comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euũ fecit exnichilo net audiẽ/¬
di sunt poete qui aunnt chars
in pncipio fuisse  Iest confusto /¬
neni derũ atq elomẽtoꝵ postea
uero deũ diremisse ocm̃ illamcõ¬
geriẽ singulisq rebus excõfuso
instruxisse inudim pariter
et ornasse quibus facile est
respondere ptr̃tem dei non
intellagẽtibus quam credont
nichil̃ efficẽ posse insi exina /¬
ccuia subiacẽte et parato in
in quo errore etiã pħi fuerũt
Nani cycero de natura deoro
disputans ait / Sic fomũ igit᷑
nuõ est ꝓbabile eam materiõ
rerĩs unde omia orta sunt
eẽ diuina prudẽcia effectã
sed et hre ⁊ habuisse uini et
naturõ suam ut igit᷑ faber
cum edificaturus cẽt nõ ip̃e
fecit materiã sed utrt᷑ ea
q̃ sit pata fictorq itẽ cera Sic
isti puidetie dĩne materiam
eto ẽe oportuit / nõ quã ip̃e
faceret sed quõ hrẽt poraram
Quod si mareria nõ est adeo
facta nec tra quid̃ net aqua
r aer et ignis adeo factus est

Expanded text:
enim fecit ei nihilo. nec audienenim fecit ei nihilo. nec audiendi sunt poetae, qui aiunt chaos in principio fuisse, id est confusionem rerum atque elementorum, postea uero deum diremisse omnem illam congeriem singulisque rebus ex confuso instruxisse mundum pariter et ornasse. quibus facile est respondere potestatem dei non intellegentibus, quem credant nihil efficere posse nisi ex materia. subiacente ac parata.: m quo errore etiam philosophi fuerunt. nam Cicero de natura deorum disputans ait sic: primum igitur non est proba-. bile eam materiam rerum unde omesse divina providentia effectam, sed et habere et habuisse vim et naturam suam. ut igitur faber cum quid aedificaturus est non ipse facit materiam sed utitur ea quae sit parata, fictorque item cera, sic isti providentiae divinae materiam praesto esse oportuit non quam ipse faceret sed quam haberet paratam. quod si materia non est a deo facta, ne terra quidem et aqua et aer et ignis a deo factus est
Abbreviated transcription (Latin):
rinus oriret᷑ longeq ꝑfluret
ꝓduxit silem̃ sui pom̃ qui esset
uiribus dei pat̾s pditus Quõ
auẽid uoluũ in quarto liͦ. docẽ
conabimꝰ deinde fecit alterum
in quo indeles diñe scirpig
nõ ꝑmãsit Itaq suapte india
tamy ueneno infectus est/ et ex
bouo ad malũ transtendit/ suoq
arbitrio qd̾ illi adeo liberud fuat̾
datũ contrariũ sibi nomẽ adstiait
uude apparet cuẽtore malorid
sontẽ Ee liuorẽ Iuindit enĩ illi
antecessori suo qui deo patri
xpenerando nũ ꝓbatus tũ etĩ¬
⁊ carus est / huc ero exbono
appellant nos c̾minatorem uoca/
nuis ꝙ r̾mina in que ilacit¬
ip̃e ad deũ deferat Exorsus est¬
ergo deus fabritã mũdi illum
oꝑi uni̾so eoq sime ⁊ consi¬
liatorẽ usus est ⁊ artifice in
eprogitandis ornũdis ꝓficiendiaꝵ
⁊ potestate ꝑfectus est dec quo
rius et nomẽ ⁊ racio enariũda
nobis erit Nlemo grat exq̾bus
ista mac̾us tam magna tam
nurifica oꝑa deus fecerit omca

Expanded text:
rivus oriretur, longeque proflueret, produxit similem sui spiritum, qui esset utibus Dei Patris praeditus. Quomodo autem id voluerit, in quarto libro docere conabimur . Deinde fecit alterum, in quo indoles divinae stirpis non permansit. Itaque suapte invidia tamquam veneno infectus est, et ex bono ad malum transcendit suoque arbitrio, quod illi a deo liberum fuerat datum, contrarium sibi nomen a.dsciuit. unde apparet cunctorum malorum fontem esse liuorem. inuidit enim illi antecessori suo, qui deo patri perseuerando cum probatus tum etiam carus est. hunc ergo ei bono appellant, nos criminatorem uocamus, quod crimina in quae ipse inlicit ad deum deferat. exorsus igitur deas fabricam mundi illum operi universo, eoque simul et consiliatore usus est, et artifice in excogitandis, ornandis, perficiendisque et potestate perfectus est; de quo eius et nomen et ratio enarranda nobis erit. nemo quaerat ei quibus ista materiis tam magna, tam mirifica opera deus fecerit: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
stabili f̾uitate suppeudit q̃
celum distipit ast̾s fuliẽ¬
tibus qui Iole rebus haĩis
clarissiiũ at singulare lũ/¬
nẽ in arguiuẽtũ sue uice
menestatꝭ acccudie / terris
aiẽ maria circũfudit fliuõ
sempieno lapsie fluoie pr̃e¬
pit Iussit et extendi cõ¬
pos subsidere ualles fiode
regi siluas lapidosos surgẽ
montes Que utiq ona Iu
nille sextiugẽtos natus
est sred ille opifex rerum
iũdi melioris origo qui uo
ad plonã ꝑfectiãqr pridẽciã¬
si deũ esst intelligãt Cuis nc̃ op̃
intelligẽcie uis s⁊ sĩma let¬

Expanded text:
abili firmitate suspendit; qui coelum distinxit astris fulgentibus; qui solem rebus humanis clarissimum, ac singulare lumen, in argumentum suae unicae majestatis accendit: terris autem maria circumfudit, flumina sempiterno lapsu fluere praecepit. Jussit et extendi campos, subsidere valles, Fronde tegi silvas, lapidosos surgere montes. Quae utique omnia non mille septingentos natus; sed idem: Ille opifex rerum, mundi melioris origo, qui voad plenam perfectamque prudentiasi Deum esse intelligat: cujus intelligentiae vis et s
Abbreviated transcription (Latin):
leges mores frumẽtaq para/
uit multaq alia bona fecit d̃¬
mortali gliã memoriaq adiet/¬
tus sempitna momimẽta suis
reliquit etate pessimi actat
iicreta uitõ cõmutauit et ad
dez ẜ abiit eñq curetes filii
sui curaueriũ decorancrult̃q
eũ et scpultrũ eius est inicre /¬
ta in oppido cbnosso/ et dicit᷑
uesta hant urbem creauisse
Inq sepulchro euis est inst̾/¬
ptiii antiquit lite ris¬
grecis
Idest latine Iupĩt satironi hoc
c̾te nõ prete tradunt sedanti /¬
quaro reiũ st̃ptores q̃adeo ue¬
ra suint ut ea sibilliuis uirsi /¬
bus conf̾mẽtus qui sunt tales

Expanded text:
llvit, multaque alia bona fecit, immortalem gloriam memoriamque adeptus, sempiterna monumenta suis reliquit, etatem pessime actam in Creta uitam commutauit et ad deos abiit eumque Curetes filii sui curauerunt decoraueruntque eum; et sepulchrum eius est in Creta in oppido Gnosso et dicitur Vesta hanc urbem creauisse; inque sepulchro eius est inscriptum antiquis litterisGraecis id est Latine Iuppiter Saturni. hoc certe non poetae tradunt, sed antiquarum rerum scriptores. quae adeo uera sunt, ut ea Sibyllinis uersibus confirmentur, qui sunt tales
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uitẽ salutẽq tribuat ꝙ mł
to pluss ac mains est qm
uuare¶Et quĩ de patre lo¬
quint᷑ nullus pcm̃ ditit᷑ filios
uiuare cum uor gna̾t aut edu¬
cat Illud eiũ leuius est ꝙͣ
ut eo uerbo magnitudo pat̾i
ueneficii exꝑmat᷑. Quanto id
magꝭ inconuemens est deo qui
uerus par̾ est. ꝑ quẽ̾ suuus
et cui tote sutꝰ a quo fingi¬
bis uitam imꝑtitur salutẽ tri/¬
bint uictũ mulciplicẽ subnũ/¬
strat Non intelligit benefi¬
tia dnña qui se tantũmodo
uiuari a deo putat Ergo nõ
est qui noiẽ Ioms uirtutem̃
sũme ptãtis dinuuit et Ceua¬
re si ione et exrebus gestis
⁊ exmoribus hõiem̃ fuisse
in rroq regnasse dephendimꝰ
suꝑest ut mortẽ quoq euit
Daestigenuꝰ Ennins insira
historia destxtis omdous q̃ in
uita sua gessit  ad ultimũ
sic ait deinde Iupũ postꝙͣ
quĩquies ⁊̾ ras crocuiut oĩb¬
q amicis at cognatꝭ suis impe¬
ra diuisit reliquitqz omibut

Expanded text:
ut vitam salutemque tribuat: quod ut vitam salutemque tribuat: quod multo plus ac majus est quam iuuare. et quoniam de patre loquimur, nullus pater dicitur filios iuuare, cum eos generat aut educat. illud enim leuius est quam ut eo uerbo magnitudo paterni beneficii exprimatur. quanto id magis inconueniens est deo, qui uerus pater est, per quem sumus et cuius toti sumus, a quo fingibis uitam inpertit, salutem tribuit, uictum multiplicem sumministrat. non intellegit beneficia diuina qui se tantummodo iuuari a deo putat. ergo non est qui nomine Iouis uirtutem summae potestatis imminuit. quare si Iouem et ex rebus gestis et ex moribus hominem fuisse in terraque regnasse deprehendimus, superest ut mortem quoque eius inuestigemus. Ennius in Sacra Historia descriptis omnibus quae in uita sua gessit ad ultimum sic ait: deinde Iuppiter postquam quinquies terras circuiuit omnibusque amicis atque cognatis suis imperia diuisit reliquitque hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
sabulosimi/ Uideriũ ex ꝑte qd
erat uerũ eum sez de quo por¬
te locũtur honitẽm fuisse in
Nlo aut̾ nali ione uulgari
consaretudine religioins induc/¬
ti erraueruẽ ꝙ in deũ nomẽ
honue transtulerũt qui ut sũp
diximꝰ qui solus est nõ indig
nole Iouẽ auẽ illũ eẽ qui sĩt
exope sacurnoq natus negiũ
nõ pr̃. uana igit᷑ ꝑsuasiõ
est eoꝵ qui nõme Iourt
semodeo tribuũt olent
erũ quidam eirorer suoi hac
excusatõe defende̾ qui to̾uidi uno
ded tum ud negare nõ possint
ixm̃ se colere aff̾mant uerĩoh ᵒ
Quo quid absurdius Inpũ
eudsine contubermo cõmgit
filieq coli nẽ solent unde qͥs
sit apparet. nec fas est 3. id
noͣ. eo transserti ubi minaua
cẽ dcõe cycero nũpretat᷑. et
Iupiter quasi inuane pat dicit᷑.
quod nomẽ in dni mõme con/¬
gruit quia Inuare hoĩe est
õpis aliquid conferentꝭ in eum
qui sit alienus et exiguibene¬
ficni Nlemo sit denni pcatur
ut se aduiuet. sed ut ẜuet

Expanded text:
iderunt ex parte, quod erat verum, eum scilicet, de quo poetae loquuntur hominem fuisse: in illo autem naturali Jove, vulgari consuetudine religionis inducti, erraverunt, quod in Deum nomen hominis transtulerunt; qui ut supra diximus quia solus est, non indiget nomine. Jovem autem illum esse, qui sit ex Ope Saturnoque natus, negari non potest. Vana igitur persuasio est eorum, qui nomen Jovis summo Deo tribuunt. Solent enim quidam errores suos hac excusatione defendere; qui convicti de uno Deo, cum id negare non possunt, ipsum se colere affirmant, verum hoc quo quid absurdius? Jupiter enim sine contubernio conjugis filiaeque coli non solet. Unde quid sit, apparet: nec fas est id nomen eo transferri, ubi nec Minerva esse dictos, Cicero interpretatur. Et Jupiter, quasi Juvans pater dicitur; quod nomen in Deum minime congruit; quia juvare hominis est, opis aliquid conferentis in eum, qui sit alienus, et exigui beneficii. Nemo sic Deum precatur, ut se adjuvet; sed ut servet,
Abbreviated transcription (Latin):
ient plus ẽẽ in homne quẽ
q nõ alũ posse retierr insi
culcumn ueri parentꝭ sui de¬
posita prauitate susteperint
Equidẽ sicut o de siõma rerũ
sepe mño cogitans adiuirciri
poles marestatem dei singlãris
q̃ continet regitq omĩã in tantã
uenisse obluuonem ut q̃ sola
debent coli sola potissimũ negli/¬
gat᷑ homies̃ aut̃ ipos ad tantã
cetitatem cẽ deductos ut uero
ac uiuodeo mortuos Eserant
fundator ipsus ceret fuit Et
camẽ huic impietati aoñ poẜ
uenia coucedi sed onim̃o abigno¬
rancia dĩn noiẽ ueniret hñt᷑
eiror Cum uero ipsos deorum
cultores sepe uidramꝰ deĩdsũ/¬
mũ et confiteri et pdicare
quam sibi uemã sꝑale possit
impretutꝭ sue qui nõ aguostũt
culrũ eius quẽ prorsus igno/¬

Expanded text:
e in homine, quam ue non aliter possent retinere, nisi cultum veri parentis sui, deposita pravitate, susceperint. Equidem, sicut oportet, de summa rerum saepenumero cogitans, admirari soleo majestatem Dei singularis, quae continet regitque omnia, in tantam venisse oblivionem, ut quae sola coli debeat, sola potissimum negligatur; homines autem ipsos ad tantam caecitatem esse deductos ut vero ac vivo Deo mortuos praeferafundator ipsius terrae fuit. Et tamen huic impietati hominum posset venia concedi, si omnino ab ignorantia divini nominis veniret hic error. Cum vero ipsos deorum cultores saepe videamus Deum summum et confiteri et praedicare, quam sibi veniam sperare possunt impietatis suae? qui non agnoscunt cultum ejus, quem prorsus igno
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Quĩd turxius, quid flagis¬
ciosis ꝙ̃ se uesto beneficio a/¬
sim uirgo est Ac porta fabu/¬
lain fmxit Nũ eno illud est
ueruis qd reserunt hñ qui
senomena const̾pserũt, cum
tur quas greti onoys uocãt
asellos fuisse qui liberũ patrẽ
eransueperint cũ d̃nẽ trõsire
nõ posset quor alteri pmũ¬
hoc dederit ut humana uoce
q ortum eẽ ẽtanũ de obstem
magintudine spapum uictũ et
rrarũ mctmisse uictorẽ. Hoc
ueromulto magꝭ meptũ est
sci portis licet quitquid ue/¬
lint Nõ excucio tã deforme
misteriũ nec papũ de nudo
ne quid appareat risu dignũ¬
i finxerit̃ hec sanc poxte
sed necesse est maioiꝭ a̾cuꝰ
iuopitudinis regende gracia
ficto sunt. Que si ergo q̃ra/¬
mus At ea ꝑfecto maifesta
est. Nain sicut lune thaurꝰ
mactar᷑ quia ẜiuulia cornua
ht̃ s placat equo ꝑsis radiis
lixperiona eictum ne detur
celere uictima tarda deo Ita
in hoc quia magnitudo mebri
uralis enornis est nõ potuit

Expanded text:
ri. quid turpius, quid flagiri. quid turpius, quid flagitiosius, quam si Vesta beneficio asini uirgo est? at poeta fabulam finxit. num ergo illut est uerius quod referunt ii qui Phaenomena conscripserunt, cum tur quas Graeci ο̌νους uocant, asellos fuisse qui Liberum patrem transuexerint, cum amnem transire non posset, quorum alteri hoc praemium dederit, ut humana uoce que ortum esse certamen de obsceni magnitudine: Priapum uictum et iratum interemisse uictorem. hoe uero multo magis ineptum est, sed poetis licet quidquid uelint. non excutio tam deforme mysterium nec Priapum denudo, ne quid appareat risu dignum. finxerint haec sane poetae, sed necesse est maioris alicuius turpitudinis tegendae gratia ficta sint. quae sit ergo quaeramus. at ea profecto manifesta est. nam sicut Lunae taurus mactatur, quia similia habet cornua, et placat equo Persis radiis Hyperiona cinctum, ne detur celeri uictima tarda deo, ita in hoc quia magnitudo membri uirilis enormis est, non
Abbreviated transcription (Latin):
lcucoclea maẽq matuta Et
melecertes filius eius palemõ
atq portumis il Sacra uero ce¬
reris clensma nõ sunt huis
dissmulia Nani sicut ibi ospris
puer planctu mat̾s inquioit᷑
Ita hic admeestũ patriu mat̾¬
moniũ rapta ꝓẜpina Quã
quia facibꝰ ex ethue uertice
aicersis quesisse in cicilia ceres
dicit᷑ ꝙ. Idcioto sacra eius ardẽciũ
cedaꝵ iactatore celebrant᷑ Apud
laprõ cum papo lutabilis uitiꝰ¬
ma est asellus cuius sac̾fieni
om̃s ad festun mat̾s conuenissẽt
epulisq sacioti nocte lusibus duce¬
rent quienusse humi uestõ sõnũ¬
q cexisse Ibi priapĩ somnoriꝰ
ac pudicicie insidiatũ sed illã
in cempestino clamore aselli
quo sile luis uelebat᷑ excitatõ
libidiue uero insidiator  c̃e deceptã
hac decã lagacenor asella pa/¬
ꝑo quasi in ultionẽ mactarerceꝰ¬
sueuisse apud rõnos uero cũdi
uestalib facris in honorẽ pudi¬
aicle consuate pambus corona/¬

Expanded text:
Leucothea materque Matuta et Leucothea materque Matuta et Melicertes filius eius Palaemon atque Portunus. sacra uero Cereris Eleusinae non sunt his dissimilia. nam sicut ibi Osiris puer planctu matris inquiritur, ita hic ad incestum patrui matrimonium rapta Proserpina: quam quia facibus ex Aetnae uertice accensis quaesisse in Sicilia Ceres dicitur, idcirco sacra eius ardentium taedarum iactatione celebrantur. aput Lampsacum Priapo litabilis uictima est asellus, cuius sacrificii omnes ad festum Matris Magnae conuenissent epulisque satiati noctem lusibus ducerent, quieuisse humi Vestam somnumque cepisse; ibi Priapum somno eius ac pudicitiae insidiatum, sed illam intempestiuo clamore aselli quo Silenus uehebatur excitatam, libidinem uero insidiatoris esse deceptam ; hac de causa Lampsacenos asellum Priapo quasi in ultionem mactare consuesse, aput Romanos uero eundem Vestalibus sacris in honorem pudicitiae conseruatae panibus corona
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ ꝑuuilũ uel ꝑdiderit uel
muenerit Nam p̾mo saĩdotes
euis de glabrato corpore pecto /¬
ra sua tundunt lamentantur
sicut ip̃a cum ꝑdidit fecerit
deinde puer producit᷑ quasi
nẽtus ⁊ inleticiã luctus ille nui¬
cat᷑ Ideõ lucanꝰ Nũꝙq satis q̃¬
situs espris semꝑ rñ ꝑdue sꝑ¬
⁊ inueniũ Refert gͦ in sacits
ỹmago rei q̃ uere gẽsta est que
ꝑfecto si quid sapnnꝰ declarat
mortalẽ mulierẽ fuisse ac pene
orban insi uiutũ repperisset Qd̾
illum ixm poetam mdine fugit
apud quẽ pompeus adolestes
morte patris audita hec loqͥt᷑
Quoluã busto iam munt᷑ gc̃tibꝰ
ysim et tectũ ligno spariã ꝑ
uulgus osyrim hic est ostris
quẽ serapen uel serapidẽ uel
uulgus appellat Solent end̃
mortuis consecratꝭ noia dn¬
tari credo ne quis eõs putet ho¬
mines fuisse Nam ⁊ rouulns
post morte̾ quirinꝰ fcuẽ est
Et ledea nemesis et circe ma/¬
rica Et nno postꝙͣ se ꝓcĩpitauit

Expanded text:
filium paruulum uel perdiderit uel filium paruulum uel perdiderit uel inuenerit. nam primo sacerdotes eius deglabrato corpore pectora sua tundunt lamentantur, sicut ipsa cum perdidit fecerat; deinde puer producitur quasi inuentus et in laetitiam luctus ille mutatur. ideo Lucanus: numquamque satis quaesitus Osiris. semper inueniunt. refertur ergo in sacris imago rei quae uere gesta est, quae profecto si quid sapimus declarat mortalem mulierem fuisse ac paene orbam, nisi unicum repperisset. quod illum ipsum poetam minime fugit, apud quem Pompeius adulescens morte patris audita haec loquitur: euoluam busto iam numen gentibus Isim et tectum lino spargam per uulgus Osirim. hic est Osiris, quem Serapim uel Serapidem uulgus appellat. solent enim mortuis consecratis nomina immutari, credo ne quis eos putet homines fuisse. nam et Romulus post mortem Quirinus factus est et Leda Nemesis et Circe Marica. et Ino postquam se praecipitauit,
Abbreviated transcription (Latin):
rent ducentos nobiliũ filios.
dmolasse. Tantũ relurio po/¬
pe scelerosa atq impia facta
Cau ergo demõtissmist homines
illo sũ̾ficio consulebant cum tãtã
xtem cuntatis occiderent quãtã
fortasse ne agathoeles qu
uictor occiderat Ab isto gͦ ꝯrueꝰ
facioꝵ nõ minoris iusame iudicã¬
de sunt publica illa sacra quore
aͦ sunt matris in quibus hoics
suis ip̃i uiribus litant. Ampu¬
tato .n. sexu nec uiros se urt
re sacufitant Sectis nanqq hu¬
mens ⁊ utroq manu distrutos.
gladios exherentes cuorut̃ao
Quĩtilliami in fanatico istud
inquid Si deus cogit iratus
est Etiam ne hec sacra funt
ne sacius est pecudũ modo
uiue̾ ꝙͣ dõs tam impios tam
ꝓphanos tam sangumarios colere¬
I Sed unde isti eirores et het
tanta flagicia mananerint. suo
loco disseremꝰ. Incerim uideamꝰ
⁊ cerera q̃ carent scele̾ nõ studio
insectandi uideant᷑̃ elige peiora
Isidis egiptie sacra sunt quatiꝰ

Expanded text:
rent, ducentos nobilium filios rent, ducentos nobilium filios immolasse. tantum religio pope scelerosa atque inpia facta. cui ergo dementissimi homines illo sacrificio consulebant, cum tantam partem ciuitatis occiderent, quantam fortasse ne Agathocles quidem uictor occiderat? ab isto genere sacrorum non minoris insaniae iudicanda sunt publica illa sacra, quorum alia sunt Matris, in quibus homines suis ipsi uirilibus litant — amputato enim sexu nec uiros se nec re sacrificant. sectis namque umeris et utraque manu destrictos gladios exerentes currunt Quintilianus in Fanatico istud inquit si deus cogit, iratus est. etiamne haec sacra sunt? non satius est pecudum modo uiuere quam deos tam inpios, tam profanos, tam sanguinarios colere? sed unde isti errores et haec tanta flagitia manauerint, suo loco disseremus. interim uideamus et cetera, quae carent scelere, ne studio insectandi uideamur eligere peiora. Isidis Aegyptiae sacra sunt, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
Non muemo cã barbaros tam
ĩmanes fuisse honnẽs ut parri¬
cidiũ suũ id est tetrũ atq exae¬
crabile humano gri facinꝰ sacri¬
ficiũ uocarent cam tenas atq
muocentes aiãs q̃ maxine est
etas parẽtibus dulcior sine
ullo respectu pietatꝭ exciugue/¬
rent diua utatenus omi bestiarum
q̃ tamẽ fetus suos amant feritate
superdnt Ede menciã insanabilẽ
Qauid illis isti dii ampluis facire
potriant uel possent si essent
iratissimi ꝙ̃ facerent ꝓpicñ cuii
suos cultores parricidiis inquiꝰ¬
uant orbitatibus mactant hua¬
nis sensiuus spoliant Quid pt̃
eẽ hus honũbus sancti aut quid
in ꝓphanis locis faciãt qui nẽ
auis deoꝵ siõma scele ⁊a cõmittũt¬
p Uastẽnꝰ̃ festus in libris hystori¬
arid ꝑsaurõ refert carchagmẽses
satubuo humanas hestiar solitos
iiuolare Et cum uicti essent
ab agatolle rege siculorum
rratum sibi deum pntanisse Ita¬
q ut diluenciue piaculũ solue¬

Expanded text:
non inuenio. tam barbaros, tam non inuenio. tam barbaros, tam immanes fuisse homines, ut parricidium suum id est taetrum atque exsecrabile humano generi facinus sacrificium uocarent, cum teneras atque innocentes animas, quae maxime est aetas parentibus dulcior, sine ullo respectu pietatis extinguerent immauitatemque omnium bestiarum, quae tamen fetus suos amant, feritate superarent! o dementiam insanabilem! quid illis isti dii facere amplius possent, si essent iratissimi, quam faciunt propitii, cum suos cultores parricidiis inquinant. orbitatibus mactant, humanis sensibus spoliant? quid potest esse his hominibus sancti? aut quid in profanis locis faciant qui inter aras deorum summa scelera committunt? Pescennius Festus in libris historiarum per saturam refert Karthaginienses Saturno humanas hostias solitos immolare et cum uicti essent ab Agathocle rege Siculorum, iratum sibi deum putauisse; itaque ut diligentius piaculum solue
Abbreviated transcription (Latin):
ad mala faciora bonoꝵ iguora/¬
cione labunt᷑ Apparet tamẽ
antiqũ eẽ hunc miolandoꝵ
hoñ ritum Si quid sat̾mis
inlatio eoꝵ gne̾ sacrificii cul/¬
tus est nõ quid̃ ut homo ad
aram Duolaret᷑ sed ut in ty¬
beru de ponte muolbio mitte̾t᷑
qd ex ruso quod̃ factitatũ uar¬
is auttor est Canꝰ responsi
uleriuꝰ uersus est talis Pai¬
homiẽm Quodquia uidet᷑ ambi¬
guũ ⁊ fax illi et homo iaciso¬
let ⁊ uerũ id gonus sac̾ficii ab
ħcule cum exhispania rediret
dicit᷑ sublatum ritu eñ ꝓma/¬
nente ut ꝑ ueres honũbus
ymagies Iacerent estupo ut
oiidius infastꝭ docet donet
in lrec uenit chirrithius arua
quot ãnis tristia bencadio sat᷑
muisisse quirites herculis exem¬
plo corpora falce iace . het sa¬
cra uestoles uirgines faciuẽ ut
ait id Tum queq p̾stoꝵ uirgo
simulachra uiroꝵ nutte robores
scupea poute solet Rcanid
infintibus qui eid saturno d̃mo¬
labant᷑ ꝓpẽ odiũ Iomis quid dicã

Expanded text:
ad mala facinora bonorum ignoratad mala facinora bonorum ignoratione labuntur. apparet tamen antieum esse hunc immolandorum hominum ritum, siquidem Saturnus in Latio eodem genere sacrificii cultus est, non quidem ut homo ad aram immolaretur, sed ut in Tiberim de ponte Muluio mitteretur. quod ex responso quodam factitatum Varro auctor est: cuius responsi ultimus uersus est talishominem quod quia uidetur ambiguum, et fax illi et homo iaci solet. uerum id genus sacrificii ab Hercule, cum ex Hispania rediret, dicitur esse sublatum, ritu tamen permanente ut pro ueris hominibus imagines iacerentur e scirpo, ut Ouidius in Fastis docet: donec in haec uenit Tirynthius arua, quotannis tristia Leucadio sacramisisse Quirites, Herculis exemplo corpora falsa iaci. haec sacra Vestales uirgines faciunt, ut ait idem: tum quoque priscorum uirgo simulacra uirorum mittere roboreo scirpea ponte solet. nam de infantibus qui eidem Saturno immolabantur propter odium Iouis quid dicam
Abbreviated transcription (Latin):
nuste rus eoꝵ panca dicẽda
sunt I pud cypros aut̃ hu
manã hostiam Iom thenchius
nimolauit ad sacuficiũ posteris
tradidit ꝙ est nuꝑ adriano
imperante sullatum Erat lex
apud tauras ⁊ humanã ⁊ strã
gencem ut dyant hospites ĩ/¬
molarent᷑ et id sacrificiũ multꝭ
cemporibus celebratum est
centantẽ humano cruore pla¬
cabant. Ne latini quid̃ huiꝰ
dinanitatis exꝑtes fuermt
Si quid̃ latialis Iupẽe eciam¬
nũt̃ sangniẽ colitur huãno
Quid ab hũs boni p̃tantuo
qui sic satrificant aut quid
tales dii prĩre homẽbus
possunt quoꝵ penis ꝓpiciãt᷑
Sed de barbaris nõ est adeo
mirand quor religio cum
moribus congruit Nostri
uero qui semꝑ mansuetudiõ
⁊ humanitatꝭ sibi gliam̃ ui¬
dicauerunt nõne saculegꝭ
hũs sacris ĩnaniores reperĩ¬
tur/ hii eñ pocius sceleri¬
cati sunt habendi Qui cum
suit liberaliũ disciplinaꝵstuꝰ¬
dus expoliti. ab humaiitate
desistunt ꝙͣ qui rudes ⁊ imꝑiti

Expanded text:
mysteriis eorum pauca dicenda mysteriis eorum pauca dicenda sunt. aput Cymanam hostiam Jovi Teucrus immolavit; idque sacrificium posteris tradidit, quod est nuper Hadriano imperante sublatum. Erat lex apud Tauros, inhumanam et feram gentem, uti Dianae hospites immolarentur; et id sacrificium multis temporibus celebratum est. Teutaten humano cruore placabant. ne Latini quidem huius immanitatis expertes fuerunt, siquidem Latiaris Iuppiter etiamnunc sanguine colitur humano. quid ab his boni precantur qui sic sacrificant? aut quid tales dii praestare hominibus possunt, quorum poenis propitiantur? sed de barbaris non est adeo mirandum, quorum religio cum moribus congruit: nostri uero qui semper mansuetudinis et humanitatis sibi gloriam uindicauerunt, nonne sacrilegis his sacris immaniores reperiuntur? ii enim potius scelerati sunt habendi, qui cum sint liberalium disciplinarum studiis expoliti, ab humanitate desciscunt, quam qui rudes et inperiti
Abbreviated transcription (Latin):
colunt in formẽ ac rudẽ cui
nomẽ est tminꝰ hic est quẽ
pro Ione saturnus dicit deuo¬
rasse Net ãn̾to illi honos trii¬
uiut Nam cum tarquenius
capitoliũ face̾ uellet atq in eo
loco multoꝵ deoꝵ sacella reñt
consuluit eot ꝑ auguria ut ꝰ
iour cederent ⁊ cedentibus ce/¬
coris solus t̾mimꝰ mausit. unde
illum poeta capitolii d̃mobile
saxum uocat / Iam ex ip̃o ꝙ̃
magio Iupie inuemt᷑. cu
nõ cessit lapis ea fortasse
fiducia ꝙ ennde eũ de pãt̾ins
faucibus libo̾uerat facto itaq
capitolio supra ipm dminũ se¬
ramẽ est in tecto relictum. Ut
quia nõ cesserat libero telo frue¬
ret᷑ quo ne ip̃i quid̃ fruetant᷑
qui lapidẽ frui putanerunt
Et huic .g. publice smpplicat᷑
quasi custodi simũ deo. qui nõ
tantũ laxis sed eciã stixes
mẽdum est Quid de hũs di¬
cas qui colunt talia insi ipõs
potissinũ lapides ac stipitet
esse/ diximꝰ de diis hus
qui colunt᷑ iic̃ de sacris at

Expanded text:
colunt informem ac rudem cui colunt informem ac rudem cui nomen est Terminus? hic est quem pro Ioue Saturnus dicitur deuorasse nec inmerito illi honos tribuitur. nam cum Tarquinius Capitolium facere uellet atque in eo loco multorum deorum sacella essent, consuluit eos per auguria utrum Ioui cederent, et cedentibus ceteris solus Terminus mansit. unde illum poeta Capitoli inmobile saxum uocat. lam ex hoc ipso quam magnus Iuppiter inuenitur, cui non cessit lapis, ea fortasse fiducia, quod illum de paternis faucibus liberauerat. facto itaque Capitolio supra ipsum Terminum foramen est in tecto relictum, ut quia non cesserat, libero caelo frueretur: quo ne ipsi quidem fruebantur qui lapidem frui putauerunt.. et. huic ergo publice supplicatur quasi custodi finium deo, qui non tantum lapis, sed etiam stipes interdum est. quid de ns dicas qui colunt talia nisi ipsos potissimum lapides ac stipites esse? Diximus de diis ipsis qui coluntur: nunc de sacris ac
Abbreviated transcription (Latin):
reluggionũ derisio est si capo
defensor eem̃. quid tam gramũt
queri possem ꝙͣ deoꝵ nomen
in tantum uenisse contemptum
ut turpissimis noĩbus Iudibris
habeat᷑ Quus nõ ridet forna/¬
cem deam uel potius doctor
uiris celebrandis furnatalib
opari Quis cum audiat deam
eẽ dicunt ex qua sunt laret᷑
nati et ipam laram noiant̃
uel larũdam. Quid p̃stare colẽ¬
ti potest q̃ loqui nõ potest.
Colicuo ⁊ ceca q̃ herculi fecit
iudiciũ de furto boum diuintatẽ
consecuta quia prodidit frem̃ ⁊
cumina q̃ infantes tuet᷑ ieume
ac festinũ submonet ⁊ sterculꝰ
qui stcorandi agri ⁊ ocm̃ p̃rin
induxit/ et cutinq in cuius
simpũdendo nubentes p̃sident
ut raꝵ pudiciciã por deus deli/¬
basse uideat᷑ ⁊ mella alia por¬
tenta ut ian uamores qui
hec colenda susceꝑint ꝙ egixi¬
cios ẽẽ dicamꝰ ꝙ Qui mõstru/¬
osa ⁊ ridicula qued̃ simulachra
uenerant᷑ et lyec tñ hent̃ aliquã
ymagniẽ Quid qd lapiden

Expanded text:
religionum derisio est? si earum religionum derisio est? si earum defensor essem, quid tam grauiter queri possem quam deorum numen in tantum uenisse contemptum, ut turpissimis nominibus ludibrio habeatur? quis non rideat Fornacem deam uel ; potius doctos uiros celebrandis Fornacalibus operari? quis cum audiat deam esse dicunt ex qua sint Lares nati et ipsam Laram nominant uel Larundam. quid praestare colenti potest quae loqui non potest? colitur et Jaca, quae Herculi fecit indicium de turto boum, diuinitatem consecuta quia prodidit fratrem, et Cunina, quae infantes tuetur in cunis ac fascinum submouet, et Stercutus, qui stercorandi agri rationem primus induxit, et Tutinus, in cuius sinu pudendo nubentes praesident, ut illarum pudicitiam prior deus delibasse uideatur, et mille alia portenta, ut iam uaniores qui haec colenda susceperint quam Aegyptios esse dicamus, qui monstruosa et ridicula quaedam simulacra uenerantur. et haec tamen habent aliquam imaginem. quid qui lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
Angͥe Qauitũ messemos eb/¬
siaerenr ⁊ illi firotu decyote
posessoribuo eq̃sse ad diripiẽdã
lacedemoniã cucurissent / appar-¬
tanis mulieribus fusi fingatiq
sunt Cegnitis aũa dolis hostiũ
lacedemonii sequebant᷑. hns
armate malieres obiuam lons¬
qe ꝓcesserũt Quie cum uiros
suos cerneret parare se ad
pugnam ꝙ putarent messe¬
mot ẽẽ corpora sua indanerẽ
At illi uxoribus cognitꝭ et aspeũ
in libidine̾ concitati sicuri erant
amare pruxei sunt. utu pro/¬
Sicuti iuuenes ab husqante
missi cum uirginbus ex quibus
sunt partheniii nati propter
hiiꝰ facti memoriã ede uen
arate simulachrũ posuenunt
Quod tam si ex causa turpi
ueint tñ honestius uidet᷑ ar/¬
matã uenerẽ consecrasse qm
caluam// Eod̃ tempore Ioui
quoq pistori ara posita est
ꝙ eos inquiete monuisset ut
epomĩ framẽto qd hbebant pa¬
idcm facerent ⁊ in hestiũ castra
iactarent eoq facto seluta rẽt
obsidio despantibus gallis mopĩa

Expanded text:
fingere. qui cum Messenios obfingere. qui cum Messenios obsiderent et illi furtim deceptis obsessoribus egressi ad diripiendam Lacedaemonem cucurrissent, a Spartanis mulieribus fusi fugatique sunt. cognitis autem dolis hostium Lacedaemonii sequebantur. his armatae mulieres obuiam longius exierunt. quae cum uiros suos cernerent parare se ad pugnam, quod putarent Messenios esse, corpora sua nudauerunt. at illi uxoribus cognitis et aspectu in libidinem concitati, sicuti erant armati permixti sunt, utique promsicut iuuenes ab isdem antea missi cum uirginibus, ex quibus sunt Partheniae nati. propter huius facti memoriam aedem Veneri Armatae simulacrumque posuerunt: quod tametsi ex causa turpi uenit, tamen honestius uidetur armatam Venerem consecrasse quam caluam. eodem tempore Ioui quoque Pistori ara posita est, quod eos in quiete monuisset, ut ex omni frumento quod habebant panem facerent et in hostium castra iactarent: eoque facto soluta esset obsidio desperantibus Gallis inopia
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ consectant᷑ ea ipsa q̃¬
uerd sunt tenere nõ possut
Itaq nulla in quedan quoꝙ̃ uir¬
tus est mous ubuiz dñantib nullae
fides onña prose quoq rapiẽ¬
te nulla pretax nec consangiu¬
neis nec parẽtibus ꝓtente
auaricia ⁊ cupiditate in uene¬
nũ ⁊ in fecrũ ruente nulla
pap. nulla concordia publice
bellis poruentibus spuatim uero
⁊̃mucitus usq ad ramininẽ fu¬
rentibus nulla pudiaicia libidi¬
ibus effrenatie dem̃ sexum ⁊⁊
om̃e corporꝭ ꝑtes cõtaminõtib
nec tamẽ desinũt er colere q̃
fugiũt ⁊ ederunt. Colũt eñ
ac sidmio digitis q̃ sensibus ĩti¬
nus iprrere debueunt Qiu
error omio ⁊ illius puapalis
e sũim boni ignoraneie destẽ¬
dit // uebe agallis occupata
obsessi in capitolio romam cũ
ex molierũ capillis tarmẽta
fecissent rad̃ uencri calue cõ¬
secroriũ/ Nõ igitur intelligunt
ꝙͣ uane suit religiones uel
forte didicerant deos sibi exeilãꝭ

Expanded text:
uirtutum consectantur, ea ipsa quuirtutum consectantur, ea ipsa quuera sunt tenere non possunt. itaque nulla in quoquam uirtus est, uitiis ubique dominantibus, nulla fides, omnia pro se quoque rapiente, nulla pietas, nec consanguineis nec parentibus parcente auaritia et cupiditate in uenena et in ferrum ruente, nulla pax, nulla concordia, publice bellis saeuientibus, priuatim uero inimicitiis usque ad sanguinem furentibus, nulla pudicitia, libidinibus effrenatis omnem sexum et omnes corporis partes contaminantibus. nec tamen desinunt ea colere quae fugiunt et oderunt. colunt enim ture ac summis digitis quae sensibus intimis horrere debuerunt: qui error omnis ex illius principalis ac summi boni ignoratione descendit. urbe a Gallis occupata obsessi in Capitolio Romani cum ex mulierum capillis tormenta fecissent, aedem Veneri Caluae consecrarunt. non igitur intellegunt, quam uanae sint religiones uel fortasse didicerant deos sibi ex euentis
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ sinit ex̃ hoiem quid
opus est ra colere quibus
careas uirtus eiũ colenda
est nõ ymago uirtutꝭ Et co¬
lenda est nõ a sacrificio ã quo
aut thure aut p̃caccẽ solẽm
ued uolũtate solo atq ꝓposito
Namquid est aliud colere uir/¬
tucem ꝙ comprehendẽ eam
aĩo et tenere Quod unusiisq
smnie accepit uelle conscquit᷑
hic solus uirtutis est cultus
Nam religio at uenãtio nulla
aͣ. insi uinꝰ dei teuenda est
Quid ergo opus est uir sapi¬
entissime suꝑnatius exstructio¬
inbus loca occupare q̃ possunt
humaine usibus cdẽ Quidsa¬
ddotes nistitirẽ uana ⁊ insensi¬
bilia eulturos Quid dmolart
uictimas Quid tantos sup̃tus
uel fingendis uel colrudis
ymagibus impendẽ frimus
atq incorruptius templũ est
pectus humanũ. Hoc pocins
or net᷑ hoc ueris illis mim̃b
impleat᷑.  has ergo flaẽ con-¬
setracoẽs sequit᷑ qd necesse est
Qui enĩ sic uirtutes colunt
idest quia umbras ⁊ ymagieo

Expanded text:
si autem sint extra hominem, quid si autem sint extra hominem, quid opus est ea colere quibus careas? uirtus enim colenda est, non imago uirtutis, et colenda est non sacrificio aliquo aut ture aut precatione sollemni, sed uoluntate sola atque proposito. nam quid est aliut colere uirtutem nisi eam conprehendere animo ac tenere? quod unus quisque simulac coepit uelle, consequitur. hic solus uirtutis est cultus: nam religio ac ueneratio nulla alia nisi unius dei tenenda est. quid igitur opus est, o uir sapientissime, superuacuis extructionibus loca occupare quae possint humanis usibus cedere? quid sacerdotes constituere uana et insensibilia culturos? quid immolare uictimas? quid tantos sumptus uel fingendis uel colendis imaginibus inpendere? firmius et incorruptius templum est pectus humanum: hoc potius ornetur, hoc ueris illis numinibus inpleatur. has ergo falsas consecrationes sequitur quod necesse est. qui enim sic uirtutes colunt id est qui umbras et imagines
Abbreviated transcription (Latin):
in laquers pt̃̾ cade̾ ꝙ caueret
Quã nrũ si ab hac gente
uniiu̾sa flagitia manarunt
apud quam uicia ipa religiosa
oporterc nõ uicia conse crari.
Quid si recipis o marce tulli
nõ uides forte ut trrũxant ui¬
eia cum uirtutibus quia mala
uouis adherent ⁊ in anmis lxo¬
minũ potenciora sunt Qait
cadi illa gretia se alios deos
het enĩ semꝑ extusatio est
ut romami rubignuẽ ac febrẽ
di ergo uicia consecranda nõ
sunt in quo tibi assencior ne
uirtutes quideni Non enõ ꝑ
se sapiũt aut senciũt neq nt̃
parieter aut ediculas luco factas
sed itra pectus collocande funt
⁊ interius comprehendeule¬
ne suit falso si extra hominem
fuerut collocate Itaq p̃clarã
illam legem tuã derideo quã ponis
hus uerbis ⁊ At illa ꝓpt que
dacur homi ascensus incclum
montẽ uirtutem pretatẽ fidẽ
carũq laudum delubra sunt
Cacquin lrec sexarari ab hoie
nõ possunt Si cñd colenda st̃
in homũ ip̃e sunt necesse est

Expanded text:
in laqueos potest cadere, quam cavere. in laqueos potest cadere, quam cavere. Quid mirum si ab hac gente universa flagitia manarunt? apud quam ipsa vitia religiosa oportere, non vitia consecrari. Quod si recipis, o Marce Tulli, non vides fore ut irrumpant vitia cum virtutibus, quia mala bonis adhaerent, et in animis hominum potentiora sunt; quae eadem illa Graecia se alios deos haec enim semper excusatio est ut Romani robiginem ac febrem. si ergo uitia consecranda non sunt, in quo tibi adsentior, ne uirtutes quidem. non enim per se sapiunt aut sentiunt neque intra parietes aut aediculas luto factas, sed intra pectus collocandae sunt et interius conprehendendne sint falsae, si extra hominem fuerint collocatae. itaque praeclaram illam legem tuam derideo quam ponis his uerbis: ast olla, propter quae datur homini ascensus in caelum, Mentem Virtutem Pietatem Fidem: eareparari ab homine non possunt. si enim colenda sunt, in homine ipso sint necesse est.
Abbreviated transcription (Latin):
loco illi nomẽ imposuit Panõ¬
ren palorẽq tullius hostilli
figurauit ⁊ coluit Quid de hoc
dicam insi dignũ fuisse qui sꝑ
deos sucs sicut optari solet pm̃¬
tes haberet /.. Ad hoc illud m¬
ci no̾celle de consctracõe honotꝭ
atq uirtutis honestate nond
differt re congruit Eadem ua¬
itate mẽtemi quoq ñ deos
senatus collocauit quã ꝓfocto
si habuisset eiusmodi sacia
nũꝙ̃ suscepisset magnũ tyccro
audaxq consiliũ sustepisse
greciã dipit ꝙ cupidinũ et amo¬
rũ simuilaclra in gỹnasũs con
setrasset Adulatus est uidelicet
accito et irrisit hoiem̃ samilia¬
omo consiliũ dicend fuit S
impudicoꝵ hom̃ ꝑdita et d̾e¬
plorata nequicia qui liberos
suos quos erudire adhonesta
deberent ꝑstituerũt libidim
iuuẽtutis a quibus fragicioꝵs
deos ⁊ in illis potissiniũ lecis
ubi unda corpora coiruptor
luminibus parent ⁊ in ulla al¬
coli etate uoluerũt q̃ simplex
⁊ improiida pus nretiri et

Expanded text:
loco illi nomen inposuit. Pauoloco illi nomen inposuit. Pauorem Palloremque Tullus Hostilius figurauit et coluit. quid de hoc dicam nisi dignum fuisse qui semper deos suos, sicut optari solet, praesentes haberet? ab hoc illut Marci Marcelli de consecratione Honoris atque Virtutis honestate nominum differt, re congruit. eadem uanitate Mentem quoque inter deos senatus conlocauit, quam profecto si habuisset, eiusmodi sacra numquam suscepisset. magnum Cicero audaxque consilium suscepisse raeciam dicit, quod Cupidinum et Amorum simulacra isecrasset; adulatus est videlicet Attico, et irrisit hominem familiaomnino consilium dicendum fuit, sed impudicorum hominum perdita et deplorata nequitia, qui liberos suos, quos erudire ad honesta deberent, prostituerunt libidini juventutis; a quibus flagitiorum deos, et in illis potissimum locis ubi nuda corpora corruptorum luminibus patent, et in illa coli aetate voluerunt, quae simplex et improvida prius irretiri, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut pudende rer quedam dignitat
adderetur deauiq fingerunt c̃ẽ q̃
froribus p̃sit eamq oportere pla/¬
cari ut fruges cum arboribus et
uitibus bene ꝓspereq floresterẽt/¬
¶ Eum colorem secutus infastꝭ
poeta nõ ignobilem fuisse nym¬
pham naruauit q̃ sit cloris uoti¬
cata camq Iephiro nuptã quasi
dotie loco id aitepisse munis a
marito ut haberet florũ omi po¬
testatem. honeste quid̃ ista dicidt᷑
sed in honest tmpit᷑q credunt᷑
net debent cum ueritas querit᷑
huioi mo nos uelamẽta deciꝑe
celebrant᷑ ergo illi ludi comue¬
mert̃ memorie inẽtritis cum
om̃i lascuua Ram p̃ter uerbor
licenciã quibus abstenitas omũs
effundit᷑ euũtur etiã uestibꝰ
ppło flagitante mẽtrices que
cunc mninaꝵ fungunt᷑ officioꝙ
in conspectu ppłi usq ad sacieta/¬
tem impudicoꝵ luimũ cum pu¬
dendis motibus detmẽt᷑ Eloa¬
cine simulachrũ in cleaca mapiã
reptum tacius conserrauit ꝙqr
cum iẽt effigies ignorabat ex

Expanded text:
ut pudendae rei quaedam dignitas adderetur. deam finxerunt esse quae floribus praesit eamque oportere placari, ut fruges cum arboribus aut uitibus bene prospereque florescerent. eum colorem secutus in Fastis poeta non ignobilem nympham fuisse narrauit quae sit Chloris uocitata eamque Zephyro nuptam quasi dotis loco id accepisse muneris a marito, ut haberet florum omnium potestatem. honeste quidem ista dicuntur, sed inhoneste turpiterque creduntur nec debent, cum ueritas quaeritur, huiusmodi nos uelamenta decipere. celebrantur ergo illi ludi conuenienter memoriae meretricis cum omni lasciuia. nam praeter uerborum licentiam, quibus obscenitas omnis epopulo flagitante meretrices, quae tunc mimarum funguntur officio, et in conspectu populi usque ad satietatem impudicorum luminum cum pudendis motibus detinentur. Cloacinae simulacrum in cloaca maxima repertum Tatius consecravit, et et effigies ignorabat, ex
Abbreviated transcription (Latin):
Nam dun existinant nulle deo
nos ẽẽ cure aut post mnortem
mtre futuros totos se libidinb
addioiũ Et dum licere sibi putãt
hauriendis uoluptatib est
dences in laiueos mortu ncur¬
rant Ignorant eñ que sit hoĩs
racio quã si tenere uellent
inp̾mis dnñ suũ agnostere
uirtutem iusticiamiq sequetẽ¬
tur terrenis sigmentis aiam
suam nõ substeruerent mortise /

Expanded text:
ni dum existimant nulli deo esse nos curae aut post mortem nihil futuros, totos se libidinibus addicunt et dum licere sibi putant, hauriendis uoluptatibus dentes in laqueos mortis incurrant. ignorant enim quae sit hominis ratio: quam si tenere uellent, in primis dominum suum agnoscerent, uirtutem iustitiamque sequerentur, terrenis figmentis animas suas non subste
Abbreviated transcription (Latin):
lacõe olaciũ xg̾ssiq congiut
rũ colẽ ceperiũ ut ⁊ gram re/¬
ferie bene meritꝭ uiderentur
et successores eoꝵ allicerẽt ad
bene imperand̃ enpiditatẽ
Quod tyco de natura deorim
docet dicens Siuscexit aute ui¬
ta hoĩm cõsuetudo cõmunis¬
ut beneficus extatẽtes uiros
in celum frima at uolidtate tolle/¬
rent / huic hercules lunic castor
hunic pollux huic estulapins
huic liber Et alio looo atꝙͣ alio¬
⁊ in płerisq cuntatibus intelligi
pr̃ acuende uirtutis grã aut quo
libencius rei puᵈ ͤ cũ piculid ad¬
iret optumꝰ quisq uiroꝵ forciũ
memoriu honore deoꝵ diuorta/¬
lud consecratã hac sc̃i rõne ro¬
marii cesares suos consecrane¬
runt et maube suos Sic pau¬
lati religiones ẽẽ ceperũt dum
alli puit que eos nouorant eo
ritu suos liberos ac repotes de
inde ouĩs posteros nmbuerũt Et
⁊i fortitudine insignes erant
seu fennẽ castitate nirabiles
scoma ueneracẽe coluerue. Ut egoꝑ¬
uranium lociui faurñ. Sabiy

Expanded text:
ssique longius rum colere coeperunt, ut et gratiam referre bene meritis uiderentur et successores eorum adlicerent ad bene imperandi cupiditatem. quod Cicero de natura deorum docet dicens: suscepit autem uita hominum consuetudout beneficiis excellentes viros in celum fama ac voluntate tollerent: hinc Hercules, hinc Castor et Pollux, hinc Esculapius, hinc Liber". Et alio loco: "atque in plerisque civitatibus intelligi potest acuende virtutis gratia, aut quo libentius rei publice causa periculum adiret optimus quisque, virorum fortium memoriam honore deorum immortalium consecratam". Hac scilicet ratione Romani Cesares suos consecraverunt et Mauri suos reges. Sic paulatim religiones esse ceperunt, dum illi primi qui eos noverant eo ritu suos liberos ac nepotes, deinde omnes posteros imbuerunt. Etri fortitudine insignes erant, seu femine castitate mirabiles, summa veneratione coluerunt ut EgipUraniam, Latini Faunum, Sabini
Abbreviated transcription (Latin):
ab homũbus fecunditate Igitur
deorũ dinĩabiliũ plera snt oĩa
nullo selicet moric̃te Ram c̃
hom uis incredibilis ⁊nẽ sit
mescimabilis  quos tñ secut
nascunt᷑ mori necesse est. Q̾s
deoꝵ ẽẽ tand̃ putemꝰ qui tot
sclie nati sunt dinortolesq mã¬
insi forte arbitram᷑ nõ gñandi
causa sed tñ ͦ capiende uolup¬
taris duos rẽ sepus deoꝵ ⁊ eae
ex̾tere q̃ honiuloe ⁊ fricere
et pati pudet. Cum uero
dicant᷑ alique ex aliquibus nati
consequens est ut scmꝑ nastãt᷑
Se quid aliqñ sunt nãti asicr̃e
poetas falcissuꝰ Inxĩt disicrit
liberos collere uerũ sexagena¬
rius factus est et ille lex pa¬
pia sibulã imposuit Añ lmx̃e¬
nrauit ius triud liberor Ni
tand ille ueniebat in mentẽ
ab alio expectans alteri quod
feceris et tuuet ne quis sibi faciat
quod ipe sacurno At isti qui
deos asserut uideãt quomuodo respõ¬
deaui huic arguᶜ. qd inferenut
Sie duo fuit sexus deoꝵ sequit᷑

Expanded text:
ab hominibus fecunditate. igitur ab hominibus fecunditate. igitur deorum innumerabilium plena sunt omnia, nullo scilicet moriente. nam cum hominum uis incredibilis, numerus sit inaestimabilis, quos tamen sicuti nascuntur mori necesse est, quid deorum esse tandem putemus, qui tot saeculis nati sunt inmortalesque mannisi forte arbitramur non generandi causa, sed tantummodo capiendae uoluptatis duos esse sexus deorum et ea exercere quae homunculos et facere et pati pudet. cum uero dicantur aliqui ex aliquibus nati, consequens est ut semper nascantur, siquidem aliquando sunt nati, uel poetas salacissimus Jupiter desierit liberos tollere? Utrum sexagenarius factus est, et illi lex Papia fibulam imposuit? an impetravit jus trium liberorum? an tandem illi venit in mentem: Ab alio expectes, alteri quod feceris, et timet, ne quis sibi faciat, quod ipse Saturno? » At isti, qui deos asserunt, videant quomodo respondeant huic argumento quod inferemus: si duo sunt sexus deorum, sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
retuli ẽẽ contentus. sed suꝑsut̃
adhuc multa suscepto opcri
necessaria Ilam ꝙiis ipso re¬
ligionũ caplte destructo uniu̾sa
sustulerim libet tamẽ ꝑseque
cetera et redargne̾ plonius
mueteratam ꝑsuasionẽ ut tand̃
homiẽs suoꝵ pudeat ac peniꝰ¬
teat eiroꝵ Magnũ hoc opus
et honnẽ dignũ religionũ aiõs
nodis exsolue ꝑgo ut ait lu¬
Recius quiquid̃ hot effice non
poterat qui nichil afferebat Nostrũ
est hoc officiũ qui et uerũ deun
asseruuꝰ et falos refutamꝰ Illi gͦ
qui portas fixisse de diue fabulas
⁊ colunt Reuoluũtur imprudẽtet
ad id quod hegauerant tore illot
ac pare̾ / Nlet eiũ fieri pr̃ q̃nduo
sexus gnandi causa sint onstititi.
Recepta uero sexuũ diusltatet
nõ intelligant cdnsequens esse
ut concipiant ꝙ in deũ credere
nẽ potest S ut isti putant
nã et iouis ẽẽ filies dicũt et ce¬
teroꝵ deoꝵ nastunnt᷑ gͦ et cotidie
quid̃ dii nõi nec eñ uintĩt᷑

Expanded text:
rettuli esse contentus, sed supersunt rettuli esse contentus, sed supersunt adhuc multa suscepto operi necessaria. nam quamuis ipso religionum capite destructo uniuersas sustulerim, libet tamen persequi cetera et redarguere plenius inueteratam persuasionem, ut tandem homines suorum pudeat ac paeniteat errorum. magnum hoc opus et homine dignum, religionum animos nodis exsoluere pergo, ut ait Lucretius, qui quidem hoc efficere non poterat, quia nihil ueri adferebat. nostrum est hoc officium, qui et uerum deum adserimus et falsos refutamus. illi ergo qui poetas finxisse de diis fabulas  colunt, reuoluuntur inprudentes ad id quod negauerant, coire illos ac parere. nec enim fieri potest quin duo sexus generandi causa sint instituti. recepta uero sexuum diuersitate non intellegunt consequens esse ut concipiant: quod in deum cadere non potest. sed isti putant: nam et Iouis esse filios dicunt et ceterorum deorum. nascuntur ergo et cotidio quidem dii noui: nec enim uincuntur
Abbreviated transcription (Latin):
gemiini fris extitit alt̾ patrie
pat̾cida E si consul fuusset
letonius gauis cesae ꝓsuis in
rem publicã nũtꝭ eciam desũati
hom̃e honore caruisset Equid̃
consilio pisoins soceri ⁊ lucii
cefarie ꝓpniqui qui uetãbant funꝰ¬
fieri et dolabelle consulis qui
coliupnam in foro idest trmulũ
cius ei̾dtit ⁊ forũ expiauit Itã
romulum desiderio sius fuisse de¬
clarauit ennius apd quẽ ipłus
amissum regem dolons hec lo-¬
quit O romule romule dit
quale̾ te prĩe custodẽ dii genu/¬
erũt tu ꝑduxisti nos intra
sangiẽ dus orĩdum/ Ob hoc
besideriũ facile creditum est Iulio
palo mẽcienti qui subornatꝰ¬
est a patribus ut nõciaret plebi
uidisse st regẽ humanio habitu
angustiorẽ eũq mandasse ad
pplm ut sibi de lub ͫ fieret se
deum eẽ et quirniũ uotari
Quo facto ⁊ ip̃o ppło ꝑsuasit
ronuill̃i ad deos abisse et sena/¬
tum suspicione cedis regie
liberant ⁊ Poterã hus que

Expanded text:
gemini fratris extiterit, alter patriae gemini fratris extiterit, alter patriae parricida. Quod si consul non fuisset Antonius, C. Caesar pro suis in rempublicam meritis etiam defuncti hominis honore caruisset, et quidem consilio Pisonis soceri, et L. Caesaris propinqui, qui vetabant funfieri, et Dolabellae consulis, qui columnam in foro id est tumulum eius euertit ac forum expiauit. nam Romulum desiderio suis fuisse declarat Ennius, apud quem populus amissum regem dolens haec loquitur: o Romule, Romule die, qualem te patriae custodem di genuerunt! tu produxisti nos intra sanguen dis oriundum. ob hoc desiderium facilius creditum est Iulio Proculo mentienti, qui subornatus a patribus est, ut nuntiaret plebi uidisse se regem humano habitu augustiorem eumque mandasse ad populum, ut sibi delubrum fieret, se deum esse et Quirinum uocari. quo facto et ipsi populo persuasit Romulum ad deos abisse et senatum suspicione caedis regiae liberauit. Poteram iis quae