comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bet modulo uel mensura quisqͥs
cum fide recta bone actionis extitit.
huius uineȩ operarius fuit. Oꝑator
ergo mane. hora tertia. sexta & nona.
antiquus ille & hebraicus populus
designatur. qui in electis suis ab
ipso mundi exordio. dũ recta fide
dm̃ studuit colere: quasi non desti¬
tit in uineȩ cultura laborare. Ab
undecima uero gentiles uocantur.
quib & dicitur: quid hic statis tota
die ociosi: Qui enĩ transacto tam
longo mundi tempore ꝓuita sua
laborare neglexerunt: quasi tota.
die ociosi stabant. Sed pensate fr̃s.:
quid inquisiti respondeant. Dicunt
ei. Quia nemo nos conduxit. Nullꝰ
quippe ad eos patriarcha. nullus
ꝓpheta uenerat. Et quid est dicere.
ad laborem nemo nos conduxit:
nisi quia uitȩ nobis uias nullus
prȩdicauit: Quid ergo nos abono
opere cessantes. in excusatione nr̃a
dicturi sumus: qui pene amatris
utero ad fidem uenimus. qui uerba
uitȩ ab ipsis cunabulis audiuimꝰ.
carnis : Possumus uero & easdem

Expanded text:
bet modulo vel mensura, quisquis bet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recta fide Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic statis tota die otiosi? Qui enim, transacto tam longo mundi tempore, pro vita sua laborare neglexerant, quasi tota die otiosi stabant. Sed pensate, fratres, quid inquisiti respondeant: Dicunt enim: Quia nemo nos conduxit. Nullus quippe ad eos patriarcha, nullus propheta venerat. Et quid est dicere: Ad laborem nos nemo conduxit, nisi, vitae nobis vias nullus praedicavit? Quid ergo nos, a bono opere cessantes, in excusatione nostra dicturi sumus, qui pene a matris utero ad fidem venimus, qui verba vitae ab ipsis cunabulis audivimus, carnis? 2. Possumus vero et easdem
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersam scilicet eccłam : quȩ ab abel
iusto usq. adultimũ electũ qui infine
mundi nasciturus est: quot scõs ꝓtulit.
quasi tot palmites misit. Hic itaq
paterfamilias ad excolendam uineã
suã mane. hora tertia. sexta. nona.
& undecima: operarios conducit:
quia amundi huius initio usq in
sinem ad erudiendam plebẽ fideliũ:
predicatores congregare non desistit.
Mane & enͣi mundi fuit: ab adam usq
adnoe. Hora uero tertia: a noe usq
ad abraham. Sexta quoq: ab abrahaͣ
uso. ad moysen. Nona aute᷑: a moyse
usq ad aduentũ dnĩ. Undecima uͦ:
ab aduentu dñi usq ad fine̾ mundi:
in qua p̃dicatores scĩ apłi missi sunt.
qui mercede̾ plenam & tarde ueni¬
entes acceperunt. Aderudiendam
ergo dñs plebem suã. quasi ad exco¬
lendam uineam suam nullo tẽpore
destitit operarios mittere : quia &
prius ꝑ patres. & post modũ ꝑ legis
doctores & ꝓphetas: ad extremũ
excoluit: quasi ꝑ operarios in uineȩ
cultura laborauit. quãuis in quoli¬

Expanded text:
l justo usque ad ultimum electum qui in fine mundi nasciturus est, quot sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias ad excolendam vineam suam mane, hora tertia, sexta, nona, et undecima operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem ad erudiendam plebem fidelium praedicatores congregare non destitit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremum mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quoli
Abbreviated transcription (Latin):
lectio postulat. quã uolo si possum
sub breuitate ꝑstringere. ne uos &
extensa ꝓcessio & plixa expositio ui¬
deatur onerare. Regnũ celoꝵ patri.
dam uineam suã operarios conducit.
Quis uero patrisfamilias similitudine᷑
rectius tenet: quã conditor nr᷑ qui
regit quos condidit: & electos suos
sic in mundo possidet. quasi subiectos

Expanded text:
tulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homidam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic i
Abbreviated transcription (Latin):
poterunt pensari obsequia: si diuina
loquimur: qui semet peccare non pa¬
titur: qui iudiciũ suȩ mentis exami¬
nans: contendit ut placeat. ut ꝓme¬
reatur : instat. ut seruiat: elaborat.
Ceterũ aut quẽ peccare delectat. aut
ꝓpriȩ mentis segnitia. aut conside¬
rantia: actus aut uanitas uitȩ sic
mancipat uitus. ut sit materia de¬
lictoꝵ. minister culparũ. seminariũ
peccatoꝵ. ita ut inse duplex scelus &
geminũ crimen admitat. & quod
debita dño seruitutis non reddat
obsequia. & qđ innumera bencficia
peccando eus pensare nititur contu¬
melia. Quare nitatur iustus merita
ꝓpria beneficiis cȩlestibus coȩquare.
rere. Ille augmentis scẽ uitȩ increscat.
hic peccata dampnando iustitiam
quã non amabat exerceat. Iustus me
liorata uita ꝓficiat. peccator corriga¬
tur ut uiuat. Ille bonis tribuat sa¬
lutari exemplũ. hic malis ostendat
correctionis remediũ. Ille prȩmia
meriti seĩ expectit. hic supplicia

Expanded text:
poterunt pensari obsequia, si divina poterunt pensari obsequia, si divina loquimur qui semet peccare non patitur, qui judicium suae mentis examinans, contendit ut placeat, ut promereatur instat, ut serviat elaborat. Caeterum quem aut peccare delectat, aut propriae mentis segnitia, aut inconsiderati actus, aut vanitas vitae sic mancipat vitiis, ut sit materia delictorum, minister culparum, seminarium peccatorum, ita ut in se duplex scelus et geminum crimen admittat, et qui debita Domino servitutis non reddit obsequia, et qui innumera beneficia peccando ejus pensare nititur contumelia. Quare nitatur justus merita propria beneficiis coelestibus coaequare, rere. Ille incrementis sanctae vitae increscat, hic peccata damnando, justitiam quam non amabat exerceat. Justus ad meliora vitae proficiat, peccator corrigatur et vivat. Ille bonis tribuat salutare exemplum, hic malis ostendat correctionis remedium. Ille praemia meriti sancti exspectet, hic supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
obsequus tantis possit muneribus
respondere. quo seruitutis genere
innumera debeat dona. & infinita
beneficioꝵ genera cõparare. Sit licet
excellens hominũ meritũ. sit naturȩ
iura conseruans. sit legum iussis obtt̃.¬
perans: impleat sidem. iustitiam teneat.
uirtutes exerceat. dampnet uitia.
peccata repellat. exemplũ semet imi¬
tantib prebeat. si quid gesserit parũ
est. quicquid fecerit minus. Om̃e enĩ
meritũ breue est: cõparatione donoꝵ
Numera beneficia si poteris: & tunc
considera quid mereris. Cũ benesiens
celestibus tua facta ꝑpende. cũ diuimꝰ
munerib actus ꝓprios meditare:
nec dignũ te iudicabis eo qͥd fueris:
si intelligas qđ mereris. Igitur de be¬
neficus in numeris diuina in te pietate
collatis: elige quod libuerit. uni hine
tuũ cõpensari totum non poterit
meritũ. Ceterũ obtunditur sensus.
confunditur animus: sp̃s ꝑturbatur.
ab homine dinoscitur. Nec humana

Expanded text:
obsequiis tantis possit muneribus obsequiis tantis possit muneribus respondere, quo servitutis genere innumera debeat dona et infinita beneficiorum genera comparare. Sit licet excellens hominum meritum, sit naturae jura conservans, sit legum jussis obtemperans, impleat fidem, justitiam teneat, virtutes exerceat, damnet vitia, peccata repellat, semet exemplum imitantibus praebeat, quidquid gesserit parum est, quidquid fecerit, minus. Omne enim meritum breve est comparatione donorum. Numera beneficia, si potes, et tunc considera quod mereris. Cum beneficiis coelestibus tua facta perpende, cum divinis muneribus actus proprios meditare, nec dignum te judicabis eo quod fueris, si intelligas quod mereris. Igitur de beneficiis innumeris divina in te pietate collatis elige quod libuerit unum, huic tuum compensari totum non poterit meritum. Caeterum obtunditur sensus, confunditur animus, spiritus perturbatur, ut ab homine Deus noscatur, nec humana
Abbreviated transcription (Latin):
num. quippe cũ nec sensus adin¬
uestigandũ sufficiat: nec scientia sup¬
petat ad laudandũ. Immensitas en̾i
beneficioꝵ: superat cogitationes sen¬
suum. & innumera multitudo donoꝵ.
uincit uolubilitatẽ uerboꝵ. Nec si
totum uitȩ tempus oris obsequia
occupent: laudes teneant. grãrum
actiones insistant: poteris pensare
głas os nr̃m ꝑ om̃e tempus frequen. ui.¬
tare cogatur: non quo in istis debita
cõpensentur: sed ut nr̃e deuotionis
uoluntas his conatibus dinoscatur.
ut quicquid fragilitas detrabit ad
complendũ : hoc deuotio conferat
quia ꝑficis: expungaris. nec quia
debita compensas: sed quia parere
desideras. Uelle enĩ ipsum expun¬
gitur. quia ꝑ immensitatẽ rerum.
idipsum qͦd cupimꝰ explicare non
datur. Quid retribuã inquit dno.
de om̃ibus quȩ retribuit mͥ: Quęrit
ꝓpheta scĩssimus. quib meritis bene¬
ficia diuina cõmpẽnset: quo famulatꝰ
genere munera ꝑcepta coȩquet. qͥb

Expanded text:
num, quippe cum nec sensus ad innum, quippe cum nec sensus ad investigandum sufficiat, nec scientia suppetat ad laudandum: immensitas enim beneficiorum superat cogitationes sensuum, et innumera multitudo donorum vincit volubilitatem verborum. Nec si totum vitae tempus oris obsequia occupent, laudes teneant, gratiarum actiones insistant, poteris pensare glorias os nostrum per omne tempus frequentare cogatur, non quo in istis debita compensentur, sed ut nostrae devotionis voluntas his conatibus dignoscatur, ut quidquid fragilitas detrahit ad complendum, hoc devotio conferat quia perficis expungaris, nec quia debita compensas, sed quia parere desideras. Velle enim ipsum expungitur, quia per immensitatem rerum idipsum quod cupimus explicare non datur. Quid retribuam, inquit, Domino pro omnibus quae mihi retribuit ? Quaerit Propheta sanctissimus quibus meritis beneficia divina compenset, quo famulatus genere munera percepta coaequet, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ret ulterius esset. quia contep̃tor
homo digne ac merito interiret.
Deniq quisq talis es. qui in hoc contepͣ¬
tu consistis: qui oreature imperas. &
creatori non seruis. qui dominatum
exerces. & dnt̃a non agnoscis. time
dñm patientem. ne seuerũ sentias
iudicẽ. Corrigat te dilatio differen¬
tis: ne censura puniat uindicantis.
Facile eñi obsequio tuo facies dm̃ ꝓpi¬
tium. si conuersus iam mutaberis
uitiũ. Usuratũ eñĩ redditur: quicqͥd
dilatione temporis feneratur. Nec
eẽ iam poterit impunitũ. cui mora
temporis non potuit dare remediũ.
Quid retribuam dño: Si humana con¬
ditio genitori quid debeat noscat.
atq ut eius beneficioꝵ in numerã
multitudinem momentis om̃ibus
retractando intelligat: inueniet suȩ
seruitutis obsequia. continuis lau.¬
dibus. iugi gratulatione. ȩquare nͣ
posse. Neq enĩ beneficia ab eo prestita
atq. collata. uel modũ poterunt ha¬
bere: uel numerũ. certe nec termi¬

Expanded text:
ret ulterius esset, quia contemptor ret ulterius esset, quia contemptor homo digne ac merito interiret. Denique quisquis talis es, qui in hoc contemptu consistis, qui creaturae imperas et Creatori non servis, qui dominatum exerces et Dominum non agnoscis, time num patientem, ne severum sentias judicem. Corrigat te dilatio differentis, ne censura puniat judicantis. Facile enim obsequio tuo facies Deum propitium, si conversus jam mutaveris vitium. Usurarum enim redditur quidquid dilatione temporis feneratur: nec esse jam poterit impunitum, cui mora temporis non potuit dare remedium. Quid retribuam Domino? Si humana conditio genitori quid debeat, noscat, atque si ejus beneficiorum innumeram multitudinem momentis omnibus tractando intelligat, inveniet suae servitutis obsequia continuis laudibus jugi gratulatione aequare non posse. Neque enim beneficia ab eo praestita atque collata, vel modum poterunt habere, vel numerum, certe nec termi
Abbreviated transcription (Latin):
frondescunt siluȩ. amenantur cãpi.
prata uirescunt: animantia cuncta
diuersis usibus ꝓ creata edunt fȩtus.
parent imperio. obsequia seruant.
scatent fontes. amnes fluunt. institu¬
tis terminis maria coercentur.
Gaudet post hyemem uerna temperi¬
es: estatis flagrantia decoquit messes:
autup̾nitas temulenta suas ex hibet
ubertates. hyeme maritantur ym¬
bribus terre. Suis institutis cuncta
deseruiunt. solus homo dõ ñ seruit.
Quid si tibi uniuersa natura constan¬
ter ediceret: ego tibi adño rerũ pa¬
rere pͣcepta sum. ego cirea te iussa
implere. instituta seruare. nascentia
cuncta tribuere. genitoris unperio
iussa sum: Deniq pareo. obtempero.
seruio. & te mutato non mutor. Parco
inquã rebelli. obtempero procaci:
deseruio cotemptori. Ceterũ si mͥ
instituta mutare. iussa ꝑuertere.
necessaria denegare. rerũ dñs p̃ce.¬
pisset: creatirra cuncta uiduata ho¬
mine remaneret: nec qui conte᷑pne.¬

Expanded text:
frondescunt silvae, amoenantur campi, frondescunt silvae, amoenantur campi, prata virescunt, animantia cuncta diversis usibus procreata edunt fetus, parent imperio, obsequia servant, scatent fontes, omnes fluunt, institutis terminis maria coercentur. Gaudet post hiemem verna temperies, aestatis flagrantia decoquit messes, autumnitas temulenta suas exhibet ubertates: hieme macerantur imbribus terrae: suis institutis cuncta deserviunt, solus homo Deo non servit. Quid si tibi universa natura constanter ediceret. Ego tibi a Domino rerum parere praecepta sum; ego circa te jussa implere, instituta servare, nascentia cuncta tribuere genitoris imperio jussa sum: denique pareo, obtempero, servio, et te mutato non mutor. Pareo, inquam, rebelli, obtempero procaci, deservio contemptori. Caeterum si mihi instituta mutare, jussa pervertere, necessaria denegare rerum Dominus praecepisset, creatura cuncta viduata homine remaneret, nec qui contemne
Abbreviated transcription (Latin):
concessam dum in contepͣtum pro¬
tulit: & uitȩ priuilegiũ ꝑdidit. &¬
mortis sibi sententiam ad quisiuit.
Et tamen creatura adhuc eus seruat
imperiũ. licet ipse creatori suũ de¬
negarit obsequiũ. Unde apparet.
quid sue felicitati detraxerit: cũ pec¬
catoꝵ merita eius statum adhuc
mutare non possint. Grauaris homo.
in isto grauaris. & in excusabili pena
astringeris. Contempnis creatorem.
potentiã non extimescis. Et cũ tibi
ipse non seruis. Bis delinquis. & ge
minũ ac duplex crimen incurris:
dum neo ꝓ conditione ut seruus
obsequeris: nec ꝓ potestate data
dño famularis. Tibi celũ in die lucis
splendore uestitur. oe solis fulgorib
decoratur: In nocte clarissimo lunę
speculo. & astroꝵ fulgore uario: polꝰ
ipse lustratur : ut diei noctisq ucis¬
situdine. & numerositas tempoꝵ
dignoscatur: & post diurnũ laborẽ
requies miseris mortalib pͣbeatur.
Tempora alternis uicib immutant᷑:

Expanded text:
concessam dum in contemptum proconcessam dum in contemptum protulit, et vitae privilegium perdidit, et mortis sibi sententiam acquisivit. Et tamen adhuc creatura ejus servat imperium, licet ipse Creatori suo denegaret obsequium. Unde apparet quid suae felicitati detraxerit, cum peccatorum merita ejus statum adhuc mutare non possunt. Gravaris, homo, juste gravaris, et inexcusabili poena astringeris. Contemnis Creatorem, jus potentiam non extimescis. Et cum tibi illi non servis. Bis delinquis, o homo, et geminum ac duplex crimen incurris, dum nec pro conditione ut servus obsequeris, nec pro potestate data Domino famularis. Tibi coelum in die lucis splendore vestitur et solis fulgoribus decoratur, in nocte clarissimo lunae speculo et astrorum fulgore vario polus ipse illustratur, ut diei noctisque vicissitudine et numerositas temporum dignoscatur, et post diurnum laborem requies miseris mortalibus praebeatur. Tempora alternis vicibus immutantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ignitas humanȩ originis facile
agnoscitur: considerata subli¬
mitate auctoris. Nec eñi facile pote¬
rat esse uel leue quod manus sacra
confuixit. & celestis flatus inuitalem
substantiam animauit : maxime cũ
idem artifex dĩ potestatem suã in
omnẽ fabricã eidem homini fuerat
traditurus. ut quẽ scd̾m presidem
post se facere disponebat: cundem
faccrit plenũ atq ꝑfectũ: habentẽ in
sese. & dignitatẽ qua pͣcelleret. & po¬
testatem qua cunctis animantibus
imperaret: soli seruiens illi. a quo
ei cuncta fuerant subiugata. tit mi¬
peraret mundo. seruiret dõ. creato¬
rem susciperet. creaturam sibi pate¬
re compalleret: tantũq. ditionis sese
dño debere ꝑspiceret. quantũ ipse
a creatura exigeret habens in ꝓpria
potestate & obȩdientiã & contẽptum:
obectientiam qua uiueret. contẽptũ
quo digne ꝓmeritis interiret. Unde
effectum est. ut contep̾nendo in
mortẽ incideret. qui obȩdiendo ui¬
uere potuisset. Unde potestatem

Expanded text:
Dignitas humanae originis facile agnoscitur, considerata sublimitate auctoris. Neque enim facile poterat esse vel leve quod manus sacra confinxit et coelestis manus in vitalem substantiam animavit, maxime cum idem artifex Deus potestatem suam in omnem fabricam eidem homini fuerat traditurus, ut quem secundum praesidem post se facere disponebat, eumdem faceret plenum atque perfectum, habentem in se et dignitatem qua praecelleret, et potestatem qua cunctis animantibus imperaret, soli serviens illi a quo ei cuncta fuerant subjugata, ut imperaret mundo, serviret Deo, Creatorem suspiceret, creaturam sibi parere compelleret, tantumque ditionis sese Domino debere prospiceret, quantum ipse a creatura exigeret, habens in propria potestate et obedientiam et contemptum, obedientiam qua viveret, contemptum quo digne pro meritis interiret. Unde effectum est ut contemnendo in mortem incideret, qui obediendo vivere posset. Unde potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ꝑ uisum apparuit illi dicens.
Quid dubitas o ioseph Quare im¬
prudenter cogitas: Quare in ra-¬
tionabiliter meditaris: Dĩ est qͥ¬
Huius generationis minister es. &
non largitor: seruus & non dñs:
mancipiũ & non plasmator. Prop¬
terea ministra: serui. custodi. fer
curam. intende. & huic qui nas¬
citur. & huic quȩ generat. Etem̃
si tibi uxor nominatur. si in des¬
ponsatione tibi eẽ dicitur: non tͥ
tamen uxor est. sed dĩ unigeniti
electa mater est. Propter ea iosepb
fili dauid qui has ꝓmissiones acce¬
pit. cui ista fidelia data sunt testa.¬
menta: ioseph fili dauid. non
tantum scđm carne̾: sed scd̾m¬

Expanded text:
Domini per visum apparuit ei, dicens: Domini per visum apparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? quare imprudenter cogitas? quare irrationabiliter meditaris? Deus est Hujus generationis minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propterea ministra, serva, custodi, fer curam, intende et huic qui nascitur et huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi esse dicitur, non tamen tibi uxor est, sed Dei unigeniti electa mater est. Propterea, Joseph, fili David, qui has promissiones accepit, cui ista fidelia data sunt testamenta; Joseph, fili David, non tantum secundum carnem, sed s
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ simplice̾ sensum audi huuis
rationis. Ioseph iustus erat: & illa
uirgo inmaculata erat. Sed ideo
eam dimittere uolebat: qmͣ uir¬
tutem misterii & sacramentum
quoddaͣ magnificũ in eadem cog¬
noscebat: cui approximare sese in¬
dignum estimabat. Ergo humili¬
ans se ante tantam & tam ineffa¬
bilem rem querebat se longe facere.
sicut & beatus petrus dño se humi¬
lians aiebat. recede ame dñe. qm
homo peccator sum. uel sicut ille
centurio ad eundem dñm mutens
dicebat. non sum dignus ut fub
tectũ meũ intres. quia nec meipsũ
dignũ estimaui ad te uenire. uel
sicut scã elisabeth ad ipsam beatam
sibimet istius tante sciͣtatis coniun¬
ctionem adhibere: idcirco uolebat
eam occulte dimittere. Dimittam
eam dicens. & a me longe faciam
eam. & a cognatione mea. Maior
est em̃i eius dignitas. suꝑ excellit
eius scitas: nec meȩ congruit indi¬
gnitati. Ideo uolebat occulte dunit¬
tere eam. Hoc eo cogitante: angłs

Expanded text:
enim simplicem sensum audi hujus enim simplicem sensum audi hujus dictionis. Joseph justus erat, et illa Virgo immaculata erat. Sed ideo illam dimittere volebat quoniam virtutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui approximare sese indignum aestimabat. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere, sicut et beatus Petrus Domino se humilians aiebat: Recede a me, Domine, quia homo peccator sum . Vel sicut ille centurio ad eumdem Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, quia nec meipsum dignum existimavi ad te venire . Vel sicut sancta Elisabeth ad ipsam beatam sibimet istius tantae sanctitatis conjunctionem adhibere; et idcirco volebat eam occulte dimittere: Dimittam eam, dicens, et a me longe faciam eam, et a cognitione mea. Major est enim ejus dignitas, superexcellit ejus sanctitas, nec meae congruit indignitati. Ideo volebat eam occulte dimittere. Haec autem eo cogitante, angelus
Abbreviated transcription (Latin):
desponsata ioseph. om̃tũ bonoꝵ in¬
credibiles & inimici uidȩi lapicdib
eam occiderent. Ideo uirũ eiꝰ hic euͣ
euangelista appellauit. Ioseph uir
eiꝰ cum essec homo iustus. Iustus
aute᷑ in uerbo. iustus in facto. iustus
in legis consũmatione. iustus in
initio grȩ. Iustus itaq cũ fuisset.
& nollet eam traducere: uoluit oc¬
culte dimittere eam. Noluit autt᷑
traducere. noluit eam accipere.
Noluit eam male diffamare. sed uo¬
luit eam occulte dimittere. Occul¬
mansuetus. sicut pius. sicut miseri¬
cors. Talis ergo cũ esset ioseph. cogi¬
tabat occulte eam dimittere. Hȩc
illo inquit cogitante. Quȩ rendũ
nobis nunc est quid cogitauerit.¬
ut occulte eam dimiteret. Hȩc
cogitabat. ut eam dimitteret. Si
suspicionem in ea habebat. quomͦ
iustus erat: Si ergo non est suspi¬
catus. uel tale aliquid cogitauit:
cur eam dimittere uolebat. ut im¬
maculatam. & scãm. uellet dimit¬
tere. In iustum & hoc erat. Sed

Expanded text:
desponsata Joseph, omnium bonorum indesponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo virum ejus hic eum evangelista appellavit. Joseph vir ejus cum esset homo justus. Justus autem in verbo, justus in facto, justus in legis consummatione, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Noluit eam traducere, noluit eam accipere, noluit eam male diffamare, sed voluit eam occulte dimittere. Occulmansuetus, sicut misericors. Talis ergo cum esset Joseph, cogitabat eam occulte dimittere. Hillo, inquit, cogitante . Quaerendum nobis est, quid cogitaut occulte eam dimitteret. Haec cogitabat ut eam dimitteret. Si suspicionem in ea habebat, quomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat? ut immaculatam et sanctam voluit dimittere. Injustum enim et hoc erat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
totũ implet. totũ illustrat & possi¬
det : Huius itaq unigeniti dĩ dicit᷑
hȩc mater uirgo maria. digna
digni. inmaculata sei. una untus.
unica unici. Nec eni alter unige¬
nitus suꝑ terram uenit: aut alia
uirgo unigenitũ genuit. In his¬
om̃ib quȩ dicta sunt: desponsata
legitur mater eiꝰ maria. Et ait. in¬
uenta est in utero habens. Cui in¬
uenta. aut aquo inuenta est: Primo
abangelis custodientib eam. ꝓte¬
gentib eam. conseruantibus eam.
uel eiꝰ beatissimã animã. ad honoreͣ
illius qui ab ipsa generandus erat.
Dehinc inuenta non incongrue pu
pene licentia maritali. licet eam
non contingeret. future tamen ut
putabat uxoris om̃ia nouerat. Ioseph
autẽ uir eiꝰ inquit cũ esset homo
iustus. & nollet eam traducere. Uirũ
appellauit contra iudȩoꝵ prauitatẽ:
ut aduersũ uirginem non seuirent.
Propterta & desponsata fuit ipsi ioseph.
ut supra dictũ est. Si eni non fuisset

Expanded text:
totum implet, totum illustrat et possitotum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In hisomnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo inventa est? Primo ab angelis custodientibus eam, protegentibus eam, conservantibus eam, vel ejus beatissimam animam ad honorem illius qui ab ipsa generandus erat. Dehinc inventa non incongrue putpene licentia maritali, licet eam non contingeret, futurae tamen, ut putabatur, uxoris omnia noverat. Joseph autem vir ejus, inquit, cum esset homo justus, et nollet eam traducere. Virum appellat contra Judaeorum pravitatem, ut adversus virginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
pore uenit. Integer ergo iste & in¬
diuisus ds in humano aduenit. uel
genitus est corpore. quiq ds & dñs
figuram serui suscepit. Non enim
pars unigeniti uenit incorpore.
nec se ipse diuifit. ut dimidiuis
apud patrem & dimidius esset in
uirgine. sed totus apud patrem.
& totus in uirgine. totus in sinu
patris. totus in humano corpore.
Non relinquens superiora. uenit
querere terrena : quȩ in celis sunt
conseruans. & que in terra sunt
saluans. Ubiq omp̃s inscisus. indi¬
uisus. hic scs unigenitus as. Si
em̃ hoc uerbuͣ humanũ &e cor¬
porale immissum: in aurib plu¬
rimoꝵ non diuiditur ꝑ singulos.
ut pars in alio. & pars sit iterũ
in alio. sed in om̃ib integrum &
plenuͣ habetur. ut in uno quoq
totum sit: quantomagis uerbũ dĩ
unigenitus ubiq. totus est. & in
cęlo & in terra. & apud patrem &
in uirgine. & non diuiditur ut
dictum est. neq scinditur: neq. in
partes efficitur. sed totus tenet totũ.

Expanded text:
pore venit. Integer ergo iste et inpore venit. Integer ergo iste et indivisus Deus in humano adveniens vel genitus est corpore, quique Deus et Dominus figuram servi suscepit. Non enim pars unigeniti venit in corpore, nec se ipse divisit, ut dimidius esset apud Patrem, et dimidius esset in Virgine, sed totus apud Patrem, et totus in Virgine, totus in sinu Patris et totus in humano corpore: non relinquens superna, venit quaerere terrena, quae in coelis sunt conservans, et quae in terris sunt salvans. Ubique omnipotens, inscissus, indivisus, hic sanctus unigenitus Deus. Si enim hoc verbum humanum et corporale immissum in auribus plurimorum, non dividitur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut in unoquoque totum sit, quanto magis Verbum Dei unigenitus ubique totus est, et in coelo, et in terra, et apud Patrem, et in Virgine? Et non dividitur, ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet,
Abbreviated transcription (Latin):
dni. ipsa & genitrix. ipsa eiꝰ ancilla.
plasmatio eius ipsa quȩ genuit. Quis
um quã ista audiuit. Quis uidit
taba: Quis hoc excogitare potuit.
ut mater uirgo esset. intacta gene.¬
raret. quȩ & uirgo ꝑmansit & ge¬
nuit. Sicut enĩ quondam rubus
comburi uidebatur. & ignis eũ non
tangebat: & sicut tres pueri in ca¬
mino inelusi habebantur. & tamen
eos non ledebat incendiũ. nec odor
fumi erat in eis. uel queadmodum
claustris non aꝑtis allatum est ei
prandiũ ab abacuę: ita & hȩc scã
uirgo genuit dñm. sed intacta
ꝑmansit. Mater effecta est. sed uir¬
ginitatẽ non amisit. Genuit infantẽ.¬
& ut dictum est uirgo ꝑmansit.
Uirgo ergo genuit. & uirgo ꝑmansit.
Mater filii facta est. & castitatis sigillũ
non ꝑdidit. Quare : Quia non
homo iste tantum qui uidebatur.
sed unigenitus erat ds qui in carne
aduenerat: nec subito nec carnalit᷑
genitus est. sed ꝑfecta deitas in cor-¬

Expanded text:
Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, Domini, ipsa et genitrix, ipsa ejus ancilla, plasmatio ejus ipsa quae genuit. Quis unquam ista audivit? quis vidit talia? quis hoc excogitare potuit, ut mater virgo esset, et intacta generaret, quae et virgo permansit et genuit? Sicut enim quondam rubus comburi videbatur, et ignis eum non tangebat , et sicut tres pueri in camino inclusi habebantur, et tamen eos non laedebat incendium, nec odor fumi erat in eis: vel quemadmodumclaustris non apertis, allatum est ei prandium ab Abacuc : ita et haec sancta virgo genuit Dominum, sed intacta permansit. Mater effecta est, sed virginitatem non amisit. Genuit infanteut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in cor
Abbreviated transcription (Latin):
um desponsata esset mater Genis.¬
ihu maria iosepb. Quȩ fuit ne¬
cessitas ut desponsata esset maria io¬
seph: nsi ꝓpterea quatinus hoc sacra¬
mentum diabolo celaretur: & ille ma¬
lignus fraudis cõmenta aduersus
desponsatam uirginẽ nulla penitꝰ
inuenisset. Uel ideo fuerat des¬
ponsata ioseph: ut nato infanti.
uel ipsi marie curam uideretur
gerere ioseph. siue in egẏptũ iens.
uel inde denuo ueniens. Ideo des¬
ponsata fuit ioseph. non tamen in
concupiscentia iuncta. Mater inquit
eius. Mater inmaculata. mater ineor¬
rupta: mater intacta. mater eiꝰ. Cuiꝰ
erus: Mater dĩ unigeniti dñi. &
regis om̃ium. plasmatoris & creatoris
cunctoꝵ: illius qui in cęlis sine matre.
& in terra est sine patre. Ipstus qui
in celis scđm deitatem in sinu est
patris. & in terris scđm corporis fus¬
ceptionẽ in sinu est matris. O magna
admirationis grã. o inenarrabilis fua¬
uitas. o ineffabile magnũq sacramen¬
tum. Ipsa eadem uirgo. ipsa & mater

Expanded text:
um deponsata esset mater ejus Maria Joseph. Quae fuerit necessitas ut desponsata esset Maria Joseph, nisi propterea quatenus hoc sacramentum diabolo celaretur, et ille malignus fraudis commenta adversus desponsatam virginem nulla penitus invenisset? Vel ideo fuerat desponsata Joseph, ut nato infanti, vel ipsi Mariae curam videretur gerere Joseph, sive in Aegyptum iens, vel inde denuo veniens: ideo desponsata fuit Joseph, non tamen in concupiscentia juncta. Mater, inquit, ejus. Mater immaculata, mater incorrupta, mater intacta. Mater ejus: cujus ejus? Mater Dei unigeniti, Domini et regis omnium, plasmatoris et creatoris cunctorum: illius qui in coelis est sine matre, et in terris est sine patre; ipsius qui in coelis secundum deitatem in sinu est Patris, et in terris, secundum corporis susceptionem, in sinu est matris. O magnae admirationis gratia! o inenarrabilis suavitas! o ineffabile magnumque sacramentum! Ipsa eademque virgo, ipsa et mater
Abbreviated transcription (Latin):
ut liberemur abinimico. qui non
sumus liberales in fr̃s. simus imita¬
tores dñi. Si enͣi ille pauperes in
celesti graͣ uoluit nobis eẽ consortes:
cur nobis non sint in substantia ter.¬
rena con. sortes: Nec extranei sint
alimonus qui fr̃s sunt sacram̃tis:
nisi quod rectius apud dmͣ per
ipsos agimus causam nr̃am. ut
nr̃is alamus fumptibus. qui illi
grãs agant. Quicquid autẽ pauper
dnm benedicit. illi proficit: quo fa¬
ciente dnm benedicit. Et sicut serip¬
tum est de illo. ue illi homini per
quẽ nomen dñi blasphematur: ita
& de isto seribitur. pax huic homini
ꝑ quẽ nomen benedicitur saluatoris.
Quale autẽ est meritũ largientis. ut
solus quis operetur in domo. & per
multos in eccła dñm deprecetur. Et
quod ille fortassis petere de diuini¬
tate non audeat: plurimoꝵ inter¬
pellantium orationib &iam quod
non sperabat accipiat. quod ad adiu¬
torium nrͣm cõmemorans nos beatꝰ

Expanded text:
ut liberemur ab inimico, qui non ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus imitatores Domini nostri. Si enim ille pauperes in coelesti gratia voluit nobis esse consortes, cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt sacramentis, nisi quod rectius apud Deum per ipsos agimus causam nostram, ut nostris eos alamus sumptibus, qui illi gratiam agant. Quidquid autem pauper Domino benedicit, illi proficit, quo faciente Domino benedicit. Et sicut scriptum est de illo: Vae illi homini, per quem nomen Domini blasphematur; ita et de illo scribitur: Pax huic homini, per quem nomen Domini benedicitur Salvatoris. 6 Quale est autem meritum largientis, ut solus quis operetur in domo et per multos in Ecclesia Dominus deprecetur; et quod ille fortassis petere de Divinitate non audeat, plurimorum interpellantium orationibus, etiam quod non sperabat accipiat? Quod ad adjutorium nostrum commemorans beatus
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis splendentibus deformi
horrore sorde bat. & quanto plus
simul discũbenttũ beatoꝵ candebat
sc̃itas. tanto magis peccatoꝵ illius
apparebat improbitas. qui potue¬
rat minus displicuisse forsitan.
si in consortiũ iustoꝵ minime se
dedisset. Propterea ergo sibi ligatis
manibus & pedib in tenebras exte¬
riores expellitur. non solum quod
peccator erat. sed quia cũ peccator
esset scͥitatis sibi meritũ uendicabat.
Igitur fr̃s suscepturi natalem dñi
ab om̃i nos delictoꝵ fece purgemꝰ:
repleamus thesauros eiꝰ diuersorum
munerũ donis. ut in die scã sit unde
peregrini accipiant. reficiantur
uidue. pauperes uestiantur. Nam
quale erit gaudium. si in una eadẽq
domo inter seruulos unius dm̃
alter exultet in oloserieis. alter con¬
sumetur in pannis. Alius estuet
cibo. alius famẽ frigusq sustineat :
Ille eructuet hesternam indigestio¬
nis crapulam. hic hesternam ieiunii
in ediam non resoluat : Aut quis
erit mxͣ orationis effectus : fetimꝰ

Expanded text:
cunctis splendentibus deformi horrore sordebat: et quando plus simul discumbentium beatorum candebat sanctitas, tanto magis peccatorum illius apparebat improbitas, qui potuerat minus displicuisse forsitan, si in consortium justorum minime se dedisset. Propterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exteriores expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Domini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriam. sed om̃tum quoq genti¬
um salutẽ. significare meruerunt.
Celebremus ergo deuotissime &riã
istum diem. & dnͣm iħm quẽ pri¬
mitiȩ illȩ nreͣ adorauerunt ia¬
cente᷑ in diuersorio. nos habitantẽ
eo uenerati sunt illi futurũ. quod
nos ueneramur impletũ. Adorauer᷑
primitie gentiũ inbiantẽ uberib
matris. adorant gentes sedentem

Expanded text:
propriam, sed omnium quoque gentipropriam, sed omnium quoque gentium salutem significare meruerunt. Celebremus ergo devotissime etiam istum diem; et Dominum Jesum, quem primitiae illae nostrae adoraverunt jacentem in diversorio, nos habitantem eo illi venerati sunt futurum, quod nos veneramur impletum. Adoraverunt primitiae Gentium inhiantem uberibus matris: adorant gentes sedentem
Abbreviated transcription (Latin):
nis grãm pinguefactus enituit.
U eniunt enĩ ab extremo terrȩ
scdm hieremiã dicentes. Uere
mendacia coluerunt patres nr̃i.
& ueniunt non abuna orbis parte.
sed sicut euuangłm scdm lucam
loquitur. aboriente & occidente.
ab aquilone & meridie. qui recuꝰ¬
bant cũ abraham. ysaac. & iacob
in regno cęloꝵ. Sic totus orbis
ex partibus quattuor trinitatis
grã uocatur in fidem. Scd̾m quẽ
numerũ cum quattuor ter du¬
cuntur : duodenarius numerus
apłicus consecratus est. tam quã
uniuersi orbis salutẽ ex quattuor
mundi partibus intrinitatis grãm
prȩfigurans. Hunc eñi numerũ
&iam discus ille significauit. qui
demonstratus est petro plenus
om̃ibus animalib. tamquã om̃ib
gentibus. Nam & ipse quattuor
li neis suspensus ecelo ter submis.¬
rsus assupͣtus est. ut quatterni
duodecim facerent. Ideo fortasse
post natalem adm̃ duodecim dieb
abditis magi primitiȩ gentium
ad xp̃m uidendũ adorandumq
uenerunt. & non solum accipere

Expanded text:
nis gratiam pinguefactus enituit. Veniunt enim ab extremo terrae, secundum Jeremiam, dicentes: Vere mendacia coluerunt patres nostri . Et veniunt, non ab una orbis parte, sed sicut Evangelium secundum Lucam loquitur, ab Oriente, et Occidente, ab Aquilone et Meridie, qui recumbant cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . Sic totus orbis ex partibus quatuor Trinitatis gratia vocatur in fidem. Secundum quem numerum, cum quatuor ter ducuntur, duodenarius numerus apostolicus consecratus est; tanquam universi orbis salutem ex quatuor mundi partibus, in Trinitatis gratiam praefigurans. Hunc enim numerum etiam discus ille significavit, qui demonstratus est Petro plenus omnibus animalibus , tanquam omnibus gentibus. Nam et ipse quatuor lineis suspensus e coelo ter submissus assumptus est; ut quaterni duodecim facerent. Ideo fortasse post Natalem Domini duodecim diebus additis, Magi primitiae Gentium ad Christum videndum adorandumque venerunt, et non solum accipere
Abbreviated transcription (Latin):
amore sponsi gladiũ ꝑcussoris
admitte. ut sponsam te uirginitas
inmaculata comprobet xp̃i: &
martyrã confessio ꝓbatam consi¬
gnet. E elix caterua uirginũ. quib
studiũ est tuȩ sequi confessionis
uestigia. Habebunt enͣi tecũ coro.¬
nam in celo. quȩ tecũ suꝑauerint
inimicũ in mundo. Nam sicut
tibi uestigia mariȩ ꝓsequenti
participatio ȩternȩ remuneratio¬
nis apparuit: ita his te imitati¬
tibus eterna credimus gauidia
xp̃o pulchra dĩ filio. & omnib¬
angelis. & archangelis grata. ut
nr̃i meminisse digneris: quib
possumus precib exoramus. ut
tradidit palmaͣ. qui uiuit & regnat

Expanded text:
amore sponsi gladium percussoris amore sponsi gladium percussoris admitte; ut sponsam te virginitas immaculata comprobet Christi, et martyrem confessio probata consignet. Felix caterva virginum, quibus studium est tuae confessionis sequi vestigia; habebunt enim tecum coronam in coelo, quae tecum superaverint inimicum in mundo. Nam sicut tibi Mariae vestigia prosequenti participatio aeternae remunerationis apparuit; ita his imitantibus aeterna credimus gaudia Christo, et pulchra Dei Filio, et omnibangelis et archangelis grata, ut nostri meminisse digneris, quibus possumus precibus exoramus, ut tradidit palmam, qui regnat
Abbreviated transcription (Latin):
riũ in medus flãmis inuenit. Et
quȩ ad hoc focos ingressa fuerat
ut arderet: cȩpit ꝑ sca̾m uirginita¬
tem algere: ut disceretur uirgini.¬
tas fla̾mas sibi & incendia penitus
dominari non posse. Nec illos peris¬
se estimes: quos ꝓ nomine xp̃i con¬
sumpsit incendiũ. Namq cũ lege.¬
ris helyam ignibus raptũ. & puerõ
tres in medus ignibus nulla ratione
consumptos: aut quia laurentiũ
craticula susceptũ recolis. & agnẽ
sicut teclam flãmarũ globos euasis¬
se cognoscis. nullam in bis suspice¬
ris uarietatem fidei tunc fuisse.
Una etenͣi fides scõs dĩ in passione
exercuit: & diuerso genere glori¬
arum. reddidit utrosq uictores.
Nam qui consuptus est martyr exul¬
tat : & qui euasit uictor exultat.
& ssaias sectus martyre fecit: & dani¬
hel leonũ rabiem morsusq contep
diaboli ostendit eẽ uictores. Unus
enĩ moritur & triumphat: alius
euadit & regnat. Ueni iam uirgo
ad thalamũ quẽ quęsisti: & pro

Expanded text:
rium in mediis flammis invenit: et rium in mediis flammis invenit: et quae ad hoc focos ingressa fuerat, ut arderet, coepit per sanctam virginitatem algere; ut disceret virginitas flammas sibi et incendia penitus dominari non posse. 10. Nec illos periisse aestimes, quos pro nomine Christi consumpsit incendium; nam cum legeris Eliam ignibus raptum, et pueros tres in mediis ignibus nulla ratione consumptos: aut quia Laurentium craticula consumptum recolis et Agnem sicut Theclam flammarum globos evasisse cognoscis, nullam in his suspiceris varietatem fidei tunc fuisse; una etenim fides sanctos Dei in passione exercuit, et diverso genere gloriarum reddidit utrobique victores. Nam qui consumptus est martyr, exsultat: et qui evasit victor, exsultat: et Isaiam sectum martyrem fecit, et Danielem leonum rabiem morsusque contemdiaboli ostendit esse victores; unus enim moritur et triumphat, alius evadit et regnat. 11. Veni jam, virgo, ad thalamum, quem quaesisti: et pro
Abbreviated transcription (Latin):
cendunt ridentibus lacrimȩ. &
insultantibus finẽ lamentationis
imponunt. Attendit uirgo lugen¬
tem iudicem: & que minantẽ ante
contempserat. nunc depͣcantem
exaudit. Ilico igitur ut cȩpit ora¬
re ꝓmortuo: & a mortuis excitat
saluũ. qui morti fuerat deputatꝰ.
& ad gaudiuᷤ euocat. qui fuerat p̾er.¬
pitatus in luctum. Nam qui incestꝰ
fuerat mortuus. castus exurgit: &
fit prȩdicator castimonii. qui ꝑse¬
cutor extiterat castitatis. Ad hȩc
sacrilegi conturbantur in templis.
&e xp̃m ista mirabilia faciente̾ con
tremiscunt. Excitant seditiones ig¬
nobilis uulgi: ut ratio quȩ suade¬
bat fidem seditionũ. clamoribus
pulsa locũ in mentib hominum
inuenire non posset. Pater uero sus.¬
citari filii tristis abscessit : & ut legit᷑
turbis furentib uicariũ dereliquit.
Uirgineo itaq corpori stridentes p̾pa¬
rarunt flãmas: sed corpus qđ incen¬
dia libidinũ superauerat. refrige.¬

Expanded text:
cedunt ridentibus lacrymae, et cedunt ridentibus lacrymae, et insultantibus finem lamentationes imponunt. Attendit virgo lugentem judicem, et quem minantem ante contempserat, nunc deprecantem exaudit. Illico igitur ut coepit orare pro mortuo, et a mortuis excitat salvum, qui morti fuerat deputatus; et ad gaudium evocat, qui fuerat praecipitatus in luctum. Nam qui incestus fuerat mortuus, castus 458 exsurgit; et fit praedicator castimonii, qui persecutor exstiterat castitatis. 9. Ad haec sacrilegi conturbantur in templis, et Christum ista miracula facientem non timentes, excitant seditionem ignobilis vulgi; ut ratio quae suadebat finem seditionum, clamoribus pulsa, locum in mentibus hominum invenire non posset. Pater vero suscitati filii tristis abscessit, et ut legitur, turbis furentibus vicarium dereliquit. Virgineo itaque corpori stridentes praeparavere flammas, sed corpus quod incendia libidinum superaverat, refrige
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudinis: in gremio apparuit
castitatis. Efficitur oratoriũ angłoꝵ
locus: qui ꝑditarũ fuerat anima-¬
rum. Et ubi semꝑ naufragauerat
castitas. illic est corona uirginitas.
Deniq popłos quos preco adlibidi¬
nem inuitauerat: uirgo ad capti¬
uitatem optinuit. Et quos ad eam
diabolus inquinatos induxit. illa
a se mundos eiecit. Om̃s namq sin¬
gillatim ingressi. unus alterum
sustinebat ingressum: quẽ egressũ
dũ non crederet mundũ. se ex hi¬
bebat inmundũ. Sed ingressus
ad libidinẽ. adorandũ dnm meri¬
tis uirginis tenebatur: & exibat
inde dĩ seruus. qui seruus diaboli
fuerat intus ingressus. ft tot facti
sunt xpͣi cultores: quot diabolus
corruptores se putauerat uirgi¬
nis inuenisse. Remanisit itaq iu¬
uenis qui ꝓbationis huius auctor
extiterat: qui se putabat defensorẽ
uirginis superare. Hic splendorẽ
dum ꝓuocaret ad luxum: uitam
quã uidebatur habere amisit: &
morte̾ quã quȩrebat inuenit. Suc¬

Expanded text:
turpitudturpitudcastitatis. Efficitur oratorium angelorum locus, qui perditarum fuerat animarum; et ubi semper naufragaverat castitas, illic est coronata virginitas. Denique populos, quos praeco ad libidinem invitaverat, virgo ad captivitatem obtinuit: et quos ad eam diabolus inquinatos induxit, illa a se mundos ejecit; omnes namque singillatim ingressi, unus alterum sustinebat ingressum, quem egressum, dum non crederet mundum, se exhibebat immundum: sed ingressus ad libidinem, ad adorandum Dominum meritis virginis tenebatur; et exibat inde Dei servus, qui diaboli fuerat servus intus ingressus; et tot facti sunt Christi cultores, quot diabolus corruptores se putaverat virginis invenisse. 8. Remansit itaque juvenis, qui reprobationis hujus auctor exstiterat: qui se putabat defensorem virginis superare, hic splendorem dum provocaret ad luxum, vitam quam videbatur habere, amisit; et mortem quam quaerebat, invenit. Suc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est in suis sedibus hostes uincere.
captiuã ductam uirginẽ ad pene.¬
trabilia regis libidinũ ipsũ rege̾
a uirgine quã captiuauerat uictũ:
& uinctũ cũ uirginis triumpho
exire. Nam qui tenuerat tentus est:
qui traxerat tractus est. qui occide
re se putabat occisus est. Deniq ut
ꝓbemus diabolũ auirginitate ista¬
tunc fuisse uictũ: illius iuuenis
factũ ad animũ reuocemus
quẽ contra agnetis infantiã sic
armauerat iniicus: ut nudam
sub uoce pͣconantis ducis popłm
ad libidinẽ inuitantis iHunc ergo
ducẽ fuisse diaboli nemo quis du¬
bitet: & uicto duce. popłm suꝑatũ¬
esse om̃ib notum est. Superatis
autẽ cũ duce suo popłis: tyrannũ
teneri captiuũ om̃ibus patet. Con¬
stat ergo diabolum superatum.
quotiens contra uirginem arma
corripuit. Nam expoliata uirgo
crinibus tegitur: & nudata ab ho¬
minib malis. uestitur ab angelis
bonif. Et dampnata in prostibulo.

Expanded text:
Hoc est in suis sedibus hostes vincere, Hoc est in suis sedibus hostes vincere, captivam ductam virginem ad penetralia regis libidinum, ipsum regem a virgine, quam captivaverat, victum, et victum cum virginis triumpho exire; nam qui tenuerat, tentus est: qui traxerat, tractre se putaverat, occisus est. Denique ut probemus diabolum a virgine tunc fuisse victum, illius juvenis factum ad animum revocemus, quem contra Agnetis infantiam sic armaverat inimicus, ut nudam sub voce praeconis ducis populum ad libidinem invitantis. Hunc ergo ducem fuisse diaboli nemo est qui dubitet; et victo duce, populum esse superatum omnibus notum est: superatis autem cum suo duce populis, tyrannum teneri captivum omnibus patet. Constat autem, diabolum superatum, quoties contra virginem arma arripuit. Nam exspoliata virgo, crinibus tegitur; et nudata ab hominibus malis, vestiebatur ab angelis bonis; et damnata in prostibulo
Abbreviated transcription (Latin):
usq in sanguinis effusione̾ per.¬
mansit. qm̃ suo eam sanguine sub¬
arrauerat xp̃c. Ad concupiscentẽ
igiturꝰ cenius. & inconcussa uirgi¬
nitas xpͣo semel oblata ꝑdurat. Dis¬
cite uirgines xp̃i normã puellaris
exempli: & oblata sub specie pietatis
munuscula uiroꝵ tota intentione
respuite. & quasi rabidi canis mor¬
sus om̃i cũ gaudio recusate. A quo
non receperis qđ timeas dĩ: non
accipias quod diligas mundi. Accipe
accipe uirgo: sed quod ȩterno amo.¬
ri ꝓficiat. Quotienscũq ab homi¬
ne consecuta fueris censũ. sic ac¬
cipe. ut te sponsam xp̃i cognoscas.
Uidet ille intus in mente quid facias.
& quã expetenter eius uirgines co¬
miteris attendit. Uidete ergo. quo¬
modo agnes sequitur mariã per
opprobria. Nullũ potuit penitus
formidare suppli ciũ: cui etiã
lus ei ignominiam corruptionis
p̃parauerat: illic eam excipere fecit
añs coronã sue uirginitatis & palmã.

Expanded text:
usque ad sanguinis effusionem perusque ad sanguinis effusionem permansit; quoniam suo illam sanguine subarraverat Christus. Ad concupiscentem itur census, et inconcussa virginitas Christo semel oblata perdurat. Discite, virgines Christi, normae puellaris exempla, et oblata sub specie pietatis munuscula virorum tota intentione respuite, et quasi rabidi canis morsus omni cum gaudio recusate. A quo non receperis quod timeas Dei, non accipias quod diligas mundi: accipe, accipe, virgo, sed quod amori aeterno proficiat. Quotiescumque ab homine consecuta fueris censum, sic accipe, ut te Christi sponsam agnoscas. Videt ille intus in mente quid facias, et quam expetenter ejus virgines comiteris attendit. 6. Videte ergo quomodo sequitur Agnes Mariam. Post opprobria nullum potuit penitus formidare supplicium, cui etiam lus ei ignominiam corruptionis praeparaverat, illic eam excipere fecit Dominus coronam suae virginitatis et palmam.