comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& qualit̾ sibi conscientes in formet.
or̃is scã uirtus res ẽ diuina. incorporea
prsus atq mundissima. quã m̃tes inquina¬
e non inquinant. sed ipsa inquinatas emaculant. Cuius
re conciliantur auersa. Hanc non hab& nisi dis̃ & is
cui dederit ds̃ quȩ in animo habitat. sed animã cor¬
pusq scĩficat. Adquam nullus accedat inuttues.
quam nullus amittit nisi ꝓpria uoluntate deceptus.
Semo cam sibi conferri potest cumpossit auferre
alceri aut̃ nec conferre p̃ual& nec auferre. Itaque
cũ talis actanta uirtus cuilib& int̾ uoluntates suas
adhuc marcescenti refulserit. atq: ei adse concupi¬
scendo desiderio salubri commouerit: ꝓtinus in
animo eius duorũ delectationũ contrariarũ rixa
consurgit. & m̃tẽ uoluntas aduersum se ancipita
dilectione diuisa. in diueria ducit ac reducit.
modo rep̃hendendo quod elegerat. modo quo
rep̃henderat elegendo: atque ita in alterutrum
latus se cogitationũ uarietate uersantẽ. ipsa

Expanded text:
ntes informet. 1. Omnis sancta virtus res est divina, incorporea prorsus atque mundissima: quam mentes inquinatae non inquinant, sed ipsa inquinatas emaculat; cujus reconciliantur aversa. Hanc non habet nisi Deus, et is cui dederit Deus. Quae in animo habitat, sed animum corpusque sanctificat; ad quam nullus accedit invitus, quam nullus amittit, nisi propria voluntate deceptus. Nemo eam sibi conferre potest, cum possit auferre; alteri autem nec conferre praevalet, nec auferre. 2. Itaque cum talis ac tanta virtus cuilibet inter voluptates suas adhuc marcescenti refulserit, atque ei ad se concupiscendam desiderium salubre commoverit: protinus in animo ejus duarum delectationum contrariarum rixa consurgit; et mentem voluntas adversum se ancipiti delectatione divisam in diversa ducit ac reducit; modo reprehendendo quod elegerat, modo quod reprehenderat eligendo; atque ita in alterutrum latus se cogitationum varietate versantem, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̃̾ hȩc ẽ ꝓximi tota dilectio. ut bonum
qđ tibi conferriuis. uelis & ꝓximo. Illi uero
plus quam se diligunt dm̃. qui ꝓ eius amore sue
ad tempus saluti ñ parcunt. seipsos tribulatio¬
nibus ac periculis tradunt. nudare facultatib
ꝓpriis. patrie sue extorres fieri. parentib &
uxoribus ac filiis renuntiare parati sunt. & totũ
dicam ipsam corporis mortẽ non solũ non
refugiunt. sed & iam libent̃ excipiunt. ambien¬
tes acorporis sui uita magis quam adõ uita sua
discedere. Iste igitur nobis dilectionis ordo
caritas poscit dm̃ principalit̃ diligamus. & ꝓpt̃ ipsum
plusquam nos diligere debeamus . Ita sane. ut
eis quos nobis coniunctiores familiaritas facit.
si eos fama non reꝓbat. & uita comm̃dat. nos am¬
plius inpendamus om̃iũ ꝓfectus nrõs eẽ credam
& de aliorũ peccatis tamquã denr̃is misericor di

Expanded text:
Quapropter haec est proximi tota dilectio, ut bonum Quapropter haec est proximi tota dilectio, ut bonum quod tibi conferri vis, velis et proximo. Illi vero plus quam se diligunt Deum, qui pro ejus amore suae ad tempus saluti non parcunt, seipsos tribulationibus ac periculis tradunt, nudari facultatibus propriis, patriae suae extorres fieri, parentibus et uxoribus ac filiis suis renuntiare parati sunt, et, ut totum dicam, ipsam corporis mortem non solum non refugiunt, sed etiam libenter excipiunt, ambientes a corporis sui vita magis quam a Deo vita vitae suae discedere. Iste igitur nobis dilectionis ordo icut ordinata charitas poscit, Deum principaliter diligamus, et propter ipsum , et ipsum plus quam nos diligere debeamus, ita sane, ut eis, quos nobis conjunctiores familiaritas facit, si eos fama non reprobat et vita commendat, nos amplius impendamus, omnium profectus, nostros esse credamus, et de aliorum peccatis tanquam de nostris misericord
Abbreviated transcription (Latin):
amlutiosa. ñ querit quȩ sua sunt. ñ irritatur non
cogitat malũ. ñ gaud& suꝑ iniquitatẽ. congau¬
d& aut̃ ueritati. s ĩ om̃ia suffert. omia credit.
om̃ia sperat. omĩa sustin&. eos in quibus fuerit
tate in se regnante uirtutibus Proinde quan¬
do uidemus aliquos patientiȩ mole fundatos
soror. pat̃ aut filius. mat̾ aut filia. neptis aut neptis ẽ
arnalit̃ quippe amat. quitalit̾ amat. qm̃ non illi tan
mines nature nr̃ę sicut dixi participes. Nam siꝓ
pinquos nr̃os quamuis in compositos turpes ac male
moderatos. plus quã quos lib& scõs quos a nobis scđm
sanguinẽ uocamus extraneos diligamus. non
solũ carnalit̾ diligimus. sed &iam grauit̾ in tali
corũ dilectione peccamus. Proide scđm nos
& ad & ernam uitã consequendam. sicut nobis eoꝵ
saluti consulemus. quando nos in eorũ peccatis ac
periculis cogitamus. & sicut nobis subuenare ob¬
ta remus. ita eis ꝓuiribus sub uenimus. aut si
facultas defuerit. uoluntatẽ sub ueniendi tenemꝰ

Expanded text:
n quaerit quae sua sunt; non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati; si omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet ; et eos in quibus fuerit,tate in se regnante, virtutibus? 4. Proinde quando videmus aliquos patientiae mole fundatossoror, pater aut filius, mater aut filia, nepos aut neptis est, carnaliter quippe amat, qui taliter amat, quoniam non illi tantmines naturae nostrae, sicut dixi, participes. Jam si propinquos nostros, quamvis incompositos, turpes ac male moratos, plusquam quoslibet sanctos, quos a nobis secundum sanguinem vocamus, extraneos diligamus, non solum carnaliter diligimus, sed etiam graviter in tali eorum dilectione peccamus. Proinde secundumet ad aeternam vitam consequendam, sicut nobis eorum saluti consulimus, quando nos pro eorum peccatis ac periculis cogitamus, et sicut nobis subveniri optaremus, ita eis pro viribus subvenimus, aut si facultas defuerit, voluntatem subveniendi tenemus.
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ ñ habuero nihil mihi ꝓdest. Nec in me¬
rito. si enim nonquid seꝗꝓpt̃ quid faciamus in illa
ultima examinatione. Querendũ ẽ elemosine
uel traditione corporis in mortẽ. quid ꝓderunt ñ
habentibus caritatẽ. Ipsa ergo habenda ẽ ipsa sec
tanda. sine qua nec elemosine nec occisio corpo¬
risi nec illa om̃ia superius dicta. uel alia quelib&
bona ꝑducunt aliquos ad salutẽ: quia quȩ lib&
⁊ꝑatur. ñ extiterint nobis ꝓdesse non poterunt
ua ꝓpt̃ nihil eis peccati dam nabilis remanere
poterit. nec de erit aliquid boni. quibus caritas
om̃s inquinam̃ti mundatio. & bonorũ om̃iũ mat̃

Expanded text:
caritatem caritatem rito. Si enim non quid, sed propter quid faciamus, in illa ultima examinatione quaerendum est, eleemosynae, vel traditio corporis proprii in mortem, quid proderunt non habentibus charitatanda, sine qua nec eleemosynae, nec occisio corporis, nec illa omnia superius dicta, vel alia quaelibet bona perducunt aliquos ad salutem. Quia quaelibet operatur, exstiterint, nobis prodesse non poterunt. Quapropter nihil eis peccati damnabilis remanere poterit, nec deerit aliquid boni, quibus charitas, omnis inquinamenti mundatio, et bonorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
fides uel c& era talia. quȩ non ꝑfectione fideliũ
sed frugalitate necessaria iudicant᷑. In illa ꝑfec¬
tione scõꝵ quo in caritate radicati contendunt.
in conparabilit̃ meliora ac ꝑfectiora suc cesserint.
quia nec ꝑfectio ibi opus erit. cũ ad illud qđ futu¬
rũ ꝓmit tebat impleta ꝑduxerit. nec scientia
quȩ uelut lucerna quȩdam in huius nocte fide¬
les inluminat. cũ in illius uite die ꝑp&uo sol
uiuus iustis effulserit: nec misteriorũ notitia.
aut ipsa fides necessaria erit. quando ad ea quȩ
ꝑmisteriũ significabantur & credebantur exfid
ꝑfectio xp̃iana ꝑuenerit. Caritas uero hic
quidem necessaria ẽ. quȩ nos separat adiabolo. puri¬
ficat a peccato : reconciliat dõ. Sed ibi ꝑfecta erit
cum ꝑ fectos dõ a quo ẽ donata con iunxerit. Ad
huc apłs laudem diuinȩ caritatis amplificans ad¬
iungit & dicit. Si distribuero in cybos pauperũ om̃s
facultates meas. & si tradidero corpus meũ ut arde.

Expanded text:
a talia, quae non perfectioni fidelium, sed fragilitati necessaria judicantur, in illa perfectione sanctorum, quo in caritate radicati pervenire coincomparabiliter meliora ac perfectiora successerint. Quia nec prophetia ibi opus erit, cum ad illud quod futurum promittebat, impleta perduxerit; nec scientia, quae velut lucerna quaedam in hujus saeculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo Sol vivus justis effulserit; nec mysteriorum notitia, aut ipsa fides necessaria erit, quando ad ea quae per mysterium significabantur, et credebantur ex fide, perfectio Christiana pervenerit. Caritas vero hic quidem necessaria est, quae nos separat a diabolo, purificat a peccato, reconciliat Deo; sed ibi perfecta erit, cum perfectos Deo, a quo est donata, conjunxerit. 3. Adhuc Apostolus laudem divinae caritatis amplificans, adjungit et dicit: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam;
Abbreviated transcription (Latin):
uult. nec ullis peccatis quibus offenditur adqui¬
escunt. & semꝑ aduirtutes quas ipse dignatur do¬
nare diligendas & habendas extendunt. Hii sum
qui omĩa bona quę implere potuerint. ab illo se
adiutos ut possint ueracit̾ credunt. Quic qͥd
mali commiserint uitiose uoluntatis ad scribt̃
quic quid boni non potuerint implere. ab illo
ut possint iugit̾ p&unt. cum potuerint. illi gr¬
tias agunt. Bona eius que fuerint consecuti.
& iam aliis conferre soci ilit̾ uolunt. & usque in
suos inimicos dilectionis suȩ latitudinem porri¬
gentes. hoc om̃s cupiunt esse quod ipsisunt.
atis deuitiis eorũq remediis disputatũ. nunc
iam qualit̾ una quȩ que uirtus possit adquiri

Expanded text:
vult, nec ullis peccatis quibus offenditur, acquiescunt; et semper se ad virtutes, quas ipse dignatur donare, diligendas et habendas, extendunt. Hi sunt qui omnia bona quae implere potuerint, ab illo se adjutos ut possint veraciter credunt; quidquid mali commiserint, vitio suae voluntatis ascribunt; quidquid boni non potuerint implere, ab illo ut possint jugiter petunt; cum potuerint, illi gratias agunt. Bona ejus quae fuerint consecuti, etiam aliis conferri socialiter volunt, et usque in suos inimicos dilectionis suae latitudinem porrigentes, hoc omnes cupiunt esse quod ipsi sunt. Satis de vitiis eorumque remediis est disputatum; nunc jam qualiter unaquaeque virtus possit acqui
Abbreviated transcription (Latin):
rito ȩram̃ti sonans. aut tinni enti cymbalo cõ¬
parant᷑. Qui inmodũ tinnientis acram̃ti uel
cymbali. p̃clara quȩ que magis app&unt sona¬
re quam facere. nec erubescunt ase ipsis¬
alit̃ uiuendo quam p̃dicant discrepare. qui ut quomo¬
do turpitudinẽ sue conũsationis obnubilent. hones¬
ta p̃dicare non cessant : tam̃ ñ ut aditores sui eoꝵ̃
p̃dicatione ꝓficiant. sed ut ipsi uideantur curare
quȩ p̃dicant. seduideamus. que hic adnectat apłs
Di habuero inquit ꝓph&iam. & nouerim misteria
mĩa & omnẽ scientiam. & habuero omnẽ
ita ut montes transferam: caritatẽ aut̃ ñ habu¬
ero. nihilsum. Non adhoc ista dicit. quasi aliqua
bona sine caritate habere aliquit possint. sed
quia nihil ꝓsint habentib ea. si a caritate defe¬
cerint. Ipsa aut̃ & hic necessaria ẽ. ut om̃ia bona
sũ mũbonũ caritate̾ habentib ꝓsint. &ubi eis
&iam ꝑfectio ꝑmanebit. cũ om̃s ꝑseuerantes in se

Expanded text:
rito aeramento sonanti, aut tinnienti cymbalo comrito aeramento sonanti, aut tinnienti cymbalo comparantur? qui in modum tinnientis aeramenti, vel cymbali, praeclara quaeque magis appetunt sonare, quam facere: nec erubescunt a seipsisaliter vivendo, quam praedicant discrepare: qui ut quoquo modo turpitudinem suae conversationis obnubilent, honesta praedicare non cessant; non tamen ut auditores sui eorum praedicatione proficiant, sed ut ipsi videantur curare quae praedicant. 2. Sed videamus quae his adnectat Apostolus. Si habuero, inquit, prophetiam, et noverim mysteria omnia, et omnem scientiam; et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habuero, nihil sum . Non ad hoc ista dicit, quasi aliqua bona sine caritate habere aliqui non possint; sed quia nihil prosint habentibus ea, si a caritate defecerint. Ipsa autem et hic necessaria est, ut omnia bona, summum bonum caritatis habentibus prosint, et ibi eis etiam perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
taque iam qualis & quanta sit hȩc intelligi.¬
caritas. non pedũ uia. sedmorũ apło dicente discãmꝰ.
i linguis inquid hominũ loquar & angłoꝵ. caritatẽ
aut̃ non habuero: factus sũ uelut aeram̃tũ sonans.
aut cimbalũ tinniens. Hominũ uel angłoꝵ linguis
inanem facundiam quorundam significatam debe¬
mus accipere. quia omĩa quȩ cumq uoluerint ac¬
curate quidẽ atq eloquent̃ enuntiant. sed quam¬
uis ornate copioseq dissertent. tam̃ sidocendi offi¬
ciũ uanitate placendi magis quam consulendi ca¬
ritate suscipiant. ñ ut aliquos doceant. sed ut se
doctos ostendant. nec ꝓfectũ sed plausum a suis
auditorib quęrant. sitotã conscientie diligen¬
tiam tranferat male dicaces ad linguam & studi osius
eloquentiam uelint quã uitam. si suꝑ ciliũ uane loqua¬
citatis elati. dicta sua magis cupiant laudare quã
fierii nec se descĩtate operis. sed desermonis elucu¬
brati uenustate solliciti: num quid non tales me¬

Expanded text:
taque jam qualis, et quanta sit haec caritas, non pedum via, sed morum, Apostolo docente, discamus. Si linguis, inquit, hominum loquar et angelorum, caritatem autem non habuero, factus sum velut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . Hominum vel angelorum linguis, inanem facundiam quorumdam significatam debemus accipere, qui omnia quaecunque voluerint, accurate quidem, atque eloquenter enuntiant; sed quamvis ornate copioseque disserant, tamen si docendi officium vanitate placendi magis, quam consulendi caritate suscipiant; non ut aliquos doceant, sed ut se doctos ostendant; nec profectum, sed plausum a suis auditoribus quaerant; si totam conscientiae diligentiam transferant male dicaces ad linguam, et studiosius eloquentiam velint curare quam vitam: si supercilio vanae loquacitatis elati, dicta sua magis cupiant laudari, quam fieri; nec sint de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati venustate solliciti: nunquid non tales me
Abbreviated transcription (Latin):
fatollit sub ponatur. Ad rogantes uiri intra scam eecle¬
siam quãuis dm̃ uiuendo refugiunt eum tam̃ ueraciter
ent dendo confitentur. Hisi dorus dix̃ dc iustitiȩ uirtu¬
rtis nulla clatione suꝑbias. De bonis factis non extolla¬
tis e debono opere non glorieris. Flatio excelsos deie¬
ut o arro gantia sublimes humiliauit. Quod manifertan¬
do potes amittere. tacendo custo di

Expanded text:
extollit, supponatur. Arrogantes viri inter sanctam Eccleextollit, supponatur. Arrogantes viri inter sanctam Ecclesiam, quamvis Deum fugiendo refugiunt, eum tamen veraciter credendo confitentur. ISIDORUS. De justitiae virtute, nulla elatione superbias. De bonis factis non extollaris, et de bono opere non glorieris. Elatio excelsum dejecit, et arrogantia sublimes humiliavit. Quod manifestando potes amittere, tacendo custodi
Abbreviated transcription (Latin):
ximũ suum. peccat. Pidem pos si de cum ꝓximo in pauꝑta¬
te illius. & in bonis illius laxeris. In tempore tribulatio¬
nis ꝓximo ꝑmane fidelis. ut & in herẽditate illius cohe¬
res sis̃ Perde pecuniã ꝓpter fratrẽ & amicũ. nea uertas
fatrẽtuam a proximo tuo. Qui foueam fodit ꝓximo.
in illã decid&: & qui statuit lapidem ꝓximo. offen¬
d& in eo. Qui laqueum alio ponit. peribit in illo. Ori¬
genis dix̃. Si quis ea quȩ in d& in debieto ꝓximi sui uł¬
Quise iactat & dilatat. iurgia concitat. Qui sperat in dñõ
subleuatur. Gregorius dix̃. In ome quod scit se mens de¬
primat. ne quod uirtus scientię congregat. uentus elatio¬
nis tollat. Miranda quippe actio. quã elatio non eleuat.
sed grauat. Dumꝑ suꝑnã grãm ad altiora in tellegen da
ducimur tantũ sub tilius leuamur. tantũ sẽꝑ ꝑ humilita¬
tem nos ma ipsos in in tellectu nr̃o prȩmere debemus
Halde quippe lata mens reunditur. si ipse suꝑ quẽ se

Expanded text:
osside cum proximo in paupertate illius, ut et in bonis illius laeteris . In tempore tribulationis permane fidelis, ut in haereditate illius haeres sis . Perde pecuniam propter fratrem et amicum . Ne avertas faciem tuam a proximo tuo . Qui foveam fodit proximo, in illam cito decidit: et qui statuit lapidem proximo, offendit in eo . Qui laqueum alteri ponit, peribit in illo . ORIGENES. Si quis ea quae videt in delicto proximi suiQui se jactat et dilatat, jurgia concitat . Qui sperat in Domino, sublevatur . GREGORIUS. In omne quod scit sese mens deprimat, ne quod virtus scientiae congregat, ventus elationis tollat. Miranda quippe actio cum elatione non elevat, sed gravat. Dum superna gratia ad altiora intelligenda ducimur, quantum subtilius levamur, tantum semper in humilitatem nosmetipsos in intellectu nostro premere debemus. Valde quippe elata mens retunditur, si ipsi, super quem se
Abbreviated transcription (Latin):
Quod enim ex ꝓpria prestat᷑ uoluntate. cũ om̃i uolus¬
tait donat᷑ regorius dix̃. Tantũ ergo es se humilior
quis que deb& exmunere. quantũ se obligatiorẽ es se
conspicit. iin red denda ratione. Quiergo sacros ordi¬
nes tribuit tunc ab om̃i munere manus ex cutit. Quan¬
do in diuinis rebus non solũ nullã pecunia. sed a rari
humanã grãm non reqͥrit. Io sephus dix̃ Non debem̃ recusa¬
bemus. quod adõ nr̃o accipimꝰ¬

Expanded text:
quod enim ex propria voluntate praestatur, cum omni voluntate donatur. GREGORIUS. Tantum ergo esse humilior quisque debet ex munere, quantum obligatiorem esse se conspicit in reddenda ratione. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit: quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gloriam non requirit. JOSEPHUS. Non debemus recusabemus quod a deo nostro accepim
Abbreviated transcription (Latin):
& ferrũ lac. & panis similaginis. mel. & botrusuuȩ. & o¬
leum. & uestim̃ tũ. Hȩc om̃a sic̃ scĩs in bona. sic & impiis
sic & peccatoribus in mala conuertent᷑: augũstinus dia
excẽtant oculos sapientii. & mutant uerba iustorũ.
alomon dix̃. Munera desinu impiis accipit. ut ꝑuertat
semitas iu dicii. Non des alienis honorẽ tuũ. hie sus filius
sy rachdix̃. Donec accipiunt osculantur manus dantis. &
in ꝓmis sionibus humiliant uoces suas. & in tẽpore redẽpti

Expanded text:
& ferrum, sal, lac, & panis similagineus, & mel, & botrus uvae, & oleum et vestimentum . Haec omnia sanctis in bona, sic et impiis et peccatoribus in mala convertentur . AUGUSTINUS. excaecant oculos sapientum, et immulant verba justorum SALOMON. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii . Non des alieno honorem tuum . JESUS SIRACH. Donec accipiant, osculantur manus dantis, et in promissi
Abbreviated transcription (Latin):
siderare debemus. quantũ scĩtatẽ conferant animo
xp̃ĩ ano. & quã nihil ꝑfectionis um quam sit quo a
in istis uirtutib nonsit. Namsi facit temperar¬
tia temperantẽ. prudentia prudentẽ. iustitia
iustũ & fortitudo fortẽ. & qui temperant̃ & ius
te agit ac fortit̃ nescio quid possit eẽ ꝑfectius.
taque difficile quide nobis ẽ om̃ia uirtutũ quȩ
ex illis iii quas principales diximus oriuntur os¬
tendere : sed cum ꝓpri&ates & actus eorũ coeperint
aperiri ex ipsis affectibus singulorumq uirtutes ex
quibus existant forsitan apparebit. Uerum tam̃
hoc inprinis nosse & tenere debemus. quod iste un
dĩ & quod nullus nullus eas hab& aut habebit. nisi
cui ds̃ qui ẽ uirtutũ om̃iũ propri&as & origo con¬
tulerit. qr̃ quicumꝙ quocumq tempore. inquacum¬
que gente indm̃ eredentes & fide uixerint ilius
dono temperantes ac prudentes iusti uel fortes¬

Expanded text:
siderare debemus, quantam sanctitatem conferant animo siderare debemus, quantam sanctitatem conferant animo Christiano, et quam nihil perfectionis usquam sit, quod in istis virtutibus non sit. Nam si facit temperantia temperantem, prudentia prudentem, justitia justum, fortitudo fortem; eo qui temperanter, juste, et prudenter agit, ac fortiter, nescio quid possit esse perfectius. Itaque difficile quidem est nobis nomina virtutum, quae ex illis quatuor, quas principales diximus, oriuntur, ostendere; sed cum proprietates, et actus earum coeperint aperiri, ex ipsis affectionibus singularum, quae virtutes ex quibus exsistant, forsitan apparebit. 3. Verumtamen hoc imprimis nosse et tenere debemus, quod istae quDei; et quod nullus eas habet, habuit, aut habebit, nisi cui Deus, qui est omnium virtutum proprietas et origo, contulerit. Quoniam quicunque, quocunque tempore, in quacunque gente in Deum credentes ex fide vixerunt, illius dono temperantes ac prudentes, justi
Abbreviated transcription (Latin):
definiuetut quosdam origines malorũ om̃iũ
dofiniurt: Pincipales quat tuor esse irtutes
nonsulũ plglosophi sentiunt. sed &iam nr̃ii con¬
sentiuno :Sed quare quat tuor uel quennto¬
pera singulorũ hoc dño in luminante debe¬
numus breuit̃ de monstrare. Qua ternariũ
omungiũ ꝑfectione sacratũ penenulus u¬
nonit Si quidem totus orbisorente ulles¬
dente. aquilone & meridic quattuor tmina¬
ri partibus siue angulis inuenitur. & ipse adam quiliu
mani generis pat̾. uel generale nom̃ quod dicitur
homo quat tuor litteris explicatur. Corpus quoq
quat tuor clim̃tis exstructũ. quat̾narii numeri ip
contin& sac ram̃tũ. Iosius &iam animȩ quat tuor
esse affectioes. quibus uel adbona utimur uel ad
mala & antiqui subtilit̾ inuener̃. & eorũ inuenta
alae eorum ini ac facies. dignitatẽ numeri huius.
abunde commendanti & idõ uirtutes iste quȩ tan¬
tũ continent ꝑfectionis innumero. sollicite con¬

Expanded text:
uor, velut quasdam origines malorum omnium uor, velut quasdam origines malorum omnium definiunt. Principales quatuor, esse virtutes non solum philosophi sentiunt, sed etiam nostri consentiunt. Sed quare quatuor, vel quae sint opera singularum, hoc, Domino illuminante, debemus breviter demonstrare. Quaternarium numerum perfectioni sacratum pene nullus ignorat. Siquidem totus orbis Oriente et Occidente, Aquilone et Meridie, quatuor determinari partibus sive angulis invenitur; et ipse Adam, qui est humani generis pater, vel generale nomen, quod dicitur homo, quatuor litteris explicatur. Corpus quoque quatuor elementis exstructum, quaternarii numeri in se continet sacramentum. Ipsius etiam animae quatuor esse affectiones, quibus vel ad bona utimur, vel ad mala, et antiqui subtiliter invenerunt, et eorum inventa alae eorum quatuor ac facies , dignitatem numeri hujus abunde commendant: et ideo virtutes istae quae tantum continent perfectionis in numero, sollicite con
Abbreviated transcription (Latin):
iocos libent̃ audire. aliorũ poetiquo qi a quau¬
turpes ceplutt delitus. serius netesserus indi¬
gentes abicere. domus amplissimas sorent᷑
natas atuere facultates suas mdes aos
urlitatis exstimant ut illa quȩ dixi uel alia multo
simiboi non solũ libent̃ exerceant sed &iam hinc
cos obiurgantes in rideant in eptire credentes ullos
qui licite usitata nobilibus crimine ambitioni in¬
fament. S edqui hoc malum diuinitus aditus e¬
uieeri & spĩtalibus continentie uiribus fultus
anis gugine uirtutis in se regnantis obserua
& rit cum dõ suo unus sp̃s factus. mhil aluit
agbi semꝑ aut cogitat. nisi unde clarior aut
nobilier fiat & oblectationes om̃iũ uitiorũ
puris dełlectationib: uicat.
tracu nuneri eredenli ꝓfectio t̃ quoo quatcuor
unicntes que orctae sinit pruicipales exfide
uiuentes a dño collatae iuslificent
deamus nunc anuera sit phylo sophoꝵ illa
sontentia quȩ quatuor uirtutes uelut quos¬
dam uirtutũ om̃iũ faicia quoq quat¬

Expanded text:
ocos libenter audire, aliorum poenam suam faturpes, explere deliciis, serios necessariis indigentes abjicere, domos amplissimas et ornatas exstruere, facultates suas indesinenter tilitatis existimant: ut illa quae dixi, vel alia multa similia, non solum libenter exerceant, sed etiam hinc eos objurgantes irrideant, ineptire credentes illos qui licita et usitata nobilibus crimine ambitionis infamant. Sed qui hoc quoque malum divinitus adjutus evicerit, et spiritalis continentiae viribus fultus,omnes reginae virtutis in se regnantis observat; ac sic cum Deo suo unus spiritus factus, nihil aliud agit semper aut cogitat, nisi unde clarior ac nobilior fiat, et oblectationes vitiorum omnium, puris delectationibus vincat.rii numeri credenda perfectio; et quod quatuor virtutes, quae dictae sunt principales, ex fide viventes a Deo collatae justificent. 1. Videamus nunc an vera sit philosophorum illa sententia, qua quatuor virtutes, velut quosdam virtutum omnium fontes, vitia quoque quat
Abbreviated transcription (Latin):
ate os prauũ. & d&rahentia labia sint ꝓculatẽ
Qui d& rahit alicui rei.ipse se infuturũ obli¬
gat. Quiautẽ pręceptũ tim&. in pace uer¬
satur. Cũ de tractoribus ne cõmiscearis.
quo repente consurgit ꝑ ditio eorũi &
ruinã utrius que quis nouit. Tu multus
murmurationũ. trabs conditura A gustin¬
dix̃. Ne ergo detrabasenec au dras d&ra¬
hentẽ. hieronim dir̃. Nũ quã olli darhe¬
re. Accusanruis syͥpe quod facimus. & cant

Expanded text:
ate os pravum: et detrahentia labia sint procul a te. Qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace versatur. Cum detractoribus ne commiquoniam repente consurget perditio illorum, et ruinam utriusque quis novit ? Tumultus murmurationum non abscondetur . AUGUSTINUS. Ne ergo detrahas, nec audias detrahentem. HIERONYMUS. Nunquam ulli detrahes. Accusamus saepe quod facimus
Abbreviated transcription (Latin):
lio darahis. inte potius ꝑti mesce Daractionẽ om̃s
reprehendunt. om̃s uitu perant: Quando aliũ d&ra¬
his: te discute. Quando alium mordes. tua peccata re¬
dargue. Non alterius delicta. sed propria cerne.Nũ¬
quã d& rahis. site bene ꝑspexeris. U trius que simile
crimen inpendit. & qui d&rahentẽ audit. & his qui
d& rahit. In uitas patrũ dicit᷑. Melius est comedere
carnẽ. & uinũ bibere. quã comedere in uituperati¬
onẽ fratrẽ suum. Sicut susurrans serpens euam
depara diso excussit. sic quid& rahit fratrem suum.
N on solum suã. sed & iã audientis animam perdit.

Expanded text:
lio detrahis, in te potius pertimesce. Detractores omnes reprehendunt, omnes vituperant. Quando alii detrahis, teipsum discute. Quando alium mordes, tua peccata redargue. Non alterius delicta, sed tua propria cerne. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris. Uterque simile crimen impendit, et qui detrahentem audit, et is qui detrahit. EX VITIS PATRUM. Melius est comedere carnem, et vinum bibere. quam contemnere in vituperatione fratrem suum. Sicut susurrans serpens Evam de paradiso expulit, sic qui detrahit fratri suo, non solum suam, sed etiam audientis animam perdit.
Abbreviated transcription (Latin):
tia nobis adferat in hac uita praesidii. & qualiter
ipsa quoque in eoꝵ pectoribus qui se illi tradide
nullis uitioꝵ ualeat inpugnationib supcrari. ꝑ¬
des enim quȩ c̃ iustitiȩ fundam̃tũ quã nulla oꝑ
bona precedunt. & exqua om̃ia bona procedu
ipsa nos apeccatis om̃ib purgat. mentes nr̃is
luminat . dõ reconciliat cunctis participib na¬
ture nrãe consotiat. spem nobis futurq remun¬
rationis inspirat. Aug& in nobis uirtutes scãs
ac nos in earum possessione confirmae .xxii.

Expanded text:
tia nobis afferat in hac vita praesidii, et qualiter ipsa quoque in eorum pectoribus qui se illi tradiderint, nullis vitiorum valeat impugnationibus superari. Fides enim, quae est justitiae fundamentum, quam nullbona praecedunt, et ex qua omnia bona procedunt. Ipsa nos a peccatis omnibus purgat, mentes nostras illuminat, Deo reconciliat, cunctis participibus naturae nostrae consociat, spem nobis futurae remunerationis inspirat, auget in nobis virtutes sanctas, ac nos in earum possessione confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
adnõ. Penedictio patris. firmat domos filioꝵ: Mal¬
dictio autẽ matris. eradicat fundam̃ta. Neglorieris in
tumelia patris tui. non ẽ enĩ tibi gła. sed confusio. Et
enĩ hominis.  honore patris sui ẽ. & dẽ decus filiis. ps
sine honore. Fili suscipe senectã patris tui. & ne conti¬
tes eũ inuita illius. & si defecerit sensu. ueniã da. & n
spernas eũ in tua uirtute elemosina enĩ patris. ñ ei
in obliuione. Mal fam ÷ ẽ qui relinquit patrẽ. & ẽ in¬
dictus adõ qui ex as perat matrẽ. Honora patrẽ tuip̃
gemitus matris tuȩ ne obliuiscaris. Mem̃to qm̃ nisi ꝑ
los. non fuis ses. Re tribue parentibus. quomodo illi tibi. H¬
ronimꝰ dix̃. Bonũ ẽ quidẽ post dm̃. amare parentes ac filii
Sed si necessitas uenerit. ut amor parentũ ac filioꝵ dĩ amo
ille suũ hono rauerit creatorẽ. Basilius dixi
Parentes uestros ut ꝓ pria uiscera diligamꝰ. si accedere nos ad
serui tutẽ xp̃i non ꝓhibuent̃. Si autẽ ꝓhibuerint. nec sepulchra

Expanded text:
anet benedictio patris firmat domos filiorum maledictio autem matris eradicat fundamenta ne glorieris in contumelia patris tui non est enim tibi gloria sed confusio gloria enim hominis ex honore patris sui et dedecus filiis pater sine honore fili suscipe senectam patris tui et ne contristes eum in vita illius et si defeceritmosyna enim patris non erit in oblivione . Malae famae est qui relinquit patrem: et est maledictus a Deo qui exasperat matrem . Honora patrem tuum, et gemitus matris tuae ne obliviscaris: memento quoniam nisi per illos non fuisses. Retribue parentibus quomodo illi tibi . HIERONYMUS. Bonum est quidem post Deum amare parentes ac filios; sed si necessitas venerit ut amor parentum ac filiorum Dei amille suum noverit Creatorem. BASILIUS. Parentes nostros ut propria viscera diligamus, si accedere nos ad servitutem Christi non prohibuerint. Si autem prohibuerint, nec sepulcra
Abbreviated transcription (Latin):
us thes aurizari. sed parentes filuis. Sa lo mondix̃. Quia¬
git patrẽ. & fugit matrẽ. ignominiosus ẽ. & infelix. Fi lu
sapiens. l&ificat patrẽ. Filius stultus. mesticia est matris
Hiesus filius syrach dix̃. Sicut qui thesaurirat. ita qui hon¬
rificat matrẽ suã. Qui honorat patrẽ suũ. iocundabit᷑ in

Expanded text:
saurizare, sed parentes filiis . SALOMON. Qui affligit patrem, et fugit matrem, ignominiosus est et infelix . Filius sapiens laetificat patrem, filius stultus moestitia est matris suae . JESUS SIRACH. Sicut qui thesaurizat, ita qui honorificat matrem s
Abbreviated transcription (Latin):
niͣie infirmitatis nobis messent af¬
L fectus uisti mumquã plerumq dolen¬
doniel flendore aeederemus inuiti
edidcirco eos huic necessarios uitae
sentimus. quia in hac. mortalitate sine
eis omnino recte nonuiuimus. quando
sinon timeat quisq uelcaueat. neaut
ipse quã duu mortalit᷑ inuit᷑.aut alius
quem ixp̃o diligit afide sua deficiat
sinec de suo nec deꝓximi sui peccato
contristetur & doleat. deꝓfectu lae¬
tetur & gaudeat. non solum recte non¬
minit. sceđ &iim sensum ipsius humani¬
sunt n uebi nec fletus ullus potest
tsst nec gemitus. habebunt om̃
sciꝰ amore ꝑfectum. timore nul¬
lum. gausium sempit᷑nũ. ubi e
rit uoluntas recta. cupiditas
lla qñ fruendoilestib bonis. ado
ienire cupiebant. nihil eis deepit
aritas. mittit. sed que caritas nutri
timori ipse ꝓduxerit .xxxiii. quilit̃ uir¬
tutes quattuor que dictȩ sunt principales.
aut in p̃serti nos a peccato desendant. aut inet̾ra

Expanded text:
e infirmitatis nobis inessent affectus isti, nunquam plerumque dolendo, vel flendo eis cederemus inviti. Sed idcirco eos huic necessarios vitae sentimus, quia in hac mortalitate sine eis omnino recte non vivimus. Quando si non timeat quisque vel caveat, ne aut ipse quandiu mortaliter vivit, aut alius quem in Christo diligit, a fide sua deficiat; si nec de suo, nec de proximi sui peccato contristetur, nec doleat, de profectu laetetur aut gaudeat, vivit, sed etiam sensum ipsius humanisunt, ubi nec fletus ullus potest esse, nec gemitus: habebunt omnes sancti amorem perfectum, timorem nullum, et gaudium sempiternum. Ibi eis erit voluntas recta, cupiditas nulla, quoniam fruendo coelestibus bonis, ad venire cupiebant, nihil eis deerit aritas foras mittit, sed quem caritas nutrittimor ipse perduxerit. CAPUT XXXIII. Qualiter virtutes quatuor quae dictae sunt principales, aut in p
Abbreviated transcription (Latin):
iustitię est. Quiauit̃ m̃ tit᷑: tes tis c̃ fraudu¬
lentͥis. Iura tioni: non ad qͥ escat ostuum. Gir
mul tũ iurans. replebit᷑ iniqͥtate. Exñ dis ce¬
Est cñ in illud ũbũ pet¬
citi. Hisidor dir̃. Sic̃ m tiriñ potest quiñ
lo qͥt᷑ : sic ꝑ iurare non poterit qui ipart non
appetit.Non est contradi p̃cepia iurare:
s& dũ usũ iuran difacim: ꝑ iuru trim̃ in curri

Expanded text:
fraudulentus . Jurationi non assuescat os tuum . Vir multum jurans replebitur iniquitate, et non disceest enim in illa verbum peccati . ISIDORUS. Sicut mentiri non potest qui non loquitur, sic perjurare nonappetit. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurri
Abbreviated transcription (Latin):
nonerat. Picrõq sine uirantto loqͥ dis potua¬
mus: se dinere dulitate corũ quinonꝰ creduni
quod dicim iurare con pellimur: Taliq ne¬
aessitite uirandi. consuctu dinẽ facim. Sin
miel tiadere dendũ pigri: qui non mouent᷑
adfidẽ uerbis. Crauitꝰ autẽ dlin quunt: qui
sibi lo quentͦs uirist cogunt. Qua cũ que
irce uerborũ quis uirat. di tam̃ qui conser¬
entie testis est: ita hoc accipit: sic̾ illi cuira¬
t̃ intellegit. Do plitit̾ aute̾ reus fit. qui &
dĩ nom̃ inunum ad sumit: & ꝑxim odoloca¬
pit. Non est conserum dũ sacram̃ tũ qua
do malũ in caute ꝓmittit᷑: ueluti si quis piam¬
cũ adul terd ꝑpetuum cumea ꝑmanendi fide
pollictatur. Tollerabilius est emĩ non inpli¬
re sacramentũ: quĩ ꝑmanert in stabli¬

Expanded text:
 sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique necessitate jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbis. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte verborum quisque juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus erit, qui et Dei nomen in vanum adsumit, et proximum dolo capit. Noo malum incaute promittitur. Velut si quispiam adulterae perpetuum cum ea permanendi fidem polliceatur: tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in st
Abbreviated transcription (Latin):
bene regitur: cũ his qͥ prȩ ẽ uitiis potius quã fratri¬
ditis corrigendo restrigut᷑: magna sollicitudine
&iam districtio ipsa moderet᷑: quatinꝰ sidura disci¬
plinę contra delin quentes exesceat: ut pictatis ius¬
cera ñ amittat. Ergo sub itctos suos in esse rectori
b: deb& ueste consulens miscricosdia: &piascui ens
quis nãq id eo p̃dicat: ut hic uellaudis ud muneris
mercedem recipiat: ȩternapcul dubio merce de
se priuat. Sic exerceatur ⁊ dus rectitu dinis con¬
tra praui acti proximorũ: quatenꝰ inferuore dis¬
trictionis nullo modo relinquatur uirtꝰ mansuetu¬
lo ii tesuę merita uulgi tratis cendit actionem

Expanded text:
bene regitur, cum is qui praeest, vitiis potius quam fratriditis corrigendo restringitur, magna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, quatenus sic jura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat.bus debet, et juste consulens misericordia, et pie corrigens quis namque ideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna proculdubio mercede se privat. tra prava acta proximorum quatenus in fervore districtionis nullo modo relinquatur virtus mansuetulo vitae suae merito vulgi transcendit actionem
Abbreviated transcription (Latin):
pastores bibunt: cũ fluenta ueritatis rectȩ in tel¬
legenits auriunt. Sed eandem aqũi pertur bare
N: sct̃ meditationis studia maleuuendo conrũ¬
perc. Aquã silic& perturbatã pedibus. oues bi¬
bunt : cũ subiecti quique ñ sectant᷑ uerba que au¬
diunt: sed solaquȩ conspitiunt exempli prauitatis

Expanded text:
pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt, sed eamdem aquam pedibus turbare est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet pastorum turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis
Abbreviated transcription (Latin):
desina recta docere. Prius quippe sema ipsũ cor¬
rigere deb&: qui alios adbetic uiuendo ad monere
stu d&c. Itaut iom̃ib: fem& ipsũ for mã ui uendo pre
huc uitis sub iacent. Qui regim̃ sacer dotis conten¬
dit ad petere: ante iꝑ sedis cutiat: siuita hono ris sit
condigna. Quod sinon discre pat: humiliter adid

Expanded text:
desinat recta docere. Prius quippe semetipsum corrigere debet, qui alios ad bene vivendum admonere studet, ita ut in omnibus semetipsum formam vivendi 423 uod non meretur. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad
Abbreviated transcription (Latin):
occidit. Qui bene doco & maleuiuit: uidet̾ bonũ malu
coniungere: Lucem tenebris Permis cereuerita tẽ
m̃dacio. Iracundi doctores : perrabiem furoris dis
ciplinȩ modũ: ad immanitate crudelitatis conuertunt:
Etunde em̃ dirt sub ditis poitrat : inpotius uulne¬

Expanded text:
. Qui bene docet et male vivit, bonum malo videtur conjungere, lucem tenebris commiscere, veritatem mendacio mutare. Iracundi doctores ciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt: et unde emendare subditos poterant, inde potius vulne
Abbreviated transcription (Latin):
b& uitã ȩt̾ nã. Qui aut̃t in eredulus ẽ filio: ñ ui de¬
bit uitã: sed ira dĩ man& supes cũ. Ia cob apłs diã.
Quid ꝑderit fratres mei sifi dẽ quis dicat sehabere.
opera autẽ ñ habeatꝰ: nũ quid poterit fides saluare
cum fidessine operib: otiosa ẽ. Sic̃ enĩ corp̾ sine spũ
mor tuũ N: & fidessine operib mortua esł. Piui¬
apłs dix̃. Uirt̾ enĩ dĩ ẽ : insalute om̃i credenti. Igit᷑ qͥce
fide sunt: bene dicent̾ cũ fideli abbraham. In om̃ib sumen¬

Expanded text:
redulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum . JACOBUS. Quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Nunquid poterit fides salvare eum ? Fides sine operibus otiosa est . Sicut enim corpus sine spiritu mortuum est, ita fides sine operibus mortua est . PAULUS. Virtus enim Dei est, in salutem omni credenti . Igitur qui fide sunt, benedicentur cum fideli Abraham . In omnibus sumen
Abbreviated transcription (Latin):
chumilis. qui suꝑni nutꝰ arbitrio ut debeat p̃¬
uini dispositione sub dit̾. atq. auitio obstina¬
tionis alicnꝰ: Cũ sibi regiminis culm̃ impera¬
t̃ suã bonis p̃uent̾ c̃: quibus aliis p̃sit: & ex corde
magis tirio linqua confundi tur. quando aliud

Expanded text:
est humilis, qui superni nutus arbitrio, ut debeat prvinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cum sibi regiminis culmen imponitur, si jam donis praeventus est, quibus et aliis prosit, et ex corde magisterio lingua confunditur, quando aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cul pa discordiȩ. ꝑ qua nec munꝰ accipitur
Quic quid enĩ ꝓteaius uel indignꝰ anim ꝓtule¬
rit : obiurgationis furor ẽ. ñ dilectio cor¬
rectionis. Quale enĩ ẽ misericor die sacri¬
ficium: quod cũ discordia paimi offertur u
DICIT INEGL Au distis quia dictũ est
antiquis. ñ ꝑ iurabis. Reddes autẽ dno.

Expanded text:
qua nec munus accipitur. Quidquid enim protervus vel indignus amicus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio correctionis. Quale jam est misericordiae sacrificium, quod cum discordia proximi offertur? . CHRISTUS. Audistis quia dictum est antiquis: Non pejerabis . Reddes a
Abbreviated transcription (Latin):
tatione facile perdit. Ds̃sicre dit̾: merito inuocat᷑¬
& quȩ rit᷑e ꝑ hoc tunc ꝑfectȩ liudat᷑. quando &
creditur. fides nequa quã uiextorq t̃. sedratio ne at q
exemplis suadit᷑. In corderes picit dr̃ fidẽ: ubi se
n possunt homines excusart. Fides enĩ qui corde
retinet᷑: confessione honoris ad salute ꝓftrt̾
⁊ ulti fide tantũ xp̃i anisunt: opere uero ⁊ pĩc
doctrina dissentiunt. Multi quo que
fi dt̃ xp̃i ex cordeñ amant. sedhumano t̾rore
Candẽ ꝑ hypo chrisin tenere simulant: Et qͥ
et̃. ñ possumt aptemali: ꝑt̾rorẽ fittenofcun

Expanded text:
ntatione facile perdit. Deus si creditur, merito invocatntatione facile perdit. Deus si creditur, merito invocat ac per hoc tunc perfecte laudatur, quando et creditur. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur in corde. Respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare: fides enim quae corde retinetur confessione oris ulti fide tantum Christiani sunt, opere vero a Christiana doctrina dissentiunt. Multi quoque fidem Christi ex corde non amant, sed humano terrore eamdem per hypocrisim tenere se simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte
Abbreviated transcription (Latin):
pertite illius : ut & inbonis illius lactaris. Agustinꝰ digit.
Sicñ uistus ẽ qui ex fide uiuit: miquuis autt̃ ẽ qui ñ haba
fidẽ hominifidedli: totꝰmundus diuitiȩ Infideli au
la fides : ut homines supermare pedib faciat ambulire
Nagna ẽ fides: sednibil prodest: siñ habuerit caritatẽ
ieronimꝰ diã. Quid pro dest sumpia agens: dm̃ in
uoce in uocas : quẽ operib negas. Ds̃ bonis operib
si delium ñ tantũ considerat oblationis magnidinẽ
quantũ fidei ueritatt̃. Gregorius diã. Ille enĩ ue
credit : qui exerc& operando quod credit. Perfide
naque : ab om̃i potente dõ cognoscim᷑. Quid ꝑdest
sieidẽ redẽptorinro ꝑ fidẽ iungimꝰ: si abeo moribus
dis iungamꝰ. Hisidor̾ dic̃. Beat̾ ẽ autẽ: qͥ& recte cre¬
den dobent ui uet: & bene uiuendo fidẽ rectã cus todit
& p̃i añ enĩ malus: dũ secundũ cuuan gelii doctrina non
uiuit : & iam ipsam fidc̃ quã uerbo colit: oborta tꝑ¬

Expanded text:
ius laeteris . AUGUSTINUS. Si enim justus est qui ex fide vivit, iniquus est qui non habet fidem. Homini fideli, totus mundus divitiae; infideli autalet fides, ut homines super mare pedibus faciat ambulare. Magna est fides, sed nihil prodest, si non habuerit charitatem. HIERONYMUS. Quid prodest si impie agens Deum voce invocas quem operibus negas? Deus in bonis operibus fidelium non tantum considerat oblationis magnitudinem, quantum fide veritatem. GREGORIUS. Ille enim vere credit qui exercet operando quod credit: per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur. Quid prodest si eidem Redemptori nostro per fidem jungimur, si ab eo moribus disjungamur? ISIDORUS. Beatus est autem qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Christianus enim malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem quam verbo colit, oborta te
Abbreviated transcription (Latin):
ipłi diã. Qui eni hiesitat: similis ẽ stucti maris.
qui auento mouet̾ a circũ ftrt̾. Sala mon dix̃s¬
Ea pec tatio iustor letitia: spes auit̃ impior peri¬
bit. Spes quę̧ differt̾: ad fligit animã Orige¬
nisdiã. Ne que eñ salus eẽ cui quã potest: nisi prius
sibi ꝓpitium faciat dm̃. Hisidor̾ dix̃. Quimale agere
ñ desistũnt : uana spe indulgentiam dedĩ pictate pe¬
qͥrunt. Quã rec te q rerent: siab actione praua ces¬
sarent. Metuendũ ualdeẽ: utneq ꝑ spem uenie
quã ꝑmittit ds̃ ꝑscuerant̾ peccamꝰ: neq quia iuste
petcata ad stringit: ueniam des peremꝰ: sedutroque
periculo euitato: &amalo declynmꝰ: & depietate
dĩ ueniam speremꝰ. Omĩs quippe uist: spe & for¬
mihine nit&: quiatunc illũ adgaudium speseri
quipa ciens ẽ: mitigat sus citatas. Homo ꝑuersus.
sus citat lites: Et uerbo sus separat principes.
em ꝑ iurgia querit malus: Angelus autẽ cru¬
delis mit tit᷑ contracum. Qre gorius dix̃.¬

Expanded text:
tat, similis est fluctui maris, qui a vento movetur et circumfertur . SALOMON. Exspectatio justorum, laetitia: spes impiorum peribit . Spes quae differtur, affligit animam . ORIGENES. Neque salus esse cuiquam potest, nisi prius sibi propitium faciat Dominum. ISIDORUS Qui male agere non desistunt, vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus: sed, utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet; quia nunc illum ad gaudium spes eriqui patiens est, mitigat suscitatas . Homo perversus suscitat lites, et verbosus separat principes . Semper jurgia quaerit malus, angelus autem crudelis mittetur contra eum . GREGORIUS. Deu
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ. Sicut lãpas lucida in loco tene bro¬
sortfalgens. ficmonaches mente sobria in corde
Peringoli mopore psalmo ditsug & orationis.
i cui po̾nꝰ dͥũs gdis de premit infirmũ: sic som nus
tinea ex terminat uestimentũ. sic de tractio a¬

Expanded text:
Scripturarum. Sicut lampas lucida in loco tenebroScripturarum. Sicut lampas lucida in loco tenebroso refulgens, sic monachus mente sobria, in corde pervigil, in tempore psalmodiae suae et orationis. Sicut pondus salis deprimit infirmum, tinea exterminat vestimentum, sic distractio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & sp̃s scĩ habitatio. Monachus siuentre suũ &
linguã suã continuerit. & nacationẽ ñ fecerit. con¬
fid& qͥa ñ moriet̾ in ęt̃nũ. Monachus edens mul¬
tũ. & operans multũ. ñ confidat in hoc. Qui autẽ
parũ edł. & iã si parũ operetus. confidat & uisi¬
lit̾ agat. ñ ꝑ d& mercedẽ suã. Quiuult ędificare
sit opus suũ. ita monachũ. multa cura habere
oporta. ut possit operȩͣ dĩ ꝑficere. Quanti
mona choꝵ dũ patris matrisque miserantus.
suas animas ꝑ diderunt: Melior ẽ secularis
mansuus. quã monachus animosus & iracunđ
Melior ẽ secularis in infuimitatr seruiens
fratri.suꝑ mona chũm n mi serantẽ ꝓximo
suo Mora chus bi beriguis. gon turbat fra tes. Pide
uadtẽ: re qui em addacit. Pallor enĩ cũ humilitace
riari & tfficiconuiꝓ & portare ac tacere: maq¬
na est hȩc sessupqr̃ alia. mandita. effrt̃ dicx¬
Sicut cm̃ sata deisa in bora ter ra culta sic anima
moni chi fructificans. togitationib diuinarũ

Expanded text:
 sancti habitatio. Monachus, si ventrem suum et linguam contineat, et vacationem non fecerit, confidat quia non morietur in aeternum. Monachus edens multum, et operans multum, non confidat in hoc. Qui autem parum edit, etiamsi parum operetur, confidat, et viriliter agat, non perdet mercedem suam. Qui vult aedificare suum: ita monachum multam curam habere oportet, ut possit opus Dei perficere. Quanti monachorum, dum patris matrisque non miserantur, suas animas perdiderunt? Melior est saecularis mansuetus, quam monachus animosus et iracundus. Melior est saecularis infirmitas serviens fratri, super monachum non miserentem proximo suo. Monachus bilinguis turbat fratres. Fidelis autem requiem adducit. Pallor enim cum humilitate, riari et affici conviciis, et portare ac tacere, magna est haec res, et super alia mandata . 86. ISicut enim sata in bona terra culta, sic anima monachi fructificans cogitationibus divinarum
Abbreviated transcription (Latin):
asem&ipso proicit. Nec impli cat senegotus
secularibus : militans d̃o. Inui tas patrũ di cii¬
Monachus enĩ ñ solũ ꝓpterea dicit quia ux orẽ
ñ hab&. sed religione dĩ & seruitio ipsius manci

Expanded text:
a semetipso projicit, nec implicat se negotiis a semetipso projicit, nec implicat se negotiis saecularibus militans Deo. EX VITIS PATRUM Monachus enim non solum propterea dicitur quia uxorem non habet, se
Abbreviated transcription (Latin):
uestigiũ. Monachus qui xpm̃ desiderat. nihil aliudi
scripturarũ poma decerpit. his utit᷑ deliciis. harũ
fruit᷑ amplexu. Ille uer ẽ manachus. qui aurũ contẽr¬
nit. & serip turas sectat᷑. &. dũ in pauꝑ tatẽ incidit. a¬
atior instat ornatu. Mona chospecialis ex peten¬
da ẽ solitu do. & urbis habitatio fugiendaNonqu¬
ras inmonacho linguę nitorẽ. sed animę pięta tẽ
Quic quic in mona chis dicit̾. redundat inclericis
Aducr sũ nos loqua ees : ꝓsemuti Monachus cum
cõpore cluisus. cellulalateat : lingua per orbem ua
ca tur Gregoruis dix̃. Ipsi dispen sationibus
renis in seruiant: quos dona spiritalia non exor¬
nant: Qui penetrare intima neque unt: saltim
necessaria foris operent᷑. Monachus quim t̃ri
possessionẽ quęrit : monachus non est Hisidorꝰ¬
dix̃. Tunc se quisq. monachum iudic&: cũ se
Celesit enĩ donũ accipit monac̾. qui t̃re nis ac i

Expanded text:
veram. Monachus qui Christum desiderat, nihil aliud veram. Monachus qui Christum desiderat, nihil aliud Scripturarum dona discerpit, his utitur deliciis, harum fruitur amplexu. Ille verus est monachus qui aurum contemnit, et Scripturas sectatur; et cum in paupertatem incidit, ornatior instat ornatu. Monachis specialis expetenda est solitudo, ex urbe habitatio facienda. Non quaeras in monacho gloriae nitorem, sed animi pietatem. Quidquid in monachos dicitur, redundat in clericos. Adversum nos loquaces, pro se muti. Monachus cum corpore clausa cellula lateat, lingua per orbem non discurrat. GREGORIUS. Ipsi dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritualia non exornant. Qui penetrare ad intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Monachus qui intra possessionem quaerit, monachus non est. ISIDORUS. Tunc se quisque monachum judicet, cum se Coeleste enim donum accipit monachus qui terrenos actus