comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lios Iussiss int̾fici Nam neq pueri com¬
parebant. neq ubmam genciũ essent ul¬
lus audierat. Quo se ille uir alioquim cla¬
uius et suis carus multis infam̃e odiosũ¬
ꝙ reddiderit Neq ideo trur animꝰ flerte¬
batur. s in suscepta seueritate exꝑiendiq
sua dura illa libidine procedebat. Itaq cũ
lam ab ortu filie duodecimus amnꝰ elapsa
esset Nũcios romã misit qui simulatas
ide lius aplicas referient. quib in ppło
iisgaretur datam sibi licenciã a romans
pontifice ut pro sua et suar genciũ qr¬
ete pͥmo matͥiomo ieiccto aliam ducere
posset urorem. Nec operosum sane fuit
lpest̾bus rudibusq annuus quodl per¬
suadere. Que fama cũ ad Griseldis no¬
quid de se ille decerneret cui sua cuncta
subiecerat. Miserat ille iam Bonoma.
corgnatũq ioigauerat:ut ad sẽ filios suos
adduceret. fama undiq diffusa uirginez il¬
lam sibi in cõuigium duci quod ille fideliter

Expanded text:
lios iussisset interfici, nam neque pueri comlios iussisset interfici, nam neque pueri comparebant, neque ubinam gentium essent ullus audierat; quo se ille vir alioquin clarus et suis carus multis infamem odiosumque reddiderat. Neque ideo trux animus flectebatur, sed in suscepta severitate experiendique sua dura illa libidine procedebat. Itaque cum iam ab ortu filie duodecimus annus elapsus esset, nuntios Romam misit, qui simulatas inde literas apostolicas referrent, quibus in populo vulgaretur datam sibi licentiam a Romano Pontefice, ut pro sua et suarum gentium quiete, primo matrimonio reiecto, aliam ducere posset uxorem; nec operosum sane fuit alpestribus rudibusque animis quidlibet persuadere. Que fama cum ad Griseldis noquid de se ille decerneret cui se et sua cunta subiecerat. Miserat iam ille Bononiam, cognatumque rogaverat ut ad se filios suos adduceret, fama undique diffusa virginem illam sibi in coniugium adduci. Quod ille fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
Et tene inquit. fac quod iussus es. Uniun
nũc etiam precor ut si fieri pt̃. hos artus
ceneros infantis egregii protegas a uera¬
tione uolucrum ac ferar. Cum hns manda
in stupore egit. ut nisi eam amantissima
filloꝵ paulomintis suspicari poss hoc fenu¬
neum iobur quadam ab aĩ feritate proce
inde bononiam proficisti eo illũ culit quo
sororẽ tulerat. Poterant rigidissimo cõu¬
gi hͤ beniuolencie et fidei cõuigalis exꝑi¬
menta sufficere. s sunt qui ubi semel ince¬
puit. nõ desinant ymo incũbant here antq
Iposito defixis gͦ in urorem oculis an ulla
eius mũtio ergã se fieret cõtemplabatur as¬
sidue Rec ullaz penitus muenire poterat.
nisi ꝙ fidelior illi in dies atq obsequentior
fiebat. sic. ut duoꝵ nõ iisi unus ammus ui¬
est m ͭ nolle firmauerat. Ce perat sensim
de waltero de color fama crebrescere uidelz¬
ꝙ effera quada et in huͣana duriciẽ hu¬
milis pentencia ae pudre tonugifi¬

Expanded text:
«Et tene» inquit «fac quod iussus es. Unum «Et tene» inquit «fac quod iussus es. Unum nunc etiam precor: ut, si fieri potest, hos artus teneros infantis egregii protegas a vexatione volucrum ac ferarum». Cum his mandatin stuporem egit, ut nisi eam nosset amantissimam filiorum, paulo minus suspicari posset hoc femineum robur quadam ab animi feritate procedinde Bononiam proficisci, eo illum tulit quo sororem tulerat. Poterant rigidissimo coniugi hec benivolentie et fidei coniugalis experimenta suffficere; sed sunt qui, ubi semel inceperint, non desinant; imo incumbant hereantque proposito. Defixis ergo in uxorem oculis, an ulla eius mutatio erga se fieret contemplabatur assidue, nec ullam penitus invenire poterat, nisi quod fidelior illi in dies atque obsequentior fiebat, sic ut duorum non nisi unus animus viest, nichil nolle firmaverat. Ceperat sensim de Valterio decolor fama crebrescere: quod videlicet effera et inhumana duritie, humilis penitentia ac pudore coniugii fi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. tuis in rebus tuo iuire utere. 2 lec cõsẽ¬
sum meum queras. In ip̃o emm tue donus
introitu pannos sic et uolũtates a feccurꝙ
meos eouituos indui. Quacũq gͦ de de qͥt¬
quid tu iud:ego etia n uolo. ⁊ iempe que si
future tue uolantaris essem prestia: ance
etiarn quitiqiuit d ẽ et uelle ⁊ cmupe ĩcipen
ꝓͣ tu uelles Munc añn tuũ quem preuenue
non possum. libens sequor fac sentiam tͥ pla¬
cere qͦd moriar. uolens moriar. nͨ mors ipã
stanciam turbato uultu abnt. Confestimq
sacellitem olim missum ad eam remisit. O
multũ excusata ncciͣte parendi : quasi inma¬
ne scelus acurus, popostit infantem. lla
sunaifilium forma corporis acq indole nõ
matri tm̃ s merito cunctis amabilẽ. in ma¬
nus cepit. signansq eum signo cyuas et
Benedicens ut filiam fecerãt. et diuticule
oculis inherens. atq deostulans. nusso pe¬
ntus signo doloris edito petenti obtulit.

Expanded text:
dominus; tuis in rebus iure tuo utere. Nec consendominus; tuis in rebus iure tuo utere. Nec consensum meum queras, in ipso enim tue domus introitu ut pannos sic et voluntates affectusque meos exui; tuos indui; quacunque ergo de re quicquid tu vis, ego etiam volo. Nempeque si future tue voluntatis essem prescia, ante etiam quicquid id esset et velle et cupere inciperem, quam tu velles; nunc animum tuum, quem prevenire non possum, libens sequor. Fac sentiam tibi placere quod moriar, volens moriar, nec res ulla stantiam, turbato vultu abiit, confestimque satellitem olim missum ad eam remisit, qui multum excusata necessitate parendi, mune scelus acturus poposcit infantem. Illa mo, filium forma corporis atque indole non matri tantum sed cuntis amabilem in manus cepit, signansque eum signo crucis et benedicens ut filiam fecerat, et diuticule oculis inherens, atque deosculans, nullo penitus signo doloris edito, petenti obtulit.
Abbreviated transcription (Latin):
um elegantissimũ peperit. leciciam pat̾s
ingentẽ atq oñ amicoꝵ. quo nutricis ab
ubere post bienmum subducto ad curiosita¬
tem solitam reuersq pater. urorem rur¬
sus affatur. Et olim ait audisti populum
meum egre nrm ferre cõnubium. preser¬
timi ex quo te fecundam cognouere. Aũꝙͣ¬
tamen egrius ex quo mare n peperifti. Dic̾ut
emm et sepe ad aures meas murmur hoc ꝑ¬
uenit. Obeunte igitur Waltero. Ia nicole
nepos nr̃i dñabitur. Et tam nobilis pacͥa
tali dño subiacebit. Multa cot idie n hũc
sinam iactant᷑ n populis. Quib ego et qui¬
etis auidus. et at ueru n facear. mͥ metuens
ꝑmoueor.ut de hoe infante dispona.⁊ quod
de sorore disposui. Id tibi prenũcio ne te mo¬
pmus ⁊ subitus dolor curbet. ad hec illa . Et
dioi ait et repeo. Richil possi n seuuelle
seu nolle. insi qͦd cuilleq uero in hiis filus
quitꝙͣ babeo: preter laborẽ. Cu mei ⁊ ipo. ã

Expanded text:
um elegantissimum peperit, letitiam patris um elegantissimum peperit, letitiam patris ingentem atque omnium amicorum, quo nutricis ab ubere post biennium subducto, ad curiositatem solitam reversus pater, uxorem rursus affatur: «Et olim» ait «audisti populum meum egre nostrum ferre connubium, presertim ex quo te fecundam cognovere, nunqutamen egrius quam ex quo marem peperisti. Dicunt enim — et sepe ad aures meas murmur hoc pervenit — “Obeunte igitur Valterio, Ianicule nepos nostri dominabitur, et tam nobilis patria tali domino subiacebit”. Multa quotidie in hanc sententiam iactantur in populis; quibus ego, et quietis avidus et — ut verum fatear — michi metuens, permoveor ut de hoc infante disponam quod de sorore disposui. Id tibi prenuntio ne te inopinus et subitus dolor turbet». Ad hec illa «Et dixi» ait «et repeto, nichil possum seu velle seu nolle nisi quod tu, neque vero in his filiis quicquam habeo preter laborem. Tu mei et ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
quid diccum quid ue responsum esset erpo¬
suisset. et ei filiam obtulisset: uehementer
paternũ añ pietas mouit. susceptũ ta¬
men rigorem ꝓpositi nõ inflerit. Iussitq
sacellici obuolutam pannis ciste imettam
ac iumenco impositam quieto. omi quan¬
ca posset d lgzencia Bonomiain deferret
ad sororem suam q̃ illie cõmitide panico
nupta et᷑. Camq sibreraderet alendam ma¬
terno studio. et caris moribus instruendã.
Tan preterea occultandam cura ut cuius
filia esset a nemine ũꝙͣ posset agnosti Iuit
ille illico. et solicite quod impositũ ei erat
impleuit. Dalterus int̾ea sepe uulcum cõ¬
iugis ac uerba considerans. nullum unꝙͣ
mũti animi perpendit indicium. Par alat᷑¬
tas atq sedulitas. solicum obsequiũ. soem
amor. Nuilla tristicia. nulla filie mẽtio. Nũ¬
ꝙͣ siue ex ꝓposico siue incident̾ nomen eius
ex ore matͬs audicu. Cransuierant hoc in
statu amii .iiiͦiͦ. dum ecce grauida iter fili¬

Expanded text:
quid dictum quid ve responsum esset expoquid dictum quid ve responsum esset exposuisset et ei filiam obtulisset, vehementer paterna animum pietas movit; susceptum tamen rigorem propositi non inflexit, iussitque satelliti obvolutam pannis, ciste iniectam, ac iumento impositam quieto, omni quanta posset diligentia Bononiam deferret ad sororem suam, que illic comiti de Panico nupta erat, eamque sibi traderet alendam materno studio, et caris moribus instruendam, tanta preterea occultandam cura, ut cuius esset filia a nemine posset agnosci. Ivit ille illico, et solicite quod impositum ei erat implevit. Valterius interea, sepe vultum coniugis ac verba considerans, nullum unquam mutati animi perpendit indicium: par alacritas atque sedulitas, solitum obsequium, idem amor, nulla tristitia, nulla filie mentio, nunquam sive ex proposito sive incidenter nomen eius ex ore matris auditum. 6 Transiverant hoc in statu anni quattuor, dum ecce, gravida iterum, fili
Abbreviated transcription (Latin):
le responso. sz dissimulans uisu mestus absces¬
sit. st post paululum unũ suor sacel itũ fi¬
dissimũ sibi cuius opera gramorio in ne go¬
ciis uti confueuerat quid agi uell edectum
ad urorem misit qui ad eam noctu ueniens:
Parce inquit o dña. neq michi imputes Ed
sitn hanc infanculam accipere. Atq eam hic
serriõe abrupto quasi cendeu mister ã silẽ¬
cio eoprimens suoituit. Suspectr õui fana.¬
Susp̾ta facies. suspecta hora. Suspͨta erat o¬
ratio. Quibus et si clare occisum iri dulcẽfi¬
liam incelligeret. nͨ lacͥmulam tamen ullã
nec suspirium dedit. In nutrice quidẽ nedũ
in matre durissimue ses Esquilla frõce
puellam accipiens: aliꝙtulum resperit.
delime erosculans. Benedirit. ac signum
crucis impressit. porrexitq sacelliti. et
re. unum queso. cura ne corpusculũ hoc fe¬
re lacerent aut uolucres. Ica tamen insit
contͣriũ sit preceptũ. Reuersus ad dñm cũ

Expanded text:
le responso, sed dissimulans visu mestus abscesle responso, sed dissimulans visu mestus abscessit, et post paululum unum suorum satellitum fidissimum sibi, cuius opera gravioribus in negotiis uti consueverat, quid agi vellet edoctum, ad uxorem misit, qui ad eam noctu veniens, «Parce» inquit «o domina, neque michi imputes quod sum hanc infantulam accipere, atque eam». Hic sermone abrupto, quasi crudele ministerium silentio exprimens, subticuit. Suspecta viri fama,suspecta facies, suspecta hora, suspecta erat oratio, quibus etsi clare occisum iri dulcem filiam intelligeret, nec lacrimulam tamen ullam nec suspirium dedit, in nutrice quidem, nedum in matre, durissimum. Sed tranquilla fronte puellulam accipiens, aliquantulum respexit, et simul exosculans, benedixit ac signum sanete crucis impressit, porrexitque satelliti et re. Unum queso: cura ne corpusculum hoc fere lacerent aut volucres, ita tamen nisi tibi contrarium sit preceptum». Reversus ad dominum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nosti e Griseldis neq eium pñci for¬
tuna te pͥretiti tui status oblitam credo. no¬
sti inꝙͣ qualiter in hanc domũ ueneris ii¬
chi quidez cara satis ac dilecta es. at meis
nobilibus nõ ita Presertim ex qͦ parere ĩ¬
cepisti qui plebeie dñe subesse a muns ferũt
iiquissinis. Michi ergo qui cũ eis pacez
cupio inte ⁊ de filia tua nõ meo sed alieno
ꝙͣ fecerim. uolo aut̾ cuũ michi añm a cõmo¬
des pacienciamq illam prestes quã ab m¬
cio nr̃i cõuugii promisist ⁊is auditis nͨ uerbo
mota nec uultu. Tu inquit nr̃ es dñs et ego et
hec parua filia tue sumꝰ de reb igitur tiuis
fac ut libet. Nil placere enm tibi pocest qͦs
michi displaceat. Nichil penitus uel habere
Cupio uel amittere metuo. insi te. hoc ip̃a mͥ
in medio cordis a firi. nũꝙͣ inde uel lapsu
temporis uel morte uellendu. Omĩa pͥus
fieri possunt. ꝙͣ hic animas mutari. letus il¬

Expanded text:
tur: «Nosti, o Griseldis, — neque enim presenti fortur: «Nosti, o Griseldis, — neque enim presenti fortuna te preteriti tui status oblitam credo, — nosti, inquam, qualiter in hanc domum veneris. Michi quidem cara satis ac dilecta es; at meis nobilibus non ita, presertim ex quo parere incepisti, qui plebeie domine subesse animis ferunt iniquissimis. Michi ergo, qui cum eis pacem cupio, necesse est de filia tua non meo sed alieno quam fecerim; volo autem tuum michi animum accomodes, patientiamque illam prestes quam ab initio nostri coniugii promisisti». His auditis, nec verbo mota, nec vultu, «Tu» inquit «noster es dominus, et ego et hec parva filia tue sumus; de rebus tuis igitur fac ut libet, nichil placere enim tibi potest quod michi displiceat. Nichil penitus vel habere cupio vel amittere metuo, nisi te; hoc ipsa michi in medio cordis affixi, nunquam inde vel lapsu temporis vel morte vellendum. Omnia prius fieri possunt quam hic animus mutari». Letus il
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicacit̾ deprendisset: uulggo prudẽtissiꝰ
hadebatur. Neq uero solers sponsa mulie¬
bria cñ ac domestica. s ubi res posteret pu
etiam obibat officia. uur absent: Ates pa¬
trie nobiliũq discordias dirmmẽs acq com¬
ponens tam granbus responsis tantaq
maturitate et iudicii equitate ut omnes
ad salutem publicã demissam celo femina
predicarent. Rec multum tempus efflu¬
uerat. dum gramda effecca pͥmũ subditos
auria expectatõe suspendit. ehnic filiam
emxa pulcherrimam. ꝙͣuis filium malus¬
sẽt.tamen uotiua fecunditate nõ uirum mͦ
sed totam patriam lecam fecit. Cepit. ut sic
interim uualcerũ cum iam ablactata esset
infancula murbilis qued̃ ꝙͣ laudabiliq doc¬
tõres iudicent cupiditas sat expertã care
fidem coniuigis exꝑiendi altius et iterum
atq iterꝰ recentandi. Solam igitur in tha¬
lamium senotatam turbida froute sic alloqui¬

Expanded text:
perspicaciter deprehendisset, vulgo prudentissimus perspicaciter deprehendisset, vulgo prudentissimus habebatur. Neque vero solers sponsa muliebria tantum ac domestica, sed ubi res posceret, publica etiam obibat officia, viro absente, lites patrie nobiliumque discordias dirimens atque componens tam gravibus responsis tantaque maturitate et iudicii equitate, ut omnes ad salutem publicam demissam celo feminam predicarent. Nec multum tempus effluxerat, dum gravida effecta, primum subditos anxia expectatione suspendit; dehinc, filiam nixa pulcerrimam, quamvis filium maluissent, tamen votiva fecunditate non virum modo sed totam patriam letam fecit. 5 Cepit, ut fit, interim Valterium, cum iam ablactata esset infantula, mirabilis quedam quam laudabilis doctiores iudicent cupiditas, sat expertam care fidem coniugis experiendi altius et iterum atque iterum retentandi. Solam igitur in thalamum sevocatam, turbida fronte sic alloqui
Abbreviated transcription (Latin):
te  desponsauit. Niueoq equo impositam.
ad palacium dedua fecit comtante pplo et
gaudente. Ad himis modũ nptie celebrate:
diesꝙ ille lecissimꝰ actuo est. Breui delm
mopi sponse tantũ diuim fauoris affulfat.
ut nõ in Casa illa pastoria sed in aula mi¬
patoria educata atq edocta iuderetur. ate
apud omes supra fidem cara et uenerabi¬
lis facta esset. iuxꝙ his ipis qui illan ab o¬
rignie nouerans perfuaderi posset. Ianico¬
le natam esse. Tantus etͣ uite. cauius morũ
decor ea uerbor gͣuicas ac dulcedos Qauilus
om̃i ammos neou sibi magni amorio afir̃¬
uerat. Iamq nõ solum intͣ patrios fines s
ꝑ funtiuuas quasq prouincias suũ nomen
celebri precomo fama uulgabat a ut
multi ad illam uisendam iri ac matrone
scudio feruente conc̾rerent. Sie walterus
hunili quidez s insigni ac prospero matͥ¬
monio honestatus suma domi in pace extra
mia uirtutẽ tanta sub mopia latitantẽ tã

Expanded text:
ter desponsavit, niveoque equo impositam, ter desponsavit, niveoque equo impositam, ad palatium deduci fecit, comitante populo et gaudente. Ad hunc modum nuptie celebrate, diesque ille letissimus actus est. Brevi dehinc inopi sponse tantum divini favoris affulserat, ut non in casa illa pastoria sed in aula imperatoria educata atque edocta videretur; atque apud omnes supra fidem cara et venerabilis facta esset, vixque his ipsis qui illam ab origine noverant persuaderi posset Ianicole natam esse, tantus erat vite, tantus morum decor, ea verborum gravitas ac dulcedo, quibus omnium animos nexu sibi magni amoris astrinxerat. Iamque non solum intra patrios fines sed per finitimas quasque provincias suum nomen celebri preconio fama vulgabat, ita ut multi ad illam visendam viri ac matrone studio fervente concurrerent. Sic Valterius, humili quidem sed insigni ac prospero matrimonio honestatus, summa domi in pace, extra rtutem tanta sub inopia latitantem tam
Abbreviated transcription (Latin):
Ego mi dñe inquit tanto honore me indigna
scio. at si uoluntas tua. siq sors mea est᷑nt¬
chil ego ũꝙͣ stiens nedum faciã sed etiam
cogitabo quod contͣ amm tuũ sit. Nec tu aliqͥs
facies et si me mori usseris quod moleste se¬
ram. Satis est inquit ille. Sit in puͣ edue¬
tam pplo ondens. hͤ ait uror meahec donnia
ura est. hanc colite. hanc amate. Et si me ca¬
rum habetis. hanc carissima habetote . D.¬
hinc ne quid reliquiar fortune ueteris no¬
uam inferret in domũ: nudari eam uissit. et
a calce ad uertioem nouis uestib indui. quod
a Matronis cirtonstantib ac certatim fimu
illam gremioq fouentib uerecũde ac celen¬
ter admipletum est. Sic horridula uegiem
mdutam lateramq coniã recoslectam mani¬
bus comptamq pro temꝑe insignitar gem¬
mis et corona uelud subito tͥnfformatã iuo
ppło recognouit. Quam Walterus anulo pre¬
cioso que ad hunc usum deculerat solempi¬

Expanded text:
«Ego, mi domine» inquit «tanto honore me indignam «Ego, mi domine» inquit «tanto honore me indignam scio; at si voluntas tua, sique sors mea est, nichil ego unquam sciens, nedum faciam, sed etiam cogitabo, quod contra animum tuum sit; nec tu aliquid facies, etsi me mori iusseris, quod moleste feram». «Satis est» inquit ille; sic in publicum eductam populo ostendens, «Hec» ait «uxor mea, hec domina vestra est; hanc colite, hanc amate, et si me carum habetis, hanc carissimam habetote». Hinc ne quid reliquiarum fortune veteris novam inferret in domum, nudari eam iussit, et a calce ad verticem novis vestibus indui, quod a matronis circumstantibus ac certatim sinu illam gremioque foventibus verecunde ac celeriter adimpletum est. Sic horridulam virginem, indutam, laceramque comam recollectam manibus comptamque pro tempore, insignitam gemmis et corona velut subito transformatam, vix populus recognovit; quam Valterius anulo precioso, quem ad hunc usum detulerat, solemni
Abbreviated transcription (Latin):
fidum noui et quecũq michi placeant uel¬
le te arbitror. unũ tñ noĩatim nosse uelim:
an me quẽ dñm hẽs data inͥ hac tua in uxo¬
rem filia genera uelis. Inopino negocio sin¬
pefactus senex obrignt. Et uir tandẽ pau¬
cis histene. Nichil inquit ait uelle debeo aͥ
nolle: insi qͦs tͥ placitum sit qui dñs meus
es. Ingrediamur soli gͦ in quis: ut ip̃am de
quibũsẽ int̾rogem tẽ pñce Ingressi igit.
expetcante pplo ac mirante. puellam t̾roca
patris obsequiud sacagẽtem ⁊ insolitotãti
hospitis aduentu stupidam inuenere. Qua
his ueibis walter agaraditur Et patͥ tuo
placet et michi ut uyor measis. Credo i dipm
tͥ placeat. Sz habeo ce querere. ubi hoc ꝑarcũ
fuerit qͦd mor erit:an uolenti ammo parata
sis ut de om̃ibus tecum michi cõueniat. ita ut
in nilla ũꝙͣ re a mea uoluntate dissentias.
michi liceat. Ad hec illa miraculo rei tremes.

Expanded text:
fidum novi, et quecunque michi placeant velfidum novi, et quecunque michi placeant velle te arbitror. Unum tamen nominatim nosse velim: an me, quem dominum habes, data michi hac tua in uxorem filia, generum velis?» Inopino negotio stupefactus, senex obriguit, et vix tandem paucis hiscens, «Nichil» inquit «aut velle debeo aut nolle, nisi quod placitum tibi sit, qui dominus meus es». «Ingrediamur soli ergo» inquit «ut ipsam de quibusdam interrogem, te presente». Ingressi igitur, expectante populo ac mirante; puellam circa patris obsequium satagentem et insolito tanti hospitis adventu stupidam invenere, quam his verbis Valterius aggreditur: «Et patri tuo placet» inquit «et michi ut uxor mea sis. Credo id ipsum tibi placeat, sed habeo ex te querere, ubi hoc peractum fuerit quod mox erit, an volenti animo parata sis ut de omnibus tecum michi conveniat, ita ut in nulla unquam re a mea voluntate dissentias michi liceat». Ad hec illa miraculo rei tremens,
Abbreviated transcription (Latin):
aliam hr̃e disponeret. Instabat napciatũ
dies. Unde autem neutra sponsa esset:
nemo nouerat. Nemo nõ mirabatur Ipẽ
rat expecta̾ns dies. Et cũ nullus spo¬
se runior audiretur: admuatio om̃i bede¬
ment̾ increuat᷑. ħ ora iam prandir ade¬
rat. Iamq apparatu ingenti domus to¬
ca feruebat. dum Walterus aduentanei
uelud sponse obuiam profecturus domo
eggreditur. prosequente ulirꝵ ⁊ matro¬
ñaꝵ nobilium catherua. Griseldis om̃i
q̃ erga se pararentur ignara: ꝑaitis q̃
agenda domi erant aquam e longiqᵒ
fonte cõuectans, pac̾nui lunen mtͣbat.
ut expedita curis aliis ad uisendã d̃
sui sponsam cum puell comitib ꝓparet:
Dum wralterus cogitabundus incedens eãq
compellens noĩe ubmam pater eus ess in¬
cerrogauit. Que cum illum domi esse reue¬
rent̾ acq humiliter respondisset. Iube inqͥt
ad me ciemat. uemẽtem seniculũ manu pre¬
hensum parũper abstrarit. ac submissa
uoce stio ait me Iancola carũ tibi.teq hoĩe

Expanded text:
aliam habere disponeret. Instabat nuptiarum dies; unde autem ventura sponsa esset, nemo noverat, nemo non mirabatur. Ipserat expectatus dies, et cum nullus sponse rumor audiretur, admiratio omnium vehementer excreverat. Hora iam prandii aderat, iamque apparatu ingenti domus tota fervebat. Tum Valterius, adventanti velut sponse obviam profecturus, domo egreditur, prosequente virorum et matronarum nobilium caterva. Griseldis, omnium que erga se pararentur ignara, peractis que agenda domi erant, aquam e longinquo fonte convectans, paternum limen intrabat, ut, expedita curis aliis, ad visendam domini sui sponsam cum puellis comitibus properaret. Tum Valterius, cogitabundus incedens eamque compellans nomine, ubinam pater eius esset interrogavit; que cum illum domi esse reverenter atque humiliter respondisset, «Iube» inquit «ad me veniat». Venientem seniculum, manu prehensum, parumper abstraxit ac submissa voce, «Scio» ait «me, Ianicola, carum tibi, teque hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tiosa. ut nichil supͣ. hec parco iuctu in sãma
semper mopia educata om̃is instia uo¬
luptacis: mi molle mlteneꝵ cogitare di¬
discerat. sed iurilis semliq aĩmus uirgi¬
neo latebat in pertore. pat̾s senũ mertĩa¬
bili refouens caritate. Et pauculas ens
oues pascebat. Et colo interim digitos at
ad sũmã angusto in spacio totũ filialis
obediencie ac pietatis officiũ explicabat.
in hanc uirgũcula Galterus sepe illac
transiens q̃ñq oculos nõ iuiuenili lasti¬
uia sed semili gͣuitate defixerat. et uir¬
cutem exnniam supra sebum supͣq eta¬
te quã uulgi oculis condicõnis obsturi¬
tas abscon debat. acii ꝓe netͣrat intuitu.
unde effeccũ ut et liorẽ hre nũꝙͣ ante

Expanded text:
ciosa ut nichil supra. Hec parco victu, in summa ciosa ut nichil supra. Hec parco victu, in summa semper inopia educata, omnis inscia voluptatis, nil molle nil tenerum cogitare didicerat, sed virilis senilisque animus virgineo latebat in pectore. Patris senium inextimabili refovens caritate, et pauculas eius oves pascebat, et colo interim digitos attad summam angusto in spatio totum filialis obedientie ac pietatis officium explicabat. In hanc virgunculam Valterius, sepe illac transiens, quandoque oculos non iuvenili lascivia sed senili gravitate defixerat, et virtutem eximiam supra sexum supraque etatem, quam vulgi oculis conditionis obscuritas abscondebat, acri penetrarat intuitu. Unde effectum ut et uxorem habe
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo bronore ac uẽneratõe prosequamum.
ni sit ullus int̾ uos qui de meo unꝙͣ uidicio
aut liciget aut queratur. urmn fuerit me
oñi quos nouissem liberrimũ iugo subie¬
asse conuigii. Mea sit iugi ipius electio.
Quecũq uror mea erit. illa ceu romaini
pͥncipis filia dña ur̃a sit. Promictũt una¬
nunt᷑ ac lete nichil de futar. ut quibus nuo
possibile iuderetur optatum diem cernere
nuptiaꝵ. de quibus in diem certũ magni¬
ficentissime apparendis dñi iubentis edic¬
tum alacres suscepere. Ita e colloquo dis¬
cessum est et ip̃e nbminus eam ipam iup¬
ciaꝵ curam domesticis sus imposunt Edi¬
uitꝙ diem. ffu̾it haut procul a palacio uis¬
lula paucõꝵ atq inopum incolar. Quoꝵ¬
um dimi pauperrimo Iancole nomen et̃.
Sed ut pauꝑũ quoq tuguria nõ nũꝙͣ
gua celestis muisit. uinca illi nata conti¬
gerat Griseldis nõĩe for crrꝑio satio
gregia sed pulc̾tudine moꝵ atq ai adeospe¬

Expanded text:
summo honore ac veneratione prosequamini, summo honore ac veneratione prosequamini, nec sit ullus inter vos qui de meo unquam iudicio aut litiget aut queratur. Vestrum fuerit me omnium quos novissem liberrimum iugo subiecisse coniugii; mea sit iugi ipsius electio; quecunque uxor mea erit, illa, ceu Romani principis filia, domina vestra sit». Promittunt unanimiter ac lete nichil defuturum, ut quibus vix possibile videretur optatum diem cernere nuptiarum, de quibus in diem certum magnificentissime apparandis domini iubentis edictum alacres suscepere. Ita e colloquio discessum est, et ipse nichilominus eam ipsam nuptiarum curam domesticis suis imposuit, edixitque diem. 4 Fuit haud procul a palatio villula paucorum atque inopum incolarum, quorum uni omnium pauperrimo Ianicole nomen erat; sed ut pauperum quoque tuguria nonnunquam gratia celestis invisit, unica illi nata contigerat Griseldis nomine, forma corporis satis egregia, sed pulcritudine morum atque animi adeo spe
Abbreviated transcription (Latin):
beas. ip̃i sine rcõre remanenͣt. Nouerunt
pie preces añ uiri. Et cogitis inquit me a¬
mici ad id quod mͥ in ar̃m nũꝙͣ uenit. Delecta¬
bar oĩo de libertate que in cõuigio rara est.
Ceter subiectoꝵ in uoluntatibz me sponte
subicio. ⁊ pͣdencie ur̃e fisus ⁊ fidei illam uo¬
bis quam offertis querende curam comu¬
gis remitto. eamq hurneris meis ip̃e su¬
beo. Quid unius enum claritas confert
alteri. Sepe filii dissimilimi sunt pdiẽtu.
Quicquid in homine bom est: nõ ab alio ꝙͣ
a deo est. Illi ego ⁊ status et matͥmonii mei
sortes sperans de sua solita pietate cõmi¬
seram. Ipe michi iueniet quod quieti me¬
e scit expediens ac saluti. Itaq quando
uobis ita placitũ. urorem ducã Id uobis
bona fide polliceor. ur̃mq desideriu nec
frustrabor. Equidem nec morabor. unum
uos michi uersa uite pmĩtite ac seruate.
Ut quãcũq coniugem ip̃e delegero eã uds

Expanded text:
beas, ipsi sine votivo rectore remaneant». Moverunt beas, ipsi sine votivo rectore remaneant». Moverunt pie preces animum viri, et «Cogitis» inquit «me, amici, ad id quod michi in animum nunquam venit; delectabar omnimoda libertate, que in coniugio rara est. Ceterum subiectorum michi voluntatibus me sponte subicio, et prudentie vestre fisus et fidei. Illam vobis quam offertis querende curam coniugis remitto, eamque humeris meis ipse subeo. Quid unius enim claritas confert alteri? Sepe filii dissimillimi sunt parentum. Quicquid in homine boni est, non ab alio quam a Deo est. Illi ego et status et matrimonii mei sortes, sperans de sua solita pietate, commiserim; ipse michi inveniet quod quieti mee sit expediens ac saluti. Itaque quando vobis ita placitum est, uxorem ducam: id vobis bona fide polliceor, vestrumque desiderium nec frustrabor equidem nec morabor. Unum vos michi versa vice promittite ac servate: ut quamcunque coniugem ipse delegero, eam vos
Abbreviated transcription (Latin):
ut felices nos tali dño uidicemus. Unũ est
quod si a te impetrari sums teq nobis ero¬
rabilez prebes: plane felicissum finitimoꝵ
om̃i futuri sumꝰ ut cõuigio scil ammuls
applices. collũq nõ liber modo sedimꝑio¬
sum legitimo subicias uigo. idꝙ ꝙͣ primua
facias. uolant enm dies rapidi s̃ ꝙͣ ꝙͣ flo¬
rda sis ecate cõtinue camen hunc florem
tacita sen̾tus in sequit᷑ morsq ip̃a om̃i pro¬
unna est etaci. Nulli muneris buius ĩnu¬
nitas dacur. Gque omĩb moriendũ est. ut¬
q id certũ sit illud ambignũ quando ubi¬
qualit. Suscipe igitur ouimus eoꝵ preces
qui nullũ tuũ imꝑium recufarent. Querẽ¬
de autẽ cõuigis studium nobis linque. Calẽ
eium tͥ procuͣbiͣ que te mito digna fit ⁊¬
tam claris orta parentibus ut de ea spes
optima fit habenda. libera tuos omẽo mo¬
lesta solicitudine q̃sumus. Ne si quid hul̃ã¬
intus tibi forsan accidet tu sine successore o¬

Expanded text:
ut felices nos tali domino iudicemus. Unum est, ut felices nos tali domino iudicemus. Unum est, quod si a te impetrari sinis teque nobis exorabilem prebes, plane felicissimi finitimorum omnium futuri simus: ut coniugio scilicet animum applices, collumque non liberum modo sed imperiosum legitimo subicias iugo, idque quam primum facias. Volant enim dies rapidi, et quanquam florida sis etate, continue tamen hunc florem tacita senectus insequitur, morsque ipsa omni proxima est etati. Nulli muneris huius immunitas datur, eque omnibus moriendum est: utque id certum, sic illud ambiguum quando eveniat. Suscipe igitur, oramus, eorum preces qui nullum tuum imperium recusarent. Querende autem coniugis studium nobis linque, talem enim tibi procurabimus que te merito digna sit, et tam claris orta parentibus ut de ea spes optima sit habenda. Libera tuos omnes molesta solicitudine, quesumus, ne siquid humanitus tibi forsan accideret, tu sine tuo successore a
Abbreviated transcription (Latin):
ac t̾rarum Reginen ꝑtineret. Et hie quidez
uirens atq etate nͨ minꝰ morib ꝙͣ sangunie
nobilis. et ad sũmã om̃i ex parte uir insig̾s.
iisi ꝙ pñti sua sorte contentus incuriosis¬
simus futuroꝵ erac. Itaq uenatui aucupio¬
q dedicus sic illis incubuerat ut alia pe¬
ne cuncta negligeret Quodq in prinus
egre ppłi ferebant ab ipĩo quoq cõuigii
cõsiliis abhoriẽt.r aliꝙͣdu taciti cũ cu̾sis¬
sent: tãdem catheruatm illũ adeut. Qͦrũ
linꝰ tui uel auccoritas maior erat uel fa¬
cũdia maiorq cũ suo duce familiaricas.
Tua inquit buanitas optime marchio hac
nobis prestat audaciam ut et tecũ singli
quotiens res expostit deuota fiducia col¬
loquanuir. Et nĩc om̃i tacitas uoluntates
mea uor tuis auribus inuehat. Ron ꝙ
singulare aliquid hẽam adlianc Reurin¬
si ꝙͣ tu me inter alios carũ tibi multis
Indiciis comprobasti. Cum mito iͥ eua
nobis omĩa placeant semperq placuerint

Expanded text:
 omnium regimen pertineret; et hic quidem forma virens atque etate, nec minus moribus quam sanguine nobilis, et ad summam omni ex parte vir insignis, nisi quod presenti sua sorte contentus, incuriosissimus futurorum erat. Itaque venatui aucupioque deditus, sic illis incubuerat ut alia pene cunta negligeret; quodque in primis egre populi ferebant, ab ipsis quoque coniugii consiliis abhorreret. Id aliquandiu taciti cum tulissent, tandem catervatim illum adeunt quorum unus cui vel autoritas maior erat vel facundia maiorque cum suo duce familiaritas, «Tua» inquit «humanitas, optime marchio, hanc nobis prestat audaciam, ut et tecum singuli quotiens res exposcit devota fidutia colloquamur, et nunc omnium tacitas voluntates mea vox tuis auribus invehat, non quod singulare aliquid habeam ad hanc rem, nisi quod tu me inter alios carum tibi multis indiciis comprobasti. Cum merito igitur tua nobis omnia placeant, semperque placuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
emiliam acq flaminia ueneciamq dister¬
minans multis ad ultimũ et inge̾ntib ho¬
stiis in adria᷑tum mare destendit. Cecerũ.
pars illa terrar de qua pͥmũ dioi. que et
grata plaiicie et interientib collib ac mõ¬
tibus crcõflexis aprica pariter ac iocũda
est. acqz ab eor quibus subiacet pedemon¬
tlum nomen tenet. Et cuutates aliquot
et opida habet egregia. Inter cetera ad ua¬
dicem uesule terra Salluciar uicis et Ca¬
stellis satis frequens marchionu arbitrio
nobilium quoꝵ dĩ regitur uiop. Quorũ
unus pͥmusq om̃i et maxini fuisse tradi¬
tur Walcerus quidamiad quem samiliẽ

Expanded text:
Emiliam atque Flaminiam Venetiamque disterEmiliam atque Flaminiam Venetiamque disterminans multis ad ultimum et ingentibus hostiis in Adriacum mare descendit. Ceterum pars illa terrarum de qua primum dixi, que et grata planitie et interiectis collibus ac montibus circumflexis, aprica pariter ac iocunda est, atque ab eorum quibus subiacet pede montium nomen tenet, et civitates aliquot et opida habet egregia. Inter cetera, ad radicem Vesulli, terra Salutiarum vicis et castellis satis frequens, marchionum arbitrio nobilium quorundam regitur virorum, quorum unus primusque omnium et maximus fuisse traditur Valterius quidam, ad quem fam
Abbreviated transcription (Latin):
licet a multis et laudata et expetita fuerit:
Ego rem tuam tibi nõ alteri dedicandã cen¬
sui. Quamquidẽ an mutata fuerit. deforꝰ¬
uerim an fortassis ornauim tu uidica. Illis
enim orta. illic redit Nocus uideo. nota domꝰ.
notum iter. t unũ ⁊ cu noris et quisq hec
leget: tibi nõ mͥ tuar roem rer esse reddeu¬
dam. Quisquis ex me queret an hec uera
suit. hͦ est an lustoriam stͥpserim an fabulã.
respondebo illud Crispi fides penes aut¬
torem. meum scilicet iolem̃ sit. hec prefatᵒ..¬
t ad ẏtalie lacus occiduũ uesulus.¬
imus ex apenm iugis mõs altis¬
simus. et qui uertice nubila suꝑãs¬
⁊ liquid se se ingert etheri. Mons suapee
nobilis natura. padi ortu nobilissimꝰ qui eius
elatere fonte lapsus exiguo orientẽ contra
solem fercur. mirisq mox trmidis incremen¬
cis breui spacio decurso nõ tm̃ marmiarum
unus amum sed fluuioꝵ a uirgilio rer deõ
liguriam gurgite uiolentus int̾ serat. debic̃

Expanded text:
licet a multis et laudata et expetita fuerit, licet a multis et laudata et expetita fuerit, ego rem tuam tibi non alteri dedicandam censui. Quam quidem an mutata veste deformaverim an fortassis ornaverim, tu iudica; illuc enim orta illuc redit, notus iudex, nota domus, notum iter, ut unum et tu noris, et quisquis hec leget, tibi non michi tuarum rationem rerum esse reddendam. Quisquis ex me queret, an hec vera sint, hoc est an historiam scripserim an fabulam, respondebo illud Crispi: Fides penes auctorem, meum scilicet Iohannem, sit. Hec prefatt ad Italie latus occiduum Vesullus ex Apenini iugis mons unus altissimus, qui, vertice nubila superans, liquido sese ingerit etheri, mons suapte nobilis natura, Padi ortu nobilissimus, qui eius e latere fonte lapsus exiguo, orientem contra solem fertur, mirisque mox tumidus incrementis brevi spatio decurso, non tantum maximorum unus amnium sed fluviorum a Virgilio rex dictus, Liguriam gurgite violentus intersecat; dehinc
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit contfabulantibus renarrarẽ Si quã¬
do tale aliquid madicisset. Quod cũ breu
postmodũ fecissem gratamq audientibus
cognouissem. subito talis interloquẽ dũ cogi¬
tacio suꝑuenit fieri posse ut nr̃i etiam fer¬
monis ignaros cam dulcis historia delerta¬
animũ more solito disterpentes et illis ⁊
michi ut sic dixerim iratus uale om̃ibus
ad tẽpus dicto calamũ arripiens histori¬
am ipsam tuam stribere sum aagre sus.
rerum int̾pretem me tuar fore qd non
facile alii cuicũq prestitermm. Qiit me
Cñ ⁊ mͣ semꝑ ante multos anunios audita placuisset
et tibi adeo placiusse perpenderim ut uulgari
eam stilo tuo censueris nõ indignã et fine opis
ubi Rethoꝵ disaplina ualidiora que libet collo¬
cari ubet.
tui amor et hrstorie. Ita ramen ne horacia¬
num illud poetice arcis obliuisterer. nec uer¬
bum uerbo eurabis reddere fidus int̾preces.
lIistoriaro tuam meis uerbis explicur. que

Expanded text:
ut sit confabulantibus renarrarem, si quanut sit confabulantibus renarrarem, si quando aliquid tale incidisset. Quod cum brevi postmodum fecissem gratiamque audientibus cognovissem, subito talis interloquendum cogitatio supervenit fieri posse, ut nostri etiam sermonis ignaros tam dulcis historia delectaanimum more solito discerpentes et illis et michi ut sic dixerim iratus, vale omnibus ad tempus dicto, calamum arripiens, historiam ipsam tuam scribere sum aggressus, rerum interpretem me tuarum fore. Quod non facile alteri cuicunque prestiterim, egit mechi semper ante multos annos audita placuisset, et tibi usque adeo placuisse perpenderem, ut vulgari eam stilo tuo censueris non indignam et fine operis, ubi Rhetorum disciplina validiora quelibet collocari iubet. tui amor et historie: ita tamen, ne Horatianum illud poetice artis obliviscerer: Nec verbum verbo curabis reddere fidus Interpres: Historiam tuam meis verbis explicui,
Abbreviated transcription (Latin):
id scͥberes Scilus ydionia Ip̃a quoq reꝵ
leuitas Et eoꝵ qui lecturi talia iuidebant᷑.
refert emm largiter quibus stbas. Morũq
uarietate stili uariecas excusatur. Inter
multa sane iocosa et leuia qued pia et gͣ¬
uia deprehendi. de quibus tamen diffim¬
ciue quid iudicem non habeo ut qui misꝙͣ
totus inheresim. at quod fere accidit ex
more currentib curiosius aliquãto ꝙͣ ce¬
tera libri pͥncipium finẽq prosperi. Qͦ
in altero pat̾e nr̃e statũ illius scil pesti¬
lencissimi temꝑis quod pre omnib nostͣ
etas lugubre ac miserũ mũdo uidit meo
quidem uidicio et narrsti ꝓprie et mag¬
infice deplorasti. In altõ auẽ liystoriam
ultimam et multis precedenciũ longe dissi¬
milem posuisti. Que ita michi placuit meꝙ
decinuit. ut int̾ tot Curas que pene meuprꝰ
ĩmemorem me fecere illai memorie man¬
dare uoluerim ut et ip̃e eam anmo quoties
uellem non sine uoluptate repetem ⁊ amicis

Expanded text:
id scriberes, stilus, idioma, ipsa quoque rerum id scriberes, stilus, idioma, ipsa quoque rerum levitas et eorum qui lecturi talia videbantur. Refert enim largiter, quibus scribas, morumque varietate stili varietas excusatur. Inter multa sane iocosa et lenia, quedam pia et gravia deprehendi, de quibus tamen diffinitive, quid iudicem, non habeo, ut qui nusquam totus inheserim: at quod vere accidit eo more currentibus, curiosius aliquanto quam cetera libri principium finemque perspexi; quorum in altero patrie nostre statum, illius scilicet pestilentissimi temporis, quod pre omnibus nostra etas lugubre ac miserum mundo vidit, meo quidem iudicio, et narrasti proprio et magnifice deplorasti. In altero autem historiam ultimam et multis precedentium longe dissimilem posuisti, que ita michi placuit meque detinuit, ut inter tot curas, que pene mei ipsius immemorem fecere, illam memorie mandare voluerim, ut et ipse eam animo, quotiens vellem, non sine voluptate repeterem, et amicis
Abbreviated transcription (Latin):
brum cuum quem nr̃o mat̾no
esoquio ut opnior olim iuuenis
edidisti. Nescio quidẽ unde uel
qualiter ad me delatum uidi. Nam se dicã
legimentior. Siquidẽ ip̃e magiis ualde.
ut ad uuilgus stl et soluta scriptus orõe.
Et occupatio mea maior. Et tempus angu¬
scum erat. idq ip̃m ut nosti bellicis undiq
motibus inquietum. a quibus et si aĩo pro¬
cul absim: nequeo tanzen fluctuante re puͣ
non moueri. Quis gͦ. eocucurri eum conla¬
stim uiatoris in morem lime atq hanc ci¬
conspiciens nec subsistens cammau̾ti alicu¬
bi librum ipsum canũ dencibus lacessitũ
tuo tamen raculo egregie tuaq uoce de¬
fensum Aec miratus sum. nam et uires m¬
genii tui noui et stio expertus esse hom̃i
Senus ⁊ insolens et ignañ qui quicqd
ip̃i uel nolunt uel nestuint uel non possũt
in aliis repreliendunt. ad hoc unũ docti uel
arguti. sed esingues ad reliqua. Deleccatꝰ
sum ip̃o in tͣnsitu. Et si quid lascuue liberi¬
oris occurret: eocusabat etas tune tua dũ

Expanded text:
brum tuum, quem nostro materno eloquio ut opinor olim iuvenis edidisti, nescio quidem unde vel qualiter, ad me delatum vidi. Nam si dicam legi, mentiar, siquidem ipse magnus valde, ut ad vulgus et soluta scriptus oratione, et occupatio mea maior, et tempus angustum erat; idque ipsum, ut nosti, bellicis undique motibus inquietum, a quibus et si animo procul absim, nequeo tamen fluctuante Republica non moveri. Quid ergo? Excucurri eum, et festini viatoris in morem, hinc atque hinc circumspiciens nec subsistens. Animadverti alicubi librum ipsum canum dentibus lacessitum, tuo tamen baculo egregie tuaque voce defensum. Nec miratus sum. Nam et vires ingenii tui novi, et scio expertus esse hominum genus et insolens et ignavum, qui quicquid ipsi vel nolunt vel nesciunt vel non possunt, in aliis reprehendant, ad hoc unum docti et arguti, sed elingues ad reliqua. Delectatus sum in ipso transitu, et si quid lascivie liberioris occurreret, excusabat etas tunc tua, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tnosto nullam honumn fiducicon infie dõ
⁊ si parum iudeo illucestat clarius ⁊ͥ du¬
iffer a me dñe presũptois spiitũ et liu¬
mlitatem tribue placẽtem tibi dͥ¬
e quando extollar incõsulte et michi de me
mentior sed perseuerem in tremoretuo
uius. et limbru temus sum et fuomus añ
inpetum uentoꝵ ata michi iudcor uidiaꝵ
ta michi uideor semper et in hac opimoẽ
ludibrium ꝑsecutoribus meis ero delu¬
cio et erꝑtus metuo operuit me Iam sira
adhuc exurgere non ualui sed menar¬
rabilib urgeor miserne

Expanded text:
gnosco nullam homini fiduciam nisi in Deo; gnosco nullam homini fiduciam nisi in Deo; et si parum video, illucescat clarius. Aufer a me, Domine, presumptionis spiritum, et humilitatem tribue, placentem tibi. Nequando extollar inconsulte, et michi de me mentiar, sed perseverem in tremore tuo. Limus et umbra tenuis sum, et fumus ante impetum ventorum, ita michi videor videri. Ita michi videar semper, et in hac opinioneludibrium persecutoribus ero. Scio et expertus metuo; operuit me iam similis Et adhuc exsurgere non valui; sed inenarrabilibus urgeor miser
Abbreviated transcription (Latin):
in te spes mea magna est
Dgitabam stare dum Norrui ue
n̾i qr duricer mims allisus sum
uo ⁊ unde redattus sum horres
dum menumi e contremisto grauiter
erabam de uiribus meis et mĩchiqued
magna promiseram u¬
ompina michi fingebam ⁊ guũdobam¬
nũc delusus exꝑgiscor cum lacrimis
curus in periculis fin letus in erũpie
mediis portu in tempestatibus putaui¬
rcũspexi per nebulas securus sum tͣnsu¬
sas ⁊ tortuosas iuuendi uias ⁊ ĩfeliciter
mulcentes¬
sti qm̃ tu semper michi fueras finis sedad
entio nũc insidias ubilibet piger erroris
tam longeui nͨ ꝓpt̾ea sbsisto ubi sit aeqͥes
dio michi sum et ago cuncta cum fastidio
umi pacior et aliud non licet
ouum ꝓpositũ mos uecustus oppriit
et cũ recca placuerunt relabor ad solica
lotiens iam ostitans ad uomitum redii
et subinde scomachans dixi quousq et
quis erit fime qtt
cistum supplierum amim insolentis scio
qͥd̾ me ꝑ̾didit nichil eit̃ ⁊ suꝑcilum erexlẽ

Expanded text:
in te spes mea magna est.in te spes mea magna est.gitabam stare, dum corrui; ve ichi, quia duriter nimis allisus sum. Quo et unde redactus sum horresco dum memini, et contremisco graviter. Sperabam de viribus meis, et michi quedam magna promiseramomnia michi fingebam, et gaudebamnunc delusus expergiscor cum lacrimis. Securus in periculis, letus in erumnis; mediis portum in tempestatibus putaviCircumspexi per nebulas; secutus sum transversas et tortuosas vivendi vias, et infeliciter mulcentesNosti, quoniam tu semper michi fueras finis; sed ad Sentio nunc insidias ubilibet. Piget erroris tam longevi; nec propterea subsisto ubi sit requies. Odio michi sum, et ago cunta cum fastidio; vim patior, et aliud non licet. Novum propositum mos vetustus opprimit; et cum recta placuerint, relabor ad solita. Quotiens iam oscitans ad vomitum redii, et subinde stomacans dixi: quousque hoc, et quis erit finis? Iustum supplicium animi insolentis; scio d me perdidit nichil eram et supercilium erexi.
Abbreviated transcription (Latin):
Ircuuallarunt me munna mei pur¬
euces me cuspide multi plia
Ecorpu infelir et cõtremiui ue¬
hemencer horror mortis suꝑastitit michi
an asperiad orientẽ nͨ unde debuerã au¬
uilim expeccaui nͨ sic̾ dignũ fua̾t sꝑaui¬
ropterea firmamẽtum cui miurus elam
me desticuit repente et ego prorus it
ram sum prostratus
tnoui Cadens ꝙͣ debiliter stetissem pre¬
dones insultauerunt corruenti rͥecce
poliauerunt mẽ diuicus multis quesitis
michide longinquo tabe ⁊ cruore defor¬
nauerunt me¬
ilnibi grauissimis cõfecerunt me sei¬
amim̃e ac nũdum beliquerunt in deserto
aput et pectus meum tͣnsfiuerunt s sbt᷑
precordia mea debachati sunt a cerbius
llie uolnus situ putruit Illie uite mee me¬
tuo Illic dñe manus tuas adhibe uelocit̾¬
uis enim saluator mi et hec aspiciens exal¬
to taciusti ⁊ passus qr ego promeriudct
iͦsereberis fortasse nͨ patieris in finẽ qm̃tu
polus potens es prestbere morti leges gccͣ
pẽ artebis carnifices ab interitu mes qñ

Expanded text:
ircumvallarunt me inimici mei, perurgentes me cuspide multiplici. Obtorpui infelix et contremui vehementer: horror mortis superastitit michi.Non respexi ad orientem, nec unde debueram auxilium expectavi; nec sicut dignum fuerat, speraviPropterea firmamentum cui innixus eram me destituit repente, et ego pronus in ram sum prostratus. Agnovi cadens quam debiliter stetissem. Predones insultarunt corruenti. poliarunt me divitiis multis, quesitis michi de longinquo. Tabe et cruore deformarunt meVulneribus gravissimis confecerunt me. Semianimem ac nudum reliquerunt in deserto. aput et pectus meum transfixerunt, sed subter precordia mea debacchati sunt acerbius. Illic vulnus situ putruit; illic vite mee metuo; illic, Domine, manus tuas adhibe velociteVivis enim, salvator mi, et hec aspiciens ex alto, tacuisti; et passus es, quia ego promerui. Misereberis fortasse, nec patieris in finem, quoniam tu solus potens es prescribere leges morti. pse arcebis carnifices ab interitu meo, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
amdiu fedus uersor in sangimib
luto concupiscenciaꝵ mear iaces
Eluge me op̃e Ibefui et et in ficordiatei susteca
ne corruam sub extrenis gt¬
Poria patri et filio et spiritui sancco Sicut

Expanded text:
amdiu fedus versor in sanguinibus, et in luto concupiscentiarum mearum iaceo. Erige me, Christe Iesu, et misericorditer sustenta, ne corruam sub extremis. Gloria Patri et Filio et Spiritui sancto. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
S
sedis segatꝰ ad ꝑpetuam rei memoriam. Bñplacitũ ẽ
dño ĩ pate fideliũ ⁊ reconsiliatõ discordiu̾ in cõspocta eius sa¬
cͥficiũ est in suanitatis odore̾ quib salubt̾ id efficitur ut affa̾t
imquitas. Impetus refrenentur. extinguãt᷑ standala. retũda ͤ
effrenitas. repͥmat᷑ iniuria. et discordia conqͥescat. sic q sb̾ pa¬
cis et tͣus quislitatis imꝑio foueatur karitas reꝵ dispendiũ eni¬
tetur. ⁊ sabor mortaliũ ĩmiscentiũ qõnib infinitis. sopito sici¬
un strepitu ad quietẽ. ⁊ oꝑonis sue debitũ offm̃ se ꝯu̾tat.

Expanded text:
S &c. Ad perpetuam rei memoriam. Beneplacitum est Domino in pace Fidelium; & reconciliatio discordium in conspectu ejus sacrificium est in suavitatis odorem quibus salubriter id efficitur, ut auferatur iniquitas, impetus refrenentur, extinguantur scandala, refundatur effrenitas, reprimatur injuria et discordia conquiescat, sicque sub pacis et transquilitatis imperio foveatur caritas, rerum dispendium evitetur et labor mortalium se immiscencium questionis infinitis sopitolicium strepitu ad quietam et operationis sue debitum officium se convertat.
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ usque ad satiffatõnẽ condignã suspend̾e sectiones. Et si aliquẽ
uestrũ indebite iniuriari uł incaͬt᷑ari conting̾it fas sit uob̃ nͥ
monitõne p̾habita cesset iniuria statim a lectõne cessare si tã id ui
cessus qͥd̾ scolariũ ẜuetur houestas et maleficia non remaneant inpui¬
nita s octõne deliuꝙ̃tiũ nõ capiant᷑ ullatenus ĩnocentessĩmo si cõt᷑
ꝙ̃ quam suspitio fu̾it cta ꝓbabłis honeste decentus ydonea cautõne
p̾stita cessantib carterarioꝵ exactõnib dnuittat᷑ qd̾ si forte tale trim̃
ꝯmiẜit qd incarteratõne sit opiis. Ep̃s culpablem ĩ carte̾ detinebit.

Expanded text:
Et si aliquem vestrum indebite incarcerari contigerit, fas sit vobis, nisi monicione prehabita cesset injuria, statim a lectione cessare, si tamen id cessus, quod scolarium servetur honestas et maleficia non remaneant impunita; sed, occasione delinquentium, non capiantur ullatenus innocentes. Immo si contra quemquam suspicio fuerit orta probabilis, honeste detentus, ydonea caucione prestita, cessantibus carcerariorum exactionibus, dimittatur. Quod si forte tale crimen commiserit, quod incarceratione sit opus, episcopus culpabilem in carcere detinebit.