comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec a deo petñt ut impetraret
quod sciebat dm̃ non ẽẽ facturũ
illud. nec illud fieri uolebat affe¬
ctu rationis uel uoluntate dun¬
nitatis. Ad quid gͦ petut: ut mẽ¬
bris formam preberet umminen¬
te turbatione clamandi ad dñm.
et subiciendi uoluntatem suam
diuine uoluntatrut si pulsan¬
te molestia tristantur. ꝓ eiuscdẽ
admonitione orent. Sed si neque¬
unt uitare: dicant quod ipse xͦ.
Non gͦ ad insipientiam fuit Qd̃
xp̃e clamans non auditur ad sa¬
lutem corporalem: bonum qui¬

Expanded text:
Nec ideo petiit ut impetraret, Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntate divinitatis. Ad quid ergo petiit? Ut membris formam praeberet imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt vitare, dicant quod ipse Christus. Non ergo ad insipientiam fuit, quod Christus clamans non exauditur ad salutem corporalem. Bonum qui
Abbreviated transcription (Latin):
ego uolo: sed sicut tu uis. Ambro¬
suis ctiam inlibro tercio de tri
nitate. S criptum est. Pat̾er. si pos¬
sibile est: transfer a me calicem
hunc. Uerba xp̃i sunt: sed quomͦ
et in qua forma dicatur adu̾te.
Hominis substantiam gerit: ho¬
minis assumpsit affectum. Non
gͦ quasi ds̃: sed quasi homoloqͥt᷑.
Suscepit quidem uoluntatem
meam. Mea est uoluntas: quã
suam dixit cum ait. non sicut
sine dubio quam habet pater
eandem et fiuius habet uolunta¬
tem. Eadem est xp̃i uoluntas q̃
paterna. Una gͦ uoluntas ẽ pa¬
tris et filii: sed alia uoluntas ho¬
ininis. alia dei. ut scias uitam
in uoluntate ẽẽ hominis. pas¬
sionem autem xp̃i in uoluntate
diuna. ut pateretur pro nobis.
His testimoniis ciudenter docet᷑
in xp̃o duas fuisse uoluntates:
quod quia negauit macharus
archiepiscopus. in metropolita¬
na synodo condenniatus est. Et
ex. affectu humano sensualitatis
quidem non rationis illud uolu¬
it et petit quod non impetrauit:

Expanded text:
ego volo, sed sicut tu. Ambroego volo, sed sicut tu. Ambrosius ita etiam, in libro 12 de Ficriptum est: Pater si fieri potest, transfer a me calicem hunc. Verba Christi sunt, sed quomodo et in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suam dixit cum ait: Non sicut ine dubio quam Pater habet, eamdem et Filius habet voluntatem. Eadem est Christi voluntas, quae paterna. Una ergo voluntas est Patris et Filii. Sed alia est voluntas hominis, alia Dei; ut scias vitam in voluntate esse hominis, passionem autem Christi in voluntate divina, ut pateretur pro nobis. His testimoniis evidenter docetur in Christo duas esse voluntates, quod quia negavit Macharius archiepiscopus in Constantinopolitana synodo, condemnatus est. Et ex affectu humano sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem meam. quam scilicet tempo¬
raliter sum psi de uirgine. sed uo¬
luntatem enis qui misit me: quã
scilicet etermis habui cum pat᷑.
Hic aꝑte dicit duas in xp̃o funs¬
se uoluntates: scdm quas diu̾sa
uoluit. Ieronimus uͦ suꝑ illum
tem infirma. dans intelligi hic
duas uoluntates exprimi: ait
ita. Hoc contra euticianos: qui
dicunt in xp̃o unam tantũ uo¬
luntatem. Hic autem ostendit
humanam. que ꝓpter infirmi¬
tatem carnis recusat passionẽ:
a uoluntate hominis. Unde honi
in qua et suam et nr̃am figuraũ
qui caput nr̃m est. et ad eimi sicut
membra ꝑtinemus. Pater inquit
si fieri potest. transeat a me calix
iste. Hec humana uoluntas erat.
proprium aliquid et tanquã pri
uatum uolens. Sod quia rectũ uult
ime. quia potes aliquid ꝓprium
conceditur hoc humane fragilita
iluas naturas. Ait enim. Pater. si
ficri potest. transeat a me calix iste.
Ecce habes hominis uoluntatem:
quam ut diuinam continuo di¬
rigens ait. ueruntamen non sicut

Expanded text:
m meam, quam, scilicet, temporaliter sumpsi ex Virgine, sed voluntatem ejus qui misit me, quam, scilicet, aeternus habui cum Patre, Hic aperte dicit duas in Christo fuisse voluntates, secundum quas diversa voluit. Hieron. quoque super illum tem infirma; dans intelligi hic duas voluntates exprimi, ita ait: Hoc contra Eutychianos, qui dicunt in Christo unam tantum voluntatem. Hic autem ostendit humanam, quae propter infirmitatem carnis recusat passionem; voluntate hominis. Unde hominis, in qua et suam et nostram figuravit, qui caput nostrum est, et ad eum sicut membra pertinemus. Pater, inquit, si fieri potest, transeat a me calix iste. Haec humana voluntas erat, prvatum volens. Sed quia rectum vult Vide te in me, quia potes aliquid proprium coum duas naturas. Ait enim: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Ecce habes hominis voluntatem, quam ad divinam continuo dirigens ait: Verumtamen non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ter non iudicat quenꝗͣ. s om̃e
indiciũ dedit filio. ñ ita ẽ intel¬
ligendũ qͣsi filiꝰ solus iidicet et
non pat̾: s qi forma filii humana
cunctis in iudicio apparebit. nõ
infirma s glosa. Iudicabit aũ¬

Expanded text:
ter non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio , non ita intelligendum est, quasi Filius solus judicet, et non Pater; sed quia forma Filii humana cunctis in judicio apparebit, non tamen infirma, sed glorificata
Abbreviated transcription (Latin):
Quał apparebit tẽ in forma serui.
ed cũ in forma humana con¬
stet eũ appariturũ: querit᷑
an informa quał in passione ex¬
titit. Quidã putant a mał talẽ
uidi qualẽ crucifixer̃t .i. infir¬
mã: qr dic̃ scͥpt᷑a. ut uideant in

Expanded text:
Qualis apparebit tunc in forma servi. Sed cum in forma humana constet eum appariturum, quaeritur an in forma qualis in passione extitit. Quidam putant a malis talem videri, qualem crucifixerunt, id est, infirmum; quia dicit Scriptura, ut videant in
Abbreviated transcription (Latin):
minis filus: sed non alius. Item.
Deifilius aliud dde patre. alud
de matre. Idem in primo libro
de trmitate. Cttm filius sit et as̃
et homo: alia substantia ds̃. alia
homo. Qualiter his respondeañ.

Expanded text:
tem, Dei Filius, aliud de Patre, aliud de matre. Idem in libro primo de Trinitate: Cum Filius sit et Deus et homo, alia substantia Deus, et alia homo. 6. Qualiter his respondeant.
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt p̃cipio non ego s dñs:
uxorem a uiro non discecłe. Qd̃
si discesserit: manere inptã.
aut iiro suo reconciliari. Et de
uiro addit. Et uir uxorẽ non
subdit de uiro sicut de mu¬
liere: quia licet uiro aliã du¬
cere.S hoc a falsarus inãbro¬
sũ libro positũ credit᷑. Supplẽ¬
dum enĩ in uiro qd de uxore p̃¬
misit: aꝑte dic̃ augꝰ. sic. Quare
non addidit de muliere qd pre¬
misit de uiro. nͥ qd similẽ for¬
mam uult intelligi᷑ it si di¬
miserit qd̾ causa fornicatioĩs
ꝑmutit᷑: maneat sine uxore
a quo recessit. nec hiuc alterã
ducere uiua uxore ꝗͣ dimisit:
multominꝰ fas ẽ illicita cum
quib libet stupra cõmut̾e.Idẽ
et mcchũ dixit qͥ a uiro solu¬
tam duxerit. Ex his ostendi¬
tur. qd̾ si causa fornicationis
sit separatio. ñ pot̾ uir uł mu¬
lier in aliã tnͣsire copulam.
Possunt autem reconciliari et
cohabitare sicut priꝰ: sidimis¬
sum alter reuocare uoluerit.
Que predictis uident᷑ obuiare.

Expanded text:
s, uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, maneat innupta, aut viro suo reconcilietur. Et de viro addit: Et vir uxorem non subdit de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemisit, aperte dicit Augnon addit de muliere quod praemisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore,a quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Idet moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter revocare voluerit. 4. Quae praedictis videntur obviare.
Abbreviated transcription (Latin):
iniquiꝰ ẽ quã causa formcatioĩs
dimittere uxorẽ: si ⁊ ipse ꝯuin¬
cit᷑ forncari. Occurrit enĩ illd̾.
In quo alterũ iudicas: teip̃m
conclemnas. Qua ꝓpt̾ quisquis
fornicationis causa uult abicere
tixorẽ: pͥor debet ẽẽ a for nica¬
tione purgatus. Qd̃ si milit̃¬
&̃ de femina dixerĩ. Idẽ. In
ad ulteros uiros pendere similes
adulteris feminis penas. cum
tanto grauiꝰ eosp uͥmrr opor¬
tuerit. qͣntomag̾: ad eos ꝑinet
& uirtute iunce̾. & exłpło reg̾e.
feminas. Ex his  apparet. quod
adult̾ adulterã dumitt̾̃t ñ ua¬
let. ⁊ econu̾so. Qd̃ possunt re¬
dimiserit alii copulari ñ pot̾.
s contin̾e̾ oportet uł ad dimis¬
sam redire: sic et de femina. Uñ¬

Expanded text:
 est quam causa fornicationis dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud Rom. 2: In quo alterum judicas, teipsum condemnas. Quapropter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse fornictione purgatus, quod similite de femina dixerim. Idem, in adulteros viros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod adulter adulteram dimittere non valet, et e converso. 3. Quod possunt reariam dimiserit, alii copulari non potest, sed continere oportet, vel ad dimissam redire, sic et de femina. Un
Abbreviated transcription (Latin):
habuto aũ comugiũ marie
et iosepħ alias causas speciales.
scił ut uirgo solatio uiri sus¬
tentaretur ⁊ ut diabolo par¬
tus celarct᷑ ut ioseph ẽẽt testis
castitatis. defondens eam ab in¬
famia suspicionis. ne ut adul¬

Expanded text:
Habuit autem conjugium Mariae et Joseph alias causas speciales, scilicet, ut virgo solatio viri sustentaretur, et ut diabolo partus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adul
Abbreviated transcription (Latin):
aliquatenus aspiret. Potest tñ
diligi adeo que fecit. qr omuia¬
tum oꝑa eius sunt. nec tune uel
prius uel amplius placuerunt
ei cum facta sunt. s & ante quã
fierent. imino ab eterno omnia
placuerunt ei non minus quã
postquam eẽ ceperunt. Quod uͦ
rationales creaturas id est hoĩes
uel angłos alios magis alios mi¬
niis diligere dr̃: non mutabili¬
tatem caritatis eius significat. s
qd̃ alios ad maiora bona. alios ad
minora dilexit. alios ad meliores
usus. alios ad minus bonos. Oĩa
enim bona nr̃a: ex euis dilectione
nob̾ ꝓueniunt. Electoꝵ gͦ alios
magis alios minus dilexit ab
eterno. & diligit etiam nunc: qr
aliis maiora. aliis minora ex di¬
lectione sua p̃parauit bona. alui̾s¬
q maiora & aliis minora bona
confert in tempore: unde mag̃
uel minus dicitur hos uel illos
diligere. Qd̃ duob modis inspici¬
onside enda est dilectio dei.
Aratur enim duob modis di¬
lectio dei: scdm eẽntiam & scd̾m¬

Expanded text:
aliquatenus aspiret humanus sensaliquatenus aspiret humanus sensdiligi a Deo quae fecit, quitum opera ejus sunt, nec tunc vel prius vel amplius placuerunt ei cum facta sunt, scilicet antequam fierent, imo ab aeterno omnia placuerunt ei, non minus quam postquam esse coeperunt. Quod vero rationales creaturas, id est, homines vel angelos, alios magis, alios minus diligere dicitur, non mutabilitatem charitatis ejus significat, sed quod alios ad majora bona, alios ad minora dilexit; alios ad meliores usus, alios ad minus bonos. Omnia enim bona nostra ex ejus dilectione nobis proveniunt. Electorum ergo alios magis, alios minus dilexit ab aeterno, et diligit etiam nunc, quia aliis majora, aliis minora ex dilectione sua praeparavit bona; aliisque majora, et aliis minora bona confert ex tempore. Unde magis vel minus dicitur hos vel illos diligere. 3. Quod duobus modis inspicienda est dilectio Dei. Consideratur enim duobus modis dilectio Dei, s
Abbreviated transcription (Latin):
magis. aliud minus diligit. Un¬
de augustinus. Inicomp̃hensibił
ost dilectio atq immutabil qua
ds̃ in unoquoq nr̃m amat qd̾
fecit: sicut et od it qd fecimꝰ. Miro
gͦ et drumo modo etiam quando
odit diligit nos: et hoc quidem
in omnib intelligi pocest. Quis
gͦ digne possit eloqui quantum
diligat m̃bra unigeniti sui.⁊ qͣnto
ãpliꝰ unigenitũ ip̃m: De ipso ⁊̃ dic¬
tũ ẽ. Nicħ odisti eoꝵ q̃ fecisti. Ex his
ꝑcipit᷑ qd̾ ds̃ om̃s creat᷑as suas dili¬
gat: qr scͥptũ ẽ. Hicħ odisti eoꝵ que
que fecit bona st̃: & õẽ bonũdili¬
git. Oĩa gͥ diligit q̃ fecit. ⁊ int̾ ea ma¬
gis dilig̃ rõnales creat᷑as. ⁊ de illis
eas amplius que sunt membra
ungeniti sui. et multomagis
ipsum unigenitum. Ex qua in
si queritur que sit ratio dicti
cum dr̃ magis uł minus dilige
hoc quam illud. et cum dr̃ oĩa
diligere: dicimus dilectionem
dei sicut pacem exuꝑare omnẽ
sensum humanum. ut ad tante
altitudinis intelligentiam uix

Expanded text:
igit. Unde August.: Incomprehensibilis est dilectio Dei atque immutabilis, qua Deus in unoquoque nostrum amat quod fecit, sicut et odit quod fecimus. Miro ergo et divino modo etiam quando odit, diligit nos. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membra Unigeniti sui, et quanto amplius Unigenitum ipsum? De ipso eti 11: Nihil odisti eorum quae fecisti. Ex his percipitur quod Deus omnes creaturas suas diligat, quia scriptum est: Nihil odisti eorum quae quae fecit bona sunt, et omne bonum diligit, omnia ergo diligit quae fecit; et inter ea magis diligit rationales creaturas, et de illis eas amplius quae sunt membra Unigeniti sui, et multo magis ipsum Unigenitum. 2. Ex qua si quaeritur quae sit ratio dicti cum dicitur magis vel minus diligere hoc quam illud, et cum dicitur Deus omnia diligere, dicimus dilectionem Dei sicut pacem exsuperare omnem sensum humanum, ut ad tantae altitudinis intelligentiam vix
Abbreviated transcription (Latin):
catiam tm̃: ut magis dilecti dicã¬
tur. quib ex dilectione ab et̃no
maius bonum p̃parauit. & intẽ¬
pore tribuit: minus dilecti. qͥb
non tantum. Inde etiam ẽ. quod
aliqui quando conuertuntur
ꝙ iustificantur dicunt᷑ tẽ inciꝑe
diligi a deo: non qd̃ ds noua di¬
lectione quenquã possit diligere.
imnio sempiterna dilectione di¬
lexit ante mundi constitutionem
quoscunq diligit. sed dinc dicunt
inciꝑe diligi ab eo. cum eterne di
lectionis dei sortiuntur effectum.
scilicet gr̃am uel głam. Unde augꝰ¬
timis. Absit ut ds̃ temporalĩt aliꝗͦ
diligat quasi noua dilectione que¬
& in ipso ante non erat. apud quẽ
nec preterita transierunt. et futura
iam facta sunt. Itaq om̃s sc̃os suos
ante mundi constitutionem dilex̃
sicut predestinauit: s eũ conuer¬
tuntur & inueniunt illum. tunc
inciꝑe ab eo diligi dicuntur. ut eo
modo dicatur quo potest humano
affectu capi. quod dr̃ sic etiam cum
iratus malis dr̃ & placidus bonis.

Expanded text:
cientiam, ut magis dilecti dicantur, quibus ex dilectione ab aeterno majus bonum praeparavit et in tempore tribuit; et minus dilecti quibus non tantum. Inde etiam est quod aliqui quando convertuntur et justificantur, dicuntur tunc incipere diligi a Deo; non quod Deus nova dilectione quemquam possit diligere, imo sempiterna dilectione dilexit ante mundi constitutionem quoscumque diligit. Sed tunc dicuntur incipere diligi ab eo, cum aeternae Dei dilectionis sortiuntur effectum, scilicet gratiam vel gloriam. Unde Aug Absit ut Deus temporaliter aliquem diligat quasi nova dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt, et futura jam facta sunt. Itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinavit. Sed cum convertuntur et inveniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quod dicitur. Sic etiam cum iratus malis dicitur, et placidus bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
remissis adiciendum est de
dilectione dei qua ipse dili¬
git nos. que non ẽ alia quã illa
qua diligimus eum. Dilectio aũ
dei diuina usia est: eademꝙ
dilectione pat̾ et filius & sp̃s sõs

Expanded text:
emissis adjiciendum est de dilectione Dei, qua ipse diligit nos: quae non est alia quam illa qua diligimus eum. Dilectio autem Dei divina visa est; eademque dilectione Pater et Filius et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc inqͥt locũ quidã non intel¬
ligentes. aliquid sumunt de suꝑci¬
lio phariseoꝵ. ut damnare iunoxi¬
os uel soluere se putent noxios: cũ
apud dm̃ non sententia sacerdotũ.
s reoꝵ uita queratur. In leuitico¬
ostende se sacerdotib iubent᷑ lep¬
si: quos illi ñ faciunt leꝓsos uł mũ¬
dos. s discernunt qui mundi uł
immundi sunt. Ita & hic. Aꝑte ħ¬

Expanded text:
Hunc, inquit, locum quidam non intelHunc, inquit, locum quidam non intelligentes, aliquid sumunt de supercilio Pharisaeorum, ut damnare innoxios, vel solvere se putent noxios, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. In Leostendere se sacerdotibus jubentur leprosi, quos illi non faciunt leprosos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt, ita et hic. VE
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑ seip̃m facit. uł ꝑ ipsiꝰ colũbe
mẽbra quib ait.Sicui dimiseri¬
tis dimitet᷑. Ecce ꝗ̃ uaria a docto
ta uarietate quid tenendũ: hoc
sane dice̾ ac sentirt possumꝰ. quod
solus ds̃ dimittit pect̃a ⁊ retinet:
& tñ eccłie contulit potestatẽ li¬
gandi ⁊ soluendi. s alit̾ ipse soluit
uł ligat. alit̃ eccłia. Ipse enĩ ꝑse
t̃m ita dimittit peccm̃: quitret
aĩam mundat ab interiori ma¬
cula. ⁊ a debito et̃ne mortis soluit.
di .i. ostendendi hoĩes ligatos uł
solutos. Uñ & dñs lepsũ pruis
sanitati ꝑ se restituit. deinde ad
sacerdotes misit. quoꝵ indicio
ostenderet᷑ mundatꝰ. Ita etiam
lazarũ iã uiuificatũ obtulit dis¬
cipłis soluendũ: qr & si aliquis
apud dm̃ sit solutus. ñ tñ infacie
eccłie solutꝰ habet᷑. nͥ ꝑ iudiciũ
sacerdotis. In soluendis gͥ culpis
dabo claues regni celoꝵ ⁊ qdõq¬
in ceł.⁊ qd̾cunq solueris super
t̾ram erit solutum ⁊ in celis.

Expanded text:
 seipsum facit, vel per ipsius columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis, dimittetur. Ecce quam varia a doctortanta varietate quid tenendum? Hoc sane dicere ac sentire possumus, quod solus Deus dimittit peccata et retinet; et tamen Ecclesiae contulit potestatem ligandi et solvendi, sed aliter ipse solvit vel ligat, aliter Ecclesia. Ipse enim per se tantum dimittit peccatum, qui et animam mundat ab interiori macula, et a debito aeternae mortis solvit. 6. , id est, ostendendi homines ligatos vel solutos. Unde Dominus leprosum sanitati prius per se restituit, deinde ad sacerdotes misit, quorum judicio ostenderetur mundatus. Ita etiam Lazarum jam vivificatum obtulit discipulis solvendum. Quia etsi aliquis apud Deum sit solutus, non tamen in facie Ecclesiae solutus habetur, nisi per judicium sacerdotis. In solvendis ergo culpis dabo claves regni coelorum, et qis; et quodcumque solveris super terram, erit solutum et in coelis:
Abbreviated transcription (Latin):
mittendis uł retinendis culpis
id iuris ⁊ officũ hñt euangłici sa¬
cerdotes. qd̃ olĩ sub lege habebar¬
legales incurandis leꝓsis. Higͦ pec¬
cata dimitunt uł retinent: dũ

Expanded text:
mittendis vel retinendis culpis id juris et officii habent evangelici sacerdotes, quod olim sub lege habebalegales in curandis leprosis. Hi ergo peccata dimittunt vel retinent, du
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s celestis milicie ordines. et
om̃s sc̃i ingła mea laudant uobẽ
⁊ ꝯfirmant quos ligatis ⁊ solui¬
tis. Non dix̃ quos putatis liga¬
ẽ oĩb scĩs sibi caritatt coherentib.
siue se nouerint corꝑalĩt. siue nõ.¬
Similit̃ cũ alicuiꝰ tenent᷑ peceata.
ab eis tenent᷑ a quib ille cordis
pͣuitate disiuingitur. siue notis
corꝑalit̾. siue ignotis. Om̃s mali

Expanded text:
et omnis coelestis curiae ordines, et omnes sancti in gloria mea laudant vobiscum et confirmant quos ligatis et solvitis. Non dixit quos putatis liganctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue noSimiliter cum alicujus tenentur peccata, ab eis tenentur a quibus ille cordis pravitate disjungitur, sive notis corporaliter, sive ignotis. Omnes eni
Abbreviated transcription (Latin):
ret diumam substantiam assũp¬
sisse humanam. Ex uerbis auttẽ
augustim superius positis ad¬
hibita diligentia unuu indet᷑.
solum uerbum carnem factũ.
et naturam solum suscepisse
humanam. et diuinam natu¬
ram eandem accepisse. ait enĩ.¬
Trmitas nos sibi reconciliauit.
ꝑ hoc quod solum uerbum car¬
nem ipsa trinitas fecit. In quo
ueritas in cominittabilis ma¬
net diuine humaneq nature:
ut sicut uera semꝑ est eius di¬
uinitas quam de patre habet.
ita uere semꝑ atq incominuta.¬
bilis eius fit humanitas quam
sibi unit̾am summa diuinitas
gerit. Ecce et solum uerbũ dix̃
carnem factum. et humanita.¬
tem diunitati unitam. Idem
quoq superius dixit seruilem
formam a solo filio susceptam:
quam tota trinitas fecit. lam

Expanded text:
ret divinam substantiam assumpret divinam substantiam assumpsisse humanam. Ex verbis autem August. superius positis, adhibita diligentia innui videtur solum Verbum carnem factum, et naturam solum suscepisse humanam; et divinam naturam, eamdem accepisse. Ait enim nos sibi reconciliavit per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitsic veritas incommutabilis manet divinae humanaeque naturae, ut sicut vera semper est ejus divinitas, quam de Patre habet, ita vera semper et incommutabilis ejus sit humanitas, quam sibi unitam summa Divinitas gerit. Ecce et solum Verbum dixit carnem factum, et humanitatem divinitati unitam. Idem quoque superius dixit servilem formam a solo Filio susceptam, quam tota Trinitas fecit. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
pit formam serui. Si autem for¬
ma dei formam serun accepit. sine
dubio natura naturam accepit.
forie enuim nomine natura sig¬
nifieatur: ut atigustinus euiden¬
ter docet in libro de fide ad petr̃.
Cũm inquit de xp̃o audis quia
in forma dei erat. oportet te ag¬
noscere. firmissimeq tenere in il¬
lo forme nomme naturalem ple¬
nitudinem debere intelligi. In
formagͥ dei erat: quia in natura
dei patris semꝑ erat. de quo natꝰ
erat. Hy larius quoq in duodeci
mo libro de trinitate ait. Essẽ in
forma dei non alia intelligentia
est. quam in dei manere natura
didicisti nomine forme intelligen¬
tiam fieri nature. et audisti qd̾
forma dei formam scrui suscepit:
Unde consequens est. quod nat᷑a
diuina naturam humanam sus¬
ceperit. Quod etiam ieromimus
in explanatione fidei euident̃
illud passus est quod pati poterat.
idest non sccłm illam substantiam
que assumpsit. sed scdm illam
que assitmpta est̃. Ex quo appa¬

Expanded text:
pit formam servi. Si autem forpit formam servi. Si autem forma Dei formam servi accepit, sine dubio natura naturam accepit. Formae enim nomine natura significatur, ut August. evidenter docet in lib. de Fide ad Petrum. Cum, inquit, de Christo audis quia in forma Dei erat, oportet te agnoscere firmissimeque tenere in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere intelligi. In forma Dei ergo erat, quia in natura Dei Patris semper erat, de qua natus erat. Hilarius quoque, in lib. 12 de Trinitate, ita ait: Esse in forma Dei non alia intelligentia est, quam in Dei manere natura. Didicisti nomine formae intelligentiam fieri naturae, at audisti quod forma Dei formam servi suscepit. Unde consequens est quod natura divina naturam humanam suscepit. Quod etiam Hieron. in Explanatione fidei evidenter illud: Passus est quod pati poterat, id est, non secundum illam substantiam quae assumpsit, sed secundum illam quae assumpta est. Ex quo appa
Abbreviated transcription (Latin):
que semꝑ gentta manet ex pa¬
tre uaturam nr̃am sine pecca¬
to suscepit. ut nasceretur ex uir¬
gine. Hac auctoritate uidetur
tradi quod diuina natura hu¬
manam suscepit: ubi uehem̃t̃
moueri possumus quod eam
genitam eternaliter ex patre di¬
cit. nisi forte naturam ꝓ ꝑsona
hic accipiat. Alioquin si dixeri¬
mus naturam trib ꝑsonis com¬
munem genitam ẽẽ: occurrus
nobis ex aduerso que in tracta¬
tu de trinitate disseruimus. ubi
diximus non naturam natu
quia si natura gentusset natu¬
ram cum una eademq sit na¬
tura trinitatis. eadem res se iꝑ¬
sam geniusset. quod augustinꝰ
possẽ fieri negat. Sed alibi certũ
reꝑimus documentum: quo na¬
tura naturam assumpsisse mon¬
ipso xp̃c minor factus ẽ formam
scrui accipiens. neq enim sic acce¬
pit formam serui ut amitteret
formam dei in qua crat equalis
patri. ut in forma serui & infor¬
ma cdei idem ipse sit uiugenitꝰ
filius patris. quia forma dei acce¬

Expanded text:
quae semper genita manet ex Paquae semper genita manet ex Patre, naturam nostram sine peccato suscepit, ut nasceretur ex Virgine. Hac auctoritate videtur tradi quod divina natura humanam suscepit. Ubi vehementer moveri possumus, quod eam genitam aeternaliter ex Patre dicit, nisi forte natura pro persona hic accipiatur; aloquin si dixerimus naturam tribus personis communem genitam esse, occurrunt nobis ex adverso quae supra in tractatu de Trinitate disseruimus, ubi diximus non naturam nature. Quia si natura genuisset naturam, cum una eademque sit natura Trinitatis, eadem res seipsam genuisset. Quod Aug. fieri posse negat. Sed alibi certum reperimus documentum, quo natura naturam assumpsisse monipso, Christus minor factus est, formam servi accipiens, non enim sic accepit formam servi, ut abjiceret formam Dei, in qua aequaPatri; ut in forma servi et in forma Dei idem ipse sit unigenitus Filius Patris; quia forma Dei acce
Abbreviated transcription (Latin):
minem in singularitate ꝑsone.
non in unitate diuine nature.
id est id quod est ꝓprium filii.
non quod commune est tͥnitati.
Item in concilio toletano uncie¬
cimo. Unius substantie credimꝰ
dm̃ patrem et filium et sp̃m
scm: non tamen dicimus ut
huius trinitatis unitatem ma¬
ria uirgo genuerit. sed tantũ
filium. qui solus naturam nr̃a
in unitate sue ꝑsone assumpsiss.
Incarnationem quoꝙ huius
filii dei tota trinitas oꝑata ẽẽ
credenda est: solus tamen filius
formam serui accepit in singula¬
ritate ꝑsonẽ. His insinuari uide¬
tur quod ꝑsona tantum naturã.
non natura naturam assũpserit.
Si cuun quod cominune est tri¬
nitati nou accepit hominem: gͦ
non natura diuina que cõmu¬
nis est trib ꝑsonis. Cui iucdet᷑
obinare quod augustinus ait
in libro de fide ad petrum. Nẽc
diuinitas inquit xp̃i aliena ẽ
humanitas eitis aliena a natu¬
ra matris sodm id quod uerbũ
caro factum est. Illa enu nat᷑a

Expanded text:
minem in singularitatem personae, minem in singularitatem personae, non in unitatem divinae naturae, id est, quod est proprium Filii, non quod commune est Trinitati. Item in concilio II Toletano: Unius substantiae credimus Deum Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum; non tamen dicimus ut hujus Trinitatis unitatem Maria Virgo genuerit, sed tantum Filium, qui solus naturam nostram in unitatem personae suae assumpsit. Incarnationem quoque hujus Filii Dei tota Trinitas operata esse credenda est. Solus tamen Filius formam servi accepit in singularitatem personae. His insinuari videtur quod persona tantum, non natura naturam assumpserit. Si enim quod commune est Trinitati, non accepit hominem, ergo non natura divina, quae communis est tribus personis. Cui videtur obviare quod August. ait in lib. de Fide ad Petrum: Nec divinitas, inquit, Christi aliena est humanitas ejus aliena est a natura matris, secundum id quod Verbum caro factum est. Illa enim natura
Abbreviated transcription (Latin):
Deus enim uerbum. non acce¬
pit ꝑsonam hominis sed natu¬
ram. Item. Dei filius unigenitꝰ
ut carnem hominis animãq¬
mundaret: susceptione carnis a¬
mineq rationalis incarnatus ẽ.
His alusq plurib auctoritatibꝰ
cuidenter ostenditur. non natu¬
ram ꝑsonam. nec ꝑsonam ꝑsonã.
sed ꝑsonam naturam assumpsis¬
se. de quarto uͦ questionis articu¬
lo. utrum scilicet natura natu¬
ram assumpserit. scrupulosa etiã
inter doctos questio est: quia. in
hoc plurimum dissentire uiden¬
tur qui in auctoritate preclar
aliis doctores in sacra pagina ex¬
titerunt. nec tamen alii ab alũs.
uerum etiam idem a seipsis dis¬
sonare uidentur. sicut subiecta ca¬
pitula docent. Legitur enm i
concilio toletano octauo tradi¬
tum sie. S olum uerbum caro fa¬
ctum est et habitauit innobis.
et cum tota truntas oꝑata sit for¬
mationem suscepti hominis qͣm
inseparabilia sunt oꝑa truita¬
tis. solus tamen filuis accepit ho¬

Expanded text:
Deus Verbum non acceDeus Verbum non accepit personam hominis, sed naturam. Item: Dei Filius unigenitus, ut carnem hominis animamqmundaret, susceptione carnis animaeque rationalis incarnatus est. His aliisque pluribus auctoritatibus evidenter ostenditur, non naturam personam, nec personam personam, sed personam naturam accepisse. De quarto vero quaestionis articulo, utrum scilicet natura naturam assumpserit, scrupulosa etiam inter doctos quaestio est, quia et in hoc plurimum dissentire videntur, qui auctoritate praeclari aliisque doctiores in sacra Pagina extiterunt; nec tantum alii ab aliis, verum etiam iidem a seipsis dissonare videntur, sicut subjecta capitula docent. Legitur enim in concilio Toletano II: Solum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Et cum tota Trinitas operata sit formationem suscepti hominis, quoniam inseparabilia sunt opera Trinitatis, solus tamen Filius accepit ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona naturam. uel uatura ꝑso¬
namassumpserit: et anita con¬
ueniat dici diuinam naturam
cẽ incarnatam. sicut ds̃ incarna¬
tus et uerbum incaruatum sane
dicitur. Hec inquisitio siue que¬
rendi ratio. uixta sacrarũ aue¬
toritatum testimonia partim
implietta atq ꝑplexa: partim
uͦ explicita est et aꝑta. Certũ enĩ
et sine ambiguitate uerum est.
quod non natura ꝑsonam. nec
ꝑsona ꝑsonam: sed ꝑsona natu¬
ram assumpsit. Quod seõrũ sub¬
ditis compbatur testimoniis:
et astruitur ddocumentis. Ait enĩ
augustims in libro de fide ad
petrum. Deus unigenitus dum
conciperetur ueritatem carnis
assumpsit ex uirgine: ꝙ cum nas¬
ceretur integritatem uirginita¬
tis seruauut in matre. Ee paulo
post. Hic deus humanam natu¬
ram in unitatem ꝑsone susce¬
pit. qui se humilians ꝑ miscd̾iã.
incorrupte uirginus uterum ex
ea nasciturus impdeuit. formã
gͦ serui idest naturam serui in
suam accepit ds̃ ille ꝑsonam. Itẽ.

Expanded text:
persona naturam, vel natura persopersona naturam, vel natura personam assumpserit. Et an ita conveniat dici divinam naturam esse incarnatam, sicut Deus incarnatus, et Verbum incarnatum sane dicitur. Haec inquisitio sive quaerendi ratio, juxta sacrarum auctoritatum testimonia, partim implicita atque perplexa, partim vero explicita est et aperta. Certum est enim et sine ambiguitate verum, quod non natura personam, nec persona personam, sed persona naturam assumpsit; quod sanctorum subditis comprobatur testimoniis et astruitur documentis. Ait enim August. in lib de Fide ad Petrum: Deus unigenitus dum conciperetur, veritatem carnis accepit ex Virgine; et cum nasceretur, integritatem virginitatis servavit in matre; et paulo post: Sic Deus humanam naturam in unitatem personae suscepit, quod se humilians per misericordiam, incorruptae Virginis uterum ex ea nasciturus implevit. Formam ergo servi, id est, naturam servi, in suam accepit ille Deus personam. Item:
Abbreviated transcription (Latin):
enim non humano semine con¬
creta est caro dñi in utero uir¬
ginis et corpus effecta. sed effec¬
tu et uirtute sp̃s sc̃i: ideo apłs
dicit factum non natum. Aliud
est enun semine admixto ⁊ san¬
guinis coagulo generare: aliud
est nou ꝑmixtione sed uirtute
ꝓcreare. Possunt homines gene.¬
rare filios homines: sed non fac̾e.¬
Ecce quare dixit apłs factum et
non natum: ue enis scilicet na¬
tiuitas que fuit sine uiri semi¬
ne nr̃e similis putaretur. que
conficitur seminum commixti¬
one. Ideo autem cum factiundi¬
ceret apłs adclidit ex semine da¬
uid: quia et si non intercessit sem̃
hominis in conceptione uirgi¬
nis. tamenquia ex ea carne xp̃c
formatus est que constat ex se
naturam assiũmp̃sit. et si nat᷑a dĩ
oportet. cum ex premissis con¬
stet uerbum dei carnem & anmã
siniul assumpsisse in uiitatẽ ꝑso¬
ne. quid horum potius conceden¬
dum sit. scilicet quod ꝑsona ꝑso¬
nam. uel natura naturam. uel

Expanded text:
enim non humano semine conenim non humano semine concreta est caro Domini in utero Virginis et corpus effecta, sed effectu et virtute Spiritus sancti, ideo Apostolus dicit, factum non natum. Aliud enim est semine admisto, et sanguinis coagulo generari; aliud non permistione, sed virtute procreari. Possunt homines generare filios homines, sed non facEcce quare dicit Apostolus factum, et non natum, ne ejus scilicet nativitas quae fuit sine virili semine, nostrae similis putaretur, quae conficitur seminum commixtione. Ideo autem cum factum diceret Apostolus, addidit ex semine David, quia etsi non intercessit semen hominis in conceptione Virginis, tamen quia ex ea carne Christus formatus est quae constat ex semNATURAM ASSUMPSIT, ET SI NATURA DEIoportet, cum ex praemissis constet Verbum Dei carnem et animam simul assumpsisse in unitatem personae, quid horum potius concedendum sit, scilicet quod persona personam, vel natura naturam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
mins naturalis qua nullum possit
se proprie sie est ds̃. ut sit etiam dĩ
qua homo mirabili et meffabili mn
uerbo dei est adiunctus atq conere¬
tus. et diuma gr̃a corporalit̃ repletꝰ:
Alia ratio quare dicatur natus
de sp̃u sc̃õ: quia eum fecit. In quan¬
tum enim homo est. et ipse factus ẽ
sc̃s fuerit uiguri ꝓ semine. non erĩ
de substantia sp̃s sc̃i semen partus
accepit: sed quia ꝑ gr̃am cdei et o
perationem sp̃s scĩ de carne uirgi¬
nĩ : assumptum quod tierbo ẽ uni¬
tum. Et in euangłio seđm hancin¬
telligentiam legitur de maria qd̾
ait. Quõd ex aliquo est: aut ex sub¬
stantia auit expotestate eius est.
ex deo omnia. Quomͦ gͦ & in utero
habutt maria ex sp̃u scõ: Sic qͣfi
ex substantia. Ergo sp̃s in carnem
et ossa conuersus est: Non utiq.
Si uͦ quafi ex oꝑatione et potesta¬
te ens uirgo concepit. quis neget
cum nos saluatorem uatum
lo loco factum ex muliere.cũ
aliud sit fieri. aliud nasci. Aliqͥd

Expanded text:
mini naturalis, qua nullum possit mini naturalis, qua nullum possit se proprie sic est Deus, ut sit etiam Dei qua mirabili et ineffabili modo Verbo Dei est adjunctus atque connexus, et divina gratia corporaliter repletus. 3. Alia ratio, qua dicatur natus de Spiritu sancto, quia eum fecit. In quantum enim homo est, et ipse factus estsanctus fuerit Virgini pro semine; non enim de substantia Spiritus sancti semen partus accepit, sed quia per gratiam Dperationem Spiritus sancti de carne Virginis est assumptum, quod Verbo est unitum: et in Evangelio secundum hanc intelligentiam legitur de Maria, quoait : « Quod ex aliquo est; aut ex substantia, aut ex potestate ejus est. ex Deo omnia. Quomodo ergo in utero habuit Maria ex Spiritu sancto? Si quasi ex substantia, ergo spiritus in carnem et ossa conversus est. Non utique. Si vero quasi ex operatione et potestate ejus Virgo concepit, quis neget cum nos Salvatorem natum t alio loco factum ex muliere; cum aliud sit fieri, aliud nasci. Qui eti
Abbreviated transcription (Latin):
pediculum. lũbricum. quorũ ni¬
chil est filius. Ut hoc gͦ ommittam
qm̃ tante rei deformiter comparanͤ.
certe qui nascuntur ex aquaꝙ sp̃u
scõ. non aque filios ricte direrit
quispiam. sed dicuntur filii dei pa
est sp̃s sc̃i. sicut e conuerso ñ om̃s
qui dicuntur alicuius filii. con¬
sequens est ut de illo etiam nati
dicantur filii ẽẽ: ut illi qui adop¬
tantur dicuntur etiam filii ge¬
henne. non exilla nati. sed in illa
liuis. nec rursus oumis qui diett᷑
filius de illo sit natus cuius dr̃
filius. ꝓfecto modus iste quona¬
tus est xp̃c de maria sicut filius.
et de sp̃u sc̃o non sicut filius. insi¬
uuat nobis grãm dei qua homo
nullis meritis precedentib in ipso
exordio nature sue quo ẽẽ cepit
uerbo dei copularetur in tantam
ꝑsone unitatem. ut idem eẽt filius
dei qui filius hominis. et filius
hominis qui filius dei: et sic in
nature humane susceptione fieret
quodammodo ipsa gra illius ho¬

Expanded text:
pediculum et lumbricum, quorum nipediculum et lumbricum, quorum nihil est filius; ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur, certe qui nassancto, non aquae filios eos rite dixerit quispiam; sed dicuntur Dei filii Patest Spiritus sancti; sicut e converso non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati dicantur esse, ut illi qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae non ex illa nati, sed ad illam filius; nec rursus omnis qui dicitur filius, de illo sit natus, cujus dicitur filius; profecto modus iste, quo natus est Christus de Maria sicut fet de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis meritis praecedentibus in ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Dei copularetur in tantam personae unitatem ut idem esset Filius Dei, qui filius hominis, et filius hominis qui Filius Dei: et sic in naturae humanae susceptione, fieret quodammodo ipsa gratia illi ho
Abbreviated transcription (Latin):
ed non est in hoc di sp̃u scõ.¬
utius immorandum. Illud
enim mouet quomodo dictusẽ
xp̃c natus de sp̃u sc̃o: cum filius
nullomͦ sit sp̃s sc̃i. Nunquid dic¬
turi sumus patrem hominis. xp̃i
genuerit. sp̃s sc̃s hominem. ex qͣ
utraq substantia xp̃e unus cẽt¬
& dei patris filius scłm uerbum.
et sp̃s sc̃i filius scd̾m hominem. qd̾
eum sp̃s sc̃s tanquam pater eius
de matre uirgine genuisset: Qͥs
hoc dicere audebit. cum hoc ita
sit absurdum. ut nille fidelium
aures id ualeant sustinere: Pro¬
inde cũ fateamur xp̃m natum
de sp̃u sc̃o ex maria uirgine. Quo¬
modo non sit filius sp̃s sc̃i. et sit
filitis uirginis. cum et de illo et
de illa sit natus: explicare cdiffici¬
le est. Proculchubio non sic de illo
ut de patre: sic autem cle illa ut de
matre uatus est. Non est autem
concedendum quicquid de aliqͣ
re nascitur continuo eiusdem
rei filium nuncupandum. Ut enĩ
ommittam. aliter de homine dici¬
mus nasci filium. aliter capillũ.

Expanded text:
ed non est in hoc diutius immorandum. Illud enim movet, quomodo dictus est Christus natus de Spiritu sancto, cum Filius nullo modo sit Spiritus sancti. Numquid dicturi sumus Patrem hominis Christgenuerit, Spiritus sanctus hominem, ex qua utraque substantia Christus ius secundum Verbum, et Spiritus sancti Filius secundum hominem, quod eum Spiritus sanctus tanquam Pater ejus de matre Virgine genuisset? Quis hoc dicere audebit, cum hoc ita sit absurdum, ut nullae fidelium aures id valeant sustinere? Proinde cum fateamur Christum natum de Spiritu sancto ex Maria Virgine, quomodo non sit Filius Spiritus sancti, et sit Filius Virginis, cum et de illo et de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio non sic de illo, ut de Patre; sic autem de illa, ut de matre natus est. Non est autem concedendum quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, aliter
Abbreviated transcription (Latin):
dauit altiori sensu. ter illos mer¬
gendo. Ecce habes quia deliquit
qui semel mersit: s hoc iõ quia
aliter se habebat illius eccłie
ciendam mersionem asserebat. De
quam nos crede ꝓmisimꝰ. tercio
capita nr̃a in sacro fonte dier¬
simus. qui ordo baptisimi dupli¬
ci misteru significatione celebra¬
tur. Recte enun tc̃io mersi estis:
qui accepistis baptisinum in no¬
nunc tͥnitatis. Recte tercio mer¬
si: qui accepistis baptifinum in
noĩe xp̃i qui die tercia resurre¬
xit a mortus. Illa enim tercio
repetita dimersio: tipum dñice
expͥmit sepulture. Constat ergo
baptizandos tercio debe ĩmergi:
et tñ si semel tm̃ immergantur
uerum baptisma accipunt. Et
qui semel unmiergit tm̃. ñ pec

Expanded text:
davit altiori sensu, ter illos merdavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce habemus, quia deliquit qui semel mersit. Sed hoc ideo, quia aliter se habebat consuetudo illciendam mersionem asserebat. De quam nos credere promisimus, tertio capita nostra in sacro fonte demersimus; qui ordo baptizandi duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio immersi estis, qui accepistis Baptismum in nomine Trinitatis. Recte tertio immersi, quia accepistis Baptismum in nomine Christi, qui die tertia resurrexit a mortuis. Illa enim tertio repetita immersio, typum dominicae exprimit sepulturae. Constat ergo baptizandos tertio debere immergi; et tamen si semel tantum immergantur, verum Baptisma accipiunt. Et qui semel immergit t
Abbreviated transcription (Latin):
si quertt᷑ quomͦ fieri debeat:
prescisse respondemꝰ. uł semel. uel
ueriꝰ responderi pot̾ quã qd ipsi
sensistis: qr in una fide nicħ offi
stantia ẽ: rep̃hensibile ẽẽ nullate¬
nus potest infantẽ in baptismo¬
uel ter uel semel mergere. quia
et in trib mersionib ꝑsonarũ
tͥnitas. et in una pot̾ diumitatis
singularitas designari. Nos uͦ qͥ
tercio mergimꝰ. etiã tͥduane sepul¬
ture sacram̃tũ signamꝰ. Scd̾m
hoc licet non mͦ ter. s d̃ semel tm̃
mergere: ibi tñ dũtaxat semel
mergere licet. uͥ ꝯsuetudo eccłie ta¬
lis consistit. Si qͥs uͦ id fac̾e incipi¬
at uͥ consuetudo tał non ẽ. uł se¬
mel tm̃ mergendũ ẽẽ asserat: re¬
p̃hensibilẽ se constituit. Uñ anmo
In suo sensu abundabat cipͥanꝰ
cum semel iergebat in baptis¬
mo parnulos: qui qđ intellige¬
bat studiose implebat bonis oꝑi¬
b abundando. licet in hoc nesciꝰ
delinq̃ret: s qr bonis oꝑib ab un¬
dabat. pꝰea correctus a dõ abun¬

Expanded text:
si quaeritur quomodo fieri debeat, praecise respondemus: Vel semel, vel verius responderi potest quam quod vosipsi sensistis; quia in una fide nihil officstantia est, reprehensibile esse nullatenus potest infantem in Baptismo ter vel semel immergere; quia et in tribus mersionibus personarum Trinitas, et in una potest divinitatis singularitas designari. Nos vero qui tertio immergimus, etiam triduanae sepulturae sacramentuhoc, licet non modo ter, sed et semel tantum mergere. Ibi tamen duntaxat semel mergere licet, ubi consuetudo Ecclesiae talis existit. Si quis vero id facere incipiat ubi consuetudo talis non est, vel semel tantum mergendum asserat, reprehensibilem se constituit. Unde Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus, cum semel mergebat in Baptismo parvulos, quia quod intelligebat, studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abun
Abbreviated transcription (Latin):
ita qd pꝰea non ꝓfecit. potiꝰ obfu¬
it obseruatorib suis. S usq ad
oblationẽ uere hostie potuit
ꝓdẽe. Si enim añ passionẽ lega¬
lia finẽ habuissent: non eamm¬
minente uetus pascha cũ disci

Expanded text:
obfuerit observatoribus suis. Sed usque ad oblationem verae hostiae potuit prodesse. Si enim ante passionem legalia finem habuissent, non ea imminente vetus pascha cum disci
Abbreviated transcription (Latin):
sensu in passione humani¬
tatis xp̃i male senfisse inuemi¬
untur. asserentes similitudi¬
nem atq imaginem passioĩs
et doloris ap̃m hominẽ ꝑtulisse.
sed nullum omnino dolorẽ uel
passionem sensisse: auctoritatũ
testimonus eos conuincentes. in¬
dubitabile faciamus quod supͣ
diximus. Propħa ysaias dic̃. Ue
re languores nr̃os ipse portauit.
et dolores nr̃os ipse tulit. Et ue¬
ritas ipsa in euangelio ait. Tris
est dolorib repleta fuit anima
xp̃i: quib ipsa compatit᷑ carm.
Non enun dolor corporis pot̃
cẽ sine anima: dolere autem
anima etiam non dolente cor¬
pore potest. Hos autem huma¬
ne infirmitatis affectus sicut
ipsam carnem ac mortem nõ
conditionis necessitate. sed mi¬
serationis uoluntate suscepit᷑.¬

Expanded text:
sensu in passione humanitatis Christi male sensisse inveniuntur, asserentes similitudinem atque imaginem passionis et doloris Christum hominem pertulisse, sed nullum omnino dolorem vel passionem sensisse; auctoritatum testimoniis eos convincentes, indubitabile faciamus quod supra diximus. Propheta Isaias dicit, c. 53: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit. Et Veritas ipsa in Evangelio, Matth. 26est, doloribus repleta fuit anima Christi, quibus ipsa compatitur carni. Non enim dolor corporis potest esse sine anima. Dolere autem anima, etiam non dolente corpinquavit. Hos autem humanae infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem, ac mortem, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
nil passa est: ut tota trinitas
quam imꝑassibilem necesse est
confiteri. His aliisq pluribus
auctoritatib ꝑspicuum fit xp̃m
uere passibilem assumpsisse ho¬
minem. atq in eo defectus et
affectus nr̃e infirmitatis susce¬
pisse: sed uoluntate. non necessi

Expanded text:
suam nil passa est, ut tota Trinitas, suam nil passa est, ut tota Trinitas, quam impassibilem necesse est confiteri. His aliisque auctoritatibus perspicuum fit Christum vere passibilem assumpsisse hominem, atque in eo defectus et affectus nostrae infirmitatis suscepisse; sed voluntate, non necessi
Abbreviated transcription (Latin):
et ille qui est inferior non ci
met. et ille qui suꝑior est gerit
timentis affectum. Idem in eod.
flet. ut homo crucifigitur: ꝑ na¬
turam hominis et clamauit. & re¬
surrexit. xp̃c. Non turbatur eius
uirtus. non turbatur eius diui¬
nitas. sed turbatur anima scđm
humane fragilitatis assumpti¬
onem. Nam qui suscepit animã:
suscepit etiam anime passionẽ.
Non enim eo quod ds̃ erat: aut
turbari aut mori posset. Idem
Confidenter tristiciam nomino:
qui crucem predico. Yt homo ha¬
buit tristiciam quam in eo sus¬
cepit affectu. mͥ compatitur. mͥ
tristis est. michi dolet. Ergo pro
me et in me doluit. qui ꝓse ni¬
chil habuerit quod doleret So¬
natione fidei ait. Nds ita dicimꝰ
hominem passibilem a dei filio
susceptum: ut ddeitas imꝑassibił
ꝑmaneret. Passus est enim filius
dei non putatiue sed uere om̃ia
quod pati poterat: scilicet scd̾m
substantiam assumptam. Lacet
gͦ ꝑsona filii suscepit hominem
passibilem. ita tamen eius habi¬
tatione scłm suam substantiã

Expanded text:
et ille qmet, et ille qui superior est gerit timentis affectum. Idem in eodemflet, ut homo crucifigitur, per naturam hominis et taediavit et resurrexit. Non turbatur ejus virtus, non turbatur ejus divinitas, sed turbatur anima, secundum humanae fragilitatis assumptionem. Nam qui suscepit animam, suscepit etiam animae passionem. Non enim eo quod Deus erat, aut turbari aut mori posset. Idem confidenter tristitiam nomino, qui crucem praedico. Ut homo habuit tristitiam, quam meo suscepit affectu, mihi compatitur, mihi tristis est, mihi dolet. Ergo pro me et in me doluit, qui pro se nihil habuit quod doleret. Donatione fidei, ait: Nos ita dicimus hominem passibilem a Dei Filio susceptum, ut deitas impassibilis permaneret, Passus est enim Filius Dei non putative, sed vere, omnia quod pati poterat, scilicet, secundum substantiam assumptam. Licet ergo persona Filii susceperit passibilem hominem, ita tamen ejus habitatione secundum substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
reterea inuestigari o/ benda¬
portet. utrum caro. xp̃i ⁊ aĩa
una eademq cum uerbo debeañ
ad oratione adorari. illa scilicet
que latria dicitur. Si enim ami¬
me uel carui xp̃i exhibetur latͥa
que intelligitur cultus seruitus
siue cultus soli creatori debitus:
cum anima. xp̃i uel caro creatura
tantum sit. creature exhibet᷑ quod
soli creatori debetur. qd facienti in
idolatriam deputatur. Ideoq qͥ¬
busdam iudetur non illa adorati¬
one que latria est carnem xp̃i uel
aminam ẽẽ adorandam. sed illa
que est dulia: cuius duas species
uel modos eẽ dicunt. Est enim cu¬
iusdam modi dulia que creatu¬
re cuilibet exhiberi potest: ꝙ est
quedam soli humanitati xp̃iex
hibenda non alii creature. quia
xp̃i humanitas suꝑ omnem cre¬
aturam est ueneranda & disigen¬
cla. non tamen adeo ut cultus di¬
uinitati deditus ei exhibeatur. qͥ
cultus in dilectione ꝙ sacrificii ex¬
hibitione atq reuerentia consis¬
tit. qui latine dicitur pietas. gre¬

Expanded text:
eterea investigare oportet utrum caro Christi et anima una eademque cum Verbo debeant adoratione adorari, scilicet illa quae latria dicitur? Si enim animae vel carni Christi exhibetur latria, quae intelligitur servitus, sive cultus soli. Creatori debitus; cum anima Christi vel caro creatura tantum sit; creaturae exhibetur, quod soli Creatori debetur, quod factum in idololatriam deputatur. Ideo quibusdam videtur, non illa adoratione, quae latria est, animam Christi vel carnem esse adorandam, sed illa quae est dulia, cujus duas species vel modos esse dicunt. Est enim cujusdam modi dulia, quae creaturae cuilibet exhiberi potest; et est quaedam soli humanitati Christi exhibenda, non alii creaturae; quia Christi humanitas super omnem creaturam est veneranda et diligenda; non tamen adeo ut cultus divinitati debitus ei exhibeatur. Qui cultus in dilectione et sacrificii exhibitione atque reverentia consistit; qui Latine dicitur pietas, Grae