comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc sciendũ ẽ : qđ priscillianistȩ heretici nasci unũ¬
quẽq hominẽ sub constitutionib stellarũ putant.
Et hoc in adutoriũ sui erroris assumunt. qđ noua
stella exut cũ dñs in carne apparuit. cuius fuisse
fatũ eandẽ quȩ apparuit stellã putant. Sed si euuan¬
gelii uerba pensamus. quib de eadẽ dicitur stella.
usq dũ ueniens star& suꝑ ubi erat puer : dũ non
puer ad stellã. sed stella ad puerũ cucurrit: si dici
liceat non stella fatũ pueri. sed fatũ stellȩ isqui ap¬
solus hanc conditor qui creauit amministrat. Ileq
enĩ propter stellas homo : sed stellȩ propt̾ hominẽ
factȩ sunt. Et si stella fatũ hominis dr̃. ipsis siuis
ministeriis sub esse homo ꝑhibetur. Certe cũ iacob
de utero egrederetur. & prioris frĩs plantã teneret
manu: prior ꝑfecte nequaquã egredi potuit. nisi
subsequens inchoasset. Et tamen cum uno tẽpore eo¬

Expanded text:
haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumhaec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apsolus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eo
Abbreviated transcription (Latin):
in posterũ prȩuidit: quia nimirũ uidaicus populus
prophetiȩ sp̃u plemis & cȩcus. eum de quo multa
in futurũ predixit in prȩsenti positũ non agnouit.
Sed natiuitate regis nr̃i cognita herodes ad callida
argumenta conuertitur. ne terreno regno priuaret᷑
Renuntiari sibi ubi puer inueniretar postulat. adora¬
re uelle se simulat. ut quasi hunc si muenire possit
extinguat. Sed quanta ẽ humana malitia contra con¬
silium diuinitatis. Scriptũ quippe ẽ. Non ẽ sapientia
non ẽ prudentia: non ẽ consiliũ contra dm̃. Ilam ea
quȩ apparuit magos stella ꝑducit. Natũ regẽ reppe¬
riunt : munera detulerunt: & ne redire ad herodẽ
debeant in somnis ãmonentur. Sicq fit : ut iħm que
querit herodes inuenire non possit. Cuius ꝑsona
quie alii. quã hipocritȩ designantur: qui dũ ficte
querunt: inuenire dnm nũquã merentur. Ded inter

Expanded text:
in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae desiquaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter
Abbreviated transcription (Latin):
quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc
que dm̃ omia insensibilia elementa senserunt. ad¬
huc infidelium iudȩorum corda dm̃ esse minime
cognoscunt: & duriora saxis scindi ad penitendũ
nolunt. Eumq confiteri almnegant. quẽ elementa
ut diximus aut signis aut scissionib dm̃ clamant. Qui
etiã ad dãpnationis suȩ cumulũ eũ quẽ natũ despici¬
unt. nasciturũ longe ante prȩscierunt: & ñ solũ
quia nasceretur nouerant. sed etiam ubi nasceretur.
Nam ab herode requisiti locũ natiuitatis eiꝰ exprimunt.
que scripturȩ auctoritate didicerunt. & testimoniũ
ꝓferunt qđ bethleem honorari natiuitate noui
ducis ostenditur : ut ipsa eoꝵ scientia & illis fier&
testimoniũ dap̃nationis. & nobis adiutoriũ credulita¬
tis. Quos profecto bene isaac cũ iacob filium suum
henedicer& designauit. qui & caligans oculis & pro¬
phetans in presenti filiũ non uidit. Cui tã multa

Expanded text:
quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa
Abbreviated transcription (Latin):
Et notandũ qđ redemptorẽ nr̃m cũ iam ꝑfectȩ ess&
ȩtatis eisdem gentib apłi predicant. eumq par¬
uulum & nec dum ꝑ humani corporis officium
loquentẽ stella genub denuntiat : quia nimirũ
rationis ordo poscebat. ut loquentẽ iam dñm loquen¬
tes nobis predicatores in notescerent. & nec dũ lo¬
quentẽ elementa muta predicarent. Sed in om̃ib
signis quȩ uel nascente dño uel moriente mons¬
trata sunt: considerandũ nobis ẽ quanta fuerit
in quorũdã iudęoꝵ corde duritia: quȩ hunc nec
ꝑ prophetiȩ donũ. nec ꝑ miracula agnouit. Omia
quippe elementa auctorẽ suũ uenisse testata sunt.
Ut enĩ de eis quiddã usu humano loquar: dm̃
hunc cęli esse cognouerunt. quia protinus stellã
miserunt. Mare cognouit. quia sub plantis eius
se calcabile prebuit. Terra cognouit: quia eo
moriente contremuit. Sol cognouit: quia lucis suȩ
radios abscondit. Saxa & parietes cognouerunt: quia
tempore mortis enis scissa sunt. Infernus cognouit.

Expanded text:
Et notandum quod Redemptorem nostrum cum jam perfectae esset aetatis eisdem gentibus apostoli praedicant, eumque parvulum et necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit,
Abbreviated transcription (Latin):
grã replentur. ut in eis dñs sedeat: & ꝑ eos sua iudicia
decernat. Alii tanto ꝑfectiori scientia pleni sunt.
quanto claritatem dĩ uicinius contemplantur. Alia
uero dõ ita coniuncta sunt angłoꝵ agmina : ut
inter hȩx & dm̃ nulli alii sp̃s intersint: Tantoq ma¬
gis ardent amore: quanto subtilius claritatẽ diuinita¬
tis eius aspiciunt. Lalib ut diximus. a primordio incipi¬
entis uitȩ beatorum spũum distinctionib suꝑna cȩloꝵ
regna. a dõ conditore in ꝑpetuum mirabiliter colloca¬

Expanded text:
gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter colloca
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim cognouit sensũ dñi. aut quis consiliarius
eius fuit.Aut quis prius dedit illi. & retribuetur
ei Qm̃ ex ipso. & ꝑ ipsum. & in ipso sunt omnia
& gł̃am. atq honorẽ sui nominis ac maiestatis condi¬
tis. in ꝑpetuũ miro ordine collacauit. De quibus
plura loqui ꝑtimescimus: quia soli dõ scire ẽ. quo¬
modo uel que ad modũ eorum nobis inuisibilis absq
contagione. sen diminutione. in sua sola puritate c̃sis¬
tat natura. Sed tamen esse nouem angłoꝵ ordines.
ad dĩ iudicia ac misteria cõplenda. testante sacro
eloquio cognouimus: quoꝵ principatus atq potesta¬
tes. subtiliter ac mirabiliter dĩ om̃ipotentis nutu dis¬
tinguitur.Alii ex illis ad nos umundũ missi futura
predicãndo ꝑueniunt: alii ad hȩc sunt constituti.
ut ꝑ eos signa & miracula frequentius fiant. Alu
subiectis angłoꝵ spiritib presunt: eisq ad explenda
diuina misteria disponendo principantur. Alii
mira potentia cȩteris preminent. pro eo quod eis

Expanded text:
iarius ejus fuit, aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? quomodo ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia?et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis
Abbreviated transcription (Latin):
quia digni dõ inuenti sunt. fide prȩclari. hospitalita¬
te precipuu. astuti in sensu. sapientes in opere. reb
scłarib locupletes. reparatores orbis. atq rerreatores¬
iustitia insignes. longanimes in spe: obedientes in pre¬
ceptis: creduli in promissionib. susceptores angłoꝵ ef¬
tes. in prelus uictoriosi. statum mundi regentes. sep

Expanded text:
quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores orbis terrarustitia insignes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in promissionibus, futurorum praetes. Ple
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hac ergo consuetudine scȩ̃ romanȩ eccłȩ. crescente
religione xp̃iana decretum ẽ : ut in ercłis di quȩ ꝑ
orbem terrarũ longe lateq construuntur. honor &
memoria om̃ium scõrum in die qua prediximus habe¬
retur : ut quicquid humana fragilitas. ꝑ ignorantiam
uel negligentiam. sen ꝑ occupationẽ rei scł̃aris. in sol¬
lemnitatib scõrum minus plene ꝑegiss&. in hac scã¬
obseruatione solueretur : quatinus eoꝵ patrocimnus
protecti: ad suꝑna polorum gaudia ꝑuenire ualeam.¬

Expanded text:
 crescente religione Christiana, decretum est ut in Ecclesiis Dei, quae per orbem terrarum longe lateque construuntur, honor et memoria omnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observatione solveretur, quatenus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia pervenire valeam
Abbreviated transcription (Latin):
singula heremi loca in speluncis & exiguis cellarũ tugu¬
riis : uno modico contenti pabulo demorabantur bes¬
tis sociati : multis auib subministrati. ciborũ sper¬
nentes delitias. luxus scł̃i calcantes: laudem tempora¬
lem non amantes. uisus hominũ fugientes. Angłorũ
assueti loquelis: plurimis uirtutũ effulsere signis. cȩ

Expanded text:
 qui per singula eremi loca in speluncis et exiguis cellarum tugu qui per singula eremi loca in speluncis et exiguis cellarum tuguriis modico contenti pabulo demorabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plurimis virtutum effulsere signis «
Abbreviated transcription (Latin):
partum: prȩsentis sollemnitatis diei cũ suis uirginib
expers nullo modo credenda ẽ : quȩ dĩ populũ facien¬
do monebat. spernere perituri luxus scłi. ac lenoci¬
ma mortalis naturȩ declinare. carnis pudicitiam
ita ut innumerabilis utriusq sexus multitudo eius
sequatur uestigia. & relictis nuptiarũ copulationib
spretaq liberoꝵ propagine: sponso qui incęlis est
uigilias sacras ad amantes. elemosinas sectantes. pauperes
retreantes. nudos uestientes: infirmos uisitantes. i tri¬
hulatione gaudentes. in uerbis calumniȩ uel contumeliȩ
patientes. in augnento suȩ prouectionis humiles. in
dampno rerum temporaliũ dõ grãs agentes. His om̃ib
& his similib pro desiderio regni cȩlestis & propter spẽ
eternę remunerationis ardentissimo amore indesinent̃
atq libenter insistentes: sic in caritate dĩ proximo
amore ꝑseuerantes : dõ soli uitam finire gaudebant.
Sic & anachoritarum singulare propositũ huius diei

Expanded text:
partum, praesentis solemnitatis diei, cum suis virginibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, niis adhaerentes, vigilias sacras adamantes, eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patientes; in augmento suae profectionis humiles, in damno rerum temporalium Deo gratias agentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in charitate Dei ac proximorum amore perseverantes, Deo soli vitam finire gaudebant.Sic et anachoretarum singulare propositum, vel certam
Abbreviated transcription (Latin):
nis qđ sciebatur: sed quod idem unigenitus ess& altis¬
sum. qđ in opere probabatur. Unde & nos fr̃s toto
corde credamus ipsum esse dĩ filiũ. quẽ filiũ homi¬
nis confitemur. Credamus illum & nr̃ȩ consortẽ natu¬
rȩ & paternę substantiȩ coequalem : qm̃ & nuptiis
interfuit ut homo. & aquas in uina mutauit ut ds̃
quatinus fidei huius merito & nos etiam dñs nr̃ so¬
hrio illo grȩ̃ suȩ uino propitius potare dignetur.

Expanded text:
nis, quod sciebatur; sed quod idem Unigenitus esset Altisnis, quod sciebatur; sed quod idem Unigenitus esset Altissimi, quod in opere probabatur. Unde et nos, fratres, toto corde credamus ipsum esse Dei Filium, quem filium hominis confitemur. Credamus illum et nostrae consortem naturae, et paternae substantiae coaequalem: quoniam et nuptiis interfuit ut homo, et aquas in vina mutavit ut Deus; quatenus fidei hujus merito nos etiam Dominus noster sobrio illo gratiae suae vino propitius potare dignetur.
Abbreviated transcription (Latin):
umũ. qui eas ab initio concreuit in niues. Durauit
in glaciem. ȩgiptiis uertit in sanguinẽ: & hebreis
sitientib manare arida de rupe precepit. quȩ in nu¬
merabiliũ multitudinẽ populoꝵ stillicidio noui fontis
uice maternoꝵ uberũ nutriebat. Quid primũ stupe
as Quid mireris Uinũ de aqua. an aquã de petra
Sed nulla te quicũq interista cunctaris infidelitas
turb&: qđ dubium non ẽ ad nutũ creatoris creatura¬
rũ elementa pendere. Aut cur non credamus uirtute
dominica unũ fieri ponus se de aqua. cũ nobis operan¬
te dõ fomentis imbriũ terrȩ de gremio ꝑ ministeria
uinearũ aqua surgat in uinũ. Hoc inquit fecit
iħs initiũ signoꝵ in chana galileȩ. & manifestauit
głam suã. & eresiderunt in eũ discipuli eius¬
Crediderunt discipuli: non utiq hoc qđ fieri certe¬
bant. sed illud quod carnalis uidere non posset aspet¬
tus. Crediderunt non quod xp̃s iħs filius ess& urgi¬

Expanded text:
vinum, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit vinum, qui eas ab initio concrevit in nives, duravit in glaciem, Aegyptiis vertit in sanguinem, et Hebraeis sitientibus manare arida de rupe praecepit, quae innumerabilium multitudinem populorum stillicidio novi fontis, vice maternorum uberum, nutriebat. Quid primum stupeas, 70 quid mireris, vinum de aqua, an aquam de petra? Sed nulla te, quicunque inter ista cunctaris, infidelitas turbet, quod dubium non est ad nutum Creatoris creaturarum elementa pendere: aut cur non credamus virtute dominica vinum fieri potuisse de aqua, cum nobis, operante Deo, fomentis imbrium terrae de gremio per ministerium vinearum aqua surgat in vinum? Hoc, inquit, fecit Jesus initium signorum in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejusCrediderunt discipuli non utique hoc quod fieri cernebant, sed illud quod carnalis videre non possit aspectus. Crediderunt non quod Christus Jesus filius esset virgi
Abbreviated transcription (Latin):
misterium. Tunc dñs increpatȩ matris releuans pudo¬
rem. suamq iam aperiens maiestatẽ. expectantib
ait ministris. Implete hidrias aqua. Nec mora ob¬
sequium suũ obȩdiens minister exhibuit. & ecce re¬
pente aquȩ illȩ ceperunt mirabiliter fortitudinẽ
sumere. ducere colorem. odorẽ prebere. saporem
concipere. totamq simul mutarẽ naturã. Quȩ
ꝑmutatio aquarum a sua in aliam creaturã prȩsentis
creatoris. ẽ. testata uirtutem. Neq uero quisquã conuer¬
tere aquas in usus poss& alios: nisi ille qui eas fecit ex
nichilo. Stupuit ergo minister attonitus qui aquas mi¬
serat: & uina sumebat. Letatusq nimium illa se suis
humeris fluenta portasse. ꝑ quȩ dĩ ess& gła reuelata
Nemo enim quicquã locutus in temporẽ hidrus pre¬
ter aquam nichil adiectum ars nulla conducta est.
& tam grande miraculũ inter pauida circum astan¬
tiũ silentia sola tantũ uoluntas dñi tacentis effecit.
Hec dubitandũ Rm̃i. quia ipse aquas traduxit in

Expanded text:
mysterium. Tunc Dominus increpatae matris relevans  Alias revelans pudorem, suamque jam aperiens majestatem, exspectantibus ait ministris: Implete 69 hydrias aqua. Nec mora obsequium suum obediens minister exhibuit: et ecce repente aquae illae coeperunt mirabiliter fortitudinem sumere, ducere colorem, odorem praebere, saporem concipere, totamque simul mutare naturam. Quae permutatio aquarum a sua in alienam creaturam, praesentis Creatoris est testata virtutem. Neque vero quisquam convertere aquas in usus posset alios, nisi ille qui eas fecit ex nihilo. Stupuit ergo minister attonitus, qui aquas miserat et vina sumebat, laetatusque nimium illa se suis numeris fluenta portasse, per quae Dei esset gloria revelata. Nemo enim quidquam locutus est in tempore: hydriis praeter aquam nihil adjectum: ars nulla conducta est: et tam grande miraculum inter pavida circumstantium silentia, sola tantum voluntas Domini tacentis effecit. Nec dubitandum, carissimi, quia ipse aquas traduxit in
Abbreviated transcription (Latin):
preceptũ arguendo. obsecrando increpando. curãq fa¬
eiendo. inserere nitebantur. quorũ mens luci dissima.
manus uero plenȩ sunt mundiciis: eoquod inmensa
altaris sacroscã xp̃i corporis & sanguinis misteria cele¬
brantes. & in sui cordis penitralib hostiam uiuã dõq
placentẽ. idẽ semet ipsos sine macula atq admyxtione
praui operis offerre non desistant. Et licet ꝑsecutoꝵ
non sensissent gladium. tamen ꝑ uitȩ meritũ dõ dig¬
no martirio non priuantur : quia martiriũ non sola
sanguinis effusione. sed abstinentia peccatoꝵ. & exer¬
citatione dĩ preceptorum ꝑficitur.

Expanded text:
praeceptum, arguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum perficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cęli rege nato rex terrȩ turbatus
est : quia nimirũ terrena altitudo con¬
funditur : cum celsitudo cęlestis aperitus
Sed querendũ nobis ẽ quid nam sit
quod redemptore nato pastoribus in uidȩa angłs
apparuit. atq ad ad orandum hunc ab oriente ma¬
gos non angls sed stella ꝑduxit. Quia uidelicet¬
& iudȩis tamquã ratione utentib rationale ami¬
mal idẽ angłs predicare debuit. gentiles uero

Expanded text:
tis, coeli Rege nato, rex terrae turbatus est, quia nimirum terrena altitudo confunditur cum celsitudo coelestis aperitur. Sed quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est an
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ discipulos in igne debuit scs sp̃s demonstrari.
ut hi qui erant simpliciter homines atq ideo per¬
catores. eos contra semet ip̾sos sp̃ualis feruor accender&
& peccata quȩ dĩ ꝑ mansuetudinẽ parcer&. ipsi
in se ꝑ penitentiã punirent. Nec ipsi quippe esse

Expanded text:
super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter homines atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis fervor accenderet, et peccata quae Deus per mansuetudinem parceret, ipsi in s
Abbreviated transcription (Latin):
plicitas sine rectitudine. quia ergo & rectitudi¬
nẽ doc& iste sp̃s. & simplicitatẽ : & in igne monstrar
debuit & in colũba. quatinus om̃e cor quod eius gra¬
tiã tangitur. & mansuetudinis lenitatẽ tranquillũ
& zelo iustitie ascensũ fiat. Ad extremũ uero
querendum est: cur in ipso redemptore nr̃o metiatore
dĩ & hominũ ꝑ columbã apparuit: in discipulos uero
ꝑ ignem. Certe unigenitus filius. uidex ẽ generis
humani. Sed quis eius iustitiam ferr& si priusquã nos
ꝑ mansuetudinẽ colligeret. culpas nr̃as per xelum
rectitudinis examinare uoluiss&: Homo ergo pro
hominib factus. mit̾ẽ se hominibus prebuit. Noluit
peccatores ferire. sed colligere. Prius uoluit mansuete
corrigere. ut haber& quos postmodũ in uidicio sal¬
uaret. In columba ergo apparere suꝑ eum debuit
sp̃s. qui non ueniebat ut peccata iam ꝑ zelĩ ꝑcute¬
ret. sed ut ꝑ mansuetudinẽ toleraret. At contra

Expanded text:
plicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudiplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quattia tangitur, et mansuetudinis lenitate tranquillum, et zelo justitiae accensum fiat. Ad extremum vero quaerendum est, cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem. Certe unigenitus Filius judex est generis humani; sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibus praebuit. Noluit peccatores ferire, sed colligere; prius voluit mansuete colligere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columba ergo apparere super eum debuit Spiritus, qui non veniebat ut peccata jam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra
Abbreviated transcription (Latin):
rem ducitur. & mens eorũ sibimet irata ex internȩ
dulcedinis flamina concrematur. In columba uero sc̃s
sp̃s & in igne monstratus est: quia om̃s quos repleuerit
simplices & ardentes facit. simplices puritate. ardentes
emulatione. Neq & em̃ placer& dõ aut simplicitas
sine gelo. aut xelus sine simplicitate. Hinc ipsa ue¬
ritas dicit. Estote prudentes sicut serpentes. & sim¬
plices sicut columbȩ. Quã in re notandũ ẽ quod
discipulos suos. nec de columba sine serpente. nec de
serpente sine colũba uoluit dñs ammonere. quatinus
& columbȩ simplicitatẽ astutia serpentis accender&
& serpentis astutiam cosumbȩ simplicitas temperaret.
Hinc paulus ait. Nolite paruuli effici sensibus. Ecce
prudentiam serpentis audiuimus. nunc de simplici¬
tate moneamus. sed malitia paruuli estote. Hinc
de beato iob dicitur. Erat uir simplex & rectus. Quȩ
eautẽ rectitudo sine simplicitate : aut quȩ sim¬

Expanded text:
rem ducitur, et mens eorum sibimet irata ex internae rem ducitur, et mens eorum sibimet irata ex internae duitus et in igne monstratus est, quia omnes quos repleverit simplices et ardentes facit; simplices puritate, ardentes aemulatione. Neque etenim placeret Deo aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simplicitate, aut quae sim
Abbreviated transcription (Latin):
amoris. Hoc doctrinȩ incendiũ ab ipso ueritatis ore
conceperant qui dicebant. Nonne cor nr̃m ardens
erat in nobis cum loqueretur inuia. & aperiret nob̾
scripturas. Eix audito quippe sermone in ardescit
animus. torporis frigus recedit. Fit mens in suꝑno
desiderio anxia. concupiscentiis terrenis aliena.
Amor uerus qui hanc repleuerit. in fletibus erutiat.
Dedd dũ tali ardore crutiatur. ipsis suis crutiatib
pascitur. Audire ei lib& precepta celestia. & quod
mandatis instruitur. quasi tot facibus infłamatur.
& quȩ torpebat prius ꝑ desideria. ardet postmodũ
ꝑ uerba. Unde ꝑ moẏsen dicitur. In dextera eius
ignea lex. In sinistra quippe reprobi. qui & ad sinis¬
tram ponendi sunt. Dextera autẽ di. appellantur
electi. Indextera ergo dĩ lex ignea ẽ: quia electi man¬
data cȩlestia nequaquam frigido corde audiunt. sed
ad hȩc amoris intimi facibus in ardescunt. Sermo ad au¬

Expanded text:
amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra quippe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad au
Abbreviated transcription (Latin):
quit concupiscentias presentis scłi. & incenditur
ad amorem dĩ. Bene ergo in igne apparuit sp̃s
quia ab om̃i corde quod replet. torporem frigoris
excutit. & hoc in desiderio suȩ ȩternitatis accen¬
dit. In igneis autem linguis monstratus e: quia
maximã lingua cũ uerbo. Uerbũ quippe patris ẽ
filius. Et quia una ẽ sp̃s & uerbi filii substantia
isdem sp̃s monstrari debuit in lingua. Uel certe
quia ꝑ linguam procedit uerbũ. in linguis apparuit
sp̃s: quia quisquis scõ spu tangitur. di uerbũ. id est
ungenitũ filiũ confitetur. Et negare di uerbu
non ualet. qui iam sc̃i sp̃s linguam hab&. Uel certe
in linguis igneis apparuit sp̃s. quia om̃s quos reple¬
uerit ardentes pariter & loquentes facit. Languas
igneas doctores habent. quia dum dm̃ amando pre¬
dicant. corda audientium inflaminant. Nam ociosus
sermo docentis ẽ: si prebere non ualet incendium

Expanded text:
quit concupiscentias praesentis saeculi, et ingreditur quit concupiscentias praesentis saeculi, et ingreditur ad amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus sanctus; quia ab omni corde, quod replet, torporem frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est; quimaximam lingua cum verbo. Verbum quippe Patris est Filius. Et quia Spiritus et Verbi una substantia est, idem Spiritus monstrari debuit in lingua. Vel certe quia per linguam procedit verbum, in linguis apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, Dei Verbum, id est unigenitum Filium confitetur; et negare Dei Verbum non valet, quia jam sancti Spiritus linguam habet. Vel certe in linguis igneis apparuit Spiritus, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia, dum Deum amandum praedicant, corda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando uero in igne monstratur: cur suꝑ uni¬
genitũ filium apparuit in colũbȩ spetie. & fuper
discipulos inigne. ita ut neq suꝑ dm̃ ueniret in
igne. neq suꝑ discipulos monstraretur in colũba.
Ter quattuor itaq hȩx quȩ pro posuimus. soluendo
redeamus. Patri nãq & filio coȩternus sp̃s in igne
monstratur. quia incorporeus & ineffabilis. atq
inuisibilis ignis ẽ ds̃. attestante paulo. Ds nr̃.
ignis consumens est. Ds̃ quippe ignis dicitur. quia
ꝑ hunc percatorũ rubigo consumitur. De hoc igne
ueritas dicit. Ignem ueni mittere in terrã. & quid
uolo. nisi ut ardeat. Terra enĩ. uocata sunt cor¬
da terrena. Quȩ dum semꝑ infirmas in se cogra¬
tiones congerunt. amalignis spiritibus conculean
tur. Sed igne dñs in terram misit. cũ afflatu
scĩ sp̃s cor carnaliũ incendit. Et terra ardet. cum
cor carnale in suis prius uoluptatib frigidũ. relin¬

Expanded text:
aliquando vero in igne monstratur, cur super unialiquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Filium apparuit in columbae specie, et super discipulos in igne ; ita ut neque super Dominum veniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba. Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus in igne monstratur, quia incorporeus, ineffabilis, atque invisibilis ignis est Deus, attestante Paulo: Deus noster ignis consumens est . Deus quippe ignis dicitur, quia per hunc peccatorum rubigo consumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae, dum semper infimas in se cogittur. Sed ignem in terram Dominus mittit, cum afflatu sancti Spiritus cor carnalium incendit. Et terra ardet, cum cor carnale, in suis prius voluptatibus frigidum, relin
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. sed seruare contempsit. Requirendũ nobis est
cur de eodem spũ dicatur. sugger&er uobis omĩa. cum
suggerere esse soleat minoris. Sed quia suggerere
aliquando dicimus subministrare. in usibilis sp̃s sug¬
gerere dicitur. non quod nobis scientiã abimo in¬
ferat. sed ab occulto. Pacem relinquo uobis. pacem
meam do uobis. Hic relinquo. illic do. Sequen
contẽplatione tantȩ festiuitatis animũ transferamus.
Ded quia cũ lertione euuangelica uobis est etiam ac¬
tuum apłorii lectio recitata. exea ergo aliquid.
in usũ nr̃ȩ cõtemplationis trahamus.Audistis & enĩ
hoc miraculo dengnans. nisi quod scã eccła eodem
spi repleta. omium gentium erat uoce locutura.
Qui uero contra dm̃ turrem edificare conati sunt.
cõmunionẽ unius liaguę perdiderunt. In his aute
oui dm̃ humiliter metuebant. linguę oms unitȩ
sunt. Hic ergo humilitas uirtute meruit. illic
cur migne simul & linguis. cur aliquando in coluba

Expanded text:
tuit, sed servare contempsit. Requirendum vero nobis est cur de eodem Spiritu dicatur: Suggeret vobis omnia, cum suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentcontemplationem tantae festivitatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae contemplationis trahamus. Audistis etenimhoc miraculo designans, nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spiritu repleta, omnium gentium erat voce locutura? Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt communionem unius linguae perdiderunt , in his autem qui Deum humiliter metuebant linguae omnes unitae sunt. Hic ergo humilitas virtutem meruit, illic cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba,
Abbreviated transcription (Latin):
unus ẽ. Quem memorata sententia. filius ipse condep̃
nat. Constat namq quia ego & pater de una ꝑsona
dici non potuit. sumus de uno dici non congruit. Qua¬
propter etiam sabellii errore cũ ceteris abiecto. se¬
quenda ẽ nobis apłica beati petri fides. qua dñm con¬
fessus ait. Iues xp̃s filius dĩ uiui. Hȩc de lectione euiun¬
gelica pro ut dñs donauit. explanando transcurrimus
coide & indefessos in operib quȩ ipse precepit inuemiens¬

Expanded text:
unum est; quae munum est; quae mnat. Constat enim quia ego et Pater de una persona dici non potuit, sumus de uno dici non congruit. Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abjecto, sequenda est nobis apostolica beati Petri fides, qua Dominum confessus, ait: Tu es Christus Filius Dei viri . Haec de lectione evangelica prout Dominus donavit explanando transcurrimus corde et indefessos in operibus quae ipse praecepit, perpe
Abbreviated transcription (Latin):
dȩoꝵ questionẽ qua an ipse esset xp̃s interrogabant
explicauit : sed etiã hereticoꝵ ꝑfidiã quã futuram
preuidit. quantũ sit execranda monstrauit. Fotmus
ipse dicat ego & pater unũ sumus: manifeste patet
quia unũ cũ dõ patre substantialiter homo purus¬
esse non potest. Et quia xp̃s idem qđ pater ẽ: cauen¬
da ẽ heresis fotini. quȩ hunc credi dm̃ prohibet. Arrius
autẽ. xp̃s inquit factus a dõ non ex dõ natus ẽ. & ideo
minor patre credendus. Cui contradicens. ego inquit
& pater unũ sumus. Quis enĩ non facile uiderit. quia
nulla creatura unũ cum illo qui omĩa creauit natura
liter existere possit Ꝙ̾ quia xp̃s naturaliter unu
cũ patre ẽ : dampnanda ẽ arrii ꝑuicatia. quȩ illum¬
esse creaturã affirmat. Porro sabellius. non sunt in quis
duȩ ꝑsonę patris & filii confitendȩ: sed ipse pater quan¬
do uult pater ẽ. quando uult filius ẽ. idem tamen

Expanded text:
daeorum quaestionem, quia an ipse esset Christus interrogabant, daeorum quaestionem, quia an ipse esset Christus interrogabant, explicavit; sed etiam haereticorum perfidiam, quam futuram praevidit, quantum sit exsecranda monstravit. Fotinusipse dicat: Ego et Pater unum sumus; manifeste patet quia unum cum Deo Patre substantialiter homo purusesse non potest. Et quia Christus idem quod Pater est, cavenda haeresis Fotini, qui hunc credi Deum prohibet. Arius autem: Christus, inquit, factus a Deo, non ex Deo natus est; et ideo minor Patre credendus est. Cui contradicens ipse: Ego, inquit, et Pater unum sumus. Quis enim non facile viderit quia nulla cliter existere possit? Et quia Christus naturaliter unum cum Patre est, damnanda est Arii perfidia, quae illum creaturam esse affirmat. Porro Sabellius: Non sunt, inquit, duae personae Pater et Filius confitendae; sed ipse Pater, quando vult, Pater est, quando vult Filius est; idem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib ẽ qđ mediatori dĩ & hominũ homini xp̃o iħu
pater dedit: hoc est ut sit unigenitus enis filius. in
nullo gignenti uel natura dissimilis. uel uirtute in¬
ferior. uel tempore posterior. Quam uidelicet ȩqua¬
litatẽ ipse dñs in diumitate habuit. priusquã mun¬
dus esset apud patrem. ipse in humanitate ex tempo
re incarnationis accepit. Et nemo potest rapere
de manu patris mei aꝑte dans intelligi. unã atq
in dissimilẽ esse manũ. hoc est uirtutẽ suam & patris.
atq ideo xpm̃ se esse credendũ. qui non sicut cȩteri¬
scĩ factus ꝑ grãm ex tempore: sed uerus semꝑ extite¬
rit filius dĩ. Qđ etiam sequente sententia. luce ela¬
rius aperit dicens. Ego & pater unũ sumus. Unũ
inquit sumus. una nobis substantia. una ẽ diuinitas.
una ȩternitas. ꝑfecta ȩqualitas. dissimilitudo nulla
Quib profecto uerbis. non presentẽ solũ modo ui¬

Expanded text:
omnibus, quod mediatori Dei et hominum homini Jesu Christo omnibus, quod mediatori Dei et hominum homini Jesu Christo Pater dedit; hoc est, ut sit unigenitus ejus Filius in nullo gignenti vel natura dissimilis, vel virtute inferior, vel tempore posterior. Quam videlicet aequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit priusquam mundus esset apud Patrem, ipse in humanre Incarnationis accepit, et nemo potest rapere de manu Patris mei. Aperte dans intelligi unam atque indissimilem esse manum, hoc est, virtutem suam, et Patris; atque ideo Christum se esse credendum, qui non, sicut caeteri, factus per gratiam ex tempore, sed verus semper exstiterit Filius Dei, quod etiam sequenti sententia luce rius aperit, dicens: Ego et Pater unum sumus. Unum, inquit, sumus, una nobis substantia, una divinitas, una aeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Quibus profecto verbis non praesentem solummodo Ju
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ alienas retiderent: xp̃o. uel a morientib uicti.
nichil ominus ex anima eoꝵ corpora aut in aquas dis¬
soluenda. aut in ignẽ comburenda iactabant. ut quasi
xp̃o resuscitandi ea facultatem tollerent. Ded nemo
rapit eos de manu eius. cui sicut ipse alihi ait
omĩa tradita sunt a patre : quia & certantes ut uin¬
cant adiuuat. & uictores ut ꝑpetuo regnent coro¬
nat. & eisdẽ etiam carnẽ inqua certauerunt in mor¬
talẽ suo tempore reddet. Quib uerbis eoꝵ quoq
temeritatẽ qui sibi laqueos mortis parabant redar¬
guit: manifeste insinuans quia stultissime de eius
ꝑdicione dolos agerent. qui uitã dare posset immor¬
talẽ. cui nemo raperet aliquẽ de his quos suos esse
ante scđa ante scła prenosceret. Sed neq hȩx̧
loquendo suam uideretur głam querere: totã suã
potentiam ad patris głam refert. cũ subiungit. pater
nĩs qđ dedit michi maius om̃ibus ẽ. Manis autem

Expanded text:
eorum alienas redderent Christo, vel morientibus victi, eorum alienas redderent Christo, vel morientibus victi, nihilominus exanimata eorum corpora, aut in aquas dissolvenda, aut in ignem comburenda jactabant; ut quasi Christo resuscitandi eam facultatem tollerent. Sed nemo rapit eos de manu ejus, cui, sicut ipse alibi ait: Omnia tradita sunt a Patre meo , quia et certantes ut vincant adjuvat, et victores ut perpetuo regnent coronat; et eisdem etiam carnem in qua certaverunt immortalem suo tempore reddet. Quibus verbis eorum quoque temeritatem qui sibi laqueos mortis parabant redarguit, manifeste insinuans, qui stultissime de ejus perditione dolis agerent, qui vitam dare posset immortalem; cui nemo raperet aliquid de his quos suos esse ante saecula praenoscet. Sed ne haec loquendo suam videretur gloriam quaerere, totam suam potentiam ad Patris gloriam refert, cum subjungit: Pater meus quod dedit mihi majus omnibus est . Majus autem
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ non solũ audiendo & credendo. sed & bene ui¬
uendo sequatur. Quod autẽ se ouessuas cognoscere dicit
eligere utiq & ad regnũ cȩleste predestinare significat.
Vnde salomon ait. Uias enĩ quȩ adextris sunt nouit
dñs. & econtrario de reprobis apłs. Qui autẽ igno¬
rat inquit. ignorabitur. Pulchrę autẽ de his qui¬
audirent uocẽ suam & sequerentur. ait. & ego uitã
ȩternam do eis. & non peribunt in eternũ. Uisi sunt
namq martires oculis insipientiũ mori. uisi sunt pe¬
rire. cũ uitã mortalẽ diuersis pęnarũ generib sub¬
acti amitterent: sed non peribunt. Non uidebunt
mortẽ in ȩternũ. quia mox soluti carcere carnis.
debita suo certamini pręmia soruuntur. De quib
adhuc apte subditur. non rapiat eos quisquã de ma¬
nu mea. Nitebantur quippe ꝑsecutores impii rapere
pios xp̃i confessores de manu eius. quando uel eos
ad negandã fidem tormentis cogebant. ut animas

Expanded text:
necesse est non solum audiendo et credendo, sed et bene vivendo sequatur. Quod autem se oves suas cognoscere dicit, eligere utique, ad regnum coeleste praedestinare significat. Unde Salomon ait: Vias enim quae a dextris sunt novit Dominus ; econtrario de reprobis Apostolus: Qui autem ignorat, inquit, ignorabitur . Pulchre autem de his quiaudirent vocem suam et sequerentur, ait: Et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum . Visi sunt namque martyres oculis insipientium mori. Visi sunt perire cum mortalem vitam diversis poenarum generibus subacti dimitterent. Sed non peribunt in aeternum; non videbunt mortem in aeternum, qui mox soluti carcere carnis debita suo certamini praemia sortiuntur. De quibus adhuc aperte subditur: Non rapiet eas quisquam de manu mea . Mittebant quippe persecutores impii rapere pios Christi confessores de manu ejus, quando vel eos ad negandum fidem tormentis cogebant, ut animas
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelista commemorat. Regina austri uenit
a finib terrȩ. audire sapientiam salomonis. Uenit
ȩccła audire redemptorẽ & eruditorem suũ. ut
de stultitia erroris. doctrinã ꝑciper& ueritatis.¬
storiã ucens. Et igressa regiua bicrusale
multo comitatu suo & diuitus. cum camelis po¬
tibus aromata & aurum infinitum niiis .&

Expanded text:
evangelista commemorat: Regina austri venit evangelista commemorat: Regina austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatista dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et
Abbreviated transcription (Latin):
erte festa ęccłȩ colunt. qui se ȩxcłȩ filios
esse cognoscunt. Hȩx enim om̃ium cre¬
dentium mater ẽ. quȩ natos ad mortem
regenerat ad salutem. Hȩx ẽ post fina¬
gogã quidem uocata. sed ante sinagogã
promissa. Hȩx enĩ iam in primo
homine prefigurata ẽ. Nam
sicut ex adȩ latere frabricata ẽ eua: ita ex xp̃i cor¬
pore. & uulnere redempta creuit ȩxcła. Hex intra
arcam diluuio exundante seruata. crucis beneficium
& baptismatis misterium presignauit. Hanc sara ste¬
rilis & desperata. in senertute unico pignore fecun¬
da prececinit. Eccła enĩ unicum id ẽ dilectissimu
dõ populũ. scło iam senescente progenuit. Hȩx est
illa regina. de qua ad dnm dicitur. Astitit regina
adextris tuis. in uestitu deaurato. circum amicta
uarierate : id est diuersarum circumdata pretioso
a partibus ȩthiopiȩ. audire sapientiam salomonis.
Hers hȩc non tam ex una regione quȩ ex uniuersis
mundi partib reges paritura conuenit. sicut &

Expanded text:
ecte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enim jam in primo homine praefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita ex Christi corpore et vulnere redempta crevit Ecclesia. Haec intra arcam diluvio exundante servata, crucis beneficium et Baptismatis mysterium praesignavit. Hanc Sara sterilis et desperata in senectute unico pignore fecunda praececinit: Ecclesia enim unicum, id est, dilectissimum Deo populum saeculo jam senescente progenuit. Haec esilla regina, de qua ad Dominum dicitur : Astitit regina a dextris tuis, in vestitu deaurato circumamicta varietate, id est diversarum circumdata pretioso a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. Sed haec non tam ex una regione, quam ex universis mundi partibus reges paritura convenit, sicut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gloriã cȩlestiũ promissorũ. multo plura & magni¬
ficentiora ꝑspici&: quam ei sunt in hac terra per
sacra eloquia. ꝑ prophetas atq apłos nuntiata.
Nunc enĩ tamquã in speculo & in enigmate. tunc
autẽ oculis suis uidebit. id est facie ad faciem.
Iunc beata & illustris anima. inter stupendas it¬
muneratoris sui constituta diuitias. in effabilibus
reginȩ huius uerbis uti ad dm̃ poterit dicens.
Uerus ẽ sermo quẽ audiui in terra mea. suꝑ ser¬
monibus tuis. Maiora sunt opera tua. quã ru¬
mor que audiui. Eit re uera id quod parat ds
diligentibus se. fide non comprehenditur. spe
non attingintur. caritate non capitur. desideria &
uota transgreitur. Ad quiri potest. estimari non po¬
test. Habebit de perceptione fructum. non habe¬
bit de sacietate fastidium. ad quȩ uos bona ꝑdui¬
cat. qui uiuit & regnat in scła scłorum. am̃.¬

Expanded text:
gloriam coelestium promissorum; multo plura et magnigloriam coelestium promissorum; multo plura et magnificentiora perspiciet, quam ei sunt in hac terra per sacra eloquia, per Prophetas atque Apostolos nuntiata. Nunc enim tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est sermo quem audivi in terra mea super sermonibus tuis. Majora sunt opera tua, quam rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos bona perducat, qui vivit et regnat in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
minis assumpti. in qu̾o habitat om̃is pletutudo diuini¬
tatis corporaliter. Uidit & cibos salomonis. idest
uel illes de quib dicebat. nis cibus ẽ ut faciam uo¬
lupretẽ eiis qui misit me patris. Cabus enĩ xp̃i ẽ
salus nr̃a. reficitr cęlestib ȩpulis profectib nris.
Cabus enĩ sumus. dũ adquisiti ȩccłȩ. in menbra eius
tgpisꝙ tinsimiis. Uelcidus eius altaris sacramenta
cȩlestia de quibus dicitur. Panem cęli dedit eis pi¬
nem angelorum manducauit homo. Uidit & holo¬
causta eius orationũ sine dubio supplicationũq mis¬
teria. & obstupuit ubi uidit inestimabiles diuitias
ani sui. Dixitq ad regem. Uerus est sermo quem
audieram in terra mea suꝑ sermonibus tuis. suꝑ sapi¬
entia tua. & non credebam narrantibus. donec ipsa
ueni. & uidi ocuilis meis. & probaui qđ media pars
nuntiata michi non fuisset. Maiora sunt sapientia
& opera tua. quam rumor quẽ audiui. Cũ ergo
nẽ pacis. & ingressa fuerit beatam requiem. &

Expanded text:
icit Apostolus: In quo habitat omnis plenitudo Divinitatis corporaliter. . Vidit 66 et cibos Salomonis, id est velut is de quibus dicebat: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me Patris . Cibus Christi est salus nostra. Reficitur coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejustransimus; vel cibus salutaris sacramenta coelestia, de quibus dicitur: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua, et non credideram narrantibus donec ipsa veni ac vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset; majora sunt sapientia et opera tua quam rumor quem audivi . Cum ergo nem pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et