comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multi de ppło ꝓ diuinȩ legis custodia tru-¬
cidati sunt: int̾ qͦs et mat̃ illa septẽ filioꝵ
merito famosa. nobilissima ꝓ dño cũ sõbo¬
le martyrii coronã meruit. Sed iudas ma-¬
chabeus cũ ẽẽt de genere sacerdotali. colle¬
cto exercitu iustoꝵ adu̾sus anthiochi du¬
ces arma corripiens. eosq de iudea expel¬
lens. ꝑ secutioni seuissimȩ finẽ imposuit.
ac templũ ab idoloꝵ imaginib emundanᷤ.
noua rursꝰ altaria et cetera uasa uel orna¬
menta faciens. atq in tẽplo reponens: de¬
dicauit ea simul cũ templo qđ purifica¬
uit & renouauit uicesima quinta die
m̃sis noni qͥ apud nos appellat᷑ decemb̾.
et ad hiemẽ ꝑtinere nulli dubiũ constat:
statuitq decretũ ut p̃diximꝰ. annis om̃ib
diem encenioꝵ idest innouationis ac de¬
dicationis tẽpli festa deuotione celebra¬
ri. Hec ꝓfecto om̃ia sicut apłs docet. in
figura facta sunt nr̃i. et ꝓpt̾ nos utiq

Expanded text:
multi de populo pro divinae legis custodia trumulti de populo pro divinae legis custodia trucidati sunt; inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa, nobilissima pro Domino cum sobole martyrii coronam meruit. Sed Judas Machabaeus, cum esset de genere sacerdotali, collecto exercitu justorum, adversus Antiochi duces arma arripiens, eosque de Judaea expellens, persecutioni saevissimae finem imposuit; ac templum ab idolorum imaginibus emundans, nova rursus altaria et caetera vasa vel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicavit et renovavit vicesima quinta die mensis noni, qui apud nos appellatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuit decretum, ut praediximus, annis omnibus diem Encaeniorum idem innovationis ac dedicationis templi festa devotione celebrari. Quae profecto omnia, sicut Apostolus docet , in figura facta sunt nostri et propter nos utique
Abbreviated transcription (Latin):
ta regnantib ꝑsis patriã remissĩ sunt.
rursusq edificatũ ẽ templũ ꝑ annos
qͣdraginta sex. et tercia m̃sis duodeci¬
mi quẽ nos uocamꝰ martiũ. opus ad
finẽ usq ꝑductũ. Cui u delicet tc oꝑi
p̃fuerunt duces plebis strenuissimi ut
diximꝰ rorobabel de regio genere & ihe¬
sus sacerdos magnꝰ. sed̃ &e ꝓphetȩ aggeuᷤ
et zacharias adiuuantes eos.atq adu̾sus
insidias impedientiũ opus hostiũ corꝓo¬
puli corroborantes: Inde post annos ferme
trecentos et qͥnqͣginta ser. rex nefandissimꝰ
grecoꝵ anthiochus fraude capta ihrłm.
templũ idem sordib idoloꝵ ꝓphanauit.
auferens inde & confringens altare dñi
aureũ. mensã ꝓpositionis. candelabrũ lu¬
minis. et cetera uasa tẽpli aurea quȩ inue¬
nire potuit: sed & in tẽplo iouis simula¬
chrum statuens. popłmq torm̃tis ad sa¬
crificandũ idolis cogens. Qua ꝑsecutione

Expanded text:
ta regnantibus Persis in patriam remissus, ta regnantibus Persis in patriam remissus, rursusque aedificatum est templum per annos quadraginta sex; et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem usque perductum: cui videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio sanguine, Jesus sacerdos magnus; sed et propheta Aggaeus, et Zacharias, adjuvantes eos, atque adversus insidias impedientium opus hostium cor populi corroborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem sordibus 97 idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
timam ꝑtinent. qđ ex eo facile colligit᷑. qͥa¬
dedicatio a salomone tẽpore autumni.
media a zorobabel & ihesu sacerdote tẽ¬
pore ueris. ultima a uida machabeo tẽ¬
pore hiemis ẽ facta. qͣndo specialit consti¬
tutum ẽe legit᷑. ut eadẽ dedicatio ꝑ om̃s
annos in memoriã sollemnib reuocare¬
lium legeret᷑ audiuimꝰ:. Hec autem fuit
causa scdȩ & t̃ciȩ dedicationis. qͥa salomoi
tem annis ꝑfecit. octauo autẽ hoc anno
decima die mensis septimi qui a nob̃ octo
ꝑ singulos annos maiorib hostiis expia¬
ri deberet. Deniq zacharias pat̃ iohanniᷤ
baptistȩ eisdẽ expiationib ad altare de
seruiens. adueniente angło de dñicȩ
mysterio natiuitatis gaudioq humanȩ
saluationis instruit᷑. Sed hoc templũ
postannos qͣdringentos triginta incen¬
derunt chaldei. et iherosolimoꝵ urbe de¬
structa popłm isrł in babiloniã addu¬
xere captiuũ. Qui post annos seꝑtuagin¬

Expanded text:
timam pertinent; quod ex eo facile colligitur, qtimam pertinent; quod ex eo facile colligitur, qsdem templi dedicatio a Salomone tempore autumni, secunda autem a Zorobabel et Jesu sacerdote tempore veris, tertia a Juda Macchabaeo tempore hiemis est facta, quando specialiter constitutum esse legitur ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus renovarelium, audivimus. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis, quia Salomon tem annis perfecit; octavo autem anno, hoc est, decima die mensis septimi, qui a nobis Octobper singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Joannis Baptistae, eisdem expiationibus aserviens, adveniente angelo, de Dominicae mysterio nativitasalvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et, Hierosolymorum urbe destructa, populum Israel in Babyloniam adduxere captivum: qui post annos septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
turalit̾ existere possit: Et quia xp̃c na¬
turalit unu̾ cũ patre ẽ:damnanda est
firmat. Porro sabellius. ñ sunt inquit
duȩ ꝑsonȩ patris et filii confitendȩ: sed
ipse pat̾ qͣndo uult pat̾ est. qͣndo uult
filius ẽ. idem tam̃ unus ẽ. Quẽ memo¬
rata sententia filius ipse condemnat.
Constat nanq qͥa ego & pat̾ de una ꝑso¬
na dici ñ potuit: sumus de illo dici ñ
congruit. Quaꝓpt̃ etiã sabellii errore
cũ ceteris abiecto. sequenda ẽ nob̾ apłi¬
ca beati petri fides. qua dñm confessus
ait. Tu es xp̃c filius dĩ uiui. Hec de lecti¬
one euanglica ꝓut dñs donauit expla¬
nando tͣnscurrimꝰ. sed libet adhuc de
encenioꝵ sollemnitate qͣm & tc̃ ihero¬
solimite & nos hodie celebramus. frat̃¬
nitati ur̃ȩ latius disserere: Hoc autẽ in¬
primis notandũ ẽ. quod encenia quȩ in
lectione euangłica. fact᷑a cognouimꝰ. ñ
ad primã templi dedicationẽ sed ad ul¬

Expanded text:
turaliter existere possit? Et quia Christus naturaliter existere possit? Et quia Christus naturaliter unum cum Patre est, damnanda est firmat. Porro Sabellius: Non sunt, inquit, duae personae Pater et Filius confitendae; sed ipse Pater, quando vult, Pater est, quando vult Filius est; idem tamen unum est; quae memorata Filius ipse condemnat. Constat namque: Ego et Pater, de una persona dici non potuit; sumus, de uno dici non congruit. Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abjecto, sequenda est nobis apostolica beati Petri fides, qua Dominum confessus, ait: Tu es Christus Filius Dei viri . Haec de lectione evangelica prout Dominus donavit explanando transcurrimus Sed libet adhuc de Encaeniorum solemnitate, quam et tunc Hierosolymitae, et nos hodie celebramus, fraternitati vestrae latius disserere. Hoc autem imprimis notandum est, quod Encaenia, quae in lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam templi dedicationem, sed ad ul
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m se ẽẽ credendũ. qui ñ sicut ceteri
sc̃i factus ꝑ gr̃am ex tẽpore. sed uerus
semꝑ extiterit filius dĩ. Qd̃ etiã sequen¬
te sententia luce clarius aꝑit dicens. Ego
et pat̾ unũ sumus. Unũ inquit sumus.
una nob̾ substantia. una ẽ diuinitas. una
ȩt̾nitas. ꝑfecta ȩqͣlitas. dissimilitudo nul¬
la. Quib ꝓfecto u̾bis ñ presentẽ solum¬
mͦ iudeoꝵ questionẽ qua an ipse ẽet xp̾c
int̾rogabant explicauit: sed etiã hereti¬
corũ ꝑfidiã qͣm futurã preuidit. qͣntũ
cat ego et pat̾ unũ sumus: manifeste pa-¬
tet quia unũ cũ dõ patre substantialit̃
homo purꝰ ẽẽ ñ potest. et quia.xp̃c ideo
qđ pat̃ est: cauenda ẽ heresis fotini. quȩ
hunc credi dm̃ ꝓhibet. Arrius autẽ. xp̃c
inquit factus a deo ñ ex dõ natus ẽ: et
ideo minor patre credendꝰ. Cui contra¬
dicens ipse: ego inquit & pat̃ unũ sumꝰ.
Quis enĩ ñ facile uiderit. qͥa nulla cre-¬
atura unũ cũ illo qui om̃ia creauit na¬

Expanded text:
m se esse credendum, qui non sicut caeteri sanctificatus per gratiam ex tempore, sed verus semper exstiterit Filius Dei. Quod etiam sequenti sententia luce clarius aperit, dicens: Ego et Pater unum sumus . Unus, inuna nobis substantia, una est divinitas, una aeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Quibus profecto verbis non praesentem solummodo Judaeorum quaestionem, qua an ipse esset Cinterrogabant, explicavit; sed etiam haereticorum perfidiam, quam futuram praevidit, quantum cat: Ego et Pater unum sumus; manifeste patet quia unum cum Deo Patre substantialiter homo purus esse non potest. Et quia Christus idem quod Pater est, cavenda haeresis Fotini, qui hunc credi Deum prohibet. Arius autem: Cistus factus a Deo, non est natus ex Deo, et ideo minor Patre est credendus. Qui contradicens ipse: Ego, inquit, et Pater unum sumus; quis enim non facile videret quia nulla creatura unum cum illo, qui cuncta creavit, na
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥ ꝑiclitatur insidiis: nc̃ instanti sol¬
lertia doctoꝵ fideliũ qͦs ad horã ꝑdere
uidebat᷑. ꝑ penitentiã iã castigatos recipit.
Qđ uͦ templũ scd̃o qͣdraginta & sexanniᷤ
edificatũ ẽ.: ad significationẽ dñici corporiᷤ
qd̃ de uirgine assumpsit specialĩt respi¬
cit. de qͦ ipse udeis. soluite inquit tẽplũ
hoc et in trib dieb excitabo illud. qͥa ui¬
delicet solutũ passione corpꝰ suũ ipse die
t̃cia resuscitauit ad uitã. Ferunt siquidẽ
qͥa corpꝰ hominis qͣdragesimo sexto die
post conceptionis initiũ in m̾broꝵ distin¬
ctione formet᷑. atq ideo ñ casu gestũ sed
diuinitus ꝓcuratũ ẽ: ut eo annoꝵ numero
templũ edificaret᷑. quo dierũ numero corpꝰ¬
dñicum qđ ꝑ templũ figurabat᷑. in utero
urginali ꝑfici oportebat. Qd̾ autẽ ence¬
nia ꝑ om̃s annos celebrare sanccitũ est:
hoc ꝓfecto nos admonet ut memoriã et¬

Expanded text:
antiqui periclitatur insidiis, nunc instante soantiqui periclitatur insidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poenitentiam jam castigatos recipit. Quod vero templum secundum quadraginta et sex annis aedificatum est, ad significationem Dominici corporis, quod de Virgine assumpsit, specialiter respicit. De quo ipse Judaeis: Solvite, inquit, templum hoc, in tribus diebus excitabo illud . Quia videlicet solutum passione corpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt siquidem qui corpus hominis quadragesimo sexto die post conceptionis initium in membrorum distinctione formetur; atque ideo non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut in eo annorum numero templum aedificaretur, 98 quo dierum numero corpnicum, quod per templum figurabatur, in utero virginali perfici oportebat. Quod autem Encaenia per omnes annos celebrare sancitum est, hoc profecto nos admonet ut memoriam Do
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ annis edificatũ ẽ templũ. signifi¬
cat qͥa ꝑ totũ huiꝰ scl̃i tempꝰ qũ septẽ dieb
euoluit᷑. sc̃ẽ structura eccłiȩ crescere nunꝗͣ
desinit. Qđ octauo anno dedicatũ ẽ: &
celeberruma illa ac maxima sollẽnitas a sa¬
lomone rege cunctis filiis isrł tẽpore cõ¬
pleto dedicationis exhibita. insinuat my¬
stice qͥa ꝑfecto in fine mundi numero
electoꝵ diu desideratȩ ĩmortalitatis ẽ se
cutura festiuitas: et ꝑacto uniu̾salis resur¬
rectionis miraculo. mox om̃s qͥ ad pacifici¬
regis ueri scilicet salomonis regnũ ꝑtineit.
et̾na cũ eo gaudia patriȩ cęlestis intrabt̃.
Nam quia dñs nr̃ octaua die idest post sep¬
timam sabbati resuscitari a morte uoluit.
recte numerꝰ octonariꝰ nr̃e qͦq resurrecti¬
onis festa uentura designat: Qd̃ templũ
ab hostib incensũ rursũ dño miserante
construit᷑. qđ ab idolatris coinqͥnatũ denuo
famulat᷑. nc̃ in quib dã sius m̃bris hostiꝰ

Expanded text:
mplum significat; quia per totum hujus saeculi tempus, quod septem diebus volvitur, sanctae structura ecclesiae crescere nunquam desinit. Quod autem octavo anno dedicatum est, et celeberrima illa ac maxima solemnitas a Salomone rege cunctis filiis Israel tempore completae dedicationis exhibita, insinuat mystice quia, perfecto in fine mundi numero electorum, diu desideratae immortalitatis est futura festivitas; et peracto universalis resurrectionis miraculo, mox omnes qregis veri, scilicet Salomonis, regnum pertinent, aeterna cum eo gaudia patriae coelestis intrabunt. Nam quia Dominus noster octava die, id est, post septimam sabbati, resuscitari a morte voluit, recte numerus octonarius nostrae quoque resurrectionis festa ventura designat. Quod templum ab hostibus incensum rursum Domino miserante construitur; quod ab idololatris coinquinatum denuo, famulatur: nunc in quibusdam suis membris hostis
Abbreviated transcription (Latin):
a quo qd erogaret accepit. Sed qͥa magna¬
ctiorib ñ preuidicantes. ea uos regula
mini. Hilarẽ enĩ ẽẽ beniuolentiã decet.
quȩ sic suã temꝑat largitatẽ. ut de illa
et pauꝑũ refectio gaudeat. & domestica
sufficientia ñ laboret. Qui autẽ ministrat
sem̃ seminanti. et panẽ ad manducandũ
p̃stabit. et multiplicabit sem̃ ur̃m. & au¬
gebit increm̃ta frugũ iusticiȩ ur̃ȩ. Quar

Expanded text:
a quo quod erogaret accepit. Sed quia magnactioribus non praejudicantes, ea vos regula mini. Hilarem enim benevolentiam esse decet, quae sic suam temperet largitatem, ut de illa et pauperum refectio gaudeat, et domestica sufficientia non laboret. Qui autem ministrat semen seminanti, et panem ad manducandum praestabit, et multiplicabit semen vestrum, et aug
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. Pat̃ m̃s qđd dedit mͥ maiꝰ om̃ib
ẽ. Maius autẽ om̃ib qđ mediatori dĩ
et hominũ homini iħu xp̃o paterdedit:
hoc ẽ ut sit unigenitus eiꝰ filius in nullo
gignenti uel natura dissimilis. uel uir¬
tute inferior uel tẽpore posterior. quã
uidelicet equalitatẽ ipse dñs in diumi¬
tate habuit priusqͣm mundus ẽẽt apud
patrẽ. ipse in humanitate ex tẽpore
incarnationis accepit. Et nemo potest
rapere de manu patris mei.Supra de

Expanded text:
jungit: Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus jungit: Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est. Majus autem omnibus quod Mediatori Dei et hominuhoc est ut sit unigenitus ejus Filius, in nullo gignenti vel natura dissimilis, vel virtute inferior, vel tempore posterior. Quam videlicet aequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit priusquam mundus esset apud Patrem, ipse in humanitate ex tempore incarnationis accepit. Et nemo potest rapere de manu Patris mei. Supra de
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo uel eos ad negandã fidẽ torm̃tis
cogebant.ut animas eoꝵ alienas redde¬
rent a xp̃o: uel a morientib uicti nichi¬
lominus exanima eoꝵ corꝑora aut in aqͣs
dissoluenda aut in ignẽ cõburenda ia¬
ctabant. ut qͣsi xp̃o resuscitandi ea facul¬
tatẽ tollerent. sed nemo rapiet eos de
manu eiꝰ. cui sicut ipse alibi ait om̃ia tra¬
dita sunt a patre. qͥa et certantes ut um¬
cant adiuuat. & uictores ut ꝑpetuo re¬
gnent coronat. et eisdẽ etiã carnẽ in qua
certauerunt ĩmortalẽ suo tẽpore reddit.
Quib u̾bis eoꝵ qͦq temeritatẽ qͥ sibi laqͦos
mortis parabant redarguit. manifeste insi¬
nuans qͥa stultissime de eiꝰ ꝑditione dolis
agerent. qͥ uitã dare posset immortaleor.
cui nemo raperet aliquẽ de his qͦs suos
ẽẽ ante scła p̃nosset. Sed ne hec loqͦndo
suã uideretur głam querere: totã suã
potentiã ad patris głam refert. cũ sub¬

Expanded text:
quando vel eos ad negandam fidem tormentis quando vel eos ad negandam fidem tormentis cogebant, ut animas eorum alienas redderent a Christo, vel a morientibus victi nihilominus exanima eorum corpora, aut in aquas dissolvenda, aut in ignem comburenda, jactabant, ut quasi Christo resuscitandi ea facultatem tollerent. Sed nemo rapiebat eas de manu ejus, cui sicut ipse alibi ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre , quia et certantes ut vincant adjuvat, et victores ut perpetuo regnent coronat, et eisdem etiam carnem in qua certaverunt, immortalem suo tempore reddet. Quibus verbis eorum quoque temeritatem, qui sibi laqueos mortis parabant redarguit: manifeste insinuans quia stultissime de ejus perditione dolis agerent, qui vitam dare posset immortalem, cui nemo raperet aliquem de his quos suos esse ante saecula praenosset. Sed ne haec loquendo suam videretur gloriam quaerere, totam suam potentiam ad Patris gloriam refert, cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
teritũ ȩt̾nũ. ac uitã desiderat iudere¬
ppetuã: uocẽ xp̃i necesse ẽ ñ solũ audi¬
endo & credendo. sed & bene uiuendo
sequat᷑. Quod autẽ se oues suas cogno¬
scere dicit: eligere utiq & ad regnũ cȩle¬
ste predestinare significat. Unde salo¬
mon ait. Uias enĩ quȩ a dextris st̃ nouit
dñs. Et econtͣrio de repbis apł̃s. Qui au¬
tem ignorat inquit ignorabit᷑. Pulchre
autẽ dehis qͥ audirent uocẽ suã & seque¬
rentur ait. Et ego uitã ȩt̾nã do eis. et ñ
ꝑibunt in ȩt̾nũ. Uisi sunt nãq marty reᷤ
ocłis insipientiũ mori: uisi sunt ꝑire cũ
mortalẽ uitã diu̾sis pęnarũ generib
subacti amiterent. sed ñ ꝑibunt in ȩt̾nũ.
Non uidebunt mortẽ in ȩt̾nũ: qͥ mox solu¬
ti carcere carnis debita suo certamin
p̃mia sortiunt᷑. De quib adhuc aꝑte sub¬
iungit᷑. Non rapiet eas qͥsqͣm de manu
mea. Nitebant᷑ quippe ꝑsecutores imꝑii
raꝑe pios xp̃i confessores de manu eiꝰ.

Expanded text:
videre desiderat perpetuam, vocem Christi necesse est non solum audiendo et credendo, sed et bene vivendo sequatur. Quod autem se oves suas cognoscere dicit, eligere utique, ad regnum coeleste praedestinare significat. Unde Salomon ait: Vias enim quae a dextris sunt novit Dominus ; econtrario de reprobis Apostolus: Qui autem ignorat, inquit, ignorabitur . Pulchre autem de his qui audirent vocem suam et sequerentur, ait: Et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum . Visi sunt namque martyres oculis insipientium mormortalem vitam diversis poenarum generibus subacti amitterent: sed non peribant in aeternum, non videbant mortem in aeternum: qui mox soluti carcere carnis, debita suo certamini praemia sortiuntur; de quibus adhuc aperte subditur: Non rapiet eas quisquam de manu mea. Nitebantur quippe persecutores impii rapere pios Christi confessores de manu ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitate. te nr̃e substantie participẽ
ex tẽpore factũ ẽẽ cognouimꝰ da ut qđ
interim ꝑia fide ueneram᷑. plena in
futuro uisione speculem᷑. Hec ẽ et enim
unica animȩ nr̃ȩ salus & uita: tuũ in¬
ꝑpetuũ uultũ. tuã cernere lucẽ. Nec du¬
bitandũ qd̃ rogantes exaudit nos: qͣndo
qđ ipse p̃cepit rogamꝰ. qđ dare iꝑse de¬
siderat intenta m̃te poscimus. Quomͦ
enĩ pie supplicantib famulis negare

Expanded text:
trae substantiae participem, ex tempore factum esse cognovimus, da ut quod interim pia fide veneramur, plena in futuro visione speculemur. Haec est etenim unica animae nostrae salus et vita, tuum perpetuum vultum, tuam cernere lucem. Nec dubitandum quia rogantes exaudiet nos, quando quod ipse praecepit rogamus: quod dare ipse desiderat, intenta mente poscimus. Quomodo enim pie supplicantibus famulis negare
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ego facio in nomine patris mei hȩc
testimoniũ ꝑhibent de me: sed uos ñ
creditis quia ñ estis ex ouib meis. Qui
gͦ se in nomine patris oꝑa sua facere te¬
statur. ꝓfecto quia filius dĩ sit creden¬
dus insinuat: sed illi duplici reatu te¬
nentur obnoxii. qͥ nec u̾bis quȩ locutꝰ
ẽ. nec factis quib ueritatẽ uerboꝵ astru¬
ebat ad fidẽ poterant inuitari. meritoq
ex ouib eiꝰ ñ ẽẽ dicunt᷑. quia ñ ouina sim¬
plicitate pastorẽ bonũ sequi. sed ferina
potius rabie satagebant ꝑseqͥ. Uerũ qͥ a
sunt ñnulli qui fidẽ u̾botenus obseruart.
et habitu ouiũ beluina corda pretexunt:
subsequent̃ ipse pastor quȩ ouiũ suaru̾
uita sit. que merces edocet. Oues mee uo¬
cem meã audiunt. et ego cognosco eas
et sequunt᷑ me. & ego intã et̾nã doeis.¬

Expanded text:
ei, haec testimonium perhibent de me. Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis. Qui ergo se in nomine Patris opera sua facere testatur, profecto quia Filius Dei sit, credendus insinuat. Sed illi duplici reatu tenentur obnoxii, qui nec verbis quae locutus est, nec factis, quibus veritatem verborum astruebat, ad fidem poterant invitari. Meritoque ex ovibus ejus non esse dicuntur, quia non ovina simplicitate pastorem bonum sequi, sed ferina potius rabie satagebant persequi. Verum, quia sunt nonnulli, qui fidem verbo tenus servant, et habitu ovium belluina corda praetexunt, subsequenter ipse pastor, quae ovium suarum vita, quae sit merces edocet: Oves meae vocem meam audiunt, et ego agnosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i: quia facta st̃ encenia
in iherosolimis. Encenia
autẽ uocabant᷑ sollemnia
dedicationis tẽpli. quȩ popłs dei ex an¬
tiqua patrũ traditione ꝑ annos singu¬
los celebrare consueuerat. quoꝵ uestigia
nos hodie iuxta morẽ xp̃iani orbis se¬
quentes. annuã dedicationis nr̃e diem
re sollemnẽ. Et hanc nos festiuitatẽ eo
maiore deuotione celebrare oportet. quo
eã redẽptori nr̃o gratissimã ẽẽ cognouimꝰ.
adeo ut in illa demplũ ipse ingredi. &¬

Expanded text:
rissimi, quia facta sunt Encaenia Hierosolymis. Encaenia autem vocabantur solemnia dedicationis templi quae populus Dei ex antiqua patrum traditione per annos singulos celebrare consueverat. Quorum vestigia, nos hodie juxta morem quentes, annuam dedicationis ecclesiae re solemnem. Et hanc nos festivitatem eo majore devotione celebrare oportet, quo eam Redemptori nostro gratissimam esse cognovimus, adeo ut in illa ipse templum ingredi,
Abbreviated transcription (Latin):
ma tua. et in tota mente tua. et diliges
ꝓximũ tuũ sicut te ipsũ: qͥa quo uicinius
presentẽ dei uultũ cernunt. eo se ardentiuᷤ¬
eius dilectioni totos impendunt: qͦ proximoᷤ
suos om̃s electos ẽẽ ac deo dilectos agnoset̃.
qͦ corda illoꝵ ñ minus qͣm sua sincero amo¬
re referta ꝑspiciunt: eo illos ipsi ñ minuᷤ
qm se ipsos amare delectant᷑: Sed & hoc
notandũ quia exposita dedicatione ac fe¬
stiuitate subsecuta: ita scriptura conclu
sit. Et dimisit salomon popłos. qͥ benedi¬
centes regi ꝓfecti sunt in tab̾nacula sua:
lȩtantes et alacri corde suꝑ om̃ib bonis
quȩ fecerat dñs dauid seruo suo. & isrł
ppło suo. Dimittet enĩ ꝑacꝰto resurrectio
nis munere dñs electos suos in ȩt̾na tab.¬
nacula lȩtantes. nõseos utiq ulterius
a sua presentia remouens. sed a discrimi¬
ne iudicii qđ in aere futurũ apło docen¬
te nouimꝰ: ad inhabitationẽ patriȩ cȩlestis

Expanded text:
ma tua, et ex tota mente tua; et diliges ma tua, et ex tota mente tua; et diliges proximum tuum sicut te ipsum . Quia quo vicinius praesentem Dei vultum cernunt, eo se ardentius dilectioni totos impendunt, quo proximos suos omnes esse electos ac Deo dilectos agnoscunt, quo corda illorum non minus quam sua sincero amore referta perspiciunt, eo illos ipsi non minus quam seipsos amare delectantur. Sed et hoc notandum, qui exposita dedicatione ac festivitate subsecuta, ita Scrisit : Et dimisit Salomon populos, qui benedicentes Regi profecti sunt in tabernacula sua, laetantes, et alacri corde super omnibus bonis quae fecerat Dominus David puero suo, et Israel populo suo: Dimittet enim Dominus peractonis munere Dominus electos suos in aeterna tabernacula laetantes; non eos utique ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum Apostolo docente novimus, ad inhabitationem patriae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
descendens oblatas dño hostias deuorat:
quia expleto tempore nr̃ȩ resurrectioniᷤ
cũ introierint in gaudiũ dñi sui fideleᷤ
sa specie sui redẽptoris absorbet. Hac qui¬
dem face dilectionis etiã nunc plurimos
electoꝵ in suꝑria illa ciuitate plene absor¬
tos ẽẽ ñ dubiũ ẽ. sed tc̃ nimirũ hoc multo
ꝑfectius adimplebit᷑. cũ recepta sua carne
immortali:. receptis in eandẽ beatitudinẽ
conseruis suis et fr̃ib cunctis. qͦs ad huc
in terris certare conspiciunt: ñ habebuit
ultra qͦ intuitũ cogitationis suȩ foras uel
ad modicũ mittant: habentes secũ intꝰ
dm̃ de cuius uisione sempit̾na gaudeait.
habentes & ꝓximos quoꝵ felicitati sẽpi¬
ternȩ congaudeant. Ilbi illud primũ &¬
maximũ dñi mandatũ ad integrũ ꝑfici¬
etur. ad cuius ꝑfectionẽ in hac uita iusti
ꝓ siuis quisq uirib accingunt᷑: diliges dñm
dm̃ tuum ex toto corde tuo & ex tota ani

Expanded text:
descendens oblatas Domino hostias devorat, descendens oblatas Domino hostias devorat, quia expleto tempore nostrae resurrectionis, cum introierint in gaudium Domini sui servi sa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc plurimos electorum in superna civitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta sua carne immortali, receptis in eadem beatitudine servis suis et fratribus cunctis quos adhuc in terris certare conspicimus, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cujus visione sempiterna gaudeant; habentes et proximos, quorum felicitate sempiterne congaudeant, maximum Domini mandatum integrum perficietur, ad cuius perfectionem in hac vita iusti pro suis quique viribus accinguntur: Diliges dominum Deum tuum ex toto co
Abbreviated transcription (Latin):
retineamus: talitq nos agamꝰ ut non ad
iudiciũ sed sicut dñs his qui hona egerut
ꝓmisit. resurgere meream᷑ ad uitã: Nec
sine discussione pret̾eundũ. qđ dedicans
templũ salomon. ubi cõpleuit preces de¬
scendit ignis de cȩlo: et deuorauit holo¬
causta & uictimas. Holocausta nanq &
iuctime ueri salomonis nos sumꝰ. Holo¬
causta et uictimȩ sũmi regis om̃s electi eiꝰ
sunt: de quib ait apłs petrꝰ. quia & xp̃c
semel ꝓ peccatis nr̃is mortuus ẽ: iustus ꝓ
iniustis ut nos offerret deo: mortificatoᷤ
quidẽ carne. iuuificatos autẽ sp̃u: Ignis
quia suꝑnȩ ciues patriȩ. & in sua alteru¬
trum beatitudine. & in sui conditoris
conspecta claritate: sẽꝑ ardere lȩtant᷑.
hinc ẽ enĩ qđ quȩdã celestiũ uirtutũ
agmina. que ex singulari ꝓpinquitate
conditoris sui incõparabili ardent
amore: speciali nomine seraphin.i dest¬
aulentes uel incendentes uocantur:
Completa gͦ dedicatione tẽpli. ignis e cȩlo

Expanded text:
retineamus; taliterque nos agamus, ut non ad judicium, sed, sicut Dominus his qui bona egerunt promisit, resurgere mereamur ad vitam. Nec sine discussione praetereundum quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces, descendit ignis de coelo, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos sumus; holocausta et victimae summi Regis omnes electi ejus sunt; de quibus ait apostolus Petrus: Quia et Cmortuus est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo; mortificatus autem carne, vivificatus quidem spiritu . Ignis qua supernae cives patriae, et in sua alterutrum beatitudine, et in sui Conditoris conspecta claritate semper ardere laetantur. Hinc est enim quod quaedam coelestium virtutum agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili ardent amore. Lecardentes vel incendentes vocantur. Completa ergo dedicatione templi ignis e coelo
Abbreviated transcription (Latin):
Uos enĩ estis templũ dĩ uiui. sicut dicit ds̃.
Inhabitabo in eis. et int̃ illos ambulabo.
Si gͦ templũ dĩ sumus: curemꝰ sollerter. &
bonis satagamꝰ actib. ut in eodẽ suo tẽplo
ipse sepus uenire & mansionẽ facere dignet᷑:.
Caueamus hiemis exemplũ. ne uidelicet
corda nr̃a dñs adueniens a caritatis ardo¬
re torpentia reperiat. ideoq ea citius auer¬
satus relinquat. Quid eñ ꝑtinuit ad eu¬
angłistam hiemis tempꝰ cõmemorare. ni¬
qͥa plurimis eoꝵ qͦs tc̃ in tẽploinuenit
congruebat sermo quẽ dixit. et q̃m abun¬
dauit iniquitas refrigescet caritas mul¬
torũ: sicut etiã subsequent̃ aꝑte denun
ciat dicens. Circundedert̃ gͦ eũ iudei: &
dicebant. Quousq animã nr̃am tollis:
Si tu es xp̃c. dic nob̾ palã. Non enĩ hec
ueritatẽ fidei querendo. sed illi quẽ in¬
terrogabant insidiando et calumniam
struendo dicebant. Ap̃m nanq quẽ fideᷤ

Expanded text:
Vos enim estis templum Dei vivi, sicut dicit Deus : Vos enim estis templum Dei vivi, sicut dicit Deus : Inhabitabo in eis, et inter illos ambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne videlicet corda nostra Dominus adveniens a caritatis ardore torpentia reperiat, ideoque ea citius adversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad evangelistam hiemis tempus commemorare, niquia plurimis eorum quos tunc in templo invenit, congruebat sermo quem dixit: Et quoniam abundavit iniquitas, refrigescet caritas multorum . Sicut subsequenter aperte dtiat, dicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non enim haec veritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrogabant insidiando, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ facere ad ppłm. ac diuinitatis suȩ
sacram̃ta pandere dignatus sit. Facta sunt
inquit encenia in ierosolimis & hiems
erat: et ambulabat iħc intẽplo. in porti¬
templo in qͦ caro & sanguis brutoꝵ amma¬
lium offerebat᷑: multomagis nr̃am oratio¬
nis domũ ubi carnis ipsius ac sanguinis
sacram̃ta celebrant᷑. uisitare gaudebit.
Si ꝑambulare ñ despexit porticũ in qͥ rex
quondã mortalis ac derrenus qͣmuis po¬
tentissimus ac sapientissimꝰ ad orandum
stare solebat: qͣntomagis penetralia cordi¬
um nr̃oꝵ inuisere atq illustrare deside¬
rat. si tam̃ eaporticũ eẽ salomonis. hoc ẽ si
ea timorẽ suũ qd est initiũ sapientiȩ ha¬
bere ꝑspexerit: Neq enĩ putandũ ẽ. qͥa
domus solũmodo in qua ad orandũ uel¬
ad mysteria celebranda conuenimꝰ. tem¬
plum sit dñi. & ñ ipsi qui in nomine dñi
conuenimꝰ. multo ampliꝰ templũ eiꝰ & ap¬
pellemur et simꝰ. cũ manifeste dicat apłs.

Expanded text:
sermonem facere ad populum, ac divinitatis suae sacramenta pandere dignatus sit. Facta sunt, inquit, Encaenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in portitemplo, in quo caro et sanguis brutorum animalium offerebatur, multo magis nostram orationis domum, ubi carnis ipsius ac sanguinis sacramenta celebrantur, visitare gaudebit. Si perambulare non despexit porticum, in quo rex quondam mortalis ac terrenus, quamvis potentissimus ac sapientissimus, ad orandum stare solebat, quanto magis penetralia cordium nostrorum invisere atque illustrare desiderat, si tamen ea porticum esse Salomonis, hoc est, si ea timorem suum, qui est initium sapientiae, habere perspexerit? Neque enim putandum est quia domus soluad ministeria celebranda convenimus, templum sit Domini, et non ipsi, qui in nomine Domini convenimus, multo amplius templum ejus et appellemur et simus; cum manifeste dicat Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Nam et leo et draco: in malo in¬
feriores sunt. Testificatur huic sermoni
meo sapientissimus salomon dicens. Co¬
habitare leoni & draconi melius ẽ: quã
cũ muliere mala et linguosa. Et ne putes
ex ipsis reb disce manifestius. Danielẽ
leones in lacu reueriti sunt: iustũ uero
illũ nabuthe iezabel int̃fecit. Cetus ionã
in uentre custodiuit.dalila autẽ samson
formatum alienigenis tradidit. Draconeᷤ
& aspides et cornutȩ iohannẽ baptistã in
deserto uiuentẽ subdita feritate tremu¬
erunt. herodias uero eidẽ caput absci¬
dit. & tanti uiri mortẽ in p̃cium salta¬
tionis accepit.

Expanded text:
potest. Nam et leo et draco in malo inpotest. Nam et leo et draco in malo inferiores sunt. Attestatur huic sermoni meo sapientissimus Salomon, dicens: Cohabitare leoni et draconi melius est, quam cum muliere mala et litigiosa. Et ne putes ex his rebus disce manifestius: Danielem leones in lacu reveriti sunt, justum vero illum Naboth Jezabel interfecit. Cetus Jonam in ventre custodivit. Dalila autem Samsoneformatum, alienigenis tradidit. Dracones et aspides et cornutae bestiae Joannem Baptistam in deserto viventem subdita feritate tremuerunt. Herodias vero eidem caput abscidit, et tanti viri mortem in pretium saltationis accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
eu me quid agã. unde ser-¬
monis exordiũ faciã. quid
dicam uel taceam: Non
enim ego tantũ in stupore m̃tis factꝰ
stantiam. uel herodis leuitatem. uel
impiarũ mulierũ ferinã dem̃tiam. Quid
enĩ audiuimꝰ: Herodes inquit app̃hen¬
sum iohannẽ posuit in custodiã. Quam¬
obrem: ꝑter herodiadẽ uxorẽ ꝑbilippi
frãs sui: & rep̃hensam forsitan leuitatem
Etquidẽ existimo nullã ẽẽ in hoc mun-
do bestiam cõparabilẽ mulieri malȩ. Sed
nunc mͥ de mala muliere sermo ẽ: ñ de
bona & honesta. Noui enĩ multas bonas
et honestas. & ordinatas: inom̃e opus bo-¬
num ꝓmptas. quarũ me uitã cõmemo¬
rare oportet ad edificationẽ audientiũ.
et ad amorẽ bonũ excitandum mentib
singuloꝵ. Nulla gͦ in hoc mundo bestia:
similis ẽ mulieri male. Quid inter qua¬
drupedia animalia leone seuius: Sed
nichil ad hanc. Aut in serpentib quid
dracone atrocius: He hoc quidẽ iux¬
ta mulierẽ malã & linguosã conferri

Expanded text:
eu me, quid agam? Unde sermonis exordium faciam? Quid dicam, vel quid taceam? Non enim ego tantum in stuporem mentis factstantiam, vel Herodis nequitiam, vel impiarum mulierum ferinam levitatem. Quid enim audivimus? Herodes, inquit, apprehensum Joannem posuit in custodiam. Quamobrem? Propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Et reprehendam forsitan levitatem Et quidem ego existimo nullam in hoc mundo esse bestiam comparabilem mulieri malae. Sed nunc de mihi mala muliere sermo est, non de bona et honesta. Novi enim multas bonas et honestas et ornatas, in omne opus bonum promptas, quarum me vitam commemorare oportet ad aedificationem audientium, et ad honorem bonarum excitandum in mentibus singulorum. Nulla ergo in hoc mundo bestia similis est mulieri malae. Quid inter quadrupedia animalia leone saevius? Sed nihil ad haec. Aut in serpentibus quid dracone atrocius? Nec hoc quidem juxta mulierem malam et litigiosam conferri
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ueritas radiasset: Quis meritoꝵ
eiꝰ głam quãuis magno ȩquiꝑare pos¬
sit eloquio.a quo nobis adorande¬
ad mortẽ. & głosus occasus fecit ẽe ꝑpetu¬
os. Quos ñ solum honoramꝰ ut martyres
sed & ut magistros patresq martyrũ ue¬
neramur. Qui ȩccłiam dĩ &celestis p̃di-¬
cationis doctrina: et ꝑii sanguinis effu¬
sione signarunt.

Expanded text:
fidei veritas radiasset? Quis meritorum fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam, quamvis magno aequiparare posset eloquio, a quo nobis adorandad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis effusione fundarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ꝓficiebat eccłiis qđ uiuebant. Erat
eis & mori lucrũ. quia tali hac morte
uitã sibi mercabantur ȩt̃nam.Erat eis
mori lucrũ. quoꝵ corruptioni incor¬
ruptio succedebat: & damna p̃sentium
tempoꝵ lucra ꝑpetua sequebant᷑: Sed
nr̃e ingeniiq tenuitas patitur. immo
ut misericors ds̃ annuit: ꝓloquamur:
Hic itaq ille ẽ petrus. qui confitendo xp̃m
dñm uiui dĩ ẽẽ filiũ: ualidissima inui¬
ctaq nob̾ credendi fundam̃ta constitu¬
it. Nam ꝑcunctanti dño quis ẽẽ ab homi-¬
nib diceretur. respondit. Tu es xp̃c filius
dĩ uiui. idest tu dñe de carne uirginiᷤ
ternus. Tu dñe hominib natus es ho¬
mo. qui incogitabili maiestate ds̃ es
nr̃a ad passionẽ uenisti. impassibiliᷤ
ꝑmanes apud patrẽ. Quis igit᷑ unquã
tn tantũ hoc incomp̃hensȩ deitatis ar¬
chanũ. humani sensus attolłe potuisset
obtutũ: nisi ab ore petri salutaris huiꝰ

Expanded text:
Christi proficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat Christi proficiebat Ecclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. Sednostrae ingeniique tenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit, proloquamur. 2. Hic itaque ille est Petrus qui confitendo Christum Dominum vivi Dei esse Filium, validissima invictaque nobis credendi fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab hominibus diceretur, respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi ; id est, tu, Domine, de carnternus: tu Domine ab hominibus natus es homo, qui incogitabili majestate Deus esemptione nostra ad passionem veniens impassibilis permanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ nr̃m qui huius auctor ẽ fidei debi¬
ta religione ueneramur. Apłi nãq la¬
tino sermone dicunt᷑ missi. Qui ergo
honorant missos. manifestũ ẽ eos ho.¬
norare mittentẽ: qm̃ dignitas quȩ
defertur ministris. illi sine dubio cuiꝰ
ministri sunt exhibetur:. ut ait ipse
saluator addiscipłos suos. Qui uos
audit me audit. et qui uos recipit me
recipit. Uere beata apłorum merita.
in quib se xp̃c & recipi p̃dicat & aud.¬
ri. Beati nichilominus & illi. quorũ
deuotio delata apłis recurrit in xp̃m.
Tenentes itaq fr̃s tantȩ huiꝰ ꝓmissiõĩs
fidem. de suppliciis patrũ nr̃oꝵ ꝓ xp̃i
lȩtatur. martyres ñ dubitat cũ xp̃o re¬
gnare post mortẽ. Nos uero ȩccłiarum
om̃ium reuerentissimos patres. petrum
dico & paulũ piissimis studiis honore.¬
mus: quib xp̃i p̾stante gr̃a factus est
hodie de morte natalis. quib finis uitȩ
uiuendi initiũ dedit: quib ut ait apłs¬
Erat utiq eis xp̃c iuiuere. quib uita ñ erat

Expanded text:
Dominum nostrum, qui hujus auctor est fidei, debita religione veneramur. Apostoli namque Latino sermone dicuntur missi; qui ergo honorant missos, manifestum est eos honorare mittentem; cum dignitas quae defertur ministris, illi sine dubio cujus ministri sunt exhibetur, ut ait ipse Salvator ad discipulos suos: Qui vos audit me audit, et qui vos recipit me recipit . Vere beata apostolorum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de suppliciis patrum nostrorum, prlaetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibus, ut ait aposer
Abbreviated transcription (Latin):
et luce ipsa clarior ueritas fuit: Conuer¬
satus enĩ in deserto. uestitũ habens de
ꝑilis cameli. & zonã pelliciã circa lũbos
suos: locustas edebat & mel siluestre. ut
increpaturus hominũ mala: nullã penitꝰ
haberet uel in ueste uel in epulis uolup¬
tatem. Deniq tanta eius mentẽ diuinȩ
legis emulatio possidebat. ut & prauita¬
tem ꝑfidȩ generationis ꝓphetico uigo¬
re corriꝑet: & auctoritate feruentis in
se sp̃s scĩ regẽ intrepidus increparet er¬
rantem. Maluitq iuir beatissimꝰ sub
denunciatione iusticie furentis succũbe¬
re gladio. quã reticere ueritatẽ. qua ma

Expanded text:
et luce ipsa carior veritas fuit? Converet luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
ta iam eẽt ȩtate ꝓuectus. et sterilitate¬
senissimȩ conugis successionẽ uotiui ger¬
minis desperasset: om̃ipotentis dĩcura ꝑ
angłm ꝓmittit᷑ nasciturꝰ. Et bene senissimiᷤ
parentib nouus filius dat᷑. qui senescenti
labentiq mundo unigenitũ dĩ ad spem
futurȩ iuuentutis ostenderet. Quid illud
quanto ẽ stupore mirandũ. qđ zacharias
ipse dũ precursorẽ salutaris uerbi conci¬
piendum senili aluo paulo tardius credit.
silentio repentinȩ taciturnitatis obmutuit:
Nec pristinũ loquendi recepisset usũ. insi
nom̃ pueri quo uocandus ẽẽt: clausi oris
eius uincula relaxasset. atq ita factũ ẽ ut
os sacerdotale qđ trepidatio colligaue¬
rat dubitantis. meritũ filii nascentis ab-¬
solueret: & reparata patris lingua infan-¬
tis głam testaret᷑. Quid autẽ de continen¬
tiȩ eius uirtute. quid de amore iusticiȩ
loquar: cui sicut legit᷑ inimitabilis uictꝰ.

Expanded text:
ta esset aetate provectus, et sterilitatta esset aetate provectus, et sterilitatsenissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus,
Abbreviated transcription (Latin):
unctorũ quidẽ ꝓphetarum
baptista cuius genuinus hodie natalis
hominib ueritate p̃sentis testimonii
reuelaret. Quẽ cũ int̾ ꝓmiscuas turbas
ad baptismũ suũ ꝓꝑare uidisset. uelut
digito demonstrans ait. Ecce agnus
dei. ecce qui tollit peccatum mundi.
Quam innocens ẽ huiꝰ uita. uel qua pos¬
sumus deuotione eius merita cõpensa¬
re: qui agni celestis aduentũ & primꝰ
agnouit. & solus ostendit: Quã mirabi
le uniuersis ẽ eius ꝑ̃conium. de cuiꝰ ore
tione p̃dictum ẽ. uox clamantis in de¬
serto. parate uiã dm̃i: rectas facite se-¬
mitas dĩ nr̃i. Camaturꝰ enĩ erat sicut
ec clamauit. ut uociferante salutis pre¬
cone: obduratas diu aures mortaliũ p̃¬
dicatio cęlestis aꝑiret. Quis gͦ huiꝰ mo¬
di ꝓphetã ñ tota admiratione suscipi¬
at. quẽ tantũ recognoscit obtinuisse de
dõ: ut ante eius merita laudarent᷑. quã
natiuitas formareture Hic igitur
zachariȩ iustissimo sacerdoti cũ mul¬

Expanded text:
unctorum quidem prophetarum,Baptista, cujus hodie genuinus natalis hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quam mirabile est universis ejus praeconium, de cujus oretione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
sicos uterq liquor emanare probetur: nisi
forte putanda est uirgo sementiuam sue
camis materiam nutrundo in carne dei
filio suggerere potuissAincarnando autem
quasi maiori et inusitato miraculo minime
potuisse: Sed huic opinioni obstat apł̃s
dicens. quia misit deus filium suum factũ
ex muliere factum sub legi. Neq enim au

Expanded text:
sicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi sicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam, nutriendo in carne Dei Filio sug gerere potuisse, incarnando autem, quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus, dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim au
Abbreviated transcription (Latin):
agne deuotionis et fig hec p̃sbiti
mulier ostenditur. q  scribis &
pharisers dominum temptantioztl ee
blasphemantib: tanta cius incarnationẽ
pre omnib sinceritate cognoscit. tanta fi¬
ducia conficetur: ut et presentium procerũ
calumniam. et futuroꝵ confundat heteti¬
corum perfidiam. Nam siuit tunc iudersq̃
spiritus opera blasphemando. uerum con.¬
substantialemq patri dei filium neg̾abãt:
sic heretici preterea negando mariam sc̃mꝑ
uirginem. sancti spiritus operante uirtute.
nascituro ex humanis membris unigenito
deo. carni sue materiam ministrasse. uerũ
consubstantialemq matri filium hominis
fateri non debere dixerunt. Sed si caro uerbi
dei secundum carnem nascentis. a carne uir¬
ginis matris pronunciatur extranea: sine
causa uenter qu eum portasset. ubera que
lactassent. beatifi ntur. Qua cnim conse¬
quentia eius lacte credatur nutrituis. cuius
semine negatur essi conceptus: cum ex uni¬
us eiusdemq fontis origine secundum phy¬

Expanded text:
agnae devotionis et fidei haec mulier ostenditur, quae Scribis et Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti Spiritus opera blasphemando, verum consubstantialemque Patris Dei Filium negabant, sic et haeretici postea negando, Mariam semper virginem, sancti Spiritus operante virtute, nascituro ex humanis membris unigenito Deo, carnis suae materiam ministrasse, verum, consubstantialemque matris filium hominis, fateri non debere dixerunt. Sed si caro verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus, cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum phy
Abbreviated transcription (Latin):
generare meruerat:sed omnes quidem
qui uerbum sp̃ualiter auditu fidei conq¬
pere. et boni operis custodia uel in suo uł
in proximorum corde parere et quasi alere
studuerint. asseuerans esse bratos: quia
et eadem dei genitrix et inde uidem bea¬
ta. quia uerbi incarnandi ministra facta
est temporalis: sed inde multo beatior. qͥa
eiusdem semper amandi custos manebat
ecerna. Qua sententia sapientes iudeorum
clam pertutit. qui uerbum dei non audire
et custodire: sed negari er blasphemare que¬
rebatT.

Expanded text:
gg verbum spiritualiter auditu fidei concipere, et boni operis custodia, vel in suo, vel in proximorum corde parere, et quasi alere studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix, et inde quidem beata, quia verbi incarnandi ministra est facta temporalis, sed inde multo beatior, quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia, sapientes Judaeorum clam percutit, qui verbum Dei non audire et custodire, sed negare et blasphemare quaerebant.