comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit se iste cuius os seruit ueritati dĩ. ad
ipsã ueritatẽ dĩ. Idõ annuntiabo. ideo dico :¬
qm̃ dixisti. Securus homo dico: qm̃ cu ds̃ dixisti.
Quia & si ego in uerbo meo fluctuarẽ: uerbo
tuo confirmarer. qm̃ dixisti. Quid dixisti:
Inȩt̾num miscd̾ia ȩdificabitur. In celis p̃para¬
bitur ueritas cua. Quomͦ suꝑiis: ita in seqͣntib¬
Ingenerationem & genenationẽ annuntiabo
ueritatẽ tuam more meo. Dixit miscłias.
dixit ueritatẽ. Ita rursus utrũq conuuxit.
qm̃ dixisti. inȩt̾num miscd̾ia edificabit᷑. incelis
p̃parabit᷑ ueritas tua. & hic repetiuit misciłiã¬

Expanded text:
tenuit se iste, cujus os servit veritati Dei, ad tenuit se iste, cujus os servit veritati Dei, ad ipsam veritatem Dei. Ideo annuntiabo, ideo dico, «Quoniam dixisti;» securus homo dico, quoniam tu Deus dixisti: quia, etsi ego in verbo meo fluctuarem, verbo tuo confirmarer. «Quoniam dixisti.» Quid dixisti? «In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tua.» Quomodo superius, ita in sequentibin generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Dixit misericordias, dixit veritatem; ita rursus utrumque conjunxit: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur. In coelis praeparabitur veritas tua.» Et hic
Abbreviated transcription (Latin):
tua: os meum. Qm gͦ ueritatẽ annuntiet. qͣs
miscđias cantet: audiamus. Quoniã dixisti¬
inȩt̾num miscđia edificabitur. Hoc canto.
hȩc ẽ. ueritas tua. huic annuntiandȩ seruit
os meũ: qm̃ dixisti. in ęt̾num miscđia tua ȩdi¬
ficatur. Sic inquis ȩdifico: ut ñ destruam. Q m̃
quosdam sic destrues. ut ñ ȩdifices: qͦsdam uͦ sic
destrues ut ȩdifices. Nisi enĩ quidam destrue¬
rent᷑ ut ȩdificarentur: ñ diceret᷑ ieremiȩ. Soce
posui te ad destructionẽ & ędificationẽ. Q
utiq omnes qui idola colebant. & lapidib
seruiebant: inxp̃o ñ ȩdificarent᷑. nisi in pͥsti¬
no errore destruerentur. Rursus nisi quidam
ita destruerent᷑ ut ñ ȩdificarent᷑ : ñ diceret᷑.
Destrue eos. & non edificabis eos. ꝓppt̾ hos gͦ
qui destruunt᷑. & ȩdificantur. ne putarent
ȩdificationẽ qua ȩ dificant᷑ eẽ. temporalẽ. sic̃
temporalis fuit ruina in qua destruuntur:

Expanded text:
tua, os meum. Quam ergo veritatem annuntiet, quas tua, os meum. Quam ergo veritatem annuntiet, quas misericordias cantet, audiamus. 3. In aeternum misericordia aedificabitur.» Hoc canto; haec est veritas tua, huic annuntiandae servit os meum: «Quoniam dixisti, In aeternum misericordia aedificabitur.» Sic, inquis, aedifico, ut non destruam: quoniam quosdam sic destruis, ut non aedifices: quosdam vero sic destruis, ut aedifices. Nisi enim quidam destruerentur, ut aedificarentur, non diceretur Jeremiae, «Ecce posui te ad destructionem, et aedificationem» . Et utique omnes qui idola colebant et lapidibus serviebant, in Christo non aedificarentur, nisi in pristino errore destruerentur. Rursus, nisi quidam ita destruerentur, ut non aedificarentur, non diceretur: «Destrues eos, et non aedificabis illos» . Propter eos ergo qui destruuntur et aedificantur, ne putarent aedificationem qua aedificantur, esse temporalem, sicut temporalis fuit ruina in qua destruuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
Salmum istum de quo loqͥ
proposumus caritati ur̃ȩ
donante dño. accipite. de
quia ille qui ꝓmisit. ita cetera completurꝰ
ẽ: ut multa compleuit. Dat enĩ nob̾ adeũ
ipse ẽ. quantũ arbitroi intellectus ethan
isrłite. unde iste psalmus citulũ accepit. Uideris
enim quis homo fuerit. qui uocabat᷑ ethan. Int̾¬
pretatio tam̃ nominis huiꝰ: robustũ indicat. et
nemo in hoc scło robustus ẽ: nisi in spe ꝓmissionis
dĩ. Qͣncum enim attinet ad merita nr̃a. infirmi
sumus: quantũ adeiꝰ miscdiam robusti sumꝰ. Itaq
infirmus iste inse. robustus inmisođia dĩ: inde
cepit. Miscdias tuas dñe inęt̾num cantabo In
generationem & generationẽ annuntiabo ue¬
ritatem cuam in ore meo. Obsequant᷑ membͣ
inquit mea dño meo. Loquor. s tua loquor.
Anmuntiabo ueritatẽ tuam inore meo. Si ñ
obsequor: seruus non sũ. Si ame loquor: men¬
dax sum. Ergo ut abste dicã. & ego dicam: duo
quȩdam sunt. unũ cuũ. unũ meum. Ueritas

Expanded text:
salmum istum, de quo loqui proposuimus Charitati Vestrae, donante Domino, accipite de squia ille qui promisit, ita caetera completurus est, ut multa complevit. Dat enim nobis ad eum ipse est, quantum arbitror, «Intellectus Aethan Israelitae»; unde iste psalmus titulum accepit. Videris enim quis homo fuerit, qui vocabatur Aethan; interpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei: quantum enim attinet ad merita nostra, infirmi sumus; quantum ad ejus misericordiam, robusti sumus. Itaque iste infirmus in se, robustus in misericordia Deericordias tuas, Domine, in aeternum cantabo: in generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Obsequantur membra, inquit, mea Domino meo: loquor, sed tua loquor; «annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Si non obsequor, servus non sum; si a me loquor, mendax sum. Ergo ut et abs te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum tuum, unum meum; veritas
Abbreviated transcription (Latin):
iumari manũ eiꝰ. Hoc ẽ. dominabit᷑ gentib
& influminib dext̾am eius. Flumina currunt
in mare. cupidi homines in amaritudinẽ huiꝰ
scłi ꝓlabunt᷑. Omiua tam̃ genera ista xp̃o sub¬

Expanded text:
in mari manum ejus:» hoc est, dominabitur Gentibus. in mari manum ejus:» hoc est, dominabitur Gentibus. «Et in fluminibus dexteram ejus.» Flumina currunt in mare; cupidi homines in amaritudinem hujus saeculi prolabuntur: omnia tamen genera ista Christo sub
Abbreviated transcription (Latin):
fugiant ab omĩpocente: conuersi fugiunt
ad om̃ipotentem. & eos qui oderunt eũ fuga
bo. & ueritas mea & miscđia mea cũ ipso ẽ.
UIniuerse uie dñi: miscd̾ia & ueritas. Mem̃.¬
tote quantũ potestis. qͣm sepe nob̾ cõmendent᷑
duo hec. ut redilant᷑ illa dõ. Sic̃ enĩ ipse exhi¬
buit nob̾ miscdiam ut deleret peccata nr̃a.
& ueritatem ut impleret ꝓmissa sua: sic & nos
ambulantes inuia eiꝰ. debenniis ei reddẽ miscdiam
& ueritatem. Miscdiam ut miserorũ miseream᷑.
ueritatem: ut ñ inique iudicemus. Nontͥ collat
ueritas miscdiam. nec miscđia impediat ueri¬
tatem. Si enĩ ꝑ iniscđiam udicaueris contͣ ueri¬
tatem. aut quasi rigida ueritate oblitus fue¬
ris miscđiam: ñ ambulabis inuia di. ubi mise¬
ricordia & ueritas occurrerunt sͥ. & i nomine
meo exaltabit᷑ cornui eius. Quid opꝰ ẽ. ut immo¬
remur: xp̃iani estis. xp̃m agnoscite. & ponã¬

Expanded text:
fugiant ab Omnipotente, conversi fugiunt fugiant ab Omnipotente, conversi fugiunt ad Omnipotentem. «Et eos qui oderunt eum, fuga veritas mea et misericordia mea cum ipso est.» Universae viae Domini misericordia et veritas. Mementote, quantum potestis, quam saepe nobis commendentur duo haec, ut reddamus illa Deo. Sicut enim ipse exhibuit nobis misericordiam, ut deleret peccata nostra; et veritatem, ut impleret promissa sua: sic et nos ambulantes in via ejus, debemus ei reddere misericordiam et veritatem; misericordiam, ut miserorum misereamur; veritatem, ut non inique judicemus. Non tibi tollat veritas misericordiam, nec misericordia impediat veritatem: si enim per misericordiam judicaveris contra veritatem, aut quasi rigida veritate oblitus fueris misericordiam; non ambulabis in via Dei, ubi misericordia et veritas occurrerunt sibi . «Et in nomine meo exaltabitur cornu ejus.» Quid opus est ut immoremur? Christiani estis, Christum agnoscite.
Abbreviated transcription (Latin):
tem aut̃ crucis. Non ꝓficiet inimicus ieo.
Deuit quidem inimicus. s ñ ꝓficiet in eo. Sol&
quidẽ nocere. s ñ nocebit. Qͥd ẽ. gͦ qđ affligae :
Erercebit. non nocebit: Pderit seuiendo. quia
inqͦs seuit coronabuntiu uincendo. Qͥa enĩ
uincit᷑. si nichil cont᷑ nos seuit. Aut ubi
gͦ faciet qđ suum ẽ: s ñ ꝓficiet inimicus ineo.
& filius iniquitatis ñ apponet nocere ei. Q
concidam inimicos eiꝰ: a facie illiꝰ. Concidun¬
tur a conspiratione sua: & qđ credunt conci¬
dunt᷑. Paulatim enĩ credunt. Tanqmͣ cõmi¬
nuto capite uituli: uenient in potum popłi di.
Comminiut enĩ caput uituli moy ses. sparsit in
aqua. & dedit bibe filiis isrł. Cõminuunt᷑ om̃s
infideles. credunt paulatim. & apopłodĩ bibim¬
tur. incorpꝰ xp̃i tͣhiciunt᷑. & concidam mi¬
micos eiꝰ a facie illius. & eos qͥ oderunt eum
fugabo ne noceant. S fugatoꝵ istoꝵ forte
aliqui dicunt. Quo ibo aspũ tuo. & afacie
tua quo fugiam: & uidentes ñ se habere qͦ

Expanded text:
ers. 23. Non proficiet inimicus in eo.» Saevit quidem inimicus, sed non proficiet in eo: solet quidem nocere, sed non nocebit. Quid est ergo quod affliget? Exercebit, non nocebit: proderit saeviendo, quia in quos saevit, coronabuntur vincendo. Quid enim vincitur, si nihil contra nos saevit? aut ubi ergo faciet quod suum est; sed «non proficiet inimicus in eo, et filius iniquitatis non apponet noceconcidam inimicos ejus a facie illius.» Conciduntur a conspiratione sua, et quod credunt conciduntur. Paulatim enim credunt; tanquam comminuto capite vituli, venient in potum populi Dei. Comminuit enim caput vituli Moyses, sparsit in aqua, et dedit bibere filiis Israel . Comminuuntur omnes infideles, credunt paulatim; et a populo Dei bibuntur, in corpus Christi trajiciuntur. «Et concidam inimicos ejus a facie illius; et eos qui oderunt eum, fugabo:» ne noceant. Sed fugatorum istorum forte aliqui dicunt: «Quo ibo a spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam» ? Et videntes non se habere quo
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ : s ibi omnes gentes. quarũ quȩdan
nominatȩ sunt. ut omnes intelligant᷑. Memor
ero inquit raab. Quȩ ẽ. ista: Meretrix illa
in iericho. meretrix quȩ suscepit nuntios &
alia uia eiecit. quȩ p̃sumpsit inꝓmissione.
quȩ timuit dm̃. cui dictum ẽ. ut ꝑ fenestrã
mitteret coccũ. id ẽ. ut infronte haberet sig¬
num sanguinis xp̃i. Saluata ẽ .ibi. & eccłam¬

Expanded text:
Abrahae; sed ibi omnes gentes, quarum quaedam Abrahae; sed ibi omnes gentes, quarum quaedam nominatae sunt, ut omnes intelligantur. «Memor ero,» inquit, «Raab:» quae ista est meretrix, illa in Jericho meretrix quae suscepit nuntios et alia via ejecit; quae praesumpsit in promissione, quae timuit Deum, cui dictum est ut per fenestram mitteret coccum, id est, ut in fronte haberet signum sanguinis Christi. Salvata est ibi
Abbreviated transcription (Latin):
natus udeoꝵ. dr̃ popłs isrł. qͥa ipse iacob appa¬
erant quȩdam cab̾nacula coiꝑalia & imagina¬
ria. loquit᷑ aut̃ iste de ciuitate quadam. quã
spũalit̾ intelligit. cuiꝰ umbra & figura erat
illa t̾rena: ait. Diligit dñs poitas syon. suꝑ
omnia tab̃nacula iacob. Diligit illã spũalem
ciuitatem fuꝑ omĩa figurata: quib intimaba¬
tur illa cuuitas. semꝑ manens. & sẽꝑ gelestis in
uasi intuebatur ciuitatẽ illam ierłm in terra.
Nam uidete qͣm ciuitatem dix̃. de qͣ dicta sunt
gloriosissima quȩdam. Iam illa destructa est.
in t̾ra. Hostes passa cecidit int̾ram. iam ñ .ẽ. qđ
erat. Expressit imaginẽ. tͣnsit umbra. Unde
unde. Memor ero raab & babylonis. scientibꝰ
me. In illa ciuitate inquit. iam ñ exꝑsona di:
memor ero raab. & memor ero babylonis. Raab
ñ ꝑtinet ad popłm uideoꝵ. babylon ñ ꝑtin&
ad popłm iudeoꝵ. Nam sequit᷑. Et enĩ aliem¬
genȩ & tẏrus & popłs ethẏopũ : hi fuert̃ ibi.

Expanded text:
acob appeerant quaedam tabernacula temporalia et imaginaria; loquitur autem iste de civitate quadam, quam spiritualiter intelligit, cujus umbra et figura erat illa terrena: ait, «Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob.» Diligit illam spiritualem civitatem super omnia figurata, quibus intimabatur illa civitas semper manens, et semper coelestis in tatem illam Jerusalem in terra. Nam videte quam civitatem dicit, de qua dicta sunt quaedam gloriosissima. Nam illa destructa est in terra; hostes passa cecidit in terram, jam non est quod erat: expressit imaginem, transivit umbra. Unde unde: «Memor ero Raab et Babylonis, scientibus me.» In illa civitate, inquit jam ex persona Dei, memor ero Raab, et memor ero Babylonis. Raab non pertinet ad populum Judaeorum; Babylon non pertinet ad populum Judaeorum. Nam sequitur: «Etenim alienigenae, et Ty
Abbreviated transcription (Latin):
cior. quia int̾ uos ambulo. & forsitan qͥa p̃sentia
uilui: dicite. qͦm me dicunt homines. eẽ. fili¬
um hominis : Cerce quia filiũ hominis uideñ:
dicunt ieremiam. alii helẏam. alii ioħm bap¬
tistam. aut unũ ex ꝓpħis. Nominate sunt multe
nubes & filii dĩ. & enim qͥa iusti & sci. utiq &
ipsi filii dĩ. Ieremias. helẏas. ioħs. filii dĩ. &
nubes: quia p̃dicatores dĩ. Dixistis qͣs mibes
me homines ẽc̃. putent. &. in quib filiis dĩ me
homines numerent. Dicite & uos. qͦm medi¬
citis e̾ẽ. Respondens petrus ꝓ omnib. punita¬

Expanded text:
cior, quia inter vos ambulo, et fortasse praesentia cior, quia inter vos ambulo, et fortasse praesentia vilui; dicite «quem me dicunt homines esse filium hominis?» Certe quia filium hominis vident, dicunt Jeremiam, alii Eliam, alii Joannem Baptistam, aut unum ex Prophetis.» Nominatae sunt multae nubes et filii Dei. Etenim quia justi et sancti, utique et ipsi filii Dei: Jeremias, Elias, Joannes, filii Dei; et nubes, quia praedicatores Dei. Dixistis quas nubes me homines esse putent, et in quibus filiis Dei me homines numerent: dicite et vos «quem me dicitis esse.» Respondens Petrus pro omnibus, pro unita
Abbreviated transcription (Latin):
filios dĩ : Ergo nemo infilus dĩ. si milis erit¬
filio dei. Ꝙ ipse dictus ẽ. filius dĩ. & nos dic¬
ti sumus filii dĩ. S quis similis erit dño in
filiis dĩe Ille unicus. nos multi. Ille unus. nos
in illo unum. Ille natus. nos ad optati. Ille ab
eterno filius genitus ꝑ naturam. nos a temꝑe
facti ꝑ grãm. Ille sine ullo peccato. nos ꝑ illũ
liberati a peccato. Quis gͦ inmibib equabitur
dño: Aut quis similis erit dño int̾ filios dĩ:
Dicimur nubes ꝓpt̾ carnẽ. & sumꝰ p̃dicatores
ueritatis: ꝓpt̾ imbrem nubiũ.S caro nr̃a a
lit̃ uenit᷑ : caro illius alit̾. Dicimͣ & filii dĩ.
s ille alit̾ filius dĩ. Illius mibes ex uirgine.
ille filius exeternitate patri ȩqualis. Qͥ sgͦ
in nubib ȩquabit᷑ dño. aut quis similis erit
lem inueniat. Quẽ dicunt homines eẽ. filiũ
hominis: Eoce enim qͥa uideor. quia conspi¬

Expanded text:
filiis Dei? Ergo nemo in filiis Dei sifiliis Dei? Ergo nemo in filiis Dei siFilio Dei. Et ipse dictus est Filius Dei, et nos dicti sumus filii Dei; sed «quis similis erit Domino in filiis Dei?» Ille unicus, nos multi; ille unus, nos in illo unum; ille natus, nos adoptati; ille ab aeterno Filius genitus per naturam, nos a tempore facti per gratiam; ille sine ullo peccato, nos per illum liberati a peccato. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicimur nubes propter carnem, et sumus praedicatores veritatis propter imbrem nubium; sed caro nostra aliter venit, caro illius aliter. Dicimur et filii Dei, sed ille aliter Filius Dei. Illius nubes ex virgine, ille Filius ex aeternitate, Patri aequalis. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit lem inveniat. «Quem me dicunt homines esse filium hominis?» Ecce enim quia videor, quia conspi
Abbreviated transcription (Latin):
ut pluerent iudeis. & illis uerbum dñi repel¬
lentib. quia ꝓuua spinas dederunt: dixerunt
apłi. Ad uos missi eramus. s quia repulistis uer¬
bũ đi: imus ad gentes. Ex illo ceperunt nubes
ñ pluere pluuiam. suꝑ uineã illam. Si igit᷑ mbes
sunt p̃dicatores ueritatis: quę ramus pͥmo que st̃
nubes. Idem quippe cȩli. idem mibes. Celi ꝓpter
fulgorem ueritatis: nubes ꝓpt̾ occulta carnis.
Nubes enĩ omines nebulosȩsunt: Ppt̃ mortalia¬
¶tem
& ueniunt de cranseunt. ꝓpt̃ ipsa occulta car¬
nis. idẽ. occulta nubium: ait apłs. Nolite an¬
te tempus quicqͣm iudicare. donec ueniat dñs
qui illuminet abscondita cenebrarum. Nunc
gͦ quid loquat᷑ homo uides. quid̾ gestet incor¬
de non uides. Quod exprimit᷑ de nube uides.
qdđ seruat᷑ in nube non uides. Cuiꝰ enĩ oculinu¬
bem penetrant: Gͦnibes. in carne p̃dicatoris
u̾itatis. Uenit & ipse omniũ creator incarne. s quis

Expanded text:
ut pluerent Judaeis; et illi verbum Dei repelut pluerent Judaeis; et illi verbum Dei repellentes quia pro uva spinas dederunt, dixerunt Apostoli, «Ad vos missi eramus; sed quia repulistis verbum Dei, imus ad Gentes» . Ex illo coeperunt nubes non pluere pluviam super vineam illam. Si igitur nubes sunt praedicatores veritatis, quaeramus primo quare sint nubes. Iidem quippe coeli, iidem nubes: coeli propter fulgorem veritatis, nubes propter occulta carnis: nubes enim omnes nebulosae sunt, propter mortalitatem; et veniunt, et transeunt. Propter ipsa occulta carnis, id est, occulta nubium, ait Apostolus: «Nolite ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum» . Nunc ergo quid loquatur homo, vides; quid gestet in corde, non vides: quod exprimitur de nube, vides; quod servatur in nube, non vides. Cujus enim oculi nubem penetrant? Ergo nubes in carne praedicatores veritatis. Venit et ipse omnium Creator in carne.
Abbreviated transcription (Latin):
dño: Qd ẽ. qđ ꝓmagno ait. qm̃ qͥs innubibus
ȩ quabit᷑ dño Intelligimus fr̃s. nubes istas. sic̃
cȩlos p̃dicatores ẽẽ. ueritatis. ꝓphetas. apłos. an¬
nuntiatores uerbi dĩ. Nam ista omnia genera p̃-¬
dicatoꝵ nubes ẽẽ. dictas ex illa ꝓphetia intelliga¬
mus. ubids̃ iratus uineę suȩ dixit. Mandabo
nubib meis: ne pluant suꝑ eam imbrẽ. Qͣm ui¬
neam explicat. & designat aꝑtissime dicens. Ui¬
nea dñi sabaoht. domus isł ẽ. Ne tu alit̾ intelli¬
gas uineam. & relictis hominib significatis t̾rã
scruteris: uinea inquit dñi sabaoth. domꝰ isrł ẽ.
Non intelligat aliud. se intelligat domus isrł.
ẽẽ. iuneam meã. Se intelligat mͥ non dedisse uuã
s spinas. Se intelligat ingratam extitisse planta¬
cori atq cultori. ingͣtam extitisse irrigatori. Er̃go
siuinea dñi sabaoth. domus isrł ẽ. quid dix̃ iratus:
Mandabo nubib meis. ne pluant suꝑ eam imbrẽ.
& reuera ita fecit. Missi sunt apłi tanqͣm nubes

Expanded text:
od pro magno ait, «Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino?» Intelligimus, fratres, nubes istas sicut coelos, praedicatores esse veritatis; Prophetas, Apostolos, annuntiatores verbi Dei. Nam ista omnia genera praedicatorum nubes esse dictas, ex illa prophetia intelligimus, ubi Deus iratus vineae suae dixit, «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem:» quam vineam explicat et designat apertissime, dicens, «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est» . Ne tu aliter intelligas vineam, et relictis hominibus significatis terram scruteris: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Non intelligat aliud, se intelligat domus Israel esse vineam meam; se intelligat mihi non dedisse uvam, sed spinas; se intelligat ingratam exstitisse plantatori atque cultori, ingratam exstitisse irrigatori. Ergo si «vinea Domini Sabaoth, domus Israel est,» quid dixit iratus? «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem.» Et revera ita fecit: missi sunt Apostoli tanquam nubes,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ exhibuit ueritatem tuam:. in circuita
tuo. Si enĩ ibi solum p̃dicareris. ubi nald
ubi pati. ubi resurgere. unde ascendero
liusti: impleta eẽt̾. illa ueritas ꝓmissidl
ad confirmandas ꝓmssiones patrũ. S ñim.¬
loeo ubi apparere uoliusti. in cristuads¬
funderetur. Tii quidem in illolaes de
nube ꝓpria intotlusti. s ad riganctũ in circu¬
iti gentium: alias nubes misisti. Uere po¬
cens implesti qđ dixisti. Amodo uidebitis
filium hominis. uenientem in nubib cęsi.
Dotens es dñe. & ueritas cua in circuitu cuo.

Expanded text:
quae exhibuit veritatem tuam in circuitu tuo. Si enim ibi solum praedicareris, ubi nasci, ubi pati, ubi resurgere, unde ascendere voluisti; impleta esset illa veritas promissi Dei, «ad confirmandas promissiones patrum:» sed non imloco ubi apparere voluisti, in circuitu diffunderetur. Tu quidem in illo loco de nube propria intonuisti, sed ad rigandum in circuitu Gentium alias nubes misisti. Vere potens implesti quod dixisti, «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus coeli» . «Potens es, Domine, et veritas tu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ubiq ẽ:Si enĩ habet aliqͦs in circũts
quasi undiq finitꝰ intelligit᷑. Porro si ueri
diccũ ẽ. adõ & dedõ. magnitudinis eiꝰ ñ ẽs
nasci. muna gente conuersari. inuno lari
cifigi. exuno loco resurgere. exuno loco mi
lũ ascende : Ubi gͦ fec̃: incircuitu eiꝰ gentis
sunt. Si ibi remaneret ubi ista fec̃: ñ eẽt᷑ ignꝰ
& t̾ribilis in omnes qui in circuitu eiꝰ sunt
Qiia nͦ ibi sic p̃dicauit ut inde sui nominisit¬
teret p̃dicatores ꝑomnes gences coto oibetͥa¬
rũ faciendo miracula ꝑ seruos suos: factuset

Expanded text:
ur? Si enim habet aliquos in circuitu, quasi undique finitus intelligitur. Porro si verum dictum est de Deo, Magnitudinis ejus non est nasci, in una gente conversari, in uno loco crucifigi, ex uno loco resurgere, ex uno loco ad coelum ascendere? Ubi hoc fecit, in circuitu ejus gentes sunt. Si ibi remaneret, ubi ista fecit, non esset magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt. Quia vero ibi sic praedicavit, ut inde sui nominis mitteret praedicatores per omnes gentes, toto orbe terrarum faciendo miracula per servos suos, factus
Abbreviated transcription (Latin):
portemus. & portando dm̃: cȩli sumus. Con¬
fitebunt᷑ cȩli mirabilia tua dñe. Non meri¬
ta sua confitebunt᷑ cȩli. s confitebunt᷑ cȩli
mirabilia tua dnẽ. In omni enĩ miscdia
mus nisi mirabilia dĩ Laudas quia resur¬
rexerunt mortui. plus lauda qͥa redempti
sunt ꝑditi. Quȩ grã. quȩ miscdia dĩ : uideᷤᷤ
hominẽ heri uoraginem ebriositatis: hodie
ornamentũ sobrietatis. Uides hominẽ heri
cenum luxuriȩ: hodie decus temꝑantiȩ. Ui¬
des hominẽ heri blasphematorẽ dĩ: hodie
laudatorem dĩ. Uides hominẽ heri seruum
creaturȩ: hodie cultorem creatoris. Ab istis
omnib desꝑationib ita homines conuertun¬
tur. Non respiciant ad merita sua. fiant
cȩli. confiteant᷑ mirabilia eiꝰ a quo facti sunt

Expanded text:
praedicemus, et portando Deum, coeli simus. praedicemus, et portando Deum, coeli simus. coeli mirabilia tua, Domine.» Non merita sua confitebuntur coeli, sed «confitebuntur coeli mirabilia tua, Domine.» In omni enim misericomus nisi mirabilia Dei? Laudas quia resurrexerunt mortui; plus lauda quia redempti sunt perditi. Quae gratia, quae misericordia Dei! Vides hominem heri voraginem ebriositatis, hodie ornamentum sobrietatis: vides hominem heri coenum luxuriae, hodie decus temperantiae: vides hominem heri blasphematorem Dei, hodie laudatorem Dei: vides hominem heri servum creaturae, hodie cultorem Creatoris. Ab istis omnibus desperationibus ita homines convertuntur: non respiciant ad merita sua; fiant coeli, confiteantur coeli mirabilia ejus a quo facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
commenctata ẽ. An forte duȩ generationsu
celligendȩ sunt sic̃ nostis. sic̃ iã inliusõ
ur̃ȩ caritati retinetis: Est enim gden lb̃
nune carnis & sanguinis. enit generatio futura
in resurrectione mortuoꝵ Predicat᷑ enĩ xp̃c.¬
hic. p̃dicabit᷑ ibi. Si hic p̃dicatur ut credat᷑.
ibi p̃dicat᷑ ut uideatur. E dificabo ingene¬
sedes eius. Disienim sederet in nob̾: nos ñ rege¬
ret. Si aut̾ ab illo ñ regeremur: a nob̾ ipsis
p̃cipitarem᷑. Sedet gͦ in nobis. regnans in
nobis: sedet etiam in alia generatione. quȩ
fuerit ex resurrectione mortuoꝵ. In ȩt̾nũ
xp̃c̃ regnabit in scĩs suis. Hoc ꝓmisit ds. hoc
dixit ds̃.Si parum ẽ: hoc iurauit ds̃. Quia
firma ẽ. ꝓmissio: nemo debet cum trepida¬
cione p̃dicare. unde ñ potest dubitare. Fiat
gͦ incoidib nr̃is robur illud: unde echan
nom̃ accepit robustus coide. Predicemꝰ ue¬
ritatem dĩ. eloquium di. ꝓmissa dĩ. iuratio¬
nẽ dĩ. & his modis omni ex parte firmati

Expanded text:
commendata est. An forte duae generationes sunt intelligendae, sicut nostis, sicut jam insinuatum vestrae Charitati retinetis? Est enim generatio nunc carnis, et sanguinis; erit generatio futura in resurrectione mortuorum. Praedicatur hic Christus; praedicabitur ibi: sed hic praedicatur, ut credatur; ibi pis: nisi enim sederet in nobis, non nos regeret; si autem ab illo non regeremur, a nobis ipsis praecipitaremur. Sedet ergo in nobis, regnans in nobis: sedet etiam in alia generatione, quae fuerit ex resurrectione mortuorum. In aeternum Christus regnabit in sanctis suis. Hoc promisit Deus, hoc dixit Deus: si parum est, hoc juravit Deus. Quia firma est promissio; nemo debet cum trepidatione praedicare, unde non potest dubitare. Fiat ergo in cordibus nostris robur illud, unde Aethan nomen accepit, Robustus corde: praedicemus veritatem Dei, eloquium Dei, promissa Dei, jurationem Dei; et his modis omni ex parte firmati
Abbreviated transcription (Latin):
cuani in eccła scõꝵ. De celis gͦ nulla dubitacio
ẽ: qđ intelligant᷑ p̃dicatores uerbi ueritatis. łt
sitienti t̾rę pluant celi. & g̾minet excipiens plu¬
uiam germina bona. oꝑa bona. ne ꝑ bona plu¬
uia det spinas. et pro horreo expectet ignem
Confitebuntur cȩ̨li mirabilia tua domine. et
ueritatem tuam in ecclesia sanctor um.
Celi ergo conficebuntur mirabili tua.
ET ueritatem tuam. Totum
quioquid p̃dicant cȩli exte ẽ: dete ẽ. & ideo sccu¬
ri p̃dicant. Norunt eium qͦm p̃dicant. quia ñ
hoc cęli pluent. Qnid᷑ Qm̃ quis innubib ȩqͣbit᷑
dño: Inde securi p̃dicatores. qm̃ nemo innubib
ȩ quabit᷑ dño. Magna laus uob̃ udet᷑ fr̃s. non
ȩquari nubes creatori: Si intelligat᷑ sine mysterio

Expanded text:
clesia sanctorum.» De coelis ergo nulla dubitatio est, quoniam intelligantur praedicatores verbi veritatis. Et sitienti terrae pluant coeli, et germinet excipiens pluviam germina bona, opera bona: ne pro bona pluvia det spinas, et pro horreo exspectet ignem. «Confitebuntur coeli mirabilia tua, Domine, et veritatem tuam in ecclesia sanctorum.» Coeli ergo confitebuntur mirabilia tua et veritatem tuam. Totum quidquid praedicant coeli, ex te est, de te est; et ideo securi praedicant: norunt enim quem praedicant, quia non hoc coeli pluent? Quid? «Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino?» Inde securi praedicatores, quoniam nemo in nubibus aequabitur Domino. Magna laus vobis videtur, fratres, non aequari nubes Creatori. Si intelligatur sine mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
quib dẽ. tu aut̃ ipse es. & anni cui non deficiet.
Dies terrȩ succedenti urgentur. Precedentes ex¬
cludunt̃. nec qui succedunt manent: s uenius
ut eant. & pene antequam ueniant: eunt. Ita
sunt dies t̾rȩ. Dies aut̃ cȩli qui: Initium ha¬
bent nec t̾minũ. nec ullus ibi dies angusta¬
tur int̾ h esternum & crastinũ. Nemo ibi expes¬
tat futurum. nemo ibi ꝑdit p̃teritum. s dies
celi semꝑ p̾sentes sunt: ubi erit thronis eius
inȩt̾num. Qđ restat si placet seruemus: qm̃
aliquid in nomine dñi acturi sumꝰ. Reficite
gͦ uires. Non dico animi ur̃i: nã uideo qđ
animo infatigabiles estis. s ꝓpt̾ seruos ani¬
lum reficinini. & refecti ad cibos redite. con

Expanded text:
 idem ipse es, et anni tui non deficient» . Dies terrae succedentibus urgentur, praecedentes excluduntur, nec qui succedunt manent; sed veniunt ut eant, et pene antequam veniant eunt. Ita sunt dies terrae. Dies autem coeli et ibent nec terminum; nec ullus ibi dies angustatur inter hesternum et crastinum: nemo ibi exspectat futurum, nemo ibi perdit praeteritum; sed dies coeli semper praesentes sunt, ubi erit thronus ejus in aeternum. Quod restat, si placet, servemus; quoniam aliquid in nomine Christi acturi sumus. Reficite ergo vires; non dico animi vestri, nam video quod animo infatigabiles estis: sed propter servos anilum reficimini, et refecti ad cibos redite.
Abbreviated transcription (Latin):
mine cuo exultantes: iusticiȩ dĩ ñ sunt subiar
S unde: Quia telũ dĩ habent. s ñ scdm scititiᷤ
Popłs aut̃ sciens iubilationem. illi enĩ ñ sãm
scientiã. beatus aut̃ popłs. ñ nesciens. s soens
iubilationẽ. Unde debet iubilare. unde desie
exultare nisi innonune cuo. ambulans ili¬
mine uultus tui: & exaltari quidẽ ineebĩ.
s intua iusticia. Auferat de mectio iustician
suam. ut humilietur: ueniat dĩ isticia. eted

Expanded text:
e Dei non sunt subjecti.» Sed unde? Quia «zelum Dei habent, sed non secundum scientiam» . Populus autem sciens jubilationem illi enim non secundum scientiam; beatus autem populus non nesciens, sed sciens jubilationem, unde debet jubilare, unde debet exsultare, nisi in nomine tuo, ambulans in lumine vultus tui? Et exaltari quidem merebitur, sed in tua justitia: auferat de medio Justitiam su
Abbreviated transcription (Latin):
lo dictum sit. quid me ꝑsequeris. & ipseu̾
paulus canquam electũ membrũ in eode
corpore positus: dicat. & suppleam qͦ desine
tuam ame. In ops sum ego & inlaboribꝰ u
uentute mea. Exaltatus aut̾ humiliatis
sum & contͣbatus. In me transierunt in
tuȩ. & t̾rores tui conturbauerunt me. si¬
Icumdederunt me sic̃ aqua tota die. enrĩ¬
dederunt me simul. Longe fecisti amei
micũ. & notos meos amiseria. Contigeras
audiendo ad id qđ uolunt: qͣndo sibu
ciunt expedire qđ petunt. & inops ẽ pcds
cum esurit. & sitit ꝑegrina: unde saat᷑¬

Expanded text:
aulo dictum sit, «Quid me persequeris» ? et ipse jam aulo dictum sit, «Quid me persequeris» ? et ipse jam Paulus tanquam electum membrum in eodem corpore positus dicat, «Ut suppleam quae desunt is faciem tuam a me? Inops sum ego, et in laboribus a juventute mea; exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus. In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me. Circumdederunt me sicut aqua tota die, circumdederunt me simul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt exaudiendo ad id quod volunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina, unde
Abbreviated transcription (Latin):
rum. & manifestabunt᷑ cogitationes cordis.
& laus erit uniciuq acẽ: mnc mista uita.
in ista ꝑegrinatione. in hac luce fider. quȩ
in comꝑatione tenebrarũ infidelium iã c̃ies
est. si incomꝑatione diei ubi uidebimus facie &
faciem. adhiic nox est. adbuc oratio mea pre¬
met te. Ut aut̃ ista feruescat & exerceatun
oratio. qͦd nob̃ quantũ expediat nullis uto¬
pinor uerbis explicari pocest. differtur bo¬
num: qđ in ȩt̾num dabit᷑. & mala tͣnsitoru
dereliquisti. Causa cognoscenda ꝓpositaĩ
ñ tanquam sine causa hoc faceret. dĩcu¬
pata sapientia. Ita & hic. Ut quid dne re¬
pulisti orationem meã : Cuiꝰ cam̃ rei causa
si diligenter aduertat᷑: iam suꝑius indiata
est. Ad hoc enim oratio scõꝵ. dilatione
tanti beneficii. & tribulationũ adu̾sititi
quasi repellit᷑: ut tanqͣm ignis flatu repte¬
cussus. inflãmet᷑ ardentius. Exequit᷑ itaq¬
breuit̾. etiam cribulationes corporis xp̃i
Neq enim insolo capite factȩ sunt: cũ ethi¬

Expanded text:
m, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus facie ad faciem, adhuc nox est, adhuc «oratio mea pr 15. Ut autem ista fervescat et exerceatur oratio, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura dereliquisti» ? Causa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus inflammetur ardentius. 15. breviter etiam tribulationes corporis Christi. Neque enim in solo capite factae sunt, cum et S
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicante : Aut quomͦ p̃ticabunt nisi mittant᷑:
dicut scriptum ẽ. Qͣm speciosi pedes eoꝵ qui
annuntiant pacem. quiannuntiant bona.
Ipsi sunt medici curantes a latronib saucia¬
tum. s dñs eum ꝑduxit ad stabulũ. Quia ip¬
si sunt etiam oꝑantes in agro dnĩco. nec ta-¬
men qui plantat ẽ. aliquiđ. aut qui rigat.
s qui incrementum dat ds̃. Ideo & ego addo¬
minũ clamaui. hoc ẽ. dnm ut saluus c̾e̾m.
inuocani. Quomͦ aut̃ inuocarẽ nisi crederẽ:
xmͦ trederem nisi audirem: S ut audita cre¬
derem ipse me attraxit: quia inocc ulto amor¬
te cordis ñ quilibet medici. s ipse excitauit.
Nam multi audierunt. quia inomnẽ t̾rã
exiuit sonus eoꝵ. & infines orbis t̾rȩ u̾ba
eoꝵ: s ñ omniũ ẽ. fides. & nouit dñs qͥ sunt
& uocat ea quȩ ñ sunt. tanquam ea quȩ sunt.
me in occultis uocando & suscitando & tͣben¬
do a tenebris eduxisset. & ad lum̃ fidi ꝑduxis¬
set. Idõ sequit᷑. & mane oratio mea p̃ue¬

Expanded text:
icabunt, si non mittantur? sicut scriptum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona» ! Ipsi sunt medici curantes a latronibus sauciatum; sed Dominus eum perduxit ad stabulum : quia ipsi sunt etiam operantes in agro Dominico; nec tamen qui plantat est aliquid, aut qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Ideo et ego ad Dominum clamavi; hoc est, Dominum ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi crederem? quomodo crederem, nisi audirem? Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt; quia in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum : sed non omnium est fides vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt, me in occultis vocando, et suscitando, et trahendo, a tenebris eduxisset, et ad lumen fidei perduxisset. Ideo sequitur: «Et mane oratio mea prae
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm. qm̃ cunc nichil erit petendũ s qͥequid
recte petitum ẽ. obtinendum: nec faciem suã
auertet a nob̃. qm̃ uidebimus eum sicuti ẽ.
Nec in opes erimus : quia copia nr̃a ipse deus
erit omnia in omnib Nec laborabimus. qͥ a
nulla remanebit infirmitas. Nec exaltati hu¬
nuliabimur. & conturbabim᷑: quia nulla ibi
erit aduersitas. Nec iram dĩ uł cranseuntẽ
sustinebimꝰ : quiã in eiꝰ benignitate manente
manebimus. Nec t̾rores eiꝰ nos conturbabt̃:
quia ꝓmissa redifita nob̾ obiuabunt. Nec
territus longe fiet a nobis notus & amicus :
ubi nullus erit qui cimeatur inmicus.

Expanded text:
nostram, quoniam tunc nihil erit petendum, sed quidquid nostram, quoniam tunc nihil erit petendum, sed quidquid recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati humiliabimur et conturbabimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel transeuntem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos conturbabunt, quia promissa reddita nos beabunt: nec territus longe fiet a nobis notus et amicus, ubi nullus erit qui timeatur inimicus.
Abbreviated transcription (Latin):
Non aut̃ manent: quia ñ de fideli s deinfide¬
li dietum ẽ. ira dĩ manet suꝑ eũ. & c̾rores dĩ
conturbant infirmitatẽ fidelium quia om̃e
qđ accidere potest. etiam si ñ accidat prudent̃
timetur. & aliquando t̾rores ipsi ita contur¬
bant animũ cogitantis cirrũpendentib malis.
ut sic̃ aqua tindiq circũ fluere uideant᷑. & simul
circumdare metuentẽ. & quia eccłȩ in hoc mun¬
do ꝑegrinanti ista ñ desunt. dũ iͦ inhis. mͦ in
illis m̃bris eius usq qͦq contingunt: ideo dix̃.
tota die. continuationem significans cẽporis
donec finiat᷑ hoc scłm. Ꝙ sepe amici & noti
de quib dic̃ apłs. Omnes me dereliquerunt.
ñ illis imputetur. S ut quid hȩc omnia. nͥ ut
oratio hunis scĩ corporis. mane idẽ. pꝰ noctem
infidelitatis in luce fidi p̃ueniat deũ. donec
ueniat salus illa. incuiꝰ nondũ re. s iam spe
salui facti sumus. eãq cũ patientia fidelit̾ ex¬
pectamus: Ubi nec repellet dñs orationem

Expanded text:
non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici et noti de quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus ? Ubi nec repellet Dominus orationem
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. alius ꝓpheta dicit. Tota die extendi
manus meas ad popłm ñ credentem. & contͣa¬
centẽ. Ipsi sunt mortui: quib ñ sunt factam
reuixerunt. Qd̾ aut̃ seqr̾. aut mectici exsus¬
citabunt. & confitebuntur tͥ. id ẽ. quia ñ a
medicis exsuscitabunt᷑ homines. ut confice¬
diuino spũ int̾pretati ẽẽ. credant᷑: de uocis si¬
militudine qua inebrea lingua gigantes
&e medici pene eodem mͦ sonant. ut exigua
differentia distingͥant᷑. ñ errore s potius
occasione qͦmͦ isto loco accipiendi ẽẽnt gigu¬
tes. significare uoluerunt. Si enĩ supbos
gigantũ nomine insinuatos intelligamus. di
quib dic̾ apłs. ubi sapiens. ubi scriba. ubi con¬
quisitor huius scłi non fuit ^ congruũ eosdt
medicos nuncupari. uelut ꝑ artem sapientis.
suȩ ꝓmittentes animarũ salutem. Contra
quos dr̃. ddñi est salus. Si aut̃ in bono acapi¬
tta sit gigas gigantũ magnoꝵ scilicet & ftos¬

Expanded text:
vidit, alius propheta dicit, «Tota die expandi vidit, alius propheta dicit, «Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem» . Ipsi sunt mortui, quibus non sunt revixerunt. Quod autem sequitur, «Aut medici exsuscitabunt, et confitebuntur tibi?» id est, quia non a medicis exsuscitabuntur homines, ut confitedivino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodem modo sonant, et exigua differentia distinguuntur, non errore, sed potius occasione, quomodo isto loco accipiendi essent gigantes, significare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine insinuatos intelligamus, de quibus dicit Apostolus, «Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? non fuit incongruum eosdem medicos nuncupari, velut per artem sapientiae suae promittentes animarum salutem: contra quos dicitur, «Domini est salus» . Si autem in bono acceperiiam» ; quod ita sit gigas gigantum, magnorum scilicet et fortis
Abbreviated transcription (Latin):
disse dõ patri euangłio ceste didicimus. ubi
eum & longe ante passionẽ & subdie passio¬
nis. & in ipsa cruce orasse meminimus: nꝰqͣm
hoc eum tota die fecisse legimus. Pinde con¬
uenient̃ ꝑ extentas manus tota die continuationẽ
uło consequent̾ adiecit. Nunquid mortuis fa¬
cies mirabilia: Hoc enim si dehis dictũ puta¬
uerimus. quoꝵ caro exanimis facta ẽ. magna
inde uictor mortis ascendit: magnũ mortiuis
miraculũ factum ẽ. Significat gͦ isto uerbo
quo ait. nunqund mortuis facies mitabilia: h¬
mines coide ita mortuos. ut eos ad utam ficdi
tanta xp̃i mirabilia non mouerent. Neq eĩ
ꝓpt̾ea dixit. ñ eis fieri mirabilia. quia ñ eam
aent. s quia noneis ꝓsunt. Nam sic̃ hic ait tota
die expandi manus meas adte. quia omniaopi
sua ñ nͥ aduoluntatẽ referat patris. sepissimeon¬
cestans ideo se uenisse. ut uoluntatẽ patris impͥ¬
ret: ita quia eadem oꝑa etiam infidelis popł

Expanded text:
disse Deo Patri, Evangelio teste, didicimus, ubi disse Deo Patri, Evangelio teste, didicimus, ubi eum et longe ante passionem, et sub die passionis, et in ipsa cruce orasse meminimus; nusquam hoc eum toto die fecisse legimus. Proinde convenienter per extentas manus tota die continuationem ideo consequenter adjecit: «Numquid mortuis facies mirabilia?» Hoc enim si de his dictum putaverimus, quorum caro exanimis facta est; magnainde mortis victor ascendit, magnum mortuis miraculum factum est. Significat ergo isto verbo quo ait, «Numquid mortuis facies mirabilia,» homines corde ita mortuos, ut eos ad vitam fidei tanta Christi mirabilia non moverent. Neque enim propterea dixit non eis fieri mirabilia, quia non ea vident; sed quia non eis prosunt. Nam sicut hic ait, «Tota die expandi manus meas ad te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat Patris, saepissime contestans ideo se venisse, ut voluntatem Patris impleret : ita, quia eadem opera etiam infidelis populus
Abbreviated transcription (Latin):
men genere feminino posuit. qđ in latino elo¬
quio non nisi tempꝰ significare solet. qͣmuis in
greco ñ ita sit. semꝑ quippe in ea lingua dies.
puto: artius questio colligabit᷑. Qͦ mͦ enĩ toto
tempore. si nec saltem uno toto die manus exten¬
dit incruce: Porro si totum ꝓ parte accipiendũ
ẽẽ. dicamus. quia isto genere locutionis uti etiã
scã scriptura consuerit: nonmͥ occurrit exemplũ
totũ ꝓparte etiam tunc posse accipi. quando ip¬
sum uerbum additur & dr̃ totũ. Nam in eo qđ
dixit dñs in ȩuangłio sic erit filius hominis in
corde terrȩ. crib dieb & trib noctib: idõto¬
tum ꝓparte non insolent̾ accipit᷑. quia non
ait totis trib dieb. & totis trib noctib. Unꝰ
quippe medius fuit totꝰ dies. duoꝵ aut̃ parcẽ
primi ultima. ult̾im prima. Si aut̃ ñ crucem
suam inbac ꝓphetia psalmi significauit his
uerbis. s orationem qͣm eum exforma serui fu¬

Expanded text:
men genere feminino posuit, quod in latino elomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus significare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper quippe in ea lingua dies fputo, arctius quaestio colligabitur. Quomodo enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum verbum additur et dicitur totum. Nam et in eo quod dixit Dominus in Evangelio, «Sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus» ; ideo totum pro parte non insolenter accipitur, quia non ait, Totis tribus diebus et totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totus dies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima. Si autem non crucem suam in hac prophetia Psalmi significavit his verbis, sed orationem, quam eum ex forma servi fu
Abbreviated transcription (Latin):
reuelauerat caro & sanguis. s pat̾ eius qͥ incelis
est. ut petriis diceret. tues xp̃c filits dĩ iiiii.
egrediebatur. id est. ñ manifestabat᷑ in uirtute
& potentia sua. s in suis in teriorib occultus.
omnia quasi suꝑatus atq impotens ꝑferebat:
infirmati sunt ab inopia. uelut subtracto sibi
cibo suo. & lumme suo. & exclamaui inquit
ad ce dñe. Hoc quidem & aꝑtissime facit. cum
penderet in ligno. S qđ sequit᷑: cota die gpan¬
di manus meas adte. qͦmͦ accipi oporteat. merito
quęrit᷑. Si enĩ in eo quod ait. extendi manus
meas. crucis patibulum intellexeruus: quomͦ
intellecturi sumus tota die: Nunquid totadie
pependit in ligno. cum & nox ad cotũ diem ꝑ¬
tineat: Si aut̃ loco hoc diem uoluit intelli¬
gi. qui pret̾ noctem dies appellari solet: etiã
talis diei quando crucifixus e̾̃. iam pars pͥma
& non parua cransierat. Si aut̃ diem ꝓtẽpore
positum uelimus acciꝑe. maxime quia hoc no¬

Expanded text:
revelaverat caro et sanguis, sed Pater ejus qui in coelis est, ut Petrus diceret, «Tu es Christus Filius Dei vivi» , egrediebatur, id est, non manifestabatur in virtute et potentia sua, sed in suis interioribus occultus, omnia quasi superatus atque impotens perferebat, «infirmati sunt ab inopia,» velut subtracto sibi cibo suo, lumine suo. 9. «Et clamavi,» inquit, «ad te, Domine.» Hoc quidem et apertissime fecit, cum penderet in ligno. Sed quod sequitur, «Tota die expandi» «manus meas ad te,» quomodo oporteat accipi, merito quaeritur. Si enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere maxime quia hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
minteriorib meis latebam. ñ ostendebam qͥs ee̾m.
ñ ꝓpalabaꝵ. ñ manifestabar.: E ido seqͥtur. Oculi
mei infirmati sunt ab inopia. Nam quos oculos¬
eiꝰ intellecturi sumus: Si exteriores incarne inqͣ
patiebatur positos. ñ eos in eius ꝑassione legimꝰ
infirmatos ab inopia. idest. canqͣm fame tit assooe
languisse. Post cenam quippe suã craditus. et eo¬
dem die crucifixus ẽ. Si interiores: qͦmͦ infirmati
sunt ab i nopia. cumineis ẽẽt. lux indeficiens:
S nimirum oculos suos dixit m̃bra. quȩ in suo
corpore cuicaput ẽ. ipse.clariora & eminentio¬
ra & p̃cipua diligebat: de quo corpore apłs lo
quens. &. de nr̃o corpore similitudinẽ adbibens:
ait. Si cotum coipus oculus. ubi auditus: Si cotũ
auditus. ubi odoratus: Si fuissent omnia unũ
m̃brũ. ubi corpus: Nunc aut̃ multa membra.
opus uob̾ non habeo. & si dixerit manus ñ sum
oculus. ñ sum de corpore. ñ idõ ñ ẽ. de corpore:

Expanded text:
in interioribus meis latebam, non ostendebam quis essem, in interioribus meis latebam, non ostendebam quis essem, non propalabar, non manifestabar? et idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne in qua patiebatur positos, non eos in ejus passione legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si interiores, quomodo infirmati sunt ab inopia, cum in eis esset lux indeficiens? Sed nimirum oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa membra, Opus vobis non habeo. Et si dixerit manus, Quia non sum ocul
Abbreviated transcription (Latin):
suspensiones ñ ait suꝑme tͣnsierunt. s suꝑ
me induxisti: om̃ia qͦ impendebant euenisse
significat. Impendebant aut̃ qͣmdui in ꝓphecia
futura imminebant. omnia quȩ de illiꝰ passi
meos ame. Si eos quos nouerat acceꝑimus dictũ &̾.
notos meos: omues erunt. Nam qͦm ille ñ nouert.
S eos dicit notos. quib & ipse notus erat. qͣntũ
eum tunc nosse potuerunt. certe uel hactenus
qͦd sciebant eũ innocentem. etiã si hon inẽ can¬
cũmꝰ ñ & dm̃ putabant. Q̾mus & bonos quos
ꝓbaret notos dicere pocuerit: sic̃ malos qͦs imꝓ¬
minationẽ sibi. possunt & illi qͥdem incelligi.
quos notos sͥ dixit. quia & ipsi genus illiꝰ mortis
horrebant. S: melius intelligit᷑ dehis. de quib
suis ꝑsecutorib suꝑns loquebat᷑. Traditus sũ
inquit. & non egrediebar. Utrũ quia foris eratĩ
discipli eius. qͣndo ipse intus iudicabat᷑: anpotiꝰ
ñ egredebar altius dictum debemꝰ acciꝑe. id est.

Expanded text:
suspensiones,» non ait, super me transierunt, sed «super me induxisti;» omnia quae impendebant evenisse significat: impendebant autem, quamdiu in prophetia futura imminebant, omnia quae de illius passimeos a» «me.» Si eos quos noverat acceperimus dictum esse «notos meos,» omnes erunt: nam quem ille non noverat? Sed eos dicit «notos,» quibus et ipse notus erat, quantum eum tunc nosse potuerunt; certe vel hactenus quod sciebant eum innocentem, etiamsi hominem tantummodo, non et Deum putabant. Quamvis et bonos quos probaret, «notos» dicere potuerit; sicut malos quos improminationem sibi:» possunt et illi quidem intelligi quos notos suos dixit, quia et ipsi genus illius mortis horrebant; sed melius intelligitur de his de quibus suis persecutoribus superius loquebatur. «Traditus sum,» inquit, «et non egrediebar.» Utrum quia foris erant discipuli ejus, quando ipse intus judicabatur? an potius, «non egrediebar,» altius dictum debemus accipere, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
tẏres occidit. semina sanguinis sparsit. se¬
ges eccłȩ pullulauit. Secure gͦ ꝑgant nubes
diffundant ueritatem tuã incircuitũ cuo. Q
cimeant rabidos fluctus. cu dominaris pocesta¬
ti maris. Mouet᷑ quidẽ mare. cont᷑dicit mare.
ꝑstrepit mare. s fidelis ds̃ qͥ uos ñ finat tẽptan sur

Expanded text:
tyres occidit, semina sanguinis sparsit, setyres occidit, semina sanguinis sparsit, seges Ecclesiae pullulavit. Securae ergo pergant nubes; diffundant veritatem tuam in circuitu tuo, non timeant rabidos fluctus: «Tu dominaris potestati maris.» Movetur quidem mare, contradicit mare, perstrepit mare; sed fi