comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curs locutussuꝰ. Cu fiebant: ibi eram. & nunc añs misit me: & sp̃s
eius . Puid hoc aꝑtius nec sic aꝑatre. & spũ scõ missus ÷: ut scipse
non miserit. Sicut apatre ostenditur traditas. ubi legitur. qui filio
ꝓprio non peꝑcit. sed ꝓ nobis omib tradidit eum. Alio autẽ loco
de ipso filio dr. quime dilexit & tadidit sc̃ipsũ prome. Quo modo
autem non facit uoluntatẽ suam quidixit. sicut patersus citat
mortuos & uiuscat. sic & filius quos uult uiuificat. Et cũ eidicꝰ¬
tu esset siuis potes me mundare. Respondit: uolo: mundare :
Et ad uerbum continuo factũ ÷: quod uelle se dixit. Sicut autẽ
filius fac̃ uoluntatẽ patris. sic & pat facit uoluntatẽ filii. Nam
filius dicit. Pater uolo: ut ubi egosum. & isti sint mecum. Non
dixit peto. uł rogo. sed uolo: ut isto uolente. facer& ille. Sicut

Expanded text:
curo locutus sum: cum fiebant, ibi eram; et nunc Dominus misit me, et Spiritus curo locutus sum: cum fiebant, ibi eram; et nunc Dominus misit me, et Spiritus ejus . Quid hoc apertius? Nec sic a Patre et Spiritu sancto missus est, ut se ipse non miserit: sicut a Patre ostenditur traditus, ubi legitur, Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; alio autem loco de ipso Filio dicitur, Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Quomodo autem non facit voluntatem suam, qui dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat : et cum ei dictum esset, Si vis, potes me mundare; respondit, Volo, mundare; et ad verbum continuo factum est quod velle se dixit ? Sicut autem Filius facit voluntatem Patris, sic et Pater facit voluntatem Filii. Nam Filius dicit: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Non dixit, Peto, vel, Rogo; sed, volo: ut isto volente faceret ille, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
psone : et filius hominis descendit decelo. & filius di est crucifixus.
lũ filium hominis dixit descendisse decelo. sed eẽ. dixit incȩlo:
cũ loqueretur inter̃a. Non ergo uoluntatem suam fecit. quia pecca¬
tũ non fecit. Sed uoluntatẽ fecit illius qui eum misit. Tunc enim
facit hom̃o uoluntate di: quando facit iustitiam quȩ exdõ est.
Nec sic a bitremur a patre missum. eẽ. filium. ut non sit missus ab-
sic ad ista uerba ꝑuentũ est. Auditȩ me inquid ia cob & isił quem
ego uocibo. Egosũ primus. & ego sum in ȩternũ. & manus mea
fundauit terra dextera mea solidauit celũ. uocabo illos: & ad stabt̃
simul: Cũ uenient etiam uniuersi & adicient. quis illis nuntiabit hȩç
diligens te feci uoluntatem suam suꝑ babilonia. ut tollatur semen cal¬
deoꝵ E go locutus sum. Ego uocaui. ad duxi illũ & ꝓsperam uiam
eius feci. Cumuenite adme & audite ista. Nec enĩ abinitio in obs¬

Expanded text:
personae, et Filius hominis descendit de coelo, et Filius Dei est crucifixus. personae, et Filius hominis descendit de coelo, et Filius Dei est crucifixus. lum Filium hominis dixit descendisse de coelo, sed esse dixit in coelo, cum loqueretur in terra. Non ergo voluntatem suam fecit, quia peccatum non fecit: sed voluntatem fecit illius qui eum misit. Tunc enim facit homo voluntatem Dei, quando facit justitiam quae ex Deo est. 4. Nec sic arbitremur a Patre missum esse Filium, ut non sit missus ab sic ad ista verba perventum est: Audite me, inquit, Jacob, et Israel quem ego vocabo. Ego sum primus, et ego sum in aeternum; et manus mea fundavit terram, dextera mea solidavit coelum. Vocabo illos, et astabunt simul; convenient etiam universi, et audient. Quis illis nuntiavit haec? Diligens te feci voluntatem tuam super Babylonia, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus sum, ego vocavi; adduxi illum, et prosperam viam ejus feci. Convenite ad me, et audite ista. Nec enim ab initio in obs
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ. & utiq non ÷ a se ipso. sed apatre &rursus cum
dicit omĩa quȩ hab& pater mea sunt patri sẽ ostendit ȩqua-¬
lem. Non absurdũ tamen ÷ etiam hoc ut scđm id quod ho¬
mo factus ÷ dixisse accipiatur. descendi decȩlo non ut
faciam uoluntatem meam. sed uoluntatẽ eius qui memisit.
Secundus enim adam qui tollitpe ceata mundi. Iste homo
sẽ discreuit a primo adam ꝑquem peccatũ intrauit in mun¬
dum. quia iste non fecit uoluntatem suam. sẽd euis a quo
musus : cũ ille fecerit suam. non eius a quo creatus est
cenderit decȩlo cum dematre quȩ in terra erat factussit
homo: Hoc eni ꝓpt̃ unitatem ꝑsone dictu: quoniam
inquid ascendit incelum. nisi qui de cȩlo descendit. filius ho¬
mins qui ⁊ incęlo. Siergo adtendas distietione sustanitiarum:
filius di degelo descendit. filius hominis crucifixus est. Siuntatẽ

Expanded text:
Verbum, et utique non est a se ipso, sed a Patre. Et rursus cum Verbum, et utique non est a se ipso, sed a Patre. Et rursus cum dicit, Omnia quae habet Pater, mea sunt ; Patri se ostendit aequalem. Non absurdum est tamen, ut etiam hoc secundum id quod homo factus est, dixisse accipiatur: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit. Secundus enim Adam, qui tollit peccatum mundi, isto modo se discrevit a primo Adam, per quem peccatum intravit in mundum : quia iste non fecit voluntatem suam, sed ejus a quo missus est; cum ille fecerit suam, non ejus a quo creatus est.cenderit de coelo, cum de matre quae in terra erat factus sit homo. Hoc enim propter unitatem personae dictum est, quoniam inquit, ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Si ergo attendas distinctionem substantiarum, Filius Dei de coelo descendit, Filius hominis crucifixus est: si unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quã sic̃ homo utiq habeat humanã quamquã &e in hoc
qđ ait. Non qđ ego uolo. aliud se ostendit uoluisse quã pater
quod nisi humano corde non poss& cũ infirmitatem nrãm in
non diuinũ s& humanũ trans figurar& ad fectũ. homine quippe
non ad sũpto nullo modo patri dicer& unicũ uerbũ. non quod
ego uolo Num quam enim possõr immutabilis illa natura quic¬
quam aliud uelle quã pater. Hȩc si distingueretis arriani.
heretici non essetis. Nam & illud quod dictum est. Descendi
detȩlo non ut faciam uoluntatem meam sed uoluntatem eiꝰ
quimemisit. Fotest quidem accipi etiam scđm id qđ ÷ unige-¬
nitũ uerbũ ut idõ uoluntatem non suam dixerit. ẽe. sed patris.
quoniam de patre ÷ quid quid ÷ filius. Non ÷ autẽ defilio quic-¬
quid pater ÷ scđm quod dictũ est. Et mea doctrina non est
mea. sed eius qui memisit. qm̃ patris doctrina ipse est qui patris ÷

Expanded text:
quam sicut homo utique habebat humanam. Quanquam et in hoc quam sicut homo utique habebat humanam. Quanquam et in hoc quod ait, Non quod ego volo; aliud se ostendit voluisse quam Pater: quod nisi humano corde non potuisset, cum infirmitatem nostram in suum, non divinum, sed humanum transfiguraret affectum. Homine quippe non assumpto, nullo modo Patri diceret unicum Verbum, Non quod ego volo. Nunquam enim posset immutabilis illa natura quidquam aliud velle quam Pater. Haec si distingueretis, Ariani haeretici non essetis. 3. Nam et illud quod dictum est, Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit : potest quidem accipi etiam secundum id quod est unigenitum Verbum; ut ideo voluntatem non suam dixerit esse, sed Patris, quoniam de Patre est quidquid est Filius; non est autem de Filio quidquid est Pater: secundum quod dictum est et, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit ; quoniam Patris doctrina ipse est qui Patris est
Abbreviated transcription (Latin):
hii tres unũ sunt. Haec si describeris & contentiosus esse
nolueris non te ad ea respondisse aliquid iam uidebis
& de hac questione ꝓcul dubio iam tacebis. Ubi autẽ
dixit filius patri. uerum non quod ego uolo. sed qđ
tuuis. quid te adiuuat qđ tua uerba subiungis &
dicis ostendit uere suam uoluntatẽ subiectã suoge¬
nitori. quasi nos negemus hominis uoluntatẽ. uolum¬
tati dĩ. eẽ. debere subiectã. Nã & natura hominis
hoc dixisse dñm. cito uidet quilocũ ipsum scĩ euan.¬
głii. paulo ad tentius intuent᷑. ibi enim dixit. Tris¬
tis .ẽ. anima mea usq ad mortẽ. Num quid exnatu.¬
ra unici uerbi posset hoc dici. sed homo quiputas
gemere naturã sp̃s scĩ. Cur non etiam naturã uerbi
dĩ unigeniti tristem dicas esse potuisse . Ille tamen
nequid dicer&ur tale. non ait tristissum. quamuis
etiam si hoc dixiss& non nisi exnatura hominis
oportuiss& intelligi. sed ait. Tristis ÷ anima mea.

Expanded text:
Hi tres unum sunt. Haec si discreveris, et contentiosus esse Hi tres unum sunt. Haec si discreveris, et contentiosus esse nolueris, non te ad ea respondisse aliquid jam videbis, et de hac quaestione procul dubio jam tacebis. 2. Ubi autem dixit Filius Patri, Verum non quod ego volo, sed quod tu vis; quid te adjuvat quod tua verba subjungis et dicis, Ostendit vere voluntatem suam subjectam suo genitori: quasi nos negemus, hominis voluntatem voluntati Dei debere esse subjectam? Nam ex natura hominis hoc dixisse Dominum cito videt, qui locum ipsum sancti Evangelii paulo attentius intuetur. Ibi enim dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem . Numquid ex natura unici Verbi posset hoc dici? Sed homo qui putas gemere naturam Spiritus sancti, cur non etiam naturam Verbi Dei unigeniti tristem dicas esse potuisse? Ille tamen, ne quid diceretur tale, non ait, Tristis sum; quamvis etiamsi hoc dixisset, non nisi ex natura hominis oportuisset intelligi: sed ait, Tristis est anima mea;
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ substantiȩ sunt. animȩ hominũ & corda hominum
Dequib dictum .ẽ. Erat illis anima una & cor unũ. ubi
autẽ dr̃ deduob. aut plurib unũ sunt nec addit᷑ quid unũ
sint non diuerse intelleguntur sed unius esse substantiae
sicut dictum . ẽ. qui plantat & qui rigat unum sunt &
ego & pat̃ unũ sumus. Tu autẽ qui patrem & filium di¬
uersassuis. eẽ. substantia s inuenire non potiuisti ubi dedi¬
uersis substantis dictum fuerit unũ sunt & qui non uis
dicere cum filius patri adher& unus ds̃. ẽ. adhibuisti
& apłi cũ testimonium quod ego adhibuerã sed adhibu¬
isti contrate ipsum ubi ait. qui adher& dño unus sp̃s ẽ.
Si enim dehis qui diuersȩ substantiae sunt. recte dici
recte dr̃ unus dĩ. ẽ. Si hȩc intellegis nonte ad ea respon¬
disse iã ꝑpicis. & de consensu uoluntatis te in aniter.
tã multa dixisse cognoscis etiam nos quippe in compa¬
dicimus ꝓpt̃ unã eandẽq naturã adq substantiam.

Expanded text:
hominum; de quibus dictum est, Erat illis anima una et cor unum . Ubi autem dicitur de duobus aut pluribus, Unum sunt, nec additur quid unum sint; non diversae intelliguntur, sed unius esse substantiae: sicut dictum est, Qui plantat et qui rigat, unum sunt ; et, Ego et Pater unum sumus. Tu autem qui Patrem et Filium diversas vis esse substantias, invenire non potuisti, ubi de diversis substantiis dictum fuerit, Unum sunt. Et qui non vis dicere, Cum Filius adhaeret Patri, unus Deus est; adhibuisti et tu apostolicum testimonium quod ego adhibueram; sed adhibuisti contra te ipsum, ubi ait, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est. Si enim de his qui diversae substantiae sunt, recte dici recto dicitur, Unus Deus est? Si haec intelligis, non te ad ea respondisse jam perspicis, et de consensu voluntatis te inaniter tam multa dixisse cognoscis. Etiam nos quippe incomparadicimus, propter unam eamdemque naturam atque substantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ut quid & tu adhibes hoc apłi testimonium ubi ait. qui
adher& dño unus sp̃s. ẽ. nisi ut te etiam ate ꝓducto teste
conuincã. nunc saltẽ distingue duoista. quȩ non potuisti.
cũ simul essemꝰ in nrã disputatione distinguere. Diligent̃
ittqq ad tende qđ dico. quando dereb: duab aut pluribus
dr̃ unus ẽ. uł una .ẽ. & ad ditꝰ quid unus uł quid una. &
dehis quȩ diuersȩ. & dehis quȩ sunt unius substantiae dici¬

Expanded text:
utquid et tu adhibes hoc Apostoli testimonium, ubi ait, Qui utquid et tu adhibes hoc Apostoli testimonium, ubi ait, Qui adhaeret Domino, unus spiritus est; nisi ut te etiam a te producto teste convincam? Nunc saltem distingue duo ista, quae non potuisti, cum simul essemus, in nostra disputatione distinguere. Diligenter itaque attende quod dico. Quando de rebus duabus aut pluribus dicitur, Unus est, vel, una est, et additur quid unus vel quid una; et de his quae divers
Abbreviated transcription (Latin):
ad ño. Iam tibi sufficienter respondisse me existimo. & tales
de scripturis sc̃is locutiones quantum satis uidebat᷑ ostendi
qñm sic dicit᷑ gemere sp̃s sc̃s. quia nos facit gemere. sicut
dixit ds̃ Nunc cognoui quando cognoscere hominẽ fecit
Non enĩ tc̃ cognouerat. qđ tunc se dixerat cognouisse
qui om̃ia scit ante quã fiant. ad quod te responde non po¬
tuisse quid ꝓd.ẽ ꝙr sentis quando non consentis lã etiã
ponde potuisse monstrabit sed ut hic quoq ostendam.
si exemplis ut dicis quibus ego usussum uisꝓbare quomodo
dictum sit. Ego & pat̃ unum sumus & ob hoc comme-¬
moras apłicũ testimonium qđ ame positum . ẽ. ubi ait.
filius. unussp̃s ẽ. Non enĩ ait apłs. qui adher& dño unũ
sunt. sic̃ dictum . ẽ. ego & pat̾ unũ sumꝰ. sed ait. unus sp̃s ẽ
Cũ autẽ tu non dicas : Cũ adher& patri filius unus ds̃ est

Expanded text:
a Domino, jam tibi sufficienter respondisse me existimo. Et tales a Domino, jam tibi sufficienter respondisse me existimo. Et tales de Scripturis sanctis locutiones, quantum satis videbatur ostendi, quoniam sic dicitur gemere Spiritus sanctus, quia nos facit gemere; sicut dixit Deus, Nunc cognovi , quando cognoscere hominem fecit. Non enim tunc cognoverat quod tunc se dixerat cognovisse, qui omnia scit antequam fiant. Ad quod te respondere non potuisse, quid prodest quia sentis, quando non consentis? CAPUT XX.pondere potuisse monstravi. Sed ut hic quoque ostendam, si exemplis, ut dicis, quibus ego usus sum, vis probare quomodo dictum sit, Ego et Pater unum sumus; et ob hoc commemoras apostolicum testimonium, quod a me positum est, ubi ait, unus Deus est. Non enim ait Apostolus, Qui adhaeret Domino, unum sunt; sicut dictum est, Ego et Pater unum sumus: sed ait, unus spiritus est. Cum autem tu non dicas, Cum adhaeret Patri Filius, unus Deus est;
Abbreviated transcription (Latin):
erit etiam sp̃ssc̃s: quomodo enim deser& eum sp̃s̃ sc̃s in
regadi sede quo plenus regressus. ẽ. aior dane. quod itaq
scriptum . ẽ. adhebreos: Nunc autẽ nec dum uidimus
om̃ia subiecta ei. Eum autẽ modicominus ab angelis
minoratum uidimus iħm. ꝓpt̃ passionẽ mortis docere nos
deb&. quomodo intellegendũ . ẽ qđ scriptũ . ẽ. ad chorinthios
Cũ autẽ om̃ia illi subiecta fuerint. quia scđm id dictum. ẽ.
qđ factus ẽ. homo non scđm id qđ ẽ dr̃. Sic ergo in homi¬
ne apparens. in quo ꝑpassionẽ mortis minoratus. ẽ. modico
minus ab angłis. uiuos & mortuos iudicabit quando dic¬
turus. ẽ. Uenite benedicti patrismei ꝑcipite regnum quo
tu testimonio. non hominẽ sed dm̃. minorem suo patre
quasi ꝓbare uoluisti sed sicut abeis qui intellegunt ꝑspicit᷑
non probasti.
nob̵ desiđium sc̃m. nos facit gemere. quã diu peregrinam᷑

Expanded text:
erit etiam Spiritus sanctus. Quomodo enim deseret eum Spiritus sanctus in erit etiam Spiritus sanctus. Quomodo enim deseret eum Spiritus sanctus in regali sede, quo plenus regressus est a Jordane ? Quod itaque scriptum est ad Hebraeos, Nunc autem necdum videmus omnia subjecta ei: eum autem modico minus ab Angelis minoratum videmus Jesum propter passionem mortis ; docere nos debet quomodo intelligendum sit quod scriptum est ad Corinthios, Cum autem omnia illi subjecta fuerint: quia secundum id dictum est quod factus est homo, non secundum id quod est Deus. Sic ergo in homine apparens, in quo per passionem mortis minoratus est modico minus ab Angelis, vivos et mortuos judicabit, quando dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Quo tu testimonio non hominem, sed Deum minorem suo Patre quasi probare voluisti: sed sicut ab eis qui intelligunt perspicitur, non probasti. nobis desiderium sanctum nos facit gemere quamdiu peregrinamur
Abbreviated transcription (Latin):
& eccła quȩ .ẽ. corpus eiꝰ. plenitudo eius sicut aꝑtissimȩ
dicit apłs. Ac ꝑ hoc cũ om̃ia xpõ subiecta fuerint.
& capiti & corpori erunt sine dubitattione subiecta.
Nam scđm id qđ sine tẽpreds̃ natus .ẽ. nihilum quam
potuit ei non esse subiectum. Scimus qđ nos cõme¬
randos putasti. quia pater non iudicat quẽ quam.
sed om̃e iuditium dedit filio. uelle tamen diceres
nobis quomodo pater non udicet quem quam
cum dicat ipse identidem filius. Ego non quero
głiam meam. est quiquerat & iudicet ut scias
ideo dictum pat̾ nonudicat quem quã sed om̃e iudicium
dedit filio qm̃ iudicandis uiuis & mortuis forma homi¬
nis apparebit quã non habet pat̃. ꝓpt̃ qđ ait ꝓpheta
uidebunt inquẽ pupugerunt. sed inuisibiliter etiam pat̃
erit cũ eo quia inseparabilis. ẽ. abeo. Si enĩ non sum solus
qnm pat̃ mecũ .ẽ. ait ipse moriturus quanto magis secũ
habebit patrẽ demortuis & uiuis iudicaturus. Cum illo

Expanded text:
 plenitudo ejus, sicut apertissime dicit Apostolus . Ac per hoc cum omnia Christo subjecta fuerint, et capiti et corpori erunt sine dubitatione subjecta. Nam secundum id quod sine tempore Deus natus est, nihil unquam potuit ei non esse subjectum. 6. Scimus, quod nos commemorandos putasti, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Vellem tamen diceres nobis, quomodo Pater non judicat quemquam, cum dicat ipse identidem Filius, Ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat, et judicet : ut scias ideo dictum, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio; quoniam judicandis vivis et mortuis forma hominis apparebit, quam non habet Pater: propter quod ait propheta, Videbunt in quem pupugerunt . Sed invisibiliter etiam Pater erit cum eo, quia inseparabilis est ab eo. Si enim, Non sum solus, quoniam Pater mecum est, ait ipse moriturus ; quanto magis secum habebit Patrem, de mortuis et vivis judicaturus? Cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
substantiae qr uerus filius est. Et ꝑ omĩa .ẽ. patrisimilis
quia dĩ filius est. Neq enĩ sicut contingit infiliis homi¬
num uł quorũ cũq animalium Ita fas est diciuerum
dĩ filium. substantiae quidẽ unius esse cũ patre sed ñ ꝑ om̃ia
similem patri. Nicȩnum igit᷑ tenete nob̾cũ concilium.
siuultis xp̃m dicere uerũ dĩ filium. Diuersas inqͥs accusa¬
mur dicere naturas. Et qͥd aliud dicis dedõ patre. & dõ
filio quid aliud dicis. Anideo putas. abista accusatio¬
One purgari. qr continuo subiungis dic̃s. hoc scito
dm̃ genuit̾. hoc quidẽ dicitis. & uerũ dicitis. sed hoc ta cu¬
isti. qđ falsum & execrabilẽ dicitis: Sp̃s enĩ sp̃m genuit.
uerum dicitis. sed hoc uerũ ea intentione uos dicitis. quia
etiam diuersȩ naturȩ dr̃ sp̃s. Nã diuersȩ naturȩ sunt¬

Expanded text:
substantiae est, quia verus Filius est; et per omnia est Patri similis, substantiae est, quia verus Filius est; et per omnia est Patri similis, quia Dei Filius est. Neque enim sicut contingit in filiis hominum vel quorumcumque animalium, ita fas est dicere, verum Dei Filium substantiae quidem unius esse cum Patre, sed non per omnia similem Patri. Nicaenum igitur tenete nobiscum concilium, si vultis Christum dicere verum Dei Filium. 3. Diversas, inquis, accusamur dicere naturas. Et quid aliud dicis de Deo Patre et Deo Filio? quid aliud dicis? An ideo putas ab ista accusatione purgari, quia continuo subjungis dicens: Hoc scito Deum genuit? Hoc quidem dicitis, et verum dicitis: sed hoc tacuisti, quod falsum et exsecrabile dicitis. Spiritus enim spiritum genuit, verum dicitis: sed hoc verum ea intentione vos dicitis, quia etiam divers
Abbreviated transcription (Latin):
patri esse dicatis. Nã substantiam quẽ putatis hab̾e diuer.¬
sam. pluseum dis similem quã similẽ dicitis. & om̃ino uerũ
filium denegatis. Nã uultis nosse ad ostendendum uerũ
filium quantũ ualeat una eadẽq substantia. etiã si filius
hominis homo in quibusdã similis in quibusdã dissimilis.
patri tamen. qr eiusdem substantiae. ẽ. Negari uerus filius
non potest. Et quia uerus. ẽ. filius. Negari eiusdẽ substantiȩ
ñ potest. Uos autẽ ita dicitis. uerũ dĩ filium similẽ patri.
ut substantiae uelitisesse diuersȩ. ꝑ quã solã potest filius
uerus ostendi. Nã duo uiri homines. et sinullus eoꝵ filius
sit alterius. unius tamen sunt eiusdemq substantiae. Homo
autẽ alterius hominis uerus filius nullo modo potest nisi
eiusdem cũ patre esse substantiae. Etiam si non sit ꝑ om̃ia
similis patri. quo circa uerus dĩ filius. & unius est cũ patre

Expanded text:
per omnia similem Patri esse dicatis. Nam quem substantiam putatis habere diverper omnia similem Patri esse dicatis. Nam quem substantiam putatis habere diversam, plus eum dissimilem quam similem dicitis, et omnino verum Filium denegatis. Nam vultis nosse, ad ostendendum verum filium quantum valeat una eademque substantia: etiamsi filius hominis homo in quibusdam similis, in quibusdam sit dissimilis patri; tamen quia ejusdem substantiae est, negari verus filius non potest: et quia verus est filius, negari ejusdem substantiae non potest. Vos autem ita dicitis verum Dei Filium similem Patri, ut substantiae velitis esse diversae, per quam solam potest filius verus ostendi. Nam duo veri homines etsi nullus eorum filius sit alterius, unius tamen sunt et ejusdem substantiae: homo autem alterius, hominis verus filius nullo modo potest nisi ejusdem cum patre esse substantiae, etiamsi non sit per omnia similis patri. Quocirca verus Dei Filius et unius cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
tura dii non sunt seruistis. Uossi talesesse uultis petimꝰ
neuelitis. & dm̃ patrẽ natura. dm̃. eẽ. dicatis eiusq fili¬
um quẽ non grã sed natura filium iam esse dicitis. eiꝰ dẽ
uerum negetis : quo modo enĩ dicitis & uerum filium
uos ꝓfiteri & patrisimilẽ non negare. quando eum negatis
unius cum patre esse substantiae. sicut autẽ uerũ filium
indicat una substantia. sic non uerũ diuersa substantia.
quomodo autẽ filium patrisimilẽ dicitis. cui patrissubstan.¬
tiam dare non uultis . Nonne similis hominis est pictura
uł statua. Et tamen filius dici non potest qr diuersai
substantia est. homonẽpe ad dĩ similitudine factus .ẽ. tam̃
quia non est unius eiusdemq substantiae non est uerꝰ filius
&ideo fit grã filius qr non .ẽ. natura. si ergo non uultis dĩ.
filium uerum confiteri. prius illũ ac p̃cipuȩ dicite. unius

Expanded text:
tura non sunt dii, servistis. Vos si tales esse vultis, petimus tura non sunt dii, servistis. Vos si tales esse vultis, petimus ne velitis, et Deum Patrem natura Deum esse dicatis: ejusque Filium, quem non gratia, sed natura Filium jam esse dicitis, ejusdem verum negetis. Quomodo enim dicitis, et verum Filium profiteri, et Patri similem non negare, quando eum negatis unius cum Patre esse substantiae? Sicut autem verum Filium indicat una substantia, sic non verum diversa substantia. Quomodo autem Filium Patri similem dicitis, cui Patris substantiam dare non vultis? Nonne similis homini est pictura vel statua, et tamen filius dici non potest, quia diversa substantia est? Homo nempe ad Dei similitudinem factus est; tamen quia non est unius ejusdemque substantiae, non est verus filius; et ideo fit gratia filius, quia non est natura. Si ergo vultis Dei Filium verum confiteri, prius illum ac praecipue dicite unius e
Abbreviated transcription (Latin):
uos inquis. In patrem dm̃. innatum naturã ñ accepimus.
Etiam quã rationẽ. reddenscur dĩ patris nondicatis. eẽ
naturam. Mox ad iungis & dicis. credimꝰ qđ ait xp̃s¬
tam̃ naturã filium esse dixisti. Non ergo pat̾ ideo na¬
tura non est qr sp̃s . ẽ. sed forte quia natus non est. Ideo
eum non uultis esse naturã. putatis enĩ qđ nascendo.
natura sit dicta. sc̃ĩtote ergo quod una quȩq resesse dr̃
ꝑ substantiam hoc esse utiq ꝑnaturã. Certe si non pu.¬
tatis. eẽ. dicendum eiusdem filium. cuius pat̾ esse
naturȩ. dicite cuiꝰ pat̾. ẽ. esse substantiae ad causam
quae inter nos agitur sufficit nob Uerum tamen ad¬
monendi estis ut intue amini quod ait apłs. his qͥ na¬
tura non sunt dii seruistis. ubi certe nos dõ. quinatu.¬
.ra.ẽ. dr̃ seruire monstrauit. Uos ergo qui dm̃ patrẽ
non natura dm̃. eẽ creditis. ubi eum constituatis aduer-¬

Expanded text:
Nos, inquis, in Patrem Deum innatum, naturam non accepimus. Nos, inquis, in Patrem Deum innatum, naturam non accepimus. Et tanquam rationem reddens, cur Dei Patris non dicatis esse naturam, mox adjungis, et dicis, Credimus quod ait tamen natura Filium esse dixisti. Non ergo Pater ideo natura non est, quia spiritus est. Sed forte quia natus non est, ideo eum non vultis esse naturam; putatis enim quod a nascendo natura sit dicta. Scitote ergo, quod unaquaeque res esse dicitur per substantiam, hoc esse utique per naturam. Certe si non putatis esse dicendum, ejusdem Filium cujus Pater est esse naturae; dicite cujus Pater est esse substantiae: ad causam quae inter nos agitur, sufficit nobis. Verumtamen admonendi estis, ut intueamini quod ait Apostolus, His qui natura non sunt dii, servistis : ubi certe nos Deo qui natura est Deus, servire monstravit. Vos ergo qui Deum Patrem non natura Deum esse creditis, ubi eum constituatis, adver
Abbreviated transcription (Latin):
que nrã sunt. sẽmet ipsum ex in aniuit non in formã dĩ
ꝑdens sed formã serui accipiens. inqua . ẽ. patri factus
obȩdiens usq ad mortẽ crucis. in qua forma eum non
uultissic agnoscere patre dõ minorem. ut in dĩ forma
patri non negetis aequalẽ. Nos inquis dicti sumꝰ filii :¬
grã nonnatura. hoc nati. Ideo unigenitus.ẽ. filius
quia quod .ẽ. scđm diuinitatis suae naturã hoc est
natus filius. haec non tua solum. uerũ etiam nra suN
uerba. Cur ergo quem dĩ filium natura non gratia
confiteris. eiusdem naturȩ cuius pater est non esse¬
contendis. Nec quid mali abste dicat᷑ adtendis. Nonne
regis dĩ filio pat̾num regnum auferres tolerabilius quã
naturam.
espũ autẽ scõ. quomodo & ipse de dõsit. nec tamen
& ipse filiussit qnm ꝓcedendo non nascendo legitur
esse dedõ. Iam suꝑius quantum satis uisum est disputaui

Expanded text:
quae nostra sunt, semetipsum exinanivit; non formam Dei quae nostra sunt, semetipsum exinanivit; non formam Dei perdens, sed formam servi accipiens, in qua est Patri factus obediens usque ad mortem crucis . In qua forma eum non vultis sic agnoscere Patre Deo minorem, ut in Dei forma Patri non negetis aequalem. « Nos, » inquis, « dicti sumus filii gratia, non natura hoc nati: ideo unigenitus est Filius, quia quod est secundum divinitatis suae naturam, hoc est natus Filius. » Haec non tua solum, verum etiam nostra sunt verba. Cur ergo quem Dei Filium natura non gratia confiteris, ejusdem naturae, cujus Pater est, non essecontendis, nec quid mali abs te dicatur attendis? Nonne regis Dei Filio paternum regnum auferres tolerabilius quam naturam? 2. De Spiritu autem sancto, quomodo et ipse de Deo sit, nec tamen et ipse filius sit, quoniam procedendo, non nascendo legitur esse de Deo, jam superius, quantum satis visum est, disputavi.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis dñm. sed ut duos deos dominos que faciatis contra
in hoc sacrilegio uob̾ ꝓdest qđ patri datistantã formã quan.¬
tã nondatis filio. Numquid si unꝰ maior alter .ẽ. minor.
Ideo non sunt dei & domini duo. sicarere cupitis. hoc er¬
rore sic dicitis alium esse patrẽ alium. ẽẽ. filium ut tam̃
simul ambos nonduos dicatis. sed unũ dñm dm̃ dicitis.
Regẽ filium. derege patre utiq natũ. Nec intuemini in
genere humano filios regum. etiam si non sint ex regibus
reges esse tromen ex hominib homines. Nec hab̾e potestatẽ
cũ patrib regiam. & tam̃ eandẽ tenere naturã. Uos autẽ
filio dĩ regis regnum cũ patre c̃ceditis & naturã pat̾nã.
uanitate impia denegatis. eumq dõ patri dicitis inequalẽ
qui non rapinã hoc est qui non alienũ. arbitratus est esse
aequalis dõ. Sed tamen non intendens quȩ sua sunt sed

Expanded text:
dicitis Dominum; sed ut duos deos dominosque faciatis, contradicitis Dominum; sed ut duos deos dominosque faciatis, contrain hoc sacrilegio vobis prodest, quod Patri datis tantam formam, quantam non datis Filio? Numquid si unus major, alter est minor, ideo non sunt dii et domini duo? Si carere cupitis hoc errore, sic dicite alium esse Patrem, alium esse Filium, ut tamen simul ambos non duos dicatis, sed unum Dominum Deum. Dicitis regem Filium de rege Patre utique natum: nec intuemini in genere humano filios regum etiamsi non sunt ex regibus reges, esse tamen ex hominibus homines; nec habere potestatem cum patribus regiam, et tamen eamdem tenere naturam. Vos autem Filio Dei regis regnum cum Patre conceditis, et naturam paternam vanitate impia denegatis; eumque Deo Patri dicitis inaequalem, qui non rapinam, hoc est, non alienum arbitratus est esse aequalis Deo; sed tamen non intendens quae sua sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ substantiae.ẽ. cuiꝰ.ẽ. ille qui dedit. quiste contra¬
dicentẽ ferat. si ad te audiendum homines. patres filiiq
concurrant. Eiusdẽ utriq substantiae. Nec ideo filii degene¬
res qđ ita p̃cepta eis dederint patres. Sed forte dicis. patres
doctos. filiis in doctis dedisse p̃cepta. Refer nuncte addĩ
filium. dedõ patre natũ dm̃. qui utiq inꝑfectus. ẽ. natus.
sĩ prȩceptum accepit in doctus. qr uero ꝑ fectus . ẽ. innatus.
prȩceptũ dedit ille gignendo. accepit iste nascendo. Nũquã
enĩ uerus dĩ filius in doctus fuit. filius autẽ nũquã ñ fuit
IMaiorẽ patris formã putans esse quã filii. tam quã non ha¬
buerit pat̾. unde formã suã conpler& infilio quẽ de ipso
genuit Nonfecit exnihilo non ex alio. aut si formã suam¬
in unico filio plenã gignere potuit. nec tam̃ genuit plenam
sed minorem. quid sequatur ad tendite. & inuiam redite.
Necogmini patrẽ inuidum dicere. dicitis dm̃ filium.

Expanded text:
ejusdem substantiae est, cujus est ille qui dedit. Quis te contradicentem ferat, si ad te audiendum homines patres filiique concurrant, ejusdem utrique substantiae; nec ideo filii degeneres, quod ita praecepta eis dederint patres? Sed forte dicis, patres doctos filiis indoctis dedisse praecepta. Refer nunc te ad Dei Filium, de Deo Patre natum Deum, qui utique imperfectus est natus, si praeceptum accepit indoctus. Quia vero perfectus est natus, praeceptum dedit ille gignendo, accepit iste nascendo. Nunquam enim verus Dei Filius indoctus fuit: filius autem nunquam non fuitmajorem Patris formam putans esse quam Filii: tanquam non habuerit Pater unde formam suam compleret in Filio, quem de se ipso genuit, non fecit ex nihilo, non ex alio. Aut si formam suamin unico Filio plenam gignere potuit, nec tamen genuit plenam, sed minorem; quid sequatur attendite, et in viam redite, ne cogamini Patrem invidum dicere. Dicitis Deum Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit idoneus creandis. quȩ sunt sine fine mansurȩ.
paulo ante dixi. quid excellentius increaturis quam
uirtutes caelorum. quid dicã decarne creatoris : quando¬
quidem creator ipse ꝑquẽ facta sunt om̃ia. Panis inqͥd
quẽ ego dedero caro mea ẽ ꝓmundi uita. Quidergo¬
dicemus mundus ꝑfilium factus ẽ. & creator . ẽ. filius

Expanded text:
cum sit idoneus creandis quae sunt sine fine mansurae. cum sit idoneus creandis quae sunt sine fine mansurae. Paulo ante dixi: Quid est excellentius in creaturis quam virtutes coelorum? Quid dicam de carne Creatoris? Quandoquidem Creator ipse per quem facta sunt omnia, Panis, inquit, quem ego dedero, caro mea est pro mundi vita . Quid ergo? Mundus per Filium factus est, et creator est Filius:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ĩ iussisunt baptitari. & tamen in telleguntur non bap¬
titati nisi in nomine patris & filii & sp̃sscĩ. Cur non sic
audis defilio dĩ. om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. ut & non no-¬
increaturis. quã uirtutes cȩloꝵ. scriptũ . ẽ. autẽ. Verbo dñi
caeli firmatisnt. & spũ oris eiꝰ om̃is uirtus eoꝵ. Dixeras
maior possit uideri. nisi reuoc& pietas quȩ illũ ueraciter
confitetur ȩqualẽ. Nã utiq mauis aliquid sunt uirtu¬¬
quã cęli qui firmati sunt uerbo dñi. hoc .ẽ. unigenito filio.
sedsi consolas uĩtatẽ. res utraq abutroq firmata est. &¬
id quod de uno dr̃ & de altero tacet᷑. deutroq intellegitꝰ
Quid .ẽ. autẽ in consiđ̾antius quã negare. eẽ. creatorem
& in priluerẽ suum conuertent᷑. Emitte sp̃mtuum &
creabunt᷑. et in nouab̾ faciem t̃rȩ. nisi forte minꝰ idone¬
userat sp̃iscr̃. creandis reb quȩ fuerant defecturae.

Expanded text:
Christi jussi sunt baptizari; et tamen intelliguntur non bapChristi jussi sunt baptizari; et tamen intelliguntur non baptizati nisi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: cur non sic audis de Filio Dei, Omnia per ipsum facta sunt; ut et non nortutes coelorum? Scriptum est autem: Verbo Domini coeli firmati sunt; et Spiritu oris ejus, omnis virtus eorum . Dixeras major possit videri, nisi revocet pietas, quae illum veraciter confitetur aequalem. Nam utique majus aliquid sunt virtuquam coeli, qui firmati sunt Verbo Domini, hoc est, unigentio Filio. Sed si consulas veritatem, res utraque ab utroque firmata est; et id quod de uno dicitur et de altero tacetur, de utroque intelligitur. Quid est autem inconsideratius, quam negare esse creatorem lverem suum convertentur: emittes Spiritum tuum, et creabuntur; et innovabis faciem terrae . Nisi forte minus idoneus erat Spiritus sanctus creandis rebus quae fuerant defecturae,
Abbreviated transcription (Latin):
icis in ꝑsona spi scĩ. non posse suscipi. qđ de filio dictũ ẽ.
Om̃ia ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factũ ẽ. nihil.
&hoc ideo dicis. ut quib. potueris ꝑsuad eas quod uobis
Om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt sine spũ scõ. aut om̃ia ꝑneminem
facta sunt nisi ꝑ ipsum. quã quam si & tale aliquid legeris
sic sp̃m sc̃m ab hac oꝑatione qua constituta est creatura.
credere non deberemꝰ exclusum. sicut filius non excludit᷑
abea scientia dequa dictum est. quae dĩ sunt nemoscit nisi
sp̃s dĩ. Si autẽ quia non est nominatus qđ etiam per illum
facta sit creatura. quando de filio dictum est. Omia per
ipsum facta sunt. Ideo putas dĩ. sp̃m non esse creatorem.
ꝓcul dubio nec in eius nomine poteris baptizatos dicere.
quib ait parus. Agite poenitentiam. & baptizetur
& sp̃ĩsci. nec in patris nomine. qr nec ipse ibi .ẽ. nominatur
ss autẽ etiam non nominatis patre & spũ scõ in nomine iħu

Expanded text:
icis in persona Spiritus sancti non posse suscipi quod de Filio dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Et hoc ideo dicis, ut quibus potueris persuadeas, quod vobis Omnia per ipsum facta sunt sine Spiritu sancto; aut, Omnia per neminem facta sunt, nisi per ipsum. Quanquam si et tale aliquid legeres, sic Spiritum sanctum ab hac operatione, qua constituta est creatura, credere non deberemus exclusum; sicut Filius non excluditur ab ea scientia de qua dictum est, Quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei . Si autem quia non est nominatus, quod etiam per illum facta sit creatura, quando de Filio dictum est, Omnia per ipsum facta sunt; ideo putas Dei Spiritum non esse creatorem: procul dubio, nec in ejus nomine poteris baptizatos dicere, quibus ait Petrus, Agite poenitentiam, et baptizetur , Et Spiritus sancti: nec in Patris nomine, quia nec ipse ibi est nominatus. Si autem etiam non nominatis Patre et Spiritu sancto, in nomine Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
filius nonsit
si non est unius eiusdẽq sub¬
stantiae
cũ illo quigenuit. Dicit qͥdẽ
filius ad
patrem. Haec ẽ. autẽ uita ȩt̃na.
ut cognos¬
cant te solũ uerũ dm̃. & quẽ misisti
dm̃. In quib uerb uossolum patrem non cũ filio uerũ
accipientes dm̃. quid aliud quã filium negatis uerũ dm̃.
Neq. enĩ mouere non deb& ꝗđ nominatus non est hoc
loco sp̃ssc̃s. Tam quã non sit ds̃ aut non sit uerus dr̃
solus ea scit sp̃s dĩ. Sicut ergo ait hac sententia quã
non hab̾e nisi sp̃s dĩ dictus est. non excludit᷑ xp̃ssic ab.
nemo nosse dictus. ẽ: nisi ipse qui hoc habebat scriptũ.
dictus .ẽ. negaur ad p̃hende. Neget᷑ ergo ds̃. ad pre¬
hende corda & renes hominum. scriptum est enim.
scrutans corda & renes dr̃. Ita ergo dictus ẽ solus uerus ds¬

Expanded text:
Filius non sit, Filius non sit, si non est unius ejusdemque substantiae cum illo qui genuit? 4. Dicit quidem Filius ad Patrem, Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misistiDeum. In quibus verbis vos solum Patrem non cum Filio verum accipientes Deum, quid aliud quam Filium negatis verum Deum? Neque enim movere nos debet, quod nominatus non est hoc loco Spiritus sanctus, tanquam non sit Deus, aut non sit verus Deus. Solus ea scit Spiritus Dei. Sicut ergo ab hac scientia, quam non habere nisi Spiritus Dei dictus est, non excluditur Christus; snemo nosse dictus est, nisi ipse qui hoc habebat scriptum ,dictus est, negatur apprehendere: negetur ergo Deus apprehendere corda et renes hominum; scriptum est enim, Scrutans corda et renes Deus . Ita ergo dictus est solus verus D
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ diuerse naturȩ sunt sp̃s hominis. & sp̃s pecoris. & tam̃
faraoni & cũ sit dĩ & hominis diuersa substantia. tamen
ut̃q appellatur ds̃. pror sus ueracit̃ arguimini quã uis
dicatis dedõ patre & dõ filio. sp̃s sp̃m genuit. naturas
tamen diuersas dicere. Et quã uisdicatis ds̃ dm̃ genuit
etiã sic ñ recedere ad iuersitate naturȩ ꝗr non per omia
similẽ patri. eẽ. dicitis filium. Nã si ꝑ om̃ia similẽ dice.¬
retis. Consequenter intellegeremini qđ eos diceretis. etiam
crimine qđ uob obicit᷑ dĩ patris & dĩ filii uos dicere na¬
turas esse diuersas. purga rete cogitas sicut dicis. sp̃s
sp̃m genuit. Ita dic. sp̃s eiusdem naturae. siue substan¬
tiae spm̃ genuit. Itẽ sicut dicis. ds̃ dm̃ genuit. Ita dic
ds̃ eiusdem naturae. siue substantiae dm̃ genuit. hoc
si credideritis & dixeris nihil
de acre ulterius
accusaberis si autẽ hoc non
quia dicis uerus innatus pater
uerum genuit
filium cũ ꝓcul dubio. uerus

Expanded text:
Item diversae naturae sunt spiritus hominis et spiritus pecoris; et tamen Pharaoni . Et cum sit Dei et hominis diversa substantia, tamen uterque appellatur Deus. Prorsus veraciter arguimini, quamvis dicatis de Deo Patre et Deo Filio, Spiritus spiritum genuit, naturas tamen diversas dicere: et quamvis dicatis, Deus Deum genuit; etiam sic non recedere a diversitate naturae, quia non per omnia similem Patri esse dicitis Filium. Nam si per omnia similem diceretis, consequenter intelligeremini quod eos diceretis etiam crimine quod vobis objicitur, Dei Patris et Dei Filii vos dicere naturas esse diversas, purgare te cogitas: sicut dicis, Spiritus spiritum genuit; ita dic, Spiritus ejusdem naturae sive substantiae spritum genuit. Item, sicut dicis, Deus Deum genuit; ita dic, Deus ejusdem naturae sive substantiae Deum genuit. Hoc si credideris, et dixeris, nihil de hac re ulterius accusaberis. Si autem hoc non quia dicis, Verus innatus Pater verum genuit Filium; cum procul dubio verus
Abbreviated transcription (Latin):
Respondetur enĩtibi: si parentib fuit subditus. ꝓpt̃ pueri¬
tiam quanto magis dõ ꝓpt̃ ipsam hominis formã : quam
formã cũ immortalẽ fecerit. non mortẽ ꝑdiderit. quid
miraris. si etiam post huiusscłi finem subiectus erit in ea
illi qui ei subiecit om̃ia. Tu autem non ꝓpter formam
serui dicis filium patri. eẽ. subiectum. sed quia eum tan¬
tum ac talem genuit: Id est magnũ dm̃. quã uis patre
ipso minorem ubi & patri derogas. qui filium sibi unicũ
aut non potuit aut noluit gignere aequalẽ & ipsi filio.
qui unicus patri non est generatꝰ ȩqualis. &ideo ꝑfectus
est natus neum quã uł crescendo fier&. qđ non potuit
esse nascendo. Nosautẽ ut putas corpus tantũ filii. id est
corpus hominis uerũ etiam humanũ sp̃m. patri dicimꝰ
esse subiectum. & scđm id quod homo factus. ẽ. intellegi¬
mus dictum. Cũ autẽ om̃ia illi subiecta fuerint. tẽ

Expanded text:
Respondetur enim tibi: Si parentibus fuit subditus propter pueriRespondetur enim tibi: Si parentibus fuit subditus propter pueritiam, quanto magis Deo propter ipsam hominis formam? Quam formam cum immortalem fecerit, non morte perdiderit; quid miraris si etiam post hujus saeculi finem subjectus erit in ea illi, qui ei subjecit omnia? Tu autem non propter formam servi dicis Filium Patri esse subjectum, sed quia eum tantum ac talem genuit, id est magnum Deum, quamvis Patre ipso minorem: ubi et Patri derogas, qui Filium sibi unicum, aut non potuit, aut noluit gignere aequalem; et ipsi Filio qui unicus Patri non est generatus aequalis, et ideo perfectus est natus, ne unquam vel crescendo fieret, quod non potuit esse nascendo. 5. Non autem, ut putas, corpus tantum Filii, id est, corpus hominis, verum etiam humanum spiritum Patri dicimus esse subjectum: et secundum id quod homo factus est intelligimus dictum, Cum autem omnia illi subjecta fuerint, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
iorem seipso melioremq gigner& filium. sed maius uel
melius deo quicquã Non potest esse ergo ei uerũ filium
credamꝰ aequalẽ : qđ si dixeris eo ipso maior . ẽ. pat̃ filio
quia de nullo genitus. genuit tamen aequalẽ.cito respon¬
debo Immo ideo non est maior pat̾ filio. quia ȩqualẽ
genuit nonminorẽ Origenis enĩ quȩstio est quis de qͦsit.
Aequalittitis autẽ. qualis aut quantussit. ꝓinde si ad¬
mitait ratio uĩtatis. ut aequali patri filius subsequatur
aequalis non negamus obsequium. Si autẽ ꝑ obsequium
minorẽ naturã uultis credere ꝓhibemꝰ. Nullomodo
enĩ dĩ pat̾ ut hab̾e unici fili poss& obsequium. uellet
denegare naturã. Parentib. autẽ ut eẽt. subditus xp̃s.
non diuine maiestatis fuit: sed aetatis humane. frustra
itaq dixisti: si parentibus fuit subditus quoscreauit
quanto magis suo genitori qui eum tantum ac talẽ gorue¬

Expanded text:
jorem se ipso melioremque gigneret filium: sed majus vel jorem se ipso melioremque gigneret filium: sed majus vel melius Deo quidquam non potest esse; ergo ei verum Filium credamus aequalem. Quod si dixeris, Eo ipso major est Pater Filio, quia de nullo genitus, genuit tamen aequalem: cito respondebo, Imo ideo non est major Pater Filio, quia aequalem genuit, non minorem. Originis enim quaestio est, Quis de quo sit: aequalitatis autem, Qualis aut quantus sit. Proinde si admittit ratio veritatis ut aequali Patri Filius obsequatur aequalis, non negamus obsequium: si autem per obsequium minorem natura vultis credere, prohibemus: nullo modo enim Deus Pater ut habere unici Filii posset obsequium, vellet denegare naturam. 4. Parentibus autem ut esset subditus Christus, non divinae majestatis fuit, sed aetatis humanae. Frustra itaque dixisti: Si parentibus fuit subditus quos creavit , quanto magis suo genitori qui eum tantum ac talem genu
Abbreviated transcription (Latin):
diuersam uultis probare substantiam patris & filii.
prorsus alia questio ẽ utrum sint unius eiusdemq
substantiȩ pat̃ & filius. Et alia quȩstio .ẽ. utrum patri
filius obsequat᷑. interim uerum filium nonnegemꝰ. qui nul¬
lomodo uerus filius. si non .ẽ ipsius & patris. una eadẽq
natura. dicite ergo dm̃ patrẽ & dm̃ filium unius eius dẽq
esse substantiȩ. extorqueat uobis diuinitas qđ humanitati
donauit ipsa diuinitas. obsequit᷑ homo patri suo de quo
natus .ẽ. homo tamen obsequendo. eẽ. non desinit homo
& si non dicoparit̃ honoratus. sed honoratior eẽt. filius
gauder& pat̃. non in uider& honorar& tamen etiam ille
patrem & si non paruulus accessu augendus aetatis. Sed
ei natus ess& aequalis aequalẽ uero si pater homo potuis¬
s& nullo dubitante genuiss&. Quis ergo audeat dicere
hoc nec omp̃spotuit. Addo etiam qr si poss& homo ma¬

Expanded text:
diversam vultis probare substantiam Patris et Filii. diversam vultis probare substantiam Patris et Filii. Prorsus alia quaestio est, Utrum sint unius ejusdemque substantiae Pater et Filius; et alia quaestio est, Utrum Patri Filius obsequatur. Interim verum Filium non negemus, qui nullo modo est verus Filius, si non est ipsius et Patris una eademque natura. Dicite ergo Deum Patrem; et Deum Filium unius ejusdemque esse substantiae. Extorqueat vobis divinitas, quod humanitati donavit ipsa divinitas. Obsequitur homo patri suo, de quo natus est homo; tamen obsequendo esse non desinit homo. Et si, non dico pariter honoratus, sed honoratior esset filius, gauderet pater, non invideret: honoraret tamen etiam ille patrem, etsi non parvulus, accessu augendus aetatis, sed ei natus esset aequalis. Aequalem vero si pater homo potuisset, nullo dubitante genuisset. Quis ergo audeat dicere, Hoc nec Omnipotens potuit? Addo etiam, quia si posset homo, ma
Abbreviated transcription (Latin):
ponderis ubi dicit xp̃s patri. Deuentre matris meae
ds̃ ms̃ esti. Ad hoc enĩ qnm uidisti nonte hab̾e qđ diceris
aliam natiuitatẽ quȩ dĩ. dedõ. ẽ. int̾ponendã putasti qͣđ
fugeres . Rogo te quando quid respondeas non habeas.
quanto melius taces. sĩ ꝓpt̃ corpus inquis in quose ex ina.¬
niuit debitorem sesentit suo genitori. Multo magis qui
illum tantũ ac talẽ genuit necesse . ẽ. ut eum ueneretur.
eiq offerat semꝑ obsequium. qđ lib& deueneratione
& obsequio filii erga patrẽ carnaliter sentias. pater
eius nisi deuentre matris eius non est ds̃ eius iam quan¬
tumuis obsequatur dõ patri dr̃filius qm̃ uideote non
intellegere quanta sit in illa generatione geniti & genitoris
aequalitas. Num quid ideo ẽ. diuersa natura patris
hominis. & hominis filii qm̃ filius obsequitur patri
hoc est om̃ino intolerabile in uob̾. quia de obsequio filii

Expanded text:
ponderis, ubi dicit Christus Patri, De ventre matris meae ponderis, ubi dicit Christus Patri, De ventre matris meae Deus meus es tu. Ad hoc enim quoniam vidisti non te habere quod diceres, aliam nativitatem quae Dei de Deo est, interponendam putasti qua fugeres. Rogo te; quando quid respondeas non habes, quanto melius taceres? 3. Si propter corpus, inquis, in quo se exinanivit, debitorem se sentit suo genitori; multo magis qui illum tantum ac talem genuit, necesse est ut eum veneretur, eique offerat semper obsequium. Quodlibet de veneratione et obsequio Filii erga Patrem carnaliter sentias, Pater ejus, nisi de ventre matris ejus, non est Deus ejus. Jam quantumvis obsequatur Deo Patri Deus Filius, quoniam video te non intelligere quanta sit in illa generatione geniti et genitoris aequalitas, numquid ideo est diversa natura patris hominis et hominis filii, quoniam filius obsequitur patri? Hoc est omnino intolerabile in vobis, quia de obsequio Filii
Abbreviated transcription (Latin):
niens quid responderis. tamen netticeres dixisti ex uentre
nec iudei diffidunt. ac de inde quȩsisti. cur ista testimonia
inmedium non ꝓferantur quȩ illã natiuitatẽ de monstratꝰ
in principio. sicut & precedens nosinquis instruit testimo¬
nium quasi ego illã natiuitatem xp̃i. non temporalem
sed e t̃nam ꝓpt̃ quam dictum ẽ in principio erat uerbum.
non credã. non p̃dicẽ non amplectar. sed tantũ ex uentre
matris natum ad serã xp̃m. Ecce ego dico dm̃ filium. dedõ
patre sine tempr̃ genitũ. quomodosit autẽ etiam ds̃ eius
qui pat̃ .ẽ. eius ostendi. ꝓpt̾ hominẽ quẽ suscepit & in quo
natus . ẽ. deuentre matris. sine concubito hominis patris.
Ad qđ ꝓbandum testimonium dedi. ubi ait inꝓphetia pa-¬
tri suo. Deuentre matris meȩ dĩms̃ estu. Tu qui dicisme
quasi ego istã natiuitatẽ xpi solã ꝓfitear. noli ꝑ in ania
conari euadere. Et dic potius quare mihi potius non res¬

Expanded text:
niens quid responderes, tamen ne taceres dixisti, Ex ventreniens quid responderes, tamen ne taceres dixisti, Ex ventredisti, quod nec Judaei diffidunt. Ac deinde quaesisti, Cur ista testimonia in medium non proferantur, quae illam nativitatem demonstrant in principio, sicut et praecedens nos, inquis, instruit testimonium? Quasi ego illam nativitatem Christi, non temporalem, sed aeternam, propter quam dictum est, In principio erat Verbum, non credam, non praedicem, non amplectar; sed tantum ex ventre matris natum asseram Christum? Ecce ego dico Deum Filium de Deo Patre sine tempore genitum. Quomodo sit autem etiam Deus ejus qui Pater est ejus, ostendi, propter hominem quem suscepit, et in quo natus est de ventre matris, sine concubitu hominis patris. Ad quod probandum testimonium dedi, ubi ait in prophetia Patri suo, De ventre matris meae Deus meus es tu. Tu qui dicis mequasi ego istam nativitatem Christi solam profitear; noli per inania conari evadere, et dic potius quare mihi non res