comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exactores suos. Multos de diuersis gen¬
tibus cũ popło uidȩoꝵ ierosolimã ue¬
nisse conicimꝰ. credentes in dm̃ isrł. &
eorũ idola relinquentes. Quod autẽ
reducti sunt ad litteras regis. & accepe¬
rint munera. & impensas templi: nul¬
la dubitatio. ẽ. In hoc solum artari ui¬
detur intelligentia. quomͦ possederit
isrł in terra dñi uictores quondã suos.
&̾ subieerint exactores seruos. eosq
habuerint inseruos ⁊ ancillas: nisi for¬
te sinedochicos totũ intelligimꝰ ex par¬
te. quod tante postea felicitatis fue¬
rint. ut de diuersis quoq ꝑ circuitum
gentib sibi seruorũ & ancillarũ fami¬
lias compararint. Potest &e in asueri
temporib intelligi:  quando occiso
boloferne. hostilis abisrł est exesus exer¬
citus. Quod heres litterȩ & in morẽ
serpentis terrã cõmedis. tuȩ ẽ. uolun¬
tatis: qui historicã tantũ interp̃ta¬
tionẽ audire uoliusti. Et erit in die
illa. cũ requiem tib dederit dñs ala¬

Expanded text:
diversis gentibus cum populo Judaeorum Jerosolymam venisse conjicimus, credentes Deo Israel, et errorum idola relinquentes. Quod autem reducti sint ad litteras regis, et acceperint munera et impensas Templi, nulla dubitatio est. In hoc solum 176 arctari videtur intelligentia, quomodo possederit Israel in terra Domini victores quondam suos, et subjecerint exactores, servosque eos habuerint et ancillas. Nisi forte synecdochic ῶs totum intelligamus ex parte: quod tantae postea felicitatis fuerint, ut de diversis quoque per circuitum gentibus sibi servorum et ancillarum familias compararint. Potest et in Assueri temporibus intelligi , quando occiso Holoferne hostilis ab Israel est caesus exercitus. Quod haereo litterae, et in more serpentis terram comedo, tuae est voluntatis, qui historicam tantum interpretationem audire voluisti. Et erit in die illa cum requiem dederit tibi Dominus a la
Abbreviated transcription (Latin):
ridie quando sol de medio cȩlo ru¬
tilat: & om̃em orbem parit̃ illustrat:
sicut in estu ccalore torrente quan¬
do nudus messor ex cõquitur. & ope¬
ris magnitudinẽ anhelitu probat.
gratissima. ẽ roris temperies si aren¬
tes stipulas matutinus humor seca¬
biles faciat: ita mns sermo quẽ consi¬
derabo in loco meo. cunctis in me ere¬
dentib adueniet. Ante messem enĩ
totus effloruit. & in matura ꝑfectio
germinabit. & p̃cidentur ramusculi
eius falcibus. & quȩ derelictȩ fuerud

Expanded text:
ridie, quando sol de medio coelo ruridie, quando sol de medio coelo rutilat, et omnem orbem pariter illustrat, et sicut in aestu et calore torrente, quando nudus messor excoquitur, et operis magnitudinem anhelitus probat, gratissima est roris temperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo, cunctis in me credentibus gratus adveniet. Ante messem enim totus effloruit, et immatura perfectio germinavit, et praecidentur ramusculi ejus falcibus, et q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiã dirigi. quod in pͥncipio fidei
xp̃iane ad tõtas gentes epłas miserit
ne susciperent passionẽ xp̃i : & mise¬
rit usq ad ȩthiopiam & occidentalẽ
plagam totumq orbem huiꝰ blasphe¬
miȩ de seminatione compleuerit.
Om̃s habitatores qui moramini iN
terra cũ eleuatũ fuerit signũ in mon¬
tibus uidebitis & clangorem tubȩ
audietis. Cunctȩ in quit gentes per
circuitũ quando meã iussionẽ qua¬
si signũ in montib eleuatũ. meumq
imꝑium quasi clangorẽ tubȩ sublimit̃
resonantes audieritis: tunc uid ebitis
quid p̃ceperim. Quia hȩc dicit dñs
Ad me. q̃uiescam & considerabo in loeo
hoc quod sequit᷑. Donec ueniant quȩ
p̃cepi. in mea sede requiescã. ut iudȩi
putant in templo. ut nos in cęlestib :
& considerabo inquit qui rerum finis
adueniat. Sicut meridiana lux cla¬
ra .ẽ. & sicut nubes roris in die messis:
sicut in toto die nichil est clarius me¬

Expanded text:
prophetiam dirigi, quod in principio fidei prophetiam dirigi, quod in principio fidei christianae ad totas gentes epistolas miserint, ne susciperent passionem Christi: et miserint usque ad Aethiopiam et Occidentalem plagam, totumque orbem hujus blasphemiae disseminatione compleverint. Omnes habitatores orbis qui moramini in terra, cum elevatum fuerit signum in montibus, videbitis, et clangorem tubae audietis. Cunctae, inquit, gentes, per circuitum, quando meam jussionem, quasi signum in montibus elevatum, meumque imperium, quasi clangorem tubae sublimiter resonantis audieritis, tunc videbitis quid praeceperim. Quia haec dicit Dominus ad me: Quiescam, et considerabo in loco Hoc quod sequitur: donec veniant quae praecepi, in mea sede requiescam: ut Judaei putant, in Templo; ut nos, in coelestibus. Et considerabo, inquit, qui rerum finis adveniat. Sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis. Sicut in toto die nihil est clarius me
Abbreviated transcription (Latin):
mictis inmare scłi istius propħas. ⁊ qua¬
si ꝑ epłas nauigantes popłm cõmonens
tius imperans nuntus. ite uelociter ad
gentem meã laceratã atq conuulsam.
ad popłm robustissimũ qui quondã
om̃ib in circuitu gentib terror fuit.
qui semꝑ dĩ expectat auxilium : ce ꝓ
peccatorũ magnitudine quod sperat
non meretur accipere: cuius diuersa¬
rum gentiũ reges uastauere terram.
Hȩc & cȩtera quȩ secuntur: eusebius
cȩsariensis historicam interp̃tationẽ
titulo repromitens. diuersis gentib
euagatur. Cuius cũ libros legerun
aliud multũ reperi: quã hinc dicere
promitebat. Ubicunq enĩ eum histo¬
ria defecerit. transit ad allegoriam:
& ita separata sociat. ut mirer eum
noua sinonis fabrica un unum cor¬
pus lapidem ferrũq coniungere.
hoc breuit̃ ad moneo: nequis nos pu¬
tet exillius fontib mutuasse quȩ
dicimꝰ. Nam & in p̃senti capitulo ad¬
uersus iudȩos &ierusolimã: dicit

Expanded text:
mittis in mare saeculi istius Prophetas, et quamittis in mare saeculi istius Prophetas, et quasi per epistolas navigantes, populum commonens, tuis imperas nuntiis: ite velociter ad gentem meam laceratam atque convulsam, ad populum robustissimum, qui omnibus quondam in circuitu gentibus terrori fuit, qui semper Dei exspectavit auxilium, et pro peccatorum magnitudine, quod sperat, non meretur accipere: cujus diversarum gentium reges vastavere terram, et caetera quae sequuntur. Eusebius Caesariensis historicam interpretationem titulo repromittens, diversis sensibus evagatur, cujus cum libros legerem, aliud multo reperi, quam indice promittebat. Ubicumque enim eum historia defecerit, transit ad allegoriam, et ita separata consociat, ut mirer eum nova sermonis fabrica in unum corpus lapidem ferrumque conjungere. Hoc breviter admonui, ne quis nos putet ex illius fontibus mutuasse quae dicimus; nam et in praesenti capitulo adversum Judaeos et Hierosolymam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
expectantẽ & conculcatã: cuiꝰ diripu¬
erunt flumina terrã eius. Apud he¬
breos & egyptius. & egyptus. & ȩgrptia.
uno uocabulo nuncupantur mezraim.
Hoc dictum sit ne quis in uerbo hęreat.
cũ pro genere feminiNo masculinum
inuenerit: ĩdest ꝓ terra hominẽ quȩ
tunc dicitur. Qui mittit in mare le¬
gatos. hoc est ipsa mesraun ipsa ȩgyp¬
tus. eo quod de alexandria quȩ tune
ut diximus Nõ uocabatur : legati mis¬
si sint ierosolimam. & in uasis papiri
id est epłis. siue nauibus suũ illis auxi¬
lium ꝓmittentes. Ite uelocit̾ adiudȩo
rum gentẽ conuulsam. & assyriorum
impugnatione laceratã. ad populum
quondã terribilẽ qui dĩ utebatur
imꝑio: ad cuiꝰ potentiã nullus alius
comparandus ÷. ad gentẽ quȩ dĩ semꝑ
expectat auxilium. & nichilominus
ab om̃ibus conculcatur. cuiꝰ terrã flu¬
mina id est diuersi reges depopulati
sunt. Alii autẽ putañt qͦd apostrofa
dirigatur addñm: & sit sensus. O ds̃ qͥ

Expanded text:
 diripuerunt flumina terram ejus. Apud Hebraeos et Aegyptus et Aegyptius et Aegyptii, uno vocabulo nuncupantur MESRAIM  . Hoc dictum sit, ne quis in verbo haereat, cum pro genere feminino masculinum invenerit, id est, pro terra hominem, quia et nunc dicitur: Qui mittit in mari legatos, hoc est, ipsa Mesraim, ipse Aegyptius, eo quod de Alexandria, quae tunc, ut diximus, No vocabatur, legati missi sunt Hierosolymam et in vasis papyri, id est, epistolis, sive navibus, suum illis auxilium promittenrum gentem convulsam, et Assyriorum impugnatione laceratam; ad populum quondam terribilem, qui Dei utebatur imperio, ad cujus potentiam nullus alius comparandus est: ad gentem, quae Dei semper exspectabat auxilium, et nihilominus ab hominibus conculcatur: cujus terram flumina, id est, diversi reges depopulati sunt. Alii autem putant, quod apostropha dirigatur ad Dominum, et sit sensus: O Deus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uit philisteos: adquos loquit᷑ iere¬
mias. Ecce ascendent ab aquilone. &
erunt quasi torrens inundans. & ope¬
rient terrã & plenitudinẽ eius: urbẽ
& habitatores illius. Ab aquilone
enĩ uenit assiruis: & de eius ardore
egredientes niniuen ⁊ nationes cȩte¬
ras subiugantes. Eo temꝑe quo haee
canebantur: fumꝰ ascendebat in excel¬
sum. idest rumor in populos uagabat᷑
ꝑ ordinem cunctarũ ꝓuinciarum.
phoenices quoq & palestinos esse ua¬
gentis : Quia dñs fundabit sion: &
in ipso sꝑabunt pauꝑes populi eius.
Quia dixerat nullus ÷ qui effugiat.
agmen eius. iudebatur in generali
sententia etiã iudȩos esse comp̃hensos.
Si inquit quesierint angłi gentis assiri¬
ae. quare solus udas euaserit: respon¬
dete ei quia dñs fundauerit sion. &
ipse humilẽ popłm sua uircute prote¬
tulerunt reges. unius aleph litterȩ er¬

Expanded text:
vit Philisthaeos. Ad quos loquitur Jerevit Philisthaeos. Ad quos loquitur Jeremias: Ecce aquae ascendent ab aquilone, et erunt quasi torrens inundans: et operient terram et plenitudinem ejus, urbem et habitatoreenim venit Assyrius, et de ejus ardore egredientur Niniven et nationes caeteras subjugantes. Eo tempore quo haec canebantur, fumus ascendebat in excelsum, id est, rumor in populis vagabatur per ordinem cunctarum urbium, Phoenices quoque et Palaestinos esse vagentis? quia Dominus fundavit Sion, et in ipsa sperabunt pauperes populi ejus. Quia dixerat, Nullus est qui effugiat agmen ejus, videbatur in generali sententia etiam Judas esse comprehensus. Si; inquit, quaesierint Angeli gentis Assyriae, quare solus Judas evaserit, respondete eis, quia Dominus fundaverit Sion, et ipse humilem populum sua virtute protetulerunt reges  , unius ALEPH litter
Abbreviated transcription (Latin):
dum usq adurbes munitas. Pro eo
autẽ quod nos transtulimꝰ ab sorbens
uoluerem: in hebraico scriptum est
saraphmophet & interp̃tari potest¬
serpens uolans. ut sit sensus. De radice
colubri nascetur regulus: & fructus
illius id÷ reguli serpens uolans: ut dra¬
conem uolantẽ intelligas. Et pascent᷑
promogenita pauꝑum: & pauꝑes fidy¬
cialiter requiescent. To tum ꝑ figuras
loquit᷑. Est autẽ sensus quod populo
dĩ fiducialit̃ requiescente: siccetur
radix philistiim ⁊ om̃s reliquiȩ con¬
summentur. Ulula porta. clama ciui¬
tas: prostrata ÷ philistea om̃is. Ab aqͥ¬
lone enĩ fumus ueniet: & non est qui
effugiat agmen eius. Portam uocat ꝓ
his qui in porta sunt. & ciuitatẽ ꝓha
bitatoribus ciuitatis. sermonẽq diri¬
git adurbes palestinorũ quod hen¬
lare debeant & lugere ueniente sen¬
nacherib & torrentis modo cuncta
uastante. Sub rege enĩ ez echia uenit
assyrius. & int̃ cęteras nationes uasta¬

Expanded text:
dum usque ad urbes munitas . Pro eo dum usque ad urbes munitas . Pro eo autem quod nos transtulimus absorbens volucrem, et in Hebraeo scriptum est SARAPH MOPHETH  , interpretari potestserpens volans: ut sit sensus: de radice colubri nascetur regulus, et fructus illius, id est, reguli serpens volans, ut draconem volantem intelligas. Et pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent. Cum loquitur. Est autem sensus, quod, populo Dei fiducialiter requiescente, siccetur radix Philisthiim, et omnes reliquiae consumentur. Ulula porta, clama civitas, prostrata est Philisthaea omnis: ab aquilone enim fumus veniet, et non est qui effugiat agmen ejus. Portam vocat pro his qui in porta sunt, et civitatem pro habitatoribus civitatis. Sermonem quoque dirigit ad urbes Palaestinorum quod ejulare debeant, et lugere veniente Senacherib, et torrentis modo cuncta vastante. Sub rege enim Ezechia venit Assyrius, et inter caeteras nationes vasta
Abbreviated transcription (Latin):
subiacerent. Philisteos autẽ ut supra
diximꝰ palestinos significat. quos alie¬
nigenas uulgata editio scribit: cum
hoc non unius gentis. sed om̃ium ex ter¬
narũ gentiũ uocabulũ sit. Ne inquit
lȩteris ophilistea. ne insultes popło
meo. quod ꝑcussoris tui achat uirga
confracta sit. quod baculus qͥ te ferire
solitus erat uideatur morte contritus
qͦd coluber interfectus: prohoc enĩ nocen¬
tior nascitur ez echias regulus quẽ gre¬
ci uocant basilibum. qui te suo aspectu
aspectum potest illesa transire. sed quã
procul fuerit eius ore sorbet᷑: ita &
tu a conspectu regis ez echiȩ totus pe¬
ribis. Et pulchre serua uit metãforan.
Quia enĩ serpentẽ & regulũ nomina¬
rat: ore eius & sp̃u dicit eum deuora¬
ri. Quod autẽ nullus regum iuda sic
ꝑcusserit philistum. quomͦ eos depo¬
pulatus . ẽ. ez echias: audi regũ librũ.
Ipse ꝑcussit philistum usq ad gazam
& usq ad terminos eius: a turre custo¬

Expanded text:
subjacerent. Philisthaeos autem, ut supra subjacerent. Philisthaeos autem, ut supra diximus, Palaestinos significat, quos alienigenas Vulgata scribit editio: cum hoc non unius gentis, sed omnium externarum gentium vocabulum sit. Ne, inquit, laeteris, o Philisthaea, ne insultes populo meo, quod percussoris tui Achaz virga confracta sit; quod baculus qui te ferire solitus erat, videatur morte contritus; quod coluber interfectus. Pro hoc enim nocentior nascetur Ezechias regulus, quem Graeci vocant basiliscum, qui te suo aspectu aspectum potest illaesa transire: sed quamvis procul fuerit, ejus ore sorbetur: 183 ita et tu a conspectu regis Ezechiae totus peribis. Et pulchre servavit metaphoram: quia enim serpentem et regulum nominarat, ore ejus et spiritu dicit volucres devorari. Quod autem nullus regum Juda sic percusserit Philisthiim, quomodo eos depopulatus est Ezechias, audi Regum librum: Ipse percussio Philisthiim usque ad Gazam, et usque ad terminos ejus: a turre custo
Abbreviated transcription (Latin):
tum ÷ sicut therebintus. & sicut quere
quȩ expandit ramos suos. semen scm
erit germen eiꝰ: sub ioatham rege ꝓ.¬
phetatũ. Tercius succedit achat fi¬
lius ioatham filii ozię regis iuda.
sub quo ascendit rasin rex siriae &
facee filius romeliȩ rex isrł in ierłm
ad p̃liandum contra eam: &e reliqua
quȩ scriptura cõmemorat. Igit᷑ sub
achat usq ad p̃sentem locũ quẽ nc̃
exponere nitimur: omia quae in
medio posita sunt uaticinata cog¬
noscimꝰ. Quo mortuo: quartus id÷
ultimus succedit ez echias: sub quo
om̃is usq ad finem texitur liber.
Ne lȩteris philistea omis tu: qm̃
cõminuta. ẽ. uirga ꝑcussoris tui.
De radice enĩ cõlubri egrediet᷑ re¬
gulus: & semen absorbens uoluerẽ
Naturale est qđ dicimꝰ. Mor tuo rege
aduersarũ gentiũ: semꝑ letantur ini¬
mici. ex rebus nouis bella ciuilia. & se¬
ditiones. ac regnandi imꝑium presto
se lȩtatos. & insultasse regi isrł. qͥuod
maturo rege ꝑdito. ez echiȩ iuueni

Expanded text:
t : Sicut terebinthus et sicut quercus quae expandit ramos suos: semen sanctum erit germen ejus, sub Joatham rege prophetatum . Tertius succedit Achaz filius Joatham filii Oziae regis Juda, sub quo ascendit Rasin rex Syriae, et Phacee filius Romeliae, rex Israel, in Jerusalem ad praeliandum contra eam, et reliqua quae Scriptura commemorat. Igitur sub Achaz usque ad praesentem locum, quem nunc exponere nitimur, omnia quae in medio posita sunt, vaticinata cognoscimus: quo mortuo quartas, id est, ultimus succedit Ezechias, sub quo omnis usque ad finem texitur liber. Ne laeteris Philisthaea omnis tu, quoniam comminuta est virga percussoris tui: de radice enim colubri egredietur regulus, et semen ejus absorbens volucrem. Naturale est quod dicimus: mortuo rege adversarum gentium, semper laetantur inimici, ex rebus novis bella civilia et seditiones ac regnandi imperitiam prase laetatos, et insultasse Israeli, quod maturo rege perdito, Ezechiae juveni
Abbreviated transcription (Latin):
liȩ eo quod consiliũ inierit contra te
sỹria pessimũ ephraun & filius rome
liȩ. Et erit sicut congregans in messe
quod restiterit. & brachiũ eius spicas
leget: &̃ sicut quȩrens spicas in ualle
Irafaim & relinquetur in eo sicut racemus.
& sicut excussio olee duarũ aut trium
oliuarũ in suinmitate rami: siue quatu¬
Ior aut quinq in cacuminib eius fructꝰ
uastitatẽ sub romano intelligunt reg¬
no: hec de apłis significata contendt̃
quod quomͦ paucę spicȩ & oliuȩ remanẽ¬
re soleant in agro uel in arboribus:
sic reliquiȩ saluentur isrł. maxime qͥa
sequat᷑. In die illa inclinabitur homo
ad factorẽ suũ & oculi eius ad sc̃m isrł

Expanded text:
liae, eo quod consilium inierit contra te liae, eo quod consilium inierit contra te Syria pessimum, et Ephraim et filius Romescet et erit sicut congregans in messe quod restiterit et brachium eius spicas leget et erit sicut quaerens spicas in valle Rafaim et relinquetur in eo sicut racemus et sicut excussio oleae duarum aut trium olivarum in summitate rami sive quattuor vastitatem sub Romano intelligunt regno, haec de Apostolis significata contendunt, quod quomodo paucae spicae et olivae remanere soleant in agro vel in arboribus, sic reliquiae Israel salventur; maxime quia sequatur: In die illa inclinabitur homo ad factorem suum, et ocu
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatẽ nuntiet. Alii ęstimant de
romana captiuitate p̃dici. quando
& iudeorũ captus ÷ popłs & damascus.
cui imꝑabat aretha similẽ sustinuit
seruitutẽ: ut cuncta quȩ suꝑ ea scrip¬
ta sunt ad xp̃i tempus & ad apłorum
misteria transferant. Et erit in die illa
attenuabitur gła iacob: &e pingues car¬
nes eius marcescent. Quando inquit
damascus capta fuerit & ciuitas esse
desierit. & talis eam gła coronauerit
qualis coronauit israel id÷ decem tri¬
bus: tunc om̃e p̃sidium & pinguissimȩ
carnes & refugium emarcescet. ia cob
nequaquã habebit quib uinctis uastet
ierłm. Legius supra quod ascenderit
rasin rex sẏriȩ & phacee filius rome
tra eam: nuntiatumq sit domui cdauid
requieuit sẏria suꝑ ephrocim. De qui¬
bus propħa loquitur ad achat. Noli
timere & cor tuũ ne formidet aduab
caudisticionũ fumigantiũ horum:
in ira furoris rasin & sỹriȩ &e filii rome¬

Expanded text:
captivitatem nuntiat. Alii aestimant de captivitatem nuntiat. Alii aestimant de Romana captivitate praedici, quoniam et Judaeorum captus est populus; et Damascus cui imperabat Areta, similem sustinuit servitutem: ut cuncta quae super eam scripta sunt, ad Christi tempus, et ad Apostolorum mysteria transferantur. Et erit in die illa, attenuabitur gloria Jacob, et pingues carnes ejus marcescent. Quando, inquit, Damascus capta fuerit, et civitas esse desierit, et talis eam gloria coronaverit, qualis coronavit Israel, id est, decem tribus: tunc omne praesidium, et pinguissimae carnes, et refugium emarcescet Jacob: nequaquam enim habebit, quibus junctis vastet Jerusalem. Legimus supra quod ascenderit Rasin rex Syriae et Phacee Filius Romeltra eam: nuntiatumque sit domui David: Requievit Syria super Ephraim, de quibus Propheta loquitur ad Achaz: Noli timcaudis titionum fumigantium istorum, in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Rome
Abbreviated transcription (Latin):
tor timendus sit. &cessabit ad uito¬
riũ ab effraim. Nequaquã decẽ trib
in illa contra uidam habebunt auxi
gnum & quiescere: non ꝑpetuam sig¬
iificat uastitatẽ. sed aufert in p̃sens
potentiã. ꝑ quã in om̃i siria ante re¬
cem trib assyrio populante deletȩ
sunt. & om̃is gła earũ in captiuitã¬
tẽ ducta.ẽ: sic pauci qui in damasco
resederint minantur. Et habebunt
dictam accipe ignominiã. Hoc autẽ
totum fiet. quia dñs locutus ẽ: cuiꝰ
uerba irrita esse ñ possunt. Quidã
banc ꝓphetiam eandẽ putant. ẽẽ. quã
in ieremia legimꝰ. Dissoluta ÷ damas¬
cus. uersa in fugam. tremor appre¬
hendit eam. angustia &edolores tenuer̃
eam. quasi parturientẽ. Et iterũ. Suc¬
cendam ignẽ in muro damasci: & deuo¬
rabit menia banadab. Sed sciendum
qͦd ab ieremia babylonia captiuitas
damascene urbis describitur: idest
paucorũ quos assiriorũ rex reliquerat
in ea. Isaias autẽ uicinam ab assiruis

Expanded text:
tor timendus sit. Et cessabit adjutotor timendus sit. Et cessabit adjutorium ab Ephraim: nequaquam decem tribus in illa contra Judam habebunt auxilgnum et quiescere, non perpetuam significat vastitatem, sed aufert in praesens potentiam, per quam in omni Syria ante recem tribus Assyrio populante deletae sunt, et omnis gloria earum in captivitatem ducta est: sic pauci, qui in Damasco resederint, immutabuntur, et habebunt oniam dictam accipe, pro ignominia. Hoc autem totum fiet, quia Dominus locutus est, cujus verba irrita esse non possunt. Quidam hanc prophetiam eamdem putant esse, quam in Jeremia legimus: Dissoluta est Damascus, versa est in fugam, tremor apprehendit eam, angustia et dolores tenuerunt eam quasi parturientem . Et iterum: Succendam ignem in muro Damasci, et devorabit moenia Benadab. Sed sciendum quod ab Jeremia Babylonia captivitas Damascenae urbis describitur, id est, paucorum quos 194 Assyriorum rex reliquerat in ea. Isaias autem vicinam ab Assyriis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bebant auxiliũ & regũ oe paralipo¬
menon narrat historia: etiã ipsis uasta¬
tionem ab assyriis appropinquare sig¬
nificat. dicente rege assiriorũ. Coepi
arabiam ⁊ damascũ & samariã: sicut
enĩ illas cępr. & uniuersa regna capiã.
Et in regũ uolumine legimꝰ. Ascendit
rex assyriorũ damascũ &e cȩpit eam.
& transtulit in cirenen. rasin quoq int̃¬
fecit qui erat rex damasci: quȩ omnia
ez echia ierosolimis regnante ꝑpessa ÷.
Ecce inquit damascus desinet. ẽẽ. ciui¬
tas: ĩam uicina captiuitas est. iam as¬
sirius suũ mouet exercitũ. Cerit sic̃
aceruus lapidũ in ruina: ut tantũmͦ
pareant in ea. & pristinȩ potentiae
uestigia. in ruinarum magnitudine
demonstrentur. Derelictȩ ciuitates
aroer gregib erunt. Aroer mirice
interp̃tatur. Quȩ proprie arbor in
solitudine & salsa humo nascitur. ce ꝑ
hoc uastitas demonstratur. Requies
Tanta enĩ erit solitudo: ut nec insidia¬

Expanded text:
praebebat auxilium, ut Regum et Paralipopraebebat auxilium, ut Regum et Paralipomenon narrat historia: etiam ipsis vastitatem ab Assyriis appropinquare significArabiam et Damascum et Samariam. Sicut enim illas cepi, et universa regna capiam. Item in Regum volumine legimus: Ascendit rex Assyriorum Damascum, et cepit eam et transtulit in Cyrenen. Rasin quoque interfecit, qui erat rex Damasci. QuEzechia Hierosolymis regnante, perpessa est. Ecce, inquit, Damascus desinet esse civitas; jam vicina captivitas est: jam Assyrius suum movit exercitum. Et erit sicut acervus lapidum in ruinam, ut tantummodo parietinae ac pristinae potentiae vestigia in ruinarum magnitudine demonstrentur. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt. Aroer, myrice interpretatur, quae proprie arbor, in solitudine et salsa humo nascitur, et per hoc vastitas demonstratur. RequiescTanta enim erit solitudo, ut nec insidia
Abbreviated transcription (Latin):
assirio ueniente delebitur. & uix pau¬
ci reliquent᷑ in terra. qui subrutas ha¬
bitent ciuitates: & desertos agros ex¬
erceant. Potest & de babylonia capti¬
uitate p̃dici. quod post captã ierłm
& transitũ annorũ trium. moab achal¬
deis uastanda sit: siue qͦd in triũ an¬
norũ spatio nulla eis danda sit requi¬
erit sicut a ceruus lapidũ in ruina.
derelictȩ ciuitates aroer gregib ert̃.
&e requiescent ibr & non erit qui exter¬
reat : & cessabit aduitoriũ ab effraim.
& regnum adamasco. & reliquiȩ sẏriȩ
sicut gła filiorũ isrł erunt. dicit dñs
exercituũ. Post babylonem & philiste¬
os & moab: ad damascũ id ÷ aram ser¬
mo conuertitur. quȩ & ipsa regalis qͦn¬
dam fuit ciuitas. & in om̃i syria tenu¬
it principatũ. Necdum florebant
antiochia. & laodicia. & apamia: qͣs
urbes post alexandrũ & macedonũ
imꝑium auctas. ẽẽ. cognouimꝰ. Quia
igitur semꝑ decem tribus contra iudã

Expanded text:
Assyrio veniente, delebitur, et vix pauAssyrio veniente, delebitur, et vix pauci relinquentur in terra, qui subrutas habitent civitates, et desertos agros exerceant. Potest et de Babylonica captivitate praedici, quod post captam Jerusalem, et transitum annorum trium, Moab a Chaldaeis vastanda sit, sive quod in trium annorum spatio nulla eis danda sit requierit sicut acervus lapidum in ruina. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt, et requiescent ibi, et non erit qui exterreat. Et cessabit adiquiae Syriae sicut gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum. Post Babylonem et Philisthaeos et Moab, ad Damascum, id est, Aram sermo convertitur, quae et ipsa regalis quondam civitas fuit, et in omni Syria tenuit principatum: necdum florebant Antiochia et Laodicia et Apamia, quas urbes, post Alexandrum et Macedonum imperium, auctas esse cognovimus. Quia igitur semper decem tribubus contra Judam
Abbreviated transcription (Latin):
beris. & nec in illis reperies auxilium:
quib uastitas tecum cõmunis aduenioe.
Hoc uerbũ quod locutus est dñs ad mo¬
ab extunc. Ex quo putas temꝑe : Uide¬
licet ex quo creatus. ẽ. moab. Et dñsait.
Moabite & ammanitȩ non intrabunt
in eccłiam dĩ. Siue tunc ꝑ antiquo tem¬
pore intelligamꝰ quod olim diuina sen¬
tentia ista decreta sint. Non quo pre¬
scientia dĩ causam ueritatis attulerit:
p̃nota sit. Et nunc locutus ÷ dñs dicens.
in tribus annis quasi anni mercennarii
auferetur gloria moab. sciꝑ om̃i popło
multo: & relinquetur paruus & modi¬
cus. nequaquã multus. Prophetia ista
ut supra diximus mortuo achat contͣ
moabitas dirigitur. regnante et echia
sub quo decem tribus a sennacherib re¬
ge assiriorũ in captiuitatȩ ductȩ st̃.¬
ltaq sicut mercennarius solis expectat
occubitũ. & dieb ac noctibus finẽ ope¬
ris prestolatur ut statutã mercedẽ ac¬
cipiat: sic & post tres annos & moab

Expanded text:
beris, nec in illis reperies auxilium, beris, nec in illis reperies auxilium, quibus vastitas tecum communis adveniet. Hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc. Ex quo putas tempore? Videlicet ex eo, quo creatus est Moab. Et Dominus ait: Moabitae et Ammonitae non intrabunt in Ecclesiam Dei . Sive ex tunc pro antiquo tempore intelligamus, quod olim divina sententia ista decreta sint, non quod praescientia Dei causam vastitatis attulerit; praenota sit. In tribus annis, quasi anni mercenarii, auferetur gloria Moab super omni populo multo, et relinquetur parvus et modicus nequaquam multus. Prophetia ista, ut supra diximus, mortuo Achaz contra Moabitas dirigitur, regnante Ezechia, sub quo decem tribus a Sennacherib rege Assyriorum in captivitatem ductae sItaque sicut mercenarius solis exspectat occubitum, et diebus ac noctibus finem operis praestolatur, ut statutam mercedem accipiat: sic et post tres annos et Moab,
Abbreviated transcription (Latin):
bit neq iubilabit. subauditur prior
uindemiator. idest colonus moabitidis
ꝓuntiȩ. Deniq statim subicit. Uinum
in torculari non calcabit. qui calcare
consueuerat: uocem calcantiũ abstuli.
Nequaquã in uindemia lȩtus uindemiator
celeuma cantabit: sed hostilis ubiq uas¬
titas. & uictoꝵ orietur clamor. Suꝑ hoc
uent̃ m̃s ad moab quasi cithara sonabit:
& uiscerat mea admurũ cocti lateris. Ne
quis putaret planctũ prophȩ exultatio¬
nis indiciũ. ꝑ quã mimicos popłi israeliꝰ
gauderet esse captiuos. ex affectu & ex
uo cordis dolore. potentissimã quon¬
dam urbẽ subrutã lugere se dicit. Et
erit cũ apparuerit quod laborauit mo¬
ab suꝑ excelsis suis. ingredietur ad sca
sua ut obsecret. & non ualebrt. Ultima
miseria est. nec in his quos semꝑ uenera¬
ta est habere subsidiũ. Deserta inquit
uirib tuis & cunctis ꝓpugnatorib int̃¬
fectis ꝑges adidola. Delubra uenera¬

Expanded text:
bit, neque jubilabit. Subauditur prior bit, neque jubilabit. Subauditur prior vindemiator, id est, colonus Moabitidis provinciae. Denique statim subjecit: Vinum in torculari non calcabit qui calcare consueverat: vocem calcantium abstuli. Nequaquam in vindemia laetus vindemiator celeuma cantabit, sed ubique hostilis vastitas, et victorum orietur clamor. Super hoc venter meus ad Moab quasi cithara sonabit, et viscera mea ad murum cocti lateris. Ne quis putaret planctum Prophetae exsultationis indictum, per quam inimicos populi Israel gauderet esse captivos, ex affectu, et ex intimo cordis dolore, et potentissimam quondam urbem subrutam lugere se dicit. Et erit, cum apparuerit quod laboravit Moab super excelsis suis, ingredietur ad sancta sua, ut obsecret, et non valebit. Ultima miseria est, nec in his, quos semper venerata est, habere subsidium. Deserta, inquit, viribus tuis, et cunctis propugnatoribus interfectis, perges ad idola, delubra venera
Abbreviated transcription (Latin):
transitũ maris captiuitatẽ in babylone:
de qua postea lecturi sumus. onus deser¬
ti maris. Duꝑ hoc plorabo infletu iater
uineam sabama : inebriabo te lacrima
mea esebon &e el eale. Uox plangentis pro¬
pħȩ. & magnitudinẽ uastitatis lacrima¬
rum magnitudine contestantis flentisq
uineam iater. & sabama. & esebon. & ele¬
ale: urbes quondã ualidissimas assirio
putante succisas. Qm̃ suꝑ uindemiam
tuã & suꝑ messem tuã. uox. calcantiũ
irruit. Calcantes uuas & uindemię lȩti¬
ciam congregantes. hostium exercitus
intellige. & quod in ipsolȩtitiȩ temꝑe
captiuitatis tempus aduenerit. Et au¬
feretur lȩtitia & exultatio de carmelo.
montẽ optimũ atq nemorosũ qui pto¬
lomaidi imminet. & in quo orauit heli¬
as: fertilitati & abundantiȩ comparet.
Ac ꝑ hoc significat om̃em lȩcitiam et
fertilitatẽ de uberrimis quondã urb¬
bus auferendam. Et in uineis ñ exulta¬

Expanded text:
transitum maris captivitatem in Babylonem, transitum maris captivitatem in Babylonem, de qua postea lecturi sumus, Onus deserti maris. Super hoc plorabo in fletu Jazevinea Sabama: inebriabo te lacryma mea, Esebon et Eleale. Vox plangentis Prophetae, et magnitudinem vastitatis lacrymarum magnitudine contestantis, flentisque vineam Jazer, et Sabama, et Esebon, et Eleale, urbes quondam validissimas, Assyrio putante succisas. Quoniam super vindemiam tuam, et super messem tuam vox calcantium irruit. Calcatores uvarum et vindemiae laetitiam congregantes, hostium exercitus intellige, et quod in ipso laetitiae tempore captivitatis tempus advenerit. Et auferetur laetitia, et exsultatio de Carmelo. montem optimum atque nemorosum, qui Ptolemaidi imminet, et in quo oravit Elias, fertilitati et abundantiae comparet.ac per hoc significat omnem laetitiam, et fertilitatem de uberrimis quondam urbibus auferendam. Et in vineis non exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiȩ arguit moab. quod multo plus
elatus sit quã eius fortitudo poscebat:
& ꝓpt̃ hanc suꝑbiam ululabit moab
ad moab. id÷ popłs adurbem: uł me¬
tropolis ad ꝑuintiam: & cuncta ulula¬
tibus terra resonabit suꝑ muros cocti
lateris. De quib & ieremias ait. Id eo
sam clamabo. ad uiros muri fic̾tilis la¬
mentantes. ꝑ hȩc autẽ potentiã pris¬
tinȩ felicitatis. & plagas repentinae
subuersionis ostendit. Qm̃ sub urba¬
na esebon deserta sunt. & uinea sabana
Int̃ esebon & sabama uix quingenti
passus sunt. & ꝑ metaforan uineg: o
mnis ꝓuintie significat uastitatem.
Domini gentiũ excider̃ flagella eius.
Beruat translationẽ quã coeperat.
ostendens reges gentiũ qui uastauerañ
moab: om̃s uiculos castellaq popula¬
tos. Usque ad iater ꝑuenerunt. erra¬
uerunt in deserto. ꝓpagines eius relictę
sunt: transierunt mare. Flagella & ꝓpa¬
gines: popłm fugitiuosq intellige. et

Expanded text:
perbiae arguit Moab, quod multo plus perbiae arguit Moab, quod multo plus elatus sit quam ejus fortitudo poscebat, et propter hanc superbiam ululaturus sit Moab ad Moab, id est, populus ad urbem, vel metropolis ad provinciam, et cuncta ululatibus terra resonabit super muros cocti lateris, de quibus et Jeremias ait: Ideo ssam clamabo, ad viros muri fictilis lamentantes . Per haec autem et potentiam pristinae felicitatis, et plagas repentinae subversionis ostendit. Quoniam suburbana Esebon deserta sunt: vinea Sabama. Inter Esebon et Sabama vix quingenti passus sunt, et per metaphoram vineae, mnis provinciae significat vastitatem. Domini gentium exciderunt flagella ejus. Servat translationem quam coeperat, ostendens reges gentium, qui vastaverant Moab, omnes viculos castellaque depopulatos. Usque ad Jazer pervenerunt: erraverunt in deserto: propagines ejus relictae sunt: transierunt mare. Flagella et propagines populum fugitivosque ejus intellige: et
Abbreviated transcription (Latin):
ter reddens quod iustum. ẽ hebrei
locum istũ sic interp̃tantur. fugato
assyrio regnabit iudeȩ ezechias uir iu¬
stus. & retinebit solium dauid. subiectũ
sibi popłm dĩ uidicans ueritate. Alii
de xp̃o intelligunt finito antixp̃i pul¬
uere. & uastatore sublato qui concul¬
cabat uniuersam terrã: rex xp̃s ad¬
ueniet qui sedebit in tab̾na culũ da¬
uid. & in die uidicii reddet cunctis
ꝓoperib suis. Nec est ulla dubitatio.
quin capitulũ hoc de xp̃o uaticinet᷑.
Sed nos ⁊ i primo aduentu. idipsum
intelligere possumꝰ atq in eccłȩ tab̾¬
naculũ demonstrare: qͦd in om̃i t̾ra
moab ecclesiarũ tropea surgentia.
xp̃i testentur imꝑium. Audiuimus
suꝑbiam moab: suꝑbus ÷ ualde. Su¬
ꝑbia eius ⁊ arrogantia eius. & indig¬
natio eius. p̾lusquã fortitudo eius.
ldcirco ululabit moab ad moab uni¬
uersus ululabit sibi. qui lȩtant᷑ suꝑ
muros cocti lateris. loquimini plagas
eius. Rursum ad p̃sentiã redit. & su¬

Expanded text:
. Hebraei locum istum sic interpretantur: Fugato Assyrio, regnabit Judae Ezechias vir justus, et retinebit solium David, subjectum sibi populum Dei judicans in veritate. Alii de Christo intelligunt. Finito Antichristi pulvere, et vastatore sublato, qui conculcabat universam terram, rex Christus adveniet, qui sedebit in tabernaculo David, et in die judicii reddet cunctis pro operibus suis. Nec est ulla dubitatio, quin capitulum hoc de Christo vaticinetur. Sed nos in primo adventu idipsum intelligere possumus, atque in Ecclesiae tabernaculo demonstrare, quod in omni terra Moab Ecclesiarum tropaea surgentia Christi testentur imperium. Audivimus superbiam Moab, superbus est valde: superbia ejus, et arrogantia ejus, et indignatio ejus, pIdcirco ululabit Moab ad Moab, universus ululabit sibi, qui laetantur super muros cocti lateris. Loquimini plagas ejus. Rursum ad p
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Siue hoc modo. Tam crudelis fu¬
isti in ex ternos: ut etiã subiectos tibi
popłos furibundus opprimeres. Non
uocabitur in eternũ semen pessimoꝵ.
p̃parate filios eius occisioni. ob iniqui¬
tatem patrũ suorũ non consurgent :
nec hereditabt̃ terrã. neq implebt̃
faciem orbis ciuitatũ. Om̃s historiȩ
consentiunt qͦd occiso balthasar ne
stirpe illa nullus regnarit. Hoc ergo
scriptura p̃dicit. quod in tantam
babylon ueniat uastitatẽ. ut etiã
de semine regib nullus remaneat:
sed ꝓpt̃ impietatẽ patris om̃is sobo¬
les deleatur. Pro eo autẽ quod nos
ultima parte sententiȩ transtulimꝰ.
neq implebunt faciem orbis ciuita¬
tum: in hebreo scriptũ est ꝓ ciuita¬
tib arim. qͦd nos transferre possu
ne tuo qui cupiat reparare regnũ:
aduersarius suscitabitur. Scđm
septuaginta interp̃tes qui dixert̃
sem̃ pessimũ. para filios tuos interfe¬
ctioni ꝓpt̾ peccata patris tui: quẽ

Expanded text:
ret. Sive hoc modo: tam crudelis furet. Sive hoc modo: tam crudelis fuisti in externos, ut etiam subjectos tibi populos furibundus opprimeres. Non vocabitur in aeternum semen pessimorum. Praeparate filios ejus occisioni in iniquitate patrunec haereditabunt terram, neque implebunt facies orbis civitatum. Omnes historiae consentiunt, quod occiso Balthasar nepstirpe regnarit. Hoc ergo Scriptura praedicit, quod in tantam Babylon veniet vastitatem, ut etiam de semine regio nullus remaneat, sed propter impietatem patris omnis soboles deleatur. Pro eo autem quod nos in ultima parte sententiae transtulimus, neque implebunt facies orbis civitatum, in Hebraeo scriptum est pro civitatibus, ARIM  , quod nos transferre possumne tuo qui cupiat reparare regnum, adversarius suscitabitur. Secundum Septuaginta Interpretes, qui dixerunt: Semen pessimum, para filios tuos interfectioni propter peccata patris tui, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ appellatur. qͦd ad radices arbo¬
ris nascitur. & quasi inutile ab agri¬
colis amputat᷑. Possumꝰ id ipsum sani¬
em tabumq intelligere. simulq dis¬
cimus qͦd infernus sub terra sit: dicen¬
te scriptura. usq ad fundamenta
laci. Tu enĩ terrã tuã disp̾disti: tu
popłm tuũ occidisti. luxta septua¬
ginta interp̃tes qui dixer̃. quia t̾rã
meam ꝑdidisti: & popłm meũ occi¬
disti: quid dicat nulla dubitatio. ẽ.
Terrã enĩ iudȩã & popłm eius israel.
nabuchodonosor interfecit &e ꝑdidit.
luxta hebraicũ difficilis intellectus
est. quomͦ terrã suam ꝑdiderit &
popłm suũ occiderit: nisi forte hoc
sensu accipiendũ est. Eos quos tib
ds̃ in correptionẽ dẽderat: tu peni¬
tus ꝑdidisti. Uel alit̃. Antiquum
assiriorũ regnũ te multũ suꝑbiente.
& eleuante contra dm̃ ceruicem
tuam: om̃ino destructũ est. Si enĩ te
egisses humilit̃ & scisses mensurã tuã:
assirius &e babylonius hucusq regna¬

Expanded text:
tum appellatur, quod ad radices arborum nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur: possumus id ipsum saniem tabemque intelligere. Simulque discimus quod infernus sub terra sit, dicente Scriptura: Usque ad fundamenta laci. Tu enim terram tuam disperdidisti, tu populum tuum occidisti. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Quia terram meam perdidisti, et populum meum occidisti, quid dicant, nulla dubitatio est. Terram enim Judaeam, et populum ejus Israel Nabuchodonosor interfecit et perdidit. Juxta Hebraicum difficilis intellectus est, quomodo terram suam perdiderit, et populum suum occiderit: nisi forte hoc sensu accipiendum est, eos, quos tibi Deus in correptionem dederat, tu penitus perdidisti. Vel aliter: antiquum Assyriorum regnum, te multum superbiente et elevante contra Deum cervicem tuam, omnino destructum est. Si enim te egisses humiliter, et scisses mensuram tuam, Assyrius et Babylonius hucusque regna
Abbreviated transcription (Latin):
nunc etiã egypti uastitas p̃dicitur.
obcuius auxiliũ dĩ negleta sit inuo¬
catio. ipsa ÷ enĩ terra quȩ est tranflu¬
men ethiopiȩ: idest transriuos nili
fluminis quẽ de ȩchiopia in egiptũ
fluere nemo dubitat. Potest egiptꝰ
alarũ eymbalũ dici. ꝓpt̾ uelocitatem
frugum. Uelox quippe & concitus aui¬
um uolatus. reddit cymbali sonitum.
Quidã ex eo quod sequit᷑ qui mittit
in mare legatos. & inuasis papiri suꝑ
aquas: romanũ regnũ intelligunt. &
om̃em historiam referunt ad uespasi¬
ani & titi temꝑa. quib ierosolima
sub uersa. ẽ. Sed hoc fidei nr̃ȩ non con¬
uenit ut minetur dñs regnõ romano.
quare impiam gentẽ subuerterit: &¬
rursum in monte sion dicat munera
offerenda: nisi forte & hec sp̃ualiter
in eccła accipiamꝰ. Qui mittit in ma¬
re legatos: & inuasis papiri suꝑ aquas.

Expanded text:
sic etiam nunc Aegypto vastitas praedicetur; sic etiam nunc Aegypto vastitas praedicetur; ob cujus auxilium Dei neglecta sit invocatio. Ipsa est enim terra, quae est trans flumina Aethiopiae, id est, trans rivos Nili fluminis, quem de Aethiopia in Aegyptum fluere nemo dubitat. Potest Aegyptus alarum cymbalum dici propter velocitatem frugum: velox quippe et concitus avium volatus reddit cymbali sonitum. Quidam ex eo quod sequitur: Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri super aquas, Romanum regnum intelligunt et omnem historiam referunt ad Vespasiani et Titi tempora, a quibus Hierosolyma subversa est. Sed hoc fidei nostrae non convenit, ut minetur Dominus regno Romano, quare impiam gentem subverterit, et rursum in montem Sion dicat munera deferenda, nisi forte et haec spiritualiter in Ecclesia accipiamus. Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri super aqu
Abbreviated transcription (Latin):
assiriorũ & habitauit inniniue. Ue ter¬
re cymbalo alarum quȩ est trans flum̃
ȩchiopiȩ. Uerbum hebraicũ tel zel.
quod syminachus sonitũ. theodotio na
ues interp̃tati sunt. & nos in crmbalũ
uertimꝰ: aquila in umbram transtulit.
Sed sciendũ quod umbroc zel dicitur.
hic autẽ sillaba ipsa geminet᷑: ex quo
possumꝰ dictũ intelligere. Uae terrȩ
quȩ umbrac alarũ suarũ pollicitura¬
est auxilium. &cũ scriptura dicat. qͥ
habitat in aduitorio altissimi in pro¬
tectione dĩ cęli cominorabitur. ꝓ quo
in hebreo scriptum. ẽ. in umbrax om̃ipo¬
tentis cõmorabitur: ipsa dĩ similitudi¬
nem habere se iactans & in periculis
constituta aliis suffragari promittit.
Significat autẽ sine Nõ. egipti ciuita¬
tem quȩ nunc alexandria dicit᷑ siue
ꝑ̃forat. incumbentis: &e est hic ordo
pulcherrimꝰ ut quomͦ priori uisione
sermo propheticus damasco minabat᷑
quod decem tribus in illa habuerint
auxilium. miscdia dñi non egentis.

Expanded text:
nive. Vae terrae cymbalo alarum quae est trans flumina Aethiopiae. Verbum Hebraicum SELSEL  , quod Symmachus, sonitum, Theodotion, aves interpretati sunt, et nos in cymbalum vertimus. Aquila bis umbram transtulit. Sed sciendum quod umbra SEL   dicitur, hic autem syllaba ipsa geminatur. Ex quo possumus dictum intelligere: Vae terrae, quae in umbra alarum suarum pollicetur auxilium. Et cum Scripturrio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur , pro quo in Hebraeo scriptum 198 est, In umbra Omnipotentis commorabitur: ipsam Dei similitudinem habere se jactans, et in periculis constituta aliis suffragari repromittit. Significat autem sive No, Aegypti civitatem, quae nunc Alexandria dicitur, sive perforat incumbentis. Et est hic ordo pulcherrimus: ut quomodo in priori Visione sermo propheticus Damasco minabatur, quod decem tribus in illa habuerint auxilium, misericordiam Dei rogantes:
Abbreviated transcription (Latin):
Quodq dicit ęstate ꝑpetua erunt suꝑ
eũ uolucres. & om̃s bestiȩ terre super
illũ hiemabunt: aut uere interfecto¬
rũ significat multitudinẽ. aut ꝑ ean¬
dem trans lationẽ demonstrat. quod
acunctis gentib uastandus sit. In tem¬
pore illo deferet᷑ munius dño exercitu
um apopło diuulso & dilacerato. a po¬
pulo terribili postquẽ non fuit aliꝰ
agente expectante. expectante & con¬
culcata. cuiꝰ diripuer̃ flumina terrã
eius. adlocum nominis dñi exercituũ
montẽ sion. Post ȩgypti uastitatẽ & de
letum eius imꝑium. nequaquã isrł in
umbrȩ illiꝰ uanitate confidet: sed
ret ad montẽ sion. id÷ in templo eius
illũ solũ rogans. cuiꝰ uerũ ȩternumq
p̃sidium. ẽ. Hoc sub ⁊ orobabel & hiesu.
ocasionẽ eusebio. ut hoc de gentib ma¬
gis quȩ nec spem habeant. nec testamen¬
tum dĩ. nec ꝓpħas intelligendũ puta¬
uerit quã de iudȩis: quod ab ipsis pos¬

Expanded text:
Quodque dicit: Aestate perpetua erunt super Quodque dicit: Aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae super illum hyemabunt, aut vere interfectorum significat multitudinem, aut per eamdem translationem demonstrat, quod a cunctis gentibus vastandus sit. In tempum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gente expectante expectante et conculcata cuius diripuerunt flumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum montem Sletum ejus imperium, nequaquam Israel in umbrae illius vanitate confidet, sed ret ad montem Sion, id est, in templum ejus, et illum solum rogans, cujus verum aeternumque praesidium est. Hoc autem sub Zorobabel et Jesu, runt occasionem Eusebio, ut hoc de gentibus magis, quae nec spem habeant, nec Testamentum Dei, nec Prophetas, intelligendum putaverit, quam de Judaeis: quod ab ipsis pos
Abbreviated transcription (Latin):
tium & bestus terrȩ: & estate ꝑpe¬
tua erunt suꝑ eum uolucres: & om̃s
bestiȩ terrȩ suꝑ illum hieamabunt.
Quia de meridie dixerat & nubem
roris in ȩstate messi ᷤᷤ p̃miserat. ab
agri cultura translationẽ sumpse¬
rat seruat eam in reliquis deseri¬
bens egipti suꝑbiam. & popłi illius
uastitatẽ. & ca dauera ꝑ uniuersam
prouintiã quȩ auolucrib deuoran¬
da suit. Quomodo enĩ ante maturi¬
tatem segetes erumpentes cito pereunt.
& antequã ꝑfectio tempis ueniat ger¬
minantes inutiles sint : sic inquit egip¬
ti popłi quasi rami inutiles falcibus p̃¬
cidentur &cuncte ꝓpagines nudabun¬
tur. Ac ne putares eum de uinea dice¬
re & non de hominib uertit meta fo¬
simul auib montiũ & bestus terrę̧
Aues enĩ & bestiȩ non abscisos arboꝵ
ramos: sed cadauera deuorant. Lega¬
mus pleniꝰ iezechiel ub ꝓphetat contͣ
pharaonẽ & controc egyp̃tios: & haec
om̃ia aꝑtissime scripta reperiemus.

Expanded text:
tium et bestiis terrae, et aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. Quia de meridie dixerat, et nubem roris in aestate ac messe praemiserat, et ab agricultura translationem sumpserat, servat eam in reliquis, describens Aegypti superbiam, et populi illius vastitatem, et cadavera per universam provinciam, quda sint. Quomodo enim ante maturitatem segetes erumpentes, cito pereunt, et antequam perfectio temporis veniat, germinantes inutiles sunt: sic, inquit, Aegyptii populi quasi rami inutiles falcibus praecidentur, et cunctae propagines nudabuntur. Ac ne putares eum de vinea dicere, et non de hominibus, vertit metaphosimul avibus montium, et bestiis terrae. Aves enim et bestiae non abscisos arborum ramos, sed cadavera devorant. Legamus plenius Ezechiel, ubi prophetat contra Pharaonem et contra Aegyptum: et haec omnia apertissime scripta reperiemus .
Abbreviated transcription (Latin):
non es recordata: nunc idcirco debes¬
plantare plantationẽ fidelem. & non
potius alienũ seminare germen quod
hostis eripiat. Uel certe sic Filios meos
qui de popłi mei stirpe generati sunt
ideo fundasti in terra: ut eos alienos&
pessimos facias. In die plantationis tuȩ
rum fructus capies. uitis tua sorech de¬
generauit in labruscã: semen tuũ spem
ꝓmittit in germine : sed cũ maturitas
uenerit abalio diripietur: & tunc do¬
lebis grauit̃. quando sꝑata & pene iã
tenta ꝑdideris. Uȩ multitudini popu¬
lorũ multorũ. ut multitudo maris sonan¬
tis: & tumultus turbarũ sicut sonitus
aquarũ multarũ. Sonabunt popłi sic̃
sonitus aquarũ inundantiũ. Et incre¬
pabit eũ & fugiet procul. & rapietur
sicut puluis montiũ a facie uenti: &e sic̃

Expanded text:
non es recordata: num idcirco non es recordata: num idcirco plantare debebis plantationem fidelem, et non potius alienum seminare germen, quod hostis eripiat? Vel certe sic: filios meos, qui de populi mei stirpe generati sunt, ideo fundasti in terra, ut eos alienos et pessimos facias. In die plantationis tuae rum fructus capies: vitis tua Sorec degenerabit in labruscam, semen tuum spem promittet in germine; sed cum maturitas advenerit, ab alio demetetur. Et tunc dolebis graviter, quando sperata et pene jam tenta perdideris. Vae multitudini populorum multorum, ut multitudo maris sonantis: et tumuaquarum multarum. Sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium, et increpabit eum, et fugiet procul; Et rapietur sicut pulvis mo
Abbreviated transcription (Latin):
segetes quȩ derelictȩ sunt a facie fili¬
orum isrł: &erunt deserta. Hoc non
loquit᷑ contra damascũ. sed contra de¬
cem tribus quȩ uocabantur isrł: ut
quomͦ ad aduentũ ex egipto populi
di. om̃s gentes quȩ incolebant terram
repinissionis subito pauore territȩ
aratra dimiserunt: a ceruosq frugũ &
media opera salutem pedib requiren¬
tes: sic & terra multo temꝑe desolata.
ꝑmaneat. Unde miror ꝓ aratris & acer¬
uis frugum. uoluisse aquila in terp̃ta
uerbum posuit ares. &emir. quod¬
quod apud eũ emendatius legitur hores.
Quia oblita es dĩ saluatoris tui: & fortis
adutoris tui non es recordata. Ista in qͥt
ꝑpetieris. oisrł: quia dereliquisti deũ
saluatorem tuũ qui de liberauit ex egip¬
to. qui tibi gentes subiecit inimicas & ad¬
uitoris tui ñ es recordata. Propt̃ea plan¬
tabis plantationẽ fidelem: & germen
alienũ non seminabis. Hoc pressus & ꝑ
hyroniam legendũ. Quia inqͥt oblita
dĩ saluatoris tui. & fortis ad uitoris tui

Expanded text:
etes quae derelictae sunt a facie filiorum Israel, et erit deserta. Hoc non loquitur contra Damascum, sed contra decem tribus, quae vocabantur Israel; ut quomodo ad adventum ex Aegypto populi Dei, omnes gentes quae incolebant terram repromissionis, subito pavore conterritae aratra dimiserunt, acervosque 196 frugum et media opera, salutem pedibus requirentes: sic et terra Israel multo tempore desolata permaneat. Unde miror pro aratris et acervis frugum voluisse Aquilam interpretarverbum posuit, ARS ET EMIR: quod apud eos emendatius legitur HORES Quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata. Ista, inquit, perpetieris, o Israel, quia reliquisti Deum Salvatorem tuum, qui te liberavit ex Aegypto, qui tibi gentes subjecit inimicas: et adjutoris tui non es recordata. Propterea plantabis plantationem fidelem, et germen alienum seminabis. Hoc pressius et per ironiam legendum. Quia, inquit, oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui