comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re discernendũ.ẽ. aliud esse qđł nob̃.
aliud uͦ qđ sibi & cęteris nr̃ inimicꝰ
nocet. Nãsi aliis bonꝰ. ẽ: sine nr̃a for-¬
sitanculpa. nob̾ ñ potest esse malus.
Nec omino de eiꝰ ruina gaudendũ. ẽ:
cuiꝰ nos solũ certũ. ẽ. aduersa tolera¬
de ereptione ꝓximoꝵ potius. quã de
inimici interitu necesse. ẽ. ut animꝰ
lȩcet᷑. O portet nanq ut ꝑeunte
aduersario: subtilit᷑ pensare debe¬
amus. & quid debemꝰ ruinȩ pecca¬
toris. & qͥd iusticiȩ ferientis. Nã cũ
condolendũ. ẽ. miseriȩ p̾euntis.
& congaudendũ iusticiẽ iudicis.
Ut nob̾ & in luctu sit poena morientis
ꝓximi: & rursũ ingaudiũ ueniat
ex hibita ȩquitas iudicantis dĩ. Qua-¬
tinꝰ nec peunti homini existamꝰ ad¬
uersarii. nec iudicanti dõ inueniam᷑
ingrati. Beatꝰ gͥ iob qͥa cuncta in
aduersitate odia calcauit : dicat
Si gauisus sũ ad ruinã eiꝰ qͥ me oderat.

Expanded text:
re discernendum est, aliud esse quod nobis, re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerade ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis. Nam cum condolendum est miseriae pereuntis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis proximi, et rursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat,
Abbreviated transcription (Latin):
ritate & inimici nos ruina lȩtificet.
& rursũ eiꝰ gła sine inuidiȩ culpa con
ctus addicit: si recta nr̃a cogitatio.¬
ñ quid in ipso. sed qͥd de ipso circa
alios acatur attendit. Sed ad liȩc ser¬
uanda ualde. ẽ. necessariũ subtilis¬
simȩ discretionis exam̃: ne cũ nr̃a oda
exequim᷑. fallam᷑ sub specie ut ilta¬
tis alienȩ. Si aut̃ de inimici morte
gaudendũ omĩno ñ esset: psalmista
ñ diceret. Lȩtabit᷑ iustꝰ. cũ uiderit
uindictã impioꝵ. Sed aliud. ẽ im¬
piũ. aliud uͦ inimicũ ꝑpeti. Nã sunt
pleriq inimici. qͥ ñ st̃ impii: & sunt
ñ nulli impii. qͥ nob̾ specialit̾ ñ ui-¬
dent᷑ inimici. Humana aut̃ mens.
omnẽ quẽ  inimicũ tolerat. etiã
impiũ & iniquũ putat: qͥa eiꝰ culpas
apud cogitationes suas liuor accu¬
sator ex aggerat. Quib libet uͦ fla¬
gitiis p̃matur. minꝰ iniquus credit᷑:
si aduersariꝰ minime sentit᷑. Qua in

Expanded text:
ritate, et inimici nos ruina laetificet, ritate, et inimici nos ruina laetificet, et rursum ejus gloria sine invidiae culpa contctus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. Quȩ nimirũ dilectio. si cor nr̃m
ueracit̃ replet: duob modis ostendi
solet. scilicet si & amicos indõ. & ini¬
micos diligimꝰ ꝓpt̾ dm̃. Sed sciendũ
ẽ. qͥa inimici dilectio tunc ueracit̃
custodit᷑: cũ nec de ꝓuectu ad dicim᷑.
nec de ruina illiꝰ lȩtam᷑. Nã sepe in
dilectionis imagine erga inimicũ
mens fallit̾. seq̃ hunc diligere est¬
ꝓmat:
si eiꝰ uitȩ contraria ñ existat. Sed di¬
lectionis uim. occulte & ueracit. aut
ꝓuectꝰ inimici. aut casus in t̾rogat.
Hac & enĩ de re. ad plenũ semet ip̃sam
mens hominis nescit. nisi eũ quẽ sibi
aduersariũ credit. in defectu uł ꝓue
ctu. mutasse modũ sui statꝰ inuenerit.
Si enĩ de ꝓspitate ad dicit᷑. & de cala¬
mitate se odientis lętat᷑: constat qͥa
ñ amat quẽ ñ uult esse meliorẽ. eũq
etiã stantẽ uoto ꝑsequit᷑. quẽ cecidissẽ
gratulat᷑. Sed int̾ hȩc sciendũ. ẽ qͥa
ẽuenire plerunq solet. ut ñ amissa ca¬

Expanded text:
. Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat; sed dilectionis vim occultae veraciter, aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu ejus mutasse se modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur et de calamitate se odientis laetatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem se, eumque etiam stantem voto persequitur quem recidisse gratulatur. Sed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet ut non amissa cha
Abbreviated transcription (Latin):
salomonẽ dr̃. Abscondit piger ma¬
nũ suã sub ascella sua. & laborat si
ad os suũ porrigit eã. Pigro labor
.ẽ. manũ suã ados porrigere: qͥa de¬
sidiosus quisq p̾dicator. nec hoc uult
oꝑari qđ dicit. Manꝰ qͥppe ad os por¬
rigere. ẽ: uoci suȩ oꝑe concordare.
Manũ gͦ suã osculatur ore suo. qͥ lau¬
dat q̃uod facit. & testimonio ꝓpriȩ
locutionis. sibi uirtutẽ tribuit opa¬
tionis. Qua in re quis despicit᷑ nisi is
qͥ ipsa oꝑandi munera largit᷑: Un¬
de benẽ ꝑegregiũ p̃dicatorẽ dr̃.
Quid aut̃ habes: qđ ñ accepisti : Si aut̃

Expanded text:
Salomonem dicitur: Abscondit piger manum suam sub axilla sua, et laborat si ad os suum porrigat eam . Pigro labor est manum suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciã ponat: qm̃ coniunctꝰ decur¬
rentib: mox statũ suũ animꝰ ꝑdit
N ã uitȩ p̾sentis fluctꝰ trahit que leuat
Et ualde demens. ẽ. qͥ in unda uoluit᷑:
& plantã figere conat᷑. Sed sunt pleriq
qui & si in reb transcuntib fiduciã
nequaquã ponunt: cũ tam̃ sibimet ad
usus necessarios abunde assunt m̃te
tacita lȩtant᷑. Qua in re dubiũ ñ . ẽ. qͥa
tanto qͥsq minꝰ dolet qđ desint ȩcerna.
qͣnto magis gaudet qđ assint tẽporalia.
Et qͥ minꝰ dolẽt qđ desint tẽporalia: certiꝰ
expectat. ut assint ęt̃na: Hoc itaq de
t̾renis reb gaudiũ. beatꝰ iob ñ se habu¬
isse testificans: subiungit dicens. Si lȩ¬

Expanded text:
fiduciam ponat, quoniam conjunctus decurfiduciam ponat, quoniam conjunctus decurrentibus mox statum suum animus perdit. Nam vitae praesentis fluctus trahit quem levat, et valde demens est qui in unda volvitur, et plantam figere conatur. Sed sunt plerique qui etsi in rebus transeuntibus fiduciam nequaquam ponunt, cum tamen sibimet ad usus necessarios abunde adsunt, mente tacita laetantur. Qua in re dubium non est, quia tanto quisque minus dolet quod desint aeterna, quanto magis gaudet quod adsint temporalia; et qui minus dolet quod desint temporalia, certius exspectat ut adsint aeterna. Hoc itaque de terrenis rebus gaudium beatus Job non se habuisse testificans, subjungit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
nocte sublatus. ẽ: qͥ in rerũ sibi abun¬
dantia. multa tẽpora fuerat prȩstolatꝰ
Ut scilicet qͥ in longũ sibi subsidia colli¬
gendo ꝓspiceret᷑. subsequentẽ diem uł
ũnũ minime uideret. Quasi in aquis
enĩ defluentib fundam̃ tũ ponere. ẽ:
in reb labentib spei fiduciã uelle soli¬
dare. Stante enĩ in ꝑpetuũ dño: tran¬
seunt om̃ia. Quid gͦ nisi a stante fugere
ẽ. transeuntib reb̾ in herere : Quis
nanq unquã decurrentiũ fluminũ
tumidis uerticib raptꝰ. manere ipse fi¬
xus potuit. deorsũ unda fluente :
Quisqͥs gͦ defluere deuitat: supest ut
qđ defluit fugiat. ne ꝑ hoc qđ amat.
in hoc cogat᷑ puenire qđ uitat. Qui
enĩ reb sabentib inheret: illo uidelicet
trahit᷑ quo tendit qđ tenet. Prius itaq
curandũ. ẽ. ne quisq tẽporalia diligat:
ac deinde ne in eis¬
dẽ tẽporalib quȩ ñ ad de¬
lectationẽ sibi. sed ad usũ retinet

Expanded text:
enim nocte sublatus est, qui in rerum sibi abunenim nocte sublatus est, qui in rerum sibi abundantia multa tempora fuerat praestolatus, ut scilicet qui in longum sibi subsidia colligendo prospiceret, subsequentem diem vel unum minime videret. Quasi in aquis enim defluentibus fundamentum ponere est in rebus labentibus spei fiduciam velle solidare. Stante enim in perpetuum Deo, transeunt omnia. Quid ergo a stante fugere est, nisi transeuntibus rebus inhaerere? Quis namque unquam decurrentium fluminum tumidis vorticibus raptus manere ipse fixus potuit, deorsum unda defluente? Quisquis ergo defluere devitat, superest ut quod defluit fugiat, ne per hoc quod amat in hoc cogatur pervenire quod vitat. Qui enim rebus labentibus inhaeret, illo videlicet trahitur, quo tendit quod tenet. Prius itaque curandum est ne quis temporalia diligat, ac deinde ne in eisdem temporalibus quae non ad delectationem sibi, sed ad usum retinet,
Abbreviated transcription (Latin):
monstraret᷑ quã fuerit ad cuncta paui¬
dus. ad om̃ia circũ spectꝰ: inferius as¬
serit dicens. Semꝑ enĩ quasi tum̃tes
suꝑ me fluctꝰ timui dm̃. Qui scilicet
in ꝓsꝑis positꝰ. atq abundantia re¬
iste u̾ir sc̃s in se spem posuit. qͥ aꝑte
diuitias quas mͣte possederit. in note¬
⁊um dicimꝰ rude aurũ. Sc̃s gͦ uir nec
aurũ robur. nec sibi esse obrizũ idest
rudem auri molẽ fiduciã credidit: qͥa
spem atq dilectionẽ suã in solius gr̃a
conditoris figens. neq de quantit᷑ate
auri. neq dẽ specie peccauit. De crea¬
tore qͥppe despasse fuerat. spem incre¬
atura posuisse. In reb aut̃ dubiis spem
fixerat diues ille: qͥ dicebat. Anima.
habes multa bona posita in annos pluri.¬
mos. requiesce. comede. bibe. epulare
Sed hunc suꝑna uox increpat dicens.
Stulte. hac nõcte animã tuã repetunt
a te. Quȩ aut̃ parasti. cuiꝰ erunt: Fadẽ

Expanded text:
monstraretur quam fuerit ad cuncta pavimonstraretur quam fuerit ad cuncta pavidus, et ad omnia circumspectus inferius asserit, dicens: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Dominum . Qui scilicet in prosperis positus, atque abundantia reiste vir sanctus in se spem posuit, qui aperdivitias qua mente possederit innotezum dicimus obrude aurum. Sanctus ergo vir nec aurum robur, nec sibi esse obryzum, id est rudis auri molem fiduciam credidit, quia spem atque delectationem suam in solius gratia conditoris figens, neque de quantitate auri, neque de specie peccavit. De creatore quippe desperasse fuerat, spem in creatura posuisse. In rebus autem dubiis spem fixerat dives ille, qui dicebat: Anima, habes multa bona reposita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Sed hunc superna vox increpat, dicens: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te; quae autem parasti, cujus erunt ? Eadem
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo. atq iusticia. tanto ꝑfectȩ
st̃ singulȩ. qͣnto uicissim sibimet
coniunctȩ. Disiunctȩ ent. ꝑ fectȩ esse
nequaquã posst̃. Quia nec pͥrudentia
uera ẽ : quȩ iusta. tẽꝑans. & fortis
ñ est: nec ꝑfecta tẽꝑantia. quȩ fortis.
iusta. & prudens ñ ẽ: nec fortitudo
integra. quȩ prudens. tẽꝑans. & iusta
se uirtutes habuerit: enumerando sin¬
gulas in notescit: Nã bona pudiciciȩ in¬
sinuans: dicit. Si deceptũ. ẽ. cor meũ
suꝑ mulierem. Atq ut eidẽ pudiciciȩ
demonstraret humilitatis grãm nulla¬
tenꝰ defuisse: post cętera subiungit
Si contẽpsi iudiciũ subire cũ seruo meo.
Qui ut humilitati suȩ ostenderet mi¬
scđiam fuisse coniunctã: paulo post dic̃
Si negaui qđ uolebant pauꝑib Atq ut
miscdiam suã ostenderet de iusticiȩ
radice descendere: paulo suꝑius pͣmi¬
sit. dicens. Si ambulaui inuanitate.
& festinauit indolo pes ms. Atq ut

Expanded text:
fortitudine, atque justitia; tanto perfectae fortitudine, atque justitia; tanto perfectae sunt singulae, quanto vicissim sibimet conjunctae. Disjunctae autem perfectae esse nequaquam possunt, quia nec prudentia vera est quae justa, temperans et fortis non est, nec perfecta temperantia quae fortis, justa et prudens non est, nec fortitudo integra quae prudens, temperans et justa se virtutes habuerit, enumerando singulas innotescit. Nam bona pudicitiae insinuans, dicit: Si deceptum est cor meum super mulierem . Atque ut eidem pudicitiae demonstraret humilitatis gratiam nullatenus defuisse, post caetera subjungit: Si contempsi subire judicium cum servo meo . Qui ut humilitati suae ostenderet misericordiam fuisse conjunctam, paulo post dicit: Si negavi quod volebant pauperibus . Atque ut misericordiam suam ostenderet de justitiae radice descendere, paulo superius praemisit, dicens: Si ambulavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus . Atque ut
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ misericordes. Quosdã quasi mise¬
ricordes: sed nequaquã iustos. Quosdã uͦ
quasi iustos: sed in se potius quã indño
confidentes. Et certu ẽ. qͥa nec castitas
in corde eiꝰ uera ẽ. cui humilitas deest.
qͥppe qͥa suꝑbia se intrinsecus corrũ
cui miscłia iuncta ñ est: qͥa nec debet
humilitas dici. quȩ ad cõpassionẽ fra¬
ternȩ miseriȩ nescit inclinari. Nec mi¬
scđia uera ẽ. quȩ a rectitudine i usticiȩ
existit aliena. qͥa quȩ potest ꝑiniusti¬
ciã pollui. nescit ꝓcul dubio sibimet¬
ipsi misereri: nec iusticiauera.ẽ quȩ
fiduciã suã ñ inconditore om̃iũ. sed in
se fortasse aut in reb conditis ponit
Quia dũ a creatore spem subtrahit. ipse
sibi pͥncipalis iusticiȩ ordinẽ ꝑuertit
Una itaq uirtꝰ sine aliis. aut om̃ino¬
nulla. ẽ: aut imꝑfecta. Ut enĩ sic̃
quib dã uisũ. ẽ. de pͥmis quattuor
uirtutib loquar: prudentia. tẽꝑantia.

Expanded text:
sed non misericordes; quosdam quasi misesed non misericordes; quosdam quasi misericordes, sed nequaquam justos; quosdam vero quasi justos, sed in se potius quam in Domino confidentes. Et certum est quia nec castitas in ejus corde vera est, cui humilitas deest, quippe quia superbia se intrinsecus corrumpcui misericordia juncta non est, quia nec debet humilitas dici, quae ad compassionem fraternae miseriae nescit inclinari. Nec misericordia vera est quae a rectitudine justitiae existit aliena, quia quae potest per injustitiam pollui, nescit procul dubio sibimetipsi misereri. Nec justitia vera est quae fiduciam suam non in conditore omnium, sed in se fortasse, aut in rebus conditis ponit, quia dum a creatore spem subtrahit, ipse sibi principalis justitiae ordinem pervertit. Una itaque virtus sine aliis, aut omninonulla est, aut imperfecta. Ut enim, sicut quibusdam visum est, de primis quatuor virtutibus loquar, prudentia, temperantia,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. ẽ: qͥa & p̾dicator e¬
gregius dicit. Fadẽ
uob̾ scriberẽ. mͥ quidẽ ñ pi¬
guum uob̾ aut̃ necessariũ. Beatꝰ gͥ
iob iccirco gestas uirtutes narrat.
qͥa int̾ increpationes uerba & ꝑcussi¬
onis uerbera dep̃hensus. a spẽi fidu¬
cia m̃tẽ suã labe factari considerat.
Multa qͥppe egisse sc̃ mala. ab increpan¬
tib amicis audierat. Et ne uerbis pa¬
rit̾ & flagellis pressa mens in despatio
memoriã. ad spem reformat. Ut ne¬
quaquã se debeat incalamitate deice¬
re: quȩ tranqͥllitatis suȩ tẽpore. se
meminerat tã sullimia egisse. Quia
gͥ intentionis eiꝰ causã dĩximꝰ: restat
ut auditas uirtutes eiꝰ subtilit̾ ꝑpen¬
tunc ueracit̾ pollet: cũ uiti is ex alia
parte ñ subiacet. Nã si ex alio uitiis
subdit᷑: nec hoc. ẽ. solidũ. ubi stare pu¬
tabat᷑. Unaquȩq enĩ uirtꝰ. tanto mi¬
nor. ẽ: quanto desunt cȩterȩ. Nã sepe
qͦsdã pudicos uidisse nos contigit: ied
ñ humiles. Quosdã uͦ quasi humiles:

Expanded text:
r egregius dicit: Eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Beatus Job idcirco gestas virtutes narrat, quia inter increpationis verba et percussionis verbera deprehensus, a spei fiducia mentem suam labefactari considerat. Multa quippe et egisse se mala ab increpantibus amicis audierat, et ne verbis pariter et flagellis pressa in desperationem memoriam ad spem reformat, ut nequaquam se debeat in calamitate dejicere, quae tranquillitatis suae tempore se meminerat tam sublimia egisse. Quia igitur intentionis ejus 697 causam diximus, restat ut auditas virtutes illius subtiliter perpentunc veraciter pollet, cum vitiis ex alia parte non subjacet. Nam si ex alio vitiis subditur, nec hoc est solidum, ubi stare putabatur. Unaquaeque enim virtus tanto minor est, quanto desunt caeterae: Nam saepe quosdam pudicos quidem vidisse nos contigit, sed non humiles; quosdam vero quasi humiles,
Abbreviated transcription (Latin):
patent̃ dicat. Ego mea oꝑã tanꝗ mea
ñ ꝓfero. qͥa auctoris sui grãm negare
conuincit᷑. quisqͥs sibi tribuit quod
iniqͥtas maxima. & negatio contradm̃
altissimũ. Liquet enĩ qͥa illũ negat.
cuiꝰ despecta grã. sibi uires bonĩ oꝑis
arrogat. Qđ recte qͦq & iniqͥtas maxi¬
ma uocat᷑: qm̃ om̃e peccatũ qđ ex
in firmitate. ẽ spem nequaquã ꝑdit.
qͥa a suꝑno iudice ueniã requirit᷑
Presũptio aut̃ uirtutis ꝓpriȩ. tanto
grauius indespatione. ẽ: qͣnto longiꝰ
abhumilitatẽ. Cũq uires sibi tribũ-¬
it opis: ad adiutoriũ ñ recurrit

Expanded text:
patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod iniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum. Liquet enim quia illum negat, cujus despecta gratia sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quia omne peccatum quod ex infirmitate est, spem nequaquam perdit, quia a superno Judice veniam requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit
Abbreviated transcription (Latin):
alia translatione dr̃. qđ confregit
lignũ atq iactauit. & sic ferrũm
sũstulit Lignũ nanq confringere. ẽ:
cor abelatĩone conterere. Lignũ
ad ima iactare. ẽ: elatũ cor. inco-¬
gnitione ut diximꝰ ꝓpriȩ infirmi¬
tatis humili are. Atq ilico ferrũ
adsupficiem redit: qͥa adusũ exerci¬
tationis pristinȩ. intelligentia recur¬
rit. Igit᷑ quia donũ intellectꝰ qđ acci¬
pitur. uix cũ tot difficulcatib custo¬
ditur. curandũ qͥppe. ẽ. ne otio torpe
nime exultant cũ cognoscunt quȩ fa¬
ciant. sed cũ faciunt quȩ cognouer̃
Et si intelligendo congaudent muneri
largitoris : merentẽs tam̃ considerant
debitũ opis. ut uidelicet actione ꝑsol¬
uant. quod eis p̃rogatũ . ẽ. in cognitio¬
ne. Stultꝰ nanq ẽ. debitor. qͥ gaudens
pecunias mutuas accipit. & tẽpus qͦ
reddere debeat ñ attendit. Modera¬
tur aut̃ lȩcicia accipiendi: quando
sollerti ꝓuidentia. etiã constitutũ

Expanded text:
alia translatio , dicit quod confregit alia translatio , dicit quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare, est elatum cor in cognitione, ut diximus, propriae infirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentia recurrit. Igitur quoniam donum intellectus, quod accipitur, vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est ne otio torpeanime exsultant, cum cognoscunt quae faciunt, sed cum faciunt quae cognoverant. Et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor, qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
districti iudicis ocłos dãnabile in¬
ueniunt. lacrimis insequant᷑. Qui
flentes. ñ solũ caute inspiciunt ma¬
la quȩ cõmiser̃ : sed ex accepto mune¬
re. quȩ reddere etiã bona debuer̃¬
attendunt. Quia nimirũ tanto se
amplius peccatores sentiunt. qͣnto
ex neglectis bonis quȩ agere poterant.
debitores tenent᷑. Recte gͦ qͥ ferrũ
ꝑdiderat clamat. Heu. heu. heu. & hoc
ipsũ mutuo acceꝑam. Ac si dicat. Illud
ꝑ dissolutionẽ neglegentiȩ ꝑdidi.
qđ ut ꝑ bona oꝑa reddere. ex gr̃a con¬
ditoris̃ accepi. Sednunꝗ dĩ mentẽ¬
deserit. qͣ mn peccatis se ueracit̾ agno¬
scit. Vnde & mox heliseus ueniens.
lignũ deorsũ mittit: & ferrũ insuꝑ¬
ficiem attollit. Quia uidelicet redẽ¬
ptor nr̃ pie nos respiciens. cor pecca
toris humiliat: & ei quã amiserat
intelligentiã reformat:. Lignũ mer¬
git. & ferrũ releuat: qͥa cor affligit.
& scientiã reparat. Unde bene in¬

Expanded text:
districti Judicis oculos damnabile indistricti Judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequuntur. Qui flentes non solum caute inspiciunt quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona fide debuerant, quia nimirum tanto se amplius peccatores sentiunt, quando ex neglectis bonis, quae agere poterant, debitores tenentur. Recte ergo qui ferrum perdit clamat: « Heu! heu! heu! et hoc ipsum mutuo acceperam; » ac si dicat: « Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentedeserit quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Elisaeus veniens, lignum deorsum mittit, et ferrum in superficiem attollit, quia videlicet Redemptor noster pie nos respitoris humiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat. Lignum mergit, et ferrum revelat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ credit᷑ ex benigntate. eo debitores
ãplius tenem᷑ in oꝑe : Et plerunq ẽadẽ
intelligentiȩ acceptȩ pexinia. cũ ad
usuras auditorib dat᷑: amiteit᷑ nisi
uni eoꝵ securis ex manubrio in pro¬
fundũ lapsa. disparuit. Ferrũ qͥppe
in manubrio. est donũ intellectꝰ in
corde. Ligna uͦ ꝑ hoc cȩdere. est praue
agentes increpare. Qd ñnunquã dũ
fluxe agit᷑. dũ lapsus uanȩ głȩ in ac¬
cepta eãdẽ scientia ñ uitatur: ferrũ
in aqua p̾litur. qͥa ex dissoluto ope
intelligentia fatuat᷑. Quã ꝓfecto
intelligentiã adhuc nouimꝰ dari:
ut antẽ dantis oculos. ex bona debeat
actione restitui. Unde & recte is qͥ
ferrũ amiserat. clamabat. Heu. heu.
heu dñe mi: & hoc ipsũ mutuo acce¬
ꝑam. Habent enĩ hoc electi ꝓpriũ.¬
ut si quando eis in sua scientia. fur¬
tiue uanȩ głȩ culpa surripit᷑: ad cor
uel ocit̾ redeant. & qͥcqͥd in se ante

Expanded text:
nobis creditur ex benignitate, eo debitores nobis creditur ex benignitate, eo debitores amplius tenemur in opere; et plerumque eadem intelligentiae accepta pecunia, cum ad usuras auditoribus datur, amittitur, nisi uni eorum securis ex manubrio in profundum lapsa disparuit . Ferrum quippe in manubrio est donum intellectus in corde. Ligna vero per hoc caedere est prave agentes increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelliintelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione restitui. Unde et recte is qui ferrum amiserat clamabat: « Heu! heu! heu! Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam. » Habent enim hoc electi proprium, si quando eis in sua scientia furtive vanae gloriae culpa subrepit, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante
Abbreviated transcription (Latin):
imprudentiã subdidit: sapientiũ
diuitias qͥa prudentiã dixerit in¬
dicauit. Has in se paulus scientiȩ
diuitias contẽplatꝰ. & contẽplationẽ
suã consideratione humanę fragili¬
tatis humilians: subdidit. Habemꝰ
thesaurũ istũ in uasis fictilib. Mul¬
tas itaq apud nos diuitias reperimꝰ:
cũ dona abundantis intelligentię.
sacra eloquia inuestigando ꝑcipimꝰ.
atq in his plura nec tam̃ sibimet
diuersa sentimꝰ. Non ẽ. aut̃ secura
lȩticia. in diuinis paginis uł fortia
uł multa cognoscere: sed cognita
custodire. Nã qͥ bene intelligit: qͥd
intelligendo debeat. agnoscit. Quan-¬
to enĩ intellectꝰ latius extendit᷑: tan¬
to ad explenda oꝑa enixius ligat᷑.
Unde in euangłio ueritas dicit. Tui
multũ datũ. ẽ. multũ quęrit᷑ ab eo.
Et cui cõmendauer̃ multĩ: plus petent
ab eo. Deputemꝰ gͥ intelligentiã datã
quasi pecuniã mutuã. qͥa quo plus

Expanded text:
imprudentiam subdidit, sapientum imprudentiam subdidit, sapientum divitias quia prudentiam dixerit, indicavit. Has in se Paulus scientiae divitias contemplatus, et contemplationem suam consideratione humanae fragilitatis humilians, ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Multas itaque apud nos divitias reperimus, cum dona abundantis intelligentiae, sacra eloquia investigando percipimus, atque in his plura, nec tamen sibimet diversa sentimus. Non est autem secura laetitia 701 in divinis paginis vel fortia, vel multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui bene intelligit, quid intelligendo debeat agnoscit. Quanto enim intellectu latius extenditur, tanto ad explenda opera enixius ligatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo; et cui commendaab eo . Deputemus intelligentiam datam quasi pecuniam mutuam: quia quo plus
Abbreviated transcription (Latin):
ne innitaris prudentiȩ tuȩ. Dicat gͦ
Si putaui aurũ robur meũ. & obrizõ
dixi. fiducia mea. Acsi apte fateat᷑
dicens. Nec quȩ ueracit᷑ intellȩxi meo
ingenio tribui: nec mñti ꝓpriȩ si qua
egisse me bona contigit. hȩc princi¬
palit̾ deputaui. Qui adhuc subtilius
nob̾humilitatẽ sui cordis insinuans.
manꝰ mea. Quid multas diuitias ap¬
pellatas ꝑ significationẽ credimꝰ. nisi
abundantiã acumina consilioꝵ. quȩ
quęrentis manꝰ inuenit. cũ hȩc cogi¬
tatio tractantis gignit: Has & enĩ
salomon sapientiẽ diuitias contẽ¬
platꝰ. ait. Corona sapientiũ diuitiȩ
eors. Qui qͥa diuitias ñ metalla
t̃rena. sed prudentiã nominat: ilico
ꝑcontrarietatẽ subdit Fatuitas
stultoꝵ imprudentia. Si enĩ coronã
sapientiũ t̾renas diuitias diceret:
ꝓculdubio fatuitatẽ stultoꝵ. pau¬
ꝑͥtatẽ potius quã imprudentiã fate¬
retur. Sed dũ fatuitatẽ stultorum

Expanded text:
ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, fiducia mea. Ac si aperte fateatur, dicens: Nec quae veraciter intellexi, meo ingenio tribui, nec menti propriae, si qua egisse me bona contigit, haec principaliter deputavi. Qui adhuc subtilius humilitatem nobis sui cordis insinuans, antur.---Quid multas divitias appellatas per significationem credimus, nisi abundantia acumina consiliorum? Quae quaerentis manus invenit, cum haec cogitatio tractantis gignit. Has etenim Salomon sapientiae divitias contemplatus ait: Corona sapientium divitiae eorum . Qui quia divitias non metalla terrena, sed prudentiam nominat, illico per contrarietatem subdit: Fatuitas stultorum imprudentia . Si enim coronam sapientium terrenas divitias diceret, procul dubio fatuitatem stultorum paupertatem potius quam imprudentiam fateretur. Sed dum fatuitatem stultorum
Abbreviated transcription (Latin):
dona ꝑcipiunt. Et nisi quid simile
aurũ cũ sapientia haberet: qͥdã sa¬
piens minime dixisset. Sapientia ab¬
scondita & thesaurus inuisus. quȩ
utilitas inutrisq: Scĩ aut̃ uiri ro¬
bur suũ aurũ non deputant: qui a
quantolibet ingenio fulgeant: nichil
se esse exsuis uĩrib pensant. Et cũ
sentire omĩa ualent̾ possunt: pͥus
intelligere semetipsos cupiunt: Qua¬
tinꝰ lum̃ ingenii more solis prius
illustret lõcũ inqͦ orit᷑. & post mo¬
dũ cȩtera adquȩ ꝓcedendo dilatat᷑
Ie si intendendo cognoscendis aliis se¬
met ipsos nesciant: ibi solis radius.
ubi orit᷑ tenebrescat. Ingenii itaq
uirtutẽ. ad cognoscendã ꝓpriã infir¬
mitatẽ dirigunt: atq ex infirmita¬
tis suȩ melius cognitione conuale¬
scunt Aurũ gͦ rõbur ñ credit᷑: si in
accepto ingenio fiducia ñ habet᷑
Qđ bene Salomon admonens. ait. Habe
fiduciã indño extoto corde tuo. &

Expanded text:
dona percipiunt. Et nisi quid simile dona percipiunt. Et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis prius illustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto corde tuo, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poterat. de his quȩ ꝑdelectationis
hȩc quȩ iuxta hẏstoriã tractando
transcurrimꝰ. ꝑ allegoriȩ qͦq myste.¬
ria ꝑscrutem᷑: qͥd hõc in loco aurũ
accipimꝰ. nisi p̾clari intellectꝰ ingeni¬
um: Quid obrizũ nisi m̃tẽ. quȩ̃ dũ
igne amoris excoquit᷑. sẽꝑ in se seruat
claritatẽ pulchritudinis cotidiana
innouatione feruoris: Nescit enĩ
mens ꝑ corporẽ ueterascere. quȩ stu¬
det ꝑdesideriũ semꝑ inchoare. Hinc
ctionis iã culm̃ ꝑuenerat. quasi in¬
choans
dicebat. Dixi. nunc coepi. Quia uide¬
licet si lassescere ab inchoatis bonis
nolumꝰ: ualde necesse. ẽ. ut inchoare
nos cotidie credamꝰ. Nec abhorret a ra¬
tionis ordine. qđ aurũ dicimꝰ ingeni¬
um designare. Quia si c̃ in ornam̃to
atirũ supponit᷑. ut gẽmarũ desuꝑ
ordo disponat᷑: ita clara scõꝵ inge¬
nia diuinis munerib humilit̃ sub.¬
sternunt᷑. & distincta suꝑ sẽ grãrũ

Expanded text:
non poterat de his quae per delectationis non poterat de his quae per delectationis haec quae juxta historiam tractando 700 discurrimus per allegoriae quoque mysteria perscrutemur, quid hoc in loco aurum accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium; quid obryzum, nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper inchoare. Hinc ctionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemmarum desuper ordo disponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribus humiliter substernuntur, et distincta super se gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
Multũq secũ intrinsecus istendunt:
ne huiꝰ lucis quȩ fulget extrinsecus.
delectatione rapiant᷑ Lux qͥppe ui.¬
sibilis si in caute diligit᷑: a luce inui¬
sibili corcȩcat᷑. Quĩa quanto extra
se inhians animꝰ fundit᷑: tanto ãpli¬
us in int̾nis obtutib reuerberatur.
Unde sollertes quiq ne corporeis sen¬
sib nimis ad exteriora dilabant᷑: con¬
tinuo studio intra m̃tẽ suã. occulta
custodiȩ disciplina se colligunt. Ut
tanto magis inueniant᷑ int̾erius inte¬
gri. quanto minꝰ sunt exterius fusi.
oc & enĩ uigore disciplinȩ. intra m̃¬
tis suȩ arcana se constrinxerat: qui
exterioris uitȩ appetitũ fugiens.
dicebat. Diem hominis ñ cupiui. tu
hominis non concupiui: hoc de semet¬
ipso beatꝰ iob uerbis aliis asserit. qͥa
fulgentẽ solẽ & lunã incedentẽ clare
ñ uiderit. atꝙ ex his in cordis abditis
lȩtatꝰ ñ sit. Quia nimirũ gaudere

Expanded text:
multumque secum intrinsecus contendunt, multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: Diem hominis non concupivi,hominis non concupivi, tu scis, hoc de semetipso beatus Job verbis aliis asserit, quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua subtilius narrat. Ait enĩ. Si
uidi solẽ cũ fulgeret. & lunã inceden¬
tẽ clare: & lȩtãtũ ẽ. in abscondito
cor meũ. Quid hoc loco uidere dicit᷑.
nisi desiderant̃ intueri: Unde & psal-¬
mista ait. Iniqͥtatẽ si aspexi incorde
meo: ñ exaudiet ds̃. Quȩ nimirũ ini.¬
quitas. inorȩ exprimi ñ posset: si ñ
conspiceret᷑ incorde. Sed aliud. ẽ.
uidere ꝑiudiciũ: aliud ꝑ appecitũ.
Beatꝰ gͦ ioͬb fulgentẽ sole & clare ince¬
dente lunã nequaquã uidisse se ꝑhi¬
bet: ut se demonstret. pͣsentis lucis
speciẽ ñ appetisse. Ac si post despectũ
terrenȩ suȩ abundantiȩ. patent̾ in¬
sinuet. Quid dicã qͥa nequaquã in
aurolȩtatꝰ sũ. qͥ in ipsa qͦq luce cor¬
porea delectatꝰ ñ sũ : Scĩ & enĩ uiri.
post quã omĩa p̾sentis uitȩ delestam̃ta
despiciunt: prȩ illius lucis internȩ
dulcedine. abhac exteriori luce a
nimũ quasi a tenebris a uertunt.

Expanded text:
aliqua subtilius narrat. Ait enim: Si aliqua subtilius narrat. Ait enim: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est in abscondito cor meum. Quid hoc in loco videre dicitur, nisi desideranter intueri? Unde Psalmista ait: Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Deus . Quae nimirum iniquitas in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam vidisse se perhibet, ut se demonstret praesentis lucis speciem non appetisse. Ac si post despectum terrenae suae abundantiae patenter insinuet: Quid dicam, quia nequaquam in auro laetatus sum, qui in ipsa quoque luce corporea delectatus non sum? Sancti etenim viri postquam omnia praesentis vitae oblectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac exteriori animum luce quasi a tenebris avertunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ñ est qđ utraq hȩc luminaria huma¬
nis ministeriis deputata. cȩli militiȩ
uocant᷑ : in quoꝵ cultũ multos nouimꝰ
scriptura teste cecidisse. sic̃ scriptũ. ẽ.
Adorauer omnẽ militiã celi. Et quia sol
& luna alit̾ uident᷑ ad usũ. alit᷑ ad
uenerationẽ: eo more qͦ a cutorib suis
uenerari solent. solẽ & lunã neqiaquã
beatꝰ iob uidisse se ꝑhibet. nec letatũ
fuisse cor suũ. nec osculatũ manũ ore
suo. Inqua uidelicet osculatione. quiđ
aliud quã grã uenerationis expͥmitur:
Qđ si fecisset᷑ unquã: hoc iniqͥtatẽ mꝓxi¬
mã & dĩ negationẽ uocat. Sed post quã
tanta de se Locis supiorib uirtutum
culmina narrauit. quid nunc mirũ
memorat. si solẽ & lunã ñ se ad orasse
manifestat : Unde pensandũ. ẽ qđ post¬
quã in auro ñ habuisse fiduciã. nec
inmultis diuitiis lȩtatũ sẽ fuisse testa¬
tur: ad huc ad sullimiora ducit᷑ ut
tanto nos magis erudiat. quanto de se

Expanded text:
tum non est quod utraque haec luminaria humanis ministeriis deputata, coeli militiae vocantur. In quorum cultum multos novimus, scriptura teste, cecidisse, sicut scriptum est: Adoraverunt universam militiam coeli . Et quia sol et luna aliter videntur ad usum, aliter ad venerationem, eo more quo a cultoribus suis venerari solent, solem et lunam beatus Job nequaquam vidisse se perhibet, nec laetatum fuisse cor suum, nec osculatum manum ore suo. In qua videlicet osculatione, quid aliud quam gratia venerationis exprimitur? Quod si fecisset unquam, hoc iniquitatem maximam et Dei negationem vocat. Sed postquam tanta de se locis superioribus virtutum culmina narravit, quid nunc mirum memorat, si solem ac lunam non se adorasse manifestat? Unde pensandum est quod postquam in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse testatur, adhuc ad sublimiora ducitur, ut tanto nos magis erudiat, quanto de se
Abbreviated transcription (Latin):
uiri in huiꝰ pegrinationis erũna. qm̃
eã quã appẽtũnt: ad huc creatoris sui
speciem contẽplarissinunt᷑: omnẽ prȩ¬
sentis uitȩ copiã. inopiã deputatit:
Quia uidelicet nil extra dm̃ sufficit
m̃ti. quȩ ueracit̃ dm̃ quęrit. Et ple¬
runq eis ipsa sua abundantia fit ue¬
hement̃ onerosa. qͥa hoc ipsũ grauit̃
tolerant. qđ festinantes ad patriã. in
itinere multa portant. Unde fit. ut
hec cũ indigentib ꝓximis deuote par-¬
dant᷑: quãtinꝰ dũ sumit iste qđ non
habet. deponat ille qđ amplius habe¬
bat. ne conuiator uacuus ambulet.
ne eũ quẽ retardare inuia poterat ni¬
miũ onus grauet. Plecti gͦ. de multa
abundantia minime lȩt̾ant᷑: quã ui-¬
delicet ꝓ amore cęlestis patrimonii. aut
largiendo disꝑgunt. aut despiciendo de¬

Expanded text:
viri in hujus peregrinationis aerumna, quoniam eam quam appetunt adhuc creatoris sui speciem contemplari minime sinuntur, omnem praesentis vitae copiam inopiam deputant, quia videlicet nil extra Deum sufficit menti quae veraciter Deum quaerit; et plerumque eis ipsa sua abundantia fit vehementer onerosa, quia hoc ipsum graviter tolerant, quod festinantes ad patriam in itinere multa portant. Unde fit ut haec cum indigentibus proximis devote partiantur, quatenus dum sumit iste quod non habet, deponat ille quod amplius habebat; nec conviator vacuus ambulet, nec eum quem retardare in via poterat nimium onus gravet. Electi ergo de multa abundantia minime 699 laetantur, quam videlicet pro amore coelestis patrimonii aut largiendo dispergunt, aut despiciendo de
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ urm qͥ incelis. ẽ. Qrursum.
Sint lũbi ur̃i p̾cincti. & lucernȩ arden¬
tes. Qđ eni hoc in loco fulgenti sole.
id in euangłio lucernis ardentib
designat᷑ Bonũ qͥppe opus. cũ uime¬
dio ꝑfidoꝵ lucet: lucerna ardet in
nocte. Cũ uͦ in eccła resplendet: sol
fulget indie. Bonũ opus si adhuc tale
.ẽ. qđ soli mali mirent᷑: lucerna ui¬
delicet in nocte. ẽ. Si aut̃ ita ꝓficit.
ut mirari a bonis ac ꝑfectiorib pos¬
sit: nimirũ sol. ẽ. in die. Bonũ opus.
cũ pactiuã uitã corporis lucet.
quãsi lucernȩ more. lum̃ extesta
resplendet. Cũ uͦ ꝑ solã uirtutẽ m̃tis
incontẽplatione attollit᷑: qͣsi more
solis. de cęlo ueniens lux uidet᷑. Quia
gͥ multa beatꝰ iob hospitali ͭ ac mi¬
ꝓfecto tanto adhuc minima. qͥnto
&e corporalit̾ nouerat gesta: adluir¬
tutũ
sp̃ualiũ culm̃: m̃tis oculũ reuocans.
ꝑfectionis suȩ meminit: & lucẽ exẽploꝵ¬

Expanded text:
trum qui in coelis est . Et rursum: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Quod enim hoc in loco fulgente sole, id in Evangelio lucernis ardentibus designatur. Bonum quippe opus cum in medio perfidorum lucet, lucerna ardet in nocte; cum vero in Ecclesia resplendet, sol fulget in die. Bonum opus si adhuc tale est, quod soli mali mirantur, lucerna videlicet in nocte est; si autem ita proficit, ut mirari a bonis ac perfectioribus possit, nimirum sol est in die. Bonum opus cum per activam vitam corporis lucet, quasi lucernae more, lumen ex testa resplendet. Cum vero per solam virtutem mentis in contemplatione attollitur, quasi more solis de coelo veniens lux videtur. Quia igitur multa beatus Job hospitalitatis ac miprofecto tanto adhuc minima, quanto et corporaliter noverat gesta, ad virtutum spiritalium culmen mentis oculum revocans, perfectionis suae meminit, et lucem exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt uͦ ñ nulli. qͥcũ bona aliqͣ faciunt:
iniqͥtatũ suarũ ꝓtinꝰ obliuiscunt᷑. &
cordis oculũ in consideratione bonoꝵ
opũ quȩ ex hibent figunt. Atq cose iã
scõs existimant: quo int̾bona quȩ a¬
gunt. maloꝵ suoꝵ in quib & fortasse
adhuc implicati st̃ memoriã declinag̃
Qui scilicet si districtionẽ iudicis ui¬
gilant̾ attenderent: plus de malissu¬
ĩs metuerent: quã de impfectis bonis¬
exultarent. Plus inspicerent. qđ de iis
quȩ eis adhuc agenda st̃ debitores te¬
nent᷑: quã qđ õpantes quȩdã. iã de¬
biti parce soluunt. Neq enĩ absolutꝰ
ẽ. debitor. qͥ multa reddit: sed qͥ omĩa.
Nec ad brauiũ uictoriȩ ꝑuente. qͥ in
magna parte spectacułi uelocitꝰ cur¬
rit: sed a iuxta metas ueniens. in hoc

Expanded text:
a faciunt, iniquitatum suarum protinus obliviscuntur, et cordis oculum in consideratione bonorum operum quae exhibent figunt, atque eo se jam sanctos existimant, quo inter bona quae agunt malorum suorum in quibus fortassis adhuc implicati sunt memoriam declinant. Qui scilicet si districtionem Judicis vigilanter attenderent, plus de malis suis metuerent quam de bonis imperfectis exsultarent; plus inspicerent quod de illis quae adhuc eis agenda sunt debitores tenentur, quam quod operantes quaedam jam debiti partem solvunt. Neque enim absolutus est debitor qui multa reddit; sed qui omnia; nec ad bravium victoriae pervenit qui in magna parte spectaculi velociter currit, si juxta metas veniens in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bene agentis aurib in solẽnt̃ ad mota.
dũ foris sermonib ꝑstrepit: intꝰ
quandã inti ꝑtaciti elationis tẽpesta¬
tẽ gignit. Fitq ut hoc qđ animꝰ de
humanis fauorib gaudet. ñ facile
ex terius ostendat: sed tam̃ corrupti¬
onis uim ñ tenuit̾ interius sentiat:
Et st̃ ñnulli. qͦs ita laus inflat: ut usq
ad uerba elationis ꝑtrahat. Quidã
uͦ ut p̃diximꝰ hoc ipsũ patefacere
qđ eleuant᷑ erubescunt. atq auditis
suis p̃coniis extollunt᷑ : sed tam̃ usq
ad elationis uerba ñ exeunt. ꝙ gau¬
dere se intalib ñ ostendunt. Uñde
beatꝰ iob qͥa nouerat arrogantẽ se

Expanded text:
bene agentis auribus insolenter admota, bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur erubescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat arrogantem se
Abbreviated transcription (Latin):
min̾e. ẽ: metuendũ. ẽ. ne ipsa scien-¬
tiȩ cogitatione putre fiat. Si iã ad
uirgultũ ꝓdiit: curandũ. ẽ. ne hanc
manꝰ clationis tangat. atq a uiridi¬
tate suȩ actionis arẽ faciat᷑. Si aut̃
ualerti robore iã ad alta se subleuat.
ualde formidandũ. ẽ. ne hanc ad¬
motȩ laudis uentꝰ grauior radicitꝰ
ne immoderatis laudib eruam᷑. ple¬
runq miro rectoris nr̃i moderamine:
etiã detrac̃tionib lacerari ꝑmittim᷑
Ut cũ nos uox laudantis eleuat. lingua
detrahentis humiliet. Quia & ar¬
bor sepe quȩ unius uenti impulsu
ita impellit᷑ ut pene iã erui posse
uideatur: alterius ẽ diuerso uenientis¬
flatu erigit᷑. & quȩ hac ex parte infle¬
xionẽ ꝑtulit. ab alia adstatũ redit.
Unde & illa arbor alte radicata. qͣsi
int̾ aduersantes uentos fixa steterat.
quȩ dicebat. ꝑgl̃am & ignobilitatẽ. ꝑ
infamiã & bonã famã. Sepe enĩ laus:

Expanded text:
mine est, metuendum est ne ipsa scienmine est, metuendum est ne ipsa scientiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est, ne hanc admotae laudis ventus gravior radicitus ne immoderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius e diverso venientisflatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam . Saepe enim laus
Abbreviated transcription (Latin):
conspicimꝰ arbustoꝵ. Uis qͥppe fu¬
turę arboris. pͥus in semine.ẽ. post¬
modũ in ortu. atq ad extremũ ꝓ¬
ducit᷑ in ramos. Sic nimirũ. sic u
nanq in intelligentia. orit᷑ in opa¬
tione. atq ad ultimũ conualescĩt
usq ad ꝓuectꝰ magni latitudinẽ
Sed cũ quẽ libet sua in telligentia ex¬
tollit: arbor quȩ oriri poterat. in
semine putrescit. Cũ aut̃ post oꝑa¬
tionẽ bonã  elationis peste corrũpit᷑.
quasi iã orta siccat᷑. Cũ uͦ neq in¬
telligentia neq oꝑatio corrũpit. sed
excrescente magnitudine ualidũ:
fauor laudantiũ sequit᷑. atq a statu
suo bene oꝑantis animũ uertit : lin¬
quarũ uentos arbor ꝑtulit. & om̃e
qđ in ea robustũ creuerat. tẽpestas
fame radicitꝰ euulsit. Quo enĩ arbor
altius ad suꝑiora surrexerit: eo uen¬
torũ uim uehem̃tius sentit. Quia
es ampliori abore laudantiũ. flatu
fatigat᷑. Si teaq adhuc arbor in se¬

Expanded text:
esse conspicimus arbustorum. Vis quippe fuesse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic unnamque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convalescit usque ad profectus magni latitudinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit, sed excrescente magnitudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos arbor pertulit, et omne quod in ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit. Quo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia ttollitur, eo ampliori ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in se
Abbreviated transcription (Latin):
punt᷑. Sunt uͦ ñ nulli. qͦs intelligen¬
tia quidẽ ñ eleuat: sed exhibita oꝑa¬
tio exaltat. Qui dũ actiones suas re¬
spiciunt: apud m̃tẽ suã sibi cęteros
dedignando post ponunt. Hi uideli¬
cet & si in multis diuitiis ñ gaudent:
nulli. qͦs nec oꝑatio ꝓpͥa extollit:
sed cũ laudari abhominib ꝓhac ea¬
dẽ bona opatione coeꝑint. ipsis ho¬
minũ fauõrib deuicti. quasi ma¬
gnos se qͦsdã in sua cogitatione con¬
spiciunt. atq a cordis custodia dis¬
soluunt᷑. hi ꝓfecto & si fulgentem
solem uidere noluer̃: lunã tamen
clare incedentẽ respiciunt. Quia int̾
huiꝰ uitȩ tenebras. dũ in opinionis
suȩ claritate animũ defigunt: hu¬
militatis gr̃am quasi ex nocturno
lumine amittunt. Et intuentes lu¬
nã se ñ uident: qͥa semet ipsos ne¬
scire incipiunt. dũ m̃tis oculos in
transitorio fauore defigunt. Sic¬
aut̃ ꝓuectꝰ. ẽ. hominũ sic̃ increm̃ta

Expanded text:
puntur. Sunt vero nonnulli quos intelligenpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, nnulli quos nec operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quia inter hujus vitae tenebras dum suae claritate animum defigunt, humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt, et intuentes lunam se non vident, quia semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium favorem figunt. autem profectus est hominum, sicut incrementa