comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regno cȩlorũ.I Unc erit tͥ gła corã
simul discũbentib. Pulchre dicit᷑: tunc
erit tͥ gła. ne nunc quȩrere incipias. qđ
tͥ seruat᷑ infine. Quia sicut salomon ait:
hȩreditas ad quã festinat᷑ in principio. in
nouissimo benedictione carebit: Potest au¬
tẽ & in hac uita intelligi. Qui in nouissi¬
mo loco recũbens inuenit᷑: dño ueniente
sullimatur. Quia cotidie dñs suas nuptias
intrat. cotidie mores. sedes. habitꝰ conui¬
uantiũ di iudicat. & suꝑbos despiciens. hu¬
milib sepe tanta sui sp̃s munera prȩstat.
ut eos merito simul discũbentiũ. hoc. ẽ. in
fide quiescentiũ coetꝰ unanima admira.¬
tione glorificet: stupensq in auctoris
sui laudationẽ ꝓsiliat dicens. Michi autẽ
nimis honorificati sunt amici tui ds̃. nimis
confortatꝰ .ẽ. principatꝰ eorũ. Quia
om̃is qͥ se exaltat humiliabit᷑. & qͥse
humiliat exaltabit᷑. Et ex hac conclusio¬
ne manifeste claret. p̾cedentẽ dñi sermo¬

Expanded text:
am simul discumbentibus. Pulchre dicitur: Tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias quod tibi servatur in fine; quia, sicut Salomon ait, Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Potest autem et in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus: quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens humilibus saepe tanta sui Spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum . Quiaomnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et ex hac conclusione, manifeste docet, praecedentem Domini sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝑficiunt᷑ sanitates. cũ scđ̾m eiꝰ pͣcepta
uiuit᷑ postea quã fuerit diabolo & huic
scło renunciatũ. usq in finẽ resurrectio¬
nis. qua tanquã t̾cia consũmabit᷑. hoc. ẽ.
ad plenitudinẽ angłicã ꝑ corporis etiã
immortalitatẽ ꝑficietur eccła¬

Expanded text:
et perficiuntur sanitates, cum secundum eius praecepta et perficiuntur sanitates, cum secundum eius praecepta uiuitur, posteaquasaeculo renuntiatum, usque in finem resurrectionis, qua tanquam tertia consummabitur, hoc est ad plenitudinem angelicam per corporis etiam immortalitatem perficietur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
los & insidias herodẽ uulpẽ appellat.
Qđ plenũ fraudis. ẽ animal & in fouea
semꝑ latere desiderans. odore etiã tetro
putens. & nunquã rectis itinerib sed tor¬
tuosis anfractib currens. Quȩ cuncta
hereticis quorũ herodes tẏpũ tenet congru¬
unt. qui xp̃m occidere. id ÷ humilitatẽ
fidei xp̃ianȩ credentib eriꝑe moliunt᷑
cce cicio demonia. & sanitates ꝑficio ho¬
die & cras. & t̾cia die consũmor. Mystice
hec a dño & figurate dicta intelligunt᷑.
eq enĩ eodie passus. ẽ qui est abhoc die
ccius. cũ continuo dicat CERUIITAM
oportet me hodie & cras & sequenti die¬
ambulare. qͥa ñ capit ꝓpħam ꝑire extra
ierłm. Ergo qđ ait. eicio demonia & sani¬
cates ꝑficio hodie & cras & t̾cia die consũ¬
mor. referat᷑ ad corpus eiꝰ qđ est ȩccła.
Expellunt᷑ enĩ demonia. cũ relictis pater¬
nis suꝑstitionib credunt in eũ gentes.

Expanded text:
los et insidias Herodem vulpem appellat, los et insidias Herodem vulpem appellat, quod plenum fraudis est animal, et in fovea semper latere desiderans, odore etiam tetro putens, et nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currens. Quae cuncta haereticis, quorum Herodes typum tenet, congruunt, qui Christum occidere, id est humilitatem fidei Christianae credentibus eripere moliuntur. Ecce ejicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor. Mystice haec a Domino et figurate dicta intelliguntur, neque enim eo die passus est, qui est ab hoc die tertius, cum continuo dicat: Verumtamen oportet me hodie et cras, et sequenti ambulare, quia non capitillud quod ait: eicio demonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, referatur ad corpus eius, quod est ecclesia. expelluntur enim demonia, cum relictis paternis superstitionibus credunt in eum gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ. eo qd sero unũquenq poeniteat.
sero ingemiscat. sero irascatur sibi. qͥ tã
puicaci improbitate deliquerit.
⁊ ecce sunt nouissimi qͥ erant primi
& sunt pͥmi qui erant nouissimi. Principa¬
lis quidẽ huiꝰ sententiȩ sensus ex suꝑiorib
patet. qͥa popłi gentiũ diu sine fide uiuen¬
tes essent ad fidẽ uocandi. & iudei caput
fidei & iusticiȩ ꝑ tot scła tenentes. futu¬
riessent in caudã. Potest & tt̃a intelligi.
qͥa nnulli ad scłm despecti magnã in futu¬
ro sint głam habituri: & alii apud homi¬
nes głosi. a districto sint iudice dãnandi
Potest & ita. qͥa multi sero ad dĩ seruiciũ
uenientes. magnis uitȩ meritis extollanꝰ
alii uͦ a primã ȩtate sp̃uali studio feruen¬
tes. ad extremũ otio torpente lassescam
Nipsa die accesser̃t Cap̃ cI.¬
quidã phariseorũ dicentes illi. Exi & ua.¬
de hinc: qͥa herodes uult te occidere:
tait illis. Ite dicite uulpi illi. Propt̾ do.¬

Expanded text:
affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, qui tam pervicaci improbitate deliquerit. Et ecce sunt novissimi qui erunt primi, et sunt primi qui erunt novissimi. Principalis quidem hujusce sententiae sensus ex superioribus patet, quia populi gentium diu sine fide viventes, essent ad fidem vocandi, et Judaei, caput fidei et justitiae per tot saecula tenentes, futuri essent in caudam: potest autem et ita intelligi, quia nonnulli ad saeculum despecti, magnam in futuro sint gloriam habituri, et alii apud homines gloriosi a districto sint judice damnandi. Potest et ita, quia multi sero ad Dei servitium venientes, magnis vitae meritis excellant, alii vero a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescant. In ipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: Exi, et vade hinc, quia Herodes vult te occidere. Et ait illis: Ite, dicite vulpi illi. Propter do
Abbreviated transcription (Latin):
est: qͥa quasi exponendo frangit᷑ & man¬
dendo gluttitur. Potus uͦ est in locis aꝑ¬
tiorib qͥa ita sorbetur sicut inuenitur.
Et occulta gͦ mandata sacri eloquii &
aꝑta sẽ intellexisse testant᷑. qͥ reꝓbari se¬
a iudice qͥa manducauerunt corã illo &
biberunt conquerunt᷑. Sed tim̃dũ est
ualde qđ additur. Et dicet uob̾ ne¬
scio uos unde sitis. Discedite ame om̃s
oparii iniquitatis. Non inqͥt legaliũ fe-¬
stiuitatũ epulatio iuuat. quẽ fidei pietas
ñ cõmendat. Nã scientia scripturarũ dõ
notũ facit. quẽ oꝑum iniquitas obtutib
eiꝰ ostendit indignũ. Bi erit fletus &
stridor dentiũ. Fletus dẽ ardore. stridor
dentiũ solet excitari de frigore. Ubi
duplex ostenditꝰ gehenna. id ÷ nimii fri¬
goris & intolerabilis esse feruoris. Cui
beati iob sententia consentit dicentis.
Ad calorẽ nimiũ transibunt ab aquis niuiũ
U el certe stridor dentiũ ꝓdit in dignantis

Expanded text:
est, quia quasi exponendo frangitur, et manest, quia quasi exponendo frangitur, et mandendo glutitur. Potus vero est in locis apertioribus, quia ita sorbetur sicut invenitur. Et occulta ergo mandata sacri eloquii et aperta se intellexisse testantur, qui reprobanti se judici quia manducaverint coram illo et biberint, conqueruntur. Sed timendum est valde quod additur. Et dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Discedite a me omnes operarii iniquitatis. Non inquit legalium festivitatum epulatio juvat, quem fidei pietas non commendat, non scientia Scripturarum Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus ostendit indignum. Ibi erit fletus et stridor dentium. Fletus de ardore, stridor dentium solet excitari de frigore. Ubi duplex ostenditur gehenna: id est nimii frigoris, et intolerabilis esse fervoris. Cui beati Job sententia consentit dicentis: Ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium . Vel certe stridor dentium prodit indignantis
Abbreviated transcription (Latin):
quando cognoscere dicit᷑. aliquando repro¬
bare: Qm̃ nouit dñs uiã iustoꝵ. Qui autẽ
ignorat. ignorabit᷑. Et scit gͦ reꝓbos quos
cognoscendo iudicat. neq enĩ iudicasset
qͦs minime cognosceret. & tam̃ quodã mͦ
nescit eos unde sint: apud qͦs fidei & dile-¬
ctionis suȩ caracterẽ non approbat.
uNc incipietis dicere. manducauimꝰ corã
te &bibimꝰ & in plateis nr̃is docuisti.
Uel simplicit̾ intelligendũ qdđ fidei myste¬
ria spernentes iudei. eo se dño notos arbi.¬
trent᷑ si solũ uictimas ad tẽplũ deferañ.
corã dño epulent᷑. ꝓpħarũ lectionẽ au-¬
scultent. nescientes illud apłi. ñ est re-¬
gnũ dĩ esca & potꝰ sed iusticia & pax &
manducare eos & bibere corã dño qͥ uerbi
pabulũ digna auiditate suscipiunt. Unde
ipsi qui hȩc dicunt. uelut exponendo sub¬
iungunt. Et in plateis nr̃is docusti.
Striptura enĩ sc̃ã aliquando nob̾ cibus ẽ:
aliquando potꝰ In locis obscuriorib cib

Expanded text:
itur, aliquando approbare? Quoniam novit Deus viam justorum, qui autem ignorat, ignorabitur, et scit ergo reprobos, quos cognoscendo, judicat, neque enim judicasset quos minime cognosceret; tamen quodammodo nescit eos unde sint, apud quos fidei et dilectionis suae characterem non approbat. Tunc incipietis dicere, Manducavimus te et bibimus, et in plateis nostris docuisti. Vel simpliciter intelligendum quod fidei mysteria spernentes Judaei eo se Domino notos arbitrentur, si solum victimas ad templum deferant, coram Domino epulentur, prophetarum lectioni auscultent, nescientes illud Apostoli: Non est regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et manducare eos et bibere coram Domino, qui verbi pabulum digna aviditate suscipiunt; unde ipsi qui haec dicunt, velut exponendo subjungunt, et in plateis nostris docuisti: Scriptura enim sacra aliquando cibus nobis est, aliquando potus. In locis obscurioribus cibus
Abbreviated transcription (Latin):
mal in puteũ decidens eriꝑe festinatis.
ñ animali sed urȩ auaricĩȩ consulentes.
quanto magis ego hominẽ qͥ multo meli¬
or ẽ pecore debẽo liberare: Conguentq
ydropicũ animali qđ cecidit in puteũ cõ¬
parauit.humore enĩ laborabat. ficut &¬
illã mulierẽ quã detẽ & octoannis alliga¬
tã dixerat. & ab eadẽ alligatione soluerat
cõparauit ium̃to qđ soluit᷑. ut ad aquã
ducat᷑. Et bene utroq loco bouẽ posuit &
asinũ: qͥa si ue sapientes quosq & hebetes.
siue ut supra dictũ. ẽ. utrunq popłm eos
significare sentiamꝰ. eũ uidelicet cuiꝰ cer¬
uicẽ iugũ legis attriuit. atq eũ quẽ quili¬
bet seductor repꝑit. quasi brutũ animal
& nulla ratione renitens qͦ uoluit errore
subtraxit. om̃s saluator adueniens satha¬
nȩ uinculis astrictos. om̃s in  Mͥ concupi¬
scentiȩ puteũ demersos inuenit. Non est
enĩ distinctio. Om̃s enĩ peccauerunt &

Expanded text:
mal in puteum decidens eripere festinatis, mal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Etasinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive, ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens, Satanae vinculum adstrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio, omnes enim peccaverunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato curare. quare saluatorẽ an cu¬
ret obseruant: Si ñ licet. quare ipsi
sabbato pecora curant: Ipse uͦ app̃hen¬
sũ sanauit eũ. ac dimisit. Prouida di¬
spensatione dñs ante legisꝑitos & pha¬
riseos ydropicũ curat. & mox contra a¬
uariciã disputat. Ut uidelicet ꝑhuiꝰ
egritudine corporis. in illis exprimere¬
tur egritudo cordis. Deniq post multa
dispũtationis eiꝰ hortam̃ta. subiunctũ
est. Audiebant autẽ omĩa hȩc pharisei
qͥerant auari. & deridebant eũ Ydro¬
picus qͥppe quo amplius biberit: ãplius
sitit. Et omĩs auarus sitĩ multiplicat.
qͥcũ ea quȩ appetit adeptꝰ fuerit: ad ap¬
petenda alia amplius anhelat
e respondens ad illos dixit. Cuiꝰ ur̃m
asinꝰ aut bos in puteũ cadet. & ñ continuo
extrahet illũ die sabbati: Sic obseruato¬
res sui phariseos conuincit. ut eosdẽ etiã
auariciȩ condẽnet. Siuos inqͥt insabba¬
to asinũ aut bouẽ aut aliud qđ libet ani¬

Expanded text:
Sabbato curare, quare Salvatorem an cuSabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illos, dixit: Cujus vestrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet ani
Abbreviated transcription (Latin):
dã principis phariseorũ sabbato
manducare panẽ. & ipsi obseruabant eũ.
Et ecce homo quidã ydropicus erat ante
illũ. I dropis morbus ab aquoso humore
uocabulũ trahit. Grece enĩ ydor aqua
uocatur. Est autẽ humor succutaneus
de uitio uesicȩ natꝰ. cũ inflatione turgen¬
te & anhelitu fȩcido. Propriũ ꝙ ẽ ydro¬
pici. quanto magis abundat humore in¬
ordinato: tanto amplius sitire. Et ideo
recte cõparat᷑ ei. quẽ fluxus carnaliũ uo¬
luptatũ ex uberans aggrauat. Cõparat᷑
diuiti auaro. qͥ quanto. ẽ. copiosior diui¬
tiis quib ñ bene utit᷑ : tanto ardentius
talia concupiscit. E respondens ie¬
sus: dixit ad legis peritos & phariseos.
Licet sabbato curare: At illi tacuerunt
Qđ dicit᷑ respondisse iesos. ad hoc respi¬
cit qđ pͣmissũ ẽ & ipsi obseruabant eũ
Dñs enĩ nouit cogitationes hominũ Sed
merito int̾rogati tacent. qͥ contra se di¬
ctũ quicqͥd dixerint uident. Nã si licet

Expanded text:
Sabbato manducare panem et ipsi observabant eum. Et ecce homo quidam hydropicus erat ante illum. BEDA. Hydropis morbus ab aquoso humore vocabulum trahit. Graece enim hydor, aqua vocatur. Est autem humor succutaneus, de vitio vesicae natus, cum inflatione et anhelitu fetido. Propriumque est hydropiei, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei, quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat, comparatur et diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet
Abbreviated transcription (Latin):
opima fertilitate gaudentis. Et nota. qđ
dũ in uinea ueteri ficus in foecunda redar¬
guit᷑ noua mox in orto euangłi i sinapis
arbor ꝓcreatur. Et uolucres cęli re¬
qui euerunt in ramis eiꝰ Rami huiꝰ arboris
dogmatũ sunt diuersitates. inquib ani¬
mȩ castę quȩ uirtutũ pennis ad suꝑna
tendere sciunt: nidificare & requiescere
gaudent. Quis dabit inquit mͥ pennassi c̃
colũbȩ. & uolabo & requiescã: Potest iN
grano sinapis. ipsa dominicȩ incarnatio¬
nis humilitas intelligi. Qđ acceptũ homo
misit in ortũ suũ. qͥa corpus crucifixi sal¬
uatoris accipiens ioseph: in orto sepeliuit:
Creuit autẽ & factũ . ẽ. in arborẽ. qͥa resur¬

Expanded text:
opima fertilitate gaudentis. Et nota quod opima fertilitate gaudentis. Et nota quod dum in vinea veteri ficus infecunda redarguitur, nova mox in horto Evangelii sinapis arbor procreatur. Et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. Rami hujus arboris dogmatum sunt diversitates, in quibus animae castae quae virtutum pennis ad superna tendere sciunt, nidificare et requiescere gaudent. Quis dabit inquit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ? Potest in grano sinapis ipsa dominicae incarnationis humilitas intelligi, quod acceptum homo misit in hortum suum, quia corpus crucifixi Salvatoris accipiens Joseph, in horto sepelivit. Crevit autem et factum est in arborem, q
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & disciplinis excolenda. & donanda
munerib. Quibene dicit᷑ idem qđ creue¬
rit granũ sinapis accepisse: qͥa uidelicet
dona quȩ nob̾ cũ patre tribuit ex diuini¬
tate. nobcũ accepit ex humanitate. Unde
dicit᷑. Accepit dona in hominib. Et alibi
petrus ait. Et ꝓmissione sp̃s scĩ accepta a
patre: effudit hunc quẽ uos uidetis & audi¬
tis. Et creuit. & factũ. ẽ in arborem.
Creuit euangłii p̃dicatio. cunctũ dissemina¬
ta porbẽ. Crescit & in m̃te cuiꝰq credentis
Quia nemo repente fit ꝑfectꝰ. sed ascensus
inqͥt in corde eiꝰ disposuit inconualle lacr¬
marũ. Et infra. Ambulabunt de uirtute
in uirtutẽ. uidebit᷑ ds̃ deorũ in syon.
Gradatĩ qͥppe de conualle lacrimarũ ascen¬
dit᷑ ut in monte cęlestiũ gaudiorũ ds̃ deoꝵ
uideat᷑. Crescendo autẽ sinapis granũ ñ
herbarũ quȩ uelocit̾ arescunt. sed arboris
instar exurgit longa scilicet annositate &

Expanded text:
ejus et disciplinis excolenda et donanda ejus et disciplinis excolenda et donanda muneribus. Qui bene dicitur, idem quod severit granum accepisse, quia videlicet dona quae nobis cum patre tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate, unde dicitur: Accepit dona in hominibus. Et alibi Petrus ait: Et promissione Spiritus sancti accepta a Patre, effudit hunc quem vos videtis et auditis. Et crevit, et factum est in arborem. Crevit Evangelii praedicatio cunctum disseminata per orbem, crescit et in mente cujusque credentis, quia nemo repente fit perfectus, sed ascensus inquit in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum : et infra: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion . Gradatim quippe de convalle lacrymarum ascenditur, ut in monte coelestium gaudiorum Deus deorum videatur. Crescendo autem sinapis granum non herbarum, quae velociter arescunt, sed arboris instar exsurgit, longa scilicet annositate et
Abbreviated transcription (Latin):
erubescebant om̃s aduersarii eiꝰ. & omĩs
popłs gaudebat in uniuersis quȩ głose
fiebant ab eo. Qui de dictis saluatoris e¬
rubescunt. ficulneȩ sterili se iure cõpa-¬
randos ostendunt:. Qui gaudent de mi¬
raculis eiꝰ : ad filiã abrahȩ dm̃ de sua
ereptione glorificante. hoc ẽ ad ȩccłam
fidei pietate se ꝑtinere declaraNt
icebatergo: Cui Caꝑ . X.¬
simile. ẽ. regnũ dĩ. & cui simile esse
existimabo illud: Simile. ẽ grano sinapis.
Regnũ dĩ p̾dicatio euangłii. ẽ. & noticia scri¬
pturarũ quȩ ducit aduitã. & de qua dicit᷑
ad iudeos. Auferet᷑ a uob̾ regnũ dĩ. & dabit᷑
genti facienti fructꝰ eiꝰ. Simile. ẽ. gͦ huiꝰ ce¬
modi regnũ dĩ grano sinapis. ob feruorem
utiq fidei. uł qđ dicat᷑ uenena expellere.
Unde & alibi legimꝰ fidẽ ꝑfectã grano sinapis
cõparatã. qͥa uidelicet omĩa dogmata pra¬
uitatis sua simplicitate & humilitate de¬
uincat. Quod acceptũ homo: misit iN

Expanded text:
s adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se jure comparandos ostendunt. Qui gaudent de miraculis ejus, ad filiam Abrahae Deum de sua erectione glorificantem, hoc est, ad Ecclesiam fidei pietate se pertinere declarant. Dicebat ergo: Cui simile est regnum Dei, et cui simile esse existimabo illud? Simile est grano sinapis. Regnum Dei praedicatio Evangelii est, et notitia Scripturarum quae ducit ad vitam. Et de qua dicitur ad Judaeos: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, ob fervorem utique fidei, vel quod dicatur venena expellere. Unde et alibi legimus fidem perfectam grano sinapis comparatam, quia videlicet omnia dogmata pravitatis, sua simplicitate et humilitate devincat. Quod acceptum homo misit in
Abbreviated transcription (Latin):
lia te inomĩb. Ꝙ psalmista głatur. Hu¬
miliatus sũ usque quaq dñe. uiuificame
scđm uerhũ tuũ. Manifeste significans.
ita se a dno posse uiuificari: si de suis ipse
uirtutib humilia sentiret. U⁊cũ ue¬
nerit qͥ te inuitauit: dicat tͥ Amice. ascen¬
de suꝑius. Ueniens dñs. quẽ humilẽ in

Expanded text:
. Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum . Manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
cens humilitatẽ ñsolũ apud dm̃. sed etiã
apud homines. eẽ. laudabilẽ. Sed qm̃ hanc
euangłista ñ frustra parabolã uocat: bnt¬
uit̃ intuendũ. qͥd etiã mystice signet
quid possunt filii nuptiarũ quã diu sponsis
cũ illis.ẽ. iei unare : Alius. Simile factii
ẽ. regnũ cęlorũ homini regi qͥ fecit nuptia
filio suo. & misit seruos suos uocare inuita¬
tos ad nuptias. Has gͦ nuptias quisqͥs inui¬
tatus adierit. id÷ eccłȩ se mẽbris fideigra
coniunxerit: ñ discũbat in pͥmo loco. hoc
est ñ se de meritis gloriando quasi cȩteris¬
sit sullimior extollat. Et quidẽ studeat
iuxta alterius loci parabolã ueste nuptiali
uestitꝰ. hoc est uirtutũ fulgore choruscus
apparere. secl ipsarũ habitũ uirtutũ loco de¬
uotȩ humilitatis adornet. NEforie hono¬
ratior te sit inuitatꝰ abeo. & ueniens is qui
te & illũ uocauit: dicat tͥ. Da huic locũ. Et¬

Expanded text:
cens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem. Sed quoniam hanc Evangelista non frustra parabolam vocat, breviter intuendum quid etiam mystice signet.quid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est jejunare ? Aliud: Simest regnum coelorum homini, qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vacare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est, non se de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum habitum virtutum loco devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui te et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locu
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc mͦ fortasse mysteriũ sabbati. decẽq
& octo annorũ potest ñ inconuenient᷑ in¬
telligi. Idem. ẽ. gͦ mystice bouẽ uł asinũ
solutos ap̾sepio potũ agi. qđ est filiã abra¬
he a uinculo noxiȩ inclinationis erigi.
Eccłam uidelicet ex iudeis gentibq congre¬
gatã. laqueis peccatorũ ꝑ aquã baptismatis
absolui atq ad cȩlestia spanda sullimari.
Notandũ sane qđ infandissima heresis ex eo
qđ dñs ait mulierẽ alligatã a sathana. co¬
natur astruere corporũ humanorũ uitia
ñ ad dm̃ auctorẽ sed potius ad diabolũ ꝑti¬
nere. quasi diabolus cũ habeat semꝑ cupidi¬
tatẽ nocendi. nocere cuiquã possit᷑ nisi ab
omĩpotenti acceꝑit potestate᷑. Nã qͥd aliud
ñsolũ in librobeati iob quẽ cõmemorata he¬
resis cũ cȩteris ueteris instrum̃ti libris
& cũ ipso dõ qͥ dedit quasi maligno mundi
principe uesanꝰ exufflat. sed etiã in euan-¬

Expanded text:
et hoc modo fortasse mysterium sabbati, decemque et hoc modo fortasse mysterium sabbati, decemque et octo annorum potest non inconvenienter intelligi. Idem est ergo mystice bovem vel asinum solutos a praesepio potum agi, quod est filiam Abrahae a vinculo noxiae inclinationis erigi, Ecclesiam videlicet ex Judaeis gentibusque congregatam laqueis peccatorum per aquam baptismatis absolvi, atque ad coelestia speranda sublimari. Notandum sane, quod infandissima haeresis, ex eo quod Dominus ait, Mulierem alligatam a Satana, conatur astruere corporum humanorum vitia, non ad Deum auctorem, sed potius ad diabolum pertinere, quasi diabolus cum habeat semper cupiditatem nocendi, nocere cuiquam possit, nisi ab Omnipotente acceperit potestatem. Nam quid aliud non solum in libro beati Job, quem resis cum caeteris Veteris Testamenti libris, et cum ipso Deo qui dedit, quasi maligno mundi principe, ut insanos exsufflat, sed etiam in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
chi synagogus. qͥa lex in sabbato ñ hominẽ
curare. sed onera ferre. hoc. ẽ. peccatis
grauari ꝓhibuit. ReSEONDENS autẽ
ur̃m sabbato ñ soluit bouẽ suũ aut asinũ
a prȩsepio &ducit adaquare: Infidelita¬
tis quidẽ arguit principes synagoge. &
merito hs pochritarũ id ÷ simulatorũ no¬
mine notat. quos cũ magistri plebiũ ui-¬
deri appeterent: hominis sanationẽ pe¬
coris cure post ponere ñ puderet. sed al¬
tiori sensu bouis & asini uocabulo iudeũ
grecũq significat popłm. De quorũ uo¬
catione scriptũ. ẽ. Bos cognouit possesso
rem suũ. & asinꝰ p̃sepe dñi sui. Qui uterq
peccati uinculis absolutꝰ. sitim. estũq mun-¬
di huiꝰ. dominici fontis haustu deposuit.
PaNc autẽ filiã abrahȩ quã alligauit satha-¬
nas ecce decẽ & octo annis. ñ oportuit solui
auinculo isto die sabbati: Filia abrahȩ. ẽ. Y
uincula longę captiuitatis erupit. Nam

Expanded text:
chisynagogus, quia lex in Sabbato non hominem chisynagogus, quia lex in Sabbato non hominem curare, sed onera ferre, hoc est, peccatis gravari prohibuit. Respondens autem vestrum sabbato non solvit bovem suum aut asinum a praesepio, et ducit adaquare? Infidelitatis quidem arguit principes synagogae, et merito hypocritarum, id est simulatorum nomine notat, quos cum magistri plebium videri appeterent, hominis sanationem pecoris curae postponere non puderet: sed altiori sensu bovis et asini vocabulo, Judaeum Graecumque significat. De quorum vocatione scriptum est: Bos cognrem suum, et asinus praesepe domini sui : » qui uterque peccati vinculis absoluti, sitim aestumque mundi hujus Dominici fontis haustu deposuit. « Hanc autem filiam Abrahae, quam alligavit Satanas, ecce decem et octo annis, non oportuit solvi a vinculo isto die sabbati? Filia Abrahae est aniiformem vincula longae captivitatis erupit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
stim crecta. ẽ. & glorificabat dm̃. Uidit
pͣdestinando ꝑ grãm. uocauit illustrando
ꝑdoctrinã. Imposuit manꝰ sp̃ualib donis
adiuuando. crexit ad glorificandũ dm̃ in
oꝑib bonis usq in finẽ firmã ꝓuehendo.
sabbato curasset iesus: dicebat turbȩ. Sex
dies sunt inquib oportet oꝑari. In his gͦ ue¬
nite & curamini. & ñ in die sabbati. Sabbato
curauit iesus: ostendens iã esse tẽpus. ut scđm
ꝓphetiã cantici canticorũ. aspiraret dies &
renouarent᷑ umbrȩ. Sed nesciebat archisy¬
nagogus uł hoc uł illud multo excellentius
sacram̃tũ qđ sabbato curando dñs intimabat.
qͥa scilicet post sex scłi huiꝰ ȩtates ꝑpetua
uitȩ immortalis erat gaudia daturus. In
cuiꝰ figurã moyses sabbato ñ abona sed a
seruili hoc ẽ. noxia p̃cepit actione ferian¬
dũ. Illud utiq tẽpus p̾figurans. qͦ scłaria
nr̃a oꝑa ñ autẽ religiosa. hoc. ẽ. dm̃ lau¬
dandi acta cessarent. fallit᷑ gͦ & fallit ar-¬

Expanded text:
dit, praedestinando per gratiam: vocavit, illustrando per doctrinam: imposuit manus, spiritalibus donis adjuvando: erexit ad glorificandum Deum in operibus bonis, usque ad fidem firmam provehendo. dicebat turbae: Sex dies sunt in quibus oportet operari, in his ergo venite et curamini, et non in die Sabbati . Sabbato curavit Jesus, ostendens jam esse tempus ut secundum prophetiam Cantici canticorum aspiraret dies, et removerentur umbrae . Sed nesciebat archisynagogus, vel hoc vel illud multo excellentius sacramentum, quod Sabbato curando Dominus intimabat, quia, scilicet, post sex saeculi hujus aetates perpetua vitae immortalis erat gaudia daturus. In cujus figuram Moses Sabbato non a bona, sed a servili, hoc est, noxia praecepit actione feriandum: illud utique tempus praefigurans, quo saecularia nostra opera, non autem religiosa, hoc est, Deum laudandi acta cessarent. Fallitur ergo et fallit ar
Abbreviated transcription (Latin):
auẽ se ꝓtegere uolentẽ uulpib deuorandã.
id÷ herodi & pilato crucifigendũ tradi
dit xp̃m. Nec mora. uulpiũ earundẽ hoc
est regũ t̾rȩ & ipsa rapina donat᷑. Occiso
dũ uacuũ diripientes: tuler̃t eoꝵ locũ.
benedictꝰ qui uenit in nomine dñĩ. Hȩc
quidẽ turbȩ dixerunt dño ueniente ad
ierłm. Sed qͥa lucas ñ dicit qđ hinc absces¬
serit dñs ut ñ ueniret nisi eo tẽpore qͦ
iam illud diceret᷑. ꝑseuerat qͥppe in iti¬
nere suo donec ueniat ierłm. cogit ꝓfe¬
cto hoc mystice intelligi. hoc. ẽ. de illo
eiꝰ aduentu quo in claritate uenturus. ẽ
Maxime cũ matheus hȩc dñm post detan¬
tatas a turba laudes dixisse testet᷑: Alit̃
qđ dicit: hoc. ẽ. nisi poenitentiã egeritis
& confessi fueritis ipsũ me. eẽ. de qͦ ꝓpħȩ
cecinerunt filiũ omĩpotentis patris: meã
faciẽ ñ uidebitis. Habent iudei datũ sibi
tẽpus poenitentiȩ. confiteant᷑ benedictũ

Expanded text:
avem se protegere volentem vulpibus devorandam, avem se protegere volentem vulpibus devorandam, id est Herodi et Pilato crucifigendum tradidit Christum. Nec mora vulpium earumdem, hoc est, regum terrae et ipsa rapina devoratur. Occiso dum vacuum diripientes tulerunt eorum locum, Benquidem turbae dixerunt Domino veniente ad Jerusalem, sed quia Lucas non dicit quo hinc abscesserit Dominus, ut non veniret nisi eo tempore, quo jam illud diceretur perseverat quippe in itinere suo donec veniat Jerusalem, cogit profecto hoc mystice intelligi, hoc est de illo ejus adventu quo in claritate venturus est, maxime cum Matthaeus haec Dominum post decantatas ei a turba laudes dixisse testetur. Aliter quod dicit, hoc est: Nisi poenitentiam egeritis, et confessi fueritis ipsum esse me, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae, confiteantur benedictum
Abbreviated transcription (Latin):
erłm ñ saxa & edificia ciuitatis sed habi¬
tatores uocat quã patris plangit affectu.
sicut & in alio locolegimꝰ. qđ uidens eã
fleuerit. In eo autẽ qđ dicit qͦtiens uolui
congregare filios tuos. om̃s retro ꝓpħas
a se missos esse testat᷑ Auis qͦq similitu¬
dinẽ congregantis sub pennis nidũ suũ.
in cantico deutero nomii legimꝰ. sicut a-¬
quila ꝓtexit nidũ suũ. & suꝑ pullos suos
desiderauit. Expandit alas suas & susce¬
pit eos. & tulit suꝑ pennas suas. Et pul¬
chre qͥ herodẽ de sua nece tractantẽ uul¬
pem uocarat: se ipsũ aui cõparat Frau¬
dulentia enĩ uulpis semꝑ insidias auib:
tendere ñ cessat. Ecce relinquetur
uob̃ domꝰ ur̃a deserta. Ipsã ciuitatẽ quã
nidũ suũ uocauerat. nunc domũ iudeoꝵ
appellat. qua ñ immerito dñi auxilio
nudata suȩ ditioni relinquit᷑. qͥa ñ solũ
auis illius potentis quã matheus gallinã
nuncupat alis ꝓtegi despexit. sed eandẽ

Expanded text:
em non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam patris plangit affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Avis quoque similitudinem congregantis sub pinnis nidum suum, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegere nidum suum, et super pullos suos desiderabit expandens alas suas, suscepit eos et tulit super pinnas suas . Et pulchre qui Herodem de sua nece tractantem vulpem vocarat , seipsum avi comparat. Fraudulenta enim vulpes, semper insidias avibus tendere non cessat. Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Ipsam civitatem quam nidum suum vocaverat, nunc domum Judaeorum appellat. Quae non immerito Domini auxilio nudata, suae ditioni relinquitur, quia non solum avis illius omnipotentis, quam Matthaeus gallinam nuncupat, alis protegi despexit, sed et eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Honoratiori post inuitato locũ dat
ille. qͥ de longę suę conuersationis confi¬
dentia securior factꝰ: cita illoꝵ qͥ se in xp̃o
secuti sunt agilitate prȩitur. & cũ rubore
nouissimũ locũ tenet: quando de aliis meli¬¬
ora cognoscens. quicqͥd de sua oꝑatione cel¬
sũ sentiebat humiliat. dicens cũ ꝓpħa.
genus sũ ego & in laborib a iuuentute me¬
a exaltatus autẽ humiliatꝰ sũ & confusus.¬

Expanded text:
dat ille, qui, de longae suae conversationis confidentia securior factus, cita illorum qui se in Christo secuti sunt agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea, exaltatus autem humiliatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli & t̾rȩ regẽ occidere ñ metuit. dicens ꝑ
suos pontifices & phariseos. Si dimittimꝰ eũ
sic: om̃s credent ineũ. & uenient romani &
tollent nr̃m locũ & gentẽ. Potest etiã ꝑt̾rã
sterili ficu occupatã iudaicȩ plebis turba fi.¬
gurari: quȩ noxia p̃positorũ umbra ne ueri¬
tatis lum̃ recipe posset pressa. & ne suꝑnȩ
dilectionis sole calefieret exemplo ẽ eoꝵ
prauitatis impedita. iuxta qđ eisdẽ alibi
saluator. Ue in qͥt uob̾ scribȩ & pharisei hy

Expanded text:
coeli et terrae regem occidere non metuit, dicens per coeli et terrae regem occidere non metuit, dicens per suos pontifices et Pharisaeos: « Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum et locum, et gentem. Potest etiam per terram sterili ficu occupatam Judaicae plebis turba figurari, quae noxia praepositorum umbra, ne veritatis lumen recipere posset pressa, et ne supernae dilectionis sole calefieret, exemplo est eorum pravitatis impedita. Juxta quod eisdem alibi Salvator: Vae inquit vobis, scribae et pharisaei hy
Abbreviated transcription (Latin):
& crebrius insynagoga docens fructũ fidei
quȩsiuit. seclin phariseoꝵ m̃te ñ inuenit.
ixii autẽ ad cultorẽ uineȩ. Ecce annitres¬
sunt ex qͦuenio quęrens fructũ in ficulnea
hac: & ñ inuenio. Percultorẽ uineȩ apłoꝵ
doctorũq ordo exprimit᷑: quorũ p̃cib ac
monitis assidua plebi dĩ cura suggeritur
His x enĩ dñs sepissime de infructuosa iude¬
orũ gente quȩrebat᷑. qđ ꝑtres annos suȩ
uisitationis. hoc. ẽ. in legalib edictis. in ꝓphe¬
ticis contestationib & in ipsa choruscantis
euangłii grã neglegens extiterit. Soccios
gͦ illã. Vt qͥd etiã t̾rã occupat: Non ab apłis
sed a romanis gens iudea succisa. & a terra
repmissionis eiecta. ẽ. Sed succide inqͥt illã
succisionis ei uenturȩ cladẽ poenitentiã sua¬
dendo ꝓpone. quȩ iusto iudicio t̾rã cũ regno
ꝑdidit. ꝓcuiꝰ amore cęli ciues ꝑsequi. ipsũq

Expanded text:
 crebrius in Synagoga docens, fructum fidei  crebrius in Synagoga docens, fructum fidei quaesivit, sed in Pharisaeorum mente non invenit. Dixit autem ad cultorem vinesunt, ex quo venio quaerens fructum in ficulnea hac, et non invenio. » Per cultorem vineae apostolorum doctorumque ordo exprimitur, quorum precibus ac monitis assidua plebi Dei cura suggeritur. His etenim Dominus saepissime de infructuosa Judaeorum gente querebatur, quod per tres annos suae visitationis, hoc est in legalibus edictis, in propheticis contestationibus, in ipsa coruscantis Evangelii gratia negligens exstiterit. « Succide ergo illam, ut quid etiam terram occupat? » Non ab apostolis, sed a Romanis gens Judaea succisa, et a terra repromissionis ejecta est. Sed succide, inquit, illam, id est succisionis ei futurae cladem, poenitentiam suadendo, propone. Quae justo judicio terram cum regno perdidit, pro cujus amore coeli cives persequi ipsumque
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ creata. ẽ. Sed dño quȩrente ꝑtrienniũ
fructũ dare negauit. qͥa ante lege. sublege.
sub gr̃a oboedire despexit. Uerũ si ad suꝑi¬
ora respexeris anĩaduertes eã. & si genera¬
lit̾ om̃iũ specialit̾ tam̃ synagogȩ tẏpũ por¬
tare. Nã cũ p̾missa illa t̾ribili trem̃daq
sententia. si ñ poenitentiã egeritis om̃s si-¬
mul pibitis. mox de infoecunda atq eradi-¬
canda arbore parabolã subiungit. aꝑtissime
docet eos quib loquebat᷑. instar infructuosȩ
fici si ñ poenatuerint. ẽẽ succidendos. Uinea
enĩ dñi sabaoth domꝰ isrł est: ut isaiȩ canti¬
codocem᷑. synagoga autẽ in eadẽ domo con¬
dita fici est arbor in uinea. Sed qͥ uineam
suã ꝑmisit a uiatorib diripi: hic etiã ficũ
iussit excidi. Et uenit quęrens fructũ
in illa & ñ inuenit. Ipse qͥ synagogã ꝑ moy
so sen instituit dñs incarne natus apparuit.¬

Expanded text:
dinem creata est. Sed Deo quaerente per triennium dinem creata est. Sed Deo quaerente per triennium fructum dare negavit, sub gratia obedire despexit. Verum si ad superiora respexeris, animadvertes eam etsi generaliter omnium, specialiter tamen Synagogae typum portare. Nam cum praemissa illa terribili tremendaque sententia: Si non poenitentiam egeritis, omnes simul peribitis , mox de infecunda atque eradicanda arbore parabolam subjungit, apertissime docet eos quibus loquebatur instar infructuosae fici, si non poenituerint, esse succidendos. Vinea ergo Domini Sabaoth, domus Israel est , ut Isaiae cantico docemur; Synagoga autem in eadem domo condita, fici est arbor in vinea. Sed qui vineam suam permisit a viatoribus deripi, hic etiam ficum jussit excidi. Et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Ipse qui Synagogam per Moysen instituit, Dominus in carne natus apparuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
mea. turris fortitudinis afacie inimici.
Nã & ipsũ syloȩ nom̃ qđ int̾pretat᷑ missus
ubi cȩcus a natiuitate lum̃ accepit. eũ
nimirũ significat qͥaĩ Egolux inmundum
ueni. Et iterũ. Qui misit me mecũ. ẽ. De¬
cuiꝰ casu. sub metafora lapidis alibi dicit᷑.
Omis qͥ ceciderit supra illũ lapidẽ. conquassa¬
bitur. Supra quẽ autẽ ceciderit. cõminuet
illũ. Altter. Unusqͥsq nr̃m turrẽ debet
edificare uirtutũ pͥus sũptib cõputatis.
ne cũ ꝑficere nequiuerit: a pͣtereuntib¬
irrideat᷑. Hȩc turris. bene constructa ꝑsi¬
stit. Sin autẽ erecta insuꝑbiã firma ñ ha¬
buerit fundam̃ta. cadet suꝑ eũ aquo ȩdifi¬
cata .ẽ. Pictpat autẽ hanc similitudi¬
nẽ Arborẽ fici habebat quidã plantatã
in uinea sua. Potest quidẽ hȩc arbor fici
generis humani designare naturã. quȩ be¬
ne plantata hoc ẽ ad auctoris sui similitũ¬

Expanded text:
mea, turris fortitudinis a facie inimici . mea, turris fortitudinis a facie inimici . Nam et ipsum Siloe nomen, quod interpretatur missus, et ubi caecus a nativitate lumen accepit, eum nimirum significat, qui ait: Ego lux in mundum veni . Et iterum: Et qui misit me, mecum est cujus casu sub metaphora lapidis alibi dicitur: Omnis qui ceciderit supra illum lapidem, conquassabitur. Supra quem autem ceciderit, comminuet illum . Aliter: unusquisque nostrum turrem debet aedificare virtutum prius sumptibus computatis, ne cum perficere nequiverit, a praetereuntibus rideatur. Haec turris bene constructa persistit. Sin autem erecta in superbiam firma non habuerit fundamenta, cadet super eum a quo aedificata est. Dicebat autem hanc similitudinem. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua. Potest quidem haec arbor fici generis humani designare naturam. Quae bene plantata, hoc est ad auctoris sui similitu
Abbreviated transcription (Latin):
ferentib ꝓdesse callidus insidiator efficiat
Qđ nob̾cũ agi cotidie utinã nesciremus.
Sicox illi decẽ & octo supra qͦs cecidit turris
in syloa & occidit eos. Putatis qͥa & ipsi de¬
bitores fuert prȩt̾ om̃s homines habitan
tes in ierłm: Non: dico uob̾. sed si ñ poeni¬
tentiã egeritis om̃s similit̾ ꝑibitis. Et isti
ierosolimitȩ quẽ admodũ & illi galilei ñsoli
fuere peccatores. sed int̾rorẽ sunt reliqͦrũ
puniti. qͥ ruina turris oppressi p̾nunciant
om̃s qͥ poenitere noluerunt iudeos cũ ipsis
suis moenib esse ꝑituros. Non frustra decẽ
& octo. qͥ numerus apud grecos ex iota & tͤs
hoc est ex isdẽ quib nom̃ iesu incipit litteris
exprimit᷑. Indicant enĩ eos hinc maxime
meruisse damnari. qͥa nom̃ saluatoris audi-¬
tũ spernere potius quã susciꝑe maluer̃t.
Mystice autẽ turris syloȩ. illa ẽ. cui psalmi¬
sta decantat. Deduxisti me qͥa factꝰ es spes

Expanded text:
ferentibus prodesse callidus insidiator efficiat, ferentibus prodesse callidus insidiator efficiat, quod nobiscum agi quotidie utinam nesciremus. Sicut et illi decem et octo supra quos cecidit turris in Siloe, et occidit eos. Putatis quia et ipsi debitoretes in Jerusalem? Non, dico vobis, sed si non poenitentiam egeritis, omnes similiter peribitis. Et isti Hierosolymitae quemadmodum et illi Galilaei non soli fuere peccatores, sed in terrorem sunt reliquorum puniti. Qui ruina turris oppressi, praenuntiant omnes qui poenitere noluerunt Judaeos cum ipsis suis moenibus esse perituros. Non frustra decem et octo, qui numerus apud Graecos ex ι et η, hoc est iisdem quibus nomen Jesu incipit litteris exprimitur. Indicant enim eos hinc maxime meruisse damnari, quia nomen Salvatoris auditum spernere potius quam suscipere maluerunt. Mystice autem turris Siloe, illa est cui Psalmista decantat: Deduxisti me quia factus es spes
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ perierunt. Quia quadragesimo dnĩcȩ
passionis anno uenientes romani qͦs desi-¬
gnabat pilatꝰ ut pote ad eoꝵ gentẽ re-¬
gnũq ꝑtinens. & incipientes a galilea
unde & dominica p̾dicatio coepit: adeo
radicitꝰ impiã gentẽ deleuerunt: ut ñ solũ
atria tẽpli qua sacrificia deferri consueue¬
rant. sed & interiora domꝰ qua galileorũ
accessus ñ erat humano sanguine foedarent
Quia uͦ typice pilatꝰ qui int̾pretat᷑ os malle¬
atoris diabolũ significat semꝑcȩdere pa-¬
ratũ. sanguis peccatũ. sacrificia bonas actio¬
nes expͥmunt: pilatꝰ sanguinẽ galileorũ
cũ sacrificiis miscet: quando diabolus ele¬
mosinas. p̃ces. ieiuniũ. cȩteraq bona gesta
fideliũ uł mortifera carnis & sanguinĩs de¬
iectatione uł odii meditatione uł inuidiȩ
furore uł humanȩ laudis ambitione. uł
alia qualibet nefaria peste cõmaculat: ut
quãuis oblata dño uideant᷑. nichil tam̃ of¬

Expanded text:
liter perierunt, quia quadragesimo dominicae liter perierunt, quia quadragesimo dominicae passionis anno, venientes Romani, quos designabat Pilatus, ut pote ad eorum gentem regnumque pertinens, et incipientes a Galilaea, unde et Dominica praedicatio coeperat, adeo radicitus impiam gentem deleverunt, ut non solum atria templi qua sacrificia deferri consueverant, sed et interiora domus qua Galilaeorum accessus non erat, humano sanguine fedarent. Quia vero typice Pilatus qui interpretatur os malleatoris, diabolum significat, semper caedere paratum, sanguis peccatum, sacrificia bonas actiones exprimunt, Pilatus sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynam, preces, jejunium, caeteraque bona gesta fidelium, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste commaculat, ut quamvis oblata Domino videantur, nihil tamen of
Abbreviated transcription (Latin):
DERANT autẽ quidã ipso intempore nun¬
ciantes illi de galileis. quorũ sanguinẽ
pilatꝰ miscuit cũ sacrificiis eoꝵ. Hi galt¬
lei qͥabimpio p̾side sunt intra sua sacrifi-¬
cia necati. suorũ quidẽ scelerũ poenas im¬
pias scelerataq morte soluunt: Quib ta¬
men ñ ipsa mors. nã & bonos qͦsq sic potu¬
isse mori beatorũ martyrũ gła declarat:
sed uita imꝓba ꝓ qua in scdam mortẽ mit.¬
terent᷑ offuit. Uerũ ad correctionẽ uiuen¬
tiũ ut pestilente flagellato stultꝰ sapien¬
tior fieret. uł certe ad exemplũ corrigi no¬
lentiũ ideoq pessime ꝑiturorũ: tali sunt
morte multati. Deniq sequit᷑. Et re¬
spondens dixit illis. Putatis qđ hi galilei
p̃omĩb galileis peccatores fuerunt. qͥ talia
passi sunt: Non dico uob̃. sed nisi poeniten¬
tiã habueritis om̃s similit̾ ꝑibitis. Re ue-¬
ra enĩ qui ñ poenitentiã habuerunt. simi¬

Expanded text:
Aderant autem quidam ipso in tempore nunAderant autem quidam ipso in tempore nuntiantes illi de Galilaeis, quorum sanguinem Pilatus miscuit cum sacrificiis eorum. Hi Galilaei, qui ab impio praeside sunt inter sua sacrificia necati, suorum quidem scelerum poenas impia scelerataque morte solvunt. Quibus tamen non ipsa mors, nam et bonos quoque sic potuisse mori, beatorum martyrum gloria declarat, sed vita improba, pro qua in secundam mortem mitterentur, obfuit: verum ad correctionem viventium, ut pestilente flagellato stultus sapientior fieret: vel certe ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum, tali sunt morte multati. Denique sequitur: Et respondens dixit illis: Putatis quod ii Galilaei prae omnibus Galilaeis peccatores fuerunt, quia talia passi sunt? Non dico vobis, sed nisi poenitentiam habueritis, omnes similiter peribitis. Revera enim, qui non poenitentiam habuerunt, simi
Abbreviated transcription (Latin):
rius quippe nr̃ in uia. ẽ sermo contrari
nr̃is carnalib desideriis in pͣsenti uita. a
quo ipse liberat᷑: qui p̃ceptis eiꝰ humiliter
subditur. Alioquin aduersarius iudici &
udex tradet exactori: qͥa ex sermone dnĩ
contẽpto. reus peccator tenebit᷑ in examine
iudicis. Quẽ iudex exactori tradet. quia
hunc maligno sp̃ui adultionẽ trahere ꝑ¬
mittet.: ut cõpulsã animã ipse ad poenã de
corpore exigat. quȩ ei ad culpã sponte con¬
sensit. Exactor mituit in carcerẽ: qͥa ꝑ mali-¬
gnũ sp̃m in infernũ retrudit᷑ quousq dies
udicii ueniat. ex qͦ iã in inferni ignib: simul¬
& ipse crucietur. Dicotͥ ñ exies inde:
donec etiã nouissimũ minutũ reddas. Id ÷
donec etiã minima peccata ꝑsoluas. Quȩ qͥa
semꝑsoluere poenas patiendo. sed nunquã
ꝑsoluere ueniã consequendo poteris. neq
enĩ ibi ueniȩ locus erit: nunquã exies inde.
ubi ꝑpetuas oꝑum poenas lues. Cap̃ Uiiii.

Expanded text:
rius quippe noster in via, est sermo Dei contrarius rius quippe noster in via, est sermo Dei contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita. A quo ipse liberatur, qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius judici, et judex tradet exactori, quia ex sermone Domini contempto reus peccator tenebitur in examine judicis. Quem judex exactori tradet, quia hunc maligno spiritui ad ultionem trahere permittet, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittet in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii veniat, ex qe donec etiam novissimum minutum reddas. Id est donec etiam minima peccata persolvas. Quae quia semper solvere poenas patiendo, sed nunquam persolvere veniam consequendo poteris neque enim ibi veniae locus erit, nunquam exies inde, ubi perpetuas operum poenas lues. CAPUT XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
& a uob̾ ipsis ñ iudicatis qđ iustũ. ẽ: Osten¬
denis eos ut pote rationalẽ creaturã & si
litteras nesciant. naturali tam̃ ingenio
posse dinoscere: uł eũ qui oꝑa in sẽ quȩ ne¬
moalius fecisset supra homine intelligen¬
dũ & ideo dm̃ esse credendũ. uł post tot᷑
scłi huiꝰ iniusticias iustũ creatoris iudiciũ
esse uenturũ. Nemo gͥ ex eo qđ supͣ dictũ
est seruũ nescientẽ dñi uoluntatẽ uapu¬
lare paucis int̾ peccandũ de remedio nesci¬
endi p̾sumat. qui ut alia taceã ex eoipso
qđ homo. ẽ. nec mala quȩ caueat nec bona
potest ignorare quȩ appetat. Cum autẽ
uadis cũ aduersario tuo ad principẽ iN
uia da oꝑam liberari ab illo neforte tra¬
dat te apud iudicẽ. & iudex tradat te ex¬
actori. & exactor mittat te in carcerem.
Et hȩc sicut suꝑiora. scłi calcandas illecebras
aduentũq trem̃di iudicis continua do¬
cent expectatione prȩstolandũ. Aduersa¬

Expanded text:
et a vobis ipsis non judicatis quod justum est? Ostenet a vobis ipsis non judicatis quod justum est? Ostendens eos utpote rationalem creaturam, et si litteras nesciant, naturali tamen ingenio posse dignoscere, vel eum qui opera in se, quae nemo alius, fecisset, supra hominem intelligendum, et ideo Deum esse credendum, vel post tot saeculi hujus injustitias, justum Creatoris judicium esse venturum. Nemo igitur ex eo quod supra dictum est, servum nescientem Domini voluntatem vapulare paucis, inter peccandum de remedio nesciendi praesumat. Qui ut alia taceam, ex eo ipso quod homo est, nec mala quae caveat, nec bona potest ignorare quae appetat. Cum autem vadis cum adversario tuo ad principem in via, da operam liberari ab illo, ne forte tradat te apud judicem, et judex tradat te exactori, et exactor mittat te in carcerem. Et haec sicut et superiora saeculi calcandas illecebras, adventumque tremendi judicis continua docent exspectatione praestolandum. Adversa