comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at illȩ exeuntes cito fugert᷑ de mo¬
num̃to inuaserat em̃ eas tremor&e
pauor: &e nemini quicquã dixerant
Sed possumꝰ intelligere illas ñ fuisse
ausas angło aliqͥd dicere. id ÷ respon¬
dere ad ea quȩ abillis audierant:
aut certe custodib ibi iacentibus.
Illud uͦ gaudiũ qͦd matħs cõmemo¬
rat timori ñ repugnat: de quo
timore marcus dicit. Debemius enĩ
utrunq in animo illarũ fuisse:
intelligere. Duplex gͦ affectꝰ timoris
scilicet &e gaudii. m̃tes mulierũ tẽ

Expanded text:
illae exeuntes fugerunt de monumento. Invaserat enim eas timor et pavor, et nemini quidquam dixerunt . Sed possumus eas intelligere non fuisse ausas angelis aliquid dicere, id est respondere ad ea quae ab ipsis audierant, aut certe custodibus ibi jacentibus. Illud vero gaudium, quod Matthaeus commemorat, timori non repugnat. De quo timore Marcus narrat. Debemus enim utrumque in animo illarum fuisse intelligere. Duplex ergo affectus timoris s
Abbreviated transcription (Latin):
hoc noĩe tunc dici poterant. ñ tn sub¬
stantialit᷑ s nuncupatiue. Ideo & de quo
inu dictũ sit: manifestat᷑ cũ dicit. Cruci¬
deest. Surrexit sic̃ dixit. Quasi diceret.
Quia dixit se surrecturũ: surrexit lmpos¬
sibilẽ ÷ enim ñ fieri: qͦddixit. Set̃r
enite & iudete locũ: ubi positus¬

Expanded text:
ubstantialiter, sed nuncupative. Ideo et de quo Jesu dictum sit, manifestatur, cum dicit crucideest. Surrexit, sicut dixit. Quasi dicat: quia dixit se resurrecturum, surrexit. Impossibile est enim non fieri quod dixit. Sequitur: Venite
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigerent. Milites qͥdẽ qͥa rex
iudeoꝵ fuerat appellatꝰ & hoc ei sacerdois
crim̃ obieterant. qͦd sibi in popło isrłtico
usurparet imꝑiũ illudentes hoc faciunt
ut nudatũ pristinis uestib. induant nur.¬
pura qua reges ueteres utebant᷑. & pur
diademate ponant ei spineam corona.p
sceptro regali dent calamũ & adorent
quasi regem. Nos autẽ hȩc oĩa intelligans
mistice. Quo modo enĩ caiphas dixit. opo
qͥ credidimꝰ sacram̃ta tribuebant. ser do¬
midẽ enĩ quã marcus dicit purpuream:

Expanded text:
idis, etc. Milites quidem, quia rex Judaeorum fuerat appellatus; et hoc ei sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israelitico usurparet imperium: illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestibus induant purpura, qua reges veteres utebantur, et pro diademate, ponunt ei spineam coronam, pro sceptro regali dant calamum, et adorant quasi regem. Nos autem et haec omnia intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit, Oporqui credidimus, sacramenta tribuebant. Per chlamydem enim quam Marcus dicit esse purpure
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ driptita ueste figurari eccłam in
quattuor mundi partib diffusã: lignũ
crucis qͣdrifide uidet᷑ conuenire. Qua
cruce quadrifida: uidet᷑ amplecti
quattuor mundi climata. di etiã
diligent̃ attendamus. huic cruci q̃drifide
uidet᷑ apłica conuenire sententia quȩ
sit latitudo. longitudo sublimitas & p¬
fundũ. latitudo eñi crucis ubi in ensuerso
scilicet ligno manus infigunt᷑: hilarita¬
tẽ significat oꝑantis ꝑmanꝰ enĩ opa. p
latitudinẽ oꝑantis intelligimꝰ hił arita¬
tẽ. Tristicia enĩ facit angustias. Per¬
altitudinẽ autẽ cui caput adiungit᷑.
expeccatio retributionis de sullimi
iusticia dei intelligit᷑ qͥ reddet unicuiq
scđm oꝑa sua. Longitudo qua totum
corpus extendit᷑ ipsã significat tole¬
rantiã : unde longanimes dñr qui
tolerant. Profundũ uͦ qͦd t̃rȩ infixũ ẽ.
secretũ sacramenti prȩfigurat.

Expanded text:
tita veste, significari Ecclesiam in quatuor mundi partibus diffusam, lignum crucis quadrifidae videtur convenire: qua cruce quadrifida videtur amplecti quatuor mundi climata. Sed sic etiam diligenter attendamus, huic cruci quadrifidae videtur apostolica convenire sententia, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . Latitudo enim crucis, ubi in transverso scilicet ligno manus infiguntur, hilaritatem significat operantis. Per manus enim opera, per latitudinem operantis, habemus hilaritatet adjungitur, exspectatio retributionis de sublimi justitia Dei intelligitur, qui reddet unicuique secundum opera sua. Longitudo, qua totum corpus extenditur, ipsam significat tolerantiam, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Profundum vero quod terrae infixum est, secretum sacramenti praefigurat.
Abbreviated transcription (Latin):
& malo animo adorabant : ita hodie sunt¬
qͥ eũ credunt. sed ꝑuersis actib uerba eiꝰ
quasi fabulosa deppiciunt.: de ꝓmisa regni
stat elem̃ta turbant᷑. & creatori dat¬
testimonium creatura:
estemtas auce inuenert᷑ hominem

Expanded text:
et malo animo adorabant, ita sunt hodie quet malo animo adorabant, ita sunt hodie qui eum credunt, sed perversis actibus verba ejus quasi fabulosa despiciunt, et promissa regni mque elementa turbantur, et Creatori testimonium dat creatura. Exeuntes autem invenerunt homin
Abbreviated transcription (Latin):
lapso dixit. Terra tua spinas &e tribulos
germinabit tibi. Quod ÷ aliis. uerbis dicere
Conscientia tua punctiones aculeosq uici
ors ꝓcreabit. luxta lucã dñs ab herode
alba ueste induitur: in qͦ innocentia ꝙ
castitas assũptȩ humanitatis & głareani
tur purpura id ÷ sc̃is martirib & allauesto
Quia uͦ solet fieri scriptura calamo: calamo
caput xp̃i ꝑcutiunt. qui diuinitati eiꝰ conꝰ¬
dicentes: errorẽ suũ auctoritate sc̃ȩ scrip¬
turȩ confirmare conant᷑. Aliter. in arin¬
dine earundẽ gentiũ infirmitas att mani¬
tas manu cõprehensa signat᷑. quinetiam
capiti eiꝰ induit᷑. Capiti enĩ de ictu arin¬
dinis ñ ÷ grandis iniuria. sed tipica ibi est
significatio: ut scilicet infirmitas gentiliũ
corpor xp̃i ante manu cõprehensa etiã
in dm̃ patrẽ qͥd caput eiꝰ ÷ adquiescat.
Spuunt in faciem eiꝰ. qui p̾sentiã gr̃ȩ illꝰ
uerbis execrandis respuunt: &e iũm in
carne uenisse denegant. Q sic̃ illi falso

Expanded text:
prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Quod est aperte dicere: Conscieorum procreabit. Juxta Lucam ab Herode veste alba induitur, in quo innocentia et castitas assumptae humanitatis, et gloria tur purpura, id est, sanctis martyribus, alba veste vero solet fieri scriptura calamo, calamo caput Christi percutiunt, qui divinitati ejus contradicentes errorem suum auctoritate sacrae Scripturae confirmare conantur. Aliter: In arundine earumdem gentium infirmitas atque inanitas compressa signatur, quin etiam capiti ejus induitur. Capiti enim de ictu arundinis non est grandis injuria, sed typica inest illic significatio, ut scilicet infirmitas gentilium corporum Christi ante manu comprehensa, etiam in Deum Patrem, qui caput ejus est, acquiescat. Spuunt in faciem ejus, qui praesentiam gratiae illius verbis exsecrandis respuunt, et Jesum in carne venisse denegant. Et sicut illi falso
Abbreviated transcription (Latin):
hodie hȩc imprecatio suꝑ iudeos. &
sanguis xp̃i ñ auferet᷑ ab eis. Unde dr̃
eis ꝑ ysaiam. Si leuaueritis ad me manꝰ:
sanguine. Optimã herecditatẽ iudei¬
Unc dimisit᷑ illis baraban: it̃m
autẽ flagellatũ tradidit eis ut cru-¬
cifigeretur. Latro sediciosus & ho¬
micidioꝵ plenꝰ auctor dimissus est
populo iudeor:id ÷ diabolus qui iã
olim obsuꝑbiam apatria lucis ex¬
pulsus. & in tenebrarũ carcerem
fuerat missus. Ꝙ ideo udei pacem
habere ñ posst̃ qͥa sedicionũ principẽ

Expanded text:
diem haec imprecatio super Judaeos, et sanguis Domini non aufertur ab eis. Unde per Isaiam loquitur: Si levaveritis ad me manus,enae sunt sanguine . Optimam haereditatem JudTunc dimisit eis Barrabam, Jesum autem flagellatum tradidit eis ut crucifigeretur. Latro seditiosus, et homicidiorum plenus, et auctor, dimissus est populo Judaeorum, id est diabolus, qui jam olim ob superbiam a patria lucis expulsus, et in tenebrarum carcerem fuit missus; et ideo pacem Judaei habere non possunt, quia seditionum
Abbreviated transcription (Latin):
cmũ: intelligendũ ÷ macħm dixisse
cufelle mixtũ fel ꝓ amaritudine
ponendo. Mirra enim amarissima
pes est Quanquã fieri possit: ut felle¬
& mirra uinũ facerent amarissimũ
uod autẽ dicit. &e cũ gustasset noluit
bibere: hoc indicat qd gustauerit qͥdẽ
mortẽ amarã ꝑ nobis. s tercio die
resurrexerit. Ambrosius. Quod
martus ait ñ accepit. intelligit᷑

Expanded text:
m , intelligendum est Matthaeum dixisse cum felle mistum, fel pro amaritudine ponendo. Myrrha enim amarissima res est, quanquam fieri possit ut fel et myrrha vinum facerent amarissimum. Quod autem ait, et cum gustasset, noluit bibere, hoc indicat quod gustaverit quidem mortem amaram pro nobis, sed tertia die resurrexit. AUGUSTINUS. Quod Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
referdͥ portasse. Sed ingelligit᷑ qͦd ipse
memor ut portaret lta utrũq tactũ
inerumꝰ primo qͦd ioħs dixit. deinde qͦd¬
uobis relinquens exemplũ ut sequamini
ꝗͥ nndã petgrini & hospites testam̃tor. nc̃
obehendo ciues ft̃ & domestici dei. Unde &
apte simon obediens incerp̃tat᷑ cirene
uero heres. Qui simon de uilla uenit: id ÷
de teneiitate. uilla eñĩ grece pagos dicit᷑:
ciuitate dei prius fuert᷑ alieni. postea¬
sponte portant crucẽ dñi in simone

Expanded text:
referunt portasse. Sed intelligitur quod ipsest, ut portaret, ita utrumque factum invenitur: primo id vobis relinquens exemplum ut sequamini qui quondam peregrini et hospites testamentorum, nunc obediendo cives sunt et domestici Dei. Unde et apte Simon obediens interpretatur. Cyrene vero haeres, qui Simon de villa venit, id est de gentilitate. Villa enim Latine, pagos dicitur civitate Dei prius alieni, rqui sponte portant crucem Domini: In Simone
Abbreviated transcription (Latin):
ũm autẽ flagellatũ tradidit eis¬
flagellatus ñ ab alio quã ab ipso
pilato intelligendus.ẽ. Quod quidẽ
ideo fecisse credendꝰ ẽ : ut iudei sati¬
ati penis eiꝰ & obpbriis mortẽ etꝰ¬
ñ ultra sitirent᷑. & ut etiã romanis
legib seruiret: quȩ crucifigendũ
prius iubent flagellari. Mistice
autẽ hoc factũ ẽ: ut qͥa scriptũ erat.
omulta flagella peccatoꝵ: illo fla-¬
gellato nos a uerberib liberarem᷑
appropinquabit tabernaculo tuo
unc milites prȩsidis suscipientes

Expanded text:
um vero flagellatum tradidiflagellatus, non ab alio quam ab ipso Pilato intelligendum est, quod quidem ideo fecisse credendus est, ut Judaei satiati poenis ejus et opprobriis, mortem ejus ultra non sentirent, et ut etiam Romanis legibus servirent, quae crucifigendum prius jubent flagellari. Mystice autem hoc factum est, quia scriptum erat: Multa flagella peccatoris , ut illo flagellato, nos a verberibus liberaremur, appropinquabit tabernaculo tuo . Tunc m
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ capita dãpnatoꝵ. & caluariȩ id÷
decaluator nom̃ sũpsert᷑. Ideo etiam
ibi crucifixus ÷ dñs. ut ubi prius erat
area dãpnatoꝵp: erigerent᷑ uexilla
martirii. & qͦm ꝑ nobis maledictũ crucis
factꝰ e flagellatus &e crucifixus. sic pro
omniũ salute qͣsi noxius inter noxios
ideo ibi dñm crucifixũ. ut sanguis
ipsus suꝑ adȩ tumulũ distillaret.
interrogemꝰ eũ qͦre ce alu latro¬
mes in eode loco crucifixi st̃ Ex quo
apparet caluariã ñ sepulchrura
ppumi hõĩs s: locũ significare decol
ds uxta hebron legimꝰ in libro itiu nauẽ.
felle mixtũ Ꝙ cũ gustasset

Expanded text:
cantur capita damnatorum et Calvariae, id est decalvatorum nomen sumpserunt. Ideo etiam ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii. Et quomodo pro nobis maledictum crucis factus est, et flagellatus est, et crucifixus: sic pro omnium salute quasi noxius inter noxios ideo ibi Dominum crucifixum, ut sanguis ipsius super Adae tumulum diinterrogemus eum, quare et alii latrones in eodem loco crucifixi sunt? Ex quo apparet Calvariam non sepulcrum primi hominis, sed locum significare decoll vero sepultum juxta Hebron legimus in libro Jesu Nave. felle mistum, et cum gustasset
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt ut uideant᷑ ab hominib Non eni
potest credere xp̃o p̃dicanti cȩlestia: qu
terrena cupit głam. Slatant enil
brias. Cũ dñs deddisset mandat a legis ꝑ mor en
acd ertremũ intulit Ligabis ea inmani tu
& ert̃ imicta ante ocłos tuos. Quasi dieit
Sint tibi in oꝑe. sint tibi in meditatione deti
pharisti male inter pretantes seribebans
decalogũ in mebranulis. & ligabant in fronte
ꝑqͦd religiosi uiderent᷑ populo. iussit etiam
moyses : ut in quattuor angulis pallioꝵ fac̾ent
fimbrias ut ꝑ hoc ẽet discretio israhelitici
populi. Illi uero faciebant gͣndes fimbrias:¬
& in eis ligabant sꝑinas acutas. ut eundo uel sedendo
interdũ pungerent᷑: quasi sic cõmoti retrahe¬
rent᷑ ad officia dei. Sed intelligere debent hec¬
ñ ẽẽ portanda in corpore s in corde. Ut igit᷑
armaria libros : sic & ipsi hñt dei noticiam.
mant autẽ pͥmos recubitus in cȩnis & pͥmas¬

Expanded text:
faciunt, ut videantur ab homifaciunt, ut videantur ab homilestia, qui terrenam cupit gloriam. Dilatant enim a. Cum Deus dedisset mandata legis per Moysen, ad extremum intulit: Ligabis ea in manu tua, et erunt immota ante oculos tuos , quasi dicat: Sint tibi in opere, sint in meditatione. Sed Pharisaei male interpretantes scribebant decalogum in membranulis et ligabant in fronte per quod religiosi viderentur populo. Jussit etiam Moyses, ut in quatuor angulis palliorum facerent fimbrias , et per hoc essent discretio Israelitici populi. Illi vero faciebant grandes fimbrias, et eis ligabant spinas acutas, ut eundo vel sedendo interdum pungerentur, id est quasi sic commoti retraherentur ad officia Dei. Sed intellige haec non esse portanda in corpore, sed in corde. Ut igitur armaria libros, sic et ipsi habent notitiam Dei. Amant autem primos recubitus in coenis,
Abbreviated transcription (Latin):
ea mouere. Alligant onera grauia & impor¬
tabilia. qͥa undecunq traditiones colligt̃ que
conscientiã ñ leuant s grauant: qͥa eas uirib¬
suis nullus implere potest. Legis mandatauoci
onera importabilia. quȩ maxime dederat d̃
docebant mixtis traditionib suis. suadentes sdn
actib apłor. Quid tẽptatis deu̾ imponere¬
imponebant onera in humeros hominũ: quasi
ad hoc fortes sint. Qui gͦ ñ st̃ iusti faciendo uost̃
saltim apparere iusti dicendo. Seq̃r Digo
autẽ suo nolt̃ ea mouere: id : nec in mini¬
mis uolt̃ eos implendo quȩ docent iuuare.
Hales st̃ etiã in discreti sacerdotes. qui omĩ
usticiã popło mandant ce ipsi nec modia
seruant & graue pondꝰ uenientib ad peni¬
tentiã imponunt: quȩ tantũ eis prȩcipunt
dare rationẽ quã ꝓpt᷑ crudelitatem:
⁊hominib Dixit tales doctores audenol
Sesse ñ imitandos. nc̃ ostendit causã ꝑcu
ñ possunt credere xp̃o: qͥa scilicet oĩa oans

Expanded text:
a. Alligant enim onera gravia et importabilia, quia et undecunque traditiones colligunt, quae conscientiam non levant, sed gravant: quia eas suis viribus nullus implere potest. Legis mandata vocat onera importabilia, quae maxime dederat Deus docebant mistis traditionibus suis, suadentes secuActibus apoimponebant onera in humeros hominum, quasi ad hoc fortes sint. Qui ergo non sunt justi faciendo, volunt saltem apparere justi dicendo. Sequitur: Digito autem suo nolunt ea movere. Id est: Nec in minimis volunt eos implendo, quos docent, juvare. Tales sunt etiam indiscreti sacerdotes qui omnem justitiam populo mandant, et ipsi nec modicam servant, et grave pondus venientibus ad poenitentiam imponunt: quae tamen praecipiunt eis, ericordiam dare rationem, quam credulitatem? c. Dixit tales doctores audiendos esse, non imitandos. Nunc ostendit causam quare non possunt credere Christo, qui scilicet opera sua
Abbreviated transcription (Latin):
fictã conscientiã int̾rogationis: dicens
Piliges dñm deũ tuũ extoto corde tuo
id ÷ intellectu ꝑfecto: ũt in confessione diui¬
nitatis nullũ relinquas errori locum.
Ꝙin tota aĩa tua id ÷ tota uoluntate tua.
ut scilicet nichil uelis illi contrariũ. Qꝰ
in tota m̃te tua id: tota memoria tua :
nichil reminiscens qͦ minꝰ deeo sentias.
Hoc ÷ maximũ dignitate: & pͥmũ manda¬
tũ ordine Magnũ & minimũ mancdatõ
clicimꝰ : qͣntũ ad dignitatẽ mandator non

Expanded text:
fictam conscientiam interrogantis, dicens: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, id est intellectu perfecto, ut in confessione divinitatis nullum relinquas errori locum. Et in tota anima tua. Id est tota voluntate tua, ut scilicet nihil velis illi contrarium. Et in tota mente tua. Id est tota memoria tua, nihil reminiscens, quo minus de eo sentias, hoc est, maximum dignitate, et primum in ordine. Primum et maximum mandatum dicimus, quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ostendebant scu cate in habitu in sermil
in fulacterus in fimbrus i orationbus
si sorduerit quid ꝑficiet lotus exterius: lta gͥ
nitor interioris conscientiȩ ÷ optinendꝰ: ut
ea quȩ corporis st̃ lauent᷑ forinsecus. Lucas
ita ait. St ulte qui fecit qͦd deforis ÷ etiam
qͦd intꝰ ÷ fecit. id ÷ qui utranq naturam
hõis fecit: utranq mundari uoluit. Nemo
gͦ putet fornicationẽ & huius modi corporalia
uicia solũ modo ẽt grauia : & auariciã suꝑbiã :
irã & cȩtera sp̃ualia putet ẽẽ leuia. Premissa

Expanded text:
ostendunt sanctitatem, in habitu, in sermone, in phylacteriis, in fimbriis, in orationibus or est. Qui si obsorduerit, quid proficiet lotus exterius? Ita igitur nitor interioris conscientiae est obtinendus, ut ea quae corporis sunt, laventur forinsecus. Lucas ita ait : Stulti, qui fecit quod deforis est, etiam quod intus est fecit? id est qui utramque naturam hominis fecit, utramque mundari voluit. Nemo ergo putet fornicationem, et hujusmodi corporalia vitia, solummodo esse gravia, et avaritiam, superbiam, iram, et caetera
Abbreviated transcription (Latin):
reus criminis si fuerit conuictus
mendacii: qͥ autẽ iurauerit in auro tẽ¬
pli debet: debet scilicet illud exsoluere.
inqͥ iurauerat si poterit conuictꝰ esse.
Pharisei qͥ oĩa faciebant ꝓpt̃᷑ lucra :
cdicebant ee sanctiora oblata quã tẽ¬
plũ uel altare ut hoĩes proptiores
essent ad dona offerenda: quã ad p̃ces
maius ÷ templũ quã aurũ qͦd scificat᷑
atẽplo & altare quã hostiȩ quȩ sc̃ifi¬
cantur ab altari. Templũ enũ ut dicit
ioħs uel altare ad głam dei ꝑtinent:
& ad hominũ sp̃ualiũ salute aurum
autẽ qͦd ÷ in tẽplo uel donũ suꝑ altare

Expanded text:
reus, si fuerit convictus mendacii. Qui autem juraverit in auro templi, debet, scilicet illud exsolvere in quo juraverat, si poterit. Convincuntur hic Pharisaei qui omnia fecerunt propter lucrum dicebant esse etiam sanctiora oblata quam templum vel altare: ut homines promptiores essent ad offerenda dona, quam ad preces majus est templum, quam aurum quod sanctificatur a templo, et altare quam hostiae quae sanctificantur ab altari. Templum, ut dicit Joannes, vel altare ad gloriam Dei pertinent, et ad hominum spiritualium salutem. Aurum autem, quod est in templo, vel donum quod est
Abbreviated transcription (Latin):
scła patrumꝰ de testamini ꝑ specie quidẽ
ure sc̃itatis: filios homicidarũ uos eẽ. cõpro
facitũ: uos ẽt̃ filios eor ñ solũ carnȩ. sed&̃
imutatione certissime cõꝑbatis: in qͦ etiam
patet uos peccare scienter. Ambrostus
udei qͥdẽ ꝓpħarũ monum̃ta ȩdificando
patrũ suor facta qͥ eos occidert᷑ arguebant:
s paterna facinora emulando. dũ xp̃m
suosq insecuntur in se ipsos sententiam re-

Expanded text:
strorum detestamini, pro specie quidem vestrae sanctitatis, filios homicidarum vos esse comprobfacitis, vos esse filios eorum non solum carne, sed etiam imitatione certissime comprobatis. In quo etiam patet vos peccare scienter. AUGUSTINUS. Judaei quidem prophetarum monumenta aedificando patrum suorum facta, qui eos occiderunt, arguebant, sed paterna facinora aemulando, dum Christum suosque insequuntur, in seipsos sententiam re
Abbreviated transcription (Latin):
onis inminimis quȩ lucrũ hñt diligendes
estis: sed magna p̃cepta de iudicio sciluet&¬
miscdia &e fide illa deuoratis & neglegitass
Gistice colicis nõie seclitiosus homicida lbura¬
bas designat᷑: qͥa hoc animal strependo
inqͥetat &e sanguine delettat᷑. Cameli uen¬
noĩe ꝓpt̃ humilitatẽ quã ht̃ ad subeund

Expanded text:
onis in minimis quae lucrum habent diligentiam ostenditis: sed magna praecepta de misericordia et fide, illa devoratis et negligitis. Mystice culicis nomine seditiosus homo Barabbas designatur, quia hoc animal strependo inquietat, et sanguine delectatur. Cameli nomine propter humilitatem quam habet ad subeunda
Abbreviated transcription (Latin):
pseliti de gentib in sinagogã st̃ recepti
quors raritas ꝑunũ notat᷑ qͥa uix aliqͥs
post xp̃m adquieuit doctrinȩ eorꝑ.
Quedu dicit illos tocũ orbẽ cirtũire ut
aliquẽ pselitũ possint facere: signifi¬
cat illos toto orbe eugłio detrahere:

Expanded text:
a sunt recepti. Quod per unum notatur, quia vix aliquis post Christum acquievit doctrinae eorum. Quod vero dicit illos totum orbem circuire, ut aliquem proselytum possint facere, significat illos toto orbe Evangelio detrahere.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis qͥ decimatis mentã & anetu & cini¬
nũ. id÷ ad cõmodũ ur̃m exigitis decimas
quarulibet uiliũ rerũ : & ea quȩ gͣuiora
t si neglegant᷑. reliquistis in correctasi¬
licet iustũ iudiciũ in discussione causarũ.
& miscłiam pauꝑib & uiduis exhibendã.
&e fidẽ apud õs tenendã. Hȩc qͥdẽ maiora
oportuit uos & alios facerȩ. & illa tamen
minora scilicet decimas ñ omittere. sed
mosinas fructuũ terrȩ uideret᷑ contep¬
nere ꝑ eas tn ñ emit᷑ impunitas marentb
in ipunitate. ¶ uces ceci excolentes
culice camelũ autẽ deglucientes.¬

Expanded text:
ui decimatis mentham et anethum. Id est ad commodum vestrum exigitis decimas quarumlibet vilium rerum, et ea quae graviora sunt, si negligantur, reliquistis incorrecta, scilicet justum judicium in discussione causarum, et misericordiam pauperibus et viduis exhibendam, et fidem apud omnes tenendam; sed quidem majora oportuit vos et alios facere, et illa tamen minora, id est decimas non omittere, sed mosynas fructuum terrae viderentur contemnere: per eas tamen non emitur impunitas manentibus in impietate. Duces coeci, excolantes culicem, camelum autem glutientes
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit factꝰ. faciatis eũ filiũ gehennȩ
duplo quã uos : qa uidens uicia ur̃a
reuertitur gentilis factꝰ & ꝑ p̾uari¬
catione maioris penȩ ÷ dignꝰ: ut filiꝰ
gehennȩ merito dicat᷑. Vnꝰ qse enan

Expanded text:
fuerit factus, facitis eum filium gehennae duplo quam vos, quia videns vitia vestra revertitur gentilis factus, et pro praevaricatione majori poena est dignus, ut filius gehennae merito dicatur. Unusquisque en
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiali ueste: qͥ in sc̃a eccłia assistens fidẽ
habet sed caret haritate quȩ recte nuptilis
uestis dr̃. Sola eñi dei dilectione actũ est u
conditor nr ad sociandã sibi ȩccłiam carnen
sumeret & mentes electoꝵ in habitaret. mde
ipse ait. Sic ds̃ dilexit mundũ. ut filiũ suũ un¬

Expanded text:
nuptiali, qui in sancta Ecclesia assistens, fidem habet, sed charitate caret, quae recte nuptialis vestis dicitur. Sola enim dilectione Dei actum est, ut Conditor noster ad sociandam sibi Ecclesiam carnem sumeret, et mentes electorum inhabitaret, unde ipse ait: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum un
Abbreviated transcription (Latin):
uos discipłi mei qͥ morib & uita digniores
ẽẽ debetis: nolite uocari rabbi id ÷ qͦ deo debet᷑
uobis ñ prȩsumatis. Unꝰ ÷ enĩ magister ur̃. qui
illuminat hominẽ intellectũ dando: hõ aut̃e
ñ docet intellectũ conferendo s adeo prestitũ¬
fr̃s estis. Causa ÷ quare non

Expanded text:
vos discipuli mei, qui moribus et vita digniores esse debetis, nolite vocari Rabbi, id est quod Deo debetis, vobis non praesumatis. Unus est enim magister vester, qui illuminat hominem intellectum dando. Homo autem non docet intellectum conferendo. Omnestres estis. Causa est, quare non
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ex ipso st̃ oĩa. Magister qͥa ꝑ ipsũ oĩa: uel qͥa
ꝑ dispensationẽ carnis om̃s deo sumꝰ reconciliati
Paulus tam̃ magistrũ se gentiũ testat᷑: infide
& ueritate. Ad qͦd talit᷑ respondet᷑. Aliud eose
patrẽ uel magistrũ natura: aliud indulgentia
Deus dr̃ pat̾ & magister natura: homo indulgentia
Pater: ut honor ȩtati deferat᷑. ñ ut auctor uite
habeat᷑. Magister uͦ ex consortio ueri magie¬

Expanded text:
quia ex ipso sunt omnia. Magister, quia per ipsum omnia, vel quia per dispensationem carnis, omnes sumus Deo reconciliati. Paulus tamen se magistrum gentium contestatur in fide et veritate. Ad quod taliter respondetur: Aliud est esse patrem vel magistrum natura, aliud indulgentia. Deus dicitur pater et magister natura, homo indulgentia pater, ut honor aetati deferatur, non ut auctor vitae habeatur; magister vero, ex consortio veri Magi
Abbreviated transcription (Latin):
Uetr. Scd̾m autẽ simile ⁊÷ huic Diliges
Sproximũ tuũ sic̃ te ipsũ. Uide qͥa diliges
dñm : & pͥmũ & maximũ ÷ mandatũ
ẽ: e ideo dixit. simile : ñ minimum est.
Simile qͥdẽ qͥa de dilectione ẽ. sedñ tn par
in dignitate ẽ. In his duob mandatis
qͥa duȩ tabulȩ legis datȩ st̃ in qͥb erant decẽ
p̃cepta. quȩ st̃ decac ordũ psalteriũ. inuna

Expanded text:
huic, Diliges proximum tuum sicut teipsum. Vide quia diliges Dominum, et primum et maximum mandatum est; et ideo dixit simile est, non minimum est. Simile quidem est, quia de dilectione, sed tamen non par in dignitate. In his duobus mandatis quia duae tabulae legis datae sunt, in quibus erant decem praecepta, quae sunt decachordum ps
Abbreviated transcription (Latin):
Postquã discipłos suos de humilitate ad
cipientib exhibuit: pharisaice infide¬
litatis tumorẽ frequenti imprecatione
confutat & repͥmit dicens. Ue uobis scribȩ
& pharisei:qͥ scilicet noticiã legis &e ꝓpharũ
habetis. & inde etiã suꝑbitis. ce qͣsi diuisi ab
aluis estis. hypochritȩ : qͥ simulatis qͦdñ
estis. Qui etiã clauditis regnũ celor
tione ur̃ȩ doctrinȩ absconditis: uel clau¬
ditis dũ malũ exemplũ hõib prebetis. Unde¬
hilariꝰ. Om̃is doctor qͥ auditores qͦs uerbo
edificat. exemplo scandalizat: regnum
dei claudit ut nec ipse intret nec alios

Expanded text:
Postquam discipulos suos de humilitate admcipientibus exhibuit; Pharisaicae infidelitatis tumorem frequenti imprecatione confutat et reprimit dicens: Vae nobis, Scribae et Pharisaei, qui scilicet notitiam legis et prophetarum habetis, et inde etiam superbitis, quasi divisi ab aliis estis; hypocritae, qui simulatis quod non estis. Qui etiam clauditis regnum coelorum tione vestrae doctrinae absconditis. Vel clauditis, dum malum exemplum hominibus praebetis. Unde omnis doctor qui auditores quos verbo aedificat exemplo scandalizat, regnum Dei claudit, ut nec ipse intret, nec alios
Abbreviated transcription (Latin):
&e uocari ab hominib rabbi. Quasi diceret.
Incenis gulã sequunt᷑ mercedẽ scilicet suȩ re¬
ligionis & in publico głam & magistralem
salutari in foro. ñ pͥmos setdere ł discũbere
qͥb reuera cõpetit hoc officii ordine: sed eos
arguit qͥ hȩc habita uel ñ habita in debite¬
appetunt. Non enĩ rep̃hendit dignitatẽ : sed
dignitatis cupiditatẽ. Uos autẽ nolite uo

Expanded text:
. Quasi dicat: In coenis gulam sequuntur, mercedem scilicet suae religionis, et in publico gloriam et magistralem salutari in foro, nec primos sedere vel discumbere, quibus revera competit hoc officii ordine, sed eos arguit qui haec habita vel non habita appetant. Non enim reprehendit de dignitate, sed dignitatis cupiditate. Vos autem nolite vo
Abbreviated transcription (Latin):
bas id: ad simpliciores: & ad discipulos
moysi id÷ in magisterio doctrinȩ quam
dociut moyses. sedert̃ scribȩ & phariseiqͥ
scilicet recte mores instruunt: sed scđm
mĩa ergo
uobis: serua¬
te & facite Scđm uͦ oꝑa eoꝵ nolite facere.

Expanded text:
st ad simpliciores, et ad discipulos, Moysi. Id est in magisterio doctrinae quam docuit Moyses, sederunt Scribae et Pharisaei, qui scilicet recte mores instruunt, sed secundum mnia ergo vobis servate et fac
Abbreviated transcription (Latin):
imposuidset saduceis: conuenert̃ in unim
Et int᷑rogauit eũ unꝰ ex eis legis doccorta¬
tans eũ entatꝰ Quiiã fuerant mes
futatione denarii confutati: debuerant
Conueniunt gͦ ut uincant saltim multitudine:
quẽ ñ possunt uincere ratione. & dic̃t apudse
uictus fuerit. uel solus uideat᷑ confusus. Q
nota qͥa sicut legimꝰ herodẽ & pilatũ in
nece dñi fuisse concordes: ita & nc̃ de pha¬
riseis & sacduceis factũ ẽẽ cernimꝰ. qui int̾ se
antea contrarii pari m̃te ad dñm tẽptandũ
consensert᷑. Dicunt ergo omnes ore unius.
agister qͦd ÷ mandatũ magnũ in

Expanded text:
t in unum, et interrogavit eum unus ex eis legis doctor, tentans eum, etc. Qui jam fuerant in ostensione denarii confutati, debuerunt Conveniunt ergo, ut vincant saltem multitudine quem non possunt vincere ratione. Et dicunt apud se: us videatur confusus. Et nota quia sicut legimus Herodem et Pilatum in nece Domini fecisse concordiam, ita et nunc de Pharisaeis et Sadducaeis factum esse cernimus, qui inter se ante contrarii, pari mente ad Dominum tentandum convenerunt. Dicunt omnes ergo ore unius: Magister, quod est mandatum magnum in
Abbreviated transcription (Latin):
in cȩlo. Erratis nescientes scripturas qua
resurrectionẽ assert̃: neq uirtut᷑e dei quę
corpora resuscitare poterit. in resurrectione
eñi neq nubent uiri. neq nubent᷑ feminȩ.
s sic̃ angłi dei erunt in cęlo fruentes dei¬
uisione sine corruptionis labe. Hȩc qcde de
resurrectionis conditionib : ꝓpositȩ redi¬
dit questioni. De ipsa uͦ resurrectione: c̃tͥ
infidelitatẽ eor ita ait.  e resurritti¬
one autẽ mortuoꝵ nonLegistis quod¬

Expanded text:
rratis, nescientes, etc. Scilicet quae resurrectionem asserunt, neque virtutem Dei, quae corpora suscitare poterit. In resurrectione ergo neque nubent viri, neque nubentur feminae, sed sicut angeli Dei erunt in coelo, fruentes visione Dei sine corruptionis labe. Haec quidem de resurrectionis conditionibus propositae reddit quaestioni. De ipsa vero resurrectione contra infidelitatem eorum ita ait: De resurrone autem mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
corã tẽptatorib dñs inuenit᷑ dixisse. ñ ut
daret sc̃m canib & margaritas porcis ued
qͥa int̃ eos qͥ teptabant erant aliqui qui
ut ilit᷑ audiebant. qͦs ꝓ aliors iminundicu
neglegi ñ oportebat. Q nocandũ etiam
bene eternitatẽ animarũi: & statĩ infer.
n ÷ ds mortuoꝵ s uiuor: ut cũ ꝓbaueri¬

Expanded text:
toribus Dominus invenitur dixisse, non ut daret sanctum canibus, et margaritas porcis, sed quia inter eos qui tentabant, erant aliqui qui utiliter audiebant, quos pro aliorum immunditia negligi non oportebat. Et notandum etiam bene aeternitatem animarum, et statim infert: Non est Deus mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
legib subiacere. Mittunt gͦ pharisei:¬
si possint deciꝑe illũ. Ꝙ noc andũ uideos
humiliatos ꝓpetcatis suis tributun
reddere: sicut illis prȩdictũ erat in lege
equit᷑. Magister scimꝰ qͥa uerax es &e

Expanded text:
legibus sublegibus subsi possent decipere illum. Et notandum Judaeos humiliatos pro peccatis tributum reddere, sicut illis praedictum erat in lege. Sequitur: Magister, scimus quia verax es, e
Abbreviated transcription (Latin):
Scribȩ querentes dñm cõprehendere.timuer
popłm:atq ideo qͦd ꝑse ñ poterant prȩsidis
manib att̾eptabant. ut ipsi a morte eius
uiderent᷑ immunes. Unde quidẽ mictunt e
discipłos suos cũ herodianis. Discipłos dico qͣsi
minꝰ notos ce minꝰ suspectos. ut uel abscondite
facile eũ deciꝑent. aut rep̃hensi minꝰ apud
eũ erubescerent. In malo enĩ consilio depre¬
henso tanto minor nascit᷑ confusio: quanto
fuerit ꝑsona deterior. Sed discipłi magi
erant pares. Cũ herodianis dicit: id÷ cum
militib herodis. Sub augusto cesare qͣndo
descriptio facta ẽ: iudea tributaria facta ẽ
His tributis p̃positꝰ antipatri filiꝰ herodes aliͤ¬
enigena ce ꝓselitꝰ: iudeis rex ab augusto ẽ.
constitutꝰ. Erat gͦ setlicio in popło aliis dicentib
debere dari tributa ꝓsecuritate &e ȩqͥtatẽ
cũ romani ꝓ õib militent. phariseis ee
nitentib ñ debere popłm dei qͥ decimas
soluit &e cȩtera quȩ lex p̃cipit humanis

Expanded text:
Scribae quaerentes Jesum comprehendere, timuerunt populum. Atque ideo quod per se non poterant, praesidium manibus attentabant, ut vel ipsi a morte ejus viderentur immunes, unde quidem mittunt eis discipulos suos, sed cum Herodiianis. Discipulos dico, quasi minus notos, et minus suspectos, ut vel abscondite, facile eum deciperent, aut reprehensi minus apud eum erubescerent. Malo enim consilio deprehenso, tanto minor nascitur confusio, quanto fuerit persona deterior. Sed discipuli talierant pares. Cum Herodianis dicit, id est cum militibus Herodis. Sub Augusto Caesare, quando descriptio facta est, Judaea tributaria facta est. His tributis praepositus Antipatris filius Herodis alienigena et proselytus, Judaeis sub Augusto rex est constitutus. Erat ergo seditio in populo, aliis dicentibus debere dari tributa, pro securitate et quiete, cum Romani pro omnibus militent. Pharisaeis contra nitentibus, non debere populum Dei qui decimas solvit, et caetera quae lex dicit, humanis
Abbreviated transcription (Latin):
uerba discipuloꝵ adit̃m. Qui discipłi
eũ magistrũ uocant & ueracẽ ut quasi
honoratus &e laudatꝰ misteriũ sui cordis
simplicit᷑ aꝑiat illis. tanquã uolenseos
habere discipulos. Ꝙ nota fraudulen
dicionis c̃tͣ romanos auctorẽ teneant.
quasi dicat᷑. Non times p̾latã ꝑsonã. nec
respicis ꝑsonã hoũ id ÷ indiscrete dicis
ueritatem maioribus & minoribus.
ognita autẽ mñs nequicia &e dolosi¬
tate eors: ait. Quid me tẽptatis
hypochritȩ: Iohs. Non scdm uerba
eor blande s scđm conscientiã eorũ
asꝑã. respondet aspe: loquens ad animã
ñ ad corpus ñ uerbis s uoluntatibus
Prima qͥdẽ &e maxima uirtꝰ ÷ responden¬
tis int᷑rogantiũ mentẽ cognoscere
& ñ discipłoss tẽptatores uocare. Aliud

Expanded text:
erba discipulorum ad Jesum, quia discipuli eum magistrum vocant, et veracem, ut quasi honoratus et laudatus, mysterium sui cordis simpliciter aperiat illis, tanquam volens habere discipulos. Et nota fraudulentditionis contra Romanos auctorem teneant. quasi dicant: Non times praelatam personam, nec respicis personam hominum, id est indiscrete dicis veritatem, et majoribus et minoribus. Cognita autem nequitia et dolositate eorum, Jesus ait: Quid me tentalis, hypocritae? etc. Non sunt verba eorum blanda, sed secundum conscientiam ipsorum asperam respondet aspere, loquens ad animam, non ad corpus, non verbis, sed voluntatibus. Prima quidem et maxima virtus est respondentis, interrogantium mentes cognoscere, et non discipulos, sed tentationes
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s. in sp̃u sc̃o id ÷ in dono dei requies
In altera uͦ tabula: honora patrẽ & ma¬
tr̃e ñ occides ñ mȩchaberis. ñ furaberis. si
falsũ testimoniũ dices ñ concupisces uxo
Nec moueat nos qͦd matħs ait tẽptantẽ
fuisse illũ aquo dñs int̾rogatꝰ ẽ. lucas
autẽ hoc tacet. & in fine marcus ita con¬
cludit : qͦd ei dñs sapient᷑ respontlenti
dixerit. ñ longe es aregno dei.Ferit.
potest ut quamuis tẽptans accesserit.
dñi tñ responsione correctꝰ sit. Aut
certe ipsã rẽptationẽ ñ accipiamus
malã tanqua decipere uolentis inimicũ:
sed cautã potius tanquã expiri uolentis¬
amplius ignotũ Non enim frustra legit᷑
qͥ facile credit. leuis corde minorabitur
Uongregatis autẽ phariseis: int̾rogauit

Expanded text:
s. Sed in Spiritu sancto, id est in dono Dei requies In altera vero tabula: Honora patrem et matrem. Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Non falsum testimonium dices, Non concupisceNec moveat vos quod Matthaeus ait, tentantem finxisse illum a quo Dominus interrogatus est. Lucas autem hoc tacet, et in fine Marcus ita concludit quod ei Dominus sapienter respondenti dixerit: Non longe es potest ut quamvis tentans accesserit, Domini tamen responsione correctus sit. Aut certe ipsam tentationem non accipiamus malam, tanquam decipere volentis inimicum; sed cautam potius, tanquam experiamplius ignotum. Non enim frustra legitur: Qui facile credit, levis corde minorabitur . Congregatis autem Pharisaeis interrogavit
Abbreviated transcription (Latin):
Uel amicũ ideo uocat᷑: qͥa ad nuptias inuirat
fuerat. U nota qͥa impudiciciȩ eũ argut eͥd
ueste illa carendo nuptiales mundicias polui¬
serit.
At ille obmutuit: quia
argumentũ excusationis malȩ sibi cn¬
scis ñ habuit. Sed tñ sciendũ qͥa qusql¬

Expanded text:
el amicum ideo vocat, quia ad nuptias invitatus fuerat. Et nota quia impudentiae eum arguit, quod veste illa carendo, nuptiales munditias polluerit. At ille obmutuit. Quia argumentum excusationis male sibi conscius non habuit. Sed tamen sciendum est qu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uita quȩ int̾ cȩlũ & infernũ ÷ sita
sic̃ inmedio subsistit: ita utrarunq
partiũ ciues cõmunit᷑ recipit. qͦs tñ sc̃a eccłia
nc̃ indiscrete suscipit: postmodũ in egressione
disceriit. Unde ꝓtinꝰ horrenda sententia subdit᷑
Intrauit autẽ rex ut uideret discũbentes &¬

Expanded text:
autem vita quae inter coelum et infernum sita est, autem vita quae inter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives communiter recipit, quos tamen sancta Ecclesia nunc indiscrete suscipit, postmodum in egressione discernit, unde protinus horrenda sententia subditur: Intravit autem rex ut videret discumbentes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝑnaturalẽ legẽ qͥdã erant ꝓpe uerã
legẽ diuinarũ doctrinarũ. Qui enĩ in
exitib uiarũ ẽ:neq ex toto remotus
auia net est inuia. Ꝙ nota qͥa p̃cipi-¬
unt᷑ congreggare bonos & malos. id est &
eos qͥꝑnaturalẽ legẽ & morꝓhonestatẽ
qͥdã modo boni erant: & eos qui post¬
posita naturali lege male uiuebant.
&e absq discretione boni & mali antea
extiterant: uel bonos & malos id ÷ prȩ¬
destinatos ad uitã &e p̃destinatos ad
mortẽ: qͥ indiscrete utunt᷑ prȩsentis
eccłȩ conuersatione. Alit̃ etiam uiae
signficant actiones. Exitꝰ ũ uiarũ de¬
fectꝰ significant actionũ qͥa plerunq
facile conuertunt᷑: qͥs in trenis actibs
ipsa qͣlitate conuiuantiũ apte ostendit᷑:
quia ꝑ has regis nuptias p̃sens ȩccła desig¬
nat᷑ in qͣ mali cũ bonis uersant᷑. Sic enĩ
deus om̃s ad fidẽ generat: ut tn õs ꝑ
inuocationẽ uitȩ ad libertatẽ sp̃ualis
gr̃e culpis exigentib ñ ꝑducat. Hec

Expanded text:
turalem legem, quidam erant prope veram legem divinarum Scripturarum: qui enim in exitibus viarum est, neque ex toto remotus a via, neque est in via. Et nota quod praecipiuntur congregare bonos et malos, id est et eos qui per naturalem legem, et morum honestatem quodammodo boni erant, et eos qui postposita naturali lege male vivebant, et absque discretione boni et mali antea exstiterant. Vel bonos et malos, id est praedestinatos ad vitam, et praedestinatos ad mortem, qui indiscrete utuntur praesentis Ecclesiae conversatione. Aliter etiam viae significant actiones. Exitus viarum defectus significant actionum, quia plerumque facile convertuntur, quos in terrenis actibus ipsa qualitate convivantium aperte ostenditur quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua mali cum bonis conversantur. Sic enim Deus omnes ad fidem generat, ut tamen omnes per innovationem vitae ad libertatem spiritualis gratiae, culpis exigentibus, non perducat. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ÷ qui intrauit : ut uidet discũbentes.
Nonqͥa ÷ aliqͥd ubi ipse ñ sit: sed ubi uult
aspicere. ibi fit p̃sens. ubi ñ uult absens uidet᷑.
Intrat gͦ ut uideat discũbentes id ÷ fideliũ
turmas qͣsi in fide dñi quiescentes. Qrecto
discũbentes dñr quasi quiescentes: id÷ ꝑ ipsa
fidẽ quã tenent requiẽ ꝑpetuã expectantes.
U uidet ibi hominẽ ñ uestitũ ueste nupt¬
Cali: id ÷ ñ ornatũ karitate quȩ maxime

Expanded text:
us, qui intravit videre discumbentes, non quod est aliquid ubi ipse non sit, sed quia ubi vult aspicere, fit praesens; ubi non vult, absens videtur. Intravit ergo ut videat discumbentes, id est fidelium turmas, quasi in fide Domini quiescentes. Et recte discumbentes dicuntur, quasi quiescentes, id est per ipsam fidem quam tenent, requiem aeternam exspectantes. Et vidit ibi hominem non vestitum, etc. Id est non ornatum charitate, qu
Abbreviated transcription (Latin):
flama cruciat᷑
Snc ait seruis suis. Nuptiȩ quidẽ
fuert̃ digni. Quia rex in qͥbusdã se
inuitantẽ contẽpni conspicit. filii sui
nuptias nolens ẽẽ uacuas. ad alios
mictit. qͥa & si apud aliquos laborat᷑
qͣndoq tri ubi sermo dei requiescat
inuenit᷑. Dicit itaq Nuptiȩ paratȩ
st̃: qͣsi diceret: õe sacramentũ humanȩ
dispensationis. natiuitatis scilicet. pas

Expanded text:
 cruciatur. Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem etc. Quia rex in quibusdam se invitantem contemni se conspicit, filii sui nuptias nolens esse vacuas, ad alios mittit, quia, etsi apud aliquos laboratur, quandoque tamen ubi sermo Dei requiescat, invenitur. Dicit itaque: Nuptiae paratae sunt, etc. Quasi dicat: Omne sacramentum humanae dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quos in scða inuitãtione ia dicit᷑. Eccȩ
prandiũ meũ paraui. toħs. Prandiũ est
doctrina iusticiȩ & uerba cȩlestiũ misteri-¬
orꝓ de filio dei. Quasi diceret. Ecce mensã ex
tauri mei ae altilia occisa & oĩa parata. ueni

Expanded text:
ce prandium meum paravi, etc. Prandium est doctrina justitiae, et verba coelestium mysteriorum de Filio Dei, quasi dicat: Ecce mensam ex Tauri mei, et altilia occisa, et omnia parata, i
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ exempla patrũ ueteris & noui destam̃ti
st̃ apposita. En tauri st̃ patres neteris tes¬
tamenti. Na dũ ex ꝑmissione legis acceꝑant:
ut suos aduersarios odio retributionis per¬
cuterent. qͥd aliud quã tauri erant. qͥ ini¬
micos suos corporeȩ uirtutis cornu ferie¬
sed etiã feruent inimicor suors dilecti¬

Expanded text:
ovi Testamenti sunt apposita. Tauri sunt patres Veteris Testamenti, qui dum ex permissione legis acceperant, ut suos adversarios odio retributionis percuterent, quid aliud quam tauri erant, qui inimicos suos corporeae virtutis cornu feriesed etiam fervent inimicorum suorum dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa de morte sua tacet. de qͣ iã in alia
parabola dixerat s mortẽ discipłor
ostendit: quos post ascensũ eiꝰ occide¬
rt̃ iudei maxime sacerdotes. Qua ꝓpt̃
ierłm postea a romanis destructa. ẽ
ex autẽ cũ audisset iratꝰ. ẽ. Quando
td nuptias inuitabat. & oꝑa miscđiȩ

Expanded text:
quod de morte sua tacet, de qua jam in alia quod de morte sua tacet, de qua jam in alia parabola dixerat, sed mortem discipulorum ostendit, quos post ascensum ejus occiderunt Judaei, maxime sacerdotes, quapropter Jerusalem postea a Romanis destructa est, ex autem cum audisset iratus est. Quando ad nup
Abbreviated transcription (Latin):
posita. Ꝙ notandũ qͥa in pͥori inuitatione
deus cũ uerba eiꝰ audire nolumꝰ sic̃ nec¬
illi in priori inuitatione adiungit ex¬
empla. ut qͦd impossibile credimꝰ ꝑexẽ¬
pla ad credendũ fiat facilius. Setuitur.
Tenite adnuptias. Quasi conclusio est.
Quia uidetis tot &tales uiros p̃cessisse
participes nuptiarũ & mensȩ. quia
habuert᷑ fidẽ incarnationis dñicȩ gͦ
uenite & in hac fide cũ ceteris concordate
Illi aute neglexert. Talẽ ut dixi admoł¬
nitionẽ habuert᷑. s illi admoniti uenire
noluert̃: immo neglexert̃ suȩ salutis
prȩconiũ. Ꝙ abiert᷑ aliꝰ inuillã suã aliꝰ
uero ad negociationẽ suã. in uillã ire est
t̃reno labori immoderate incũbere :
negociari uͦ est terrenis inhiare.
Deliqui uͦ tenuert̃ seruos eiꝰ ⁊e contumelia
affectos occidert̃. Non solũ uocantis gr̃am
occidert᷑. Ꝙ nota qͥa hic siletur occasio
sponsi: sed ꝑ mortẽ seruoꝵ ostenditur
contẽptꝰ nuptiarũ. Ioħs. Notandũ etiã

Expanded text:
S. Nota quod in priori invitatione Deus, cum verba ejus audire nolumus, illi in priori invitatione, adjungit exempla, ut quod impossibile credimus, per exempla ad credendum fiat facilius. Sequitur: Venite ad nuptias. Quasi conclusio est, quia videtis tot et tales viros praecessisse participes nuptiarum et mensae, qui habuerunt fidem Incarnationis Dominicae: ergo venite, et in hanc fidem cum caeteris concordate. Illi autem neglexerunt. Talem, ut diximus, admonitionem habuerunt, sed illi admoniti, venire noluerunt, imo neglexerunt suae salutis praeconium. Et abierunt, alius in villam suam, alius vero in negotiationem suam. In villam ire, est terreno labore immoderate incumbere. Negotiari vero est terrenis inhiare. Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumelia affectos occiderunt. Non solum vocantis gratiaocciderunt. Et nota quod hic siletur occisio sponsi, sed per mortem servorum ostenditur contemptus nuptiarum. Notandum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Patet qͥa ñ de ignoratitia interrogat:
s ut cõpetenter ad uerba eorꝓ respon¬
deat. Dict̃ gͦ ei. Cesaris. Cesaris quidẽ
tiberu pͥuigni augusti: sub qͦ & dñs passusẽ.
Nunc ait illis. Retddite gͦ quȩ sunt
cesaris celari ce quȩ sunt dei deo Reddite
cesari triputũ a pecumã deo decimas

Expanded text:
a non de ignorantia interrogat, sed ut competenter ad verba eorum respondeat. Dicunt ei, Caesaris. Caesaris quidem Tiberii privigni Augusti, sub quo et Dominus passus est. Tunc ait illis: Reddite ergo quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo. Reddite Caesari tributum, pecuniam; Deo, decimas
Abbreviated transcription (Latin):
cunc pedes & manꝰ ꝑ cistrictionẽ sentenoe
illis qͥ mͦ a prauis oꝑib ligari noluert᷑ ꝑ meli¬
ort̃ rationẽ uitȩ uel certe tunc ligat pena.
qͦs modo abonis opib ligauit culpa. Pedes eñi qͥ
uisitare egrũ neglegunt. & manꝰ quȩ indi¬
gentib nichil tribuunt. ahono oꝑe ĩa ex
uoluntate ligatȩ st̃. Qui gͦ nc̃ sp̃onte ligan¬
t᷑ inuicio: tunc inuiti ligant᷑ in supplicio.
Bene autẽ dr̃ qͦd etiã exteriores tenebras ꝑici-¬
at᷑ interiores quippe tenebras cecitatẽ cordis
dicimꝰ: exteriores uͦ ȩternã noctis clãnationẽ.
hi erit fletꝰ &e stridor dentiũ. ut scilicet illic
dentes strideant: qͥ hic de edacitate gaude¬
bant. & oculi doleant & defleant: qui hic ꝑ
illicitas concupiscentias uersabant᷑. quatinꝰ
singula mẽbra supplicio subiaceant. quȩ hic
pulso uno in quo scilicet om̃e malor corpus
Dex pͥmit᷑ generalis ꝑtinꝰ sententia subinfert᷑

Expanded text:
tunc pedes et manus, per districtionem sententiae, illis qui modo a pravis operibus ligari noluerunt, per meliorationem vitae. Vel certe tunc ligat poena, quos modo a bonis operibus ligavit culpa. Pedes enim qui visitare egenum negligunt, manus quae indigentibus nihil tribuunt, a bono opere jam ex voluntate ligatae sunt. Qui enim nunc sponte ligantur in vitio, tunc inviti ligantur in supplicio. Bene autem dicitur quod in exteriores tenebras projiciatur. Interiores quidem tenebras caecitatem cordis dicimus; exteriores vero aeternam noctem damnationis. Ibi erit fletus et stridor dentium, etc. Ut scilicet illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant, et oculi defleant et doleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur, quatenus singula membra supplicio subjaceant, qui hic pulso igitur uno, in quo scilicet omne malorum corpus exprimitur, generalis protinus sententia subinfertur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta excedit᷑. ueniã peccati fidelit̾ p̃sumat᷑
ab illo: qͥ non uult mortẽ peccatoris. sed
ut conuertat᷑ aꝑditione poenitendo & sal¬
uatꝰ miseratione dnĩ uiuat. Siqͥs alit̃ de
iustissima dĩ piecate sentit: ñ xp̃ianus sed
nouatianus est.
non uidere certi sumꝰ: s motieas corpo¬
ris ab illo. & affectionẽ inditiis colligi
exꝑimento didicimꝰ S ecreta autẽ cordis
sołs ille nouit. adquẽ dr̃ cusolus nosti
corda filioꝵ hominũ.

Expanded text:
editur, venia peccatorum fideliter praesumatur ab illo qui non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur a perditione poenitendo, et salvatus miseratione Domini vivat . Si quis aliter de justissima Dei pietate sentit, non Christianus, sed Novatianus est. non videre certi sumus; sed motibus eas corporis ab illo et affectionum indiciis colligi, experimento didicimus. Secreta autem cordis solus ille novit ad quem dicitur: Tu solus nosti corda filiorum hom
Abbreviated transcription (Latin):
Quodq tobias consolans eã respondet. tace
& noli curbari. sanꝰ est filius nr̃. satis fide¬
ipsis qͥ nẽ de uideis credunt conuenit.
qui se siosq in hoc consolant᷑ qđ uere fu¬
curũ sit tẽpus quando reuertat᷑ ad eos dñs
&̾ cunc om̃is isrł saluus fiat. scientes qͥa
usitato designat. Nogat cobiã raguhel
ampliori tempore manere secũ. nec audi¬
cur dicente tobia. Ego noui qͥa pater m̃s
& mater mea modo dies cõputant &e crui¬
ciat᷑ sp̃s eoꝵ in ipsis. Et cũ plenitudo genti
tur enĩ diuina clementia qm tristicia
magna est & continuus dolor cordis crȩ¬
dentib ex iudeis ꝓ cȩcitate incredulorũ
qͥst̃ cognati eoꝵ scdm carnẽ. qͥsunt isrłitę

Expanded text:
Quodque Tobias consolans eam, respondet: Tace, et noli turbari, sanus est filius nosteipsis qui nunc de Judaeis credunt, convenit; qui se suosque in hoc adhuc consolantur, quod vere futurum sit tempus, quando revertatur ad eos Dominus, et tunc omnis Israel salvus fiat; scientes, quia usitato designat. Rogat Tobiam Raguel ampliore tempore manere secum, nec auditur, dicente Tobia: Ego novi, quia pater meus et mater mea modo dies computant, et cruciatur spiritus eorum in ipsis. Et cum plenitudo gentiutur enim divina clementia, quoniam tristitia est magna, et continuus dolor cordis credentibus ex Judaeis pro caecitate incredulorum, qui sunt cognati eorum secundum carnem, qui sunt Israe