comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nã et siuita tua illa est : intellige qͣlẽ
terrã accepturus es : Illa ẽ terra uiuen¬
tium : haet ẽ. autẽ terrã morientium.
receptura mortuos quos nutriuit ui¬
uos: Qualis ergo illa terra : qualis & ip¬
sauita : Si ceternauita: aeterna
iustus iste : quomodo uerset in ore suo
sapientiam: Et lingua eiꝰ loquetur iu¬
dicium : Lexdei eius incor de ipsius Ne
forte putares eum in ore babere qđ in
corde non habet : ne forte auputares
eum de illis de quibus dictũ est: Sopulus
inclabiis mebonorat : cor aut̃ eorum
longe ẽ. ame Ec lingua eius loquet᷑
udicium: Kex dĩ eius incor de ipsius
Et quidilli prod est: Et non supplanta¬
cor de tecũ ẽ. cuius uerbũate non rece¬
dit Quidaut̃ malipatitur quẽ custodit
ds̃.: cus todem mittis inuinea. & contͣ
furem securus es Et potest dor mire
custos ille & ipse cadere . & furem ad¬
mittere : non aut̃ dormit. neq dor¬
mitet quicus todit isrł Lex dĩ eius in
corde ipsius : & ñ supplantabuntur

Expanded text:
illa est, intellige qualem terram accepturus sis. Illa est terra viventium: haec est autem terra morientium, receptura mortuos quos nutrivit vivos. Qualis ergo illa terra, talis et ipsa vita: si aeterna vita, aeterna justus iste, quomodo verset in ore suo sapientiam. Et lingua ejus loquetur judicium. Lex Dei ejus in corde ipsius. Ne forte putares cum in ore habere quod in corde non habet: ne forte computares eum cum illis, de quibus dictum est, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longm. Lex Dei ejus in corde ipsius. Et quid illi prodest? Et non supplantacorde. Tecum est, cujus verbum a te non recedit. Quid autem mali patitur quem custodit Deus? Custodem ponis in vinea, et contra fures securus es; et potest dormire custos ille, et ipse cadere, et furem admittere: non autem dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Lex Dei ejus in corde ipsius: et non supplantabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
non uult: Nãsiegonolo & ds̃ uult: agi¬
te Siaut̃ ds̃ non uult etiã siego uellem :
malo suo ageret quiageret Vlnde ap¬
paret dm̃ hocnolle Dictũ ẽ. alio loco
eii petuniã suam non dedit ad usuram
Et quã de testabile sit. quã odiosum.
quã ex secrandũ: puto quia & ipsi fene¬
ratores nouer̃ Rursum aut̃ ego ipse.
immo ds̃ nr̃ quite ꝓhibet eẽ fenerato¬

Expanded text:
non vult. Nam si ego nolo, et Deus vult, aginon vult. Nam si ego nolo, et Deus vult, agite: si autem Deus non vult, etiamsi ego vellem, malo suo ageret qui ageret. Unde apparet Deum hoc nolle? Dictum est alio loco: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram . Et quam detestabile sit, quam odiosum, quam exsecrandum, puto quia et ipsi feneratores noverunt. Rursus autem ego ipse, imo Deus noster, qui te
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ. ñ inmundũ Qđ signficat etiã
sapientia ꝑsalomonẽ dicens: Thes aurꝰ
desiderabilis requiescet inore sapien¬
tis Clir aut̃ stultus: glut tit illud Quid
enĩ gluttit : ut nonim illo appareat qđ
uorauit. oblitus ẽ. qđ audunt Quiaut̃
non oblitꝰ cogitat. & cogitando ruminat¬
& ruminando delectatur: Ulnde dicit᷑.
Cogitatioscã seruabit te Qec cesiser¬
uat te inruminatione panis huius scã
cogitacio : nũquã uidiuistũ derelictum.
latine dr̃ : & quidat mutuum. & quiao¬
cipit : Planius aut̃ hoc dr̃ sidicimus fene¬
rat quid ad nos Quid grãmatici uelint
melius in barbaris mo nr̃o melius intel¬
ligitis quã in nr̃a dissertitudine uos dis¬
sertieritis: Ergo nistus iste totadie mi¬
seretur & fenerat: sed ñ gaudeant fene¬
ratores Inuenimꝰ eñ quendã fenera¬
torem. sicut inuenimꝰ quendã panem.
sitis feneratores: Et idõ nolo : quia ds̃

Expanded text:
mundum, non immundum . Quod significat etiam mundum, non immundum . Quod significat etiam sapientia per Salomonem dicens: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum . Qui enim glutit, ut non in illo appareat quod voravit, oblitus est quod audivit. Qui autem non est oblitus, cogitat, et cogitando ruminat, ruminando delectatur. Unde dicitur: Cogitatio sancta servabit te . Et ecce si servat te in ruminatione panis hujus sancta cogitatio, nunquam vidisti justum derelictum, latine dicitur, et qui dat mutuum, et qui accipit: planius hoc autem dicitur, si dicamus fenerat. Quid ad nos quid grammatici velint? Melius in barbarismo nostro vos intelligitis, quam in nostra disertitudine vos deserti eritis. Ergo justus iste tota die miseretur, et fenerat. Sed non gaudeant feneratores. Invenimus enim quemdam feneratorem, sicut invenimus quemdam panem: sitis feneratores, et ideo nolo, quia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
scłi  Et nũ quã uidiiustũ derelictum.
net sem̃ eiꝰ quȩrens panẽ : Agnoui¬
mus hominẽ iuniorem & senem: et
tanquã aꝑ totecto ꝑuenimus ad xp̃m
Sed quis ẽ iustus quinon ẽ uisus dere¬
lictus nec sem̃ eiꝰ quȩ rens panem :
Simtelligas panẽ : intelligis illum
Panis eniest uerbũ dei : qđ nũ quam
ab ore iusti discedit Nã et incapite
suo iustus iste tẽptatus. hoc respon
istis ut panes fiant : respondit : Non
in solo pane uiuit homo : sed in om̃i uer¬
bodei Deinde fr̃s mei ad tendite
quando faciet iustus uoluntatem
dei Semꝑ enĩ facit : & scđm uolunta¬
tẽ eius inuit : Cloluntas deidecor de
eiꝰ non recedit : quia uoluntas dei
ipsã ẽ. lex dei Et quid dic tũest de talio
& inlege eiꝰ meditabitur die ac nocte : Pa¬
nẽ istũ manducas unahora. & dimit tis
panẽ illũ uerbi die ac nocte : Cando enĩ
audis. & quando legis manducas. Quan¬
do inde cogitas ruminas : ut sis animal

Expanded text:
i; et nunquam vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem. 5. Agnovimus hominem juniorem et senem, et tanquam aperto tecto pervenimus ad Christum. Sed quis est justus, qui non est visus derelictus, nec semen ejus quaerens panem? Si intelligis panem, intelligis illum. Panis est enim verbum Dei, quod nunquam ab ore justi discedit. Nam et in capite suo justus iste tentatus, hoc respondistis ut panes fiant; respondit: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei . Deinde, fratres mei, attendite, quando non faciat justus voluntatem Dei. Semper enim facit, et secundum voluntatem ejus vivit. Voluntas Dei de corde ejus non recedit: quia voluntas Dei, ipsa est lex Dei. Et quid dictum est de tali? Et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Panem istum manducas una hora, et dimittis; panem illum verbi die ac nocte. Quando enim audis, aut quando legis, manducas; quando inde cogitas, ruminas, ut sis animal
Abbreviated transcription (Latin):
spemnon habebis: Si feneraueris homi¬
nẽ idẽ mutuum dederis pecuniam tuam
expectes. ñ pecuniã solã. sed aliquid plus¬
quã de disti. siue illud triticũsit. siue uiũ.
siue oleum. siue qđ libet aliud. siplus quã
dedisti expectes accipere : seneratores
& hoc in probandus. ñ laudandus: Quid¬
ergo facio inquis ut similit̃ feneratur
Adtende quid facit fenerator : Minus
uult dare : certe & plus accipere : Hoc
fac̃ : Tuda modica : accipe magna Elide
quãlate crescat fenꝰtuum : Datẽpora¬
lia : accipe aeterna : Paterrã : accipe
cȩlum : Et cuidabo : forte dicis. ipse pro¬
cedit quẽ feneres Quitibi iubebat nefe¬
nerator esses: Audiscripturã. quomodo
dñs: sed habes alium quiatẽ egeat. Illi
porrigis : ille accipit Noneniꝰ habet
pauꝑ qđ tibi retribuere possit: Et tam̃¬
non & ipse uult retribuere : & non inue¬
nt quid: Sola inillo remanet benluolen¬
tia orandi prote: Cũ aut̃ pauꝑ orat ꝓte:
tanquã dõ dicit Dñe mutuum accepi:

Expanded text:
salm. XXXVI . Si foeneraveris homini, id est, si mutuum dederis pecuniam tuam, xspectes, non pecuniam solam, sed aliquid plusquam dedisti, sive illud triticum sit, sive oleum, sive vinum, sive quodlibet aliud; si plus quam dedisti exspectes accipere, foenerator es, et ob hoc improbandus, non laudandus.  facio, ut sim utiliter fenerator? Attende quid facit fenerator. Minus vult dare certe, et plus accipere: hoc fac et tu; da modica, accipe magna. Vide quam late crescat fenus tuum. Da temporalia, accipe aeterna: da terram, accipe coelum. Et cui dabo, forte dicis? Ipse Dominus procedit quem feneres, qui tibi jubebat ne fenerares. Audi Scripturam, quomodo m eget a te Dominus, sed habes alium qui a te egeat: illi porrigis, ille accipit. Non enim habet pauper quod tibi retribuat: et tamen ipse vult retribuere, et non invenit quid; sola in illo remanet benevolentia orandi pro te. Cum autem pauper orat pro te, tanquam Deo dicit: Domine, mutuum accepi,
Abbreviated transcription (Latin):
it: Nostis & agnoscitis. & intelligitis.
illi quifuer̃ ante nos Om̃s qui ab initio
Illũ enĩ eẽ uenturũ credider̃: quẽ nos
uenis se iã cre dimus Et meius fide
& in ipsa natis in cuius & nos ut esset¬
& ipse totius caput ciuitatis ierł m
om̃ibus cõnnumeratis fidelib ab initio
usq: infinẽ : Adiunctus etiam legionib
et exercitibus angelorum ut fiat
una illa ciuitas subimo rege. & una
quȩ dã prouincia sub uno imꝑatore :
Felix in ꝑpetua pace. & salute: laudans
dm̃sine fine. beata sine fine: Corpus
quidã homo primoninior fuit : & ec¬
ce iã infine scłi insenecta pingui. qm̃
de illa dic tumẽ: Adhuc multiplicat᷑ bi.
in senecta pingui: multiplicata ẽ. suꝑ
om̃s gentes Et ipsius uox ẽ. ad tendi¬
tis quasi unius hominis primã aetatẽ
suam. & istã nouissimã respex̃ ꝑ om̃ia.¬

Expanded text:
it. Nostis, et agnoscitis, et intelligitis, illi qui fuerunt ante nos? Omnes qui ab initio Ilvenisse jam credimus; et in ejus fide et ipsi sanati sunt, in cujus et nos: ut esset et ipse totius caput civitatis Jerusalem, omnibus connumeratis fidelibus ab initio usque in finem, adjunctis etiam legionibus et exercitibus Angelorum, ut fiat illa una civitas sub uno rege, et una quaedam provincia sub uno imperatore, felix in perpetua pace et salute, laudans Deum sine fine, beata sine fine. Corpus quidam homo, primo junior fuit, et ecce jam in fine saeculi est in senecta pingui; quoniam de illa dictum est: Adhuc multiplicabitur in senecta pingui . Multiplicata est per omnes gentes, et ipsius vox est attendentis quasi unius hominis primam aetatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
intentionibus exploratis : existimatio
aeccłȩ purgaretur: Adhanc pro inde
cũ scđm memoratorũ lit teras uenire¬
mus. notasua ille ratione feruescers
aduentũ nr̃m penitus declinauit Et¬
illi obiciatur scitis: quia pars iã donati
incesta facta est: Hoc erat in regula
quales fuerint. cũ quibus fuerint cõ¬
municatũ tales dicunt fieriom̃s. &u.
niuersam mas sam: Itaq siuerũ isti
dicunt incesta ẽ. pars tota donati
Exeant plane numidȩ. & dicant ad
nos non ꝑtine tstilus incestus. nes¬
cio quos ad cõmunionẽ tuam ad misis¬
ti Obeẽ potuit tãlonge positis Sigͦ
qđ cartagine fit. qđ mafricafit . po¬
tuit obeẽ uniuerso orbiterrarum.
semꝑ unde se defendant. inde excu¬

Expanded text:
intentationibus exploratis, existimatio intentationibus exploratis, existimatio Ecclesiae purgaretur. Ad hanc proinde cum secundum memoratorum litteras veniremus, nota sua ille ratione fervescens, adventum nostrum penitus declinavitilli objiciatur scitis, quia pars jam Donati incesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. Itaque si verum isti dicunt, incesta est jam pars tota Donati. Exeant plane Numidae; et dicant, Ad nos non pertinet si illos incestos, nescio quos, ad communionem tuam admisisti: obesse potuit tam longe positis? Si erquod Carthagini fit; quod in Africa fit, potuit obesse universo orbi terrarum? Semper unde se defendunt, inde se accu
Abbreviated transcription (Latin):
sedolens ab integritate p̃cisum Et cũ¬
tauit & incimctanter eiꝓmit terens
egit : Illi noluer̃ promittere : sed ta¬
cuerunt: Ille pse ipsum cogita tum
scelus non dubitauit implere Ulsq
ad eo ut inma ximianũ diaconẽ uirum
sicuti omibus notũ ẽ. in nocentẽ. sine causa.
sine accusatore. sine teste absente. &
lecto cubante sententiã putaret ẽẽ
iã pridem inclericos ñ dissimili furo¬
re dãpnaret: Nã cũ incestos c̃tra
legem decreta qr om̃ium sacerdo¬
tum cõmunionqͥ sc̃ȩ ad iungeret Eũq
obsistente maxima parte plebis etiã
seniorũ nobilis simorũlit teris conue¬
niretur: Vlt ꝑse corrigeret qđ amise¬
rat : sua te meritate posses sus em̃da¬
recontẽ psit : His itaq ꝑ moti seniores
a eccłe supra dictȩ. ad uniuer sum chorũ
litteras legatosq miser̃. quibus non sine
lacrimis dep̃catisunt. ut ad se feruen¬
tius ueniremus. quo ꝑ pensolibramine.

Expanded text:
se dolens ab integritate praecisum.-- Inse dolens ab integritate praecisum.-- InIncunctanter ei promitterent egit: illi noluerunt ei promittere, sed tacuerunt: ille per seipsum cscelus non dubitavit implere, usque adeo ut in Maximianum diaconum, virum, sicut omnibus notum est, innocentem, sine causa, sine acculecto cubantem, sententiam putaret esse pridem clericos non dissimili furore damnaret. Nam cum incestos contra legem decretaque omnium sacerdotum communioni sanctae adjungeret, cumque obsistente maxima parte plebis, etiam seniorum nobilissimorum litteris conveniretur, ut per se corrigeret quod admiserat, sua temeritate possessus emendare contempsit. His itaque permoti seniores Ecclesiae supra dictae, ad universum chorum litteras legatosque miserunt, quibus non sine lacrymis deprecati sunt ut ad se ferventius veniremus, quo perpenso libramine,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ad monere populũ. iã talemde.¬
siderandũ eẽ sacer dotem quiinter¬
pellaret ꝓom̃ibus & proeo nullus ora¬
ret. designans talẽ ammonuit & dix̃.
Sipeccauerit populus: orabit proeo
sacer dos Si autẽ sacer dos petcaue¬
rit quis orabit proeo : itaq opopule
talem elige sacer dotẽ proquo ñro¬
garisorare : sed de cuius oratione ꝓte
securus eẽ possis Ipse ẽ. dñs nr̃ ihc xp̃o.¬
unus sacerdos. unus mediator dĩ & ho¬
igitur primiani. & ipsa nequitia singu¬
laris sic inse cęleste iudiciũ prouo¬
cauit. ut horũ criminũ auctorem.
necesse eẽt penitus ãputare. quire¬
tȩ plebis ad coniurationẽ impiȩ coniu¬
rationis. inpellens hoc ab eis uelut
p̃cario iure postulauit ut ad dãpnan¬
dos quat tuor diaconos uiros egregi¬
os. ac singularibus meritis ad proba¬
tos maximianũ scilicet. rogatianũ.
his quat tuor erat ille auctor scis ma¬
tis p̃cidens de fractũ fructũ. & non

Expanded text:
tiam admonere populum, jam talem detiam admonere populum, jam talem desiderandum esse sacerdotem, qui interpellaret pro omnibus, et pro eo nullus oraret, designans talem, admonuit et dixit: Si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos; si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro eo? Itaque, o popule, talem elige sacerdotem, pro quo non cogaris orare, sed de cujus oratione pro te securus esse possis. Ipse est Dominus nounus sacerdos, unus mediator Dei et hoigitur Primiani, et ipsius nequitia singularis, sic in se coeleste judicium provocavit, ut horum criminum auctorem necesse esset penitus amputare: qui reae plebis ad conjurationem impiae conspirationis impellens, hoc ab eis velut precario jure postulavit, ut ad damnandos quatuor diaconos, viros egregios, ac singularibus meritis approbatos, Maximianum scilicet, Rogatianum, his quatuor erat ille auctor schismatis, praecidens de frusto frustum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
qui in om̃ia sc̃s & in nullo rep̃hensibilis
habetur : Propterea itaq talẽ oportet
eẽ sacer dotẽ dñi. ut quod populus ꝓse
apud dñm non ualuerit. ipse propopu¬
lo mereatur. quod poposcerit impetra¬
re: Quia scriptũ ẽ: Sipec cauerit popu¬
lus : orabit ꝓeo sacer dos Siautẽ sacer¬
dos peccauerit. quis orabit ꝓeo: Et cũ
scripser̃ plebib ut orarent ꝓse Et apłi
orantes dicebant: Dimit te nobis debi
catum habemꝰ apud patrem ihm̃ xp̃m
iustum : et ipse ẽ. exoratio propecca¬
tis nr̃is. Sed illud de illo sacer dote scrip¬
tũ est : quemisti non intelligunt ut amo¬
ueretur populus in prophetia Talẽ
sedebere ag noscere sacerdotem : ꝓ qͦ
nullus poss&& orare: Quis ẽ. autẽ proqs
nullus pussa orare: nisi ille quipom̃ib
int̃pellat : quia ergo tunc sacer dotiũ
bat aut̃e imaginẽ non ueritatem cuius¬
sisacer dotes peccatores erant: sicut
cȩterihomines: Clolens ds̃ ꝑ prophe¬

Expanded text:
qui in omnia sanctus et in nullo reprehensibiliqui in omnia sanctus et in nullo reprehensibilihaberetur. Propterea utique talem esse oportet Domini sacerdotem, ut quod populus pro se apud Deum non valuerit, ipse pro populo mereatur quod poposcerit impetrare: quia scriptum est: si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos: si autem sacerdos peccaverit, quis orabscripserunt plebibus ut orarent pro se, et Apostoli orantes dicebant: Dimitte nobis debitacatum habemus apud Patrem Jesum Christum justum, et ipse est exoratio pro peccatis nostris . Sed illud de illo sacerdote scriptum est, quem isti non intelligunt, ut admoneretur populus in prophetia talem se debere agnoscere sacerdotem, pro quo nullus posset orare. Quis est autem pro quo nullus orat, nisi ille qui pro omnibus interpellat? Quia ergo tunc sacerdotium ebat autem imaginem, non veritatem futursi sacerdotes peccatores erant, sicut caeteri homines: volens Deus per prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Iste ẽ mustita nꝰ qui ad huc unnt sed
forte alius ẽ. aliunde: Postea subseri¬
bentes : dicunt & loca unde quisq¬
latinus & cȩteri qui in concilio apud
cauernas usis fuimus : in dño act̃¬
nã salutẽ: Nemo quine sciat fr̃s
dilectis simi de sacer dotibus dei.
ñ propriȩ uoluntatis sed diuinȩ
legis inpulsu. tã in reos sententiã
dicere : quã in nocentibus inflictã
iure ab eis acmerito sub mouere.
Nonleui cnĩpericulo sub iacebit
quis quis aut reo peꝑcit. aut in nocen¬
tẽ confiteri ꝑtẽptarit. maxime cũ
scriptum sit in nocentẽ &ius tũno nocci¬
des & purgatione non purgabis reum:
Hoc igitur edictolegis ammoniti. neces¬
senos fuerat primiciani causamquẽ plebs
subeo ut explanatis omibus aũ m nocen¬
tẽ qđ optabile fuerat purgaremus.
aut nocentẽ certe ostenderemus
suis meritis eẽ dãpnatum. Optatissimũ
eñi nobis fuit. ut plebs scã cartaginen¬
sis ȩcłe eose lȩtetur ep̃osublimato.

Expanded text:
Iste est Mustitanus qui adhuc vivit; sed forte alius est aliunde. Postea subscribentes dicunt et loca unde quisqLatinus, et caeteri qui in concilio apud Cabarsussi fuimus, in Domino aeternam salutem. Nemo qui nesciat, fratres dilectissimi, de sacerdotibus Dei, non propriae voluntatis, sed divinae legis impulsu, tam in reos sententiam dicere, quam innocentibus inflictam, jure ab eis ac merito submovere. Non levi enim periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertentarit: maxime cum scriptum sit: « Innocentem et justum non occides, et purgatione non purgabis reum » . Hoc igitur Edicto Legis admoniti, necesse nos fuerat Primiani causam, quem plebsub eo, ut explanatis omnibus, aut innocentem, quod optabile fuerat, purgaremus; aut nocentem certe ostenderemus suis meritis esse damnatum. Optatissimum enim nobis fuit, ut plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae eo se laetetur episcopo sublimatam,
Abbreviated transcription (Latin):
dedie indiem plangis peccatũ tuum :
sed forte lacrimȩ currunt . & manꝰ
cessant. Fiant elemosinȩ : & rediman¬
tur peccata Eaudeat indigens deda¬
totuo : ut & tugaudeas dedono dei
Eget ille egestu Eget ille ate. eges
tũ adõ ẽ u contẽpnes egentẽ tui : ds̃
non contẽpnet egentẽ sui Ergo im¬
pletu egentis in opiam : ut impleat
ds̃ interiorẽ tuam : Hoc est curam
gerem propeccato meo: ł aciam om̃ia.
quȩ cũq facienda s̃ ad abluendũ & sa

Expanded text:
de die in diem plangis peccatum tuum, de die in diem plangis peccatum tuum, sed forte lacrymae currunt, et manus cessant. Fiant eleemosynae, redimantur peccata, gaudeat indigens de dato tuo, ut et tu gaudeas de dato Dei. Eget ille, eges et tu: eget ille ad te, eges et tu ad Deum. Tu contemnis egentem tui, Deus non te contemnet egentem sui? Ergo impleto tu egentis inopiam, ut impleat Deus interiora tua. Hoc est, Curam geram pro peccato meo, faciam omnia quaecumque facienda
Abbreviated transcription (Latin):
cina Nã flagellũ medicamentũ ẽ.
quã moriatur : plangit illũ Sipeccat
non illũ plangit : Tunc plangeret tc̃
doleret : qm̃ peccantẽ uideret:
Tunc modũ in poneret. tunc nor mã
uiuendi doceret. disciplinã daret:
Aut si fecit. & illũ non audiuit : tunc
plangendus erat. tunc peius mortu¬
us luxuriose uiuens: quã moriendo
luxuriam finiens: Tuncergo quan¬
do ista faciebat indomotua : non solũ
mor tuus erat. sed et putebat: Haec
dolenda s : illa sustinenda . Illa flen¬
da : ista plangenda : Plangen da aut̃
quomodo audistis plangere istum:
Qm̃ iniquitatẽ meã ego ꝓnuntio. & cu¬
rã gero pro peccato meo: Nec secu¬
rus sis cũ confessus fueris peccatũ:
dũ. & cõmit tendũ peccatũ Sic pro¬
nuntia iniquitatẽ : ut curã geras.
operã ut sanetur: hoc ẽ. curam
gerere prouulnere tuo. sẽpiterna
semꝑ intendere : semꝑstudiose & se¬
dule agere ut sanes peccatum: Ecce

Expanded text:
cina. Nam flagellum medicamentum est cina. Nam flagellum medicamentum est lius cujusquam moriatur, plangit illum; si peccet, non illum plangit. Tunc plangeret, tunc doleret, cum peccantem videret; tunc modum imponeret, tunc normam vivendi doceret, disciplinam daret: aut si fecit, et ille non audivit, tunc erat plangendus; tunc pejus mortuus luxuriose vivens, quam moriendo luxuriam finiens: tunc ergo quando ista faciebat in domo tua, non solum mortuus erat, sed et putebat. Haec dolenda sunt, illa sustinenda: illa ferenda, ista plangenda. Plangenda autem, quomodo audistis plangere istum: Quoniam iniquitatem meam ego pronuntio, et curam geram pro peccato meo. Ne securus sis, cum confessus fueris peccatum tdum et committendum peccatum. Sic pronuntia iniquitatem tuam, ut curam geras operam ut sanetur? Hoc est enim curam gerere pro delicto, semper niti, semper intendere, semper studiose et sedulo agere ut sanes peccatum. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcerit quipet catũ non habuit Cm̃
ego ad flagella paratus sum : Et dolor
lor: forte de flagello Et uere fr̃s
mei bene dicã uobis Flagella suado¬
lent homines: quare flagellantur
non dolent Monerat istesic Audite
fr̃s nescio quis dãpnũ patitur Procli¬
uior ẽ. ut dicat indigne passus sum:
quã ut consideret quare passus est:
Dolens dãpnũ pecuniȩ : ñ dolens iustitiȩ
Sipeccasti. thes aurũ tuum interiorẽ
doles: Nichil habes indomo: sed forte
in anior corde: Si autẽ plenũ ẽ cor
bono suo dõ tuo quare dicis. dñs dedit
dñs abstulit. sicut dño placuit ita
factũ est. sit nom̃ dñibene dictum :
Vnde ergo iste doleat. de flagello
quo flagellabatur :: ab sit: Et dolor
Et quasi diceremꝰ quis dolor: unde
dolor Et iniquitatẽ meam in qͥt¬
ego pronuntio. & curã gero ꝓpecca¬
tomeo: Ecce unde dolor Nonde
flagello dolor deuulnere. ñ de medi¬

Expanded text:
pepercerit qui peccatum non habuit . Quoniam pepercerit qui peccatum non habuit . Quoniam ego in flagella paratus sum. 24. Et dolor lor? Forte de flagello. Et vere, fratres mei, vere dicam vobis, flagella sua dolent homines; quare flagellantur non dolent. Non erat iste sic. Audite, fratres mei: Nescio quis si damnum patitur, proclivior est ut dicat, Indigne passus sum, quam ut consideret quare passus sit; dolens damnum pecuniae, non dolens justitiae. Si peccasti, thesaurum tuum interiorem dole: nihil habes in domo, sed forte inanior es corde: si autem plenum est cor bono suo, Deo tuo; quare non dicis: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum ? Unde ergo iste dolebat? de flagello quo flagellabatur? Absit. Et dolor Et quasi diceremus, quis dolor? unde dolor? Quoniam iniquitatem meam ego pronuntio, et curam geram pro peccato meo. Ecce unde dolor. Non de flagello dolor: de vulnere, non de medi
Abbreviated transcription (Latin):
pedes mei. in me magnalo quuti sunt
Sederant tales dequibus alibi dicit
Qui p̃munt : exultabunt simotus fuero
Q m̃ego in flagella paratus sum. Om̃i no
magnifice tanquã diceret: Ad hoc
natus sum : ut flagella sufferam Non
enĩnasceretur. nsi adã flagella debe¬
rentur: Si aliquando peccatores in hac
uita. aut non aut minus flagellantin
quia iã de prauata ẽ. intentio illorum:
At uero illi quibus paratur uta sẽpit̃¬
na. necesse est ut hic flagellantur:
Q uia uero illa sententia. fili ne deficias
a disciplina dñi. neq fatigeris cũ ab eo
increpaueris: quẽ enĩ diligit dñs cor¬
ripit. flagellat aut̃ omẽm filium quẽ
recipit: Idõ ergo non in sultent immics
magnaloquantur. Et si flagellat pa
ter meus in flagella paratus sum: qr
michi hereditas p̃paratur. Nonuis fla¬
gellũ : non tibi dabitur hereditas Omĩs
em̃ filius: necesse ẽ. ut flagelletur:
Ulsq ad eo om̃is flagellatur : ut nec illi

Expanded text:
pedes mei, in me magna locuti sunt: pedes mei, in me magna locuti sunt: sed erant tales de quibus alibi dicit, Qui me premunt, exsultabunt si motus fuero ego in flagella paratus sum. Omnino magnifice, tanquam diceret: Ad hoc natus sum, ut flagella sufferam. Non enim nasceretur nisi de Adam, cui flagella debentur. Sed aliquando peccatores in hac vita aut non, aut minus flagellantur; quia jam desperata est intentio eorum. At vero illi quibus paratur vita sempiterna, necesse est ut hic flagellentur; quia vera est illa sententia: a disciplina Domini, neque fatigeris cum ab eo increparis. Quem enim diligit Dominus, incripit; flagellat autem omnem filium quem recipit . Ideo ergo non insultent inimici mei, non magna loquantur: et si flagellat me Pater meus, in flagella paratus sum; quia mihi haereditas praeparatur. Non vis flagellum, non tibi datur haereditas. Omnis enim filius necesse est ut flagelletur. Usque adeo omnis flagellatur, ut nec illi
Abbreviated transcription (Latin):
michi inimicimei. & dũ cõmouentur
pedes mei suꝑ me magna locuti sun
Iterũredit ad infirmitatẽ corporis
sui: et rursum caput illud ad tendit
pedes suos Nonsic ẽ incaelo ut dese¬
rat qđ habet int̃ra. ad tendit plane
& uidet nos: Aliquando enĩ it ẽ. uita
ista cõmouent᷑ pedes nr̃i labuntur in a¬
liquo peccato. ibi ex sur gunt linguę
nequis simȩ inimicorũ: H inc ergointel¬
ligimus etiã cũ tacebant quid quȩ re¬
se gaudentes inuenire qđ dolere debu¬
erunt: Et dixi. nequando insultent
me inimicimei Dix̃ & hoc tam̃ forte
ad emendationẽ fecisti eos magnaloqͥ
deme Cõmouerentur pedes mei ela¬
tisunt multa mala dixer̃ cũ mouerẽ:
Misereri enĩ debuer̃ infirmis. noniN¬
occupatus fuerit homo inaliquo delicto:
uos qui spĩtales estis. inftruite huius modi
inspũ mansuetudinis. et cõplectitur:
Quare: itendens inquit te ipsum ne
& tu tẽpteris: Nonerant illitales
de quibus dicit Et dũ cõmouerentur

Expanded text:
 inimici mei, et dum commoventur pedes mei, in me magna locuti sunt. Iterum redit ad infirmitatem corporis sui, et rursus caput illud attendit pedes suos: non sic est in coelo, ut deserat quod habet in terra: attendit plane, et videt nos. Aliquando enim, ut est ista vita, commoventur pedes nostri, et labuntur in aliquo peccato: ibi exsurgunt linguae nequissimae inimicorum. Hinc ergo intelligimus, etiam cum tacebant quid quaeres, gaudentes se invenisse quod dolere debuerunt. Et dixi: Ne aliquando insultent in me inimici mei. Dixi hoc, et tamen forte ad emendationem fecisti eos magna loqui de me, dum moverentur pedes mei, id est elati sunt, multa mala dixerunt, cum commoverer. Misereri enim debuerunt infirmis, non inhomo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis. Et complectitur quare: intendens, inquit, teipsum, ne et tu tenteris . Non erant isti tales, de quibus dicit, Et dum commoverentur
Abbreviated transcription (Latin):
& manifesto exemplo reuolutum:
Talia maximianistas c̃queri depri¬
miano. qualia om̃s isti c̃questisunt
dececiliano: Mirũ ẽ. fr̃s quomodo
moueor : quomodo dõgrãs ago: Quia
uere misericordia dei adistossisapi¬
ant illuminandos seruauit exem¬
plum: Pro inde siplac& paululum fr̃s
quia & hoc nobis ds̃ in manus dedit:
audite concilium maximianistarũ.¬

Expanded text:
t manifesto exemplo revolutum, t manifesto exemplo revolutum, talia Maximianistas conqueri de Primiano, qualia omnes isti conquesti sunt de Caeciliano. Mirum est, fratres, quomodo moveor, quomodo Deo gratias ago: quia vere misericordia Dei ad istos, si sapiant, illuminandos formavit exemplum. Proinde si placet paululum, fratres, quia et hoc nobis Deus in manus dedit, audite concilium Maximianistaru
Abbreviated transcription (Latin):
ceciliani Nonuis ut fr̃. quomodo ex¬
traneus sic iudica. Noluisti exire.
rupti sunt aduersus me: Sime illis
cõmisero facio p̃iuditio cause mȩ de:
Nonad eos ex hibo Seruetur causa
mea meliorib: & auctoritate graui¬
orib: bonũ consilium. Quidsi hoc dixit
cecilianus : quã quã laborabistu. ut
ostendas quanta aduersuste istos
alia lucilla corriperit : Et forte non
inuenturos. qđ ille tunc usq ad eo no¬
uerat : ut postea gestis aperiretur:
Sedindisti: nescio quod occultum Re¬
nuntiatũ est tibi aliquid metuendũ
Concedo timori tuo cautelã istam:
recte fecisti ad tales non ꝓcedere
Erant enĩ alii quidete poterant iu¬
dicare : Ad tende nunc cecilianum.
sus tesententiȩ maximianistarum:
Ep̃i illũ dãpnauerunt : epĩ & te
Quare postte egisti causam tuam.
& obtinusti ibi maximia nistas. sicut
ille postea egit causam suam. & obti¬
nuit ibi donatistas: Qđergotunc
factũ est : uidetur ante oculos mirũ.¬

Expanded text:
Caeciliani: non vis ut frater; quomodo exCaeciliani: non vis ut frater; quomodo extraneus, sic judica. Noluisti exire, upti sunt adversum me: si me illis commisero, facio praejudicium causae meae: non ad eos exibo, servetur causa mea melioribus et auctoritate gravioribus. Bonum consilium. Quid si hoc dixit Caecilianus? Quanquam laborabis tu, ut ostendas quae adversus te istos alia Lucilla corruperit, et forte non inventurus; quod ille tunc usque adeo noverat, ut postea Gestis aperiretur. Sed vidisti nescio quid occultum, renuntiatum est tibi aliquid metuendum. Concedo timori tuo cautelam istam: recte fecisti, ad tales non procedere; erant enim alii qui de te poterant judicare. Attente nunc Caecilianum: sus te sententiae Maximianistarum: episcopi illum damnaverunt; episcopi et te. Quare postea egisti causam tuam, et obtinuisti ibi Maximianistas; sicut ille postea egit causam suam, et obtinuit ibi Donatistas? Quod ergo tunc factum est, videtur ante oculos miro e
Abbreviated transcription (Latin):
istide primiano: quomodo isti dece¬
ciliano Nãsi me ministis hoc dixer̃
illi qđ ad eos noluit exire cecilianus.
memor conscientiesuȩ. Ille autem
nouerat factionẽ eorum Sic &isti
conquiruntur quia noluit ad eos exi¬
reprimianus : Quare primianoconce¬
ditur nos se factionẽ maximia nistarũ.¬
& de ceciliano ñ conceditur nos se fac¬
tionẽ donatis tarum  ñdũ erat ordi¬
natus maximianus: Crimina debe¬
bantur deprimiano: ulener̃ ep̃i.
uoluer̃ ut ad eos exiret: Non est egr̃s¬
sus sicut eorũ narrat tractatoria
ac tib inserta. non ẽ egressus. Non
in probo immo & laudo. Dialiꝗ factio¬
nẽ uidisti ñ debuisti ad factiosos ꝓce¬
dere: Seruarecausã tuam : meliori
iuditio partis tuȩ. Nestabat enim
magna pars donati : ubise posset pur¬
gari primianus : P ropterta ad illos
qui iã factionẽ consptrauerant :
exire noluit Elides qm̃ laudamus
consiliumtuum aduersus maximi¬
anistas bene ad tende & causam

Expanded text:
isti de Primiano, quomodo illi de Caeisti de Primiano, quomodo illi de Caeciliano. Nam si meministis, hoc dixerunt illi, quod ad eos exire noluerit Caecilianus, memor conscientiae suae; ille autem noverat factionem eorum: sic et isti conqueruntur, quia noluit ad illos exire Primianus. Quare Primiano conceditur, nosse factionem Maximianistarum, et Caeciliano non conceditur nosse factionem Donatistarum? Nondum erat ordinatus Maximianus, crimina dicebantur de Primiano: venerunt episcopi, voluerunt ut ad eos exiret: non est egressus, sicut eorum indicat Tractatoria Actis inserta. Non est egressus: non improbo, imo et laudo. Si aliquam factionem vidisti, non debuisti ad factiosos procedere, sed servare causam tuam meliori judicio partis tuae. Restabat enim magna pars Donati, ubi se posset purgare Primianus: propterea ad illos qui jam factione conspiraverant, exire noluit. Vides quomodo laudamus consilium tuum adversus Maximianistas, bene attende et causam
Abbreviated transcription (Latin):
questisunt: Clide quomodo illis ds̃ red¬
didit quod dececiliano dixer̃. mirasi¬
militudo : Cloluit ds̃ post tot annos re¬
uol uere illis infaciẽ qđ gestũ est : ut
om̃i no unde dissimulent. & quo effu¬
giant: & ñ inueniant Oblitos sedice¬
nent quȩ gesta sunt ante : Non eos
ds sinit obliuisci: atq utinã ualeat
ad salutẽ : Nã miscđia sua fecit hoc dĩ.
siconsiderent quidsit factũ: Sonite ergͦ
uobis ante oculos fr̃s unitatem tuncor¬
bisterrarum unde se isti diiser̃. ad ũ¬
sus cetilianũ: Ponite & modo partem
donati. unde se maximianis tȩ diui¬
ser̃ aduersus primianũ Quod tunc
illiceciliano : boc nunc isti feceriat
primiano : Propterea seueteres do.¬
natistȩ dicuntur maximitinis tȩ :¬
quia reuera facta malorum suorũ
ipsi imitati sunt : Sic enĩ erexerunt
maximianũ aduersus primianum:
quomodo illierexer̃ maiorianum
aduersus cetilianũ Et sic questis

Expanded text:
questi sunt. Vide quomodo illis Deus redquesti sunt. Vide quomodo illis Deus reddidit quod de Caeciliano dixerunt. Mira similitudo: voluit Deus post tot annos revolvere illis in faciem quod gestum est, ut omnino unde dissimulent et qua effugiant non inveniant. Oblitos se dicerent quae gesta sunt ante; non eos Deus sinit oblivisci: atque utinam valeat eis ad salutem! Nam misericordia sua fecit hoc Deus, si considerent quid sit factum. Ponite ergo vobis ante oculos, fratres, unitatem tunc orbis terrarum, unde se isti diviserunt adversus Caecilianum: ponite modo et partem Donati, unde se Maximianistae diviserunt adversus Primianum. Quod tunc illi Caeciliano, hoc nunc isti fecerunt Primiano. Propterea se et veriores Donatistis dicunt Maximianistae, quia revera facta majorum suorum ipsi imitati sunt. Sic enim erexerunt Maximianum adversus Primianum, quomodo illi erexerunt Majorinum adversus Caecilianum; et sic questi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sola iustitia apud eum habet locum.
Anforte apostasia iuliani prars euan¬
gelii tibi uidetur  ecce m̃datẽ teneo.
quid de me dixisti: quid credidebeat
etiã sioninuenirẽ. unde ostenderẽ
falsũ dicere : sufficit tibi ut ostende¬
rẽte m̃dacẽ esse: Quid dicis : qualis
tu : tales & cȩteri : Nã merito talia uerba
om̃ibus misisti Abrindare uoluisti sotie¬
tate m̃datium. netusolus crubesceres
dem̃ datio: Sed ualeat inquit cecilianũ
iudicium patrũ nr̃o rum Quare ualebit
quia ep̃i iudicar̃ . Claleat & inte quod
maximastȩ iudica uer̃ Prius eñ qđ
credouos nos se epicansentientes cum
maximiano adhuc dia conipsius uener̃
cartaginẽ: Sicut sehabet tractatoria
quã etiã gestis alligauer̃ . cũ litigarent
dedomocũ procuratore illius. qui p̃ter¬
mittit ablata: Ergo primo tractato¬
riã de illo miser̃ cõquirentes quia no¬¬
luit ad illos exire: Hoc eñĩ maxime con¬

Expanded text:
sola justitia apud eum habet locum. sola justitia apud eum habet locum. An forte apostasia Juliani, pars Evangelii tibi videtur? Ecce mendacem te teneo. Quid de me dixisti quod credi debeat? Etiamsi non invenirem unde ostenderem falsum te dicere, sufficit ut ostendam te mendacem esse. Quid dicis? Qualis tu, tales et caeteri. Nam merito talia verba omnibus misisti: abundare voluisti societate mendacium, ne tu solus erubesceres de mendacio. 19. Sed valeat, inquit, in Caecilianum judicium patrum nostrorum. Quare valebit? Quia episcopi judicaverunt. Valeat et in te, quod Maximianistae judicaverunt. Prius, enim quod credo vos nosse, episcopi consentientes cum Maximiano adhuc diacono ipsius, venerunt ad Carthaginem, sicut se habet Tractatoria, quam etiam Gestis alligaverunt, cum litigarent de domo cum procuratore illius qui praetermittit ablata. Ergo primo Tractatoriam de illo miserunt, conquerentes quia noluit ad illos exire: hoc enim maxime con
Abbreviated transcription (Latin):
ex occasione non ẽ: Tanto magis enim
debemus cõmemorare ueritatẽ eorũ:
quanto magis quȩrimus salutẽ eorum
Ecce corpus xp̃i patitur: Palsos testes
sustinet corpus: Qđ p̃ces sit in capite :
non mirũ ẽ: Et modo ũde sunt corpo
rixp̃i diffuso ꝑ totũ orbẽterrarum
quidicunt ꝓgenies traditorum falsũ
testimonium dicis: ibite c̃uinco falsũ
testẽ secutus pauca uerba: Tudicis mͥ
traditor es ego dico tibi m̃dax es:
Sedtutra ditionẽ meã nũquã & nus¬
quam ꝓbes: Egom̃datium tuum hic
mistis uerbis tus modo probo Certe
ibi dixisti : quia acuimus gladios nr̃os:
Recito gesta tuarum circũcellionũ
Certe tibi dixistiquia p̃termittis
ablata : recito gesta : Vlb ꝓcurationẽ¬
ad exigenda fecisti : certe ibi dixisti
Nos sola offerimus euangelia Reci¬
totot iussiones iudicũ : quibus ante di¬
uisos ꝑsecutus es Recito p̃ces ad apos¬
tatam imꝑatorem cundixisti. quia

Expanded text:
ex occasione non est. Tanto magis enim ex occasione non est. Tanto magis enim debemus commemorare vanitatem eorum, quanto magis quaerimus salutem eorum. Ecce corpus Christi patitur falsos testes, sustinet corpus quod praecessit in capite. Non mirum est, et modo non desunt corpori Christi diffuso per totum orbem terrarum qui dicant: Progenies traditorum. Falsum testimonium dicis. Ibi te convinco falsum testem, secutus pauca verba. Tu mihi dicis: Traditor es. Ego tibi dico: Mendax es. Sed tu traditionem meam nusquam et nunquam probas: ego mendacium tuum hic in istis ipsis verbis tuis modo probo. Certe ibi dixisti, quia nos acuimus gladios nostros: recito gesta tuorum Circumcellionum. Certe ibi dixisti, quia praetermittis ablata: recito Gesta, ubi procurationead exigenda fecisti. Certe ibi dixisti: Nos sola offerimus Evangelia: recito tot jussiones judicum, quibus a te divisos persecutus es: recito Preces ad Apostatam imperatorem, cui dixisti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gentem: Erat illic & terra : custodi¬
ens terrã : Sedterradurior nutari
ñ potuit: Nuntiauit uere : sed seducta
ẽ a falsa Quȩ dixer̃ enĩ illicustodes
iudȩ is ⁊ quȩ uiderint &quȩ factũ sit:
Acceper̃ pecumam : & dictũ est eis:
Dicite qđ uobis dor mientibus uener̃
discipuli eius: & abstuler̃ eum: Ecce
falsitestes & contrare sur gentem: Qn¬
ta autẽ cȩcitas in falsis testibus. & quanta
cȩcitas fr̃s: solent enĩ hoc pati falsites¬
tes ut excȩcentur. & contrasedicunt
nescientes : Vnde appareat quia falsis
testes: Quid enĩ illi c̃tradixer̃  cũdor¬
miremus uener̃ discipłi eiꝰ. & abstuler̃
eum: Quid ẽ. hoc: Quis ẽ. quidicit testi¬
monium: quidor miebant : Talibus ergo
narrantibus noncrederẽ : nec si om̃ia
sua sibi indicarent: Stulta insania: Siui¬
gilabas quare ꝑmisisti: sidor miebas.
unde scisti: sic & isti filiieorum usque¬
hic sicut meministis. & p̃termit tendũ

Expanded text:
gentem. Erat illic et terra custodigentem. Erat illic et terra custodiens terram; sed terra durior mutari non potuit. Nuntiavit vera, sed seducta est a falsa. Dixerunt enim illi custodes Judaeis quae viderint, et quid factum sit: acceperunt pecuniam, et dictum est eis: Dicite quod vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Ecce falsi testes, et contra resurgentem. Quanta autem caecitas in falsis testibus, quanta caecitas, fratres! Solent hoc enim pati falsi testes, ut excaecentur, et contra se dicant nescientes unde appareat quia falsi sunt testes. Quid enim illi contra se dixerunt? Cum dormiremus, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum Quid est hoc? Quis est qui dicit testimonium? Qui dormiebat. Talibus ego narrantibus non crederem, nec si somnia sua mihi indicarent. Stulta insania! si vigilabas, quare permisisti? si dormiebas, unde scisti? 18. Sic et isti filii eorum, sicut meministis, et praetermittendum
Abbreviated transcription (Latin):
quam tribulationẽ patiatur. aliquã
exhonorationẽ. ali quã contumeliã.
afflictionẽ aliqua dãpna. & cȩtera
quȩcũq: abundant ista generihuma¬
no: Proponit sibi dñm suum quanta
genera tẽptationũ passus ẽ. & ñ con¬
tur babitur cũ cetiderit. quia dñs fir¬
mat manũ eius. quia prior passus est.
Quid enĩ timebis ohomo cuius directis
gressus ut uelles uias dñi: quid time¬
bis : dolores  flagellatus ẽ xp̃o:
Contumelias timebis : audiuit Dȩ mo¬
num habes: quide monia excludebat.
Porte factionẽ . & conspirationẽ malo¬
rum conspiratũ ẽ. aduersus illum:
non potes ostendere : Forte conscientiã
teambonã maliqua accusatione eoꝵ.
& ĩ pateris qđ aduersuste falsites¬
tes audiuntur : contra ipsum primũ
falsũ testimonium dixerunt: NoN
solũ ante mor tẽ : sed etiam postre¬
surrectionẽ. inductis falsi testes.
ut aiudicibus dãpnarentur: Acces¬
Resurrexit ille cũtanto miraculo.
cõmotaterra. prodidit dñm resur¬

Expanded text:
uam exhonorationem, aliquam contumeliam, aliquam afflictionem, aliqua damna, et caetera quaecumque abundant in vita ista generi humano: proponit sibi Dominum suum, quanta genera tentationum passus est: et non conturbabitur cum ceciderit, quia Dominus confirmat manum ejus; quia prior passus est. Quid enim timebis, o homo, cujus directi sunt gressus, ut velles viam Domini? Quid timebis? Dolores? Flagellatus est Christus . Contumelias timebis? Audivit, Daemonium habes, qui daemonia excludebat . Forte factionem et conspirationem malorum? Conspiratum est adversus illum . Non potes ostendere forte conscientiam tuam bonam in aliqua accusatione, et vim pateris quod adversus te falsi testes audiuntur. Contra ipsum primum falsum testimonium dixerunt, non solum ante mortem, sed etiam post resurrectionem. Inducti sunt falsi testes, ut a judicibus damnaretur : accesResurrexit ille cum tanto miraculo; commota terra prodidit Dominum resur
Abbreviated transcription (Latin):
aeccłȩ conducibile ccis timauimus
om̃s scõs c̃sacerdotes. & om̃s clericos.
& om̃s popłos quise xp̃ianos meminer̃.
hac nr̃a tractatoria cõmonere . ut om̃s
eius cõmunionẽ ut pote dãpnati dili¬
genticura horreant Ipse enĩ desuo
interiturationẽ reddet : quiboc de:
cretũ nr̃m ñ audiendo tẽptauerit
uiolare P lacuit sane nobis & sp̃i
seruetur sub eo . ut quiq: sacer dotũ
siue clericorum salutis in memores.
adiedãpnationis supra dicti primi
ti cõmunione reces serit. talisenten¬
tia constringantur: baici quoque
nisise a supra dicto die dãpnationis
illius intradiem paschȩ futurȩ ab eiꝰ¬
se consortio separauerint: ñ posse
quẽ quam non ꝑ pȩnitentiã si quidẽ
meminerint a ecłe refor mari:

Expanded text:
ae, conducibile existimavimus, omnes sanctos consacerdotes et omnes clericos, et omnes populos qui se Christianos meminerunt, hac nostra tractoria commonere, ut omnes ejus communionem, utpote damnati, diligenti cura horreant. Ipse enim de suo interitu rationem reddet, qui hoc nostrum decretum non audiendo tentaverit violare. Placuit sane nobis et Spirservetur sub eo, ut quicumque consacerdotum vel clericorum suae salutis immemores, a die damnationis supradicti Primiati communione recesserint, tali sententia constringantur. Laici quoque nisi se a supra dicto die damnationis illius, intra diem Paschae futurae ab ejus consortio separaverint, non posse quemquam nisi per poenitentiam, siquidem memine
Abbreviated transcription (Latin):
cepis set. Qđ su pradictus primicianꝰ
multitudinẽ miserit quȩ xp̃ianorũ
domos euerter&. qđ obsessi sunt epi.¬
simul & clerici. & postea ab eius satel¬
litibus lapidati sunt: Quod inbasili¬
cacęsi sunt seniores. qđ in digne fer.
admitti qđ innocentes clericos puta¬
uerint dãpnandos. quod se nobis audi¬
endũ noluerit ex hibere. cũbasilica¬
rum fores ne ingrederemur multitu¬
dine. & officiiꝰ intercluserit. quod lega
tos ã semissos iniuriose reiecerit. quod
locamultati primo de hinc auctori¬
ret. idẽ dix̃ : Preter missor ablatorũ
cũ paulus apłsdicat. audet quis ur̃m
aduersus alium negotium habens iudi¬
cariapudiustos. & non apud scõs: Uli¬
quia non apud ipsos epõs agere uoluit.
delocis. sed apud iudicem: Et cũ trac¬
terea in lecebra eius ad missa quȩ pre
hones tate stilinr̃i silumꝰ & sacerdo¬
talichoro ꝑpetuo eẽ dãpnandũ. neeo
palpato diꝰ aeccła aut contagione. aut

Expanded text:
cepisset: quod supradictus Primianus cepisset: quod supradictus Primianus multitudinem miserit, quae Christianorum domos everteret: qsimul et clerici, et postea ab ejus satellitibus lapidati; quod in basilica caesi sint seniores, quod indigne ferremitti; quod innocentes clericos putaverit esse condemnandos; quod se nobis audiendum noluerit exhibere, cum basilicarum fores ne ingrederemur multitudinem et Officio intercluserit; quod legatos a nobis ad se missos injuriose rejecerit; quod loca multa, vi primo, dehinc auctoririt. --Praetermissor ablatorum: cum Paulus apostolus dicat: Audet quis vestrum adversus alium negotium habens judicari apud injustos, et non apud sanctos . Viquia non apud episcopos agere voluit de locis, sed apud judicem.-- Prter alia illicita ejus admissa, quae pro honestate styli nostri siluimus, a sacerdotali choro perpetuo esse damnatum: ne eo palpato, Dei Ecclesia aut contagione, aut
Abbreviated transcription (Latin):
li animo calcitras malo ꝑmansit. ut
conducta multitudine ꝑditorum
dececiliano  ñ dixer̃ illi Clidete
basilicarum ianuas obsedissent Et¬
tauit. quiingrediendi nobis. at que
agendi sollep̃nia inter dicerent
facultatẽ Haecsiep̃o conuenit fa¬
cere sixp̃ĩanis licet admittere
si hoc euangeli a ꝓtestantur. prob&
aut iudicet᷑ quis quis amator. aut
insertor ẽ ueritatis : Hoc enĩ nobis
inflix̃ felix fr̃ aliquando proprius.
qd nũ quã faceret alienus Et cum¬
dicunt multa. & dãpnant hominem .⁊
sed dãpnationẽ ipsamlegamus Et cũ¬
mus om̃s sacer dotes dei presente
gauit : qđ incestos cũ scõrum cõmu¬
nione miscuerit: Qđ pres biteros
ad coniurationẽ in eadẽ constringe¬
re ꝑtẽptauit : quod fortunatũ pres¬
biterum in coacum fecerit mitti
Cũ egrotantibus baptis mosuccur¬
ris set quod comunionẽ pres bi tero¬
demerito ꝑnegauit ut cogeret¬
filium ab dicare. quodidẽ pres biter
obiurgatus sit. quod e põs hospitiosus¬

Expanded text:
li animo calcitrans, in malo permansit, ut conducta multitudine perditorum, Caeciliano non dixerunt illi: videte basilicarum januas obsedissent. ingrediendi nobis atque agendi solemnia interdicerent facultatem. Haec si episcopum convenit facere, si Christianis licet admittere, si hoc Evangelia protestantur, probet aut judicet quisquis amator aut assertor est veritatis. Hoc enim nobis inflixit frater aliquando proprius, quod nunquam faceret alienus. --QuDicunt multa et damnant hominem: sed damnationem mus omnes sacerdotes Dei, praesentgarit: quod incestos cum sanctorum communione miscuerit: quod presbyteros ad conjurationem ineundam constringere pertentarit: quod Fortunatum presbyterum in cloacam fecerit mitti, cum aegrotantibus baptismo succurrisset: quod communionem Demetrio presbytero denegarit, ut cogeretfilium abdicare: quod idem presbyter objurgatus sit, quod episcopos hospitio sus
Abbreviated transcription (Latin):
siue inmalam : quã diuenĩ hic uiuitur.
crastinus dies sẽꝑ ignoratur : Noncon
dine: rem quã insinuaui agnoscite
Fumus enĩ alo co ignis erũpens maltũ
extollitur : & ipsa elatione inglobũ
fuerit globus ille grandior : tanto fit
uanior: Ab illa eñĩ magnitudine ñ fim¬
data & solidata. sed pendente & infla
ta maures atq dilabitur: Ut ideas
ipsam ei obfuisse magnitudinem Qn¬
to enĩplus erectus ẽ. quanto extentus.
quanto diffusus undiq in maiorem ambi¬
tum. tanto fit exilior & deficiens. & non
apparet : Inimici autẽ dñi mox ut glo¬
riabuntur & exaltabuntur deficien¬
tes sicut fumus deficient Detalibus
dictũ est sicut iã nes & mãbres restite¬
runt moysi: sic & isti resis tunt uerita¬
ti Homines mente corrupti: repro¬
bi circafidem: Unde autẽ resis tunt
ueritati. nisi inflatione tumoris sui:
inuentos euntes. ex tollentes quasi
nstos & magnos Quid autẽ de illis ait

Expanded text:
sive in malam. Quamdiu enim hic vivitur, sive in malam. Quamdiu enim hic vivitur, crastinus dies semper ignoratur. Non confdine rem quam insinuavit, agnoscite. Fumus a loco ignis erumpens in altum extollitur, et ipsa elatione in globum fuerit globus ille grandior, tanto fit vanior; ab illa enim magnitudine non fundata et solidata, sed pendente et inflata, it in auras atque dilabitur, ut videas ipsam ei obfuisse magnitudinem. Quanto enim plus erectus est, quanto extentus, quanto diffusus undique in majorem ambitum, tanto fit exilior, et deficiens, et non apparens. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. De talibus dictum est: Sicut Jannes et Mambres restiterunt Moysi, sic et isti resistunt veritati: homines mente corrupti, reprobi circa fidem. Unde autem resistunt veritati, nisi inflatione tumoris sui, euntes in ventos, extollentes se quasi justos et magnos? Quid autem de illis ait?