comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis o heretice. hec unitas ẽ. ut ita ꝑse agat¬
filus. ⁊ ita non a se agat. ut ꝑ se agat. ꝑ se
autem dicit᷑ agere ⁊ potens ẽẽ. quia nat᷑a¬
lem habet potentiam eandem qͣm ⁊ pat̾.
quia potens est ⁊ oꝑatur. Sed quia illam
habet a patre non ase: iõ a patre non a
se dicit᷑ posse.⁊ agere. Homo autem uel
angelus: gratiutam habet potñtiam qͣ
potens est. Ideo gͥ uere ac ꝓprie dens trin-
tas omipotens dicit᷑. quia ꝑ se .i. natu¬
rali potñtia potest quicqͥd uult fieri.⁊
quicquid uult se posse. Nichil enĩ nult
fieri: quod non possit facere ꝑ se ł ꝑcrea-¬
turam. ⁊ nnchil uult se posse quodͥ non¬
g̃. possit. zomne quod non uult fieri: uult
se posse. s non omne qͦd nult se posse: uult¬
⁊ fieri. Si enim uellet: ⁊ fieret. quia uolũ¬
tati eius nichil resistere potest.

Expanded text:
se agat; et ita non a se agit, ut per se agat. Per se autem dicitur agere et potens esse, quia naturalem habet potentiam eamdem quam et Pater, qua potens est et operatur; sed quia illam habet a Patre non a se, ideo a Patre, non a se dicitur posse et agere. homo autem vel angelus gratuitam habet potentiam, qua potens est. Ideo etas omnipotens dicitur, quia per se, id est, naturali potentia potest quicquid vult fieri, et quicquid vult se posse. Nihil enim vult fieri quod non possit facere per se, vel per creaturas; et nihil vult se posse, quod non possit; et omne quod vult fieri, vult se posse, sed non omne quod vult se posse, vult fieri; si enim vellet, fieret, quia voluntati ejus nihil resistere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
seruandꝰ fuit qͦmͦ d̾s uoluit ostendẽ quam
bonũ sit animal rõnale. quod ⁊̃ peccare poᷤ¬
sit. quãuis sit meliꝰ qͦd peccare non possit:
titudinis ꝯfirmõnem erit in homine lib̃.
arb̃. quo peccare non potĩt. ⁊ nũc in angłis
est. ⁊ in scĩs quicum dño sunt. ⁊ tanto utiq
uberiꝰ: quanto a peccato inmuniꝰ ⁊ ad bo¬
numꝓniꝰ. Quo i qͥsq ab illa peccati serui-¬
tute de qua scriptũ est. qui facit peccm̃¬
⁊ seruus est peccati: longiꝰ absistit. tanto ĩ
eligendo bonũ: lib̃ius habet iudicium.
Uñ si diligent̾ inspiciat᷑ lib̃m uidr diciar.¬

Expanded text:
 Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit. titudinis confirmationem erit in homine liberum arbitrium, quo peccare non poterit; et nunc in angelis est, et in sanctis qui cum Domino sunt; et tanto utique liberius, quanto a peccato immunius, et ad bonum pronius. Quo enim quisque ab illa peccati servitute, de qua scriptum est, Joan. 8: Qui facit peccatum, servus est peccati, longius absistit, tanto in eligendo bonum liberius habet judicium. Unde si diligenter inspiciatur, liberum videtur dici ar
Abbreviated transcription (Latin):
ngeli uero ⁊ sancti qui iam cum dño
felicit̾ uiuunt. atq ita gr̃a beatitudi.¬
nis ꝯfirmati sunt. ut ad malũ flecti nec uelit
.uͦ. li. deci. dei: ait. Sicut prima ĩmortalitas
fuit quam peccando adam ꝑdidit posse non
nouissimũ: non posse peccare. Idẽ in enchir̃e
uelle posset: ⁊ male. postea uͦ sicerit ut ma¬
le uelle non possit. nec iõ carebit lib̃o ar. mł¬
to quippe liberiꝰ erit ar. qͦd omnino nõ po¬
terit seruire peccaro. neq aut uoluntas
non est: aut lib̃a dicenda non .÷. qua beati
et̃ sic uolumꝰ. ut esse miseri non solũ nolimꝰ.
sed nequaquã ꝓrsus uelle possimꝰ. Sicut gͦ¬

Expanded text:
ngeli vero et sancti qui jam cum Domino feliciter vivunt, atque ita gratia beatitudinis confirmati sunt, ut ad malum flecti nec velint . 22 de Civit. Dei, cap. 30, ait: Sicut prima immortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non novissimum, non posse peccare. Idem in Enchiridibene posset et male; postea vero sic esse ut male velle non posset; nec ideo caret libero arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim voluntnon est, aut libera dicenda non est, quia sic beati esse volumus, ut esse miseri, non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ patrẽ ⁊ matrẽ ignorauĩt. quod nͨ eccł̃ia
recipit. nec p̃misse auctoritates patiunt᷑¬
Qͣ sic intelligi. S ita sane pot̾ accipi. ut qͣnt̃
ad iusũ hominũ ⁊ sui sensus ostñsionem:
xp̃s ꝓfecisse dicat᷑. ꝓficiebat gͦ humanus
sensus in eo scd̃m ostensionẽ. ⁊ aliorũ homi¬
nũ opinionẽ. Ita ⁊ patrẽ ⁊ matrẽdicit᷑ ig¬
norasse ĩ infantia. qr ita se habebat ⁊ gere

Expanded text:
et patrem et matrem ignoraverit; quod nec Ecclesia recipit, nec praemissae auctoritates patiuntur sic intelligi. Sed ita sane potest accipi, ut quantum ad visum hominum et sui sensus ostensionem, Christus profecisse dicatur. Proficiebat ergo humanus sensus in eo secundum ostensionem, et aliorum hominum opinionem. Ita etiam patrem et matrem dicitur ignorasse in in
Abbreviated transcription (Latin):
ad ier̃. de origine aĩe. ꝑ om̃s ꝑticłas corꝑis
tota adest simul. nec minor in minorib. nͨ
in aliis remissius oꝑat᷑. cũ insingłis ꝑticłis
corꝑis ẽentialit̾ sit. Ita ⁊ d̃s̃ cũsit in õib eẽn¬
tialit̾ ac totiꝰ. in illis tñ plemꝰ eẽ dr̃. qͦs inha¬

Expanded text:
 de Origine animae, per omnes particulas corporis tota adest simul, nec minor in minoribus, nein aliis remissius operatur, cum in singulis particulis corporis essentialiter tota sit. Ita et Deus cum sit in omnibus essentialiter ac to
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ pͥncipii cõmendandã. ⁊ quia uisibi¬
li creatura. non sicut illi apparuit. Ecce ostñsũ
ẽ. que sit missio filii.⁊ qͥb mus mittat᷑.¬

Expanded text:
auctoritatem principii commendandam, et quia in visibili creatura non sicut ille apparuit. Ecce ostensum est quae sit missio Filii, et quibus modis mittat
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s.S. ẽ. Sicut enĩ id̾ ẽ dõ saꝑe qͦd eẽ. ita idẽ ẽ
ei dilig̾e qͦd eẽ. Iõq sicut negat᷑ pat̾ ẽẽ sapiẽs
sapĩa ꝗͣ genuit. q si ea dic̾et᷑ sapiens: ñ ip̃a
ab eo. s ip̃e ab ea intellig̾et᷑ eẽ : ita nõ iidet᷑
deb̾e ꝯcedi qͦd pat̾ ł filiꝰ diligat dilectione

Expanded text:
s est. Sicut enim idem est Deo sapere quod esse, ita est ei idem diligere quod esse. Ideoque sicut negatur Pater esse sapiens sapientia quam genuit; qui si ea diceretur sapiens, non ipsa ab eo, sed ipse ab ea intelligeretur esse; ita videtur non debere concedi quod Pater vel Filius diligat dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ id̾ ibi sit dilig̾e̾ qͦd eẽ. qͦm dr̃ pat̾ ł filius
non ẽẽ ea duectione qͣ alt̾ altm̃ diligit. cũ
iõ pat̾ neget᷑ saꝑe sapĩa ꝗͣ genuit. ne ea eẽ

Expanded text:
r Pater vel Filius non esse ea dilectione qua alter alterum diligit, cum ideo Pater negetur sapere Sapientia quam genuit, ne ea esse
Abbreviated transcription (Latin):
ũbis intendimꝰ ut dictoꝵ intelligentiã
capiamꝰ. magis uidet᷑ hoꝵ u̾boꝵ usus intͦ¬
ductus rõne remouendi atq excludñdi
a simplicitate d̾itatis que ibi non sunt:
quam ponendi aliqua.
Quid ꝑ unum significat᷑ cũ dr̃ unus d̾s.

Expanded text:
t dictorum intelligentiam capiamus, magis videtur horum verborum usus introductus ratione removendi atque excludendi a simplicitate deitatis quae ibi non sunt, quam ponendi aliqua. 3. Quid per unum significetur cum dicitur, unus Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
cretum hm̃s. hee que necdum sacro uelamine tec¬
te. tam̃ in ꝓposito uirginali semꝑ se simulauerũt
ꝑmanere. licet uelate non fui̾nt: tn si nupserint
aliquo tp̾e hiis agenda penitentia ÷. qr sponsio
earum a dño tenebat᷑. Sienim int̾ homines solet
bone fidei contractus nulla rõne dissolui: qͣnto
magis ista pollicitatio quam cum deo pepigit sol¬
ui sine uindicta non pot̾it: Item. Si uirgineᷤ nõ¬
dum uelate talit̾ publica penitentia puniunt᷑.
⁊ a cetu fidelium usq ad satisfactionem excludũ¬
t᷑. quantomagis uidue. que ꝑfectioris etatis i ma¬
turioris ꝯsilii existunt: ⁊ habitum religionis assũp¬
serunt: ⁊deu̾ apostatauerunt. atq ad pͥorem uo¬
mitum sunt reu̾se: a nobis ⁊ ab omnib fidelibus
a liminib eccłie ⁊ acetu fidelium usq ad satisfa¬
ctionem sunt eliminande ⁊ carcerib tradende:
Exhiis apparet uirgines ueluiduas uoto ꝯtinen¬
tie astrictas. siue fui̾nt uelate siue nõ: nullate¬

Expanded text:
c vero. Hae quae necdum sacro velamine tectae, tamen in proposito virginali semper se simulaverunt permanere, licet velatae non fuerint, tamen si nupserint aliquo tempore, his agenda poenitentia est, quia sponsio earum a Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis ista pollicitatio quam cum Deo pepigerunt, solvi sine vindicta non poterit! Item: Si virgines nondum velatae taliter publica poenitentia puniuntur, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem excluduntur, quanto magis viduae, quae perfectioris aetatis, et maturioris concilii existunt, et habitum religionis assumpserunt, et deinde apostataverunt, atque ad priorem vomitum sunt reversae, a nobis et ab omnibus fidelibus, a liminibus ecclesiae, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem sunt eliminandae, et carceribus tradendae. Ex his apparet virgines vel viduas voto continentiae astrictas, sive fuerint velatae, sive non, nullate
Abbreviated transcription (Latin):
pena est. uelaliquid qͦdadeo sit. ut enĩexũ
bis ad̃i premissis colligit᷑: pecc̾m dicit᷑ corrup¬
tio uel priuatio actiue: non passiue. Nam
ideo malum uel ꝑecc̃m dicit᷑ corruptio boni
qr naturam bonam qualicũq priuat bono.
Nam si non priuat aliquo bono: non nocet
ut supra ab̃. ait. Nocet aũ. Adimit gbonũ
Non aũ nocet nisi inquantũ pecc̾m est. uͦ in
quantũ pecc̃m est: priuat bono. Itaq inqͣn¬
tum pecc̃m ÷: priuatio est uel corruptio bo.
ii. Quomͦ inqͣntũ ÷ pecc̾m: possit corrũꝑe

Expanded text:
. Ut enim ex verbis praemissis Aug. colligitur, peccatum dicitur corruptio vel privatio active, non passive. Nam ideo malum vel peccatum dicitur corruptio boni, quia naturam bonam qualicumque privat bono. Nam si non privat aliquo bono, non nocet, ut supra Aug. ait. Nocet autem; adimit ergo bonum. Non autem nocet, nisi in quantum peccatum est; ergo in quantum peccatum est, privat bono. Itaque in quantum peccatum est, privatio est vel corruptio boni. 11. Quomodo in quantum peccatum est, possit corrumpe
Abbreviated transcription (Latin):
gui dũr de qͣr̃ distinctione scd̾m ꝓpͥetates in
seq̃nti tͣctabit᷑. Nũc uͦ ad inceptũ redeamꝰ. q̃
dista sunt repetñtes: ut sepiꝰ u̾sando: fanu¬
liarius innotescant

Expanded text:
in sequenti tractabitur. Nunc vero ad incoeptum redeamus, quae dicta sunt repetentes, ut saepius versando familiarius innotescant.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missam expõnẽ distinguũt᷑ hic tres
ille ꝓͥetates suꝑius assignate.s ip̃e yposta¬
ses distincte ab inuicẽ monstnt᷑. Et̾nitatis
nom̃ ingenitꝰ S uideamꝰ cͥ sit qͦd ait. Ima¬
go si ꝑfecte implet illd̾ cuiꝰ imago ẽ ip̃a coeqͣ¬

Expanded text:
missam expositionem distinguuntur hic tres illae proprietates superius assignatae, sed ipsae hypostases distinctae ab invicem monstrantur; aeternitatis nomen ingen si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequ
Abbreviated transcription (Latin):
mulieri effrenata libertate in pecc̾m pro¬
gredi. Si gͦ pect̾m non teneat᷑ dui dilectõ¬
ne cogitõnis. s statĩ ut mulierem tetigit
uiri auctoritate repellat᷑: ueniale÷. Si uͦ
diu in delectõne cogitõnis teneat᷑. ⁊ si uolũ¬
tas ꝑficiendi desit: mortale ÷. ⁊ ꝓ eo damp.¬
nabit᷑. Similit̾ uir ⁊ mulier .i. totus ho¬
mo. qr ⁊ tunc uir non sicut debuit muli¬
erem cohibuit. uñ pot̃ dici ꝯsensisse.¬
peticio sũmã ꝑstringens

Expanded text:
mulieri effrenata libertate in peccatum promulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Si vero diu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est; et pro eo damnabitur simul vir et mulier, id est, totus homo, quia et tunc vir sicut debuit, mulierem non cohibuit; unde potest dici consensisse.petitio summam perstringens
Abbreviated transcription (Latin):
parti rõnis .i. rõni scientie. q̃ si ꝯsenserit il¬
lecebre: mulier edit cibum uetitũ. post: de
Que siꝯ sentit: tunc uir t̃ cum femina cibũ
uetitũ gustat. Si gͦ in motu sensuali tantũ.
peccati illecebra teneat᷑: ueniale atq leuis.¬
simum ÷ pecc̃m. Si uͦ inferior pars rõnis cõ¬
senserit. ita ut sola cogitõnis delectatione
sine uoluntate ꝑficiendi teneat᷑: mulier
sola manducat. nonuir. cuiꝰ auctoritate
cohibet᷑ uoluntas. ne ad opus usq ꝑueniat.
Si uõ assit plena uoluntas ꝑficiendi. ut si
assit facultas. ad effectum ꝑducat᷑ uir qͦ
manducat. qr suꝑior pars rõnis illecebre
ꝯsensir. ⁊ tunc ÷ dampnabile pecc̃m ⁊gͣue.¬
Qñ aũ mulier sine uiro gustat: aliq̃n est
mortale aliqͣn ueniale pecc̾m. u̾t i dictũ
est tunc mulier sine uiro gustat: cum ita
d lectione cogitõnis pecc̾m tenet᷑. ut facien
dũ decernat᷑. uelcum quidã t̾minꝰ ⁊ m̃su¬
ra peccato adhibet᷑: a uiro. ut non liceat

Expanded text:
t, rationi scientiae; quae si consenserit illecebrae, mulier edit cibum vetitum, post de quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsit plena voluntas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad effectum perducatur, vir quoque manducat, quia superior pars rationis illecebrae consensit, et tunc est damnabile e autem mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat
Abbreviated transcription (Latin):
predictis auctoritatib illorũ error
ꝯiuncit᷑ qui penitentiam sepuis agendam
putant. ⁊ ꝑ eam alapsu peccantes freqnt̾
surg̾e diffitent᷑: ita eisdem illorum opinio
eliditur. qui plurib irretitum peccatis as¬
serunt de uno uere penitere. eiꝰqͥemq ue¬
surget dupplex tribulatio. Si gͦ inquiunt
illi. aliquis sac̾doti fuerit ꝯfessus unum de
ceteris tacitis. non ꝓ illo peccato amplius
iudicandus ÷ dequo satisfecit ad arbitri¬
um sacerdotis qui uicem xp̃i in eccl̃ia gerit.
Ideoq si de eo tr̃m iudicet᷑ bis in id ip̃m iii¬
dicat d̾s .⁊.ꝯ surgit dupplex tribulatio.
et de hiis t̾m¬

Expanded text:
praedictis auctoritatibus illorum error convincitur, qui poenitentiam saepius agendam non putant, et per eam a lapsu peccantes frequenter surgere diffitentur, ita eisdem illorum oppositio eliditur, qui pluribus irretitum peccatis asserunt de uno vere poenitere, ejusdemque veonsurget duplex tribulatio. Si ergo, inquiunt illi, aliquis sacerdoti fuerit confessus unum de ctionem expleverit, caeteris tacitis, non pro illo peccato amplius judicandus est, de quo satisfecit ad arbitrium sacerdotis qui vicem Christi in Ecclesia gerit. Ideoque si de eo iterum judicetur, bis in idipsum judicat Deus, et consurget duplex tribulatio. Sed de his
Abbreviated transcription (Latin):
sine quib ad uitam non ꝑuenit᷑: in electo¬
rum suorũ cordib ꝑmanet. In hiis uͦ ꝑ qͣs
sanctitatis uirtus ostendit᷑. ut in exhibitio¬
ne miraculorũ: aliq̃n adest. aliqn se subt᷑¬
caritas semel habita: non amittat᷑. Ideo
ͦquidam ĩ pretaxatam ꝓsiluerunt auda¬
tiam dicentes caritatẽ a dãpnandis ñ ha¬
beri. nec ãquoquam habitam posseamit.¬
ti. Quos rõ uincit ⁊ auctoritas. Quidã st
ad tempus sunt boni qui postea fuit ma¬
li ⁊ econũso. unde. qͦrũdã noĩa xp̃s dicit
scripta in libro uite. qui tñ postea abier̃t
retro. s scriptadicit nõ scdm p̃scientiam
s scd̾m presentẽ iusticiã: tui deseriuebãt
qr dignierant tunc illo bono quod habi
abierunt retro. s hoc dixit ꝓꝑ iusticiam
cui deseruiebant. qr boni erant. freq̃nt̃
enĩ ante sunt mali qui futuri sunt boni.
& aliquotiens prius sunt boni qui futu¬
scribi in libro uite⁊ deler⁊
.Det̾minatio

Expanded text:
am non pervenitur, in electorum suorum cordibus permanet. In his vero per quas sanctitatis virtus ostenditur, ut in exhibitione miraculorum, aliquando adest, aliquando se subtracharitas semel habita non amittatur. Ideo quidam in praetaxatam prosilierunt audaciam, dicentes charitatem a damnandis non haberi, nec a quoquam habitam posse amitti; quos ratio vincit et auctoritas. Quidam enim ad tempus sunt boni, qui postea fiunt maliet e converso. Unde quorumdam nomina Christus dicit scripta in libro vitae, qui tamen postea abierunt retro. Sed scripta dicit non secundum praescientiam, sed secundum praesentem justitiam, cui deserviebant, quia digni erant tunc illo bono quod habitabierunt retro. Sed hoc dixit propter justitiam cui deserviebant, quia boni erant. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prius sunt boni, qui futuscribi in libro vitae et deleri. 2. Determinatio
Abbreviated transcription (Latin):
pusgestauĩnt: partu semꝑ maneat. partĩ
rebiturus secedat. Manet enim aput eosut
bonis insistant actib. Recedit uͦ ad tempꝰ
ne semꝑ infirmos curandi. mortuos suscitã¬
di. demones ⁊̃ eiciendi. uel ⁊̃ ꝓphetandi ha¬
beant facultatem. Manet enuim semꝑ ut
possit habere uirtutes. ut mirabiliter ip̃i
uiuant. uenit ad tp̃s. ut ⁊̃ aliis ꝑ miraculo¬
rum signa quales sint intꝰ effusgeant. Itẽ¬

Expanded text:
pus gestaverint, partim semper maneat, partim rediturus secedat. Manet autem apud eos, ut bonis insistant actibus; recedit vero ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetizandi habeant facultatem. Manet ergo semper, ut possint habere virtutes, ut mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
non ÷ pret̾eundum. quod quidam asser̃t
caritatem semel habitam abaliquo non
posse excidere. nullumq dampnandũ
hanc aliquando habere. Qui hanc tradi-¬
tionem subditis muniunt testimoniis.
Item. caritas est fons ꝓprius ⁊ singularis
bonorum. cui non ꝯmunicat alienꝰ. alieni
sunt om̃s qui audituri sunt᷑ nõn noui uoꝰ.
De hoc fonte scriptura ait. fons aque ui¬
ue sit tibi ꝓprius. ⁊ nemo alienus ꝯmuni¬
cet tibi. Si aut̃ alieni sunt qui audituri
sunt illam uocẽ: nongͦ huic fontiomu¬
ħis. Radicata ÷ caritas. securus esto. ni-¬
cħ mali ꝓcedere potest. Item ub̃. ĩ mora¬
lib. ualida ÷ ut mors dilectio. uirtutit
mortis dilectio ꝯꝑatur. qr nimirũ mentẽ

Expanded text:
non praetereundum, quod quidam asserunt charitatem semel habitam ab aliquo non posse excidere, nullumque damnandum hanc aliquando habere; qui hanc traditionem subditis muniunt testimoniis. Item: Charitas est fons proprius et singularis bonorum, cui non communicat alienus. Alieni sunt omnes qui audituri sunt: Non novi vos . De hoc fonte Scriptura ait, Prov. 5: Fons aquae vivae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi. Si autem alieni sunt qui audituri sunt illam vocem, non ergo huic fonti commuRadicata est charitas, securus esto; nihil mali procedere potest. Item, Gregor. in Moralibus: Valida est ut mors dilectio, virtuti enim mortis dile
Abbreviated transcription (Latin):
inueniet xp̃s nũquã omnino mortturi sint.
anipsotp̃is puncto quo rapient᷑ obuiam xp̃o in
aera ad ĩmortalitatẽ mira celeritate sint tͣnsit᷑i.
Noni dicendum ÷ fieri non posse ut ꝑ aera in
sublime portent᷑ in ilło spatio ⁊ moriant᷑ ⁊ reui¬
ĩmortalitatem apłs nos urgere iudet᷑ ubi dicit.
Inxp̃o om̃s uiuificabim᷑.: Ialibi. Quod seminaᷤ
nonuuuficat᷑: nisi pͥus moriat᷑. Curau̾nobis in¬
credibile uideat᷑ ilłam multitudinẽ corꝑm in a¬
ere quodam mͦ seminari. arq ibi ꝓtinꝰ inmorta¬
lit̾ ⁊ incorruptibilit̾ reuiuisce̾. Cum credamꝰ
in ictu otuli furturam resurretionẽ: ⁊ ĩ menbra
sine fine uictura tanta uelotirate rediturum
antiquorum eadauerum puluerem. S uellem¬
ꝑient᷑ xp̃o ueniente uiuentesq ei obuiã rapi¬
ent᷑: credimus in eodem raptu de mortalib cor¬
ꝑib exitura̾s:⁊ ad d̾m mox ĩmortalia reddit᷑os.
hullas in uerbis apłi patiemur angustiaᷤᷤ gn̾a

Expanded text:
istus nunquam omnino morituri sint; an ipso temporis puncto, quo rapientur obviam illi in aera, ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse, ut per aera in sublime portentur, et in illo spatio moriantur et reviimmortalitatem, Apostolus nos urgere videtur, ubi dicit: In Christo omnes vivificabimur . Et alibi: Quod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur . Cur autem nobis incredibile videatur illam multitudinem corere quodammodo seminari, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Sed vellemisto ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue
Abbreviated transcription (Latin):
SDe hoc ⁊̃ ambr̃. ait. In ipso raptueorum qui ui¬
ui repient᷑. morserit ⁊resurrectio. ut anima qͣ¬
si ꝑ soporem egressa de corꝑe eidem in mom̃ito
reddat᷑. Econtra uo̾ ieꝵ scribens ad marcellam
ueniente xp̃o non esse morituros. s uiuoᷤ reꝑ¬
tos inmortalitatem repente mutandos. horũ
au quid uerius sit: non est udicu humanidif¬

Expanded text:
se Dominus: In ipso raptu eorum qui vivi reperientur, mors erit et resurrectio, ut anima quasi per soporem egressa de corpore, eidem in momento reddatur. Contra vero, scribens ad Marcellam,veniente Christo non esse morituros, sed vivos repertos in immortalitatem repente mutandos; horum autem quid verius sit, non est humani ju
Abbreviated transcription (Latin):
iberũ uõ arbitriũ est: facultas rõnis ⁊
uoluntatis. qua bonum eligit᷑ gr̃a as¬
siftente uel malum: eadẽ desistente. ⁊ dicit᷑
liberum qͣntum ad uoluntatẽ. quead utrũ¬
libet flecti potest. Arbitrium uͦ: quantũ ad
rõnem cuiꝰ est facultas uel potñtia illa. cuiꝰ
⁊ est discernere int̾ bonũ ⁊ malum. & aliq̃n
quid̃ discretionẽ hñs boni ⁊ mali: qͦd malũ
est: eligit. aliq̃n uõ: qͦd bonum ÷. Sed qͦd bo¬
num est nisi gr̃a aduita: non eligit. malũ
Tuͦ ꝑ se eligit. Est n in anima rõnali uolun¬
Itas naturalis. qua naturalit̾ uult bonũ.
licet tenuit̾ ⁊ exilit̾ nisi gr̃a iuuet. q̃ adue¬
Iniens uiuat eam ⁊ erigit: ut efficatit᷑ uelit
bonũ. ꝑ se aũ potest uelle malũ efficacit̾̃.
Illa gͥ rationalis anime potñtia quabonũ
Iuel malũ potest. utrũq discernens: lib̾m
arb̃. nuncupat᷑. aͦd bruta aĩalia nõ habẽt.
qr rõne carent. hñt tñ sensũ ⁊ appetitũ sen¬
sualitatis.
De sensualitate.

Expanded text:
iberum verum arbitrium est facultas rationis et voluntatis, qua bonum eligitur gratia assistente, vel malum eadem desistente. Et dicitur liberum, quantum ad voluntatem, quae ad utrumlibet flecti potest. Arbitrium vero, quantum ad rationem, cujus est facultas vel potentia illa, cujus etiam est discernere inter bonum et malum, et aliquando quidem discretionem habens boni et mali, quod malum est eligit, aliquando vero quod bonum est. Sed quod bonum est nisi gratia adjuta non eligit, malum vero per se eligit. Est enim in anima rationali voluntas naturalis, qua naturaliter vult bonum, licet tenuiter et exiliter, nisi gratia juvet; quae adveniens juvat eam, et erigit ut efficaciter velit bonum. Per se autem potest velle malum efficaciter. Illa ergo rationalis animae potentia, qua bonum vel malum potest velle, utrumque discernens, liberum arbitrium nuncupatur, quod bruta animalia non habent, quia ratione carent; habent tamen sensum et appetitum sensualitatis. 6. De sensualitate.
Abbreviated transcription (Latin):
homi. Non ħ significat penitꝰ ex ip̃o qͦd de ip̃o
qͦd enĩ de ip̃o est p̾ dici ex ipso. s non om̃e qͦd
ex ipso ẽ pͣ dici eẽ de ipso. qr non ẽ de sua sub̾a
Ex ipso enim sunt celũ ⁊ t̾ra. ꝙ ipse fecit ea.
non aũ de ipso. qi non de sub̾asua. Sic̃ aliqͥt
filius. ex ipso ẽ domuis. s filius de ipso. Domꝰ

Expanded text:
m non hoc significat penitus quod de ipso. Quod enim de ipso est, potest dici ex ipso, sed non omne quod ex ipso est, potest dici esse ex ipso, quia non est de substantia sua. Ex ipso enim sunt coelum et terra, quia ipse fecit ea; non autem de ipso, quia non de substantia sua. filiu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃i aũ g̾ce. latine speculatores int̾pretantur.
uam speculatorest prepositus in eccl̃ia. dictꝰ.
eo quod speculet᷑ atq ꝓspiciat ppłorum infra
se positorum mores ⁊ uitam. pͥontifex prin¬
ceps sacerdotum est quasi uia sequentiũ. Ipse
⁊ summus sacerdos nuncupat᷑. Ipse it sacer¬
dotes ⁊ leuitas efficit. Ipse omnes eccłiasticoᷤ
De quadriꝑtito ep̃oꝵ ordi

Expanded text:
pi autem Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia, dictus eo quod speculetur atque perspiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex est princeps sacerdotum, quasi via sequentium, ipse et summus sacerdos nuncupatur. Ipse enim levitas et sacerdotes efficit, ipse omnes ecclesiasticos De quadripartito ordi
Abbreviated transcription (Latin):
unt ⁊ alia quedã non ordinum s digni¬
tatum uel officiorum nomina. Digni¬
tatis simul ⁊ officu nomen est ep̃s. Episcopatꝰ
au̾ uocabulum uide dictum est: quod ille qͥ
ep̾s efficit᷑ suꝑ intendat curam .s. subditoꝵ¬

Expanded text:
unt et alia quaedam non ordinum, sed dignitatum vel officiorum nomina. Dignitatis simul et officii nomen est episcopus. Episcopatus autem vocabulum inde dictum est quod ille qui episcopus efficitur, superintendat, curam, sci
Abbreviated transcription (Latin):
de aliquo uno utrum magisdiligat᷑ ã
deo. uno tempore quam alio: distinguenda
 dictionis intelligentia. Si u referat᷑ ad di¬
lectionis effectum: ꝯcessibile ÷. Si uͦ ad dilec¬
tionis essentiam: inficiabile est. Si d̾s ab e¬
no dilexit reprobos.

Expanded text:
de aliquo, utrum magis diligatur a Deo uno tempore quam alio, distinguenda est dilectionis intelligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, concessibile est; si vero ad dilectionis essentiam, inficiabile est. 5. Si Deus ab ano dilexit reprobos.
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo diuinitatis corꝑalit̾ habitat. ũ
ait apłs. In eo enĩ ds̃ habitauit ñ ꝑgrãm
adoptionis. s ꝑ grãm unionis. Ne aũ ista
qr capacitatẽ humane intelligñtie excedt̃.
falsitatis arguere aliqͥ p̃sumant: sc̃õꝵ au¬
ctoritatib munienda mͥ uidñt᷑. Beatꝰ g̾go¬
riꝰ suꝑ cãtica canticoꝵ inqͥt. Licet d̃s coĩ mͦ

Expanded text:
initatis corporaliter inhabitat, ut ait Apostolus. In eo enim Deus habitavit, non per gratiam adoptionis, sed per gratiam unionis. Ne autem ista quia capacitatem humanae intelligentiae excedunt falsitatis arguere aliqui praesumant, sanctorum auctoritatibus munienda mihi videntur. Beatus Gregorius super Cantica canticorum inquit: L
Abbreviated transcription (Latin):
esse. qr ⁊ ipsam uoluntatẽ inquantũ ÷
uel inquantũ uoluntas ÷: ut suprapo.¬
suimus bonum esse asserunt. sedinquan¬
inquantũ in ordinata ÷: pecc̃m÷: Quare
gͦ intellectus. rõ. ⁊ ingenium ⁊ huiꝰmodi
cum in ordinata sunt pectata non sunt:
In ordinata uero sunt sicut uoluntas: cum
ad rectum finem non tendunt. eorumq
actus preuaricationes existunt. Ad quod
illi dicunt uoluntatis nomine asiquan¬
do uim. s. naturalem potentiam uolen¬
ꝯ di. aliquando actum ipsiꝰ uis sigrari. Uis
autẽ ipsa naturalit anime insita numꝗͣ
pect̃m ÷. sicut nec uis memorandi uel in¬
telligendi. s actus huius uis qui ⁊ uolun¬
tas dicitur: tunc pecc̾m ÷ quando in ordi¬
natus est
Qre actus uoluntatis sit pectm

Expanded text:
esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum est, esse; quia et ipsam voluntatem, in quantum est, vel in quantum voluntas est, ut supra posuimus, bonum esse asserunt; sed in quanin quantum inordinata est, peccatum est, quare ergo intellectus, ratio, et ingenium et hujusmodi, cum inordinata sunt, peccata non sunt? Inordinata vero sunt, sicut voluntas, cum ad rectum finem non tendunt, eorumque actus praevaricationes existunt. Ad quod illi dicunt voluntatis nomine aliquando vim, scilicet, naturalem potentiam volendi, aliquando actum ipsius vis significari. Vis autem ipsa naturaliter animae insita, nunquam peccatum est, sicut nec vis memorandi vel intelligendi, sed actus hujus vis qui voluntas dicitur, tunc peccatum est, quando inordinatus est. 2. Quare actus voluntatis sit pec
Abbreviated transcription (Latin):
ic autẽ oritur questio satis necessaria
ex suꝑiorib causam trahens. Dictum
est enim sũpra uoluntatem in esse natura¬
siter homini. sicut intellectus ⁊ memoria.
Que autem naturalia homini sunt. quan¬
tumcumq uicientur: bonatam̃ esse non
desinunt. Quia non ualet uicium bonitatẽ
in qua d̃s eam fecit penitus consumere. Ut
uerbi gr̃a. Intellectus ueł ratio ⁊ ingeniũ
ac memoria. ⁊ si uiciis ⁊ peccatis obnubisen¬
tur ⁊ corrumpant᷑: bona tam̃ sunt: nec pec¬
imago dei in qua facti sumus: euident̃ ostñ
inqua homines sunt creati. qua ceterĩ ani¬
malib presunt. Que creatura in reb cre¬
atis excellentissima cuma deo iustisicatur.
a deformi forma in formosam mutat᷑ for¬
mam. Erat enim ⁊̃ int̾ uicia: nat᷑a bona.
hec aũ imago ratio ÷ ueł intellectus. Cum
gͦ uosuntas de naturalib fit. quare ipsa
non semꝑ bonum ÷ ⁊ si aliq̃n uiciis subia¬
ceat: Ad hoc facile respondent. qui dicunt¬
omnia que sunt inquantum sunt bona

Expanded text:
ic autem oritur quaestio satis necessaria, ex superioribus causam trahens. Dictum est enim supra, voluntatem inesse naturaliter homini, sicut intellectus et memoria. Quae autem homini naturalia sunt, quantumcumque vitientur, bona tamen esse non desinunt, quia non valet vitium bonitatem in qua Deus eam fecit, penitus consumere; ut, verbi gratia, intellectus, vel ratio, et ingenium, ac memoria, etsi vitiis ac peccatis obnubilentur et corrumpantur, bona tamen sunt, nec pecimago Dei, in qua facti sumus, evidenter ostenin qua homines sunt creati, qua caeteris animalibus praesunt; quae creatura in rebus creatis excellentissima, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Haec autem imago, ratio est vel intellectus. Cum ergo voluntas de naturalibus sit, quare ipsa non semper bonum est, etsi aliquando vitiis subjaceat? Ad hoc facile respondent qui dicuntomnia quae sunt, in quantum sunt, bona
Abbreviated transcription (Latin):
tem: ꝗͣtam pat̾. Equalis gͦ est pat̾. Non it pͥ
qui accepit: meqͣlis ei ẽẽ qui dedit.
u aũ ħ de potñtia sapis. qͦd potens sit
filius. s potñtior pat̾. ut scd̃m doctͥnã
nrãm potens potñtẽ potui̾t gign̾e ⁊ non

Expanded text:
tam Pater; aequalis ergo est Patri. Non enim potest qui accepit, inaequalis esse ei qui dedit. Tu autem hoc de potentia sapis, quod potens sit Filius, sed potentior Pater; ut secundum doctrinam vestram potens potentem potuerit generare
Abbreviated transcription (Latin):
dquid gͦ utiliserat bapt̾s ioħis:
qr homines usubaptizandi preꝑabat ad
oꝑatio uisibilis: t̾merat ext̾ius lauantis. ñ in¬
uisibilis gr̃a deu nterius oꝑantis. St̾n ⁊ illa
ioħis oꝑatio: ãdeo erat:⁊ bapt̾s ille: adeoerat
cramentũ fuit: satis pot̾ ꝯcedi ex eosensu guo
legalia signa dicunt᷑ sacram̃ta. Sigcabat enĩ

Expanded text:
quid ergo utilis erat baptismus Joannis? Quia homines usu baptizandi praeparabat ad isibilis erat exterius lavantis, non invisibilis gratia Dei interius operantis. Sed tamen et illa Joannis operatio a Deo erat, et baptismus ille a Deo erat,cramentum fuerit, satis potest concedi, ex eo sensu quo legalia signa dicuntur sacramenta. Significabat enim
Abbreviated transcription (Latin):
olet ⁊̃ queri in qua forma xp̃s iuu
dicabit. In forma utiq iudicabit serui
que omnib in udicio apparebit. ut uideant ma¬
riamdei. humanitatẽ uidebunt ut timeãt. di¬
unitatemuͦ non: ne gaudeant. Iiuinitaᷤ sine gau¬
dio uid̃i non pot᷑
Qilaliꝰ apparebit tuc forma serui
ed cum in formahumana ꝯstet eum appari¬
Iturum: querit᷑ an in formailla gloriosa ap¬
Dareat sicut uere est. aninfirma: qualis in pas¬
sione extitit. Quidam it putant amalis talẽ ui¬
deriqualem crucifixerunt .i. infirmã. qr dicit scͥp¬
tura ut uideant in quem pupugerunt. S aꝑ
a malis tunc sic uicdi. Cum in forma serui glori¬
ficata iudicantem uidint boni ⁊ mali: tollet᷑
impiꝰut non uideat claritaten dei quałs est
quam soli mundi corde iudebunt. qd̾ erit eiᷤ ui¬
ta et̾na. forma gͥ humana in xp̃o głorificata ui¬

Expanded text:
etiam quaeri in qua forma Christus judicabit. In forma utique servi judicabit; quae omnibus in judicio apparebit, ut videant mariam Dei. Humanitatem videbunt, ut timeant; divinitatem vero non, ne gaudeant. Divinitas enim sine gaudio videri non potest. 2. Qualis apparebit tunc in forma servi. Sed cum in forma humana constet eum appariturum, quaeritur an in forma illa gloriosa appareat, sicut vere est, an in forma qualis in passione extitit. Quidam putant a malis talem videri, qualem crucifixerunt, id est, infirmum; quia dicit Scriptura, ut videant in quem pupugerunt. Sed apt malis tunc videri; sic: Cum in forma servi glorificata judicantem viderint boni et mali, tolletur impius, ut non videat claritatem Dei qua Deus est; quam soli mundo corde videbunt, quod erit eis vita aeterna. Forma ergo humana in Christo glorificata vi
Abbreviated transcription (Latin):
I potestatem dedit eiuidicium facere. qr filius
hominis est. non quod ipse ex uirtutehominiᷤᷤ
sit uidicaturus. uł quodipse solus sine patre ⁊¬
sum gͦ dicit᷑ pat̾ non iudicat quẽquã. s omne
iudicium dedit filio: non ita est intelligendũ:
qͣi filius solus uidicet ⁊ non pat̾. s qr forma fi¬
lii humana cunctis in iudicio apparebit ñ infir

Expanded text:
it ei judicium facere; quia filius hominis est. Non quod ipse ex virtute hominis sit judicaturus, vel quod ipse solus sine Patre eCum ergo Pater non judicat quemquam sed omnem potestatem dedit Filio, non ita est intelligendum, quasi Filius solus judicet, et non Pater, sed quia forma Filii humana cunctis in judicio apparebit, non in for
Abbreviated transcription (Latin):
lier sola comederit. Si aũ in ꝯsensu illo itade¬
cernit᷑ qͦdq pecc̾m. ut si potestas sit ⁊̃ oꝑe im¬
pleat᷑: intelligenda ÷ mulier dedisse uiro
suo simul edendũ illicitum cibũ. Neq enĩ
potest pecc̃m non solum cogitandũ suauit̃.
uerũ ⁊̃ ꝑpetrandum efficacit᷑ mente disc̾ni.
nisi ⁊ illa mentis intentio penes quã sũma
potestas est membra in opus mouendi uel
ab oꝑe cohibendi malȩ actioni cedat. Nẽc
sane cum sola cogitõne mens oblectatur
illicitis. nũquã decernens esse facienda. te¬
nens tam̃ ⁊ uolens libent̃. que statim ut at¬
tigerunt animũ: respui debuerũt: negan¬
dũ ÷ esse pecc̃m. s longe minꝰ quam si ⁊ oꝑe
statuat᷑ implendũ. ⁊ ideo de talib qͦ cogitõ¬

Expanded text:
lier sola comederit. Si autem in consensu illo ita delier sola comederit. Si autem in consensu illo ita decernitur quodque peccatum, ut, si sit potestas, etiam opere impleatur; intelligenda est mulier dedisse viro suo simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam perpetrandum efficaciter mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus
Abbreviated transcription (Latin):
summam ꝑstringam: qn pect̃m ita ĩ aĩa
concipit᷑. ut illud facere disponat. uel ⁊ ꝑ
tale est. Cum uõ in sensuali motu tantũ ÷
ut prediximꝰ: tunc leuissimum ÷. qr rõ tũc
non delectat᷑. Ideo aũ supradixi aluid fre¬
q̃nt̾ aliud semel. qr quedã sunt. q̃ si tm̃
semel fiant. uł facienda disponant᷑: dãp¬
nant. quedam uõ non. nisi sepius fiant.
uł facienda deternant᷑. ut de ocioso uerbo.
dit ita. Sicut in illo ꝯiugio priorũ hõiũ
serpens manducandũ ꝑsuasit. mulier
aut̃ non manducauit sola. sed uiro suo dedit.
⁊ simul manducauerunt: ita ⁊ in qͦdã secre
toꝯiuigio qͦd in uno homine gerit᷑ ⁊ dinoscit᷑.
cum rõni scientie que in reb temꝑalib agñ¬
di rõcinandi in uanitate uersat᷑. animalis
sensus ingerit quandã illetebrã. tunc uelut
serpens alloquit᷑ feminã. huic aũ illecebre
ꝯsentire: de ligno uetito est edere. s iste con¬
sic habendũ estimo: ueluit lignũ uetitũ mu¬

Expanded text:
summam perstringam, quando peccatum ita in anima concipitur, ut illud facere disponat, vel etiam tale est. Cum vero in sensuali motu tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliud frequenter, aliud semel, quia quaedam sunt quae si tantum semel fiant, vel facienda disponantur, damnant; quaedam vero non, nisi saepius fiant, vel facienda decernantur, ut dit ita: Sicut in illo conjugio primorum hominum serpens manducandum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; ita et in quodam secreto conjugio, quod in uno homine geritur et dignoscitur, cum rationi scientiae, quae in rebus temporalibus agendis ratiocinandi vivacitate versatur, animalis sensus ingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste con, Rom. 6; sic habendum existimo, velut lignum vetitum mu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsensionem peccati potest. nisi cum delecta¬
tio mota fuerit in illa parte animi: que de¬
bet obtemꝑare rõni. tamꝗͣ rectori uiro. Eciã¬
in uno qͦq nr̃m: nichil aliud agit᷑ cum ad pec¬
c̃m quisq dilabit᷑ quã tunc actum est in illis
trib serpente. muliere. uiro. Nam primo fit
suggestio: siue ꝑ cogitõnem. siue ꝑ sensus cor¬
ꝑis uel uidendo uel tangendo. uel audiendo
uel gustando uel olfaciendo. Que suggestio
cum facta fuerit: sicupiditas nr̃a non moue¬
at᷑ ad peccandum: excludit᷑ serpentis astucia
Si aũ mota fuerit: quasi iam mulieri ꝑsua
tatẽ refrenat atq compescit. Qd cum fit: nõ
labum᷑ in pecc̃m. S cum aliquanta luctatio.¬
ne: coronam᷑. Si aũ rõ ꝯsentiat. ⁊ qͦd libido cõ¬
mouĩt faciendum ẽẽ discernat: ab omĩ bea¬
ta uita tamquã de paradiso expellit᷑ homo
Iam ⁊ pecc̃m imputat᷑ ⁊̃ sinon subsequatur
factũ. qn rea tenet᷑ in ꝯsensione conscientia

Expanded text:
consensionem peccati potest, nisi cum delectatio mota fuerit in illa parte animi, quae debet obtemperare rationi tanquam rectori viro. in unoquoque nostrum nihil aliud agitur, cum ad peccatum quisque delabitur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere, et viro. Nam primo fit suggestio sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo: quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri jam persuasotam cupiditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita beata tanquam de paradiso expellitur homo. Jam enim peccatum imputatur, etiamsi non subsequatur factum; quoniam rea tenetur in consensione conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis aeris huiꝰ. sp̃s qui nũc oꝑat᷑ in
filuis diffidentie. Numqd g̃ uisibiliter eis
apparet. aut quasi corporeis locis accedit ad eõ
⁊ oꝑat᷑: Sed miris modis ꝑ cogitõnem suggerit
qͥcquid pot̃. quib suggestionib resistendũ ÷
Noni ignoramꝰ astucias eius. Quomͦ enĩ acces¬
sit ad iudam qͣn ei ꝑsuasit ut dñm traderet:
Hũquid in locis aut ꝑ hos oculos ei uisus est:
suit enĩ d̾s hominẽ in paradiso: ut oꝑaret᷑.
⁊ custodiret. qr sic: eccłie dicit᷑ in canticis can

Expanded text:
potestatis aeris hujus, spiritus qui nunc operatur in filiis diffidentiae. Numquid ergo visibiliter eis apparet, aut quasi corporeis locis accedit ad eos et operatur? Sed miris modis per cognitionem suggerit quidquid potest; quibus suggestionibus resistendum est. nim ignoramus astutias ejus . Quomodo enim accessit ad Judam, quando ei persuasit ut Dominum traderet? numquid in locis, aut per hos oculos ei visus est? suit enim Deus hominem in paradiso, ut operaretur et custodiret: quia sic de Ecclesia dicitur in Can
Abbreviated transcription (Latin):
in illis duob primis hominib ꝑsonã suã
quisq portabat: & ideo si sola mulier cibum
edisset illicitũ: sola utiq mortis supplicio
plecteret᷑. Ita dici potest in homine uno. si de¬
lectationib illicitis a quib ꝯtinuo se deb̾et
auertere. cogitatio libent̃ sola pascat᷑. nec fa¬
cienda decernant᷑ mala. s tm suauit̃ in re¬
cordatione teneant᷑. qͣsi mulierẽ sine uiro
posse dampnari. absit hoc credẽ. hic qͥppe.
una ꝑsona ÷. unꝰ homo ÷. totusq dãpnabr᷑. nͥħ¬

Expanded text:
in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari. Absit hoc credere . Hic quippe una persona est, unus homo est, totusque damnab
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑ dies a mane usq ad mane̾. Postea uõ ĩ mi¬
sterio factum ÷ ut dies ꝯputent᷑ a uesꝑo inues¬
ꝑum. ⁊ adiungat᷑ dies pretedñti nocti in ꝯpu¬
tatione. cũ iuxta naturalẽ ordinẽ p̃cedñs dies
sequenti nocti adiungidebeat. qr homoa luce
ꝑ pecc̃m corruit in tenebras ignorantie ⁊ pec¬
itaq dies non ab aurora s aplena luce incipi¬
cipiens: mane seq̃ntis diei expletus ÷. uñ beda.
Occidente luce paulatĩ. ⁊ post spaciũ diuirne
longitudinis inferiores partes subeunte: fac¬
tũ ÷ uesꝑe. sicut ñc usitato cursu solis fieri so¬
let. factum ÷ aũ mane: eadẽ suꝑ t̾ram redeũ¬
te. ⁊ alium diem inchoante.⁊ dies expletus ÷
no tenebrosa. que post creata fid̾a aliqua luce
Cur sol factus ÷ si lux illa sufficiebat.

Expanded text:
mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignorantiae et pecitaque dies non ab aurora, sed a plena luce incipicipiens mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus esno tenebrosa, quae post creata sidera aliqua luce Cur sol factus est, si lux illa sufficiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
icut aũ penitens celare non debet pec
tis causa se reum fateri illius quod se ñ omisis¬
se noscit. qr incauta est talis humilitas: ⁊ pec¬
mentireris. mentiendo efficeris qͦd uitaras.
ueritas inte non est nisi ita te dixerispecta¬
torem: ut ⁊̾ esse cognoscas. Ueritas ai̾ipsa ÷
ut quod es dicas. Nam quomͦ ÷ ueritas ubi
regnat falsitas
Depena sacerdotis qui pecca

Expanded text:
icut autem poenitens celare non debet pecctis causa, fateri se reum illius quod se non commisisse noscit; quia incauta est talis humilitas, et pecmentireris, mentiendo efficeris quod vitaras; quia veritas in te non est, nisi ita te dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas. Nam quomodo est veritas ubi regnat falsitas? 7. De poenis sacerdotis qui pecca
Abbreviated transcription (Latin):
deo autem preceptio. ⁊ ꝓhibitio. atq cõ¬
silium. cum sint tria. dicitur tam̃ unũ¬
qͦdq eoꝵ dei uoluntas. quia ista signa st̃
diuine uoluntatis. quemadmodum &
signa ire dicunt᷑: ira ⁊ dilectionis signa
dilectio appellant᷑. Et dicitur iratus deus.
⁊ non est ira in eo aliqua. s signa tantũ
que foris fiunt quib iratus ostenditur.
ira ipsuis nominãtin. Et̃ est fignrã d̾iten¬
di scd̃m quam non est falsum quod dici¬
tur. s uerum dicitur: quod sub tropi
nubilo obumbratur. ⁊ scd̾m hos tropoᷤᷤ
diuerse uoluntates dei dicunt᷑ quia diu̾¬
sa sunt illa que ꝑtropum uoluntas dei di¬
cuntr.

Expanded text:
deo autem praeceptio et prohibitio atque consilium, cum sint tria, dicitur tamen unumquodque eorum Dei voluntas, quia ista sunt signa divinae voluntatis: quemadmodum et signa irae dicuntur ira, et dilectionis signa dilectio appellantur; et dicitur iratus Deus, et tamen non est ira in eo aliqua, sed signa tantum quae foris fiunt, quibus iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum quam non est falsum quod dicitur; sed verum quod dicitur, sub tropi nubilo obumbratur. Et secundum hos tropos diversae voluntates Dei dicuntur, quia diversa sunt illa quae per tropum voluntas Dei dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
aueat ne ductus uerecundia di sac̃dotẽ¬
uidat aput seꝯfessionem. ut diuersa di¬
uersis uelit sacerdotib manifestare. Quidam
n unicelant. que alii manifestanda ꝯseruant.
quod est se laudare ⁊ ad ypochrisun tendere.
accebat quam ꝯfortet bona ꝯscientia.: ⁊ doleat
quod nondum audeat sumere quẽ multum
desiderat cibum salutarem. Cohibeat ⁊̃ se ã
ludis. aspectaculis scl̃i: qui ꝑfectam se uults
sequi remissionis grãm. Isti sunt digni fructꝰ
penitentie animam ineam Telaq̃antes.
⁊ in libertate seruantes:⁊ infra. Querat anima
fructusdignos ⁊ si non dignos penitñtie. St̃
enim digni fructus uirtutum qui non suffi¬
cunt penitentib. Penitentia it grauiores
postulat. ut dolore ⁊ gemitib mortuus im¬
fructus penitentie. quib uera satissactio ex¬
pletur. ⁊ quod non omnes digni fructus: sũt¬
uigni fructus penitentie. quod de illa penitũ¬
tia intelligit᷑ que maiorum ÷ criminũ. Non
enim sufficiunt grauit̾ delinquentib. q̃ suffi¬

Expanded text:
aveat ne ductus verecundia dividat apud se confessionem, ut diversa diversis velit sacerdotibus manifestare. Quidam enim uni occultant quae alteri manifestanda conservant: quod est se laudare et ad hypocrisim tendere, accedat, quam confortetur bona conscientia, et doleat, quod nondum audeat sumere, quem multum desiderat, cibum salutarem. Cohibeat etiam se a ludis, spectaculis saeculi qui perfectam vult consequi remissionis gratiam. Isti sunt digni fructus poenitentiae animam captivam elaqueantes,  in libertatem asserentes. Confiteamufructus dignos, etsi non dignos poenitentiae. Sunt enim digni fructus virtutum, qui non sufficiunt poenitentibus. Poenitentia enim graviores postulat, ut dolore et gemitu mortuus imfructus poenitentiae, quibus vera satisfactio expletur; et quod non omnes digni fructus sunt fructus digni poenitentiae: quod de illa poenitentia intelligitur, quae major est criminum. Non enim sufficiunt graviter delinquentibus, quae suffi
Abbreviated transcription (Latin):
ec autem sibi non repugnare anim¬
aduertit: qui uerbis premissis sim¬
plici oculo diligent̃ intendit. Qui enĩ dixit
ne duos nobis fines ꝯstituamus. sed omnia ꝑꝑ
mus manducare ut euuangeliremus. Cum
aũ hec ita facimus: actionis illius finem cõ
uerbum dei referimus. Manducanus enĩ
numqͥd peccamus : Absit. Nam ⁊ ipse sic fa¬
cere suadet: si diligent eius uerba inspicia¬
mus. Cum gͦ ait ne duos fines no. con. fines
in diuersa tendentes intessigi uoluit .s. quo¬
rũ alter ad alterũ non referatur. Ita cum
dicit ꝑꝑ regnum dei tantũ omnia agenda:
ne  cum ipso mercedem temꝑalem mediitan¬
dam ita intelligendum .÷. ut non appetẽdo
meditemur cum regno mercedem tempo¬
sicut ipse docet. Si enĩ petimus uitam eter¬
dimus. neq sinistra tunc scit quid faciat
meditamur: sed ꝑꝑ regnum dei. ut sit le-¬
ua sub capite.⁊ dexͣtera in amplexum. ali
eterna: miscetur dextera sinistre. Ideoq
cum doͬminus dixerit. attendite ne iusti¬

Expanded text:
ec autem sibi non repugnare animadvertit, qui verbis praemissis simplici oculo diligenter intendit; qui enim dixit, ne duos fines nobis constituamus, sed omnia promus manducare ut evangelizemus. Cum autem hoc ita facimus, actionis illius finem Evan regnum Dei referimus. Manducamus enim numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si diligenter ejus verba inspiciamus. Cum ergo ait, ne duos fines nobis constes intelligi voluit, scilicet quorum alter ad alterum non referatur; ita et cum dicit, propter regnum Dei tantum omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum regno mercedem temposicut ipse docet. Si enim petimus vitam aeterdimus; neque sinistra tunc scit quid facit dmeditamur, sed propter regnum Dei, ut sit laeva sub capite, et dextera in amplexu, Cant. quaerimus sicut aeterna, miscetur dextrae sinistra. Ideoque cum Dominus dixerit, Matth. 6: At