comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ ut audias qͥa filiꝰ dei sum:
ut intelligas qr mecũ est pat̃ ÷ ñ
sic sum filiꝰ ut ip̃m ã deseruerim.
son ita hic sum: ut cũ ip̃o ñ sim.
Non ita ibi ille est: ut mecũ ñ sit.
formã serui accepi: s formã dei ñ
amisi. Soiꝰ gͦ inqͥt ñ sum: s ego &e

Expanded text:
uit, quia Filius Dei sum, ut intelligas quia mecum est Pater: non sic sum Filius ut ipsum deseruerim; non ita hic sum, ut eum ipso non sim; non ita ibi ille est, ut mecum non sit: formam servi accepi sed formam Dei non amisi; Solus ergo, inquit, non sum, sed ego et
Abbreviated transcription (Latin):
eciã sentire uoluerĩt hominẽ fuisse solũ. ñ
dm̃ scm̃ hominẽ: aut ita dm̃ ut in sua diui¬
nitate mutabilẽ : aut ita dm̾ ut ñ ⁊ hoĩem
a fide naufragauer̃t. ⁊ de portu eccłie ꝓrecti
sunt: ne inqͥͣctudine sua naues secũ positas
frangerẽt. Q res coegit ut etiã nos minimi
& qͣntũ ad nos ꝑtinet ꝓrs indigni. qͣntũ aũ
ad illiꝰ miscd̃iã in aliqͦ dispñsatoꝵ eiꝰ nut̾ĩo
constituti÷ ñ uobis taceamꝰ. qd̃ aut intelli¬
gatis. mecũ ꝙ gaudeatis: aut si intellig̾e
ñdũ ualetis: credendo securi in portu ma¬
neatis. Dicã gͦ. Capiat qͥ potest: credat qͥ ñ
potest. Tam̃ dicã qd̾ ait dñs. Uos scd̾m car¬
nẽ indicatis: ego ñ udico q̃ ꝗͣ: aut mͦ aũ¬

Expanded text:
etiam sentire voluerunt hominem fuisse solum, non Deum factum hominem, aut ita Deum ut in sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt, ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Quae res coegit ut etiam nos minimi, et quantum ad nos pertinet prorsus indigni, quantum autem ad illius misericordiam in aliquo dispensatorum ejus numero constituti, non vobis taceamus quod aut intelligatis, mecumque gaudeatis; aut si intelligere nondum valetis, credendo securi in portu maneatis. 7. Dicam ergo; capiat qui potest, credat qui non potest: tamen dicam quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam, au
Abbreviated transcription (Latin):
cere pat̾ aurũ est: filius argentũ. Una ẽ
substantia. una diuinitas. una coet̾ni¬
ẽ: in aliqͦ tñ distantẽ scd̾m naturã ẽẽ puta¬
u̾is : a charibdi qͥdẽ euasisti: s in scilleis sco¬
pulis naufragasti. In medio nauiga: utrũq
ꝑiełosũ latꝰ eiuta. Pat̾ pat̾ ẽ: filiꝰ filiꝰ est.
Iam dicis pat̾ pat̾ ẽ. filiꝰ filiꝰ est: bñ ꝑi¬
cłm absorbentis gͣgitis euasisti. Qd uis
ire in alt̾am partẽ ut dicas pater aliud
ẽ : filiꝰ aliud᷑ Auͦ ẽ recte dicis: aliud ñ¬

Expanded text:
cere, Pater aurum est, Filius argentum: nam una substantia est, una divinitas, una coaeterniest, in aliquo tamen distantem secundum naturam esse putaveris; a Charybdi quidem evasisti, sed in Scyllaeis scopulis naufragasti. In medio naviga, utrumque periculosum latus evita. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Jam dicis, Pater, Pater est; Filius, Filius est: bene periculum absorbentis gurgitis evasisti; quid vis ire in alteram partem, ut dicas, Aliud est Pater, Filius aliud? Alius est, recte dicis; aliud, no
Abbreviated transcription (Latin):
oe pessimũ genꝰ mortis : qͥ omẽm fuerat
ablaturꝰ mortẽ. De morte pessima occi¬
dit omẽm mortẽ. Pessima enĩ erat: ñ
intelligentib uideis. Nam a dn̾o electa e¬
rat. Ip̃ãm eñ crucẽ suã signũ habit᷑us
erat. Ipãm erucẽ diabolo suꝑato tanꝗͣ
tropheũ in frontib fideliũ posit᷑us ut di

Expanded text:
et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontib
Abbreviated transcription (Latin):
huic miscd̾ie addi potest : &tñ addi¬
dit. Parũ fuit ei hominẽ fieri: s etiã
ab hominib reꝓbari. Parũ erat reꝑ¬
bari: et exhonorari. Parũ erat exhono¬
rari: &e occidi. S ce hoc parũ ẽ: morte
crucis. siam ce cũ eis obedientiã usq ad
mortẽ fca̾m conmendaret apłs ⁊ parũ
illi fuit dicere fcs obediens usꝙ ad mor¬
tẽ. Non enĩ qͣlẽcũꝙ mortẽ : s addidit
mortẽ autẽ crucis. Illa morte peiꝰ nichil
fuit: int̾ omĩa gen̾a mortiũ. Demq uͥ
dolores acerrimi exagitant ⁊ cruciatꝰ uo¬
cat᷑ : a ciuce nominat᷑. Pendentes in lig¬
no crucifixi ⁊ clauis ad lignũ pedib ma¬
nib q confixi: ꝓducta morte necabant᷑.
Nonemĩ cructfigi hoc erat occidi: s diu
uinebat᷑ incruce: niqͥa longior inta eli¬
gebat᷑. o s qr ip̃a mors ꝓtendebat᷑ ÷ ne do¬
lor citiꝰ finiret᷑. mori uoluit ꝓ nobis. Pa-¬
rũ dicimꝰ. Crucisigi dignat᷑ est. Usq ad
mortẽ crucis obediens fcs elegit extremũ

Expanded text:
huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ. mͥ iuste dicat. Pone gͦ codicẽ qd̾̃ excedit
mensurãtitã⁊ qͥd sumis in manũ tuã.
qͥd ei comnittis lingnã tuã: ad hoc res¬
pondeo. multi ħetici habundãt: ce ad ħ
cos d̾s habundare ꝑmittit. ne semꝑ loc¬
de nutͥam᷑: ⁊ in bruta remaneamꝰ in¬
fantia. Qͥa enĩ ñ intellexert̃ qͦmͦ cõmen¬
daret᷑ diuinitas xp̃i: sapuert̃ sic̃ uolue¬
it̃. ⁊ on autẽ recte sapiendo: fidelib ca-¬
tholicis q̃stiones molestissimas intuleit̃.¬
Ceꝑunt eragitari ⁊ fluctuare corda fideli¬
um. Iam tc̃ necessitas fcã est spiritualib ui¬
ris qͥ aliqͥd scd̃m diumitatẽ dñi nr̃i ih̾u rp̃i

Expanded text:
quam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit quam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit, ne semper lacte nutriamur, et in bruta infa. Quia enim non intellexerunt quomodo commendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas intulerunperunt exagitari et fluctuare corda fidelium. Jam tunc necessitas facta est spiritualibus viris, qui aliquid secundum divinitatem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ fortitudinẽ. Hec ꝑsona tͥbuta ẽ ma¬
theo: qr in gen̾atõnib dñi regiã seriẽ
am de semine dauid regis. Lucas autem
qm̃ cepit a sacerdocio ⁊ acharie sac̾do¬
tis faciens mentionẽ prĩs iohis baptiste
uitulo deputatꝰ est: qr magna uictima u¬
tłs erat in sacͥficio sac̃dotũ. Marcho homo
testate aliqͥd dixit: nec de sac̾dotali cepit:¬
stm̃ ab homine xp̃o exorsus est. Hi om̃s¬
eiꝰ ꝑpauca locuti sut : tanqͣ. in t̾ra cum
illo ambulantes. Restat aqtula ipẽ est io¬
ħs subliũ p̃dicator: &e lucis int̾ne atqi
eterne fixis ocłis contẽplator. Dicunt᷑ etiã
Qͥ firme cõtẽplatꝰ fuerit: filiꝰ agnoscit᷑. Si
acie palpitau̾it: tanꝗͣ adult̾imus ab im¬
gue dimittit᷑. Iam gͦ iudete qm sublimia
liꝰ momĩti int̾ homines audemꝰ tctare
ista.⁊ ista exponereĩ &e putamꝰ nos aut ca¬
ꝑt posse cũ cogitamꝰ : aut capi dũ dicimꝰ
Qre ista dixi: forte enĩ post hec uerba: qͥs¬

Expanded text:
buta est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem am de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo testate aliquid dixit, neque de sacerdotali; sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omejus perpauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia lius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quis
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil erat tẽ in carne intolerabilꝰ: inch
ẽ nc̃ in fronte głosius. Qͥd seruat fideli suo:
qͥ talẽ honorẽ dedit supplicio suo: Deniq
mͦ in penis reoꝵ ñ ẽ apud romanos. Uͥ
reꝰ honoraret᷑ si crucifig̾et᷑. Qͥ gͦ ideo ue

Expanded text:
Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi reus honora
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ ei dixeit᷑. Tu de de testimomũ di¬
ciss Testimoniũ tuũ ñ ẽ uerũ. Audistis
etiã qͥd ille responderit cũ hesterno die
lectũ eẽt: & ꝓ nr̃is uirib disputatũ. ho¬
die uerba eiꝰ hec lecta sunt. uos scd̾m
carnẽ iudicatis : ido̾ inqͥt mͥ dicitis. Tu
de te ip̃o testimoniũ ꝑhibes: destimoni

Expanded text:
um ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum . Audistis etiam quid ille responderit, cum hesterno die lectum esset, et pro nostris viribus disputatum. Hodie verba ejus haec lecta sunt, Vos secundum carnem judicatis. Ideo, inquit, mihi dicitis, Tu de te testimonium dicis; testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ ꝑhibeo: & testimoniũ ꝑhi¬
bet. de me: qͥ me misit pat̃. Eỹposuit
ulis ce lege̾: si ingͣti ñ eẽnt. Magna enĩ
myst̾io res ẽẽ constituta: uͥ d̾s dixit:
in ore tluoꝵ ul tͥũ testiũ stabit om̃e
uerbũ. U̾itas q̃rit᷑ ꝑ duos testes. Ita
plane. sic se ht̃ humani gen̾is consu¬
etudo. stn̾ fieri potest: ut  duo mẽ¬
tiant᷑. Iusanna casta duob falsis tes¬
tib inge bat᷑. Nunqͥ qͥa duo erãt ⁊
it̾o falsi cestes ñ erant: De deduob
dicimꝰ aut de tͥb ͤ uniu̾sus popłs

Expanded text:
nium perhibeo, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater. Exposuit illis et Legem, si ingrati non essent. Magna enim mysterio res esse constituta, ubi Deus dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Veritas quaeritur per duos testes? Ita plane, sic se habet humani generis consuetudo: sed tamen fieri potest ut et duo mentiantur. Susanna casta duobus falsis testibus urgebatur: numquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? De duobus dicimus a
Abbreviated transcription (Latin):
in ea forma in qͣ passus est ⁊ resur¬
reyit ⁊ ascendit in celũ. Discipłis qͥppe
tẽ conspicientib ascendentem: uox
angłica sonuit. Sic ueniet q̃ admod̾
uidistis eũ euntẽ in celũ÷ idest in
forma hominis in qͣ uidicatꝰ est iui¬
dicabit: ut etiã illud ꝓpħicũ imple¬
at᷑. Uidebt̃ in quẽ pupugert̃. Cim
uͦ euntib ustis inuitã et̾nã uidebi

Expanded text:
ssus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Discipulis quippe tunc conspicientibus ascendentem, vox angelica sonuit, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum : id est, in forma hominis in qua judicatus est judicabit, ut etiam illud propheticum impleatur, Videbunt in quem pupugerunt . Cum vero euntibus justis in vitam aeternam, videbi
Abbreviated transcription (Latin):
eñ homo qͣnͣdo de se ꝑhibere uult testimo¬
niũ laudabile: arrogans ⁊ suꝑbꝰ tudet᷑. Ites
ꝓximi tui. S hoc homini dcm̃ ẽ. Infirim
dicere ce mentiri possimmꝰ. Et si uerũ dr̃e
debemꝰ. ⁊ mentiri possumꝰ cũ uolumꝰ: lux
mentiri ñ potest. Absit ut in lucis diui¬
ne splendore : tenebre m̃datii reꝑiant᷑. loq̃¬
bat᷑ ille tanꝗͣ lux: loq̃bat᷑ tanꝗͣ. u̾itas. S
lux intenebris lucebat: & tenebre eã ñ cõ

Expanded text:
 homo quando vult de se perhibere testimonium laudabile, arrogans et superbus videtur. Ideo proximi tui . Sed hoc homini dictum dicere et mentiri possumus: etsi verum dicere debemus, et mentiri tamen possumus cum volumus. Lux mentiri non potest: absit ut in lucis divinae splendore tenebrae mendacii reperiantur. Loquebatur ille tanquam lux, loquebatur tanquam veritas; sed lux in tenebris lucebat,
Abbreviated transcription (Latin):
potestis ÷ ñ autẽ om̃s caꝑe potestis . s
om̃s credere debetis. Si gͦ hãc reglamtẽ¬
ieritis adu̾sus calũpnias tenebrarũ
hecicarũ: tanꝗͣ in lumine ambulan¬
tes securi pugnabitis. Non enim defue¬
rt̃ qͥ sola euangłica testimonia legendo
seccarent᷑ q̃ de humilitate xp̃i posita sc̾:
qͥ adũsus ea testimonia q̃ diuinitatẽ cͦiꝰ
locuta sunt sirdi fuert᷑. Ideo suidi:
ut male uerbosi. Item qͥdã illa sola at¬
tendentes q̃ de dñi sublimitate dc̃a sũt
etiam ip̃i mised̾iam eiꝰ qͣ homo fc̾s est
ꝓpt̾ nos & si legert̃ ñ credidert̃: & ab

Expanded text:
n autem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam tenueritis, adversus calumnias tenebrarum ereticarum, tanquam in lumine ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi, ut male verbosi. Item quidam illa sola attendentes quae de Domini sublimitate dicta sunt, etiam ipsi misericordiam ejus, qua homo factus est propter nos, et si leger
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ imꝰ ẽ. S cũ dicit ego ⁊ ꝑat̾ unũ sumꝰ:
utr̃q audi. ⁊ unũ ⁊ sumꝰ: & a charibdi
⁊ ab seilla lib̾aberis. In duob istis uer bis
ꝯd̾ dicit imũ: lib̾at te ab arrio.
Qoꝰ dixit sumꝰ: lib̾at te a sabellio.
pat̾ ⁊ filiꝰ. Sumꝰ enĩ ñ dic̾et de ino:

Expanded text:
sed cum dicit, Ego et Pater unum sumus: utrumque audi, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. In duobus istis verbis quod dixit, unum, liberat te ab Ario: quod dixit, sumus, liberat te a Sabellio. Pater et Filius. Sumus enim, non diceret de uno;
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ ⁊ in inferno dieit᷑ qd̾ assit: qͥo rert̃
remanet uͥ ñ sit: uox enĩ dñ ẽ apud ꝓ¬
pħam. Celũ ⁊ t̾ram ego impleo. U̾q gͦ est:
qͥ millo claudit᷑ loco. Noli gͦ ab illo au̾ti:
⁊ decũ est᷑. Si uis ad eũ ꝑuenire: noli piger
ẽẽ amare. Non enĩ pedib s affectib curris
uno loco manens. uenis: si credis ⁊ dili
est. Itane cũ filio ñ est: qͥ si credis ⁊ cecũ

Expanded text:
n inferno dicitur quod adsit, quid rerum remanet ubi non sit? Vox enim Dei est apud prophetam, Coelum et terram ego impleo . Ubique ergo est, qui nullo clauditur loco. Noli ab illo averti, et tecum est. Si vis ad eum pervenire, noli piger esse amare: non enim pedibus, sed affectibus curris. Uno loco mancus venis, si credis et diligest? Itane cum Filio non est, qui, si credis, et tecum
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ meũ: qͥa filiꝰ dĩ sum. Unde ꝓbas ꝙ¬
d̾i filiꝰ es: Qa solus ñ sum: s ego &e qͥ mi¬
sit me pat̾. Erubesce sabelliane: audis
filiũ: audis prẽm Pat̾. pat̾ est: filiꝰ. filiꝰ
ẽi Non dixit ego sum pat̾ ⁊ & ego ip̃e sũ
filiꝰ: s solus ñ sum inqłͥ. Qrͣe sołꝰ non es:
Qaͥ mecũ est pr̃. Ego summ: ce qͥ me misit
pr̃ Audis ego sum: ⁊ qͥme misit. Ne per¬
das ꝑsonã ÷ distingne ꝑsonasi distingue
intelligñtia: noli seꝑare ꝑfidia: ne it̾um qiͣ
fugiens cͥaribdim in scillã inctirias. Uora¬
bat enĩ te guiges ĩpietatis sabellianoꝵ: ut
dic̾es ip̃m eẽ prẽm qͥ ẽ filiꝰ: mͦ didicisti sol̾
ñsum: s ego &e qͥ me misit pr. Agnoseis qr

Expanded text:
meum, quia Filius Dei sum. Unde probas quia Filius Dei es? Quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Erubesce, Sabelliane, audis Filium, audis Patrem. Pater, Pater est; Filius, Filius est. Non dixit, Ego sum Pater, et ego ipse sum Filius; sed, solus non sum, inquit. Quare solus non es? Quia mecum est Pater. Ego sum, et qui misit me Pater: nudis. Ego sum, et qui me misit. Ne perdas personam, distingue personas. Distingue intelligentia, noli separare perfidia; ne iterum quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Vorabat enim te gurges impietatis Sabellianorum, ut diceres ipsum esse Patrem qui est Filius: modo didicisti, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater. Agnoscis quia
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s erat uerbũ. hoc erat in pͥncipio a¬
pud dmñ. Omnia ꝑ ip̃m fcã sunt. &e stĩ
ip̃o fc̃m est nichil. huic tinite sublimi¬
sine causa de illo in ip̃o isto euangłio
nariat᷑ : qr &e in conuiuio suꝑ pectus
dñi discũbebat. De illo gͦ pectore in secͤ¬
to bibebat. Q qd̾ in secreto bibit: in
manifesto eructauit. ut ꝑueniat ad q̾s
gentes ñ solũ incarnatõ filii dĩ. c passio
ce resurrect̾o. s etiã qͥd̃ erat ante incar
anti. eqͣt ei a qͦ missus ẽ. s in ip̃a missio
xp̃o scdm suscepte carnis dispm̃satõnẽ
cogitate qͣl fes est ꝓpt̾ nos: ñ qͣlis erat ut
faceret nos. Qcͥꝗͥ autẽ sublime. ⁊ supͣ cre
le atq coet᷑num de illo audieritis in enã¬
głio poni. uł leg̾itis: scitote uos hoc le-¬
ge̾ qd̾ ad formã d̾i ꝑtinet. ñ qd̾ ad formã

Expanded text:
oc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Huic tantae sublimisine causa de illo in isto ipso Evangelio narratur, quia et in convivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad omnes gentes non solum incarnatio Filii Dei, et passio, et resurrectio; ranti, aequalis ei a quo missus est; sed in ipsa missionChristo, susceptae carnis dispensationem cogitate; qualis factus est propter nos, non qualis erat ut faceret nos: quidquid autem sublime et supra omnes ale atque coaeternum de illo audieritis in Evangelio poni, vel legeritis, scitote vos hoc legere quod ad formam Dei pertinet, non
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾m xp̃m non etiã hominẽ. Alii sic. alii
sic: utriq in eirore. Catholica autẽ fides
ex utroq uerũ tenens qd̾ tenet. oe p̃dicãs
qd̃ credit: & dm̃ xp̃m intellexit: & homi¬
nẽ credidit. Utrũꝙ enĩ scriptũ: & utĩq¬
negas qͣ sanatꝰ es. Si hominẽ tm̃ dix̃ĩs
tr̃q tene. utr̃q crede: utr̃q fidelit̾ con¬

Expanded text:
Christum, non etiam hominem. Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem fides ex utroque verum tenens quod tenet, et praedicans quod credit, et Deum Christum intellexit, et hominem credidit: utrumque enim scriptum estnegas qua sanatus es: si hominem tantum dixertrumque tene, utrumque crede, utrumque fideliter con
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥle cõꝑatꝰ: altꝰ multoq sublimꝰ aliis
tͥberecit p̃dicatõnem suã: & in eiꝰ erectõne
etiã corda nra erigi uoluit. Nam oeteri
tres euangłiste tanꝗͣ cũ dno homine mn
t̾ra ambulabant. de diumnitate eiꝰ pauca
dixert̃. Istũ autẽ qͣi piguerit in t̾ra ane¬
bulare ⁊ sicut ipo exordio sui sermonis
intonuit: erexit se ñsolũ siꝑ t̾ram. ce
suꝑ omnẽ ambitũ aeris ⁊ celi. desuꝑ eti¬

Expanded text:
 sublimius aliis tribus erexit praedicationem suam; et in ejus erectione etiam corda nostra erigi voluit. Nam caeteri tres evangelistae, tanquam cum homine Domino in terra ambulabant, de divinitate ejus pauca dixerunt: istum autem quasi piguerit in terra ambulare, sicut ipso exordio sui sermonis intonuit, erexit se, non solum super terram et super omnem ambitum aeris et coeli se
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat᷑us ẽ filio. Q sunt maiora. Se-¬
qͥtur enĩ ce dicit. Siẽ pat̾ suscitat mortu¬
os ce uiuificat: sic &e filiꝰ qͦs uult uiuificat.
Plane maiora sunt ista. Ualde enĩ pl ẽ ut
resurgat mortuus : qmͣ ut conualescat
egrot᷑. Maiora sunt ista. S qñ ea pr̃ de¬
monstrat᷑us ẽ filio: Nescit enĩ ea filiꝰ. Et
ille qͥ loq̃bat᷑ ñ nou̾at mortuos ꝑ quẽ fac
ta sunt omnia. Qui fecit ut iuueremꝰ qͥ
ñ eramꝰ⁊ adhuc habebat discere ut resus¬
citarem᷑: Qͥdͥ ẽ gͦ qd̾ uult dicere:. Descen¬
dit enĩ ad nos. Et qͥ paulo añ loq̃bat᷑ ut d̾s̾:
cepit loqͥ ut homo. Ip̃ẽ ẽ enĩ homo qͥ d̾s:

Expanded text:
majora? Sequitur, et dicit: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Plane majora sunt ista. Valde enim plus est ut resurgat mortuus, quam ut convalescat aegrotus: majora sunt ista. Sed quando ea Pater demonstraturus est Filio? Nescit enim ea Filius? et ille qui loquebatur, non noverat mortuos suscta sunt omnia? qui fecit ut viveremus, qui non eramus, adhuc habebat discere ut resuscitaremur? Quid est ergo quod vult dicere? 7. Descendit enim ad nos, et qui paulo ante loquebatur ut Deus, c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃e res humane dict̃ ꝯtͣ te testimo¬
nũ uelut uerbi gr̃a. siqͥs uxorẽ ue¬
lit petere ⁊ ꝑ se ñ possit ⁊ amicũ ma¬
iorem mittit qͥ ei petat. Et̃ sunt mul¬
ta in qͥb ip̃e maior eligit᷑: qͥ mittit᷑ a
minore. Qdͥ gͦ iam calt̃pinã uis facere
qr ille mi sit⁊ iste missus ẽ: dolradiũ
mittit: & ñ seꝑat. Lima splendorẽ mit¬
tit: & ñ seꝑat. Lucerna lim̃ fundit: ⁊
ñ seꝑat. uiteo ibi emissionẽ: ce nullã
uiteo seꝑatõnẽ. Nam si de reb huma¬
nis q̃ris exẽpla o h̾etica uanitas. qͣꝗͣ fic̃
paulo añ dixi ce ip̃e res humane in qͥb¬
dã exemplis coargiũt ⁊ conuinẽt te : tñ
attende qmͣ sit aliud reb humanis im̃
uis duc̾e exẽpla ad res diimas. homo
qͥ mittit manet ip̃e : & ꝑgit ille qͥ mit¬
Pater antẽ qͥ misit filiũ : ñ recessit a fi¬

Expanded text:
 ipsae res humanae dicunt contra te testimonium. Velut, verbi gratia, si quis uxorem velit petere, et per se non possit, amicum majorem mittit qui ei petat. Et sunt multa in quibus ipse major eligitur, qui mittatur a minore. Quid ergo jam calumniam vis facere, quia ille misit, ille missus est? Sol radium mittit, et non separat; luna splendorem mittit, et non separat; lucerna lumen fundit, et non separat: video ibi missionem, et nullam video separationem. Nam si de rebus humanis quaeris exempla, o haeretica vanitas, quanquam, sicut paulo ante dixi, et ipsae res humanae in quibusdam exemplis coarguunt et convincunt te; tamen attende quam sit aliud in rebus humanis, unde vis ducere exempla ad res divinas. Homo qui mittit, manet ipse, et pergit ille qui mitPater autem qui misit Filium, n
Abbreviated transcription (Latin):
ista homo hominib: d̾s occult᷑. homo
manifestꝰ: ut manifestos homines
faceret deos : ce filiꝰ dĩ fes̾ ẽ hominis fi¬
liꝰ : ut hominũ filios faceret filios der¬
Qͣ enĩ hoc arte sap̃ie sue faciat: in eiꝰ
uerbis agnoscimꝰ. Loqͥt᷑ enĩ paruulis
paruulus⁊ s ip̃e sic pariuis ut & mag

Expanded text:
ista homo hominibus; Deus occultus, homo manifestus, ut manifestos homines faceret deos; et Filius Dei, factus hominis filius, ut hominum filios faceret filios Dei. Qua hoc arte sapientiae suae faciat, in ejus verbis agnoscimus. Loquitur enim parvulis parvus: sed ipse ita parvus ut et mag
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Pater autẽ in me manens: ip̃e¬
facit oꝑa sua. Ecce in illo ẽ. eoce oꝑat᷑. ñ
recessit a misso mittens: qr missus ce
mittens imũ sunt.
am̃ dico uobis qr qͥ uerbũ meũ audit

Expanded text:
dixit, Pater autem in me manens facit opera sua. . Ecce in illo est, ecce operatur. Non recessit a misso mittens, quia missus et mittens unum sunt. am
Abbreviated transcription (Latin):
uł potiꝰ qͥd inder filiꝰ in pre ÷ ut faci¬
at ⁊ ip̃e i possũ forte dr̃e ⁊ set det qͥ pos¬
sit caꝑe. aut forte possim cogitare: nec
Qͣ d̾s̾ homines :ͥ tanqͣ ĩmortalis morta¬
les : canꝗ et̾nus temꝑales. Ip̃e inspuet
gare dignet᷑. ce distillare in sitĩ nr̃am:
ne in hac ħemo arescamꝰ. Dicamꝰ ei cui aude
cui didicimꝰ dr̃e pr̾ ñr. Audemꝰ enĩ hoc
qr ip̃e uoluit ut auderemꝰ : sitñ sic ui¬
uamꝰ ut ñ nobis dicat ⁊ si dñs sũ uͥ est

Expanded text:
 potius quid videt Filius in Patre ut faciat et ipse? Possim forte dicere; sed da qui possit capere: aut forte possim cogitare, nec quam Deus homines, tanquam immortalis mortales, tanquam aeternus temporales. Inspiret rare dignetur et distillare in sitim nostram, ne in hac eremo arescamus. Dicamus ei, Domine, cui didicimus dicere, Pater. Audemus enim hoc, quia ipse voluit ut auderemus: si tamen sic vivamus, ut non nobis dicat, Si Pater sum, ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ a se fac̾e qͥcꝗͣ. nͥ qd̾ iuuderit prẽm fa¬
cientẽ: qͥa de prẽ ẽ totꝰ filiꝰ & tota substan¬
tia. & potentia eiꝰ ex illo ẽ qͥ genuit eum.
mͦ autẽ cũ dixisset se hec facere similiter
q̃ facit pr ut ñ intelligamꝰ alia facere
prẽm. alia filiũ. s simili potentia face̾
Pat̾ enĩ diligit filiũ. & omĩa demonstt¬
ei que ip̃e facit. Ruiꝰ mortalis cogitatõ
ꝑturbat᷑. Demonstrat pr filio q̃ ip̃e fa¬
cit : ut possit filiꝰ uid̾e qd̾ facit. Rursus¬
ocert̃ humane cogitatõni tanqͣ aitifices
duo uelut si faber doceat filiũ suũ ar¬
tẽ suã & demonstret ei qͥeqͥd facit : ut
cere. Ommnia inqͥt demonstrat ei: q̃ ip̃e
facit. Cũ gͦ pr̃ facit filiꝰ ñ facit. ut pos¬
sit uidere filiꝰ qd̾ pr̃ facit. Certe omĩa
ꝑ ip̃m fca̾ sunt : ce sine ip̃o fcm̾ ẽ nicħ.
hinc uidemꝰ q̃ dadmodũ pr̃ demonstret
filio qd̾ facit: cũ pr̾ nichil faciat nͥ qd̾ ꝑ¬

Expanded text:
derit Patrem facientem, quia de Patre est totus Filius, et tota substantia et potentia ejus ex illo est qui genuit eum. Modo autem cum dixisset se haec facere similiter quae facit Pater, ut non intelligamus alia facere Patrem, alia Filium, sed simili potentia facerePater enim diligit Filium, et omnia demonstei quae ipse facit. Rursus mortalis cogitatio perturbatur. Demonstrat Pater Filio quae ipse facit: occurrunt humanae cogitationi tanquam artifices duo, velut si faber doceat filium suum artem suam, et demonstret ei quidquid facit, ut Omnia, inquit, demonstrat ei quae ipse facit. Cum ergo Pater facit, Filius non facit, ut possit videre Filius quod Pater facit? Certe omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Hunc videmus quemdadmodum Pater demonstrat Filio q
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ prẽm & uidendo existentẽ. Rursus no¬
bis temꝑa nominans demonstrabit ei
inqͥt maiora. Ergo demonstrat᷑us ẽ adhͤ
aliqͥd filio: qd̾ ñ nouit filiꝰ : Qdͥ gͦ facimꝰ⁊
qͣm hoc intelligimꝰ. Eoce dñs nr̃ iħe xͦ¬

Expanded text:
tem Patrem et videndo existentem, rursus nobis tempora nominans, demonstrabit ei, inquit, his majora. Ergo demonstraturus est adhuc aliquid Filio, quod non novit Filius? Quid ergo facimus? quomodo hoc intelligimus? Ecce D
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑bat. Et qͥs ẽ qͥ digne ꝑserutet᷑ hoc tan¬
tũ secretũ: S iam qm̃ nobis loqͥ dignat᷑ ẽ
ip̃e aperit. ⁊xeq enĩ uellet dr̃e. qd̾ nol¬
let intelligi: qr cũ dicere dignatꝰ ẽ sine
dubio excitatut audientiã. Nunqͥd qmͦ
excitauit ut audiret ⁊ excitatũ deserit:
Diximꝰ ut potiumꝰ ñ temꝑalit̾ scire fili¬
um: nec aliud eẽ filii scĩam. aliud ipm̃
filiũ ⁊ aliud ẽ filii usionẽ : & aliud ipm̃
filiũ: s ipãm uisionẽ eẽ filiũ ⁊ & ip¬
sam sciãm uł sapĩam pr̃is ẽẽ filiũ: eã
nec aliqͥd ꝑire qd̾ erat. Diximꝰ ut po

Expanded text:
rutetur hoc tantum secretum? Sed jam quoniam nobis loqui dignatus est, ipse aperit. Neque enim vellet dicere quod nollet intelligi: quia dicere dignatus est, sine dubio excitavit audientiam; numquid quem excitavit ut audiret, excitatum deserit? Diximus, ut potuimus, non temporaliter scire Filium, nec aliud esse Filii scientiam, aliud ipsum Filium; et aliud esse Filii visionem, et aliud ipsum Filium: sed ipsam visionem esse Filium, et ipsanec aliquid perire quod erat. Diximus, ut po
Abbreviated transcription (Latin):
se conuertat ut indeat. Et cũ se hñ conuer¬
t̃it ce uiderit. erit homo uidens: qͥ pͥus
ẽ filiꝰ: Absit. Nunqꝗͣ fuit filius ñ uidens:
pꝰea fc̾s est nidens. S indere prẽm: hoc
illi ẽ ẽẽ filiũ. Nos autẽ aduertendo ad
peccm̃ amittimꝰ illuminatõnẽ : & cõ¬
uertendo ad dm̃ ꝑcipimꝰ illummnatõ¬
nẽ. Aliud ẽ enĩ lum̃ qͦ illuminat᷑n: a

Expanded text:
se convertat ut videat: et cum se bene converterit et viderit, fit homo videns, qui prius  Filius? Absit. Nunquam fuit Filius non videns, et postea factus est videns: sed videre Patrem, hoc illi est esse Filium. Nos enim avertendo ad peccatum, amittimus illuminationem; et convertendo nos ad Deum, percipimus illuminationem. Aliud est enim lumen
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ qd̾ facit : nͥ in ip̃o filio ꝑ qm facit:
Qͥs enĩ est locꝰ uͥ demonstret᷑ opꝰ pr̃is fi¬
lio qł extra faciat. &e extͣ sedeat ⁊ filiꝰ at¬
tendat manũ prĩs q̃ admodũ faciat:
Uͥ est illa inseꝑabilis tͥnitas. U ÷ͥ
sapĩa dei: u qd̾ de ip̃a sapĩa scͥpt᷑a¬

Expanded text:
r quod facit, nisi in ipso Filio per quem facit? Quis enim locus ubi demonstretur opus Patris Filio, quasi extra faciat et extra sedeat, et Filius attendat manum Patris quemadmodum faciat? Ubi est illa inseparabilis Trinitas? ubi est Sapientia Dei ? ubi quod de ipsa Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ illuminamͦ nec aũtit᷑ a se : nec ꝑdit
lricẽ qͥa lux ẽ. Sic gͦ demonstrat pr rẽ
ꝙͣ facit silio: ut in prẽ uideat omnia fi¬
liꝰ: & in pr̃e sit omiã filiꝰ. Uidendo enim
ñ uidit: ⁊ postea uidit. S in eo qd̾ ẽ illi
uidere in eo qd̾ ẽ illi ẽẽ ⁊ in eo ẽ illi natũ
ẽẽ. in eo ẽ illi ꝑmanere⁊ in eo ẽ illi non
mutari: in eo ẽ illi sine initio ⁊ sine fi¬
ne ꝑsist̾e. Non gͦ carnalit̾ accipiamꝰ qr¬

Expanded text:
nec avertitur a se, nec perdit lucem, quia lux est. Sic ergo demonstrat Pater rem quam facit Filio, ut in Patre videat omnia Filius, et in Patre sit omnia Filius. Videndo enim non vidit, et postea vidit: sed in eo quod est illi videre, in eo est illi esse, in eo est illi natum esse, in eo est illi permanere, in eo est illi non mutari, in eo est illi sine initio et sine fine persistere. Non ergo carnaliter accipiamus q
Abbreviated transcription (Latin):
dem. non eamꝰ ad falsitatẽ. Qd enim simꝰ
ce gͥo tͣcͣtenꝰ: consid̾are debemꝰ. Homines su¬
mꝰ carnẽ portantes in hac uita ambulan¬
tes. ⁊ si iam le semine uerbi dei renati
tñ ita in xp̃o innouati: ut ñdũ penitus
ab adam expoliati. Qd̾ enim nrm mor¬
tale ⁊ corruptibile aggͣuat animã. ex a¬
dã ẽẽ apparet ce manisestũ ẽ. Qd̃ autẽ¬

Expanded text:
em, non eamus ad falsitatem. Quid enim simus, et quid tractemus, considerare debemus. Homines sumus carnem portantes, in hac vita ambulantes: et si jam de semine verbi Dei renuti, tamen ita in Christo innovati, ut nondum penitus ab Adam exspoliati. Quod enim nostrum mortale et corruptibile aggravat animam , ex Adam esse apparet, et manifestu
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ illa scͥptã p̃cessit uͥ dictũ ẽ qui
manducat panẽ meũ leuabit suꝑ me
calcaneũ. Deinde seqͥt᷑ & dicit. Am̃ a
m̃ dico uobis. qͥ accipit si quẽ mise¬
ro: me accipit. Q autẽ me accipit:
accipit eũ qͥ misit mei Tm̾ ne dista¬
re intelligi uo luc int̃ eũ quẽ mit¬
cit & se ipm̃: qͣntũ inter se ip̃m ⁊ prẽm dm̃ ͤ¬
hoc si isto mͦ acceꝑimꝰ: nescio qͦs gͣoꝰ am
qd̾ absit arrianoꝵ more faciemꝰ. Iun qͥp¬
pe eũ andiũt hec euangłica ũba seu
legt̃ statĩ ad illos gͣoꝰ sui dogmatis cur

Expanded text:
de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est, Qui de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum. 2. Deinde se dico vobis; qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Tantumne distare intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis cur
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs elegerim. S ut impleat᷑ scͥptura:
ꝑ me calcaneũ sũi. hoc qͥd ẽ aliud nͥ
ꝯculcabit me: N otũ ẽ de qͦ loqͣt᷑. Iudas
ille tͣditor eiꝰ atcingit᷑. qͦ ipm ñ eleg̾at:
unde ab eis qͦs elegit isto sermone sec̃¬
nit. Qło gͦ dico inqͥt beati eritis si feceri¬
tisea: ñ de omib uobis dico. Est inter
uos qͥ ñ erit beatꝰ: neq faciet ea. Ego
scio cͦs elegerĩ. Qs nͥ eos qͥ beati eit faci¬
endo. q̃ p̃cipit ac facienda monstrauit:
qͥ efficere beatos pocest: Non ẽ inqͥt
⁊̃ditor uidas electꝰ. Qd ẽ gͦ qd̾ alio loco
dicit: nonne ego uos duodecĩ elegi ͥ &
imꝰ ex uobis diabłs ẽ: siam ce ip̃e ad a¬
ñ utiꝙ ad beatitudinẽ de qͣ mͦ ait: be¬
ati eritis si feceritis ea. Hoc ñ de omĩb
eiꝰ sic edebat: ut suꝑ eũ leuaret calca¬
neũ. Illi manducabãt panẽ dnm: iste
panẽ dm̃ contͣ dñm. Iui uitã ⁊ ille pe¬
nã. Qͥ enĩ manducat indigne ait a-

Expanded text:
ut impleatur Scriptura: per me calcaneum suum. Hoc quid est aliud, nisi, Conculcabit me? Notum est de quo loquatur. Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat; unde ab eis quos elegit isto sermone discernit. Quod ergo dico, inquit, beati eritis, si feceritis ea, non de omnibus vobis dico, est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos? nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda commonstravit, qui efficere beatos potest. Non est igitur traditor Judas electus? Quid est ergo quod alio loco dicit: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? An et ipse ad anon autem ad beatitudinem, de qua modo ait: Beati eritis si feceritis ea. Hoc non de omnibus illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem dominicum, ille panem Domini contra Dominum: illi vitam, ille poenam. « Qui enim manducat indigne » ait A
Abbreviated transcription (Latin):
uM
cognouit. Si gͦ qd̾ iste tegitigit hoc pe¬
trꝰ negauit. qd̾ iste exclamauit. hoc pe¬
trꝰ offendit: non cantabit galł donec
ter me neges. Dicas licet nescio ho¬
minẽ ⁊ dicas licet homo nescio qͥd di¬
cis: dicas hcet ñ sum ex eiꝰ discipłis me
negabis: si qd̾ dubitare nefas ẽ xp̃e
hoc dixit. uerũ q p̃dixit: ꝓculdubio
cũ defendimꝰ petrũ : peccatũ agnos¬
cat infirinitas⁊ nã mendatiũ ñ ht̃
ĩntas. Agnouit qͥppe pecc̃m suũ in¬
firmitas petͥ. Pisꝰ agnouit. ce qnͣtũ
mali xp̃m negando cõmiserit: plorã¬
do monstrauit. Ip̃e suos redarguit
defensores: & unde eos conutat. ꝓ
s hc̃ intuendo admoneri nos oportet:
ne homo qͥsꝗͣ de humanis uirib fidat.
Nã qͥd aliud ꝑtinuit ad doctorẽ salua¬
sit. s alit̾ qmͣ putabat. N ãꝙ añ mor¬
tẽ & resurrectõnẽ dñi & mortiuis est
negando &e reiixit plorando: s mortu¬
us ẽ. qͥa suꝑbe ip̃e p̃sũnsit remxit
autẽ. qr benigne ille respexit.

Expanded text:
um cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus negavit; quod iste exclamavit, hoc Petrus offendit. Non cantabit gallus, donec ter me neges. Dicas licet, Nescio hominem; dicas licet, Homo, nescio quid dicis; dicas licet, Non sum ex discipulis ejus : me negabis. Si, quod dubitare nefas est, Christus hoc dixit, verumque praedixit, procul dubio cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas; nam mendacium non habet veritas. Agnovit quippe peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit; et quantum mali Christum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde eos convincat, sed hunc intuendo admoneri nos oportet, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvasit, sed aliter quam putabat. Namque ante mortem et resurrectionem Domini, et mortuus est negando, et revixit plorando: sed mortuus est, quia superbe ipse praesumpsit; revixit autem, quia benigne ille respexit.
Abbreviated transcription (Latin):
monstrabat: Et forte in demonstratione
ignorantie discipłi: aliqͥd significauit.
Apparebit gͦ cũ ipm sacram̃tũ de qͥnq
panib orꝑit nobis loqͥ: ce qͥd significet
indicare. Ibi enu uidebimꝰ qͣre dñs in hoc
facto ignorantiã discipłi uoluit int̾rogan¬
do qd̾ sciebat ostendere. Nam int̾rogamꝰ
a liqnͣdo qd̾ nescimꝰ: audire uolentes ut sei¬
amꝰ. Aliqnͣdo int̾rogamꝰ qd̾ scimꝰ. scire uo¬
lentes utr᷑ ille sciat quẽ int̾rogamꝰ. Utĩq
hoc nouerat dñs: & qd̾ int̾rogabat scie¬
bat. Qͥd enĩ enĩ eẽt factiu᷑ ip̃e nou̾at:
ce hoc nescire philippũ sciebat simili¬
t̃. Qͣre itaq int̾rogabat ⁊ nͥ qr illiꝰ igno¬
rantiã demonstrabat : Et hoc qͣre fe¬
cit ut dixi post intelligemꝰ. Andreas ait¬
Eit hic puer qͥdam qui ht̃ qͥnc panes
& duos pisces. S hec qͥo sunt int̾ tantes:¬

Expanded text:
atione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. 4. Andreas aitEst hic puer quidam qui habet quinque panes, et duos pisces; sed haec q
Abbreviated transcription (Latin):
iam ⁊ ip̃e num̃us pasti ppłi: popłm sig¬
inficabat sub lege constitutsi. Cur enim
qͥnꝙ milia erant ⁊ nͥ qr sub lege erant:
Qlex qͥnqe libris moysi explicat᷑. unde c&
qͥnq illis porticib languidi ꝓdebant᷑. ñ
sarrabant᷑. Iue autẽ ibi curauit langui¬
dũ. qͥce hic cͦbas de qͥnq panib pauit.

Expanded text:
nam et iste numerus pasti populi, populum signam et iste numerus pasti populi, populum significabat sub Lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub Lege erant, quae Lex quinque libris Moysi explicatur? Unde et quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille autem ibi curavit languidum , qui et hic turbas de quinque pani
Abbreviated transcription (Latin):
pisces uident᷑ nobis sig̃care duas illas
ungebant᷑ ad ppłm scĩficandũ ce regen¬
dũi sacerdotes &e reges. Et ip̃e in minis¬
t̃iũ uenit aliqñ qͥ ꝑ illas significabat᷑
Uenit aliqñ qͥ ꝑ medullã ordei osten¬
debat᷑: ꝑ paleã uero ordei occultabat᷑
uenit ip̃e urꝰ. ntͣmq ꝑsonã in se por¬
tans: saceidotis ⁊ regis. Sacerdotis ꝑ uicti¬
mam qm se ip̃m obtulit ꝓ nobis deo. Regis
qr regin᷑ ab eo: &e aꝑiunt᷑ q̃ elausa portaban¬
t᷑ Grãs illi. Impleuit ꝑ se. qd̾ ꝑ uetꝰ cesta¬
iñtũ ꝓmittebat᷑. Et frangi uissit panes:¬
&e frangendo młtiplicati sunt. Nichil sius.
Qnq enĩ illi libri moysi qͣm multos libros
cũ exponunt᷑ tanꝗͣ frangendo idẽ disserñdo
fecert̃ S qͥa in illo orteo ignorantia pͥmi
dũ uelũ templi scissũ fuerat. qd̾ illo in
cruce p̃ndente conscissũ ẽ: qr ignorantia po¬
eat. Om̃ia inniuit̃: s intellectorẽ reqͥit̃.

Expanded text:
pisces, videntur nobis significare duas illas pisces, videntur nobis significare duas illas ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur: venit aliquando qui per medullam hordei ostendebatur, per paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo; regis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi; implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et frangi jussit panes: frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam multos libros, cum exponuntur, tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt? Sed quia in illo hordeo ignorantia primi nondum velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum: quia ergo ignorantia pocat, omnia innuunt, sed intellectorem requirunt:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ihi multũ fenũ. Et discubuert̃
ferme qnq milia homiirr̃. Aocepit
autẽ dñs ih̾c panes grãs egit. iussit. fcͣ¬
ti sunt panes positi ante discũbentes Nõ
iam qͥnq panes s qd̾ abiecerat qͥ crea¬
u̾at. qd̾ actũ erat. Et de piscib qͣntum
sufficiebat. Parũ ẽ tͣbam illã fuisse
libͥ moyꝰsi.m̾ito ñ cͥticei s ordeacei qͥ ad
uetꝰ testam̃tũ ꝑtinẽt. Nostis autẽ ordeũ
ita creatũ: ut ad medullã eiꝰ iuix ꝑue¬
mat᷑. Uestit᷑ autẽ eadẽ medulla cegini¬
ne palee ⁊ ip̃a palea tenax & inherens:
ut cũ labore exuat᷑. Talis ẽ litt̾a uete¬
ris testam̃ti: uestita tegminib car¬
naliũ sacͣm̃toꝵ. S si ad eiꝰ medullã
ꝑueniat᷑ : pascit ⁊ satiat. ferebat gͦ
puer qͥdã qͣnꝙ panes ee duos pisces.
Si q̃ramꝰ qͥs fuerit puer iste: forte ꝓpłs
i frł erat sensu purerili. Portabat: nec
manducabat. Illa enĩ q̃ portabant᷑. clau¬
sa ou̾abant: aꝑta pascrbant. Duo aũ

Expanded text:
um, et discubuerunt ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse libri Moysi: merito non triticei, sed hordeacei; quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: qd̾ fieri nͥ adeo ñ possst. Laudaui¬
mꝰ de fco̾ factorẽ. S q̃ admodũ si litt̾as
pulẽs alicuͥ inspiceremꝰ. ñ nobis suf¬
ficeret laudare scͥptoris articłm: qm̃
qͥ tm̾ inspicit delectat᷑ pulcͥtudme fac¬
ti. ut admuret᷑ artificẽ. Q autẽ intelli¬
git: qͣi legit. Alit̾ enĩ uitet᷑ pictura:
alit̾ iudent᷑ littere. Pictam cũ uideris:
hoc ẽ totũ iudisse. laudasse. litt̾as cũ ui
legere. Etenĩ dicis cũ uideris litt̾as si
forte ñ eas nosti legere. Qd putamꝰ eẽ
qd̾ hic scͥptũ ẽ : Int̾rogas qͥo sit: cũ iam
indeas aliqͥd. Aliud t demonsttuiꝰ est:

Expanded text:
possit, laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, ququi tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; litteras cum vieris et legere. Etenim dicis cum videris litteras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus e
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta: nͥ q̃ ppłs ñ potuit manducare: In¬
telligunt᷑ gͦ q̃dã secretiora intelligentie:
q̃ multitudo ñ potest caꝑe. Qd g restat
nͥ ut secretiora intelligentie q̃ ñ pocest
caꝑe multitudo: illis credant᷑ qͥ u̾donei
sunt. &e alios doc̃e possunt. sic̃ ⁊ erant
apłi: Uñ ce xͦiͦiͦ. cophini impleci sunt.
factũ ẽ hoc mirabilit̾. qr magnũ fem̃ ẽ

Expanded text:
ucare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant Apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum factum est;
Abbreviated transcription (Latin):
le ocłos ht̃: aliostri. Nonne similes apices
iudetis  Q ñ similit̾ signa cognoseitis. Tu eͦs¬
anitẽ iudes ⁊ laudaf. Ille uidet. laudat: ce¬
legit. & intelligit. Qa gͦ uidimꝰ. qͥa lauda¬
uimꝰ: legamꝰ ⁊ intelligamꝰ. Dñs in mon¬
te multomag̃ intelligamꝰ. qr dñs in mon¬
te uerbũ ẽ in alto. Pinde ñ qͣi humiliter
iacet qd̾ in monte fcm ẽ: nec tͣnͣseunter¬

Expanded text:
Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas: ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. 3. Dominus in monte: multo magis intelligamus quia Dominus in monte Verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte f
Abbreviated transcription (Latin):
pascit uniũsim mundũ ⁊ nͥ ille qͥ de pau¬
cis gͣnis segetes creat: fecit gͦ qͦm d̾s.
Unde enĩ multiplicat de paricis gͣnis ser¬
getes: in de in manib suis multipli¬
cauit qͥnq panes. Potestas enim e¬
qͣiͣ semina erãt ñ qͥdẽ t̾re mandata:
sab eo qͥ t̾ram fecit multiplicata. hoc
gͦ admotũ ẽ sensib qͦ erigͥct᷑ mens. c
exhibitũ ocłis. uͥ exerc̾et᷑ intellectꝰ ⁊ ut
intusibilẽ dm̃ ꝑ nisibilia oꝑa mirare

Expanded text:
pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit quinque panes. Potestas enim equasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibil
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qͥdẽ diuina oꝑa: ⁊ intel¬
ligendũ dm̃ de uisibilib
admonent humanã mentẽ. Qaͥ emin
ille ñ ẽ talis substantia q̃ uideri ocłis
possit ⁊ et mirtacla eiꝰ qͥb tocũ mundũ
regit. innu̾sã q creat᷑am administe᷑
assiduitate uiluer̃t: ita ut pene nemo

Expanded text:
sunt quidem divina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
glᷤ: ut eciã dñi angłor. Et enim angłi¬
gͣee : latine ñtii sunt. Si xp̃e nichil an¬
nos ad fidem: ce ad capesfendã uitã et̾¬
nam. Aliqͥd p̾sens anũciauit: aliqͥo fu¬
t᷑um p̃dixit. Ey eo qd̾ p̃sens annuntia
uit angłs erat : ex eo ꝗͥ futurũ poixit.
ꝓph̾a erat. Ex eo qd̾ uerbũ diͥ caro fcm̾

Expanded text:
gelus, ut etiam Dominus Angelorum. Etenim Angeli latine nuntii sunt. Si Christus nihil annunos ad fidem, et ad capessendam vitam aeternam: aliquid praesens annuntiavit, aliquid futurum praedixit: ex eo quod pvit, angelus erat; ex eo quod futurum praedixit, propheta erat; ex eo quod Verbum Dei caro f
Abbreviated transcription (Latin):
erant cũ dño. in fame ce ip̃i tͣbas uolebãt
pascere ut ñ reman̾ent manes: s unde
pascerent ñ habebant. Int̾rogauit dñs im̃
em̃ent᷑ panes ad tͣbas pascendas. Et ait
scͥpt᷑a Hoc autẽ dicebat tẽptans eũ. disci¬
płm scł philippũ: quẽ int̾rogau̾at. Ip̃e
enim sciebat: qͥd eẽt facturꝰ. Cuigͦ bo no

Expanded text:
erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim scie
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd hic posit᷑ eũ ñ poterat eũ mittere :
Qͥs hec dixerit : Neq enĩ uͥ ille erat
iste inde recesserat: ⁊̃ sic uen̾at apa¬
tre. ut man̾et in pr̃e. Postremo qͦm
eũ eciã hic constitittꝰ ñ pot̾at mitt̾e̾.
quẽ scimꝰ suꝑ eũ baptiratũ tienisse

Expanded text:
quid hic positus, eum non poterat mittere? Quis hoc dixerit? Neque enim, ubi ille erat, iste inde recesserat, et sic venerat a Patre, ut maneret in Patre. Postremo, quomodo eum etiam hic constitutus non poterat mittere, quem scimus super eum baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
b ce altissimis reb inuenimꝰ in apłi¬
cis litt̾is q̃ post modũ scͥpte sunt:. niec
ea dñ qñ cũ illis uisibilit̾ erat dixis¬
se narrat᷑. Curenĩ ea tẽ ferre ñ po¬
t̾ant q̃ nẽ in eoꝵ libͥs qͥs ñ legat qͥs
ñ ferat. etiã siñ intelligat: Non¬
nulla qͥd̾ homines insideles in scͥpt᷑ũ
scĩs c ñ intelligt̃ cũ legt̃ uł audiũt:
pagani ꝙ ꝑ eũ qͥ crucifixꝰ ẽ sc̾̃s ẽ m̃¬

Expanded text:
ebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, Pagani
Abbreviated transcription (Latin):
intͥri secꝰ ita dr̃e sic̃ sc̃ĩs angłis dicit qui
semꝑ uident faciẽ pr̃is: ñdũ ea portare
possemꝰ. ꝓinde qd̃ ait docebit uos om¬
nẽ u̾itat̃e uł deducet uos in om̃i u̾ita¬
te. ñ arbitror in hac uita in cuiꝰꝗͣ men¬

Expanded text:
 ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omveritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam men
Abbreviated transcription (Latin):
serñ asserant fieri. ut possint illa in¬
m̃da ⁊ nefanda portari. Alia sunt ma¬
la q̃ portare ñ pot̃ qͣlcũꝙ pudor hu
uniu̾sis. Hoc in pura carne cõmit¬
tit᷑ : illud pura m̃te uix cnit᷑. Reno¬

Expanded text:
 asserant fieri ut possint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humuniversis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur. « Reno