comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligamus quamuis scĩ gratia dñi perfruantur. multaq uirtutum uarietate colluce.¬
ant. quandiu sunt in carne hac. mortales. ẽẽ tamen unde se precentur absolui: si¬
cut in euangelio magister optimus dicit: postquam omnia feceritis. dicite. serui inu¬
ficationes tuas. Qui se pauimento adhesisse professi sunt: merito in consequentibus
sua peccata prodiderunt. Et ideo sequitur: exaudisti me. Mira compensatio:
stupenda uicissitudo: dño suo propria mala dicere: & ab eodem pręmia salutis
accipere. Quis non bonis talibus incitetur. illi ad premium confiteri cui non possis
negare quod feceris: Perscrutandum quoq. quod dixit. doce me iustificationes
tuas: non ad audiendum. sed ad faciendum. Ille enim diuinarum rerum do¬
ctus os tenditur: qui sibi credita fecisse monstratur. Siue petit. ut illas iusti¬
ficatio  nes aduerteret: quȩ prȩceptȩ figuraliter esse uidebantur. Uiam

Expanded text:
ligamus quamvis sancti gratia Domini perfruantur, multaque virtutum varietate colluceligamus quamvis sancti gratia Domini perfruantur, multaque virtutum varietate colluceant, quandiu sunt in hac carne mortali, esse tamen unde se deprecentur absolvi, sicut in Evangelio Magister optimus dicit: Postquam omnia feceritis, dicite: Servi inuce me justificationes tuas. Qui se pavimento adhaesisse professi sunt, merito in consequentibus sua peccata prodiderunt; et ideo sequitur, exaudisti me. Mira compensatio, stupenda vicissitudo, Domino suo propria mala dicere, et ab eodem praemia salutis accipere. Quis non bonis talibus incitetur illi ad praemium confiteri, cui non possis negare quod feceris? Perscrutandum quoque quod dixit: Doce me justificationes tuas, non ad audiendum, sed ad faciendum. Ille enim divinarum rerum doctus ostenditur, qui sibi credita fecisse monstratur. Sive petit ut illas justificationes adverteret, quae praeceptae figuraliter esse videbantur. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
diusit pauimento anima mea: uiuifica me secundum uerbum tuum.
Ad quartam litteram uenit fidele concilium: in qua dicit se corporali
quidem necessitate constrictum: sed sola dñi pietate saluandum: petens ut ab eo
uias iniquitatis amoueat. qm̃ uiam ueritatis elegerat. Pulcherrimis autem allusio¬
nibus exponitur humana conditio. Pauimentum est: soli alicuius in lenitatem maxi¬
mam. constructa soliditas. Quȩ merito nr̃o corpori comparatur: qm̃ & ipsum simili
nitore leuigatur. Adhȩsisse se ergo dicit carni suȩ: quod uiciosum ẽẽ non dubium
est. Anima enim si adhereat corpori delictis fauet: si uoluntati. fit diues auirtutib
Qua ꝓpter: merito se petebat. per uerbum. id est per xp̃m dñm uiuificari: quia per
consensum carnis se noscebat extingui. Sed perscrutandum est. quare illud conciliũ
beatorum quod superius dixerat seruus autem tuus exercebatur in tuis iustifi¬
cationibus. hic confiteatur adhesisse pauimento animam suam: ut reuera intel¬

Expanded text:
sit pavimento anima mea: vivifica me secundum verbum tuum. Ad quartam litteram venit fidele concilium, in qua se dicit corporali quidem necessitate constrictum, sed sola Domini pietate salvandum, petens ut ab eo vias iniquitatis amoveat, quoniam viam veritatis elegerat. Pulcherrimis autem allusionibus exponitur humana conditio. Pavimentum est soli alicujus in lenitate maxima constructa soliditas, quae merito nostro corpori comparatur, quoniam et ipsum simili nitore levigatur. Adhaesisse se ergo dicit carni suae, quod vitiosum esse non dubium est. Anima enim si adhaereat corpori, delictis favet; si voluntate sit divisa, virtutibus. Quapropter merito se petebat per verbum, id est per Christum Dominum vivificari: quia per consensum carnis se noscebat exstingui. Sed perscrutandum est quare illud concilium beatorum, quod superius dixerat: Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus, hic confiteatur adhaesisse pavimento animam suam. Ut revera intel
Abbreviated transcription (Latin):
Elegisse se dicebat scĩssimus chorus culturam dñi saluatoris. inter diuersas
mundi supestitiones: quibus insipienter mundani popłi seruiebant. ł ligere
enim non est: nisi de multis unum legere. Sed uideamus quare se xi dicit
elegisse: cum in euangelio legatur non uos me elegistis. ũ sed ego elegi uos
lure igitur popłs beatus ista dicebat: qui iam electus fuerat ut eligere¬
potuisset: sicut & in alio loco dicit. elegi abiectus eẽ in domo dñi. Merito ergo se
oblitum dñi non dicebat esse iudicia: qui tali electione gaudebat. Adhesi testimo

Expanded text:
Elegisse se dicebat sanctissimus chorus culturam Domini Salvatoris inter diversas mundi superstitiones, quibus insipienter mundani populi serviebant. Eligere enim non est, nisi de multis unum legere. Sed videamus quare se dicit elegisse, cum dicatur in Evangelio: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Jure igitur populus beatus ista dicebat, qui jam electus fuerat, ut eligerepotuisset; sicut in alio loco dicit: Elegi abjectus esse in domo Domini . Merito ergo se oblitum Domini nondicebat esse judicia, qui tali-electione gaudebat. Vers. 31. Adhae
Abbreviated transcription (Latin):
eccłarũ arictes gregũ. & principes fidelium esse populorũ. It merito
quorũ laboribus sco sp̃u conferente. totiꝰ orbis adunata & solidata
cetur. ut nichil laboriosũ. nichil tristȩ netuimꝰ. quib tale munꝰ. tantũq.
ꝓmittitur. Presta dñe. ut sicut seruis tiuis es desiderabilis. ita indulgentiȩ
tuȩ claritate monstreris. Non inpediant pecata. quȩ ꝓpria execratio¬
ne damnamꝰ. Fateamur culpas. ut te placatuĩ habere possimus. Solus enĩ
iudex es qui ueniã tribuis confitenti. & iũ te nichil lateat. ab homine
publicari tam̃ quęris. quod multo ueratius nosse declararis.
tentionem nr̃am ad dñm debemus erigere saluatorem. Non
dubium est interdũ quod semel dicitur certissimũ uero
atq indubitatũ eft quod frequenta repettaione predicit᷑¬

Expanded text:
Ecclesiarum, arietes gregum, et principes fidelium esse populorum; 472 merito, Ecclesiarum, arietes gregum, et principes fidelium esse populorum; 472 merito, quorum laboribus sancto Spiritu conferente totius orbis adunata et solidatacetur, ut nihil laboriosum, nihil triste metuamus, quibus tale munus tantumque promittitur. Praesta, Domine, ut sicut servis tuis es desiderabilis, indulgentiae tuae claritate monstreris. Non impediant peccata, quae propria exsecratione damnamus. Fatemur culpas, ut te placatum habere possimus. Solus enim judex es qui veniam tribuis confitenti; et cum te nihil lateat, ab homine tamen publicari quaeris, quod multo veracius nosse declararis. tentionem nostram ad Dominum debemus erigere Salvatorem. Nam dubium est interdum, quod semel dicitur: certissimum vero atque indubitatum est, quod frequenti repetitione praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
tus eorũ. Quartꝰ modus psalmi qui super est introitur. honorem
scõrũ unũ atq patris asserens esse prȩconium. Nam cũ dicit. michi.
se designat. cũ dicit amici tui. patrem declarat. sicut ipse in euan¬
gelio dicit. omnia mea patris sunt. & omnia patris mea sunt. Ami¬
cos uero dm̃i primũ dictos legimus patriarchas. id est abraham.
morsen. & post apłis suis dñs saluator edixit. iã non dico uos ser¬
uos sed amicos. Ifti ergo tales amici sunt patris. quorũ horor ad
dñm reuertitur saluatorem. quia nemo scõs eius ueneratur. nisi
qui xp̃o dño pura mentẽ deuotus est. Addidit nimis confortati
sunt principatus eorũ. Nimis. ualde significat. Confortatos uero
principatus. apłorũ episcopales cathedras dicit. quas in ecclesiis
dicit infertuendis diuisas. per mundũ sedibus scõrũ. predicatio¬
nũ opere quas sunderunt. Ipsi enim pręftante deo leguntur duces

Expanded text:
tus eorum. Quartus modus psalmi qui superest introitur: honorem tus eorum. Quartus modus psalmi qui superest introitur: honorem sanctorum suum atque Patris asserens esse praeconium. Nam cum dicit, mihi, se designat; cum dicit, amici tui, Patrem declarat, sicut ipse in Evangelio dicit: Omnia mea Patris sunt, et omnia Patris mea sunt . Amicos vero Domini primum dictos legimus patriarchas, id est Abraham, Moysem; et post, apostolis suis Dominus Salvator dixit: Jam non dico vos servos, sed amicos . Isti ergo tales amici sunt Patris, quorum honor ad Dominum revertitur Salvatorem: quia nemo sanctos ejus veneratur, nisi qui Christo Domino pura mente devotus est. Addidit, nimis confortati sunt principatus eorum. Nimis valde significat. Confortatus vero principatus apostolorum episcopales cathedras dicit, quas in Ecclesiis instituendis, divisis per mundum sedibus, sanctarum praedicationum opere fundaverunt. Ipsi enim, praestante Deo, leguntur duces
Abbreviated transcription (Latin):
clarant. Adiecit enim. & in libro tuo om̃s scribentur. utiq qui ȩterna
felicitate digni erunt. Nã sicut illud quod in libro seribitur. scriptu-¬
ra continente seruatur. ita hoc multo firmius fixũ manet quod dñi
memoria continetur. Sequitur. Die formabuntur: & nemo in eis. Illi scili¬
cet beati de quib superiꝰ fecit mentionem. die formabuntur. id est de
uero illo sole perfecta luminis claritate cõplendi sunt. ut fiat illud
quod dictũ est. stella ab stella difert in claritate. sic erit & refurrec
tassis & ad breue tempus intelligi. Nam cũ dicit firmabuntur. ȩ¬
ternitatẽ beneficii testatur esse mansurã. Subiunxit. & nemo in eis.
subaudiendũ infirmabitur. quia iam om̃is fragilitas carnis explosa
discedet. & omĩs mortalitas consupta disperiet.ichi autẽ nimis
honorificati sunt amici tui deus. nimis confortatus est principa¬

Expanded text:
clarant. Adjecit enim, et in libro tuo omnes scribentur, utique qui aeterna clarant. Adjecit enim, et in libro tuo omnes scribentur, utique qui aeterna felicitate gaudebunt. Nam sicut illud quod in libro scribitur, scriptura continente servatur, ita hoc multo firmius fixum manet, quod memoria Domini continetur. Sequitur, die firmabuntur, et nemo in eis; illi scilicet beati de quibus fecit superius mentionem, die firmabuntur, id est, de vero illo Sole perfecta luminis claritate complendi sunt, ut fiat illud quod dictum est: Sicut stella ab stella differt in claritate, sic erit resurrectiotassis et ad breve tempus intelligi. Nam cum dicit firmabuntur, aeternitatem beneficii testatur esse mansuram. Subjunxit, et nemo in eis; subaudiendum, infirmabitur, quia jam omnis fragilitas carnis explosa discedet, et omnis mortalitas consumpta disperiet. Vershonorificati sunt amici tui, Deus; nimis confortati sunt principa
Abbreviated transcription (Latin):
in inferib terre. Inferiora terre fuerunt gentiũ. culture sorden¬
tes. quȩ longe tunc iudeorũ a religione clistabant. Sed ipsis nota
uerbi. per apostolicã doctrinã deuga simentibus otceperunt
Nã licet essent diuersȩ nationes. per superfiitiones suas inferiora t̃rȩ.
superioraes tamen redditȩ sunt iudȩis. xp̃ianȩ religionis salutares re¬
om̃s scribentur. dii formabuntur & nemo in eis. Natura illa hominis
quȩ se in euangelio ignorare dixit finem huius mundi. & quȩ ait.
tristis est anima mea usq ad mortẽ. & his similia. ipsa & imper¬
fectũ suũ patrem uidisse testatur. Imperfectũ siquidem eius est.
qđ alhuc eccła usq ad finem scłi congregatur. quiꝰd in illa
resurrectione beatis prȩmia promissa daturus eft. quando erit om¬
nia in omnibus. Sed deitas ista iam uidit. quȩ adhue longis post
temporib futura seruantur Nam de beato paulo iftud dici. sequentia de¬

Expanded text:
in inferioribus terrae. Inferiora terrae fuerunt gentium culturae sordenin inferioribus terrae. Inferiora terrae fuerunt gentium culturae sordentes, quae longe tunc a Judaeorum religione distabant. Sed ipsis factas divinitatem Verbi, per apostolicam doctrinam devotis mentibus acceperunt. Nam licet essent diversae nationes, per superstitiones suas inferiora terrae, superiores tamen redditae sunt Judaeis, Christianae religionis salutares remss. A., B., formabuntur, et nemo in eis. Natura illa hominis, quae se in Evangelio ignorare dixit finem hujus mundi, et quae ait: Tristis est anima mea usque ad mortem , et his similia, ipsa et imperfectum suum Patrem vidisse testatur. Imperfectum siquidem ejus est, quod adhuc Ecclesia usque ad finem saeculi congregatur, quod in illa resurrectione beatis praemia promissa daturus est, quod erit omnia in omnibus . Sed Deitas ista jam vidit, quae adhuc longis post temporibus futura servantur. Nam de beato populo istud dici sequentia de
Abbreviated transcription (Latin):
qd uenit. ab ossib. quod reuera in occutto factũ eft dũ in interiorib
corporis nr̃i conftat esse reconditũ. Quis enim ossa inhorune urcde¬
at. dũ & caro illa uestiat. & suꝑducta cutis ab scondat. Quod si
hoc magis spiritualter uelimus accipere. facilius nobis que decta sunt
intimantur. Posquã in conditione rerũ. eua de adȩ costa fortuata
est. dixit iure uir hoc os de ossib meis & caro de carne mea
Apostolus autẽ ad coniugatos loquens istud mrsterium act quia
pertinere possit exponit dicens. hoc magnũ est sacramentũ. ego au¬
tẽ dico in xp̃o & in eccła. Unde constat os dñi. eccłam hic debere
intelligi. Et ut predicto exemplo pleniꝰ aptemus illa quȩ dicta
sunt. Ante aduentũ dñi occulta fuerunt quȩdam eccłȩ sacrame¬
ntã. ut baptismũ sacrũ. ut corpus & sanguis dñi. & cętera. quȩ
plenitudine ueniente claruerunt: Addidit. & substantia mea

Expanded text:
quod venit ab ossibus; quod revera in occulto factum est, dum in interioribus quod venit ab ossibus; quod revera in occulto factum est, dum in interioribus corporis nostri constat esse reconditum. Quis enim ossa in homine videat, dum et caro illa vestiat, et superducta cutis abscondat? Quod si hoc magis spiritualiter velimus accipere, facilius nobis quae dicta sunt intimantur. Postquam in conditione rerum Eva de Adae costa formata est, dixit vir ejus: Hoc os de ossibus meis, et caro de carne mea . Apostolus autem ad conjugatos loquens, istud mysterium ad quid pertinere possit, exponit, dicens: Hoc magnum est sacramentum, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Unde constat os Domini Ecclesiam hic debere intelligi. Et ut praedicto exemplo plenius aptemus illa quae dicta sunt, ante adventum Domini occulta fuerunt quaedam Ecclesiae sacramenta, ut baptismum sacrum, ut corpus et sanguis Domini, et caetera quae plenitudine veniente claruerunt. Addidit, et substantia mea
Abbreviated transcription (Latin):
mea nouit nimis. Operã patris mirã nouerat. quia ficut superiꝰ dixit
Ner illum matio in deliciis eius erat quia possederat renes ipsiux
qura illũ susceperat ex utero matris suȩ. fecesse enĩ fiue sut sulĩ
mir bilem cognosceret quẽ tantorũ benesiciorũ pussimũ largicorem
humanitas eius plena diuini luminis claricate cernebat. quia si¬
cut ipseuangelio dicit. nemo nouit pacrem nisi filiꝰ. & eui uoluerit
filiꝰ reuelare. Et aliter. ideo nouerat operã patris. nimis. qlaeru¬
cut ipse dicit. ego in patre & pater in me. Non enĩ sic potest nosse.
qui seperatur extrinsecus. litud enim uosse. inȩftimabilȩ singulare.
ata: in cõprehensibile est. quando in se alterutrũ manere cognoscun
tura non est occuitatũ os meũ ate quod fecisti in occulco. & subis¬
daie mea in inferiorib terrȩ. oͦs hic non ora significat seci illud̃

Expanded text:
mea novit nimis. Operam Patris miram noverat, quia sicut superius dixit mea novit nimis. Operam Patris miram noverat, quia sicut superius dixit nox illuminatio in deliciis ejus erat, quia possederat renes ipsius, quia illum susceperat ex utero matris suae; necesse enim fuit ut illum mirabilem cognosceret, quem tantorum beneficiorum pissimum largitorem humanitas ejus plena divini luminis claritate cernebat: quia, sicut in Evangelio dicit: Nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare ; et aliter, ideo noverat nimis operam Patris, quia, sicut ipse dicit: Ego in Patre, et Pater in me est ; non enim sic potest nosse, qui separatur extrinsecus. Istud enim nosse inaestimabile, singulare atque incomprehensibile est, quando in se alterutrum manere noscun14. Non est occultatum os meum a te, quod fecisti in occulto; et substantia mea in inferioribus terrae. Os hic non ora significat, sed illud
Abbreviated transcription (Latin):
ua scĩficaui te. Uerum hȩc omnia a natura sufcepta hominis in sc̃ĩ paors
honore referuntur. sicut euangelii textus oftendit. deliberationis eiꝰ
fuisse. patrem prȩdicare. uoluntatẽ eiꝰ implere. acceptũ ab eo calicẽ
bibere & nulla parte ab ipsius dispensationis gła discrepare onfitebor
racula tanta monftrauit. Terribiłit̃ enĩ mirificatus est. pater. qu auuo
passionem dñi xp̃i tenebrȩ sunt secutȩ. terra contremuit saxa lisrup¬
ta sunt. sepulchra patuerunt. mortui resurreitione lȩtati sunt. cum
ipse iterũ in eodem corpore scã resurrectione conspectus est. uũ adͥ
discipulos suos ianuis clausis intrauit. dũ cȩlos sub hominũ uisio¬
ne conscendit. Quȩ licet ꝓpria deitate cõpleuerit. more suo patio¬
nisn hoc uiractibus applicauit. ut sicut sepe dictũ est sc̃ coogera¬
nonis patefaceret unitatem Sequitur. Mira opera tut. &a ndoper

Expanded text:
va sanctificavi te . Verum haec omnia a natura suscepta hominis in sancti Patris va sanctificavi te . Verum haec omnia a natura suscepta hominis in sancti Patris honore referuntur, sicut Evangelii textus ostendit, deliberationis ejus fuisse Patrem praedicare, voluntatem ejus implere, acceptum ab eo calicem bibere, et in nulla parte ab ipsius dispensationis gloria discrepare. Vers. racula tanta monstravit. Terribiliter enim mirificatus est Pater, quando passionem Domini Christi tenebrae sunt secutae, terra contremuit, saxa dirupta sunt, sepulcra patuerunt, mortui resurrectione laetati sunt, cum ipse iterum in eodem corpore sancta resurrectione conspectus est, dum ad discipulos suos januis clausis intravit, dum coelos sub hominum visione conscendit; quae licet propria deitate compleverit, more suo paternis hoc virtutibus applicavit, ut sicut saepe dictum est sanctae cooperationis patefaceret unitatem. Sequitur, mira opera tua, et anima
Abbreviated transcription (Latin):
tas fuit. siue cũ obscura uiderentur. siue cũ illuminata patuerunt.
tris meȩ. Renes significant fortitudinem corporalem. Qui dũ bene
uigent. corpus nr̃m eorũ ministerio uegetatur. cũ fuerint faucii. im¬
a patre dicit esse possessos. qui cȩleftis iuftitię firmitate consistens
peccatũ fragilis corporis ignorauit. De utero uero matris. de sinagoge si¬
nib dicit. quia ipse per suscept̃ carnẽ a synagoga generatus eft quan¬
do eum ritu iudȩorũ. octauo die circũcisũ eẽ cognoscimꝰ susceptũ se
perhibens a deitate patris siue sua. qm̃ utrũq unũ est. Hã si hoc tan¬
tũmodo de uirginali utero uelis aduertere. non solũ quando egressus.
sed quando sp̃u scõ conceptus est. a dño ꝓbat᷑ assũptus. uc ex hoc
nestoriana deferuat᷑ iniquitas. Ex utero enĩ significat in utero. sicuit
ait dñs hieremiȩ. prius quã te formarem in utero noui te & in uul¬

Expanded text:
tas fuit, sive cum obscura viderentur, sive cum illuminata patuerunt. tas fuit, sive cum obscura viderentur, sive cum illuminata patuerunt. tris meae. Renes significant fortitudinem corporalem, qui dum bene vigent, corpus nostrum eorum ministerio vegetatur; cum fuerint saucii, im1 a Patre dicit esse possessos, qui coelestis justitiae firmitate consistens, peccatum fragilis corporis ignoravit. De utero vero matris, de Synagogae finibus dicit, quia ipse per susceptam carnem a Synagoga generatus est, quando eum ritu Judaeorum octavo die circumcisum esse cognovimus: susceptum se perhibens a deitate Patris, sive sua, quoniam utrumque unum est. Nam si hoc tantummodo de virginali utero velis advertere, non solum quando egressus, sed quando Spiritu sancto conceptus est, a Domino probatur assumptus, ut ex hoc Nestoriana destruatur iniquitas. Ex utero enim significat in utero, sicut Dominus ait Jeremiae: Priusquam te formarem in utero novi te, et in vul
Abbreviated transcription (Latin):
curitas. uia tenebrȩ non obscurabuntur ate. & nox sicut dies illumi¬
nabitur. sicut tenebrȩ eius. ita & lumen eius. Superioris sententię causa
redditur. quare nox sit illuminatio in deliciis etus. scilicet quia tene¬
brȩ non obscurabuntur ate sed potius illuminabuntur. Tenebras eni
dicit. myftica quȩq & ꝓfunda scripturarũ diuinarũ. iuxta illud quod
legitur in prouerbiis. intelligit quoq parabolã. & tenebrosũ sermo¬
nem. Sac & in alio ꝑsalmo legimus. tenȩbrosa aqua. in nubibus aeris.
qm̃ predicatio prophetarũ. ipso ueniente completa est. Solet enim ad
patrem referre quod ipse facit. ut possit cooperatio sc̃ȩ trinitatis in¬
telligi. Sequitur. It nox sicut dies illuminabitur. Illa enim quȩ fuerant
quasi nox sub myftica complexione tenebrosa. tanquã dies illuminata
sunt. cũ aduentu dñi saluatoris ꝓphetarũ dicta patuerunt. Et bene utrũq
coniunctũ est. sicut tenebrȩ eius ita & lumen eius. quia in utroq ueri¬

Expanded text:
sicut dies illuminabitur: sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus. Superioris sententiae causa redditur, quare nox sit illuminatio in deliciis ejus; scilicet, quia tenebrae non obscurabuntur a te, sed potius illuminabuntur. Tdicit mystica quaeque et profunda Scripturarum divinarum juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam et tenebrosum sermonem . Sic et in alio psalmo legimus: Tenebrosa aqua in nubomino, quoniam praedicatio prophetarum ipso veniente completa est. Solet enim ad Patrem referre quod ipse facit, ut possit cooperatio sanctae Trinitatis intelligi. Sequitur, et nox sicut dies illuminabitur. Illa enim quae fuerant quasi nox sub mystica complexione tenebrosa, tanquam dies illuminata sunt, cum in adventu Domini Salvatoris prophetarum dicta patuerunt. Et bene utrumque conjunctum est, sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus, quia in utroque veri
Abbreviated transcription (Latin):
sua miseratione liberauit. quem ad imaginem & similitudinem suam pla¬
smare dignatus est. n delicus autem meis paradisum significat. unde
primũ hominem peccata pepulerunt. sed confessionis beneficio. animȩ
scõrũ ad eius amenitatẽ dño prȩstante reuersȩ sunt. Sic enim credenai
latroni dictũ est. Amen dico tibi. hodie mecũ eris in paradyso. Paradysus¬

Expanded text:
sua miseratione liberavit, quem ad imaginem et similitudinem suam plasua miseratione liberavit, quem ad imaginem et similitudinem suam plasmare dignatus est. In deliciis autem meis, paradisum significat, unde primum hominem peccata pepulerunt; sed confessionis beneficio animae sanctorum ad ejus amoenitatem Domino praestante reversae sunt. Sic enim credenti latroni dictum est: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso Lu
Abbreviated transcription (Latin):
ma pars uersus istius. sub yronia pronuntianda est. Frequenter enĩ
aliqua quãsi sub anrguitate proferimus. de quibus dubitare non po¬
ssumus. sicut in alio psalmo iam dictũ est. forsitan uiuos degluttis¬
sent nos & reliqua. Quomodo enĩ tenebrȩ conculcare poterant. quȩ
eius in tantam gloriã non habebant. Ipse enim dicit de se. ego sum
lax huius mundi. Sed conculcauit ille potius tenebras. qui cecitatẽ
primi hominis ad eius posteros transeuntẽ. miscđiȩ suȩ luce supe¬
rauit. Qua propter: hoc cõmate quod ait. forsitan tenebrȩ conculca¬
bunt me. irridentur illi qui de ipso poterant timoris alicuius
nebulas suspicari. Cuius sensus sequitur explanatio. cũ dicit. & nox
illuminatio in delicus meis. Quomodo ergo poterat a tenebris conculcari. cui
erat nex illum inatio in delicus suis: Noctem significat inferni claustruoi
quod reuera illuminauit. quanclo potestatẽ diaboli contriuit. & hominẽ

Expanded text:
ma pars versus istius sub ironia pronuntianda est. Frequenter enim ma pars versus istius sub ironia pronuntianda est. Frequenter enim aliqua quasi sub ambiguitate proferimus, de quibus dubitare non possumus, sicut in alio psalmo jam dictum est: Forsitan vivos deglutissent nos , et reliqua. Quomodo enim tenebrae conculcare poterant, quae jus in tanta gloria non habebant? Ipse enim dicit de se: Ego sum iux hujus mundi . Sed conculcavit ille potius tenebras, qui caecitatem primi hominis ad ejus posteros transeuntem, misericordiae suae luce superavit. Quapropter hoc commate quo ait, Forsitan tenebrae conculcabunt me, irridentur illi qui de ipso poterant timoris alicujus nebulas suspicari. Cujus sensus sequitur explanatio, cum dicit: Et nox illuminatio in deliciis meis. Quomodo poterat a tenebris conculcari, cui erat nox illuminatio in deliciis suis? Noctem significat inferni claustrum, quod revera illuminavit, quando potestatem diaboli contrivit, et hominem
Abbreviated transcription (Latin):
enim causam. quem admodũ dei presentiam non potuisset. effugere.
Pennas suas dicit. diuinȩ maiestatis efficacissimam celeritatem. quȩ sc̃m
corpus ad superna uirtute deitatis eleuauit. Sed cũ audis meas. glo¬
riam propriȩ poteftatis intellige. Has itaq pennas suas cũ sumserit.
ante lucem. id est tempore resurrectionis. Et habitauerit in ertre¬
mo maris. hoc est supra seculi istius amplissimũ finem. ibi manꝰ
paterna deducet eum. Et ut ostenderet cooperationem. sequitur
& tenebit me dextera tua. Dextera est siquidem patris omp̃s uer¬
bũ. quod assumptã & unitã sibi humanitatem in eterna scła conti¬
nebit. Et si mininre conuenire uidetur. ut cũ ipse sit dextera
patris eius se dicat dextera contineri. hoc potius accipiendum
est dictũ a parte menbrorũ. Quȩ forma locutionis. frequenter
assumpta est. Illud tamen regulariter est tenendũ. ut quod dubitat. hu¬

Expanded text:
enim causam quemadmodum Dei praesentiam non potuisset effugere. enim causam quemadmodum Dei praesentiam non potuisset effugere. Pennas suas dicit divinae majestatis efficacissimam celeritatem, quae sanctum corpus ad superna virtute Deitatis elevavit. Sed cum audis meas, gloriam propriae potestatis intellige. Has itaque pennas suas cum sumpserit ante lucem, id est tempore resurrectionis, et habitaverit in postremo maris, hoc est supra saeculi istius amplissimum finem, ibi manus paterna deducet eum. Et ut ostenderet cooperationem, sequitur, et tenebit me dextera tua. Dextera est siquidem Patris omnipotens Verbum, quod assumptam et unitam sibi humanitatem in aeterna saecula continebit. Et si minime convenire videtur, ut cum ipse sit dextera Patris, ejus se dicat dextera Domini contineri: hoc potius dictum accipiendum est a parte membrorum; quae forma locutionis frequenter assumpta est. Illud tamen regulariter est tenendum, ut quod dubitat, hu
Abbreviated transcription (Latin):
& quid eligã ignoro. Sic & in isto loco de tribus rebus contrariis humanitas
eius quid eligeret ambigebat. Hunc ad exponenda uerba ueniamus. q̃m
altitudine nimia sunt profunda. Ait enim per id quod homo est. si as¬
cendero in cȩlũ tu illic es. Vbi eratoͦscilicet ad patris dexterã collocandus.
Nam ut intelligas dñm ubiq esse presentem. audi hieremiã prophe¬
tã. Ds̃ appropinquans ego sum dicit dñs. & non deus a longinquo. Si
absconderit se in absconso. ego non uidebo illũ dicit dñs: Nũ¬
quid non cęlũ & terrã ego impleo dicit dñs Sequitur. Si descende¬
ro in infernũ ades. Hoc quippe factũ est lege humanitatis. ut cru¬
cifixo corpore ad rũpenda infernorũ claustra descenderet. & labo¬
ranti humano generi. redemptor piissimus subueniret. Subiungit
etiam ades. qm̃ triduana celeritate resurrexit. Addidit terciam
partem. si sumsero pennas meas ante lucem. & habitauero in extre
mo maris. & enĩ illuc manus tua deducet me. & tenebit me dexte¬

Expanded text:
idem, 22. Sic et in isto loco de tribus rebus contrariis humanitas ejus quid eligeret, ambigebat. Nunc ad exponenda verba veniamus, quoniam altitudine nimia sunt profunda. Ait enim per id quod homo est: Si ascendero in coelum, tu illic es, ubi erat scilicet ad Patris dexteram collocandus. Nam ut intelligas Dominum ubique esse praesentem, audi Jeremiam prophetam: Deus appropinquans ego sum, dicit Dominus, et non Deus a longinquo. Si absconderit se homo in absconso, ego non videbo illum, dicit Dominus? Nunquid non coelum et terram ego impleo, dicit Dominus ? Sequitur, si descendero in infernum, ades. Hoc quippe factum est lege humanitatis, ut crucifixo corpore ad rumpenda infernorum claustra descenderet, et laboranti humano generi Redemptor piissimus subveniret. Subjungit etiam, ades, quoniam triduana celeritate surrexit. Addidit tertiam partem, Si sumpsero pemo maris; etenim illuc manus tua deducet me, et tenebit me dexte
Abbreviated transcription (Latin):
INCIEIT ESALMꝰ .XC .UIII. PSALMUS DAUIO
ignitatẽ istius nominis satis ammirari ñ possũ: quod irai-¬
tulis semꝑ affixũ aciem nr̃ae m̃tis erigit ad dñm xpm. Ipsius
enĩ honor in hoc psalmo potentiaq cantat᷑: sed quanta laus
est scĩssimi uiri : ut ꝑ eiꝰ nom̃ eximuĩ. tantȩ significet᷑ maie
manufortẽ desiđabilẽq sentinꝰ. Quappt̃ eximio p̃cone recognito : magni
iudicis prȩ̨stolemur aduentum
DIUISIO ESALMI
iprima

Expanded text:
IN PSALMUM XCVIII. Psalmus David. Dignitatem istius nominis satis admirari non possum, quod in titulis semper affixam aciem nostrae mentis erigit ad Dominum Christum. Ipsius enim honor in hoc psalmo potentiaque cantatur. Sed quanta laus est sanctissimi viri, ut per ejus nomen eximium tantae significetur majemanu fortem desiderabilemque sentimus. Quapropter, eximio praecone recognito, magni Judicis praestolemur adventum. Divisio psalmi. In prima
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis studio in dñi laudibus & bonis operibus permanendum: uenit
ad partem secundam. in qua uniuersum populũ benedicit. qui in unita¬
tis constantia & dilectione dñi perseuerat. Prius enim omnia pluraliter
dixit. nunc autem psalmũ sub singularitate conclusit: ut qui ante fide¬
les fratres in unitate collegerat. modo illi populo iam diligenti dñm.
benedictionis munera prȩstarentur. Qua propter. si uolumus esse benedie¬
ti : amor nos sc̃ȩ trinitatis. & unitas beatȩ complectatur ecclesiȩ łt inten¬
de. quam competenter hunc psalmũ perfectus finis amplexus est: ut qu
usq ad hierusalem cȩlestem conscendit. benedictionem supernam loco re

Expanded text:
charitatis studio in Domini laudibus et bonis operibus permanendum, venit charitatis studio in Domini laudibus et bonis operibus permanendum, venit ad partem secundam, in qua uno versu populum benedicit, qui in unitatis constantia et dilectione Domini perseverat. Prius enim omnia pluraliter dixit, nunc autem psalmum sub singularitate conclusit; ut qui ante fideles fratres in unitate collegerat, modo illi populo jam diligenti Dominum benedictionis munera praestarentur. Quapropter si volumus esse benedicti, amor nos sanctae Trinitatis, et unitas beatae complectatur Ecclesiae. Et intende quam competenter hunc psalmum perfectus finis amplexus est; ut qui usque ad Jerusalem coelestem conscendit, benedictionem supernam loco re
Abbreviated transcription (Latin):
significat: qui cũ brachia remisisset. inimici superbia desperata surgebat.
Et ideo bonis operibus leuandȩ nobis sunt manus. ad dñm: ut aduersa¬
rius diabolus. superna maiestate uincatur. Sed intende quid significet ex¬
tollite : id est uberius elemosynam facite. Pñs enim non tantum inos erigit
pia uerba: sed facta. Addidit. in sc̃a: ut eam manus seminet xp̃iani. dam si ulã
heretici faciant aut pagani. manus eorum non extolluntur in scã: qm ipsã
quo tamen actu. ne quis sibi aliquid arrogaret dñm dicit esse benedicen¬
dum: quando ipse donat & animũ misericordem. & substantiam largiorem.
Sic caritatem dñi: & laudibus sacris. & pia docet operatione complen¬
dam. Nis peractis : respice quam digna retributio subsequatur. B enedicat te
dñs ex syon: qui fecit cęlũ & terram. Explicata commonitione. qua dixit

Expanded text:
significabat. Qui cum brachia remisisset, inimici superbia desperata surgebat. significabat. Qui cum brachia remisisset, inimici superbia desperata surgebat. Et ideo bonis operibus levandae nobis sunt manus ad Dominum, ut adversarius diabolus superna majestate vincatur. Sed intende quid significet, extollite, id est uberius eleemosynam facite; Dominus enim non tantum a nobis exigit pia verba, sed facta. Addidit, in sancta, ut eam manus seminet Christiani. Nam si illam haeretici faciant aut pagani, manus eorum non extolluntur in sancta; quoniamquo tamen actu, ne quis sibi aliquid arroget, Dominum dicit esse benedicendum, quando ipse donat et animum misericordem et substantiam largiorem. Sic charitatem Domini et laudibus sacris, et pia docet operatione complendam. His peractis, respice quam digna retributio subsequatur. Vers. 3. Benedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram. Explicata commonitione, qua dixit
Abbreviated transcription (Latin):
& in ueritate non stetit. Nominata quidem domus. concludit & atria: qͣm
atrium ingressus est mansionis. Significat enim eos. siue qui iam in penitra¬
libus sunt eccłȩ: siue qui in ingressu eius esse meruerunt. Diuersa enim lo¬
ca sub unitatis gratia habere constat eccłam. His quoq dictis aliud genus
firmitatis adiecit: dei nr̃ihoc est non quem gentilitas colit: sed quem uera
catholica religio confitetur. Addidit: in noctibus extollite manus uestras
in sc̃a : & benedicite dñm. In noctibus. mundi istius significat teterrimum
tempus: quod semper creberrimis tribulationibus obscuratur. In hoc ergo selo
leuandȩ sunt manus: ubi bona operatio. dñi meretur auxilium. Sic moyses
quandiu manus tendebat. amalech audatia superba premebatur: prȩsagans
crucem beatissimȩ passionis. Nlam quod digitos tendebat. decalogum fortasse

Expanded text:
et in veritate non stetit . Nominata quidem domus, concludit et atria; quoniam et in veritate non stetit . Nominata quidem domus, concludit et atria; quoniam atrium ingressus est mansionis. Significat enim eos, sive qui jam in penetralibus sunt Ecclesiae, sive qui in ingressu ejus esse meruerunt. Diversa enim loca sub unitatis gratia habere constat Ecclesiam. His quoque dictis aliud genus firmitatis adjecit, Dei nostri; hoc est, non quem gentilitas colit, sed quem vera catholica religio confitetur. Addidit, In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum. In noctibus, mundi istius significat teterrimum tempus, quod semper creberrimis tribulationibus obscuratur. In hoc ergo saeculo levandae sunt manus ubi bona operatio Domini meretur auxilium. Sic Moyses quandiu manus tendebat, Amalech audacia superba premebatur : praesagans crucem beatissimae passionis. Nam quod digitos extendebat, Decalogum fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
summi principis. dignitas cresceret seriuientis. Hoc se nomine paulus hono¬
rabilem gentibus fecit. Sic enim eius ȩpiftola praefatur. Paulus seruus xp̃i łt̃
iterum. Si hominibus placere uellem: xp̃i seruus non essem. De moyse quoq in
alio psalmo: misit moysen seruum suum. Quã propter. istud iam. perfectis
propriȩ dicitur: qui & amici sine dubio nuncupantur Sequitur. Qui statis in
domo dñi : in atriis domus dei nr̃i. Seruum quidem prius dixerat. ad hono¬
rem: sed ne incerta corda mortalium hoc & ad alios taherent. qui inde-¬
uoti esse noscuntur dum om̃is dno creture condlitione subiecte sunt
addidit. qui statis in domo dñi: id est quorũ animus in dño. firmo religionis
uestigio perseuerat. Stare enim de illis dicitur qui abono proposito facilita¬
tis crimine non labuntur: sicut tlictũ est de diabolo. qui archangelus fuit.

Expanded text:
summi principis dignitas cresceret servientis. Hoc se nomine Paulus honosummi principis dignitas cresceret servientis. Hoc se nomine Paulus honorabilem gentibus fecit; sic enim Epistola ejus praefatur: Paulus servus Christi ; et iterum: Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem . De Moyse quoque in alio psalmo: Misit Moysen servum suum . Quapropter istud jam de perfectis proprie dicitur, qui et amici sine dubio nuncupantur. Sequitur, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Servum quidem prius dixerat ad honorem; sed ne incerta corda mortalium hoc et ad alios traherent, qui indevoti esse noscuntur, dum omnes Domino creaturae conditione subjecti sunt, addidit, qui statis in domo Domini, id est quorum animus in Domino religionis firmo vestigio perseverat. 457 Stare enim de illis dicitur, qui a bono proposito facilitatis crimine non labuntur, sicut dictum est de diabolo qui archangelus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
VESTRAS IN SANCTA. ET OENEDICITE OOMINUM. Ideo duos uersus si¬
mul posuimus: qm sibi inuicem mutua conexione iunguntur ut nobis im¬
pletus sensus euidentius appareret Primum quȩramus. cur & hic & in supe¬
riore psalmo. ecce. posuerit: scilicet ut rebus certis atque perfectis. non so¬
lum sermo. sed etiam articularis prȩstaretur oftensioNunc autem dictũ
est: quia tot gradibus ascensis. ille solus laudari debuit. qui tanta conces¬
sit Primum enim fuit quod proficienter ascenderat: deinde quod super
hunc ascensum alium non habebat. Iunc enim maiori studio predicandus
est dñs. quando facit sua largitate securos: siue ut aliis placet. tempus
istud significat mundiale. quando hic exercendus est animus: uł ibi ȩter¬
nis ac perpetuis laudibus occupetur Benedicite dñm. significat laudate: quia
nos illum benedicendo laudamus: ille autem nos benedicendo sanctificat.
Audisti seruum: & ne aliquid putares abiectum: addidit dñi: ut de potentia

Expanded text:
vestras in sancta, et benedicite Dominum. Ideo duo versus simul posuimus, quoniam sibi invicem mutua connexione junguntur, ut nobis impletus sensus evidentius appareret. Primum quaeramus cur et hic et in superiori psalmo, Ecce posuerit; scilicet ut rebus certis atque perfectis non solum sermo, sed etiam articularis praestaretur ostensio. Nunc autem dictum est, quia tot gradibus ascensis, ille solus laudari debuit, qui tanta concessit. Primum enim fuit, quod proficienter ascenderat: deinde quod super hunc ascensum, alium non habebat. Tunc enim majori studio praedicandus est Dominus, quando facit sua largitate securos. Sive ut aliis placet tempus istud significat mundiale, quando hic exercendus est animus, ut ibi aeternis ac perpetuis laudibus occupetur. Benedicite Dominum, significat laudate: quia nos illum benedicendo laudamus; ille autem nos benedicendo sanctificat. Audisti servum; et ne aliquid putares abjectum, addidit Domini; ut de potentia
Abbreviated transcription (Latin):
lis aduersitatibus appetantur. Hȩc si in alios cõmpari uoluntate seruemus.
N quȩ nobis impendi uolunius. fratribus similia faciamus: omne delictũ
omne flagiaum. omne cessat sine dubitatione peccatum: talesq presens
regula reddit quales nos cȩleftis magister esse precepit. Istud manda¬
tũ & bonus angelus fortassis amplectitur: qui dũ nobis qualia ipsi pos¬
sident prouenire cupiunt. consortes nos ȩternȩ illius sotietatis ad quirurs.
Alemento preterea. quod caritatis dominice hic tercius psalmus est ut ex
pso numero. uirtus possit sc̃ȩ trinitatis agnosci. BI UIS IO ESAL MI
Ruia parte inuitat ꝓpheta ad benedicendum dm̃. ubi plurali nu-¬
mero predictam plebem cognoscitur ammonere: deinde conuer¬
sus. populum singulariter benedicit: quia sancta unitas. decus eft. ac
uirtus ecclesiȩ.

Expanded text:
lis adversitatibus appetantur. Haec si in alios compari voluntate servemus, lis adversitatibus appetantur. Haec si in alios compari voluntate servemus, si quae nobis impendi volumus, fratribus similia faciamus; omne delictum, omne flagitium, omne cessat sine dubitatione peccatum; talesque praesens regula reddit, quales nos coelestis magister esse praecepit. Istud mandatum et bonos angelos fortasse amplectitur, qui dum nobis qualia ipsi possident provenire cupiunt, consortes nos aeternae illius societatis acquirunt. Memento praeterea quod charitatis dominicae hic tertius psalmus est, ut ex ipso numero virtus possit sanctae Trinitatis agnosci. Divisio psalmi. Prima parte invitat propheta ad benedicendum Deum: ubi plurali numero praedictam plebem cognoscitur admonere. Deinde conversus populum singulariter benedicit: quia sancta unitas decus est ac virtus Ecclesiae.
Abbreviated transcription (Latin):
nire Nam qui dm̃ ex toto corde ex tota anima ex tota uirtute
diligit: locum uiciis non relinquit. Ubi enim intrat scelus: cum deo
totus occupatus est animusꝰ Diabolus enim uacantia desiderat. nu-¬
data perquirit: sed ubi dm̃ presentem reperit. sub magna confusione
discedit Ita si dm̃ toto corde diligimus. eiusq nos potestati affecti.¬
osa deuotione contradimus: nec locum culpis dare possumus. & in
uiis semper rectissimis ambulamus. Uascula ipsa cum aliquo
liquore plena sunt: superuenientium augmenta non capiunt.
lta nos si diuina caritas totos repleat: non erit quo crimen introeat. Sequitur
łt ꝓrimum tuum sicut te ipsum. Preximum tdiligimus sicut nos ipsos. cum
nulli malum facimus: sed omnes simili ut nosmet ipsos affectione tractamꝰ.
Nullius enim ad quiescit ingenium. aut pericula sibi calamitatis optare aut̃
dolosis insidiis uelle concludi: sed ita sibiꝰ om̃s prospici cupiunt: ut nul¬

Expanded text:
nire! Nam qui Deum ex toto corde, ex tota anima, ex tota virtute nire! Nam qui Deum ex toto corde, ex tota anima, ex tota virtute diligit, locum vitiis non relinquit. Ubi enim intret scelus, cum Deo totus occupatus est animus? Diabolus enim vacantia desiderat, nudata perquirit; sed ubi Deum praesentem reperit, sub magna confusione discedit. Ita si Deum toto corde diligimus, ejusque nos potestati affectuosa devotione contradimus, nec locum culpis dare possumus, et in viis semper rectissimis ambulamus. Vascula ipsa cum aliquo liquore plena sunt, supervenientium augmenta non capiunt: ita nos si divina charitas totos repleat, non erit quo crimen introeat. Sequitur, et proximum tuum sicut teipsum. Proximum diligimus sicut nosipsos, cum nulli malum facimus, sed omnes simili ut nosmetipsos affectione tractamus. Nullius enim acquiescit ingenium, aut pericula sibi calamitatis optare, aut dolosis insidiis velle concludi; sed ita sibi omnes prospici cupiunt, ut nul
Abbreviated transcription (Latin):
espiciamus oculo cordis intento: que madmodum uestiģia summa
uir tutum. transmissis gradibus ꝓpheta conscenderit. Illi enim bea¬
tȩ fraternitati quam in uno dixerat congregandam nunc quod
super est salubriter persuadet. ut felix adunatio. in laudes dñi fla¬
grantissimo caritatis studio concitetur: quatinus fideles uiros perfec¬
ta operatio consequatur & hic imitentur suauitatem. quȩ in illa pa¬
tria in sc̃is creditur mentibus esse mansura. Dignum est enim. ut bene¬
dictio illi persoluatur: ad quem summo studio constat ascensum. Nunc
de ipsius mandati uirtute tractandum est: ut intellecta sententia.
utilitatem nobis possit aperire discussa. Preceptũ est enim. diliges do¬
minũ dm̃ tuum ex toto corde tuo. & ex tota anima tua. & ex tota
uirtute tua: & ꝓximum tuum sicut te ipsum. In his enim duobus
preceptis. tota lex pendet: & ꝓpħȩ. Ammiranda complexio: in
uno capite dicere. quod in scripturis scĩs possis omnibus inue¬

Expanded text:
espiciamus oculo cordis intento, quemadmodum vestigia summa virtutum transmissis gradibus propheta conscenderit. Illi enim beatae fraternitati, quam in unum dixerat congregandam, nunc quod superest salubriter persuadet, ut felix adunatio in laudes Domini flagrantissimo charitatis studio concitetur, quatenus fideles viros perfecta operatio consequatur; et hic imitentur suavitatem, quae in illa patria in sanctis creditur mentibus esse mansura. Dignum est enim ut benedictio illi persolvatur, ad quem summo studio constat ascensum. Nunc de ipsius mandati virtute tractandum est, ut intellecta sententia utilitatem nobis possit aperire discussa. Praeceptum est enim, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum sicut teipsum. In his enim duobus praeceptis tota lex pendet, et prophetae . Admiranda complexio in uno capite dicere, quod in Scripturis sanctis possis omnibus inve
Abbreviated transcription (Latin):
insidianti perferat: cũ eam uis corporis nulla defendat. Et bene dictũ
est quȩ perierat. ut agnosceres miscdia dñi suisse repertã: qui errantia
recolligit. & perdita. bonitate suȩ pietatis adquirit. Sed illa natura facta
imbecillis & omnib monfdrata fragilior. incarnatione dñi ominia uicit . ⁊¬
omnia superauit. & omnibus reddita est excelsior quȩ pridem uidebat᷑
humilior: sicut dicit apłs.⁊ cui autem angelorũ dixit aliquando. sede
adextris meis. donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum:
Sequitur. Require seruum tuum. Ap̃o dicitur. require: q̃m de non potest
imbecillitas humana perquirere. Additũ est qđ sepe quidem dictum
est. sed merito cuncta concludit. q̃m iustus ifte requiritur quia man¬
data eius non probatur oblitus. CONC LU SIgL qui¬

Expanded text:
insidianti perferat, cum eam vis corporis nulla defendat. Et bene dictum insidianti perferat, cum eam vis corporis nulla defendat. Et bene dictum est: Quae perierat, ut agnosceres misericordia Domini fuisse repertam, qui errantia recolligit, et perdita bonitate suae pietatis acquirit. Sed illa natura facta imbecillis et omnibus monstrata fragilior, incarnatione Domini omnia vicit, omnia superavit, et omnibus reddita est excelsior, quae pridem videbatur humilior, sicut dicit Apostolus: Cui autem angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ? Sequitur, require servum tuum. Christo dicitur require, quoniam te non potest imbecillitas humana perquirere. Additum est quod saepe quidem dictum est, sed merito cuncta concludit: quoniam justus iste requiritur, qui manata ejus non probatur oblitus. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
caulas dñi suis uiribus redire non poterat. qm̃ munus illud sapientie
perdiderat quod habebat: erraui: quasi auia tua discessi. & uiciorũ inuias
solitudines cecus intraui: ut facile direptioni pateat. qui pastoris suia
custodiam non habebat. Et subiunxit illam euangelicam comparationem
sicut ouis quȩ perierat: propter quam pastor eius non aginta nouem
dimisit in montibus. & eam querens. iudaicis est appecitus insidiis ⁊
quam tamen ille per crucem multiplicans. suam non omitat querere.
nec desinit congregare. Una ouis est cunctorũ fidelium sc̃a congregatio:
qͣm unus grex. & unus est pastor. Et respice. quã infirmȩ rei compara¬
ti sunt homines. quando a xp̃i gratia deseruntur: oui uidelicet erranti
quȩ periculis patet. quȩ direptionib luporũ exposita est: quam non
fuģa eripiat. non corporis ualitudo defendat: sed quicquid libitũ est

Expanded text:
caulas Domini suis viribus redire non poterat, quoniam munus illud sapientiae caulas Domini suis viribus redire non poterat, quoniam munus illud sapientiae perdiderat quod habebat, Erravi, quasi a via tua discessi, et vitiorum invias solitudines caecus intravi; ut facile direptioni pateat, qui Pastoris sui custodiam non habebat. Et subjunxit illam evangelicam comparationem , sicut ovis quae perierat, propter quam pastor ejus nonaginta novem dimisit in montibus, et eam quaerens Judaicis est appetitus insidiis: quam tamen ille per crucem suam multiplicans non omittit quaerere, nec desinit congregare. Una ovis est cunctorum fidelium sancta congregatio; quoniam unus grex et unus est pastor. Et respice quam infirmae rei comparati sunt homines, quando a Christi gratia deseruntur, ovi videlicet erranti, quae periculis patet, quae direptionibus luporum exposita est, quam non fuga eripiat, nec corporis valetudo defendat: sed quidquid libitum est
Abbreviated transcription (Latin):
suam in ȩternũ uiuere. quam salutariter nouerat credidisse. Laudabit
te. cantico scilicet nouo: quod homo ille debet salutariter innouatus. lu¬
dicia uero illa dicit. quȩ se in famulis suis dñs promisit esse facturũ:
id est uenite benedicti patris mei. percipite regnũ. quod uobis paratũ
est ab origine mundi. Tunc enim perfecte se credit iuuandũ: quando
erit iustorum numerus ad dexteram collocandus Erraui sicut ouis qi
Licet diuersas personas psalmus ifte contineat loquentes. modo fidelissi¬
mos ueteris testamenti. modo nouȩ regenerationis electos: alios marty¬
ria suftinentes. alios in lege dñi assidua meditatione constantes: decla¬
ratũ est tamen. in menbris xp̃i eccłam catholicam loqui: quando talis
sententia in fine psalmi dicitur. quȩ sponsȩ dñi conuenire monstratur.
Ait enim homo ille generalis. qui. in adam errauerat lege peccati. & ad

Expanded text:
suam in aeternum vivere, quam salutariter noverat credidisse. Laudabit suam in aeternum vivere, quam salutariter noverat credidisse. Laudabit te, cantico scilicet novo, quod homo ille debet salutariter innovatus. Judicia vero illa dicit, quae se in famulis suis Dominus promisit esse facturum, id est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Tunc enim perfecte se credit juvandum, quando erit justorum numerus ad dexteram collocandus. Vers. 176. Erravi siLicet diversas personas psalmus iste contineat loquentes, modo fidelissimos Veteris Testamenti, modo novae regenerationis electos, alios martyria sustinentes, alios in lege Domini assidua meditatione constantes; declaratum est tamen in membris Christi Ecclesiam catholicam loqui, quando talis sententia in fine psalmi dicitur, quae sponsae Domini convenire monstratur. Ait enim homo ille generalis qui in Adam erraverat lege peccati, et ad