comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nentiã carnis non nũqu̾a uanagloria
obsid&. quia dũtenuitas incorpore.
dũ pallor inuultu respicitur. urtꝰ
pate facta laudatur: Et tanto sẽ cȩle¬
rius foras fundit. quanto adhuma¬
nos oculos ꝑ ostensũ pallorem exut:
& plerũq fit: ut quod causa dĩ agi
creditur. prosolis humanis fauorib
agatur: Quodbene symon ille signi¬
Quiergo ꝑsimonẽ designant᷑. Pisi
abstinentes & arrogantes.  qͥ ꝑabsti¬
nentiã quidẽ carnẽ afficiunt: sed fruc¬
tũ abstinentiȩ. interius non requir̃:
Cruc̃ẽ ergo dñi mangaria simonpor¬
tat: quia cũa lopꝰ bonã exbona uo¬
luntate nonducit᷑. rẽ iusti. sine fructu
peccator operat᷑: Vnde &isdẽ symor
crucẽ poitat sed nonmoritur : quia
abstinentes & arrogantes ꝑ abstinen¬
tiã quidẽ corpꝰ afficiunt. sed ꝑdesideriũ
gloriȩ. mundo uiuunt: Con passionẽ
uero annu plerũq latent̃ obsid&
pietts fala: ut hanc nonnuqua usq

Expanded text:
nentiam carnis nonnunquam vana gloria nentiam carnis nonnunquam vana gloria obsidet, quia dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit ut hoc quod causa Dei agi creditur pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille signiQui ergo abstinentes et arrogantes, qui per abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt? Crucem ergo Domini in angariam Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructi peccator operatur. Unde et idem Simon crucem portat, sed non moritur: quia abstinentes, et arrogantes, per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque
Abbreviated transcription (Latin):
quiuult post me uenire ab neg& se¬
ipsũ. ꝓtinus additur: Tolla crucẽ
suam cotidie: Et sequatur me: Du¬
ob & eñi modis. cruxtollit᷑: Cũ
aut ꝑ abstinentiã afficitur corpus.
autꝑ conpassionẽ proximi affli¬
gitur animus : Pensemꝰ qualit̃ utroq
modo. paulus crucẽ suã tulerat.: qͥ
dicebat: Castigo corpus incũ. & in
seruitutẽ redigo. neforte aliis p̃di¬
cans ipse reprob efficiar Ecce in
afflictione corporis audiuimꝰ. cru¬
cẽ carnis: audiamꝰ nunc inconpassi¬
one proximi. crucẽ mentis: Ait
eñĩ: Quis infirmat᷑. & ego non infir¬
mor. quisscandalitatur & egonon
uror ⁊ perfetus quippe p̃dicator.
ut exemplũ dar& abstinentiȩ: cru¬
cẽ portabat incorpore: &̾ quia
ise trahebat dãna infirmitatis alie¬
nę: crucẽ portabat incorde : Sad
quia ipsis uirtutib quȩdã uitia
iuxtast̃. dicendũ nobis est qđ uitium
abstinentiã cariiis. & qđ obsideat con¬
passionẽ mentis: Euicino nãq absti¬

Expanded text:
quis vult post me sequi, abneget seipsum, protinus adjungitur: Et tollat crucem suam, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Perfectus quippe praedicator, ut exemplum daret abstinentiae, crucem portabat in corpore. Et quia in se trahebat damna infirmitatis alienae, crucem portabat in corde. 3. Sed quia ipsis virtutibus quaedam vitia juxta sunt, dicendum nobis est quod vitium abstinentiam carnis et quod obsideat compassionem mentis. E vicino namque absti
Abbreviated transcription (Latin):
ut lubricis continentiã : tenacib lar¬
itatem: uacundis mansuetudinẽ:
clatis praetiper& humilitatẽ: Certe
cũ: sequentib noua mandata propo¬
ner&: dixit: Nisi quis renuntia¬
uerit om̃ibus quȩ possid&: Non po¬
test m̃s. cẽ. discipulus: Acsi aperte
dicat: Qiiꝑ uitã u&erem aliena
concupiscitis: ꝑ nouȩ conuersationis
studium. & ur̃a largimini: Quid

Expanded text:
cibus largitatem, iracundis mansuetudinem, elatis praeciperet humilitatem. Certe cum se sequentibus nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimi
Abbreviated transcription (Latin):
ucnire: ab neg& sem& ipsũ: qrua
nisi quis a sem& ipso deficiat: ad
cũ quisuꝑ ipsũ ẽ. non appropinqͣt:
Nec ual& app̃hendere quodultra
ipseest. sinescierit mactare quod ÷:
Sic olerũ plante transponuntur
ut proficiant.: atq ut ita dixerim era¬
dicantur ut crescant: Sicrerũ semina
interrȩ admixtione deficiunt. Et
inereptidne suigeneris uberius assur¬
gunt: Unde eñ uidentur ꝑ didisse
qđ erant. inde accipiunt hoc appa¬
rere qđ nonerant: Sediam quise aui¬

Expanded text:
psum. Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsos relinquimꝰ. quo ibiinus ex¬
tranos.  uł quis est quiuadit. sise
deseruit. Sed aluit sumꝰ ꝑpeccatũ
lapsi: aliud ꝑnaturã conditi Ali¬
ut qđ fecimꝰ: aliud qđ factisumus:
Relinquamꝰ nosm& ipsos quales pec¬
cando nos fecimus: Et maneamꝰ nos¬
m& ips̃ quales ꝑgrãn factisumus:
Ecce & cm̃ qui suꝑb fuit. si conuersꝰ
ad apm̃ humilis factus est. semo ip¬
sũ reliquit: Siluxuriosus quisq
ad continentiã uitã mutatut: abne¬
ꝓpria. quiprius alicna rapiebat :¬
ꝓcul dubio sem& ipsũ reliquit: Ipse
quidẽ et ꝑnaturam. sed nonest ipse
impios. & nontr̃: Conuersinamq
impi noner̃. non quia omnino non
er̾ messentia. sed scilic& noner̃ inim¬
pietatis culpa: Tunc ergo nosm& ip¬
sos relinquimus. tunc nos ipsos ab
fuimꝰ & ad hoc nitimur. qđ ꝑ noui¬
tatẽ uocam: Pensemꝰ quomodo paul:¬
se ab negauerat. qui dicebat: Uiuo
aut iam non ego Extinct᷑ quippe

Expanded text:
nosmetipsos relinquimus, quo ibimus exnosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui superbus fuit, si conversus ad Christum humilis factus est, semetipsum relinquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnepropria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse impios, et non erunt. --Conversi namque impii non erunt, non quia omnino non erunt in essentia, sed scilicet non erunt impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc fuimus, et ad hoc nitimur quo per novitatem vocamur. Pensemus quo modo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam, non ego . Exstinctus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
scipsũ sibi: Ibi dicitur. ut ab negeꝰ
nĩa : hic dicitur. ut ab negtinus nos:
& fortasse laboriosũ non et homini
relinquere sua: sed ualde laboriosũ ÷
relinquere sem& ipsũ: Mmus qͥ ppe
est ab negare quod hab&: ualde enĩ
multũ ẽ. ab negare quod est: Ad se
ut renuntiemꝰ nr̃is: quia quiqui ad
fidei aganem uenimꝰ. luctam̃ contra
malignos sp̃s sumimus:. Nihil aut ma¬
ligni sp̃s: in hoc mundo propriũ pos¬
sident: Nudi ergo: cũ nudo luctari
debemꝰ: Namsi uestitus quisq cũ nu¬
do luc̾tatur. citius ad terrã deicitur.
quia hab& unde teneatur: Quid eũ
st̃ terrena omĩa. Nisi quaedam cor¬
poris indumenta. quiergo contra
dubolũ adcertam̃ ꝓperat. uestim̃ta
abiciat. ne succubat: Nihil in hoc
mundo amando possideat. nullas
rerũ labentiũ delectationes reqͥrat.
ncunde aduotũ tegitur: ad casũ in¬
de teneatur: Nectam̃ sufficit nr̃a re¬
linquere : nisi relinquamꝰ & nos: qͥd ÷
qđ dicimꝰ relinquamꝰ & nos: Si enĩ

Expanded text:
sum. Ibi dicitur ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde autem multum est abnegare quod est. 1587 2ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terram dejicitur, quia habet unde teneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
cogitantes ꝑdidit. bene recogitantes
mentis reducite : Et pęnitentẽ pecca¬
tric̃e mulierem. mexemplũ uobis imi¬
tationis ante ferte: Quaeq uos in ad¬
ulescentia quȩq inuiuentute deliquise
meministis defl&xe: morũ operũq
maculas lacrimis tergite: Amemꝰ iã
redẽptoris nr̃i uestigia: quȩ peccando
contẽpsimꝰ: Ecce ut diximꝰ. ad recipi¬
endos nos suꝑnȩ pietatis sinus aperitur.
pec maculosa in nobis uita contẽpnitur:
Per hoc quod inquinationẽ nram̃ ꝑhor
rescimus interne iam munditiȩ concor¬
damus: Reuertentes nos dñs clom̃ter
amplectitur: quia peccatorũ uta citẽ
indigna iamndn potest. quae flocib

Expanded text:
antes perdidit, bene recogitantes mentis reducite, et poenitentem peccatricem mulierem in exemplum vobis imitationis anteferte; quaeque vos in adolescentia, quaeque in juventute deliquisse meministis, deflete; morum operumque maculas lacrymis tergite. Amemus jam Redemptoris nostri vestigia, quae peccando contempsimus. Ecce, ut diximus, ad recipiendos nos supernae pietatis sinus aperitur, nec maculosa in nobis vita contemnitur. Per rescimus, internę iam / munditię concordamus. Revertentes nos dominus clementer amplectitur, quia peccatorum vita ei esse indigna iam non potest, quę fletibus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃. expectat insinuat: cũ ꝑ prophetã
dicit: Adtendi & auscultaui nemo
quodbonũest loquitur: Nonest qui
recogit& in corde suo &dicat. quid
fecit Certe nũqua cogitare mala
debumꝰ. sed quia cogitare reeta nolumꝰ
ecce adhuc sustin& ut recogitemus:

Expanded text:
noster exspectat insinuat cum per prophetam noster exspectat insinuat cum per prophetam dicit: Attendi et auscultavi: Nemo, quod bonum est, loquitur. Non est, qui recogitet in corde suo et dicat: Quid feci! Certe numquam cogitare mala debuimus; sed quia cogitare recta noluimus, ecce adhuc sustinet, ut recogitemus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
querit: humilitatẽ respuit Et
plerũq ipse homo quintiscit᷑. dis¬
cordanti sibi reconcibari app&rit:
sedire adsatis faciendũ prioreru
bescit: Pensemus facta ueritatis: ut
uideamꝰ. quo iaceant nrae prauitatis
actiones : Si eñi membra sũmi capitis
sumus. imitari eũ cui conectimur
debemꝰ: Quid nãq ad nr̃ãe eruditio¬
nis exemplũ paulus egregnuis p̃di¬
cator dicti.e pro xp̃o legationẽ sim¬
giiur. tãqũa dõ exortante ꝑ nos
obsecramꝰ: pro xp̃o reconciliaminidõ:
Ecce internos & dm̃ discordiã peccan¬
do fecimꝰ: Citam̃ ad nos ds̃ suos lega¬
tos prior misit. ut nos ipsi qui pecca¬
uimus. ad pacẽ dĩ rogati ueniam᷑:
Erubescat ergo humana suꝑbia:
confundatur quisq sinon satis facit
prior ꝓximo: quando post culpã
nrãm ut ei reconciliari debeamus.
& ipse quoq qui offensus est legatis
int̃uenientib obsecrat ds̃: Sequit᷑:

Expanded text:
quaerit, humilitatem respuit: et quaerit, humilitatem respuit: et plerumque ipse homo qui irascitur, discordantem sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior bescit. Pensemus facta veritatis, ut videamus quo jaceant nostrae pravitatis actiones. Si enim membra summi capitis sumus, imitari eum cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregius praedicator dicit? Pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus, ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam nostram, ut ei reconciliari debeamus, et ipse quoque qui offensus est legatis intervenientibus obsecrat Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo respondeo: qđ in hac plebe xp̃i¬
anast̃ nonnulli qui xp̃m ideo con¬
fitentur. quia cunctos Upianos esse
aspiciunt: Nam sinom̃ xp̃i initainta
hodie gloria nonẽ&. tot ꝓfessores
Xp̃i scã ecclesia non haber&: Non
ergo ad probationẽ fidei. uox iuffi¬
cit ꝓfessionns: quã defendit auere¬
cundia professio generalitatis. Est
tameN ubise quisq interrog&. ut
in confessione xp̃ĩ se ueracit̃ ꝓb&
sinoniam nom̃eius erubescit. siple¬
ne uirtuti mentis humanũ prido¬
rem subdidit: Certe eñ ꝑsecutio¬
nis tẽpore erubescere poterant
fideles substantiis nudari: dedig¬
nitatibus deici. uerberib affligi
Pacis aũt tẽpr quia hȩc a nr̃is ꝑse¬
cutionib desunt. est aluit ubios¬
tendam nobis: Ueremur sȩpe ap¬
ximis despici: dedignamur iui¬
rias uerbi tolerare : Si contingat
iurgiũ fortasse cũ proximo: eru¬
bescimus priores satis facere : Cor¬
quippe carnale dũ huius uitȩgłam

Expanded text:
ego respondeo quod in hac plebe Chriego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspiciunt. Nam si nomen Christi in tanta hodie gloria non esset, tot professores Christi sancta Ecclesia non haberet. Non ergo ad probationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisquippe carnale, dum hujus vitae gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
der& Et cognoscat sibi posse sufficere
parua quaehab&. Sedfortasse metuit:
ne i huiꝰ uitȩ itinere sũptꝰ desit: Longa
nir̃a desideria: increpat uia breuis:
Incassũ multa portantur: cũ urxta ÷
quoꝑgitur: Plerũq aũt & auaritiã
uincimꝰ. sed adhuc obstat. quoduias¬
rectitudinis. minore tenemꝰ custodia
ꝑfectionis: Nam sepe labentia cuncta
despicimus: Sed tamen adluc humane
uerecundiȩ. usu praepedimur. ut
rectitudmẽ quã seruamꝰ inmente.
nondũ exprimere ualeamꝰ inuoce :¬
& tanto dĩ faciem adiustitię defen¬
sionem negligimꝰ: quanto humanas
facies contra iustitiã uerem: Sed
hiuic quoq uulneri congruũ medi¬
Quime crubuerit. & meos sermones:
hunc filius hominis crubesc& cũue¬
nerit inmaiestate sua & patris & sc̃ãꝵ
angelorũ: Sed ecce nunc apud se
homines dicunt: Nosum diãm
& sermones eius non erubescimus.
quia aꝑta eũ uoce profitemur : Quib

Expanded text:
deret, et agnoscet sibi posse sufficere deret, et agnoscet sibi posse sufficere parva quae habet. Sed fortasse metuit ne in hujus vitae itinere sumptus desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur cum juxta est quod pergitur. Plerumque autem et avaritiam vincimrectitudinis minori tenemus custodia, perfectioni. Nam saepe habentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente, nondum exprimere valeamus in voce. Et tantum Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quantum humanas facies contra justitiam veremur. Sed huic quoque vulneri congruueos sermones, 1590 hunc Filius hominis erubescet cum venerit in majestate sua, et Patris, et sanctorum angelorum. 5. Sed ecce nunc apud se homines dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus: quia aperta eum voce profitemur. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
saluã eam faci&. Acsi agricole dicat᷑:
łrumentũ siseruas. ꝑdis: Si seminas.
renouas: Quis enĩ nesciat qđ frumentũ
cũ insemine mittitur perit ab oculis.
in terra deficit. sedunde putrescit in
puluere indeuiridescit inrenouatio¬
neu quia uero scã exclesia aliud tẽpus
hab& ꝑsecutionis. atq aliud pacis:
redẽptor nr̃ ipsa eus tẽpora dostin¬
guit in preceptis: Nam ꝑsecutionis
tepr̃ : ponenda ẽ. anima Pacis aut̃
tẽpore: eaquȩ amplius dominari
possunt. frangenda st̃ deuderia ter¬
rena: Unde & nc̃ dicihiQuideñ¬
ꝓficit homini silucretur totũ mim¬
dũ. se aut̃ ꝑdat. & detrimentũ sui
facut. Cũ ꝑsecutio abaduersarus¬
de est. ualde uigilantius cor. custo¬
diendũẽ. : Nam pacis tẽpr: quia
lib& uiuere lib& &iam abire: Que
profecto auaritia bene compescitur :
si ipse status ambientis sollicite consi¬
deretur: Naicur inst& ad colligen¬
dũ: quando stare non potest ipse qui
colligit. cursũ ergo suũ quisq consi¬

Expanded text:
agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis: si seminas, renovas. Quis enim nesciat quod frumentum cum in semine mittitur perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde virescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis, Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore, ponenda est anima. Pacis autem tempore, ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enprodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversardeest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo suum quisque consi
Abbreviated transcription (Latin):
alteri mortaliũ nulli licuit archana. re¬
serauit. Et hoc uirgini priuilegium
recte seruabatar: ut ad scrutanda uerbi
incorrruptibilis sacramenta. incorrupto
ipse non solũ corde sed & corpont ꝓder& :
de cuius dictorũ ueritate quã sit ne. LII¬
mini ambigendũ. ipse quoq curauit
ostendere: qui cũ dixiss&. hic ÷ discpłs
ille qui testimoniũ ꝑhibet de his. et¬

Expanded text:
alteri mortalium nulli licuit, arcana realteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte reservabatur, et ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quam sit nemini ambigendum, ipse quoque curavit ostendere: qui cum dixisset: Hic est discipulus ille, qui testimonium perhibet de his
Abbreviated transcription (Latin):
aib om̃ib pene tunc asiȩ ep̃is. & multarũ
ȩccłarũ legationib de coȩterna patri
diuinitate xp̃i altir sacere sermonẽ :
eo quod in triũ euangłistarũ scriptis.
mathei uidelic& marci & lucg. de hu¬
manitate eius ac de his quȩ ꝑ hominẽ
gessit. sufficiens sibi uiderentur habtre
testimoniũ. Quod ile se non alit̃ factu¬
rũ respondit. nisi indicto ieiunio om̃s
in cõmune dñm dep̃carentur: ut ille
digna scribere poss&. Et hoc patrato.
instructus reuelatione diuina. ac sc̃i sp̃s
gr̃a debriatus: om̃s hereticorũ tenebras
patefacta subito ueritatis luct dispulit.
In principio erat inquiens uerbum. &
uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ.
Similib ꝙ initus totũ sui sermonis cur.
poralit faccũ: ita etiã uerum dm̃ uere
ex dõ patre ęt̃nalit̾ natũ : uere cũ patre
& cũ spũ scõ semꝑ existentem clarissima
assertione ꝑdocuit: immo om̃a diuins
ueritatis. & uere diuinitatis quantũ

Expanded text:
ab omnibus pene tum Asiae episcopis et multarum Ecclesiarum legationibus, de coaeterna Patri divinitate Christi, altius facere sermonem, eo quod in trium Evangelistarum scriptis, Matthaei, videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus, ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scribere posset. Et hoc patrato instructus revelatione, ac sancti Spiritus gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefactae subito veritatis luce dispulit. In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum suporaliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre aeternaliter natum, vere cum Patre et cum Spiritu sancto semper existentem, clarissima assertione perdocuit: imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
& scimus quia uerũ. t̃. testimoniũ eius.
Quia ergo & nos cũ cotris fidelib scimꝰ.
uerũ.ẽt̃ testimoniũ eius : curemꝰ ꝑ om̃a
recta fide intelligendo. recta opatione
exercendo quȩ docuit. ad dona sempi¬
terna. quȩ ꝓmisit ꝑuenire. ꝑ dñm nr̃m

Expanded text:
nium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna quae promisit pervenire, per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa & cm̃ traxit: quideclats
suis apud inferos nullũ reliqͥd
Om̃a abstulit: utiq clata: Neq
& cm̃ infideles quosq & pro
suis criminib ȩternis suppli¬
cus deditos. aduouã dñs resur¬
gendo reparauit: Sedillos ex
inferni claustris rapuit. quos
suos infide & actibus recognouit:¬

Expanded text:
Omnia enim traxit, qui de electis Omnia enim traxit, qui de electis suis apud inomnia abstulit utique electa. Neque enim infideles quosque, et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit, sed illos ex inferni claustris rapuit quos suos in fide et actibus recognovit
Abbreviated transcription (Latin):
addĩ caltũ prior ÷ synagoga
quam ȩcclesia gentium : ad usum
tamen seculi prior est multitu¬
do gentiũ. quam synagoga Pau¬
lo atestante : quiait: Quia non
prius quod spiritale est: sed quod
animale: Perseniorem eigope¬
trum. significatur ecclesa gen¬
tium: Pcruiniorem iohannem:
synagoga iudeoꝵ: Cucurrert̃
numentum. sed minime intrauit :
quia legis quidem mandata ꝑcepit
proph& ias deincarnatione ac
passione dominica audiuit. seo
credere inmortuũ noluit: Vidit
eñi iohannes pͦsita linteamina.
non tamen introuut: quia uidelic&
sẏnagoga. & scripture sacrȩ sacra
menta cognouit. & tamen ad fidẽ
passionis dominice. credendo in¬
trare distulit: Quẽ dui longeq
proph&cauit. praesentim uidit¬
& renuit : hominem esse dispexit
dm̃ carne ⁊ mortalẽ factũ credere
noluit: Quid ergt est. nis̃ quia
&citius cucurrit. & tamen ante
monumentũ uacua stetit.a uenit
aũt symonp&rus sequens cum.
& introuut inmonum̃tũ: Quia

Expanded text:
ad Dei cultum prior est Synagoga ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt numentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacmenta cognovit, et tamen ad fidem passionis Dominicae credendo intrare distulit: quem diu longe lateque prophetavit, praesentem vidit et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit? Venit autem Simon Petrus subsequens eum, et introivit in monumentum. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
requirentis signatur intelligtntia:
Maria crĩ auctorẽ om̃iũ quẽ carne
uiderat mortuũ : qu erebat inmo¬
numento: & quia hunc minime
inuenit: furatum credidit: Ad huc
trgo erant tenebrae cĩmieint ad mo¬
numentũ : cucurrat citius. discipuilis
nuntiauit: Sed illi piacceteris cu¬
currer̃: qui praeceteris a mauerunt :
Videlic& petrus & iohannes: Cur¬
rebant aut̃ duo simul: sedioħes
precuicurrit petro: Uant prior
admonumentũ. & in gredi non
praesũpsit: ucnit ergo posterior
petrus : & intrauit: Quid fr̃s¬
Rm̃i. quid cursus iste significat
Num quidnam haec tam subtilis
cuangeliste descriptio mysteri¬
rus uacare credenda estmini¬
me: Neq enim se ioħes & preisse
& non intrasse dicer& : si in ipsa sua
trepidatione. mysterium defuisse
nisisynagoga: quid ꝑpetrũ nisi
ȩcclesia designatur.: Nec mirum
esse uudeatur quod ꝑ uiniorem
synagoga : ꝑ semorem uero ecđa
significare ꝑhibetur: Quia & si

Expanded text:
ur intelligentia. ur intelligentia. Maria enim auctorem omnium, quem carne viderat mortuum, quaerebat in monumento, et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit, sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet, Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit Petro citius. Venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
RACTUS LONGAMO¬
lestia stomachus : diu me caritati
ur̃e delectionis euangelicȩ loqͥ¬
expositione prohibuit: Vox
namq ipsa. clamoris uirtute
succũbit: Et quia amultis
audiri nonualeo: loqui fateor int̃
multos erubesco: Sed hanc in me
uerecundiam : Et ipse rep̃hendo
tis prodesse nequeo. nec paucis
curabo  &si ex messe portare
manipulos multos non possũ. nũ¬
quid nam debeo ad artam uacuus
redire. u quamuis em̃ quantos de¬
beo ferre nonualeo: certe uł pau¬
cos certe uł duos. certe uł unũ
feram: Hab& namq ipsa infir¬
mitatis intentio mercedis suae cer¬
titudinem: Quia suꝑnus arbiter
nr̃. & si pondus considerat in re.¬
tributione: tamen uires pensat
nipondere: Lectio sũ euangelu
quã modo fr̃s audistis. ualde in
suꝑficie historica ÷ aꝑta. Sed euis
nobissunt misteria subbreuitate re¬
quirenda: Maria magdalene cum
adhuc tenebre esscmt : uenit ad mo¬
numentũ: Iuxta historum notat᷑
hora. uixta intellectũ uero misticũ.

Expanded text:
ractus longa molestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. tis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeo, certe vel paucos, certe vel duos, certe vel unum feram. Habet namque ipsa infirmitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mystic
Abbreviated transcription (Latin):
Gła utiq dõ. qui desperatis mortalibus
munus ȩt̃ne salutis exhibuit: & pax
hominib bonȩ uoluntatis. quos certa.
diabolica de captiuitate reuocauit.
Et quã congrut euangłicus intonat ser¬
mo. cũ dicitur. gła in exclsis dõ. & in
filius. & apud angłos gloriosus. t̃. in ex¬
clsis. & bont uoluntatis hominib pa¬
cem p̃stat in terris. Propt̃ qđ dilectissi.¬
mi cõpetentib gaudus. tanta de saluit
lȩxemur: atq angłicis nos uocib soci.¬
antes. honore debito misteria semper
xp̃i uirtutesq laudemus. It em

Expanded text:
Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, quos certamidiabolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat sermo cum dicitur: Gloria in excelsis Deo, et pax in Filius, et apud angelos gloriosus est in coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, honore debito mysteria semper Christi, virtutesque laudemus. HOM
Abbreviated transcription (Latin):
qui gemina quadam grã humani ge-¬
neris & esca erat futurus & pastor. Qui
bene in p̃sepio ponitur: ut ad pabula
ꝑennis uite. spiritaliũ ouiũ gregis agni
głestis balatus inuitet. Non erat inquit:
as locus in diuersorio. Nũquid tantȩ
illius erant anguste mansiones. ut nati
sub hora parluili membra non caperent:
sed icirto mistico refertur sermone.
mundũ xp̃c. fidem in qua poss& requiescere
non inuenit: ut ait ipst in euangłio dicꝗs.
łilius aut̃ hominis non habet ubi caput
redinet. Vnde aduertimus quia unicus
dĩ filius. non inp̃tiosis domib auratis q
laquearus. sed in fide credentiũ rtqͥescit.
nascentiũ infantiũ more uagientem.
uilib cirtũdatũ pannis. iacentem ui.¬
lius in p̃sepi. angłica ministeria prost.¬
quuntur: & om̃is clestis exercitus mul¬
titudo miratur. consona cũ uoct col¬
laudans & dicens. Gła in exodiis dõ:¬
& pax in terra hominib bonȩ uoluntatis.

Expanded text:
qui gemina quadam gratia humani gequi gemina quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritualium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, mundum Christus fidem, in qua possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requiescit.nascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, jacentem in praesepe, angelica ministeria prosequuntur, et omnis exercitus multitudo miratur, consona cum voce collaudans et dicens: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis .
Abbreviated transcription (Latin):
illũ in has scłi ꝓcellas. & fluctuantis sen¬
tinam mundi uterus mattrnus effudit.
uilissimis curtũdatur pannis. Pannis
induitur ile ꝓ nobis: qui cũ crearet
om̃a terras luce ꝑfudit: olũ syderib
adcenauit. & ignea solem claritate
uestiuit. Obuoluitur quidem pannis:
sed hi panni noua stella radiante mu.¬
nerantur a magis. & exultantib angłis
honorantur. Et ut nouerimus uniuersa
hȩ ꝑmisteriũ uł fieri uł dici: hic qui
pannis cirtũ uoluitor p̃dicatꝰ ab initio
de sinu patris ȩt̃noq thalamo. salutariũ
nuptiarũ sponsus uenit eglo: sic̃ ait
uenerandus dauid. Ipse tanqũa sponsus
ꝓcedens de thalamo suo. Deinde ut logit᷑.
ponitur in p̃sepi: quia ut ait euangłista.
ñ erat illis locus indiuerscrio. Ne quem
fr̃s ista ꝑmoueant: quia om̃is hȩo in sal¬
uatore uilitas p̃tiosissimũ nr̃ȩ salutis
est sacramentũ. Uidece enĩ quanta sapi.¬
entia collocari. xp̃c dicitur in presepi:

Expanded text:
illum in has saeculi procellas, et fluctuantis senillum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Pannis siquidem induitur ille pro nobis, qui cum crearet omnia, terras luce perfudit, coelum sideribus adornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri vel dici, hic qui pannis circumvolvitur, praedicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia collocari Christus dicitur in praesepe,
Abbreviated transcription (Latin):
latino fermont saluator dicitur. Eoce qͣliter
se inuicem concordintib sententiis. testi.¬
monia diuina confirmant. Et cũ p̃dicatũ
diuersa sint tempora: non tam̃ diuersa
narratio. Nã partũ uirginis qũt ille p̃dixe¬
rat: iste testatur. Quis igitur de diuinitate
xp̃i. quis dt redẽptione cunctetur: quem
& naias ꝓfitetur dm̃. & gabrihel anniuntiat
saluatorem: Quis intact puerperȩ aluu
dabitet floruisse: quod uno pent ort atq
erubescit ueritas: sod auditor incredulus
confutatur:. Sed iam uidtamus quas ꝓ nob̾
natus ꝑferat dtp̃c iniusias: quibus ut rur.¬
sus iniurit ills uirtatib decorentur.
Et ante om̃a femineo st se sexu concipi pa¬
titur: qui in exordio mundi om̃upocenti
manu dt masculo optratus. t̃. feminam.
Sed hanc humilitatem nascendi uir ginalis
matris siblinat integritas. Et quamuis
natus xp̃c femineo ut infans lacte
pascatur: tamen ut rerũ potens uirgi¬
neis nutritus uberibus. atq ut primũ

Expanded text:
Latino sermone Salvator dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atquerubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pro nobis natus perferat Christus injurias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum
Abbreviated transcription (Latin):
parru redimus ad uitam. Hodie peptrit
maria : sed ipsa suũ parturiuit auctorem.
Hodie tdidit mundo hominem: quẽ non
suscepit ab homine. Quid hoc ⁊ miraculi
frẽs: Nascitur caro de carne: non tam̃
generata ꝑ carnem. Et setreto quodam
in cõp̃hensoꝙ conceptu proccdit de
mortali femina. diuina ꝓgenies. Nec mi¬
rũ sant si extuit diuina natiuitas: ubi
non erat humana conciptio: aut s illã
matrem ñ uiolauit partus. quã coitus ñ
spdauit. At ille quondã futurorũ conscius.
isaias popłis & genaib signũ nouȩ salutis apt.¬
riens: ecce inquit uirgo in utero accipiet
& paruet filium: & uocabunt nomen eius
eminanuhd: quod st int̃ p̃tatũ nobiscũ ds̃.
Atq ut aduertamus noui ac ueceris testa.¬
menti unũ. et̃. consensum. unũq consiliũ.
ait etiam beatissimus lucas dominicȩ gene.¬
rationis relator egregius dicens. Missus .ẽ.
angłs gabrihel adõ. ad uirginẽ desponsatã

Expanded text:
partu redimus ad vitam. Hodie peperit partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis aperiens: Ecce, inquit, virgo in utero concipiet, et pariet 31 Filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ gaudio & pact ꝑducat: populũq suum
in fide & caritate custodiat. Ix em de anło¬
ustissiaae fr̃es. festiuitate p̃sentis diei.
in om̃e se gaudium totus ubiq suscitat
mundus: quia hodie ꝓmissus a seculis uni¬
uerso orbi. iudex ortus. t̃. & redemptor.
Et necesse t̃. ut in cõmune nos om̃s qui futuri
examinis resurrectionisq ꝓmisss saluta-¬
rem suscepimus fidem: habeamus metũ
quidem de iudice: sed de redẽptore lȩticiã.
Om̃is namq fidelis anima timore corrigit᷑.
erga humanũ genus om̃i potentis patris
dispensatio est. quantaue benignitas: ut
quẽ iudicem p̃parabat incredulis. hunc cre.¬
dituris p̃mieceree redc̃ptorem: quatenus
p̃currens miscłia. seucritatem aduentantis
iudicis p̃ueniret. Hodit itaq natus.t̃. xp̃o:
sed innatiuitate tius nr̃a om̃iũ hab& uita
natalem: quia qͥ priuilegia pͥmȩ natiuita.¬
tis amisimus. uisitante nos xp̃o sanctiori

Expanded text:
cum gaudio et pace perducat, populumque suum cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate custodiat. Amenustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrigitur,erga humanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis exhibit. Ille nos uitis subdidit:
iste nos flortre uirtutib fecit. Ille nos ꝑ
uitia dentit. quo primus cecidit: istt nos
ꝑ uirtutes eleuat quo prims ascendit.
Ille quippe primus cetidit in infernum:
iste primus conscendit in glũ. Interea fr̃s
dignũ ẽ. ut indit dominicȩ natiuitatis:
dicm quoꝙ dominie resuritetionis sollem¬
niter audiatis. Unigenitus enĩ d̃s. sicut ꝓ
nobis dignatus. ẽ. nasti: sit ꝓ nobis scđm
carnem dignatus est mori: dignatus ⁊ etiã
suscitari. Istt quippt dies t̃. uisitationis:
isle ⁊ tdc̃ptionis. Opus eium grs qua nos at̃
uniginitus saluos fecit. conceptus in utero
cepit: ⁊psum ꝙ opus gr̃t dt sepulcdhid sustita.¬
tus impleuit. Conceptus in utero. factus
particeps mortis nr̃s. resurgens dt sepuldro.
fecit nos participes uitȩ suȩ. Nunc itaq om̃s
dnm exoremus: ut sicut in isto die gaudiũ
suo populo tribuit: ad illũ quoq diem om̃s

Expanded text:
spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die dominicae Nativitatis diem quoque dominicae Resurrectionis solemniter audiatis. Unigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo tribuit, ad illum quoque diem omnes
Abbreviated transcription (Latin):
fectrat adõ separaretur: nunc autem
d mariam bonus angłis utnit. ut in ta
humane natuit ds unigenitus unirct᷑.
Uenit ad ruam diabolus. ut unitam nobas
malignus anstrreo: uenit ad mariam
gabrihe. ut uitã reddendam hominib
nuntiara. Per primi hominis culpam.
cepit diabolus homini dominari: per
scłi hominis grãm oepit ab homine
superari. Suꝑ primũ suꝑbus: sub scđo
captiuus. Ptr illũ nos captiuos tenuit:
ꝑ istũ nos liberatos amisit. Primus adam
nobis auccor extrcit culps: nouissimus adã
nobis auctor excieit gr̃ȩ. Illc de limo plasia.¬
tus terrenos ꝓtalit: iste de spũ sco natus
glestes effecit. Per illũ ꝑdidimus grãm pri¬
orem: ꝑ istũ recepimus ampliorem. Ille
quippe nobis intulit peccati maculam. tũ
qua nasceremur ad supplicium: iste nobis
contulit iustificationis grãm. ut renascere.¬
mur ad regnũ. Per illũ nos filios sł̃i generatio
carnalis effecit: ꝑ istũ nos filios dĩ generatio

Expanded text:
fecerat, a Deo separaretur; nunc autem fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam coepit diabolus homini dominari, per secundi hominis gratiam coepit ab homine superari: super primum superbus, sub secundo captivus. Per illum nos captivatos tenuit, per istum nos liberatos amisit. Primus Adam nobis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto natus coelestes effecit. Per illum perdidimus gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in seipso suꝑ om̃s bonos angelos in
patris dextera collocaret. Natura enim
quȩ in primo homine amalo angło capti¬
uata fuerat: ipsa nunc in scdo homine suꝑ
om̃s bonos angłos regnat. Natura quȩ in
primo homine mundũ peccato polluit:
ipsa.. in scdo homitt mundum a peccato
mundauit. Primus homo de terra terrt¬
nus: sods homo de glo celestis. Printũ ho¬
minem mulier corrupta mente decepit:
scđ̾m hominem uirgo incorrupta uirgi¬
nitate concepit. In primthominis con.¬
iuge nequitia diaboli seductam depra.¬
uauit mentem: in sccłi hominis matre.
gr̃a di & mentem integram seruauit &¬
carnem. Menti contulit firmissimam
fidem: carni abstulit om̃ino libidinem.
Qm̃ igiur miserabilit᷑ pro peccato dãpnatꝰ
est homo: ideo sint peccato mirabiliter
natus. t̃. ãs homo. Attendiee fr̃s medici.¬
nalis gr̃ȩ lineas: diuma nobis benigni.¬
tate monstratas. Tunc ad euam angłs
malus accessit. ut ꝑ eam homo quem ds̃

Expanded text:
etiam in seipso super omnes bonos angelos in etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem Deus
Abbreviated transcription (Latin):
homini sc ipsum faceret panem simul ho¬
minis &r amimã suscepit & carnem: accepit
utramq utram. utrãq scãm. utramq mun¬
dam. Accepit animã ntãm sine iniqͥtate :
accepit carnt᷑ nrãm cũ motalitart. Accep̃
amimã iustã. ꝑ quã nr̃is ammab iusticiam
readti&. Carnem uͦ propt̾ta dignatus ⁊̃.
habere mortalem: ut scđłm ipsam morieis
motiẽ uinceree : scđm ipsam etiã resur¬
gcrtt. ꝑ qũa nr̃a quoq cpora suscitarit.
Magnũ mysteriũ dilectissum fr̃s: magnũ
dimine dilechonis inditiũ. Homo dm̃ con¬
tẽpnens a dõ discissit: ds̃ homint̃ diligens.
ad homines uenit. Dilexit impiũ. ut fa¬
cer& iustũ: dilexit infirmũ. ut facertt
sanũ. Dilexit ꝑuersum ut facer& rectũ:
dilexit mortuũ. ut facer& uiuu. Et quid
amplius: Quando quidem ds̃ unigenitus
humanã naturã tantũ dilexit. ut eam ñ
solũ a potestate mali angłi liberaret. uerũ

Expanded text:
hominum seipsum faceret panem, simul hohominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysterium, dilectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum
Abbreviated transcription (Latin):
uero: xp̃c in die temporis sponsus ꝓcedens
des demporis xp̃s. homines interra reficieis.
Ut enĩ panẽ angłoꝵ manducaret homo:
crtator angłoꝵ factus.x̃. homo: utrosq pa¬
scens & integer ꝑmanens. Quã bonus pa¬
nis: qui & angłos pascit ꝑ speciem ut de ipso
satientur in patria: & nos pascit ꝑ fidem.
ne deficiamus inuia. Illt panis qui se ipsum
dat angłis ad gaudiũ stabilitatis: se ipsũ dedit
hominibus ad remediũ sanicatis. Et qui.ẽ.
angłoꝵ esca: nobis factus. t̃. medicina. Uerũ¬
tamen hic dilectissimi fr̃es. attenditt magni¬
tudinem gĩs. & agnoscat quidds̃ homini di¬
gnatus . ẽ. prerogare. Xp̃c enĩ dĩ filius. de dõ
uero as̃ uerus. & unus cũ patrt naturalit᷑
as. semꝑ ex ipso scõs angłos pascit : sed tamen
angłicã naturã dĩ filius ñ accepit. Ut autẽ
suã caritatem ds̃ cõmendaret in nobis.:
filius eus naturã nrãm suscepit ex nobis:
& dĩ unigenitus qui panis. ẽ. argłoꝵ. ut eciã

Expanded text:
vero; Christus in die temporis sponsus procedens dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam