comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriantẽ si subẽ mediate uel
ĩmediate ⁊ dare licnĩam iniuri¬
am passo mouñdi ꝯͣ eñ arma.
Si aũt iniurians nõ sb̾est medi¬
ate ⁊ ĩmediate principi hñti suꝑ
se srĩorem princeps ille nõ pt̃ da¬
re auctͣem subdito suo mouendi
ꝯͣ eũ arma. s auctoritas princi¬
pis srĩoris est requirenda. maxi¬
me sulle iniurians ꝑtinz medi¬
ate ł ĩmediate ad iurisdcõem il¬
liꝰ srĩoris principis. Cũ gͦ uas¬
sallus cõitis ht guerrã ꝯͣ cõitẽ
dampnis si ex iusta cã uideant e¬
xpedire poss̾ abellando desistere
q̃mus forte ñ possint illata dc̃p
di bellum penes solos principes
est ita ⁊ auctͣas resistendi ł arma
deponendi

Expanded text:
iniuriantem, si subest ei mediate vel immediate et dare licentiam iniuriam passo, movendi circa eum arma. Si autem iniurians non subest mediate vel immediate principi habenti super se superiorem, princeps ille non potest dare auctoritatem subdito suo movendi contra eum arma, sed auctoritas superioris principis est requirenda, maxime si ille iniurians pertinet mediate vel immediate ad iurisdictionem illius superioris principis. Cum ergo vasallus comitis habet guerram contra damnis, si ex iusta causa viderint expedire, possunt a bellando desistere, quamvis forte non possint illata damnavendi bellum penes solos principes est, ita et auctoritas desistendi et arma deponendi.
Abbreviated transcription (Latin):
.i.ł.xi. ¶It quid sibarones sub¬
diti comitis ł ducis hñt guerrã
mou̾ẽ bellũ tam ꝯͣ subditos quã
ꝯͣ eỹneos. pot̃ etiam sb̾ditis suis
dare aucͣtem moũndi bellũ tam
diu pt̃ inuiri antẽ uistificare uł
qͣmdiu uult stare iuri coram eo.
ł coram iudice suo si est uidex me¬
dius inter hiꝰ. principẽ ⁊ iniuriã¬
tem. Si aũt̃ nõ pt̃ eum isticiare¬
aut si ille nõ uult stare iuri pt̃

Expanded text:
. Quid si barones subditi comitis vel ducis habent guerram movere bellum tam contra subditos quam extraneos. Potest etiam subditis suis dare auctoritatem movendi bellum, tam diu potest iniuriantem iustificare vel quamdiu vult stare iuri coram eo vel coram iudice suo, si est iudex medius inter huiusmodi principem et iniuriantem. Si autem non potest eum iustificare, si ille non vult stare iuri, potest
Abbreviated transcription (Latin):
li. ¶t̃ quid de mlr̃e que recepit
peciñam de opere carnali. R̾o. si
recipit ab aliquo dereb ꝓpriis
sit moni ał cui datum est. s acqͣ
moãst̾i̾o ꝙ sic accepit. honestius
tũ est ꝙ monast̾ium nõ retineat
s erogͥet in pios usus Si autẽ

Expanded text:
is Quid de muliere que recepit pecuniam pro opere carnali? Respondeo: si recepit ab aliquo de rebus propriis,sit monialis cui datum est, sed acquiritur monasterio quod accepit. Honestius tamen est quod monasterium non retineat, sed eroget in pios usus. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
aut recepit ab hñte adm̃istrõnẽ
aut a simpliꝰ clanstrali ĩ pͦ cãu
facienda est restito mõastio uł
prioratui ł admĩstratori de cuiꝰ
anet in admĩstrõe illa maxime
si iam credat᷑ correctus ł securiꝰ
est ꝙ ei nõ reddatur s fiat ꝙ di¬
ctum est. si tam̃ tali nõ correcto
fc̃a sit restitõ lib̾ata est q̃ acce¬
pit. Si aũt amotꝰ sit ab admini¬
strone illa aut si claustrał ẽ sim¬
plex qui dedit facienda est restõ
monastĩo ł prioratiui ł admini¬
stratori. nec lib̾abr̾ si soluĩt illi
qui dedit. nͥ tunc demũ c̃ ꝯuer¬
sum fu̾it in utilitatẽ monastĩi
puioratus ł admĩstrõnis . nͨ po

Expanded text:
e administrationem aut a simplici claustrali. In primo casu facienda est restitutio monasterio vel prioratui vel administratori, de cuius anet in administratione illa, maxime si dicitur correctus, alias securius, est quod ei non reddatur, sed fiat quod dictum est. Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si autem amotus sit ab administratione illa aut si claustralis est simplex qui dedit, facienda est restitutio monasterio, prioratui vel administratori nec liberabitur si solverit illi qui dedit, nisi tunc demum cum conversum fuerit in utilitatem monasterii, prioratu
Abbreviated transcription (Latin):
uiuente uxore sua adduxit aliã
tam ip̃o ꝙͣ supͣdcã sciente impe¬
diĩtũ de filiis ĩ ꝙͣ susceptis de
ẜo. mm̾o. illo ñqͥd post̃ succed̾e̾
in ħrditate patris an tenent᷑ to¬
tũ restitu̾e filiis primi. mim̾ii. aũ
aliis u̾i̾s hrdib aut sufficiat ꝙ
tm̃ reddat eis ꝙ teneant se pro
pacatis. c̃ ꝑum sufficiat eis cũ
iã pauꝑes sint ⁊ credunt totu
amisisse.Ro. si prescripẜũt cum
prescriptõm retiñt bonã fid̾ Si
aũt nõ est completa lima p̃scͥp¬
tio tenetur totam ħrditatẽ cũ fr

Expanded text:
vivente uxore sua duxit aliam, tam ipso quam superducta sciente impedimentum, de filiis, inquam, susceptis deonio illo; numquid possunt succedere in hereditatem patris? Aut tenentur totum restituere filiis primi matrimonii, aut aliis veris heredibus, aut sufficiat quod tantum reddant eis, quod teneant se pro pacatis, cum parum sufficiat eis, cum iam pauperes sint et credunt se totum amisisse? Respondeo: si prescripserunt cum prescriptionem retinent bonam fidem. Si autem non est completa legitima prescriptio, tenentur
Abbreviated transcription (Latin):
secrete coram młre ⁊ si ui debit᷑
expedire recepto prius iuramẽ¬
to ab ip̃a ꝙ calumpniose nõ ꝓ¬
⁊ eid̾ ꝯsule̾ ut ingrediat᷑ religi¬
onem ł tͣnfferat se ad longin¬
quas ꝑtes ut sic nicħ ꝑcipiat
hũit bonam fidem credens ẽẽ
stitu at ł ꝯponat ł pecat remissio¬
nem a patre putatino siuiuit.
per se faciat ne fem̃ reuelet᷑. sed
per sacer dotem ł aliam simplicẽ¬
ꝑͣm que ħ procuret tacitis sem¬

Expanded text:
secreto et coram muliere et si videtur expedire recepto prius sacramento ab ipsa quo non calumniose procedet inde consulere ut ingrediatur religionem vel transferat se ad longinquam regionem, ut sic nihil percipiat habuit bonam fidem, credens se esse stituat vel componat vel petat remissionem a virper se hoc faciat, ne factum reveletur, sed per sacerdotem vel aliam personam, que hoc procuret, tacitis sem
Abbreviated transcription (Latin):
dolo ⁊ fraude totũ eis restitu̾e si
uelint reciꝑe. ¶t̃ quid si mlr ht̃
filiũ ł filios de adultio occulto pt̃
ne eos fac̾e̾ ħrdes saltẽ in parte
h̾r̾ditatis sue c̃ łimos filios non
rum qiͣ łim admicti ad portionẽ

Expanded text:
dolo et fraude, totum eis restituere, si velint recipere. Quid, si mulier habet filios de adulterio occulto, potest ne eos facere heredes, saltem in parte hereditatis sue, cum legitimos filios non mi admitti ad portionem
Abbreviated transcription (Latin):
iam ꝯsumpta est. tẽ in ans est
s ꝯu̾sa est in utilitatẽ mõast̾ii
ł̃ ht̃ aliquid ꝙ comparauit ex
re sibi data. s nõ pt̃ uł nõ aud
ant tunet impetrare ꝙ fiat re¬
stitõ per p̃latum gerat bona ⁊
negociũ monastĩi restiuendo cui
debetur ut dem̃ ẽ. ł si fuit datũ
de bonis ecc̃e secularis impetn
sit illa res comparata depetiũ a
uendicare sicut miles ⁊ pupill̾.

Expanded text:
umpta est, inanis est sed conversa est in utilitatem monasterii vel habet aliquid quod comparavit ex re sibi data, si non potest vel non audet aut timet impetrare quod fiat restitutio per prelatum, gerat bona fide negotium monasterii, restituendo cui debetur, ut dictum est. Vel si fuit datum de bonis ecclesie secularis, impetrsit illa res comparata de pecunia vendicare, sicut est miles et pupillus
Abbreviated transcription (Latin):
d marito. si dedit iia de reb do¬
n talib aut cõib. Si aũt dedit
de ꝑafemalib isi de ꝯsuetudiẽ
hñt mlr̃es ꝑ afernalia. ant si
mułr soluta sui iur̃ dedit ama¬
sio aͥd de reb ꝓpriis l honestu
sit ꝙ iꝰ expendat in pias cãs. ñ

Expanded text:
dit de rebus dotalibus aut communibus. Si autem dedit de parafernalibus, ubi de consuetudine habent mulieres parafernalia, aut si mulier soluta sui iuris dedit amasio aliquid de rebus propriis, licet honestum sit quod istud expendat in pias causas,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria ꝙ accepit pro carnali oꝑe
titõ. distingue quia si extat ad¬
huc res data penes illũ cur data
est. s nõ audet aut timet aut ñ
pt̃ impetrare ꝙ fiat restõ per p̃¬
latũ collegii tc̃ restituat auc̾te

Expanded text:
propria quod accepit pro carnali opertitio, distingue quod si extat adhuc res data penes illum cui data est, si non audet aut timet aut non potest impetrare quod fiat restitutio per prelatum collegii, restituat auctori
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ tnslatũ est dnium ĩ accipien¬
tem ⁊ nõ competit repetitõ illi.
la quedam st̃ que ñ pũiunt᷑ a ĩe
cuuli in formauidicii nsi pena
ĩfamie ut ystrionatꝰ ⁊ excitui
illoꝵ qui pͥugͣnͣt in arena ł ĩ du
ello łoꝑe metricũ solutar̃ ⁊ ĩ ta¬
lib turpit̾ acquisita res retin̾i
pt̃ ad usũ acquirentis. Quedã
st̃ q̃ pũiuntur auire per corpo¬
ralẽ penã ł per extorsionẽ turpi¬
um lucroꝵ ⁊ talỹ acquisita reti
alii pauꝑi. s d̾ in usus pios e¬
rogari. nsi forte restituta sint
nisi ille qui ht̃ restitu̾e uelit eis
sãt̃factõnis ⁊ id̾o ibi late p offi¬
ciũ pnĩarii. ⁊ ibi pt̃ forte dispen¬
sare sicut in limitando tpr̃ pm̃e

Expanded text:
nslatum est dominium in accipientem, non competit repetitio illi la, quedam sunt que non puniuntur a iure civili in forma iudicii, nisi pena infamie, ut histrionatus et exercitium illoruello vel opera meretricum solita et in talibus turpiter acquisita retineri possunt ad usum acquirentis. Quedam sunt que puniuntur a iure per corporalem penam vel per extorsionem turpium lucrorum et taliter acquisita retialii pauperi, sed debent in usus pios erogari nisi forte restituta fuerint nisi ille qui habet, restituere velit eis satisfactionis et ideo ibi late patet officium penitentiarii et ibi forte potest dispensare, sicut in mutando
Abbreviated transcription (Latin):
lic in predc̃is casib bonũ sit ⁊ sa¬
lubre ꝙ penitũs inducat᷑ in foro
pnĩali ad erogand̾ in pios usus
tałr acquisita. nõ est tam̃ cõpel¬
in cuiꝰ ignominiã ẽ accepta. lic
ħ poss intlłigi qñ recepta ẽ de
bonis eiusd̃ eccẽ. uł qñ de ħ agit¬

Expanded text:
licet in predictis casibus bonum sit et salubre quod penitens inducatur in foro penitentiali ad erogandum in pios usus taliter acquisita, non est tamen compelin cuius ignominiam est accepta, licet et hoc posset intelligi, quando recepta est de bonis eiusd
Abbreviated transcription (Latin):
pone ꝙ aͥs diguus ordinari dat ex¬
actus uł nõ exactus iantorit
ꝑmritat eiun intrare ad epm̃ ad
petendos ordines ł albas ad petẽ¬
dam ꝯfirmacõm sue elcõms nũ¬

Expanded text:
s dignus ordinari dat exactus vel non exactus ianitori, ut permittat eum intrare ad episcopum ad petendos ordines, vel abbas ad petendum confirmationem sue electionis, nun
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dat eis prandiũ uł capã seri¬
cam aut si qͥs epõ qͥ dedit sibi p̃¬
bendam rogntus uł nõ rogatꝰ
dat palefridum ł aluid dat in
ex gratia sibi fr̃a aut si quis pp̃
nepotẽ aut filiũ receptũ ĩ mo¬
nachũ ex denocõe dat aliqͥd mo¬

Expanded text:
 dat eis prandium vel cappam sericam, aut si quis episcopo, qui dedit ei prebendam, rogatus vel non rogatus, dat palefridum vel aliud ex gratia sibi facta, aut si quis propter nepotem aut filium receptum in monachum, ex devotione dat aliquid mo
Abbreviated transcription (Latin):
tus om̃s qͦs inde recepit restitue̾
nõ laico qui nlłm ius ibi h̾ebat.
s ecõe ꝑ rochiali ł cum ea bona fi¬
ille qͥui facit restitõm exponit se
ad plenã restitutõm faciendã. nͥ
quatenꝰ fu̾it ei remissũ libalr ⁊
uł laicus iniuste tenebat deciãs
illas in fend̾. dic ꝙ creditor qͥ sñ

Expanded text:
tus omnes quos inde recepit restituere, non laico, qui nullum ius ibi habuerit, sed ecclesie parochiali, vel cum ea bona fiille qui facit restitutionem, exponit se ad plenariam restitutionem faciendam, nisi quatenus fuerit ei remissum liberaliter et sive laicus ille iuste tenebat decimas illas in feudum, credo quod creditor, qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
ues alicuiꝰ cuutatis hũtis uine¬
as ꝙ nõ permutent uinũ alinde
apportatũ uñdi in suo territorio
quidiu uinũ illius ciuitatis ĩne¬
matur uenale pro tanto ł pro tã¬

Expanded text:
ves alicuius civitatis habentes vineas quod non permittent vinum aliunde asportatum vendi in suo territorio, quamdiu vinum illius territorii inveniatur venale, pro tanto vel tan
Abbreviated transcription (Latin):
auufabri ꝙ nõ uendent opera
lones pannoꝵ ꝙ nõ trahent ca¬
los calos uenales ultͣ certũ mo¬
dũ ł ꝙ nõ texent pannos de fi¬
lis formatis ãd rotã. ¶Si aut̃
alus nõ est obligatoriũ. ut si u¬
rent sutores ꝙ nich̾ facient de
nocte de oꝑe sue artis ł certis tẽ¬
porib amm̃ ut p̃p̃ haritatẽ car¬
terficient per diẽ uł per septi¬

Expanded text:
aurifabri quod non vendent opera lones pannorum quod non trahent venales telas ultra certum modum vel quod non texent pannos de filis formatis ad rotam. Si autem aliis, non est obligatorium, ut si iurant sutores quod nihil fopere sue artis vel certis temporibus anni, ut propter raritatem carlaniabunt per diem vel per septi
Abbreviated transcription (Latin):
si cluo urent ꝙ ibt̃ ultͣ mare mi¬
litare dõ aut ꝙ intrabt̃ religio¬
nẽ aut ꝙ dicent duo uł tria p̾sal¬
teua adinuicẽ. aut si pastoret
aut aliqui mechanici iurẽt ꝙ de
lucro suo certã portõm d fabri¬
ce aliciꝰ eccẽ ł i alios pios usꝰ.

Expanded text:
si duo iurent quod ibunt ultra mare militari deo aut quod intrabunt religionem aut quod dicent duo vel tria psalteria pro invicem. Aut si pistores vel aliqui mechanici iurent quod de lucro suo certam portionem dabunt fabrice alicuius ecclesie vel in alios pios usus.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ urͣ sic ẽẽ uiratũ. ut si carnifi¬
ces uirẽt ꝙ nõ uendent carnes
infectas ł corruptas pro sanis
aut m̃catores ꝙ nõ sophisti cabt̃
gue qͦr si obẜuantia uiram̃ti
ciendo ł nõ faciendo aliqͣ alteri¬
ł ab alto post̃ sibi remitte̾ ut si
urat quis alii ꝙ faciat sibi do¬
cẽ om̃ib lucris. si aũt̃ ñ iuirẽt sũ
aliquo dando faciendo ł nõ façiẽ¬
do adinuicẽ ut dcm̃ est s ał. iura¬
tur se ad facturos ł nõ fcũros ñ

Expanded text:
ur sic iuratum, ut si carnifices iurant quod non vendent carnes infectas vel corruptas pro sanis: aut mercatores quod non sophisticabunt gue, quia si observantia iuramenti ciendo vel non faciendo aliquo alter ab altero, possunt sibi remittere. Ut si iuret quis quod faciet sibi docem omnibus lucris. Si autem non iurant super aliquo dando, faciendo vel non faciendo adinvicem, ut dictum est, sed alias iurant se aliquid facturos vel non facturos, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdõne nõ tũ uolũt eñ reciꝑe ad
promittũt ei. ñ quid ẽ syͣ. in tali¬
talis promissio. in reliqͥs cͥasibꝰ
um ad ħ ut recipiaris. ⁊ utile mo¬
nastĩo adiscendo tale artificiu
ł tale aut sciãm talẽ uł talẽ. It̃¬
quid de illo cui frã ẽ promissio
de illo recipiendo ad certũ t̾mi¬

Expanded text:
one, non tamen volunt eum recipere ad promittunt ei; nunquid est simonia in talitalis promissio. In reliquis casibus um ad hoc ut recipiaris et utilem monasterio, addiscendo tale artificium vel tale, aut scientiam talem vel talem. Quid de illo cui facta est promissio de se recipiendo ad certum termi
Abbreviated transcription (Latin):
S pone as tmĩs pati repulsã
dixit alb̾i si uelletis me reciꝑe
darẽ uob t̾ram mãm. albas hĩ¬
to ꝯsilio cũ fr̾ib recep̃ eum ig¬
narum ur̃. ⁊ eoꝵ que dix̃ albas
in capło. ille postea aũꝙͣ indua¬
tur dat res suas totas ł partez
moastiͣo. nũquid ẽ syͣ. aut pot̃¬
pet̾e c̃ sit in turpi cã. teñtur tam̃
ad aliud mõastiũ tͣnsire. si ex illa
sui receptõe obligatꝰ sit ad reli¬

Expanded text:
ulsam, dixit abbati, se velletis recipere me, darem vobis terram meam. Abbas habito consilio cum fratribus recipit eum ignarum iuris et eorum que dixit abbas in capitulo. Ille postea antequam induatur dat res totas vel partem monasterio; nunquid est simonia aut poturpi causa. Tenetur tamen ad aliud monasterium transire, si ex illa sui receptione obligatus fuit ad reli
Abbreviated transcription (Latin):
st̾um. p̃ẜtimm c̃ in eiꝰ iniuria da¬
ta sit. ita tñ ꝙ illi qui funt ĩ cul¬
pa qͣntũ. posset fi̾ alieni eẽnt a
¶ U̾ aũt aͥs secularis dat pecĩnã
ficio nͥ forte dediss illã peciũam
alicui collegio scłari pro hñda iͥ
p̃bñda. in quo caũ d fi de illa pe¬
cuuĩa ꝙ supͣdc̃m ẽ de peciũa data
albi ⁊ mõachis. ¶Si ã aͥs dedit
sticum. illa peciũa d ced̾e̾ illi cathe¬
drali ecc̃e ĩ cuius ignominiã data
ẽ. Si aũt he̾bat bñficiũ ad cuiꝰ ti¬
tulum debeat ordinari gratis aũ
si dedit peciũam pro bñficõ obti¬
nendo ab epõ uł alio p̃lato eccã¬

Expanded text:
sterium, presertim cum in eius iniuriam data sit, ita tamen quod illi qui fuerunt in culpa, quantum posset fieri, alieni essent a utem aliquis secularis dat pecuniam ficio, nisi forte dedisset illam pecuniam alicui collegio seculari pro habenda ibi prebenda, in quo casu debent fieri de illa pecunia quod supra dictum est de pecunia data abbati et monachis. Ubi vero dedit siasticum, pecunia debet cedere illi cathedrali ecclesie, in cuius ignominiam data est. Si autem habebat beneficium, ad cuius titulum ordinari gratis debuit aut si dedit pecuniam pro beneficio obtinendo ab episcopo vel alio prelato eccle
Abbreviated transcription (Latin):
cant torneator es c̃ facũit ꝯtra
Si u̾o non eẽt proħ̾trum nõ esset
pocm torneare dum tñ ħ fier cã
discũdi usum armoꝵ ad impug¬
nand̾ infideles ⁊ ob defensionẽ

Expanded text:
cant torneatores, cum faciant contra m non esset prohibitum, non esset peccatum torneare, dum tamen hoc fieret causa discendi usum armorum ad impugnandum infideles et ob defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
Ro. ħ eẽt licitum ne talia excogi
nitates adħ ꝯsueu̾unt institui
ut a ꝯfrĩb dentur peciũe ĩ usus
c̾te petĩue solunde singłis ãñis.
S bñficia eccãstica ñ st̃ institu¬
ta pp̃ faciendas capas sericas
aut procuratões solũndas ⁊ siłia

Expanded text:
oc esse illicitum, ne talia excogitnitates ad hoc consueverunt institui, ut a fratribus dentur pecunie in usus certe summe solvende singulis annis. Sed beneficia ecclesiastica non sunt instituta propter faciendas cappas sericas vel procurationes solvendas. DE ILLA
Abbreviated transcription (Latin):
temporale pro spũali symõiacũ
est sui detur pro sacram̃to siue
pro officio sui pro orõne. siũ pro
exandiatur ĩpetitõe qͣ petit ꝙ fr¬
tres int̾sint obsequiis mortu ł
extreme uctõi morientis ⁊ illi
in eis talr gn̾ata. aut pro deuo¬
cõne ipñis dantis licitũ ÷ sic daeͣ
⁊ sic acciꝑe tp̃ãle pro spũali. ẜ ꝙ¬

Expanded text:
temporale pro spirituali simoniacum est, sive detur pro sacramento sive pro officio sive pro oratione sive pro exaudiatur in sua petitione, qua petit quod fratres intersint exequiis mortui vel extreme unctioni morientis et illi ne eis taliter generata, aut pro devotione ipsius dantis, licitum est sic dare et sic accipere temporale pro spi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ .s. heres. Tercius in alim̃tis
legatis q̃ pro uoluntate defune¬
ti uł in dicis ł ab uno in solid̾ uł
płib pro partib designatis petũ¬
si testator ab uno hrde legau̾t cre¬
ditori hiditario ꝯpensandi aĩo.
tẽ ⁊̃ heres ille usq ad qnͣtitate
legati onꝰ illiꝰ debiti sustinebit¬
in expensis fum̾s uxoris q̃ non

Expanded text:
alimentis legatis, que pro voluntate defuncti vel iudicis vel ab uno in solidum vel a pluribus pro partibus designatis petunsi testator ab uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti illius sustinebiin expensa f
Abbreviated transcription (Latin):
mia pensione usura est ł ad mi¬
mis presum̃d̾ est in fraudẽ usu¬
parum fieri. Ic̃ dd̾ est de ilł qui sci¬
enter emunt fructus terraꝵ ab
fraude ⁊ bona fide fiat hiꝰ emptõ
nõ est dd̾ emptorẽ peccare qͣidiu
durat fides. ¶ It̃ de ilł qui tradt̃
sum uulgarit̾ procertis ẜtariis
bladi eopacto ꝙ simoriant᷑ ł de¬
teriorentur ꝯductor sb̾eat medie¬
tatẽ ꝑiculi. si aut̃ meliorent᷑ h̾e¬
licet renera locare boues ł equos
ductor nõ grauet᷑ ĩmoderate de
m̃ te. pactum aũt de cõicando dip̃
no ⁊ ꝯmodo rei locate miquũ ẽ
ex parte locatoris uͥ probabilit̾
dubitatur utrum locatoris ł con
ꝯductoris deterior ꝯd̾o. qr nx aut

Expanded text:
nua pensione, usura est vel ad minus presumendum est in fraudem usurarum fieri. Idem credo de illis qui scienter emunt fructus terrarum ab fraude et bona fide fiat huiusmodi emptio, non credo emptorem peccare, quamdiu durat bona fides. Quid de illis qui emunt sum vulgariter pro certis sextariis bladi, pacto quod si moriantur vel deteriorentur, conductor subeat medietatem periculi, si autem meliorentur, habelicet locare boves, sicut equos, ductor non gravetur immoderate in mercede. Pactum autem de communicando damno et commodo rei locate iniquum est ex parte locatoris, nisi probabiliter dubitetur, utrum conductoris vel conductoris deterior condit
Abbreviated transcription (Latin):
de illo qui emit ãnonã ł uinũ cã
negociandi. dũ tam̃ nõ ex cupidi¬
tate faciat s ut ex lucro modera¬
to sibi prouideat maxĩe c̃ aliudge¬
nus negociatõis nõ nouit nͨ alñ

Expanded text:
de illo qui emit annonam vel vinum causa negotiandi, dum tamen non ex cupiditate hoc faciat, sed ut lucro moderato sibi provideat, maxime cum aliud genus negotiationis non novit, nec alias
Abbreviated transcription (Latin):
qui ea intentõe emunt aureos
ł alias monetas ł res uenales
⁊ precipne uctualia ut de talibꝰ
caristiam inducant. Simłr qui
annonã uet̾em mutuant ut re¬
cuꝑent nouam usurã ꝯmittũt.
quia meliorẽ recuꝑare uolunt.

Expanded text:
qui ea intentione emunt aureos vel alias monetas vel res venales et precipue victualia, ut de talibus caristiam inducant. Item qui annonam veterem mutuant ut recuperent novam, usuram committunt quia m
Abbreviated transcription (Latin):
uenditor facile poss desiderare⁊
mortem emptoris ut sic lib̾atus
eẽt tũ quia milłm ẽ emptoris pe¬
ricłm de sterilitate terre aut tẽ¬
pestatib que solũt fructus terre

Expanded text:
venditor facile posset desiderare mortem emptoris, ut sic liberatus esset, tum quia nullum est emptoris periculum de sterilitate terre aut tempestatibus, que solent fructus terre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ille ũ pp̃ fruetꝰ lucrifaciendos
aut gr̃am credend̃ est absq peri¬
culo ũsure pt̃ fructꝰ lucrifacere.
nec est iste contractꝰ uĩ noĩs mu¬
tuũ insi cluctũ sit in pactũ ꝙ ge¬
ner teneat᷑ nuĩanti redd̾e pecunĩ¬
am si ille nolu̾it repet̾e in qͦ caũ
eẽt usura si uellet lucrifac̾e fru¬

Expanded text:
et ille non propter fructus lucri faciendos aut gratiam, credo quod absque periculo usure potest fructus lucrifacere nec est ille contractus veri nominis mutuum, nisi ductum sit in pactum, quod gener teneatur numeranti reddere pecuniam, si ille voluerit repetere, in quo casu usura esset si vellet lucrifacere fru
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃as. ¶In foro aũt pnĩali stabr̃
euis ꝯfessioni. s tñ multũ p̃su¬
mend̾ ẽ ꝯͣ talẽ creditorẽ. ⁊ indi¬
cenda est ei restitutõ in pnĩa si
si iustus emptor inueniret᷑. ¶ It

Expanded text:
In foro autem penitentiali stabitur eius confessioni et multum presumendum est contra talem creditorem et indicenda est ei restitutio in penitentia, si si iustus emptor inveniretur. DE
Abbreviated transcription (Latin):
qñ ht̃ .xx. capita ouium iniit so¬
cietatem cum alio hñte totidem
⁊ coioant ad inuicẽ ipãs oues et
periculum ⁊ emolum̃tũ ⁊ expen¬
sas circa custodiã ⁊ pactũ earum.
in quo cañ si ꝯueniant uit̾ se ꝙ¬

Expanded text:
nti capita ovium inivit societatem cum alio habente totidem et communicant ad invicem ipsas oves et periculum, emolumentum et expensas circa custodiam et pastum earum. In quo casu si veniat pactum
Abbreviated transcription (Latin):
paratus sum em̃e c̾tas m̃ces de
peciuĩa ⁊ tu pp̃ miniã instantiã
fecisti me cessare a tali emptõne
ad ħ ut tibi mutuarẽ ⁊ ego dico
si eas illud deferrẽ recipio ĩ me

Expanded text:
paratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, ideo ut tibi mutuarem. Et ego dico, Si ea
Abbreviated transcription (Latin):
culpa ꝯductoris ꝑiret de illo peri¬
peccaret nͥ p̃p̃ scan dalũ eoꝵ qui
ignor arent eius intñtõnem. Iud̾
suscipere periculum rei ꝯducte
⁊ casus fortuitos qͣntũ est de naͣ
ꝯtractus s in ꝓposito caũ nõ tm̃ ẽ

Expanded text:
culpa conductoris periret, de illo peripeccaret, nisi propter scandalum eorum qui ignorarent eius intentionem. Illudsuscipere periculum rei conducte et casus fortuitos, quantum est de natura contractus. Sed in proposito
Abbreviated transcription (Latin):
ya sint tpĩe sołonis: ut si quis
det .xx. libras ueneroꝵ in hẏeme
pro aliis totidem in estate solumn
nautis. ut .xx. marchas auri ł
argenti pro filiis totid̾ solũndis
ad passagĩ crucesignatoꝵ dis¬
tingue quia creditor nõ erat ser¬
uaturꝰ illã peciũam us ad aliũ

Expanded text:
a tempore solutionis, ut si quis det XX libras sterlingorum in hyeme pro aliis totidem in estate solvendviatoribus aut XX marchas auri vel argenti pro aliis totidem solvendis ad passagium crucesignatorum, distingue quia si creditor non erat servaturus illam pecuniam usque ad illud
Abbreviated transcription (Latin):
alii recepta ab eo sũma q̃ ꝓmis¬
sa fuͣat ei pro dote. nũ quid pot̾it
ille lucrifac̾e fructus ꝑceptos us
dum soluta si fint peciña p̃dca
sicut pot̾at. Ro. Si gen aĩo do¬

Expanded text:
alii, recepta ab eo summa que promissa fuerat ei pro dote, numquid poterit illi lucrifacere fructus perceptos, usque dum soluta fuerit ei pecunia predicta, sicut poterat
Abbreviated transcription (Latin):
tonalib granet inductorẽ lici¬
ꝯtractus ⁊ mutui ⁊ societatis ut
cum aliquis hñs .xx. capita tra¬
ditea extimata alicui puta pro
.xx. solidos ita ꝙ teneatur ei red¬
dere medietatem sortis .s. dece
solidos quicquid atingat post¬
ac si creclitor dediss ei mutuo .x.
solidos ex quib ꝯparatis .x. ca¬
pitib ꝯtraxiss societatem hñtẽ¬
cum creditore hñte .x. alia capi¬
ta ita ꝙ sint coĩa. ⁊ ip̃i socii sint
in ꝑiculo ⁊ prouentib in qͦ caũ
si ꝯͣtemplatione mutui grauet
creclitor debitorem in ꝯͣctu sotie¬
tatis usura est. ⁊ in hoc caũ ꝓ¬
cedend̾ est sicut dcm̃ ẽ in primo
caũ de ꝯc̾ta societate. illd̾ autẽ
ualde mi quũ est cum quis c̾ta
capita oĩum tradit extiata c̾¬
to precio ⁊ sub eo pacto ꝯtrahit
societatem ꝙ totam de prouẽ¬
ꝑcipiat ł si pascicant᷑ ꝙ de fecib
reparentur capita cãu mortua

Expanded text:
tionibus gravet conductorem, licintractus mutui et societatis ut cum qui habens decem capita, tradit ea estimata alicui, puta pro decem solidis, ita quod teneatur reddere medietatem sortis, scilicet decem solidos, quicquid contingat postac si creditor dedisset ei mutuo decem solidos, ex quibus, comparati decem capitibus, contraxisset societatem cum creditore habente decem alia capita, ita quod sint communia et ipsi socii sint in periculo et proventibus. In quo casu si contemplatione mutui gravet creditor debitorem in contractu societatis, usura est. Et in hoc casu procedendum est, sicut dictum est in primo casu, contracta societate. Illud autem valde iniquum est, cum quis certa capita ovium tradit estimata certo pretio et sub eo pacto contrahit societatem, quod totam de provenrcipiat vel paciscatur quod de fetibus reparentur capita casu demortua,
Abbreviated transcription (Latin):
dum alicui layco conced̾e qui illd̾̃ re¬
cuꝑet ⁊ in fend̾ ab ecc̃n recognos
pt̃ ꝯcedi probablr̃. de decĩs ilł q̃ a
tempore cuiꝰ nõ extat memͣ. tenẽ¬
eis laicos infendare. ar. predcẽ i¬
retur utilitas ec̃ce. quia possõ di¬
recti dñii restituit᷑ etc̃e per hiꝰ. ĩ feu¬

Expanded text:
dum alicui laico concedere, qui illud recuperet et in feudum ab ecclesia recognoscpotest concedi probabiliter de decimis illis, que a tempore, ex quo non extat memoria, teneneis laicos infeudare, cum retur utilitas ecclesie quia possessio directi dominii restituitur ecclesie per infeu
Abbreviated transcription (Latin):
sores eiꝰ quiete ⁊ pacifice tenĩit
ea recognoscentes se eã tene̾ ab
ecc̃a mediate ł ĩmnediate ⁊ redden¬
tes in de debitum obsequiũ ip̃i eceͤ
ulꝰ alii nomine ecc̃e eiꝰ presũ dũ
ẽ benigna int̾pretatõe ꝙ sit de de¬

Expanded text:
sores eius quiete et pacifice tenuerunt eam et recognoscentes se eam tenere ab ecclesia mediate vel immediate et reddentes ibi debitum obsequium ipsi ecclesie vel alii nomine eius presumendum est benigna interpretatione, quod
Abbreviated transcription (Latin):
siã sub hac foͣr. Nos excõicamꝰ om̃s
illos qui hoc uł illud fẽcerũt. om̃s in
nõ sit ibi expressio nõim exprimũt᷑
eccãstico siũ ep̃o. siue archid̾ fiat ħ
deñtiatõ. ant ⁊̃ a simplici sac̾dote
si hãt de ꝯsuetudĩe potãtẽ excõicã¬
di ⁊ deñtiandi in tali cã. magr̃ĩ .n.
nõ distingunt ħ a quo fiat ista de¬

Expanded text:
ia sub hac forma: Nos excommunicamus omnes illos, qui hoc vel illud fecerunt, omnes int etsi non sit ibi expressio nominum, exprimuntur  fiat hec denunciatio, aut etiam a simplici sacerdote, si habeat de consuetudine potestatem excommunicandi et denunciandi in tali casu. Magister enim non distinguit hic a quo fiat ista de
Abbreviated transcription (Latin):
si quis ⁊ isti postqͣm fiu̾nt deñtiati
nichominꝰ potu̾nt absolui a suis e¬
piscopis. ¶ Quidã tñ dixerũt ꝙ ⁊
isti a solo ppͣ absolũdi st̃. sicut et ĩ¬
cendiaui sacroꝵ locoꝵ ꝑ illã dec̃. ex¬

Expanded text:
sis Et isti postquam sunt denunciati, nihilominus poterunt absolvi a suis episcopis. Quidam tamen dixerunt, quod et isti a solo papa absolvendi sint, sicut incendiarii sacrorum locorum, per illam decre
Abbreviated transcription (Latin):
qui similr̃ ip̃o iur̃ sunt excoĩcati ⁊
a ppͣ. absolũndi. Simlẽ cũ quisper¬
iuolnĩam multa enormia ꝯmittat
in eccã diruendo altare ł frangẽdo
crucem ł enormiter tractando corpͦ
l nõ frangat ecc̃am tam̃ absolui pͭ¬

Expanded text:
iure sunt excommunicati et a papa absolvendi. Similiter cum quis violentiam multum enormem committit in ecclesia, diruendo altare vel frangendo crucem vel enormiter tractando corpus licet non frangat ecclesiam; tamen absolvi p
Abbreviated transcription (Latin):
tus eius in suos usus ꝯuert̾e
pro eo dando acciꝑe. large tam̃
sumpto uocabło Symonie ⁊ ad
minꝰ turpe lu crũ ẽ. Si añt de ꝯ¬
su etudi̾e est ꝙ sacerdos hiꝰ poss̾¬

Expanded text:
tus eius in suos usus convertepro eo dando accipere, large tamen sumpto vocabulo simonie, etiam ad minus turpe lucrum est. Si autem de consuetudine est,
Abbreviated transcription (Latin):
uł utilitas c̾xigit ꝙ tales amo¬
tatos debeat amone aꝑrochia¬
lib eccłiis. Si aũt sine mu̾i̾b
⁊ obsequiis. aut p̃cib carnali¬
b facẽnt impediri ꝑ epõs ne
amou̾ent᷑. nec cũ utilitas nec
nccͣitas amotõem exig̾e̾nt. nͨ
eẽt corrupta intñtõ. non est dd¬
qui dat sacdoti uł alii pecũia
ut recipiat᷑ ad ẜmend̾ paupe¬
rib in hospitali. uł ut recipia¬
tur in leprosoriam ł in elemo¬
sin ariami ł aliã domũ dĩ¶Si
monachi ad totã uitam suã. ñ¬

Expanded text:
vel utilitas exigit, quod tales amotales curatos debeat amovere a parochialibus ecclesiis. Si autem sine muneribus et obsequiis aut precibus carnalibus facerent impediri per episcopos ne amoverentur, cum nec utilitas nec necessitas amotionem exigerent, nec esset corrupta intentio non credo ququi dat sacerdoti vel alii pecuniam, ut recipiatur ad serviendum pauperibus in hospitali, vel ut recipiatur in leprosariam vel in eleemosynariam vel aliam domum dei? monachi ad totam vitam suam, n
Abbreviated transcription (Latin):
alicꝰ ꝑ᷑. s nõ recipiet fructꝰ sicre¬
tentos usq dũ clapsũ fu̾it tp̃s
de quo statutũ ẽ ut retineantur
⁊ ꝯfert᷑ istd̾ bñficiũ sub hac for.
saluis fuctib quos retiniumus

Expanded text:
 sed non percipiet fructus sic retentos, usque dum elapsum fuerit tempus de quo statutum est ut retineantur. Et conferetur istud beneficium sub hac forma. salvis fructibus quos
Abbreviated transcription (Latin):
tia ex̾cere sĩ pc̃co mortali pociꝰ
debñt omĩa mala tolerare qͣm
sic pecrare ⁊ peccant mortaliterꝰ
quoẽ mun̾a recipiunt pp̃ facien¬
dam grãm alicui in preuidiciũ
alt̾ius. aut si minis aut t̾rorib
aliquid extorq̃ ant. aut quosdã
grauent aut alii tim̃tes eis ser¬
uiant. ne talia patiantur tenẽ¬
tur ad restitutõm taliũ ominũ
si presint nͨ sunt alr̃ ab sol̃m di
nec peccant dñi qui tales p̃posi¬
turas uñdunt aut ad emendũ a¬
liquos complłunt ẽ gratis eas
ꝯmtt̾e debent ex quo nõ st̃ ibi
redditus aut prouñtus iasti et
tis qui reddunt uira. ¶ It̃ quid

Expanded text:
li, potius debent omnia mala tolerare, quam sic peccare et peccant mortaliter quoties munera accipiunt, propter faciendam gratiam alicui in preiudicium alterius. Aut si minis et terroribus aliquid extorqueant aut quosdam gravent, ut alii timentes eis serviant ne talia patiantur, tunc tenentur ad restitutionem omnium talium si possint, nec aliter absolvendi et peccant domini qui tales preposituras vendunt, aut ad emendum aliquos compellunt, cum gratis eas committere debeant, ex quo non sunt ibi redditus aut proventus iusti et tis qui reddunt iura. De bed
Abbreviated transcription (Latin):
est certũ ⁊ si credit᷑ ꝙ nõ fu̾it ab
initõ łime institutũ credend̾ est
ꝙ cum hiꝰ spoliatõnes ip̃o gn̾e
facti male sunt peccant qui hoc
faciũt ⁊ tenentur ad restitutoe᷑.
In ħ tam̃ caũ ⁊ simłi̾b qui tolle¬
rantur ab eccã pro eo ꝙ aliqua¬

Expanded text:
non fuerit ab initio legitime institutum, credo quod huiusmodi spoliationes ipso iure facte male sint, quod peccant qui hoc faciunt et tenentur ad restitutionem. In hoc tamen casu et similibus, qui tolerantur ab ecclesia, pro eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
negandã ab sołonẽ. s facienda
ẽ tam̃ cum quãdam dubitatõ¬
ne ⁊ protestatõe sic. absoluo te
de ħ in qͣntum possum s tumeo
ł credo ꝙ nõ sufficit tͥ ad salutẽ
nisi te aliter hũeris in ħ cãu ¶t̃
quid de ilł qui emunt p̃posituras
seculares uͥ nõ redditus s sole e¬
recipiũt hiꝰ p̃positi ñ quid tenẽtͤ
tali a restituere aut si ꝯpellunt᷑

Expanded text:
absolutionem, sed facienda est, cum quadam tamen dubitatione et protestatione sic: Absolvo te de hoc inquantum possum, sed timeo vel credo quod non sufficiet tibi ad salutem, nisi te aliter habueris in hoc casu. Item de illis qui emunt preposituras seculares ubi non sunt redditus, sed sole erecipiunt huiusmodi prepositi: numquid tenentur talia restituere? Aut si compelluntur
Abbreviated transcription (Latin):
maritat filiam suã. aut filium
facit militẽ aut relenat fendñ
suũ aut auget nonuĩ feud̃ ꝯpa¬
rando ⁊ c̃ talia uideant respicẽ
maritat filiã acquirit sibi ami¬
cos. ⁊ augendo fend̃ fit ditior.
iam płꝰ pot̃ parc̾e subdits qͣm
añ ⁊ cum facit filiũ militẽ potẽ¬
tior ÷ ad defendend̾ terrã. dñt qͥ¬

Expanded text:
maritat filiam suam aut filium facit militem, aut relevat feudum suum aut auget novum feudum comparando. Et cum talia videantur respicere maritat filiam, acquirit sibi amicos et augendo feudum fit ditior, iam plus potest parcere subditis quam ante, et cum facit filium militem, potentior est ad defendendum terram, n
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ dñt ꝙ cum res suas liceat layeo
armis defende ⁊ ea defendendo rap¬
tores occide̾. Si alr̃ defend̾e ñ pos¬
set qrͣ. Similr̃ nõ pt̃ eas defend̾e
nenda cũ intione nõ caret et ꝙ¬
sit benignior ꝙͣ puma. ne uideã¬
tur dampnare omnes illos qui

Expanded text:
Sed cum res suas liceat laico armis defendere et eas defendendo raptorem occidere, si aliter defendere non possit, quare non potest eas defendere nenda, cum ratione non careat et sit benignior, ne videamur damnare omnes illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
ferant ł suscipiũt duellũ uł per
se uł ꝑ alios de spãli mandato ipõꝵ
aut indicant in curiis suis int̾ sũb¬
ditos suos aut prãnt aucͣtem spe¬
ꝑ yconomos seculares seu bailli¬

Expanded text:
ferunt vel suscipiunt duella, vel per se vel per alios de speciali mandato eorum, aut iudicant in curiis inter subditos suos, aut prestant auctoritatem spe per economos seculares et bali
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ⁊ matorib dic ꝙ si tenentur per-¬
egrinari qr ꝯpellunt᷑ exulare uel
ire in ex̾citu ł ad p̃ceptũ ecc̃e ire
ultra mare tp̃r passagii ĩ iniunẽte¬
extusant᷑ a ieiumo si nõ post̃ ꝯmo¬
peregrinatõm añ tpr̃a ieuinioꝵ. ⁊
si credunt ꝙ p̃p̃ laborẽ oporteat eos

Expanded text:
 viatoribus, dic quod si tenentur peregrinari, quia compelluntur exulare vel ire in exercitum vel ad preceptum ecclesie ire ultra mare, tempore passagii imminenteexcusantur a ieiunio, si non possunt commoperegrinationem ante tempora ieiuniorum; et sic credunt quod propter laborem oporteat eos
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ est de ẜuientib nobilĩ. dũ
tam̃ s faciant licentiati. E De
do ieuinio nõ solũndo tenentur
mag̃ discretõi p̃latoꝵ suoꝵ aut
dispensatoi ꝙͣ ꝓprio iudicõ acqui¬
escere. ¶ De Mulierib p̃gnan¬
tib ⁊ nutricib dic. ꝙ si timeatur
ad ũbera nõ solum post̃ s ⁊̃ nõ
tenentur solu̾e iciunũ̃ ¶ P qnͣ¬
ta aũt infirmitate aut debilitate
solui possit ieiumũ ab infirmis
⁊ debiib arbitrio boni uiri pociꝰ
generalẽ. ¶ Si queratur utru
petũda sit dispensatõ sr̃ absołoe
iciunii. dd̾. ꝙ si ꝯstat õib uicinis
pensatõ. ¶ Si aũt dubiũ sit ⁊ilł
a quib solund̾ est iciuniũ ⁊ aliiᷤ
pou̾it hr̃ copia eiꝰ. aut si nõ time¬
atur de ꝑiculo expectetur ep̃e. alꝰ
cufficit licm̃a ł dispensatõ ꝓprii
sacerdotis auete .n. sua nõ d as

Expanded text:
 dum tamen hoc faciunt licentiati. De do quod super solvendo tenentur magis discretioni prelatorum suorum, aut dispensationi, quam proprio iudicio acquiescere. De mulieribus pregnantibus et nutricibus, dic quod si timeatur ad ubera non solum possunt, sed etiam tenentur solvere ieiunium. Pro quanta autem infirmitate aut debilitate solvi possit ieiunium ab infirmis et debilibus, arbitrio boni viri potius endum. Si queratur utrum petenda sit dispensatio super solutione ieiunii, dic: si constat omnibus vicinis pensatio. Si autem dubium sit et illis a quibus solvendum est ieiunium et aliis, possit haberi copia eius, aut non timeatur de periculo, si expectetur episcopus. Alias sufficit licentia vel dispensatio proprii sacerdotis. Auctoritate enim sua non debet
Abbreviated transcription (Latin):
pore furoris. l exculpa p̃cedenti
pollutõ euen̾it aut furor. ¶Be
ieuinare excusant᷑ si soluant ie¬
iuniũ. c̃ u̾o morant᷑ c̃ dñis suis ĩ
aliquo loco aut c̃ modic̃ uadunt
ieuinare d̾ nisi forte ĩmineat
eis grandis uiatõ ꝙͣ ut possint
ꝑfic̃e soluant ieuiniũ paucis die¬
modicũ ne deficiant in ẜuendo
⁊ ħ faciũt iã positis m̃sis ł parũ

Expanded text:
fit tempore furoris, licet ex culpa precedenti pollutio pervenerit aut furor. De c ieiunare, excusantur si solvant ieiunium; cum vero morantur cum dominis suis in aliquo loco aut cum modicum vadunt, ieiunare debent, nisi forte immineat eis grandis viatio, quam ut possint perficere, solvunt ieiunium paucis diemodicum, ne deficiant in serviendo, et hoc faciunt iam positis mensis vel parum
Abbreviated transcription (Latin):
oz cole uincas ꝓprias. ⁊ ad̾o debi¬
les sunt qui nõ post laborare ni¬
si frangant ieiuniũ. aut si oz eos
eos locare operas suas ut proui¬
deant sibi ⁊ famlle sue.qr forte
nõ inueniretur qui ꝯduce̾t ope¬
ras suas nisi frang̾ent ieuimũ
nec aliũde sibi proũde̾ post̃. aut
aũt sunt dĩtes qui post̃ ꝑ alios ꝯ¬
ductos oꝑari ñ excusantur. Sed
si uolũt laborare ꝑͣłr̾. ita ꝑtinaci¬

Expanded text:
 colere vineas proprias et adeo debiles sunt, quod non possint laborare nisi frangant ieiunium aut si oportet eos locare operas suas, ut provideant sibi et familie sue, qui forte non invenirent qui conducerent operas suas, nisi frangerent ieiunium, nec aliunde sibi providere possunt, aut autem sunt divites, qui possunt per alios conductos operari, non excusantur; sed si volunt laborare
Abbreviated transcription (Latin):
alii.xuiii. bñitalib ad arbitriũ
boni uiri recurren d̾ est ¶t quid
de laborantib in uineis fullonis
aut mineriis metalloꝵ ⁊ cet̾is ta¬
lib uͥ opus est magno labore. ñ¬
quid tenentur ad hiꝰ ieumma .Ro.¬

Expanded text:
alii XVIII. Unde in talibus ad arbitrium boni viri recurrendum est. Quid de laborantibus in vineis, fulloniis aut mineris metallorum et ceteris talibus, ubi opus est magno labore; nunquid tenentur ad huiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ remotõ loci ⁊ expense q̃ fierent ꝓ¬
mittendo ⁊ pauꝑtas ł d̾ctie illuis
ma ⁊ tante exp̃nse q̃ fierẽt ĩmit¬
tendo ⁊ tam diues ille cui facida
rend̾ est ad arbitriũ boni uiri sꝑ.¬
¶It̃ qrͣ anusurariꝰ teneat᷑ resti¬
tũe nõ solum peciũam usurariã
perceptos ex re empta de pecĩ̃ a
stitue. Que .n. ex radice corrup¬
tur exitu que malo st̃ inchoata

Expanded text:
et remotio loci et expense loci que fierent mittendo et paupertas vel divitie illius ma et tante expense que fierent in mittendo et tam dives ille cui faciendtalibus ad arbitrium boni viri trum usurarius teneatur restituere non solum pecuniam usurariam, perceptos ex re empta de pecunia quia que ex radice corrupt bono peragantur exitu, que malo sunt inchoata
Abbreviated transcription (Latin):
passus est ut si domũ suã ł predi¬
um oportuit p̃p̃ ħ distrah̾e uilio¬
ri p̃cio qͣm ualeret ⁊ aliam dom̃y
ꝯduc̾e ad usũ suũ. aut si oꝑtuit
eũ acciꝑe ad usurã ab alio sura¬
rio pp̃ usuras p̃dcãs solũndas.

Expanded text:
passus est, ut si domum suam vel predium oportuit propter hoc distrahere viliori pretio quam valeant et aliam domum conducere ad usum suum, aut si oportuit eum accipere ad usuram ab alio usurario, propter usuras predictas s
Abbreviated transcription (Latin):
dñ sit qui patitur dampnũ s
usura de uoluntate dñi perne¬
int ad creditorem nec inuemiũtͤ
iura dare actõm creditori ꝯͣ hiꝰ ĩ¬
ductiones ad repetend̾ usuras ab
centes nich ꝑuenit de usura siõ
dant iura actõnes ꝯͣ illos quoꝵ

Expanded text:
domini fit, qui patitur damnum, sed usura de voluntate domini pervenit ad creditorem, nec invenio iura dare actionem debitori contra ductores, ad repetendum usuras ab centes nihil pervenerit de usura sicut dant iura actionem contra illos, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
tuere usuram si hũit eã rẽ emp¬
tam ex causa lucratuia ¶ Secus
tam̃ emisset ł ex alia cã non lu¬
cratina adeptus eẽt bona fide ab
usurario non credens forte eũ eẽ
usurariũ aut credens rẽ illã non¬
ẽẽ emptã de petiũa nsuraria aut
ipm̃ nsurariũ hẽe ał unde poss
redd̾e nsuras. ¶ It̃ ñ quid uir qͥ
duxit uxorem raptoris ł usura¬
rii filiam p̃t acciꝑe dotẽ de reb
illius. ẽ quicquid ht̃ nõ sufficiat

Expanded text:
a rem emptam de pecunia usuraria: secus si emisset vel ex alia causa non lucrativa adeptus esset rem bona fide ab usurario, non credens forte eum esse usurarium aut credens rem esse emptam non de pecunia usuraria aut ipsum usurarum habere; alias unde posset reddere usuras. Sed numquid vir qui duxit uxorem raptoris vel usurarii filiam, potest accipere dotem de rebus illis, cum quidquid habet non sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
emit equin ł p̃diũ de peciña nsu¬
uaria ⁊ donat rem illam alteri
postea efficitur nõ solũndo. qrͣ
utrum ille qui soluit usuras pꝰ¬
sit cum effectu pet̾e̾ rem emptã
de usuris ab ip̃o posẜore ⁊ utruz
ille in foro pm̃ali restitue̾ tene¬

Expanded text:
emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali tene
Abbreviated transcription (Latin):
paganis ⁊ hostib rei pu ͨ ͤ sicut
in lr̃a plane sonat. talib .n.⁊ a.
perte ⁊ per insidias ⁊ ĩ oĩb mõis
poss tanꝙ̃ in dignis auferri q̃
male detinent. secꝰ de iudeis qr¬

Expanded text:
paganis et hostibus reipublice, sicut litera plane sonat: talibus enim et aperte et per insidias et omnibus modis possunt tamquam indignis auferri que male detinent. Secus de iudeis, q
Abbreviated transcription (Latin):
liorẽ benigne int̃pretand̾ ÷ sicut
dcm est suꝑus in cãu de m̃suris.
runt prelato ut ł ꝯpellat uirantes
sibi muicẽ remitt̃e uiram̃ tũ ł illoᷤ
ad occultũ dei ł regligionẽ ł pieta¬
tẽ aut si tale quid̃ iuratũ est ꝙ te¬
nent᷑ fac̾e̾ absq uiram̃to si dubi¬
tetur utrũ simplr̃ ⁊ absolute aut
sub ꝯdõne uiratũ sit. ant si nescit᷑
de ꝙ aliis intellexer̃t illã ꝯdõnẽ¬
ꝙ si alii ẜuarẽt tc̃ teñdũ est cer¬
tũ ⁊ dimittend̾ inc̃tũ ⁊ int̾pretã¬
dũ est iurantes obligatos esse
tũ in quo caũ qiͣ iã nõ existñte ꝯ¬
ditoñe sub qua uiratũ est reliqͥ¬

Expanded text:
pretandum est, sicut dictum est supra in casu de mensuris. runt prelato, ut vel compellat iurantes sibi invicem remittere iuramentum, vel illos ad cultum dei vel religionem vel pietatem, aut si tale quid iuratum est, quod tenentur facere sine iuramento, si dubitetur utrum simpliciter et absolute, aut sub conditione iuratum sit, aut si nescitur de quot aliis intellexerunt illam conditionem si alii servarent, tenendum est certum et dimittendum incertum et interpretandum est iurantes obligatos esse ntum. In quo casu, quasi iam non existente conditione sua qua iuratum est, reliq
Abbreviated transcription (Latin):
receptõ enim hi̾tus nouitii cũ
euidenti exp̃ssione hꝰ ꝓpositi uoti
p̃sumptom̃ inducit ad ꝙ neuttũ
eundi ultͣ mare uł ad scm̃ iaco¬
bum sm̾ uoto nõ obligat nͥ crucẽ

Expanded text:
epto enim habitus novitii, cum evidenti expressione huius propositi, voti presumptionem inducit ad quod neutrum eundi ultra mare vel ad sanctum Iacobum sine voto non obligat, nisi crucem
Abbreviated transcription (Latin):
re ad scłm ex que fecit ibi prefeꝰ¬
sionẽ s utrum cogatur ibi remͣ¬
nere distingue. qm̃ aut ꝑitus¬
ad id ꝙ fi̾ debebat. In ẜo casu
subdistingue aut fuit explana¬

Expanded text:
re ad seculum, ex quo fecit ibi professionem. Sed utrum ibi cogatur manere, distinguo: aut erat pad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explana
Abbreviated transcription (Latin):
gressum religõnis mediocres¬
persone lib̾antur a uoto crucis.
S nũ quid id̾ derege ⁊ imꝑato¬
re duce ł comite ł aliquo p̃potẽ¬
te. ex quo pend totus excitus.¬

Expanded text:
gressum religionis liberantur a voto crucis. Sed nunquid idem de rege et imperatore, duce vel comite aliquo prepotente, ex quo pendet totus exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
ex cã .s. ut transu ad artõrẽ reli¬
nõ te ͣ eum reciꝑe ¶ It̃ quid si
petiit licm̃am transeundi ⁊ ab¬
bas dixit ꝙ delib̾aret ⁊ añ qm̃
R̾ndeat ille penitet dicñs ꝙ ñ
ult transire. abbas tam̃ post¬
ea licenti at eum ñ qͥd teꝰ exire .Ro.

Expanded text:
et ut transiret ad arctiorem relinon tenetur recipere. Quid si petiit licentiam transeundi et abbas dixit quod deliberaret et antequam respondeat, ille penitet, dicens quod non vult transire; abbas tamen postea licentiat eum, nunquid tenetur exire?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ intraret s ꝙ ibi mon achꝰ fie¬
ret aut usq ad mortẽ ibi perse¬
ueraret. in quo cau qm̃ius nõ
gressor est noti si ad religionez
transierit laxiorem ¶ It religios¬

Expanded text:
quod intraret, sed quod ibi monachus fieret aut usque ad mortem ibi perseveraret, in quo, quamvis non gressor est voti, si ad religionem transierit laxiorem. QUALI
Abbreviated transcription (Latin):
pro eo ꝙ fecit. ł forte in utroq ca¬
su posset tollerari ꝙ quils satiffa¬
ciat᷑ de hiis q̃ hñit ⁊ inducat alios
pro posse ad sat̃façiend̾.S ꝙ pͥmo
qñ imꝰ ⁊̃ siñ alt̾us ad iutorio nel
societate dediss dampnũ alioqn
ex ead̾ equitate ĩdẽ eẽt dd in eodẽ
cau. ẽ ex̾citus aliquis qui sub est

Expanded text:
pro eo quod fecit; vel forte in utroque casu posset tolerari quod quilibet satisfaceret de his que habuit, si induceret alios pro posse ad satisfaciendum. Sed primum unus sine alterius adiutorio vel societate dedisset damnum, alioquin ex eadem equitate esset dicendum in eo casu, cum exercitus aliquis qui subest u
Abbreviated transcription (Latin):
ħ opiniones. Si aũt errauit la¬
borans crassa ignorantia ⁊ supi¬
na. ubi nullus mr̃ ꝑttus proba¬
bili dubitaret si sequatur mors
ex eius sensione ꝯtrabit urrͣita¬

Expanded text:
 opiniones. Si autem erravit, laborans crassa ignorantia et supina, ubi nullus iurisperitus probabiliter dubitaret, si sequatur mors ex eius responsione, contrahit irr
Abbreviated transcription (Latin):
tiores in ꝙͣ ut soluat᷑ eis qͣnt̃ u
pignꝰ Int̾ ypothecarios a̾ ⁊ cre¬
ditores qui prior : in tpr̃e pocior
c̃ in iure nͥ in quib da caĩb speti¬
alib qui solũt notari in .c. qͥ po¬
dote p̃ferendi st̃ cet̾is priułm ñ¬

Expanded text:
tiores, inquam, ut solvatur eis quantum valet pignus. Inter hypothecarios autem creditores, qui prior est tempore, potior est et iure, nisi in quibusdam casibus specialibus, qui solent notari in C Codote preferendi sunt ceteris pri
Abbreviated transcription (Latin):
ditore instante debitor uni uol¬
uorit gratificare d illd̾ õib cõi¬
cari ł eadem petitõ singłis q̃ri.
Siłi si unus creditor deñti auit
alii ne accipiat a debitore ĩ frau¬

Expanded text:
ditore instante,debitor uni voluerit gratificare, debet illis omnibus communicari vel eadem portio singulis queri. Item si unus creditorum denunciaverit alii, ne accipiat a debitore, in frau