comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inaure colloquerent᷑: pontifices
delicentia regis separatia ꝓcerib.
ꝑ se seorsum inierunt consilium.
Res enĩ in arto. Siqͥdem pontifices
aut regis in dignationẽ ĩcurr̾ent:
aut una cũ ꝓcerib archip̃sulẽ suũ
suꝑ causa criminis incuria condẽp¬
narent: Qͦd quide ꝓpt̾ minis ma¬
nifestam sc̃arũ sanctionũ p̃̾uarica¬
tionẽ: non audebant.
ec̃ enĩ qui lapientes st̃ ut mala
faciant ad queius mala manꝰ semꝑ
apponunt: s ad eadum taxat que
cõmenticia ⁊ concinnata fraude te¬
gi ualent. De qualib inpsalmo.
Narrauert̃ inqͥt ut abscond̾ent laq̃-¬
os dixerunt. qͥsiudebit eose ẽ aliũ
quippe uelut mulieris adultere uia:
que iuxta sapientis dictũ comedit.
et tergens ossuum dicit. non sũ oꝑa¬
ta malum. Alioqͥn nec ẽent sapien¬
tes ut mala fac̾ent: si euident̾ et abs¬
q t̃giuersatione om̃i. possit malicia
dep̾hendi. Unde et inarto hoc uolu¬

Expanded text:
in aure colloquerentur, pontifices in aure colloquerentur, pontifices de licentia regis separati a proceribus per se seorsum inierunt consilium. Res enim in arcto erat, siquidem pontifices aut regis indignationem incurrerent aut una cum proceribus archipraesulem suum super causa criminis in curia condemnarent. Quod quidem propter nimis manifestam sanctarum sanctionum praevaricationem non audebant. Nec enim qui sapientes sunt ut mala faciant, ad quaevis mala manus semper apponunt, sed ad ea duntaxat, quae commentitia et concinnata fraude tegi valent. De qualibus in Psalmo: Narraverunt, inquit, ut absconderent laqueos, dixerunt: Quis videbit eos? Talium quippe velut mulieris adulterae via quae juxta sapientis dictum comedit, et tergens os suum dicit, Non sum operata malum. Alioquin nec essent sapientes ut mala facerent, si evidenter et absque tergiversatione omni posset malitia deprehendi. Unde et in arcto hoc volv
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uͦ semel aliqui aulicoꝵ qui
ut uidebat᷑ hostiarioꝵ inaula ha-¬
bebãt offitium. cũ uirgis et baculi̾
de sepe iã dicto cenaculo in magno
impetu descendissent. et uultu
minaci et digitis extensis u̾sus ar¬
chip̾sulem et discipłm ad pedes
sedentẽ respexissent. qͦtqͦt in domo
crucis signacło se signantib: ar¬
chip̃̾sul inclinato capite sedenti
corone mee particeps eris. Cin mox
umphale uexillum. om̃i potestati
sc̃m ⁊ t̾ribile: in qͦ multi multa bel-¬
la uicerunt. Et int̾ alios. hec nr̃au̾
ba sc̃ẽ et diue recordationis constan¬
tini magni docent ⁊ confirmant
exemplaria prelia: In quo etiã cru¬
cis uexillo tam inclito. ñ solum ter¬
rene s et aerie potestates triumpha¬
te et expoliate st̃. mundo ꝑ ipsum
et in ipso et inferno parit̾ subu
tisse regis angloꝵ signiferũ in ex¬
pugnabilem: nunc uͦ si signifer re¬
gis angeloꝵ expugnaris. turpissi¬
mũ. Dum uͦ magist᷑ ⁊ discipłs sic

Expanded text:
Cum vero semel aliqui aulicorum qui Cum vero semel aliqui aulicorum qui ut videbatur ostiariorum in aula habebant officium, cum virgis et baculis de saepe jam dicto coenaculo in magno impetu descendissent, et vultu minaci et digitis extensis versus archipraesulem et discipulum ad pedes sedentem respexissent, quotquot in domo erant crucis signaculo se signantibus, archipraesul inclinato capite sedenti coronae meae particeps eris. » Cui moiumphale vexillum omni potestati sanctum et terribile, in quo multi multa bella vicerunt. Et inter alios haec nostra verba sanctae et divae recordationis Constantini magni docent et confirmant exemplaria praelia. In quo etiam crucis vexillo tam inclyto non solum terrenae, sed et aeriae potestates triumphatae et exspoliatae sunt, mundo per ipsum et in ipso et inferno pariter subjugtisse regis Anglorum signiferum inexpugnabilem, nunc vero si signifer regis angelorum expugnaris, turpissimum. » Dum vero magister et discipulus sic
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s redundare.⁊ hoc nc̃ merito re¬
gi accidisse. qui talem fecerit scd̃m
sibi in regno cui subessent om̃s.
et par nullus. Om̃s gͥ passim et ma-¬
nifeste. ꝓditorẽ conclamabant. qͥ
dño suo et regi a quo tot et tanta ac¬
ceꝑat. ñ iam honorẽ t̾renũ sicut ui¬
rauerat seruasset: s potiꝰ in facto
hoc ⁊ regi ⁊ regno ꝑpetuam ꝓditio¬
nis maculã imp̃ssisset. Et ꝓpt̾ea
in eum tanqm in regis ꝑ uirum et
ꝓditorem: animadu̾tendũ. Et suꝑ
hoc clamor inualescebat. Unde et
audientes hec. ꝑ totam aulam tre¬
more ⁊ horrore concutiebant᷑: ad eo
etiam quod cũ aliqͥ de cenaculo inqͦ
rex cum suis erat. adinferiorẽ domũ
inqͦ nos eramꝰ descendissent: et archi¬
p̃sul et nos quotqͦt in domo. manꝰ
leuantes. trucis nos signaculo mu¬
niebamꝰ. Archip̃sulem uͦ alloqueba¬
tur nullus. nec ipse aliquẽ. pret̾¬
qmͣ discipłm qui scͥpsit hec: qui ad
pedes tenentis crucem sedebat.

Expanded text:
omnes redundare, et hoc nunc merito reomnes redundare, et hoc nunc merito regi accidisse, qui talem fecerit secundum sibi in regno cui subessent omnes et par nullus. Omnes igitur passim et manifeste proditorem conclamabant, quasi domino suo et regi, a quo tot et tanta acceperat, non jam honorem terrenum sicut juraverat servasset, sed potius in facto hoc et regi et regno perpetuam proditionis maculam impressisset; et propterea in eum tanquam in regis perjurum et proditorem animadvertendum. Et super hoc clamor invalescebat, unde et audientes haec per totam aulam tremore et horrore concutiebantur, adeo etiam, quod cum aliqui de coenaculo, in quo rex cum suis erat, ad inferiorem domum in qua nos eramus descendissent, et archipraesul et nos quotquot in domo manus levantes crucis nos signaculo muniebamus. Archipraesulem vero alloquebatur nullus, nec ipse aliquem praeterquam discipulum qui scripsit haec qui ad pedes tenentis crucem sedebat.
Abbreviated transcription (Latin):
crucis bauilum. inqͣ tot deliciis et
duntiis aliqͣndo suꝑaffluens. om̃i se
specie uanitatis expompauit. Iusto
quid̃e dei iuditio soluere iam incho¬
ans abiectionis penam. ubi tante ad-¬
huc in scło sumpserat elationis ma¬
teriam. Et quid̾e uerũ illud sapientis
dictum. fili inqͥt accedens ad seruitu¬
tem cłi. sta in iusticia ⁊ timore: et pre¬
para animã tuã ad temptationem.
Mox auͤtẽ conuocatis p̃conis uoce pon¬
tificib et ꝓcerib uniu̾sis: grauem et
grandẽ rex deponit q̃rimoniam. qͦd
archip̃sul in ignominiam eiꝰ et reg¬
nisic intrauerit curiam. ñ tanqi
regis. s ꝓditoris. se de ꝓditione sic
notabilem reddens: inauditũ a scło.
incuria alicuiꝰ regis xp̃iane ꝓfessio¬
nis. hoc factum. Quotqͦt uͦ regis uer¬
bo testimoniũ ꝑhibentes. dicebant
illũ uanũ semꝑ et suꝑbum extitis¬
se. et ignominiã hanc ñ insolum
regem. s in regnum totũ. in ipsos

Expanded text:
crucis bajulum in qua tot deliciis et crucis bajulum in qua tot deliciis et divitiis aliquando superaffluens omni se specie vanitatis expompavit; justo quidem Dei judicio solvere jam inchoans abjectionis poenam, ubi tantae adhuc in saeculo sumpserat elationis materiam. Et quidem verum illud Sapientis dictum: Fili, inquit, accedens ad servitutem Dei sta in justitia et timore et praepara animam tuam ad tentationem . Mox autem convocatis praeconis voce pontificibus et proceribus universis gravem et grandem rex deponit querimoniam, quod archipraesul in ignominiam ejus et regni sic intraverit curiam, non tanquam regis sed proditoris, se de proditione sic notabilem reddens: inauditum a saeculo in curia alicujus regis Christianae professionis hoc factum. Quotquot vero regis verbo testimonium perhibentes dicebant illum vanum semper et superbum exstitisse, et ignominiam hanc non in solum regem, sed in regnum totum, in ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
Iam supͣdictus Gilebertꝰ londonien¬
sis ep̃c: hic erat. S discipłs in cruce.
sequens magistrũ. qui cum male¬
dice̾tur ñ remaledixit: contumeli-¬
am dissimulans. ꝓcedit crucẽ baui¬
lans. donec ab aula in aliam domũ
int̾iorem ingredẽtur: et sedẽs inter
pontifices. crucẽ tenebat in manib.
Ospectaculũ. cernere thomã olim
quid̾e inaula tam multiplici pre-¬
clarũ ꝑegͥnarũ uestiũ scemate. nunc
uͦ incilitio et incruce: Olim qͥdem
quacũq ꝑaulam tot ⁊ tam specta¬
bilium corona cirtũseptum. ad que
p̃t̾qmͣ solis magnatis uix pateret.
accessus. Nunc uͦ ita singłarem et
solum. ad quẽ qͣuis uelit accedere.
om̃ib se iam ab eo elongantib: ita
ut discipło uox illa magistri aptari
posset: Elongasti ame et ꝓximum.
ꝓphe. Sedebit solitariꝰ ⁊ tacebit:
quia leuauit se supͣse. uere in spe-¬
ctaculo hoc. deiuidiciũ et si t̾ribile.
iocundũ tñ  cernere thomã in aula

Expanded text:
Jam supradictus Gilbertus LondonienJam supradictus Gilbertus Londoniensis episcopus hic erat. Sed discipulus in cruce sequens magistrum, qui cum malediceretur non remaledixit, contumeliam dissimulans, procedit crucem bajulans, donec ab aula in aliam domum interiorem ingrederetur et sedens inter pontifices crucem tenebat in manibus. O spectaculum cernere Thomam, olim quidem in aula tam multiplici praeclarum peregrinarum vestium schemate, nunc vero in cilicio et in cruce! olim quidem quacunque per aulam tot et tam spectabilium corona circumseptum, ad quem praeterquam solis magnatis vix pateret accessus, nunc vero ita singularem et solum, ad quem vix quis velit accedere, omnibus se jam ab eo elongantibus, ita ut discipulo vox illa magistri aptari posset: Elongasti a me amicum et prophetae: Sedebit solitarius et tacebit, quia levavit se supra se : vere in spectaculo hoc Dei judicium etsi terribile jucundum tamen, cernere Thomam in aula
Abbreviated transcription (Latin):
etiã dñi non solum sp̃ualit̾ s et figu¬
raliter implens: siqͥs inqͥt uult m̃s
eẽ. discipłs. abneget semetip̃m. tollat
crucẽ suã et sequat᷑ me. Reuera my¬
sticum opus: future crucis sue p̾sagi¬
um fuit. uidentes uͦ hoc. stupent u¬
nu̾si : ãgunt᷑ pontifices: indignan-¬
tur ꝓceres. Rex autẽ qui incenaculo
seorsum audiens sic: quasi factus ex
lam ingredienti confestim occurrit.
uidens hoc et uelut stupidꝰ effectus:
attẽptauit mox e manib archipre¬
suł auellere crucẽ. s ñ ualuit. Magr̃
rob̾tꝰ de melundino quẽ archip̃sul ĩ sa¬
c̃dotẽ ordinau̾at. ⁊ ĩ herefordensẽ ep̃m
occurrerat ex altera parte crucis:
tuum exeriusti :que pot̾it ẽẽ de ceto
int̾ uos reformande spes pacis: Ue¬
rum qui semꝑ fatiuis: tua in te
hodie apparebit fatuitas. Ecce con-¬
tumelia. Ne uidel̃c discipłs iam in
cruce. in parte hac magistri in cru-¬
ce pendentis titulo defraudaretur.

Expanded text:
etiam Domini non solum spiritualiter, sed et figuetiam Domini non solum spiritualiter, sed et figuraliter implens: Si quis, inquit, vult meus esse discipulus, abneget semetipsum, tollat crucem suam et sequatur me . Revera mysticum opus futurae crucis suae praesagium fuit. Videntes vero hoc stupent universi, anguntur pontifices, indignantur proceres. Rex autem, qui in coenaculo seorsum, audiens sic quasi factus extlam ingredienti confestim occurrit, videns hoc et velut stupidus effectus, attentavit mox a manibus archipraesulis avellere crucem, sed non valuit. Magister Robertus de Melundino, quem archipraesul in sacerdotem ordinaverat et in Herefordensem episcopum i similiter occurrerat ex altera parte crucis, tuum exeruisti, quae poterit esse de caetero inter vos reformandae spes pacis? verum qui semper fatuus, tua in te hodie apparebit fatuitas. » Ecce contumelia, ne videlicet discipulus jam in cruce in parte hac magistri in cruce pendentis titulo defraudaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tissent. Dicebat enĩ se uelle ut curia
uideret ⁊ intellig̾et. quẽ iam bis u¬
dicasset. ⁊ quẽ parata ad huc condẽp¬
nare. Attñ addictoꝵ instantiã: sa-¬
crum qͦd diximꝰ scema deposuit.
ueruntñ eo qͦd multi et magni cre¬
debant iam ⁊ uerebant᷑ ipsi ea die
aut captionẽ aut qͦd deteriꝰ ĩmine¬
re. quod et ipsimet a quibdam au-¬
licoꝵ secretiꝰ instillatũ: secum ipse¬
met s clam eccłiastice cõmunionis
portabat uiaticũ. eucharistiam sci¬
licet. Uñ iam auclatior factus et se¬
curior. tanqm᷑ si ad p̾dam leo nr̃
euangłicus ad curiam ꝓperat Ad
qmͣ iam pontifices et ꝓceres conue¬
nerant. archip̃sulis aduentũ. et rei
finẽ expectantes. Archipresul uͦ ut au¬
lam ingredit᷑. acrutis baiulo ante ip¬
sum. crucem mox accipit: et palam
in om̃ium conspectu crucẽ ipsemet
baiuilauit: tanqmͣ in prelio dñi sign¬
fer dñi. uexillum dñi erigens. Illud

Expanded text:
tissent. Dicebat enim se velle ut curia tissent. Dicebat enim se velle ut curia videret et intelligeret quem jam bis judicasset, et quem parata adhuc condemnare; attamen ad dictorum instantiam, sacrum quod diximus schema deposuit: verumtamen, eo quod multi et magni credebant jam et verebantur ipsi ea die aut captionem aut quid deterius imminere, quod et ipsimet a quibusdam aulicorum secretius instillatum, secum ipsemet, sed clam, ecclesiasticae communionis portabat viaticum, eucharistiam scilicet; verum jam audacior factus et securior, tanquam si ad praedam, leo noster evangelicus ad curiam properat. Ad am jam pontifices et proceres convenerant, archipraesulis adventum et rei finem exspectantes. Archipraesul vero, ut aulam ingreditur, a crucis bajulo ante ipsum crucem mox accipit, et palam in omnium conspectu crucem ipsemet bajulavit, tanquam in praelio Domini, signifer Domini, vexillum Domini erigens: illud
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣta in missa hac cele E fuit.¬
brantis erat deuotio: qnͣta cordis com¬
punctio: et totiꝰ hominis ext̃ioris et
int̾ioris cõmotio. Quot et qnͣta sus¬
piria. int̾ aquarũ exitꝰ quos oculi
eiꝰ delucebant: Ita ut int̾ orandum
crebro compelleret᷑. collecte facere
finẽ ubi finis ñerat: uix rediens et
reuertens mid quod ceꝑat. Missa uͦ
tandem sicut potuit pre lacrima¬
rum abundantia. et singultuũ cre¬
bris eructib uix finita. eam statim
qmͣ in missa habuerat. deponit fa¬
ciem: faciem uidelc. humilitatis. fa¬
ciem hominis. assumens faciem leo¬
nis. Prophicis illis animalib ĩmo
potius euangłicis a ꝓpha descͥptis.
simillimꝰ: Quib int̾ cet̾as erat facies
hominis. et facies leonis. Et quidẽ
in misticis illis et sacerdotalib indu¬
mentis. pallio etiã insignitꝰ. sic̃ ibi¬
dem tc̃ missam celebrauat prexisset
ad curiam: nisi quida templares mi-¬
lites magni ⁊ religiosi uiri. quos iã
pͥdem familiares habuerat. obsti-¬

Expanded text:
nta in missa hac celebrantis erat devotio, quanta cordis compunctio et totius hominis exterioris et interioris commotio! Quot et quanta suspiria inter aquarum exitus quos oculi ejus deducebant. Ita ut inter orandum crebro compelleretur collectae facere finem, ubi finis non erat, vix rediens et revertens in id quod coeperat. Missa vero tandem, sicut potuit, prae lacrymarum abundantia et singultuum crebris eructibus vix finita, eam statim quam in missa habuerat, deponit faciem, faciem videlicet humilitatis, faciem hominis assumens, faciem leonis, propheticis illis animalibus imo potius evangelicis a propheta descriptis simillimus: quibus inter caeteras erat facies hominis et facies leonis. Et quidem in mysticis illis et sacerdotalibus indumentis, pallio etiam insignitus, sicut ibidem tunc missam celebraverat, perrexisset ad curiam, nisi quidam Templares milites magni et religiosi viri, quos jam pridem familiares habuerat, obsti
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod int̾ alia enumerat saprenͤs
quod donec penitꝰ extinguat᷑ uidełc.
ire ignis. nunqmͣ dicit sufficit. Uerũ
cũ regi ñ sufficeret hoc: uidebatur
rex potius reum clericumad aliqm
penam corporalem deposcere. s ue¬
rebatur hoc expͥmere.: Iam adu̾tenᷤ
archi p̃sulis rigorẽ ñ posse flecti ad hoc.
Artabat᷑ itaq rex: artabat᷑ ⁊ ponti¬
fex. Rex etenĩ popłi sui pacem. si¬
cut archip̃sul cleri sui zelans liber-¬
tatẽ. audiens sic ⁊ uidens ⁊ ad mul¬
torum relationes et querimonias ac-¬
cipiens ꝑ hiuiꝰcemͦi castigationes ta-¬
lium clericoꝵ ĩmo ueriꝰ caracteriza¬
toꝵ demonũ flagitia ñ repͥmi. s po¬
tius in dies ꝑregnum deteriꝰ fieri:
archip̃sulem et cõꝓiuntiales pontifi-¬
ces et reliquum regni clerũ londonie
apud westinustier celebrit̃ conuocat.
Qualit̾ rex allegat ꝓ popłi sui pace.

Expanded text:
illud quod inter alia enumerat Sapiens, illud quod inter alia enumerat Sapiens, quod donec penitus exstinguatur, videlicet irae ignis, nunquam dicit sufficit; verum cum regi non sufficeret hoc, videbatur rex potius reum clericum ad aliquam poenam corporalem deposcere, sed verebatur hoc exprimere, jam advertens archipraesulis rigorem non posse flecti ad hoc. Arctabatur itaque rex, arctabatur et pontifex. Rex etenim populi sui pacem, sicut archipraesul cleri sui zelans libertatem, audiens sic et videns et ad multorum relationes et querimonias acccipiens per hujuscemodi castigationes talium clericorum, imo verius characterizatorum daemonum, flagitia non reprimi, sed potius in dies per regnum deterius fieri, archipraesulem et comprovinciales pontifices et reliquum regni clerum Londoniae apud Westmunstier celebriter convocat. 18. QUALITER REX ALLEGAT PRO POPULI SUI PACE.
Abbreviated transcription (Latin):
solum aduersus ipsum: s potius adu̾¬
sus totũ regni clerũ exasꝑatus uideba¬
tur. Solet quippe mox in totam cuius¬
uis officii ꝓfessionem conferri: siqͥd
forte turpiter uł enormit̾ ab aliquib
de ꝓfessione admittat᷑. S reuera ire
seu inuidie sicut citum minis. et in¬
consicłatum iuditiũ hoc. Tanqm si m
aliqua uł exigua corꝑis particula ma¬
cula reꝑta fu̾it: et obid mox totũ cor¬
pus neuoꝵ sorde iudicet᷑ resꝑsum. Et
in contumeliis illis et ꝓbris: constat
quidem clericum deliqͥsse ñ modicũ.
Uerum querela ad archip̃sulem dela¬
ta: citatus clericus etiã supͣ modum
delicti ut uł sic regis facilius quiesce¬
ret indignatio: punitꝰ est. Publica
uirgarũ disciplina clerico adiudica¬
ta: et ipso pannos quot tñ ñ recordor.
ab om̃i eccłiastico bñficio qͦd in regno
habebat suspenso. uerũ regi irato
necdum etiã plene ꝓirati uoto satis¬
factum in hoc. Istud enĩ est quartũ

Expanded text:
solum adversus ipsum, sed potius advesolum adversus ipsum, sed potius adversus totum regni clerum, exasperatus videbatur. Solet quippe mox in totam cujusvis officii professionem conferri si quid forte turpiter vel enormiter ab aliquibus de professione admittatur. Sed revera irae seu invidiae sicut citum nimis et inconsideratum judicium hoc, tanquam si in aliqua vel exigua corporis particula macula reperta fuerit, et ob id mox totum corpus naevorum sorde judicetur respersum. Et in contumeliis illis et probris constat quidem clericum deliquisse non modicum, verum querela ad archipraesulem delata, citatus clericus etiam supra modum delicti ut vel sic regis facilius quiesceret indignatio, punitus est: publica virgarum disciplina clerico adjudicata et ipso per annos, quot tamen non recordor, ab omni ecclesiastico beneficio quod in regno habebat suspenso; verum regi irato necdum etiam plene pro irati voto satisfactum in hoc. Istud enim est quartum
Abbreviated transcription (Latin):
raret᷑. et in monast̾io ad agendam ꝓpe-¬
tuam uite distͥctissime penitentiam
ppetuo recludetur. Et pena hec: in
oefectum ꝑsententiã adiudicate pͦ¬
gationis. que ac si in conuictum eadẽ.
Et qͥdem cłici in hunc modũ suꝑ male¬
ficiis accusati et conuicti uł dep̃hensi
uł etiã infames. et inpͣgatione adiu¬
oicata desicientes: abso om̃i mutila-¬
tione uł deformatione membroꝵ ex
decreto archip̃sulis pͥstinis autenti-¬
coꝵ canonũ sanctionib roborato. huiꝰ¬
cemodi spuali abso om̃i corꝑali pe¬
exasꝑata et emollita ꝓ qualitate fla¬
gitii: ꝓ gradu etiã et ordine delinq̃n¬
tis: et modo et causa delinqñdi. Il¬
lud etiam minime p̃tereundũ. quod
circa idem tempꝰ philippꝰ q̃dam cogno¬
mento de brois in sede ep̃ali lincolni¬
ensis canonicꝰ iusticias regis que uulgo
errantes in t̾ra dicunt᷑: ꝓbrosis qͥb d̾a
affecerat contumeliis. Propt̾̃ qͦd rex ñ

Expanded text:
raretur et in monasterio ad agendam perraretur et in monasterio ad agendam perpetuam vitae districtissimae poenitentiam perpetuo recluderetur. Et poena haec in defectum per sententiam adjudicatae purgationis quae ac si in convictum eadem. Et quidem clerici in hunc modum super maleficiis accusati et convicti vel deprehensi vel etiam infames et in purgatione adjudicata deficientes, absque omni mutilatione vel deformatione membrorum ex decreto archipraesulis pristinis authenticorum canonum sanctionibus roborato, hujuscemodi spirituali absque omni corporali poeexasperata et emollita pro qualitate flagitii pro gradu etiam et ordine delinquentis et modo et causa delinquendi. Illud etiam minime praetereundum quod circa idem tempus Philippus quidam, cognomento de Brois, in sede episcopali Lincolniensi canonicus, justitias regis, quae vulgo errantes in terra dicuntur, probrosis quibusdam affecerat contumeliis. Propter quod rex, non
Abbreviated transcription (Latin):
nomine dumtaxat clerici s de sorte
sathane. de maleficiis accusati et
capti. ten̾e̾nt᷑ in uinculis: talib ut
crebro solet in regno enormia patͣn¬
tib flagitia. et uiolantib pacem.
Int̾ quos sacerdos unꝰ de homicidio
infamis: ⁊ accusatus appropinqͥs
defuncti. Iste ob pͥuilegium ordinis
ad diocesianum ep̃m salesberiensem
captus dirigit᷑. regis officialib et ꝓpin¬
quis defuncti qui accusabant acrit̃
instantib: ut ep̃c exhiberet iusticiã.
S sacerdote ostant̾ inficiante cum
ñ poss suꝑ homicidio ꝑ accusatores cõ¬
iunci: canonica indicit᷑ purgatio ac¬
cusato. accusatorib p̃sertim fama cõ-¬
sentiente: et ipsis etiam ꝓbabilit̃ ar¬
guentib accusatum. S eo in pͣgadi-¬
one deficiente: mittit ep̃c ad archip̃¬
sulem de uire consulens. et ut in exe¬
quenda pena ꝓcedat securiꝰ. Archip̃¬
suluͦ consultus p̃mandauit. ut om̃i
pͥuatus beneficio eccl̃iastico. exaucto-¬

Expanded text:
nomine duntaxat clerici, sed de sorte Satanae, de maleficiis accusati et capti tenerentur in vinculis, talibus ut crebro solet in regno enormia patrantibus flagitia et violantibus pacem. Inter quos sacerdos unus de homicidio infamis et accusatus a propinquis defuncti. Iste ob privilegium ordinis ad dioecesanum episcopum Salesberiensem captus dirigitur, regis officialibus et propinquis defuncti qui accusabant acriter instantibus ut episcopus exhiberet justitiam. Sed sacerdote constanter inficiente, cum non posset super homicidio per accusatores convinci, canonica indicitur purgatio accusato, accusatoribus praesertim fama consentiente et ipsis etiam probabiliter arguentibus accusatum. Sed eo in purgatione deficiente, mittit episcopus ad archipraesulem de jure consulens, et ut in exsequenda poena procedat securius. Archipraesul vero consultus praemandavit ut omni privatus beneficio ecclesiastico exaucto
Abbreviated transcription (Latin):
in abundantia. Talis semꝑ dimicãs.
semꝑ triumphans: euictus nun¬
qm uł deficiens. Iuxta qͦd magister
ille agoniteta. Qndo inqͥt infirmi-¬
or: tunc potens sum. Et sapiens.
uidisti inqͥt uirũ uelocẽ in oꝑe suo:
coram regib stabit. nec erit ante
ignobiles. Talis hic thomas nost̃
magna anima ⁊ robusta: semꝑ
pugna. semꝑ in palmã. It pote de
forti illo et sc̃o fortium ⁊ scõꝵ cathalo¬
go qui occidi pot̾ant: et flecti non
poterant. Quod meliꝰ in hystorie
huiꝰ calce declarabit᷑. hoc int̾im hic
adiecto quod nec mirũ si thomas hic
nr̃ predicet᷑ hic magnꝰ: qui semꝑ
magnus. Magnus mnaula. magnꝰ
in eccła. magnus qñ ciuis in anglia:
magnus qñ exul infrancia. S inꝯ-¬
parabilit̾ magnꝰ ⁊ maire maximꝰ. hodie :
Qui mõdico nc̃ elaus tumulo. sũpsit sͥ pen¬
naᷤᷤ dilicło. ⁊ a nobis iam super pennas
uentoꝵ auolans: totum mundũ tra¬
hit post se. S hec docebunt seqñtia

Expanded text:
in abundantia . Talis semper dimicans, in abundantia . Talis semper dimicans, semper triumphans, evictus nunquam vel deficiens. Juxta quod magister ille agonotheta: Quando, inquit, infirmor, tunc potens sum . Et Sapiens: Vidisti, inquit, virum velocem in opere suo coram regibus stabit nec erit ante ignobiles . Talis hic Thomas noster, magna anima et robusta semper pugna, semper in palma, utpote de forte illo et sancto fortium et sanctorum catalogo, qui occidi poterant et flecti non poterant. Quod melius in historiae hujus calce declarabitur: hoc interim hic adjecto, quod nec mirum si Thomas hic noster praedicetur hic magnus qui semper magnus; magnus in aula, magnus in ecclesia, magnus quando civis in Anglia, magnus quando exsul in Francia, sed incomparabiliter magnus et majore maximus hodie: qui modico nunc clausus tumulo sumpsit sibi pennas diluculo et a nobis jam super pennas ventorum avolans, totum mundum trahit post se. Sed haec docebunt sequentia
Abbreviated transcription (Latin):
puratos ⁊ diuites. strenue. uarie
⁊ ualide concertatũ. Uñ nec est
ut exꝑto tunc didici. quod uir stre¬
nuus. eruditꝰ ⁊ si pauꝑ: argento uł
auro ualeat comparari. Talis enĩ
in comparabilis. Uñ ⁊ de sapientia
sapiens. Uenerunt mͥ inquit om̃ia
bona parit̾ cum illa. Non quidẽ
de potentia: ñ de diuitiis sic. Ue po¬
tuis terre cuiꝰ rex puer est. Et duu¬
tes inqͥt psalmista eguerunt ⁊ e¬
surierunt. Uñ ⁊ sapiens sapienti¬
am p̃posuit his: ⁊ hec ei adiecta.
Talis enĩ ut diximꝰ ⁊ iterare ñ pi¬
get: incomparabilis. Talis quip¬
pe semꝑ abundans. semꝑ gaudens:
egens uł tristis nunqm. Quasi ni¬
chil habentes inqͥt: ⁊ om̃ia possi¬
dentez. Qiͣ tristes: semꝑ autẽ gau¬
dentes. Iuxta quod philosophoꝵ
unꝰ: ciuꝰlibet aĩam. ipsus dicebat
eẽ. fortunam. Et orthodoxorum
unus. Nunqmͣ ait pariuis ẽ. census:
cui magnus ẽ. animꝰ. Uñ ⁊ sapien.
Cogitationes in qͥt robusti: semꝑ

Expanded text:
puratos et divites strenue, varie puratos et divites strenue, varie et valide concertatum. Unde nec est, ut ex parte tunc didici, quod vir strenuus eruditus etsi pauper argento vel auro valeat comparari. Talis enim incomparabilis; unde et de sapientia Sapiens. Venerunt mihi, inquit, omnia bona pariter cum illa . Non quidem de potentia, non de divitiis sic: Vae potius terrae cujus rex puer est! Et divites, inquit Psalmista, eguerunt et esurierunt , unde et sapiens sapientiam praeposuit his et haec ei adjecta. Talis enim, ut diximus, et iterare non piget, incomparabilis: talis quippe semper abundans, semper gaudens, egens vel tristis nunquam. Quasi nihil habentes, inquit, et omnia possidentes; quasi tristes, semper autem gaudentes . Juxta quod philosophorum unus, cujuslibet animam ipsius dicebat esse fortunam. Et orthodoxorum unus: « Nunquam, ait, parvus est census, cui magnus est animus. » Unde et Sapiens: Cogitationes, inquit, robusti semper
Abbreviated transcription (Latin):
ret que ipse fecisset contra eccle mi
micos. iusticie oꝑa. Idipsum etiã
et pontifices ⁊ principes terre ro¬
mano pontifici ⁊ uenerabilib car¬
dinalib cũ om̃i deuotione ⁊ affectu
dies apłoꝵ limina. Discurrunt
festinant. accelerant: ⁊ hii ⁊ illi.
Moriunt᷑ obiter tam hii qmͣ illi. s
succedunt alii ⁊ succrescunt: et ex
hiis ⁊ ex illis. Nam ut de nr̃is loquar:
de multitudine nr̃oꝵ exulum. e¬
rat nobis copia nuntioꝵ. Uñ ⁊ sicut.
supra satis ostendimꝰ. sicut dispen¬
sante altissimo sicut in aliis ita
et in hoc cause nr̃e ⁊ si nescius ml¬
tam oꝑem tulit: qui nob̾ coexulũ
tantam multitudinem expellen-¬
do sociauit: Qui uiroꝵ tam erudi¬
torum tam prudentium et consi-¬
lium nob̃ contulit: ⁊ contͣ seipsũ
ꝓ nob̾ tam fideles nuntios p̾para¬
uit. S quide uideres certe a pau¬
pere archip̾sule ⁊ coexulib sius
pannosis ⁊ miseris: adu̾sum ci¬
ues. aduersum reges. adu̾sum pur¬

Expanded text:
ret quae ipse fecisset contra Ecclesiae ret quae ipse fecisset contra Ecclesiae inimicos justitiae opera. Id ipsum etiam et pontifices et principes terrae Romano pontifici et venerabilibus cardinalibus cum omni devotione et affectu dies apostolorum limina: discurrunt, festinant, accelerant et hi et illi. Moriuntur obiter tam hi quam illi, sed succedunt alii et succrescunt et ex his et ex illis. Nam ut de nostris loquar, de multitudine nostrorum exsulum erat nobis copia nuntiorum, unde et sicut supra satis ostendimus, sic dispensante Altissimo, sicut in aliis ita et in hoc causae nostrae, etsi nescius, multam opem tulit qui nobis coexsulum tantam multitudinem expellendo sociavit: qui virorum tam eruditorum, tam prudentium et consilium nobis contulit et contra se ipsum pro nobis tam fideles nuntios praeparavit. Sed quid? videres certe a paupere archipraesule et coexsulibus suis pannosis et miseris, adversum cives, adversum reges, adversum pur
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ rex motꝰ ⁊ turbatꝰ. ⁊ pars om¬
nis adu̾sa sic. uideł̃c nec aulicis de-¬
ferri ꝓpt̾ regem. nec appellationi
cum mittunt cũ om̃i festinatio¬
ne ⁊ remittunt. currunt. festinãt.
accelerant nuntii ⁊ mintii. ⁊ post
it̾m nuntii: qui hec mro apłico
nuntient. Mittimus qͣdẽ ⁊ nos.
S quia aurũ ⁊ argentũ ñ erat
nobis: mittimꝰ nos iterũ sicut priꝰ.
nuda solum uerba. tetra ⁊ atram̃to
scripta: Illi uͦ. aurea ⁊ argentea ex
abundãti: ⁊ multo plus plura prio¬
rib. ueruntñ puis nr̃ rex franco¬
rum de cuiꝰ quasi aula iam eramꝰ.
quia de eiꝰ mensa: ad uirũ apłicum
⁊ ad familiares suos dños cardina¬
les. pias preces sacris apicib suis
mittit ꝓpter nos. mittens ⁊ remit¬
dens. mandans ⁊ remandans: qͦd
qui tang̾et nos. tang̾et pupillam
oculi sui. Suꝑ om̃ia mandans et
rogans. ne uir apłicus solueret.
quos tam uenerabilis tam sc̃s archi-¬
p̾sul tam iuste ligasset: nec euacua¬

Expanded text:
 rex motus et turbatus et pars omnia adversa, sic videlicet nec aulicis deferri propter regem, nec appellationi cum mittunt cum omni festinatione et remittunt. Currunt, festinant, accelerant nuntii et nuntii, et post iterum nuntii, qui haec viro apostolico nuntient. Mittimus quidem et nos. Sed quia aurum et argentum non erat nobis, mittimus nos iterum, sicut prius, nuda solum verba tetra et atramento scripta. Illi vero aurea et argentea ex abundanti et multo plus plura prioribus. Verumtamen pius noster rex Francorum, de cujus quasi aula jam eramus, quia de ejus mensa, ad virum apostolicum et ad familiares suos dominos cardinales pias preces sacris apicibus suis mittit, propter nos mittens et remittens, mandans et remandans, quod qui tangeret nos tangeret pupillam oculi sui: super omnia mandans et rogans, ne vir apostolicus solveret, quos tam venerabilis, tam sanctus archipraesul tam juste ligasset, nec evacua
Abbreviated transcription (Latin):
data sunt. Et uob̾ p̾sertima deo uo¬
catis. ⁊ si ausis ni fallor tñ uerentib.
tanti athlete mire pugnã. subire cu¬
ram: implere cathedram. Et prestet
io uobis om̃ps. ut illius sortiamini ⁊e¬
lum. cuiꝰ consecuti estis minist̾ium:
Illius uirtutẽ. cuiꝰ uob̃ creditã habe¬
tis dispensationẽ. Illiꝰ in om̃ib curã:
cuiꝰ impletis cathedram. Et ego ouicu
pore deuia. humeris ur̃is ad gregem
dñicum oro reportari et opto. In hanc
martyris hystoriam: arguinentum.

Expanded text:
data sunt. Et vobis praesertim a Deo vodata sunt. Et vobis praesertim a Deo vocatis et, si ausis, ni fallor tamen verentibus tanti athletae inire pugnam, subire curam, implere cathedram. Et praestet id vobis omnipotens, ut illius sortiamini zelum, cujus consecuti estis ministerium, illius virtutem, cujus vobis creditam habetis dispensationem, illius in omnibus curam, cujus impletis cathedram. Et ergo ovicupore devia, humeris vestris ad gregem nicum oro reportari et opto. In hanc martyris historiam argumentum.
Abbreviated transcription (Latin):
fere om̃ib amundo sublatis. ⁊ iam in
xp̃o dormientib: mͥ adhuc suꝑstiti spe¬
cialit̾ incubuerit hoc. Et ꝓpt̾ea manũ
apposui. malens si forte necesse sic:
imprũdentie qm tarditatis seu neg¬
ligentie incusari. Uerũ apud ur̃am
pat̾nitatẽ filialis me nec dubito excu¬
sabit deuotio. qͥ quõdã stili bñficio
sublatũ mundo exemplar: restitu
uob desidero. Exemplar qͥppe hoc:
uere incorruptũ. scd̾m qͦd uniere.
scłm qͦd reg̾e: in qͦ et cotidie leg̾e de¬
beatis. Uobis enĩ p̾sertim exemplum
dedit exemplaris iste uir: ut quẽ ad¬
modũ fecit ipse. ⁊ uos similit̾ faciatis.
Unde ⁊ ꝑ totam hystoriam hãc uirũ
descͥpsi exemplarem: ñ qͥdem miran¬
dũ in signis: s imitandũ in oꝑib Sig¬
na enĩ ꝓpter in fideles data que alii
uidert̃ ⁊ scripsert̃: toto libello hysto¬
rico hoc taceo. p̃tereo. ea sola uiri ex¬
emplaris signa oꝑum ꝓsequens: que
fidelib ad mirandũ et ad imitandũ

Expanded text:
jam in Christo dormientibus, mihi adhuc superstiti specialiter incubuerit hoc. Et propterea manum apposui, malens, si forte necesse sic, imprudentiae quam tarditatis seu negligentiae incusari. Verum apud vestram paternitatem filialis me, nec dubito, excusabit devotio, qui quondam styli beneficio sublatum mundo exemplar restitui vobis desidero; exemplar quippe hoc vere incorruptum, secundum quod vivere, secundum quod regere, in quo et quotidie legere debeatis. Vobis enim praesertim exemplum dedit exemplaris iste vir, ut, quemadmodum fecit ipse, et vos similiter faciatis. Unde et per totam historiam hanc virum descripsi exemplarem, non quidem mirandum in signis, sed imitandum in operibus: signa enim propter infideles data, quae alii viderunt et scripserunt, toto libello historico hoc taceo, praetereo, ea sola viri exemplaris signa operum prosequens, quae fidelibus ad mirandum et ad imitandum
Abbreviated transcription (Latin):
winum cantuariensẽ archiep̃m
et ad eiꝰ catho¬
licos successo¬
res.
eatissimo sc̃e
cantuarien¬
sis eccłie archi¬
presuli balde¬
wino. ⁊ succes¬
sorib suis quotqͦt canonice substitu-¬
endis: sc̃itatis sue seruoꝵ minimus
herb̾tus de bosehã salutẽ in dño: ⁊ de-

Expanded text:
WINUM CANTUARIENSEM ARCHIEPISCOPUM ET AD EJUS CATHOLICOS SUCCESSORES. Beatissimo sanctae Cantuariensis Ecclesiae archipraesuli BALDEWINO et successoribus suis quotquot canonice substituendis, sanctitutis suae servorum minimus HERBERTUS DE
Abbreviated transcription (Latin):
Certo certiꝰ ⁊ luce cdariꝰ qͦd tam deco¬
ra tã iocunda cõpositio corꝑis: mox
quasi p̃co fuit p̃dicatͥx ⁊ nuntia.
et̾ne sue iocunditatis. Ut qmͣ p̃fatũ
ille frat̾ angłoꝵ concuus in uisione
sp̃ualit̾: hic in p̃senti oculo ad oculũ
corꝑalit̾ ꝓbaretur. Ut sic int̾ exitus
siumicia: quasi in ore duoꝵ gle sue
testimoniũ staret. Iacuit itaq in
lectica nocte illa tota scĩ uiri corpꝰ.
aũ altare eccłe maiꝰ: qͥ tam̃ iam in¬
trouut ad altare dei. ad dm̃ quile¬
tificabat dolorẽ eiꝰ. Iacuit autẽ cor¬
pus. sicut nec lotũ: nec exutum ad

Expanded text:
Certo certius et luce clarius, quod tam decoCerto certius et luce clarius, quod tam decora, tam jucunda compositio corporis mox quasi praeco fuit praedicatrix et nuntia aeternae suae jucunditatis, ut quam praefatus ille frater angelorum concivis in visione spiritualiter, hic in praesenti oculo ad oculum corporaliter probaretur, ut sic inter exitus sui initia quasi in ore duorum gloriae suae testimonium staret. Jacuit itaque in lectica nocte illa tota sancti viri corpus ante altare ecclesiae majus, qui tamen jam introivit ad altare Dei, ad Deum qui laetificabat dolorem ejus. Jacuit autem corpus, sicut nec lotum, nec exutum adh
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ nec atra mors ĩminens potuit de¬
formare: decuit inqmͣ ut ipsi mor¬
tuo qͥa iam ñ poterat ipse. dñs retͥ¬
bueret simile. Et retͥbuit qͥdem.
hec enĩ qmͣ descͥpsimꝰ stibio depin¬
genda potiꝰ qm tetris calami litt̾is
oescͥbenda: hec inqm fuit gr̃a hic
oecor exanimis corꝑis. in capite sic
tunsi ⁊ tonsi sic. Quod certe erat ma¬
gis qm mortuo. placide dormienti
similius: ita ut hesitarent ñ nulli.
etiã si obisset adhuc. Hec inqmͣ fuit
gr̃a. hic decor totiꝰ corꝑis. hec faciei
uiuacitas. hec iocunditas. hec hyla¬
ritas exhylarati: ĩmo iam impin-¬
guati in oleo. Hec ut supͣ nos dixis¬
se meminimꝰ: hec fuit gła uultꝰ eiꝰ
reu̾si ab exilio in pͥmo eccłe sue in¬
gressu inchoata: nc̃ uͦ in egressu re¬
patͥante ip̃o consũmata. Qm ñ ue¬
hemens mortis sp̃c exsufflare potuit:
s magis de claritate in claritatẽ tnͣs¬
formauit. tanqm a dñi sp̃u. S qͥdͦ

Expanded text:
quam nec atra mors imminens potuit dequam nec atra mors imminens potuit deformare, decuit, inquam, ut ipsi mortuo, quia jam non poterat ipse, Dominus retribueret simile. Et retribuit quidem, haec enim, quam descripsimus, stibio depingenda, potius quam tetris calami litteris describenda, haec, inquam, fuit gratia, hic decor exanimis corporis in capite sic tunsi et tonsi sic. Quod certe erat magis quam mortuo placide dormienti similius, ita ut haesitarent nonnulli etiam si obisset adhuc. Haec, inquam, fuit gratia, hic decor totius corporis, haec faciei vivacitas, haec jucunditas, haec hilaritas exhilarati, imo jam impinguati in oleo. Haec, ut supra nos dixisse meminimus, haec fuit gloria vultus ejus reversi ab exsilio in primo ecclesiae suae ingressu inchoata, nunc vero in egressu repatriante ipso consummata: quam non vehemens mortis spiritus exsufflare potuit, sed magis de claritate in claritatem transformavit tanquam a Domini Spiritu. Sed quid?
Abbreviated transcription (Latin):
nocte illa pꝰ grande ꝓfluuium
sanguims qͦd suꝑ eccle pauimen¬
tumiam emanau̾at: sanguis
sensim ꝑ rimas uulnerũ capite reso¬
lidato. distillabat. uñ ⁊ qͦd dictu mi¬
rum ⁊ gnͣde ipsius uirtutis dñi mi¬
raculũ grata admiratione dignum:
post cedem tã acerbam. post gladio¬
rum ꝑcussiones tam duras. ubi te¬
sta capitis cũ corona unctionis sepa¬
ratur a capite. post tm̃ ꝓfluuium
sanguinis ⁊ demũ post tã densas
tota nocte sangumis stillas. post oĩa
hec. ñ facies pallidior. ñ macrior: ñ
frontẽ sulcabant ruge densiores.
merꝰ demissior. ñ digitꝰ rigidior: nõ
cutis laxior ẽ. Deniq in nulla corpo¬
ris parte. ulla pot̾at extenuatio
seu exinanitio dep̃hendi. ip̃a cor¬
poris mortiu uiua cõpositione ꝓ¬
bante. hanc sc̃i uiri ultimã exami-¬
Snationẽ. ñ exinanitionẽ fuisse. Et re¬
uera decuit. ut qͥ moriens tã decen¬
tem. tam decorã ut p̃scͥpsimus dño
corꝑis sui cõpositionẽ seruauerat.

Expanded text:
ande profluvium sanguinis quod super ecclesiae pavimentum jam emanaverat, sanguis sensim per rimas vulnerum capite resolidato distillabat. Unde et quod dictu mirum et grande ipsius virtutis Domini miraculum grata admiratione dignum, post caedem tam acerbam, post gladiorum percussiones tam duras, ubi testa capitis cum corona unctionis separatur a capite, post tantum profluvium sanguinis et demum post tam densas tota nocte sanguinis stillas, post omnia haec non facies pallidior, non macrior, non frontem sulcabant rugae densiores, merus demissior, non digitus rigidior, non cutis laxior est. Denique in nulla corporis parte ulla poterat extenuatio seu exinanitio deprehendi; ipsa corporis mortui viva compositione probante hanc sancti viri ultimam exanimationem non exinanitionem fuisse. Et revera decuit, ut qui moriens tam decentem, tam decoram ut praescripsimus Domino corporis sui compositionem servaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
uices gerenti. Et electioni eccł̃ie re¬
gia coniuentia accedente. auctorita-¬
te quoq regia ab omnib curie nexi¬
b absolutꝰ: liber anglicane eccłie red¬
ditur. et in ea libertate ab eccł̃ia in
ymnis ⁊ canticis spũalib sicut solet.
cũ sũma iocunditate suscipitur.
Quałr electũ ad se sit reu̾sus.

Expanded text:
vices gerenti. Et electioni Ecclesiae revices gerenti. Et electioni Ecclesiae regia conniventia accedente, auctoritate quoque regia ab omnibus curiae nexibus absolutus, liber Anglicanae Ecclesiae redditur et in ea libertate ab Ecclesia in hymnis et canticis spiritualibus sicut solet cum summa jucunditate suscipitur. QUALITER ELECTUS AD SE SIT REVERSUS.
Abbreviated transcription (Latin):
Qs enĩ scit si conu̾tat᷑ et ignoscat ds̾.
et relinqͣt post se benedictionẽ: Uñ
et magist̾. Holite inqͥt ante tempꝰ
iudicare. Om̃ni gͥ in p̾sentiarũ sus¬
pitione amputata. et alt̾catione omiᷤ¬
sa: diuine cui cuncta militant dispo¬
sitioni parit̃. ⁊ in hoc regio quoq
uoto militante.: et ep̃orum ꝓuinti¬
alium. et conuentꝰ sc̃e cantuariensis
eccłie cõmuni om̃ium consensu. et u¬
nanimi.: thomas eiuscle eccł̃ie archilen¬
ta. in archip̃sulem lundonie in regio
illo ⁊ p̾claro monast̾ĩo qͦd d̾r westmu-¬
stier: eligit᷑. Eligit᷑ inqmͣ. iam in au¬
la annis quinq cancellarie functus
officio: etatis uͦ annũ uite circit̾ agens
quadragesimũ quartũ. Et mox filio
regis. regni heredi henrico adhuc pu-¬
ero. et quẽ de eximia regis gr̃a cancel¬
larius qͣi in filiũ ⁊ alumpnũ sicut iã
p̃fati sumꝰ susceꝑat: p̾sentat᷑: regis
patris sui de mandato patris. in hoc

Expanded text:
Quis enim scit si convertatur et ignoscat Deus Quis enim scit si convertatur et ignoscat Deus et relinquant post se benedictionem? Unde et Magister: Nolite, inquit, ante tempus judicare . Omnium igitur inpraesentiarum suspicione amputata et altercatione omissa, divinae, cui cuncta militant, dispensationi pariter et in hoc regio quoque voto militante et episcoporum provincialium et conventus sanctae Cantuariensis Ecclesiae communi omnium consensu et unanimi Thomas ejusdem Ecclesiae archilevita in archipraesulem Londoniae in regio illo et praeclaro monasterio quod dicitur Westmunstier eligitur. Eligitur, inquam, jam in aula annis quinque cancellariae functus officio, aetatis vero annum vitae circiter agens quadragesimum quartum. Et mox filio regis regni haeredi Henrico adhuc puero, et quem de eximia regis gratia cancellarius quasi in filium et alumnum, sicut jam praefati sumus, susceperat, praesentatur regis patris sui de mandato, patris in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
meũ qͦd suspicatus sũ: quia iudicia
tua iocunda Uere iocunda dei iuidicia.
contra mundi spem. cont᷑ omnẽ mun¬
di suspitionẽ. educentis mel de petra.
oleumq de saxo durissimo: ⁊ de lapi¬
dib istis suscitantis filios abrahe.¬
Amputa inqͥt obꝓbrium meũ quod
suspicatꝰ sum. Quis enĩ crederet nisi
suspitione ab ipso deo amputata. qͥs
asserenti se ñ opponeret. canũ ut al¬
ebant sectatorẽ. et pastorẽ auium.
futurũ ouiũ tam bonũ et tam fidũ
pastorem: Qͥd tam̃ hoc facto ñ solũ
satius s et iocundius. et int̾ cl̃ĩ oꝑa
deo digniꝰ: Eo quidẽ deo dignius:
quo clementius. et quo illo mirabi¬
lior ds̃. In tanta quippe potestate et¬
si om̃ia ineffabilit̾ admiranda. nich
tñ tã stupore.tam admiratione dignũ:
qm quod in tanta potestate sit clemen¬
tia tanta. Propt̾ea ex qua causa mo¬
net sapiens ne ante mortẽ hominem
laudes: ita et ne uituꝑes añ mortem.

Expanded text:
meum quod suspicatus sum, quia judicia meum quod suspicatus sum, quia judicia tua jucunda . Vere jucunda Dei judicia contra mundi spem, contra omnem mundi suspicionem, educentis mel de petra, oleumque de saxo durissimo et de lapidibus istis suscitantis filios AbrahAmputa, inquit, opprobrium meum quod suspicatus sum. Quis enim crederet nisi suspicione ab ipso Deo amputata, quis asserenti se non apponeret, canum, ut aiebant, sectatorem et pastorem avium, futurum ovium tam bonum et tam fidum pastorem? Quid tamen hoc facto non solum satius, sed et jucundius et inter Dei opera Deo dignius? Eo quidem Deo dignius quo clementius et quo illo mirabilior Deus. In tanta quippe potestate, etsi omnia ineffabiliter admiranda, nihil tamen tam stupore tam admiratione dignum quam quod in tanta potestate sit clementia tanta. Propterea ex qua causa monet Sapiens ne ante mortem hominem laudes, ita et ne vituperes ante mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
um constituere pastorem. Presertĩ
gͣndem ⁊ tam numerosũ qui ꝑtotã
angliam diffundit᷑ dñicũ gregem.
Hunc ꝓfecto aulica cupiditate et uo¬
racitate quadam lupina totĩ gre¬
gis dissipatorem potiꝰ et uoratorem
qmͣ pastorẽ: certissime p̾sumendũ.
Et qui propt̾ popłaris aure flatũ
uniuersa euentilet: et aulico fas¬
facto hoc supplantauit suspitio:
et in uanitate detinuit sensus eoꝵ.
Cernebant hominis uanitatẽ: de
futura qͣm necdũ udebant uerita¬
te diffisi. O diuina iudicia ⁊ si t̾ri¬
bilia in consiliis suꝑ filios hominũ:
nichominꝰ tñ et iocunda. O temera-¬
ria hominũ iudicia: que et si qñ
ꝓbabilia: fallentia tñ. Ita quidem
mundi homines de mundi homine
scđm mundi iudicium iudicabãt:
s longe secus et satius ⁊ iocundins
de mundi homine ñ sccłm mundi
temerarium: s scdm iocundum d̾i
iudicium accidit. Inde ⁊ rex ille ⁊
propħa. Amputa inqͥt obꝓbrium

Expanded text:
um constituere pastorem; praesertim um constituere pastorem; praesertim grandem et tam numerosum, qui per totam Angliam diffunditur, Dominicum gregem: hunc profecto aulica cupiditate et voracitate quadam lupina totius gregis dissipatorem potius et voratorem quam pastorem, certissime praesumendum; et qui propter popularis aurae flatum universa eventilet et aulico faO quam multos in facto hoc supplantavit suspicio et in vanitate detinuit sensus eorum! Cernebant hominis vanitatem, de futura quam necdum videbant veritate diffisi. O divina judicia, et si terribilia in consiliis super filios hominum, nihilominus tamen et jucunda! O temeraria hominum judicia quae, etsi quando probabilia, fallentia tamen! Ita quidem mundi homines de mundi homine, secundum mundi judicium judicabant, sed longe secus et satius et jucundius de mundi homine, non secundum mundi temerarium sed secundum jucundum Dei judicium accidit. Unde et rex ille et Propheta: Amputa, inquit, opprobrium
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate et peticione cito post
cancellarii aduentũ in sc̃o illo et reli¬
gioso sc̃e cantuariensis eccłie conuen¬
tu. et ep̃oꝵ quibdam accitis suꝑ can¬
cellarii ꝓmotione declarata: mox ut
solet uaria diuersoꝵ fert᷑ sententia.
Et p̾sertim in sacro illo monachoꝵ
conuentu. utpote quos p̾ cet̾is con¬
tingebat negotium. Asserentib his
qͦd hoc fieri bonum. aliis uͦ econtra.
ĩmo malum. Hii regis gr̃ãm allega¬
bant: et ꝑ hoc tam gratioso int̾ reg¬
num et sacerdotiũ mediatore. eccle
deinceps pacẽ futurã sicut securã
gis gr̾am ñ ꝓfut᷑am: s plurimũ
eo ipso eccł̃ie obfut᷑am opponentib:
Eio quod offitiales augusti et preser¬
tun quotqͦt aulici. pontifice non
de eccłia s de aula assumpto: in ec¬
clesie bona liberius grassarent᷑. Et
p̾terea quod nimis foret absonum.
et om̃i diuino uri aduersum: ho¬
minem militari potius cingulo. qmͣ
cłicali officio mancipatum: canum
sectatorem. et pastorem auium: oui-¬

Expanded text:
oluntate et petitione cito post cancellarii adventum in sancto illo et religioso sanctae Cantuariensis Ecclesiae conventu et episcoporum quibusdam accitis super cancellarii promotione declarata, mox ut solet varia diversorum fertur sententia. Et praesertim in sacro illo monachorum conventu utpote quos prae caeteris contingebat negotium: asserentibus his quod hoc fieri bonum, aliis vero contra imo malum. Hi regis gratiam allegabant et per hoc tam gratioso inter regnum et sacerdotium mediatore Ecclesiae deinceps pacem futuram sicut securam gis gratiam non profuturam, sed plurimum eo ipso Ecclesiae obfuturam opponentibus; eo quod officiales Augusti et praesertim quotquot aulici, pontifice non de ecclesia sed de aula assumpto, in Ecclesiae bona liberius grassarentur: et praeterea quod nimis foret absonum et omni divino juri adversum hominem militari potius cingulo quam clericali officio mancipatum, canum sectatorem et pastorem avium, ovi
Abbreviated transcription (Latin):
in signis. cui dieb nr̃is ñ fuit similis.
qui ꝓ lege cłi sui certaret. Hic inqͣm
stat nc̃ int̾ pͥncipes qui p̾uenerunt
comunctus psallentib. quem et si ñ
uultꝰ. uulnꝰ tam̃ discernit. Stat enim
martyr tͥpudians ⁊ triumphans: to¬
to lacero capice. Et ad huc ne cui nr̃m
indubium ueniat qͥs iste sit. quẽ ita
circũ locutorii sermonis colore depin-¬
gimus: attollamus oculos. erigamꝰ au¬
res. et pͥncipem istum utpote patronũ
nr̃m et patrẽ: cognoscamus ex nõie.
Thomas est nom̃ eiꝰ. Iste certe ille tho-¬
mas. qui quondã cantuarioꝵ antistẽ:
snc̃ iam ñ urbis. s orbis primas est.
Quinpotiꝰ dñatori uniu̾se t̾re nunc
assistens: ñ solũ urbem. s et urbem
ẽ iudicaturꝰ et orbem
De dñi pieta

Expanded text:
insignis, cui diebus nostris non fuit similis insignis, cui diebus nostris non fuit similis qui pro lege Dei sui certaret. Hic, inquam, stat nunc inter principes qui praevenerunt conjunctus psallentibus, quem etsi non vultus vulnus tamen discernit. Stat enim martyr tripudians et triumphans toto lacero capite. Et adhuc, ne cui vestrum in dubium veniat quis iste sit, quem ita circumlocutorii sermonis colore depingimus, attollamus oculos, erigamus aures, et principem istum utpote patronum nostrum et patrem cognoscamus ex nomine: Thomas est nomen ejus. Iste certe ille Thomas qui quondam Cantuariorum antistes, sed nunc jam non urbis sed orbis primas est. Quin potius Dominatori universae terrae nunc assistens non solum urbem, sed et urbem est judicaturus et orbem. 2. DE DOMINI PIETA