comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi in opinate: qͦsi ñp̃uisi. Simi¬
lis rnĩ tescienti erat ut ipsos dñs.
ignorantes quid nescirit. ꝙ. qͥd sciret.
iimo ignorantes eũ nichil nescire
& omĩa scire. o ad hoc uruisse ut
illi facerent. quod se facere potestate
arbitrabantur. Repente sagittabunt
monis maligni. Traditus ẽ ille iudici.
Trepidat uidex: &. ñ trepidant qui
iudici. tradiderunt. Contremiscit
potestas : & non contremiscit imina¬
nitas. Uult ille lauare manus: &. illi
inquinant linguas. Sed quare hoc:
Pirmauert̃ sibi. sermonẽ malignum.
Uanta egit pilatus:
qͣnta ut reftrnarent᷑: Quid
dixit: Quid egit: Sed fir¬
mauerunt sibi sermonẽ malignum:
crucifige crucifige. Repeticio: con¬
firmatio ẽ sermonis maligni. Uide¬
amus quomͦ firmauerunt sibi sermo¬
nẽ malignum. Regem ur̃m cruci¬
figam: Dixerunt. Non habemus
regem: nisi solum cesarem. O fir¬
matennu sermonem malignum.
Offerrbat ille regem filiũ d̾i: illi¬

Expanded text:
quasi inopinate, quasi non praevise. Simiquasi inopinate, quasi non praevise. Similis enim nescienti erat inter ipsos Dominus ignorantes quid nesciret, et quid sciret; imo ignorantes eum nihil nescire, et omnia scire, et ad hoc venisse ut illi facerent quod se potestate facere arbitrabantur. Repente sagittabunt monis maligni. Traditus est ille judici: trepidat judex, et non trepidant qui judici tradiderunt; contremiscit potestas, et non contremiscit immanitas; vult ille lavare manus, et illi inquinant linguas. Sed quare hoc? Firmaverunt sibi sermonem malignum. Quanta egit Pilatus? quanta ut refrenarentur? quae dixit? quid egit? Sed firmaverunt sibi sermonem malignum: Crucifige, crucifige! Repetitio, confirmatio est sermonis maligni. Videamus quomodo firmaverunt sibi sermonem malignum. Regem vestrum crucifigam? Dixerunt: Non habemus regem nisi solum Caesarem . Obfirmaverunt sermonem malignum. Offerebat ille regem Filium Dei; illi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse eni sciebat quid er̃t in homue.
sicut cugłista testatur. Tam̃ audiam
eos &. inturamur eos: qͣsi nescirnte
dũo facere quod moliuntur: Intende¬
runt arcum rem amaram: ut sagit¬
tent in abscondito inmaculatum.
Quod dixit uitenderunt arcũ. hoc ẽ
in abscondito. qͥñ fallentes insidis.
ostis enim quib
dolis id egerint: quẽ a modũ
discipłm ei coherentẽ preu¬
ma corruperint ut sibi traderetur
quomͦ falsos testes ꝓcurauerint: qͥb
insidiis &. dolis egerint. ut sagitta¬
rent in abscondito imaculatum.
Magna imquitas. Eece de abscondito
urint sagita. Quã maculã ferit.
qui ure tantam habebat maculam.
quanta potest pungi asagata
Agnus quipp: uninaculatus: totus
immaculatus. sẽꝑ ĩmaculatus. Non
cui macule ablate s it: sed qͥ macu¬
las nullas contraxerit. Dam fecit
multos unmaculatos donando pre¬
cata: ipse immaculatus ñ habendo
prccata. It sagittent in abscondito
cidere uelle hominẽ: qͥmortuos.
suscnabat. Repente ia est insidiose

Expanded text:
id esset in homine, sicut evangelista testatur . Tamen audiamus eos, et intueamur eos quasi nesciente Domino facere quod moliuntur. Intenderunt arcum, rem amaram, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Quod dixit, Intenderunt arcum; hoc est, in abscondito; quasi fallentes insidiis. Nostis enim quibus dolis id egerint; quemadmodum discipulum ei cohaerentem pecunia corruperint, ut sibi traderetur ; quomodo falsos testes procuraverint; quibus insidiis et dolis egerint, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Magna iniquitas! Ecce de abscondito venit sagitta quae immaculatum ferit, qui nec tantum habebat maculae, quantum potest pungi a sagitta. Agnus quippe immaculatus, totus immaculatus, semper immaculatus; non cui maculae ablatae sint, sed qui maculas nullas contraxerit. Nam fecit multos immaculatos donando peccata; ipse immaculatus non habendo peccata. Ut sagittent in abscondito cidere velle hominem qui mortuos suscitabat! Repente, id est insidiose,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem rarũ p̃uaricationũ que erant̃
sub priori testam̃to. reꝓmissionẽ acł¬
piant qͥ uocati sunt et̾nę herrditatis
si enim testam̃tum:
mors necesse ẽ int̾cedat testato¬
ris. Testam̃tũ eĩ: in mor¬
tuis confirmatũ ẽ. Auoquin non¬
dum ualet: dũ uiuit qͥtestatus est.
Un le nrc pͥmũ quidem sine sangͥne
dedicatum ẽ. Lecto enĩ om̃i manda¬
to legis a moyse tiniuerso populo:
accipiens sanguinẽ hẏrcoꝵ &. tau¬
torum cñ aqua &. lana coccinra &
ysopo. ipsũ qͦq librum & omnem
populum asꝑsit diceus. Hic sanguis
testam̃ti: qd mandatut ds̃ ad uos.
Etiam tabernaculum & omĩa uasa
ministerii. sangͥnr similit̾ asꝑsit:
ꝙ. omĩa pene insangͥne mundantur¬

Expanded text:
rant sub priore testamento repromissionem accipiant qui vocati sunt aeternae hereditatis ubi enim testamentum mors necesse est intercedat testatoris testamentum enim in mortuis confirmatum est alioquin nondum valet dum vivit qui testatus est unde ne primum quidem sine sanguine dedicatum est lecto enim omni mandato legis a Mose universo populo accipiens sanguinem vitulorum et hircorum cum aqua et lana coccinea et hysopo ipsum quoque librum et omnpopulum aspersit, dicens: Hic sanguis testamenti quod mandavit ad vos Deus. Etiam tabernaculum et 222 omnia vasa ministerii sanguine similiter aspersit. Et omnia pene in sanguine secundu
Abbreviated transcription (Latin):
Clamauit cor eoꝵ ad dñm: suꝑ muros
fiue syon. Deduc qͥsi torrentẽ lacri¬
mas ꝑ diem &. noctem: non des requi
funde sicut aquam cor tuum
ante conspectum dñĩ. Leua ad eum
manus tuas ꝓ animab paruulorum
tuor. qui defecerunt in fame: in
& considera: quem uindemĩaueris ita.
Ergont comedent mulieres fructum
suum: paruulos admensuram pal¬
me: Si occiditur inscũario dñ sa¬
cerdos & ꝓpha. Iacuerunt uiterra
foris purr & senex: iurgnies mes q.
uiuenes mei cęciderunt in gladio.
Interfecisti uidie furoris tui: ꝑ cussisti¬
nec misertus es. Iocasti quasi ad diẽ
sollempnem qͥ terrerent me decir¬
cuitu: & ñ fuit indir fuioris dñi qͥ
effugeret & relinqueretur. Quos
educaui & enutrini: inumicus meus

Expanded text:
Clamavit cor eorum ad Dominum super muros filiae Sion: Deduc quasi torrentem lacrymas, per diem et noctem: non des requiefunde sicut aquam cor tuum ante conspectum Domini: leva ad eum manus tuas pro anima parvulorum tuorum, qui defecerunt in fame in et considera quem vindemiaveris ita ergone comedent mulieres fructum suum parvulos ad mensuram palmae si occidetur in sanctuario Domini sacerdos et propheta SEN iacuerunt in terra foris puer et senex virgines meae et iuvenes mei ceciderunt in gladio interfecisti in die furoris tui  Thau.  Vocasti quasi ad diem solemnem, qui terrerent me de circuitu, et non fuit in die furoris Domini qui effugeret, et relinqueretur, quos educavi, et enutrivi, inimicus meus
Abbreviated transcription (Latin):
cum clamauero & rogaurro: exclu¬
sit oratio nem meã. Conclusit uias
mcas lapidib quadris: semitas¬
meas sub uertit. Ursus iusidians
factus ẽ mͥ: leo i absconditis. Seii¬
tas mras suburrtit. & confregit ir:
posilit mr de solatam. Tetendit ar¬
cum suũ: & posuit me qͦsi signum
ad sagittam. Misit uireuib meis:
filias pharetre sue. Factus sum in
derisum om̃i populo uro: canticũ
eoꝵ totadir. Repleuit nir amaritu

Expanded text:
ero, et oravero, exclusit orationem meam. Conclusit vias meas lapidibus quadris, semitas subvertit. Ursus insidians factus est mihi, leo in abscondito. Semitas meas subvertit, et confregit me: posuit me desolatam. Tetendit arcum suum, et posuit me quasi signum ad sagittam: misit in renibus meis filias pharetrae suae. Factus sum in derisum omni populo meo, canticum eorum tota die.
Abbreviated transcription (Latin):
mitates eoꝵ: curauit om̃s languores
uitia eoꝵ: ut ipsa potus cis displice¬
rent. ñ medicus aqͦ sanabantur
is omibus curationib eiꝰ
ingrati. tanquam multa fe¬
bri frrnetici. in sanientes in
medicum qͥuenerat curare cos. ex¬
cogitaurrunt consilium ꝑdendi eum:
tanquã ibi uolentes ꝓbare. utrum
uere homo sit. qui mori possit: an
aliquid suꝑ homines sit . ꝙ. mori se
ñꝑmittat. Uerbum ipsor agnoscimꝰ.
insapientia salomonis. orte tur¬
pissima inqͥunt: condempnrmꝰ eũ.
Int̾rogemꝰ eum: erit enim respretus
insermonib ipsius. Si enm uere
filius di ẽ: uiberet eũ. Uideamus g.

Expanded text:
s eorum, curavit omnes languidos vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, tanquam multa febri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare utrum vere homo sit qui mori possit, an aliquid super homines sit, et mori se non permittat. Verbum ipsorum agnoscimus in Sapientia Salomonis: Morte turpissima, inquiunt, condemnemus eum. Interrogemus eum; erit enim respectus in sermonibus illius: si enim vere Filius D
Abbreviated transcription (Latin):
aconuentu malignantium: amulti¬
tudine oꝑantium t̾niqͥtatem. lam
ipsum caput nr̃m inturam̃. Multi
martyres talia passi sunt: sed nichil
sic elucet quo ͦ caput martyrum
Ibi melius intuemur: quid illi exꝑti
sint. Protectus ẽ amultitudine ma¬
lignantium ꝓtegente se dõ: ꝓtegen¬
te suam carnẽ. ipso filio &. homine
quẽ gerebat: quia filius hominis ẽ.
& filius d̾i ẽ. Filius dĩ propt̃ sormã
di: filius hominis ꝓpter formã ser¬
ui. habens inpotestate ponere ani¬
mam suam: & reciperȩ eam. Ouid
ei potuerunt facere inimici: Oeci¬
derunt corpus: ammam ñ og⁊ dert᷑
Iutendite. Parum g erat dñi horta¬
ri martyres uerbo: nisi firmaret
exemplo. Nostis qui conuentus erat
malignantium uidraꝵ: & quȩ mutt¬

Expanded text:
a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem. Jam ipsum caput nostrum intueamur. Multi martyres talia passi sunt: sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; ibi melius intuemur quod illi experti sunt. Protectus est a multitudine malignantium, protegente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem get Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui conventus erat malignantium Judaeorum, et quae mult
Abbreviated transcription (Latin):
Cum adhuc subsisterrmus defecerunt
oculi nr̃i. ad auxilium nr̃m uanum:
cũ respicerrinus attenti ad gentem.
rum. Appropinqͦuit finis nr̃.: com¬
pletisunt dies nr̃i: quia. uenit fuus nr̃:¬

Expanded text:
Cum adhuc subsisteremus, defecerunt oculi nostri ad auxilium nostrum vanum, cum respiceremus attenti ad gentem, rum, appropinquavit finis noster; completi sunt dies nostri, quia venit finis n
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ hec itasint: qualis illa inno¬
centre simulatio fuit. prcumam
sanguinis ñ mittere inarcham &.
ipsum sangͥnem mittere in conscien¬
tiam: Sed quid eis contigit
Deficerunt scrutantes scrutationes.
Unde: Quia dicunt. Quis uidebit
nos: Id est quia eos nemo uidebat.
Hoc dicebant: hoc apud se opina¬
bant᷑. quod nrmo cos uideret. Uide
qͥd contingat animx malę recedenti
a luce ueritatis: &. qͥa ipse ñ uidet
dm̃. putat se ñ uideri ado. Sic &.
isti recedendo ierunt uitenebras.
ut ipsi ñ uiderent dm̃: &. dixerunt.
Quis nos uidet: Uidebat & ille:
quẽ crucifigebant. Iili deficiendo:
nec illum filium nec patrẽ uide¬
bant. Si rrgo ille uidebat: quare
se patirbat᷑ teneri abris. occidi ab
eis: Quare si uidebat. uoluit con¬
silia coꝵ p̾ualere inse: Quare:
omnia sustinebat.

Expanded text:
Cum ergo haec ita sint, qualis illa innoCum ergo haec ita sint, qualis illa innocentiae simulatio fuit, pecuniam sanguinis non mittere in arcam, et ipsum sanguinem mittere in conscientiam? 12. Sed quid eis contigit? Defecerunt scrutantes scrutationes. Unde? Quia dicit, Quis videbit eos? id est, quia eos nemo videbat. Hoc dicebant, hoc apud se opinabantur quod nemo eos videret. Vide quid contingat animae malae; recedit a luce veritatis, et quia ipsa non videt Deum, putat se non videri a Deo. Sic et isti recedendo ierunt in tenebras, ut ipsi non viderent Deum; et dixerunt: Quis nos videt? Videbat et ille quem crucifigebant; illi deficiendo, nec illum Filium, nec Patrem videbant. Si ergo et ille videbat, quare se patiebatur teneri ab eis, occidi ab eis? Quare si videbat, voluit consilia eorum praevalere in se? Quare! omnia sustinebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis &. equitatis. inꝓfunda consili¬
orum malignoꝵ dimergebantur.
abee iusticia quandam
lucem suã: ꝑfundit & illuf̾iat
animã inherentẽ sibi. Anima utero
auertens se a luce iusticir: quanto ma¬
gis querit quid inueniat contra iusti¬
ciam: tanto plus aluce repellit̾: ꝙ in
trurbrosa demergitur. Merito gͦ
isti ꝑscrutantes qdͦ contra iustũ moli¬
ebantur. aiusticia recedebant: Et
quanto a iusticia recedebant. tanto
plus aeficirbant. ꝑscrutantes ꝑseru¬
tationes. Magnum consiliũ innocen¬
tir: qͣndo ipsũ iuidam penituit qd̾
niam quã dederant: Illi noluerunt
eam mittere in garophilatium  sra
dixerunt. Pecutua sanguinis c̃: non
nuttamꝰ illã i gar ophilatium. Quid
est garophilatium: Archa dĩ: ubi
colligebant᷑ ea. quȩ ad indigentiam
seruorum di mictebanto ir
homo. cor tuum sit pocius
archa dĩ: ubi habitent diuitie
dĩ. ubi sit numinus d̾iͥ mens
tua habens imaginẽ imprratoris fui.

Expanded text:
ritatis et aequitatis in profunda consiliritatis et aequitatis in profunda consiliorum malignorum demergebantur. Habet justitia quamdam lucem suam; perfundit, et illustrat animam inhaerentem sibi: anima vero avertens se a luce justitiae, quanto magis quaerit quod inveniat contra justitiam, tanto plus a luce repellitur, et in tenebrosa demergitur. Merito ergo et isti perscrutantes quod contra justum moliebantur, a justitia recedebant; et quanto a justitia recedebant, tanto plus deficiebant, scrutantes scrutationes. Magnum consilium innocentiae: quando ipsum Judam poenituit quod tecuniam quam dederant, illi noluerunt eam mittere in gazophylacium, et dixerunt: Pecunia sanguinis est; non illam mittamus in gazophylacium . Quid est gazophylacium? Arca Dei, ubi colligebantur ea quae ad indigentiam servorum Dei mittebantur. O homo, cor tuum sit potius arca Dei, ubi habitent divitiae Dei, ubi sit nummus Dei, mens tua habens imaginem Imperatoris tui!
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i xp̃c dñs. captus ẽ inprccatis nr̃is.
cui diximus. inumbra tua uiuemꝰ i
gentib. Gaude & letare filia edom:
quȩ habitas interra hus. Adte qͦq
ꝑueniet calio. In ebriaberis: atq
nudaberis. Completa ẽ iiqͥtas tua
filia syon: non addet ultra ut trans
migret te. Uisitauit iniquita tin
tuam filia ȩdom: discooperuit pee¬
cata tua.
OR scrutati sunt iniqͥtatẽ: de¬
ifecerunt scrutantes scrutatio¬
nesͥ idest acerba &. acuta consilia.
Non tradat᷑ ꝑ nos: sed ꝑdiscipulum
suuĩ. Non occidatur a nobis: srd a
iudice. Totum nos facianiuis: ꝙ. in¬
chil fecisse uidram᷑: Et ubi t̃ clauior.
lingur crucifige crucifige: Sic
ecci estis: ut & surdi sitis. Sinulara
innocent a÷ non ẽ innocentia. Si uiti¬
lata yquitas non ẽ rquitas. sid duplex
iniquitas: quia &. iniquitas t̃ &. sui¬
latio. Ibi ergo uti defeceriuit: scru¬
tautes scrutationes. Quanto acutius
sibi ex cogitare uidebantur. tanto
magis deficiebant: quia a lumine ur¬

Expanded text:
peccatis nostris cui diximus in umbra tua vivemus in gentibus SEN gaude et laetare filia Edom quae habitas in terra Hus ad te quoque perveniet calix inebriaberis atque nudaberis THAU conpleta est iniquitas tua filia Sion non addet ultmigret te: visitavit iniquitatem tuam, filia Edom, discooperuit peccata tua.rscrutati sunt iniquitatem; defecerunt scrutantes scrutationes: id est acerba et acuta consilia. Non tradatur per nos, sed per discipulum suum: non occidatur a nobis, sed a judice: totum nos faciamus, et nihil fecisse videamur. Et ubi est clamor linguae: Crucifige, crucifige? Sic caeci estis, ut et surdi sitis. Simulata innocentia non est innocentia: simulata aequitas non est aequitas, sed duplex iniquitas; quia et iniquitas est, et simulatio. Ibi ergo isti defecerunt scrutantes scrutationes. Quanto acutius sibi excogitare videbantur, tanto magis deficiebant; quia a lumine ve
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ. Erraurrunt ceci inplateis:
pollitisunt sangͥne. Cuinq non
possent: tenuerunt laciuas. suas
recedite. abite. nolite tangere. Iurgati
quippe sunt: ꝙ commoti ddixerunt. in¬
ter gentes ñ addet ultra. ut uihabitet

Expanded text:
un.  Erraverunt caeci in plateis, polluti sunt in sanguine: cumque non possent, tenuerunt lacinias suas.recedite, abite, nolite tangere: jurgati quippe sunt, et commoti dixerunt inter gentes: Non addet ultra ut habitet
Abbreviated transcription (Latin):
pauit quasi ortũ tentoitim suũ: de¬
molitus e tabernacaaum suũ. Oru¬
uioni tradidit dũs iusyon festiuitatẽ
q. sabbatum &. obꝓbrio in indignati¬
oue furoris fui regem & sacerdotem
Reprulit dñs altare siuĩ: maltoixit
scĩficationi sue. Tiadidit in mani.
inimici muros uirriuni eiꝰ: uocem¬

Expanded text:
suum, demolitus est tabernaculum suum. Oblivioni tradidit Dominus in Syon festivitatem et sabbatum; obprobrio in indignatione furoris sui regem et sacerdotem. Reppulit Dominus altare suum, maledixit sanctificationi suae, tradidit in manu inimici muros turrium e
Abbreviated transcription (Latin):
si reus quia fecit uel inuitus. illi in no¬
centes qͥ corgerunt ut faceret: Nullo
modo. Sed ille dixit in eum senten¬
tiam .&. iussit eum crucifigi: .&. quasi
ipse occidit. Et uos o iudri occidistiᷤ.
Unde occidistis: Gladio lingue. Neu¬
istis enim linguas uras. Et quando
ꝑeussistis: nisi qͦndo clamastis cruci¬
fige eructfige rum: Propterea nonẽ
ẽnim p̃termittendum quia uenit in
mentem. neforte aliquem ꝑturbet
lectio diumorum librorum: quidam
euangłista dicit hora sexta crucifixũ
dñmꝰ &. qͥdam hora t̾cia. Disi intel¬
ligannis: ꝑturbaniur. Et iam hora¬
diei sexta incipiente: dicit᷑ pilatus
sedisse ꝓtribunali. Et reurra quan¬
do beuatus ẽ dñs in lignum: hora
sexta erat. Sed alius euglista intuen̾
animum uideoꝵ. quia uolebant se
iimunts uideri amorte dũi: nar¬
rndo om̃s ostendit reos. dicens dũm
hora tertia crueifixum.

Expanded text:
si reus quia fecit vel invitus; illi innosi reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. Propterea enim non est praetermittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum.
Abbreviated transcription (Latin):
te: & lingua eoꝵ gladius acutus: qd
dicit ꝙ alius psalmus: sic ꝙ. hic ex¬
acurrunt tanquam gladiũ iniguas
suas. Nondicant iudei: ñ occidim
xp̃m. Et enim ꝓpterea eum de¬
derunt iudici. pilato: ut quasi ipsi
amorte eius ui derentur immunes.
am eum dixisset
eis pilatus. uos rũ occidite:
responderunt. Nobis non¬
licet interficere queiqͥm. Iniqͥtatẽ
facinoris sui: in uidicem bominem
refundere uolebant. Sed numquid
dĩn udicem fallebant: Ouod fecit
pilatus: in eo ipso qd fecit aliqͣntum
particeps fuit: sed in comparatione
multo ipse innocentior. Institit
rnim quantum potuit: ut illum ex
corum manib liberaret. Nam prop¬
terea flagellatum ꝓduxit ad cos.
Non ꝑsequendo dum̃ flagellauit: sed
illorum furori satiffacere uoleusi tt
url sic iam mi tescerrut: ꝙ desinorent
uesle occidere. cum flagellatum uide¬
rent. Fecit & hoc. At ubi ꝑseueraur¬
runt: nostis illũ lauisse manus. & dixis¬
se quod ipse nonfrcisset: inundum se
esse amorte illius. Frcit tamen. Fed

Expanded text:
et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis nonlicet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
oNsi derantes autem¬
latian omnẽ circũstantiam lectionis.
quanta agi potueri nt. cum
apud pilatum dñs accusaret᷑ ut cru¬
cifigeretur: inuenimus horam t̾ciam
esse potuisse. quando illi clamauert̃
crucifige crucifige. Ergo urrius
illi tunc occiderunt: quando clama¬
uerunt. Apparitores potestatis. hora
sexta crucifixerunt: preuaricatores
legis. hora tertia clamaurrunt. Quod
illi mauib hora sexta: hoc illi lingua
hora teitia. Rei magis isti qui cla¬
mando seuiebant: qͣm illi qͥ obtem¬
prrando administrabant. Ipsum e
totum acunirn iudeoꝵ: hoc ẽ quod
ꝓmagno quesicrunt. Occidamus.
&. non occidamus. Sic occidamus:
ut uon ipsi occidisse udicemur. Ex¬
acuerunt tanquam gladium linguaᷤ
suas: intenderunt arcum rẽ amarã.
Ircũ dicit insidias. Qui enim gladio
comiminus pugnat: aꝑte pugnat.
Qui sagitam iittit: fallit. ut feriat.
Prius tnim sagita ꝑcutit: qͣͥn. ueni¬
ae ad uulnus p̃uideatur: Sed quem
laterent insidit cordis huniaui: ei¬

Expanded text:
onsiderantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse, quando illi clamaverunt, Crucifige, crucifige. Ergo verius illi tunc occiderunt, quando clamaverunt. Apparitores potestatis hora sexta crucifixerunt; praevaricatores Legis hora tertia clamaverunt: quod illi manibus hora sexta, hoc illi lingua hora tertia. Rei magis isti qui clamando saeviebant, quam illi qui obtemperando administrabant. Ipsum est totum acumen Judaeorum; hoc est quod pro magno quaesierunt: Occidamus, et non occidamus; sic occidamus, ut non ipsi occidisse judicemur. Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. 6. Intenderunt arcum, rem amaram. Arcum dicit insidias. Qui enim gladio cominus pugnat, aperte pugnat: qui sagittam mittit, fallit ut feriat. Prius enim sagitta percutit, quam venire ad vulnus praevideatur. Sed quem laterent insidiae cordis humani?
Abbreviated transcription (Latin):
abro. Tu uͦ homo unanuis. dux m̃s
&. notus m̃s: qͥsimul mecũ dulces capi¬
rbus cybos. indomo dñi ambulauimꝰ
cum conseufu. Et rursum. Homo
pacis mex in qͦ sprrabam. &. qͥ edrbat
panes mros. ampliauit aduerfũ me
supplantationr̃. Ac si de traditorr
suo aꝑtis uocib dicat. Transgressio¬
nrem eiꝰ tantõ grauius ꝑtuli: quanto
hanc abro qͥm̃s er̃ uidebat᷑ sensi .IIII.¬
mires gͦ electi. quia sũmi capitis
menbra st̃ caput qͦq suũ in pas¬
sionib sequunt᷑: ut ipsos aduersarios
insua morte sentiant. de quoꝵ mentib
p̃sunebant. Et tanto ris erescat mer¬
ces oꝑis: quanto ris uirtutis lucrum
ꝓficit. ex aliene dampno karitatis.

Expanded text:
is, dux meus, et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, in domo Domini ambulavimus cum consensu . Et rursum: Homo pacis meae, in quo sperabam, qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi, quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant, de quorum vita praesumebant: et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
culmen ueri honoris queritis. ad
celeste regnum tendite. Si gloriam
dignitatum diligitis. in illa superna
anꝗłoꝵ curia asscribi festinate. Uerba
di quȩ aure ꝑcipitis. mente returete.
Cibus enim mentis: est sermodi. Et
quasi acceptus cyb stomacho langiten¬
te reicitur: qͣndo auditus sermo in
uentre memorir ñ tenetir. Sed quisqͥs
alienta ñ retinet: huius ꝓfecto uita
desperatur. Eternȩ ergo mortis peri¬
culum forniidate. si cibum qͥdem scẽ ex¬
hortationis accipitis. s uerba uite id est
alimenta iusticiȩ inmemoria ñteuetis.
Ecce transit om̃e quod agitis. ad extre¬
inum uidicium sine ulla momenti int̾¬
positione. cotidie uolentes nolentesq
ꝓperatis. Cur oͦs amatur qͦd relinqui¬
tur: Cur illud urgligit᷑ quo ꝑuriit᷑:
Menentote qd dicitur. Siquis habet
aures audiendi: audiat᷑. Om̃s qͥ illic
aderant: aures corporis. habebant.
Sed quucunctis aures habrntib siquis
habet aures audiat dicit: aures ꝓcul
dubio cordis requirit.

Expanded text:
culmen veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, quae aure percipitis, mente retinete. Cibus enim mentis est sermo Dei. Et quasi acceptus cibus stomacho languente rejicitur, quando auditus sermo in ventre memoriae non tenetur. Sed quisquis alimenta non retinet, hujus profecto vita desperatur. Aeternae igitur mortis periculum formidate, si cibum quidem sanctae exhortationis accipitis, sed verba vitae, id est alimenta justitiae, in memoria non tenetis. Ecce transit omne quod agitis, et ad extremum judicium sine ulla momenti interpositione quotidie volentes nolentesque properatis. Cur ergo amatur quod relinquitur? Cur illud negligitur quo pervenitur? Mementote quod dicitur: Si quis habet aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentibus Si quis habet aures audiendi audiat dicit, aures procul dubio cordis requirit.
Abbreviated transcription (Latin):
rgem obstrues. Si autẽ preuariea¬
tor legis sis: circumcisio tua p̃putium
facta ẽ. Si autem p̃putium iusticias
legis custodiat: nonne preputiũ illuis
incireumeisionẽ reputabitur. & iudi¬
cabit quod exnatum ẽ preputium
legem consuminans te. qui ꝑbiteram
& circumcisionem p̾̃uaricator legs
es. Nonemin qui in manifesto ui

Expanded text:
gem observes si autem praevaricator legis sis circumcisio tua praeputium facta est si igitur praeputium iustitias legis custodiat nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur et iudicabit quod ex natura est praeputium legem consummans te qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es non enim qui in manifesto I
Abbreviated transcription (Latin):
non doces: Qui predicas non
furandum furaris: Qui doces
ñ mechandum mecharis: Dui ab homi¬
naris idola. sacrilrgum facis: Qui in
lege gloriaris ꝑ p̾uaricationem legis
dm̃ inhonoras Nomen enuim di̾ per

Expanded text:
non doces; qui predicas non furandum, furaris; qui dicis non mechandum, mecharis; qui abhominaris ydola, sacrilegium facis; qui in lege gloriaris, per prevaricacionem legis deum inhon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓn brĩat materdominni uci ad mẽ
i on quasi nãtia perniri qd̃ nimi¬
icĩt se uidelicet amatee doi ini a
pignori sui pr ofectũ salutar: ses nu¬
raculi nouitate perculsa. non hoc sui
incriti: sed numeus fatetui esse dim̃¬
ni. Ecce euuunt tacta elt uox saluta

Expanded text:
ater Domini mei ad me? Non quasi nescia perquirit quod nimiscit, se videlicet a matre Domini ad pignoris sui profectum salutari, sed, miraculi novitate perculsa, non hoc sui meriti, sed muneris fatetur esse divini. Ecce enim ut facta est vox saluta
Abbreviated transcription (Latin):
is ipse init̾ran cecidisset: & qͦd uruis¬
set uox suꝑ eum q magna suauitas
iumente. mictio uidelicet sp̃e sc̃i
ita ut se qͦsi niuoitatũm sentiret in
gr̃a xp̃i. Uox urro que urnit: quasi
benedictionẽ suꝑ eum fudit. Post
hȩc iterusicut ipsi uidebat᷑. iam
dicti uiri ad momert̃ apłm. quo eis
doctorem que libet destinartt. Con¬
trarii enim r̾e̾ uidebantur. his que
ale eis aute ꝓposuerat. Quib ille
quasi indignaudo respondit. Nonne
dixi uobis. quia lnc ẽẽ deberet qui in¬
presentiarum stat: Quid dubitatis:
secraret pastorem: Quo dicto. sõno
exꝑge factus. quod triennio ante ui¬
drrat quã adbremensem regendam
inuitaretur eccłam. certus omuino
factus ẽ. quod alicubi unomiue dñi
ire deberet: sed quo nesciebat. Post¬
quam uͦ regio iussu. ad p̃dictaui eccłam
uenit . .&. eam ihonore sc̃i petrri con¬
secratam didicit: & ñ nullos qͦq ibi
inuenit. qui eum ñlibenti reciperent

Expanded text:
et ipse in terram cecidisset, et quod veniset ipse in terram cecidisset, et quod venisset vox super eum, et magna suavitas in mente, unctio videlicet Spiritus sancti, ita ut se quasi innovatum sentiret in gratia Christi. Vox vero quae venit quasi benedictionem super eum fudit. Post haec iterum, sicut ipsi videbatur, iam dicti viri admonuerunt apostolum, quo eis doctorem quemlibet destinaret. Contrarii enim esse videbantur his quae ille eis ante proposuerat. Quibus ille quasi indignando respondit: 'Nonne dixi vobis, quia hic esse deberet qui inpraesentiarum stat? Quid dubitatis? secraret pastorem?' Quo dicto, somnio expergefactus, quod triennio ante viderat, quam ad Bremensem regendam invitaretur ecclesiam, certus omnino factus est, quod alicubi in nomine Domini ire deberet, sed quo, nesciebat. Postquam vero regio iussu ad praedictam ecclesiam venit et eam in honore sancti Petri consecratam didicit et nonnullos quoque ibi invenit qui eum non libenti reciperent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinuit animum: ubi ille siñe dubio
prius sibi illata. deuit⁊ sustimut impro¬
prria. Porro quod caput illius defende¬
re non potriat: hoc significare putabat.
quia caput xp̃i dĩ. Qrod passiones qͣs
scĩ in hoc mundo ꝓ xp̃o sustirent. par¬
tim ad ipsam etiã di ꝑtineant mairsta¬
tem: quas ipse ursr quodam modo cõ¬
patirndo suscipiriis. c tempus qͥdem
tolerat. sed quandoq districtę udica¬
bit. sicut scriptum ẽ: mͥ uindictam
ego recribuam dicit dñs.¬
NTE Quam uero ad bremensem in¬
uitaretur eccłam: qͦdam nocte
uisum ẽ ei. qd urnisset in qͣndam
regionem amoenissiiam. inqͥ inue¬
nit beatum petrm apłm. Cumq
illum admiraretur: uenrrunt qͥdam
homitres. petentes ut ipse bratus ui¬
delicet petrs. eis doctorem & pasto¬
rem destinare deberet. Quib cũ
ille respondisset. iste ẽ quem debetis
nabere pastorem: dom hum ep̃m co¬
ramse stantem ꝓponens. uisum ẽ¬
ipsi quod terre motus fieret magnꝰ.

Expanded text:
pertinuit animum, ibi ille sine dubio ppertinuit animum, ibi ille sine dubio pprius sibi illata denuo sustinuit improperia. Porro quod caput illius defendere non poterat, hoc significare putabat, quia caput Christi Deus, quod passiones, quas sancti in hoc mundo pro Christo sustinent, partim ad ipsam etiam Dei pertineant maiestatem, quas ipse in se quodammodo conipatiendo suscipiens, ad tempus quidem tolerat, sed quandoque districte iudicabit; sicut scriptum est: Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dntequam ad Bremensem invitaretur ecclesiam, quadam nocte visum est ei, quod venisset in quandam regionem amoenissimam, in qua invenit beatum Petrum apostolum. Cumque illum admiraretur, venerunt quidam homines petentes, ut ipse, beatus videlicet Petrus, eis doctorem et pastorem destinare deberet. Quibus cum ille respondisset: 'Iste est, quem debetis habere pastorem', domnum episcopum coram se stantem eis proponens, visum est ei, quod terrae motus fieret magnus,
Abbreviated transcription (Latin):
astantib archiepis copis. hebone re¬
mensi. hecti ireuerensi.ꝙ. otgario
magonciacensi. una cum plurimis
aliis. in conurntu imperii presulib
congregatis. assistentib quoq ꝙ con¬
sentientib. ac parit̾ conserantib he¬
lingaudo. & uulgerico. episcopis.
a quib iam dictas parroechir illuis
partes. comment. itas receperat.
lato duceretur ad berodem: & rur¬
sus adherode adpilatum. Deniq cũ
aiudeis & militib. sputa & obꝓbria
patiens. ꝑ omĩa menbra uerberib ut
ipsi uidebatur adficeretur : ipse non
sufferens illum sic puniri. accurrens
opposuit se post dorsum eius. om̃iaq
incorpore suo susciperet: excepto
quodstatura procerior. capite illi eii¬
uentior uidebat᷑: &. id eireo illud defen¬
dere non poterat. Hanc itaq uisionẽ.
miles inuictus xp̃i. quid signisicaret
sustinuit: & inquanta angustia furrit.
quantasq blasphennas in dĩ illatas
sustulerit. Nam quantum ad euis

Expanded text:
astantibus archiepiscopis Ebone Reastantibus archiepiscopis Ebone Remensi, Hetti Treverensi et Otgario Magonciacensi, una cum pluribus aliis in conventu imperii praesulibus congregatis, assistentibus quoque et consentientibus ac pariter consecrantibus Helmgaudo et Willerico episcopis, a quibus iam dictas parroechiae illius partes commendatas receperat. lato duceretur ad Herodem et rursus ab Herode ad Pilatum, denique cum a Iudeis et militibus sputa et obprobria patiens, per omnia membra verberibus, ut ipsi videbatur, afficeretur, ipse non sufferens illum sic puniri accurrens, opposuit se post dorsum eius verberantin corpore suo susciperet, excepto, quod statura procerior, capite illi eminentior videbatur, et idcirco illud defendere non poterat. Hanc itaque visionem miles invictus Christi, quid significaret, sustinuerit et in quanta angustia fuerit quantasque blasphemias in Deum illatas ibi sustulerit. Nam quantum ad eius
Abbreviated transcription (Latin):
pis interim cõmendauit. Non enĩ
satis attendit patrissui suꝑ hoc cons¬
titutionem: aut certe omimodis ig¬
norauit. Ista uͦ facta occasione. qua
iam fides xp̃i inpartib danorũ atq
suronum. ꝑ grãm dĩ fructificare cȩpe¬
rat: cognito patris sui uoto. nequid
eius studii inꝑfrctum remaneret.
una cum consensũ episcopoꝵ. ac plu¬
rimo synodi conuentu. in prefata
ultima saxonie regione trans albiã.
inciuitate haco maẜuRO sedem
constituit archiepiscopalem. cui sub¬
iaceret uniuersa nor dalbingnorum
ecctia: & ad quam ꝑtineret om̃ium
regionum aquilonalium potestas
ad constiturndos episcopos. siue
presbiteros. in illas partes. pro xp̃i
nomine destinandos. Adhanc gͦ
sedem. dĩm ꝙ patrem nr̃m sc̃issimũ
anscharium. predictus imperator.
sollempniter consecrari fecit archi¬
episcopum. ꝑmanus drogonis met¬
tensis p̾sulis. & sumnne scẽq palati¬
ue dignitatis tunc archi capellaui:

Expanded text:
pis interim commendavit. Non enim pis interim commendavit. Non enim satis attendit patris sui super hoc constitutionem, aut certe omnimodis ignoravit. Ista vero facta occasione, qua iam fides Christi in partibus Danorum atque Sueonum per gratiam Dei fructificare coeperat, cognito patris sui voto, ne quid eius studii inperfectum remaneret, una cum consensu episcoporum ac plurimo synodi conventu in praefata ultima Saxoniae regione trans Albiam in civitate Hammaburg sedem constituit archiepiscopalem, cui subiaceret universa Nordalbingorum ecclesia, et ad quam pertineret omnium regionum aquilonalium potestas ad constituendos episcopos sive presbiteros, in illas partes pro Christi nomine destinandos. Ad hanc ergo sedem dominum et patrem nostrum sanctissimum Anskarium praedictus imperator sollemniter consecrari fecit archiepiscopum per manus Drogonis Mettensis praesulis et summae sanctaeque palatinae dignitatis tunc archicappellani,
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte aliquis leuitati assignet. qͦd
uir d̾i diuine cõpimetionis instinctu
peregrinationis amorem ꝓsalute
an: marum suscepit. Ceptum est
itaq olim in his partib uidelicet
saxonir. monasteruimi fieri: quod
auccoritate ꝙ magisterio scĩtatis
ur̃ȩ. & primo fundatum. &. succe¬
derti tempore. dõ donante felicit᷑
consummatum ẽ: nomenq uicitua
aloco habitationis ur̃x accepit. ut
uocaretur noua corbria. Ad hunc
ergo locum. di famulus una cum aluᷤ
fribus ur̃is. primo directus ẽ. ut
inibi officio fungeretur docendi:
inqua re ipse ꝑomĩa tam ꝓbabilis &
acceptus inurntus ẽ: ut om̃ium elec¬
tioie. publice qͦq in eccłia uerbum
di populis predicaret. Sicq factũ
ẽ: ut eius drm loci ipse primus et
magister scole. & doctor fieret popli.
consecrato.&. insede regni collocato:
suggerentib quib dam. partem illã
ꝓuintiȩ quȩ ultra albiam erat. in
duo diuisit. &. duob uicinis episco¬

Expanded text:
ne forte aliquis levitati assignet, quod ne forte aliquis levitati assignet, quod vir Dei divinae conpunctionis instinctu et peregrinationis amore pro salute animarum suscepit. Coeptum est itaque olim in his partibus, videlicet Saxoniae, monasterium fieri, quod auctoritate et magisterio sanctitatis vestrae et primo fundatum et succedenti tempore Deo donante feliciter consummatum est, nomenque mutuatum a loco habitationis vestrae accepit, ut vocaretur Nova Corbeia. Ad hunc ergo locum Dei famulus una cum aliis fratribus vestris primo directus est, ut inibi officio fungeretur docendi. In qua re ipse per omnia tam probabilis et acceptus inventus est, ut omnium electione publice quoque in ecclesia verbum Dei populis praedicaret. Sicque factum est, ut eiusdem loci ipse primus et magister scolae et doctor fieret populi.dowico, in sede regni eius collocato, suggerentibus quibusdam, partem illam provinciae, quae ultra Albiam erat, in duo divisit et duobus vicinis episco
Abbreviated transcription (Latin):
ad est. cum ꝓhoc ipso illum excitans
obitum discipuli nuntiaret. ille se
noc quoq aute scire responderit.
Quod ꝓfecto dñi gr̃a. causa consolati¬
onis ei uidere concessit. ut quia ꝓ
hac re nimium tristabatur. ex salute
purri mesticiã sui releuaret animi.
re bictis itaq &. aliis
quam plurimis reuelationib
atq uisionibi. uir dĩ celitus inspira¬
tus: qͣnta uit uos post modum gr̃a
scĩtatis ac bonitatis ex creuerit.
ur̃orum qui tẽ affuere. melius testi¬
monio comprobabitur. Nobis autẽ
ca que apud nos gesta sunt uarrare
cupientib: primo indagaudũ uide¬
tur. propt̃ ros qui huius rei forte mi¬
nus conscu sunt. qua occasione a loco
stabilitatis sue huc secesserit. & cum
apud uos dõ oblatus sit. ibiq obedi¬
entiam ꝓmiserit. qͦ instuctu. cuiꝰq
rei dispositione adbas partes emigra¬
uerit: atq ad episcopatus officium.
apud nos sublimatus sit. Hoc aute
ido scribere necessarium duximus:

Expanded text:
adest, cum pro hoc ipso illum excitans adest, cum pro hoc ipso illum excitans obitum discipuli nuntiaret, ille se hoc quoque ante scire responderit. Quod profecto Domini gratia causa consolationis ei videre concessit, ut, quia pro hac re nimium tristabatur, ex salute pueri maestitiam sui relevaret animi. 6. His itaque et aliis quam plurimis revelationibus atque visionibus vir Dei caelitus inspiratus, quanta inter vos postmodum gratia sanctitatis ac bonitatis excreverit, vestrorum qui tunc affuere melius testimonio comprobabitur. Nobis autem ea quae apud nos gesta sunt narrare cupientibus, primo indagandum videtur propter eos qui huius rei forte minus conscii sunt, qua occasione a loco stabilitatis suae huc secesserit, et cum apud vos Deo oblatus sit ibique oboedientiam promiserit, quo instinctu cuiusque rei dispositione ad has partes emigraverit atque ad episcopatus officium apud nos sublimatus sit. Hoc autem ideo scribere necessarium duximus,
Abbreviated transcription (Latin):
propinquante hora exitus ipsius pu¬
eri. uirdĩ forte sopori deditus lectu¬
lo incubabat: cum ecce uidit in somi¬
nis. ipsus animã acorpore sublatam.
angelico ministerio adcelum defer¬
ri. se quoq miro & mrffabili mystr¬
rio. do disponente parit̾ comitari.
Cumq cęli secreta pruxtrassent: pu¬
eri prefati aninam. in quandam
pur purram mansionẽ conspexit
intro duci. &. int̾ aginina marty¬
rum collocari. Ibiq ei datum est
agnouisse: quod quia ipse puer
nulnus sibi illatum patient̾ tulit.
& aminiã fratris usq ad mortẽ dili¬
gens. ꝓꝑcussore suo niium benig¬
ne intercessit. patientiã & benig¬
uitatem eius. diuina remunerante
pietate. int̾ martirum choros de¬
putatus sit. Hoc autẽ tam cȩleri
uisu. in hora mortis eiꝰ ei de monstra¬
tum ẽ: ita ut dum ad huc inhis mo¬
raretur. ueuerandus pat̾ uint iuarꝰ¬
qui cum co time scolam puerorum
regebat. &. huuis rei testis presens

Expanded text:
propinquante hora exitus ipsius pupropinquante hora exitus ipsius pueri, vir Dei forte sopori deditus lectulo incubabat. Cum ecce vidit in somnis, ipsius animam a corpore sublatam angelico ministerio ad caelum deferri, se quoque miro et ineffabili mysterio, Deo disponente, pariter comitari. Cumque caeli secreta penetrassent, pueri praefati animam in quandam purpuream mansionem conspexit introduci et inter agmina martyrum collocari. Ibique ei datum est agnovisse, quod, quia ipse puer vulnus sibi illatum satis patienter tulit et animam fratris usque ad mortem diligens pro percussore suo nimium benigne intercessit, patientiam et benignitatem eius divina remunerante pietate, inter martyrum choros deputatus sit. Hoc autem tam celeri visu in hora mortis eius ei demonstratum est, ita ut, dum adhuc in his moraretur, venerandus pater Witmaruqui cum eo tunc scolam puerorum regebat, et huius rei testis praesens
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Dic ait iniquitates tuas:
iustificeris. Cui seriuis d̾i respon¬
dit. Dñe : quid necesse ẽ dicere tͥ
Tuomĩa nosti: & nichil te latet. Iue
autem sub secutus ait. Scio quideni
om̃ia: sedideo nolo ut confitrantur
iichi homiues peccata sua: ut remis¬
sionem accipiant. Cui cum omĩa
quȩ ab infantia gesserat iudicasset :¬
& illo post hec moratione ꝓstrato.
ipse erectus at starrtiait. Noli tune¬
re: quia ego suni qͥdilro iniqͥtates
tuas. Post quam uocẽ. ille qui appa¬
rurrat rucessi: & uir dĩ excitatus som¬
no. defidiicia rrmissionis precatorum
suoꝵ contortatiis. in mrnso tripudia¬
bi gaudio.
uc etiam tempore ntigit. qo
ur̃e reuerentię notissimum ẽ:
ut quid̃a puerulus in scola rul¬
bertus uomine. a socio suo tabula ꝑ¬
cussus. ad mortem usq ꝑ ductus sit.
Proqua re p̃dictus seruus dĩ. nimis
tristis effectus ẽ: quod sub cura ma¬
gisterui sui. tanta neglegentia inter
subditos sibi acciderit. Uerum ap¬

Expanded text:
dicens: 'Dic', ait, 'iniquitates tuas, dicens: 'Dic', ait, 'iniquitates tuas, ut iustificeris'. Cui servus Dei respondit: 'Domine, quid necesse est tibi dicere? Tu omnia nosti, et nihil te latet'. Ille autem subsecutus ait: 'Scio quidem omnia, sed ideo volo, ut confiteantur mihi homines peccata sua, ut remissionem accipiant'. Cui cum omnia quae ab infantia gesserat indicasset, et illo post haec in orationem prostrato ipse erectus astaret, dixit: 'Noli timere, quia ego sum qui deleo iniquitates tuas'. Post quam vocem ille qui apparuerat recessit; et vir Dei excitatus a somno, de fiducia remissionis peccatorum suorum confortatus, immenso tripudiabat gaudio. 5. Quo etiam tempore contigit, quod vestrae reverentiae notissimum est, ut quidam puerulus in scola Fulbertus nomine a socio suo tabula percussus ad mortem usque perductus sit. Pro qua re praedictus servus Dei nimium tristis effectus est, quod sub cura magisterii sui tanta neglegentia inter subditos sibi acciderit. Verum ap
Abbreviated transcription (Latin):
uitare: lectioni & ineditationi. cete¬
risq utilitatib artius se occupare
itã ut socũ cius ualde mirarentur.
quod tam subito uialiam mutatus
sit conuersationem.
OST liec uͦ cum magister fuissit
scole ad scm̃ setrum. etia
uel redruindo ad claustrum: consurtu¬
dinem sibi fecerat ioratoris brati
baptiste iohis. precib secretius insiste¬
rr. Itaq post duos annos superioris
uisionis. quadã nocte uisiun ẽ ei. qd
ad idrni oratorium causa orandi di¬
uertisset. Cumq ab oratione sur¬
rexisset. ecce uir ꝑ hostium urnie¬
bat statura ꝓcerus. uidaico more uesti¬
tus. uultu decorus ex cuius oculis.
splendor diuinitatis uelut flamma
ignis radiabat. Quẽ intuitus omni
eius corruit. Et cum ꝓstratus in fa¬
cie iaceret: ille ut surgeret impe¬
rauit. Cumq surgens coram illo
reuerent̃ adstaret. atq p̃nimto
splendore ex oculis illius emicante.
infaciem eius intendere ñ ualeret:
blanda ipsum uoce ad locutus est

Expanded text:
vitare: lectione autem, meditatione, caetevitare: lectione autem, meditatione, caeterisque utilitatibus arctius se occupare: ita ut socii ejus valde mirarentur quod tam subito in aliam mutatus sit conversationem. ost haec vero, cum magister fuisset scolae ad Sanctum Petrum, eundo vel redeundo ad claustram, consuetudinem sibi fecerat in oratorio beati baptistae Iohannis precibus secretius insistere. Itaque post duos annos superioris visionis quadam nocte visum est ei, quod ad idem oratorium causa orandi divertisset. Cumque ab oratione surrexisset, ecce vir per ostium veniebat, statura procerus, Iudaico more vestitus, vultu decorus. Ex cuius oculis splendor Divinitatis velut flamma ignis radiabat. Quem intuitus, omni eius corruit. Cumque prostratus in facie iaceret, ille ut surgeret imperavit. Cumque surgens coram illo reverenter astaret atque prae nimio splendore ex oculis illius emicante in faciem eius intendere non valeret, blanda voce ipsum allocutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
debat ꝓcedentem quandã qͥsi domi¬
nam. ouũ ornatu & honestate p̃clarã:
plures uͦ alias sequentes feminas deal¬
batas. cum quib erat &. mat̾ sua. Cũq
eam recognouisset. cȩpit uelle ad eam
accurrere: sed deloco illo cenoso &.
nimis lubrico ñ facile exire poterat.
Chorus autem ille feminarum cumri
appropiasset uisum ẽ illi eam que qͦsi
domina aliarum uidebatur. quam
ille indubitant᷑ sc̃am Mariam er̃ crr¬
debat. ei dixisse. Fili: uis ad matrem
tuã uenire:. Cui cum ille respon¬
disset in luanter seuelle: rursus il¬
la intulit. Si nr̃e societatis parti¬
cepi ẽẽ uolueris. omnem debes ua¬
nitatem fugere: &. iocos pueriles
dimutere ͤ. ac temet ipsum in grauita¬
te uite custodire. Ualde enim uos
de testamur omĩa que tiana & ociosa
sunt: nec potest iu nr̃o conuentu eẽ.
quicũq his fuerit delectatus. Post
hanc itaq uislonrm. statim se cepit
grauius agere. & pucrilia consortia

Expanded text:
debat procedentem quandam quasi domidebat procedentem quandam quasi dominam, omni ornatu et honestate praeclaram, plures vero alias sequentes feminas dealbatas, cum quibus erat et mater sua. Cumque eam recognovisset, coepit velle ad eam accurrere; sed de loco illo coenoso et nimis lubrico Chorus autem ille feminarum cum ei appropiasset, visum est illi, eam, quae quasi domina aliarum videbatur, quam ille indubitanter sanctam Mariam esse credebat, ei dixisse: Fili, vis ad matrem tuam venire? Cui cum ille respondisset, inhianter se velle, rursus illa intulit: Si nostrae voluntatis particeps esse volueris, omnem debes vanitatem fugere, et jocos pueriles dimittere, ac temetipsum in gravitate vitae custodire. Valde enim nos detestamur omnia quae vana et otiosa sunt; nec potest in nostro conventu esse, quicunque his fuerit delectatus. Post hanc itaque visionem, statim se coepit gravius agere, et puerilia consortia
Abbreviated transcription (Latin):
uite suȩ eni quã manifestarentur.
Quas nos ad laudẽ dñi. post obitũ eiꝰ
inuc operi iuterserere de legiius:
ut qͥq legentes agnoscant. quanta
gr̃a dñs seruum suũ aprimȩua eta¬
te corrigere: ac deinceps succedentib
bonoꝵ operum meritis. clarificare
dignatus suerit.
eferesat uamq qͦo intempore
pueritiȩ sue. cum qͥnq fere
cet annoꝵ. mater sua indi
timorr admodum religiosa de functa
fuerit. ac non multo post tempore.
ipsum pat̾ suiis causa discendi litte¬
ins ad scolam miserit. U̾bi cam eẽt
positus. cepit ut tali etati familiare ẽ.
etm cocius suis pueriliter agere: &. dis¬
cursis in anibi atq iocis magis operam
darr. quam discende disciplinr uistare.
Cumq puerili ieuitati talit̃ deditus.
eẽt: uisum ẽ ei quadam uocte. quod eẽt
in qͦdam loco ninis lutoso &. lubrico
ita ut inde ñ uisi cum magna diffĩcul¬
tate exire ualeret. secus illum uero
locum ẽẽ uiam amenissimã. in qͦ ui¬

Expanded text:
vitae suae cuiquam manifestarentur. vitae suae cuiquam manifestarentur. Quas nos ad laudem Domini post obitum eius huic operi interserere delegimus, ut quique legentes agnoscant, quanta gratia Dominus servum suum a primaeva aetate corrigere ac deinceps succedentibus bonorum operum meritis clarificare dignatus fuerit. Referebat namque, quod in tempore pueritiae suae, cum quinque fere esset annorum, mater sua, in Dei timore admodum religiosa, defuncta fuerit, ac non multo post tempore ipsum pater suus causa discendi litteras ad scolam miserit. Ubi cum esset positus, coepit, ut tali aetati familiare est, cum coaevis suis pueriliter agere et discursis inanibus atque iocis magis operam dare quam discendae disciplinae instare. Cumque puerili levitati taliter deditus esset, visum est ei quadam nocte, quod esset in quodam loco nimis lutoso et lubrico, ita ut inde nonnisi cum magna difficultate exire valeret; secus illum vero locum esse viam amoenissimam, in qua vi