comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã tacito pr̃e se dicit facere qd̾
facit cũ pr̃e : ut intelligamꝰ ita fi¬
tacito prẽm dicit aliquid oꝑari
q̃admodũ nec pr ab oꝑe filii seꝑa¬
t᷑ qñ ip̃o tacito filiꝰ oꝑari dicit᷑ qd̾
nichilominꝰ parit̾ oꝑant᷑. Cũ gͦ
tacet filiꝰ in oꝑe pr̃is oꝑatõnẽ suã
humilitatẽ cõmendat : ut sit no
bis salubrior Cũ uͦ uicissĩ in oꝑe
suo tacet oꝑatõnẽ pr̃is parilitatẽ
suã cõmendat: ne credat᷑ inferi-¬
or. Isto mͦ gͥ & hoc loco nec se facit
alienũ a pũs oꝑe. qͣuis dix̾it ola¬
ritatẽ ꝗͣ dedisti mͥ qr & ip̃e dedit
eã sͥ nec prẽm fecit alienũ ab o

Expanded text:
t facere quod facit cum Patre: ut intelligamus ita Fitacito Patrem dicit aliquid operari; quemadmodum nec Pater ab opere Filii separatur, quando ipso tacito Filius operari dicitur, quod nihilominus pariter operantur. Cum ergo tacet Filius in opere Patris operationem suam, humilibis salubrior. Cum vero vicissim in opere suo tacet operationem Patris, parilitatem suam commendat, ne credatur inferior. Isto modo igitur et hoc loco nec se fecit alienum a Patris opere, quamvis dixerit: Claritatem quam dedisti mihi, quia et ipse dedit eam sibi. Nec Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ suis om̃ib rogauit hoc fieri
uoluit ut om̃s unũ sint: ita eti
ani ex hoc suo bñficio qd̃ ait cla¬
ritatẽ qmͣ dedisti mͥ dedi eis: id fie¬
ri nichilominꝰ uoluit. Nã continuo
subiungit. Ut sint imũ: sic̃ nos unũ
sumꝰ. Deinde addidit. Ego in eis ce
tu in me: ut sint consũmati in
unũ: uͥ se mediatorẽ int̾ dm̃. ce
nobis aut nos in pr̃e ñ simꝰ: cũ &
alio loco dix̾it ueniemꝰ ad eũ &
mansionẽ apd̾ eũ faciemꝰ. & hic
paulo añ ñ dix̾it ego meis &e tu
in me qd̾ dixit mͦ. aut ip̃e in me
& ego in ce. s tu in me. & ego in de¬

Expanded text:
o suis omnibus rogavit, hoc fieri voluit, Ut omnes unum sint: ita ex hoc etiam suo beneficio quod ait, Claritatem quam dedisti mihi, dedi eis, id fieri nihilominus voluit; nam continuo subjunxit, Ut sint unum, sicut et nos unum sumus. 4. Deinde addidit: Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Ubi se mediatorem inter Deum et nobis, aut nos in Patre non simus; cum et alio loco dixerit, Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus : et hic paulo ante non dixerit, Ego in eis et tu in me, quod dixit modo; aut, Ipsi in me et ego in te; sed, Tu in me et ego in
Abbreviated transcription (Latin):
pliꝰ ip̃m unigenitũ in qͦ condita su̾t
omia uisibilia ce inuisibilia q̃ in fu¬
is gen̾ib ordinata ordinatissime di¬
ligit: Menbra qͥppe imigeniti ad an
t᷑a qua ds ẽ ñ angłis s potus pr̃i

Expanded text:
Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad Angtura qua Deus est, non Angelis, sed Patri
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s unũ sint ⁊ in nobis umum
sint. ñ ait tñ sint cõsũmati in unũ
atq ita subneyuit ut credat m̃dus
qͥatu me misisti. hic uͦ ut sint inqͥd cõ-¬
su̾mati in imũ. Ac deinde ñ addidit
ut credat m̃dus: s ut cognoscat
m̃dꝰ qr tu me misisti. Qmͣdu enĩ
credimꝰ qd̾ ñ uidemꝰ ñdũ sumꝰ ita cõ¬
su̾mati: q̃ admodũ erimꝰ cũ m̾ueri¬
mͦ uid̾e qd̾ credimꝰ. Reccissime gͥ
ibi ut credat m̃dus: hic ut cognos¬
cat m̃d̾. Tñ ce ibice hic qr tu me
hoc nos mͦ credere qd̾ tendimꝰ credñ¬
do cognoscere. Si aũ diceret ut cog¬
noseat q tu me misisti tantũdẽ ua¬
leret ꝗͣtũ hoc qd̾ ait ut cognoseat
ꝗͣ diceret. Ego in eis ad qͦs misistime:
&e tu in me m̃dũ reconcilians ł ꝓ me.¬

Expanded text:
in nobis unum sint, non ait tamen, Sint consummati in unum; atque ita subnexuit, Ut credat mundus quia tu me misisti: hic vero, Ut sint, inquit, consummati in unum; ac deinde non addidit, Ut credat mundus; sed, Ut cognoscat mundus quia tu me misisti. Quamdiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus ita consummati, quemadmodum erimus cum meruerimus videre quod credimus. Rectissime igitur ibi, Ut credat mundus; hic, Ut cognoscat mundus: tamen et ibi et hic, quia tu me hoc nos modo credere quod tendimus credendo cognoscere. Si autem diceret, Ut cognoscant quia tu me misisti: tantumdem valeret quantum hoc quod ait, Ut cognoscat quam diceret, Ego in eis ad quos misisti me; et tu in me, mundum reconcilians tibi pe
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Oderat enĩ nos: qͣles ip̃e ñ fecerat.
qͦq nr̃m ce odisse qd̃ feceramꝰ. &e ama¬
re qd̾ fecerat. Et hoc qͥde̾ in om̃ib in
telligi p̾ de illo cui u̾acit᷑ dr᷑: nichil
odisti hoꝵ q̃ fecisti. son enĩ ꝗcũꝙ
odisset ẽẽ uoluisset aut omnino es¬
set qd̃ omipe eẽ uoluisset: nͥ ⁊ in eo
qd̾ odit ẽẽt etiã qd̾ amar et. M ito
quippe odit ⁊ uelut a regła fue ar¬
tis alienũ ĩpbat uitiũ. amat tũ suũ
etiã in uitiosi uł sanat̾one bñficiũ
odit eoꝵ q̃ fecit. Nat᷑ar̃ enĩ ñ uitioꝵ
conditor mala q̃ odit ip̃e ñ fecit: &e
de malis eisdẽ uł sanando ea ꝑ miscd̾i

Expanded text:
bat. Oderat enim nos quales ipse non fecerat,quoque nostrum, et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem intelligi intelligi potest de illo, cui veraciter dicitur, Nihil odisti eorum quae fecisti . Non enim quodcumque odisset esse voluisset, aut omnino esset quod omnipotens esse noluisset, nisi et in eo quod odit, esset etiam quod amaret. Merito quippe odit, et velut a regula suae artis alienum improbat vitium: amat tamen suum etiam in vitiosis vel sanatione beneficium, odit eorum quae fecit: naturarum enim, non vitiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit; et de malis eisdem vel sanando ea per miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ me misit in mundũ: &e ego
misi eos in mundũ. Tanqͣ dic̾et.
Qͥa misisti me. misi eos: ita ce hoc
loco. Dilexisti eos inqͥt sic̃ me di¬
xisti eos: qm̃ &e me dilexisti. Ñ enĩ
menbra filii ñ diligeret qͥ diligit
filiũ : aut alia causa ẽ diligendi m̃¬
bra eiꝰ. nͥ qͥa diligit eũ. Ss diligit fi¬
liũ scd̾m diumitatẽ: q genitit illũ
qͣlẽ s. Diligit eũ etiã scd̃m id qd̾ hõ
ẽ  qr ip̃m unigenitũ uerbũ earo
factũ ẽ. ⁊ ꝓpt̾ uerbũ ẽ ei cara u̾bi
caro: nos autẽ diligit qm̃ sumꝰ eiꝰ

Expanded text:
Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum ; tanquam diceret, Quia misisti me, misi eos. Ita et hoc loco, Dilexisti eos, inquit, sicut me dixisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret qui diligit Filium; aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit eum. Sed diligit Filium secundum divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi; diligit eum etiam secundum id quod homo est, quia ipsum unigenitum Verbum caro factum est, et propter Verbum est ei chara Verbi caro: nos autem diligit, quoniam sumu
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ ꝗͣ eũ in eodẽ corꝑe ad iuditiũ uiuoꝵ
eũ iutebit mundꝰ. qͦ nomine significati
sunt ã regno eiꝰ alien: ac ꝑ hoc longe me¬
lꝰ intelligit᷑ illud iã tẽpꝰ significare uo¬
luisse in eo qd̾ ait: ad hue modicũ ce m̃¬
D̾ me iã ñ uitet: qñ in fine secłi aufere¬
t᷑ ab ocłis dãpnatoꝵ : ut illi eũ de cet̾o¬

Expanded text:
ore ad judicium vivorum eum videbit mundus, quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur jam illud tempus significare voluisse, in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnato
Abbreviated transcription (Latin):
breuissimũ ẽ ante ocłos dei. De hoc cͦꝑ
modico est iste ip̃e iołs euangłista:
filioli inqͥt noussima hora ẽ. ⁊ eqͥs por¬
ro existimet prẽm tantũ ⁊ filiũ sine
spũ scõ apud dilectores suos facere mã¬
sionẽ: recolat qd̾ suꝑnus de spũ scõdie¬

Expanded text:
brevissimum est ante oculos Dei: de hoc quippe modico iste ipse Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . 4. Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod superius de Spi
Abbreviated transcription (Latin):
uat. Ecce exposita ẽ causa qͣre se suisma¬
infestaturꝰ ẽ ñ alienis qͦs m̃di nomine
appellat: &e ip̃a causa est qd̾ hi diligãt
illi ñ diligant. Ipã ẽ causa ẽ de qͣ sacer
insonat psalmꝰ. Iudica me d̾s ce discer¬
ne causam meã de gente ñ scã. Qͥ enĩ
diligunt᷑ qͥa diligc̃ eligunt᷑: qͥ uͦ ñ dili¬
gc̃. si lingͥs hominũ loqͣntur o angłoꝵ
fiũt eram̃tũ sonans & cymbalũ tẏmi¬
ens: & si habuerĩt ꝓpħiam & scierint
omia sacͣm̃ta & omnem scientiã. &
habuerint omnẽ ficẽ ut montes tͣns¬
ferant nichil sunt: & si distͥbuerĩt
omnẽ substantiã suã ce tͣdiderĩt cor¬
pꝰ suũ ut ardeant. nichileis ꝓtest.
Dilectio scõs discernit a m̃do q̃ facit
imanimes habitare in domo⁊ in qͣ¬
domo facit pr̃ & filiꝰ mansionẽ. qͥ do¬
nant ce ip̃am dilectõnẽ qͥb donent in
fine etiã ipãm suã manifestatõnem:¬

Expanded text:
e suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa est causa quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa causa est de qua sacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia diligunt, eliguntinguis hominum loquantur et Angelorum, fiunt aeramentum sonans et cymbalum tinniens; et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacramenta, et omnem scientiam, et habuerint omnem fidem ut montes transferant, nihil sunt; et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qdomo facit Pater et Filius mansionem: qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fine etiam suam manifestationem
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos: dũ uenimꝰ ad eos. Ueniunt
subuetuendo: uenimꝰ obediendo. ue¬
niunt illuminando: uenimꝰ intu¬
endo. Heniit̃ ĩplendo: uenimꝰ capien¬
do uͭñ sit nobis eoꝵ extͣria urisio hin¬
terna: & in nobis eoꝵ ñ tnsitoria man¬
sio s eterna. Sic m̃do ñ se filiꝰ manifes¬
tat. Mundꝰ enĩ est dc̃s in hoc loco: de
qͥb continuo subiunit. Qͥ ñ diligit me
sermones meos non seruat. Hiisunt
lium autẽ ñ ut bĩficent᷑ s ut iudicẽ¬
t᷑ ad modicũ uident. Nec ipm in for¬

Expanded text:
ad nos, dum venimus ad eos: veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sterna; et in nobis eorum non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat: mundus enim dictus est hoc loco, de quibus continuo subjunxit, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt lium autem, non ut beatificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident: nec ipsum in for
Abbreviated transcription (Latin):
Eoce ego uobiscũ fũ. Qmͣdiu ñ sit innob̾
sollicitudo qͥ niuimꝰ: Si fieri posset de hc̃
cerem᷑. Ecce inqͥt ego uobiscũ sũ: usq in cõ¬
simationẽ secłi. Dies iste qͥ cͥcuitu solis
hiuꝰ implet᷑: paucas horas ht. Dies p̃sen¬
tie xpͥi usq in cõsũmatõnẽ secłi extendit᷑.

Expanded text:
Ecce ego vobiscum sum. Quamdiu? Non sit in nobis Ecce ego vobiscum sum. Quamdiu? Non sit in nobis sollicitudo qui vivimus: si fieri posset, de hac ceremus. Ecce, inquit, ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Dies iste qui circuitu solis hujus impletur, paucas horas habet, dies praesentiae Christi usque in consummationem saeculi extenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnseuntiũ tangerent᷑. Dñs aũ cũ hic es¬
set: neminẽ tnͣsiens ũbra sua saluũ fe¬
cit. S ip̃e discipłis dix᷑at: maiora hoꝵ fa¬
cietis: Dixa̾t qͥdẽ dñs: maiora hoꝵ facie¬
tis. S ne se excollat caro ⁊ sangius audi¬
at dicentẽ: sine me nichil potestis fac̾e̾.
Qͥd gͥ: ad dicemꝰ de nocte ista qñ erit: qñ
nemo pot̾it oꝑari᷑. Nox ista impioꝵ erit.
siax ista eoꝵ erit : qͥb in fine dicet᷑. Ite
in ignẽ et̾nũ:. qͥ ꝑat᷑ est diabło & angłis
eiꝰ. S nox dicta ẽ ñ flãma ñ ignis. Au¬
di qͥa & nox ẽ. De qͦdã seruo dicit. Ligate
illi manꝰ & pedes: &e ꝓicite eũ in tenebras
ext̾iores. Oꝑetͣ gͦ homo dũ uiuit : ne illa
nocte p̃ueniat᷑: uͥ memo possit oꝑari.
d̾ꝯ ẽ ut oꝑet᷑ fites ꝑ dilectionẽ. Et simͦ
oꝑam: hic ẽ dies. hic est xp̃c. Audi ꝓmit¬
tentẽ: & ne arbitreris absentẽ. Ip̃e dix̃.

Expanded text:
transeuntium tangerentur ? Dominus autem cum hic estranseuntium tangerentur ? Dominus autem cum hic esset, neminem transiens umbra sua salvum fecit: sed ipse discipulis dixerat, Majora horum facietis . Dixerat quidem Dominus, Majora horum facietis: sed non se extollat caro et sanguis; audiat dicentem, Sine me Quid dicemus de nocte ista? Quando erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit; nox ista eorum erit, quibus in fine dicetur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sed nox dicta est, non flamma, non ignis. Audi quia et nox est. De quodam servo dicit, Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores . Operetur ergo homo dum vivit, ne illa nocte praeveniatur, ubi nemo possit operari. Modo est ut operetur fides per dilectionem: et si modo operamur, hic est dies, hic est Christus. Audi promittentem, et ne arbitreris absentem. Ipse dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
ce tc̃ intelliges q̃ sit nox. Uñ simꝰ audit᷑i :¬
qͥs nam sit dies iste ⁊ Ip̃e dicat. Cͣnͣdu in
hoc m̃do sũ: lux sum mundi. Etce ip̃e ẽ
dies. Ibi lauet ocłos cecꝰ in die ÷ ut uideat
diem. Qmͣndiu ingͥ in mundo sum: lux
tat inqͥrere fisͥ mei: pacienter accipite in¬
qͥrentẽ me uobiscũ. Quero uobiscũ: inue¬
mam a qͦ q̃ro. Constat exp̃ssũ ac difsim¬
tũ eẽ diẽ cõmemorassedmn hoc loco
se ip̃m: idest lum̃ mundi. Qmͣdiu ingͥt
putamꝰ: iam gͦ post ascensũ dnĩ fcã est
nox ista metuenda: uͥ nemo possit oꝑa¬
ri. Si post ascensũ dñi fcã ẽ nox ista: im̃
apłi tanta oꝑati sunt : Nunqͥd ista nox
loco erant admplens: dedit eis loqͥ om¬
niũ gentiũ lingitis: Nunqͥd nox erat ꝗͣ¬
do ille ad uerbũ petͥ salutis effectꝰ ẽ
ĩmo ad uerbũ drñ habitantis in petio:
Nunqͥ nox erat qñ cͣnseuntib discipłis
egͥ cũ lectulis ponebant᷑: ut uł umibra

Expanded text:
et tunc intelliges quae sit nox. Unde sumus audituri qet tunc intelliges quae sit nox. Unde sumus audituri quisnam sit dies iste? Ipse dicat: Quamdiu in hoc mundo sum, lux sum mundi. Ecce ipse est dies. Lavet oculos caecus in die, ut videat diem. Quamdiu, inquit, in mundo sum, lux tat inquirere, fratres mei, patienter accipite inquirentem me: vobiscum quaero, vobiscum inveniam a quo quaero. Constat, expressum ac definitum est, diem commemorasse Dominum hoc loco seipsum, id est lumen mundi: Quamdiu, inquit,putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari: si post ascensum Domini facta est nox ista, unde Apostoli tanta operati sunt? Numquid ista nox loco erant adimplens, dedit eis loqui omnium gentium linguis ? Numquid nox erat  ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro ? Numquid nox erat quando transeuntibus discipulis aegri cum lectulis ponebantur, ut vel umbra
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ. Neq hic peccauit inqͥt neꝙ parenteseiꝰ:
s ut manifestent᷑ oꝑa dĩ in illo. Deinde qͥd
seqͥtur: Me oportet oꝑari oꝑa eiꝰ qͥ misit
me. Ec̃ce est ille missus: in qͦ facrẽ lauit
cecͦ. Et uidere qͥd dix̾it. Me oportet oꝑari
oꝑa eiꝰ qͥ misit me donec dies est. Mem̃tore
qͦm uniũsam głam illi dat de qͦ ẽ: qͥa ille
ht filiũ qͥ de ulo sit. ip̃e ñ ht̃ de qͦ sit. Si
qͣre dixisti dñe donec dies ẽ : Audi qͣre ue¬
met nox : qñ nemo potest oꝑari. Nec tu
dñe: Itane dm̃ ualebit nox illa. ut nec
tu possis in illa oꝑari: cuiꝰ opus ẽ nox: Pu¬
to enĩ dñe ihii ĩmo ñ puto s credo atq
confirmo te ibi fuisse: qñ dirit ds̾. fiatlux:
&e facta ẽ lux. Si enĩ uerbo fecit: ꝑ te fecit.
ip̃o factũ est nichil. Diuisit ds̃ int̾ lucem
&e tenebras. Lucẽ uocauit diem: & teneb
uocatut noctẽ. Que ẽ illa nox q̃ cũ uene¬
rit nemo potest oꝑari : Audi qͥd sit dies:

Expanded text:
us: Neque hic peccavit, inquit, neque parentes ejus: sed ut manifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid sequitur? Me oportet operari opera ejus qui misit me. Ecce est ille missus in quo faciem lavit caecus. Et videte quid dixerit, Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Memento te quomodo universam gloriam illi dat de quo est: quia ille habet filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Sed quare dixisti, Domine, donec dies est? Audi quare. Venit nox quando nemo potest operari. Nec tu, Domine? Itane tantum valebit nox illa, ut nec tu possis in ea operari, cujus opus nox est? Puto enim, Domine Jesu, imo non puto, sed credo atque confirmo te ibi fuisse, quando dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux . Si enim Verbo fecit, per te fecit: ipso factum est nihil . Divisit Deus inter lucem et tenebras; lucem vocavit diem, et tenebras vocavit noctem . 5. Quae est illa nox, quae cum venerit, nemo poterit operari? Audi quid sit dies,
Abbreviated transcription (Latin):
Pater qͦs dedisti mͥ uolo ut uͭ ego sum ce
ip̃i suit mecũ. Unde illud qd̾ ait ego sum
ostiũ ꝑ me siqͥs introierit saluabit᷑ ͥ c in¬
grediet᷑ & egͣdiet᷑ &e pascua iueniet : in
hoc euident̃ ostendit ñ solũ pastorẽ s etrã
est. Erire autẽ de eccłia sic̃ ait iste ip̃e io¬
hannes eitangłista in epła sua: ex nobis
exiert̾ s ñ erant ex nobis : ñ est utiq bo¬
ñ. Talis gͦ egressus ñ posset abono pasto¬
re laudari ut diceret: ce ingͣdiet᷑ e egͣdi¬
et᷑ &e pascua inueniet. Est gͦ aliqͥs ñ solũ
mgͣssus uerũ etiã egressus bonꝰ ꝑ ostiũ
bonũ qͦd est xp̃e. S qͥs ẽ iste laudabilis
&e beatꝰ egressus: Possem qͥdẽ dicere in¬
gredi nos qñ int̾iis aliqͥd cogitamꝰ: egre¬

Expanded text:
Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum » ? Unde illud est quod ait: « Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostendit, non solum pastorem, sed etiam est: exire autem de Ecclesia, sicut ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est iste laudabilis et beatus egressus! Possem quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus; egre
Abbreviated transcription (Latin):
tis unde sit: ce aꝑuit ocłos meos. Scimꝰ aũ¬
qr d̾s peccatores non exaudit: s siqͥs dĩ cul¬
tor ẽ ce uoluntatẽ eiꝰ facit. hc̃ eraudit. Ad¬
huc munctꝰ loqͥtur. Nam ce peccatores ey¬
xaudit d̾s. Si enĩ peccatores d̾s ñ exaudi¬
ret: frustra ille publicanꝰ ocłos in t̾ram
meruit iustificatõnẽ : qͦm iste cetꝰ illumi¬
q̃ fcã sunt a dño: a qͦ fierent : nͥ a dño : Aut
qͣndo a discipłis talia fierent ⁊ nͥ in eis dñs
habitaret: Responder̃t̃ ce dixert̾ ei. In pec¬
catis nat᷑ es totꝰ. Totꝰ qͥd est: Cũ ocłis elau¬
sis. S qͥ aꝑuit ocłos: saluat ce totũ. Ip̃e da

Expanded text:
tis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus auttis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores tor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram meruit justificationem, quomodo iste caecus illumiquae facta sunt a Domino, a quo fierent nisi a Deo? Aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? « Responderunt et dixerunt ei: In peccatis natus es totus. Quid est totus? Cum oculis clausis. Sed qui aperuit o
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ: qr hic homo peccator ẽ. Dixit gͦ ille.
Si peccator ẽ nescio. Unũ scio quia cecus cũ
ꝑuit tͥ ocłos: Et ille iam stomacans aduer¬
sus duritiã indeoꝵ ⁊ et ex ceco uidens. non
ferens cccos : respondit eis. Diri uobis &r
audistis. Qd iterũ uultis audire: Nunqͥd
ce uos uultis discipłi eiꝰ fieri:. Qͥdẽ nonqͥ
tis: Iam uideo: s ñ inuideo. Maledireit
ei ce dixert̃. Tu discipłs eiꝰ sis. Tale male¬
dictũ suꝑ nos: &e suꝑ filios itrõs. Maledio¬
tũ ẽ enim si cor discutias: ñ si uerba ꝓpen¬
das. Nos autẽ moysi discipłi sumꝰ. Nos sci¬
mꝰ qr moẏsi locutꝰ ẽ õs: istũ autẽ nescimꝰ
unde sit. Utinã seiretis qͥa moẏsi locutꝰ ẽ¬
sciretis qr ꝑ moysen p̾dicatꝰ est d̾s. Habe¬
tis enĩ dnm dicentẽ. Si crederetis moysi:
crederetis ce mͥ. De me enĩ ille scͥpsit. Ita¬
ne seqͥmini seruũ: & dorsũ ponitis contͣ
ad dnin duceremini. Respondit ille ho
&e dixit eis. In hoc mirabile ẽ qr uos nesci¬

Expanded text:
scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio; unum sciperuit tibi oculos? Et ille jam stomachans adversus duritiam Judaeorum, et ex caeco videns, non ferens caecos, respondit eis: Dixi vobis jam, et audistis: quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis ditis? Jam video, sed non invideo. 12. Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos, et super filios nostros. Maledictum enim est, si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus: nos scimus quia Moysi locutus est Deus, istum autem nescimus unde sit. Utinam sciretis quia Moysi locutus esciretis quia per Moysen praedicatus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane sequimini servum, et dorsum ponitis contra ad Dominum duceremini. 13. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nesci
Abbreviated transcription (Latin):
am foras icest corã hominib oꝑari. Unde
ce in psalmo legit᷑: exiit homo ad opꝰ suucꝰ
lt ip̃e dñs dicit. luceant oꝑa ur̃a corã homi¬
nib. S plus me delectat qd̾ ip̃a u̾itas tãqmͣ
pastor bonꝰ &e ideo doctor bonꝰ qͦdãm᷑ nos ad¬

Expanded text:
est, coram hominibus operari. Unde t in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
nec indentes nec inumctit Non ẽ hic ho¬
mo ado̾ qͥ sabb̾m ñ custodit. Ip̃e potiꝰ
custodiebat : qͥ sine peccato erat. Sab¬
batũ enĩ spiritalit̾ hoc ẽ ⁊ ñ hr̃e pecc̃m.
Deniq fis hoc admonet dñs: qñ cõmen¬
dat sabb̾m. Om̃e opꝰ seruile ñ facietis.
hec sunt uerba dñi sabb̃m cõmendantis:
om̃e opꝰ seruile ñ facietis. Iam suꝑiores
lectiones int̾rogate qd̾ sit opꝰ sermle. ce¬
drñ audite. Omĩs qͥ facit peccatũ: seruus
ẽ peccati. S isti nec uidentes ut dixi nec
inuncti sabb̾m carnalit̾ obseruabant:
spuitali̾ uiolabant. Alii dicebant. Qm
potest homo peccator hec signa facere:
Eece sunt muncti.Ꝙ scisma erat in eis.
Dies ille diuiserat int̾ lucẽ ce tenebras.
Diẽt̃ gͦ ceco iterũ. Tu qͥd dicis de eo ⁊ qͥ aꝑ¬
uit oculos tuos: Qdͥ de illo sentis: Qͥd ens
ni calũpniarent᷑ ut de synagoga pellere¬
t᷑ : s a xp̃o inueniret᷑. S ille constant̾
qͥd sentiebat exp̃ssit. Ait enĩ: qͥaͥ ꝓpħa ẽ

Expanded text:
dentes nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat qui sine peccato erat. Sabbatum enim spiritale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus quando commendat sabbatum: Omne opus servile non facietis . Haec sunt verba Dei sabbatum commendantis: Omne opus servile non facietis. Jam superiores lectiones interrogate, quid  Ms. « Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . » Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. « Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? » Ecce sunt inuncti. « Et schisma erat in eis. » Dies ille divisus erat inter lucem et tenebras. ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Quid de illo sentis? Quid exini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter quod sentiebat, expressit. Ait enim: Quia propheta est.
Abbreviated transcription (Latin):
do mereri ut plꝰ habeat: oe plꝰ habñ¬
do plꝰ diligat. Iã itaq habebãt sp̃m
discipłi quẽ dñs ꝓmittebat : sine qͦ
eũ dnm ñ dicebant. Nectñ eũ adhric
habebant: sic̃ eũ dñs ꝓmittebat. Et
habebant gͦ ce ñ habebant: qͥ ꝗͣtũ ha¬
bendꝰ fuerat ñ habebant ñdũ. Habe¬
bant itaꝙ minꝰ: dandꝰ erat eis ampliꝰ.
ꝑtinebat: ut eis ignotesceret qd̾ habe¬

Expanded text:
do mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc sic habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. itus pertinebat, ut eis innotesceret quod habe
Abbreviated transcription (Latin):
sibilit̾ ñ potest. uos autẽ inqͥt cognos¬
ectis eũ : qͥa ap̃ uoᷤ manebit & in uo¬
bis erit. Erit in eis ut maneat : mane¬
bit ut sit. Priꝰ enĩ ẽ ẽẽ alicubi ꝗͣ man̾e.
S ne putarẽt qd̾ dcm̃ ẽ aput uos ma¬
nebit ⁊ ita dem̃ q̃admodũ apud homi¬
nẽ hospes uisibilit̾ manere consue¬
uit. exposuit qͥd dixerit apud uos
manebit. cũ adiuxit & dixit in uobis
Ergo innisibilit᷑ uidet᷑ nec si non sit
ii nobis: potest ẽẽ in nobis eiꝰ scientia.
Sic enĩ a nobis ustet᷑ in nobis &e nr̃ã
conscientia. siam faciẽ uidemꝰ alt̾ius:

Expanded text:
sibiliter non potest. 5. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunxit et dixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobis videtur in nobis et nostra conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
inunica ẽ in dm̾.legi enĩ dei ñ est subiec¬
ta. Neq enĩ potest. uellit si dicamꝰ. in¬
iusticia rusta ẽẽ ñ potest. mundũ qͥppe
ait hoc loco mundi significans dilectores
q̃ dilecc̃o ñ est. a patre. Et id̾s̾ dibectõmi
huiꝰ m̃di de qͣ satis agimꝰ ut minuat᷑ &
consumat᷑ in nobis contͣria ẽ dilectõ

Expanded text:
ei non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: factis cutẽ negãt. Si negat᷑ fac¬
tis: ꝓculdubio etiã dicit᷑ factisi Nemo
nͥ qͥ diligit. Iam itaq apłi dicebant:
dñs iħc. Et si eo mͦ dicebant ut non
ficte dicerẽt ore confitentes. corde ce
oꝑe negantes ⁊ ꝓrsꝰ si u̾acit̾ hoc dicebãt:

Expanded text:
utem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo qui diligit. Jam itaque Apostoli dicebant, Dominus Jesus: et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant,
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm̃ ꝑtinere dilecto. Hec eiꝰ gemi¬
na ẽ. in manifestatõne facta donato̾.
Et si alia causa q̃renda ẽ: non nẽ eiꝰ
inqͥsito̾ne in longiorẽ ꝗͣ oportet mo¬
dũ sermo iste mittendꝰ est. dũ tñ constet
minꝰ:. tanto autẽ ampliꝰ: ꝗͣto illũ ꝑcipi¬
mꝰ ampłiꝰ. ꝓmnde ñ solũ ñ habenti: uer̃

Expanded text:
m pertinere dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tamen constet,minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non hab
Abbreviated transcription (Latin):
si in illoꝵ num̃o sunt qͥb dicit᷑ in hẏn¬
no beatoꝵ tͥũ uirorũ Bñdicite scĩ ce
humiles corde dño. Multo autẽ ẽ me¬
liꝰ ce sie cõtibu̾sia u̾itis. ut etiã mani¬
b fiat : nec dedignet᷑ qd̾ fecit xp̃c face̾¬
xͥanꝰ. Cũ enĩ ad pedes frĩs inclinat᷑ cor¬
pꝰ: etiã corde ip̃o uł excitat᷑. uł si iã in¬
erat confirmat᷑ ipsiꝰ humilitatis af¬
fectꝰ. S excepto isto morali intellectui
ita nos huiꝰ dm̃ fcĩ altitudinẽ cõmen¬
sine pecc̃o ñ ẽẽ: qd̾ subinde abluit
int̾pellando ꝓ nobis cũ oramꝰ prem
qͥ incelis ẽ: ut debita nrã dimittat no¬
bis: sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib noᷤ¬
tris. Qmͦ gͦ ad hc̃ intellectũ poterit
ꝑtinere hoc qd̾ ip̃e postea docuit : uͥ
su fcĩ exposint rõnẽ dicens. Si gͦ laui

Expanded text:
si in illorum numero sunt quibus dicitur in hymno beatorum trium virorum, Benedicite, sancti et humiles corde, Domino . Multo autem est melius, et sine controversia verius, ut etiam manibus fiat; nec dedignetur quod fecit Canus. Cum enim ad pedes fratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commensine peccato non esse: quod subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui in coelis est, ut debita nostra dimittat nobis, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quomodo ergo ad hunc intellectum poterit pertinere hoc quod ipse postea docuit, ubi sui facti exposuit rationem dicens, « Si
Abbreviated transcription (Latin):
in dño głstiti. Itane ñtimeret insipien¬
tiã si głari uellet amator sapĩe. ce in gła
sua timeret insipientiã ip̃a sapĩa  timu-¬
it arrogantiã q̃ dixit in dño laudabit᷑
anima mea: &e in laude suatimeret ar¬
rogantiã potestas dñi in qͣ laudat᷑ aĩa
serui: uos inqͥt uocatis me magist̾ &¬
dñe. & bñdicitis. Sũ ecenĩ. Ido̾ bñdicitis
qͥa sum. Nam sinon eẽm qd̃ dicitis: ma¬
ledicȩretis etiã sime laudaretis. Qmͦ gͦ negar⁊
diet̃ qͥ didicert̃ ÷ negaiet ip̃a unde didicert̃:
Cͦmͦ fons negat qd̾ bibens p̃dicat: Qmͦ lux
occultat⁊ qd̾ uidens indicat: Si gͦ ingͥtͥ¬

Expanded text:
in Domino glorietur . Itane non timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae; et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam qui dixit, In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in qua laudatur anima servi? Vos, inquit, vocatis me, Magistne dicitis; sum etenim. Ideo bene dicitis, quia sum: nam si non essem quod dicitis, male diceretis, etiamsi me laudaretis. Quomodo ergo negaret dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didicerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat quod videns indicat? 4. «
Abbreviated transcription (Latin):
henderet : etrã qͥ eũ nichil ẽẽ aliud ꝗͣ
ip̃i homines in qͥbꝰlibet artib uisꝙ ad¬
cũ sint illi etiã scdm secłm ingenur⁊ qͥs
ferat in homine: & d̾s loqͥtur. Sulla est
hic elatio tante celsitudinis: nullũ menda¬
tuũi ũitatis Nobis subiac̾e illilitile ẽ celsitu¬
dini. nobis seruire utile ẽ ce u̾itati. Qd̾ se
dnm dicit ñ illi uitiũ ẽ: s nobis bñfici¬
um. Cindã secłaris actoris u̾ba laudant᷑
qr dixit: cũ om̃is arrogantia odiosa ẽ: tũ
illa ingenuitas eloqñtie multo molestissi
ma. Etcñ idẽ ip̃e cũ de sua eloqñtia loq̃re¬
t᷑ dicerẽ inqtͥ ꝑfectã si ita uidicarẽ : nec in

Expanded text:
henderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam henderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam ipsi homines in quibuslibet artibus usque adcum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec i
Abbreviated transcription (Latin):
postea. Etce ẽ ip̃m postea. Iam tempꝰ est
ut dieat᷑: qd̾ paulo añ dilatũ ẽ. Memor ĩ ꝙ
dñs se ꝓmisisse iã dudũi scientiã fcĩ suitã
inopinati. tã muabilis. tã expasuescen¬
di: Et nͥ uehem̾ter ip̃e t̾ruisset. nullo mͦ
dicens scies aũ postea: qͥd sit qd̾ fecit do¬
cere nẽ incipit. Uos inqͥt uocatis me ma¬
gist̾ ce dñe. ce bñdicitis. Sũ et enĩ. Bñ
dicitis: qr uerũ dicitis. Sũ qͥppe qd̾ dici¬
tis. Homini p̃ceptũ ẽ. ñ te laudet ostu¬
um: s laudet te os ꝓximi tui. Dicło¬
sum ẽ enĩ sͥ placere: c̃ cauendũ est fr̾¬
bire. Ille autẽ qͥ suꝑ omĩa ẽ ꝗͣtũcũq se
laudat. ñ se extollit excelfus: nec potest
recte dici arrogans d̾s. Nobis nãqe ex¬
pedit eũ nosse ñ illi: neꝙ eũ qͥsꝙ cog¬
noscit si ñ se indicet ip̃e qͥ nouit. Si gͦ
ñ se laudando qiͣ arrogantiã uitaie
uoluerit nobis sapĩam denegabit. Et
magrm̃ qͥdẽ qd̾ se ẽẽ dicit nemo repre¬

Expanded text:
t ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui tam inopinati, tam mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse vehementer terruisset, nullo modo dicens Scies postea, quid sit quod fecit, docere nunc incipit. Vos, inquit, vocatis me Magister et Domine, et bene dicitis, sum et enim. Bene dicitis, quia verum dicitis, sum quippe quod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo repre
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm̃ qͥ datꝰ ẽ nobis: multas animas
facit unam amimã ⁊ inulta corda facit cor
pͥncipiũ: qͦd loqͥtur nobis. Multa inqͥt
habeo de nobis loqͥ ⁊ iudicare. Meminis¬
tis qd̾ ait: ego ñ iudico quẽꝗͣ. Exce mͦ dicit:
multa habeo de uobis loqͥ &e iudicare. N õ
uaret mundũ: ñ ut iudicaret mundũ.
Qd̃ autẽ dicit multa habeo de uobis loqͥ
&e iudicare: iuditiũ futurũ dicit. Ideo e¬
nim ascendit: ut ueniat iudicare uiuos
ce mortuos. Nemo iustiꝰ uidicabit: ꝗͣ qͥ
imuste iudicatꝰ est. Multa inqͥtͥ habeo de
uobis loqͥ ⁊ iudicare: s qͥ me misit ue¬
rax ẽ. Uidete q̃admodũ pr̾i det głam¬

Expanded text:
sanctum qui datus est nobis, multas animas facit unam animam, et multa corda facit unum principium quod loquitur nobis. Multa, inquit, habeo loqui de vobis et judicare. Meministis quod ait, Ego non judico quemquam : ecce modo dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare. Sed varet mundum, non ut judicaret mundum : quod autem dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare, judicium futurum dicit. Ideo enim ascendit, ut veniat judicare vivos et mortuos. Nemo justius judicabit, quam qui injuste judicatus est. Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare: sed qui me misit, verax est. Videte quemadmodum Patri det g
Abbreviated transcription (Latin):
ticeps si ñ fuerit anima: om̃is homo mendax.
Si om̃is homo mendax i nuliꝰ homo de suo ue¬
rax. Pat̾ autẽ uerax de suo ẽ uerax: qͥa ge¬
nuit u̾ita tẽ. Aliud ẽ uerax ẽ homo
iste ͥ qr iam ꝑcepit u̾itatẽ ⁊ aliud ẽ uerax d̾¬

Expanded text:
ticeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : ticeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : si omnis homo mendax, nullus homo de suo verax. Pater autem verax, de suo est verax; quia genuit veritatem. Aliud est, Verax est homo iste, quia jam percepit veritatem; aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
mitabił ẽ : anima mitabilis ẽ. Qnͣdo ca¬
pit anima a dõ
unde sit bona: partici¬
pando fit bona.
iudet. Nam lumine
subtͣcto ñ iudet
.cuiꝰ particeps fes uidet.
Qaͥ gͦ anima par¬
ticipando fit bona. si
mala bonitas manet: eu¬
iꝰ erat particeps bona. Bonitatis enĩ euꝰdã
ꝑarticeps fc̃a ẽ. cũ bona ẽẽt: qͣ mutata in
peiꝰ integra bonitas ꝑmanet. Si recedat
amina ⁊ mala fiat: non minuit᷑ bonitas.
Si reu̾tatur &e bona fiat : ñ creseit bonitas.
Factꝰ ẽ ocłs tuus particeps lucis hiuiꝰ: & iides.
Clausus ẽ hane lucẽ ñ minuisti. Aꝑtus est:
hanc luieẽ ñ auxisti. Hac data similitudine
fis intelligite: qr si pia ẽ aĩa est pietas apd̾
dm̃ einꝰ sit particeps anma. Si ẽ casta aĩa :
est castitas apd̾ dm̃: cuiꝰ ẽ particeps aĩa. Si
ẽ bonaanima: est bonitas apd̾ dm̃: cuiꝰ
ẽ particeps anima. Si est uerax aĩa⁊ est u̾itas
apd̾ dm̃ ÷ cuiꝰ est particeps anima. Ciiꝰ par¬

Expanded text:
mutabilis est, anima mutabilis. Quando capit anima ex Deo unde sit bona, participando fit bona: idet. Nam lumine subtracto non videt, cujus particeps factus videt. Quia ergo anima participando fit bona, si mala, bonitas manet cujus erat particeps bona. Bonitatis enim cujusdam particeps facta est cum bona esset; qua mutata in pejus, integra bonitas permanet. Si recedat anima et mala fiat, non minuitur bonitas; si revertatur et bona fiat, non crescit bonitas. Factus est oculus tuus particeps lucis hujus, et vides: clausus est? hanc lucem non minuisti: apertus est? hanc lucem non auxisti. Hac data similitudine, fratres, intelligite quia si pia est anima, est pietas apud Deum, cujus fit particeps anima; si est casta anima, est castitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est bona anima, est bonitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est verax anima, est veritas apud Deum, cujus est particeps anima. Cujus par
Abbreviated transcription (Latin):
intenio. Uerax enĩ pat̾ ñ ab ea u̾itate ue¬
rax ẽ cuiꝰ partẽ cepit: s qm totã genuit.
uideo planiꝰ ẽẽ dicendũ &e certe ne uos du
teneam. hodie hucusq tractet᷑: cũ fimero
qd̾ uolo dicere adiuuante do̾ sermo elau¬
dat᷑. hoc idd̾ dixi ut intentos uos facerẽ.
Om̃is amina qm̃ res est mutabilis ⁊ &

Expanded text:
itate verax est cujus partem cepit, sed quam totam genuit. 8. Video planius esse dicendum. Et certe ne vos diu teneam, hodie huc usque tractetur: cum finiero quod volo dicere, adjuvante Deo, sermo claudatur. Hoc ideo dixi, ut intentos vos facerem. Omnis anima quoniam res est mutabilis, et
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s. Ecce illi tot milia erant :̃ ce una aĩa
erant. S uͥ : In deo. Qnͣtomagis ip̃e d̾s: q̃¬
qͥd erro in uerbo qͣndo dico duo homines
duas animas ⁊ aut tres homines cres aui¬
mas ⁊ aut multos homines multas animas:
Recte itaꝙ dico. Aocedant ad dm̃: una aiã
ẽ om̃ium. Si accedentes ad dm̃ multe aĩe
ꝑ caritatẽ una ẽ anima. ⁊ multa corda
unũ cor: qͥd agit ip̃e fons caritatis in pr̃e
⁊ filio: Nonne ibi magis tͥnitas imꝰ est d̾s:
In corde enĩ nobis caritas uenit de ip̃o spũ

Expanded text:
rant, et una anima erat. Sed ubi? In Deo. Quanto magis ipse Deus? Numquid erro in verbo, quando dico duos homines duas animas, aut tres homines tres animas, aut multos homines multas animas? Recte utique dico. Accedant ad Deum, una anima est omnium. Si accedentes ad Deum, multae animae per charitatem una anima est, et multa corda unum cor; quid agit ipse fons charitatis in Patre et Filio? Nonne ibi magis Trinitas unus est Deus? Inde enim nobis charitas venit, de ipso Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
est impiꝰ⁊ ip̃e ꝑdidit pretatẽ : pietatim
chil abstulit. Qdͥ itẽ pulcher & pucͥtudo.
Pħ ẽ pulcͥcudo ꝗͣ pulcher. Pulcritudo enĩ
facit pulcrũ: non pulcher facit pulcri¬
tudinem. Castꝰ &e castitas. Castitas pla-¬
ne plł est qmͣ castꝰ. Si enĩ castitas non
eẽt unde eẽt iste castꝰ ñ hr̃et. Si autem
noluerit ẽẽ castꝰ: castitas integͣ ꝑsetĩat.
Sigͦ piꝰ pietas qmͣ piꝰ⁊ piꝰ pulcrtudo qͣ
pulcher: piꝰ castitas ꝗͣ castꝰ. Nunqd dic¬
turi sumꝰ piꝰ u̾itas qmͣ uerax. Si hoc dixe¬
rimꝰ: filiũ incipiemꝰ dicere pat᷑ maiorem.
Ait enĩ aꝑtissime ip̃e dñs. Ego sum ura.

Expanded text:
pse perdidit pietatem, pietati nihil abstulit. Quid item pulcher et pulchritudo? Plus est pulchritudo quam pulcher: pulchritudo enim facit pulchrum, non pulcher facit pulchritudinem? Castus et castitas? Castitas plane plus est quam castus. Si enim castitas non esset, unde esset iste castus, non haberet: si autem noluerit esse castus, castitas integra perseverat. Si ergo plus pietas quam pius, plus pulchritudo quam pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi sumus plus veritas quam verax? Si hoc dixerimus, Filium incipiemus dicere Patre majorem. Ait enim apertissime ipse Dominus: Ego sum, via
Abbreviated transcription (Latin):
Tn qͥs es÷ Qa dirat supͣ dñs nͥ credideritis
qr ego sum moriemim in pecc̃is ur̃is. ad
hoc gͦ illi. Tn qͥs ese ueliti q̃rentes nosse
in quẽ deberent credere ne in suo pecc̃o
morerent᷑ ⁊ repondit dicentib tu qͥs es:
Et ait. Pncipiũ qͥ et loqͦr uobis. Si se dix̃
cipiũ sit. Si enim filiꝰ pͥncipiũ ẽ qͥht̃ pa¬
trem: qͣnto faciliꝰ intelligendꝰ est d̾s pat̾

Expanded text:
s, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris . Ad hoc ergo illi, Tu quis es? veluti quaerentes nosse in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus, Tu quis es? et ait, Principium, quia et loquor vobis. Si se dixit cipium sit. Si enim Filisu principium est qui habet Patrem, quanto facilius intelligendus est Deus Pater
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm eam iudei q̃siert̃. Illi enĩ ut habe¬
rent: illi ut ꝑderent. Denicꝑ isti qͥa sic
q̃rebant more malo. corde ꝑuerso ⁊ qͥd
secutꝰ adumxit: Qretis me. Et ne putetis
qr bene me q̃retis: in pecc̃o ur̃o moriemi¬
ni. Hoc ẽ xp̃m male q̃rere : in peccato suo
mori. hoc ẽ illũ odisse: ꝑ quẽ solũ poss
saluũ eẽ. Cum enĩ homines qͦrũ spes in
dõ est ñ debeãt mala reddere ꝓ malis : red
cato morerent᷑. Deinde adiungit. ¶ͦ ego
rado: uos ñ potestis uenire. Hoc ⁊ discipłis
alio loco dixit: ñtñ eis dixit: in peõco ur̃o
moriemini. Qdͥ aũ dixit qd̾ ⁊ istis: Qͦ ego
uado: uos uenire ñ potesti. Non abstulit

Expanded text:
 eam Judaei quaesierunt: illi enim ut haberent, isti ut perderent. Denique isti quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me, et, ne putetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori: hoc est illum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enim homines quorum spes in Deo est, non debeant mala reddere nec pro malis, reddecato morerentur. Deinde adjungit: Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alio loco dixit; nec tamen eis dixit, In peccato vestro moriemini. Quid autem dixit? Quod et istis: Quo ego vado, vos venire non p
Abbreviated transcription (Latin):
de singłis si q̃rat᷑ necesse ẽ de qͦcũq int̾ro¬
gati fuerimꝰ dm̃ ẽẽ fateam᷑. Et ab surda
ista uident᷑ hominib solita tͣhentib ad
insolita: iusibilia ad inuisibilia: creatͦ¬
ram ꝯꝑantib creatori. Int̾rogant enĩ nos
aliqñ infideles: ce dict̃. Prẽm quẽ di¬
citis dm̃ dicitis : Respondemꝰ. d̾m. faliũ quẽ¬

Expanded text:
de singulis si quaeratur, necesse est de quocumque interrogati fuerimus, Deum esse fateamur. 3. Et absurda ista videntur hominibus solita trahentibus ad insolita, visibilia ad invisibilia, creaturam comparantibus Creatori. Interrogant enim nos aliquando infideles et dicunt: Patrem quem dicitis, Deum dicitis? Respondemus: Deum. F
Abbreviated transcription (Latin):
Qd tres: Deficit mim̃us. Ita deꝰ nec rece¬
dit a nimĩo: nec capit᷑ nint̾io. Elaͥ tres st̃:
canqͣ est nuim̃us. Si q̃ris qͥd tres ñ ẽ mi
rꝰ. Ubi cogitare ceꝑis: incipis nim̃are.
Uͥ numerau̾is : qͥd enum̃aĩus: Non po¬
om̃ĩpotñtes : Nion. Non tres mundi cre¬
p̃s. Ergo spẽ se̾s ñ omp̃o: Et ip̃e omp̃o.¬

Expanded text:
s. Si tres, quid tres? Deficit numerus. Ita Deus nec reces. Si tres, quid tres? Deficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si q. Ubi cogitare coeperis, incipis numerare: ubi numeraveris, quid numeraveris non poomnipotentes? Non. Non tres mundi cre. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tas: t ina potestas. uma maiestas. Tresi s
ñ dii. st m ealĩpitator respondeat. Eid
ꝯͥ tres: Si enim tres ait: oportet dicat
mimo tu nim̃a. Nam ego compleo tres:
ad se ẽ : d̾s ẽ. Qd̾ ad filiũ ẽ : pr̃ est. Qoͦ
fuliꝰ ad se ip̃m: ds̃ est. Qͦoͦ ad prem ẽi fi¬
uꝰ est. Ista q̃ dico: pocestis de similitudi¬
nib agnoscere cotidianis. homo &e alt̃
homo si ille sit pr̃ ille filiꝰ: qd homo est
homo est: ad se ip̃m ẽ. Qo autẽ filiꝰ est
ad prẽm ẽ. Pat̃ enĩ nomen ẽ dcm̃ ad ali¬
qͥd⁊ ce filiꝰ ad aliqͥd: s isti duo homines
sunt. At uͦ pr̃ d̾s ad aliqͥd ẽ pr̃. idest ad fi¬
liũ: ce filiꝰ d̾s ad aliqͥo ẽ filiꝰ idest ad prẽm.
S non qͦm illi dno homines sunt ⁊ sic isti
duo dii. Etͣre hoc ñ ita ẽ ibi : Qͥa illud ali¬
ud. hoc autẽ aliud ẽ: qr illa diumitas ẽ.
Et ibi aliqͥo meffabile qd̾ uerbis expli-¬
cari ñ possit: ut & numerꝰ sit ⁊ num̃us
ñ sit. Uidece enim si non qͣi apparet num̃

Expanded text:
tas, una potestas, una majestas; tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait, oportet dicas Imo tu numera: nam ego compleo tres, ad Filium est, Pater est: quod Filius ad seipsum est, Deus est; quod ad Patrem est, Filius est. 4. Ista quae dico potestis de similitudinibus agnoscere quotidianis. Homo et alter homo, si ille sit pater, ille filius; quod homo est, homo est, ad seipsum est; quod autem filius est, ad patrem est. Pater enim nomen est dictum ad aliquid, et filius ad aliquid: sed isti duo homines sunt. At vero Pater Deus ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, id est ad Patrem: sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi aliquid ineffabile, quod verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si non quasi apparet numer
Abbreviated transcription (Latin):
donare dignatꝰ est. Intimauimꝰ caritati uĩe
qͣre dem̾ sit nundũ uen̾at hora eiꝰ: ne po¬
sitũ xp̃m sub aliqͣ necessitate fatali ulla ĩ¬
pietas auderet imꝑbe fuspicari. Nundũ
enĩ ueñat hora qͣ ex ordine suo scd̾m ea q̃
sita erat non in eiꝰ necessitate s potestate: lo¬
cutꝰ ẽ uideis dicens. Eg̃o uado & q̃retis me &e¬
cet̾a. Xp̃o enĩ dño mors ꝓfecto fuit illo unde
uen̾at: & unde ñ disceste̾rat. Ego ingͥtͥ uado
&e q̃retis me : ñ defid̾io. s odio. Nam illũ pꝰea¬
ꝗͣ abscessit ab ocłis hominũ inqͥsiert̃ : ce qͥ
odert̾. & qͥ amabant. Illi ꝑseq̃do: illi hr̃e cu¬
piendo. In psalmis ait ip̃e dñs ꝓ ꝓpħ̾am. Pe¬
riit fuga a me: e ñ ẽ qͥ reqͥrat aĩam meam.
Et iterũ ait alio loco in psalmo. Confundã¬
tͣ &e reuereant᷑. q̃rentes aĩam meã. Culpa¬
uit qͥ ñ reqͥreret: culpauit qͥ reqͥrerent. Ma¬
lũ ẽ enĩ ñ g̃rere aĩam rm̃i: s qͦm eã q̃siert̾¬

Expanded text:
est. Intimavimus Charitati vestrae quare dictum sit, Nondum venerat hora ejus; ne positum Christum sub aliqua necessitate fatali ulla impietas auderet improbe suspicari. Nondum enim venerat hora qua ex ordine suo, secundum ea quae e sua, quae posita erat non in ejus necessitate, sed potestate, locutus est Judaeis dicens: Ego vado. Christo enim Domino mors profectio fuit illo unde venerat, et unde non discesserat. Ego, inquit, vado, et quaeretis me: non desiderio, sed odio. Nam illum posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt et qui oderant et qui amabant: illi persequendo, illi habere cupiendo. In Psalmis ait ipse Dominus per prophetam, Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam : et iterum ait alio loco in Psalmo, Confundantur et revereantur requirentes animam meam . Culpavit qui non requirerent, damnavit qui requirerent. Malu
Abbreviated transcription (Latin):
odit & prẽm meũ odit : qͥ
suꝑiꝰ dixa̾t. Hec facient uo¬
bis: qr inescuit eũ qͥ misit me. son ita¬
q dissumilanda nascit᷑ q̃stio: qͣm pos¬
sint odisse ꝗͤ nesciunt. Si em̃ dm̃ ñ
qd̾ ẽ ip̃e s nescio qͥd aliud eũ suspi¬
cant᷑ aut credt̃ : & hoc odert̃ utiq ñ
ipm̃ odert̃. s qd̾ sua mendaci suspi¬
tione uł uona credulitate cõcipint.
Si autẽ qd̾ ẽ hoc de illo sentiut̃ ⁊ qͣm
eũ nesere dicunt᷑ : Et de hominib qͥ¬
dẽ fieri potest: ut eos sepe qͦs ñꝗͣ iudi¬
mꝰ diligamꝰ. ac ꝑ hoc nec illud acotͣrio
te seu bene seu mabe sit ñ imm̾to
ut a memꝰ uel odeximꝰ ignotũ: s si
fama sit uerax qͦm ẽ de qͦ u̾a didicimꝰ

Expanded text:
em meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario te seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicim