comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hora uigilare metũ ⁊ hilariꝰ. setrũ ideo sin¬
gularit᷑ infra cȩteros in crepat. q p̃ cȩteri
nunquã se scandalizaturũ głatus fuerat.¬
n sigilate & orate : ne intretis in tẽptati¬
onẽ. Nota qͥa ñ dicit ne teptemini: sed ne
ntretis in tẽptationẽ. ne scilicet atẽptati¬
one includamini & suꝑemini. Sp̃s quidẽ
prõptꝰ ẽ. caro autẽ infirma. Hilariꝰ Non
utiq de se hoc dicit. Ad eos enĩ hic sermo
ꝑtinet : qui se spoponderant nunquam
negaturos Illoꝵ  enĩ sp̃s proptꝰ erat s:
caro infirma : qͥa nondũ induti erant
uirtutẽ exalto. Sp̃s gͦ prõptꝰ erat ad confi¬
tendũ: sed caro infirma ad tolerandũ.ω¬

Expanded text:
hora vigilare mecum? etc. HILARIUS. Petrum ideo singulariter inter caeteros increpat, quia prae caeteris nunquam se scandalizaturum promissus fuerat. Vigilate, et orate, ut non intretis in tentationem, etc. Nota, quia non dicit, ne tentemini, sed ne intretis in tentationem, ne scilicet a tentatione vincamini et superemini. Spiritus quidem promptus est, caro autem infirma, etc. HILARIUS. Non utique hoc de se dicit, ad eos enim hic sermo pertinet qui se spoponderant nunquam negaturos. Illorum enim spiritus promptus erat, sed caro infirma erat, quia nondum induti erant virtute ex alto. Spiritus ergo promptus erat ad confitendum, sed caro infirma ad tolerandum.
Abbreviated transcription (Latin):
nunquã scandalitabor. Non ÷ men¬
cdaciũ qͦddicit petrus nec temeritas:
s fides & ardens dilectio. in tantũ enim
karitate xp̃i efferebat᷑: ut & imbetilli¬
tatẽ carius suȩ &e fidẽ uerboꝵ xp̃i non
contueret᷑. Nit illi itĩs Am̃ dico tibi

Expanded text:
nes scandalizati, etc. Non est mendacium quod dicit Petrus, nec temeritas, sed fides et ardens dilectio. In tantum enim Christi charitate efferebatur, ut et imbecillitatem carnis suae et fidem verborum Christi non contueretur. Ait illi Jesus: Amen dico tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uel ab inicio ȩugłii usq ad passionẽ om̃ia
faciendo & p̃dicando cõpleuerat. Nunc uͦ
post sermonẽ quo se uenturũ in claritate
predixit: passurũ se ẽẽ ostendit. ut ad¬
moneat sacramentũ crucis ad mixtum
Eẽ głȩ ȩt̃nitatis. Dicit itaq Scitis qͥa

Expanded text:
ionem omnia faciendo et praedicando compleverat. Nunc vero post sermonem, quo se venturum in claritate praedixit, passurum se esse ostendit, ut admoneat sacramentum crucis, admistum esse gloriae aeternitatis. Dicit itaque: Scitis quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ designat specialit᷑: ne manifeste re¬
prehensus impudentior fieret. Mittit¬
gͦ crimꝰ in numero: ut conscius agat
penitentiã
ualde : cȩꝑunt singuli dicere. Nũqͥd

Expanded text:
non designat specialiter, ne manifeste coargutus, impudentior fieret. Mittit crimen in numero, ut conscius agat poenitentiam. valde, coeperunt singuli dicere: Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
dus paremus tibi comedere pascha. Primũ
decima luna sit crucifixus: hac tñ nocte
qua agnus immolabat᷑. & carnis sangui-¬
nisq sui misteria celebranda discipulis
tradidit . & auideis tentꝰ ac ligatꝰ est: ipsius
immolationis hoc ÷ suȩ passionis sacrauit
exordiũ. Set̃r. Uhiuis paremꝰ tͥ comedere
pascha: Nota qͥa ñ erat eis domus certa:
unde imꝓbat᷑ ȩdificatio domor supflua
It mĩs dixit. lte in ciuitatẽ ad quendam:¬

Expanded text:
et paremus tibi comedere pascha? Primum quinta luna, sit crucifixus, tamen hac nocte qua agnus immolabatur, carnis sanguinisque sui mysteria celebranda discipulis suis tradidit, et a Judaeis tentus ac ligatus, ipsius immolationis id est, passionis suae sacravit exordium. Sequitur: Ubi vis paremus tibi Pascha, etc. Nota quia non erat eis domus certa. Unde probatur aedificatio domorum superflua. At Jesus dixit: Ite in civitatem ad quemdam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgressus ruit in faciem. ut humilitaten
mentis ostenderet habitu corporis & pare
humiliationẽ illos cloceret. qͥb eadẽ pasio
immineret. Orat gͥ &e dicit. Mi pater siposs¬
bile. ẽ: ut scilicet me ñ moriente mors
moriat᷑ siue ut sine interitu iudeoꝵ credant
gentes: tunc tͣnseat ame calix iste. Qualibc̃e.
tua. Iołs. Nr̃ȩ utit᷑ uoce naturȩ & caul̃are
fragilitatis & trepidationis humanȩ ut
in his quȩ toleranda st̃ & patientia robret̃.
&e formido tollat᷑. Non enĩ ꝑtimore ppre
passionis credendũ est plata ẽẽ hȩc uerii
ab eo: qͥ ad hoc uenerat ut pateret᷑ unoe
cessans hoc ipsũ petere. excusato qͦdã modo
nr̃e infirmitatis metu in quo remanere
expetlit: in aliũ affectũ transit & dicit.
Uerũptam̃ ñ sic̃ ego uolo: setd sic̃tu. lmbrosꝰ.¬

Expanded text:
gressus ruit in faciem, ut humilitatem mentis ostenderet habitu corporis, et parem humiliationem eos doceret, quibus eadem passio immineret. Orat ergo cum dicit: Mi Pater, si possibile est, ut scilicet me non moriente mors moriatur, vel ut sine interitu Judaeorum credant gentes. Tunc transeat a me calix iste, etc. tua. Nostrae utitur voce naturae, et causam agit fragilitatis et trepidationis humanae, ut in his quae toleranda sunt et patientia roboretur, et formido tollatur. Non enim pro timore propriae passionis credendum est prolata esse haec verba, ab eo, qui ad hoc venerat ut pateretur. Unde cessans hoc ipsum excusato quodammodo nostrae infirmitatis metu, in quo remanere non expedit, in alium affectum transit, et dicit: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uerba s &e fententias dñi prȩmittunt
qͥb ꝑmotus petrus illã p̃sũptionẽ ꝓferret
moriendi. ut magis cogant intelligi
eũ expressisse p̃sũptionẽ suã diuersis locis
ad sermones xp̃i & ter illi a dño responsũ:
qͦd eũ ante gallicantũ ẽẽt negaturus.
sicut post resurrectionẽ ansẽ amaret
int̾rogauit & t̃de pascendis ouib pcepit
unc uenit iñs cũ illis inuillam

Expanded text:
verba, sed etiam sententias Domini praemittunt, verba, sed etiam sententias Domini praemittunt, quibus permotus Petrus, illam praesumptionem proferret moriendi, ut magis cogant intelligi eum expressisse praesumptionem suam diversis locis ad sermonem Christi, et ter illi a Domino esse responsum, quod eum ante galli cantum esset negaturus; sic post resurrectionem suam an se amaret interrogavit, et ter de pascendis ovibus praecepit. Tunc venit Jes
Abbreviated transcription (Latin):
Petrus ex artdore ꝓmittit: xp̃s ut deus
uentura p̃dicit. Nota qͦddicit : ante quã
gallus cantet. Tres ita simplicit᷑ dicunt :¬
solus marcus dicit. ante quã bis cantet.
Trina negatio petri si tota post primũ
gallicantũ inciꝑet mentiri uident᷑
tres : qͥ dict̃ ante quã gallus cantet. ltẽ
si tota ante. suꝑfluo diceret marcꝰ ante¬
quã bis cantet. Sed qͥa ante pͥmũ cepta:
attendert illi tres ñ qͣndo cõpleturus
ẽet eã s qͣnta futura ẽet qͦndocũq cepta.
Uel tota in animo tim̃tis petri ꝑacta. ẽ.
ante pͥmũ cantũ : quȩ uerbis ante pͥmũ
cepta. ante scđm ꝑacta sit. Tantus enim
timor ment̾e eiꝰ inuaserat: qͥ t̃ negare
faceret. Nota etiã qͥa maths &e marcus
negationẽ petri fubnectunt: postquã
ins egressus ÷ de. domo ubi manducauit
paschartħẜ& lucas ante quã inde egresgꝰ
Eẽt. Sed facile intelligimꝰ uel illos
recapitulasse uel istos prȩoccupasse. nisi
magis moueret : qd tã diuersa non modo

Expanded text:
Petrus ex ardore promittit; Christus ut Deus ventura praedicit. Nota quod dicit, antequam gallus cantet, ter simpliciter. Solus Marcus dicit, antequam gallus bis cantet. Trina negatio Petri, si tota post primum galli cantum inciperet, mentiri viderentur tres qui dicunt: Antequam gallus cantet. Item si tota ante, superflue diceret Marcus, antequam bis cantet. Sed quia ante primum coepit, attenderunt, illi tres, non quando completurus esset eam, sed quanta futura esset quandocunque incepta, vel tota in animo Petri perfecta est ante primum cantum, quae verbis ante primum coepta, ante secundum peracta est. Tantus enim timor mentem illius invaserat, qui ter negare faceret. Nota etiam quod Matthaeus et Marcus, negationem Petri subnectunt, postquam Jesus egressus est de domo ubi manducavit Pascha; Joannes et Lucas antequam inde egressus esset. Sed facile intelligimus, vel illos recapitulasse, vel istos praeoccupasse, nisi magis moneret quod tam diversa non modo
Abbreviated transcription (Latin):
orem. Lucas dicit in monte oliueti.
ioħs ens torrentẽ cedron qͦd idem est :
qͥa gethsemani locus in quo orauit. ẽ.
ad radicẽ montis oliueti. ubi ÷ ortus &
ubi etiã eccłia etlificata.ẽ. Gethsemani
int̾pr̃ uallis pinguiũ. & nota loca &ꝰ
tp̃a plena ẽẽ figuris. Cũ erũ in monte
orat : nos sursũ in oratione cor habe
docet. Cũ uͦ in ualle orat. & hoc in ualle
pinguiũ facit : docet in oratione humi¬
utatẽ & int̃nȩ dilectionis pinguedinẽ
pinguedinis orauit. qͥa ꝑ uallẽ humili¬
tatis &e ꝑinguedinẽ haritatis mortẽ
subut pronobis. ¶E dixit discipulis

Expanded text:
. Lucas dicit in montem Oliveti, Joannes trans torrentem Cedron, quod idem est, quia Gethsemani locus, in quo oravit, est ad radicem montis Oliveti, ubi est hortus, et ubi etiam ecclesia aedificata est. Gethsemani interpretatur vallis pinguium, et nota loca et tempora plena esse figuris. Cum enim dicit in monte orat, nos sursum in oratione cor habere docet. Cum in valle, et in hac valle pinguium, docet in oratione humilitatem, et aeternae dilectionis pinguedinem pinguedinis oravit, quia per vallem humilitatis, et pinguedinem charitatis mortem subiit pro nobis. Et dixit discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uenerat: sed ꝑscandalo apłor. &
reiectione iudeorm. & euersione ierłm.
&e nota qͦd dicit cȩpit. Aliud ÷ enĩ inciꝑe
contristam: aliud tristari. det bpositis
Timet xp̃s. cũ ñ timeat petrus. Petrus
ut hõ uim mortis ignorat: deus in
corpore constitutus fragilitate᷑ carnis
exponit ut eoꝵ qͥ sac̃m̃tũ incarnationis
obiurgant impietatẽ excludere possit. qu etiã
corpus suscepit. oĩa quȩ corporis st̃ subire deur
Inde set̃r. Tristis ÷ anima mea usci ad mortu
Nota qͥa ñ mors s tẽpus mortis in meturst.
donec apłos sua liberet passione ꝑ uirtt᷑
enĩ resurrectionis: post ea firmanda erãt
fides credentiũ. Qustinete hic & uglat¬
mecũ. hilarras. O Non ꝓhibet eos asonno
cuiꝰ tẽpus ñ erat imminente tanto discpi¬
mine : sed potius a sõpno infidelitatil ꝙ
torpore m̃tis secũ manere ꝑuigiles admot
progressus pusillũ: ꝓcidit in facemo

Expanded text:
hoc venerat, sed pro scandalo apostolorum, et rejectione Judaeorum, et eversione Jerusalem. Et nota quod dicit, coepit: aliud est enim incipere contristari, aliud tristari. AUGUSTINUS. Timet Christus, cum non timeat Petrus. Petrus ut homo vim mortis ignorat. Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum incarnationis objurgant, impietatem excludere possit; qui etiam corpus suscepit, omnia quae sunt corporis debuit subire. Unde sequitur: Tristis est anima mea usque ad mortem. Nota quia non mors, sed tempus mortis in metu est, donec apostolos sua liberet passione. Per virtutem enim resurrectionis, postea firmanda erat fides credentium. Sustinete hic, etc. HILARIUS. Non prohibet eos a somno, cum tempus non erat imminente tanto discrimine, sed potius a somno infidelitatis et torpore mentis secum manere pervigiles admonet. Et progressus pusillum, procidit in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
Sunc dicit illis itis. Om̃s uos scandalũ pati¬
passuri st̃: ut cũ passi fuerint ñ desperent sa¬
lutẽ sed agentes penitentiam liberentur de
benedicit in nocte. Qui enĩ dormiunt:. nocte
dormiunt. Sic qͥ scandalizant᷑: nocte scanda

Expanded text:
andalum patipassuri sunt, ut cum passi fuerint, non desperent salutem, sed agentes poenitentiam liberentur. Et bene dicit in nocte. Qui enim dormiunt, nocte dormiunt; sic qui scandalizantur, nocte scandal
Abbreviated transcription (Latin):
incarne: mistice hoc ad corpus xp̃. illud
refert᷑ ad sanguinẽ. Uerũ qͥa ce nos in xp̃o
& in nobis xp̃m manere oportet uinũ dñe
sanguinis aqua miscet᷑. At testante enĩ iohe.
aquȩ popłi st̃ Ꝙ neti aquã solã neq uinũ
solu. sic̃ nec granũ frum̃ti solũ sine aquȩ ad¬
mixtione & confectione in panẽ cuiqũa licet
offerre: ne talis oblatio quasi caput am̃eli
isse. uel nos sine illius passione saluari ac pas
offerri posse confingat. Oportet eñi utn
ei uiuamꝰ e ipse in nobis maneat & nolin
eo Quod autẽ dicit. hic ÷ sangus meiosl
cestam̃ti. ad distinctionẽ ueteris testam̃ti dr̃. tͦd
licet effunderet᷑. peccata tñ ñ remittebat.

Expanded text:
in carne. Mystice hoc ad corpus Christi, illud refertur ad sanguinem. Unde quia et nos in Christo, et in nobis Christum manere oportet, vinum Dominici calicis aqua miscetur. Attestante enim Joanne, aquae populi sunt, et neque aquam solam, neque vinum solum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae commistione et confessione in pane cuiquam licet offerre, ne talis oblatio quasi caput a membrisse, vel nos sine illius passione salvari, ac Patri offerri posse confingat. Oportet ergo ut nos ei vivamus, et ipse in nobis maneat, et nos in eo. Quod autem dicit: Hic est sanguis novi testamenti. Ad distinctionem veteris testamenti dicitur,licet effunderetur, peccata tamen non remittebat.
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitatẽ ꝓmittit. uohiscũ enĩ ñ adidẽ
tẽpus: sed ad eandẽ innouationẽ dictũ accipi¬
endũ ẽ. Quod autẽ dicit de genimine. hoc
significat eadẽ corporautiq resurrectura
scđm innouationẽ cȩlestẽ: quȩ nc̃ st̃ moritura
scđm uetustatẽ Si autẽ uitẽ de cuiꝰ uetustate
nc̃ passionis calicẽ bibit ipsos iudeos intellexe¬
ris: significat᷑ etiã ipsã gentẽ ad corpus xp̃i ꝑ
uitȩ nouitatẽ accessurã. cũ ingressa plenitudine
gentiũ om̃is isrł saluus fiet.
t ymno dicto: exiert̃ in mont̾ẽ oliueti.
hoc ÷ qͦd in psalmolegimꝰ Edent paupes¬

Expanded text:
ttit. Vobiscum enim, non idem tempus, sed ad innovationem eamdem dictum accipiendum est: quod autem dicit de genimine hoc, significat eadem corpora utique resurrectura, secundum innovationem coelestem, quae nunc sunt moritura secundum vetustatem. Si autem vitem, de cujus vetustate nunc passionis calicem bibit, ipsos Judaeos intellexeris, significat etiam ipsam gentem ad corpus Christi per vitae novitatem accessuram, cum ingressa plenitudine gentium, omnis Israel salvus fiet. Et hymno dicto, exierunt in montem olivarum, etc. Hoc est quod in Psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
sacm̃to sui corporis & sanguinis refectos. &
smno piȩ intercessionis ded patri cõmendatos:
in montẽ ducit oliuarũ. ut tipice designet nos̃
ꝑ acceptionẽ sacram̃tor suor: pert opẽ suȩ
intercessionis ad altiora uirtutũ karismat a¬

Expanded text:
sacramento sui corporis ac sanguinis imbutos. Et hymno piae intercessionis patri commendatos, in montem educit Olivarum, ut typice designet, nos per acceptionem sacramentorum suorum, per quae opem suae intercessionis, ad altiora virtutum dona
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet nos offeramꝰ. Non inueniant nos qͣsi
tuntes &e retrahentes sed ultro nos ingerentes.
ut confidentiã passuri uideant. Hilarius.
Quod pͥmũ reuertens obiurgat: sccło silet :
tercio quiescere iubet: ista ratio ÷ qͦd pͥmũ
post resurrectionẽ dispersos. & diffidentes
ce trepidos reprehendit. Scd̾o: misso sp̃u
paracdito grauatos ad contuendã eugłii
libertatẽ ocłos usitauit. Nã aliqͣndiu legis
amore detenti : quodã fidei sõno st̃ occupati.
Tercio uero id ÷ claritatis suȩ reditu securi¬
tati eos & quieti restituit.

Expanded text:
scilicet nos offeramus, non inveniat nos quasi timentes et retrahentes, sed ultro nos ingerentes, ut confidentiam passuri videanQuod primum revertens objurgat, secundo silet, tertio quiescere jubet, ista ratio est, quod primum post resurrectionem dispersos eos et diffidentes et trepidos reprehendit. Secundo misso Spiritu paracleto, gravatos ad contuendam Evangelii libertatem oculos visitavit. Nam aliquandiu legis amore detenti, quodam fidei somno sunt occupati. Tertio vero, id est in claritatis suae reditu securitati eos et quieti restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
suis uenditus ẽ & exinde querebat opor¬
tunitatẽ: ut eũ sine turbis traderet.
Multi hodie qͥ factũ iudȩ exetrant᷑ idem
faciunt qͥa cũ ꝑmunere falsũ testimoniũ
dict̃. Qui ueritatẽ negant dm̃ qͥ ueritas
ẽ uendt̃᷑ dũ haritatẽ uiolant. dm̃ qͥhari¬

Expanded text:
st. Sequitur: Et exinde quaerebat opportunitatem, ut eum sine turbis traderet, etc. Multi hodie qui factum Judae exsecrantur, idem faciunt, quia cum pro munere falsum testimonium dicunt, quia veritatem negant, Deum qui veritas est, vendunt. Dum charitatem violant, Deum q
Abbreviated transcription (Latin):
loco sc̃a dilatabit᷑ ȩccłia ꝑ totũ mundũ: dicet᷑
& qͦd hec fecit in memoriã mei. Istud & ap¬
postũ notat qͥd sic̃ udas contradicens ad¬
eptꝰ ÷ ꝑfidiȩ infamiã. sic & ista piȩ deuoti¬
onis głam. Sed dñs hona tantũ laudans hoc¬

Expanded text:
 Ecclesia, per totum mundum dicetur, et quod haec fecit in memoriam ejus. Istud et appositum, notant quod sicut Judas contradicens, adeptus est perfidiae infamiam, sic et ista piae devotionis gloriam. Sed bona Dominus tantum collaudans, ho
Abbreviated transcription (Latin):
dare & eggo uobis eũ tradã : Tunc scilicet
qͣndo congregati st̃ pͥncipes sacerdotum:
abut unꝰ de duodetĩ. Abut ñ inuitatꝰ. non
coactꝰ sed sponte sceleratũ inut c̃silium.¬
Hilariꝰ. uolens dãpnũ de unguenti effusione
magistri sui precio cõpensare. nec certe
postulat summã ut saltĩ faceret ꝓditionẽ
sucrosã s quasi uile uendens mancipiũ.
in potestate ponit ementiũ gͣntũ uellent

Expanded text:
licet quando congregati sunt principes sacerdotum, abiit unus de duodecim, abiit, non invitatus, non coactus, sed, sponte sceleratum iniit consilium, volens damnum de unguenti effusione Magistri sui pretio recompensare. Nec certe postulat summam, ut salutem faceret proditionem lucrosam, sed quasi vile vendens mancipium, ponit in potestate ementium, quantum vellent
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi uellet intelligi. Officiũ ÷ sepulturȩ
&epietatis: qͥd uos ꝑditionẽ putatis. Nec miri
si michi dat fidei odorẽ: ꝓqua mox fusuris
sũ meũ sanguinẽ.Permit̾tatis gͦ eã repri¬
sentare mea sepulturã : ut effundat sip
me oleũ. ꝓ qua effundã sangumẽ manꝰ.
Net r Amen dico uobis. ubicunq p̃acatũ

Expanded text:
Quasi velit intelligi: Officium est sepulturae et pietatis, quod vos perditionem putatis. Nec mirum si mihi dat fidei odorem, pro qua mox fusurus sum meum sanguinem. Permittamus ergo repraesentare eam meam sepulturam, ut effundat super me oleum, pro qua effundam sanguinem meum. Sequitur: Amen dico vobis, ubicunque praedicatum
Abbreviated transcription (Latin):
priuis pascha tipicũ consũmari & sic uerix
noui paschȩ sacram̃ta substitui. Nos uͥpro
reuerentia tanti sac̃m̃ti prius reficimir
dñicis sacm̃tis: quã corporalib escshetr¬
meũ: qͦd sub specie panis uidetis. It accrun¬

Expanded text:
prius Pascha typicum consummari, et sic veri et prius Pascha typicum consummari, et sic veri et novi Paschae sacramenta substitui. Nos vero pro reverentia tanti sacramenti prius reficimur Dominicis sacramentis, quam corporalibus emeum, quod sub specie panis videtis. Ta
Abbreviated transcription (Latin):
Cenantib autẽ eis accepit it̃s panẽ ce
benedixit ac fregit detlitti discipłis suis¬
meũ. Beda. finitis ueteris paschȩ solennus
quȩ in cõmemorationẽ antiquȩ de
egipto liberationis popłi dei agebant᷑.
Eͣnsut ad nouũ qͦd in suȩ redẽptionis
memoriã eccłiam frequentare uolebat.
ut scilicet ꝓcarne agni ce sanguine sui
corporis sanguinisq sacramentũ substitue
ipsũq se ẽẽ monistraret. cui ds̃ pat̾ uiranie
dicens Tues sacerdos inȩternũ: scđ̃m orunr
mel chisedech. frangit itaq ipse panẽ quõ
discipłis porrigit: ut ostendat corporisiu
fractionẽ. ñ absq sua sponte ac ꝓcuratun
futurã. sic̃ ipse dicit. Potestatẽ habeo ponen
scilicet panẽ gr̃a certi sacram̃ti post qui
frangeret benedixit: qͥa naturã humanã
quã passurus assũpsit. ipse una cũ patrro
sp̃u sc̃o gr̃a diuinȩ uirtutis impleuit. sost
cenã gͥ corpussuũ tradidit: qͥa necesse era

Expanded text:
Caenantibus autem eis, accepit Jesus panem, et Caenantibus autem eis, accepit Jesus panem, et benedixit, fregit, deditque discipulis suisetc. Finitis veteris phase solemniis, quae in commemoratione antiquae de Aegypto liberationis populi Dei agebantur, transit ad novum, quod in suae redemptionis memoria, Ecclesiam frequentare volebat, ut scilicet pro carne agni ac sanguine, sui corporis sanguinisque sacramentum institueret, ipsumque se esse monstraret, cui juravit Dominus: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Frangit itaque ipse panem, quem discipulis suis porrigit, ut ostendat sui corporis fractionem, non absque sua sponte ac procuratione futura, sicut ipse dixit: Potestatem habeo ponendi scilicet panem, gratia certi sacramenti priusquam frangeret, benedixit, quia naturam humanam quam passurus assumpsit, ipse una cum Patre et Spiritu sancto gratia divinae virtutis implevit. Post coenam igitur corpus suum tradidit, quia necesse erat
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. Catinũ u uasfictile aptũ adim¬
mittendũ liquorẽ & potuit fieri ut
mensa uas fictilȩ &e quadrangulu con-¬
sic̃ scriptũ ÷ de illo. Ue autẽ hõi illi: p¬
scđo correptꝰ aꝑditione pedẽ retrahit:
s patientia dñi impudentiam suam
nutrit & irã dei sibi thesaurirat.¬
denunciata supplicia corrigant. Sed
qͥ admensã dñi malignus accedit. qui
prȩcordis aliquo scelere pollutis sacro¬
scĩs misteriis participare ñ metuit.
Multo melius erat omnino ñ esse.
quã male esse. Usitate & simpliciter
Arabrosius. An diabolo dicit ñ nasci ad
peccatũ. an etiã bonũ illi erat. ut xp̃o¬
ñ nasceret᷑ ꝑ uocationẽ ne ẽet apostata
tradidit eum dixit. Nunqͥd egosũ
rabi: Quia cȩt̾eri discipłi tristes eũ¬
int̾rogauerant int̾rogat & iste ne
tacendo uideret᷑ se pdere. Qalii dict᷑ dñe:
iste uͦ rabi. qͣsi leuius reputans ꝓde magistrũ
quã dñm uel blandientis affectũ ꝯstendit
Quasi diceret. lu te pͥdisti: non egh

Expanded text:
dictum: catinum vas fictile aptum ad immittendum liquorem, et potuit fieri ut mensa fictile vas et quadrangulum con scriptum est de illo. Voe autem homini illi psecundo correctus a proditione pedem retrahit, sed patientia Domini impudentiam suam nutrit et iram Dei thesaurizatdenuntiata supplicia. Sed qui ad mensam Domini malignus accedit, qui praecordis aliquo scelere imbutus, pollutis sacrosanctis mysteriis participari non metuit. Multo melius esset omnino non esse quam male esse, usitate et simpliciter qui non est. An diabolo dicit non nasci ad peccatum: an etiam bonum illi erat ut Christo non nasceretur per vocationem, ne esset apostata tradidit eum, dixit: Nunquid ego sum, Rabbi? Quia caeteri discipuli eum tristes interrogaverunt, interrogat eum et iste, ne tacendo videretur reus se prodere. Et alii dicunt, Domine, iste vero Rabbi, quasi levius reputans prodere Magistrum quam Dominum, vel blandientis affectum ostendit,Quasi dicat: Tu te prodidisti, non ego.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosi. Martus dicit nardi spicati. id÷ de
spicis &e folus confecti qͦd p̃ciosius ẽ. lohesu̾¬
dicit nardi pistici. id ÷ fidelis. ñ adulterat¬
s ueri. histis enĩ grece: fides dr latine.
Mistice hȩc deuotio mariȩ fidẽ designat¬

Expanded text:
pretiosi. Marcus: nardi spicati, id est, de spicis et foliis confecti, quod pretiosius est. Joannes nardi pistici, id est, fidelis, non adulterati aliis herbis: πίστις Graece, fides Latine. Mystice. Haec devotio Mari
Abbreviated transcription (Latin):
colligit᷑ ante sex dies paschȩ uenit it̃is in
quo de unguento p̃cioso fit cõmemoratio
postea gerunt᷑ ea quȩ narrant᷑. post hc̃
aduentũ eꝰ ierusolimis gesta. Ex illo oͦ
diȩ quouenit bethaniã usq ad diẽ qͦ ista¬
ẽe quatriduũ ut occurreret dies quẽ
ante biduũ paschȩ matħs & marcus diffini¬
uert᷑. Mistice post duos dies clariluminis
ueteris & noui testam̃ti: uerũ pascha p

Expanded text:
nte sex dies paschae uenit in ubi de unguento pretioso fit commemoratio,llum. deinde postea geruntur ea quae narrant post hunc aduentum eius Hierosolymis gesta. ex illo ergo die, quo uenit in Bethaniam adque ifuisse quatriduum, ut occurreret dies quem ante biduum Paschae Matthaeus et Marcus definierunt . Mystice autem post duos dies clarissimi luminis Veteris ac Novi Testamenti, verum pro mundo
Abbreviated transcription (Latin):
origenes doginatizat om̃s reꝓbos. ipsũ etiã
diabolũ &e angłos eiꝰ post multa scła posse
inclul gentiã petcatoꝵ ꝓmereri : ce asuppli
liberari. asserens diumnȩ pietati aptissime
conuenire : ut sic̃ hominẽ redemit ita
qͥt p̾uaricatorẽ angłm saluet. Cui
tr aptissime hac sententia repugnat᷑¬

Expanded text:
sum etiam diabolum et angelos ejus post multa saecula posse indulgentiam peccatorum promereri et a suppliciis liberari, asserens divinae pietati aptissime convenire, ut sicut hominem redemit, ita quoque praevaricatorem angelum salvet. Cui tamen apertissime hac sententia repugnat
Abbreviated transcription (Latin):
esurientẽ. aut sitientẽ aut hospitẽ. aut nudũ
aut infirmũ ł in carcere. & ñ ministrauimꝰ
qui conuerti amalis & agere bona noluert̃.¬
Unde subdit᷑. s unc respondebit illis dicens
Am̃ dico uob̃ Iquãdiu ñ fecistis uni de minorib

Expanded text:
esurientem, aut sitientem, aut hospitem, aut nudum, aut infirmum, vel in carcere, et non ministravimus em, qui converti a malis et agere bona noluerunt. Tunc respondebit illis, dicens: Amen dico vobis, quandiu non fecistis uni de minor
Abbreviated transcription (Latin):
Identiũ. Inutilẽ seruũ ce infructũ¬
osũ qͥ sponte & neglegentia sua corruit
in interiores tenebras: eicite in exterio¬
res. Exteriores tenebrȩ possunt intelligi
corporales penȩ. Corpꝰ quippe exteriꝰ ÷
aĩȩ interiores gͥ tenebrȩ mala st̃ animȩ:
qͥb a haritatis lumine auersa in peccatis
oblectat᷑. Exteriores uͦ tenebre mala st̃
corporis: qͥb etͣnalit᷑ torquebit᷑ in fine.

Expanded text:
icat: Inutilem servum et infructuosum, qui sponte et negligentia sua corruit in interiores tenebras, ejicite in exteriores. Exteriores tenebrae possunt intelligi corporales poenae. Corpus quippe exterius animae. Interiores ergo tenebrae mala sunt animae, quibus a charitatis lumine aversa, in peccatis oblectatur. Exteriores vero tenebrae sunt mala corporis, quibus aeternaliter torquebimur in igne.
Abbreviated transcription (Latin):
fine mundi ia exequitur dñs modũ futuri
iudicis. Ꝙ nota qͥa crucifigendꝰ prȩmisit
głam triũphantis: ut hac tanta ꝓmissi¬
one scandalũ crucis posset remouere.
tate id÷ in diuinitatis potentia iudica¬
turus qͥ ante uenerat in humilitate
serin iudicandꝰ. Q om̃s angłi eiꝰ cũ eo. Qui
custoda bene uel malȩ egert᷑. Tunc
eiꝰ omnipotentia Notandũ ÷ quod dixit
filu hõis. Ualet enĩ aduersus hereticos
qͥ xp̃m in assũpta forma serui negant
manere ꝓ eo qͦd ait apłs. Ꝙsi noueramꝰ rõm

Expanded text:
uri judicii. Et nota, quia crucifigendus praemisit gloriam triumphantis, ut de hac tanta promissione, scandalum crucis posset removere. tate, id est, in divinitatis potentia judicaturus, quoniam venit in humilitate servi judicandus. Et omnes angeli ejus cum eo, quia custodia bene vel male egerunt. Tunc s omnipotentia ejus. Nota, quod dixit Filius hominis. Valet enim adversus haereticos, qui Christum in assumpta forma servi negant venire, pro eo quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: sedñ ad diuidentẽ referenda ÷ diu̾sitas.
Nit enĩ unũ quẽq scđm uirtutẽ suã ac¬
Ille cui duo talenta st̃ cõmissa. gentilis:¬
ẽ popłs: cui data st̃ duo. fides cordis & cam¬
fessio oris: quȩ duo iterũ multiplicauit.
Iue aute qͥ unũ talentũ accepit. illos
de udaico popło designat. qui in lege
psistentes carnali carnalit̃ sapuert᷑ : &
ip̃ualẽ legis intellectũ in littera quasi
talentũ in t̾ra abicondert᷑. neq ipsi
utentes net ꝓpt̾ inuidiã aliis scilicet
gentib utendũ dispensantes: & illu car¬
nalẽ intellectũ legis sibi ad salutẽ suffi¬
cere putantes. lector cȩtera subti¬
lius inquirat scđm hanc sententiam.
Nũ autẽ uenerit filius hominis

Expanded text:
n ad dividentem referenda est diversitas. Ait enim unumquemque secundum virtutem suam acIlleest populus, cui data sunt duo, fides cordis, et confessio oris, quae duo iterum multiplicavit. Ille vero, qui unum talentum accepit, illos de Judaico populo designat, qui in lege persistentes carnali, carnaliter sapuerunt, et spiritualem legis intellectum in littera, quasi talentum in terra absconderunt, neque ipsi utentes, neque propter invidiam aliis scilicet gentibus utendum, dispensantes, et illum carnalem legis intellectum sibi ad salutem sufficere putantes. Lector caetera subtilius inquirat, secundum hanc sententiam. Cum autem venerit Filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
cretlere debuert mirati st̃ quia
ceptandi locũ ñ habuert̃ Ꝙre¬
licto illo abiert̃.: &e infidelitate re:¬
sillcet discessert pharisei accessert
saducei qͥ int᷑pretant᷑ iusti qͦd ñ erant.¬
At Unus dies fuit: sed multa cer¬
tamina frequentabant enĩ eũ tali¬
forte consilis. ut eũ quẽ ratione suꝑare
una phariseorꝓ & altera saduceor
Pharisei iusticiã traditionũ ce obserua¬
tiorũ qͣs illi deuterosis uocant: id est¬
scdam legẽ prȩferebant. Unde &
dusi uocant᷑ a popło. Saducei autẽ¬
resurrectionẽ corpor ñ credebant :
ce animas interire cũ corpore puta¬
bant turpitudinẽ fabulȩ fingentes
quȩ deliramenti arguat eos qui
resurrectionẽ corpor asserurt.
t int̾rogauert̃ eũ dicentes. Ma¬
gister mores dixit. Siquis morcuus

Expanded text:
credere debuerunt, mirati sunt, quia tentandi locum non habuerunt. Et relicto illo abierunt, et infidelitatem resaei discesserunt, accesserunt Sadducaei, qui interpretantur justi, quod non erant: unus dies fuit, sed multa certamina. Frequentabant enim forte tali consilio, ut eum quem ratione superare una Pharisaeorum et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant. Unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei auteresurrectionem corporum non credebant, et animam interire cum corpore putabant. Turpitudinem fabulae fingentes, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem corporum asserunt. Et interrogaverunt eum dicentes: Magister, Moyses dixit: Si quis mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
git in isrł. Fatigatꝰ est a sepultura. & cȩ¬
catꝰ : qͥa qui infatigabilis in bonis opib
ꝑsistit. nunquã fidei luce priuat᷑. Lacet
stare infide. uiliter agere & conforta¬
ri neglegit. Cuibene congrut aluo
tuis. & illuminabit te xp̃c. Hirundines
ꝓpt᷑ leuẽ uolatũ suꝑbiã cordisq leu¬
tatẽ figurant. quarũ immundicia con¬
festim eos qͥb dominat᷑ excȩcat. Quasi
enĩ nido hirundinũ suppositꝰ dormit:
qͥ leuitati. lasciuiȩ. ac suꝑbiȩ mentem
incautꝰ subiecit. Hȩc autẽ cȩcitas popło
isrł maximȩ ĩminente aduentu dñi in
carne prȩualuit : cũ & romanȩ seruitu¬
tis iugo premerent᷑. & legis diuine

Expanded text:
git in Israel . Fatigatus est a sepultura, et caegit in Israel . Fatigatus est a sepultura, et caecatus, quia qui infatigabilis in bonis operibus persistit, nunquam fidei luce privatur. Jacetet stare in fide, viriliter agere, confortari negligit. Cui bene congruit illud tuis, et illuminabit te Christus . Hirundines propter levem volatum, superbiam, cordisque levitatem figurant, quarum immunditia confestim eos, quibus dominatur, excaecat. Quasi enim nido hirundinum suppositus dormit, qui levitati, lasciviae ac superbiae mentem incautus subjicit. Haec autem caecitas populo Israel, maxime imminente adventu Domini in carne praevaluit, cum et Romanae servitutis jugo premerentur, et legis divin
Abbreviated transcription (Latin):
N&e ei cunctarũ uirtutũ opus auferre.
nec ualuit. qͥa multi erant ineo seĩ docto¬
res. qͥ eiꝰ uite ꝓuiderent ac saluti. Fugit
autẽ cũ filio & uxore. qͥa nec fidem
dnĩcȩ incarnationis nec statũ synago¬
ed occiso rege a filiis suis. restituta
sunt cuncta sua tobiȩ. Quia suꝑato
sepius diabolo ac suis scelerib quȩ
uelut pessimã ꝑlem genuit condenina¬
to. redeunt ꝓsp̾a popło dĩ. Quib alter¬
pultura tobias. uenit in ¶ domũ suam.
t cũ iactasset se iuxta parietẽ & obdor¬
misset: ex nido hirundinũ calida sterco¬
ra decidert᷑ in oculos eiꝰ. & factꝰ est cętꝰ
Ne mireris lector qđ aliqͣndo bona typi¬
ce malũ. aliqͣndo bonũ male facta ho
minũ significant. Qđ si ñ liceret: nunꝗͣ
nigro atram̃to s auro sẽꝑ lucido scri¬
beret᷑ nom̃ dĩ. qͥa dslux est. Sed aesi
nom̃ diaboli in calculo scribas candido
nichilominꝰ tenebras significat profun¬
cat. qͥa sic̃ apłs ait: cęcitas ex parte conti¬

Expanded text:
ei cunctas virtutum opes auferre, nec valuit; quia multi erant in eo sancti doctores, qui ejus vitae providerent ac saluti. Fugit autem cum filio et uxore. Quia nec fidem dominicae incarnationis, nec statum synago multum claruit. Sed occiso rege a filiis suis, restituta sunt cuncta sua Tobiae. Quia superato saepius diabolo, ac suis sceleribus, quae velut pessimam prolem genuit, condemnato, rediebant prospera populo Dei. Quibus alterpultura Tobias, venit in domum suam, et cum jactasset se juxta parietem et obdormisset, ex nido hirundinum calida stercora ceciderunt in oculos ejus, et factus est caecus Ne mireris, lector, quae aliquando bona typice malum, aliquando bonum mala hominum facta significant. Quod si non liceret, nunquam nigro atramento, sed auro semper lucido scriberetur Deus, quia lux est. Sed etsi nomen diaboli in calculo scribas candido, nihilominus tenebras significat profunat quia, sicut Apostolus ait, Caecitas ex parte conti
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ corã deo testimoniũ conscientia ꝑhibe¬
bat: intrauert̃ cũ eo ad nuptias. ubi munda
anima sẽpiterno dei uerbo fȩcunda copulat᷑.
tandi post factũ iudiciũ nullus postea p̃cib
patebit aditus. Post iudiciũ enĩ magna ÷ eius
seueritas: cuiꝰ ante ÷ ineffabilis mĩȩ benignitas.
Iouissime uͦ ueniunt & reliquȩ uirgines¬
ueniunt. qͥa ꝑserã penitentiã : ꝑ infruc¬
tuosas lacrimas pulsant foris relictȩ. Nec est
dictũ qͦd emerint oleũ. ideoq intelligende
st̃ nullo iã remanente de alienis laudibus
gaudio. in angustiis ce dolorib redire ad
implorationẽ dei. Sed qualis dei: Seueris
Dolore repulsionis cõpulsȩ appellationem
ingeminant dñationis. ñ uocando patrẽ¬
cuiꝰ inuita sua contempsert̃ miscđiam.
Ut ille respondens ait. Amen dico uob:¬
A nescio uos. Quasi dicat. ldeo uos desero:
qͥa ꝑuitȩ meritũ ñ agnosco. Uigi
lãte itaq qͥa nescitis diem neq hora
Nescitis ñ solũ diem iudicii quo uenturꝰ

Expanded text:
onium coram Deo testis conscientia perhibebat, intraverunt cum eo ad nuptias, ubi munda anima sempiterno divino consortio copulatur.  imitandi, post factum judicium, nullis postea precibus patebit aditus. Post judicium enim magna est severitas, cujus ante est ineffabilis misericordiae benignitas. Novissime veniunt, quia per seram poenitentiam, et per infructuosas lacrymas pulsant foras relictae. Nec est dictum, quod emerunt oleum, ideoque intelligendae sunt, nullo jam remanente de alienis laudibus gaudio, in angustiis et doloribus redire ad implorationem Dei. Sed qualis Dei? Saevissi nobis, etc. Dolore repulsionis compulsae, appellationem ingeminant dominationis, non vocando patremcujus in vita sua contempserunt misericordiam. At ille respondens ait: Amen dico vobis, nescio vos. Quasi dicat: Ideo vos desero, qtis diem neque horam, etc. Nescitis non solum diem judicii, quo venturus
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ ꝑmittens. & suo arhitrio relinquens.
Nbut autẽ qͥ qͥnq talenta acceꝑat &¬
Quasi dicat. Promouit sese inscientia
exteriori &e si mistica penetrare ñ potuit :
&e oꝑatꝰ ÷ in eis. sese a uisibiliũ uoluptate
cohibendo. & lucratꝰ ÷ alia qͥnq alios ad¬
monendo. & exemplo bonors mors in.¬
formando. & ab eisdẽ exteriorib cõpescendo.

Expanded text:
rio relinquens. Abiit autem qui quinque talenta acceQuasi dicat: Promovit sese in scientia exteriori, et si mystica penetrare non potuit, et operatus est in eis sese a visibilium voluptate cohibendo, et lucratus est alia quinque. Alios admonendo et exemplo bonorum, et morum informando, et ab eisdem exterioribus conpescendo.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ñ nulli qui qͣsi duob talentis
ditati. intellectũ attp oꝑationẽ ꝑcipiunt:
de Exteriorib oꝑant᷑. Cũq intelligen¬
do & oꝑando aliis p̃dicant: qͣsi dupli¬
catũ de negocio lucrũ reportant. Bene
autẽ alia quinq uel alia duo inlucrũ
uenisse referunt᷑: qͥa dũ utriq serui
p̃dicatio impendit᷑ qͣsi accepta talenta
geminant᷑.¬
ui autẽ unũ accepat:

Expanded text:
Sunt nonnulli, qui quasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem percipiunt, de exterioribus operantur. Cumque intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinque, vel alia duo in lucrum venisse referentur, qui, dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantui autem unum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
peregre ꝑficiscit᷑ nisi redẽptor nr̃
quim ea carne quã assũpserat ab iit
in cȩlũ  Carnis eiũ locus ꝓp tra
peregre ꝑficiscens. seruis siuis bona sua
tradidit : qͥa fidelib suis sp̃ualia dona c̃cessit

Expanded text:
i Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit.
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã fur in nocte ueniet: clamor far
&e facto clamorȩ illo:ecce in mom̃ito spons¬
suã. Clamor dico factꝰ ẽ . & ecce cuiusma
clamor exite obuiam ei: oc currite ei dluã
in aera. Tunc audito clamorȩ. surrexerunt
om̃s a sõno mortis. om̃s uirgines illȩ ti hon
diligenter apud se cogitauert̃ & nume

Expanded text:
tanquam fur in nocte veniet . Clamor factuba Dei, et facto clamore illo, Ecce, in momento, sponsam. Clamor, dico, factus est, et ecce ejusmodi clamor: Exite obviam ei. Occurrite ei obviam in aera. Tunc, audito clamore, surrexerunt omnes de somno mortis. Omnes virgines illae, tam bonae diligenter apud se cogitaverunt, et nume
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ a discipulis de consũmatione scłi:
int̃multa quȩ locutꝰ. ẽ. hoc qͦq exemplũ
apposuit decẽ uirginũ. quarũ quinq
dicunt᷑ admitti: quinq excludi. quȩ ad¬
missio & exclusio significat futuram
bonor malorũq discretionẽ. Setd
querendũ ẽ. Si uirginitatis nomen
honorabile ẽ. cur receptis exclusisq
student c̾tinentiȩ : licet differarit in¬
intentione. Uirgines enĩ st̃ õs qͥ aluxu

Expanded text:
noster a discipulis de consummatione saeculi, inter multa quae locutus est, hoc quoque exemplum apposuit decem virginum, quarum quinque dicuntur admitti, et quinque excludi. Quae admissio et exclusio significat futuram bonorum malorumque discretionem. Sed quaerendum est, si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque student continentia, licet differant intentione. Virgines enim sunt omnes qui a luxu
Abbreviated transcription (Latin):
bene agentib. Date nobis de oleo ur̃o: ql
facta aliena laude fulciunt᷑. eadẽ subt̾to
deficiunt & de consuetudine id sẽꝑ inqure
unde gaudere animus solet ltaq homiũ
qͥ corda ñ uident testimoniũ uolunt hlert.
apud deũ qͥ cordis inspector est. Dict̃ gͦ la¬

Expanded text:
entes: date nobis de oleo uestro, quia facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ zelodei s potius humanȩ głȩ. unde
accipientes lãꝑades suas. bona scilicet
oꝑa scđm continentiã facta: exierunt
obiuiã sponso & sponse. id ÷ bene oꝑando
uisȩ st̃ concordasse uoluntati sponsi &
non bona intentione. & quinq erant pru¬

Expanded text:
n zelo Dei, sed potius humanae gloriae. Unde accipientes lampades suas, bona scilicet opera secundum continentiam facta, exierunt obviam sponso et sponsae, id est bona operando visae sunt concordasse voluntati sponsi, snon bona intentione, et quinque erant pru
Abbreviated transcription (Latin):
&e compressa esse samaritanorũ inuidiã compẽ¬
rerant: tandẽ & de ipsis aliqui domũ redire
consensert̃. tã & si plures ibidẽ resedert̃. quorũ
ꝓgenies usq hodie eisdẽ in partib detineri &
ꝑsarũ genti seruire ꝑhibet᷑ Sic̃ autẽ ⁊o robabel
&e iosue ut sepe dictũ .ẽ. dnm saluatorẽ designast
qͥ captiuitatẽ generis humani sua grã relaxat.
suãq in nob̵ domũ ipse nos scĩficando ac possiden¬
do ȩdificat: sic & ezras sacerdos. & scriba uelos
eundẽ dñm qͥ ñ uenit soluere legẽ sed ad implere mani¬
feste denunciat. Qui & obid scriba legis dĩ siue scri¬
ba uel ox inlege moysi potuit recte uocari. qͥa ip¬
se moysi legẽ ꝑ angłm dedit: ipse ꝓpħas scõs ꝑgr̃am¬

Expanded text:
et comprehensam esse Samaritanorum invidiam compeet comprehensam esse Samaritanorum invidiam compererant, tandem et de ipsis aliquid domum redire consenserunt; tametsi plures ibidem resederunt, quorum progenies usque hodie eisdem in partibus detineri, et Persarum genti servire perhibetet Jesus, ut saepe dictum est, Dominum Salvato rem designant, qui captivitatem generis humani sua gratia relaxat, suamque in nobis domum ipse nos sanctificando ac possidendo aedificat; sic et Ezras sacerdos ac scriba velox, eumdem Dominum, qui non venit solvere legem, sed adimplere , manifeste denuntiat. Qui et ob id scriba legis Dei, sive scriba velox in lege Moysi potuit recte vocari, quia ipse Moysi legem per angelum dedit, ipse prophetas sa
Abbreviated transcription (Latin):
migrantis nabrichodonosor: sed tantũ modo
filiorũ isrł & sacerdotũ ac leuitarũ qui cũ illo
ascenderint mentio ẽ Unde ueri simile uidet᷑
qd illi qui tunc reuocatifẽ ierusolimã. de uida
& beniamin fuerint qͥ a nabuchodonosor fur¬
rant in babyloniã transmigrati. hi autẽ qui
nc̃ reducti ꝑ exram leguntur de decem cribub
qͥ specialit᷑ post diuisionẽ isrł uocabant᷑ exate¬
rint: qͥs reges assyriorũ longe ante tempora
nabuchodonosor captiuart̃. & ultra montes
medorũ habitare fecerunt. Tunc itaq duȩ
trib maxima ex parte domũ rediert᷑. ac cẽ¬
plũ graui cũ labore restaurarunt: decẽ autẽ
trib quȩ minorẽ tẽpli & religionis curam
habuerunt rege iubente licet patriã redire
neglexert̃. eo qđ destructo chaldeorũ imꝑio
ubere subregib ꝑsarũ qͥ gentẽ ipsorũ dilige¬
bant uiuerent. At uͦ cũ templũ reȩdificatum

Expanded text:
migrantis Nabuchodonosor, sed tantummodo migrantis Nabuchodonosor, sed tantummodo filiorum Israel, et sacerdotum ac Levitarum, qui cum illo ascenderint, mentio est. Unde verisimile videtur, quod illi qui tunc revocati sunt Hierosolymam, de Juda et Benjamin fuerunt, qui a Nabuchodonosor fuerant in Babyloniam transmigrati. Hi autem qui nunc reducti per Ezram leguntur, de decem tribubus, qui specialiter post divisionem Israel vocabantur, exstiterint; quos reges Assyriorum longe ante tempora Nabuchodonosor captivarunt, et ultra montes Medorum habitare fecerunt. Tunc itaque duae tribus maxima ex parte domum redierunt, ac templum gravi cum labore restaurarunt. Decem autem tribus, quae minorem templi et religionis curam habuerunt, jubente licet rege, patriam redire neglexerunt, eo quod destructo Chaldaeorum imperio, libere sub regibus Persarum, qui gentem ipsorum diligebant, viverent. At vero cum templum reaedificatum,
Abbreviated transcription (Latin):
moysi qͥs solos de scã scriptura receꝑant scribere solebam
& de filiis leuitarũ. & de cantorib & de iani¬
dorib cẽ de nathinneis in ierłm: in anno septimo
artarxerxis regis. & uenert̃ inierłm mense qͥnto
Ipse est annus septimus regis. quia in primo die
mensis primi coepit ascendere de babylone.
& in prima mensis quinti ueruit inierłm. Prȩ oc¬
cupando dicit eos uenisse in ierum. Nã insequenti¬
b quomodo uenerint & ubi exercitũ suuꝰ coadi¬
nauerint: plenius ex ordine describit Notandum
autẽ qđ incapite uoluminis huiꝰ scriptũ est:
qͥa ad ꝑmissũ cyri ascenderint de babylone.
ducib ⁊ orobabel & iosue de filiis iuda & benia¬
min cũ sacerdotib & leuitis. om̃s quorũ suscitas¬
ser dc̃ spm̃. Dequib etiã additũ est qđ essent
de captiuitate qm̾ transtulerat nabuchodono¬
sor rex babylonis inbabylonẽ. Hic etiã sub
etra diice nulia uda & beniamin. nulla trans¬

Expanded text:
Moysi, quos solos de sancta Scriptura receperant, scribere solebant. Moysi, quos solos de sancta Scriptura receperant, scribere solebant. et de filiis levitarum et de cantoribus et de ianitoribus et de Nathinneis in Ierusalem anno septimo Artarxersis regis. Et venerunt in Ierusalem mense quinto, ipse est annus septimus regis; qumensis primi coepit ascendere de Babylone, et in prima mensis quinti venit in Hierusalem, praeoccupando dicit eos venisse in Hierusalem. Nam et in sequentibus quomodo venerint, et ubi exercitum suum coadunaverint, plenius ex ordine describit. Notandum autem quod in capite voluminis hujus scriptum est quia ad promissum Cyri ascenderint de Babylone, ducibus Zorobabel et Josue, de filiis Juda et Benjamin cum sacerdotibus et Levitis omnes, quorum suscitasset Deus spiritum. De quibus etiam addm transtulerat Nabuchodonosor rex Babylonis in Babylonem. Hic autem sub Ezra duce nulla Judae et Benjamin, nulla trans
Abbreviated transcription (Latin):
la autẽ integra uolumina quȩ quondã
in popło isrł habebant᷑. incacta reliquerit:
qiroꝑ ideo nc̃ nł aliud insacra scriptura
qͣ nominis tantũ memoria habeat᷑. ut est
ilud in libro numerorũ. Unde dicitur
inlibro bellorũ dñi. Et in iosue. Nonne
scriptũ.ẽ hoc in libro iustorũ. Sed & in
regũ & inparali pomenon uolumine com¬
memorantur libri hystorici ꝓpħarũ achiȩ
slonitis. & semeiȩ. iaddo & nathan: ĩsaiȩ qͦq
& hieufilii anani. de quo dicit᷑ qđ librum
regũ isrł scripserit. & multa alia equibus
om̃ib dicunt hodiȩ nulla uspiam posse
uestigia repiri. ferunt quoq hebrei nec
apu eos dehac re ulla dubitatio est: qđ
idem exras leuiores litteras ex cogitauerit
sub nominib earũ quas eatenꝰ habuerant.
qͥb uelocissime tantã librorũ copiã quȩ
erãt consũpta reficeret. Unde ñ solum
scriba: uierũ etiã scriba uelox cognomina¬
tur. Priores autẽ litterȩ remanserunt
apud samaritas. qͥb illi quinq libros

Expanded text:
autem integra volumina, quae quondam in populo Israel habebantur, intacta reliquit; quorum ideo nunc nil aliud in sacra Scriptura, quam nominis tantum memoria habetur; ut est illud in libro Numerorum: Unde dicitur in libro bellorum Domini . Et in Josue: Nonne scriptum est hoc in libro Justorum ? Sed et in Regum et Paralipomenon volumine commemorantur libri historici prophetarum Achiae Silonitis, et Semeiae, Jaddo, et Nathan, Esaiae quoque, et Jehu filii Hanani ; de quo dicitur quia librum Regum Israel scripserit; et multa alia, e quibus omnibus dicunt hodie nulla uspiam posse vestigia reperiri. Ferunt quoque Hebraei, neque apud eos de hac re ulla dubitatio est, quod idem Ezras le viores litteras excogitaverit sub nominibus earum quas eatenus habuerant, quibus velocissime tantam librorum copiam, quae erat consumpta, reficeret. Unde non solum scriba, verum etiam scriba velox cognominatur. Priores autem litterae remanserunt apud Samaritas, quibus illi quinque libri
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ arcẽ. terrã utiq repmissionis mente
& ope transmigrauert. Et sacerdotes gͦ & leis¬
te &e om̃is popłs indedicatione restauratȩ domꝰ
congaudeant. Offerunt in hanc dedicationẽ
hostias ctĩ perrantiũ conuersione uota gr̃as
do refert̃: cũ multi conspecta eoꝵs uita deo
deuota &e ipsi se admaiora uirtutũ oꝑa accin¬
gunt: nolentes eis segniores in oꝑib bonis
existere. quib in nocentiores minus pecean¬
do pmanserant. Qq etiã de eis qui nuꝑ aafi¬
depn ae aeramta xp̃i suscipienda ꝑueniuns
eque potest accipi. qđ mueti sepe illorũ qd
infide prȩcessert᷑ feruentiora nouitiorũ studia
emulent᷑: & eorũ inbono ꝓficiant exemplis. Non¬

Expanded text:
nte et opere transmigraverunt. Et sacerdotes ergo et Levitae, et omnis populus in dedicatione restauratae domus congaudeant. Offerunt in hanc dedicationem hostias, cum per errantium conversationem vota gratiarum Deo referunt, cum multi conspecta eorum vita Deo devota, et ipsi se ad majorum virtutum opera accingunt, nolentes eis segniores in operibus bonis existere, quibus innocentiores minus peccando permanserant. Quod etiam de eis qui nuper ad fidem, ad sacramenta Christi suscipienda perveniunt, aeque potest accipi, quod multi saepe illorum qui in fide praecesserunt, ferventiora novitiorum studia aemulentur, et eoru