comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hec gͦ sunt: que nos hystoriȩ textus e.¬
docuit. Merum qm̃ ioħs in reuelatione.
sua. ea que in lege scdm hẏstoriã scrip¬
ta sunt. adducit adinisterra diuina:
& sacram̃ta quȩdã inhis docet conti-
exposicionis regulam sequi. Et pͥmo
memorare ea: que ad angelũ ȩcche
cuiuisdam scribens. dicit: Habes
ibi quosdam qui tenent doct᷑ͥnã
balaam: qui docuit balac mitte.¬
spectu filioꝵ eius: ut manduca-¬
rent y dolis immolata: & formca-¬
rentur. Ergo tẽporib ioħis apostoli
erant quidam in eccłia illa adqͣm
scribebat: docentes doc̃trinam bala¬
ham Putas ne ita accipiendum ẽ qͣ
fuerint in illis diebus qui dicerent
se docere ea que balaam docuit: &e
qui ꝓfiterentur se dognatum &e tra¬
dicionũ illius eẽ doctores: An illud
pocius debemus aduertere. quod siqͥs
faciat opus quod fecit halaam. is
doctrinam balaam docere uideatur:
sic̃ & doctrina ihezabel in eadẽ reue¬
latione memoratur: Non quo aliqͥs
ex discipłis ihezabel doceat que illa

Expanded text:
ergo sunt quae nos historiae textus edocuit. Verum quoniam Joannes in revelatione sua, ea quae in lege secundum historiam scripta sunt, adducit ad mysteria divina, et sacramenta quaedam in his edocet contineexpositionis regulam sequi, et primo memorare ea quae ad gloriam Ecclesiae cujusdam scribens dicit: Habes ibi quosdam, qui tenent doctrinam Balaam: qui docuit Balac mittespectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et fornicarentur . Ergo temporibus Joannis apostoli erant quidam in Ecclesia illa ad quam scribebat, docentes doctrinam Balaam. Putas-ne ita accipiendum est, quod fuerint in illis diebus, qui dicerent se docere ea quae Balaam docuit, et qui profiterentur se dogmatum et traditionum illius esse doctores? An illud potius debemus advertere, quod si qui faciat opus quod fecit Balaam, is doctrinam Balaam docere videatur? Sicut et doctrina Jezabel in eadem Revelatione memoratur, non quo aliquis ex disciplinis Jezabel doceat quae illa
Abbreviated transcription (Latin):
dolio recũberent. &e immolata ydoł̃
manducarent: s forte qm̃ studiosi
luterarum grecarum homines erant
&e amatores philosophiȩ: desiderio ad¬
huc studioꝵ ueterum tenebant᷑: et
phylosophorum dognata quasi y-¬
dolis immolata elebant: que t̃n le-¬
dere forte non poterant eos qui ple-¬
nam scientiam ueritatis acceꝑant:
hi aut̃ qui inxp̃o minus erudiciois
habehant. si imitarent᷑ eos legentes
talia: & illis adhuc studiis oꝑã cdan-¬
tes uulnerari poterant: & diuersoꝵ
ri: Sic ergo fiebat ut lederet᷑ alius:
unde is qui habebat plenã scientiã
ueritatis. ledi non poterat. S quia
non quod sibi utile ẽ. s quod multis:
obseruari oportet talem uerbi caꝑe
cibum: qui non solũ nos edificet. &
delectet: s & qui uidentis ñ offen¬
dat aut lecdat: Est gͦ non solum in

Expanded text:
dolio recumberent, et immolata idolis dolio recumberent, et immolata idolis manducarent, sed forte quoniam studiosi et Graecarum litterarum homines erant et amatores philosophiae, desiderio adhuc studiosi veterum tenebantur, et philosophorum dogmata quasi idolis immolata edebant. Quae tamen delere fortasse non poterant eos qui plenam scientiam veritatis acceperant. Hi autem qui in Christo minus eruditionis habebant, si immutarentur eos legentes talia, et illis adhuc studiis operam dantes, vulnerari poterant, et diversorcari. Si sic ergo fiebat, ut deleretur alius, unde et is qui habebat plenam scientiam veritatis, laedi non poterat? Sed quoniam od sibi utile est, sed quod multis, observari oportet, talem verbi capere cibum, qui non solum nos aedificet et delectet, sed et qui videntes non offendat. Est ergo non solum in
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicoꝵ nominum: sathim inueni¬
mus inlingua nr̃a responsionem uel
refutationem dici Applicuit gͦ isrł:
adresponsionem. & refutationem: Nõ
bene applicuit: Uide deniq quid in-¬
currerit: in hac positus mansione.
Fornicatus est cum mulierib madia¬
nitarum: & refutatus ẽ adeo: quia nõ
ĩmolata: que utiq ex secrabilia sunt
apud dm̃: Quis enim consensus tẽplo
ddei cum ydolis: Uerum ego etiam
dehis que apłs paulus adcorinthi¬
os scribit dicens: si quis aut̃ te ui¬
derit scientiam habentem iny dolio
recumbere. non ne conscientia eiꝰ cum
sit infirma. edificabitur admandu¬
candum immolata: ualde miratus
sum Uidetur enim. non tam rem
ipsam grauem ꝓnunciare: qͣm illius
offensam qui hec uidens simili ꝓuoca¬
tur exemplo. cum non simili scientra
muniatur: ita ut ostendat eũ qui
habet scientiam recumbentẽ in idolio.
non tam sui. qͣm alterius dampni
effici reum: S uide ne forte nõ hoc
solum fiebat apud corinthios ut ini¬

Expanded text:
Hebraicorum nominum, Sethim invenimus in lingua nostra responsionem? vel refutationem dici. Applicuit ergo Israel ad responsionem vel refutationem. Non bene applicuit. Vide denique quid incurrerit. In hac mansione positus, fornicatus est cum mulieribus Madianitarum, et refutatus est a Deo: quiaimmolata: quae utique exsecrabilia sunt apud Deum. Quis enim consensus templo Dei cum idolis? Verum ergo etiam de his, quae apostolus Paulus ad Corinthios scribit, dicens: Si quis autem te viderit scientiam habentem in idolio recumbere, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificatur ad manducandum immolata ? valde miratus sum. Videtur enim non tam rem ipsam gravem pronuntiare, quam illius offensam, qui haec videns simili provocatur exemplo, cum non simili scientia muniatur: ita ut ostendat eum, qui habet scientiam et recumbit in idolio, non tam sui quam alterius damni effici reum. Sed vide ne forte non hoc solum fiebat apud Corinthios, ut in i
Abbreviated transcription (Latin):
aluce. Uides que sit conditio principum⁊
popłi: Non solum ꝓ suis ꝓpriis arguunt᷑
delictis: s & ꝓppłi peccatis cogunt᷑ redde
rationem: ne ipsoꝵ sit culpa qd̃ populus
deliquit: ne forte non docuerint. neq sol¬
liciti fuerint arguere eos qui inicium
culpe dederint: utine contagio disꝑgere¬
tur in plures: Nec enim omnia facere: pͥn-¬
cipibus imminet & doctoribus: Si enim
illis hec non agentib. nec sollicitudinem
gerentib circa plebem. peccauerit ppłs:
ipsi ostentant᷑. & ipsi ad iudicium ꝓdu-¬
lut negligentes. ⁊ desides: &e ad ipsos con-¬
uertetur iracũdia dei &e cessabit appło:
hec si cogitarent homines: nũqmͣ cuꝑent
neq ambirent popłi pͥncipatum. Sufficit
enĩ michi si meis ꝓpriis arguar delictiᷤ.
sufficit etiã michi ꝓ memetipso &e peccis
meis reddere rationem: Quid mͥ necesse
ẽ. etiã ꝓ popłi peccatis ostentari ante so¬
lem: ante quem nichil potest abscondi.

Expanded text:
. Vides quae sit conditio principum populi. Non solum pro suis propriis arguuntur delictis, sed populi peccatis coguntur reddere rationem, ne ipsorum sit culpa quod populus deliquit; ne forte non docuerint, neque solliciti fuerint arguere eos qui initium culpae dederint, uti ne contagio dispergeretur in plures. Haec enim omnia facere principibus imminet et doctoribus. Si enim illis haec non agentibus, nec sollicitudinem gerentibus circa plebem, peccaverit populus, ipsi ostentantur, et ipsi ad judicium produlut negligentes et desides, et in ipso convertetur iracundia Dei, et cessabit a populo. Haec si cogitarent homines, nunquam cuperent neque ambirent ad populi principatum. Sufficit enim mihi, si pro meis propriis arguat delictis. Sufficit enim mihi pro memetipso peccatis meis reddere rationem. Quid mihi necesse est, etiam pro populi peccatis ostentari ante solem, ante quem nihil potest abscondi,
Abbreviated transcription (Latin):
meam: Hec edificauerint priorem po-¬
pulum: Tibi aut̃ qui axp̃o redemptꝰ
es. & cui de manib gladius corporãl
ablatus est & datus est gladiꝰ sp̃alis:
arripe hunc gladium: & si uideris
isrłiticum sensum cũ madianiticis
scortantem meretricib .i. cũ diaboli¬
cis se cogitationib uoluptantẽ: nolo
parcas: nolo dissimules: s statĩ ꝑcu¬
te. statim ꝑime. Ipsam quoq uuluam.
i. secreta naturȩ discuciens. & penet᷑ns:
ne ultra concipiat. ne ultra generet.
⁊ maledicta peccatoꝵ soboles. isrłiti¬
ca castra contaminet: Hec enim si
facias: continuo sedabis iracundiam
qui dies ire dicit᷑. ifuroris: & exter¬
minato ate fomite peccati. qui nẽ

Expanded text:
el. Haec aedificaverunt priorem populum. Tibi autem, qui a Christo redemptus es, et cui de manibus gladius corporalis ablatus est, et datus est gladius spiritus, arripe hunc gladium. Et si videris Israeliticum sensum cum Madianitis scortantem meretricibus, id est, cum diabolicis se cogitationibus volutantem, nolo parcas, nolo dissimules, sed statim percute, statim perime; ipsam quoque vulvam, id est, secreta naturae discutiens et penetrans, ne ultra concipiat, ne ultra generet, et maledicta peccatorum soboles Israelitica castra contaminet. Hoc enim si facias, continuo sedabis iracundiam qui dies praedicitur esse furoris; et exterminato fomite pe
Abbreviated transcription (Latin):
rauerunt ydola: & conserrantur beelphe-¬
gor. Beelphegor nom̃ ydoli est : quod apd
madiauitas precipue a mulierib coleba¬
tur: In huiꝰ gͦ idoli mẏsteriis: consecratꝰ
est isrł: Interpretationẽ tam̃ nominis ip¬
sius. cũ requireremus attentius inter he-¬
braica nomina: hoc tantũ inuenimus
scriptũ. quia beelphegor species sit tur-¬
pitudinis: Noluit tam̃ declarare. que ł
qualis sit species. uel cuiꝰ eẽt turpitudi-¬
nis. honestati credo consulens qui inter-¬
pretatus est: uti ne auditum pollueret
audientium: Igitur cum multe sint
turpitudinũ species: una quedã ex plu-¬
ribus turpitudinis species beelphegor
appellatur. Unde scietidũ ẽ. quod om̃is
qui aliquid turpe committit. & in aliqͣm
speciem turpitudinis declinat: beelphe-¬
gor madianitarum demonio consecratur:
S & ꝑ singula peccata que cõmittimus.
maxime si tam non subreptione aliqua s
studio affectuq peceamus: illi sine dubio
demomi cui peccatum illud qd̵ commi-¬

Expanded text:
raverunt idola, et consecrati sunt Beelphegor. Beelphegor idoli nomen est, quod apud Madianitas praecipue a mulieribus colebatur. In hujus ergo idoli mysteriis consecratus est Israel. Interpretationem nominis ipsius cum requireremus attentius, inter Hebraea nomina hoc tantum invenimus scriptum, quia Beelphegor species sit turpitudinis; noluit tamen declarare, quae vel qualis species, vel cujus esset turpitudinis: honestati credo consulens, qui interpretatus est, uti ne auditum pollueret audientium. Igitur cum multae sint turpitudinum species, una etiam ex pluribus turpitudinis species, Beelphegor appellatur. Unde sciendum est quod omnis qui aliquid turpe committit, et in aliquam speciem turpitudinis declinat, Beelphegor Madianitarum daemonio consecratur. Sed et per singula peccata quae committimus, maxime si jam non subreptione aliqua, sed et studio affectuque peccamus, illi sine dubio Domino, cui peccatum illud quod admi
Abbreviated transcription (Latin):
Et ego qͣuia sic̃ om̃is sermo qui pietatem
pietatem. respicit. ydolis immolatus ẽ:
& qui eum recipit. quasi ydolis immola-
ta manducat: Manducauit gͦ popłs
de sacrificiis eor: & adorauert y dola
eoꝵ: Non solum manducauerunt: sed¬
& ad orauert᷑. Uide ordinem mrali:
Seruos dñi prima concupiscentia de-¬
cepit: inde uentris ingluuies: postrema
eos captiuauit impietas: impietati aut̃
merces ex soluit᷑. fornicatio: S si relegaᷤᷤ¬

Expanded text:
et laedit. Sicut enim sermo qui pietatem errorem respicit idolis immolatus est. Et qui eum recipit, quasi idolita manducet. Manducavit ergo populus de sacrificiis eorum, et adoraverunt idola eorum. Non solum manducaverunt, sed adoraverunt. Vide ordinem mali. Servos Domini prima concupiscentia decipit; inde ventus ingluvies; postremo eos captivavit impietas. Impietati autem merces exsolvitur fornicatio. Sed isti a
Abbreviated transcription (Latin):
speciem puellarum: ludentes pedib eañ.
manibq plaudentes: Forma uincit ar¬
matos: ferrum pulchritudo captiuat:
Uincentur adspeciem: qͥ nõ uincent᷑ ad
prelium: Uerũ ubi senserint eos mulie.¬
res moabite. uł madianite. manus dediᷤᷤ¬
se libidini. & pecc̃o inclinasse ceruices⁊
non prius semetipsas cupientib p̾beant.
qͣm de sacrificiis idoloꝵ aqͥquieuerint de¬
gustare: ut cogente libidine consiliis ob¬
cemperent feminarum: &e consecrentur
prius beelphegor: quod ẽ idolum turpi-¬
tudinis: Hȩc fuerunt consilia balaham:
Quib acceptis rex balach. parat continuo
exercitum: non armis uirilibus. s femineo
nitore compositum: nõ furore bellico. s li-¬
binis flãma succensum: Nullam refretrat

Expanded text:
speciem puellarum. Ludentes pedibus erant, speciem puellarum. Ludentes pedibus erant, manibusque plaudentes. Forma vincit armatos, ferrum pulchritudo captivat. Vincentur a specie, qui non vincuntur ad praelium. Verum ubi senserint eos mulieres Moabitae vel Madianitae manus dedisse libidini, et peccato inclinasse cervices, non prius semetipsas cupientibus praebeant, quam de sacrificiis idolorum acquieverint degustare, ut cogente libidine, consiliis obtemperent feminarum, et consecrentur prius Beelphegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt consilia Balaam. Quibus acceptis, Balac rex parat continuo exercitum, non armis, non viribus, sed femineo nitore compositum. Non furore bellico, sed libidinis flamma succensum. Haec ergo
Abbreviated transcription (Latin):
thym: oe pollutus ẽ popłs: & fornca-¬
eos ad sacrificia idoloꝵ suoꝵ. Et mair¬
ducauit popłs de sacrificiis eoꝵ & ad¬
nauerunt idola eoꝵ: & consecratus est
behelphegor: & iratus est furore dñs¬
contra isrł. In his ostenditur illud qd̾ sepe
memorauimus: quia balaam postea qͣm
uirtute dei constrictus. non est ꝑmissus
maledicere isrł. uolens tam̃ placere balac¬
regi ait ad eum. sic̃ scriptum est: Ueni
consilium do tibi: Et quod consilium
dederit. ibi non apparuit: inposteriorib
tam̃ ipsius libri numeroꝵ scriptũ refert᷑.:
tinetur: Habes inquit ibi tenentes doctri-
carentur: Ex hoc gͦ apparet. qd neqͥcia
usus sit balaam: &r consiliũ decderit re¬
gi. talia quedã dicens ad eum: Popłs hic.
uincere. primo eor pudiciciã deice: et
sponte uincentur: S aduersũ hec. non
uirtute militum. s mulierum decore
pugnandũ est: nec armoꝵ rigore s mol-¬
licie feminarũ: Procul hinc ꝓcul amoue
armatoꝵ manum: ielectam congrega

Expanded text:
thim, et pollutus sit populus fornicaeos ad sacrificia idolorum suorum; et manducavit populus de sacrificiis eorum, et adoraverunt idola eorum. Et consecratus est Beelphegor, et iratus est Dominus furocontra Israel. In his ostenditur illud quod saepe memoravimus: quia Balaam posteaquam Dei virtute constrictus, non est permissus maledicere Israel, volens tamen placere regi Balac, ait ad eum sicut scriptum est: Veni, consilium do tibi; et quid consilii dederit, ibi non aperuit. In posterioribus tamen istius libri Numerorum scriptum refertur, nis: Habes, inquit, ibi tenentes doctrinafornicarentur . Ex hoc ergo apparet, quod nequitia usus sit Balaam, et consilium dederit regi talia quaedam dicens ad eum: Populus hics eum vincere, primo eorum pudicitiam dejice, et sponte vincentur. Sed adversum haec non virtute militum, sed mulierum decore pugnandum est; nec armorum rigore, sed mollitie feminarum. Procul ergo hinc, procul amove armatorum manum, et electam congrega
Abbreviated transcription (Latin):
generosa ꝓgemes: inde pudicicia. inde
cedet: Quod si infelix anua. diuini
uerbi dereliquerit sc̃a conubia. & in
adulterinos se complexus diaboli. ali¬
oꝵꝵq demonum illecebras decepta tra-¬
diderit: generabit sine dubio etiã m̃
filios: s illos de quib scriptũ ẽ. filii
aut̃ adulteroꝵ imꝑfecti erunt: & ex
iniquo concubitu sem̃ exterminabit᷑.
Omnia gͦ peccata filũ sunt adult̾ii
&e filii fornicationis. Unde ostendit᷑.
que egerit: Et si quidẽ scđm legem ẽ. quod
gerit. ⁊ scdm uerbum dei: sp̃m parit salu¬
tis: &e ꝓpterea saluabitur ꝓpter filioꝵ ge-¬

Expanded text:
generosa progenies; inde pudicitia orietu veneranda succedet. Quod si infelix anima divini verbi dereliquerit sancta connubia, et in adulterinos se complexus diaboli, aliorumque daemonum illecebris decepta tradiderit, generabit sine dubio etiam inde filios, sed illos de quibus scriptum est: Filii autem adulterorum imperfecti erunt, et iniquo concubitu semen exterminabitur . Omnia ergo peccata, filii sunt adulterii, et filii fornicationis. Unde ostenditur quae gerit. Et siquidem secundum legem est quod geris, et secundum verbum Dei spiritum parit salutis, et propterea salvabitur per filiorum ge
Abbreviated transcription (Latin):
Donec gͥ anima adheret sponso suo.
& atidit uerbum eius. & ipsum com¬
tuo dñe inuentre concepimꝰ⁊ ita ⁊ ħ¬
feci suꝑ terram: Si gͦ sic de xp̃o con¬
cepit anima: facit filios de quib
dicat᷑ de ea: quia salua erit ꝑfilioꝵ
generationem: si ꝑmanserit infide.

Expanded text:
Donec igitur anima adhaeret sponso suo, et audit verbum ejus, et ipsum comtuo, Domine, in ventre concepimus et fecimus super terras. Si ergo sic de Christo concepit anima, facit filios pro quibus dicatur de ea, quia salva erit per filiorum generationem, si permanserit in fide
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus. & ingentib apud dm̃ meritiᷤ.
tam̃ quia se tradidit multis mulierib
deceptus est: Ego puto: quod multe mu-¬
lieres. multa dogmata & multarũ gen̾¬
tium diuerse philosophiȩ nominant᷑:
Quȩ singula cũ agnoscere ce ꝑscruta¬
ri ut pote uir sapientissimꝰ & scientis¬
simus uoluisset: semetipsum intra legi
duune regulam tenere non potuit: s
decepit eum moabitica philosophia: et
ꝑsuasit ut idolo moabitico immolaret:
similit̃ & ammonitarũ: s &e reliquarũ

Expanded text:
tissimus, et ingentibus apud Deum meritis; tamen quia se tradidit multis mulieribus, deceptus est. Ego puto quod multae mulieres, multa dogmata et multarum gentium diversae philosophiae nominentur. Qui cum singula agnoscere et perscrutari, utpote vir scientissimus et sapientissimus, voluisset; semetipsum intra legis divinae regulam tenere non potuit; sed decepit eum Moabitica philosophia, et persuasit ut idolo Moabitico immolaret. Similiter et Ammonitarum, et reliquarum
Abbreviated transcription (Latin):
bet adulterium. iħc uͦ etiã concupis¬
centiã cordis abscidit: sicgͦ uidebit᷑
⁊ duab ibi t̾unicis pontificẽ: hic una
apłos ĩduisse. Sit quidẽ etiã iste sesꝰ
ꝓbabilis. siuidet᷑. Ego tam̃ ñ intra
huꝰ intelligentie angustiã pontifi¬
calia sacram̃ta concludo: amplius
mͥ aliquid exista forma uidet᷑ osten¬
di. Pontifexgͥ ẽ. qui scientiã legiᷤ
tenet: ⁊ uniꝰ cuiꝰq mist̾i intelligẽt
rationes: Et ut breuiter explicem.
tunc ordinabat moyses. qͥa ẽẽt cir-¬
cumcisio spiritalis: seruabat tam̃
& circumcisionẽ carnis: quia incir¬
cumcisus pontifex ẽẽ ñ poterat. Ha-¬
bebat gͦ iste duas tumcas: unã mi¬
nist̾ii carnali ⁊ aliã intelligentie
spũał. Sciebat. qͥa ⁊ sacͥfitia spirita¬
lia offerri debent deo: offerebat
tam̃ nichilominꝰ ⁊ carnalia. Non enĩ
poterat ẽẽ pontifex eorũ qͥ tunc erãt:
nisi hostras immolaret: Ita gͦ con¬

Expanded text:
bet adulterium , Jesus etiam concupisbet adulterium , Jesus etiam concupiscentiam cordis abscindit . Sic ergo videbitur, et duabus ibi tunicis pontificem, hic una apostolos induisse. Siquidem etiam sensus probabilis sibi videtur, ego tamen non intra hujus intelligentiae angustiam pontificalia sacramenta concludo: amplius mihi aliquid ex ista forma videtur ostendi. Pontifex est, qui scientiam legis tenet, et uniuscujusque mysterii intelligit rationes; ut breviter explicem: tunc ordinabat Moyses, quia esset circumcisio spiritalis; servabat tamen et circumcisionem carnis, quia incircumcisus pontifex esse non poterat. Habebat ergo iste duas tunicas, unam mysterii carnalis, et aliam intelligentiae spiritualis. Sciebat quia et sacrificia spiritalia offerri debent Deo, offerebat tamen nihilominus et carnalia. Non enim poterat esse pontifex, qui tunc erat, nisi hostias immolaret. Ita ergo con
Abbreviated transcription (Latin):
cio cuiꝗͣ neqͥs scrupulus residet. Hoc
sacerdotis: dicens oportet autẽ & testi¬
moniũ hre bonũ: abhis qui foris st̃:
ego aut̃ ⁊ ampliꝰ aliqͥd uideo in eo qͦd
dicit: quia conuocauit moy ses omnẽ
synagogã. Et puto qͦd conuocare sy¬
sermo decerdotalib sacͣmentiꝰ habet᷑ uigi¬
lent om̃s animi uirtutes. ⁊ intente sit:
Nichil in his sapientie. nichil scientie.
nichil desit industrie: sit ad sit om̃i ͤ
multitudo sensuũ. ad sit omĩs c̃grega¬
uo scãrum cogitacionũ: ut qͥd sit pon¬
tifex. qͥd unctio. qͥd uestimenta eiꝰ cõ¬
ferens intͣ sacͣrium cordis sui possit ad¬
cum zona. Et iterũ uestiuit eum
tunicã talarẽ: uel ut alibilegimꝰ in¬
teriorẽ. Duab ut uideo tumciᷤ:. ꝑ moy sen
sibi inuicem consonarent. Posset
iħe duas tunicas ñ habendas. ñ ẽ cõ¬
trarium : sed ꝑfectius lege᷑ sic̃ ⁊ cũ
lex homicidium uetat. iħe autem
iracundiam resecat: & cum lex ꝓhi¬

Expanded text:
tio cuiquam, ne quis scrupulus resideat. Hoctio cuiquam, ne quis scrupulus resideat. Hocsacerdotis, dicens: Oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt . Ego tamen et amplius aliquid video in eo quod dicit, quia convocavit Moyses omnem synagogam, et puto quod convocare sysermo de sacerdotalibus sacramentis habetur, vigilent omnes animi virtutes, et intentae sint, ut nihil in his sapientiae, nihil scientiae, nihil desit industriae, sed adsit omnis multitudo sensuum, adsit omnis congregatio sanctarum cogitationum, ut quid sit pontifex, quid unctio, quid indumenta ejus conferant, intra sacrarium cordis sui possit adeum zona. Et iterum: Vestivit eum tunicam talarem, vel ut alibi legimus, interiorem. Duabus video tunicis per Moysen isibi invicem consonarent? Posset Jesus duas tunicas non habendas, non est contrarium legi, sed perfectius lege; sicut et cum lex homicidium vetat, Jesus autem etiam iracundiam resecat; et cum lex
Abbreviated transcription (Latin):
Fecit enim inquit ds̃ tunicas pelli¬
cias: ⁊ induit adã. ⁊ mulierẽ eiꝰ. Ille
gͦ tunice de pellib erant: ex anima¬
lib sumpte. Talib enim oportebat
indui peccatorẽ: pelliciis inquit tu
peccato acceꝑat. & fragilitatis eius
que ex carnis corruptione ueniebat
indicium. Si uͦ iã lotꝰ abhis fueris.
⁊ purificatꝰ ꝑ legẽ dei: induet te
moyses indumento incorruptionis: ita ut
nusꝗ appareat turpitudo tua. ⁊ absorbe¬
at᷑ mortale hoc auita. Uideamꝰ gͦ: qͣli
ordine pontifex coristitint᷑. Conuoca¬
uit inquit morses synago gã : & dicit
adeos. Hoc ẽ uerbum qͦd p̃cepit dñs.
Licet gͦ dominꝰ ds de constituendo
conuocat᷑ ⁊ synagoga. Requirit᷑ enĩ
in ordinando sacerdote ⁊ p̃fentia popłi:
ut sciant om̃s & certi sit: quia qui p̾s¬
tantior ẽ. ex omni popło. qui doctior.
qui sanctior. qͥ om̃i uirtute eminen¬
tior. ille eligit᷑ ad sacerdociũ: & hoc
astante popło: neqͣ pꝰmodũ retracta¬

Expanded text:
Fecit enim, inquit, Deus, tunicas pelliceas, et induit Adam et mulierem ejus . Ille ergo tunicae de pellibus erant, ex animalibus sumptae. Talibus enim oportebat indui peccatorem. Pelliciis, inquit, tua quam pro peccato acceperat, et fragilitatis ejus quae ex carnis corruptione veniebat indicium. Si vero jam lotus fueris ab his et purificatus per legem Dei, induet te Moyses indumento incorruptionis, ita ut nusquam appareat turpitudo tua, et ut absorbeatur mortale hoc a vita. Videamus ergo quali ordine pontifex constituitur. Convocavit, inquit, Moyses synagogam, et dicit ad eos: Hoc est verbum quod praecepit Dominus. Licet ergo Dominus de constituendo convocatur et synagoga. Requiritur enim in ordinando sacerdote, et praesentia populi, ut sciant omnes et certi sint quia qui praestantior est ex omni populo, qui doctior, qui sanctior, qui omni tior, ille deligitur ad sacerdotium, et hoc astante populo, ne qua postmodum retracta
Abbreviated transcription (Latin):
temur aduos. Dicmͥ abraham. Uerc̃
dicis ad pueros. qͦd ad ores. & redeas cũ
in fante. an fallis: Si uerum dicis: gͦ
ñ facies eum holocaustum. Si fallis:
tantum patͥarcham ñ decet fallere.
Quid gͦ animi inte hic indicat sermo:
Uerum inqͥt dico: Et holocaustum¬

Expanded text:
temur ad vos. Dic mihi, Abraham: vera dicis ad pueros, quod adores et redeas cum infante, an fallis? Si verum dicis, ergo non facis eum holocaustum, sed fallis: tantum patriarcham non decet fallere. Quid ergo animi in te dicat hic sermo? Verum, inquit, dico, et offero holocaustum
Abbreviated transcription (Latin):
tendit inquit abraham manũ suã
um suum. Et uocauit eum angłs
At ille dixit. Ecce egoͤ: Dixit. Nõ
inicias manũ tuã suꝑ puerũ: neq fa¬
cas ei quicꝙͣ Nunc enim cognoui:

Expanded text:
tendit Abraham manum suam um suum. Et uocauit illum angelus autem dixit: Ecce ego. Et dixit: Non inicias manum in puerum neque facias ei quidquam; modo enim cognoui
Abbreviated transcription (Latin):
retur in montib: s ꝑ triduum iter ꝓ¬
tendit᷑: & ꝑ totum triduum recursan¬
tib curis. paterna uiscera cruciant᷑:
ut omni hoc spatio tamꝓlixo. intueret᷑
filium pater: cibum cum eo sum̾et: tot
noctib puer penderet in amplexibus
patris: in hereret pectori: cubitaret: in

Expanded text:
retur incrementum. Nam per triduum iter protenditur, et per totum triduum crescentibus curis paterna viscera cruciantur, ut omni hoc spatio tam prolixo intueretur filium pater, cibum cum eo sumeret, tot noctibus puer penderet in amplexibus patris, inhaereret pectori, cubitaret in
Abbreviated transcription (Latin):
tib p̃beret᷑. Si gͦ sacerdos eccłie
ꝑ uerba & doctrinã ⁊ multã solli¬
citudinẽ suã.⁊ laborẽ uigiliarũ.
conu̾tere potuerit peccatorẽ. & do¬
cere cum ut meliorẽ uiã seqͣt᷑. ad timo¬
rẽ dei redeat: cogitet spẽ futurã.
amalis actib desinat. & conu̾tat᷑
adbonos: si inꝗͣ tale opꝰ fec̾it. con¬
sequensẽ eum qui in ipsuis labore
saluet᷑. deo grãs agere. & offerre
hostiam salutaris: ꝓ eo qͦd salutẽ

Expanded text:
sacerdos Ecclesiae per verba et doctrinam et multam sollicitudinem suam et laborem vigiliarum, convertere potuerit peccatorem et docere eum ut meliorem vitam sequatur; ad timorem Dei redeat, cogitet spem futuram, a malis actibus desinat, et convertatur ad bonos: si, inquam, tale opus fecerit, consequens est eum qui in ipsius labore salvatur, Deo gratias agere et offerre ho
Abbreviated transcription (Latin):
ad didit. pectusdm dici appositionis.
& brachiũ demptionis: ñ mͥ sine
causa dictũ uidet᷑. Et ideo uelĩ
reqͥrere. quid ẽ. qͦd apponendum
ẽ pectusculo: ut fiat pectusculũ
appositionis. P ost quã ablatum
fuerit a corde tuo omẽ qͦd crassum
ẽ.⁊ emundatum fuerit ab omni ope¬
rim̃to quod igni tradendum ẽ: res¬
tunc fiet pectusculum appositioniᷤ.
s & brachium separationis. siue dẽp¬
tioniᷤ. Quomͦ erit & brachium sepa¬
rationis : Si scias & intelligas dis¬
cernere que sint oꝑa lucis. & qͦ sint
oꝑa tenebrarũ : & separas actꝰ tuo ᷤ
de tenebris. ut sint oꝑa tua in lu¬
mine: brachium tuum efficit᷑ bra¬
chium separationis: uel cũ separa¬
ueris te abomni fr̃e inquiete am¬
separant se & exeunt de medio pec¬
ture. commune esse dr̃. qͦd inmun¬
dum ẽ : sicutꝰ ad petrũ uox de cę¬
lodicit. Quod ds̃ mundauit: tii cõ¬

Expanded text:
addidit pectusculum dici appositionis et brachium demptionis, non mihi sine causa dictum videt. Et ideo velim requirere quid est, quod apponendum est pectusculo ut fiat pectusculum appositionis? Posteaquam ablatum fuerit a corde tuo omne quod crassum est, et emundatum fuerit ab omni operimento quod igni tradendum est, resancti, et tunc fiet pectusculum appositionis, sed et brachium separationis sive demptionis; quomodo erit et brachium separationis. Si scias et intelligas discernere quae sint opera lucis, et quae sint opera tenebrarum, et separare actus tuos de tenebris, ut sint opera tua in lumine, brachium tuum efficitur brachium separationis; vel cum separaveris te ab omni fratre inquiete amseparant se, et exeunt de medio pecudine commune esse dicitur, quod immundum est. Sicut et ad Petrum vox de coelo dicit: Quod Deus mundavit, tu com
Abbreviated transcription (Latin):
cͥfitium nemo offert dño. nͥ qui sanꝰ
ẽ :i salutis sue conscuis grãs dñõ refert.
Nemo gͦ qui eger est animo. & lan¬
guidus in oꝑib offerre potest sacͥ fici¬
um salutare. Uis uide. quia nemo eger
& languidus pͥot̾ istud offerre sacfitiũ:
rasse describit᷑. ñ poterat offerre ho¬
stiam: donec lepre egritudine tene¬
bat᷑. Cum autẽ accessisset ad iłim &
mundatꝰ est : tunc iubet᷑ eiꝰ dño offer¬
rre munera ad altare. qͦd p̾cepit in¬
quit moyses intestimoniũ ilł. Audi¬
sti quiꝰ sit qui offerre debeat hostiã
salutariᷤᷤ: audi nunc qͣm debeat offer¬
re. M anꝰ inquit eiꝰ: offerent hostiã
dño. Nunqͥd ñ euident̾ clamat legis¬
sit manꝰ tua addandum. & expansa adacci-¬
piendum: intrate est adhuc lepra tua:
& offerre ñ potes hostiam salutaris. Manꝰ¬

Expanded text:
lutare nemo effert Domino nisi qui sanus est, et salutis suae conscius, gratias Domino refert. Nemo ergo qui aeger est animo et languidus in operibus, offerre potest sacrificium salutare. Vis videre quod nemo aeger et languidus, potest illud offerre sacrificium? rasse describitur, non poterat offerre hostiam, donec leprae aegritudine tenebatur; cum autem accessit ad Jesum et mandatus est, tunc jubetur a Domino offerre munera ad altare, Quod praecepit, inquit, Moyses in testimonium illis. Vidisti qui sit qui offerre debeat hostiam salutaris? Audi nunc quomodo debeat offerre: Manus, inquit, ejus offerunt hostiam Domino. Nunquid non evidenter clamat legissit manus tua ad dandum, et expansa ad accipiendum, intra te est adhuc lepra tua, et offerre non potes hostiam salutaris. In
Abbreviated transcription (Latin):
fiximꝰ. Quod aut̃ dic̃ adipes qͥ supͣ pectuscłm
sunt: pectꝰ cłm tuũ intellige eẽ cor tuum: de
dende s̃: ut possit cor tuũ mundum
effectũ. dm uide. S & pinnã iecoris
p̃cepit offerendã. Diximꝰ ⁊ ante: iecoriᷤ
partẽ locũ iracundie uel cupiditatis
exponi. Offert gͦ pinnã iecoris: qui
exse om̃e uiciũ cupiditatiᷤᷤ. irȩ. ⁊ furoriꝰ excidit.
Adipes gͥ qui s̃ suꝑ pectusculũ: im¬
ponunt᷑ altari. Ipsum uͦ pectꝰtulũ:
aãron ⁊ filiis eiꝰ s ⁊ brachiũ dextrũ

Expanded text:
ilia. Quod autem dicit, adipes qui super pectusculum sunt; pectusculum tuum intellige esse cor tuum de dendae sunt, ut possit cor tuum mundum effectum Deum videre. Sed et pinnam jecoris praecipit offerendam; diximus et ante, jecoris partem, loca iracundiae vel cupiditatis exponi. Offert ergo pinnam jecoris, qui ex se omne vitium irae et furoris excidit. Adipes igitur qui sunt super pectusculum imponuntur altari; ipsum vero pectusculum Aaron et filiis ejus, sed et brac
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ offerre eum qui infructuosus est:
qͥ ñ affert fructum iusticie. Pructum
miscłie: ueletiam fructus sp̃c. qͦs enu¬
merat apłs : Caritatẽ. gaudium. ꝓacẽ.
pacientiam. unanimitatẽ. ⁊ cet᷑a simi¬
lia. Unde ⁊ inalio loco. ꝓpħadic̃: Et¬

Expanded text:
fructum eum qui infructuosus est : qui non affert fructum justitiae, fructum misericordiae, vel etiam fructus spiritus, quos enumerat Apostolus: charitatem, gaudium, pacem, patientiam, et unanimitatem, et caetera his similia.
Abbreviated transcription (Latin):
non blasphemare. Peribunt enim.
ipsi ab eo: qui potestatem habet ꝑ¬
dere ingehennam: Dicetur enim
eis: a iusto iudice: Ite inignem eter-¬
num: quem p̃parauit ds̃ diabolo.
& angelis eius Ibi gͦ ꝑibit assur.
Et quidem ꝑiit aliquando et
una ouis ex centum ouib: s hanc
ouem pastor bonus relictis non¬
aginta nouem in montib descendẽs
inuallem hanc nr̃ãm uallem lacri¬
marum. & requirens inuenit. atq
impositam humeris suis reportauit:¬
& illi numero qui insuꝑioribꝰ saluus
manebat adiunxit. Ifte aut̃ assur
qui infine omniũ dicit᷑ ꝑiturus:
nescio si aliqñ aut queri possit aut
inueniri: Perit enim nõ errore. s
iucticio: nec lapsu motus. s ꝑ seue¬
rantia p̃ duratus. Quod enim scͥp¬

Expanded text:
non blasphemare. Peribit enim non blasphemare. Peribit enim ipse ab eo, qui potestatem habet perdere in gehennam. Dicitur enim eis a justo judice: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Ibi ergo peribit Assur. Et quidem prout aliquando et una ovis ex centum ovibus, sed hanc ovem pastor bonus relictis nonaginta novem ovibus in montibus, descendens ad vallem, hanc nostram vallem lacrymarum, et requirens invenit, atque impositam humeris suis reportavit, et illi numero, qui in superioribus salvus manebat, adjunxit. Iste autem Assur, qui in fine omnium dicitur periturus, nescio aliquando aut quaeri possit, aut inveniri. Perit ergo non errore, sed judicio; nec lapsu motus, sed perseverantia perduratus. Surrexi
Abbreviated transcription (Latin):
gentem: Ealcabunt namq suꝑ serpen-¬
tes ce seorpioes: oe suꝑ omnẽ uirtu¬
tem inimnici Et affligent eos: &e af
sit dde egypto ad terram reꝓmissionis:
dde tenebris ad lucem. de morte adutã:
nec sine magno certamine poterit ob¬
tinere: quasi in agone positus nunc
affligit nunc affligitur: &e nunc
cedit aduersarium. & ipse ab auer¬
sario uerberatur: Affligent gͦ etiã
ipsi assirii hebreos. hoc ẽ popłm
domini: sicut affliguntur ab eis:
S ipsi id ẽ assirii. cũ hec fecerĩt
&e cum uires suas om̃es erga hebre¬
os affligendo effuderint: stati cẽ
non ita accipiendum est. quasi pari¬
ter cum hebreis ꝑibunt assirũ s
parit̃. id ẽ statim ut hec fecerint.
ut hebreos affuxeruit &ẽ ipsi ꝑi¬
bunt. Pariter enim. grecus sermo
ꝓstatim ponit: hic ergo erit finis
omniũ: ut &e assur ꝑeat. cui trade¬
bantur hi qui delinquebant ex
popło dei: ł in interitũ carnis. ut
sp̃s saluus fieret: uł ut discerent

Expanded text:
gentem. Calcabunt namque super serpengentem. Calcabunt namque super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici; et affligent Hebraeos, eit de Aegypto ad terram repromissionis, de tenebris ad lucem, de morte ad vitamnon sine magno certamine poterit obtinere, quasi in agone potius, nunc affligit, nunc affligitur; et nunc caedit adversarium, nunc ipse ab adversario verberatur. Affligent ergo ipsi etiam Assyrii Hebraeos, hoc est, populum Dei, sicut affliguntur ab eis. Sed ipsi, id est, Assyrii, cum haec fecerint, et cum vires suas omnes erga Hebraeos affligendos effuderint, statim etinon ita accipiendum est, quasi pariter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, ut Hebraeos afflixerint, etiam ipsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic ergo erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinquebant ex populo Dei, vel in interitum carnis, et spiritus salvus fiat, vel ut discerent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsingła ꝑ parabolam loqui dicit᷑ ba-¬
laam. legenti incutit pudorem: neqͥd
inhis que dicuntur. nõ quasi in para¬
bola. s scdm literam dictũ putet: Ait
ergo: O quis uiuet: cũ fecerit ds̃ hec:
Hie uitam non hanc cõmunem. s illã
nominat: que scłm dm̃ est. Et hoc ẽ
qd̃ dicit: quia cum hec omĩa fient.
cum orietur astrum exiacob. & exsur-¬
rexerit homo ex isrl. & deleuerit am¬
malech. & sem̃ eius ꝑdiderit: hoc est
cum aduenerit xp̃s &e idoloꝵ cultũ
destruxerit. atq omniũ demonior
subuerterit potestatem: quis erit ille
tam beatus. tam felix. qui hec uideat.
hoc ẽ qui sentiat. & intelligat: & ere-¬
dat qd̾ hec ita fecerit ds̃: Et exi¬
assirios: Cycii int̃pretant᷑: plaga fi-¬
nis Hi gͦ qui conuersi sunt ad dm̃.¬
necnon a xp̃o eruditi: plagam que
infine scłi ampiis ueniet fugient: ip¬
si affligent assirios: hoc ẽ hi quibus
in agone pietatis positis conteret sa-¬
affiigent assirios: demonũ scilicet

Expanded text:
per singula per parabolam loqui dicitur Balaam, legenti incutit pudorem, ne quid in his quae dicuntur, non quasi in parabola, sed secundum litteram dictum putet. Ait ergo: O quis vivet cum fecerit haec Deus? Hic vitam non hanc communem, sed illam nominat quae secunda est. Et hoc est quod dicit, quia dum haec omnia fient, cum orietur astrum ex Jacob, et surrexit homo de Israel, et deleverit Amalec, et semen ejus perdiderit, hoc est, cum advenerit Christus, et idolorum cultum destruxerit, atque omnium daemonum subjecerit potestatem, quis erit ille tam beatus, tam felix, qui haec videat, hoc est, qui sentiat et intelligat et credat, quia haec ita fecerit Deus? VeniAssyrios. Citii interpretantur plaga finis. Hi ergo qui conversi ad Dominum et a Christo eruditi, plagam quae in fine saeculi impiis veniet effugiunt, ipsi affligent Assyrios: hoc est, hi qui in agone pietatis positi conterent Saaffligent Assyrios, daemonum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
hanc expositionem quam de cytieo
edidimus: & coniunctio interturba¬
re sensum: S sciendũ ẽ. qd̃ uernacu¬
lum ẽ hebreȩ linguȩ. & coniunctio¬
ne frequenter uti: ita ut intdum
habundet. ⁊in non necessariis. ut in
inserta: Quod utiq cum uenia accipi¬
endũ est: habet enim unaqueq lin-¬
guta aliquid ꝓprietatis: quod apud
alias linguas uiciosum uideatur Et
caueat etiã inquam si possideat & ꝓme¬
reatur istam gr̃am ut in eccłia xp̃i sit.
ne forte astucia beor circũuentat eũ:
& declinet ad dogiata praua. ⁊ꝑuer-¬
sa: & obhoc tradatur assiriis. Qui enĩ
thane. sic̃ phigelus. & hermogenes:
de quib paulus dicit. Quos tradi-
di sathane: ut discant nõ blasphe-¬
mare: Propt̾ea gͦ assiriis traduntur.
qui declinauer̃t inhereticam blas-¬
phemiam: quia assirii interp̃tant᷑
dirigentes: & obhoc tracluntur eis.
qui tradunt᷑. ut non ꝑeant neq ut
penitus intereant: s ut dirtgantur

Expanded text:
hanc expositionem quam de Cinaeo hanc expositionem quam de Cinaeo edidimus, et conjunctio interturbare sensum. Sed sciendum est quod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in inserta. Quod utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et caveat, inquam, etiam si possideat et promereatur istam gratiam, ut in Ecclesia Christi sit, ne forte astutia Beor circumveniat eum, et declinet ad dogmata prava et perversa, et ab hoc tradatur Assyriis. Qui enim tanae: sicut Phigelus et Hermogenes, de quibus Paulus dicit: Quos tradidi, inquit, Satanae, ut discant non blasphemare . Propterea ergo Assyriis traditur, quia declinaverit in haereticam blasphemiam, quia Assyrii interpretantur dirigentes. Et ob hoc traduntur eis, qui traduntur non ut pereant, neque ut penitus intereant, sed ut dirigantur
Abbreviated transcription (Latin):
Ualida habitatio tua: ce si posueris
or tibi nidus astucię: assiriĩ cap¬
tiuum te ducent. idetur michi:
qd̃ cyneum non ualde culpabilit̃
nominet: Ipse ẽ enim: cui ce suꝑiori¬
bus dicebat saul Discede de medio
amalech & ñ ꝑcutiam te: quia tu fe¬
cisti misccłiam inisrł. cum ascen-¬
derent de egy ꝑto: De hoc gͦ &e nũc
dicitur. quia ualida sit habitatio
eus: si ponat nidum suum inpe-¬
tra Petra xp̃c est: Si gͦ ponat ni
dum in petra. ualida est habitatio
eiꝰ. si tam̃ ñ fiat ei beor nidus astu-¬
ciȩ eius: Beor pater ẽ balaam: qui
potest accipi in ꝑsona hereticor⁊
ut hoc dici uideat᷑. qd̃ saluus ẽẽ.
possit cy neus si ponat inpetra nidũ
suũ. hoc ẽ inxp̃o collocet spem suam:
& non eum hereticoꝵ circũdet & cir¬
cũscribat astucia: Nam si hoc fuerit:
captiuabit᷑ malignis uidelicet uirtu¬
tibus: que eos captiuos ducunt. & in
potestatem accipiunt. quos hereticus
error inuoluerit: Uidetur sane sccłm

Expanded text:
abet: Si posueris bi Beor nidus astutiae, Assyrii captivum te ducent. Videtur mihi quod Cinaeum non valde culpabiliter nominet. Ipse est enim cui in superioribus dicebat Saul: Discede de medio Amalec, et non percutiam te, quia tu fecisti misericordiam in Israel, cum ascenderet de Aegypto. De hoc ergo et nunc dicitur, quia valida sit habitatio ejus, si ponat nidum suum in petra. Petra Christus est. Si ergo ponat nidum suum in petra, valida est habitatio ejus, si tamen non fiat ei Beor, nidus astutiae. Beor pater est Balaam, qui potest accipi in persona haereticorum: ut hoc dici videatur, quod salvus possit esse Cinaeus, si ponat in petra nidum suum, hoc est in Christo collocet spem suam, et non cum haereticorum circumdet et circumscribat astutia. Nam si hoc fuerit, captivabitur, malignis scilicet virtutibus quae eos captivos ducunt, et in potestatem accipiunt, quos haereticus erroribus involverit. Videtur sane, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uelut duriciȩ & crudelitatis accu-¬
sant: qui non solum gentẽ amalec.
s & semen eius ꝓnuntiet ꝑiturũ:
cumgens quidẽ ad sp̃ales nequi-¬
cias referat᷑: sem̃ uero eiꝰ. doctrina
suꝑsticionũ gentiliũ & cultꝰ ido-¬
lors atq om̃is secta que adõ ppłm¬

Expanded text:
velut duritiae et crudelitatis accuvelut duritiae et crudelitatis accusant; qui non solum gentem Amalec, sed et semen ejus pronuntiet periturum, cum gens quidem ad spiritales nequitias referatur, semen vero ejus, doctrina supersitionum gentilium, et cultus idolor
Abbreviated transcription (Latin):
orũ ꝑibit: Quod ait initium
gentium amalech: certum est.
quia nullo pacto ad illum qͥ tũc
erat in carne amalech referri pos¬
sit: neq enim primus erat antiqui-¬
tatis origine: s ad inuisibilem am¬
malech meluis refertur: qui decl¬
nando popłos adeo & faciendo
gentiles ex dei cultorib: amalec
nominatur: Et idõ recte iniq¬
um gentium dicitur: qua si
talis uirtus quedam contraria.
que pͥma inicium dederit ut ho-¬
mines gentiles fierent: mutando
głam incorruptibilis & in cõmu¬
ginis corruptibilis hominis: &
serpentium: Sicut enim inppło
dei scriptum ẽ initium xp̃e: sic
econtrario inpopłõ dĩ qui declinat
addeo. & gentilis efficitur: iniciũ
Sem̃ eoꝵ ẽ. ꝑ suasio & doctrina: qͣ
docuerunt homines declinare adõz
Istud gͦ sem̃ malum. & doctrina
pessima: non ipsi inquib seminatũ
est ꝑibunt: Ipsi enĩ cum conuer¬
si ingemuerint: salui erunt: Et
uide. si nontalis exposicio etiã illis
conuenient obsistit. qui deũ legis

Expanded text:
lec. Quod ait, initium gentium Amalec, certum est, quia nullo pacto ad illum qui tunc erat in carne Amalec, referri possit. Neque enim primus erat antiquitatis origine, sed ad invisibilem Amalech melius referetur, qui declinando populos a Deo, et faciendo gentiles, ex Dei cultoribus Amalec nominatur. Et inde recte initium gentium dicitur, quasi talis quaedam virtus contraria quae prima initium dederit, ut homines gentiles fierent, mutando gloriam incorruptibilis Dei ginis corruptibilis hominis et reatori. Sicut enim in populo Dei scriptum est, initium Christus, sic, e contrario, in populo qui declinat a Deo et gentilis efficitur, initium Semen eorum est persuasio et doctrina, qua docuerunt homines declinare a Deo. Istud ergo semen malum, et doctrina pessima, non ipsi in quibus seminatum est, peribunt. Ipsi enim cum conversi ingemuerint, salvi erunt. Et vide, si non talis expositio, etiam illis convenienter obsistat, qui Deum legis
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est: Memento quanta fece¬
& excidit caudam tuam: Om̃s qͥdẽ
laborabant post te: tu aut̃ esurie-¬
bas. & laborabas: ce non timuisti
dm̃: Obserua gͦ & inhis quomodo
amalech obstitit isrł inuira: s tam̃
non potuit caput eius abscidere.
nisi caudam tantũ: id ẽ eos potu¬
it obtinere qui retro positi erant. ⁊¬
qui ulcuni sequebantur: nec ea q̃
retro erant obliuiscentis. extendebant se
ad ea que inante sunt: Et idõ puto. qͥa
dñs p̃cipiebat in euangłiis: dicens: Ne-¬
mo mittens manũ suam ad aratrum de
retro aspictens: aptus ẽ. regno dei: Et
merito: Si enĩ retro quis inuentus fuĩt
in cauda: abscidet eum amalech: Seo

Expanded text:
scriptum est: Memento quanta fece excidit caudam tuam, omnes qui laborant post te. Tu autem esuriebas et laborabas, et non timuit Deum . Observa ergo et hic quomodo Amalec obstitit Israeli in via, sed tamen non potuit caput ejus abscindere, nisi caudam tantum, id est, in eos potuit obtinere, qui retro positi erant, qui ultimi sequebantur; nec ea quae retro erant obliviscuntur, extendebant se ad ea quae inante sunt. Et ideo puto, quia Dominus praecipiebat in Evangeliis dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et retro respiciens, aptus est regno Dei . Et merito. Si enim retro quis intuens fuerit, in cauda abscindet eum Amalec. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
re inscripturis diuinis: quib in locis aut
quo intempore nom̃ amalech scriptũ sit:
quo uł ex germine generis gens ista des-¬
cendat: Facilius enĩ quod querit᷑ agno¬
scitur: si ex plurib locis eadem que scͥp¬
ta sunt ꝓferantur: Igit᷑ in genesis lecti¬
one ubi qͥnq reges conuenerunt ut ex-¬
pugnarent quatuor reges qui regna-¬
bant in sodomis: post aliquanta ita re-¬

Expanded text:
uris divinis, quibus in locis vel quo in tempore, nomen Amalec scriptum sit, quo vel ex genere gens ista descendat. Facilius enim quod quaeritur agnoscitur, si ex pluribus locis, quae de eadem scripta sunt, proferantur. Igitur in Genesis lectione, ubi quinque reges convenerunt ut expugnarent quatuor reges qui regnabant in Sodomis, post aliquanta ita re
Abbreviated transcription (Latin):
dux amalech: Hic igit᷑ ama lech. filius
extitit eliphar pͥmogeniti filii esau:
natus ex concubina nomine tanna: Ue¬
rum redeamus adprimã de amalech cõ-¬
memorationem: ubi hii qui reuersi st̃¬
&e conuenerunt ad fontem iudicii. qui
nominat᷑ cades. interfecerunt omnes
pretatur ab lingens popłm: uł de-¬
elignans popłm: Igitur hi qui reu̾¬
tuntur ad scm̃. & conuertunt se
ad scĩficationem: interficiunt &r op¬
primunt amalech: illum scilicet qͥ
ablingit ppłm uł declinat ppłm
Quis aut̃ alius est qui declinat po¬
patus: aduersus quos. scĩs ẽ collu¬
luctatio: Rduersus pͥnciꝑatꝰ enim
& potestates. ⁊ mundi huiꝰ rectores:
sunt eis agones: Quos tam̃ suꝑare
non poterunt: nisi conuertantur ad
que est cades: fons ẽ iudicii: Om̃is
aut̃ qui se ad scĩmoniam conuertit:
habet semꝑ ante occłos suos fontem
iudicii: Prospicit enim diem iudicii:
& purificato corde. tam maloꝵ pena.
qͣm pioꝵ beatitudiues contuetur.
qui aut̃ non se conuertunt adca¬

Expanded text:
 Amalec, filius fuit Eliphaz primogeniti filii Esau, natus ex concubina nomine Thamna. Sed redeamus ad primam de Amalech commemorationem, ubi qui reversi sunt et venerunt ad fontem judicii, qui vocatur Cades, interficient omnes pretatur ablingens populingens populum. Igitur hi qui revertuntur ad sanctum et convertunt se ad sanctificationem, interficiunt et perimunt Amalec, illum scilicet qui ablingit populum, vel declinat populum. Quis autem alius est qui declinat popatus, adversus quos sanctis est colluctatio. Adversum principatus enim et potestates, et mundi hujus rectores, sint eis agones: quos tamen superare non poterunt, nisi convertantur ad quae est Cades, fons est judicii. Omnis enim qui se ad sanctimoniam convertit, habet semper ante oculos suos fontem judicii. Prospicit enim judicii diem, et purificato corde tam malorum poenas, quam piorum beatitudines contuetur. qui autem non se converterint ad Ca
Abbreviated transcription (Latin):
gladio deiecerit: tunc cũ dñs dix̃
admoy sen: Conscribe hec admemo.¬
riam in libro. & da in aurib iħu:
qͥa delens delebo inquit memoriã
amalech de sub celo: Et edificauit
moy ses altare: & nominauit nom̃
eius dñs refugium meũ: ait. quia

Expanded text:
gladio dejecerit, tunc cum Dominus dixerit gladio dejecerit, tunc cum Dominus dixerit ad Moysen: Conscribe haec ad memoriam in libro; et da in auribus Jesu, quia delens delebo memoriam Amalec de sub coelo. Et aedificavit Moyses altare: et nominavit nomen ejus, Dominus refu
Abbreviated transcription (Latin):
amalech Hurcaut̃ uideamꝰ & istũ
amalech. fil irim eliphat pͥmoge¬
niti esau: quẽ peꝑit ei tamnaᷤ con-¬
cubina sua: cuius pater ẽ eliphaz
qui interp̃tat᷑ ds̃ me disꝑsit: Mat̃
aut̃ thamnras. que & ipsa pͥmo qͥd
ẽ degener: deinde interpretat᷑ defec¬
tio cõmota: Et necessario qui abhis
talib gignitur. hostis est isrł: ab lin
gens ut declinans popłm: P rimus¬
&e enim ipse hebreos egressos exegyp¬
to. bello aggressus est in raphidim:
tunc cum moy ses ait adiħm. elige
tibi uiros & exiens conflige cũ ama-¬
lech crastina die: Et ecce ego sto in
uertice collis: & uirga dei in manu
mea erit: Et fecit iħc sic̃ p̃ceꝑat ei
moyses: & exiuit & conflixit cum
&e aaron: ea hora ascenderunt in u̾¬
ticem collis Et factum ẽ ut cum
eleuaret manus moy ses inualesce-¬
ret isrł: cũ aut̃ deponeret manus
suas inualescebat amalech Et post
pauca iterũ scriptum est. qͥa fuga-¬
uerit iħc amalech. oe popłm eius

Expanded text:
ec. Nunc autem videamus et istum Amalec, filium Eliphaz primogeniti Esau, quem peperit ei Thamnas concubina sua: cujus pater est Eliphaz, qui interpretatur Deus me dispersit. Mater autem Thamnas, quae et ipsa primo quidem est deneger, deinde interpretatur defectio commota. Et necessario talibus gignitur, hostis est Israel, vel declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tibi viros et exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit Jesus sicut dixit ei Moyses, et conflixit cum et Aaron, et Hur, ascenderunt in verticem collis. Et factum est ut cum levaret manus Moyses, invalesceret Israel. Cum autem deponeret manus suas, invalescebat Amalech . Et post pauca iterum scriptum est, quia fugaverit Jesus Amalec, et populum ejus