comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dĩnacõ que fit in aqua. Est enim ꝓp̾e ỹdroman¬
cia nn aque in speccõne umbras demonui eno¬
tare et ymagines uel ludificacõnes eoꝵ bidere
et abeis ibi aliqua audire. ubi ad hibito sang̾
cia. crum. nel ỹdromantitꝰ. ca. cum. qui talẽ ar¬
tem exercet.

Expanded text:
divinatio que fit in aqua: est enim proprie ydromantia in aque inspectione umbras demonum evocare et imaginationes et ludificationes eorum videre et ab eis ibi aliqua audire, ubi, adhibito sangui-a -um vel ydromanticus -a -um, qui talem artem exercet;
Abbreviated transcription (Latin):
dro. fala le. idro componitur cum fabos ꝙ greti
aque meatus hunc morbum latiui aque mea-¬
tu lipha ticum uocant et fit excanis rabidi mor¬
su nel ex eius spra ꝙͣ si homo nel bestia tetigĩt
aut demencia repiet᷑ in rabiem n̾titur.¬

Expanded text:
. Item ydro componitur cum fabos, quod Greci aque metus. Hunc morbum Latini ab aque metu lymphaticum vocant, et fit ex canis rabidi morsu vel ex eius spuma, quam si homo vel bestia tetigerit, aut dementia repletur, vel in rabiem vertitur
Abbreviated transcription (Latin):
repio nero duppͥlicanit. ꝑ in p̾tecito quippe dimmi¬
ta uua filła repperio reꝑperi sumie est preteritum
no compoita deponencia exꝑior oꝑior quorimi
ꝑticipia exptus et oꝑtus oñdunt a pario ẽe com¬
poĩta cuins ꝑticipiũ ꝑtus est. ¶ S alio salui uł

Expanded text:
reperio uero duplicauit p in praeterito, quippe deminuto una syllaba, reperio repperi. simile est praeteritum ipso composita deponentia: experior, opperior, quorum participia expertus et oppertus ostendunt a pario esse composita, cuius participium partus est, salio saliui uel
Abbreviated transcription (Latin):
Et insto. bnũ sisto cuius p̾teritum qñ actinã ht̃
significacionem tam in simplici qũi in compoito
deficit qñ uero absolutam et sisem sto u̾bo cõe cũ
eo ht̃ pͥteritum ut resisto nł resto. restiti. consicto ⁊¬
consto consto constiti ꝑsisto et ꝑsto ꝑstiti.
pina eorum qͥue in . ini. et .xi. p̃teritũ ter

Expanded text:
et in sto unum, sisto, cuius praeteritum quando actiuam habet significationem, tam in simplici quam in composito deficit; quando uero absolutam et similem sto uerbo, commune cum eo habet praeteritum, ut resisto uel resto restiti, consisto et consto constiti, persisto et persto perstiti. supina eorum, quae in xui uel xi praeteritum te
Abbreviated transcription (Latin):
si senna sic meaudem palludem młti piscium sa-¬
liendoꝵ cã auamib semionustis cõmeant a saslie
lio. Srmilt̾ luciliꝰ in .ix. sallere murentis m̃cem ĩ
frigidaria fecre. In de est etiam futuri ꝑticipia sal¬
liturus et salsurus. Innemtur eciem ꝑsallo ꝓsal¬

Expanded text:
Sisenna: «sic in eam paludem multi piscium salliendorum causa a nauibus semionustis commeant», a sallio lio. similiter Lucilius in VIII: «sallere muraenas, mercem in frigdaria ferre». inde etiam participia futuri salliturus et salsurus. Nou
Abbreviated transcription (Latin):
consonante et. corrͣ .i pemlt̾. licet ꝓfrrre ut scio
scs sami urscii. et ab eo compoĩta ascio ascimi nł
ascii. Silt̃ cio. cis. ꝙ et neo cies. dicitut cim uł ci
et ab eo compoĩta soncio concis. concun uł concii
audio audim uł audii moslio mołlmm. uł mol¬

Expanded text:
consonante et correpta paenultima i licet proferre, ut scio scis sciui uel scĭi et ab eo composita: ascio asciui uel ascĭi. similiter cio cis, quod et cieo cies dicitur, ciui uel cĭi. et ab eo composita, concio concis conciui uel concĭi, audio audiui uel audĭi, mollio molliui uel mol
Abbreviated transcription (Latin):
At suffice thimo ceras ꝙ incidere manes. Suffi¬
re dix̃ secundũ rectam quarte cõnigacionis decli¬
nacom tam̃ simplex enis fieri est ¶ Excipiũtur
ro. in .xxiii. ad citonem ami in diem haurierint
indetur a pario ẽẽ compoĩtum ꝙ uetustissmi nõ
solum secũdũ terciam s etiam s etiam secundũ
quartam ꝯuigacõnem declinatant uñ euinꝰ.

Expanded text:
at suffire thymo cerasque recidere inanes» suffire dixit secundum rectam rationis declinationem, cum simplex eius fieri est. excipiuntur ro in XXIIII ad Ciceronem : cum indidem haurierintaperui quod uidetur a pario compositum, quod uetustissimi non solum secundum tertiam, sed etiam secundum quartam coniuga
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriarũ argentum mutinũ arcessiit lacesso¬
lacessi ꝑticipium eĩ passinũ lacessitus. Caper tr̃
laacessi dicit. eẽ et facesu et ꝓfert eremplum lucili
se ꝑ sincopam eẽ ꝓlatum ui. siłle ut cupisse ꝓetisse
dicimus ꝓ cupiuisse et petinisse. Salustius in . iiiĩ.
hystoꝵ igitur legiones p̾die inmonte por̃tas la
tessissit ¶ Facesso uero et capesso et inso ꝙ possumis
desideratina dre significat eni facesso desidero facere
et capesso desidero capere et inso desidero iudere frequẽ¬
tatiua enĩ non possunt. ẽẽ cum pͥme cõigacionis
non sĩt ħ eadem su dyomedẽ ⁊ carisiũ .o. in .I. cõner

Expanded text:
esso lacessparticipium enim passiuum lacessitus; Caper tamen lacessi dicit esse, ut facessi, et profert exemplum Luciliise per syncopam esse prolatum ui syllabae, ut cupisse, petisse dicimus pro cupiuisse et petiuisse. Sallustius in III historicessiuit». facesso uero et capesso et uiso, quae possumus desideratiua dicere significat enim facesso desidero facere et capesso desidero capere et uiso desidero uidere; frequentatiua enim esse non possunt, cum primae coniugationis non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
scuptum asciscens. houestum ꝓhibens gͣrium ul
lex est scriptum ppło ꝓmilgatum magrãtu qͥ¬
rente et ppło rũdente. S olełat enim magr̃ tim¬
tatis cum aliqmͣ legem uellet constituere ascẽ¬
dere pulpitum in media contione et querere
appło siuellet ũlud ratum ẽẽ. Et accepta m̃sio¬
ne appło deinceps ꝓlege hẽbatur ẜ̃m ug̃. Et

Expanded text:
scriptum asciscens honestum, prohibens contrarium. Vel lex est scriptum populo promulgatum, magistratu querente et populo respondente. Solebat enim magister civitatis, cum aliquam legem vellet constituere, ascendere pulpitum in media contione et querere a populo si vellet illud ratum esse, et , accepta responsione a populo, deinceps pro lege habebatur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓduct᷑ .i. dyaconus. Delem enim leuite extorti
sunt a quib intemplo dei ꝓistici sacram̃ti mi¬
steria explebant᷑ hi grece dyacones latine mĩstri
dur quia sicut in sacerdote consecracõ ita ĩ dya¬
cono mist̾ii dispensacõ hr unde in dyacontis.

Expanded text:
idest diaconus: de Levi enim levite exorti sunt, a quibus in templo Dei mistici sacramenti ministeria explebantur. Hii grece diacones, latine ministri dicuntur, quia, sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono mini
Abbreviated transcription (Latin):
lium marinũ sic dictum qr carmas abdat .i. ab¬
ribdis siquas uł caribdis fuit quedam netula
noracissimia que qr boues h̾cuł furata est a io¬
ne fulmmmata est ⁊ in mare p̾cipitata est auti¬
et est .b. enusdem filłe. cum .d. uł caribdis ut dic̃

Expanded text:
lum marinum sic dictum quia carinas abdat, idest abribdis aquas’; vel Caribdis fuit quedam vetula voracissima que, quia boves Herculis furata est, a Iove fulminata est et in mare precipitata; antie
Abbreviated transcription (Latin):
ius uł in ius faciunt gentĩm accepta nus
ab aliis quoq adu̾bris temporalibus inueĩ¬
uitur quedam .r. añ. mis. hñcia ut noctu
nocturnus. din diurinis heri alt̾nitatis cã¬
facit hesterinis semꝑ sempiterius In tercia

Expanded text:
is uel in ius facientia genetiuum, accepta nus ab aliis quoque aduerbiis temporalibus inueniuntur quaedam r ante nus habentia, ut noctu nocturnus, diu diurnus, heri alternitatis causa hesternus, semper sempiternus. in teria
Abbreviated transcription (Latin):
¶Netus p̾t̾ea net̾nus facit non solum uet̾a¬
mis sed diuersas hñt significacõnes qrͣ̃tꝰ ecia
qr̃nꝰ colirus coluriiꝰ tacitus tacituriuis m̃sis
mensuruꝰ. Sic enim at̾o posint ꝓmẽstrius ĩ
pͥmo rethoricoꝵ pars qͥdam eterntatis aãli¬

Expanded text:
etus praeterea ueternus facit, non solum ueteranus, sed diuersas habent significationes. quercus etiam quernus, corylus colurnus, tacitus taciturnus, mensis mensurnus: sic enim Cicero posuit pro menstruus in primo rhetoricorum : «pars quaedam aeternitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ruu caruis que suꝑ carbones cito solet decoqui.
Et ħ frixum genus cibi. dañ a sono qñ ardet n¬
het frixura. re in eodem seusu .i. coctura illa talis
accõ. nel ꝙ frigitur. ffrixura descendit a frigo. s fri¬
ratura a furo. xas. fieꝙ̃tatiuo¬

Expanded text:
rum carnis quod super carbones cito solet decoqui; et hoc frixum, genus cibi dictum a sono quando ardet hec frixura -e in eodem sensu, idest coctura illa, talis actio, vel quod frigitur; frixura descendit a frigo, sed frixatura a frixo -as frequentativo
Abbreviated transcription (Latin):
cuus et latiꝰ ager. alia trũ m ͦ ꝓpͥa forne pos¬
sessine ut quintilianus Iulianus alia ioco pa
mams cesar et eadem forma agnonuma qͦ
multa muemies ut affritanus p̾situs getulicꝰ
creticus alia auter sunt euisdeͣm dermiacõnis
que ex materia pͥncipalium constare signͣtur
ut ferreus a fr̃o fcũs. Silr aureus argentens
mariuoreus alia ex morbis ut cardiacus alia
a ꝓfessionib ut mathematicus. gramaticus¬
rethoricus alia a disciplinis ut aristotelicꝰ. So¬
craticus alia que p̾mitinoꝵ siłr possunt hr̃e sig̾

Expanded text:
ciuis et Latinus ager; alia tantummodo propria formae posciuis et Latinus ager; alia tantummodo propria formae possessiuae, ut Quintilianus, Iulianus; alia loco pauianus Caesar. ex eadem forma agnomina quoque multa inuenies, ut Africanus, Persicus, Gaetulicus, Creticus. alia autem sunt eiusdem deriuationis, quae ex materia principalium constare significantur, ut ferreus, ferro factus, similiter aureus, argenteus, marmoreus; alia ex morbis, ut cardiacus; alia a professionibus, ut mechanicus, grammaticus; alia a disciplinis, ut Aristotelicus, Socraticu
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙ ex hiis que posfidentur ut uan¬
dmisensis ꝓ euandriensis et regius honor ꝓ
regis honor ¶Hoc antem int̾est inter possessi¬
ua et patronõnuca ꝙ patronomica filios ne¬
potes significant possessina aritem non solum
filios. S onĩa que possunt eẽ in possessione.
a mascłino descendrint pleruinq genere ra¬
genib et ꝙ patrononnca ad hoĩes ꝑtinent uł
ad deos possessina uero ad omnes res. fuint au¬
ten possessiua a nominibz ut cesar cesareus
a uerbis ut opto oꝑtatinus ur ab adu̾biis ut
ertra ertraneus. Et uł mobilia sunt ut mar¬
cius marcia. martiu uł frea. ut sacrariũ dona¬
num amarium possessina autem dicinus nõ
solum possissionem signcia. Sed eciam q̃ for¬
mam hñt possessĩoꝵ. t enĩ quedam gentilia sile
possessuus hñcia formani ut romanis ains ⁊
romanus ager. Qd̾ autem et ꝓp̾a eadem et gẽ¬
tilia et possessina ut latinꝰ filius fanm et lat̾m

Expanded text:
id ex his quae possidentur, ut «Euandrius ensis» pro Euandri ensis et «regius honos» pro regis honor. hoc autem interest inter possessiua et patronymica, quod patronymica filios uel nepotes significant, possessiua autem non solum filios, sed omnia, quae possunt esse in possessione; a masculino descendunt plerumque genere, rageneribus; et quod patronymica ad homines pertinent uel ad deos, possessiua uero ad omnes res. fiunt igitur possessiua uel a nominibus, ut Caesar Caesareus, uel a uerbis, ut opto optatiuus, uel ab aduerbiis, ut extra extraneus, et uel mobilia sunt, ut Martius Martia Martium, uel fixa, ut sacrarium, donarium, armarium. possessiua autem dicimus non solum possessionem significantia, sed etiam quae formam habent possessiuorum. sunt enim quaedam gentilia similem possessiuis habentia formam, ut Romanus ciuis et Romanus ager, quaedam autem et propria eadem et gentilia et possessiua, ut Latinus filius Fauni et Latinus
Abbreviated transcription (Latin):
ianus tulluis tullians ulius inlianus. u¬
nuis hodie tũ hodierius facit. Siłr . a. longã
hñt aũ mis. ea que dermuantur a nominibus
in cus. uł inculus. desmentib que sunt ultra
duas silłas. ut rusticus rusticanus publicus
a mascło ꝙ est diatim maris mascłinus fcm̃.
Nam dissilsa in cus. desmuencia. sñ a. sunt ut
mancus inauicinus lacꝰ lacuna. porcus porci¬
nuis. In .uiii. qͦ ueutra consonante añcedente
cesarianus. fous fontis fontanus. urbs brbis
urlamus. sol solis solan. ex quo sb̃solams. Ex
ulomanus. ꝓiso. pisonis pisomanus ꝙ̃nis
quidam et pisominus et milomiius dici ꝓuta¬
uerunt. S a ꝓpͥis derurata plerimmq .i. hñt
aũ a. ut iois iomanus cesaris cesarianus
possimꝰ tamen dr̃e ꝙ a cesarius et nulomꝰ ⁊
pisomus et iomus deriuata sunt cesarianꝰ
nulomanus pisomanus iomamis lur lu-¬
tis lucanus ex quo compoĩtum est añ lucanꝰ
uetus ueteris. uet̾amis iuines lnuitis linnta¬
gades. dis. gaditanus. Io autem diemuis ꝑle¬

Expanded text:
ianus, Fabius Fabianus, Iulius Iulianus, Vnus; hodie tamen hodiernus facit. similiter a habent ea, quae deriuantur a nominibus in cus uel in culus desinentibus, quae sunt ultra duas syllabas, ut rusticus rusticanus, publicus a masculo, quod est diminutiuum maris, masculinus factum: nam disyllaba in cus desinentia sine a sunt, ut mancus Mancinus, lacus lacuna, porcus porcinus. in um quoque neutra consonante antecedente Caesarianus, fons fontis fontanus, mons montis montanus, urbs urbis urbanus, sol solis solanus ex quo subsolanus: ex Milonianus, Piso Pisonis Pisonianus quamuis quidam et Pisoninus et Miloninus dici putauerunt. sed a propriis deriuata plerumque i ante a habent: Iouis Iouianus, Caesaris CaesaCaesarius et Milonius et Pisonius et Iouius deriuata sint Caesarianus, Milonianus, Pisonianus, Iouianus, lux lucis Lucanus ex quo compositum fit antelucanus: uetus ueteris ueteranus, limes limitis limitaGades Gaditanus. ideo autem diximus ple
Abbreviated transcription (Latin):
nus silua siluanus. Excipnintur in gurtin
messalmus f̾remis que ꝙͣus a noĩb in .a. de¬
scendentib consonante ancedente dermantͤ
non seruauerunt cum .a. de mustelino ⁊ aqͥ¬
liuo paulo post tractabatur. a płib quoq i
ae. diptongum desmentib ur in a dermata

Expanded text:
nus. excipiuntur Iugurthinus, Messalinus, terrenus, quae quamuis a nominibus in a desinentibus consonante antecedente deriuantur, non seruauerunt tamen a de mustelino et aquilino paulo post tractabitur. a pluralibus quoque in ae diphthongum desinentibus uel in a deriuata
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. amiolare. aruerire. arcire s nos dici¬
mus aduolare. aduenire. accire muitantes ĩ
compõne .d.mi .c. sequente .c. sit ergo dr aitio
cis. secundum modnos arcio. cis. ẜm autiqs
et in eodem sensu et ab utroq istoꝵ descendit
uerbum desideratĩm in so. ad arcio antiquo
s. in .x. in eo ꝙ descendit ab arcio antiquo et
dr̾ artesso. sis. Item ab accõ mod̾no descendͭ
accels ssis. s qr ab accedo. dis. accessi dis acces¬
accersd. sis. Inuenitur ergo accerso ab arcio
artesso ab arceo accerss ab accio accesso ab aic¬
cedo. Inuenitur ad huc aliud uerbum deriui¬
tuntmn ab accerso descentens et est quartẽ ꝯ¬
igacionis et meadem siginificatõne cum eõ
quenrdam et inde  p̾dicta desideratiua sunt
tertit comngacionis et hũt p̾terita et suꝑma

Expanded text:
arvolare, arvene, arcio, sed nos dicimus advolare, advene, accio, d mutantes in compositione in c sequente c: sic ergo dicitur accio -cis secundum modernos, arcio -cis secundum antiquos et in eodem sensu. Et ab utroque istorum descendit verbum desiderativum in -so; ab arcio antiquo s in r in eo quod descendit ab arcio antiquo, et dicitur arcerso -sis. Item ab accio moderno descendit accesso -sis, sed quia ab accedo -dis accessi descenaccerso -sis. Inveniuntur ergo arcerso ab arcio, arcesso ab arceo, accerso ab accio, accesso ab accedo. Invenitur adhuc aliud verbum derivatum ab accerso et est quarte coniugationis et in eadem significatione cum eo ’. Et vide quod predicta desiderativa sunt tertie coniugationis et habent preterita et supina
Abbreviated transcription (Latin):
hrẽ inclemenciam. Nam u̾ eos adu̾terint tẽp¬
tare nolatus pͥmordia eidis eiciunt suis cõ¬
tinuo q eiiumãt at si morentur ꝓpulsãt
pemins atq p̾cipitant nerberant alis cogũt¬
q audire ꝙ trepidat nec eis postea deferiit᷑
mimus alimonie. Quud uarum tũ si rape as¬
sueti mitrire fastidũtur. Consid̾emꝰ ad h̃eos
ẽẽ gn̾atos ut eciara aues ad canendum fo¬
mido excerceat net passim curas relecxent s
picula ap̃donib declinanda ꝓspiciant. Deĩde
cum hiis natura quoddam preiandi mimius
moleuerit magis a tenero plillos suos insa¬
abdicre compendiis. Cauent ne tenera eta¬
te pigscant ne soluantur deliciis ne marre¬
scant ccõ. ne discant abim magis expectare
quam querere ne nature sue deponant ingo¬
rem intermttunt studia mitriendi ut mu-
sus rapudi audere compellant.

Expanded text:
re inclementiam, quod ubi eos aduerterint temptare uolatus primordia, nidis eiciunt suis continuoque eliminant ac, si morentur, propulsant pinnis atque praecipitant, uerberant alis coguntque audere quod trepidant nec ullum postea deferunt his munus alimoniae. quid mirum tamen, si rapere adsueti nutrire fastidiunt? consideremus ad hoc eos esse generatos, ut etiam aues ad canendum formido exerceat, ne passim curas relaxent, sed pericula a praedonibus declinanda prospiciant. deinde cum his natura quadam praedandi munus inoleuerit, magis a tenero pullos suos instabdicare conpendiis. cauent ne in tenera aetate pigrescant, ne soluantur deliciis, ne marcescant otio, ne discant cibum magis expectare quam quaerere, ne naturae ansa deponant uigorem. intermusus rapiendi audere compellant.
Abbreviated transcription (Latin):
ang̃. arius dreit aliud est ꝑater aliud filius
recte dr̃et. si dr̃et alius et non aliud. Qñ emĩ
dicit aliud contradicit ei a quo audit. Ego
et pr̃ unum simiis.

Expanded text:
. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud Filius. Recte diceret, si diceret, alius, non aliud. Quando enim dicit aliud, ei contradicit a quo audit: « Ego et Pater unum sumus
Abbreviated transcription (Latin):
dis pungerẽ uł dispensare uł donare ur deorsum
a puncto facere et expellere. Item a pingo compo
scripcoĩs ponere et delere. Et hinc dicimus ex puc
tores et dispuinctores eos qui expellunt alios ab
h̾editate et delent nomina eoꝵ de tabula testam̃¬
ti uł eos sic diũs qui in signãdis p̾erant testam̃-¬
tis et eoꝵ inserebant ꝑunctos qui erant in hedita¬
te uł corum quociens expedrebat arferebant qͣ
erant exh̾edãdi.¬
Ispungo. gis. ex dis. et pungo. gis. uide ĩ pñgo

Expanded text:
dis pungere vel dispensare et donare, vel deorsum a puncto facere et depellere; et expungo -is, scriptionis ponere tores et dispunctores eos qui expellunt alios ab hereditate et delent nomina eorum de tabula testamenti, vel eos sic dicimus qui in signandis preerant testamentis et eorum inserebant punctos qui erant hereditandi vel eorum, quotiens expediebat, auferebant qui erant exherediimpungo
Abbreviated transcription (Latin):
hebrea uetba non interp̃tata. Sepe inueimꝰ¬
in sacris libris sicut amen alleluya et ratha
et osanna. Et si q̃ sunt alia. Quorũ ꝑtim
ꝑtim nero in aliam lignam transferri non
potiusse dicuntur alia duo q̃ posiumꝰ sunt enĩ
quedam u̾ba sertaꝵ linguarum q̃ in usa alt̾is¬

Expanded text:
Hebraea verba non interpretata saepe inveniamus in libris, sicut Amen, Alleluia, et Racha, et Osanna, et si qua sunt alia. quorum partipartim vero in aliam linguam transferri non potuisse dicuntur, sicut alia duo quae posuimus. Sunt enim quaedam verba certarum linguarum
Abbreviated transcription (Latin):
genus h̾le. Et palmatoriũ. Iñ fcm̃ dr̃ ferula. Dicit
retorti laculi ꝙ est tam calide nature ꝙ cũ aufert.
fiat qui sumlr̃ est calidus fit quidã conflictus. et
confraccõ inter h̾bas illas. Et inde ꝓcieatur ignis
adeo magnus ꝙ qñq comburit: tota regio a qͣ ꝯ¬
bustione lrata agatha siculos ⁊ rõnos liberasse le¬
num. et leuã manũ discipłoꝵ u̾berant qr cor hoĩs
a leua ꝑte est. Cum autem circa illud sangus cõ¬
gelatur et obstat amino ne possit u̾um deceruere
scendens calefatit sanguiiem congelatura. et ita
ex amino cecitatem expellit.

Expanded text:
genus herbe, et palmatorium inde factum dicitur ferula; dicit retorti baculi; quod est tam calide nature quod cum auster flat, qui similiter est calidus, fit quidam conflictus et confractio inter herbas illas et inde procreatur ignis adeo magnus quod quandoque comburitur tota regio, a qua combustione beata Agatha Romanos liberasse lerium et levam manum discipulorum verberant, quia cor hominis a leva parte est; cum autem sanguis circa illud congelatur et obstat animo ne possit verum discernerscendens calefacit sanguinem congelatum et ita ex animo cecitatem expellit.
Abbreviated transcription (Latin):
confcrio. ras. sumil ferrare deferro. ras .i. ualde uł
deorsum ferrare. uł ferrum remoriere exͣ h̾e. Item
efferro. ras .i. deferrare. Item inferro. uas. ferrum
introrittere. et ꝓprie us ad mrum. Item p̾fergo
bigo. Et ħ fĩugo dr̃ quidam color siłis fetro. Et
sa sum. plemis ferrugine.
ferro exñs. Item aferrum ħ ferramentum .ti. instru¬
mentum ferreum. et accipitur collt̾tine. Et hoc
fertum.ri. ꝓferio equi. qr ex puro ficit fero. Et in
tali significacõe ferrum ht pluralitatẽ. Et scias

Expanded text:
conferro -as, simul ferrare; deferro -as, idest valde vel deorsum ferrare vel ferrum removere, extrahere; efferro -as, idest deferrare; inferro -as, ferrum intromittere et proprie usque ad vivum; preferro go dicitur quidam color similis ferro, et -a -um, plenus ferrugine. nimam meam’. Item a ferrum hoc ferramentum -ti, instrumentum ferreum, et accipitur collective, et hoc ferrum -ri pro ferro equi, quia ex puro fiat ferro, et in tali significatione ferrum habet pl
Abbreviated transcription (Latin):
mus. na. nimmi .i. cigneus .a. umi. Item acign¬
antumpno et estate qñ nues solunt ͤ tume¬
scit. Quadam enini lingua quicquid est tã¬
didum drꝰ cignus. Reliquis uero ami tem¬
porib temus est et quietus ẽm ug̃. pap̃. aut̃¬

Expanded text:
Cignautumno et estate, quando nives solvuntur, tumescit quadam enim lingua quicquid est candidum dicitur cignus, reliquis anni temporibus tenuis est et quietus. Item a
Abbreviated transcription (Latin):
olus .li. ms. gx .i. fimus malicia occulta biaudis
ẜmonib ad ornata calliditas intis ⁊ dr̃̾ adolore qma
dolorem inferat nł dr dolus a deludo. dis q. debꝰ. qr de¬
ludeit et decipiat. Et fit dolus amino. Insidie loco uł
telo. frans cuta fidem mutuatam. Et est dolus

Expanded text:
olus -li, fraus, malitia occulta blandis sermonibus adornata, calliditas mentis, et dicitur sic quia dolorem inferat, vel dicitur dolus a deludo, quasi delus, quia deludat et decipiat; et fit dolus animo, insidie loco vel telo, fraus circa fidem mutuatam; unde dolos
Abbreviated transcription (Latin):
iactare uel iactitare ponitur ꝓ gli̾ari laudare głi̾an¬
do lanitare arrogare nel maniter ꝓferre. Inde iacta¬
ris sine arrogaus dicitur q̃m se uanitat et aliorũ
institutis non acquiescit. S ꝓp̾am qm̃dam mam
iuficie et scĩtatis inquirit. Et comꝑatur. cior. ssimꝰ
aituarus i ittura inde.

Expanded text:
iactare vel iactitare ponitur pro gloriari, laudare gloriando, vanitare, arrogare, vel inaniter proferre. Unde iactans sive arrogans dicitur qui se vanitat et maiorum institutis non acquiescit, sed propriam quandam viam iustitie et sanctitatis inquirit; et comparatur -ior -simus, ant
Abbreviated transcription (Latin):
uł uniꝰ abiectione uł mutacione tr̃e ab eo fit. Qͣ
p̾scĩano accipis ate p̾sciano accipio ab illo p̾st̃
accipit. Non egent auteni nomina ꝓ nomuib
qũnus onnes circumeant ꝑs sicum uocatus
ant sbantuus u̾bis comungantur ut nirgilius
noĩor uł sims uugilius nominaris ur es iurgiliꝰ
nominatur uł est igitur ꝓpͥus ablatuius ẽ roma¬

Expanded text:
uel unius abiectione uel mutatione literae ab eo fit; quiPrisciano accipis, a te Prisciano accipio, ab illo Prisciano accipit. non egent autem nomina pronominibus, quamuis omnes circumeant personas, si cum uocatiuis aut substantiuis uerbis coniungantur, ut Virgilius nominor uel sum, Virgilius nominaris uel es, Virgilius nominatur uel est. igitur ablatiuus pro
Abbreviated transcription (Latin):
ximus lunes inter agros qui ab oriente ĩ occi¬
dentem ꝑ transuersism digit: Qui quia form
x. efficit decumanꝰ est appłatꝰ ager enim bñ di¬
sus figuram denarii mũ efficit. Ram cardodr̃
alius lues magris quia septemtrione direc¬
tus est. Et dr̃ a cardine celi qr ibi celũ uoluit᷑¬
is .i. decurio erectus uł pocuis decuria exĩs
In eodem sensu uiueiit᷑ ħ decures. ris. et ħde¬
cudes. dis. Inuemũte eciam ħ noĩa u alia si¬

Expanded text:
ximus limes inter agros, qui ab Oriente in Occidentem per transversum dirigitur: qui quia forX efficit, decumanus est appellatus: ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Nam cardo dicitur alius limes in agris qui a septentrione directus est et dicitur a cardine celi quia ibi celum volvit-nis, idest de curia eiectus vel potius de curia existens. In eodem sensu invenitur hic decures -ris, et hic decudes -dis. Inveniuntur et ista nomina in alia si
Abbreviated transcription (Latin):
qui illud cauebant mente carere credelantur
carieri quicꝙͣ pedib continetur. Carmẽ eciã
dicitur scriptũ de aliquo delc̾tabili cũ metto ut¬
in boetio. Carmina qui quondam studio flo
rente pegi. Carmeu ⁊̃ diꝰ quilibet cantꝰ cum
metro. uñ liber odarum. Intitulatur liber car¬
minur .i. carituũ qr q̃liret eis distinctõ cã¬
tabilis est. uñ carminens. nea. neum.

Expanded text:
qui illud canebant mente carere credebantur, carmen quicquid pedibus continetur; carmen etiam dicitur scriptum de aliquo delectabili cum metro, unde Boetius ‘carmina qui quondam’ et cetera; carmen etiam dicitur quilibet cantus cum metro, unde liber odarum intitulatur liber carminum, idest cantuum, quia quelibet eius distinctio cantabilis est; unde carmineus -a -um,
Abbreviated transcription (Latin):
penna et dicitur hic et bipennis qr duas ht̃
pennas .s. añ et retro. Et a diectine declinatur
hic et ħ̾ bipenns et ħ bipenne uł componitur
abis et pennum ꝙ antiqui dicebant acutũ
mu dnr̃ penne quia sunt acute ħ ⁊ dolabra

Expanded text:
penna et dicitur hec bipennis, quia duas habet pennas ante et retro, et adiective declinatur hic et hec bipennis et hoc -ne, vel componitur a bis et pennum, quod antiqui dicebant acutum, dicuntur penne quia sint acute, et hec dolabra
Abbreviated transcription (Latin):
ficit ut dicit magr̃ bñ ¶ Incio. ancedente. a brem
mutant cam mne ꝓductra et abiecta .o. ꝓducta q¬
compoĩta miutare . a. mͥ .a. qr siciialia alia ꝑte com¬
poneitur fuant .s. ut calefacio calefeci tepefacio tepe-¬
feti scemefacio armefeci scupefacio stupeti abiceo qͦ
ab ieci facit set tõicio cometi. Iuicio micti ꝓiceo ꝓieci

Expanded text:
io, antecedente a, mutant eam in e productam et abiecta o, composita mutare a in i, quia, si cum alia parte componantur, seruant a, ut calefacio calefeci, tepefacio tepefeci, tremefacio tremefeci, stupefacio stupefeci. abicio quoque abieci facit, conicio conieci, inicio inieci, proici
Abbreviated transcription (Latin):
anaduertendum est ꝙ ansum ansis aufit ꝓ
subiu̾ctiuo audeam audeas audeat inuennus
niclusas pectora flamas ¶ Omĩa autem sũdcã
u̾ba i deo ereuncia deo in sum conutencia faciũt
supina rideo risim ardeo arsum uideo insum mor
derentur ¶ Alia u̾o oĩa in deo desmencia de quib¬
p̾titum inuenitur hdemõi supinũ uł ꝑticipium
tamen iuemant᷑ .i. breueni añ tum hñt ¶L¬

Expanded text:
animaduertendum, quod ausim ausis ausit pro subiunctiuo audeam audeas audeat inuenimusinclusas pectora flammas». omnia autem supra dicta uerba deo in sum conuertentia faciunt supina: rideo risum, ardeo arsum, uideo uisum, mordesse putarentur. alia uero omnia in deo desinentia per uiitum, inuenio uel huiuscemodi supinum uel participium tamen inueniantur, i breuem ante tum h
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma filła in deo t̾imnatoꝵ post mutã siliquã uel
in seminotaler e uł .o. corceptas huĩt in aliquã
liquidam desinentes dupolicatur sic tamen ut pͥ¬
oꝵ geñataꝵ extrema consonans subtrahatire
et sic eo. In .i. comĩsis fit p̾teritum ꝑfañ ut pen¬
deo pependi tondeo totundi mordeo momordi¬
spondeo spopondi a quo etiam .s. in secunda de¬
nutur sissa euphonie ca in compõne tamen h̾
eadem uerba nori geminãt supra dictã silłam
ut respondeo respondi dependes sependi de mordes
detotondi ꝓtulerunt. Emuiꝰ mãnalib et deto
tondit agnos letos atq oppida cepit ¶Ceopiũ

Expanded text:
aba in deo terminatorum post mutam aliquam uel m semiuocalem e uel o correptas habuerit in aliquam liquidam desinentes, duplicatur, sic tamen, ut priori geminatarum extrema consonans subtrahatur, et sic eo in i conuersis fit praeteritum perfectum, ut pĕndeo pependi, tŏndeo totspondeo, spopondi; ubi etiam s in secunda demitur syllaba euphoniae causa. in compositione tamen haec eadem non geminant supra dictam syllabam, ut respondeo respondi, dependeo dependi, demordeo detotondi protulerunt. Ennius in annalibus : «et detondit agros laetos atque oppida
Abbreviated transcription (Latin):
go fuigis denseo denses s denso feifes deusas o¬
leo oles. olo olis. Et p̾ter neut᷑ eiiscem t̾ñaicõ¬
unt in iecunda ꝑsona tam singularis qmͣ pstil
Et in terria plal in unt desmente ꝑsona peml¬
tuue sincopam sille sic eciam in secũda ꝯiug̃.¬

Expanded text:
go fulgis, denseo denses et denso densas, oleo oles et olo olis. Caluus unt in secunda tam singulari quam plurali et in tertia plurali in unt desinente persona paenultimae syncopam syllabae, sic etiam in secu
Abbreviated transcription (Latin):
ut facio feci fcmm̃ capio cepi caꝑtumi cado cetidi casũ
Ex hiis compor̾ta que in pnti nuitãt . a. in .i. ut fa¬
cio inficio capio incipio insupio. a in e uͥtunt
ut trm̃ infectum captumu inceptum. Ina nero q̃
componunt᷑ a u̾bis in go. desmentib qm̃uis mu-¬
tant. a in .i. in pñti tamen in supino inrantabilẽ
euant eam ut ago erigo eractum frango nifitii¬
go infractum tango contingo contactum pũgo
iupungo in pactu ¶ Quod uero in xi. timnant

Expanded text:
 ago egi actum, frango fregi fractum, cado cecidi casum. ex his composita, quae in praesenti mutant a in i, ut facio inficio, capio incipio, et in supino a in e conuertunt, ut factum infectum, captum inceptum; illa uero, quae componuntur a uerbis in go desinentibus, quamuis mutent a in i, tamen in supino immutabilem seruant eam, ut ago exigo exactum, frango infringo infractum, tango contingo contactum, pango impingo impactum; quae uero in xi terminant
Abbreviated transcription (Latin):
in theologia usualr̃ compoĩtum inuenitur .s. absor¬
tum uñ ꝓpha absorti sunt m̃cti petre indices eorimmi
a luceo quoq luctum ⁊ a posturri polluctum exigit
rõm.xi. terminantis p̾fiti s auctoritas deficit. Nem¬
quoq i. ii. termmnancium fuat regulam in su-
puuo comitens in. in tum ut nem netun ¶Hic
unsertum est. reor ratus sum.
Aꝑrincipio tercie eiga¬
cõms puio potest queci de hiis trib u̾bis

Expanded text:
assumunt tum, ut habeo habui habitum, inhibeo inhibui inhibitum, praebeo praebui praebitum, moneo monui monitum. pauca autem ui in tum uertunt, nisi consonantium natura prohibeat, ut tenuo tenui tentum, doceo docui doctum. censui uero censum, quia in simplici dictione n antecedente praeteritum i in um conuertentia faciunt supinum: iussi iussum, mulsi mulsum, mansi mansum, haesi haesum. a sorbui sorbitum, a sorpsi uero
Abbreviated transcription (Latin):
in leo desmneũ. in eo.ii. in. dinsas transferentia
facũt p̾titum ut doleo dolui calleo callui palleo
pallm excelleo excellui ꝙ excello iuenitut
lia quoq secunde cõiugatõis uerba quatũq
consonante ante co porta es in ui. duusas cõ¬

Expanded text:
in leo desinentia eo in ui diuisas transferentia faciunt praeteritum, ut doleo dolui, calleo callui, palleo pallui, excelleo excellui, quod et excello inuenitur. alia quoque omnia secundae coniugationis uerba, quacumque consonante ante eo posita, eo in
Abbreviated transcription (Latin):
cit lr̃atura unce et sic describr̃. Grãmatica ẽ scia
recte scribendi recte ꝓmũciandi recte construendi
guara docet enĩ eirare recte scribere sine quo non
est hre ꝑfectionem ipins aitis nec tamen ob h̃¬
in uiigo scribendi officium. artifici huiꝰ artis s¬
posis scribendi. Oportet enim ut scias figuras
cognosce̾ et qualr debeant fĩ et que cui fit. uelq̃
non sit p̾ponenda uł supponẽda et omĩno figuras
sibi elegant̾ et artificiose coaptare. Et ħ quidẽ
ncͣͣm est. S̾ non sufficiens sicut nec alia duo q̃
restant que ad huiꝰ actis quoq ꝑfeccõm exigũ¬
tur .s. recte scire ꝓmĩciare et recte ꝯstrũe. Ex qui¬
bus omĩb qiͣ integralr̃ hec ars confistit. Quod
autem dr̃ gramatica qiͣ g̾matoꝵ theca ⁊ lr̃arũ¬
ꝑtinens ad gramaticã. nel gramatita instructus.
Et compatur. cior. ssimꝰ uñ gramatice. cuis. ssime
adũbuim. Et gramatizo. zas .i. gramatice loq¬

Expanded text:
cit litteratum. Unde et sic describitur: gramatica est scientia recte scribendi, recte pronuntiandi et recte construendi gnara; docet enim hec ars recte scribere, sine quo non est habere perfectionem ipsius artis. Nec tamen ob hoc scribendi officium iniungo huius artis i scientiam: est enim opus ut sciat figuras cognoscere, et qualiter debeant fieri, et que cui sit vel non sit preponenda vel supponenda, et omnino figuras sibi eleganter et artificiose coaptare; et hoc quidem necessarium est, sed non sufficiens, sicut nec alia duo que restant, que ad huius artis quoque perfectionem exiguntur, scilicet scire pronuntiare et recte construere, ex quibus omnibus quasi integraliter consistit. Quod autem dicitur gramatica, quasi gramatorum teca, pertinens ad gramaticam vel gramatica instructus, et comparatur -cior -simus, unde gramatice -cius -sime adverbium, et gramatizo -as, idest gramatice loqu
Abbreviated transcription (Latin):
quoddaui nas in templo ueste u reponebat᷑ ꝙ de sa¬
crificio restabat. Non enim licebat criquã mam
tangere. uel effundere. uas autem illud os hẽbat
amplum et latum fimdum ueto acutissiurũ ad
es ꝙ iustare nõ posset. unde statim iichirabatur
ita q illud satrificii ꝙ intus erat effandebatur qr
non licebat illud resernari unde a fundendo futis
dicelatur. Et huic ħ et hec futilis et ħ futile ẜm ug¬

Expanded text:
quoddam vas in templo Veste ubi reponebatur quod de sacrificio restabat; non enim licebat cuiquam manu tangere vel effundere, vas autem illud os habebat latum et amplum, fundum vero acutissimum, ad stare non posset, unde statim inclinabatur ita quod illud sacrificii quod intus erat effundebatur quia non licebat illud servari, unde a fundendo futis dicebatur. Et hinc hic et hec futilis et hoc -le,
Abbreviated transcription (Latin):
mitrire latrare mitere uulpium est. ħ̾emm ꝓprie
agunt mupes. una nulpes garrint. alia ogganint
et transiatiue transfertur ad homines lecratores
et leccatrices qui mutilit᷑ multa ganniunt et ma¬
xime cum se ꝓuocant ad luxuriam. Ganmo com¬

Expanded text:
mutire , latrare: vulpium est, hoc enim proprie agunt vulpes. Una vulpes gannit, alia oggannit, et translative transfertur ad homines leccatores et leccatrices, qui inutiliter multa ganniunt, maxime cum se provocant ad luxuriam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
decentes qr pulcri decent sicut turpes dedecent.ł
ip̃is ossa confringit sic et homo. Et ꝙ nõ posst̃
priores p̾cidere islis tradunt ut confringant hii
pro longitudine et rotunditate colummelli no¬
sanitur ultim dur̃ morales qui contrita et cõsci¬
sa a p̃orib et confracta asequentib suscipunt
ut molanit et masticẽt et sunt plures dentes i

Expanded text:
decentes quod pulcri decent sicut turpes dedecent; vipsis ossa frangit, sic et homo; quod non possunt priores incidere illis tradunt ut confringant; hii pro longitudine et rotunditate columnelli vocantur. Ultimi dicuntur molares, qui contrita et concisa a prioribus et confracta a sequentibus suscipiunt ut molant et immassent. Et sunt plures dentes in
Abbreviated transcription (Latin):
gandere. blandĩ. locari ꝓp̾e tamen est multa
uecta dicere sordide loqui. Item ille garrit qui
multa uerba dicit aut qui sordide loquit: S̾z il¬
componitur aggarrio.rtis. i ualde uei mxͣ garri¬
re. nel cum garnente gariire. Cõgarrio. rris .i. sił
garrire. de garrio. garris .i. ualde gartire. a garritu
cessare p̾garrio. pregartis p̃ aliis gartire. oggar¬
garrire. Garrio et enis compoĩta nentra sunt ⁊ ge-¬

Expanded text:
gaudere, blandiri, iocari. Proprie tamen est multa verba dicere, sordide loqui, et hinc multa uerba dicit aut sordide loquitur. Icomponitur aggarrio -ris, idest valde vel iuxta garrire, vel cum garriente garrire; congarrio -ris, idest simul garrire; degarrio -ris, idest valde garrire, a garritu cessare; pregarrio -ris, pre aliis garrire; oggargarrire. Garrio et eius composita neutra sunt. G
Abbreviated transcription (Latin):
storia hystorm interp̾tatur indere uł cogꝰ¬
scere uñ ħ hystoria antiquitꝰ em̃ nullus scribebat
hỹstoriam uifi qui intertinsset et ea que sccibẽta
ecut indisset uel iõ dr hystoria abhystorm. quia
ducit. Est enim eĩ hystoria res gesta a memoria
hon pp̃ uetustatem remota in nr̃o tamen usu et
si mip uel aliqnͣtulum retro nel pes gesta fit tamũ
dicitur hystoria. Et inde hystoriola. ole. dum. ⁊ ꝑ¬
compõnen hỹstoriagraphus descriptor hystoria¬
rum. unde ħ hystoriographia est hystorie descrip¬
co et hystoriograplo. phas .i. hystoriam describe
uł depugere designare in eodem sensu hystorio.¬

Expanded text:
 HYSTORIN interpretatur videre vel cognoscere; unde hec hystoria -e: antiquitus enim nullus scribebat hystoriam nisi qui interfuisset et ea que conscribenda essent vidisset. Vel ideo dicitur hystoria ab hystorin, quia ducit: est enim hystoria res gesta a memoria hominum propter vetustatem remota. In nostro tamen usu et si nuper, vel aliquantulum retro, res gesta sit, tamen dicitur hystoria. Et inde hec hystoriola -le dimc hystoriographus, descriptor hystoriarum, unde hec hystoriographia -e, hystorie descriptio, et hystoriographo -as, idest hystoriam describere vel depingere, designare; et, in eodem sensu, hystori
Abbreviated transcription (Latin):
ymuis.i. inci. ge. ect̃ laus dei cuni cantico proprie¬
enim hymnus est continẽs lauden dei si ergo sit
laris et non sit dei non est hynnus si sit laus ⁊¬
sit dei laus ⁊ non cantetur non hynmꝰ est. Si gͦ
in laude dei dicitur et cantat᷑ tune est hymis cui
contrarium est crenũ ꝙ est carmen iamenti et

Expanded text:
s. H 40 HYMNUS est laus Dei cum cantico. Proprieenim hymnus est continens laudem Dei: si ergo sit laus, et non sit Dei, non est hymnus, et si sit laus et Dei laus et non cantetur non est hymnus; si ergo in laudem Dei dicitur et cantatur, tunc est hymnus, cui contrarium est threnum, quod est carmen lamenti et
Abbreviated transcription (Latin):
pans fuit quidam rex conditor hyspanie. uñ
dicta eat ħ hyspania. me. ⁊ huic hyspanus. na. ñ
gentile et posseslmim et h̾et hͨ hyspaniensis et h. se
gentile. Et ht̃ ser ꝓuincias t̾raconensem. cartagniẽ¬
sem. lusitemam galitiã. reticã. ⁊ tranffretum in re-¬
gione affrice. tigitaman. Et sunt hyspamedue cite¬
rior que que in septemtuonali plaga. a pireno uss
ad cartaginem porugitur. ult̾ĩor que in nũdie acelci¬
bis usq ad gaditariu fictum extenditur. Citerior
auten. et ultĩor dcã est .q. sitra et ultra. s citm .q. citͣ
la et a lia terra.

Expanded text:
PANUS fuit quidam rex Hyspanie, unde dicta est hec Hyspania -e, et hic hyspanus -a -um, gentile et possessivum, et hic et hec hyspaniensis -e, gentile. Et habet sex provincias: Terraconensem, Cartaginiensem, Lusitaniam, Galitiam, Bethicam et, trans fretum in regione Africe, Tingitaniam. Et sunt due Hyspanie: citerior, que in septentrionali plaga a Pireneo usque ad Cartaginem porrigitur; ulterior, que in meridie a Celtiberis usque ad gaditanum fretum extenditur. Citerior autem et ulterior dicta, quasi citra et ultra, sed citra quasi citra la, idest alia, terra.
Abbreviated transcription (Latin):
et feruens semꝑ ad cortum cimis oculi ad libi¬
dinem in tñsuersum aspiciunt ⁊ ad hyrquos
retorquentur et in io dictus est hyrcus. dr̃ emm
in natiali hysto hyrcos ita ẽẽ libidunosos ut n¬
dignentur si indeant aliquos coeuntes et in eos
impetum faciant et inde hyrculus. li.uł. hyrciolꝰ¬

Expanded text:
et fervens semper ad coitum, cuius oculi ob libidinem in transversum aspiciunt et ad hyrquos retorquentur, et inde dictus est hyrcus. Dicitur enim de naturali ystoria hyrcos ita esse libidinosos ut indignentur si videant alios coeuntes, et in eos impetum faciant. Unde hic hyrculus vel hyrciol
Abbreviated transcription (Latin):
ngia gie. fint filia europe. uñ hec frigia dicta
est quedam ꝓuntia. ħ et sardama a dardano io¬
us filio hunus regio trora quã ex suo nomine
appllanti. tros rex romanorum noianoꝵ pater
gammedrs. Et sunt due frigie maior et minor.
maior frigia fuurnam ht. inmor illum. Et hunc
frignus.gia. giim. et ħ et h frir. gis. qrio nomine
sepe nocantur troiam cum nolumꝰ eos. appellare
tumdos ꝓ qualitate ⁊̾ negocii autores cant tro¬
ianis duersa noĩa. Si uoluit eos appłare tum¬
dos appellant eos friges. uł frigios. Si genero¬
sos dardamcas. si ꝑfidos laumesouciades si for¬
tes trros. Si autaces hectoreos. Item frigia. gre.¬

Expanded text:
GIA -e fuit filia Europe, unde hec Frigia dicta est quedam provincia, hec et Dardania a Dardano, Iovis filio. Huius regio Troia est, quam ex suo nomine appellavit Tros rex Troianorum, pater Ganimedis; et due sunt Frigie, maior et minor: maior Frigia Smirnam habet, minor Ilium. Et hinc frigius -a -um, et hic et hec Frix -gis, quo nomine sepe vocantur Troiani, cum volumus eos appellare timidos. Pro qualitate enim negotii, auctores dant Troianis diversa nomina: si volunt eos appellare timidos, appellant eos Friges vel Frigios; si generosos, Dardanidas; si perfidos, Laomedontidas; si fortes, Troes; si audaces, Hectoreos. Item a Frigia
Abbreviated transcription (Latin):
q. uon festus non festinus. Et comꝑatur infestior
bumm. et infesto. stas. stam.i molestare adu̾sari
infestum ẽẽ alicui et est actmi. Et cõstruitur cum
inficere deturpare tingere repellere informare.
Et ꝑtinet ad ꝓpetates intrinsecas. ⁊ corripit. fi.

Expanded text:
 non festus, non festivus, et comparatur -tior bium et infesto -as, molestare, adversari, infestum esse alicui, et est activum et construitur cumidest deturpare, intingere, repellere, informare, et pertinet ad proprietates intrinsecas. Item componitur cum
Abbreviated transcription (Latin):
Tabo ambonis. ma.ge.i. prlpitum b̾ ex am¬
babris ꝑtib sunt gradus ab amphi qiͣ amplo
uñ ambulo ambruas.

Expanded text:
BO -onis, idest pulpitum ubi ex ambabus partibus sunt gradus, ab amphi quasi ampho, unde ambulo -las
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ambiciosus. sa. sum .i. cupidus et ꝓpe hono¬
ris et compatur. uñ h̃ ambiciositas. tatis .⁊. cu¬
piditas. et h̾ ambicies. ciei. ꝓeodem. Et quia
ambiciosorũ .i. blandiri et adulari. Iõ qũq ã¬
bicio poiitur ꝓ adulatione et blandiciis. Et¬

Expanded text:
unde ambitiosus -a -um, idest cupidus et proprie honoris, et comparatur, unde hec ambitiositas -tis, idest cupiditas, et hec ambities -ei, pro eodem; et quia ambitiosorum est blandiri et adulari, ideo quandoque ambitio ponitur pro adulatione et blanditiis,
Abbreviated transcription (Latin):
omnes irgule excepta una q̃uocatur de pro¬
missis et lege. aliud ex alio faciunt intessigi
q est ꝓpͥum tropice locucõius. Q̾ lacius patet
bbicumq uelud aliud dr ut aluid intelligatur
et si nomen ip̃ins tropi in loquendi arte nõ
inuenitur tropica locucõ est que cum fit ubi
fieri solet sine labore sequitur inteslectus cũ
uero ubi non solet laboratur ut intelligat᷑
ab aliis magis ab aliis minus sicut ma¬
gis mmus re dona dei sunt ngeniis hom̃i

Expanded text:
omnes regulae excepta una, quae uocatur "de proomnes regulae excepta una, quae uocatur "de promissis. et lege", aliud ex alio faciunt intellegi, quod est proprium tropicae locutionis, quae latius patet, ubicunque velut aliud dicitur ut aliud intelligatur, et si nomen ipsius tropi in loquendi arte non invenitur, tropica locutio est. Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus; cum vero ubi non solet, laboratur ut intelligatur ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominu
Abbreviated transcription (Latin):
ingilanter uuentam. Sͣic enim dicuntur q̃¬
dam qiͣ seqnͣtur in ordine temporis uł rerum
contumacione nartentur cum ad pora q̃ pre¬
termissa fuerunt latent̾ narracõ reuocetur
Quodnsi ex hac regula intelligatirr erratiũ¬
eptima ticonii regula est eadem q̃ postre¬
ma de dyabolo et enis corpore. est emui
ip̃e capud ĩpioꝵ qui sunt eius quodam mode
corpus ituri cum illo in supplicium igins et̾ne
rum cum illo in regno et glĩa sempitna sicut
ergo in p̾ma regula ꝙͣ notat de domino et eius
corpe ingiaudum est u̾t intelligatur cum de¬
una eadem q ꝑsona sc̃ptura loquitur quid
conueniat caꝑiti quid corpori ita ⁊ ut in ista
nopissima alii in dyabolum dicitur q non in
ipo. s pocins in eis corpe possit agnosci. Qd̾
ht non solum in cis qui manfestissime foris
sunt. S in eis etiam qui cum ad ip̃m ꝑtine¬
ant tamen ad tep̾us miscentur ecce donec u¬
misquisq de hac inta exeat uł a frumento
palea uentilabro ultimo separet. ¶Hec arit¬

Expanded text:
vigilanter inventam. Sic enim dicuntur quaedam quasi sequantur in ordine temporis, vel rerum continuatione narrentur, cum ad priora quae praetermissa fuerant, latenter narratio revocetur: quod nisi ex hac regula intelligatur, erratueptima Tychonii regula est eademque postrema de diabolo et ejus corpore: est enim et ipse caput impiorum, qui sunt ejus quodammodo corpus, ituri cum illo in supplicium ignis aeternrum cum illo in regno et gloria sempiterna. Siergo in prima regula, quam uocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum deuna eademque persona scriptura loquitur, quid conueniat corpori, quid capiti: ita et in ista nouissima aliquando in diabolum dicitur, quod non in ipso, sed potius in eius corpore possit agnosci, quod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui, cum ad ipsum pertineant, tamen ad tempus miscentur ecclesiae, donec unusquisque de hac uita exeat uel a frumento palea uentilabro ultimo separetur. quod eni
Abbreviated transcription (Latin):
illicis qmi iliquem ducit in fraideni ꝙ etiam ab¬
solute pro fiandulento dicitur et deceptore. unde
plantus. Esca est ietrix pectus in islex.¬

Expanded text:
-cis, qui aliquem ducit in fraudem, quod etiam absolute pro fraudulento dicitur et deceptore; unde Plautus ‘esca est meretrix, pectus illex
Abbreviated transcription (Latin):
lentos greco ꝙ significat plenitudinem. Et com¬
adũbium. et ħ esculencia. cie .i. pinguedo crassitu¬
ti crescunt esculi et dr̃ ab esculus.¬
cuiꝰ fructꝰ esca est. Et ut dñt est sorbus uł nesporꝰ¬
harum. quidã ucus rome. u̾ erant ustrma publica
unde. Iuuenalis esquilias dciũ q petunt ei dum ne
collem. Qui locus dr̃ hebrayce caruarium. ⁊ dicite¬

Expanded text:
lentos greco quod significat plenitudinem, et comadverbium, et hec esculentia -e, idest pinguedo, crassitulte crescunt esculi. Item ab esccuius fructus esca est et, ut dicunt, est sorbus, -arum, vicus Rome ubi erat ustrina publica, unde Iuvenalis 3, 71 ‘Esquilias dictumque petunt a vimine collem’; qui locus hebraice dicitur carnarium, et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
heriti dicti sunt quia de genere abralꝵ ẽe gloriantꝰ
uł ex eis. geniti dum reuersi essent de babilomia
dunserunt se ab ommi populo et assumpserunt
sibi ħ nomen Iactantie.
unde et oꝑuiite. Dicunt ᷑ eciam in honesta quia
non hent spem̃ decoris sicut membra q̃ in ꝓmptu
sunt. Idem uẽtru unde het hͨ genitalis. et ħ. le. ꝙ
spectat nł ꝑtinet ad genitale nel ad genturan¬

Expanded text:
heretici dicti sunt, quia de genere Abrahe se esse gloriantur; um contenti vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babilonia, diviserunt se ab omni populo et assumpserunt sibi hoc nomen iactantie. unde et operiuntur; dicuntur etiam inhonesta, quia non habent speciem decoris, sicut membra que in promptu sunt, idem et veretrum; unde hic et hec genitalis et hoc -le, quod spectat vel pertinet ad genitale vel ad genitura
Abbreviated transcription (Latin):
corr̃. que in masculmo ꝓducit᷑ uñ u̾sus. Neutrimi
compõ in neutro dicimꝰ enim ydemptĩdem .i. idem
et idem. Cmius obliqui deficiunt caũs. Et noĩati
nus tam mascłim quam uentri ex duob ẽ cor
eandem consonantem ut quemdã quaradã quo¬
rumdam quariuntam q̃ tamen possunt et ꝑ ad¬
ieccõm hr̃e exmam siłłam. Ceteri uero caũs sup̃
dictoꝵ ꝓnominũ ħ est eadem enistem eid̃ eodem.
cedem eisdem easdem eosdem ex integro et corrup
ꝑsin̾esim unam .i. ponere ꝑro duab ut patam¬

Expanded text:
eutro compositio: dicimus enim identidem, id est idem et idem, cuius obliqui deficiunt casus. et nominatiuus quidem tam masculini quam neutri ex duobus est corr solet propter eandem consonantem, ut quendam, quandam; quorundam, quarundam, quae tamen possunt et per adiectionem habere extremam syllabam. ceteri uero casus supra dictorum pronominum, hoc est eadem, eiusdem, eidem, eodem, eadem, eisdem, easdem, eosdem, ex integro et corruptper synaeresin unam i ponere pro duabus