comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iumentis. Et quasi hoc exponens:
adiecit. & herbam seruituti hominum.
sle non intelligeretur qd̃ dictum est. pro¬
ducens fenum iumentis. repeticione ex¬
posuit quod p̃misit. Qd̾ enim dixit supͣ
fenum: postea herbam nominauit. Qd̃
autem dixerat iumentis: hoc serituti
hominum. Dixit ergo seruituti: ꝙ non
lib̾tati. Ubi est. uos in lib̾tatem uocati
estis: S audi eundem apłm. Cum enim
liber sim ex omnib: omĩum me seruum
feci. ut plures lucrifaciam. Et quibꝰ dix̃
in lib̾tatem uocati estis: qͥd adiunxit :¬
Cantum ne lib̾tatem moccastonẽ carnis
dens: sed ꝑ caritatem seruite inuicem.
Quos liberos fecerat: seruos fecit mon con¬
ditione. sed tamen xp̃i redemptione.
firmis. B ene. Xp̃o seruis: serui quibus
xp̃s seruiuit. Nonne de illo dictam ẽ.
bene seruientem plurimis: In ꝓpheta
legitur: de nullo nisi de xp̃o accipisolet.
Audiamus tamen ꝓprie & in etiangłio

Expanded text:
umentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat «jumentis,» hoc «servituti hominum» dixit. Ergo servituti, et non libertati. Ubi ergo est, «Vos in libertatem vocati estis?» Sed audi eumdem ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» . Et quibus dixit, «In libertatem vocati estis?» et quid adjunxit? «Tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem» . Quos liberos fecerat, servos fecit; non conditione, sed tamen Christi redemptione; firmis. Bene Christo servis, si servis quibus Christus servivit. Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accipi solet. Audiamus tamen proprie et in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
oc totum dixit. nonut mum.
fallaciter se fingeret esse qd non
erat: s ut miscłiter eis ita subueniendũ
esse sentiret. ac si ipse in eodem errore
laboraret. Non scilicet mentientis astu:
intułit. factus sum insirinis infirmus. ut
infir mos lucrifacerem: ut sequens conclu¬
sio. omnibus omna factus sum. ut om̃s
lucrifacerem. ad hoc referenda intelliga¬
tur. ut cuiusq infirmitatem tanquan
in scipso. miseratus appareat. Non enim
ꝙ cum diceret. quis infirmatur & egd
non infirmor: infirmitatem alterius
simulasse potius quam doluisse uolebat
tionꝰ fallatie. fit enim tanquam egrotus
qui ministrat egroto: non cum se febres
habere mentitur. s cum animno condolen¬
tis cogitat. quemadmodũ sibi seruiri
uellet si ipse egrotaret. Icẽ ex e dẽ epla.¬

Expanded text:
oc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse; quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eo errore laboraret, non scilicet mentientis astu ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat tione fallaciae. Fit enim tanquam aegrotus qui ministrat aegro: non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo sibi serviri vellet si ipse aegrotaret. » Unde A
Abbreviated transcription (Latin):
rei publice militant: s ꝓpter illa quȩ acci¬
prunt. Sic non omnes ꝓpter salutẽ eccłiȩ
ministrant deo: s ꝓpter hec temporalia
quȩ tanqũã annonam &stipendia conse¬
cuntur. Aut & ꝓpter hoc: & ꝓpter illud.
S supra iam dictam est: non potestis du-¬
obus dñis seriure. Ergo simplici corde
tantũmodo ꝓpter regnum dei debemꝰ
oꝑari bontm ad omnes: non autem in
hac oꝑatione uł solam. uł cum regno
dei mercedem temporaltum cogitare.¬

Expanded text:
reipublicae militant, sed propter illa quae accireipublicae militant, sed propter illa quae accipiunt, sic non omnes propter salutem Ecclesiae ministrant Deo, sed propter haec temporalia, quae tanquam annonam et stipendia consequantur; aut et propter hoc, et propter illud. Sed supra jam dictum est, Non potestis duobus dominis servire. Ergo simplici corde tantummodo propter regnum Dei debemus operari bonum ad omnes; non autem in hac operatione, vel solam, vel cum regno Dei mercedem, temporalium cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo delicto. nos qui spũales estis instru¬
ite huiusmodi insp̃u lenitatis: intendens
tripsum ne & tu tempteris. Uide si non
dixit: fiere tanquam ille. ut illum lucri¬
facias. Non utiq ut ipsum delictum
fallaciter ageret. aut se id habere suti¬
laret: s ut in alterius delicto quid etiam
sibi accidere possit attenderet. atq alt̾i
tanquam sibi ab altero uellat. miscłiter
subueniret. hoc est non mentientes astii.
s compatientis affectu. Sic iudeo. sic gen¬
tili. sic ciulibet homini pauilus in erro¬
re uł peccato aliquo constituto: non si¬
mulancdo qd̾ non erat. s compatiendo
quia esse potusset. tanquam quise ho¬
minẽ cogitaret. omnibus omnia factꝰ
est. ut omnes lucrifaceret. Ex libro q̃stio

Expanded text:
uo delicto, uos, qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis intendens te ipsum, ne et tu tempteris. uide, si non dixit fieri tamquam ille, ut illum lucrifacias, non utique, ut ipsum delictum fallaciter ageret aut se id habere simularet, sed ut in alterius delicto, quid etiam sibi accidere posset, adtenderet atque ita alteri, tamquam sibi ab altero uellet, misericorditer subueniret, hoc est non mentientis astu, sed conpatientis affectu. sic Iudaeo, sic gentili, sic cuilibet homini Paulus in errore uel peccato aliquo constituto non simulando, quod non erat, sed conpatiendo, quia esse potuisset, tamquam qui se hominem cogitaret, omnibus omnia factus est, ut omnes lucrifaceret. Te ipsum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ltare spualiter in interiore in mõte.¬
dei ĩpsam templo. fidem accipere
posstumis: cuius signũ ÷ altare usibile.
Quodlibet enim munus offerimus siue
ꝓphetiam. siue doctrinam. siue orationẽ.
siue ymnum. siue psalmum: & siqͥd tale
aliud deo. nisi fidei sinceritate fulciatur.
ꝙ ei fixe atq immobili tanquam impo-¬
natur. ut possit integrum atq illibatũ
esse quod loquimur. Nam multi here¬
tici non habentes altare. idz uerã fidem.
blasphemias ꝓlaude dixerunt: terrenis
indelicet opinionib aggrauati. uotum
suum tanquam intertam ꝓicientes.
S debet gẽ sana etiam offerentis inten
corde nr̃o. idr in interiore dei templo.
Cemplum enim dei scm̃ est inquit. qd̾
estis uos. & in interiore homine: habita¬

Expanded text:
itaque spiritaliter, in interiore Dei templo ipsam fidem accipere possumus, cujus signum est altare visibile. Quodlibet enim munus offerimus Deo, sive prophetiam, sive doctrinam, sive orationem, sive hymnum, sive psalmum, et si quid tale aliud et ei fixe atque immobiliter imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Nam multi haeretici non habentes altare, id est veram fidem, blasphemias pro laude dixerunt, terrenis videlicet opinionibus aggravati votum suum tanquam in terra projicientes. Sed debet esse sana etiam offerentis intentcorde nostro, id est in interiore Dei templo; Templum enim sanctum est, inquit, quod estis vos ,
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ: omĩa ista quasi cognitionem
cõmendant. caritatẽ. ñ cõmendant.
Si cognouiuimus: amemꝰ. Nam cog¬
nitio sine caritate: non saluos facit.
Scientia inflat: caritas edificat. Si
confiteri uultis & ñ amare: incipitũ
demonibus sumiles esse. Confitebantur
demones filium dei & dicebant. quid
nob̃ & tibi: & repellebant. Confitemi¬
ni: & amplectimini. Iili enim timebat̃
de iniqͥtatibus suis: uos amate dimisso¬
rem iniqͥtatum ur̃arum. Ex libro ad
caritas autẽ ñ emulatur. ñ infla¬
tur Sic itaq adhibeat᷑ scientia. tanqͣ
machina quedã ꝑ quã structura cari¬
tatis assurgat: que manet in eternũ.
etuã cum scientia destruetur. Quȩ ad
finem caritatis adhibita: multum est
utilis. ꝑse autẽ ipsa sine tali fine: non
mͦ suꝑflua. s etiam ꝑnitiosa ꝓbata est.

Expanded text:
Patrem: omnia ista quasi cognitionem Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et dicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem iniquitatum vestrarum. Sed quomodcaritas autem non aemulatur, non inflatur. sic itaque adhibeatur scientia tamquam machina quaedam, per quam structura caritatis adsurgat, quae manet in aeternum, etiam cum scientia destruetur, quae ad finem caritatis adhibita multum est utilis, per se autem ipsa sine tali fine non modo superflua sed etiam perniciosa probata est.
Abbreviated transcription (Latin):
tenet. ignorans ipse qua ingrediatur
ad salutẽ ac firmitatẽ suã. Qui uͦ iam
atq in eiꝰ amore coram se uiluit adeũq
intrare uolens nec ualens eoq sibi lucen¬
te attendit in se. inuenitq se. suãq
egritudinem illius munditie contem¬
perare ñ posse cognouit: flere dulce
habet. & eum p̃cari ut etiã atq etiam
misereat᷑. donec exuat totam miseriã.
& precari cum fidutia iam gratuito
pignore salutis accepto. ꝑ eiuis unicũ
saluatorem hominis & illuminatorẽ.
Hunc ita egentẽ ac dolentem: scientia
ñ inflat. qr caritas edificat. Preposcut
enĩ scientiã scientiȩ. Preposuit scire in¬
firmitatẽ suam magis quã scire mun¬
di menia: fundam̃ta t̾rarum. & fasti-¬
gra celortim. Et hanc apponendo scien¬
tiam: apposuit dolorem. Dolorem pere¬
grinationis sue: ex desiderio patͥȩ suȩ.
& conditoris eiꝰ beati dei sui. Ex tractacu¬
qi cognouimꝰ id quod a pͥncipio ẽ
quia fortes sumꝰ. qura cognouimus

Expanded text:
tenet, ignorans ipse qua ingrediatur tenet, ignorans ipse qua ingrediatur ad salutem ad firmitatem suam. Qui vero jaatque in ejus amore coram se viluit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere dhabet, et eum precari, ut etiam atque etiam misereatur, donec exuat totam miseriam, et precari cum fiducia jam gratuito pignore salutis accepto per ejus unicum Salvatorem hominum et illuminatorem. Hunc vero ita egentem et dolentem scientia non inflat, quia charitas aedificat. Praeposuit enim scientiam scientiae; praeposuit scire infirmitatem suam, magis quam scire mundi maenia, fundamenta terrarum et fastigia coelorum; et hanc apponendo scientiam apposuit dolorem, dolorem peregrinationis suae ex desiderio patriae suae, et Conditoris ejus beati Dei sui. In hocia cognovimus id quod a principio est quia fortes sumus, quia cognovimus
Abbreviated transcription (Latin):
est ne inflet: Ergo amate scientiã. s
ante ponite caritatẽ. Scientia si sola sit:
ñ ꝑmittit inflari. Ibi ergo inflat scientia:
ubi caritas ñ edificat. Ubi autẽ edificat:
solidata ẽ. Non ẽ ibi inflatio: ubi petra
est fundamentum. Quantum autẽ tẽp
tat inflatio hoc ẽ elatio: ut ꝓpter hoc ui¬
tium. etiã tantꝰ ille apls̃. appositum sibi
esse diceret stimulum carnis. angłm sa¬
thane a quo colafizaret᷑. Qui colafizat᷑.
caput eius tunditur ne rigatur. Et ibi
de scientia metus erat infłationis: hoc
est elationis. Ait enim. In magnitudine
reuelationum mearum ne extollar.
Ibi ergo metuenda est elatio: uͥ erat re-
celestiumq rerum: magni estira¬
re solet genus humanũ. In qͥuo ꝓfecto
meliores sunt: qui huic scientie p̃pomit
nosse semetipsos. Laudabiliorq ẽ animꝰ.
cuinota ẽ uel infirmitas sua: quã qͥ
ea ñ respecta uias syderum scrutatur
etiã cognituruis: aut iam qui cognitas

Expanded text:
est, ne inflet? Ergo amate scientiam, sed est, ne inflet? Ergo amate scientiam, sed anteponite charitatem. Scientia si sola sit, ermittit scientiam inflari. Ibi ergo inflat scientia, ubi charitas non aedificat: ubi autem aedificat, solidata est. Non est ibi inflatio, ubi petra est fundamentum. CAPUT VII. 7. tat inflatio, hoc est, elatio, ut propter hoc vitium etiam tantus ille Apostolus appositum sibi esse diceret stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphizaretur? Qui colaphizatur, caput ejus tunditur, ne erigatur: nam et ibi de scientia metus erat inflationis, hoc est elationis. Ait enim: In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Ibi ergo metuenda erat elatio, ubi magnarum elestiumque rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo adiunxit: caritas uͦ edificat. Ad.¬
de ergo scientiȩ caritatẽ: & utilis erit
scientia. ñ ꝑ se s ꝑ caritatem. Ex libro¬
nis demonum: si diuinos intueamur
libros aliquid affert cognitione dignis¬
simum. Demones enĩ dictnt᷑. qm̃ uoca¬
bulum grecũ ẽ. ab scientia nominati.
inflat: caritas uͦ edificat. Quod recte
aliter ñ intelligit᷑. nisi scientiam tc̃ pro¬
desse cũ caritas in est: sine hac autẽ in¬
flare. id est in suꝑbiam in anissime. quasi
uentositatis extollere. Est gͦ in demoni¬
bus scientia sine caritate. Et ideo tam
infiati: Hoc est tam suꝑbi sunt. Ex ser¬
cientia ait apłs inflat. Quid ergo:
Scientiã fugere debetis: & electu¬
ri estis nichil scire potius quã inflaris
Utquid uobis loquimur: si melior est
ignorantia quã scientia: Ultquid uob
disputamus. ut quiqd ista distinguimꝰ.
ut quid quod nostis admonemus. quod
ñ nostis unferimus: si scientia cauenda

Expanded text:
ideo adjunxit, Charitas vero aedificat . Adideo adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae charitatem, et utilis erit scientia; non per se, sed per charitatem. Sinis, si diuinos intueamur libros, aliquid adfert cognitione dignissimum. Daemones enim dicuntur quoniam uocabulum Graecum est ob scientiam nominati. inflat, caritas uero aedificat; quod recte aliter non intellegitur, nisi scientiam tunc prodesse, cum caritas inest; sine hac autem inflare, id est in superbiam inanissimae quasi uentositatis extollere. Est ergo in daemonibus scientia sine caritate, et ideo tam inflati, hoc est tam superbi sunt, ut hocientia, ait Apostolus, inflat. Quid ergo? scientiam fugere debetis, et electuri estis nihil scire potius quam inflari? Utquid vobis loquimur, si melior est ignorantia quam scientia? utquid vobis disputamus? utquid ista distinguimus? utquid quod nostis admonemus, quod non nostis inferimus, si scientia cavenda
Abbreviated transcription (Latin):
uid autẽ ẽ pietas: nisi dei cultus:
& tinde ille colitur: nisi caritate:
Caritas enĩ de corde puro & conscientia
bona. & fide ñ ficta. magna & uera uir¬
tusest: quia ipsa ẽ & fin̾is p̃cepti. Meri¬
to dictum est fortis sicut mors. sitie qi ne¬
mo eam uincit sic̃ mortẽ. fitie qr in hac
uita usq ad mortẽ. ẽ mensura caritatis.
sĩc dñs ait. Maioren hac caritatẽ nemo
habet: quã ut aniã stiã ponat quis ꝑ¬
amicis siis. Siue potius: quia ficut mois
animã euellit a sensibus carnis. sic caritas
a concupiscentiis carnalibus. Huic sub¬
seruit scientia: cũ ẽ utilis. Nam sine illa
inflat. Quod uͦ illa edificando edificando
impleuerit: nuchil ibi ista mane quod
inflet inueniet. Utilem porro scientiã.
definendo monstrauit. llbi cũ dixis¬
set ecce pietas est sapientra: contintio
subiuuxit. abstinere uͦ amalis scientia
cientia inflat. Iam gͦ debenitis o iu¬
disse scientiã: Absit. & quid ẽ
ĩcientia inflat: Sola sine caritate.

Expanded text:
uid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis, siue potius, quia, sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat. quod uero illa aedificando inpleuerit, nihil ibi ista inane, quod inflet, inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit, ubi, cum dixisset: ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: a b stinere uero a malis scientia Scientia inflat. Jam ergo debemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia inflat? Sola, sine charitate:
Abbreviated transcription (Latin):
existi¬
marent se sp̃m uidere. ait palpa¬
te & uidete quia sp̃c ossa o carnem ñ
habet. sic̃ me uidetis habere : Lamgͥ illa
caro: sp̃uale erat corpꝰ. Nec tam̃ sp̃c erat s
corpꝰ: nulla ult̾ius morte ab anima resol¬
uendum atq seꝑandũ. sic̃ corpꝰ animale: qͣle
animatt̃ ẽ dei flatti. cum factꝰ ẽ homo in
animã uiuam. Etiam ipsum ex animali
sp̃uale. sine mortis int̾uentu futarũ nͥ tͣns¬
gressio p̃cepti pͥus cõmisso peccato inflig̾et
penam: quã ds̃ seruate iusticie daret co-
cũ peccatores iustꝰ inuenit. ꝑstratũ qͦdam
mͦ htimilitatis nĩe. s ñ cum morbo iniqͥ¬
tatis nr̃e. Nam ꝑ animale nob̾. hoc ẽ ꝑ
mortale corpꝰ. apparuit. Qui utiq si uo¬
luisset: cũ corpore immortali pͥmitꝰ ad¬
uenisset. S quia nos humilitate filii dei
sanari oportebat: usq ad nt̃am infirmi¬
tatẽ descendit. & fidei nr̃ȩ meritũ ac pre¬
miũ uirtute sue restrrectionis ostendit.

Expanded text:
existiexistimarent se spiritum videre, ait, Palpate et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere? Jam igitur illa caro spirituale erat corpus, nec tamen spiritus erat, sed corpus, nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus seruatae iustitiae daret corocum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum morbo iniquitatis nostrae. nam per animale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluisset, cum corpore inmortali primitus aduenisset. sed quia nos humilitate filii dei sanari oportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium uirtute suae resurrectionis o
Abbreviated transcription (Latin):
fiatum uitȩ : o factus ẽ homo in animã iniã
Dictum ẽ autẽ etrã animalibꝰ. ꝓducat t̾ra
animã uiuã. Intelligit᷑ gͦ corpus animale
dici simile. cet̾is animalibꝰ ꝓpt̾ mortis dissolu¬
tionẽ & corruptionẽ q̃ cotidie cibo reficit᷑.
& pꝰea seꝑata aniinantis compago dissoluit᷑.
Sp̃tale autẽ corpꝰ: quod iam cũ sp̃ti immor¬
tale ẽ. Quãuis ñntilli arbitrent᷑ cc̃ fieri corpꝰ
spĩtale: cũ etiã & ipsum corpꝰ mutat᷑ in sp̃m.
Et qd̾ homo erat ex corpore & sp̃m utrũq
ac totã sp̃c erit. Quasi dyxerit apł̃: semi¬
nat᷑ corpus. surget sp̃c. Dixit autẽ: semmnit᷑
corpꝰ animale. surget cotpꝰ spũale. Pinde. sĩc
animale corpꝰ ñ ẽ anima s corpꝰ: ita & sp̃uale
corpꝰ. ñ sp̃m debemꝰ putare. s corpus. Qis
porro au S deat opinari. uel xp̃i corpꝰñ¬
spũale resur.rerisse. uel si fp̃nale
surrexit. ñ iam corꝰ¬
cũ hanc opimonẽ dif¬
cipuloium
refellat. uͥ cam eũ tudentes.

Expanded text:
homo in animam uiuam. dictum est autem etiam de animalibus: Producat terra animam uiuam. intellegitur ergo corpus animale dici simile ceteris animalibus propter mortis dissolutionem et corruptionem, quae cotidie cibo reficitur et postea superata animantis compago dissoluitur, spiritale autem corpus. quod iam cum spiritu inmortale est. Quamuis nonnulli arbitrentur tunc fieri corpus spiritale, cum iam et ipsum corpus mutatur in spiritum et, quod homo erat ex corpore et spiritu, utrumque ac totum spiritus erit, quasi dixerit apostolus: \'Seminatur corpus, surget spiritus\'. dixit autem: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. proinde, sicut animale corpus non est anima sed corpus, ita et spiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpuiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corcum hanc opinionem dicipulorum refellat, ubi, cum eum videntes
Abbreviated transcription (Latin):
ait patꝑ factus ẽ cum diues fuis¬
set: sed pauꝑ factus ẽ cum diues essec.
Pauꝑtatẽ assumpsit: & duntias ñ amisit.
Intus dities: foris pauꝑ. Latens dẽ diui¬
tiis. apparens homo in pauꝑtate. llide
dittias eiꝰ. In pͥncipio erat uerbum. &
uerbum erat apud ded̃: & ds̃ erat uerbã.
Hoc erat in pͥncipio apud deum. Omĩa
ꝑ ipsum facta sunt. Quid ditius eo: ꝑ
quem facta sunt omnia : Aurum ha¬
bere diues potest: creare ñ potest. Cũ
itaq iste eiꝰ diuitie cõmendate essent:
uide panꝑtatẽ eiꝰ. Ee uerbum caro fac¬
tum ẽ: & habitauit in nobis. Hac pati
ne eiꝰ quti manauit de carne enus. quod
uerbum caro factum est ut habitaret
in nobis: concissus ẽ sactus peccatortim
nos inqͥtatis: ut induenur stola mimor¬
talitatis. Omnes ergo dituites: boni fi
deles. Nemo se contempnat pauꝑ incel
in t̾ra. quã auro diues in purpura.
Ibi ñ excitat sollicitudo maligna. com¬
puncto corde de scelere. Sertia dititias

Expanded text:
ait, Pauper factus est, cum dives fuisset; sed, Pauper factus est, cum dives esset: paupertatem assumpsit, et divitias non amisit. Intus dives, foris pauper. Latens Deus in divitiis, apparens homo in paupertate. Vide divitias ejus: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt. Quid ditius eo, per quem facta sunt omnia? Aurum habere dives potest, creare non potest. Cum itaque istae ejus divitiae commendatae essent, vide paupertatem ejus: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Hac ejus ne ejus, qui manavit de carne ejus, quod Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis, conscissus est saccus peccatorumnos iniquitatis, ut indueremus stolam immortalitatis. Omnes ergo divites facti deles. Nemo se contemnat, pauper in cin terra, quam dives in purpura. Ibi non excitat sollicitudo maligna, compuncto corde de scelere. Serva divitias
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ẽ: ut apud xp̃m nob̾cã sine fine ui¬
uamus. Credo autẽ ante oculos ut̃as
esse conuersationẽ nr̃am: ut & nos dic̾e
fortassis audeamꝰ. quãuis multum illi im¬
aliquis de nob̾ inueniat male uiuendi oc¬
casionẽ. ꝓuidemis enĩ bona ait idem
apls: non solum coram deo. s etiã corã
hominibus. Ppter nos: conscientia suffi¬
cit nob̃. Ppter nos: fama nt̃a ñ polliti. s
poslere debet inuob̃. Denete quod dyei
atq distinguite: due res funt conscien:¬
tia & fama. conscientia tibi. fama ꝓximo¬
tuo. Qui fidẽs conscientiȩ sue negligit
famã sciam: crudelis ẽ. Mxxime in loco
isto positus. de quo dicit apłs scribens
ad discipłm suñ: circa omnes teipscim
bonorum operum p̃bens exemplum.¬

Expanded text:
nostrum est, ut apud Christum vobiscum sine fine vivamus. Credo autem ante oculos vestros esse conversationem nostram, ut et nos dicere fortassis audeamus, quamvis maltum illi imaliquis de nobis inveniat male vivendi occasionem. Providemus enim bona, ait idem Apostolus, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Propter nos conscientia nostra sufficit nobis: propter vos fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Tenete quod dixi, atque distinguite. Duae res sunt, conscientia et fama. Conscientia tibi, fama tuo. Qui fidens conscientiae suae negligit famam suam, crudelis est: maxime in loco isto positus, de quo dicit Apostolus scribens ad discipulum suum, Circa omnes te ipsum bonorum operum praebens exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
his uerbis apparet. quantã ñ solum cu¬
ꝑam scãrum plebium esse uoluerit. mi¬
nstrare necessaria sc̃is dei seruis: con¬
silitm in hoc dans. qtra hoc mragis ipsis
qͥ hec faciebennt ꝓderat. quã illis erga
quos faciebenit. Iuis enim aliud ꝓderat
dẽ hoc erga se obsequio fr̃m fuoꝵ sc̃e uti.
Nec ꝓpter hoc deo seruire nec ista fu¬
mere. nisi ad supplendam necessitatem:
ñ ad pascendam pigritiam. S eciã suã ctirã
beatus apłs tantã dicit in hac ministra¬
tione. que nunc ꝑ titum transmittebat᷑.
ut comitẽ ꝑegͥnationis sue ꝓꝑter hoc cõ¬
memoraret ordinatum ab eccłũs boni tes¬
dinatũ comitẽ sib ut deuitaret bominã i¬
rep̃hensiones. Ne sin̾e testimonio scõrum
in hoc ministerio sotiortm. tanquuã sͥ ac¬
ciꝑe & in suos sinus coniertere ab infir:¬
mis uel impsis putaret᷑ quȩ accipiebat
ad ficiplendas necessitates scoꝵ. ꝑ se affe¬
renda uel clistribtienda indigentibus.

Expanded text:
his uerbis adparet, quantum non solum cusanctarum plebium esse uoluerit ministrare necessaria sanctis dei seruis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat quam illis erga quos faciebant — illis enim aliud proderat, id est hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti nec propter hoc deo seruire nec ista sumere nisi ad supplendam necessitatem, non ad pascendam pigritiam — sed etiam suam curam beatus apostolus tantam dicit in hac ministratione, quae nunc per Titum transmittebatur, ut comitem peregrinationis suae propter hoc commemoret ordinatum ab ecclesiis, boni tesdinatum comitem sibi, ut deuitaret hominum reprehensiones, ne sine testimonio sanctorum in hoc ministerio sociorum tamquam sibi accipere et in suos sinus conuertere ab infirmis et inpiis putaretur. quae accipiebat ad supplendas necessitates sanctorum per se adferenda uel distribuenda indigentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeas. ꝓpter orationes ut exaudiaris.
Ibi enim ait. Adhuc loquente te: dicã
ecce assum. Si fregeris ex animo esuri¬
enti panem: quia plerũq fit a tristibꝰ
& murmurantibꝰ. ut careant tedio uit̾¬
tis. Hylarem enim datorem diligit dẽ.
Si panem dederis tristis: & panem o
meritum ꝑdidisti. Ergo ex animo fac
ut ille qui iubet. Adhuc loquente te

Expanded text:
gaudeas, propter orationes, ut exaudiaris. Ibi enim ait: Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum; si fregeris ex animo esurienti panem : quia plerumque fit a tristibus et a murmurantibus, ut careant taedio intetis: Hilarem autem datorem diligit Deus . Si panem dederis tristis, et panem et meritum perdidisti. Ergo ex animo fac: ut ille qui intus videt adhuc loquente te,
Abbreviated transcription (Latin):
lli iudicabunt: de quibꝰ dictum ẽ. ut
cerunt miscdĩam: oo assumet illos seꝑatos
endo. Ait enĩ apłe: qui rationẽ dati &
accepti dicit esse istas elemosinas. Ait
magnt̃ ẽ si ur̃a carnalia metamus:
E de ipsa rẽ ait alio loco. Qui multũ
ñ abundauit: & qui modicum ñ defut
illi. Quare qui multum ñ abundauit:
Quia quod plus habebat: dedit indi¬
genti. Et quid ẽ qui modicũ ñ defint
illi: Quia accepit ab illo: qui ab tinda¬
uit. Ut fiat inqͥt equalitas: ipsa ẽ pax
de qua dicitur. fiat pax in uirtute tui¬

Expanded text:
lli judicabunt de quibus dictum est ut cerunt misericordiam, et assument illos separatos endo. Ait enim Apostolus, qui rationem dati et accepti dixit esse istas eleemosynas ; ait magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et de ipsa re ait alio loco, «Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non defuit illi.» Quare. «Qui multum, non abundavit?» Quia quod plus habebat, dedit indigenti. Et quid est, «Qui modicum, non defuit illi?» Quia accepit ab illo qui abundavit, «ut fiat,» inquit, «aequalitas» . Ipsa est pax de qua dicitur, «Fiat pax in virtute tu
Abbreviated transcription (Latin):
pls ad illa ineffabilia qualec̃q
adhibens de notis rebus exemi¬
plum: paruulam etatẽ uirili cõpara¬
uit etati. Cum essem inqͥt parutilus.
qͣsi paruulus loq̃bar. quasi paruulus
sapiebam: quasi paruultis cogitabã
Cum autẽ factus sum uir: que par¬
uuli erant deposui. Cur autẽ hoc
dycerit: confequenter ostendens.

Expanded text:
s ad illa ineffabilia qualecumque adhibens de notis rebus exemplum paruulam aetatem uirili conparauit aetati: cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uiri, quae paruuli erant deposui. cur autem hoc dixerit consequenter ostendens:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tanto conspectu oculis: etiã ininsibilit̃
monstrat. Ipsi enim sunt oculi: de quibꝰ
apłs dicit. Illuminatos oculos cordis ur̃i.
E de quibus dicit᷑. Illumina octilos meos:
ne umꝗͣ obdormiã in morte. Dñsͣ sp̃c est.¬

Expanded text:
ue tanto conspectu oculis etiam inuisibiliter ue tanto conspectu oculis etiam inuisibiliter monstrat, ipsi enim sunt oculi, de quibus apostolus dicit: Inluminatos oculos cordis uestri et de quibus dicitur: Inlumina oculos meos, ne um
Abbreviated transcription (Latin):
eritate itaq ꝑfruemur: cum uide¬
rimts facie ad faciem. Quia oo hoc
ꝓmittitur nob̃̾. Ham quis auderet sperare:
quod ds̃ ñ dignatus esset uel polliceri.
uel dare: llidebimus facie ad faciẽ apłs
dicit. Nunc scio ex parte. nunc enigmate
ꝑspecclum: tunc antẽ facie ad faciem. Se

Expanded text:
eritate perfruemur, cum viderimus facie ad faciem; quia et hoc promittitur nobis. Nam quis auderet sperare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad faciem. Apostolus dicit: Nunc scio ex parte, nunc in aenigmate per speculum, tun
Abbreviated transcription (Latin):
debunt sicuti ẽ. Deum enĩ nemo uidit um¬
quã. Llel in hac uita sic ipse est: uel etiã in
angłoꝵ uita. sic̃ uifibilia ista que corporali
iusione cernunt᷑. Qura uingenitus filiꝰ
qͥ ẽ insinu patris: ipse narrauit. Vlnde
ñ ad oculorum corporalium. s ad men¬
tium uisionẽ: dictum ẽ ꝑtinere quod
narrat. Si enim queris utrum possit
os̃ uderi: respondeo potest. Si queris
unde sciam: respondeo pꝑ in ueracissima
scͥptura legitur. beati mundi cordes. qm̃
ipsi deum indebunt. & cetera talia. Si
q̃ris quomͦ dictus sit initisibilis si uide¬
ri potest: respondeo inuisibilem ẽẽ natͣa
tuderi autẽ cum uult sicut uult. Pluri¬
mis enim ẽ uisuismon fictiti ẽ: s quali
spetie illi placuit apparere. Si queris¬
utrum etiã sicuti est aliquando possit
uideri: respondeo filiis hoc esse ꝓ aussũ.
de qͥb dictum ẽ. Scimꝰ qi cum apparqe.¬
rit. similes ei erimus: qm̃ uidebintis eum
sicuti est. Ex epli ad italicam.

Expanded text:
ncessu\'. deum enim nemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. Sed rudeus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, et cetera talia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si quutrum etiam, sicuti est, aliquando possit uideri, respondeo filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est: Scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quo- Diam uidebimus eum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
irificata ẽ scientia tua ex me: innuia¬
luit nec potero ad illam. Ex me
qũippe intelligo. quã sit mirabilis & in¬
comp̃hensibilis scientia tua qua me fe-¬
cisti: quando nec meipsum. comp̃hen-¬
dere ualeo quẽ fecisti. Et tam̃ in medi¬
tatione mea exardescit ignis: ut querã
tiam scio esse sapientiam. Et lumen
asse in quo utiden᷑t᷑. que ocuilis carnalibꝰ
ñ uidentur. E tamen uir tantꝰ tam¬
si queramꝰ: ꝓfecto illud occurrit. quod
nos sumus. uideremꝰ ut. cumq aquo fac¬

Expanded text:
irificata est scientia tua ex me; invaluit, et non potero ad illam . Ex me quippe intelligo quam sit mirabilis et incomprehensibilis scientia tua, qua me fecisti; quando nec me ipsum comprehendere valeo quem fecisti: et tamen in meditatione mea exardescit ignis , ut quaeram umen esse in quo videntur quae oculis carnalibus non videntur: et tamen vir tantus tams, profecto illud occunos sumus videremus utcunque a quo fac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑfectum: Dicat & apłs paulus. Qui
cum in forma dei esset: ñ rapinã arbis¬
tratus ẽ esse equalis deo. Hunc equalẽ
deo patri. hoc uerbũ dĩ apud deũ ꝑ qd̃
facta funt omnia: uidebimus sicuti ẽ.
s in fine. Nam nc̃ qd̃ ioħs euangłista

Expanded text:
erfectum? Dicat et apostolus Paulus, Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Hunc aequalem Deo Patri, hoc Verbum Dei apud Deum, per quod facta sunt omnia, videbimus sicuti est, sed in fine. Nam nunc, quod evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
his qui sine lege sunt quasi fine lege.
quos utiq: nisi gentiles. quos paganos
dicimus uult intelligi. Aluid ergo ẽ.¬
esse sub lege: aliud in lege. aliud sine
lege. Sub lege carnales uidei: in lege
uatierunt morem illũ patriũ: s onera
insolita credentib gentibꝰ ñ imposue¬
sunt. Sine lege autem gentes: quȩ ñ¬
dum crediderunt. Qutib tam̃ se apłs
congruisse testatur ꝑ miscdem cõpas¬
sionem. non ꝑuersipellem simulatio¬
nem: idest ut eo mͦ suibueniret & car¬
nali tudeo uł pagano. quomͦ sibi ipse
si hoc esset. subueniri uoluisset. Portans
utiq eorum infirmitatem in cõpassi¬
onis similitudine. ñ fallens in m̃datii
fictione: sicut continuo sequitur
& dicit. Factus sum infirmis infir¬
mus: ut infirmos lucrifacerem.

Expanded text:
his qui sine lege sunt quasi sine lege, his qui sine lege sunt quasi sine lege, quos utique nonnisi gentiles, quos paganos dicimus, uult intellegi. aliud ergo esse sub lege, aliud in lege, aliud sine lege. sub lege carnales iudaei; in lege uauerunt morem illum patrium, sed onera insolita credentibus gentibus non inposuesunt; sine lege autem gentes, quae nondum crediderunt, quibus tamen se apostolus congruisse testatur per misericordem conpassionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine, non fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem.
Abbreviated transcription (Latin):
nulli ptitauerunt: quia legitima uetera.
iherosolunis obseruauit. fecit enim hoc
sccłm liberam & manifestam sententiã
suam: in qua dicit. Circumcisus quis
uocatus ẽ. non adducat p̃putium: id:
tua p̃putium facta est. Scdm hanc gͦ
sententiam suam qua dicit. circum¬
cisis quis uocatus est. non adducat pre¬
putium. in p̃putio quis uocatus ẽ. non
cireumcidatur: fecit illa. que non intel¬
ligentib & partim artendentib. furtisse
putatus est. Iudeus enim erat. Ee cir¬
cumcisus uocatus. noluit adducere prȩ¬
putium: idest noluit ita uiuere. ac si
circumcisus non esset. Hoc enim iam
in potestate babebat. Et sub lege qͥdem
non erat. sicut illi qui eam seruiliter oꝑa¬
bantur: s tamen in lege dei ꝙ xp̃i. Non
enim alia erat lex illa ⁊ alia lex cder: sient
ꝑditi manichei solent dicere. Alioqum
si cum illa fecit finxisse putandus est.
fuixit & paganum. & sacrificauit¬
idolis: quia dicit factum se fusse

Expanded text:
nulli putauerunt, quia legitima uetera nulli putauerunt, quia legitima uetera Hierosolymis obseruauit. fecit enim hoc secundum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat, id est tua praeputium facta est. secundum hanc ergo sententiam suam, qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur, fecit illa, quae non intellegentibus et parum adtendentibus finxisse putatus est; iudaeus enim erat et circumcisus uocatus; noluit adducere, id est noluit ita uiuere, ac si circumcisus non esset. hoc enim iam in potestate habebat. et sub lege quidem non erat sicut illi, qui eam seruiliter operabantur, sed tamen in lege dei et Christi. non enim alia erat lex illa et alia lex dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. alioquin si, cum illa fecit, finxisse putandus est, finxit et paganum et sacrificauitidolis, quia dicit factum se fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis mea querens. quamuus t̾rem
emolumenti necessitate compulsus. alii
ꝑficiant. ego autem mercedem apud dm.
dixit: ꝓpterea suspensa est ꝓnuntiatio.
cans. sine sumptu ponã euãgłin
dest. ut non sit credentibus sumꝑtuosũ
euangłium: ne putent adhoc sibi euan¬
głizari. ut id euangłiste quasi uendere
uideantur. Et tamen redit etiam atq
etiam ut ostendat quid sibi utre dñico
liceat: & ipse non faciat. Ut ñ abutar po
qiia infirmitati hominum compatiens
id faciebat: audiamus sequentia. Nim cũ
ut plures lucri facem. Et factꝰ sum iudĩs¬
tanquã iudeus: ut indeos lucrarer.
His qui sub lege sunt quasi sub lege
essem. cum ipse non essem sub lege
rem. His qui sine lege erant tanquã
sine lege essem cuim sine lege dĩ non
essem. sed in lege essem xp̃i: ut lucri
facerem eos qui sine lege erant.
uod ñ simulandi uersutia faciebat:
s compatiendi miscđia. Idest non
quasi ut se fingeret uideum sicut non¬

Expanded text:
quamuis mea quaerens, quamuis terreni quamuis mea quaerens, quamuis terreni emolumenti necessitate conpulsus, alii proficiant, ego autem mercedem apud deum dixit; propterea suspendenda est pronuntiatio, inquit, sine sumptu ponam euangelium, id est ut non sit credentibus sumptuosum euangelium, ne putent ad hoc sibi euangelizari, ut id euangelistae quasi uendere uideantur. et tamen redit etiam atque etiam, ut ostendat, quid sibi iure dominico liceat et ipse non faciat. ut non abutar, iquia infirmitati hominum conpatiens id faciebat, audiamus sequentia. cum enim facerem. et factus sum ludaeitamquam Iudaeus, ut Iudaeos lucrarer: his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem — cum ipse non essem sub lege,rem: his qui sine lege erant, tamquam sine lege essem — cum sine lege dei non essem, sed in lege essem Christi —, ut lucri facerem eos qui sine lege sunt. quod non simulandi uersutia faciebat, sed conpatiendi misericordia, id est non quasi ut se fingeret iudaeum, sicut non
Abbreviated transcription (Latin):
ixit dnm ordinasse his qui euan¬
glium annuntiant. de euange¬
lio uiuere: idest uitam istam cui opus ẽ
uictu & regumento de etangłio transi¬
gere. sicut suꝑius de suis co apłis dixit.
unde ipse dñs ait. Dignus est oꝑarius
cibo suo: ⁊ dignus est oꝑartus mercede
sua. hunc itaq cibum. & hanc merce¬
dem sustentande huiuis uite. debitum
euangłistis ab eis quib euangłizant. ñ
accepit apłs: uerum dicens. ego autẽ
nullius horum usus sum. & sequitui
⁊ adiungit: ne forte quisquam arbi¬
rretur ideo non eum accipisse. quia illi
patiens infirmis: Sicut mox aꝑtissimȩ
non euangeli⁊ auero.I dest malo
meo non euangłizabo: quia famȩ craci¬
abor. ⁊ unde iuuam non habebo. Nam
sequitur: & dicit. Si enĩ uolens ħ ago. m̃cedẽ
ulla uite huius fulciende necessitate: &
huius uitȩ inuitus cogor euangłizare.
dispensatio michi credita est: ut scilicet
ex dispensatione mea. quia xp̃m. quia
ueritatẽ predico. quamius ex occasione.

Expanded text:
ixit dominum ordinasse his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, id est uitam istam, cui opus est uictu et tegumento, de euangelio transigere, sicut superius de suis coapostolis dixit, unde ipse dominus ait: dignus est operarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis quibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi patiens infirmis, sicut mox apertissime dnon euangelizauero, id est malo meo non euangelizabo, quia fame cruciabor et unde uiuam non habebo. nam sequitur et dicit: si enim uolens hoc facio, merculla uitae huius fulciendae necessitate cohuius uitae inuitus cogor euangelizare, dispensatio mihi credita est, ut scilicet ei dispensatione mea, quia Christum, quia ueritatem praedico, quamuis ex occasione,
Abbreviated transcription (Latin):
um dixisset de hoc sacramento
loquens. ꝓpter quod fr̃es cum ue¬
nitis ad manducandum intucem expec¬
tate. siqͥs efurit domi manducet. ut non
ad iudicium contieniatis: statim subte.¬
xuit. Cetera autẽ cum uenero ordinabo
Hinc intelligi datur: quia multum erat
ut in epła totum illis agendi ordinem
infiniaret. quẽ uninersa ꝑ orbem ser¬
uat eccłã. ab ipso ordinatum ẽẽ qd̃ nulla
hortim diuerfitate tariatur. De sp̃ualibꝰ¬

Expanded text:
us de hoc sacramento loquens: Propter quod, fratres, cum conuenitis ad manducandum, inuicem expectate; si quis esurit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: Cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur, quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem seruat ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla morum diuersitate uariatur. Sed nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
ulta etiam hic tudent᷑ ignosci. & ridion.
ntillis suppliciis undicari: sed eorũ
pene reseruanttir in posterum. Neq enĩ
& tamen si remittant᷑: ꝓfecto in futa¬
ro scło ñ nocebunt. ꝓpterea de qͥbtisdam
temporalibis penis. que in hac uita peã¬
tibus irrogantar eis quorũ peccata de¬
lentur. ue reseruent᷑ in finem: ait apłs.
Si enim nosipsos iudicaremus: a dño non
iudicarem᷑. Cum iuditam᷑ autẽ a dño cor¬
ripim᷑: ne cum mundo dampnem᷑. Ex libͤ¬

Expanded text:
ulta etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. Neque enimet tamen si remittuntur, profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de quibusdam temporalibus poenis, quae in hac vita peccantibus irrogantur, eis quorum peccata delentur, ne reserventur in finem, ait Apostolus: Si enim nos ipsos iudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem a domino, corripimur, ne cum mundo damnemur. Haec fi
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Neq enim putandum ẽ. ita eum fuis¬
se interemptum morsu bestie. ut ad suppli¬
cium tartareum eiꝰ deinde amma rapet᷑.
quandoqͥdem ipsum eiꝰ corpus idem leo qͥ
occiderat custoditit iumnento etiã quo
uehebat᷑ illeso. &. simul cum illa in mant
fera intrepida p̃sentia ad sin dñi fimꝰ astã¬
te. Quo mirabili signo apparet: hominem
dei coercitum potius temporaliter usq
ad mortem. quam punitum ẽẽ post mor¬
sa cõmemorasset infirmitates mortesq
multorrim: si enim nos ipsos inqͥt iudica¬
remus. a dño ñ iudicarem. Cum uidicmͦ
autẽ a dño corripim̃: ne cum mundo dãp¬
odo parcit malis: adducens illos ad
penitentiam. flagellit bonos: erudi¬
ens illos ad regnum celorum. ꝓꝑterea fli

Expanded text:
uit. neque enim putandum est ita fuisuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius deinde anima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodiuit iumento etiam, quo uehebatur, inlaeso et simul cum illa inmani fera intrepida praesentia ad sui domini funus adstante. quo mirabili signo adparet hominem dei cohercitum potius temporaliter usque ad mortem, quam punitum esse post morsas commemorasset infirmitates mortesque multorum, si enim nos ipsos, inquit, iudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum mundo damodo parcit malis, adducens illos ad poenitentiam; flagellat bonos, erudiens illos ad regnum coelorum; «non est i
Abbreviated transcription (Latin):
Nuenitur in regnorum libris ds̃ ꝑ
tien eiꝰ in septilchrum patrum eiꝰ. Que
scͥptura sic se habet. Hec dicit dñs. quxa
inobediens fiusti ori dm̃i. &ñ custodisti
mandatum quod tibi p̃cepto dñs ds̃ tti
tis. & reuersus es. & comedisti panẽ & bi¬
bisti aquã in loco in quo p̃cepit tͥ ne co
mederes. panem. neq biberes aqtiam:
non inferet᷑ cadater ttium in sepulchxũ
patrũ tuorum. Quanti hec pend pen¬
denda sit. si scõm euangłm cogitemus uͥ
pꝰ coepꝰ occistim nichil metuendum ee̾ di¬
dicimus. ne menbra ex anima paciantur.¬
nec pena dicenda est. Si autẽ humanã
erga suam carnem considerenꝰ affectã.¬
potuit inde terreri uel contristari uiuus
quod sensurus ñ erat mortuus. Et hec erat
pena: cum dolebat aninꝰ. id de fuo corpore
futurum. quanitus cum fieret ñ doleret.
Hactenus enim uoluit dñs seruum suum
plectere: qui ñ sua contumatia spreuerat
p̃ceptum eiꝰ implere. s aliena decipiente
fallatia. obedire se credidit quando ñ obedi¬

Expanded text:
nueniatur in Regnorum libris deus per uer eius in sepulcrum patrum eius. quae scriptura sic se habet. haec dicit dominus: quia inoboediens fuisti ori domini et non custodisti mandatum quod tibi praecepit dominus deus tuus, et reuersus es et comedisti panem et bibisti aquam in loco in quo praemederes panem, neque biberes aquam, non inferetur cadaver tuum in sepulcrum patrum tuorum . Quanti haec poena pendenda sit, si secundum Evangelium cogitemus, ubi post corpus occisum nihil metuendum esse didicimus ne menec poena dicenda est. si autem humanum erga suam carnem consideremus affectupotuit inde terreri uel contristari uiuus, quod sensurus non erat mortuus; et haec erat poena, quoniam dolebat animus id de suo corpore futurum, quamuis cum fieret non doleret. hactenus enim uoluit dominus seruum suum plectere, qui non sua contumacia spreuerat praeceptum eius inplere, sed aliena decipiente fallacia oboedire se credidit, quando non oboedi
Abbreviated transcription (Latin):
facere uoluntatẽ patris qͥ ẽ in celis.
Cuius faciende: seipsum exemplum p̃¬
bere digiratus ẽ. S merito potest moue¬
re: quom huic sententiȩ conueniat ilbad
apłi uͥait. Nemo in sp̃u dei loq̃ns: dicit
anathema iħu. Et nemo pot est dicere
dñm iħm: nisi in sp̃ti scõ. Quia neq aliqͦs
habentes sp̃m sc̃m posstimꝰ dic̾e ñ intratu.¬
ros in regnum celorum. si ꝑseuerauerint
sumꝰ dicere habere sp̃m sc̃m. Quomͦ ergo
significet uoluntatẽ atq intellectam di¬
centis: Dñs uͦ gen̾aliteꝵ posuit uerbũ
quod ait. Non om̃is qui dicit mͥ dñe dĩe.
enim dicere etiam ille: qͥ nec uult. nec
intelligit qd dĩc. S ille ꝓbe
dicit: qͥ uoluntatem ac mentẽ stiã sono uocis
iħm nĩsi qui eum diligit dicit: si eo modo
uoce dicunt: corde autẽ & factis negant.
Sicut de talibꝰ dicit. Confitentur se nos¬
se deum: factis atitẽ negant. Si negatur
factis: ꝓcaldubio etiam dicitur factis. Ne¬

Expanded text:
facere voluntatem Patris qui est in coelis, cujus faciendae seipsum exemplum praebere dignatus est. 83. Sed merito potest movere quomodo huic sententiae conveniat illud Apostoli ubi ait, Nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu; et nemo potest dicere, Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto : quia neque aliquos habentes Spiritum sanctum possumus dicere non introituros in regnum coelorum, si perseveraverint sumus dicere habere Spiritum sanctum. Quomodo ergo significet voluntatem atque intellectum dicentis? Dominus vero generaliter posuit verbum quod ait, Non omnis qui dicit mihi, Domine, enim dicere etiam ille qui nec vult, nec intelligit quod dicit: sed ille proprie dicit, qui voluntatem ac mentem suam sono vocis inum Jesum, nisi qui eum diligit, dicit, si eo modo voce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
mnes gentes in ano una. Ipsa ẽ
unitas. Quomͦ enin ecclia & eccħ̃e.
ille eccłie que ecclĩa: sic illa gens quȩ
gentes. Antea gentes: multe gentes.
Dodo una gens. Quare una gens: Qa
una fides. quia una spes: quia una cari¬
tas. una expectatio. Postremo quia una
est: in una gente dei est. E hec gens
ab oriente. in occidentẽ. ab aqͥlone in mras¬
re distenditur. ꝑ quatuor partes totius

Expanded text:
mnes gentes in uno una; ipsa est unitas. Quomodo enim Ecclesia et Ecclesiae, illae Ecclesiae, quae Ecclesia; sic illa gens quae gentes: antea gentes, multae gentes; modo una gens. Quare una gens? Quia una fides, quia una spes, quia una charitas, quia una exspectatio. Postremo quare nonest, in una gente Dei est. Et haec gens ab oriente in occidentem, ab aquilone et mari distenditur per quatuor partes totius