comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uituti ad iuncta q̃ est ad male. faciend̾̃ uͥ rõ dissen¬
nt a uoluntate. uidicans ñ eẽ faciend̾ ꝙ uoluntas
appetit. ad bonũ uͦ faciend. cordat rõ ui̾tati. ⁊ iõ ibi
uera lib̾tas est et pia. De lib̾tate aut̃ ad inalum ⁊ ser¬
uitute mala: ait aug̃ in encħ. Seru addicti peccõ¬

Expanded text:
uncta, quae est ad malum faciendum, ubi ratio dissentit a voluntate, judicans non esse faciendum quod voluntas appetit; ad bonum vero faciendum concordat ratio voluntati; et ideo ibi vera libertas est et pia. De libertate autem ad malum, et servitute mala, ait Aug. in Ench., c. 30: Servi, addicti pecc
Abbreviated transcription (Latin):
.xͥ ⁊ rengenãti spũ scõ: qui nondum ualẽt
cognoscẽ dm̃. Gquẽ potuer̾ illi nosse nͨ ht̃e :
isti potuerunt hre anteꝗͣ nosse ħͥ aliqͥtenus.¬
Bãtissimi ã sunt illi: qͥb ħ est dm̃ habẽ ꝙ nos¬
se. Hic aliqͥtenus aꝑit aug̃. qͦmͦ ds̃ habitet in
aliqͦ .i. habeat᷑. cum uideł ita est in aliqͦ: ut ab
eo cognoscat᷑ ⁊ diligat᷑¬

Expanded text:
 regenerati Spiritu sancto, qui nondum valent cognoscere Deum. Ergo quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi autem sunt illi quibus est Deum habere, quod nosse. Hic aliquatenus aperit Aug. quomodo Deus habitet in aliquo, id est, habeatur, cum videlicet ita est in aliquo, ut ab eo cognoscatur et diligat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩs dieꝵ ut distinguant᷑ atq oputentur u¬
dies amane usq ad mane. Postea uͦ in mistĩo
ꝑam. ⁊ ad iungat᷑ dies p̾cedenti noct in o¬
putõne cum iuxta nat᷑alem ordinẽ p̾cedens
dies sequenti nocti adiungi debeat. quia hõ
a luce ꝑ pecc̃m corruit in tenebras ignoras¬
diit. Uñ apłs. Eramus aliq̃n tenebre nuncã
lux in dño. Pmꝰ itaq dies non ab aurora s a
cidente luce excipiens mane seq̃ntis diei
expletus ẽ. Uñ seda. occidente luce paulatĩ
⁊ pꝰ spatium diurne longitudinis inferioreᷤᷤ
tato cursu solis sĩ solet. fcĩn aut̃ mane ead̾
suꝑ t̾ram redeunte. ⁊ aliũ diem inchoante

Expanded text:
ierum, ut distinguantur atque computentur dies a mane ad mane. Postea vero in mysterio ram, et adjungatur dies praecedenti nocti in ctione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignoran. 5: Eramus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a tim occidente luce, excipiens mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores tato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante,
Abbreviated transcription (Latin):
eas diligimus pp̃ solam beatitudinẽ: non quiu eaᷤᷤ
pp̃ se diligamꝰ. s: qi idipm̃ qͦd eas diligimꝰ. refe¬
rimus ad illd̾ summũ bonũ cui soli inherendũ
÷ et in eo ꝑmanendũ. finisq leticiȩ ponendꝰ. qrͣ uͥ¬
tutib non est fruendũ. S dicet aliqͥs friu ẽ amo¬
re inherere alicui rei pp̃se ipãm ut p̾dictum⁊ Sigͦ¬

Expanded text:
diligimus propter solam beatitudinem; non quin eas propter se diligamus, sed quia id ipsum quod eas diligimus, referimus ad illud summum bonum, cui soli inhaerendum est et in eo permanendum, finisque laetitiae ponendus: quare virtutibus non est fruendum. Sed, dicet aliquis: Frui est amore inhaerere alicui rei propter se ipsam, ut praedictum
Abbreviated transcription (Latin):
Nos aut̃ harum q̃uident᷑ auctoritatum repugnas¬
tiam de medio eximere cupientes. dicimꝰ. ꝙ uir¬
tutes p̃p̃se petendȩ ⁊amande sunt. ⁊ tñ p̃psolã¬
beatitidinẽ ꝑꝑ se qͥd̾ amande s̃: qr delectãt sui poᷤ¬
sesoreᷤ sincera ⁊ scã cogito̾ne ł glectatioẽ. ⁊ ĩ eis
.pariunt gaudium spũale. Uerumtñ non ÷ ħͥꝯ
sistendum. s ult᷑ gͣdiend̾. N ħ hereat dilectioniᷤᷤ
gͥssus. neq ħ sit dilectionis t̾minus. s referatur ħ
ad illõ summum bonũ cui soli oĩo inherendum

Expanded text:
Nos autem harum quae videtur auctoritatum repugnantiam de medio eximere cupientes, dicimus quod virtutes propter se petendae et amandae sunt, et taer se quidem amandae sunt, quia delectant sui possessores sincera et sancta delectatione, et in eis pariunt gaudium spirituale. Verumtamen non est hic consistendum, sed ultra gradiendum, non hic haereat dilectionis gressus, neque hic sit dilectionis terminus; sed referatur hoc ad illud summum bonum, cui soli omnino i
Abbreviated transcription (Latin):
ar. uoluntatis fuit. ũ põ n. ⁊̃ alio cã extuit uͥ sie̾t d̾tĩor Ĩali
qͥa in diabolo qͥ suasit: in ip̃o: quia uoluntate li¬
b̾i arbitͥ ꝯsensit: ⁊ cum lib̾um arbitͥum sit bo¬
nũ exre utiq bona malus ille. ꝯsensus ꝑuenit.
zita ex bono malũ manauit. De ħ aut̃ in seqͤnti

Expanded text:
ae voluntatis fuit. In ipso enim et in alio causa extitit ut fieret deterior. In alio, quia in diabolo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
genitum. pͥmogenitum: qr nemo ante ip̃m genitꝰ.
unigenitum: quia nemo pͦ ipsum. Ex his eiud̃n¬
t̃ tradr̃. qͣ intelligentia accipiend̾ sit. cũ dr̃. xͦ fẽs¬
uł simplicit̾ uł c̃ additam̃to. ut factura s. uł c̾a¬
tura. ñ ad assuũtem dm̃. s ad assumptum homi¬
nẽ referat᷑. In deo ii. c̾atura ẽẽ ñ pͥ. ut ait ambiꝰ in¬

Expanded text:
m. Primogenitum, quia nemo ante ipsum; unigenitum quia nemo post ipsum. Ex his evidenter traditur qua intelligentia accipiendum sit, cum dicitur  simpliciter, vel cum additamento, ut factura, scilicet, creatura non ad assumentem Deum, sed ad assumptum hominem referatur. In Deo enim creatura esse non potest, ut Amb
Abbreviated transcription (Latin):
los. ⁊ ñ lib̃o arbitͥo in maliciam declinasse
s in malicia adeo fcõs ẽẽ. nͨ aliꝗͥ fuisse morã
int̾ c̾ationẽ et lapsum. s ab untio apostatas¬
se. alios uͦ c̾a tos fuisse plene beatos. Qͥ oppi¬
uionẽ suam mnunuint auctoritate aug̃ sr̃¬
genesim ita dicentis. Non frustra putati pͭ
abinitio temꝑis diabolum cecidisse. nͨ c̃ scĩs
angłis paccat aliqñ uxisse ⁊ b̾atũ. s moxa.¬
in ui̾tate non stetit. ex qͦ c̾atus ÷. qͥ staret sista¬
diabolum cecidisse.⁊ nunqͦm in uitate stetisse.
uũ qͥdam in hanc maliciam lib̾o arbitͥo ñeẽ fle¬
formast ad il ei: tariꝗ̃ pͥmo factus sit malꝰ
inuid. ⁊ diabolꝰ. ñ uoluntate depͣu̾atꝰ. His alus¬
q testimoniis utunt᷑ qͥ dicunt angłos qͥ cecid̃¬
runt c̾atos fuisse malos. ⁊ sine mora corritis¬
se. eos uͦ qui ꝑstitunt ꝑfectos ⁊ beatos fore c̾ã¬
tos astruunt. auctoritate aug̃ qͥ suꝑ genesim¬

Expanded text:
m declinasse, sed etiam in malitia a Deo factos esse; nec aliquam fuisse moram inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam muniunt auctoritate Augputari ab initio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox ain veritate non stetit ex quo creatus est, qui staret si stadiabolum cecidisse, et nunquam in veritate stetisse; unde quidam in hanc malitiam libero arbitrio non esse fledum ei. Tanquam primo factus sit malus invidus et diabolus, nec voluntate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini
Abbreviated transcription (Latin):
tĩs i uosuit et potuit. ħ ad se ip̃m indicandũ ge¬
niuit. ꝙ est ipẽ qui genuit. Ecce aꝑte dicit his u̾b
d̃m pat᷑m genuisse illd̾ ꝙ ipẽ est. Illd̾aut̃ ꝙ ip̃e
est non est nͥ diuna eẽntia. Uidr̃ gͦ diuinã eeñ¬
tiam genuisse. ad ꝙ respondemꝰ illa u̾ba sic in¬
telligenda eẽ. dicentes pat̾ de se ip̃o genuit illd̾ꝙ

Expanded text:
turis et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem quod ipse est, non est nisi divina essentia, videtur ergo divinam essentiam genuisse. Ad quod respondemus illa verba sic intelligenda esse, dicentes: Pater de seipso genuit illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
mane. ⁊ ita fuit dies unus expietꝰ.xxiiii. ho
Mane ii. dr̃ finis p̾cedentis ⁊ initiũ seq̃ntis
diei qd̃ ÷ aurora q̃ nͨ plenam lucẽ. nͨ oĩno te¬
nebras ht̃. Mane gͦ pͥmus dies ñ hu̾it qͥa nͦ
dies p̃cesserat qͥ sequentis diei initio tm̃ina¬
retur. ⁊ eo p̾cipue quia luce apparente mox
suꝑ t̾ram plenus atq p̾clarꝰ dies extitit. ꝙ ñ
ab autora s a plena luce inchoauit. ⁊ mane
seq̃ntis diei ꝯsummatũ ÷. Uñ beda suꝑ geñ.
Dẽcebat ut dies a luce inciꝑet. ⁊ in mane se¬
qñtis diei tend̾et. ut oꝑa dĩ aluce inchoasse
⁊ in lucem ꝯpleta eẽ significarent᷑. Reliqͥ ã

Expanded text:
mane; et ita fuit dies unus expletus viginti qumane enim dicitur finis praecedentis et initium sequentis diei, quod est aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras habet. Mane ergo primus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur; et eo praecipue, quia luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies extitit, quia non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda, super Genes.: Decebat ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse et in lucem completa esse significarentur. Reliqui autem
Abbreviated transcription (Latin):
guun: anathena sit ipẽ ⁊ om̃s ꝯsentientes ei. qr.¬
ẜ legem mori dec̾nitur. Nam diuine legis⁊ mos
sponsas appellare ꝯiuges. ut in euangłio. Ac¬
Siquis altĩus sponsam in agro uł quolibet lo¬
co opp̾ssit. uł adduxit in domũ suam moriat᷑.
qr uxorem ꝓxĩ sui uiolauit. ñ que iam uror
erat. s q̃ a parentib uxor fi̾debebat. ¶ Ex his
colligitur ꝙ sponse. quedã ꝯiuges sunt añꝯ
mixtionẽ seruum. S forte illud mouet ꝙ in fi¬
ex quo pactio ꝯiugalis int̾cessit.s qi ñdum traduc¬

Expanded text:
ugium, anathema sit ipse, et omnes consentientes ei, q Dei mori decernitur. § 1. Nam divinae legis est mos, sponsas appellare conjuges, ut in Evangelio: Acquis alterius sponsam in agro vel quolibet loco oppresserit, vel adduxerit in domum suam, moriatur; quia uxorem proximi sui violavit; non quae jam uxor erat, sed quae a parentibus uxor fieri debebat. Ex his colligitur quod sponsae quaedam conjuges sunt ante commixtionem sexuum. Sed forte illud movet quod in fiex quo pacto conjugalis intercessit; sed quia nondum traduc
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ: cum id̾ sit dõ p̾scire qͦd scire. ⁊ scire ꝙ ẽẽ. po¬
eẽ. si potuit non eẽ p̾scius: potuit ñ eẽ ds̃ Po¬
tuit ã ñ eẽ p̾scius. si potuit nulla p̾scire at
potuit nulla p̾scire. quia potuit nulla face̾.
futuras res uel faciend a.

Expanded text:
 non praescire quod scire, et scire quod esse; poesse, si potuit non esse praescius, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla facere.futuras res vel ad facienda
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa sit futurorum. ⁊ dispositio faciendoꝵ. ⁊
p̾destinatio saluandoꝵ si nulla eeñt futura.
tio. Potuit ãds nulla p̾scire futura. potuit
ñ c̾are aliqͥd ł ñ saluare aliqͦs. Potuit gͣ ñ eẽ in
ita aqͥb dam opponitur. Si inqͥunt potuit
Si uͦ potuit ñ eẽ cum p̾sciã dĩ sit eiꝰ scĩa. ⁊ scĩa¬

Expanded text:
aescientia sit futurorum, et dispositio faciendorum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, tio, potuit autem Deus nulla praescire futura, potuit non creare aliquid, ut non salvare aliquos, potuit ergo in ita a quibusdam opponitur. Si, inquiunt, potuitsi vero potuit non esse, cum praescientia Dei sit ejus scien
Abbreviated transcription (Latin):
ñ anime. Nam inqͥnatio illa erat ꝯtactus mor
erat ut iam intraret templũ. Mundabaut ⁊̃
int̾dum a corꝑali sepra illa legalia. s numqͦui
⁊̃ si in fide et caritate fie̾nt. Quare. Quia impo¬
suit ea ds̃ in seruitutẽ ñ in iustificatioẽm. et
ur figura fut̾i cẽnt. uolens easͥ potuis offerri qͥm idoli¬
Illa aut̃ apls̾ oꝑa legis dicit. que tiñ significandigͣ¬
otia uł in onus instituta sunt.
I de cã institutionis

Expanded text:
n animae. Nam inquinatio illa erat contactus morterat ut jam intraret in templum. Mundabant etiam interdum a corporali lepra illa legalia. Sed nunquamApostolus, Rom. 4, etiamsi in fide et charitate fierent. Quare? quia imposuit ea Deus in servitutem, non in justificationem, et t figura futuri essent, volens sibi ipsi potius offerri Illa autem Apostolus opera legis dicit, quae tantum significandi gratia, vel in onus instituta sunt. 3. De causa institutionis
Abbreviated transcription (Latin):
bilis grẽ uisibilis forma. Signum uͦ ÷ res p̃ter
spẽm quani uigi̾t sensib aliud aliquid ex se
faciens in cogni tionẽ uenire. Sĩgnorũ uͦ alia
sunt nsia ut fumus qͥ sig̾cat ignẽ. alia data. Et
eorum qͣ lata sunt. qͦdam sunt sacͣmenta qͣdam

Expanded text:
bilis gratiae visibilis forma. Signum vero est res praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud ex se faciens in cogitationem venire. Signorum vero alia sunt naturalia, ut fumus significans ignem, alia data. Et eorum quae data sunt quaedam sunt sacramenta, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
aitita. Aliẽatq alie uoluntates suos ꝓͥos fiues
uolumus beate uiuẽ. ⁊ adeam ꝑuenire uitam
q̃non referat᷑ ad aliud s amantis. ꝑ se ipãm suf¬
ficiat q̃ ad mod̾ uoluntas uidendi finẽ ht̃ uisioe. ⁊¬
fenet᷑m. finẽht̃ fenet᷑ uisiõẽ. Altã uͦ ÷ uoluntas ꝑ fe¬
nestram uidendi tͣnseuntes. cͦitẽ finis ÷ uisio tͣn¬
sibona: illa ad qͣm cuncte referunt. Si ã pͥua¬

Expanded text:
ait: Aliae atque aliae voluntates suos proprios fivolumus beate vivere, et ad eam pervenire vitam, quae non referatur ad aliud, sed amanti per seipsam sufficiat, quemadmodt fenestrae visionem. Altera vero est voluntas per fenestram videndi transeuntes, cujus item finis est visio transi bona est illa ad quam cunctae referuntur. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
antiquis patͥb qui plures sinił legunt᷑ ha¬
in carne u. ⁊ scd̾m inchoationis modũ int̾ duos
ꝵuͦ copulã filii ⁊ filie eoꝵ matͥmonio siuncti ft̃.
s unus unitm̃. Idõ aut̃ fr̃s sororib sunt copu
uͦ cum iam pene. õs homines falsis diis suirent.
paucis in cultu dĩꝑmanentib ꝯsultũ ÷ adõ plu¬
res in mat̾moniũ copularesͥ. ne illis paucis de¬
ficientib cultꝰ ⁊ noticia dĩ defice̾t. Uñ abrahã ui¬
uente uxore ad ancillam intͣuit.⁊ ex ea genuit.
Iacob ⁊̃ lib̃is ⁊ ancillis se copulauit. ⁊ filiȩ lothpa¬
t᷑ ebͥouse sunt. Cum .ii. cȩtĩs inidolatͥa relictis. abͣ¬
hani ⁊ filios eius in peculiarẽ sͥ ppłm dñs delegis¬
set. rite multarũ fecunditate mulierũ ppłi di
multiplicatio querebatur. qr in successione.
sanguinis erat succes sio religionis. Uñ ⁊̃ in
lege maledicta erat stĩlis q̃ ñ relinquebat sem̃
suꝑ t̾ram. Hinc ⁊̃ sac̾dotib ꝯiugia dec̾ta sunt. qr

Expanded text:
antiquis patribus, qui plures simul leguntur hain carne una, » et secundum inchoationis modum inter duosvero copulam filii et filiae eorum matrimonio conjuncti sunt, sed unus uni tantum. Ideo autem fratres sororibus tunc sunt copulvero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiarem populum sibi Dominus elegisset, rite multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ nr̃a. ꝙ absit ut in dõ eẽ credamꝰ. Dicamꝰgͦ u̾bũ
cõm̃dat dicens.
eute sane qͥdam respondit heretico u̾sutis¬
sime int̾roganti. utrũ ds filiũ nolens an
uolens genuerit. Ut si dicẽt nolens absurdissi¬
ma di miseria seq̃ret᷑. Si aut̃ uolens: contiuuo
tis. At ille ugilantissime uicissim quesiut ab eo.
Utrum ds̃ pat̾ uolens an nolens sit ds̃. ut si res¬
ponderet nolens seq̃retur gͣuis absurditas et mi¬
seria. qͣm de dõ credẽ magna est insania. Si aũ
sua int̾rogatioẽ obligatum insolubili uincłõ
se uidens: Exp̾dictis docetur ñeẽ ꝯcedendũ. ꝙ ds̃¬

Expanded text:
 quod absit ut in Deo esse credamus. Dicamus ergo Verbum commendat dicens: Acute sane quidam respondit haeretico versutissime interroganti, utrum Deus Filium volens vel nolens genuerit, ut si diceret nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem volens, continuo tis. At ille vigilantissime vicissim quaesivit ab eo utrum Deus Pater volens aut nolens sit Deus, ut si responderet nolens, sequeretur grandis absurditas et miseria, quam de Deo credere magna est insania; si autesua interrogatione obligatum indissolubili vinculo se videns? Ex praedictis docetur non esse concedendum q
Abbreviated transcription (Latin):
reterea queri solet utrum pat̾ genuerit
filiũ uoluntate an necessitate. de ħorosiꝰ
ail augͦ ita ait. uoluntate genuit pat̾ filiũ ł ne¬
cessitate. Nec uoluntate nec necessitate. qͥa ne¬
cessitas i dõ ñ est. p̾ire uoluntas sapĩam ñ pͣ.¬
letica eunomii: aqͦ eunomiani heretici orti. qͥ
cum non potuisset intelligẽ nͨ c̾dere uoluisset.

Expanded text:
eterea quaeri solet utrum Pater genuerit Filium voluntate, an necessitate. De hoc Orosius ad Aug. ita ait: Voluntate genuit Pater Filium vel necessitate? Sed nec voluntate nec necessitate; quia necessitas in Deo non est, praeire voluntas sapientiam non plectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt: qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset,
Abbreviated transcription (Latin):
mortem suam qͥa si uiste uiuebat ⁊ peccat. mori¬
tur iusticiȩ. si peccatͥx erat ⁊ iustificatur mori¬
tur peccato. ut alias eius mutationes taceam
de quib m longum est disputare. Et c̃aturaꝵ nͣ
celestium. mori potuit qͥa peccare potuit. Nã
⁊ angłi peccauerunt ⁊ demones factisunt. ꝙͣꝵ
ẽ diabolus pͥnceps. ⁊ qͥ ñ peccauer̃ peccare po¬
tuerunt. Et euicumq ereaturȩ rõnabil ptat᷑¬

Expanded text:
mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rati
Abbreviated transcription (Latin):
et ds̃ sciat bona ⁊ mala. utrum ꝯcedendũ sit
simplicit̾ mala eẽ in deo siue eẽ in deo ꝑ cogni¬
tionẽ. Scit ni. ds̃ ⁊ sciut semꝑ omiã tam bo¬
na quam mala etiam anteqͣm fierent. ⁊ p̾sci¬
d̾ ratione uidetur dicend̾ oĩa mala eẽ in deo.
malos. et eorum maliciã ut ait aug̾ p̾scitut
s: ñ p̃parauit. Cum gͦ peccata oĩuni sciat. nũꝗd
intelligñd̾ est ea includi in illa gn̾alitate locu
eẽ in deo: Illa n. ẽẽ in deo intelligunt᷑ q̃ exipo
ꝑ ip̃m sunt nͥ bona. Itagͦ nͨ in ipõ sunt nͥbona.
Nõngͦ mala in deo sunt. qͥa licet ea noscat. ñ
tñ ita oiõ noscit ois̃ ut bona. mala qĩ de longe
De absconditis tuis adimpletus est uent̾ eoꝵ.
qd̾ exponens aug̃ abs condita inqͥt peccã suił.
q̃ alumine tuȩ u̾̃tatis abscondiuit᷑. S qͦmͦ pec¬
cã alumine uitatis diuinȩ abscondunt᷑. c̃ a
quia neq ab oriente neq ab occidente deest ꝙ
exponens cassiodorꝰ: inquit. Neq abonis neq

Expanded text:
cedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem. Scit enim Deus et scivit semper omnia, tam bona quam mala, etiam antequam fierent, et praescidem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, orum malitiam ut ait Aug., praescivit, sed non praeparavit. Cum ergo peccata omnium sciat, numquid intelligendum est ea includi in illa generalitate locesse in Deo? Illa enim esse in Deo intelliguntur, quae per ipsum sunt nisi bona; ita ergo non in ipso sunt nisi bona, non ergo mala in Deo sunt; quia licet ea noscat, non tamen ita omnino noscit, ut bona. Mala ergo quasi de longe De absconditis tuis adimpletus est venter eorum. Quod exponens Aug.: Abscondita, inquit, peccata sunt, quae a lumine tuae veritatis absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine veritatis divinae absconduntur, cum a Quia neque ab Oriente neque ab Occidente deest. Quod exponens Cassiodorus, inquit: Neque a bonis, neque
Abbreviated transcription (Latin):
Non tñ c̾didit id sĩ posse ⁊ iõ falsum cẽ ꝙ diabolus
ꝓmittebat cognouit. Ꝙ licet diuinitatis equali¬
tatem ꝯcupierit. ñ tñ adeo exarsit. nͨ tanta ÷ af¬
fectus ambitione sic̃ mulier q̃ illd̾ fi̾ posse puta¬
ait. ⁊ iõ mag̾ illiim ambiendo suꝑbiuit. Uir̃ aũ
aliqua forte ambitionis subreptio mouit. s ñ iͦu uer̾ illud pu¬

Expanded text:
non tamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliqua forte ambitionis surreptio movit; sed non ita, ut illud
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ⁊ ite maledich. an uirtute uidicis ita fiat ꝯscien¬
iudicis potentiȩ effectus ip̃ius dictione signi¬
bis. quia apls in mom̃to ⁊ in ictu oculi mistĩum
ꝯsummandũ tͣlit. S illud ad resurrectionis
statum tm̃ referunt ñ ad iudiciũ. qͥ uidicii sen¬
tentiam. ⁊ malorum inc̃pationes. ⁊ bonoꝵ p̾co¬

Expanded text:
t: Ite, maledicti; an virtute judicis ita fiet, conscienurum ut judicis potentiae effectus ipsius dictione signierbis, quia Apostolus in momento et in ictu oculi mysterium consummandum tradit. Sed illud ad resurrectionis statum tantum referunt, non ad judicium, qui alii judicii sententiam, et malorum increpationes, et bonorum prae
Abbreviated transcription (Latin):
sua pͥuat᷑. ñgͦ pͥnatus potũtia incarnandi ł
resurg̃ndi. licet ñ possit mͦ incarnari ł resur¬
gẽ. Sicut enĩ potuit olim incarnari. ita et
pꝰmͦincarnatus eẽ. inqͦ eus d̾̃ rei potñtia moistͣ¬
tur. ui ni. olim sciuit se resurrect᷑um. et mͦ scit

Expanded text:
Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et
Abbreviated transcription (Latin):
se. u̾ba enĩ diu̾soꝵ temꝑum diu̾sis plata tem¬
ꝑib ⁊ diu̾sis adiuncta adu̾biis eund̾̃ faciu ĩ
sensum. ut mͦ loq̃ntes dm̃s. Iste pͭ legẽ hodie.
Cras aut̃ dicemus. iste pͥ legisse ł potuit legẽ
heri. uͥ uniꝰ rei monstrat᷑ potũtia. Si aut̃ diu̾¬
sis temꝑib loqñtes eiusd̃ temꝑis u̾bis ⁊ adu̾¬
biis utamur dicentes hodie. hodie pͥ iste le
gẽ. ⁊ dicentes cͣs. iste pͭ hodie legẽ. ñ id̾ s diu̾sa
dĩs eum posse. Fateam᷑ gͥ dm̃ semꝑ posse.
⁊ qͥcquid semel potuit .i. habe onẽm illã po¬
tñtiam qͣm semel habuit. ⁊ illius omĩs rei
potentiã cuius semel habuit. s ñ sẽꝑ posse
fact̾ oẽ illd̃ ꝙ aliqñ potuit facẽ. pͥquid̃ face̾ aut

Expanded text:
ata temporibus, et diversis adjuncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis et adverbiis utamur, dicentes hodiet dicentes cras: Iste potest hodie legere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit, id est, habere omnem illam potentiam quam semel habuit, et illius omnis rei potentiam cujus semel habuit; sed non semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem facere aut
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝑ xͥ aduentum exhibet᷑ atq ꝑficit᷑ humanȩ
redẽptionis sponsio facta ab antiqͦ. filii gͦ missio
ẽ ipã incarnatio. Eo enĩ missus ẽ. ꝙ in sorma ho¬
ĩs mundo uisibilis apparuit. de qͦ supͣ sufficien¬
t̃ dictum ÷¬

Expanded text:
 adventum exhibetur atque perficitur humanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis apparuit, de quo supra sufficienter dictum
Abbreviated transcription (Latin):
lttãrum scĩa debet eẽ instructus. ut sensum
u̾borum intelligat. uni accentuum sciat. dis¬
tincte legat. ne confusione plationis intlłm au¬
ditorib auferat. Aitũdat quid indicatiue. qͥd
int̾rogatiue sit legendũ. uͥ sit in orõe facienda
distinctio. ħ ii. male seruata intlłm turbant.¬
⁊ alios ad risum puocant. aurib ⁊ cordi ꝯsu

Expanded text:
arum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi co
Abbreviated transcription (Latin):
axꝰ. qũ post resurrectionẽ insufflauit in dis¬
cipłos ius u̾bis. Cũm resurrexisset xͦ amor¬
tius et apparusset aplĩs. insufflauit et ait.
accipite spm̃ scm̃. ut eum etiã de se ꝓcedere
ostendẽt: et ipse est uͥtus que de illo ęxibat.
ut legitur in euangłio ⁊ sanabat õs. Et ut o̾tũ¬

Expanded text:
ando post resurrectionem insufflavit in discipulos his verbis. Cum resurrexisset Christus a mortuis et apparuisset discipulis, insufflavit, et ait: Accipite Spiritum sanctum , ut eum etiam de se procedere ostenderet. Et ipse est virtus quae de illo exibat, ut legitur in Evangelio, et sanabat omnes . Et, ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
s carnẽ mediante anima. Unitũ est car
ii ꝑmediũ intellectũ u̾bum d̃ĩ. Tante .Ni. subti¬
litatis atq simplicitatis ẽ diuina eẽntia ut cor¬
ꝑi de limo tr̃ȩ formato uniri non congruerit.
nͥ mediante rõnali eẽntia. Illa aut̃ unio in expli¬
ih̾u. quia illius unionis modum inuestigare ali¬
is ꝙ explicare non erat sufficiens. Nõn sunt gͥ
audiendi qͥ ñ uerũ hominem dĩ filiũ suscepis¬
sedñt: neq natum de femina. s falsam caruẽ
⁊ imaginẽ corꝑis simulatam ostũdisse uidenti¬
b. In quẽ errorem ꝓrumpunt. qͥa tunent ꝙ¬

Expanded text:
 est carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. Illa autem unio inexpliJesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem errorem prorumpunt, quia timent
Abbreviated transcription (Latin):
c̃duab sororib. ⁊ una exilł ante fuit uxor: ne¬
utͣm ex ipĩs ha̾t. nͨ ipĩ adultĩ uniqͣm in ꝯiugio
quã s̾ reddidit illicitam. sororẽ euis ꝯgnoseen¬
do. nͨ ⁊̃ pꝰ mortẽ uroris licet ei uł adulte copula¬
ri in ꝯugium. Itẽ zachauias pp̃. Cõncubiusti
cum sorore iroris tuȩ. si fecisti neutͣm hãs. ⁊ uror
indñõ cui uult. Tu uͦ ⁊ adultã sine spe uigii
maneatis. ⁊ dum uiuitis penitentiam agite.
nͨ ille nͦ illa aliam uxorẽ accipiet uł aliũ uirũ
qͣmdiu ambo uiuunt. Si uͦ adultã mortua
fui̾t. iur eius siuult nubat. adultã uͦ numꝗͣ¬

Expanded text:
duabus sororibus et una ex illis antea fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat, nec ipsi adulteri unquam in coniugio quam sibi reddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec post mortem uxoris licet ei vel adulterae copulari in conjugium. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor in Domino cui vult. Tu vero et adultera sine spe conjugii maneatis, et dum vivitis poenitentiam agite. nec ille, nec illa aliam uxorem accipiat, vel alium virum, quamdiu ambo vivunt. Si vero adultera mortua fuerit, vir ejus, si vult, nubat; adultera
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ẽ prudentia. S cum unum sit in subiacen¬
ti. ꝓuanetate sensuum diu̾sis numcuꝑatur
uocabulis. Aliud .ii. significat sapĩa. aliud iꝰti¬
cia. Qñ .ii. sapientia dr̃. disciplinis te diuinarũ
hũarumq rerum instruere intelligit᷑. Qñ iꝰticia:
distͥbutor uł uider nu̾torum insinuat᷑. Ita ⁊ pͣ¬
dentia cum dr̃: doctor ⁊ demonstrator bonaꝵ
⁊ malarum reium uł neutrarum intelligitur.
uod auctoritaub ꝓbat q̃dam iustieie. alia

Expanded text:
veritas. Sed cum unum sit in subjacenti, pro varietate sensuum diversis nuncupatur vocabulis. Aliud enim significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instruere intelligitur; quando justitia, distributor vel judex meritorum insinuatur. Ita et prudentia cum dicitur, doctor et demonstrator bonarum vel malarum rerum, vel neutrarum intelligitur. 4. Auctoritatibus probat quaedam justitiae, alia
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uoluntas quia signa sunt diuine uolunta¬
tis. q̃una est et immutabilis ẜ di bñplacitũ. Iõq¬
diligñt distinguat lector uͥ de uoluntate dĩ scͥ̃p¬
tura ꝯmemorat. iusta quem mod̾ accipi opor¬
teat. Utrum s. ꝓbñplacito dĩ an ꝓ aliqͦ signoꝵ
eius. Magna .ii. est ad hibenda disc̃tio in cogni¬
tione diuine uoluntatis. quia ⁊ bñplacitum
dĩ est uoluntas eius ⁊ signum bñplaciti eius
dicit᷑ uoluntaᷤᷤeͦ. s bñplacitum eius et̾num ẽ.
signum uͦ bñplaciti eiu̾ñ ⁊ ꝯsonat rerum ef¬
fectib bñplacitum ip̃ius. ⁊ ip̃i effectus reꝵ
ab illo non discordant. fit enĩ oẽ ꝙ uñplacito

Expanded text:
Dei voluntas, quia signa sunt divinae voluntatis, quae una est et immutabilis, scilicet diligenter distinguat lector ubi de voluntate Dei Scriptura commemorat, juxta quem modum accipi oporteat, utrum pro beneplacito Dei an pro aliquo signorum ejus. Magna enim est adhibenda discretio in cognitione divinae voluntatis, quia et beneplacitum Dei est voluntas ejus, et signum beneplaciti ejus dicitur voluntas ejus. Sed beneplacitum ejus aeternum est, signum vero beneplaciti ejus non, et consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius, et ipsi effectus rerum ab illo non discordant. Fit enim omne quod beneplacito
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nullus hõĩum ÷ qͥ ñ illuminet᷑. s quia ñ ab
illo nullus illuminatur. Pocest ⁊ aliomͦ illd̾
tatibꝰ siue in celo si in t̾ra. sic̃ uitas cantat. oĩa q̃¬
ẽq uoluit fecit. ꝓfecto face̾ non uoluit q̃c̃q
ñ fecit. Ex his aꝑte ostñdr̃ qm̃ ds̃ ea uolunta¬
te que ipẽ est non uult aliqͥd fieri ꝙ ñ fiat. ne¬
q ñ fieri ꝙ fiat.

Expanded text:
quia nullus hominum est qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Potest et alio modo illud tatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur quod Deus ea voluntate quae ipse est, non vult aliquid fieri quod non fiat, neque non fieri
Abbreviated transcription (Latin):
sistit. Si collige̾ filios ihrłm uoluit ⁊ ñ fecit:
ħ enĩ p̾dictis plurimũ obiuare uident᷑. S au
diamus soloẽm ac pͥmo quõ accipiend̾ sit illd
sensu illd̃ dictum ÷ uait aug̃ in enchir̾ p̃dic
filios ihrłm ⁊ non sit factum qd uoluit quia
ipã noluit. s potus illa qͥd̃ filios suos abipõ
colligi noluit. qͣ tñ nolente filios eiꝰ collegit
ipse õs qͦs uoluit. qͥa in celo ⁊ in t̾ra ñ q̃dam
uoluit ⁊ fecit. q̃dam uͦ uoluit ⁊ ñ fecit. s oĩa

Expanded text:
sistit, si colligere filios Hierusalem voluit, et non fecit? Haec enim praedictis plurimum obviare videntur. 2. diamus solutionem, ac primum quomodo accipiendum sit illud sensu illud dictum est, ut ait Aug. in Ench., cfilios Hierusalem, et non sit factum quod voluit quia ipsa noluerit, sed potius ipsa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, qua tamen nolente, filios ejus collegit ipse omnes quos voluit; quia in coelo et in terra non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit, sed omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fit aliqͥd nͥ omĩpotens fieri non uelit. ł sinen ũ
dout fiat. uł ip̃ faciendo. nͨ dubitand̾ est dm̃ a
facẽ bñ ⁊̃ sinendo fieri q̃cumq fuint male.
Nlon .ii. ħnisi iusto iudicio sinit. ⁊ ꝑfecto boñ
ẽ omẽ ꝙ iustum est. Ecce manifeste ħ habes
dĩ uoluntatẽ appellari ip̃iꝰ oꝑationẽ ł ꝑmis¬
sionẽ cum dic̃. ñ fieri aliqͥd nisi omp̃s fieri
uelit. uͥ includit et bona et mala oiã q̃ fuiđ̃.
dens łsinendo ut fiat. ħ qͣntum ad mala diẽ
nit s non facit. bona uõ ip̃ẽ facit. Iõq dix̃ eũ
uelle quia ⁊ uolens mala sinit fĩ. ⁊ uolens bo

Expanded text:
fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusto iudicio sinit. Et profecto bonum est omne quod justum est. Ecce hic manifeste habemus Dei voluntatem appellari ipsius operationem vel permissionem, cum dicit non fieri aliquid nisi Omnipotens fieri velit, ubi includit et bona et mala omnia quae fiundens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; eri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bo
Abbreviated transcription (Latin):
utõ s exultauit. nͨ elirabethdic̃ exultauit in fide.
s erultauit in utõ meo. ⁊ potuit eẽ ħ scĩficatio
tante rei a maiori cognoscendͤ indiciũ ñ a paniu¬
lo cognite. Absq assertione de hac scĩficatione lo¬
qͥtꝰ non diffiniens qͣlit̃ intelligenda sit illa scĩficatõ
an signũ future rei. an ui̾tas iustificationis ꝑ spm̃¬

Expanded text:
utero, sed exultavit; nec Elisabeth dicit: Exultavit in fide, sed: Exultavit in utero meo. Et potuit esse haec sanctificatio, tantae rei a majori cognoscendae indicium, non a parvulo cognitae. Absque assertione de hac sanctificatione loquitur, non definiens qualiter intelligenda sit illa sanctificatio, an sit signum futurae rei, an veritas justificationis p
Abbreviated transcription (Latin):
reconessiandi ut sp̃m scm̃ accipiant. ⁊ in signũ detes¬
tatioĩs hẽticoꝵ. St̃ tñ non uulli doctorũ ut ci pͥanus
⁊ alii qͥdam qͥ dicẽ uident᷑ ab hẽticis ñ posse tradi
baptm̃. ⁊ eos eẽ rebaptitandos cũ ueniunt ad ec¬
cłiam. qui ab illis dar baptizati. S si de illis uer̃
⁊ qui ertra formam eccte baptizare p̾sumunt. si¬
pͥanus tñ i auitate deuiasse uidet᷑ qͥ ait de hetiço. Qmͦ¬
dicat in lege. qͦeꝙ teug̾i̾t ĩmundꝰ ĩmunda ert̃. Qͥs ꝑͥ¬
dare ꝙ ipẽ ñ ht̃: Huer ignorantia eum dixisse au
noscẽ dũ eos nimis decestaret᷑. tanta eiꝰ mĩta usq
ad t̾umphũ martiris secuta sr̃ ut ⁊ caritatis qͦ excel¬
lebat luce obũbratio illa fugaret᷑. ⁊ si qͥd pͤgandũ
erat passionis falce tollẽt᷑. Nec nos qͥbaptĩ u̾tatẽ
⁊ hẽticorũ iniqͥtatẽ agnoscunꝰ. io̾ cipͥano melionres
sumꝰ. sic̃ nͨ petꝰq gts̃ iudarzare ñ cogimus.

Expanded text:
reconciliandi, ut Spiritum sanctum accipiant, et in signum detestationis haereticorum. Sunt tamen nonnulli doctorum, ut Cyprianus et alii quidam, qui dicere videntur ab haereticis non posse tradi baptismum, et eos esse rebaptizandos cum veniunt ad Ecclesiam, qui ab illis dicuntur baptizati. Sed hoc de illis verum est, qui extra formam Ecclesiae baptizare praesumunt. Cyprianus tamen ibi a veritate deviasse videtur, qui ait de haeretico: Qdicat in lege: Quaecumque tetigerit immundus, immunda erunt; quis abet? Hoc vero ex ignorantia eum dixisse Augnoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum erat, passionis falce tolleretur. Nec nos qui Baptismi veritatem et haereticorum iniquitatem agnoscimus, ideo Cypriano meliores sumus, sicut n
Abbreviated transcription (Latin):
pͥquisqͥ renasci ante qͥm nat᷑ sit. Sĩ uͦ opponitur d̾
iheremia ⁊ de iohe baptã qͥ ab utõ scĩficati legunt᷑.
puero. ut intͣ matña iuscã iam posset agnosce.
in miracuł: habendũ diuinȩ potenitie. ñ ad huã¬
ne tͣhendũ exemplũ uͤ. Nam qñ ds̃ uoluit ⁊ uĩ

Expanded text:
quisquam renasci antequam natus sit. Si vero opponitur de Jeremia et de Joanne Baptista, qui ab utero sanctificati leguntur, ut intra materna viscera jam posset agnoscerein miraculis habendum esse divinae potentiae, non ad humanae trahendum exemplum naturae. Nam quando volui
Abbreviated transcription (Latin):
dõ inqͥt infumȩ cogitatioĩ qͥd possit occurre¬
te. cͦscił ista miracła ⁊̃ magicis artib fuint.
Nam ⁊ magi pharaonis serpentes fecerunt
⁊ alia. s illd̾: amplius ammirand̾. qͦmͦ magoꝵ
potentia q̃ serpentes facẽ potuit uͥ ad muscas
magi dicentes. Digitus dĩ ÷ h. Uñ intelligi
datur nͦ ip̃os quid̾ tnsg̾ssores anglõs ⁊ aerias
potestates in imam istam caliginẽ tamꝗͣ in
sui gnis carcerem ab illius sublimis ethereȩ
puritatis habitatione detrusos ꝑ qͦs magi¬
ce artes possunt qͥcqͥd possunt. ñ possualẽ aliqͥd nͥ
data desuꝑ potestate. Pt᷑ aut̃ ł ad fallendoᷤ
fallaces sicut in egyptios ⁊ in ipõs ⁊̃ magos
data ÷. ui in eoꝵ spũum oꝑatione uidentur
ammirandi aqͥb fiebant damꝑnandi . ł ad

Expanded text:
o, inquit, infirmae cogitationi quid possit occurrere; ut scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant. Nam et magi Pharaonis serpentes fecerunt, et alia. Sed illud est amplius admirandum, quomodo magorum potentia quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas magi dicentes: Digitus Dei est hic. Unde intelligi datur nec ipsos quidem transgressores angelos, et aereas potestates in imam istam caliginem tanquam in sui generis carcerem, ab illius sublimis aethereae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt, quidquid possunt, valere aliquid nisi data desuper potestate. Datur autem vel ad fallendos fallaces sicut in Egipcios; in ipsos eciam magos data est, ut in eorum spirituum operacione viderentur ammirandi, a quibus fiebant dampnandi; vel ad
Abbreviated transcription (Latin):
t est hͥ notandum xͦ de omĩ statu homunnis
aliqͥd accepisse. qui om̃s uenit saluare.
Sunt enĩ quatuor status hominis. pͥmus an¬
te peccatum. scd̃s pꝰpeccatum et ante graciam.
t̃cius sub gracia . iiii. in gła. De iͦ statu accep̃ in¬
munitatẽ peccĩ. Uñ aug̃ illud ioħis euangliste¬

Expanded text:
t est hic notandum Christum de omni statu hominis aliquid accepisse, qui omnes venit salvare. Sunt enim quatuor status hominis: primus ante peccatum; secundus post peccatum, et ante gratiam; tertius sub gratia; quartus in gloria. De primo statu accepit immunitatem peccati. Unde August. illud
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ. Pat̾nitas ⁊ filiatio ñ ita eẽ oĩo dñtur in sub¬
stã diuina. sicut in ipĩs ypostasib in qͥb ita
sunt ꝙ eas det̾iminant. ut ait ioħ̃s damasce
tasim det̃minant. et non nͣ. Iõq licet pat̾nitas
et filiatio sintͥ diuina eẽntia cum eam ũ det̃¬
minent: non idõp̾ dici ꝙ diuina eẽntia et

Expanded text:
io non ita esse omnino in divina substantia dicuntur, sicut in ipsis hypostasibus; in quibus ita sunt, quod eas determinant, ut ait Joan. Damas., tasim determinant et non naturam. Ideoque licet paternitas et filiatio sint in divina essentia, cum eam non determinent, non ideo potest dici quod divina essentia et
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ gehenne ꝯtinet se hõ apeccato. qͦ p̾senti¬
am iudicis ⁊ penas metuit. ⁊ timore fac̃ qͥcqͥd
boni fac̃. ñ timore amittñdi ȩt̃nũ bonũ ꝙ ñ
amat. s tunore patiendi malũ ꝙ formidat.
Nontimet ne ꝑcdat amplexꝰ pulcherrimi sponsi.
s tuet nemittat᷑ in gehennã. Bonus ÷ iste tunor
et utił licet in sufficiens. ꝑ qͦm fit paulatĩ ꝯsue¬
tudo iusticiȩ. ⁊ succedit initiał timor. qͥñ ucipit.
ꝙ dur̃ erat amari. et sic incip̃ excludi seriuł timor¬
acaritate. et succedit deiñ timor eastiis siue ami¬
cadilis qͦ t̾imemꝰ ne sponsius tardet. ne discedat.
ne offendamꝰ ne eo careamꝰ. Timor iste de amo

Expanded text:
morem gehennae continet se homo a peccato, quo praesentiam judicis et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipa charitate, et succedit. Deinde castus timor, quo timemus ne sponsus tardet, ne dine offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amor
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ata erant. ⁊ ab illo regñda ⁊ disponenda erant
horum oĩum ds̾ illi ⁊ scĩam p̾buit. ⁊ ꝓiudentiã atq
curam reliquit ⁊ ꝓuidentiam ut dnãtioni eius su¬
bice̾nt᷑ ⁊ rõne illius gub̃narent᷑. ut sciret illis neci̾a
ꝓuidere aqͥb emolum̃tum debebat reciꝑe. Hanc
aut̃ scientiam homo peccando non ꝑdidit. sic̃ nͦ

Expanded text:
ata erant, et ab illo regenda, et disponenda erant, horum omnium Deus illi et scientiam tribuit, et providentiam atque curam reliquit et providentiam, ut dominationi ejus subjicerentur, et ratione illius gubernarentur; ut sciret illis necessaria providere a quibus emolumentum debebat recipere. Hanc autem scientiam homo peccando non perdidit, sicut nec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sumus ⁊ illiusꝙ. infra nos: dilectio ꝯtinet᷑.¬
ut ñqͣm sui ñ meminit. numꝗͣ se ñ intelligat.¬
nocẽ sibi studet. ñ unnuĩto ⁊ mens hominis
qñ s̾ nocet seodisse dr̃. Hesciens ii. s̾uult ma¬

Expanded text:
 sumus, et illius quod infra nos est dilectio contut nunquam sui non meminerit, nunquam se non diligatnocere illi studet, non immerito et mens hominis quando sibi nocet, se odisse dicitur. Nesciens enim sibi vult ma
Abbreviated transcription (Latin):
neq dim̃sionẽ hr̃ sic̃ corpꝰ corpꝰeui scdm̃ locũ
assignat᷑ pͥncipium. medium ⁊ fuus. ⁊ ante et
ret᷑. dertra ⁊ sinistira sursum et ĩusuni qͦd sui
int̾positione: facit distantiam cͥciunstautium
Du̾̃ob namq his modis in scͥptura aliqͥd loca¬
le siue cͥcum scͥptibile ᷤ ⁊̃ eꝯu̾sos. uł quia dimĩsio¬
nẽ capiens longitudinis altitudinis et latitu¬
dinis: distantiam facit in loco ut corpus uł qͥa

Expanded text:
sicut corpus, cui secundum locum assignatur principium, medium et finis, et ante et retro, dextera et sinistra, sursum et deorsum; quod sui interpositione facit distantiam, circumstantiam. Duobus namque his modis dicitur in Scriptura aliquid locale, sive circumscriptibile, et enem capiens longitudinis, altitudinis et latitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus, vel quia
Abbreviated transcription (Latin):
sectio ab õi mundana dilectione disc̾ta. Quam
cup̃ reuo care: ñ morbũ quẽ uenit expellẽ:
Sic et nos inuicẽ diligamꝰ ut qͣntum possumꝰ
muicẽ ad hĩtũ in nob̃ dm̃ ex dilectione in no¬
battrahamꝰ.¬

Expanded text:
sa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam cupit revocare, non morbum quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis Deum ex dilectione attraham
Abbreviated transcription (Latin):
suis. cũ apatre ꝓcedit spc̃ ui̾tatis. a filio mittit᷑⁊
a filio accipit. S oiã q̃ ht̃ pat̃ filii st̃. ⁊ idcͥco qͥ ab eo
tius spc̃ ẽ. ⁊ id̾ spc̃ xͥ est amortuis excitati. In a

Expanded text:
sunt? A Patre procedit Spiritus veritatis, a Filio mittitur, et a Filio accipit. Sed omnia quae habet Pater, Filii sunt. Idcirco qui ab eo tus Christi est a mortuis excitati. In al
Abbreviated transcription (Latin):
tatis accendit. ꝑ ditumq hominẽ reꝑauit. noĩe
regis et imagine insignitum. Iõ etiam filius miꝰ¬
susẽ et non pat̾: quia congruentius mitti debe¬
bat qui ẽ ab alio. qͣm qͥ est anullo. filiꝰ ã apat᷑:. pr̃uͦ.
ne si mittẽtur: ab alio eẽ putaret᷑. Missus ẽgͦ pri¬
mo filiꝰ qͥ asolo patre ÷. Dem̃ etiam sp̃s sc̃s. qͥ ÷ a pa

Expanded text:
tatis accendit, perditumque hominem reparavit nomine regis et imagine insignitum. Ideo igitur Filius miest et non Pater; quia congruentius mitti debebat, qui est ab alio, quam qui est a nullo. Filius a Patre ne si mitteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius, qui a solo Patre est; deinde etiam Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
unc suꝑest ut dispositionẽ illam qͣlr̃ t
ꝑfecta sit ordine ꝓseqͥm ui. dieb sicut
dicit scͥptura genesis. distuxit ds̃ ⁊ inforn¬
mas redegit ꝓpriaᷤ cuncta q̃ simł matĩalit̾ fe¬
cãt. ꝑfecit opus suum die ui. ⁊ sic dm̃ die uiͦi¬

Expanded text:
unc superest ut dispositionem illam qualiter perfecta sit ordine prosequamur. Sex diebus, sicut docet Scriptura Genesis, distinxit Deus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul materialiter fecerat. Perfecitque opus suum die sexto; et sic deinde di
Abbreviated transcription (Latin):
solagna̾lia suffragia. ⁊ tñ ꝓfuerunt diuiti sp̾a¬
lia. ñ quid̃ ad aliud uł mauis aliqͥd. s ad idem
dia ꝯtulisse diuiti celi̾orem ab solutionẽ ñ ple¬
ẽ. ¶ Qb suffragiis iuabunt᷑ medioe̾t̃ boni

Expanded text:
nt diviti specialia, non quidem ad aliud vel majus aliquid, sed ad idem dia contulisse diviti celeriorem absolutionem, non ple5. Quibus suffragiis juvabuntur mediocriter bo
Abbreviated transcription (Latin):
õ ait. qui detͥnitate que ds ÷ scͥpserunt: ħ in¬
unius sint sub̾e. et in seꝑabili equalitate unus silł
ds̃. ut sit unitas in eẽntia ⁊ pluralitas in ꝑsonis.
Iõq non sunt tres dii s unus ds̃. licet pat̾ filium
genuerit. et iõ filius ñ sit qui pat̾÷ filiusq aꝑat᷑

Expanded text:
 ait, qui de Trinitate, quae Deus est, scripserunt, hoc inunius sint substantiae et inseparabili aequalitate unus sint Deus: ut sit unitas in essentia, et pluralitas in personis, ideoque non sunt tres dii, sed unus Deus, licet Pater Filium genuerit, e
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ s contradic̾ẽ uident᷑ sic det̾minamꝰ. dicen¬
tes nos ⁊ ħͥ et in futuro frui. s ibi pͥe et ꝑfecte et
plene. uͥ ꝑ speciem uidebimꝰ qͦ fruem᷑: hic aut̃ dũ
in spe ambulamꝰ ft̾ium᷑ qͥdem. s ñ adeo plene.
illo fruentes iam beatisunt. qͦ ⁊ nos frui desideramꝰ.
mate: tanto nr̃am ꝑegͥnatioẽm et tolerabilius
sustinemꝰ. et ardentius finire cupinus. Po
git: ⁊ ita iam rem aliquatenus tenet. stat gͦ. quia dõ
frequent̃ tñ dr̃ frui: cum delectatione uti. Cum ii.
adest qͦd diligis. etiam delectationẽ secun gerit.
si tñ ꝑ eam transieris: ⁊ ad illud uͥ ꝑmanendũ ÷
eam retuleris: utĩs ea ⁊ abusuie ñ ꝓpͥe diceris frui.

Expanded text:
 contradicere videntur, sic determinamus, dicentes, nos et hic, et in futuro frui; sed ibi proprie, et perfecte, et plene, ubi per speciem videbimus quo fruemur; hic autem, dum in spe ambulamus, fruimur quidem, sed non adeo plene, illo fruentes jam beati sunt, quo et nos frui desideramus;mate, tanto nostram peregrinationem, et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. 5. git, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quoFrequenter tamen dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieris, et ad illud ubi permanendum est est retuleris, uteris ea, et abusive non proprie diceris frui.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃s qr ñ negat᷑ ingenua posse nubẽ ser¬
uo. s si nescit᷑ eẽ seruił ꝯditionis libe̾ pͣ dimit¬
ti cum seruitus eius fui̾t dep̾hensa. ẜillud.¬
dim̾e p̾ faciat. Si ñ pͥ: si uolui̾t aliam accipiat.
Si uͦ ancillam eam scierat ⁊ collaudauãt: pꝰeam¬
ut legitinani ha̾t. It̃ ex eod̾. Si femina ingenua
acceꝑit seruum seiensꝙ seruus eẽt: hãt eum.
qu õs unũ patͤm habemꝰ in cęlis. Una lex erit
uiro ⁊ feminȩ. ¶Cum dr̃ sciens illũ seruũ:
dat᷑ intelligi ꝗ si nescierit illũ suum eẽ. ñ cogr̃
mane̾ cum ip̃o. Si .ii. conditionis dolũ patit᷑:
ñ cogit᷑ ad he̾re ei cuiꝰ fraude decepta÷. Si aut̃
scierit uir ꝯditionẽ mulieris uł e ꝯu̾so: ñ ualet
lam in mat̾monio acceꝑit: ñ hat̃ licentiã di¬
nuitẽ eam si ꝯsensu aniborum ꝯiunch sunt nͥ ob
fornicationẽ. De ilł agit qͥd altũt̾us ꝯditio no

Expanded text:
a non negatur ingenua posse nubere servo; sed si nescitur esse servilis conditionis libere potest dimitti cum servitus ejus fuerit deprehensa secudimere potest, faciat; si non potest, si voluerit, aliam accipiat. Si autem ancillam eam scierat et collaudaverat, put legitimam habeat. Item ex eodem: Si femina ingenua acceperit servum, sciens quod servus esset, habeat eum; quia omnes unum Patrem habemus in coelis, una lex erit viro et feminae. Cum dicitur sciens illum servum, datur intelligi quod si nescierit illum servum esse, non cogitur manere cum ipso. Si enim conditionis dolum patitur, non cogitur adhaerere ei cujus fraude decepta est. Si autem scierit vir conditionem mulieris, vel e converso, non valet lam in matrimonio acceperit, non habet licentiam dimittendi eam, si consensu amborum conjuncti sunt, nisi ob fornicatione
Abbreviated transcription (Latin):
penitũtia non diluitur. suo pondẽ mox ad aliu
trabit. Uñ fit ut non solum peccm̃ sit s ⁊̃ causa
peccĩ. Ex illo quippe culpa subsequens oritur.
obnubilat. ut p̾cedentis peccĩ m̃ito ⁊̃ in alia ca-¬
dat. Qu. lib̾are noluit desendo ꝑcussit. Pm̃ ut

Expanded text:
enitentia non diluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit, et