comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne ł particione. effiet᷑ isti deq loqͥmꝰ definitio Sic petiã ipia diuisione eadẽq particone cũ enumeratis ł om̃ib
si paueȩ s. ł multissi infinitȩ. Aut specieb. Aut partib: ad cognitionẽrei deqͣ q̃rit᷑ notionẽq qeducimur: Scia mus ũt
diuisionẽ Agenere eẽ cũ species enumerant᷑ partitionẽ cũ partes Iua ꝓpt̃ animal sidefinians. huiccũ sint
speties nũro infinitȩ ut homo bos equus leo piscis. Itẽ ceta paucis enumeratis spetieb posiumꝰ ꝗd sit
Animal declirar : At sullasspetios tetigero quȩ differentiae magis s. q̃ ipse tres cȩ possunt. humidũ
terrenũ . cȩleste. Enumerat one harũ rerũ om̃iũ. animal definitũ fit . Hoc idẽ a in partiũ enumerta¬
one seruabimꝰ. Vt sidicimꝰ mundis : mare. t̃ra. celũ enumeratione partiũ. sed tam̃ omñiũ ꝗd mundus

Expanded text:
ne vel partitione efficietur ista de qua loquimur definitio: sic enim etiam ipsa divisione eademque partitione, cum enumeratis — vel omnibus ne vel partitione efficietur ista de qua loquimur definitio: sic enim etiam ipsa divisione eademque partitione, cum enumeratis — vel omnibus si paucae sunt, vel multis si infinitae — aut speciebus aut partibus ad cognitionem rei de qua quaeritur notionemque deducimur. Sciamus autem definitionem a genere esse, cum species enumerantur; partitionem, cum partes. Quapropter animal si definiamus: huic cum sint species numero infinitae, ut homo bos equus leo piscis item cetera, paucis enumeratis speciebus possumus quid sit animal declarare; at si illas species tetigero quae differentiae magis sunt — quae ipsae tres esse possunt: humidum terrenum coeleste —: enumeratione harum rerum omnium animal definitum sit. Hoc idem et in partium enumeratione servabimus. Vt si dicamus ‘mundus est mare terra coelum’: enumer
Abbreviated transcription (Latin):
copulauerint : eo c̃siderant᷑ ut partes iuĩ ꝓͥe significationis amnte : Sed dehis in cõm̃tario per¬

Expanded text:
copulaverint, eo considerantur ut partes vim propriae significationis amittere. Sed de his in commentario copulaverint, eo considerantur ut partes vim propriae significationis amittere. Sed de his in commentario
Abbreviated transcription (Latin):
significatione ñ carent: Utraq enĩ aduerbialit̃ significant quantitatẽ : Sed cũ magister ꝙ ÷ cõpo¬
sitũ nom̃ alicuiꝰ artis ꝑitũ doctorẽq significet: magis neq partẽ doctoris neq totũ doctorẽ potn
đrẽ illã quȩ magistriuo cabulo subiecta ÷ : nulla ratione designent : Cõpositoꝵ gͦ nominum
partes: nihil eiꝰ rei quã in unũ conuenient᷑ uocabulũ designabant disiunctȩ distractȩq significant:
sita ñdesignant: Iuncta aũt magis et ter doctoris significationẽ tenebant: separatagͥ omnem
significationẽ doctoris amittunt: Sed neꝗs suꝑius posito calũniet᷑ ex ẽplo. nec magister cõpositum
uir atq fortis si ꝗd in eo qđ uirfortis significare dicant᷑ : ñiã nõis partes s ipsa s̃ nõa et uirfortis
ñerit nom̃ss potius oratio : q̃ duoꝵ nominũ collata significatione c̃iungitur ꝙ uirfortis nec un

Expanded text:
 significat quantitatem; sed cum magister quod est compositum nomen alicuius artis peritum doctoremque significet, 'magis' neque partem doctoris, neque totum doctorem poterit em illam quae magistri vocabulo subiecta est nulla ratione designat. Compositorum ergo nominum partes nihil eius rei quam in unum convenientes vocabulum designabant disiunctae distractaeque significant; sita non designant. Iuncta autem 'magis' et 'ter' doctoris significationem tenebant, separata igitur omnem significationem doctoris amittunt. Sed ne quis superius posito calumnietur exemplo, nec magister compositum vir atque fortis quod in eo quod est vir fortis significare dicantur, non iam nominis partes, sed ipsa sunt nomina, nec vir fortis unius erit nomen, sed potius oratio, quae duorum nominum collata significatione convincitur, quod vir fortis cum unius
Abbreviated transcription (Latin):
in republica cũ egerit aliꝗd actũ mutare potest. ħ cõpetit legi. ut cũ latu sit nũꝗ alatore mutet᷑:
At uͦ s rogripha ꝗa do mesticus actus : lianc c̃sequentiã habent᷑ ut & mutent᷑. a sepe ñ ꝓferantur:
Ergo tullsꝰ ita rep̃hendit &ȩ rographa. actũ ñ eẽ. qi c̃sequentes ñ habent aitus. Cyrographauͦ aut
mutar&. Aut ñ diros. Aut sidediss&. ñ istis res in actissuis ducerꝰ : s ꝓͥcũ cessonẽ rep̃hensa. sed ea
puto. Adiungit postl rep̃hensionẽ sinIlit duplicẽ unũ exuitiis. ut & turpẽ definitionem
dicat & inutil ẽ. deinde c̃cedat c̃clusurus ex cõparatione suã eẽ peciorẽ. nisi forte siꝗd memoriae
uerb rephendit definitionẽ Deinde adiecit. sostremũ illud ꝑc̃cessioNẽ q id populumcenturiat
comiti stulit. id mactis cȩsaris ñ habebitur. hȩc acuto & om̃a & satis eẽ duXI:EXPLICIT¬

Expanded text:
in re publica: cum egerit aliquid, actum mutare non potest; hoc competit legi ut, cum lata sit, numquam a latore mutetur. At vero chirographa, quia domesticus actus est, hanc consequentiam habent, ut et mutentur et saepe non proferantur. Ergo Tullius ita reprehendit chirographa actum non esse, quia consequentes non habent actus: ‘Chirographa vero aut mutaret aut non daret aut, si dedisset, non istas res in actis suis duceret. Sed ea puto’. Adiungit post haec reprehensionem similiter duplicem: unam ex vitiis, ut et turpem definitionem dicat et inutilem; deinde concedat, conclusurus ex comparatione suam esse potiorem: ‘Nisi forte, si quid memoriae  inutilem ipsis verbis reprehendit definitionem. Deinde adiecit postremum illud per concessionem: ‘quod ad populum centuriatis comitiis tulit, id in actis Caesaris non habebitur’. Haec acuto et omnia et singul
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ dicere h uocẽ illã decuiꝰ q̃rit᷑ alio sermone designat. uno & singulari ⁊ qͦdãmͦ ꝗd illud sit
uerbd̃ positũ. uno ũbo alio declarat. ut c̃ticessere : tacere. Itẽ lat̾ haurit aꝑtũ haurit. ꝑcutit ltẽ cum
t̃minũ dm̃s finẽ. aut populatas intp̃tam᷑ eẽ uastitas. ⁊ om̃ino cũ uniꝰ uerbi rẽ uerbo manifestare.:
Alio declaramꝰ. ħ erit quinta deqͣ loqͥmꝰ diffinitio Tulli hac us: intopicis cũ locũ argum̃ti definiens
dix̃ eẽ sedẽ. ita locũ nomine uno cuiꝰ rẽ q̃ rebat. Alia appellatione ad uerbũ posita. ꝑdefinitionem

Expanded text:
illam de cujus re quaeritur alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit illam de cujus re quaeritur alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit uno verbo positum uno verbo alio declarat, ut conticescere tacere est, item latus haurit apertum, id est percutit, item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse vastatas, et omnino cum unius verbi rem verbo manifestiore alio declaramus, haec erit quinta de qua loquimur diffinitio. M. Tullius hac usus est in Topicis, cum, locum argumenti diffiniens, dixit esse sedem, ita locum nomine uno cujus rem quaerebat alia appellatione ad verbum posita per diffinitionem
Abbreviated transcription (Latin):
que substantialis : s etiã reliquȩ speties. Nc̃i deuitis. Cicero uͦ in rethorias. tria eẽ uitia docuit. Mala inqͥt¬
definitio fit cũ aut cõmunia describitli modo seditiosus : is qͥ malus : Atq inutilis ciuis ẽ. Haħ ñ magis sedto¬
osi ꝗ ambitosi quã calũ natoris ꝗ alicuiꝰ hõis in ꝓbi uĩ describit. Hanc definitionẽ diximꝰ habund antia
ẽẽ uitiosã. Aliud uitiũ ad ingit ita. aut falsũ ꝗddã dic̃ ħ pacto. Sapientia : pecuniȩ querendȩ intelligen¬
ait ut aliqđ ñ graue nec magnũ c̃tinens sit. Stultitia : in m̃se głae cupiditas. Hec ideo peccat qł minus
c̃p̃hendit ꝙ sic ex pͥmit tulli. Ẽstli qͥdẽ stultitia. s exparte q̃dã ñ exom̃i gñre definita Precerhidẽ¬

Expanded text:
quae substantialis quae substantialis tilis civis” — nam hoc non magis seditiosi quam ambitiosi, quam calumniatoris, quam alicuius hominis improbi vim describit’ —: hanc definitionem diximus abundantia esse vitiosam. Aliud vitium adiungit ita: ‘aut falsum quiddam dicit, hoc pacto: “sapientia est pecuniae quaerendae intellegenait: ‘aut aliquid non grave nec magnum continens, sic “stultitia est immensa gloriae cupiditas”. Hoc ideo peccat quia minus comprehendit; quod sic exprimit Tullius: ‘Est haec quidem stultitia, sed ex parte quadam, non ex omni genere
Abbreviated transcription (Latin):
llerũ sic̃uertas rei salus integra ñ ualebit. nẽnĩ substintia animatu. atq sensibilis. homo tm est
Peccat gͥ definitio ꝑ habundantiã qx amplꝰ c̃uertit᷑ quã q̃ rebat᷑ & om̃ino peccat definitio quȩ geiꝰ ponit
nominis postulabat. hate enĩ cupiditas: nec sola a uaritia s : Ergo uitiosa definitio minus complaa
quã q̃ rebat᷑. Ac sidicer& . cupiditas: ut auaria quasi exẽplũ dederat ⁊ auditorẽ trans miserat in totũ
ꝙ cupiditas: si militudinis ꝓpositione eẽtq illa definiendi species quã decimã colloca uimus¬
UTiNoc. Nc ñ ad totũ trans misit ꝑ exẽplũ s quasi totũ c̃tinens multa a toto p̃tere undo peecaũ
V ñ ñ poterat fieriadnom̃ &xdefintione c̃uersio hȩcduo uitia siutent̃ : integra definitio ÷ neqh̃ sola

Expanded text:
—; verum si convertas, rei salus integra non valebit: non enim substantia animata sensibilis homo tantum est; —; verum si convertas, rei salus integra non valebit: non enim substantia animata sensibilis homo tantum est; peccat igitur definitio per abundantiam, quia amplius complectitur quam quaerebatur. Et omnino peccat definitio quae genus ponit nominis postulabat — late enim cupiditas patet nec sola avaritia est —; ergo vitiosa est definitio minus complexa quam quaerebatur. At si ita diceret ‘cupiditas est ut avaritia’, quasi exemplum dederat et auditorem transmiserat in totum quod cupiditas est, similitudinis propositione ‘ut aὡς τύπος. Nunc non ad totum transmisit exemplum, sed quasi totum continens multa a toto praetereundo peccavit, unde non poterat fieri ad nomen ex diffinitione conversio. Haec duo vitia si vitentur, integra diffinitio est, neque haec sola
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissũ: explicem. definitio substantialis quã pͥmã docuimꝰ. quã solã diximꝰ definitionẽ. duo uitia recipit
pͥncipalia Sica q̃ oratio qͣ definit. Aut ampls cõplexa fuerit. Aut minꝰ quã resplena sit declararit . Oporte
enĩ ut oratio definitiua ita cõponat᷑. ad nom̃ ciui rẽ definit ut parẽ potentiã ex pͥmendȩ reiatq ipsũ
uocabulũ p̃sta. conuersiq nꝰ om̃ ⁊ desinitio se in uicẽ collata declarant : Vt si q̃ ras ꝗd homo ÷ recte res¬
pondeat᷑ animal trenũ rationale mortale bipes risus capax ħ rursus sic uertas salua : declaratio
uerenti Niti ꝗd. animal. terrenũ racionale mortale bipes Risus capax fi& recta responsio hõ
ẽ. At si ita definias hõe substantia animata sensibilis. est qͥdẽ declaratꝰ homo. Nã ħ om̃a homo est

Expanded text:
quam primam docuimus, quam solam diximus definitionem — duo vitia recipit quam primam docuimus, quam solam diximus definitionem — duo vitia recipit principalia: si ea oratio quae definit aut amplius complexa fuerit, aut minus quam res plena sit declararit. Oportet enim ut oratio definitiva ita componatur ad nomen cuius rem definit, ut parem potentiam exprimendae rei atque ipsum vocabulum praestet conversimque nomen et definitio se invice rursus si convertas, salva est declaratio: quaerenti enim ‘quid est animal terrenum rationale mortale bipes risus capax?’ fiet recta responsio ‘homo est’. At si ita definias ‘homo est substantia animata sensibilis’, est quidem declaratus homo — nam haec omnia homo est
Abbreviated transcription (Latin):
filius. cicero in rethoricis. sic genꝰ ÷ ꝓplures partes amplectit᷑. Itẽ pars : q̃ sub: gñri. Iuinta decima
specix᷑s : definitionis AytiΟ ΛΩΙΝΗΚ ut dies : solsuꝑterras nox sols ubt̃ris ut enĩ Aut dies aut nox st
Causi . ẽ. aut sup̃ t̾rasol. aut subterris. Suda aliȩ fortasse species definitionis uerũ siqͥs inuenerit
adiciat᷑ nr̃m. Modo illud diligent̃ ad tendait. ne forte harũ alicui specierũ illud qđ in ueneri
possit adiungi. nec nos rursus frustra aliqͥs existim& tot species sepa rasse. ꝙ pasr̃ sibi aliquȩ
c̃uenire . Consideratione ꝑpleniꝰ cõmodaitu oñĩs int̃ se magno cerna discrimine separitas teneit
modo ꝙ supͣ sepe p̃cepi. Solã uere illã appellari definitionẽ q̃ agñre ex ordi ũ sũmens ad ꝓpͥũ rer
quȩ definit᷑ separando ꝑ differentias qͣ cõmunia poterant cẽ descendit. Nc̃ iã deuituis definitionis ut

Expanded text:
filius. Cicero in Rhetoricis: Sic genus est quod plures partes amplectitur. Item pars est quae subest generi. Quinta decima secundum rei rationem vocant, ut ‘dies est sol supra terras’ ‘nox sol sub terris’; ut enim aut dies aut nox sit, causa est aut supra terras sol aut sub terris. Sunt et aliae fortasse species definitionis; verum si quis invenerit, adiciat numerum, modo illud diligenter attendat, ne forte harum alicui specierum illud quod invenerit possit adiungi. Nec nos rursus frustra aliquis existimet tot species separasse, quod possunt sibi aliquae convenire; consideratione enim plenius commodata omnes inter se magno cernet discrimine separatas, teneat modo quod supra praecepi: solam vere illam appellari definitionem quae a genere exordium sumens ad proprium rei quae definitur, separando per differentias quae communia p
Abbreviated transcription (Latin):
ciceronis sic ꝓbat excutiendo dđ c̃sequens sit: His enĩ ꝓbat᷑ falsa definitib suũ ꝓpͥũ ñ habeat si¬
magis ẽtrariũ habeat. si c̃ seqñs suũ ñteneat. Si aliter dicta sit atq inuulgi ÷ opioͥne. Hicgͦ qͣm̃¬

Expanded text:
Cicero sic Cicero sic magis contrarium habeat, si consequens suum non teneat, si aliter dicta sit atque in vulgi est opinione. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
tullius in seđo rethoricoꝵ adicit duo uitia. si aut turpissit. Aut in utilis definitio. Id aut̃ ut ipse ait
c̃tineat ł in utilia c̃phendat. inphilipicis tulli oritione pͥma docebat abantonio cȩsaris acta subuerti. &
qͥdẽ põpeii t̃tius c̃sulatus. in qͥb. actis c̃stiit. nepe in legib h ꝓþatio ÷ deinde adiungit᷑ deductio defi
nitionis ad speciem. cesare ipso siquereres ꝗđ nĩ egiss& in toga ⁊ i nurbe leges multas responder&
se & p̃claras tulisse. Seqr̃ rephensio definitionis aduersȩ partis : eaq fit biꝑtito. Aut enĩ ex illis om̃ib:
uitus aliꝗd inea rep̃hensione c̃cludit᷑. Aut concesso ꝙ ad ũsarii dicunt ꝑ cõparationẽ magis hoc est
q nos dm̃s apꝓbamꝰ. hncutrũq tulli focit nã & deuitiis illa ponit. ut & falsi definitione doceat
et turpẽ et in utilẽ. ac de inc̃cedens. magis suã ẽfirm& definitionẽ dicit potiorẽ. falsã definitionẽ

Expanded text:
Tullius in secundo Rhetoricorum adiecit duo vitia: si aut turpis sit aut inutilis definitio; ‘id autem’ ut ipse ait contineat vel inutilia comprehendat. In Philippicis M. Tullius in oratione prima docebat ab Antonio Caesaris acta subverti, et quid Cn. Pompeii tertius consulatus, in quibus actis consistit? nempe in legibus; haec approbatio est. Deinitionis ad speciem: ‘De Caesare ipso si quaereres quidnam egisset in urbe et in toga, leges multas responderet se et praeclaras tulisse’. Sequitur reprehensio definitionis adversae partis, eaque fit bipartito: aut enim ex illis omnibus vitiis aliquid in ea reprehensione concluditur aut, concesso eo quod adversarii dicunt, per comparationem magis hoc esse quod nos dicimus approbamus. Hic utrumque Tullius facit: nam et de vitiis illa ponit ut et falsam definitionem doceat et turpem et inutilem, ac dein concedens magis suam confirmet definitionem dicatque potiorem. Falsam definitionem
Abbreviated transcription (Latin):
gñ reuers atur partĩminime . De ea aũt̃ oratione loꝗm᷑ : quȩ ht̃ aliquã q̃stionẽ ł quȩ
ad finẽ expediendȩ q̃stionis accomodat᷑ Fagͦ oratioq̃ in ciuilig̃ne uersat᷑: continue

Expanded text:
genere versatur, partim minime. De ea autem oratione loquimur, quae habet aliquam quaestionem, vel quae genere versatur, partim minime. De ea autem oratione loquimur, quae habet aliquam quaestionem, vel quae ad finem expediendae quaestionis accommodatur; ea vero oratio quae in civili genere versatur, continue
Abbreviated transcription (Latin):
artes enĩ rhecoricȩ st̃ quinq inuentio dispositio elocutio. memoria ꝓnuntiatio Partes
aũt uocant᷑ id circo. qrsiquidharũ defuerit oratori: imꝑfecta facultas est Atq deo
uȩ uniuersa formant oratoriã facultatẽ ea partes facultatis eiꝰdicere nihil absurdũ ÷
Sedhȩ partes qm̃ rhetoricȩ facultatis s̃. totãq rhetoricã facultatẽ cõponunt: necesse
ẽ ubi fuerit rhetorica: ip̃se qq̃ subsequent᷑ At ẽ rhetorica in pͥis specieb integra.
Om̃s gͥ rhetoricȩ partes iner̃ rhetoricȩ specieb. Quocirca etiã his ciuilib negotiis
tractandis adhibebunt᷑ q̃ ab supͣdictis rhetoricȩ specieb in formant᷑. Atq gͥ in iud¬
ciali negotio et indeliberatiuo. et indemonstratiuo : inuentio dispositio, elocutio me
ad faciendũ qđ potest : erit gͥ aliqđ instrumentũ Hoc uͦ ÷ oratio quȩ partĩ inciuili

Expanded text:
Partes enim rhetoricae sunt quinque; inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. Partes Partes enim rhetoricae sunt quinque; inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. Partes autem vocantur idcirco, quia si quid harum defuerit oratori, imperfecta facultas est. Atque ideo quae universa formant oratoriam facultatem, ea partes facultatis ejus dicere, nihil absurdum est. Sed hae partes quoniam rhetoricae facultatis sunt, totamque rhetoricam facultatem componunt, necesse est ubi fuerit rhetorica, ipsae quoque subsequantur. At est rhetorica in propriis speciebus integra: omnes igitur rhetoricae partes inerunt rhetoricae speciebus. Quocirca etiam his civilibus negotiis tractandis adhibebuntur, quae a supradictis rhetoricae speciebus informantur. Aeque igitur in judiciali negotio et in deliberativo et in demonstrativo, inventio, dispositio, elocutio, mead faciendum quod potest, erit igitur aliquid instrumentum. Hoc vero est oratio, quae partim in civili
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciali gñre c̃stituta : Cũ uͦ ex deliberatiuo sũpserit utile ł honestũ : tẽfiat ipsa ciuilis
q̃stio indeliberatiuo causarũ gñre c̃stituta siuͦ ex de monstratione sũpseritbonũ : tc̃ demon¬
stratiua fit ciuilis q̃stio. ueniunt aut̃ in materiã species exrhetorica qđ alit̃ in materia
sua q̃libet facultas ñ potest oꝑari quã si suas adhibeat partes. Absentib: enĩ cunctis suis
ĩracausarũ itas ut om̃iũ negotioꝵ quȩ in ciuilinegotio ẽstitutas informata. a fine
iusto iudiciale sit genꝰ. om̃iumuꝰ q̃ c̃stituta in ciuili q̃stione honestũ. łutilẽ finẽ cȩper̃ :
eliberatiuũ sit genꝰ. om̃iq quȩ inciuili posita qͥstione finẽ honesti. iusti. boniue supser̃
sit demonstratiuũ genus sed dehis actenꝰ Nunc de partib: rhetoricȩ ꝓuidendũ est

Expanded text:
judiciali genere constituta. Cum vero ex deliberativo sumpserit utile vel honestum, tunc fiat ipsa civilis judiciali genere constituta. Cum vero ex deliberativo sumpserit utile vel honestum, tunc fiat ipsa civilis quaestio in deliberativo causarum genere constituta. Si vero ex demonstratione sumpserit bonum, tunc demonstrativa fit civilis quaestio. Veniunt autem in materiam species ex rhetorica: quod aliter in materia sua quaelibet facultas non potest operari, quam si suas adhibeat partes: absentibus enim cunctis suis ra causarum, ita sunt ut omnium negotiorum quae in civili negotio constituta sunt informata. A fine justo judiciale sit genus. Omnium vero quae constituta in civili quaestione honestum vel utilem finem ceperunt, deliberativum sit genus: omniumque quae in civili posita quaestione finem honesti, justi, bonive sumpserunt, sit demonstrativum genus. Sed de his hactenus. 5. Nunc de partibus rhetoricae providendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Indiuiduȩ uͦ ut cornȩlii maiestatis. ł uerris repecundarũ : cadunt. Sub deliberatiuumuͦ
quȩ cũq causae c̃solatione hñt. ut sispecialit̃ accipias debello ł pace Siuͦ indiuiduȩ : ut de
bello pyrrhi. ł pace. Eodẽ mͦetiã in demonstratiuis quȩ cũq ueniunt in laudẽ et uitu¬
ꝑationẽ ut sispecialit̃ ut laus uirifortis. Indiuiduȩ uͦ laus scipionis. subdemonstra¬
tiuũ cadunt. Materiauꝰ huiꝰ facultatis est . om̃is ꝗdẽ res ꝓposita ad dictionẽ. Fere
aut̃ ciuilis q̃stio In hanc species arhetoricauenientes : quasi quȩ da formȩ capiunt sibimati¬
riã et triplici᷑ informatã tenent figura qđ posterius liquebit ut ciuilis questio quȩ
adhuc in formis scđmspecies erat. fiat accepto fine unicuiq specierũ rhetoricȩ subiect
ut in formis adhuc ciuilis q̃stio. cũ acceꝑitꝰ iudicialifinẽ iusti.: fiat ipsaciuilis questio in

Expanded text:
individuae vero, ut Cornelii majestatis, vel Verris repetundarum. Cadunt sub deliberativum vero individuae vero, ut Cornelii majestatis, vel Verris repetundarum. Cadunt sub deliberativum vero quaecunque causae consultationem habent, ut si specialiter accipias de bello vel pace; si vero individuae, ut de bello Pyrrhi vel pace. Eodem modo etiam in demonstrativis quaecunque veniunt in laudem et vituperationem: ut si specialiter, ut laus viri fortis; individuae vero, laus Scipionis, sub demonstrativum cadunt. 3. Materia vero hujus facultatis est omnis quidem res proposita ad dictionem; fere autem civilis quaestio. In hanc species a rhetorica venientes quasi quaedam formae capiunt sibi materiam, et tripliciter informatam tenent figura, quod posterius liquebit: ut civilis quaestio quae adhuc informis secundum species erat, fiat accepto fine unicuique specierum rhetoricae subjecta. Ut informis adhuc civilis quaestio, cum acceperit ex judiciali finem justi, fiat ipsa civilis quaestio in
Abbreviated transcription (Latin):
uanta sibimet ars rhetorica cognatione iungat᷑: non facile c̃siderari potest. uixq
est etiã ut audituanĩ auertiqueat. nedũsit facile repꝑtu cuiꝰ qͥdẽ rei errorem
diuisa desingulis disputatio p̃ceptorũ creat. Deuno qͦq enĩ p̃cipiunt. nihilde
cõmunilaborantes quã partẽ doctrinȩ uacuã ut possumꝰ agg̃diam᷑. Dic emꝰgͥ degñre
artis et despecieb partib instrum̃to instrum̃tiq partib opereetiã officioq acto
etfine . Iuo circa ꝗd in cõmune speculandũ est : hinc diserendi sumamꝰexordiũ
Etgenꝰ ꝗdẽ id ẽẽ qđ diximꝰ patet. Species aũt idcircos̃ quas suꝑius enumerauimꝰ : qm̃ in his
tota rhetorica est. Inte graenĩuis ÷ rhetoricȩ iniudiciali gñre causarũ. Inte gra inde mon¬
stratiuo ł deliberatiuo sed hȩc gñras̃ causarũ. Om̃s enĩ causȩ ł speciales. ł indiuiduȩ
subhoꝵ unũ triũ gñrmcadunt. ut subiudiciali ꝗdẽ speciales: ut maiestatis. ł repecunda

Expanded text:
uanta sibimet ars rhetorica cognatione jungatur, non facile considerari potest; vixque est etiam ut auditu animadverti queat, nedum sit facile repertu. Cujus quidem rei errorem divisa de singulis disputatio praeceptorum creat: de unoquoque enim praecipiunt, nihil de communi laborantes. Quam partem doctrinae vacuam, ut possumus, aggrediamur. Dicemus igitur de genere artis, et de speciebus, partibus, instrumento, instrumentique partibus, opere etiam, officioque auctoris, et fine. Quocirca quid in commune speculandum est, hinc disserendi sumamus exordiuEt genus quidem id esse quod diximus, patet. Species autem idcirco sunt quas superius enumeravimus, quoniam in his tota rhetorica est. Integra enim vis est rhetoricae in judiciali genere causarum; integra in demonstrativo vel deliberativo. Sed haec genera sunt causarum; omnes enim causae vel speciales vel individuae sub horum unum trium generum cadunt: ut sub judiciale quidem speciales, ut majestatis vel repetundarum,
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ c̃traria. ut om̃a c̃traria hic nos ponere intelligas. quoꝵ sublatione. id ꝙq̃ rit᷑ definiatur i frgo
constituo Argo reste fieri potest hui modi definitiosi  mͦ quẽ admodũ docuit. Et hẽ. ꝓ tulli inpartẽa¬

Expanded text:
necessarium contraria, ut omnia contraria hic nos ponere intellegas quorum sublatione id quod quaeritur definiatur. Ergo necessarium contraria, ut omnia contraria hic nos ponere intellegas quorum sublatione id quod quaeritur definiatur. Ergo constituo. Ergo recte fieri potest huiusmodi definitio, sed hoc modo quemadmodum docui; et h
Abbreviated transcription (Latin):
uitio nec suꝑior particula tẽꝑam̃tũ cribu&. Ergo magnoꝑe istud uitare debemꝰ. Octa uaspecies
ñ ẽ. ł gñre definitionis uti debemꝰ cũ c̃trariã notũ ÷. Nã cũ haec duo ita inligent᷑. ut altũ sine
alt̾o eẽ ñ possit altiꝰ cognitio quando fi&. nisi fuerit utrũq cp̃hensũ. Cũgͥ altum q̃ rat᷑ qͥd sit. utiq
hac definitione c̃p̃hendi potest cũ utrũq nescitur ꝙseita naturalit̃ ligat ut necossariã cognition
sibi uniꝰ ẽp̃hensione conectit . Periditit᷑ gͥ tilis definitio Unde anc̃trariũ eiꝰ notũ sit scire debemꝰ. ut h sublao
fiat eiꝰ agnitio ꝙ definit᷑. Iuare meli sepe fit si q̃ rentes aliqͥd qđ desinindũ sit c̃ crariũ eidẽ definumus :¬
ricis paessarit demonftrant᷑ ea q̃ ilit̃ ac dicunt᷑ nec figri ꝓbari possunt. Ponamꝰ enĩ nȩcessariũ. ⁊ note

Expanded text:
vitio nec superior particula temperamentum tribuet: ergo magnopere istud vitare debemus. Octava species vitio nec superior particula temperamentum tribuet: ergo magnopere istud vitare debemus. Octava species non est’. Hoc genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est. Nam haec duo cum ita inligentur, ut alterum sine altero esse non possit: alterius cognitio quomodo fiet, nisi fuerit utrumque comprehensum? Cum igitur alterum quaeritur qhac diffinitione comprehendi non potest, cum utrumque nescitur, quod se ita naturaliter ligat, ut necessariam cognitionem sibi unius comprehensione connectat. Periclitatur ergo talis diffinitio, unde an contrarium ejus notum sit, scire debemus, ut hoc sublato fiat ejus cognitio quod diffinitur. Quare melius saepe fit si quaerentes aliquid quod diffinricis ‘necessarie demonstrantur ea quae aliter ac dicuntur nec fieri nec probari possunt’. Ponamus enim necessarium et non
Abbreviated transcription (Latin):
litꝰo ꝓfluct dudit. Itẽ ad olescentia : flos atatis senectꝰ occasusatatis. i uariȩ tractan potest. modoenĩ
ut moneat. mͦ ut design&. mͦ ut uitu ꝑ&. Aut laud&. ut moneat nobilitas : uirtꝰ maioꝵ. Apud postiriores
sartina. ut design& caput. Arx corporis. ut uituꝑ& diuitiȩ s̃ breuis uitae longũ uiaticũ. Ut laud&
ad olescentia : flosatatis His atq aliis modis ꝓferri potest ista definitio in qͥ gñre tñ illud cauendũ
est. neaut longesit petita translatio. aut turpis. longe petita. ut turba rei .p. ẽ chaos legũ. Qđ
tñ definitio accipi potest. tẽꝑam̃tũ accipiens ex particala similitudinis : Turpis trans latio fit duobut
modis cũ honesta turpib definimꝰ. Aut turpia honestis. ut siqͥs orationẽ definiens. lacrimas dicat
ueneris faligatȩ. Quẽ sudorẽ meliꝰ nominar&. Aut c̃tra aliqͥs dicat. lacrimȩ s̃ doloris patratio. Huu

Expanded text:
qua fluctus eludit’, item ‘adulescentia est flos aetatis, senectus occasus aetatis’. Haec varie tractari potest: modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Vt moneat ‘nobilitas est virtus maiorum, apud posteros sarcina’, ut designet ‘caput est arx corporis’, ut vituperet ‘divitiae sunt brevis vitae longum viaticum’, ut laudet ‘adulescentia est flos aetatis’: his atque aliis modis proferri potest ista definitio. In quo genere tamen illud cavendum est, ne aut longe sit petita translatio aut turpis. Longe petita ut ‘turba rei publicae chaos est legtamen definitio accipi potest, temperamentum accipiens ex particula similitudinis. Turpis translatio fit duobus modis: cum honesta turpibus definimus aut turpia honestis. Vt si quis patrationem definiens ‘lacrimas’ dicat ‘Veneris fatigatae’, quem ‘sudorem’ melius nominaret; aut contra aliquis dicat ‘lacrimae sunt doloris patratio’, huic
Abbreviated transcription (Latin):
dormire ÷. ñ uti sensib naturaliter. Poss uiderilus modi definitiones c̃uenine illi definitiotui
quĩ sup̃ NRNoutiset diximꝰ. ucrũ illa exacci dentib ei rei quã definimus c̃stat ł consequentb¬

Expanded text:
dormire est non uti sensibus naturaliter’. Possunt videri huiusmodi definitiones convenire illi definitioni dormire est non uti sensibus naturaliter’. Possunt videri huiusmodi definitiones convenire illi definitioni quam supra ἐννοηματικήν diximus; verum illa ex accidentibus eius rei quam definimus constat vel consequent
Abbreviated transcription (Latin):
astib ilia om̃a q̃ diuorsa s ⁊ cũ c̃aari& accidentis. ł c̃sequens accidentia tollunt᷑ Ut siꝗͥs id ec̃ subfcin¬
tiã dicit qd neq qualitas. neq quantitas. Neq reliq̃ accidentia sit cũ om̃a alia q̃ diuers a s tollunt
talis : deiniao ut siqͥs hominẽ definiens tollat om̃a animalia ł generalit̃ ł specialitor Ignre dest¬
niti onis dt̃ diffiniri potest. Et enĩ cũ ꝗd sit ds̃ nullo iñ scire possuns. sublatione om̃iũ existentium
q̃ gra cureta appellint cognitionẽdi nob circũ uersa ⁊ eblata notarũ rerũ. cognitione subponit:
Usͦ : q̃neq corp neq ullũ clemitũ. peq animal. neq mens. neq sensus nei intellet. neq aliꝗ ubn
exhis capi pocest. his ⁊ talib sublatis. qͥd sit ds̃ poterit definiri magis si addas g etiã definiri non
potest Dđm cẽ contrariu accidentis ł c̃seq̃ns cũ tollit᷑ talis: dfinitio Uigilare uti sensibus

Expanded text:
dentis vel consequentis accidentia tolluntur; ut si quis id esse substantiam dicat quod neque qualitas neque quantitas neque aliqua accidentia sit, cum omnia alia quae diversa sunt tolluntur. Talis est definitio, ut si quis hominem definiens tollat omnia animalia vel generaliter vel specialiter. Quo genere definitionis deus definiri potest. Etenim cum quid squae Graeci ὄντα appellant, cognitionem Dei, nobis circumscripta et ablata notarum rerum cognitione, supponit. Deus est neque corpus, neque ullum elementum, neque anima, neque mens, neque sex his capi potest’. His talibus sublatis quid sit deus poterit definiri; magis si addas, quod etiam definiri non potest, id deum esse. Contrarium accidentis vel consequens cum tollitur, talis est definitio: ‘vigilare uti sensibus,
Abbreviated transcription (Latin):
VVNΩMXTR. gcẽdr̃ cũ reinotio ñ substantiali ratione ꝑcepta se. edres cognita ꝓferatur: Tertia defini
ut facilȩ appareat de eodẽ uno definitionos c̃fici posse. hominẽ pͥmũ substantialit̃ definiuimus.
deinde scdȩ definitionis mͦ notionẽ eiꝰ exp̃ssimꝰ. Nc̃ ꝑt̾̃tiã definitionẽ ꝗd hõsit explicabimsꝰ homo est
ubi piȩtas. ubi iustitia. ubiȩqͥtas. c̃tinentia. ubi rurs malitia. uersutia. cętãq uitia uersant᷑ qͥ ingen
ual&. artib poll& & cognitione rerũ aut̃ qđ agere debeat deligit. aut anĩ aduersione qi nutiles
c̃tẽpnit. repudiat. reicit : his qualitatib: ex p̃ss ÷ hõ : Ñ enĩ illũ aliuðammal his motib: m̃tis qͣlitatem

Expanded text:
citur, cum rei notio non substantiali ratione percepta, sed actu res cognita proferatur. Tertia definitVt facile appareat de eodem uno definitiones confici plures posse, hominem primum substantialiter definivimus, deinde secundae definitionis modo notionem eius expressimus; nunc per tertiam definitionem quid homo sit explicabimus. ‘Homo est ubi pietas, ubi iustitia, ubi aequitas continentia, ubi rursus malitia versutia ceteraque vitia versantur; qui ingenio valet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quod agere debeat deligit aut animadversione quod inutile sit contemnit repudiat reicit’. His qualitatibus expressus est homo; non enim ullum aliud animal his motibus mentis qualitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ueneris ⁊ Anchisȩ. hac sc̃ꝑ mnindiuiduis uersat᷑ quȩ greciatona uocatit. Desiderat᷑ aũt istadesim¬
in eognre dictionis ubi aliquẽ pudor. Aut metꝰ : nominar. Meuidelie& inqͥt tulliꝰ sicarii illi
describebant dedomo sua sic At ꝓfundano ita descripsistine eiꝰ necessariũ. pr̃m c̃petitorem
istũ ipsũ cuiꝰ nc̃ studio. ⁊ gr̃a. tota accusatio ista munita ÷: in metu fuerat nominare. Ideo ergi
descriptꝰ :. Itẽ ꝓ cornelio maiestatis replicatȩ ipsa s̃: legite. ut legebatis: hinc intellegetis
Atq ab animo unũ illũ quẽ uolumꝰ. definitionis gñre declaramꝰ . Decima species: Acliriue
hanc uelutidiximꝰ. ut si q̃rat᷑ ꝗd sit animal. respondeat᷑ ut hõ. sic aristoteles oyciactiuactina¬

Expanded text:
eneris et Anchisae’. Haec semper in individuis versatur, quae Graeci ἄτομα vocant. Desideratur autem ista definiin eo genere dictionis ubi aliquem pudor aut metus est nominare: ‘Me videlicet’ inquit Tullius ‘sicarii illi describebant’. De domo sua sic, at pro Fundanio ita: ‘Descripsistine eius necessarium, nostrum competitorem, istum ipsum cuius nunc studio et gratia tota accusatio ista munita est’; in metu fuerat nominare, ideo ergo descriptus est. Item pro Cornelio maiestatis: ‘Replicate, ipsa sunt, legite ut legebatis: hinc intellegetis atque ab animo unum illum quem volumus definitionis genere declaramus. Decima species est ὡς τύπος; hanc ‘veluti’ diximus, ut si quaeratur quid sit ‘animal’, respondeatur ‘ut homo’. Sic Aristoteles dicit
Abbreviated transcription (French):
Nque curei de Custeres. be il maset son sael en ces psantes letres en tesmoigͥ de ueriter. Ce fur fait lan

Expanded text:
me chose et estauble , je ai mis mon seel en ces presantes letres , en tesmoignage de veritei .//. Ce fut fait l '
Abbreviated transcription (Latin):
sbiaceat. Cũctis aũt hãc nr̃am ꝯcessionẽ seruãtib. sit pax dñi nr̃i ihũ x. qͣtinꝰ ⁊ ĩ p̃senti fructũ bone actõis ꝑcipiant.
⁊ apd̃ dist̾ctũ iudicẽ p̃mia et̾ne pacis ĩ ueniant. Anno ab ĩcarnat̾ dñi. mͦ.cͦ.xxxͦ. Indict̃.uii. Epacta .ix.
lothario rege gsosissimo. p̃sidente ⁊ felicit̾ steph̃o meteñ ep̃o. ãno.ixͦ. ꝯfirmata ẽ h carta ⁊ corroborata. ꝑ manꝰ eͦꝰdẽ
ep̃i attestãtib ⁊ laudãtib. dõno Richero. meteñ ecc decano. Almarico cãcellario. hugone archid̃. Adalb̾to supo. Abb̃ẽ
loci fundatore. ⁊ filiis eꝰ Alexandꝰ archid̾. Wierico ⁊ Gilsebto ecelone de past. Cũ młtis aliis in litt̾a scriptis.

Expanded text:
 quatinus et in presenti fructum bone actionis percipiant et apud districtum iudicem premia eterne pacis inueniant. Anno ab incarnatione domini M° C° XXX° indictione VII epacta IX regnante Lothario rege gloriosissimo presidente etiam feliciter Stephano Metensi episcopo anno IX° confirmata est hec carta et corroborata per manus eiusdem episcopi attestantibus et laudantibus domno Richero Metensis ecclesie decano Almarico cancellario Hugone archidiacono Adalberto Lupo abbloci fundatore et filiis eius Alexandro archidiacono Wirico et Gisleberto Hecelone de Past Bertranno de Paus Bert
Abbreviated transcription (Latin):
serũt. Alodiũ qd fuit doni magegaldi ⁊̃ ead̾ uila sitũ. ⁊̃ om̃ib usib. tam ĩ agris ꝙͣ ⁊ silius. ⁊ p̾tis. ⁊ pastuis. ⁊ aquis
ꝯ bãno. Ded̾̃mt ⁊̾ totã piscat᷑am p̃fati ⁊ sui alodii. Nlodiũ ⁊̃ de maranges ꝯ appẽdicũs suis. tam ĩ hõĩb ꝙͣ młierib
silius. aquis. aquis. uineis. pͣtis pascus. uadimõus. ⁊ cẽsualib t̾ris ꝯbanno. Alodiũ de Ingreinges. qd̾ emit a theodico
sue pdcoꝵ alodioꝵ de feodis siuis eid ecͤ̃ elemosina face. ⁊ nusꝙ̃ alias uend̾e aut t̃uadiaro. In cĩb hus alodus. uł in
alus. qͥ ĩ futo᷑. pro spe salutis et̾ne. ip̃e aut alĩi fideles. p̃fato mon dat᷑i sũt. nll̃m ius aduocatõis. sͥ ñ hedib suis retinuit.
e. Si qͣ u cl̃icalis scł̃aris ue ydonea ꝑsona.frĩb id̾ morãtib. se iũg̾e uoluit recipiat᷑. Disponimꝰ ⁊. uͭ si deus loc

Expanded text:
s et pratis et pascuis et aquis cum banno dederunt etiam totam piscaturam prefati et sui alodii alodium etiam de Maranges cum appendiciis suis tam in hominibus quam mulieribus siluis aquis uineis pratis pascuis uadimoniis et censualibus terris cum banno alodium de Ingreinges quod emit a Theodericsue predictorum alodiorum de feodis suis eidem ecclesie elemosinam facere et nusquam alias uendere aut inuadiare. In omnibus hiis alodiis uel in aliis que in futuro pro spe salutis eterne ipse aut alii fideles prefato monasterio daturi sunt nullum jus aduocationis sibi nec heredibus suis retinuit erre. Si qua uero clericalis secularis ue ydonea persona fratribus ibidem morantibus se iungere uoluerit recipiatur. Disponimus etiam ut si deus loc
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quem frẽs ꝯmuni ꝯsensu. uł frm̃ ꝑs ꝯsilii sanioris. scd̾m di timorẽ. ĩstitutõnẽq canõĩtam prouiderint eligendum.
Statuimꝰ ⁊̃ ne cui frm̃ post profesionẽ exibitã. liceat ex eod claustͦ sine p̃positi seu ꝯgregatõis ꝑmissione disced̾e. Disceden¬
gratis impend̾e ac sine pͣuitate uoluerit. Alioquin. a quoq uolu̾itis catholico ep̃o eas acciꝑe sib̾m sit. Ad ħ adicimus.
U ep̃s locũ ip̃m grauare nõ audeat. nec aliqͣm ꝯsuetudinẽ. q̃ regłariũ frm̃ qͥeti noceat irrogare. Porro In ecclł̃us
quas ꝑ diu̾sos ep̃atus. sub iure loci ur̃i hetis. de ꝯgregatõis ur̃e fr̃ib rectores Instituendi. sib̾am uob̃ ꝯcedimꝰ facultatẽ.

Expanded text:
 fratrum pars consilii sanioris secundum Dei timorem institutionemque canonicam providerint eligendum. Statuimus etiam ne cui fratrum post professionem exhibitam liceat ex eodem claustro sine prepositi seu congregationis permissione discedere. Discedengratis impendere ac sinut episcopus locum ipsum gravare non audeat, nec aliquam consuetudinem quȩ regularium fratrum quieti noceat irrogare. Porro in ecclesiis quas per diversos episcopatus sub jure loci vestri habetis, de congregationis vestrȩ fratribus rectores constitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ bãno. Ded̾nt ⁊̃ totã piscat᷑am p̃fati ⁊ sui alodii. Alodiũ ⁊̃ de maranges ꝯ appẽdicuis suis. tam ĩ hõib cͣ młierib
silus. aquis. aquis. uineis pͣtis pascus. uadimõius. ⁊ cẽsualib t̾ris ꝯbanno. Nlodiũ de Ingreinges. qd emit a theodico
sue p̾dedꝵ alodioꝵ de feodis suis eid etcͤ elemosinã facẽ. ⁊ nusꝙ̃ alias uend̃ẽ aut ĩuadiare. In oĩb hũs alodus. uł in
alus. q ĩ futo. pro spe salutis er̾ne. ip̃o aut ali fideses. p̃fato monꝰ dati sut̃. nl̃m ius aduocatõis. sͥ ñ hedib sius retimuit
magr̃o fu̾it. ⁊ sp̃ualib causis ordinabit. sͦ tñ. uͭ nõ siceat sͥ qͥcꝙͣ de reb eiusd soci. ad cenobiũ. s̃.p. aut alias dare uł tranf

Expanded text:
m banno dederunt etiam totam piscaturam prefati et sui alodii alodium etiam de Maranges cum appendiciis suis tam in hominibus quam mulieribus siluis aquis uineis pratis pascuis uadimoniis et censualibus terris cum banno alodium de Ingreinges quod emit a Theodericsue predictorum alodiorum de feodis suis eidem ecclesie elemosinam facere et nusquam alias uendere aut inuadiare. In omnibus hiis alodiis uel in aliis que in futuro pro spe salutis eterne ipse aut alii fideles prefato monasterio daturi sunt nullum jusmagistro fuerit in spiritualibus causis ordinabit sic tamen ut non liceat sibi quicquam de rebus eiusdem loci ad cenobium sancti Petri aut alias dare uel trans
Abbreviated transcription (Latin):
siaceat. C ũctis aũt hãc nr̃am ꝯcesionẽ seruãtib. sit pax dñi nr̃i ihũi xͥ. qͣtinꝰ ⁊ ĩ p̾senti fructũ bone actõis ꝑcipiant.
ipd̾ diseͥctũ iudice p̃nia et̾ne pacis ĩueniant. Anno ab ĩcarnat᷑ dñi. ohͦ.cͦ. xxxͦ. Indict᷑. uii. Epacta .ix. ⁊
lomhario rege gsosissimo psidente ⁊ felicit᷑ stepħo meteñ ep̃o. ãno. ixͦ. ꝯfirmata ẽ h carta ⁊ corroborata ꝑ manꝰ eͤdẽ¬
q̃i attestãtib ⁊ laudãtib dõnio Richero. meteñ ecc decano. Almarico cãcellario hugone archid̃. Adalb̃to lupo. Abb̃e
loci fundatore. ⁊ siluis eꝰ Isexand̾ archid̾. Eierico ⁊ Gilsebto ecelone de past. Cũ mł̃tis alus in litta scriptis.

Expanded text:
i quatinus et in presenti fructum bone actionis percipiant et apud districtum iudicem premia eterne pacis inueniant. Anno ab incarnatione domini M° C° XXX° indictione VII epacta IX regnante Lothario rege gloriosissimo presidente etiam feliciter Stephano Metensi episcopo anno IX° confirmata est hec carta et corroborata i attestantibus et laudantibus domno Richero Metensis ecclesie decano Almarico cancellario Hugone archidiacono Adalberto Lupo abbate loci fundatore et filiis eius Alexandro archidiacono Wirico et Gisleberto Hecelone de Past Bertranno de Paus Bertranno
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerat filiũ suũ interim ad illam ancipitẽ fluc¬
tuationem iã esse ꝑductũ : Itaq: cũ ad memorias sc̃oꝵ
sic̃ ina frica solebat pultes & panem & merum attuliss&
abhostiario ꝓhibet᷑: &ubi hoc epm uetuisse cognouit.
ferebat : & ꝓcanistro pleno terrenis fructib: plenum
purgatiorib: uotis peccus admemorias martyrum af¬

Expanded text:
cognoverat me interim ad illam ancipitem fluctuationem jam esse perductum . . . Itaque cum ad memorias sanctorum, sicut in Africa solebat, pultes et panem atque ab ostiario prohiberetur; ubi hoc episcopum vetuisse cognovit, et pro canistro pleno terrenis fructibus, plenum purgatioribus votis pectus ad memorias martyrum af
Abbreviated transcription (Latin):
luce securitatis in fusa cordieius om̃s dubitationes te¬
nebrȩ difugerunt : Iunc inter iecto Aut digito aut nescio
quo alio signo codicem clausit: & tranquillo iam uultu.
indicauit alyppio: At ille quid in seager& qđ augustinus
ignorabat. sic indicauit: Petit uidere quid legi ss&. ostendit
&ignorabat quid sequeret᷑ : Sequebatur uero : infirmum
aperuit : sedtali ammonitione firmatus ẽ placitoq
turbulenta cunctatione coniunctus ẽ : Inde admatrẽ¬
illas arrant quẽ ad modũ gestum sit. exuiltat &eriũ phat
& benedicebat dnm̃. qui potens ẽ ultra quam petinus

Expanded text:
luce securitatis infusa cordi meo omnes dubitationis teluce securitatis infusa cordi meo omnes dubitationis tenebrae diffugerunt. Tum interiecto aut digito aut nescio quo alio signo codicem clausi et tranquillo iam uultu indicaui Alypio. at ille quid in se ageretur — quod ego nesciebam — sic indicauit. petit uidere quid legissem: ostendi, et ignorabam quid sequeretur. sequebatur autem: infirmum aperuit. sed tali admonitione firmatus est placitoque turbulenta cunctatione coniunctus est. inde ad matreet. narramus quemadmodum gestum sit: exultat et triumphat et benedicebat tibi, qui potens est ultra quam petimus aut
Abbreviated transcription (Latin):
locutus ẽ: &tudnẽ usquequo. usquequo dñe irasceris
infinẽ  Nememor fueris iniquitatũ nr̃arũ antiquarũ:
sima contritione cordis sui: Et repente audiuit uocẽ
deuicina domo cum cantu dicentis: Etrebro repeten¬
tis: quasi pueri anpuellȩ. nescio: Iolle lege. Tollelege
Statimq micato uulcu : Intentissimus cogitare
cȩpit utrumnã solerent pueri ialiquo ꝗ enere
ludendi cantitare tale aliquid. necoccu: rebat
omnino audisse se uspiam : Repressoq: inpecuilacrimarũ
surrexit nihil aliud interp̃tans diui atus sibi iuberi
nisi ut aperir& codicem & leger& qđ primũ capud in ue
nir& : Itaq concitus rediie in eum locũ ubi sedebat alyppius:
Ibi enĩ posuerat codicem apostolicum unde s. arrexerat :
Arriput. a peruit : & legit insilentio capitulum quo primũ
coniecti sunt oculi eiꝰ : Non in come sationib: & ebrietatib:
non incubilib: & inpudicitiis. non in contentione & emula
nec opus erat: Statimq cum finẽ huius sereentiȩ quasi

Expanded text:
tu, Domine, usquequo? Usquequo, Domine, irasceris in finem? Ne memor fueris iniquitatum nostrarum antiquarumsima contritione cordis mei. et ecce audio uocem de diuina domo cum cantu dicentis et crebro repetentis quasi pueri an puellae, nescio: "toIIe lege, tolle lege". statimque mutato uultu intentissimus cogitare coepi, utrumnam solerent pueri in aliquo genere ludendi cantitare tale aliquid, nec occurrebat omnino audisse me uspiam repressoque impetu lacrimarum surrexi nihil aliud interpretans diuinitus mihi iuberi, nisi ut aperirem codicem et legerem quod primum caput inue itaque concitus redii in eum locum, ubi sedebat Alypius: ibi enim posueram codicem apostoli, cum inde surrexeram. arripui, aperui et legi in silentio capitulum, quo primum coniecti sunt oculi mei: non in comisationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicitiis, non in contentione enec opus erat. statim quippe cum fine huiusce sententiae quasi
Abbreviated transcription (Latin):
adherente : Nimirum annus erat aut multo amplius
Ibimater augustimi ancilladi monicha. sollicitudinis
& uigiliarum prima tenens orationibus. uidebat omni¬
tedio contabescer&. constitutum ẽ : Et exillo in hodiernum
quo loco laterent martyrum corpora. ꝓtasii & geruasui.
&effossa digno honore trans ferrentur ad ambrosi anam
ba silicam: Non solum quos inmundi sp̃s uexabant confessis
eisdem dȩ monib: sanabantur .: uerum etiã quidam plures
annos cecus ciuisciuitatiq: notissimus cum populo tu multuante
lȩtitia causam quȩ siss& atq: audiss&. exiliuit eoq se ut ducer &
suum ducem rogauit: Quo ꝑductus : impetrauit ammitti ut
oculi statim aꝑti sunt : Inde fama discurrens inde laudes dĩ
feruenter lucentes : inde illius immici iustinȩ animus & si
ad credendum sanitatẽ non applicatus a ꝑ sequendi tam̃ furore

Expanded text:
dibus. nimirum annus erat aut non multo amplius, ibi mater mea, ancilla tua, sollicitudinis et uigiliarum primas tenens, orationibus uiuebat. ns moeroris taedio contabesceret, institutum est, et ex illo in hodiernum quo loco laterent martyrum corpora Protasii et Gervasii, et effossa digno cum honore transferrentur ad Ambrosianam basilicam, non solum quos inmundi uexabant spiritus confessis eisdem daemonibus sanabantur, uerum etiam quidam plures annos caecus ciuis ciuitatique notissimus, cum populi tumultuante laetitia causam quaesisset atque audisset, exiluit eoque se ut duceret suum ducem rogauit. quo perductus inpetrauit admitti, utoculis, confestim aperti sunt. inde fama discurrens, inde laudes tuae feruentes, lucentes, inde illius inimicae animus etsi ad credendi sanitatem non applicatus, a persequendi tamen furore
Abbreviated transcription (Latin):
fic eis obuiã quidã architectus cuius maxime curat erat publi¬
uenire secum . & uener̃ ad domũ illius ad olescentis. qui rem
cõmiserat: Puer uero erat ante hostium: Quem ut uidit¬

Expanded text:
fit eis obuiam quidam architectus, cuius - maxima erat cura publifit eis obuiam quidam architectus, cuius - maxima erat cura publiuenire secum. et uenerunt ad domum illius adulescentis, qui rem conmiserat. puer uero erat ante ostium et t
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum alyppius ex eodem quo ipse erat ortus municipio
parentib: primarib: municipalib: augustino minor natu:
Nam & studuerat apud augustinũ cũ insuo oppido docere
coepit & postea cartagine & diligebat eum multum.¬
tabat inforo qđ recitaturus erat sic̃ exerceri scolarii solent.¬
ante tribunal deambulabat solus. cum tabulis ac stilo:
Cum ecce adolescens quidam exnumero scolariorũ fur
uerus securem clanculo apportans: illo non sentiente in¬
gressus ẽ ad cancellos plumbeos. qui uico argentario de suꝑ
prȩminent & prȩcidere plũbum coepit : Sono autẽ securis
audito : sub murmurauerun argentarii qui subt̃ erant :
&miserunt qui app̃henderent quẽ forte inuenissent:
Quorum uocib: auditis fur. relicto instrum̃to discessit ti¬
mens necũ eo teneret᷑: Alyppius uero qui ñ uiderat intrantẽ
exeuntẽ sensit: & celerit̃ uidit abeunti : Et causam scire cu¬
Cũ ecceilli quimissi erant repperiunt eũ solũ tenentẽ ferrũ

Expanded text:
quorum Alypius ex eodem quo ego eram ortus municipio, parentibus primatibus municipalibus, me minor natu. nam et studuerat apud me, cum in nostro oppido docere coepi, et postea Carthagini et diligebat multumtaret in foro quod recitaturus erat, sicuti exerceri scholastici solentante tribunal deambulabat solus cum tabulis ac stilo, cum ecce adulescens quidam ex numero scholasticorum, fur uerus, securim clanculo apportans illo non sentiente ingressus est ad cancellos plumbeos, qui uico argentario desuper praeminent, et praecidere plumbum coepit. sono autem securis audito submurmurauerunt argentarii, qui subter erant, et miserunt qui adprehenderent quem forte inuenissent. quorum uocibus auditis relicto instrumento ille discessit timens, ne cum eo teneretur. Alypius autem, qui non uiderat intrantem, exeuntem sensit et celeriter uidit abeuntem et causam scire cuans considerabat, cum ecce illi, qui missi erant, reperiunt eum solum ferentem ferrum,
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi uł disserendi quicquid dem̃ sionib: figurarum.
& demusicis & denumeris sine magna difficultate nullo
tissuae : conuenerat cartaginẽ quidã manicheorũ ep̃s. faustus
honestarũ omniũ doctrinarũ peritissimꝰ & ad prime disciplinis
liberalib eruditus : Etq augustirꝰ multa phry losophorũ legerat
memorieq mandata retinebat & conferebat cũ dictis manicher¬
quide plurib: rebus multa scripserat : copio sissime delirans

Expanded text:
loquendi et disserendi, quidquid de dimensionibus figurarum, et de musicis et de numeris, sine magna difficultate, nullo tis meae. iam uenerat Carthaginem quidam manichaeorum episcopus, Faustus honestarum omnium doctrinarum peritissimus et adprime disciplinis liberalibus eruditus. et quoniam multa philosophorum legeram memoriaeque mandata retinebam, ex eis quaedquae de his rebus multa scripsit copiosissime delirans