comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit uestre o fortissim cõmilitones securus anmofitatem
ur̃ãm nillius exortationis indigam iudico quã hostes adeo
extimuerũt ut legatum nr̃m infauda probacione perimere
uoluerunt Estendunt profecto se tocius iram gentis non
posse perpeti qui unius expauerunt constanciam legati
Hoc solum uos nosse cupio uobis aduersum inmanissimos
hostes non comugibus aut liberis non etiam pro acquirendiᷤ
certanẽ esse diuicus sed potius pro inseperabili sancte tri¬
nitatis unitate quã illi nephandissimo diuidũt errore Ad
extremũ pro diuinis simul humanis qz legibus que iuiuri¬
arum iumunes senciĩt de bere esse eos qui mediatores hosti¬
lium efficiunitur armorum Inter arma hostilia sola legacio
pacis sequestrata est Ex uit hostem qui legacione fuingit:
festinemus igitur ad prelium et de diuina protectione confi¬
si hostiles phalenges agrediamur intrepidi Hac alloquiltõe

Expanded text:
inquit, vestrae, o fortissimi commilitones, securus, animositatem vestram nullius exhortationis indigam judico. Quam adeo hostes extimuerunt ut legatum nostrum infanda caede perimere vellent. Ostendunt profecto se totius iram gentis non posse perpeti, qui unius expaverunt constantiam legati. Hoc solum vos nosse cupio, vobis adversum immanissimos hostes, non pro conjugibus aut liberis, non etiam pro acquirendis certamen esse divitiis, sed potius pro inseparabili sanctae Trinitatis unitate, quam illi nefandissimo dividunt errore; ad extremum pro divinis simul humanisque legibus, quae injuriarum immunes sanciunt debere esse eos qui mediatores hostilium efficiuntur armorum. Inter arma namque hostilia, sola legatio pacis sequestra est. Exuit hostem qui legatione fungitur. Festinemus igitur ad praelium, et de divina protectione confisi hostiles phalanges aggrediamur intrepidi. » Hac allocutione
Abbreviated transcription (Latin):
tos sigonis ducis beneuentanorũ dona ferentes
eum qz de nece grimoldi predecessoris sui excusante
Erant ibi et aliarum nationũ legati abroditorum
saz et borne ducis gudustanorum et timotianorũ
qui imper a uulgarorum sociẽtate destinerant et ad
nostros fines se contulerant Sinul et liudennuiti
ducis pannome inferioris qui res nouas moliens̾
cadolaum comitẽ et marchie forouiliensis prefectũ
crudelitatis atq insolencie accusare conabatur qui¬
bus ibi auditis et dimissis imperator aquis gram
ad hyemandum profectus est

Expanded text:
tos Sigonis, ducis Beneventanorum, dona deferentes, eumque de nece Grimoldi ducis antecessoris sui excusantes. Erant ibi et aliarum nationum legati. Abodritorum videlicet ac Bornae, ducis Guduscanorum et Timocianorum, qui nuper a Bulgarorum societate desciverant et ad nostros fines se contulerant, simul et Liudewiti, ducis Pannoniae inferioris, qui res novas moliens, Cadolaum comitem et marcae Foroiuliensis praefectum crudelitatis atque insolentiae accusare conabatur. Quibus ibi auditis atque dimissis, imperator Aquasgrani ad hiemandum profectus est
Abbreviated transcription (Latin):
deberto interitus paratur cuius caput si mequi pro¬
mereri uultis graciam uos neccesse est ausferre aut
Ipĩm uiuũ iuc̃tumq ad me perducere Illi regiam
colonie mgressi theodeberto taliter loquti sunt Sie
inquiũt mandat theodericus frater tius Si ait re¬
cipere meruero thesauros paternos quos theodebertu
ad huc minste retinet peruasos proprias festinus
repedabo ad domos. Ideo te hortamur dñe rex ut por¬
credulus ac pro uero prolata arbitratus quo re¬
galis contimebatur gaza pariter cũ ip̃is est maressa¬

Expanded text:
deberto, interitus paratur; cujus caput, si meam prodeberto, interitus paratur; cujus caput, si meam promereri vultis gratiam, vos necesse est auferre, aut ipsum vinum vinctumque ad me perducere. » Illi regiam Coloniae introgressi, Theodeberto taliter locuti sunt: Sic, inquiunt, mandat Theodoricus frater tuus: Si, ait, recipere meruero, thesauros paternos, quos Theodebertus adhuc injuste retinet pervasos, proprias festinus repedabo domos. Ideo te hortamur, domine rex, ut porcredulus, ac pro vero prolata arbitratus, locum quo regalis continebatur gaza pariter cum ipsis est ingress
Abbreviated transcription (Latin):
suluit auersi sunt om̃s qui constiterant pugnaturi
quorum maxima pars inicerto fuge dispersa extingnit᷑
residiui colomã uersus cum rege festinanter prope¬
rant in prima pugne congressione tauta utriusq
partis aminositatẽ concursum est ut cadauera interfec¬
iorum premultitudine se comprimencium populorũ
non ualencia ad terram ruere quem ad modum equi ᷤᷤ
insederant una cum unus crcũ ferrentur At postquã
uel etiam siluarum dema corporibus mortuorum sũt
repleta Theodorico ubi factum est iudicium theodeler¬
tum euasisse mcentuiũ accelex andi ituieris accessit
ut consiciendi belli impendium putaret si dux et po¬
pulus bello promptior interficeretur. Adue iẽns
itaq cum suis ribuariorum fibus sese ĩmersit
occurrancia queqz deuastanis uel exurens Cunis
terre inicole ad eum ueuere precatum ne ob uiius
culpam discidium pararet eis quos suos fore suret
iuire uictoris quibus ille Non inquit uobis sed theo¬

Expanded text:
suluit, aversi sunt omnes qui constiterant pugnaturi. suluit, aversi sunt omnes qui constiterant pugnaturi. Quorum maxima pars incerto fugae dispersa exstinguitur; residui Coloniam versus cum rege festinanter properant. In prima pugnae congressione, tanta utriusque partis animositate concursum est ut cadavera interfectorum, prae multitudine comprimentium se populorum, non valentia ad terram ruere, quemadmodum equis insederant, una cum vivis circumferrentur. At postquam, necnon silvarum devia, corporibus mortuorum sunt repleta. Theodorico ubi factum indicium Theodebertum evasisse, incentivum accelerandi itineris accessit, ut conficiendi belli impendium putaret, si dux et populus bello promptior interciperetur. Adveniens itaque cum suis in Ribuariorum fines sese immisit, occurrentia quaeque devastans vel exurens. Cujus terrae incolae ad eum venere rogatum: Ne ob unius culpam dissidium pararet eis, quos suos fore sciret jure victoris. Quibus ille: « Non, inquit, vobis, sed Thuo
Abbreviated transcription (Latin):
maginitinũ antistitem obuiam habuit aquo hui¬
usmodi monita percepit. Inchoatis inquit insiste
et ad perfectum iuuãte deo istuis actinges operis¬
pum catulos suos ad predam ducentem eos ad se
in monte uocasse taliaq mandata dedisse Nemĩe
ait que uobis silu expediant per alienos querere
scitote insi per paucos qui ex uestro sunt genere
Ende uos mones suscepta non deserere muma et
uictui Innestigare neccessaria Hus suggestioni¬
bus theoderiens non segius exequtor paxuit pre¬
cipue sciens enui sue fauere ucilitati et theodeberti
sculticie aduersari Transitaq ardemia tulbiacum
parauerat distulit nam sarones ceteras q̃ superioꝵ
germaine gentes in sui solacium solliitatas bello
in supra nomĩato opponit loco uertatum est acriter
quo ad theodebertus rescitit Reitebatur eum quãui
excer citus eius more pecorune obtruncaretur Ubi uere
ip̃e ponduo prelu pati non ualens fuga sibi con¬

Expanded text:
Maguntiacensem antistitem obvium habuit; a quo hujMaguntiacensem antistitem obvium habuit; a quo hujusmodi monita percepit. « Inchoatis, inquit, insiste, et ad perfectum, juvante Deo, istius attinges operispum, catulos suos ad praedam ducentem, eos ad se in montem vocasse, taliaque mandata dedisse: Neminem, ait, quae vobis, filii, expediant quaerere scitote, nisi per paucos qui ex vestro sunt genere. Unde vos moneo suscepta non deserere munia, et victui investigare necessaria. » His suggestionibus Theodoricus, haud segnis exsecutor, paruit, praecipue sciens eum suae favere utilitati et Theodeberti stultitiae adversari. Transitaque Ardenna, Tulbiacumparaverat, distulit. Nam Saxones caeterasque superioris Germaniae gentes, in sui solatium sollicitatas bello in supra nominato opponit loco. Certatum est acriter, quoad Theodebertus restitit. Renitebatur enim, quamvis exercitus ejus more pecorum obtruncaretur. Ubi vero ipse, pondus praelii pati non valens, fuga sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
siderans cur suis tractabat quo pacto
eo ꝙ foret forma egregia illi dederat comindei
interenit puellam̃ thendechildam nomine si bu
accipiens in uxorem Theoderitus ut prefati su¬
mris theodebertum insestis insecians odus ad clo¬
tit qui dicerent Contumelus a fratre effectus red¬
dere ei que meretur cogito si te illi aux ilio non
affuturum cognonero Qua propter rogo to quie¬
tum inanere inl adiumenti illi ferre te pollicen ᷤ
Si uictor euasero regnumq cumt uita ab eo au¬
ferre quiuero ducatum dentelem quen ip̃e tibi
tionis sue ad bella promptissimos lingonis coad¬
imari precipiens ac ꝑ uernona castrum tunc
temporis edificari ceptum iter faciens tullum
deuenit Ibi obuiũ habens theodebertum cũ su¬
uersus fratrem congressus actritus est grauiter¬
eius excercitus Euasit tame̾ theodebertus et fugi¬
ens deprelio per metensem urbem saltum qz uosa¬
gi colome ciitatis ⁊eceptacula pecut. Theodericu ᷤ
fratrem persequi euestigio festinans beatum lẽnsũĩ

Expanded text:
siderans cum suis tractabat quo pacto eo quod foret forma egregia, illi dederat conjugem interemit, puellam nomine Theudechildem, sibi accipiens in uxorem Theodoricus, ut praefati sumus, Theodebertum infestis insectans odiis, ad Cloona sua dicerent: « Contumeliis a fratre affectus, reddere ei quae meretur cogito, si te illi auxilio non adfuturum cognovero. Quapropter ego rogo te quietum manere, nil adjumenti illi ferentem, pollicens, si victor evasero, regnumque cum vita ab eo quivero auferre, ducatum Denteleni, quem ipse tibi tionis suae ad bella promptissimos Lingonis coadunari praecipiens, ac per Vervona castrum, tum temporis aedificari coeptum, iter faciens, Tullum devenit. Ibi obvium habens Theodebertum, cum suversus fratrem congressus, exercitum ejus graviter attrivit. Evasit tamen Theodebertus, et fugiens de praelio, per Metensem urbem saltumque Vosagum, Coloniae civitatis receptacula petiit. Theodoricus, fratrem persequi e vestigio festinans, beatum Leunisium
Abbreviated transcription (Latin):
r̾o Igitur perscrutante quid fratri oꝑptumus sine sui
dampno posset restituere unus ecircunstantibus eua¬
gnatum gladiũ ceruui eius illidens caput abstulit
atqz per muros colonie circuntulit Quod cernens
theodericus ip̃a confesiun urbe potitus regias inua¬
sit opes et primates ciuitatis nuasa sibi uerba urare
compellens dumi in basilica sancti gereonis sacrainẽ¬
ta ex igeret uisum sibi fuit quendam pugno suo se¬
in latus percussisse Et conuersus ad suõs obseruare
rare conatus sit Obseruãtibus autem eis acubicu¬
larus ueste remota latus regis inspectum iillũ¬
qz uulnum est inuentum sẽd solum modo signum
quoddam apparuit purpureun quod ego ⁊ eor pro¬
xiine mortis

Expanded text:
o igitur perscrutante quid fratri opportunius, sine sui damno, posset restituere, unus e circumstantibus, evaginatum gladium cervici ejus illidens, caput abstulit ac per muros Coloniae circumtulit. Quod cernens Theodoricus, ipsa confestim urbe potitus, regias invasit opes. Et primates civitatis in sua sibi verba jurare compellens, dum in basilica Sancti Gereonis sacramenta exigeret, visum illi fuit quemdam pugno suo latus percussisse. Et conversus ad suos: « Observate, rare conatus sit. » Observantibus autem eis, a cubiculariis veste remota latus regis inspectum, nullumque vulnus est inventum. Solummodo signum quoddam apparuit purpureum, quod ego reor citae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam peregrimis lingus et ediscendis operam dedit
in quibus latiña ita didicit ut ea ac patria lingua ora¬
re sit solitus grecam uero melius intelligere quãm pro¬
ferre poterat ltem barbara et antiquissima carmina
quibus ueterum regum actus et hella canebantur
scripsit memorieq̃z mandauit luchoauit et gramati¬
cam patrio sermone mensibus etiam iuxta proprĩa
linguã uocabula imposuit qui ante id tempus apud
frãncos ꝑtum latinis partim barbaris nomibus pro¬
m̃icialintur item ueritos un ꝓropxus appellatiombꝰ
insignunit cum prius̃ non amplius qm uix quatuor
uentorũ uocabula possent innenri Et de mensibus
quidem lannarium mutarmanoch. februariu hor¬
tembrem unichinnanoth. octobrem mũdumemanoth¬
⁊ louembrem herbismanoch. decembrem heilagnia¬
noth appellauit¬

Expanded text:
etiam peregrinis linguis ediscendis operam dabat, in quibus Latinam ita didicit, ut ea ac patria lingua orare sit solitus, Grecam vero melius intellegere quam profecit. Item barbara et antiquissima carmina, quibus veterum regum actus et bella canebantur, scripsit memoriaeque mandavit. Inchoavit et grammaticam patrii sermonis. Mensibus etiam iuxta propriam linguam vocabula imposuit, cum ante id temporis apud Francos partim latinis, partim barbaris nominibus, pronunciarentur. Item ventos duodecim propriis appellationibus insignivit, cum prius non amplius quam vix quatuor ventorum vocabula possent inveniri. Et de mensibus quidem Ianuarium Wintarmanoth, Februarium Hortembrem Witumanoth, Octobrem Windumemanoth, Novembrem Herbistmanoth, Decembrem Heilagmanoth appellavit
Abbreviated transcription (Latin):
ut pretuli a sanctorum memoria per se auellere
cupiens cõmitantibus pluxinus apprepinquabat
s̾qr non minus in reges quam in alios homĩes
diuina quod uilt excercet potencia qui merces
alios arguerat sit ip̃e mers ut mainfeste intellige¬
ret quãius ipse esset potens potencioribus concedẽ¬
dum Quippe martires fugitium tuebantur et
econtra hostes longe asuis penetr alibus arcebant
factus point furorem filioqz redit in patren igno¬
scit culpam desecuritate pollicetur. Ita demũ abeñdi
copia concessa edi beatorum martirum succedit eos¬
qz patronos humili prece deposcit quorum exꝑtus
fuerat maifestum iurtutis iudicium Ut que qͣm
probata sibi eorum inerita essent plurimũ auri et
argenti ad exornandas eorum memorias obtulit
et ad exaltandum loci magnificenciam numerosa

Expanded text:
ut praetuli, a sanctorum memoria per se avellere ut praetuli, a sanctorum memoria per se avellere cupiens, comitantibus plurimis appropinquabat. Sed quia non minus in reges quam in alios homines divina quod vult exercet potentia, qui inertes alios arguerat, fit ipse iners; ut manifeste intelligeret, quamvis ipse esset potens, potentioribus concedendum. Quippe martyres fugitivum tuebantur, et e contra hostes longe a suis penetralibus arcebant.factus, ponit furorem, filioque redit in patrem: ignoscit culpam, de securitate pollicetur. Ita demum abeundi copia concessa, aedi beatorum martyrum succedit, eosque patronos humili prece asciscit, quorum expertus fuerat manifestum virtutis indicium. Utque quam probata sibi eorum merita essent agnovit, plurimum auri et argenti ad exornandas eorum memorias obtulit, et ad exaltandam loci magnificentiam numerosa
Abbreviated transcription (Latin):
Interea dum hec aguntur dagobertum mar¬
tiribus humili corde prostrãtum sompuris
repente corripit liq prouo ita conacenti tres ad stãt
uiri et corporum lunamentis et uestum intore conspi¬
cui Cumqz in eos stupefactus intenderet uius co¬
rum qui socios prestare ueneranda canicie et auc¬
iusium rustieum et elenterium et nostra hic corpo¬
ra tegi Sed qr famã nostram sepultura quam iude
et domus huius uilitas obscurauit si memoriam
nostri te ornatum ne promictis hac te possumus
quam pateris liberari angustia et in cunctis auxi¬
liante deo prescare suffragium Et ne putes sompnii
te illusum faritasia accĩpe signũ ueritate subux ũ
E gesta humo qua monumenta nostra terguntur
quem ꝙ se pulchraut contineat lictere in singuli
ex presse docobunt. Ilico ex ꝑgefactus nomĩa que
audierat describit et ex martirunr alloquio ingẽti
ex ultacions tripudians uoto se quod postea studio¬
sissime reddidit obligat post hec clotarius filium

Expanded text:
Interea dum haec aguntur, Dagobertum martyribus humili corde prostratum somnus repente corripit, eique prono ita coniacenti adstant tres viri et corporum liniamentis et vestium nitore conspicui. Cumque in eos stupefactus intenderet, unus eorum, qui socios praestare veneranda canicie et aucnisium, Rusticum et Eleutherium, et nostra hic corpora tegi. Sed quia famam nostram sepulturae, quam vides, et domus huius vilitas obscuravit, si memoriam nostri te ornatum ire promittis, hac te possumus quam pateris liberare angustia et in cunctis, auxiliante Deo, praestare suffragium. Et ne putes somnii te illusum fantasia, accipe signum veritate subnixum. Egesta humo, qua monumenta nostra teguntur, quemque quod sepulchrum contineat, litterae in singulis expresse docebunt'. Hico expergefactus, nomina quae audierat describit, et ex martyrum alloquio ingenti exultatione tripudians, voto se, quod postea studiosissime reddidit, obligat. 10. Post h
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a impenitudine impediente nos illa iunenianiur indig̃i
his dictis et ip̃e paulisper mero indulsit et onnibus id fa
peringilem ac dei laudibus et obsecratiombus honeratã
luci fuperuenienti presentauit in cuius crepusculo mi¬
nistros aulicos uocauit et elemosiias ꝙͣ largissime pau¬
peribus et seruis dei tam monachis quãq canonicis
porrigi iussit missarumq sollennnia per quoscimia po¬
tuit celebrari fecit non tantum sibi metuens quãtum
ecclosie sibi credite prospicieus

Expanded text:
nostra inpenitudine inpediente, nos illa inveniamur indigni". nostra inpenitudine inpediente, nos illa inveniamur indigni". His dictis, et ipse paulisper mero indulsit et omnibus id facpervigilem ac Dei laudibus et obsecrationibus honeratam luci supervenienti praesentavit. In cuius crepusculo ministros aulicos vocavit, et elemosinas quam largissimę pauperibus ac servis Dei, tam monachis quamque canonicis, porrigi iussit, missarumque sollemnia per quoscumque potuit celebrari fecit, non tantum sibi metuens, quantum ecclesię sibi credite prospitiens
Abbreviated transcription (Latin):
ta uespera uisam uel ate mostratam sed scio hoc siguñ
cometarium esse de quo iam in preteritis loquti summꝰ
diebus / quid autem portendere tibi uideatur edicito Cũq
aliqua dicerem et tacuissem unñi est in quid ꝙ ad huc
silencio p̃mis mutacio em̃ regni mortem ꝙz principis
hoc mõstrari portento dixit Cumq ego testimomiñ
prophete in medium protulissem quo dicitur asigni
celi ne timueritis q̃ pauent gentes ille sola usus in¬
agnam̃tate et prudencia nõn alium inquit timere
debennus preter illum qui nr̃i et huius creator est
sideris sed eius clemenciam non satis mixari et lau¬
dare possumus qui nram inherciam cum simius
pctores et impenitentes talibus ãmonere dignat.
iudicus quia ergo et me et om̃s coͣminnter hoc tan¬
git ostintum om̃nes pro posse et sane ad meliora¬
festinennis ne forte misericordiam illo prerogante et

Expanded text:
ta vespera visam vel a te monstratam, sed scio hoc signum ta vespera visam vel a te monstratam, sed scio hoc signum cometarum esse, de quo iam praeteritis locuti sumus diebus. Quid autem portendere tibi videatur, edicito!" Cumque aliqua dicerem et tacuissem, „Unum est, inquit, „quod adhuc silentio premis: mutationem enim regni mortemque principis hoc monstrari portento dicitur. Cumque ego testimonium prophetę in medium protulissem, quo dicitur: A signis caeli ne timueritis, que pavent gentes, ille sola usus magnanimitate et prudentia: „Non alium", inquit, „timere debemus praeter illum, qui nostri et huius creator est syderis. Sed eius clementiam non satis mirari et laudare possumus, qui nostram inhertiam, cum simus peccatores et inpenitentes, talibus ammonere dignatur inditiis. Quia ergo et me et omnes communiter hoc tangit ostentum, omnes pro posse et sapere ad meliorafestinemus, ne forte misericordiam illo praerogante et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpropinquante festiutate paschali dirum
semper ac triste portentum idem comete sy¬
dus in signo uirginis apparuit in ea parte eiusdem
qua pemilam eius subtus caudam uero serpentis siłr
coruum qz confringñt quod cum more errantium
minorum transieus signa in capite thauri tandem
sub aurige pedes igneum globum iubarumqz pro¬
lixitatẽm deposuit quas usquequaq porrexerat¬
antea quod cum imperator talium scudiosissimus
primus ut eam conspexissec constitit anteꝙͣ quieti m̃e¬
bra comiteret ab citum quendam idemqz me qui hec
scripsi et qui huius rei scienciam habere credebar per¬
cunctari scudunit quid super hoc michi uideretur. Cui
ueritatem innestigarem et coguitam in castinũ mĩciarẽ
imperator ratus quod erat uerum tempus me redimere
uelle me cogerer triste aliquid respondere parge inquit
in mema huic domui contigua et nobie que conspereri
miͣcia non eñ ame hanc stellam nequaquã preteri¬

Expanded text:
ro mediante festivitate paschali dirum semper ac triste portentum, id est cometę sidus, in signo Uirginis apparuit in ea parte eiusdem signi, qua penulam eius subtus caudam vero Serpentis similiter Coruumque constringunt. Quod cum non more errantium minorum transiens signa, in capite Tauri tandem sub Aurigę pedes igneum globum iubarumque prolixitatem deposuit, quas usquequaque porrexerat. Quod cum imperator talium studiosissimus primus, ut ea constitit, conspexisset, antequam quieti membra committeret, accitum quendam – idem me, qui hęc scripsi et qui huius rei scientiam habere credebar – percunctari studuit, quid super hoc mihi videretur. Cui veritatem investigarem et cognitam in crastinum nuntiarem, imperator ratus – quod erat verum – tempus me redimere velle, ne cogerer triste aliquid respondere, „Perge", inquit , „in meniana huic domui contigua et nobis que perspexeris nuntia! Novi enim a me hanc stellam nequaquam praeteri
Abbreviated transcription (Latin):
rectum ĩter direx it qui assidiuis inicursionibus francorũ
fluuium bello subactis thorngos postea eo ꝙ sapombus aux¬
ilum tulissent depopulatus est denno autem saxombus
rebellare parentibus clotarium Iterum aduersus eos monet¬
excercitum Uerum saxones superioris belli plaga humi¬
mediam exceptis comugibus et liberis loco offerunt pig¬
noris Quod franci despectui habentes Iterum adorumitur.
prelium Coacti saxones manũ conferere tanta in franchos
strage debachati sunt ut uix pauci clothario superessent ad
fuge potuis sotietatem quã ad preliandi subsidium

Expanded text:
rectum iter direxit, qui assiduis excursionibus Francorum fluvium bello subactis, Thoringos quoque, eo quod Saxonibus auxilium tulissent, depopulatus est. Denuo Saxonibus rebellare parantibus, Clotarius adversus eos exercitum movet. Verum Saxones superioris belli plaga humimediam, exceptis conjugibus ac liberis, loco offerunt pignoris. Quod Franci despectui habentes, praelium adoriundum putarunt. Coacti Saxones manum conserere, tanta in Francos strage bacchati sunt ut vix pauci Clotario regi superessent ad fugae potius societatem quam ad praeliandi subsidium
Abbreviated transcription (Latin):
expectentes Porro brumchildis quã sigibertus
dum aperuasione urbim rediret fraternarum
parisius sibi occurrere imperauerat in eadem de¬
gens urbe nece mariti comperta fluctuabat animo
qualiter se suamiq prolem ab inmmnenti interitu
liberaret Time gondoaldus dux arreptum puer¬
um childebertũm nomine per fenestramn in spor¬
ta depositum cuidã fidelium suorum tradit ut
perductum adintente gondoaldo de quo premisimꝰ
uinuersi austrasii in regtnum paterimũ sublimait
brunchildem onere filii leuatam altera inuadit
cura nam sibuet timenti nec sompnus occulis.
nec amino quies aliqua dabatur Cui et si uolunita
discedendi erat deerat tamen facultas Tantis exgo p̾¬
ssa follicitudimbus a superuemente chilperico r otho¬
mago in exilium mietitux thesauri quoque mariti¬
sunt opibus chilperici sociati filie uero bruichildis¬
meldis ad custodiam inisse sunt

Expanded text:
expetentibus. Porro Brunichildis, quam Sigebertus, dum a pervasione urbium rediret fraternarum, Parisius sibi occurrere imperat, in eadem degens civitate, nece viri comperta, fluctuabat animo qualiter se suamque prolem ab imminenti liberaret interitu. Tunc Gundoaldus dux arreptum puerum, Childebertum nomine, per fenestram in sporta depositum cuidam fidelium suorum tradit, ut perductum, adnitente Gundoaldo, de quo praemisimus, universi Austrasii in regnum sublimant patris. Brunichildem onere filii levatam altera invadit cura. Nam sibimet timenti nec somnus oculis, nec animo quies dabatur. Cui etsi voluntas discedendi erat, facultas deerat. Tantis ergo pressa sollicitudinibus, a superveniente Chilperico Rothomagum in exsilium truditur. Thesauri ejus opibus Chilperici sociati; filiae Meldis ad custodiendum missae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
obside domũ redire permisit imperator ceadagrum
uero ceteris abroditis dimissis secum retinuit misit¬
aũt imperator ad populum abroditorum legatos qui
suo suscipiendo senteuciam meliores tamen ac presta¬
ciores quosq de illius receptione concordare acceptis
ab eo quos imperauit obsidibus in regñ suũ eum

Expanded text:
obside, domum redire permisit, Ceadragum vero, ceteris Abodritis dimissis, secum retinuit, missisque ad populum Abodritorum legatis, si suo recipiendo sententiam, meliores tamen ac praestantiores quosque de illius receptione concordare, acceptis ab eo quos imperaverat obsidibus, in regnum suum eum
Abbreviated transcription (Latin):
est defuga ac ꝑfidia aizonis quomodo fraudulenter
ansonã uillam ingressus et apopulo illo que dolo de¬
ceperat reciptus̾ totam ciuitatem destruxerat castel¬
la eisdem regionis que firmiora uidebantur minne
rat missoq ab abdixahima regem sarracenorum fr̃e
gerendum iudicans consiliariorum suorum aduẽtũ

Expanded text:
est de fuga ac perfidia Aizonis, quomodo fraudulenter Ausonani ingressus et a populo illo, quem dolo deceperat, receptus Rotam civitatem destruxit, castella eiusdem regionis, quae firmiora videbantur, vit, missoque ad Abdiraman regem Sarracenorum fratre gerendum iudicans, consiliariorum suorum adventum
Abbreviated transcription (Latin):
Canno hyeme transacta saxones et orientales
franci expeditionem in sorabos sclauos qui
obedientes non erant facere iussi imperata ab impe¬
garomĩa fluuiũ et circa pireneum montẽ habitabãt
propter sublatum suũ ducem nomĩe signiuignũ
qũe imperator ob mmim̃a eius insolencĩa ac morum
prauitatem inde substulerat solita leuitate cõmoti
conuracione facta om̃imoda defectione destinerunt
sed duabus expedicionibus ita sunt edomiti ut tar¬
da eis dedicio et pacis impetracio uideretur

Expanded text:
CXVI. Hieme transacta, Saxones et orientales Franci expeditionem in Sorabos Sclavos, qui dicto audientes non erant, facere iussi, imperata stGaronnam et circa Pirineum montem habitant, propter sublatum ducem suum nomine Sigwinum, quem imperator ob nimiam eius insolentiam ac morum pravitatem inde sustulerat, solita levitate commoti, coniuratione facta, omnimoda defectione desciverunt; sed duabus expeditionibus ita sunt edomiti, ut tarda eis deditio et pacis impetratio videretur
Abbreviated transcription (Latin):
hic imperator anno Ieo legatos imperatoris kraroli
qui ad predecessorem suim missi fuerant constartino¬
aquis graui ubi ad imperatorem uenerunt sad apturo
pacti ab eo in ecclesia susapientes more suo / Iest asrena
sugua sauder ei dixerunt imperatorem em̃ et basiseũ

Expanded text:
eius imperator factus legatos domni imperatoris Karoli, qui ad Niciforum missi fuerunt, in ConstantinoAquisgrani, ubi ad imperatorem venerunt, scriptum pacti ab eo in ecclesia suscipientes more suo, id est Greca lingua, laudes ei dixerunt, imperatorem eum et basileum
Abbreviated transcription (Latin):
generalem connentũ habuit haldefonsi quoque princi¬
pis galliciarum missos quoẽ pro amicicia firmanda
baalut sarracenorum ducis qui locis montuosis
aquitame proximis principabatur micios pacem
petentes et dona ferentes excepit ac remisit conce¬
ne corporis natino superatus calore in multimodos
luxur ie raperetur anfractus cum confilio suorum
hyrmĩgardam futuram regnĩa claris ortã nata¬
libus ui pote filiam ingẽrrãm comitis sibi matri
Nam ciuitatem ausoña castrum cardonam casta¬
ferram et reliqua oppida oln deserta munuit habi¬
tari fecit et burrello comiti cum congrius auxilue
tuenda cõmisit

Expanded text:
generalem ibidem habuit. Adefonsi Galletiarum principis missos, quos pro amicitia firmanda ecnon et Bahaluc Saracenorum ducis, qui locis montuosis Aquitaniae proximis principabatur, missos pacem petentes et dona ferentes suscepit et remisitne corporis nativo superatus calore, in multimodos luxuriae raperetur anfractus, cum consilio suorum, Hermengardam futuram reginam, claris ortam natalibus, ut pote filiam Ingrammi comitis, sibi sociaNam civitatem Ausonam, castrum Cardonam, Castamserram, et reliqua oppida olim deserta, munivit, habitari fecit, et Burrello comiti cum congruis auxiliis tuenda commisit
Abbreviated transcription (Latin):
hildeberto monarchiam regn francorum¬
tenente archangelus michael apparens au¬
sberto abruicensi ep̃o monuit eum semel et lterum
ut in loco maris qui ꝑropter emmenciam sui tumba
uocatur fundaret ecclesiam in memoriam sui uoleñ
talem ueneracionem sibi exhiberi in pelago qualis
exhibetur in monte gargano interim taurus a latro¬
ne furtumm raptus in Illo loco religatur unde epũs ter¬
cio ãmonitus ut in illo loco fundamentum laceret ubi
taurum religatum inuenixet et sieut eum terram pe¬
dibus protrmisse uideret sic ecelesie ambitum duceret
ecclesiam in honore sancti archangeli michaelis consti¬
tuit Ex Illo etiam tempore sieut in monte gargano Ita
archangeli frequentari cepit
minatum ꝓrincipatus sui heredem relinquit Quod¬
agnoscens plectrudis relicta pipimi karolum captũ
in colonia urbe custodie mancirat et cum nepote suo theo¬
daldo maiore domus occupat principatum

Expanded text:
hildeberto monarchiam regni Francorumtenente, archangelus Michael apparens Autberto Abrincatensi episcopo, monuit semel et iterum, ut in loco maris, qui propter eminentiam sui Tumba vocatur, fundaret aecclesiam in memoriam sui, volens talem venerationem exiberi sibi in pelago, qualis exibetur in monte Gargano. Interim taurus a latrone furtim raptus, in loco illo religatur. Unde episcopus tertio admonitus, ut in illo loco fundamentum jaceret, ubi taurum religatum inveniret, et sicut eum terram pedibus protrivisse videret, sic aecclesiae ambitum duceret, aecclesiam in honore sancti archangeli constituit. Et ex illo tempore, sicut in monte Gargano, ita archangeli frequentari cepitmento, principatus sui heredem reliquit. Plictrudis relicta Pipini Karolum privignum suum captum in Colonia urbe custodiae mancipat; et cum nepote suo Theodoaldo majore domus principatum
Abbreviated transcription (Latin):
tum indicus congiẽgatis austrasus et de regno bur¬
gundie aux iliaribus uallidis gondoaldum ac uui¬
tricionem his prefecit Mandatqz ut hostilem terram¬
petentes predas agant incendia spergant captiuos¬
quot quot poterint adducant qui ecampania remẽ¬
si disgressi gagum suessonicum uastaturi agredĩt᷑
qui sibi parebant astito etiam landerico qui tutor a
gestans puerum rogat ne infanciam regis pupil¬
li contempnentes hostibus agros de populando relin¬
quant Meminerintqz se non contemptum puericie
promisisse sed uenerationem regie magestati. fo¬
uerent porro honorem qui conferenduni in cuius ad¬
hunc pesito escimassent ne in matura etate uacuu ᷤ
potestatis plenus ignomime iex maneret Se certe
quibus posset modis remuneraciom pre filio non
defuturam que spectatrix cunctarum ac testis uuiꝰ¬
cuiusqz uel igaie uel iurtutis in emmenciori con¬
scituta loco de super puguam expectaret Cumq¬

Expanded text:
tis igitur cunctis austrasiis et de regno Burgundiae auxiliaribus validis, Gundoaldum ac Wintrionem duces his praeficit, mandatque ut, terram hostilem petentes, praedas agant, incendia spargant, captivos quamplures abducant. Qui e Campania Remensi digressi, pagum Suessionicum vastaturi aggrediuntur, qui sibi parebant Francis, ascito etiam Lauderico qui tutor a gestans, rogat: « Ne infantiam regis pupilli contemnentes, hostibus depopulandos agros relinquant. Meminerint se non contemptum pueritiae promisisse, sed venerationem majestati regiae. Foverent porro honorem, quem conferendum in cunis adhuc posito aestimavissent, ne in matura aetate vacuus potestatis, plenus ignominiae rex remaneret. Se certe, quibus posset modis, remunerationi pro filio non defuturam, quae spectatrix cunctorum, ac testis uniuscujusque vel ignaviae, vel virtutis, in eminentiori constituta loco desuper pugnam spectaret. » Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
id uelitis placuit regine sentencia ac regeni ad¬
huc ubera matris suggentem aginina sequntur
surgens ex cercitus siluam landerico du ce est ingre¬
ssũs Cu arrepta securi ramum prescidit arbori
suspensumqz tũmabulum collo equi cui insedebat
ferens hortatur socios ut suum om̃s sequantur ex ẽ¬
peruenerunt interea fredegundis clotariũ silium
suum proprus gestas in ulius usq ad locum.
certantĩs armatum precedebat excercitum ut misera¬
tio eos insantis accederet quem si uicti forent de rege
est hec quam contemplor silua cum hesterno sero hic
milla parerent uel munma iurgulta Cui socuus Tu
in quit predianas ad huc ructans epulas umoqr
solutus obluuom mandasti prox mia et oꝑptuna
nos equis nostris inuenisse Nunquid non audis
cintmnabula pascencium equorum collis deppendẽ

Expanded text:
a regem adhuc matris sugentem ubera ferrata sequuntur surgens exercitus, silvam Landerico ducente est ingressus. Qui, arrepta securi, ramum praecidit arboris, suspensumque tintinnabulum collo equi cui insidebat ferens, hortatur socios ut suum omnes sequantur exeme castris. Interea Fredegundis Clotarium filium suum propriis gestans ulnis, usque ad locum minis armatum praecedebat exercitum, ut miseratio eos infantis accenderet, quem, si victi forent, captivum de rege m est, ait, haec quam contemplor silva, cum hesterno vespere hic nulla apparerent vel minima virgulta? » Cui socius: « Tu, inquit, pridianas adhuc ructans epulas, vinoque solutus, oblivioni mandasti proximi saltus opportuna nos equis nostris invenisse pascua. Nunquid non audis tintinnabula pascentium equorum collis dependenti
Abbreviated transcription (Latin):
factus est murus paries uias Cumq mirareritur
actoniti et minio scupore constricti ⁊espicientes in
altum iuderunt signum crucis in celo flãmeo ful¬
gore splendescere Augelus quoque domĩ accipiens
illud in mambus stetit supraportam et ait cum
nec diademate retentem ex hibuit uel equi pote¬
tis uehiculum requisunt sed humilis a selli terga
insidens dedit cultoribus suis humilitatis exemplu¬
Tune hperator gaudens de alloqutione angelica
depositis imperũ insignibus discaleiatus protins¬
it zona linea tantum precinctus crucem domini ma
erigens properauit ad portam et in eius prorumpens

Expanded text:
tur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exemplTunc imperator gaudens in Domino de visu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manerigens properabat, ad portam usque progrediens
Abbreviated transcription (Latin):
cepit isdem uir mutata mente insaniens amino
sitatem in se regis prouocare ⁊lam direptiomi a¬
lienarum rerum studens superbie deditus elatione
plenois locum deir ahendi inuidentibus sibi dedit
qua decausa ex asperatus dagobertus interfuere
cum moliebatur Unde tritus rodoaldus ad clota¬
rium regem se contulit obsecrans ut suam uitã¬
apud filiuiri obtinere dignaretur Ob hoc igit.
cum dagoberto accessisset nlla instante mora
iussu regis aute hostiui Ipsuis cubili regalis
abertarĩo starponensi capite trincatur

Expanded text:
coepit idem vir, mutata insaniens mente, iracundiam in se regis provocare. Nam direptioni rerum studens alienarum, superbiae deditus, elationis plenus, locum detrahendi invidentibus sibi dedit. Qua de causa exasperatus Dagobertus interficere eum moliebatur. Unde territus Rodoaldus ad Clotarium se contulit, obsecrans ut suam apud filium vitam obtinere dignaretur. accessisset, nulla exstante mora, jussu regis ipsius ante ostium cubiculi regalis a Bertario Scarponensi capite truncatur
Abbreviated transcription (Latin):
inditu. in ytalito mari octo nauel̾ negociatorũ
de sardima ad ytaliam reuertenciũ apiratis capte
ac dimerse sunt De normania uel dacia xiii pira¬
tice nauel egresse primo in flandrensi lictore pre¬
dari molientes ab his qui in presidio erant repul¬
se sunt ubi tamen ab eis propter custodum incurĩa
aliquot cases iille mcense et paruus peccoris mi¬
merus abactus est in ostio sequane similia tẽp̃tante
resistentibus sibi lictoris cuscodibus quĩqz suorum
interfectis irrite recesserunt tandem in aquitaĩto
lictore prosperis use successibus uico quodam qui
uocatur bũdĩ ad integrum depopulato cum ing̃e¬
ti preda ad propria redicrunt¬

Expanded text:
st. In Italico mari octo naves negotiatorum de Sardinia ad Italiam revertentium a piratis captae ac dimersae sunt: de Nordmannia vero tredecim piraticae naves egressae primo in Flandrensi litore praedari molientes ab his, qui in praesidio erant, repulsae sunt; ubi tamen ab eis propter custodum incuriam aliquot casae viles incensae et parvus pecoris numerus abactus est. In ostio Sequanae similia temptantes resistentibus sibi litoris custodibus, quinque suorum interfectis inritae recesserunt. Tandem in Aquitanico litore prosperis usae successibus vico quodam, qni vocatur Buyn, ad integrum depopulato cum ingenti praeda ad propria revers
Abbreviated transcription (Latin):
Eria qͣuita qua cena dom̃i celebratur cũ
imperator ab ecclesia peracto satro officio re¬
icaret lignea portitus per quã incedebat cum et fragi¬
li materia esset edifficata et tunc iam martida et pũ¬
trefacta que contiguacionem et tabulatum sustinebãt
pondus aliquod ferre non possent indecenter de super impe¬
ratore subita ruma cum xx eceo amplius hominibus.
qui una ibant ad terram usque deposuit qui casus cum
pleros qz ex his qui simul deciderant grauiter afferisset
pectoris pars smiftra concusa est et auris dextra In
parte poster iore uuluerata fennur quoqz dextrum cuiu¬
sdam ligni pondere iuxta ingiuem collisum sed in¬
stanciã medicorũ qui ei curam adhibebant sũma ce¬
leritate connaluit Nam uicesima postꝙͣ id acciderat
die nomo magnui profectus est ut uenationes excerce̾t¬

Expanded text:
eria quinta, qua cena Domini celebratur, cum imperator ab ecclesia peracto sacro officio remearet, lignea porticus, per quam incedebat, cum et fragili materia esset aedificata et tunc iam marcida et putrefacta, quae contignationem et tabulatum sustinebant, transtra pondus aliquod ferre non possent, incedentem desuper imperatorem subita ruina cum viginti et eo amplius hominibus, qui una ibant, ad terram usque deposuit. Qni casus cum plerosque ex his, qui simul deciderant, graviter adfecisset, pectoris pars sinistra contusa est et auris dextra in parte posteriore vulnerata, femur quoque dextrum cuiusdam ligni pondere iuxta inguina conlisum. Sed instantia medicorum, qui ei curam adhibebant, summa celeritate convaluit. Nam vicesima, postquam id acciderat, die Noviomagum profectus venatu sese exerce
Abbreviated transcription (Latin):
picture sue uemistatis pulchritudine cernentibue̾ penit̾
uiicere uideretur magorum tamen ymagines preter
munera que offerebant mĩme claritas illa radiauit
In multis regionibus fruges grandims uastacione de¬
lete atqz in quibusdam locis simul cum ip̃a grandine ue¬
ri lapides atqz ponderis decidere uisi donũs quoqz de
celo tacte homines ac cetera anmalia passim fulmmmt
ictu preter solitum crebro examinara dicinitur dequta
est ng̃ẽs pestilencia et hom̃n mortalitas que per totã¬

Expanded text:
picturae suae vetustatis pulchritudine cernentibus penitus vincere videretur; magorum tamen imagines praeter munera, quae offerebant, minime claritas illa inradiavit. Et in multis regionibus fruges grandinis vastatione deletae atque in quibusdam locis simul cum ipsa grandine veri lapides atque ingentis ponderis decidere visi. Domus quoque de caelo tactae hominesque ac cetera animalia passim fulminum ictu praeter solitum crebro exanimata dicuntur. Secuta est ingens pestilentia atque hominum mortalitas ma
Abbreviated transcription (Latin):
ludonicus prissimmus imperator crebro fieri ieiuma
orationũq instancia atq elemosinarum largicionibu
diurnitãte per sacerdociũ monebat officium placandam
certissime dicens per hec portenta magña humano ge¬
neri futuram cladem

Expanded text:
ingula piissimus imperator crebro fieri ieiunia, orationumque instantia atque elemosinarum largitionibus divinitatem per sacerdotium monebat offitium placandam, certissime dicens, per haec portendi magnam humano generi futuram cladem
Abbreviated transcription (Latin):
la quedam annorum duodecim ab onni cibo per decem
menses abstinens in saxoma in pago qui uocatur suih¬
sazi uigniti tres uillelgnecelesti cremate in territorio¬
cõmensi ytalie cimitatis in uico grabadona in eccłia
saucti Iohannis baptiste ymago saucte marie puerũ
ihmn gremio continens ac magorũ mnuuera offer̃e¬
cium in abstida eiusdem eccł̃ie depicta et obmimiã ue
tustatem iam pene abxlita tanta claritate per duoꝵ
dicrum spacium effulsit ut om̃em splendorem none

Expanded text:
la quaedam annorum fere XII ab omni cibo per decem menses abstinens. Et in Saxozai, viginti tres villae igne coelesti crematae suntCometensi Italiae civitatis in vico Grabadona in ecclesia sancti Iohannis baptistae imago sanctae Mariae puerum Iesum gremio continentis ac magorum munera offerentium in absida eiusdem ecclesiae depicta et ob nimiam vetustatem obscurata et pene abolita tanta claritate per duorum dierum spatia effulsit, ut omnem splendorem novae
Abbreviated transcription (Latin):
Ost septem uero dies rex concione uocata cũ
romia uenisset onnibus patefecit et ex inde
inchoatum est de inuestigandis uidelicet q̃ pontisici
Obicielantur criminibus qui tamen poscq̃m nullus
pulo in basilica beati petri apłi euuangeliũ ferens am¬

Expanded text:
ost 7 vero dies rex concione vocata, curadventus omnibus patefecit et exinde cincoatum est, de discutiendis, quae pontifici obiecta sunt, criminibus. Qui tamen, postquam nullus pulo in basilica beati Petri apostoli evangelium por
Abbreviated transcription (Latin):
tibus flumimbusqz exuberet Est in ea silua uocabulo le¬
cencia non contemꝑnende magnitudimis biturigibus atq
ariminis confiis In qua usq hodie ostenditur lapidea
domus brunichilde regine quondam franiorum ameno
fronte opposite cingunitur silua uenaciomi congr ia
Has omnes proiuncias dum franci occupassent indua ᷤ
tantummodo partes diuidentes eamqz septentr ionẽ uersu
tenditur et intez mossam et rhemũ est austriã Illam uero
que a mosa ad ligerim usqz pertingit neustriam uocauerũt

Expanded text:
tibus fluminibusque exuberet. Est in ea et silva, vocabulo Letibus fluminibusque exuberet. Est in ea et silva, vocabulo Leccenna, non contemnendae magnitudinis, Biturigibus atque Arvernis confinis; in qua usque hodie ostenditur lapidea domus Brunichildis reginae quondam Francorum, amoeno fronte oppositae cinguntur silva venationi congrua. Has omnes provincias dum Franci occupassent, in duas tantummodo partes dividentes, eam quae septentrionem versus tenditur et inter Mosam et Rhenum est, Austriam; illam vero, quae a Mosa ad Ligerim usque pertingit, Neustriam vocaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
equitama ui plemo ltiq iulio uidetur a gar¬
onna flumĩe usi ad montes pireneos et adeã
partem que est ad hyspainam pertinet spectat inte occasu
solis et septemtrionem Plus tamẽ hoc tempore determi¬
ob liquo cursu ligeris flumimis qui ex plurima terminꝰ
est in orbem agitur hec acircio occeanũ qui acquita mens
sinis donum ab occasu hyspanias habetur a septentrione
et oriente lugdunensem abenro et meridie narboneusem
que mĩc clarus nostros dicitur Cadicox. Tholosa baualis
Rothemus lemois petragorica pictanis burde galis Sanc¬
toua et engolisina sluui quoqz non parui nominis In
eadem sunt prouincia clauer qui non multo minor li¬
geri eus ex ip̃o alter dordonna ⁊ c que ex monte qui dor
dicitur et est in sinbus aueruorum duobus staturienᷤ
fontibus quorum uni nomẽ est dor alteri doma qui pro¬
cul ab ip̃o monte comũgunitur in garoniam insluit
deu que acquit ania dicta est eo quod ceteris prouincis fõ¬

Expanded text:
quitania, ut Plinio atque Julio videtur, a Garumna flumine usque ad Pyrenaeos montes et eam partem quae ad Hispaniam pertinet, spectat inter occasum solis et septentrionem. Plus tamen hoc tempore determiobliquo cursu Ligeris fluminis, qui ex plurima parte terminus ejus est, in orbem agitur. Haec a circio Oceanum, qui Aquitanicus sinus dicitur; ab occasu, Hispanias habet; a septentrione et oriente, Lugdunensem; ab euro et meridie, Narbonensem quae nunc Clarusmons vocatur, Cadurx, Tolosa, Gavalis, Rotenus, Lemovix, Petragorica, Pictavis, Burdegalis, Santonia, et Engolisma. Fluvii quoque haud parvi nominis in eadem sunt provincia: Elaver, qui non multo minor Ligeri ejus excipitur alveo. Dordonia etiam, qui ex monte qui Dor dicitur, et est in finibus Arvernorum, duobus scaturiens fontibus, quorum uni nomen est Dor, alteri Donia, qui haud procul a monte ipso conjunguntur, in Garumnam influit. Denique Aquitania dicta est, eo quod prae caeteris provinciis fon
Abbreviated transcription (Latin):
de serere abhorr eret Concepit inter ea regnia pueruz
natum q perdux it ad baptismũ et uocauit ingomirũ
qui in albis positus spiritum exalans uite transmi¬
tizatus est nomĩe dii nostei hunc presenti uite frauda¬
uerũt Cui regina gracias ait onnipotenti deo a¬
go qui dignatus est ex meo u thero primo genitum
baptizatum uocauit clodomirum Quo egrotante rex
comugem cepit increpare dicens Et hic propter suꝑ¬
stitõem urãm deorum incurret offensam sed orante
regina puero salus penitus r estituitur¬

Expanded text:
dem conversione. Concipit interea regina puerum natumque perducit ad baptismum, quem vocavit Ingomirum. Qui in albis positus spiritum exhalans vitae transmitizatus est nomine, dii nostri illum praesenti luce fraudaverunt. » Cui regina: « Gratias ago, ait, omnipotenti Deo, qui dignatus est ex meo utero primogenitum baptizatum vocavit Clodomirum. Quo aegrotante, rex conjugem coepit increpare, dicens: « Et hic propter superstitionem vestram deorum incurret offensam. » Sed, orante regina, puero salus est restitut
Abbreviated transcription (Latin):
cando tantam curam habuit ut mĩquam dou po¬
situs sine ipsis cenaret miquã łter sme illis faceret
agmen extremũ quidem ad satellitum numero ad
hoc otdinati tuebantur que cum uulcherrime issẽt
et ab eo plurmiũ diligerentur mirum dictu ꝙ nu¬
llam carum cuiquam ant suorum aut exterorinti
imptui dare uollut sed om̃s secum usque ad hobitũ
felix aduerse tamen for tune malignitatem ex ꝑtuᷤ

Expanded text:
cando curam habuit, ut numquam domi positus sine ipsis caenaret, numquam iter sine illis faceret. quarum agmen extremum ex satellitum numero ad hoc ordinati tuebantur. Quae cum pulcherrimae essent et ab eo plurimum diligerentur, mirum dictu quod nullam earum cuiquam aut suorum aut exterorum nuptum dare voluit, sed omnes secum usque ad obitum sfelix, adversae fortunae malignitatem expertus
Abbreviated transcription (Latin):
oblitus fuit ꝙ ad honorem sancte dei ecclesie et
tunũ capitula etĩam qued legibus super addidit
in quibus cause forenses claudicare uidebantur que
actemis uelut nectessaria obseruantur¬

Expanded text:
sanctae Dei ecclesię, terea capitula quedam legibus superaddidit, in quibus cause forenses claudicare videbantur, que actenus veluti pernecessana servantur