comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de piscibus quantũ sufficiebat.
Parum est turbã illã fuisse satiatã.
Etiam fragmenta resederunt. &¬
curramus : quinq panes intelli¬
guntur quinq libri moysi. Me¬
rito non triticei sed hordeacei.
quia ad uetus testamentũ ꝑtinent.
Nostis aute̾ hordeu̾ ita creatũ. ut
ad medullam eius uix ꝑueniatur.
Uestitur eni eadẽ medulla tegmi¬
ne palee. Et ipsa palea tenax &
inherens. ut cũ labore exuatur.
Talis est littera ueteris testamenti.
uestita tegminib carnaltũ sacra.¬
mentoꝵ. Sed si ad eius medullam
ꝑueniatur: pascit. & satiat. Ferebat
ergo quidã puer quinq panes.

Expanded text:
de piscibus quantum sufficiebat. de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt, curramus, per quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi, merito non triticei, sed hordeacei, quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum. Sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo quidam puer quinque panes
Abbreviated transcription (Latin):
interrogamus aliquando qđ nescimꝰ.
audire uolentes ut discamus. Aliqͣn¬
do interrogamus qͥd scimus. serre
uolentes utrũ & ille sciat quẽ int᷑ro¬
gamus. Utrumq hoc nouerat dñs.
& qđ interrogabat sciebat. Quid esset
enͣi facturus ipse nouerat. & hoc ne.¬
scire philippũ sciebat similiter. Quare
itaq interrogabat. nisi quia illius
ignorantiam demonstrabat: & qͥre
hoc fecit: Ut dixi. post intelligemꝰ
Andreas ait. Est puer hic quidã qui
Cum dixtsset philippus interrogatꝰ
ducintoꝵ denarioꝵ panes non
sufficere quib tanta illa turba
reficeretur: erat ibi quidã puer
portans quinq panes hordeaceos
& duos pisces. & ait iħc. E acite
homines discubere. Erat autem
ibi multũ fenu. Et discubuerunt
ferme quinq. milia hominũ. Ac¬
cepit autẽ dñs iħc panes. gras
egit. iussit. fracti sunt panes. po
siti ante discũbentes. Non iam
quinq panes. sed quod adiecerat
qui creauerat qͦd actũ erat. Et

Expanded text:
interrogamus aliquando quod nescimus, interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. 4. Andreas ait: Est hic puer quidam qui Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem ibi multum fenum, et disferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti siti ante discumbentes, non jam quinque panes, sed quod adjecerat qui creaverat quod auctum erat: Et
Abbreviated transcription (Latin):
corditer pauit. non solũ ꝓboni¬
tate. uerũ atiã ꝓpotestate. Quid
enͣi sola ꝓdesset bonitas. ubi non
erat panis unde turba esuriens
pasceretur : Nisi bonitati adessec
potestas: ieiuna illa turba esuriens
remaneret. Deniq & discipłi qui
erant cũ dño in fame & ipsi turbaᷤᷤ
uolebant pascere. ut non remane¬
rent inanes. sed unde pascerent
non habebant. Interrogauit qͥñs
unde emerentur panes ad tuibas
pascendas. & ait scriptura. Hod autẽ
dicebat teptans eũ. discipłm scilicet
philippũ quẽ interrogauerat. Ipse
eni sciebat quid esset facturus.
Cui ergo bono tepͣtabat. nisi quia
ignorantiam discipłi demonstrabat:
Et forte in demonstratione ignoran¬
tiȩ discipłi aliquid significauit.
Apparebit ergo cũ ipsũ sacramentũ
de quinq panib cȩperit nobis loqͥ.
& quid significet indicare. Ibi enĩ
uidebimus quare dñs in hoc facto
ignorantiã discipłi uoluit int᷑ro¬
gando qͦci sciebat ostendere. Nam

Expanded text:
corditer pavit: non solum pro bonicorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura, Hoc autem dicebat tentans eum: discipulum scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nisi etiã legeremus quid nobis ꝑ
illas indicauerit: ita factũ hoc qͥ
tantũ inspicit delectatur pulchri¬
tudine facti. ut admiretur artifice̾.
Qui autẽ intelligit. quasi legit.
Aliter eni uidetur pictura. aliter
uidentur litterȩ. Picturam cũ ui¬
deris : hoc est totũ uidisse. laudasse.
Litteras cũ uideris: non est hoc totũ.
qmͣ cõmoneris & legere. Ftenim
dicis. cũ uideris litteras. si forte
non eas nosti legere. Quid putamꝰ
esse. quod hic scriptũ est : In terro¬
gas quid sit. cu uideas aliquid.
Aliud tibi demonstraturus est a quo
quęris agnoscere. qđ uidisti. Alios
ille oculos habet. alios tu. Nonne
similiter apices uidetis. sed non si¬
militer signa cognoscitis: Tu ergo
uides & laudas. ille utidet & laudat.¬
& legit & intelligit. Quia ergo
uerbũ est in alto. Proinde non
quasi humiliter iacet qđ in monte
factũ est : nec transeunter pͣtere¬
undũ est sed inspiciendũ. Turbas
uidit. esurientes agnouit. miseri¬

Expanded text:
nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine facti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; litteras cum videris, non est hoc totum, quoniam commoneris et legere. Etenim dicis cum videris litteras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas, ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum est, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
uende quȩ habes & da pauperib.
& habebis thesaurũ in celo. & ueni
sequere me. Cuius discretionem
moderaminis non ꝑ se solũ dñs
in carne docens exbibuit. uerum
nunc quoq ꝑ uerbi sui ministros
exhibere non cessat. Unde de etsdẽ
sub unius boni serui ꝑsona testat᷑.
quia dare debeant conseruis in tem¬
pore tritici mensurã. id est ꝓ captu
audientiũ oportune & mensurate
uerbi dapes suggerere. Quod uero
& quoscũq dñs interna munerũ
suoꝵ suauitate recuperat. ad salubrẽ
ꝓfecto transitũ pͣparat. ut carnis
uidelicet concupiscentias mentis sub¬
limitate transcendant. infima mun¬
di desideria pariter & aduersa.
cȩlesti spe & amore conculcent. Et
si necdũ anima uel carne ad suꝑna
ualent ꝑtingere. quia hoc nimirũ
in futuro ꝓmittitur. quicquid tam̃
carnales quasi altum amplecti con¬
spiciunt. cõparatione itͣnoꝵ quasi
nichil despiciant. iuxta exemplum
illius qui uidens impiuꝰ suꝑ exalta¬
tum & eleuatũ suꝑ cedros libani

Expanded text:
omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni sequere me. Cujus discretionem moderaminis non solum per se Dominus in carne docens exhibuit, verum nunc quoque per verbi sui ministros exhibere non cessat. Unde de eisdem sub unius boni servi persona testatur, quia dare debeant conservis in tempore tritici mensuram, id est, pro captu audientium opportune et mensurate verbi dapes suggerere. Quod vero et quoscunque Dominus interna munerum suorum suavitate recuperat, ad salubrem profecto transitum praeparat, ut carnales videlicet concupiscentias mentis sublimitate transcendant: infirma mundi decoelestis regni spe et amore conculcent, et si necdum anima vel carne ad superna valeant pertingere, quia hoc nimirum in futuro promittitur. Quidquid tamen carnales quasi altum amplecti conspiciunt, comparatione aeternorum quasi nihil despiciant, juxta exemplum illius qui videns impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani
Abbreviated transcription (Latin):
firmus sum. sana me dñe. qm con¬
turbata sunt ossa mea. & iterũ deꝑ
cipiendis ab eo uite ꝑpetue alimonis
confisa. dñs inquit paseit me. & ni¬
chil mͥ deerit. in loco pascue ibi me
collocauit. Quod autẽ subiens in
monte᷑ iħc ibi sedebat cũ discipulũ
suis. sed ueniente ad eu multitudine
paulo ante curauerat. nequa quam
frustra factũ credamus. sed ad signifi¬
candũ mystice quia doctrinã & ca¬
rismata sua dñs iuxta ꝑcipientium
capacitatẽ distribuit. infirmis quidẽ
autẽ quibusq. & ꝑfectiorib sensu se¬
cretiora sue maiestatis archana rese¬
tans. artiora deuote conuersationiᷤ
itinera suggerens. & altiora pͣmioꝵ
celestium dona ꝓmittens. Deniq
cuidã sciscitanti quid faciens uitã
etͣnam possideret. quasi inferius
adhuc posito cõmunia suȩ dona
lirgitatis impendit dicens. Non
occides. non mechaberis. non furtũ
facies. non falsum testimoniũ dices.¬

Expanded text:
firmus sum; sana me, Domine, quoniam conturbata sunt omnia ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distribuit, infirmis quidem autem quibusque, et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens. Denique cuidam sciscitanti quid faciens vitam aeternam possideret, quasi inferius adhuc posito, communia suae dona largitatis impendit, dicens: Non occides, non moechaberis, non furtum facies
Abbreviated transcription (Latin):
nandi ministra facta est tempora¬
lis. sed inde multo beatior. quia
eiusdem semꝑ amandi custos ma¬
nebat ȩterna. Qua sententia sapi¬
entes iudȩoꝵ clam ꝑcutit. qͥ uerbũ
dĩ non audire & custo dire. sed ne¬
gare & blasphemare quȩ rebant.

Expanded text:
nandi ministra est facta temporanandi ministra est facta temporalis; sed inde multo beatior, quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia sapientes Judaeorum clam percutit, qui Verbum Dei non audire et custodire, sed negare et blasphemare quaerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
nec uere filius hominis diceretur
qui originem non haberet ex homi¬
ne. Et nos igitur his contra euthicen
dictis extollamus uocem cũ ęccła
catholica: cuius hȩc mulier typum
gessit. extollamus & mentẽ de medio
turbarum. dicamusq saluatori. be¬
atus uenter qui te portauit & ube¬
ra que suxisti. Uere eni beata parens.
que sicut quidam ait. entxa est puer.¬
pera regem. qui celũ terramq tenet
ꝑ scła: cuius numen ȩterno cõplectenꝰ
omĩa gyro. imperium sine sine ma
net. quȩ uentre beato gaudia matris
habens. cũ uirginitatis honore. nec
primã similem uisa est nec habere
sequentem. At ille dixit. Quinĩmo.
beati qui audiunt uerbũ dĩ. &
custodiunt illud. Pulchre saluator
attestationi mulieris annuit non
eam tantũ modo quȩ uerbũ dĩ
corporaliter generare meruerat.
sed om̃s quidem qui uerbũ spu̾alit᷑
studuerint asscuerans et̃ beatos.
quia & eadem dĩ genitrix & inde
quidem beata. quia uerbi incar¬

Expanded text:
nec vere Filius hominis diceretur, nec vere Filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex homine. Et nos igitur his contra Eutychen dictis extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit, extollamus et mentem de medio turbarum, dicamusque Salvatori: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti . Vere enim beata parens, quae sicut quidam ait enixa est puerpera Regem. Qui coelum terramque tenet per saecula, cujus. Numen et aeterno complectens omnet; quae ventre beato Gaudia matris habens cum virginitatis honore, Nec primam similem visa est, nec habere sequentem. At ille dixit: Quinimo, beati qui audiunt verbum Dei, et custodiunt illud. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit, non eam tantummodo, quae Verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes qui idem Verbum spiritaliter studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix et inde quidem beata, quia Verbi incar
Abbreviated transcription (Latin):
ministrasse. uerũ constantialemq
matri filium hominis fateri non
debere dixerunt. Sed si caro uerbi
di scđm carnem nascentis a carne
uirginis matris ꝓnuntiatur extra¬
nea: sine causa uenter qui eũ por¬
tasset. ubera quȩ lactasset: beatisican¬
tur. Qua enim consequentia eius
lacte credatur nutritus. cuius se¬
mine neganur eẽ conceptus. cũ ex
unius eiusdemq fontis origine scdm
fisicos uterq liquor emanare ꝓbetur.
nisi forte putanda est uirgo semen.¬
tiuam suę carnis materiam. nutri¬
endo in carne filio suggere potuisse.
incarnando autẽ quasi maiori & inu¬
sitato miraculo minue potuisse :
Sed huic opinioni obstat apłs dicens.
quia misit ds̃ filium suũ. factum
ex muliere. factũ sublege. Neq.
enĩ audiendi sunt qui legendum
putant natum ex muliere. factum
sub lege. sed factũ ex muliere. quia
conceptus in utero uirginali carnẽ
non de nichilo. non aliunde. sed
materna traxit ex carne. alioquin:

Expanded text:
ministrasse, verum consubstantialemque ministrasse, verum consubstantialemque matri Filium hominis fateri non debere dixerunt. Sed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio suggerere potuisse, incarnando autem quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audiendi sunt qui legendum putant, natum ex muliere, factum sub lege, sed, factum ex muliere. Quia conceptus ex utero virginali, carnem non de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
notitiam. quia aliua est uenturũ
non credere. aliud eũ non suscepis¬
se qui uenerit. Septenariũ autem
numerũ adiunctũ diabolo uel ꝓpt᷑
sabbatũ intellige. uel ꝓpter nume¬
rum sp̃s seĩ. ut quomodo in ysaia
suꝑ uirgam de radice iessȩ. & florẽ
qui de radice conscendit: septem
sp̃s uirtutũ descendisse narrantur.
ita econtrario uitioꝵ numerus in
diabolo consecratus intelligitur.
Factum est autẽ cũ hec diceret: extol¬
lens uocẽ quȩdam mulier de turba
dixit illi. Beatus uenter qui te por¬
tauit. & ubera quȩ suxisti. Magne
deuotionis & fidei hȩc mulier osten¬
ditur. que scribis & phariseis dnmͣ
temptatitib simul & blaspheman¬
tibus: tanta eius incarnationẽ pre
om̃ib sinceritate cognoscit. tanta
fiducia confitetur. ut & presentium
ꝓcerum calupniam. & futuroꝵ con¬
fundat hereticoꝵ ꝑfidiam. Nam
prȩterea negando mariam semper
nascituro ex humanis membris
unigenito dõ carnis suę materiam

Expanded text:
notitiam. Quia aliud est venturum notitiam. Quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse, qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum Spiritus sancti: ut quomodo in Isaia super virgam de radice Jesse, et florem, qui de radice conscespiritus virtutum descendisse narrantur ; ita econtrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit.ret, extollens vocem quaedam mulier de turba, dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti. Magnae devotionis et fidei haec mulier ostenditur, quae Scribis et Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam postea negando Mariam semper irtute nascituro ex humanis membris unigenito Deo carnis suae materiam
Abbreviated transcription (Latin):
sic erit & generationi huic pessimȩ.
id est quod de uno quolibet speci
aliter geri solere narraui: hoc
in tota generaliter huius popłi
gente geri non desinit. Immundꝰ
quippe sp̃s exiuit a iudȩis. qͣndo
acceperunt legem. & ambulauit
ꝑ loca arida. requirens sibi requiẽ.
Expulsus uidelicet auideis: ambula¬
uit ꝑgenttum solitudines. Quȩ cũ
postra año credidissent: ille non
inuento loco innationib dixit.
Reuertar ad domũ meã pristinam
unde exiui. habeo iudȩos quos
hospitem non habebat dicentem.
dimittetur uobis domus ur̃a de¬
serta. Quia igitur dĩ & angeloꝵ
presidia non habebant. & ornati
erant suꝑfluis obseruationibus
phariseoꝵ: reuertitur ad eos diabo¬
lus. & septenario sibi numero de¬
monũ addito habitat pristinam
domũ. & fiunt posteriora illius
populi peiora prioribus. Multo
ro possidentur. blasphemantes in
synagogis suis xp̃m ib̾m. quã in
egrpto possessi fuerant ante legis

Expanded text:
Sic erit et generationi huic pessimae. Sic erit et generationi huic pessimae. Id est, quod de uno quolibet specaliter geri solere narravi, hoc in tota generaliter hujus populi gente geri non desinit. Immundus quippe spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt legem, et ambulavit per loca arida quaerens sibi requiem, expulsus videlicet a Judaeis ambulavit per gentium solitudines, quae cum postea Domino credidissent, ille non invento loco in nationibus, dixit: Revertar ad domum meam pristinam, unde exivi, habebo Judaeos quos stum hospitem non habebat dicentem: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Quia igitur Dei et angelorum praesidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus Pharisaeorum, revertitur ad eos diabolus, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum, et fiunt posteriora illius populi pejora prioribus. Multo ro possidentur blasphemantes in synagogis suis Jesum Christum, quam in Aegypto possessi fuerant ante legis
Abbreviated transcription (Latin):
tem a bonis actibus ꝑ negligentia.
ornatam simulatis uirtutibus
ꝑ hypocrisin. Et tunc uadit. &
assumit septẽ alios sp̃s nequiores
se. & in gressi habitant ibi. Per
septem malos sp̃s: uniuersa uitia
designat. Quecumq enĩ post bap¬
tisma. siue prauitas heretica. siue
mundana cupiditas arripuerit:
mox om̃ium prosternet inima
uitioꝵ. Unde recte nequiores tunc
cũ sp̃s dicuntur ingressi. quia non
solum habebit illa septem uitia.
quȩ septẽ spiritualibus sunt con¬
traria uirtutibus: sed ꝑ hẏpocri¬
sin ipsa se uirtutes habere simu¬
labit. Et sunt nouissima hominis
ailius peiora prioribus. Melius
quippe erat ei uiam ueritatis ñ
cognoscere. quã post agnitionem
retrorsum conuerti. Quod iniu.¬
da traditore uel sy mone mago
ceterisq talibus specialiter legimꝰ
impletum. Quo autẽ generalit᷑
hec parabola tendat: ipse scđ̾m
matheum saluator exposuit. ubi
ea terminata mox subdidit dicens.

Expanded text:
tem a bonis actibus per negligentiam; tem a bonis actibus per negligentiam; ornatam simulatis virtutibus per hypocrisin. Et tunc vadit et assumit septem alios spiritus nequiores se, et ingressi habitant ibi. Per septem malos spiritus universa vitia designat. Quemcunque enim post baptisma, sive pravitas haeretica, seu mundana cupiditas arripuerit, mox omnium prosternet in ima vitiorum. Unde recte nequiores tunc eum spiritus dicuntur ingressi. Quia non solum habebit illa septem vitia, quae Septem spiritalibus sunt contraria virtutibus, sed et per hypocrisin, ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda traditore, vel Simone mago, caeterisque talibus, specialiter legimus impletum. Quo autem generaliter haec parabola tendat, ipse secundum Matthaeum Salvator exposuit, ubi, ea terminata, mox subdidit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi forte suę nequitie gressus fige¬
re possit. Sed benedicitur. querens
requiẽ & non inueniens. quia castas
mentes effugiens: in solo diabolus
corde prauoꝵ gratam sibi potest in¬
uenire quietẽ. Unde & de illo dñs.
Subumbra inquit dormit. in secre¬
to calami. & locis humentibus.
in umbra uidelicet tenebrosas con¬
scientias. in calamo qui foris nitiaꝰ.
intus est uacuus : simulatrices. in
locis humentibus : lasciuas mollesq
mentes insinuans. Dicit. reuertar
in domũ meã: unde exiui. limen¬
dus est iste uersiculus non exponen¬
dus. ne culpa quã in nobis extinctã
credebamus: ꝑ incuriam nos ua¬
cantes opprimat. Et cum uenerit:
inuenit scopis mundatam. hoc est
grã baptismatis a peccatoꝵ. labe
castigatam. sed nulla boni oꝑis
industria cumulatam. Unde bene
matheus hanc domũ uacantem.
scopis mundatam. atq. ornatam
dicit inuentã. Mundatam uidelicit
a pristinis uitis ꝑ baptismũ. uacan.¬

Expanded text:
ibi forte suos nequitiae gressus figeibi forte suos nequitiae gressus figere possit, sed bene dicitur. Quaerens requiem, et non inveniens. Quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratiam sibi potest invenire quietem. Unde de illo Dominus: Sub umbra, inquit, dormit in secreto calami, et in locis humentibus ; in umbra, videlicet tenebrosas consciintus est vacuus, simulatrices, in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa, quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vocantes opprimat. Et cum venerit, invenit scopis mundatam. Hoc est, gratia baptismatis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene Matthaeus hanc domum vacantem, scopis mundatam atque ornatam dicit inventam . Mundatam, videlicet, a vitiis pristinis per baptismum; vacan
Abbreviated transcription (Latin):
cupit animas hominũ tenere cap.¬
tiuas. dñs liberare. Ille p̃dicat
idola. hic unius di notitiam. Ille
trabit ad uitia. hic ad uirtutem re¬
uocat. Quomͦ ergo possunt habere
concordiam intrase: quoꝵ oꝑa diui¬
sa sunt : Cum immundus sp̃s exie¬
rit de homine: ambulat ꝑloca in¬
aquosa. Quauis simpliciter intel¬
ligi possit dm̃ hȩc ad distinctionẽ
suoꝵ & satane oꝑum adiunxisse.
quod scilicet ipse semꝑ polluta
mundare. satanas uero mundata
grauioribus festinet contaminare
sordibus: tamen & de heretico quo¬
libet uel scismatico uel etiam malo
catholico potest non inconuenien.¬
ter accipi. De quo tempore baptis¬
matis sp̃s immundus qui in eo¬
prius habitauerat. ad confessionẽ
catholice fidei. ad renuntiationẽq.
mundane conuersationis eicuat᷑.
locaq in aquosa ꝑagret. idest cor¬
da fidelium. quȩ amollitia fluxę
cogitationis expurgata sunt: eal¬
lidus insidiator exploret. si quos

Expanded text:
cupit animas hominum tenere capcupit animas hominum tenere captivas, Dominus liberare; ille praedicat idola, hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutem revocat: quomodo ergo possunt habere concordiam inter se, quorum opera divisa sunt? Cum immundus Spiritus exierit de homine, perambulat per loca inaquosa. Quamvis simpliciter intelligi possit, Dominum haec ad distinctionem suorum et Satanae operum adjunxisse, quod scilicet ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatis Spprius habitaverat ad confessionem catholicae fidei, ad renuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur, locaque arida peragret, id est corda fidelium, quae a mollitie fluxae cogitationis expurgata sint, callidus ins
Abbreviated transcription (Latin):
subiungitur. si autẽ fortior illo
suꝑueniens uicerit cũ : uniuersa
arma eiꝰ auferet. in quib confrlle¬
bat.  spolia eius distribuet. De se¬
ipso quippe loquitur. quod non
concordi fallax operatione quẽad¬
modum calupniabantur. sed for.¬
tiori potentia uictor homines ade¬
monio liberaret. Arma in quib
male fortis ille confidebat. astutie
doliq sunt nequitiȩ spiritualis.
Spolia uero etus: ipsi homines sunt
ab eo decepti. quȩ uictor xp̃c distri.¬
buit. qđ est in signe triumpbantis.
quia captiuam duxit captiuitatẽ.
dedit dona hominibus. Quosdã
quidẽ apłos. alios euangelistas.
hos ꝓphetas. illos pastores ordinanᷤᷤ
& doctores. Qui non est mecum:
contra me est. Et qui non colligit
mecũ : disꝑgit. Non putet quisquã
de hereticis hoc dictum & scismati¬
cis. quãquã & ita ex suꝑfluo possit
intelligi. sed ex consequentibus tex¬
tuq sermonis ad diabolũ refertur:
& quod non possint oꝑa saluatoris
beelzebub oꝑibus comparari. Ille

Expanded text:
rtior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet. De seipso quippe loquitur, quod non concordi fallax operatione quemadmodum calumniabantur, sed fortiori potentia victor homines a daemonio liberaret. Arma in quibus male fortis ille confidebat, astutiae dolique sunt nequitiae spiritalis. Spolia vero ejus, ipsi homines sunt ab eo decepti. Quae victor Christus distribuit, quod est insigne triumphantis, quia captivam ducens captivitatem, dedit dona hominibus, quosdam quidem apostolos, alios evangelistas, hos prophetas, illos pastores ordinans et doctores . Qui non est mecum, adversum me est. Et qui non colligit mecum, dispergit. Non putet quisquam de haereticis dictum et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi, sed ex consequentibus, textusque sermonis ad diabolum refertur, et quod non possint opera Salvatoris Beelzebub operibus comparari. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
& quinq extenditur in latum. Mystice
autem mare turbida ac tumentia
scłi huius uolumina significat. in
quib praui quilibet in iuste delecta¬
ti. quasi ꝓfundꝰ dediti pisces mentẽ¬
ad suꝑna gaudia non intendunt.
Unde bene idem mare galileȩ id est
rotȩ cognominatur. quia nimiru᷑
amor labentis scłi quasi in uertigi¬
nem corda mittit. quȩ ad ꝑennis
De qualib psalmista. in circuitu inqͥt
impi ambulant. Sed ab euntẽ trans
mare galileȩ iħm multitudo maxima
sequebatur. quȩ doctrine: sanationis.
& refectionis ab eo eelestis munera
su̾ma ꝑciperet. quia priusquã dñs
in carne appareret. sola illum gens
iudea sequebatur credendo. Post quã
uero ꝑ incarnationis sue dispensatio¬
nem fluctus uitȩ corruptibilis adiit.
calcauiti transut. maxima mox eum
multitudo credentiũ secuta est nati¬
onũ. spualiter instrui. sanari. ac sati¬

Expanded text:
et quinque extenditur in latum. Mystice et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare, turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat; in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis dediti pisces, mentead superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur. Quia nimirum amor labentis saeculi, quasi in vertiginem corda mittit, quae ad perennis de qualibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum, multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae sanationis et refectionis ab eo coelestis munera summa perciperet, quia priusquam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo. Postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit, transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritualiter instrui, sanari ac sati
Abbreviated transcription (Latin):
uiti tepͣtantis morbi uidelicet sp̃ua¬
lis nos interius uastare senserimus:
solite pietatis illius munere postule¬
mus emundari. Sed & si ieiunos nos
celestis uite dulcedine conspexerimꝰ:
eius grãm flagitemus. ut necessariȩ
nos cõpunctionis & eeteraru᷑ uirtu¬
tum spiritualiũ donis satiare dignet᷑.
quatints tẽpore sacro resurrectionis
illius interius exteruisq decenter
ornati sacramenta nrͣe salutis puro
corpore simul & corde sumamus.
U erũ quia breuiter ista pͣlibautmus.
libet diligentius totam sacrȩ seriem
lectionis intueri. & quicquid in ea
mysticũ indagari ualemus urẽ
pandere caritati. Abut iħe trans
mare galileȩ. quod est tyberiadis.
Primo dicendũ iuxta hystoriam.
quia mare galileȩ qͦd multis ꝓ di¬
uersitate circũ iacentiũ regionum
uocabulis distinguitur. illis tantumͦ
riadem ciuitatẽ aquis ut auint cali¬
Siquide᷑ interfluente iordane duode
uiginti passuũ milibus in longum

Expanded text:
vitii tentantis morbi, videlicet spirituavitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et caeterarum virtutum spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corde sumamus. Verum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinriadem civitatem aquis, ut aiunt, caliSiquidem interfluente Jordane, duo de viginti passuum millibus in longum,
Abbreviated transcription (Latin):
ui signa & mtracula dm̃i ac sil¬
uatoris recte cũ legunt uel au¬
diunt accipiunt: non tam in his
qui foris stupeant attendunt. quã
quid horũ exemplo ipsi intus agere.
quid in his mysticum ꝑpendere de¬
beant inspiciunt. Cece em̃ ꝓpin-¬
quante pascha die festo uidȩorum.
sequentẽ se multitudinẽ dñs uerbo
salutis pariter & ope curationis eri¬
gebat. Nam sicut alius euuangłista
scribit. loquebatur illis de regno dĩ.
& eos qui cura indigebant sanabat.
eademq doctrina & sanatione cõple¬
ta. paucis decybariis abundantissi¬
me refecit. Et nos ergo fr̃s kmi
pascha die festo nr̃e redep̃tionis. ad¬
iuncta frm̃ caterua dnm toto corde
sequamur. Quo actionũ itinere in¬
gressus sit diligentissime contẽplem᷑.
ut uestigia eiꝰ sequi mereamur. Qui
eñi dicit se in ipso manere. debet sicut
ille ambulauit & ipse ambulare.
Q uicquid nobis imperitie nocentis
inesse deprehenderimus. crebra u̾bi
illius auditione tergamus. Quicqͥd

Expanded text:
ui signa et miracula Domini ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecit. Et nos ergo, fratres Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
digitus dĩ est iste. quo & tabulȩ
lapideȩ scriptȩ sunt in monte
syna. Igitur manius & brachiũ
dñi filius est. & digitus eiꝰ sp̃s sc̃s.¬
Patris & filii & sp̃s sciꝰ una substan¬
tia ost. Nonte scandaliret mẽbroꝵ
in equalitas. cũ edificet corporis
siue hominũ. siue angeloꝵ. In nul¬
lis enim mẽbris nr̃is magis ap¬
paret partitio: quã indigitis. Qa¬
autẽ dixit. ꝑuenit in uos: regnũ¬
dĩ. Regnum dĩ nunc dicit. quo
dampnantur impii. & a fidelib
de peccatis suis pęnitentiã nunc
a gentibus secernuntur. Et cum
fortis armatus custodit atrium
suũ. in pace sunt omĩa quȩ possi¬
det. Fortem diabolũ. atrium uͦ
illius mundũ qui in maligno po¬
situs est appellat. in quo usq ad
saluatoris aduentũ male pacato
potiebatur imperio. quia in cor¬
dibus infideliũ sine ulla contra¬
dictione quiescebat. Unde & alibi
princeps mundi uocatur dicente
dnõ. uenit eni princeps mundi.

Expanded text:
Digitus Dei est iste , quo et tabulae Digitus Dei est iste , quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina. Igitur manus et brachium Dei Filius est, et digitus ejus SPatris, et Filii et Spiritus sancti una substantia est, non te scandalizet membrorum inaequalitas, cum aedificet unitas sive hominum, sive angelorum: in nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitis. Qautem dicit: Pervenit in vos regnu regnum Dei nunc dicit quo damnantur impii, et a fidelibus de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. Fortem, diabolum; atrium vero illius, mundum qui in maligno positus est appellat, in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Unde et alibi princeps mundi vocatur, dicente Domino: Venit enim princeps mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
su. Si uero sc̃ẽ & indiuiduȩ trini¬
tatis in diuiduu immo quia in di¬
uiduuꝰ manet regnũ: desistant ar¬
riani minorem patre filiũ. mino¬
rem filio. scm dicere sp̃m. quia
quoꝵ unũ est regnũ. borũ est c
una maiestas. Si autẽ & satanas in
seipsum diuisus est: quomͦ stabit
regnũ ipsius. quia dicitis in beelze¬
bub eicere me demonia : Hoc dicenᷤ
ex ipsoꝵ confessione uolebat intelligi.
quod in eum non credendo in regno
diaboli esse delegissent. qđ utiq ad¬
uersu se diuisũ stare non posset.
Eligant ergo pbarisei quod uolue¬
rint. Si satanas satanan non potest
eicere : nichil contra dm̃ qđ dice¬
rent inuenire potuerint. Si autẽ
potest: multomagis sibi ꝓspiciant
& recedant de regno eius. quod
aduersum se diuisum stare non
potest. In quo autẽ dñs xp̃c eiciat
existiment: attendant quod sequit᷑.¬
si autẽ ego in beelzebub eicio dęmo¬
nia. filii ur̃i in quo eiciunt: Ideo
ipsi iudices urͣi erunt. Dixit hoc
chil se malarum artium a bono

Expanded text:
. Si vero sanctae et individuae Trinitatis individuum, imo quia individuum, manet regnum, desistant Ariani minorem Patre Filium, minorem Filio sanctum dicere Spiritum. Quia quorum unum est regnum, horum est et una majestas. Si autem et Satanas in seipso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia? Hoc dicens, ex ipsorum confessione volebat intelligi quod in eum non crediaboli esse delegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent invenire potuerint. Si autem potest, multo magis sibi prospiciant, et recedant de regno ejus, quod adversum se divisum stare non pom principem existiment, attendant quod sequitur: Et si ego in Beelzebub ejicio daemones, filii vestri in quo ejiciunt? ideo ipsi judices erunt vestri. Dixit hoc hil se malarum artium a bono
Abbreviated transcription (Latin):
cuius spurcissimo ritu uel nomine.
principem dȩ monioꝵ cognomina¬
bant. Et alii temptantes. signũ de
cęlo querebant ab eo. Uel inmorem
helye ignem de sublimi uenire cu¬
piebant. uel in similitudine̾ samuhe¬
lis tempore estuo mugire tonitrua.
choruscare fulgura. ymbres ruere.
quasi non possint & illa calup̃niari
& dicere. ex occultis & uaruis aeris
passionibus accidisse. At tu qui calupͣ¬
niaris ea que oculis uides. manu tenes.
utilitate sentis. quid facies de his quȩ
de cȩlo uenerint: Utiq responde¬
bis. & magos in egypto multa signa
fecisse de celo. Ipse autẽ ut uidit cogi¬
tationes eoꝵ : dixit eis. Omẽ regnũ
in seipsum diuisũ desolabitur. &
domus supra domũ cadet. Non ad
dicta sed ad cogitata respondit. ut
uel sic compellerentur credere po¬
tentiam eius qui cordis uidebat oc¬
culta. Si autẽ om̃e regnũ in seipsũ di isu
desolabitur : ergo patris & filii &
sp̃s sciͣ regnũ non est diuisum. qđ

Expanded text:
cujus spurcissimo ritu vel nomine cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo. Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant , vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere , quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid feceris de iis quae de coelo venerint? Utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo . Ipse autem ut vidit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supdicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum desolabitur, ergo Patris et Filii et Spiritus sancti regnum non est divi
Abbreviated transcription (Latin):
liberatur. Quod & tunc quidẽ car¬
naliter factũ est. sed & cotidie com¬
pletur in conuersione credentium.
ut expulso primũ dȩmone fidei
lumen aspiciunt. deinde ad laudes
dĩ tacentia prius ora laxentur.
Quidam autẽ ex eis dixerunt. In
beelzebub principe demonioꝵ eicit
dȩmonia. Non hoc aliqui de turba
sed pharisei calupniabantur & seri¬
be. sicut alii euangłiste testantur.
Turbis quippe quȩ minus erudite
uidebantur dñi semꝑ facta miran¬
tibus: ali contra uel negare hȩc uel
quȩ negare nequiuerant: sinistra
inter pretatione ꝑuertere labora.¬
bant. quasi bec non diuinitatis sed
immundi sp̃s oꝑa fuissent. id est
beelzebub qui dĩ erat accaron.
Nam bel quidẽ ipse est baal. ⁊ebub
autẽ musca uocatur. Nec uixta
quȩdã mendosa exemplaria. uel¬
.l. littera. uel .d. in fine et nominis¬
legenda sed .b. Beelzebub ergo baal
muscaruͣ. id est uir muscarũ. siue
habens muscas interpͣtatur. obsor¬
des uidelicet immolati cruoris. ex

Expanded text:
liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversione credentium, ut expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam autem ex his dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec aliqui de turba, sed pharisaei calumniabantur et scribae, sicut alii Evangelistae testantur. Turbis quippe, quae minus eruditae videbantur, Dei semper facta mirantibus, illi contra, vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere, laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent, id est, Beelzebub, qui Deus est Accaron . Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l litera, vel d, in fine est nominislegenda, sed b. Beelzebub ergo baal muscarum, id est, vir muscarum, sive habens muscas, interpretatur, ob sordes, videlicet, immolatitii cruoris, ex
Abbreviated transcription (Latin):
enim & contra homine᷑ & ꝑ alus
orando pugnabat. xp̃ianus uero¬
nat. Nec quisquã poterit excusari.
qui hostem uincere noluit. dum
orando cessauit. Et tamen in moy¬
se corpus deficiebat. non uoluntas
aliquando cessabat. Si ergo fragili¬
tatis causa in moyse excusari non
potuit. quẽadmodũ in nobis uolun:¬
tas poterit excusari: Unde appa

Expanded text:
enim contra hominem, et pro aliis orando pugnabat. Nec quisqunabat. Nec quisquam poterit excusari, qui hostem vincere nolit, dum orando cessavit. Et tamen in Moyse corpus deficiebat, non voluntas aliquando cessabat. Si ergo fragilitatis causa in Moyse excusari non potuit, quemadmodum in nobis voluntas poterit excusari? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
nis indictũ hoc exemplo monstra.¬
tur. & belli effectus orationis
instantia aperitur. Orat enim
moyses & uincit. cessat & uincit᷑.
Didicit xp̃ianus quid gerat. inue¬
nit quid fugiat. Didicit inquam
unde aut uincatur aut uincat.

Expanded text:
nis indictum hoc exemplo monstratur, et belli effectus orationis instantia aperitur. Orat enim Moyses et vincit, cessat et vincitur. Didicit Christianus, quid egerat, invenit quid fugiat; didicit, inquam, unde aut vincatur, aut vincat.
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant sibi abco auferri princi¬
patum. & ex delectatione sua rebella¬
uerunt aduersus anm. Qui si re¬
bellassent aduersus delectationem
suam malam. ipsam inuidentiam
uincerent nec uincerentur ab ea.
& esset illis dñs saluator qui uene.¬
rat ut saluaret. Nunc autẽ fauert̃
febri. repugnauerunt medico.
Quicquia suggerebat febris. faciebant.
quicquid iubebat contra medicus.
negligebant. Ergo illi magis occisi
sunt. non dñs. Nam in dño mors

Expanded text:
videbant sibi ab eo auferri princividebant sibi ab eo auferri principatum, et ex delectatione sua rebellaverunt adversus Dominum: qui si rebellassent adversus delectationem suam malam, ipsam invidentiam vincerent, nec vincerentur ab ea, et esset illis Dominus salvator, qui venerat ut sanaret. Nunc autem faverunt febri, repugnaverunt medico: quidquid suggerebat febris, faciebant; quidquid jubebat contra medicus, negligebant. Ergo illi magis occisi sunt, non Dominus: nam in Domino mors
Abbreviated transcription (Latin):
fin. aut occideris ab iniquitate. Noli
autẽ quȩrere occidere iniquitatẽ.
tanquam aliquid extrate. Ad teipsũ
respice. Uide qui tecum pugnet. &
caue ne expugnet te. Iniquitas tua
inunica tua interfecta non
erit. Exte enim est. &
anima tua aduers
te rebellat. non
aluid aliquid.
Ex quadam
parte hȩres dõ. ex quadam parte
aelectaris scło. Illud qđ delectaris
scło. pugnat aduersus mentem.
ficiat. non se dimitat. magnũ ad¬
iutorium habet. Uincit qđ in illa
sibi rebellat. ꝑseueret inpugnando.
Est peccatum in corpore tuo. sed non
regnet. Non ergo regnet inquit.
delectet ad malum. non obtempe¬
rando facis. ut non regnet quod ẽ
& ita fiet postea ut non sit quod
erat. quando cum absorbebitur
mors in uictoriam. cũ corruptibi¬
le hoc induerit incorruptionem.
Ibi non erit quod tibi repugnet. non
erit qd̃ it aliud delestet: nisi ds̃.
Ergo & isti iudei inuiderunt dño.
delectabat eos principatus. Quidam

Expanded text:
m, aut occideris ab iniquitate. Noli m, aut occideris ab iniquitate. Noli autem quaerere occidere iniquitatem tanquam aliquid extra te. Ad teipsum respice, vide quid tecum pugnet in te; et cave ne expugnet te iniquitas tua, inimica tua, si interfecta non erit: ex te enim est, et anima tua adversus te rebellat, non aliud aliquid. Ex quadam parte cohaeres Deo; ex quadam parte delectaris saeculo: illud quo delectaris saeculo, pugnat adversus mentem qficiat, non se dimittat, magnum adjutorium habet. Vincit quod in illa sibi rebellat, si perseverat in pugnando. Est peccatum in corpore tuo, sed non regnet. Non ergo regnet, inquit,delectet ad malum; non obtemperando facis ut non regnet quod est, et ita fiet postea ut non sit quod erat. Quando? Cum absorbebitur mors in victoriam, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem : ibi non erit quod tibi repugnet, non erit quod te aliud delectet nisi Deus. Ergo et isti Judaei inviderunt Domino; delectabat eos principatus. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
malignum. Quanta egit pilatus.
quanta ut refrenarentur. quid
dixit. quid egit : Sed firmauerunt
sibi sermonẽ malignũ. crucifige.
crucifige. Repetitio confirmatio
est sermonis maligni. Uideamus
quo modo firmauerunt sibi ser¬
monẽ malignum. Regem urm
crucifigam: Dixerunt. Non
O fferebat ille regena filiũ dĩ illi ad
hominẽ recurrebant digni qui
illum haberent & illum non habe¬
rent. Adhuc audi. quo modo fir¬
mauerunt sermone malignum.
Non inuenio aliquid in isto homine
ait iudex. quo dignus sit morte.
Et illi qui firmauerunt sermonẽ
sermonẽ malignum: non dño. sed
sibi. Quomͦ enim non sibi. cum
dicant suꝑnos & suꝑ filios nr̃os:
Quod ergo firmauerunt. sibi firma¬
uerunt. quia ipsa uox est alibi.
Foderunt ante faciem meã foueaᷤ.
& inciderunt in eam. Dnm mors
non occidit. sed ipse mortẽ. Illos
auteꝰ iniquitas occidit. quia noluer
occidere iniquitatem. Prorsus fr̃s
certum est. aut occides iniquitatẽ.¬

Expanded text:
malignum. Quanta egit Pilatus? malignum. Quanta egit Pilatus? quanta ut refrenarentur? quae dixit? quid egit? Sed firmaverunt sibi sermonem malignum: Crucifige, crucifige! Repetitio, confirmatio est sermonis maligni. Videamus quomodo firmaverunt sibi sermonem malignum. Regem vestrum crucifigam? Dixerunt: Non m. Offerebat ille regem Filium Dei; illi ad hominem recurrebant: digni qui illum haberent, et illum non haberent. Adhuc audi quomodo firmaverunt sermonem malignum. Non invenio aliquid in isto homine, ait judex, quo dignus sit morte . Et illi qui firmaverunt sermonem sermonem malignum, non Domino, sed sibi. Quomodo enim non sibi, cum dicunt: Super nos, et super filios nostros? Quod ergo firmaverunt, sibi firmaverunt: quia ipsa vox est alibi, Foderunt ante faciem meam foveam, et inciderunt in eam. Dominum mors non occidit, sed ipse mortem: illos autem iniquitas occidit, quia noluerunt occidere iniquitatem. 9. Prorsus, fratres, certum est; aut occidis iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
cui macule ablate sint. sed qui ma.¬
culas nullas contraxerit. Nam fecit
multos inmaculatos donando peccata.
ipse inmaculatus non habendo peccata.
Ut sagittarent in abscondito in macu¬
& non timebunt. O cor durum:
occidere uelle homine᷑. qui mor¬
tuos suscitabat. Repente id est in¬
sidiose quasi inopinati. quasi non
prȩuisi. Similis enĩ nescienti erat
inter ipsos dñs. ignorantes quid̃
nesciret & quid sciret. ummo igno
rantes eum nichil nescire & om̃ia
scire. & ad hoc uenisse: ut illi face¬
rent quod se potestate facere arbi¬
Depente sagittabunt eum. & ñ
timebunt. Firmauerunt sibi
sermonẽ malignum. F acta sunt
tanta miracula. non sunt moti.
ꝑstiterunt in consilio sermonis
maligni. Traditus est ille iudici.
Trepidat iudex. & non trepidant
qui iudici tradiderunt. Contremiᷤᷤ¬
cit potestas. & non contremiscit
immanitas. Uult ille lauare manꝰ.
e illi inquinant linguas. Sed qͣre
hoc : Tirmauerunt sibi sermonẽ

Expanded text:
cui maculae ablatae sint, sed qui macui maculae ablatae sint, sed qui maculas nullas contraxerit. Nam fecit multos immaculatos donando peccata; ipse immaculatus non habendo peccata. Ut sagittent in abscondito immacuet non timebunt. O cor durum, occidere velle hominem qui mortuos suscitabat! Repente, id est insidiose, quasi inopinate, quasi non praevise. Similis enim nescienti erat inter ipsos Dominus ignorantes quid nescirrantes eum nihil nescire, et omnia scire, et ad hoc venisse ut illi facerent quod se potestate facere arbiRepente sagittabunt eum, et non timebunt. 8. Obfirmaverunt sibi sermonem malignutanta miracula; non sunt moti, perstiterunt in consilio sermonis maligni. Traditus est ille judici: trepidat judex, et non trepidant qui judici tradiderunt; contremiscit potestas, et non contremiscit immanitas; vult ille lavare manus, et illi inquinant linguas. Sed quare hoc? Firmaverunt sibi sermonem