comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e breiians fecit suꝑ t̾rara. in du¬
obus p̃ceptis dirit legem ꝓpħasq pende.¬
re. ut intelligirtnnis qincquid almua
diuinitus p̃ceptũ ẽ in his duob hab̃e.
finem. & adhec duo eẽ referondumᷤ

Expanded text:
 brevians fecit super terram, in duobus praeceptis dixit legem prophetasque pendere, ut intelligeremus quidquid aliud divinitus praeceptum est, in his duobus habere finem, et ad haec duo esse re
Abbreviated transcription (Latin):
ens . t̃. ñ scd̾m accidentẽ uł accedentẽ
participationem sapientiȩ. sic̃ sapiens. ẽ. rati¬
onalis quȩc̃q creatura. Quod uͦ additũ. cui
ut diceret᷑. cui gła. cũ sufficeret si dictũ eẽt.
ei aũ gła. inusitatam nr̃e linguȩ indicat
locutionẽ. ñ sensum quẽ reqͥramꝰ uł de quo
ambigamꝰ insinuat. Quid enĩ sensi deꝑit.

Expanded text:
entem participationem sapientiae, sicut sapiens est rationalis quaecumque creatura. Quod vero additum est, cui, ut diceretur, cui gloria; cum sufficeret si dictum esset, Ei autem gloria: inusitatam nostrae linguae indicat locutionem; non sensum quem requiramus, vel de quo ambigamus, insinuat. Quid enim sensui deperit,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam hoc inseruisti
uerbis cuis ut diceres. s uere solus
sapiens .ẽ. pater. quasi apłs dixerit. soli sapi¬
enti patri. S dixit. soli sapienti dõ. qr ds̃

Expanded text:
etiam hoc inseruisti verbis tuis ut diceres, Sed vere solus sapiens Pater: quasi Apostolus dixerit, Soli sapienti Patri. Sed dixit, Soli sapienti Deo: quia De
Abbreviated transcription (Latin):
In illo etiam
testimonio. ubi ait apłs. soli sapi¬
enti dõ. non dissimilis ettor t̃ uester.
s qͦd uobis respondunus de potentia. hoc
etiam de sapientia respondemus. Si enum
dirisset apłs. soli sapienti patri: nec sic inde
filium separet. Non enim ꝙ in apocalypsi
de filio legitur. habens nom̃ scͥptum qͦd ue¬
mo scit nͥ ipse. ideo pat̃ nescit hoc nomen.
a quo. ẽ inseꝑabilis filius. Sicut gͦ scit fat̃.
qͦd nemo scire dictus. ẽ nͥ filius. qi inseꝑa¬
biles sũt: sic etiam si dictum cẽt. soli sapi¬
enti patti. simul intelligi debera & filius.
qr inseꝑabiles sũt. Cũ uͦ ñ sit dictum. soli
sapienti patri s soli sapienti dõ. & ds̃ unꝰ
sit ipsa crinitas. multo. ẽ. facilior nobis
huiꝰ solutio questionis.: ut sic intelligamꝰ
solum dm̃ sapientem. sic̃ intelleximꝰ solũ
potentem. id ẽ pattem & filium & sp̃m scm

Expanded text:
In illo etiam testimonio, ubi ait Apostolus, Soli sapienti Deo; non dissimilis error est vester: sed quod vobis respondimus de potentia, hoc etiam de sapientia respondemus. Si enim dixisset Apostolus, Soli sapienti Patri; nec sic inde Filium separaret. Num enim quia in Apocalypsi de Filio legitur, Habens nomen scriptum, quod nemo scit nisi ipse ; ideo Pater nescit hoc nomen, a quo est inseparabilis Filius? Sicut ergo scit et Pater quod nemo scire dictus est nisi Filius, quia inseparabiles sunt: sic etiam si dictum esset, Soli sapienti Patri; simul intelligi deberet et Filius, quia inseparabiles sunt. Cum vero non sit dictum, Soli sapienti Patri; sed Soli sapienti Deo; et Deus unus sit ipsa Trinitas: multo est facilior nobis hujus solutio quaestionis; ut sic intelligamus solum Deum sapientem, sicut intelleximus solum potentem, id est, Patrem et Filium et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã suã tĩ dubitandũ sit eum et̃
sapientem: potiꝰ ꝙ sit substantia filii ꝑ gig¬
nentẽ patrẽ. quã substantia patͥs ꝑ genicũ
filium : Restat gͦ ut soli sapienti dõ. gła
notitia. qua innotuit gentib. ds tͥnitas.
p̃cepit laptizari gentes in nomine pacͥs
huiꝰ indiuidus gła tͥnitatis. Ds̃ itaq qͦd

Expanded text:
substantiam suam non dubitandum sit eum esse sapientem, potiusque sit substantia Filii per gignentem Patrem, quam substantia Patris per genitum Filium? Restat ergo ut soli sapienti Deo glorinotitia, qua innotuit gentibus Deus Trinitapraecepit baptizari gentes in nomine Patris hujus individuae gloria Trinitatis. Deus i
Abbreviated transcription (Latin):
enin hominus nr̃i sactam̃to clata
ẽuax illa ꝑtinens ad mortẽ antins
urẽ significanctam: non solum ipsal
gruit apłs. dicens. Acientes qr uetus ho¬
mo nr̃ simul crucifirus. ẽ. ut euacuet᷑
corpus peccati. ut ultra non seruiamus
peccato. Crucifirio quippe iuterioris
hominis. penitentiȩ cdolores intelligũ¬
Itur & contiuentiȩ quidã salubris cru¬
ciatus. ꝑ quã mortem mors impietatis
perimit᷑. in qua nos non relinquit cłs̃.
Et ideo ꝑ taleni crucem euacuat᷑ ompꝰ
peccati. ut iam uon exhibeamus uĩ¬
bra nr̃a. aruia iniquitatis peccato:
qr & interior houio. si utiq renouat᷑
cde die in diem: ꝓfecto uetus . ẽ. ante¬
quai renouetur. Intus namq agit᷑.
qͦd item apłs dicit. Exuite uos ne¬
Quocd ita consequent exponit. Qua¬
ꝓpt̃ depouentes m̃dacium. loquimini
ueritatem. Uhi aũ deponit᷑ m̃cdaciũ.

Expanded text:
enim hominis nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significandam non solum in psalmgruit apostolus dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. crucifixio quippe interioris hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est antequam renouetur. intus namque agitur quod idem apostolus dicit: exuite uos uequod ita consequenter exponit: quapropter deponentes mendacium loquimini ueritatem. ubi autem deponitur mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
głam patͥs sic & nos in nouitate uite
ambulemus. ꝑ hoc sacramentum
agnosciuus nos & peccato inortuos eẽ cũ
dolar .e. confessorum: insepultura. reqͥ¬
es absolutorum. Nongͦ regnet pecca¬

Expanded text:
mortuis, sic et nos in novitate vitae ambulemus . Per hoc sacramentum agnoscamus nos et peccato mortuos esse cum dolor est confessorum: in sepultura requies absolutorum: in resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
Sonait. nonsit. s non regnet. Quã¬
dui peccatum necce̾ ẽ. eẽ in m̃lis
tuis. saltem illi regnum auferat᷑: non:
fiat qͦd iubet. Surgit tra: uoli cdare
illi linguam ad maleclicenctũ: noli
clare manum aut pectem ad ferien¬
ctum. Non surgeret ira ista irrationa¬
bilis. nisi peccatum eẽt in m̃bris. S tol¬
le illi regnum: non habeat arma uncde
contra te pugnet. Discit etiam nousur¬
Hon erhibeatis m̃bratuã ar ma miqͥta¬
tis peccato: alioqͥn toti captiui critis &

Expanded text:
non ait non sit, sed non regnet, quandiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet; surgit ira, noli dare irae linguam ad maledicendum, noli dare manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris, sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet, discit etiam non surNon exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato, alioquin toti captivi eritis, et
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. in cruce xp̃i. insepultura. in resurrecꝰ¬
tione t̃tia die. inascensione incelum.
& sedere ad dexteram patͥs. ita gestũ
.t̃. ut nis rebus non mistice tantum
dictis s etiam gestis. consiguraret uita
xp̃iana. quȩ hic gerit᷑. Nam ꝓpt̃ eits
crucem dictum ẽ. Qui aũ iłu xp̃i sut.¬

Expanded text:
est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertio die, in ascensione in coelum, in sede ad dexteram Patris; ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis configuraretur vita christiana quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: Qui autem Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset. deuide sacri baptismatis incruoe
xp̃i graude misterium cõmencdauit. eo
modo ut intelligamus nichil alitiet ẽẽ
xp̃i baptisinum. nͥ mortis xp̃i similitudi¬
nem: nuichil aũ aliud mortem xp̃i cruci¬
firi. nͥ remissionis peccati similitutinẽ.
ut quẽaamoctum m illo mors uera fac¬
ta .ẽ. sic in nobis uera remissio peccatoꝵ.¬

Expanded text:
it, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcũq gͦ baptizati sumus in xp̃o ih̃u
inmorte ipsitis baptirati sumitis. Et icdo̾
dictiu .ẽ: ut ꝓbaretur. mortuos nos eẽ
peccato. Cui aũ peccato paruuli renas¬
cencdo moriunt᷑: uͥ qͦd nascencdo trare¬
tut Ac ꝓ hoc etiam actipsos ꝑtinet.
qͦd sequit᷑ dicenis. Consepulti enĩ sumꝰ

Expanded text:
cumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Con
Abbreviated transcription (Latin):
top noncẽ nobis ꝑmanendum
ini Oimortui ssimis peccato: quouͦi
numus ineo ͤ Ar ut ostenderet
nos mortuos eẽ peccato: stibiecerat.
Anignoratis qm qͥctĩq baptirati sumꝰ¬
map̃o ihu inmone ipsius baptuati
sumtis Sic itaq locum istum clatisit.
diceret ee peccato. Citi peccato: iuisi
carni. in qua erat non peccatũ. s simi¬
litucto peccati & ideo nomine. ẽ. appel¬
lata peccati. Maptiratis itaq in mortem
xp̃i in qua non solum maiores uerum
etiam iłmaioies baptitant᷑. ait. Sic & uos

Expanded text:
anendum rat: Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet nos mortuos esse peccato, subjecerat: An ignoratis, quia quicunque baptizati sum in morte illius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, diceret esse peccato, cui vero peccato, nisi carni? in qua erat non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata peccati. Baptizatus itaque in mortem Christi, in qua non soli majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait: Sic et vos,
Abbreviated transcription (Latin):
ei peccata multa. qm̃ cdilexit multum.
& diffrindit᷑ in conde caritas cłi unde
fiat legis plenitudo. non ꝑuires arbi
peccatum in mortem. sic & grã regnet
actmoctum regnauit peccatum in moi¬
tem. non ait punum hominem. aut
pͥmum hominem. aut ꝑ adam. qr iam
ctirerat. lex subinitrauit ut habunda¬
ret delictum. quȩ habundantia non
ꝑtinet ad pͥmi hominis ꝓpagniẽ. s ad
conuersationis humanę p̃uaricationẽ.
quȩ illi umi delicto quo solo obstricti te¬
uent᷑ uifautes. iam ui maiorib eratib
ex habundantia nuquitatis acdiecta
.ẽ. S qm̃ hoc totum etiam qͦd ñ ꝑtina
actillius utius delicti originem tam̃
idonea ẽ. soluere grã saluatoris. łcdeo
cum ctirisset. sic & grã regnet ꝑ tustici¬
am inuitam et̃nam. addicdit. ꝑ iħ̾m
xp̃m dñm nr̃m. Nullius argum̃ta¬
tiones contrabec apostolica uerba.
loqui debennus: quanto ipsi ꝓse loqui

Expanded text:
ei peccata multa, quoniam dilexit multum , ei peccata multa, quoniam dilexit multum , et diffunditur in corde charitas Dei, unde fiat legis plenitudo, non per vires arbitpeccatum in morte, sic et gratia regnet admodum regnavit peccatum in mortem, non ait, per unum hominem, aut primum hominem, aut per Adam, quia jam dixerat, « Lex subintravit, ut abundaret delictum; » quae abundantia non pertinet ad primi hominis propaginem sed ad conuersationis humanae praeuaricationem, quae illi uni delicto. quo solo obstricti tenentur infantes, iam in maioribus aetatibus ex abundantia iniquitatis adiecta est. sed quoniam hoc totum. etiam quod non pertinet ad illius unius delicti originem, tamen idonea est soluere gratia saluatoris, ideo, cum dixisset: Sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam. addidit: Per m nostrum. Nullius itaque argumentationes contra haec apostolica uerba prolatae loqui debemus, quanto ipsi pro se loqui
Abbreviated transcription (Latin):
dẽp̃nationẽ. hunc ad iustificationem.
cum tanto pꝰ adam uenerit ⁊p̃ouicar¬
ne. uit sciamus antiquos iustos c̾tiam.¬
qͥcũq ec̃ potuerũt. non nͥ ꝑ eaudem
sidem liberatos ꝑ quam liberamut
n nos ficdem sciliea incarnationis xpͣi
quȩ illis p̃mintiabat̃ sic̃ ⁊ nobis ad¬
nuntiat. Ileo hic apm hominẽ cticit.
cumsit ⁊ tõ: ne quuis cristimet anti
ꝑfidem incarnationis eius. qua ⁊ homo
xp̃c dicitur potuuse liberari. Quod uͦ¬
acduugit ⁊ dicit. lex subuitrauit ut
habundaret cdelictumn. iam non ꝑtin&
ad illud delictum. qͦd tralit᷑ ex adam.
de quo suꝑius dicebat. mors regnauit
ꝑ unum. legem qͥpe siue naturalẽ intel¬
ligamus quȩ in eorum apparet etatibus
qui iam ratione uti possut. siue cõscͥp¬
tam quȩ cdata. ẽ ꝑ moꝑsen qi nec potuit¬
ipsa uiuificare ⁊ liberare alege petcati
⁊ mortis quȩ tracta ẽ. ab adam s mna¬
gis addidit p̃uaricationis augm̃tũ.

Expanded text:
demnationem, hunc ad iustificationem, cum tanto post Adam uenerit Christus in carne, ut sciamus antiquos iustos, quicumque esse potuerunt, non nisi per eandem fidem liberatos, per quam liberamur et nos, fiquae illis praenuntiabatur, sicut et nobis annuntiabatur. Ideo hic Christum hominem dicit, cum sit et Deus, ne quis existimet antiqper fidem incarnationis ejus qua et homo Christus dicitur, potuisse liberari. Lex adiungit et dicit: Lex autem subintrauit, ut abundaret delictum, iam non pertinet ad illud delictum, quod trahitur ex Adam, de quo superius dicebat: Mors regnauit per unum; legem quippe siue naturalem intellegamus, quae in eorum apparet aetatibus, qui iam ratione uti possunt, siue conscriptam, quae data est per Moysen, quia nec ipsa potuit uiuificare et liberare a lege peccati et mortis, quae tracta est ex Adam, sed magis addidit praeuaricationis augmenta;
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ ipsum pereut marim s
qͥ cum delectatione peccant iamore
peccati & eis placet qͦl cis libit. Uncle
& apłs cum essitis inqͥt serui peccati.
liberi funtis iustitis. Ecce ostenctaut᷑.
etiam peccato minimc poruisse nisi
alia libertate serutre. Liberigͦ auisti¬
tia non sunt : uͥ arbitͥo libertatis. li¬
saluatoris. Propt᷑ qͦd admirabilis cdoc¬
toi etiam uerba ipsa cliscreuit. Cum enĩ
seruiessetis inqͥt peccati liberi fuistis
iusticiȩ. Quẽ gͦ tunc fructum habuistis.
m his in quib nnc crubescitis. Nam
finis illorum mors. ẽ. Nunc gͦ liberati
apeccato. serui autem factidõ. habetis
fructum utm inscificationẽ. finemiuͦ.
uitam ȩt̃nam. Liberos dicit iusticię.
non liberatos. Apeccato aũ non liberos.
ne sbi hoc tribuerent. s uigilantissi¬
me maluit dicere liberatos. restrens
hoc adillam dñi sententiam. Si tios filiꝰ
liberauerit: tunc uere liberi eritis. S
qr cdelectat᷑ malis. ideo libera inbonis
non. ẽ: qr liberata notẽ. Nec potest

Expanded text:
ut per ipsum peccent maxime omnes, qui cum delectatione peccant et amore peccati et hoc eis placet quod eos libet. unde et apostolus: cum essetis, inquit, serui peccati, liberi fuistis iustitiae. ecce ostenduntur etiam peccato minime potuisse nisi alia libertate seruire. liberi ergo a iustitia non sunt nisi arbitrio uoluntatis; lisaluatoris. propter quod ammirabilis doctor etiam uerba ipsa disereuit: cum enim serui essetis, inquit, peccati, liberi fuistis iustitiae. quem ergo tunc fructum habuistis in his, in quibus nunc erubescitis? nam finis illorum mors est. nunc autem liberati a peccato, sefructum vestrum in sanctificatione, finem vero vitam aeternam. Liberos dixit justitiae, non liberatos, a peccato autem non liberos, ne sibi hoc tribuerent; sed vigilantissime maluit dicere, liberatos, referens hoc ad illam Domini sententiam: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . quia delectatur malis, ideo libera in bonis non est, quia liberata non est. Nec potest
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝑ untus delictum i om̃i homines
ad concdẽpnationẽ. ⁊ non potuis ꝓ
multa sua cdelicta: nͥ qr etiam si illud
unum sit. tam̃ idonetm. t̃. ꝑducere
ad condep̃nationẽ. etiam nullis adcti¬
tis cereris sic̃ ꝑducit partitilos mou¬
entes qui eradam nascunt᷑. si in ap̃o
ñ tenascantur: In eo uͦ qͦd tͥ uidet᷑
duo ista int̾ se cẽ contraria. ut om̃s
Nullus enim hominum nͥ ꝑ adã trahit᷑
ad dãpnationẽ: de qua ꝑ lauachrũ rege¬
nerationis homines liberant̃. Et millus
hominũ il ꝑ xp̃m ab hac clãpuatione li¬
berat᷑. Ideoᷤͦ er utraꝙ parie dictum est
om̃s. qi nemo ad clãpnationẽ generati¬
onis nͥ ꝑ istum. nemo actuitam regene¬
rationis nͥ ꝑ illum. Ac ꝑ hoc non genera¬
litas illuis partis. locum erclutit alte¬
rius. qr ex his ipsis qͥ generalit᷑ moriunt᷑
terea om̃s liberare cdictus ẽ. etiam ipse.

Expanded text:
per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, et non potius per multa sua delicta, nisi quia etiamsi illud unum sit, tamen idoneum est perducere ad condemnationem, etiam nullis additis caeteris, sicut perducit parvulos morientes, qui ex Adam nascuntur si in Christo non renascantur. In eo vero quod tibi videtur duo ista inter se esse contraria, ut omnes nullus enim hominum nisi per Adam trahitur ad damnationem, de qua per lavacrum regenerationis homines liberantur. Et nullus ione liberatur. Ideoque ex utraque parte dicti sunt omnes, quia nemo ad damnationem generationis nisi per istum, nemo ad vitam regenerationis, nisi per illum, ac per hoc non generalitas unius partis locum excludit alterius, quia ex his ipsis, qui generaliter moriuntur terea omnes liberare dictus est eti
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. eadem incõmutabilitas. cadẽ ma¬
iestas. eadem potestais. In patre unitas.
infilio equalitas. inspũscõ unitatis eqͣ¬
litatisq concordia. Et tria hee. unũ omĩa
ꝓpt̃ patrem. equalia omĩa ꝓpt̃ filium.

Expanded text:
nitas, eadem incommutabilitas, eadem maiestas, eadem potestas. in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum omnia propter patrem, aequalia omnia propter filium,
Abbreviated transcription (Latin):
n̾itas una. quȩdam sũma res. cõmunisq
omib fruentib ea. si cam̃ & res. & ñ rerũ
omĩum causa: si tam̃ & causa. Nonenun
facile. nom̃ qͦd tantȩ excellentiȩ cõueniat.
inueniri pot̾. nͥ qͦd meluis ita dicit᷑. Trini¬

Expanded text:
nitas, una quaedam summa res communisque omnibus fruentibus ea; si tamen res, et non rerum omnium causa, si tamen et causa. Non enim facile nomen quod tantae excellentiae conveniat, inveniri potest, nisi quod meli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculorumq plenisñmo uel de uirib
nr̃is sꝑetur faciencta uictoria uel uiri¬
alio loco. in his inqͥt omibus suꝑuin¬
cumus ꝑ eum qui ctilexit nos. Sciamꝰ
tam̃ quantalibet uirture p̃liandi ui¬
tiis repugnemus. uel ettam uitia suꝑe¬
mus ⁊ subiugennis quamdiu sumins
in hoc corpore nobis decẽ non posse. un̾
dicamus dõ. dimitte nob̃ debita nrã
In illo aũ regno uͥsemꝑ cum corporib
ĩmortalib erimus. nec p̃lia nobis erũt
ulla nec ctebita. quȩ nusquã ⁊ ñquã
eẽnt. si natura nrã sic̃ recta citata ẽ
ꝑmaueret. Ac ꝑ hoc etiam nr̃ iste cõ¬
flictus in quo ꝑiclitamur. ⁊ de qͦ nos
uictoria nouissima cupiniis libirari.
ad uite huius mala ꝑtinet. quã tot
tantorũq testimonio malorum ꝓba¬

Expanded text:
iculorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria uel uirialio loco: In his, inquit, omnibus superuincimus per eum qui dilexit nos. Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis repugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus, nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et numquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius mala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malorum proba
Abbreviated transcription (Latin):
conscius ddum uidetur sͥ nullã
penam pati credit qr ĩ iuidica cõ:
Icum abuti patientia aĩ. ⁊ñ intelli¬
gere parcentis benignitatt᷑. iamsit

Expanded text:
conscius dum videtur sibi nullam poenam pati, credit quia non judicet Deus: cum abuti patientia Dei, et non intelligere parcentis benignitatem, jam sit
Abbreviated transcription (Latin):
mentis mex. & capttuum ducentẽ tule¬
ge peccati: qͣuȩ ẽ. inmeubris micis. Capti¬
uums. ercarne: captuums ex parte:
nam mens repugnat. & condelectatut
legi dĩ. dic enim intelligere debemus. s̃i
de se ipso apłs loquit᷑. Iamgͦ si mens non
consentit peccato titillanti suggerenti
blandienti. si mens non consentit. qm
habet alias nicetius delectationes suas delecꝰ¬
tationib carnis iuilla exparte conserencdas:
digͦ nonconsentit.& ẽ. in me qͥddam mor¬
mens non consentit. ⁊ tĩqͥd ipsa mors ñẽ.
ser ego homo. Et si non in mente: tam̃
ii carne. Miser homo. Non eram inm̃¬
te homo: & incarne nonhomo. Qs enim
umquam carnenstiam octiohabuit
ciser ego homo. qͥs me liberabit cde corpo¬
remortis huus. Quidẽ. hoc st̃s  Quasi
carere uult corpore. Quid festinas. Di tan¬
tum ibiẽ initutio tua. ut corpare careas
mors quandoq uentura. ẽ: & te a corpare
mortis dies adueniensulttintis ꝓculdu¬
oaitans loqueris moriturus loquetis. De

Expanded text:
et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et est in me quiddam mormens viva non consentit. Numquid ipsa mors non est ser ego homo: etsi non in mente, tamen in carne miser homo. Non enim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpore mortis dies adveniens ultimus procul durtalis loqueris, moriturus loqueris. Sep
Abbreviated transcription (Latin):
ipsẽ ego mente ser uo legi dĩ: carne autẽ
legi peccati. Mente nonconsentio legipec¬
cati: s tam̃ nollem eẽt in menbris meis ler
ulla peccati. Quia gͦ nollem. & tam̃ ẽ : non
qͦd uoloago qr concupisco & nolo. Non
qt uolo ago: s qͦd octi illud facio. Quid

Expanded text:
ipse, mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Mente non consentio legi peccati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, ill
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iane roga quantum potes. erclama
& cdic. Miser ego homo qͥs me libitabit
acorpore martis hiuus: Respondet̃ tͥ.
Sectitus efficetis non de te. s de dño tuo
securiis efficetis aepignore tuo. Sꝑa cñ xp̃o
regnum xp̃i: iam pignus tenens sanguinẽ
xp̃i. Dio ctic. qͥs me liberabit de coipore ior¬
tis huius. ut respondeat᷑ tͥ. Grã chĩ ꝑiħm¬
xp̃m cdnm nrm̃. Nonenum sic libetaberis
de corpore mortis huuis. ut hoc corpus non
habeas. Habebis. s iam non mortis huius.
Ipsum erit. s nonerit. ipsum. Ipfumerit.
qr tpsa caro erit: non ipsumerit. qr mortale
nonerit. Sic fic liberaberis a corpore moitis
huuis. ut mortale hoc induat nruortalita¬
tem. & corruptibile hoc inctuat incorrup¬
tionem. Aquo: ꝑ. quen: Gratia dtĩ ꝑihin¬

Expanded text:
clama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino securus efficeris de pignore tuo. Spera cum Christo regnum Christi, jam pignus tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? ut respondeatur tibi, Gram nostrum. Non enim sic liberaberis de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc induat incorruptionem. A quo? per quem? Gratia Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
lex. Unde ꝓbo: Qiua implere uolo. Inue¬
no gͦ legem mͥ uolenti facete bonimi:
qm mͥ malimi actiacet. Et hoc tłi. Nom
entm caro non mea̾ aut de alia substan¬
tia caro̾auit cde alio pͥncipio caro: Ant
anima exdõ & caro degente tenebrarũ:
Absit. languor repugnat sanitati: semui¬

Expanded text:
implere volo. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum; quoniam mihi malum adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio principio caro, aut anima ex Deo, et caro de gente tenebrarum. Absit. Languor repugnat sanitati. Semi
Abbreviated transcription (Latin):
tͥhuere: qr de corpore mortis huiuis libera¬
beris: Respondet tͥ apłs si fensum eius
ceptinus tmmo qi cdño adiuuante fine
Scio qͥdloquar. Paganos cticis libtraria
corpore martis huius. qr uenia cdies udti¬
mus uttȩ hius & soluunt᷑ ad tempuis
a corpore mortis hiuius. uenis dito.

Expanded text:
tribuere, quia de corpore mortis hujus liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si sensum ejus cepimus, imo quia Domino adjuvante, sine Scio quid loquar. Paganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
cupisces. Et ego nolo concupiscere. ꝙ tam̃
concupisco. quiamuis concupiscentiȩ mex
assensum non p̃beani. quãius pꝰcam ñ eã
Resisto enin. auerto m̃tem. nego arma. te¬
neo menbra: & tam̃ fit i me qͦduolo. Qͦt
non uult & ler: nolo cum lege. Quod non
incarne. ego sum tumente: s magis ego
sum in mente quam incarne. Quia enim
ego sum uimente. ego sum in regente
tuens enti regit. caro regitur. & magis sũ ego
ineo qͦd rego: quam meo qͦd regor. Quia gͦ
magis ego inmente: nunc autẽ iam ñ ego
clarus. Iam accepta grã saltiatoris ut m̃te
conctelecter legi cdł: non ego operc illud
s qd habitat mine peccattm. Scio enim
qr non habitat mine. Iterumgͦ mine.

Expanded text:
piscere, et tamen concupisco; quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post eam non eam. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; quod non in carne, ego sum in mente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia ergo magis ego in mente: Nunc autem jam non egodatus, jam accepta gratia Salvatoris, ut mente condelecter legi Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me. Iterum e
Abbreviated transcription (Latin):
implet legem insirmitas mea: s legẽ
lauclat noluntas mea. Gͦ si qͦd nolo
noc ago ĩdeo consentio legi qr nolo.
non qi ago. Ipsũm autẽ ago. concupi¬
socre e᷑ not concupiscentiȩ consentire.

Expanded text:
implet legem infirmitas mea, sed laudat legem voluntas mea. Ergo si quod nolo hoc ago, ideo consentio legi, quia nolo, non quia ago. Ipsum autem quod ago, concupiscere est, non concupiscentiae consentire.
Abbreviated transcription (Latin):
lis . ẽ. ego atut̃ catralis sum mente enim
spͣtalis coipore carnalis quando totus
spĩtalis: Cum seminatur corpus anunale:
surget corpus spĩtale. Modo gͦ quando ferua
mortis contentio. non qͦd uolo ago: ex parte
spĩtalis ex parte carnalis. ẽx parte meliore
spĩtalis exparte infẽriore carnalis: adhuc
confligo. mtidum uici. Magaum mͥ. ẽ.
tio. & pꝰconcupiscentias meas non eo: tam̃
adhtic concupisco. Et utiq etiam in ipsa
quia ego inmente ego incarne. Non enĩ¬

Expanded text:
lis est, ego autem carnalis sum: mente enim spiritualis, corpore carnalis: quando totus spiritualis? Cum, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum vici: magnum mihi est tio, etsi post concupiscentias meas non eo; tamen adhuc concupisco: et utique etiam in ipsa enim ego in mente, et
Abbreviated transcription (Latin):
eos uocauit. uos inqͥt qͥspĩtales estis istru¬
ite huiusmodi. in spũ leuitatis intencdẽs
te ipsum ne a tu tempteris . E. cce quẽ
spitalem iam appellauit etatem. tunuit
illi tẽptationis fragilitatem. Unde pos¬
set temptari spĩtalis  Q si non ex mente:
carnalis. idem sp̃italis. idemq carnalis.
Eoce spĩtalis lñte seruio legi di᷑ ecce car¬
ualis: carne autẽ legi peccati. Idem gͦ
ipsẽ. & spłtalis & carnalis. Iclem plane.
comẽntis. qui eas uelbonas putas aderplen¬
ctam libidinis sauetatem. uel certe sic uictes
malas ut eis iam̃ cedindo consentus & quo
ducũt sequaris & omĩa quꝑ sũggetũt ꝑpe¬
tres: totus carnalis estu. Tũqͥsqͥs talis ẽs. to¬
tuscatualis es. Si artẽ a concupistis qͥaler¬
pꝰ concupiscentias tuas non eas: ẽcor mortis

Expanded text:
Vos, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex mente, carnalis: idem spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, consentis, qui eas vel bonas putas ad explendam libidinis saturitatem, vel certe sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, et quo ducunt sequaris, et ea quae mala suggerunt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupiscis quidemconcup
Abbreviated transcription (Latin):
dirit. facere. s ꝑficere: non enim nichil¬
facit. Rebellat concupiscenitia & noncon¬
seutit: cdelectat uro abiena & non aniu¬
it. mentem auertit. Insecretartũ m̃tis
uitrat. uictet foris strepentem concupi¬
qͥd faciat mͥ caro : sicut nec aliena ita nec
mea. Quigͦ uise hic agit : nichil facit
Multum facit: magnum ẽ qd facit: s
tamen nonꝑficit. Quicd t̃ caim ꝑficere᷑
uͥ.ẽ. mors contentio tua  Inno gͦ legem

Expanded text:
dixit, facere; sed, perficere. Non enim nifacit; rebellat enim concupiscentiae, et non consentit. Delectat enim uxor aliena, et non annuit; mentem avertit, in secretarium mentis intrat, videt foris strepentem concupiquid faciat mihi caro. Sicut nec aliena, ita nec mea. Qui ergo in se haec agit, nihil facit? Multum facit: magnum est quod facit, sed tamen non perficit. Quid est enim perficere? Ubi est, mors, contentio tua? Ergo, Velle
Abbreviated transcription (Latin):
ro. Diri ignoro. non apptobo. non accipio:
non mͥ placa. non consentio. non latido.
Num enim &. tp̃c eos ignorabat. quib
dicturus ẽ. non noui nos Eroisus etiã¬
hic hoc intellerpgo: qd cium oꝑoi ignoro.
qr nonfacio. ignoio. Non enim ego oꝑor
.ẽ cde dño. eum qͥ non nouerat peccatũ
Quit ẽ. non nouerat: t̃ rgo nou noterat

Expanded text:
ro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim et Christus eos ignorabit, quibus dicturus est, Non novi vos . Prorsus etiam hoc intel non facio, ignoro. Non enim ego operoest de Domino, Eum qui non noverat peccatum . Quid est, non noverat? Ergo non noverat
Abbreviated transcription (Latin):
ue inqͥt reuelationum mearũ ne extollat.
datus ẽ mͥstunulus carnis meȩ angelus
sathans qͥ me colafirit. Qualem tumorẽ
timuit. qͥ mgictacissimũ epithema acce
mulum angilũ susias a qͦ colafraetur:
Absĩt hoc de atgelis aupicari. Homines
sumus. apłos scõs homines agnoscamus:
tiasa clecta s acdhuc stagilia adhuc in
tur nec auditus ẽ. aduoluntatẽ quta
eraucditus t̃. ad sauitatem: funte noti

Expanded text:
nquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepmulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines agnoscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia; adhuc in tur; nec auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑne uocationis cdĩ in xp̃o iħii. Supra iam
duerat. nou qr iam acceꝑui aut iam ꝑfec¬
tus sim. Adhuc contradicit᷑. & dicit᷑. Dicebat
ciȩ ꝑfectionem. Iamgͦ tat uistus erat qͣm
sũt angeli : s nonctũ ĩmortalis sicut sint
augeli. Sic inquiunt: sic ẽ ꝓrsus. Modo
draisti. tamerat iustus quan fut̃ angeli:
s noudum ĩmortalis sic̃ fũt angeli. E tgo
ꝑfectionem iusticiȩ sic̃ angeli trͣnebat.

Expanded text:
supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Supra jam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Supra jam dixerat: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim . Adhuc contradicitur et dicitur: Dicebat tiae perfectionem. Jam ergo tam justus erat quam sunt Angeli, sed nondum immortalis sicut sunt Angeli. Sic, inquiunt, sic est prorsus. Modo dixisti: Tam erat justus quam sunt Angeli, sed nondum immortalis sicut sunt Angeli. Ergo perfectionem justitiae jam
Abbreviated transcription (Latin):
& concupisco. Lex inqͥt dixit. non concu¬
pudes. Honio legem audiuit. uitum
agnouit. bellum indixit. captuutatẽ
apłs. Aucli ipsum apłm confitentem nõ¬
ctũ eum ad tantam ꝑfectionem iusticiȩ
ꝑuenisse. quantani mangelis eẽ credimꝰ
quonum angelorum equalitatem spera¬
mus. si ad qͦd uolumus ꝑuenianus.
Quid enim aliud nobis ꝓmisit cdñs in
resurrectionẽ. uͥait  in resurrectione
mortuoꝵ neq nubent neq urmes ctu¬
cent. non emm incipient mou. s erũt
equales angelis cũ. Dicit gͦ aliqͥs. & tu
uncde scis qr paulus a plr angeli iusti¬
ciam & ꝑfectionem nonctũ habebat.
non credo uͥapło. Aliitm testem non quero:
soloqueris: Dic uͥdiristi non qͦd uolo ago.
s qͦd octi illud facio: eristunt qͥdicant qd
alium in te nescio quẽ transsiguraueris:
laborantem: cdeficienteui: uictum: captuũ:
tumͥdic de te: uͥ uemo dubitat qi loqueris
tror conp̃henctisse. & quid facis Unum
aũ que ret᷑ oblitus. in ea quȩ ante fut᷑ exten¬

Expanded text:
et concupisco; lex enim dixit, « Non concupisces. » Homo legem audivit, vitium agnovit, bellum indixit, captivitatem  audio ipsum Apostolum confitentem, nondum eum ad tantam perfectionem justitiae pervenisse, quantam in Angelis esse credimus: quorum Angelorum aequalitatem speramus, si ad hoc quod volumus perveniamus. Quid enim aliud nobis Dominus promittit in resurrectione, ubi ait: In resurrectione mortuorum neque nubent, neque uxores ducent; non enim incipient mori, sed erunt aequales Angelis unde scis quia Paulus apostolus angeli justitiam et perfectionem nondum habebat? non credo nisi Apostolo, alium testem non quaero; so loqueris. Nam ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic de te, ubi nemo dubitat quia loqueris tror apprehendisse. Et quid facis? Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt exten
Abbreviated transcription (Latin):
tis querebat. Dic nob̾ scẽ apostole alium
aliquem manifestioem locum: non uͥ
queris ĩmortalitatem: s uͥ conniteris in¬
firmitatem. Et hic iam susur rattit: i am
contradicit᷑. Uideor mͥ audire quorũdã
cogitationes: & hic dicit᷑ ułͥi. uerumi. ẽ:
noui qͥͥ dicturus es. Confitet᷑ infirmi¬
tatem: s carnuis non mentis. Nam quis¬
lemꝰ copore fuisse mortalem sicut cdicit:
habemus thesaurum istum in uasĩs ficti¬

Expanded text:
tolus. Dic nobis, sancte Apostole, alium aliquem manifestiorem locum, non ubi quaeris immortalitatem, sed ubi confiteris infirmitatem. Et hic jam susurratur, jam contradicitur. Videor mihi audire quorumdam cogitationes, et hic dicitur mihi: Verum est, novi quid dicturus es: confitetur infirmitatem, sed carnis, non mentis; confiore fuisse mortalem, sicut dicit: Habemus thesaurum istum in vasis ficti
Abbreviated transcription (Latin):
lam ductum aũ direrat. siue lege pecta¬
ram. qr mortuum dirit. absconcditum
ẽ. lat&. non apparet. Modo uideite: quã
uere ita dictumsit. Peccatum inqͥt
ut appareat petcatum. Non dixit. ut
sit. qi erat & quando  apparebat pecca¬
tum. Quid ẽ ut appareat peccatum:
Quia concupiscentiam nesciebam: nͥ
lex cdicera. non concupisces. Non ait.
concupiscentiam non habebam: s cõcu¬
piscentiam nesciebam. Sic etiam hic.
non ait. ut sit peccatum. s ut appare¬
at peccatum: ꝑ bonum mͥoꝑatum ẽ.
mortem. Quam martom᷑ Ut fiat suꝑ
moctum pecgtus ant peccatũ ꝑ man
enimtam ꝑtinens actuitam: quã non
concupisces Hoc ec̃ in mortẽ. Peccatũ
enim occasione accepta ꝑmandatum
sefellit me & pillud occidit. Concu¬
piscentiam terruit: nouertiurit. fẽcit
dimorem pene: non amorem iustitiȩ.
Qua gͦ Quid dubitamus ad hoc
datam eẽ legenr ut inueniret se homo:
Quando enim ds̃ nou ꝓhibebat amalo:
latebat se homo. Uires suas languidas

Expanded text:
 sine lege peccaramus, quia mortuum dixit, absconditum, est; latet, non apparet. Modo videte, quam vere ita dictum sit: « Peccatum, » inquit, « ut appareat peccatum. » Non dixit, ut sit, quia erat, et quando non apparebat peccatum. Quid est, ut appareat peccatum? Quia « concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret; Non concupisces. » Non ait, concupiscentiam non habebam; sed, concupiscentiam nesciebam. Sic etiam hic non ait, ut sit peccatum, sed « ut appareat peccatum; per bonum mihi operatum est mortem. » Quam mortem? « Ut fiat supra modum peccans peccatum per mandenim tam pertinens ad vitam, quam non concupisces? « hoc esse in mortem. » Peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Concupiscentiam terruit, non exstinxit: fecit timorem poenae; non amorem justitiae. Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo. Vires suas languidas
Abbreviated transcription (Latin):
eris accepta lege p̃uaricator eris. ĩnue¬
nia te hostis nudum refugio. inuaclet
te. Ne forte rapiat ut leo: & non ẽ. qui
eruat. Sine lege enim peccatũ mortu
um .E. Qunidẽ. mortuum ẽ: Later. non
apparet. Omĩno tanquã sepultum igno¬
rat᷑. Acdueniente aũ mancdato: peccatũ
truiit. Quicdẽ. reuixit: Apparere cep̃.
sentiri cepit. tebellare acduersũ me ce¬
tuus sum : p̃uaricator factus fumꝰ. Q in¬
uetitum ẽ. mͥ mancdatum qͦł erat in ui
uita ẽ. non concupiscere: Ouita dulcis.
Dulcis ẽ. quasi uoluptas concupiscentiȩ.
uerum. ẽ: nec eam homines sequerent᷑
nͥcdulcis eẽt. Theatrum. spectaculum.
meretͥr lasciua. turpissima cantilena:
dulcia sũt ista concupiscentiȩ. Dulcia¬
sũt plane. suauia. delectabilia: s narra¬
uerũt mͥ iniusti delectationes. Sua

Expanded text:
eris, accepta Lege praevaricator eris. Inveeris, accepta Lege praevaricator eris. Invenit te hostis nudum refugio, invadit te: vide ne forte rapiat, velut leo, et non sit qui eruat . Attende verba Aposgium tuum, turris fortitudinis a facie um est. Quid est, mortuum est? Latet, non apparet omnino, tanquam sepultum ignoratur. Adveniente autem mandato, peccatum revixit. Quid est, revixit? Apparere coepit, sentiri coepit, rebellare adversum me coeNon se continet, si non continetur. Noli remanere in te, transcende et te: in illo te vita est, non concupiscere? O vita dulcis! Dulcis est quidem voluptas concupiscentiae: verum est, nec eam homines sequerentur, nisi dulcis esset. Theatrum, spectaculum, meretrix lasciva, turpissima cantilena, dulcia sunt ista concupiscentiae; dulcia plane, suavia, delectabilia: sed, Narraverunt mihi injusti dele
Abbreviated transcription (Latin):
homo: Etgo cum essemus incarne. idẽ in
concupiscentiis carnis uersarem᷑. ibi totam:
spem nram tanquã in nobis poneremus
passiones peccatorum que ꝑ legem sut. aucte
sut enim ꝑ legem. ꝓhibendo enĩ fecerũt le¬
gis p̃uaricatorem. qi ille qui p̃uaricator:
.ẽ. factus. dm̃ non habuit aduitorem: oꝑa¬
bant᷑ gͦ in menbris nr̃is ut fructum ferrẽt.
peccator: quam spem habet p̾uaricator
uicit qr inmalo loco te inuenit. Inuenit
diri ut moriaris. Si mortui estis cũ xp̃o:
quȩ sursum sut querite. In carne uiuens:
noli cẽ incarne. Omĩs caro sinum: uer¬
gium tuum: turris sortitudinis a facie
inimici. Noli gͦ cẽ incarne: inpũ esto.
Quicd ẽ. inspũ esto: In dõ spem pone.
Nam si posueris in ipso spũ quo homo es.
iterum sp̃s tuus incar nen relabitur:
qr non eum dedisti illi aquo suspendat᷑.
Non se contunet. si non continct᷑. Noli re¬
manere uite. transcencde a te : inillo spẽ
pone. qͥ fecit te. Nam si in te spemhabu¬

Expanded text:
t. Ergo Cum essemus in carne, id est, in concupiscentiis carnis versaremur, ibique totam spem nostram tanquam in nobis poneremus: passiones peccatorum, quae per legem sunt, auctae sunt per legem. Prohibendo enim fecerunt legis praevaricatorem; quia ille qui praevaricator est factus, Deum non habuit adjutorem. Operabantur ergo in membris nostris, ut fructum ferrent, peccator quam spem habet praevaricatovicit, quia in malo loco te invenit: invenit dixi ut moriaris. Si mortui estis cum Christo, quae sursum sunt quaerite. In carne vivens, noli esse incarne. Omnis caro fenum, Vergium tuum, turris fortitudinis a facie inimici . Noli ergo esse in carne, in spiritu esto. Quid est in spiritu esto? In Deo spem pone. Nam si posueris spem in ipso spiritu quo homines, iterum spiritus tuus in carnem relabitur, quia non dedisti eum illi a quo suspendatur. Non se continet, si non continetur. Noli remanere in te, transcende et te: in illo te pone qui fecit te. Nam si spem in te habu
Abbreviated transcription (Latin):
catorum quȩ ꝑ legem sũt. Quotͦ bona
ler ẽ. ꝑ quam sut᷑ in nobis passiones pecca¬
torum᷑ & oꝑant᷑ in menbris nr̃is ut frucꝰ¬
tum ferant morti  lege aliquantũlum¬
ꝓgredere. totum audi patient᷑̃. &ñ non
ittelligent̃. hoc enim qͦcł ait passiones pec¬
catorum quȩ ꝑlegem sunt oꝑabant᷑ in
menbris nr̃is: multum ẽ ut intelligas.
S pͥtis esto mecum legis laucdator: & trnc
fieri increberis intellector. Clausum cor
nabes  & clauem accusas: Ecce intertm
qͦd non intellexumis paululum seponam᷑:¬
ut ad laudem legis quȩ aꝑta ẽ. ueniamus.
Passiones in qͥt peccatorum quȩ ꝑlegem
sũt. oꝑabant᷑ in menbris nr̃is. ut fructũ
ferrent morti. Nunc autẽ euacuati sumꝰ

Expanded text:
catorum quae per Legem sunt. Quomodo bona catorum quae per Legem sunt. Quomodo bona est Lex, per quam in nobis sunt passiones peccatorum, et operantur in membris nostris, ut fructum ferant morti? Lege, aliquantum progredere, totum audi patienter, et si non intelligenter. Hoc enim quod ait, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, multum est ut intelligas: sed prius esto mecum Legis laudator, et tunc fieri mereberis intellector. Clausum cor habes, et clavem accusas? Ecce interim quod non intelligimus, paululum seponamus, ad laudem Legis quae aperta est veniamus. Passiones, inquit, peccatorum, quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo qͦd non utelligentib pͥmitm &
grande ꝑicultum. ẽ. uidet᷑ apłs rep̃hen¬
dere & culpare legem cdł. Dicit aliquis.
absit hoc ab animo qualiscq xp̃rani. Qs
hoc uel insanus aucdeat de apło suspicati
Et tam̃ srs̃ mei. uerba ista male uitellec¬
ta. fomitem isaniȩ furoris manicheorũ
subminisitarũt. Alainchei enim legem
cdĩ ꝓmoysen cdatam dicinit non acleo
clatam. & eam euangłio contrariam eẽ
contendũt. Et quando cum eis agit᷑:
his testimoniis apłi pecili quem non
intelligunt comincere conantur. Qd
dicam catholicos non intelligentes. &
non potius negligentes. Non . ẽ enum
mas ab heretico aucditas. saltem consi¬
derare incodice circuistantiam lecti¬
onis. Qͦ si ficerit. ibi mox inueniet.
uncde aduersartum loquacem conum¬
cat: unde hostes legis rebellesq ꝓster¬
nat. Et ũ cium tardus ẽ. ad intelligẽ¬
cta uetba apłi : manifesta ibilaus er
ceruicem. & exaltat cornua. ĩmpenit te ⁊
facit impetum. E cce inqͥt passiones pec¬

Expanded text:
quod non intelligentibus primum et grande periculum est Apostolus reprehendere et culpare legem Dei. Dicit aliquis, Absit hoc ab animo qualiscumque christiani: quis hoc vel insanus audeat de Apostolo suspicari? Et tamen, fratres mei, verba ista male intellecta, fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Moysen datam, dicunt non a Deo datam, et eam Evangelio contrariam esse contendunt. Et quando cum eis agitur, his testimoniis apostoli Pauli quae non intelligunt, conantur convincere, quid dicam, catholicos non intelligentes, et non potius negligentes? Non enim ias ab haeretico auditas, saltem considerare in codice circumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet unde adversarium loquacem redarguat, unde hostes Legis rebellesque prosternat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, manifesta ibi laus est cervicem, exaltat cornua, impetit te, facit impetum: Ecce, inquit, passiones pec
Abbreviated transcription (Latin):
saluos facere acihuc urat᷑. ut noueris qr łpsẽ
adhuc curat᷑. si magnipenctis ipsũis honorẽ.
audi qͥdei medicus opposuerit ad tumorẽ
Audi non me: ipsum audi confitentem.
ut sentias docentem. Ecce iam possumcti

Expanded text:
huc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc curabatur; si magnipendis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit ad tumorem: audi non me, ipsum audi. Audi confitentem, ut sentias docentem. Audi: Et
Abbreviated transcription (Latin):
non intelligi: a contra obscuritatẽ uerbo¬
rum suorum cogitationes hominũ cõ¬
a pͥor hoc uoluit cdicere: ut tu non inue¬
Hoc sequit᷑. Quicd gͦ dicemus: Lex pecta¬
tum .ẽ .  Absit. Uno uerbo legem soluit:
legis accusatorem clãpnauit. Auctorita¬
tem apłi contra me ꝓserebas omanichet:¬
Si apłi sequebaris auctortatẽ appencte
uerbum & cape inde consilium. Aucti
Lex peccatum. ẽ. absit. Aucdi. absit. Quid¬
gͦ dicemus. Quia diri. passiones pecca¬
torum quȩ ꝑ legem sunt oꝑabant᷑ inm̃¬
bris urĩs ut fructum ferrent morti᷑ qr
ctixi euacuati sumus alege mortur in
qua detinebamur: qr diri seruiamtꝰ
innouitate sp̃c & non in uetustate
lutere lex peccatum. ẽ : Absit. ut sĩt̃

Expanded text:
non intelligi, et contra obscuritatem verborum suorum cogitationes hominum comet prior hoc voluit dicere, ut tu non inveHoc sequitur. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Uno verbo Legem absolvit, Legis accusatorem damnavit. Auctoritatem Apostoli contra me proferebas, o ManichSi Apostoli sequebaris auctoritatem, appende verbum, et cape inde consilium. Audi, Lex peccatum est? Absit. Audi, Absit. Si dicemus? quia dixi, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti; quia dixi, Evacuati sumus a Lege mortis, in qua detinebamur; quia dixi, Serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae: Lex peccatum est? Absit. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
scentia. quancdo ante legem securus pec¬
cabas. n ũc aũ oppositis tͥ obicibus legis.
fluuiꝰ concupiscentiȩ srenatus. ẽ. non sic¬
catus. Quȩ te dricebat obicibus nullis:
obruit te obicib ruptis. Concupiscentia
tua minor erat quancdo tuam mouebat
libiesmbai bns d̃ quancdo transcendit
ligliũ pisstite nosse quam magna sĩt :
uula pͥd rupit. Non concupisces. Non

Expanded text:
scentia, quando ante legem securus peccabas; nunc autem, oppositis tibi obicibus legis, fluvius concupiscentiae frenatus est, non siccatus: quae te ducebat obicibus nullis, obruit te obicibus ruptis. Concupiscentia tua minor erat quando tuam movebat libidinem; omnis est, quando transcendit legem. Vis nosse quam magna sit? Vide quid rupit. Non concupisces; non
Abbreviated transcription (Latin):
enim antea dͥ ignotus peccator: factus. ẽ. ma¬
nifestus p̃uaricatoi. Ecce inuentum illi
inmortem: qͦd erat inuitam. Occasione¬
gͦ accepta pectatũ ꝑ mandatũ fefellit.
& ꝑillucd occidit. Glactio enim quẽ por¬
tabas. te iumnicus occidit. Arinis tuis te
uicit: armis tuis te interemit. Recipe
mancdatum: scito eẽ arma: non quibus¬
te occictat. s quib ate occictat᷑ inimicus.
S noli p̃sumere uiribꝰ tius. Uicde paruũ
omĩpotentis. Sic. sic. alit̾ non: ot̃no alit̾
non ꝓstermt᷑ inimicus. Itaq lex quidem
scã a mancdatum scm̃ e tustum & bonũ.
Num qͥ uberius laudari potest ͤ Paui¬
lo ante uerbo illo qͦd dirit. absit. defeui¬
derat a crimine: nonclum lauctauicrat.
aluid ẽ. debito p̃conio p̃cdicare. Ci unen

Expanded text:
enim sibi antea ignotus peccator, factus est maenim sibi antea ignotus peccator, factus est manifestus praevaricator. Ecce inventum est illi in mortem, quod erat in vitam. CAergo accepta peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Gladio quem portabas, te inimicus occidit; armis tuis te vicit, armis tuis te interemit. Recipe mandatum: scito esse arma, non quibus occidat te, sed quibus a te occidatur inimicus. Sed noli praesumereomnipotentis . Sic, sic; aliter non: omnino aliter non prosternitur inimicus. Qui praesumsancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Numquid uberius laudari potest? Paulo ante verbo illo quod dixit, Absit, defenderat a crimine, non laudaverat. aliud debito