comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nui uidet. ⁊ pedi uuidet: & cec̾is m̃bris indet.
Non enĩ si aliqͥs ictͦ in pedẽ ueniat: atitit
se ocłs inde ut ñ p̃caueat. Bursus solama¬
nꝰ oꝑat᷑ in corꝑe. S ñ qͥd sibi soli oꝑat᷑ ⁊ ce¬
ñ ocło oꝑat᷑  ⁊am si itꝰ aliqͥs uemiens ñ
eat in manũ s tm̃ in faciem ÷ ñqͥddicit
manꝰ ñ me moueo qr ñtendit ad me᷑ gͤ
pes ambulando: om̃ib menbeis militat.
Menbra cet̾a tacent: ⁊ lingua om̃ib lo¬

Expanded text:
eris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpore; sed numquid sibi soli operatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibus lo
Abbreviated transcription (Latin):
in faciem illoꝵ: uͭ a lito. eurgeret̃. & lite¬
is oꝑib reñtiarent. Tc̃ pͥmũ post resitr¬
recconẽ suam dr̃s ꝗͣ dixit euanglista glori
rũ demonstrat: ip̃is iudentib ⁊ uidendo
deducentib ascendit in celũ. Ibi ꝑaccis decẽ
dieb die penthecostes misit desuꝑ sp̃m sam̃.
accepto impleci: ꝯmniũ genttũ lingus st

Expanded text:
to exsurgerent, et luteis operibus renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit Evangelista gloriflorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pentecostes misit desuper Spiritum accepto impleti, omnium gentium linguis
Abbreviated transcription (Latin):
Magis ꝙ se ipõs iilicant qͥ regt̃ ꝗͣ illa q̃
reginit᷑. Regt̃ enĩ anni: reginit᷑ corꝑa. Gau¬
det qͥsq uoluptate: & capit de corꝑe uolup¬
tatẽ. S seꝑa aminũ: nichil resteit in cor¬
ꝑe qd̃ gaudeat. Et si de corꝑe gaudet. ani¬
mus gaudet. Si gaudet de domo sua. de se
non debet gaud̾e: Et si ht̃ animꝰ unde ob¬
lectet᷑ extͥnsecꝰ: sine delitiis manet in tͥnsec̾.
Omĩno constat plus amare hominẽ ami¬
mã suã ꝗͣ corpꝰ suũ. Sm alio homine piꝰ
amat homo ammã qmͣ corpꝰ. Qdͥ emm
amat᷑ in amico : bͥ est amor sincerior ot cas¬
tior: Qdͥ amat᷑ in amico : Animꝰ an corpꝰ:
Si fides amat᷑: animꝰ amat᷑. Si beniuolũ¬
tia amat᷑ i beniuolentie sedes animꝰ ẽ Si
hoc amas in alt̾o qr ce ip̃e amat te: ani¬
mũ amas: qi ñ caro s amimꝰ amat. Ides
enĩ amas: qr te amat. Q̾re unde te amat᷑:
t᷑. Aliqͥo etiã uolo dicere uͥ magis appa¬
q̃admodũ corꝑi p̃ponat᷑. Illi ip̃i laciui ama¬

Expanded text:
magisque seipsos indicant qui regunt, quam illa quae reguntur. Regunt enim animi, reguntur corpora. Gaudet quisque voluptate, et capit de corpore voluptatem: sed separa animum, nihil restat in corpore quod gaudeat; et si de corpore gaudet, animus gaudet. Si gaudet de domo sua, de se non debet gaudere? et si habet animus unde oblectetur extrinsecus, sine deliciis manet intrinsecus? Omnino constat plus amare hominem animam suam quam corpus suum. Sed et in alio homine plus amat homo animam quam corpus. Quid enim amatur in amico, ubi est amor sincerior et castior? Quid amatur in amico; animus, an corpus? Si fides amatur, animus amatur: si benevolentia amatur, benevolentiae sedes animus est: si hoc amas in altero, quia et ipse amat te, animum amas; quia non caro, sed animus amat. Ideo enim amas, quia te amat: quaere unde te amet, tur. 3. Aliquid etiam volo dicere, ubi magis appaquemadmodum corpori praeponatur. Illi ipsi la
Abbreviated transcription (Latin):
eit p᷑ͣgata xon̾cientia: ⁊ hauriens fontem
habebit. etiã ip̃a fons erit. Qo est fons
&e qͥd est fluuiꝰ qͥ manat de uentre int̾i¬
oris hominis: Beniuolentia qͣ uult cõ¬
sulere ꝓrimo. Si enĩ pitet qr qd̾ bibit
soli ip̃i debet sufficere: ñ fluit aqͣ ui¬
ua de irentre eiꝰ. Si autẽ ꝓyimo festinat
ꝯsulere: id̾o ñ siccat qͣa manat. Uidebimꝰ
xp̃iam sumꝰ. & sicredimꝰ bibimꝰ. Et iłꝰ¬
qͥsq in se ip̃o debet agnoscere si bibit:
& siuiuit ex eo qd̾ bibit. slon enĩ nos de¬
serit fons: si ñ deseram᷑ fontẽ. Exposuit
euangłista ut dixi unde dñs clamasset :
ad qͣlẽ potũ inuitasset: qͥd bibñtib ꝓpi¬
nasset dicens. hoc autẽ dicebat de spũ quẽ
accepturi erant credentes in eũ. Nlundũ e¬

Expanded text:
cit purgata conscientia, et hauriens fontem habebit; etiam ipsa fons erit. Quid est fons, vel quid est fluvius qui emanat de ventre interioris hominis? Benevolentia qua vult consulere proximo. Si enim putet quia quod bibit soli ipsi debet sufficere, non fluit aqua viva de ventre ejus: si autem proximo festinat consulere, ideo non siccat, quia emanat. Videbimus i sumus, et si credimus, bibimus. Et unusquisque in seipso debet agnoscere si bibit, et si vivit ex eo quod bibit: non enim nos deserit fons, si non deseramus fontem. 5. Exposuit Evangelista, ut dixi, unde Dominus clamasset, ad qualem potum invitasset, quid bibentibus propinasset, dicens, Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Nondum e
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ñ imitet᷑ amcillã: si de amcilla nascit᷑.
Amncillã malã suꝑbientẽ ñ muteris. Uñ enĩ
filii iacol d amcilł nati possedert̾ t̾ram ꝓ¬
missionis cũ fr̾ib ͥ hysmael autẽ de ãcil¬
ia natꝰ expulsus ẽ ab hereditate : unde
nͥ qͥa ine suꝑbꝰ erat ⁊ illi humibesi Erẽx̃
ille c̃incẽ. ⁊ uoluit seducere fiem̾ suũ lu¬
dens cũ illo. Magnũ ibi manet sacͣm̃tum.¬

Expanded text:
illam, si de ancilla nascitur. Ancillam malam superbientem non imiteris. Unde enim filii Jacob de ancillis nati, possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus, expulsus est ab haereditate? Unde, nisi quia ille superbus erat, illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. 12. Magnum ibi sac
Abbreviated transcription (Latin):
at ut credatis: qd̾ cũ fcm fuerit uideatis:¬
⁊ Iã ce ille cͥ drm̃ ẽ qͥa iudisti credidisti
ñ hoc credidit qd̾ uidit: s aliud iudit
aliud credidit. Uidit enĩ hominẽ: cre¬
didit dm̃. Cernebat qͥppe atꝙ tange¬
bat carnẽ iiuentẽ ꝗͣ uiderat morien¬
tẽ: & credebat dm̃ in curne ipã lateni¬
tẽ. Credebat gͦ mente qd̾ ñ uidebat:

Expanded text:
at, ut credatis, quod cum factum fuerit, videatis? Nam et ille cui dictum est, Quia vidisti, credidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latente
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma saluos facit: ñ carnis depo¬
sitio sordiũ. s conscientie bone int̾¬
rogatio. Hoc ẽ uerbũ fidei qd̾ p̃dica¬
mꝰ : qͦ smnedubio ut m̃dare possit
consecͣtur &e baptismꝰ. Xp̃c qͥppe no-¬
scĩficaret in qͥt: mundãs eã laua¬
cro aq̃ in uerbo. Mundatio gͥ neqͣ¬
ꝗͣ fluxo ce labili tͥbueret᷑ elem̃to nͥ
adderet᷑ in u̾bo. Hoc ẽ ũbũ fidei tan¬
tũ ualet in eccłia dei ut ꝑ ipm cre

Expanded text:
baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nosanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum vale
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ẽ si credit᷑ qd̾ uidet᷑ scd̾m illã eiꝰdẽ dñi
sententiã qndo discipłm arguit dicens:
qr indisti credidisti: beati qͥ ñ uident &e
credent. Et nescio utr credere dicendꝰ ẽ
qͥsqꝵ qd̾ uidet. slam ip̃a fides in epła q̃
scͥbit᷑ ad hebreos ita ẽ definita. Est autẽ
fides sꝑantiũ substantia coniunttõ rer̃:

Expanded text:
num est si creditur quod videtur, secundum illam ejusdem Domini sententiam, quando discipulum arguit dicens: Quia vidisti, credidisti, beati qui non vident et credunt ? Et nescio utrum credere dicendus est quisque quod videt; nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita: Est autem fides sperantium substantia, convictio rerum
Abbreviated transcription (Latin):
his ẽ caritas. Et si incaritate hoc ẽ in dilec¬
tione cõcludimt᷑ duo illa p̃cepta: maior
tñ dicta ẽ ẽẽ ñ sola. De fide gͥ nobis ꝗͣ ml¬
ta mandata sunt: ꝗͣmulta de speͤ Qsͥ po¬
test cucta collig̾e: Qͥs enum̃ando suffic̾e :
S intueam᷑ qd̾ ait idẽ apłs. Plenitudo le
gis caritas. Uͥ gͦ caritas ẽ qͥd ẽ qd̾ possit de¬
mon credit: nec diligit ⁊ Iemo diligit:
qͥ non credit. Frusta qͥdẽ stũ potest sꝑa¬
re ueniã: qͥ ñ diligit. ⁊ emo autẽ pͭ desꝑ¬
are: qͥ diligit. Itaꝙ uͥ dilecto ẽ : ibi necc̃io¬

Expanded text:
ritas . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Les charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit demon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ eos. uł corã eis: s ꝓriꝰ in eis qr sana¬
uit eos. Hec qͥppe intelligi uoluit
q̃ ñ solũ facerent ãmiratõnẽ iu̾mi
etiã manifestã conferrent salutẽ: ꝓ
qͥb bñficiis utiꝙ amorẽ ñ odiũ re¬
tͥbuere debuert̃. Omĩa qͥdẽ ceteroꝵ
matͥs ꝙ integͥtatẽ solꝰ potuit nec cõ¬
ceptꝰ inolare nec natꝰ. S hoc nec corã
eis fcm̃ ẽt nec in eis. Ad noscendã qp¬
pe huiꝰ miracłi u̾itatẽ ñ comimi¬
cũ eis aspectu. s discreto ab eis discipłatui
in carne in qͣ occisus fuerat de sepulcꝰ
se reddidit uiuũ. & ñꝗͣ deinde morit᷑¬
us cũ illa ascendit in celũ superat eci¬
ã cuncta q̃ fecit. S neq hoc fcãm ẽ
in uideis : neq corã eis. Et ñdũ hoc
fecerat qndo dicebat si oꝑa ñ fecissem
in eis q̃ nemo aliꝰ fecit. Nimirũ gͦ illa
sunt q̃ in eoꝵ ualitudinib tanta mi¬
racła salutis ostendit: qnͣta in illis aña
nemo donauit. Hec enĩ uidert̃ & hoc

Expanded text:
sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem; pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare nec natus: sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non commcum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu in carne in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus cum illa ascendit in coelum, superat etiam cuncta quae fecit: sed neque hoc factum est in Judaeis, neqfecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo do
Abbreviated transcription (Latin):
alia multa q̃ num̾are longũ ẽ. S res¬
pondet᷑ nobis. & alios fecisse q̃ ip̃e ñ
fecit: & q̃ nemo aliꝰ fecit. Qͥs enĩ nͥ¬
moyses egyptios plagis tot tantis ꝙꝑ
ꝑcussit: duuso mari ppłm duxit. man¬
na de celo esurientib ĩpetͣtit: aꝗͣ de
petra sicientib fuditi Qͥs nͥ iħ̾c naue
popło tͣnsit᷑o iordanis fluenta diuifit ⁊¬

Expanded text:
Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim niMoyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta di
Abbreviated transcription (Latin):
m̃do om̃s mundi remansert: & c̃ suo m̃¬
xp̃i remanebit ininuntꝰ: cũ ⁊izaniis atͥ¬
tico seꝑatis iusti fulgebt̃ sic̃ sol in regno
pr̃is sui. hoc futurũ p̃uidens dñs. & nẽ
significatũ ẽẽ contestans discedente iuda
tanꝗͣ ⁊ iraniis seꝑatis: remanentib tan

Expanded text:
mundo omnes mundi remanserunt, et cum suo munChristi remanebit immundus, cum, zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda, tanquam zizaniis separatis, remanentibus tan
Abbreviated transcription (Latin):
bat his uerbis. Altiꝰ ẽ ꝑscrutandũ altissi¬
ii dictũ ⁊ qͥ se aliꝗͣtũ manisestat ut in¬
ueniamꝰ. & iterũ occultat ut inqͥramꝰ: ce
de inuentis ad inuenienda tanꝗͣ passib
mnitam᷑. Uideo hic aliqͥd qd̾ p̃siguret mag¬
nũ aliqͥd. Exiit itidas: ⁊ clartficat᷑ ẽ iħc.
Eriit filiꝰ ꝑditõnis : & clarificatꝰ ẽ filiꝰ hoĩs.¬

Expanded text:
erbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inveniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad invenienda tanquam passibus innitamur. Video hic aliquid quod praefiguret magnum aliquid. Exiit Judas, et clarificatus est Jesus. Exiit filius perditionis, et clarificatus est Filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
illo clarificat᷑ : tc̃ illũ d̾s in se clarificat.
Demꝙ tanꝗͣ ista exponens: adiungit ce
dicit. Si d̾s clarificat᷑ est in eo: & ds cla¬
rificauit eũ in semet ip̃o. hoc ẽ si d̾s cla
rificat᷑ ẽ in eo: q ñ uenit fac̾e uolunta¬
tẽ suã s uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit eũ: & d̾s
clarificauit eũ in femet ip̃o. ut nat᷑a
humana in qͣ ẽ filiꝰ hominis q̃ auerbo
eterno suscepta ẽ. etiã ĩmortali etcnta¬

Expanded text:
illo clarificatur, tunc illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens, adjungit et dicit: Si Deus clarificatus est in eo, et Deus clarificabit eum infacere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit eum: Et Deus clarificabit eum in semetipso, ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aetern
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes s potiꝰ sic̃ ille ait: cũ cõsũ¬
mau̾it homo tẽ incipit: donec ad illã
uitã ueniamꝰ: uͥ sic impleam᷑. ut capa¬
ciores ñ efficiam᷑: qͥa ita ꝑfecti erimꝰ
ut iã ñ ꝓficiam. T̃c̃ enĩ ostendet᷑ nob̾
qd̾ sufficit nob̾. Hic autẽ semꝑ q̃ramꝰ:

Expanded text:
venientes ; sed potius sicut ille ait, Cum consummaverit homo, tunc incipit : donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostendetur nobis quod sufficit nobis. H
Abbreviated transcription (Latin):
inde finis cũ tradiderit regnũ deo &e
pri: idiẽ. qͦs redemit sanguine suo
tͣdiderit cõtemplando etiã pr̃i fuo. hoc
ẽ regnũ celoꝵ de qͦ dicit᷑ ⁊ simile est
regnũ celoꝵ homini seminanti bonũ
sem̃ in agro suo. Bonũ autẽ semen:
hi sunt filiĩ regni. Qͥ & si ñe habẽt
ꝑmixta t irania ⁊ mittet in fine rex ip̃e an¬
głos suos: & colligent ele regno eiꝰ oĩa scã¬
dala. Tẽ iusti fulgebt̃ sic̃ sol: in regno

Expanded text:
inde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: qui etsi nunc habent rmixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno
Abbreviated transcription (Latin):
da mundant᷑: qd̾ ñ iudet credit. Nã si
uides ñ ẽ fides. Credenti colligit᷑ m̾itũ:
uidenti reddit᷑ p̃miũ. Eat gͦ dñs ⁊ pa¬
ret locũ. Tat ne uideat᷑: lateat ut eͤ¬
Desidertũ dilectõnis. p̃paratõ ẽ man¬
sionis. Ita dñe paia: qdͥ paras. Nos em̃ tͥ
paras. & te nobis paras: qm̃ locũ paras
& tͥ in nob̾: & in te nob̾. Tu enĩ dixisti: ma¬
nete in me: & ego in uobis. Qnͣtũ qͥsq
uadis ⁊ qͥd ẽ qd̾ uenis: Si bñ de incelli¬
go: nec unde uadis. nec unde uenis rece¬
dis. Uadis latendoi uenis apparendo.
S nͥ maneas regendo. ut ꝓficiamꝰ bñ
man̾e ꝑfruendo. Hec de uerbis q̃ re¬
citata sunt euangłicis satis dẽa sũt.

Expanded text:
da mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut crdesiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. Ita, Domine, para quod paras: nos enim tibi paras, et te nobis paras; quoniam locum paras, et tibi in nobis, et in te nobis. Tu enim dixisti, Manete in me, et ego in vobis . Quantum quisque vadis? quid est quod venis? Si bene te intelligo, nec unde vadis nec unde venis, recedis: vadis latendo, venis apparendo. Sed nisi maneas regendo, ut proficiamus bene manere perfruendo? Haec de verbis quae recitata sun
Abbreviated transcription (Latin):
cit q̃ futura sunt. Eigo & fecit ea: &
factuiꝰ est ea. ⁊ã neq fc̃a sunt si ip̃e
ñ fecit: neq fut᷑a sunt. s ip̃e ñ fecerit.
fecit gͥ ea p̃destinando. fcũrus ẽ oꝑan¬
do. Sic̃ discipłos qnͣdo elegerit satis in
do⁊ qͦs autẽ p̃oestmauit illos & uocaũ:
elegit p̾destinando añ m̃di constitutõ¬
nẽ: elegit uocando añ m̃di cõsũmatõ¬
nẽ. s &e mansiones p̃paraitit & p̃parat.

Expanded text:
. Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indo. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et pra
Abbreviated transcription (Latin):
cit q̃ fut᷑a sunt. Qs p̃parauit p̃desti¬
nando: p̃parat oꝑando. Iam gͦ sunt in
p̃destinatõne. Si qͦminꝰ dixisset: ibo
&e p̃parabo. id. ẽ p̃destinabo. S qͥa ñ¬
dũ sunt in oꝑatõne. & si abiero in
mͦ mansiones: mansionib ꝑandos
mansores. Qppe cũ dixerit in domo
pr̃is mei mansiones multe sunt. qͥd
Qd̾ autẽ sit int̾roget᷑ apłs & responde¬

Expanded text:
 futura sunt. Has praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam ergo sunt in praedestinatione. Si quominus dixisset, Ibo et parabo, id est, praedestinabo. Sed quia nondum sunt in operatione: Et si abiero, inm mansiones, mansionibus parando mansores. Quippe cum dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt, quid Quid autem sit, inter
Abbreviated transcription (Latin):
preꝑaitero uobis locũ: iterũ uenã
&e accipiã uios ad me ip̃m: ut uͥ ego
ꝑandꝰ ẽ cur ñ m̃ito dixisset uado ꝑa-¬
re: An iste mansiones de st̃. ce ꝑande
sunt: Si qͦ minꝰ enĩ ẽẽnt: dixisset uado

Expanded text:
ravero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad me ipsum, ut ubi ego parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo min
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑: s adhuc conuocat᷑ Si enĩ regnũ ñ
nocaret᷑: colligent de regno eiꝰ omĩa scã¬
dala ñ diceret᷑. S ñdũ regnat hoc regnũ.
ꝓinde sic ẽ iã regnũ ut cũ de illo collecta
fuerint omĩa scandala : tẽ ꝑueniat ad
regnũ. Ut ñ solũ regni nomen: s etiam
regnandi habeat potestatẽ. Hiiic qͥppe
regno ad dext̾am stanti: in fine dicet. ue¬
nite bñdei patͥs mei. ꝑcipite regnũ: id÷
qͥ regnũ eratis & ñ regnabatis uenite
regnate ÷ ut qd̾ in spe fueratis: etiã in
ꝓfecto nos ip̃os p̃pararet: Qd̾ ñ faciet:
si reliq̃rit. Agnosco dñe ut possũ. Ni¬
mirũ illud significas. qr ut parent᷑ il¬
le mansiones: uinere debet tustꝰ ex fide.
qr ꝑ hãc ad speciẽ contẽplandã paratur.
Beati enĩ m̃do corde: qm̃ ip̃i dm̃ iudebt̃.
Et fide mundat corda eoꝵ. Illud in euã¬
głio: hoc in apłoꝵ accib legit᷑. fides aũ¬

Expanded text:
convocatur: si enim regnum non vocaretur, Colligent de regno ejus omnia scandala, non diceretur. Sed nondum regnat hoc regnum. Proinde sic jam est regnum, ut cum de illo collecta fuerint omnia scandala, tunc perveniat ad regnum; ut non solum regni nomen, sed etiam regnandi habeat potestatem. Huic quippe regno ad dexteram stanti, in fine dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : id est, qui regnum eratis et non regnabatis, venite, regnate; ut quod in spe fueratis, etiam in profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fiquia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, hoc in Apostolorum Actibus legitur. Fides au
Abbreviated transcription (Latin):
ua me ex hora has. S ꝓpt̾ea rieni in hora hac
Sic̃ gͦ tẽ eiꝰ anima t᷑bata ẽ hora ꝓpinqͣnͣte
passionis: ita etiã nẽ exit᷑o uida atq uen¬
c᷑o. &e ꝓpinqͣnte tanto scełe tͣditoris : tͣbat᷑ ẽ
spũ. Turbat᷑ gͦ potestatẽ hñs ponendi aĩam
suã: & potestatẽ hñs iterũ sum̃di eã. Turba¬
t᷑ tam ingens potestas : t̾bat᷑ pecre firmitas an
potiꝰ in eo nrã t̾bat᷑ infirmitas: Ita uͦ nichil
indignũ credant serui de dño suo: s agnos¬
cant se meribra in capite suo. Q mortuus

Expanded text:
va me ex hac hora. Sed propterea veni in horam hanc . Sicut ergo hic ejus anima turbata est hora propinquante passionis, ita etiam nunc exituro Juda, atque venturo, et propinquante tanto scelere traditoris, turbatus est spiritu. Turbatur ergo potestatem habens ponendi animam suam, et potestatem habens iterum sumendi eam. Turbatur tam ingens potestas, turbatur petrae firmitas, an potius in eo nostra turbatur infirmitas? Ita vero nihil indignum credant servi de domino suo, sed agnoscant se membra in capite suo. Qui mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑi głe sue : tnssigͣauit in se etiã affectũ
infirmitatis nr̃e: compatiens nobis affec¬
tu anime sue. Pinde qnͣdo tͣbat᷑ magnꝰ
fortis. certꝰ. inuictꝰ: ñ ei timeamꝰ qͣi defi¬
ciat. Non poterit: s nos q̃rit. Nos inqmͣ

Expanded text:
oriae suae , transfiguravit in se etiam affectum infirmitatis nostrae, compatiens nobis affectu animae suae. Proinde quando turbatur magnus, fortis, certus, invictus, non timeamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
potestate s infirmitate tͣbam᷑. Carnis
qͥppe ille gerebat infirmitatẽ : q̃ infirmi¬
tas resurrectõne cõsumpta ẽ. S qͥ ñ so¬
lũ homo uerũ etiã ds̾ erat: meffabili dis¬
tantia imiu̾sũ genꝰ humanũ anum for

Expanded text:
potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed quia non solum homo, verumetiam Deus erat, ineffabili distantia universum ge
Abbreviated transcription (Latin):
tia fuisse tͥbatũ: ne uerbis suis nos ip̃ẽ
conuincat uͥ aidicit. Tristis ẽ amma
mea usq ad mortẽ. Tale aliqͥd etiam
hic intelligendũ ẽ qñ suo tͣditore iam
tẽ solo exit᷑o & cũ suis sociis continuo
redit᷑o: ih̾c turbatꝰ est sp̃u. firmissi¬
eS qd̾ ille tͦbatꝰ ẽ nͥ qr infu mos in fuo
corꝑe. hoc ẽ in sua eccłia sue infirmitatis
uoluntaria similitudine consolat᷑ ẽ iͣ ut
siqͥ suoꝵ adhuc morte ĩminente tͣbantur
in spũ ip̃m intueant᷑: ne hoc ip̃o se putan¬
tes reꝓbos peiore desꝑatõnis morte sorbe¬
ant᷑. Qnͣtũ itaq honũ de participatõne
diuinitatis expectare ce sꝑare debemꝰ cꝰ¬
nos &e ꝑtͣbato̾ tnͣqͥllat⁊ ce infirmitas fir¬
mat: Siue g̾ isto loco ip̃o iuda ꝑeunte
miserando t̾batꝰ ẽ. siue sua morte ꝓpin¬
qnͣte t᷑batꝰ est: ñ ẽ tñ ullo mͦ dubitandũ
ñ eũ animi infirmitate s potestate t᷑ba¬
tũ: ne nobis desꝑato̾ salutis oriat᷑: q̃n ñ

Expanded text:
batum; ne verbis suis nos ipse convincat ubi dicit, Tristis est anima mea usque ad mortem Tale aliquid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, et cum suis sociis continuo redituro, Jesus turbatus est spiritu. 5. Firmissiuod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine consolatus est: ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur in spiritu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemnos et perturbatio tranquillat, et infirmitas firmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est. Non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitate, sed potestate turbatum, ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non
Abbreviated transcription (Latin):
Concupiscat regnare cũ xp̃o : Letet᷑
dũ sꝑat se regnaturũ ẽẽ cũ xp̃o. Iste
sunt certe qͣfuor qͣs ꝑtͣbatõnes uocãt:
timor & tͥsticia. amor ce leticia. Habeãt
um consentiat᷑ errori: qͥ ꝓfecto qm̃¬
admodũ uanitatẽ existimant ũitatẽ ⁊
sic stuporẽ deputant sanitatẽ: ignorã¬
tes sic hominis animũ ꝗ̃admodũ cor¬
ꝑis menbrũ desꝑatiꝰ egrotare. qñ &e do¬
loris amiserit sensũ. Q dicit aliqͥs. ĩ¬

Expanded text:
concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant um consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ carne s spũ. qͥa dicturꝰ fuerat imꝰ ex
uobis tͣdet me : Nunqͥdnã illi hoc tẽ pͥm̃
uenit inmentẽ. uł tc̾ epͥmũ ei subito re¬
uelatũ ẽ. eũ ꝙ repentina tanti mali no¬
uitate tͣbauit ÷ Nunne lñc pauloatĩ loq̃ba¬
t᷑ dicens: qͥ manducat meũ panẽ leuauit
siꝑ me calcaneũ e slonne eciã suꝑtus iã

Expanded text:
a dicturus fuerat: Unus ex vobis tradet me? Nunquidnam illi hoc tum primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitate turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens: Qui manducat meum panem, levavit super me cal
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssiuꝰ ut ñ lateret in cet̾is. s discerneret᷑
a cet̾is ido̾ turbatꝰ ẽ spũi÷ &e qͥa ip̃e tͣditor iã
fuerat erit᷑us. ut iudros qͥbꝰ dñs ab eo tra¬
deret᷑ adduceret: tͣhauit eũ ĩminens pas¬
sio ce ꝑicłm ꝑximũ ce tͣditoris impendens ma¬
nꝰ: cuiꝰ fuerat p̃cognitꝰ animꝰ: Tale qͥppe

Expanded text:
cerneretur a caeteris, ideo turbatus est spiritu? et quia ipse traditor jam fuerat, ut Judaeos quibus Dominus ab eo traderetur adduceret, turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus? Tale quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tͣbat᷑ ÷ qr morte ĩminente letat᷑: S hoc
inqͥunt gaudiũ: ñ lecitia nominan¬
da ẽi No ẽ hoc nͥ easdẽ res sentire &e re¬
sacͥs litteris accõmodemꝰ auditũ: &
scd̃m ipãs potiꝰ istã q̃stionẽ dño adiu¬
uante soluamꝰ. Nec qm̃ scͥptũ ẽ cũ hoc¬

Expanded text:
 morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et resacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cu
Abbreviated transcription (Latin):
fectate illicito ausu regie potestatis: &
erat potentior: tanto malet ẽẽ patienti¬
or. Cũ gͦ audisset pilatꝰ hoc u̾bũ: mag̃
timuit. Et ingressus ẽ p̃toriũ iterũ. Et
dixit ad ih̾m unde estu. Iħe autẽ respon¬
fum ñ dedit illi. hoc silentiũ dñi ih̾u
głistarũ narrat̃onib reꝑitur⁊ &e apud
principes sac̾dotũ & apud herodẽ quo
eũ lucas indicat miserat pilatꝰ audi¬
endũ ce ap̃ ip̃m pilatum ut ñ frust᷑
de illo ꝓphia p̃cefserit : sic̃ agnꝰ coram
tondente suit sine uoce sic ñ aꝑuit os
gantib sepe responderit : tñ ꝓpt̾ il¬
la in quib noluit respond̾e ad hoc
data ẽ de agno similitudo ut in suo
silentito ñ reꝰ s innocens haberet᷑ :
cur gͦ uidicaret᷑ uͥcũꝙ ñ apꝑuit os
suũ: Sic̃ agnꝰ ñ aꝑuit. Pest ñ sicut
male qͥ conseiꝰ qͥ de peccatis conuinoe¬
bat᷑ suis s sic̃ mansuet᷑ qͥ ꝓ pecca¬
tis mimolabat᷑ alienis. Dicit gͦ ei pi

Expanded text:
estatis: eterat potentior, tanto mallet esse patientior. 4. Cum ergo audisset Pilatus hoc verbum, magis timuit; et ingressus est praetorium iterdicit ad Jesum: Unde es tu? Jesus autem responsum non dedit ei. Hoc silentium Domini nosgelistarum narrationibus reperitur, et apud principes sacerdotum, et apud Herodem, quo eum, sicut Lucas indicat, miserat Pilatus audiendum, et apud ipsum Pilatum : ut non frustra de illo prophetia praecesserit, Sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os gationibus saepe responderit, tamen propter illa in quibus noluit respondere ad hoc data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur, Cum ergo judicaretur ubicunque non aperuit os suum, sicut agnus non aperuit, id est, non sicut male sibi conscius, qui de peccatis convincebatur suis, sed sicut mansuetus, qui pro peccatis immolabatur alienis.
Abbreviated transcription (Latin):
homo. hinc ap paret ñ ignorante
pilato hec a militib facta : siue iusse¬
rit ea siue ꝑmiferit. Illa scl̾ causa qͣ
supͣdiximꝰ ut hec eiꝰ ludibria inimi¬
ci libentissime biberent: & ulteriꝰ
sanguinẽ ñ sitirent. Egredit᷑ ad eos
iħc portans spineam coronã & pur¬
pureũ uestunentũ: ñ clarꝰ imꝑio. s
plenꝰ opprobrio. & dicit᷑ eis. Ecce ho
mo. Si regi intudetis: iam parcite:
qr deiectũ iudetis. fłagellat᷑ ẽ. spinis
coronatꝰ est: ludibrosa ueste arnet᷑ ẽ.
amaris ꝯuitiis illusꝰ ẽ. alapiᷤꝰᷤ ceꝰ ẽ.
feruet ignominia. frigeseat ĩudia.
S ñ frigescit : mardescit potiꝰ & incres¬
cit. Cũ eñ uidissent eũ pontifices & mi¬
nistri clamabant dicentes. Crucifige:
crucifige. Dicit eis pilatꝰ. Accipite eum
uos: & crucisigite. Ego enim ñ inuenio
in eo causam. Respondeit ei uidei. Nos

Expanded text:
homo. Hinc apparet non ignorante homo. Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facta, sive jusserit ea, sive permiserit, illa scilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime biberent, et ulterius sanguinem non sitirent. Egreditur ad eos Jesus portans spineam coronam et purpureum vestimentum; non clarus imperio, sed plenus opprobrircite, quia dejectum videtis: flagellatus est, spinis coronatus est, ludibriosa veste amictus est, amaris convitiis illusus est, alapis caesus est: fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius, et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifige. Dicit eis Pilatus: Accipite eum vos, et crucifigite; ego enim non invenio in eo causam. Responderunt ei Judaei:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝑtinet qd̾ idẽ p̾ses etiã cohortẽ
suã ꝑmisit facere q̃ secunt᷑ : aut for¬
tassis & uussit :ꝗͣuis euangłista hoc¬
tacuerit. Dixit enim qd̾ deinde fecerĩt
milites : pilatũ tñ id iussisse ñ dixit.
Et milites inqͥt plectentes poronã
de spinis imposuert̃ capiti eiꝰ & ues¬
te purpurea cͥcũdedert̾ eũ : ce uenie¬
bant ad eũ ce dicebant. Aue rex ude¬
oꝵ. Et dabant ei alapas. Sic imple
q̃ ꝑsecitores libuissent facere ꝑferen¬
da. Dic paulisꝑ occultata tremenda
potentia cõmendabat᷑ priꝰ imitanda
pacientia ÷ sic regnũ qd̾ de hoc m̃ndo ñ
erat. siꝑbũ m̃dum ñ atcitate prignan¬
di s paciendi humilitate uincebat:
sic illud gͣnũ multiplicandũ semina¬
bat᷑ horribili contumelia: ut mira¬
bili pullularet ingła. Exiit iterum
pilatꝰ foras: & dicit eis. Loce adduco eũ
foras: ut cognoscatis qr in eo
nullã causã inuemio. Eriit gͦ ih̾o
ã coionã ⁊ purpure¬
ũ uestimen tũ & dicit eis. Eoce

Expanded text:
ses etiam cohortem suam permisit facere quae sequuntur; aut fortassis et jussit; quamvis hoc evangelista tacuerit. Dixit enim quid deinde fecerint milites, Pilatum tamen id jussisse non dixit. Et milites, inquit, plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus, et veste purpurea circumdederunt eum. Et veniebant ad eum et dicebant: Ave, rex Judaeorum. Et dabani ei alapas. Sic impleb quae persecutores libuisset facere, perferenda; sic paulisper occultata tremenda potentia, commendabatur prius imitanda patientia; sic regnum quod de hoc mundo non erat, superbum mundum non atrocitate pugnandi, sed patiendi humilitate vincebat; sic illud granum multiplicandum seminabatur horribili contumelia, ut mirabili pullularet in gloria. 2. Exiit iterum Pilatus foras, et dicit eis: Ecce adduco eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam cam coronam, et purpureum vestimentum. Et dicit eis: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
uangliste alt̾ius testimoniũi qͥ dixit
erat autẽ hora t̾cia & crucifirert̃
eũ. Qm̃ magna disceptat̃o iõbet ob
sedisset pilatꝰ i di eit iudeis. Etce
rex ur. Illi autẽ clamabant ꝰ tolle
tolle crucifige eũ. Drcit eis pilatus
Regẽ ur̃m crucifigã  Adhue t̾rorẽ
quem de cesare ingesserant suꝑare co¬
nat᷑ . de ignominia eoꝵ uolens eos fr̃a¬
gere dicendo regẽ urm crucifigas Qs
de ignominia xp̃i mitigare ñ potuit:

Expanded text:
angelistae alterius testimonium, qui dixit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum; quoniam magna disceptatio solet obosedisset Pilatus, dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dicit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare ingesserant superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere dicendo: Regem vestrum crucifigam? Quos de ignominia Christi mitigare non potuit:
Abbreviated transcription (Latin):
erat u̾bũ: & odorẽ capit de qͦ dicit᷑
post odorẽ unguentoꝵ tuoꝵ cͣremꝰ:
de fontẽ bibit de qͦ dr᷑ aꝓud te t̃ fõs
aliud s ua intelligñtia tot sn̾suũ nõĩb
ñcupat᷑. Cũ g de spu scõ dicit᷑ ñ enĩ lo¬
młomagi ibi simplex nat᷑a uͥ u̾issime
simplex ẽ ruł intelligenda ẽ uł creden¬
cipit discendo qͦd nescrebat: & amittit
dediscendo qd̾ sciebat. ce u̾i similitu¬
dine fallit᷑ ut ꝓ u̾o approbet falsũ:
& obscuritate sua qͣi quibꝰdã tenebris
impedit᷑ ne ꝑueniat ad uerũ. & ido̾
ñ ẽ ista subitantia u̾issime siraplex :
ut aliud illi sit scientia qͣ scit. aliud

Expanded text:
capit de quo dicitur, Post odorem unguentorum tuorum curremus ; et fontem bibit, de quo dicitur, Apud te est fons aliud, sed una intelligentia tot sensuum nominibus nuncupatur. Cum ergo de Spiritu sancto dicitur, Non enim lomulto magis ibi simplex natura, ubi verissime simplex vel intelligenda est, vel creden quae percipit discendo quod nesciebat, et amittit dediscendo quod sciebat; et verisimilitudine fallitur, ut pro vero approbet falsum; et obscuritate sua quasi quibusdam tenebris impeditur, ne perveniat ad verum; et ideo non est ista substantientiam, ut aliud illi sit scientia qua scit, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dr᷑ syllabis sonis ꝙ finiri. qr nec
om̃s simul sonare possut̃ cũ sermo fit:
s tanqͣ nascentes morientib ordine suo
som qͥcũꝙ succedt̃. ut totũ qd̃ loqͥm᷑ no¬
uissima syllaba cõpleat᷑. Absit ut sic lo
capi potest. ad qͦs ñ lac ꝑtinet s solidꝰ ci¬
at᷑e creat᷑a sit fc̾s : qͣm de illo intelligñ¬
dũ ẽ qd̾ dñs ait. ñ enĩ loquet᷑ a senr⁊ ip̃o
s q̃cũꝙꝑ audiet loq̃t᷑: ardua q̃stio ⁊ ni¬
mis ardua. Ip̃e assit sp̃e ut saltẽ sic̃ eã
cogitare possũ sic eloqͥ possim: ac sic
ad intelligñtiã urãm ꝓ mei moduli
facultate ꝑueniat. Prius itaꝙ nosse
debetis. ce intellige̾ qui potestis: cre¬
dere aũ qͥ incellige̾ ñ potestis in ea
audit᷑. alibi olfactꝰ ꝑ totũ aũ tactꝰ. ab fit
hoc credere in illa incorꝑea ĩmutabi¬
li ꝙ nat᷑a. Audire gͦ ibi ce uidere: id¬
ip̃m ẽ. Dr & olfactꝰ indõ: unde dicit
apłs. Sicut & xp̃c dilexit uos & tra

Expanded text:
ur, syllabis sonisque finiri: quia nec omnes simul sonare possunt cum sermo fit, sed tanquam nascentes morientibus ordine suo soni quicumque succedunt, ut totum quod loquimur novissima syllaba compleatur. Absit ut sic loqcapi potest, ad quos non lac pertinet, sed solidus ciillo intelligendum est, quod Dominus ait: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur? Ardua quaestio, nimis ardua. Ipse adsit Spiritus, ut saltem, sicut eam cogitare possum, sic eloqui possim, ac sic ad intelligentiam vestram, pro mei moduli facultate, perveniat. Prius itaque nosse debetis et intelligere, qui potestis, credere autem, qui intelligere nondum potestis, in ea gustus, alibi olfactus, per totum autem tactus. Absit hoc credere in illa incorporea immutabilique natura. Audire ergo ibi et videre, idipsum est. Dicitur et olfactus in Deo: unde dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑: Itaꝙ qm̃ rursus ẽẽ non
dubito in nim̃o ur̃o qͦsdã a qͥb pos¬
sit ñ solũ expositũ capi: s añꝗͣ expo¬
nat᷑ intelligi: ñ fraudabo eos qui pos¬
sunt caꝑe: dũ timeo suꝑfluus eẽ
aurib eoꝵ qͥ ñ possunt caꝑe. Postre¬
mo aderit misco̾ia d̾i⁊ fortasse ut om̃¬
b satiffiat. ⁊ capiat qͥsq ꝙ potest: qͥa
⁊ qͥ loqͥt᷑ dicit qd̾ potest. Nam dĩe ut
it. qr dde do̾ ut homo dixit. Et qͥdẽ
imspirat᷑ a d̾o: ht̾n homo. Qa mispi¬
rat᷑ dixit aliqͥo. Si ñ ĩspuat᷑ eẽt. dixis¬

Expanded text:
n dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere uit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si n
Abbreviated transcription (Latin):
fidem: nͥ anime maiores q̃ montes di¬
te sunt ab ip̃a sap̃ia illustrarent᷑: i
possint paruulos tͣic̾e quo possint
paruuili caꝑe ⁊ uiuere ex fide colles
qͥa montes pacẽ suscipiunt. Ab ip̃is
si:. qͦ qͥsꝙ nauẽ cum impulerit solui¬
t᷑. Facile ẽ enĩ cũ iudet᷑ t̾ra a ꝑulitanti¬
b: qͣi conari ad t̾ram. S aliq̃n uidet
t̾ra in monte: ⁊ saxa latent sub mens¬
te. Et cũ qͥsq conat᷑ ad montẽ incidit
in saxa: & ñ ibi inuenit portũ s plan¬
tũ. Sic fuert̃ qͥdam montes. ⁊ magni
apparuert̾ int̾ homines: ⁊ fecert̃ here¬
ses  scisiata.  diuisert̾ eccłram dĩ.
S isti qͥ diuisert̃ eccłiam d̾i ñ erant¬

Expanded text:
s dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis si, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃i homini dicit᷑ : qͥ p̃mit᷑ pessima cõ¬
suecudine. Uenit ad monum̃tũ. Erat
autẽ spelunca: ce lapis suꝑposit᷑ erat ei.
Mortinis sub lapite: reꝰ sub lege. Scitis
enĩ qr lex q̃ dcita ẽ iudeis: in lapide scͥpta
erat. Om̃s enĩ rer. sub lege sunt. Bñ ui¬
uentes cũ lege sunt. Iusto lex posita ñ
qͣlis lapis ẽ premens. Remouete inqͥt la¬
pidem: remouete legis pondꝰ: grãm p̾di¬
cate. Si enĩ data eẽt lex q̃ posset iustifi¬
care: omĩno ex lege ẽẽt iusticia. S cõ¬
clusit omia sub pecc̃o scͥpt᷑a : ut ꝓmissio¬

Expanded text:
citur, qui premitur pessima consuetudine: Veni ad monumentum. Erat autem spelunca et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt. Bene viventes enim in lege non sunt. Justo lex posita non quasi lapis est premens. Removete, inquit, lapidem. Removete Legis pondus; gratiam praedicate. Si enim data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sed conclusit omnia Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ ppłm qͥ cͥcũstat dixi: ut tredant qͥaͥ
tu me misisti. Hec cũ dixisset: uoce mag¬
na clamauit. fremuit. lacͥmauit: uoce
magna clamauit. Qm difficile surgit:
quẽ moles male consuetudinis premit.
ytñ surgit: occulta grã intꝰ iuuificat᷑ :
surgit post uocẽ magnã. Qd ẽ scm̃᷑ uoce
magna clamauit: lazare uemi foras. &
statim ꝓdiit qͥ fuerat mortuus ligat᷑ ma

Expanded text:
pulum qui circumstat, dixi, ut credant quia tu me misisti. Haec cum dixisset, magna voce clamavit. Fremuit, lacrymavit, voce magna clamavit. Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit! Sed tamen surgit: occulta gratia intus vivificatur; surgit post vocem magnam. Quid est factum? Voce magna clamavit: Lazare, veni foras. Et statim prodiit qui fuerat mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
ced̾e̾ ͥ nͥ ab occultis uelut exeundo ma¬
nifestari: S ut confitearis d̾s facit
uocando. Id̾o cũ ꝓcessit mortuus adhuc
ligatꝰ confitens & adhuc re᷑: ut solueren¬
tͣ peccata eiꝰ. ministͥs hoc dixit dñs. Sol¬
uite illũ: ce sunte abire. Qd ẽ solirite
ce sinite abire: Q̃ solueritis in t̾ra: so¬
luta ert̃ & in celo. Multi gͦ ex utteis qui

Expanded text:
cedere, nisi ab occultis velut exeundo manifestari? Sed ut confitearis, Deus facit vocando. Ideo cum processisset mortuus adhuc ligatus, confitens et adhuc reus; ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dominus: Solvite illum, et sinite abire. Quid est, Solvite, et sinite abire? Quae solveritis in terra, solu
Abbreviated transcription (Latin):
ce lex incorde tuo: qd̾ ñ uis pati. facere no¬
li. Et hanc legẽ tnͣsgrediunt᷑ homines
Ecce alt̾ dies mortis. Data ẽ etiã lex di¬
uinit᷑ ꝑ famulũ dĩ moysen. Dictũ est
ulic. ⁊ on occides. ñ mechaberis ⁊ ñ fal

Expanded text:
ce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli; et hanc legem transgrediuntur homines, ecce alter dies mortis. Data etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen, dictum est illic: Non occides, non moechaberis, non fal
Abbreviated transcription (Latin):
nit itaꝙ iħc ce muenit eũ uͦnͭ. dies iam in
monum̃to habentẽ. De iiiiͬ dieb multa qͥ¬
dẽ dici possunt sic̃ se hñt obscura scͥpt᷑a
sensus pariunt. Dicamꝰ &e nos: qͥd nobis
uideat᷑ significare mortuus qͣtriduanus.
Qͣm enĩ in illo ceco intelligimꝰ qͦdãmͦ hũanũ
genꝰ: sic forte ce in isto mortuo multos intel¬
lecturi sumꝰ. Diu̾sis enĩ modis una res sig¬
nficari potest. Homo qñ nascit᷑ iam cum
morte nascit᷑: qͥa de adã peccatũ tͣhit. Uñ
uit in mundũ. & ꝑ peccatũ mors. & ita
in om̃s homines ꝑtransiit in qͦ om̃s pec¬
cauert̃. Ecce ħs inrũ diem mortis: quẽ
homo thit de mortis ꝓpagine. Demde eͤs¬
cit. incipit accedere ad rõnales aĩos ut
begẽ sapiat nat᷑alẽ : qm om̃s hñt incor¬
de firã: qd̾ tͥ fieri ñ uis alii ne feceris. Nin
ꝗͥ de paganis discit᷑ ⁊ & ñ in nat᷑a ip̃a qͦda¬
mͦ legit᷑: fuitũ uis patiꝰ utiq ñ uis. lẽ¬

Expanded text:
enit eum quatuor dies jam in monumento habentem. De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scriptursensus pariunt. Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus. Diversis enim modis una res significare potest. Homo, quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, quem homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam: Quod tibi fieri non vis, alii ne feceris . Nunquid hoc de paganis dicitur, et non in natura ipsa quodammodo legitur? Furtum vis pati? utique non vis. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
recipiat᷑ ad udicẽ pꝰea ꝓducendꝰ. Nãce re¬
ceptõnes in custodiã ꝓ m̃itis causarũ ad¬
hibent᷑. Alios iubent᷑ custodire lictores ꝑ
humanũ ce mite osficiũ atꝙ ciuile. alii
tradunt᷑ obtionib: alii mittunt᷑ in carce¬
rẽ ⁊ &e in ip̃o carcere ñ om̃s: s ꝓ m̃itis gͣui¬
ũ causarũ in ima carceris contrudunt᷑. Sic̃¬
gͦ diu̾se custodie agentiũ in officio: sic di¬
uerse custodie mortuoꝵ. & diũsa m̾ita
resingentiũ. Receptꝰ ẽ pauꝑ: recept᷑ ẽ di¬
ues. S ille in simi abrahe. ille uͥ sitiret:
ce guitã ñ inuemret. Habent gͦ om̃s aĩe
ut ex hac occasione instruã caritatẽ urãm:
hñt om̃s aĩe cũ de secło exierint diuersas
receptõnes suas: hñt gaudiũ bone. ma¬
le tormenta.S cũ fcã fuerit resurreftoᷤ
&e bonoꝵ gaudiũ ampliꝰ erit. ce maloꝵ

Expanded text:
recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et rerecipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicgo diversae custodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed illeet guttam non inveniret . Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta: sed ut facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium ampl
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥmini siñ uultis offendere. Et pꝰ hoc diẽ
eis. Laraiꝰ amitꝰ nir̃ dormit: s uado ut a sõp¬
no excitẽ eũ. U̾um dixit. Sororib mortuꝰ
erat: dño dormiebat. Hominib mortinis
erat: quẽ suscitare ñ pot̃ant. Nã dñs tanta
facilitate excitabat de sepulcͦ: qͣnta tu non
excitas dormientẽ de lecco. Ergo scd̾m potñ¬
tiã fuã dixit dormientẽ : qr &e alii mortui
dicti sunt in scͥptis sepe dormientes : sic̃ apłs
dicit. De dormientib aũ nolo uos ignora¬
re fis̃. ut ñ cõtͥstemini: sic̃ & cet̾i qͥ spem ñ
sur rect᷑os p̾nuntiauit. Dormit gͦ om̃is mor¬
tius: & bonꝰ ce maiꝰ. S qͦmͦ: Int̾est in ip¬
sis qͥ cotidie dormiunt & exurgunt: qͥd qͥl¬
ꝙ uideat in sompnis. Alii sentiũt leta sõp¬
nia ÷ alii corqñtia: ita ut euigilans dormi¬
re tumeat. ne ad ip̃a iterũ redeat. Sic unꝰ¬
qͥsq hominũ cũ causa sua dormit: cũ cau¬
sa sua surgit : &e int̾est qͣli custodia qͥsꝙ

Expanded text:
ultis errare, et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado ut a somno excitem eum. Verum dixit: sororibus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant. Nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem, quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini sicut et caeteri, qui spem non surrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque
Abbreviated transcription (Latin):
m᷑. ut necessaria ꝑtractemꝰ. Erat autẽ
tione meministis qd̾ dñs exiit de mani¬
b eoꝵ qͥ lapidare illum uoluerãt: ce
discessit tͣħs iordanẽ uͥ ioħs baptirabat.
Ibi gͦ dño constituto infirmabat᷑ in bech¬
ania lazarꝰ: qd̾ castellũ erat ꝓximũ iero¬
solimis. Maria autẽ erat q̃ unxit dnm
t᷑ ueniret: & eũ ab egͥtudine lib̾aret. Ille
distulit sanare: ut posset resuscitare. Q
ni ce sana. son ause sunt dicere : ibi iu¬
be. ⁊ hic siet. Cur enĩ non ce iste. si ficbes
illiꝰ cent᷑ionis inde laudat᷑: Ait enĩ. Non
sum dignꝰ ut intres sub tectũ meũ: stm̾
dic uerbo &e sanabit᷑ piter me᷑. Nichil ho¬
mat᷑. Sufficit ut noueris: ñ enĩ amas ce
deseris. Dicet aliqͥs. Qmͦ ꝑ lazarũ pecca¬
tor signisicatat᷑ ÷ & a dño sic amabat᷑:
Audiat eũ dicentẽ. Non ueni uocare ius¬

Expanded text:
mus, ut necessaria pertractemus. Erat autem mus, ut necessaria pertractemus. Erat autem tione meministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare illum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat . Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Beania Lazarus, quod castellum erat proximum Jerosolymis. Maria autem erat quae unxerat tur, veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quini et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nimatur. » Sufficit ut noveris, non enim amas et deseris. Dicit quis, quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem: « Non veni vocare jus