comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illos & głificauit. Sed hec ut dixi adhuc in occulto. ubi sit & conceptio sc̃e ubertatis.
Mittit᷑ aut̃ ꝓmissus hedus tanꝗͣ. meretrici. hedꝰ exꝓbratio peccati. ꝑ eundẽ odollamitã
tanꝗͣ increpantẽ & dicentẽ. Generatio uiꝑarũ. Sed ñ eã inuenit peccati ex ꝓbratio: ꝗͣ¬
mutauit confessionis amaritudo. Post uͦ iã publicis signis. anuli. monił. & uirge.
uicit temere iudicantes udeos. quoꝵ iã ꝑsonã iudas ipłe gestabat. qͥ hodieq dic uñt
ñ huno eẽ popłm xp̃i. nec habere nos sem̃ abrahe.S ꝓlatis certissimis documentis nre u¬
cationis. łꝰtificationis. głificationis. sine dubio c̃fundent᷑ ⁊i nos magisꝗͣ se iꝰtificatos. e̾ẽ.
fatebunt᷑.¬
⁊ueritꝰ᷑ qͥre apłs dicat sarã fide accepisse uirtutẽ concipiendi. cũ ab angł̃o rep̾hensa

Expanded text:
illos et glorificavit . Sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi sit et conceptio sanctae ubertatis. illos et glorificavit . Sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi sit et conceptio sanctae ubertatis. Mittitur autem promissus haedus tanquam meretrici. Haedus exprobratio peccati per eumdem Odolamitem tanquam increpantem et dicentem, Generatio viperarum: sed non eam invenit peccati exprobratio, mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam Iudas ipse gerebat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis et glorificationis sine dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntoritur: Quare dicit, fide accepisse Saram virtutem concipiendi, cum ab angelo reprehensa
Abbreviated transcription (Latin):
tencia fecundat᷑ eccła. in oĩb gentib constituta. Oportebat enĩ xp̃m pati. & resurg̾e̾
t̾cia die. & p̾dicari in noĩe eiꝰ penitenciã & remissionẽ peccatorũ ꝑ om̃s gentes. incipientib
ab ierłm. Nã & ipse habitꝰ meretriciꝰ. confessio peccatorũ ÷. Tipũ qͥppe iã eccłȩ gerit
thamar ex gentib euocate. sedens cũ hoc habitu ad portã enam uel enaim. qͦd int̾pretat᷑
fontes. Cucurrit enĩ uelut ceruus ad fontes aqͥrũ. ꝑuenire ad sem̃ abrahe. Illic a ñ cog-¬
noscente fetat᷑. qͥa de illa scriptũ est. Popłs quẽ ñ cognoui. seruiuit mͥ. Accepit in occulto
anulũ. monile. & uirgã. Uocatione signat᷑. iustificatione decorat᷑. głificatione exaltat᷑.
Qs enĩ p̾destinauit. illos & uocauit. Eͦs aut̃ uocauit. illos & iustificauit. Et qͦs iustificauit.

Expanded text:
tentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non cognoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi accipit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim prae
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. & helisabeth matris sue. eundẽq dñm & đm suũ. qͥa sic̃ ipse ait. ex plenitudine eiꝰ
accepit. Uidit oĩno. & ideo innatis mulierũ maior illo ñ erurrerit. qͥa ex õib p̃nuncianti
agnouit ꝑ fectiꝰ ex colũba. & ideo tanqͣ odollamites uere testimoniũ ꝑhibuit in aqͣ. Uenti
aut̃ dñs ad oues tondendas hoc ÷ exonerandas sarcinis laboriosis. ex qͥb excłe lauda¬
te in canticis canticorũ dentes essent. sic̃ grea deconsarũ. Iã thamar habitũ mutet. nã
& cõmutans int̾pretat᷑ thamar. Sed inea ꝓrsus nom̃ amaritudis maneat. Non illiꝰ ama¬
ritudinis in qͦ dño fel ministrauit. sed illiꝰ in ꝗͣ petrꝰ fleuit amare. Nlã e iuda latine
confessio est. Confessioni gͦ a maritudo misceat᷑. ut uera penitencia p̃signet᷑. Hac peni¬

Expanded text:
eius et Elisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius eius et Elisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat, non illius amaritudinis, in qua domino fel ministrauit. sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paeni
Abbreviated transcription (Latin):
tica unde xp̃i uocabant᷑ unctio ipsa defecerat. scdm ꝓpħiã etiã danielis. Tc̃ uenit
b suis. Natꝰ: enĩ herodis maioris tẽpore. passꝰ ÷ aut̃ minoris herodis tetrchia. hucꝰ
itaq uenientis ad oues qͤ ꝑierant domꝰ isrł: figurã gessit ipse uidas cũ iret ad tonden¬
das oues suas in thanna : qd int̾pretat᷑ deficiens. Iã enĩ defecerat pͥnceps ex uda.
& om̃e magisteriũ atq unctio uideorũ. ut ueniret cui repositũ erat. Uenit aut̃ cũ suo pas¬
tore odollamita. cui nom̃ erat hiras. Et int̾precat᷑ odollamites testimoniũ in aqͦ. Cũ hoc
plane testimonio dñs uenit habens qͥdẽ testimoniũ maiꝰ ioħe. sed tam̃ ꝓpt̾ oues infirmas
hoc testimonio usus ÷ in aqͣ. Nã & ipse hiras qͦd nom̃ illiꝰ pastoris fuit: int̾pretat᷑ fr̃is mei

Expanded text:
tica, unde Christi vocabantur, unctio ipsa defecerat secundum prophetiam Danielis: Tunc venit, tica, unde Christi vocabantur, unctio ipsa defecerat secundum prophetiam Danielis: Tunc venit, bus suis. natus enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens". iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Adollamite, cui nomen erat Hiras; et interpretatur Odollamites „testimonium in aqua.". cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Hiras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris mei
Abbreviated transcription (Latin):
dñabat᷑. Quã potestatẽ a romanis & a cesare acceꝑat. Sic & eiꝰ filii tethrarche. qͦrũ
erat unꝰ herodes patris noie appellatꝰ. qͥcũ pilato in passione dñi concordauit. Isti
gͦ alienigene usq ad eo ñ deputabant᷑ in regno illo mystico iudeoꝵ. ut ipsi iudei pu¬
one romanorũ. Eͥppe etiam cesar rea erat ñ ꝓpͥe udeorũ. Sed ut xp̃m negarent & huuc
adularent᷑: ideo se tali uoce dãpnarunt. Illo gͦ tẽpore qͦ iã de tribu uide regnũ defe¬
cerat. ueniendũ erat xp̃o uͦ saluatori dño ñr̃o: qͥ ñ obesset multũq ꝓdesset. Sic enĩ
fuerat ꝓpħatũ. Nondeficiet pͥnceps ex uda. neq dur de femorib eiꝰ. donec ueniat cui re¬
positũ ÷ & ipse erit expectacio gentiũ. Iã isto tẽꝑe om̃e qͦq magisteriũ iudeorũ. & mis

Expanded text:
dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei puone Romanorum; quippe etiam Caesar rex erat non proprie Iudaeorum; sed ut Christum negarent et hunc adularent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iuda regnum defecerat, ueniendum erat Christo, uero saluatori domino nostro, qui non obesset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deficiet princeps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui reposi
Abbreviated transcription (Latin):
Erũ n qͥb nicħ ꝓdest. cũ habeat unde ꝓdesse possit. atq id ꝑdat in t̾ra: Maiꝰ porro malũ
ablate uite qͦd significat pelliciꝰ. ꝙͦ ñ aduite qͦd significat meror eorũ. Ds̃ tñ ãbos
occidisse dictꝰ ÷. ubi figurat᷑ regnũ talib hominib abstulisse. Terciꝰ uͦ filiꝰ iude qͦd
flli mulieni ñ ungit᷑: significat tẽpꝰ ex qͦ reges plebi udeorũ ceꝑunt plebi uideoꝵ ñ
fieride tribu uda. Et ideo erat filiꝰ ude. sed eũ maritũ thamar ñ accipiebat. qͥa erit ead
rint. ad nouũ tam̃ ꝑtinent tellam̃tũ ciui ꝓꝑħando scient̃ utiles fuerunt. qͥlis
d auid fuit. Eo sane tẽpore qͦ iã uidea ceꝑat reges ea tribu iuda ñ hab̾e: ñ ÷ cõpu¬
tandus hero des maior in regib eiꝰ: tanꝗͣ maritꝰ thaiar̃. Erat enĩ alienigena. nec ei
sacram̃to illo mystice unctiõĩs. tanꝙͣ conuigali fed̾e coherebat: sed tanꝗͣ extͣneus

Expanded text:
us nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit, atque id perdat in terra. Majus porro malum est ablatae vitae, quod significat pellis, quam non ad vitae, quod significat memor eorum. Deus tamen ambos occidisse dictus est, ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. Tertius vero filius Judae, qui illi mulieri nidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem rint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere, non est computandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus
Abbreviated transcription (Latin):
tientia dđr. Risus uͦ ex leticia ÷ : patientia uͦ extribulatione. Et quãuis scã eccła¬
iã in celestis sit gaudii contẽplatione suspensa. ht̃ tñ adhuc qͦd triste de mortał
carnis pond̾e toleret. Isa ac uͦ & rebecca iungit᷑. id÷ risus & patientia ꝑ miscet᷑.¬
n thamar nuru ude intelligit᷑ plebs regni uideorũ. cui de tribu iuda reges tanqͣ. ma¬
riti adhibebant᷑. Merito. nom̃ eiꝰ amaritudo int̾pretat᷑. Ipsa enĩ dño fellis pocłm dedit.
Duo aut̾ genera pͥncipũ qͥ ñ recte oꝑabant᷑ in plebe. unũ eorũ qͥ oberant. alterũ qͥ nichil¬
int̾rã fundebat ne sem̃ daret ad fecundandã thamar. Nec s̃ apliꝰꝙͥ duo genera hõiũ
inutilia generi humano. Unũ nocentiũ: alt̾m prestare nolentiũ. & siqͥd boni habent
inhac t̾rena uita ꝑdentiũ. tãꝗͣ in t̾rã fundentiũ. Et qm̃ in malo pͥor : ꝗ nocet. quã ille

Expanded text:
tientia dicitur. Risus vero ex laetitia est, patientia autem de tribulatione. Et quamvis sancta Ecctientia dicitur. Risus vero ex laetitia est, patientia autem de tribulatione. Et quamvis sancta Ecclesia coelestis sit gaudii contemplatione suspensa, habet tamen adhuc quod triste de mortalis carnis pondere toleret. Isaac vero et Rebecca conjungitur, id est, risus et patien Thamar nuru Judae; intelligitur plebs Judaea, cui de tribu riti adhibebantur. Merito nomen ejus amaritudo interpretatur: ipsa enim Domino fellis poculum dedit. Duo enim genera principum, qui non recte operabantur in plebe: unum eorum qui oberant, alterum in terram fundebat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium, et si quid boni habent in hac terrena vita perdentium, tanquam in terra fundentium; et quia in malo prior est ille qui noce
Abbreviated transcription (Latin):
genitꝰ ex p̃destinatione iã & p̾scientia extraneã ñ habebat. & suͦ puer. dͥ q ad de cld¬
cationis bonis m̃tib faciunt. adunã qͥnq animã uni gonito coniungendã
qͣsi ꝓuisores fiunt: d ꝑgens secũ de om̃ib bonis dõ si detuliti qata hse
pposuipiqa pdicatores scĩ fluenta sacri eloqͥi considerant. atqex ipsis collu¬
gbost q ł quĩb auditorib pdicationis sue uerba cõmittant er qbifidis

Expanded text:
genitus ex praedestinatione jam et praescientia extraneam non habebat. Quis vero est puegenitus ex praedestinatione jam et praescientia extraneam non habebat. Quis vero est puecationis bonis mentibus faciunt, ad unamquamque animam unigenito filio conjungendam quasi provisores fiunt. Qui pergens, secum de bonis omnibus domini sui detulit, quia eproposuit; quia praedicatores sancti fluenta sacri eloquii considerant, atque ex ipsis colligunt, quae vel quibus auditoribus praedicationis suae verba committant, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
u.s.c. eos. Hedit pater filio potestatem. ut regat gentes in uirga ferres. dedit
&e. siliꝰ potestatem apłis & cetetis p̃dicatorib ut regant: ipsi gentes in uirga ferrea
& tanquam uas figilli conterant eas. ꝑ uirgara gͥ ferreani euangłeũ designat᷑.
sicut & ꝑ uirgam ligneam lex. Nam uirga lignea qua utebat᷑ mox ses: ipsã lege̾
que ab eo data est p̾cedebat. Ipsa nanꝙ uirga sic̃ in ex odo legimꝰ ꝑcussit bis̃
silicem: & egrese sunt. aque. largissime ita ut popłs biberet ꝙ umenttͣi
Ul irg̃a q̃ bis silicem ꝑeussit: quando uetus cestamentũ &. ꝑ legem & ꝑ ꝓphas . xpͥm
ad redeptionẽ generis humani uenturui. e̾ẽ̾ p̃dixit. Et quia impossibile erat.
doctrine celestis id est euangeliũ de se ꝓdurt. Bibit popłs ꝙ iumenta: id est uide
& gentes. Ipsa etiam uirga intabert aculo floruit nucesq pdurit. qͥa itaberꝰ¬
nãculo eee lepostea uetꝰ testamentũ slores spualiũ sensius ꝓtulit ꝓpsiꝙ. Nores¬

Expanded text:
s eos . Dedit Pater Filio potestatem, ut regat gentes in virga ferrea: dedit et Filius potestatem apostolis et caeteris praedicatoribus, ut regant et ipsi gentes in virga ferrea, et tamquam vas figuli conterant eas. Per virgam igitur ferream Evangelium designatur, sicut et per virgam ligneam Lex. Nam virga lignea, qua utebatur Moyses, ipsam legem, quae ab eo data est praetendebat; ipsa namque virga, sicut in Exodo legimus , percussit bis silicem, et egressae sunt aquae largissimae, ita ut populus biberet et jumenta. ando vetus Testamentum per legem et prophetas Christum ad redemptionem generis humani venturum esse praedixit. Et quia impossibile erat, doctrinae coelestis, id est, Evangelium, de se produxit. Bibit populus et jumenta, id est, Judaei et gentes. Ipsa etiam virga in tabernaculo floruit, nucesque produxit ; quia in tabernaculo Ecclesiae postea vetus Testamentum flores spiritalium sensuum protulit, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tellectu intimo app̾hendit᷑ ds̃. S notandũ qͦd idẽ uictꝰ angłs neruũ femoris iacob te-

Expanded text:
tellectu intimo apprehenditur Deus Sed notandum quod isdem victus angelus nervum femoris Jacob tenutellectu intimo apprehenditur Deus Sed notandum quod isdem victus angelus nervum femoris Jacob tenu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽst aut̃ in contẽplatiua uita magna m̃tis intencio cũ sese ad celestia erigit. cũ reb
spu̾alib animũ intendit. cũ tͣnsgredi nitit᷑ onĩe qͦd corporalit̾ uidet᷑. cũ sese angꝰtat
ut dilatet᷑. Et aliqͣndo qͥdẽ uincit. & reluctantes tenebras sue cecitatis erũpit. ut de
in circunscripto lumine qͥddã furti & tenuit attingit. Sed tam̃ ad semetipsã ꝓtinꝰ
reu̾tit᷑ reu̾berata. atq ab ea luce ad quã respirando tͣnsit. ad sue cecitatis tenebras
suspirando redit. Ed bene sac̾ hẏstoria designat. qͦ iacob luctatũ cũ angło narrat.
Is enĩ qͥ certat in luctamine aliqͣndo suꝑiorẽ se. aliqͦndo uͦ eo cũ qͦ contend̾it inferiorẽ
posita. mͦ qͣsi exuꝑat. qͥa intelligendo uel sentiendo de incircunscripto lumine. aliqͥd
degustat. mͦ uͦ succũbit. qͥa & degustando iterũ deficit. Csi gͦ uincit᷑ angłs. qͣndo in¬

Expanded text:
est in contemplativa vita mentis contentio, cum sese ad coelestia erigit, cum in rebus spiritualibus animum tendit, cum transgredi nititur omne quod corporaliter videtur, cum sese angustat, ut dilatet. Et aliquando quidem vincit, et reluctantes tenebras suae caecitatis exsuperat, ut de incircumscrirotinus reverberatur, atque ab ea luce ad quam respirando transiit ad suae caecitatis tenebras suspirando rediit. Quod bene sacra historia designat, quae beatum Jacob cum angelo luctantIs enim qui certat in luctamine, aliquando superiorem se, aliquando eo cum quo contendit inferiorem posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo de incircumscripto nomine aliquid degustat; modo vero succumbit, quia et de gustando iterum deficit. Quasi ergo vincitur angelus, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce odor filii mei sic̾ odor agri pleni. cui benedirit dñs. Sic̃ enĩ in euangłio
ueritas dic̃. ager est hic mundus & qͥa gentił popłs ad fidẽ ꝑductꝰ ꝑ electo
suos in uniuerso mundo uirtutib redolet: odor filii ÷ odor agri pleni. Aut̃ nanq
olet flos uue. qͥa magna ÷ uirtꝰ & opinio p̾dicatorũ. qͥ debriant mentes audientũ
Alit̾ flos oliue. qͥa suaue ÷ opꝰ miscdie. qͦd more olei refouet & lucet. Altẽ Ros eoseu
cͥa mira ÷ fragrantia que rutilat & redolet ex cruore martirũ. Alit̾ flos lilũ: qã
candida: uitã capnis de incorruptione uirginitatis. Alit̃ flos uiole: qa magna e.¬
subleuant. & redni celestis purpurã in m̃te seruant. Alit̃ redolet spica. cu ad

Expanded text:
Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni cui benedixit Dominus . Sicut enim in Evangelio Veritas dicit: Ager est hic mundus ; et quia gentilis populus ad fidem perductus, per electos suos in universo mundo virtutibus redolet, odor filii odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui inebriant mentes audientium. Aliter flos olivae, quia suave est opus misericordiae quod more olei refovet et lucet. Aliter flos rosae, quia mira est fragrantia quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violsublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ria pascit᷑. in qͦ uidelic&e hẏstoria sed ad intellectũ paulo subtiliꝰ astringatur. uidec
qͥa iacob pͥmogeniti benedictionẽ ñ ꝑ fraudẽ surripuit. sed ut sibi debitã accepit.
qͣm concedente fr̃ẽ delentis mercede cõparauit : At uͦ siqͥs altiꝰ sentiens utraq
daici popłi bona oꝑatione pasci desiderauit. sed illo tardante uiniorẽ rebecca
supposuit: Qa dũ iudaicꝰ popłs bona oꝑa foris querit. gentilẽ popłm mat᷑
gr̃a introdurit. ut om̃ipotenti pacri cibũ boni oꝑis offerret. & benedictionẽ
maioris fr̃is acciꝑet. qͥ eosdẽ cibos ex domesticis animalib p̾buit. qͥa gentił

Expanded text:
pascitur, in qua videlicet historia se ad intellectum paulo subtilius stringatur. Vide quia Jacob primogeniti benedictionem non per fraudem subripuit, sed, ut sibi debitam accepit, quam a concedente fratre delentis mercede comparavit. At vero si quis, altius sentiens, utrumqeus Judaici populi bona operatione pasci desideravit, sed illo tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foras quaerit, gentilem populum mater gratia instruxit, ut omnipotenti patri cibum boni operis offerret, benedictionemque majoris fratris acciperet. Qui eosdem cibos ex domesticis animalibus praebuit, quia gentilis
Abbreviated transcription (Latin):
ctRelie. Bene has utraq uitas due ille mulieres signauer̃. martha uidelicet oł
naria. Quarũ una satagebat circa frequens ministeriũ: alia sedebat ad pedes
dñĩ. & audiebat uerba de ore eiꝰ. Cumq cont̾ sororem suã martha quereret᷑:
qd̾ se acdiuuare neglegeret: respondit dns dicens. Martha martha occuparis
& satagis erga multa. P orro unũ ÷ tͥ necessariũ. Maria optimã partẽ elegit: qͤ ñ aufe¬
ret᷑ ab ea. Eccȩ pars marthe ñ rep̾hendit᷑: sed marie laudat᷑. Neq enĩ bonã par-¬
tẽ elegisse dñs mariã dic̃ sed optimã: ut etiã ꝓars marthe indicaret᷑ bona. Ere

Expanded text:
c supra. Bene has utrasque vitas duae illae mulieres signaverunt, Martha videlicet et Maria; quarum una satagebat circa frequens ministerium, alia vero sedebat ad pedes Jesu, et audiebat verba de ore ejus. Cumque erga sororem Martha quereretur quod se adjuvare negligeret, respondit Dominus, dicens: Martha, occuparis et satagis circa multa: porro unum est necessarium: Maria optimam partem elegit quae non auferetur ab ea . Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur. Neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optim
Abbreviated transcription (Latin):
corpore deficit. Qs enĩ in et̾na patria panẽ esurienti tribuat. ubi nemo esurit: es
potũ tribuat sitienti. uͥ nemo sitiet: Qͥs mortuũ sepeliat. uͥ nemo morit᷑ . Cont̾e
platiua aut̃ uita hic incipit᷑. ut in celesti patͥa ꝑficiat᷑. Qa amoris ignis qͥ hic ar-¬
dere inchoat. cũ ipsuꝰ qu̾e amauerit uiderit. in amore ãpliꝰ ignescit. Contẽplaciuo
gͦ uita minime aufert᷑. que subtͣcta p̾sentis scłi luce ꝑficitur. has utrasq uitas. due¬

Expanded text:
corpore deficit; quis enim in aeterna patria panem esurienti porrigat, ubi nemo esurit? Quis potum tribuat sitienti, ubi nemo sitit? Quis mortuum sepeliat, ubi nemo moritur? Cum plativa autem vita hic incipitur, ut in coelesti patria perficiatur, quia amoris ignis, qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit in amore ejus amplius ignescit. Contemplativa ergo vita minime aufertur, quia subtracta praesentis saeculi luce perficitur. Sed ante omnia hu
Abbreviated transcription (Latin):
descendentes ꝑ ea. dñmq in nłrũ scale: audiuit dicentẽ. Iacob. t̾rã in qͣ dormis tͥ dabo:
& semini tuo. Tc̃ data÷ ei custodia angłoꝵ. qͥ eũ custodirent in mesopotamiã.
Reuertente aut̃ illo: & ueniente in eodẽ loco. apꝓpinqͥnte mane uidit castra di. Uade
& appellauit eundẽ locũ manai id ÷ castra. Apparuit ei etiã angłs qͥeũ seruauerat
quãdui moratꝰ : in mesopotamia: & dix̃ ei. Dimitte me subaudis ut uadã ad eũ ꝙ
me misit. cł cidensq staci in t̾rã: copit orare & dicere. Non dimittã te. id: ũ cessabo
a p̃cib donec benedicas mͥ. & benedix̃ eũ dicens. Si cũ deo fortis es in oratione. qͦnto
magis contͣ homines p̾ualebis : Id: sim oratione ꝑmanseris. qͦmͦ poteris iunci ab esau

Expanded text:
dicentem: « Jacob, terram in qua dormis tibi dabo, et semini tuo . » Tunc data est ei custodia angelorum, qui eum custodirent in Mesopotamia. Revertente autem illo et veniente in eumdem locum, appropinquante mane, vidit castra Dei. Unde et appellavit eumdem locum Manaim, id est castra. Apparuit etiam ei angelus, qui cum servaverat quandiu moratus est in Mesopotamia, et dixit ei: « Dimitte me , » subaudis ut vadam ad eum qui me misit. Procidensque statim in terram, coepit orare et dicere: Non dimittam te, id est non cessabo a precibus, donec benedicas mihi. Et benedixit cum, dicens: Si cum Deo fortis es in oratione, quanto magis contra homines praevalebis? Id est, si in oratione permanseris, quomodo poteris vinci ab Esau
Abbreviated transcription (Latin):
figura dñi luc tͥabatur. &. ille cum angło illud sigͥnificat quod
oñs dicit in euangllo. regnum celorum uim pat̾itur & iuolenti
paunt
& penitentes. qui cũ uident se ꝓ scelerib suis mortis ꝑpetue. ec̾. reos. qani¬
diu uanuam paradis p̃cib puliant usq dũ eis adit reoni celestis aperiat᷑. Lacobꝰ

Expanded text:
figura Domini luctabatur, et ille cum angelo, illud significat quod figura Domini luctabatur, et ille cum angelo, illud significat quod Dominus dicit in Evangelio: Regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt poenitentes? Qui cum se vident pro sceleribus suis mortis perpetuae esse reos, tamdiu januam paradisi precibus pulsant, usque dum eis aditus regni coelestis aperiatur. Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
reducit. Dñm aut̾e innixum seale uidit : quia quicunꝙͥ ꝑiter uircutum ad
dnm̃ conscendere satagunt : postquam uiam sua̾m itineris finierint. dñm
omiũ bonorũ auctore p̾miorumꝙ largitore iciuenunt. cũ quo sine fine
gaudebunt. Cum uͦ idem iacob reuerteretur de meso potamia sy rie ue¬
nissecq iordauem: cransduetis om̃ib que ad se pertinebant: reman¬
sit solus. Et ecce uir luctabatur cum eo usq mane. Cumq uideret
Qd e ũ suꝑare ñ posset : tetigit neruum femoris eiꝰ & statim emareuit
ixitꝙ ei . Pimute me: iam enim ascendit aurora. At illa respon¬
dit. Non dimittam te: nisi benedixeris michi. Et ait illi. Quo uoca¬
ris nomine: Atille dixit. lacob. Et dixit ei. Non uocaberis ultra
iacob: s israel erit nomen tuum. Per iacob in hoc loco qui¬
libet peccator & penitens designatur. Quod uͦ angłs cum iacob in

Expanded text:
reducit. Dominum autem innixum scalae vidit; quia quicumque per iter virtutum ad reducit. Dominum autem innixum scalae vidit; quia quicumque per iter virtutum ad Dominum conscendere satagunt, postquam viam sui itineris finierunt, Dominum omnium bonorum auctorem, praemiorumque largitorem inveniunt, cum quo sine fine gaudebunt. Cum vero idem Jacob reverteretur de Mesopotamia Syriae, venissetque ad Jordanem, transductis omnibus quae ad se pertinebant, remansit solus. Et ecce vir luctabatur cum eo usque mane. Cumque videret quod eum superare non posset, tetigit nervum femoris ejus, et statim emarcuit, dixitque ei: Dimitte me, jam enim ascendit aurora. At ille respondit: Non dimittam te, nisi benedixeris mihi. Et ait illi: Quo vocaris nomine? Respondit ei: Jacob. At ille dixit: Non vocaberis ultra Jacob, sed Israel erit nomen tuum . Per Jacob hoc in loco quilibet peccator et poenitens designatur. Quod vero angelus cum Jacob in
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: ita & cari̾as sine ceceris uirtutib & cetere uircutis sine ca¬
ritate. ẽẽ. non possunt. Et quen ad modum diuersi gradus: nisi in do̾b
lignis maiorib ex utraq patte inserantur. ascensum hominibus p̾bere
nõn possunt: itã & cet̾e uututes nisi ex dilectione prorimi nascan̾tur
ad celem ire uolentibus ascensum prepere non possunt. sic̃ dicit iołis apłs.
Qui enim non diligit frẽm sic̾ui quem uidet dm̃ quẽ ñ uidet qͦmͦ potest dilig̃e.
Et sicut scala exuna parte terrã & exaltera celũ tangere uisa est: ita
& caritas ab inferiorib proximis. asuꝑiorib uero dẽo coniungitur.
Inde dei angłi peream ascendentes & descendentes moustrati st̃: quia sdos
dei qui per̾ aagłos designati sunt: aliquando amor dĩ per contenplationis
gratiam ad exẽlsa sulleuat. aliquando amor & cura ꝓximoꝵ ad inferiora

Expanded text:
possunt: ita et charitas sine caeteris virtutibus, et caeterae virtutes sine chapossunt: ita et charitas sine caeteris virtutibus, et caeterae virtutes sine charitate esse non possunt. Et quemadmodum diversi gradus nisi in duobus lignis majoribus ex utraque parte inserantur, ascensum hominibus praebere non possunt: ita et caeterae virtutes, nisi ex dilectione Dei et dilectione proximi nascantur, ad coelum ire volentibus ascensum praebere non possunt, sicut dicit Joannes apostolus: Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt, quomodo potest diligere ? Et sicut scala ex una parte terram, ex altera coelum tangere visa est: ita et charitas ab inferioribus proximis, a superioribus vero Deo conjungitur. Unde et angeli Dei per eam ascendentes et descendentes monstrati sunt; quia sanctos Dei, qui per angelos designantur, aliquando amor Dei per contemplationis gratiam ad excelsa sublevat, aliquando amor et cura proximorum ad inferiora
Abbreviated transcription (Latin):
signant᷑ possumꝰ ꝑ uinii ꝗͦd mentes hominum alietiat contemplatiuã uitã
accipre. qͦ ab amore scłi mentes quorundam electorũ in sensibiles reddit
Cibo gͥ potuꝙ sũpto y saac iacob benedixit. qͥa illi beneditionem celestis patͥe
a des ꝑeipiunt. qui eũ usq ad finem uite sue bonis oꝑib placare students.a
dent uͦ iacob cũ fugeret esau frem sui̾i : uenit adquendam locũ. Cumq sup¬
posuisset capiti suo lapidem. dor miuit illie: uiditq insonnis scaltem ad capꝰ
sũ. aterra usq ad celum erectã. & dir̃m in nixi scale. angłos quoque
dei asdcendentes & dencendes per eam. Per lapidem xp̃s intelligitur
ora que sunt ex traq parte. adq ab inferiorib ad superiora erigunt᷑.
duo p̃cepta caritatis insinuant. Per gradus uero qui intransuer sũm ex
utraque parte sui his duob lignis inserunt᷑: cerere uirtutes designant᷑.
Et sicut duo ligna nͥ agradibꝰ & gradus nͥ aduobus lignis contineri uon

Expanded text:
signantur, possumus per vinum, quod mentes hominum alienat, contemplativam vitam accipere, quae ab amore saeculi mentes quorumdam electorum insensibiles reddit. Cibo igitur potuque sumpto, Isaac Jacob benedixit; quia illi benedictionem coelestis patriae a Deo percipiunt, qui eum usque ad finem vitae suae bonis operibus placare student. Idem vero Jacob cum fugeret Esau fratrem suum, venit ad quemdam locum: cumque supposuisset capiti suo lapidem, dormivit illic; viditque in somnis scalam ad caput suum a terra usque ad coelum erectam, et Dominum innixum scalae, angelos quoque Dei ascendentes et descendentes per eam . Per lapidem Christus intelligitur, ora, quae sunt ex utraque parte, atque ab inferioribus ad superiora eriguntur, duo praecepta charitatis designant. Per gradus vero qui in transversum ex utraque parte illis duobus lignis inseruntur, caeterae virtutes designantur. Et sicut duo ligna nisi a gradibus, et gradus nisi a duobus lignis contineri non
Abbreviated transcription (Latin):
tuĩ R espondut ei. lacob. Pix̃q ei Hon uocaberis ulł iacob sed istł erit nom̾tiũ
dest ñ uocaberis ultra supplantator uiciorũ. sed uocaberis uir iudens &omepoten
ante flebas ne in infernũ demergeris: nc̃ flebis eo ꝗͦd aliqͦ tepore a iusione om̃ipoten¬
tis cui elongeris. ddicens cũ psalmista. heu mͥ qͥa incolatꝰ m̃s ꝓlongatꝰ :. Ideo eciã
sanũ pedẽ totꝰ innititur. altero paulisꝑ t̾ra tangens. Duo gͥ pedes. duorũ alim̾toꝵ
genera designant. Sunt nanq alim̃ta corporis: sunt & anime. Alim̃ta corporis sunt.
pede paulisꝑ t̾rã tangit. suꝑ alterũ totꝰ innitit᷑. qͥa ea qͦ st̃ mundi tantũ mͦ ad neces¬
sitates corporis subseuandas utitꝰ. sic̃ dic̃ apłs. Habentes uictũ & uesticũ. his con¬

Expanded text:
tuum? Respondit ei, Jacob; dixitque ei: Non vocaberis ultra Jacob, sed Israel erit nomen tuum, id est: Non vocaberis ultra supplantator vitiorum, sed vocaberis vir videns Deum: et qui ante flebas, ne in infernum demergereris, nunc flebis, eo quod aliquo tempore a visione omnipotentis Dei elongeris, dicens cum Psalmista: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est ! Idem etiam sanum pedem totus innititur, altero paulisper terram tangens. Duo igitur pedes duorum alimentorum genera designant; sunt namque alimenta corporis, sunt et animae. Alimenta corporis sunt cpede paulisper terram tangit, super alterum totus innititur; quia iis quae sunt mundi tantummodo ad necessitates corporis sublevandas utitur, sicut dicit Apostolus: Habentes autem victum
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersũ orbem una eccła catholica diuisa ÷ siue diuersos ordines possumus in¬
delligere. lsaac diligebat esau eo quod deuenationib illiꝰ uesceret᷑: s rebecca dilige.¬
bat iacob. Isaãc sicut diximꝰ in hoc loco typũ dñi denet. Per rebecom audem pr̃e¬
scientiã dei possumꝰ intelligere. Isaãc gͥ diligebat esau eo qd̾ deuenationib illiꝰ uesce retui

Expanded text:
universum orbem una Ecclesia catholica divisa est, sive diversos ordines possumus inuniversum orbem una Ecclesia catholica divisa est, sive diversos ordines possumus intelligere. Isaac diligebat Esau, eo quod de venationibus illius vesceretur: sed Rebecca diligebat Jacob. Isaac, sicut diximus, in hoc loco typum Domini tenet: per Rebeccam autem praescientiam Dei possumus intelligere. Isaac igitur diligebat Esau, eo quod de venationibus il
Abbreviated transcription (Latin):
& illũ perlegem. & istum per fidem sibi filios facit. Esau agͥcola erat : quia
iudeorũ popłs ꝓ terrenis com modis deo seruiebat. Non eñi dictum est ad illos.
si pauperes fue̾rits sp̃u: si mides. si pacifici: si miscđ̾es. si per secutiones puo-
mine meo sustinueritis : beati eritas. & merces ura copiosaerit in celis : s
dictum est ad illos. si custo diertos mandata mea & iusticia mea seruaueritis
dabo uobis pluuias temporib suis. & t̾ra ꝓferet gern̾i suum: & pomis arbores reple
þut᷑. & cetera que ad delicias scłi ꝑtinent. fuit etiam uenator: qͥa ꝑ effusionẽ
sanguinũ arietũ. hẏrcorũ : atq uitulorũ deu̾ placare consueuerat. Iacob
autẽ simplex habitabat intab̾nadis: qͥa electi exgentb sola fide bonaq uoluitate
d̃o placere studuerunt. Pet tabernacula uͦ: siue diuersas eccłas in quib per

Expanded text:
et illum per Legem, et istum per fidem filios sibi fecit. Esau agricola erat; quia et illum per Legem, et istum per fidem filios sibi fecit. Esau agricola erat; quia Judaeorum populus pro terrenis commodis Deo serviebat. Non enim dictum est ad illos: Si pauperes fueritis spiritu, si mites, si pacifici, si misericordes, si persecutiones pro nomine meo sustinueritis; beati eritis, et merces vestra copiosa erit in coelis: sed dictum est ad illos: Si custodieritis mandata mea, et judicia mea servaveritis, dabo vobis pluvias temporibus suis, et terra proferet germen suum, et pomis arbores repletinent . Fuit etiam Esau venator, quia per effusionem sanguinum arietum, hircorum atque vitulorum Deum placare consueverat: Jacob autem simplex habitabat in tabernaculis; quia electi ex gentibus sola fide, bonaque voluntate Deo placere studuerunt. Per tabernacula vero sive diversas Ecclesias, in quibus per
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis.. Ap̃s gͥ inter uẽpres herebat cornib : quia iudeos ut fr̃s diligens: &
sciens qͥa gentiũm uocatio iudeoꝵ esset perditio: noluit pͥmo fidem euangłii-
gentib tradere. sed mittens ad p̃dicandum discipulos suos p̃cepit eis dicens.
n uia gentium neabieritis. &. in ciuitates samaritanorum ne in traueritis. sed ite
potius ad ꝯues ꝑ ditas domꝰ israel. Et iterum. Non : bonu̾ sumere panem siliorũ
& mutere canib. Abraham autẽ aueprib ariete̾ abstraxit. atq in ho lo caustum
ꝓ filio obtulit qͥa pater filiũ & ipse filius seuiet ipsũ ab amore impioru iudeorum sepa¬
rauit. atq homine̾ quẽ assumpsit ꝓ salute generis humani in holocaustui ꝯbculit.
Esau uenator fuit & homo aricola : iacob uͦ sipler habitabat in tabna¬
culis. Per esau popłs hebraicus: per iacob uͦ popłs gentium d̾signat᷑.
Isaãs autẽ utͥusq genitor filiorum ꝙ pũ dñi tenuit : qui utrumq popłin

Expanded text:
igitur inter vepres haerebat cornibus; quia Judaeos ut fratres diligens, et sciens quia gentium vocatio Judaeorum esset perditio; noluit primo fidem Evangelii gentibus tradere, sed mittens ad praedicandum discipulos suos, praecepit eis dicens: In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritans quae perierunt domus Israel ; et iterum: Non est bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus . Abraham autem a vepribus arietem abstraxit, atque in holocaustum pro filio obtulit; quia Pater Filium, et ipse Filius semet ipsum ab amore impiorum Judaeorum separavit, atque hominem quem assumpsit, pro salute humani generis in holocaustum obtulit. Esau venator fuit, et homo agricola: Jacob vero simplex habitabat in tabernaculis. Per Esau populus Hebraicus, per Jacob vero populus gentium designatur. Isaac autem utriusque genitor typum Domini tenuit, qui utrumque populum,
Abbreviated transcription (Latin):
ater u diligebat iacob: quia dñs sciens popłm gentiũ multo meliore̾ fore. quã
popłm udẽorũ. eũ ꝑ prescientie sue gram multo amplius diligebat.
saus eñ in uenamone moraret᷑ : ut de agrestib animalib cibos patri ex̃bibet. quatinus
dũ popłr iudeoꝵ in obseruationib legalib dedit. ẽẽt. atq ad fidem. rp̃i ꝑoipienda
suscepisset. ad ꝑcipienda benedictionẽ que uideis debebat᷑ deo obtulit.
ualiter aut̃e ip̃se popls gentium hoc benedictionis donũ ꝓ meruitit. cestant᷑ ꝯ
arͣ g rebẽcca filio suo iacob Atfer mͥ duos hedos ꝯptimos. & faciam ex eis escas
pat̾ri cuo qͥb libent̃ uescit᷑: & benede̾cat cͥ coram dño antequam moriat᷑.¬

Expanded text:
b, quia sciens Deus populum gentium multo meliorem fore, quam populum Judaeorum, per praescientiae suae gratiam multo amplius eum diligebat. Esau cum in venatione moraretur, ut de agrestibus animalibus cibos patri exhiberet, quatenus cum populus Judaeorum observationibus legalibus deditus esset, atque ad fidem Christi percipiendam suscepisset, ad percipiendam benedictionem, quae Judaeis debebatur, Deo obtulit. Qualiter autem ipse populus gentium hoc benedictionis donum promeruit, testantur opDixit igitur Rebecca filio suo Jacob: Affer mihi duos haedos optimos, et faciam ex eis escas pat
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ talibida ex fomore nascit᷑: ꝑneruũ femoris uoluptates carnales intelligi possunt.
N eruũ gͥ femoris peccatoris añs tetigit: cũ oĩa desideria carnalia ex qͥb peccata
oriunt᷑ in eũ extinxit. Ca fieri ñ potest: ut a peccatis abstineamꝰ. quãdui i uo
luctabat᷑. Dimitte me. iã enĩ ascendit aurora. acsi dixisset. Desine ia ꝓtimore de¬
unis egtru flero qđ iñ tranqͥulitas uicus extinceis redit. qͥ te in ꝑdcionis foreãde¬

Expanded text:
Et quia libido ex femore nascitur, per nervum femoris, voluptates carnales intelligi possunt. Nervum igitur femoris peccatoris Dominus tetigit, cum omnia desideria carnalia, ex quibus peccata oriuntur, exstinxit; quia fieri non potest, ut a peccatis abstineamus, quamdiu in vluctabatur: Dimitte me, jam enim ascendit aurora ; ac si dixisset: Desine jam pro timore ignis aeterni flere; quia jam tranquillitas, vitiis exstinctis, rediit, quae te in
Abbreviated transcription (Latin):
Sed de mundis sepuena &. sepnena: de in mundis uͦ bina & bina maasculus
& femina in archam ui croierunt. ꝑmunda namꝙ animalia electi: ꝑ un¬
nunda uͥ elec repbi designatit᷑. Munda itaq animalia insepteno numero
solo corpore & anima in eccłia consistunt. m̃te extͥa eccłiam sunt
nisequenab quoꝙ scriptu est: quia aperiens nõe fenestram arehe quã
ftcerat dimisit coriummi. Qui egrediebat᷑ & non egrediebat᷑: Aonec sic̾arent aque siaꝑ¬

Expanded text:
Sed de mundis septena, et septena: de immundis vero bina et bina, masculus Sed de mundis septena, et septena: de immundis vero bina et bina, masculus et femina in arcam introierunt; per munda namque animalia electi, per immunda vero reprobi designantur. Munda itaque animalia in septimo numero solo corpore et anima in Ecclesia consistunt, mente vero extra Ecclesiam sunt. In sequentibus quoque scriptum est: Quia aperiens Noe fenestram arcae quam fecerat, dimisit corvum, qui egrediebatur et non regrediebatur, donec siccarent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrimi. siuniꝰ ꝯei dileotionem ad iuingas: tota caritas in tegra atꝙ ꝑfee¬
ta in de efficit᷑. Aiatudo uͦ arcbe in tringuita cubitos ex alta est: quia ille
utilem spem possid̾et. quia afide sc̃e̾ triitatis sic̃ nob̾ ab apłis tradita est
ꝗtq ceteris documenas. neꝙ oꝑe neꝙ crudelitate discordat. Qui emn spem
sine recta fide de uita etna possidenda sibi usurpat. sine dubio semet ipsuͣ
decipit : quia sine fide inpossibile est placere deo. Altitudo itaꝙ arche a-
magna logͥttudine &. latitudine exoriebat᷑ & in cubito sursuni consum¬
mabat᷑ : q̃uia caritas que ex fid̾e nascitur. in magna latitudine erga pro¬
ximoꝵ ourã semet ipsam extendit. Sursũ uͦ in eubito cũsũmat᷑: quia
ꝯĩs spes fideliũ atq desideriũ ad desid uniꝰ dei uisionẽ tendit. Qd audem
nõe ad uissione dñi ex omibꝰ animantib mundis & in mundis maculos.

Expanded text:
proximi, si unius Dei dilectionem adjungas, tota charitas integra atque perfecproximi, si unius Dei dilectionem adjungas, tota charitas integra atque perfecta in te efficitur. Altitudo vero arcae in triginta cubitos exaltata est, quia ille utilem spem possidet, qui a fide sanctae Trinitatis, sicut nobis ab apostolis tradita est, atque caeteris documentis, neque opere, neque credulitate discordat. Qui enim spem sine recta fide de vita aeterna possidenda sibi usurpat, sine dubio semet ipsum decipit; quia sine fide impossibile est placere Deo . Altitudo itaque arcae a magna longitudine 522 et latitudine exoriebatur, et in cubito sursum consummabatur; quia charitas quae ex fide nascitur, in magna latitudine erga proximorum curam semet ipsam extendit. Sursum vero in cubito consummatur; quia omnis spes fidelium atque desiderium ad unius Dei visionem tendit. Quod autem Noe ad jussionem Domini ex omnibus ani
Abbreviated transcription (Latin):
p̾rehendit᷑ : quia sine septem uirtutib ꝑfici uoa potest. In septem uͦ septenos
unus quisq fidelis dilectione̾ ꝓrimi ertendit. Tũquib cunq modis necessi¬
tates aut uersitates ꝑ rimis euenire. possunt eisdem modis & ipse ad sub¬
ueniendum paratꝰ. Existit. llerbi grͣa. dũ esurienti. nudo. hospiti. egena
in carcere posito. que sunt necessaria ministrat: dũ dolentem. confolat᷑.
dũ iracundum uerbo temꝑat : dũi odiu̾ ui corde gerentem pacificat. distot¬
dantesq ad pacem reducit : dũi eũ qui in peccatis ĩacet ad penitentiam pro¬
uocat. dũ ad uitam et̾nam quoscunq potest secũ tbare studet. &. ut bre
uiter dicam qͥb modis uult ut ei salubrit᷑ ab alio subuenuat᷑. eisdem &
ipse qui b̾ctinꝗ. potest subuenire paratꝰ sit. Adfeptem autẽ septenos
si unum ad uingas: quinquagiita fiunt. Similiter & ad dilectionem

Expanded text:
prehenditur; quia sine septem virtutibus perfici non potest. In septem vero septenos prehenditur; quia sine septem virtutibus perfici non potest. In septem vero septenos unusquisque fidelis dilectionem proximi extendit, dum quibuscumque modis necessitates aut adversitates proximis evenire possunt, eisdem modis et ipse ad superveniendum paratus existit: verbi gratia, dum esurienti, nudo, hospiti, egenti, in carcere posito, quae sunt necessaria ministrat: dum dolentem consolatur, dum iracundum verbo temperat, dum odium in corde gerentem pacificat, discordantesque ad pacem reducit: dum eum qui in peccatis jacet, ad poenitentiam provocat: dum ad vitam aeternam quoscumque potest, secalubriter ab alio subveniatur, eisdem et ipse quibuscumque potest, subvenire paratus est. Ad septem autem septenos si unum adjungas, quinquaginta fiunt: similiter et ad dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
cores eccłie significasse diximꝰ. bitumine intriusecus q ertnisecus lite sunt.
qͥa doctores eccłie & intrinsecus litisunt ꝑsaꝑientiã doctrinaq diuinar
longitudo arche fuisse describit᷑ : qͥnqͦgnita cubitorũ latitudo ⁊i¬
u trecentos cubitos extenditur: quia fides nr̃a mn confessione sc̃e crinitatis con¬
sistit. Centenariꝰ uͦ ꝑfectꝰ est numerus. In crecentos gͦ cubitos fides nr̃a p̾si¬
gnata est: quia equa ꝑfectionem habet pater & filius & sp̃s sc̃s. sic̃ scriptiun est.¬
cubitos dilatat᷑ in latitudine: quia Ndes ꝑ dilectionem oꝑatur d nꝰ in conue¬
nient ꝑ qͥnquaginta cubitos latitudinis caritas figuratur. Sepdies eñi septen
quadraginta nouem facrunt. Qdsi hinc numero unũ addideris: quinqua¬
guita inuenies. Dilectio gͦ ꝑ rimi ñ inconuemienter in septe nario numero con¬

Expanded text:
ores Ecclesiae significasse diximus, bitumine intrinsecus et extrinsecus litae sunt; ores Ecclesiae significasse diximus, bitumine intrinsecus et extrinsecus litae sunt; quia doctores Ecclesiae intrinsecus liti sunt per sapientiam, doctrinamque divinarum tudino arcae fuisse describitur, quinquaginta cubitorum latitudo, ein trecentos cubitos extenditur; quia fides nostra in confessione sanctae Trinitatis consistit: centenarius vero perfectus est numerus. In trecentos ergo cubitos fides nostra praesignata est; quia aequam perfectionem habet Pater et Filius et Spiritus scubitos dilatatur; quia fides per dilectionem operatur. Sed non inconvenienter per quinquaginta cubitos latitudinis charitas figuratur; septies enim septem quadraginta novem faciunt: quod si unum huic numero addideris, quinquaginta invenies. Dilectio ergo proximi non inconvenienter in septenario numero com
Abbreviated transcription (Latin):
& facies eam. Trecentoꝵ cubitorũ erit longitudo arche : quinquagiaita cu¬
bitorum latitudo. &. trignita cubitorũ altitudo illius. Archa eccłiam. noe
fabricator arche : x pm fahricatorem eccłee figurat. Que archa exlignis
leuigatis facta fuisse describit᷑. Per ligna leuigata que & aquas phĩbuer
&. uĩtam om̃ib animalib in trã se constitutis seruauerunt: docfores
eccłie designantur. qui & doctrina & scriptis suis aquas diuersorũ erro¬
rũ ab ingr̃essu eccłie ꝓhibent: & uita his qui intra ercłiam sunt sia doetͥna
uitiorũ emundata. Permansiunculas uͦ q in archa fieri usse sunt: diuersi ordines
in eccłia designant. Qlius eñi in coniugali ordine. aliꝰ in continenti :
alius in mon̾achio alius insacerdotali. dũ dõ seruire student. quasi
in diuersis mansionib habitant.Per bicumeit aut̃ qͦlita fuisse dicitur:
diuina scriptura designat᷑. Cabule gͦ ex qͥb archa facta est: quas doct¬

Expanded text:
ntorum cubitorum erit longitudo arcae, quinquaginta cubitorum latitudo, et triginta cubitorum altitudo illius . Arca Ecclesiam: Noe vero fabricator arcae Christum fabricatorem Ecclesiae figurabat. Quae arca ex lignis laevigatis facta fuisse describitur: per ligna laevigata, quae et aquas prohibuerunt, et vitam omnibus animalibus intra se constitutis servaverunt, doctores Ecclesiae designantur, qui et doctrina et scriptis suis aquas diversorum errorum ab ingressu Ecclesiae prohibent, et vitam iis qui intra Ecclesiam sunt, sua doctrina mansiunculas vero, quae in arca fieri jussae sunt, diversi ordines in Ecclesia designantur; alius enim in conjugali ordine, alius in continenti, alius in monachico, alius in sacerdotali, dum Deo servire student, quasi in diversis mansionibus habitant. Per bitumen autem, quo lita fuisse dicitur, divina Scriptura designatur. Tabulae ergo ex quibus arca facta est, quas doct
Abbreviated transcription (Latin):
admonere non desinit. Sed & illuo nob querenon estn &sur mãt peslibus
bemone mano iacoba colli nuda ꝓtererit. Pellis nano eũ ab hebo steb¬
beohnis coro apparet unae delectabiles cib confici possunt. Si mailger
& abtio quoꝙ peceatore cũ uitia detrahunt᷑ bonũ nature cũ ratione
ipparet sur si fide de coquant᷑: delectabiles . ibiu ex bona uature po
des pparantur Per collũ gͥ eo qd in collo sepe supbia. appareat iipo¬
sum clationem mentis inteilig̾e. Per manus uͦ oꝑa designant. Colluem
Sunus quisq fidelis pellib hedinis cireundat: cu adm̃tis elationem

Expanded text:
ere non desinit. Sed et illud nobis quaerendum est, cur mater pellibus haedinis manus Jacob et colli nuda protexerit. Pellis namque cum ab haedo subtrabitur, caro apparet; unde delectabiles cibi confici possunt: similiter et ab unoquoque peccatore cum vitia detrahuntur, bona naturae cum ratione apparent, quae si fide decoquantur, delectabiles cibi ex bono naturae Deo praeparantur. Per collum igitur, eo quod in collo saepe superbia appareat, possumus elationem mentis intelligere: per manus vero opera designantur. Collum ergo unusquisque fidelis pe
Abbreviated transcription (Latin):
agro. Qa ager mundus accipit᷑: ipse ꝑse dñs exponit dicens. Ager autꝰ ÷ hic mundꝰ
m hoc egressus ÷ qͦd uisibilis apparerẽ dignatꝰ ÷. sic̃ scriptũ ÷. Existi insalutẽ popłi
tui: ut saluos facias xp̃os tuos. Solent aut̃ exerti uuenes in usu armorũ med̾itari.
saãc gͦ ad meditandũ in agro exiit. qͥa redẽptor nr̃ se seqͤntib formã humilitatis
p̃bens ꝑ exercitiũ sue longanimitatis. passionis inse & patientie exẽpla monstuit.

Expanded text:
agro, quia ager mundus accipitur. Ipse per se Dominus exponit dicens: Ager autem est mundus agro, quia ager mundus accipitur. Ipse per se Dominus exponit dicens: Ager autem est mundus . Quia in hoc egressus, quod visibilis apparere dignatus est, sicut scriptum est: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos. Solent autem exercitati juvenes in armorum usu meditari. Isaac ergo ad meditandum in agro exiit, quia Redemptor noster se sequentibus formam humilitatis praebens, per exercitium longanimitatis suae passioni