comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nioꝵ: Ipse uero dicit: his qͥ eũ fidelit̃
sequunt᷑. Ecce dedi uobis potestatem
calcandi suꝑ serpentes. & scorpiones:
ce suꝑ omnẽ uirtutem inimici. Uult
cebat in euangelio: qͥa c&e qͥ credit ineũ.
non solũ faciet ea que ceipse fecit s¬
tͥn uidet᷑. si homo incarne positus. fra¬
gilis. & ca ducus. fide tantũ xͥ ⁊ uerbo
eius armatus. suꝑet gygantes. id est¬
demonioꝵ legiones: quãuis ipse sit qͥ
est ut nos armis istis sẽꝑ simus ar-¬
mati: & conuersio nr̃a semꝑ incelis sit:
omĩs motus nr̃. om̃is actus. om̃is co-¬
gitatio. om̃is sermo celestis sit: Quã¬
to enim nos illuc ardentiꝰ ascendemꝰ:
tanto illi precipites inde clescendentz
Et quanto nos augemur: tanto il¬

Expanded text:
num. Ipse enim dicit his qui eum fideliter num. Ipse enim dicit his qui eum fideliter sequuntur: Ecce enim dedi vobis potestatem calet super omnem virtutem inimici . Vult cebat in Evangeliis: Quia qui credit in eum, non solum faciet illa, quae ipse facit, smihi videtur, si homo in carne positus, fragilis et caducus, fide tantum Christi et verbo ejus armatus, super gigantes daemonum legis, quamvis ipse sit qui est ut nos armis istis semper simus armati, et conversatio nostra semper in coelis sit, vel omnis motus noster, omnis actus, omnis cogitatio, omnis sermo coelestis sit. Quanto enim nos illuc ardentius ascendimus, tanto illi praecipites inde descendent. Et quanto nos augemur, tanto il
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ sic hereditatẽ eiꝰ consequi: S illi
quid̾e hoc faciebant armis uisibili¬
bus: nos uͦ inuisibilibus: Illi uͦ deui¬
cerunt corporalib p̾liis: nos aũ spi-¬
ritali certamine suꝑamꝰ. Quod si uis
audire. paulus qͥ nõ solũ magister
gentiũ. s ce milicie huiꝰ magister ẽ.
quomͦ pugnauerit pͥor: auoi quid
ip̃e de se scribat. sic̃ etiã supra com
inemorauimus Non ẽ. inquit nobis
colluctatio aduersus carnem &e san¬
guinem: s aduersus pͥncipatus et
potestates. aduersus rectores mundi
huiꝰ tenebrarũ: aduersũ spiritalia
nequicie in celestibus: Propterea et
hanc pugnam spiritalem ce inuisibi¬
lem pugnaturis. spiritalia arma ce
inusibilia tela componit: & dicit. In
mite: quod est uerbũ dei: Cũ gͦ talib
te armaueris telis⁊ sequens iħm ducẽ.
ñ uerearis gygantes illos: uidebis et¬
enun quomͦ eos tibi subiet iħs: Et sic̃
patres calcauerunt ceruices gentiũ:
ita & tu calcabis suꝑ ceruices demo¬

Expanded text:
et sic haereditatem ejus consequi. Sed illi quidem faciebant haec armis visibilibus, nos autem invisibilibus. Illi vincebant corporalibus praeliis, nos autem spiritali certamine speramus. Quod si vis audire, Paulus, qui non solum magister gentium, sed et militiae hujus magister est, quomodo pugnaverit prior, audi quid ipobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestates, adversus rectores mundi hujus tenebrarum, adversum spiritalia nequitiae in coelestibus . Propterea et hanc pugnam spiritalem atque invisibilem pugnaturis, spiritalia arma et invisibilia tela componit et dicit: Indmite, quod est verbum Dei . Cum ergo talibus te armaveris telis, sequens Jesum ducem, non verearis gigantes illos. Videbis enim quomodo eos tibi subjiciet Jesus. Et sicut Patres calcaverunt cervices gentium, ita et tu calcabis super cervices homi
Abbreviated transcription (Latin):
inuobis: Et ꝓclamauit moy ses
addñm: dicens: Dep̃corte ds̃: sa-¬
na eam: Et quẽ oportebat
orare addñĩn pro sanitate ppłi
illiꝰ: tusi moy sen: Orat moy ses
ꝓillis: Et forte hoc erat quod cũ
monte transformatꝰ ẽ: petens ab
eo. ut cũ plenitudo gentiũ intͦis¬
set tunc om̃is isrł saluus fieretz
Et dixit dñs ad moysen: Si pat̃
eius expusset infaciẽ eiꝰ: nonne
erubesceret septẽ diebꝰ: Separet᷑¬
gͦ .uii. dieb ertra castra: &e post
hec intrabit. Qd ẽ. si pat̾ eius
expuisset in faciem eius:⁊ erubes¬
ceret septẽ diebꝰ: Mariã loco sy¬
pater suus infaciem: Signũ re-¬
pudii ẽ: in faciẽ conspui Deniq
in lege scriptũ est. ubi iubetur.
ut derelicta ꝓximi ꝓrimo nu-¬
bat. si uoluerit ꝓximus repu¬
diare coniugiũ : ut discalciatꝰ infa-¬
ciem conspuat᷑: & hoc datũ ẽ ueluti
signũ repudii Hinc gͦ maria id est
popłs ille cum repudiat᷑ adeo: con-¬
spui infaciem dicit᷑: habemꝰ ce in

Expanded text:
iae. Et proclamavit Moyses ad Dominum dicens: Deus, precor te, sana eam. Et quem oportebat orare pro sanitate populi illius nisi Moysen? Orat Moyses pro illis, et forte hoc orat, quando cum monte transformatus est, petens ab eo, ut cum plenitudo gentium introisset, tunc omnis Israel salvus fieret . Et dixit Dominus ad Moysen: Si pater ejus spuisset in faciem ejus, non erubesceret septem diebus? Separetur septem diebus extra castraater ejus spuisset in faciem ejus, erubesceret septem diebus? Mariam sypater ejus in faciem. Signum repudii est in faciem conspui. Denique in lege scriptum est, ubi jubetur, ut relicta proximi, proximo nubat. Si voluerit proximus repudiare conjugium, ut decalceatus in faciem conspuatur : et hoc datum est velut signum repudii. Hinc ergo Maria, id est, populus ille cum repudiatur a Deo, conspui in faciem dicitur. Habemus et in
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝑ penitudinem purgem᷑: ab immun¬
dicia leprȩ nr̃e Ego aut̃ puto. qd nõ
solus ille popłs pͥor. neq soli heretici
de qͥb supra memorauimꝰ. detrahant
de moy se: s &e om̃is qͥ scripta eiꝰ male
liter suscipit. moy si derogat: qͥa de u̾¬
bis sp̃s carnalit̾ homines docet: Audi¬
stis quid sibi iudicũ obtrectatores et
maliloqui. &e qͥd dãpnationis adqͥrant:¬
audite &e nc̃ quãtũ beneficii conferant
his quib obtrectant: Nũquid inueni-¬
mus tantas laudes dm̃ dixisse de
moyse famulo suo: quantas nc̃ dici

Expanded text:
ei, per poenitentiam purgemur ab immunei, per poenitentiam purgemur ab immunditia leprae nostrae. Ego autem puto, quod non solus ille populus prior, neque soli haeretici, de quibus supra memoravimus detrahant de Moyse, sed et omnis, qui scripta ejus male liter suscipit, Moysi derogat quia de verbis sanctis carnaliter homines docet. Audistis quid sibi judicii obtrectatores et maleloqui, et quid damnationis acquirantAudite nunc, et quantum beneficii conferant his quibus obtrectant. Nunquam invenies tantas laudes Deum dixisse de Moyse famulo suo, quantas nunc dici
Abbreviated transcription (Latin):
pauca iam dicta sunt: tam̃ que defuis¬
se uident᷑ addemus. Uideamꝰ gͦ. qͥs ẽ.
qͥ derogat moy si: qui de eo male lo-¬
quit᷑ Non solũ iudeus. s &e heretici qͥ
non recipiunt legem &e ꝓpħas: etiã ipsi
cdetrahunt de moy se: Deniq solent ei
cẽ crimen impingere: dicentes. qm̃ ho¬
micida fuit moy ses. int̾fecit enĩ egẏp¬
cium: & alia multa. uł in ipsũ. uł in
ꝓpħas. ore blasphemo concinnant: Isti
gͦ qui detrahunt moysi. hñt lepram
in anima sua: & st̃ in homine uit̾iore
ieprosi: &e idõ habent᷑ extra castra ȩccle
dei: Siue gͦ heretici sint qͥ derogant
moy.si. siue de eccłia sint qui detͣhurs
om̃s qui hoc uicio aguntur. dubitan¬
dũ nõ est quin leprosi sint inanima
sua: Et maria qͥd̃. int̾ueniente aãron
pontifice: septima die curatur: Nos uͦ
si obtrectationis uicio inciderimꝰ in aĩe
lepram: usq adfinem septimane mun¬
dũ penitendi tempus ẽ. corrigamur:¬
&e conuersi ad dñm iħm ac supplicanteᷤ

Expanded text:
pauca jam dicta sunt, tamen quae defuisse videntur addemus. Videamus ergo, quis est qui derogat Moysi, quis de eo male loquitur: non solus judaeus, sed et haeretici, qui non recipiunt legem et prophetas, ipsi detrahunt de Moyse. Denique solent ei etiam crimen impingere dicentes, quia homicida fuit Moyses: interfecit enim Aegyptium, et alia multa vel in ipsum, vel in prophetas blasphemo ore concinnant. Isti ergo qui detrahunt Moysi, habent lepram in anima sua, et sunt in homine interiore leprosi: et ideo habentur extra castra Ecclesiae Dei. Sive ergo haeretici sunt qui derogant Moysi, sive de Ecclesia sint qui detrahunt omnibus qui hoc vitio aguntur, dubitandum non est quin leprosi sint in anima sua. Et Maria quidem interveniente Aaron pontifice septima die curatur: nos vero si obtrectationis vitio inciderimus in animae lepram, usqdum poenitendi tempus est, corrigamuret conversi ad Dominum Jesum ac supplicantes
Abbreviated transcription (Latin):
putantur ut sputum abiectus est
Et re uera si consideres honorẽ illum
priorem. cũ pontificalis apud eos or¬
do florebat: cũ insignia sacerdotũ:
cũ leuitica ministeria: cũ maiestas
templi: cũ ꝓpħalis splendor: &e cum
celestib suꝑ terras consorciis uteban-¬
tur: quis honor fuit ille que ue¬
gła: Et rursũ si nc̃ aspicias quãto de
decore ꝑhorrescant: si ne templo. sine
altari. sine sacrificio. sine ꝓpħa. sine
sacerdotio. sine ulla celesti uisitatio¬
ne. dispersi ꝑ omnẽ terrã. ꝓfugiq
uiuentes: quis ñ euident agnoscat
ergo dieb seꝑatur extra castra Di¬
xrimus iam &e insuꝑiorib: qd septem
dies isti. septimanam mundi huiꝰ
designent. Inseptimana aut̃ dierũ:¬
cius mundi: secreta quadã &e deo¬
soli cognita cdispensatione queͭ pro¬
ducta sunt. explicant᷑. Interim in hac
septimana qua sequestrata est maria
non mouent᷑ castra filioꝵ isrł. s star
inuno loco conclusi: & nullus ẽ om̃i¬

Expanded text:
putantur, abjectus est. Et revera si consideres honorem illum priorem, cum pontificalis apud eos ordo florebat, cum insignia sacerdotum, cum Levitica ministeria, cum majestas templi, cum prophetalis splendor, et cum coelestibus super terram consortiis utebantur, qui honor fuit ille, quae gloria? Et rursum si nunc aspicias, quanto de decore horrescant, sine templo, sine altari, sine sacrificio, sine prophetia, et sine sacerdotio, sine ulla coelesti visitatione dispersi per omnem terram, profuge viventes, quis non evidenter agnoscat, ergo diebus separatur extra castra. Diximus jam in superioribus quod septem dies isti septimanam mundi hujus designent. In septimana enim dieruus mundi, secreta quadam et Deo cognita dispensatione, quae tunc producta sunt explicantur. Interim in hac septimana qua sequestrata est Maria, non moventur castra filiorum Israel, sed stant uno in loco conclusi, et nullus est eis omni
Abbreviated transcription (Latin):
alio psalmo. ex ꝑsona iusti scientis
hoc deo qͣm maxime displicere:
dicit᷑ Detrahentẽ occulte adu̾sus
ꝓximũ suum: ꝑsequebar: Et his gͥ
om̃ib diuine scripturȩ sermonib
uelut gladiis quibdã utrimq acutis.
obstrectandi fr̾ib & derogandi scĩs ui¬
cium resecemꝰ Lepra enim consequit᷑

Expanded text:
alio psalmo ex persona justi, scietis alio psalmo ex persona justi, scietis hoc Deo quam maxime displicere, quod dicitur: Detrahentem occulte adversus proximum suum persequebar . Ex his igitur omnibus divinae Scripturae sermonibus velut gladiis quibusdam utrinque acutis, obtrectandi fratribus, et derogandi sanctis vitium resecemus. Lepra enim consequitur
Abbreviated transcription (Latin):
icut apłs cdicit.
hec omĩa infig᷑a
contigerunt illis
scripta sunt aut̃
ad commonitionẽ
nr̃am: Quero quid
cõmonitionis acci-¬
piamus. ex eo quod lectum ẽ. nob:
quia detraxert̃ aãron & oraria de
moyse. oe ꝑꝑ hoc correpti sunt: ma¬
ria uͦ etiã lepsa efficit᷑ Tanta enĩ
fuit cura correptionis huiꝰ ut dũ
maria septimane tempus explerce
in lepra: ppłs dei ñ ageret iter
ad terrã ꝓmissionis: nec taber-¬
nacłm testimonii moueret᷑ Primo
uiterim moreor. & utilit̃ moneor.
ac necessario moneor ex hoc facto:
ne detraham fratri. ne male loquar
de ꝓximo meo: ne aperiã os meũ.
ad derogandũ. nõ solũ scĩs. s ce qͥb¬
libet ꝓximis meis: uidens qͣnta
exhoc indignatio dĩ fui̾t. quãta
uindicta ꝓcesserit: Deniq adu̾sꝰ
peccatũ istud. simili indignatione
etiã & inpsalmis dm̃ cõmoueri ui¬
demus: & dicere: Sedens adu̾sus
&e adu̾sum filium matris tue po-¬
nebas scandalũ Similit̃ aut̃ &e in

Expanded text:
icut Apostolus dicit: Haec omnia in figura contigerunt illis: scripta sunt autem propter commonitionem nostram . Quaero quid commonitionis accipiamus ex eo quod lectum est nobis, quia detraxerunt Aaron et Maria de Moyse, et propter hoc correpti sunt. Maria vero etiam leprosa efficitur. Tanta autem fuit cura correptionis hujus, ut dum Maria septimanae tempus expleret in lepra, populus Dei non ageret iter ad terram repromissionis, nec tabernaculum testimonii moveretur. Primo interim moneor, et utiliter ac necessario moneor ex hoc facto, ne detraham fratri, ne male loquar de proximo meo, ne aperiam os meum ad derogandum non solum sanctis, sed quibuslibet proximis meis, videns quanta ex hac indignatio fuerit Dei, quanta vindicta processerit. Denique, adversum peccatum istud simili indignatione etiam in psalmis Domini commoveri videmus et dicere: Sedens adversus et adversus filium matris tuae ponebas scandalum . Similiter autem et in
Abbreviated transcription (Latin):
& in sompnis loquar ei: ñ sic̃ famulo
meo moysi qͥ intota domo mea fideł
debit: Et quare nõ timiuistis detra-¬
here: de famulo meo moy se: Et ira
furoris dñi facta est suꝑ illos: ce dis¬
cesserunt: & nubes recessit atabna-¬
culo: ce ecce maria facta est lȩpsa sic̃
nix: Uidetis. quid sibi pene contule¬
rint obtrectatores: qͥd uͦ illi cui ob¬
trectauerint adqͥsierint laudis: sibi
turpitudinẽ. illi splendorẽ: sibi lepͣm.
illi głam: sibi obprobriũ. illi mag¬
nificentiã quesierunt Uer̃tam̃ mo-¬
ñ ẽ. scriptũ qr inspecie ei locutus sit
ds̃: &e non in enigmate S ubi accep̃
ethiopissam: tunc dicit deus de eo:
qͥa os ados loquar ad eum inspecie:
&e non inenigmate Modo enim cũ
moyses uenit adtios. & coniunctus ẽ.
huic nr̃e ethiopisse: lex dei iã ñ in
figuris & imaginib sic̃ priꝰ. s in ipsa
specie ueritatis agnoscitur: Et q̃ priꝰ
in enigiate designabant᷑. nunc inspe¬
cie. iueritate complent᷑: ce idõ ille qͥ

Expanded text:
et in somno loquar ei, non sicut famulo meo mpysi, qui in tota domo mea fideli uidit. et quare non tim uistis detrectare de famulo IDeO moysi ? et iraillos et discesserunt: et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Videtis quid sibi poenae contulerint obtrectatores; quid vero illi cui obtrectaverant quaesiverint laudis. Sibi turpitudinem, illi splendorem; sibi lepram, illi gloriam; sibi opprobrium, illi magnificentiam quaesiverunt. Verumtamen Mon est scriptum, quia in speci locutus est Deus ei, et non in aenigmate. Sed ubi accepit Aethioissam, tunc dicit de eo Deus, quia ore ad os loquar ad eum, in specie, et non in aenigmate. Modo enim cum Moyses venit ad nos, et conjunctus est huic Aethiopissae nostrae, lex Dei jam non in figuris itur. Et quae prius in aenigmate designabantur, nunc in specie et veritate complentur. Et ideo ille, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim ab ortuius. imꝑfectꝰ & in¬
compositus ẽ partus: ita & ille po¬
płs aliquanto qͥdẽ tẽpr intͣ uul¬
uam matris. hoc ẽ intra synagoge
institutionẽ positus fuit: s peccis
intercedentib formari ad integrũ ui-¬
uificariq non potuit: & idõ abiecti
sunt uelut abortiuus. inꝑfectꝰ. in ma¬
turus: peccato scilicet consumente
dmidium ut ait carnis eius Est tñ int̃dum
abortiuus bons: BonQ
aut̃ abortuus dicit᷑. cũ aliis cõpara¬
tur: sic̃ &e eccłiastes ait Et dixi. bonꝰ

Expanded text:
m aborsus imperfectus et incompositus est partus, ita et ille populus aliquanto quidem tempore intra vulvam matris, hoc est, intra synagogae institutionem positus est; sed peccatis intercedentibus formari ad integrum, vivificarique non potuit. Et ideo abjecti sunt velut aborsus imperfectus et immaturus, peccato scilicet consumente dimidium, ut ait, carnis ejus. Et tamen interdum et aborsus bonus. Bonus autem aborsus dicitur, cum aliis comparatur: sicut E
Abbreviated transcription (Latin):
domus perfecta Profi. ciscit᷑ gͦ popłs
postea qmͣ maria purgata est adomib
ꝑfectis. & uenit inpharan: qd̾ int̃preta-¬
se intelligi. quod uerbũ caro factũ ẽ.
oe inuisibilis uisibilis effectus: & hoc
significari. quod postea qͣm finisset
ꝑfectio omniũ. que erga illũ ppłm

Expanded text:
domus perfecta. Proficiscitur igitur populus, posteaquam Maria purgata est, a domibus perfectis, et venit in Pharan, quod interpretat intelligi, quod Verbum caro factum est, et invisibilis visibilis effectus est; et hoc significari, posteaquam finis et perfectio omnium quae erga illum populum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ obnoxium sieri carnalib uitiis & de¬
monib esse subiectum. In qͦ utiq unũ¬
quenq ñ extrinsecus illata necessitas co-¬
git: s segnitia animi & libido ac uolup¬
tas corporis subigit: cui se animꝰ ꝑsocor¬
diam subdit. Qui uͦ lib̾tatis anime¬
anime curã gerit. & dignitatẽ mentis
celesti cognatione nobilitat: iste exfi¬
liis isrł̃ ẽ. Qui etiam si uiolent̾ oppͥma¬
tur ad tempꝰ: ñ tam̃ libertatẽ suã im

Expanded text:
 obnoxium esse carnalibus vitiis, et daemonibus esse subjectum. In quod utique unumquemque non extrinsecus illata necessitas cogit, sed segnitia animi, et libido ac voluptas corporis subigit, cui se animus per socordiam subdit. Qui vero libertatis animae curam gerit, et dignitatem mentis coelesti cogitatione nobilitat, iste ex filiis Israel est, qui etiam si violenter opprimatur ad tempus, non tamen libertatem suam in
Abbreviated transcription (Latin):
decedunt uitiorũ. Respice ad originem
generis: & inuenies qͦd pat̾ eorũ cham qͥ
nuditatẽ riserat patris huuscemodi sen-¬
tentiã meruit: ut filius eiꝰ chanaan ser¬
uus ẽẽt frĩb frĩb suis: qͦ in eo neqͥtiã
morũ argueret conditio seruititis. Nõ
gͦ. in merito: ignobilitatẽ gen̾is decolor
post̾itas imitat᷑. Hebrei uͦ etiã si inser¬

Expanded text:
es ejus. Respice ad originem generis, et invenies quod pater eorum Cham, qui nuditatem riserat patris, hujuscemodi sententiam meruit, ut filius ejus Chanaan servus esset fratribus suis, quo in eo nequitiam morum argueret conditio servitutis. Non ergo immerito ignobilitatem generis decolor posteritas imitatur. Haec ergo si in
Abbreviated transcription (Latin):
gimus antea quia obtexerit nubes. ta
& aaron: nisi nunc cum surrexit in
eos popłs. &e lapidare eos uoluit:
Dicamus ex hoc quanta sit utilitas
in ꝑsequutionib xp̃ianis: quantũ gr̃e
conferat᷑: quomͦ ꝓpugnator eis fiat
datur: Tc̃ enĩ maxime gr̃a dm̃ ad÷
cũ hominũ seuicia concitat᷑: & tunc
pacem habemus apud dm̃. cum ab
ominibꝰ ꝓpt̾ iusticiam bella ꝑpetimur:
Ubi enĩ habundauerit delictũ: ibi suꝑ¬
tabernacłi : & irruit sy nagoga suꝑ mo-¬
y sen &e aaron: ce apparuit gła dñi:
Quãiuis magni sint uite merito moyseᷤᷤ
&e aaron. ꝗͣuis animi uirtutib polleãt:
apparere tñ eis gła dñi nõ potuisset:
nͥ inꝑsecutionibꝰ. intribulacioĩb in ꝑi¬
culis: atq in ipsa pene morte iam po¬
fitis Et tu gͦ non putes tibi dormien¬
ti ce ocioso apparere posse głam dñi:
enumerat se intribulationib. in neces-¬
sitatibꝰ. in carcerib fuisse: ter lapida-¬
tanto amplius his qͥ pacient̃ tulerint

Expanded text:
gimus antea quia obtexerit nubes tabeet Aaron, nisi nunc cum insurrexerit in eos populus, et lapidare eos voluit. Discamus ex hoc quanta sit utilitas in persecutionibus Christianis, quantum gratiae conferatur, quomodo propugnator eis fiat datur. Tunc enim maxime gratia Domini adest, cum hominum saevitia concitatur. Et tunc pacem habemus apud Deum, cum ab ominibus propter justitiam bella perpetimur. Ubi enim abundaverit peccatum, suptabernaculum, et irruit synagoga super Moysen et Aaron, et apparuit gloria Domini. Quamvis magni sint vitae merito Moyses et Aaron, quamvis animi virtutibus polleant, apparere tamen eis gloria Dei non potuisset nisi in persecutionibus, in tribulationibus, in periculis atque in ipsa morte jam positis. Et tu ergo non putes tibi dormienti et otioso, apparere posse gloriam Domenumerat se, in tribulationibus, in necessitatibus, in carceribus fuisse, naufragiatanto amplius, qui patienter tulerint,
Abbreviated transcription (Latin):
euidentior eoꝵ ex ipsa comparatione¬
apparebit impietas: Nã si doctrina ec¬
cłiastica simplex eẽt: & nullis er tͥnsecꝰ
hereticoꝵ dogmatũ assercionib cingẽt᷑.
nõ pot̾at tam clara &e tã examinata uich̃
fides nr̃a: S iccirco doctrinã chatholicã
contradicentiũ obsidet obpugnatio. ut
dicebat Oportet aut̃ ce hereses eẽ: ut
ꝓbati quiq manifesti fiant int̾ nos:
hoc ẽ. dicere: Oportet hereticoꝵ ba
tillis altare cͥcũdare: ut certa & ma¬
nifesta om̃ib fiat. fideliũ atq infide¬
lium differentia: Cũ enĩ fides eccłia-¬
stica uelut aurũ ceꝑit refulgere: cep̃¬
dicatio eiꝰ ut argentũ igne ꝓbatũ.
intuentib resplenduerit: tc̃ maiore
cũ turpitudine. & dedecore. ħeticorũ
uoces obscuri eris uilitate sordeb̃t.

Expanded text:
evidentior eoevidentior eoapparebit impietas? Nam si doctrina ecclesiastica simplex esset, et nullis extrinsecus haereticorum dogmatum assertionibus cingeretur, non poterat tam clara et tam examinata videri fides nostra. Sed idcirco doctrinam catholicam contradicentium obsidet impugnatio, ut dicebat, Oportet autem et haereses esse, ut probati quique manifesti fiant inter vos . Hoc est dicere, Oportet haerettillis altare circum dari, ut certa et manifesta omnibus fiat fidelium atque infidelium differentia. Cum enim fides ecclesiastica velut aurum coeperit fulgere, et praedicatio ejus ut argentum igne probatum intuentibus resplenduerit, tunc majore cum turpitudine et decore, haereticorum voces obscuri aeris vilitate sordebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
recipiant᷑. nec parit cũ illis que ueri¬
tati fidei st̃ contraria respuant᷑ Scĩfica¬
ta sunt enĩ que de scriptura diuina¬
ꝓferunt᷑: & dño oblata:. Potest aũ ce
alio adhuc mͦ intelligi. quod de batil¬
lis p̾cipit᷑ pecc̃oꝵ: ut iungant᷑ &e socien¬
tur altari. Et pͥmo hoc ipsũ qd̃ erea di¬
cuntur: non ociosum uidebit᷑ Ubi enĩ
uera fides est. & integra u̾bi dei p̃dica¬
cio: aut argentea dicunt᷑. aut aurea:
ut fulgor auri declaret fidei puritatẽ:
& argentum igne ꝓbatũ. eloquia dñi¬
ȩxaminata significet: Ista uͦ que dicusᷤ
eramentũ sonans. aut cymbalũ tĩtu¬
ens Ita gͦ batilla ȩrea .i. hereticoꝵ. uoceᷤ.
si adhibeamus ad altare dei: uͥ diuinꝰ
ignis est uͥ uerb dei p̾dicatio: melius
ipsa ueritas exfalsoꝵ cõparatione ful¬
gebit: Si enĩ ut uerbi gra dicã. ponã
dicta marcionis. aut basilidis. aut al¬
teriꝰ cuiꝰlibet heretici. & hec sermonib

Expanded text:
a, ne pariter cum illis, quae veria, ne pariter cum illis, quae veritati et fidei sunt contraria, respuantur. Sanctificata sunt enim, quae de divina Scriptura proferuntur et Domino oblata. Potest autem et alio modo adhuc intelligi, quod de batillis praecipitur peccatorum, ut jungantur et socientur altari. Et primo hoc ipsum, quod aerea dicuntur, non otiosum videbitur. Ubi enim vera fides est, et integra verbi praedicatio, aut argentea dicuntur, aut aurea. Ut fulgur auri declaret fidei puritatem, et argentum igni probatum, eloquia examinata significet. Ista vero quae eramentum sonans aut cymbalum tinniens . Ista ergo batilla aerea, id est, haereticorum voces, si adhibeamus ad altare Dei, ubi divinus ignis est, ubi vera fidei praedicatio, melius ipsa veritas ex falsorum comparatione fulgebit. Si enim verbi gratia proferentur dicta Marcionis, aut Basilidis, aut alterius cujuslibet haeretici, et haec sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
Chore figurã tenet eoꝵ: qͥ contra ȩcch̃a¬
sticam fidẽ. & doctrinã ueritatis in-¬
surgunt: Scriptum est enĩ de chore
&e de cetu eiꝰ: quod in batillis ęreis in¬
censum obtulert ignis alien Iubet᷑
a deo ignis qͥdẽ alienꝰ disꝑgi & diffun¬
di᷑ batilla uero inquit quia scificata
st̃. facito ex eis laminas ductiles. & cir¬
cũda ex eis altare: qͥa oblata st̃ corã
dño. ⁊ sci̾ficata sunt Hoc gͦ mͥ ꝑ hanc
figurã uidet᷑ ostendi: qd̾ batilla ista q̃
scriptura nominat. erea. figurã tene¬
ant diuine scͥpturȩ: Cui scripture
heretici ignem alienũ imponentes:h:
et ueritati contrartã introducente s: nos¬
incensum dño suaue. s ex secrabile offe-
runt: ⁊ idõ forma eccłiarũ sacerdotib
dat᷑: ut si quando tale aliqͥd fui̾t ex¬
ortum: ea qͥ dẽ quȩ aueritate aliena sc̃
ab ȩccłia dei penitus abstrudant᷑. si qua
aũ etiã inipsis hereticoꝵ uerbis ex scͥp¬
ture diuine sensib inueniunt᷑ inserta.¬

Expanded text:
Chore figuram tenet eorum qui contra ecclesiasticam fidem et doctrinam veritatis insurgunt. Scriptum ergo de Chore et de coetu ejus, quod in batillis aereis incensum obtulerit ignis alieni. Jubetur a Deo ignis quidem alienus dispergi et effundi. Batilla vero, inquit, quia sanctificata sunt, facito eas laminas ductiles, et circumda ex eis altare, quia oblata sunt coram Domino, et sanctificata sunt. Hoc ergo mihi per hanc figuram videtur ostendi, quod batilla ista quae Scriptura nominat aerea, imaginem teneant Scripturae divinae: cui Scripturae haeretici ignem alienum imponentes, hoet veritati contrariam introducentes, incensum Domino non suave, sed runt. Et ideo forma ecclesiarum sacerdotibus datur, ut si quando tale aliquid fuerit exortum, ea quidem, quae a veritate aliena sunt, ab Ecclesia Dei penitus abstrudantur; si qua autem etiam in ipsis haereticorum verbis ex Scripturae divinae sensibus inveniuntur insert
Abbreviated transcription (Latin):
de batillis eoꝵ qui condempnati
sunt. que altari iubent᷑ affigi: quod
ex comparatione inferioꝵ iusti cla-¬
riores appareant: simul ut posteris
daretur exemplum: ne quis p̃sũp¬
cione suꝑbi sp̃c. non sibi adõ datũ
minus pontificatus inuaderet: s
ut illi cedat quem nõ ambitio hu¬
mana nec fauor corruptus asciu̾it.

Expanded text:
de thuribulis eorum qui condemnati sunt, quae altari jubentur affigi, quod ex comparatione impiorum justi clariores appareant: simul ut et posteris daretur exemplum, ne quis praesumptione superbi spiritus non sibi a Deo datum munus pontificatus invaderet; sed ut illi cedat, quem non ambitio humana, non favor corruptus asciverit,
Abbreviated transcription (Latin):
diabolũ & luctantes aduersũ nos
contrarias potestates si auferas: uir¬
tutes animȩ sine obluctante ñ pote¬
runt enitescere: Sic gͦ ce sacerdotũ
fideliũ gła. nõ potest resplendere:
nͥ eam infidelium reꝓbatio. & pena

Expanded text:
diabolum, et obluctantes adversum nos contrarias potestates, si auferas virtutes animi, sine obluctante non poterunt enitescere. Sic et fidelium gloria non poterit resplendere, nisi eam infidelium reprobatio et poena
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝑuruntur incendio: qm̃qͥdẽ ignorantiȩ
tenebris humanas obscurauerant mentes: &
ꝑhec obtinuerant ut ds̃ quid̃ ignoraretur:
ad ipsos uero diuini cultus studia transfer-¬
rentur: Que putas in illos uindicta datur:
quȩ infertur eis flamma penarum: cum
uident hec lumine ueritatis aꝑiri. &e frau-¬
dis suȩ nebulas ꝑ agnitionem legis diuinȩ
ineis oꝑa ignorantiȩ conantur oꝑari. Neq
enĩ sine ipsis consuminat᷑ peccatum: Nam
cum adulteriũ quis admutit: nõ ẽ utiq
sine demone. Uel cum ira immoderata rap-¬
tatur: uł cum diripit aliena: Et qͥ seclens
aduersus ꝓximum suum detrahit. iaduer-¬
sus filium matris suȩ ponit scandalum:
non est sine demone: Et idõ omnind nobiᷤ¬
agendum ẽ: ne forte egyptioꝵ pͥmogenita.
uel dõs eon quos dñs ꝑcussit &e extinxit.
nos resuscitemus in nobis. si eis locum dede¬
rimus oꝑandi in nob̃ ea que odit ds̃: Si aũ

Expanded text:
to uruntur incendio, quoniam quidem ignorantiae to uruntur incendio, quoniam quidem ignorantiae tenebris humanas obscuraverant mentes, et per haec obtinuerant ut Deus quidem ignoraretur, ad ipsos vero divini cultus studia transferrentur. Quae putas in illos vindicta datur, quae infertur eis flamma poenarum, cum vident haec lumine veritatis aperiri, et fraudis suae nebulas per agnitionem legis divinae in eos opera ignorantiae conantur operari. Neque enim sine ipsis consummatur omne peccatum. Nam cum adulterium quis admittit, non est utique sine daemone. Vel cum ipsa  immorata rapitur, vel cum diripit aliena, et qui sedens adversus proximum suum detrahit, et adversus filium matris suae ponit scandalum, non est sine daemone. Et ideo agendum nobis est ne forte Aegyptiorum primogenita, vel deos eorum, quos Dominus percussit et exstinxit, ne nos suscitemus in nobis, si eis locum dederimus operandi in nobis ea quae odit Deus. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
undictã faciat indemones: cum utiq uin-¬
dictȩ dies & iudicii non dum uenerit S
hanc puto indemones fieri uindictam: cũ
is qui ab illis deceptus fuerat ut idola
coleret. ꝑuerbum domini conuersus dm̃
colit: & ex ip̃o oꝑe conu̾sionis uindicta in
eum qui deceꝑat datur: Similit̃ si is qui
conuertat᷑ ad pudiciciam: diligat castita-¬
tem: errasse se defleat: penitentiȩ ipsius
lacrimis uritur. ⁊ incenditur demon: ⁊ sic
uindicta datur indeceptionis auctorem:
Similiter etiã si quis de suꝑbia ad humi¬
litatem. de ꝓfusione ad parsimoniam rede-
mentis: si quem uiderint scđm uerbũ dñi
uendere om̃ta sua que possidet. ⁊dare pau-¬
ꝑibꝰ. itollere crucem suam & sequi xp̃m:
Suꝑ om̃ia uero eis ẽ. tormentorũ genera.
&x suꝑ om̃s penas : si quem uideant uerbo
dei oꝑam dare: scientiam diuine legis et
misteria scripturarũ intentis studiis ꝑqui-¬
rentem: In hoc eoꝵ om̃is flamma ẽ: inhis to¬

Expanded text:
indictam faciat in daemones, cum utique vindictae dies et judicii nondum venerit. Sed hanc ego puto in daemones fieri vindictam, cum is qui ab illis deceptus fuerat ut idola coleret, per verbum Domini conversus, Deum colit, et ex ipso opere conversionis, vindicta in eum qui deceperat datur. Similiter et si is convertatur ad pudicitiam, diligat castitatem, errasse se defleat, poenitentiae ipsius lacrymis uritur et incenditur daemon, et sic vindicta datur in deceptionis auctorem. Similiter etiam si quis de superbia ad humilitatem, de luxuria ad parcimoniam redeatmentis, si quem videant secundum verbum Domini vendere omnia sua quae possidet, et dare pauperibus, et tollere crucem suam et sequi Christum? Super omnia vero eis est tormentorum genera, et super omnes poenas, si quem videant verbo Dei operam dare, scientiam divinae legis et mysteria Scripturarum intentis studiis perquirentem: in hoc eorum omnibus  flammis est, in his to
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero ad scd̾am de qua suꝑius me-¬
morauimus exposicionem redeamus.
ceri intelligamus ꝓfectus: que conu̾¬
sa de gentili uita. non tam moy sen ꝗͣ
legem dei. nec aaron. s sacerdotem
illum qui ꝑmanet ineternũ sequit᷑.
antequã adꝑfectum ueniat in heremo
habitat. ubi scilicet exerceat᷑ in pre¬
ceptis dñi: & ubi fides eiꝰ ꝑtemptati¬
ones ꝓbetur: Ubi cum uicerit unã
temptationem. & fides eius inea fue-¬
rit ꝓbata: inde uenit ad aliam. et
quasi de una mansione ad aliã tran-¬
sit: oe ibi cum obtinuerit que accide¬
rint. &e fideliter tulerit. ꝑgit ad aliã:
ac fidei ꝓfectus: mansiones habere
dicetur: Inquib ꝑ singła uirtutum
queritur augmentum: & impletur
inhis illud qd scriptum est ibunt¬
de uirtute inuirtutem: usqueqͦ ꝑue-¬
niatur ad ultimum. immo ad suminum
gradum uirtutum ÷ & transeat᷑ flumen
dei: ac ꝓmissa susciprat᷑ heretitas: Dup¬

Expanded text:
Si vero ad secundam, de qua superius memoravimus, expositionem redeamus, aec intelligamus profectus, quae conversa de gentili vita, non tam Moysen quam legem Dei, nec Aaron quam sacerdotem qui permanet in aeternum sequitur, antequam ad perfectum veniat, in eremo habitat, ubi scilicet et exerceatur in praeceptis Domini, et ubi fides ejus per tentationes probetur. Ubi cum vicerit unam tentationem, et fides ejus in ea fuerit probata, inde venit ad aliam, et quasi de una mansione ad alteram transit. Et ibi cum obtinuerit quae acciderint et fideliter tulerit, pergat ad aliam. ac fidei profectus mansiones habere dicitur, in quibus per singula virtutum quaeruntur augmenta, et impletur in illis illud quod scriptum est: Ibuntde virtute in virtutem ; usquequo perveniatur ad ultimum, imo ad summum gradum virtutum, et transeatur flumen Dei ac promissa suscipiatur haereditas. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
cum relinquentes gentilem uitã ad ag¬
nitionem diuinȩ legis accedimus: uel
cum anima de corporis huiꝰ habitatio¬
ne discedit: Ad utrumq gͦ. iste mansi¬
ones quas nunc ꝑuerbũ dm̃ moy ses
describit: aspiciunt. Nam de itł qͥd̃
mansionib quas anima corpore exu¬
ta. immo corpore suo rursus indita.
Uado &e p̃parabo uobis: mansionẽ:
Sunt ergo illȩ multȩ mansiones: q̃
ad patrẽ clĩcunt: In quib singłis
quid causȩ. quid utilitatis animȩ cõ¬
moratio. quid ue eruditionis aut il

Expanded text:
cum relinquentes gentilem vitam, ad agnitionem divinae legis accedimus, vel cum anima de corporis hujus habitatione discedit. Ad utrumque ergo istae mansiones quas nunc per verbum Domini Moyses describit aspiciunt. Nam de illis quidem mansionibus quod anima corpore exuta, imo corpore suo rursus induta, Vado et praeparabo vobis mansionem . Sunt ergo multae illae mansiones quae ad Patrem ducunt: in quibus singulis quid causae, quid utilitatis animae commoratio, quidve eruditionis aut il
Abbreviated transcription (Latin):
luminationis accipiat: scit ille solus
fuituri scłi pater: qui ait de semetipõ.
quia ego sum ostium: & nemo uenit
fiet: ut ꝑ ipsum intret. iꝑ ip̃m ȩxeat.
& inueniat pascua: Et iterũ intret
adaliam. ⁊ inde ad mansionẽ: uisq̃qͦ
ad ip̃m ꝑueniat patrem: S nos bene¬

Expanded text:
luminationis accipiat, scit ille solus futuri saeculi Pater, qui ait de semetipso, quia ego sum ostium . Nemo venit fiet, ut per ipsum intret, et per ipsum exeat, et inveniet pascua. Et iterum intret ad aliam, et inde ad aliam mansionem, usquequo ad ipsum perveniat Patrem. Si ve
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oporteat nouorũ misteriorum quȩ ꝑ xp̃m¬
mundus agnouit secreta cominiti. Addit
deinceps legis lator: aut si qͥd nocuit ꝓxi¬
mo. uelsi muenit ꝑdicionẽ. L.ex littere
hoc uidet̾ mandare. ut siquis in uen̾it
qͥd aliꝰ ꝑdidit. & requisitũ fuerit: reddat
ns peierst ꝓeo. Est ⁊ hec utilis audien¬
putant ẽẽ. si alienũ qͦd inuenerint te e¬
neant : & dicunt: ds̃ mͥ dedit: Cui ha¬
Ueruntam̃ si hoc tantũ qͦd scd̾m literã¬

Expanded text:
non oporteat novorum mysteriorumnon oporteat novorum mysteriorummundus agnovit, secreta committi. Addit deinceps legislator: Aut si quid nocuit proximo, vel si invenit perditionem. Lex litterae hoc videtur mandare ut si quis invenit quod alius perdidit, et requisitum fuerit, reddat, nec perjuret pro eo; est et haec utilis audienputant esse, si alienum quod invenerint teneant et dicunt: mihi deus dedit, cui hanec perjuret pro eo; est et haec utilis audien
Abbreviated transcription (Latin):
cietate seꝑat᷑. Post hoc. de rapina dr̃. Lap¬
tores sunt mali: s̃ ⁊ bomi. Et boni qͥdem
illi s̃ de quib dicit saluator: quia regnũ¬
de quib dicit ꝓpħa: & rapina paupum
tiat dicens. Nolite errare: quia neq ad¬
ult̾i. neq molles. neq masculoꝵ concu¬
bitores. neq sures. neq rapaces. regnũ
dei possidebunt. Est tamen aliqͥd &
scd̾m spiritalẽ intelligentiã. culpabilit
raꝑe: sicut illi laudabilit̾ rapiunt reg¬
na celoꝵ. Ut ubi causa dicamꝰ. si hõ¬
ñdum purgat᷑ auitus. ñdum segregatꝰ
a ꝓfanis & sordidis actib uelit se cecui
sermonẽ qͦ ꝑfecta & mistica tractant᷑
audire: huimi homo. secretorũ & ꝑfec¬
torũ scientiã ñ bene rapuit. Meminisse
enim oportet p̃cepti saluatoris qͦ dicit.
quia nemo mittit uinũ nouũ inirtres
uet̾es ÷ alioquin & utres rumpent᷑. &
uinũ ꝑibit: ostendens qͦd anime ñ dũ
renonate. sed inuetustate malicie ꝑ durãti.

Expanded text:
iam. Post hoc de rapina dicitur. Raptores sunt mali, sunt et boni: boni quidem illi de quibus dicit Salvator, qui regnde quibus dicit propheta: Et rapina pauperum ia neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Est tamen aliquid et secundum spiritalem intelligentiam culpabiliter rapere, sicut illi laudabiliter rapiunt regna coelorum, ut verbi causa dicamus, si homo nondum purgatus a vitiis, nondum segregatus a profanis et sordidis actibus, velit se coetui sermonem quo perfecta et mystica tractantur audire, hujusmodi homo secretorum et perfectorum scientiam non bene rapuit. Meminisse enim oportet praecepti Salvatoris, quod dicit: Quia nemo mittit vinum novum in utres veteres; alioquin utres rumpentur, et vinum peribit ; ostendens quod animae nondum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti,
Abbreviated transcription (Latin):
recitant᷑ memorie cõmendemꝰ: ut exe¬
cum thure & oleo offeramꝰ: in memo¬
riam dño. Exhis gͦ eclocemini ut que
auditis in eccłia. tanquã inunda ani¬
malia ueliui ruminantes. ea reuocetis:
ad memoriã. ⁊ cum corde tirõ que di¬
cta sunt conferatis. Quod si aliqua
memorie suꝑfuerint & intellectum
urm suꝑauerint: facite qͦd p̃sentis
mandati auctoritas precepit dicens.
Quod autẽ suꝑfuerit exhis: mandu¬
cabtint a aron ⁊ filii eiꝰ. Siquid sipꝑa¬
uerit & excesserit intellectum tuu̾
uel memoriã tuam: serua aaron. hoc
est reserua sacerdoti. reserua docto¬
ri: ut ipse hec manducet: ipse discu¬
tiat: ipse exponat: sicut ⁊ alibi idem¬
itiey ses dicit. Interroga patres tuos
& annunciabunt tͥ: presbiteros

Expanded text:
recitantur, memoriae commendemus, ut execum thure et oleo offeramus in memoriam Domino. Ex his ergo edocemini, ut quae auditis in Ecclesia, tanquam munda animalia, velut ruminentes ea, revocetis ad memoriam, et cum corde vestro, quae dicta sunt, conferatis. Quod si aliqua superfuerint, et intellectum vestrum superaverint, facite quod praesentis mandati authoritas praecipit, dicens: Quod aut superfuerit, ex his manducabit Aaron et filii eius. Si quid superaverit et excesserit intellectum tuum vel memoriam tuam, serva Aaron: hoc est, reserva sacerdori. reserva doctori, ut ipse hoc manducet, ipse discutiat, exponat ipse. Sicut et alibi Moyses dicit, Interroga patres tuos, et annunciabunt tibi: presbyteros
Abbreviated transcription (Latin):
queritur. qui carnes scãs possit comede:¬
it atrium tab̾nacłi audrant hec qui
scindunt eccłias: & ꝑegrinas. ac pra¬
uas induentes doctrinas. p̾utant se
sacras carnes extͣtałnadm dei. &
extra aulam dñicã. posse comedere.
ꝑ fana s̃ eorum sacrifitia: que contra
mandati legem gerunt᷑. In loco scõ
monii. Atria tab̾naculi testimonii
sunt. que fidei murꝰ ambit ⁊ spei co¬
lumne suspendunt: caritatis ampli¬
tudo dilatat. Ubi hȩc ñĩ: carties
sc̃ẽ nec hr̃i possunt nec cominedi. Be¬

Expanded text:
carnes sanctas possit comederinter atrium tabernaculi. Audiant haec qui scindunt Ecclesias, et peregrinas ac pravas inducentes doctrinas, putant se sacras carnes extra templum Dei, et extra aulam Dominicam posse comedere; profana sunt eorum sacrificia, quae contra mandati legem geruntur. In loco sancto ria tabernaculi testimonii sunt, quae fidei murus ambit, spei columnae suspendunt, charitatis amplitudo dilatat. Ubi haec non sunt carnes sanctae nec haberi possunt nec comedi.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Uide si ñ ut ego suspicor. sa¬
cͥfitium sacerlotis hec ipsa sit lex
que ꝑ moy sen ꝓ mulgat᷑. cuiꝰ dimi¬
dium mane iubet᷑ offerri. dimidiũ
uͦ ad uesꝑum: ꝗͣ legẽ in duas partes di¬
uidi p̾cipit. in litteram uidelicet &
spm: & dimidiam quidem partẽ que
est lutera offerri iubet mane. pͥmo

Expanded text:
 vide si non ut ego suspicor sacrificium sacerdotis haec ipsa sit lex, quae per Moysen promulgatur: Cujus dimidium mane jubetur offerri, dimidium vero ad vesperam. Quam legem in duas partes dividi praecepit, in litteram videlicet et spiritum. Et dimidiam quidem partem, quae est littera, offerri jubet mane, primo
Abbreviated transcription (Latin):
misterio absconditam. qͣm nemo pͥn¬
cipum huius seli cognouit. Si enim
cognouissent: nunꝗ dnm̃ maiestatis
crucifixissent. Sed post hec tanqͣm
ad popłm exiens mutat stolã: e aliã
induit. longe inferiorẽ ꝗͣ illam.
Et quid dicit: Nichil aliud inqͥt.
me iudicaui scire int̾ uos. nͥ ibm xp̃m:¬

Expanded text:
nditam, quam nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, nunquam Deum majestatis crucifixissent . Sed post haec tanquam ad populum exiens, mutat stolam, et alia induitur longe inferiore quam illa. Et quid dicit? Nihil aliud, inquit, me judicavi scire inter vos, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
to qđ & ipsã animã nrãm & corpꝰ deposi¬
tũ accepimꝰ adõ: Et uis uidẽ maiꝰ aliud
depositũ . qͦd accepisti a deo: Ipsi amme
tue: as̃ imaginẽ suã ⁊ similitudinẽ cõ¬
mencdauit. Istudgͦ depositum. tã in¬
tegre tͥ restituendũ ẽ : quã ate cõstat
esse susceptũ. Si enim sis misericors.
sicut pat̾ tuus in cel misericors est:
imago dĩ inte ẽ ⁊ integrũ depositũ
seruas. Si ꝑfectꝰ es. sic̃ ⁊ pat̾ tuus in¬
celis ꝑfectus est: imaginis dei inte

Expanded text:
to quod et ipsam animam nostram et corpus depositum accepimus a Deo, et vis videre majus aliud depositum quod accepisti a Deo, ipsi animae tuae Deus imaginem suam et similitudinem commendavit. Istud ergo depositum tam integre tibi restituendum est, quam a te constat esse susceptum: si enim sis misericors, sicut Pater tuus in coelis misericors est , imago Dei in te est, et integrum depositum servas, si perfectus es sicut et Pater tuus coelestis perfectus est, ima
Abbreviated transcription (Latin):
apud te diuine imaginis saluũ est.
Siuͦ econtͣrio agas: ⁊ ꝓ miscde crude¬
lis. ꝓpio impiꝰ ꝓ benigno uiolentꝰ.
ꝓ quieto turbulentꝰ. ꝓ lib̾ali raptor
existas: abiecta imagine dei. diabo¬
li inte unaginẽ suscepisti: ⁊ bonũ
depositum commendatũ tͥ diuinitꝰ
ab negasti. An ñ hoc erat. qͦd sub
mist̾io apłs electo discipło manda¬
bat timotheo dicens: o timothee bo¬
consensũ sui peccata sollicitant: iuremꝰ.
nos ñ suscepisse depositum: quod utiq
si habeamꝰ in nob peccato consentire
ñ possumꝰ sed & ipse sensus raciona¬
bilis qui in me est commendatꝰ mͥ ẽ:
ut eo utar ad intelligentiã diuinorũ.
ingeniũ. memoria. iudiciũ. ratio. &
oms quł intrame sunt motꝰ. commen¬
dati mͥ uident᷑ adõ: ut eis utar in his
que p̾ctpit lex diuina. Si uͦ ad ma¬
las artes sollers. & ꝑspicax uertat᷑ inge¬
nium: & reb dei abutam᷑ inhis que ñ
uult ds: hoc ẽ abiurare depositũ. &
benefitia uertere imꝑfidiam. Uideamꝰ¬

Expanded text:
 imaginis salvum est. Si vero e contrario agas, et pro misericorde crudelis, pro pio impius, pro benigno violentus, pro quieto turbulentus, pro liberali raptor existas, abjecta imagine Dei, diaboli in te imaginem suscepisti, et bonum depositum, commendatum tibi divinitus, abnegasti. Aut non hoc erat quod sub mysterio Apostolus electo discipulo mandabat Timotheo dicens: O Timothee, boconsensum sui peccata sollicitant, juremus nos non suscepisse depositum, quod utique si habeamus in nobis peccata, consentire non possumus: sed et ipse sensus rationabilis qui in me est, commendatus mihi est ut eo utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium item, memoria, judicium, ratio, et omnes qui intra me sunt motus, commendati mihi videntur a Deo, ut eis utar in his quae praecepit lex divina; si vero ad malas artes, solers et perspicax vertatur ingenium, et rebus Dei abutamur in his quae non vult Deus, hoc est abjurare depositum, et beneficia vertere in perfidiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͦd aliis indumentis sac̾dos utitur.
dum est in sacͥfitiorum minist̾io: &
aliis cum ꝓcedit ad popłm. Hoc fa¬
pebat & paulus scientissimꝰ pontisicũ:
⁊ pitissimꝰ sacerdotũ. Quicum eẽt in
cetu ꝑfectorum: tanquam intra
indutꝰ dicebat: sapienciam loqͥm̃. int̾
ꝑfectos. Sapienciam autem ñ huius

Expanded text:
est quod aliis indumentis sacerdos utitur dum est in sacrificiorum ministerio, et aliis cum procedit ad populum. Hoc faciebat et Paulus scientissimus pontificum et peritissimus sacerdotum, qui cum esset in coetu perfectorum, tanquam inter indutus dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
than Buthan conuallis appellatur:
Uirtus aut̃. non nisi exerciciis & labo-¬
re conquiritur: nec tantum in ꝓsꝑis
qͣntum in aduersis ꝓbatur. Uenit᷑ gͦ
adcomiallem: In conuallib aut̃ & infe¬
riorib locis. certam̃ habet᷑ aduersum
diabolum: & contrarias potestates:
Inconualle gͦ. agon gerendus ẽ: & incõ¬
uallib pugnandum est: Demq & a-
braham inualle salinarum pugna¬
uit aduersũ barbaros reges: &e ibi
uictoriam consequutus est: Descendit gͦ
uiator hic nr̃ ad eos qui in ꝓfundis sc̃.¬
& in imis: non ut ibi demoret᷑. s ut ibi
uictortam consequatur:¬

Expanded text:
than ergo convallis appellatur. Virtus autem non nisi exercitu et labore conquiritur. Nec tantum in prosperis quantum in adversis probatur. Venitur ergo ad convallem. In convallibus autem et inferioribus locis certamen habetur adversum diabolum et contrarias potestates. In convallibus ergo agon gerendus est, et in convallibus pugnandum est. Denique et Abraham in valle Salinarum pugnavit adversum barbaros reges, et ibi victoriam consecutus est. Descendit vero viator hic noster ad eos qui in profundis et in imis, non ut ibi demoretur, sed ut ibi victoriam consequatur
Abbreviated transcription (Latin):
Sunquit exieris ad bellũ adu̾sus inimi¬
cos tuos: ⁊ uidis ibi mulierẽ decora spe¬
radas omnẽ pilum capitis eiꝰ. ⁊ ungu¬
las eiꝰ. ⁊ indues eam uestim̃tis lugubri¬
bus. & sedebit in domo. lugens patrẽ

Expanded text:
inquit, exieris ad bellum contra inimicos tuos, et videris mulierem decora sperades omnes pilos capitis ejus, et ungulas ejus, et indues eam vestimentis lugubribus, et sedebit in domo, lugens patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ spiritales. & ñ tanꝗ carnales. ẽxa
minate. ⁊ incelligite que dicunt᷑. Si
enum qͣsi carnales ista suscipitis: ledũt
uos ⁊ ñ alunt. Est enim & in euuan¬
gliis littera que occidit. Non solũ in
est & in nouo testamento littera que
sequaris hoc ipsum qͦd dictum ẽ. nͥ man¬
ducau̾itis carnem meam & biberitiᷤ
sãgͥnẽ meũ: õccidit hec littera. Uis tͥ &¬

Expanded text:
spirituales, et non carnales , intelligite quae dicuntur. Si enim tanquam carnalia ista suscipitis, laedunt vos, non alunt. Est enim et, in Evangeliis littera quae occidat . Non solum in est et in Novo Testamento lsequaris hoc ipsum, quod scriptum est: Nisi manducaveritis carnem meam et biberitis sanguinem meum , occidit haec littera. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bet ꝓximo suo. Pot̾ enĩ qͥs ĩnocẽsse et
rectus corde. mundũ ammal ouis ui-
dum. tanꝗ ouis que est animal mun¬
dũ similit̾ ⁊ incet̾is. Et ideo omnis
homo ut diximꝰ cum loquit᷑ ꝓximo
suo: & siue ꝓclest ei exsermonib¬
suis. siue nocet: mundũ ei aut inmũ¬
dum efficit᷑ animal: ex quib uł mũ¬
dis utendum uel in mundis p̃cipit᷑
abstinendum. Si scdm hanc intelli¬
minib ꝓ mulgasse: puto qͦd digna
uidebit᷑ diuina maiestate legis latio.

Expanded text:
praebet proximo suo. Potest enim quis innocens et rectus corde, mundum videri animal, bum, tanquam ovis, quae est animal mundum, similiter et in caeteris. Et ideo omnis homo cum loquitur proximo suo, sive prodest ei ex sermonibus, sive nocet, mundum ei aut immundum efficitur animal, ex quibus vel mundis utendum est, vel immundis praecipitur abstinendum. Si secundum hunc intellminibus promulgasse, digna videbitur humana majestate legislatio.
Abbreviated transcription (Latin):
num uel muncdꝰ uel in mundꝰ  possit
ostendi. Omĩs homo ht̃ in se aliquẽ
cibũ: quẽ accedenti ad se ꝓximo pre¬
beat. Non enim pot̾ fieri ut cum
accesserimꝰ ad iuicẽ nos homines.
& conseruerimꝰ sermonẽ: ñ aliquẽ
uel exaliqͦ gestu. aut capiamꝰ int̾
de cuiꝰ gustu capimꝰ. mundũ sunumꝰ
cibum. Si uͦ immundus sit quẽ contin-¬

Expanded text:
que vel mundus, vel immundus, possit ostendi. Omnis homo habet in se aliquem cibum, quem accedenti ad se proximo suo praebeat. Non enim fieri potest ut, cum accesserimus adinvicem nos homines, et conseverimus sermonem, non aliquem velut ex aliquo gustu, aut capiamus,  gustu capimus, mundum sumimus cibum, si vero immundus est quem contin
Abbreviated transcription (Latin):
iego ualde admiratꝰ sum: qd̾ in hoc
loco quẽ habemꝰ in manib scͥptura
ñ aꝑte designauit. qr iste qͥ ex egip.¬
chio genꝰ ducit. maledix̾it dm̃: sed
tantũ posuit. qr nominans maledix̃:
⁊ reliqͥt in medio. uł de dõ uł de ho¬
mine suspicandũ. Unde mͥ uidetur.
idcͥco noluisse aꝑte de dõ ꝓnunciare :
ne de hõib uideret᷑ dedisse licenci-¬
am: ⁊ idõ uł de dõ uł de hoĩe siluis¬
dicos a regno dĩ excludendos: aliquid
exposcit iste sermo solatii: ne omni¬
no desperationẽ uideam᷑ indic̾e. his
qͥ cotidiana ꝑene maledicendi cõsue¬
tudine rapiunt᷑: &e ori suo adhib̾e cu-
s sic̃ docuit ipse dñs in eu̾głio. cum
nunciat: & cũ diu̾sis diu̾sa reꝑmit¬
tus: subripiat᷑ tam̃ ei in oris uicio.
ditur locus: Uerũtam̃ eo magis si
quis incet̾is ꝑfectus ẽ. elab orare oẽ
in hoc debet: ne ei subripiens pͣuȩ
consuetudinis uiciũ. celoꝵ regna qd
ẽ. omĩũ beatitudinũ culm̃ eripiat:

Expanded text:
m quod in hoc loco quem habemus in manibus Scriptura non aperte designavit quia iste qui ex Aegypto genus ducit maledixerit Deum, sed tantum posuit quia nominans maledixerit, et reliquit in medio, vel de Deo, vel de homine suspicandum. Unde mihi videtur idcirco noluisse aperte de Deo pronuntiare, ne de hominibus videretur dedisse licentiam, et ideo vel de Deo, vel de homine siluisdicos a regno Dei excludendos, aliquid exposcit iste sermo solatii, ne omnimodis desperationem videamur indicere his qui quotidiana pene maledicendi consuetudine rapiuntur, et ori suo adhibere cussed sicut docuit ipse Dominus in Evangelio cum nuntiat, et cum diversis diversa repromittus, subripiatur ei tamen in oris vitio ditur locus: verumtamen eo magis si qui in caeteris perfectus est, laborare etiam in hoc debet, ne ei subripiens pravae consuetudinis vitium, coelorum regna, quod est omnium beatitudinum culmen, eripiat,