comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insigriuĩ magne fidei habnie
qui credid ⁊ se habitur filium.
in quo ficret undictio oĩtuũ de¬
inde ut hoc signo acet̃is naus¬
nib discertieret᷑ ipłus sle. q̃t
ides iussa est fieri qr urrmediũ¬

Expanded text:
in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In ideo jussa est fieri circumci
Abbreviated transcription (Latin):
pliori uter rate toãt. quia qnͣtũ cq
ꝑ fidem ⁊ caritatẽ ante iubirã
aliquis uistus ad uaptisimũ acce¬
dit uberiorẽ ibi recipit gnm
saiuarentur. uł nõ. Itẽ põt respo̾

Expanded text:
iori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; salvarentur vel non, Idem
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ab ip̃a ꝯceptiõe. grẽ ple¬
ratudinẽ. recepisse. cui spũs
datus ẽ. ñ ad m̃surã. ⁊ in quo
plenitudo dium itatis corꝑałr
habitat.
Ita uo habitat. urait aug̃. ad¬
sus. ⁊ auditus est. ⁊ olfatus. ⁊ gu¬
stus. ⁊ tactus. In cet̾is aũt̃ solus
est tactus. Ita ⁊ inxp̃o. habitat
om̃is pletuituto diuinitatis ꝙ¬

Expanded text:
hominem ab ipsa conceptione gratiae plenitudinem recepisse, cui Spiritus datus est non ad mensuram, in quo plenitudo divinitatis corporaliter habitat . Ita vero habitat, ut ait Augest, et auditus, et olfactus, et gustus, et tactus, in caeteris autem solus est tactus, ita in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nerxittir pat̃ eẽ sapiens sapientia qͣ
genuit. qr si ea diceret᷑ sapicns ñ ip̃a
ab eo si ip̃ abea intelligeret᷑ sapiẽs
cẽ. imuidetur ñ debere ꝯcedi ꝙ pat̃
isi filius diligat dilecniõe q̃ tm̃ spẽ .s.¬

Expanded text:
negatur Pater esse sapiens sapientia quam genuit; qui si ea diceretur sapiens, non ipsa ab eo, sed ipse ab ea intelligeretur esse; ita videtur non debere concedi quod Pater vel Filius diligat dilectione quae
Abbreviated transcription (Latin):
pate spissior aiq gssior enit.
Insuꝑion uõ ranor ⁊ leuior at¬
q subtilior existelut t̾qua rari

Expanded text:
parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rario
Abbreviated transcription (Latin):
deo nõ immerito qr utrũ hõ
iie potuit peccare. uł t̃ eẽ deus
Si erũ potuit peccare. potuir dã¬
pnari. ⁊ si potuit dãpnari potu¬
it nõ eẽ teus. gͦ si potuit pectare¬
poruit ñ ee deus. qi eẽ deũ. ⁊ posse
uelle iniꝗtatẽ. simul ẽẽ neq̃ut̃
hic distrnctiõe ẽ opꝰ. utrũ d̾ ꝑsoã

Expanded text:
eo non immerito quaeritur utrum homo ille potuerit peccare vel non esse Deus. Si enim potuit peccare, et potuit damnari. Si potuit damnari potuit non esse Deus; ergo si potuit peccarepotuit non esse Deus, quia esse Deum, et posse velle iniquitatem, simul esse nequeunt. Hic dist
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ⁊ pecintis soliti. adiabolo sumaꝰ
ub̾ati. qui nos inunrcuł poccatoꝵ
terenit s quõ apeccatis per enis¬
mortẽ soluci sumꝰ. qr peiꝰ morcẽ ut ait
ret exinua. ⁊ cõm̃dabił curicas dei er
⁊ nos mouem᷑ accendim̃q addili¬
gendũ deũ. qui ꝓ nob̾ tm̃ fecit ⁊¬

Expanded text:
est, a peccato soluti, a diabolo sumus liberati, qui nos vinculis peccatorum tenebat. Sed quomodo a peccatis per ejusmortem soluti sumus? Quia per ejus mortem, ut aitret eximia et commendabilis charitas Dei erget nos movemur accendimurque ad diligendum Deum, qui pro nobis tanta fecit
Abbreviated transcription (Latin):
tirimoquoq corꝑe. aluid est
magnitudo. alud color. aliud
sigura. põt .i. mutata magni¬
tudĩe mane̾ itẽ colõ ⁊ead̾ figua.
⁊ colore mutato manero
endẽ figum ⁊ eadẽ maignitudo.
Ac ꝑhec multiplex eẽ ꝯuncitur
natura corpis. simplex aũt nlło

Expanded text:
oquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud est figura. Potest enim imminuta magnitudine manere idem color et eadem figura; et colore mutato manere eadem figura et eadem magnitudo, ac per hoc multiplex esse convincitur natura corporis; simplex autem, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
tei sine issla sui ꝯmutatiõe rauta¬
bilia fatientẽ. ⁊ sine ullo suo rẽꝑali
motu tẽꝑalia creantẽ intucri ⁊ nos¬
se licet sit difficile oportet. uere gͦ¬
ao ꝓͥe ĩ ꝯmutabił ẽ sola diumnitatis
ceima. que sine sui mutaitiorie
ẽ ubi nec partiũ nec accidẽtium
seu quarũlib formarũ ulla ẽ di¬
u̾sicas siue uariatio. uł multitu¬
to. uraũt scias quomodo snplex
atura sit multiplex. ⁊ nullo mõ

Expanded text:
ei sine ulla sui commutatione mutabilia facientem, et sine ullo suo temporali motu temporalia creantem, intueri et nosse, licet sit difficile, oportet. Vere proprie incommutabilis est sola divinitatis essentia, quae sine sui mutatione t, ubi nec partium, nec accidentium, seu quarumlibet formarum ulla est diversitas sive variatio vel multitudo. Ut autem scias quomodo simplex atura sit multiplex, et nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
sicur pat̃. uerũ ẽ. Si uõ ĩteiligat᷑
sic. nõ ut potẽtiã qua possit gigna. uir
genitus eẽ. qua entẽ pair̃ potẽs ẽ ut
genuerit uł urgeneret falsũ ẽ. ⁊icut
dicitur pat̾ nt̃ potẽtrĩ qua põt eẽ pa¬

Expanded text:
sicut Pater, verum est; si vero intelligatur sic, non habet potentiam qua possit gigni vel genitus esse, qua eadem Pater potens est ut genuerit, vel ut generet, falsum est. Sicut dicitur: Pater habet potentiam qua potest
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero queris modũ quo id ficr
fitei credi salubut põt. ĩ uestigan
salubrit̃ nõ põt. Quod gͦ corpus.
xp̃i panis mutatiõe mid nõ aug¬
natatur nec sangins exumi qu¬
sione. eius uoluntati ⁊ pocentie as¬
scribatur. qui idẽ corpus eduxit te
rina facta est panis. ⁊ aqun facta
nis est taqua est uoũ. alii uero
ꝯcedũt illuc qd̾ erat panis ⁊ ui¬
mĩ post ꝯsecrationẽ ẽẽ corpus x¬

Expanded text:
Si queris modum quo id fierifidei credi salubriter potest, investigari salubriter non potest. Quod ergo corpus Christi, panis mutatione in id, non augmentatur, nec sanguis ex vini cosione, ejus voluntati et potentiae adscribatur, qui idem corpus de Virginerina facta est panis, et aqua facta panis, et aqua vinum. Alii vero concedunt, illud quod erat panis vel vinum, post consecrationem esse corpus e
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fit ꝯiisio panis nisi incarniẽ
nec uiu nisi insangumẽ. nec
debent dici duo satium̃ta s unum
qr subutmq spẽ idẽ sumitur. nec¬
iteint᷑ sacram̃tũ. quia benedictio
secrmi corpus xp̃i uł sanguis. Qr̃

Expanded text:
non fit conversio panis nisi in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem sumitur. Neiterari sacramentum, quia benedictio consecrari corpus Christi vel sanguis. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
Qr subdnplicispẽ.¬
et queritur quare subt uplici spẽ
sumitur cum sub alt̾utra cotussit
xp̃s ut ostenderetur totam hirmu¬
nã natuiñ assuĩpsisss ut totã redime¬
ret. panis enim ad carnẽ refercur. in¬
nũ adaramã. Quia uinũ oꝑatur sã¬
gumẽ in quo sedes nẽ aphxsicis cẽ

Expanded text:
 sub duplici specie. Sed quare sub duplici specie sumitur, cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam hunam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse
Abbreviated transcription (Latin):
die est anquid corpus xͥ qd̾ heri
nõ eint. ⁊ condie augetur corpus
inꝯceptiõe nõ fuit faccũ. Quib ħ
modo responteri põt quia nõ en
ratioẽ dicitur corpiis xp̃i ꝯfici u̾¬
bo celesti ꝙ ip̃oi corpus icd̾ceptu
uirginis foratũ drinceps forme
sacerdotes ticirtur comicere corpꝰ
sterio. sulsi panis sit curo. ⁊ suba¬

Expanded text:
die est aliquid corpus Christi, quod heri non erat: et quotidie augetur corpus conceptione non fuit factum. Quibus hoc modo responderi potratione dicitur corpus Christi confici verbo coelesti, quod ipsum corpus in conceptu Virginis formatum deinceps formetsacerdotes dicuntur conficere corpus nisterio subs
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ u̾bi gͣ. exfide uͥtute ⁊ hõis arbit̾o
geͣ bors. ualde. sic decetis uͥtutibi
ĩtelligendũ ẽ. ⁊ istiboĩ motꝰ. uł af¬
fectus merita sũt. ⁊ doã dei. quib
merem̃.⁊ ip̃oꝵ augm̃tationẽ. ⁊

Expanded text:
arbitrio gere, bonus valde; sic de caeteris virtutibus intelligendum est. Et isti boni motus vel affectus merita sunt, et dona Dei, quibus meremur et ipsorum augmentationem, et
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ pati. tcra die resur rectu¬
rus cũ arderet paunis dissolui.¬
⁊eẽ cũ xp̃o. nõ enĩ fortior est
mues: quã imꝑator. mũes gͦ co¬
ronandꝰ. gaudet mori. ⁊ dñs co¬
ronaturus. timet mortẽ. S in¬
firmitatẽ mũm rep̃st̃itans. pro
suis ĩ firmis. qui timm̃t mori.
rec dixit. uox illorũ erat. Ierx ⁊̃ z¬

Expanded text:
Dominus pati, tertia die resurrecturus, et cum arderet Paulus dissolvi Christo . Non etiam fortior est miles quam imperator. Miles enim coronandus gaudet mori, et Dominus coronaturus timet mortem? Sed infirmitatem nostram repraesentans, pro suis infirmis qui timent mori, haec dixit: Vox illorum erat, non
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ p̃dico. Ut hõ hiñt tͥsticiã. qͣ.
meo suscepit affectu. Michi cõpi¬
in me doluit. qui ꝓse mieluil ha¬
buit. ꝙ doleret. toles gͥ dñe iesu.
tioẽ fidei ait. nos ita dicimꝰ hominẽ
passibilẽ adei fiuo susceptũ. ut tei¬
tas impassibił ꝑmaneret. passus
est enĩ filius dei ñ putatiue. s ue

Expanded text:
crucem praedico. Ut homo habuit tristitiam, quam meo suscepit affectu, mihi compain me doluit, qui pro se nihil habuit quod doleret. Doles igitur, Domine Jesu, tione fidei, ait: Nos ita dicimus hominem passibilem a Dei Filio susceptum, ut deitas impassibilis permaneret, Passus est enim Filius Dei non putative, se
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ. atq imagnẽ passionis
⁊ doloris xp̃o hominẽ ꝑtulisse.
s nullũ oĩo dolorẽ uł passionẽ
sensisse. auccontatũ restimorais
eos ꝯuiricentes. indubitabile

Expanded text:
dinem atque imaginem passionis et doloris Christum hominem pertulisse, sed nullum omnino dolorem vel passionem sensisse; auctoritatum testimoniis eos convincentes, indubitabile
Abbreviated transcription (Latin):
u̾nõ ẽ uta peã hominis. s nat̾a¬
sũt. Si erũ nõ recedit᷑ ab eo mõ
quo naturalit̃. factus ẽ hõ c̃
hec facit. ea utiq fecit. q̃ debet
Si aũ hõ quia ita ẽ. tiõ ẽ bonus
fi ht̃ ĩ potãte ut sit bonꝰ siũ nõ uidẽde
qual cẽ debeat sue uidendo et

Expanded text:
 ista poena hominis, sed natusunt. Si enim non receditur ab eo modo quo naturaliter factus est homocum haec facit, ea utique facit quae debet. Si autem homo, quia ita est, non est bonus, nec habet in potestate ut sit bonus, sive non videndo qualis esse debeat, sive videndo et
Abbreviated transcription (Latin):
minãte. hoĩ ĩpoĩta ẽ. porro quia
d̾ potencia dĩ. ⁊ iusticia dubitaͬe
tem̃tis ẽ. Iusta ẽ hee pena ⁊ pro
peccato aliquo imperdit᷑. ⁊̃ erã
quisquã ĩuiste dñas aut
subriꝑe hominẽ potuit. uelud
ignorinti dõ. aut ex torquere
inuito. tã quã mualidiori. ut
hominẽ ĩ uista petia cruuaret
Relinquit᷑ gͦ ut ħ pena. uista
id̾ dãpnatiõe hoĩs ueĩat. his aitꝑ
aliis płib testimoriis docetur
quedã eẽ poconta ⁊ penas pectati

Expanded text:
posita est. Porro quia de omnipotentia Dei et justitia dubitare dementis est, justa est haec poena, et pro peccato aliquo impenditur. Non enim quisquam injuste dominans aut surripere hominem potuit velut ignoranti Deo, aut extorquere invito tanquam invalidiori, ut hominem injusta poena cruciaret. Relinquitur ergo ut haec poena justa de damnatione hominis veniat. His atque aliis pluribus testimoniis docetur quaedam esse peccata et poenas peccati
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ una natur ẽẽ onraũ hõiũ.
ꝙ euident̃ idem ioħs ostendit.
differentem iõnẽ dicti assignãs
ait enim. Cum umam hõmũ na¬
turam diciis. sciendum est
qd nõ ꝯsiderantes ad anie ⁊
possibue est. i uuius nature di¬
cere ⁊ nĩ corpus ⁊ animã adiir

Expanded text:
r una natura esse omnium hominum; quod evidenter idem Joannes ostendit, differentem rationem dicti assignans,Ait enim, cum unam hominum naturam dicimus, sciendum est quod non considerantes ad animae et possibile enim est unius naturae dicere Domini corpus et animam, ad i
Abbreviated transcription (Latin):
Artũtentes intñtiones ⁊ actꝰ. facias
diasa discernt̃. Usi augustinꝰ. facta
est inꝗs traditio apatre. facta est
tradicio ifiuo. facta ẽ tradicio a iu¬
ta. uiia res facta est. Qins gͦ discer¬
uit int̃ eos. quia ħ fecit par̃ ⁊ filuis
uidetis quia ñ quid facit iõ. s qua

Expanded text:
attendentes intentiones et actus, facta diversa discernunt. Unde August.: Facta est, inquit, traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est. Quid ergo discernit inter eos? Quia hoc fecit Pater et Filius in Videt
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. diũ̾sa gͦ intentio. diu̾si u¬
facta facit. eũ m̃ sit una res exdi¬
u̾sis. ecoc unã rẽ dicit ibi fuisse. ⁊
diu̾sa facta. quia una fuit ibi pas¬
sio. s diiii actus. dactus quidẽ in¬
te. ac uideorũ mali. ꝗb oꝑati sũt

Expanded text:
nobis. Diversa ergo intentio diversa facit, cum tamen sit una res ex diversis. Ecce unam rem dicit ibi fuisse, et diversa facta, quia una ibi fuit passio, sed diversi actus. Et actus quidem Judae ac Judaeorum mali, quibus operati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tñ pietatẽ om̃i u̾boꝵ mãdacio impr̃
recdt̃. false toct̾ne institntis. fidei
scĩtatẽ corm̃ꝑe molientes auriũq
prurignẽ sub nouelo sui teside¬
ui tograate aliis ingrienaes. qui
cõtr̃itioni stutẽtes ꝯtia ueriratẽ si¬
ne federe uellãt. Int̃ ueri ñq as¬
sertionẽ. ⁊ placiti defensionẽ ꝑti¬
nax pugna ẽ. dũ se ⁊ ueritas tent.
Ei se uolũtis erroris tuet. hor igit᷑
atq om opilare. ne uirus neque
ĩ alios effundere queat. ⁊ luc̾nã ne¬
ritaris incandelarro exaltare uo¬
lertes. inlabore multo ac sudore.
uolum̃ deo p̃stãte cõpegntꝰ. exte¬
stimoniis ncrititis ĩet̾nũ fũtatis.
ĩqͣttuor libris disinctũ. Incͦ ma¬
ꝑdominioe fidei sincerĩ ꝓfessionẽ.

Expanded text:
tam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur. Horum igitur atque ora opilare ne virus nequitiae in alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo maper dominicae fidei sinceram professionem,
Abbreviated transcription (Latin):
sits laboris. desiterũ iprtat᷑ ꝓficiẽ¬
di. s derornr̃ infirmitas tefienti.
quñ innicit Zeius comus dm̃. Quo
mardescentes fidẽ nãm adu̾sus er¬
rores carnaliũ atqri aialiũ hõiũ
clauitiee t̾ris clipeis munire. uł¬

Expanded text:
Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire,
Abbreviated transcription (Latin):
motico incelligenne nr̃e notinã
tratere studummꝰ. nõ ualẽtes studi¬
osoꝵ srm̃ uotis iure resistere. eoꝵ
in xp̃o laudabilib stutus lingua
de stuo nos seruire flagitantiũ.¬
qͦ Quas bigas in nob̾ agitat xͥ eaĩnis.¬

Expanded text:
modulo intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Chris
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ abonis ⁊ amał iiistris dan sic̃
aronis ⁊ amaus sumitur. nee meuoe
est baꝑtismus. qui ꝑ meliorẽ dat᷑
nec minus bonus qui ꝑminus boñ
tatur. nec malus qui ꝑmalũ catur¬

Expanded text:
a bonis et a malis ministris dari, sicut a bonis et a malis sumitur. Nec melior est Baptismus qui per meliorem datur, nec minus bonus qui per minus bonum datur, nec malus qui per malum datur
Abbreviated transcription (Latin):
Ol ⁊̃ queri si pariuił in raptismo
datur gra. qua cum tp̃s habue¬
nt̃ utendi libero arbitrio possint
itur. quin grãm oꝑancem ⁊ coco
⁊cooperancem ꝑcepint que in
uacuum cis cedit. si ꝑlib̾m arbitũ
post mortalit̃ deliquen̾t ꝗmento pec

Expanded text:
 quaeri si parvulis in Baptismo datur gratia qua, cum tempus habuerint utendi libero arbitrio, possintitur quin gratiam operantem et cooperantem perceperint; quae in vacuum eis cedit, si per liberum pos
Abbreviated transcription (Latin):
grãm qua ad inaiorẽ uementes eta¬
tem possint uelle ⁊ openiri homĩ.
⁊tetur qd̾ nõ receꝑint
quit gratia illa caritas est. ⁊ fides que
uoluntatẽ ꝑ̃panit ⁊ atiuuat. S quis
tixait eos accepisse fidem ⁊ caritatẽ.
Si uero grãm nõ receꝑurit qua bene
oꝑm possint cum suerĩt atuiti. non
gͦ ilfficit cis mixe statu gr̃ ĩ baptis

Expanded text:
am, qua ad majorem venientes aetatem possint velle et operari bonum. Videtur quod non receperint, quia gratia illa charitas est, et fides quae voluntatem praeparat et adjuvat. Sed quis dixerit eos accepisse fidem et charitatem? Si vero gratiam non receperint, qua bene operari possunt cum fuerint adulti; non ergo sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
tendum. demiq uirauit dauid ꝑ
deum. occidere naba uirũ stultu
s ad pͥmã int̾cessionẽ abigail fe¬
mine prudentis remisit minas.
reuocauit ensem inuagmiã. ⁊ec
aliquid culꝑe se tali ꝑuirio ꝯtragxis¬
se toluit. Itẽ aug̃. Qd̾ dauit iuira¬
m̃tum ꝑsangumis effusionẽ t̃
impleuit. maior pietas fuit. Iura¬
uit tuuit temere. s nõ impleuit
uirationẽ maiori pietate. ex his
alusq ꝑlinib ostenditur quedã
sic iurat. uehem̃t peccat. Cũ aũt

Expanded text:
tendum. Denique juravit David per Deum occidere Nabal virum stultum; sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit. Item Augmentum per sanguinis effusionem non implevit, major pietas fuit. Juravit David temere, sed non implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam sic jurat, vehementer peccat, cum aut
Abbreviated transcription (Latin):
lĩquit sursũ incelo ⁊r̃sionẽ illis
d̾orsũ int̃m habitationẽ ꝯstituit.
utrisq regłam ꝓporĩes obediẽtie.
q̃tirnus ⁊ ilu abco ubi erant ñcade¬
rẽt. ⁊ isti abeo u̾erãt adid uͥ nĩerant

Expanded text:
iquerat sursum in coelo mansionem; illis deorsum in terra habitationem constituit, utrisque regulam imponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ inqui dilgitur excoto corde. ⁊ iudt᷑
fatie ad fatiẽ putaret e c̾atum se ri
posse uniri c̾atori suo tãta ꝓpĩꝗtate.
ut eũ tora m̃te diligẽt. ⁊ cognoscerit.
nͥ iude̾t sp̃m qui est excellẽtissima

Expanded text:
 in qua diligitur ex toto corde, et videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate, ut eum tota mente diligeret et cognosceret, nisi videret spiritum, qui est excellentissima
Abbreviated transcription (Latin):
t putant illi michael gabͥel rapha¬
el. d̾suꝑion ordine fuisse. mnicha¬
el int̃pͣtat᷑̃ quis ut deus gab̾el for¬
titudo dei iphael mediciã dei.tͦi
sũt ista noĩa ordinũ s spliũ. ⁊ drĩt

Expanded text:
t putant illi Michael, Gabriel, Raphael de superiori ordine fuisse. Michael interpretatur quis ut Deus? Gabriel, fortitudo Dei; Raphael medicina Dei; nec sunt ista nomina ordinum, sed spirit
Abbreviated transcription (Latin):
cret᷑e fide mecia. iactũ spei .i. speni¬
re. metia sꝑe. ꝑ sidẽ et̃ ⁊ spe. p̃dictas
oratur actus. d ingendi nõ actũ ꝑse
uarntũ. sine ali cuiꝰ urtutis medio
ꝑerat᷑. quã alios int tutil actus.

Expanded text:
credere fide media, ut actum spei, id est, sperare media spe. Per fidem enim et spem praedictos operatur actus. Diligendi vero actum per se tantum, sine alicujus virtutis medio peratur quam alios virtutum actus.
Abbreviated transcription (Latin):
idõtr̃ ꝙ sapĩa sit mobile aliꝙ lactꝰ
aliquis. s quia suinimobilitate oũ
atringit. nlocali motu. s ut ubi ꝙ
seꝑ sit. ⁊ isquã inclusa teneat᷑.
motus ułaffectio uł uirrꝰ nĩ. s qr¬

Expanded text:
ientia sit mobile aliquid vel actus aliquis, sed quia sui immobilitate omnia attingit, non locali motu, sed ut ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. motus a
Abbreviated transcription (Latin):
sopni disputantes de sapientia tif¬
fimerũt eam dicentes. Sapientia
rũq scientia. Ego quoq utraxq
⁊numanarũ ⁊ sapieritiã ⁊ sciẽtiã
tici posse nõ nego.lerũ iuxta
datur ẜ mo sapienne. alii sermo
scientie. ula diffinitio t iuidenta
est. ut rerum diuiarũ cogratõ
sapientia ꝓpͥe nũcupetur. huma¬

Expanded text:
sophi disputantes de sapientia definierunt eam, dicentes: Sapientia rumque scientia. Ego quoque utrarumque humanarum, et sapientiam et scientiam dici posse non nedatur sermo sapientiae, alii sermo scientiae, illa definitio dividenda est, ut rerum divinarum cognitio sapientia proprie nuncupetur, huma
Abbreviated transcription (Latin):
cupari scientia. ut aplus loquir᷑
scientiã ꝓfccto cõtemplationiis
teiuult intelligi. In ixe gͦ dif¬
ferentia est quia adcõtẽpiatio¬
nem sapientia. ad actionẽ uõ
scientia ꝑtinet. Ecce aꝑte temõ¬

Expanded text:
cupari scientia, ut Apostolus assescientiam profecto contemplationem Dei vult intelligi. In hoc ergo differentia est, quia ad contemplationem sapientia, ad actionem vero scientia pertinet. Ecce aperte demon
Abbreviated transcription (Latin):
ab hoĩe põt iureb hũanis uͥ ꝑ
piurimũ suꝑ uacue uanitatis
⁊ noxie curiositatis est. nuie
scientie tribuo. s illud matum
quo fides samb̾rima que ac ue¬
ram beatitudinẽ ducit. gigrat᷑
nurritur. teferiditur roborat᷑
qua scientia nõpollet fideles plu¬
rirm. quãuis poueãt ip̃a fide
plimi.aliud est emm scire tã¬
beat ꝓpt̾ adipiscendã uitã beatã.
alius est scire quo mrodo hoc
ip̃m ipiis opituletur ⁊ crͣ impios
defendatur. que ꝓpͥo uocabulo ap¬
peuatur scientia. tehis quoq dua¬
eras. Scientia ue̾ est abstiriere
antiał. pietatẽ u̾o hec loco posuit
deicultum. que grece dicitur
theosebia. que est incognitioẽ
⁊ dilectione enis ꝙ semꝑ est. ⁊
incomautabiliter mant. ꝙ ẽ
deus. abstinere uero ⁊ mał est

Expanded text:
umanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuo; sed illud tantum quo fides saluberrima quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur; qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est enim scire tabeat propter adipiscendam vitam beatam; aliud est scire quomodo hoc ipsum et piis opituletur vel contra impios defendatur; quae proprio vocabulo appellatur scientia. De his quoque duaetas; scientia vero, abstinere a malis. Pietatem vero hoc loco posuit Dei cultum; quae Graece dicitur Θεοσεέια, quae est in cognitione et dilectione ejus quod semper est et incommutabiliter manet, quod Deus est. Abstinere vero a malis,
Abbreviated transcription (Latin):
mitiał in ꝑfecta cai̾tate nõ ẽ.
nulus gͦ tirorũ istorũ finit in
xp̃o. Quis gͦ fuit timor ille quo
ietiam timuit. põt timor ile
dicinaturaꝵ. siue humanus ꝙ
om̃ib rominib in est quo
hoiretur mors. ac forridatur
pena. idicitur timor iste natał.
nõ quia accesserit hoĩ exnatum.
scdm qd̾ pͥus fuit instituti. quia
nõ fuit iste timor cõcretus hõi.
nec tebonis naturalib. s quia¬
i excorrupta natura ꝑpectatũ hõib
atuenit. cuiꝰ corruptio moleuit.
tariquã eẽt naturalis. ⁊ est iste ti¬
mor effectus pectati ut p̃dictũ ẽ.

Expanded text:
in perfecta charitate non est. Nullus ergo timorum istorum fuit in Christo. Quis ergo fuit timor iste quo poenam timuit? Potest timor ille dici naturalis vel humanus, qui omnibus hominibus inest, quo horretur mors ac formidatur poena. Et dicitur timor iste naturalis, non quia accesserit homini ex natura secundum quod prius fuit instituta, quia non fuit iste timor concretus homini, nec de bonis naturalibus; sed quia ex corrupta natura per peccatum omnibus advenit; cui corruptio inolevit, tanquam esset naturalis; et est iste timor, effe
Abbreviated transcription (Latin):
monũ nouimꝰ. in quoꝵ loco succe¬
tentes filii catholice matriᷤᷤ q̃ sten¬
lis appurbat int̾ris. Inea pace deq̃
illi ceciderũt. sine ullo tpr̃is t̾mino ꝑ¬
siue qui fuit siue qui futurꝰ ẽ ĩ cõ

Expanded text:
monum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino psive qui est, si
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ yutat᷑ ꝙ hpies reptrentur uixta
num angioꝵ qui cecider urilla
celestis ciuitas net suoꝵ cunum
nũo pͥuetur nec miori copia
quã corruit d̾angłis s ñ mrmis

Expanded text:
 reparentur juxta numerum angelorum qui ceciderunt, ut illa coelestis civitas nec suorum civium numero privetur, nec majori copia quam corruit de angelis, sed non minus;
Abbreviated transcription (Latin):
ituriere mutit. quãtũ qui uiam
debet loqui homo ꝙão gerit
sine uiut uerum sit. suie ꝑute¬
tur. ⁊ nõsir. uerln enim ideo
sunt insticura. nõ ut ꝑea roĩee
noticiam suas cogrnitiones furãt
sũt instituta peccatũ est. nec
iõ ⁊̃ ullũ m̃datum putandũ
est nõ eẽ potatum. quit possumꝰ

Expanded text:
quantum qui viam debet loqui homo quod animo gerit, sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Verba enim ideo sunt instituta, non ut per ea homines notitiam suas cogitationes ferant. sunt instituta, peccatum est. Nec ideo etiam ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sibi. s suis orasse. cũ dix̃ tñse s
muit. nec eũ uoluisse ut sibi nõ
eẽt passio. s ut asius trͣsiret calix
passioĩs. ita inquiens. Si passio ro¬
norificacura eiat eũ sicut iuta
excunce ait. nc̃ honorificatus ẽ
filius rommis. quõ eũ tristẽ passio

Expanded text:
non sibi, sed suis orasse, cum dixit: Transfmuit; nec enim voluisse ut sibi non esset passio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tr
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝑpanendi metũ mͣfferri dep̃ca¬
retur ase. ꝙ ꝑ dispensanoĩs studi¬
s̃ festinaret implere. nõ erũ ꝯ¬
uerit ut pati nolit ꝙ pati uelit.
⁊ cũ pati eũ uele cognosceres re¬
ligiosiꝰ fuerat ħ ꝯfiteri. quã adid
impie stultitie ꝓrũpere. ut eum
assereres ne patereti: orasse. quẽ
pati uelle cognosceres. ñ gͦ sibi
si discipuł ne meos calix passioĩs
a se mͣsure orat. ne mhis .s. mane¬
licitudinis significans ꝯsortiũ. S
nõ discernẽs sñtẽtiã sibi cõmuis
cũ patre uoluntatis. ꝓhominib¬

Expanded text:
er patiendi metum transferri deprecaretur a se quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognosceres. Non ergo sibi sed discipulis; ne in eos calix passionis ansire orat, ne in his scilicet manelicitudinis significans consortium, sed non discernens sententiam sibi communis cum Patre voluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
uenir quid sit. pie tñ caueat qntũ
Ecce si subtilit̃ intentas. exhis ati
p̃dictis aꝑicur ꝙ illa p̃dicam̃ta ar¬
tis dialctice di nature trirame ꝯ¬
uenire q̃raullis subiecta ẽ accidẽtib¬

Expanded text:
venire quid sit ipse, pie tamen caveat quantum Ecce si subtiliter intendas, ex his atque praedictis aperitur, illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae minime convenire, quae nullis est subjecta accidentib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ natũ. ꝓadoptionẽ nos filii
dicim̃. Ille pueritatẽ nacure est.
grã ad optioĩs. Illa enĩ grã ĩcelligie᷑.
cũ aug̃ eũ nõ eẽ gr̃a filiũ asserit. Grã
erũ. s r̃ĩadoptioĩs immo uruonis
quã ꝯmemorat apłus sit d̃ ꝑsõa
an de riatura. Sane dici põt. ⁊ ꝑso¬
riã filii q̃ sẽꝑ fuit. eẽ p̃destinatã

Expanded text:
 per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae est. gratia adoptionis. Illa enim gratia intelligitur, cum August. eum non esse gratia Filium asserit; gratia enim sed non adoptionis, imo unionis quam commemorat Apostolus sit de persona an de natura, sane dici potest et personam Filii quae semper fuit esse praedestinatam
Abbreviated transcription (Latin):
angłis q̃stio utrũ ad uiud p̃ceptũ rũ¬
dilecnoras ꝓximi. ⁊̃ dilectio ꝑtine¬
at angłoꝵ. nam qd̾ nullũ homine̾
exceperit qui p̃cepit ꝓximsi dilige̾
dñs inpambola semi uiui reucti
ostendit eum dicens ꝓximiũ. quil
erga illũ ex titit miscricors. d̾ inde
subdit. uace ⁊ tu fac simiłrꝰ ut eũ
ꝓximũ incelligamꝰ cui uł exm¬
bendũ est offitiũ mĩe si indiget

Expanded text:
io, utrum ad illud praeceptum dilectionis proximi, etiam dilectio pertineat angelorum. Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit proximum diligere, Dominus in parabola semivivi relicti ostendit, eum dicens proximum, qui erga illum extitit misericors. Deinde subdit: Vade, et tu fac similiter. Et eum proximum intelligamus, cui vel exhibendum est off
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sicut te ip̃m uiber diligẽ. s sim¬
plicit᷑. sufficit enĩ qd̾diligimꝰ. ⁊ ñ
odio habertiꝰ. qd̾ nõ ita accipiendũ
est. quasi sufficirt tibi diligere
mimicũ. ⁊ nõ sicut te ip̃m. quia
õs ⁊amicos ⁊ mimicos. sicut re ip̃m¬

Expanded text:
et diligere, sed simpliciter. Sufficit enim quod diligamus, et non odio habeamus. Quod non ita accipiendum est, quasi sufficiat tibi diligere inimicum, et non sicut teipsum, quia omnes et amicos et inimicos, sicut teip
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute. ut ostendat ꝓximũ dsti
quia ꝓximi sũt. s sufficit si eos
minis diligimꝰ quã alios ꝓxi¬
mos. qd̾ dictionis genus ĩrunt.
p̃cepit diligere iniicos cũ alibi
genda in homine. naturã uł uir¬
tutẽ. uitiũ uero ⁊ poccatũ odien¬
dũ. Et parentes gͦ inqntũ mali
sut̃. odiendi sũt ⁊ raiaici diuigẽ

Expanded text:
irtute, ut ostendat proximum dilquia proximi sunt; sed sufficit si eos minus diligimus quam alios proximos, quod locutionis genus innuit.perit diligere inimicos, cum alibi genda in homine, naturam et virtutem; vitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiend
Abbreviated transcription (Latin):
Oiz ⁊̃ queri si parẽtes lus¬
⁊ nr̃ĩ mali sinc uł filii. uł fratres
boni qui nob carne nõ sunt.
quia nobis sunt ꝯuincti corde.
glutino caiͣtups. Sanctior ẽ copu¬

Expanded text:
iam quaeri, si parentes nostri mali sunt vel filii, vel fratres,boni, qui nobis carne non sunt qui nobis sunt conjuncti corde glutino charitatis. Sanctior e
Abbreviated transcription (Latin):
similitudm̃e gerit cunis signũ est.
Si eriri sacrart̃ca ñ haberẽr simili¬
tudinẽ reꝵ quarũ sacram̃ta sunt. ꝓͥe
sacram̃ta non dicerentur. sacram̃¬
tum cram ꝓpͥe ticitint qd ita signũ
est gratie dei ⁊ iuisibilis gratie for¬
ma ut ip̃ius imagnẽ gerãt ⁊ causa e¬
exisdat. nõ igitur sigraficant tm̃
gñ sacram̃ta istituta sunt. si scĩfi

Expanded text:
est. Si enim sacramenta non haberent similitudinem rerum quarum sacramenta sunt, proprie sacramenta non dicerentur. Sacramentum enim proprie dicitur quod ita signum est gratiae Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Non ergo significandi tantum gratia sacramenta instituta sunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis yrcorũ ⁊ taurorũ ⁊ ciis
uitiue aspersus in quiratos scĩfica¬
bat. ad erundationẽ ornis nõ
mime. nam in quinacio illa enͣt
onẽ quã ix mundat. nisi ꝯtactũ
mortin hominis. quẽ qui tetigeĩt
miriundus erat .uii. dieb. s puri¬
ficabatur scd̾m iegem dic t̾cio. ⁊

Expanded text:
is hircorum et taurorum et cinis vitulae aspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nam inquinatio illa erat onem quam lex mundat, nisi contactum mortui hominis, quem qui tetigerat immundus erat septem diebus, sed purificabatur secundum le
Abbreviated transcription (Latin):
in lege. Quecũq tetigerit ĩ mũ¬
tus inmũda er᷑. quis põt dare ꝙ
ip̃e nõ ht̃. noc uero exignorantia.
eũ tixisse aug̃ itnuit dicers.
aput heirticos uł scismaticos
tum baptismũ noielut cogno¬
scere t uin cos nimis detestaret᷑. tanta
excellerat uice obumbratio ula fugca¬
ietur. ⁊ si quid pingindũ erat pissio¬
nis faice tolleietur. nec nos qui oxpͥ.

Expanded text:
in lege: Quaecumque tetigerit immundus, immunda erunt; quis potest dare quod ipse non habet? Hoc vero ex ignorantia eum dixisse Aug. innuit dicens: apud haereticos vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tantaexcellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum erat, passionis falce tolleretur. Nec nos qui Baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
sit põitũ. tr̃i ut ꝑfectius sciat᷑ it̾are
ñ pigr. Execramꝰ inquit eoꝵ ⁊
blasphimã. qui dicũt ĩpossibile
aliquid homini adeo eẽ p̃ceptum
⁊ mandata dĩ nõ asinguł s ab oĩb
ĩ cõmime posse ẜutmi ⁊ paulo pt̾¬
Et tam illos errare dicimꝰ ꝗcũma¬
no asserũt hominẽ ñ posse pecer¬
nõ posse. qui aut̃ dicit. quedã ne¬
aut erroris eẽ ꝙ tradit. aut ñ eẽ
uerũ qd̾ ierx. ait.

Expanded text:
sit positum, tamen ut perfectius sciatur, iterare non piget. Execramur, inquit, eorum blasphemiam qui dicunt impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum, et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari. Et paulo pet tam illos errare, qui cum Mano asserunt hominem non posse pnon posse, qui autem dicit quaedam neaut erroris esse quod tradit, aut non esse verum quod Hieron. ait.
Abbreviated transcription (Latin):
mul ambe eẽ nõ possũt. nisi u¬
na indicisus euulsa fuerit. alia
plantari nõ põt. sine causa co¬
natur auquis. ramos incidere
ũradicẽ nõ ꝯtendit euenere. Qxͣ fi teᷤ¬

Expanded text:
mul ambae esse non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest. Sine causa conatur aliquis ramos incidere, si radicem non contendit evellere. 3. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
caritns nũquã excidet. muillatenꝰ
ꝓ uł facit. dignitatẽ enũ caĩtatis
osteritens dicit eam nõ excidere.
qr hic ⁊ infuturo eiͣt. s fides ⁊
spos euacuabuntur ⁊ scientia.

Expanded text:
aritas nunquam excidit, nullatenus pro illis facit. Dignitatem enim charitatis ostendens, dicit eam non excidere, quia hic et in futuro erit; sed fides et spes evacuabuntur, et scientia.
Abbreviated transcription (Latin):
ri entib patrib fuccederẽt filii. s
ĩaliquo forme statu manẽtib. ⁊
adeuntẽ ꝑ duce̾ntur statũ. donoc
impleto nũo sine morte aiãlia
corꝑa ĩ aliã qualitatẽ tñsirẽt. ĩ qua
aum̃tis uiuerẽt. Uł potuerũt perrẽ¬
tes fultis cedere. ut ꝑ sucressiones i¬

Expanded text:
rientibus patribus succederent filii, sed in aliquo forme statu manentibus, et ucerentur statum, donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ quid pͥus. quid ptꝰ eẽ d̾ be¬
at. peccat enim qui p̃postere agit.
nam scire quid faciat. ⁊ nescire
oroiẽ faciendi. nõ est ꝑfecte co¬
gnitionis. ordiris namq igno¬
uintia. ꝯturbat meritorũ formã.
natã habet dilectionẽ. ne aut di¬
ugnt qd̾ nõ est diugendũ. aut
nõ tiligat qd̾ est diligendũ. aut

Expanded text:
ordinem, quid prius, quid posterius esse debeat; peccat enim qui praepostere agit. Nam scire quid facias, et nescire ordinem faciendi, non est perfectae cognitionis. Ordinis namque ignorantia conturbat meritorum formam. natam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligen
Abbreviated transcription (Latin):
uit qua fiuimur cõ. Audisti aliqͣ
deordine caiͣtatis. ubi exp̃ssũ est
nos amplius debe̾ dilige̾ dm̃. quã
om̃s homiries uł nos ipõs. ⁊ ampliꝰ
aiãm alius hominis quã corpus

Expanded text:
vit, qua fruimur Deo. Audisti aliqua de ordine charitatis; ubi expressum est nos amplius debere diligere Deum quam omnes homines vel nos ipsos, et amplius animam alicujus hominis quam corpus
Abbreviated transcription (Latin):
c̾aro ꝓlusquã parẽtis. qi t̾ ounie
pollutione quã hũit aꝯceꝑtu re¬
tinẽti trahitur polluta. ⁊ ĩ ꝯcupi
exduplici cã ꝯtaminat᷑. np̃ itia¬
ior uidet᷑ pollutio ganis ĩꝓle qͣ
fuit ĩparẽte. ad qd̾ ill dñt qr lic

Expanded text:
caro prolis quam parentis, quia carne pollutionem quam habuit a conceptu retinente, trahitur polluta, et in concuex duplici causa contaminatur. Unde et major videtur pollutio carnis in prole quam fuerit in parente. Ad quod illi dic
Abbreviated transcription (Latin):
remoticit baptsimis m̃i cum
iam̃ dicat euan geliũ meũ. pru¬
dentia men uoet. ħ sint adeo. in
quib differentia est. auus enĩ
çando. ⁊ alius alio prudentior est
alius aũt magis alo minꝰ ue lup¬
tigatus siue ab inferiore sius
amaiore tapticetur dici nõq̃

Expanded text:
nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat Evangelium meum, prudentia mea, licet sint haec a Deo in quibus differentia est. Alius enim izando, et alius alio prudentior est. Alius autem alio magis minusve baptizatus sive ab inferiori sive a majori baptizetur, dici non
Abbreviated transcription (Latin):
miraster cum diabolo ꝯputa¬
cur s nõ cõtimnnatur conũ¬
deũ canalem trãsit aqua ad areo¬
ias ineanali iapieo nicħ gr̾at᷑.
s certus frrictus płimos affert. Ñt¬

Expanded text:
minister, cum diabolo computatur, sed non contaminatur donudeum canalem transit aqua ad areolas; in canali lapideo nil generatur, sed hortus fructus plurimos affert.
Abbreviated transcription (Latin):
s ministiũ plane transitirrũ
potestatt̃ ad nõ in nemiriẽ s 3.
ministiũ inborios ⁊ malos.ñ
exorreat columba miristu
maiorũ. respiciat dnĩ potesta¬
tem. Quid facit tibi inimister
malus ubi bonus est dñs. neq q

Expanded text:
sed ministerium plane transiturum. Potestatem a Domino in neminem, sed ministerium in bonos et in malos. Non exhorreat columba ministerium malorum; respiciat Domini potestatem. Quid tibi facit minister malus, ubi bonus est Dominus? Q
Abbreviated transcription (Latin):
suda. s ꝑ mniquitatẽ lapsus ẽ hõ.
a suba inqua factus ẽ praquitas
quippe ip̃a nõ ẽ suba. nõ enĩ ini¬
quitas est natum quã fortna¬
uit dĩ. s iiquitas est ꝑu̾sio qm
fecit homo. nature om̃s ꝑ ip̃or
nõ ẽ quia miquitas nõ e suba.

Expanded text:
sed per iniquitatem lapsus est homo a substantia in qua factus est; iniquitas quippe ipsa non est substantia. Non enim iniquitas est natura quam formavit Deus, sed iniquitas est perversio quam fecit homo. Naturae omnes per ipsum est, quia iniquitas non est
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ excupiditate male ĩcẽdente on¬
untur. Suffosa uõ que extimore
maie hũiliante ꝓueniunt qsd̾ ẽ
qñ quis cupit nõ cupienda uł ti¬
met nõtrm̃da. alibi uo̾ dicit. pec¬
catũ fieri tͥb modis .s. cogitatu¬

Expanded text:
x cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore male humiliante proveniunt; quod est quando quis cupit non cupienda, vel timet non timenda. Alibi vero dicitur peccatum fieri tribus modis, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potint. s nõ oportuit. Uide ⁊ di
⁊im potuit ꝙꝑ nõ oportuit. quare at̃
nõ oportuit. subd̾ ticẽs. Immode¬
rata enĩ eẽt diumia gr̃ãtio. sige¬
ratus filus riepotẽ gigneri patͥ.
qi np̃e nepos nusi auo suo ꝓnepo¬
tẽ gigneret. scd̾m uiñm raibilẽ
sine potẽ ⁊ĩgigneret auosuo ⁊ ꝓ
nepotẽ ꝓ muio suo. tĩ a nob̾ appella¬
retur om̃ipotẽs. Nec ĩpreret᷑ ge¬
neratioĩs series. si sẽꝑ alt̃ cxaito
nasceret᷑. Nec eñ ꝑficeri ullus. si ñi
sufficerer uris om̃i potẽs. ⁊taq¬

Expanded text:
oportuit. Vide et diet ita potuit quod non oportuit. Quare autem non oportuit, subdit dicens: Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, quia et ipse nepos nisi avo suo pronepotsi nepotem non gigneret avo suo, et pronepotem proavo suo, non a vobis appellaretur omnipotens: nec impleretur generationis series, si semper alter ex altero nasceretur; nec eam perficeret ullus, si non sufficeret unus. Omnipotens itaq
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum deus creais malũ. ⁊ faci¬
ens bonũ. Eoce ħ dr᷑ creasse. ⁊ fe¬
cisse malũ. smau noĩe peria ã¬
dr᷑ dĩ nõ eẽ aucror maloꝵ no.¬
mine mali pecc̃a ĩtelligũt᷑. Iõq

Expanded text:
Ego sum Deus, creans malum, et faciens bonum. Ecce hic dicitur creasse et fecisse malum; sed mali nomine poena inr Deus non esse auctor malorum, nomine mali peccata intelliguntur. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
uirtucib. que pͥncipales. uł cardi¬
nales uocantur disserendũ est q̃
sũt iusticia. fortitudo. prudentiã.
temꝑantia. dequib ait aug̃. Iu
dis telectationib prauis. de his
dicitur in lbro sapientie. sobrie¬
tatẽ ⁊ prutentiã docet. iusticiã
⁊ uͥtutem. sobrietatẽ uocat tẽ

Expanded text:
irtutibus quae principales vel cardinales vocantur, disserendum est, quae sunt justitia, fortitudo, prudentia, temperantia. De quibus August., in dis delectationibus pravis. De his dicitur in lib. Sapientiae, c. 8: Sobrietatem et prudentiam docet, justitiam et veritatem. Sobrietatem vocat
Abbreviated transcription (Latin):
nib prauis. nõ eiͣt ibi omĩno
ubi nichil mali eiͣt. Ista igitur
uirtutũ oꝑa ninc mortali uite
necessarta. sicut fides adquã refe¬
renda sũt inp̃teritis habebũtur.
alios usus tt̃ habebũt quã modo.
Cui beda ꝯsentit suꝑ exodũ ita di¬
cens. colũpne ante quas appensũ
est ui uelũ potestates celi sunt. nnͣ
eximiis uirtutib p̃clare .i. forti
tudie. pruderita. tẽperancia. uisti¬
cia. que alit̃ incelis seruant᷑ abã¬
gelis ⁊ aĩab scĩs. quã hic afidelib.
⁊ consequerit̃ assignat
bedi
usus illarũ uirtutum
p̃sentẽ statũ ⁊ futurũ. imitans.

Expanded text:
 non erit ibi omnino, ubi nihil mali erit. Ista ergo virtutum opera huic mortali vitae necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, in praeteritis habebuntur. alios usus tunc habebunt quam modo. Cui Beda assentit super Exodum, c. 26, dicens: Columnae ante quas expansum est velum, potestates coeli sunt, quatuor eximiis virtutibus praeclarae, id estudine, prudentia, temperantia, justitia, quae aliter in coelis servantur ab angelis et animabus sanctis, quam hic a fidelibus. Et consequenter assignat Beda usus illarum virtutum praesentem statum et futurum, imitans
Abbreviated transcription (Latin):
nichil mouus ⁊ amabilus ẽ. Cm re¬
gerti eẽ subditum. iusticie ẽ. ⁊ ido
immnortał est om̃ino iusticia. Nec
in illa beatitudme eẽ tesinz. set
tilis ac tanta erit ut ꝑfertior.⁊
mnor eẽ nõ possit. fortassis ⁊ aue
tres iirtutes ynidentia. sine ullo
periciuo um erroris. fortituto sm̃
molestia tolieraintorũ maicrũ.
temperantia sine repugnatione
libidinũ erunt in illa felicitate.
ut prutentis. ibi sit. nullũ ror̃
deo p̃ponere. us equare. fortitudĩs.
ei firmissime eolerere. temparitie
nulio defectu norio delectari. Qs̾
uõ nc̃ ag̃. iusticia insub¬
uenierto miseris. qt̾ prudentia
in p̃cauendis insidus. qd̾ fortitu¬
to inꝑfereridis moiestus. qd̾ tẽ¬

Expanded text:
nihil melius et amabilius est, cui regenti subditum esse, justitiae est. Et ideo immortalis est omnino justitia, nec in illa beatitudine esse desinet; sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio delectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod te
Abbreviated transcription (Latin):
Ret̾ea queri solet. utrũ pat̃ genueꝰ¬
rit filiũ uoluntate an necessuate.
detre horosus ad aug̃. ita ait. uo¬
iũtate gerint pat̃ filiũ uł necessi¬
tate: riec uolitate. nec neccͣitate.
quia necessitas indõnõ ẽ. preire
uoiũtas sapĩm ñ põt. Quo circa u̾

Expanded text:
erea quaeri solet utrum Pater genuerit Filium voluntate, an necessitate. De hoc Orosius ad Aug. ita ait: Voluntate genuit Pater Filium vel necessitate? Sed nec voluntate nec necessitate; quia necessitas in Deo non est, praeire voluntas sapientiam non potuit; quocirca, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ubiqr̃dã eatholicũ heretico respõdẽtẽ
cõm̃dat dicens. Accute sane quaidanti
respondit heretico uersuissime rat̃.¬
roganti. utrũ dens fliũ tiolẽs an uo¬
lens genuerit. Ut si diceret nolẽs ab¬
surdislina dĩ raisera sequeret᷑. Si
aũt uolens ꝯtrauo qd̾ intẽdebat ꝯ¬
cluder .s. nõ nature eẽ filũ. st uolũ¬
tatis. at ille uiguantissime ucisss
quesunt ab eo. utrũ dens pat̃ uoiẽs
an nolens sit deus. ut si respõderet
tas ⁊ miseria. quã d̾ dõ credere ma¬
gna ẽ insania. Siaũt diceret uo¬
lens. respõteret᷑ ei. gͦ ⁊ ip̃e uolũtate
sun teus est. tiõ natura. Quid gͦ
restabat qͥ ut obmutesce̾t sua int̃¬

Expanded text:
ubi quemdam catholicum haeretico respondentem commendat dicens: Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens vel nolens genuerit, ut si diceret nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem volens, continuo quod intendebat cluderet, non naturae esse filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si responderet  miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, responderetur ei: "ergo et ipse uoluntate sua deus est, non natura". quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret
Abbreviated transcription (Latin):
diligeret. uideret teum qui ẽ ip̃a
caritas. uisu int̾iori quo iuderi
potest. Qui igͥ frx̃m quẽ uidet ñ
diligit. deum qui ẽ duectio. qua
caret qui fratrẽ nõdiligit quõ
põt diligere. Ex una erũ eatẽq

Expanded text:
videret Deum qui est ipsa charitas, visu interiori, quo videri potest. Qui ergo fratrem quem videt non diligit, Deum, qui est dilectio, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest diligere? Ex una enim eademque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ cnͣ quã sit particeps tei. eiꝰ ꝑmage
repitur ⁊ sienĩ amissa dei participa¬
tione de formis sit. ꝓmagro tr̃ t̾i
ꝑmanz. Eo enĩ ip̃o yitaigo dei est
mens. quo capax eiꝰ ẽ. cuisct eẽ

Expanded text:
 antequam sit princeps Dei, ejus imago reperitur; etsi enim amissa Dei participatione deformis sit, imago Dei tamen permanet. Eo enim ipso imago Dei est mens, quo capax ejus est, ejusque
Abbreviated transcription (Latin):
qr uci põt. et iõ u̾tute nemo malt
utitur qr opꝰ uͥcutis ẽ honꝰ usus isto¬
rũ quib ĩ rĩbñ uti ñpossuꝰ. ane¬
mo aũt bñ utentomtale utitur.
habes tͥa griͣ bõꝵ distincma. In¬

Expanded text:
que uti potest; et ideo virtute nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum quibus etiam non bene uti possumus. Nemo autem bene utendo, male utitur; habes tria genera bonorum distincta. 1
Abbreviated transcription (Latin):
ambix. ait.⁊ si fides cesit. pena sarista¬
cit. ⁊ c̃. nõ deside intelligitur qua
creditur indr̃a s deꝯscientia deuic¬
ti. deest erum fides cum pectat cõ
scientia nõ sub ẽ. nam cũ delicta
omĩn nemo intelligat. ẽ aliqñ ⁊¬

Expanded text:
Ambrosius: Etsi fides desit, poena satisfacit, etc., non de fide intelligitur qua creditur in Deum, sed de conscientia delicti. Deest enim fides, cum conscientia peccati non subest. Nam cum delicta omnia nemo intelligat, est aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscius si ꝑatient fert penã. ⁊ huru¬
liter ampleticun cogitaris pecta¬
git. ⁊ ꝑeo puniri adeo. pena satis¬
facit. ⁊ releuat grauatum ad hoc
ñt qd̾ opicitur c̾ satiffactiorie
illa si satisfactio nõfuit. iter¬
uni imponenda est. si uero
irerũ imponenda nõ est satiffac¬
rio fuit. ⁊ si satisfactio fuit uenĩ
impetinuit. responder põt satis¬
factionẽ nõ fuisse. quia ille di¬
gnos fructus penitentie non
fecit. Est enim satiffacno peni
sas excidere nec suggestionib
rnt talem uitar moresq cor¬
iymosmas firquentare nõ ces¬
sant. frustra i deo sibi blantiumt᷑.

Expanded text:
tienter fert poenam et humiliter amplectitur, cogitans se foigit et pro eo puniri a Deo, poena illa satisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem quod objicitur de satisfactione illa: si satisfactio non fuit, iterum imponenda est; si vero iterum imponenda non est, satisfactio fuit: et si satisfactio fuit, veniam impetravit; responderi potest satisfactionem ideo non fuisse, quia ille dignos fructus poenitentiae non fecit. Est enim satisfactio poensas excidere, nec suggestionibusrant talem vitam moresque corleemosynas frequentare non cessant, frustra ideo sibi blandiuntur,