dominus,» inquit, «suscepit me.» Multitudinem ergo fidelium in unitate fidei simul habitantem persecutio gentium quo impelleret, ut dejiceret, non habebat: quando in eum creditum est, qui et singulos et omnes et ubique susciperet; quia eis invocantibus nusquam deesse potuisset. 9. «vers. 14.cadunt, cum impelluntur, nisi qui sua sibi fortitudo, et sua sibi volunt esse laudatio? Nullus quippe in certamine cadit, nisi cujus fortitudo et laudatio cadit. Quapropter cujus fortitudo et laudatio est Dominus, tam non cadit quam non cadit Dominus. Et ideo eis factus e
Abbreviated transcription (Latin):
nobis in ipsa passione dulciorem: ut gustemus
uideamus quam suauis est dñs. qui mortuus
est ꝓpt̃ delicta nr̃a. & resurreocit ꝓpt̃ iustificati¬
onem nram. Iam uͦ qͦd sequit᷑. & exarsert̃ uelut
ignis in spinis: in eiꝰ corꝑe hoc est in ꝑpło ubiq
diffuso meluis intelligit᷑. quem circũ dederunt
om̃s gentes. cũ sit collectus de om̃ib gentib.
Exarserunt quippe uebut ignis in spiuis. quando
peccatriot capnẽ atq huiꝰ mortalis uite molestis¬
simas edpunctiones. ꝑsecntionis incendio crema¬
utrunt. Q in nomine inquit dĩi ultassũ eos:
sine quia & ipsi malitia quȩ in eis iustos ꝑseque¬
batur extincta. xp̃imo ppło sociati sunt: sine qͥa
ꝗteri coꝵ qui contẽpserunt hoc t̾ẽpore uocintis
miscdłum. ueritatẽ uidicantis in fine seusuri st̃.
tudo cridentiũ quisi artuȩi. innumerabili com¬
ꝑanda. & in uirã societatẽ tanquã in cumalum

Expanded text:
nobis ipsa passione dulciorem; ut gustemus nobis ipsa passione dulciorem; ut gustemus et videamus quam suavis est Dominus , qui mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Jam vero quod sequitur, «Et exarserunt velut ignis in spinis:» in ejus corpore, hoc est, in populo ubique diffuso melius intelligitur; quem circumdederunt omnes gentes, cum sit collectus de omnibus gentibus. «Exarserunt» quippe «velut ignis in spinis,» quando peccatricem carnem atque hujus mortalis vitae molestissimas compunctiones, persecutionis incendio cremaverunt. «Et in nomine,» inquit, «Domini ultus sum eos:» sive quia et ipsi, malitia quae in eis justos persequebatur exstincta, christiano populo sociati sunt; sive quia caeteri eorum qui contempserunt hoc tempore vocantis misericordiam, veritatem judicantis in fine sensuri sunt.tudo credentium, quasi arenae innumerabili comparanda, et in unam societatem tanquam in cumulum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ait. om̃s gentes ciremerunt me. o in no¬
mine dñi ultus sũ eos: significat ꝓccłie labores
atq inctoriã. S quasi cansa quereret᷑. unde tan¬
ta mala suꝑare potuerit: respectum. ẽ. ad exem¬
plũ. adixit quid pͥmo passa sit in capite suo. ad¬
dendo quor sequit᷑. Circundantes circundede.¬
runt me. Ꝙ bent ibi ñ repetitũ . ẽ. onĩs gentes.
qͥo a iuidcis solis factã est. Et in nomine añi
ultussũ eos. Quia & illic ipse pius ppłs qͦd est
corpus xpĩ ꝑsecutores senserit. de cuiꝰ gentre caro
interiore diuinitate ꝑ exteriorem carne̾ uirtu
in spinis. & in nomine dñi ultus sũ eos. Hio iã ex
ordine gestarũ rerũ. etum uerboꝵ ordo contexitͦ.
Nã ipsũ anm̃ caput eccłiȩ. recte accipimꝰ circũda¬
tum a ꝑsecutorib. sicut circundant apes fauum.
Quid eñi ab ignorantib gestum sit. mistica subtili¬
tate sp̃c sõs loquit᷑. Ma quippe. apes oꝑantur in
fauis. Nescientes aut̃ ꝑsecutores dñi. fecerunt eum

Expanded text:
in nomine Domini ultus sum eos,» significat Ecclesiae labores atque victoriam; sed quasi causa quaereretur unde tanta mala superare potuerit, respectum est ad exemplum, et dixit quid primo passa sit in capite suo, addendo quod sequitur, «Circumdantes circumdederunt me:» et bene ibi non repetitum est, «omnes gentes;» quod a Judaeis solis factum est. «Et in nomine Domini ultus sum eos:» quia illic ipse pius populus, quod est corpus Christi, persecutores sensit, de quorum genere caro interiore divinitate per exteriorem carnem virtutin spinis, et in nomine Domini ultus sum eos.» Hic jam ex ordine gestaruNam ipsum Dominum caput Ecclesiae recte accipimus circumdatum a persecutoribus, sicut circumdant apes favum. Quid enim ab ignorantibus gestum sit, mystica subtilitate Spiritus sanctus loquitur. Mel quippe apes operantur in favis: nescientes autem persecutores Domini, fecerunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
Oextera dũi fecit uirtutẽ. Quã uirtutem dicit. a¬
Dextera in qͥt dñi exaltauit me. Alagna uirtus
gxaltare humilesti. dĩficare mortalem. p̾bere
de infirmitate ꝑfectionem. de subiectione
głam. de passione uictoriã. dare auxiliũ de
tribulatione. ut afflictis uera salus dĩ patesceret.
affligentib aut̃ uana salus homius remaneret.
Magna hic. S qͥd miraris: Audi qͥs repetat. Hoti
homo se exaltauit. non homo se ꝑfecit. ñ sibi homo
głam dedit. ñ homo uicit. ñ homo sibi sabati fuit:
facientes: ꝑcellam xp̃i mori arbitrabant᷑. Eccenẽ
est gła. U icit uapulando fcrientes. patiendo fa
me dñs: & morti non tradidit int. Non gͦ qͥoquã
uirib suis licuisse arbitret̃ fremitus impioꝵ
Non haberet istam potestatem. hisi sibi datã. at. desuꝑ.
Sepe filiũ pat̾familias ꝑ neqͥssimos seruos emendari
uibet: eũ iliꝰ hereditatẽ. alis c̃pedes p̾paret. Quȩ. ẽ.
ista hereditas: Auri est. an argenti. an gemarũ. an¬

Expanded text:
extera Domini fecit virtutem.» Quam virtutem dicit? «Dextera,» inquit, «Domini exaltavit me.» Magna virtus exaltare humilem, deificare mortalem, praebere de infirmitate perfectionem, de subjectione gloriam, de passione victoriam, dare auxilium de tribulatione; ut afflictis vera salus Dei patesceret, affligentibus autem vana salus hominis remaneret. Magna haec; sed quid miraris? audi quid repetat. Non homo se exaltavit, non homo se perfecit, non sibi homo gloriam dedit, non homo vicit, non homo sibi saluti fuit: facientes, Ecclesiam Christi mori arbitrabantur. Ecce nunc est. Vicit vapulando ferientes; patiendo, imme» «Dominus, et morti non tradidit me.» Non ergo quidquam viribus suis licuisse arbitretur fremitus impiorum: non haberet istam potestatem, nisi sibi data esset desuper. Saepe filios paterfamilias per nequissimos servos emendari jubet; cum illis haereditatem, illis compedes praeparet. Quae est ista haereditas? Auri est, an argenti, an gemmarum, a
Abbreviated transcription (Latin):
m modico fidelis fuisti. supra multa te cousti¬
tuã. intra in gatidiũ dm̃i tui : Talis itaq ser.¬
uus. nec antequã credat loquit᷑. nec cũ credide¬
rit tacet: ne uł sic croget. ut ipse ñ habeat.
uł qͦd habet non crogando non habeat. Sic cãi
sacrificiũ laudis. a quo auditurus est intra in¬
quod loquutus sũ. Hoo est ꝑfecte credidi. Hon
cñi ꝑfecte credunt: qui qͦd credunt loqui nolunt.
Ad ipsam eñi fidem ꝑtinet. etiã illito credere quod
dictam est. Qui me confessus fuerit corã homi¬
nib. confitebor & ego cũ coram patre meo. Ex
hoc cũi est appellatꝰ siois ille seruus. non tantã
quia accepit: s quia impendit atq lucranus est.
Ita e hoc loco non ait. credidi a locutus sũ: s ꝓpt̃
hoc dicit st locutã esse. quia credidit. Simul
cm̃i credit. o quod p̃miũ loquendo sꝑare: o quã
penã taccudo timere deberit. Credidi inquit
ꝓpt̃ qͦo locutꝰ sũ: ego aut̃ humiliat᷑ st̃ nimis. Las¬

Expanded text:
in modico fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium domini tui?» Talis itaque servus nec antequam credat loquitur, nec cum crediderit tacet; ne vel sic eroget ut ipse non habeat, vel quod habet non erogando non habeat. Sic enim sacrificium laudis, a quo auditurus est, «Intra inquod locutus sum:» hoc est, perfecte credidi. Non enim perfecte credunt qui quod credunt loqui nolunt: ad ipsam enim fidem pertinet etiam illud credere quod dictum est, «Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor eum coram Angelis Dei» . Ex hoc enim est appellatus fidelis ille servus, non tantum quia accepit, sed quia impendit atque lucratus est. Ita et hoc loco non ait, Credidi, et locutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. Simul enim credidit, et quod praemium loquendo sperare, et quam poenam tacendo timere deberet. «Credidi,» inquit, «propter quod locutus sum. Ego autem humiliatus sum nimis.» Pas
Abbreviated transcription (Latin):
lim̃i. quȩ sit domꝰ isrł: quȩ sit domꝰ aaron: & qui
utiq sunt timentes dñm. Ipsi cñi sunt pusilli cũ
magnis. iã in alio psalmo benc insinuati cordibus
ur̃is: quoꝵ mimero nos om̃s in cl grã qui bonꝰ est
diti sunt qui dixerunt. adiciat añs suꝑ nos. suꝑ uos.
& suꝑ filios ur̃os. ut israhelitis in xp̃m credeatib
ex quoꝵ numero sunt apłi patres nr̃i.  ad connca¬
tiã ꝑsectoꝵ. & ad obedicutiã paruuloꝵ. adiunge¬
retur numerus gentiũ: ut dicamꝰ oñis ficli uã
in xp̃o. facti unꝰ grex sub pastore uno. a corpꝰ illuis
capitis. tanquã unus homo dicamꝰ. In tͥbulatione
inuocam dñm. & exaudinit me in latitudine.
Angnstia nr̃e tͥbulationis fiuitur. latitudo aut̃

Expanded text:
imi, quae sit domus Israel, quae sit domus Aaron, et quoniam utrique sunt timentes Dominum. Ipsi enim sunt pusilli cum magnis, jam in alio psalmo bene insinuati cordibus vestris: quorum numero nos omnes, in ejus gratia qui bonus est nt, «Adjiciat Dominus super vos, super vos et super filios vestros» : ut Israelitis in Christum credentibus, ex quorum numero sunt Apostoli patres nostri, et ad eminentiam perfectorum et ad obedientiam parvulorum adjungeretur numerus Gentium; ut dicamus omnes facti unum in Christo, facti unus grex sub pastore uno, et corpus illius capitis tanquam unus homo dicamus, «In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine.» Angustia nostrae tribulationis finitur:
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc psalmo quando allelui a cantamꝰ. q̃d. ẽ. laudate
dãm. nos admoneri itelligimꝰ cũ audĩmꝰ. confite¬
mini dño: quã id ipsũ scilicet ut laudemus dnm s̃
Non potuit laus dĩ brcuiꝰ explicari. quam ut dioe¬
retur. Qm̃ bonus est. Quio sit grandiꝰ ista breuita¬
te ñ uideo. cũ ita sit ꝓpͥum dd̾ o bomis. c̃: ut a qͥdam
cõpellatus ipse filiꝰ dĩ cũ audiret magist̾ bone. ab co
scilicet qui carnẽ eiꝰ intuens. & diuinitatis plenita.¬
tate ꝑegrinationis. & ab om̃i ꝑmixtione inquoꝵ
qͥd ei ꝑ grãm dĩ p̃stitum est: non solũ ũ retͥbuentis

Expanded text:
in hoc psalmo, quando «Alleluia» cantamus, quod est, Laudate in hoc psalmo, quando «Alleluia» cantamus, quod est, Laudate Dominum, nos admoneri intelligimus, cum audimus, «Confitemini Domino,» quam idipsum, scilicet ut laudemus Dominum? Non potuit laud Dei brevius explicari, quam ut diceretur, «Quoniam bonus est.» Quid sit grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem ejus intuens, et divinitatis plenitutate peregrinationis et ab omni permixtione iniquorum, quod ei per gratiam Dei praestitum est
Abbreviated transcription (Latin):
uona minis: Hic certe nullus uł tardissimꝰ ambi.¬
git consessionẽ in dĩ laudib poni. nͥ forte tanta est
in cuiꝰquã mente ꝑuersitas: ut dicere audeat ꝑtiã
Qͦo si aliquis impius ꝓpt̾ nom̃ confessionis tẽptaret
obicere: facillune reselleret᷑ ipsa contextione uer¬
cęli ot̾cȩ. quia abscondisti bec a sapientib & prudeti.¬
tib & rcuelasti ea paruulis. Ita pat̾. qm̃ sic placitum
est corã te. Quis non eũ intelligat in laudẽ patͥs
hȩx dicere: quis ñ uideat istam confessionẽ non ad
aaorem cordis. s ad gaudiũ ꝑtinere : cũ ꝑtiã p̾cesserit
cuangłista dicens. in ipsa hora exultauit spũ sc̃o. &
om̃ino dubitandũ. tot congruentib testimoniis. ꝙͦꝵ
similia inscriptaris ꝑuos ipsos potestis aduertere.
ñ tantũ in peccatis. s & in laudib dĩ confessionẽ di¬
uinis litceris solere nominari: quid congruentius

Expanded text:
ra Domini bona nimis» ? Hic certe nullus vel tardissimus ambira Domini bona nimis» ? Hic certe nullus vel tardissimus ambigit confessionem in Dei laudibus poni; nisi forte tanta est in cujusquam mente perversitas, ut dicere audeat etiam Quod si aliquis impius propter nomen confessionis tentaret objicere, facillime refelleretur ipsa contextione veristi haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis; ita, Pater, quoniam sic placitum est coram te.» Quis non eum intelligat in laude Patris haec dicere? Quis non videat istam confessionem non ad dolorem cordis, sed ad gaudium pertinere; cum etiam praecesserit Evangelista dicens: «In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto et omnino dubitandum, tot congruentibus testimoniis, quorum similia in Scripturis per vos ipsos potestis advertere, non tantum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis Litteris solere nominari; quid congruentius
Abbreviated transcription (Latin):
fessio autẽ uł laudis eiꝰ est. uł pecca¬
toꝵ nr̃oꝵ. Et illa quidẽ confessio
qua ꝑeccata nr̃a dd consitemur. om̃ib nata est.
ita ut hanc solam dici confessionẽ in scripturis
scĩs minus crudita estimet multitudo. Na ubi
hoc nerbil lectoris ore sonuerit. continuo stre¬
pitus puis pectora tundentiũ: consequit᷑. Sed
debent aduertere quomͦ dictum sit in alio psal-¬
mo: qm̃ ingrediar ui locũ tab̾naculi admirabi¬
lis usq ad domũ dĩ. in uoce exultationis a confes¬
sionis soni sestiuitatẽ celebrantis. Hic eñi certe
manifestũ est uoct̃ consessionis & sonũ ñ ad merorẽ
penitentiȩ: sed adletitiam festiuitatis edeb̃rimȩ
ꝑtinere. Aut si de tã manifesto testimonio qͥsquã
adhuc dubitat. quid dicturus est ad illud qͦd in ec¬
clesi astico scͥptum est. benedicite dñm om̃ia oꝑa
ipsius. date nomini ciꝰ magnificentiã. & consite¬
mini in laudẽ ipsiꝰ. in canticis labioꝵ & in citha¬

Expanded text:
dis ejus est, vel peccatorum nostrorum. Et illa quidem confessio, qua peccata nostra Deo confitemur, omnibus nota est; ita ut hanc solam dici confessionem in Scripturis sanctis minus erudita existimet multitudo: nam ubi hoc verbum lectoris ore sonuerit, continuo strepitus pius pectora tundentium consequitur. Sed debent advertere quomodo dictum sit in alio psalmo: «Quoniam ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis brantis» . Hic enim certe manifestum est vocem confessionis et sonum, non ad moerorem poenitentiae, sed ad laetitiam festivitatis celeberrimae pertinere. Aut si de tam manifesto testimonio quisquam adhuc dubitat, quid dicturus est ad illud quod in Ecclesiastico scriptum est: «Benedicite Dominum omnia opera ipsius, date nomini ipsius magnificentiam, et confitemini in laudem ipsius in canticis labiorum et in citha
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃iũ donoꝵ dĩ non attributio sed retributio
uocari possit: quȩ ẜcisserant hominis. nͥ peccata:
Rerribuit gͦ as bona ꝓ malis. cui homines retri¬
buunt mala ꝓ bonis. Hic cñi rebͥbuerunt qͥ dixe¬
iste quid retribuat año & non inuenit: i ex cus
quȩ ipse añs retͥbuit. Calicem inquit salutaris
accipiam. & nom̃ dñi inuocabo. O homo tuo pec.¬
cato mendax. aono dĩ uerax: & ideo iam ñ homo.
quis tͥ dedit calicem salutaris. quem accipicus
& inuocans nom̃ am̃. retribues ei ꝓ om̃ib quȩ
rtiribuit tͥ: Quis nͥ ille qui ait. potestis bibere
calicem quem ego bibiturus sũ: Quis tibi dedit
i mitari passiones suas. nͥ qui ꝓte passus ẽ. ꝓriori
cãi cam sanguine suo. quem prior fudit ꝓsaba.
p̃cio cẽparatũ. a dicat. O dñe ego serus tuus.
ego scruus tuns: a filiꝰ ancillȩ tuȩ. Ergo & emptꝰ

Expanded text:
ut omnium donorum Dei non attributio, sed retributio vocari possit? quae praecesserant hominis nisi peccata? Retribuit ergo Deus bona pro malis, cui homines retribuunt mala pro bonis: haec enim retribuerunt qui dixeiste quid retribuat Domino, et non invenit, nisi ex eis quae ipse Dominus retribuit. «Calicem,» inquit, «salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo.» O homo, peccato tuo mendax, dono Dei verax, et ideo jam non homo; quis tibi dedit calicem salutaris, quem accipiens, et invocans nomen Domini, retribues ei pro omnibus quae retribuit tibi? quis nisi ille qui ait, «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quis tibi dedit imitari passiones suas, nisi qui pro te passus est prior? Emit eam sanguine suo, quem prior fudit pro salpretio comparatum, et dicat: «O Domine, ego servus tuus; ego servus tu
Abbreviated transcription (Latin):
iueangio in dni auitorio dispicient᷑. cui confite.¬
ininicis. non sic tł tanquã bonus homo se ami¬
cus opponat: ut in se spem meã iubeat collocari.
Honũ est enĩ confidere in dño. quã confidere in
homine. Nec quisqͥs sođm quendã modũ dici
ꝑotest angłs bonꝰ. sic a me cogitit᷑ ait. ut in co
confidere debtam. Hemo eñi bonꝰ. nͥ solus ds̃.
& cũ udit᷑ adiuuare homo uł angłs. eũ hoc
uera dilectione faciunt. ille ꝑ cos facit: qͥ cos
ꝓ modo coꝵ bonos fecit. Donũ et gͦ sꝑare in
pͥncipes. sicut in daniele legimꝰ. Michabel pͥn¬

Expanded text:
in Domini adjutorio despicientur cui confiteinimicis, non sic mihi tanquam bonus homo se amicus opponat, ut ipse in se spem meam jubeat collocari: «Bonum est» enim «confidere in Domino, quam confidere in homine.» Nec quisquis secundum quemdam modum dici potest angelus bonus, sic a me cogitetur, ut in eo confidere debeam: nemo enim bonus, nisi solus Deus; et cum videntur adjuvare homo vel angelus, cum hoc vera dilectione faciunt, ille per eos facit, qui eos pro modo eorum bonos fecit. «Bonum est» ergo «sperare in principes, sicut in Daniele legimus, «Michael prin
Abbreviated transcription (Latin):
tui iherłm: Tunc est eñi qͦd reddit᷑ gratũ. si de
pace atq in pace rebdatur. Qm aut̃ filii huiꝰ
aneillȩ non sunt: bellã quã pacem potiꝰ amauerunt.
Ne quis aut̃ existanet atria domꝰ dñi & om̃em ppłm
ciꝰ iudeos significari. quia ita clausit ifit psalmꝰ
ut diceret in medio tui iherłm. cuiꝰ nomine car¬
nales israhelite głantur: audite sequentẽ psalmũ.
qui quatuor uersictilis continitur
awoats dñm om̃s gentes. laudlate cã om̃s
ppłi. Hec sunt atria domꝰ dm̃. ille om̃is ppłs euis.
hec uera iherłm. Audiant magis illi qui huiꝰ
ciuitatis filii esse noluerunt: cũ se ab om̃rã gen¬
tiũ cõmunione p̃eiderunt. Qm̃ confirmata est
Hec sunt duo illa. miscłia & ueritas: quȩ in cente¬
simo terciodecimo psalmo memorie cõmendanda
cõmonui. Consirmata est aut̃ suꝑ nos miscđia¬

Expanded text:
tui, Jerusalem?» Tunc est enim quod redditur gratum, si de tui, Jerusalem?» Tunc est enim quod redditur gratum, si de pace atque in pace reddatur. Qui autem filii hujus ancillae non sunt, bellum potiusquam pacem amaverunt. Ne quis autem existimet atria domus Domini, et omnem populum ejus Judaeos significari, quia ita clausit iste psalmus, ut diceret, «In medio tui, Jerusalem,» cujus nomine carnales Israelitae gloriantur; audite sequentem psalmum, qui quatuor versiculis contineturaudate Dominum omnes gentes, laudate eum omnes populi.» Haec sunt atria domus Domini, ille omnis populus ejus, haec vera Jerusalem. Audiant magis illi qui hujus civitatis filii esse noluerunt, cum se ab omnium gentium communione praeciderunt. «Quoniam confirmata est Haec sunt duo illa, misericordia et veritas, quae in centesimo tertio decimo psalmo memoriae commendanda commonui. «Confirmata» «est» autem «super nos miseri
Abbreviated transcription (Latin):
falii ancillȩ tuȩ. Ego aut̃ seruus tuus. & fluis
utuio ulla merita mea. quando tu disrupisti un¬
cula tta idõ sacrisiciã laudis tibi debeo. Quia
& si głabor quod seruus sim tuus. o filius ancille
tux: non in me. s in te dño meo głabor. qͥ disru¬
pisti uincula mea: ut a fuga rediens religauer
Nota mea dño reddã. Qnȩ uota redditurus es:
qnas uonisti uictimas: Quȩ incensa: Qus ho¬
locatsta : An ad illud respieis quod paulo an.¬
reodat. Hoc exigitur. hoc debetur. Inspecto
ntimo. dñs dicit. Roddite eesari quȩ eesaris
sint:  dd̃ quȩ dĩ sunt. Imago sua reoditur
non solũ seruũ se esse dĩ. s & filiũ ancillȩ
dĩ: uide ubi reodat uota sua. confirmatꝰ xp̃o
ꝑ calicem salutaris. In atriĩs inquit domꝰ dñi.
Quȩ domꝰ dĩ est: hpe ancilla dĩ est. & que domꝰ
nis p̾płiͦ Et aꝑtius iã nominat ipsã matrẽ.
Durid est eñi aliud p̾płs eiꝰ. nͥ qͦd sequit᷑. in medio

Expanded text:
filii ancillae tuae: «Ego» autem «servus tuus, et filius filii ancillae tuae: «Ego» autem «servus tuus, et filius veni ulla merita mea, quando tu disrupisti vincula mea; ideo sacrificium laudis tibi debeo: quia etsi gloriabor quod servus tuus sim et filius ancillae tuae; non in me, sed in te Domino meo gloriabor, qui disrupisti vincula mea, ut a fuga rediens religarer Domino reddam.» Quae vota redditurus es? Quas vovisti victimas? quae incensa? quae holocausta? An ad illud respicis, quod paulo anreddat: hoc exigitur, hoc debetur. Inspecto nummo Dominus dicit; «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» : imago sua redditur non solum servum se esse Dei, sed et filium ancillae Dei, videt ubi reddat vota sua, conformatus Christo per calicem salutaris. «In atriis,» inquit, «domus Domini.» Quae domus Dei est, haec ancilla Dei est: et quae domus i ejus.» Et apertius jam nominat ipsam matrem. Quid est enim aliud populus ejus, nisi quod sequitur, «In medio
Abbreviated transcription (Latin):
tus est: Añ quia uernaculus ẽ. ꝓpt̾ peccata fugę
suȩ dep̃datus. ioco emptꝰ. quia redẽptus. ẽ: filiꝰ est
et̃i ancillȩ scđm qͦd om̃is creatura subdita cre¬
atori t̃: & uerissimo dño uerissimũ debet samu.¬
latũ. Quem cũ exhebet libera est: hanc accipiens
a d̃o grãm: ut ei non necessitate s uoluntate de¬
seruiat. Ergo iste filiꝰ est iherłm celestis. quȩ
sursũ est mat̾ om̃iũ nr̃m libera. S libera qͥpt̃
a peccato. s aucilla iusticiȩ. Cuiꝰ filiis adhuc ꝑt¬
grinantib dicit᷑. uos in lib̾tatem uoeati estis. Sod
rursus cos scruos facit dicens. s in caritate ser¬
uite inuicem. Quib item dicit᷑. Cũ seruiebatis
peccato. liberi eratis a tusticia. Nẽ uͦ lib̾ati a pcc¬
cato. facti ant̃ serui dõ: habetis stuctũ nr̃m in
iste. Muiti se martyres dicunt. multi seruos
tuos. quia nom̃ taũ habent in uariis heresib a
errorib. s quia pt̃ eccłiam tuam sunt: non sunt

Expanded text:
fugae suae depraedatus, et ideo emptus, quia redemptus est? Filius enim est ancillae secundum quod omnis creatura subdita Creatori est, et verissimo Domino verissimum debet famulatum: quem cum exhibet, libera est, hanc accipiens a Domino gratiam, ut ei non necessitate, sed voluntate deserviat. Ergo iste filius est Jerusalem coelestis, quae sursum est, mater omnium nostrum libera . Et libera quidem a peccato, sed ancilla justitiae: cujus filiis adhuc peregrinantibus dicitur, «Vos in libertatem vocati estis;» et rursus eos servos facit, dicens, «Sed in charitate servite invicem» : quibus item dicitur, «Cum serviebatis peccato, liberi eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis fructum vestrum in iste, Multi se martyres dicunt, multi servos tuos, quia nomen tuum habent in variis haeresibus et erroribus; sed quia praeter Ecclesiam tuam sunt, non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut mortem intelligamꝰ ũ credentis. de qualib
ait. Dimitte mortuos sepelirt martuos suos.
Et illud in sutꝑiori psalmo. Hon mortui lauda¬
bunt te anẽ. noq om̃s qui descẽdunt in infernũ.
s nos qui uiuimꝰ benedicimꝰ dño. Exhao ergo

Expanded text:
ut mortem intelligamus non credentium, de qualibus ut mortem intelligamus non credentium, de qualibus ait, «Dimitte mortuos sepelire mortuos suos» : et illud in superiore psalmo: «Non mortui laudabunt te, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum; sed nos q
Abbreviated transcription (Latin):
Tollite iugũ meũ suꝑ nos: & discite a me qm̃ mi
tis fũ & humilis corde. & inuenietis requiem anui¬
mab ur̃is. Iugũ eñi meũ suaue est: & sarcina mea
sequens. debet esse actio animȩ tendentis ad re-¬
quicm. non tam̃ pigra & desidiosa. ut cursum
consũmet: sicut scriptũ est. In mansuctudiue
oꝑa tua ꝑfice.. Et eñi ne mansuetudo ad segni¬
tiam ducerctur. adiunctum est: oꝑa tua ꝑfice.
Neq em̃i sicut in ista uita somni requies nos re¬
ꝑat ad actionem: s actio bona ꝑducit ad semꝑ in¬
gilantem quietem. Ille aut̃ cuncta p̾stat. cunc
a lacͥmis. pedes meos a lapsu. Hec eũi in spe com¬
pleta erga se cantat: quisqͥs huiꝰ carnis uincu¬
lum intelligit. Uere quippe dictũ ẽ: humiliatꝰ
sũ. & saluũ me fecit. S & illud apłs uerũ dicit.
qm̃ spe salui facti sumꝰ. & de morte quidem
qͦd exempti sumꝰ recte dicitur iã esse cõpletum:

Expanded text:
tollite jugum meum super vos, tollite jugum meum super vos,  humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris; jugum enim meum suave est, et sarcina mea sequens, debet esse animae actio tendentis ad requiem: non tamen pigra et desidiosa; ut cursum consummet, sicut scriptum est, «In mansuetudine opera tua perfice» . Etenim, ne mansuetudo ad segnitiem duceretur, adjunctum est, «Opera tua perfice.» Neque enim sicut in ista vita somni requies nos reparat ad actionem; sed actio bona perducit ad semper vigilantem quietem. 7. Ille autem cuncta praestat, cuncta lacrymis, pedes meos a lapsu.» Haec enim in spe completa erga se cantat quisquis hujus carnis vinculum intelligit. Vere quippe dictum est, «Humiliatus sum, et salvum me fecit:» sed et illud Apostolus verum dicit, Quoniam «spe salvi facti sumus» . Et de morte quidem quod exempti sumus, recte dicitur jam esse completum,
Abbreviated transcription (Latin):
quia recipit. Flagellat em̃ om̃cm fliũ quẽ recipit.
Hec tam mͥ amarum debet cise qͦd flagellat: quam
dulct qͦo recipit. Quomͦ cm̃i non flagellat eusto¬
diens paruulos dñs. quos grandes quęxit heredes:
Quis em̃ est falꝰ. cui non det aisciplinã pater cuis:
Humiliatus sũ: & saluũ me fecit. Saluiũ me fecit: qͥa
bumiliatꝰ sũ. N lon eñi pęnalis s salutaris dolor est:
animã suã qm̃ benefecit ei dñs: subiecit. qm̃ exe¬
mit ammã meã de morte. Ideo ne ui requiẽ con¬
u̾toret᷑. quia exempta est a morte: Honne ma¬
gis in morte requies dici solet: Quȩ tandem eiꝰ
actio est. ciuꝰ uita requies & mors inquietudo est:
Tauis gͦ actio debet esse animȩ. quȩ tendat ad qͥetẽm
securitatẽ: non quȩ augcat in quietũ laborẽ. Qm̃
exemit anunã meã de morte. qui misertꝰ eiꝰ dixit.
Uen ite ad me om̃s qui laboratis. & ego uos reficiã.

Expanded text:
quia recipit: flagellat enim omnem filium quem recipit, quia recipit: flagellat enim omnem filium quem recipit, nec tam mihi amarum debet esse quod flagellat, quam dulce quod recipit. Quomodo enim non flagellet, «Custodiens parvulos Dominus,» quos grandes quaerit haeredes? quis enim est filius cui non det disciplinam pater ejus ? «Humiliatus sum, et salvum me fecit.» Salvum me fecit, quia humiliatus sum: non enim poenalis, sed salutaris dolor est animam suam, quoniam benefecit ei Dominus; subjecit, «Quoniam exemit animam meam a morte.» Ideone in requiem converteretur, quia exempta est a morte? Nonne magis in morte requies dici solet? Quae tandem ejus actio est, cujus vita requies, et mors inquietudo est? Talis ergo actio debet esse animae, quae tendat ad quietam securitatem, non quae augeat inquietum laborem: quoniam exemit eam de morte qui misertus ejus dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis, et ego vos reficiam:
Abbreviated transcription (Latin):
liquiȩ gentiũ quȩ nũdum inuocant nomen dñi.
audiant ꝙ quęrant ut inueniant tͥbulationem
& dolorem. & inuocant nomĩ dm̃i & saluȩ fiant.
Non hoc eis dicimnꝰ ut quȩrant miseriã quam non
habent: sed ut inueniant eam quam nescientes
haberit. Heq hoc cis optamus ut t̾retia necessaria
desint cis. quib iudigent dũ mortaliter uiuunt.
s ut hoc plangant qͦd amissa satietate cęlesti. ter¬
renis non adfruendũ stabilib bonis: sed ad sustta¬
tandũ necessariis indigere meruerunt. Agnos¬
cant & lugeant istã miseriã. faciet eos beatos lu¬
gentes. qui eos esse semꝑ mistros noluit. Mise.¬
& iustus & miseretur. Miscricors pͥmũ. qͥa in-¬
clinauit aurẽ suã mͥ. & nesciebã ꝓpinquasse au¬
rem dĩ mei ori mco: nͥ ꝑ illos speciosos pedes exci¬
tarer ut inuocarẽ. Quis cñi eũ inuocauit. nͥ
quem ipse prior uocauit : Hinc gͦ pͥmũ miscri¬
cors. Iustus aut̃ quia flagellat.  uttrũ miseretur

Expanded text:
ant nomen Domini; audiant et quaerant, ut inveniant tribulationem et dolorem, et invocent nomen Domini, et salvae fiant. Non hoc eis dicimus, ut quaerant miseriam quam non habent, sed ut inveniant eam quam nescientes habent: neque hoc eis optamus, ut terrena necessaria desint eis, quibus indigent, dum mortaliter vivunt; sed ut hoc plangant, quod amissa satietate coelesti, terrenis, non ad fruendum stabilibus bonis, sed ad sustentandum necessariis indigere meruerunt. Agnoscant et lugeant istam miseriam; faciet eos beatos lugentes, qui eos esse semper miseros noluit. 5. «Miseet justus, et miseretur. «Misericors» primum, quia inclinavit aurem suam mihi; et nesciebam propinquasse aurem Dei mei ori meo, nisi per illos speciosos pedes excitarer, ut invocarem: quis enim eum invocavit, nisi quem ipse prior vocavit? Hinc ergo primum «misericors. Justus» autem, quia flagellat; et iterum «miseretur,»
Abbreviated transcription (Latin):
suic hic manentes. siue ꝑegrinantes placentes alli¬
illi esst. Ambimus quidem nunc: quia cxpectamꝰ
aohuc redemptionẽ corꝑis nr̃i. S cñ absorta fue¬
rit mors in uictoria. & corruptibile hoc induerit
incorruptionẽ. & mortale hoc induerit ĩ morta¬
litatem : nullus erit fictus. quia uullus lapsus.
qͥni mua corruptio. & iaco iam non abiemus
placere. s om̃ino placebimus ra conspecta añi

Expanded text:
sive immanentes, sive peregrinantes, placentes sive immanentes, sive peregrinantes, placentes illi esse» . «Ambimus» quidem nunc, qui exspectamus adhuc redemptionem corporis nostri : sed cum absorpta fuerit mors in victoriam, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; tunc nullus erit fletus, quia nullus lapsus; et nullus lapsus, quia nulla corruptio. Et ideo jam non ambiemus placere, sed omnino placebimus in conspectu Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
ait placeo. s placebo in conspectu dm̃i in regione
uiuoꝵ: satis ostendens ab ea parte ñdũ se placere
in conspectu dñi. quȩ est in regione qͣtuorum.
id. ẽ. in carne mortali. Qui eñ in carne sunt: dõ
placere non possunt. U̾nde qͦd sequit᷑ & dicit idẽ
apłs. uos aut̃ non estis in carne: scd̾m id dicit qͦd
corpꝰ quidem mortuũ est ꝓpt̾ peccatũ. sp̃c aut̃ uita
est ꝓpt̃ iustitiã. scdm quem placebant dõ: quia
scd̾m ipsũ in carne ñ erant. Quis autẽ placeat
dõ uiuo. in corꝑe mortuo: Sed qͥd ait: Si autem
sp̃e eiꝰ qui suscitauit ap̃m iħm a mortuis habi¬
tat in uobis: qui suscitauit iłim xcp̃m a mortuis.¬
bitat in uobis. Tunc erimus in regione uiuoꝵ
ex om̃i parte placentes in conspectu dñi. gx nulla
a dũo: ta tantũ non sumꝰ in regione uinoꝵ. Con¬
fidimꝰ autẽ & bene arbitram᷑ magis ꝑ egrinari
a corꝑe. ꝙ iã manere ad dñi. & ideo ambimus

Expanded text:
ait, Placeo; sed, «Placebo in conspectu Domini, in regione ait, Placeo; sed, «Placebo in conspectu Domini, in regione vivorum;» satis ostendens ab ea parte nondum se placere in conspectu Domini, quae est in regione mortuorum, id est in carne mortali. «Qui» enim «in carne sunt, Deo placere non possunt.» Unde quod sequitur, et dicit idem apostolus, «Vos autem non estis «corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam:» secundum quem placebant Domino, quia secundum ipsum in carne non erant. Quis autem placeat Deo vivo, in corpore mortuo? Sed quid ait? «Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit bitat in vobis» , Tunc erimus «in regione vivorum,» ex omni parte placentes in conspectu Domini, ex nulla ur, in tantum non sumus «in regione vivorum.» «Confidimus autem et bene arbitramur magis peregrinari a corpore, et immanere ad Dominum; et ideo ambimus,