comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris galloꝵ fuga. quod nisi craebris
subsidus ac totius diei labore milites eẽnt defessi: omnes ostium copiaeᷤ deleiͣ
potuissent. de media nocte missus equitatus nouissimum agmen cõseqͥtur.t
Aagnus numerus capitur atq interficit᷑. Reliqui ex fuga in ciuitates discec
Postero die uercingentorix concilio conuocato id se suscepisse non suaꝵ necessi-¬
tatum sed cõmunis libertatis cã demonstrat. et qͦniam sit fortunae cȩdendũ.
id utranq rem se illis offerre seu morte sua romanis satisfacere seu uiuun
tradere uelint. Mittuntur de his rebus ad cesarem legati iubet arma
tradi: principes produci: ipse in munitione pro castris consedit. Eo duces
producuntur. Uercingentorix deditur. arma proiciuntur: reseruatis he¬
duis atq aruernis: si per eos ciuitates recuperare posset. Ex reliqͥs capti

Expanded text:
reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur. Reservatis Aeduis atque Arvernis, si per eos civitates reciperare posset, ex reliquis captivis
Abbreviated transcription (Latin):
circũire exteriores munitiones et a tergo ostes adoriri iubet. Labienus pꝰꝗͣ
neq aggeres neq fosse uim ostium sustinere poterant coactis una .xl.cohor¬
bus quas ex proximis presidiis deducta fors obtulit cȩsarem ꝑ nuncios
facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat caesar ut prelio in¬
tersit. Eius aduentu ex colore uestitus cognito: quo insigni in preliis uti cõ¬
suerat. turmisq eqͥtum et cohortibus uisis: quas se seqͥ uisserat ut de locis suꝑi-¬
lamore sublato. Excipitur rursus ex uallo atque omnibus munitionibu
clamor. Nostri amissis pilis gladiis rem gerunt.Repente post tergũ eꝗta¬
launus aruernus in fuga cõprehenditur. Signa militaria. Lxxiiii. ad cȩsarẽ
eferuntur. Pauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Con¬
cati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias amunitionibꝰ

Expanded text:
circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superique clamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitalaunus Arvernus vivus in fuga comprehenditur; signa militaria septuaginta quattuor ad Caesarem referuntur: pauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus
Abbreviated transcription (Latin):
tibus mittit: lmperat. si sustinere non posset deductis cohortibus eruptio¬
ne pugnaret. id nisi necessario non faciat. Ipse adit reliquos cohortatus ⁊¬
nec labori succumbant: omnium superiorum dimicationum fructum ĩ
eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribꝰ locis ꝑꝑ
magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu tentant. huc ea quȩ
parauerant conferunt multitudine telorum ex turribꝰ ꝓpugnãtes detur
aggere et cratibus fossas explent. falcibus uallum ac loricam rescindũt. mit¬
tit pͥmo brutum adolescentem cũ cohortibus Caesar. Post cũ aliis .c. fabiũ
legatum.postremo ipse cum uehementius pugnaretur: integros subsidio
adducit. Restituto prelio ac repulsibus ostibus eo quo labienum miserat cõ¬
indit. cohortes.iiii. ex primo castello deducit equitatum partem sequi. pari

Expanded text:
tibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptiotibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem
Abbreviated transcription (Latin):
sistere. Omnia enim plerunq quae absunt: uehementiꝰ hominum mentes ꝑti¬
bant. Caesar idoneum locum nactus: quid quaq ex parte geratur cognoscit.
Laborantibus summittit. Utrisq ad animum occurrit unum ẽẽ illud tem¬
pus quo maxime contendi conueniat. Galli nisi perfringerent munition
de omni salute disperant.Lomani si rem obtinuerint finem omnium la¬
borum expectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur quo uercas¬
siuellannum missum demonstrauimus: iniquum loci ad decliuitatem fas¬
gium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt: alii testudine facta
subeunt. defatigatis inuicem integri succedunt. Agger ab uniuersis u
munitionem coniectus et abscensum dat gallis: et ea quae in terra occul¬
tauerant romani contegit. Nec iam arma nostris nec uires suppetunt.⁊
his rebus cognitis caesarꝰ Labienum cum cohortibus sex subsidio labon¬

Expanded text:
nstare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes pertunstare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laboran
Abbreviated transcription (Latin):
uercassi uellanium aruernum unum ex quatuor ducibus propinquũ u¬
cingentoris praeficiunt. Ille ex castris prima uigilia egressus prope confec
sublucem itinere post montem se occultauit: militesq ex nocturno labo¬
re sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare uideretur ad ea castra
quae supra demonstrauimus contendit. eodem tempore eqͥtatus ad campestres
munitiones accedere. et reliquae copiae pro castris sese ostendere ceperũt.
cingentorix ex arce Alexiae suos conspicatus ex arce egreditur: castris longu¬
rios: musculos: falces: reliquaq quae eruptionis causa proferunt. Pugnat᷑ u
tempore omnibus locis: atq omnia tentant᷑ quae minime uisa pars firma est.
huc concũritur: romanorum manus tantis erutionibus destinet᷑. nec fa¬
cile pluribus occurrit. Multum ad terrendos nostros ualet clamor:qui post
tergum pugnantibus extitit: quod suum periculum in aliena uident uirtute cõ¬

Expanded text:
Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum VVercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute co
Abbreviated transcription (Latin):
ge ad eruptionem praeparauerant proferunt:priores fossas explent.Diutiꝰ
ihis rebus administrandis morati:prius suos abscessisse cognouerũt: ꝗͣ mu¬
nitionibus appropinquarent:ita re infecta in oppidum reuerterunt. Bis ma¬
gno cum detrimento repulsi galli. quid agant consulunt. Locoꝵ peritos ad¬
hibent: ex his superiorum castroꝵ situs: munitionesq cognoscunt. ex his in
septentrionibus collis quem propter magnitudinem circuitus opere circun¬
plecti non potuerunt. Nostri necessario pene iniquo loco:et leniter decli
castra fecerunt. Haec .c. Antistius reginus.et.L.caninius regulus legati cũ
duabus legionibus optinebant. Cognitis per exploratores legionibꝰ duces osti¬
um. Lx̃. ex omni numero delegunt earum ciuitatum quae maximam ui¬
tis opinionem habebant: quid quoquopacto agi placeat occulte inter se cõ¬
stituunt: ad eundi tempus diffiniunt: cũ meridie esse uideatur. His copiis

Expanded text:
ge ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius ge ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt. Haec Gaius Antistius Reginus et Gaius Caninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regionibus duces hostium LX milia ex omni numero deligunt earum civitatum quae maximam virtutis opinionem habebant; quid quoque pacto agi placeat occulte inter se constituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis
Abbreviated transcription (Latin):
locus attributus. ad munitiones accedunt. fundis librilibus. sudibusq t
quas in opere disposuerat. gallos glandibus proterrent:prospectu ten¬
bris adempto multa utrinq uulnera accipiuntur. complura toͬmẽtis
tela coniciuntur. At.M. Antonius. et .C. trebonius legati. qͥbus eȩ ꝑtes
defendendum obuenerant: qua ex parte premi nostros intellexerant hi
auxilio ex ulteĩoribus castellis deductos sũmittebant. Dum Longius ad
munitionem aberant plus multitudine teloꝵ proficiebant. Posteaꝗͣ pro¬
pius successerunt aut sestimulis inopinantes induebant: aut in scrobes delati
transfodiebant᷑: aut ex uallo ac turribus transiecti pilis muralibus interibãt
Multis undiq uulneribus acceptis nulla munitione perrupta.cum lux ap¬
pareret: ueriti ne latere aperte ex superioribus castris eruptione circun¬
enirentur: se ad suos receperunt. At interiores.dum ea que auercingẽtor¬

Expanded text:
locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibus sudibusque locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibus sudibusque quas in opere disposuerant ac glandibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur. At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetori
Abbreviated transcription (Latin):
idis cupiditas et timor ignominiae ad uirtutem excitabant. Cum a
in fugam coniectis sagittarii circũuenti interfecti sunt. Item ex reliquis
arte confertis turmis in ostes impetum fecerunt: eosq pepulerũt. qͥbꝰ¬
partibus nostri cedentes usq in castra insequuti sui colligendi facultatem
a dederunt. At ii qui ab Alexia processerant mesti p̾rope uictoria de¬
sperati se in oppidum receperunt. Uno die intermisso galli atq hoc spa-¬
io magno cratium. scalarum. arpagonum numero effecto media n¬
te silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedũt. Subito
clamore sublato qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo
iduentu cognoscere possent: crates proicere sagutis. lapidibus nostro
re. Eodem tempore clamore exaudito: dat tuba signum suis uercingẽ¬
torix: atq ex oppido educit. Nostri ut suꝑioribus diebus: unicuiq erat

Expanded text:
dis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cum adis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cum ain fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt. Item ex reliquis arte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; qpartibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedunt. Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros re. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat
Abbreviated transcription (Latin):
ostera die equitatu ex castris educto omnem eam planiciem quam ĩ lo
latio int̃ eos atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utrãq¬
o Alexia despectus in campum concurrunt.his auxiliis uisis fit grat
artem munitionum disposito. ut si usus ueniat suum quisq locum ten¬
at: et nouerit eqͥtatum ex castris educi et prelium cõmitti iubet. Erat ex
omnibus castris. quae summum undiq iugum tenebant despectus. atque
mnes milites intenti pugne prouentum expectabant. Galli inter eqͥtes
raros sagittarios expeditosq leuis armaturae interiecerant: qui suis cedẽ¬
tibus auxilio succurrerent: et nostroꝵ equitum impetum sustinerẽt. ab
x omnibus partibus et ii qui munitionibus continebant᷑: et ii qui ad a¬
xilium conuenerant: clamore et ululatu suoꝵ aĩos cõfirmabant: qđ in
conspectu omnium res gerebantur. neq tege ac turpiter celari utrosq et¬
meridie prope ad solis occasum dubia uictoria pugnaretur: germani una

Expanded text:
ostero die equitatu ex castris educto omnem eam planitiem, quam in lotionem atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utramqo Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratartem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab  ex omnibus partibus et ei qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant. Quod in conspectu omnium res gerebatur neque recte ac turpiter factum meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una
Abbreviated transcription (Latin):
ne cum exercitum deducturus ẽẽt bellum aliquod relinqueretur: quod
omnis gallia libenter sine presenti periculo susciperet. Itaq honorifice c¬
tates appellando: principes maximis premiis afficiendo nulla onera in¬
uingendo: defessam tot aduersis preliis galliam condicione parendi me¬
liore facile in pace cõtinuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudi
in italiam ꝗͣ maximis itineribus est profectus ut municipia et colonias ap¬
quem paulo premiserat ad petitionem. tum acriter contra factionem et
potentiam paucoꝵ qui.M. Antonii repulsa cesaris decedentis gratiam
conuellere cupiebant. Nunc et si augurem prius factum qͣ italiam attinger&
itinere audierat. tamen non minus iustam sibi causam municipia et colon

Expanded text:
ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretur quod ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretur quod omnis Gallia libenter sine praesenti periculo susciperet. Itaque honorifice civitates appellando, principes maximis praemiis adficiendo, nulla onera iniungendo defessam tot adversis proeliis Galliam condicione parendi meliore facile in pace continuit. Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Italiam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et colonias apquem paulo ante praemiserat ad petitionem, tum acriter contra factionem et potentiam paucorum, qui M. Antoni repulsa Caesaris decedentis gratiam convellere cupiebant. Hunc etsi augurem prius factum quam Italiam attingeretitinere audierat, tamen non minus iustam sibi causam municipia et coloni
Abbreviated transcription (Latin):
nium mittit: seq et ibi futurum ubi prescripserit: et eã facturum quȩ im¬
berarit obsidibus firmat. Unum illud orat ut timori suo concedat᷑ n
in conspectum ueniat cuius ꝗͣ romani. Cuiꝰ postulationem Antoniꝰ cũ iu
to nasci timore extimar& ueniam petenti dedit: obsides accepit.
Icio caesarem singuloꝵ annoꝵ singulos commentaiͬos confecisse: qͦd
ego non estimaui mihi ẽẽ faciendum propterea quod insequẽs ãnus
⁊ paulo et .c. marcello cons. nullas habet magnopere res gestas.Ne
quis tamen ignoraret. quibꝰ in locis.c. exercitusq eo tempore fuissent pau-¬
a essent scribenda: cõiungendaq huic commentaio statui. Caesar ĩ be¬
gio cum hyemaret unum illum propositum habebat continere in amici¬
cia ciuitates: nulli spem aut causam daret᷑ armoꝵ. nihil enim minus uo¬
lebat ꝗͣ sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi belligerendi

Expanded text:
nium mittit seque et ibi futurum, ubi praescripserit, et ea facturum, quae imnium mittit seque et ibi futurum, ubi praescripserit, et ea facturum, quae imperarit, obsidibus firmat; unum illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit. Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios confecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens annus, L. Paulo C. Marcello consulibus, nullas habet magnopere Galliae res gestas. Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic commentario statui. Caesar in Belgio cum hiemaret, unum illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut causam dare armorum. Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi belli gerendi,
Abbreviated transcription (Latin):
duxisset longius tum repente omnium suorum inuocat fidem atq auxi-¬
lium ne sua uulnera per fidem interpositam paterentur impunita: con¬
uersoq equo se a cetei̾s in cautius ꝑmittit in prefectum. faciunt hoc i
omnes eius equites: paucosq nostros conuertunt atq insequunt᷑. comiꝰ
incensum calcaribus equum coniungit equo quadrati. Lanceaq infesta
nagnis uiribus femur medium traicit. uoluseni. p̃fecto uulnerato. no
dubitant nostri resistere: et cõuersis equis ostem pellere. Ꝙ ubi accidit
complures ostium magno nostroꝵ impetu perculsi uulnerant᷑: ac ꝑtim
infuga proteruntur partim intercipiunt᷑. Qubi malum dux equi ue¬
locitate uitauit: ac si prelio secundo grauiter ab eo uulneratus prefectꝰ¬
rẽt . ut uitȩ periculum aditurus uideretur refertur ĩ castra. Comiꝰ a
siue expiato suo dolore: siue magna parte amissa suoꝵ legatos ad Anto¬¬

Expanded text:
duxisset longius, inimicus homini suorum invocat fidem atque auxiduxisset longius, inimicus homini suorum invocat fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum. Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur. Commius incensum calcaribus equum coniungit equo Quadrati lanceaque infesta magnis viribus medium femur traicit Voluseni. Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere. Quod ubi accidit, complures hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur; quod malum dux equi velocitate evitavit: graviter adeo vulneratus praefectus, ut vitae periculum aditurus videretur, refertur in castra. Commius autem sive expiato suo dolore sive magna parte amissa suorum legatos ad Anto
Abbreviated transcription (Latin):
cio eẽt comius qui post illam uulnerationem quam supra com memora
semper ad omnes motus paratus suis ciuibus ẽẽ consuesset: ne consilia belli
querentibus auctor armorum duxq deesset parente romanis ciuitate cum
sius equitibus latrociniis se suosq alebat infestisq itineribus commeatus
complures qui comportabant᷑ in hiberna romanorum intercipiebant. Erat
attributus antonio prefectus equitum e uolusenus qui cũ eo hibernaret¬
hunc Antonius ad persequendum equitatum ostium mutit uolusenꝰ ad
eam uirtutem que singularis erat in eo: magnum odium comii adiungebat
quod libentiꝰ id faceret. quod imperabat᷑. Itaq dispositis in sidiis sepius eqͥ¬
es eius aggressus secunda prelia faciebat. Nouissime cũ uehem̃tius co¬
tenderetur: ac Uolusenus ipsius intercipiendi comii cupiditate ꝑtinacius
um cũ paucis insequutus esset: ille autem fuga uehementi uolusenũ pi¬

Expanded text:
ficio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, ficio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, semper ad omnes motus paratus suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus auctor armorum duxque deesset, parente Romanis civitate cum suis equitibus latrociniis se suosque alebat infestisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat. Erat attributus Antonio praefectus equitum C. Volusenus Quadratus qui cum eo hibernaretHunc Antonius ad persequendum equitatum hostium mittit. Volusenus ad eam virtutem, quae singularis erat in eo, magnum odium Commi adiungebat, quo libentius id faceret quod imperabatur. Itaque dispositis insidiis saepius equites eius adgressus secunda proelia faciebat. Novissime, cum vehementius contenderetur, ac Volusenus ipsius intercipiendi Commi cupiditate pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Volusenum pro
Abbreviated transcription (Latin):
giones in belgio collocauit: cum. M. antonio: et.c. trebonio: et.P. uatinio le¬
gatis: duas legiones in eduos deduxit. quoꝵ in omni gallia summam eẽ au¬
ctoritatem scĩebat. duas in turones ad fines carnutum posuit: que omẽm
illam regionem cõiunctam occeano continerent. Duas reliquas in lemoni¬
um finibus non longe ab aruernis nequa pars gallie uacua ab exercitu
set. Paucos dies ipse in prouincia moratus: cum celeriter omnes cõuentus
percurrisset: publicas controuersias cognosceret: bene meritis premia tri¬
buisset: cognoscendi enim maximam facultatem habebat quali quisq fuisset
animo in tõtius gallie defectione quam sustinuerat fidelitate atq auxiliis
prouincie illius confectis rebꝰ ad legiones in belgium se recepit: hibernatq
nemetocenne. Ibi cognoscit comium Atrebatem prelio cũ equitatu suo con¬
tendisse. Nam cum Antonius in hiberna uenisset: ciuitasq Atrebatũ in of¬

Expanded text:
legiones in Belgio collocavit cum M. Antonio et C. Trebonio et P. Vatinio lelegiones in Belgio collocavit cum M. Antonio et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos deduxit, quorum in omni Gallia summam esse auctoritatem sciebat, duas in Turonis ad fines Carnutum posuit, quae omnem illam regionem coniunctam Oceano continerent, duas reliquas in Lemovicum finibus non longe ab Arvernis, ne qua pars Galliae vacua ab exercitu esset. Paucos dies ipse in provincia moratus, cum celeriter omnes conventus percucurrisset, publicas controversias cognosset, bene meritis praemia tribuisset cognoscendi enim maximam facultatem habebat, quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quam sustinuerat fidelitate atque auxiliis provinciae illius, his confectis rebus ad legiones in Belgium se recipit hibernatque Nemetocennae. Ibi cognoscit Commium Atrebatem proelio cum equitatu suo contendisse. Nam cum Antonius in hiberna venisset, civitasque Atrebatum in of
Abbreviated transcription (Latin):
ris equestre prelium facit secundum. compluribꝰq treueris interfectis et
manis qui nullus aduersus romanos auxilia denegabant. pͥncipes eorum
uiuos redigit in suam potestatem: atq in his curum eduum qui et uirtutem
et generis nobilitatem summam habebat: solusq ex edus ad id tempus per¬¬
manserat in armis. Ea re cognita cesar cum in omnibꝰ partibꝰ gallie bene res
geri uideret: iudicaretq suꝑioribus estiuis galliam deuictam subactamq
ẽ aquitaniam nunꝗͣ adisset:per publium crassum quadam ex parte
uicisset. cum duabus legionibꝰ in eam partem gallie est profectus: ut ibi
extremum tempus cõsumeret extiuoꝵ. Quamꝰ rem sicuti cetera celeĩter
feliciterq confecit. Nanq omnes aquitanie ciuitates. legatos ad cesarem
miserunt: obsidesq ei dederunt. Quibus rebus gestis ipse eqͥtum p̾sidio
larbonam ꝓfectus est: exercitum perlegatos in hiberna deduxit: quatuor

Expanded text:
ris equestre proelium facit secundum compluribusque Treveris interfectis et ris equestre proelium facit secundum compluribusque Treveris interfectis et Germanis, qui nullis adversus Romanos auxilia denegabant, principes eorum vivos redigit in suam potestatem atque in his Surum Aeduum, qui et virtutis et generis summam nobilitatem habebat solusque ex Aeduis ad id tempus permanserat in armis. Ea re cognita Caesar, cum in omnibus partibus Galliae bene res geri videret iudicaretque superioribus aestivis Galliam devictam subactamque esse, Aquitaniam numquam adisset, per Publium Crassum quadam ex parte devicisset, cum duabus legionibus in eam partem Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum. Quam rem sicuti cetera celeriter feliciterque confecit. Namque omnes Aquitaniae civitates legatos ad Caesarem miserunt obsidesque ei dederunt. Quibus rebus gestis ipse equitum praesidio Narbonem profectus est, exercitum per legatos in hiberna deduxit: quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
consilio: sed deorum uoluntate factum putarent. Itaq se necessitate coacti
tradiderunt. Caesar itaq cũ suam lenitatem cognitam omnibus sciret: neq
uereret᷑ ne quid crudelitate nature uideretur asperius fecisse. neq exitum
onsiliorum suorum animaduerteret:sitali ratione diuersis in locis plu
consilia inissent: exemplo supplicii deterrendos reliquos existimauit. Itaq
omnibꝰ qui arma tulerant manus precedit: uitamq concessit: quo testatior es¬
et pena improboꝵ. Drapes quem captum esse a caninio docui:siue indigͥ¬
te et dolore uinculoꝵ: siue timore grauioris supplicii paucis diebus cibo se
bstinuit atq ita interiit. Fodem tempore lucterius: quem profugisse e
prelio scripsi: cũ in potestatem uenisset epasnacti aruerni: crebro eĩ mutandis
locis multoꝵ fidei se cõmittebat. quod nusꝗͣ diutiꝰ sine ꝑiculo commoraturꝰ

Expanded text:
consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradiderunt. Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit. Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum. Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit. Eodem tempore Lacterius, quem profugisse ex proelio scripsi, cum in potestatem venisset Epasnacti Arverni crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus
Abbreviated transcription (Latin):
magnusq utrinq clamor oriebatur: ita ut quisq poterat maxime insignis
quo notior testatiorq eẽt uirtus eius telis ostium flammeq se offerebat.
esar cũ plures suos uulnerari uideret ex omnibus oppidi partibꝰ cohort
mõtem ascendere et simulatione maenium occupandoꝵ: clamorem undiq
ubet tollere. ouofacto perterriti oppidani cũ quid ageretur in locis reliqͥs
tẽnt suspensi reuocant ab impugnandis oꝑibꝰ armatos murisq disponũt.
nostri fine prelii facto celeriter opera flamma comprehensa partim restingũt
partim interscindũt. Cum pertinaciter resisterent oppidani magna etiam
parte amissa siti suoꝵ insententia ꝑmanebant. Ad postremum uenȩ fontis
cuniculis intercis e sunt atq auerse. Quofacto repente perennis exaruit
fons. tantãq attulit oppidanis salutis desperationem: ut id non hominu

Expanded text:
magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime insignis, magnusque utrimque clamor oriebatur. Ita quam quisque poterat maxime insignis, quo notior testatiorque virtus esset eius, telis hostium flammaeque se offerebat. Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere. Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt. Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim interscindunt. Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parte amissa siti suorum in sententia permanerent, ad postremum cuniculis venae fontis intercisae sunt atque aversae. Quo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis desperationem, ut id non hominum
Abbreviated transcription (Latin):
nullis oꝑibus effici poterat: sed quae suꝑare fontis fastigium posset. Ex ea cũ
ela tormentis iacerentur ad fontis aditum: nec sine ꝑiculo aquari possen
oppidani: non tantum pecora atque iumenta. sed etiam magna hominum
nłtitudo siti consumebat᷑. Quo malo ꝑterriti oppidani: cuppas sepo. pice
scandulis complent eas ardentes in opere prouoluunt. Eodemq tempore
acerrime preliatur: ut ab incendio restinguendo dimicationis ꝑiculo detẽ¬
reant romanos. Magna repente in ip̃is operibus flamma extitit᷑. Quecũq
enim per locum precipitem missa erant ea uineis et aggere suppressa comp̃¬
endebant: id ipsum quo morabat᷑. Milites contra nostri: quanꝗͣ pericul
genere prelii. Locoq iniquo premebantur: tamen omnia fortissimo sustinebãt
animo. Res enim gerebatur excelso loco et in conspectu exercitus nostri.

Expanded text:
nullis operibus effici poterat, sed quae superare fontis fastigium posset. Ex ea cum nullis operibus effici poterat, sed quae superare fontis fastigium posset. Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, nec sine periculo possent aquari oppidani, non tantum pecora atque iumenta, sed etiam magna hostium multitudo siti consumebatur. Quo malo perterriti oppidani cupas sebo, pice, scandulis complent; eas ardentes in opera provolvunt eodemque tempore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos. Magna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per locum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere suppressa comprehendebant id ipsum quod morabatur. Milites contra nostri, quamquam periculoso genere proeli locoque iniquo premebantur, tamen omnia fortissimo sustinebant animo. Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri,
Abbreviated transcription (Latin):
niebat sub ipsius oppidi muꝵ ubi magnus fons aque prorumpebat. ab ea parte
uae fere pedum trecentoꝵ interuallo fluminis circuitu uacabat. hoc fonte
hiberi posse oppidanos cum optarent reliqui cesar unus uideret sine magno pe¬
riculo regione eius uineas agere aduersus montem et aggerem instruere cȩ¬
it magno cum labore et continua dimicatione. opidani enim loco suꝑ¬
re decurrunt: et eminus sine ꝑiculo preliantur. multosq ꝑtinaciter succedẽ¬
tes uulnerant. Non deterrentur tamen milites nostri uineas proferre et
labore atq opibus locoꝵ uincere difficultates. Eodem tempore cuniculos
tectos ad uineas agunt: et caput fontis quod genus oꝑis sine ullo ꝑiculo sine
uspicione ostium facere licebat. exctruitur agger in altitudine pedes.ui.
Locatur in eo turris .x. tabulatoꝵ: non quidem quaeli maenibꝰ equaret᷑. id eĩm

Expanded text:
niebat sub ipsius oppidi murum, ubi magnus fons aquae prorumpebat ab ea parte, niebat sub ipsius oppidi murum, ubi magnus fons aquae prorumpebat ab ea parte, quae fere pedum CCC intervallo fluminis circuitu vacabat. Hoc fonte prohiberi posse oppidanos cum optarent reliqui, Caesar unus videret, e regione eius vineas agere adversus montem et aggerem instruere coepit magno cum labore et continua dimicatione. Oppidani enim loco superiore decurrunt et eminus sine periculo proeliantur multosque pertinaciter succedentes vulnerant; non deterrentur tamen milites nostri vineas proferre et labore atque operibus locorum vincere difficultates. Eodem tempore cuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo periculo, sine suspicione hostium facere licebat. Exstruitur agger in altitudinem pedum sexaginta, collocatur in eo turris decem tabulatorum, non quidem quae moenibus aequaret id enim
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnatione recedi uideret ulla condicione posse: magna aũt copia frum̃¬
ti abundare opidanos ex profugis cognouisset: aqua prohibere ostem ten¬
tare cepit: flumen infimam uallem diuidebat: quae pene totum mõtem
cingebat. in quo positum erat praeruptum undiq opidum Oxelledunũ: hoc
uertere loci natura prohibebat. In infimis enim sic radicibus montis fe¬
batur: ut nullam in partem deflexis fossis deriuari posset. Erat aũt oppidaĩs
difficilis et preruptus eo descensus. ut prohibentibus nr̃is. sine uulneribus
cpericulo uitae. neq adire flumen. neque arduo recipere se possent ascẽsi
Qua difficultate eoꝵ cognita caesar sagittariis funditoribꝰq dispositis tormen¬
tis etiam quibusdam locis contra facillimos descensus collocatis: aqua fluminis
prohibebat oppidanos. Quorum omnis postea młtitudo aquaꝵ unũ in locũ cõue¬

Expanded text:
oppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenoppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenti abundare oppidanos ex perfugis cognosset, aqua prohibere hostem temptare coepit. Flumen infimam vallem dividebat, quae totum paene montem cingebat, in quo positum erat praeruptum undique oppidum Vxellodunum. Hoc avertere loci natura prohibebat: in infimis enim sic radicibus montis ferebatur, ut nullam in partem depressis fossis derivari posset. Erat autem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus, ut prohibentibus nostris sine vulneribus ac periculo vitae neque adire flumen neque arduo se recipere possent ascensu. Qua difficultate eorum cognita Caesar sagittariis funditoribusque dispositis, tormentis etiam quibusdam locis contra facillimos descensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos. Quorum omnis postea multitudo aquatorum unum in locum conve
Abbreviated transcription (Latin):
referebant. adeo ut uerberibꝰ exanimatum corpus securi feriretur. Ibi cre¬
bris lr̃is canini fit certior ꝗ̃de drapete et Lucterio gesta eẽnt quoq ĩ consilio
ermanerent opidani: quoꝵ et si paucitatem cõtemnebat: tamen pertin¬
ciam magna pena esse afficiendam iudicabat: ne uniuersa gallia non ibi uires
efuisse ad resistendum romanis: sed constantiam putaret:neue hoc exemp
cetere ciuitates locoꝵ opportunitate frete se uendicarent in libertatem:cum
omnibus gallis notum ẽẽ sciret: reliquam ẽẽ unam aestatem sue prouincie quã
sustinere potuissent: nullum ultra ꝑiculum uererent᷑. Itaq .q. calenũ legat
cum legionibus reliquit. qui iustis itineribus subseq̃retur. ipse cum omni eqͥta
tu ꝗͣpõt celerrime ad cannium contendit. Cum contra expectationẽ oĩum
ir uxeledunũ uenisset. oppidumq operibꝰ clausum aĩaduerteret: neq ab

Expanded text:
referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crereferebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in consilio permanerent oppidani. Quorum etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudicabat, ne universa Gallia non sibi vires defuisse ad resistendum Romanis, sed constantiam putaret, neve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunitate fretae se vindicarent in libertatem, cum omnibus Gallis notum esse sciret reliquam esse unam aestatem suae provinciae, quam si sustinere potuissent, nullum ultra periculum vererentur. Itaque Q. Calenum legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus subsequeretur; ipse cum omni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contendit. Cum contra exspectationem omnium Caesar Vxellodunum venisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab
Abbreviated transcription (Latin):
ministrari. Uenit eodem cum suis copiis postero die.C. fabius partemq
ppidi sumit ad obsidendum. Caesar interim. M.antonium questore
cum cohortibus. xU. in belgis reliquit: nequa rursus nouoꝵ consiliorũ
capiendoꝵ belgis facultas daretur: ipse reliquas ciuitates adit: obsides
lures imperat. timentes omnium animos consolatione sanat.Cum ĩ c¬
nutes uenisset quorum in ciuitate suꝑiore commentario. C. exposuit ini¬
tium belli esse ortum: quod precipue eos propter conscientiam facti timẽ
aĩaduertebat: quo celerius ciuitatem timore liberaret principem sceleĩs illi
et concitatorem belli Gutuatrum ad supplicia deposcit. Qui et sine ciuibꝰ qui¬
em suis se cõmittebat. tamen celeriter omnium cura quesitus in castra p¬
ducitur. Cogitur in eius supplicium. C contra suam naturam cõcursu ma-¬
imo militum qui omnia pericula et detrimenta belli a Gutuatro accep

Expanded text:
ministrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque ministrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interim M. Antonium quaestorem cum cohortibus XV in Bellovacis relinquit, ne qua rursus novorum consiliorum capiendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas civitates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat. Cum in Carnutes venisset, quorum in civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos propter conscientiam facti timere animadvertebat, quo celerius civitatem timore liberaret, principem sceleris illius et concitatorem belli, Gutruatum, ad supplicium depoposcit. Qui etsi ne civibus quidem suis se committebat, tamen celeriter omnium cura quaesitus in castra perducitur. Cogitur in eius supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo militum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta
Abbreviated transcription (Latin):
ostis accessisset. ab exploratoribus quos prȩmiserat cognoscit: castra ẽoꝵ. ut¬
barbarorum fere consuetudo est:relictis locis superioribus ad ripas ẽẽ flumi
is demissa: ac germanos equitesq imprudentibꝰ omnibꝰ de improuiso adu¬
lasse preliumq commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructãq
dducit. Ita repente omnibꝰ ex partibus signo dato loca superiora capiun
Quod ubi accidit germani equitesq signis legionis uisis uehem̃tissime p̃li¬
antͣ. Confestim cohortes undiq impetum faciunt: omnibꝰq aut interfectis
aut captis. magna preda potiuntur. Capitur ipse eo prelio drapes. Canini
felicissime re gesta sine ullo pene militis uulnere ad obsidendos opidanos
euertitur. hesternoq oste deleto: cuiꝰ timore antea diuidere presidia: et
munitione opidanos circundare prohibitus erat opera undiq imperat ad¬

Expanded text:
hostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorumhostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorumbarbarorum fere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis esse demissa; at Germanos equitesque imprudentibus omnibus de improviso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca superiora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque signis legionis visis vehementissime proeliantur. Confestim cohortes undique impetum faciunt omnibusque aut interfectis aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes. Caninius felicissime re gesta sine ullo paene militis vulnere ad obsidendos oppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum fecit. hi repentino malo perterriti diffugiunt ad sua presidia. Quae no¬
tri ut uiderunt acrius contra armatos incitati: neminem ex eonumerõ
uum capi patiunt᷑. Profugit inde cũ paucis Lucterius nec se recipit ĩ ca¬
tra. Re bene gesta caninius ex captiuis comperit partem copiaꝵ cun
Drapete ẽẽ in castris a milibꝰ non longe amplius.Xii. Qua . ex compluribꝰ co¬
gnita: cum intelligeret fugato duce altero perterritos reliqͦs facile oppͥ¬
mi posse: magnae felicitatis ẽẽ arbitrabat᷑ neminem ex cede refugisse ĩ c¬
stra qui de accepta calamitate nuncium Drapeti perferret.Sed in expeiͣ¬
endo cũ ꝑiculum nullum uideret equitatum omnem germanosq pedi¬
tes summe uelocitatis homines ad castra ostium premittit: ipse legione
unam intra castra distribuit: alteram secum expeditam ducit. Cum ꝓpius

Expanded text:
tum fecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae notum fecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nostri ut viderunt, acrius contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta Caninius ex captivis comperit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato duce altero perterritos reliquos facile opprimi posse, magnae felicitatis esse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui de accepta calamitate nuntium Drappeti perferret. Sed in experiendo cum periculum nullum videret, equitatum omnem Germanosque pedites, summae velocitatis homines, ad castra hostium praemittit; ipse legionem unam in trina castra distribuit, alteram secum expeditam ducit. Cum propius
Abbreviated transcription (Latin):
nocturnis castella nostroꝵ adoriunt᷑. Quam ob causam . c. caniniꝰ toto op¬
pido munitiones circundare moratur ne aut opus effectum tueri nõ posset
ut plurimis in locis infirma disponat presidia. Magna copia frum̃
comparata constituunt Drapes et Lucterius non longiꝰ ab oppido .x. milibꝰ.
Unde paulatim frumentũ in opidum supportarent. Ipsi inter se ꝓuinc¬
as partiuntur. Drapes castris presidio cum parte copiaꝵ restitit. Lucte¬
rius agmen iumentoꝵ ad oppidum ducit: dispositis ibi presidiis hora noc¬
tis circiter. Xᵈ. siluestribꝰ angustisq itineribꝰ frumentum importare in oppi¬
dum instituit. Quorum strepitum uigiles castrorum cum sensissent: explo¬
atoresq missi quae gererentur renũciassent.Caninius celeriter cũ coho¬
tibus armatiis ex proximis castellis infrumentarios sub ipsam lucem impe¬

Expanded text:
nocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius Caninius toto opnocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius Caninius toto oppido munitiones circumdare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit aut plurimis in locis infirma disponat praesidia. Magna copia frumenti comparata considunt Drappes et Lucterius non longius ab oppido X milibus, unde paulatim frumentum in oppidum supportarent. Ipsi inter se provincias partiuntur: Drappes castris praesidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentorum ad oppidum ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum importare in oppidum instituit. Quorum strepitum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impe
Abbreviated transcription (Latin):
iõ modo eqͥtatum. sed ne legiones quidem possent. tripartito cohortib
diuisis trina celsissimo loco castra fecit: a quibꝰ paulatim qͣntum copiae
patiebant᷑ uallum in oppidi circuitum ducere instituit. gͦd cũ aduerte¬
ent oppidani misrima qͦd Al exiae memoĩa soliciti similem casũ obsi¬
sionis uererent᷑. maximeq ex omnibus. Lucterius qui fortunae illiꝰ ꝑicu¬
lum fecerat: moneret frumenti rõnem ẽe habendam. cõstituunt omniũ
onsensu parte ibi relicta copiaꝵ. Ipsi cũ expeditis ad importandum f¬
mentum proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobꝰ milibꝰ ar¬
matoꝵ relictis reliquos ex oppido Drapes et lucterius educũt. hi pau¬
cis diebus morati ex finibus cadurcoꝵ: qui partim refrumentaria sub¬
leuare eos cupiebant: partim prohibere quo minus sumerẽt nõ poterant
nagnum numerum frumenti comparant. Nonnunꝗͣ aũt expeditioni

Expanded text:
non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a quibus paulatim, quantum copiae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum animadverterent oppidani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, qui fortunae illius periculum fecerat, moneret frumenti rationem esse habendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum expeditis ad importandum frumentum proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus armatorum relictis reliquos ex oppido Drappes et Lucterius educunt. Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo minus sumerent non poterant, magnum numerum frumenti comparant, nonnumquam autem expeditionibus