comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad reficiendum. Viditq: diuersorũ
ferculorũ apparatũ magnũ pisciũq
multitudinẽ ad gregatã. Dixitq: in
cordesuo. Non ẽ dignũ ut mona¬
chiquorũ uita solitaria ẽ. taminep¬
tsutantur sumptib Et statimius¬
sit p̃parariaen eũ magnum. Cumq
locatus suꝑignẽ feruere coepis set
posuit in eocunctos simulquospara¬
uerantcibos tampiscesquã holera
suelegumina uel quic quid ad co¬
medendũ monachis distinatum fue¬
rat. Dixitq dehispultib: nuncre¬
ficiantur fratres : Nã non dilicus
uacent quae eos adiuino inpediant
opere: Quod illicognoscentes ualđ
molestetulerunt: Tamen duode¬
cimuiri habito consilio iracundia in¬
flãmati. reliquaerunt locum et
abierunt perdesertaua gantes. et
eaquaeerant saeculidelectabilia
inquirentes. Reuelatũq ẽ. statĩ
peruisum romano: nec eiuoluit di¬
uina miseratioreactã occultare:
Regressoquoq: abbt̃ad monasteriũ
dicitq: sisic futurumerat ut addis¬

Expanded text:
ad reficiendum; viditque diversorum ad reficiendum; viditque diversorum ferculorum apparatum magnum pisciumque multitudinem adgregatam, dixitque in corde suo: 'Non est dignum, ut monachi, quorum vita solitaria est, tam ineptis utantur sumptibus'. Et statim iussit praeparari aeneum magnum. Cumque locatus super ignem fervere coepisset, posuit in eo cunctos simul, quos paraverant cibos, tam pisces quam holera sive legumina, vel quicquid ad comedendum monachis distinatum fuerat, dixitque: 'De his pultibus nunc reficiantur fratres, nam non diliciis vacent, quae eos a divino inpediant opere'. Quod illi cognoscentes, valde moleste tolerant. Tamen duodecim viri, habito consilio, iracundia inflammati, reliquerunt locum et abierunt per deserta vagantes et ea quae erant saeculi delectabilia inquerentes. Revelatumque est statim per visum Romano, nec ei voluit divina miseratio rem actam occultare. Regresso quoque abbate ad monasterium, dicitque ei: Si sic futurum erat, ut ad dis
Abbreviated transcription (Latin):
rum quoq uel colloquia uel occur¬
sus ualdeuitabat. Noma nusitaerat
simplexut nihil dehis penitus adam¬
mũduceret. sed omnib tã uiris quã
mulierib aequalit̃ flagita tãbene¬
dictionẽ diuinitatis nominein uocato
tribueret. Lupicinusigitur abba
cũminus haberet. undetantã sus¬
teneret congregationẽ. reuelauit
eids̃ locũ inheremo. inquoantiqui¬
tusthesaurire conditifuerant. Adquẽ
locũ accedens solus. aurum argen¬
tũq: quantũ leuare potuerat mo¬
nasteriuminferebat. Et ex indeemo¬
tos cibos. reficiebat fratrũ multtu¬
dines. quos ad dĩ officium congreza¬
uerat sicq faciebat persingulos an¬
nos. Nullita menfratrum patefe¬
citlocum quod eidñs dignatus . ẽ
reuelarẽ factũ ẽ aut̃ ut quodam
temporeui sitaret fr̃s. quosinillis
alamania eregionibus diximuscon¬
gregatos Et accedens meridiec
adhuc fratres in a goceñt ingies¬
sus ẽ. domũ. in quocibi coquebantur

Expanded text:
rum quoque vel colloquia vel occurrum quoque vel colloquia vel occursus valde vitabat Romanus ita erat simplex, ut nihil de his penitus ad animum duceret, sed omnibus tam viris quam mulieribus aequaliter flagitatam benedictionem, Divinitatis nomine invocato, tribueret. 3. Lupicinus igitur abba cum minus haberet, unde tantam susteneret congregationem, revelavit ei Deus locum in heremo, in quo antiquitus thesauri reconditi fuerant. Ad quem locum accedens solus, aurum argentumque, quantum levare potuerat, monasterio inferebat et, exinde coemptos cibos, reficiebat fratrum multitudines, quos ad Dei officium congregaverat. Sicque faciebat per singulos annos. Nulli tamen fratrum patefecit locum, quod ei Dominus dignatus est revelare. Factum est autem, ut quodam tempere visitaret fratres, quos in illis Alamanniae regionibus diximus congregatos; et accedens meridiae, cum adhuc fratres in agro essent, ingressus est domum, in quo cibi coquebantur
Abbreviated transcription (Latin):
rat ut congregata ad officium dĩ
multitudo si mulbabita renon possit
feceruntq: iterũ aliud monasteriũ
inquofelicis aluearis examen insti¬
tuer sedet his de incepscumdiã diu¬
torio ampliatis. Tertiũ intraala¬
maniae terminũ monasteriũ locaue¬
runt Ibantq uicis simhiduo patres
requirentes filios. quos diuini simbu¬
erant disciplinis. p̃dicantes in singulis
monasteriis ea qua eadinstitutionẽ
animae pertinebant. Lupicinus tam̃
Erat aut̃ ualde sobrius et a cibopo¬
tuq abstinens. Itaut plerumq ter¬
tia dicreficeret. Cũ aut̃ eum sicut
corporis humasde poscit neces sitas.
sitis arriperet. uascũ a qua exhiberi
faciebat inquamanus in mersas. di¬
utius retinebat. Mirũ dictu ita
ab sorbebat caro eius aquã ad positã
ut puta rescã ꝑõs eius ad sumi. Et si car¬
dorsitis extinguebatur: Erat enim
seuerus ualde in districtione fratrũ
necquẽq non modo peruersea gere
uerũ etiã nec loquisinebat. Mulie¬

Expanded text:
rat, ut congregata ad officium Dei rat, ut congregata ad officium Dei multitudo simul habitare non possit; feceruntque iterum aliud monasterium, in quo felicis altuerunt. Sed et his deinceps cum Dei adjutorio ampliatis, tertium intra Alemanniae terminum monasterium locaverunt. Ibantque vicissim hi duo patres requirentes filios, quos divinis imbuerent disciplinis, praedicantes in singulis monasteriis ea quae ad institutionem animae pertinebant. Lupicinus tamenErat autem valde sobrius, et a cibo potuque abstinens, ita ut plerumque tertia die reficeretur. Cum autem eum, sicut corporis humani deposcit necessitas, sitis arriperet, vas cum aqua exhiberi faciebat, in qua manus immersas diutius retinebat. Mirum absorbebat caro eius aquam adpositam, ut putaris eam per os eius adsumi; et sic ardor sitis extinguebatur. Erat enim severus valde in districtione fratrum, nec quemquam non modo perverse agere, verum etiam nec loqui sinebat; mulie
Abbreviated transcription (Latin):
Vae n obis quia peccauimus indõ dimit¬
tendo propositum nm. Eccenuncamu¬
uere arguimur proignauia. Et qua¬
lis nobis inposteru merituitasi eaunde
aestuinimiciex pulsi fuimus non repe¬
tamus tunc armatiui xillocrucis sũo¬
tis inmanubacillis. regressi sunt adhe¬
remũ. Quib uenientib: iterum eosinsi¬
diadaemonis lapidib coepitur guere :
sed persistentes inoratione. obtenuer
a d ñ imisericordia. ut remota tempta¬
tione liberia dillum diuinicultus fa¬
mulatũ expeditiq perseuerarent.
hsdemq in orationeua cantib coeper
ad eosturbae fratrũ hinc et indecon¬
fluere et audire uerbum p̃dicatio¬
nis abeis. Cumq iã bea tiheremitae
populis ut diximus publicati fuis sent
fecerunt sibimonasterium quod con¬
datisconeuocitari uoluerunt . In quo
succisis siluis et inplana redactis de
laborib manuũ propriarũ uictum
quaerebant. Tantusq feruor dedĩ
amore proximos locorũ accende¬

Expanded text:
'Vae nobis, quia peccavimus in Deo dimit'Vae nobis, quia peccavimus in Deo dimittendo propositum nostrum. Ecce nunc a muliere arguimur pro ignavia. Et qualis nobis in posterum erit vita, si ea, unde astu inimici expulsi fuimus, non repetamus?' 2. Tunc armati vixillo crucis, sumptis in manu bacellis, regressi sunt ad heremum. Quibus venientibus, iterum eos insidia daemonis lapidibus coepit urguere; sed persistentes in oratione, obtenuerunt a Domini misericordia, ut, remota temptatione, liberi ad illum divini cultus famulatum expeditique perseverarent. His denique in oratione vacantibus, coeperunt ad eos turbae fratrum hinc et inde confluere et audire verbum praedicationis ab eis. Cumque iam beati heremitae populis, ut diximus, publicati fuissent, fecerunt sibi monasterium, quod Condatiscone vocitari voluerunt, in quo, succisis silvis et in plana redactis, de laboribus manuum propriarum victum quaerebant; tantusque fervor de Dei amore proximos locorum accende
Abbreviated transcription (Latin):
tibus daemoniis deruebat. Itaut sae¬
peuulnerati. in mensis dolorumcru¬
ciatib torquerentur. Interea aetas
adhuc inmatura. coepit iniuria sco¬
tidianihostis metuere. Nec passadiu¬
dus sufferredolores relinquens he¬
remum. ad propriamredire delibe¬
rat sed quid inuidia non cogatinimi¬
ci. Verumubi relinquentes hoc
habitaculũ quod expetierant aduillas
manentium sunt regres sidomũ cuius dã
pauperis ingrediuntur : Percunctatur
aut̃ mulier de quoitineremilites xpĩ
uenirent: respondent. Non sine con¬
fusione sereliquis seheremum. et quae
eoscausa acepto distulerit opere per
ordinẽpandunt. At illa ait. Opor¬
tuerat uos õuiridi contrainsidia sdia¬
boliui riliter dimicare. Nec formida¬
recius inimiciasquisa epius ab amicis dĩ
superatus occubuit. Aemulus ẽ enim
scĩtatidũ metuit neunde ille ꝑfidiabi¬
lis corruit genus humanũ fide nobili¬
tatũ ascendat. At illi conpuncticorde
et seor sumdis cretia muliere dixerunt

Expanded text:
tibus daemoniis deruebat, ita ut saetibus daemoniis deruebat, ita ut saepe vulnerati immensis dolorum cruciatibus torquerentur. Interea aetas adhuc immatura coepit injurias quotidiani hostis metuere, nec passa diutius sufferre dolores, relinquens eremum, ad propria redire deliberat. Sed quid invidia non cogat inimici? Verum ubi relinquentes hoc habitaculum quod expetierant, ad villas manentium sunt regressi, domum cujusdam pauperis ingrediuntur. Percunctatur autem mulier de quo itinere milites Christi venirent. Respondent non sine confusione, se relinquisse heremum, et quae eos causa a coepto distulerit opere, per ordinem pandunt At illa ait: 'Oportuerat vos, o viri Dei, contra insidias diaboli viriliter dimicare nec formidare eius inimici tias, qui saepius ab amicis Dei superatus occubuit. Aemulus est enim sanctitati, dum metuit, ne, unde ille perfidia vilis corruit, genus humanum fide nobilitatum ascendat'. At illi conpuncti corde, et seorsum descreti a muliere, dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
titutus. cum ad legittimã transis set
aetatẽ genitore cogente. cũ animinon
p̃beret consensum. sponsaliuinculonee¬
titur. romanus uero adhucadoles¬
centior. Et ipse ad dĩopus animum
extenderecupiens nuptias refutauit
Parentib uero relinquentib: saecu¬
lum hicommuni consensuheremũ
concupescunt. Et accedentes simul
interillaiorensis deserti secreca quae
in terburgundiã alamanniãq: sita
auentica eadia centciuitati. taberna¬
cula figunt. Prostratiq: solo dñm
dieb singulis cumpsallenti modo¬
lamine dep̃cantur. uictum deradici¬
bus quaerentes herbarum. sed qnm̃
liuorillius quida ecelo dilabsus ẽ
semper insidias humanogenericon¬
sucuit. intendere. Contra hos diser¬
uos armatur. hosq perministros
suos a coepto itinere. niatur reuo¬
care. Nam lapidib: urguere eosdae¬
mones perdies singulos non desine¬
bant. Et quotienscũq genux ad ad
orandum dñm deflexis sent statim
imberlapidum super eosdemiacien¬

Expanded text:
titutus, cum ad legitimam transisset titutus, cum ad legitimam transisset aetatem, genitore cogente, cum animi non praeberet consensum, sponsali vinculo nectitur. Romanus vero adhuc adolescentior, et ipse ad Dei opus animum extendere cupiens, nuptias refutavit. Parentibus vero relinquentibus saeculum, hii communi consensu heremum concupescunt; et accedentinter illa Jurensis deserti secreta, quae inter Burgundiam Alemanniamque sita, Aventicae adjacent civitati tabernacula figunt, prostratique solo Dominum diebus singulis cum psallentii modulamine deprecantur, victum de radicibus quaerentes herbarum. Sed quoniam livor illius qui de coelo delapsus est, semper insidias humano generi consuevit intendere, contra hos Dei servos armatur, hosque per ministros suos a coepto itinere nititur revocare. Nam lapidibus urgere eos daemones per dies singulos non desinebant, et quotiescunque genua ad orandum Dominum deflexissent, statim imber lapidum super eosdem jacien
Abbreviated transcription (Latin):
uagitib ut sae pedemultis legitur
dñmscire meruerunt. Cognitumq
num quã ab eius p̃ceptionib recessen
Neq postbaptisinisa cramentũ Niue ã
illã pollentemq regenerationis ftola
inpudicis actib polluerunt. Qui meri¬
tosequuntur agnum quocũq ierit
Quosipsius agnicandoregregius lilis
decoris nullo temptationis acstu mar¬
centibus coronauit. Hisdeniq sirtisc
tera indita edominationis extentah
choantes prouocat. uincentes adiuuat
uictores adornat. quos nominis suitiu¬
lo p̃signatos. De terrenis gemitib: ele¬
uans incaelorũ uehit gaudia gloriosos
Dequorũ niueoelectionis numero Et
illos eẽ nonambigo quii orensis here¬
mio pacalustrantes. Non modo sedĩtẽ¬
plumefficeremeruerunt. Verũetiã
inmultis mentib: sp̃s sc̃ gratiae taberna¬
cula parauerunt. Id ẽ lupicinus roma¬
nusq germanus eius AIhł APł.
gitur lupicinus ab exordio aetatis su¬
a edm̃ totorequirens corde lit terisins¬

Expanded text:
vagitibus, ut saepe de multis legitur, vagitibus, ut saepe de multis legitur, Dominum scire meruerunt, cognitumque, numquam ab eius praeceptionibus recesserunt neque post baptismi sacramentum niveam illam pollentemque regenerationis stolam inpudicis actibus polluerunt. Qui merito sequuntur Agnum, quocumque ierit, quos ipsius Agni candor egregius liliis decoris nullo temptationis aestu marcentibus coronavit. His denique sirtis, dextera inclitae dominationis extenta, inchoantes provocat, vincentes adiuvat, victores adornat, quos nominis sui titulo praesignatos de terrenis gemitibus elevans, in caelorum evehit gaudia gloriosos. De quorum niveo electionis numero et illos esse non ambigo, qui Iorensis heremi opaca lustrantes, non modo se Dei templum efficere meruerunt, verum etiam in multis mentibus Spiritus sancti gratiae tabernacula paraverunt, id est Lupicinus Romanusque, germanus eius. 1.. Igitur Lupicinus ab exordio aetatis suae Deum toto requirens corde, litteris ins
Abbreviated transcription (Latin):
ingentia censeantur. paruatamen
redduntur inscriptis. prolixiora
quoq: in hoc quoduita scõrumuo¬
citare uoluimus libro imperiti
idiotaeq: praesumimus propalare
Orantes dnm̃ ut digneturda re
uerbum in orenr̃o. Quiora mu¬
torum ad usu praestinos saepius
reserauit : et quod in scis praecipit
scribire putet ea suis in laudibus
declamari
I DELUPICINO ATQUE
ROMANO
plinae. ut dominicae largitio¬
nis pecunia nũ mulariis fene¬
rata cum dignomultiplicationis
fructu dispensantedominores tau¬
retur. Nec altis defossa foueis re¬
condatur detrimentum sedratio¬
nabilidispensationeporrecta ae¬
terna euita ecrescat adlucrum.
Vt incipiens retributionis dñs. quae
commodauit inqua ererecumusu¬
ris. receptis fenerationis sua edu¬
plicisatis factione talentis dicat
Eugeseruebonaequia superpauca
fuistifidelis supermultate consti¬
tuamintra gaudium dñitui. p̃¬
destinatorum ẽ enimista cum dĩ
opeperficere qui ab ipsis cunabulor

Expanded text:
ingentia censeantur, parva tamen ingentia censeantur, parva tamen redduntur in scriptis; prolixiora quoque in hoc, quod vita· sanctorum vocitare voluimus, libro imperiti idiotaeque praesumimus propalare, orantes Dominum, ut dignetur dare verbum in ore nostro, qui ora mutorum ad usus praestinos saepius reseravit, et quod in sanctis praecipit scribi, reputet ea suis in laudibus declamari. De Lupicino atque Romano plinae , ut dominicae largitionis pecunia nummulariis fenerata, cum digno multiplicationis fructu dispensante Domino restauretur, nec altis defossa foveis recondatur ad detrimentum, sed rationabili dispensatione porrecta, aeternae vitae crescat ad lucrum; ut incipiens retributionis Dominus quae commodavit inquirere, cum usuris receptis fenerationis suae duplici satisfactione talentis, dicat: Euge, serve bone, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam; intra in gaudium domini tui. Praedestinatorum est enim ista cum Dei ope perficere, qui ab ipsis cunabulorum
Abbreviated transcription (Latin):
tatueram quidem illa tantũ
scribere quae ad sepulchra
beatis simorum martrrum
confessorumq diuinitus gesta sunt sed
qr̃m qua edã dehis nuper reperi. quos
beataeconuersationis meritum euexit
ad caelum. Quorumq uita etrami¬
temcertis relationibus cognitumec¬
desiamaedificare putaui. dicere
aliqua exillis oportunitatecogente
non differo quia scõrumuita. non mo¬
doeorum pandit propositum. uerũ
etiam auditorum animus incitat ad
profectum. Et quaeritur a quib: dã
utrumuita scõrum. anuitas dicere
debeamus. Agellius quoq: et conplu¬
resphilosophorumuitas dicere uolur̃.
Namplenius auctor intertio artis
gammaticae libro ait. uitas antiqui
cuiuscumq: nostrum dixerunt. sed
rammatici pluralem non putant
uitas Quiacum sit diuersitas
meritorum uirtutumq: Vna tam̃
omnes uita corporis alit inmundo
Et scripsi fateor in inferiore confes¬
sorum libro aliquadequorundam
uita . quae in corporerati sunt bre¬
uiora. Idcirco quiacumꝰ dĩuirtute

Expanded text:
tatueram quidem illa tantum scribere, quae ad sepulcra beatissimorum martyrum confessorumque divinitus gesta sunt: sed quoniam quaedam de iis nuper reperi quos beatae conversationis meritum evexit ad coelum, quorumque vitae tramitem certis relationibus cognitum Ecclesiam aedificare putavi, dicere aliqua ex illis opportunitate cogente non differo, quia sanctorum Vita non modo eorum pandit propositum, verum etiam auditorum animos incitat ad profectum: et quaeritur a quibusdam utrum Vitam sanctorum, an Vitas dicere debeamus. A. Gellius quoque et conplures philosophorum vitas dicere voluerunt. Nam Plinius auctor in tertio artis grammaticae libro ait: Vitas antiqui cuiuscumque nostrum dixerunt; sed grammatici pluralem numerum nonvitas, quia, cum sit diversitas meritorum virtutumque, una tamen omnes vita corporis alit in mundo. Et scripsi, fateor, in inferiore confessorum libro aliqua de quorundam vitam quae in corpore operati sunt breviora, idcirco-quia, cum de Dei virtute
Abbreviated transcription (Latin):
qđ et mibi eiꝰ oratioiter reseret addm̃. qui
dep̃catus dm̃ mertuos reduxit atartaro
Et sic uiam carpens oratione comite
sc̃i martinibasilicã ẽ in gressus circa
quã paucis dieb cõmoratus transito amne
adcellulã maiori monasferio propinquã
dequa ala ricus quidã recesserat. deuotus ac¬
cessit ibiq seꝓprus manib: mẽbrana faciens
ad scribendũ a ptauit. Ibise ut scmpturas scas in¬
tellegeret acdauitici carminis psalmos quidudũ
excesseranmemoriae reteneret exercuit sicq
diu inarũ scripturarũ lectionib: eruditus cogno¬
uit. ucrũ eẽ qđ ei dñs prius insp̾irauit incorde.
sed nehaecciuq fibulos a uideantur. q̃ reculimꝰ
ue fordm̃ qlia ab ipsius beredicti ha et orecognoui
CON FESSORUM
Deuirtutib angelorum
Descõ helario epõpictauensi
De scõ eusebio uircellins epõ¬

Expanded text:
quod et mihi eius oratio iter reseret ad Deum, qui quod et mihi eius oratio iter reseret ad Deum, qui deprecatus Dominum mortuos reduxit a tartaro'. Et sic viam carpens oratione comite, sancti Martini basilicam est ingressus, circa quam paucis diebus commoratus, transito amne, ad cellulam Maiori monasterio propinquam, de qua Alaricus quidam· recesserat, devotus accessit; ibique se, propriis manibus membrana faciens, ad scribendum aptavit; ibi se, ut Scripturas Sanctas intellegeret ac Davitici carminis psalmos, qui dudum excesserant memoriae, reteneret, exercuit. Sicque Divinarum Scripturarum lectionibus eruditus, cognovit, verum esse, quod ei Dominus prius inspiravit in corde. Sed, ne haec cuique fabulosa videantur quae retulimus, testor Deum, quia ab ipsius benedicti haec ore cognoviCONFESSORUM. 1. De virtutibus angelorum. 2. De sancto Helario episcopo Pictavensi. 3. De sancto Eusebio Vircellins. ep
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ medi a nocte surgit destratusuo
eretisq ad caclum manibus gratias
agere coepit omnipotentidõ qđ eẽt
huius cemodi prosecutus. Cũ suspiria lon¬
ga protraberet atq lacrimis erebris ge¬
quos pscuit et p̃ defainauit conformesfieri
imaginis filusui conpuneit corcius
ut relicto scło manci paretur adcultũ diui
nũ Tuncille quasiã sacerdos animae suat
p̃dicare sibuipsi exorsus c̃dicens quid
agisanima quid in ambiguo suspensate
piscentiae eius uana gloria mundiet
ea qua ein illo sunt omnia uanitas me¬
lius ẽ enim relinquere eum et sequichĩm
quã ad cuisopera p̃bere consensũ. haec
effatus cumdiem terris reddere lux
diurna cocpis set ascenso equite coe¬
pit adb ostium suũ reuerti. Cũq per
uiamiã alacris ꝑgeret uoluere intra
seeoepit quid a geret quo abiret. Dixtq
expetã martinibeatitumulum Vnd pro¬
cedit uirtus alma suꝑ infirmos. Credo enĩ

Expanded text:
antem media nocte, surgit de stratu suo, antem media nocte, surgit de stratu suo, erectisque ad caelum manibus, gratias agere coepit omnipotenti Deo, quod ehuinscemodi prosecutus. Cum suspiria longa protraheret atque lacrimis crebris gequos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, conpunxit cor eius, ut, relicto saeculo, manciparetur ad cultum divinum. 2. Tunc ille quasi iam sacerdos animae suae, praedicare sibi ipsi exorsus est, dicens: 'Quid agis, anima? Quid in ambiguo suspensa teunt coucupiscentiae eius, vana gloria mundi, et ea quae in illo sunt omnia vanitas. Melius est enim relinquere eum et sequi Dominum, quam ad eius opera praebere consensum'. Haec effatus, cum diem terris reddere lux diurna coepisset, ascenso equite, coepit ad hospitium suum reverti. Cumque per viam iam alacris pergeret, volvere intra se coepit, quid ageret, quo abiret. Dixitque: 'Expetam Martini beati tumulum, unde procedit virtus alma super infirmos. Credo enim,
Abbreviated transcription (Latin):
tronon processerit quiutatur.
Quid mancipia datop̃tio nr̃is ditionib
subiugamus sirursum alienis de¬
bent dominacionibus subiacere
Oboedire filiis uoci parentũ scripturae
parentib probaris uide netecalestibus
eruerenequeas ab ofensis. hacc pacreloquen¬
te lieet habertaliumfilium facilet a menci
nactatule psua sit uoluntati propriae contra¬
ire Deniq datosponsac anulo por¬
regit osculum p̃bet calciamentum cele¬
brat sponsaliae diem festum. Intereage¬
nicor gentrix mortis somno sopeti mi¬
grauerunt a scłouitae p̃sentis curricu¬
lo iamperacto hicucro cum germano
tempore luctus expleto oneratus do¬
nis nuptialibus. fratris pergit addo¬
mũ quem intantũ reperit uino ma¬
didum. ut nec cognosceret. nec recipe¬
ret propria indomogermanũ . Ille
uero suspirans et lacrimans secessit
in partem uenit adtugurium in quo
fenũ fuerat ad gregatũ ibiq conliga¬
to p̃benscquiti pabulum. Decubuitq
suꝑ fenũ ad quiescendum. Exꝑgefactus

Expanded text:
utatur? Quid mancipia dato pretio nostris ditionibus subiugamus, si rursum alienis debent dominationibus subiacere? Oboedire filiis voci parentum, Scripturae parentibus probaris, vide, ne te caelestibus eruere nequeas ab offensis'. Haec patre loquente, licet haberet alium filium, facile tamen tali aetatulae persuasit voluntati propriae contraire. Denique, dato sponsae anulo, porregit osculum, praebet calciamentum, caelebrat sponsaliae diem festum. Interea genitor, genetrix mortis somno sopiti migraverunt a saeculo, vitae praesentis curriculo iam peracto. Hic vero, cum germano tempore luctus expleto, oneratus donis nuptialibus, fratris pergit ad domum; quem in tantum repperit vino madidum, ut nec cognoeceret nec reciperet propria in domo germanum. Ille vero suspirans et lacrimans, secessit in partem et venit ad tugurium, in quo fenum fuerat adgregatum, ibique conligato praebens equiti pabulum, decubuit super fenum ad quiescendum. Expergefactus
Abbreviated transcription (French):
11
Deusichioredauso.
De maximo regense epõ
De hospitio confessore
Deberemita cuicaldari alignea fuit
Depelagiale moficum
desepul chrocriscentiae parisior̃
Debeataradegund pic tauensi
De tetrico epo
De alioqinuinũ adulterauit i xTi¬

Expanded text:
1. Eusichio reclauso. 82. De Maximo Regense episcpo. 95. De Hospitio confessore. 96. De heremita, cui caldaria lignea fuit.De Pelagia Lemoficum. 103. De sepulchro Criscentiae Parisiorum . 104. De beata Radegunde Pictavensi. 105. De Tetrico epis110. De alio, qui vinum adulteravit. L
Abbreviated transcription (Latin):
Deseueri noburdigalins ep̃o
Deiustino et similino prbis
Desepulchris quae eleuantur¬
Desepulchro theomasti epĩ¬
Delupiano confessor
De melano redonensiũ epõ
Deuibia noeidẽ urbis epõ¬
Detroia no ipsius ciuitatis ep̃o
Delupotricassinorũ ep̃o¬
De auenti nominis troeius
Demarcellino ep̃o¬
Demarcello e põdeense
De metria a quinsiũ confessore
Dear uatio truec tensiũ ep̃o¬
Decimitirio a gustidunensis urbis¬
Desepulchro cassia niep̃i¬
Deepõ supcuius pectii agnus apparuit¬
Deremigiore minsiũ ep̃o¬
Des cõursi nobi turigũ ep̃õ
Demarianoreclauso

Expanded text:
De Severino Burdigalinse episDe Severino Burdigalinse episDe Iustino et Similino presbiDe sepulchris quae elevanturDe sepulchro Theomasti epis53. De Lupiano confessore. De Melanio Redonensium episcopo. De Bibiano eiusdem urbis episcopDe Troiano ipsius civitatis episcDe Lupo Tricassinorum episcoDe Aventino ministro eius. De Marcellino episcoDe Marcello episcopo Deense. De Metria Aquinsium confessore. 71. De Aravatio Triiectensium episcoDe cimitirio Agustidunensis urbisDe sepulchro Cassiani episscopo, super cuius pectus agnus apparuitDe Remigio Reminsium episDe sancto Ursino Biturigum episcopo. De Mariano reclauso
Abbreviated transcription (Latin):
De arbore crecta
De oratoriomaran acensis predu
Deoleo sepulchri
Deuuauitisquã ipseplanta int
et decera sepulchri.
Deuirtutibus eius ternoderen¬
sibus ostensis.
Demonas terio eius in his pania
Deheretico qui hominem
in luminare uoluit.
De alter cationeheretici
Deduarũ uirginum tumulis
Quid sc̃s eufronius de ebarib̵to
re gepredixit
De ddeclicantoneerutorii nostri
Desepulchro sc̃i sollemnis
De maximo a bbate
Deiohanne reclauso
Demonigunde religiosa
De senoch abbate
Deeo qui euglogias a sacerdote accepit
Deduobus amantibus.
De amabile prbo
Desepulchro effracto inbasi¬
lica sciuenerandi
eporum sepulchris
Demona choquẽ orant̃ abbasspeotabat
Deigne quia reliquiis scor
saepeprorumpit.
Deuisionib: propatris mei
infirmitate.
Des cõ germano autisiodorensi.
Deelariodiuionenses enatore
Descã florida et sca paschasia.

Expanded text:
7. De arbore erecta. 8. De oratorio Martiniacensis praedii. 9. De oleo sepulchri. 10. De uva vitis, quam ipse plantavit, et de cera sepulchri. 11. De virtutibus eius Ternoderensibus ostensis. 12. De monasterio eius in Hispania. 13. De heretico, qui hominem inluminare voluit. De altercatione heretici De duarum virginum tumulis. 19. Quid sanctus Eufronius de Chariberto rege praedixit. 20. De dedicatione oratorii nostri. De sepulchro sancti Sollemnis. 22. De Maximo abbate. 23. De Iohanne reclauso. 24. De Monigunde religiosa. 25. De Senoch abbate. 30. De eo qui euglogias a sacerdote accepit. 31. De duobus amantibus. 32. De Amabile presbDe sepulchro effracto in basilica sancti Venerandi. 35. episcoporum sepulchris. 37. De monacho, quem orantem abba spectabat. 38. De igne, qui a reliquiis sanctorum saepe prorumpit. 39. De visionibus pro patris mei infirmitate. 40. De sancto Germano Autisiodorensi. 41. De Helario Divionense senatore. 42. De sancta Florida et sancto Paschasia. 43.
Abbreviated transcription (Latin):
ut depulu eresepulchriaccepit. pro¬
tinꝰ morborũ caruit.
Descõportia noabbate
Descõgallo epo¬
Descõgregorio epõ¬
Descõnicetio ep̃olugdunensis
Descõpatroclo abbate.
Descõfriardo reclauso
X. Descõ caluppaneredauso.
Descõ emilia noet brachione abbatib
Descõ lupicinoredauso

Expanded text:
ut de pulvere sepulcri accepit, prout de pulvere sepulcri accepit, protinus morbo caruit. De sancto Portiano abbate. 6. De sancto Gallo epsancto Gregorio epiDe sancto Nicetio episcopo Lugdunensi. 9. De sancto Patroclo abbate. 10. De sancto Friardo reclauso. 11. De sancto Caluppane reclauso. 12. De sancto Emiliano et Birichone abbatibus·. De sancto Lupicino reclauso
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Et sesaluatũ beatiantistitis uir¬
tutedemirans. sospitatis suae gratiã
populis declarauit. Obhuius mira¬
culi gratiã amultis munera capit.
De quib non nullos aiugo captiuitatis
exemit.
raesenti quoq tempore apud
burdegalensi murbẽ domusuna
ignib: conp̃hensam uehe mentercoe¬
pitexuri. Cũq flãmis hinc etinde
spatiantib: alia edomus huicdis¬
criminis ubiacerent. Nec eet̃ dubiũ
easdem huius fomitis calore depasci
Congregatus incircuitu populus
nomenbeatimartini coepitat ten¬
tius inuocare. Et neuicinas domos
uirtus eius exuri permit teretcũ
lacrimis dep̃care sicq adeleuatã
uocẽ deflentium. coepit crepitus
flã maedecedere. Atq: illisclaman¬
tib: ad caelũ aduerit subitoantisaite
inpertiente p̃sidiũ. Conli sumq: oratio¬
nisupplicu incendiũ restinxit plesper
lacrimas quod ne quiuerat suꝑarep
undas. Eotẽporepuer noster launo¬
ualduscũ grauit̃ a disinteria fatiga rec

Expanded text:
cepit, et se salvatum beati antistitis vircepit, et se salvatum beati antistitis virtute demirans, sospitatis suae gratiam populis declaravit. Ob huius miraculi gratiam a multis munera capit, de quibus nonnullos a iugo captivitatis exemit. raesenti quoque tempore apud Burdegalensim urbem domus una ignibus conprehensa vehementer coepit exuri. Cumque, flammis hinc et inde spatiantibus, aliae domus huic discrimini subiacerent, nec esset dubium, easdem huius fomitis calore depasci, congregatus in circnomen beati Martini coepit attentius invocare, et ne vicinas domos virtus ejus exuri permitteret, cum lacrymis deprecari: sicque ad elevatam vocem deflentium coepit crepitus flammae decidere. Atque illis clamantibus ad coelum, advenit subito, Antistite impartiente, praesidium; collisumque supplici oratione incendium, restinxit plebs per lacrymas quod nequiverat superare per undas. Eo tempore puer noster Laudovaldus cum graviter a dysenteria fatigaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
pitiũ suũ quieuit abopere. Post
missarũ uero sollemnia celebrata
iterũ iunctis bub: opus coeptũ per¬
git explere. Completũq plaustrũ
fenu statimoculieius quasia qui¬
busdã aculeis puncti dol orẽmaxi¬
mũ intulerunt: Quib: conclusis nũ¬
Ss quã deincepsa perire potuit.
sicq ꝑ annũ integrum incaecitate
permanens adfestiuita tẽscĩ an¬
tistitis deuotus aduenit. Cuius post
die tertia beneficio lucisquã per¬
diderat. restauratus ẽ. Eotem¬
porectalius contractus aduemens
uirtute scĩ directus propriis gres¬
sib: a durbem suã regressus ẽ.
duenerat quidã exbrittania
nomine paternianus quicaecus
mutus acsurdus manib: contractus p
quoddã contagiũ fuerat. Et confic¬
tis omnib: membris amorbo solitantũ
pedesp̃bebant. hominisustentaculum
patroni p̃potentis hic expetut basi¬
licã orationẽ fundit apti soculis lucẽ
ꝑditã cernit. manus adusũ p̃stinũ re¬

Expanded text:
pitium suum, quievit ab opere. Post pitium suum, quievit ab opere. Post missarum vero solemnia celebrata, iterum iunctis bubus, opus coeptum pergit explere, conpletumque plaustrum fenu, statim oculi eius quasi a quibusdam aculeis puncti, dolorem maximum intulerunt. Quibus conclusis, numquam deinceps aperire potuit. Sicque per annum integrum in caecitate permanens, ad festivitatem sancti antistitis devotus advenit, cuius post diem tertiam beneficio lucis, quam perdiderat, restauratus est. Eo tempore et alius contractus adveniens, virtute sancti directus, propriis gressibus ad urbem suam regressus est. 46. Advenerat quidam ex Brittania nomine Paternianus, qui caecus, mutus ac surdus, manibus contractus per quoddam contagium fuerat, et confictis omnibus membris a morbo, soli tantum pedes praebebant homini sustentaculum. Patroni praepotentis hic expetiit basilicam, orationem fudit, apertis oculis lucem perditam cernit, manus ad usum pristinum re
Abbreviated transcription (Latin):
tasinatus ẽ. Non disparimodo etulfari¬
cus prb altero ꝓuero febricitantistudi¬
unadhibens et ille protinus febreca
rens conualuit.
corica e urbisciuis amentiã nescioquae
ncurris seputabatur. Et tã grauit᷑ a ge¬
bat inter dũut desensu uideretur exce¬
dere. Quod cũ multis mnensib ꝑferret
beatiantis citis basi licã expetiuit Ibiq
irbitrator quat tuor resi densimenses
abstenens seacibo carnium acuino
adiutus confessoris beatip̃sidio in co
lomis domuis uaerestitutus ẽ¬
tquiarusticitas hominũ dumparũ
p̃dicationẽ sacerdotalem sequitꝰ.
ipsa sedĩp̃parat ad offensam. quae
nuꝑ gestum fuit edicã: leo dulfus
quidãbituriga eurbis homo cum
fenũ secuisset . metuens neaduentu
pluuia euenientis infunderetur
edabor ẽ suũ perderet. Diedomi¬
nicoma neiunctis bub: ad pratũ direxit
acsuꝑ plaustrum fenũ ad glomera¬
recoepit. statimq peseius unus. qua¬
si ardens eiuisusẽ. regressusq ad hos¬

Expanded text:
ta, sanatus est. Non dispari modo et Ulfarita, sanatus est. Non dispari modo et Ulfaricus presbiter altero puero febricitanti studium adhibens, et ille protinus rens convaluit. coricae urbis civis, amentiam nescio quam incurrisse putabatur, et tam graviter agebatur interdum, ut de sensu videretur excidere. Quod cum multis mensibus perferret, beati Antistitis basilicam expetivit; ibique, ut arbitror, quatuor residens menses, abstinens se a cibo carnium ac vino, adjutus Confesslomis domui suae restitutus est. 45. Et quia rusticitas hominum, dum parum praedicationem sacerdotalem sequitur, ipsa se Dei praeparat ad offensam, quae nuper gestum fuit edicam. Leodulfus quidam Biturigae urbis homo, cum fenum secuisset, metuens, ne adventu pluviae venientis infunderetur et laborem suum perderet, die dominico, mane iunctis bubus, ad pratum direxit ac super plaustrum fenum adglomerare coepit; statimque pes eius unus quasi ardens ei visus est, regressusque ad hos
Abbreviated transcription (Latin):
rellus quidã exdomoponticonens
perincur sionẽnescioquã unius pbpli¬
tis ꝑdiderat usum et gressumfiger
non ualens. Adhibi tosibi ad genicul
fuste ut mosclaudorũ ẽ. ad fuit. Iscõ
pertriduũ orationẽ fudis set ad dñm
quartadie . quod .ẽ. in crastinũ defes¬
tiuita tegenu directo sanus absces sit
post paucos aut̃ dies. homines. quicas¬
ceris uinculis tenebantur diuinitis
absoluti scĩba silicam sunt in gressiet
per iudicem immunes ad amnolaxati s¬
tis deuilla themello in pagoturoni¬
ca curbiscuciambiacensis adueniensad
bisilicã scĩ dũ inter reliquos petentes
postolaret uictus stipem uisitatus a scĩ
uirtute. directus abscessit¬
lius quoq puerolus euthimi prbi
incidisset. ac exanimariabeadempu¬
aretur. Depuluere scĩsepulchriprb
leuans acfimbrias pallae suꝑposita e
disrumpens secum detulit. Puluerẽq
puerohauriendũ dedit. fimbriasuero
collo illius alligauit. mox febrerestinc¬

Expanded text:
rellus quidam ex domo Ponticonensirellus quidam ex domo Ponticonensiper incursionem nescio quam unius poplitis perdiderat usum, et gressum figere non valens, adhibito sibi ad geniculfuste, ut mos claudorum est, adfuit. Is cum per triduum orationem fudisset ad Dominum, quarta die, quod est in crastinum de festivitate, genu directo, sanus abscessit. Poet paucos autem dies homines qui carceris vinculis tenebantur divinitus absoluti, sancti basilicam sunt ingressi et per iudicem immunes a damno laxati stis, de villa Themello in pago Turonicae urbis vici Ambiacensis, adveniens ad basilicam sancti, dum inter reliquos petentes postolaret victus stipem, visitatus a sancti virtute, directus abscessitlius quoque puerolus Euthimi presbincedisset ac exanimari ab eadem putaretur, de pulvere sancti sepulchri presbiter levans ac fimbrias pallae superpositae disrumpens, secum detulit pulveremque puero hauriendum dedit, fimbrias vero collo illius alligavit. Mox febre restinc
Abbreviated transcription (Latin):
tistemplũ deferrent. Quib: abeunti¬
bus illeaddomũ suã reuersus uiditan¬
tepedes suos aureum insimilitudine
triantis. Quoad sumpto. pensatoq uni¬
us solidiappensus ẽ pondere Quod
illecernens dixit intrase reddidit
mihiuirtus beatim artini meritũ pro
fenore. quod eius templo direxi. Et ac¬
census desiderio. uoluit in unã atq aliã
naue conscendereseda parentibus ẽ
retentus. repertam aut̃ tertiã
nauem censcendere penitus non po¬
tuit. Qui ascensa cum impellente
uento altũmareingressi fuissent
oseius. uirtus scĩ antistitis reserauit
Qui extensis ad caelũ manibus. locu¬
tus ẽ dicens gratiastibia goomnp̃s
ds̃ qui me hociter sulcareius sisti I
enimprius quã templũ scĩtui uideã
eius beneficiis sum refertus quib: na¬
uigantib: burdiga la urbe adpul
sisunt. Egressusq hinc denaui ad
ba silicã s c̃ĩaccedens acuotum suun
exsoluens. Qua escripsi mus abipsi¬
qua e in hie mecelebratur. mau¬

Expanded text:
tis templum deferrent. Quibus abeuntitis templum deferrent. Quibus abeuntibus, ille ad domum suam reversus, vidit ante pedes suos aureum in similitudine triantis. Quo adsumpto pensatoque, unius solidi appensus est pondere. Quod ille cernens, dixit intra se: 'Reddidit mihi virtus beati Martini meritum pro fenore, quod eius templo direxi'. Et accensus desiderio, voluit in unam atque aliam navem conscendere, sed a parentibus est retentus. Reperta autem tertia nave, retenere penitus non potuit. Qua ascensa, cum inpellente vento altum mare ingressi fuissent, os eius virtus sancti antistitis reseravit. Qui, extensis ad caelum manibus, locutus est, dicens: 'Gratias tibi ago, omnipotens Deus, qui me hoc iter sulcare iussisti. Iam enim, priusquam templum sancti tui videam, eius beneficiis sum refertus'. Quibus navigantibus, Burdigala urbe adpsi sunt: egressusque hinc de navi, ad basilicam sancti Dei accedens, ac votum suum exsolvens, quae scripsimus, ab ipsiquae in hieme celebratur, Mau
Abbreviated transcription (Latin):
loquofuerat liussus : Nũquã ulterius
qua e pertulerat passus ẽ ab hoctipo
regina epuella fatigataa potii. huius
a regere gressifestiuitatiad fuimus in¬
qua quat tuor caelilum in erecepto
ti rescitutib gressib: incolomes redier
ost paucosuero dies. cũ culpabi¬
les quos dã urbis turonica eiudi¬
cis sententiacarceralier gastulo con¬
clusis set. lamentantib: uinctis uirtus
beati confessoris apparuit. Quae
disruptis uinculis compeditorũ . libe¬
ros inbasilicam abire permisit sicq
ranus nomine. manea lectulo
consurgens dũ dedomoe greditur uisũ ẽ
eiquasi ab aliquoper cussus fueritin
ceruicẽ. Qui protinus ruens interrã
factus ẽ tam quã mortuus Acꝑtri¬
duũ solospũ uiuens tã quam mortuus
putabatur. Quarta aut̃ diea pertis
oculis nihil poterat loqui ablata
enimei fuerat fandifacultas. Audi¬
tisenimbeatimartinimiraculis. Vnũ
triantẽ na utis porregit. Innuenscũ
supplicatione ut eũ adbeatiantisti¬

Expanded text:
lo, quo fuerat iussus, numquam ulterius lo, quo fuerat iussus, numquam ulterius quae pertulerat passus est. Ab hoc tipo reginae puella fatigata, potu huius a rege regressi, festivitati adfuimuqua quattuor caeci, lumine recepto,ti, restitutis gressibus, incolomes redierunt. 39. Post paucos vero dies cum culpabiles quosdam urbis Turonicae iudicis sententia carcerali ergastulo conclusisset, lamentantibus vinctis, virtus beati confessoris apparuit, quae, disruptis vinculis compeditorum, liberos in basilicam abire peranus nomine, mane a lectulo consurgens, dum de domo egreditur, visum est ei quasi ab aliquo percussus fuerit in cervicem. Qui protinus ruens in terram, factus est tamquam mortuus, ac per triduum solo spiritu vivens, tamquam mortuus putabatur. Quarta autem die apertis oculis, nihil poterat loqui. Ablata enim ei fuerat fandi facultas. Auditis enim beati Martini miraculis, unum triantem nautis porregit, innuens cum supplicatione, ut eum ad beati antisti
Abbreviated transcription (Latin):
nib: quaestultundiderant: oleũ beati
scpulchriorieius infudit : Ceraq sofi¬
uit mox sermone reddito ne quitia e
dolo dirẽpto aegraconualuit.¬
gloriosissimiregisgunt hramnichil¬
debertus rex aurilia nensi murbem ad¬
iuit puerorũ unus aulicorum grauit̃
ati potertiano accedentib discedenti¬
busq febrib tremore suꝑ ueniente qua¬
tebitur Idcũ nobis fuis set questus de
puluere scĩ sepulchri porreximus.
Quod hauriens. compresso tremore.
conualuit. Insequenti uero nocte : cũ
dies illequo frangiconsueuerat adue¬
nis set uidit peruisum aduenientem
personã teterrimã dicentemq: sibi
Ecceiã tẽpus tui tremoris aduenit:
quiddis simulas a gequod consueuisti
Haec eodicente aduenit uir quidã uul¬
tusplendidus caesaria eniueus uultu
decorus. dicensei. Netremueris. sed
facito suꝑ frontẽtuã signũ uenerandae
crucis statimq sanaberis. In hac uisio¬
neex ꝑgefactus munitus hoc signacu¬

Expanded text:
nibus quae stulti indiderant, oleum beati nibus quae stulti indiderant, oleum beati sepulchri ori eius infudit ceraque sofivit. Mox sermone reddito, nequitiae dolo diregloriosissimi regis Guntchramni Childebertus rex Aurilianensim urbem adivit, puerorum unus aulicorum graviter a typo tertiano, accedentibus discedentibusque febrebus, tremore superveniente, quatiebatur. Id cum nobis fuisset quaestus, de pulvere sancti sepulchri porreximus; quod convaluit. In sequenti vero nocte cum dies ille, quo frangi consueverat, advenisset, vidit per visum advenientem personam teterrimam, dicentemque sibi: Ecce jam tempus tui tremoris advenit, quid dissimulas? Age quod consuevisti. Haec eo dicente, advenit vir quidam vultu splendidus, caesarie niveus, aspectu decorus, dicens ei: Ne tremueris, sed facito super frontem tuam signum venerandae crucis, statimqne expergefactus, munitus hoc signacu
Abbreviated transcription (Latin):
amueniremus. hu aut̃ cũ nobis inobui¬
amuenientes ad propinquarent:
Vt primuscĩ ba silicã homouinctusas¬
pexit statim solutae sunt manus eius
exiliensq decaballo in quo sedebat
pedes nr̃os arripuit : exponens seinus¬
tedamnari sicq nobiscumuidicecon¬
loquentib: absq: fatigatione discessit.¬
oniux serenati hominis nostri
cũ decultura ui ro p̃mis sorediret.
subito intermanus dilabsa comitantium
terrae corruit: Ligataq: lingua nullũ
uerbũ exore potens proferreobmotuit.
interea accedentib: hariolis acdicenti¬
bus eã meridianidȩmonuincursumpa¬
ti ligamina herbarumatq: incantatio¬
nũ uerba proferebant. sed nihil medi¬
caminis iuxtamorẽ conferrepoterant
periturae : Cumq familia mixto u¬
lulatu ꝑstreperet. filius eius ad nep¬
tem nrã meusteniã anhelus occurrit:
Nuntians matrẽ suã extremaeuitae
terminũ attigisse. Quae adueniens
adae grotã eãq: uisitansamotis ligami¬

Expanded text:
am veniremus. Hii autem cum nobis in obviam veniremus. Hii autem cum nobis in obviam venientes adpropinquarent, ut primum sancti basilicam homo vinctus aspexit, statim solutae sunt manus eius, exiliensque de caballo in quo sedebat, pedes nostros arripuit, exponens, se iniuste damnari. Sicque, nobis cum iudice conloquentibus, absque fatigatione discessit.oniux Serenati hominis nostri, cum de cultura, viro praemisso, rediret, subito inter manus dilapsa comitantium terrae corruit, ligataque lingua, nullum verbum ex ore potens proferre, obmutuit Interea accedentibus hariolis ac dicentibus, eam meridiani daemonii incursum pati, ligamina herbarum atque incantationum verba proferebant; sed nihil medicaminis iuxta morem conferre poterant periturae. Cumque familia mixto ululatu perstreperet, filius eius ad neptam nostram Eusteniam anhelus occurrit, nuntians, matrem suam extremae vitae terminum attigisse. Quae adveniens ad aegrotam camque visitans, amotis ligami
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ aut̃ ante hos annosterremo¬
tus magnusterrã concuteret. cunc¬
taq: ualdemouerentur. quasun
un omomento casura. leo dulfusquidã
uehementer ab eo excussus. Non so¬
lum sensumultatur. sed etiã omni¬
b: membris debilis. ẽ effectus. Qui
ueniens adbasilicã scĩ turonus et ora¬
tioni paucos dies incumbens. Et uoci
redditur et sensu et membris omnib:
quasi rediuiuus sospes. ẽ. redditus¬
ec illud p̃termit tendũ puto
quod innocenter homo accu¬
satus percalũniasmalorũ. adduce¬
batur a durbẽ uinctus loro. ut tru¬
deretur ergastulo: Cũq antebasi¬
licã scĩ petria postoliin publicũ ad duc¬
tus a gerẽdeuenisset. dissolutae sunt
manus eius. Dixitq: custodib: in hoc
apparet culpa. quã dicitis eẽ in minẽ
cũ meaemanus diuinitus sunt solutas
Tunc illiindignante s artius eum reuine¬
runt et insuꝑ adhuc alioloroligami¬
nia diecto ut itadicã uincula ipsa umet¬
runt.: Contigit aut̃ eotempore. ui
nos deba silicã scimartini. per plate¬

Expanded text:
Cum autem ante hos annos terrae motus magnus terram concuteret, cunctaque valde moverentur quasi in uno momento casura, Leodulfus quidam vehementer ab eo excussus, non solum sensu multatur, sed etiam omnibus membris debilis est effectus. Qui Veniens ad basilicam sancti Turonus et orationi paucos dies incumbens, et νοci redditur et sensu et membris omnibus quasi redivivus sospes est redditusec illuc praetermittendum puto, quod innocenter homo accusatus per calumnias malorum adducebatur ad urbem vinctus loro, ut truderetur ergastulo. Cumque ante basilicam sancti Petri apostoli in publicum adductus agerem devenisset, dissolutae sunt manus eius, dixitque custodibus: 'In hoc apparet me a culpa quam dicitis esse inmunem, cum meae manus divinitus sunt solutae'. Tunc illi indignantes artius cum revinxerunt, et insuper adhuc alio loro ligamini adiecto, ut ita dicam, vincula ipsa vinxerunt. Contigit autem eo tempore, ut nos de basilica sancti Martini per plate
Abbreviated transcription (Latin):
hodae a conspicientib. aerni
Secl quia iugiter mens huma¬
natur pib enu bescen disq̃ cu¬
pidita tib inhiat: sub diconus
quidam uiso ꝑ fenestram. ar¬
gento cogitat intra se quoc
post ea aua ricia inpellerqe co¬
pleuit Nocte enim consur¬
gens: ingres sus est basi lica scõis
nb Aliquos deur ces capit
tinole egredi cum p̃da cupiens.
totã noctã circui iens. nũꝙ
otuit altũ unde in gressuis fue¬
rat neperine ⁊ dato uero dice¬
Iora culi dictum quod om̃s
uimale agit ochit lu cemut
non mani festantur oꝑa eid.
occultauit se in angulo celluloe
tota diae neuideretur sequen¬
ti uero nocte que siuit iterũ ad¬
idim. sed repperire non potu¬
ił Sic ꝑtrium noctium curri¬
cula fecit  Terciauero dhiae
cũ iã famae cruciaretur.
Acaes sit cora populo adfenes¬
trã & re licto argento: confes¬
sus est opus suum Egressusq
est foras cum magna ueretun¬
dra : Nec latuit scelus quod
gesserat popuł qui adherat

Expanded text:
hodie a conspicientibus cerni. hodie a conspicientibus cerni. Sed quia iugiter mens humana turpibus erubescendisque cupiditatibus inhiat, subdiaconus quidam, viso per fenestram argento, cogitat intra se, quod postea, avaritia inpellente, conplevit. Nocte enim consurgens, ingressus est basilicam sanctornibus, aliquos de urceis capit; deinde egredi cum praeda cupiens, per totam noctem circumiens, numquam potuit aditum, unde ingressus fuerat, repperire. Dato i oraculi dictum, quod Omnis qui male agit odit lucem, ut non manifestentur opera ejus , occultavit se in angulo cellulae tota die ne videretur. Sequenti vero nocte quaesivit iterum aditum, sed reperire non potuit. Sic per trium noctium curricula fecit. Tertia vero die cum jam fame cruciaretur, accessit coram populo ad fenestram, et relicto argento confessus est opus suum, egressusque est foras cum magna verecundia, nec latuit scelus quod gesserat populis qui aderant.
Abbreviated transcription (Latin):
fã multitudmaeius sit aedẽ arena
Acla pidib operiri Factusq est
de suꝑmons magnus.⁊ Idq gestũ
certis simae ipsius manifestant scris¬
ta aer taminis. Quoe criptadiu
sub hoc uela mento ꝑ mansit oꝑta
donec urbs romana relictis
la ꝓcedente tempore tã nulli
tenat cognitus locus ipsius sapi¬
turat. dõnaeo dño iħu reuelan¬
te pate factam est.⁊ Cuius
parte in una loci interposito pa¬
niaete sepul cra marterum
crisanti & dariae segregata
parte Inalia scorum reliq¬
quor an dauera mnunum sunt con¬
gregata Verunta men pari¬
aete illo qui est in mraedio posit
fenestram structor pate facta
re liquit. ut ad contempla nda
scorum corpora aditis aspici¬
endi pa tesceret Ferue
detiã quod do tempore quo
a sca sollenra ac aedentes
inclusi sunt urceos Argenteos
ex maetallo formatos cum umio
quod ad oblacionẽ sacrificui di¬
uini offentur secum homines
detulis ser argentumq ibi re¬
mansisse manifestum est. cumo

Expanded text:
sa multitudine, iussit aedem harena sa multitudine, iussit aedem harena ac lapidibus operiri, factusque est desuper mons magnus; idque gestum certissime ipsius manifestant scripta certaminis. Quae cripta diu sub hoc velamento permansit operta, donec urbs Romana, relictisIam procedente tempore iam nulli erat cognitus locus ipsius sepulturae, donec domino · Iesu revelante patefactum est; cuius parte in una loci, interposito pariete, sepulchra martyrum Crisanti et Dariae segregata, parte in alia sanctorum reliquorum cadavera in unum sant congregata. Verum tamen pariete illo, qui est in medio positus, fenestram structor patefactam reliquit, ut ad contemplanda sanctorum corpora aditus aspiciendi patesceret. Ferunt etiam, quod eo tempore, quo ad sancta solemnia accedentes inclusi sunt, urceos argenteos ex metallo formatos cum vino, quod ad oblationem sacrificii divini offertur, secum homines detulissent, argentumque ibi remansisse manifestum est, eumque