comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meũ : & descendant sicut ros uerba mea.
Ut qui seminauerint in lacrimis in gaudio
metant: & qui seminauerint in iustitia
& sp̃u. metant fructũ uitȩ sempit̃nae:
Accipiantq panem doctrinȩ euangelicȩ.
de quo inꝓuerbis ⁊ in ecclesiaste scriptũ
est. Aperi oculos tuos: ⁊ implere panib
Et iterũ. Mitte panẽ tuũ suꝑ aquã : qͥa
in multitudine dierũ tuoꝵ inuenies eũ.
Neq enĩ credendũ ẽ. qͦd p̃cipiatur uescen¬
tibus. ut ad comedendũ hunc panẽ. quo
corpora nutriuntur. oculos aperire debe¬
ant & sic saturari panib quos in ab acue
comedie pauꝑ abscondite : sed ad pa¬
nem doctrinȩ cohortantur dĩ. quẽ nisi
aperuerimue oculos cordis nr̃i co¬
medere non possumꝰ. De quo sepe scri¬
bit ⁊ paulus his qui fidei ⁊ueritatis ser¬
monib nutriuntur. Precipiturq doc¬
tori ut panem doctrine suȩ mitat suꝑ
omnẽ a quã. ⁊ cunctis infundat grãm

Expanded text:
meum, et descendant sicut ros verba mea; meum, et descendant sicut ros verba mea; t qui seminaverint in lacrymis, in gaudio metant . Et qui seminaverint in justitia et spiritu, metant fructum vitae sempiternae, accipiantque panem doctrinae Evangelicae, de quo in Proverbiis et in 652 Ecclesiaste scriptum est: Aperi oculos tuos, et implere panibus ; et iterum: Mitte panem tuum super aquam, quia in multitudine dierum tuorum invenies eum . Neque enim credendum est, quod praecipiatur vescentibus, ut ad comedendum hunc panem, quo corpora nutriuntur, oculos aperire debeant, et sic saturari panibus, quos in Abacuc comedit pauper abscondite . Sed ad panem doctrinae cohortatur Dei, quem, nisi aperuerimus oculos cordis nostri, comedere non possumus. De quo saepe scribit et Paulus his, qui fidei et veritatis sermonibus nutriuntur . Praecipiturque doctori, ut panem doctrinae suae mittat super omnem aquam, et cunctis infundat gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
at t̾ram ⁊ infundit eam.⁊ uaria semi¬
na pullulat. ut plenis segetib panes
in usus hominũ procreentur : sic reꝓ¬
missionis meȩ uerbũ qͦd semel pollici¬
tus sum. ⁊ quod egressum ÷ de ore meo
irritum non ẽ : sed om̃ia opere cõple¬
buntur. Iuxta anagogen duplex in¬
telligentia qđ uerbũ dñi uł ille sic¬
de quo scriptũ ẽ. in principio erat uer¬
bũ. ⁊ uerbũ erat apud dm̃. ⁊ ds̃ erat
uerbũ qͥ non reuertit᷑ ad eũ uacuus
nisi patris fecerit uoluntatẽ.⁊ ⁊ uniu̾¬
sa compleuerit ꝓpt̃ quȩ fuerat cor¬
poratus. ⁊ mundũ reconciliauerit dõ:
qui de ore ꝑcedere dicit᷑. ⁊ de utero
ac uulua: Non quo ds̃ hȩc menbra ha
pelletur ⁊ pluuiȩ. quas fundunt suꝑ
t̾ram bonã nubes sp̃ual es: ad quas ꝑue¬
nit ueritas dĩ. Quẽ imbrẽ ⁊ quas plu¬
iuias moyses in deuteronomi: cantico
pollicetur. Audiat terra uerba oris
mei. expectetur sicut pluiua eloquiũ

Expanded text:
at terram, et infundit eam, et varia semiat terram, et infundit eam, et varia semina pullulat, ut plenis segetibus panes in usus hominum procreentur: sic repromissionis meae verbum, quod semel pollicitus sum, et quod egressum est de ore meo, irritum non erit; sed omnia opere complebuntur. Juxta anagogen duplex intelligentia est, quod verbum Domini vel i est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Qui non revertetur ad eum vacuus, nisi Patris fecerit voluntatem; et universa compleverit propter quae fuerat corporatus, et mundum reconciliaverit Deo. Qui de ore procedere dicitur, et de utero ac vulva: non quod Deus haec membra habpelletur, et pluviae quas fundunt super terram bonam, nubes spirituales, ad quas pervenit veritas Dei. Quem imbrem, et quas pluvias Moyses in Deuteronomii Cantico pollicetur : Audiat terra verba oris mei: exspectetur sicut pluvia eloquium
Abbreviated transcription (Latin):
sic erit uerbũ meũ quod egredietur
de ore meo. Non reuertetur ad me
uacuũ : sed faciet quęcũq uolui. &
ꝓsperabit᷑ in his ad quę misi illud.lxx.
uomͦ si descendat pluuia aut nix
de cȩlo. ⁊ ñ reuertatur aer. donec inhe¬
briet t̾ram. ⁊ generet. ⁊ oriatur.⁊ det:
semen seminanti. ⁊ panẽ ad comeden¬
dum: sic erit uerbũ meũ quod exie¬
rit de ore meo. Non reuertetur do¬
nec compleat quȩ uolui: & ꝓsperas
faciam iuas eius. ⁊ p̃cepta mea. Pen¬
dent ex superiorib quȩ dicuntur.
& breuit̃ hic sensus ẽ. Non sit incredulꝰ
popłs nationũ: quod post tanta scelera
impius repente saluetur. Non enĩ sunt
cogitationes meȩ ut cogitationes homi¬
nũ. Et quantũ cęlũ at̾ra distat: tantũ
meȩ cogitationes a cogitationib homi¬
nũ separate sunt. Ego enĩ clementissi¬
mus sum : ⁊ multus ad ignoscendum.
Uultis ⁊ aliam accipere similitudinem:
quomͦ iber ⁊ nix descendit de cęlo
& illuc ultra ñ reuertetur. sed inebri¬

Expanded text:
r de ore meo; non revertetur ad me vacuum, sed faciet quaecumque volui, et prosperabitur in his, ad quae misi illud. LXX: Quomodo si descendat pluvia, aut nix de coelo, et non revertatur, donec inebriet terram, et generet et oriatur, et det semen seminanti, et panem ad comedendum: sic erit verbum meum, quod exierit de ore meo: non revertetur donec compleat quae volui, et prosperas faciam vias ejus et praecepta mea. Pendent ex superioribus quae dicuntur, et breviter hic sensus est: non sit incredulus populus nationum, quod post tanta scelera impius repente salvetur. Non enim sunt cogitationes meae ut cogitationes hominum, et quantum coelum distat a terra, tantum meae cogitationes a cogitationibus hominum separatae sunt. Ego enim clementissimus sum, et multus ad ignoscendum. Vultis et aliam accipere similitudinem? Quomodo imber et nix descendit de coelo, et illuc ultra non revertetur, sed inebri
Abbreviated transcription (Latin):
in ethnicis qui se castrauer̃ propt̃ re¬
gnũ cęlorũ. uterq sexus accipit᷑. qͥ
mortificauer̃ menbra sua quȩ sunt¬
suꝑ t̾ram. fornicationẽ. iminundiciã.
passionẽ. desideriũ malũ: doneo ꝑ¬
ueniant om̃s inuirũ ꝑfectũ. ⁊ dicant
cũ apło: nos neminẽ nouimus scđm
carnẽ. &si cognouimꝰ uixta carnẽ
xp̃m : sed nunc iã non nouimꝰ. Ergo
in eunuchis nequãquã illi intelligen¬
di sunt: quos ardens poeta descri¬
bens ait. Nec non infelix ferro trun
illi de quib dñs in euangłio loquit᷑.
qui se castrauer̃ propt̃ regnũ cęlo¬
rũ. Quales erant ⁊ apłi quib admi¬
rantib & ꝓrei difficultate dicentib.
quis ergo potest saluus fieri: respon¬
dit saluator. Qui potest capere ca¬
piat. Unde ⁊ apłs de huiꝰcemodi eu¬
nuchis id ẽ. de uirginib p̃ceptũ dñi
se ñ habere testatur: sed dat con¬
silium quasi miscđiam consecutus ad ño.

Expanded text:
in eunuchis qui se castraverunt propter rein eunuchis qui se castraverunt propter regna coelorum, uterque sexus accipitur; qui mortificaverunt membra sua super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, desiderium malum: donec perveniant omnes in virum perfectum, et dicant cum Apostolo: Nos neminem novimus secundum carnem. Et si cognovimus juxta carnem Christum, sed nunc jam non novimus . Ergo in eunuchis nequaquam illi intelligendi sunt, quos ardens poeta describens ait : Nec non infelix ferro truncilli de quibus Dominus in Evangelio loquitur: Qui se castraverunt propter regnum coelorum : quales erant et Apostoli, quibus admirantibus et pro rei difficultate dicentibus: Quis ergo potest salvus fieri? respondit Salvator: Qui potest capere, capiat. Unde et Apostolus de hujuscemodi eunuchis, id est, de virginibus, praeceptum Domini se non habere testatur, sed dat consilium quasi misericordiam consecutus a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
cis reginȩ. qui etiã in itinere ociosus
esse poterat: ⁊ dum quęrit interp̃tẽ
lectionis. xp̃m repperit quẽ quȩrebat:
non sint excermini asalute dĩ. Hoc
autẽ inquiunt dicitur cont᷑ iudȩos
qui nobilitatẽ iactant generis. ⁊ fili¬
os abrabam eẽ. se dicunt: ⁊ beatos
putant qui habent semen insion. &
si adheserint dño. ⁊ nec se putent adi
popło separari. Om̃s enĩ qui i ap̃o
sunt baptizati: xp̃m induer̃. Non
est udeus ⁊ ethnichus. circuncisio
pitur cantico. lȩtamin gentes eum
popło eius idẽ dĩ: qui priorẽ habu¬
it popłm iudȩorũ. qui de oriente
& occidente uenientes requiescant iN
sinu abraham. Hoc ẽ. qͦd & ioħes bap¬
tista dicebat : ⁊ ne dicatis patrẽ ha¬
benus abraham. Dico enĩ uobis. po¬
tens c̃. ds̃ de lapidib istis suscitare
filios abrahȩ. & quomͦ in proselitis
non ẽ. ulla diuersitas. sed ⁊ uiri et
feminȩ ad salutẽ parit̃ uocant᷑: sic &

Expanded text:
i etiam in itinere otiosus i etiam in itinere otiosus esse non poterat, et dum quaerit interpretem lectionis, Christum reperit quem quaerebat, non sint externi a salute Dei. Hoc autem, inquiunt, dicitur contra Judaeos, qui nobilitatem jactant generis, et filios Abrahae se esse dicunt, et beatos putant qui habent semen in Sion, esi adhaeserint Domino: nec se putent a Dei populo separari. Omnes enim qui in Christo sunt baptizati, Christum induerunt . Non est Judaeus et Ethnicus, Circumcisio  gentes cum populo ejus, id est, Dei qui priorem habuit populum Judaeorum . Qui de Oriente et Occidente venientes, requiescent in sinu Abraham. Hoc est quod et Joannes Baptista dicebat: Et ne dicatis, patrem habemus Abraham. Dico enim vobis: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Et quomodo in proselytis non est ulla diversitas, sed et viri et feminae ad salutem pariter vocantur: sic et
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑtinent. ⁊ ad om̃e opus seruile
ñ moueatur. Qui enĩ facit peccatũ:
seruus peccati ẽ. Nos aut̃ in libertatẽ
uocati sumꝰ: qua lib̾tate donauit nos
xp̃c. ut nequaquã operemur eybum
qui perit. sed herentes dño dicamus
q sabbata dedicata. ne simꝰ de sexdi¬
ebus in quib factus ẽ mundus. de qͥ¬
est. Si essetis de mundo isto: mund̾¬
utiq amaret qđ suũ. ẽ. Nunc aut̃ ñ
estis de mundo isto quia elegi uos:
id circo odit uos mundꝰ.Et ñ dicat
filius ad uenȩ qui adhęret dño dicens
separatione diuidet me dñs apopło
suo. & non dicat eunuchus: ecce ego
lignũ aridũ. Exo Ue dicat alie¬
nĩgena qui appositus ẽ. dño. putas ne
eunuchꝰ quia ego sũ lignũ aridum.
Qui humilit̃ hunc locũ intelligunt.
ad ꝓselitos exgentib ⁊ uere tunuchos
referunt quȩ dicuntur : qđ ⁊ adue¬
nȩ si legem dĩ susceperint. ⁊ circunci¬
dantur. ⁊ eunuchi. qualis fuit canda

Expanded text:
tem pertinent, et ad omne opus servile tem pertinent, et ad omne opus servile non moveat. Qui enim facit peccaem vocati sumus, qua libertate donavit nos Christus , ut nequaquam operemur cibum, qui perit; sed adhaerentes Domino, dicamussque sabbata dedicata, ne simus de sex diebus, in quibus factus est mundus, de qutur: Si essetis de mundo isto, mundutique amaret quod suum est. Nunc autem non estis de mundo isto, quia elegi vos, et idcirco odit vos mundus . Et non dicat filius advenae, qui adhaeret Domino, dicens: Separatione dividet me Dominus a populo suo: et non dicat eunuchus: Ecce ego lignum aridum. LXX: Ne dicat alienigena, qui appositus est Domino: Putasne eunuchus, quia ego sum lignum aridum. Qui humiliter hunc locum intelligunt, ad proselytos ex gentibus et vere eunuchos referunt quae dicuntur, quod et advenae, si legem Domini susceperint, et circumcidantur, et eunuchi, qualis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
in futurũ se extendens. donec ꝑueniat
inunitatẽ fidei ⁊ cognitionẽ filii dĩ. in
uirum ꝑfectũ in mensurã ȩtanis pleni¬
tudinis xp̃i: Ut ei psalmus ille ualeat
coaptari : beatus uir qui ñ ab it in con¬
silio impiorũ. Iste igit᷑ uir ⁊ filius inte.¬
rioris hominis ẽ: de quo in leuitico ere¬
brius dicit᷑. Homo. in eo beatus ẽ. qđ
facit primũ & app̃hendit hȩc iudiciũ
scilicet atq iusticiã & salutẽ dñi quae
prope ẽ. & cunctis gentib reuelanda:
ut ñ solum faciat qđ p̃ceptum ÷. sed
stricta teneat manu: ⁊ custodiat sab¬
batum ne polluat illud. Quod sit aut̃
sabbatũ quod p̃cepit obseruandũ: se¬
quens uersus ostendit. Custodiens ina
nus suas ne faciat om̃e malũ. Neque
enĩ prodest sedere insabbato. siue
dormire. & epulis inhiare. sed si bona
faciens quiescat amalis. ⁊ iuge iniqͥ¬
tatis habeat sabbatũ. id ẽ. occiũ: ea¬
que tantũ faciat quȩ ad animȩ salu¬

Expanded text:
in futurum se extendens donec perveniat in futurum se extendens donec perveniat in unitatem fidei, et cognitionem Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi; ut ei psalmus ille valeat coaptari: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum . Iste igitur vir, et filius interioris hominis, de quo in Levitico crebrius dicitur: Homo, homo : in eo beatus est, quod facit primum, et apprehendet haec: judicium scilicet atque justitiam et salutem Domini, quae prope est, et cunctis gentibus revelanda: ut non solum faciat quod praeceptum est, sed stricta teneat manu; et custodiat sabbatum, ne polluat illud: Quod sit autem sabbatum, quod praecepit observandum, sequens versus ostendit: Custodiens manus 656 suas, ne faciat omne malum. Neque enim prodest sedere in sabbato, sive dormire, et epulis inhiare. Sed si bona faciens, quiescat in malis, et juge iniquitatis habeat sabbatum, id est, otium, eaque tantum faciat, quae ad animae salu
Abbreviated transcription (Latin):
qui unã iusticiã fecerit cuncta uirtutes
implesse doceatur. quȩ inuicẽ se secunt᷑
cunctis careat. Tale quid ⁊ quartꝰ deci¬
mus psalmꝰ sonat. Qui ambulat imma¬
culatus: ⁊ oꝑatur iusticiã. Et alibi scri¬
ptum ẽ. Iustitiam discite : qui habitatis
suꝑ t̾ram. Quod aut̃ saluator qui factꝰ
est nobis iustitia. ⁊ sc̃ĩtas. ⁊ redemptio
ipse sic miscđia dĩ: scõrum uerba testan¬
tur. Et mnisit ds̃ miscđiam suã ⁊ uerita¬
tẽ suã. Heatus uir qui facit hoc:⁊
filius hominis qui app̃hendet istud.
Custodiens sabbatũ ne polluat illud:
custodiens manus suas ne faciat omne¬
qđ malũ ẽ. Lxx. Reatus uir qui
facit hec : ⁊ homo qui retinet ista. ⁊cus ÷¬
todit sabbata ut ꝓfanetur ea: ⁊ ser¬
uat manus suas ne faciat iniquitatẽ.
Qui cũ apło paulo potest dicere qͣn¬
do eram paruulus. sapiebam ut paruulꝰ.¬
paruuli sunt : iste p̃sentem consequit᷑
beatitudinẽ. Preteritorũ obliuiscens. &

Expanded text:
qui unam justitiam fecerit, cunctas virtutes implesse dicatur quae invicem se sequuntur, cunctis careat. Tale quid et quartus decimus psalmus sonat: Qui ambulat immaculatus, et operatur justitiam . Et alibi scriptum est: Justitiam discite qui habitatis super terram . Quod autem Salvator, qui factus est nobis justitia, et sanctitas, et redemptio, ipse sit misericordia Dei , sanctorum verba testantur: Et misit Deus misericordiam suam, et veritatem suam . Beatus vir qui facit hoc, et filius hominis qui apprehenpolluat illud: custodiens manus suas, ne faciat omne malum. LXX: Beatus vir qui faciet haec, et homo qui retinet ista, et custodit sabbata, ut non profanet ea, et servat manus suas, ne faciat iniquitatem. Qui cum apostolo Paulo potest dicere: Quando eram parvulus, loquebar ut parvulparvulusbeatitudinem, praeteritorum obliviscens, et
Abbreviated transcription (Latin):
det cẏparissis: ⁊ ꝓ coniza. ascendet myr¬
tus. Et erit dñs in signũ ⁊ in nom̃ sempi¬
t̃nũ: ⁊ ñ deficiet. Uerbum inquit meũ
non reuertetur uacuũ: sed post quam
compleuerit omia quȩ uolui. ⁊ meã in
terris fecerit uoluntatẽ: tunc ad me ue¬
niet. ⁊ implebitur illud qͦd scriptum ẽ.
Dixit dñs dño meo sede ad extris meis:¬

Expanded text:
det cyparissus: et pro conyza ascendet myrtus. Et erit Dominus in nomen et in signum sempiternum, et non deficiet. Verbum, inquit, meum non revertetur vacuum, sed postquam compleverit universa, quae volui, et meam in terris fecerit voluntatem, tunc ad me veniet; et implebitur illud, quod scriptum est: Dixit Dominus Domino meo, sede a
Abbreviated transcription (Latin):
nes sȩpe promisi penitentẽ uẽterem¬
uoluntatẽ. nouella uoluntate subuer¬
tistis. Dñs enĩ dissipat consilia gentiũ.
& reprobat cogitationes populorũ:⁊
irritas facit uoluntates principũ. Co¬
gitationes aut̃ cordis eius ageneratione: igene¬
ratione & quicqͥd decreuerit. ñ potest immu-¬
tari. Uultis scire diuisitatẽ mei ur̃iq
consilii : Quantũ cęlũ loci distat a t̾ra.
& aliud angelorũ aliud hominũ habi¬
taculũ ẽ: tantũ meȩ cogitationes a
ur̃is consiliis separant᷑. De meis enim
cogitationib dicit᷑. inscrutabilia ui¬
dicia eius ⁊ iuestigabiles uiȩ illius:
porro de ur̃is. cogitauer̃ consiliũ. qđ
ñ potuer̃ stabilire. Et in alio loco.
Quodcũq ineritis consiliũ. dissipabit᷑.
& quieqͥd locuti fueritis ñ ꝑmanebit
in uobis. Espicua in terp̃tatione non
indigent: id circo stringuntur potius
ꝗiram seruntur.Et quomͦ descen¬
dit inber ⁊ nix de cęlo. ⁊ illuc ultra

Expanded text:
veteremvoluntatem novella voluntate subvertistis. Dominus enim dissipat consilia gentium, et reprobat cogitationes populorum, et irritas facit voluntates principum . Cogitationes autem cordis ejus a generatione in generationem; et quidquid decreverit, non potest immutari. Vultis scire diversitatem mei vestrique consilii? Quantum coelum loci distat a terra, et aliud Angelorum, aliud hominum habitaculum est, tantum meae cogitationes a vestris consiliis separantur. De meis enim cogitationibus dicitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius . Porro de vestris: Cogitaverunt consilium, quod non potuerunt stabilire . Et in alio loco: Quodcumque inieritis consilium, dissipabitur, et quidquid locuti fueritis, non permanebit in vobis . Perspicua interpretatione non indigent, idcirco stringuntur potius, quam disseruntur. Et quomodo descendit imber et nix de coelo, et illuc ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ iusticia miscđiam transtuler̃: cȩtera
similit̃. Gentiũ uaticinio t̃minato. quȩ
in aduentii sermonis dĩ. de saliunca ur-¬
tica in cyparissũ myrtumq mutate st̃.:
loquitur isaias ad illius temporis audi¬
tores. ut faciant cuncta que recta st̃¬
& parent se aduentui saluatoris. ⁊ qͥa
ipse ẽ iusticia ⁊ miscdia dĩ. Si enĩ co¬
gitationes scõrum iudicia sunt. ⁊ ex ercita¬
tos sensus ad discretionẽ boni uel mali
habere debeamꝰ. cur ñ om̃i tempore cus¬
todiamꝰ iudiciũ ne accipiamꝰ ꝑsonã pau¬
peris in iudicio. ⁊ Ne diuitus potentiũ
terreamur. sed ita magnũ uidicemꝰ ut
paruũ : Scientes uixtã moysen qđ dñi
iudiciũ sit qui iudicat iudicantes: iuxta

Expanded text:
icordiam transtulerunt, caetera similiter. Gentium vaticinio terminato, quae in adventu sermonis Dei de saliuncula et urtica in cyparissum myrtumque mutandae sunt, loquitur Isaias ad illius temporis auditores, ut faciant cuncta, quae recta sunt, et parent se adventui Salvatoris, quia ipse est justitia et misericordia Dei. Si enim cogitationes Sanctorum judicia sunt: et exercitatos sensus ad discretionem boni ac mali habere debemus, cur non omni tempore custodiamus judicium, ne despiciamus personam pauperis in judicio, ne divitis potentia terreamur: sed ita magnum judicemus ut parvum, scientes juxta Moysen, quod Domini judicium sit, qui judicat judicantes ;
Abbreviated transcription (Latin):
longe post tempore reuertenti. lȩtus
occurrit. Quã obrem in psalmo sc̃s ca¬
nit. Michi aut̃ adherere dõ bonum ẽ.
Et morses solus appropinquabat ad dñm
quant fide : ⁊ longe recedens ab his qui
ame ꝓcul infidelitate discedunt. Pro¬
pt̃ quȩ dicit ad credentes. Appropin¬
quatẽ dõ: ⁊ appropinquabit uobis. Ac
ne hoc putaremꝰ posse sufficere : stati
subiungit. Resistite diabolo: ⁊ fugiet
a uobis. De quo supra dixerat: aduersa¬
rius ur̃ diabolus sicut leo circuiens que¬
rit quẽ deuoret. Aduersus quẽ resisti¬
te. confortati fide. Nec satis ẽ. quȩrere
dñm. ⁊ dum᷑ pęnitentię tempus inueni¬
re atq inuocare eũ dũ prope ẽ: nisi
reliquerit impius uias suas pristinas.
timur qui miserebitur nr̃i. ⁊ ad clem̃¬
tissimũ patrẽ qui multus ẽ. misericor¬
diis.⁊ facilis ad ignoscendũ: cũ cogita¬
tiones ⁊ uias pr̃istinas relinquimꝰ. ut
postea mereamur audire: beati quoꝵ
remissȩ sunt iniquitates. ⁊ quorũ tec¬

Expanded text:
ertenti, laetus occurrit. Quamobrem sanctus in psalmo canit: Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . Et Moyses solus appropinquabat ad Dominquant fide, et longe recedens ab his, qui a me procul infidelitate discedunt. Propter quae dicitur ad credentes: Appropinquate Deo, et appropinquabit vobis. Ac ne hoc putaremus posse sufficere, statim subjungit: Resistite diabolo, et fugiet a vobis . De quo supra dixerat: Adversarius vester diabolus sicut leo circumiens, quaerit quem devoret. Adversum quem resistite confortati fide . Nec satis est quaerere Dominum, et dum poenitentiae tempus est, invenire, atque invocare eum dum prope est, nisi relm, qui miserebitur nostri; et ad clementissimum 650 patrem, qui multus est in misericordiis, et facilis ad ignoscendum, cum cogitationes et vias pristinas reliquerimus, ut postea mereamur audire: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tec
Abbreviated transcription (Latin):
dimittit peccata ur̃a. Quia gͥ ut ante
iam diximꝰ noliustis pactũ recipere sẽ¬
piternũ. ⁊ miscđias dauid fideles. quas
uobis nolentib suscipere suscepit tur¬
ba gentiliũ: moneo uos populares meos
ego propħa atq contestor. tempus ẽ.
agite pęnitentiã. Conuertimini ad eũ
qui uobis nunc loquit᷑ ꝑ propħas: qui
postea locuturꝰ est p̃sens. uerite eum
dũ inueniri potest. dum estis in corꝑe:
dun datur lociis penitentiȩ. Et quęri¬
te: non loco sed fide. Quomͦ aut̃ quera¬
tur ds̃: in alio loco pleniꝰ dicitur. Sa¬
pere de dño in bonitate ⁊ in simplicita¬
te cordis querite eũ : quia inuenit᷑ ab
his qui ñ temptant illũ. ⁊ apparet his
qui ñ sunt eius increduli. Unde ⁊ nos
scientes illud diccũ de peccatorib qui
longe recedunt a te peribunt: loquam
⁊ si descendero in infernũ ades. Et in

Expanded text:
ttet peccata vestra. Quia igitur, ut ante jam diximus, noluistis pactum recipere sempiternum, et misericordias David fideles, quas, vobis nolentibus suscipere, suscepit turba gentilium, moneo vos populares meos ego Propheta, atque contestor, dum tempus est, agite poenitentiam. Convertimini ad eum, qui vobis nunc loquitur per Prophetas, qui postea locuturus est praesens. Quaerite eum dum inveniri potest, dum estis in corpore, dum datur locus poenitentiae, et quaerite non loco, sed fide. Quomodo autem quaeratur Deus, in alio loco plenius dicitur: Sapite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite eum: quia invenitur ab his qui non tentant eum: et apparet his, qui non sunt ei increduli . Unde et nos scientes illud dictum de peccatoribus: Qui longe recedunt a te, peribunt, loquamur ? Si ascendero
Abbreviated transcription (Latin):
sit: qui respondit filio głã quã priꝰ ha¬
buerat postulanti.  glorificaui ⁊ glori¬
ait głam eius. glam quasi unigeniti a
patre. plenũ gr̃ȩ ⁊ ueritatis. Ergo qͦn¬
do de eo loquitur qui in principio apud
dm̃ erat ds̃ uerbũ. appellatur pat̃ głȩ:
quando aut̃ de eo qui dicit in euange¬
lio. qͥd me ꝑsequimini hominẽ qui ueri
rũ est error pessimꝰ: sed qđ unus atque
idem filius dĩ nunc diuinitatis suȩ głam
nunc nr̃ȩ naturȩ quã suscipere ⁊ serua¬
re dignatus ẽ. loquatur affectibus.
Querite dñm dum inueniri potest.
inuõcate eũ. dũ ꝓpe est. Derelinquat
impius uiã suã ⁊ uir iniquus cogitati¬

Expanded text:
sit . Qui respondit Filio gloriam, quam prius habuerat, postulanti: Et glorificavi, et gloriait, gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre plenum gratiae et veritatis . Ergo quando de eo loquitur: Qui in principio apud Deum erat Deus Verbum, appellatur Pater gloriae: quando autem de eo qui dicit in Evangelio: Quid me persequimini hominem, qui verirum error est pessimus, sed quo unus atque idem Filius Dei, nunc divinitatis suae gloriae, nunc nostrae naturae, quam suscipere dignatus est, loquatur affectibus. Quaerite Dominum, dum inveniri potest: invocate eum, dum prope est. Derelinqunt impius viam sua
Abbreviated transcription (Latin):
significat uallẽ ad ipeam siue pinguissi¬
mã. Simulq increpat eos qͥ secuntur
sapientiã secularẽ. ⁊ ꝑuersas heretico
orũ tradiciones omnẽq falsi nominis
scientiã quȩ eleuat᷑ contra dm̃: ⁊ ma¬
gnis p̃ciis ac labore continuo. appen¬
dunt argentũ ꝓ ea disciplina in qua ñ
sunt panes. ⁊ sudant ꝓ his cybis in qͥb
nulla saturitas ẽ. Exquo ostenditur
eã sectandã ẽẽ. sapientiã. quȩ non ẽ.
infolus ac flore uerborũ. sed in medul¬
lis ac fructib sensuũ: quȩ ñ aurem
p̃teruolat sed animũ reficit. Quam
ut discamꝰ non transimꝰ maria nec ma¬
gnis sumptib indigemꝰ: sed ꝓpe ẽ.
uerbũ in ore tuo ⁊n corde tuo.¬

Expanded text:
significat vallem adipeam, sive pinguissisignificat vallem adipeam, sive pinguissimam. Simulque increpat eos, qui sequuntur sapiorum traditiones, omnemque falsi nominis scientiam, quae elevatur contra Deum, et magnis pretiis ac labore continuo appendunt argentum pro ea disciplina, in qua non 645 sunt panes, et sudant pro his cibis, in quibus nulla saturitas est. Ex quo ostenditur eam sectandam esse sapientiam, quae non est in foliis ac flore verborum, sed in medullis ac fructibus sensuum; quae non aurem praetervolat, sed animum reficit. Quam ut discamus, non transimus maria, nec magnis sumptibus indigemus, sed prope est verbum in ore nostro, et in corde no
Abbreviated transcription (Latin):
stultos scłi mundiq sapientiã ñ ha¬
bentes ꝓuocans ad bibendũ. Et non
solũ uinũ emamꝰ sed ⁊ lac: qͦd signi¬
ficat innocentiã paruulorũ. Qui mos.
ac tẏpus. in occidentis ecclesiis hodie
paulus: lac uobis potũ dedi ñ cibũ.
solidũ. & petrus. Quasi modo nati
paruuli rationabile lac desiderate.
Unde ⁊ moyses uinũ ⁊ lac in xp̃i intel¬
ligens passionẽ: mystico sermone te¬
statur. Gratiosi oculi eius auino: et
candidi dentes eius alacte. & lacte
in p̃senti loco lxx. adipem transtule¬
runt. De quo sc̃s dicit in psalmo. Sic̃
adipe ⁊ piuguedine repleat᷑ anima
mea. & in alio loco. Cibauit eos de
adipe frum̃ti: ⁊ de petra melle satu¬
rauit eos. Qui adipes ñ aliud quam
misticã carnẽ sonant: ad quã dominꝰ
discipłos hortabatur dicens. Nisi co¬
mederitis carnẽ meã. ⁊biberitis san¬
guinẽ meũ: ñ habebitis uitã in uob̾.
Unde ⁊ in gethsemani traditus ẽ: qđ

Expanded text:
stultos saeculi mundique sapientiam non hastultos saeculi mundique sapientiam non habentes, provocans ad bibendum: et ut non solum vinum emamus, sed et lac, quod significat innocentiam parvulorum, qui mos ac typus in Occidentis Ecclesiis hodie Paulus; Lac vobis potum dedi, non solidum cibum . Et Petrus: Quasi modo nati parvuli, rationale lac desiderate Unde et Moyses vinum et lac in Christi intelligens passione, mystico sermone testatur: Gratiosi oculi ejus a vino, et candidi dentes ejus a lacte . Pro lacte in praesenti loco LXX adipem transtulerunt. De quo sanctus David dicit in psalmo: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea ; et in alio loco: Cibavit eos de adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos . Qui adipes non aliud quam mysticam carnem sonant. Ad quam Dominus discipulos hortabatur, dicens: Nisi comederitis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis . Unde et in Gethsemani traditus est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rumq in modũ emunt aquas absque
pecunia : ⁊ ñ bibunt eas sed comedunT̃.
Ipse eiũ ⁊ aqua ⁊ panis ẽ. qui de cȩlo
descendit. Ergo quod in quibusdam
exemplarib legitur emite ⁊ bibite.
ab imperitis scriptorib imutatũ ẽ.
qui putauer̃ eẽ consequentius. si bi¬
berentur potius aquȩ quã comede¬
rentur. Est aut̃ ⁊ pecunia pessima si¬
ue argentũ : qđ reprobat scriptura
dicens. Pecunia quȩ datur cũ dolo:
quasi testa reputabit᷑. & in alio loco.
Argentũ ur̃m reꝓbũ. Et est argentũ.
quod dĩ eloquiis comparat᷑. eloquia
dñi eloquia casta: argentũ igne exa¬
minatũ terrȩ purgatũ septuplum.
Spreto igit᷑ ilo argento ⁊ pecunis qͥb
aquas dñi einere non possunt : ꝑgamus
ad eũ qui tenens calicẽ sacram̃ti disci
pulis loquebatur. Accipite ⁊ bibite :
hic ẽ sanguis m̃s qui ꝓuobis effundet᷑
it remissionẽ peccatorũ. Quod uinũ
miscuit ⁊ sapientia incratere suo: om̃s

Expanded text:
rumque in modum emunt aquas absque rumque in modum emunt aquas absque pecunia; et non bibunt eas, sed comedunt. Ipse enim et aqua et panis est, qui de coelo descendit . Ergo quod in quibusdam exemplaribus legitur: Emite, et bibite, ab imperitis scriptoribus immutatum est, 644 qui putaverunt esse consequentius, si biberentur potius aquae, quam comederentur. Est autem et pecunia pessima, sive argentum, quod reprobat Scriptura, dicens: Pecunia, quae datur cum dolo, quasi testa reputabitur ; et in alio loco: Argentum vestrum reprobum . Et est argentum quod Dei eloquiis comparatur: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum . Spreto igitur illo argento et pecuniis, quibus aquas Domini emere non possumus, pergamus ad eum, qui tenens calicem Sacraibite, hic est sanguis meus, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Quod vinum miscuit et sapientia in cratere suo, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
fiet in eo fons aquȩ salientis in uitam
ȩt̃nã. De his aquis clamabat in templo.
Si quis sitit ueniat ad me ⁊bibat. Qui
biberit de aqua quã ego dedero ei flu¬
mina de uentre eius fluent aquȩ uiuȩ:
significans spm̃ scm̃ quẽ credentes ac¬
cepturi erant. ⁊ de quo ꝓpħa mistico
sermone resonabat. sitiuit anima mea
fons. Qui ipse de se loquebatur. Me
dereliquer̃ fontẽ aquę uiuȩ : ⁊ foder̃
sibi lacus contritos. qui ñ possunt a qͣs
continere. Has aquas spargunt nubes
ad quas ꝑuenit ueritas dĩ: sic̃ scrip¬
tum ẽ ⁊ nubes spargunt iusticiã. Preci¬
piturq sitientib ut nequaquã bibaÑ
aquas syor turbidas. ⁊ tumentes gur-¬
gites assiriorũ: sed ꝑgant ad aquas
siloe quȩ uadunt cũ silentio. Nec time¬
ant eloquii pauꝑtatẽ si argentũ for¬
te ñ habeant : sed audiant apłm dice¬
ntẽ. gr̃ã salui facti estis. ⁊ dñm ad dis¬
cipłos. gratis accepistis gratis date. Mi¬

Expanded text:
fiet in eo fons aquae salientis in vitam fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . De his aquis clamabat in Templo: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui biberit de aqua, quam ego dedero ei, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , significans Spiritum sanctum, quem credentes accepturi erant, et de quo Propheta mystico sermone resonabat: Sitivit anima mea vitae . Qui ipse de se loquebatur: Me dereliquerunt fontem aquae vivae: et foderunt sibi lacus contritos, qui non possunt aquas continere . Has aquas spargunt nubes, ad quas pervenit veritas Dei. Sicut scriptum est: Et nubes spargant justitiam . Praecipiturque sitientibus, ut nequaquam bibant aquas Sior turbidas, et tumentes gurgites Assyriorum; sed pergant ad aquas Siloe, quae vadunt cum silentio; nec timeant eloquii paupertatem, si argentum forte non habeant , sed audiant Apostolum dicentem: Gratia salvi facti estis ; et Dominum ad discipulos: Gratis accepistis, gratis date . Mi
Abbreviated transcription (Latin):
argento ⁊ absq ulla cõmutatione: ui¬
nũ ⁊ lac. Quare appenditis argentũ
iñ in panib ⁊ laborẽ ur̃m ⁊ ñ in sa¬
turitate : Lux Qui sititis ite ad
aquã : ⁊ quotquot non habetis pecu¬
niã euntes emite ⁊ comedite. Et am¬
bulate ⁊ emite absq pecunia: ⁊ absq⁊
p̃cio uinũ & ad ipem. Quare ẽmitispe¬
cunia. & laborem ur̃m ñ in saturitate :
contra ariel dixerat. qͦd eẽt. ambiguũ.
& uel interiectionẽ uocantis uł signifi¬
caret: hic in principio capituli positũ¬
est. nequa quã plangentis legitur sed uo¬
cantis affec̾tu. Quia ergo uas fictũ con¬
tra ecclam dixerat conterendũ. ⁊ om¬
nẽ uocẽ linguãq quȩ se armauerat
contra scientiã dĩ ẽẽ. superandã. ꝓuo¬
dĩ: ut bibant aquas de fontib saluato¬
ris. qui loquit᷑ ad samaritanã. si scires
grãm dĩ ⁊ quis ẽ. qui dicit tibr da mͥ
bibere: tu petisses ab eo ⁊ dedisset tͥ
aquam. Et aquã quã ego dedero ei.

Expanded text:
tione vinum et lac. Quare appenditis argentum non in panibus, et laborem vestrum non in saturitate? 643 LXX: Qui sititis, ite ad aquam, et quotquot non habetis pecuniam, euntes emite, et comedite, et ambulate, et emite absque pecunia et absque pretio vinum et adipem. Quare emitis pecunia, et laborem vestrum non in saturitatem? contra Ariel dixeram , quod esset ambiguum, et vel interjectionem vocantis, vel vae, significaret, hic in principio capituli positum, nequaquam plangentis legitur, sed vocantis affectu. Quia ergo omne vas fictum contra Ecclesiam dixerat conterendum, et omnem vocem linguamque, quae se armaverat contra scientiam Dei, esse superandam: provoivitatem Dei, ut bibant aquas de fontibus Salvatoris, qui loquitur ad Samaritanam: Si scires gratiam Dei, et quis est, qui dicit tibi, da mihi bibere: tu petisses ab eo, et dedisset tibi aquam. Aqua quam ego dedero ei,
Abbreviated transcription (Latin):
coram tondente ñ aꝑuit os suũ. De quo
supra dicitur. Uidimꝰ eũ.⁊ ñ habebat
speciem neq deco rẽ : ⁊ ipse peccata nr̃a
portauit. ⁊ pnobis dolet. Ad hunc confu¬
ger̃ siue currer̃ qui eũ ante nesciebant:
dicentes. ds̃ nr̃ refugium ⁊ uirtus. Et
iterũ. Dñe refugiũ factus es nobis: inge¬
neratione ⁊ generatione. De quorũ fi¬
de ⁊ supra legimꝰ. Quib ñ est p̃dicatũ
de eo iudebunt: ⁊ qui non audierant
intelligent. Ipse testis ẽ. om̃iũ: quȩ pater
mundo spopondit ⁊ prestitit. Cuiꝰ miste¬
rium breui paulus ad epbesios sermone
comp̃hendens: ds̃ inquit dñi nr̃i iħu xp̃i

Expanded text:
uo supra dicitur: Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem ; et: Ipse peccata nostra portavit, et pro nobis dolet. Ad hunc confugerunt, sive cucurrerunt, qui eum antea nesciebant, dicentes: Deus noster refugium et virtus ; et iterum: Domine, refugium factus es nobis in generatione et generatione . De quorum fide et supra legimus: Quibus non est praedicatum de eo, videbunt: et qui non audierant, intelligent. Iste testis est omnium, quae Pater mundo spopondit et praestitit, cujus mysterium brevi Paulus ad Ephesios sermone comprehendens: Deus, inquit, Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
quia om̃is iniquitas.⁊ rapina de calum¬
nia nascit᷑: ⁊ ñ tunebis. tremorq ⁊ pa¬
uor ñ appropinquabunt tibi: ut nequa¬
quã bomines sed dm̃ timeas. dicens cũ
moyse. Tremens sũ ⁊ meticulosus : ⁊ cũ
uno amicorũ iob. Horror ⁊ tremor ue¬
ner̃ suꝑ me: ⁊multũ mea ossa concus
⁊ quietũ. ⁊ trementẽ uerba eius: Por¬
ro alius ẽ. impiorũ tremor. qͥ ex metu
supplicii nascit᷑ : de quo scriptum ẽ.
tremor app̃hendit impios. Ecce ac-¬
cola ueniet qui ñ erat mecũ: aduena
quondã tuus adiungitur tib.Lxx.
cce proseliti accedant ad te ꝑme. ⁊
coloni erunc tui: ⁊ ad te confugient
Et hec uidȩi putant ad ierłm dici: qđ
multi de gentib ꝓseliti sint futuri.⁊
legem moỹsi cerimoniasq suscipiant.
Quod nos iuxta acceptã interp̃tationẽ

Expanded text:
quia omnis iniquitas et rapina de calumquia omnis iniquitas et rapina de calumnia nascitur; et non timebis, tremorque et pavor non appropinquabunt tibi, ut nequaquam homines, sed Deum timeas, dicens cum Moyse: Tremens sum ego et meticulosus ; et cum uno amicorum Job: Horror et tremor venerunt super me; et multum mea ossa concusset quietum, et trementem verba ejus ? Porro alius est impiorum tremor, qui ex metu supplicii nascitur. De quo scriptum est: Tremor apprehendit impios . Ecce accola veniet, qui non erat mecum; advena quondam tuus adjungetur tibi. LXX: Ecce proselyti accedent ad te per me, et coloni erunt tui, et ad te confugient. Et haec Judaei putant ad Jerusalem dici, quod multi de gentibus proselyti sint futuri, et legem Moysi caeremoniasque suscipiant. Quod nos juxta coeptam interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
catioq urbis pulcherrimȩ complet᷑
uistitia. ut nequaquã unius gentis
sed totius mundi dĩ sit. uocantis ad fi¬
dẽ suã seruos ⁊ liberos. grecos. ⁊ bar¬
baros. diuites. ⁊ pauperes. nobiles. ⁊ ig¬
nobiles. uiros. ⁊ mulieres. paruulos. ⁊
senes. ⁊ om̃ia quȩ in mundo uidentur
eẽ. contraria. Excessimꝰ breuitatis mo¬
dum. qui utilis in om̃ib quę dicenda
sunt. nequaquã nos iuta hebreos ⁊ nr̃os
semi uidȩos. in t̾ra sed in cęlis urbẽ dĩ
ñ potest. Necede ꝓcul acalũnia. qͥa
non timebis: ⁊ apauore quia ñ appro¬
pinquabit tib .lxx. Recede ab iniqͦ
& ñ timebis: ⁊ tremor non appropinqͣ¬
bit tibi. Ordo pulcherrimꝰ. Pauꝑculã
⁊ humilẽ fuerat consolatus. ꝓmittens
ei gr̃as sp̃uales: nunc docet qͥd facere
debeat. si nolit aduersariorũ impetus
formidare. Et est sensus. Non uis time¬
re inimicos tuos: fac ista quę dico. Re¬
cede ꝓcul acalũnia. siue ab iniqͥtate.

Expanded text:
catioque urbis pulcherrimae completur catioque urbis pulcherrimae completur justitia; ut nequaquam unius gentis, sed totius mundi Deus sit, vocantis ad fidem suam servos et liberos, Graecos et Barbaros, divites et pauperes, nobiles et ignobiles, viros et mulieres, parvulos et senes, et omnia quae in mundo videntur esse contraria . Excessimus brevitatis modum, qui utilis est in omnibus quae dicenda sunt: nequaquam nos juxta Hebraeos et nostros Semijudaeos in terra, sed in coelis, urbem Dei nia, quia non timebis; et a pavore, quia non appropinquabit tibi. LXX: Recede ab iniquo, et non timebis, et tremor non appropinquabit tibi. Ordo pulcherrimus. Pauperculam et humilem fuerat consolatus, promittens ei gratias spirituales. Nunc docet quid facere debeat, si nolit adversariorum impetus formidare. Et est sensus: Non vis timere inimicos tuos, fac ista quae dico: Recede procul a calumnia, sive ab iniquitate:
Abbreviated transcription (Latin):
& dicere cũ ꝓpħa. a mandatis tuis in¬
tellexi. ⁊ illud audire. beati mundo
corde : qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Muri
oc lapidib electis instruuntur. quos
reliquos lapides intelligere possumꝰ.
& om̃s filios eius ẽẽ. doctos siue discipu.¬
los dĩ. Quo testimonio dñs u̾titur in e¬
uangelio ioħ̃is dicens. Nemo potest
ad me uenire nisi pat̾ m̃s qui misit
me traxerit eũ : & om̃is qui audierit¬
& didicerit a patre. uenit ad me. Et
post paululũ. Scriptum ÷ in propħis.
Erunt om̃s docti adõ. Qui ⁊ ꝑ ieremiã
loquitur. Dans leges meas in mentib
eorũ. ⁊ suꝑ cor eorũ scribam eas: ⁊ ne¬
quaquã ultra docebunt singuli ꝓxi¬
mos suos ⁊ fr̃s dicentes. cognosce dm̃ :
sed om̃s scient me aminimo usq ad
maximũ. Ppicius enĩ ero iniquitatũ eoꝵ:
& peccatoꝵ eoꝵ ñ recordabor. Doctrina aut̃
discipulorũ dĩ. habet multitudinẽ
pacis quȩ eis ad nõ derelicta ẽ: edifi¬

Expanded text:
et dicere cum propheta: A mandatis tuis inet dicere cum propheta: A mandatis tuis intellexi . Et illud audire: Beati mundo corde: quoniam ipsi Deum videbunt . Muri ς, lapidibus electis exstruuntur, quos reliquos lapides intelligere possumus, et omnes filios ejus esse doctos, sive discipulos Dei: quo testimonio Dominus utitur in Evangelio Joannis, dicens: Nemo potest ad me venire, nisi Pater meus qui misit me, traxerit eum, et omnis qui audierit et didicerit a Patre, venit ad me . Et post paululum, scriptum est in prophetis: Erunt omnes docti a Deo. Qui et per Jeremiam loquitur: Dans leges meas in mentibus eorum, et super cor illorum scribam eas; et nequaquam ultra docebunt singuli proximos suos et fratres dicentes: Cognosce Dominum. Sed omnes scient me a minimo usque ad maximum. Propitius enim ero iniquitatum eorum, et peccatorum eorum non recordabor . Doctrina autem discipulorum Dei habet multitudinem pacis, quae eis a Domino derelicta est: aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia fantasmata fugari autumant:
alius uiridior mari ⁊ tinctus quasi flo¬
ribus. hunc infrigiȩ monte ida ⁊ in
profundissimis specub eius nasci re¬
ferunt. Aliũ uero iuxta hiberos hir¬
canosq. ⁊ mare caspiũ repperiri ⁊ p̃ci¬
pue uixta locũ neusine. & alius la¬
pis niui ⁊ spumȩ marinorũ fluctuũ
similis : ⁊ clem̃ter quasi mixto eruore
subrũtilans. Hoc diximꝰ ut unuiersas
grãs spũales in eccłȩ propugnaculis
cognoscamꝰ : quas qui habuerit. uanoᷤ
timores fugat : ⁊ potest cũ sponsa dicere¬
fratuelis ms candidus ⁊ rubicundꝰ. Por¬
tȩ aut̃ istius ciuitatis de lapide st̃ cris¬
tallo : qui scalpitur uariis modis. Quo
lapide nichil purius ẽ. Deniq uehem̃¬
tissimis alpium frigorib un accessis
solis speluncis. concrescere aquę dicun-¬
tur in cristallũ: ⁊ tactu quidẽ lapidẽ.
uisu aquas eẽ. ꝑquȩ ostenditur eosqͥ
inforibus eccłȩ sunt̾ uulla debere sor¬
de maculari. sed fidei eẽ. purissimȩ:

Expanded text:
omnia phantasmata fugari autumant. Alius viridior mari, et tinctus quasi floribus; hunc in Phrygiae monte Ida, et in profundissimis specubus ejus nasci referunt. Alium vero juxta Iberos, Hyrcanosque et mare Caspium reperiri, et praecipue juxta lacum Neusin. Est et alius jaspis nivi et spumae marinorum fluctuum similis, et elementer quasi mixto cruore subrutilans. Hoc diximus, ut universas gratias spirituales in Ecclesiae propugnaculis cognoscamus; quas qui habuerit, vanos timores fugat, et potest cum sponsa dicereFratruelis meus candidus et rubicundus . Portae autem istius civitatis de lapide sunt crystallo, qui scalpitur variis modis, quo lapide nihil purius est. Denique vehementissimis Alpium frigoribus, et inaccessis soli speluncis, concrescere aquae dicuntur in crystallum: et tactu quidem lapidem, visu aquam esse. Per quem ostenditur, eos qui in foribus Ecclesiae sunt, nulla debere sorde maculari, sed fidei esse purissimae,
Abbreviated transcription (Latin):
q popło congregata ẽ. quȩ ñ habet ma¬
culã neq rugam. quȩ libera ẽ. & est
mat̃ om̃ium credentiũ. Ad quos ꝓseli¬
tos ⁊aduenas congregandos misit do¬
minꝰ discipłos suos dicens: docete o¬
mnes gentes ut confugiant ⁊ nouã le
idolatriȩ : fiant coloni eccłȩ. De quib
in psalmis dicit᷑. Dñs sapientes facit cȩ¬
cos. siue ut in latinis codicib legitur.
dñs illuminat cȩcos. diligit aduenas. ut
postquã cȩci lumen receperint ueritatiᷤ
& stulti sapientiam didicerint: tunc ad
eccłam transeuntes diligantur adño. &
audiant ꝑ propħam. uocabo ñ popłm
meũ popłm meũ. qđ in trantes templũ
dĩ telus app̃hendit popłm ineruditũ.

Expanded text:
n habet maculam, neque rugam, quae liber est, et mater omnium credentium . Ad quos 641 proselytos et advenas congregandos, misit Dominus discipulos suos, dicens: Docete omnes gentes , ut confugiant ad Evangeliidololatriae, fiant coloni Ecclesiae. De quibus in psalmis dicitur: Dominus sapientes facit caecos. Sive ut in Latinis codicibus legitur: Dominus illuminat caecos, Dominus diligit advenas : ut postquam caeci lumen receperint veritatis, et stulti sapientiam didicerint, tunc ad Ecclesiam transeuntes diligantur a Domino, et audiant per prophetam: Vocabo non populum meum, populum meum ; quo intrante Templum Dei, zelus
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti sermone demonstrar. Et om¬
nis qui consurget contra te in iudiciũ:
om̃s eos uinces. Uasa iniquitatis uocẽ
habent. Quȩ uox surgit contra eccłam
quando ponunt heretici in excelso os
suũ. ⁊ lingua eorũ ꝑtransit ad terram
Quodq sequit᷑ ⁊ obnoxii tui erunt in
ea. obelo p̃notauimꝰ : qđ non tã alxx.
quã amalis scriptorib uidet᷑ additũ.
Cũ aut̃ omnẽ uocẽ surgentẽ adu̾sum
se eccła uicerit: tunc seruientib dño
⁊ obȩdientib erit hereditas. ȩterna pos¬
sessio. de qua ⁊ in ieremia aliis uerbis
dicitur. Est merces operib tius: ha¬
bitatoresq eccłȩ iusti erunt dñi. Om̃is
enĩ qui facit iusticiã de dño natus ẽ:

Expanded text:
sequenti sermone demonstrat; Et omsequenti sermone demonstrat; Et omnis vox quae surget contra te in judicium, omnes eos vinces. Vasa iniquitatis vocem habent, quae vox surgit contra Ecclesiam, quando ponunt haeretici in excelsum os suum, et lingua eorum pertransit ad terram. Quodque sequitur: Et obnoxii tui erunt in ea, obelo praenotavimus, quod non tam a LXX quam a malis scriptoribus videtur additum. Cum autem omnem vocem surgentem adversum se Ecclesia vicerit, tunc servientibus Domino et obedientibus erit haereditas, aeterna possessio. De qua in Jeremia aliis verbis dicitur: Est merces operibus tuis . Habitatoresque Ecclesiae justi erunt Domino. Omnis enim qui facit justitiam, de Deo natus est.
Abbreviated transcription (Latin):
cio condẽnabis: quomͦ ⁊regina saba con¬
dẽnabit incredulos. ⁊ niniuctas. e cont᷑¬
rio iustificabitur sõdoma comparatio¬
nis peioris ierłm. Post hȩc infertur ã
sunt premia futurorũ : ne cassũ putens
eẽ certamen ⁊p̃senti morte finiri. hec
est hereditas seruorũ dñi: id ẽ. regna
cȩlorũ. ⁊ uita ꝑpetua. ⁊ retributio la¬
borũ. quȩ oculus ñ uidit: ⁊ auris ñ au¬
aiuic : ⁊ in cor hominis ñ ascender̃. quȩ
pparauit ds diligentib se. ⁊ seruienti
bus qui nullũ aliũ habent dñm nisi dm̃.
Et hec ẽ iusticia eorũ qui apud dñm
sunt dicit dñs: ut p̃sens tribulatio fu¬
turo gaudio compenset᷑. Porro iuxta
tor tuus. ñ te ita feci quomͦ diabolus fa¬
ber pessimꝰ. in mundo spu conflat uasa
miquitatis: & ꝓfert ea in ꝑdicionẽ. Qui
scire debet quod huiꝰcemodi uasa proᷤ¬
perũ iter ñ habeant: sed in cursu me¬
dio confringant᷑. Quȩ sint autẽ uasa :

Expanded text:
cio condemnabis. Quomodo et Regina Saba concio condemnabis. Quomodo et Regina Saba condemnavit incredulos, et Ninivitae: et e contrario justificabitur Sodoma comparatione pejoris Jerusalem . Post haec infertur quae sint praemia futurorum, ne cassum putent esse certamen, et praesenti morte finiri. Haec est haereditas servorum Domini, id est, regna coelorum, et vita perpetua, et retributio laborum, quae oculus non vidit, et auris non audivit, et in cor hominis non ascenderunt, quae praeparavit Deus dilbus, qui nullum alium habent Dominum, nisi Deum. Et haec est justitia eorum qui apud Deum sunt, dicit Dominus, ut praesens tribulatio futuro gaudio compensetur. Porro juxtator tuus non te ita feci quomodo diabolus faber pessimus immundo spiritu conflat vasa iniquitatis, et profert ea in perditionem: qui scire debet quod hujuscemodi vasa prosperum iter non habeant, sed in cursu medio confringantur. Quae sint autem vasa,
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓcul ate eẽ. formidinẽ: fac quȩ p̃te¬
ritus sermo narrauit. Ego enĩ sũ ꝑquẽ
habitura es ꝓselitos: ego qui creaui fa¬
brũ sufflantẽ in igne prunas. hoc est
diabolũ om̃ium malorũ artificem. ñ
necessitate naturȩ. sed m̃tis arbitrio.
Qui suscitabit incendia ⁊ ꝓferet con¬
tra te uasa : quales fuer̃ sẏmon ⁊ eli¬
mas magi. petro ⁊ paulo apłis resisten¬
tes. Ego creaui interfectorẽ eorũ: qui
increduli sunt futuri. Non quo ego
& uictis ꝑdicio: ⁊ uictorib causa sit
p̃miorũ. Om̃sq qui contra te a fabro
sufflante sunt fabricati ñ dirigent᷑.
sed ⁊ p̃sentes pęnas sentient ⁊ futuraᷤ.
Quodq prius uidebatur occultum:
in consequentib dicit᷑ manifestius. Et
omnẽ linguã resistentẽ tib in uidicio
uidicabis: ꝑdens sapientiã sapientiũ
&eprudentiã prudentiũ reꝓbans.
cunctosq hereticorũ principes. ⁊ iudȩ.¬
orũ magistros. ⁊ mundi philosophos.
quos faber ille conflauerat: tuo udi¬

Expanded text:
cul a te esse formidinem, fac quae praeteritus sermo narravit; ego enim sum per quem habitura es proselytos. Ego qui creavi fabrum sufflantem in igne prunas, hoc est, diabolum omnium malorum artificem, non necessitate naturae, sed mentis arbitrio. Qui suscitavit incendia, et proferet contra te vasa: quales fuerunt Simon et Elimas magi, Petro et Paulo apostolis resistentes . Ego creavi interfectorem eorum qui increduli sunt futuri. Non quo ego et victis perditio, et victoribus causa sit praemiorum. Omnesque qui contra te a fabro sufflante sunt fabricati, non dirigentur, sed et praesentes poenas sentient et futuras. Quodque prius videbatur occultum, in consequentibus dicitur manifestius: Et omnem linguam resistentem tibi in judicio judicabis, perdens 642 sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobans. Cunctosque haereticorum principes, et Judaeorum magistros, et mundi philosophos, quos faber ille conflaverat, tuo judi
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ hoc dep̾catur ut nec diuitias ha¬
beat nec pauꝑtatẽ. sed uictus necessa¬
ria de quib ⁊apłs dicit. habentes uic¬
tũ ⁊ uestitũ his contenti simꝰ: ꝑspicu¬
um ẽ. diuitias ⁊egestatẽ. sanitatẽ &
langorẽ. uoluptates atq cruciatus.
nec bona eẽ. nec mala. sed ꝓsustinen¬
tiũ diuersitate. bona ⁊ mala fieri. Ergo
tiã ⁊ delicatos cybos. ⁊ crassitudinẽ
tures. mulsũ merũ. uxorũ pulchritu¬
dinẽ. ex amina liberorũ. dñs animae
pollicet᷑ : sed illas delicias ad quas nos
inistice ꝓuocat dicens. Delectare siue
delicis fruere in dño : ⁊ dabit tibi
peticiones cordis tui. & alibi. Credo
uidere bona dñi: in t̾ra uiuentiũ. Et
in alio psalmo. Benedic anima mea
dño : ⁊ in om̃ia interiora mea nom̃ scm̃
eius. qui implet in bonis desiderium
tuũ. Deniq infert : audite me. ⁊ uiuet
anima ur̃a. Om̃ium bonorũ ꝑmissio:

Expanded text:
autem hoc deprecatur, ut nec divitias haautem hoc deprecatur, ut nec divitias habeat, nec paupertatem, sed tantum victus necessaria, de quibus et Apostolus dicit: Habentes victum et vestitum, his contenti sumus : perspicuum est divitias et egestatem, sanitatem et languorem, voluptatem atque cruciatus, nec bona esse nec mala, sed pro sustinentium diversitate bona et mala fieri. Ergo tiam, et delicatos cibos, et crassitudinem tures, mulsum merum, uxorum pulchritudinem, examina liberorum. Dominus animae pollicetur, sed illas delicias ad quos nos mystice provocat, dicens: « Delectare sive deliciis fruere in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . » Et alibi: Credo videre bona Domini in terra viventium . » Et in alio psalmo: « Benedic, anima mea, Domino, et omnia interiora mea nomini sancto ejus . » Qui implet in bonis desiderium tuum. Denique infert: « Audite me, et vivet anima vestra. » Omnium bonorum promissio