comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filios apłorum. ee. cognorierit. adiecit. & humiliabit calunniatorẽ. Calũmatorẽ
diabolum significat: suꝑbum ⁊ cruelelem : in satiabilem: malorum omĩum prin-¬
cipem. Discutiamꝰ enim: quare dictus ÷ calumniator E literam: iudices antiqͥdã¬
nationib affligebant. & qm̃ crudelis impugnator comdempnationib fau& alienis : llitc̃ȩ
militem calumniatorem appellare uoluer̃. Calumniator itaq ẽ: qui innocentiam alienã
inreatum nititur exquisita machinatione ꝑclucere. Quod diabolo congrue uiletur ap-¬
mosum. quam auctorem. e̾e. criminum &culturã sibi uelle uindicare terrarum: Nunc
enim sꝑitalẽ tyrannũ humilabit dñs: quando illo cum ꝑfidis dampnato. fideles se ui-¬
scȩ̃ in carnationis exponitur : quȩ ꝑmanet unita cum uerbo. Sede enĩ ad dexterã patris
regnans ingła sempitna.: Sol quippe legitur uerbum patris filuis dĩ. qui dr̃ homouniꝰ

Expanded text:
 cognoverit. Adjecit, et humiliabit calumniatorem. 241 Calumniatorem diabolum significat, superbum, crudelem, insatiabilem, malorum omnium principem. Discutiamus enim quare dictus est calumniator. K litteram judices antiqui damnationibus affigebant; et quoniam crudelis impugnator condemnationibus favet alienis, K litterae militem calumniatorem appellare voluerunt. Calumniator itaque est qui innocentiam alienam in reatum nititur exquisita machinatione perducere; quod diabolo congrue videtur apiosum quam auctorem esse criminum, et culturam sibi velle vindicare terrarum? Hunc enim spiritualem tyrannum humiliabit Dominus, quando illo cum perfidis damnato, fideles se visanctae incarnationis exponitur, quae permanet unita cum Verbo; sedet enim ad dexteram Patris, regnans in gloria sempiterna. Sol quippe legitur Ver
Abbreviated transcription (Latin):
tamen egent dimita. Sed ne pritaretur usq ad hoc tantũ dñm parcere. ut a
tormentis debitis pauꝑes liberar&: addidit. Animas pauꝑum saluas faci&e:
Ut quib dimittit peccata: eis & prȩmia futura concedat. Ipsi enim fiunt: qui
regnum dĩ possidebt̃. Unde nec istud potest congruere salomoni. ut amias
saluas facer& : qđ soli diuinitati certum ÷ conuenire. Exusuris & iniquitate
liberauit anmas eorum: & pre clarum nomen eorum coram ipso. U surae
bus appellatȩ sunt: quȩ creditȩ pecunię procurant semper augmentũ
inpeccato uersantib usura crescit malorum: quando qđ intemporali conuersa.¬
tione clelinqunt. in ȩterna calamitate recipiunt. Ab istis ergo usuris uel ab ipsa
obligatione peccati liberantur fideles animȩ: quando ꝑpęnitentiã redlunt᷑
cdiuinis munerib absolutae. Sequitur. & preclarum nomen euis corũ corã pso.

Expanded text:
tamen egent dimitti. Sed ne putaretur usque ad hoc tantum Dominum parcere, ut a tamen egent dimitti. Sed ne putaretur usque ad hoc tantum Dominum parcere, ut a tormentis debitis pauperes liberaret, addidit, animas pauperum salvas faciet; ut quibus dimittit peccata, eis et praemia futura concedat. Ipsi enim salvi fient, qui regnum Dei possidebunt. Unde nec istud potest congruere Salomoni, ut animas salvas faceret, quod soli Divinitati certum est convenire. Vers. 14. Erediment animas eorum: Et honorabile nomen eorum coram illo. C Usura ab usu nomen accepit, quae creditae pecuniae procurat semper augmentum. Sic in peccatis viventibus usura crescit malorum, quando quod in temporali conversatione delinquunt, in aeterna calamitate recobligatione peccati liberantur fideles animae, quando per poenitentiam redduntur divinis muneribus absolutae. Sequitur, et praeclarum nomen eorum coram ipso.
Abbreviated transcription (Latin):
quare clño xp̃o ab uniuersis gentib seruiatur: quiꝰ pauꝑem. id ÷ fidelem popłm
a potente cliabolo liberauit: quem supra calumniatorem dix̃. I & alio loco fortẽ
nominat: sicut ÷ illud euangłii. nemo intrat indomum fortis ut uasa eius diri-¬
piat. nisi prius alligauerit fortem. Quȩ uolcabula maliciam eius significant non
honorem: ne fanlam astutiam. non laudabilem principatum. Sequit᷑. & in opem
cui non erat acliutor: Et hic sub audiendum est a communi. liberauit. Inopem
uero diximꝰ plus. ẽẽ. quam pauꝑem: qui opem non hab& uite. nec sua preuala
dona concessit. Merito ergo srbin .x̃. cui non erat aduitor: quia humanum
genus adidolorum culturam execranda se suꝑstitione contulerat. & quiel
ab eis adiuuari poterat: quȩ uel sensum peculum non habebat: Parc& pauꝑi
homines peccatores ostendit. Illis enim parcitur: qui in aliquo reatu detinent᷑.
Parc& ergo & electis suis: qui lic& scã conuersatione resplendeant. aliqua sibi

Expanded text:
o ab universis gentibus serviatur: quia pauperem, id est fidelem populum a potente diabolo liberavit, quem supra calumniatorem dixit; hunc alio loco fortem nominat, sicut est istud Evangelii: Nemo intrat in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem . Quae vocabula malitiam ejus significant, non honorem, nefandam astutiam, non laudabilem principatum. Sequitur, et inopem cui non erat adjutor. Et hic subaudiendum est a communi liberavit. Inopem vero diximus plus esse quam pauperem, qui opem non habet vitae, nec sua praevalet dona concessit. Merito ergo subjunxit, cui non erat adjutor, quia humanum genus ad idolorum culturam exsecranda se superstitione contulerat. Et quid ab eis adjuvari poterat, quae vel sensum pecudum non habebant? Vers. 13. Pomnes peccatores ostendit. Illis ergo parcitur qui in aliquo reatu detinentur. Parcet ergo et electis suis, qui licet sancta conversatione resplendeant, aliqua sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tua iustitia & pauperes tuos iniudicio. Exponit causam. quare petierit silio
licid̾ clari: scilic&. ut iudicet orbem terrarum per ustitiam patris: quã ta
&e filii.eẽ. non clubium ÷. Ham eeleo dicit patri in tua ustitia nequis ausu sa-¬
crilego discrepare sibimet in aliquo scãm estimet trinitatem. Sequitur. & pau¬
peres tuos in iudicio. Dicit etiam pauꝑes patris. dum & xp̃i dñi. ẽẽ. declarent᷑
ut oli intelligatur in illa maiestate nichil potestatis. e̾ẽ. diuisum: sic̃ ipse in ȩuan¬¬

Expanded text:
tua justitia, et pauperes tuos in judicio. Expojudicium dari, scilicet ut judicet orbem terrarum per juset Filii esse non dubium est. Nam ideo dicit Patri, in tua justitia, ne quis ausu sacrilego discrepare sibimet in aliquo sanctam aestimet Trinitatem. Sequitur, et pauperes tuos in judicio. Dicit etiam pauperes Patris, dum et Christi Domini esse declarentur; ut idem intelligatur in illa majestate nihil potestatis esse di
Abbreviated transcription (Latin):
sint aduentu dñĩ prestanda. cliuersarum parabolarum pulcherrima uarietate
cominemorat. Nam cũ suꝑiꝰ clixerit patri. in tua iustitia: nc̃ dicit de filio in sua
iustitia: ut firmiter teneas nichil ibi . ee. aut discrepans. aut cliuisum: sed que est
patris. ipsa ÷ enĩ & filii. sine clubitatione iustitia. Nam & alit̾ potest intelligi.
Pauꝑes xp̃i sȩculi istius iudicio. eẽ. ꝓbant᷑ abiecti : dum & a testimoniis remoti
consensu honorabili submouent᷑. Ds̃ aut̃ pauꝑes non inhumana. seel insua
iustitia iudicabit : quia ipsos magis elegit: quos mortalitas suꝑba despexit. Ad didit
quoq popłi: ubi sub audiendũ ÷ fidelis. Non enim quoscũq pauꝑes dñs elegit.

Expanded text:
sint adventu Domini praestanda, diversarum parabolarum pulcherrima varietate sint adventu Domini praestanda, diversarum parabolarum pulcherrima varietate commemorat. Nam cum superius dixerit Patri, in tua justitia, nunc dicit de Filio, in sua justitia; ut firmiter teneas nihil ibi esse aut discrepans aut divisum; sed quae est Patris, ipsa est et Filii sine dubitatione justitia. Nam et aliter potest intelligi. Pauperes Christi saeculi istius judicio esse probantur abjecti, dum et a testimoniis remoti sunt, et a consessu honorabili submoventur. Deus autem pauperes non in humana, sed in sua justitia judicabit, quia ipsos magis elegit, quos mortalitas superba despexit. Addidit quoque, populi, ubi subaudiendum est fidelis. Non enim quoscunque pauperes Dominus elegit,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia clerelicta. humilitati se ꝑ omĩa tradider̃. Nam & si pauꝑ suꝑbiat non est
dĩ pauper: & si locuples humilitatem diligat: non ÷ sȩculi cliues. Woluntates enĩ
alium sunt ins. piendȩ: non nomina. Suscipiant montes pacem popul
xp̃m susscipiant: fideli popło preclicandum. Ipse ÷ enim dñi popłs qui ei credidit. & sp̃u¬
ali se conuersatione tractauit. Sequitur. & colles iusticiam. Colles licit inferiori gradu
teros beatos: qui recte dñi uidentur predicare mandata. Nam & pacem q
sicut & alibi legitur. Iustitia & pax osculatȩ sunt se. Pax enim uere dicitur. quia per
im homo reconciatus ÷ deo: lustitia: qm̃ orbem terrarũ sub ȩquitate iuclica
qui etiam diabolum ꝑ iustitiam magisquam potentiȩ uirtute superauit. In sua iusti.¬
tia iudicabit pauꝑes popłt: & saluos faci& filios pauꝑͣm & humiliabit calũniatorẽ.¬
actenus optando locutus. ẽ: nunc uemiens ad scđam partẽ ꝓphetiȩ uirtute.

Expanded text:
bia derelicta, humilitati se per omnia tradiderunt. Nam et si pauper superbiat, non est Dei pauper; et si locuples humilitatem diligat, non est saeculi dives. Voluntates enim talium sunt inspiciendae, non nomina. Vers. 3. Suscipiant montes pacem populo , id est Christum suscipiant fideli populo praedicandum. Ipse est enim Domini populus qui ei credidit, et spirituali se conversatione tractavit. Sequitur, et colles justitiam. Colles dicit inferiori gradu caeteros beatos, qui recte Domini videntur praedicare mandata. Nam et pacem sicut et alibi legitur: Justitia et pax osculatae sunt . Pax enim vere dicitur, quia per ipsum homo reconciliatus est Deo; Justitia, quoniam orbem terrarum sub aequitate judicabit, qui etiam diabolum per justitiam magis quam potentiae virtute superavit. Vers. 4. In sua justitia judicabit pauperes populi, et salvos faciet filios pauando locutus est, nunc veniens ad secundam partem prophetiae virtute, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quitur ala filio uedretissime pater uocatuus. ee. cognos ncitur Reud oninois¬
men relattium ÷  & hoc quod non clicit inclicat: sicut serui appellatione serta¬
tuen ar elns Scire aute debemus ad distiguencdas declarandasq ꝑsonal Qnete
trintetis. sola hee nomina possei sufficere. Nam cum dixeris elspeat̃ ehifiũ.
nomina in sc̃a tr initate sola sunt propria: cȩtera uero id ÷̃ natura porestas.
ndmmitas: oñĩ potentia & his similia probantur c̾e. cominunta. Luc pororden
berisimsispprppłia desicderio glorioso flãmatus petit apatre uidiem̃ lorisi¬
iterũ sequente commate geminauit. booc. ẽ. enim qđ cdic̃. &iusticiam dumi
filo ii sencot supnns ait iucdicium tuum regica. A uecl inserutese ns eliuuns¬

Expanded text:
tissime Pater invocatus esse cognoscitur. Illud enim nomen relativum est, et hoc, quod non dicit, indicat; sicut servi appellatione sentitur et dominus. Scire autem debemus ad distinguendas declarandasque personas sanctae Trinitatis sola haec nomina posse sufficere. Nam cum dixeris, Deus Pater, Deus nomina in sancta Trinitate sola sunt propria; caetera vero, id est natura, potestas, aeternitas, omnipotentia, et his similia probantur esse communia. Quapropter beatissimus propheta desiderio glorioso flammatus, petit a Patre judicium dari Fiiterum sequenti commate geminavit. Hoc est enim quod dicit, et justitiam tuam Filio Regis, quod superius ait: Judicium tuum Regi da. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
gllum dein & op i manium eius acdnunciat firmamentum. Nam. & sequeus uerhes
eadlem ino do pse momuu erduȩ figura cliettu epmone. id ÷ repe tiio e rebrnt
cordem moquoties unares adinculcandam causam diuersis sernonibroau
al temut si conceclatur ex postulat: naturã humanitatis euidenter ostendu. se¬
terum uerbũ om̃potens cum totum habeat petris. ni ehil sib ineliget dariꝰ

Expanded text:
uens versus eodem modo depromitur. Quae figura dicitur epimone, id est repetitio crebra sententiae, quoties una res ad inculcandam causam diversis sermonibus italter ut ei concedatur expostulat, naturam humanitatis evidenter ostendi. Caeterum Verbum omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
di aos orindum quia humanu genꝰ achiaboli potestate liberaut iAuinta pronun¬
clã aedo hiunan. seocui uisus. firmamentũ suit ini credentiũ & proriestus sine
lubitttione iustoꝵ. Sexta: eterno dño totius mundi consensu laueles ꝑlibet
ee soluenclas. Septima: hxmnum clño xp̃o iocuinelisima leuotioner ꝑcolieo sie
nouo ustament clarum manifestumq inicium: ꝑ huius psalm seriem constit

Expanded text:
dicit adorandum, quia humanum genus a diaboli potestate liberavit. Quinta pronuntiat, quoniam humanis oculis visus, firmamentum fuit credentium, et provectus sine dubitatione justorum. Sexta aeterno Domino totius mundi consensu laudes perhibet esse solvendas. Septima hymnum Domino Christo jucundissima devotione persolvit. Sic Novi Testamenti clarum manifestumque initium per hujus psalmi seriem constat
Abbreviated transcription (Latin):
manere professus ÷ sicut in euangłio dicit. inpricipio erat uerbum. & ue
inȩternum. Nam & illud uerbum intelligas qđ ÷ positum ante solem: sequit᷑o mnia ꝑ
aturas unuersas : quippe qui creator ÷ om̃iũ. Nomen enim dictum ÷: qđ notam rẽ faciat.
Hic solem ꝓomĩb creaturis ponit : quia conspectib nr̃is gratior elucescit. Iȩc. ẽ. enim
species schematis synec eloche : quȩ significat a parte totum. Sequitur. benedicentur
inipso om̃s trib terrȩ. In ipso dño xp̃o dicit: sicut & abrahȩ dictum᷑. insemine tuo be
re potuissesꝰ. sub hoc nomine populũ habuer̃ diuisum: ad didit om̃s gentes magnifica¬
bunt eum. Magnificabt̃ cum dicit: laudabt̃ utiq significat. Nam illum quiᷤ potest
facere grandiorem. cui om̃es uirtutes summitatesq deseruiunt: sed illum prelicando
nagnificoͥnur : quia ipsius liude ꝓficimꝰ. Hoc enim ad preconiũ deitatis ex

Expanded text:
permanere professus est, sicut Evangelium dicpermanere professus est, sicut Evangelium dicin aeternum. Nam ut illud Verbum intelligas, quod est positum ante solem, sequitur, omnia creaturas universas; quippe qui creator est omnium. Nomen enim dictum est, quod notam rem faciat. Hic solem pro omnibus creaturis ponit, quia conspectibus nostris gratior elucescit. Haec est enim species schematis synecdoche, quae significat a parte totum. Sequitur, benedicentur in ipso omnes tribus terrae. In ipso, Dre potuisses, quae sub hoc nomine populum habuerunt divisum, addidit, omnes gentes magnificabunt eum. Magnificabunt eum dicit, laudabunt utique significat. Nam illum quis potest facere grandiorem, cui omnes virtutes summitatesque deserviunt? Sed illum praedicando nos magnificamur, quia ipsius laude proficimus. Hoc enim ad praeconium Deitatis ejus dici
Abbreviated transcription (Latin):
aliauero parte cliabolus intelligitur leo: quia ferox & trucrilentus
dinoscitur: ita & fenum quia primitiuus terrȩ fructus est. uirens atq gratis-¬
cĩs chm̃i non in congruȩ comparatur: ex alia uero parte quia cito arescit. a
succidit᷑. peccatorib iure similat᷑. Ia fit ut diuersis qualitatib inspectis: una eademq
terrȩ : cuiꝰ non ȩtas sc̃is. sed decora uiriditas comparat᷑. It inspicienclum ÷ qđ dicit
de ciuitate florebt̃ non inciuitate: quia de ista cuutate huiꝰ sȩculi. milla florebt̃ beatitu.¬
dine sempiterna. Hic enim tribulationib afficiunt᷑: ut ibi ꝑpetua gratulatione coro¬
it᷑. Sequitur. Sit nomen eius benedictum in scła. Postquam descripsit beati
aꝑitur: ubi & ȩternitas dni significatur. & terrarum om̃iũ generale seruitiũ & ne sem̃ dĩ
filium temporalem. aliquis blasphema cogitatione sentir&: ante omnẽ creaturã nom̃ eius

Expanded text:
alia vero parte diabolus intelligitur leo, quia ferox et truculentus alia vero parte diabolus intelligitur leo, quia ferox et truculentus esse dignoscitur; ita et fenum, quia primitivus terrae fructus est, virens atque gratisctis Domini non incongrue comparatur: ex illa vero parte qua cito arescit et succiditur, peccatoribus jure similatur. Ita fit ut diversis qualitatibus inspectis, una eademque terrae, cujus non aetas sanctis, sed decora viriditas comparatur. Et inspiciendum quod dicit, de civitate florebunt, non in civitate, quia de ista civitate hujus saeculi, in illa florebunt beatitudine sempiterna. Hic enim tribulationibus afficiuntur, ut ibi perpetua gratulatione coronentur. Sequitur, sit nomen ejus benedictum in saecula. Postquam descripsit beatititur, ubi et aeternitas Domini significatur, et terrarum omnium generale servitium. Et ne sanctum Dei Filium temporalem aliquis blasphema cogitatione sentiret, ante omnem creaturam nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium nullis tenebris obcecant᷑. Et erit firmamentũ in terra. in sumimis
montium suꝑ extolletur suꝑ libanum fructus eius. Summa montiũ excellen-¬
tiam significant propħarũ: quos frequent̃ cliximꝰ accipi clebere ꝓmontibus.
ctum ÷ eodem ueniente constat impletum. Sequit᷑. suꝑ extollet᷑ suꝑ libanum
fructus cius. Quia suꝑius scõs dĩ montib comꝑauit. & ipse ÷ mons montiũ. Hic
nascunt᷑. ex umi: summaq ꝓceritate pollentes. Sed qͥd potest fructib dñi simile
reperiri: a quo sc̃i ꝓlucunt᷑ excelsi: Neque enim tale ÷ quãuis proceras arbores
inquãlib& altitudinẽ cresçere. uel nubila tangere. quale beatos ad cęlestis
terrȩ nc̃ ȩternȩ uitȩ simile facit. qđ frequent̾ impiis legitur comparatũ. Q uod
omĩno non deb& ꝑmouere. Sic̃ enim dicit᷑ xpẽ leo. quia potens rex ferarũ est.

Expanded text:
fidelium corda nullis tenebris obcaecantur. Vers. 16. Et erit firmamentum in terra in summis fidelium corda nullis tenebris obcaecantur. Vers. 16. Et erit firmamentum in terra in summis montium; superextolletur super Libanum fructus ejus. Summa montium excellentiam significant prophetarum, quos frequenter dicimus accipi debere pro montibus. extolletur super Libanum fructus ejus. Quia superius sanctos Dei montibus comparavit, et ipse est mons montium; hic nascuntur eximiae, summaque proceritate pollentes. Sed quid potest fructibus Domini simile reperiri, a quo sancti producuntur excelsi? Neque enim tale est, quamvis proceras arbores in quamlibet altitudinem crescere, vel nubila tangere, quale beatos ad coelestisia fenum terrae nunc aeternae vitae simile facit, quod frequenter impiis legitur comparatum; quod omnino non debet permovere. Sicut enim dicitur Christus leo, quia potens rex ferarum est; ex
Abbreviated transcription (Latin):
sola trinitas scã ꝑfruitur. Sequitur. & dabitur ei deauro arabiȩ. Aurũ arabiae
preceteris terris fertur. eẽ. purissimum: & summo splendore preciosum. Quod
bene ad sapientiam refertur : qm̃ legimus. Accipite prudentiam sicut argentum:
ipientiam sicut aurum probatum. De ista ergo sapientia quę ꝑ aurũ arab
nificatur: dabitur domino munus: cum ad eum deuoti purgatissimo corde puene¬
& orabunt deipso semper. hoc adhumanitatem ipsius constat referri: quando
ore proprio quẽ aclmod&m oraretur institint. Notum.ẽ. enim dominicȩ orationis
beneficium : quo utitur semꝑ ȩccłia. Quam scĩssimus pater cyprianus cartagini.¬
ensis antistes & martyr primus exponens. breuitatẽ illim profundissimam
mirabili cloquentiȩ decore dilatauit. adlilit. totadie benedicent eum
Iotache tocius uitȩ nr̃e tempꝰ ostenelit: Iuȩ merito dicitur dies. quia corda

Expanded text:
sola Trinitas sancta perfruitur. Sequitur, et dabitur ei de auro Arabiae. Aurum Arabiae sola Trinitas sancta perfruitur. Sequitur, et dabitur ei de auro Arabiae. Aurum Arabiae prae caeteris terris fertur esse purissimum, et summo splendore pretiosum. Quod bene ad sapientiam refertur, quoniam legimus: Accipite prudentiam sicut argentum, et sapientiam sicut aurum probatum . De ista ergo sapientia quae per aurum Arabiae significatur, dabitur Domino munus, cum ad eum devoti purgatissimo corde perveneet adorabunt de ipso semper. Hoc ad humanitatem ipsius constat referri, quando ore proprio quemadmodum oraretur instituit. Notum est enim dominicae orationis beneficium, quo utitur semper Ecclesia, quam sanctissimus Pater Cyprianus Carthaginiensis antistes et martyr, primus exponens, brevitatem illam profundissimam mirabili eloquentiae decore dilatavit. Adjecit, tota die benedicent eum. Tota die, totius vitae nostrae tempus ostendit, quae merito dies dicitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Reuera preclarum nomen. ut xpĩani dicantur: ut cle suo rege resplendeant: & acepra
uocabib dignitate glonentur. Quod tamen eͥsaias increpans uicdȩos. precinisse cdinoscitur:
dicens. interfici& uos dñs deus. & seruos suos uocabit nomine alio. utique xpiãnos Ad¬
didit etiam coram ipso: qm̃ ante ipsum & inipsius regno uicturi sunt. Felxx presentia
uidere adquem nullo modo possit nunc uel ipsa cogitatio ꝑuenire. Sie in istis pau.¬
cissimis uerb: felicitatis illius quãuis tectum: aliquod tam̃ nobis designat᷑ inditiũ.
et muiui& & clabitur ei de auro arabix̧. & orabunt de ipso semꝑ tota die benedicemt eĩẽ
Eccc iam predictȩ diuisionis quintus ÷ modus: ubi presentiam dñĩ contulisse dic̃
fidei uotum. & firmamenta terrarum. Nam cum dicit. & uiu&: eternitatem eius
maiestatis ostendit: sicut inueteri testamento crebro legitur. uuit dñs. Uiuit gͦ
non creaturȩ cinꝰ quã uita qua uel angeli potiunt᷑: sed beatitudine singulari qua

Expanded text:
Revera praeclarum nomen, ut Christiani dicantur, ut de suo Rege resplendeant, et accepta vocabuli dignitate glorientur. Quod tamen Isaias increpans Judaeos praecinuisse dignoscitur, dicens: Interficiet vos Dominus Deus, et servos suos vocabit nomine alio , utique Christianos. Addidit etiam, coram ipso, quoniam ante ipsum et in ipsius regno victuri sunt. Felix praesentia est illum videre, ad quem nullo modo possit nunc vel ipsa cogitatio pervenire. Sic in istis paucissimis verbis felicitatis illius, quamvis tectum, aliquod tamen nobis designatur indicium.o Arabiae, et adorabunt de ipso semper: tota die benedicent eum. Ecce jam praedictae visionis quintus est modus, ubi praesentiam Domini contulisse dicit fidei votum, et firmamenta terrarum. Nam cum dicit, et vivet, aeternitatem ejus majestatis ostendit; sicut in Veteri Testamento crebro legitur: Vivit Dominus. Vivit ergo non creaturae cujusquam vita, qua vel angeli potiuntur, sed beatitudine singulari, qua
Abbreviated transcription (Latin):
alomon interpretatur pacificus. Quis est autem reuera pacificus.
sui reuouit obsequium. fecitq colere salutis principẽ: qui sequebat᷑
miserrimꝰ mortis auctorẽ: Ipse enim mecliator dĩ & hominũ. hodie que
interpellat ꝓnob̾ quem reuera dicere nos recte pacificũ ipsius uer-¬
ba testantur: cum dicit. pacem meã do uobis. pacem meã relinquo
uobis. Sed pax ista non est quam bella disturbentieion nquiam inqet ole ralae
concuciat ͥ sed inꝑtuobata semꝑ atq eterna manens nulluis in miei contrarie¬
coneudissoluitur : Ipsa est ꝰͥ qua ꝓpħa dicit. dabo uobis so ladiam uercu: pacema
sup pacem dtuiio sfuoii  Per totum psalmum ꝓpha loquensi aluentũ
signiscat saluatoris: muna eademqͣ ꝑsona. molo humanttatem eius modo diu¬
sititem altnis partib eiudenter ostendens. In prima parde uerba facie adpa¬
nrem udicium filio petens adͥ populos uchicandos qđ camen poreadestim auum anae

Expanded text:
alomon interpretatur pacificus. Quis est autem revera pacificus, sui revocavit obsequium, fecitque colere salutis principem, qui sequebatur miserrimus mortis auctorem? Ipse enim Mediator Dei et hominum hodieque interpellat pro nobis; quem revera dicere nos recte pacificum ipsius verba testantur cum dicit: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Sed pax ista non est quam bella disturbent, non est quam inquietudo ulla concutiat; sed imperturbata semper atque aeterna manens, nullius inimici contrarietate dissolvitur. Ipsa est de qua propheta dicit: Dabo vobis solatium verum, pacem super pacem. Divisio psalmi. Per totum psalmum propheta loquens, adventum Salvatoris; in una eademque persona modo humanitatem ejus, modo divinitatem alternis partibus evidenter 240 ostendens. In prima parte verba facit ad Patrem, judicium Filio petens ad populos judicandos, quod tamen praedestinatum ante
Abbreviated transcription (Latin):
tare uiclebat᷑. Tercio iterũ monet gentes ut clnm benedicant: qui nos lic& diuersis ꝓb&e¬
ibulationib . tam̃ ad requiem suȩ miserationis aclduc&. Quarto ordine iterũ inu
uniuersitatẽ. ut commonita exemplo liberationis suȩ amplius considat in dnõ: benedicens
eũ qm̃ orationẽ eius exaudire dignatus ÷. Iubilate dõ omĩs terra: psalmũ dicite nomini

Expanded text:
tare videbatur. Tertio iterum monet gentes ut Domtare videbatur. Tertio iterum monet gentes ut Domtribulationibus, tamen ad requiem suae miserationis adducit. Quarto ordine iterum invitat universitatem, ut cum monita exemplo liberationis suae amplius confidat in Domino, benedicens eum, quoniam orationem ejus exaudire dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ adbeatȩ uitȩ premia putabat. eẽ. uenturã: quia int̾cȩteras nationes quȩ ad
idolis deditȩ seruiebant. sola legẽ ueri dñi habere uidebatur: sed erat insidelitatis suae
uicio peccatura : ꝓpheciȩ spũ canticũ istud scã ꝓcdit eccłia: asserens spem illã resurrectionis.
lubilate cdõ omis terra. diuidio p̾salon. Contra persuasionẽ iudȩorũ qui se dicebant
solos adbeatã uitã p̃omĩb ꝑtinẽre. mat̾ ȩccłia spem generał resurrectionis. int̾ positis trib
diapsalmatib lȩta decantat: primo ordine ortans uniuersitatẽ. ut dednĩ resurrectione con-¬
gaudeat: quȩ cunctis erat fidelib ȩterna p̃mia p̃statura. Sccło ordine. inuitat om̃s ut
ueniant ad clĩ oꝑa consideranda: quatinꝰ una creclulitas iungat. quos unũ prȩmiũ expec¬

Expanded text:
tantum ad beatae vitae praemia putabat esse venturam, quia inter caeteras nationes, quae adhuc tantum ad beatae vitae praemia putabat esse venturam, quia inter caeteras nationes, quae adhuc idolis deditae serviebant, sola legem veri Domini habere videbatur sed erat infidelitatis suae vitio peccatura prophetiae spiritu canticum istud sancta profudit Ecclesia: asserens spem illam resurrectionis nJubilate Deo, omnis terra. Divisio psalmi. Contra persuasionem Judaeorum, qui se dicebant solos ad beatam vitam prae omnibus pertinere, mater Ecclesia spem generalis resurrectionis interpositis tribus diapsalmatibus laeta decantat. Primo ordine hortans universitatem, ut de Domini resurrectione congaudeat, quae cunctis erat fidelibus aeterna praemia praestitura. Secundo ordine invitat omnes ut veniant ad Dei opera consideranda; quatenus una credulitas jungat quos unum praemium exspec
Abbreviated transcription (Latin):
uamuistȩc nomina quȩ incapite tituli sunt posita. p̃missa expositione
uideant᷑. eẽ. notissima: tam̃ ñ erit inportunũ scientib int̾dũ ipsa re¬
pẽtere: ut intentio totius inscriptionis euidentiꝰ possit agnosci.
Infinẽ qđ dictũ÷. respicit ad dnm saluatorẽ: sic̃ dic̃ apłs. Finis enĩ
legis xp̃c: adiusticiã omĩ credenti. Psalmꝰ. ipsũ sine ambiguitate denun-¬
tiat quia psalmꝰ exsuꝑiorib sonat. sic̃ oꝑa eiꝰ clictaque tonuer̃. Dauid enĩ dictũ ÷
it̃ pretari desiderabilis. & manufortis : quȩ uerba specialit̃ ꝑtinent ad regẽ n
dñm xp̃m. Restat nunc ut sequentia dicere debeamꝰ. Canticũ istuel generale. quod
clici de dño saluatore p̃missa nomina docuer̃. degloriosa ipsius resurrectione
p̃dicat᷑: ꝑ quđ ȩccłia gentes am monet. quas ꝑ grãm dñi p̃sciebat. eẽ. credituras.
ut cõmunit̾ gaudeant. quȩ erant in suo capite reparandȩ. Secl qm̃ gens iudȩa

Expanded text:
uamvis haec nomina quae in capite tituli sunt posita, praemissa expositione videantur esse notissima, tamen non erit importunum scientibus interdum ipsa repetere, ut intentio totius inscriptionis evidentius possit agnosci. In finem, quod dictum est, respicit ad Dominum 214 Salvatorem, sicut dicit Apostolus: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Psalmus ipsum sine ambiguitate denuntiat, quia psalmus ex superioribus sonat, sicut opera ejus dictaque sonuerunt. David autem dictum est interpretari desiderabilis et manu fortis, quae verba specialiter pertinent ad Regem nostrum et Dominum Christum. Restat nunc ut sequentia dicere debeamus. Canticum istud generale, quod dici de Domino Salvatore praemissa nomina docuerunt, de gloriosa ipsius resurrectione praedicatur, per quod Ecclesia gentes admonet, quas per gratiam Domini praesciebat esse credituras, ut communiter gaudeant, quae erant in suo Capite reparandae. Sed quoniam gens Judaea se
Abbreviated transcription (Latin):
Subsequitur. psalmum dicat nomini tuo altissime. Prius cdixerat psallat tibi ⁊ p
iterũ pene ipsa uerba repetut: sed bene ꝑquirentib longe diuersa sunt. Prius enim
psalmodiam intelligi uoluit: hic uero oꝑam scĩtatis ammonuit. Nam cũ licit nomini
tuo altissime: significat sicrit supra dictũ ÷ cliim saluatorẽ : qui altissimus iure dicit᷑.
quia nichil supra se altius sicut pat̃ & sp̃is sc̃s. quicꝗͣ habere cognoscitur. Quod nom̃ positũ ÷

Expanded text:
Subsequitur, psalmum dicat nomini tuo, Altissime. Prius dixerat, psallat tibi, post Subsequitur, psalmum dicat nomini tuo, Altissime. Prius dixerat, psallat tibi, post iterum pene ipsa verba repetiit, sed bene perquirentibus longe diversa sunt; prius enim psalmodiam intelligi voluit: hic vero opera sanctitatis admonuit. Nam cum dicit, nomini tuo, Altissime, significat, sicut supra dictum est, Dominum Salvatorem, qui Altissimus jure dicitur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
& pius ÷ cdulcedinẽ habens. non amaritulinis qualitatẽ: spem generans. non diffiden:¬
tiam creans desideriũ cumulans: non arclorẽ caritatis extinguens. Sequit᷑. In multi-¬
tucline uirtutis tuȩ: mentient᷑ tibi inmici tui. Multitudo uirtutis erat qđ curabat
unes diuersa infirmitate laborantes : sed inhac uirtute mentiebant᷑ inimici eiu
quando licebant. hȩc signa: in beelzebub facit. Mentiti sunt etiã inmultitudine
uirtutis eiꝰ: quando clix̃: uidebitis filium hominis uenientẽ innubib cęli: & illi cli-
B lasphemauit. Quid aelhuc egemus testib : aed postremũ mentiti sunt in
multitudine uircutis eius: quando resurrectionis eius głiam. clata peccunia custo.
dicebantꝰ dicite quia uener̃ nocte discipłi eiꝰ: & furati sunt eũ nobis clormientil
uia supiꝰ mentitos fuisse dix̃ inimicos: nc̃ generalitas ammonet᷑. ut ueraciter

Expanded text:
et pius est, dulcedinem habens, non amaritudinis qualitatem; spem generans, non diffidenet pius est, dulcedinem habens, non amaritudinis qualitatem; spem generans, non diffidentiam creans; desiderium cumulans, non ardorem charitatis exstinguens. Sequitur, in multitudine virtutis tuae mentientur tibi inimici tui. Multitudo virtutis erat, quod curabat homines diversa infirmitate laborantes; sed in hac virtute mentiebantur inimici ejus, quando dicebant: Haec signa in Beelzebuth facit . Mentiti sunt etiam in multitudine virtutis ejus, quando dicit: Videbitis Filium hominBlasphemavit; quid adhuc egemus testibus? Ad postremum mentiti sunt in multitudine virtutis ejus, quando post resurrectionis gloriam data pecunia custodibus dicebant: Dicite quia venerunt nocte discipuli ejus, et furati sunt eum, nobis dormientibus tissime. Quia superius mentitos fuisse dixit inimicos, nunc generalitas admonetur ut veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
rata respex̃. peccatis nr̃is facientib redclat᷑ infensa. ds̃ enĩ ꝓnobis dignatus :÷ homo
fieri : sic̃ papa leo ad flauianũ scribens doctor apłicus licit. Creator angłorũ unus
issus ÷ ẽẽ mortaliũ: inuisibilis in suis. uisibilis ÷ factus in nr̃is. in conp̃hensib
uoluit conp̃hendi: ante tẽpora manens. e̾e. cȩpit ex tempore: uniuersitatis dñs.
seruilẽ formã obumbrata maiestatis suȩ inmensitate suscepit: inpassibilis ds̃. non
dedignatus: homo ẽẽ. passibilis. & immorta lis. mortis legib subiacẽre. loȩc si con¬
sideremus t̾ribilia nob̾ sunt oꝑa dni: quando tante clignationi. nec illud possumus
ehibere qdđ ꝓ nr̃a salute clignat᷑ nos cȩlestis pietas ammonere. Sic enĩ & alibi lec
Dñe aucliui auclitũ tuũ & timui: consicleraui oꝑa tua & ex paui. Seltimor iste affectuosꝰ

Expanded text:
rata respexit, peccatis nostris facientibus reddatur infensa. Deus enim pro nobis dignatus est homo rata respexit, peccatis nostris facientibus reddatur infensa. Deus enim pro nobis dignatus est homo fieri, sicut Leo papa ad Flavianum scribens, doctor apostolicus dicit : Creator angelorum unus passus est esse mortalium: invisibilis in suis, visibilis est factus in nostris; incomprehensibilis voluit comprehendi; ante tempora manens, esse coepit ex tempore. Universitatis Dominus, servilem formam obumbrata majestatis suae immensitate suscepit. Impassibilis Deus non est dedignatus homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Haec si consideremus, terribilia nobis sunt opera Domini, quando tantae dignationi nec illud possumus exhibere, quod pro nostra salute dignatur nos coelestis pietas admonere. Sic enim et alibi legitur: Domine, audivi auditum tuum, et timui; consideravi opera tua, et expavi . Sed timor iste affectuosus
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ. cuiꝰ aduentu mundi uulnera ꝓbant᷑. eẽ. curata. Intendamꝰ quoq qđ dictum ÷.
date głiam laueli eiꝰ: & antidotũ cȩleste siticulosis animis hauriamꝰ. Dat głiam laucdi
eius. qui p̃conia dñi frequentata exultatione concelebrat: ut totũ ipsi leputans. nichil
humanis ȩstimet uirib applicanclum. Uitandũ ÷ enĩ & omĩ studio fugiendũ: ne fragi¬
as humana laudib suis ambiat erigi. quȩ magis elebet iusta increpatione culp
citui. Audiamꝰ qͥd ȩccłia gentes uno cõmate doceat clicere: & magnã causã religionis
sub breuitate concludere. Quã t̾ribilia sunt oꝑatua. Quamus oꝑa dñi dicat eẽ. terri-¬
bilia tam̃ quantũ t̾roris habeant non eclix̃: sed oꝑa dñi hac ratione arbitror. ẽẽ. me-¬
tuenda : ut consideremꝰ qͥd nobis possit accidere.si illa maiestas quȩ muncdũ mise-¬

Expanded text:
Dominum Salvatorem, cujus adventu mundi vulnera probantur esse curata. Intendamus quoque quod dictum est, Dominum Salvatorem, cujus adventu mundi vulnera probantur esse curata. Intendamus quoque quod dictum est, date gloriam laudi ejus, et antidotum coeleste siticulosis animis hauriamus. Dat gloriam laudi ejus qui praeconia Domini frequentata exsultatione concelebrat, ut totum ipsi deputans, nihil humanis aestimet viribus applicandum. Vitandum est enim et omni studio fugiendum ne fragilitas humana laudibus suis ambiat erigi, quae magis debet justa increpatione culpaci tui. Audiamus quid Ecclesia gentes uno commate doceat dicere, et magnam causam religionis sub brevitate concludere. Quam terribilia sunt opera tua! Quamvis opera Domini dicat esse terribilia, tamen quantum terroris habeant non edixit; sed opera Domini hac ratione arbitror esse metuenda, ut consideremus quid nobis possit accidere, si illa majestas, quae mundum mise
Abbreviated transcription (Latin):
xpo dnõ creclitura. lubilacio enĩ dicit᷑ exultatio cordis: quȩ inmensitatẽ sui. uerbis ñ potest
plicare. Unde merito atali uerbo sumpsit initiũ: ut magni beneficii in conp̃hensi
ꝓbaret᷑. e̾e. lȩticia. Nam cũ licit omĩs terra: non humũ sed fideles significat ac deuotos:
qui detali poterant gauelere miraculo quȩ figura clicit᷑ metonꝰ mia: id ÷ transnominatio.
quoties ꝑ id qđ continet. id qđ continet᷑ edicit᷑. Iudȩos enĩ tali p̃dicatione conuincit:
qui spem beatȩ resurrectionis sibi tantũ ȩstimabant. ẽe. pollicitã. Sequit᷑. Esalmũ licite
nomini eius. Post illam in explicabilem iubilationẽ. congruum fuit ut ad psalmodiã credi-¬
turos popłos orcaretur : quatinꝰ qđ animo conceꝑat dȩpmptis laudib explicar&e. Ilud
enim soli dõ cognitum: istud fuerat & ab haminib audiendũ: sicut legitur. Corde credit᷑
liusticiam: ore aut̃ confessio fit adsalutem. Quod aut̃ clicit nomini cuis: significat

Expanded text:
itura. Jubilatio enim dicitur exsultatio cordis, quae immensitate sui verbis non potest explicari. Unde merito a tali verbo sumpsit initium, ut magni beneficii incomprehensibilis probaretur esse laetitia. Nam cum dicit, omnis terra, non humum, sed fideles significat ac devotos, qui de tali poterant gaudere miraculo. Quae figura dicitur metonymia, id est transmutatio, quoties per id quod continet, id quod continetur edicitur. Judaeos enim tali praedicatione convincit, qui spem beatae resurrectionis sibi tantum aestimabant esse pollicitam. Sequitur, psalmum dicite nomini ejus. Post illam inexplicabilem jubilationem congruum fuit ut ad psalmodiam credituros populos hortaretur; quatenus quod animo conceperat, depromptis laudibus explicaret. Illud enim soli Deo cognitum, istud fuerat et ab hominibus audiendum, sicut legitur: Corde creditur ad justitiam; ore autem fit confessio ad salutem . Quod autem dicit, nomini ejus, significat
Abbreviated transcription (Latin):
sua: non potest hab̾e maiorẽ. Uenite & uiclete oꝑa dñi: quã t̾ribilis in consiliis suꝑ
os hominũ. Sponsa regis ȩt̃ni. orcline scđo gentes inuitat. ut miracula uete
testam̃ti deuotis possint mentib intueri: qͣtinꝰ qđ hebreo popło infigura contigit.
in se cognoscant uerissime fuisse completũ. Propͥȩ uero dictũ ÷. uenĩte: qͣsi ad huc
longe positis:⁊ qͣsi adhuc inbabilonya ciuitate morantib : nidete positũ ÷: id ÷ lu¬¬
mine cordis agnoscite: cęterũ carnalib oculis uidẽre non poterant. quȩ constabat
meis sunt: sed illa inuitat eas specialit̾ intueri. quȩ fidelissimȩ spĩtalit̃ agnouer̃.:
breis fugientib. diuisũ mare patuisse: qͦdraginta annis popłmad saturitate
pastũ inheremo: siccis pedib transitũ iordanis fluenta p̃buisse: & cȩtera quȩ

Expanded text:
omini, quam terribilis in consiliis super filios hominum. Sponsa Regis aeterni ordine secundo gentes invitat ut miracula Veteris Testamenti devotis possint mentibus intueri; quatenus quod Hebraeo populo in figura contigit, in se cognoscant verissime fuisse completum. Proprie vero dictum est, Venite, quasi adhuc longe positis, quasi adhuc in Babylonia civitate morantibus. Videte positum est, id est lumine cordis agnoscite. Caeterum carnalibus oculis videre non poterant, quae constabant a invitat eos specialiter intueri, quae fidelissimi spiritualiter agnoverunt, Hebraeis fugientibus divisum mare patuisse, quadraginta annis populos ad saturitatem pastos in eremo, siccis pedibus transitum Jordanis fluenta praebuisse, et caetera quae
Abbreviated transcription (Latin):
& istacto decidunt Sed dicat aliqͥs. Quando hoc illis euenire credendũ ẽ scilicet tẽ¬
pore iudicu. qando splendor ȩstatis arridet : cũ ad ẽsuetudinẽ arborũ om̃is homo
fruet suos apit scđm enĩ istud similitudo ẽ hiemis: ubi factoꝵ nr̃oꝵ om̃e germen
inclusũ ẽ nec potest de eis idicari quȩ ꝓbant᷑ abscondita. Qua ꝓpt̃ in his duob uer¬
b: & iã illud argum̃tũ delarat᷑ eximiũ qđ dr̃ epichyrema. latine executio si
argumtũ quȩ rei dubiȩ fidẽ ꝑ exẽpla confirmat. Ostensũ ẽ eñi cito impios cadere :¬

Expanded text:
et ista cito decidunt. Sed dicat aliquis, Quando hoc illis evenire credendum est? Scilicet temet ista cito decidunt. Sed dicat aliquis, Quando hoc illis evenire credendum est? Scilicet tempore judicii, quando splendor aestatis arridet, cum ad consuetudinem arborum omnis homo fructus suos aperit. Saeculum enim istud similitudo est hiemis, ubi factorum nostrorum omne germen inclusum est; nec potest de eis judicari, quae probantur abscondita. Quapropter in his duobus versibus etiam illud argumentum declaratur eximium quod dicitur epichirema, Latine exsecutio sive argumentum, quod rei dubiae fidem per exempla confirmat; ostensum est enim cito impios cadere
Abbreviated transcription (Latin):
inbono uerbũ hoc ponit apłs dicens C̃mulamini charismata meliora Qm̃ tan
babilis. quare sequi ñ debeamꝰ. quos scimꝰ celerit̃ eẽ perituros. Foenũ pulchi
res ẽ dũ uiret dũ floret : sed cũ aruerit mutato ꝓtinꝰ colore marcescit. Sic sunt
impii qͥ quasi florida lecitia relucentes p̃maturo funerecant᷑. Primo feno cõꝑat
sir ut arescerent: nc̃ agresdilib olerib ut deciderent. Non enĩ dic̃ olera hordoit
S. herbarũ : ut significaret potius illa uilissima quȩ ꝑ agros sponte nascunt Ole¬
ra eñ ab olla dicta s: ubi collecta deqͦquunt᷑. Qua ꝓpt̃ fęnũ mundi nobilib cõꝑa¬
remꝰ qͥ & facile ꝓficiunt. & uiriditate magna quasi gr̃a uestiunt᷑ Olera herbarũ
mediocres ponant᷑ & humiles : quȩ ꝑ loca inculta. copia pullulante consurgunt
naturȩ suȩ agrestẽ atq ispidã retinent qualitatẽ. Sed & illud uelocit̾ arescit

Expanded text:
in bono verbum hoc ponit Apostolus, dicens: Aemulamini charismata meliora . Vers. in bono verbum hoc ponit Apostolus, dicens: Aemulamini charismata meliora . Vers. probabilis quare sequi non debeamus quos scimus celeriter esse perituros. Fenum pulchra res est dum viret, dum floret; sed cum aruerit, mutato protinus colore marcescit. Sic sunt impii, qui quasi florida laetitia relucentes praematuro fine siccantur. Primo feno comparati sunt, ut arescerent; nunc agrestibus oleribus, ut deciderent. Non enim dixit, olera hortorum, sed, herbarum; ut significaret potius illa vilissima quae per agros sponte nascuntur. Olera enim ab olla dicta sunt, ubi collecta decoquuntur. Quapropter fenum mundi nobilibus comparemus, qui et facile proficiunt, et viriditate magna quasi gratia vestiuntur. Olera herbarum mediocres ponantur et humiles, quae per loca inculta copia pullulante consurgunt, et naturae suae agrestem atque hispidam retinent qualitatem. Sed et illud velociter arescit,
Abbreviated transcription (Latin):
malignantes. neq emulatꝰ fueris facientes iniqͥtatẽ. qm̃ tanqu̾ã foenũ uelocit̃ a¬
escent & sic̃ olera herbarũ cito decident : cathegorici syllogismi qualitate for¬
cito decident. Om̃s qͥ tanqu̾a fȩnũ uelocit̾ arescent. & sic̃ olera herbarũ cito deci¬
lent: ñ s̃ emulandi. Non igit᷑ emulandũ ẽ : int̾ malignantes. & facientes iniqͥt¬
tẽ Per figurã & hopoeã ꝓhibet nos scã mat̾ eccła: ne maloꝵ actib delectati eorũ
cat̾ius societate pestifera misceam̃. Multos enĩ sollicitat. cohors nefanda peccan¬
tiũ ex delectatione qua decipimꝰ . qͥando cũ plurimis delinquere festinamꝰ. Dem¬
de seqͥt̃ ut nec singula tĩ imitem̃ in sanos : dũ eos forsitan credimꝰ eẽ . felices qui ad
tẽpus lib̵tate criminũ ꝑfruunt᷑. Emulari uͦ hnc significat malos actꝰ imitari:
cũ se dies ꝑdidisse putant qui tardã sibi malorũ licentiã ꝓuenisse suspirant Nã et

Expanded text:
emulatus fueris facientes iniquitatem, quoniam tanquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident, categorici syllogismi qualitate forlera herbarum cito decident: omnes qui tanquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident, non sunt aemulandi; non igitur aemulandum est inter malignantes et facientes iniquitatem. Per figuram ethopoeiam prohibet nos sancta mater Ecclesia, ne malorum actibus delectati, eorum catervis societate pestifera misceamur. Multos enim sollicitat cohors nefanda peccantium; et delectatione quadam decipimur, quando cum plurimis delinquere festinamus. Deinde sequitur, ut nec singillatim imitemur insanos, dum eos forsitan credimus esse felices, qui ad tempus libertate criminum perfruuntur. Aemulari vero hic significat malos actus imitari, cum se dies perdidisse putant, qui tardam sibi malorum licentiam provenisse suspirant. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
nanu fortis ẽ ipse reuerii cuiꝰ om̃a uissionib obsecundant. It qualia s̃ quȩ
hiciũ tuũ sic̃ meridiẽ Exponit qđ suꝑius dix̃: & ipse faciet. Lum̃ solis: colore
ctib. Educere ẽ. enĩ aliquid de tenebris ad lum̃ trahere: hoc e de scłi istui
caligine. ad illã futuri uidicu ꝑducere claritatẽ : ubi om̃a palã fiunt. nec ulte¬
bemꝰ in fide. tunc humanis conspectib apparebit: & tanquã lum̃ ꝓfert᷑. cũ

Expanded text:
manu fortis est; ipse revera cujus omnia jussionibus obsecundant. Et qualia sunt quae judicium tuum sicut meridiem. Exponit quod superius dixit, et ipse faciet. Lumen solis colores pectibus. Educere est enim aliquid de tenebris ad lumen trahere; hoc est de saeculi istius caligine ad illam futuri judicii perducere claritatem, ubi omnia palam fiunt, nec ultente, nunc habemus in fide, tunc humanis conspectibus apparebit, et tanquam lumen proferetur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
to .uͦ. qđ istoꝵ alfabetoꝵ iã tc̃ius psalmꝰ ẽ qm̃ & ipsi ad septenariũ numerũ ten¬
unt qđ suo loco dicendũ ẽ. DIVISIO ESΑLΜ Her totũ psalmũ sic̃ dic
ẽ. eccłae uox introducit᷑: ad popłm corrigendũ. Pri ma positione cõmonet. ne ma¬
lignantes qͥspiã debeat imitari : sed qͥcquid boni sꝑandũ ẽ a dño postuletꝰ qͥ nouit
& ꝓfutura concedere & ꝑennit̃ mansura p̃stare. In qua hebrei alfabeti .ui. litte¬
re continent᷑ Scđa dic̃ peccatores maxima hic muidiȩ cruciatione torqueri: q̃m̃
n suis actib nichil simile boni se hab̃e cognoscunt. Hec habet litteras septẽ. Tere
ꝓfitet᷑ nũqua se ustũ uidisse derelictũ: malorũ pęnas & p̃mia bonoꝵ utili cõmutati¬
one ꝑmiscens. Ista pars residuas habet litteras octo. Noli emulari int̃ malignan

Expanded text:
rium numerum tenrium numerum tendunt, quod suo loco dicendum est. Divisio psalmi. Per totum psalmum, sicut dictum est, Ecclesiae vox introducitur ad populum corrigendum. Prima positione commonet ne malignantes quisquam debeat imitari, sed quidquid boni sperandum est, a Domino postuletur, qui novit et profutura concedere, et perenniter mansura praestare: in qua Hebraei alphabeti sex litterae continentur. Secunda dicit peccatores maxima hic invidiae cruciatione torqueri, quoniam in suis actibus nihil simile boni se habere cognoscunt: haec habet litteras septem. Tertia profitetur nunquam se justum vidisse derelictum, malorum poenas et praemia bonorum utili commutation
Abbreviated transcription (Latin):
Imagnoꝑe debemꝰ apire. Totꝰ enĩ ad mores ꝑtinet corrigendos. Instruit qͥppe
eccła quȩ nc̃ introducit᷑ ad loquendũ p̾ceptis salutarib genꝰ humanũ: ne mor¬
tiferis errorib: misceat̃ : mnalos pena deterrens bonis p̃mia cõpmittens Qđ doctrine
genꝰ om̃ino efficacissimũ ẽ : ut & suꝑbi humilient᷑ & humiles digna c̃solatio ꝓsequãt᷑.
t &iã alfabeti hebrei ordine digestus. minꝰ habens litterã. uix. Qũe sic̃ in suꝑiorib iã¬
ctũ ẽ. ad illos estimamꝰ eẽ referendũ : qͥb deẽ aliqͥd de ꝑfecta c̃uersatione sc̃oꝵ.
Nã cũ om̃s litterȩ apdđ hebreos significantias suas habeant: credere fortasse dignũ ẽ.
u deẽ. aliqđ elem̃tũ eũ qͦq significationẽ ipsiꝰ ñ hab̾e. Dicant studiosi forte mell¬
ora: nob̵̾ tam̃ diutius ꝑ qͥrentib concessũ ñ ẽ aliud inuenire quã diximꝰ. Mem̃¬

Expanded text:
os. Instruit quippe Ecclesia, quae nunc introducitur ad loquendum, praeceptis salutaribus genus humanum, ne mortiferis erroribus misceatur: malos poena deterrens, bonis praemia compromittens. Quod doctrinae genus omnino efficacissimum est, ut et superbi humilientur, et humiles digna consolatio prosequatur. Est etiam alphabeti Hebraei ordine digestus, minus habens litteram sextamdecimam; quem, referendum, quibus deest aliquid de perfecta conversatione sanctorum. Nam cum omnes litterae apud Hebraeos significantias suas habeant, credere fortasse dignum est, cui deest aliquod elementum, eum quoque significationem ipsius non habere. Dicant studiosi fortasse meliora: nobis tamen diutius perquirentibus concessum non est aliud invenire quam diximus. Mem
Abbreviated transcription (Latin):
fectu m̃tis ẽ. positꝰ. Nã sic̃ gradientes de loco ad locũ transferim̃ : sic a dño seꝑam᷑.
quando nos eclata cogitatione diuidimꝰ. Hoc enĩ maximũ constat eẽ peccatũ : unde

Expanded text:
affectu mentis est positus. Nam sicut gradientes de loco ad locum transferimur, sic a Domino separamur, affectu mentis est positus. Nam sicut gradientes de loco ad locum transferimur, sic a Domino separamur, quando nos elata cogitatione dividimus. Hoc enim max