comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ea me. Manclata & eniͣ dĩ ꝓ ussio¬
ne facere. seruientis. ⁊ obedientis ÷
tia multiplicat᷑. Ala in nobis alã
ꝑcutit. qr uirtus uirtutẽ excitat.
Sic qui castitatis bonũ in suo cor¬
pore custodit. contra luuriantes
relo accendit᷑. ut ab inmunditiȩ ma¬
culis expient᷑. Et sepe cdũ qͦdã in
lapsib inuenit. edomat. affligit.
atq ad castitatis munditiã restrin¬
git. Cuius si forte mens de inmũ¬
dicia luxurie fuerit temptata.
ex ipso zelo quo alios correrit. se¬
met ipsam coͬuenit : & erubescit
inmuncla cogitare. quȩ se in aliis
recolit correxisse. In hoc gͦ ala alã
animalia feriunt. & altera ad al¬
teram ala ꝑcutit᷑ singuloꝵ. huiꝰ
quoq discretionis largiente dño
sensus patet. Quid ÷ gͦ qđ hȩc
pennata animalia uicissim alas
alterã ad alterã feriunt. nͥ qd̃ om̃s
sc̃i se inuicẽ suis uirtutib tangunt.
ac sese ad ꝓuectũ exrcitant  consi
deratione uirtutis alienȩ.Non
eniͣ uni dant᷑ omĩa. ne in suꝑbiã

Expanded text:
ca me . Mandata enim Dei pro jussione facere servientis et obedientis est, tia multiplicatur, ala in nobis alam percutit, quia virtus virtutem excitat. Sic qui castitatis bonum in suo corpore custodit contra luxuriantes zelo accenditur, ut ab immunditiae maculis expientur. Et saepe dum quosdam in lapsibus invenit, edomat, affligit, atque ad castitatis munditiam restringit. Cujus si forte mens de immunditia luxuriae fuerit tentata, ex ipso zelo quo alios correxit semetipsam convenit, et erubescit immunda cogitare, quae se in aliis recolit correxisse. In hoc ergo ala alaanimalia feriunt, et altera ad alteram ala percutitur singulorum, hujus quoque descriptionis, largiente Domino, sensus patet. Quid est ergo quod haec pennata animalia vicissim alas alteram ad alteram feriunt, nisi quod omnes sancti se invicem suis virtutibus tangunt, et sese ad provectuderatione virtutis alienae? Non enim uni dantur omnia, ne in superbiam
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ est. qr cui sermo dĩ in ore¬
bio contra semet ipsu̾ animꝰ amares¬
qualit̾ se rep̃hendere debeat: eose
durius ꝑ amaritudinẽ̾ pęnitentię
castigat. qr tanto sibi dispieet. qͣnto
in sacro uolumine amplitis de oĩpo¬
tente dõ uiclet qđ amet. S qr ad¬

Expanded text:
sciendum est, quia cui sermo Dei in orebio contra semetipsum animus amaresqualiter se reprehendere debeat, eo se durius per amaritudinem poenitentiae castigat; quod tanto sibi magis displicet, quanto in sacro volumine amplius de omnipotente Deo videt quae amet. INTER
Abbreviated transcription (Latin):
mote sunt. qr dũ iudi a fide re¬
cesserunt. ad cognitionẽ fidĩ cor¬
da gentilium eueurrerunt.
Quȩ indelicet gentes in sacre lecꝰ¬
tionis pabuilo os cordis aꝑunt. & ĩ
occulto sicut ecdens pauꝑ cõmedunt.
quia cũ festinatione & silentio uer¬
ba uitę legentes sumunt. S scien¬
dũ est quia quanto auditores in
caritate atq intellectu ꝓficrnt.
tantaᷤ scĩs p̃clicatorib maior gr̃a

Expanded text:
unt, quia dum Judaei a fide caderent, ad cognitionem fidei corda gentilium cucurrerunt. Quae videlicet gentes in sacrae lectionis pabulo os cordis aperiunt, et in occulto sicut pauper comedunt, quia cum festinatione et silentio verba vitae legentes sumunt. 40. Sed sciendum est quia quanto auditores in charitate atque intellectu proficiunt, tanto sanctis praedicatoribus major gratia
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen a terrenis desideriis mte
noluit separare. S quia ꝓpħa sc̃s
scientia eleuatus est. & uita parit᷑
assumptus. ĩa qualis in p̃cdicatione
ꝑgat audiamus. Ꝙ habii amarus
in indignatione sp̃s mei. Pensate
rant. eur a marus abibat : An
otñe cor quod isclem spͣc assumit.
amaru̾ in inctignatione spͣs sui¬
spͣc facit. Unde sciendum est.
quia cui adhue p̃sens uita dul¬
cis est. &̾ si t̾ibum dĩ loqui uideat᷑.¬

Expanded text:
et tamen a terrenis desideriis mentem et tamen a terrenis desideriis mentem noluit separare . Sed quia propheta sanctus scientia elevatus est, et vita pariter assumptus, jam qualis in praedicationemus. « Et abii amarus in indignatione spiritus mei. » rant, cur amarus abibat? An omne cor quod idem spiritus assumit, amarum in indignatione sui spiritus facit? Unde sciendum est quia cui adhuc praesens vita dulcis est, etiamsi verbum Dei loqui videat
Abbreviated transcription (Latin):
quasi aqua de cȩlo uenit in tectũ.
Quia uͦi nos eoꝵ uerbis irrigam᷑.
quasi aqua de tecto deftuit. in
tertam. Sc̃a itaq ȩccłia dũ exorit᷑
in stillicidiis suis lȩtat᷑. quia ĩ fide
& bonis oꝑib nascit᷑. & quȩ acceꝑit
dona considerat. & in uerbis pͣdi¬
eantium ecxultat. Quia uͦ audi¬
entib ad meliora surgentib. eoꝵ
quoq p̃licatorib gr̃a mtiltiplicat᷑
uit me & assumpsit me. Inde enĩ
p̃licator magis acmagis eleuat᷑. & as¬
sitmit᷑. unde auctitor ad meliorem
uitã mutat᷑. S querendũ nobis est
cum sp̃s mentẽ nͣ eleuet nͥ assũpse¬
rit. eur prius eleuauit ⁊ pꝰmodu̾
dr̃ assumpsit. S boo loco assumpsit
dictu est. constant̃ tenuit. Nã st̃
ñ nulli quos eletiat sp̃s. s ñ assitmit.
quoꝵ: intellectus ad spiritalia emicat.
& tam̃ uita in factis carnalib rema¬
nens. in telleotui nͣ concorclat. B a
ueracit᷑ potuit longe pꝰ fufa ꝓspice̾.

Expanded text:
quasi aqua de coelo venit in tectum. quasi aqua de coelo venit in tectum. Quia vero nos eorum verbis irrigamur, quasi aqua de tecto defluit 1279 in terram. Sancta itaque Ecclesia, dum exoritur, in stillicidiis suis laetatur, quia cum in fide et bonis operibus nascitur, ea quae accepit dona considerat, et in verbis praedicantium exsultat. Quia ergo auditoribus ad meliora surgentibus, eorum quoque praedicatoribus gratia multiplicatur, vit me, et assumpsit me. Inde enim praedicator magis ac magis elevatur et assumitur, unde auditor ad meliorem vitam mutatur. 42. Sed quaerendum nobis est, cum spiritus mentem non elevet nisi assumpserit, cur prius elevavit et postmodum dicitur assumpsit? Sed hoc loco assumpsit dictum est constanter tenuit. Nam sunt nonnulli quos elevat sed non assumit, quorum et intellectus ad spiritalia emicat, sed tamen vita in factis carnalibus remanens, intellectui non concordat. Balaveraciter potuit longe post futura prospicere,
Abbreviated transcription (Latin):
& assumpsit me. Cur qui se assũp.¬
tum iam a sp̃u direrat: ĩterũ eleua¬
tũ & assumptuͣ narrat: S ad altiora
mens pͣdicantium ꝓficit. cũ ꝑ eos
sensus audientiũ ad om̃ipotentis diͥ
desideriũ comouet᷑ : qr uidelicet
p̃dicatores sõi idcireo ꝓfiouint. ut
ȩccłia multiplicent᷑. sicut de hac
scã ecclesia scriptũ est. Ritios titis ĩe¬
brians. multiplicas generaationes aꝰ
in stillicidiis eius letabit᷑. eñ exori¬
etur. Riui quippe ȩccłie sc̃i pͣdi¬
catores sunt. qui tͣram ntͣi corcdis
infundunt. S cnͣ in ebriant᷑ riui:
generationes ȩccłie maltiplicant᷑
quia cum uberiorẽ gra̾m sc̃i sp̃o
p̃dicatoees accipiunt : fideliu̾ nu¬
merus atiget᷑.  sc̃a ȩccłia in stuo
stillicitiis letat᷑. In stillicidio ⁊ eñĩ
cde gelo ceciderat in tectũ. lectũ
sͦ ȩceli̾ę sc̃i p̃dicatores sunt. qͥ nos
interredendo. & ammonitionib mu¬
niendo ꝓtegunt. S quia illoꝵ cor
diuinitus in p̃dicatione infundit᷑.

Expanded text:
 legimus . Cur qui se assumptum jam a spiritu dixerat, iterum elevatum et assumptum narrat? Sed ad altiora mens praedicantium proficit, cum per eos sensus audientium ad omnipotentis Dei desiderium commovetur. Qui videlicet praedicatores sancti idcirco proficiunt, ut Ecclesia multiplicentur, sicut de hac eadem sancta Ecclesia scriptum est: Rivos ejus inebrians multiplica generationes ejus, in stillicidiis suis laetabitur cum exorietur . Rivi quippe Ecclesiae sancti praedicatores sunt, qui terram nostri cordis infundunt. Sed cum inebriantur rivi, generationes Ecclesiae multiplicantur, quia cum uberiorem gratiam spiritus praedicatores accipiunt, fidelium numerus augetur. Quae sancta Ecclesia in suis stillicidiis laetatur. In stillicidio enim aqude coelo ceciderat in tectum. Tectum vero Ecclesiae sancti praedicatores sunt, qui nos intercedendo et admonitionibus muniendo protegunt. Sed quia illorum cor divinitus in praedicatione infunditur,
Abbreviated transcription (Latin):
clentẽ malitiã. uilis in eius ocłis
facta est omĩs qtiͣa exbibebat in
eccłia sollicitulo sua. Et quͣa mul¬
tos exr accepto intellectu pͣcetleret
non attendit. quia illoꝵ in nocen¬
tiam pensans. ꝑ sequutorẽ aliqͣndo
fuisse se cloluit. S uideamuo si
quis ex apłis. eũ qui paulo datus ÷
intellectum mirat᷑. Ipse nob̃ apłoꝵ
primus requirendus est. qͥ disci¬
pulos ainmonens ait. Siẽ ⁊ carissi¬

Expanded text:
cedentem malitiam vilis in ejus oculis facta est omnis quam exhibebat in Ecclesia sollicitudo sua; et quam multos ex accepto intellectu praecederet non attendit, quia, illorum innocentiam pensans, persecutorem aliquando fuisse se doluit. Sed videamus si quis ex apostolis eum qui Paulo datus est intellectum miratur. Ipse nobis apostolorum primus requirendus est, qui discipulos admonens ait: Sicut et charissi
Abbreviated transcription (Latin):
& solutuͣ ÷ unculũ linguȩ eus.
⁊ loquebat᷑ recꝰte. Quid est enĩ
qđ creator om̃iũ ds̾. cũ surclũ
& mutuͣ sanare uoluisset. in au¬
res illius suos digitos misit : &
earpuens lingu̾a eius tetigit:Qͥd
ꝑ digitos redemptoris. nͥ dona scĩ¬

Expanded text:
linguae ejus, et loquebatur recte. Quid est enim quod Creator omnium Deus, cum surdum et mutum sanare voluisset, in aures illius suos digitos misit, et exspuens linguam ejus tetigit? Quid per digitos Redemptoris, nisi dona s
Abbreviated transcription (Latin):
lent lacrimis ꝑuersa quȩ fecerunt.
s etiam miris oꝑib ad alta ꝓficiunt.
uit sc̃a animalia dĩ om̃potentis fi¬
ant. ut signis ⁊ uirtutib ad alta
euolent. ut t̾ram funditus dese¬
rant. & accepto dono. sese ad cę¬
lestia ꝑ desideria suspendant. De

Expanded text:
lent lacrymis perversa quae fecerunt, lent lacrymis perversa quae fecerunt, sed etiam miris operibus ad alta proficiunt, ut sancta animalia Dei omnipotentis fiant, ut signis et virtutibus ad alta evolent, ut terram funditus deserant, et acceptis donis sese ad coelestia per desiderium suspendant. De
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑basti eam. sana contrieiones
eius quia cõmota est. Terra qͥppe
comota & turbata est. peccator de
cogitatione sui reatus anxius. &
ad penitentiȩ lam̃ta ꝑductus.
Peccanti enĩ homini dictũ est.
t̾ra es ⁊ in t̾rã ibis. Eoret gͦ ut
sanetur contricio t̾rȩ quia cõmo¬
ta est. quatinus peccator qͥ de cul¬
pis suis affligit᷑. de celestis miscdĩȩ
gaudio consolef᷑. Hȩc est itaq
uar cõmotionis . quando unusqͥsꝙ
sua acta cluudicans. in afflictio
dicta glã dm̃ de loco suo. Locus
enim maligni sp̃c fuerant corda
peccantium. sed cum sibimet ipsis
contra se erigunt. iam pęnitentiȩ
lacrimis insecunt᷑ mala q̃ comisẽ¬
runt. Inde gͦ audit᷑ benedictio
głe in laude dnͣ. unde prius so¬
nabat creatoris iniuria. de amore
p̃sentis scli̾. & corla pęnitentium
fuint iã dño loctis sius. quȩ prius
in peccatis posita fuerant locus ali-¬
enus. Ipsi autẽ qui a peocatis suis
ad dñm conuertunt᷑. non solũ de¬

Expanded text:
conturbasti eam, sana contritiones ejus, quia mota est . Terra quippe commota et turbata, est peccator de cognitione reatus sui anxius, et ad poenitentiae lamenta perductus. Peccanti etenim homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Exoret ergo ut sanetur contritio terrae, quia mota est, quatenus peccator qui de culpis suis affligitur, 1274 de coelestis misericordiae gaudio consoletur. Haec est itaque vox commotionis magnae, quando unusquisque sua acta dijudicans, in afflictiondicta gloria Domini de loco suo. Locus enim maligni spiritus fuerant corda peccantium; sed cum sibimetipsis  enim se contra se erigunt, jam poenitentiae lacrymis insequuntur mala quae commiserunt. Inde ergo auditur benedictio gloriae in laude Domini, unde prius sonabat Creatoris injuria de amore praesentis saeculi. Et corda poenitentium fiunt jam Domino locus suus, quae prius in peccatis posita, fuerant locus alienus. Ipsi autem qui a peccatis suis ad Dominum convertuntur, non solum de
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut cotidie impleri uideamus.
qr fecerit iratus enͣ dicit. Plui
it. Cũ enĩ sc̃ȩ ecrhortationis u̾ba
alia mens suscipit. alia suciꝑe
recusat. suꝑ tiã ciuitatẽ dñs
pluit. & suꝑ alitrã ñ pluit. Cuͣ
aliis se uitiis corrigit. atq ab
aliis emendare contẽpnit: una
eademq eiuitas e& parte conplu-¬
it᷑. ⁊ ex parte arida remanet. in
sunt quicdã qui audiunt. s tam̃
hanc medullitus nͣ sequunt᷑. quia
alia in se uitia resecant. s ĩ aliis
grauit᷑ ꝑclurant. Sepe enĩ quosclã
uidemus. qui ꝑ p̾dicationis u̾bũ¬
pellunt. & non solũ ĩa aliena ñ
rapiunt. s ⁊ propria indigentib
largiunt᷑. nec tam̃ ire stimulo se¬
domant. nec pacientiȩ modera¬
mina ꝑ mentis tranquillitatẽ ser¬
uãt. Et sepe alii ad exhortatio¬
nis uerbũ in semet ipsis ĩa carnis
inmundiciam uincunt. corpus
in castitate custocliunt. nec tam̃
alhuc animu̾ sic̃ debent ꝓximis
inclinant. s ꝑ rigore suꝑbiȩ ĩ co¬

Expanded text:
uotidie impleri videmus quia fuerit iratus, cum dicit: Plui it . Cum enim sanctae exhortationis verba alia mens suscipit, alia mens suscipere recusat, super unam civitatem Dominus pluit, super alteram non pluit. Cum aliis aliis emendare contemnit, una eademque civitas et ex parte compluitur, et ex parte arida remanet, in sunt quidam qui audiunt, et tamen haec medullitus non sequuntur, quia alia in se vitia resecant, sed in aliis graviter perdurant. Saepe enim quosdam videmus qui per praedicationis pellunt, et non solum jam aliena non rapiunt, sed et propria indigentibus largiuntur; nec tamen irae stimulos edomant, nec patientiae moderamina per mentis tranquilitatem servant. Et saepe alii ad exhortationis verbum in semetipsis jam carnis immunditiam vincunt, corpus in castitate custodiunt, nec tamen adhuc animum, sicut debent, proximis inclinant, sed per rigorem superbiae in co
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq iã. e̾ẽ. misericors in elemosiniᷤ
ia ceꝑit. u̾ba sẽȩ auetoritatis legit.
tũ est. Pat̃ erã pauꝑũ. quod fortas¬
se antea legebat .⁊ pͣteribat. S cũ ĩ
eius corcle iam misccłia ceꝑit im¬
tari nat᷑am. quod. ẽ. patr̃e. e̾ẽ. pau¬
ꝑum legit. M cognoseit. quia in¬
trorsus recdiens insemet ipso intel¬
ligit. qđ foris audit. Alitid naͣꝙ
est elemosiã ex p̾cepto facere. atꝙ
aliud ex caritate. Ex pͣcepto enĩ fa¬
cere bonuͣ. inchoantiũ est. ex carita¬
te autẽ facere bonuͣ ꝑfectoꝵ. Qui¬

Expanded text:
» Cum jam esse misericors in eleemosynis » Cum jam esse misericors in eleemosynis coeperit, verba sanctae auctoritatis legit, tum est: « Pater eram pauperum . » Quod fortasse antea legebat, et praeteribat, sed cum in ejus corde jam misericordia coeperit imitari naturam, quid sit patrem esse pauperum, legit et recognoscit, quia introrsus rediens, in semetipso intelligit quod foris audit. Aliud namque est eleemosynam ex praecepto facere, atque aliud ex charitate. Ex praecepto enim facere bonum, inchoantium est; ex charitate autem facere
Abbreviated transcription (Latin):
alarũ animaliũ. qr eir ipso lactu
pęnitentiũ oriunt᷑ uirtutes sc̃oꝵ.
ut tanto magis in sc̃a actione ꝓfi¬
ciant. quanto se ante cognitionẽ
uitȩ nequit᷑ egisse meminerunt.
S ĩ his u̾bis magna dubitatio est.
so ꝑcutiat. an certe hȩc eade̾ sc̃a
antmalia alis suis se uicissim ferian.
ut alas huiꝰ alterũ. & ala alterius
istad animal tangat. S quia plerũq
in sacro ȩloquio ido aliqͥd obscure
dr̾. ut dispensante mirabilit᷑ deo
multiplicit᷑ exrponat᷑. nos carita¬
ti ur̃ȩ utraq exponere largiente
cdo debemus. Sepe iam alas antina¬
exrcutiens alterã ad alterã ꝑcutit.
nͥ quod aꝑte dat᷑ intelligi. quia si scã
animalia efficim᷑. uirtus in nobis
uirtutẽ exreitat. dũ una alterã ad
ꝑfectionẽ pulsat: Ecce ⁊ enim qͥs¬
habet ĩa uerbi dĩ scientiã. atq ꝑ
eandem scientiã discit ut uiscera
etiam miscłiȩ habeat. ꝑscientiam
quippe uerbum cłi dicit. Date elemo¬
sinã. & eece omĩa muncda sunt uob̃.

Expanded text:
 ex ipso luctu poenitentium oriuntur virtutes sanctorum, ut tanto magis in sancta actione proficiant, quanto se ante cognitionem vitae nequiter egisse meminerunt. Sed est in his verbis magna dubitatio, quiais percutiat, an certe haec eadem sancta animalia alis suis se vicissim feriant, ut ala hujus alterum, et ala alterius istud animal tangat. 31. Sed quia plerumque in sacro eloquio ideo aliquid obscure dicitur, ut dispensante mirabiliter Deo multipliciter exponatur, nos charitati vestrae utraque exponere largiente Domino debemus. Saepe jam alas animaexcutiens alteram ad alteram percutit, nisi quod aperte datur intelligi quia, si sancta animalia efficimur, virtus virtutem in nobis excitat, dum una alteram ad perfectionem pulsat? Ecce enim habet quis verbi Dei scientiam, atque per eamdem scientiam discit, ut viscera etiam misericordiae habeat, per scientiam quippe verbi Dei didicit: « Date eleemosynam, ecce omnia munda sunt vobis .
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. ꝑ diuinȩ dispensationis gram
cotictiano alimento nutriam᷑. Om̃ps
enĩ cłs. quasi totiens ad os cordis
nrͣi manũ porrigit. quotiens nob̾
intellectũ aꝑit. & eybũ sacri ȩlo¬
quii in nr̃is sensib mittit. Cybat
gͥ nos uolumine. cũ sensũ nobis

Expanded text:
cimus, per divinae dispensationis gratiam cimus, per divinae dispensationis gratiam quotidiano alimento nutriamur. Omnipotens etenim Deus quasi toties ad os cordis nostri manum porrigit, quoties nobis intellectum aperit, et cibum sacri eloquii in nostris sensibus mittit. Cibat ergo nos volumine, cum sensum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim intelligenda sunt. ut
& nobio ꝓsint. & intentione spiri¬
tali aliis conferant᷑. Unde bene
nunc dr̾. Comede uolumen istud.
& uade ⁊ loquere ad filios isrł.
Acsi ei de saero eybo diceretur.
Comecle & pasee. saturare & eructa.
accipe & sparge. confortare &
subiungit dicens. & aꝑui os me¬
um. & eẏbauit me uolumine illo.
dicens. Labia dolosa in cortle &
ligentiam sacri uerbi p̃paramus.
quia ad spiramentum clm̃ei p̾cepti
cortlis nr̃i desideria in hiant. ut
de eybo uitȩ aliquid sumant. Sed
tam̃ hoc ipsum sumere nr̃arũ u¬
riũ ^ est. nͥ ipse eybauerit. qui ut
comedat᷑ uissit. Ille & enim cyba¬
t᷑. qui ꝑ se edere non potest. Et
quia ad capienla uerba cȩlestia. ido¬
nea nr̃a infirmitas non est. ipse
nos eybat. qui nobis in tẽpore m̃-¬
suram tritici temꝑat. quatinus ĩ
sacro eloquio dũ hodie intelligimꝰ
qđ esterno diȩ nesciebamus. cras
quoq cõphendãmus qđ hodie nes¬

Expanded text:
hoc enim intelligenda sunt, 1265 ut hoc enim intelligenda sunt, 1265 ut et nobis prosint, et intentione spiritali aliis conferantur. Unde bene nunc dicitur: Comede volumen istud, et vade, loquere ad filios Israel. Ac si ei de sacro cibo diceretur: Comede et pasce, saturare et eructa, accipe et sparge, confortare et subjungit, dicens: Et aperui os meum et cibavit me volumine illo. tur, dicens: Labia dolosa in corde, etligentiam sacri verbi praeparamus. quia ad spiramentum dominici praecepti cordis nostri desideria inhiant, ut de cibo vitae aliquid sumant. Sed tamen hoc ipsum sumere nostrarum virium non est, nisi ipse cibaverit qui ut comedatur jussit. Ille etenim cibatur, qui per se edere non potest. Et quia ad capienda verba coelestia idonea nostra infirmitas non est, ipse nos cibat, qui nobis in tempore mensuram tritici temperat, quatenus in sacro verbo dum hodie intelligimus quod hesterno die nesciebamus, cras quoque comprehendamus quod hodie nes
Abbreviated transcription (Latin):
fame̾ in t̾rãm. ñ famem panis neq
sitim aquȩ. s audiendi uerbũ dñi.
Qui gͦ fubtracto suo eloquio. fame
ac siti nos dicit atteri. quia eius
uerba & eybus nr᷑ & potus sint de-¬
monstrat. S notandũ quod aliqͣndo
eyb aliquando potus sunt. In re-¬
b eni obscuriorib que intelligine¬
queunt nͥ exponant᷑. manclit᷑ ut
glutiatur. In reb uͦ aꝑtiorib potͦ i̾.
petus. Potum enim non mandendo
glutimus. Aꝑtiora manclata bibimꝰ.
quia etiam non exposita intelligere
ualemus. Pro eo autẽ quod hietechi¬
auditurus erat: nequaꝗͣ ei de sa-¬
cro uolumine dr̃ bibe : s comede.
S in uerbis saeri ęloquii. iste de¬
bet studii nr̃i ordo seruari. ut
hȩc ido cognoscamus. quatinus de
iniquitate nr̃a cõpuncti. cognos¬
centes mala quȩ fecimus. uitemꝰ
ne alia faciamus. Et cũ iam ea
magno usu lacrimarũ. de peccatoꝵ
remissione ceꝑit. ẽẽ. fidutia. per
uerba dĩ quȩ intelligimus. ad ui-¬
tam quoq ⁊ alios trahamus. Ad

Expanded text:
famem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . » Qui ergo, subtracto suo eloquio, fame ac siti nos dicit atteri, quia ejus verba et cibus noster et potus sint demonstrat. Sed notandum quod aliquando cibus, aliquando potus sunt. In rebus enim obscurioribus, quae intelligi nequeunt nisi exponantur, sacra glutiatur. In rebus vero apertioribus potus est. Potum enim non mandendo glutimus. Apertiora ergo mandato bibimus, quia etiam non exposita intelligere valemus. Pro eo autem quod multa Ezechiauditurus erat, nequaquam ei de sacro volumine dicitur, bibe, sed comede. Sed in verbis sacri eloquii iste debet studii nostri ordo servari, ut haec ideo cognoscamus, quatenus de iniquitate nostra compuncti, cognoscentes mala quae fecimus, vitemus ne alia faciamus. 4. Et cum jam ex magno usu lacrymarum de peccatorum remissione coeperit esse fiducia, per verba Dei quae intelligimus ad vitam quoque et alios trahamus. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
pudentiã. Hinc ꝓpba alius specu¬
latorem admonet dicens. Suꝑ montẽ
ecxrcelsum ascende tu qui ęuuangeli¬
tas syon. Ut uidelicet qui p̃dicati¬
onis locum ^a cͤcepit. ad altitudinẽ
transeat. & eoꝵ qui sibi comissi st̃
oꝑa transcendat. qͣttͥnus ⁊ subiectoꝵ

Expanded text:
videntiam. Hinc propheta alius speculatorem admonet, dicens: « Super montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion , » ut videlicet qui praedicationis locum accepit, ad altitudinem transeat, et eorum qui sibi commissi sunt opera transcenda
Abbreviated transcription (Latin):
excelsis dõ. & in t̾ra par hominib
bonȩ uolantatis. S si adhuc p̾sen¬
ti selo̾ mente uiheres. si adhuc
terrenis uoluptatib delectaris.
amare non potes gaudia ȩterna
quȩ audis. Cognosce gͦ in hoc uo¬
lumine ue quod in eo seriptũ est.
atq ab animo ꝑ timorem expelle
quod cdiligis. ut possis ex iudicio
carmen amare qđ legis. Ibi quippe
sub unius lampnati speciȩ. mul¬
titudo om̃is exprimit᷑ repborũ.
cum uoce ueritatis dr̃. Ligatis
pecdib eius ac manib. mittite eũ
in tenebras eritriores. ibi erit
fletus & stridor dentium. Tunc
&enim reꝓbi in tenebras exteri¬
ores cacdunt. quia nunc sua se
ut ueritatis lumen nec creden¬
do. nec bene oꝑando sequerent᷑.¬
In quib ligatis pecdib ac mani¬
b mitti pͣcipiunt᷑. quia nanc
dũ tempus oꝑandi. atꝙ curren¬
di est. habere manus & pedes
liberos in bona actione noluert̃.
Ibi de uę reꝓboꝵ soriptũ. ẽ. uer¬

Expanded text:
excelsis Deo, et in terra pax hominibus excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluptatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna quae audis. Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damtitudo omnis exprimitur reproborum, cum voce Veritatis dicitur: Ligatis pedibus ac manibus ejus, mittite eum in tenebras exteriores: illic erit fletus et stridor dentium Tunc enim reprobi in exteriores tenebras cadunt, quia nunc in interiores sua se ut veritatis lumen nec credendo, nec bene oIn quibus ligatis pedibus ac manibus mitti praecipiuntur, quia nunc dum tempus operandi atque currendi est, habere manus et pedes liberos in bona actione noluerunt. Ibi vae reproborum scriptum est: Ver
Abbreviated transcription (Latin):
bitis. & uȩ pregnantib ⁊ nutͥen¬
tib in illis dieb. Pensandum gͦ
nobis est. quomͦ hȩc tria in sacro
uolumine scripta sunt. lamenta¬
tiones. carmen ⁊ ue. Lamentatio¬
nes uicdelicet. quia in eo scripta
est pęnitentia peccatoꝵ. Carmen
uͦ : quia ibi p̾nuntiant᷑ gaudia ius¬
toꝵ. Ue autem. quia illic expͣssa
est dampnatio reꝓboꝵ. Ut gͦ pec¬
cata punias. lege quȩ in hoc uo¬
lumine seripta sunt lamenta Sem
& lugete. Rifus ur aĩ luctum
conuertat᷑. & gaudium in mero¬
rem. Ut autẽ de ꝓmissione gaudii
sequentis hilarescas. cognosce quȩ
in hoc uolumine scripta st̃ carmmi¬
na laudis ȩt̾ne. Beati qui habitans
in domo tua. dñe. in scła selõꝵ
lauclabunt te. Et sieut ꝑquen¬
clam sapiente̾ de cęlesti iherłm¬
dr̃. Ex lapide pͥcioso & mituclo
om̃s platee eius sternent᷑. & ꝑ
om̃s uicos eius alleliua cantabit᷑.
Hoc nobis carmen cȩlestis patrie
nuntiare ciues eius uenerant.
qui concorclit᷑ clamabant. Gła in

Expanded text:
Et: « Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus . » Pensandum ergo nobis est, quomodo haec tria in sacro volumine scripta sint: « Lamentationes, carmen, et vae. » Lamentationes videlicet, quia in eo scripta est poenitentia peccatorum; carmen vero, quia ibi pronuntiantur gaudia justorum; vae autem, quia illic expressa est damnatio reproborum. Ut ergo peccata punias, lege quae in hoc volumine scripta suet lugete. Risus vester in luctum vertatur, et gaudium in moerorem . » Ut autem de promissione gaudii sequentis hilarescas, causam cognosce, quia in hoc volumine scripta sunt carmina laudis aeternae. « Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te . » Et sicut per quemdam sapientem de coelesti Jer Et lapide pretioso et mundo omnes plateae ejus sternentur, et per omnes vicos alleluia cantabitur . » Hoc nobis carmen coelestis patriae nuntiare cives ejus venerant, qui concorditer clamabant: « Gloria in
Abbreviated transcription (Latin):
gła dñi de loco suo benedicit᷑. eũ
uel ab electis hominib. uł a sc̃is an¬
głis auctori om̃iũ laus ęt̾na cantat᷑.
In eo gͦ qđ iusti de conuertendis
peccatorib cogitant. qr eoꝵ uitia
considerando. ad carnales actus o¬
culũ ducunt : quasi ad babyloniã
intendunt. Qui tamͣ ꝓ statu suȩ
rectitudinis. quia in laudẽ cłi. bo¬
na scõꝵ considerare nuꝗͣ desinunt
quatuis ꝑ cogitation̾e alio intendant.
id ÷ de loco suo audiunt. S cur in
istis inmoramur. qui hec ꝓph̃ę u̾ba
largiente dño ꝑ sensum altertĩ. &
stbtilius intelligere. & aꝑtius dice¬
re ualexmmus Lit cñi. Et assũpsit
me sp̃c. Predicatorẽ sp̃c assumit.
cum cius mentẽ in amore̾ di̾ oĩpo¬
tentis deuatã. a t̾renis desideriis
alienã iam reddit : ut niebil ei
agere libeat. nͥ ea quib lucra spi¬
ritalia congreget: & ad regna cȩ¬
lestia cotidiam sui oꝑis fructã
portet. Unde ⁊ nobis p̃dicatorib
iubetur. oꝑamin non eybũ qui ꝑit.¬

Expanded text:
ni de loco suo benedicitur, cum vel ab electis hominibus, vel a sanctis angelis auctori omnium laus aeterna cantatur. In eo ergo, quod justi de convertendis peccatoribus cogitant, quia eorum vitia considerando ad carnales actus oculum ducunt, quasi ad Babyloniam intendant. Qui tamen pro statu suae rectitudinis, quia in laudem Dei bona sanctorum considerare nunquam desinunt, quamvis per cogitationem alio intendant, id est de loco suo audiunt. 25. Sed cur in istis immoramur, qui haec prophetae verba, largiente Domino, per sensum alterum et subtilius intelligere, et apertius dicere valemus? Ait enim: Et assumpsit me spiritus. Praedicatorem spiritus assumit, cum ejus mentem in amorem Dei omnipotentis elevatam a terrenis jam desideriis alienam reddit, ut nihil ei agere libeat, nisi ea quibus lucra spiritalia congreget, et ad regna coelestia quotidiani sui operis fructum portet. Unde et nobis praedicatoribus jubetur: O
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ cetitlerit uitioꝵ. erubescens
mala quȩ ꝑpetrauit. ad pęnitentiã
recdit. seq a sus lapsib bene ui¬
uendo erigit. Quid gͦ iste nͥ usq
ad babylonẽ uenit. & ibi liberatus
est.  Qui postꝗͣ. confitsus m̃te ꝑ-¬
uersa ꝑpetrauit. hȩc ipsa erubes¬
cens mala quȩ fecit. sese contra
erigit. & bene oꝑanclo ad statum
rectitudims redit. In babylone
itaq liberatus est. qr ꝑ diuinam
grãm ostendit᷑ etiã de confusione
saluatus. P ropħa gͦ ad transmigͣ¬

Expanded text:
iderit, erubescens mala quae perpetravit, ad poenitentiam redit, seque a suis lapsibus bene vivendo erigit. Quid ergo iste nisi usque ad Babylonem venit, et ibi liberatus est? Qui postquam, confusus mente, perversa perpetravit, haec ipsa erubescens mala quae fecit, se contra se erigit, et bene operando ad statum rectitudinis redit. In Babylone itaque liberatus est, qui per divinam gratiam ostenditur etiam de confusione salvatus. Propheta ergo ad transmig
Abbreviated transcription (Latin):
extremũ quoq uar magnę cõ¬
motionis fit. quia qui cognos¬
cenclo dm̃ cepimus peccata plan¬
gere. iam diligendo qu̾e cognos¬
canus. non cessamus eũ eũ fleti¬
tib desiderare. Post rotarũ itaq
uocẽ uor magne cõmotionis se¬
quit᷑. qr eũ testamenta dĩ ĩ au¬
re cordis sonare ctꝑuit: auctien¬
tium sp̃e ex amore conpunctus.
ad lamenta cõmouet᷑. Hine est
quod scripturȩ sacre uerba fiunt
in cortle legentium sapida. Hinc
est quod ab amantib pleruͣq in
silentio quasi furtiuę & tacitȩ le¬

Expanded text:
extremum quoque vox magnae comextremum quoque vox magnae commotionis fit, quia qui cognoscendo Deum coepimus peccata plangere, jam diligendo quem cognovimus non cessamus eum cum fletibus desiderare. Post rotarum itaque vocem vox magnae commotionis sequitur, quia cum Testamenta Dei in aure cordis sonare coeperint, audientium spiritus ex amore compunctus ad lamenta commovetur. Hinc est enim quod Scripturae sacrae verba fiunt in corde legentium sapida, hinc est quod ab amantibus plerumque in silentio quasi furtive et tacite le
Abbreviated transcription (Latin):
alarũ atq rotaruͣ subdit᷑. & uocẽ
cõmotionis magne:  Qd si cdiligent᷑
aspicit᷑. inueniri potest qr ñ otio¬
se repetit᷑. Duȩ quippe sunt comoti¬
ones magnȩ. quib corcla nr̃a com¬
mouent᷑. Una quippe cõmotio ex
timore est. altera ea caritate. Una
fit exr luctu pęnitentiũ. alia ecr
feruore amantium. Post pͣdicatio¬
nis gͦ uerbum prima cõmotio est.
cũ plangimus mala quȩ fecimus.
Post uocẽ uͦ alarũ ⁊ rotarũ secłã cõ¬
motio est. dnͣ magnis fletib quȩ¬
rimus eȩlestia bona quȩ audimus.
Eece enim quia intra scãm ȩccłiam
de multis patrib uirtutũ erempla
cognoscimus. quasi alarũ sõnitũ
cotidie audimus. quia ubieũq sa¬
cra eloquia ꝑsonant. quasi rotaꝵ
uocib excitamur. Et qua per
eadem sacra eloquia ad amorẽ
nr̃i conclitoris accencdanur: mag¬
nis feruoris ignib artdenter. ẽẽ.
nos longe aclhuo  om̃ipotentis
cłi faciȩ plangimus. Post pͥmã
gͦ uocẽ cõmotionis magnę. ad

Expanded text:
rum atque rotarum subditur: Et vocem commotionis magnae. Quod si diligenter aspicitur, inveniri potest quia non otiose repetitur. 39. Duae quippe sunt commotiones magnae, quibus corda nostra commoventur. Una quippe commotio ex timore est, altera ex charitate; una fit ex luctu poenitentium, alia ex fervore amantium. Post praedicationis ergo verbum prima commotio est, cum plangimus mala quae fecimus; post vocem vero alarum et rotarum, secunda commotio est, dum magnis fletibus quaerimus coelestia bona quae audimus. Ecce enim quia intra sanctam Ecclesiam de multis Patribus virtutum exempla 1278 cognoscimus, quasi alarum sonitum quotidie audimus, quia ubique sacra eloquia personant, quasi rotarum vocibus excitamur. Et quia per eadem sacra eloquia ad amorem nostri conditoris accendimur, magni fervoris ignibus ardentes, esse nos longe adhuc ab omnipotentis Dei facie plangimus. Post primam ergo vocem commotionis magnae ad
Abbreviated transcription (Latin):
te cõpesci. ꝑ helui quoq de ingͣco
ac sese desꝑante dr̃. Et nͣ dirit uͥ
est dõ qui fecit me. qui dedit car¬
mina in nocte. Carmen quippe in
nocte est. lȩticia in tribulatione.
Carm̃ in nocꝰte accipimus. qͣndo
in pͣssuris p̃sentibus. de fut᷑is gaudiis
consolam᷑. Carmen nob̾ in nocte osten¬
debat apłs cũ dicebat. Spe gauden¬
tes. in tribulatione patientes. Car-¬
men in nocte se claiid habere indi¬
cat. dicens. Tn mͥ es refugium a p̃s¬
sura quȩ circumdedit me. ercilta¬
tio mea. redime me a cirtũdantib
me. Qui enim cirtiundari se p̾s¬
suris narrat. & tamen dm̃ sibi eẽ.
exultationẽ nominat. ꝓeuldubio
carmen in nocte cantat. Quia
gͥ pene semꝑ in bono carmen pone¬
a nobis etiam in hoc loco debet in¬
telligi. Tȩ autẽ in scripf᷑a sacra
sepius de ętͣno luctu. qua de pre-¬
senti solet intelligi. Unde scrip¬
tum est. uȩ impio in malo. retri¬
butio eniͣ manuũ eius fiet ei. Et

Expanded text:
te compesci. Per Heliu quoque de ingrato te compesci. Per Heliu quoque de ingrato ac sese desperante dicitur: Et non dixit, Ubi est qui fecit me, qui dedit carmina in nocte? . Carmen quippe in nocte est laetitia in tribulatione. Carmen in nocte accipimus, quando in pressuris praesentibus de futuris gaudiis consolamur. Carmen nobis in nocte ostendebat apostolus cum dicebat: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Carmen in nocte se David habere indicat, dicens: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me; exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Qui enim circumdari se pressuris narrat, et tamen Deum sibi esse exsultationem nominat, procul dubio carmen in nocte cantat. Quia igitur pene semper in bono carmen ponea nobis etiam in hoc loco debet intelligi. 33. Vae autem in Scriptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et
Abbreviated transcription (Latin):
cificrum. Ao si dicerit. Quia uos
caꝑe diuinitatis eius mysteria non
posse pensaui. sola uobis humanita¬
tis eius infirma. loquutus sum. Se
aliquando in bono. aliquando uero
in malo clici cdubium non est. quia
& lȩtum carmen. & lugubre dice¬
re possamus. S nos scripture saerȩ
usum sequentes. quȩ penę semꝑ car¬
men ponere in ꝓsperis solet. hoc
in loco ꝓ bona parte dictũ carmen
acceͥpimus. Ham cum ompͣs cħs po¬
pulũ suũ de mari rubro liberasse:
seriptũ est.Tino moyses ⁊ filii
i srł. cecut carmen dño. Et cũ
clauid uictoriam de hostib feciss :
seriptum est. loquutus est datid
ctño uerba carminis huius. Salo¬
mon quoq ait. Acetum in intro
ei qui cantat carmina cordi pes¬
simo. Acetum quippe si mit tatur
& ebullit. Et ꝑuersa mens qͣn¬
do ꝑ increpationẽ corripit᷑. aut
ꝑ pcticatiomĩs dulecdinẽ ad bona
suadet᷑. decorreptione fit deterior.
& inde murmurationis iniquitate
succendit᷑. unde debuit ab inqͥta¬

Expanded text:
cifixum . Ac si diceret: Quia vos capere divinitatis ejus mysteria non posse pensavi, sola vobis humanitatis ejus infirma locutus sum. Seqaliquando in bono, aliquando vero in malo dici dubium non est, quia et laetum carmen, et lugubre carmen dicere possumus. Sed nos Scripturae sacrae usum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis solet, hoc in loco pro bona parte dictum carmen accipimus. Nam cum omnipotens Deus populum suum de mari Rubro liberasset, scriptum est: Tunc Moyses et filii Israel cecinerunt carmen Domino . Et cum David victoriam de hostscriptum est: « Locutus est David Domino verba carminis hujus . » Salomon quoque ait: « Acetum in nitro, et qui cantat carmina corde pessimo . » Acetum quippe si mittatur  ebullit, et perversa mens, quando per increpationem corripitur, aut per praedicationis dulcedinem bona suadetur, de correptione fit deterior; et inde in murmurationis iniquitate succenditur, unde debuit ab iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
digito cłi eicio demonia. ꝓfecto
ꝑuenit in uos regnũ dĩ. Quade
re ꝑ euuangelistam aliũ diaisse.
describitur. Si ego in sp̃n dĩ eioio
demones. gͥ ꝑuenit in uos regnũ
dĩ. Ex quo utroq loco colligitur.
gͦ in auriculas mutere est ꝑ dona sci
sp̃s mentẽ surtli ad obetliendũ aꝑire.
Quid ÷ uͦ qđ expitiens lingũa eits
tetigit. Saliua nobis est ex ore redẽp¬
toris. accepta sapientia in eloquio di¬
itino. Saliua quippe ex capite defluit
in ore. Ea gͦ sapientia quȩ ipse .ẽ. dũ
lingua nr̃a tangit᷑. mar ad p̾dicatio¬
nis uerba format᷑. Qui suspiciens
in eęlum ingemuit. Non qd̾ ipsi ne¬
cessarium sit gemituͣ habere. qͥ dabat
qđ postulabat᷑. s nos ad eũ gemere

Expanded text:
ito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei . » Qua de re per evangelistam alium dixisse describitur: « Si ego in Spiritu ejicio daemones, igitur pervenit in vos regnum Dei . » Ex quo utroque loco colligitur, as mittere, est per dona sancti Spiritus mentem surdi ad obediendum aperire. Quid est vero quod expuens, linguam ejus tetigit? Saliva nobis est ex ore Redemptoris, accepta sapientia in eloquio divino; saliva quippe ex capite defluit in ore: ea ergo sapientia quae ipse est, dum lingua nostra tangitur, mox ad praedicationis verba formatur. Qui suspiciens in coelum, ingemuit: non quod ipse necessarium gemitum haberet, qui dabat quod postulabat; sed nos ad eum gemere
Abbreviated transcription (Latin):
rat plene app̾hendi nequeunt. Un¬
de seriptum est. Eatendens cęlũ
sieut pellem. qui tegis aqͥs suꝑi¬
ora eius. Quid enĩ cęli nomine.
nͥ saera scriptura designat᷑. De qua
nobis & sol sapientiȩ. ⁊ luma scientiȩ.
& ex antiquis patrib stellȩ erci-¬
ploꝵ atq uirtutũ lucent. Qđ sic̃
pellis extendit᷑. quia ꝑ scriptores

Expanded text:
rat plene apprehendi nequeunt. Unrat plene apprehendi nequeunt. Unde scriptum est: Extendens coelum sicut pellem, qui tegis in aquis superiora ejus . Quid enim coeli nomine nisi sacra Scriptura signatur? De qua nobis et sol sapientiae, et luna scientiae, et ex antiquis Patribus stellae exemplorum atque virtutum lucent. Quod sicut pellis
Abbreviated transcription (Latin):
summatione scłi. Inuolutus itaq
liber exrpandit᷑. quando hoc qđ
obseure fuerat ꝓlatũ : ꝑ latitudinẽ
intellectus aꝑitur. Hunc in uolu¬
tũ librum ueritas erpanctit. qͣn¬
do in discipulis egit qđ scriptũ ÷.
Tc̃ aꝑuit illis sensum. ut intellige¬
rent scripturas. De quo aclhuc li¬
bro subdit᷑. Qui erat scriptus intͦ¬
& foris. Liber enim sacri ȩloquii in¬
tus scriptus est ꝑ allegoriam. foris
ꝑ hystoriam. Intus ꝑ spiritalem in¬
tellectum. foris autẽ ꝑ sensũ litte¬
re simplicẽ adhuc infirmantib
congruentẽ. Intus quia inuisibilia
ꝓmittit. foris. quia ui sibilia p̃cep¬
toꝵ suoꝵ rectitucline disponit.
Intus quia cȩlestia pollicetur. fo¬
ris autẽ qr t̃rena contẽptibilia qͣ¬
lit sint uel in usu habencla. uel
ex desiderio fugienda p̾cipit. Alia
namq de secretis cȩlestibus loquit᷑.
alia uͦ in earteriorib actionib iu¬
bet. & ea quidẽ quȩ foris p̾cipit
patent. s illa quȩ de internis nar¬

Expanded text:
Involutus itaque liber expanditur, quando hoc quod obscure prolatum fuerat, per latitudinem intellectus aperitur. Hunc involutum librum Veritas expandit quando in discipulis egit quod scriptum est: Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . 30. De quo adhuc libro subditur: Qui erat scriptus intus et foris. Liber enim sacri eloquii intus scriptus est per allegoriam, foris per historiam. Intus per spiritalem intellectum, foris autem per sensum litterae simplicem, adhuc infirmantibus congruentem. Intus, quia invisibilia promittit; foris, quia visibilia praeceptorum suorum rectitudine disponit. Intus, quia coelestia pollicetur, foris autem quia terrena contemptibilia qualiter sint, vel in usu habenda, vel ex desiderio fugienda, praecipit. Alia namque de secretis coelestibus loquitur, alia vero in exterioribus actionibus jubet. Et ea quidem quae foris praecipit patent, sed illa quae de internis nar
Abbreviated transcription (Latin):
uitę exilio nichil ei plus aliud quͣa
sua amaritudo placet. Declignatur
& enĩ subiacere temporalib. & ardc̃¬
ter suspirat ęternis. Unde recte
quoq ꝑ salomonẽ dr. Eo quod in
multa sapientia. multa sit indig¬
natio & qui apponit scientiam ap¬
ponit cdolorem. Cȩlestia & eni cog¬
noscentes. trenis anunu̾ subdere
declignam᷑. & dũ plus saꝑe incipi¬
mus de his quȩ male egimus. nob̃
ipsis irascimur. Et fit in multa sa¬
dignatio. qr quanto plus ꝓficnnus
in cogitatione. tanto plus incligna-

Expanded text:
vitae exsilio nil ei plus aliud quam vitae exsilio nil ei plus aliud quam sua amaritudo placet. Dedignatur etenim subjacere temporalibus, et ardenter suspirat aeternis. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Eo quod in multa sapientia multa sit indignatio, et qui apponit scientiam apponit dolorem . Coelestia etenim cognoscentes, terrenis animum subdere dedignamur. Et dum plus sapere incipimus de his quae male egimus, nobis ipsis irascimur, et fit in multa saatio, quia quanto plus proficimus in cognitione, tanto 1280 n
Abbreviated transcription (Latin):
in amarittidine̾ temporaliu. &¬
delectationẽ ȩtͣnoꝵ cõmouet.
Dulce enim ÷ e̾ẽ in reb humaniᷤ.
s ei qui adhuc de cȩlestib gau¬
diis nulla gustauit: qr qͣnto mi¬
nus ȩtͣna intelligit. tanto delecꝰ¬
tabilius in temporalib requies¬
cit. At si quis iam corctis ore
gustauerit. quȩ sit illa clulcedo
cȩlestium pmioꝵ. qui sint illi
hymnidici angłoꝵ chori. ꝗͣ sit
in comp̃hensibilis uisio sc̃ȩ tͥnitatis:
huic quanto illud dulce fit qd̃
intas uidet. tanto in amaritudi¬
nẽ u̾tit᷑ om̃e quod foris sustinet.
Rirat᷑ secum de his quȩ male ȩ̨¬
gisse se recolit. ⁊ sibimet ipsi dis¬
de cogitationib. insequit᷑ se de u̾¬
bis. ⁊ prinit se fleudo de factis.
suꝑtus inbiat. tͣrena ia om̃ia per
mentis despectum ealcat. Et ꝗͣdiu
illud quod desiderat. adhuc ꝑ
spetiem non habet. flere dulee
habet. seseq continus lamͣtis
affligere. & qr nec se.eẽ. ĩ patria
ad qu̾a creatus est uidet. in huius

Expanded text:
in amaritudinem temporalium delectatione aeternorum commovet. Dulce enim est esse in rebus humanis, sed ei qui adhuc de coelestibus gaudia nulla gustavit, quia quanto minus aeterna intelligit, tanto delectabilius in temporalibus requiescit. At si quis jam cordis ore gustaverit quae sit illa dulcedo coelestium praemiorum, qui illi hymnidici angelorum chori, quae incomprehensibilis visio sanctae Trinitatis, huic quanto illud dulce fit, quod intus videt, tanto in amaritudinem vertitur omne quod foris sustinet. Rixatur secum de his quae male egisse se recolit, et sibimetipsi disde cogitationibus, insequitur de verbis, et punit flendo de factis. supernis inhiat, terrena jam omnia per mentis despectum calcat, et quandiu illud, quod desiderat, adhuc per speciem non habet, flere dulce habet, seseque continuis lamentis affligere. Et quia necdum se esse in patria ad quam creatus est videt, in hujus
Abbreviated transcription (Latin):
audire me. In ipso usionis ecror¬
ctio quo ꝓpħa ad pͣdicandũ mit¬
israelitarũ expulsio designat᷑.
Naͣ cũ dr̾ non ad popłos multo ᷤ¬
ꝓfundi sermonis. & ignote lin¬
guȩ mitteris. quoꝵ ñ possis au¬
dire sermones. atq statun subdi¬
t᷑. Et si ad ipsos mittereris. ipsi
audirent te. declarat᷑ obeclien¬
tia gentium. quȩ quandoq p̃di
essent sequuturȩ. Et eũ subdit᷑
domus aute isrł nolunt audire
te. qr nolunt audire me: iudeȩ
duritia designat᷑. quȩ uerba p̾di¬
cantiũ. & cognouit. ⁊ sequi no¬
luit. Ignota autẽ lingua gentiũ
ad obediendnͣ moram non fecit:
ꝗͣuis extranea ab eloquio legis fuit.
Bene aũ dr̾. nolunt audire te. qr
nolunt auclire me. secdm hoc qđ
scriptũ est. Qui uos spernit. me
spernit. Causa quoq cur nͣ audi

Expanded text:
ipso jussionis exordio quo propheta ad praedicandum mitIsraelitarum repulsio designatur. Nam cum dicitur: « Non ad populos multos profundi sermonis et ignotae linguae mitteris, quorum non possis audire sermones, » atque statim subditur: « Et si ad illos mittereris, illi audirent te, » aperte declaratur obedientia gentium, que secuturae. Et cum subditur: Domus autem Israel nolunt audire te, quia nolunt audire me, Judaeae duritia designatur, quae verba praedicantium et cognovit, et sequi noluit. Ignota autem lingua gentium ad obediendum moram non fecit, quamvis extranea ab eloquio legis fuit. Bene autem dicitur: Nolunt audire te, quia nolunt audire me, secundum hoc quod scriptum est: Qui vos spernit, me spe
Abbreviated transcription (Latin):
Aut quid pottrit obesse. si om̃s no¬
bis derogent. & sola conscientia de
fendatꝰ. Beatus gͦ iob int linguas de¬
rogantium inflera mente ꝑsistens.
quia in tra se inpugnari falsio ser¬
monib uidit. in cęlo testem quȩ¬
suct. Hinc ysaias ait. Popłe ms
qui beatificant te. ipsi te decipunt.
& uiã gressuum tuoꝵ dissipant.
Qui uidelicet popłs. ne uerba
suȩ laudis attenderet. & in cul¬
pis altius ꝑiret. statim ei dicitur
que aspiciat. cuius iudicium ꝑ¬
timescat. eum subclitur. Stat ad
iudicandum dñs. stat ad iudican¬
dos popłos. Ac si aꝑte diceret᷑. Iu-¬
dicia humana cur sequeris. qui
stare suꝑ te cęlestem uidic̾e̾ sois:
Hine ÷ quod iohanne̾ baptistam
ueritas ẽẽ. harundin̾e̾ uento agi¬
tatam negat. dicens. Quid eristis
uidere in deserto: arundinẽ uen¬
to agitatam.  Quod quia negando
diarerit. nͣ affirmando. subiuncta
uerba testãtur. Ait enim. S quid

Expanded text:
Aut quid poterit obesse si omnes noAut quid poterit obesse si omnes nobis derogent, et conscientia sola nos defendat? Beatus ergo Job inter linguas derogantium inflexa mente persistens, quia in terra se impugnari falsis sermonibus vidit, in coelo testem quaesivit. Hinc Isaias ait: Popule meus, qui beatificant te, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui videlicet populus ne verba suae laudis attenderet, et in culpis altius periret, statim dicitur quem aspiciat, cujus judicium pertimescat, cum subditur: Stat ad judicandum Dominus, stat ad judicandos populos . Ac si aperte diceretur: Judicia humana cur sequeris, qui stare super te coelestem judicem scis. 16. Hinc est quod Joannem Baptistam Veritas esse arundinem vento agitatam negat, dicens: Quid existis videre in desertum? Arundinem vento agitatam? Quod quia negando dixerit, non affirmando, subjuncta verba testantur. Ait enim: Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
suo unde se rep̃hendere potuisset
inueniens. adiungit. S neq meipsũ
driutico. Uidens autẽ quia ei ad ꝑ-¬
fectionẽ sc̾itatis nec suũ iudicium
sufficeret: subdidit. S non in hoc
iustificatus sum. Cur uͦ nec sibimet¬
ipsi de seipso credidit. causam red¬
didit : cum subiungit. Qui autem
iudicat me dñs est. Ac si aꝑte di¬
cat. Nec mͥ de meo iudicio creden¬
dum ecrsstimo : quia ille me iudi¬
cat. enius ego iudiciũ non cõphen¬
do. Hinc beatus iob cũ ꝑ amicoꝵ
derogantium linguas inter dolores
uulnerũ pateret᷑ iacula uerborũ.
cognacione ꝓtimis ad conscientiam
recurrit. atq ubi mente̾ solidam
haberet asperit dicens. Ecce enim
in cęlo testis est meus. & conseius
mͣs in excelsis. Qui &̾ subclidit. Uer¬
bosi amiei mei. ad dm̃ stillat oculus
ms̃. In om̃e enim qđ de nobis dicit᷑.
semꝑ taciti recurͣre ad mentẽ debe¬
mus. interiorem testem & iudicem
quȩrere. Quio enim ꝓdest si om̃s
laudent. cũ conseientia accuset:

Expanded text:
e potuisset inveniens, adjungit: Sed neque meipsum judico. Videns autem quia ei ad perfectionem sanctitatis nec suum judicium sufficeret, subdidit: Sed non in hoc justificatus sum. Cur vero nec sibimetipsi de seipso credidit, causam reddidit cum subjungit: Qui autem judicat me Dominus est . Ac si aperte dicat: Nec meo de me judicio credendum existimo, quia ille me judicat, cujus ego judicium non comprehendo. Hinc beatus Job cum per amicorum derogantium linguas inter dolores vulnerum pateretur jacula verborum, cogitatione protinus ad conscientiam recurrit, atque ubi mentem solidam haberet, aspexit dicens: Ecce enim in coelo testis meus, et conscius meus in excelsis . Qui etiam subdidit: Verbosi amici mei, ad Deum stillat oculus meus . 15. In omne enim quod de nobis dicitur, semper taciti recurrere ad mentem debemus, interiorem testem et judicem quaerere. Quid enim prodest si omnes laudent cum conscientia accuset?
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos. quid aliud qu̾a eis ori fre-¬
num moderaminis imꝑonis. impõ¬
nit : ne quȩ prius intus ñ auclie-
bant᷑. de quib seriptu est. Noli¬
te audire uerba propharũ. qui
ꝓphetant uobis. & decipiunt uos.
Uisionẽ cordis sui loquunt᷑. nͣ de
ore dñi. E rursũ. Non loquębar
ad eos. & ipsi ꝓphetabant. Qua
ex re quoq colligendũ est. quia
& quisqͥs expositor in exrplanatio¬
ne sacri ȩloquii ut fortasse audi-¬
torib placeat. aliquit mentiendo
Nam si in uerbis dm̃cis uirtutt᷑
requirens. ipse alit̾ qua is ꝑ qu̾e
plata sunt senserit. etiam si sub
intellectu alio eclificationẽ kari¬
tatis requirat. dñi sunt uerba
quȩ narrat. quia al hoc solũ d̾s
ꝑ totam nobis sacra scripturam
loquit᷑. ut nos ad suu̾ ⁊ procrimi
amorẽ trahat. Sequit᷑. Non enĩ¬

Expanded text:
ad eos, quid aliud quam ejus ori frenum moderaminis imponit, ne quae prius intus non audieribantur, de quibus scriptum est: Nolite audire verba prophetarum, qui prophetant vobis, et decipiunt vos; visionem cordis sui loquuntur, non de ore Domini . Et rursum: Non loquebar ad eos, et ipsi prophetabant . Qua ex re quoque colligendum est quia et quisquis expositor in explanatione sacri eloquii, ut fortasse auditoribus placeat, aliquid mentiendo Nam si in verbis dominicis virtutem requirens, ipse aliter quam is per quem prolata sunt senserit, etiamsi sub intellectu alio aedificationem charitatis requirat, Domini sunt verba quae narrat, quia ad hoc solum Deus per totam nobis sacram Scripturam loquitur, ut nos ad suum et proximi amorem trahat. Sequitur: