comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã inscruptabilia st̃ iudicia eiꝰ. & inues¬
tigabiles uiȩ ipsiꝰ. Qͥs enĩ inuestigauit
uias eiꝰ. aut comp̃hendit confilia eiꝰ: No¬
uit qͣndo det. cui det. qͣndo auferat. cui
auferat. Pete tu in hoc tẽpore. qđ tͥ ꝓsit
inposterũ. pete. qđ te adiuuet inȩt̾num.
Ipsũ autẽ gratis dilige. qͥa melius ab eo
ñ inuenis qđ det quã se ipsũ. Aut si intie¬
nis meliꝰ hoc pete. uoluntarie sacrifica¬
bo tibi. Quare uoluntariȩ: Quia gratis. Qͥd
ẽ. gratis: Et confitebor nomini tuo dnẽ. qm̃
bonũ est. Nichil aliud. nͥ qͥa bonũ est. Nun¬
qͥd ait. confitebor nomini tuo dnẽ. qͥa das

Expanded text:
investigabiles viae ipsius! Quis enim investigabit vias ejus, aut quis comprehendet consilia ejus Novit quando det, cui det; quando auferat, et cui auferat. Pete tu in hoc tempore quod tibi prosit in posterum, pete quod te adjuvet in aeternum. Ipsum autem gratis dilige: quia melius ab eo non invenis quod det quam seipsum; aut si invenis melius, hoc pete. Voluntarie sacrificabo tibi. Quare voluntarie? Quia gratis. Quid est, gratis? Et confitebor nomini tuo, Domine, quoniam bonum est: ob nihil aliud, nisi quia bonum est. Numquid ait: Confitebor
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena bona. qͥ ꝓpter uitã prȩsentẽ. & t̾re¬
nã felicitatẽ inuocant deũ: non inuocant
deũ. Propt̾ea qͥd de illis sequit᷑: Ibi timu¬
erunt timore. uͥ non erat timor. Nunqͥd
enĩ timor ẽ. siqͥs ꝑdat diuitias: Non est
ibi timor. & ibi timet᷑. Siqͥs autẽ ꝑdide¬
rit sapientiã. uere timor ẽ: & ibi ñ tunet᷑.
Audi dinosce. tales intellige. Commendat᷑
nescio cui sacellus. non uult reddere. ꝓ
suo cõputat. ñ putat posse repeti. iam ꝓ
suo habet. reddere detrectat. Uideat.
qͥd timeat amittere. & qͥd nolit habere. Indu¬
biũ ueniunt pecunia & fides. Sed quȩ prȩ¬
ciosior est: ibi grauiꝰ damnũ timendũ est.
Tu autẽ ut aurũ teneas. fidẽ ꝑdis. Grauio¬
re damno ꝑciteris. & tu de lucro letatus
es: Ibi timiusti timore: uͥ ñ erat timor.
Redde pecuniã. parũ dico redde. ꝑde pe¬
cuniam: ne fidẽ ꝑdas. Iu redde pecuniã
timiusti. & fidẽ ꝑdere uoluisti. Martires

Expanded text:
ona, qui propter vitam praesentem et terrenam felicitatem invocant Deum, non invocant Deum. 9. Propterea quid de illis sequitur? Ibi timuerunt timore, ubi non erat timor. Numquid enim timor est, si quis perdat divitias? Non est ibi timor, et ibi timetur. Si quis autem perdat sapientiam, vere timor est; et ibi non timetur. Audi, dignosce, tales intellige: commendatur nescio cui saccellus; non vult reddere, pro suo computat, non putat posse repeti, jam pro suo habebit, reddere detrectat. Videat id timeat amittere, et quid nolit habere: in dubium veniunt pecunia et fides; quae pretiosior est, ibi gravius damnum timendum est. Tu autem ut aurum teneas, fidem perdis: graviore damno percuteris, et tu de lucro laetatus es: ibi timuisti timore, ubi non erat timor. Redde pecuniam: parum dico, Redde; perde pecuniam, ne fidem perdas. Tu reddere pecuniam timuisti, et fidem perdere voluisti! Martyres
Abbreviated transcription (Latin):
te adiuuet ds̃. Oñs enĩ scĩ adiuuant᷑ a dõ.
s intus uͥ nemo uidet. Quomͦ enĩ magna
pena ẽ. impioꝵ conscientia: sic magnũ gau¬
diũ pioꝵ. ipsa conscientia. Nam gła nra
hȩc ẽ. aic apłs. testimoniũ conscientiȩ nrẽ.
In hac głatur iste intꝰ. ñ inflore ⁊ ipheoꝵ
foris. qͥmͦ ait ecce enĩ ds̃ adiuuat me. Pror¬
sus quãtus longe futura sit̃ quȩ ꝓmittit:
hodie mͥ aulce & presensẽ. adiutoriũ. ho¬
die in cordis mei gaudio inuenio. qͥa sine
causa dicunt qͥdã. qͥs ostendit nob bona:
Signatũ ẽ. enĩ suꝑ nos lum̃ uultus tui dñe.
aedisti iocunditatẽ in cor meũ. Non inui

Expanded text:
s. Omnes enim sancti adjuvantur a Deo, sed intus ubi nemo videt. Quomodo enim magna est poena impiorum conscientia, sic magnum gaudium piorum ipsa conscientia. Nam gloria nostra haec est, ait Apostolus, testimonium conscientiae nostrae . In hac gloriatur iste intus, non in flore Ziphaeorum foris, qui modo ait: Ecce enim Deus adjuvat me. Prorsus quamvis longe futura sint quae promittit, hodie mihi dulce et praesens est adjutorium, hodie in cordis mei gaudio invenio quia sine causa dicunt quidam: Quis ostendit nobis bona? Signatum est enim super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti jucunditatem
Abbreviated transcription (Latin):
medicam̃ta uelit apponere. Sic doctor genti¬
um paulus apłs dicit. Qͥd enĩ oremus sicut
oportet nescimꝰ. Quanto magis nos: Qui ta¬
men cũ sibi uideret᷑ etiã ipse prudent̾ orare.
ut ab eo auferret᷑ stimulus carnis angłs sa¬
thanȩ qͥ eũ colafirabat. ne in magnitudine
reuelationũ extolleret᷑ qͥd audiuit a dño:
Nunqͥd factũ est qđ uolebat. ut fieret qđ ex¬

Expanded text:
medicamenta velit apponere. Si doctor gentimedicamenta velit apponere. Si doctor gentium Paulus apostolus dicit, Quid enim oremus sicut oportet, nescimus ; quanto magis nos? Qui tamen cum sibi videretur ipse prudenter orare, ut ab eo auferretur stimulus carnis, angelus satanae qui eum colaphizabat, ne in magnitudine revelationum extolleretur, quid audivit a Domino? Numquid factum est quod volebat? Non; ut fieret q
Abbreviated transcription (Latin):
nocte & ñ ad insipientiã mͥ. Idẽ. & nocte
clamaui & ñ exaudisti. & tam̃ hoc ipsũ
qđ non exaudisti. ñ ad insipientiã mͥ non
exaudisti.s magis ad sapientiã non exau¬
disti: ut intelligerẽ qͥd ate petere deberẽ.
Fa enĩ petebã. quȩ i alo meo fortassis acci¬
perẽ. Petis diuitias. O homo. qͣnti sunt
euersi ꝑdiuitias suas. Unde scis utrũ tͥ
sint ꝓ futurȩ diuitiȩ: Nonne multi pau¬
peres tucius latebant. diuites facti mox
ut lucere ceꝑunt. prȩda forciorib fuerũ:
Quanto melius laterent. qͣnto meliꝰ nesci¬
rent᷑. qͥ ceꝑunt queri. ñ ꝓpter qđ erant.
s ꝓpter qđ habebant. In his gͦ temporali¬
b fr̃s admonemꝰ uos & exhortam᷑ indño:
ut ñ petatis aliqͥd qͣsi fixũ. s qđ uobis ds̃
expedire scit. Qͥd enĩ uob̃ expediat. omi¬
no nescitis. Aliqͣndo qđ putatis ꝓdesse
obest & qđ putatis obẽe. hoc ꝓaest .E gri
eñi estis. nolite medico dictare. quȩ uobis

Expanded text:
e clamavi, et non exaudisti; et tamen hoc ipsum quod non exaudisti, non ad insipientiam mihi non exaudisti, sed magis ad sapientiam non exaudisti, ut intelligerem quid a te petere deberem. Ea enim petebam quae malo meo fortassis acciperem. Petis divitias, o homo! quanti sunt eversi per divitias suas! Unde scis utrum tibi sint profuturae divitiae? Nonne multi pauperes tutius latebant; divites facti, mox ut lucere coeperunt, praeda fortioribus fuerunt? Quanto melius laterent, quanto melius nescirentur, qui coeperunt quaeri, non propter quod erant, sed propter quod habebant! In his ergo temporalibus, fratres, admonemus vos et exhortamur in Domino, ut non petatis aliquid quasi fixum, sed quod vobis Deus expedire scit. Quid enim vobis expediat, omnino nescitis. Aliquando quod putatis prodesse, obest; et quod putatis obesse, hoc prodest. Aegri enim estis, nolite medico dictare quae vobis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs lateo. Pertuli eoꝵ florẽ. inueniat᷑ & flos
m̃s. Et illoꝵ flos qͥdẽ fuit temporalis & a¬
rescente feno descidit. flos autẽ m̃s qͥs erit:
Plantati indomo dnĩ: in atrus domꝰ dei nr̃i.
florebunt. Remanet gͦ nob flos. s qͥ ñ cadat
sicut foliũ plantati illiꝰ ligni uuxta aquas.
de quo dictũ est: & foliũ eiꝰ non decidet.
niant ad aures tuas uerba oris mei. qͥa
ñ florẽ ⁊ ipheoꝵ ade desiderio. Auribus
ꝑcipe uerba oris mei. Tu ꝑcipe. nam zi¬
phei & si sonet oratio mea ñaudiunt: qͥa ñ
ĩtelligunt. Temporalib qͥppe gaudendo. bo¬
na ȩt̾na desiderare ñ nouerunt. Adte per¬
ueniat oratio mea. ex desiderio ȩt̾noꝵ tuoꝵ
beneficioꝵ excussa & iaculata. Adatires tuas
emitto eã. adiuua eã ut ꝑueniat. ñ deficiat
initinere medio. & qͣsi collapsa corruat. S
sũ tam̃. qͥa postea uenient. Nam & in delic¬
tis dr̃ quidã rogasse deũ. & ñ exauditꝰ bo¬

Expanded text:
quos lateo: pertuli eorum florem, jam veniat et flos quos lateo: pertuli eorum florem, jam veniat et flos meus. Et illorum quidem flos fuit temporalis, et arescente feno decidit: flos autem meus quis erit? Plantati in domo Domini, in atriis domus Dei nostri florebunt . Remanet ergo et nobis flos, sed qui non cadat, sicut folium plantati illius ligni juxta aquas, de quo dictum est: Et folium ejus non decidet .niant ad aures tuas verba oris mei, quia non florem Ziphaeorum a te desidero. Auribus percipe verba oris mei: tu percipe; nam Ziphaeis etsi sonet oratio mea, non audiunt, quia non intelligunt. Temporalibus quippe gaudent, bona aeterna desiderare non norunt. Ad te perveniat oratio mea, ex desiderio aeternorum tuorum beneficiorum excussa et jaculata: ad aures tuas emitto eam; adjuva eam ut perveniat, ne deficiat in itinere medio, et quasi collapsa corruat. Sedsum tamen quia postea venient. Nam et in delictis dicitur quidam rogasse Deum, et non exauditus bo
Abbreviated transcription (Latin):
inuirtute dei. Uenit gͦ ut moreret᷑ ex in¬
firmitade. uenturus ẽ ut iudicet in uirtu¬
te dei. s ꝑ infirmitatẽ crucis. clarificatũ ẽ.
nom̃ eius. Quisqͥs ñ crediderit in nomine
clarificato ꝑ infirmitatẽ: ex pauescet ad
iudicẽ. cũuenerit inuirtute. Ne autẽ qͦn¬
dã ille infirmꝰ cũ uenerit fortis uentilabro
ille ad sinistrã nos mictat: saluet nos in no¬
mine suo. & iudicet nos inuirtute sua Qs
enĩ hoc tam temerarius optauerit. ut di¬
cat deo iudica me: Nonne ꝓmaledicto di¬
ci solet hominib iudicet tẽ ds̃: Ita plane
ẽ. maledictũ si iudicat te inuirtute sua:
si ñ te saluerit in nomine suo. Cũ uͦ inno¬
mine p̃cedenti saluauerit: salubrit̾ inuir¬
tute consequenti iudicabit. Securus esto.
iudiciũ illud ñ tͥ erit pumitio. s discretio.
Nam & inquodã psalmo ita legit᷑. Iudica me
ds̃ & discerne causã meã de gente ñ sc̃a.
Qͥd ẽ. iudica me: Discerne me azipheis. inter

Expanded text:
. Venit ergo ut moreretur ex infirmitate, venturus est ut judicet in virtute Dei: sed per infirmitatem crucis clarificatum est nomen ejus. Quisquis non crediderit in nomen clarificatum per infirmitatem, expavescet ad judicem cum venerit in virtute. Ne autem quondam ille infirmus, cum venerit fortis, ventilabro illo ad sinistram nos mittat; salvet nos in nomine suo, et judicet nos in virtute sua. Quis enim hoc tam temerarius optaverit, ut dicat Deo, Judica me? Nonne pro maledicto dici solet hominibus: Judicet te Deus? Ita plane est maledictum, si judicat te in virtute sua; sed si non te salvaverit in nomine suo: cum vero in nomine praecedente salvaverit te, salubriter in virtute consequente judicabit. Securus esto: judicium illud non tibi erit punitio, sed discretio. Nam et in quodam psalmo ita dicitur: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Quid est, Judica me? Discerne me a Ziphaeis inter
Abbreviated transcription (Latin):
& in urtute tua iudica me. uenisti oxp̃e.
humilis apparuisti. contẽptus es. crucifi¬
disti. sedes ad dexterã patris. & nemo uidet.
Spm̃ tuũ inde misisti. acceꝑunt digni. un¬
pleti amore cuo laudẽ ipsius humilitatis
tuȩ ꝑmundũ gentib p̾dicauerunt. Nom̃
tuũ uideo excellere ingenere humano. s
tam̃ infirmꝰ nob̃ predicatus es. Neq enim
& ille doctor gentiũ dixit aliqͥd inter noᷤ se

Expanded text:
et in virtute tua judica me. Venisti, o Christe, et in virtute tua judica me. Venisti, o Christe, humilis apparuisti, contemptdie in coelum ascendisti, sedes ad dexteram Patris, et nemo videt. Spiritum tuum inde misisti, quem acceperunt digni; impleti amore tuo, laudem ipsius humilitatis tuae per mundum gentesque praedicaverunt: nomen tuum video excellere in genere humano, sed tamen infirmus nobis praedicatus es. Neque enim et ille doctor Gentium dixit aliquid inter nos se
Abbreviated transcription (Latin):
cȩpit psalmꝰ iste. ut dauid lateret uit̾ riphe¬
os. nec delectaret᷑ flore ⁊ ipheoꝵ. s eligeret
potiꝰ inter illos humilitatẽ. ut haberet a¬
pud deũ absconditã claritatẽ. Qͥd gͦ ei cri¬
buit᷑ in hoc titulo: In finẽ inymnis. hoc est
laudib Quib laudib: Iñs dedit. dñs abs
tulit. sicut dnõ placuit ita factũ ẽ: sit no¬
men dni benedictũ. Quasi aruisse uidebat᷑
ꝑdita omĩ substantia. Absit. Folia cecide¬
rant. radix uiuebat. Ergo in finẽ inymnis.
Quid: Intellectꝰ ipsi dauid. Intellectꝰ contra
illud. uir imprudens ñ cognoscet. & stultꝰ
ñ intelliget hȩc. Intellectꝰ ipsi dauid. cum
uenerunt ziphei & dixerunt ad saul. Non¬
ne ecce dauid absconditꝰ est apudnos: Et
sit absconditꝰ apud uos. dũ mͦ non floreat
sicut uos. Audi ergo uocem eius.
inter zipheos. hoc dicat corpus xꝑianum
habens in occulto bonũ moꝵ suoꝵ sꝑans
de occulto mertedẽ meritoꝵ suoꝵ. hoc
dicat. Ds̃ in nomine tuo saluũ me fac.

Expanded text:
coepit psalmus iste, ut David lateret inter Ziphaeos, nec delectaretur flore Ziphaeorum; sed eligeret potius inter illos humilitatem, ut haberet apud Deum absconditam claritatem. Quid ergo ei tribuitur in hoc titulo? In finem, in hymnis: hoc est in laudibutulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Quasi aruisse videbatur, perdita omni substantia? Absit. Folia ceciderant, radix vivebat. Ergo, In finem, in hymnis. Quid, Intellectus ipsi David? Intellectus contra illud: Vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelligetvenerunt Ziphaei, et dixerunt ad Saül: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Et sit absconditus apud vos, dummodo non floreat sicut vos. Audi ergo vocem ejus. inter Ziphaeos. Hoc dicat corpus christianum habens in occulto bonum morum suorum, sperans de occulto mercedem meritorum suorum; hoc dicat: Deus in nomine tuo salvum me fac,
Abbreviated transcription (Latin):
anã fiat inte qđ dr̃ in alio psalmo. cõme¬
morato flore ⁊ ipheoꝵ istoꝵ. Nunis inqͥt
ꝓfundȩ factȩ sunt cogitationes tuȩ. dõ
dicitur. nunis ꝑfunde factȩ sunt. cogitati¬
ones tuȩ. uir imprudens ñ cognoseo: & stultꝰ
ñ intelliget hec. Sdñ ĩ telliget: Cũ exoriun¬
tur peccatores sicut fenũ. & ꝓspexerint
om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. ut intereant ins
scłm scł̃i. Delectauit eos flos maloꝵ. dixer̃
apud se. Ecce mali florent. puto malos a¬
mat ds̃. & delectat᷑ temporali flore iniqͣ
Conuersi st̃ adinqͥtatẽ ut intereant ñ ad
tempus sic̃ illi florent. s inscłm scłi. Unde

Expanded text:
stianam fiat in te quod dicitur in alio psalmo, commestianam fiat in te quod dicitur in alio psalmo, commemorato flore Ziphaeorum istorum: Nimis, inquit, profundae factae sunt cogitationes tuae. Dico dicitur, Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae: vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget haec. Quid non intelliget? Cum exorientur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem, ut intereant in saeculum saeculi . Delectavit eos flos malorum: dixerunt apud se, Ecce mali florent, puto malos amat Deus: et delectati temporali flore iniquorum, conversi sunt ad iniquitatem, ut interirent. Non ad tempus sicut illi florent, sed in sae
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝓmissionẽ mercedis tuȩ. aliqua sublimi.¬
tas scłi. noli extolli. Nam si elatus fueris ex¬
illa: cades inflorẽ ⁊ ipheoꝵ. Sic enĩ mulier
quȩdã scã hester. in illo tunc popło iudeoꝵ
cũ eẽt. uxor regis alienigenȩ. uentũ est ad
ꝑiculũ ciuũ. ut dep̃caret᷑ regẽ ꝓciuibus
suis. Cȩpit orare. & in ipsa oratione confes¬
sa ẽ. illa omĩa insignia regalia. sic sibi. eẽ.
uelut panũ menstruatȩ. Si hȩc mulieres
possunt. uiri ñ possunt: Et si hoc potuit
mulier iudea ñ poterit ȩccłia xꝑiana:
hoc gͦ dixerim caritati urẽ. diuitiȩ si afflu¬
ant ne apponatis cor. Abundent licet. &
sequat᷑ te ꝓsꝑitas scłi. tumari noli credẽ
nec ridenti. Diuitiȩ si affluant. si abtin¬
dent: calca eas. & suspende ex deo tuo.
Cũ enĩ eas subter habueris & ex illo pepen¬
deris: cũ fuerint subtractȩ ñ cades. Ne
forte ꝑ malã cogitationẽ minimeq xp̃i¬

Expanded text:
to promissionem mercedis tuae, aliqua sublimito promissionem mercedis tuae, aliqua sublimitas saeculi, noli extolli: nam si elatus ex illa fueris, cades in florem Ziphaeorum. Sic enim mulier quaedam sancta Esther in illo tunc populo Judaeorum, cum esset uxor regis alienigenae, ventum est ad periculum civium, ut deprecaretur regem pro civibus suis; coepit orare, et in ipsa oratione confessa est illa omnia insignia regalia sic sibi esse velut pannum menstruatae . Si haec mulieres possunt, viri non possunt? Et si haec potuit mulier Judaea, non poterit Ecclesia christiana? Hoc ergo dixerim Charitati Vestrae: Divitiae si affluant, ne apponatis cor . Abundent licet, et sequatur te prosperitas saeculi, tu mari noli credere, nec ridenti. Divitiae si affluant, si abundent, calca eas, et suspendere ex Deo tuo. Cum enim eas subter te habueris, et ex illo pependeris, cum fuerint subtractae, non cades. Ne forte per malam cogitationem minimeque chri
Abbreviated transcription (Latin):
Ques ponet addexterã. hedos ad sinistram.
Ecce iam illi rephei seꝑabunt᷑. Flama seqͥt᷑
seꝑationẽ. Ubi ẽ. flos eoꝵ qͥ iam adsinistrã
stabunt: Nonne tunc ingemiscent: Non¬
ne tunc sera penitentia torquebunt᷑ &
dicent. qͥd nob̃ ꝓfuit suꝑbia. & diuitia¬
rũ iactatio qͥd contulit nob̾: transieruñ
omĩa tanquã umbra. Oriphei adsinis¬
trã stantes. sero pęnitet uos inumbra
floruisse. Quare dauid quẽ ꝓdebatis. inter
uos latere ñ agnoscebatis: Tunc enĩ sicor¬
rigeremini: dolor iste ñ esset infructuos.¬
Est enĩ fructuosᷤ dole. fructuos dolor nc̃ ẽ. cũ ce
acusaᷤ c̃ inte rep̃hendis mores malos tuos
cũ rep̾hensos ꝑsequeris. ꝑ secutos excludiᷤᷤ.
illisq exclusis mutaris. exuens te ueterẽ
hominẽ. & induens nouũ. eligens potiꝰ
xp̃i opꝓbriũ. quã florẽ ripheoꝵ. Porro
sitͥ contigerit habenti inocculto bonũ tuũ.
& latenti inter ripheos. habenti etiã in occul¬

Expanded text:
tram . Ecce jam illi Ziphaei separabuntur: flamma sequitur separationem. Ubi est flos eorum qui jam ad sinistram stabunt? Nonne tunc ingemiscent? nonne tunc sera poenitentia torquebuntur, et dicent: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra . O Ziphaei ad sinistram stantes, sero poenitet vos in umbra floruisse! Quare David, quem prodebatis inter vos latere, non agnoscebatis? Tunc enim si corrigeremini, dolor iste infructuosructuosus dolor nunc est cum te accusas, cum in te reprehendis malos mores tuos, cum reprehensos persequeris, persecutos excludis, illisque exclusis mutaris, exuens te veterem hominem et induens novum, eligens potius Christi opprobrium quam florem Ziphaeorum. Porro si tibi contigerit habenti in occulto bonum tuum et latenti inter Ziphaeos, habenti etiam in occul
Abbreviated transcription (Latin):
debet. Perfectio nrã xp̃c. In illo enĩ ꝑficim᷑.
qͥa ipsius capitis menbra sumꝰ. Et dictus ẽ
finis legis. qͥa sine illo nemo ꝑficit legẽ.
Cũ gͦ aucłitis in psalmis infinẽ. multi enĩ
psalmi ita suꝑscripti st̃: ñ sit urã cogitati¬
o inconsuptionẽ. s in consũmationẽ. In
ymnis inlaudib Siue enĩ tribulemͣ oan¬
gustemͣ. siue letem᷑ & exultemꝰ: ille laudã¬
dus ẽ qͥ & intribulationib erudit. & inle¬
ticia consolat᷑. Laus enĩ dei. acorde & ore
xꝑiani recedere ñ debet. Non ut laudec
inꝓsperis. & maledicat in aduersis: sed
quẽ ad modũ psalmꝰ ille ꝑscribit. Bene¬
dicã dnm̃ in omi tempore. semꝑ laus eius
inore meo. S audes. agnosce patrẽ blan¬
dientẽ. Tribularis agnosce patrẽ emendan¬
tẽ. Siue blandiat᷑. siue emendet: eũ erudit

Expanded text:
debet; perfectio nostra Christus. In illo enim perficimur, quia ipsius capitis membra sumus. Et dictus est finis Legis, quia sine illo nemo perficit Legem. Cum ergo auditis in Psalmis, In finem, multi enim psalmi ita superscripti sunt, non sit vestra cogitatio in consumptionem, sed in consummationem. 2. In hymnis: in laudibus. Sive enim tribulemur et angustemur, sive laetemur et exsultemus, ille laudandus est, qui et in tribulationibus erudit, et in laetitia consolatur. Laus enim Dei a corde et ore christiani recedere non debet: non ut laudet in prosperis, et maledicat in adversis; sed quemadmodum psalmus ille praescribit, Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Gaudes, agnosce patrem blandientem; tribularis, agnosce patrem emendantem. Sive blandiatur, sive emendet, eum erudit
Abbreviated transcription (Latin):
SALoi huius titulus habet fru¬
ctũ ꝓlixitatis suȩ: si intelligat᷑.
Et qͥa psalmꝰ breuis ẽ: compense¬
mus in mora tituli. qđ in psalmo ñ immora¬
bit᷑. Inde enĩ pendet omĩs uersus qͥ cantat᷑.
Siqͥs autẽ agnoscat qđ indomꝰ fronte prȩfi¬
xũ est: securus intrabit. nec intrauerit c̃um
errabit. Hoc enĩ in ipso poste prenotatũ ẽ:
qͥmͦ interius ñ erret᷑. Titulus ita se habet.
Infinẽ inymnis intellectꝰ ipsi dauid: cũ uenerut̃
riphei. & dixer̃ ad saul. Nonne ecce dauid abs¬
conditꝰ est apud nos: Qd̃ saul ꝑsecutor erat
scĩ uiri dauid: optime nouimꝰ. Qđ figurã ge¬
rat saul tẽporalis regni. ñ aduitã s admortẽ

Expanded text:
ujus titulus habet fruujus titulus habet fructum prolixitatis suae, si intelligatur: et quia Psalmus brevis est, compensemus in mora tituli quod in Psalmo non immorabimur. Inde enim pendet omnis versus qui cantatur. Si quis itaque agnoscat quod in domus fronte praefixum est, securus intrabit; nec cum intraverit, errabit. Hoc enim in ipso poste praenotatum est, quomodo interius non erretur. Titulus ejus sic se habet: In finem, in hymnis, intellectus ipsi David, cum venerunt Ziphaei, et dixerunt ad Saül: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Quod Saül persecutor erat sancti viri David, optime novimus: quod figuram gerebat Saül temporalis regni, non ad vitam, sed ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
noscant xp̃m. & dicant ds̃ ẽ: quẽ dixeruit
ñ ẽẽ. deũ. Redeant adhereditatẽ paternã.
adhereditatẽ abrahȩ. isaac. & iacob. possi¬
deant cũ ipsis uitã ȩternã. & si uitã tempo¬
ralẽ amiserunt. Quare hoc: Quia ex filiis
hominũ facti st̃ filu dei. Nam quã diu
manent & nolunt: ñ ẽ. qͥ faciat bonũ. non
ẽ. usq ad unũ. Confusi st̃ qm̃ ds̃ spreuit eos.
& tanquã ad ipsos conuersus. qͥs inqͥt dabit
ex syon salutare isrł: Ostulti. increpatis.
insultatis. colaphiratis. sputis illinitiꝰ. spi¬
nis coronatis. incrucẽ erigitis. Quẽ: Quis
dabit ex syon salutare isrł:Nonne ipse
quẽ dixistis ñ est ads̃: In auertendo dñs cap¬
tiuitatẽ popłi sui. Non enĩ auertit captiui¬
tatẽ popłi sui qͥs. nͥ qͥ uoluit inter urãs
manus. eẽ. captiuus. S qͥ hoc intelligent:
Exultabit iacob. & letabit᷑ isrł. Uere iacob
& uere isrł minor ille cui seruiuit maior

Expanded text:
noscant Christum, et dicant, Deus est; quem dixerunt noscant Christum, et dicant, Deus est; quem dixerunt Non est Deus. Redeant ad haereditatem paternam, ad haereditatem Abrahae, Isaac et Jabob; possideant cum ipsis vitam aeternam, etsi vitam temporalem amiserunt. Quare hoc? Quia ex filiis hominum facti sunt filii Dei. Nam quamdiu manent et nolunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad Et tanquam ad ipsos conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quem? Quis dabit ex Sion salutare Israel? Nonne ipse quem dixistis, Non est Deus? In avertendo Deus captivitatem populi sui. Non enim avertit captivitatem populi sui, nisi qui voluit inter vestras manus esse captivus. Sed qui hoc intelligent? Exsultabit Jacob, et laetabitur Israel. Vere Jacob et vere Israel, minor ille cui servivit major
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ & locũ & regnũ. O stulticia. & impru¬
dentia dic̃s incorde suo. ñ est ds̃. Timuis¬
ti ꝑdere t̾ram. ꝑdidisti cęlũ. Timuistine
uenirent romani. & tollerent tͥ & locũ
& regnũ. Nunqͥd tͥ tollerent deũ: Qͥdgͦ
restat: Qͥd nͥ ut fatearis. qͥa tenere uoluis¬
ti. & tenendo male amisisti: Perdidistienĩ
& locũ & gentẽ. Occidendo xꝑm. ꝑdidisti¬
& locũ & gentẽ & xp̃m. Timendo occider̃
sa hominib placentiũ. Uolentes placere
hominib timuer̃ ꝑdere locũ. xp̃c autẽ
ipse de quo dixert̃ non ẽ ds̃: maluit dis¬
plicere hominib talib. quales illi erañ.
Filiis hominũ ñ filiis dei. maluit displice¬
re. Inde dissipata st̃ ossa ipsoꝵ. illiꝰ ossa
nemo confregit. Confusi st̃: qm̃ ds̃ spre¬
uit eos. Reuera fr̃s qͣntũ ad illos attinet.
magna illis accessit confusio. Inquo loco
crucifixerunt dnm̃ nr̃m. quẽ ideo crucifi¬
xerunt. ne ꝑderent locũ & regnũ: non ibi
admonuit illos qͦ conuertant᷑ Modo ag¬

Expanded text:
O stultitia et imprudentia, dicens in corde suo: Non est Deus! Timuisti perdere terram, perdidisti coelum: timuisti ne venirent Romani, et tollerent tibi locum et regnum; numquid tibi tollerent Deum? Quid ergo restat? Quid, nisi ut fatearis quia tenere voluisti et tenendo male amisisti? Perdidisti enim et locum et gentem occidendo Christs locum et gentem et Christum. Timendo occiderunt sa hominibus placentium. Volentes placere hominibus, timuerunt perdere locum. Christus autem ipse de quo dixerunt, Non est Deus, maluit displicere hominibus talibus, quales illi erant; filiis hominum, non filiis Dei maluit displicere. Inde dissipata sunt ossa eorum, illius ossa nemo confregit. Confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Revera, fratres, quantum ad illos attinet, magna illis accessit confusio. In quo loco crucifixerunt Dominum, quem ideo crucifixerunt ne perderent et locum et regnum, non ibi admonuit illos ut convertantur. Modo cog
Abbreviated transcription (Latin):
centes. qͣndo erunt florentes: Cũ xp̃c in qͥt
tes: tunc erunt illi aphei arescentes. Cuiau¬
tẽ flori illoꝵ gła comparet᷑: attendite. Omĩs
caro fenũ. & omĩs honor carnis ut flos feni.
Qͥs finis : fenũ aruit. flos decidit. lunc uͥ fue¬
rit dauid: uide qͥd sequit᷑. Uerbũ autẽ añĩ
manet in ȩternũ. Illa gͦ duo genera homi¬
nũ sunt: quȩ & distinguere debetis. & eoꝵ
re piger es: Et qͥdẽ nunc eligendi potestas
adiacet. ueniet tempus qͣndo tͥ potestas de-¬
erit eligendi. cũ iam dñs sententiã non dif

Expanded text:
tentes quando erunt florentes? Cum Christus, intentes quando erunt florentes? Cum Christus, intes, tunc erunt illi Ziphaei arescentes. Cui namque flori illorum comparetur gloria, attendite: Omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni. Quis finis? Fenum aruit, et flos decidit. Ubi tunc erit David? Vide quid sequitur: Verbum autem Domini manet in aeternum . Illa ergo duo genera hominum sunt, quae et distinguere debetis, et eorre piger es? Et quidem nunc eligendi potestas adjacet: veniet tempus quando tibi potestas decrit eligendi, cum jam Deus sententiam non di
Abbreviated transcription (Latin):
erat riph. cuiꝰ habitatores ⁊iphei in quoꝵ
regione se absconderat dauid: cũ eũ uellet
saul inuenire & occidere. Isti gͦ ⁊iphei cũ hoc
cognouissent: ꝓdider̃ eũ regi ꝑsecutori dicen¬
tes. Nonne ecce dauid absconditꝰ ẽ. apud
nos: Nichil ꝓfuit qͥdẽ illis ꝓdicio eoꝵ. & ipsi
dauid nichil obfuit. Namq animꝰ eoꝵ ma
lignus demonstratꝰ est. Saul uͦ. nec post eoꝵ
ꝓdicionẽ eoꝵ potuit cõprȩhendere dauid
s potiꝰ inipsius regionis quadã spelunca.
cũ eiꝰ manib datus ẽẽt. occidendus saul.
peꝑcit illi dauid: & qd̃ habebat inpotestate
ñ fec̃. Illeaut̾ qͣrebat fac̾e: qđ inpotestate ñ
habuit. Liphei gͦ uiderint illi qͥ fuerint.
qͦs nob psalmus ex illoꝵ occasione intelli¬
gͦ nescio qͥ inimici erant sc̃o dauid. Norentes
latenti. Inueniamꝰ eos ingenere humano. si
psalmũ intelligere uolumꝰ. Inueniamꝰ hic
pͥmo dauid latentẽ. & inueniemꝰ eiꝰ aduer¬
sarios florentes. Attende dauid latentem.

Expanded text:
erat Ziph: cujus habitatores Ziphaei: in cujus regione se absconderat David, cum eum vellet Saul invenire et occidere. Isti ergo Ziphaei cum hoc cognovissent, prodiderunt eum regi persecutori, dicentes: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Nihil quidem profuit illis proditio eorum: et ipsi David nlignus demonstratus est: Saül vero nec post eorum proditionem potuit comprehendere David; sed potius in ipsius regionis quadam spelunca, cum ejus manibus datus esset occidendus Saül, pepercit ibi David, et quod habebat in potestfecit . Ille autem quaerebat facere quod in potestate non habuit. Ziphaei ergo viderint illi qui fuerint: quos nobis Psalmus ex illorum occasione intelliergo nescio qui inimici erant sancto David, florentes latenti. Inveniamus eos in genere humano, si Psalmum intelligere volumus. Inveniamus hic primo David latentem, et inveniemus ei adversarios florentes. Attende David latentem:
Abbreviated transcription (Latin):
& aduersus filiũ matris suȩ ponebat scã¬
dalũ: dixit incorde suo ñ est ds̃. Ideo hoc
illi dr̃. Hȩc fecisti & tacui. Suspicatꝰ es mi¬
qͥtatẽ: qđ ero tͥ similis. Hoc ẽ. non ẽ. ds̃.
siero tͥ similis. S qͥd sequit᷑: Arguã te. et
statuã ante faciẽ tuã. Sic & hic. Arguam
te & statuã ante faciẽ tuã. Nonuis mͦ
nosse ut displiceas: Noces ut plangas.
Non enĩ demonstraturus ẽ. ds̃ iniquis mmi¬
qͥtatẽ suã: Si ñ est demonstraturus. qui
erunt qͥ dicturi st̃ qͥd nob̃ ꝓfuit suꝑbia.
& diuitiarũ iactatio qͥd contulit nobis:
T unc gͦ scient: qͥ mͦ scire nolunt. Nonne
scient om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. qͥ deuo¬
rant popłm meũ in cibo panis: Qͥd ad¬
didit incibo panis: Tanquã panẽ man¬
ducant popłm meũ. Cetera enĩ quȩ
manducamꝰ possumꝰ mͦ illa. mͦ illa. Non
semꝑ hoc olus. non semꝑ hanc carne. ñ

Expanded text:
et adversus filium matris suae ponebat scanet adversus filium matris suae ponebat scandalum, dixit in corde suo: Non est Deus. Ideo hoc illi dicitur, Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis: hoc est, non ero Deus, si ero tibi similis. Sed quid sequitur? Arguam te, et statuam te ante faciem tuam . Sic et hic, Arguam te, et statuam te ante faciem tuam. Non vis modo nosse ut tibi displiceas, nosces ut plangas. Non enim non demonstraturus est Deus iniquis iniquitatem suam. Si non est demonstraturus, qui erunt qui dicturi sunt: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit nobis ? Tunc ergo scient qui modo scire nolunt. Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant populum meum in cibo panis? Quid addidit, in cibo panis? Tanquam panem manducant populum meum. Caetera enim quae manducamus, possumus modo illa, modo illa; non semper hoc olus, non semper hanc car
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. usq adunũ. Nonne scient om̃s qͥ oꝑan¬
tur iniqͥtatẽ. qͥ deuorant plebẽ meã incibo
panis: Nonne scient: Nonne illis osten¬
det: Dic. minare. loquere. ex parturiente
& dolente. Popłs enĩ cuus. deuorat᷑ incibo
panis. Est hic gͦ popłs dei. qͥ deuorat᷑. Cer¬
te ñ est qͥ faciat bonũ. non ẽ. tsq ad unũ.
Respondetur ex illa regula. Sed iste popłs
qͥ deuorat᷑. iste popłs qͥ patit᷑ malos. iste qͥ
gemit & parturit malos: iam ex filiis ho¬
minũ filii dei facti st̃. ideo deuorant᷑. Con¬
siliũ inopis confudistis. qm̃ ds̃ spes eius ẽ.
Plerunq enĩ ut deuoret᷑ popłs dei. hoc ip¬
sũ in illo contennit᷑ qͥa popłs dei ẽ. Rapi¬
facturus est: Loquit᷑ ꝓillo qͥ loquit᷑ pro
parturiente. & minat᷑ deuorantib dic̃s.
Nonne scient om̃s qͥ opant᷑ iniqͥtatẽ: Nam
& ille qͥ uidebat furẽ & currebat cũ eo.
& cũ adulteris porcionẽ suã ponebat. se¬
dens aduersus fratrẽ fuũ detrahebat.

Expanded text:
ers. 5. Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant populum meum in cibo panis? Nonne scient? nonne illis ostendetur? Dic, minare, loquere ex parturiente et dolente. Populus enim tuus devoratur in cibo panis. Est ergo hic populus Dei qui devoratur. Certe non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Respondetur ex illa regula. Sed iste populus qui devoratur, iste populus qui patitur malos, iste qui gemit et parturit inter malos, jam ex filiis hominum filii Dei facti sunt: ideo devoratur. Consilium Plerumque enim ut devoretur populus Dei, hoc ipsum in illo contemnitur, quia populus Dei est. Rapifacturus est? Loquitur pro illo, qui loquitur pro parturiente, et minatur devorantibus, dicens, Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem? Nam et ille qui videbat furem, et concurrebat cum eo, et cum adulteris portionem suam ponebat, sedens adversus fratrem suum detrahebat,
Abbreviated transcription (Latin):
putet seruari integritatẽ innocentie. ne fa¬
ciat qđ culpare iã ꝑconsuetudinẽ aut ñ
audet. aut si ausũ fuerit facilius erũpit
reprehensio & reclamatio eoꝵ qͥ male iri¬
uunt. quã uox libera eoꝵ qͥ bene uiuunt.
Et istitales st̃: ut dicant in corde suo ñ ẽ. as̃.
Tales conuinco. Unde conuinco: facta sua pla
tere deo arbitrantur. Hon ergo
ait. aliqui dicunt. sed dixit imprui¬
dens in corde suo non est debe:
Qui usq adeo credunt esse dm̃: ut eidẽ
dõ arbitrent᷑ placere qd faciunt. Atq si intel¬
ligas prudenᷤ. qͥa imprudenᷤᷤ dix̃ incorde suo
ñ ẽ ds. si aduertas. si intelligas. si discutias: qui
putat deo placere facta mala. ñ eũ putat
deũ. Si enĩ ds̃ est: iustus ẽ. Si iustus ẽ: displi¬
cet ei intusticia. displicet iniquitas. lu gͦ
cũ putas ei placere iniqͥtatẽ: negas deũ. Si
enĩ as̃ est cui displicet iniqͥtas. tͥ autẽ non

Expanded text:
putet servari integritatem innocentiae, ne faputet servari integritatem innocentiae, ne faciat quod culpare jam per consuetudinem, aut non audeat, aut si ausus fuerit, facilius erumpat reprehensio et reclamatio eorum qui male vivunt, quam vox libera eorum qui bene vivunt. Et isti tales sunt, ut dicant in corde suo: Non est Deus. Tales convinco. Unde convinco? Facta sua Deo placere arbitrantur. Non ergo ait, Aliqui dicunt; sed, Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Qui usque adeo credunt esse Deum, ut eidem Deo arbitrentur placere quod faciunt. Atqui si intelligas prudens quia imprudens dixit in corde suo, Non est Deus, si advertas, si intelligas, si discutias: qui putat Deo placere facta mala, non eum putat Deum. Si enim Deus est, justus est; si justus est displicet, ei injustitia, displicet iniquitas. Tu autem cum putas ei placere iniquitatem, negas Deum. Si enim Deus est cui displicet iniquitas, tibi autem non
Abbreviated transcription (Latin):
si in menbris eiꝰ deputam᷑: qͥ sunt audi.
ixit imprudens incorde suo. non ẽ ds̃.
Tale genꝰ est hominũ. int̾ quos dolet & ge¬
mit corpus xꝑi : Si tale hoc hominũ genꝰ
ẽ: non multos parturimꝰ. Quantũ uidet᷑
occurrere cogitationib nrĩs. ꝑ pauci sunt:
& difficile ẽ ut incurramꝰ in hominẽ. qui
dicat incorde suo ñ est ds̃. Tamen si pau-
cist̾. inter multos timentes hoc dicere.
incorde suo dicunt. qͥa ore suo dicere ñ
audent. Nongͦ multũ ẽ. qđ iubet᷑ tole¬
rare. Uix inuenit᷑. rarũ hominũgenus ẽ:
qͥ dicant incorde suo ñ est ds̃. An uͦ alio
ẽẽ putabamꝰ: Prodeant inmediũ qui
male uiuunt. inspiciamꝰ facta flagiti¬
osoꝵ. facinorosoꝵ. sceleratoꝵ hominũ.
quoꝵ magna turba ẽ. qͥ fouent cotidie
peecata sua. qͥ factis in consuetudinem
uersis. etiã uerecundiã ꝑdiderunt. hȩc
tanta hominũ multitudo ẽ: ut int̾ eos
positũ corpus xpiuix audeat repreben¬
dere qđ non cogit᷑ admittere. & ꝓmagnosibi

Expanded text:
deputamur: qui sunt, audi. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Tale genus est hominum, inter quos dolet et gemit corpus Christi. Si tale hoc hominum genus est, non multos parturimus: quantum videtur occurrere cogitationibus nostris, perpauci sunt; et difficile est ut incurramus in hominem qui dicat in corde suo, Non est Deus : tamen sic pauci sunt, ut inter multos timendo hoc dicere, in corde suo dicant, quia ore dicere non audent. Non ergo multum est quod jubemur tolerare; vix invenitur: rarum hominum genus est qui dicant in corde suo, Non est Deus. An vero alio esse putabamus? Prodeant in medium qui male vivunt, inspiciamus facta flagitiosorum, facinorosorum sceleratorumque hominum, quorum magna turba est; qui fovent quotidie peccata sua, qui factis in consuetudinem versis etiam verecundiam perdiderunt: haec tanta hominum multitudo est, ut inter eos positum corpus Christi, vix audeat reprehendere quod non cogitur admittere, et pro magno sibi
Abbreviated transcription (Latin):
patrimoniũ tuũ sanitas ẽ: Non ẽ. in lara¬
ro meritũ pauꝑtatis s pietatis. Non uides
quis sublatus ẽ non uides qͦ sublatus sit:¬
latus ẽ: Insinũ abrahȩ. Lege scripturas & in¬
uenies diuitẽ abraham. Ut noueris qͥa ñ di¬
uitiȩ puniunt᷑. habebat abraham multũ
auri. argenti. pecoꝵ. familiȩ. Diues erat. &
ineiꝰ sinũ lazarus pauꝑ sublatus ẽ. In sinũ
diuitis pauꝑ. an pocius ambo diuites deo.
dohec culpat scriptura: Non dixit. ecce ho¬
mo qͥ fuit diues. s ecce homo qͥ ñ posuit
deũ ad iutorẽ suũ. s sꝑauit inmultitudi¬
ne diuitiarũ suarũ. Non qͥa habuit diui¬
tias. s qͥa in ipsis sꝑauit & indeũ non sꝑauit:
ideo damnat᷑. ideo punit᷑. ideo mouetur
de tab̾naculo. tanquã motus ille terrenꝰ.
sicut puluis quẽ ꝓicit uentꝰ a facie terrȩ.
ideo exstirpat᷑ radix eiꝰ de t̾ra uiuentium.
Nunqͥd huic similes st̃ diuites. de quib apłs

Expanded text:
patrimonium tuum sanitas est? Non est in hoc Lazapatrimonium tuum sanitas est? Non est in hoc Lazaro meritum paupertatis, sed pietatis. Nam vides qui sublatus elatus est? In sinum Abrahae. Lege Scripturas, et invenies divitem Abraham . Ut noveris, quia non divitiae culpantur: habebat Abraham multum auri, argenti, pecorum, familiae; dives erat, et in ejus sinum Lazarus pauper sublatus est. In sinum divitis pauper: an potius ambo Deo divites, rgo in hoc Doech culpat Scriptura? Non dixit, Ecce homo qui fuit dives; sed, Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Non quia habuit divitias, sed quia in ipsis speravit, et in Deo non speravit, ideo damnatur, ideo punitur, ideo movetur de tabernaculo, tanquam motus ille terrenus, sicut pulvis quem projicit ventus a facie terrae ; ideo exstirpatur radix ejus de terra viventium. Numquid huic similes sunt divites, de quibus Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
acus. om̃s pauꝑes intrent in regnũ cȩloꝵ
diuites soli excludant᷑. Quot st̃ enĩ diui¬
tes: At uͦ pauperũ milia innumerabilia.
Non enĩ tunicas inspecturi sumꝰ in regno
cȩloꝵ. s uestis cuiꝰq fulgor iusticie deputa¬
bit᷑. Erunt gͦ pauꝑes equales angłis dei.
induti stolis immortalitatis. fulgebunt
sic̃ sol in regno patris sui. Qͥd nobis ẽ. de
diuitib paucis. sollicitos eẽ. aut laborare:
se qͥsnã poterit saluari qͥd attenderunt:
Non facultates. s cupiditates. Uiderunt enĩ
etiã ipsos pauꝑes. & si ñ habentes pecuniã:
tam̃ habere auaritiã. Et ut noueritis non
pecuniã indiuite. s auaritiã condemina¬
ri: aduertite qđ dico. Respicis illũ diuitẽ
stantẽ iuxta te. Forte in illo ẽ. pecunia. et
ñ est auaritia. int̾e non ẽ. pecunia. & est a¬
uaritia. Pauꝑ ulcerosus & erumnosus lin¬
ctus a canib ñ habens opẽ. ñ habens ȩscã.

Expanded text:
acus, omnes pauperes intrent in regnum coelorum, acus, omnes pauperes intrent in regnum coelorum, divites soli excludantur? Quot sunt enim divites? At vero pauperum millia innumerabilia. Non enim tunicas inspecturi sumus in regno coelorum; sed vestis cujusque fulgor justitiae deputabitur: erunt ergo pauperes aequales Angelis Dei; induti stolis immortalitatis, fulgebunt, sicut sol in regno Patris sui : quid nobis est de divitibus paucis sollicitos esse aut laborare? s, Quisnam poterit salvari? quid attenderunt? Non facultates, sed cupiditates. Viderunt enim etiam ipsos pauperes, etsi non habentes pecuniam, tamen habere avaritiam. Et ut noveritis non pecuniam in divite, sed avaritiam condemnari, advertite quod dico: respicis illum divitem stantem juxta te; et forte in illo est pecunia et non est avaritia, in te non est pecunia et est avaritia. Pauper ulcerosus, aerumnosus, linctus a canibus, non habens opem, non habens escam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam dicentẽ. sꝑauit in multitudine
diuitiarũ suarũ. & continuo si pauꝑ est
attendit pannos suos. respexit uxta se
forte diuitẽ in popło dei ornatius uestitũ.
&. ait incorde suo. De isto dicit. Nunquid
de me: Noli inde te excidere. noli seꝑare.
nͥ uideris & timueris. ut postea rideas.
Namqͥd tͥ ꝓdest si eges facultate. & ardes
eunti a se illi diuiti contristato dixerat.
uende omĩa tua quȩ habes. & da pauꝑi¬
b. & habebis chesaurũ in cȩlo. & uenise¬
quere me. & magnã desꝑationẽ diuitib
prȩnuntiarat. ut diceret facilius posse
continuo contristati st̃ dicentes apud
seipsos. qͥsnam poterit saluari: Ergo
quando dicebant qͥsnã poterit saluari. di-¬
uites paucos attendebant: Latebat eos tan¬
ta pauperũ multitudo: Non sibi poterañ
dicere. si difficile ẽ. immo impossibile ut
intrent diuites in regnũ cȩloꝵ sicut im¬
possibile ẽ. ut intret camelus ꝑforamen

Expanded text:
Prophetam dicentem, Speravit in multitudine Prophetam dicentem, Speravit in multitudine divitiarum suarum: continuo si pauper est, attendit pannos suos, respexit juxta se forte divitem in populo Dei orantius vestitum, et ait in corde suo, De isto dicit, numquid de me? Noli inde te excipere, noli separare, nisi videris et timueris, ut postea rideas. Nam quid tibi prodest, si eges facultate et ardes eunti a se illi diviti contristato dixerat, Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo: et veni, sequere me, et magnam desperationem divitibus praenuntiarat, ut diceret facilius posse i contristati sunt, dicentes apud seipsos: Quisnam poterit salvari ? Ergo quando dicebant, Quisnam poterit salvari? divites paucos attendebant; latebat eos tanta pauperum multitudo? Non sibi poterant dicere: Si difficile est, imo impossibile ut intrent divites in regnum coelorum, sicut impossibile est ut intret camelus per foramen
Abbreviated transcription (Latin):
fert sapientia: factura ẽ. qđ dixit. Incre¬
pabã or ñ exaudiebatis. loquebar. & me-¬
is sermonib ñ intendebatis. & ego urẽ
ꝑditioni suꝑ ridebo. hoc fiet tunc aiu¬
stis inistũ dohec. Modo autẽ uideamꝰ
& timeamꝰ. ne hoc simꝰ qđ in eũ dicimꝰ.
Et si hoc eramus: hoc esse desinamꝰ. ut mͦ ti¬
cent qͥ ridebunt: Et suꝑ eũ ridebunt et
dicent. Ecce homo qͥ non posuit deũ ad¬
uitorẽ suũ. Uidete corpus terrenũ. Quã¬
tũ habebis: tantus eris. Prouerbiũ aua¬
roꝵ. rapaciũ. innocentes oppͥmentiũ. res
alienas inuadentiũ. comm̃data negan¬
tiũ. Quale hoc ꝓuerbiũ: Quantũ habe¬
bis: tantus eris. Idẽ. quantũ habueris
pecunie. qͣntũ adqͥsieris: tanto plus po¬
teris. fcce homo qͥ non posuit deũ ad¬
uitorẽ suũ: s sꝑauit in mubtitudine di¬
uitiarũ suarũ. Nondicat pauꝑ forte ma¬
lus. ego ñ sũ de hoc corpore. Audiuit enĩ

Expanded text:
fert se sapientia, factura est quod dixit: Increfert se sapientia, factura est quod dixit: Increpabam, et non exaudiebatis; loquebar, et meis sermonibus non intendebatis; et ego vestrae perditioni superridebo . Hoc fiet tunc a justis in istum Doech. Modo autem videamus et timeamus, ne hoc simus quod in eum dicimus: et si hoc eramus, hoc esse desinamus, ut modo ticent qui ridebunt? Et super eum ridebunt, et dicent: Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum. Videte corpus terrenum. Quantum habebis, tantus eris. Proverbium avarorum, rapacium, innocentes opprimentium, res alienas invadentium, commendata negantium. Quale hoc proverbium? Quantum habebis, tantus eris; id est, quantum habueris pecuniae, quantum acquisieris, tanto plus poteris. Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Non dicat pauper forte malus: Ego non sum de hoc corpore. Audivit enim
Abbreviated transcription (Latin):
uita ur̃a. tunc & uos apparebitis cũ illo
ingła: tunc iusti irridebunt istũ dohee.
Non ẽ. enĩ iam subueniendi locus. ñ qͦmͦ
nunc qͣndo uides hominẽ iniuste uiuẽ¬
tẽ. uis cũ illo laborare ut corrigas. qͥa qͥ in
Itaq ñ de te prȩsumas. nec de illo desꝑes.
& da oꝑam quantũ potes. si benignus
es. si ñ diligis malitiã suꝑ benignitatẽ.
ut ambulantẽ hominẽ inuia mala et
errantẽ. corrigas adiuã bonã. Tunc uͦcũ
uenerit iudicui tẽpus. correctionis locus
ñ erit: s tantũ damnationis. Erit ibi
penituitia.s infructuosa. qͥa sera. Uis
ut sit fructuosa: Non sit sera. Considã.
hodie te corrige. Reus es: ille iudex est.
Corrige reatũ. & gaudebis adiudicẽ. Hodi¬
e enĩ hortat᷑ te: ne iudicet te. Et qͥ iudex
tuus futurus ẽ: ipse ẽ. hodie aduocatus
Nã ipsam irrisionẽ iniquoꝵ quȩ futura
ẽ. a iustis: significauit liber ille sapien¬
tiȩ. In suꝑ enĩ in quoꝵ animaᷤᷤ c̃ setrans¬

Expanded text:
vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria ; tunc justi ridebunt istum Doech. Non est enim jam subveniendi locus: non quomodo nunc, quando vides hominem injuste viventem, vis cum illo laborare ut corrigas; quia qui iItaque nec de te praesumas, nec de illo desperes; et da operam quantum potes, si benignus es, si non diligis malitiam super benignitatem, ut ambulantem hominem in via mala et errantem corrigas ad viam bonam. Tunc vero cum venerit judicii tempus, correctionis locus non erit, sed tantum damnationis: et erit ibi poenitentia, sed infructuosa, quia sera. Vis ut sit frutuosa? Non sit sera: hodie te corrige. Reus es, ille judex est: corrige reatum, et gaudebis ad judicem. Hodie enim hortatur te, ne judicet te; et qui judex tuus futurus est, ipse est hodie advocatus empus. Nam ipsam irrisionem iniquorum quae futura est justis, significavit liber ille Sapientiae. In suis enim, in quorum animas trans
Abbreviated transcription (Latin):
nũmus suꝑ numũ qͦmͦ augeant᷑ greges.
qͣmͦ impleant᷑ a pothecȩ. qͦmͦ dicat᷑ animȩ
habes multa bona. iocundare. epulare.
saciare: Nunqͥd ponit ante conspectũ suũ
illũ qͥ sic głanti. & ita flore ⁊ ipheoꝵ niten¬
ti dicit. stulte. hoc ẽ. non intelligens. uir
imprudens hac nocte auferet᷑ animatua.
hȩc omĩa quȩ preꝑasti cuiꝰ erunt: Non
posuerunt deũ ante conspectũ suũ. Ecce¬

Expanded text:
s super nummum, quomodo augeantur greges, quomodo impleantur apothocae, quomodo dicatur animae: Habes multa bona; jucundare, epulare, satiare. Numquid ponit ante conspectum suum illum qui sic glorianti et ita flore Ziphaeorum nitenti dicit: Stulte, hoc est non intelligens, vir imprudens, hac nocte auferetur anima tua; haec omnia quae praeparasti cujus erunt ? Non proposuerunt Deum ante conspectum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Consolat᷑ gementẽ. & maxime ex
cõmemoratione ne unitando malos qͥ ple¬
runq ꝓsꝑant᷑. delectet fieri malũ. Seruat᷑
tͥ. qđ tibi ꝓmissũ est. Spes illoꝵ presens est:
tua futura ẽ. Sed illoꝵ fluxa. tua certa.
Illoꝵ falsa. tua uera. Illi enĩ deũ non inuo¬
cauerunt. Nonne cotidie tales negant dm̃:
Non rogant deũ. Attendite. si possim hocdi¬
cere. adiuuante ipso deo. Ds̃ se uult gra
tis coli. gratisse uult diligi. hoc ẽ. caste a¬
mari: ñ ꝓpt̾ea amari. qͥa dat aliqͥd prȩter
ius ut ad te ueniat: hoc inuocas. Siautẽ in
uocares deũ: ipse ad te ueniret. ipse esset di¬
uitiȩ tuȩ. Nunc autẽ uis habere archam
plenã. & in anẽ conscientiã. Ds̃ non im

Expanded text:
verunt. Consolatur gementem, et maxime ex commemoratione, ne imitando malos qui plerumque prosperantur, delectet fieri malum. Servatur tibi quod tibi promissum est: spes illorum praesens est, tua futura est; sed illorum fluxa, tua certa; illorum falsa, tua vera. Illi enim Deum non invocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter svis ut ad te veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam ple
Abbreviated transcription (Latin):
adistos qͥ hȩc dicunt: Corrupti st̃ & ab¬
hominabiles factist̾ ininiqͥtatib suis. ñ est¬
qͥ faciat bonũ non ẽ usq ad unũ. Dñs dẽ
cȩlo ꝓspexit suꝑ filios hominũ. ut uideret
si est intelligens aut requirens deũ. Quid
ẽ hoc: Corrupti st̃ o abhominabiles fac¬
ti sunt isti om̃s qͥ dicunt ñ est ds̃. Et qͥd hoc:
Latebat deũ tales. eẽ. factos: Aut uͦ nob̾ eoꝵ
interior cogitatio aꝑiret᷑. nͥ ab illo diceret᷑:
Si gͦ nou̾erat. si sciebat. qͥd ẽ. qđ dictũ est

Expanded text:
ad istos qui haec dicunt? Corrupti sunt, et abad istos qui haec dicunt? Corrupti sunt, et abominabiles factis de coelo prospexit super filios hominum, ut videret si est intelligens aut requirens Deum. Quid est hoc, Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt isti omnes qui dicunt: Non est Deus? Et quid? hoc latebat Deum, tales esse factos? aut vero nobis eorum interior cogitatio aperiretur, nisi ab illo diceretur? Si ergo noverat, si sciebat, quid est hoc quod dictum est,