comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dis. que ꝑ pͥaͣ significaturi. e nictum labioꝵ. con¬
aitaentiu nomim eius .i. confite mur nomen eiꝰ.
quod ẽ. lausdi ⁊ hostia. ⁊ fructus. q alĩi. ꝑ h: ad fid̾
taͥuntur. Gͤ q̃uitumetis drĩm. laudate eum. uͥ
lib̾ẽ colatis eum. amare discite: quem timetis. ⁊ po¬
t̾itis laudare.quem amatis. timentes eñ eum

Expanded text:
gnificatur, id est fructum labiorum confitentium nomini ejus, id est confiteamur nomini ejus, quod est laus Dei, et hostia fructus, quia alii per hoc ad fidem trahuntur. Ergo qui timetis Deum laudate eum, ut libere colatis eum. Amare discite quem timetis, et poteritis laudare quem amatis. Timentes enim eum
Abbreviated transcription (Latin):
xpassus. hortatur nos apłc. ut imitenrur illirm
corꝑum. mortisi cantes menb᷑ conuitiis ⁊ concupis¬
centiis. ad eum uinritandum. nos dico: portantes¬
a patienter. ut ip̃: inpperium eius .i. passionem
crucis. que nidetur ẽe inproperi. um infidelib.
nob̾ autem st̾ificat̾o. ⁊ redempt̾o: ⁊ deberrus extre
extͣ castͣ non eram hnĩs ħ manentem ciuitatom.
tatem consequam: ⁊inpruperium portenus. ꝑ¬

Expanded text:
passus, hortatur nos Apostolus ut imitemur illum corporum mortificantes membra cum vitiis, et concupiscentiis ad eum imitandum. Nos, dico, portantes, patienter ut ipse improperium ejus, id est passionem crucis quae videtur esse improperium infidelibus, nobis autem sanctificatio et redemptio. Et debemus exire extra castra. Non enim habemus hic manentem civitatem, id tatem consequamur, et imperium portemus,
Abbreviated transcription (Latin):
celestem .i. adusionem celestispacis. ⁊ ad frequentiã
multoꝵ milram angłoꝵ. quoꝵ sotii futi estis. multoꝵ
dic̃: qr cõplurib maior erit beatitudo. ⁊ ad eccłiã pͥmi
turioꝵ .ĩ. apłoꝵ. qui pͥmi c̃didertuit. quoꝵ ficłuilli ad¬
ninctisut. qui apłi conscͥptisunt inceł. asimili ħ di¬
cit. ũ olim dicebantur patres conscͥpti. qr ẽoꝵ nomina
scͥptasunt in libꝰ uite. acsi diceret. nedubitetis: ad
inceł. soͥpti sunt .i. i neoꝵ ordine: scͥpti sunt. Dem̾.
subd̃ aliud p̾miuudicens. ⁊ ad am̃uidic̾e¬

Expanded text:
coelestem, id est ad visionem coelestis panis: et, ad frequentiam multorum millium angelorum, quorum socii futuri estis. Multorum dicit, quia cum pluribus major erit beatitudo. Et ad Ecclesiam priprimi crediderunt, quorum fidei illi adjuncti sunt. Qui apostoli conscripti sunt in coelis; a simili hoc dicit, ut olim dicebantur patres conscripti, quia eorum nomina scripta sunt in libro vitae. Ac si diceret: Ne dubitetis ad in coelis scripti sunt, id est in eorum ordine scripti sunt. Deinde subdit aliud praemium dicens: Et ad Deu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m delinguunt. qui fuam malitiam dĩ bonitatem
excetlere putant. tollentes in hoc turbulentissimo
mniquitatum mariportum diiine indulgentie.
quose recipiant fluctuanteᷤ. atq ip̃a desperatõne: ad¬
es patientissime sustinens. plurimiᷤᷤ donat boni satq:
ad cõrrep tionem ⁊ penitentiam uniliq uocat. uo

Expanded text:
m delinquunt qui suam malitiam Dei bonitatem excedere putant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione adeos patientissime sustinens, plurimis donat bonis atque ad correctionem et poenitentiam undique vocat. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Sunt enim quidan qusl mala que agunt displicẽt.
iductipententia cordẽ. quatenus eis dat᷑ ex eis ex ire
laborant. De quib ñ loquitur hic. Sunt alii quib pla
patientiam: ⁊ suamcumulant sarcinam. deteriis pec¬
cando. Et funt alii. quib displicent quid̃ mala.s qm̃
nosci sicut le qui chx̃. maior ẽ inigintas mea. qmͣut
ueniam merear. Et hacdesperatoe fubreyit eis: ut qͥe¬
quid libuĩt: tanqmͣ dampnatõni destinati: sine pem¬
tñtia faciant. Illi gͦ nimia spe: dm̃ rioiuistum autum̾at.
isti iꝰ desperatõne: dñi nõbonum extimant. Ex uiͦt¬
gͥ ꝑielitabuntur. ⁊perando.: ⁊ desperando. contrariis¬
cus diffidit: de dĩ bonitate. Et utrumq dr̃ peccatũ.

Expanded text:
ites. Sunt, enim quidam quibus mala quae agunt displicent, et ducti poenitentia cordis, quatenus eis datur, ex eis exire laborant, de quibus non loquitur hic. Sunt alii quibus placpatientiam, et suam accumulant sarcinam deterius peccando. Sunt alii quibus displicent quidem mala, sed qnosci, sicut Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear . Et hac desperatione subrepit eis, ut quidquid libuerit tanquam damnationi destinati sine poenitentia faciant. Illi ergo nimia spe Deum non justum autumant, isti vero desperatione Deum non bonum existimant. Ex uticlitabuntur, et sperando et desperando. Contrariistus diffidit de Dei bonitate. Et utrumque dicitur peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
uantes. qr illo tempore: quo apł̃s hanc epłam eis miit: eunc¬
tis gentib dominabant᷑. Ioq sublimiores erant ont̾ĩb
poptilis. ⁊ intonabamt p̃cepta publica. ⁊ pͥuata. eoꝵq sama
om̃um haminum rẽsonabat inoie. Aimo autem: ab athe¬
ns apłm scͥpsisse ramanis: dic. his u̾b̾ Ab̾athenis ciuitateg̃¬
coꝵ scͥpsit apl̾s ramanis hanc epłam. quosĩlip̃e: non petnuiᷤᷤ¬
uͥ pͥnceps orb residebat. ciu erant ip̃i subiecti: que ap̃
ierosolimam didicerant: ramanis euangłiz auerunt:
origenes rͦ de corintho: Item d̃ispice: quod idem anno ait
petrum romanis pͥmum non p̾dicasse. cumeccłastica ys¬
toria: siccontineat. Caudii temporib clementia diuine ꝓ-¬
uidentie: petrum adurbem romani deduxit. Iste ad lieni¬
enspͥmus inurbe roma. euangłii suiclauib ianuam reg¬
manospet p̃dicat᷑one fidẽtenentes: ꝯfirmare se uelle: pau¬
lris dic̃. non quod minus accepissent apetro. s ut duob a¬

Expanded text:
nantes, quia illo tempore, quo Apostolus hanc Epistolam eis misit, cunctis gentibus dominabantur: ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata: eorumque fama omnium hominum resonabat in 2 ore. Haimo autem ab Athenis Apostolum scripsisse Romanis dicit his verbis: « Ab Athenis civitate Graecorum scripsit Apostolus Romanis hanc Epistolam, quos non ipse, non Petruubi princeps orbis residebat, cui erant ipsi subjecti, quae apud Jerosolymam didicerant, Romanis evangelizaverunt. Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: ouidentiae Petrum ad urbem Romam deducit. Iste adueniens primus in urbe Roma euangelii sui clauibus ianuam regmanos praedicatione Petri fidem tenentes confirmare se velle Paulus dicit: non quominus accepissent a Petro, sed ut duobus a
Abbreviated transcription (Latin):
głio ait. Non ium missus nͥ ad oues que perierunt donius
ifrł Gentiles autem: econtͣ dicebant. qnͣto plura bñficia
uob̾ exibita memoratis: tantouos det̾iores ẽẽ osfnditis.
Eislem si quidem pedib quib mare transistis: añt ydola
postea saltasti. que ⁊ ꝓpͥis manib fecistis: ullo ore quo pan¬
lo añ de submersione pharaonis ⁊ egyptoꝵ: laudeidõ per¬
solueratis. ydola adorastis. Preterea: manna celitus datũ
indeserto fastidistis. cupientes redire in egiptum ad ol¬
uit ihinauditu auris obeliuit michi. ũn constat: nos
non exindusta. s ex ignorantia deliquisse. Siẽium ꝓph̃as:
aut apłos: añ habuissemus. ydola n̾o coluissemus. Qd̾
autem degaĩs nobilitate uos iactans: siqͣ talium glo¬
ria est. tuuc hysmahel: ⁊ esau: possunt pariter głari.
hinc inde dirimens. ⁊ qiͣ bouus contionator uoce sono¬
ra illos alloquens: ad unam omĩs concordiam ad dlux.

Expanded text:
gelio ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domui gelio ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domui Israel . Gentiles autem contra dicebant: Quanto beneficia plura vobis exhibita memoratis, tanto vos deteriores esse ostenditis. Eisdem siquidem pedibus quibus mare transivistis, ante idolum postea saltavistis, quod et propriis manibus fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad olmihi, in aurem autem obediet mihi . Unde constat nos non ex militia sed ex ignorantia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, hinc inde dirimens, et quasi bonus concionator voce sonora illos alloquens, ad unam omnes concordiam adduxit,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Initium omis peccati suꝑbia est. que natõne celestis:
sublimium mentes in habitat. sub cuiere ⁊ cilicio latitans.
qne romanos ad eo occupauerat. ut inter se altercantesti
se ubi inincem p̃ ferenter: anfensiones ⁊s cismata facerent:
Erant enim romani de uicłis ⁊ gentil ad xꝑi conuersi.
Iũ. esi autem ꝑꝑ scõs patres: aquib originem ducebant: qp̃p
legemqmn soli inter ceteras gentes acceperant: gentiles cre¬
diteᷤ despiciebant. dicentes. p̃p̃ obseruantiam legis cui seriue¬
ti gentib sep̃ferebant dicentes. Nos de genere. abrabe fumꝰ:
cuipͥmum facta fint ꝓmissio. nos ppłs peculiaris di tumꝰ.
nos deegipto forti manu ⁊ mirabilib sigius ds̃ adclux̾. noᷤᷤ
sicco uestigio mare ibrum transire fec̃. indeiectoman¬
napauit. aꝙͣ de petra ꝓdĩ̃. atq aliis sub silentio relictiᷤ:
nos soli digni fuimiis legem di acciꝑe. ⁊ eus uoluntatem
cognosc̾e. Ad nos d specialiter d̃i filiusuenit. ut ip̃e meuan¬

Expanded text:
est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praeferentes dissensiones et schismata facerent. Erant enim Romani de Judaeis et gentibus ad Christum conversi. Judaei autem proper sanctos Patres, a quibus originem ducebant, et propter legem quam soli inter caeteras gentes acceperant, gentiles credentes despiciebant, dicentes propter observantiam legis cui servieti, gentibus se praeferebant dicentes: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio relictis, nos soli sumus digni legem Dei accipere et ejus voluntatem cognoscere. Ad nos quoque specialiter Dei Filius venit, ut ipse in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
ter respondet᷑. ħ modo. ꝙ siĩo nonẽ dicenla pauli quod
nomeneus intitulo non ht. gͦ nec barnabe. nec alicuius
p̃dictoꝵ. cum nullius eoꝵ nonine. p̃titu lata sit. Necob
id quoq pauli non ee putanda ẽ: ꝙr diligentius eit scͥpta.
cum natałe sit iicuiq plus nałe insualingua qmͣ inꝑegͥ
destnictorem arbitrantib Quocͥca delegis atq terimom¬
otum abolitione tracdaturus recte nom̃ ficum subticuit.
⁊ ne p̃itͥpti nominis inudia. utilitatem sequentis excluderet
ad corrathios scͥbitur: añ istam scͥpsisse uidet᷑. qr hanc de co
ip̃ius ehorurchi. Ex h apparet: de corintho scͥpta: iexeo qd̃
diẽ: salutat uos. Gauis hospes m̃s. de quo scbens cormthiᷤ.
commnemorat dicens. Gras ago do nio quod neminem ur̾m

Expanded text:
ter respondetur hoc modo: Quia si ideo non est dicenda Pauli, quia nomen ejus in titulo non habet: ergo nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua linguadestructorem arbitrantibus. Quocirca de legis atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen suum tacuit, praescripti nominis invidia, utilitatem sequentis excluderet ad Corinthios scribitur, ante istam scripsisse viipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens Corinthiis commemorat dicens: Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam di ccͣ ħeticas p̃muniret pͣuitates. ⁊ suboriẽ¬
tia uitia resecaret. ⁊ post futuras questiones exclu¬
deret. hii sunt panra qui ad extrahendum iere¬
miam de lacui: funib cͥcumligati sunt. E płarum
ta de lacuignorantie: unfidelitatis. peccator oni¬
tisad lucem gr̾e ⁊ iuĩtatis eclucit᷑. Int̾ onĩs uͦepła¬

Expanded text:
a haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistolarum ta , de lacu ignorantiae et infidelitatis peccator ad lucem gratiae et veritatis educitur. Inter omnes ve
Abbreviated transcription (Latin):
clarauit. Est eñirota in medio rore sic̃ iudit erechiel. Ex
conscͥpsit. ⁊ distincte.x. ad eccłas .iiͦii. adꝑsonas dixexit. uñ.
quoꝵdam insania ꝑcutitur. dicentium: epłam que ad
hebreos scͥbitur ñ suuisse pauli. s barnabe. ł clem̃tis. ł tertu¬
liam ł luice. quos inhunc eirorem occ̃o dedux̃ huiusmꝰ. qi

Expanded text:
claravit. Est enim rota in medio rotae, sicut vidit Ezechiel. Ex claravit. Est enim rota in medio rotae, sicut vidit Ezechiel. Ex IV scripserit et distincte X ad Ecclesias, IV ad personas direxerit. Unde quorumdam insania repercutitur, dicentium Epistolam, quae ad Hebraeos scribitur, non fuisse Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, vel Lucae. Quos i
Abbreviated transcription (Latin):
mendatõe: serispei subleuatone. qi ccͣ superbos t̾ arro¬
gantes: ide suis oꝑib p̃sumentes: ꝓ conmendã cł̃i gr̃a
fortiter: prudenter. atq acͥter. dimicauit. que nimi¬
rumin illo euidentor. ⁊ clarior apparuit. qi inter alia
it clignus supplicio: ꝓ maledictone consecutui ẽ. grãm.¬
mantunsubleuatur. Sicut enim: eum audumis daiud
ꝑsecutorem.: postea factum apłui ⁊ p̃dicatorem aduertimuᷤ:
ao ꝑsonas. sub huius modi mist̾ii insinuatoe. ut .s. in hoc
tire munuaret. aiti enuloꝵ calumpniam dilueret. ip̃m:
legis di ꝑmoy sendate. destructorem fore: caluimpiuantiũ.
eumq in odium iudõꝵ trabentium. quos placatos habe¬
re uolens .x. adeccłias scͥpsit. ut sicut moyse t̃rłico ppło apha¬
t̾e sernitute redemptas:x. epłarũdocł̾na informaret.
entiam signifiçaret. qñn mͣciyses induab tabulis lapideis si¬
mul iunctis. quib legis deca logꝰ inicͥptus erat ostn̾dit.
sigurauit. Iorͣienim lapis repb quem gessit angłs mira

Expanded text:
spei sublevatione, quia contra superbos et arrogantes, et de suis operibus praesumentes, pro commendanda Dei gratia fortiter, prudenter atque acriter dimicavit. Quae nimirum in illo evidentior et clarior apparuit, quia inter alia ignus fuit supplicio, pro maledictione consecutus erimum sublevatur. Sicut enim cum audimus David cclesiae persecutorem, postea factum apostolum et praedicatorem advertimus, as singulas, sub hujusmodi mysterii insinuatione, ut scilicet in hoc tire insinuaret, atque aemulorum calumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Phatriae servitute redemptas, X epistolarum doctrina informaret. entiam significaret, quam et Moyses in duabus tabulis lapideis simul junctis, quibus legis Decalogus inscriptus erat, ostendit.figuravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mi
Abbreviated transcription (Latin):
un subd̾. s qui fecerit ea niuer mnilł ño autĩqui fecerit
eam: uiuer inea. cum̃ pmisis lex ñ ẽ ex fide. ininitłłi¬
gafiegemin hoc loco: ꝓip̃is oꝑil que in ilł obseruato¬
nsb fiebant: positam. Qui autemuruebant inhis opibꝰ:
timebant utiq si ñ ea fecissent lapidatõnem. lerucem.
enim plecteretur. qui autem ex fide uiuit: cumbine
exierit. tc mag̃ habebit p̃m̃tissimum p̃mium. ñgͥ ex
side uiuit. quisquis p̃sentia que uidñt᷑. ł cup̃: łtimer.

Expanded text:
ea, vivet in illis. Non ait qui fecerit eam, vivet in ea, cum praemisisset, lex non est ex fide, ut intelligas legem in hoc loco pro ipsis operibus quae in illis observationibus fiebant positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, vel crucem, enim plecteretur. Qui autem ex fide vivit, cum hinc exierit, tunc magis habebit praesentissimum praemium. Non igitur ex fide vivit quisquis prae
Abbreviated transcription (Latin):
.q. ex lege: ẽ maledicło: nõ iusticia. s ẜͦ redemit nos. ni¬
dos: de maledicto legis. sub auoeramus. Cur gͦ uosga¬
le. ip̃ẽ dico. factus .i. rep̾utatus: ꝓnobis: ñ solum male¬
dictꝰ s t̃ maledictum. quo u̾bo ẜ usum loqñndi: plus
qmͣ si diceret᷑ maledictꝰ. intelligͥr.i. ualde pẽccor. dum̾
ut rens occidit᷑. ⁊ dum ineius contumeliam dr ce co
illuminato: tu discipłs illiꝰ sif. nos discipłi moysierimꝰ:¬

Expanded text:
 Ex lege est maledictio non justitia; sed Christus redemit nos Judaeos de maledicto legis, sub quo eramus. Cur ergo, vos Galegis. Ipse dico factus, id est reputatus, pro nobis, non solum maledictus, sed etiam maledictum. Quo verbo secundum usum loquendi plus quam si diceretur maledictus, intelligitur, id est valde peccator, dum ut reus occiditur, et dum in ejus contumelia dicitur caeco illuminato: Tu discipulus illius sis, nos discipuli Moysi erim
Abbreviated transcription (Latin):
sixͥani. Aliienim sunt qui nesciunt legem. Alii qͥ scrit:
ꝓsintinere: ita: ⁊hic & cgrue. Q enim patit᷑. dat eiqͣ ͤof¬
fendit.: peras. qͣs gratas. dabuñ penas dico: non corporiᷤᷤ
et aĩ disiolunione terminabiles: s eternas mint̾itu. qi sẽꝑ
sentient penas. non cñpenitus deficient. ip̃i dicotunc
nĩt xꝑs. glorificaninscĩs sius. itaenim eosglorificab̾. qd̾
gloriosus meis apparebit. Ecce que est gła sc̃oꝵ. ⁊ c̃ ue
uerit: ãmirabił fieri in om nib ⁊ minorib qͥ credide¬
iunt. ⁊ sitempus oꝑandi iton habuerunt. Ip̃e emimclarꝰ
c̃didistis. de illo die uidicii. ⁊ gła bonoꝵ. ⁊ pena maloꝵ uł¬

Expanded text:
imo Alii enim sunt qui nesciunt legem, alii qui sciuntpro sustinere, ita et hoc, et congrue. Qui enim patitur dat ei quem offendit poenas quasi gratas. Dabunt poenas, dico, non corporis et animae dissolutione terminabiles, sed aeternas in interitu, quia semper sentient poenas, non tamen penitus deficient. Ipsi dico tunc nerit Christus glorificari in sanctis suis, ita enim eos glorificabit quod gloriosus in eis apparebit. Ecce quae est gloria sanctorum. Et cum venerit admirabilis fieri in omnibus, etiam minoribus, qui crediderunt, etsi tempuscredidistis de illo die judicii, et gloria bonorum, et poena maloru
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoris epłe uidebatur. Cum enim thessalonic̾e¬
ses: pͥorem epłam legendo: ꝑuenissent ad illum
sunt. nimiumq ꝑterriti. putantes. iuicinum
ẽẽ dieni dñi. ⁊timentes ne dampnarent᷑ c̃ diabło.
eõquod tarde ad sicłm uenientes inꝑfecti e̾e̾nt. Ioq ħ
conperco. scͥpiit eis. non inminere diẽ uiditii suo tẽpore.
ne apłs inh̾mentitus: ꝑ omi̾a repbaretur uł nediabł.
ħ expectantib: aliqua fraude illuderet corrigit ⁊̃ as
ꝑius inquietos. Et ẽ intñtio apłi in hac epła: bonos
⁊ quietos: ad patientiam monere.⁊ inquietos corrig̾e.
⁊ que obscure inp̾cedñti epła dixerat: hic aliquatenꝰ
aꝑire. Modus talis. Primum salutat. dem̾: gr̾as
agͣ de bonis eoꝵ. pꝰea monet ad patientiam. ⁊ ad consta¬
gr̃as do de bonis eoꝵ nẽ forte de tantobono. ꝙ ex d̃õhi
netis: tenete. qͥa bonum est. de quo semꝑ debemus
grãs agere do. ⁊ nunqm soluere possumus: ut dignłi¬

Expanded text:
pistolae videbatur. Haimo Cum enim Thessalonicenses priorem Epistolam legendo pervenissent ad illum sunt nimiumque perterriti, putantes vicinum esse diem Domini, et timentes ne damnarentur cum diabolo, eo quod tarde ad fidem venientes imperfecti essent. Ideoque hoc comperto scripsit eis non imminere diem judicii suo tempore, ne Apostolus in hoc mentitus per omnia reprobaretur, vel ne diabolus hoc exspectantibus aliqua fraude illuderet. Corrigit etiam asperius inquietos. Et est intentio Apostoli in hac Epistola bonos et quietos ad patientiam monere, et inquietos corrigere, et quae obscure in praecedenti Epistola dixerat hic aliquatenus aperire. Modus talis: primum salutat, deinde gratias agit de bonis eorum, postea monet ad patientiam et ad constangratias Deo de bonis eorum, ne forte de tanto bono eorum quod enetis tenete, quia bonum est; de quo debemus semper gratias agere Deo, et nunquam solvere possumus ut dign
Abbreviated transcription (Latin):
uelatione. ħ incip̃ astendere: qm̃ horribił tͥbulatio ilł
re penam. uob̾. requiem. quod utiq siet.: in reuelatione .i.
ĩnm anifestatione. do. iħu. uenientis. decelo: aduiditiũ.
cum angłis untutis euis .i. quoꝵ ministioiurtus dĩ
apparebit. dumbonos eligẽt: malos foras mittent.
⁊ tunc gła his: ⁊ terror ilł erit dñi iħn dico: uenientis.
inflamina ignis. non quod sit fiamma cͥcundatus.
s ꝑ esfectum. qi immicos exuret: Uł ĩo dic̃: inflamina
ignis. qi ignis erit inmundo: qnip̃cedet eum. tantũ
spatium aeris occupans: qnͣt occupauit aq̃ indiluiuo.
qͥ ardebit terram.: ⁊ cassitudinem aeris. ⁊ pͣgabit electos. dm̃
iħudico: dantis .i. inferentis: undictambis qui n ouer¬

Expanded text:
velatione. Hic incipit ostendere quam horribilis tribulatio illis, re poenam, vobis requiem: quod utique fiet in revelatione, id est in manifestatione Domini Jesu venientis de coelo ad judicium cum angelis virtutis ejus, id est quorum ministerio virtus Dei apparebit, dum bonos eligent, malos foras mittent; et tunc gloria his et terror illis erit. Domini Jesu, dico, venientis in flamma ignis, non quod sit flamma circumdatus, sed per effectum, quia inimicos 205 exuret. Vel ideo dicit, in flamma ignis, quia ignis erit in mundo qui praecedet eum tantum spatium aeris occupans, quantum occupavit aqua in diluvio: qui ardebit terram et crassitudinem ejus et purgabit electos. Domini Jesu, dico, dantis, id est inferentis vindictam, his qui no
Abbreviated transcription (Latin):
requiem tiob̾cum .i. equalem nob̾. Qind enim iustiu.
quã ut qͥ in scło bonos c̃epͥmunt: ⁊ꝑsecutionib affli¬
gunt: infuturo ead̾ patiant᷑ que faciunt: Iu iautem
suit in requie. qui magnam tͥbulationeni passi sũt
ꝓregno etemo: uł ita. quas sustine. ⁊ ag̾ de uidiciop¬
senti. quo surit d̾s. malos affligere uonos.⁊ ꝓsperari.
gloridinur: qi sustinetis ita: ut sitis exemplum:i do¬
cumentum aliis: quod iuste uidicat ds: dum suos
ꝑmittit asfligi. ⁊ malos ꝓsꝑari. Uidñt enmmuos ex ma¬
ł inmelius ꝓficere. illos: ex ꝓsꝑis deteriores ẽe.⁊ ita es¬
tis eis exemplum: ne fatirgentur. dum corripiuntur
ad̾o. qͥ flagellat omẽm filium quẽ recip̃. ap̃que est
iuitum: ut incipiat adomo eius uidicium. u̾npe¬
trus ait. Tempꝰ ẽ. ut incipiat uidicium ad omo dĩ.¬

Expanded text:
em, id est aequalem nobis. Quid enim justius quam ut qui in saeculo bonos deprimunt et persecutionibus affligunt, in futuro patiantur eadem quae faciunt? Illi autem sint in requie, qui magnam tribulationem passi sunt pro regno aeterno? Vel ita: quas sustinetis, et agit de judicio praesenti, quo sinit Deus malos affligere bonos et prosperari; gloriamur, quia sustinetis ita ut sitis exemplum et documentum aliis, quod juste judicat Deus, dum suos permittit affligi et malos prosperari. Vident enim vos ex malis in melius proficere, illos ex prosperis deteriores esse; et ita estis eis exemplum ne fatigentur, dum corripiuntur a Deo qui flagellat omnem filium quem recipit apud quem est justum ut incipiat a domo ejus judicium. Unde Petrus ait: Tempus est ut incipiat judicium a domo D
Abbreviated transcription (Latin):
sinalit̾.s. siuistum est darihis penam. uob̃ requiem.
Siquis enim finem hunc attend.: ñ inustum dic̃ ẽẽ
bonos purgari. malos sor descere. sic̃ utͥq ex uita sua
meruere. S̾ imile huic dic̃ dauid. Existimabam ut
cognoscerem ħ: labor ẽ añ me: doñ iitrem in sc̾ua

Expanded text:
icet si justum est dari his poenam, vobis requiem. Si quis enim finem hunc attendit, non injustum dicit esse bonos purgari, malos sordescere, sicut utrique ex vita sua meruere. Simile huic dicit David: Existimabam ut cognoscerem hoc, labor
Abbreviated transcription (Latin):
bulatõnes ⁊ ꝑsecutiones. sustinetis in exemplum
usti uidicii di .i. que tͥbulatõnes ostñdunt: quid in
indicio suto: patientib ⁊ inferentib sit dandum.
sienimtam seuere punit d̾c peccãnipemtentib: qͥd
faciet incduratis : Iõ dic̃p̾ssuras uistoꝵ: exemplum
et iusti iudicii dĩ. ii intelligͣtur. quod n̾oparcet inpiis:
canqm sarmentis p̾cisis ad conbustionem: quiu̾
parit uists: ꝓpter ꝑficiendam purgationem u̾ir
petrus ait. Siinieium a nob̾: quis finis erit eiꝰ qͥ ñ
c̃dunt: Et iuistꝰ uix saluabitur. pecc̃orumpiuᷤ
uͥ parebunt: fustinetis dico ĩo. ut digni habeamini:
.i. inter alios gloriosi: in regno ci .i. ineterna beatitudi¬
ꝑquo: s. ut digni sitis. non solum oꝑamini bona. s ̃

Expanded text:
ibulationes et persecutiones sustinetis in exemplum justi judicii Dei, id est quae tribulationes ostendunt, quid in judicio futuro patientibus et inferentibus sit dandum. Si enim tam severe punit Deus peccata in poenitentibus, quid faciet induratis? Ideo dicit pressuras justorum exemplum esse justi judicii Dei, ut intelligatur quod non parcet impiis tanquam sarmentis praecisis ad combustionem, qui non parcit justis propter perficiendam purgationem. Unde Petrus ait: Si initium a nobis, quis finis erit eis qui non credent? Et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt? Sustinetis, dico, ideo ut digni habeamini, id est inter alios gloriosi in regno Dei, id est aeterna beatitudi ut digni sitis, non solum operamini bona, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
do. aquo ħ bona sunt. non auob. agere dico. ita. ut digñ ẽ
quia pro magius bonis: magne gr̾e agende sunt.
decrescit in tͥbulat̾onib ⁊ caritas umuscuiusq ur̃mꝰ
habundat in uos: intucem. ut .s. ⁊ qui diligitur di¬
ligat. alios. ⁊ mutius obsequiis caritatem ostu̾dat.

Expanded text:
o, a quo haec bona sunt, non a vobis. Agere dico, ita ut dignum est, quia pro magnis bonis magnae gratiae agendae sunt. decrescit in tribulationibus. Et charitas uniuscujusque vestrum abundat in vos invicem, ut, scilicet et qui diligitur diligat alios, et mutuis obsequiis charitatem ostendat.
Abbreviated transcription (Latin):
lonicensib. Orta enim apud
eos gͣuiori tͥbulatione: it̾e
monet eos ad patientiam.
ost̾nclĩs. iustum di uidicium. ut boni głam cõ¬
sequant᷑. ⁊ malipenam. Et qr inpͥma epła quedã
dix de adu̾ntu dñi.⁊ de resurrectione mortuoꝵ.
it̾n: putabatur dies dñi nstare: nunc aliam scͥbit
aꝑte pͭ: de abolitione romani regni.⁊ de antixͥ ap-
parentia. ⁊ dampnatõne. ⁊ de quoꝵdam fr̃m ĩ¬

Expanded text:
lonicensibus. Orta enim apud eos graviori tribulatione monet eos ad patientiam, ostendens justum Dei judicium, ut boni gloriam consequantur, mali poenam. Et quia in prima epistola quaedam dicit de Adventu Domini et de resurrectione mm, unde putabatur dies Domini instare, nunc aliam scribitaperte potest de abolitione Romani regni, et de Antichristi apparentia et damnatione, et de quorumdam fr
Abbreviated transcription (Latin):
ut mente ⁊ corꝑe uniamur: qui mͦ in diu̾sum t̾udi¬
emmoueanuni: cito est. qi nicħ uob̾ infertur.: quod di¬
u duret. qi tempꝰ ppeẽ. neq terreami. qiͣ pro uici
uo ꝑiculo .i. qiͣ instet dies dm̃ ñ t̾reamini dico: neq
apparens inuisione. hoc uob̃ ꝑsuacdeat:. uł siquisdicat:¬
se: ꝑ sp̃m sc̾mreuelantem. ħ cognouisse: ꝙ dies uidicii
inmineat: nolite ei credere. neq terre amini: ꝑsermoe.
pꝰsit c̾m̃dare. ꝙ. pse ip̃m recipi nonposs. Q ud ꝑsingła:

Expanded text:
ut mente et corpore uniamur qui modo in diversum tendienim moveamini cito, est quia nihil vobis, infertur quod diu duret, quia tempus prope est. Neque terreamini. Quasi est quasi instet dies Domini. Non terreamini dico, nequeapparens in visione hoc vobis persuadeat, vel si quis dicatsanctum revelantem hoc cognovisse quod dies judicii immineat, nolite credere, neque terreamini, per sermonem possit commendare quod per seipsum recipi non posset. Quid per sing
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. orom queẽ incensum cłi. Untr̃. Date elemosinam:
n p̃a orabit ꝓuob̾ ad dn̾ni. muisistis illa dico .s. hostram
acceptam ꝓlacentem d̃o. qi ħ ̃ hostia quader t᷑ uob̾
qͣi. ut m fecistis. itasit uob̾. impleat dico: sccl̃m diuitias suaᷤ.
.i. scłm quod diuesẽ: ⁊ pł potest clare: qñiquis me̾atur:

Expanded text:
i, quae est incensum Dei. Unde dicitur, Date eleemosynam, et ipsa orabit pro vobis ad Dominum. Misistis illa, dico, scilicet hostiam acceptam, placentem Deo, quia haec est hostia, qua datur vobis cistis, ita sit vobis. Impleat, dico, secundum divitias suas, est secundum quod dives est; et plus potest dare, quam quis mereatur.
Abbreviated transcription (Latin):
consicleraret: quod deberet dare carnalia: qui accipiebat
sp̃ualia nͥ uos soli dico: qui non solum qn uob̃ p̃dica¬
ni: mͥ conmnuncauistis. s ⁊ thesalonicam mͥ semel. biͨ
ne uosinamines sitis. ⁊hest quod ait. non iodicohoc: qr
quero datum .i. ut ex pleardatis reb s requiro fructũ.
.i. bonam rectam uoluntatem: bone oꝑatoni adiuncta.
Nsõn enim tai gaulet subuentum ẽe sue necessitati:
amͣ illoꝵ gͣtulatur fecunditati. Dĩscerne inter tlatum:
⁊ sructum. Datum ẽ resip̃a: que datur. uͥ mimus. potus.
cỹb ⁊ huiusmͦi. frctus autem: oꝑabona. ⁊ recta uoltin¬
coruus ⁊ uidua. s ꝑcornum. quino in nomine iusti:
hominem dĩ pasceret. ⁊p̃pħ pasceret. Nongͥ. quero
clatum s fructum dationis. habundantem in roͥne ur̃a.¬

Expanded text:
cet rationabiliter consideraret quod deberent dare carnalia qui accipiebant spiritualia, nisi vos soli, dico, qui non solum quando vobis praedicavi mihi communicavistis; sed etiam Thessalonicam mihi semel et bis ut vos inanes non sitis. Et hoc est quod ait: Non ideo dico hoc, quia quaero datum, id est ut explear datis rebus, sed requiro fructum, id est bonam et rectam voluntatem bonae operationi adjunctam. Non enim tam gaudet subventum esse suae necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Discerne inter datum et fructum: datum est res ipsa quae datur, ut nummus, potus, cibus et hujusmodi. Fructus autem, opera bona et recta voluncorvus et vidua; sed per corvum qui non in nomine justi, hominem Dei pasceret et propter hoc pasceret. Non igitur quaero datum, sed fructum donationis, abundantem in ra
Abbreviated transcription (Latin):
uos quimec̃ sunt srẽs. Salutantꝰ oͦm̃s sc̃i. ma̾xautem:
qui dedomo cessaris sunt. signafica t ꝓpensiorem

Expanded text:
vos qui mecum sunt fratres, salutant omnes sancti, maxime qui de domo Caesaris sunt. Omnes significat propensiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊uos faciatis: ⁊ sime p̾sentem nͭ habetis: obseruate:
.i. diligenter inspicite: ⁊ iniiamini eos: qui ita am¬
bulant: sicur habetis formam nr̃am .i. imaginemuite¬
sub̾tilitate capiantur. Et notent quemq qualiter con¬
obseruetis: qui ita ambulant. m ulti enimsunt qui
aliter ambulant. non sentientes nobc̃ de legis abolit̾̾e.
s legen cum euangłiotenencdam ẽẽ p̃dicãtes. quos
c̃̾e dic̃. ar qui carnales obseruantias indiicunt: crucẽ
suꝑ aluam asserunt. quoꝵ sinis ẽ eternus interitus.
.i. inifine eoꝵ. ent eiset̾na pena: quor ds ẽ ip̃e u̾ter
ꝵ qr quiequid faciunt. ꝓuentre faciutit. ꝙͣ
ip̃m uentrem colentes. ħ en̾im ab homine coli tur
dis: qiͣ mesca: sit salus. Uł unter ds sit: ⁊gła¬
dis cͥcumcisis. qui tales. sapiunt t̾rena. ħe̾ enim

Expanded text:
ita et vos faciatis. Et si me praesentem non habetis, observate, id est diligenter inspicite et imitamini eos qui ita ambulant sicut habetis formam nostram, id est imaginem vitsubtilitate capiantur. Et notent quemcunque qualiter conobservetis qui ita ambulant. Multi enim sunt, qui aliter ambulant, non sentientes nobiscum de legis abolitione, sed legem cum Evangelio tenendam esse praedicantes, quos esse dicit, quia qui carnales observantias inducunt, crucem superfluam asserunt. Quorum finis est aeternus interitus, id est in fine eorum, erit eis aeterna poena, quorum deus est ipse venter . Quidquid faciunt, pro ventre faciunt, quasi ipsum ventrem colentes. Hoc enim ab homine colitur, dis, quasi in esca eis sit salus, vel venter Deus sit. dis circumcisis. Qui tales sapiunt. Hoc est enim
Abbreviated transcription (Latin):
sum saciari. itaut non noceat satietas. ⁊ esurire ita ne
desiciam. ⁊ penuriampati. qr nec de penuria cont̾stor
necde habundantia exulto. sciens: qt̾habunclantia
frequenter ex tollit: ⁊ penui pia tolerata: diuitias ce
sumexequi. eo confortante: qui me docuit. ⁊ hẽ quod
citur: qr illi bñfecerimt. non qi euis angustia relaxa

Expanded text:
sum satiatus, ita ut non noceat satietas, et esurire, ita ne deficiam, et penuriam pati, quia nec de penuria contristor, nec de abundantia exsulto, sciens quia abundantia frequenter extollit, et penuria tolerata divitias coeliam possum exsequi eo confortante qui me docuit. Et hoc est quod citur, quia illi bene fecerunt, non quia ejus angustia relaxa
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sepio. s ab angłis laudatur in celo. herodes ꝑseqͥt᷑ sed
magi ad orant. ignorant pharisei. s stella demonstrat.
baptiratur aseruo. s uoxtonantis pat̾sauditur: turri
pati. s sponte ad passionem ue̾nit. uult tranfferri cali¬
cemis petrum qui calicem timebat: accuedat: tͥ hacli&

Expanded text:
praesepio, sed ab angelis laudatur in coelo; Herodes persequitur, sed magi adorant; ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat; baptizatur a servo, sed vox tonantis Patris auditur; timet pati, sed sponte ad passionem venit; vult transferri calicem, sed Petrum qui calicem timebat accusat. Quid hac ver
Abbreviated transcription (Latin):
imunis ẽ : ⁊ neuideatur irasci: ⁊ non umdicare: sfub¬
dit. In dignato. qmͣ ad dñs suꝑiram: inuiriam suam
dm uincdicaturum si gnificat. Uñ: p̃dicta ex ponens:
subd̾. łbulato ⁊ anguitia. ⁊ appellatur tͥbulato quod
pͥusira. ⁊ angustia. quod pͥus indignat̾o: Sequitur.
in omnem animam. ho. oꝑan. malum. uidi pͥmũ.

Expanded text:
ne videantur irasci, et non vindicare, subdit: 12 indignatio, quia addens supra iram, injuriam suam Deum vindicaturum significat. Unde praedicta exponens subdit, tribulatio et angustia. Et appellatur tribulatio quod prius ira, et angustia quod prius indignatio. In omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legema. ⁊̃ prolegis p̃uaricatõnem. inquo aggrã¬
uat eos. Qui gͦ nouerunt diuina mancdata: aufertur
ab eis excusatõ. qmͣ solent hr̃e homines: de ignoran¬
tia: s nec ip̃i sine pena euuit. qui legem dĩnesciunt.
cientem: non tn̾ ĩo fugiendum ẽ ad ignorantie tenebͣ s.
ut meis quisq excusat̾onem requirat. Aliuo ẽ enim
ne scisse. aliud scrre uoluisse. Ignorantia quippe: q̃ ñ
est eoꝵ qui scire uolunt: s quitanqmͣ simpliciter
nesciunt: neminem sic excusar: ut sempiterno igne
non ardeat. s fortasse ut mitius ardeat. s p̃pea non c̃dit.
qr non audiuit: quid c̃deret. ĩoq in excusabił e̾ omĩs
peccator. ł reatu originis. ł ad ditamento ⁊̃ ꝓpͥe uolũ¬
iudicat: siue quinon uidicat. qr up̃a ignorantia in

Expanded text:
 etiam pro legis praevaricatione, in quo aggravat eos. Qui ergo noverunt divina mandata, aufertur ab eis excusatio quam solent habere homines de ignorantia, sed nec ipsi sine poena erunt qui legem Dei nesciunt; et cientem, non tamen ideo fugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque excusationem requirat. Aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. Ignorantia quippe quae non est eorum qui scire nolunt, sed qui tanquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat ut sempiterno igne non ardeat, sed fortasse ut mitius ardeat, si propterea non credit quia non audivit quod crederet: ideoque inexcusabilis est omnis peccator uel reatu originis uel additamento etiam propriae uoluniudicat sine qui non iudicat, quia et ipsa ignorantia in
Abbreviated transcription (Latin):
nas: s scdm̃ mĩta. qi utrosq scdmmodum peccati damp
at c̾apatium. diffidentem. aũ abitiat ase ꝓpter indig
remunerat: aũcondempnat: ⁊ uere. Enim .i. quia:
Quicumq peccauerunt sinelege .s. scͥpta .i. gentiles ꝑi
q̃ delege scͥpta dicereti quomodo diceretisin e ecare. c̃
om̃s subcliti fint legi natali: s de moysi lege dicit. cui
iuicłiobnaxii sunt: Aiebat enim apłs hic de illa lege: ꝙͣ
dedit cdñs ꝑ moysen: ppło ifrł. Io gͦ eos sine lege dix. i. gn̾¬

Expanded text:
nas, sed secundum merita, quia utrosque secundum modum peccati damnaat causa patrum diffidentem, aut abjiciat a se propter indignrito, aut remunerat, aut condemnat. Et vere. Enim, id est quia, quicunque peccaverunt sine lege, scilicet scrii de lege scripta diceret, quomodo diceret sine lege peccare, cum omnes subditi sint naturali legi: sed de Mosi lege dicit, cui Judaei obnoxii sunt. Aug. Aiebat enim Apostolus, hic de illa lege, quam dedit Dominus per Mosen populo Israel. Ideo ergo sine lege dixit
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendum fore. de conmissis. uite p̃sentiᷤ. nectñ illd̾ impii¬
intimi concedunt. qr mala illa uoluntas: ñ tm̃ culpa: uer̾
entiam cłi .i. q̃iuibñisi patientia d̾i oꝑantur bona: red¬
⁊ alter honor. ille intelligeretur. qmͣ in p̃senti habetur.
Inp̃senti enim honor ⁊ gła srequenter amittitur. qi cor¬
ruptibił ẽ: ⁊ qͣui dat. ⁊ quod dat. ⁊ qui accipit. Infuturo
autem. incorruptibił datur honor ⁊ gła: his qui sc̃m pa
ci. boni oꝑis: querentib uitam eternarn . i. quihacintẽ¬
tione bona operati sunt: ut habebant uitam eteruam.
non ut uideantur ab hominib. sicut ypocͥte faciunt:
his autem qui sunt excontentione.i. qui contentlunt in¬
ter se: ut uos romani facitis: ł qui contendunt cum
do: nolentes penitere: cum ip̃e multis modis. adpenitẽ¬
tiamuocet: ⁊ quino acquiescunt u̾itati: cum eis dr᷑:
c̃aunt autem iniquitati .i. ĩpũnitati: diffidñtes

Expanded text:
accipiendum fore de commissis vitae praesentis, nec tamen illud impunaccipiendum fore de commissis vitae praesentis, nec tamen illud impunitum concedunt, quia mala illa voluntas, non tantum culpaest qui bene usi patientia Dei operantur bona, redt alter honor ille intelligeretur, quam in praesenti habetur. In praesenti enim honor et gloria frequenter amittitur, quia corruptibilis est, et qui dat, et qui accipit. In futuro autem incorruptibilis datur hi boni operis quaerentibus vitam aeternam, id est qui hac intentione bona operati sunt, ut habeant vitam aeternam, non ut videantur ab hominibus, sicut hypocritae faciunt. His autem qui sunt ex contentione, id est qui contendunt inter se, ut vos Romani facitis, vel qui contendunt cum Deo nolentes poenitere, cum ipse multis modis ad poenitentiam vocet. Et qui non acquiescunt veritati, cum eis dicitur: Credunt autem iniquitati, id est impunitati diffidentes
Abbreviated transcription (Latin):
respondetur sic. Ad districti iudicis. iusticiam ꝑtinet: tfie¬
ut m̃iqm careant supplicio: quoꝵ mens in hac uita ñqm
uoluit carere petẽo. ⁊ miliꝰ detur ini quo terminus ulto¬
nis: giri qmͣdui ualuit: hr̃e noluit terminumi c̾mi¬
nis. Posteemo qr. utrum mala uoluntas atq conscĩa
dĩs. pꝰhanc uitam non ẽẽ tempꝰ merendi. s recipiendi.
Nullus enimmẽt᷑. nͥdum in corpore ẽ. sicut inconse-¬
quentib epłar locis legit᷑. iõ quidan concedunt. ma-¬
lam illam uoluntatem: que ẽ inreꝓbis post hanc
uitam: peccatum quidemẽe. iculpam simul ⁊ pen̾ã.
s ꝑeam nicħ mereri. sicut bona uoluntas: melectis:
merẽtur. Alii uͦ dicunt. illam malam uoluntatem:
tm̃penam ẽẽ: ⁊ nonculpam. Sienm inquiunt culpa
ẽipuniri non meretur. impunita remanet. u ta.
non nullum peccatum inpunitum relinquit ds̃.
cumauctoritas dicat: mllum malum in piuntum.⁊ millũ
bonum inremuneratum. Ad quod alii responderunt. illd

Expanded text:
istricti judicis justitiam pertinet, ut nunquam careant supplicio, quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, qui, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. Postremo quaeritur utrum mala voluntas atque conscientia dicimus, post hanc vitam non esse tempus merendi, sed recipiendi. Nullus enim meretur, nisi dum in corpore est, sicut in consequentibus epistolarum locis legitur. Ideo quidam concedunt malam illam voluntatem quae est in reprobis, post hanc vitam peccatum quidem esse, id est culpam simul et poenam, sed per eam nihil mereri, sicut bona voluntas in electis merentur. Alii vero dicunt illam malam voluntatem tantum poenam esse et non culpam. Si enim, inquiunt, culpa est, et puniri non meretur, impunita remanet, et ita nonnullum peccatum impunitum relinquit Deus, cum auctoritas dicat nullum malum impunitum, et nullum bonum irremuneratum. Ad quod alii respondent illud
Abbreviated transcription (Latin):
Gr̃a quippe dĩ: donumcdiẽ. Donum autem maxinũ:
fiat. s uoluntas nr̾a ostenditur infirma: ꝑlegem. ut
sanet gr̃a uoluntatem. ⁊ sana uoluntas: impleat legẽ.
non constitura sublege. nec indigens lege. Ip̃a ẽ gͥ gr̃a:
qua iustificatur impius .i. fit uistus: qui pͥus erat im
gr̃a: sinon daretur gratuita. Datur autemgͣtuita:¬

Expanded text:
Gratia quippe Dei donum Dei est, donum autem maximum, fiat, sed uoluntas nostra ostenditur infirma per legem, ut sanet gratia uoluntatem et sana uoluntnon constituta sub lege, nec indigens lege. Ipsa igitur qua justificatur impius, id est, fit justus qui prius erat impgratia, si non daretur gratuita, sed debita
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ dam autem infidelitas nõ esffe̾: ut qͥuidam
adtidem xͥ non accederent. ł ut cds ꝓmissionem suam
missis: iliꝰqui c̃ctunt. Nõnenm qi aliqui c̃dere nolue¬
runt: iocͥcop̃uidicabitur ceteris uicłis. nedigni dicãt᷑
acciꝑe: quod ꝓmisit cłs tidelib. Quippe. cum sic facta

Expanded text:
infidelitas non effecit ut quidam ad fidem Christi non accederent, vel ut Deus promissionem suam promissis illis qui credunt. Non enim quia aliqui credere noluerunt idcirco praejudicabitur caeteris Judaeis, ne digni dicantur accipere quod promisit Deus fidelibus: quippe cum sic facta
Abbreviated transcription (Latin):
ddum. Omĩs modusẽ: ł mantinistratõne temporali¬
um. ł inreseratõne sp̃iialtum. Inquo utroq multa
uitłis ds fec̃: que nongentib ⁊ ita: sccłm pͥorem statũ:
digniores fuerunt: Sequitur. Primum quid̃. Preter¬
mittens apłs. de minorib ⁊ de temporalib exempłũ
c̃dita słł: ut anricis. ꝑque intelligen̾t de futura red̾e̾p
larcli eoꝵ ẽ: ut legem ꝑ qm addiscerent rectum aꝑu̾so.
distinguere: digni iudicarentur acciꝑen ĩõ plus ẽ uicłis
factum ẽ eis: qr non crediderunt eloquiis ut xꝑmpro¬
offuit ẽdñtib si quidam idloꝵ non c̃diderunt: nomõ

Expanded text:
dum. Omnis modus est vel in administratione temporalium, vel in reseratione spiritualium, in quo utroque multa Judaeis Deus fecit, quae non gentibus, et ita secundum priorem statum digniores fuerunt. Primum quidem, praetermittens Apostolus de minoribus, id est de temporalibus, exemplum dita illis, ut amicis, per quae intelligerent de futura redemptilaudis eorum est, ut legem per quam addiscerent rectum a perverso distinguere, digni judicarentur accipere: et ideo plus est Jfactum est eis, quia non crediderunt eloquiis, ut Christum proobfuit credentibus, si quidam illorum non crediderunt? Non
Abbreviated transcription (Latin):
ł largitate donatur. Iuisticia gͦ di sine lege ẽ. s ñ
sine sege maitestata. Quomodoenum ꝑlegem tes¬
tracata. s sine lege manifestata: s uisticia d̃i sine lege ẽ: qmͣ
doꝑspm̃ grẽ c̾cłñti confert sine ad intoriolegis .i. non adni¬
cui lege s non sinelege ostendit. qi ꝑlegent offiid̃ homini
infirmitatem suam. ut ad eius mĩam ꝑfidem confugi¬

Expanded text:
bis largitate donatur. iustitia ergo dei sine lege non sine lege manifestata. quomodo enim per legem tescata, si sine lege manifestata? sed iustitia dei sine leggratiae credenti confert sine adjutorio legis, id est non adjutis lege, sed non sine lege ostendit, quia per legem ostendit homini infirmitatem suam, ut ad ejus misericordiam per fidem confugi
Abbreviated transcription (Latin):
dempti estis s p̃ cioso sanguine rinigeniti filiiclĩ.
Nempe. ut uistificarentur homines: dnuna gr̃a ueri¬
tas de marianata ẽ. ut poss pilł uisti ficandis: offerre sa¬
cͥficium passionis: ⁊ crucis. Disienim a nob̾ sumẽt
recte drͣ redemisse nos. non emisse Ip̃ius enim ante
ꝑ naturam fueramus. sim̃is delictis alienati fu̾mus.
Si gͥ ad peccatanon redeamus: fructuosa erit nob̾ re

Expanded text:
pti estis, sed pretioso sanguine unigeniti Filii Dei . Nempe ut justificarentur homines divina gratia, Veritas de Maria nata est, ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium passionis et crucis. Nisi enim a nobis sumeret c vero quia recto dicitur redemisse nos, non emisse. Ipsius enim ante per naturam fueramus, sed nostris delictis alienati fuimus. Si ergo ad peccata non redeamus, fructuosa erit nobis re
Abbreviated transcription (Latin):
ticia. iꝑ ꝑlegem.: tm̃ ẽ cognit̾opeccati. ñ consumpt̃e.
Sigͦ cognoscunt: inoncauent p̃uaricat̾o ẽ. ⁊ita: ira
.i. pena debetur. Cauere autem nonp̃ homo pecca¬
tum smon aduiuet g̾ra: t cognitum cauet̾ur
cit peccatum:i tñ fac̾. quod autem dic̃ ꝑ legem peccatũ
cõgnosci. noͣnĩo ħ dic̾. quod peccata ante legem ꝓrsuiᷤ
nescirentur. tumꝰ ioseph actusatus decͥmine: mis¬
sus sit incarterem: ⁊ fr̾es eius dixerunt. Merito ħ patim᷑
norabantur ẽẽ pecc̃a.⁊ quedam gͣuiora ꝑ legem cogni¬
tasunt. qmͣ añ putarentur.l commmiter om̃ĩa. nonĩ¬
pune futura. ap̾amꝑ legem cognita sunt. Sequitur.¬

Expanded text:
m est cognitio peccati, non consumptio. Si ergo cognoscunt et non cavent, praevaricatio est; et ita ira, id est poena debetur. Cavere autem non potest homo peccatum, si non adjuvet gratia, ut cognitum caveatur: cit peccatum, et tamen facit. Quod autem dicit per legem peccatum cognosci, non ideo hoc dicit quod peccata ante legem prorsus nescirentur, cum etiam Joseph accusatus de crimine missus sit in carcerem; et fratres ejus dixerunt: Merito haec patinorabantur esse peccata; et quaedam graviora per legem cognita sunt, quam ante putarentur; et communiter omnia non impune futura apud Deum per legem cognita sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tificantem dm̃. atq ita ꝑbet tenmonium usticie
di: dum iubeno: ⁊minando. ⁊ neminemiustific̾a¬
do: satistdicat. dono di hominem iustisicari. ꝓpħe
pleuit aduentus. Premintiauerunt enim xꝑm. qui
saatis ẽ nob sapientia: ⁊ iuticia. ⁊ scĩficat̾o ⁊ redemp

Expanded text:
cantem Deum, atque ita perhibet testimonium justitiae Dei, dum jubendo et minando, et neminem justificando satis indicat dono Dei hominem justificari. Haimplevit adventus: Praenuntiaverunt enim Christum qui factus est nobis sapientia et ju
Abbreviated transcription (Latin):
me iuiueam meam. Suꝑat enim ds iniudicio: homi¬
ni conparatꝰ. Inuenicur enim dedisse homini õs affec¬
ret agere: łcauere. hisautemacceptis: homo neglexit iter
u̾turis incefsere. cui ex do nlderuit. ip̃ uͦ inuenitur desti ᷤ¬
se his: que ad̾o clata sunt sibi. Mĩto gͦ dicitur talem inin

Expanded text:
igenes. Superat enim Deus in judicio homini comparatus. Invenitur enim dedisse homini omnes affecret agere vel cavere. His autem acceptis homo neglexit iter virtutis incedere, cui ex Deo nil defuit, ipse vero invenitur defuisse his quae a Deo data s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ .i. labił inẽentia. ⁊ ꝑpeccata difiluens. Qu̾od autemue¬
ceris insermonib tuis. ⁊ iuncas: cum tudicaris a . d. da
tud. Ego peccaui: ⁊ malum feci. madult̾io:⁊ homicidio
ut tu o ds: mitendo filium de stirpe mea: sicut pro¬
non mitere silium de stirpe mea. Dauid enim pꝰ qm
factus ẽ adulter:⁊ homicida uxorem ur̾ie accipiendo:
illumngladis filioꝵ amon occidñdo: dicebant mł¬
ex semine euis xͦ nasciturus sit. qi non nascetur. xͦ. de ho¬
micida. ⁊ adultero. s falsum erit: quod sibipollicttum.
uid: sicut ꝓmisit. ⁊ siciunc̃ cum uidicatur. qr dat qd̃
daturus negatur. cumq dat quod udicatur nonda¬
turꝰiuncit. ostendñs se ueracem. illum autem menda¬

Expanded text:
est labilis in essentia, et per peccata diffluens. Quod autem veceris in sermonibus tuis et vincas cum judicaris. Had: Ego peccavi et malum feci in adulterio et homicidio, ut tu, o Deus, mittendo Filium de stirpe mea sicut pronon mittere Filium de stirpe mea. David enim postquam factus est adulter, et homicida uxorem Uriae accipiendo, et illum gladio filiorum Amon occidendo, dicebant muex semine ejus Christus nasciturus sit, quia non nascetur Christus de homicida et adultero. Sed falsum erit quod sibi pollicitum vid, sicut promisit; et sic vincit cum judicatur, quia dat quod daturus negatur. Cumque dat quod judicatur non daturus, vincit, ostendens se veracem, illum autem menda