comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noluer̃ quiade mombus secon parari ex secra¬
tisunt : non. Sed quia honorẽ diunũ exhiberi
hominibus horruer̃ : Verba ipsorũ indicant
non suspicamur : Sequiur eñĩ lecio libriciꝰdom
&dicit quomꝰ terrii suno : Tunc paulus & barnabas
conscider̃ uestim̃ta sua : &dixer̃ : Viri fr̃s qͥd facias:
& nos homines sumꝰ passibiles similes uob̵: Inten¬
dite : Quomꝰͦ ergo homines bom ꝓhibent eos qui
illos uoluerant colere tãquãdeos & uolunt poaꝰ
utd s̃ unꝰ colatur dsun adoratur. dõ unisciori fitiũ
mare student : Ipsũ illis adnuntant. non se: q̃m̃
angłi sunt : Et quia miltessunt non nor glam
quȩrere nisiimꝑatorissui : Siautẽ suã głam
quȩsierint : ut trranni dãnantur : lalis extitit
diabolus & dȩmonta : idẽ angliciꝰ : Ad rogauit
sibi honorẽ diuinũ : & om̃ib dȩmoniis. Impleuit
tẽplapaganorũ : &eꝑ sua sit simulacra. ꝑsua sit

Expanded text:
noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecranoluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus horruerunt. Verba ipsorum indicant, non suspicamur. Sequitur enim lectio libri ejusdem, et dicit quomodo moti sunt: «Tunc Paulus et Barnabas consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, Viri» «fratres, quid facitis? Et nos homines sumus passibiles, similes vobis» . Intendite. Quomodo ergo homines boni prohibent eos qui illos voluerant colere tanquam deos, et volunt potius ut Deus unus colatur, Deus unus adoretur, Deo uni sacrificium mare student; ipsum illis annuntiant, non se, quoniam Angeli sunt: et quia milites sunt, non norunt gloriam quaerere nisi Imperatoris sui; si autem suam gloriam quaesierint, ut tyranni damnantur. Talis exstitit diabolus et daemonia, id est angeli ejus: arrogavit sibi honorem divinum et omnibus daemoniis; et implevit templa Paganorum, et persuasit simulacra, et persuasit
Abbreviated transcription (Latin):
dȩmoniorũ : Nofautẽ qualẽ dm̃ habemꝰ audite qͥd
seqͣtur : Cũ enĩ dixisset consundantur qͥadorant sculp¬
tilia & quigloriantur insimulacrissuis. neexsiste¬
rent quasi reddentes rationẽ desimulacris & dice¬
rent : non lapides sednum in a colimꝰ quȩ numina in¬
colis : dicmihi : Dȩmonia colis ansp̃sbonos quales
sunt angłi : sunt enĩ angłi scĩ : & sunt sp̃sinaligni:
Ego dico qr intẽplistuis non coluntur nisi sp̃s
maligni : Qui sibi exigunt suꝑbȩ sacrifitium.
& uolunt secolitã quã deosmaligni sunt. suꝑbisun
Talessunt etiam homines nonboni. quia suam
inueneris hominẽ aliquẽ som̃ seruũ dĩ : siuo lue¬
ris illũ colere & adorare ꝓdõ : ꝓhibette non
uult sibiadrogare honorẽ dĩ. nonuuilt sibi eẽ.
& barnabas : Predicabant uerbũdũ in lycaonia :¬
&cũ mirabilia fecissent : Ir caoniiciues eiꝰdem
dicentes barnabã iouẽ &epaulũ mercurium:
Illi non sunt delectati : An forte ideo sibi immolari

Expanded text:
 Audite quid sequatur. Cum enim dixisset, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia», «qui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae numina colis? dic mihi, daemonia colis, an spiritus bonos, quales sunt Angeli? Sunt enim Angeli sancti, et sunt spiritus maligni. Ego dico quia in templis tuis non coluntur nisi spiritus maligni: qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suam inveneris hominem aliquem sanctum servum Dei, si volueris illum colere et adorare pro Deo, prohibet te: non vult sibi arrogare honorem Dei, non vult tibi esse pro et Barnabas. Praedicabant verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem crificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari
Abbreviated transcription (Latin):
sinos sefellerint pascuntur : & qͥd quȩ r̃ ÷ non qͥbus
in ȩternũ dominent᷑ sed cũ qͥb in ȩc̃nũ dãnentur
Quomͦ solec maliuolus latro nominare in nocentẽ:
Nũ qͥt si fuerituiuus incensus minardet siduo ardeant
uolentia pascitur : Mecũmoriatur non semiors
turũ dicens: sed solaciũ habet. malũ alterius lalis est
diabolus : Seducere uult illos qͥcũ illo pumantur:
& quia non potest fallere iudicẽdm̃. non enĩ nominat

Expanded text:
si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant?volentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cum illo puniantur: et quia non potest fallere judicem Deum non enim nom
Abbreviated transcription (Latin):
sensu: Neneñ ꝓph&iur̃ potuit nosse qđ oculos habent
& non uident & egonescio qr illud simulacrũ necani¬
mã habet nec uidec oculis necaudit auribus: Non ego
illud colo sedadoro qđ uidco & seruio ciquẽ non uideo :
Quis est iste : numen qͥddã inqͥt inuisibile: qđ p̃sidet
illi simulicro : Hoc modo reddendo rationẽ desi¬
mula crissuis : disera sibi uidentur . Quia non colunt
idola: & colunt dȩmonia : Eceni fr̃s. sicut dicit apłs
quȩ immolant gentes : de moniis immolant & non
dõ : Nolo uos inqͥt socios fieri dȩ moniorũ : Nãscimꝰ
Nonergo hinc seexcusent quia quasi idolis insensatis
dediti nonsunt : dȩ monus magis deditisunt qđ ẽ.
periculosius : Nãsitantũ i dola colerent : sicut cos
non adiuucrent ita illis nihil nocerent : Si autẽ
adores & seruias dȩ monibus er̃ dñitui : & quia
er̃ domqͥnitui. inuiditui: libertati tuȩ necesseẽ.
inuideant: ut sẽꝑ teuelint possidere sẽꝑ talem
facere qualẽ. possint secum trahere: Estem̃

Expanded text:
sse quia oculos habent et non vident , et ego nescio quia illud simulacrum nec animam habet, nec videt oculis, nec audit auribus: non ego illud colo; sed adoro quod video, et servio ei quem non video. Quis est iste? Numen quoddam, inquit, invisibile quod praesidet illi simulacro. Hoc modo reddendo rationem de simulacris suis, diserti sibi videntur, quia non colunt idola, et colunt daemonia. Etenim, fratres, sicut dicit Apostolus, «Quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo vos,» inquit, «socios fieri daemoniorum» : nam «scimus Non ergo hinc se excusent, quia quasi idolis insensatis dediti non sunt; daemoniis magis dediti sunt, quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necesse est invideant, semper te velint possidere, semper talem facere, qualem possint secum trahere. Est eni
Abbreviated transcription (Latin):
fitentur erubescant lapides: quiadorant lapi
des qr illi mortui errant : Nos uiuum lapidem
inuenimꝰ : immo lapides illi nũ quã uixerunt.
ut nec mortuidicantur : lapis autẽ nr̃ uiuus:¬
& semꝑ uixit apđ patrẽ & ꝓnob̵ mortuus reui¬
xit & mouiuit & morsciultra ñ dominabitur :
Hancglam ipsius cognouer̃ popłi : dimittunt
tẽplacurr̃ adeccłas : Confundantur om̃s
qͥadorant sculptilia : Adhuc quȩr̃ ad orare
sculptilia : noluer̃ deserere idola. deserti sunt
abidolis : Confundantur om̃s qͥadorant sculp̃¬
tilia: quigloriantur in simulacris suis : Sedexistit nes

Expanded text:
riam Christi confitentur: erubescant qui adorant lapidriam Christi confitentur: erubescant qui adorant lapides. Quia lapides illi mortui erant, nos vivum lapidem invenimus: imo lapides illi nunquam vixerunt, ut nec mortui dicantur; lapis autem nos semper vixit apud Patrem, et pro nobis mortuus revixit, et modo vivit, et mors ei ultra non dominabitur . Hanc gloriam ipsius cognoverunt populi; dimittunt templa, currunt ad ecclesias. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Adhuc quaerunt adorare sculptilia? Noluerunt deserere idola; deserti sunt ab idolis. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Sed existit nesc
Abbreviated transcription (Latin):
ecda p̃dicatxp̃m: &a dnuntiant cȩli iustitiã ipsius
qr om̃ s fideles quibus cure ẽ. Iucrari dõ eosqͥ non¬
dũ credider̃ & faciunt hoc excaritate : cȩlisunt:
Inconat deillis dĩ iudicusuiterrorẽ & tremit qui infi¬
& adducendo eos adamandũ xp̃m : Quanti enim
hodiȩ adduxer amicos suos: aut ad pantipimũ
aut adchortulam : Qquare nisiamando illũ : &uos
a mate xp̃m : Tanta enĩ spectacula p̃buit: inquo
nemopotest dicere aliquid se repensionis inuenire¬
in illũ quicit scłm : Nam & aliquando quẽ amat
quisq: intheat hro uincitur : in illo nemouerouin¬
citur : in xp̃o non ẽ dequo crubescere : Arripite.
adducite ad traite. quo spotestis. securi estote:
Adeũ ad ducitis : qui non displicet uidentibus:
Etragate illũ ut inlumin et cos: & benes pectent:
pligłam eiꝰ : Consundantur om̃s quiadorant
sculptilia : Nonne factũ est : Nonne confusi sunt
nonne cotadie confunduncur : sculptilia enĩ¬
eni sunt : manu facta idola : Quareiam confun¬

Expanded text:
cat Christum, et annuntiant coeli justitiam ipsius; quia omnes fideles quibus cura est lucrari Deo eos qui nondum crediderunt, et faciunt hoc ex charitate, coeli sunt. Intonat de illis Deus judicii sui terrorem; et tremit qui infit adducendo eos ad amandum Christum. Quanti enim hodie adduxerunt amicos suos, aut ad pantomimum, aut ad choraulam? Quare, nisi amando illum? Et vos amate Christum. Tanta enim spectacula praebuit, in quo nemo potest dicere aliquid se reprehensionis invenire, ille qui vicit saeculum. Nam et aliquando quem amat quisque in theatro, vincitur in illo. Nemo vero vincitur in Christo: non est de quo erubescere. Arripite, adducite, attrahite quos potestis: securi estote, ad eum adducitis, qui non displicet vindetibus; et rogate illum ut illuminet eos, et bene spectent.  7. Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Nonne factum est? Nonne confusi sunt? Nonne quotidie confunduntur? Sculptilia enim sunt manu facta idola. Quare jam confun
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: audiuit &iocundata ẽ sion: Quidaudiuit sior
qđ ad orant eũ om̃s angłiciꝰ: Iuid audiuitsion:
ecce qđ audiuit: Ad nuntiauer̃ celi iustitiã eius :
&iuder̃ om̃s popłi głameiꝰ: Confundancur om̃s qͥ ad¬
orant sculptilia : qͥgłantur in simulacris suis: Et enĩ
nere adxpm̃: Missi sunt apłi adgentes: p̃dicatũ ẽ.
cornelio credidit cornelius. baptitatus ẽ: baptira¬
ti sunt &illi qͥ cũ cornelio erant : Sedut bapti ⁊ aren¬
tur qͥd ẽ facũ : scitis: Nonqͥdẽ huc usq ꝓuenit
lector : sed tam̃ alqͥ: recordantur &qͥ nonrecor dat᷑
audiant ame breuiter: Missus c̃. angłs adcor¬
neliũ : angłs corneliũ misit ad p&erũ : saerus ucnit
ad corneliũ : & quia degentibus erat cornelus.
& ipse & qͥcũ illo erant : non erant circũ cisi : nedubi¬
taret ergo ille traderecuangłm non circũcisis:
ante quã baptitaretur ipsecornelius & illiqͥcũ¬
erat baptitatus : Inisto autẽ ante baptismũ cecidit :

Expanded text:
 Audivit, et jucundata est Sion.» Quid audivit Sion? Quia adorant eum omnes Angeli ejus. Quid audivit Sion? ecce quid audivit: «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et viderunt omnes populi gloriam ejus: confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Etenim nere ad Christum: missi sunt Apostoli ad Gentes, praedicatum est Cornelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Cornelium. Et quia de Gentibus erat Cornelius, et ipse et qui cum illo erant, non erant circumcisi: ne dubitarent ergo illi tradere Evangelium non circumcisis; antequam baptizaretur ipse Cornelius et illi qui qui fuerat baptizatus: in istos autem ante Baptismum cecidit.
Abbreviated transcription (Latin):
ras in hocmundo sꝑate : & tranquiliora & meliora tt̃ pora
loqͥmur: fidei p̃uaricatores cẽ non debemꝰ: Euangłm
hoc dicat rinnouissimis cẽporibus multamala. multa
scandala. multȩ pressurȩ. multe i niqͥtates habun¬
dabunt. Sed qui ꝑseuerauerit usq in finẽ: hic sal¬
uuserit : Nefrigescat inqͥd caritas multorũ : Quiergo
sibiergo ꝓmiatat : E oce uenient lȩciora tẽpora & facio
illud & emoillud: bonũ ẽ tͥ ut adtendis illũ qͥnon
fallit: nec fefellit aliquẽ qͥtib ꝓmisit non hiclȩatiã:
sedinse. Ut cũ transierint ista sꝑes qr cũillo regnab
in ģernũ. Necũ hicuis regnare. neq hic habeas iocun¬
ditatẽ neq illic inuenias:¬

Expanded text:
ras in isto mundo sperate; tranquilliora et meliora tempora loquimur; fidei praevaricatores esse non debemus. Evangelium hoc dicit, quia in novissimis temporibus multa mala, multa scandala, multae pressurae, multae iniquitates abundabunt: sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. «Refrigescet,» inquit, «charitas multorum» . Qui ergo romittit. Ecce venient laetiora tempora, et facio illud, et emo illud. Bonum est tibi ut attendas illum qui non fallitur, nec fefellit aliquem, qui tibi promisit non hic laetitiam, sed in se; et cum transierint ista, speres quia cum illo regnabis in aeternum; ne cum hic vis regnare, neque hic habeas jucunditatem, neque illic invenias
Abbreviated transcription (Latin):
consũtionẽ : si bonierant adreparationẽ : Aut ipse
incendebatur qͥ nolebat credere in illo igne audito
uerbo dĩ factus peior : inuidia sua exustus atq con¬
sũtus : aut si conuerteretur &crederet. nec sic iillo
nihil arsisset: Arserat enĩ senũ ut purgaretur aurũ :
Aurũ fides ẽ senũ carnalis concupiscentiaẽ : Om̃is
caro fenũ esaias dicit &om̃is honor carnis ut flos
foeni : Qc qͥd ergo i homine carnali appetensiuna
bonũ ẽ ergo reis ardere scõigne . ut focno consupto
a nunciã fideles eisunt : Quȩri sinimicos: non st̃
consũptisunt arser̃ : Caritas consupsit in eis qđ
ꝑsequebatur xp̃m: && purgauit in cis. qđ cređet¬

Expanded text:
consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flos feni» . Quidquid est ergo in homine carnali appetens vanaBonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, t nunc jam fideles ejus sunt: quaeris inimicos, non sunt; consumpti sunt, arserunt; charitas consumpsit in eis quod persequebantur Christum, et purgavit in eis quod crede
Abbreviated transcription (Latin):
gladiũ : Sedgladiũ ad separationẽ ignẽ adusti¬
onẽ : Sedutrũq salubre qr & gladius uerbi
ipsius salubrit̃ nosse parauita consuetidine
mala: Gladĩ enĩ adtulit: & separauit unũ quẽq
fideliũ auta patre suo qͥ inx põ ñ crediderat:
aut amatre similit̃ infideli. Aut certe side
parentib xp̃ranis natus ẽ saltẽ pgeniȩ sua
priore Nemo eni nrm̃ : non ꝗͣt auum aut ꝓauum
autaliquã antiquã originẽ. ingentibus habuit: Ctex
illa exec rabilidõ infidelitate separatisumꝰ ab co qđ eramꝰ:
Sed gladius inttrcessit secernens non int̃ficiens: Hoc m &ignis:
Ignẽ uenimutere incerrã : Ex arser̃ homines cridentes
ineũ acceper̃ flãmã caritatis: fropterea &ipsesp̃ssẽs
Istoigneflãmati coeper̃ ire ꝑmundũ :÷ &inflãmare
& incendere in circuitu inimicos eiꝰ: uo finimicoseiꝰ :
qͥde sertodõ a quo factierant. adorabant simula cra
quȩ secerant : Ipsi incendebantur. Simalierant ad

Expanded text:
gladium . Gladium ad separationem, ignem ad ustionem: sed utrumque salubrem, quia et gladius verbi ipsius salubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum, aut aliquam antiquam originem in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili Deo infidelitate: separati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flammam charitatis. Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum, et inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad
Abbreviated transcription (Latin):
cũbat: qđ pincerta pendebat: uic qͥd dubitationis hibet
homo in animo: auditis scripturis dĩa xp̃ononrecedat:
Cũ ci fuerit in illis uerbis xp̃creuclatus intellegat se
intellexisse: Antiquã autẽ ꝑueniat ad xp̃iintellatũ :
nonse p̃sumat intellexissẽ : Finiscñi legis xp̃c ẽ. adiustitiã¬

Expanded text:
cumbat, quod per incerta pendebat. Quidquid dubitationis habet cumbat, quod per incerta pendebat. Quidquid dubitationis habet homo in animo auditis Scripturis Dei, a Christo non recedat; cum ei fuerit in illis verbis Christus revelatus, intelligat se intellexisse: antequam autem perveniat ad Christi intellectum, non se praesumat intellexisse. «Finis enim Legis Christus est, a
Abbreviated transcription (Latin):
priusquã uideret saluatorẽdĩ : Agnouit ergo
illũ: iacundatas est. & exultauit gaudio: & hoc
ait : Dñ enunc dimittis iã seruum tuũ in pace :
qm̃ uider̃ oculimei salutare cuũ : Magnaer¬
go est ista iocunditas & hane facit caritas: Delec¬
tati sumꝰ cũ psclmꝰ istȩ cancaritur : & quȩdã ibi
ab om̃ib incellacta sunt: quȩdã uero quantum
arbitram᷑ a paucis: autcerte non ab om̃ibus:
Similergo illũ inisto sermone in quob̵ seruimꝰ¬
consideremꝰ & iuid eamꝰ quanta dignatione nos ds̃
lȩtificare uoluit p̃stando que ꝓmisit & nobis ÷ nos¬
exibens ueritatẽ ꝓmississiuis : in scribit᷑ psalmꝰ:¬
ipsidauid cũ terraciꝰ restitutaẽ : Totũ a dx pm̃re¬
uocemꝰ siuolumꝰi terreccũ intellegentiȩ ttnere : Non
recedimꝰ alapidẽ angulari : ncintellatus nr̃ ruinã faciat:
inillo solidetur : qđinstabili motunucabatur : Inillo in¬

Expanded text:
priusquam videret salutare Dei. Agnovit ergo priusquam videret salutare Dei. Agnovit ergo illum, jucundatus est, exsultavitum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum» . Magna est ergo ista jucunditas; et hanc facit charitas. Delectati sumus, cum psalmus iste cantaretur: et quaedam ibi ab omnibus intellecta sunt; quaedam vero, quantum arbitramur, aut a paucis, aut certe non ab omnibus. Simul ergo illum in isto sermone, in quo vobis servimconsideremus; et videamus quanta dignatione nos Deus laetificare voluit, praesentando quae promisit, et nobis exhibens veritatem promissis suisIpsi David, cum terra ejus restituta est.» Totum ad Christum revocemus, si volumus iter rectae intelligentiae tenere: non recedamus a lapide angulari , ne intellectus noster ruinam faciat: in illo solidetur, quod instabili motu nutabat; in illo in
Abbreviated transcription (Latin):
L& quibus uere nil possit iocundius inueniri
Sitam̃ ad sit palatũ fidei . cui sapiat meldĩ : Credimꝰ om̃ib
uob. qͥinsaluatorẽ nrm̃ totocorde creditis: in esse
iã impleta sed adhuc futura : Erat eis magna delec¬
tatio: Sedtam̃ & ipsi ꝓcaritate quamnos accensi
erant quos nondũ uidebant sed sp̃u parturiebant:
uolebant si fieri posset in hoc tõpore nob̵ cũ uiuere:
&uidere in pleta quȩ in spu ꝓphetabnt. inde
dñs̃ discipłissuis iã ista uidere incipientibus. ait :
Mulci iusti & ꝓpħȩ uoluer̃ uide quȩ uidetis. & non
uider̃ &audire quȩ auditis & non audier : Iuãuis
eñi uiderent ista inspũ.: tam̃ futura illis quodam
modo formabantur: apłis autẽ iã p̃sentia redde¬
bant᷑ : Vnde ille simeon iuscus qͥdã senex: multũ
exultauit uidens in fantẽ ib m &agnoscens in
paruo magnũ & in exigua carne cognoscenscȩli
& terrȩ creatorẽ : Multũ ergo exulta uit quia
responsũ acceꝑat : non seexiturũ eẽ. dehac uita

Expanded text:
et quibus vere nihil possit jucundius inveniri; si tamen adsit palatum fidei, cui sapiat mel Dei. Credimus omnibus vobis, qui in Salvatorem nostrum toto corde credidistis, inesse mpleta, sed adhuc futura. Erat eis magna delectatio: sed tamen et ipsi pro charitate qua in nos accensi erant, quos nondum videbant, et spiritu parturiebant; volebant, si fieri posset, in hoc tempore nobiscum vivere, et videre impleta quae in spiritu prophetabant. Inde Dominus discipe voluerunt videre quae videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt» . Quamvis enim viderent ista in spiritu, tamen futura illis quodam modo formabantur: Apostolis autem jam praesentia reddebantur. Unde ille Simeon, justus quidam senex, multum exsultavit videns infantem Jesum, et agnoscens in parvo magnum, et in exigua carne cognoscens coeli et terrae Creatorem. Multum ergo exsultavit, quia responsum acceperat non se exiturum esse de hac vita,
Abbreviated transcription (Latin):
fluxer̃ sicut cera a faciȩ dñi: Qui sunt montes : suꝑbi:
dico qđ dictũ ẽ. fluxit: melius ũbũ. inueniri ñ po¬
test: Montes fluxer̃ sicut cera a faciȩ dñi: Ubiẽ
altitudo potestatũ ubi duritia in fideliũ montes
fluxer̃ sicut cȩra a faciȩdñi: Igniseis fuit dñs. illi
anit faciemeiꝰ sicut cȩra fluxer̃ : Iã diuduri: donec
ignis ille ad noueretr : Conplanatic̃ om̃ salatudo
modo blasphemare xp̃m. non audet cepaganus:¬
SI N on incũ credit: non eũ tam̃ blasphemat: & sinondũ
faccus ẽ uiuus lcpis tam̃ uictus ẽ durus mons: Montes
fluxer̃ sicut cera a faciȩ dñi : a faciȩ dñ om̃isterra : Noniu¬
deorũ tantũ. sed agentiũ: Sic̃ dicita płs. non enĩ est

Expanded text:
fluxerunt sicut cera a facie Domini.» Qui sunt montes? Superbi. dico quod dictum est, Fluxit, melius verbum inveniri non potest. «Montes fluxerunt velut cera a facie Domini.» Ubi est altitudo potestatum? ubi duritia infidelium? «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini.» Ignis eis fuit Dominus, illi ante faciem ejus sicut cera fluxerunt; tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est omnis altitudo; modo blasphemare Christum non audet: et paganus non in eum credit, non eum tamen blasphemat; etsi nondum factus est vivus lapis, tamen victus est durus mons. «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini, a facie Domini omnis terrae:» non Judaeorum tantum, sed et Gentium, sic
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo apparuer̃ : ut iã criderent : Vnde fulgora
denubib: Que sunc nubes dĩ : p̃dicatores ueritatis:
Udes autẽ nubẽ incȩlo nebulo sc̃. obscurã & habet
intus nescio qͥdlatens : Sic oruscet denube. emicat
splendor : Ex eo ipso qđ contẽnebas: inde exilibit
& contẽnebant᷑ : quomͦ uidentur nubes & contẽnunt᷑:
ante quã decis exiliat qđ mireris : Erant enĩ illi
pͥmo homines: carnẽ portantes in firmi. Deinde.
idiothe indocti. ignobiles:Sed era it in illis. qđ
fulguraret : erat in illis qđ coruscaret : Accedebat
petrus homo piscator: orabat. & surgebat mortuus:
Forma humant. nubeserat : splendor miraculi
coruscatio erat : Sic in uerbis sic infacas: Cũmi¬
randadicunt. & miranda faciunt . apparuerunt
fulgora ciorbi terrȩ. uidit &c õmota ẽ terra:
Sinon ẽ uerũ : si non tocaterra iã xp̃iandclamat.

Expanded text:
crederent. Unde fulgura? De nubibus. Quae sunt nubes Dei? Praedicatores veritatis. Vides autem nubem, in coelo nebulosam, obscuram, et habet intus nescio quid latens. Si coruscet de nube, emicat splendor: ex eo ipso quod contemnebas, inde exsilivit et contemnebantur; quomodo videntur nubes, et contemnuntur, antequam de eis exsiliat quod mireris. Erant enim illi primum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret. Accedebat Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit et commota est terra.» Si enim non est verum? si non tota terra jam chri
Abbreviated transcription (Latin):
ium̃ta eiꝰ bonamansueta : & meruer̃ qđ dictũ ẽ.
in alio psalmo : dirigit mites iniuditio doce¬
bit mansuetos uias suas : Propterea ergo illis
nubes & caligo : quia ñ mansueti: Mansuetis
p̃ibit & inflammabit incircuitu inimicoseiꝰ: non ar¬
bitror deillo igne dici inquẽ mitendisunt in pni. illa
ultima iuditu sententia quibus ad sinistrã separatis
sicut in euangelio letũ meminimꝰ dicturus ẽ. ite
in ignẽ ȩternũ qͥparatus ẽ diabolo & angłisciꝰ non
puto deillo igne dici : Vnde hoc ñ puto: quia deqͦdã
ꝑ totũ orbẽ terrarũ inimicosciꝰ : Illeignis posteiꝰao
uentũ erit : iste autẽ ignis anie eũ p̃ibit: Quis est
ergo isteignis: possumꝰ cũ accipere in penã malorũ :
possumꝰ insalutẽ redẽptorũ : In penã malorum
qͥmͦ: quia cũ p̃dicaretur xp̃c irate sunt gen

Expanded text:
jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes et caligo,» quia non sunt recti; mansuetis et inflammabit in circuitu inimicos ejus?» Non arbitror de illo igne dici, in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii sententia, quibus ad sinistram separatis, sicut in Evangelio lectum meminimus, dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» : non puto de illo igne dici. Unde hoc non puto? Quia de quodam per totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? Possumus eum accipere in poenam malorum, possumus in salutem redemptorum. In poenam malorum, quomodo? Quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥ non uident uideant : & quident cȩcifiant:
quise scipientes putant qͥ non sibi arbitrantur
necessariam medicinã ipsicȩci fiant. ipsi
non intellegant : Iutautẽ non uident
uideant : quicȩcitatẽ confitentur in lummari
mereantur : Sitergo in circuitueiꝰ nubes & ca¬
ligo his qͥeũ non cognouer̃ : Confitentib:
autẽ & humiliantibus se . iustitia & iuditium
directio sedis eiꝰ : Sedẽ eiꝰ dicit eosipsos qui ineũ
credider̃: Deipsis enĩ sibi fecit sedẽ quia in eis
sedet scpientia : Filiusenĩ : sapientia dĩ est : Audi¬
uimꝰ autẽ exalia scriptura magnũ huiꝰ intellegen¬
tiȩ docum̃tũ : anima iusti sedes saipientiȩ : Ergo
qr isti factist̃ iusti quuneũ credider̃: iusti facti
exfide facti st̃ sedes ipsius : Sedet in ipsis iudi¬
cans exipsis : & dirigens eos: Quare : qr mansu¬
etos inuenit ueluti ium̃ta mitia. non retalci¬
trantia. non collũ suꝑbũ aduersus iugũ eius
excutientia non flagellũ eiꝰ recusantia: facta st̃

Expanded text:
 vident caeci fiant» qui se sapientes putant, qui non sibi arbitrantur necessariam medicinam, ipsi caeci fiant, ipsi non intelligant. Qui autem «non vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuitu ejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti jumenta mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recusantia: facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
accede uerbadĩ non possunt : in pletesunt insulȩ :
Uerũ tam̃ possunt & in figura rectȩ accipi insulȩ:
om̃ secđȩ : quaro insulȩ: quia circũ latrantur
fluctib om̃iũ cẽptationũ: Sed qͦmꝰ insula un¬
diq circũ strepentib fluctib tundi potest frin¬
giñ potest magisq ipsa frangit fluctus uenientes
quã frangitur ab eis. sic & ecdȩdĩ pullulantes
ꝑtotũ orbẽ terrarũ passesunt ꝑsecutione s undiq
frem̃tiũ in fideliũ &ecce stant in sulȩ. &iam pla¬

Expanded text:
accedere, verba Dei non possunt? Impletae sunt insulae. Verumtamen possunt et in figura recte accipi insulae, omnes Ecclesiae. Quare insulae? Quia circumlatrantur fluctibus omnium tentationum. Sed quomodo insula undique circumstrepentibus fluctibus tundi potest, frangi non potest, magisque ipsa frangit fluctus venientes, quam frangitur ab eis: sic et Ecclesiae Dei pullulantes per totum orbem terrarum, passae sunt persecutiones undique frementium infidelium, et ecce stant insulae, et jam pla
Abbreviated transcription (Latin):
dñsihe xp̃c Iniudȩanatus sed noniudeȩ tantũ natus :
Quia ante quã natus om̃s fecit. & qui om̃ sfecit om̃s refe¬
cȩlienarrant gł tmdĩ : Quisunt cȩli: qui facti sunt
sedesipsius : Quo modo eñ incȩlissedet ds̃: sic sedet
in apłis sic sedet in p̃dicatoribus cuangelii : &cusiuis:
celũ eris : Uscẽ cȩlũ: purga de corde terrã: Siter¬
renas concupiscentias non habueris & non frustra
responderis. sursũ tehabecor cȩlũ eris : Siresurre
sursũ sunt : & non que suꝑ terrã sunt : Non ne fac¬
tus escȩlũ : carnẽ portas : & corde i amcȩlũ es : Con¬
uersatio enĩ tua incȩliserat : Iali sadnuntias: & tu
xpm̃: Iuis eni sideliũ tacet xp̃m: intendat caritas
urã : Eutatis quia nossoli stantes hic adnuntiamꝰ x p̃m
& uos non ad nuntiatis unde a dnosueniunt. xp̃iani
uolentes et̃ quos nũ quã uidimꝰ. quos non nouimꝰ.
quibus nũ quã p̃dicauimꝰ. anforte credider̃ nullo¬

Expanded text:
s in Judaea natus, sed non Judaeae tantum natus: quia et antequam natus omnes fecit; et qui omnes fecit, omnes refe«Coeli enarrant gloriam Dei» . Qui sunt coeli? Qui facti sunt sedes ipsius. Quomodo enim in coelis sedet Deus, sic sedet in Apostolis, sic sedet in praedicatoribus Evangelii. Et tu si vis, coelum eris. Vis esse coelum? Purga de corde tuo terram. Si terrenas concupiscentias non habueris, et non frustra responderis sursum te habere cor, coelum eris. «Si resurresursum sunt, et non quae super terram sunt; nonne factus es coelum? Carnem portas, et corde jam coelum es: conversatio enim tua in coelis erit . Talis annuntias et tu Christum: quis enim fidelium tacet Christum? Intendat Charitas vestra: putatis quia nos soli stantes hic annuntiamus Christum, et vos non annuntiatis? Unde ad nos veniunt, christiani volentes esse, quos nunquam vidimus, quos non novimus, quibus nunquam praedicavim
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitaretur : Alius enĩ intellectus : tam̃
axp̃o non recedens sic potest nob̵ occurrere :
Terra restitutã : caro resuscitata : Post resur¬
rectionẽ ipsuis facia st̃ ista om̃ia: quȩ cantant᷑
in psalmo : Audiamꝰiã deterȩ resii tutione
pselmũ plenũ gaudio: exciteo nob̵ dñ sds nr̃
Ipse sermonẽ nr̃m moderetur a ptũ cordib:
uris : ut qͥcqͥd hic exultati cor nrm̃ intalib
spectaculis. ꝑducat ad linguã. & inde in auresurãs
deinde in corurm̃ inde in facta ura. Mregna
pit: ille qͥflagellatus ẽ. illeqͥ consputus ẽ. illeqͥspi¬
nis c̃ coronatꝰ. ille qͥco la fiscȩsus ẽ illeqͥinligno
suspensus ẽ. ille cui pendenti in sultatũ ẽ. illeqͥin
cruce mortuus ẽ ille qͥlancea ꝑcussus ẽ illeqͥ
uiant quantũ possunt regna. qͥd sunt factura
regiregnorũ dñ o om̃ium regũ. creaturiom̃iũ
scłorũ : anideo contẽpnitur ꝗr tã submissus

Expanded text:
resuscitaretur. Alius enim intellectus, tamen resuscitaretur. Alius enim intellectus, tamen a Christo non recedens, sic potest nobis occurrere: terra restituta, caro resuscitata. Post resurrectionem enim ipsius facta sunt ista omnia quae cantantur in Psalmo. Audiamus jam de terrae restitutione Psalmum plenum gaudio. Excitet nobis ipse Dominu jucunditatem; ipse sermonem nostrum moderetur aptum cordibus vestris, ut quidquid hic exsultat cor nostrum in talibus spectaculis, perducat ad linguam, et inde in aures vestras, deinde in cor vestrum, inde in facta vestra. 4. «pit, ille qui flagellatus est, ille qui consputus est, ille qui spinis coronatus est, ille qui colaphis caesus est, ille qui in ligno suspensus est, ille cui pendenti in ligno insultatum est, ille qui in cruce mortuus est; ille qui lancea percussus est, ille qui viant quantum possunt regna; quid sunt factura Regi regnorum, Domino omnium regum, Creatori omnium saeculorum? An ideo contemnitur, quia tam submissus,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ audierant : p̃sentẽ non cognouerant : Illis
autẽ ꝓmissũ nihil erat : sed tam̃ in ꝓph&is
&iã defide ipsorũ dictũ erat: Nondictũ erat
ipsis: sed dictũ erat ipsis: missũ ÷ adillos. & au¬
distis ex dispensatione dñi. ips enĩ lectio modo
uob lecta ẽ in actib: apłorũ quomͦ centurio
cornelus credidit : Cornelius enĩcenturio :¬
ñ erat degente iud ȩorũ : Orabat ie iunabat:
elemosinas faciebat: non illũ deseruit ds̃ quã
nuntiaret qđ elemosine. & orationes ipsius
accepte fuerint a pđdm̃ : Credidit aduocato
ad sepetro : Nũ quid ñ illũ poterat docere
Nec dedignabatur docere ꝑ hominẽ : qͥ digna¬
tusest eẽ. homo : Sic ergo restituta ẽ. ttrraeiꝰ.
uno paricte ueniente deiud ets altero pari¬
ete ueniente degentib: Quib: duab parie¬
tibus dediuerso uenientib: eet ipse lapis
angularis : ubi ambo copularentur : litrũ
qmͦ accipimꝰ cũ terra eiꝰ restitueret᷑ : cũ caro eiꝰ

Expanded text:
sum audierant, praesentem non cognoverant: illis autem promissum nihil erat; sed tamen in Prophetis etiam de fide ipsorum dictum erat. Non dictum erat ipsis, sed dictum erat de ipsis. Missum est et ad illos: et audistis ex dispensatione Dei; ipsa enim lectio modo vobis lecta est in Actibus Apostolorum, quomodo centurio Cornelius credidit. Cornelius enim centurio non erat de gente Judaeorum. Orabat, jejunabat, eleemosynas faciebat. Non illum deseruit Deus quamnuntiaret quod eleemosynae et orationes ipsius acceptae fuerint apud Deum: credidit, advocato ad se Petro . Numquid non illum poterat docere nec dedignabatur docere per hominem, qui dignatus est esse homo. Sic ergo «restituta est terra ejus,» uno pariete veniente de Judaeis, altero pariete veniente de Gentibus; quibus duobus parietibus de diverso venientibus esset ipse lapis angularis, ubi ambo copularentur . 3. Iterum quomodo accipimus, «Cum terra ejus restitueretur?» Cum caro ejus
Abbreviated transcription (Latin):
illius in illis nonerat: Ostendit seillis: manifestatus ẽ
&iam ceteris discipłis. uisus contrectatus &inuentus
illis quibus iamperisse iudebacur reuocata ẽ fideseoꝵ
qͥceciderant: restituta ẽ terra eiꝰ: Peinde facti scũ cis
xl dieb ascendit incȩlũ : & sicut paulo anie cõme¬
moraui misso spũ suo scõ fecit discipłos suos. idiotas.
hamines. loqui om̃iũ linguis : Tunc illiꝓqͥbus
non frustra dixerat paterignosce illis quia nesciunt
quit faciunt. cõmotiut diximꝰ quȩ sier̃ salutem:
consiliũ acceper̃ incũ ut crederent: credider̃ in
habeo alias oues quȩ non sunt dehocouili opor¬
titme & eas adducere ut sic unꝰ grex & unꝰ pastor :
etiã ad gentes ad quas ꝓpħȩ missi nonerant. apłi
missi sunt : Quȩ siti sunt qͥ nonquȩ siuerant inuen¬
ti sunt qͥ nihil expatabant : quẽ non tenebant
pollicitatorẽ inuener̃ redẽptorẽ : lãenĩ iudȩi¬

Expanded text:
illius in illis non erat. Ostendit se illis, manifestatus est etiam caeteris discipulis, visus, contrectatus, et inventus illis quibus jam perisse videbatur: revocata est fides eorum qui ceciderant; «restituta est terra ejus.» Deinde factis cum eis diebus, ascendit in coelum ; et, sicut paulo ante commemoravi, misso Spiritu sancto fecit discipulos suos, idiotas homines, loqui omnium gentium linguis. Tunc illi pro quibus non frustra dixerat, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» , commoti, ut diximus, quaesierunt salutem, consilium acceperunt ut in eum crederent; crediderunt «Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor» ; etiam ad Gentes, ad quas Prophetae missi non erant, Apostoli missi sunt. Quaesiti sunt qui non quaesierant, inventi sunt qui nihil exspectabant: quem non tenebant Deum pollicitatorem, invener
Abbreviated transcription (Latin):
manu fortis est : Quis tãmanu fortis quã qͥ decruce
mundũ uicit : aam postresurrectionẽ. aa scensionẽ
eiꝰ. accepto sp̃uscõ loquentib apłis uariis linguis.
cõmoti multitudo eorũ ipsorũ quicũ crucifixerunt:
consiliũ quȩ siuit salucis accepit credidit. igno¬
tum est : Donatus ẽ reatus sanguinis xp̃i: inꝑti¬
tus ẽ. pocus sanguinis xp̃i : Facti sunt sideles cius
cuiꝰ fuerant ꝑsecutores: credider̃ in cũ quẽ crucisi
xerant : Et antequ ł in sultante sciput agita uer̃:
eiũipsũ caput habere uoluer̃: Itaergo restituta ẽ
terra ciꝰ. qđ habetatulus psalmi : Ternienĩ cius
iudea : & perierat om̃is iudȩa qͣndo cruci fixer̃
dñm suũ ignorantes. frȩnetici. sȩiuentes in medicũ
& salutẽ in sania repellentes : Tamquã perierit¬
P&rus qui audaci dilittione sequebatur. timida trepiditione
ter negauit : Resurgens: inuia quosdã loquentes secũ

Expanded text:
 David Manu fortis est; et quis tam manu fortis, quam qui de cruce mundum vicit? Nam post resurrectionem et ascensionem ejus, accepto Spiritu sancto, loquentibus Apostolis variis linguis, commota multitudo eorum ipsorum qui eum crucifixerant, consilium quaesivit salutis; accepit, credidit; ignotum est, donatus est reatus sanguinis Christi, impertitus est potus sanguinis Christi; facti sunt fideles ejus cxerunt, et ante quem insultantes caput agitaverunt; eum ipsum caput habere voluerunt . Ita ergo «restituta est terra ejus,» quod habet titulus Psalmi. Terra enim ejus Judaea: et perierat omnis Judaea, quando crucifixerunt Dominum suum ignorantes, phrenetici saevientes in medicum, et salutem insania repellentes. Tanquam ergo periPetrus qui audaci dilectione sequebatur, timida trepidatione ter negavit. Resurgens, in via quosdam loquentes secum
Abbreviated transcription (Latin):
salmus iste ca continet quȩ inueteri
popło actancrrantur : Recentior autẽ
& posterior popłs ad monetur. ut caucat
nesit ingratus beneficiis dĩ eiꝰq inse ꝓuocet
iracundiam. cuiꝰ obedienter & fideliter debet
suscipere gram̃: Nefiant in qͥd sicut patres
eorũ generatio praua &amaricans : Gene¬
ratio quȩcor non direxit suũ & non estere¬
ditus cũdõ sp̃s eiꝰ: Hȩc est igit᷑ psalmihuiꝰ
intentio hȩc utilitas. hic uberrimꝰ fructus:
Sedcũ om̃ia uideantur ꝑspicua. &a ꝑtadici
atq narrari: pͥmitus mouet. atq intentos
facit titulus eiꝰ Neq enĩ frustra intelletꝰ

Expanded text:
salmus iste ea continet quae in veteri populo acta narrantur: recentior autem et posterior populus admonetur ut caveat ne sit ingratus beneficiis Dei, ejusque in se provocet iracundiam cujus obedienter et fideliter debet suscipere gratiam: Ne fiant, inquit, sicut patres eorum generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus. Haec est igitur psalmi hujus intentio, haec utilitas, hic uberrimus fructus. Sed cum omnia videantur perspicua et aperta dici atque narrari, primitus movet atque intentos facit titulus ejus. Neque enim frustra in
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ portabamꝰ : Viui fi cabnos: ⁊ nno¬
uabis nos : uitã in terioris hominis dab
nob̵ Et nom̃ tuũ in uocabimꝰ. ⁊dest tedili¬
gemꝰ: cunob dulciseris remissorpeccatorũ
nr̃orũ : tueris totũ proemiũ iustificatorũ:
Dñ eds uirtutũ conuertenos & ostende
faciem tuã &sal uierimus:

Expanded text:
Vivificabis nos: innovabis nos; vitam interioris hominis dabis nobis. Et nomen tuum invocabimus: id est, te diligemus. Tu nobis dulcis eris remissor peccatorum nostrorum; tu eris totum praemium justificatorum. Domine Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam, et salvi erimus.
Abbreviated transcription (Latin):
gratis colunt : Id est quia ipsebonꝰ est: non
quiadat taliabona quȩdat & nonbonis:
Pecuniã uis adõ: habet & latro: Uxorẽ fecun¬
ditatẽ filiorũ : salutẽ corporis. dignitatẽ
scłi: ad tende quã multi mali habent: Hoc est
totũ ꝓpt̃ qđ eũ colis nutabunt pedes tui. pu¬
tabis tesine causa colere. qͣndo in cis uides
ista: qͥ eũ ñ colunt : Ergo ista om̃iadat: etiã
malis. sesolũ seruatbonis ui ficabis nos:
N ãmortuieranꝰ qͣndo terrenisreb: in hercbam :

Expanded text:
gratis colunt, id est, quia ipse bonus est, non gratis colunt, id est, quia ipse bonus est, non quia dat talia bona quae dat et non bonis. Pecuniam vis a Deo? Habet et latro. Uxorem, fecunditatem filiorum, salutem corporis, dignitatem saeculi? Attende quam multi mali habent. Hoc est totum propter quod eum colis? Nutabunt pedes tui, putabis te sine causa colere, quando in eis vides ista qui eum non colunt . Ergo ista dat omnia etiam malis; se solum servat bonis. Vivificabis nos: nam mortui eramus, quando terreni
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ terrã : Illud enĩ uetus testam̃tũ. habenspmissi
terrena: hoc uidetur suadere negratis colatur
ds̃. Sed quia dat aliqͥd in tra: ideo diligatur:
Quidama sutd m̃ nonamas : dicm : A masipotes
aliqͥd: qđ illeñ fecit : Circũ spice : uniuersã
creaturã Vide utrũ alicubi cupiditatis uisco
tenearis: & adiligendo creatore in pediaris.
nisi eare quã creauit ipse quẽ neglegis Quare
autẽ amas ista nisi qr pulchra sunt. Sostẽ esse
tã pulchra. quã ille a quo facta st̃: miraris hȩc:
qr illũ ñ uides : Sed ꝑ ea quȩ miraris amaquẽ
non uides: Interroga creaturã : sia seest ipsa :
remane in illã : Siautẽ ab illo est non obaliud
ꝑnitiosa est amatori : nisiqr p̃ponitur crea¬
tori: Iuare hocdixi : ꝓpt̃ uersũ istũ fr̃s: Mor¬
tui ergo erant: qͥ propitrea dm̃ colebant.
ut eis scđm carnẽ beneeẽt : Sapere enim
scđm carnẽ : mors est : Et moraust̃ : qͥ ñ dm̃

Expanded text:
super terram . Illud enim Vetus Testamentum habens promissa super terram . Illud enim Vetus Testamentum habens promissa terrena, hoc videtur suadere, ne gratis colatur Deus; sed quia aliquid dat in terra, ideo diligatur. Quid amas, ut Deum non ames? dic mihi. Ama, si potes, aliquid quod ille non fecit. Circumspice universam creaturam; vide utrum alicubi cupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. Quare autem amas ista, nisi quia pulchra sunt? Possunt esse tam pulchra, quam ille a quo facta sunt? Miraris haec, quia illum non vides: sed per ea quae miraris, ama quem non vides. Interroga creaturam; si a seipsa est, remane in illa: si autem ab illo est, non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur Creatori. Quare hoc dixi? Propter versum istum, fratres. Mortui ergo erant, qui propterea Deum colebant ut eis secundum carnem bene esset: sapere enim secundum carnem mors est ; et mortui sunt qui non Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ficat piã humilitatẽ cim̃tis : & stercoris cofinꝰ
quadutiles penitentis: Deigne aute boni
igne in ardescant spũ feruentes : & dĩ a cpximi
caritate flagrantes : Acꝑ hoc si c̃ om̃nia iusta
oꝑabono timore & bono amore siunt : Sic malo
amore & inalo tmore . peccata om̃ia cõmit¬
tuntur : Ergo succensa igni & effossa. om̃ia
scilicet peccata. ab increpatione uulcus tui
tuȩ : & suꝑfiliũ hominis quẽ confirmasti tibi
& non discedimꝰ ate : Iuã diugeneratio pͣua
&a maricans est. quȩ cor non dirigit suum :
dicat a saph: Ostendat se miscdiatua : facbene
cũ uinea tua: ꝑfice illam. qm̃ cecitas exparte
isrł. facta est : ut plenitudo gentiũ introiret:
& sic om̃is isrł saluus fieret : De monstrata
faciȩ tua : suꝑuirũ dexcerȩ tuȩ quẽ confir¬
mastitͥ non discedimꝰ ate : Iuã diu nos i ncrepus¬
quãdiu accusas : hoc fac & nondiscedimꝰ ate :

Expanded text:
ficat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus ficat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus sordes utiles poenitentis. De igne autem boni igne inardescant spiritu ferventes, et Dei ac proximi charitate flagrantes. Ac per hoc, sicut omnia justa opera bono timore et bono amore fiunt; sic malo amore et malo timore omnia peccata committuntur. Ergo, Succensa igni et effossa, omnia scilicet peccata, ab increpatione vultus tui um hominis quem confirmasti tibi. Et non discedimus a te. Quamdiu generatio prava et amaricans, et quae cor non dirigit suum ? Dicat Asaph: Ostendat se misericordia tua; fac bene cum vinea tua, perfice illam, quoniam caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . Demonstrata facie tua super virum dexterae tuae quem confirmasti tibi, non discedimus a te: quamdiu nos increpquamdiu accusas? Hoc fac, et non discedimus a
Abbreviated transcription (Latin):
turus est impiis: ite in ignẽ ȩternũ qͥ para¬
tus est diabolo &angłis eiꝰ: Bene qͥdem tuni¬
hil aliuduis: quã ut benetibisit : Nã in eo qđ
amas: uis utbene tibi sit : Et in eo qđ ames:
non uis. ut maletibi sit. sed non in ea regione
quȩris inqua. quȩrendũ c̃ festinans Nãsine
indigentia uis eẽ & sine molestia.: Bonũ est
qđ uis sed tolera qđ nonuis ut ad sequaris qđ
uis : Pro inde illius facies delens peccata. qͥd fa¬
ciet : que sunt peccata : succensa igni &effossa:
Qquid fecerat amor malus : tã quã ignẽ succen¬
derat: Quid fecerit amor malus: tã quã foderit.
amor qͥppe inflãmat : timor humilat : Ideo
peccata maliamoris: igne succensa sunt:
feccata mali timoris. effossa sunt. humiliat
& bonꝰ timor accendit & bonꝰamor : Sed aliter:
atq aliter : Nã & colonꝰint̃cedens parbore quȩ
fructus nondabat. ne subuerteret᷑ ait : Circũ¬
fodio eã & idhibeo cosinũ stercoris : fossa signi¬

Expanded text:
Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Bene quidem nihil tu aliud vis, quam ut bene tibi sit. Nam in eo quod amas, vis ut bene tibi sit; et in eo quod times, non vis ut male tibi sit: sed non in ea regione quaeris, in qua quaerendum est. Festinas; nam et sine indigentia vis esse, et sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera quod non vis, ut assequaris quod vis. Proinde illius facies delens peccata, quid faciet? quae sunt peccata succensa igni et effossa? Quid fecerat amor malus? Tanquam ignem succenderat. Quid fecerat timor malus? Tanquam effoderat. Amor quippe inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa sunt; peccata mali timoris, effossa sunt. Humiliat et bonus timor, accendit et bonus amor; sed aliter, atque aliter. Nam et colonus intercedens pro arbore, quae fructus non dabat, ne subverteretur, ait: Circumfodio eam, et adhibeo cophinum stercoris . Fossa signi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mio ut ꝑdã amimã meã ꝓlucro petuniȩ:
Conuerat se ille ad incuciendũ metũ : qͥ p̃mio
corrũ pere non ualuit . Incipit mnnaridã¬
nũ: expulsionẽ cȩdes fortassis & mortem:
Ibuã sicupiditas ñualuit : forcetimor
ualebit ut pecces : Porro autẽ si descripturis¬
sicut contra cupiditatẽ uenitt᷑ inm̃tẽ : quid
ꝓdest homini si totũ mundũ lucretur animȩ
aut̃ suȩ detrim̃cũ paciat᷑ ueniat etiã contra
timorẽ inm̃tẽ noli timere cos qͥcorpꝰ occidt̃
animã autẽ ñ possunt occidere: qͥcũq teuult
occidẽ usq ad corpus eilicet : usq ad animam
ñlicet : anima tua ñ moritur. isi tueã uolue¬
ris occide : perimat aliena iniqͥtis carnẽtuã :
dũ seruet ueritas animã cuã: Siautẽ aueri¬
tatr resilieris quid tibi amplius facturu s est
dm̃: & times dm̃ : ut ion facias male. Amas
mundũ : & times mundũ : Hȩc duo conuer¬

Expanded text:
praemio, ut perdam animam meam pro lucro pecuniae. praemio, ut perdam animam meam pro lucro pecuniae. Convertit ille se ad incutiendum metum; qui praemio corrumpere non valuit, incipit minari damnum, expulsionem, caedes fortassis et mortem: ibi jam, si cupiditas non valuit, forte timor valebit ut pecces. Porro autem si de Scripturis contra cupiditatem venit tibi in mentem, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patitem, Nolite timere eos qui corpus occidunt; animam autem non possunt occidere . Quicumque te vult occidere, usque ad corpus ei licet; usque ad animam non licet. Anima tua non morietur, nisi tu eam volueris occidere. Perimat aliena iniquitas carnem tuam, dum servet veritas animam tuam. Si autem a veritate resilieris, quid tibi amplius facturus est Deum, et times Deum: ut autem facias male, amas mundum, et times mundum. Haec duo conver