comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gat nesciens. ip̃m enĩ diligit cũ bonũ dili¬
git qr id qd̃ ẽ ille. hoc iste diligit: oderit
autẽ nesciens ñ ip̃m s qd̾ putat ẽẽ ip̃m.
Ita fieri potest ut etiã homo iniustꝰ ho¬
minẽ oderit iustũ. dũ estimat se siu
similẽ iniustũ dilig̾e̾. nesciens diligat
iustũ ÷ & tñ dũ eũ credit inustũ diligat
autẽ hominẽ: sic ⁊ dm̃. Deniꝙ siint̾ro
garent᷑ iuudei utr̃ diligerẽt dm̃: qͥo se ali¬
ud ꝗͣ dilig̾e responderẽt: nec animo m̃-¬
tientes s errando potiꝰ opinantes. Qmͦͦ
enĩ diligerẽt prẽm u̾itatis ⁊ qͥ hrẽnt o¬
dio u̾itatẽ: ⁊ olt̃ enĩ sua facta dampnari.
Et hoc ht̃ u̾itas: ut talia scã dãpnentur.
Tantũ gͥ odert̃ i̾ntatẽ ⁊ qͣntũ odert̃ suas pe¬
iras: qͣs talib irrogat u̾itas. slesciut aũ
illã ẽẽ u̾tatẽ : q̃ tales qͣles ip̃i sunt dãp

Expanded text:
gat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et dum aestimat se sui similem injustum diligere, nesciens diligat justum; et tamen dum eum credit injustum, diligat autem hogarentur Judaei utrum diligerent Deum, quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari; et hoc habet veritas, ut talia facta damnentur. Tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutũ ꝙ ꝓbato̾ : ꝓfecto si errat᷑ in ho¬
minib ueniał ẽ humana tẽptatõ.
Phas autẽ humanar̃ cordiũ tenebras
res multũ iniranda ⁊ mulcũ dolenda
tes diligimꝰ. deuitemꝰ. aduersem᷑ a nrõ
ꝓhibeamꝰ accessu: cõminẽ cũ illo ui-¬
tã uictũ ꝙ hab̾e nolimꝰ: eũ ꝙ etiam
si discipline imponende necc̃itas cogit
sine ne aliis noceat. siue ut fiat ip̃e
correccior asꝑitate salubri ꝑseqͣm᷑ ⁊
&e hominẽ bonũ tanꝗͣ malũ affliga
mꝰ. quẽ nescientes amamꝰ. Hoc fit siqͥs
uerbi gr̃a cũ sit pudicꝰ: anobis credit᷑
impudieꝰ. Sine dubio enĩ si pudicũ di¬
ligo: hoc ẽ ip̃e qd̾ diligo. Ergo etiã ip¬
sũ diligo ⁊ nescio. Et si ĩpudicũ odi. nõ
meo cũ qͦ semꝑ inr caritate puditicie habi
mea facio ignasꝰ iniuriã ⁊ ñ errans in
cordiũ tenebͥs humanoꝵ. Pinde sicu¬
ti fieri potest ut homo boniis homi-¬
nẽ bonũ oderit nesciens. uł potiꝰ dili¬

Expanded text:
utumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et multum dolenda tes diligimus, devitemus, aversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis creditur impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impudicum odi, non meo, cum quo semper in charitate pudicitiae habitat anima mea, facio ignarus injuriam, non errans in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius dili
Abbreviated transcription (Latin):
cultis hominũ aliqñ ĩmo assid̾ue ñ
ua sentimꝰ. Hoc enĩ ad humanã tẽp¬
tatõnẽ ꝑtin̾e arbitror sũ qͣ duci ista
ñ potest uita ita ut apłs dice̾t. tẽpta¬
tio uos ñ app̾hñdat nͥ humana. Qdͥ
enĩ tã humanũ ꝗͣ ñ posse inspice cor
humanũ & idõ ñ eiꝰ latebras ꝑseruta¬
ri ÷ s plerũeꝑ aliud ꝗͣ id ꝗ ibi agitur
suspicari᷑ Wcͣ & in his rerũ tenebͥs
humanar̃ hoc ẽ cogitatõnũ alienar̃
& si spitrones intellige̾ ñ possumꝰ qͥa

Expanded text:
sidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciones intelligere non po
Abbreviated transcription (Latin):
sonuit ꝗͣto cc̃ius int̾iore conspectu p̃
ue fit cognit᷑ nobis. Hec itace qm̃ ple¬
rũꝙ ad nos de absentib uł etiã mor¬
tuis siue fama siue litteris ꝑferunt᷑:
hinc fit ut sepe qͦs ñqͣ facie corꝑis iri
dimꝰ : s sepe in eis nr̃a credulitas falli¬
gis fama mentit᷑. ꝑtinet enĩ ad nos
ne ꝑnitiosa opinione fallam᷑: ut qr
ñ possumꝰ hominũ indagare conseien¬

Expanded text:
e conspectu potest vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporimque in eis nostra credulitas falligis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscien
Abbreviated transcription (Latin):
turitõne cͥstes simꝰ: s sic̃ ait apłs spe
gaudentes. in tͥbulatõne patientes. Qaͥ
e ip̃a parturiens cͥ cõꝑati sumꝰ pł gau¬
det de mox fict᷑a ꝓle: ꝗͣ tͥstis ẽ de p̃senti
dolore. S huiꝰ sermonis: iste sit finisi
Habẽt̃ enĩ q̃stionẽ molestissimã q̃ secũ¬
t᷑: nec breuitate coartanda st̾. ut possit̾
cõmodiꝰ si dñs uoluerit explicari

Expanded text:
 sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaestionem molestissimam quae sequuntur, nec brevitate coarctanda sunt, ut possint commo
Abbreviated transcription (Latin):
nichił rogemꝰ. tuchil int̾rogemꝰ: qͥa nch
int̾rogandũ remanebit. nichil q̃ren¬
dũ lacebit. Hoc modicũ lõgũ nobis uide¬
t᷑: qm̃ adhuc agit᷑. Cũ finitũ fuerit tẽ
sentimꝰ: ꝗͣ modicũ fuerit. Non gͦ fit gau¬

Expanded text:
nihil rogemus, nihil interrogemus; quia nihil desiderandum remanebit, nihil quaerendum latebit. Hoc modicum longum nobis videtur, quoniam adhuc agitur: cum finitum fuerit, tunc sentiemus quam modicum fuerit. Non ergo sit gau
Abbreviated transcription (Latin):
philippo : qñ dixit. Ostende nobis prẽm:
e sufficit nobis. In qͣ ostensione se ꝓmi-¬
sit &e filiꝰ dicens. Non credis qͥa ego in pacre
& pat̾ in me ẽ: De hoc itaꝙ qd̾ sufficit
nobis: rectissime audimꝰ. Gaudiũ urͣm
nemo tollet a uobis: De hoc etiã q̃ suꝑiꝰ
dicta st̾ meliꝰ existimo intelligi. modicũ
⁊ iã ñ uidebitis me ⁊ it̾um modicũ &
uidebitis me: modicũ est enĩ hoc totũ
spatiũ qͦ p̃sens ꝑuolat secłm. Unde di¬
cit ip̃e euangłista in epła sua. Nouissi¬

Expanded text:
Philippo quando dixit: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. In qua ostensione se promisit et Filius dicens: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? De hoc itaque quod sufficit nobis, rectissime audimus, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis. 6. De hoc etiam quae superius dicta sunt, melius existimo intelligi, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo praesens pervolat saeculum: unde dicit idem ipse evangelista in Epistola sua, No
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ huiꝰ inimieꝰ d̾i constituit᷑ : qͥbꝰ im¬
miciciis dĩ fem̾ ẽ ut nͨ eiꝰ imigenito
parceret᷑. Deide subiungit ce dicit.
Mulier cũ parit tͥsticiã ht̃: qͥa uenit
hora eiꝰ. Cũ autẽ peꝑerit puerũ iã ũme¬

Expanded text:
eculi, inimicus Dei constituitur : quibus inimicitiis Dei factum est ut nec ejus Unigenito parceretur. 3. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus; cum autem pepererit puerum, jam non me
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥs audeat uł cogitare ul dic̾e̾ in celo
sedentẽ xp̃m rogandũ ñ ẽẽ & in t̾ra ma¬
nentẽ rogatũ fuisse : Rogandũ ñ eẽ ĩ mor¬
talẽ rogari debuisse mortalẽ: Immo
riñi rogemꝰ eũ ut nodũ q̃stionis huiꝰ ip̃e
dissoluat lucendo incordib nr̃is: ad ui¬
denda q̃ dicit. Puto enĩ qd̃ ait iter̃ autẽ
uidebo uos &e gaudebit cor itrm̃ ⁊ gau¬
diũ ur̃m nemo tollet a uobis ñ ad illud
tẽpꝰ eẽ referendũ quo refurrexit: eis ꝙ suã
carnẽ c̾nendã tangendã ꝙ monstͣuit: s
potiꝰ ad illud uñ iã dix̾at qͥ diligit me dili

Expanded text:
s audeat, vel cogitare, vel dicere, in coelo sedentem Christum rogandum non esse, et in terra manentem rogandum fuisse? Rogandum non esse immortalem, rogari debuisse mortalem? Imo, charissimi, rogemus eum, ut nodum quaestionis hujus ipse dissolvat, lucendo in cordibus nostris ad videnda quae dicit. Puto enim quod ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, non ad illud tempus esse referendum quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit : sed potius ad illud unde jam dixerat, Qui diligit me, dili
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd e̾ hoc qd̾ dicit modicũ : Nescimꝰ qͥd
loqͥt᷑. Hoc enĩ ẽ qd̾ eos mouebat qr dix̃
modicũ ⁊ ñ uidebitis me: & it̾um mo¬
dicũ & uidebitis me. Nam in p̃cedenti¬
b qr ñ dix̾at modicũ. s dix̾at ad prẽm
uado ⁊ iã ñ uidebitis me tanꝗͣ aꝑte
illis uisꝰ ẽ locutꝰ : nec int̾ se de hoc ali¬
it  &e mox manifestatũ ẽ : iã nobis
itaꝙ manifestũ ẽ. Post paulubũ enĩ
passus ẽ & ñ uidert̃ eũ: rursus post
paululũ resurrexit & indert̃ eũ. Illud
aũ qd̾ ait iã ñ uidebatis me qͥa isto u̾¬
bo id÷ iam hoc intelligi uoluit qd̾

Expanded text:
 quid loquitur. Hoc enim est quod eos movebat, quia dixit, Modicum et non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Nam in praecedentibus quia non dixerat, Modicum, sed dixerat, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me ; tanquam aperte illis visus est locutus, nec inter se de hoc aliit, et mox manifestatum est, jam nobis utique manifestum est: post paululum enim passus est, et non viderunt eum; rursus, post paululum resurrexit, et viderunt eum. Illud autem quod ait, Jam non videbitis me, quia isto verbo, id est, jam, hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ita do uobis  Q ꝓpc̾ea sͥ dant pacem.
ut sine molestia litiũ atc belloꝵ ñ dõ
s amico suo s m̃do ꝑfiruant᷑. Et qͣndo
iustis dant pacẽ ut non eos ꝑseqͣnt᷑ pax
cit᷑ qͥ sortẽ iuingit: ita ille concors dicen
non siẽ mundꝰ: s siẽ ille ꝑ quẽ fe̾s ẽ
mundꝰ ut concordes simꝰ uingamꝰ in¬
uicẽ corda nr̃a: c cor imũ sursum
habeamꝰ ne corrũ pat᷑ in t̾ra.
dicit. Non tͣbet᷑ eor ur̃m nec formidet.

Expanded text:
dum, ita do vobis? qui propterea sibi dant pacem, ut sine molestia litium atque bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut non eos persequantur,citur, qui sortem jungit; ita ille concors dicendnon sicut mundus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne corrumpatur in terra. dicit, No
Abbreviated transcription (Latin):
nichil repugnat in seip̃o: qͥ nullũ ht om̃ino pec¬
catũ. slos autẽ talẽ pacẽ nẽ habemꝰ: in qͣ ad huc
dicamꝰ: dimitte nobis debita nr̃a. Eit gͥ no¬
bis pax aliqͣ. qm̃ condelectam᷑ legi dei sed̾m
int̾iorẽ hominẽ. s ñ est plena: qͥa uidemꝰ
aliã legẽ in m̃bris nr̃is repugnantẽ legim̃¬
tis nr̃e. Itẽꝙ int̾ nos ipõs ẽ pax nobis: qͥa in
uncẽ nobis credimꝰ qd̾ inuicẽ diligam᷑. s
nec ip̃a plena ẽ : qͥa cogitatõnes cordis nr̃i
inuicẽ ñ uidemꝰ & q̃dã de nobis q̃ ñ sunt
in nobis. uł meliꝰ iniucẽ uł in dect̾us opina¬
t᷑n. Itaq ista etiã si ab illo nobis relicta est
pax nr̃a ẽ. stisi enĩ ab illo: ñ hr̃emꝰ &e talẽ.
repugnet ex nobis. & nichil nos inuicẽ la¬
teat in cordib nr̃is. Nec ignoro ista dn̾iu̾
bi etiã sic accipi posse. ut eiꝰdẽ sententie re¬
petitio udeat᷑ : pacẽ relinqͦ uobis. pacẽ me¬
ã do uobis: ut qd̾ dix̾at pacẽ hoc repetie

Expanded text:
eccatum: nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus, Dimitte nobis debita nostra . Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem: sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae . Itemque inter nos ipsos est diligamus: sed nec ipsa plena est, quia cogitationes cordis nostri invicem non videmus; et quaedam de nobis quae non sunt in nobis, vel in melius invicem vel in deterius opinamur. Itaque ista etiamsi ab illo nobis relicta est, pax nostra est: nisi enim ab illo, non haberemus et talem; repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur, Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis: ut quod dixerat, pac
Abbreviated transcription (Latin):
gis cũ ad ipãm sꝑẽm uen̾imꝰ nos imple¬
bit ex se: S qͥd ẽ qͦd cũ ait pacẽ relinqͦ uo¬
bis non addidit meã: uͥ uͦ ait do uobis:
ibi dixit meã: Utrũ subaudiendũ est
referri ad utr̃ꝙ etiã qd̾ semel dc̃m ẽ. An for¬
te & hic aliqͥd latet qd̾ petindũ ẽ & q̃ren¬
dũ. & ad qd̃ pulsantib aꝑiendũ: Qͥdͤ Si

Expanded text:
gis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implegis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addidit meam; ubi vero ait, do vobis, ibi dixit meam? Utrum subaudiendum est referri ad utrumque etiam quod semel dictum est? An forte et hic aliquid latet quod petendum est et quaerendum, et ad quod pul
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt iturꝰ : pacẽ suã dabit nobis in fine
uentur᷑. Pacẽ nobis relinqͥt in hoc se¬
do: pacẽ suã nobis dabit in futuro se¬
cło. Pacẽ suã nobis relinqͥt ⁊ in qͣ manen¬
tes hostẽ uincimꝰ: pacẽ suã nobis dabit:
qñ sine hoste regnabimꝰ. Pacẽ relinqͥt
uicẽ udicemꝰ cũ in hoc mundo sumꝰ: pa¬
eẽ suã dabis nobi cũ manifestabit cogi¬
tatõnes cordis ł & te̾ laus erit unicͥq a deo.
In illo tñ atq ab illo nobis ẽ pax. siue qmͣ
nobis reliqͥt iturꝰ ad prẽm: siue qmͣ nob̾
dabit nos ꝑduct᷑us ad prẽm. Qͥd autem
nobis relĩqͥt ascendens a nobuis nͥ se ip̃m
dũ ñ recedit a nobis: Ip̃e enĩ ẽ pax nr̃a qͥ
fecit utraq imũ. Pax gͦ ip̃e nobis ẽ: ce
cũ credimꝰ qͥ a ẽ : & cũ uidemꝰ cũ sicuti ẽ.
Si enĩ ꝗͣduu simꝰ in corꝑe corruptibili ꝙ
ad gͣuat animã. cũ ꝑ fidẽ ambulamꝰ ñ
ꝑ speciẽ ñ deserit ꝑegͥnantes a se: qnͣtoma¬

Expanded text:
t iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem suam nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem relinquit nvicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitato nobis est pax, sive quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax ergo ipse nobis est, et cum credimus quia est, et cum vidiu sumus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
at & sp̾s ses dicat ⁊ ce cũ d̾s aliqͥd dicit ce doer.
tͥnitas ip̃a dicat &e doceat. S qm̃ tͥnitas est
oportebat eiꝰ singłas insinuare ꝑsonas:
eamꝙ nos distincce audire inseꝑ abilĩt intellig̾e.
Audi prem̃ dicentẽ: uͥ legis. Dñs dixit ad me
filiꝰ me᷑ estu. Audi &e docentẽ: uͥ legis. Oũs
qͥ audiuit a pr̃e ce didicit: uenit ad me
filiũ uͦ dicentẽ mͦ audisti: de se qͥppe ait.
Qcũꝙ dix̾o uobis. Quẽ ce si docentẽ iuis
docentẽ uͥ dem̃ ẽ ip̃e uos docebit oĩa. audi cẽ
dicentẽ uͥ legis in accib apłoꝵ beato petͦ¬

Expanded text:
tus sanctus dicat, et cum Deus aliquid dicit et docet, Trinitas ipsa dicat et doceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eamque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu : audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait, Quaecumque dixero vobis: quem si et docentem vis docentem ubi dictum est, Ipse vos docebit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibus Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
de spũ scõ: uos autẽ cognoscecis eiĩ. qr
apud uos manebit. & in uobis erit. uñ
intelleximꝰ in sc̾is tanꝗͣ in templo suo si¬
mril manere tͥnitatẽ dm̃. Nunc autem
dicit ⁊ hec locut᷑ sum uobis: apud uos
manens. Illa itaꝙ mansio alia ẽ ꝗͣ ꝓ
misit futirrã: hec uͦ alia ꝗͣ. p̃sentẽ ẽẽ tes¬
tat᷑. Illa spĩtalis est atq intͥnsecꝰ ieodit᷑
mentib: hec corꝑalis form secꝰ ocłis atꝙ
aurib exhibet᷑. Illa in eterñ beatificat
liberatos: hec in tẽꝑe uisitat lib̾andos. Se¬
cd̾m illã dñs a suus dilectorib ñ recedit:
sed̾m hanc it & recedit. hec inqͥt locut᷑ sũ
uobis apud uos manens utiq p̃sentia cor¬
ꝑali : qͣ cũ illis uisibilis loq̃bat᷑. Paclitꝰ aut̃¬

Expanded text:
de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio alia est, quam promisit futuram; haec vero alia, quam praesentem esse testatur. Illa spiritualis est, atque intrinsecus mentibus redditur: haec corporalis forinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos; haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Dominus a suis dilectoribus non recedit; secundum hanc it et recedit. Haec, inquit, locutus sum vobis, apud vos manens: utique praesentia corporali, qua cum illis visibilis loquebatur. 2. Paracletus aut
Abbreviated transcription (Latin):
Habebat gͦ dñs ce locłos: ce a fidelib
oblata conferuãs : e suoꝵ necesfitati¬
b. ce aliis indigentib tͥbuebat. Tẽ
pͥmũ eccłiastice pecunie forma ẽ in¬
stituta: uͥ intelligeremꝰ qd̾ p̃cepit ñ
cogitandũ ẽẽ de cͣstino: ñ ad hoc fuis¬
se p̾ceptũ ut nchil pecune seruare¬

Expanded text:
a fidelibus oblata conservans et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiastice peccunie forma est instituta, ut intelligeremus, quod precepit non esse cogitandum de crastino non ad hoc fuisse preceptum, ut nichil peccunie serve
Abbreviated transcription (Latin):
deis infidelib ut uenirent ad eũ ce ap¬
prehenderent ꝑseq̃ñdo. S iam hinc in
ret᷑ ab impiis intentior flagitat᷑ audi¬
tor: & ideo eũ p̃cipitare ñ debet s dis¬
ferre potius disputator

Expanded text:
daeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in retur ab impiis, intentior flagitatur auditor; et ideo cum praecipitare non debet, sed differre potius disputator.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uͥ scd̾m narratõnẽ ioħis aꝑtissime
dñs ꝑ bucellã tinctã atq porrectã su-¬
um expͥmit tͣditorẽ: fortassis ꝑ panis
tincto̾nẽ illiꝰ significans factionem
son enĩ omiã q̃ tingut᷑ ablitunt᷑. s
ut inficiant᷑ ĩnulla tingunt᷑. Si aũ
bonũ aliqͥd hic significat tinct̾o : eidẽ
tio. Adhuc tñ iudae possessoñ ad nõ
s a diabło cũ homim ingrato intrrs¬
set panis in uentrẽ. hostis in mentẽ:
ad huc inꝗͣ tanti mali in corte iam con¬
cepti plenꝰ restabat effectꝰ: cuiꝰ iã pre¬
panis uiuus panẽ mortuo tͣdidisset:
&e panẽ tͣdendo panis tͣditorẽ osten¬
disset: qd̾ facis inqͥt fac citiꝰ. Non p̃cepit
facmꝰ. s p̃dixit uide malũ: nobss bonũ.

Expanded text:
ationem Joannis apertissime Dominus per buccellam intinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortasse per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem btio. Adhuc tamen Judae possessio non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem; adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praepanis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus, sed praedixit. Judae malum, nobis
Abbreviated transcription (Latin):
risset panẽ dedit uide sy monis scariochis:
ce post panẽ tẽ intiuit in illũ sachanas.
Dict̃ enĩ. Itane hoc meruit panis xp̃i por¬
rectꝰ de mensa xp̃i ut post illũ itͣret i
eiꝰ discipłm sathanas: Qͥb respontemꝰ
hinc nos potiꝰ doceri: ꝗͣ sic cauendũ ma¬
le acciꝑe bonũ. Multũ qͥppe int̾est ñqd
accipiat s qͥs accipiat: nec qͣle sit qd̾ dait᷑:

Expanded text:
sset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat;
Abbreviated transcription (Latin):
nã expͥmens tͣditoris : ꝗͣ mercedem sig-¬
nificans redẽptoris. Dixit enĩ qd̾ facis fac
citius: ñ tã in ꝑmciẽ ꝑfidi seuiendo.
ꝗͣ ad salutẽ fideliũ festinando: q tͣditꝰ
est ꝓpt̾ delicta nr̃a: ce dilexit eccłiã ⁊ se

Expanded text:
nam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, e
Abbreviated transcription (Latin):
est uide panis xp̃i ꝑ quẽ manciparet᷑
diabolo: cũ uideas econtͣrio docũ paulo
ce malo bonũ obfuit. ce bono malũ ꝓ
finit. Recordamini unde sit scͥptũ. Qͥ¬
cũꝙ manducaũit panẽ aut biberit
caliee dñi indigne: reꝰ erit corꝑis ce san¬
gimis dm̃i. Et de his erat fermo cũ hoc
apłs diceret qͥ dñi ccepꝰ uelut aliuĩ cibũ
quelibet indiserete negligent̾ q fume¬
bant. Hic gͦ si corrũpit᷑ qͥ ñ diuidicat
hoc ẽ ħ discernit a cet̾is cibis corpꝰ dm̃¬

Expanded text:
est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo, cum videas e contrario datum Paulo et malo bonum obfuit, et malum bono profuit. Recordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini . Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut alium cibum quemlibet indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Etio cui gr̃e fuisset mgͣtus: Intͣuit gͦ post
hc panẽ sathanas in dñi tͣditorẽ : ut sͥ iam
tͣoitũ pleniꝰ possideret: in quẽ pͥus intͣ¬
cas euuangłista testet᷑ ce dicat. Intra¬
uit autẽ sathanas in iudã qͥ cognoĩat᷑¬

Expanded text:
e fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius possideret, in quem prius intrcas evangelista testetur et dicat: Intravit autem satanas in Judam, qui cognomina
Abbreviated transcription (Latin):
da sunt potiꝰ ꝗͣ dicenda ÷ neforte qd̾ ex hisu̾¬
bis aliqͣtenꝰ dignũ concipit anima: ñ ex¬
plicet lingua. O respondit ih̾e ce dixit ei.
Qd ego facio tu nescis mͦ: sciẽs aũt pꝰea.
tit fieri qd̾ eur ficiet ignorabat: s usꝙ
ad suos pedes humilẽ xp̃m adhuc ñ uult
uidere: ñ potest sustinere. Non lauabis
ñ fit: qd̾ ñ ꝗͣ fit. Tũ saluator egrũ reluctan
tẽ de ipsiꝰ saluts ꝑicło exterrens si ñ lauero
te inqͥt: ñ habebis partẽ mecũ. Ita diccũ
ẽ si ñ lauerote cũ de solis ⁊pedib ag̾etur:
qͦm dici assolet caleas me qñ sola planta
calcat᷑. At ille amore ce timore ꝑturbatꝰ
ce plus expauiscens xp̃m sͥ negari. qm us¬
q ad suos pedes humiliari: dñe ait. ñ
dẽ sic in naris lauandei tͥ mea menbea:
ñ solũ ima non subt᷑ho᷑ uerũ etiã pͥma
substerno. Nemͥ neges capiendã tecũ
partẽ: nullã łͥ nego abluendã mei cor-¬

Expanded text:
da sunt potius quam dicenda; ne forte quod ex his verbis aliquatenus dignum concipit anima, non explicet lingua. 2. Sed respondit Jesus, et dixit ei: Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea. tit fieri quod cur fieret ignorabat; sed usque ad suos pedes humilem Christum adhuc non vult videre, non potest sustinere. Non lavabis ntem, de ipsius salutis periculo exterrens: Si non lavero te, inquit, non habebis partem mecum. Ita dictum est, Si non lavero te, cum de solis pedibus ageretur; quomodo dici assolet, Calcas me, quando sola planta calcatur. At ille amore et timore perturbatus, et plus expavescens Christum sibi negari, quam usque ad suos pedes humiliari: Domine, aitidem sic minaris lavanda tibi mea membra, non solum ima non subtraho, verum etiam prima substerno. Ne mihi neges capiendam tecum partem, nullam tibi nego abluendam mei corp
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ in illis ẽ sine macła & ruga qͥ
post lauacr̃ regen̾atõnis continuo ex hꝰ
uite contagione tollunt᷑ ⁊ nec calcãt t̃¬
rã ut obꝰ habeant pedes lauare: uierũ
cit eos de secdo isto lotis pedib eciã emi¬
gͣre. In his antẽ qͥ hic demorant᷑ eciã si m̃di
in qͥnabo eos: Dicit᷑ enĩ hoc cũ cogit᷑ ad xp̃m
uenire: ce t̾rã calcare conuenit. Alia q̃stio
r᷑sus exorit᷑. slonne xp̃e sitrsũ ẽ : Nonne
ascendit in celũ÷ ce fedet ad dext̾am pris: s̃¬
ne apłs clamat ce dicit ⁊ si gͦ resurrexistis
calcare cõpellim᷑: cũ potiꝰ nobis sursũ cor
habendũ sit ad dñm. ut cũ illo eẽ possin᷑.
Uidetis fis hodierni temꝑis angustias. is¬
tã coaitare q̃stionẽ. Qo e si uos forte munꝰ ui¬
detis: ego uteũꝙ uideo: qnͣte disꝑutatõnis
indigeat. Unde peto ut eã potiꝰ suspendi ꝗͣ
s dilata expectatõne patiamini. Aderit e¬
nĩ dñs qͥ nos debitores facit: ut faciat etiã¬

Expanded text:
n solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus habeant pedes lavare; verum ecit eos de saeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda inquinabo illos ? Dicit enim hoc cum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur. Nonne Christus sursum est? nonne ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris? nonne Apostolus clamat, et dicit, Si ergo resurrexistis calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, qsed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etia
Abbreviated transcription (Latin):
putatis nͥ qͥa homo in scõ qͥdẽ baptismo
tot᷑ abluit᷑ ⁊ ⁊ Ion p̃cer pedes: s totꝰ omĩno.
Ueriuntñ cũ in reb humanis pꝰea niuit᷑:
uti terra calcat᷑. Ip̃i gͥ humani affectꝰ sine qͥbꝰ
in hac mortalitate ñ uiuit᷑: qͣi pedes sunt
uͥ ex humanis reb afficim᷑. Et sic afficim᷑
ut si dixerimꝰ qͥa pecc̃m ñ habemꝰ nos ip¬
sos drcipiam᷑ ce ĩntas in nobis ñ sit. Coti¬
die gͥ pedes lauat nobis: qͥ int̾pellat ꝓ
nobis. Et cotidie nos opꝰ hr̃e ut pedes
dimitte nobis debita nr̃a sic̃ ce nos di¬
mitimꝰ debitorib nr̃is. Si em̃ confite¬
am᷑ sic̃ scͥptũ ẽ pecc̃a nr̃a: ꝓfecto ille¬

Expanded text:
o totus abluitur non propter pedes, sed totus omnino: verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi enim humani affectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur; et sic. afficimur, ut si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamus, et veritas in nobis non sit . Quotidie igitur pedes lavat nobis, qui interpellat pro nobis : et quotidie nos opus habere ut pedes Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Si enim confiteam
Abbreviated transcription (Latin):
tñ nos erudire ce ex lege sua docẽ dignat᷑¬
ꝓ captu meo. ꝓ modulo meo aliqͥd etiã ego
de hiuꝰ q̃stionis ꝓ funditate illo adiuiiã¬
te respondeã: ac pͥmũ ipãm lociitõnẽ
ñ sͥ ẽẽ contͣriã facillime ostendã. Qͥs enĩ
ñ ita rectissime loqͥ possit mundꝰ est cotꝰ
p̾ter pedes: elegantiꝰ autẽ loqͥtur si dicit
mundꝰ est tot᷑ nͥ pedes. qd̾ tantũdẽ ualet.

Expanded text:
tum nos erudire et ex lege sua docere dignato captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; quod tantumdem valet.
Abbreviated transcription (Latin):
magne fuisset audatie cõcͣdicere
mꝰ hoc petrũ int̾ cet̾os formidasse acꝙ
recusasse: eũ id alii añ ipm libñter
uł eqͣnimit̃ oͥ fieri ꝑmisissẽt. Fãciliꝰ
qͥppe sic accipiunt᷑ ista ĩiba euangłis

Expanded text:
e mus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe sic ac
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hec eoꝵ consuetudo qͥ sacͣs nobis lit¬
ceras ministrãt. ut qñ ab aliqͦ eoꝵ
diuina narrabat᷑ historia:. cũ ad fe¬
ip̃m ueniret tanꝗͣ de alio loq̃retur:
& sic se insereret ordini narratonis
sue tanꝗͣ rerũ gestar̃ scͥptor ñ tanꝗͣ
sui ipsiꝰ p̃dicator. Nã &e hoc sc̃s math̾s
fecit. qͥ eũ in textu narratõnis sue ue¬
nisset ad se ipm : iudit inqͥt in thelo¬
neo sedentẽ q̃ndã publicanũ noĩe ma-¬
theũ: & ait illi. Seq̃re me. Non ait ui¬
dit mei ce dixit mͥ. Hoc fecit & beatꝰ mo¬
yses: ita de se ip̃o tanꝗͣ de alio cuncta
narrauit ut ait. Dyxit dñs ad moysen.
hoc fecit̃. ⁊ã utiq de seip̃o ait. Scio
hominẽ in xp̃o añ annos qͣtuordeci si¬
ue in corꝑe siue extͣ corpꝰ nescio ds scit:

Expanded text:
enim haec eorum consuetudo qui sacras nobis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur, et sic insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen .hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit,
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Et ip̃e dñs. Maiorẽ hac dilectõnẽ
nemo ht̃: ꝗͣ ut animã suã ponat ꝓ a
micis suis. Et qͥs nim̾et omi̾a diuina¬
rũ testimonia paginar̃ qͥb dñs ih̾c¬
ñ illiꝰ nec eoꝵ qͥ tẽ erãt tm̃. s etiã post
dilector oscendit᷑. S ꝓfecto lacet hic ali¬
qͥd & ꝑtinet ad sinũ in qͦ recũbebat qͥ
aliud ꝗͣ secretũ. D alius ẽ oportuni¬
or locꝰ u nobis dñs aliqͥd donet. de hoc
secreto ꝗͣtũ sufficit dicere. Innuit gͥ
symon petr cr dicit ei N otanda locntõ
est dici aliqͥd ñ sonando: s tñm᷑ innu¬
endo. Innotit in qͥd & dicit. Utiq in nu¬
endo dicit. Si enĩ cogitando aliqͥd dici¬
t᷑. sic̃ scͥpt᷑a loqͥt᷑. Dixert̃ ap̃ semet ip̃os
qͣntomagis innuendo uͥ iã foras qͣ lib¬
cũꝑ signis ꝓmit᷑. qd̾ fuerat corde con¬
ceptũ: qͥd gͦ dixit innuendoͦ. Qoͥ nͥ qd̾
sequit᷑ : Qd ẽ de qͦ dicit: Hec uerba
petrꝰ innuit : qr ñ sono uocis s mo¬

Expanded text:
os . Et ipse Dominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enumeret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus n illius, nec eorum qui tunc erant tantum, sed etiam post dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui aliud quam secretum? Sed alius est opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur, Dixerunt apud semetipsos ; quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscumque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? Quid, nisi quod sequitur? Quis est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit; quia non sono vocis, sed mo
Abbreviated transcription (Latin):
ma ita necc̃e est usq ad messis tem¬
pꝰ int̾ frum̃ta tolerari: ut qñ ex eis a¬
liqͣ seꝑari etiã añ messem urgens cau¬
sa cõpellit: fieri sine eccłie ꝑtͣbatone
ñ possit. Hãc ꝑturbatõnẽ sco̾ꝵ suoꝵ¬

Expanded text:
nia ita necesse est, usque ad messis tempus, inter frumenta tolerari , ut quando ex his aliqua separari etiam ante messem urgens causa compellit, fieri sine Ecclesiae perturbatione non posset. Hanc perturbationem sanctorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
bis tͣdet me: qͥa et ille qͥ ait si fuis¬
sent ex nob̾ mansissent utiq nobis¬
cũ: iã dix̾at ex nobis extert̃. Ac ꝑ hoc
utr̃q uerũ ẽ. Ex nobis: & ñ ex enobis
bis. Aspiciebant gͦ adinruoẽ discipłi he¬
sitantes de qͦ diceret. Sic ꝯͥppe in eis erat
erga magr̃m suũi pia caritas: uttñ eos
humana alt̾a de alt̾o̾ stimularet infir-¬
mitas. siota qͥdẽ sibi erat cͦ cõscĩdetia.
głꝰ. & in singłis cet̾i. Erat gͦ recuibẽs
imꝰ ex discipłis eiꝰ in simi iħu quẽ dili

Expanded text:
i tradet me? quia et ille qui ait: Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum: jam dixerat, ex nobis exierunt, ac per hoc utrumque verum est, ex nobis, et non ex nobis. bis. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; nguli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, que
Abbreviated transcription (Latin):
in qnͣtũ possũ suꝑ me effundere aĩam
meã: uͥ ñ sonantẽ cetñ docentẽ audiã
te. Dic mͥ obsecro qͦmͦ uadis ad te. Nqͥ¬
nã ut uenires ad nos reliq̃ras te
Maxime qͥaͥ non a te ip̃o uenisti: s pã¬
ter te misit. Scio qͥdẽ qd̾ te exmanisti
s qr formã serui accepisti⁊ ñ qͥa for¬
mã dĩ uł ad ꝗͣ redires dimisisti. uł
quã reciꝑes amisisti: cetñ uenisti. Q
ñ solũ usq ad carnales ocłos uerũ
etiã usꝙ ad manꝰ hominũ ꝑuenisti.¬

Expanded text:
inquantum possum super me effundere animam inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te? Numquidnam ut maxime quia non a te ipso venisti, sed Pater te misit? Scio quidem quod te exinanisti, sed quia formam servi accepisti, non quia formam Dei vel ad quam redires dimisisti, vel quam reciperes amisisti; et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam usque ad manus hominum pervenisti
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃m ꝑ se ipm. tios ad ip̃m ꝑ ip̃m :
de se ip̾o alibi dicit. Ad prẽm uado. Q
hoc loco ꝓpt̾ nos nemo inqͥt uenit ad
prẽm: nͥ ꝑ me. Ac ꝑ hoc & ip̃e ꝑ se ip̃m
&e ad se ipm̃ & ad prem: & nos ꝑ ip̃m ce
ad ip̃m. & ad prẽm. Qͣs hec capit nͥ qͥ
spĩtalit̾ sapit. & qͣntũ ẽ qd̾ hic capit
etiã qͥ sp̃italit̃ sapit : fis qͥd ame ista
uobis uultis exponi: Cogitate ꝗͣ ex¬
celsa sint. Uidetis qͥd sim: tudeo qͥd sitis.
In omñib nobis corpꝰ qd̾ corrũpit᷑ ad¬
gͣuat amimã: & depͥmit t̾rena inhabi¬
tõ fensum multa cogitantẽ. Putamꝰ
ne possumꝰ dicere: ad te leuauui animã
meã: nͥ mecũ leuet ⁊ qͥ possint ꝓ me su¬
ã⁊ Dicã ego od̾ possũ: capiat urm̃ qͥ po¬
test. N donante dico. eo donante capit.
qͥ capit et eo donante credit qͥ ñdũ cap̃.
rogaret habuit te añ se. Nectñ intelli¬
geret te: nͥ haberet in se. Ego int̾rogo
te: qr te scio ẽẽ suꝑ me. Int̾rogo autẽ

Expanded text:
seipsum per seipsum, nos ad ipsum per ipsum: de seipso alibi dicit: Ad Patrem vado, et hoc loco propter nos. Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per seipsum, et ad seipsum, et ad Patrem; et nos pead ipsum et ad Patrem. Quis haec capit, nisi qui spiritualiter sapit? Et quantum est quod hic capit, etiamsi spiritualiter sapit? Fratres, quid a me ista vobis vultis exponi? Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitannimam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capirogaret, habuit te ante se; nec tamen intelligeret te, nisi haberet in se: ego interrogo te, quia te scio esse super me; interrogo autem
Abbreviated transcription (Latin):
& uos si taceo apd̾ me sũ. Si autẽ loqͦr
uobis qd̾ intelligatis: qͦdãmͦ ad uos ꝓcedo
nec me derelinqͦ. S ce ad uos accedo . ce¬
audistis in sermone quẽ dico. Si hoc
gressus ẽ corpꝰ⁊ ñ sic̃ me̾ elapsus ẽ sonꝰ
s manet ibi: iã ñ morit᷑ &e mors ei ultͣ¬
ñ dñabr᷑. Multa de his euangłicis u̾bis
adhuc dici fortasse pot̾ant &e debebãt ⁊ s
ñ st̾ corda ur̃a sp̃italib cibis q̃ libet sta¬

Expanded text:
autem loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo, sed et ad vos accedo, et noaudistis in sermone quem dico. Si hoc gressus est, corpus, non sicut meus elapsus est sonus, sed manet ubi jam non moritur, et mors ei ultnabitur ? Multa de his evangelicis verbis adhuc dici fortasse poterant et debebant: sed non sunt corda vestra spiritualibus cibis quamlibet sua
Abbreviated transcription (Latin):
natõne dignissimũ. Non gͦ d̾s q̃dãm
peccata dãpnat: q̾dã iustificat & lau¬
dat. Nulla laudat. odit omĩa: qͦm o
dit medicꝰ egͥtudinẽ egͦti. Et id ꝯgit eu¬
rando iit egͥtudo pellat᷑. eger leuet᷑. Sie
d̾s gr̃a sua hoc in nobis agit: ut pecc̃m
dsumat᷑: homo liberet᷑. S qñ corisumi¬
t᷑ inqͥese Si minuit᷑: qͣre ñ consumit᷑:
Miuit᷑ autẽ in uita ꝓficientiũ: ꝗd̾¬
ł qͣndo elegit ordinandos uł p̃sbiteros
uel diacones &e qͥcũꝙ ordinandꝰ est ad
p̃posit᷑am eccłie ñ ait siqͥs sine pecc̃o
est: hoc enĩ sidio̾e̾t om̃is hõ reꝓbare¬
t᷑ nullus ordinaret᷑: s ait siqͥs sine cͥ¬
mine est. sicuti est homicidiũ. adult̾i¬
ũ. aliqͣ iinunditia fornicatõnis. fur¬
tũ. fraus. sacͥlegiũ. & cet̾a huiꝰmodi.
Cum ceꝑit ea ñ hr̃e hõ ⁊ debet autẽ ñ
hr̃e om̃is xp̃ianꝰ: homo incipit caput
erigere ad libertatẽ. s ista mooͥata ẽ

Expanded text:
natione dignissimum. Non ergo Deus quaedam natione dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit rando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur auteolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sineest hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur. Sed ait: Si quis sine crimine est, sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea non habere homo debet autem non habere omnis christianus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est,
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Si dixerimꝰ in qͥt qr peccatũ non
habemꝰ nosmet ip̃os decipimꝰ: ce ũitas
in nobis non est. Solus hoc dicere po¬
tuit int̾ mortuos lib̾. Ne solo dr̃e potuit
qͥ ñ nou̾at pecc̃m. De solo dici potuit: ⁊ enĩ
potuit. Ec̃ce ueniet pͥnceps m̃di: ce in
me nichil inueniet. Quẽcũq enĩ aliũ
licet iustũ discusseris ñ om̃i mͦ sine pec¬
cato ẽ : nec qͣlis erat iob cui dñs tale
testimoniũ ꝑhibebat ⁊ ut diabłs in¬
iuderet ce postularet tẽptandũ: tẽp¬
cans siꝑaret᷑. ut ille ꝓbaret᷑. Id̾dͥ autẽ
ilie ꝓbat᷑ est ñ qr latebat dm̃ coronan
tandꝰ. Ec̃iam ip̃e iob qͥd dicit: Quis enĩ
mundꝰ: Nec infans cuiꝰ ẽ umꝰ diei uita
suꝑ t̾ram. S plane multi tusti dicti
sunt sine q̃rela: qd̾ intelligit᷑ su̾ cͥmi¬
ne. Nulla enĩq̃rela uista ẽ de his: in
reb humanis qͥ ñ hñt cͥmen. Crim̃¬
ẽ autẽ peccatũ. gͣri accusatõne ce dãp¬

Expanded text:
tem, Si dixerimus, inquit, quia peccatum non tem, Si dixerimus, inquit, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Solus hoc dicere potuit in mortuis liber, de solo dici potuit qui non noverat peccatum; de solo dici potuit: etenim potuit, Ecce veniet princeps mundi, et in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justum discusseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronantandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Sed plane multi justi dicti sunt sine querela, quod intelligitur sine crimine: nulla enim querela justa est de his in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et dam
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ liber sum: in libertatẽ uocatꝰ sum.
Seruꝰ erã s redẽptus sum : & ip̃a re¬
deptõne liber effectiis summ. faciã
qͦd uolo. ⁊emo me ꝓhibeat a uolũ¬
tate mea: si liber sum. S si ista uo¬
luntate peccatũ facis: seruiis es pec¬
cati. Noli gͣ libertate abiti. ad lib̾e
peccandũ : s utere ad ñ peccandũ.
Erit enim uoluntas tua libera: si fu¬
erit pia. Er e liber: si fueris sertius.
liber peccati liber iusticie: dicente
apło. Cum serui essetis peccati. liberi
fuistis iustitie. Nẽ autẽ liberati a pec
caro. serui autẽ facti deo. habetis fruc¬
tũ urm in sc̾ificatõnẽ: finem uͦ ui¬
tam eternã. hoc conem᷑: id agamus.
Drima libertasẽcarere cͥmmalib.
Intendite fĩs mei. intendite neforte pos¬
sim ꝑducere uob ad sensum: ce qͣlis mͦ
sit. & qͣl fut᷑a sit ista libertas. Quẽli¬
bet ualde iustũ discutias in hac uita:
ꝗͣuis iam sit dignꝰ iusti uocabło: ñ ẽ
tñ sine pecc̃o. Audi ip̃m scm̃ ioh̾em cu¬

Expanded text:
 Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitfacti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi ipsum sanctum Joannem, cu
Abbreviated transcription (Latin):
cetis ũitatẽ : q̃ mͦ uos latet & loqͥtur uob̾:
&e ũitas liberabit uos. hoc uerbũ dñs a
libertate posuit: lib̾abit uos. Nichil est⁊
aliud ꝓprie. liberat: nͥ liberũ facit. Qmͦ sal¬
uat nichil ẽ aliud: qm saluũ facit. Qmͦ
sanat: ichil est aliud qm samĩ facit.
hoc in uerbo greco p bamꝰ est. Nam in la¬
tina consuetudĩe plerũq dieimꝰ hominẽ
liberari: qd̾ ad libertatẽ ñ ꝑtinet. s tm̃ ad sa¬
lutẽ. Sic̃ q̾sꝗͣ dicit᷑ lib̾ari ab infirmitate
de libertate dixisse. Deniq & iudei sic m¬
telleyert̃: ce respondert̃ ei. Non illi qͥ iã
crediderant: s qͥ in curba erant ñdũ cre¬
dentes. Respondert̃ ei. Sem̃ abrahe summꝰ:

Expanded text:
cetis veritatem, quae modo vos latet, et loquitur vobis. cetis veritatem, quae modo vos latet, et loquitur vobis. Et veritas liberabit vos. Hoc verbum Dominus a libertate posuit, liberabit vos. Nihil est enim aliud proprie liberat, nisi liberum facit. Quomodo salvat nihil est aliud quam salvum facit; quomodo sanat nihil est aliud quamHoc in verbo graeco planius est. Nam in latina consuetudine plerumque dicimus hominem liberari, quod ad libertatem non pertinet, sed tantum ad salutem: sicut quisquam dicitur liberari ab infirmitate;de libertate dixisse. 2. Denique et Judaei sic intellexerunt, et responderunt ei: non illi qui jam crediderant, sed illi qui in turba erant nondum credentes: responderunt ei, Semen Abrahae sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
s mecũ. Dicebat gͦ dñs ad eos qͥ credid̾ant
meũ iuideos: si uos manseritis in uerbo mõ.
Id̾o manseritis qͥa initiati estis : qi ce ibi
eẽ repistis. Si manseritis hoc ẽ in fide q̃ in
tobis credentib eẽ cepit ÷ qͦ ꝑuemetis:
uide qͣle initiũ: qͦ ꝑducit. Amasti funda¬
mentũ: culmen adcinde. Et ex ista humi¬
litate: aliã cels itudinẽ q̃re. fides enĩ hniłi¬
tatẽ ht̃. Cognitio. &e inmortalitas &e et̾ni¬
tas ñ habet humilitatẽ s celsitudinẽ.
Grectõnẽ. nullam defectõnẽ. eternã stabi¬
litatẽ. millã ab iimico expugnatõnẽ:
nullũ deficiendi timorẽ. Magnũ ẽ qd̾
incipit a fide : s cõ tẽpnit᷑ fundamentũ.
Solet etiã in edificio ab imꝑitis contẽpni¬
si fossa sit gnͣdis. Lapides qͦ mͦ passim mit¬
tunt᷑. Nulla ibi expolitio nulla pulcͥcudo
apparet: qͦmͦ nec in arboris radice ñ appa¬
ret aliqͣ puatͥtudo. Cotũ cñ qͥ chͥo te delectat
io

Expanded text:
sed mecum. 8. Dicebat ergo Dominus ad eos qui crediderant in eum Judaeos: Si vos manseritis in verbo meo. Ideo manseritis, quia initiati estis, quia et ibi esse coepistis. Si manseritis, hoc est in fide quae in vobis esse credentibus coepit; quo pervenietis? Vide quale initium, quo perducit. Amasti fundamentum, culmen attende, et ex ista humilitate aliam celsitudinem quaere. Fides enim humilitatem habet: cognitio et immortalitas et aeternitas non habet humilitatem, sed celsitudinem; erectionem, nullam defectionem, aeternam stabilitatem, nullam ab inimico expugnationem, nullum deficiendi timorem. Magnum est quod incipit a fide; sed contemnitur. Fundamentum solet etiam in aedificio ab imperitis contemni. Fossa fit grandis, lapides quoquo modo passim mittuntur; nulla ibi expolitio, nulla pulchritudo apparet: quomodo nec in arboris radice, non apparet aliqua pulchritudo; totum tamen quidquid te delectat in
Abbreviated transcription (Latin):
me inueniet. Non qͦm in eis qͦs occi¬
dit etiam iustos inuenit qͣlecũq
peccatũ: in me nichil iniueniet. Et
tanꝗͣ ei diceret᷑. Si nichil in de inue¬
met: qͣre te occidet: Subiecit ce ait.
S ut sciant om̃s qͥa uoluntatẽ prĩs
mei facio: surgite eamꝰ hinc. Non
iuqͥt mortẽ mei pec̃ci necessitate ꝑ¬
soluo: s in eo qd̾ morior uoluntatẽ
prĩs mei facio. Plusq ibi facio qmͣ
patior : qͥa si nollem non passus ẽẽm.
habes illũ alio loco dicentẽ. Potestatẽ
habeo ponendi aĩam meã: de potesta¬
tem habeo iterũ simendi eam. Eoce

Expanded text:
 inveniet . Non quomodo in eis quos occidit etiam justos, invenit qualecumque peccatum, in me nihil inveniet. Et tanquam ei diceretur, si nihil in te inveniet, quare te occidet? Subjecit, et ait: Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibi facio quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi ea
Abbreviated transcription (Latin):
ne fungim᷑ tanqͣ deo eyhortante ꝑi nos: obse¬
qͥd: reconeiliari dõ. Si exhortat᷑ ce obsecͣt pau¬
liis ut recõciliem̃ dõ: immici eramꝰ do. ⁊ he¬
mo enim reconciliat᷑: nͥ ex inimicitiis. Ini¬
micos autẽ nos ñ nat᷑a s peccata fecer̃t
Unde inimici illiꝰ: inde ferti peccati Nionht̃
ds liberos inimicos. Necesse ẽ serui sint. Q
ferui remanebt̃ nͥ ab. Sillo liberent᷑: eͥ pec¬
cando intmnici eẽ uoluert̃. Opfec̃mꝰ gͦ inqͥtͥ¬

Expanded text:
ne fungimur, tanquam Deo exhortante per nos; obseQuid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsecramus ergo, inquit