comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mis eigo hoc quoq pro aliis ponitu quibus usirri fuimus ⁊ si illud nõ fingͣc¬
mus Ti epiopaciat etiam si freqnter ⁊ id ip̃m ĩ cuiꝰ locu assumitui nomẽ
sia ꝑtem cõiunctione eius fit tropus in ypbato cõmutatio est ordinis. Ideo¬
q multi tropis hoc genꝰ eximunt trãffẽet tamen uerbu aut ꝑtem eius
a suo loco ĩ alienu hoꝵ nichil figuras cadit. Nam ⁊ ꝓpriis uerbis ⁊ oidine
collotatis figum ficri põt. Qũo aũt yronia alia sit tropi alia scematis suo
loco reddam nõ cĩ fateor esse cõmune nec scio ꝙͣ multiplice hant quãq
scrupulosam iisputationem s ea nõ ꝑtinet ad pñs meu ꝓpositũ. nichil
ci refeit qũo appellent utrũlib c̃oꝵ si ꝗͥd or̃om appareat. ñ mutat᷑ uoca¬
bulis ius rex ⁊ sicut hõies si alud accepint ꝙͣ ꝙ habuernt nomẽ idem sunt tamen ita
hec de quibus loquimur siue tropi siue figie dica̾ntur idem efficient Non cĩ nõib

Expanded text:
s; ergo hoc quoque pro aliis ponitur, quibus usuri fuimus, si illud non fingeremus. Περίφρασις etiamsi frequenter et id ipsum, in cuius locum adsumitur, nomen  habet antonomasiae partem, coniunctione eius fit tropus. In hyperbato commutatio est ordinis, ideoque multi tropis hoc genus eximunt. transfert tamen verbum aut partem eius a suo loco in alienum. horum nihil in figuras cadit. nam et propriis verbis et ordine collocatis figura fieri potest. quomodo autem ironia alia sit tropi, alia schematos, suo loco reddam. nomen enim fateor esse commune et scio quam multiplicem habeant quamque scrupulosam disputationem; sed ea non pertinet ad praesens osit apparet, nec mutatur vocabulis vis rerum. Et sicut homines, si aliud acceperunt quam quod habuerant nomen, iidem sunt tamen, ita haec, de quibus loquimur, sive tropi sive figurae dicuntur, idem efficient; non enim nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
in pr̃optu. Nam qũo quedam in his sp̃ẽs plane distant manente tamẽ gñaluilla
societate quod uiraq res a recta ⁊ simplici rõne cu aliqua dicẽdi iurtute dfle¬
critur ut quedam ꝑ qua tenui limite diuiduntur ⁊ cu yronia tam ĩ figuras

Expanded text:
in promptu. nam quo modo quaedam in his species plane distant, manente tamen generaliter illa in promptu. nam quo modo quaedam in his species plane distant, manente tamen generaliter illa societate, quod utraque res de recta et simplici ratione cum aliqua dicendi virtute deflecti
Abbreviated transcription (Latin):
hec res frequ̾otissime ad risu qui sic aptatus est irbaniteiᷤ. sin alite. stulticie ad.¬
est s ignoscitur quia non affi:mamus tum est ypbole uitiu cu resip̃a d̃qua lo¬
quendu est naturalem modu excessit. Conceditu eĩ amplius dicere quia dici.
ꝙͣtu est nõ põt. melius qui ultra ꝙ̃ citra stat or̃o. S de hoc satis. quia eundem:
Um sit proximo libro detropis disputatu sequitur ꝑti¬
rens ad figuras que grece scemata uocantur locus ipa
rei na cõuinctus supiori Nam pleriq has tropos esse ex¬
istimauerunt quia siue ex hoc dixeunt nom̃e quod sint
formati quod̾am̃o siue ex eo ꝙ uertant or̃onem Inde ⁊
motus dicuntur fatendu eiit esse utriq eoꝵ ẽt ĩ figu¬
ris usus quoq est idem Nam ⁊ ui rebus adiciunt ⁊ gra¬
tiam prestant nec desunt qui tropis figure nomen imponant quoꝵ est .G.
artõuus. ꝓculus quoniam adeo similitudo manifesta ut cam disce⁊nẽ nõ sit

Expanded text:
ec res frequentissime ad risum; qui si captatus est, urbanitatis, sin aliter, stultitiae noest. sed ignoscitur, quia non adfirmamus. tum est hyperbole virtus, cum res ipsa, de qua loquendum est, naturalem modum excessit. conceditur enim amplius dicere, quia dici, quantum est, non potest, meliusque ultra quam citra stat oratio. sed de hoc satis, quia eundem imus. Liber IX cum sit proximo libro de tropis dictum, sequitur pertinens ad figuras, quae σχήματα Graece vocantur, locus ipsa rei natura coniunctus superiori. nam plerique has tropos esse existimauerunt, quia, sive ex hoc duxerint nomen, quod sint formati quodam modo, sive ex eo, quod vertant orationem, unde et motus dicuntur, fatendum erit esse utrumque eorum etiam in figuris, usus quoque est idem: nam et vim rebus adiiciunt et gratiam praestant. nec desunt qui tropis figurarum nomen imponant, quorum est C. Artorius Proculus. quin adeo similitudo manifesta est, ut ea discernere non sit
Abbreviated transcription (Latin):
riq autoies siguras uriboꝵ potius ꝙͣ tropos dixciunt quo magis signanda est
ad aliam ornande or̃onis gr̃a uelut ploriq gramatici fimunt dicto ab eo lo¬
co in quo proprie est translata in eu in quo propria nõ est figura sicut no¬
minc ip̃o patet cõsumatio quedam or̃onis remota a cõi ⁊ primu se offerẽ¬
te rõne quare ĩ tropie ponantur uerba alia ꝓ aliis ut are ẜa popaut ẽ¬

Expanded text:
 auctores figuras verborum potius quam tropos dixerint. quo magis signanda est ad aliam ornandae orationis gratia, vel, ut plerique grammatici finiunt, dictio ab eo loco, in quo propria est, translata in eum, in quo propria non est; figura, sicut nomine ipso patet,conformatio quaedam orationis remota a communi et primum se offerente ratione. quare in tropis ponuntur verba alia pro aliis, ut in μεταφορᾷ,
Abbreviated transcription (Latin):
me p̃side in indea deus hebreorũ cũ natus¬
esser et uidissent eñ indei cecos illuinasse
leprosos mũdasse paraliticos curasse/ de¬
mones ab hominibus fugasse mortuos
eciã susatasse/ Imperasse uentis ambulas¬
se sicas pedibus super undas maris et mul¬
inuidiã contra eñ passi sunt Princpes¬

Expanded text:
me praeside in Judaeam Deus Hebraeorum cum misisset, et vidissent eum caecos illuminasse, leprosos mundasse, paralyticos curasse, daemones ab hominibus fugasse, mortuos etiam suscitasse, imperasse ventis, ambulasse siccis pedibus super undas maris, et mulin
Abbreviated transcription (Latin):
uiiuͣ rubeũ et optiniũ et simiãt᷑ oblectua ᷑¬
calida Abstmeas eciã a solu ͦ ͤ uentris et a
min ᵈ ͤ sangñis tusi maxĩa cogat necessitã
dis et uteri ualneis temꝑate minimuuis¬
frigore naͣlis calor colligitur et ingredit
inti̾ora corꝑis et iõ eciã est melior digestio

Expanded text:
vinum rubeum et optimum; et sumantur electuaria calida. Abstineas eciam a solucione: ventris et a minucione sanguinis, nisi maxima cogat necessitas.dis, et; utere balneis temperatisfrigore naturalis calor colligitur et ingreditur interiora corporis, et ideo eciam melior est digestio
Abbreviated transcription (Latin):
mãtur ꝯualescũt frigora exasꝑant᷑ uẽti
cadũt arbores folia morm̃tur pro maiori
ꝑte uirẽcia Indurat᷑ quasi lapis maior ꝑs
animaliũ in uentre terre et in cauerins.
montiũ pro ninio frigo̾e et hũiditate latẽt
obscuratur aer deinigrescũt tꝑa tremismͣt¬
Et tunc est mũdꝰ qͣsi uetula granda etate
decrepita indumẽta mida morti ꝓpinqua
Aiemps quoq est tempꝰ frigidũ et hũidũ

Expanded text:
alescunt frigora et exasperantur venti, cadunt arborum folia, moriuntur pro majori parte virencia et indurantur quasi lapis, major pars animalium in ventre terre et in cavernis montium pro nimio frigore et humiditate latet, obscuratur aer, denigrescunt temEt tunc est mundus quasi vetula gravida etate decrepita, indumento nuda, morti propinqua. Hyemps quoque est tempus frigidum et humidum
Abbreviated transcription (Latin):
a dequãtur dies et nox ea dice suant ĩ utre
In hoc ecia nox cresat et tollit de die et aer
fagesait uenti flant septẽtrionales mu¬
rãtur tꝑas decrescñt flũina dimiminturo
tilia querñt calidas regioneo aĩalia suas
appetũt cauernas serpẽtes fouias sibi colli¬
scĩe plene etatis in digenti uestibus quia
⁊ ecessit ab ea inuetus et festinat senectis
Antũpnꝰ est tempꝰ frigiduͣ ex sicm̃ in quo
colera nigra cõsurgit Ideo oz ꝙ ineotꝑe
hoc modice et calidiore hora diei qm̃ in
homr̃e purgatio uentris d fieri in hͦ tꝑe
per asymon et angaria ͦ et oĩa que detra¬
hũtur ngrã colerã et rep̾mũt humores¬
de hyeme

Expanded text:
adequantur dies et nox secunda vice. in hoc eciam nox crescit et tollit de die, et aer frigescit, venti flant septentrionales, mutantur tempora, decrescunt flumina, diminuuntur tilia querunt calidas regiones, animalia suas appetunt cavernas, serpentes foveas ubi collifemine plene etatis, indigenti vestibus, quasi si recesserit ab ea juventus et festinat senectus. Autumpnus est tempus frigidum et siccum in quo colera nigra consurgit. Oportet in eo temhoc modice in meridie et calidiore hora diei, quoniahomine. Purgacio ventris debet fieri in hoc tempore per asymon et angariacon, et per omnia que attrahunt nigram coleram et reprimunt humoresde hyeme
Abbreviated transcription (Latin):
esser et uidissent eñ indei cecos illuinasse
leprosos mũdasse paraliticos curasse/ de¬
mones ab hominibus fugasse mortuos
eciã susatasse/ Imperasse uentis ambulas¬
se sicas pedibus super undas maris et mul¬
ta alia mirabilia fecsse Et tamẽ multi¬
inuidiã contra eñ passi sunt Princpes¬

Expanded text:
esset, et vidissent eum cecos illuminasse, leprosos mundasse, paraliticos curasse, demones ab hominibus fugasse, mortuos etiam suscitasse, imperasse ventis, ambulasse siccis pedibus super undas maris et multa alia mirabilia fecisse, cum omniin
Abbreviated transcription (Latin):
nem adam usq ad duluniũ anni duo
et a dilunio nsq ad abraham anni nõ¬
genti duodecim Et de abrahã nsq ad
moysen anni quadringẽti triginta¬
Et de moyse usq ad dauid regem ani¬

Expanded text:
 Adam usque ad diluvium fiunt anni duo A diluvio usque ad Abraham anni nongenti 42. De Abraham usque ad Moysem anni quingenti quinque. A Moyse usque ad Sa
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtati eorũ Illi antẽ crncifixerñt eum
et custodes sepulcro adhibuerũt Ille antẽ
militibus cnstodrẽtibus die tercia surrexit
Incantã antẽ exarsit nequitia indeorum
runt sed cũ accepissent pecuma quid faic¬
tuͣ fuerit tacere non potuerũt Nã illũ
surrexisse testati sunt se uidisse et a indeis
pecumã recepisse hec ideo ingessi ne alit̾
In deorum

Expanded text:
 eorum. Illi autem crucifixerunt eum, et sepulto custodes adhibuerunt. Ille autem militibus meis custodientibus, die tertio resurrexit: in tantum autem exarsit nequitia Judaeorumrunt'. Sed cum accepissent pecuniam, quod factum fuerat tacere non potuerunt; nam et illum resurrexisse testati sunt se vidisse et a Iudeis pecuniam accepisse. Hec ideo ingessi, ne quis Iudeorum
Abbreviated transcription (Latin):
affluencia ut fit nel etatis lenitate ali¬
quatenus iusolesceret omi studio sese
tradidit abstinẽçie Nichil quippe uolup¬
giliis assidinis in orationibꝰ in ieiu¬
mis p̃cipinis ꝑsistebat Dix illũ intra
ecclesia nisi orantẽ. uix extra nisi le¬
gentẽ deprehenderes. si non imposita

Expanded text:
affluentia, ut fit, vel aetatis levitate aliquatenus insolesceret, omni studio sese tradidit atque abstinentiae. Nihil quippe volupgiliis, assiduus in orationibus, in jejuniis praecipuus persistebat. Vix intra ecclesiam nisi orantem, vel extra nisi legentem deprehendisses, nisi imposita
Abbreviated transcription (Latin):
diuturne nõ reputat lucesicit dies
quã uirginis proles et idẽ filis dei
sacrat Aichili p̃adit pendit mẽbra
torta corpus contractũ. dñ sustinet᷑ dies
pollicita que reddat erectũ Sed uenit
ad notũ tardior. et que elementorn᷑
ministerio remoratur inhianti suspi¬
rantis desiderio p̃nenitur Tande nero
inssu prelati ac fratrũ consilio parata
profectione iter optatũ arripuit atq
le diũ multo sudore ꝑuenit Qnẽ p̾ma
nocte liberalis quidã de frĩbus suscepit
cognonisset statim in domo sua diuer¬
sorm̃ habere concessit. unde quia ecclesie
contigna esset. facile ante sanctu depo¬
ni potuisset Et ordinatis ad eius custo¬
diã officiis ydoncas ꝑsonas cũ eo de
fribus qui õni beniuolẽcia aderant de

Expanded text:
diuturnae non reputat, lucescat dies diuturnae non reputat, lucescat dies quam Virginis proles et idem Filius Dei sacrat. Nihili pendit membra corpus tortura contractum, dum sustinetur dies pollicita quae restituet erectum, sed venit ad votum tardior, et qui alimentum ministerio remoratur, inhianti suspirantis desiderio praevenitur. Tandem vero jussu praelati ac fratrum consilio parata profectione, iter optatum arripuit, atqule Domini multo sudore pervenit. Quem prima nocte liberalis quidam de fratribus hospitio cognovisset, statim in domo sua diversorium habere concessit. Unde, quia ecclesia contigua esset, ante sanctum deponi potuisset, et ordinatis ad ejus custodiam officiis, idoneas personas cum eo de fratribus qui omni benevolentia aderant e
Abbreviated transcription (Latin):
omis uisionis ꝓpter sui difficultatẽ susti-¬
nuit sed non tam qd̾ in scupore mentis
uidit licet pene estuantẽ terruit quã
odoris flaglantia atq recipiende saniis¬
tis iã in spe gracia delectabiliter ⁊efo/¬
ad arces Et rosea stellas cecabat luce
tur et se magis certũ uidisse celicolas
quã dormisse miratur Qui statĩ ordine¬
recõputato ad confessionẽ eorñ que ui¬
derat inconfessũ fratrũ quãtocius peris¬
nenit. atq mirantes pre gandio. et de
promissa salute alacriores reddidit et
celesti uisitatione loci in magnã spẽ
unanmiores excitanit l uiii fit in-¬
terim preteriens decursus temporis
longior. atq salutaris terminꝰ quã¬
do se nri saluatoris natinitas accelẽt
cupiẽti animo poptatur Salntat coti¬
die adnentus diẽ salutat future sani¬
tatis sponsionẽ. solũ scã statio ueniat
iã securꝰ loquaci conscrẽçia de sua sta¬
tione se iactat. Dilationẽ p assionis

Expanded text:
onus visionis propter sui difficultatem sustionus visionis propter sui difficultatem sustinuit, sed non tam quod in stupore mentis vidit, licet pene exaestuantem terruit, quam odoris fragrantia atque recipiendae sanitatis jam in spe gratia delectabiliter refoad arces, Et rosea stellas caecabat lunatur, et se magis certum vidisse coelicolas quam dormisse miratur. Qui statim ordinere computato, ad confessionem eorum quae viderat in consessu fratrum quam citius pervenit, atque mirantes prae gaudio et de promissa saluto alacriores reddidit, et de coelesti visitatione loci in magnam spem unanimiores excitavit. Fit interim praeteriens decursus temporis longior, atque salutaris terminus, quando se nostri Salvatoris nativitas acceleret cupienti animo praeoptatur. Salutat quotidie adventus diem, salutat futurae sanitatis sponsionem, solum sancta statio veniat, jam securus loquitur. In conscientia de sua statione se jactat, dilationem passionis
Abbreviated transcription (Latin):
ante hoc aliquod tempus rebus huma¬
nis exemptũ intollerabiliter ernciari
nũciat sed eorñ precibus si unanimiter
pro illo egerint a deo in breui concedeͬ¬
dũ fideliter indica Et ne inquies diffi-¬
dant de uenia. quia per eos redimet:
pro çerto de pena addas eciã de tuis as¬
sertiomibus ne ãniuersariũ gregorii
pape septimi de cetero negligentia trã¬
seant sed annis singulis celebri obseq̾o
sollẽniter ambiãt quia eccam nostram
signo et aplico decreto firmanit. et recte
uinẽdi uia in ea nobis paterna tradi-¬
tione promulganit Qnod si de note cõ¬
plere uoluerint. non frustrari remune¬
ratione sine dubio affirmes. quia uir
sanctus est et magni meriti et ĩmulta
grãꝵ actione deus suscipiet quod mãdo
pro eo fieri Ita cõsũmata uisione scõruͣ
comitatus uestigia. semor quoq abscessit
et fratrẽ pre angustia spũs multo sudore
uelut aqua ꝑfusũ dereliquit uix enim

Expanded text:
ante hoc aliquod tempus rebus humaante hoc aliquod tempus rebus humanis exemptum intolerabiliter cruciari nuntia, sed eorum precibus, si unanimiter pro illo egerint, a Deo in brevi concedendum fideliter indica. Et ne, inquies, diffidant de venia, quia per eos redimetur pro certo a poena. Addas etiam tuis assertionibus ne anniversarium Gregorii papae septimi de caetero negligentia transeant, sed annis singulis celebri obsequio solemniter ambiant, quia ecclesiam nostram signo et apostolico decreto firmavit, et recte vivendi viam in ea nobis paterna traditione promulgavit. Quod si devote complere voluerint, non frustrari remuneratione sine dubio affirmes, quia vir sanctus est et magni meriti, et in multa gratiarum actione Deus suscipiet quod mando pro eo fieri. Ita consummata visione sanctorum comitatus vestigia senior quoque abcessit, et fratrem prae angustia spiritus multo sudore velut aqua perfusum dereliquit. Vix enim
Abbreviated transcription (Latin):
reuoluto termino rediens. altare tnũ
honorabit Cui sanctus respondit lando
xt apphensã iacentis manũ morbidã
senoꝵ dextre sã inseruit enq sub huiꝰ¬
modi ueruis attentins cõmendanit
Accipe inquit o sc̃e dei hũc canonicũ
pro illo uno de tuis que tibi nomino
de serpso quid reuelationis compleretur
tacitus exspectanit Et quẽadmodũ sc̃oꝵ
consecretalis fuit in andiendo ita quoq
cantus ren non prodidit detegendo.
quia nulli uinquã quis esset indicare
uoluit pͣter eundẽ ipsũ quẽ reuelatio
sua attentius ad lamenta fuisse cõner
Interea celicus ille connẽtus¬
soluitur. et relicto qui cũ eis uenerat
semore scñs uterq dinertitur Benior
antẽ sollicitudinis instãcia ad huc alia
quedã donrestica dispositurus in ip̃so
luine substititur atq disçipulũ quid
deinceps ageret diligenti ernditione
amplius informanit Uade inquit fili
ad fratres nostros et cambariũ eorn

Expanded text:
revoluto termino rediens, altare tuum revoluto termino rediens, altare tuum honorabit. Cui sanctus respondit: LaudoEt apprehensam jacentis manum morbidam senior dextrae sancti inseruit, eumque sub hujusmodi verbis attentius commendavit. Accipe, inquit, o sancte Dei, hunc canonicum pro illo uno de tuis, quem tibi nomino, de seipso quid revelationis compleretur tacitus exspectavit, et quemadmodum sanctorum consecretalis fuit in audiendo, ita quoque cautus reum non prodidit detegendo; quia nulli unquam quis esset indicare voluit, praeter eumdem ipsum quem revelatio suam attentius ad lamenta fuisse conversum. Interea coelicus ille conventusolvitur, et relicto qui cum eo venerat seniore, sanctus uterque divertitur. Senior autem sollicitudinis instantia adhuc alia quaedam domestica dispositurus in ipso lumine substitit, atque discipulum quid deinceps ageret, diligenti eruditione amplius informavit. Vade, inquit, fili, ad fratres nostros, et cambarium eorum
Abbreviated transcription (Latin):
gitudinẽ nimis excederet ant sii pra-¬
nitate ꝑsone dignitatẽ depͥmeret Sca¬
pulis latis. pectore uirili. et mextenna/¬
to cernice torosa facie ⁊otmida. et hy¬
lari. oculis grandibus. et claritate uina¬
cibus. naso directo. labiis sumotenus ex¬
pressis ouesa fronte anribus patulis et
arrectis arca timpora per ambitũ fron¬
tis ciannos densioribus canis respersus
retro antẽ capillatura plana naturalẽ
colorẽ uix ⁊ara albedinre interlucente
Beatus antẽ gudwalus altitudine pro-¬
çera. omi suꝑsicie mẽbrorũ eminẽtior
forma elegans multi temporis seuex
et etatis mature nimbus candidat᷑. hiis
dictis ad beatũ donatianũ conuersus en
inquit uir sce deus p̾cepit. ut hũs cano¬
nicũ sanes Qui eciã in hac xpĩ ꝓxima
natinitate bruggas ad tuã curiã ueniet
ac sue mẽsure filũ argenten duos angli¬
cos appendens pro munere tibi deferet
Quo eciã dono singulis anis dñ uixerit

Expanded text:
gitudinem nimis excederet, aut sui pargitudinem nimis excederet, aut sui parvitate personae dignitatem deprimeret. Scapulis latis, pectore virili et inextenuato, cervice torosa, facie rotunda et hilari, oculis grandibus et claritate micantibus, naso directo, labiis summo tenus expressis, obesa fronte, auribus patulis, et arrectis circa tempora per ambitum frontis circinos densioribus canis respersus, retro autem capillatura plana naturalem colorem vix rara albedine interlucente. Beatus autem Gudwaldus altitudine procera omni superficie membrorum eminentior forma elegans, multi temporis senex et aetatis maturae nivibus candidatus. His dictis, ad beatum Donatianum conversus: En, inquit, vir sancte, Deus praecipit ut hunc canonicum sanes, qui etiam in hac proxima Christi Nativitate Brugis ad tuam curiam veniet, ac suae mensurae filum argenteum duos anglicos appendens pro munere tibi deferet, quo etiam dono singulis annis dum vixerit
Abbreviated transcription (Latin):
tulatione statim attollitur. gandio inte¬
uori relenatur. inopinatũ enĩ reditum
din amissi patris exosculatur. et quo ua¬
lunt mitu celicũ illũ conuentũ ac rene,¬
dormis fili Et ille Nñquid posse me pr̃
dormire credis. quẽ ĩminẽti ac tã gram
debilitate uinculatũ cernis Sominis
nãq anfugit au oculis quẽ admodũ
sanitas a mẽbris Ad hec senior uide
inquit fili Et ex latere stantes ĩnebat
uide inquã sanctũ donatianũ uinggẽ¬
sem hunc esse. ac tui uisitatorẽ uenisse
cognoscas Istũ antẽ blanduẽsis ce nobii
conuersatorẽ ac mansionarm᷑ beatũ
gudwalũ assistere nec minus ãbigas
Quorũ ultra humanuͣ modũ ad chorus¬
cos uultus et insultas epãles dũ studio¬
sus aciẽ oculorũ intendit formas et
qualitates corporũ in memoriã sibi de¬
pinxit. et uelut alicuiꝰ uitales adhuc
carpentis anras statũ et ꝓprietates ita
donatianis statura equalis. que nec lõ¬

Expanded text:
tulatione statim attollitur, gaudio intetulatione statim attollitur, gaudio interiori relevatur: inopinatum enim reditum diu amissi Patris exosculatur, et quo valuit nutu coelicum illum conventum ac revedormis, fili? Et ille: Nunquid, Pater, posse me dormire credis, quem imminenti ac tam gravi debilitate vinculatum cernis? Somnus namque aufugit ab oculis, quemadmodum sanitas a membris. Ad haec senior: Vide, inquit, fili et ex latere stantes innuebat, vide, inquam, et sanctum Donatianum Brugensem hunc esse ac tui visitatorem venisse cognoscas, istum Blandiniensis coenobii conservatorem ac mansionarium beatum Gudwalum assistere nec minus ambigas: quorum ultra humanum modum ad coruscos vultus et infulas episcopales dum studiosius aciem oculorum intendit, formas et corporum qualitates in memoriam sibi depinxit, et velut alicujus vitales adhuc carpentis auras statum et proprietates ita Donatianus statura aequalis, quae nec lon
Abbreviated transcription (Latin):
tis landibus ad stratũ rediit Dix tennis¬
simo sopore soluitur ut quẽ adinodum
fieri solet facile dormiens potins te uigi¬
lare credas tũ ecce subita luce cubile
in quo iacebat om̃e ꝑfundit᷑ in qua¬
duos magnificos uiros ad se uenire de
improniso conspicatur Qnos officiosa
sedulitate senior quida precedcus. quasi
obsequentis uice̾ ante tantã dignitatẽ
gerere uidebatur Ipĩ antẽ ad modũ gra¬
niuͣ ꝑsonaꝵ decẽti incessu linc inde pene
sequebantir l u Terret᷑ mopmo luĩne
frater atq inuiso aitea formarũ atq ha¬
bitus fulgore totus concntitur et quidua
incertus faceret solã eorñ quos aspicie¬
bat presenciã tremulus ãmiratur Is
antẽ qui eos antecidebat quasi familia¬
ris uisitator ꝓpius accedens lectulo asti¬
tit et aliquãdin tacitus habitudinẽ ia¬
centis exploranit Que cũ diligẽtins de¬
super intuentẽ intueretur. priorem atq
lari splendificũ hñc esse recognouit Gra¬

Expanded text:
tis laudibus, ad stratum rediit. Vix dum tenuistis laudibus, ad stratum rediit. Vix dum tenuissimo sopore solvitur, ut, quemadmodum fieri solet, facile dormiens potius te vigilare credas, cum ecce subita luce cubile in quo jacebat omne perfunditur, in qua magnificos duos viros ad se venire de improviso conspicatur, quos officiosa sedulitate senior quidam praecedens quasi obsequentis vicem ante tantam dignitatem gerere videbatur. Ipsi autem admodum ium personarum incessu hinc inde pone sequebantur. Territus inopino lumine frater, atque inviso ante has formas atque habitus fulgore totus concutitur, et quidnam incertus faceret, solam eorum quos aspiciebat praesentiam tremulus admirabatur. Is autem qui eos antecedebat, quasi familiaris visitator propius accedens, lectulo astitit, et aliquandiu tacitus habitudinem jacentis exploravit. Quem cum diligentius desuper intuentem intueretur, priorem atquelari splendificum hunc esse recognovit. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
latus om̃e tulisser passio ac uios artꝰ
pars mortua sibi deputasset officio Et
quia seipso care̾ salus nõ erat pondus
tediosũ oculis oĩm p̃ferebat.qd̾ in eo ne
deperisset morbus ipse solidarat ł 4¬
lengũ est memorare per singula mise¬
rias. et quas tam dira passio solet excita¬
re molestias. Cñq fere per triẽnin hm̃oi
matyria dilatio protende̾t nec iã spẽ re¬
cuperandi ulla inueterata morbi affec¬
tio promittẽt irremorata semꝑ m̃ fide
postulantibus. diuina miseratio affint
et dinturna calamitate afflictũ a bene/¬
nersarins natalis aduenisset at frequẽ/¬
tũ locũͣ populus conflueretadem frater
quadã in sementis a lacritate inter ipsa
flagella cõmonitus petiit quatmꝰ cõmu¬
m leticie quã celebrandã nonerat c̃ ce¬
teris fratribus interessit Deductus ante
ad uigilias noctis officĩ lciõnis qd̾ sibi
licere postularat denctus implemit sed
inualitudine non ferens ante alios fini-¬

Expanded text:
latus omne tulisset passio, ac vivos artus latus omne tulisset passio, ac vivos artus pars mortua sibi deputasset officio. Et quia seipso carere salus non erat, pondus taediosum oculis omnium praeferebat, quod in eo ne omnino deperisset, morbus ipse solidaret. Longum est memorare per singulas miserias, et quas tam dira passio solet excitare molestias. Nam martyria dilatio protenderet, nec jam spem recuperandi ullam inveterata morbi affectio promitteret, in re morata semper cum fide postulantibus divina miseratio adfuit, et diuturnitate afflictum a beneversarius natalis advenisset, ac frequennos populus conflueret, idem frater, quadam in se mentis alacritate inter ipsa flagella tractus, commonitus petiit quatenus communi laetitiae, quam celebrandam noverat, cum caeteris fratribus interesset. Deductus autem ad vigilias noctis, officium lectionis quod sibi licere postulaverat, devotus explevit; sed invaletudinem non ferens, ante alios, fini
Abbreviated transcription (Latin):
lanone p̃clara per sciñ donatianñ dens
ostendit miracula uirtnte fulgida. cdari¬
tate ꝑspicua. in se probabilia alieni testi¬
bio esset oblatus. in illa scã societate promo¬
dulo suo sub displma postorali regnlari¬
ter est conuersatus ł ⁊  Promptus et¬
nutuͣ monentis facilis oꝑabatur ĩnincta
Et ad quod pronectior etas cõpetens agẽ
non erat ut consnetudo est in domo dei
minores instruere in sorte sua cũ coeta¬
neis ueniebat agebat sic sub scolaribꝰ
alis. tempus prolixius. Et ad qd̾ institue¬
batur promdẽcia dei in dies proficiebat
in meliusi et pubescente etatẽ sub stu-¬
diis transibat ⁊egnlaribusł paͣ Nam de¬
dinsculus eminebat ia calentis adolestẽ¬
cie terminos actigerat, cũ acutissima
quã greci paralysim uocant passione
dissolutus decubuitzac mẽbrorñ destitu /¬
ta conpage a planta pedis usq ad uer¬
ticẽ dimdius emarcnit Erat mmiserãda
facies p̾ferentis uinũ cũ mortuo cum
ad huc tota corꝑis mole suꝑstite sinstrũ

Expanded text:
latione praeclara per S. Donatianum Deus ostendit miracula virtute fulgida, claritate perspicua, in se probabilia, alieni testirio esset oblatus, in illa sancta societate pro modulo suo sub disciplina pastorali regulariter est conversatus, promptus onutum monentis facilis operabatur injuncta. Et ad quod provectior aetas competens agere non poterat, ut consuetudo est, in domo Dei minores instruere in sorte sua cum coaetaneis veniebat. Agebat sic sub scholaribus altis tempus prolixius, et ad quod instituebatur providentia Dei in dies proficiebat in melius, et pubescentem aetatem sub custodiis transigebat regularibus. randiusculus eminebat, jam calentis adolescentiae terminos attigerat, cum acutissima, quam Graeci paralysim vocant, passione dissolutus, decubuit, ac membrorum destituta compage, a planta pedis usque ad verticem dimidius emarcuit. Erat, miseranda facies praeferentis vivum cum mortuo, cum adhuc tota corporis mole superstite, sinistrum
Abbreviated transcription (Latin):
dincarnatione dnri Anno mͦ xcuiͦ
uiiiͦ. idus ianuarii regnãte philippo
in frãcia episcopante Rabodone. Rober/¬
to marchione. Roberti iherosolimitan
filio bertulfo p̃posito translatũ est cor/¬
pus sc̃issimi patris nostri donatiani
confessoris xpi septimi remorũ archi¬
epĩ de sirimio in quo din requienerat
in aliud sumo ingemo oꝑe artificio¬
so. et omĩ diligẽcia ei paratuͣ a sins in
hac eccła sibi ministrãtibus canonicis
et subscripte litere sunt inuente in
priori scrimo cũ corpore
Ego ebo indigns remoꝵ archieys
hunc thesaurũ super aurñ et gẽmas
p̃ciosu tibi gloriose marchio baldewine
nostrorũ consilio dericoꝵ trãsmitto
donatianuͣ salicet septimiũ nr̃e sedis
ep̃m̃ mire sanctitatis uirũ pi exan¬
ditorẽ et promptissimũ apud den
intercessorẽ tam secularibus angustii
occupatis ꝙͣ peccatoꝵ sceleribus detẽtis
Qd̾ nostris et antecessoꝵ nostroꝵ tem¬
eindent̾ comprobatũ est eisq scti

Expanded text:
incarnatione Domini anno M° XCVI, VIII idus ianuarii, regnante Philippo in Francia, episcopante Radbone, Rodberto marchione Rodberti Hierusolimitani filio, Bertulfo preposito, translatum est corpus sanctissimi patris nostri Donatiani, confessoris Christi, septimi Remorum archiepiscopi, de scrinio in quo diu requieuerat in aliud summo ingenio opere artificioso et omni diligentia ei paratum a suis in hac ecclesia sibi ministrantibus canonicis et subscripte littere sunt inuente in priori scrinio cum corporeEgo Ebo indignus Remorum archiepiscopus hunc thesaurum super gemmas et aurum pretiosum tibi gloriose marchio Balduine nostrorum consilio clericorum transmitto Donatianum scilicet septimum nostrae sedis episcopum mirae sanctitatis uirum pium exauditorem et promptissimum apud deum intercessorem tam secularibus angustiis occupatis quam peccatorum sceleribus detentis. Quod nostris et antecessorum nostrorum temeuidenter comprobatum est. Eius sancti que
Abbreviated transcription (Latin):
nisi samis facere non potuisset ureni
spatio se in oratione afflixit Huimodi
probatiombus ne monrẽtaneñ impul¬
su aliquo cõtigisse crederent spectanti¬
bus qui aderant satisfecit ad quietem¬
Die facta nichilominꝰ in choro continue
sanus apparuit portatoribus suis ipse
saliens. dapifer eade die ad mensa mi¬
nstranit Et om̃i ambignitate detersa
secñda nocte dñcas uigilias aĩ pleno
conuẽtu celebrant die ante ipsa naꝰ¬
talis dñi prelatus eccłe publica statio¬
ne eodẽ fratre attestante de omĩbꝰ que
acciderant in sermone ad populu cre/¬
dibiliter peroranit Erat amub incar/¬
sci donatiani prĩs nostri hoc p̃daruͣ
miraculũ consũmatũ est. atq ante cor-¬
pus emisde sc̃i cũ magno cleri ple¬
bisq tripudio fideliter recitatũ ad lan
dem et gloriã dei patris et filii eins
sancto uinit et regnat in secula se¬
culorir amen

Expanded text:
nisi sanus facere non potuisset, brevi nisi sanus facere non potuisset, brevi spatio se in oratione afflixit. Hujusmodi probationibus ne momentaneum impulsu aliquo contigisse crederent, spectantibus qui aderant satisfecit. DieDie facta, nihilominus in choro continue sanus apparuit, portatoribus suis ipse saliens dapifer eadem die ad mensam ministravit, et omni ambiguitate detersa secunda nocte Dominicas vigilias cum pleno conventu celebravit. Die autem ipsa Natalis Domini praelatus ecclesiae publica statione, eodem fratre attestante, de omnibus quae acciderant in sermone ad populum credibiliter peroravit. Erat annus IncarS. Donatiani Patris nostri hoc praeclarum miraculum consummatum est, atque ante corpus ejusdem sancti magno cleri plebisque tripudio fideliter recitatum, ad laudem et gloriam Dei Patris et Filii ejus sancto vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
andita alii non semel andire uisa qͣsi
nonũ semꝑ amica scipantes curiositate
concertant stat medius et argumẽta
fidei circ̃ferens quibusque obmantibꝰ
gandenter exponit atq in hiis que ui¬
debant monstratis inditiis certiores
reddit Tunc ommes unusquisq uidelz
impensi famulatus fructuͣ per ipsũ
offerre deo cupientes. iter ad eccliam
cũ eo accelerant sed uelut apłicus ene¬
as nouis gressibus fidens nõ ille anxi¬
lni non ille lume quesut inimo per
difficilia et angulosa loca solus om̃s
alios ante uenit subsequñtur curiosi
qui ad ministeri precede̾ debuissent
et quod uilla in pactione se leserit denͣ
adhuc maior fidei firmitas appareret
ipse a superiori basilice solario sibi ubi
intrauerat. nemine regenter ante alta¬
re quod mains appellant ꝑ cocleam
celerrime descendit filu argenteñ sicnt
inm̃ctũ erat in ipso ad sci corpus obtu-¬
lit atq in eodẽ loco multis ueniis qͣs

Expanded text:
audita, alii non semel audire visa, quasi audita, alii non semel audire visa, quasi novum semper amica stupentes curiositate concertant. Stat medius, et argumenta fidei circumferens, quibusque obviantibus gaudenter exponit, atque in his quae videbant monstratis indiciis certiores reddit. Tunc omnes unusquisque videlicet impensi famulatus fructum per ipsum offerre Deo cupientes, iter ad ecclesiam cum eo accelerant. Sed velut apostolicus Aeneas novus gressibus fidens, non ille auxilium, non ille lumen quaesivit: imo per difficilia et angulosa loca solus omnes alios antevenit, subsequuntur curiosi, qui ad ministerium praecedere debuissent, et quod nulla impactione se laeserit noctadhuc major fidei firmitas appareret, ipse a superiori basilicae solario ubi intraverat, nemine regente, ante altare, quod majus appellant, per cocleam celerrime descendit, filum argenteum, sicut injunctum erat, in ipso ad sancti corpus obtulit, atque in eodem loco multis veniis quas
Abbreviated transcription (Latin):
nicti cedere ĩmo mĩt fomẽta caloribꝰ
adhibere nũt ad refocillandñ ix dñ
anhelanti frigora ministra̾e. interduͣ
ad aliena conante strenne cohibere.
Tum interi¬
latus illud quod diu stolidñ iacuerat
panlatim rigore soluto calere crebris
moniẽtis surrepente rigore titillare
nernorñ cõnexiones ad usus pristmos
reparari mamis cũ lacerto cũ pede
sepins temptatis reflectiombꝰ crus
ab inguine redire donec sensu repẽs
undiq sanitas. quasi post medicamẽ/¬
tis tactũ a sumo usq deorsũ hominẽ
redintegranit. atq inter sibi consi¬
dentes ueloci saltu in pedes erexit
Meror in gandiũ luctꝰ in exulta¬
tionẽ continno ꝑmintat᷑. et qui pan¬
lo ante compaciendo tristes circ̃ste¬
terant. iã congratulãdo undiq ton¬
Eluebant. Temptant contingũt. et an
ita se habeat ut factu est pre niia
signi admiratione aliqui adhus ambi¬
gentes multiplici experimẽto alii uidẽ

Expanded text:
victi cedere, imo nunc fomenta caloribus victi cedere, imo nunc fomenta caloribus adhibere, nunc ad refocillandum vix dum anhelanti frigora ministrare, interdum ad aliena conantem strenue cohibere, Tum interatus illud quandiu stolidum jacuerat, paulatim rigore soluto calere, crebris momentis subrepente vigore titillare, nervorum connexiones ad usus pristinos reparari, manus cum lacerto cum pede saepius tentatis reflexionibus crus ab inguine redire, donec sensim repens, undique sanitas quasi post medicantis tactum a summo usque deorsum hominem redintegravit, atque inter sibi considentes veloci saltu in pedes erexit. Moeror in gaudium, luctus in exsultationem continuo permutatur, et qui paulo ante compatiendo tristes constiterant, jam congratulando undique confluebant. Tentant, contingunt, et an ita se habeat, ut factum est, prae nimia signi admiratione aliqui adhuc ambigentes multiplici experimento, alii videre
Abbreviated transcription (Latin):
erat enĩ que proximas dnicas uigi¬
lias antecedebat eccłam adiitribiq ali¬
quãdiu moratꝰ dũ orationũ uota ꝑsol¬
cere cepit. Ut dũ redire pararet. per
se millo modo p̾ualeret Ex quodã enĩ
horrore super infuso. ut ante sanctũ
statim eucurrit. ac deinde ad extiora ꝑna¬
gatus singula mẽbra sensũ capere cepit
unde totũ corpus simul copiosissima sudo
non potuit Tortus antẽ aliquãdin dũ
accrescente defectionẽ non sufferret mĩstro-¬
⁊ ñ manibus ad lectulũ ab eccła repor¬
tatus est Uideres tunc homine diuer¬
sis aifractibus angustiari. occultis qͥ¬
busdã fatigabiliter suggestionibꝰ huc
illucq uersari nichil stabile nichil cer¬
nũc sedere cõmodins Sed nec locus ad
quietẽ: nec lectus ad requiẽ temptatio¬
nbus tot fatigata mẽbra cõmodabat
ita ut excruciatũ doloribꝰ ne furiose.
ageret. custodes aliqͣnidin formidarẽt
Nec tamẽ ad tã uarios motus quibꝰ
humana cõpages in se reformabat :

Expanded text:
erat enim quae proxima Dominicas vigilias antecedebat, ecclesiam adiit, ibique aliquandiu moratus, dum orationum vota persolbus deficit, ut, dum redire pararet, per se nullo modo praevaleret. Ex quodam enim horrore superinfuso ut ante sanctum hic. statim cucurrit, ac deinde ad exteriora pervagatus, singula membra sensim carpere coepit; unde totum corpus simul copiosissima sudornon potuerit. Tortus autem aliquandiu, dum accrescentem defectionem non sufferret, ministrorum manibus ad lectulum ab ecclesia reportatus est. Videres tunc hominem diversis a fratribus angustiari, occultis quibusdam fatigabiliter suggestionibus huc illucque versari, nihil stabile, nihil cernunc sedere commodius; sed nec locus ad quietem, nec lectus ad requiem tentationibus tot fatigata membra commodabat, ita ut nec excruciatum doloribus, ne furiose ageret, custodes aliquandiu formidarent. Nec tamen ad tam varios motus quibus humana compages in se reformabatur
Abbreviated transcription (Latin):
Quatuor sũt ãm tꝑa q̃ sic distingñtur
Uer tũs inaipit qñ sol ingreditur signũ
arietis tũc est mitiuͣ ueris et diratur ꝑ
non agĩta tres dies et xxiii horas et qͣrtã
ꝑte uiꝰ hore iHoc est a .xͬ die exeunte
marcio usq ad xxiiii diem iumi In hoc
tꝑe nox et dies a dequãtur ĩ suis r̃gionibꝰ
dulcessit corpus uiresat aer sufflãt uenti
mitates aruoru et capita ramoꝵ semina
surgunt crescunt segetes uirent prata
ribus arbores ornãtur terre gͣminibus
generãtur aĩalia parant᷑ pascas cuucta
resimunt̃ uires cantãt aues resonãt philo¬
mene recipit tellꝰ integre totũ oruamẽtũ
et pulcritudine̾ tuã et fit sposa pulc̾rima
speciosa muẽcula parata momlibꝰ ornata
uariis coloĩbꝰ ut appareat hoĩbꝰ in festo np¬
tiali. Der enĩ est calidũ et hũidum et

Expanded text:
quatuor anni tempora que sic distinguntur. Ver tunc incipit quando Sol ingreditur signum Arietis, tunc est inicium veris, et durat per nonaginta tres dies et 23 horas et quartam partem unius hore, hoc est a .ioa. die exeunte Marcio usque ad 23 diem Junii. In hoc  nox et dies adæquantur in suis regionibus. Dulcescit tempus, mitescit ager, sufflant venti,mitates arborum et capita ramorum, semina surgunt, crescunt segetes, virent prataribus arbores, ornantur terre graminibus, generantur animalia, parantur pascua, cuncta resumunt vires, cantant aves, resonant philomene, recipit tellus integre totum ornamentum et pulcritudinem suam, et fit sicut sponsa pulcherrima, speciosa ﻿ juvencula parata monilibus, ornata variis coloribus, ut appareat hominibus in festo nupciali. | Ver enim est calidum et humidum
Abbreviated transcription (Latin):
Estas tũc incipit qnͣ sol ingredit᷑ p̾ͥmũ
graduͣ cancri et contmet xcii dres et
xxiii horas et terçiã ꝑtẽ hore hioc est d
In hoc emi tꝑe elongantur dies abbremãt᷑
noctes In om̃ibus regionibꝰ crestñt calores ĩ¬
flãmãtur uenti trãquillitas ĩ mari nasĩt
uero tempꝰ est calidnͣ et siccũ in quo excitat᷑
colera rnbea et oz in eo caue̾ ab oiͣ qd fuerit
est absciendũ ne calor naͣlis extingnat᷑
Cõmede in eo ꝙꝙͥ est frigide et hũide ꝯplixio¬
nis ut carnes uituline cũ aceto anarbite
et pulli saginati pulmẽtũ qͦ ex farma or-¬

Expanded text:
EStas tunc incipit quando Sol ingreditur primum gradum Cancri et continet 92 dies et 23 horas et terciam partem hore unius, hoc est a In hoc enim tempore elongantur | dies, abreviantur noctes. In omnibus regionibus crescunt calores, inflammantur venti, tranquillitas est in mari, nascuntur um tempus est calidum et siccum, in quo excitatur colera rubea. Et oportet in eo cavere ab omni quod fuerit est abstinendum, ne calor naturalis extinguatur. Comedas in eo quicquid est frigide et humide complexionis, ut sunt carnes vituline cum aceto et curcubite, et pulli saginati, pulmentum quoque ex farina or
Abbreviated transcription (Latin):
Ne istud quidem uidetis: ꝙ̃ oninem inuidiamo
intiores nr̃i dominis ouinem contumeliam sec¬
uis detraxerint. dominum patrem familias ap¬
pellauerunt. seruos quod et̃ adhuc in minmis
durat / familiares. instituerunt diem festum
nõ solum quo cum dominis famuli uescerentur
sed quo utiq honores illis in domo sua gerere
ius dicere permiserunt. & domum pusillam
tem publicam esse iudicauerunt. Quid quod

Expanded text:
Ne illud quidem videtis, quam omnem invidiam maiores nostri dominis, omnem contumeliam servis detraxerint ? Dominum patrem familiae appellaverunt, servos, quod etiam in mimis adhuc durat, familiares. Instituerunt diem festum, non quo solo cum servis domini vescerentur, sed quo utique; honores illis in domo gerere, ius dicere permiserunt et domum pusillam rem publicam esse iudicaverunt. "Quid ergo?
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dixit Tum dicto citius tumda equora pla¬
cat collectasq fugat nubes solemq reducit
mul & Triton annixus acuto detrudunt na¬
ues scopulo leuat ip̃e rridenni. & uastas ape¬
rit sirtis & temperat ȩquor atq rotis sum¬
mas leuibus perlabitur undas. Et uero poetȩ¬

Expanded text:
 ait, et dicto citius tumida aequora placat, collectasque fugat nubes, solemque reducitmul et Triton adnixus acuto detrudunt navis scopulo; levat ipse tridenti; et vastas aperit syrtis, et temperat aequor, atque rotis summas levibus perlabitur undas. Ac velut
Abbreviated transcription (Latin):
debere adolescenies uereri maiores natu. Ex
iisq diligere optimos & probatissimos. quorũ
consilio atq auctoritate intantur In euntis
.n. ętatis in scitiam senum instituendam & regẽ¬
dam prudentia esse. Atq ubi laxare animos¬
ueant intemperantiam maiores natu debere

Expanded text:
tur adolescentis maiores natu verei, ex hisque eligere optimos et probatissimos, quorum consilio atque auctoritate nitatur. Ineuntis enim aetatis inscitia senum constituenda et regenda prudentia est. Maxieant intemperantiam, meminerint vere
Abbreviated transcription (Latin):
pleat. Etedo ego amorem primum apud homies
carmficinam commentum. hanc ego de me con¬
iecturam domifacio ne foris queram qui om̃es
homines supero atq ante deo cruci abilitatibus
ammi iactor crucior agitor stimulor uersor

Expanded text:
ego inquit, amorem primum apud homines carnificinam commentum. Hanc ego de me coniecturam domi facio, ne foris queram, Qui omnes homines supero atque antideo cruciabilitatibus animi. Iactor crucior agitor ... versor
Abbreviated transcription (Latin):
ait uirgilius. Haec nemora indigenę fauni
nimpheq tenebant gensq uirum truncis & du¬
ro robore nata quis neq mons neq cultus erat
nec iungere thauros aut componere opes norãt
aut parcere parto. Sed ra atq asper uictu ue¬
natus alebat. Primus ab etherio uenit saturnꝰ
olimpo arma iouis fugiens. & regnis exul adẽp¬
ris. is genus indocile & dispersum montibus altis

Expanded text:
arcis: Haec nemora indigenae fauni nymphaeque tenebant gensque virum truncis et duro robore nata, quis neque mos neque cultus erat, nec iungere tauros aut componere opes norant aut parcere parto, sed rami atque asper victu venatus alebat. Primus ab aetherio venit Saturnus Olympo, arma Iovis fugiens et regnis exsul ademptis. Is genus indocile ac dispersum montibus altis
Abbreviated transcription (Latin):
s ẽt ꝑꝑ alias ꝯmõditatꝭ uł uti¬
litat siue notimĩta / sicꝭ ouis¬
que uidens iupun fugit nõ
ꝑꝑ intendencia coloris aut fi¬
gure s sic ĩimicu sue natẽ
n simili auis colligit paleam
non quia delectet sensum s
quia est utilis ad indificandu
huiꝰ intentones quas nõ ꝑcipit
sensus exfior nec etiam sensꝰ¬

Expanded text:
alias commoditates et utilitates, sive nocumenta, sicut ovis videns lupum fugit, non propter indecenciam coloris aut figure, sed quasi inimicum nature; et similiter avis colligit paleam, non quia delectet sensum, sed quia est utilis ad nidificandum. huiusmodi intenciones, quas non percipit sensus ex
Abbreviated transcription (Latin):
tur. retusare cum ⁊̃ ex gñalib formic
su̾ limissime tue sedis statutũ ÷ netãtat̃e
ĩponi a udice retusato partib ad elig̃¬
dos arbitros ꝯuemre ⁊ st̃ audientia eoꝵ
sua uira ꝓponere licet ex ĩꝑiali culmi¬
pectum nid̾ purat añꝙͣ lis ĩ choet᷑ eum re¬
cusare ut ad alium returrat᷑ libello retu

Expanded text:
recusare, cum etiam ex generalibus formis sublimissimae tuae sedis statutum est necessitatem imponi iudice recusato partibus ad eligendos venire arbitros et sub audientia eorum sua iura proponere. licet enim ex imperiali numipectum judicem putat, antequam lis inchoetur, eum recusare, ut ad alium recurratur. Nam qu
Abbreviated transcription (Latin):
blico iudicio maritꝰ uelit uxorẽ suam
ream fac̃e an lenccinii allegafõ repellat
maritum ab accatõe ⁊ puto nõ repellere
nestit statuere ĩ maritum ob lenccimũ
possit ⁊ puto posse. nã claudiꝰ georgiꝰ uir
clarissimus uxorem accusans cum detextꝰ
eẽt uxorem ĩ adult̾io dep̃nsam retimusse
⁊ sñ acc᷑a. de lenocimo dampnatꝰ ꝯ ad.

Expanded text:
blico iudicio maritus uxorem ream faciat, an lenocinii allegatio repellat maritum ab accusatione? et putem non repellere: noscit, statuere in maritum ob lenocinium possit? et puto posse. nam Claudius Gorgus vir clarissimus uxorem accusans cum detectus est uxorem in adulterio deprehensam retinuisse, et sine accusatore lenocinio damnatus est
Abbreviated transcription (Latin):
quidem succesto: es idcrco nec furti cõue¬
riri pꝰsunt. S ꝙͣuis furti actõe nõ te¬
neatur at tũ ad exhibendum actionẽ¬
eos teneri oportet si possideant aut do¬
lo fet̾int quominꝰ possideant sic ⁊ enĩ ⁊
uendicatõne tenebuntur re exhibita
antẽ siirti ag̾e posse constat exetusio
enim quoꝵdam delictoꝵ ħedib datas

Expanded text:
i conveniri possunt. sed quamvis furti actione non teneantur, attamen ad exhibendum actione teneri eos oportet, si possideant aut dolo fecerint quo minus possideant: sed enim et vindicatione tenebuntur re exhibita. autem furti agere posse aeque constat: exsecutio enim
Abbreviated transcription (Latin):
xxx.q.u. iudicantem opoit cunsta
rimari a oidinẽ rerum plena inꝗsitõe
discut̾e. int̾rogandi. Rndendi obiciendi¬
q p̾hĩta pac̾ia ab eo ut ibi act̾o ambaꝵ
ꝑtiũ illiu̾ata sit plenit̾. nec uidex priꝰ¬

Expanded text:
vincias. Judicantem oportet cuncta rimari, et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi, respondendi, objiciendique praebita patientia ab eo, ut ibi actio ambarum partium illuminata sit pleniter, nec liti
Abbreviated transcription (Latin):
que contra uis scciptũ impetrata fu̾int nisi calia
dante sacerdoctibꝰ et leuitis. seꝑace suut ut desor
legio laicis concedi possiunt. ne d̾mis mandatis
auctoritas humana p̾iudiciũ ĩferat. unde ĩꝑacor
ualentiraauͦ et h theodosoas uaui̾sas t̾ras q̃ a co¬
alio pacto alieuare sunt ab hiis qui ꝑperã atq
contra leges eas detra ent ulła longi tp̃ris prescͥp¬
tione officiente uibemꝰ restitui ita ut net precui
quid̃ iuiquis ꝯparatoribꝰ reposc̾e̾ liceat ¶ de pre¬

Expanded text:
quae contra jus scriptum impetrata fuerint, nisi talia ae Deo mandante sacerdotibus et Levitis separatae sunt, ut de sorlegio laicis concedi possunt, ne divinis mandatis auctoritas humana praejudicium inferat. § 3. Unde Impp. Valentinianus et Theodosius: Universas terras, quae a coalio pacto alienatae sunt, ab his qui perperam atque contra leges eas detinent, nulla longi temporis praescriptione officiente iubemus restitui, ita ut nec pretium quidem iniquis comparatoribus reposcere liceat. D.
Abbreviated transcription (Latin):
recte. uͥ dr̃. recte quoq mandatũ ꝯͣstum¬
ẽ si d̾ adhuc res integra sit reuocatũ fui̾t
euanescit. ¶It si adhuc integro manda
eo qui tibi mandauit ignorans eum de¬
cessisse exocutꝰ fũis mandatũ posse te
age̾ mandati acct̾one. alioꝗn iusta et
ꝓbabił ignorancia dampñ tibi afferet

Expanded text:
retur. Recte quoque mandatum contractum, si, dum adhuc integra res sit, revocatum fuerit, evanescit. Item si adhuc integro mandateo qui tibi mandaverit, tu ignorans eum decessisse exsecutus fueras mandatum, posse te agere mandati actione: alioquin iusta et probabilis ignorantia damnum tibi afferat
Abbreviated transcription (Latin):
se arbitrum coacturum at tñ interdum
rõm eiꝰ here debet ⁊ excusationẽ eiꝰ acciꝑe
cã cognita ut puta si fu̾it ĩfamatus a liti¬
gatorib aut ĩimicicie capitales ĩt̾ eum.
⁊ litigatores aut alterum ex litigatorib
ĩt̾cesserint. aut si etas aut ualitudo q̃
pꝰ ea ꝯtigit. id ei munꝰ Remittat. aut oc
qua alia ĩ cõmoditas ei post arbitriũ
susceptum ĩcidat. s ĩ cã ualitudinis uł¬
similib cã cognita differre cogitur ¶ Et¬

Expanded text:
se arbitrum dicere coacturum, attamen interdum rationem eius habere debet et excusationem recipere causa cognita: ut puta si fuerit infamatus a litigatoribus, aut si inimicitiae capitales inter eum et litigatores aut alterum ex litigatoribus intercesserint, aut si aetas aut valetudo quae postea contigit id ei munus remittat, aut occi qua alia incommoditas ei post arbiterium susceptum incidat. sed in causa valetudinis similibusve causa cognita differre cogitur.