comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ogasti nos
frat̾ aman¬
cissime qͣti¬
nus aliqua:
uemedia tẽp¬
tationum.
iudelicet spiritalis delefts tiõ¬
nis fercula. frĩb nobiscum
cõmorantib quererem. ac
mopinarem. Quesiui frat̾
⁊ inueni. In solitudine etenĩ
uet̾is t̾estamenti. pauculas
radires salutiferas reiperi:
ex t̾ra u̾o enͣnglii beneculta
quosdam frustus boni sa¬
poris attuli. ex libris autẽ
positorum ⁊ alioꝵ quoꝵ¬
am sapientum. quasi ex
agricole sm ortis. quoseã
ores cilegi: ut in unum
esla lecum. suauẽ red

Expanded text:
ogasti nos, frater amantissime, quatenus aliqua remedia tentationum, videlicet spiritualis delectationis fercula, fratribus vobiscum commorantibus quaererem ac propinarem. Quaesivi, frater, et inveni. In solitudine etenim Veteris Testamenti pauculas radices salutiferas reperi. Ex terra vero Evangelii bene culta, quosdam fructus boni saporis attuli. Ex libris autem expositorum et aliorum quorumdam sapientum, quasi ex agricolarum hortis, quosdam flores collegi, ut in unum congesta locum, suavem red
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. ⁊ scissirras mentis dili¬
gent̾ atrendit. Consic̾at por¬
tas igne exustas: sensus uide¬
licet corꝑis igne luxurie: et
flamms iracundie consũpta.
Et transui ad portam pontis.
Pons ibi construitur: ubi de
uno ad aliud transitur. Pon¬
tem facimus: cum penitenti

Expanded text:
carnis, et scissuras mentis dilicarnis, et scissuras mentis diligenter attendit. Considerat portas igni exustas sensus videlicet corporis igne luxuriae et flammis iracundiae consumptos. Et transivi ad portam pontis. Pons ibi construitur, ubi de uno loco ad alterum transitur. Pontem facimus, cum poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ reparare festinat. Et
ante fontem draconis. Fons
ẽ origo fluminis: ⁊ dyabo¬
lus inicium anglice et hu¬
mane defluxionis. ꝑ fontẽ
dyabolus intelligitur: unde¬
⁊ dyabolus deorsum fluens
interp̾tatur. Deorsum fluit:
qui a deo corde ⁊ oꝑe recedit.
Est aut̃ dyabolus fons dra¬
conis: so ẽ initium elatio¬
nis. Ab ipso enim dyabolo
culpa suꝑbie sumpsit exor¬
dium: unde post elationis
mundationem. ruie m̾uit
lapsum. Draco cet̾is serpen¬
tib maior ẽe dicitur: quia
caput suꝑbie etiam celum
tetigisse memoratur. Ante
fontem igitur draconis tran¬
sit: qui ruinas angłi. ⁊ lap¬
sum hominis ad memoriam
reducit. Et ad portam sterco¬
ris. Porta stercoris ẽ uirtus
confessionis. Sicut enim per
portam fimus extra cinitatẽ
uehitur: sic ꝑ confessionẽ pec¬
cati. fetor amente necesse est
ut eiciatur. Et conssderabam
murum ihecłm dissipatum:
⁊ portas eius exustas igni.
Murum iherłm dissipatum
considerat ⁊ circuit: qui lapsuꝰ

Expanded text:
militer reparare festinat. Et ante fontem draconis. Fons est origo fluminis, et diabolus initium angelicae et humanae defluxionis. Per fontem diabolus intelligitur. Unde diabolus deorsum fluens interpretatur. Deorsum fluit, qui a Deo corde et opere recedit. Est autem diabolus fons draconis, id est, initium elationis. Ab ipso enim diabolo culpa superbiae sumpsit exordium. Unde post elationis inundationem, ruinae meruit lapsum. Draco caeteris serpentibus major esse dicitur, quia caput superbiae etiam coelum tetigisse memoratur, Ante fontem igitur draconis transit, quia ruinam angeli, et lapsum hominis ad memoriam reducit. Et ad portam stercoris. Porta stercoris, est virtus confessionis. Sicut enim per portam fimus extra civitatem vehitur, si per confessionem, peccati fetor a mente necesse est ut ejiciatur. Et considerabam murum Jerusalem dissipatum, et portas ejus igni exustas. Murum Jerusalem dissipatum considerat, et circuit, qui lapsus
Abbreviated transcription (Latin):
nacho causidico.
qui curias freq̃ntant. causã
audiant. iudicia ꝑ quirant:
et si aliquando ꝓprie cause
necessitates occurrant. ad

Expanded text:
nacho causidico. qui curias frequentant, causas audiant, judicia perquirant, et si aliquando propriae causae necessitates occurrant, ad
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Nec calor in torm̃to
carni nocuit: qm calor lu¬
xurie aliquotiens ñ accen¬
dit. In primo igitur ordine.

Expanded text:
fuit. Nec calor in tormento carni nocuit, quem calor luxuriae aliquoties non accendit. In primo igitur ordine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑtingimus ad uictoriam. ꝑ
patientiam. S̾criptum ẽ enim.
In patientia ur̃a: possidebitis
aĩas A ur̃as. Fecit quoq
picturas uarias: ꝓminentes
de pariete et egredientes. ꝓ¬
minent picture uarie de pa

Expanded text:
tingimus ad victoriam per patientiam. Scriptum est enim: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Fecit quoque picturas varias proeminentes de pariete, et egredientes. Proeminent picturae variae de pa
Abbreviated transcription (Latin):
gitatione: in quorum mani¬
b labor ẽ assiduus. oratio ĩ
lingua. puritas in mente:
portantes aliena pecc̃a qͣsi
sua. Hii sunt qui portant

Expanded text:
gitatione, in quorum manibus labor est assiduus, oratio in lingua, puritas in mente, portantes aliena peccata quasi sua; hi sunt, qui portant
Abbreviated transcription (Latin):
curam. alienai post pouit:
s cum hec utraq sollert̃ agit.
aliqua subito causa em̃git.
que om̃s circumspectiones
obruit. et sic sola discretio a¬
nimo dampna nuntiat: et
quasi dñm ad lamenta uo¬
cat. Audi igitur kiñe quid
tibi nuntiet puer qui eua¬
sit: id ẽ puritas discretioniꝰ
quid nuntiet menti. Audi
dampna camelorum: et ca-¬
sum puerorum. Hii rapum¬
tur: illi moriuntur. Auferun¬
tur enim cure dispensationũ:
dum ꝑ negligentiam perit
puritas circumspectionum.
Gaudent multi claustrali-¬
um cum de regib fabulan¬
tur. dum casus militum

Expanded text:
curam, aliorum postponit; sed, cum haec utraque solerter agit, aliqua subito causa emergit, quae omnes circumspectiones obruit; et sic sola discretio animo damna nuntiat, et quasi Dominum ad lamenta vocat. Audi igitur, charissime, quid tibi nuntiet puer, qui evasit, id est puritas discretionis quid nuntiet menti. Audi damna camelorum, et casum puerorum. Hi rapiuntur, illi moriuntur. Auferuntur curae dispensationum, dum per negligentiam perit puritas circumspectionum. Gaudent multi claustralium cum de regibus fabulantur, dum casus militum
Abbreviated transcription (Latin):
te tua deduxisti me: ⁊ cũ gła
suscepisti me. Que aut̃ ma¬
ior gla potest ẽẽ homini quã
ipsum hominem cum uerbo
uniri: Que maior gla seruo.
quam qd̃ uestiatur seruus
⁊ filius ex eodem panno: Ecce
uidemus filium sedentem ad
dext̾̃am prĩs cooꝑtum pallio
nr̃e carnis: ecce suꝑ angłi̾cam
creaturam. uidemus exaltari
hec ẽ exaltatio capitis mei.
Quid ergo michi ẽ in celo: et
a te dir̃e quid uolui suꝑt̾ram:
Nichil aliud nisi adherere d̾o:
et pon̾e in dño deo spem meã.
nis. flexo genu obedientie: e¬
leuatis bonorum oꝑum ma¬
nib humiliato u̾tice m̃tis

Expanded text:
duxisti me, et cum gloria suscepisti me . Quae autem major gloria potest esse homini, quam ipsum hominem cum verbo uniri? Quae major gloria servo, quam ut vestiatur servus et filius ex eodem panno? Ecce videmus Filium sedentem ad dexteram Patris coopertum pallio nostrae carnis. Ecce super angelicam naturam videmus exaltari haec est exaltatio capitis mei. Quid ergo mihi est in coelo, et a te quid volui super terram? Nihil aliud adhaerere Deo, et ponere in Domino Deo spem meam . nis, flexo genu obedientiae, elevatis bonorum operum manibus, humiliato vertice mentis
Abbreviated transcription (Latin):
luto et latere. Autũ egypti
tenax. fecidum. mixtum san¬
guine: lat̾es eius indissolu¬
biles. igne cupiditatis. ⁊ flã¬
ma libidinis cocti. In hiis
laborant diuutes. labor di¬
uitum grandis: uigilant
insidiantes pauꝑi. Huic fri¬
gus. huic tenues pann: hic
lorice pondus sustinet. ille
graditur mermis int̾ tela.
Leuior ẽ labor claustri: et
tamen timetur. Neuius est
pondus tunice ꝙͣ lorice. tu¬
tius ẽ claustrum. ꝙͣ castrũ.
tutior ẽ abbĩs obedientia. ꝙͣ
rogis iussio. hec int̾ gladios
uincit: illa ꝑiculum uitat.
Laborant multi: s nõ ꝓdest
eis. Laborauit saul. et agab
rex amalech. s labor eorum
cassus: laborauit dauid et
salomon. hic pugnando: ille
edificando. Utilis labor. utri-¬
usq. Pugnauit dauid ut
uinceret: edificauit salomon
ut ibi requiesceret. Pugnem᷑
cum dauid nõ contra dauid
in iidea: ut habitemus in
iherłm cum eo. Multa passuꝰ
ẽ dauid. Cum adhuc ẽẽt in
domo pr̃is sui uicit leonẽ

Expanded text:
luto et latere . Lutum Aegypti luto et latere . Lutum Aegypti tenax, fetidum, mistum sanguine, lateres ejus indissolubiles, igne cupiditatis et flamma libidinis cocti. In his laborant divites. Labor divitum grandis, vigilant insidiantes pauperi. Hinc frigus, hinc tenues panni. Hic loricae pondus sustinet, ille graditur inermis inter tela. Levior est labor claustri, et tamen timetur. Levius est pondus tunicae quam loricae. Tutius est claustrum quam castrum. Tutior abbatis obedientia, quam regis jussio. Haec inter gladios mittit, illa periculum vitat. Laborant multi, sed non prodest eis. Laboravit Saul et Agag rex Amalech, sed labor eorum cassus. Laboravit David et Salomon, hic pugnando, ille aedificando, utilis labor utriusque . Pugnavit David ut vinceret, aedificavit Salomon ut requiesceret. Pugnemus cum David, non contra David in Judaea, ut habitemus in Hierusalem cum eo. Multa passus est David. Cum adhuc esset in domo patris sui, vicit leonem
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet et sp̃c. Hoc iugo p̾¬
muntur diuites: multa e¬
nim patitur diuitum suꝑ¬
bia: iuncula. carceres frigiꝰ
famem quandoq tolerant.
Nouimus frẽs diuitũ men¬
sas: nou̾unt ⁊ aliqui nr̃ut.
.Proteruitas acquirit ibidẽ
sibi locum non simplicitas:
quibusdam datur ibi cybus
sine potu. et e conu̾so. multi
u̾o ieiuni surgunt a m̃sa.
et tamen leti urbanitate qͣ¬
dam: famem suam conso¬
lantur. Iam ceꝑunt pran-¬
dia diuitum. non precedere
cenam: cena enim diuitum.
aut tenus aut nulla. Men¬
sa u̾o religionis ordinata
sufficiens. nõ suꝑflua. nulluᷤᷤ
amittit ibi locum cum robo¬
re. quia omnia disponit hu¬
ut subtiliores fiant: et no¬
lunt ieimare ut audiant.
uenite ad me qui laboratis
et onerati estis. et ego refici¬
am uos. Dicit xpr̃c reficiã:¬
et dicit homo deficiam. Cui
credam: Credo quia qui po¬
tuit hominem facere: possit
et reficere: Tenite inquit qͥ
laboratis: laboratis dico in

Expanded text:
scilicet et spiritus. Hoc jugo prscilicet et spiritus. Hoc jugo premuntur divites: multa enim patitur divitum superbia, vincula, carceres, frigus, famem quandoque tolerant. Novimus, fratres, divitum mensas, noverunt et aliqui vestrum. Protervitas acquirit ibidem sibi locum, non simplicitas, quibusdam datur ibi cibus absque potu, et e converso. Multi vero jejuni surgunt a mensa, et tamen laeti urbanitate quadam, famem suam consolantur. Jam coeperunt prandia divitum non praecedere coenam: coena enim divitum aut tenuis aut nulla. Mensa vero religionis ordinata, sufficiens, non superflua, nullus amittit locum ibi cum rubore, quia omnia disponit huut subtiliores fiant, et nolunt jejunare ut audiant: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Dicit Christus, reficiam; dicit homo, deficiam: cui credam? Credo quia qui potuit hominem facere, possit et reficere. Venite, inquit, qui laboratis, laboratis dico in
Abbreviated transcription (Latin):
patiuntur obpbria sempi¬
t̾na. Mori ꝓ proximo ꝑti¬
mescunt: et ꝓ temporali lu-¬
cro cotidie moriuntur. Nõ¬
ne leue ẽ mori ꝓ proximo
et esse cum xp̃ro: Spes
mun̾is: laborem oneris mi¬
nuit. Tere onus leue. uita
ta. nec diu portat. Terminꝰ
enim mortis ꝓpe ẽ. ⁊ caret
pondere diuitiarum reli¬
gio: non acquirit cum cu¬
piditate. non possidet cum
amore. non dolet si amise¬
rit. Iugum u̾o xpui suaue
ẽ: doctrina enim eiꝰ quasi
iugum. qua subiugare so¬
let colla suꝑborum. uincũ¬
lum u̾o dilectio. Audi qͣmͣ
suaue iugum: imponitur
ceruicib nr̃is. Dilige in¬
quit ꝓximum tuum: sic̃
teipsum. Et alibi. Diligite
doctrina de dilectione. Iun¬
git dilectio iugum ceruicib:
quia tune doctrine iugo su¬
bicimur. quando doctrina
cum dilectione recipitur. Iu¬
gum u̾o dyaboli grauat.
et opprimit. iugum eius pec¬
catum ẽ. uinculum eius: cõ¬
suetudo peccandi: onus qd̃
portatur: pena peccati. Sub
hoc iugo tenentur duo. caro

Expanded text:
patiuntur opprobria sempiterna. Mori pro Christo pertimescunt, et pro temporali lucro quotidie moriuntur. Nonne est leve mori pro proximo, et esse cum Christo? Spes muneris laborem imminuit. Vere onus leve vita tat, nec diu portat. Terminus enim mortis prope est, et caret pondere divitiarum religio, non acquirit cum cupiditate, non possidet cum amore, non dolet si amiserit. Jugum vero Christi suave est . Doctrina enim ejus quasi jugum, quia subjugare solet colla superborum: vinculum vero dilectio. Audi quam suave jugum imponitur cervicibus nostris. Dilige, inquit, proximum tuum sicut teipsum ; et alibi: Diligite doctrina de dilectione. Jungit dilectio jugum cervicibus, quia doctrinae tunc jugo subjicimur, quando doctrina cum dilectione recipitur. Jugum vero diaboli gravat et opprimit. Jugum ejus peccatum est; vinculum ejus consuetudo peccandi; onus quod portatur, poena peccati. Sub hoc jugo tenentur duo, caro
Abbreviated transcription (Latin):
amimum legentis instruere.
si caueantur que noxia sunt.
si teneantur utilia: ut p̾lati
subditos diligent̾ custodiant.
subditi p̾latis benigne obedi¬
ant. deuoti sint senes. labori¬
osi uiuenes. sit honestas in
habitu. mediocritas ĩ uictu.
in claustro assidui. ad curiã
rari. ut non sint curiales sed
claustrales. sint intenti psal

Expanded text:
animum legentis instruere, si caveantur quae noxia sunt, si teneantur utilia, ut praelati subditos diligenter custodiant, subditi praelatis benigne obediant, devoti sint senes, laboriosi juvenes, sit honestas in habitu, mediocritas in victu, in claustro assidui, ad curiam rari; ut non sint curiales, sed claustrales; sint intenti psal
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbie: hiis manib luctabat᷑.
hac facie intendebat in faciem
dñi. Hiis pedibz renuit ire ia¬
cob cum esau: id ẽ cũ carnali
affectu. Hee sunt manus: quib
Trogam directionis ꝑ corre¬
dionem: et baculum substen¬
tationis ꝑ consolationẽ. Hãc
faciem au̾tit a facie esau: fa¬
ciem iacob ab esau au̾tit:: cum
iustus quilibet carnalib deside

Expanded text:
superbiae. His manibus luctabatur, superbiae. His manibus luctabatur, hac facie intendebat in faciem Domini . His pedibus renuit ire Jacob cum Esau , id est, cum carnali affectu. Hae sunt manus, quibus virgam directionis per correctionem et baculum sustentationis per consolationem. Hanc faciem avertit a facie Esau. Faciem Jacob ab Esau avertit, cum justus quilibet carnalibus deside
Abbreviated transcription (Latin):
licet aqua. manus. ⁊ ignis.
id ẽ meror. labor. et amor. Aqͣ
siquidem abluit sordes: manꝰ
exprimit. ignis desiccat. Me¬
ror abluit fetorem. labor extͣ¬
hit humorem: calor p̾bet can¬
dorem. Prima aqua sordida.
scd̾a turbida: t̾cia liquida. Sor¬
dida ꝓ peccati ꝑpetratione. tur¬
bica ꝓ recordatione: liquida
ꝓ depositione. Habet enim sor¬
des culpa. turbationẽ pena:
hilaritatem uenia. Prima
lauat pedes. scd̃a manus: t̾tia¬
faciem. Pedes sunt affectus a
nimi. manus oꝑa penitentiẽ:
facies intentio pura. Nauant᷑
siquidem pedes. id ẽ affectus co¬
inquinati. sorde paccati: lauan¬
tur manus. id ẽ oꝑa peniten¬
te: que qͣndoq sunt asꝑa pul¬
uere. id ẽ uanitate: facies u̾o
quãuis munda lauatur: dũ
intentiõ pura desid̃io uenien¬
di ad dñm inflaminata lacri¬
matur. Isti sunt pedes cuiusli¬
bet fidelis anime: hee manus
hec facies. Hii sunt pedes ia¬
cob quib egressus ẽ de mesopo¬
tamia syrie: id ẽ de altitudine

Expanded text:
licet aqua, manus, ignis, id est moeror, labor et amor. Aqua siquidem abluit sordes, manus exprimit, ignis exsiccat. Moeror abluit fetorem, labor extrahit humorem, calor praebet candorem. Prima aqua sordida, secunda turbida, tertia liquida. Sordida pro peccati perpetratione, turbida pro recordatione, liquida pro depositione: habet enim sordes culpa, turbationem poena, hilaritatem venia. Prima lavat pedes, secunda manus, tertiafaciem. Pedes sunt animi affectus, manus opera poenitentiae, facies intentio pura. Lavantur siquidem pedes, id est affectus coinquinati sorde peccati. Lavantur manus, id est, opera poenitentiae, quae quandoque sunt aspera pulvere, id est, vanitate. Facies vero quamvis munda, lavatur, dum intentio pura desiderio veniendi ad Deum inflammata lacrymatur. Isti sunt pedes cujuslibet fidelis animae, hae manus, hae facies. Hi sunt pedes Jacob, quibus egressus est de Mesopotamia Syriae , id est, de altitudine
Abbreviated transcription (Latin):
essent aliqui qui inueniren¬
tur in mandatis dei. uiuere
ꝑfecti: respondit. Sunt om¬
nino. Tnde in ihezechiele di¬
citur. Et mensus ẽ atrium.
longitudine centum cubito¬
rum ꝑ quadrum. Numerus
centenarii ꝑ quadrum qui
assignatur atrio: ẽ mensura
ꝑfetionis in quolibet iusto.
Perfecti igitur sunt qui in
quadratura huius atrii per¬
manent: quia recedentes ab
hoc sclo. ad illud claustrum
ꝑfate beatitudinis ꝑuenient.
in quo sine aliquo defectu per-¬
durent. Ibi enim nec pruden¬
tia pot̾it decipi. nec frangi¬
nec temꝑantia minui uel
augeri. Et erit in hac ꝑfestio¬
ne : finis sine fine: De

Expanded text:
essent aliqui, « qui invenirentur in mandatis Dei vivere perfecti. » Respondit. « Sunt omnino. » Unde in Ezechiele dicitur: Et mensus est atrium longitudine centum cubitorum per quadrum . Numerus centenarii per quadrum, qui assignatur atrio, est mensura perfectionis in quolibet justo. Perfecti igitur sunt, qui in quadratura hujus atrii permanent, quia recedentes ab hoc saeculo, ad illud claustrum perfectae beatitudinis pervenient, in quo sine aliquo defectu perdurent. Ibi enim nec prudentia poterit decipi, nec fortitunec temperantia minui vel augeri, et erit in hac perfectione finis sine fine. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
possint. quam ipsum cem̃tum
cont̾i. Hoc idem in eccl̃ia cotidi¬
e solet fieri: ut qui in sclo fue-
rant instabiles et dissoluti. ĩ
congregatione etiam int̾ ꝑfe-¬
ctos frẽs. stabiles inueniantur
⁊ firmi. Potest etiam cem̃tum
moralit̾ intelligi concordia
morum. Hii autem qui opus
faciunt. lapides iñ cementum
ponunt: ⁊ sicut paries lapidũ

Expanded text:
possint, quam ipsum caementum conteri. Hoc idem in Ecclesia quotidie solet fieri, ut in saeculo qui fuerant instabiles, et dissoluti, in congregatione etiam inter perfectos fratres stabiles inveniantur et firmi. Potest etiam caementum moraliter intelligi concordia morum. Hi autem, qui opus faciunt, lapides in caementum ponunt. Et sicut lapis si
Abbreviated transcription (Latin):
masti ea. In uere enim omnia
renouantur: in estate u̾o ma¬
turantur. In uere ornatur t̾ra
florib: ⁊ innouit̾ conuerso
uita morib. Ab equinoctio
itaq u̾nali crescunt dies. usq
ad ꝑfestum diem ct̾ne beatitu¬
dinis: ab autumpnali crescũt
noctes usq ad continuam no¬
tem ꝑpetue dampnationis.
Hanc diem nulla nox int̾po¬
lat: illam noctem nullius lu-¬
cis splendor illuminat. De

Expanded text:
mati ea . In vere enim omnia renovantur, in aestate vero maturantur. In vere ornatur terra floribus, et in noviter converso vita moribus. Ab aequinoctio itaque vernali crescunt dies usque ad perfectum diem aeternae beatitudinis; ab autumnali vero crescunt noctes usque ad continuam noctem aeternae damnationis. Hunc diem nulla nox interpellat, illam noctem nullius lucis splendor illuminat.
Abbreviated transcription (Latin):
iohannem in apocalipsi di¬
citur. Et uidi anglm descen¬
dentem de. celo: ⁊ habebat in
manu sua librum a ꝑtum.
Et accepi librum de manu
angeli. ⁊ deuoraui illum: et
erat in ore meo dulce tanꝙͣ
mel. Et cum deuorassem li¬
hum: amaricatus est uent̾
mens. Unde b̃s gregorius.
Lilum deuoramus: cum u̾¬
ba uite cum auiditate sumi¬
mus. In quo deuorationis u̾¬
bo. quid altud quam torpor
pigritie nr̃e reprehenditar ⁊
qui u̾ba dñi atq mysteria
⁊ ꝑ nosmecipsos non requi¬
rimus. ⁊ muiti dicta ab aligᷤ
audimus: Librum ergo de

Expanded text:
Joannem in Apocalypsi diJoannem in Apocalypsi dicitur: Et vidi angelum descendentem de coelo, et habebat in manu sua librum apertum. Et accepi librum de manu angeli, et devoravi illum, et erat in ore meo dulcis tanquam mel. Et cum devorassem librum, amaricatus est venter meus . Unde beatus Gregorius: « Librum devoramus, cum verba vitae cum aviditate sumimus. » In quo devorationis verbo, quid aliud quam torpor pigritiae nostrae reprehenditur, quia verba Domini atque mysteria per nosmetipsos non requirimus, et inviti dicta ab aliis audimus. Librum ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
struit legentis mentem. Ubi
sunt inquit qui te accusa¬
bant: Tade et amplius
noli peccare. Forsitan qui te
accusabant: sicut tu peccasti
similit̾ ⁊ ipsi peccant. Om̃s
enim peccau̾unt: et egent
gła dei. Et exiuit inius post
alium: ut sequerentur prece¬
dentem dyabolum. De eo e¬
nim dicitur: ⁊ egressus ẽ sa¬
than a facie dñi. Egressus ẽ
aut̃ non ut beatum iob sa¬
naret: s ut afflig̾et. Simi¬
lit̾ isti non ad hõc conuene¬
rant. ut mulierem in
adult̾io deprehensam libera¬
rent: s ut lapidarent. Non
ẽ autem iusticia legis ut ali¬
quent iudicet: quem ꝓprii de¬
listi conscientia remordẽt.
Tade inquit: ⁊ amplius noli
peccair. Uade post xp̃rm. nõ
post dyabolum: uade in uia
mandatorum dei. uade ꝑ se-¬
mitas iusticie. Noli peccare.
Et si quandoq compellat
animum carnis fragilitas:
repugnet uoluntas. Hii treᷤ
libri. id ẽ liber rationis. cor¬
rectionis ⁊ gr̃e: scribuntur
in uno codice. Hic codex est
diuina scriptura: de quo ꝑ

Expanded text:
struit legentis mentem. Ubi sunt, inquit, qui te accusabant? vade et jam noli amplius peccare: forsitan qui te accusabant, sicut tu peccasti, similiter et ipsi peccant. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei .-- Et exivit unus post alium , ut sequerentur praecedentem diabolum. De eo enim dicitur: Egressus est Satan a facie Domini . Egressus est autem, non ut beatum Job sanaret, sed affligeret. Similiter isti non ob hoc venerant, ut mulierem in adulterio deprehensam liberarent, sed ut lapidarent. Non est autem justitia legis, ut aliquem judicet, quem proprii delicti conscientia remordet. Vade, inquit, et jam amplius noli peccare. Vade post Christum, non post diabolum; vade in via mandatorum Dei; vade per semitam justitiae. Noli peccare. Et si quandoque compellat animum carnis fragilitas, repugnet voluntas. Hi tres libri, id est, liber rationis, correctionis et gratiae, scribuntur in uno codice. Hic codex est divina Scriptura, de quo per
Abbreviated transcription (Latin):
signatur panis la crimarum:
qui ppło dei. in cybo concedit᷑
cum de egypto egreditur. ꝑ
panem u̾o subtinericium. no¬
tatur uita pecc̃orum: qui tã¬
diu supra se cn̾em portant:
quaidiu carnalium uolup¬
tatum desiderio flagrant. On-¬
de scriptum ẽ. Effraym factus
ẽ panis subcinericius: qui ñ
reu̾setur. Panis sub ꝙͥnere
partem habet subtus mun

Expanded text:
signatur panis lacrymarum, signatur panis lacrymarum, qui populo Dei in cibo conceditur, dum de Aegypto egreditur. Per panem vero subcinericium notatur vita peccatorum: qui tandiu supra se cinerem portant, quandiu carnalium voluptatum desiderio flagrant. Unde scriptum est: Ephraim factus est subcinericius panis, qui non reversatur . Panis sub cinere partem subtus
Abbreviated transcription (Latin):
ma pascit miraculis. sid̃a fi¬
guris: t̾cia u̾bis. Nes miracu¬
lorum corroborat fidem. im¬
pletio figurarum speni: dostri¬
na morum caritatem. Dum
enim aqua in uinum mutat᷑.
dum lazarus suscitatur. dũ¬
leprosus mundatur. et cecus
illuminatur: tunc simplicior
turba miratur. s fides inde
succrescit: quia d̾s hec fecisse
creditur. Dum u̾o discipulis
panis frangitur. et corpus
xp̃r esse ꝑhibetur. dum tem-¬
plum destri. et post triduum¬
uenture resurrectionis gla.¬
spes inflammatur: Dicebat
enim de templo corporis sui.
Dum xpr̃e in parabolis lo¬
quitur. dum semen seminan¬
tis quib t̾ris congruat assig¬
natur. quid aliud in mentib
hominum. nisi ꝑ u̾bum dei
amor ordinatur: Ponunt᷑
itaq mense. ponuntur ⁊ paneᷤ:
affert enim moyses consꝑsũ.
apłĩ ordeaceum. helyas subci¬
nericium. Ordeum tenacissi-¬
ma palea tegitur. in quo ue-¬
tus testamentum figuratur:
qd̃ legalib obseruantiis ob¬
umbratur. Per consꝑsun de¬

Expanded text:
ma pascit miraculis, secunda figuris, tertia verbis. Res miraculorum corroborat fidem, impletio figurarum spem, doctrina morum charitatem. Dum enim aqua in vinum mutatur, dum Lazarus suscitatur, leprosus mundatur, caecus illuminatur, tunc simplicior turba miratur: sed fides inde crescit, quia Deus hoc fecisse creditur. Dum vero discipulis panis frangitur, et corpus Christi esse perhibetur, dum templum destrui, et post triduumgloria venturae resurrectionis spes inflammatur? dicebat enim de templo corporis sui. Dum Christus in parabolis loquitur, dum semen seminantis quibus terris congruat assignatur, quid aliud in mentibus hominum nisi verbi Dei amor ordinatur? Ponuntur itaque mensae, ponuntur et panes. Affert Moyses conspersum apostoli hordeaceum, Elias subcinericium. Hordeum tenacissima palea tegitur, in quo Vetus Testamentum figuratur, quod legalibus observantiis obumbratur. Per conspersum de
Abbreviated transcription (Latin):
signantur officia. Considera¬
tur etenim in pait̾e pietas
miserationis. in filio affectus
redemptionis: in sp̃u scõ be¬
nignitas remissionis. Motꝰ
si quidem pat̾ pietate. misit
filium ut redimeret: ꝓmisit
ret. Tides ne quomodo perti¬
net ad pairem potestas mit¬
tentis. ad filium humilitas
obedientis: ad sp̃m stm̃ remis¬
sio penitentis: Est igitur ca¬
pitulum officina sp̃c sci: in
quo filii dei congregantur: ut
ei reconcilientur. Noli ẽe frat̾
quasi sathan inter filios dei.
Int̾ filios dei sathan ẽe dicit᷑
qui frẽs suos conturbat. qui
frĩb detrahit: et eistem mali¬
uolus insidiatur. Sathan ad¬
u̾sarius int̾pretatur. Et sa¬
than ẽ qui magistro contra¬
dicit: et fratrib adu̾satur.
Ad quem dicitur. Tnde ueniꝰ :
A deo queritur ude ueniat.
qui nonquam ẽ stabilis: sed
semꝑ instabilitatem amat.¬
⁊ inde et subditur. Circuiui t̾¬
ram et ꝑambulaui eam. Hoc
enim solent ꝑu̾si frẽs facere:

Expanded text:
signantur officia. Considerasignantur officia. Consideratur etenim in Patre pietas miserationis, in Filio affectus redemptionis, in Spiritui sancto benignitas remissionis. Motus siquidem Pater pietate misit Filium ut redimeret, promisiret. Videsne quomodo pertinet ad Patrem potestas mittentis, ad Filium humilitas obedientis, ad Spiritum sanctum remissio poenitentis? Est igitur capitulum officina Spiritus sancti, in qua filii Dei congregantur, ut ei reconcilientur. Noli esse frater quasi Satan inter filios Dei . Inter filios Dei Satan dicitur, qui fratres suos conturbat; qui fratribus detrahit, et eisdem malevolus insidiatur. Satan, adversarius interpretatur. Et Satan est, qui magistro contradicit, et fratribus adversatur. Ad quem dicit: Unde venis? De eo quaeritur unde veniat, qui nunquam est stabilis, sed semper instabilitatem amat. Unde et subditur: Circuivi terram, et perambulavi eam ; hoc enim solent perversi fratres facere,
Abbreviated transcription (Latin):
nris non ꝓ siuis. et tu uirgã
renuis: Fagellari non eru¬
buit coram ppło. et tu dedig¬
naris spoliari coram magr̃o:
Accusatur xp̃ic et tacet corã
militib ut daret nob̾ exem¬
plum patientie: accusaris.
et tu litigas. ut sis exemplũ
fr̃ĩb ꝑu̾sitatis et malitie.
Quare ergo resistis spmi scõ:
rata mente penit̾e nolunt:
qui u̾itati contradicunt. et
humilitatem confessionis sꝑ¬
ergo iñ loco remissionis in¬
ducis litem contradictionis
Hic ẽ locus dyabolo: p̾ cet̾is
odiosus. Hic amitrit quos
alias acquisiuit. Hic ẽ enĩ
locus sp̃ũi scõ consecratus.
Tibiq pat̾. ubiq filius. ubi¬
q sp̃c sanctus: s tamen ut
diximus iste locus spui scõ
dicitur ẽẽ deputatus. Possũt
enim quedam de ꝑsona filii:
quenon debent dici de ꝑsona
sp̃c sc̃ĩ. Incarnatio siquidem
ꝑtinet ad filium. nec incar-¬
natum legimus sp̃m sc̃m.
Sic etiam ad sp̃m scm ꝓprie¬
ꝑtinet remissio peccatorum.
essentia. et sdeo scd̾m diu̾sita¬

Expanded text:
is, non pro suis, et tu virgam renuis? Flagellari non erubuit coram populo, et tu dedignaris spoliari coram magistro? Accusatur Christus, et tacet coram militibus, ut daret nobis exemplum patientiae; accusaris et tu, et litigas, ut sis exemplum fratribus perversitatis et malitiae. Quare ergo resistis Spiritui sarata mente poenitere nolunt, qui veritati contradicunt, et humilitatem confessionis sperergo in loco remissionis inducis litem contradictionis? Hic est locus diabolo prae caeteris odiosus, hic amittit quos alibi acquisivit: hic est enim locus Spiritui sancto consecratus. Ubique Pater, ubique Filius, ubique Spiritus sanctus; sed tamen, ut diximus iste locus Spiritui sancto dicitur esse deputatus. Possunt enim quaedam de persona Filii dici, quae non debent dici de persona Spiritus sancti. Incarnatio siquidem pertinet ad Filium, nec incarnatum legimus Spiritum sanctum. Sic etiam ad Spiritorum. essentia, et ideo secundum diversita
Abbreviated transcription (Latin):
tur ad necessitatem temꝑali-¬
a: et ꝓnittuntur ad et̾nita¬
tem celestia. Hoc enti ẽ pri¬
mum religionis bñficium.
ut egentib necessaria p̾stet:
er nulli sit ingrata. Quod
sufficiens six mediocri religio.

Expanded text:
tur ad necessitatem temporalia, et promittuntur ad aeternitatem coelestia, hoc est enim primum religionis beneficium, ut egentibus necessaria praestet, et nulli sit ingrata. CAP. X. Quod sufficiens sit mediocri religio.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit compunctis effrindi-¬
tur: uia nob̾ in corde fit per
qm ad ih̃m in fine ꝑuenctur.
Sunt etiam alii uoce disso¬
luti: qui uocis sue modula¬
tione głantur. nec tamen
gaudent de dono gr̃e sz sper
ne: aliud cantant qm libri
habeant. et aliud forsitan
it̾um dicturi. si sint illud
sdem it̾um cantaturi: tan¬
ta ẽ leuitas nocis. forsitan
et mentis. Cantant fortas.¬
sis ut placeant. ppło magis
quan deo: qui sic cantant
non cantant in choro cum

Expanded text:
 compunctio effunditur, via nobis in corde fit, per quam ad Jesum in fine pervenitur. » Sunt etiam alii voce dissoluti, qui vocis suae modulatione gloriantur, nec tantum gaudent de dono gratiae, sed ne, aliud cantant quam libri habeant, et aliud forsitan iterum dicturi, si sint illud idem iterum cantaturi. Tanta est levitas vocis, forsitan et mentis. Cantant forsitan, ut placeant populo magis quam Deo. Qui sic cantant, non cantant cum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ẽ discretionis intus fugat
dam uolunt qd̃ graue ẽ ani¬
mal. sensu alitas: ꝑ capram
que altum petit et clarum
habet uisum. intellectualitaᷤ:
ꝑ arietem qui ceruicosum ẽ
animal. carnalis ymagina¬
tio signatur: que cornib suꝑ¬
bie sp̃ui reluctatur. Hec triũ
annorum dicuntur esse: ut
indiuidue trinitatis imbu¬
antur amore. Ego autem ñ
tantum grauor accessu uo-¬
lucrum: s et inquietor impor¬
timitate muscaꝵ: que ueniẽ¬
tes ex egypto. ad huc secuntur
sacrificantes in deserto. In illi
timeo rapinam: iñ hiis ma¬
culam. Tres sunt aut̃ musce
egypti: id ẽuanitas. curiosi¬
tas. et uoluptas. Musca ua¬
nitatis inquietat. et macu¬
lat sacrificium humiliati cor¬
dis: musca curiositatis. sacri¬
ficium orationis: musca uo¬
luptatis. sacrificium mortifi¬
cate carnis. Accedo igitur ad

Expanded text:
e discretionis intus fugat dam volunt, quae grave est animal, sensualitas; per capram, quae altum petit, et clarum habet visum, intellectualitas; per arietem, qui cervicosum est animal, carnalis imaginatio signatur, quae cornibus superbiae spiritui reluctatur: haec trium annorum dicuntur esse, ut individuae Trinitatis imbuantur amore. Ego autem non tantum gravor accessu volucrum, sed etiam inquietor importunitate muscarum, quae venientes ex Aegypto adhuc sequuntur sacrificantes in deserto. In illis timeo rapinam, in his maculam. Tres sunt autem muscae Aegypti, id est vanitas, curiositas et voluptas. Musca vanitatis inquietat, et maculat sacrificium humiliati cordis; musca curiositatis, sacrificium orationis; musca voluptatis sacrificium mortificatae carnis. Accedo igitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
aptam nutriendis anima
nabiles animi. desid̃iis car¬
nis pascunt. Nullus cleri¬
corum kiñe modo discordat.

Expanded text:
aptam nutriendis animalnabiles in desideriis carnis pascunt. Nullus clericorum, charissime, modo discordat
Abbreviated transcription (Latin):
muros heretci sunt: dum p¬
ualent ⁊ destruunt. Cor eoꝵ
ad dñm clamat: quando ꝑ
elationem cordis diuine po¬
tentie derogat. Moralit̾ aut̃
ꝑhostes anime: carnales af¬
fectus possumus intelligere:
ꝑ cor hostiũ. delectationẽ carna¬
liuĩ: ꝑ muir ordinem uirtutũ.
Cor corum igitur ad dñm
clamat: quia delectatio car-¬
nis ad hoc laborat. ut ordi¬
nem uirtutum int̾rumpat.
Hunc murum pro culpa
ciuium dominus dissipare ꝑ¬
mitait: dum uel ecclia ħetici

Expanded text:
muros haeretici sunt, dum pmuros haeretici sunt, dum praevalent et destruunt. Cor eorum ad Dominum clamat, quando per elationem cordis divinae potentiae derogat. Moraliter autem per hostes, animae carnales affectus possumus intelligere; per cor hostium, delectationem carnalium; per murum, ordinem virtutum. Cor igitur ad Dominum clamat, quia delectatio carnis ad hoc laborat, ut ordinem virtutum interrumpat. Hunc murum pro culpa civium Dominus dissipare permittit, dum vel Ecclesia haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
saluator int̾precatur. Qui e¬
nim nom̃ saluatoris inuo¬
cant: hii sunt qui desiderant.
ut omnes homines salui fi¬
ant. Moralit̾ aut̃: murus a¬
nime fidelis ẽ structura bone
oꝑationis. Custodes muroꝵ.
sollers custodia circum spectõ¬
num: que in nocte negligen¬
tie ꝑ ꝓuidentiam uigilant.
In die u̾o discretionis muni¬
tiones parant. Nomen dñi
laudare non cessant: quia ꝓ
salute anime assiduis dessde¬
riis ad d̾m clamant. Clamãt
ciues. clamant ⁊ hostes: lon¬
ge tam̃ diu̾sus ẽ clamor ho¬
stium a clamore ciuium. Cla¬
mant enim catholici: cla-¬
mant ⁊ heretici. Clamauit ĩ¬
quit iheremias. cor eorum ad
dñm: suꝑ muros filie syon.
Clamauit co eoꝵ Quorum:
Hereticorum. Murus u̾o filie
syon sunt: qui ueritatem fi¬
dei defendunt. Suꝑ muros
heretici clamant. qui se
catholice fidei doctores dicãt.
Suꝑ muros clamant: quia
esse putant. Clamant ad do¬
minum ñ contritione cordiᷤ:
s crudelitate iniquitatis. Suꝑ

Expanded text:
salvator interpretatur. Qui enim nomen Salvatoris invocant, hi sunt, qui desiderant ut omnes homines salvi fiant. Moraliter autem murus animae fidelis, est structura bonae operationis; custodes murorum, solers custodia circumspectionum. Quae in nocte negligentiae per providentiam vigilant, in die vero discretionis munitiones parant. Nomen Domini laudare non cessant, quia pro salute animae assiduis desideriis ad Deum clamant. Clamant cives, clamant et hostes. Longe tamen diversus est clamor hostium a clamore civium. Clamant enim Catholici, clamant et haeretici. Clamavit, inquit Jeremias, cor eorum ad Dominum super muros filiae Sion. Clamavit cor eorum . Quorum? haereticorum. Murus vero filiae Sion sunt qui veritatem fidei defendunt. Super muros haeretici clamant, qui se catholicae fidei doctores dicunt. Super muros clamant, quia esse putant. Clamant ad Dominum non in contritione cordis, sed crudelitate iniquitatis. Super
Abbreviated transcription (Latin):
claustro ad horam uel conti.¬
nium teneatirr. S nichil
nos philrt: aliquid de silen
ctum ẽ silentium in celo: qͣsi
media hora. Unde b̃s grego¬
rius. Nichil ꝓ dest solitudõ
corporis: si solitudo defuerit
cordis. Qui enin corpore. re
men nullos curarum secu¬
larium tumultus in corde
patiatur: non ẽ in urbe. De¬
hoc secreto cordis dictum ẽ.
factum ẽ silentium in celo:
quasi media hora. Celum
quippr est anima iusti. Ani¬
na sublimia ꝑ subleuatio

Expanded text:
um ad horam, vel continuum teneatur? Sed nihil nos prohibet aliquid de silentctum est silentium in coelo quasi media hora . Unde B. Gregorius: « Nihil prodest solitudo cocordis. Qui enim corpore remomen nullos curarum saecularium tumultus in corde patiatur, non ehoc secreto cordis dictum est: Factum est silentium in coelo quasi media hora. Coelum quippe est anima justi. Aniet sublimia per sublevatio
Abbreviated transcription (Latin):
nima cum suis uirtutib sa¬
tiatur. Est etiam lignum uite:
scd̃m formam humanitatis.
xpp̃c in medio eccł̃ie. Hoc ant̃
lignum habet spem. Sicut eñ
suꝑius dicitur: incarnata de
sapientia ꝑ illud figurat᷑. H oc
igitur lignum habet spem:
quia si precisum fuerit. rur¬
sum uirescit. qm̃ ⁊ si xpp̃c ocai
surrestionis glam riresus ad
nite uiriditatent uenst. Huiꝰ
rami pullulant: ut ex resur¬
rectione illius multiplicati.
longe lateq fideles crescant.
Fructus huius arboris: ẽ ca¬
ro xp̃u. ⁊ sanguis. Qui ex
hoc fructu seipsos cbant:
et̾ne uite salutem absq sccu¬
pulo dubitationis expestant.
Iignum u̾o uite qd̃ ẽ in me¬
dio claustri future beatitudi¬
nis. io ẽ sapientia dei pr̃is:
fuit ab initio creature cyb
angłorum. incarnata u̾o dei
sapientia. facta ẽ redemptio
peccatorum: salus iustonint
Sub ramis huius arboris.
i ẽ sub tutela diuine ꝓtectõ¬
nis. iusti resident: aspectu eiꝰ

Expanded text:
nima cum suis virtutibus sanima cum suis virtutibus satiatur. Est et lignum vitae secundum formam humanitatis Christi in medio Ecclesiae. Hoc autem lignum habet spem. Sicut enim superius dicitur, incarnata Dei Sapientia per illud figuratur. Hoc igitur lignum habet spem, quia si praecisum fuerit, rursum visurrectionis gloriam rursus ad vitae viriditatem venit. Hujus rami pullulant, ut ex resurrectione illius multiplicati, longe lateque fideles crescant. Fructus hujus arboris est caro Christi et sanguis. Qui ex hoc fructu seipsos cibant, aeternae vitae salutem absque scrupulo dubitationis exspectant. Lignum vero vitae quod est in medio claustri futurae beatitudinis, id est, sapientia Dcreaturae cibus angelorum; incarnata vero Dei Sapientia facta est redemptio peccatorum, et salus justorum. Sub ramis hujus arboris, id est sub tutela divinae protectionis, justi resident, aspectu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
templationis. De hoc ligno
ꝑ beatum iob dicitur. Ruig¬
num habet spem. Si p̾cisũ
fuerit. rursum uirescit: et
rami eius pullulant Unde
b̃s gregorius in moralibus.
Ligni nomine aliqͣndo crux.
aliquando uir iustus: aliqͣn¬
do uero incarnata. dei sapien¬
tia figuratur. In ligno siqͥ¬
dem crucis: habemus spem
salutis. Quod u̾o hic de
ligno dicitur: iusticie cuius¬
libet hominis assignatur.
Lagnum enim habet spem:
quia future beatitudinis in¬
stus expectat recributionem.
Si precisum fuerit: rursum
uirescit. Tinde b̃s̃ gregoritꝰ.
Cum in morte passionis ꝓ
u̾itate iustus afficitur: in et¬
ne uite uiriditate recuꝑatur.
Et qui hic uirebat ꝑ fĩdem:
illic uirescit ꝑ spem. Et rami
eius pullulant: quia plerũq
ex passione iusti. fideles quiꝙ
ad amorem celestis patrie
multiplicantur. ⁊ uiriditatẽ
uite sp̃ualis accipiunt. dum
hunc ꝓ deo fortit̾ egisse gra¬
tulantur. Ex fructu igitur
ligni iusticie quod in medio
moralis claustri ponitur: a¬

Expanded text:
templationis. De hoc ligno per beatum Job dicitur: Lignum habet spem: si praecisum fuerit rursum virescit, et rami ejus pullulant . Unde beatus Gregorius in Moralibus: « Ligni nomine aliquando crux, aliquando vir justus, aliquando vero incarnata Dei Sapientia figuratur. » In ligno siquidem crucis habemus spem salutis. Quod vero hic de ligno dicitur, justitiae cujuslibet hominis assignatur. Lignum enim habet spem, quia futurae beatitudinis justus exspectat retributionem. Si praecisum fuerit, rursum virescit. Unde B. Gregorius: Cum in morte passionis pro veritate justus afficitur, in aeternae vitae viriditate recuperatur. Et qui hic virebat per fidem, illic virescit per spem. Et rami ejus pullulant, quia plerumque ex passione justi, fideles quique ad amorem coelestis patriae multiplicantur: et viriditatem vitae spiritualis accipiunt, dum hunc pro Deo fortiter egisse gratulantur. Ex fructu igitur ligni justitiae, quod in medio moralis claustri ponitur, a
Abbreviated transcription (Latin):
audientium. iactantie u̾bis
suꝑb implet. Cum tubis gͥ
⁊ canticis nichanor ⁊ qui
cum eo erant admonent:
Dum uane głe seu iactan¬
tie: mentes audientium de-¬
lectatione demulcent. Iudas
u̾o ⁊ qui cum eo erant. mñ¬
nocato deo ꝑ orationes con¬
gressi sunt: manu quidem

Expanded text:
audientium jactantiae verbis superbus inflat. Cum tubis igitur et canticis Nicanor, et qui cum eo erant sese admovent, dum vanae gloriae seu jactantiae mentes audientium delectatione demulcent. Judas vero, et qui cum eo erant, invocato Deo, per orationes congressi sunt, ma
Abbreviated transcription (Latin):
sona mutari solent.Possi¬
mus criam ꝑuectes portaꝵ
intellig̾e consilia iudeorum.
De quib ꝑ ꝓph̃am dicitur
Perdidit. ⁊ contriuit uecteᷤ
cius. Tectes eius ꝑdidit et
contrunt: qͣndo consilia eoꝵ
ad effectum ꝑuenire non ꝑ¬
misit. Erat eorum consiliũ:
ut occiderent xpr̃m. Consili

Expanded text:
 mutari solent. Possumus etiam per vectes portarum intelligere consilia Judaeorum, de quibus per prophetam dicitur: Perdidit et contrivit vectes ejus . Vectes ejus perdidit et contrivit, quando consilia eorum ad effectum venire non permisit. Erat eorum consilium, ut occiderent Christum. Consili
Abbreviated transcription (Latin):
tientia iñ tribulatione. Si au¬
tem uelis cognostere effectume
mistd̃ie. ipsa ẽ que compatit᷑
miseris. sucturrit ꝯgenis: ex
dulcedine u̾o benignitatis
efficitur mansueca facies ⁊
mitis. Si aut̃ fu̾it animus
humilis. fit ⁊ habitus ext̾ior
eidem animo similis: panno-¬
sus scilicet abiectus ⁊ iulis.
Gestus siquidem modestie de-¬
monstratur. ex habitu consci¬
entie: ut talis appareas ext̾i¬
us. qualis existis intus. Ef¬
fectus autem u̾e patientie ꝓ¬
minet ⁊ egreditur: dum ꝓ¬
sꝑa et adu̾sa toleras cum hy¬

Expanded text:
bulatione. Si autem velis cognoscere effectum misericordiae, ipsa est, quae compatitur miseris, succurrit egenis, ex dulcedine vero benignitatis efficitur mansueta facies et mitis. Si autem fuerit animus humilis, fit et habitus exterior eidem animo similis, pannosus scilicet, abjectus, et vilis. Gestus siquidem modestiae demonstrantur ex habitu conscientiae, ut talis appareat foris, qualis est et intus. Effectus autem verae patientiae proeminet et egreditur, dum prospera et adversa toleras cum hi
Abbreviated transcription (Latin):
tas: deuotos reddit ꝑ corre-¬
ctionem aliena potestas. Na¬
bal u̾o designat quosdam do¬
ctores qui ex commonitõne
subditorum fiunt det̾iores:
qui pueris dauid cybum ne¬
gant. quia pure uiuere uolẽ¬
tib. u̾bum d̃i non ꝓpinant.
Tonsorib u̾o suis conuiuiũ
parant:quia uacantes otio.
adulantium confabulatõnes
amant. Accusat nabal da¬
uid et dicit: hodie increu̾unt
serui qui fugiunt dños suos.
Pu̾si siquidem p̾lati dolent
cum uident numerum religi¬
osorum multiplicari: timẽt
cum uident dauid. id ẽ bonos
subditos ungi in regem. et sa¬
ul deici: so ẽ ꝑu̾sos prelatos
honore p̾lationis priuari. S
quare timent: Ne et ipsi
priuentur honorib: neloco
corum restituatur aliquis
meliorum. Et indicauit a¬
bigail nabal omnia u̾ba

Expanded text:
tas, devotos reddit per correptionem aliena potestas. Nabal vero designat quosdam doctores, qui ex commonitione subditorum fiunt deteriores, qui pueris David cibum negant, qui pure vivere volentibus verbum Dei non propinant. Tonsoribus vero suis convivium parant, quia vacantes otio, adulantium confabulationes amant. Accusat Nabal David, et dicit: Hodie increverunt servi, qui fugiunt dominos suos . Perversi quidem praelati dolent, cum viderint numerum religiosorum multiplicari, timent cum vident David, id est bonos subditos ungi in regem, et Saul dejici, id est perversos praelatos honore praelationis privari. Sed quare timent? ne et ipsi priventur honoribus, ne loco eorum restituatur aliquis melior. Et indicavit Abigail Nabal omnia verba
Abbreviated transcription (Latin):
Et obtulerunt sacrificiunt
suꝑ altare holocaustorunt
nouum. Sacerdotes sine
macula uidas elegit: qͣndo
uirtutes que in ara cordis
ministrant immaculatas
reddit. Qui in lege dei uolũ¬
tatem habent: quia alit̾ me¬
dullatunt sacrificium non
offerrent. Et munscau̾unt
scã: io ẽ deuotionem mentis.
ab omni malitie culpa. Et e¬
dificau̾unt intrinsecus do-

Expanded text:
sacrificium super altare holocaustorum novum . Sacerdotes sine macula Judas eligit, quando virtutes, quae in ara cordis ministrant, immaculatas reddit. Qui in lege Dei voluntatem habent, quia aliter medullatum sacrificium non offerrent, et mundaverunt sancta, id est devotionem mentis, ab omni malitiae culpa. Et aedificaverunt intrinsecus do
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ expectant. In hac uita q̃¬
libet adu̾sa tolerant: ut e¬
quales angłis post resur¬
rectionem fiant. Tnde b̃s
gregorius. Is inquit qui

Expanded text:
 exspectant. In hac vita quaelibet adversa tolerant, ut aequales angelis post resurrectionem fiant. Unde beatus Gregorius: « Is, inquit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
neutur auro mũ¬
do: ⁊ lapidibz pre¬
ciosis. Platea suꝑne ciuita¬
tis. ẽ latitudo ꝑfecte carita¬
tis: lapides preciosi sunt iu¬
slipempti precioso sanguine
xp̃ri. Auro ciuitas illa sterni¬
dicitur: quia puritate dile

Expanded text:
nentur auro mundo, et lapidibus pretiosis . Platea supernae civitatis, est latitudo perfectae charitatis. Lapides pretiosi, sunt justi empti pretioso sanguine Christi. Auro civitas illa sternitur, quia puritate dile
Abbreviated transcription (Latin):
stat philisteus ille: qui e¬
gressus de castris philistiim
ꝓuocabat filios ysrł. Cuiꝰ
magnitudo et armorum
diu̾sitas. moralit̾ statum
ꝑu̾sorum qui magni sunt
apud semetipsos: ẽt morũ¬
qualitates designant. Ad
hunc philisteum expugnã¬
s hoc bellum tribz modis
fit. hystorialit̾ scilicet misti¬
ce atq moralit̾. so est inter
goliam et dauid. int̾ dya¬
libet iustum et aliquod dy¬
aboli membrum. precessit
in re. contigit in mysterio:
habetur et nunc in morib.
Cum igitur mitt̾etur da
ut narrat hystoria pater
suus eum dicens. frẽs tuos
uisitabis si recte agant: et
cum quib ordinati sint dis¬
ce. Tenit ergo in malgala:¬
et ad exercitum. qui egressus
uociferatus erat in certami¬
ne. Direxerat enim ysrł aciẽ.
s et philistiim ex adu̾so fue¬
rant preparati: et cucurrit
dauid ad locum certaminis.
int̾rogans si omnia recte: a¬
gerentur erga frẽs suos. sũ¬
q adhuc loqueretur dausde
apparuit uir ille spurus as¬
cendens goliad nomine phi¬

Expanded text:
at Philisthaeus ille, qui egressus de castris philisthiim, provocabat filios Israel . Cujus magnitudo et amorum diversitas, moraliter statum perversorum qui magni sunt apud semetipsos et qualitates morum designant. Ad hunc Philisthaeum expugnanSed hoc bellum tribus modis fit: historialiter scilicet, mystice et moraliter, id est, inter Goliam et David, inter Chrlibet justum et aliquod diaboli membrum. Praecessit in re, contigit in mysterio, habetur et nunc in moribus. Cum igitur mitteretur Daut narrat historia, pater suus dicens: Fratres tuos visitabis si recte agant et cum quibus ordinati sunt disce. Venit ergo in Magala ad exercitum; qui egressus, vociferatus erat in certamine. Direxerat enim Israel aciem, sed et Philisthiim ex adverso fuerant praeparati: et cucurrit David ad locum certaminis, interrogans si omnia recte agerentur erga fratres suos. Cumque adhuc ille loqueretur eis, apparuit vir ille spurius ascendens, Goliath nomine Phi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa tua: quam rinor quem
audiui. Sabba captiua: uel
ut quidam uolunt conu̾sio
uel incensio int̾pretatur. Dũ
enim aliquis sub lege peccati
ad huc in sclo positus tenetur.
audita fama salomonis. ꝑ
u̾bum p̾dicationis ad dñm
conu̾̃titur: conu̾sus igne cari¬
tatis accenditur. Et ingressa
iherłm cum incipit dilig̾e pa¬
cem. locuta ẽ ei uniu̾sa que
habebat in corde suo ꝑ confessi¬
onem. et ille docet omnia t̾ba
que pposuerat: si peniteat hẽre
remissionẽm. Tidet regina
sabba sapientiam u̾i salomo¬
nid: quam ostendit nob̾ ꝑ hu¬
militatem filii. Dĩdet et domũ

Expanded text:
a tua, quam rumor, quem audivi . Saba, captiva, vel, ut quidam volunt conversio vel incensio interpretatur. Dum enim aliquis sub lege peccati adhuc in saeculo positus tenetur, audita fama Salomonis per verbum praedicationis ad Dominum convertitur; conversus, igne charitatis accenditur. Et ingressa Jerusalem cum incipit diligere pacem, locuta est ei universa, quae habebat in corde suo per confessionem, et ille docet omnia verba, quae proposuerat, si poeniteat, habere remissionem. Videt regina Saba sapientiam veri Salomonis, quam ostendit nobis per humilitatem filii; videt domum