comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sis parietib ñ tignis eius loti reedificet᷑. s si ħ consecrata
pͥus fũ̾int: missas inea telebrare licet. tñ si fideles fũunt
ĩ cãpũ ministia portare. aut distbuere sacram̃ta.s.
ã i̾ recłia aut iubasilica uͥ martirũ reliqine sũt depoi̾te. uͥ
ad defundorũ sepultra deferre. ⁊ sacͥficare moituis. tẽ¬

Expanded text:
sis vel lotis lignis eius, reaedificetur. Si haec consecrata prius fuit, missas in ea celebrare licet, si tamen fideles fuerint, in campum mysteria portare, aut distribuere sacramenta, sed aut in ecclesia, aut in basilica ubi martyrum reliquiae sunt positae, ibi ad defunctorum sepulcra deferre et sacrificare mortuis.
Abbreviated transcription (Latin):
columbe: ne euiqm̃ machineris dolos. ⁊ serpentis asti¬
ciã: ne aliorũ supplanteris irsidiis. Non multu disit
ris t̾ aut semꝑ aut crebro de ninus loq̃ntẽ excepta t¬
lemosina que iñdisferent om̃ib patet. initioie poriꝰ
habeto qmͣ monachũ. Pret̾ inttũ ⁊ uestitũ ⁊ manife
stas netessitates nͥl euiquĩ tͥbuas. ne filioiĩ panes cancͤs

Expanded text:
columbae, ne cuiquam machineris dolos: et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. NON MULTUM distat ris tibi aut semper, aut crebro de numnis loquentem, excepta eleemosyna, quae indifferenter omnibus patet, institorem potius habeto, quam Monachustas necessitates nihil cuiquam tribuas, ne filiorum panem canes c
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Aliꝰ cũncta q̃ niundi sũt cdeserẽs: ac ꝑ omĩa frang̾e. ꝓ¬
pͥas uoluntates q̃rens: alieno se subd̾e regimini appe¬
rit. s eũ qui sibi ap̃ dm̃ p̾eẽ debeat. minus cauta ĩqui-¬
sicõe disc̾nit. quia fortasse is qui sine uidicio eligitur
cũ p̾eẽ iam ceꝑit. ag̾e que dlĩ sũt ꝓhibet. q̃ mundi sũt
iubet. Pensans itaq subditꝰ ł q̃ sit culpa inobediẽcie ł
qd cõtagiũ scłaris uite: ⁊ obedire trepidat. ⁊ ñ obedire
formidat. ne au obediens dm̃ insuis p̾ceptis deserat.¬
pensare pondꝰ honoris eccłiastici negligens. ad locum
regiminis p̾̃miis ascendit. S qi omne qd̾ ħ eminet plꝰ¬

Expanded text:
Alius cuncta quae mundi sunt deserens, atque per omnia frangere proprias voluntates quaerens, alieno se subdere regimini appetit, sed eum qui sibi apud Deum praeesse debeat minus cauta inquisitione discernit. Cui fortasse is qui sine judicio eligitur, cum praeesse jam coeperit, agi quae Dei sunt prohibet, quae mundi sunt jubet. Pensans itaque subditus vel quae sit culpa inobedientiae, vel quod contagium saecularis vitae, et obedire trepidat, et non obedire formidat, ne aut obediens Deum in suis p Et infra: § 3. Alius pensare pondus honoris ecclesiastici negligens ad locum regiminis praemiis ascendit. Sed quia omne, quod hic eminet, pl
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ ⁊ hii qui res eccłie iussu it largitione pͥncipũ
uł quorũdã potentũ. aut quadã inuasione. aut titã¬
uicã potestate retuũnt. uł filiis. uł ħedib suis ut a
n cito res aĩ ãmoniti a pontifice agnita u̾itate red¬
did̾uit ꝓpetuo anatheate feriant᷑. Iigũ eñ et̃ cense¬
Inais: ut potius custodes cartarũ. qͣmñ defensores ret̾
l benda sunt uliln̾a. que fom̃ta ñ sentiunt. smmilit᷑
uilli extorres debent sĩ ab ecelia. qui saca otali ad mo¬
nitione ñ corrigunt᷑. ditente dño. auferte malũ ex
uob̾. Iniu̾sa sinodus surgens acclamauit. Ut iati¬

Expanded text:
Similiter et hi qui res ecclesiae jussu vel largitione principum, vel quorumdam potentum, aut quadam invasione aut tyrannica potestate retinuerint, et filiis vel haeredibus suis, ut anisi cito res Dei admoniti a pontifice, agnita veritate reddiderint, perpetuo anathemate feriantur. Iniquum enim esse censemus, ut potius custodes chartarum quam defensores rerum ndenda sunt vulnera, quae fomenta non sentiunt. § 5. Similiter et illi extorres debent fieri ab ecclesia, qui sacerdotali admonitione non corriguntur dicente Domino: Auferte malum ex vobis. Universa synodus surgens acclamavit. Ut ita fi
Abbreviated transcription (Latin):
q ad uii. nullus xͥamil suã cõmrẽm incõiugio accipe
Aebet. ⁊ qui p̾sũpserit acriꝑe: tam diu uincłõ anatħa¬
tis religet᷑. donec pnĩam digne eg̾it. temi excõ. ap̃¬
icã. cap̃.auil. ab iixore seꝑet᷑ qui filiastrũ suũ corã

Expanded text:
nus suam commatrem in conjugium suscipere debet. Et qui praesumserit tandiu vinculo anathematis religetur, donec poenitentiam digne egerit. C. II. Ab uxore separetur qui filiastrum suum cora
Abbreviated transcription (Latin):
reb eorũ nulla cõtainiuatione miscearis. s pauꝑima
sorũ in eo loco ꝓfitiant inquo ag̃e penitentiã tractunt᷑.
qisatenꝰ ip̃i exreb eoiũ subsidis̃ habeant. qui decor¬
rectione eoui sollicitudinẽ geruut. Si uͦ patentes hñt
resemiũ legitimis parentib deut᷑. ita tñ ut eorũ sti¬
pendia qui inpenitentiã dati fũrat sufficient̃ debe:¬

Expanded text:
rebus eorum nulla contaminatione miscearis; sed pauperrima sorum in eodem loco proficiant, in quo agere poenitentiam traduntur, quatenus ipsi ex rebus illorum subsidium habeant, qui de correptione eorum sollicitudinem gerunt. Si vero parentes habent, res eorum legitimis parentibus dentur, ita tamen ut eorum stipendium, qui in poenitentiam dati fuerint, sufficienter debe
Abbreviated transcription (Latin):
subditas eẽ ⁊ humiles. Itẽ qd̾ nubentes ptͦ bũdictionẽ
uitta uno inuitẽ uincło copulant᷑ uideł ⁊iõ fit ne cõpa¬
gẽ cõiugalis unitatis inuicẽ cdirũ pant. At uͦ quod ead̾
uitta cancdido purpureoq colore ꝑmiscet᷑: sandor qͥ ppe
ad mũditiã uite. pip᷑a ad sanguinis poff̾itatẽ ad hibe-¬
t᷑ ut hoc signo ⁊ continentia ⁊ lex contiendi ab utͥsq
ad tp̃c admoneat᷑. ⁊ pt᷑ hec reddendũ debitũ ñ neget᷑.
g̾ ut eod̾ pignore eorũ corla uingant᷑. Uñ ⁊ . iiii. digito
anuilus id̃ insert᷑ iõ qd̾ ineo q̃dã uera ut ftur sangui¬
nis ad cor usq ꝑueniat. Item amb& inli de pat̾archis.

Expanded text:
subjectas esse et humiles. Item: Quod nubentes post benedictionem vita uno quasi invicem vinculo copulantur, videlicet, imo fit ne compagem conjugalis unitatis dirumpant. At vero quod ea vita candido purpureoque colore permiscetur. Candor quippe est munditia vitae; purpura ad sanguinis posteritatem adhibetur, ut had tempus admoneatur, et posthaec reddendum debitum non negeturgis, ut eodem pignore eorum corda jungantur. Unde et quarto digito annulus idem inseritur, quod in eo vena quaedam, ut fertur, sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
sũpsero: canorũ seu̾itati subiaceã. lecto ⁊ ꝑlecto sponte
subscͥpsi hant confesuonẽ suefidei. decorꝑe. ⁊ saugume¬
t̃iũ nr̃i iħu xͥ a berengari᷑ rome torã.c. xiii. ep̃is fcãm.
misit pp̃ nicħaus ꝑutbes italie. gerinauie. gallie. ad
quet̾q lota fania puitatis eius ꝑuenire ante patuit. ut
eccłia que pͥus dolũãt de adũso. atq ꝑu̾so. postea gaude¬

Expanded text:
subjaceam canonum severitati. Lecto et perlecto sponte subscripsi. § 1. Hanc confessionem fidei de corpore et sanguis factam misit Papa Nicolaus per urbes Italiae, Germaniae, Galliae, et ad quaecunque loca fama pravitatis ejus pervenire ante potuit, ut ecclesiae, quae prius doluerant de averso atque perverso, postea gaude
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ arbitͥo suo aut abbates expelłe. aut sͥm et alios ordi¬
uare. q̃uia nulla auctoritas remanebit abbati. si mona¬
chorũ potestan ceꝑit subiace. nt decet̾o fidelit̾ ⁊ studi¬
ose untũsa que ł ad diuini cultus reu̾entiã. uł ad uti¬
litatẽ eiusdẽ monast̾ii ꝑtinent. abbaris sollicitudo
ad quẽ potestas tota ꝑtin̾e conuenit debeat ad ĩpłẽ.¬

Expanded text:
 arbitrio suo aut abbates expellere, aut sibimet alios ordinare, quia nulla auctoritas remanebit abbati, si monachorum potestati coeperit subjacere, ut de cetero fideliter et studiose universa, quae vel ad divini cultus reverentiam, vel ad utilitatem ejusdem monasterii pertinent, abbatis sollicitudo, ad quem potestas tota pertinere convenit, debeat adimple
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ cum publicanis ⁊ peccatorib mandntauit. ⁊bi¬
bit. Iu his autẽ qui intꝰ sut̃ .i. infidelib. ꝓutredo re
ab his qui ñ surit sui iuris. inquos nequit d̃rscipli¬
na ex̃ceri. Itẽ qũ multitudo ẽ inscelẽ. nec salua pase
eccłie mala puniri possut: tołanda sũt potius qmͣ
urolata pace eccłie punienda. Item aug̃ ait. Qu

Expanded text:
minus cum publicanis et peccatoribus manducavit et bibit. In his vero qui intus sunt, id est infidelibus, putredo resAb his qui non sunt sui iuris, in quos nequit disciplina exerceri. Item quando multitudo est in scelere, nec salva pace ecclesie mala puniri possunt, toleranda sunt potius quam violata pace ecclesie mala punienda. Secus vero qu
Abbreviated transcription (Latin):
de sacclotib uideat᷑ spalit̃ dictũ. geñalit̃ iñ de omnib
penitentib opdicet intelligi. adimitationẽ nãq illius
dñice siñe. dauid cde adult̾io ⁊ homitidio ieprehensus.
uniꝰ ehctomade ieiuinũ insatisfactionẽ admissi sceleris
a̾eo lagit᷑ optulisse. hiuic ⁊̃ eccliastiea consuetudine ẽ
usurpatũ aut magnoiũ cͥminũ prĩa .uii. annorũ spa¬
cio concudat᷑ nisi ił officii excellencia. uł cͥminũ mag¬
nituco. uulgarẽ cõsuetudinẽ extedens. uelui dum eõ
naturã humane societatis parentib uel libis. uł aliis
euiscemodi psonis impudite ad ħemus. uł dũ relicto na¬
turali usii ccͣ nat᷑am more soctomitico fornicam᷑. uł usq
ad coitũ brutorũ aĩaliũ ꝓlabim᷑. p̾missũ spariũ trans¬

Expanded text:
de sacerdotibus videatur specialiter dictum, generaliter tamen de omnibus poenitentibus oportet intelligi. Ad imitationem namque illius dominicae sententiae David de adulterio et homicidio reprehensus unius hebdomadae jejunium in satisfactionem admissi sceleris Deo legitur obtulisse. Hinc etiam ecclesiastica consuetudine est usurpatum, ut majorum criminum pcellentia, vel criminum magnitudo vulgarem consuetudinem excedens veluti dum contra naturam humanae societatis parentibus, vel liberis, vel aliis ejusmodi personis impudice adhaeremus, vel dum relicto naturali usu contra naturam more Sodomitico fornicamur, vel usque ad coitum brutorum animalium prolabimur, praemissum spatium trans
Abbreviated transcription (Latin):
gra aiãm saluare ñ possũt. qd̾ aliqñ inip̃is qͦ cõspi¬
cimꝰ erratib electorũ. Nam loch imp̃a ꝑu̾sa ciuitate fuit
iustus. inmonte peccauit. S istacur dm̃s: cũ maiora no¬
u̾imꝰ: Quid eñĩ paradiso iocundius: Quid celo securnse
⁊tũ homo de paradiso. ⁊ angłs de celo peccando cecidit.
so eiectus ẽ. hoc ẽ qui nobilitate a se d̾eiecit. nobilitate
ulti sũt sac̾dotes.⁊ omnus qͥ noiat᷑ sacerdos coco

Expanded text:
possunt, quod aliquando in ipsis quoque conspicimus erratibus electorum. Nam Loth in ipsa perversa civitate fuit justus: in monte peccavit. Sed ista cur dicimus, quum majora noverimus? Quid enim paradiso jucundius? quid coelo securius? et tamen homo ex paradiso, et angelus de coelo peccando cecidit. so ejectus est: hoc est, quia Dei nobilitatem a se dejecit, nobilitate us sacerdos omnis, qui nominat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ int̾ra: inueniet confusione incelo. nec int̾ seruos ̃¬
xͥ cõputabit᷑. qui de pͥmatu tractau̾it nec unꝰquisq eoꝵ
festinet qͦmͦ aliis maior appareat. s. qͦmͦ omnib: inferi¬
sac̾dotẽ eẽ oratũ morib .s. p̾t̾ea oportet illũ eẽ ornatũ
inext̾iorib habitu iudelicet ⁊ incessu. habitu. ut nec ful.¬
gidis. nec sordiclis uestib se ornet. Ut eũi ait ies uec af¬
fectate sordes. nec exquisite delicie laudes pariunt. Qd̾̃

Expanded text:
tū in terra, inueniet confusionem in cœlo, nec inter seruos Christi computabitur qui de primatu tractauerit. Nullusque eorum festinet quomodo aliis maior appareat, sed quomodo omnibus inferisacerdotem esse ornatum moribus. Sed praeterea oportet illum esse ornatum in exterioribus, habitu videlicet et incessu: habitu, ut nec fulgidis, nec sordidis se vestibus ornet. Ut enim ait Hieronymus, nec affectatae sordes, nec exquisitae deliciae laudem pariu
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ fit molestia. que neutͥs ẽ uuimica. Nã ⁊ frene¬
Stiti uolunt ligari ⁊ litargici uolunt excitari. s ꝑ¬
Iseuerat diligencia caritatis. freneticũ ligare. letar¬
gitũ stimulare. ambos amare. ambo offendunt᷑. s. ã¬
bo diligunt᷑. ambo molestaris du egri sũt indig¬
nia. quia ñ humana sũt s dnuna. pͥus eorũ t̃ er¬
lit̾ acceꝑunt. q̃ ad penã suam portant. ⁊ hũt. qmͣ

Expanded text:
cesse est molesta, quia neutris est inimica. nam et phrenetici nolunt ligari et lethargici nolunt excitari; sed perseuerat diligentia caritatis phreneticum castigare, lethargicum stimulare, ambos amare. ambo offenduntur, sed ambo diliguntur; ambo molestati, quam diu aegri sunt, indignia, quia non humana sunt sed diuina. proprius eorum erliter acceperunt, quae ad poenam suam portant et habent, qu
Abbreviated transcription (Latin):
statuimꝰ ut quic̃q clłcorũ ab hac hora inue pͥuent᷑.¬
stiturã eccłie. uł eccł̃iastice dignitatis de manu lai-¬
ciacceꝑit: ⁊ qui ei manũ imposũit gradus sui ꝑ¬
icło subiaceat. ⁊ cõione pͥnet᷑.dem. De coctem
dispõnat. Qui uͦ setus eg̃ĩt. uixͣ bean algxandri ca-¬
pitłm ab eccłie liminib arceatur. Idem.¬
uec eccłia sumcsi cdebet. quia unitate tota consistit. I¬

Expanded text:
statuimus, vt quicunque clericorum ab hac hora inuestituram Ecclesiae, vel Ecclesiasticae dignitatis de manu laici acceperit, & qui ei manum imposuerit, gradus sui periculo subiaceat, & communione priuetur. Et disponat. Qui vero secus egerit, juxta beati Alexandri capitulum ab Ecclesiae liminibus arceatur. DXXVnec ecclesia scindi debet, quia in unitate tota consistit.
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ fit quiͣ ꝓbat̾ est. peccatũ ẽ. Noutũ omne quod fit
ex fide bonũ ẽ. Ignorantia eñĩ que est culpa: nocet. hĩc
ĩ paulus ait. Beattis qui ñ iudicat semet ip̃m meo qd̾
ꝓbat. Idẽ qui ñ farit dampnabilem semet ip̃m alit̾ fa¬
cien̾o qmͣ probat eẽ fariendũ. ł omne qͥd ñ est ex fide
dr̾ eẽ peccatũ. quia quicquid ea fide ñ fit ut ad et̾nam
deo. Ubi enĩ deest agnicio et̾ne. ⁊ incõmutabił u̾itatis:
falsa uitꝰ ⁊̃ ẽ inoptunis morib It̾ cũ drͣ ñ ẽ u̾a pudici¬

Expanded text:
 fit quam probatum est, peccatum est; non tamen omne, quod fit cum fide, bonum est. Ignorantia enim, quae est ex culpa, nocet. Hinc etiam Apostolus ait: Beatus, qui non judicat semetipsum in eo, quod probat, id est qui non facit damnabilem semetipsum, aliter faciendo quam probet esse faciendum. Vel omne, quod non est ex fide dicitur esse peccatum, quia quicquid ea fide non fit, ut ad aeternam Deo. Ubi enim deest agnitio aeternae et incommutabilis veritatis, falsa virtus est etiam in optimis morib
Abbreviated transcription (Latin):
eiuscẽ houestaris. ⁊ existimõnis suit. ⁊ negocii qͣlitas ai
iudicis motꝰ iihis concurrit. seq̃nda sint omĩa eoꝵ testimo¬
rua. Si uͦ exhis quidã eonuĩ aliud dix̾int. licet impari nũr
⁊ ex argum̃tis ⁊ testimoniis q̃ rei aptiora sũt. ⁊̃ rei ꝓximi¬
ora eẽ comꝑit. Nõ enĩ ad inultitudinẽ respiti oꝑtet s ad

Expanded text:
eiusdem honestatis et existimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrit, sequenda sunt omnia testimonia: si uero ex his quidam eorum aliud dixerint, licet impari numer ex argumentis et testimoniis et quae rei aptiora et uero proximiora esse compererit: non enim ad multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sui corꝑis sanitate consistentes. cũ &̃ ab om̃ib aliis ur-¬
gentib necessitatib & inexcusabilib negoriis libĩ sint. li¬
cere eos fr̃ue cͣaritatis amõuitionib corripi. Icem ex.uii.
Canbincũ subiatet penis metpolitanꝰ qui saltẽ se

Expanded text:
quum sui corporis sanitate consistentes etiam ab omnibus aliis urgentibus necessitatibus et inexcusabilibus negotiis liberi sunt, licere eos fraternae caritatis admonitionibus corripi. C. VII. nicis subjaceat poenis metropolitan
Abbreviated transcription (Latin):
xu. capicła ccͣ nestorii blasphemias totidẽ capicula aucto¬
re eodem scõ cirillo anatematirando cõscͥpser̃t. Quarta in
ab batẽ ep̃m qͥ asserebat xp̃m pꝰ humanã assũptionẽ non
duab uaturis exist̾e.s solam ieo diuinã nat᷑ͣam ꝑmau̾e
tẽꝑib marciani pͥncipis leonis pp̃ romani. iuuenalis iero¬
solimitani. anatolii cõstantinopolicani. qͥ cõdẽpnata p̾fa
ta ħesi: statu̾unt canones. xxuiii. quoiũ auctor maxime

Expanded text:
XII capitula contra Nestorii blasphemiarum totidem capitula, auctore eodem sancto Cyrillo, anathematizando conscripserunt. § 3. Quarta in manam assumtionem non ex duabus naturis exsistere, sed solam in eo divinam naturam permanere, temporibus Marciani principis, Leonis Papae Romani, Juvenalis Hierosolymitani, Anatolii Constantinopolitani, qui condemnata praescripta haeresi statuerunt canones XXVII, quorum auctor maxime
Abbreviated transcription (Latin):
canones quorũ auctor maxime uitalis solaminꝰ extitit. c̾¬
tra gangensis q̃ pꝰ nicenã legit᷑ fuisse. inqͣ prẽs. xuiii. statu¬
erunt canones .xx. pp̃ qͣsdtam nec̾itates eccliasticas maxi¬
nie crͣ eustachisiũ qui dicebat quod nullus incõugali gͣ¬
du poĩtus. nec nullus fidelis qui ñ om̃ib renũciaret que

Expanded text:
alis Salaminus exstitit. Tertia, Gangrensis, quae post Nicaenam legitur fuisse, in qua Patres XVI statuerunt canones XX propter quasdam necessitates ecclesiasticas, maxime contra Eustatium, qui dicebat quod nullus in conjugali gradu positus, nec ullus fidelis qui non omnibus renuntiaret quae
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ consilio uͥl monachis ag̾e licet. Roboã silio
ꝑsbrtos suos. s enatũ ꝙͦ ronam habebaut. quorũ con¬
siłio cuncta agebant. ⁊ nos habemꝰ seuatũ nr̃m cetũ
c̾m ethamologiã noĩs so

Expanded text:
quorum consilio nihil monachis agere licet. Roboam filiusteros suos. Senatum quoque Romani habebant, cujus consilio cuncta agebant, et nos habemus senatum nostrum coetum ndum etymologiam nominis so
Abbreviated transcription (Latin):
et auctontas ñ p̾iudicat auctoritati iesx. maxime eũ
illa testimonio diuine legis uitat᷑. Legntime gͥ pt᷑ peni¬
tentiã ꝑactam raptor pot̾it sibi copulare qmͣ rapuit nͥ
ducendã uxorẽ cogi. legũ discipliua ꝑmittit. gͥ sic̃ deside
pediri. ita tũ ut ĩcont᷑hendis nuptiis patͥs sui consen¬

Expanded text:
cat auctoritati Hieronymi, maxime quum illa testimonio divinae legis nitatur. Legitime igitur post poenitentiam peractam raptor poterit sibi copulare quam rapuit, nisi ducendam uxorem cogi legum disciplina permittit. Igitur, sicut desiderpediris; ita tamen, ut in contrahendis nuptiis patris tui consen
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ coli ñ p: falli. ¶dem qd̾ dr̃. ꝑdes om̃s qui lo¬
qunt᷑ iñdatiũ. ñ de omni mendanio initelligend̾ ẽ I
Sunt enĩ quedã m̃datia inquib: fi sit aliqua culpa
ñ tñ dampnabilia sũt. immo tamꝗͣ ñ m̃datia ha¬
benda sunt. Sut ⁊ alia m̃datia que sũt grauioris
culpe de quib intelligit᷑. ꝑ des om̃s qui loquntur
⁊ que dãpuabilia distiuguendũ ẽ. quot fint gen̾a ÷¬

Expanded text:
qui loquuntur mendacium, non de omni mendacio intelligendum est. Sunt enim quaedam mendacia, in quibus etsi sit aliqua culpa, non tamen damnabilia sunt, imo tanquam non mendacia habenda sunt. Sunt et alia mendacia, quae sunt gravioris culpae, de quibus intelligitur: Perdes omnes, qui loquuntur t quae damnabilia, distinguendum est, quot sint genera m
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾um uͥ paganorul̃ ⁊ incredulorũ furoi incã est. qͣn¬
que corꝑalia nestientes arma: solũ dnin ꝓpugnato¬
rem suũ qñ ei placu̾it misereri pacient̾ expectant:
Nerũ si annorũ plixitas intalib impediat. ds̃ ipẽ re¬
p̃hendendus ẽ. qui pꝰ q̃dringentos ⁊ .xxx. annos fili¬
os isrł de durissima seruitute pharaonis. ⁊ fornate

Expanded text:
Ceterum, ubi paganorum et incredulorum furor in causa est, quanquae corporalia nescientes arma solum Dominum et propugnatorem suum, quando ei placuerit misereri, patienter exspectat. Verum, si annorum prolixitas in talibus impediat, Deus ipse reprehendendus est, qui post quadringentos et triginta annos filios Israel de durissima servitute Pharaonis et fornace
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a uen̾it. aut quẽ ad se uenire contig̾it. scͥptis pro¬
fessionẽ fatiat. a se aut signo aut subscptione no¬
tatã. continẽtẽ se ⁊ religionis ꝓpositũ uelle. ⁊ ħ ꝑ hẽ¬
nit̾ inutolate seruare. Tunc accepta a sacdore uł mi-
nistro apta religionis ꝓfessiomiq ueste. seu lectuło
quiescens. stue in quot̾q: locos consistens constant᷑¬
utat᷑. nec du̾si colons aut dnui̾se partis eadem sit
notabilis uestis. s religiosa. ⁊ uon suspecta

Expanded text:
ipsa venerit, aut quem ad se venire contigerit, scriptis professionem faciat a se aut signo, aut subscriptione notatam, continentem se et religionis propositum velle hoc perenniter, inviolate servare. Tunc accepta a sacerdote nistro apta religionis professioni veste, seu in lectulo quiescens sive in quocunque loco consistens, constantediversi coloris aut diversae partis eadem sit notabilis vestis, sed religiosa et non suspecta
Abbreviated transcription (Latin):
crabile apparet: ut uł nullos ꝓrsus uł ñ tales ha¬
beat defensores ꝑ quos possit scisina conting̾e: ñ
dormiat seu̾itas discipline.¶ Esteciam alia cã¬
qua correctio ũborũ uł ub̃m uidet᷑ eẽ inutił uel fr̃¬
flua. Predestinari em̃ aduitã sñ coirectione mutant᷑.
sic̃ petrꝰ quẽ dñs respex̃. ⁊ nemine corripiente cõ¬
mouit ad latͥmas. p̾sciti ad mortẽ uit̾ flagella de¬
t̾rores fiunt. sicut pharao. Bouis gͦ suꝑflua. dãp¬
nandis inueniunt᷑ hec ẽẽ uurtilia. Hisita respõ¬

Expanded text:
crabile apparet, ut uel nullos prorsus uel non tales habeat defensores, per quos possit schisma contingere, non dormiat seueritas disciplinae, in qua flua. Praedestinati enim ad vitam sine correptione mutantur sicut Petrus, quem Dominus respiciens nemine corripiente commovit ad lacrimas. Praesciti ad mortem inter flagella deteriores fiunt, sicut Pharao. Bonis ergo superflua, damnandis haec inveniuntur esse inutilia. His ita respon
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicit u̾m quod putat falsũ. Quãtũ enĩ ad ani-¬
mũ eius attinet: quia ñ quod sentit hoc ditit. nõ
u̾m dicit qmͣius ũmi inueuiat᷑ eẽ quod dint. Nec
ullo mͦ lib̃ ẽ a mendatio qui ore nesciens: uerũ lo
quit᷑. sciens ã uoluntate mentit᷑. Non consid̾atis ĩq
reb ip̃is de quib aliquid dr̃: s sola uitencione di¬
centis melior ẽ. quia nesciens falsũ dicit. qm id u̾m
putat. qmͣ qui m̃tiendi añim sciens gerit. nesciens
Non mĩtt᷑ qui ammũ

Expanded text:
qui dixit verum, quod putat falsum, quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit, hoc dicit; non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit, nec ullo modo liber est a mendacio qui ore nesens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis, de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens Non mentitur qui animu
Abbreviated transcription (Latin):
miues fallant. s ut eis quisq malt̾ius notitiã cogita¬
ciones suas ꝓferat. Nerbis gͦ uti ad fallaciã: ñ ad qd̾
dũ ẽ ñ eẽ peccatũ. quia possumꝰ aliqũ alicui prodeẽ
mentiendo. Possumus enĩ ⁊ furando. si pauꝑẽ: cui
palam dat᷑. qui sentit comodũ. ⁊ diues ẽ. cui clam
tollit᷑: ñ seutit incomod̾. Nec ideo tale furtũ quisqͣ¬

Expanded text:
mines fallant, sed per quae quisque in alterius notitiam cogitationes suas proferat. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quodum est non esse peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et furando, si pauper, cui palam datur, sentit commodum, et dives, cui clam tollitur, non sentit incommodum, nec ideo tale furtum quisq
Abbreviated transcription (Latin):
regłis ꝓhibet᷑. maledictionẽ anatħatis iuuexisti. Nñ
de cet̾o ommuno esto cͥcunspectꝰ. atq sollicitus. ⁊ talia
presumas. N ani si talt aliquid feceris: inte scias postea
eẽ iu̾dicandũ. ¶ Hinc idem in omeliis oftendeas ꝙ
petrata que in deum uel inproximum committunt᷑
a nobis punienda sunt. Ea iłͦ quib in nos delinquit᷑:
pacienter toleranda. uel ponus simulanda sunt.

Expanded text:
ibetur maledictionem anathematis invexisti. Unde de cetero omnino esto circumspectus atque solicitus, et talia praesumas. Nam si tale aliquid feceris, in te scias postea vindicandum . Gratian. Hinc idem in homiliis, ostendens, quod peccata, quae in Deum vel proximum committuntur, a nobis punienda sunt, ea vero, quibus in nos delinquitur, patienter vel toleranda, vel potius dissimulanda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
st iniusta unã. deuiq in lege scͥptũ ẽ de qu̾odam.
Non miserebis illiꝰ. Et in libris regnorũ legit᷑ quia
saul contraxit offensã quia misertꝰ ẽ agag hostiũ re¬
gẽ. quẽ ꝓ hibuerat diuina sña seruari. Ita siquis la¬
tronẽ filis deprecantib motus ⁊ lacͥmis conuigis eiꝰ¬
inflexus absoluendũ putat cui ad huc latͦcmandi
aspiret affectus. ñne unuocentes tractet exitio quili¬
b̾at multorũ exicia cogitantẽ. Cerce si gladiũ repri¬
mit. uincła dissoluit. laxat exiliũ. cur latͦcinandi
q̃ pot̾ clem̃ti oͣmni uia ñ eripit faculcatẽ. qui uolũ¬
tatẽ extorquere ñ potuit:: Dem̃ int̾tuos hec ẽ. uit̾ ac¬
cusatorẽ ⁊ reũ pari ꝑicło de capite dec̾tantes: alt̾m si

Expanded text:
 qua Denique in lege scriptum est de quodam: Non misereberis illius. Et in libris Regum legitur, quia Saul contraxit offensam, quia miseratus est Agag hostium regem, quem prohibuerat divina sententia servari. Ita si quis latronem filiis deprecantibus motus et lachrymis coniugis inflexus absolvendum putat cui adhuc latrocinandi aspiret affectus, nonne innocentes traberat multorum exitia cogitantem? certe si gladium reprimit, uincla dissoluit, cur laxat exilio ? cur latrocinandi qua potest clementiore uia non eripit facultatem, qui uoluntatem extorquere non potuit? deinde inter duos, hoc est accusatorem et reum pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ maxime debet forma iusticie. ne quis a consortio cõ-¬
inunionis abstractꝰ: breu⁊ latͥmula atq ad tempꝰ pa¬
rata uł ⁊̃ ub̃iorib fletib cõmunionẽ qũã płimis de¬
bet postulare temꝑib: a facilitate sac̃dotis extorque¬
at. Nõne ⁊̃ cũ uni indulget indigno: ad ꝓbationis cõ¬

Expanded text:
quam maxime debet forma iustitiae, ne quis a consortio communionis abstentus breui lacrimula atque ad tempus parata uel etiam uberioribus fletibus communionem, quam plurimis debet postulare temporibus, facilitate sacerdotis extorqueat. nonne, cum uni indulget indigno, plurimos fa
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ irauas̾it: dnuine discipliue seũa miscd̃ia ne¬
cessaria ẽ. Nam consilia seꝑanonis iinania sũt̃ ⁊ ꝑnici¬
osa. atq satrilega. quia impia. ⁊ suꝑba sunt. ⁊ plusꝑs̃¬
turbant infirmos bonos. qmͣ corrigant ainmosos
malos. Et infra. łurba ã iraquoiũ cũ fatultas ẽ inpo¬
płis ꝓmendi sermonẽ. gen̾ali obuirgatione ferienda
e. ⁊ maxime si occasionẽ atq oportunitatẽ p̾buit ali¬
quod fĩagellũ de suꝑ diũ. quo eos appareat ꝓsurs m̃i
genda sut ut peccandi relꝓcet᷑ impunitas. s ut delm¬
quẽti correctio. ⁊ nature muustret᷑ subsidiũ. donec ꝑ
suiam nuidicis. ad ẽpta spe correctionis malorũ tollant᷑
ex̾titus. In ħ gͦ iubem̃ dilig̾e mimicos ⁊ misereri eoꝵ
tentib solatia impendamꝰ. alt̾ alt̾ius oña poitautes.
ñ ut ꝑtinaces ⁊ inmalo ꝑsisteutes impiuntati donenꝰ.

Expanded text:
invaserit, divinae disciplinae severa misericordia necessaria est. Nam consilia separationis et inania sunt, et perniciosa atque sacrilega, quia impia et superba sunt, et plus perturbant infirmos bonos, quam corrigant animosos malos. Et infra: § 2. Turba autem iniquorum, quum facultas est in populis promerendi sermonem, generali objurgatione ferienda est, et maxime, si occasionem atque opportunitatem praebuerit aliquod flagellum desuper Domini, quo eos appareat pro suis mgenda sunt, ut peccandi relaxetur impunitas, sed ut delinquenti correctio et naturae ministretur subsidium, donec per sententiam judicis, ademta spe correctionis, malorum tollatur exercitium. In hoc ergo jubemur diligere inimicos, et misereri eorutentibus solatia impendamus, alter alterius onera portantes; non ut pertinaces et in malo persistentes impunitate donemus.
Abbreviated transcription (Latin):
sui uini xͦ uitulit. quẽ eoegit e Ecce hñt apl̃m pau¬
lũ. agnoseant ineo pͥis cogentẽ xp̃m. postea docentẽ.
pena corꝑis ad euangłiũ coactus intͣuit. plus omnib¬
foras mutit tunoiẽ. Cuͥngͦ ũ cog̾et eccł̃ia ꝑditos fili¬
os ut redirent: si ꝑd̾iti filii coeg̾int alios ut ꝑiret᷑

Expanded text:
it? Quem coegit? Ecce habent Paulum. Agnoscant in eo prius cogentem Christum et postea docentem; poena corporis ad euangelium coactus intrauit, plus foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent?
Abbreviated transcription (Latin):
tui hui̾tmode ofita cõmussa sunt. quulibet puo¬
hibent᷑ oblationes ecłle cdissia bere. lquido appant.
quod cũ ep̃i consensu quib lib̾ et eccłiis possunt distri¬
bui. huic int̾prerationi uidet᷑ contrre auctoritas illa
toletani concilii

Expanded text:
 commissa sunt, quilibet prohibetur oblationes ecclesiae distribuere, liquido apparet, quod cum episcopi consensu quibuslibet ecclesiis possint distribui. § 1. Huic interpretationi videtur contraire auctoritas illa Toletani Concilii
Abbreviated transcription (Latin):
res ñ astiscunt leget. diuura atq sinodica tõ¬
undit᷑ꝰ a cłiris repellere auctoritate tensemuis. ns¬
quiannaignũ ẽ su ꝑiotes pati abinferiorib q̃ inferiores abeis
tee seruius nec lib̾tꝰ. nec infamis ep̃os acrusare ñ

Expanded text:
res non adsciscunt leges, divina ac synodica funditus a clericis repellere auctoritate censemus; quia indignum est superioribus, pati ab inferioribus, quae infrvus, nec libertus, nec infamis episcopos accusare
Abbreviated transcription (Latin):
nati ep̃i in etãte antiqui. infide integͥ inp̾ssura ꝓbati.
inꝑsecutõne ꝓscͥpti. Ille suꝑ eoscreare alios pseudo ep̃os
audet. qͣi possit aut totũ orbem noui conatꝰ obstinõne
ꝑagrare. aut eccłiastici ordinis compaginẽ liscordie sue
seminatõe rescinde. nesciens stisiaticos semꝑ int̾ micia¬

Expanded text:
copi in aetate antiqui, in fide integri, in pressura probati, in persecutione proscripti, ille super eos creare alios pseudoepiscopos audeat: quasi possit aut totum orbem noui conatus obstinatione peragrare aut ecclesiastici corporis conpaginem discordiae suae seminatione rescindere, nesciens schismaticos semper inter i
Abbreviated transcription (Latin):
aũ cũ monachus fcs̃ eet. hoc ip̃o res suas omnes optu¬
lisse uicieat᷑ si pͥus testarus ñ sit. exiñ iuidicio eiꝰ cessãte
lege disponit᷑. ut si lib̾os ht̃ inquos aut nichil au mi¬
mus legiitima portione quoqͦ donandi ntło contulerit.
eatenus sub̃e monasti̾o destinate dettahant᷑. ne quid
contingat cͥta lib̾os iniquũ. Item ex nouella. Non lite.¬
pelle monachos fc̃õs qmͣuis dũ laici fu̾ant incam̃ in¬
gratituc̃inis intid̾unt. Item ñ liceat parentib lib̾os
sos ad solitariã uitã tͣnseuntes abstrahere monasf̾io.
monasf̾io traditi sũt.
lnus inuitꝰ. alt̾ spon¬
taneus: cutullã indu¬
it. ad annos pub̃tatiᷤᷤ
uenientes. inuitꝰ ad
scłarem miliuiã redit. spontaneus monast̾iũ distctiꝰ
pent. Iune pͥmũ querit᷑ si inpiu̾rie annis traditi.
cogant᷑ religionis ꝓpositũ ten̾e. sed̾osi p̃ter uoluntatẽ
patentũ tonfurã ut religionis uestẽ quis inpu̾itia ac

Expanded text:
est, hoc ipso res suas obtulisse videtur, si prius testatus non sit, et exinde, judicio ejus cessante, lege disponitur, ut si liberos habeat, in quos aut nihil, aut minus legitima portione quoquo donandi titulo contulerit, eatenus substantiae monasterio destinatae detrahatur, ne quid contingat circa liberos iniquum. C. X. Item ex Novellafactos, quamvis, dum laici fuerant, in causam ingratitudinis inciderint. § 1. Item non liceat parentibus liberos suos ad solitariam vitam transeuntes abstrahere de monastermonasterio traditi sunt; unus invitus, alter spontaneus cucullam induit. Ad annos pubertatis venientes, invitus ad saecularem militiam rediit, spontaneus monasterium districtius petit Nunc primum quaeritur, si in pueritiae annis traditi cogantur religionis propositum tenere? Secundo, si praeter voluntatem parentum tonsuram vel religionis vestem qui
Abbreviated transcription (Latin):
uid culpat᷑ inbello. an quia mortunt᷑ qsĩq mo¬
rituri. ut dñent᷑ inpace iucturi: hoc rep̃hendiᷤᷤ¬
se timidorũ ẽ ñ religiosorũ. nocendi cupiditas. ultiᷤᷤͤ¬
cendi crudelitas. implatatꝰ atq implacabił auuimꝰ.
feritas rebellandi. libido dñiandi. ⁊ siqua similia:
aliqͦ legittimo imꝑio iubente gerenda ip̃a bella suᷤ¬
cipiunt᷑ a bonis. cum in eo rer̃ humanar̃ ordine
obedire iuste ip̃e const̾ngit. Nñ u ioh̃s ab armiˢ¬

Expanded text:
uid culpatur in bello? An quia moriuntur quandoque morituri, ut dominentur in pace victuri? Hoc reprehendisse timidorum est, non religiosorum. Nocendi cupiditas, ulciscendi crudelitas, implicatus atque implicabilis animus, feritas rebellandi, libido dominandi et si qua similia aliquo legitimo imperio iubente gerenda ipsa bella suscipiuntur a bonis. cum in eo rerum humanarum ordine oboedire iuste ordo ipse constringit. alioquin I
Abbreviated transcription (Latin):
di. quia ꝓpt̾ bella nec̾io multi stipendiũ p̃bet᷑. brdo
ã ille uacuiał mortaliũ pati actomodatus hoc pos¬
cit. ut suscipiendi belli auctoritas atq consiliũ. ꝑeneᷤ
pͥncipes sit. s si humana cupiditate bellũ gerit᷑: ñ
nocet scĩs inquos ñ ht̃ quisqmͣ potestatẽ nisi desuꝑ
te. cͦ uir iustus si forte ⁊̃ sub rege homine saclego mi¬
litet. recte p̃ illo iubente bellare. si uite pacis ordinẽ
iquitas imꝑandi: Iritiocentẽ aũ militẽ oftendat or¬
do seruiendi.
tem eiusdem inlibro de u̾bis dm̃ te¬

Expanded text:
di, quia propter bella necessario militi stipendium praebetur. Ordo autem iste naturalis, mortalium paci accommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium penes principes sit. Sed si humana cupiditate bellum geritur, non nocet sanctis, in quos non habet quisquam potestatem, nisi desuper Ergo vir iustus, si forte etiam sub rege homine sacrilego militet, recte potest illo iubente militare, si vicem pacis ordine siniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo serviendi. Item eiusdem in libro de verbis d
Abbreviated transcription (Latin):
moitem ex sequant. ¶aulus. P a. de adult̾iis c̾tis
de causis concessa ẽ. mulierib publica accis satio . ue¬
lun simortẽ exequant᷑ orũ earimq inquos ex lege
uł mat̾ni mulierib publico tͦudicio dit̾e ꝑmissũ ẽ.
pupilł ex consilio tutoꝵ patͥs moitẽ. Item pupille aui
sit. s ⁊ si ñ echibent᷑ tabule ꝑ int̾lictũ possũt exꝑiri.¬
lxoi tua si consobni nu necẽ uinditandã existimat:
adeat p̾sidem ꝓnĩtie. Digest̾ ad legẽ iuliã maresta
mulier decex̾. ⁊ marcũ tulliĩ consulẽ indiciũ ei insmix¬

Expanded text:
tis ex causis concessa est mulieribus publica accusatio, ueluti si mortem exequantur eorum earumque, in quos ex lege uel materni mulieribus publico iudicio dicere permissum est. Pupillis ex consilio tutorum patris mortem, item pupillae aui sit: sed quasi non exhibeantur tabulae, per interdictum possunt experiUxor tua, si consobrini sui necem vindicandam existimat, adeat praesidem provinciae. In Digestis ad legem Juliam majestamulier detexit et Marcum Tullium consulem indicium eius i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gressus rectos facite pedibus ur̃is. ut non claudicans
erret aliquis magis ã sanet᷑. Paruo ã naso ẽ. qui ad te¬
nendã m̃surã discretionis idoneus ñ ẽ. Naso quippe
⁊ inlaude sponse dr᷑ incantius cantitoiũ. Nasus tuus¬
I sicut curris q̃ ẽ inlibano. Quia uimirũ scã eccł̃ia q̃ ex
÷ tausis siugulis temptauĩta m̃te ꝓdeant ꝑ distreciont̃
cõspicit. ⁊ uentura uiciorũ bella exalco dep̾hendit.S
sũt nõ milli qui dũ estunari hebetes nolunt. sepe se ĩ
quib dã inquisitionib plusqmͣ necesse ẽ ex̾centes. ex
nimia subtilitate fallunt᷑. Nũ hic qͦ subdit᷑. lix gran¬
di uł torto naso. Nasus ⁊ enĩ grandis ⁊ tortus ẽ. discre¬
tionis subtilitas inmod̾ata. quẽ dum plusqmͣ deret
excreu̾it. actionis sue rectitudinẽ ip̃a confundit. frac
ñ ut claudꝰ saltẽ c̃ infirmitate teneat. s abhis oĩo a¬
liemis eristat. Gibbosus uͦ ẽ: quẽ t̾rene solluitudiniᷤᷤ

Expanded text:
s, ut non claudicans quis erret, magis autem sanetur . Parvo autem naso est, qui ad tenendam mensuram discretionis idoneus non est. Naso quippe et in laude sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano , quia ni discretionem conspicit, et ventura vitiorum bella ex alto deprehendit. Sed sunt nonnulli qui dum aestimari hebetes nolunt, saepe se in quibusdam inquisitionibus plus quam necesse est exercentes, ex nimia subtilitate falluntur. Unde hic quoque subditur: Vel grandi et torto naso. Nasus enim grandis et tortus est discretionis subtilitas immoderata, quae dum plus quam decet excreverit, acnon ut claudus saltem cum infirmitate teneat, sed ab his omnino alienus existat. Gibbosus vero est, quem terrenae sollicitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
lii turie sine ullo repugnationis stimulo delectat᷑. Hi¬
tiũ quippt ẽ pondis: tum humore uscum ad iuirilia la¬
bit᷑ que ꝓfecto cũ molestĩa  decoris intumescunt. Pond̾o¬
fus gͦ ẽ qui totis cogitationib ad lasciuã defluens pon¬
Dus tur pitudinis gestat in corde qͣinuis pͣua ñ ex̃ceat oꝑa ᷤ
abhis tñ ñ eleuat᷑ um̃te. Nec adusus bom oꝑis inaꝑ

Expanded text:
uriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus 14 ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente. Nec ad usum boni o
Abbreviated transcription (Latin):
trate temꝑũ uaria inuenit᷑ dispensatio. conditoris. pro¬
missũ erat abrahe quod insemine euis bñdicent᷑ om̃s
gentes. ꝓrmserat qͥ se cdanirũ semini eus t̾rã pegri-¬
nationis sire. Cum gͦ cet̾is nudolatͥa ielictis. abraham ⁊
filios eius inpcculiarẽ popłm sͥ dñs elegiss: rite multa
lege ditebat᷑. maledicta st̾ilis. ⁊ que ñ reliquerit semen
suũ suꝑ t̾ram hinc ⁊̃ sac̃clotib conugia dẽcta sũt qi
in successione familie: successio instabat officii. quia uͦ

Expanded text:
etate temporum varia invenitur dispensatio conditoris. Promissum erat Abrahae, quod in semine ejus benedicerentur omnes gentes; promiserat quoque se daturum semini ejus terram peregrinationis suae. Quum ergo, ceteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiarem populum sibi Dominus elegisset, rite multarlege dicebatur: Maledicta sterilis, quae non reliquerit semen suum super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione familiae successio constabat
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. ⁊ conseq̃nt᷑ reguũ cũ frĩb tenĩuint. Quomꝰ gͣ infiliis ia¬
cob ñ obfuit ilł qd̾ nati sut exantillis qͦminus ten̾ent reg¬
erunt ratales ancillar᷑ s. p̾ualuit sem̃ pat̾nũ: Sit qͥc̃ꝙ ꝑ
malos baptiaant᷑ tamꝗ̃ cle ancilł uig̃ent᷑ nati. s tñ qi¬
ditatẽ cum trĩb possidebunt. Serurus gͦ sit qui dese¬
inine bono nascet᷑ tñ ne imitetur antillam. side ancilla
nascis: ancillam malã suꝑbientẽ ne uniteris. Nñ enĩ filii
lacob de aucillis nati. posseclerunt t̾ram ꝓmissionis cũ
srĩb Ismaelã de aucilla natus expulsus ẽ abheditate:
Nt̃ nusi quia ille suꝑbris erat. illi humiles: Erecit ille c̾¬
uicẽ. ⁊ uoluit seducere ftẽm suũ ludens cum eo. Magnum
ibi sairam̃tũ ludebat simul. Ismael: ⁊ ysaac. Hicdit illos

Expanded text:
um, et consequenter regnum cum fratribus tenuerunt. Quomodo ergo in filiis Jacob non obfuit illis, qui nati sunt erunt natales ancillarum, sed praevaluit semen paternum: sic quicunque per malos baptizantur tanquam de ancillis videntur nati, sed tameditatem cum fratribus possidebunt. Securus ergo sit qui de semine bono nascitur: tantum non imitetur ancillam. Si de ancilla nascitur, ancillam malam superbientem non imitetur. Unde enim filii Jacob de ancillis nati possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus expulsus est de hereditate? Unde, nisi quia ille superbus erat; illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. Magnum ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael et Isaac; vidit illos
Abbreviated transcription (Latin):
genrib epis. ut id ag̾e ñ morent᷑. Quod si int̾ .ui. m̃¬
ses a die cõuentionis ñ effec̾iit: qui pocu̾int eas
lucrari ad ip̃m ꝑtin̾eant. ita sane. ut si ille aliquẽ¬
ꝑtinuisse uidebant᷑ ꝓbare poͬtũit: mag̃ illiꝰ electã
negligentiã ab ħeacis ut ĩmpune ibi sint. ⁊ suã di¬
ligentiã fuisse p̾uentã. ut comꝰ eius cura solicicior
uitaret᷑: cũ ħ uidices ep̃i cognou̾int sue cathed̃re
longi temꝑis qua gelasius negat statsĩ parrochtar̃
posse mutari. Longũ enim tempꝰ sicut ex legib ha¬
bet᷑. decenniũ uł nicenurũ intelligit᷑. Huiꝰ eñi lonb¬
gi temꝑis p̾scͥꝑtio: auctoritate gelasii ⁊ sclariss̃ legũ¬

Expanded text:
episcopis, ut id agere non morentur. Quod si intra sex menses a die conventionis non effecerint, qui potuerit eas lucrari, ad ipsum pertinuisse videbantur, probare potuerit, magis illius electam negligentiam ab haereticis, ut impune ibi sint, et suam diligentiam fuisse praeventam, ut eo modo ejus cura solicitior vitaretur, quum hoc judices episcopi cognoverint, suae cathedrae longi temporis, qua Gelasius negat statum parochiarum posse mutari. Longum enim tempus, sicut ex legibus habetur, decennium vel vicennium intelligitur. Hujus ergo longi tem
Abbreviated transcription (Latin):
s: dicis qͦmͦ rome ad cestimoniũ diaconi p̃sbit ordinat᷑:
Qd mͥ ꝓfers uniꝰ urb cõsuetudinẽ: Quid pͥaucitatẽ. de
rũ ẽ plus appetit᷑. Pulogiũ ap̃ indos pĩꝑe p̃tiosius ẽ. Dia¬
cones paucitas honorabiliores. p̾sbit̾os: turba cõtẽpubi¬
les farit. set̾m inecclia. ⁊̃ rome p̃sbit̾i secdent. ⁊ stant di¬
aconi. licet paulatĩ crebrescentib uiciis int̾ p̾sbit̾os ab¬
bñdictiones d̾are coiam p̾sbit̾is. Discant qͥ hoc fauut᷑
ñ se recte fac̾e: audiant apłõs. No̾n ẽ dignũ ut nosrelin¬
stituti sut̃. legant actus apłoꝵ recoident᷑ condicionis
sue. Presbit̾. ep̃t aliud etatis. alisd dĩgnitatis ẽ nom̃.

Expanded text:
l. dicis , quomodo Romae ad testimonium Diaconi, Presbyter ordinatur? Quid mihi profers unius urbis consuetudinem? quid paucitatem, de rum est, plus adpetitur; puleium apud Indos pipere pretiosius est. diaconos paucitas honorabiles, presbyteros turba contemtibiles facit. ceterum in ecclesia etiam Romae presbyteri sedent et stant diaconi, licet paulatim increbrescentibus uitiis inter presbyteros abbenedictiones Presbyteris dare. Discant qui hoc faciunt, non se recte facere, et audiant Apostolos: Non est dignum, ut relinstituti sint. Legant Acta Apostolorum, recordentur conditionis suae. Pres
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mecueret tanti nois debitoi nailigare. tn eos tͣusire
utaluit. uͥ tuto posset exsolũe. In dicabat em̃ cliurae
solõnis grãm. inaffectu ac ficde eẽ. Qmͣ quidẽ statĩ ut
pͥmũ copia eccłie lib̾ior fuit: impłe ñ distulit. dei
gram. ⁊ accepit desid̾atã. ⁊ seruauit acceptã.tẽ be

Expanded text:
et metueret tanti nominis debitor navigare, tamen eo transire maluit, ubi tuto posset exsolvere. Judicabat enim divinae solutionis gratiam in affectu ac fide esse, quam quia statim, ubi primum copia liberior ecclesiae fuit, implere non distulit, Dei gratiam et accepit desideratam, et servavit acceptam. C.
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝗͣ si ꝑuirare Ñolit. ⁊ tũ fatit eur uult uiu̾e. si qͥsꝰ¬
qm̃ ñ fecit: mortem minet᷑ Nult gͦ fat̃e quia uult ui
falsũ nrando tiniat. Quo d uia cuesciõ utr̃ difi poᷤ¬
sint ista peccã nolentiũ qualia hic dicunt᷑ ex pianda.
Nam si ciligent᷑ irspiciat᷑ forte ipͣ̃m peccare nemo ues¬
qui scientes fatrunt quod ũ licet: uellent lic̃e. IIsq ad¬
eo ipm̃n peccare nemo appecit: ꝓpt̾ hoc ipͣm s. ꝓpt̾ illud.
quod exco consequit᷑. ħ srĩca se hñt: ñ sunt peccata uo¬
Dig̃ .t denuuriis. Ilud relatum ꝑeque ẽ. eos quiĩ¬
uiriã pati possunt. ⁊ fac̾e posie. sane sunt quidã qͥ s
facẽ ñ possunt: ut puta furiosus ⁊ impubes. qui do᷑:
enim iuiĩa ex affectu facientis consistit: conseqñs
erit dice hos siue pulsent siue conuitiũ ditant. in¬
uiriã fecisse ñ uideri. Itaq pani quis inũiã. ⁊ si nõ
sentiat pͥ. fac̾e uͦ nemo nͥ qui scit fac̾e se iniuriã. ẽ¬

Expanded text:
tamquam si peierare nolit, et facit, cum uult uiuere, si quisquam, nisi fecerit, mortem minetur. uult ergo facere, quia uult uiufalsum iurando uiuat. quod si ita est, nescio utrum possint dici ista peccata nolentium, qualia hic dicuntur expianda. nam si diligenter consideretur, forte ipsum peccare nemo uequi scienter faciunt quod non licet, uellent licere; usque adeo ipsum peccare nemo appetit propter hoc ipsum, sed propter illud quod ex eo consequitur. haec si ita se habent, non sunt peccata nois, l. 3 . Illud relatum peraeque est, eos, qui injuriam pati possunt et facere posse. Sane sunt quidam, qui facere non possunt, utputa furiosus, et im cum enim iniuria ex affectu facientis consistat, consequens erit dicere hos, siue pulsent siue conuicium dic‹a›nt, iniuriam fecisse non uideri.Itaque pati quis iniuriam, etiamsi non sentiat, potest, facere nemo, nisi qui scit se iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
luctati sũt. ⁊ ñ ex pato ad oftentationẽ ut offerrent
ip̃i fec̾unt. hos placuit honorẽ quidẽ ꝓpͥe sedis retin̾e.
lau̾int ptea uͦ it̾m reluctat i. alias quidẽ honorẽ hr̃e
oportet. cessare ãdebent ab omui satro minist̾io. ita uͥ
uec p̾auẽ ntȩ calitem offerant. nec ꝓnũuent euangłiũ¬
uͥ forte aliqͥ eporu conscii laboris eoiũ ⁊ humilitatis ⁊
mansuetudinis uolu̾nt. eis aliquid amplius tͥhuere
ẽnt c̃ophensi sũt. ł a domesticis traditi. ł adẽptis fatul¬
tatib sustinete tom̃ta aut incustodia recrusi ꝓcla¬
mauert̃. se xͥanos cẽ. ⁊ eo usq constricti sũt. ut manus
eniũ cõp̾hendentes uolent̾ atraherent. ⁊ funestis sa

Expanded text:
luctati sunt et non ex compacto ad ostentationem ut offerrentur ipsi fecerunt, hos placuit honorem quidem sedis propriae laverunt, postea vero iterum reluctati sunt, alias quidem honorem habere oportet; cessare autem debent ab omni sacro ministerio, ita ut nec panem, nec calicem offerant, nec evangeliuui episcoporum conscii sint laboris eorum et humilitatis et mansuetudinis, et voluerint eis aliquid amplius tribuereentes comprehensi sunt, vel a domesticis traditi, vel ademtis facultatibus sustinuere tormenta, aut in custodiam trusi proclamaverunt se Christianos esse, et eousque adstricti sunt, ut manus eorum comprehendentes
Abbreviated transcription (Latin):
dmou̾ente eũ lacͥmis. ⁊ inulto gemitu cordis curamꝰ.
fili stęphane. s ñ filius dici debes. qͥtã trudelit̾ infe¬
lix homicidiũ ꝑperrasti. Nam occidisti partẽ corpis tui le¬
gitamo m̃m̾o tͥ sociatã sine cã mortis ñ tͥ resistentẽ. nõ
insid̾iantẽ quot̾q mͦ uite tue. ñ ĩuenisti eã cũ alio uiro¬
nefariã rem facientẽ. s: contitatis adiabolo. impio fu¬
roie iuflãmat᷑. latronũ more aiͦcuis eã gladio trudelior
omni bestia int̾emisti. ⁊ nc̃ pt᷑ mortẽ eius addis iniquita¬
tẽ suꝑũquitatẽ filiorũ tuorũ improbe p̃do. qui mat̾ nõ
peꝑtisti. filios tuos orphanos fecisti. Induc̃e suꝑeã uis
moitis cãm ptͦ morcẽ. ꝑ unil hominẽ homicidã ⁊ repro¬
urnus testimoruo ictoneo ⁊̃ quẽpiã cõdẽpnat. uł iustificat
qͣnto mag̾. ꝑ istũ flagiciosum ⁊ scelestũ. nec illa uiua de¬
buit cõdempnari. nec a te ptͦ moitẽ eius accusari. pͥus

Expanded text:
dmonere tecum lacrymis, et multo gemitu cordis curamus, fili Hastulphe, sed non filius dici debes, qui tam crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam partem corporis tui legitimo matrimonio tibi sociatam, sine causa mortis; non tibi resistentem, non insidiantem quocunque modo vitae tuae. Nnefariam rem facientem, sed concitatus a diabolo, impio furore inflammatus, latronum more atrocius eam gladio tuo, crudelior omni bestia, interemisti, et nunc post mortem ejus addis iniquitatem super iniquitatem, filiorum tuorum improbe praedo. Qui matri non pepercisti, et filios tuos orphanos fecisti, inducere super eam vis mortis causam post mortem, per unum homicidam et reprocondemnat vel justificat, quanto magis per istum flagitiosissimum et scelestum nec illa viva debuit condemnari, nec a te post ejus mortem accusari. Prius
Abbreviated transcription (Latin):
habe inimicũ tuũ accepta tunc licencia ĩtiuꝰmicũ.
fu̾at ut dei suosq adu̾sarios quãta possent uͥtute cõ¬
pͥmerent. eosꝙ nire glacdii ferirent. Quod in nouo. p.¬
culctubio testam̃to compescit᷑. cũ ꝑsemet ip̃am u̾taᷤᷤ
pͥcdicat cdicens. diligite inimitos ur̃os: bñfacite his
it dicam quid alnuid quã tauri erant. qui inimicoᷤ

Expanded text:
habebis inimicum tuum ; accepta tunc justis licentia fuerat, ut Dei suosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Testamento compescitur, cum per semetipsam Veritas praedicat, dicens: Diligite inimicos vestros, et benefacite his ita dicam, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos