comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis ambiguitatẽ. quo & sabbatũ
significatur & plures. de quo & in hebra¬
icarũ quȩstionũ libro quẽ in genesim scri¬
psimꝰ plenius dictũ est. Hȩc gͦ quȩ quãdiu
uirũ habebat dm̃ sermonẽq diuinũ. &
ti uiro noluit respondere. & audiuit. filia
matris tuȩ tues quȩ derelinquis uirum
tuum. & iterũ. ñ ut dnm̃ me uocasti. neq
ut patrẽ. & principẽ uirginitatis tuȩ:
ꝓptea in hoc eodem ꝓ phã plangitur.
Quomodo facta est meretriax filia sion.
tandum. quod quando dic̃ plures filu
desertȩ magis quam eiꝰ quȩ habebat unis
non penitus si nagoga excludat᷑ a partu
sed multitudo ei gentiũ p̃feratur. Et ipsi¬
na sibi credentiũ in xp̃o circuncisionis ĩ
gentiũ diuiser̃ erutroq popło desertã ati
hebraico ꝓ lȩticia hinnitũ posuit: gauadn
significat magnitudinẽ in similitudin
hinnientis eqͥ adiuictoriã. de quo in iob
pleniꝰ scribitur. Hunc locũ & cuncta que

Expanded text:
sermonis ambiguitatem, quo et sabbatum sermonis ambiguitatem, quo et sabbatum significatur et plures. De quo in Hebraicarum Quaestionum libro, quem in Genesim scripsimus, plenius dictum est. Haec ergo quae quamdiu virum habebat Deum, sermonem divinum, et ti viro noluit respondere, et audivit: Filia matris tuae tu es, quae dereliquisti virum tuum . Et iterum: Non ut Dominum me vocasti: neque ut patrem et principem virginitatis tuae : propterea in hoc eodem Propheta plangitur: Quomodo facta est meretrix civitas fideltandum quod quando dicit: Plures filii desertae, magis quam ejus, quae habet virum, non penitus synagoga excludatur a partu; sed multitudo ei gentium pna sibi credentium in Christo circumcisionis et gentium diviserunt, ut ex utroque populo desertam priHebraicum pro laetitia, hinnitum posuit, gaudii significat magnitudinem, in similitudinem hinnientis equi ad victoriam. De quo in Job plenius scribitur . Hunc locum et caetera, quae
Abbreviated transcription (Latin):
donauit nos xp̃c. Si gͥ uas electionis assu¬
mens de isa ac testimoniũ qđ nunc habemꝰ
inmanib ad reꝓmissionis retulit filios.
& ad eccłiam de gentib siue ex utroque
popło congregatã. quȩ deserta in uideis
fuerat &e relicta. quȩ uirũ ñ habuerat dm̃.
nec legẽ acceꝑat nec ꝓpħas: ipsa ratione
copellimur sequi uestigia pͣcessoris. & de.¬
sertã eam dicere de quã supra legimꝰ. lȩtare
deserta & reliqua his similia. De qua ce in
ieremia scriptũ est ex ꝑsona dĩ. Uacua fa-¬
cta est quȩ pariebat sẽptem. defecit anima
eiꝰ. occidit᷑ sol adhuc meridie. Et insamu¬
elis uolumine. Sterilis peꝑit septẽ. & quȩ
habebat filios plures infirmata est.
Et inpsalmis. Qui habitare facit sterilẽ
indomo. matrẽ filioꝵ lȩtantẽ. Septem
aut̃ filios dr̃ genuisse sinagoga ꝓpter
misteriũ ebdomadis & sabbati sui. quo¬
pͥor popłs fuerat obligatꝰ. Siue ꝓ septem
plures intelligendi sunt iuxta hebrei

Expanded text:
us . Si igitur vas electionis, assumens de Isaia testimonium, quod nunc habemus in manibus, ad repromissionis retulit filios, et ad Ecclesiam de gentibus, seu ex utroque populo congregatam, quae deserta in Judaeis fuerat et relicta, quae virum non habuerat Deum, nec Legem acceperat nec Prophetas, ipsa ratione compellimur sequi vestigia praecessoris, et desertam eam dicere, de qua supra legimus: Laetare, deserta, et reliqua his similia. De qua et in Jeremia scriptum est ex persona Dei: Vacua facta est quae pariebat septem, defecit et anima ejus. Occidit ei sol adhuc meridie . Et in Samuelis volumine: Sterilis peperit septem, et quae habebat filios plures, infirmata est . Et in Psalmis: Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . Septem autem filios dicitur genuisse synagoga, propter mysterium hebdomadis et sabbati, cui prior populus fuerat obligatus. Sive pro septem, plures intelligendi sunt, juxta Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
ita int̾p̃tatꝰ est. Lȩtare sterilis quȩ ñ peꝑisti.
gaude in exultatione & hinni quȩ ñ par-¬
turisti. plures enĩ filii dissipatȩ.magis
pͣt pauca uerba non discrepant. Post nati.¬
uitatẽ saluatoris & ordinẽ atͣq uirtutũ.¬

Expanded text:
ita interpretatus est: Laetare, sterilis, quae non peperisti. Gaude in exultatione, et hinni, quae non parturisti: Plures enim filii dissipatae, magispraeter pauca verba non discrepant. Post nativitatem Salvatoris, et ordinem vitae atqu
Abbreviated transcription (Latin):
adulteriũ. & furtũ cuncta occupauerant.
& sanguinẽ sanguini miscuerant. Unde
nib. Om̃s insanguine meo uidicantur.
his similia. Equib illud est. nemo mund̃
a sorde. nec si quidẽ unius diei fuerit uita
eiꝰ suꝑ t̾rã. Unde dñm fecisse diluuiũ. qui
iuxta apłm petrũ occisus est carne. uiui¬
ficatꝰ ÷ sp̃u. &e p̃dicauit spiritib in carcere
constitutis. quando dĩ patientia ea pecta¬
bat indieb noe diliuiũ impiis inferens.
in cuiꝰ exemplũ aqua nos mundat. ñ sordes
carnis abluens. sed bonȩ conscientiȩ inter¬
rogatione indm̃. Montes aut̃ &e colles qͥ
non cõmoueantur inhuiuscemodi diluiuio
moti fuerant: scõs uult intelligi accepto foe
&e suam reliquerant infirmitatẽ. dicit mon.
tes demones & aduersarias potestates quȩ
uiderint filias hominum qđ essent bonȩ

Expanded text:
adulterium, et furtum cuncta occupaverant, adulterium, et furtum cuncta occupaverant, et sanguinem sanguini miscuerant. Unde nibus, omnes in sanguine meo judicantur.  caetera his similia. E quibus illud est: Nemo mundus a sorde, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus super terram . Unde Dominum fecisse diluvium, qui juxta apostolum Petrum occisus est carne, vivificatus spiritu ; et praedicavit spiritibus in carcere constitutis, quando Dei patientia exspectabatur in diebus Noe, diluvium impiis inferens. In cujus exemplum aqua nos mundat: non sordes carnis abluens, sed bonae conscientiae interrogatio in Deum. Montes autem et colles qui non commoveantur, et in hujuscemodi diluvio moti fuerant, sanctos vult intelligi, accepto foedet suam reliquerant firmitatem. Dicit montes, et daemones, et adversarias potestates, qui viderun
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. uerba aut̃ mea ñ transibunt. Hȩc
est aut̃ inquit miscđia mea. ut foedus
pacis quo mͥ reconciliatꝰ ÷ mundus ñ me.¬
rito eoꝵ. quib datum est. sed mea clem̃tia
seruet᷑. luxta septuaginta confusus est
sensus. & sic turbata sunt omĩa: ut quid dicat᷑
difficile possit intelligi. Non ignoro
quid de hoc capitulo uir prudentissimus
dixerit. sed qͦd ñ satisfaciat animo meo.
Ponit enĩ tropologicum diluuiũ qđ int̾p̃tat᷑
in baptismo saluatoris. congerens ecrẽpla
quam plurima. ut est illud. Dñs diluuiũ
in habitare facit. & iterũ. Suauis dñs ex¬
pectantib sẽ in die tribulationis & sciens
timentes se. In diluuio itineris consũma¬
Ego sũ ego sũ qui deleo iniquitates tuas.
Om̃s eni declinauer̃. simul inutiles facti
sunt: ñ erat qui faceret miscđiam nec
ueritatẽ. neq erat scientia dĩ suꝑterram.
Maledictio. & mendaciũ. & homicidiũ. ce

Expanded text:
bunt, verba autem mea non praeteribunt . Haec bunt, verba autem mea non praeteribunt . Haec est, autem, inquit, misericordia mea, ut foedus pacis, quo mihi reconciliatus est mundus, non merito eorum quibus datum est, sed mea clementia conservetur. Juxta Septuaginta confusus est sensus, et sic turbata sunt omnia, ut quid dicatur difficile possit intelligi: non quo ignorem quid in hoc capitulo vir prudentissimus dixerit, sed quo non satisfaciat animo meo. Ponit enim tropologicum diluvium, quod interpretatur in baptismo Salvatoris, congerens exempla quamplurima, ut est illud: Dominus diluvium inhabitare facit . Et iterum: Suavis Dominus exspectantibus se in die tribulationis: et sciens timentes se, in diluvio itineris consummaEgo sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas . Omnes enim declinaverunt, simul inutiles facti erant . Non erat qui faceret misericordiam, nec veritatem: neque erat scientia Dei super terram. Maledictio, et mendacium, et homicidium, et
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uiraui ei in tempore illo t̃rȩ neqͣ qͣm
ultra irasci tibi. neq incõminatione tua
montes transferre . neq colles tui trans.¬
firentur: sic nec miscđia mea deficiet.
nec testam̃tũ pacis meȩ auferetur a te:¬
lirit ꝓpicius tui dñs. Ut credat scõꝵ.
iongregatio miscdiam dñi sempiternã.
& ideo ad punctũ & ad breue esse deser.¬
tos. ut in amiciciã dĩ ȩt̃no foedere un-¬
gerent᷑: ponit exempla maloꝵ dicens.
Quomͦ uniuerso orbi peccanti post quã cor
raui nequaquã terris esse inducendum
diluuiũ. &e sponso mea huc usq seruata
est nec unquã irrita fiet : sic iuro eccłiȩ
incȩ quã m redemi meo sanguine. ne¬
qlaqua me iratum fore us quoꝵ¬
misertus sum. nec meam clementiã ulla
increpationis duricia cõmutandã. Faciliꝰ
enĩ montes mouebuntur & colles: quam
mea sententia cõmutabit᷑. iuata quod
ineuangelio loquitur. Cęlũ & t̾ra transi¬

Expanded text:
sicut juravi ei in tempore illo, terrae nequaquam sicut juravi ei in tempore illo, terrae nequaquam ultra irasci super te, neque in comminatione tua montes transferre: neque colles tui transferentur. Sic nec misericordia mea deficiet, nec testamentum pacis meae auferetur, dixit propitius tui Dominus. Ut credat sanctorum congregatio misericordiam Domini sempiternam, et ideo ad punctum, et breve nos esse desertos, ut in amicitiam Dei, aeterno foedere jungerentur, ponit exempla majorum, dicens: Quomodo universo orbe peccante, postquam corrravi nequaquam terris inducendum esse diluvium: et sponsio mea hucusque servata est, nec umquam irrita fiet ; sic juro Ecclesiae meae, quam mihi redemi sanguine meo, nequaquam me iratum fore his quormisertus sum, nec meam clementiam ulla increpationis duritia commutandam. Facilius enim montes movebuntur et colles, quam mea sententia commutabitur. Juxta quod et in Evangelio loquitur: Coelum et terra transi
Abbreviated transcription (Latin):
turba gentilium. sed semꝑ eis ꝑ ꝓseluds
ianua patuerit reuertendi. ut sicut il
sic illor exclusionc ꝑpetua nobis ad dnit
ditus concedatur.
urłm accipiunt: qui solam tropologiam
squunt᷑. & in difficillimis locis liberȩ dis¬
uitationis excursu nascentes fugiunt
uestiones ad animã referunt peccatricẽ.
de abiecta a dõ sit n odium sed obdispu¬
tationẽ. ut malori pressa pondere reuer-¬
tatur ad uirũ pristinũ. & ꝑdita substan
grandis miscđia. occurrere filio reuer-¬
tenti. anulũ &e stolam osculũq porrigere.
e inuidenti frĩ uiacta alteriꝰ para bolȩ simi.¬
liudinẽ dicere. amice. si ego bonꝰ. quare
iuilus tuus nequã: Sicut in dieb noe
stud mͥ est. cui uiraui ne inducerẽ aquas
noe ultra suꝑ t̾rã. Sic iuraui ut ñ irascar
tibi. & non increpẽ te. Montes enĩ cõmo.¬
uebunt᷑. &e colles contremiscent. miscđia
nonmouebitur. dixit miserator tuus dñs.
lr. Ab aqua quȩ fuit sub noe hoc mͥ est.

Expanded text:
turba gentilium; sed semper eis per proselytos janua patuerit revertendi, ut sicut nossic illorum exclusione perpetua nobis ad Deum reditus concedatur. Jerusalem accipiunt: qui solam tropologiam sequuntur, et in locis difficillimis liberae disputationis excursu, nascentes fugiunt quaestiones, ad animam referunt peccatricem, quae abjecta a Deo sit, non ob odium, sed ob dispensationem, ut malorum pressa pondere, revertatur ad virum suum pristinum: et perdita substantgrandis misericordia occurrere filio revertenti, annulum et stolam, osculumque porrigere, et invidenti fratri, juxta alterius parabolae similitudinem, dicere: Amice, si ego bonus, quare oculus tuus nequam ? Sicut in diebus Noe istud mihi est, cui juravi, ne inducerem aquas Noe ultra super terram: sic juravi, ut non irascar tibi, et non increpem te. Montes enim commovebuntur, et colles contremiscent: misericonon movebitur, dixit miserator tuus Dominus. LXX: Ab aqua quae fuit sub Noe hoc mihi est:
Abbreviated transcription (Latin):
lationis diximꝰ ueniamꝰ ad sensũ. Ad huc loqͥt᷑
adȩccłiã humilẽ prius atq pauꝑculam.
quȩ ñ habebat legẽ ce ꝓpħas. nec sermo.¬
nẽ dĩ. & tempestate conuulsã siue insta¬
bilẽ. quȩ multos scłi turbines sustinu¬
erat. & inter uarios idoloꝵ Fluctualat
errores. quȩ nullum habuit consolatoren
& frustra omnẽ substantiam suã in menit
ꝑdidit: qđ ipse ueniat. ipse descendat .
edificet in t̾ris cȩlestẽ ierłm.quȩ in apur¬
lipsi iohannis uocat᷑ sponsa &e uxor agno
habens lum̃ simile lapidis p̃ciosi sic̃ iaspis
& christalli. & murũ magnũ. & portas
duodecim scriptas nominib tribuũ filia
solis. Murusq fultꝰ duodecim fundañtis
cuiꝰ omĩs edificatio ex lapide iaspide a
singuloꝵ. fundam̃ta muroꝵ. habebant
singulos lapides. Primũ iaspidẽ. scđ̾in sis¬

Expanded text:
lationis diximus: veniamus ad sensum. Adhuc loquitur ad Ecclesiam, humilem prius atque pauperculam, quae non habebat Legem, nec Prophetas, nec sermonem Dei: et tempestate convulsam sive instabilem, quae multos saeculi turbines sustinuerat, et inter varios idolorum fluctuabat errores: quae nullum habuit consolatorem, et frustra omnem substantiam suam in medicis perdidit; quod ipse veniat, ipse descendat, et aedificet in terris coelestem Jerusalem, quae in Apocalypsi Joannis vocatur sponsa et uxor Agni, habens lumen simile lapidis pretiosi, sicut jaspidis et crystalli, et murum magnum, et portas duodecim inscriptas nominibus tribuum Israeccasu solis : murusque fultus duodecim fundamentis, cujus omnis aedificatio ex lapide jaspide, et singula fundamenta murorum habebant singulos lapides, primum jaspidem, secun
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cognouit sensũ dñi. aut quis consilian
eiꝰ fuit : & iterũ. Quis sapiens & intellunt
hȩc. intelligens & cognoscet ea: Respon.¬
deant tantũ amatores occidentis litter a
&e inmille annis exqͥsitos cibos gulȩ eli

Expanded text:
sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Et iterum: Quis sapiens, et intelliget haec: intelligens, et cognoscet ea ? Respondeant amatores tantum occidentis litterae, et in mille annis exquisitos cibos gulae ac
Abbreviated transcription (Latin):
isemꝰ. Et apłs. Reliquiȩ ait saluȩ factȩ sunt.
ic de ȩccłiarũ magnitudine. quȩ ꝓ uno ui¬
de loco & ipso angustissimo in toto orbe
terrarũ suos t̾minos dilatabunt. Ueniamꝰ
adintelligentiã sp̃ualẽ. Qui in tabernacu¬
lo est firmã atq ꝑpetuã ñ possidet man¬
sionẽ. sed semꝑ mutat loca. & adulteriora
festinat. dicens in psalmo. ꝑtransibo ad locũ
tabernaculi ad mirabilis. p̃tĩtorꝵ obliuiscen
& infuturũ se extendens. donec ꝑueniat ad

Expanded text:
. Et Apostolus: Reliquiae ait, salvae factae sunt . Hoc de Ecclesiarum magnitudine, quae pro uno Judaeae loco et ipso angustissimo, in toto orbe terrarum suos terminos dilatabunt. Veniamus ad intelligentiam spiritualem. Qui in tabernaculo est, firmam atque perpetuam non possidet mansionem; sed semper mutat loca, et ad ulteriora festinat, dicens in psalmo: Pertransibo in locum tabernaculi admirabilis , praeteritorum obliviscens, et in futurum se ext
Abbreviated transcription (Latin):
REBRO EUSTOCHIŨ
dixisse me noui
apostolos & euan.¬
gelistas ubicũq
de ueteri instru¬
mento ponunt
testimonia. sunt̃
hebraicũ & septua.¬
ginta nulla diuer.¬
sitas sit: uel suis
uel septuaginta interp̃tum uerbis uti so¬
litos. Sin aut̃ alt̾ in hebraico. alt̃ inueteri
editione sensus est: hebraicum magis quã
septuaginta interp̃tes sequi. Deniq ut nos
multa ostendimꝰ posuisse eos ex hebreo quȩ
inseptuaginta ñ habentur: sic emuli nr̃i
doceant assũpta aliqua de septuaginta
& finita contentio est. Hoc diximꝰ. quia
pͣsens capitulũ cum in sensu unũ sit: in
uerbis discrepat. a cuius explanatione
laudẽ & hinni quȩ ñ pariebas. qm̃ plures
filii desertȩ magis quã eiꝰ quȩ habebat

Expanded text:
rebro, Eustochium, dixisse me novi, Apostolos et Evangelistas ubicumque de veteri Instrumento ponunt testimonia, si inter Hebraicum et Septuaginta nulla diversitas sit, vel suis, vel Septuaginta Interpretum verbis uti solitos. Sin autem aliter in Hebraico, aliter in veteri editione sensus est, Hebraicum magis, quam Septuaginta Interpretes sequi. Denique, ut nos multa ostendimus posuisse eos ex Hebraeo, quae in Septuaginta non habentur; sic aemuli nostri doceant assumpta aliqua de Septuaginta et finita contentio est. Hoc diximus, quia praesens capitulum cum in sensu unum sit, in verbis discrepat. A cujus explanatione laudem et hinni, quae non parturiebas: quoniam plures filii desertae, magis quam ejus quae habebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquã qui pollutꝰ est transire non poterit.
Inde &e in psalmo dr̃. Beati immaculati in
uia. Et hȩc uia erit nobis id est ds̃ nr̃ tam
recta & plana atq campestris. ut nullum
habeat errorẽ. & stulti atq uecordes ꝑ eam
ingredi ualeant. quib in ꝑuerbiis loquit᷑
sapientia. Si quis est paruulus. ueniat ad
me. & insipientib locuta est. Uenite &e
comedite panẽ meũ. & bibite uinũ qđ mi¬
scui uobis. Relinquite infantiã & iuuite.
& ambulate ꝑuias prudentiȩ. Stulta
enĩ mundi elegit ds̃. quoꝵ stultoꝵ pͥnceps
loquit᷑ in psalmo. Ds tu scis insipientiam
meã. Sed stultũ dĩ sapientius est hominib.
erant. & a societate dni separati: nequaqͣm
errabunt. Sequit᷑. Honerit ibi leo. ad uersa¬
rius nr̃ diabolus qui circũit rugiens qͦmͦ
ouile anĩ possit intrare. &e malȩ bestiȩ satel¬
lites eiꝰ non ascendent ꝑ eam. Neq enĩ uesti

Expanded text:
quam qui pollutus est, transire non poterit. quam qui pollutus est, transire non poterit. Unde et in psalmo dicitur, Beati immaculati in via . Et haec via erit nobis, id est, Deus noster, tam recta et plana atque campestris, ut nullum habeat errorem: et stulti atque vecordes per eam ingredi valeant, quibus in Proverbiis loquitur Sapientia: Si quis est parvulus, veniat ad me. Et insipientibus locuta est, venite et comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis. Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae . Stulta enim mundi elegit Deus : quorum stultorum princeps loquitur in psalmo, Deus tu scis insipientiam meam. Et stultum Dei sapientius est hominibus . erant , et a societate Domini separati, nequaquam errabunt. Sequitur, Non erit ibi leo: adversarius noster diabolus, qui circuit rugiens, quomodo ovile Domini possit intrare . Et malae bestiae, satellites ejus, non ascendent per eam. Neque enim ves
Abbreviated transcription (Latin):
& torrentes acriui insolitudine. diuersȩ scili¬
cet grãe sp̃uales. Et quȩ erat arida. in stagnũ
paludesq conuersa est: ut nonsolum careret
ardore sitis. sed nauigabilis esset & irrigua.
& haberet fontes plurimos quos ceruus
desiderat. Quos qui biberit: potest benedi¬
cere dnm. uxta illud qd scriptũ est. bene.¬
dicite dño de fontib isrł. In cubilib ani.¬
marũ gentiliũ in quib priꝰ dracones habi¬
tabant ⁊ erunt calami & iuncꝰ. quib
scribat᷑ fides diui. & in quib fessa prius
membra requiescant. siue erit lȩticia
auium. & caulȩ gregũ. ut assumant alas
columbȩ. & humilia relinquentes ad ex¬
celsa festinent. possintq cumpsalmista
dicere. Dñs pascit me & nichil michi de.¬
erit. in loco pascuae ibi me collocauit.
suꝑ aquam refectionis educauit me. Ibi erit
semita & uia mundissima. quȩ scã uoca.¬
bitur. & quȩ dicit ipsa de se: ego sũ uia. &

Expanded text:
rivi in solitudine, diversae scilirivi in solitudine, diversae scilicet gratiae spirituales: et quae erat arida, in stagnum paludesque conversa est, ut non solum careret ardore sitis sed navigabilis esset et irrigua, et haberet fontes plurimos, quos cervus desiderat, quos qui biberit, potest benedicere Domino, juxta illud quod scriptum est: Benedicite Domino de fontibus Israel . In cubilibus animarum gentilium, in quibus prius dracones habitabant, erunt calamus et juncus, quibus scribatur fides Domini, et in quibus fessa prius membra requiescant; sive erit laetitia avium, et caulae gregum: ut assumant alas columbae, et humilia relinquentes, ad excelsa festinent, possintque cum Psalmista dicere, Dominus pascit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit: super aquas refectionis educavit me. Ibi erit semita, et via mundissima, quae sancta vocabitur, et quae dicit ipsa de se: Ego sum via , per
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc saliet sicut ceruus claudus. & aꝑta
erit lingua mutor. Qd quanquã signoꝵ
magnitudine cõpletũ sit suando dñs lo.¬
quebatur discipulis ioħis qui ad eũ missi
fuerant. euntes renunciate ioħi quȩ audi.¬
stis & uidistis. cȩci uident. claudi ambulant.
leꝓsi mundantur. surdi audiunt. mor.¬
tui resurgunt. pauꝑes euangelitantur:
tam̃ cotidie expletur ingentib. quando
qui priꝰ cȩci erant &e inligna ce lapides
impingebant ueritatis lumen aspiciunt.
ce qui scripturarũ uerba surdis aurib au-¬
dire non poterant. nunc ad dĩ pͣcepta lȩtant᷑.
quando qui prius claudi erant & uiam
rectam non tenebant saliunt sic̃ cerui.
imitantes doctores suos. Et aꝑta erit
lingua mutors. quor sathanas ora con¬
cluserat. ne possent unũ dñm confiteri.
Iccirco aut̃ aꝑient᷑ oculi. aures audient.
salient claudi. aꝑta erit lingua mutor:
quia scissȩ sunt siue eruꝑunt in deserto
quondam ȩccłiȩ aquȩ baptismi saluatoris.

Expanded text:
us, claudus: et aperta erit lingua mutorum. Quod quamquam signorum magnitudine completum sit, quando Dominus loquebatur discipulis Joannis, qui ad eum missi fuerant: Euntes renuntiate Joanni quae audistis et vidistis: caeci vident: claudi ambulant: leprosi mundantur: surdi audiunt: mortui resurgunt: pauperes evangelizantur ; tamen quotidie expletur in gentibus, quando qui prius caeci erant, et in ligna et lapides impingebant, veritatis lumen aspiciunt. Et qui Scripturarum verba surdis auribus audire non poterant, nunc ad Dei praecepta laetantur; quando qui prius claudi erant, et rectam viam non tenebant, saliunt sicut cervi, imitantes doctores suos, et aperta erit lingua mutorum, quorum Satanas ora concluserat, ne possent unum Dominum confiteri. Idcirco autem aperientur oculi, aures audient, salient claudi, et aperta erit lingua mutorum, quia scissae sunt, sive eruperunt in deserto quondam Ecclesiae aquae baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
brachii sui. & a dño recesserit cor eiꝰ. Ptem
quasi agri miricȩ in deserto. quȩ non uia¬
bit cum uenerint bona. Et in alio loco sen¬
ptum est. Hana salus hominis. siue it nit¬
lius habetur in hebreo. in homine. Cini
dñs manum suam extenderit ad puni¬
dum. uel declinauerit sub metafora auris.
& frenos equorũ currentiũ laxauerit: corꝰ¬
ruet auxiliator ȩgiptius. & isrł cui presta¬
batur auxilium. Quȩ quidẽ possumus inti¬
ligere suꝑ his qui ꝑsecutionis tẽpore &e tri¬
bulationis atq angustiȩ non confidunt
in dño. sed inȩgiptior idest scłariũ homu
auxilio. nescientes abraham ꝑiclitatum
in egipto. &e dĩ popłm luto & laterib inili
regione seruisse. quȩ sp̃ualit̃ appellatur
fornax ferrea. Vnde & in apocalipsi iołis
legitur. Locus in quo crucifixus est añssi¬
ritualit̃ uocat᷑ sodoma & egiptus.¬

Expanded text:
brachii sui, et a Domino recessit cor ejus. Et erit quasi myrice in deserto, quae non videbit cum venerint bona . Et in alio loco scriptum est. Vana salus hominis , sive, ut melius habetur in Hebraeo, in homine. Cumque Dominus manum suam extenderit ad puniendum, vel declinaverit, sub metaphora aurigae, et frenos equorum currentium relaxarit, corruet auxiliator Aegyptius, et Israel cui praestabatur auxilium. Quae quidem possumus intelligere et super his qui persecutionis tempore et tribulationis atque angustiae non confidunt in Domino, sed in Aegyptiorum, id est, saecularium hominum auxilio; nescientes Abraham periclitatum in Aegypto, et Dei populum luto et lateribus in illa regione servisse, quae spiritualiter appellatur fornax ferrea. Unde et in Apocalypsi Joannis legitur: Locus in quo crucifixus est Dominus, spiritualiter vocatur Sodoma et Aegyptus
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra. mandragore deder̃ odorẽ suũ. Quodq
ta iordanis: in hebraieo quidẽ ñ habetie
sed possumꝰ dicere. loħes in iordane fliun
poenitentiȩ baptismũ demonstrauit. quad
dñs suo lauacro signauit atq firmauit.
Et quia de solitudine figuralit̃ dr̃ quȩ n¬
fertur ad gentes in qua fuit iohannis
onsequent iungi potest iordanis ut ꝑdesertũ
santium ueniamus ad baptismũ saluatoris.
As sequitur. gła libam data est ei. decorcan¬
elice saron: uaxta priorẽ explationẽ debemꝰ
rape inqua diximꝰ libanũ templũ siue
orimi intelligi. dicente tacharia. Aꝑi libane
urtas tuas. Et e zechiel. Aquila magna ma-¬
marii alarũ. plena unguib. quȩ habet
uctum intrandi inlibanum. Et carmelũ
qriorẽ significare popłin. de quo supra di¬
su est &e erit desertum inchermel: & cher¬
nel in saltũ reputabitur. Et saron eandẽ
ubere intelligentiã. scriptura dicente. fa¬
sus et saron sicut desertũ. Omĩs gͥ candor

Expanded text:
terra: mandragorae dederunt odorem suum . Quodque terra: mandragorae dederunt odorem suum . Quodque erta Jordanis, in Hebraico qui in Jordane fluvio poenitentiae baptismum demonstrari, quod Dominus suo lavacro signavit atque firmavit. Et quia de solitudine figuraliter dicitur, quae refertur ad gentes, in qua fuit Joannes, onsequenter jungi potest Jordanis, ut per desertum gentium veniamus ad baptismum Salvatoris. Quodque sequitur, gloria Libani data est ei, et decor Carmeli et Saron, juxta priorem explanationem debemus accipere, in qua diximus Libanum Templum sive Jerusalem intelligi, dicente Zacharia: Aperi, Libane, portas tuas ; et Ezechiel: Aquila magna magnarum alarum plena unguibus, quae habet ductum intrandi in Libanum et Carmelum : priorem significare populum, de quo supra dictum est: Et erit desertum in Carmel, et Carmel in saltum reputabitur ; et Saron eamdem habere intelligentiam, Scriptura dicente: Factus est Saron sicut desertum. Omnis igitur candor,
Abbreviated transcription (Latin):
Lacx. lȩtare desertũ sitiens & exultet soltis
&e floreat quasi lilium. Florebunt &e eni¬
tabunt deserta iordanis. Gła libuni aat
sempit̾nꝰ. & habitant in ea onocrotalus
suꝑeam impleta sententia est. relinquetur is
domus ur̃ã. deserta: ꝓpt̾ea quȩ priꝰ deserta hui¬
erat de qua in psalmo dr̃. uax dnĩ concutientis¬
desertũ. & commouebit dñs desertũ cades.
uox dnĩ pͣparantis ceruos. &e reuelabit con-¬
densa siluarũ: mutabitur inrerũ omĩum
abundantiã. & pugnantib ceruis de uniues
saltib nationum. bestiȩ quȩ eas prius posst¬
derant expellent᷑. ut impleatur illud qdđ
plures filii desertȩ. magis quã eiꝰ quȩ habet
uirum. Hec erat prius sitiens siue inuia.
siue ut significantius ex p̃ssit aquila. Κansos
quã nos tumentẽ rosã & necdũ foli is dilati.¬
tis possumꝰ dicere. Forebit aut̃: ut cũ apło
ꝓnunciet. xp̃i bonꝰ odor sumꝰ in omĩ loco.
Et illud cantici canticoꝵ. Flores uisi sunt in

Expanded text:
LXX: Laetare desertum sitiens, et exsultet solitudo, et floreat quasi lilium. Florebunt et exsultabunt deserta Jordanis: gloria Libani data sempiternus, et habitant in ea onocrotalus omini super eam impleta sententia est: Relinquetur vobis domus vestra deserta : propterea quae prius deserta fuerat, de qua in psalmo dicitur: Vox  commovebit Dominus desertum Cades. Vox Domini praeparantis cervos; et revelabit condensa silvarum , mutabitur in rerum omnium abundantiam, et pugnantibus cervis, de universis saltibus nationum bestiae, quae eas prius possederant, expellentur, ut impleatur illud quod sunt filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . Haec erat prius sitiens, sive invia, sive ut significantius expressit Aquila, καλύκωσις, quam nos tumentem rosam et necdum foliis dilatatis possumus dicere. Florebit autem, ut cum Aponuntiet: Christi bonus odor sumus in omni loco . Et illud Cantici Canticorum: Flores visi sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
idolatras. & uariis suꝑstitionib seruientes.
in ierłm habitaturos esse confirmant. &¬
hos esse onocrotalum &e ericium. ibin. q
coruum. dracones & struciones. & onocen¬
taurũ. & demonia. & pilosos. & lamiam
quȩ hebraice dr̃ lilith & a solo simmacho
translata est lamia. quam quidã hebreoꝵ
ermin idest furiã suspicant᷑. Et reuera si
consideremus de diuersis gentib adductas
ierłm colonias. & iuxta ritũ ꝓuintiarum
suarũ singulas famias ꝓprior demonũ
coluisse portenta: hȩc omĩa in ierłm habi¬
tasse firmabimꝰ. Qđq septuaginta transtu¬
lerunt. ibi obuiauerunt sibi cerui. & ui¬
der̃ facies suas. numero transier̃. unꝰ ex
ipsis non ꝑut. nec quȩsiuit alterũ. dñs
enĩ p̾cepit eis & sp̃s eius congregauit eos.
& ipse dedit eis sortes. & manꝰ illius diuidet
eis ut pascantur in sempit̾nũ. & possideant
ingenerationes generationũ. & requiescant

Expanded text:
idololatras et variis superstitionibus servientes idololatras et variis superstitionibus servientes in Jerusalem habitaturos esse confirmant: et hos esse onocrotalos et hericios, ibin et corvum, dracones et struthiones, et onocentauros, et daemonia, et pilosos, et lamiam, quae Hebraice dicitur LILITH ; et a solo Symmacho translata est lamia, quam quidam Hebraeorum ἐριννὴν, id est, furiam suspicantur. Et revera si consideremus de diversis gentibus adductas Jerusalem colonias, et juxta ritum provinciarum suarum, singulas familias propriorum daemonum coluisse portenta, haec omnia in Jerusalem habitasse firmabimus. Quodque LXX transtulerunt: Ibi obviaverunt sibi cervi, et viderunt facies suas: numero transierunt, unus ex ipsis non periit, nec quaesivit alterum. Dominus enim praecepit eis, et spiritus ejus congregavit eos: et ipse dedit eis sortes, et manus illius dividet eis: ut pascantur in sempiternum, et possideant in generatione generationum, et requiescant
Abbreviated transcription (Latin):
&e in domib quondã ornatissimis spinȩ
& urticȩ & paliurus orient᷑. eritq cubile
draconum. & pascua strucionũ. quȩ oe
ipsa signa sunt extremę solitudinis.
Et occurrent sibi in ea uixta septuaginta
diuersa demonũ phantasmata. siue ut
om̃s alii iuata hebraicũ transtulerunt
sum &e um onocentauri. & pilosi. & lamia.
quȩ gentilium fabulȩ & poetarũ figmenta
describunt. Friciũ quoq ibi enutrire ca¬
tulos. & stationẽ habere fidissimã. illuc
congregari miluos rapacissimas aues quȩ
ginta transtulerunt ceruos. de quib infra
uentura prȩnuncio. reb omĩa cõplebunt᷑.
tentia definita. & ne unum quidẽ irritũ
erit. Nam qđ de meo ore ꝓcedit ille man-¬
singula complebuntur. & usq ingene¬
rationes sempit̾nas suum ordinem
non relinquent. Hec uxta hebraicum & ex.¬
planationẽ historicam dicta sint. Cȩterum
qui tropologiam sequunt᷑: expulso popło
uideor sub bestiarũ & portentor nominib

Expanded text:
et in domibus quondam ornatissimis spinae et in domibus quondam ornatissimis spinae et urticae et paliurus orientur. Eritque cubile draconum, et pascua struthionum, quae et ipsa signa sunt extremae solitudinis. Et occurrent sibi in ea, juxta LXX diversa daemonum phantasmata, sive ut omnes alii juxta Hebraicum transtulerunt, Squae Gentilium fabulae, et poetarum figmenta describunt. Hericium quoque ibi enutrire catulos, et stationem habere fidissimam: illuc congregari milvos, rapacissimam avem, quae LXX transtulerunt cervos, de quibus infraventura pronuntio, rebus omnia complebuntur. tentia definita, et ne unum quidem irritum erit. Nam quod de meo ore procedit, ille mansingula complebuntur: et usque in generationes sempiternas suum ordinem non relinquent. Haec juxta Hebraicum et explanationem historicam dicta sint. Caeterum qui tropologiam sequuntur, expulso populo Judaeorum sub bestiarum et portentorum nominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uideant. uocare annũ dnĩ acceptabilem.
ae diẽ retributionis dõ nr̃o. consolari om̃s
lugentes. & dare plangentib syongłam
& de quo supra dictum est. mulieres opulen¬
te surgite. & dierum anni recordamini
in dolore cum spe. Ac ꝑhoc post generalẽ
totius orbis consũmationẽ. reuertitur
scriptura ad ierłm cui illo intẽpore loque.¬
batur. & uastitatẽ eiꝰ pleno sermone descri¬
hit. quod scilicet postquam tempus romanȩ
obsidionis aduenerit. pice &e sulphure ce
flamis ardentib omĩa compleantur. &
fumus illius maneat in ȩt̃num. habitentq
ibi onocrotalus & hericius. & ibix. & coruus.
quȩ animantia in desertis locis habitare
consueuert. & hoc fiat: quia funiculus
añi atq ꝑpendiculũ id est sententia illius
non ualeat immutari. Nobiles eiꝰ idest apłi
atq credentes nonerunt ibi. nec ꝑditoꝵ nu¬
mero coniungent᷑. sed regẽ. xp̃m potius in¬
uocabunt. Om̃s aut̃ principes illius scribȩ
uidelicet & pharisei redigentur innichilũ.

Expanded text:
ideant, vocare annum Domini acceptabilem, et diem retributionis Deo nostro: consolari omnes lugentes, et dare plangentibus Sion gloriam : et de quo supra dictum est: Mulieres opulentae surgite : et dierum anni recordamini in dolore cum spe, ac per hoc post generalem totius orbis consummationem reverti Scripturam ad Jerusalem, cui illo tempore loquebatur, et vastitatem ejus pleno sermone describi: quod scilicet postquam tempus Romanae obsidionis advenerit, pice et sulphure et flammis ardentibus omnia compleantur, et fumus illius maneat in aeternum, habitentque ibi onocrotalus et hericius, et ibis, et corvus, quae animantia in desertis locis habitare consueverunt: et hoc fiat, quia funiculus Domini atque perpendiculum, id est, sententia illius non valeat immutari. Nobiles ejus, id est, Apostoli atque credentes non erunt ibi, nec perditorum numero conjungentur: sed regem potius Christum invocabunt. Omnes autem principes illius, Scribae videlicet et Pharisaei, redigentur in nihili,
Abbreviated transcription (Latin):
cipes & ministros eoꝵ. qui credentib in iħm
imꝑabant silentium. Quȩ sequunt᷑ eundẽ
ꝓpe sensum quẽ & hebraicum continent. &
possunt hereticis coaptari. hi enĩ locuntur
contra dñm mendacium & ꝑuertunt ani-¬
mas esurientes atq sitientes. & uacuas abire
faciunt: ut etiam siquid naturalit̃ boni
habebant magistroꝵ amittant uitio. quoꝵ
omne consilium est ut ꝑdant humiles ini-¬
quis sermonib. & dissipent uerba humiliũ
in iudicio. in quo parit̃ annotandũ. quod
qui abeis decipi potest: humilis est & t̾rȩ
cohȩrens. Nulieres opulente surgite
S&e audite uocem meam. filiȩ confidentes ꝑci¬
pite aurib eloquium meũ. Post dies enĩ &¬
annum. & uos conturbabimini confidentes.
Consũmata est enĩ uindemia. collectio ultra
Iñ ueniet. Obstupescite opulentȩ. conturba¬
Imini confidentes. exuite uos & confundimi

Expanded text:
cipes et ministros eorum, qui credentibus in Jesum, cipes et ministros eorum, qui credentibus in Jesum, imperabant silentium. Quae sequuntur, eumdem prope sensum, quem et Hebraicum, continent; et possunt haereticis coaptari. Hi enim loquuntur contra Dominum mendacium, et pervertunt animas esurientes atque sitientes, et vacuas abire faciunt; ut etiam si quid naturaliter boni habeant, magistrorum amittant vitio, quorum omne consilium est, ut perdant humiles iniquis sermonibus, et dissipent verba humilium in judicio. In quo pariter annotandum, quod qui ab eis decipi potest, humilis sit, et terrae cohaerens. Mulieres opulentae, surgite et audite vocem meam: filiae confidentes, percipite auribus eloquium meum. Post dies et annum, et vos conturbabimini confidentes: consummata est enim vindemia: collectio ultra non veniet. Obstupescite opulentae, conturbamini confidentes: exuite
Abbreviated transcription (Latin):
Cum eninirex iustus regnauerit. & principes
illius imꝑauerint cum iudicio: erit homo
bolis. Abscondet aut̃ quasi abaqua currente.
a popło scilicet iudeor. qui instar aquȩ ꝓma¬
gistroꝵ uoluntate. huc illucq fertur & tra¬
hitur. Qui homo abscondens apud incre¬¬
dulos sermones suos. apparebit insion hoc ÷
inȩccłia quasi fluuius inclitus. & decurrens
interra sitienti. Apparebit enim gentiũ popło
qui prius ueritatis patiebantur sitim. & ri¬
gabit arua sitientia fluuius dĩ. de quo scri¬
ptum est. Fluminis impetus letificat ciui-¬
tatẽ dĩ. Et in alioloco. Flumen dĩ repletum
est aquis. Ipse enĩ loquitur in eu angelio. Qui
sitit. ueniat ad me & bibat. Qui credit in me.
sicut dixit scriptura. flumina de uentre eiꝰ
fluent aquȩ uiuȩ. Tunc nequaquã habebunt
fiduciam in magistris. sed prȩbebunt aures
ad audiendum dñm. &e tam corde quã lingua
pacem dñi fatebuntur. deserentes stultos prin¬

Expanded text:
Cum enim rex justus regnaverit, et principes Cum enim rex justus regnaverit, et principes illius imperaverint cum judicio, erit homo bolis . Abscondet autem quasi ab aqua currente, a populo scilicet Judaeorum, qui instar aquae pro magistrorum voluntate huc illucque fertur et trahitur. Qui homo abscondens apud incredulos sermones suos, apparebit in Sion, hoc est, in Ecclesia quasi fluvius inclytus, et decurrens in terra sitienti. Apparebit enim gentilium populo, qui prius veritatis patiebatur sitim; et rigabit arva sitientia fluvius 429 Dei, de quo scriptum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et in alio loco: Flumen Dei repletum est aquis . Ipse enim loquitur in Evangelio: Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Tunc nequaquam habebunt fiduciam in magistris; sed praebebunt aures suas ad audiendum Dominum; et tam corde quam lingua pacem Domini fatebuntur, deserentes stultos prin
Abbreviated transcription (Latin):
icet censum dari cesari an non: Qui
uacue faciunt animas esurientis popłi.
& potum aufer̃t sitientib turbis. nec ipsi
intrantes. nec alios intrare patientes. Fraudu
ra sunt & pessima. qui concinnat dolos ad ꝑ.¬
dendos simplices in sermone mendacii. dic̃s
ad eos pauꝑ iudiciũ. quiꝰ cum diues esset pau
ꝑꝓnobis factus est. Uere enim iudicium eis
ap̃e & iusticiã loquebat᷑. dicens. Si non
facio oꝑa patris mei. nolite credere michi.
Si autem facio. & michi non uultis credere: oꝑib¬
meis credite. Iste pauꝑ qui loquitur iudicium :¬
& princeps & dñs ea quȩ principe digna sunt
cogitauit dicens. Nonueni nisi adoues ꝑditas
domus isrł. Et sollicitus erit ꝓinfidelib. sal¬
uare cupiens non credentes. & stabit suꝑ duces
suos apłos. quor ad unum loquitur. Tu autẽ
homo unanimis. dux m̃s & notus m̃s. Hȩc
uxta hebraicum. a quo & septuaginta ñ solũ
uerbis. sed & sensib in plerisq discordant.

Expanded text:
licet censum dari Caesari, an non . Qui licet censum dari Caesari, an non . Qui vacuefaciunt animas esurientis populi, et potum auferunt sitientibus turbis, nec ipsi intrantes, nec alios intrare patientes. Fraudulra sunt pessima; qui concinnat dolos ad perdendos simplices in sermone mendacii, dicens ad eos pauper judicium, qui cum dives esset, pro nobis pauper factus est . Vere enim judicium eis Christus, et justitiam loquebatur, dicens: Si non facio opera Patris mei, nolite credere mihi: si autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite . Iste pauper qui loquitur judicium, princeps et Dominus, ea quae principe digna sunt cogitabit, dicens: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel . Et sollicitus erit pro infidelibus salvarsuos Apostolos, quorum ad unum loquitur: Tu autem homo unanimis, dux meus et notus meus . Haec juxta Hebraicum, a quo LXX non solum verbis, sed et sensibus in plerisque discordant.
Abbreviated transcription (Latin):
frauaulentus doctor atq ꝑuersus appellabit᷑
magnus in popłis. scribȩ uidelicet & pharisei.
quib diis loquebatur. Stulti & ceci. quid maiꝰ
est: Aurum an templũ qđ sanctificat aurũ :
Fatuus enĩ fatua loquetur. ꝓ quo in hebraico
scriptum est nabal. nabala. idabber. Hoc di¬
rimus ut uerba abigail exponamꝰ dicentis
de nabal car melo. Scđm nom̃ suũ insipiens:.
ere enim fatuus fatua loquetur. & cor eius
ꝑficiet iniquitatẽ. qui ibi timuit ubi ñ erat
timor. & abutebatur stulticia ꝓsa pientia
dicens. Hic si e.x dõ esset. non solueret sabbatũ.
Qa usꝗ hodie facit magister sinagogarum.
ut ꝑficiat simulationẽ: ꝓqua in hebra ico
scribitur obnem idest ypocrisin. Unde sepiꝰ
ad phariseos dr̃. Ue uobis scribȩ & pharisei ypo¬
dhite. Et loquebantur inquit ad dñm fraudu¬
lent. Magister. scimus quia ex dõ es: & qđ
ad te non ꝑtinet de hominib.

Expanded text:
fraudulentus doctor atque perversus appellabitur fraudulentus doctor atque perversus appellabitur magnus in populis: Scribae videlicet et Pharisaei, quibus Dominus loquebatur: Stulti et caeci, quid majus est, aurum an templum quod sanctificat aurum . Fatuus enim fatua loquetur, pro quo in Hebraico scriptum est: NABAL NABALA IDABBER . Hoc dicimus, ut verba Abigail exponamus, dicentis de Nabal Carmelio: Secundum nomen suum insipiens est . Vere enim fatuus fatua loquetur, et cor ejus perficiet iniquitatem, qui ibi timuit ubi non erat timor, et abutebatur stultitia pro sapientia, dicens: Hic si ex Deo esset, non solveret sabbatum . Quod usque hodie facit magister synagogarum, ut perficiat simulationem, pro qua in Hebraico scribitur ONEPH , id est, ὑπόκρισις. Unde saepius ad Pharisaeos dicitur: Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae . Et loquatur, inquit, ad Dominum fraudulenter: Magister, scimus quia ex Deo es, et quod ad te non pertinet de hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
siderantes. Et quicunq sub eiꝰ umbraculi
fuerit: sic tutꝰ erit in tribulationib
& angusti is. & in mundi istius tempi
quomodo qui uentum & turbinẽ fugies
se tuto abscondit loco. & qui purissims
tes iiuenit indeserto. & qui in uehen
estu solis ardore cuncta torrente. subp¬
nenti saxo requieuerit. Ubi nos dixiis
sicut riui aquarũ in siti: septuaguita
transtulerunt. & apparebit in sionqrs
fiuuias currens. Uerbum enim hebraicum
sitilegentes sion. quȩ eisdẽ litteris scribitur.
um gͥͣ xp̃c regnauerit. & principes illius
ꝓfuerint in uidicio: non caligabunt oculi
credentium. & aures audientium diligenter
attendent quȩ prius surdȩ erant. & cor qͦndã
sultorum intelliget scientiã. & lingua balbu¬
pleno aꝑtoq sermone dñm conficebitur. Hon
uocibitur ultra is qui stultꝰ est princeps. stul¬
tam enĩ fecit ds sapientiã huius mundi. Neq

Expanded text:
onsiderantes. Et quicumque sub ejus umbraculo onsiderantes. Et quicumque sub ejus umbraculo fuerit, sic tutus erit in tribulationibus et angustiis, et in mundi istius tempestate, quomodo qui ventum et turbinem fugiens, se tuto abscondit loco; et qui purissimos fontes invenit in deserto; et qui in vehementi aestu solis ardore cuncta torrente, sub prominenti saxo requieverit. Ubi nos diximus: sicut rivi aquarum in siti, Septuaginta transtulerunt: et apparebit in Sion quasi fluvius currens. Verbum enim Hebraicum, nt: pro SAION, id est, siti, legentes SION, quae eisdem litteris scribitur. Cum ergo Christus regnaverit, et principes ejus praefuerint in judicio, non caligabunt oculi credentium, et aures audientium diligenter attendent, quae prius surdae erant, et cor quondam stultorum intelliget scientiam, et lingua balbupleno apertoque sermone Dominum confitebitur. Non vocabitur ultra is qui stultus est, princeps . Stultam enim fecit Deus sapientiam hujus saeculi. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
dum dabunt. & cor infirmors attenaet an¬
I ditui. & linguę balbutientiũ cito discent
Iloqui pacem. Et nequa quã dicent stulto
Iprinceps sit: nec ultra dicent ministriti
tace. Fatuus enim fatua loquetur. & cri
uaria in telliget ad ꝑficiendã iniquitis
& loquendum ad dñm errorẽ. ut dispgit
Ianimas esurientes. & animas sitientis ui.¬
Icuas faciat. Consiliũ enĩ pessimoꝵ inn
cogitabit. int̾ficere humiles sermonibinsͥ
& dissipare uerba humilium in iudicio.
Pii aut̃ sapientiam cogitauert̃. & hoc ensi¬
qui dixer̃. ecce enim rex iustus regnabit.
& principes iudicio pͣerunt: quȩ secunt
suꝑiorib copulanda sunt: his uidelicet
in quib prius capitulum finitũ est. Beat̾
qui habet insion semen: & domesticos i
ierłm. luxta hebraicum finita pͥore ꝓphetus
de iis qui in ȩgiptum descendebant. nunc
enĩ rex regnabit iuste. non accipiens ps¬
nam iniudicio. & principes illius cum
ueritate p̃erunt. causas non homines i¬

Expanded text:
dum dabunt, et cor infirmorum attendet auditui: et linguae balbutientium cito discent loqui pacem: et nequaquam dicent stulto ut princeps sit, nec ultra dicent ministri tui, tace. Fatuus enim fatua loquetur, et cor ejus vana intelliget ad perficiendam iniquitatem, et loquendum ad Dominum errorem, ut dispergat animas esurientes, et animas sitientes vacuas faciat. Consilium enim pessimorum iniqua cogitabit: interficere humiles sermonibus iniquis, et dissipare verba humilium in judicio. Pii autem sapientiam cogitarunt, et hoc consiqui dixerunt: Ecce enim rex justus regnabit, et principes cum judicio praeerunt, quae sequuntur superioribus copulanda sunt, his videlicet, in quibus prius capitulum finitum est: Beatus qui habet semen in Sion, et domesticos in Jerusalem. Juxta Hebraicum finita priore Prophetia, de his qui in Aegyptum descendebant: nunc s. Iste enim rex regnabit juste: non accipiens personam in judicio, et principes illius cum veritate praeerunt, causas, non homines c
Abbreviated transcription (Latin):
n presenti enĩ loco. non ꝑsin litterã quȩ in
basar hoc est incarne ponetur. sed ꝑsade
scribitur & bosra appellatur: quȩ iuxta
iesum & ieremiam. non in edom id est in
idumea. sed in terra moab inuenit᷑. Bosra
aut̃. in lingua nr̃a munitã sonat atq ci¬
cundatã siue firmatã. ut orbẽ terrarũ dii
uoluntate doceat esse solidatũ. iuaxta ilus
qđ in psalmo canitur. Ipse suꝑ mani
fundauit eũ. & suꝑflumina collai.¬
uit illum. Et de firmitate terrȩ: expsonua
dĩ dr̃. Ego firmatui columnas eius. Cumq
uictima dni fuerit in bosra & int̾fectio
eius in idumea: descendent unicornes ũ
ac potentiũ. Per quȩ uerba. iuxta human
consuetudinẽ terrorẽ audientib inciti¬
entia: in om̃s principes ac potentes porse
⁊ pruos cormenta monstrantur. Bosra idest
nunita itq firmatã. & edom siue duma ce
iuumca uudcor magistri romã intelligiuo¬
init & omia de iꝑsa dici quȩ sequenti capitu.¬
Iorontinent᷑. Quia dies ultionis dnĩ.¬

Expanded text:
praesenti enim loco non per SIN litteram. quae in BOSOR , hoc est, in carne, ponitur: sed per SADE scribitur, et BOSRA appellatur, quae juxta Jesum et Jeremiam non in Edom, id est, Idumaea; sed in terra Moab invenitur . Bosra autem in lingua nostra munitam sonat atque circumdatam, sive firmatam: ut orbem terrarum Domini voluntate doceat esse solidatum, juxta illud quod in psalmo canitur; Ipse super maria fundavit eum, et super flumina collocavit illum ; et de firmitate terrae ex persona Dei dicitur: Ego firmavi columnas ejus . Cumque victima Domini fuerit in Bosra, et interfectio ejus in Idumaea, descendent unicornes cum ac potentum. Per quae verba, juxta humanam consuetudinem, terrorem audientibus incutientia, in omnes principes ac potentes, populosque ac parvos tormenta monstrantur. Bosra, id est, munitam, atque firmatam, et Edom, sive Duma, et Idumaeam, Judaeorum magistri Romam intelligi volunt, et omnia de ipsa dici quae sequenti capitulo continentur. Quia dies ultionis D
Abbreviated transcription (Latin):
intrare. Cumq in ebriatꝰ fuerit & repleus
incȩlo hoc est in aere. qui consuetudine ser¬
pturarũ cȩlũ dr̃: tunc adidumeã quoq ide
ad terrena descendet. ut post poenã demons
etiam animȩ hominũ uidicent᷑. Idumea
quippe. in lingua nr̃a terrenã sonat. Rei¬
tusq est sanguine. & incrassatꝰ adipe aquos
&e hircor. medullatorq arietũ atq taunus
ut &e principes & popłm parit̾ significet
puniendos. Uictima enĩ dñi in bosra: ꝙ it̾¬
fectio magna in terra edom. De qua bit
& idumea. etiam in consequentib idẽ ꝓpłis
testatur dicens. Quis est iste qui uenit de
edom. rubra uestimenta eius de bosor: Et
nonnulli estimant. quia basar caro dr̃:¬

Expanded text:
intrare. Cumque inebriatus fuerit et repletus intrare. Cumque inebriatus fuerit et repletus in coelo; hoc est, in aere, qui consuetudine Scripturarum coelum dicitur, tunc ad Idumaeam quoque, id est, ad terrena descendet: ut post poenam daemonum, etiam hominum animae judicentur. Idumaea quippe in lingua nostra terrenam sonat. Reincrassatus adipe agnorum et hircorum, medullatorumque arietum atque taurorum: ut et principes et populum pariter significet puniendos. Victima enim Domini in Bosra, et interfectio magna in terra Edom. De qua Bosra et Idumaea etiam in consequentibus idem Propheta testatur dicens: Quis est iste qui venit de Edom: rubra vestimenta ejus de Bosra? Et nonnulli existimant, quia Bosor, caro d