comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
racundi doctorerperrabiem
furoris disciplinȩ modum ad
inmanitatem crudelitatis con¬
uertunt : & unde emendare
subditos poterant: inde potius
uulnenant: Ideosine mensura
ulciscitur culpas pracepositus
iracundus: quiacor eius disper¬
sum inrerum curis non colligi¬
tur in amorem unius deitatis
Mens enim soluta indiuersis. ca¬
tena caritatis non ad stringit᷑.
sed malelaxata male adomnẽ
occasionem mou&ur RIS QRII
DIELO PASTORALIS OPFICUI
ERGA SUBDITOS
Omnis sp̃alis telus doctoris ani¬
mum frigit: quia ualdecrucia¬
tur dum in firmos quosque ae¬
terna deserere: & rebus tempo¬
ralibus delectari conspicit :
Nullũ quippeomni potentidõ tale
est racrificium quale est telus
animarum: sicut psalmistaait :
Zelus domustuȩ comeditme :
Paulus a postolus ⁊elo anima¬
rũ cruciatus dicebat. Quis in¬
firmatur & ego non in firmor
quis scandalitatur & ego non
uror ꝓpsum suumcor quod ani¬
marum telo succenderat. quid
aliud quam quasi sartaginẽ
fecerat in quo amore uirtutũ

Expanded text:
racundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis. Meus enim soluta in diversis catena charitatis non astringitur, sed male laxata, male ad omnem occasionem movetur. CAPUT XLI. elo pastoralis officii erga subditos. Omnis spiritalis zelus doctoris animam frigit, quia valde cruciatur dum infirmos quosque aeterna deserere, et rebus temporalibus delectari conspicit. Nullum quippe omnipotenti Deo tale est sacrificium, quale est zelus animarum, sicut PsaZelus domus tuae comedit me . Paulus apostolus zelo animarum cruciatus, dicebat: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et et ego non uror ? Ipsum suum cor, quod animarum zelo succenderat, quid aliud quam quasi sartaginem fecerat, in qua amore virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
recto fit animo notandum abom¬
nipontifice uehementer ut tanto
cautius erga commissos agat : quanto
durius gxp̃o iudicari formidat :
nam sicut scriptũ est inquamensu.¬
ra mensi fueritis rem&i&ur uobis
cotidie nam que omnes delinqui
quienim innostris delicos cle¬
mentes sumus in alieno peccato rigo¬
rem tenerenequaquã debemus:
Mult aliorum uitia cernunt sua ñ
aspiciunt : & cum ipsi maximi scri¬
minib: obnoxii teneantur mino¬
rapeccata fratrib nonꝰ mittunt:
hỹ pochritȩ trabem in oculo suo
consistentem non sentiunt & he¬
rentem festucam in lumine fratris
intendunt: facilius reprȩhendi¬
mus uitia aliena quam nostra Nã
satpe que ꝑ uersa in aliis iudica¬
mus in nobis nocibilia esseminus
sentimus: & quod in aliis reprȩ¬
hendimus agere ipsi non erube¬
cimus facilius uiti unius cuiusq : quã
uirtutes intendimus Nec quid boni
quisq: gesserit agnoscere sed quidina

Expanded text:
recto fit animo. Notandum ab omrecto fit animo. Notandum ab omni pontifice vehementer, ut tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judicari formidat. Nam sicut scriptum est, in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . Quotidie namque omnes delinquimQui enim in nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt, et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. Facilius reprehendimus vitia aliena quam nostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. 23. Facilius vitia uniuscujusque quam virtutes intendimus; nec quid boni quisque gesserit agnoscere, sed quid ma
Abbreviated transcription (Latin):
seest arguatus : cum dolore enim abs¬
cidenda sunt quae leniter ranari
non possunt: quiammonitus secre
publice arguendus est . ut uulnus
quod occulte sanari nescit. manifes¬
te debeat emendari. manifesta pec¬
cata non sunt occulta correctione
purganda: palam enim sunt argu¬
endi : qui palam nocent : utdum
aperta obiurgatione sanantur
hiqui eos imitando deliquerant
corrigantur: dumunus corripi¬
turs plurimi emendantur: necer¬
seest enim ut promultorum
salu atione unus condemn&ur
quam perunius licentia mul¬
ti periclitentur: Ita erga de lin¬
quentem sermo est proferendur
sicut eius qui corripitur expostu
lat salus quod siopus est aliquã me¬
dicamenti salutẽ uerbo increpa¬
tionis asꝑgere lenitatem tamen
corde opus est r& inere. doctores
non numquã duris feriunt incre¬
pationibus subditos quita men
a caritate eorũ qtorripiunt
non receduntis er lence cen¬
ter fieri putatur a prauis quia non
discernunt recto oculo quod ab onir

Expanded text:
se est ut arguatur. Cum dolore enim absse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. 12. Qui admonitus secretpublice arguendus est, ut vulnus, quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. 13. Manifesta peccata non sunt occulta correptione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi periclitentur. 15. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur exposlat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus subditos, qui tamen a charitate eorum quos corripiunt, non recedunt. Saepe ecclesiae center fieri putatur a pravis: quia non discernunt recto oculo, quod a bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte interfectos populimess
tamquam propria igitur delicta
plebis peccata sacerdor flerede¬
b& sed affectu conpatiendi non
actione commissi non nulli pre¬
sules gregis quosdam pro pecca¬
to a communione eiciunt ut pe¬
niteant sed quali sorte uiuere
debeant ad melius ex ortando
non uisitant: quib: congrue in¬
crepans sermodiuinus cõminatꝰ
pastores qui pascunt populũ meũ
duispersistis gregemineum:
uecistis & non uiii tastis eoseocetio
ur̃orũ bonoꝵ studia sacerdotũ mul¬
tadiligentia &iã parua plebiũ facta
ꝑquir̃ aitdum inminimis ribditoꝵ
peccatissea cerrimos prestant
maiores malos cautor sibi subdi¬
torque acsollicitos faciant: sicat
medici morbos imninentes curan¬
dos suscipiunt. futuros uero nein¬
ripiant medicinȩ obiectuquađã p̃sci¬
entia antecedu Ita & doctoresbon sic
ea quae male actas resecant ut eaquȩ
rente preueniant: quiblando uerbo
castigatus non corrigitur acrius neces¬

Expanded text:
ac nocte interfectos populi mei ? ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta, plebis peccata sacerdos flere debet: sed affectu compatiendi, non actione commissi. Nonnulli praesules gregis, quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant: sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue increpans sermo divinus comminatur: Pastores qui pascunt populum meum, vos dispersistis gregem meum: ejecistis, et non visitastis eos. Ecce ego » . 9. Bonorum studia sacerdotum multa diligentia etiam parva plebis facta perquirunt, ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi, subjectosque, ac sollicitos faciant. 335 10. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objecto quadam praescientia antecedunt, ita et doctores boni, sic ea quae male acta sunt resecant, ut ea quarente praeveniant. 11. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius neces
Abbreviated transcription (Latin):
sistunti abecła separentus: a troci¬
ter arguuntir qui decipiendo
eccantes non solum quia nonar¬
tuunt propeccato sed&iamad¬
lanter decipiunt dicente prophe¬
ta& erunt quibeatificart populũ
istum seducentes. C quibeati¬
ficantur precipitatir a trociter ite¬
rũ arguuntur qui peccantem non
recipiunt sed despiciunt &i per¬
nuntinec alterius delictu ertam quã
propriũ ingemescunti d& alib: ꝑ
isa iam dñs comminans dicitqui di¬
c int. recede ame non ydpropin¬
ques mihi quia mundus es stifumus
cerunt infuro remeo ignis ardens
to adie: in de est quod & apostolus
omnib: omnia factus est nonimi¬
tatione erroris sed conpassio¬
s miserationesscilic& ut itauitia
aliena faer& quemad modum
sitali& isse iplicar&ur errore:
Boni pastores populi debent de¬
licta deflere &e totos seplanctib
tradere Imitantes hieremiã
proph&am dicentem : Quis dabit
capitimeo aquã & oculis meir
fontem lacrimarũ & plorabodie

Expanded text:
istunt, ab ecclesia separentur. Atrociistunt, ab ecclesia separentur. Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod et Apostolus omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdotes propopulorum ini¬
quitatedam nantur sieos autig¬
norantes nonerudiant aut peccan¬
tes non arguant Testante dño
ad ꝓ ph&ã: Speculatorem de ditedo¬
muiisra hel si non fueris locutus
ut secustodiat impius auia sua
illem iniquitate sua mori&ur. san¬
guinẽ uero eius demanutua requirã
sic enim heli sacerdos profilioꝵ
iniquitate dam natus est : & lic&
eos delinquentes ad monuit :
sed tamen non ut oportebatre¬
darguit sacerdoter ex quirere
debent peccata populorũ & sagaci
sollicitudine unumquemque
probare: iuxtatestimonium dñi
adhieremiam loquentis ꝓba¬
torem inquit deditepopulo meo
robustũ & scies & probabis uus
eorũ sacerdotes studio corrigen¬
di facta perscrutari debent
nibiectorum ut emendatorlu¬
crifacere possĩ sicut aut̃ peccatorẽ
cona nt arguii. ustum iuie¬
alcerarii sacerdites curoon deben
redargione aut corrigant
a peccatis aut si in correc tibiles ex¬

Expanded text:
Sacerdotes pro populorum iniSacerdotes pro populorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testante Domino per prophetam: Speculatorem dedi te domui Israel. Si non fueris locutus, ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur; sanguinem autem ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est; et licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . 2. Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad 334 Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robusto, ut scias probare vias eorum . 3. Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. 4. Sacerdotes curam debent redargutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles ex
Abbreviated transcription (Latin):
fieri quod fecerunt: quiutiq
homines tam sȩcularium quã
diuinarum litterarum nne
ambiguitate doctissimi. n sci¬
rent res eccłȩ debere contemp¬
ninumquã eas hab erent qui
omnia sua reliqueranti unde
tales uiri qui uolentes fieri xp̃i
discipulit renuntiauerunt omni¬
b: qua e habebant : non ut porser¬
sores sedut procuratorer facul¬
tates eccłẽ possidebant: & idcirtco
scientes nihilaliudesse resecłẽ i
nisiuota fideliũ pr&ia peccato¬
rũ patrimonia ⁊ pauperum
non eas indicauerunt inusus su¬
os ut proprias. sed ut commenda¬
tas pauperibus diuiserunt: hoc
est possidendo contempnere
non sibi sed aliis possidere: nec
habendi cupiditatẽ eccłȩ facultater
ambires sedeas pi&ate subuenien di
suscipere: Quod hab& eccłas cum
omnibus nihil habentibus hab&¬
commune : nec aliquid indecis
quisibi desuo sufficiunt erogare
quando nihilaliuo sit habentib:
dare quam perdere. ESIDORI¬
DEDISCIFLINAS ACERDOTU
IN HIS QUIDELINQUNT

Expanded text:
fieri quod fecerunt. Qui utique fieri quod fecerunt. Qui utique homines tam saecularium quam divinarum litterarum sine ambiguitate doctissimi, si scirent res ecclesiae debere contemni, nunquam eas debuerant qui omnia sua reliquerant retinetales viri qui volentes esse Christi discipuli, renuntiaverunt omnibus quae habebant non ut possessores, sed ut procuratores facultates ecclesiae possidebant. Et idcirco scientes nihil aliud esse res ecclesiae, nisi vota fidelium, pretia peccatorum, et patrimonia pauperum; non eas vindicaverunt in usus suos, ut proprias, sed ut commendatas pauperibus diviserunt. Hoc est enim possidendo contemnere, non sibi, sed aliis possidere; nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietate subveniendi suscipere. Quod habet ecclesia, cum omnibus nihil habentibus habcommune, nec aliquid inde eis qui sibi de suo sufficiunt debet erogare, quando nihil aliud sit habentibus dare quam perdere. De disciplina sacerdotum in his qui delinquunt. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
Expedit facultates eccłȩ̃ pornide¬
ri & proprias ꝑfectionis amore
contem ni: Non enim propriȩ
sunt sed communes ecclesiae
facultates: & ideo quis quis omnib:¬
quae habuit dimirsis autuenditis.
fit rei suȩ contemptor cumprȩpo¬
situs fuerit factus ecclesiae. omni¬
um quae hab& ecclesia efficitur
dispensator: denique sc̃r paulinus
utipsi melius nostis. ingentia
praedia quae fuerunt sua uendi¬
ta pauperib: ero gauit: sed cum
sit ec clesiae facultates. sed fide
lissime dispensauit quo facto sauis
ostendit & propria debere exper
fectione contemni. & sine inpedi¬
mento ꝑfectionis posse ecclesiae
facultates quae sunt profecto
communia possidere . quid sc̃s hi
larius nonne &ipse omnia sua
aut parentib: reliqui .T. a ircuen¬
dita pauperib: ero gauiti ĩs tamen
tunc habebat eccła non solum
possedit. sed &iam acceptis fide¬
lium numerosis hereditatibus
ampliauit: isti ergo tam sc̃ĩ tão
perfecti pontifices factis euiden¬
tibus clamanti posse & debere

Expanded text:
Expedit facultates ecclesiae possideri, et proprias perfectionis amore contemni. Non enim propriae sunt, sed communes ecclesiae facultates, et ideo quisquis omnibquae habuit, dimissis aut venditis, fit rei suae contemptor, cum praepositus fuerit factus ecclesiae, omnium quae habet ecclesia efficitur dispensator. Denique sanctus Paulinus ut ipsi melius nostis, ingentia praedia quae fuerant sua, vendita pauperibus erogavit. Sed cum sit ecclesiae faculissime dispensavit. Quo facto satis ostenditur et propria debere propter perfectionem contemni et sine impedimento perfectionis posse ecclesie facultates que sunt profecto communia possideri. 206 Quid Sanctus Ylarius? Nonne ipse omnia sua aut parentibus reliquit aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen tunc habebat ecclesia, non solum possedit sed etiam acceptis fidelium numerosis herediampliavit. Isti ergo tam sancti, et tam perfecti pontifices factis evidentibus clamant posse et debere
Abbreviated transcription (Latin):
quia dũ scipsa in trinsecus peste con¬
sumunt &iã quicquid in seali¬
ud bonihabere uidentur interi¬
munt I Vndescriptũ est : uita car¬
niũ sanitas cordis ⁊ Putredo os¬
suum: inuidia : ꝑliuoris uitium
ante dĩ oculos pereunt : &iam
quae humanis ocules fortia uiden¬
tur ⁊ Ossaquippe ꝑ inuidiam
putrescere est: Qu edã &iam
robus tadeperire : ille est uere
humilis subiectus inbonis: qui
non est defensor in malis INãdũ
de malis suis subiectus arguitur
& contra uerba arguentis accen¬
ditur. quando debonis suis qͣ¬
si humiliter titubat : ꝑ humilita¬
tis uocem ornari appetit non

Expanded text:
quia dum se ista intrinsecus peste conquia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis: putredo ossium invidia . Per livoris vitium ante Dei oculos pereunt, etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Ille est vere humilis subjectus in bonis, qui non est defensor in malis. Nam dum de malis suis subjectus arguitur, et contra verba arguentis accenditur, quando de bonis suis quasi humiliter titubat, per humilitatis vocem ornari appetit, non
Abbreviated transcription (Latin):
mantur in nobis ⁊ hincergo pen
tutis est quae alieni laboris ope¬
ranr̃a sinclabore facit : Dũse
inuidi alaubreminime custodi¬
unt in antiquã uersuti hostis ne¬
quitiã dimerguntur: De illonã¬
q scriptum est inuidia diabo li
mors intrauit in orbe terrarum :
Quia enimipsecae lum ꝑ didit:
condito hoc homini inuidit &clã¬
natione sua ꝑditus. ad huc
alios ꝑdendo cumulauit : Cog¬
nos cant inuidi quantis iupsib
sub crescentis ruinȩ subiaceait ⁊
qua dumliuorem acorde non
ꝓiciunt ada ꝑtas operum nequi¬
tias deuoluuntur : Nisienim
cam uidis s& acceptam fratris
hostiam minime ꝑueniss& ad
extinguenda uitam ÷ undescrip¬
tũ est & respexitdñs al abel
& ad muneracius ad ca inuero &
ad muneraes nonres pexit :
Iratus que est cainue he menter
& concidit uultus eius : ita queli¬
uor sacrificui : fratricidii semina¬
rium fuit  Nã quem meliorem
seeẽ doluit: Neut cumq: eẽam¬
putauit . Dicendũ est inuidis.

Expanded text:
mantur in nobis. Hinc ergo pensmantur in nobis. Hinc ergo pens charitas, quae alieni laboris opera nostra sine labore facit. Dum se invidi a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Quia enim ipse coelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Cognoscant invidi quantis lapsibus subcrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain vero et ad munera illius non respexiIratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Itaque livor sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset, amputavit. Dicendum est invidis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Auditur interuos for¬
nicatio: & talis fornicatio qualis
nec intergentes itaut uxorem
patris quis habeat: & uos influ¬
tiestis & ñ magis luctum habuistis
ut tollereur demedioues trũ qui
hoc opus fecit : Acsia perdicat
qui uospro t̃uiam huius uelilli¬
us dicitis qui ꝑ dissolutionem ne¬
glegentiae nullius uos esse mont¬
tratiss Ammonen disunt in ui¬
disubditi ut ꝑpendant quantȩ
cȩcitatis sunt quia lieno pro¬
fectu deficiunt. Aliena ex alta¬
tione contabes cunt⁊ quantȩ
infelicitatis sunt : qui melioratio¬
ne proximi de teriores fiunt ⁊
Dũq augm̃ta alienae pros perita¬
tis aspiciunt : Apud sem& ipsos
anxi e afflicti cordis sui peste
moriuntur : Quid in uidis in fe¬
liciurs quos dum cons pecta fe¬
ltas afficit poenane quioresrededit :
Aliorũ uerobona quae habere
non pos sunt si diligerent sua fe
bona aliorum : quae & siimitari
non pos sumus a mamus in alus
& amantiũ fiunt: quaeque a¬

Expanded text:
dicens: Auditur inter vos fordicens: Auditur inter vos fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes, ita ut uxorem patris quis habeat. Et vos inflati estis et non magis luctum habuistis, ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fecit . Ac si aperte dicat. Quid vos per proterviam hujus vel illius dicitis, qui per dissolutionem negligentiae nullius vos esse monstratis? Admonendi sunt inviti subditi, ut perpendant quantae caecitatis sint, qui alieno profectu deficiunt, aliena exaltatione contabescunt. Quantae infelicitatis sunt, qui melioratione proximi deteriores fiunt; dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid invidis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona, quae habere non possunt, si diligerent, sua fecbona aliorum, quae, etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque a
Abbreviated transcription (Latin):
lerumque subditi subpasto¬
raliregimine constituti: dum
ualdose elatip̃sumunt exprobran¬
do ceteros dedignantur : dum
singulariter sũma existimant
cuncta quaeagunt ÷ subtiliter
itaq: ab arguente discutienda
sunt opera prot̃uorũ ⁊ Vt in qͦ
sibiplacent: ostendantur quia
dõ dis plicent n Tunc pro ter¬
uos melius corrigemus cumea
quȩ bene egis se secredunt: ma¬
Veacta monstramus ⁊ & unde ad¬
epta gloria creditur: Indeutilis
confusio subsequatur ⁊ Nonnũ¬
quã sub ditrcum seuitiũ ꝓi t̃uiae
minime ꝑ p&rare cõgnoscunt.
Conpendiosius ad correptionem
ueniunt si alterius culpȩmani¬
festioris & exlatere requisitae in ꝓ¬
perio confunduntur ⁊ ut ex eoquod
defendere nequeunt : cognos canse
tenerem probe qđ defendunt
cum proter uepaulus corinthios
aduersumse temere inuicem uide¬
r& inflatos: ut alius a pollo ali¬
us pauli alius cephȩ alius xp̃ise
essedicer& incestus culpã in medi¬
ũ deduxit: quaea pud eos ꝑpetra
tafuerat & incorreptarema nebat

Expanded text:
lerumque subditi sub pastorali regimine constituti, dum valde se elati praesumunt, exprobrando caeteros dedignantur, dum singulariter summa aestimant cuncta quae agunt. Subtiliter itaque ab arguente discutienda sunt opera protervorum, ut in quo sibi placent, ostendatur quia Domino displicent. Tunc protervos melius corrigimus, cum ea quae bene egisse se credunt male acta monstramus; et unde adepta gloria crediconfusio subsequatur. Nonnunquam subditi, cum se vitium proterviae minime perpetrare cognoscunt, compendiosius ad correctionem veniunt, si alterius culpae manifestioris, et ex latere requisitae, improperio confundantur, ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defendunt. Cum proterve Paulus Corinthios adversum se temere invicem videret inflatos, ut alius Apollo, alius Pauli, alius Cephae, alius Christi se esse diceret: incestus culpam in medium deduxit, quae apud eos et perpetrata, et incorrepta remanebat,
Abbreviated transcription (Latin):
bucinȩ nom̃ insinuat: ut soa suis
criminib: emendantes suppli¬
cium futurae dã nationis effugi¬
ant ł Quod si corripientem:
suram futuram quae contemp¬
torib: inmin& nuntiantem ho¬
mines terrenidis piuunt : san¬
gus eorum inipsis erit᷑ & sacerdos
qui eis peccatasua nontacuit:
poenęque eos spectat particeps
eẽ non poterit : Pros peui

Expanded text:
buccinae nomen insinuat, ut se a suis buccinae nomen insinuat, ut se a suis criminibus emendantes, supplicium futurae damnationis effugiant. Quod si corripientem, si iram futuram, quae contemptoribus jam imminet, nuntiantem homines terreni despiciunt, sanguis eorum in ipsis erit, et sacerdos, qui eis peccata eorum non tacuit, poenae, quae eos exspectat, particeps esse non poterit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
suue ꝑditionis exis tunt : & doc¬
to ressuos quorum exempla si¬
mul acuerba dis pitiunt in uolue¬
recriminib: suis omnino non pote¬
runt : Quodidem proph&a eui¬
dentius alio loco. prosequitur
dicens ÷ speculator cumui derit
gladium uenientem superter¬
ram & cecinerit bucinam. & ad¬
nuntia uerit populo. Audiens
aũt quisquis ille est. sonumbu¬
cinȩ non se obserua¬
uerit. uenerit quegladius &
tulerit eum sanguis ipsius suꝑ
caput e iuserit ÷ sonumbucinȩ
audiuit. & non seobseruauit : san¬
guis eius in ipso erit: si autem
secus todierit : animam suam
sal uauit ⁊ hic quoq quid agere
debeat. qui fungitur speculu¬
toris officio diuinus sermosatis
os tendit ⁊ ut quando uiderit
uenientem gladium superter¬
res. Operibus terrenis ad¬
dictos. omninonontaceat at¬
que eis quam diuinhȩserint
iniquitatib suis inminere diui¬
ne indignationis interitum de¬
nuntiare non desinat: sedclu¬
re acpublicear guat Ie ũ hoc

Expanded text:
suae perditionis existunt, et docsuae perditionis existunt, et doctores suos quorum exempla simul ac verba despiciunt, involvere criminibus suis omnino non poterunt. Quod idem propheta evidentius alio loco prosequitur, dicens: Speculator cum viderit gladium venientem super terram et cecinerit buccina, et annuntiaverit populo: audiens autem, quisquis ille est, sonitum buccinae, et non se observaverit, veneritque gladius et tulerit eum, sanguis ipsius super caput ejus erit. Sonum buccinae audivit, et non se observavit, sanguis ejus in ipso erit. Si autem se custodierit, animam suam salvabit . Hic quoque quid agere debeat, qui fungitur speculatoris officio, divinus sermo satis ostendit: scilicet ut quando viderit venientem gladium super terres, operibus terrenis addictos, omnino non taceat, atque eis, quandiu inhaeserint iniquitatibus suis, imminere divinae indignationis interitum denuntiare non desinat, sed clare ac publice arguat: quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dhaec egotunc. sic in quam ista
Cinuidiosis quȩs tibunactas & in sug¬
gillationẽ pontificum uelcerte
ipsius pontificatus exaggercs : qua¬
si non ubi istalegistĩ quibus ratio¬
nabiliter ꝑ mouerisibi & illa sint
quae auobis p̃termissa breuiter
in excusationem officii sacerdota¬
lis adtingume Post illa uerba
quibus negle gentium finis sacer¬
dotum ostenditur: De pontifice
officium suum curante propheta
sic loquitur : siaut ad nuntian¬
te teadimpium ut auiis suis con¬
uertatur. Non fuerit conuersus
auia sua: ipse impius in iniquita¬
tesua mori&ur & tuanimamtu¬
ã liberasti ⁊ Hic certesatis euiden¬
ter ostenditur. quod siue profi¬
ciant siue non proficiant audito¬
res łacere eis non debeant sacer¬
dotes : Nec ideor eis int siforte
eorum uerba populi non audȩ¬
Ant uelaudita contemnant : sed
si ab eis corrigendis absirtunt ÷
quia sinec exemplo uitaep̃posi¬
torum suorum nec uerbo doc¬
trinȩ populi contumaces emen¬
datipro ficiunt. ipsi sibi causa

Expanded text:
sunt, ego tunc: Sic, inquam, ista invidiosis questibus jactas, et in suggillationem pontificum, vel certe ipsius pontificatus exaggeras, quasi non ubi ista legisti, quibus rationabiliter permoveris, ibi etiam illa sint, quae a vobis praetermissa, breviter in excusationem officii sacerdotalis attingemus. Post illa verba, quibus negligentium finis sacerdotum ostenditur, de pontifice officium suum curante. Propheta sic loquitur: Si autem annuntiante te ad impium, ut a viis suis convertatur, non fuerit conversus a via sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, et tu animam tuam liberasti . Hic certe satis evidenter ostenditur, quod sive proficiant, sive non proficiant auditores, tacere eis non debeant sacerdotes: nec ideo rei sint, si forte eorum verba populi non audiunt, vel audita contemnunt, sed si ab eis corrigendis absistunt. Quia si nec exemplo vitae praepositorum suorum, nec verbo doctrinae populi contumaces emendati proficiunt, ipsi sibi causa
Abbreviated transcription (Latin):
uel quicũq dericiquinihil haben¬
tes ordinantur & tem̃ pr episco¬
patus uelcleri catus sui a grosuel
raenti tam quã perũ domini curũ
inuasionis crimine teneautur
ipsa contulerint isi aut̃ ipsisꝓ
priae aliquid libesticte alicuius
uel successione cognationis obue¬
nerit : faciant inde quod eorũ
congurt: quod si a suopposito

Expanded text:
vel quicunque clerici, qui nihil habentes ordinentur, et tempore episcopatus vel clericatus sui agros, vel raverint, tanquam rerum dominicarum, invasionis crimine teneantur ipsa contulerint. Si autem ipsis proprie aliquid liberalitate alicujus vel successione cognationis venerit, faciant inde quod eorum congruit; quod si a suo proposito
Abbreviated transcription (Latin):
sinant maledicere ⁊Nonenim
ut aduersariis sedut amicis
scripsimus : Nec inuenti sum:
in eos qui peccant sed ne pec¬
cent monemus: Neq: in illis
tantum sed & in nos ipsos seue¬
riiudices fuimus : Volentesq
festucam deoculo alterius
tollere nrãm prius trabem
eiciamus : Nullum laesi: Nul¬
lius nomen de mecscriptura de¬
signatum ẽ neminemspecia¬
liter ineus sermo pul scuit
generalis dediuitus disputa¬
tio ẽ sed quimihi irtesciuolue¬
rit prius ipsedese quodtalis ẽ
Confitebitur

Expanded text:
sinant maledicere. Non enim sinant maledicere. Non enim ut adversariis, sed ut amicis scripsimus. Nec invecti sumus in eos qui peccant, sed ne peccent, monuimus: neque in illos tantum, sed in nos ipsos severi judices fuimus, volentesque festucam de oculo alterius tollere, nostram prius trabem ejecimus. Nullum laesi, nullius nomen mea scriptura designatum est. Neminem specialiter meus sermo pulsavit. Generalis de vitiis disputatio est. Qui mihi irasci voluerit, prius ipse de se, quod talis sit, confitebitur
Abbreviated transcription (Latin):
tem contempseris plustepotius
ueneratur. procuratores atque
dispensatorer domorũ alienarũ
atq uillarũ quomodo essepos¬
sunt dericiqui proprias iuben¬
tur contempnere facultater
Amico rpere quippiã futtũ ẽ ⁊
ecdesium fraudare sacrilegiũ ẽ
accepissepicuperib ero gandum
& esurientibus plurimis euelcau¬
tum eẽ. uelle uel timidum paut
quod apertissimisceri r est
predonum crudelitatem supe¬
rat ⁊ alter fame torqu&ur
satis sits aut diuide statim quod
accipis aut sitimidus dispensa¬
tor erdimitte largitori ut suac
ipse distribuat: Nolo suboccasione
mea sacculustuus plenus sit ꝓemo xeu¬
mea melius meserua crepotest ⁊ pse
est optimus dispensator quinihil
sibi peseruat: Coegistime nepotia¬
ne Rm̃e talia scribendo omnium
nihilscribendum fuit. Nehomi¬
num iudicium subiremus quod tu
facere uoluist aut scribens nosse
ad uersum nor cunctorum male¬
dicorum tela eẽ torquenda
quos obsecro ut quies aaut & de¬

Expanded text:
tem contempseris, plus te posterius tem contempseris, plus te posterius veneratur. Procuratores atque dispensatores domorum alienarum atque villarum, quomodo esse possunt clerici, qui proprias jubentur contemnere facultates? Amico rapere quippiam furtum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est. Accepisse pauperibus erogandum, et esurientibus plurimis, vel cautum esse velle vel timidum, aut quod apertissimi sceleris est praedonum crudelitatem superat. Alter fame torquetur, satis sit. Aut divide statim quod acceperis: aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. Nolo, sub occasione mea, sacculus tuus plenus sit. Nemo mea melius me servare potest. Ipse est optimus dispensator, qui nihil sibi reservat. Coegisti me, Nepotiane charissime, talia scribendo confodinihil scribendum fuit, ne hominum judicium subiremus, quod tu facere prohibuisti: aut scribentes nosse, adversum nos cunctorum maledicorum tela esse torquenda. Quos obsecro ut quiescant et de
Abbreviated transcription (Latin):
trahas aut clios cudius de cra¬
hentes: Sedens ip quidad uer¬
sus fracremtuum loqueburis
matristucce ponebarscandidũ
& c&era parce ad et iactione lip¬
gae: custodi sermonestuor & sci¬
to quia cuncta qucedealiis loqueris
Tua sententia iudicaris Et in his ip¬
sede prehendendus eris : quaeix
aliis corguebas Neq uero illa
iusta ẽ excusatio referentibu s
iuriam facere non possumqNemo
inuito auditorrlibent̃ refest offi¬
cuergo tui sit carissime Nõsolum
oculos castos seruare sed & linguã q
Num quam demulierum formis
dis puter: Nec quid incuiusdã domo
agatur alicdomus perte nouerit :
omnium xp̃ianorum domor tuasi pro¬
prias amarfacilius contemmitur
clericus qui sae peuocatur ad prtep¬
dium & non recusat qumquã
potenter raro accipiamus rogati
beatius ẽ magis darequũ accipe¬
re qescio quo enim modo &iam
ipse deprecatur ut tribuat : Cum
acceperis uilioremte iudi cat &
mirum in modum sieum rogap¬

Expanded text:
trahas, aut alios audias detratrahas, aut alios audias detrahentes. Sedens, inquit, adversus fratrem tuum loquebaris: matris tuae ponebas scandalum , etc. Parce a detractione linguae, custodi sermones tuos, et scito quia cuncta quae de aliis loqueris, tua sententia judicaris: et in his ipse deprehendendus eris, quae in aliis arguebas. Neque vero illa justa est excusatio: Referentibus aliis injuriam facere non possum. Nemo invito auditori libenter refert. Officii ergo tui sit, charissime, non solum oculos castos servare, sed et linguam. Nunquam de mulierum formis disputes, nec quid in cujusquam domo agatur, alia domus per te noverit. Omnium christianorum domos quasi proprias ama. Facilius contemnitur clericus, qui saepe vocatur ad prandium et non recusat. Nunquam petentes, raro accipiamus rogati. Beatius enim est magis dare quam accipere. Nescio enim quomodo etiam ipse qui deprecatur ut tribuat, cum acceperis, viliorem te judicat. Et mirum in modum, si eum rogan
Abbreviated transcription (Latin):
Perdiem sol nonurit eum
neque luna pernoctem ⁊ No¬
lote orare in angulis platearũ
nerectum iter precum tuarum
ftangit auri pagulari polo
tedilactare fimbriae&ostentui
habere filacteria & conscientia
repugnante pharisaica ambi¬
tione circum dari inde pend&
euangelium Iudecrux & pro¬
phetee fidelis mecũ lectorip¬
tellegis quidtacemi& quid ma¬
gis tacendo loquari tot tegulae
quod species gloriarumi quan
to melius erat haec non incorpo¬
re sed incorde gestare dnm̃ ha¬
berestcutorem. Non aspectus
hominum quisscire quales
iustitiam. prudenticm tem¬
perantiam fortitudinemi his
cceli plagis includere. haec te
qua drigto uelut aurigã xp̃ĩced
m&a concitum ferat qnihilhoc
monili preciosius nihil hac gem¬
marum uacria&ate distinctusq
ex omni paste de conaris tingeris
atq protegeris & ornamen tocibi
sunt & munimigͥemmae uestup¬
tur inscuta Cauequoq ne aut
linguam aut cures habeces pru¬
rientes id est ne aut ipse aliis de¬

Expanded text:
Per diem sol non urit eum, Per diem sol non urit eum, neque luna per noctem. Nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter precum tuarum frangat aura popularis. te dilatare fimbrias, et ostentui habere phylacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot te regulae, quot species gloriarum percurrant. Quanto melius erat haec non in corpore, sed in corde gestare? Deum habere fautorem, non aspectus hominum? Vis scire quales justitiam, prudentiam, temperantiam, fortitudinem. His coeli plagis includere, quae te quadriga velut aurigam Christi, ad metam concita ferat. Nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum varietate distinctius. Ex omni parte decoraris, cingeris atque protegeris: et ornamento tibi sunt et munimini: gemmae vertuntur in scuta. Cave quoque, aut linguam, aut aures habeas prurientes, id est, ne aut ipse aliis de
Abbreviated transcription (Latin):
oleo non uescr& molestius quas¬
dicm difficultatesq ciborum
quaerere curigis piper nucer
palmarum fructus similã
mel. pistatia. tot hortorum
cultura uexatur ut cibario ũ
uescamur panes audio practe¬
rea quosdam contrarerũ homi¬
nũq naturam aquam nonbi¬
bere nec uescipaes sed sorbiti¬
unculaes delicatas & contritacole¬
ra betarumq sucum non calice
sorbere sed concanfortissimum
ieiunium est aqua & panis ⁊sed
quia gloriam non hab& & omuer
pane & aqua uiuimus quasi publi¬
cum &commune ieiunium
non putatur : caue Nebominũ
rumusculis aucuperir neinos¬
fensa dĩ populorum laudem
commutes : siced huc inquita pos¬
tolus hominib placeremxp̃i
seruus non essemi desiuit place¬
re hominibur & seruus factus
ẽ xp̃i ⁊ perbonam & malcm fa¬
mam ad etris & a sinistris xp̃ĩ
miles greditur nec laude ex
tollitur mec uitupenrtione
firtengitur: nondiuitus tum&
Non contrachitur paupestate :
& liceta contempnit & tristia :

Expanded text:
oleo non vesci, et molestias quasoleo non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerere, caricas, piper, nuces, palmarum fructus, similam, mel, pistacia? Tot hortorum cultura vexatur, ut cibario non vescamur pane. Audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam, aquam non bibere, nec vesci pane, sed sorbitiunculas delicatas, et contrita olera, betarumque succum non calice sorbere, sed concha. Fortissimum jejunium est aqua et panis. Sed quia gloriam non habet, et omnes pane et aqua vivimus, publicum et commune jejunium non putatur. Cave ne hominum rumusculos aucuperis, ne in offensam Dei populorum laudem commutes. Si adhuc, inquit tolus, hominibus placerem, Christi seruus non essem; desiuit placere hominibus et seruus factus est Christi. per bonam et malam famam a. dextris et a sinistris Christi miles gtollitur, nec vituperatione frangitur: non divitiis tumet, non contrahitur paupertate: et laeta contemnit et tristia.
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatur qua in ebriaripo¬
test siue illicquae ferminto conficitꝰ
siue pomorũ suco aut fecuideco¬
quuntur indulce & barbarã po¬
tionem aut palmarum fructus
exprimuntur inliquorem coctisq
frugib: aqua pinguior colora¬
tur: quicquid in ebriat & statũ
mentis euestio fugesimiliter ut ui¬
numinechocdico quod dĩ creatura
a nobis damn&urssiquidẽ & dñs ui¬
nipotictor ẽ. appellatus & timo¬
theo dolentistomachum uini sorbitio
relcexatio ẽ sed modum aetictis&
ualitudiniȩ ꝓcorporũ qualitate
exigimus in potando quodsi absque
uino ardeo & adolescentis in fla¬
suculento uididoq: sum corpore
libenter cauebo poculũ in quosus¬
picio ueneni est: pulchredicitur
apud grecos sed nescio utrum apud
nos a eq resone typinguis uenter.
ñ gignit sensum tenuem: Tantũ
tibii eiuniorum in pone quantũ
ferre poter: sint tibii eiunia pura
casta simplicia moderati: & non
superstitios: quid prodest

Expanded text:
nuncupatur quae inebriare ponuncupatur quae inebriare potest, sive illa quae frumento conficitur, sive pomorum succo, aut cum favi decoquuntur in dulcem et barbaram potionem, aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem, coctisque frugibus, atque pinguior coloratur. Quidquid inebriat, et statum mentis evertit, fuge similiter ut vinum. Nec hoc dico quod Dei creatura a nobis damnetur. Si quidem et Dominus vini potator est appellatus : et Timotheo dolenti stomachum vini modica sorbitio relaxata est . Sed modum pro aetatis et valetudinis, et corporum qualitate exigimus in potando. Quod si absque vino ardeo adolescentia, et inflasucculento validoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio veneni est. Pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio utrum apud nos aeque resonet: Pinguis venter non gignit sensum tenuem. Tantum tibi jejuniorum impone, quantum ferre potes. Sint tibi jejunia pura, casta, simplicia, moderata, et non superstitiosa. Quid prodest
Abbreviated transcription (Latin):
Turpe ẽ ante fores dñi sacerdotis cruci¬
fixi & pacuperis. & qui cibo quoq ues¬
cebatur aieno lictores consulum &
milites ex cubare Iudicemq prouin¬
ciceinelius uis apudte prandere
quim in palatio quodsi obtenderis
facere haec ut roges promiseris atq
subiectis dud&x scđ plus deferet cleri¬
cocontinenti quam diuitii & magisscĩ¬
tatẽ tuã uenera tur quã opes Aut sita¬
lis .ẽ quinon audiat clericornisiin¬
ter fia la sdibenter carebo huiusce¬
modibeneficior & xp̃mrogabo pro
iudice quimagis potest citius subue¬
nire: melius enim : confidere indño
quam confidere in homine : melus
ẽ sperore indñõquam sperare in prip¬
cipib: num quã uinũ redoleas. Neaudi¬
as illud philosophi hoc nonẽ osculumpor¬
rigere sed propinare s uinolentos
sacerdotes & apostolus damnat Q
u& uslex prohib& : quiad tario ser¬
uiuntuinũ & siceram nonbibant :
Sicera haebreo sermone omnis potio

Expanded text:
Turpe est ante fores sacerdotis Christi cruciTurpe est ante fores sacerdotis Christi crucifixi et pauperis, et qui cibo quoque vescebatur alieno, lictores consulum et milites excubare: judicemque provinciae melius apud te prandere quam in palatio. Quod si obtenderis facere te haec, ut roges pro miseris atque subjectis, judex saeculi plus defert clerico continenti quam diviti, et magis sanctitatem tuam venerabitur quam opes. Aut si talis est qui non audiat clericos nisi inter phialas, libenter carebo hujuscemodi beneficio, et Christum rogabo pro judice, qui magis potest et citius subvenire. Melius est enim confidere in Domino quam confidere in homine. Melius est sperare in Domino quam sperare in principibus. Nunquam vinum redoleas, ne audias illud philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed vinum propinare. Vinolentos sacerdotes et Apostolus damnat , et vetus lex prohibet. Qui altario serviunt, vinum et siceram non bibant . Sicera, Hebraeo sermone, omnis potio
Abbreviated transcription (Latin):
disputat: accusure auaritiaõ
amure filiorũ timere seruorũ
ẽ si pat̃ sum in quid ubiest
honor meus: si dominus ego
buacs quã inpudenter p&ere
quod des: sed& genus arrogan¬
tuce ẽ sclementiorẽ teuelle
uideri quam pontifex xp̃i ẽ
Non omnia possumus omner:
Alius ineclesia oculus ẽ
Alius lingua alius manus ali¬
fracter ideose scm̃ put& sinihil
noueritnec peritus & eloquens
lingui ecistim& scĩtatẽ imul¬
toq melius ẽ eduob: inperfec¬
tis rusticitatem habere scam̃
quam eloquentiũ peccatricẽ :
multicedificant pari&er &
columnas ecclesice subtithuaħ
marmorenitent auro splex¬
dent laquearia gemmis altare
distinguitur & ministrorũ xpĩ
nulla electio ẽ inunc uero porte¬
mus crucem x pĩ & diuitias lu¬
uocat iniquummammona quid
suscipim: &amam: quod petrus
se non habere testatur conuiuiatibi
detestanda sunt sueculacriũ maxi¬
mehorum qui honoribus tument :

Expanded text:
disputat. Accusare avaritiam disputat. Accusare avaritiam Amare, filiorum; timere, servorum est. Si pater sum, inquit, ubi est honor meus? Si Dominus ego buas, quam impudenter petere quod des. Sed et genus arrogantiae est clementiorem te velle videri quam pontifex Christi est. Non omnia possumus omnes. Alius in Ecclesia oculus est, alius lingua, alius manus, alifrater ideo se sanctum putet si nihil noverit, nec peritus et eloquens lingua aestimet sanctitatem: multoque melius est e duobus imperfectis rusticitatem habere sanctam quam eloquentiam peccatricem. Multi aedificant parietes, et columnas ecclesiae substruunt, marmora nitent, auro splendent laquearia, gemmis altare distinguitur, et ministrorum Christi nulla electio est. Nunc vero portemus crucem Christi, et divitias luvocat iniquum mammona ? quid suspicimus et amamus, quod Petrus se non habere testatur Act. III? Convivia tibi detestanda sunt saecularium, maxime horum qui honoribus tument.
Abbreviated transcription (Latin):
blandasq & dulces litteras.
sc̃s amornon habetmel meum
intugurio rusticano qui uix mi¬
lio & ciburio pane rugientem
saticre uentrem poterami nupe
simila & mellac fastidiq noui
& generte & nomina piscium
in quo litore concalectas unT
calleo saporibus auiumdis¬
cerno prouincias &ciborũ
meraritas ac nouissimedam¬
na ips a delectant : Tuquidem
diuinas scripturas saepiurle¬
ge immonumquã demanib:
tuis sacralectio deponatꝰ: Disce
quod doca: obtineeum quise¬
cundum doctrinã ẽ. fidelem ser¬
monem ut possis ex ortarilx
doctrina sana & contradicen¬
tes reuincere: ꝑmane in his quae
didicisti & credita sunt tibi sci¬
ens a quo didiceris paratus sẽꝑ
ad satis factionẽ omni potenti
te rctionẽ de eaquie inte est
spe non confundiut operte
sermonemtuũ ÷ Necũ in ecdesia
loqueris tacitus quilib& respon¬
deat Curergohaedidicis ipse
non facis. delicatus magister
ẽ iqui plenouentre deieiunus

Expanded text:
blandasque ac dulces litterulas blandasque ac dulces litterulas sanctus amor non habet. Mel meum, domo, et in tugurio rusticano, qui vix milio et cibario pane rugientem satiare ventrem poteram, nunc similam et mella fastidio. Novi et genera et nomina piscium, in quo littore conchae lectae sint calleo, saporibus avium discerno provincias, et ciborum me raritas ac novissime damna ipsa delectant. Tu quidem divinas Scripturas saepius lege, imo nunquam de manibus tuis sacra lectio deponatur. Disce quod doceas, obtine eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut possis exhortari in doctrina sana, et contradicentes revincere. Permane in his quae didicisti ac credita sunt tibi, sciens a quo didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem de ea, quae in te est, spe. Non confundant opera sermonem tuum, ne cum in ecclesia loqueris, tacitus quilibet respondeat: Cur ergo haec quae dicis, ipse non facis? Delicatus magister est, qui pleno ventre de jejuniis
Abbreviated transcription (Latin):
cium praebeant & beneficium ac¬
cipiant ministrando ut in firmitas
quoq tua frustum habeat elemo¬
srnae⁊ scio quosdam conuacluisse
corpore et animoe grotare coe¬
pissespericulo setibiminiserat:
cuius uultum frequenter ad terdis :
si propter officium clericatur aut
uidua uisitatur aut uirgo num¬
quã domum solus intideas: Talesq
hab&o socior quorum contubernio
non in famerissilector. si accolitis.
sipsaltes sequitur⁊ non ornentur
ueste sed moribus: Nec calamistro
crispent comas : sed pudicitiam
habitu palliceantum solus cum sola
secreto & absq arbitre uel teste non
sedeccisi familiarius ẽ aliquid lo¬
quendum habet nutricem maiorẽ
domus uirginem uiduam maritã
non ẽ tam in humana ut nullum
praeterte habeat cui sedebeat
credere caueto omñs suspicio¬
nes & quicquid ꝓbabilit̃ fingipo¬
test. nefingatur ante deuitaocre¬
bramunus culc & sudariola &
fasciolus & uestes oriadplicitus
& oblactus ac degustatoscibos

Expanded text:
cium praebeant et beneficium accium praebeant et beneficium accipiant ministrando, ut infiquoque tua fructum habeat eleemosynae. Scio quosdam convaluisse corpore, et animo aegrotare coepisse. Periculose tibi ministrat, cujus vultum frequenter attendis. Si propter officium clericatus, aut vidua visitatur, aut virgo, nunquam domum solus introeas, talesque habeto socios, quorum contubernio non infameris. Si lector, si acolytus, si psaltes te sequitur, non ornentur veste, sed moribus; nec calamistro crispent comas, sed pudicitiam habitu polliceantur. Solus cum sola secrete et absque arbitro vel teste non sedeas. Si familiarius est aliquid loquendum, habet nutricem majorem domus, virginem, viduam, maritatam: non est tam inhumana, ut nullum praeter te habeat cui se audeat credere. Caveto omnes suspiciones: et quidquid probabiliter fingi potest, ne fingatur, ante devita. Crebra munuscula, et sudariola, et fasciolas, et vestes ori applicitas, et oblatos ac degustatos cibos,
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ conuiu ã noueris: Negotia¬
torẽ clericũ & ex ino pediuittimex
i mobili gloriosũ quasi quaudiẽ
pestem fuge: Corrũ punt mo¬
rerbonor confabulationer pessi¬
maeTuaurum contem nis aliur di
ligit  łu calces oper ille sectaturq tibi
placent & platecce & medi corum taber¬
nae: intanta morum discordia quae
potest cẽ concordia hospitiolũ tuũ :¬
aut raro aut numquam mulierũ
pedesterant ⁊ omnes puellas &uir¬
gines xp̃i aut cequediter lgnora
aut cequaditer diligeqNe sub eodẽ
tecto manseris ne in prȩterita cas¬
titate confidas  Nec decuid sancti¬
or nec salomone potes eẽ sapi¬
entior ⁊memento semper quod
paradisi colonum depossessione
sua mulier ei ecerit Egrotantitibi:
sc̃s quilib& frcter adsistat & ger¬
mana uel materi aut probataquae¬
lib& apud om̃ffidei quodsi huius¬
cemodi non fuerint consanguini¬
tatis castimoniaeq personue : mul¬
tas anus nutrit ecdesiae quae & offi¬

Expanded text:
Christus conuiua nouerit; negotiaChristus conuiua nouerit; negotiatorem clericum et ex inope diuitem et ex ignobili gloriosum quasi quandam pestem fuge. corrumpunt mores bonos confabulationes pessimae. tu aurum contemnis, alius is diligit; tu calcas opes, ille sectatur; tibi placent et plateae ac medicorum tabernae: in tanta morum discordia quae potest esse concordia? hospitiolum tuum aut raro aut numquam mulierum pedes terant. omnes puellas et uirgines Christi aut aequaliter ignora aut aequaliter dilige. ne sub eodem tecto manseris; ne in praeterita castitate confidas. nec Dauid sanctior nec Salomone potes esse sapientior; memento semper, quod paradisi colonum de possessione sua mulier eiecerit. aegrotanti tibi sanctus quilibet frater adsistat et germana uel mater aut probatae quaelibet apud omnes fidei. quodsi huiusce modi non fuerint consanguinitatis castimoniaeque personae, multas anus nutrit ecclesia, quae et offi