comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spondit: quia nec pauꝑ eoꝵ
substantiam : nec oppressus.
aduitorium contra robustos:
nec stultus. docꝰtrinam sapi¬
entie carnalis q̃rit. Sc̃s et¬
enim uir. quia mente suꝑ
nil patitur: & uoluntarie
stultus. carnalem sapientiã
non miratur. Hinc ẽ enim:
quod oppressus alius pauꝑ.
dicit. Aporiamur. s non de¬
struimur: ꝑsecutionem pa¬
timur. s non derelinqui¬
mur ⁊ deicimur. s non ꝑi¬
mus. Hinc est qd sapien
tiam sce̾ stultitie insinuas:
ait. Que stulta sunt mun¬
di elegit deus: ut confundat
sapientes. Et siquis uidet᷑
inter uos sapiens in hoc scło
tatis aꝑiens: dicit. Quasi
morientes. & ecce uiuimus:
ut castigati & non mortifi¬
cati. Quasi tristes. semꝑ
autem gaudentes. Sicut

Expanded text:
spondit, quia nec pauper eorum spondit, quia nec pauper eorum substantiam, nec oppressus adjutorium contra robustos, nec stultus doctrinam sapientiae carnalis quaerit. Sanctus etenim vir, quia mente supenihil patitur, et voluntarie stultus carnalem sapientiam non miratur. Hinc est enim quod oppressus alius pauper dicit: Aporiamur, sed non destituimur; persecutionem patimur, sed non derelinquimur; dejicimur, sed non perimus . Hinc insinuans, ait: Quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Et: Si quis videtur inter vos sapiens in hoc saecuertatis aperiens, dicit: Quasi morientes, et ecce vivimus; ut castigati, et non mortificati; quasi tristes, semper autem gaudentes; sicu
Abbreviated transcription (Latin):
& manus robustoꝵ. uires
idcirco robustos memorat.
quia dum absq carnis infir¬
mitate sunt conditi: prauis
eoꝵ adnisib. in becillitas ad¬
cuns distinctionis libramine
pendeat incertum uidetur:
utrum ad hoc subiunc̾tum
sit quod intulerat. numquid
dixi: an certe disiunc̾ta a su¬
ꝑiorib sententia promitur:
qua ꝑ increpationẽ dicatur.
Docete me. & ego tacebo: & si
quid forte ignoraui. instrui¬
te me. Quod tamen utriq
distinctiom conuenit: quia
ab intellectus sani tramite.
ꝑ neutra recedit. S quia
hec in transcursu. ꝑ allego¬
riam diximus: restat ut mo¬
raliter. hystorie u̾ba ꝑscrute¬
pna ꝑtulerat: malignorũ
spirituum ꝑcussionib tradi¬
tus. dolores uulnerũ sentie¬
bat: s sapientem d̃ĩ stultiti¬
am diligens. stultam mundi
sapientiam. mentis despec̾tu
calcauerat. Igitur contra mũ¬
di diuites pauꝑ: contra poten¬
tes oppressus : contra sapien¬
tes stultus dicitur. Tria re¬

Expanded text:
et manum robustorum, vires et manum robustorum, vires idcirco robustos appellat, quia dum absque carnis infirmitate sunt conditi, pravis eorum assertionibus imbecillitas adcujus distinctionis libramine pendeat, incertum videtur; utrum ad hoc subjunctum sit, quod intulerat: Nunquid dixi? an certe disjuncta a superioribus sententia promitur qua per increpationem dicatur: Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. Quod tamen utrique distinctioni convenit, quia ab intellectus sani tramite per neutram recedit. Sed quia haec in transcursu per allegoriam diximus, restat ut moraliter historiae verba perscrutena pertulerat, malignorum spirituum percussionibus traditus dolores vulnerum sentiebat; sed, sapientem Dei stultitiam diligens, stultam mundi sapientiam mentis despectu calcaverat. Igitur contra mundi divites 236 pauper, contra potentes oppressus, contra sapientes stultus dicitur. Tria re
Abbreviated transcription (Latin):
Si ad ꝑsonam sc̃e eccłie hec
uerba referuntur: quia a¬
micos beati iob. hereticoꝵ
tenere speciem diximus :
recte se asserit. eoꝵ substan¬
tia non indigere. Hereti¬
coꝵ quippe substantia. car¬
nalis sapientia non inconue¬
nienter accipitur: quadũ
ꝑuerse fulciunt᷑: quasi in
uerbis se diuites ostendunt.
Quam eo sca eccłia ñ querit.
quo hanc spiritali intellectu.
transcendit. Sepe uͦ heretici.
cum ꝑuersa defide asserunt:
non nulla contra antiquum
hostem subtilia. de carnis tẽp¬
tationib locuntur. Nam
nonnumquam eo inse quasi
sana membra oꝑatõis osten¬
dunt: quo in fide uulnerati.
serpentis morsu. in capite
tenentur. S sc̃a eccłia. au¬
dire ab his subtilia de temp¬
tationib non uult: qui dum
uera quedam. de conu̾satio¬
ne asserunt: ad falsa ꝑfidie.
ꝑducunt. Unde recte nũc
dicitur. Numquid dixi
afferte mͥ. & de substantia
ur̃a donate mͥ ÷ uel lib̾ate
me de manu hostis. & de ma
Manum quippe hostis. sa¬
thane fortitudinem uocat:

Expanded text:
Si ad personam sanctae Ecclesiae haec verba referuntur, quia amicos beati Job haereticorum tenere speciem diximus, recte se asserit eorum substantia non indigere. Haereticorum quippe substantia carnalis sapientia non inconvenienter accipitur, qua dum perverse fulciuntur, quasi in verbis se divites ostendunt; quam eo sancta Ecclesia non quaerit, quo hanc spiritali intellectu transcendit. Saepe vero haeretici, cum perversa de fide asserunt, nonnulla contra antiquum hostem subtilia de carnis tentationibus loquuntur. Nam nonnunquam eo in se quasi sana membra operationis ostendunt, quo in fide vulnerati serpentis morsu in capite tenentur. Sed sancta Ecclesia audire ab his subtilia de tentationibus non vult, qui dum vera quaedam de conversatione asserunt, ad falsa perfidiae perducunt. Unde recte nunc dicitur: Nunquid dixi: Afferte mihi, et de substantia vestra donate mihi? vel: Liberate me de manManum quippe hostis, Satanae fortitudinem vocat;
Abbreviated transcription (Latin):
instituere spiritaliter proxi¬
moꝵ mentes. erubescat. Be¬
ne gͦ dicitur. Quare detrax¬
istis sermonib ueritatis: cũ
e uobis nullus sit. qui possit
arguere: Ac si aꝑte diceret᷑.
Qua temeritate audita rep̾¬
henditis : qui ꝑcussionis mee
causas ignorantes. adhuc re¬
prehensibilia profertis: Se¬

Expanded text:
instruere spiritaliter proxiinstruere spiritaliter proximorum mentes erubescat. Bene ergo dicitur: Quare detraxistis sermonibus veritatis, cum e vobis nullus sit qui possit arguere? Ac si aperte diceretur: Qua temeritate audita reprehenditis, qui, percussionis meae causas ignorantes, adhuc reprehensibilia profertis. Se
Abbreviated transcription (Latin):
guere: Mundus in se esse
a uitiis debet. qui curat a¬
liena corrigere: ut terrena
non cogitet. ut desideris in¬
fimis non succumbat : quati¬
nus tantum ꝑspicatius. aliis
fugienda uideat: quantum
hec ipse. ꝑ scientiam & uitã.
uerius declinat: quia nequa
quam pure maculam ĩ mem¬
bro considerat. ocłs quẽ pul¬
uis grauat: & suꝑiectas sor¬
des tergere non ualent. ma¬
nus que lutum tenent. quod
uixta antique translationis
seriem. bene ad dauid erga
exteriora bella laborantem:
ꝑ significationem diuina uox
innuit. cum dicit. Non tu
edificabis mͥ templum: quia
uir sanguinum es. Dei au¬
tem templum edificat: qͥ
corrigendis atq instituen¬
dis. proximoꝵ mentib ua¬
cat. Templum quippe dei
nos sumus: qui ad ueram
uitam. ex eius in habitatio¬
ne construimur ⁊ paulo at¬
testante qui ait. Templum
dei scm estis quod estis uos.
S uir sangumum templũ
deo edificare prohibetur.
Quia qui adhuc actis car¬
nalib incubat: necesse est ut

Expanded text:
Mundus in se esse a vitiis debet, qui curat aliena corrigere, ut terrena non cogitet, ut desideriis infimis non succumbat; quatenus tanto perspicacius aliis fugienda videat, quanto haec ipse per scientiam et vitam verius declinat. Quia nequam pure maculam in membro considerat oculus quem pulvis gravat, et superjectas sordes tergere non valent manus quae lutum tenent. Quod, juxta antiquae translationis seriem, bene ad David erga exteriora bella laborantem per significationem divina vox innuit, cum dicit: Non tu aedificabis mihi templum, quia vir sanguinum es . Dei autem templum aedificat, qui corrigendis atque instituendis proximorum mentibus vacat. Templum quippe Dei nos sumus, qui ad veram vitam ex ejus inhabitatione construimur, Paulo attestante, qui ait: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Sed vir sanguinum templum Deo aedificare prohibetur, quia qui adhuc actis carnalibus incumbat necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
cta quib se sentiunt p̾pedi¬
ri. postponunt. Et cum ꝓ
deo necesse est. ut quib ua¬
lent cunctis inseruiant: pro
deo pͥuata obsequia. etiam
enim quod quidam cum di¬
ceret. ꝑmitte mͥ pͥus ire. &
sepelire patrem meum: ue¬
ritatis ore protinꝰ audiuit.
Sine ut mortui sepeliant
mortuos suos: tu autemua¬
de. annuntia regnum dei.
Qua in re notandum est.
quia electꝰ discipłs dum a
parentis sepultura compes¬
citur. hoc deuotum quẽq
exhibere patͥ mortuo. ex
affectu carnali. ꝓpter dnm
& exteris debet. Hinc rur¬
sum ueritas dicit. Si quis
uenit ad me. & non odit
patrem suum & matrem.
& uxorem & filios. & frẽs

Expanded text:
cta, quibus se sentiunt praepedicta, quibus se sentiunt praepediri, postponunt; et cum pro Deo necesse est ut quibus valent cunctis inserviant, pro Deo privata obsequia etiam enim quod quidam cum diceret: Permitte mihi prius ire, et sepelire patrem meum , Veritatis ore protinus audivit: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos: tu autem vade, annuntia regnum Dei. Qua in re notandum est quia electus discipulus dum a parentis sepultura compescitur, hoc devotum quemque exhibere patri mortuo ex affectu carnali propter Dominum  exteris debet. Hinc rursum Veritas dicit: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxorem, et filios, et fr
Abbreviated transcription (Latin):
nationis obligati. ddũ amore
ꝓpinquitatis indiscrete deser¬
uiunt: ad ea sepe ꝑ affectum
cogitationum redeunt: que
iam & cum ꝓprio despectu.
subegerunt᷑. Tumq plꝰ qͣm
necesse est. carnis ꝓpinquos
diligunt: retracti exterius a
cordis parente diuiduntur.
am sepe quosdam uidemꝰ.
quantum ad ꝓpͥum studiũ
spectat. iam presentis uite
desideria non habere: mun¬
dum & oꝑe & ꝑfessione reli¬
quisse: s tamen ꝑ mordina¬
tis affectib. ꝓpmquoꝵ pre¬
toria irrumꝑe: terrenarũ
rerum uirguis uacare : lib̃¬
tatem intime quietis relin¬
quere: & mundi inse studia.
iam dudum destructa repa¬
rare. Quo itaq isti. nisim
rete ambulant : quos apre¬
senti scło. inchoata iam ui¬
te ꝑfectio soluerat : s mor¬
dinatꝰ amor terrene cogni¬
tionis ligat: Qui enim
districto studio. & ñ disso¬
lutis gressib. eterne spon¬
sionis premium secuntur:
sicut semet ipsos ꝓ diuino
amore despiciunt : sic cun¬

Expanded text:
nationis obligati, dum amori nationis obligati, dum amori propinquitatis indiscrete deserviunt, ad ea saepe per effectum cognationum redeunt, quae jam et cum proprio despectu subegerunt. Cumque plus quam necesse est carnis propinquos diligunt, retracti exterius, a cordis parente dividuntur. Nam saepe quosdam videmus, quantum ad proprium studium spectat, jam praesentis vitae desideria non habere, mundum et opere et professione reliquisse; sed tamen pro inordinatis affectibus propinquorum praetoria irrumpere, terrenarum rerum jurgiis vacare, libertatem intimae quietis relinquere, et mundi studia in se jam dudum destructa reparare. Quo itaque isti nisi in rete ambulant, quos a praesenti saeculo inchoata jam vitae perfectio solverat, sed inordinatus amor terrenae cognationis ligadistricto studio, et non dissolutis gressibus aeternae sponsionis praemium sequuntur, sicut semetipsos pro divino amore despiciunt, sic cun
Abbreviated transcription (Latin):
plationib concupiscunt: nͨ
tamen ꝑfecta animi lib̾tate.
curam rerum familiarium
deserunt. Cui sepe dum li¬
cite seruiunt: etiam illici¬
tis huius mundi uirgiis.
implicantur. Cumq terre¬
nas res.studiose tueri de¬
siderant: cordis requiem de¬
serunt. quam querebant.
Et cum substantia fugi¬
ens. continua ꝓuisione ꝓ¬
tegitur: conceptꝰ in animo
diuine scientie sermo dissi¬
patur : quia iuxta uerita¬
tis sententiam. obortum se¬
men spine oppͥmunt: cum
u̾bum dei amemoria. impor¬
tune t̾renarum rerum sol¬
licitudines expellunt. Dis
ambulant: qui cum ꝑfecte
non deserunt : semet ip̃os gra¬
diendo obligant. ne gradian¬
tur. Et sunt pleriq qui ñ
solum aliena non appetunt:
uerum etiam cunc̾ta que pos¬
sederant in mundo. derelin¬
quunt. Semet ipsos despici¬
unt: nullam p̾sentis uite gło¬
riam requirunt : ab huus
mundi se ac̾tionib se parant:
& pene quicquid ꝓsꝑitatis
admiserant calcant. S tam̃
adhuc uinculo carnalis cog¬

Expanded text:
plationibus concupiscunt; nec tamen perfecta animi libertate curam rerum familiarium deserunt, cui saepe dum licite serviunt, etiam illicitis hujus mundi jurgiis implicantur; cumque terrenas res studiose tueri desiderant, cordis requiem deserunt, quam quaerebant; et cum substantia fugiens continua provisione protegitur, conceptus in animo divinae 231 scientiae sermo dissipatur, quia, juxta Veritatis sententiam , obortum semen spinae opprimunt, cum verbum Dei a memoria importunae terrenarum rerum sollicitudines expellunt. Dissambulant, qui dum mundum perfecte non deserunt, semetipsos gradiendo obligant, ne gradiantur. 40. Et sunt plerique qui non solum aliena non appetunt, verum etiam cuncta quae possederant in mundo derelinquunt, semetipsos despiciunt, nullam praesentis vitae gloriam requirunt, ab hujus mundi se actionibus separant, et pene quidquid prosperitatis arriserit calcant. Sed tamen adhuc vinculo carnalis cog
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt ⁊ s dura me in¬
uectione pulsantes. dum
stare animum inter dep̾
hendunt: quasi ad meue¬
nientes. erubescunt. Eo
enim ad me ueniunt: qͦ
me mintimis cognoscunt.
lbiq eos pudor cooꝑit: ubi
me stantem fortiter. exte¬
rior iactura non tangit.
Sunt uͦ nonnulli. qui ti

Expanded text:
t; sed dura me invectione 235 pulsantes, dum stare animum inter adversa deprehendunt, quasi ad me venientes erubescunt. Eo enim ad me veniunt quo me in intimis cognoscunt; ibique eos pudor cooperit, ubi me stantem fortiter exterior jactura non tangit. Sunt vero non
Abbreviated transcription (Latin):
in aliis cognita adu̾sitate.
terrentur. Quos ꝓsꝑa ꝑ
audatiam eleuant: contraria.
ꝑ infirmitatem turbant. Ex
quoꝵ scilicet numero. ami¬
cos suos ẽẽ. beatꝰ iob redar
go tunc d̾m timui: cũ ful¬
tus prosꝑis. fagellarum de¬
trimenta non sensi. Uos au¬
tem. qui ex amore dm non
metustis: ex sola eum uer¬
beris ꝑcussione. formidatis.

Expanded text:
in aliis cognita adversitate terrentur, quos prospera per audaciam elevant, contraria per infirmitatem turbant. Ex quorum scilicet numero amicos suos esse beatus Job redarggo tunc Deum timui, cum, fultus prosperis, flagellorum detrimenta non sensi. Vos autem qui ex amore Deum non metuistis, ex sola eum verberis percussione formidatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ente nos sacro eloquio. quantꝰ
in dampnatione ignis: quanta
in igne obscuritas. quantusq
in obscuritate pauor sit. nulla¬
tenus ambigimus. S quid ꝓ¬
dest ista p̾nosse: si non contin¬
gat euadere: Cota gͦ intentio¬
ne curandum est: ut cum ua¬
cationis tempꝰ accepimus: be¬
ne uiuendi studio. maloꝵ ultͥ

Expanded text:
ente nos sacro eloquio, quantus ente nos sacro eloquio, quantus in damnatione ignis, quanta in igne obscuritas, quantusque in obscuritate pavor sit, nullatenus ambigimus. Sed quid prodest ista praenosse, si non contingat evadere? Tota ergo intentione curandum est, ut cum vacationis tempus accipimus, bene vive
Abbreviated transcription (Latin):
men pena implicat: quos unꝰ
in crimine reatus ligat. Qͦd
bene ac breuit̾ infinuat pro¬
pha: qui ait. Ibi assur. & om¬
nis multitudo eiꝰ: & in circui¬
tu eiꝰ. sepulchra illius. Quis
namq assur suꝑbi regis no¬
mine ÷: nisi ille ꝑ elationem
cadens. antiquus hostis expri¬
mitur: Qui ꝓ eo quod mul¬
tos ad culpamꝰ ꝑtrahit: cum
cuncta sua multitudine. ad
inferni claustra descendit.
Sepulchra autem: mortuos
tegunt. Et quis alius. mortẽ
acrius ꝑtulit: quam is qui
conditorem suum despiciens.
uitam reliquit: Quem uide¬
licet mortuum. cum huma¬
na corda suscipiunt: eiꝰ ꝓcul
dubio sepulchra fiunt. S m
circintu illiꝰ sepulchra eiꝰ sũt.
quia in quoꝵ se mentib. nunc
ꝑ desideria sepelit: hos sibi pt᷑¬
modum. ꝑ tormenta coniungit.
Et qm̃ nunc in semet ipsis re¬
probi. malignos sp̃c illicita ꝑ¬
petrando suscipiunt: tunc se¬
pulchra cum mortuis ardebt̃.
pena cognouimus: & instru¬

Expanded text:
men poena implicat quos unus men poena implicat quos unus in crimine reatus ligat; quod bene ac breviter insinuat proa, qui ait: ibi Assur et omnis multitudo eius, et in circuitu eius sepulchra illius. Quis namque Assur superbi regis nomine nisi ille per elationem cadens antiquus hostis exprimitur? Qui pro eo, quod multos ad culpam pertrahit, cum cuncta sua multitudine ad inferni claustra descendit. Sepulchra autem mortuos tegunt. Et quis alius mortem acrius pertulit quam is, qui conditorem suum despiciens vitam reliquit? Quem videlicet mortuum cum humana corda suscipiunt, eius procul dubio sepulchra fiunt. Sed in circuitu illius sepulchra eius quia in quorum se mentibus nunc per desideria sepelit, hos sibi postmodum per tormenta coniungit. Et quoniam nunc / in semetipsis reprobi malignos spiritus inlicita perpetrando suscipiunt, tunc sepulchra cum mortuis ardebunt. poena cognovimus, et instru
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferendum tormentum fła¬
ma friguit: & ad solutionis im¬
nist̾ium exarsit. Sicut gͦ ele¬
ctis ignis ardere nouit ad sola¬
tium. & tamen ardere ad sup¬
plicium nescit: ita ediu̾so. ge¬
henne fłama repbis. & nequa¬
quam lucet ad consolationis
grãm. & tamen lucet ad penã:
ut dampnatoꝵ ocłis ignissup¬
plicii. & nulla claritate can¬
deat: & ad doloris cumulum.
deiecti qualit̾ crucient᷑ osten¬
dat. Quid autem mirum.
si gehenne ignem credimus
habere supplicium simul ob¬
scuritatis & luminis : quando
exꝑimento nouimus. quia &
tedarum fłama lucet obscu¬
ra: Tunc edax flama com¬
burit: quos nunc carnalis
delect̾atio polluit. Tunc infi¬
nite patens. inferni baratrũ
deuorat: quos nunc inanis ela¬
tio exaltat. Et qui qͦlibet ex
uitio. hic uoluntatem callidi
ꝑsuasoris expleuerunt: tunc
cum duce suo reprobi. ad tor¬
menta ꝑueniunt. Et qͣmuis
angłoꝵ atq hominum longe
sit natura dissimilis: una ta¬

Expanded text:
ad inferendum tormentum flaad inferendum tormentum flamma friguit, et ad solutionis ministerium exarsit. Sicut ergo electis ignis ardere novit ad solatium, et tamen ardere ad supplicium nescit, ita e diverso gehennae flamma reprobis et nequaquam lucet ad consolationis gratiam, et tamen lucet ad poenam. Ut damnatorum oculis ignis supplicii et nulla claritate candeat, et, ad doloris cumulum, dilecti qualiter cruciantur ostendat. Quid autem mirum, si gehennae ignem credimus habere supplicium simul obscuritatis et luminis, quando experimento novimus, quia et taedarum flamma lucet obscura? Tunc edax flamma comburit quos nunc carnalis delectatio polluit; tunc infinite patens inferni barathrum devorat quos nunc inanis elatio exaltat; atque qui quolibet ex vitio hic voluntatem callidi persuasoris expleverunt, tunc cum duce suo reprobi ad tormenta perveniunt. Et, quamvis angelorum atque hominum longe sit natura dissimilis, una ta
Abbreviated transcription (Latin):
reprobos aspiciat cremari: qui
ad doloris sui cumulum. eum
quem despexerat. in sinu abra¬
he lazarum uidit: Is gͥͦ cui ut
pena cresceret. & uir electꝰ ap¬
paruit:. cur non credendum
sit. quod uidere in supplicio.
eos etiam quos contra dm di¬
lexerat possit: qua exre colligi¬
tur quod eos quos mordurate
nunc repbi diligunt: miro in¬
dicu ordine. secum tunc in tor¬
mentis uidebunt : ut penam
ꝓprie punitionis exaggeret. il¬
la auctori pposita carnalis cog¬
natio. apparente ocłis ultione
dampnatoꝵ. Ignis itaq. qui
in obscuritate cruciat: creden¬
dum est quia lumen ad tor¬
mentum prestat. Quod si
approbare testimoniis. in sua
expressione non possumus:
suꝑest gͦ. ut ediu̾so doceamꝰ.
Tres quippe hebree gentis pu¬
eri ꝑ chaldei regis imꝑium.
succensis camini ignib. liga¬
idem rex. in camini incendio
ambulantes uidit. Ubi aꝑte
in diu̾sa uirtute temꝑata. &
uestimenta non attigit. & uin¬
cula incendit: scĩsq uiris. &

Expanded text:
reprobos aspiciat cremari, qui, reprobos aspiciat cremari, qui, ad doloris sui cumulum, eum quem despexerat in sinu Abrahae Lazarum vidit? Is ergo, cui ut poena cresceret et vir electus apparuit, cur non credendum sit quod videre in supplicio eos etiam quos contra Deum dilexerat possit? Qua ex re colligitur quod eos quos inordinate nunc reprobi diligunt miro judicii ordine secum tunc in tormentis videbunt, ut poenam propriae punitionis exaggeret illa auctori praeposita carnalis cognatio pari ante oculos ultione damnata. Ignis itaque qui in obscuritate cruciat credendum est quia lumen ad tormentum servat. Quod si approbare testimexpressione non possumus, superest ut e diverso doceamus. Tres quippe Hebraeae gentis pueri per Chaldaei regis imperium, succensis camini ignibus, ligaidem rex in camini incendio ambulantes vidit . Ubi aperte in diversa virtute temperata, et vestimenta non attigit, et vincula succendit, sanctisque viris et
Abbreviated transcription (Latin):
cutit: quantum ꝑ notitiam p̃¬
sentis uite colligitur: suppli¬
cia ordinem non habent. que
non suam ꝑ om̃ia qualitatem
tenent: quamuis illic ignis. &
ad consolationem ñ lugͤet: &¬
tamen ut magis torqueat. ad
aliquid lucet. Nam sequaces
reprobi. flamma illustrante ui¬
suri sunt. quoꝵ amore deliq̃¬
runt: quatinꝰ qui eoꝵ uitam car¬
naliter. contra p̃cepta condito¬
ris a mauerant: ipsoꝵ quoq
eos int̾itus in augmento sue
dampnationis. affligat. Quod
ꝓfecto eugłio teste colligimus.
in quo ueritate nuntiante. di¬
ues ille quem contigit ad et̾m
incendii tormenta descendere.
quinq frm̃ describitur memi¬
nisse : qui abraham petiit ut
ad eoꝵ eruditionem mitteret:
ne illuc eos quandoq uenientes.
par pena cruciaret. Quigͥ ad
doloris sui cumulum. ꝓpinquoꝵ
absentium meminit: constat ꝓ¬
culdubio. quia eos ad augmen¬
tum supplicii. paulopost potu¬
it etiam p̾sentes iudere. Quid
autem mirum. si secum quoq

Expanded text:
cutit: quantum per notitiam prcutit: quantum per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent: quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam sequaces reprobi flamma illustrante visuri sunt, quorum amore deliqurunt, quatenus qui eorum vitam carnaliter contra praecepta conditoris amaverant, ipsorum quoque eos interitus in augmentum suae damnationis affligat. Quod profecto Evangelio attestante colligimus , in quo, Veritate nuntiante, dives ille quem contigit ad aeterni incendii tormenta descendere quinque fratrum describitur meminisse, qui ab Abraham petiit ut ad eorum eruditionem mitteret, ne illuc eos quandoque venientes par poena cruciaret. Qui igitur ad doloris sui cumulum propinquorum absentium meminit, constat procul dubio quia eos ad augmentum supplicii paulo post potuit etiam praesentes videre. Quid autem mirum si secum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
mescant᷑. De his etenim scͥp¬
tum est. Uermes eoꝵ ñ morien¬
tur: & ignis eoꝵ non extinguet᷑.
Hic flamma que succendit il¬
luminat: illic ut suꝑius ũbis
psalmiste docuimꝰ ignis qͥ cru¬
ciat. obscurat. Hic metꝰ amit¬
titur. cum tolerari iam ceꝑit
quod timebatur: illic & dolor
dilaniat : & pauor angustat.
Horrendo gͥ modo erit tunc
repbis dolor cum formidine:
fłama cum obscuritate. Sic
sic uidelicet. a dampnatis sen¬
tiri pondus summe eqͥtatis
debet: ut qui a uoluntate con¬
ditoris. nequaquam st̃ ueriti
discrepare. dum uiuerent ⁊ ĩ
eoꝵ quandoq int̾itu. ipsa asis
qualitatib. etiam tormenta
discordent: quatinꝰ qͦ se impug¬
nat. cruciatꝰ augeant: & cum
uarie ꝓdeunt: multipliciter
sentiantur. Que tamen suppli¬
cia. in se dimersos. & ultra ui
mors sine morte: finis fine fine :
defectus sine defectu: qͥa & mors
uiuit. & finis semꝑ incipit ⁊ &
deficere defectus nescit. Quiagͥ

Expanded text:
mescant. De his etenim scripmescant. De his etenim scriptum est: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Hic flamma quae succendit illuminat, illic ut superius verbis Psalmistae docuimus ignis qui cruciat, obscurat. Hic metus amittitur, cum tolerari jam coepit, quod timebatur. Illic et dolor dilaniat et pavor angustat. Horrendo igitur modo erit tunc repflamma cum obscuritate; sic, sic videlicet a damnatis sentiri pondus summae aequitatis debet. Ut, quia a voluntate Conditoris nequaquam sunt veriti discrepare dum viverent, in eorum quandoque interitu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta discordent; quatenus quo se impugnant, cruciatus augeant, et cum varie prodeunt, multipliciter sentiantur. Quae tamen supplicia in se diversos, et ultra virmors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu; quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Quia ig
Abbreviated transcription (Latin):
citatis igne deuoratur: atq
in dolore positus. exterius in¬
teriusq confunditur: ut sua
deterus confusione crucietur.
Repulsis gͦ. ordo in supplicio
non erit: quia in eoꝵ morte. a¬
trotius ipsa confusio mentisse¬
uit. Quam tamen mira po¬
tentia: iudicantis equitas or¬
dinat: ut pena animum. qͥsi
mordinata confundat. Uel cer
te abesse ordo supplicus dicit᷑:
quia quibussibet reb in penã
surgentib ꝓpͥa qualitas non
seruatur. Unde & protinus
sub infertur. Et sempit̾nus
horror inhabitans. In huiꝰ ui¬
te tormentis. timor dolorem
habet: dolor timorem ñ habet:
quia nequaquam mentem me¬
tus cruciat: cum pati iam ce¬
perit. quod metuebat. Infer¬
num uͦ. & umbra mortis obscu¬
rat. & sempit̾nus horror in habi¬
tat: quia eiꝰ ignib traditi. & in
suppliciis dolorem sentiunt : &¬
doloris angustia pulsati. semꝑ
pauore feriuntur: ut & quod
timent tolerent: & rursus qd̾
tolerant. sine cessatione ꝑti¬

Expanded text:
citatis igne devoratur: atque citatis igne devoratur: atque in dolore positus exterius interiusque confunditur, ut sua deterius confusione crucietur. Repulsis ergo ordo in supplicio non erit, quia in eorum morte atrocius ipsa confusio mentis saevit. Quanta enim mira potentia judicantis aequitas ordinat ut poena animum quasi inordinata confundat. Vel certe ordo abesse suppliciis dicitur, quia quibuslibet in poena rugientibus propria qualitas non servatur. Unde et protinus subinfertur, et sempiternus horror inhabitans in hujus vitae tormentis, timor dolorem non habet, et dolor timorem non habet. Quia nequaquam mentem metus cruciat, cum pati jam coeperit quod metuebat. Infernum vero et umbra mortis obscurat, et sempiternus horror inhabitat, quia ejus ignibus traditi, et in suppliciis dolorem sentiunt, et doloris angustia pulsati semper pavore feriuntur: ut et quod timent tolerent, et rursus quod tolerant sine cessatione perti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ꝓ diu̾sitate uirtutis: sic
dampnatos diũso supplicio ge¬
henne ignib subicit. disparili¬
tas criminis. Que scilicet gehẽ¬
na. quamuis cunctis una sit:
non tamen cunctos una eadeq
qualitate succendit. Namsic̃
uno sole om̃s tangimur. nec
tamen sub eo. uno ordine om̃s
estuamꝰ : quia uixta qualitatẽ
corꝑis. sentit᷑ etiam pondus
caloris: sic dampnatis. & una
est gehenna que afficit: & tam̃
non una om̃s qualitate combu¬
rit : quia quod hic agit. dis¬
par ualitudo corꝑm: hoc illic
exhibet. dispar causa meritoꝵ.
Quomͦ gͦ nullus mnesse ordo
suppliciis dicitur : in quib ꝓ¬
fecto quisq. uixta modũ culpe
umbram mortis intulit. qnͣta
sit confusio. in dampnatorum
mente subiungit: quia ipsa
quoq supplicia. que ordinata
ꝑ iustitiam ueniunt ⁊ ordinata
proculdubio. in corde morienti¬
um non sunt. Ut enim paulo
suꝑius diximus. dampnatꝰ qͥsq
foris fłama succenditur: intꝰ ce¬

Expanded text:
sunt pro diversitate virtutis, sic sunt pro diversitate virtutis, sic damnatos diverso supplicio gehennae ignibus subjicit disparilitas criminis; quae scilicet gehenna quamvis cunctis una sit, non tamen cunctos una eademque qualitate succendit. Nam, sicut uno sole omnes tangimur, nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatos et una est gehenna, quae afficit, et tamen non una omnes qualitate comburit; quia quod hic agit dispar valetudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. Quomodo ergo nullus inesse ordo supplicii dicitur in quibus profecto quisque juxta modum culpae umbrsit confusio in damnatorum mente subjungit. Quia ipsa quoque supplicia, quae ordinata per justitiam veniunt, ordinata procul dubio in corde morientium non sunt. Ut enim paulo superius diximus, damnatus quisque foris flamma succenditur, intus cae
Abbreviated transcription (Latin):
te illi tormenta & luctũ. Si gͥ
iuxta modum culpe pena di¬
stinguit᷑: constat nimirum. qd̾
in suppliciis ordo seruatur.
Et nisi tormentoꝵ summam.
meritoꝵ acta dirimerent: ne¬
quaquam uidex ueniens. dic¬
turum se messorib eẽ ꝑhiberet.
Colligite zizania: & ligate ea
fasciculos. ad comburendum.
Sienim nullus in suppliciis or¬
do seruabiturs: cur comburẽ¬
dazirania. in fasciculis ligant᷑:
S nimirum fasciculos ad com¬
burendum ligare est: hosqui
et̾no igni tradendi sunt. pares
parib sociare: ut quos similis
culpa inquinat. par etiam ꝑe¬
na constringat: & qui neqͥqmͣ
dispari iniquitate polluti sunt.
nequaquam dispari torm̃to.
crucientur ÷ quatinꝰ simł dãp¬
natio conterat. quos simul ela¬
tio subleuabat : quosq non dis¬
similiter dilatabat ambitio ñ
dissimilis afflictio angustet: &¬
par cruciet fłama supplicii : qͦs
in igne luxurie par succendit
fłama peccati. Sicut enim in
domo patͥs mansiones multe

Expanded text:
 luctum . Si igitur juxta modum culpae poena distinguitur, constat nimirum quod in suppliciis ordo servatur. Et nisi tormentorum summam meritorum acta dirimerent, nequaquam judex veniens dicturum se messoribus esse 333 perhiberet: Colligite primum zizania, et ligate ea in fasciculos ad comburendum . Si enim nullus in suppliciis ordo servabitur, cur comburenda zizania in fasciculis ligantur? Sed nimirum fasciculos ad comburendum ligare est hos qui aeterno igni tradendi paribus sociare, ut quos similis culpa inquinat par etiam poena constringat, et qui nequaquam dispari iniquitate polluti sunt, nequaquam dispari tormento crucientur: quatenus simul damnatio conterat quos simul elatio sublevabat; quosque non dissimiliter dilatavit ambitio, non dissimilis afflictio angustet, et par cruciet flamma supplicii quos in igne luxuriae par succendit flamma peccati. Sicut enim in domo patris mansiones multae
Abbreviated transcription (Latin):
qui aduitori suo. corꝑe & cor¬
de deliquerunt. simul corꝑe
& corde puniantur: & utro¬
biq penas sentiant: qͥ dum
hic uiuerent. prauis siuis dele¬
ctationib ex utroq seruiebãt.
Unde bene ꝑ ꝓph̾am dicitur.
Descenderunt ad infernum
cum armis suis. Arma qͥppe
peccantium. sunt membra
corꝑis: quib ꝑt̾sa desideria
que concipiunt exsecuntur.
Unde recte ꝑ paulum dicitur.
Neq exhibeatis membra ur̃a.
arma iniquitatis peccato. Cũ
armis gͦ. ad infernum descende¬
re est: cum ipsis quoq m̃bris.
quib desideria uoluptatis exple¬
uerunt. eterni iudicu torm̃ta
tolerare : ut tunc eos undiq
dolor absorbeat: qui nunc suis
delec̾tationib subditi. undiq
contra iustitram iuste udican¬
tis. pugnant. Mirum uͦ est.
ualde quod dicitur: ubi nullꝰ
ordo. Neq enim omp̃c deus.
qui mala bene punit mordina¬
ta eẽ. ullomͦ uel tormenta per¬
mittit: quia ipsa quoq suppli¬
cia. que ex lance. iustitie ꝓde¬

Expanded text:
qui auctori suo et corpore et corqui auctori suo et corpore et corde deliquerunt, simul et corpore et corde puniantur; et utrobique poenas sentiant, qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebant. Unde bene per prophetam dicitur: Descenderunt in infernum cum armis suis . Arma quippe peccantium sunt membra corporis, quibus perversa desideria quae concipiunt exsequuntur. Unde recte per Paulum dicitur: Neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Cum armis ergo ad infernum descendere est cum ipsis quoque membris quibus desideria voluptatis expleverunt aeterni judicii tormenta tolerare, ut dolor absorbeat, qui nunc, suis delectationibus subditi, undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Mirum vero est valde quod dicitur: Ubi nullus ordo . Neque enim omnipotens Deus, qui mala bene punit, inordinata esse nullo modo vel tormenta permittit, quia ipsa quoque supplicia quae ex lance justitiae prode
Abbreviated transcription (Latin):
cum eterno igne succendit᷑:
ab int̾no lumine tenebratur.
Nature uͦ ignis est: ut ex seip¬
so & lucem exhibeat ⁊ concre¬
mationem. S transactoꝵ
illa ultrix flamma uitioꝵ:
concremationem hãbet . &¬
lumen non habet. Hinc est
enim: quod reprobis ueritas
dicit. Discedite a me maledi¬
cti in ignem et̾num: qui pa¬
ratus ẽ diabolo. & angłis eiꝰ.
Quoꝵ rursum om̃ium cor¬
pus. in uniꝰ ꝑsona significans:
dicit. Ligate ei manꝰ & pedes:
& mittite eum in tenebras ex¬
teriores. Si itaq ignis qͥ repro¬
bos cruciat. lumen habere po¬
tuisset: is qui repellitur neqͣ¬
quam mitti in tenebras dice¬
retur. Hinc etiam psalmista
ait. Suꝑ eos cecidit ignis: &
non uiderunt solem. Ignisenĩ
suꝑ impios cadit: s sol igne
cadente non cernitur: quia
qͦ illos gehenne flama deuo¬
rat. a uisione ueri luminis ce¬
cat : ut & foris eos dolor com¬
bustionis cruciet: & intꝰ pe¬
na cecitatis obscuret: quatmꝰ

Expanded text:
cum aeterno igne succenditur, cum aeterno igne succenditur, ab interno lumine tNatura vero ignis est, ut ex se ipso et lucem exhibeat, et concremationem; sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum concremationem habet, et lumen non habet. Hinc est enim quod reprobis Veritas dicit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quorum rursus omnium corpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat lumen habere potuisset, is qui repellitur nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis et non viderunt solem . Ignis enim super impios cadit, sed sol igne cadente non cernitur, quia quo illos gehennae flamma devorat, a visione veri luminis caecat; ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret; quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
& tenebrarum. Miseria ad do
lorem ꝑtinet: tenebre ad ceci¬
tatem. Ea gͦ que a conspec̾tu
distric̾ti udicis expulsos tenet.
miserie & tenebrarum terra
ꝑhibetur: quia foris dolor cru¬
ciat. quos diuisos auero lumi¬
ne. intus cecitas obscurats: qͣm¬
uis miserie & tenebrarũ terra.
intelligi & aliter potest. Nam
hec quoq terra in qua nasci¬
mur est qͥdem miserie. s tene¬
brarum non est: quia multa
hic corruptionis nr̃e mala pa¬
timur: s tamen adhuc in ea
ꝑ conu̾sationis gr̾am. ad lucẽ
redimus: ueritate suadente
que ait. Ambulate dum lu¬
cem habetis: ne uos tenebre
comprehendant. Illa uͦ simul
miserie & tenebrarum terra
est: quia quisquis ad toleran
da eiꝰ mala descenderit: neqͣ¬
quam ulterius. ad lucem redit.
In cuiꝰ adhuc descriptione sub¬
Iungitur. Ubi umbra mortis:
& nullus ordo. Sicut mors ex¬
terior. ab anima diuidit car¬
nem: ita mors interior. a deo
separat animam. Umbra ergo
nis ÷ quia dampnatꝰ quisq.

Expanded text:
et tenebrarum. et tenebrarum. lorem pertinet, tenebrae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsus tenet, miseriae et tenebrarum terra perhibetur, quia foris dolor cruciat quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat. Quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. 332 Nam haec quoque terra in qua nascimur est quidem miseriae, sed tenebrarum non est, quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen adhuc in ea per conversionis gratiam ad lucem redimus, Veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant . Illa vero simul miseriae et tenebrarum terra est, quia qda ejus mala descenderit, nequaquam ulterius ad lucem redit. In cujus adhuc descriptione subjungitur: Ubi umbra mortis, et nullus ordo : Sicut mors exterior ab anima dividit carnem, ita mors interior a Deo separat animam. Umbra ergo nis, quia damnatus quisque
Abbreviated transcription (Latin):
nationis seruant. Quia aliqͣn¬
do tamen laci appellatione sig¬
natur: ꝓpħ̾a attestante qͥ ait.
Portauerunt ignominiam su¬
am: cum his qui descendunt
in lacum. Infernus gͦ. & t̾ra
nominatur. quia susceptos
stabiliter tenet: & lacus dicit᷑
quia hos quos semel ceperit:
semꝑ fluc̾tuantes & trepidos.
tormentis circum fluentib ab¬
sorbet. Sc̃s autem uir. siue
sua seu humani genĩs uoce.
dimitti se postulat antequã
uadat: non quia ad terram
tenebrosam. qui culpã deflet¬
iturus est: s quia ad hanc ꝓ¬
culdubio. qͥ plangere negligit
uada̾tꝰ sicut debitori suo cre¬
ditor dicit. solue debitum. pͥus¬
quam pro debito constringa¬
ris: qui tamen non constringit᷑:
si quod debet. soluere ñ morat᷑.
Ubi & rec̾te subditur. Non re¬
uertar: quia nequaquam ultͣ
misccłia parcentis lib̾at: quos
semel in locis penalib. iustitia
uidicantis dampnat. Que ad¬
huc subtilius loca descͥbunt᷑:
cum dicitur. Terram miserie

Expanded text:
nationis servant. Quae aliquannationis servant. Quae aliquando tamen laci appellatione Signatur, propheta attestante, qui ait: Portaverunt ignominiam suam cum his, qui descendunt in lacum. Infernus ergo et terra nominatur, quia susceptos stabiliter tenet, et lacus dicitur, quia hos, quos semel ceperit, semper fluctuantes et trepidos tormentis circumfluentibus absorbet. Sanctus autem vir sive sua seu humani generis voce dimitti se postulat, antequam vadat, non quia ad terram tenebrosam, qui culpam defleturus est, sed quia ad hanc procul dubio, qui plangere neglegit, vadat. Sicut debitori suo creditor dicit: Solve debitum, priusquam pro debito / constringaris! Qui tamen non constringitur, qui, quod debebat, solvere non moratur. Ubi et recte subditur: Non revertar, quia nequaquam ultra misericordia parcentis liberat, quos semel in locis paenalibus iustitia iudicantis damnat. Quae adhuc subtilius loca describuntur, cum dicitur: terra miseriae
Abbreviated transcription (Latin):
rem meum: quia nisi a reatu
culpe quo nos ligauimus. mi¬
sericorditer dimittamur: ꝑ¬
fecte flere non possumꝰ. hoc
quod in nobis ipsis. contͣ nos¬
met ipsos dolemus. S tunc
ueraciter. reatus nr̃i dolor plã¬
gitur: cum tenebrosa illa in¬
ferni retͥbutio. intento timore
p̾uidetur. Unde apte subiun¬
git. Antequam uadam & ñ
reuertar: ad terram denebro¬
sam. & oꝑtam mortis caligine.
Quid enim terre tenebrose
noĩe : nisi tetra tartari clau¬
stra signantur: Que et̾ne
mortis caligo oꝑit: qͥa damp¬
natos quosq. in ꝑpetuum a
uite luce disiungit. Nec im¬
merito infernus terra dicit᷑:
quia quiq ab ea capti fuĩnt.
stabiliter tenentur. Scͥptũ
quippe est. Generatio p̾terit.
⁊ generatio aduenit: terra uͦ
met̾num stat. Recte gͥ infer¬
ni claustra. tenebrosa terra
nominantur: quia quos pu¬
mendos accipient. nequaqͣm
pena transitoria. uel fantasti¬
ca imaginatione cruciant : s.
ultione solida. ꝑpetue damp¬

Expanded text:
rem meum! Quia nisi a reatu rem meum! Quia nisi a reatu culpe, quo nos ligavimus, misericorditer dimittamur, perfecte flere non possumus hoc, quod in nobis ipsis contra nosmetipsos dolemus. Sed tunc veraciter reatus nostri dolor plangitur, cum tenebrosa illa inferni retributio intento timore praevidetur. Unde apte subiungit: Antequam vadam et non revertar ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine. Quid enim terrę tenebrosae nomine nisi tenebrosa tartari claustra signantur? Quae aeternę mortis caligo operit, quia damnatos quosque in perpetuum a vita lucis disiungit. Nec inmerito infernus terra dicitur, quia quique ab ea capti fuerint, stabiliter tenentur. Scriptum quippe est: Generatio pręterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat. Recte igitur inferni claustra / tenebrosa terra nominatur, quia quos puniendos accipiunt, nequaquam paenę transitorie vel fantastica imaginatione cruciant, sed ultione solida perpetuae dam
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc succrescentib desidus
carnis. grauatur. Huiꝰ dolo¬
ris presentia. ꝓphetie mentẽ
cruciauerat: cum dicebat.
Dolor m̃s̃ contra me ẽ semꝑ:
qm̃ iniquitatem meam ego
pronuntio : & cogitabo pro
peccato meo. S solutis iniqͥ¬
tatis uincłis. dimissum se no¬
uerat: qui exultabat dicens.
Disrupisti uincła mea: tibi
sacrificabo hostiam laudis.¬
Tunc gͥ ad plangendum do¬
lorem. nos dñs dimittit: cũ
& mala nobis que fecimus de¬
monstrat : atq ad hec eadem
flenda que cognoscimus. ad¬
uiuat. Culpas ocłis obicit:¬
& pia manu gr̃e uincula cor¬
dis soluit : ut ad uacationẽ
patientie mens nr̃a se erigat:¬
& carnis soluta compedib.
i auctorem suum libera. g̾s¬
sum amoris tendat. Plerũq
hendimus: s tamen libent̾
agimus. hoc quod in nobis
recte repbamus. Ad ititiam
nos sp̃c erigit: ad consuetudi¬
nem caro restringit. Amore
suo mens renititur: s ꝓtinꝰ
delectata. captiuatur. Bene
ut plangam paululum dolo¬

Expanded text:
adhuc succrescentibus desideriis adhuc succrescentibus desideriis carnis gravatur. Hujus doloris praesentia Prophetae mentem 331 cruciaverat, cum dicebat: Dolor meus ante me est semper, quoniam iniquitatem meam ego pronuntio, et cogitabo pro peccato meo . Sed solutis iniquitatis vinculis dimissum se noverat qui exsultabat dicens: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudistur ad plangendum dolorem nos Dominus dimittit, cum et mala nobis quae fecimus demonstrat, atque ad haec eadem flenda quae cognoscimus adjuvat. Culpas oculis objicit, et pia manu gratiae vincula cordis solvit, ut ad vacationem poenitentiae mens nostra se erigat, et, carnis soluta compedibus, in auctorem suum libera gressum amoris tendat.  Vet. XLehendimus, sed tamen libenter agimus hoc quod in nobis recte reprobamus. Ad justitiam nos spiritus erigit, ad consuetudinem caro restringit. Amori suo mens renititur, sed protinus delectata captivatur. Bene ut plangam paululum dolo
Abbreviated transcription (Latin):
moderata asflictio. lacrimas
exprimit: ita immoderata sub¬
ducit : quia meror ipse quasi
sine merore fit: quia afflicti
mentem deuorans. sensum do¬
loris tollit. Uir gͥ scs̃. feriri plꝰ
quam sufficit ꝑtimescat: dicens.
Dimitte gͦ me: ut plangam
paululum dolorem meũ. Ac
si aꝑte dicat. Flagella tue ꝑ¬
cussionis temꝑa: ut modoratis
dolorib. estimare mala que
patior. flendo conualescam.
Quod tamen intelligi & alit̾
potest. Sepe namq. peccator
iniquitatis sue uincłis ita con¬
stringitur: ut pondus qͥdem
peccatoꝵ toleret : s tamen
quia tolerat. ignoret. Sepe
etiam si cogitet quanto rea¬
tu premitur: erumꝑe conat᷑.
& non potest: ut hunc in se
mente libera. conuersione
integra ꝑsequatur. Flere gͦ
dolorem suum ñ ualet: qui
& iniquitatis sue reatũ con¬
siderat : & tamen p̾ terrene
occupationis pondere. hanc
ei gemere nequaquam uacat.
Flere dolorem suum ñ ualet:
qui praue qͥdem consuettidi¬
ni. contraire nititur: s tam̃

Expanded text:
moderata afflictio lacrymas exprimit, ita immoderata subducit, quia moeror ipse quasi sine moerore fit, qui, afflicti mentem devorans, sensum doloris tollit. Vir igitur sanctus feriri plus quam sufficit pertimescit, dicens: Dimitte ergo me, ut plangam paululum dolorem meum. Ac si aperte dicat: Flagella tuae percussionis tempera, ut, moderatis doloribus, aestimare mala quae patior flendo convalescam. Quod tamen intelligi et aliter potest. Saepe namque peccator iniquitatis suae vinculis ita constringitur, ut pondus quidem peccatorum toleret, sed tamen quia tolerat ignoret. Saepe etiamsi cognoscat quanto reatu premitur, erumpere conatur, et non potest, ut hunc in se mente libera, conversione integra, persequatur. Flere ergo dolorem suum non valet, quia et iniquitatis suae reatum considerat, et tamen prae terrenae occupationis pondere hanc ei gemere nequaquam vacat. Flere dolorem suum non valet, qui pravae quidem consuetudini contraire nititur, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ẏsaac idem risus dicit᷑. qui ge¬
neratur: quia cum suꝑne spei
fiduciam concipit: quid mens
nr̃a aliuil. quam gaudiũ parit:
Curandum itaq est: ne aut
necessitatis metas. cura carnis
transeat ⁊ aut in eo qd modate
exsequitur. de se p̾sumat. Se¬
pe uͦ animus fallitur: ut qd̾
uoluptuose. appetit. necessariũ
suspicetur ⁊ quatinꝰ omne quod
libet. uite debitum. utilitatem
putet: & sepe quia effectus ꝓ¬
uidentiam sequitur: in sui fidu¬
cia mens leuatur. Cumq sibi
adest quod deesse ceteris uid̾it:
cogitatione tacita. de magnitu¬
dine sue ꝓuisionis hilarescit.
Tantoq iam auera prouisione
longe fit: quanto ipsam quoq
elationem quam patitur. nescit.
Unde sollerter semꝑ. custodie
intentione pensandum ẽ: uel
quid oꝑe agimus. uel quid cor¬
de uersamus: ne aut mentem
p̃pediens. foras se terrena cura
multiplicet: aut saltem de eius
moderamine. intꝰ se cogitatio
exaltet : ut cum duuna iudi¬

Expanded text:
Isaac, id est risus, dicitur qui geIsaac, id est risus, dicitur qui generatur, quia cum supernae spei fiduciam concipit, quid mens nostra aliud quam gaudium parit? Curandum itaque est ne aut necessitatis metas cura carnis transeat, aut in eo quod moderate exsequitur, de se praesumat. Saepe vero animus fallitur, ut quod voluptuose appetit, necessarium suspicetur, quatenus omne quod libet vitae debitam utilitatem putet. Et saepe quia effectus providentiam sequitur, in sui fiducia mens levatur. Cumque sibi adest quod deesse caeteris viderit, cogitatione tacita de magnitudine suae provisionis hilarescit; tantoque jam a vera provisione longe fit, quanto ipsam quoque elationem quam patitur nescit. Unde solerti semper custodiae intentione pensandum est vel quid opere agimus, vel quid corde versamus, ne aut mentem praepediens, foras se terrena cura multiplicet, aut saltem de ejus moderamine intus se cogitatio exaltet; ut cum divina judi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs domus spiritalis. nr̃ scili¬
cet intellec̾tus. debet in cogniti¬
one tͥnitatis. claustra carnis
excedere: & quasi habitatiõis
infime ianuam exire: Cura
autem carnis ut femina foras
non appareat: & uideri iactant̾
erubescat : ut quasi post ter¬
gum uiri. sub discretione sp̃c.
solis necessariis intenta: nequa¬
quam sciat procacit̾ detegi:
s uerecunde moderari. Qui
tamen sepe cum dicitur. ut
de se minime p̾sumat. s to¬
tam se in diuine spei fiduciã
transferat. despicit: & cessante
studio. adesse sibi subsidia pos¬
se diffidit. Unde & hec eadem
sarra promissiones di audiens
ridet: s ridens corrr mpitur :
correpta autem protinus fecun¬
datur. Et que iuuentu uigens
fecundari non potuit: annis
fracta senilib. utero marcente
concepit : quia cum cura car¬
nis. sui confidentiam habere
desierit: contra spem ex diui¬
na promissione accipit: quod
habituram se ex humana rati¬
one dubitauit. Unde bene &¬

Expanded text:
 ac dominus domus spiritualis, noster scili ac dominus domus spiritualis, noster scilicet intellectus, debet in cognitione Trinitatis claustra carnis excedere et quasi habitationis infimae januam exire; cura autem carnis ut femina foras non appareat, et videre jactantiam erubescat, ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus, solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, sed totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et, cessante studio, adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Sara promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur; et quae juventute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibus, utero marcescente, concepit, quia cum cura carnis sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit quod habituram se ex humana ratione dubitavit. Unde et bene
Abbreviated transcription (Latin):
mortali adhuc in carne uiuen¬
tib. funditus cura carnis abs¬
ciditur: s ut discrete animo
seruiat. temꝑatur. Nam qͥa
sollicitos nos ẽẽ ueritas in cra¬
stinum prohibet. habere ut¬
cumq curam in p̾sentib. non
negat: quam tendi ad tempꝰ
quod sequitur uetat. Et ni¬
mirum paulus cum curã car¬
nis fieri in concupiscentia non
sinit: ꝓculdubio in necessitate
concedit᷑. Discretione gͦ mag¬
n moderaminis. carnis cura
frenanda est: ut seruiat & mi
nime pͥncipetur: ne quasi do¬
mina animum uincat: sed
subacta mentis dñio. quasi an
cilla famuletur: ut iussa assit.
atq ad nutum cordis. repulsa
desiliat: ut uix a t̾go sc̃ẽ cogita¬
tionis appareat ÷ & numquam
contra faciem rec̾ta cogitantis.
obsistat. Quod bene nob̾. hy¬
storia sacre lec̾tionis innuitur:
cum abraham tͥb angłis occͣ¬
risser memoratur. Ipse quippe
uenientib. extra ostium occur¬
rit: sarra uͦ post ostium sub

Expanded text:
mortali adhuc in carne vivenmortali adhuc in carne viventibus funditus cura carnis absciditur, sed ut discrete animo serviat, temperatur. Nam quia sollicitos nos esse veritas in crastinum prohibet, habere utcunque curam in praesentibus non negat, quam tendi ad tempus quod sequitur, vetat. Et nimirum Paulus cum curam carnis fieri in concupiscentia non sinit, procul dubio in necessitate concedit; discretione ergo magni moderaminis carnis cura frnon principetur; nec quasi domina animum vincat, sed subacta mentis dcilla famuletur, ut jussa adsit, atque a nutu cordis repulsa, desiliat, ut vix a tergo sanctae cognitionis appareat, et nunquam contra faciem rectae cogitationis obsistat. Quod bene nobis historia sacrae lectionis innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur. Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium subs