comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cut fuit iouas in uentre ceti. tribus diebus ⁊ tribz
noctibz. sic erit filius hominis in corde terre¬
diebus et tribus noctibz. Piscis autem qui ionã
deuorauit in pelago significat. mortem quam xp̃s
ꝑ pessus est in niundo. Inuentre ergo ceti ionas
erat tribus diebus et tribus noctibus. Et salua
ioster in morte ⁊ in sepulcro fuit tribus diel
et tribus noctibus. tuncq completum ẽ illud quõd
legitur in osee. Ero mors tua omors ero morsus
tuus o inferne. Et sicut ionas in uentre pisas nõ
permansit. sed eiectus ẽ in aridam. ita ⁊ saluatoris
nũ aĩa non relicta ẽ in inferno neq caro eus
uidit corrupcõe sed resurrexit in gloria. Item de
leuiathan dommnus ad iob ait. Cor eius indurabit
quasi lapis et stringetur quasi malleatoris nicus.
Cor enim antiqui hostis ut lapis indurabitur. qr
nulla unquam conuersionis penitecia mollietur qͥ
solis ictibus eterne ulcioms aptabitur. Leuiathan

Expanded text:
cut fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus cut fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus: sic erit Filius hominis in corde terrae tribus noctibus . Piscis autem, qui Jonam devoravit in pelago, significat mortem, quam Christus perpessus est in mundo. In ventre ergo ceti Jonas erat tribus diebus et tribus noctibus. Et Salvator noster in morte et in sepulcro fuit tribus diebus et tribus noctibus: tuncque completum est illud, quod legitur in Osee: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, o inferne . Et sicut Jonas in ventre piscis non permansit, sed ejectus est in aridam: ita et Salvatoris nostri anima non relicta est in inferno, neque caro ejus vidit corruptionem: sed resurrexit in gloria. Item de Leviathan Dominus ad Job ait: Cor ejus indurabitur quasi lapis, et stringetur quasi malleatoris incus . Cor enim antiqui hostis, ut lapis, indurabitur: quia nulla unquam conversionis poenitentia mollietur, qui solis ictibus aeternae ultionis aptabitur. Leviathan
Abbreviated transcription (Latin):
preuem̃t testante saluatore in euangcelio. Ex corde
exenoit cogitatoes male adultenia homicidia : ceta
De quo psalmista ait. Labia dolosa in corde et corde lo¬
cuti sunt mala. Nam qd dicit in corde et corde. quoaẽs
uolumus dolosos exprimere. duplicia eorũ corda decla¬
cupinius indicare unum cor in eis ẽẽ testamur si¬
cut in accib aplõrum legitur. Multitũdinis autem
credentium erat cor unum et amma una. Sie et
bilingues dicimus. qui in una sentẽcia minime
proseuerant. Pro diligencia uero et deuocione il¬
lĩd est positum. In tõto corde meo exquisuu te. Hoc
qͦ munus est domini quod toto corde hoc ẽ plena
deuotione asserit se deum exquisisse. Non emi que¬
reret insi in quisitus fuisset. In alteram uero sigͥ¬
ficticõem nuncupacio cordis ponitur. eum mortem
uel infernum uel sepuchrum significat. Unde est
illa sentencia saluatoris qua aduideos ait. Si¬

Expanded text:
praevenit, testante Salvatore in Evangelio: Ex corde praevenit, testante Salvatore in Evangelio: Ex corde exeunt cogitationes malae, adulteria, homicidia, et caetera . De quo Psalmista ait: Labia dolosa in corde et corde locuti sunt mala . Nam quod dicit in corde et corde: quoties volumus dolosos exprimere, duplicia eorum corda declacupimus indicare, unum cor in eis esse testamur, sicut in Actibus apostolorum legitur: Multitudinis autem credentium cor erat unum et anima una . Sic et bilingues dicimus, qui in una sententia minime perseverant. Pro diligentia vero et devotione illud est positum: In toto corde meo exquisivi te . Hoc quoque munus est Domini quod toto corde, hoc est, plena devotione asserit se Deum exquisisse. Non enim quaereret, nisi inquisitus fuisset. In alteram vero significationem nuncupatio cordis ponitur, cum mortem vel infernum vel sepulcrum significat. Unde est illa sententia Salvatoris, qua ad Judaeos ait: Si
Abbreviated transcription (Latin):
et scientie causa manet. Quõd ideo pulmomi pi¬
anum ẽ ut cum ira accenditur. pulmonisubu¬
more temporetur. Huius due arterie sunt equibs
simstra plus sanguinem habet. dextera plus spm̃
Unde et in dextro brachio pulsum inspicimus. Cor
enm multis speciebus significandis conuemienter
aptatur. Nam aliquando pro cmina ponitusisi¬
liquando pro intelligentia. aliquando pro cõsilio
et uerbo oeculto. aliguando pro dillgentia. Ular̃
pro amia cor ponitur. ut ẽ illũd salomionis. Duñ
custodia serua tiuũ cor quia ex pp̃o iuta procẽdi.
Item cor pro intelligencia pomtur ut ẽ illũd pen¬
miste. Cor meum et caro mea epultauerũt i̾ deĩ
umum. quamus utraq uideantur ꝑtinere qd car¬
nem. cor tamen ad intessigentiam referie posse nõ
dubium est. Ram ciuus sapientiam preferre ooi¬
lumus euis cor sine dubitatione laudamus. Consi-¬
sium uero in cordis nomine exprmiitut. quõd agtꝰ

Expanded text:
et scientiae causa manet. Quod ideo pulmoni viet scientiae causa manet. Quod ideo pulmoni vicinum est: ut cum ira accenditur, pulmonis humore temperetur. Hujus duae arteriae sunt, e quibus sinistra plus sanguinem habet, dextera plus spiritum. Unde et in dextro brachio pulsum inspicimus. Cor enim multis speciebus significandis convenienter aptatur. Nam aliquando pro anima ponitur, aliquando pro intelligentia, aliquando pro consilio et verbo occulto, aliquando pro intelligentia. Nam pro anima cor ponitur, ut est illud Salomonis: Omni custodia serva tuum cor, quia ex ipso vita procedit . Item cor pro intelligentia ponitur, ut est illud Psalmistae: Cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vivum . Quamvis utraque videantur pertinere ad carnem, cor tamen ad intelligentiam referri posse non dubium est. Nam cujus sapientiam praeferre volumus, ejus cor sine dubitatione laudamus. Consilium vero in cordis nomine exprimitur, quod actus
Abbreviated transcription (Latin):
glaciem narrat. seqz gelu gignere de celo promin¬
ciat. nisi quod miro modo nr̃i pectoris terrã ad
suscipienda uerbi semina prius ꝑ occulte gratie
pluuiam infundit. et postinodum. ne in conceptis
uirtutib ĩmoderacius profluat disciplina ĩtima
enfacionis premit. Discera non tantũ ĩtes
dicimus. sed quicquid subcorio est auisco quõd est
inter cutem et carnem. Item uiscera iutalia id ẽ cir¬
cunfusa cordis loca quasi uscera eoꝙ ibi uita io
ẽ amma continetur. Item iuscera capita neruorũ
ex sangume et nerius copulata. Uiscera mistice
significant affectum pietatis et mĩe. Unde scrip
apls si qua in quit uiscera miserationis. Et ĩalte¬
ram partem iuscera sigiificacõem trahunt. ut est
illud in accibus apostolorum de iuida et diffusa sũt
uiscera eius hoc ẽ malicie tractatus sunt patefacti
Cor agreca appellatione deruatur quod ili cardian
dicunt siue acura. In eo emm omnis solliatũdoꝵ

Expanded text:
glaciem narrat, seque gelu gignere de coelo pronunglaciem narrat, seque gelu gignere de coelo pronuntiat? nisi quod miro modo nostri pectoris terram ad suscipienda verbi semina prius per occultae gratiae pluviam infundit: et postmodum ne in conceptis virtutibus immoderatius profluat, disciplina intima dispensationis premit. Viscera non tantum intestina dicimus: sed quicquid sub corio est a visco, quod est inter cutem et carnem. Item viscera vitalia, id est, circumfusa cordis loca, quasi viscera eo, quod ibi vita, id est, anima continetur. Item viscera capita nervorum ex sanguine et nervis copulata. Viscera mystice significant affectum pietatis et misericordiae. UnApostolus, si qua, inquit, viscera miserationis . Et in alteram partem viscera significationem trahunt: ut est illud in Actibus apostolorum de Juda: Et diffusa sunt viscera ejus , hoc est malitiae tractatus sunt patefacti. Cor a Graeca appellatione derivatur, quod illi cardian dicunt: sive a cura. In eo enim omnis sollicitudo
Abbreviated transcription (Latin):
noticias rerum competenter assumit. Conturbatũ
ergo dicit uentrem id ẽ memoriam suam. Ubi ha¬
bebat reposita que illi dommus de sua clarificatõe
promiserat. sed cum uideret caro iniimere sibi ꝑi¬
cula consequens fuit eam trepidatione turbari
Sterus autem aliquando significat archanum
nature. aliquando secretum consilũ. Unde pater
in psalmo ad filium ait. Exutero ante luciferum
cet deitate totum ex toto. ommpotentem de omni-¬
potente. lumen de lumine sumniũ ex summo quod
nulla muestigatio. nullus sensus possit attingẽ.
Nam quemadinodum ualet comprehendi de quo
scriptum ẽ. generacionem autẽ eius quis enarra¬
bitur. Mira breuitas ⁊ sufficiens pro nrã in firmm¬
tate mensura. quia nec plus possumus capere.
et hoc abunde suffict utiq credidisse. Rursum in
iob scaptum ẽ. De cuius utero egressa est glacias.
Quid ẽ ergo ꝙ dominus prius quidem patrẽ se plu¬
uie insinuat. postinodum uero de suo egrẽdi utero

Expanded text:
notitias rerum competenter assumit. Conturbatum notitias rerum competenter assumit. Conturbatum ergo dicit ventrem, id est, memoriam suam, ubi habebat reposita quae illi Dominus de sua clarificatione promiserat; sed cum videret caro imminere sibi pericula, consequens fuit eam trepidatione turbari. Uterus autem aliquando significat arcanum naturae, aliquando secretum consilii. Unde Pater in Psalmo ad Filium cet deitate totum ex toto, omnipotentem de omnipotente, lumen ex lumine, summum nulla investigatio, nullus sensus possit attingere. Nam quemadmodum valet comprehendi, de quo scriptum est: Generationem autem ejus quis enarrabit? . Mira brevitas, et sufficiens pro nostra infirmitate mensura: quia nec plus possumus capere, et hoc abunde sufficit utique credidisse. Rursum in Job scriptum est: De cujus utero egressa est glacies . Quid est ergo, quod Dominus prius quidem patrem se pluviae insinuat: postmodum vero de suo egredi utero
Abbreviated transcription (Latin):
modo sed et ceteri. Uocatus autem uterus quod du-¬
plex sit et ab utraqz in duas se diuidit. partes que
in diuersum diffuse ac replexe ciramplicantur in
modum cormi arietis uel quod interius impleatuꝵ
feti. Hinc et uter ꝙ aliguid intrinsecus habuerit
iembra ⁊ iuscera. Uenter iuxta allegoriam
ficat capacitatem xacionis siue amme affectum.
Inde ẽ illud quõd abacuc. propheta uenter nquit
nieus curbatus ẽ in me. Et hieremias. Uentrẽ meũ
doleo et sensus cordis mei tur batus ẽ. Rursum psal¬
mista ait. Conturbatus ẽ mira oculus neue aũa
mea etͣuenter meus. Litera siquidem posuit ĩimicor¬
in dignacionem oculus autem intellectum Lꝯnist¬
cat quem semꝑ conturbamus atq confunidimus
quando mimmẽtia picula formidamus. Denter
uero noster aliiuis ẽ in quo edulia deglutita recõ¬
dimus. Qui aꝑte memorie comparatur. quia sicͥ.
ille transmissas escas recipit. sic memorie sinus

Expanded text:
modo, sed et caeteri. Vocatus autem uterus, quod dumodo, sed et caeteri. Vocatus autem uterus, quod duplex sit, et ab utraque in duas se dividit partes, quae in diversum diffusae ac replexae circumplicantur in modum cornu arietis: vel quod interius impleatur foetu. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus habuerit ut membra et viscera. Venter juxta allegoriam significat capacitatem rationis, sive animae affectum. Inde est illud, quod Habacuc propheta, Venter, inquit, meus turbatus est in me . Et Jeremias: Ventrem meum doleo, et sensus cordis mei turbatus est . Rursum Psalmista ait: Conturbatus est in ira oculus meus, anima mea et venter meus . Littera siquidem posuit inimicorindignationem: oculus autem intellectum significat, quem semper conturbamus atque confundimus, quando imminentia pericula formidamus. Venter vero noster alvus est, in quo edulia deglutita recondimus. Qui aperte memoriae comparatur: quia sicut ille transmissas escas recipit, sic memoriae sinus
Abbreviated transcription (Latin):
ombus tribulaciombusqz cessit ammeqz sue fortitu¬
dinem perdidit. Non emm oportet hoc ꝓpeti nec omnino
cedere imminenti hosti atis affligenti. Sectis ablatis¬
qz testiculis est qui una actione praua animisqz
impus exsecante sicut cultro et auferente quẽadmo
minis effera et direptrix manus semetip̃m abscidẽs
et auferens aconuĩctione que ẽ in uirtutibz. Uenter
et aluꝰ et uterus inter se differunt. Uenter est qui
acceptos aibos digerit et apparz extrinsecus ꝑtingitoz
apectore, ad ingiunem et dictus uenter ꝙ ꝑ totũ cor¬
pus iute alimenta transimittat. Aliuis est qui abũ
recipit ⁊ purgare solet. dalustius. Simulans sibi
aluum purgari. Et uocatus ẽ aliius ꝙ abluatur id
ẽ purgetur. ex ip̃o emm fordes stercorum defluuĩt ute¬
rum sole mulieres habent in quo concipiunt ad simi¬
litudinem cauliculi. Tamen autores uterum ꝑ utro¬
libet sepus uentre plerũq ponunt. nec poete tantũ¬

Expanded text:
onibus tribulationibusque cessit, animaeque suae fortituonibus tribulationibusque cessit, animaeque suae fortitudinem prodidit. Non enim oportet hoc perpeti, nec omnino cedere imminenti hosti atque affligenti. Sectis ablatisque testiculis est, qui una actione prava, animisque impiis exsecante, sicut cultro, et auferente, quemadmodum nimis effera et direptrix manus semetipsum abscidens et auferens a conjunctione, quae est in virtutibus. Venter et alvus et uterus inter se differunt. Venter est, qui acceptos cibos digerit, et apparet extrinsecus, pertingitque a pectore ad inguinem: et dictus venter, quod per totum corpus vitae alimenta transmittat. Alvus est, qui cibum recipit et purgare solet. Salustius: Simulans sibi alvum purgari. Et vocatus est alvus, quod abluatur, id est, purgetur: ex ipso enim sordes stercorum defluunt. Uterum solae mulieres habent, in quo concipiunt ad similitudinem caliculi. Tamen auctores utrum pro utriuslibet sexus ventre plerumque ponunt: nec poetae tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc paulus cum ꝑ abrahe sacrificium melchise¬
dech. tempore leui sacerdocium diceret decimatũ.
ni tunc in abrahe corpore leui lateret osteñ
ait. Ad huc enim in lunbis patris erat. Qiua
uero semmnarium luxurie feminis in umbilico con¬
tinetur propheta actestante didicimus. qui sub
specie femine prostitute iidee peculantiam in cre¬
is ait. In die ortus tui non ẽ precisus umbi
tuus. Ilium greco sermone appellatum quod ibi
nos obuoluãmus. Grece enm ileos obuoluere di-¬
aitur. Testiculi enim iurilis sexus robur significãt
uirtutis. Unde legitur in leuitico. Dimme animal
quod uel contritis uel tusis uel. sectis ablatisq tes¬
ticulis est non offeretis deo. Contritis. cestiaulis est
qui paulatim crescente malicia conteret suam in bir¬
tutibus prolem et signa ꝑ que uic possit agnosa.
qui et recte reprobatur. quia sibimetip̃i in talibus
t. Tusis cesticulis est qui illatis sibi temptre¬

Expanded text:
Hinc Paulus cum per Abrahae sacrificium MelchiseHinc Paulus cum per Abrahae sacrificium Melchisedech tempore Levi sacerdotium diceret decimatum, ubi tunc in Abrahae corpore Levi lateret, ostendens, ait: Adhuc enim in lumbis patris erat . Quia vero seminarium luxuriae feminis in umbilico continetur, Propheta attestante didicimus, qui sub specie feminae prostitutae Judaeae petulantiam increpans ait: In die ortus tui non est praecisus umbilicus tuus . Ilium Graeco sermone appellatum, quod ibi nos obvolvamus. Graece enim eiluein obvolvere dicitur. Testiculi enim virilis sexus robur significant virtutis. Unde legitur in Levitico: Omne animal, quod vel contritis vel tusis vel sectis ablatisque testiculis est, non offeretis Deo . Contritis testiculis est, qui paulatim crescente malitia conteret suam in virtutibus prolem et signa, per quae vir possit agnosci: qui et recte reprobatur: quia sibimetipsi in talibus nocuit. Tusis testiculis est, qui illatis sibi tentati
Abbreviated transcription (Latin):
umbilico fenimis. Unde et ad iob in exordio sermo¬
nis dictum est. Accinge sicut uir lumbos tuos ut
in hus esset resistendi p̾paracio in quib libidmis
est usitata dominandi. occasio. Uinbilicus est me¬
dius locus corporis dictus. quod sit unibus iliorũ.
Onde et unibo appellatur locus in medio clipei a
quo pendet. Ex eo enim in fans in utero pendet. ex
eo enim et nuitritur. In lumbis aliquando fortitu¬
do anum exprimitur. iuixta illud apłi. Accigite
lumbos mentis ur̃e. et aliquando libido carnis.
ut supra dictum est. Unde ad iob de uehemoth doꝰ
ait. Fortitudo eius in lumbis eius. et urtus eius
in umbilico uentris ipĩis. demmaria coitus ui¬
ris in lumbis ẽẽ. miumbilico autem in eẽ feminis
ꝑhibetur ut supra ostendinius. Hiic ẽ enim quõ
tas discipulis dicit. Sint lunbi ur̃i precin
Hinc petrus cum luxuriam acorde restringeret
admonebat dicens. uccincti lumbos mentis ur̃e.

Expanded text:
umbilico feminis. Unde et ad Job in exordio sermoumbilico feminis. Unde et ad Job in exordio sermonis dictum est: Accinge sicut vir lumbos tuos ; ut in his esset resistendi praeparatio, in quibus libidinis est usitata dominandi occasio. Umbilicus est medius locus corporis, dictus, quod sit umbus iliorum. Unde et umbo appellatur locus in medio clypei, a quo pendet. Ex eo enim infans in utero pendet: ex eo enim et nutritur. In lumbis aliquando fortitudo animi exprimitur, juxta illud Apostoli: Accingite lumbos mentis vestrae : et aliquando libido carnis, ut supra dictum est. Unde ad Job de Behemoth Dominus ait: Fortitudo ejus in lumbis ejus: et virtus ejus in umbilico ventris ipsius . Seminaria coitus viris in lumbis esse: in umbilico autem inesse feminis perhibetur, ut supra ostendimus. Hinc est enim, quod Veritas discipulis dicit: Sint lumbi vestri praecincti . Hinc Petrus cum luxuriam a corde restringeret admonebat, dicens: Succincti lumbos mentis vestrae .
Abbreviated transcription (Latin):
et ait. Renes mei resoluti sunt. Renes ergo suos dixͬ.
ẽe solutos. quia mundanarũ rerum felicitatẽ ĩcauta
uoluntate quesierat. Item renes interiora cordis sũt
ut in propheta. Ego dominus scrutans renes ⁊ corda.
Rursum renes delectacionem carnis. obfluxas cogita¬
cões aliquando significant. unde psalmista petit di¬
censi ure renes meos et cor meum. Si enm uolup¬
tatem libidiis in rembus ẽe nesciret eos uri mimime
petisset. hoc ẽ ut delectacões ut cogitacões humane
uerbi dommi calore purgarentur. Hinc bene in erodo
renes habere accnictos israhelitis precipitur ĩ pascali
edulio quomam qui pasca comedit habere renes
accinctos debet. ut qui solemnitatem resurrectionis
atq in corruptionis agit. corruptioni iam prouĩcia
nulli subiaceat uoluptates edomet carnem aluxuria
restringat. Lumbi ob libidinis lasciuiam dicti. quia
in uiris causa corporee uoluptrtis in ip̃is ẽ sicut in

Expanded text:
 ait: Renes mei resoluti sunt . Renes ergo suos dixit  ait: Renes mei resoluti sunt . Renes ergo suos dixit esse solutos: quia mundanarum rerum felicitatem incauta voluntate quaesierat. Item renes interiora cordis sunt, ut in propheta: Ego Dominus scrutans renes et corda . Rursum renes delectationem carnis ob fluxas cogitationes aliquando significant. Unde Psalmista petit: Ure renes meos et cor meum . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petisset: hoc est, ut delectationes et cogitationes humanae verbi Domini calore purgarentur. Hinc bene in Exodo renes habere accinctos Israelitis praecipitur in paschali edulio : quoniam qui pascha comedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, corruptioni jam per vitia nulli subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Lumbi ob libidinis lasciviam dicti, quia in viris causa corporeae voluptatis in ipsis est, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
corpus erigit atq continet. Hec pro superbia merito po-¬
sita est. que confracta non deict ad interitum sed erigͭ.
potius ad salutem. Dum enim fortitudo et prosperitas
corporis confringitur necesse ẽ ut ad cordis humilita¬
tem mentis intima reuocentur. Bene hoc loco per
spinam omine peccatum euidenter exprimitur guia¬
dum trahit cid delectationem quasi pungendo lace¬
rat mentẽ. Hinc ergo iusti et penitentis uoce dicit᷑.
Conuersus sum in erumna mea dum configitur¬
michi spina. quia scilicet mens ad lamentũ uertit᷑
ut peccati punctio penitendo frangatur. Renes ait.
uarro dictos quod riui ab hus obscen humoris nas¬
cantur. Nam uene et medulle tenuem liquorẽ desudãt
in remb qui loquor rursum in rembus calore uenerio
resolutus decrit ¶Renes aliquando pro constantia mẽ¬
tis pomuntur. quia sicut isti corpus continent ita
amini stabilitatem et illa custodit. unde propheta¬

Expanded text:
corpus erigit atque continet. Haec pro superbia merito pocorpus erigit atque continet. Haec pro superbia merito posita est, quae confracta non dejicit ad interitum, sed erigit potius ad salutem. Dum enim fortitudo et prosperitas corporis confringitur, necesse est, ut ad cordis humilitatem mentis intima revocentur. Bene hoc loco per spinam omne peccatum evidenter exprimiturdum trahit ad delectationem, quasi pungendo lacerat mentem. Hinc ergo justi et poenitentis voce dicitur: Conversus sum in aerumna mea, dum confringitur spina, quia sciut peccati punctio poenitendo frangatur. Renes ait Varro dictos, quod rivi ab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus, qui liquor rursum in renibus calore venerio resolutus decurrit. Renes aliquando pro constantia mentis ponuntur: quia sicut isti corpus continent, ita animi stabilitatem et illa custodit. Unde propheta
Abbreviated transcription (Latin):
tollerat seruat obumbrare nos in scapulis dicitur. Ait
in scapulis sus obumbrabit tibi. Ac si dicer
peccatori homimi et post peccatum ueniam deprecanti.
Et pietate te dominus proteget. qua te tollerauit. ob¬
umbrat .i. in scapulis sius quidũ portat defendit. Upi¬
na ẽ iunctura dorsi dicta eoꝙ habeat tradiolos acutos.
siuncture spondilia appellantur propter par
cerebri que fertur ꝑ hos longo tractu ad ceteras corpo¬
ris partes. dacra spina ẽ una ꝑpetue spine qͣ greci
ironostoin uocant quomam primum in fante concep¬
to nascitur ideoq ⁊ hostia io pͥmũ agentilibus dus
sus dabatur unde et sacra spina dicitur. dpina enĩ
aliquando profortitudine corporis aliquando pro ela-¬
cione mentis ato omnibus peccatis ponitur. Unde
scriptum ẽ in psalmo. Conuersus sum in erumna mea
dum configitur michi spina. Spina ẽ enim q̃ totũ

Expanded text:
tolerat, servat, obumbrare nos in scapulis dicitur. Ait enim: tolerat, servat, obumbrare nos in scapulis dicitur. Ait enim: in scapulis suis obumbrabit tibi: ac si diceret peccatori homini et post peccatum veniam deprecanti: Ea pictate te Dominus proteget, qua te toleravit: obumbrat, id est, in scapulis suis, qui, dum portat, defendit. Spina est junctura dorsi, dicta eo, quod habeat radiolos acutos. Cujus juncturae spondylia appellantur propter partem cerebri, quae fertur per hos longo tractu ad caeteras corporis partes. Sacra spina est ima perpetuae spinae, quam Graeci ieron ostoun vocant, quoniam primum infante concepto nascitur, ideoque et hostia id primum a gentilibus diis suis dabatur: unde et sacra spina dicitur. Spina enim aliquando pro fortitudine corporis, aliquando pro elatione mentis atque omnibus peccatis ponitur. Unde scriptum est in psalmo: Conversus sum in aerumna mea, dum confringitur mihi spina . Spina est enim, quae totum
Abbreviated transcription (Latin):
deus ad sua nos trahens us ad nr̃a se humiliat. atq
ut alta in sinuaret humilibus condescendit. quatinus
puulis amimus rebus cõgnitis enutritus ad inquitẽ¬
da exurgat in cognita. atqz ad eum qui longe sr̃ ip̃z
est. quedam uirta se audiens quasi quibusdam ad
illum passibus moueatur. Unde fit ut ꝑ scripturã
suam aliquando acorporibus hominum. aliquando
amentibus. aliquando uero ab auibus. aliquando
eciam ab insensatis rebus quasdam longe dissimiles
in similitudines trahat. Plerumq emm acorporibus
hominum in se similitudinem trahat sicut. de eo sperã¬
ti homini per prophetam dicitur In scapulis obumbra¬
bit tibi. cum constet quod in natura sua nec oculum
deus nec scapulas habeat nec cetera liniamenta mẽ-¬
brorum. ded quia nos ꝑ oculum cernimus. in scapulis
orera sustinemus. deus quod omma uideat oculum
habere ꝑhibetur quod uero nos tollerat atq eo ip̃o gͦ.

Expanded text:
Deus ad sua nos trahens, usque ad nostra se humiliat: atque Deus ad sua nos trahens, usque ad nostra se humiliat: atque ut alta insinuaret, humilibus condescendit, quatenus parvulis animus rebus cognitis enutritus ad inquirenda exsurgat incognita, atque ad eum, qui longe super ipsum est, quaedam juxta se audiens, quasi quibusdam ad illum passibus moveatur. Unde fit ut per scripturam suam aliquando a corporibus hominum, aliquando a mentibus, aliquando vero ab avibus, aliquando etiam ab insensatis rebus quasdam longe dissimiles in se similitudines trahat. Plerumque enim a corporibus hominum in se similitudinem trahit: sicut de eo speranti homini per prophetam dicitur: In scapulis obumbrabit tibi : cum constet, quod in natura sua nec oculum Deus, nec scapulas habeat, nec caetera lineamenta membrorum. Sed quia nos per oculum cernimus, in scapulis vero onera sustinemus, Deus quod omnia videat, oculum habere perhibetur: quod vero nos tolerat atque eo ipso, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uerba despicimus cuius uerba calcamus. sed
nos post tergum stans auersos reuocat. qui et uidet
quõd despicitur. et tamen ꝑ precepta clamat. ꝑ paciẽ¬
ciam expectat. Interscapulum spacium dicitur quod
inter scaipulas est unde et nommnatur. In scapulis
enm possumus intelligere iuxta allegoriam oneris
sarcinam. ut est illud quod abraham tollens panem
et utrẽ aque imposuit suꝑ scapulas agar uel oꝑatio¬
nes diuersas uixta illud quõd in psalmo de deo scriptũ
est. Scapulis sius obumbrabit tibi. Scapule domini
sunt operationes mirabilium ꝑ quas uelut quibus¬
dam humeris uirtus diuina monstratur. Unde cũ
deo scapule oculi brachium ue dicitur. cauendũ sum¬
in opere est. ne quid in eo mens corporeum suspicet᷑.
In antropomorfitarum nanq heresim cadere ẽ eum
qui in circunsepte implet et circumplectitur omma
nnter corporalia limamenta concludere. Sẽd onñ potẽs

Expanded text:
cujus verba despicimus, cujus verba calcamus: sed cujus verba despicimus, cujus verba calcamus: sed nos post tergum stans aversos revocat, qui et videt, quod despicitur, et tamen per praecepta clamat, per patientiam exspectat. Interscapulum spatium dicitur, quod inter scapulas est, unde et nominatur. In scapulis enim possumus intelligere, juxta allegoriam, oneris sarcinam: ut est illud, quod Abraham tollens panem et utrem aquae imposuit super scapulas Agar : vel operationes diversas, juxta illud, quod in Psalmo de Deo scriptum est: Scapulis suis obumbrabit tibi . Scapulae Domini sunt operationes mirabilium, per quas, velut quibusdam humeris, virtutis divina monstratur. Unde cum Deo scapulae, oculi brachiumve dicitur, cavendum summopere est, ne quid in eo mens corporeum suspicetur. In anthropomorphitarum namque haeresim cadere est eum, qui incircumsepte implet et circumplectitur omnia inter corporalia lineamenta concludere. Sed omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
in dorso nr̃o. uidelicet uerbera que et paulus ꝑtulit
et reliqua fidelium turba sustinuit ad hoc uerberibus
humiliati ut dyabolicam suꝑbiam cum mundi ip̃ius
delectacõe respuerent. Rursum tergum obliuionem
ritorum significat. Unde petimus deum iorat
ut peccata nr̃a preterita post tergum mittat hoc ẽ
ꝑpetue obluuomi tradat. Nam ꝙ dorsum ⁊ tergum
despectionem dei significent ostendit esaias dicẽs ad
israheliticam plebem. Et erunt oculi tui uidentes pre-¬
ptorem tuum et aures tue audient uocem pe
gum monentis. Quasi in faciem homo monitus.
est. quando ad iusticiam conditus precepta restitu¬
dinis accepit. sed cum eadem precepta condempsit
quasi conditori suo dorsum mentis in faciem dedit.
ed ecce ad huc posttergum seguitur et monet.
iam et a nobis contemptus ẽ. et tamen nos ad huc
uocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimꝰ

Expanded text:
in dorso nostro : videlicet verbera, quae et Paulus pertulit, in dorso nostro : videlicet verbera, quae et Paulus pertulit, et reliqua fidelium turba sustinuit, ad hoc verberibus humiliati, ut diabolicam superbiam cum mundi ipsius delectatione respuerent. Rursum tergum oblivionem praeteritorum significat. Unde petimus Deum in oratione, ut peccata nostra praeterita post tergum mittat, hoc est, perpetuae oblivioni tradat. Nam quod dorsum et tergum despectionem Dei significent, ostendit Isaias dicens ad Israeliticam plebem: Et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient vocem post tergum monentis . Quasi in faciem homo monitus est, quando ad justitiam conditus praecepta rectitudinis accepit: sed cum eadem praecepta contempsit, quasi conditori suo dorsum mentis in faciem dedit. Sed ecce adhuc post tergum sequitur et monet: quia jam et a nobis contemptus est, et tamen nos adhuc vocare non cessat. Quasi dorsum ei in faciem dedimus,
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad renes. Dictum autẽ dorsum quod sit suꝑficie
durior corpore in modum saxi fortis et ad portandum
et ad ꝓpetiendum. Terra quia in ea supini iacemus
in terra quod solus homo potest. Nam nuita aĩalia
tantum aut in uentre aut in latere iacent. Unde
in ammalibus terga abusiue dicuntur scapule.
Dorsum quidem atqz tergum eoꝙ sunt posteriores ꝑ¬
tes corporis aut fugam significant ut ẽ illud psãl¬
miste quo ait et imimicorum meorum dedisti michi
dorsum et alibi scriptum ẽ terga uerterunt. Quod eti¬
am significare potest auersionem prauorũ acultu
diuino. et despectionem uere religiomis sicut ĩ ezechie¬
lis uisione scriptum ẽ quod uiri stantes contra tem¬
lum dorsa uersa haberent ⁊ facie respicerent a
ortum. Item in dorso uel tergo significantur corporei
dolores quos ilatis uerberibus sancti uiri sustinebũt.
Unde propheta dicit in psalmo. Posuisti tribulacões

Expanded text:
usque ad renes. Dictum autem dorsum, quod sit superficies usque ad renes. Dictum autem dorsum, quod sit superficies durior corpore in modum saxi fortis et ad portandum et ad perpetiendum. Terga quia in ea supini jacemus in terra: quod solus homo potest. Nam muta bruta animalia tantum aut in ventre aut in latere jacent. Unde in animalibus terga abusive dicuntur scapulae. Dorsum quidem atque tergum, eo quod sunt posteriores partes corporis, aut fugam significant, ut est illud Psalmistae, quo ait: Et inimicorum meorum dedisti mihi dorsum ; et alibi scriptum est: terga verterunt . Quod significare potest aversionem pravorum a cultu divino, et despectionem verae religionis: sicut in Ezechielis visione scriptum est, quod viri stantes, contra templum dorsa versa haberent, et facie respicerent ad solis ortum. Item in dorso vel tergo significantur corporei dolores, quos illatis verberibus sancti viri sustinebunt. Unde propheta dicit in Psalmo: Posuisti tribulationes
Abbreviated transcription (Latin):
cum mistice prefigurabat eccliam de latere up̃i in
cruce ꝓ mortem sopiti sacramenta salutis ẽẽ exituua
uidelicet sanguinem et aquam de quibus sponsa illi cõ¬
detur ecclia. Tropologice uero sciendum ẽ quia nequa¬
quam culmen contemplaciomis attinginus si non
ab exterioris cure oppressione cessamus nequaguam
nosmetip̃os intuemur ut sciamus aliud in nobis
ẽe racionale quõd regit aliud anmale quõd regitur
insi ad secretum silencu recurrentes ab omii exte-¬
rius ꝑ turbacõe sopiamur. Quõd silencium nostrã
bene adam dormiens figurauit. de cuius mox latere
mulier processit. quia quisquis ad interiora ĩtelli¬
genda rapitur a rebus iusibilib mentis oculos clau¬
dit. et tunc in se ip̃o uel q̃ preesse iuriliter debeant
uel que sub esse posfint in fuma distinguit ut aliũd
in ip̃o sit quõd regere ualeat tanquam uir. aliud tã¬
quam femmea quod regatur. Dorsum ẽ a ce ruice

Expanded text:
cum mystice praefigurabat Ecclesiam de latere Christi in cum mystice praefigurabat Ecclesiam de latere Christi in cruce per mortem sopiti sacramenta salutis esse exitura, videlicet sanguinem et aquam, de quibus sponsa illi conderetur Ecclesia. Tropologice vero sciendum est, quia nequaquam culmen contemplationis attingimus, si non ab exterioris curae oppressione cessamus, nequaquam nosmetipsos intuemur, ut sciamus aliud in nobis esse rationale, quod regit, aliud animale, quod regitur: nisi ad secretum silentii recurrentes ab omni exterius perturbatione sopiamur. Quod silentium nostrum bene Adam dormiens figuravit, de cujus mox latere mulier processit; quia quisquis ad interiora intelligenda rapitur, a rebus visibilibus mentis oculos claudit: et tunc in se ipso vel quae praeesse viriliter debeant vel quae subesse possint, infirma distinguit, ut aliud in ipso sit, quod regere valeat tanquam vir: aliud, tanquam femina, quod regatur. Dorsum est a cervice
Abbreviated transcription (Latin):
acrius accenduntur. Costas appellari quidam putãt
ꝙ ab ipĩs interiora custodiantur. et tota mollicies
uentrs uallata saluetur. Latus quia iacentibus
nobis latet. ẽ emm leua pars corporis. Dextro autem
lateri habilior motus est leuo fortior. et oueri ferẽdo
accõmodatior. Unde et leua nuncupata quod aprior
sit ad leuandum aliquĩ et portandum. Ip̃a enm
gestat clipeum ensem pharetram et reliqua onera.
ut expedita sit dextra ad agendum. Et notandum
quod latis nomen sinonimũ est et ad plura significã¬
da habile. Dicitur emm latus hominis et. latus
pecudis. latus edificu et latus dimensioms terre q̃
omma locis suis propria significacõe interpretari de-¬
bent. Tamen hominis latus quõd cum costis intestĩa
protegit. significare potest occultacões in ternorum
consiliorum. Unde est illud quod conditor nr̃ dormiẽ¬
tr ade de latere sumpta una costa condidit mulierẽ.

Expanded text:
acrius accenduntur. Costas appellari quidam putant, acrius accenduntur. Costas appellari quidam putant, quod ab ipsis interiora custodiantur, et tota mollities ventris vallata salvetur. Latus, quia jacentibus nobis latet: est enim laeva pars corporis. Dextro autem lateri habilior motus est, laevo fortior, et oneri ferendo accommodatior. Unde et laeva nuncupata, quod aptior sit ad levandum aliquid et portandum. Ipsa enim gestat clypeum, ensem, pharetram et reliqua onera: ut expedita sit dextra ad agendum. Et notandum, quod lateris nomen synonymum est, et ad plura significanda habile. Dicitur enim latus hominis, et latus pecudis, latus aedificii, et latus dimensionis terrae: quae omnia locis suis propria significatione interpretari debent. Tamen hominis latus, quod cum costis intestina protegit, significare potest occultationes internorum consiliorum. Unde est illud, quod Conditor noster dormienti Adae de latere sumpta una costa condidit mulierem ,
Abbreviated transcription (Latin):
purissimam reddant ne sit aridum atq uacuũ quod
diuinis aspectibus immolamus. Uertibule sunt sũ¬
me ossium partes nodis grossioribus conglobate. ita
dicte eoc ad inflexionem membrorum illa uertantur. Car¬
tilagines ossa mollia et sine medulla quod genus auri-
et narium discrimem ⁊ costarum extremitates
bent sue opcula ossium que mouentur et dicte carti¬
lagines cy leui actritu carent dolore dum plectuntur.
Cartilago aliquando significat simulacõ uirtutum.
Unde scriptum ẽ in iob de leuiatham. Cartilago eius
quasi lamiinne ferree. Cartilago nanq ossis quidẽ
speciem habet. sed ossis fortitudinem non habet. Quĩd
ẽ ergo quod cartilago eius laminis ferreis comparat.
nisi quia hu qui ĩ illo debiliores sunt ad perpetranda
mala nequiores existunt. Ergo cartilago eius ferro
similis dicitur. quia hu qui in eius corpore ad osten¬
sionem uirtutum non sufficiunt contra necẽ fideliũ

Expanded text:
purissimam reddant ne sit aridum atque vacuum, quod purissimam reddant ne sit aridum atque vacuum, quod divinis aspectibus immolamus. Vertibula sunt summae ossium partes nodis grossioribus conglobatae, ita dicta eo, quod ad inflexionem membrorum illa vertantur. Cartilagines ossa mollia, et sine medulla: quod genus auriculae et narium discrimen et costarum extremitates habent, sive opercula ossium, quae moventur: et dictae cartilagines, quod levi attritu carent dolore, dum plectuntur. Cartilago aliquando significat simulationem virtutum. Unde scriptum est in Job de Leviathan: Cartilago ejus quasi laminae ferreae . Cartilago namque ossis quidem speciem habet, sed ossis fortitudinem non habet. Quid est ergo, quod cartilago ejus laminis ferreis comparatur? nisi, quia hi, qui in illo debiliores sunt, ad perpetranda mala nequiores existunt. Ergo cartilago ejus ferro similis dicitur: quia hi, qui in ejus corpore ad ostensionem virtutum non sufficiunt, contra necem fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
eorum conscientia felici recordatione letatur sicut. di¬
cit salemon fama bona impinguat ossa ita recorda¬
tione contraria peccatorum iurtus tamquã frixa
trahitur. dum oblocutoẽs homnium et cõscien
sue iudicia. grauiter expauescit. Siue hic frigitur
peccator. quomam futuros ignes incendiaq formĩdit.¬
Nam qui se pauescit. arsurum. ip̃ius in cendu terrore
iam fugetur Item ossa uirtutes significant sanctor
ut in p̾salmo. Custodit omia ossa eorum unum ex
hus non conteretur. medulle appellate quod male-¬
faciant ossa iuigant enm et confortant. Medulla
significat internã cogitacionem mentis. Unde ⁊ il¬
luo psalmiste. Holocausta medullata offeram tibi.
Holocausta medullata sunt sacrificia que puro atq
intimo corde diuimis conspectibus danius. Nam quã¬
do inuicem holocausti contricionem cordis offerimus
oportet ut intus habeat purissimam fidem nitus ha¬
beat operas fideles que aduicem medulle oblacõẽm

Expanded text:
eorum conscientia felici recordatione laetatur, sicut dieorum conscientia felici recordatione laetatur, sicut dicit Salomon: Fama bona impinguat ossa , ita recordatione contraria peccatorum, virtus tanquam frixa contrahitur, dum oblocutiones hominum, et conscientiae suae judicia graviter expavescit. Sive hic confrigitur peccator, quoNam qui se pavescit arsurum, ipsius incendii terrore jam frigetur. Item ossa virtutes significant sanctorum, ut in Psalmo: Custodit omnia ossa eorum, unum ex his non conteretur . Medullae appellatae, quod madefaciant ossa. Irrigant enim et confortant. Medulla significat internam cogitationem mentis. Unde est illud Psalmistae: Holocausta medullata offeram tibi . Holocausta medullata sunt sacrificia, quae puro atque intimo corde divinis conspectibus damus. Nam quando invicem holocausti contritionem cordis offerimus: oportet, ut intus habeat purissimam fidem: intus habeat operas fideles, quae ad vicem medullae oblationem
Abbreviated transcription (Latin):
eius elabitur. sicut et ossibz quassatis corpus mi¬
mine continetur. Unde propheta in psalmo ait. Sa¬
na me domme quomam conturbata sunt omnia
ossa mea. Et alibi omma inguit ossa mea dicent.
domme quis similis tibi. Ossa nec sensieto ecrpor¬
cem habere mamfestum ẽ. sed sicut frequẽter dixmiꝰ
fortitũdo amini et constantia mentis debent ĩtelligi.
Que merito ossibus comparantur. quia sicut illa
corpus continent ita et hec sanctas corroborãt uolũ¬
tates. Dicant ergo hoc sacramentum ossa nõ caro
io ẽ firmitas nõn remissio. quia talem minum nõ
potest nnisi sola mentis dicere fortitudo. Quis nega-¬
tiuum est. quia nemo potest ẽẽ similis cũ sit sancta
trintas singularis. Multum quippe ẽ. creatura a
creatore dissimil. Illa deniqz seruit iste dominatur.
Et iterum penitens dicit. Ossa mea sicut. ĩfrixorio
confrmxa sunt. Sicut oppimora prospera bene mert¬
torum ossa id ẽ amim fortitudo pinguescit quando

Expanded text:
ejus elabitur: sicut et ossibus quassatis corpus miejus elabitur: sicut et ossibus quassatis corpus minime continetur. Unde Propheta in psalmo ait: Sana me, Domine, quoniam conturbata sunt omnia ossa mea . Et alibi, omnia, inquit, ossa mea dicent: Domine, quis similis tibi? Ossa nec sensum nec vocem habere manifestum est: sed sicut frequenter diximus fortitudo animi et constantia mentis debent intelligi. Quae merito ossibus comparantur: quia sicut illa corpus continent, ita et haec sanctas corroborant voluntates. Dicant ergo hoc sacramentum ossa, non caro, id est, firmitas, non remissio: quia talem hymnum non potest nisi sola mentis dicere fortitudo. Quis, negativum est: quia nemo potest esse similis, cum sit sancta Trinitas singularis. Multum quippe est creatura a Creatore dissimilis. Illa denique servit, iste dominatur. Et iterum poenitens dicit: Ossa mea sicut in frixorio confrixa sunt . Sicut opinione prospera bene mertorum ossa, id est animi fortitudo pinguescit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cesticulorum eus perplexi sunt. Ossa eus uelut
ula eris. Tot ergo iste uehemoch testes habe
quot inquitatis sue aduitores possidet. Qui id ar¬
co perplexi sunt. quia uidelicet predicatorum illius
argumenta dolosis asserciomibus innodantur ut cec¬
ta ẽẽ simuilent que ꝑuersa persuadent. Ossa inquit
eius uelut fistula eris. Quid aliud ossa anticristi
qͣz quos libet in eus corpore ualentiores accipinmius.
In quorum corde imiquitas dum uehementer indura¬
uit. ꝑ eos tota eius corporis cõpago subsistit. Decte
autem ossa eius eris fistule comparãtur. quia in¬
mirum more metalli insensibilis. sonum bene uiuẽ¬
di habent. sed sensum bene uiuendi non habent. Cõ¬
pago capita sunt ossium dicta eoq ibi compacta
nerius nel glutino quodam ad hereant. Ossa sũt
corporis solidamenta. In hus enim omnis positio
roburqz subsistit. Ossa qͦz ꝑ allegoriam fortitudine
mentis debemus aduertere. Que cum de ficit iugor

Expanded text:
testiculorum ejus perplexi sunt. Ossa ejus velut testiculorum ejus perplexi sunt. Ossa ejus velut fistula aeris . Tot ergo iste Behemoth testes habet, quot iniquitatis suae adjutores possidet. Qui idcirco perplexi sunt, quia videlicet praedicatorum illius argumenta dolosis assertionibus innodantur: ut recta esse simulent, quae perversa persuadent. Ossa, inquit, ejus velut fistula aeris. Quid aliud ossa Antichristi, quam quoslibet in ejus corpore valentiores accipimus? In quorum corde iniquitas dum vehementer induravit, per eos tota ejus corporis compago subsistit. Recte autem ossa ejus aeris fistulae comparantur: quia nimirum, more metalli insensibilis, sonum bene vivendi habent: sed sensum bene vivendi non habent. Compago capita sunt ossium dicta eo, quod ibi compacta nervis vel glutino quodam adhaereant. Ossa sunt corporis solidamenta. In his enim omnis positio roburque subsistit. Ossa quoque per allegoriam fortitudinem mentis debemus advertere. Quae cum deficit, vigor
Abbreviated transcription (Latin):
ion desit malis. dum in duas ꝑtes rubri
ris unde duiditur. ut ab electo populo ad terrã
repromissionis tenditur. Nerui greca deriuatio¬
ne appellati. quos illi neur uacant. Alu latine
uocatos neruos putant eoꝙ artuum coniũctioẽs
inuitẽ hus in hereant. Maximam autẽ uirium
substanciam neruos facere certissimum ẽ Nam
quanto fuerint densiores tanto propẽsius auges¬
cere firmitatem. In nerus complexio uirtutum
designatur. quia siait artus et ossa uerius com¬
pinguntur. ita urtutes et bona opera amoris
utino copulantur. Unde in rob scriptum ẽ. o¬
bus et nerius compegisti me. Uitam et mĩam
tribiusti michi. et uisitacõ tua custoduut spiritũ
meum ¶ Humanum quippe ammum iusitacio
eena custodit cum hunc uirtutibus ditatũ i
flagello percuterere uel cõpungere non desmit. Itẽ
in aliam partem uerborum significatio trahitur.
cum in eodem libro de uehemoch scriptum sit. Neriu

Expanded text:
si non desit malis: dum in duas partes Rubri si non desit malis: dum in duas partes Rubri maris unda dividitur, ut ab electo populo ad terram repromissionis tenditur. Nervi Graeca derivatione appellati, quos illi neura vocant. Alii Latine vocatos nervos putant, eo quod artuum conjunctionem invicem his inhaereant. Maximam autem virium substantiam nervos facere certissimum est. Nam quanto fuerint densiores, tanto propensius augescere firmitatem. In nervis complexio virtutum designatur: quia sicut artus et ossa nervis compinguntur, ita virtutes et bona opera amoris glutino copulantur. Unde in Job scriptum est: Ossibus et nervis compegisti me. Vitam et misericordiam tribuisti mihi, et visitatio tua custodivit spiritum meum . Humanum quippe animum visitatio superna custodit, cum hunc virtutibus ditatum vel flagello percutere vel compungere non desinit. Item in aliam partem verborum significatio trahitur: cum in eodem libro de Behemoth scriptum sit: Nervi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam oculi in corpore xp̃i possunt dici qui mẽditũ¬
tur in lege domini die ac nocte. aures qui diligẽ¬
ter audunt uerbum dei et obediunt mandatis
eius. os et lingua predicatores sancti. manus q̃
bene operantur uel elemosmas tribint. pedes
qui uam mandatorum dei incedunt et cetera
huiusmodi quod longum ẽ enumerare. Aliam uõ
significationem habent membra quando adia¬
boli partem sensum trahunt. quia sicut omes
sancti ad xp̃i corpus pertinent. ita omnes iniqui
ad corpus antixp̃i. Unde scriptum ẽ in iob de leuia¬
than ¶Membra carnum eius coherẽtia sibi. Car-¬
nes istius sunt omnes reprobi qui ad intellectũ
spiritalis patrie ꝑ desiderium non assurgunt.
nbra autem sunt carnium hu qui eisdem
uerse agentibus ⁊ sese ad iniquitatẽ precedentib
conuingunt. ded ẽ aliud membrum corporis a¬
liud membrum mẽbri. Sicut autẽ ꝑniciosum est
si unitus desit membris bonis ita ꝑuiciosum ẽ

Expanded text:
Nam oculi in corpore Christi possunt dici, qui meditanNam oculi in corpore Christi possunt dici, qui meditantur in lege Domini die ac nocte: aures, qui diligenter audiunt verbum Dei et obediunt mandatis ejus: os et lingua praedicatores sancti: manus, qui bene operantur vel eleemosynas tribuunt: pedes, qui viam mandatorum Dei incedunt, et caetera hujusmodi: quod longum est enumerare. Aliam vero significationem habent membra, quando ad diaboli partem sensum trahunt: quia sicut omnes sancti ad Christi corpus pertinent, ita omnes iniqui ad corpus antichristi. Unde scriptum est in Job de Leviathan: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Carnes istius sunt omnes reprobi, qui ad intellectum spiritalis patriae per desiderium non assurgunt. Membra autem sunt carnium hi, qui eisdem perverse agentibus et sese ad iniquitatem praecedentibus conjungunt. Sed est aliud membrum corporis, aliud membrum membri. Sicut autem perniciosum est, si unitas desit membris bonis: ita perniciosum est,
Abbreviated transcription (Latin):
heret. ip̃e qͦz de eius potẽcia uelut expinguedine re¬
rum cumet. Item pnguedo gratiam diuinam si-¬
gnificat ut ẽ illud in ꝑsalmo. sicut adipe et pingue¬
dine repleatur amma mea. Item in malam partẽ
adeps ponitur cum crassitudinem malicie significat
uixtu illud psalmiste adipem suum inguit conclu-¬
seruint. Membra sunt partes corporis. artus quib
cosligantur. membra ab artando dicti quorũ di¬
nimutiua sunt articuli. Nam sicut artus dicinus
mentbra maiora ⁊ brachia ita articulos minora
membra ut digiti. Membra quando in bonã par¬
tem accipiuntur sanctos et electos dei qui mẽbra
sunt corporis op̃i significant. quia eilłe ẽ caput
ecclia uero corpus ĩpuis et membrum de menebro.
Quõd longa racione disputans apłs ita ostend ͭ
in quibus alia sunt gloriosa et fortiora alia
ignobiliora et in firmmora membra quõd facit dif¬
ferentia uirtutum et discendi uel docendi studiũ.

Expanded text:
haeret, ipse quoque de ejus potentia, velut ex pinguedine rehaeret, ipse quoque de ejus potentia, velut ex pinguedine rerum, tumet. Item pinguedo gratiam divinam significat: ut est illud in psalmo: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . Item in malam partem adeps ponitur, cum crassitudinem malitiae significat, juxta illud Psalmistae: Adipem suum, inquit, concluserunt . Membra sunt partes corporis. Artus, quibus colligantur membra, ab arctando dicti, quorum diminutiva sunt articuli. Nam sicut artus dicimus membra majora, ut brachia: ita articulos minora membra, ut digiti. Membra quando in bonam partem accipiuntur, sanctos et electos Dei, qui membra sunt corporis Christi, significant: quia ille est caput, Ecclesia vero corpus ipsius, et membra de membro. Quod longa ratione disputans Apostolus ita ostendit, in quibus alia sunt gloriosa et fortiora, alia ignobiliora et infirmiora membra: quod facit differentia virtutum, et discutiendi vel docendi studium.