comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suido uens re xutounnũ armorũ intorẽ uideret omnẽ erereitũ iussit cũ armorũ ap¬
pacatu nenire seam morẽ in cãpo martiosic enĩ coriuent u alli uocabant ama ater
que parienams eli credebant aquo &e mar tiũ mensẽ e t̃cia feriã diẽ martis appet
dere uocari instituert̃. Uerũ uͥ rex cumetũ exercitũ cireuunt uenit ad hominẽ illũi qͥ
arceu pcerito anno cubipenna ꝑ cusserat. & ait adeũ Nullus hic tam inculta ce sor¬
dida arma habet sicut tu habes. qͥa neq clipeus neq lancea neq bipenna. ẽ. utilis. ac¬
cepit añt rex franciscã eiꝰ que uocat᷑ bipenna. &e ꝓiecit interrã. Cũ aũt ille se mciliuas¬
set eã recolligere. rer statim eleuata manii franciscã suã incaput eꝰ defixit &e ait. Sic̃
in i francorũ popło consurrerit. Ludouicus decimo annoregni sui cõmoto exer¬
citu. ẜ sibi toringͥã ꝓunciã subiugauit. Inde gundebaudi regis hurgundionũ nep¬

Expanded text:
 exercitum jussit cum armorum apparatu venire secundum morem in campum Martium. Sic enim conventum illum vocabant a Marte, quem Pagani deum belli credebant, a quo et Martium mensem et tertiam feriam, diem Martis appelldere, vocari instituerunt. Verum ubi rex cunctum exercitum circumivit, venit ad hominem illum, qui urceum praeterito anno cum bipenne percusserat, et ait ad eum: Nullus hic tam inculta et sordida habet arma, sicut tu: quia neque clypeus, neque lancea, neque bipennis est utilis. Accepit autem rex Franciscam ejus, quae vocatur bipennis, et projecit in terram. Cum autem ille se inclinasset in Francorum populo consurrexit. 12. Hludowicus decimo anno regni sui, commoto exercitu, sibi Toringiam provinciam subiugavit. Inde Gundebaudi regis Burgundionum nep
Abbreviated transcription (Latin):
abono degenerantesirã ueritatis reliquerint. & diuersos uitiorũ fuerint
secuti anfractꝰ. qͥb: neglegi eccłiastica solet disciplina. & qͥb ds offen¬
ditͦ. acꝑhoc regna solent subuerti. atq degente ingentẽ trans¬
ferri. Qł de moisi scriptũ legimꝰ qͥa splendida facta ẽ. facies
eiꝰ dũ respiceret in eũ dñs. hoc & inbeatũ renigĩ luce
splendida illustratũ factũ fiusse audurimꝰ. Qm̃ sicut
moises ledis lator popło ueteri erat adño constitutꝰ.
ita cr beat᷑ renugꝰ euangelice gre lator popsomi r¬
rimo ꝑfontẽ baptismatis in nouandꝰ¬

Expanded text:
a bono degenerantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint a bono degenerantes, viam veritatis reliquerint et diversos vitiorum fuerint secuti anfractus, quibus neglegi aecclesiastica solet disciplina, et quibus Deus offenditur, ac per hoc regna solent subverti atque de gente in gentem transferri. Quod de Moyse scriptum legimus, quia splendida facta est facies eius, dum respiceret in eum Dominus, hoc et in beatum Remigium luce splendida illustratum factum fuisse audimus; quoniam, sicut Moyses legislator populo veteri erat a Domino constitutus, ita et beatus Remigius euvangelicae gratie lator populo in proximo per fontem baptismatis inno
Abbreviated transcription (Latin):
Nãlumen qđ eosexterꝰ ꝑfudit etiã interiꝰ illuminauit. & adquerendũ salubre consiliũ
incitaiit. Delectabant᷑ nanq in uerbis illis que audierant licet exterriti essent delummis
atq angelice consuetudinẽ. ut in aduentu suo terreant corda mortaliũ. subsequenti con¬
solatione demulceant p̾cedentẽ timorẽ. Instruens eos erauctoritate scãrũ scripturarũ
quo mͦ singulis qͥb apparueruit. & in pͥmordio apparitionis in cusserint udentib se ti¬
morẽ. s. post ꝑgrãm consolationis gratissimã eorũ cordib p̾buere leticie hilaritatẽ. Cumq¬
iam sc̃s uir eos de talib sufficienter instruxisset. ꝓpħico repletꝰ sp̃u. cuncta que eis uel se
me ꝓpagatura atq gub̃natura. & scãm eccłam sullimatura. omĩq romana dignita¬
te regnoq potitura &e uictorias ee̾t aliarũ gentiũ incursus adeptura nͥ forte

Expanded text:
Nam lumen, quod eos exterius perfudit, etiam interius illuminavit, et ad quaerendum salubre consilium Nam lumen, quod eos exterius perfudit, etiam interius illuminavit, et ad quaerendum salubre consilium incitavit. Delectabantur namque in verbis illis quae audierant, licet exterriti essent de luminiatque angelicae consuetudinem, ut in adventu suo terreant corda mortalium, sed subsequenti consolatione demulceant praecedentem timorem: instruens eos ex auctoritate sanctarum Scripturarum, quomodo singulis, quibus apparuerant, et in primordio apparitionis incusserint videntibus se timorem, sed post per gratiam consolationis, gratissimam eorum cordibus piam sanctus vir eos de talibus sufficienter instruxisset, prophetico repletus spiritu, cuncta quae eis vel semme propagatura atque gubernatura et sanctam aecclesiam sublimatura omnique Romana dignitate regnoque potitura et victorias contra aliarum gentium incursus adeptura, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
monstrare uoluit qđ fidelib cunctis ꝓmisit. Ubi sc̃ duio uel tres congregati in nomi¬
ne meo ibi sũ immedio eorũ. repente lux tã copiosa totã repleuit eccłam ut clarita¬
tẽ solis euinceret. Et cũ luce uox parit᷑ audita .ẽ. dicens. Par uobis. Ego sũ nolite ti¬
mere. Manece nidilectione mea. Et post hec uerba lix que aduenerat recessit. & in¬
credibilis suauitatis odor in eadẽ domo remansit ut patent᷑ ostenderet᷑ illuc auetorẽ lu ci
& pacis atq suauitatis tenisse. Quẽ nemoeorũ qͥ ad erant p̃ter ep̃m. propt᷑ fulgorẽ lu¬
minis timore pculsi intueri ualuert. Tantaq claritatis gła pontificẽ scm̃ꝑfudit. ut
splendor ex eoꝓcedens plus conspicuã domũ in qua sedebant reddiderit. quã lucernarũ
ac gemitu consolationẽ eiꝰ reqͥrt̃. & qͥd sibi adutilitatẽ atq salutẽ ꝑtinens e̾ẽt agendũ cũ
magna erpetunt deuotione. parati audire & opere cõplere que a scopontifice discerent

Expanded text:
fidelibus cunctis promisit: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum: repente lux tam copiosa totam replevit aecclesiam, ut claritatem solis evinceret, et cum luce vox pariter est audita, dicentis: Pax vobis; ego sum, nolite timere. Manete in dilectione mea. Et post haec verba lux que advenerat recessit, et incredibilis suavitatis odor in eadem domo remansit, ut patenter ostenderetur, illuc auctorem lucis et pacis atque suavitatis venisse, quem nemo eorum qui aderant pminis timore perculsi, intueri valuerint, tantaque claritatis gloria pontificem sanctum perfudit, ut splendor ex eo procedens, plus conspicuam domum, in qua sedebant, reddiderit, quam lucernorum ac gemitu consolationem ejus requirunt, et quid sibi ad utilitatem atque salutem pertinent esset agendum, cum magna expetunt devotione, parati audire, et opere complere quae a sancto pontifice discerent.
Abbreviated transcription (Latin):
angłorũ choris ce animar ũ cetib beatissimorũ hominĩ iã spiricib cũ dõ regnantiũ
& immortalitatẽ ad huc corporũ expectantiũ interfuit. & familiarissimũ cepit audire
ne salutis auidi queritare coeꝑunt de gallicane deiectione eccłẽ. & qͥd facto ad talia
opuseẽt crebro uersare sermone dicentes. qͥa iam tẽpus e̾ẽt miserendi eiꝰ. duplicia enĩ
receperat ꝓ om̃ib peccatis sius. quã qiã fex eiꝰ ñ sit erinanita. hisint̾ se.ita afserentib
subito uor affuit. asuꝑiorib atq secretiorib aditũ salub̾rime atq suauissime inco

Expanded text:
angelorum choris et animarum coetibus, beatissimoangelorum choris et animarum coetibus, beatissimoet immortalitatem adhuc corporum exspectantium interfuit et familiarissimum cepit audire tus humanae salutis avidi queritare ceperunt de Gallicane deiectione aecclesiae, et quid facto ad talia opus esset, crebro versare sermone, dicentes, quia iam tempus esset miserendi eius; duplicia enim receperat pro omnibus peccatis suis, quamquam fex eius non sit exinanita. His inter se ita serentibus, subito vox affuit a superioribus atque secretioribus aditis saluberrime atque suaviss
Abbreviated transcription (Latin):
ultionẽ. mundop̾sulẽ adõ p̾destinatũ remigiũ pontificẽ hoc ordine ꝓtuler̃t. Erat qͥ¬
dã uenerabilis ac dignꝰ ꝓfessione & nomine montanꝰ monacus in reclusione solita¬
ria uitã duceiis ieiunus. uigilus. atꝙ orationib continue uacans nec ñ ceterarũ uirtut ũ
in signib ad eo diuinitati se cõmendabilẽ reddens. ut angłicis sepius frueret᷑ alloquus
& celestib frequent᷑ usionib acreuelationib inter eẽt. Is gͦ montanus cũ ꝑuigil ioratio
ne ꝓpace sce eccłȩ que multis ac diuersis afflictionib apud glalliarũ &e belgicarũ ꝓtnn¬
cias uexabat᷑ dĩ om̃ipotentis demenciã indefessis p̾cib exoraret. nocte quadã plussolito
orationẽ ꝓtelans usq lucis crepusculũ in contẽplatione ꝑmansit. Qui cũ lassitudine
ac fragilitate carnis cõp eilente paululũ in enbra sopori de disset. subito ꝑdiuinã grãm

Expanded text:
ultionem, mundo praesulem a Deo praedestinatum, Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. II. Erat quidam venerabilis, ac dignus professione et nomine, Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, jejuniis, vigiliis, atque orationibus continue vacans, necnon caeterarum virinsignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis et caelestibus frequenter visionibus ac revelationibus interesset. Is ergo cum pervigil ionibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret, nocte quadam plus solito orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatione permansit. Qui cum, lassitudine ac fragilitate carnis compellente, paululum membra sopori dedisset, subito per divinam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. lȩtitiã. credunt esse uenturũ. Bonũ est igitur qđ
tã hiuersis studis homines petunt: in quoquanta sit natur&e
uis facile monstratur cũ lic& uariae dissidentesq sen¬
tentiae tamen indiligendo boni fine consentiunt.
uantas rerum flectat habenas Natura pote¬
uatura potens. quibus in m̃sĩ.¬

Expanded text:
tatem, laetitiam credunt esse uenturam. Bonum est igitur quod tam diuersis studiis homines petunt; in quo quanta sit naturae uis facile monstratur, cum licet uariae dissidentesque sententiae tamen in diligendo boni fine consentiunt. Quantas rerum flectat habenas Natura potens, quibus inm
Abbreviated transcription (Latin):
Ei bigrata mella su dit
Fugit: & nimis tenaci.
Ferit icta corda morsu.
Si hil igitur dubium ẽ. quin haeadbeatitudinẽ uiae deuia
quaedam sint nec perducere quẽ quã eo ualeant ad qđ¬
ł se ꝑducturas ẽẽ ꝓmittunt. Quantis uero implicitȩ malis

Expanded text:
i grata mella fudit, Fugit et nimis tenaci Ferit icta corda morsu. Nihil igitur dubium est quin hae ad beatitudinem uiae deuia quaedam sint nec perducere quemquam eo ualeant ad quod se perducturas esse promittunt. Quantis uero implicitae malis
Abbreviated transcription (Latin):
ut euentus prescite rei nequeat euitari. Postremo siquid aliquis aliorsũ
atq sese res habet existimet: id non modo scientia non est. sed est opinio fal

Expanded text:
ut euentus praescitae rei nequeat euitari. Postremo si quid aliquis aliorsum atque sese res habet, existimet, id non modo scientia non est, sed est opinio fal
Abbreviated transcription (Latin):
Qam ne igitur uides quid haec omnia quae diximus consequatur:¬
B Quidnã inquã : P Omnẽ inquit bonam prorsus esse for¬
tunam: B Etqui in quã fieri potest: P Attende inquit:
Cum omnis fortuna uel iocunda uel aspera tũ remunerandi
exercendiue bonos. tum puniendi corrigendiue improbos causa
deferatur : omnis bona quã uel iustam constat esse uel utilem.⁊
Nimis quidem in quã ueraratio. eosi quã. paulo ante docuisti pro¬
uidentiã fatũue considerẽ firmis uiribus nixa sententia: sed eã si plac&

Expanded text:
amne igitur uides quid haec omnia quae diximus consequatur– Quidnam? inquam. – Omnem, inquit, bonam prorsus esse fortunam. – Et qui id, inquam, fieri potest? – Attende, inquit. Cum omnis fortuna uel iucunda uel aspera tum remunerandi exercendiue bonos tum puniendi corrigendiue improbos causa deferatur, omnis bona quam uel iustam constat esse uel utilem. – Nimis quidem, inquam, uera ratio et, si quam paulo ante docuisti prm fatumue considerem, firmis uiribus nixa sententia. Sed eam, si plac
Abbreviated transcription (Latin):
Hic est cunctis cõmunis amor:
Repetunt quaeboni fine teneri:
Quia non alit̃ durare quȩ ant:
Nisi conuerso rursus amore
Refluant causae quaededit esse

Expanded text:
Hic est cunctis communis amor / repetuntque boni finem teneri, / quia non aliter durare queant / nisi converso rursus amore fluant cause que dedit esse
Abbreviated transcription (Latin):
uimmente conspexerit. Nam pro uidentia est ipsa illa diuina ratio
in summno omniũ principe constituta. quae cumcta disponit. Fatũ

Expanded text:
uim mente conspexerit. Nam prouidentia est ipsa illa diuina ratio in summo omnium principe constituta quae cuncta disponit; fatu
Abbreviated transcription (Latin):
spes precesq: quaecumrtcepte sunt in efficaces esse non possunt.
Aduersãninigitur uitia eolite uirtutes ad rectas spesanimum sub

Expanded text:
spes precesque; quae cum rectae sunt, inefficaces esse non possunt. Auersamini igitur uitia, colite uirtutes, ad rectas spes animum sub
Abbreviated transcription (Latin):
prolixi temporis fama sicum in exaudta aecernitate cogitetur
non parua sed plane nulla esse uideatur : Vos aut nisi ad populares
in luserit : Nam cumquidã a dortus eae hominem contumeli is
qui non aduere uirtutis usum sed ad suꝑbã gloriã falsũ sibi philo¬
sophi nomen induerat adiecissetq iam se sciturũ. An ille philosophus
esset. si quidẽ in lata s iniurias leniter patienterq tolle rasset: ille
pacientiam paulisper assupsit. Acceptaq contumelia uelud in sul

Expanded text:
prolixi temporis fama, si cum inexhausta aeternitate cogitetur, non parua sed plane nulla esse uideatur. Vos autem nisi ad populareinluserit. Nam cum quidam adortus esset hominem contumeliis, qui non ad uerae uirtutis usum sed ad superbam gloriam falsum sibi philosophi nomen induerat, adiecissetque iam se sciturum, an ille philosophus esset, si quidem illatas iniurias leniter patienterque tolerasset, ille patientiam paulisper adsumpsit acceptaque contumelia uelut insul
Abbreviated transcription (Latin):
Est ne aliquid̃ tib: te ipso pretiosius: nihil inquies : Igitur situi
compos fueris : possidebis quod nectu amittere umquã uelis. nec
fortuna possit auferre: Atq ut agnoscas in his fortuitis rebus
beatitudinem constare non posse : sic collige: sibeatudo est : sũ¬
mũ naturae bonũ ratione degentis: Nec est sũmũ bonum

Expanded text:
Estne aliquid tibi te ipso pretiosius? Nihil, inquies. Igitur si tui compos fueris, possidebis quod nec tu amittere umquam uelis nec fortuna possit auferre. Atque ut agnoscas in his fortuitis rebus beatitudinem constare non posse, sic collige. Si beatitudo est summum naturae bonum ratione degentis nec est summum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
Hecquae sũmo uertice caeli.
Flectit rapidos ursa meatus.
N umquã occiduo lota profundo
Cetera cernens sidera mergi
Cupitoceano tinguere flãmas
Semꝑ uicibus tẽporis aequis.
U esꝑserat nuntiat umbras
Ruiehitq diem lucifer almũ.
Sic aeternos reficit cursus.¬

Expanded text:
quae summo vertice mundi flectit rapidos Ursa. meatus, numquam occiduo lota profundo, cetera cernens sidera mergi cupit Oceano tinguere flammas; semper vicibus temporis aequis Vesper seras nuntiat umbras revehitque diem Lucifer almum. Sic aeternos reficit cursus
Abbreviated transcription (Latin):
dũposses eum uel reuerentia uł ea qua. ẽ prȩditus sapientia: Non
dignũ putare: minime : In ẽ enĩ dignitas propria uirtuti. quam

Expanded text:
posses eum uel reuerentia uel ea qua est praeditus sapientia non dignum putare? – Minime. – Inest enim dignitas propria uirtuti, quam
Abbreviated transcription (Latin):
er&. Om̃ne hominũ genus interris simili surgit abortu. ⁊¬
Vnus enĩrerũ pater ẽ. unnus cuncta ministrat. Ille dedit phoe¬
bo radios. dedit & cornua lunae. Ille homines &iam terris dedit¬
& sidera caelo. Hic clausit mẽbris animos celsa sede petitos:

Expanded text:
et. Omne hominum genus in terris simili surgit ab ortu. Vnus enim rerum pater est, unus cuncta ministrat. Ille dedit Phoebo radios, dedit et cornua lunae, ille homines etiam terris dedit ut sidera caelo; hic clausit membris animos celsa sede petitos
Abbreviated transcription (Latin):
situs animũ meror pgrauat: Et illa : Itaẽ inquit: Haec enim¬
nondũ morbitu remedia : sed ad huc contumaces aduersus curationã.
dolores fomenta quaedam sunt. Namq̃ in profundũ sese penetres.
cũ cẽpestiuũ fuerit ad mouebo: uerũ tamen. n&e existimari miserũ
uelis: Annumerũ modũq: tuae felicitatis oblitus es: taceo quod
desolatũ parente. sũmorũ te uirorũ cura suscepit: delectus que

Expanded text:
situs animum maeror praegrauat. – Et illa: Ita situs animum maeror praegrauat. – Et illa: Ita nondum morbi tui remedia, sed adhuc contumacis adversus curationem doloris fomenta quaedam sunt. Nam quae in profundum sese penetrent, cum tempestivum fuerit, admovebo. Verumtamen ne te existimari miserum velis, an numerum 5 modumque tuae felicitatis oblitus es? Taceo quod desolatum parente, summorum te virorum cura suscepit; delectusque
Abbreviated transcription (Latin):
iustatibi causa ÷ sperandi meliora: tamen ne animo contabescas.
& intra commune omnib regnum locatus: proprio uiuero. uesideres:
Si quantas rapidis flatib incitus Pontus uersat harenas
Aut quot stelliseris edita noctibus Caelo sidera fulgent
Tantas fundat opes nec r&rahatmanũ Pleno copia cornu.
Numanum miseras haudideogenus. Cesset flere querelas
Sed quesita uorans saeuara pacitas. Alios pandit hiatus:
Quaria precipitẽ frena cupidinẽ Certo fine r&entent
Largis cum potius muneribus fluens. Sitis ardes eit habendi :
Num quã diues agit̃ qui trepidus gemens. Sesȩcredit egentem
is igitur si prose tecui fortuna loquercur : quid profecto contra
iferes non haberes. Aut siquidẽ quoquerelam tuã iure tuea¬
ris proferas oporta. dabimus dicendi locum.: Tũego, Spertiosa
quidẽ ista sunt inquam. Oblitaq: rethoricȩ acmusice melledul¬
cedinis: Tunitantũ cum audiuntur oblectant : sed miseris maloꝵ
altior sensus est : Itaq: cum haec aurib: in sonare desierint in¬

Expanded text:
iusta tibi causa est sperandi meliora, tamenne animo contabescas et intra commune omnibus regnum locatus proprio uiuere iure desideres?” Si quantas rapidis flatibus incitus pontus uersat harenas aut quot stelliferis edita noctibus caelo sidera fulgent tantas fundat opes nec retrahat manum pleno Copia cornu, humanum miseras haud ideo genus cesset flere querelas.sed quaesita uorans saeua rapacitas alios pandit hiatus. Quae iam praecipitem frena cupidinem certo fine retentent, largis cum potius muneribus fluens sitis ardescit habendi? Numquam diues agit qui trepidus gemens sese credit egentem. His igitur si pro se tecum Fortuna loqueretur, quid profecto contra hisceres non haberes; aut si quid est quo querelam tuam iure tuearis, proferas oportet, dabimus dicendi locum. – Tum ego: Speciosa quidem ista sunt, inquam, oblitaque rhetoricae ac musicae melle dulcedinis tum tantum cum audiuntur oblectant, sed miseris malorum altior sensus est; itaque cum haec auribus insonare desierint in
Abbreviated transcription (Latin):
Rerũq regens flectit habenas
Rex & dñs. fons. et origo.¬
Lex & sapiens arbiter aequi.
Etquȩ motu concitat ire

Expanded text:
rerumque regens flectit habenas rex et dominus, fons et origo,ex et sapiens arbiter aequi, et, quae motu concitat ire
Abbreviated transcription (Latin):
non obteperantium salus. Nihil estigitur qđ naturã seruans dõ contra ire
conetur. B Hihil inquam. ł Quid siconetur ait: Nũ tandẽ ꝓficiet
quic qua aduersus eũ : quẽ iure beatitudinis potentissimũ ẽẽ concessimus:
Prorsus in quam nihil ualer& : P Nonẽ igitur aliquid quod summo

Expanded text:
non obtemperantium salus. – Nihil est igitur, quod naturam seruans deo contra ire conetur? – Nihil, inquam. – Quodsi conetur, ait, num tandem proficiet quicquam aduersus eum quem iure beatitudinis potentissimum esse concessimus? – Prorsus, inquam, nihil ualeret. – Non est igitur aliquid quod summo
Abbreviated transcription (Latin):
tis. inueritate sibi adesse experiret᷑ diuine suffragia bonitatis. Cuiꝰ głosam uirtutũ ui¬
tã ita p̾ciose mortis grã decorauit. ut qđ uiuendo docuit. moriendo constanter astrurerit.
Eratq consequens. quatinꝰ ad eiꝰ uisionẽ ꝑmortẽ attingeret. quẽ ꝓbabilis uite conuersatione
seꝑ attestatꝰ fuisset sciens qđ de contẽptu p̾sentis uite gła surgit beatitudinis eterne p̾stan¬

Expanded text:
tis, in veritate sibi adesse experiretur divinae suffragia bonitatis. Cujus gloriosam virtutum vitis, in veritate sibi adesse experiretur divinae suffragia bonitatis. Cujus gloriosam virtutum vitam ita pretiosae mortis gratia decoravit, ut quod vivendo docuit, moriendo constanter astruxerit: eratque consequens quatenus ad ejus visionem per mortem attingeret, quem probabilis vitae conversatione semper attestatus fuisset, sciens quod de contemptu praesentis vitae gloria surgit beatitudinis aeternae; praestan
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓfundũ elegit. credens sibi ad oppͥmendã eiꝰ głam ñ claustra fidẽ seruatura sedmaria
quasi ñ idẽ elementi dñs esset ꝑ quẽ dudũ ei carceris abdita celesti fulgore radiata micuis¬
sent. Datur nautis mergendũ corpus influctib ut ad auriliũ saltẽ equora ꝓficerent. ciu
aduincendũ. xp̃i militẽ cerra de fecisset. E nauigatis itaq ex magna parte freti gurgiti¬
b. ꝓiectũ inter sorbentes undas p̃potens est dei dextera consecuta. Et que spm̃ intulerat
incelũ: corpus mex retulit ad sepulcrũ. Sic p̃dicator ueritatis Rm̃i. nec cormentorum
uincit᷑ penis. nec tenobrosi carceris suꝑat᷑ angustus. Non bestus ꝓiectꝰ dilaniat᷑. ñ ꝓfundo
celatur. sedlittori redditꝰ p̾conio diffamatur. Ut qui uere confessus fuerit nom̃ deita¬

Expanded text:
sed profundum elegit; credens sibi ad delitescendam ejus gloriam non claustra fidem servatura, sed maria: sed profundum elegit; credens sibi ad delitescendam ejus gloriam non claustra fidem servatura, sed maria: quasi non idem elementi Dominus esset, per quem dudum ei carceris abdita coelesti fulgore radiata micuissent. Datur nautis mergendum corpus in fluctibus; ut ad auxilium saltem aequora proficerent, cui ad vincendum Christi militem terra defecisset. Enavigatis itaque magna ex parte freti gurgitibus, projectum inter sorbentes undas praepotens est Dei dextera consecuta; et quae spiritum intulerat in coelum, corpus mox retulit ad sepulcrum. Sic praedicator veritatis, charissimi, nec tormentorum vincitur poenis, nec tenebrosi carceris superatur angustiis. Non bestiis projectus dilaniatur, non profundo celatur; sed littori redditur, praeconio diffamatur: ut qui vere confessus fuerat nomen deita
Abbreviated transcription (Latin):
ministrantib pascit᷑. assertor aut̃ ueritatis iuncentiꝰ daciani rabie ꝑemptꝰ. feris erpo itꝰ
consumendus. sed coruo famulante seruat᷑ illesus. Obtinuit gͦ helias diumo nutu coruis
prestib quo aleret᷑. p̃stitũ . ẽ. uincentio obsequente coruo quoq ne comederet᷑. Qui ut cęli¬
tꝰse custodẽ designatũ esse ostenderet: aduentantes reliquas aueseminꝰ non segni impe¬
tu pturbabat. Inter quasiminanẽ quoq lupũ ꝓpius accedentẽ. ueluti qͥ cõmissũ thesau¬
rũ sacrilega audacta attaminare p̾sumeret: pennis &e alis diuerberansꝓcul abegit. Sed
ille qđ nontam ad inferenda uenisset iniuriã quã adaugendã miraculi pompã: quadã sui
habitudine stupidus indicabat. Oimpudens furor. & stulta uesania. Coruus obsequit᷑. lu¬
pus uenerat᷑ dacianꝰ ꝑsequit᷑. Necerubescit uelle se ad huc ferox ꝑdere. quẽ mansueta fac¬

Expanded text:
ministrantibus pascitur: assertor autem veritatis Vincentius Daciani rabie peremptus, feris exponitur ministrantibus pascitur: assertor autem veritatis Vincentius Daciani rabie peremptus, feris exponitur consumendus, sed corvo famulante servatur illaesus. Obtinuit ergo Elias divino nutu, corvis praestantibus, quo aleretur ; praestitum est Vincentio, obsequente quoque corvo, ne comederetur. Qui ut coelitus se custodem designatum ostenderet, adventantes reliquas aves eminus non segni impetu perturbabat; inter quas immanem quoque lupum propius accedentem, veluti qui commissum thesaurum sacrilega audacia attaminare praesumeret, pennis et alis diverberans procul abegit. Sed ille quod non tam ad inferendam venisset injuriam, quam ad augendam miraculi pompam, quadam sui habitudine stupidus indicabat. O impudens furor, et stulta vesania! Corvus obsequitur, lupus veneratur; Dacianus persequitur, nec erubescit velle se adhuc ferox perdere, quem mansuefac
Abbreviated transcription (Latin):
gratulant᷑ sẽ. Nosꝙ tibi grãs agimꝰ dne iesu: qđ anima tuo digna consortio que ꝑtinarculte su¬
pliciũ mendaur fugit obsequiũ. Ec que fuit conteiiens ꝑsecutor qđ fureret: sit dedignata
ei abscessũ. illius sibi ꝓmittit cadaueris expositione umdictã. einꝰ genit eruirtute uicoria
Foris namꝙ & canib coepta furoris suꝑbia absumendũ ꝓicimandat lictorib ut cali pastu¬
corũ impleret uentrẽ. quorũ ipse gerebat mentẽ.Sed ut diuuis excrescentib beneficis.
maioris inctorie uncentio gr̃ conferret᷑: nutti᷑ coruus atisinumia cadauerib. erpositas
corporis dapesseruatura ieiuna. Hinc fr̃s dilectissimi. hinc aduertite distincta meritorũ ob¬
sequia. Helias quomdã impias iosabeth ac iezabelis manꝰ caute declinans. in deserto coruis

Expanded text:
gratulantur sancti. Nosque tibi gratias agimgratulantur sancti. Nosque tibi gratias agimlicium tulit, mendax fugit obsequium, et quae fuit contenta persecutor quod fureret, sit dedignata s illius sibi promittit cadaveris expositione vindictam, cujus gemit ex virtute victoriam. Feris enim atque canibus decepta furoris sueorum impleret ventrem quorum ipse gerebat mentem. Sed ut divinis excrescentibus beneficiis majoris victoriae Vincentio gratia conferatur, mittitur corvus, avis inimica cadaveribus, expositas corporis dapes servatura jejuna. Hinc, fratres dilectissimi, hinc advertite distincta meritorum obsequia. Elias quondam impias Achab vel Jezabelis manus caute declinans, in deserto corvis
Abbreviated transcription (Latin):
dei manꝰ &e. uenustiori p̾stine sanitatis auginento fossi laterris danina stipplebat In solita
tib meus pauidi iauitoris expauit. Currit exanimis minister adpfidẽ. quẽ grauꝰ relit
rat. tremor udicẽ occupat. dolor lacerat. furor inflammat. Et ne inpenis uincens uin
lẽ punire. uideami eũ potiꝰ uictoria coronare. Profert᷑ itaq cetri carceris baratro. celesti
quidẽ gra pulcrior & si ad huc esset passurus robustior. Sed u̾ desideriũ adregni uocatio¬
nẽ: tendentis nullo poenarũ uel mortis genere frangendũ intelligit. iubet inuida meus
leuiorisstrati fulera substitui. acblandiori eũ requie confoueri. Scilicet ut si amoto pau¬
lulũ carnifice animã quietꝰ erhalaret. diceret᷑ ñ esse occisus sed mortuus. quasinon eũ pe¬
ac beate felicitatis iminere donat. Ad euiꝰ ingressũ angłici letantur sp̃s. om̃s simul conctues

Expanded text:
Dei manus, et venustiori pristinae sanitatis augmento fossi lateris damna supplebat. Insolita Dei manus, et venustiori pristinae sanitatis augmento fossi lateris damna supplebat. Insolita tibus, mens pallidi janitoris expavit. Currit exanimis minister ad praesidem, quem gravius rat, tremor judicem occupat, dolor lacerat, furor inflammat. Et ne in poenis vincens Vilem punire, videamur eum potius victoria coronare. Profertur itaque ex illo tetri carceris barathro, coelesti quidem gratia pulchrior, et si adhuc esset passurus, robustior. Sed ubi desiderium ad regni vocationem tendentis nullo poenarum vel mortis genere frangendum intelligit, jubet invida mens lenioris strati fulcra substitui, ac blandiori eum requie confoveri; scilicet ut si amoto paululum carnifice animam quietus exhalaret, diceretur non esse occisus, sed mortuus: quasi non eum poeac beatae felicitatis munere donat. Ad cujus ingressum angelici laetantur spiritus, omnesque simul concives
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Contemni gͥ se uidens seuiebat. nec inquẽ iamuindietã inferret in ueniebat.
Uidebat nanq de seuientiũ manus carnficũ plus ineo inuenire uulnerisquã corp¬
ris solũq uigentẽ spm̃ eo stulticiã exꝓbrare suã. quo ꝓuocabat ueritatis norma. Qu¬
ꝓpter credens qđ causã confusiouis auerteret. si ꝑsonã que se suꝑauerat absentaret.
minus .q dacianus erubesceret. si uincentiũ popłs ñuideret: ussit eũ apublicore¬
moueri. Sed ne fic quidẽ careret supplicio. contunsa quo iaceat testa substernit᷑. ut
ius acuminis concisã molẽ suꝑ iecti corporis discinderet. atq reddita tormentis mẽ¬
delitas. Nam diuina bouitas dilectũ suũ ampliꝰ in confessione comitata infert nouã cenꝰ¬
bris lucẽ & cab̾nacrilũ splendidũ obscurũ reddit ergastulũ. Fouebat laceros artus mechiei

Expanded text:
batur. Contemni igitur se videns saeviebat, nec in quem jam vindictam inferret inveniebat. batur. Contemni igitur se videns saeviebat, nec in quem jam vindictam inferret inveniebat. Videbat namque desaevientium manus carnificum plus in eo invenire vulneris quam corporis: solumque vigentem spiritum eo stultitiam exprobrare suam, quo provocabat veritatis norma. Quapropter credens quod causam confusionis averteret, si personam quae se spreverat, absentaret, minusque Dacianus erubesceret, si Vincentium populus non videret, jussit eum a publico removeri. Sed ne sic quidem careret supplicio, contusa quo jacebat testa substernitur; ut vis acuminis concisam molem superjecti corporis plus discinderet, atque reddita tormentis memdelitas. Nam divina bonitas dilectum suum amplius in confessione comitata infert novam tenebris lucem, et tabernaculum splendidum obscurum reddit ergastulum. Fovebat laceros artus medica
Abbreviated transcription (Latin):
tantis passionũ subactũ dolorib aut uicisse aut interemisse se letabundus extolleret.
suscepta spe frustratꝰ unde uictor uisus est apparere: in de iuctꝰ compriasus ẽ erubes¬
cere. Qm̃ quo di martir duriori urgebat᷑ poena: eo ampliori confessioins erultabat
constantia. U̾nde ipsius passionis uel ultima ꝑuidere seu memorari fr̃s euidentius
placet. quatinꝰ animaduertat scĩtas ur̃a quib diabolus suũ sedurerit dolis ministrũ.
uel quomͦ xp̃c suũ infinẽ usq seruauerit famulũ. Ex quo illud sane erat mirabile.qͥ
qͣntũ iste extrisecus multiplici poenarũ genere contritꝰ artabat᷑ tantũ intrinsecꝰ
exultante interiore homine dilatabat᷑. Quantũq ille exteriꝰ iactantia temporalis po¬
tentie in flaminabat᷑. tantũ interiꝰ despici se ppendens interiori ueratꝰ homine p̾foca¬

Expanded text:
tantis passionum subactum doloribus aut vicisse aut interemisse se laetabundus extolleret, tantis passionum subactum doloribus aut vicisse aut interemisse se laetabundus extolleret, suscepta spe frustratus, unde victor visus est apparere, inde victus compulsus est erubescere: quoniam quo Dei martyr duriori urgebatur poena, eo ampliori confessionis exsultabat constantia. Unde ipsius passionis vel ultima pervidere, seu memorari, fratres, evidentius placet; quatenus animadvertat sanctitas vestra quo diabolus suum perduxerit dolis ministrum, vel quomodo Christus suum in finem usque servaverit famulum. CAP. III. Ex quo illud sane erat mirabile, quia quantum iste extrinsecus multiplici poenarum genere contritus arctabatur, tantum intrinsecus exsultante interiori homine dilatabatur; quantumque ille exteritentiae inflabatur, tantum interius despici se perpendens, interiori vexatus homine praefoca
Abbreviated transcription (Latin):
tuiꝰeis se largiorẽ exhibeat in beneficuis. qͥb. se amabiliorẽ cognoseet ingaudiis. Fiatq
inpassione. eiꝰdẽ xp̃i calicẽ credentib pͥus ministraret in salutẽ. Cuiꝰ haustu feliciter
mente debriatꝰ rabidi hostis atq in xp̃m seuientis insamã interitꝰ adut. inodestus sus¬
tinuit securus irisit. Sciens paratꝰ. eẽ ut resisteret nesciens elatꝰ eẽ qđ uinceret. Quia
cuꝰ a more spualib armis p̾munitꝰ resistebat. eiꝰ adiutorio quieqͥd penarũ in illũ fu¬
rentis ira ercogitabat. insuperadilis fortiter patiendo uincebat. Ideohuuc ñ lan une
ignite sartaginis ñ equules ñ ungule ferreeq manus ñuires cedentiũ pauori. ñ dolor
scissor ũ iñ brorũ. ñ foci fragor & strepentis in patentib uscerib salisiniectio daciani
quiuert aliquatenꝰ subdere ussioni. Sed dũ intantũ eiꝰ uecordie tumor exeresceret ut

Expanded text:
tenus eis se largiorem exhibeat in beneficiis, quibus se amabiliorem cognoscit in gaudiis, fiatque tenus eis se largiorem exhibeat in beneficiis, quibus se amabiliorem cognoscit in gaudiis, fiatque in passione, ejusdem Christi calicem credentibus prius ministraret in salutem. Cujus haustu feliciter mente ebriatus, rabidi hostis atque in Christum saevientis insaniam interritus adiit, modestus sustinuit, securus irrisit, sciens paratus esse 428 ut resisteret, nesciens elatus esse quo vinceret: quia cujus amore spiritalibus armis praemunitus resistebat. ejus adjutorio quidquid poenarum in illum furentis ira excogitabat, insuperabilis fortiter patiendo vincebat. Ideo hunc non laminae ignitae sartaginis, non equulei, non ungulae ferreaeque manus, non vires pavendae caedentium. nec dolor scissorum membrorum, non foci fragor et strepentis in patentibus visceribus salis injectio, Daciani quiverunt aliquatenus subdere jussioni. Sed dum in tantum ejus vecordiae tumor excresceret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
unctorũ licet dilectissimi głosas martirũ passiones qͦs distincta regionib
loca meruert. una fides factat omnib indiscreto honore uenerabiles: ꝓ¬
pͥam tamen sibi in hoc uenerationis obsequio illi uindicant dignitatẽ.
qui eccłam dei &e documentis p̾ceteris erererunt. & patrocinus adiuuert̃. In ter
quos uiste beatũ leuitã uincentiũ cuiꝰ confessione & morte. xp̃m incredulis
p̾dicatũ incunctan᷑ agnoscimꝰ: catholicis studus celebramꝰ. Qui ut fideliũ deuo¬
tionẽ deostudiosius cõmendaret: altiori caritatis flãmascens affectu. morti
sese ctandẽ fidelit obtulit. Quo uidelicet fidei insolidissima petra. xp̃o fundatũ se¬
sequatib imitandũ daret᷑. nȩc ñ & semen apłice p̃dicationis peũ plurib dissemtna
cũ. ope sue incercessionis auctũ ac ꝑfecte consũmationis fruge refertũ. uicelestib de¬
mũ horreis conderet᷑. Hunc gͦ amplius ꝓpͥa uenerent᷑. quẽ etiã ꝑegrna mirant᷑. Qua¬

Expanded text:
unctorum licet, dilectissimi, gloriosas martyrum passiones, quos distincta regionibus loca meruerunt, una fides faciat omnibus indiscreto honore venerabiles, propriam tamen sibi in hoc venerationis obsequio illi vindicant dignitatem, qui Ecclesiam Dei et documentis prae caeteris erexerunt, et patrociniis adjuverunt. Inter quos justpraedicatum incunctanter agnoscimus, catholicis studiis celebramus. Qui ut fidelium devotionem Deo studiosius commendaret, altiori charitatis flammescens affectu, morti sese tandem fideliter obtulit, quo videlicet robur fidei in solidissima petra Christo fundatum sequacibus imitandum daretur; necnon et semen apostolicae praedicationis per cum plurestibus demum horreis conderetur. Hunc ergo amelius propria venerentur, quem etiam peregrina mirantur: qua
Abbreviated transcription (Latin):
nec. ẽ. quod coñra dici ullo modo queat PSed que so inquit te.
uide quã id scȩ atq in uiolabilit̃ probes quod boni sũmi sumũ dm̃

Expanded text:
nec est quod contradici ullo modo queat. Sed quaeso, inquit, te uide quam id sancte atque inuiolabiliter probes quod boni summi summum d
Abbreviated transcription (Latin):
m Alone rrumim agioranstes habeat arbitrar.
quae sciuntur. Quod totum contraest. Omne enim quod cognoscitur noti

Expanded text:
 aliter enim ac sese res habeat arbitrari quae sciuntur. Quod totum contra est; omne enim quod cognoscitur no
Abbreviated transcription (Latin):
accusatȩ in nocentiae : at accusantium uilitas : at̃cuius
criminis arguimur. summam quaeris: senatum dicimur
saluum esse uoluisse : Modum desideras : delatorem nedocu

Expanded text:
accusatae innocentiae, at accusantium uilitatis? 1 At cuius criminis arguimur summam quaeris? Senatum dicimur saluum esse uoluisse. Modum desideras? Delatorem ne docu
Abbreviated transcription (Latin):
id non euenire non posse. Quod a ut̃ non potest non euenire id eaxne¬
cessitate contingere. meq: ad hoc nomen necessitatis adstringas:
fatebor rem quidem solidissime ueritatis sed cui uix aliquis nisi diui¬
n speculator accesserit. Res pondebo namq idem futurum cũ ad
diuinam notionem refertur necessarium. Cum uero in sua natu¬
ra ꝑpenditur liberum prorsus atq ab solutum uideri : Due enim s̃ &e nũ

Expanded text:
id non euenire non posse, quod autem non potest non euenire id ex necessitate contingere, meque ad hoc nomen necessitatis adstringas, fatebor rem quidem solidissimae ueritatis sed cui uix aliquis nisi diuini speculator accesserit. Respondebo namque idem futurum, cum ad diuinam notionem refertur, necessarium, cum uero in sua natura perpenditur, liberum prorsus atque absolutum uideri. Duae su
Abbreviated transcription (Latin):
introeas nunc uero quo in troieris e grediare.: An mirabilem quen¬
dam diuinae simplicitatis orbem complicas: & enĩ paulo ante abeatitu¬
dine incipiens : eam summũ bonũ ẽẽ dicebas: quã in summodõ sitam loque¬
bore: Ipsum quoq dm̃ sumũ. eẽ. bonũ: plenãq beatitudinẽ disserebasir
Ex quo neminem beatũ fore: nisi qui pariter ds̃ eẽt. quasi munus culum
dabas Rursus ipsam boni formã dĩ acbeatitudinis
baris ee substantiã : ipsũq: unũ idipsum eebonum doce
ab om̃i rerũ natura pateretur. Om̃ quoq bonitatis gaber naculis

Expanded text:
introeas, nunc uero quo introieris egrediare, an mirabilem quendam diuinae simplicitatis orbem complicas? Etenim paulo ante beatitudine incipiens eam summum bonum esse dicebas quam in summo deo sitam loquebare. Ipsum quoque deum summum esse bonum plenamque beatitudinem disserebas; ex quo neminem beatum fore nisi qui pariter deus esset quasi munusculum dabas. Rursus ipsam boni formam dei ac beatitudinis loquebaris esse substantiam ipsumque unum id ipsum esse bonum docebas quod ab omni rerum natura peteretur. Deum quoque bonitatis gubernaculis
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersitatẽ regere disputabas: uolentiaq cuncta parere nec ullam
mali eẽ naturã. Atq haec nullis ea trinsecus sumptis. sedex altero
fidẽ trahente. in sitis domesticisꝙ probationibus explicabas: Tum illa.
Minime inquit ludimus pema. omcũ maximã dĩ munere que m dudum
deprecabamur exegimꝰ: Ea est enĩ diuinae forma substantiae. utneq
in externa dilabatur nec inse externum aliquid ipsa suscipiat. Sed sicut
ΟΙΚΩΝ Rerum orbẽ mobilẽtrotat : dũmobilẽ ipsa conseruat.
Quod s̃i rationes quoq: non extra p&itas sed intrarei quã tractabamus
ambitũ collocatas agitauimus: nihil. ẽ qđ ad mirere cũplatone sam¬

Expanded text:
uniuersitatem regere disputabas uolentiaque cuncta parere nec ullam mali esse naturam. Atque haec nullis extrinsecus sumptis sed ex altero altero fidem trahente insitis domesticisque probationibus explicabas. Tum illa: Minime, inquit, ludimus remque omnium maximam dei munere quem dudum deprecabantur exegimus. Ea est enim diuinae forma substantiae ut neque in externa dilabatur nec in se externum aliquid ipsa suscipiat, sed, sicut γκῳ rerum orbem mobilem rotat, dum se immobilem ipsa conseruat. Quod si rationes quoque non extra petitas sed intra rei quam tractabamus ambitum collocatas agitauimus, nihil est quod admirere, cum Pia tone sa
Abbreviated transcription (Latin):
inter ẽe̾. ionã uenerabilẽ epĩn aurelianensẽ & bososonẽ abbatẽ scĩ benedicti quorũ resiniuste
sibi uindicauerat. Interea auxiliares exsuꝑiori burgundia ad idꝓperantes bellũ utranq li¬
geris ripã tenentes rapinis cuncta uastabant. Quorũ uesanie boso abbas obiuando. iussit
naues portus ita paratas adesse. ut sipopłs exsuperiorib aduentanspartib citeriorẽ
ripã ceneret. naute omnẽ pecuniã familie cenobui ipsius inmaioribin minoribq
peccorib seu ceteris mobilib consistentẽ reb nauib erceptã aminẽ ultra transferrent. Si

Expanded text:
interesse Jonam venerabilem episcopum Aurelianensem et Bosonem abbatem S. Benedicti, quorum res injuste interesse Jonam venerabilem episcopum Aurelianensem et Bosonem abbatem S. Benedicti, quorum res injuste sibi vindicaverat. Interea auxiliares ex superiori Burgundia ad id properantes bellum, utramque Ligeris ripam tenentes, rapinis cuncta vastabant: quorum vesaniae Boso abbas obviando, jussit naves portus ita paratas adesse, ut si populus ex superioribus adventans partibus citeriorem ripam teneret, nautae omnem pecuniam familiae coenobii ipsius in majoribus minoribusque pecoribus seu caeteris mobilibus consistentem rebus, navibus exceptam, amnem ultra transferrent. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tigus scorũ locisque subregimine am̃corũ clericorũ siue monachorũ consistere uide ban¬
t᷑ũ modica ueratione afflicta. ẽ: Siquidẽ matfrido comite quondã aurelianensi ob
culpã mnertie ꝓpͥus honorib pͥuato. odo mloco eiꝰ substituit᷑. Qui insolentia graui con
sui naturã electꝰ. cuncta que uiri subiacebant eccłe aurelianensis matricula excepta.
tentes. marimã partẽ suorũ fr̃m ad p̾fatũ dirigt̃ comitẽ nimia insanientẽ tiraunide
cũ pignorib scõrũ omnigena supplicantes p̃ce: ne tantũ incurrat piaculũ. ne ue
res sacro ordini delegatas ad nefarios transferat usus. sed magis seruosdĩ ressibi. adũo
traditas libere liceat ordinare. Que peticionulli apudeũ ualuit. Ceperat eo intẽpore
partib residentes. quia abimperatore ad lothariũ defecerant. Cui expedicioni iusserat qͦq

Expanded text:
tiguis sanctorum locis, quae sub regimine Dominicorum clericorum sive monachorum consistere videbantiguis sanctorum locis, quae sub regimine Dominicorum clericorum sive monachorum consistere videbantur, non modica vexatione afflicta est. Siquidem Matfrido comite quondam Aurelianensi ob culpam inertiae propriis honoribus privato, Odo in ejus locum substituitur. Qui insolentia gravi contra sui naturam elatus, cuncta quae juri subjacebant ecclesiae Aurelianensis, matricula excepta tentes, maturrimam partem suorum fratrum ad praefatum dirigunt comitem nimia insanientem tyrannide cum pignoribus sanctorum: omnigena supplicantes prece, ne tantum incurrat piaculum, neve res sacro ordini delegatas ad nefarios transferat usus sed magis servos Dei res sibi a Domino traditas libere liceat ordinare: quae petitio nulli apud eum valuit. Coeperat eo in temporepartibus residentes, qui ab imperatore ad Lotharium defecerant: cui expeditioni jusserat quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tali sine remige naium ꝓpͥã medus regit influctib. Confusa deniq omĩsꝓcuratorũ
fisci audatia. imposterũ ab hac sese cõpescuit stulticia. Carolo augusto magnoimpera
core francorũ diẽ obeunte ludouicus filius eiꝰ imperui gub̾nacula suscepit. Cuiꝰ tẽpore
uarus cumultuationib regno francorũ accrito: multo ac grauiter bine eccłe uisus .ẽ.
concuti status. Nanq filus diuersa aduersus patrẽ mollientib quantũ ad totiꝰ specim̃¬
regni attinet intestina orit᷑ collisio. Dũq pat̾ alios honorib obinerita pͥuare alios cumu¬
lare opib studet: id ipsũ uero filii aduersus patrẽ deietos abilloserigere. sullunatos depo¬
nere conant᷑. tẽpestatis instar maritune. subiectos hac illacq disꝑgunt. Qua causa resqua
rũꝙ xp̃i eccłarũ contigit gratissima pati dispendia. Inter quaseccła aurelianensis cñ con¬

Expanded text:
tali sine remige navem propriam mediis regit in fluctibus. Confusa denique omnis procuratorum tali sine remige navem propriam mediis regit in fluctibus. Confusa denique omnis procuratorum fisci audacia in posterum ab hac sese compescuit stultitia. tore Francorum diem obeunte, Ludovicus filius ejus imperii gubernacula suscepit, cujus tempore variis tumultuationibus regno Francorum attrito, multo ac gravi turbine Ecclesiae visus est concuti status. Namque filiis diversa adversus patrem molientibus, quantum ad totius regni specimen attinet, intestina oritur collisio: dumque pater alios honoribus ob merita privare, alios cumulare opibus studet; idipsum vero filii adversus patrem, dejectos ab illo erigere, sublimatos deponere conantur, tempestatis instar maritimae, subjectos hac illacque dispergunt: qua causa res quarumque Christi ecclesiarum contigit gravissima pati dispendia. Inter quas Ecclesia Aurelianensis cum con
Abbreviated transcription (Latin):
coregio om̃sitineris portꝰ ciuitatesq ꝑtransiret: adurbẽ ꝑuenit aurelianã. Ibiq at helonari¬
rus cuutatis decenta. rector nauis uectigalis grã questioni subicit᷑. liberalitatẽ regiã illo reclaman¬
ro conte pta regali auetoritate eractor naium honustã sale fiscosubicit. atq cũ ceteris nauib ꝓ
curatori portꝰ cõmittit. Crat quando hec agebant᷑ dies dominica. Sed cuca horã fere diei tertiã
petut quoforcior uis aque decurrere solet: ibiq contra aduersũ pelagus fortiter ena¬
tando ꝓuenit ad posterulã que usq hodie seĩ benedicti ar̃. ibiq appulit. Concurrunt un¬
diq aburbe popłi incognitũ cernere miraculũ stupentesq uocesclamoris atq ad horta¬
tionis ꝓferunt. Udete ociues contẽplamini qualiter nouus nauta dilectꝰ dñibenedictꝰ mor¬

Expanded text:
to regio omnes itineris portus civitatesque pertransiret, ad urbem pervenit Aurelianam, ibique a telonarito regio omnes itineris portus civitatesque pertransiret, ad urbem pervenit Aurelianam, ibique a telonariis civitatis detenta rector navis vectigalis gratia quaestioni subjicitur. Liberalitatem regiam illo reclamante, contempta regali auctoritate exactor navem onustam sale fisco subjicit, atque cum caeteris navibus procuratori portus committit. Erat quando haec agebantur dies Dominica; sed circa horam fere diei tertiam, petit, quo fortior vis aquae decurrere solet: ibique contra adversum pelagus fortiter enatando, pervenit ad Posterulam quae usque hodie S. Benedicti dicitur, ibique appulit. Concurrunt undique ab urbe populi incognitum cernere miraculum, stupentesque voces clamoris atque adhortationis proferunt. Videte, o cives, contemplamini qualiter novus nauta dilectus Domini Benedictus mor
Abbreviated transcription (Latin):
intomaret posteris. Patrataitaꝙ de siderabili uicoria belli. dur suosinterrogaus requsunt
n forte quepia reuerende uisioris nonachũ nterdensitates hostiuabilua patdle uq u suro
iuuisu contẽplati essent. Quib respondentib se in illo plionemuie monachorũ iudise: Sxtin
ille. Scsinquiens benedictꝰ me ꝑcocũ bellũ huiꝰ certamins ptegens siustra manuesuu meila¬
benas dirigendo ac custodiendo tenuit. dextra uͦ baculũ manu tenensplurimos hostiũ ꝓ¬
sternendo morti tradidit. Sic & nocentib pena. & innocentib int̾e̾ntu patris benedic¬
gib pp̃cepti ppru singraphũ concessũ fuerat uti quattuor naues imimunes abomi debito
fisci librime palueua ligeris discurrerent. Cũ itaꝙ suprafati comitis cepore harũ una
obsalis euectionẽ namneticã usqi urbẽ ꝑuenisset: atq in regrediendo tuta exp̃cep¬

Expanded text:
intimaret posteris. Patrata itaque desiderabili victoria, belli dux suos interrogans, requisivit intimaret posteris. Patrata itaque desiderabili victoria, belli dux suos interrogans, requisivit si forte quempiam reverendae visionis monachum inter densitates hostium sibi viam pandentem proprio visu contemplati essent. Quibus respondentibus se in illo praelio neminem monachorum vidisse, statim ille: Sanctus, inquiens, Benedictus me per totum belli hujus certamen protegens, sinistra manu equi mei habenas dirigendo ac custodiendo tenuit: dextera vero baculum manu tenens, plurimos hostium prosternendo morti tradidit. Sic et nocentibus poena et innocentibus interventu Patris Benedicgibus per praecepti proprii syngraphum concessum fuerat, uti quatuor naves immunes ab omni debito fisci liberrime per alveum Ligeris discurrerent. Cum itaque suprafati comitis tempore, harum una ob salis evectionem Namneticam usque ad urbem pervenisset, atque in regrediendo tuta ex praecep