comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs in angło consistens uidere dm. Scriptũ e.
in exodo. Apparuit angłs dñi inflamina rubi
mos si. Et uidebat mos ses qͥa ardebat ignis &
ñ comburebat᷑. Qñ sicuti ceꝑat scriptura in¬
eo qͦd dixerat apparuit angłs dñi. sic & in re-¬
liquis subsecuta: ẽ. ut diceret ego angłs dñi.
sed ait. Egods abraham & ds̃ isaac & ds̃ iacob.
Erat gͦ ibi ds̃ in angło usibili. & ꝑforameri eiꝰ
apparebant posteriora eiꝰ. Quia gͥ nescis quo
tempore mittant᷑ uenatores. cauẽ ne aliqͣndo
de monte descendas. ne relinqͣs colles. ne de ca¬¬
uernis petraru exeas. Si enĩ foris fueris iN.¬
uentus: dicent᷑ & tibi quȩ hi qͥ foris sunt me.¬
rent᷑ audire. Stulte hac nocte anima tua re-¬
pente ate auferet᷑. Quȩ aut̾e parasti cuiꝰ ert:
Dicent᷑ aut̾e tͥ ista. si dixeris destruã apothetas
& maiores edificabo. & dicam animȩ meȩ.
Anima habes bona posita in annos multos.re.¬
quiesce comede. bibe. letare. Añi aduertis de.

Expanded text:
aliquis in Angelo consistens videre Deum. Scriptum est in Exodo: Apparuit Angelus Domini in flamma rubi Moysi, videbat Moyses quia ardebat rubus, et non comburebatur . eo quod dixerat: Apparuit Angelus Domini, sic et in reliquis subsecuta est, ut diceret: Ego Angelus Domini; sed ait: Ego Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Erat ergo ibi Deus in Angelo visibilis, et per foramen ejus apparebant posteriora ejus. Quia igitur nescis quo tempore mittantur venatores, cave ne aliquando de monte descendas, ne relinquas colles, ne de cavernis petrarum exeas. Si enim foris fueris inventus, dicentur tibi ea quae ii, qui foris sunt, merentur audire: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te: quae autem parasti cujus erunt ? Dicentur autem tibi ista, si dixeris: Destruam apothecas, et majores aedificabo, et dicam animae meae: Anima, habes bona reposita in annos multos; requiesce, comede, bibe, laetare. Animadvertis de m
Abbreviated transcription (Latin):
eũ discipłi ex quo aꝑiens ossuũ docuit eos dicens.
cere his uenatorib aliunde homines nͥ de
montib & collib arcere. Et qͦd sequit᷑. de-
cauernis petrarũ. unde possũ intelligere
petras: Unde cauernas petrarui: Uenio ad

Expanded text:
eum discipuli, ex quo aperiens os suum docuit eos, dicens:eum discipuli, ex quo aperiens os suum docuit eos, dicens:cere his venatoribus, aliunde homines, nisi de montibus ac collibus capere, et quod sequitur, de cavernis petrarum. Unde possum  Al. p
Abbreviated transcription (Latin):
Q cũ fueris ab apłis ac discipłis uis marmis
fluctib liberat᷑. noli quęrere ꝓfundũ. sed
inmontib sit conuersatio tua. ut iam ñ
habeas opus piscatorib qͥ te rursus deflu.¬
ctib ex trahant. s aliis quibꝰdã qͦs uenato.¬
res scriptura nuncupat. qͥ te post ea ue.¬
nent᷑ de monte. de colle. de locis altiorib.
Ibi sit de ambulatio tua. ibi mens. gressus.
& statim obliuiscere maris. obliuis cere
ualliũ ꝓfundorũ. ueni ad montes ꝓpħas.
tio tua. ut cũ dies mortis aduenerit: mit¬
accipiant. Uide aut̾e si ñsacrata uoce
in eadem sententia ꝓpħa consentit dicens.
Ecce ego mitto piscatores multos dicit dñis.
& piscabunt᷑ eos. Et post hec mittã uenatores
Imultos. ut capiant eos supra omn̾e montem
& collem. Diuis & ti abhis uenatorib capi:
caue ne uerseris inuallib ne in alia humili re¬¬
gione consistas. Quere colles. quȩre montem.
inqu̾e uiso popło dñs ascendit. & secuti sunt

Expanded text:
is Jesu marinis fluctibus liberatus, noli quaerere profundum, sed in montibus sit conversatio tua; ut jam non habeas opus piscatoribus, qui te rursus de fluctibus extrahant, sed aliis quibusdam, quos venatores Scriptura nuncupat, qui te postea venentur de monte, de colle, de locis altioribus: ibi sit deambulatio tua, ibi mens, gressus et statio: obliviscere maris: obliviscere vallium ac profundorum: veni ad montes, Prophetas; tio tua; ut cum dies mortis advenerit, mitaccipiant. Vide autem si non sacrata voce in eadem sententia Propheta consentit dicens: Ecce ego mitto piscatores multos, dicit Dominus, et piscabuntur eos: Et post haec mittam venatores multos, ut capiant eos supra omnem montem et collem . Si vis et tu ab his venatoribus capi, cave ne verseris in vallibus, ne in alia humili regione consistas. Quaere colles, quaere montem, in quem, viso populo, Dominus ascendit, et secuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
santiũ siue defendentiũ. & nolite ante
temꝰp uidicare donec ueniat dñs & illu.¬
minet absconsa tenebrarũ. & manifestet
his qui cũ illo uenturi sunt & ꝓpt̾ puri¬
tatem mentis & corporis agnũ sequent᷑.
ostendet delicta in corde peccatoris ex¬
pressa. ut resurgant iusti ingłam: pec¬
catores uͦ in op ꝓbriũ & confusionem
ȩtña. aquib lib̾et ds resurgentes cũxpi

Expanded text:
efendentium . Et: Nolite ante tempus judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum et manifestet his qui cum illo venturi sunt, et propter puritatem mentis et corporis Agnum sequentur  Al. sequuntur, ostendet delicta in corde peccatoris expressa ut resurgant justi in gloriam, peccatores vero in opprobrium et confusionem aeternam; a quibus liberet nos Deus resurgentes
Abbreviated transcription (Latin):
mento maliciȩ & nequicie. inaz imis
sinceritatis & ueritatis te obtulisse cog¬
Inosce.¬
Si autẽ in amaritudine fletꝰ cui fueris &¬
luctu: lacrimis & lamentatione confectꝰ¬
si carnem tuã maceraueris: ꝙ ieumnus. ac
multa abstinentia aridam feceris. & dxeris
quia sicut frixorium confrixa sunt ossa
mea: tunc sacrificiũ similam asartagine
uł acraticula obtuleris. Et hoc modo inue.¬
mieris tuuerius & ꝑfectius sodmeuangłiũ
offerre sacrificia: quȩ scđm legem iamoffer

Expanded text:
mento malitiae et nequitiae in azymis mento malitiae et nequitiae in azymis sinceritatis et veritatis te obtulisse cognosce.Sin autem in amaritudine fletus tui fueris luctu, lacrymis et lamentatione confectus, carnem tuam maceraveris, et jejuniis ac multa abstinentia aridam feceris, et dixeris: Quia sicut in frixorio confrixa sunt ossa mea , tunc sacrificium similam a sartagine vel a craticula obtuleris: Et hoc modo inveniris tu verius et perfectius secundum Evangelium offerre sacrificia, quae secundum legem jam offer
Abbreviated transcription (Latin):
tismi uitulũ obtulisti. qͥa in morte xp̃i
hyrcũ obtulisti. qͥa auctorem peccati
re sacrũ hedis pinguib onerasti. Nam¬
si excorde dimiseris peccatũ fr̃i tuo. &
iracundia & tumore deposito mitem
intrate & simplicem recollegeris ment̾e.
immolasse te arietem. uł agnũ insacri-¬
ficiũ obtulisse confide. Porro aut̾e si
diuinis lectionib instructus. meditan¬
do sicut columba. & in lege dñiuigi.¬
lando die ac nocte. aberrore suo conuer¬
teris peccatorem. & adiecta nequicia
ad simplicitatem colubȩ reuocaueris.
atq adhȩrendoscĩs feceris eũ societat᷑e
turturis imitari: par turturũ aut dũo
pullos colũbarũ dño obtulisti. Qđ si
illa quȩ spe & fide maior est caritas a-¬
bundauerit in corde tuo ut diligas ꝓ¬
ximũ tuũ ñ solũ sicut te ipsũ. sed sicut
ostendit ille qui dicebat maiorem hac
caritatem nemo habet. quã ut animã
suã ponat qͥs pamicis suis. panes simila¬¬
ceoscaritatis oleo subactos sine ullo fer¬¬

Expanded text:
itulum obtulisti: quod in mortem Christi hircum obtulisti, quia auctorem peccati re sacrum haedis pinguibsi ex corde remiseris peccatum fratri tuo, et iracundiae tumore deposito, mitem intra te et simplicem recollegeris animam, immolasse te arietem, vel agnum in sacrificium obtulisse confide. Porro autem si divinis lectionibus instructus meditando sicut columba, et in lege Domini vigilando die ac nocte ab errore suo converteris peccatorem et a via nequitiae ad simplicitatem eum columbae revocaveris, atque adhaerendo sanctis, feceris eum societatem turturis imitari, par turturum aut duos pullos columbarum Domino obtulisti. Quod si illa, quae spe et fide major est, charitas abundaverit in corde tuo, ita ut diligas proximum tuum non solum sicut teipsum; sed sicut ostendit ille qui dicebat: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis , panes similaceos in charitatis oleo subactos, sine ullo fer
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is ex corde peccata ipsorũ: & uob̾ re-¬
mitet pat̾ ur peccata ur̃a. Qd si ñ remi¬
sertus fr̃ib ur̃is ex corde. nec uob̾remit.¬
tet pat̾ ur. Et sicut inoratione nos di¬
cere docuit. remitte nob̾ debita nr̃a. sicut
& nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Quinta
est remissio peccatorũ: cũ conuerterit

Expanded text:
vestris ex corde peccata ipsorum, et vobis revestris ex corde peccata ipsorum, et vobis remittet Pater vester peccata vestra. Quod si non remiseritis fratribus vestris ex corde, nec vobis remittet Pater vester . Et sicut in oratione nos dicere docuit: remitte nobis debita nostra, sicut et nos remittimus debitoribus nostris. Quinta peccatorum remissio est, cum converte
Abbreviated transcription (Latin):
fere agebatur cũ antiquis quã nobiscũ. ubi
oblatis diuerso ritu sacrificiis. peccantib
uenia prȩstabat᷑. Apud nos una tantũmͦ
est uenia peccatorũ: quȩ ꝑlauacri grãm
in initiisdatur. Nulla post hȩc peccanti
miscdia. nec uenia ulla conceditur. Decet
quidẽ districtioris esse disciplinȩ xp̃ianũ
batur. Pte dĩ filius uigulatus. ẽ. & iterũ
te peccare delectat: Et tam̃ne tͥ hec ñ
tam erigant animos ꝓuirtute. quã ꝓ.
desꝑatione deiciant: audisti qͣnta sint
in lege sacrificia ꝓpeccatis audi nunc
qͣntȩ sint remissiones peccatorũ in eu¬
angłiis. Est ista pͥma qua baptizam᷑ in-
remissione peccatorũ. Scdã remissio
.ẽ. inpassione martyrii. Tercia. ẽ: quȩ
ꝑelemosinas datur. Dicit eñi saluator.
Ueruntam̃ date quȩ habetis: & ecce om̃ia
munda sunt uobis. Quarta nob̾ fit re.¬
missio peccatorũ: ꝑ hoc qͦd & nos remit.¬
timꝰ peccata fr̃ib nr̃is. Sic eni dicit ipse
dñs& saluator. quia si remiseritis fr̃ib¬

Expanded text:
iae: Melius forte agebatur cum antiquis quam nobiscum, ubi oblatis diverso ritu sacrificiis, peccantibus venia praestabatur, apud nos uno tantummodo est venia peccatorum, quae per lavacri gratiam in initiis datur, nulla post haec peccati misericordia nec venia ulla conceditur. Decet quidem districtionis esse disciplinae Christianbatur; pro te Dei Filius jugulatus est, et iterum te peccare delectat! Et tamen ne tibi haec non tam erigant animos pro virtute quam pro desperatione dejiciant, audisti quanta sint in lege sacrificia pro peccatis, audi nunc quantae sunt remissiones peccatorum in Evangeliis. Et est prima qua baptizamur in remissionem peccatorum. Secunda remissio est in passione martyrum. Tertia est, quae per eleemosynas datur. Dicit enim Salvator: Verumtamen date quae habetis, et ecce omnia munda sunt vobis . Quarta nobis fit remissio peccatorum, per hoc quod et nos remittimus peccata fratribus nostris; sic enim dicit Dominus ipse Salvator; quia si remiseritis
Abbreviated transcription (Latin):
tas cooperit multitudinẽ peccatorũ. Est
adhuc & septima licet dura & laboriosa
ꝑpęnitentiã remissio peccatorũ: cũ lauat
peccator in lacrimis stratũ suũ. & fiunt
ei lacrimȩ suȩ panis die acnocte. cũ ñ eru¬¬
bescit sacerdori dñindicare peccatũ. &
quȩrere medicinã sodm eũ qͥ ait. Dixi.
ꝓnunciabo aduersũ me iniusticias meas.
& turemisisti impietatem cordis iei.

Expanded text:
tas cooperit multitudinem peccatorum . Est adhuc et septima, licet dura et laboriosa, per poenitentiam remissio peccatorum, cum lavat peccator in lacrymis stratum suum, et fiunt ei lacrymae suae panis die ac nocte , dum non erubescit sacerdoti Domini indicare peccatum, et quaerere medicinam, secundum eum qui ait: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam meam, et tu remi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmunere. semel ꝓpeccato. Sed ille qui offert᷑
inmunere. suꝑ holocausti altare consumit᷑.
Quiuͦ ꝓpeccato: extracastra cũ corio & intera¬
neis acstercore in loco mundo iubetur ȩxu¬
ri. adipib solis in altari oblatis & renib. Quȩ¬

Expanded text:
munere, semel pro peccato; et ille qui offertur pro munere, super holocausti altare consumitur: qui vero pro peccato extra castra cum corio et in terraneis et fimo in loco mundo jubetur exuri, adipibus solis in altari oblatis. Vide ne
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq altaris uł eccłẽ aliquid conferant. ñ
tamen adhibent studium ut etiã mores
suos excolant. actus emendent. uitia depo-¬
nant. castitatem colant. iracundiam mi¬
tigent. auariciã reprimant. rapacitat̃e
refrenent. maliloquia & stultiloquia
uł scurrilitates & obtrectationũ uene.¬
na exore suo ñ adimunt. sciant sibi qͥ
tales sunt: qui emendare se nolunt: sed
inhis usq ad senectutem ultimã ꝑ seue-¬
rant: partem sortemq ab iħu domino
cũ gabaonitis. ẽẽ. tribuendam. Sed potius

Expanded text:
quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem refrenent, maliloquia et stultiloquia vel scurrilitates, et obtrectationum venena ex ore suo amittant; sciant sibi, quia tales sunt qui emendare se nolunt, si in his usque ad senectutem ultimam pervenerint, partem sortemque ab Jesu Domino cum Gabaonitis esse tribuendam. Tales
Abbreviated transcription (Latin):
fide integra credidit cum om̃i domo sua.¬
& exploratores israheliticos plenissima
deuotione suscepit. ex integro inconsortiu
populi societatemq suscepta est: & scriptu
est cde eaquia apposita est ad filios isrł
usq in hodiernum diem. Isti uͦ qui ñ tam
is rahelitice gentis consortia dilexerunt.
quã suȩ ꝑditionis metu ꝑ t̾riti cum calli.¬
ditate & fraude accesserunt adiħm. qͦͦm
poterant lib̾tatem uitȩ & regniconsortiũ
idolis seruilib ꝓmereri: Deniq uis nosse
bilib faterentur: nichil tam fide dignũ
nichil tantarũ uirtutũ ad miratione ges.¬
erga eos iustissimam seruat. ut salutem
mererentur qui parũ licet fidei detule.¬
rant. nec tamen summã regniuł libtatis
acciperent: ꝓ eo qͦd fides eorũ nullo ope¬¬
rum nobilitaretur accessu. qm fidem sine
qui tales sunt in nobis quorũ fides hoc tan¬
tũm habet ut adęccłam ueniant & in¬
hibeant. seruos di honorent. adornatum

Expanded text:
fide integra cum omni domo suafide integra cum omni domo sua exploratores Israeliticos plenissima devotione suscepit, et ex integro in consortium populi societatemque suscepta est; et scriptum est de ea quia « apposita est ad filios Israel usque in hodiernum diem. » Isti vero quia non tam Israeliticae gentis consortia dilexerunt, quam suae perditionis metu perterriti cum calliditate et fraude accesserunt ad Jesum, quomodo potuerunt libertatem vitae et regni consortium dolis servilibus promereri? Denique vis nosse bilibus faterentur, nihil tamen fide digne, nihil tantarum virtutum admiratione geserga eos justissimam servat, ut salutem mererentur, qui parvum licet fidei detulerunt, nec tamen summam regni vel libertatis acciperent, pro eo quod fides eorum nullo operum nobilitaretur accessu. Quoniam fidem qui tales sunt in nobis quorum fides hoc tantummodo habet ut ad ecclesiam veniat, seque inhibeant, servos Dei honorent, ad ornatum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ actib suis. ministrant tam̃ scĩs & serui¬
unt. & aliquid utilitatis impendunt. &¬
tali quodam ordine ab iħu salutem cũ iura¬
menti interpositione suscipiunt. Ego nollem
ingabaonitarũ ordine salutem consequi.
nẽc in ligni cȩsorib uł aquȩ gestatorib
numerari: sed inter is rahelitas cuperem
hȩreditatem terre reꝓmissionis acciꝑe.
Obseruandũ sane est: qͦd solent herecici le.¬
gentes hunc locũ calumniam facere. siqui
Uide qͦmͦ nichil humanitatis habuit iħs fi.¬
lius naue. ut hominib qui ad se supplices
uenerant salutem concedens: notam eis
infamiȩ & uigum seruitutis infligeret.
Hȩc si audiat anima minus instructa iN
scripturis diuinis. infirmari continuo &
periclitari potest: ita ut refugiat catho¬
licam fidem. Nonenĩ intelliguntur eorũ
subuersiones. Iħs enĩ scd̾m mensuram fi¬
deupsorum competens erga eos iudiciũ
tenuit. Porro autem raab meretrix quȩ

Expanded text:
cum actibus suis, ministrant tamen sanctis, et servicum actibus suis, ministrant tamen sanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine ab Jesu salutem cum juramenti interpositione suscipiunt. Ego nolebam in Gabaonitarum ordine salutem consequi, nec in ligni caesoribus vel aquae gestatoribus numerari, sed intra Israelitas cuperem haereditatem terrae repromissionis accipere. Observandum sane est quod solent haeretici legentes hunc locum calumniam facere, hi qui Vide quomodo nihil humilitatis habuit Jesus filius Nave, ut hominibus qui ad se supplices venerant salutem concedens, notam eis infamiae et jugum servitutis infligeret. Haec si audit anima minus instructa in Scripturis divinis, infirmari continuo et periclitari potest, ut refugiat catholicam fidem. Non enim intelligunt eorum subreptiones. Jesus enim secundum mensuram fidei ipsorum competens erga eos judicium tenuit. Porro autem Raab meretrix, quae
Abbreviated transcription (Latin):
suis && conuersatione ꝓpria obsceni satis
& uitiis inuoluti. nec omnino deponentes
ueterem hominẽ cũ actib eius: sicut &¬
isti pannis & calciamtis ueterib obtecti.
prȩt̾ hoc qͦd in dm̃ credunt & ergaser.¬
ti. nichil adhibentes emendationis uel
in nouationis inmorib. Istis gͦ iłis dñs
nr salutem quidem concedit: sed quodã¬
modo salus ipsa ȩorũ noneuadit infamiam.
Similis quoq etiã in libello qui appellatur pa¬
storis. de his figura describitur. Ait enĩ. qa
est arbor quedam quȩ ulmꝰ appellatur. quȩ
fructũ ñ affert: portat tamen uitem quȩ
affert plurimũ fructũ. Exeo qͦd adminicu.¬
lo est uiti quȩ eiꝰ uirib nitens uł afferre uł
seruare potest plurimũ fructũ: etiã ulmꝰ
quȩ infructuosa est necessaria uidetur & uti.¬
lis. ex hoc ipso qͦd fructuose deseruiat uiti.
Talealiquid intellige etiam ingabaonitis.
qui ñ deposuerunt quidem ueterem hominẽ

Expanded text:
suis et conversatione propria obsceni satis suis et conversatione propria obsceni satis et intus involuti, nec omnino deponentes veterem hominem cum actibus suis: et sicut isti pannis et calceamentis veteribus obtecti, praeter hoc quod in Deum credunt, et erga serti, nihil adhibentes emendationis vel innovationis in moribus. Istis ergo Jesus Dominus noster salutem concedit quidem: sed quodammodo salus ipsa eorum notam non evadit infamiae. Similis quoque etiam in libello qui appellatur Pastoris, de his figura describitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est viti, quae ejus viribus nitens, vel ferre vel servare plurimum fructum; » etiam ulmus, quae infructuosa est, necessaria videtur et utilis ex hoc ipso quod fructuosae deserviat viti. Tale aliquid etiam intellige in Gabaonitis, qui non deposuerunt quidem veterem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ctiomortuorũ. Multe gͦ eorũ qui ad salut̃e
ueniunt differentiȩ designantur. Unde
& nunc gabaonitas hos quorũ hystoria
recitata est: arbitror portiunculam
quandam. ẽe. eor qui saluandi sunt: ita
tam̃. ut ñ absq alicuius note inustione
saluentur. Uides nanq qͦmͦ ligni ceso¬
res uł aquȩ gestatores fieri condeninant᷑
adobsequium populi & adaltaris deimi.¬
nisteriũ. qm quidem cũ dolo & callidita.¬
te accesserunt ad filios ifrł pannis cal.¬
ciam̃tisq ueterib induti . & cibũ uetusti
panis ferentes. Istigͦ ueniunt ad iħm cũ
om̃ib uetustatib suis: & orant abeo hoc
tantũ ut saluentur. Inquorũ figura ta.¬
le mͥ uidet᷑ aliquidostendi. Sunt qui¬
dam & inȩccła credentes quidem&r ha¬
bentes fidem indm̃. & ad quiescentes om¬
nib diuinis preceptis. quiq etiam erga
seruos dĩ religiosi sunt & seruire eis cupi¬
unt. sed & ad ornatũ eccłȩ uł ministeriũ
satis prompti paratiq sunt: inactib uͦ

Expanded text:
commemorat. Multae ergo eorum qui ad salutem veniunt differentiae designantur; unde et nunc Gabaonitas hos, quorum historia recitata est, arbitror portiunculam quamdam esse eorum qui salvandi sunt; ita tamen ut non absque alicujus notae inustione salventur. Vides namque quomodo ligni caesores, vel aquae gestatores fieri condemnantur, ab obsequium populi, et altaris Dei ministerium, quoniam quidem cum dolo et calliditate accesserunt ad filios Israel, pannis et calceamentis veteribus induti, et cibum vetusti panis ferentes. Isti ergo veniunt ad Jesum cum omnibus vetustatibus suis et orant ab eo hoc tantum ut salventur. In quorum figura tale mihi videtur aliquid ostendi. Sunt quidam in Ecclesia credentes quidem et habentes fidem in Deum, et acquiescentes omnibus divinis praeceptis, quique etiam erga servos Dei religiosi sunt, et servire eis cupiunt, sed ad ornatum Ecclesiae vel ministerium satis promti et apti non sunt, in actibus
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. qͣnqu̾a ds mr factꝰ sit pat̾. si tam̃¬
etiã ñc ñ habemꝰ ⁊ abulũ patrẽ. Qđ etiã
de ioħis epła apꝓbaiumꝰ. inqua ita scri¬
camꝰ. Infelix ille qͥ semꝑ generat᷑ az abu.¬
lo. Rursũq multũ beat᷑ qͥ exdõ semꝑ¬

Expanded text:
s factus sit pater, si tamen nunc non habemus etiam zabulum patrem: quod etiam de Joannis Epistola approbamus, in qua ita scricamus. Infelix iste qui semper generatur a zabulo. Rursumque multum beatus qui sem
Abbreviated transcription (Latin):
sis sacramentis quȩ ꝑ hȩc describunt᷑. &
inquib distributiones future hȩredita¬
mansueti hereditate suscipient: diuisio
celebrabitur: Quis castrorũ sedes diuer¬
sas explicet. qͦm hȩc in resurrectione ꝑsin¬
gulos quosq scõrũ sacerdotali uł leuiti.¬
co ordine habenda sit distributio. ut qu̾e.¬
ad modũ dicit apłs. in resurrectione non con.¬
fuse agantur om̃ia. sedueniat unꝰquisq in.
subiecerit ei omnẽ pͥncipatũ & potestat̾e:
Ibi sine dubio tales quȩdam castrorũ ob.¬
seruationes & sacerdotales distributiones
ac tubarum significationes erunt. Fortas.¬

Expanded text:
his sacramentis, quae per hoc scribuntur et his sacramentis, quae per hoc scribuntur et in quibus distributiones futurae haereditamansueti haereditate suscipient, divisio celebrabitur? Quis castrorum sedes diversas explicet, quomodo haec in resurrectione per singulos quosque sanctorum sacerdotali vel Levitico ordine habenda sit distributio? ut quemadmodum dicit Apostolus in resurrectione non confuse agantur omnia, sed « veniat unusquisque in  subjecerit ei omnem principatum et potestatem , » ubi sine dubio tales quaedam castrorum observationes et sacerdotales distributiones et ordines ac tubarum significationes erunt. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ath cum suscepisset secundam sortem in¬
tribubeniamin: cȩteri ex familia eiꝰ sor-¬
titi sunt effrem. Post hoc eos qͥerant ex
dimidia tribu manasse quȩ fuit int̾ra¬
sc̃a sortitur gerson: & iterũ ipse gerson
sortitur etiam aliã dimidiam tribum
manasse. Sed quia oportebat eos qͥerant
inaquilone aliquid sacerdotalis gr̃ȩ con-¬
sequi. ne penitus nudati donis cȩlestib ui-¬
derentur. iniisgͦ quorũ nouissimꝰ ordo erat
inaquilone. id est dan. neptalim. aser.rur.¬
sum chaath ñ quidem inter sacerdotes: sed
inter cȩceros primam accepit sortem indan.
secundam uͦ ger son inaser. & terciam idem
gerson inneptalim. Quis potest assequihȩc
omnria. & comphendere: Quis meminisse
saltem & obseruare ordinem my steriorũ
ualet: Qͦd si scdin litteram solũ difficile
textus ipse narrationis explicari potest:
& ꝑmixtio uł locorũ uł ꝑsonarũ quȩ in
hystoria continetur euolui. qͥd dicimꝰ de

Expanded text:
Gad cum suscepisset secunda sorte Gad cum suscepisset secunda sorte tribum Benjamin, caeteri ex familia ejus sortiti sunt Ephraim. Post haec eos qui erant ex dimidia tribu Manasse, qui fuit in terra Gerson; et iterum ipse Gerson sortitur aliam dimidiam tribum Manasse. Sed quia oportebat eos qui erant ab aquilone aliquid sacerdotalis gratiae consequi, ne penitus nudati donis coelestibus videantur, in his ergo quorum novissimus ordo erat in aquilone, id est, in Dan, Nepthalim, Aser, rursum Gad non quidem inter sacerdotes, sed inter caeteros primam accipit sortem in Dan; secundam vero Gerson in Aser, et tertii, id est Gerson, in Nephthalim. Quis potest ascendere haec omnia et comprehendere? Quis meminisse saltem et observare ordinem mysteriorum valet? quod secundum litteram solam difficile textus narrationis explicari potest, et permistio vel locorum vel personarum quae in historia continetur e
Abbreviated transcription (Latin):
mistice ꝑquirendȩ. Cũ qͣttuor partessint
orbis terrȩ. chaathaccepit sortem primꝰ
int̾ filios leui aparte orientis. cũ illis tri-¬
bubus quȩ & ipse primatũ om̃ium tenent.
U ide gͦ qͦm uniuersa conueniunt. In quat¬
tuor orbis partib certum est orientalem
plagam nobiliorem uideri: inqua & no¬¬
bilior om̃ium reliquarũ uidȩ tribus ha.¬
bebatur. Ex filiis chaath sacerdotes pͥm̾a
ducunt in pͥmis extrib orbis partib sort̾e
cum gerson & merari. qui erant pͥmi int
filios leui. Sic gͦ tres filii leui accipiunt
orientem. Occidentem uͦ ubi erat ruben
& symeon & gad: sortitur secunda sorte
pͥmo sortitur ruben: & iterũ merari. Ter-¬
cius innumeris aboriente accepit ⁊ abu¬¬
lon: ut iusticia seruetur insorte ea quȩ
scđm din ducitur: ut credentiũ mentes
admy steria futuri seculi dirigat consti.¬
tuenda. Post hȩc eorũ qui admare erant
idest effrem & beniamin & manasse cha.

Expanded text:
mysticae perquirendae. Cum quatuor partes sint mysticae perquirendae. Cum quatuor partes sint orbis terrae, Caath accipit sortem primus inter filios Levi a parte orientalis, cum illis tribubus quae et ipsae primatum omnium tenent. Vide ergo quomodo universa conveniunt. In quatuor orbis partibus certum est orientalem plagam nobiliorem videri. Et quae nobilior omnium reliquarum Judae tribus habeatur, et filii Aaron sacerdotes primam dicunt in primis e tribus orbis partibus sortem cum Gerson et Merari, qui erant primi inter filios Levi. Si ergo tres filii Levi accipiunt orientem; occidentem vero ubi erat Ruben et Simeon et Gad, sortitur secunda sorte primum sortitur Ruben, et iterum Merari tertium in numeris ab oriente accepit Zabulon, ut justitia servetur in sorte quae secundum Deum ducitur, et credentium mentes ad mysterium futuri saeculi dirigat contuenda. Post haec eorum qui ad mare erant, id est Ephraim, et Benjamin, Manasse.
Abbreviated transcription (Latin):
Sintribu beniamin ꝑsortem ciuitates tre.¬
decim. Uides qͦmͦ elecͦtis uiris in electis tri¬
bub habitacula dispensantur: Quos aut̾e
oportuit scdam sortem suscipere: Filios¬
Sinquit ca̾ath: qui reliqui erant post filios
aaron. Et quas tribus isti accipiunt: In¬
I tribu inqͥt effrem & intribudan& indi-
midia tribu manasse: ciuitates decem ꝑ
sortem. Qui sunt aut̾e tercii: Filii gerson.
Et in quib sortiuntur: Inisachar inqͥt &¬
Saser & neptalim & indimidia tribu manas¬
se quȩ est in basanitide: ciuitates duodec̃i.
Qui sunt aut̾e ultimi ileuitis: Filii inqͥt¬
merari. Isti nouissimmi inquib accipiunt
tribub uideamꝰ. Ex tribu inquit ruben
ultimus est int̾ filios liȩ: accipiunt in.¬
sorten ciuitates duodecim. Sednondũ
ea quȩ magis obseruanda sunt in locis con-¬
tigimꝰ. De quib etiã si pandere ꝓfundiora
n possumꝰ: saltem summa quȩq ꝑstringere
non pigebit. ut ex his unꝰquisq auditorũ
occasionem capiat intelligentie altioris

Expanded text:
in tribu Benjamin, per sortem civitates duodecim. Vides quomodo in electis viris, et in electis tribubus habitacula dispensantur. Quos autem oportuit secundam sortem suscipere? Filios, inquit, Caath qui reliqui erant post filios Aaron. Et quas tribus ipsi accipiunt? In tribu, inquit, Ephraim, et in tribu Dan, et in dimidia tribu Manasse, civitates decem per sortem. Qui sunt autem tertii filii Gerson, et in quibus tribus sortiuntur? In Issachar, et Aser, et Nephthalim, et in dimidia tribu Manasse, quae est in Paranitide civitates duodecim. Qui sunt ultimi in Levitis? Filii, inquMerari isti novissimi, et in quibus accipiunt tribus videamus. Ex tribu, inquit, Ruben ultimus est inter filios Liae, accipiunt sortem civitates duodecim. Sed dum ea quae magis observanda sunt in locis contigimus, de quibus etiamsi pandere profundiora non possumus, saltem summa quaeque perstringere non pigebit, ut ex his unusquisque auditor occasionem capiat intelligentiae altioris et
Abbreviated transcription (Latin):
tus scd̾m desiderium carnis ꝓducit. qͦs
ex concupiscentiȩ uł irȩ fomite uis incen-¬
tiua comouet. Unde quasi prȩcipuũ
manducabit. Prius quã faciat aut ꝓferat
maligna eliget bonũ: qͣm priusquã sciat
puer bonũ aut malũ. resistet maliciȩ: ut
eligat qͦd bonũ. ẽ. Alius autẽ ꝓpħa tanqͣm
desemet ipsoloquens: dicebat. Delicta ui¬
uentutis meȩ & ignorantiȩ ne memineris.
Quia gͦ pͥmusti animȩ motus sod̾m carnẽ ꝓ.¬
lati inpeccatũ ruunt: merito immortali
loco ȩgyptiorũ pͥmitiua ponunt᷑. quȩ ea.¬
tenꝰ extinguunt᷑: si relique uitȩ conuer.¬
sio em̃datiorem dirigat cursũ. Sic gͦ in
anima quã lex diuina aberrorib suscept̃a
castigat & corrigit. etiã pͥmogenita ȩgy¬
ptiorũ intelligunt᷑ ẽẽ. deleta. nͥ post hȩc
om̃ia ininfidelitate ꝑduret. & nolit iun¬
gi istah licicȩ plebi. ut exeat de ꝓfundo
& euadat inolumis: sed in iniquitate ꝑ¬

Expanded text:
tus secundum desiderium carnis producit, quos tus secundum desiderium carnis producit, quos ex concupiscentiae vel irae fomite incentiva commoverit. Umanducabit; priusquam faciat aut proferat maligna, eliget bonum ; quoniam priusquam sciat puer bonum aut malum, resistet malitieligat quod bonum est. Alius autem Propheta tanquam de semetipso loquens, dicebat: Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris . Quia ergo primi isti animae motus secundum carnem prolati, in peccatum ruunt, merito immortali loco Aegyptiorum primitiva ponunt: quae eatenus exstinguuntur, si reliquae vitae conversio emendatiorem dirigat cursum. Sic ergo in anima quam lex divina ab erroribus susceptam castigat et corrigit, etiam primogenita Aegyptiorum intelliguntur esse deleta; nisi post haec omnia, in infidelitate perduret, et nolit jungi Israeliticae plebi, ut exeat de profundo, et vadat incolumis, sed in iniquitate p
Abbreviated transcription (Latin):
insipientib & similis factus .ẽ. eis. Arguit
eiꝰ & ulcera peccatorũ atq arrogantiȩ tu-¬
morem. feruoremq in ea furoris extin-¬
guit. Adhibet post hȩc etiã uoces filiorũ
tonitrui. id.ẽ. eũgłicas apostolicasq doctri¬
nas. Sed & castigationẽ grandinis ad mo-¬
uet: ut luxuriã uoluptatesq coerceat.
ipsa dicat. Nonne cor nr̃m erat ardens
intra nos: Nec locustarũ abea subducit
exempla: quib mordeant᷑ & depascantur
om̃s inquieti motus eiꝰ & turbidi. quo &
ipsa discat qͦd apłs docet. ut om̃ia sua
tunc prȩcipue gestorũ suorũ tenebras ui¬
det. tunc errorũ suorũ caligine sentit.
Cũq in hoc uenerit: tunc merebit᷑ ut ex¬
tinguant᷑ in ea pͥmogenita egypti. Inqͦ
tale aliqͥd intelligi posse arbitror. Omis
anima cũ ad supplem̃tũ etatis aduenerit.
& uelut naturalis in ea quȩdã lex oeꝑit
sua uira defendere: pͥmossine dubio mo-¬

Expanded text:
insipientibus et similis factus est illis. Arguit insipientibus et similis factus est illis. Arguit ejus et ulcera, peccatorum atque arrogantiae tumorem fervoremque in ea furoris exstinguit. Adhibet post haec etiam voces filiorum tonitrui, id est, evangelicas apostolicasque doctrinas. Sed et castigationem grandinis admovet, ut luxuriam voluptatesque coerceat. iae, ut ipse dicat: Nonne cor nostrum erat ardens intra nos ? Nec locustarum ab ea subduxit exempla, quibus mordeantur et depascantur omnes inquieti motus ejus et turbidi: quo et ipse dicat quod Apostolus docet, ut omnia sua tunc praecipue gestorum suorum tenebras videt; tunc errorum suorum caliginem sentit. Cumque in hoc venerit, tunc merebitur, ut exstinguantur in ea primogenita Aegypti: in quo tale aliquid intelligi posse arbitror. Omnis anima cum ad supplementum aetatis advenerit, et velut naturalis in ea quaedam lex coeperit sua jura defendere, primos sine dubio mo
Abbreviated transcription (Latin):
duxisse & triumphasse in ligno crucis. siue
mundo fuer̃ religionũ dicamꝰ. quas xp̃i
ueritas cũ suis extuxit & deleuit aucto¬
rib Hȩc quantũ ad locũ mysticũ expectat:
am uͦ sietiã moralis nob̾ figura tractanda. ẽ:
dicimꝰ qͦd una quęq anima in hoc mundo
dũ in errorib uiuit & in ignorantia ueri.¬
tatis: in egypto posita. ẽ. Huic si ap ꝓpia-¬
re cȩperit lex dĩ. aquas ei uertit insangui¬
nẽ. id est fluidam & lubricã uiuentutis
uitã conuercit adsangunẽ ueteris ac noui
testam̃ti. Tũ de inde educit ex ea uanã &
inanem loquacitatem aduersũ dĩ ꝓuidentiã.
ranarũ similem querelȩ. Purgat eciã ma-¬
lignas cogitationes eiꝰ: & seynifũ mordaci¬
tati similes calliditatis aculeos discutit. libi¬
dinũ qmnorsus. cy nomiȩ spiculis similes de-¬
pellit. stulticiamq in ea & intellectũ pecu¬
dib similem delet. ꝑ quẽ homo cũ inhonore
esset ñ intellex̃. sed comparatus. ẽ. ium̃tis

Expanded text:
duxisse, et triumphasse in ligno crucis suae. mundo sunt religionum, quas Christi veritas cum suis exstinguit auctoribam vero si etiam moralis nobis figura tractanda est, dicemus quod unaquaeque anima in hoc mundo dum in erroribus vivit et in ignorantia veritatis, in Aegypto posita est. Huic si appropinquare coeperit lex Dei, aquas ei vertit in sanguinem, id est, fluidam et lubricam juventutis vitam convertit ad sanguinem Veteris vel Novi Testamenti. Tum deinde educit ex ea vanam et inanem loquacitatem, et adversum Dei providentiam, ranarum similem querelam. Purgat etiam malignas cogitationes ejus, et sciniphum mordacitati similes, calliditatis aculeos discutit. Libidinum quoque morsus cynomyae spiculis similes depellit; stultitiam in ea et intellectum pecudibus similem delet, per quam homo cum in honore esset non intellexit, sed comparatus est jumentis
Abbreviated transcription (Latin):
minor. ẽ: ille maior. Semꝑ enĩ pluresst̃
mali quã boni. & uitia numerosiora uir.
tutib. Sedsi tales sumꝰ qualis rebecca. &
meream᷑ de isaac: id est de uerbo dĩ habere
conceptĩ: etiã in nob̾ popłs popłm suꝑabit.
& maior seruiet minori. Seruiet enĩ caro

Expanded text:
minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora sunt tutibus. Sed si tales simus qualis Rebecca, et mereamur de Isaac, id est, de verbo Dei habere conceptum, etiam in nobis populus populum superabit, et major serviet minori: serviet
Abbreviated transcription (Latin):
gabaon: & luna suꝑ uallem ȩlon. Et p̃te.
rea addit scriptura & dicit. qͥa nunquam sic
fecit. ñ tunc solũ. sed multo magis modo in
aduentu suo. dum nos bellũ gerimꝰ aduer¬
pͥncipatꝰ & potestates & rectores tenebri.¬
rum harũ. aduersum sp̃ualia nequicie
incȩlestib. sol nobis iusticiȩ indesinenter-
assistit: nec deserit nos unquã. nec festinat
occumbere. quia ipse dix̃. Ecce ego uob̾cũ

Expanded text:
Gabaon, et luna super vallem Elom ; et adjicit Scriptura et dicit: Quia nunquam sic fecit non tunc solum, sed multo magis modo in adventu suo, dum nos bellum gerimus adverprincipes et potestates, et rectores harrum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus , sol nobis justitiae indesinenter assistit, nec deserit nos unquam, nec festinat occumbere, quia ipse dixit: Ego vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scõ spũ dignum est intelligere: de¬
clinauerunt a fide & inseruerunt se
impietatib multis. alium dñm legis &
uel ut ꝑhecquȩ scripta sunt crudelita.¬
ti ascribentes quod calcare hostium cer.¬
uices uibentur. atq inlignũ suspendere
regem t̾re illius quã uiolent inuadunt.

Expanded text:
sicut sancto Spiritu dignum est, intelligere, desicut sancto Spiritu dignum est, intelligere, declinaverunt a fide, et inseruerunt se impietatibus multis, alium Dominum legisvelut per haec quae scripta sunt crudelem quod calcare hostium cervices jubentur, atque in ligno suspendere reges te
Abbreviated transcription (Latin):
states: debet etiam illud ꝓmereri: qͦd de pͥo¬
rib bellatorib scribitur. Et reuersus. ẽ.
inquit uniuersus popłs adiħm incolu.¬
mis & ñ mutiuit quisq defiliis isrł in.
lingua sua. Uides gͦ quia qui sub iħu mi¬
litat: in columis debet redire de pręlio.
nec usquam debet ex iaculis maligni igni¬
tis uulnꝰ accipere: ñ incorde pollui. non
locũ demonicis uulnerib dare. Quod
autẽ addidit quia nullus mutiuit iN
lingua sua. hoc m uidet᷑ ostendi: qui a
riam tribuit: ipsi inlingua ñ mutiunt.
Qbene intelligens apł̃s paulus dicebat.
Non ego aute sed gra dei quȩ inme est.
Puto aut̾e quia adhoc respiciat illud dm̃
mandatũ quoait. Cũ aute feceritis hȩc
om̃ia. dicite quia serui imitiles sum. qͦd
debiuim̃ facere fecimꝰ. Et in hoc eñi simili
modo rerũ ꝓspere gestarĩ uidet᷑ ꝓhibere
iactantiam. Sed marcionacualentinꝰ. &
basilides. cteriq cĩ ipsis sepe dũ noluer̃t

Expanded text:
states, debet etiam illud promereri quod de priostates, debet etiam illud promereri quod de prioribus bellatoribus scribitur: « Et reversus est, inquit, universus populus ad Jesum incolumis, et non mutivit quisque de filiis Israel in lingua sua. » Vides ergo quia qui sub Jesu militant incolumes debent redire de praelio, nec unquam debent ex jaculis maligni ignitis vulnus accipere, non in corde pollui, non locum daemonicis vulneribus dare. Quod autem addidit quia nullus mutivit in lingua sua, hoc mihi videtur ostendi quia deriam tribuit, ipsi in lingua non mutiunt. Quod bene intelligens apostolus Paulus dicebat: Non ego autem, sed gratia Dei quae in me est . Puta autem quia ad hoc respiciat illud Domini mandatum quo ait : Cum autem feceritis haec omnia, dicite quia servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecimus; et in hoc enim simili modo rerum prospere gestarum prohibere videtur jactantiam. Sed Marcion, ac Valentinus, et Basilides, caeterique cum ipsis, dum haec nolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
introchiceret nos intra thesauros scientiȩ suȩ.
tanquã ꝑspeculum & inenigmate aliqua
ex parte contueri & inspicere figuras: ple.¬
nius nobis reserare & ꝑfectius dignaret᷑
aꝑire. Uideres qͦmͦ nobis claresceret. cuiꝰ
potissimũ exspũalib hostib iis qui nunc
expugnant isrł spũalem figuram tenuit
iste pͥnceps de magecda. & ille delachis.
& ille de lebna. aut cuiꝰ intra memec ipsũ
uitii uł erroris quib anima implicatur
formã tenent singuliquiq eorũ quos iħu
duce int̾ficit populus dĩ n uidelicet qͥ
audiunt mandata eiꝰ & prȩcepta custo¬
diunt. quib ipse tribuit facultatem
calcandi suꝑ serpentes & scorpione s. &
omnem potestatem inimici. Dremꝰgͦ ut &
nr̃i pedestales sint. tamspeciosi. tamualidi.
qui possint calcare ceruices inimicorũ. qui
possint ita caput calcare serpentis: ut cal.¬
caneũ nr̃mmordere ñ possit. Qui em̃pug¬
nat subiħu duce aduersũ contrarias potẽ.¬

Expanded text:
introduceret nos intra thesauros sapientiae et sctanquam per speculum et in aenigmate, aliqua ex parte contueri et inspicere figuras, plenius nobis reserare, et perfectius dignaretur aperire. Videres quomodo nobis claresceret, cujus potissimum ex spiritalibus hostibus his qui nunc impugnant Israel, spiritalem figuram tenuit ipse princeps de Maceda, et ille de Lachis, et ille de Lebna, aut cujus intra memetipsum vitii vel erroris quibus anima implicatur, formam tenent singuli quique horum quos Jesu duce interficit populus Dei: hi videlicet qui audiunt mandata ejus, et praeceptum custodiunt, quibus ipse tribuit facultatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem potestatem inimici. Oremus ergo ut et nostri pedes tales sint, tam speciosi, tam validi, qui possint calcare cervices inimicorum, qui possint ita calcare caput serpentis, ut calcaneum nostrum mordere non possit. Qui enim pugnat sub Jesu duce adversus contrarias pote
Abbreviated transcription (Latin):
tiqui. nec int̾ris nobis aduersus homi.¬
nes habenda sunt p̃lia: sed aduersum
pͥncipat᷑ aduersũ potestates. ad uersũ mun-¬
di hiũi rectores tenebrarũ. Iam utiq intel¬
ligis in quib locis huiꝰcemodi sint tibi mo.¬
uenda certamina. Aut si ñ tͥ sufficit intel.¬
lectus. nisi etiam loca ipsa manifestaͥtͥ uoce
signentur: audi inconsequentib. Aduer-¬
disti qui sint qͥ tͥ inbello &ui de celestib ex¬
pellendi sunt. ut tu possis loca illa regni
celorũ hȩreditatis sorte suscipere : Sed
& dñs in euangłio nonne euident hoc in¬

Expanded text:
tiqui, nec in terris nobis adversus homitiqui, nec in terris nobis adversus homines habenda sunt praelia, sed adversus principatus, adversus potestates, adversus hujus mundi rectores tenebrarum harum . Jam utique intelligis in quibus locis hujusmodi sunt tibi movenda certamina; aut si non tibi sufficit intellectus, nisi etiam loca ipsa manifesta tibi voce signentur, audi in consequentibus; adverdisti qui sint qui tibi bello de coelestibus expellendi sunt, ut tu possis loca illa et regna coelorum haereditatis sorte suscipere. Sed et Dominus in Evangelio nonne evidenter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑtħm gerunt᷑. & regũatq hostium
strages. celestiũ rerũ umbra & trpus. eẽ.
dicenda sunt. eorũ duntaxat bellorũ: quȩ
contra diabolũ& eiꝰ angłos pręliatur.
Ipse enĩ est qui inpaulo & inephesiis pu-¬¬
gnat aduersus pͥncipatꝰ & potestates. &
rectores tenebrarũ. aduersus spualia ne¬
fluentis lac & mel: que t̾ra tunc apeccato.¬
rib & pessimis incolis ac regib tenebat᷑.
Uenit inistam t̾ram iħc cũ exercitu dñi&
israheliticis ducib. expugnat om̃s. inrte.¬
rimit. obtinet. & obuictorie meritum
accepit eorũ regna quos uicit. Tibi ꝑeu.
hȩc regna non sunt uacua & inania. Re¬¬
habitatores suos peccatores. & nequã sp̃s.
tatur ad p̾lũ. Et sicut ibi dicebat iħc qͥa
bellũ uobis erit aduersũ amorreos ꝙ fe.¬
rezeos & eueos & iebuseos: similit̾ tͥ etiã
hic paulus denunciat dicens. Nonerit uob̾
pugna aduersus carnẽ & sanguinẽ. idest
ñsic pugnabimꝰ sicut pugnauerunt an.¬

Expanded text:
um geruntur, et regum atque hostium strages, coelestium rerum umbrae typusque esse dicenda sunt, eorum duntaxat bellorum quandocontra diabolum et ejus angelos praeliatur. Ipse enim est qui in Paulo et in Ephesiis pugnabat adversus principatus et potestates, et rectores tenebrarum harum, adversus spirifluentis lac et mel, quae terra tunc a peccatoribus et pessimis incolis ac regibus tenebatur. Venit in istam terram Jesus cum exercitu Domini et Israeliticis ducibus, expugnat omnes, interimit et obtinet, et ob victoriae meritum accipit eorum regna quos vicit. Tibi per Ehaec regna non sunt vacua ehabitatores suos peccatores et nequam spirittatur ad praelium; et sicut ibi dicebat Jesus quia bellum vobis erit adversus Amorrhaeos et Pherezaeos, et Hevaeos, et Jebusaeos, similiter hoc etiam tibi Paulus denuntiat, dicens: Non erit vobis pugna adversus carnem et sanguinem, id est, non sic pugnabimus sicut pugnaverunt an
Abbreviated transcription (Latin):
calcare suꝑ ceruices sp̃s iracundiȩ & furo.¬
ris. calcare auariciȩ demonẽ. calcare iactan.¬
ruero. beatus ero: & dicetur etiã m qͦd dix
antiquis iħs. Uiriliteragite. & confor¬
cie eorũ quia dñs ds tradidit uobis om̃s

Expanded text:
calcare super cervices spiritus iracundiae et furoris, calcare avaritiae daemonium, calcare jactanruero, beatus ero. Et dicitur etiam mihi quod dicebat antiquis Jesus : Viriliter agite, et conforcie eorum, quia Dominus Deus tradidit vobis omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is qͥ cũ recitant᷑ uerba legis cõmunib fabulis
occupat᷑. auersus. ẽ. Om̃is qͥcũ legit᷑ moyses.
de negotiis scłi. de pecunia. de lucris solli-¬
citudinẽ gerit: auersus . ẽ. Om̃is qͥ possessio¬
nũ cura stringitur & diuitiarũ cupidita.¬
te distendit᷑. qui głatur scło & mundi hono.
ba legis. & uultu atq oculis intentꝰ. corde
tam̃ & cogitationib euagat᷑. auersus est.

Expanded text:
Omnis qui, cum recitantur verba legis, communibus fabulis occupatur, aversus est. Omnis qui, cum legitur Moyses, de negotiis saeculi, de pecuniis, de lucris sollicitudinem gerit, aversus est. Omnis qui possessionum curis stringitur, et divitiarum cupiditate distenditur, qui gloriatur saeculo, et mundi honoriba legis, et vultu atque oculis intentus, corde tamen et cogitationibus evagatur, aversus e
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. Habemꝰ intra nosmet ipsos & ligna c̃a-¬
porũ. quȩ fructũ suũ ꝓducunt. Quȩ sunt
cunt: Dicet fortassis auditor. Quid ite.¬
cunq uerba conquirit. ut explanationẽ
lectionis effugiat: Quomͦꝰ intra nos esse
ligna docebit & arbores: Sin temere ob.¬
trectes. iam nunc audies quia ñ potest ar-¬
bor bona malũ fructũ facere. neq arbor
res intranos: siue bonas siue malas. Et
quȩ bonȩ sunt fructus malos afferre ñ¬
possunt. sicut quȩ male sunt fructꝰ ñ affe¬
runt bonos. Uis tibiꝙ arborũ ipsarũ quȩ
intra nos funt uocabula & appellationes ex¬
pechiam: Nonest ficus. nec malus. nec uitis.
Seduna arbor iusticia uocatur: alia pruden.¬
tia alia fortitudo alia temperantia nomi.¬
nat᷑. Et siuis ad huc maiorem arborũ multi.¬
tuchnẽ disce. quib fortassis dignius put o¬
bitur consitus etiã paradisus dĩ. Est eni ͥi.
bor pietatis. est & alia arbor sapientiȩ. &
alia disciplinȩ. est & alia scientiȩ bom &

Expanded text:
. Habemus intra nosmetipsos et ligna camporum, quae fructum suum producunt. Quae sunt icet fortassis auditor: quid iteque verba conquirit, ut explanatione lectionis effugiat? Quomodo intra nos ligna esse docebit, et arbores? Si non temere obtrectes, jam nunc audies: Quia non potest arbor bona malum fructum facere, neque arbor res intra nos sive bonas sive malas, et quae bonae sunt fructus malos afferre npossunt, sicut quae malae sunt, fructus non afferre bonos. Vis tibi et arborum ipsarum, quae intra nos sunt, vocabula et appellationes expediam? Non est ficus nec malus, nec vitis, sed una arbor justitia vocatur, alia prudentia, alia fortitudo, alia temperantia nominatur. Et si vis majorem adhuc arborum multitudinem, disce quibus fortassis digne putabitur, consitus etiam paradisus Dei est. Ergo alia arbor pietas est, et alia arbor sapientiae est, et alia disciplinae est, et alia scientiae boni et
Abbreviated transcription (Latin):
& nc sermo eiꝰ ad subtiliorem & spũalem intel.¬
ligentiã ꝓuocat auditores. & uult eos nichil
carnale inlege sentire: dicit ut qͥ uult au¬¬
ferre uelam̃ de corde suo. conuertat᷑ addñm.
ñ quasi ad carnẽ dñm. ẽ. enĩ & hoc qͥa uer.

Expanded text:
 Apostoli ad subtiliorem et spiritalem intelligentiam provocat auditores, et vult eos nihil carnale in lege sentire; dicit: Qui vult auferri velamen de corde suo, convertatur ad Dominum, non quasi ad carnem Dominum;
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquiurm ut recitari audierint quȩ le-¬
gunt᷑. statim discedunt. Nulla ex his
que lecta sunt inquisitio ad inuicem. nul¬¬
la collatio. nusquã memoria mandatu illiꝰ
quo te diuina lex cõmonet. Int̾roga patres
tuos & dicent tibi: presbiteros tuos & an¬
nunciabunt t. Alii ne hoc ipsũ quidem
patient̃ ex pectant: usq dũ lectiones in
ȩccła recitentur. Alii uͦ nec sic recitent᷑ sei¬
unt: sed in remotiorib dominicȩ dom̃ locis
scłarib fabulis occupant᷑. De qͥb ego ausus
sũ dicere. qͥa cũ legit᷑ moyses ñiam uelam̃
sup cor eorũ: sed paries quidã & murꝰ. ẽ. po¬
situs. Si eni ille qͥ ad est. qͥ audit & intentꝰ. ẽ. &

Expanded text:
Aliqui vestrum, ut recitari audierint quae leguntur, statim discedunt; nulla ex his quae lecta sunt inquisitio adinvicem, nulla collatio, nusquam memoria mandati illius, quo te divina lex commonet: Interroga patres tuos, et dicent tibi; presbyteros tuos, et annuntiabunt tibi . Alii ne hoc ipsum quidem patienter exspectant, quod lectiones in ecclesia recitentur. Alii vero nec si recitentur sciunt, sed in remotioribus Dominicae domus locis, saecularibus fabulis occupantur. De quibus ego ausus sum dicere, quia cum legitur Moyses, jam non velamen super cor eorum, sed paries quidam et murus est positus
Abbreviated transcription (Latin):
quas suꝑius memoraum᷑: Adhbeo testẽ
sapientissimũ salomonẽ dicent̾e de sapientia.
Lignĩ uitȩ est inquit sapientia om̃ib qui
amplectuntur eam. Sigͦ sapientia lignũ
uitȩ est: sine dubio & aliud lignũ. ẽ. pru¬
dentia & aliud iusticia: Neq eni consequent
dicet᷑ ex om̃ib uirtutib solam sapientiam
meruisse quȩ lignũ uitȩ dicat᷑. cȩteras aut̃ẽ
uirtutes nequaquã similis sortis suscepisse
uocabula. Ligna gͦ campi dabunt fructũ

Expanded text:
beam testem sapientissimum Salomonem, dicentem de sapientia: Lignum vitae est, inquit, omnibus qui amplectuntur eam . Si ergo sapientia lignum vitae est, sine dubio et aliud lignum est prudentiae, et aliud justitiae. Neque enim consequenter diceretur ex omnibus virtutibus, solam sapientiam meruisse quae lignum vitae dicatur, caeteras autem virtutes nequaquam similis sortis suscepisse vocabula. Ligna ergo campi dabunt fructum