comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dcatio et conductio
ꝯproxiia est emp¬
tiom et uendiciom¬
contracte hisdẽq uiris regulis cõ¬
siscit ¶ Nam ut empcio et uendi¬
tio ita contͣhitm. Si de p̾cio cõue¬
nerit sic etiam locatio et ꝯ̃ductio
ita ꝯhi intelligitur. Si mẽites
constituta sit et ꝯpetit locatori
quidẽ locãti actio. Conductori uo̾
condũcti et q̃ supͣ diximus. Si
alieno arbitito p̾cium ꝓmissũ fu̾it
eadem et de locatione et ꝯductione
dicta ẽẽ intelligamꝰ si alieno arbi¬
triõ merces ꝓhrissa fu̾it ¶ Quã
de ca̾usa si fullomͣ pollienda curada¬
ue aut sairmatozi sarcienda uesta¬
menta quis dederit. nulla statim
mercede ꝯstituta. Sed põscea tãtũ
daturꝰ quãtũ inter eos cõuenit nõ¬

Expanded text:
catio et conductio proxima est emptioni et venditioni iisdemque iuris regulis consistit. nam ut emptio et venditio ita contrahitur si de pretio convenerit, sic etiam locatio et conductio ita contrahi intellegitur si merces constituta sit. et competit locatori quidem locati actio, conductori vero conducti. Et quae supra diximus, si alieno arbitrio pretium permissum fuerit, eadem et de locatione et conductione dicta esse intellegamus, si alieno arbitrio merces permissa fuerit. qua de causa si fulloni polienda curandave aut sarcinatori sarcienda vestimenta quis dederit nulla statim mercede constituta, sed postea tantum daturus quantum inter eos convenerit, no
Abbreviated transcription (Latin):
¶Eeteꝵ iciend est edilicio edicto poo¬
hibeu canem uerrem aprum ursum
leonẽ ibi habere qua uulgo iter sit
Et si adusus ea factum erit et nõ¬
cuum hõĩ libero ẽẽ dicetur qd̾ bonũ
et equũ iudici uidetur tanti dñs
cõd̃etur. Ceteraꝵ reꝵ quãti dã¬
nĩ datum sit dupli. ¶ Preter has
aut̃ edilicias actiones et de pauꝑie¬
actio locum hẽbit. Numꝙͣ eĩ actoẽs
p̾ẜtim penales de eade re cõcurrẽtes
alia aliam cõsumit. P
posse quẽlibet homĩe¬
aũt suo  nomine. aut alieno. alieno
ueluti ꝓcuratorio. tutorio. et curato¬
rio. Cum oli ⁊̃ usu fuisset altius
lege hostilia ꝑmissum est furti agẽ
eoꝵ nomĩe quia apd̾ hostes ẽẽnt:
aut rei publice causa abessent qui
nõ mĩniam cõmoditate hẽbunt ꝙ
alieno noie neq age̾ neq exciꝑe
actionẽ licebat. Ceꝑunt hoĩes per¬

Expanded text:
erum sciendum est aedilitio edicto prohiberi nos canem verrem aprum ursum leonem ibi habere, qua vulgo iter fit: et si adversus ea factum erit et nocitum homini libero esse dicetur, quod bonum et aequum iudici videtur, tanti dominus condemnetur, ceterarum rerum, quanti damnum datum sit, dupli. praeter has autem aedilicias actiones et de pauperie locum habebit: numquam enim actiones praesertim poenales de eadem re concurrentes alia aliam consumit. TIposse quemlibet aut suo nomine aut alieno. alieno veluti procuratorio, tutorio, curatorio, cum olim in usu fuisset, alterilege Hostilia permissum est furti agere eorum nomine qui apud hostes essent aut rei publicae causa abessent quivnon minimam incommoditatem habebat, quod alieno nomine neque agere neque excipere actionem licebat, c
Abbreviated transcription (Latin):
Illl eiũ uba ͬ si heres nõ erit meo qͣdẽ
sic accipiũtr si neq ip̃e heus enͣt
Ficas Si hr̃ditatẽ sibi ł ei ciuus un
poscea subiectꝰ eẽ ceꝑit nõ acqͣsie̾rit.
Ideoq tiberius cesar ĩ psdna phetenii

Expanded text:
eo quidem sic accipiuntur: si neque ipse heres erit ficant: si hereditatem sibi eive cuius iuri postea subiectus esse coeperit non adquisierit. idque Tiber
Abbreviated transcription (Latin):
disse qͣs ⁊̃ institucõe exp̃ssorit. et itti
diuus pius resaipsit. ¶ Sed si ĩstitũ¬
to herdi et coherẽdi suo substituto
daito aliꝰ substitutꝰ fuit diui sencrũs
et ante sine districtiõue resarosem̃t

Expanded text:
disse quas in institutione expressit: et ita divus Pius rescripsit. Sed si instituto heredi et coheredi suo substituto dato alius substitutus fuerit, divi Severus et Antoninus sine distinctione rescripserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. et demq alie res ĩmĩabilẽs. Incor̾¬
Les aũt̃ sunt q̃ tangi nõ possunt
qͣlia sunt ea q̃ in uir̃e cõsiscũt sic̃
heredit᷑as. usufructꝰ usus. et obliga¬
nob̾ debet᷑ pleriq corle ẽ. ueluti fudꝰ
hõ. peciũa. Nã ipm̃ ius hr̃dit̾atis et ip̃¬
ius utẽdi fru̾endi. et ipm̃ us obligoĩs
ĩ corꝑale ẽ. E odem nuniero sũt Iura
predioꝵ urbanoꝵ et rusticorum. q̃
etiã seruitutes uocantur. Destillici

Expanded text:
merabiles. Incorporales autem sunt quae tangi non possunt. qualia sunt ea quae in iure consistunt: sicut hereditas, usus fructus, obliganobis debetur plerumque corporale est, veluti fundus, homo, pecunia: nam ipsum ius herediius utendi fruendi et ipsum ius obligationis incorporale est. eodem numero sunt et iura praediorum urbanorum et rusticorum, quae etiam seruitutes uocantur. 2 Marci
Abbreviated transcription (Latin):
¶Loca sacra uel religiosa. Itẽ publi¬
ca ueluti forum basilicã frustra qͥs
sciens quis eunt. Que tamen si
pro pͥuatis uel ꝓphanis deceptus
a uenditore emerit habebit actiõz
ex empto quod hr̃e ei liceat ut si¬
consequatur quod sua interest de¬
ceptum eum nõ eẽ. Idem unis est
si homĩe liberũ ꝓ seruo ẽme̾rit ei
Delocatione et conductione. Rubca.

Expanded text:
Loca sacra vel religiosa, item publica, veluti forum basilicam, frustra quis sciens emit, quas tamen si pro privatis vel profanis deceptus a venditore emerit, habebit actionem ex empto, quod non habere ei liceat, ut consequatur, quod sua interest deceptum eum non esse. idem iuris est, si hominem liberum pro servo emerit. TIT. 24 DE LOCATIONE ET CONDUCTIONE Loca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ad bona one li bectoꝵ¬
fumus senatim censuisse. Ut ꝙͣuis
ad omes patrom liberos qui ei d gͣdus
licẽt parẽti uin ex liberis assignare
libertũ ut post mortẽ eiꝰ solꝰ is pat¬
trmnꝰ hẽatur cui assigͣtꝰ ẽ et cecert
liberi qui ip̃ĩ qͦ ad eadem bona nulla
assigͣtione ĩteruemẽte pariter adim¬
ste̾ntur nich̃ uirts in his bonis hẽant¬
¶ Sed ita demũ p̾stinũ ius recipunt
si is ciu assigͣtꝰ ẽ decesserit. nullis li¬
beris relutis. Nee tantũ libertũ sed
etiã libertam. et nõ tm̃ filio nepoti¬
ue sed etiã filie nepti ue assigͣie per¬
mttit᷑ Datur aut̃ hͤ assignãdĩ fa¬
cultas et qͥ duos plures de libẽros
assigͣre ei libertũ libertã ue liceat.
Unde q̃rebatur si eũ cu assiguit
pͦear emãcipau̾it num euanescit᷑
assigͣtio s pla cuit eu anesce̾ qd̃ et
iuliano et aliis plerisq uisum est.
Nee in corest. testar̃to quis assignet

Expanded text:
d ad bona libertosumus, senatum censuisse, ut quamvis ad omnes patroni liberos, qui eiusdem gradus liceret parenti uni ex liberis adsignare libertum, ut post mortem eius solus is patronus habeatur, qui adsignatus est, et ceteri liberi, qui ipsi quoque ad eadem bona, nulla adsignatione interveniente pariter admitterentur, nihil iuris in his bonis habeant. sed ita demum pristinum ius recipiunt, si is cui adsignatus est decesserit nullis liberis relictis. Nec tantum libertum, sed etiam libertam, et non tantum filio nepotive, sed etiam filiae neptive adsignare permittitur. Datur autem haec adsignandi facultas ei, qui duos pluresve liberos adsignare ei libertum libertamve liceat. unde quaerebatur, si eum cui adsignaverit, postea emancipaverit num evanescat adsignatio? sed placuit, evanescere, quod et Iuliano et aliis plerisque visum est. Nec interest, testamento quis adsignet
Abbreviated transcription (Latin):
bona nulla assigͣcone int̾uemẽte ꝑit̾
admitcẽtur. nͥl iuris muns bonis ha¬
beant. Siiͣ temũ pͥstinũns recipiũt
sus cui assignat᷑: decesẜit. mulis i¬
b̾is relitis. nͨ cñ ub̾tũ. s ⁊ ub̾tã ⁊ ñ tm̃
q̃rebatur sieũ tͥ assigͣłut pꝰea emãci
rau̾it. ñ tm̃ euanestat assigͣto.¬

Expanded text:
bona, nulla adsignatione interveniente pariter admitterentur, nihil iuris in his bonis habeant. sed ita demum pristinum ius recipiunt, si is cui adsignatus est decesserit nullis liberis relictis. Nec ttestate habebit, ut eis, quos in potestate habet, adsignare ei libertum libertamve liceat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ eẽ ꝗ usurpato unor duo¬
b uẽndis quos solos euectio
continebit alterterciũ ue
exͣ ordinẽ conmoneat ncħ
aut̃ inter ẽẽ debet nec adcri
sub ingando modo euecti¬
onis date forme licentiam
nõ excedat.

Expanded text:
 quis usurpato uno vel duobus veredis, quos solos evectio continebit. alterum tertiumve extra ordinem commoveat. Nihil autem interesse debet nec ad crisubiugando, modo evectionis datae formam et licentiam non excedat.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uite fecit cestm̃. ⁊ miles fac¬
tus fint. ⁊ p̾ea mexpedicone degẽs
resignauit illud̾. ⁊ q̃d̾ adiecit. sũ
detrax̃ ł alias manifa̾ ÷ inilitis
uoluntas ħ uałe uolntis dicñt̃¬

Expanded text:
non iure fecit testamentum et miles factus et in expeditione degens resignavit illud et quaedam adiecit sive detraxit vel alias manifesta est militis voluntas hoc valere volentis, dic
Abbreviated transcription (Latin):
non tnͣscendentes lite mensiũ
dũoꝵ spacium ex quo litis con¬
testatio fit quatenus breuis ur¬
ponatur cause t̃manus. illud
eum qui conuenitur ꝓiuncie
p̃ses. ⁊ pena iudicauĩt dignum
p̾us hunc spoliari a deo amabi¬
li ep̃o sacendotali dignitate ⁊ ita
sub legum fieri mãnu. siuͦ eccła¬
sticu̾m sit delictum egens casti¬
gatione eccłastic᷑a ⁊ multa deo
amabilis ep̃s hoc discernat n¬
chul cominuncantibus claris¬
simis ꝓuincie iudicibus. nec e
nimi uoluimus talia negotia
om̃ino scire cuules iudices cum
oporteat talia ⁊ eccłastice exa¬
minari. ⁊ enun dare animas
non dedignantur leges. Si uõ
quedam p̃contestate sunt lites
⁊ maneant in ip̃o schemate ue¬
locem accipientes finem om̃b
que iam a nob̾ sanccita sunt si¬
ue suꝑscĩssimis eccłiis. siue suꝑ
deo amabilibus ep̃is. siue super

Expanded text:
non transcendente lite mensium duorum spatium ex quo litis contestatio fit, quatenus brevis imponatur causas terminus. Illudeum qui convenitur, et poena judicaverit dignum, prius hunc spoliari a Deo amabili episcopo sacerdotali dignitate, et ita sub legum fieri manu. Si vero ecclesiasticum sit delictum, egens castigatione ecclesiastica et multa, Deo amabilis episcopus hoc discernat, nihil communicantibus clarissimis provinciae judicibus. Neque enim volumus talia negotia omnino scire civiles judices, cum oportet talia ecclesiastice examinari, et emendari animas non dedignantur leges. Si vero quaedam prius contestatae sunt lites, hae maneant in ipso schemate, velocem accipientes finem, omnibus quae jam a nobis sancita sunt, sive super sanctissimis ecclesiis, sive super Deo amabilibus episcopis,
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus. ⁊ intpellet eum ⁊ ex
nonscͥpto iudicium mercatur
ci si hoc fiat uec inquietet iniꝙ¬
⁊ eum nec traliat ad auditoia
⁊ examinetur negocium sin̾e
dimpius ⁊ accipiat formam
forsan etiam scͥptam si ħ quoꝙ
patres uoluem̾it ⁊ poposcemt
⁊ libentur alterut᷑ certamine
si uõ aut ꝓpter cause nãtuam
cultatemꝰ non fuĩt possibile dõ
amabili ep̃o decidere negociũ
mis cłicis sacre p̾stant consti¬
tutiones. ⁊ litigare ⁊ non exa¬
minatioẽm fieri ⁊ t̾minum mi¬
poniliti. ⁊ ita libam sieri cam̃.
darissinus iudicibus scđm nr̃as
leges studentibus cum migna¬
nimitate ⁊ uelociter lites deci¬
dẽ ut nonppt̃ huniusmoi causas
sacris amoueantur obsequus.
⁊ cum oporteat dm̃ plac̃ari ⁊¬
ditoris detineantur ⁊ illis tur¬
bis atꝙ młientes tumultu liti¬

Expanded text:
stitutus est, et interpellet eum, et ex non scripto judicium mereatur. Et si hoc fiat, ne eum inquietet, nec trahat ad auditoria examinetur negotium sine damnis, et accipiat formam forsan etiam scriptam, si hoc quoque partes voluerint, et poposcerint, et liberentur mutuo certamine. Si vero aut propter causae cultatem non fuerit possibile deo amabili episcopo decidere negotium,mis clericis sacrae praestant constitutiones, et litigare et examinationem fieri et terminum imponi liti et ita liberam fieri causam. Clarissimis iudicibus secundum nostras leges studentibus cum magnanimitate et velociter lites decidere, ut non propter huiusmodi causas sacris amoveantur obsequiis, et cum oporteat deum placari ditoriis detineantur et illic turbis atque inhaerente tumultu liti
Abbreviated transcription (Latin):
Uoor. a ẜet pp. scdo. Ianta
nob humanitatis curaẽ: ut
desinire dedignarem᷑. neque
cogniciõem p̾uatam excedere¬
re iudicia ꝑcircuita longa liti¬
gantes nade afflicciom. alexan¬
der gͥ głosus subgessit nob̃ mul¬

Expanded text:
ug. Petro pp. secundo. Tanta nobis humanitatis cura est, udefinire dedignamur, neque cognitionem privatam exceden iudicia per circuita longa litigantes tradere afflictioni Alexander
Abbreviated transcription (Latin):
Quiã si hactenus legibus in discre¬
tũm est. quando conueniat quod
plus est inspicere utrum scđm ob.¬
lationis tempus ancerte matͥmo¬
nĩ solucionẽ: optimum nobis ui¬
sum est eẽ mortis bĩnubi parentis
obseruari tempus. scribunt itacꝙ
homines. ⁊ hoꝵ que hñt amplius.
Ecribunt aut̃ ⁊ ingius: euenientes
erremus tempus illud considan
talibus non ab inĩcio datione. aut
scͥtura respicienda sed qui uoca¬
quod recte habendum theodosius
pie memorie iunior constiit̾uit di¬
cens. quia simulier filus ꝓcreatis
ꝓpͥas r̾es. ex ambobus matͥmoniis
tͥmoniis filii. ilius lucrabuntur
donitionem ex solido quoꝙ ex
scdis nati semiñbus ab illo facta
fruentur mũnificentia. licet ñ
ad tercium illa matmonium ue¬
nerit. quid enim hõc p̾oribus ꝓ¬
sit quid aut̃ inindeant pͥores fi¬
lu scđis: si non ⁊ illi tercus inuũ¬

Expanded text:
Quia vero hactenus legibus indiscretum est, quando conveniat quod plus est inspicere, utrum secundum oblationis tempus an certe matrimoi solutionis, optimum nobis visum est esse mortis binubi parentis observari tempus. Scribunt itaque homines et horum quae habent amplius, scribunt autem et minus, evenientes erremus, tempus illud consideratalibus non ab initio datione aut scriptura respicienda, sed qui vocainquendum est, quod recte habendum Theodosius piae memoriae iunior constituit, dicens quia, si mulier filiis procreatis proprias res ex ambobus matrimoniistrimonii filii illius lucrabuntur donationem, ex solido quoque ex secundis nati seminibus ab illo facta fruentur munificentia, licet non ad tertium illa matrimonium venerit. Quid enim hoc prioribus prosit? quid autem invideant priores filii secundis, si non et illi tertiis iniu
Abbreviated transcription (Latin):
tum qͥuod minus habet filius ex
nunc aũt̃ tercia aut media scđm
nram legem portione omino fai¬
o relinquenda aut danda. nͥ rũr.¬
sus ingratitudinis racio contͣdi¬
cat. Hoc idem obseruando ⁊ in auo
nepotibus similiter. Siue sub ꝑo.¬
testate forsan siue cmnancipati cõ¬
sistant ex ꝑat̃na uł mat̾na linea
descentes. Et hoc decernens rec¬
te intulit. quia quod plũs ẽ in
eo quod relictum. aut datum ẽ¬
om̃ino aut nouerce aut uiłco.
ac sineꝙ scͥptum neꝙ relictum
diuiditur ut oporteat. namꝙ ex
scdis nuptus filios participari eti
nunc nobis placet sed ex pͥori ma¬
tͥmonio filus ꝓꝓter quos ⁊ obserua¬
tum est detur solis nulla machi¬
natione neq ꝑ subpositas ꝑsonas
neꝙ ꝑ aliam causam int̾poni ualñ¬
teshoc aut̃ quod plus est diuidũt
adinucem grati filu p̃sentib pa¬
rentibus non ingrati circa hos ad¬
ꝓbati. ⁊ ingratitudine huus moĩ
obnoxii constituti qualem sẽges
ad quos quod plus est deducctut᷑

Expanded text:
tum qui minus habet filius ex nunc autem tertia aut media secundum nostram legem portione omnino filinquenda aut danda; nisi rursus ingratitudinis ratio contradicat. Hoc idem observando et in avoinis, et pronepotibus similiter, sive sub potestate forsan sive emancipati consistant, ex paterna vel materna linea descendentes. Et hoc decernens recte intulit quia, quod plus est in eo quod relictum aut datum eomnino aut novercae aut vitrico, ac si neque scriptum neque relictumdividitur. Vt oporteat namque ex secundis nuptiis filios participari etianunc nobis placet, sed ex priori matrimonio filiis, propter quos et observatum est, detur solis, nulla machinatione neque per suppositas personas neque per aliam causam interponi valente. Hoc autem quod plus est divident adinvicem grati filii parentibus, non ingrati circa hos approbati et ingratitudine huiusmodi obnoxii constituti, qualem leges ad quos quod plus est deducebatur
Abbreviated transcription (Latin):
scdas contrixit ad tertia minime
uota migrauit. Ex rerum uõ con¬
sequencia hoc ip̃m ⁊ in patribus
fit scdo nuptias facientibus. ⁊ ser¬
uetur ex pͥori quidem mat̾momo
intalibus lucratus est pater aut ma¬
tilata mat̾monus maneant apud
rãtionis frequentram in disunc¬
tiones ex morte sanccuumus bre¬
ui quodam sermone. ⁊ illud adi¬
cimus. quia quecumꝙ iucrati fu¬
eruit parentes repudio soluto ma¬
tͥmonio. siue bona grã misso. siue
uentur filus. hoc idem custodiendo
se hãt causa seruatur. ⁊ suꝑillis
quod lucratum est ex illis nupci¬
is filuis ex quibus ꝓcesserunt fllui.
siue pͥma soluta sint matͥmonia
repudio. siue etiam scđa. licet t̃̾cie
non secute sunt nupti Te aug¬

Expanded text:
 nuptias, ad tertia minime vota migraverit. Ex rerum vero consequentia hoc ipsum et in patribus sit secundo nuptias facientibus, et servetur ex priori quidem matrimonio iqua vero quaecumque in talibus lucratus est pater aut malata matrimoniis maneant apud rationis frequentiam in disiunctiones ex morte sancivimus, brevi quodam sermone et illud adicimus, quia quaecumque lucrati fuerint parentes repudio soluto matrimonio, sive bona gratia misso sive ventur filiis. Hoc idem custodiendo se habeat causa, servatur et super illis quod lucratum est ex illis nuptiis filiis, ex quibus processerunt filii, sive prima soluta sint matrimonia repudio sive etiam secunda, licet tertiae non secutae sint nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
tis parentis. aut scd̃i morientis. uec
si alĩ quidem hecles existunt. alii
ant siue etiam non. ⁊ hoc ex equo
ꝑcipient. Ip̃i quidem suꝑstites cũ
eis aut̃ ⁊ defuncti filu genitoris
accipientes partem. ubiꝙ tam̃ in¬
gratitudine. sicut p̃diximus mꝑe¬
dimentum ad tale lucrum facien¬
te huiꝰmoĩ filio. cc̃ ingratos enun
positas non tns cendimus loges ta
taliter ⁊ parentes honcãntes ⁊ filios
ad piẽtatem educentes. Sicut᷑ enĩ
nõ intiminꝰ. palam uõ est quia ingͣ¬
tum oportet intelligi eum qui ca
ambos parentes aut omĩno cica
postius morientem factus aperte
oblacionibus que ᷤᷤ in scd̃a fatiunt
mat̾monia qui ea contrahunt. ait
enim quia si ex pͥori matͥmonio fili¬
os hañt parentes deuide ad scdđm
aut deinceps ueniant matͥmoĩum
non possunt neꝙ in nouercam pa¬
tres neꝙ in iutricum matres scđm
uite tempus qͣmlibet facere largi
aut filia solus existens ex genante
quisq equalem hãt porcionem nõ

Expanded text:
tis parentis aut secundi morientis, nec si alii quidem heredes existunt, alii ant sive etiam non, et hoc ex aequo percipient ipsi quidem superstites, cum eis autem et defuncti filii, genitoris accipientes partem; ubique tamen ingratitudine sicut praediximus impedimentum ad tale lucrum faciente huiusmodi filio. Contra ingratos enim positas non transcendimus leges, taliter et parentes honorantes et filios ad pietatem deducentes. Sicut enim enon interimimus. Palam vero est, quia ingratum oportet intellegi eum qui circa ambos parentes aut omnino circa posterius morientem factus aperte oblationibus, quas in secunda faciunt matrimonia qui ea contrahunt. Ait enim quia, si ex priori matrimonio filios habeant parentes, deinde ad secundum aut deinceps veniant matrimonium, non possunt neque in novercam patres neque in vitricum matres secundum vitae tempus quamlibet facere largitaut filia solus existens ex generantequisque aequalem habeat portionem, non
Abbreviated transcription (Latin):
possessiones nullo has munere p̃¬
maxime ꝑ fiscales occasiones eis¬
tatem sac̃s ꝑduxerunt domos.¬
inobili enim non exstante suba¬
uͦͦ sufficiente. ꝑ iditabantur in no¬
uissimam uenire necessitatẽ. haꝑ
p̃sules neꝙ uendẽ potentes ne¬
q unde debita soluẽnt u̾alentes¬
s ꝓ talibus quidem debitis posse
ꝓ solutione creditoribus dari pos¬
sessiones accłasticas. tam̃ cum com¬
petenti subtilitate. ⁊ obseruatioe
ficienda solucione iam sepe ꝑmi¬
simus. sicut neq palim hoc nr̃a
uatus aliquis est creclitor .s. mi¬
imnobilem possessionem mpos
audicauimus. ⁊ siqua necessitas
huiꝰ moĩ fiat etiam alienatioẽm
rum colendaꝵ domuumi fisca¬
les debeat funcciones: ⁊ unde fa¬
ciat hoꝵ reddicionem nõ habent¬
conuenire om̃s in unum ⁊ qui
ex dero sunt ⁊ cdõ amabilem ep̃m
cius ciuitatis. insuꝑ ⁊ metͦpoleos
⁊ sacͥs ꝓpositis eloquiis cãm exami¬
nari ⁊ sinon apparuit ullus q̃stus
citra aliȩnationem in mobilisre¬

Expanded text:
possessiones nullo has minuere pmaxime per fiscales occasiones eitatem sacras perduxerunt domos.Mobili enim non exstante substantia sufficiente periclitabantur in novissimam venire necessitatem. Harum praesules neque vendere potentes,unde debita solverent habentespro talibus quidem debitis posse pro solutione creditoribus dari possessiones ecclesiasticas; tamen cum competenti subtilitate et observatione facienda solutione jam saepe permisimus, sicut neque palam hac nostra ivatus aliquis est creditor, immobilem possessionem inposiudicavimus, et si qua necessitas huiusmorum colendarum domuum, fiscales debeat functiones, et unde faciat horum redditionem non habeatconvenire omnes in unum, et qui ex clero sunt et deo amabilem episcopum et eius civitatis insuper et metropoleos, et sacris propositis eloquiis causam examinari, et si non apparuerit ullus quaestus citra alienationem immobilis re
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiaꝵ festinationem infimis. ⁊ neꝙ ꝑ
cipiet aliquid hoꝵ que a pͥore relicta sũt
ei consortio. neꝙ fruetur sponsalicia largi
ext̾iisecus sentiat largitaten. neꝙ ꝑci¬
piet penitus ab ullo extraneoꝵ ñ ħcdi¬
tatem: non fideiꝯmissum: non legatũ.
non mortis causa donatioẽm. sed hec
uenient aut manent apud hedes de¬
functi. aut coħedes eius. si potãt hes
amur talia corripientes: fisci ꝓuidẽ
utilitati. S ita quidem que extͥnsctus
ei delicta sunt. ad aliosueniunt. q̃ uõ
a pͥore mãito sunt. ab ea sublata ueni¬
ent ad .x. ꝑsonas relinquentis uĩe cog̃¬
nationis que elicto continentur ħ ẽ
ascendentes ⁊ descentes. ⁊ ex latẽ usq
ad scđm gͣdum. gradibus in suo ẜuan¬
dis ordine̾. quibus non existentib ad
erarum uenient. Sed neꝙ longł here¬
ditas ab intestato ꝓͥoꝵ eiꝰ ueniet cogna¬
toꝵ s usꝙ ad t̾tium gͣdum inspicien¬
dum undiꝙ fabit solum successio eiꝰ
quidem ei imꝑatori ꝓ infarnia suppli¬

Expanded text:
nuptiarum festinationem infamis, et neque percipiet aliquid horum quae a priore relicta sunt ei consortio, neque fruetur sponsalicia largitextrinsecus sentiet largitatem neque percipiet penitus ab ullo extraneorum non hereditatem, non fideicommissum, non legatum, non mortis causa donationem: sed haec venient aut manent apud heredes defuncti aut coheredes eius, si poterat heramur talia corripientes fisci providere utilitati: sed ita quidem, quae extrinsecus ei derelicta sunt, ad alios venient, quae vero a priore marito sunt, ab ea sublata venient ad decem personas relinquentis viri cognationis, quae edicto continentur, hoc est ascendentes et descendentes et ex latere usque ad secundum gradum, gradibus in suo servandis ordine. Quibus non existentibus ad aerarium veniunt. Sed neque longius hereditas ab intestato propriorum eius veniet cognatorum, sed usque ad tertium gradum inspiciendum undique stabit solum successio ei, quidem ei imperatori pro infamia suppli
Abbreviated transcription (Latin):
tur pot̃ rogare ut id rursus
alii aũtotũ. aũ ꝓ ꝑte. ł ⁊̃ aliud
aliquid restituat ¶Et qr pͥma
fideiꝯmissoꝵ cunabła a fide ħ̾rdꝰ¬
cessitatẽ uris ea detͣxit. nuꝑ⁊
nos eundẽ pͥnciꝑem suꝑare cõ¬
tñoñtes ex fc̃o ꝙ tribimianꝰ
uir extelsus cĩstor sacripalla
foeiꝯmissũ restituat. ⁊ n ex sqͥ¬

Expanded text:
tur, potest rogare, ut id rursus alii totum aut partem vel etiam aliud aliquid restituat. Et quia prima fideicommissorum cunabula a fide heruris ea detraxit: nuper et nos, eundem principem superare contendentes, ex facto quod Tribonianus vir excelsus quaestor sacri palatfideicommissum restituat et neque ex scr
Abbreviated transcription (Latin):
ponebãtur ¶ S si recus scriptꝰ
h̾is adire br̃ditatem ob io qd̃ di¬
tat eam sibi suspͤtam ẽẽ qͣi dq̃pͭ¬
gatus est: iussu p̾toris adeat ⁊
dentur: ac si iuris est ex trebel
qui restituit securitas datur. ⁊
accõnes hĩditane ei ⁊ ĩ eũ tͣnsfe¬
gasiano descũdñtes ⁊ p̃i anti¬
quitati dispłicu̾nt. ⁊ quibd̾ ca¬
su capt̃osas eẽ homo excesi
ingenii pap̾ appiłalat ⁊̃ nobͥi
iegib mag̾ simplititas ꝙͣ disfi¬
cuitas plac io̾ om̃ib nobsus

Expanded text:
ponebantur. sed si recuset scriptus heres adire hereditatem ob id quod dicat eam sibi suspectam esse quasi damgatus est, iussu praetoris adeat etdentur, acsi iuris est ex Trebellqui restituit securitas datur, et actiones hereditariae ei et in eum transfegasiano descendentes et ipsi antiquitati displicuerunt et quibusdam casibus captiosas eas homo excelsi ingenii Papinianus appellat et nobis in legibus magis simplicitas quam difficultas placet, ideo omnibus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tapte dabãtur. Inm̃dẽ quidẽ
iure ciuili. In eũ uo quiͣ recipi¬
ebat h̃rditatẽ ex senatusꝰ. tre¬
erit pegasiano senatꝰꝯsulto.
⁊ hes qui semel adierit ħrdita¬
tem si mͦ sua uolũtate adier̃.

Expanded text:
parte dabantur: in heredem quidem iure civili, in eum vero qui recipiebat hereditatem, ex senatus consulto Treerat Pegasiano senatus consulto, et heres qui semel adierit hereditatem si modo sua voluntate adierit,
Abbreviated transcription (Latin):
gatur: ułi siquis dicat. titõ ⁊ seio
hoĩemstichũ dolego. disunti
iͣ ticio hõĩnem stichũ dolego seio
hõiemstichũ eque disiunctim
legatũ intłłr. ¶ Si cui fundꝰ ali¬

Expanded text:
gatur, veluti si quis dicat ‘ Titio et Seio hominem Stichum do lego ’: disiunctim ita ‘ Titio hominem Stichum do lego, Seiohominem Stichum ’, aeque disiunctim legatum intellegitur. Si cui fundus ali
Abbreviated transcription (Latin):
nficetur. uec pͥncipem quide̾ ag¬
nosce cei pene nõĩne legatũ sit.
uec ex militis quid̾ testõ taliale¬
gata ualebaut᷑. ꝙͣuis alie mlitũ
uolũtates in ordinandis testis
istimabat. ułi si quis ͣ ditat.
titiꝰ h̾rs esto siticiꝰ filiam suã
seio ĩ inr̃imoniũ collocau̾it:

Expanded text:
nificetur nec principem quidem agnoscere quod ei poenae nomine legatum sit. nec ex militis quidem testamento talia legata valebant, quamvis alias militum voluntates in ordinandis testameistimabat, veluti si quis ita dicat: ‘ Titius heres esto: si Titius filiam suam Seio in matrimonium collo
Abbreviated transcription (Latin):
esto. pot̾it adic̾e. Rogo inci titi
q̃re fideiꝯmissũ ł exdie cco.
qui recipit h̃ditatem: anqñ
hrois. alñ legatarii loco hãbẽ¬
batur et in neronis quid̾ tp̃ri
missi c̃a restituta sit: om̃s acti¬
ones q̃ uire ciuili p̾rdi ⁊ mitndẽ¬

Expanded text:
esto ’, poterit adicere: ‘ rogo te, Luci Titi,quere fideicommissum vel ex die certo. qui riquando legatarii loco habebatur. Et in Neronis quidem temporibus mmissi causa restituta sit, omnes actiones quae iure civili heredi et in
Abbreviated transcription (Latin):
curau̾it: sund̃ dolego. Ianser¬
uo hrdis recce legatur ⁊ q̃ritur.
⁊ constat pure mutilit̾ legari.
net quicꝙͣ ꝓfic̾e siuiuo testato¬
re de pot̾tate h̃rdis exient. qr¬
si quid̃ inutile for legatum si
quo tp̃r dies legaticedit. in po
bitatur. siam ⁊ si statĩ pꝰ fr̃m te¬
stam̃tũ decesserit testator: ũ
tñ ap̃ eũ qi h̾rs sit dies legati
ced̾e̾ intelłr. cũ hrditas alegato

Expanded text:
curaverit, fundum do lego ’. An servo heredis recte legamus, quaeritur. et constat, pure inutiliter legari, nec quidquam proficere si vivo testatore de potestate heredis exierit, quia quod inutile foret legatum, si quo tempore dies legati cedit, in potbitatur. nam et si statim post factum testamentum decesserit testator, non tamen apud eum qui heres sit dies legati cedere intellegitur, cum hereditas a legato
Abbreviated transcription (Latin):
anus ait sicuud̾ ip̃imaumusope¬
culiũ legatũ fu̾it. om̃e ꝙ añ adi¬
tam p̃ditatẽ adquisitũ est: lesa¬
tario cede qr dies muꝰ legati ab
culiũ legatum fi̾nt: ñoͣtede lega¬

Expanded text:
nus ait, si quidem ipsi manumisso peculium legatum fuerit, omne quod ante aditam hereditatem adquisitum est legatario cedere, quia dies huius legati ab culium legatum fuerit, non cedere
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ u̾uoꝵ penitus sublata est. Nr̃a
aut̃ consto qmͣ cũ magna fecimꝰ
Angubracone. defunctoꝵ uolũ¬
tates ĩ iaudiores ẽẽ tupients
ͥ non u̾bis. s uoluntati

Expanded text:
um penitus sublata est. nostra autem constitutio, quam cum magna fecimus lucubratione, defunctorum voluntates validiores esse cupientes, et non verbis sed voluntatibus
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊io ꝙ p̾cipuũ pegasiamse¬
natus ꝯsistti fu̾at: ut qñ recu¬
sabat ħes scriptus sibi tatam
ħr̃ditatem adire. ncc̃itas ei ĩ¬
pou̾etur totam h̃tditatem uo¬
lenti fideiomissario restitue. ⁊
tͣnsire¶set ħ̃ tͣnsponimꝰ ad se¬
natus ꝯsultũ trebellianũ u̾ex
ħsolo ⁊ nc̃citas ei imponatur
sup̃o notñte adire fideiꝯmusa¬
rius desiderat sͥ restitui ħidi¬

Expanded text:
 quod praecipuum Pegasiani senatus consulti fuerat, ut, quando recusabat heres scriptus sibi datam hereditatem adire, necessitas ei imponeretur totam hereditatem volenti fideicommissario restituere, et s, et hoc transposuimus ad senatus consultum Trebellianum, ut ex hoc solo et necessitas heredi imponatur, si ipso nolente adire fideicommissarius desiderat restitui sibi heredi
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝙ płi intestati moriebã¬
tur. Retusantib scriptis h̾rdib
ꝓ nullo añ m̃imo lucro hrdita¬
tes adire ⁊tũ sr̃ ħͥ tamlex fusia
ꝙͣ lex focania lace sc̃: qͥuaꝵ¬

Expanded text:
plerumque intestati moriebantur, recusantibus scriptis heredibus pro nullo aut minimo lucro hereditates adire. et cum super hoc tam lex Furia quam lex Voconia latae sunt, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃m ẽẽ duximꝰ oĩa legata sidi¬
ꝯmissis exequare. ut᷑ milla sit
soꝵ.⁊ si auid ampuꝰ est inlega¬
tis ꝑ ħ crescat fideiꝯmissoꝵ natt̾i
S ne in pͥmis legũ cimabulis ꝓ¬
mixte ħ de iii ex ponendostu¬
diosis adolestũtib qnͣdã int̾roᷤᷤ¬
de iegatis. ⁊ p̾ea de fcd̃iꝯmssis
tractare. ut natura uͥtnuscuu
toginta: fatle possint ꝑ mix
cogatur xedmie eam ⁊ pr̃are.¬

Expanded text:
m esse duximus omnia legata fideicommissis exaequare, ut nulla sit sorum, et si quid amplius est in legatis per hoc crescat fideicommissi natura. sed ne in primis legum cunabulis permixte de his exponendo studiosis adulescentibus quandam introde legatis et postea de fideicommissis tractare, ut natura utriusque iuris cognita, facile possint permixtcogatur redimere eam et prae
Abbreviated transcription (Latin):
munimen.⁊ non aliter uideamur
iuptiali affectu easdem conuenisse
nisitale aliquid agatur. ⁊ om̃in᷑o ex
litteris causa testimonium habent
his ita gestis ⁊ nuptias ex his sobo¬
lem ẽẽ legitimam. nec autem di¬
cimus ubi non dotis aut antenuꝑ¬
tialis donatonis sit documentum
fidem enun insolis testibus suspectã
habentes ad p̃sentem uenimus dis¬
posiciõnem. quisquis autem in ad¬
iecta decet uita parue quidẽ sube¬
dñs consittens in nouissime uero
uite parte iacens. hãt etrani in
luꝰs licentiam secd neꝙ agͥcolam. aii
milites armatos quos lex cillgatos

Expanded text:
munimen, et non aliter videatur nuptiali affectu eosdem convenisse nisi tale aliquid agatur et omnino ex litteris causa testimonium habeat. His ita gestis et nuptias et ex eis sobolem esse legitimam. Haec autem dicimus, ubi non dotis aut antenuptialis donationis fit documentum. Fidem enim in solis testibus suspectam habentes ad praesentem venimus dispositionem. Quisquis autem in abiecta degit vita, parvae quidem subnus consistens in novissima vero vitae parte iacens, habeat etiam in his licentiam. Sed neque agricolas aut milites armatos, quos lex caligatos
Abbreviated transcription (Latin):
stiora decet nomina. Qiuntum uero
in milicus honestioribus ⁊ negocus.
⁊ om̃ino ꝓfessionibus dignioribus
est. si uoluei̾̃t legitune uxori copła¬
ri ⁊ non facere nuptialia documen
ueniat ad quandam orationis domũ
⁊ fateatur scĩssune illuis eccłẽ defenso¬
ri. ille autem adlubens tres aut iiiiͬ
ex inde reuẽntissimoꝵ dicoꝵ ad¬
testitionem faciat conficiat decłm¬
tem quia sub illa indicione. illo m̃¬
se. illa die men̾sis. illo nr̃i imꝑu au
no consuie. illo uenerunt apud eũ
in illa orationis domum. ille ⁊ illa
⁊ coniuncti sunt alterutri ⁊ huius¬
mõi ꝓtestationem si quidem acciꝑe
uolunt aut ambo conuemientes.
aut alterut᷑ eoꝵ ⁊ hoc ãgant. ⁊ sub¬
scribant ei. ⁊ scĩssune eccle defensor

Expanded text:
stiora decet nomina. Quantum vero in militiis honestioribus et negotiis et omnino professionibus dignioribus est, si voluerint legitime uxori copulari et non facere nuptialia documentveniat ad quandam orationis domum et fateatur sanctissimae illius ecclesiae defensori, ille autem adhibens tres aut quattuor exinde reverentissimorum clericorum attestationem conficiat declarantem, quia sub illa indictione illo mense illa die mensis illo nostri imperii anno consule illo venerunt apud eum in illam orationis domum ille et illa et coniuncti sunt alterutri. Et huiusmodi protestationem si quidem accipere volunt aut ambo convenientes aut alteruter eorum, et hoc agant et subscribant ei et sanctissimae ecclesiae defensor
Abbreviated transcription (Latin):
appellat. hoc est uliores ⁊ obscuri¬
ores non ꝓscrũtamur quibus ci¬
ulium causaꝵ ignoratio est ⁊ so¬
luis citra t̾ram oꝑacionis ⁊ cca bel¬
la concupiscentie causa est studi
ris ⁊ agricolis. licentia sit eis ⁊ non
gitum qui patrum aut mediocri¬
tatem aut nulitares. uel rusti¬
cas occupationes ⁊ ignorantias ad
bus que nobis fiunt semꝑ om̃aun

Expanded text:
appellat, hoc est viliores et obscurrscrutamur, quibus civilium causarum ignoratio est et solius circa terram operationis et circa bella concupiscentia causa est studioris et agricolis licentia sit eis et non gitimi, qui patrum aut mediocritatem aut militares vel rusticas occupationes et ignorantias adiuae nobis fiunt semper omn
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾is calũpmne actõne intͦdutta
st̃. que indesuetudinẽ habiit. qr
mꝑte decima litis actores młctaͣ¬
iurand. ⁊ umiꝓbus litigator ⁊̃ cãp¬
num impñsas litis infre adu̾sa
rio cogatur. ¶ Ex quib d̾ nditiis
dampnati ig nominiosi fũit. iui¬

Expanded text:
veteris calumniae actione introducta sunt, quae in desuetudinem abiit, quia in partem decimam litis actorem multaiurandum et ut improbus litigator etiam damnum et impensas litis inferre adversario suo cogatur. Ex quibusdam iudiciis damnati ignominiosi fiunt, velut
Abbreviated transcription (Latin):
piscende possõns cã comꝑatũ est.
eoꝙͣ ititur dñs finidi de rel colo¬
ni quas is ꝓ m̾cedib fundi ꝑig¬
nori futuras pepigiss ¶ Retinẽ
uti possidetis ⁊ utrobi. cũ ab utͣ
ꝑte de ꝓpriecate alicuiꝰ rei ꝯtro¬
u̾sia sit. ⁊ añ q̃rttur ut̾ ex litiga

Expanded text:
scendae possessionis causa comparatum est, eoque utitur dominus fundi de rebus coloni quas is pro mercedibus fundi pignori futuras pepigisset. Retinenduti possidetis et utrubi, cum ab utraque parte de proprietate alicuius rei controversia sit et ante quaeritur, uter ex lit
Abbreviated transcription (Latin):
Qma ꝑ eamreplicatur atꝙͣ re¬
soluitur ns excepcõnis. uilitũ
pactus: aliquis cũ debitore suo.
texsipiat debitor uͥ ita demũ cõ¬
dempnetur si nõ ꝯuen̾it: ne cã
petũiam treditor petat. noc eiͣ
excepto cõuenit n ita siam¬

Expanded text:
 eam replicatur atque resolvitur vis exceptionis. veluti cum pactus est aliquis cum debitore suo, et excipiat debitor, ut ita demum condemnetur, si non convenerit, ne eam pecuniam creditor petat, nocet ei exceptio; convenit enim ita, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quaus est pacti ꝯuenti. cũ cõnenit
ne intra c̾tum tm̃pus ag̾etur. iri
non impeor accor rem exequi
ergo hui quib intra tm̃pꝰ c̾tum
ag̾e uolñtib: obicitur except̃õ
aut pacti conm̃ti. aut aliasimit
ones appłłantur: alioqũĩ si intra
tempꝰ eg̾int: obiettaq sit eis ex¬
cept̾o. n eo iudicõ quicͣ conseq̃¬
olim age pot̾ant. cũ tem̾e remĩ
id̃̾m deducebant: ⁊ consumebai¬
bant hodie aut̃ nonĩstricte ii
pacc̃onis ł oblig̾onis utem infre
ausus est. denomane ꝯstõĩsiub¬

Expanded text:
qualis est pacti conventi, cum ita convenerit, ne intra certum tempus ageretur, ut non impeditur actor rem exsequi. ergo hi quibus intra tempus agere volentibus obicitur exceptio aut pacti conventi aut alia similones appellantur. alioquin, si intra tempus egerint obiectaque sit exceptio, neque eo iudicio quidquam consequolim agere poterant, cum temere rem in iudicium deducebant et consumebbant. hodie autem non ita stricte haec pactionis vel obligationis litem inferre ausus est
Abbreviated transcription (Latin):
exceptiones q̃ olim ꝓcuratorib
ratoris opponeba̾tur: cũ m indi¬
tis freq̃ntari nullo ꝑspeximꝰ
mͦ: conqiesc̾e sanctimꝰ nedũ
de mis alitatur p̃uis negotudis¬

Expanded text:
exceptiones quae olim procuratoribus ratoris opponebantur, cum in iudiciis frequentari nullo perspeximus modo, conquiescere sancimus, ne, dum de his altercatur, ipsius negotii dis
Abbreviated transcription (Latin):
que noceat. qid cũ accid̃: aua
auegõne opus estꝰ adiuuandi
rei gr̃a: que o uplicacõ nocat᷑
et si rursus eapnia fatie insta
eutori noceat: ⁊ ursus allegoe¬

Expanded text:
que noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvandi rei gratia, quae duplicatio vocatur. Et si rursus ea prima facie iusta actori noceat, rursus alleg
Abbreviated transcription (Latin):
ex teptõnos defendendoꝵ eoꝵ gͣ¬
cia cũ quib agitur. sepe .n. acci¬
dit ũ licz ip̃a ꝑsetut̃o qua actor
exꝑitur uistasit: tam̃ inqͣsit
Si metu ccactus. aut dolo ĩdus¬
tus. aũ errore lapsus stipłanti
ticio ꝓ misisti ꝙ non debu̾as ꝓ¬
mitt̾e: paiani iure tiuili te ob¬
ligatum ẽẽ. ⁊ act̾o qua intñdr
dare teoꝑte: esficax est  S qrũ¬
quum ÷ te ꝯdempuari: Io dat᷑
tͥ extept̃o. metus ca. aut dolima¬
a te pet̾e posse eum ctum est.
Dare .n. te opt cũ ex stipulatu¬
est eo nõme te ꝯdempnarr placz¬

Expanded text:
exceptiones defendendorum eorum gratia cum quibus agitur: saepe enim accidit, ut, licet ipsa actio qua actor experitur iusta sit, tamen iniqua sit si metu coactus aut dolo inductus aut errore lapsus stipulanti Titio promisisti, quod non debueras promittere, palam est, iure civili te obligatum esse, et actio qua intenditur dare te oportere, efficax est: sed iniquum est te condemnari, ideoque datur tibi exceptio metus causa aut doli maa te petere posse eum certum est: dare enim te oportet, cum ex stipulatuest eo nomine te condemnar
Abbreviated transcription (Latin):
seunt. ¶Supest ut admoneamꝰ
ce siañ rem iuditat᷑ais cũ quio actũ
est. satufaciat actori offõ iudicis
cõuenit eũ absolue: lic uroitiiac¬
cipiendi tp̃r ineac̃ã fuiss uͥ damp¬
nai i debatꝰ. ⁊ ñ est ꝙ aña uulgõ¬

Expanded text:
seunt. Superest ut admoneamus, quod si ante rem iudicatam is cum quo actum est satisfaciat actori, officio iudicis convenit eum absolvere, licet iudicii accipiendi tempore in ea causa fuisset, ut damnari debeat
Abbreviated transcription (Latin):
reodi int̾dm s ꝑm̃ iudicatur
int̾dicti reodita fuisset. De pena
egisse eos qui iura susmebãt
ne facue noĩnes adiitigandũ
ꝓced̾ent: quod ⁊ nobis studio est Io
eo maxime fĩ pot̾ : ad̾ tenutas cam
mͦ petũiana pena. modo irisiura¬
di religione. modõ metunfamie.

Expanded text:
 iudicatur interdicti reddita fuisset. TIT. 16 egisse eos qui iura sustinebant, ne facile homines ad litigandum procederent: quod et nobis studio est. idque eo maxime fieri potest, quod temeritas tam modo pecuniaria poena, modo iurisiurandi rel
Abbreviated transcription (Latin):
applłone: ñ solũ scuta ⁊ gladios.
aut duplicia  Simpliciast᷑: ułi
inquib alt̃ actor alt̃ reus est
tͣilia st̃ oĩa restitutoria. au̾exhi¬
bitoria: Nam actors qui tesid̾at
aut exmb̾i aut restitui. Reus
z̃ is aquo desid̾atur ut restituat.

Expanded text:
atione non solum scuta et gladios aut duplicia. Simplicia sunt, uelut in quibus alter actor, alter reus est, qualia sunt omnia restitutoria aut exhibitoria; namque actor est, qui desiderat aut exhiberi aut restitui, reus is est, a quo desideratur, ut exhibeat
Abbreviated transcription (Latin):
fibia opiis est aua actor adiuuet᷑
cit. auas om̃s apͣcius ex laciore
Dig̃stoꝵ uolumine faciler cog¬
nosce ¶ Excepcõnes aut̃ qnide
bitore peti indr qr maudatiiu
u̾int . qua rõne ⁊ si nõ de petũda
pecũia pactus quũ cũ reo fu̾it pla
ꝓ eo obligati eẽnt ac si⁊cũ ip̃is ͦ¬
pactus eẽt ne ab eis ea pecũĩape¬
t̾etur ¶ Sane q̃d̾ except̃ones ñ
solñt hus accomodari. ette .n.
debicor sibonis siuis ceuert ⁊tẽ
eo ireditor expitur. pexcerton¬
alios ꝓ debitore obligat. ħmͣx¬
iie ꝓspicit ut cũ facultatib
lapsiis fu̾it debitor possit ab hus

Expanded text:
ia opus est, qua actor adiuveturcit: quas omnes apertius ex latiore digestorum volumine facile est cognoscere. Exceptiones autem, quibus bitore peti videtur, quia mandati iuint. qua ratione et si de non petenda pecunia pactus quis cum reo fuerit, plpro eo obligati essent, ac si et cum ipsis pactus esset, ne ab eis ea pecunia peteretur. sane quaedam exceptiones non solent his accommodari. ecce enim debitor si bonis suis cesserit et cum eo creditor experiatur, defenalios pro debitore obligat hoc maxime prospicit, ut, cum facultatibus lapsus fuerit debitor, possit ab his
Abbreviated transcription (Latin):
possõe. tet̾isꝙ qui ħrdis loco sũt:
acomodat ¶Fint qͦ manifestiac¬
tio tͣyuis ex ip̃ius p̃toris inrudit¬
tione ꝓficiscatur: tñ ꝑpetuo ait ͤ
absurdumẽe .n. existmiauit ã¬
no eam t̾minari. ¶Non om̃t¬

Expanded text:
 qui heredis loco sunt, accommodat. furti quoque manifesti actio, quamvis ex ipsius praetoris iurisdictione proficiscatur, tamen perpetuo datur: absurdum enim esse existimavit anno eam terminari. Non om
Abbreviated transcription (Latin):
troꝵ qui figna m̃a comittantur¬
qui p̾sto sunt semper. actibꝰ quos
intantos eruditis studus itiũ¬
uͥ ꝓlixitas ⁊ pexpeditionum dif¬
ficultas exercet. ideo palatim nc̃i
cuna sui p̃cipua retinerent. q̃
dum in palatio nr̃o constitutis.¬

Expanded text:
trorum, qui signa nostra comitanturtrorum, qui signa nostra comitanturraesto sunt semper actibus, quos intentos eruditis studiis itinerum prolixitas et expeditionum difficultas exercet. Ideoque palatini nculia sua praecipua retineant, quae, dum in palatio constituti
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ ad ꝓuintias ꝓuecti fuer̃. us¬
q ad quinq mensium spaturi
intraꝙ in ipsis erit reme andi
licentia nullampenitus actc̃em
suꝑcinl indelicet negotio ex
b sine ulla scriptis ꝓlata fñia ide
fortissum scolares uł eoꝵ matres
sen conuiges ut dictũ ẽ aut liben
ł seriumoneanitur. rricħ ip̃a ex¬
ecutione sportulaꝵ nõie penitus
ł seruos p̃bere decerarimis. set si
b suꝑ ea possit cognosci. expecta¬
tato sine scriptis sicut dcm̃e. ha¬
bente cognitionis ꝯuentu si dece¬
norẽ calcalum deportanerit spor¬
p̃stabunt. sin no cãe qualitatis
in scriptis habend̾a cognitionem
flagitau̾it in hoc necc̾e ẽ cau i¬
terlocutione inscriptis ꝓferenda.
ea q̃ suꝑiꝰ dequantitate sportũlaꝵ
dicendaꝵ q ꝯgnitionum deposita
sunt. obseruari:
ti nr̃i iam dudum certapriule¬
gia suꝑfundunt rem siqmͣ dum
inpalatio nro morantur. ⁊ si ꝑ
ꝯspectib nr̃is acquiritur s nec
alieni sunt apulu̾e ⁊ labore cas¬

Expanded text:
tibus ad provincias profecti fuerint, usque ad quinque mensium spatium, intra quod ipsis erit remeandi licentia, nullam penitus actionem, super civili videlicet negotio  eet sine ulla scriptis prolata sententia idem fortissimi scholares vel eorum matres seu coniuges, ut dictum est, aut liberi vel servi moneantur, nihil ipsa exsecutione sportularum nomine penitus vel servos praebere decernimus. Sed sier ea possit cognosci, expectato sine scriptis, sicut dictum est, habendae cognitionis eventu, si deteriorem calculum reportaverint, sporpraestabunt. Sin vero causae qualitas in scriptis habendam cognitionem flagitaverit, in hoc necesse est casu interlocutione in scriptis proferenda ea, quae superius de quantitate sportularum decidendarumque cognitionum disposita sunt, observari. cti nostri iam dudum certa privilegia superfundunt, rem, si quam, dum in palatio nostro morantur, vel si conspectibus nostris adquiritur Sed nec alieni sunt a pulvere et labore cas
Abbreviated transcription (Latin):
si aborreant. aconditione fuisli
ł fisco ł curie obnorii nõ sunt.
ł pistores nõ fucri̾nt. ł nõ maliqͦ
negotio constiterint nec sibi hono¬
rẽ uenali suffragio emerint. nec
rem alicꝰ admunistrauerint. ꝙͥ¬

Expanded text:
si abhorreant a condicione servili vel fisco aut curiae obnoxii non sint vel si pistores non fuerint vel non in aliquo negotio constiterint nec sibi honorem venali suffragio emerint nec rem alicuius administraverint.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ac lege deccrnmꝰ ut
qui in iuignł scoł militant.
quiq pꝰemersa stipendioꝵ cu¬
simoꝵ comitum merierint.
dignitatem. tam cuigulo qmͣ
priulegiis omnub sibumet.
competentibꝰ ꝑfruantur. acde¬
inceps usq adfiñeuite: foro
ceat. ne exaiterius c̾libet sentẽ¬
tia cuule subipelitignum com¬
pellantur. incriminalib sãe
controuersiis.⁊ inpublicistri¬
butis ⁊ aduersus tales uiros
ꝓm̃tias mod̾antium cõgruam

Expanded text:
. Hac lege decernimus, ut, qui in singulis scholis militant quique post emensa stipendiorum cusimorum comitum meruerint dignitatem, tam cingulo quam privilegiis omnibus sibimet competentibus perfruantur ac deinceps ceant nec ex alterius cuiuslibet sententia civile subire litigium compellantur. In criminalibus sane controversiis et in publicis tributis et adversus tales viros provincias moderantium congruam
Abbreviated transcription (Latin):
sitbiectam conditionem ⁊ ser
deuissoris eractione uexari set
ꝓconsuetudine netustissima.
⁊ ingiter obseruatu muneraꝵ
mus hoc iudelicet obsemando
ut incriminalibꝰ cãis quĩq ali¬
os primates ex xxx iuris apri¬
micterio usq ad iticesinũ retro
num̾andis. uria cum nirin crã¬
rio uolente. s. ⁊ non retusante

Expanded text:
subiectam condicionem sortitdeiussoris exactione vexari, sed pro consuetudine vetustissima et iugiter observata numus. Hoc videlicet observando, ut in criminalibus causis quinque alios primates ex triginta viris, a primicerio usque ad tricesimum retro numerandis una cum numerario, volentes scilicet et non recusante
Abbreviated transcription (Latin):
cõtestatione litis ł relatione ru¬
dicis aũt appellatione interpo¬
sita uentilatur ꝓ indutenda cog¬
nitione non ampliꝰ qͣ tres soli¬
nitionib unstrumntoꝵ noĩe edic¬
modo solidos dabunt/ quotĩs
sane apud uiros clarissimos ꝓ¬
ranciaꝵ mod̾atores ex delegati¬
liꝰ qmͣ dimidiam parte cõsuetoꝵ

Expanded text:
contestatione litis vel relatione iudicis aut appellatione interposita ventilatur, pro inducenda cognitione non amplius quam tres solinitionibus instrumentorum nomine, edimodo solidos dabunt. Quotiens sane apud viros clarissimos provinciarum moderatores, ex delegatil
Abbreviated transcription (Latin):
inscriptis ꝓ lata penitus mo¬
n eantur lidimiltitudiñe ns¬
suꝑ alioꝵ officioꝵ quotiens ci¬
ules ł criminales cc cos dem
cognitiones mouentur. exe¬
ad finc̃ licis cuuł. ł criminał.
unĩ eẽ solidi p̃statione con¬
tentum. ⁊ ꝓinsinuandis nre
serenitatis apitib ⁊ simpli
ccͣ ob noxios eoꝵ postulatice᷑.
deponenda binos solidos ab hi
hii quoꝵ interẽ accepto soli¬
do ꝙ petitur. p̃bere nõdiffe¬
rant. ꝓ implendis uõ mo¬
numẽntis unde conuenien¬
de tribuitur. executoribus
cipimus arbirio uoͣ non amp¬
ni᷑ qm̃ solidum ⁊ fisti patrõis
dimidiã solidi partẽ notari¬
is uoͣ tertiam usq ad finem
sicut iam dictũ ẽ tãe p̃stare.

Expanded text:
in scriptis prolata penitus moneantur. Ad similitudinem insuper aliorum officiorum, quotiens civiles vel criminales contra eosdem cognitiones moventur, exad finem litis civilis seu criminalis unius esse solidi praestatione contentum. Et pro insinuandis nostrae serenitatis apicibus vel simplici contra obnoxios eorum postulatione deponenda binos solidos ab hisii quorum interest accepto solido quod petitur praebere non differant. Pro implendis vero monumentis, unde conveniendi tribuitur exsecutoribus cipimus. Arbitro vero non amplius quam solidum et fisci patronis dimidiam solidi partem, notariis vero tertiam usque ad finem, sicut dictum est, causae praestare: