comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cui quam audire concedit. Ita siquis diuersum quiduellit decernere
potius minuat quã illa cor rum pat. Que sicut oport& aicunctis pontifici¬
bus intemerata seruant᷑ ꝑ uniuersis ecclesias tranquilla paxerit
& firma concordia. &iterum. In omnib inquid aecclesi asticis causis
causis his legibus obsequimur quas cid pacificã obseruantiã omnium sacer¬
simulto plures aliud quã istista tuere dernant innulla reuerentia
sit habendum quic quid fuerit p̃dicatorum constitutione diuersum suf¬
ficient̃ putamus cunctis indicit᷑ nede inceps alit̾ quã ascĩs constitutũ
ẽ patrib sacratissimũ paschai cȩlebr&ur qđ si testimonia tantorũ
sacer dotum forsitan quis obtinatamente dispexit. &iã storia
aec clesi astica paria breuit̃ intimata repperi& multorũque relati¬
one pontificum & maxime beatianas thasi cuius & supra meminim

Expanded text:
cuiquam audere conceditur: ita ut si quis diversum quid velit decernere, se cuiquam audere conceditur: ita ut si quis diversum quid velit decernere, se potius minuat, quam illa corrumpat. Quae si, ut oportet, a cunctis pontificibus intemerata serventur, per universas Ecclesias pax erit, et firma concordia. Et iterum: In omnibus, inquit, ecclesiasticis causis, his legibus obsequimur, quas ad pacificam observantiam omnium sacersi multo plures aliud quam illi statuere decernant, in nulla reverentia sit habendum quidquid fuerit a praedictorum constitutione diversum. Sufficienter, ut putamus, cunctis indicitur ne deinceps aliter quam a sanctis constitutum est Patribus sacratissimum Pascha celebretur. Quod si testimonia tantorum sacerdotum forsitan quis obstinata mente despexerit, etiam in historia ecclesiastica paria breviter intimata reperiet; multorumque relatione pontificum, et maxime beati Athanasii, cujus supra meminimus,
Abbreviated transcription (Latin):
labor ẽ ostendere. Cũ scm c̃ciliũ apud antio chiam posttempora non
longa conueniens eorũ primitus diffinitionem quã depaschali ratione
nitur expressum Om̃s qui cius fuerint dissoluere diffinitione sc̃ĩ & magni
concilu qd apud nicecm congregatum est subp̃sentiã piissimi a ueneran¬
cli prin cipis constantini desalutifera solemnitate pas chali ex cõmuni¬
candis &de aecdesia pellendus ẽe consuemus si tam̃ contentiosus aduer
corrupcionis acꝑtͥbationis extiterit. Nec solum minis teritalis remoua
s& &iam illos qui postdam nationem huius modi cõmonitari tẽptauer int
dã natos omni quoque extrinsecus honore priuari que scãm regulã & sacer¬
dotiũdĩ ꝓmmeruit his non dissimilia uenerabilis papaleo sedisapostolice p¬
sul p̃nuntia uit dicens contra statuta canonum pat̾norũ que ante longis¬
simã a&atis annos in urbe nicena spirita libus sunt fundato decr&is nihil

Expanded text:
labor est ostendere, cum sanctum concilium apud Antiochiam post tempora non labor est ostendere, cum sanctum concilium apud Antiochiam post tempora non ita longe conveniens, eorum primitus definitionem quam de paschali ratione nitur expressum: Omnes qui ausi fuerint dissolvere definitionem sancti et magni concilii quod apud Nicaeam congregatum est, sub praesentia piissimi et venerantoris Constantini, de sancto festo salutiferi Paschatis, excommunicatos et Ecclesia ejectos esse statuimus, si contentiosus adverscorruptionis ac perturbationis exstiterit. Nec solum a ministerio tales removet, sed etiam illi qui post damnationem hujusmodi communicare tentaverint, damnati sunt, omni quoque extrinsecus honore privati, quem sancta regula, et sacerdotium Dei promeruit. His non dissimilia venerabilis papa Leo sedis apostolicae praesul pronuntiat, dicens: Contra statuta canonum paternorum, quae ante longissimae aetatis annos in urbe Nicaea spiritalibus sunt fundata decretis, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
dierum dieb amunerant quibus quinq dies adiciunt quos int̾calares apel¬
labat antiquitas ut solarẽ annũ adimplere uideant᷑. Cum diligens in quisitio
ueritatis ostenderit in duob: lunae circulis in sexaginta dies sed . luiiii. debe¬
aepcictas aegrpti annuas id ÷ undecim dies a cõmodant ut ita demũ lunaris
em̃ sio rationi solis ad aequetur qđ ueris simũ eẽ adque certissimum supra
scriptorũ patrũ sententia conꝓbat᷑ qui iuxta iã aegrptiorum calculationẽ
quarta decimas. luna paschalis obseruantiae tradider̃. sed non nulli
tante subtilitatis siue potius sanctionis argum̃ta ꝑquir. Aueritatis tramit¬
tione. Nulla prorsus oporta ratione discere sy p̃fixã ab his pas chalem
regulam sinceris fnam conuenit obseruatione seruare quanta uero in ec¬
desus tototerrarũ obediffusiborum patrum nitantur auctoritate ñ

Expanded text:
diebus numerant, quibus etiam quinque dies adjiciunt, quos intercalares appeldiebus numerant, quibus etiam quinque dies adjiciunt, quos intercalares appellavit antiquitas, ut solarem annum adimplere videantur; cum diligens inquisitio veritatis ostenderit, in duobus lunae circulis non sexaginta dies, sed quiepactas Aegyptii annuas, id est undecim dies accommodant; ut ita demum lunaris emensio rationi solis adaequetur. Quod verissimum esse atque certissimum, supra scriptorum Patrum sententia comprobatur, qui juxta hanc Aegyptiorum calculationem, quartas decimas lunas paschalis observantiae tradiderunt. Sed nonnulli tantae subtilitatis, sive potius sanctionis ignari, dum alia supputattione nulla prorsus oportet ratione discedere; sed praefixam ab his paschalem regulam sincerissima convenit devotione servare. Quanta vero in Ecclesiis toto terrarum orbe diffusis horum Patrum nitamur auctoritate, non
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis tricenti decẽ & octo pontifices antiquitimoris obseruantiã
& exinde a scõmorsi traditam sic̃ inseptimo libro ecclesiastice refer¬
t historiae solertius in uesti gantes ab octauo id marc̃usq indie
decimo die Kalendarũ apriliũ usq imxinmo kalendarũ iunium
lunã quarta decimã solertius in quirendãq: quia cum soliscursuñ
aequalit̃ uoluit᷑ quantarũ dierum spatus occursũ uernalis ae qui¬
notu consequat᷑. Quiduo decimo halendarum apriliũ die cunc tori
orien taliũ sententiis & maxime aegrptiorũ qui calcula monis p̃
sab bato contingerit qđ semel innona ginta quoq annorum circulo acce¬
lus inquirer& que non primimensis sad ultimi ẽe constara. Sed haec hoc p̃t eu¬
dum eẽ putauimus qđ nimis errerit quilun cmꝑagerent cursũ sui circuli¬
xxxta dierum spatiis aestimantes xii lunares mẽses intricentis sexaginta

Expanded text:
fati trecenti et octodecim pontifices, antiqui moris observantiam, fati trecenti et octodecim pontifices, antiqui moris observantiam, et exinde a sancto Moyse traditam, sicut in septimo libro Ecclesiasticae refertur Historiae, solertius invesdecimo Kalendarum Aprilium usque ad XIV Kalend. Mai. lunam XIV solertius inquirendam aequaliter volvitur, tantorum dierum spatiis occursum vernalis aequinoctii consequatur: qui a duodecimo calendarum Aprilium die, cunctorum Orientalium sententiis, et maxime Aegyptiorum, qui calculationis prae sabbato contigerit quod semel in nonaginta quinque annis accilus inquireret; quam non primi mensis, sed ultimi esse constaret. Sed nec hoc praetereundum esse putavimus, quod nimis errs aestimantes, duodecim lunares menses, in trecentis sexaginta
Abbreviated transcription (Latin):
qui uident᷑ tutibare sustentent᷑ illud quoque nonminorecura notandũ ẽe en¬
suimus in primimensis agnitione fallamur. hic enim penecuntus error
hanc sacratissimã solẽnitate cȩlebrandã filiis usrł qui ex aegrptia seruitu¬
te liberat᷑ indicer& ait in libro exodi ad morsen & aaron intra aegipti
mensis iste principium mensuum primus erit in mensibus anni. Itemq
ibidem primo inquid mense quarta decima die mensis aduesperã cõ¬
me d&is atimã usq ad uicesimã prima eiusdem mensis ad uesperam.¬
Indeutero nomio quoque idem legis lator morses itapopulum dehac
re cõmonadicens obseruamensem nouorũ frugũ & uerni pri¬
tuus de aegypto nocte tanta hac auctoritate diuina claruit primo
festiuitatem paschalem debere caelebrari. Sed quiam̃sis hinc un¬
de sumat exordiũ uel ubi t̃min& euident̃ ubi non collegit᷑ p̃fatiuene¬

Expanded text:
qui videntur titubare, sustentet. Illud quoque non minori cura notandum esse cenqui videntur titubare, sustentet. Illud quoque non minori cura notandum esse censuimus, ne in primi mensis agnitione fallamur. Hinc enim pene cunctus error hanc sacratissimam solemnitatem celebrandam filiis Israel, qui ex Aegyptia servitute liberabantur, indiceret, ait in libro Exodi ad Moysen et Aaron in terra Aegypti: Mensis iste principium mensium, primus erit in mensibus anni. Itemque ibidem: Primo, inquit, mense, decimo quarto die mensis, ad vesperam comedetis azyma, usque ad vigesimum primum ejusdem In Deuteronomio quoque idem legislator Moyses ita populum de hac re commonet dicens: Observa mensem noverum frugum, et verni prituus de Aegypto noctu . Tanta hac auctoritate divina claruit, primo festivitatem paschalem debere celebrari. Sed quia mensis hic unde sumat exordium, vel ubi terminetur, evidenter ibi non legitur, prae
Abbreviated transcription (Latin):
omnium euorum reuolutionem repperies. Tam̃ tenorẽ suũ similem
constantiam neqiunt custo dire concurrentes dies ebdomadarũ & dies
pasche dominicus luna queipsius diei dominica concurrentiũ autom
septima narum ratio quede solis ꝓcursuuenit septeno annorũ iugi
circuitu t̃minatur. In quo ꝑ annos singulos unum numerare curabis.
ineo tantomodo anno in quobis sextus fuerit duos adicies que causa
ubi recursu concordare uideatur. Nam cum inc&eris annis nondis
uaria modo rationis occurrit sed hi qui or dine fixo ꝑomnia decurr
tẽpora mobilium casuã stabili circuitione sineulla possunt difficul¬
tate dirigere: &ideo post expletionem non aginta & quinq an norũ
cũ harumꝰ rerum diligens ad exordium redire uoluerit non ad quintũ
codum scierrilli que nob neces sario praposuimus s ed cid nr̃m primum uigilantemex¬
currat. &ordine qđ diximus ꝑeos qui firmũ cursum r&inetur corum pro gresu

Expanded text:
omnium aevorum revolutione reperias; tamen tenorem similem omnium aevorum revolutione reperias; tamen tenorem similem constantiae nequeunt custodire concurrentes dies hebdomadum, et dies Paschae Domini, lunaque ipsius diei dominici. Concurrentium autem hebdomadum ratio, quae de solis cursu provenit, septeno annorum circuitu terminatur; in quo per annos singulos unum numerare curabis, in eo tantummodo anno, quo bissextus fuerit, duos adicies. 29. Que suo recursui concordari videatur. Nam cum in caeteris annis non disvario modo rationis occurrit. Sed hi qui ordine fixo per omnia decurrunt tempora, mobilium casuum sua stabili circuitione sine ulla possunt difficultate dirigere. Et ideo post expletionem nonaginta quinque annorum, cum harum rerum diligens ad exordium redire voluerit, non ad quintum cyclum sancti Cyrilli, quem nobis necessario proposuimus, sed ad nostrum primum vigilanter excurrat; et ordine quo diximus per eos qui firmum cursum retinent, eorum progressum,
Abbreviated transcription (Latin):
mur quia sc̃is crrilli primum crdum ab annodio ditiani centesimo quim qua¬
ge simo tertio caepit & ultimum inducentesimo quadragesimo septimo termi¬
nauit nos aducentessimo quadragesimouiii anno eiusdem trrantii potius
quam principis incho anter nolumꝰ circulis nr̃is memoriã impi & psecuto¬
rum tempore p̃notare quatenus exordium spei nr̃ae notius nobis existe¬
ra & causa reparationis humane id ÷ passio redemtoris nr̃i euidentius
elucer&. Hoc ꝓpt̃ electori putauimus ad monendum qđ erdus iste no¬
naginta quiq an norum quem fecimus fenito tempore inidipsum re¬
uertenti ceperit. Non ꝑomnia positã teneant firmitatem. Nam li¬
& in dictiones ꝑ annosxu solita reuolutionem decurrant ae pactus &iã
quas greciuo cant id÷ adiectiones annuas lunares unde cimq̃ triginta
dierum fine in seredeunt fixis regulis inuenias annonotates decen¬
nouennales in quoq recursũ & paschales quarta decimas lunas casdem

Expanded text:
mur. Quia vero S. Cyrillus primum cyclum ab anno Diocletiani centesimo quinquagesimo tertio coepit et ultimum in ducentesimo quadragesimo septimo terminavit, nos a ducentesimo quadragesimo octavo anno ejusdem tyranni potius quam principis, inchoantes, noluimus circulis nostris memoriam impii et persecutorum tempora praenotare; quatenus exordium spei nostrae notius nobis existeret, et causa reparationis humanae, id est, passio Redemptoris nostri, evidentius eluceret . Hoc praeterea lectorem putavimus admonendum, quod circulus iste nonaginta et quinque annorum, quem fecimus, cum, finito tempore, in id ipsum reverti coeperit, non per omnia propositam teneat firmitatem. Nam li annos quindecim solita revolutione decurrant, epactas etiam, quas Graeci vocant, id est, adjectiones annuas lunares undecim quae triginta dierum fine in se redeunt, fixis regulis invenias adnotatas, decemnovennalem quoque recursum, et paschales quartas decimas lunas, easdem
Abbreviated transcription (Latin):
tulit auctoritate cd semissam papȩuictoris. a quid sibi operis fuissal in unc¬
tũ ostendit: Tun cparit om̃s dixer ep̃i : risi prius quonio domiundus aprin
chae sclubrit̃ ordinari: Dixer ergo ep̃i: quem diem credimus factum fu¬
cs ponderunt ep̃i secundũ scripture diuine auctoritate factue. uespere &¬
factum e mane diei prinus: de inde secundus. & tertius. & quartus. &¬
quintus. & sextus & septimus: In quo septimo requi euit ds̃ ab omnib
operib: suis quem diem sabbatum appollauit: ergo cũ nouis i imũ diem
sign&r salibotum quis potest ẽõ primus nisi dominicus dies.: Teo philus
dicitis : quattuor enim mundi tẽpora accipiunt᷑ in anno idẽ uernus
acsttis. autdumnus ł hremps: quod ergo tempus primũs creditis¬
factum ee inmundo : ep̃i respondert̃: germuin& traberbã feni secundũ¬

Expanded text:
tulit auctoritatem ad se missam Victoris papae, et quid sibi operis fuisset injunctum ostendit. Tunc pariter omnes dixerunt episcopi: Nisi prius quomodo mundus fuerit chae salubriter ordinari. Dixerunt ergo episcopi: Quem credimus factum fuate quod dicitis. Responderunt episcopi: Secundum Scripturae auctoritatem, factum est vespere et mane dies primus. Deinde secundus, tertius, quartus, quintus, sextus, septimus. In quo septimo requievit Deus ab omnibus operibus suis, quem diem Sabbatum appellavit. Ergo cum novissimum diem signet Sabbatum, quis potest esse primus, nisi Dominicus dies? Theophilus edicitis? Quatuor enim mundi tempora accipiuntur: Ver, aestas, autumnus, hiems. Quod ergo tempus primum factum in mundo? Episcopi responderunt: Vernum. The
Abbreviated transcription (Latin):
itccliã uandali atq alcni gclleas adgrediuntur
innocentius rom ep̃s dedicauit basilicam geruacsu
& protasii marterum bea tissimorum ex deuotione
testocm̃ti. cu. iusdcm in lustiis faeminae uestincce pe

Expanded text:
Italiam, Vandali atque Alani Gallias aggrediuntur. Italiam, Vandali atque Alani Gallias aggrediuntur. Innet Protasii martyrum beatissimorum, ex devotione testamenti cujusdam illustris feminae Vestinae. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
heresi & aeminen tissimã catholice fidei arcem am¬
brosium perfida obsidione uexacuit. Ne priur quãẽ
prolatis beatorum geruccsii & pro thasii marti
dõ reuelante reliquiis incorruptis naefanda cep
tiano uiuente Ui añs iamoriente regebat post eius¬
mostem regnat añs .xi. Ipse &ucclentinianus quẽ
itoclia expulsum benigne sus ceperat. maximũ tyran¬
num. IIͦ. ab aquileia lapidem interficiunt qui q̃m
bri tacniã omni pene armata iuuentute copusq
mili taribus spoliauerat quaetyrannidir eius ue¬
tigia secute ingcellias num quã ultroo domũ rediere
uidentes trans marine gentes saeuissimȩ scotorũ
acir cio pictorum ab aquilone destitutam militue
Ac defensore insulã adueniunt &uas toctam disreptã¬
q eccmultos ꝑ añs obprimunt . Hyeronimus
sacre inter pres storiae librum quem de in lus¬
III. corpora scõr abaccue &michace ae prophȩ¬
tccrum diuina se uelatione produntur: Cothi

Expanded text:
haeresis, et eminentissimam catholicae fidei arcem Amhaeresis, et eminentissimam catholicae fidei arcem Ambrosium perfida obsidione vexavit, nec prius quam prolatis beatorum Gervasii et Protasii martyrum, Deo revelante, reliquiis incorruptis, nefanda coepttiano vivente, VI annis jam Orientem regebat, post mortem ejus regnavit annis XI. Ipse et Valentinianus quem Italia expulsum benigne susceperat, Maximum tyrannum tertio ab Aquilea lapide interficiunt. Qui, quoniam Brittaniam, omni pene armata juventute copiisque militaribus spoliaverat, quae, tyrannidis ejus vestigia secutae in Gallias, nunquam ultra domum rediere, videntes transmarinae gentes saevissimae, Scottorum a Circio, Pictorum ab Aquilone destitutam milite ac defensore insulam, adveniunt, et vastatam direptamque eam multos per annos opprimunt. Hieronymus, sacrae interpres historiae, librum quem de illusXIII. Corpora sanctorum Abacuc et Michaeae prophetarum divina revelat
Abbreviated transcription (Latin):
enatianus cũfrcetre uelentiniano añs .vi. theodo sius
Iag leticno imporetor crecctur meeximas illaes scithuss
gentes hoc ẽ halanos hunos & gothos magnis mul¬
tisq p̃liis uicit. cuius concordiam non ferentes
arriani post xl. cñs ecclesias quacs uite nuere
seliquerunt Synodus .&l pactrum congregoctur
urbe xgusta ccduersus macedoniũ sub damasor ome
ep̃o theo dosius archadium filiũ suum consostem
fcccit imperii. Asecundo gractiani anno ipso sexies
& theo dosio consulib theophilus pas chaclem cõpotũ
scribit maximus uir quidẽ strenuus & probus atq
augustu dignus nisi contra sacram̃ti. fidem ꝑtyranni¬
dem emersiss& inbrit taniam inuitus prope modum
ab ex ercitu imperator crectur ingcellic̃ transit.
biq grectianum augustum dolis circum uentum
apud lugdunum occidit: Fractrẽq eius ualentini¬
ccnũ itedia expulit quitam iustissimã cũ matresua
iustina paenã luit exiliiquae & ipsum ariance polluit

Expanded text:
atianus cum fratre Valentiniano annis VI. Theodosius, a Gratiano imperator creatus, maximas illas Scythicas gentes, hoc est, Alanos, Hunos et Gothos magnis multisque praeliis vincit; cujus concordiam non ferentes Ariani, post XL annos Ecclesias quas vi tenuere, reliquerunt. Synodus CL Patrum congregatur urbe Augusta adversus Macedonium sub Damaso Romae episcopo. Theodosius Arcadium filium suum consortem facit imperii. A secundo Gratiani anno, ipso quinquies et Theodosio coss., Theophilus paschalem computum scribit. Maximus vir quidem strenuus et probus atque Augusto dignus nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersisset, in Brittania invitus propemodum ab exercitu imperator creatus in Galliam transiit, ibique Gratianum Augustum dolis circumventum apud Lugdunum occidit, fratremque ejus Valentinianum Italia expulit; qui tamen justissimam cum matre sua Justina poenam luit exsilii, quia et ipsum Ariana polluit
Abbreviated transcription (Latin):
terrae parusq ad eundem cirtulum mensura tendatur integra circuli
ꝑ quem solcurrit diametros inuenitur Duplicatis igitur illis quadra¬
gies octies centenis milib erit in tegris diametros cadestis circuli nona¬
gies sexies centenis milibus stadiorum & inuenta diametros facilem
mensura nobis ipsius quoq ambitus ꝓdit. hancenĩ summãq: dia¬
metron fecit debester multiplicare adiccta parte septima ut sepe
iam dictum ẽ &ita inuenies totius circuli ꝑ quem solcur sit ambitũ
stadiorũ habere trecenties centenamilia & in suꝑcentũ sep¬
tua ginta miliai.

Expanded text:
terrae par usque ad eundem circulum mensura tendatur, integra circuli terrae par usque ad eundem circulum mensura tendatur, integra circuli per quem sol currit diametros inuenitur. Duplicatis igitur illis quadragies octies centenis milibus, erit integra διάμετρος caelestis circuli nonagies sexies centenis milibus stadiorum, et inuenta διάμετρος facile mensuram nobis ipsius quoque ambitus prodit. Hanc enim summam quae διάμετρον fecit debes ter multiplicare, adiecta parte septima, ut saepe iam dictum est; et ita inuenies totius circuli per quem sol currit ambitum stadiorum habere trecenties centena milia et insuper centum septuaginta milia.
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicuta colligere unde his prae libatis atractumensurar
quas ꝓmisit orcitio reuertatur Euidentissim is & indubritibilib di¬
mensionibus conftitit uniuersae terrae ambitum que uel incolitur
LII Cũergo tantum ambitus teneat sine dubio olto ginta mili as
stadiorũ uel non multo amplius dicimetros hab& secundum tsiplica¬
tionẽ cum septime partis adiectione qua superius diametro & circulo
regulariter diximus Et quia adefficienda terrae neumbrȩ longitu¬
dinem non ambut terrae seddia metri m̃sura multiplicandoẽ Ipsci ẽ
enĩ quam sursum constat excrescere sexagies multiplicandaẽ tibier
octo ginta milia quae terrae diametros hab& quoe faciunt quad¬
ragies octies centena milia. stadiorum cẽ terrae usq: ad solis occur sũ
quo umbrã terrae diximus ꝑuenire. Terracuitẽ in medio caelestis
cir culiꝑquem sol currit uttentron locuta ẽ Ergom̃ sura terrena um¬
brae medietatem diam &n cȩlestis effici& et si cib altera quoq paste

Expanded text:
multiplicata colligere; unde, his praelibatis, ad tractatum mensurarum quas promisit oratio reuertatur. Euidentissimis et indubitabilibus dimensionibus constitit uniuersae terrae ambitum, quae ubicumque uel incolitur  quinquaginta duo. Cum ergo tantum ambitus teneat, sine dubio octoginta milia stadiorum uel non multo amplius διάμετρος habet, secundum triplicationem cum septimae partis adiectione quam superius de diametro et circulo regulariter diximus. Et quia ad efficiendam terrenae umbrae longitudinem non ambitus terrae, sed diametri mensura multiplicanda est — ipsa est enim quam sursum constat excrescere — sexagies multiplicanda tibi erunt octoginta milia quae terrae διάμετρος habet, quae faciunt quadragies octies centena milia stadiorum esse a terra usque adre. Terra autem in medio caelestis circuli per quem sol currit ut centron locata est; ergo mensura terrenae umbrae medietatem diametri caelestis efficiet, et si ab altera quoque parte
Abbreviated transcription (Latin):
aquaticas aut in totum uolucres prae sagia aeris sentirę pecora
exultantia & inde coralas ciuialudentia. Easdem signi ficationes
habent & boues caelum ol fuctantes sed que lambentes contrapilũ
Turpesq porci alienos sibi manipulos faeni lacerantes Segniter
ue & contra induftriam suam absconditae uel formicȩ concur santes
cuit oua ꝓgerentes: Itemuer mes terreni erumpentes trifoliũ quoq
inhorrescere & folia contra tem pestatẽ subrigere certumẽ Necnon & inci¬
bis mensisq nr̃is ucsa quib exculentiũ additur sudorem repositoruis reli¬
quentia. Diras tem pestates praę nuntiant

Expanded text:
aquaticas aut in totum volucres praesagia aëris sentire: pecora aquaticas aut in totum volucres praesagia aëris sentire: pecora exultantia et indecora lascivia ludentia easdem significationes habent, et boves caelum olfactantes seque lambentes contra pilum, turpesque porci alienos sibi manipulos faeni lacerantes, et apes operantes segniter vel contra industriam suam absconditae , vel formicae concursantes aut ova progerentes, item vermes terreni erumpentes. Trifolium quoque inhorrescere et folia contra tempestatem subrigere certum est. nec non et in cibis mensisque nostris vasa, quibus esculentum additur, sudorem repositoriis relinquentia diras tempestates praenuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
qulita tem lulligo uolitans conhe cdheres cente exhimi culfigentes efe
aut arena subburrentes tempestate in signa sunt Ranȩ quo que
ultra sonitum uocales etfulicae matutino clangore Item. mergiana¬
tes qu& epinna rostropurgantes uentum e&era queciqua quac cuies
concur santes Erues in medi terreneaa festinantes mergicai uiae ma¬
ria cut stagna figientes. Gruessilentio ꝑ sublimȩ uolantes serenitatẽ
sicut noctua in imbre garrumla cut sereno tempestatem Corui que
singultũ quodam latrantes seque concutientes si continuabunt
pabulo recedentes. hiemem & albȩ cuies cum congrebuntur & cum ter¬
restres uolueres contra aquam. cdangores dabunt ꝑ fundentes que
sese sed ma xime cornix
Ii rundo tum iuxta eequã uolitans utpinna sacpe ꝑcutiat quaeq
marboribus habitant fugientes innidissuis & anseres continuo
clangore in tempestaui. Arde in medus arenis tristis Necmirum

Expanded text:
quillitatem. lolligo volitans, conchae adhaerescentes, echini adfigentes sese quillitatem. lolligo volitans, conchae adhaerescentes, echini adfigentes sese aut harena saburrantes tempestatis signa sunt. ranae quoque ultra solitum vocales et fulicae matutino clangore, item mergi anatesque pinnas rostro purgantes ventum, ceteraeque aquaticae aves concursantes, grues in mediterranea festinantes, mergi, gaviae maria aut stagna fugientes. grues silentio per sublime volantes serenitatem, sicut noctua in imbre garrula—at sereno tempestatem—, corvique singultu quodam latrantes seque concutientes, si continuabunt,pabulo recedentes hiemem, et albae aves cum congregabuntur et cum terrestres volucres contra aquam clangores dabunt perfundentque sese, sed maxime cornix, hirundo tam iuxta aquam volitans, ut pinna saepe percutiat, quaeque in arboribus habitant, fugitantes in nidos suos, et anseres continuo clangore intempestivi , ardea in mediis harenis tristis. Nec mirum
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ cuminaeno pendentes scintillac coaceruantur ul cum tollentib
ollas carbo ad heresct. aut cum contemptus ignis ẽ fauillam discu¬
tis scintillam ueemittit uelcũ cinis in foco concrescit & arbo uehem̃¬
tes pluc&: est & aquarum significatio mare sitran quillum in por¬
tum cur sitebit murmbrabit intrase uentum p̃dicit sud hieme
et imbrem litor aripaeq resonabunt tranquillo asperã tẽpeftatem
Item maris ipsius tranquillus sonitus spumae utdisꝑsȩ aataque
bullantes pulmone sucie marini inpelago plurimum dierũ bueme
portendunt Sccepe &si lentio intumes cit inflatum que altius solito
que magnus p̃dicunt etsine aura quac sentiatur folia ludenti a
lanugo populi aut spinae uolitans aquisq plumae innatantes agor
&ium incam panis uenturam tem pestatem praecedens suus fragor
Cacli quidem murmur non dubiam significationẽ hab& prae sa
ex qua uenient parte Item spargentes aquam idem turbato tran¬

Expanded text:
item cum in aëno pendente scintillae coacervantur, vel cum tollentibus item cum in aëno pendente scintillae coacervantur, vel cum tollentibus ollas carbo adhaerescit , aut cum contectus ignis e se favillam discutit scintillamve emittit, vel cum cinis in foco concrescit et cum carbo vehementer perlucet. Est et aquarum significatio: mare si tranquillum in portu cursitabit murmurabitve intra se, ventum praedic et; si id hieme, et imbrem; litora ripaeque si resonabunt tranquillo, asperam tempestatem, item maris ipsius tranquillo sonitus spumaeve dispersae aut aquae bullantes. pulmones marini in pelago plurium dierum hiemem pque mugitus praedicunt et sine aura, quae sentiatur, folia ludentia, lanugo populi aut spinae volitans aquisque plumae innatantes, atque etiam in campanis venturam tempestatem praecedens suus fragor. caeli quidem murmur non dubiam significationem habet. lxxxviex qua venient parte, item spargentes aquam, iidem turbato tran
Abbreviated transcription (Latin):
si ab custio imbresportendent solc occidente siexutrtq parte cius
caclum petent tmpestatẽ significabt̃. uchementius atrac cib ouente
innoc tt̃ saquã minantur. ab occidente in posterumdiem Sinubes
it uellacralanȩ spargentur. multe aboriente aquam intriduum
p sagient : Cum in cacuminibus montium nubes consident gemabit
Si cacumina purcifient disserenabit nubegaudia candicante qđ
uocant tem pestatem albam gando inminebit Cado quãuis ase¬
reno nubicula quãuuis paruã flatũ procellostm dabit taebulae
montibus discendentes cuit caelo uidentes ulinuallib seden tes
serenitatẽ ꝓmittent ab his terreni ignis ꝓxime signi ficant. palli¬
dinam que murmoantes que tempestatum nuntu sentiuntur plu¬
uiae i amnsi inlucernis fungi. siflexuo scuolit& flamma uentum
etlumina cum ex sese flammas didunt aut uix accendunt ur

Expanded text:
si ab austro, imbres portendent. sole occidente si ex utraque parte eius si ab austro, imbres portendent. sole occidente si ex utraque parte eius caelum petent, tempestatem significabunt. vehementius atrae ab oriente in noctem aquam minantur, ab occidente in posterum diem. si nubes ut vellera lanae spargentur multae ab oriente, aquam in triduum praesagient. cum in cacuminibus montium nubes consident, hiemabit. si cacumina pura fient , disserenabit . nube gravida candicante, quod vocant tempestatem albam, grando imminebit. caelo quamvis sereno nubecula quamvis parva flatum procellosum dabit. Nebulae montibus descendentes aut caelo cadentes vel in vallibus sidentes serenitatem promittent. Ab his terreni ignes proxime significant. pallidi namque murmurantesque tempestatum nuntii sentiuntur, pluviae etiam, si in lucernis fungi, si flexuose volitet flamma. ventum nuntiant lumina, cum ex sese flammas elidunt aut vix accenduntur;
Abbreviated transcription (Latin):
inbrem sunt in signo cancriduce stellae paruae a selli appellatae.
exiguum interillas spatium obtinente nubecula. quã prae sepig
appellant: haeccum ccclo sereno apparere desit atrox hiemps seqr:
trinam cquiloArcus cums duplices. pluuics nunciant. a pluuus
serenitatem nomper in decertã circulis nubis circasidera aliquam plu¬
uiam cum ftate uehementius tonuit quam fulsit uentos execparte
denuntiat Contra siminus tonuit imbrem: cũ sereno caelo fulget¬
rae er̃ & tonitrua ab hemouit Atrocissime autẽ cum exomnibus
quat tuor p artib caclifulgorcuit Cum abaquilone tantum in poste¬
rum diem aquã postendit Cũ asepten trione uentum eum cum cb
custro uel choro cut fauonio nocte sereno folgoradut uentum &im¬
brem exisdem regionib demonstrauit Tonitrua matutina. uentũ
signi ficant imbrem meridiana nubescum sereno incalum ferentur
aaquecumq parte id fiet uenti ex pectenti

Expanded text:
, imbrem. sunt in signo cancri duae stellae parvae aselli appellatae, , imbrem. sunt in signo cancri duae stellae parvae aselli appellatae, exiguum inter illas spatium obtinente nubecula, quam praesepia appellant. haec cum caelo sereno apparere desiit, atrox hiems sequittrinam, aquilo. arcus cum sunt duplices, pluvias nuntiant , a pluviis serenitatem non perinde certam; circulus nubis circa sidera aliqua pluviam. Cum aestate vehementius tonuit quam fulsit, ventos ex ea parte denuntiat, contra si minus tonuit, imbrem. cum sereno caelo fulgetrae erunt et tonitrua, hiemabit, atrocissime autem, cum ex omnibus quattuor partibus caeli fulgurabit; cum ab aquilone tantum, in posterum diem aquam portendet; cum a septentrione, ventum eum. cum ab austro vel coro aut favonio nocte serena fulgurabit , ventum et imbrem ex isdem regionibus demonstrabit. tonitrua matutina ventum significant, imbrem meridiana. Nubes cum sereno in caelum ferentur, ex quacumque parte id fiet, venti expectentur.
Abbreviated transcription (Latin):
execuentum ostend& sunortu coinua crassiora fuerint ors idam
prae scgi&. Sunt etipsius lunae octo articuli quosin angulo solis
incidit pleresque intracos tantum obseruantib: praesagia eius
loco stellasum obseruationem ee oport& discurrereheuidentur
incerdum uentiq ꝓtinus sequntur in quorum paste ita pracsagiere
cuelum cum aequaliter totumerit splendum articulum tempoium
tas non sinerest igerio aliquo transierint. cut unũ serenum acdensũ
minusq uento sum facient: autumni serenitas uento sam hie me fucit
Cumrepente stellarum fulgor obscuratur ut idneq nubilo neccaligine
accidat grauis denuntuatur tempestas. Siuolitare plures stellae uide¬
buntur. quo ferentur albescentes. uentos ex hispartibus nuntiabunt
cut sicura stabunt certas sud inpluribus partibus fiet. in constan¬
tes uentos etunditi Sistellam erraentium aliquã orbis induse rit

Expanded text:
ex ea ventum ostendet; si in ortu cornua crassiora fuerint, horridam ex ea ventum ostendet; si in ortu cornua crassiora fuerint, horridam preasagiet.’ Sunt et ipsius lunae octo arcticuli, quotiens in angulos solis accidit, plerisque inter eos tantum observantibus praesagia eius loco stellarum observationem esse oportet. Discurrere eae videntur interdum ventique protinus secuntur, in quorum parte ita praesagiere. Caelum cum aequaltas non sine refrigerio aliquo transierint, autumnum serenum ac densum minusque ventosum facient. autumni serenitas ventosam hiemem facit. cum repente stellarum fulgor obscuratur et id neque nubilo nec caligine , pluvia aut graves denuntiantur tempestates. si volitare plures stellae videbuntur, quo ferentur albescentes, ventos ex is partibus nuntiabunt aut. si coruscabunt, certos, si id in pluribus partibus fiet, inconstantes ventos et undique. si stellarum errantium aliquam orbis incluserit
Abbreviated transcription (Latin):
eius obstuscĩpluui: erectac & infesta uentos semꝑ significant.:
quarta tamen maximȩ cornueius septem trioade a cdmineatũ
ccđ querigidum illum praescgituentum inferius ciustrum utraq
recte noctẽ uento sũ si quartam orbis rutilus cingebit. etuentus¬
et imbres praemouebit: apud uarronem itaẽ: Si quarto die lunã
erit directã magnam tempestatem inmariprae sagi&. nisicoro¬
nam circa sehabecit eteam sincerã. quõ illo modo non ante plenã
lunam hiematurum ostendit: si plenilunium ꝑdimidium pu¬
sicliquo orbe nubem induserit. uentos qua seruperit ligemini
orbes cinxerit. maiorem tempestatem. &mciorem sicreser ut
aut nigri interrupti adque destracti: Mascens luna sicornu su¬
periore abatrato surg& pluuias decrecens dabit Sunferiore
anteplenilunium : simedia nigritia illa fuerit. imbrem inplenilumo
li planã cirse habebit orbem. exqua parte is maxime splen deb it

Expanded text:
eius obtusa, pluviam, erecta et infesta ventos semper significant, eius obtusa, pluviam, erecta et infesta ventos semper significant, quarta tamen maxime. Cornu eius septentrionale acuminatum atque rigidum illum praesagit ventum, inferius austrum, utraque recta noctem ventosam. Si quartam orbis rutilus cinget, et ventet imbres praemonebit. apud Varronem ita est: Si quarto die luna erit directa, magnam tempestatem in mari praesagiet, nisi si coronam circa se habebit et eam sinceram, quoniam illo modo non ante plenam lunam hiematurum ostendit. si plenilunio per dimidium pusi caligo orbisve nubium incluserit , ventos, qua se ruperit; si gemini orbes cinxerint, maiorem tempestatem, et magis, si tres erunt aut nigri, interrupti atque distracti. nascens luna si cornu superiore obatrato surget, pluvias decrescens dabit; si inferiore, ante plenilunium ; si in media nigritia illa fuerit, imbrem in plenilunio. si plena circa se habebit orbem, ex qua parte is maxime splendebit,
Abbreviated transcription (Latin):
minus luminis relinquent. tanto turbidinor tempestas erit siuero &iam
duplex orbis fuesit. coatroxior. Qđ sun exortu aut inocca su fie Ita ut
subescunt nubes maxima ostendetur tempestas sinonam bibunt
scđ incumbent: aquo cumq uento fuerint eum portendent sicumeridie
&imbrem: sioriens cingetur obe. exquaparte isse ruperit expectetur uentus
Sitotus defluxerit ciequalit̃ serenitatẽ dabit sunortu longe radios pnubes
porrig& et mediuserit in anis. pluuiã significalut: siante ortũradii se.
ostendent aquã &uentũ: sic irca occidentẽ candidus circulus erit Noctis
lenem tem pestatẽ: sinebulam uehem̃tiorem sic adente soleoentũ siater cr¬
culus fuerit. exqua regione isruperił seuentũ magnũ
Proxima sint in iaclunae praesagia Quartam eam maxime obseruat
Tacgrptus splens exorta puronitore fulsit serenitatem sirubi cunda uentos
sinigra pluuias portendere creditur. in quinta decima Cornua¬

Expanded text:
minus luminis relinquent, tanto turbidior tempestas erit; si vero etiam minus luminis relinquent, tanto turbidior tempestas erit; si vero etiam duplex orbis fuerit, eo atrocior. quod si in exortu aut in occasu fiet, ita ut rubescant nubes, maxima ostendetur tempestas. si non ambibunt, sed incumbent, a quocumque vento fuerint, eum portendent ; si a meridie, et imbrem. si oriens cingetur orbe, ex qua parte is se ruperit, expectetur ventus. si totus defluxerit aequaliter, serenitatem dabit. si in exortu longe radios per nubes porriget et medius erit inanis , pluviam significabit; si ante ortum radii se ostendent, aquam et ventum; si circa occidentem candidus circulus erit, noctis lenem tempestatem; si nebula, vehementiorem; si candente sole, ventum; si ater circulus fuerit, ex qua regione is ruperit se, ventum magnum. Proxima sint iure lunae praesagia. quartam eam maxime observat Aegyptus. si splendens exorta puro nitore fulsit, serenitatem; si rubicunda, ventos; si nigra, plu
Abbreviated transcription (Latin):
tum praescigia: primũq asolecapiemus exordi&purus oriens atq non
seruens. serenum diem nuntiat : athibernom pallidus. grandinem
uus oriens. pluuias praedicit. Idemuentos. cum exorientẽ com nubes
rubescunt : Quod si & nigrae rubentibus interuener int. & pluui cs
Cum occidentis auetorientis raduuidentur conrepluuias Si circa
occidentẽ rubescunt nubes. serenitatẽ & futuridiei spondent
Sii exortu expargentur partim adaustrum partim ad aquilonẽ.
pura circaeum. serenitas sitdic&. pluuiã tam e uento st̃is ignifica¬
bunt. Sunortu cut in occasu contra dicti cernent᷑ radii imbrem
sunoccusu eius plu& cuitradii nubem in segrahent. asperam in pximã
dieuꝰ tempestactẽ significaibunt. Cumoriente radu nom in lustres.
eminebunt quã uiscircumdatȩ non sint pluuic̃ postent Siante exortõ
nubes globabuntur. hicmem asperam denuntiabunt Siabortu repellent
& adocca sum abibunt. serenitatem: sinubes solem circũ dudunt. quanto

Expanded text:
m libro. Primumque a sole capiemus praesagia. Purus oriens atque non fervens, serenum diem nuntiat, at hibernam pallidus grandinem. tendit. Concavos oriens pluvias praedicit, idem ventos, cum ante exorientem eum nubes rubescunt, quod si et nigrae rubentibus intervenerint et pluvias; cum occidentis aut orientis radii videntur coire, pluvias. Si circa occidentem rubescunt nubes, serenitatem futuri diei spondent. Si in exortu spargentur radii partim ad austrum partim ad aquilonem, pura circa eum serenitas sit licet, pluviam tamen ventosque significabunt; si in ortu aut in occasu contracti cernuntur radii, imbrem. Si in occasu eius pluet aut radii nubem in se trahent, asperam in proximum diem tempestatem significabunt. Cum oriente radii non illustres eminebunt, quamvis circumdatae nubes non sint, pluviam portendent. Si ante exortum nubes globabuntur, hiemem asperam denuntiabunt; si ab ortu repellentur et ad occasum abibunt, sereni
Abbreviated transcription (Latin):
octndum sane quod huius partio saltus lunaris. longa sũi
facit exunduntia crementi lunam aliquoties maiorem
quam putatur uideri. adeo ut &iam dietricesima uespera scente

Expanded text:
otandum sane quod hujus ratio saltus lunaris, longa sui facit exundantia crementi lunam aliquoties majorem quam putatur videri, adeo ut etiam die tricesima vesperascente
Abbreviated transcription (Latin):
quinquennem : sedinperennem regnicae lestis memoriam quando lux¬
ta pantbolam uirginum prudentium omnes electi lucen tibur bonorũ
actuum lampadibus obuam sponso acregisuo uenientes mox cumeo
adnuptias superna ciuitatis intnebunt: Paulo post numa in honorem
ipparis pumeri unum adiecit diem quem lanuanio dedit ut tam
manno quam in mensibus singulis prgerunum februarium in parnũ um¬

Expanded text:
quinquennem, sed in perennem regni coelestis memoriam, quando, juxta parabolam virginum prudentium, omnes electi, lucentibus bonorum actuum lampadibus, obviam sponso ac regi suo venientes, mox cum eo ad nuptias supernae civitatis intrabunt. Paulo post Numa in honorem natura, unum adiecit diem quem Ianuario dedit, ut tam in anno quam in mensibus singulis praeter unum Februarium inpar nu
Abbreviated transcription (Latin):
tia quambissextilib appis e tempore inter kalati ab eis qua¬
drantis dicĩmus oriri ponante prc̃e tempus intercalationis
quue fit secto kalendarum martiarum die an competo lupa
uele orumdem festiui tatem dierum pocest Cum postriappi
circulo recipere concor dium sedidem diesfestus eadem lupa
uare autem romani tmdiuersae longitũ dini habeant mense

Expanded text:
tia, quam bissextilibus annis a tempore intercalati ab eis quadrantis dicimus oriri, non ante nostrae tempus intercalationis, quae fit sexto Cal. Martiarum die, in computo lunae vel earumdem festivitate dierum potest cum nostri anni curriculo recipere concordiam; sed idem dies festus, eadem lunabus Romanorum. Quare autem Romani tam diversae longitudinis habeant mense
Abbreviated transcription (Latin):
tate cotidiana qua dnrntis huius annui disponente o pere
creatoris eẽ ministrum. quem diligentior inquisitio declanit
reduci. sed si uerbi gratia prresenti anno maequi noctio uer¬
pali quodiuxta uegptios qui calculatorum tenent palmã

Expanded text:
tate quotidiana quadrantis hujus anni, disponente opere Creatoris esse ministrum: quem diligentior inquisitio declarat, reduci; sed si, verbi gratia, praesenti anno in aequinoctio vernali, quod juxta Aegyptios qui calculatorum tenent palma
Abbreviated transcription (Latin):
ulminanubiũ at trituna sci in modũ silicũ conlisoũ ccurrento simulathonitruo
sed sonitũ tardius ciures quã fulgorem oculos penetrare : Na ominium
rerũ conlisio ignẽ creat : quidãdicunt dũ aer in seua poralit̃ a quã

Expanded text:
ulmina nubium attritu nasci in modum silicum collisorum, concurrente simul et tonitruo, sed sonitum tardius aures, quam fulgorem oculos penetrare. Nam omnium rerum collisio ignem creat. Quidam dicunt, dum aer in se vaporaliter aqua
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ab antiquioribus chaldeorum astrologia coepit. aquibus a braham
patri archa ut iosephus testatur edoctus. ut dm̃caeli syderum conuer¬
sionẽ cognouit. ipsam mox disciplinam ueracius intellectam uegrptiorum
genti aduexit
cumcpuo eos exular& Nam &in libro beati iob qui non
longe post abra ham extitit. mazoroth. toest signa horos copi legimus:
Igitur iuxta zodiaci quidem diuisionem. xv halendarum aprilium die
quando factox est lux sol ari&is signum ingreditur. iuxxta uero primaesue

Expanded text:
erum ab antiquioribus Chaldaeorum astrologia coepit, a quibus Abraham patriarcha, ut Josephus testatur, edoctus, ut Deum coeli siderumquc conversione cognovit, ipsam mox disciplinam veracius intellectam Aegyptiorum genti advexit, cum apud eos exularet. Nam et in libro beati Job, qui non longe post Abraham exstitit, mazaroth, id est signa horoscopi legimus. Igitur juxta Zodiaci quidem divisionem XV Calendarum Aprilium die, quando facta est lux, sol Arietis signum ingreditur. Juxta vero primae su
Abbreviated transcription (Latin):
& quattuor dies quibus xuiper lunae cursus confici credidit apos &tes¬
der&ur atq his quip quaginta diebur ase ad ditis adiecit alios sexres¬
tos illis sex menibur. quitriginta habebant dies. Id est desingulis singulos fice

Expanded text:
 quattuor dies quibus duodecim lunae cursus confici credidit annus extenderetur. Atque his quinquaginta diebus a se additis adiecit alios sex retractos illis sex mensibus qui triginta habebant dies, id est de singulis singulos, fac
Abbreviated transcription (Latin):
estus oceani lunã sequit tãquã eius apiratione r&rorsũ trahat̾ eiusq
inpulsu retracto. refundatur. Qui cotidiebis affluere & remeare
unius sẽꝑhorȩ dodranae & semsuncia trans missauid&. Eiusq omnis
cursus in ledones & malinas. id ÷ inminores estus diuidet̃ Etmaiores sed
ledon a quinta &iuĩ cesimaluna inchoans. q uothoris accurrit. & tot̃
recurrit. Malinacũt a xIIi & axxuiii incipiens citior in accessa
ꝑ octo noscute annos ad principia motus & paria incẽm̃ta cestissimo lunae

Expanded text:
estus Oceani lunam sequitur, tanquam ejus aspiratione retrorsum trahatur, ejusque impulsu retracto refundatur, qui quotidie bis adfluere et remeare, unius semper horae dodrante et semiuncia transmissa, videtur, ejusque omnis cursus in laedones et malinas, id est, in minores aestus dividitur et majores. Lrecurrit. Malinas autem a XIII et a XXVIII incipiens, citior in accessu, Per octonos autem annos ad principia motus, et paria incrementa certissimo lunae
Abbreviated transcription (Latin):
qua drens. Vi. hores hab&: totus enim dies idẽ cum sua nocte
xxiiii. honte sunt: Quarum pars quarta quiẽ qua dicns dici
sex horce inueniuntur. Ita in anni cursusenarius numerus plu¬
rimum ual&, Haec detunti cuctoris ex cerpere dictir libuit ut

Expanded text:
quadrans VI horas habet, totus enim dies, id est, cum sua nocte XXIV horae sunt, quarum pars quarta, qui est quadrans diei, VI horae inveniuntur; ita in anni cursu senarius numerus plurimum valet. » Haec de tanti auctoris excerpere dictis libuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nis octonisque consumari solent annis& &uiu habe¬
ant circulos bis sextus decies nouies. septe nos. idest

Expanded text:
nis octonisque consummari solent annis, X et IX habeat circulos, bissextos decies novies septenos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑtino latitudine degredi Consecutoq sole ad quindecim partium
interuallo consiftit quadriduo ꝓpeim mobilis mox ab altitudine descen¬
de r&roq gradit̾ ab occasu uesꝑtino usq ad occasũ matutinũ Tantumq
haccuna totidem dieb qđ subierat descendit Ueneris quindecies plurib
subit quã descenderat Saturni &iouis duplato degrediuntur quã us¬

Expanded text:
vero latitudine a vespertino, consecutoque sole ad quindecim partium intervallum consistit quadriduo prope inmobilis. 76 mox ab altitudine descendit retroque graditur ab occasu vespertino usque exortum matutinum, tantumque haec et luna totidem diebus, quot subiere, descendunt. Veneris quindecies pluribus subit, rursus Saturni et Iovis duplicato degrediuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uecaliud habitattur interris quam quod illisubiac& reliqua apolis squalero
nemeius uagatur sed omnino non excedens cum ab his mercuru¬
stella laxissime ut tamen eduodenis partibus totenim sunt latitu¬
dinis nonum plius oetonas perterra Nequebas a qualiter sediduas
medio cius & supra quat tuor instaducis sol deinde medio fertur int
duas partes flexuoso dra conum meatu incequalis martisstella
quicttuor medus Iouis media &supeam duabus Satur niduabus
trũ abire suꝑueniente ab alio latere solissadio cademq uirur sus

Expanded text:
lae quas diximus feruntur, nec aliud habitatur in terris quam quod illi subiacet, reliqua a polis squalent. m latitudinem ejus vagatur, sed omnino non excedens eum. Ab his Mercurstella laxissime, ut tamen e duodenis partibus — tot enim sunt latitdinis — non amplius octonas pererret, neque has aequaliter, sed duas in medio eius et supra quattuor, infra duas. 67 sol deinde medio fertur inter duas partes flexuoso draconum meatu inaequalis, Martis stella quattuor mediis, Iovis media et super eam duabus, Saturni duabus r, superveniente ab alio latere radio eademque vi rursus
Abbreviated transcription (Latin):
ncasseẽ Quappt̃ diuersos habent orbes motusq dissimiles qm̃ interiores
aturno inscorpionẽ ioui inuirgine marti inleone solungeminis ueneris in sagittarto
in signis contrarus a terrae centrum humilime atq ꝓxime sic situttar dius
tardent ue naturales motus quicerti acsingulisunt illis sed quia deductas as
summa cibsiddincas coartari ad centrum necesseẽ sicut in rotis rados

Expanded text:
nt. Ideo et diuersos habent orbes motusque dissimiles, quoniam interiores e absydes altissime sunt Saturno in Scorpione, Ioui in Virgine, Marti in Leone, Soli in Geminis, Veneri in Sagittario,  e contrario ad terrae centrum humillimae atque proximae. sic fit ut tardius tardentve naturales motus, qui certi ac singuli sunt illis, sed quia deductas a summa apside lineas coarctari ad centrum necesse est, sicut in rotis radios
Abbreviated transcription (Latin):
qui peccatores ñ ꝑdere sediustificare uenit in obliuione pectantiũ
delicta derelinquit. quis hominũ condem nare audecit os eoiũ
cũ apłs dicat sids̃ ẽ qui iustificat quis ẽ qui cdeminais d fentt in autẽ

Expanded text:
qui peccatores non perdere sed justificare venit in oblivione peccantium qui peccatores non perdere sed justificare venit in oblivione peccantium delicta derelinquit, quis hominum condemnanda reservet? cum Apostolus dicat: « Si Deus justificat, quis est qui condemnet? »