comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itulus psalmiẽ : Pro eaquȩ hereditatẽ
accepit: Intelligitur ergo ȩccła quȩ ac
herens beatasit. scđm illud: Beatimites.
qm̃ ipsihereditate possidebunt terrã :
Quãter rã. nisi de quadicit᷑. spes meaestu
portiomea int̃rauiuentiũ : Et illud ma¬
nifestius Dñẽ pars hereditatis meȩ.¬
& calicis mei : Dicit᷑ & hereditas dĩ uicis¬
sim a eccła : scđm illud: Postula ame. &da¬
bo tibigente s hereditatẽ tuã: Ergohe¬
reditas nrã ds̃ dicit᷑: quia ipse nos pascit
& continet : Ethereditas dĩ dicimur:
PERBAMEA EXAUDIDNE
Uocata inuocat dnm̃:
Sut eodẽ opitulante ꝑtran¬
seat nequitiã scłihiuus.
& adeũ ꝑueniat: Intel¬
lige clamorẽ meũ. Bene ostendit qͥs
iste sit clamor quã interior decorđ
cubili sine strepitucorporis ꝑueniat
addm̃ : Quando quidẽ uoxcorporalis
audit᷑. sp̃ĩtał aut̃ intelligit᷑: Quã¬
quã hoc sit etiã exaudire dĩ. non aure
carnali. sed maiestatis p̃sentia : Inten¬

Expanded text:
itulus Psalmi est: Pro ea quae haereditatem accipit. Intelligitur ergo Ecclesia, quae haerens beata sit secundum illud: Beati mites, quia ipsi haereditate possidebunt terram ; quam terram? nisi de qua dicitur: Spes mea es tu, portio mea in terra viventium ; et illud manifestius: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Dicitur et haereditas Dei vicissim Ecclesia secundum illud: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ergo haereditas nostra Deus dicitur, quia ipse nos pascit et continet: et haereditas Dei dicimur, Verba mea exaudi, Domine: vocata invocat Dominum, ut eodem opitulante pertranseat nequitiam saeculi hujus, et ad eum perveniat. Intellige clamorem meum: bene ostendit quis iste sit clamor, quam interior de cordis cubili sine strepitu corporis perveniat ad Deum; quandoquidem vox corporalis auditur, spiritualis autem intelligitur. Quanquam hoc sit etiam exaudire Dei, non aure carnali, sed majestatis praesentia.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. propeẽ. dñs obtritis corde: posttantas dif¬
ficultates. exauditã se anima ipsa significans.
quãlic& etiã cieccłam intelligere : uide quid
adiungit Discedite a me om̃s quio peramini
iniquitatẽ : qm̃ exaudiuit dñs uocẽ fletꝰ mei :
Ulel in ꝓphetia dictũ ẽ. qm̃ discessuri sunt.
idẽ separabuntur aiustis impii. cũ udicudies
ueneritꝰ: uel nunc : quia etiã si parit̾ atq hisdẽ
conuenticuł continent᷑. tam̃ marea nuda iã
grana separata sunt apaleis. quãuis interpa¬
leas lateant: Simul itaq uersar ipos sunt:
Crebraeius dẽ sententiȩ repetitio non quasi
narrantis netessitatẽ : sed affectũ exultan¬
tis ostendit: Sic enĩ loquigaudentes solent:
ut none is suffitiat se mel enuntiare qđ gau¬
dent Iste fructus ẽ. alius gemitꝰ in quolabo¬

Expanded text:
tis, vel contritis corde : post tantas difficultates exauditam se esse anima ipsa significans, quam licet etiam Ecclesiam intelligere, vide quid adjungit: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem, quoniam exaudivit Dominus vocem fletus mei. Vel in prophetia dictum est, quoniam discessuri sunt, id est, separabuntur a justis impii cum judicii dies venerit : vel nunc, quia etiamsi pariter atque iisdem conventiculis continentur, tamen in area nuda jam grana separata sunt a paleis , quamvis inter paleas lateant. Simul itaque versari possunt, Crebra ejusdem sententiae repetitio Ex Augustino, non quasi narrantis necessitatem, sed affectum exultantis ostendit. Sic enim gaudentes loqui solent, ut non eis sufficiat semel enunciare, quod gaudent. Iste fructus est illius gemitus, in quo labo
Abbreviated transcription (Latin):
redditur poscenti. non cogitabat furen¬
tẽ posse re petere: Ulerũ aut̃ occulta¬
uit et dñs. cũ discipuł nondũ idoneis
dix̃. M ulta habeo uob dicere. sed nunc
ñ potestisportare illa : Et apłs paułcũ
ait. Non potui uob loqͥ quasi spĩtalib
sed quasicar nalib: Unde manifestũ ẽ
non eẽ culpandũ. aliquando uer̃tacere ::

Expanded text:
redditurum poscenti, non cogitabat furenredditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Verum autem occultavit et Dominus, cum discipulis nondum idoneis dixit: Multa habeo vobis dicere, sed nunc non potestis portare illa ; et apostolus Paulus cum ait: Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Unde manifestum est non
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nondũ potest: uł sola huius necessita¬
tis habeat meridatia: ut etiã ab istis sisola
remanserint liberarimereatur . &
sp̃s scĩ robur acciper e: quo quicquid ꝑ¬
petiendũ ẽ. proueritate contẽp̃nat.
Quo sunt om̃i nogene ramendatiorim.
inqͥb: non magnacul paẽ. sed tamen nons̃
sine culpa: Cũ aut iocamur: aut ut ꝑ si
mus mentimur: Allud primũ inio cando.
Pouit enĩ ille cuidicitur. iocicausa ẽẽ
dictũ: Secundũ aut̃ idõ mitius ẽ: quia
retinet nonnullã beniuolentiã : Allud
uero qđ non habet duplexcor. nec men¬
datiũ quidẽ dicendũ ẽ: Tanquã uerbi
grã sicuigladius cõmendetur. & ꝓmit¬
tat se reddituricũ ille qͥ cõmendauit
poposcerit : si forte gladiũ suũ repe¬
tat furens. manifestũ ẽ. tunc non eẽ
reddendũ : neuel seoccidat uł alios:
donec ei sanitas rescituatur: Hoc idõ
non habet duplexcor : quia ille cui cõ¬
mendatꝰ ẽ. gladius. cũ ꝓmittebat se

Expanded text:
hoc nondum potest; vel sola hujus necessitahoc nondum potest; vel sola hujus necessitatis habeat mendacia, ut etiam ab istis, si sola remanserint, liberari mereatur, et Spiritus sancti robur accipere, quo quidquid perpetiendum est pro veritate contemnat. Duo sunt omnino genera mendaciorum in quibus non magna culpa est, sed tamen non sunt sine culpa, cum aut jocamur, aut ut us, mentimur. Illud primum in jocando iNovit enim ille, cui dicitur, joci causa esse dictum. Secundum autem ideo minus est, quia retinet nonnullam benevolentiam. § 2. Illud vero quod non habet duplex cor, nec mendacium quidem dicendum est: tanquam, verbi gratia, si cui gladius commendetur, et promittat se redditurum cum ille qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum repetat furens, manifestum est tunc non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hic ideo non habet duplex cor, quia ille cui commendatus est gladius, cum promittebat se
Abbreviated transcription (Latin):
qͥloqunt᷑ m̃datiũ : quia recedentes ab eo
falsũ renũtiauer̃. ut infantes filioꝵ isrł
non ne carentꝰ: Bed etiã ista nonre. sed indo¬
lo laudant᷑: qm̃ qͥtantũ hoc modo m̃tiunt᷑:
merebuntur aliquando ab omi mendatio
libari Nã in his quiꝑ fectisunt. nec ista mẽ¬
datia inueniũ tur : qͥb dictũ ẽ Sit inore
urõ est est . non . non. Nuicquid amplius
ẽ: amalo ẽ : Mec in merito alio loco ser iptũ
ẽ. os qđ mentitur occidit animã : nequis
arbitretur ꝑfectũ & spĩtalẽ hominem
ꝓista temporaliuita. Incuius mortẽ non
occiditur amma. siue sua. siue alterius.
debere mentiri Sed qm̃ aliudẽ. menti¬
ri. aliudẽ uer occultareꝰ siquidẽ est¬
aliud falsũ dicere : aliud uer̃tacere :
Siquis forte uel ad istã uisibilem mortẽ
non uul hominẽ ꝓdere. paratus eẽ deb&
uerũ occultare. non falsũ dicere: lit
neq ꝓlat neq mentiatur: ne occidat
animã suã ꝓcorpore alterius : Siautem

Expanded text:
cedentes ab eo falsum renuntiaverunt , ut infantes filiorum Israel non necarentur. Sed etiam ista non re, sed indole laudantur; quoniam qui tantum hoc modo mentiuntur, merebuntur aliquando ab omni mendacio liberari. Nam in iis qui perfecti sunt, nec ista mendacia inveniuntur; quibus dictum est: Sit in ore vestro, Est, est; non, non: quidquid amplius est, a malo est . Nec immerito alio loco scriptum est: Os quod mentitur occidit animam ; ne quis arbitretur perfectum et spiritualem hominem pro ista temporali vita, in cujus morte non occiditur anima, sive sua, sive alterius, debere mentiri. Sed quoniam aliud est mentiri, aliud verum occultare; siquidem aliud est falsum dicere, aliud verum tacere; si quis forte vel ad istam visibilem mortem non vult hominem prodere, paratus esse debet verum occultare, non falsum dicere, ut neque prodat neque mentiatur, ne occidat animam suam pro corpore alterius. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
non meritorũ nr̃orũ sed beniuolentiȩ
& misericor diae di ẽ. subiecit dicens. Onẽ.
ut scutobonȩ uoluntatis tuȩ coronastinos:
Bona enĩ uoluntas dĩ precedit bonã uolunta¬
tẽ nram. ut peccatores uocet in poeniten¬
tiã: Et ipsa sunt arma quib: expugnatur
inimicꝰ. rontra quẽ dr̃. Quis accusabit adũ¬
sos electos dĩ: & sids̃ pro nob̵. quis contra
nos  qui unico filio suo non peꝑcit: sed pro
nobis om̃ib tradidit illũ Sienĩ cũ ad huc
inimiciessemꝰ. xp̃c pronobis mortuus ẽ.
multo magis reconciliati salierimꝰ ab ira
ꝑ ipsũ Hocẽ inuictissimũ scutũ quorepel¬
litꝰ inimicꝰ : desperationẽ salutis suggereis.
multitudine tribulationũ & tẽptationũ:
Totꝰ ergo textꝰ psalmiẽ: oratio ut exau¬
diat᷑ ab eo qđ scriptũ ẽ. Uierba mea exau
tellectꝰ eorũ quȩ impediunt aduiden

Expanded text:
 sed benevolentiae et misericordiae Dei est, subjecit dicens: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos; bona enim voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam. Et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contra quem dicitur: Quis accusabit adversus electos Dei? et, Si Deus pro nobis, quis connos? Qui unigenito Filio suo non pepercit; sed pro nobis omnibus tradidit illum. Si enim cum adhuc inimici essemus, Christus pro nobis mortuus est, multo magis reconciliati, salvi erimus ab ira per ipsum . Hoc est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulationum et tentationum. 18. Totus ergo textus Psalmi est oratio ut exaudiatur; ab eo quod scriptum est, Verba mea exaudi, tellectus eo
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ dĩ. quãtẽplũ dĩ ẽ. de quodictũ ẽ. tem¬
plũ enĩ dĩ scm̃ ẽ. quodestis uosꝰ Euius ae¬
difitulapis angularis.÷ ille: quẽ susce¬
pit coae t̃na patris uirtꝰ & sapientia dĩ.
Adorabo ad tẽplũ scm̃ tuũ intimore tuo.
Ad templũ. si prope templũ intelligimꝰ.
non enũ ait. adorabo intẽ ploscõtuo. sed
ad orabo ad templũ scm̃tuũ: Intelligen¬
dũ ẽ. etiã non de ꝑfectione sed de progres¬
su ad ꝑfectionẽ dictũ eẽ: ut illud ꝑfecti¬
onem significet. in troibo indomũ tuam :
Sed ut hoc proueniat. prius ad orabo
inquit ad templũ scm̃ tuum Et fortasse
obhoc addidit hitimore tuo: qđ magnũ
ẽ. presidiũ p̾cedentib ad salutem Cũ
aut̃ quisq ꝑuenerit : fiet ineo qđ scrip¬
tũ ẽ. consũ mata dilectio foras mittit
timorẽ: Nonenĩ timent iã amicũ. qu̾ͥb
dictũ ẽ. iã nondicã uosser uos sed amicos:

Expanded text:
uo dictum est: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ? cujus aedificii lapis angularis est ille , quem suscepit coaeterna Patri Virtus et sapientia Dei. 9. Adorabo ad templum sanctum tuum, in timore tuo: ad templum sicut prope templum intelligimus; non enim ait, Adorabo in templo sancto tuo, sed, Adorabo ad templum sanctum tuum. Intelligendum etiam est non de perfectione, sed de progressu ad perfectionem dictum esse; ut illud perfectionem significet, Introibo in domum tuam. Sed ut hoc proveniat, prius adorabo, inquit, ad templum sanctum tuum; et fortasse ob hoc addidit, in timore tuo, quod magnum est praesidium procedentibus ad salutem. Cum autem quisque pervenerit, fiet in eo quod dictum est: Consummata dilectio foras mittit timorem , non enim timent jam amicum, quibus d
Abbreviated transcription (Latin):
ne exaudies uocẽ meã. usq aduirũ sangui¬
nũ & dolosũ ab hominabit᷑ dñs Tertiosꝑat
se domũ dĩ futurã. & nunc ei ad ꝓpinqua¬
re intimore. ante consũ mationẽ quae ex¬
pellit timor ẽ. ab eo qđ scriptũ ẽ. ego autẽ
inmultitudine miscđiae tuae: usq ad ora¬
bo ad tẽ plũ scm̃tuũ. intimore tuo Quar¬
to ꝓficientẽ seatq promouentẽ int̃ illa
ipsa quib se impedirisentit. orat ut ad iu¬
uet᷑ intrinsecꝰ ubi nemohominũ iud&. ne
auertat᷑ mał linguis: ab eo qđ scriptũ ẽ dñe
deducme in tua iustitia propt̃ inimicos.
meos. usq ad linguissius dolose agebant:
Quinto ꝓphetia ẽ. quȩ poena maneat impi¬
is quando iustus uix saluabit᷑ : & qđ prȩmi¬
ũ iustiad epturi sint qͥ uocati uener̃. & do¬
nec ꝑducerent᷑ om̃ia urilit̃ sustinuer̃ :
ab eo qđ scriptũ ẽ. udica illos ds̃. usq infi¬
aut̃ non nullis. diẽ iuditu significare. id ÷
re uiuos & mortuos Quiaduentꝰ cõputatis

Expanded text:
 Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Tertio, sperat se domum Dei futuram, et nunc ei appropinquare in timore ante consummationem quae expellit timorem; ab eo quod scriptum est, Ego autem in multitudine miserationis tuae, usque ad, Adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo. Quarto, proficientem se atque promoventem inter illa ipsa quibus impediri se sentit, orat ut adjuvetur intrinsecus, ubi nemo hominum videt, ne avertatur malis linguis; ab eo quod scriptum est, Domine, deduc me in tua justitia propter inimicos meos, usque ad, Linguis suis dolose agebant. Quinto, prophetia est quae poena maneat impios, quando justus vix salvus erit, et quod praemium justi adepturi sint, qui vocati venerunt et donec udica illos, Deus, usque in fiautem nonnullis diem judicii significare, id est re vivos et mortuos. Qui adventus, computatis
Abbreviated transcription (Latin):
foueã quã oꝑatꝰ ẽ. Conuertetur dolor
eiꝰ incupđ eiꝰ : & inuerticẽ ipsius iniqui¬
tas eiꝰ descendet Cũ ergo punit ds̃ ut
uidex punit eos qͥ legem p̃tereunt : non
eis inferens dese ipso malũ. sed in id qđ
eleger̃ eos expellens ad conplendã sũ¬
mã miseriar plꝰ omo aut̃ cũ malũ ꝓmalo
reddit. malo uoto id facit : & obhoc pri¬
or ipse mał ẽ. dũ pumre uulonalũ. Oi
rige in conspec tu tuo it̃ meũ Nichil ma¬
nifestius quã ad tempꝰ ea cõm̃dare quoꝓ
ficit. Nocẽ. enĩ iter qđ nonterrarĩ locis ꝑ a¬
gitur : sed affectib: animor A nconspectu in-¬
quit tuo dirige it̃ meũ : idẽ. ubi null homiñ
uidet. quib credendũ non ÷ laudantib
aut uituperantib: Plonenĩ ullo modo pos

Expanded text:
quam operatus est: convertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ejus iniquitas ejus descendet . Cum ergo punit Deus, ut judex punit eos qui legem praetereunt, non eis inferens de seipso malum, sed in id quod elegerunt eos expellens ad complendam summam miseriarum. Homo autem cum malum pro malo reddit, malo voto id facit; et ob hoc prior ipse malus est, dum punire vult malum. 11. Dirige in conspectu tuo iter meum. Nihil manifestius est, quam in tempus eum commendare quo proficit; hoc est enim iter quod non terrarum locis peragitur, sed affectibus animorum. In conspectu, inquit, tuo dirige iter meum: id est, ubi nullus hominum videt, quibus credendum non est laudantibus, aut vituperantibus; non enim
Abbreviated transcription (Latin):
nuat. etiã transitũ deuita ueteri ad
uitã nouã. ut extincto uel infir mato
ꝑpęnitentiã ueterihomine sacrifitiũ
ustitiȩ scđm regenerationẽ noui ho¬¬
minis offeratur dõ: cũ se offert ipsa
anima iã abluta. & in ponit in altari
hentdenda : ut iste sit sensus: Sacri¬
ficate sacrifitium iustitiȩ. & sꝑate
scĩ. ut uos ueritas cuicredidistis illus¬
tr&. Sed tame᷑ sꝑate inh̃o: clause
adhuc dictumẽ Sꝑantur autẽ. quid
nisibona sed quia unus quisq: idbonũ
uubadõ impetrare qđ diligit. nec fa¬
cile inueniuntur qui diligant bona¬

Expanded text:
nuat etiam transitum de vita veteri ad nuat etiam transitum de vita veteri ad vitam novam: ut exstincto vel infirmato per poenitentiam vetere homine, sacrificium justitiae secundum regenerationem novi hominis offeratur Deo, cum se offert ipsa anima jam abluta, et imponit in altare comprehendenda; ut iste sit sensus, Sacrificate sacrificium justitiae, et sperate sancti, ut vos veritas, cui credidistis, illustret. 8. Sed tamen Sperate in Domino, clause adhuc dictum est. Sperantur autem quae, nisi bona? Sed quia unusquisque id bonum vult a Deo impetrare quod diligit, nec facile inveniuntur qui diligant bon
Abbreviated transcription (Latin):
gimini: Inoc ẽ : qđ iã dictũ ẽ. incor dibus:
Haec enĩ sunt cubilia : de quibus & dñs
monet. ut in tusoremꝰ clausis hostiis:
Conpungimim autẽ aut ad pȩnitentiȩ
dolorẽ refertur. ut se ipsa amima pu¬¬
niens conpungat. ne in dĩ iuditio da p̃na¬
tator queatur : aut ad excitationem
ut eiuigilemꝰ ad uidendã lucẽ xp̃i. tan¬
quã stimulis adhibitis: Non nulli autẽ.
non conpringimin. sed aperimini dicunt
melius legi : qm̃ ingrecopsalterio ẽ.¬
dilectionẽ cordis. ut excipiatur diffusio
alio psalmo: Sacrifitium dõ sp̃s contribu¬
latus: Quare non absur de incaccipit᷑
hic eẽ. sacrificium iuistitiȩ. qđ fit ꝑpeni
tentiã: Quid em̃ iustius. quã ut suis
quisq potius peccatis quã alienis iras.¬
catur. seq: ipsum puniens mactet dõꝰ
Ansacrifitium uistitiȩ oꝑa ius ta sunt
post penitentiã : Nã & inter positum
diapsalma non absur de fortassis insi¬

Expanded text:
gimini: hoc est quod jam dictum est, in cordibus; gimini: hoc est quod jam dictum est, in cordibus; haec enim sunt cubilia de quibus et Dominus monet, ut intus oremus clausis ostiis . Compungimini autem, aut ad poenitentiae dolorem refertur, ut se ipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur; aut ad excitationem, ut evigilemus ad videndam lucem Christi, tanquam stimulis adhibitis. Nonnulli autem non compungimini, sed aperimini, dicunt melius legi; quoniam in graeco Psalterio edilatationem cordis, ut excipiatur diffusio alio psalmo: Sacrificium Deo spiritus contribulatus. Quare non absurde hic accipitur ipsum esse sacrificium justitiae, quod fit per itentiam: quid enim justius, quam ut suis unusquisque peccatis, quam alienis potius irascatur, seque ipsum puniens mactet Deo? An sacrificium justitiae opera justa sunt post poenitentiam? Nam et interpositum diapsalma, non absurde fortassis insi
Abbreviated transcription (Latin):
natione in hac uita: ita grandũ prore¬
quie posthancuitam: Qua propter
aut exꝑsona fidelis euangelitantis.
aut ex ipsius dñ. sic accipiendumẽ: acsi
dictumsit Ons exaudiet uos. cũ clama¬
care: Occur rebat enĩ. quisẽ. dignus
exaudiri: aut quomodo non frustra
clamat peccator adhim: Ergo irasci¬
mini inquit . & nolite peccare.: Quod
duobus modis: intelligipotest. Aut
etiã sitrascimini nolite peccare: idẽ.
etiã si surgit iã motus animi. qui iã ꝓpt̃
consentiat ratio & mens. quȩ in tus rege¬
nerata ẽ. scđm dm̃. ut mente seruiamꝰ
cati : Aut agite penitentiã. idẽ. irasci¬
mini ipsis dep̃teritis peccatis. &ulte¬
rius peccare desinite: Quȩ dicitis incor
dibus urĩs. subauditur dicite : ut sit ple¬
na sententia. Q uȩdicitis in cor dibus
urĩs dicite : idẽ. nolite eẽ popłs de quo
dictũ ẽ abiis me honorat. cor autem
eor̃ longe ẽ. ame. Incubilibis urĩs corpũ¬

Expanded text:
natione in hac vita, ita orandum pro renatione in hac vita, ita orandum pro requie post hanc vitam. Quapropter aut ex persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius Domini, sic accipiendum est ac si dictum sit: Dominus exaudiet vos, dum clamacare: occurrebat enim: Quis est dignus exaudiri, aut quomodo non frustra clamat peccator ad Dominum? Ergo Irascimini, inquit, et nolite peccare; quod duobus modis intelligi poEtiamsi irascimini, nolite peccare, id est etiamsi surgit motus animi, qui jam proptconsentiat ratio et mens, quae intus regenerata est secundum Deum, ut mente serviamus cati. Aut: Agile poenitentiam, id est, irascimini vobis ipsis de praeteritis peccatis, et ulterius peccardibus vestris: subauditur, dicite; ut sit plena sententia: Quae dicitis, in cordibus vestris dicite; id est, nolite esse populus de quo dictum est: Labiis me honorant, cor autem eorum longe est a me . In cubilibus vestris compun
Abbreviated transcription (Latin):
tatem : & quȩ rere m̃datium: quoita
posita: rec tissimalo cutione sequitꝰ
Et scito tȩ qm̃ ad mirabilẽ fecit dñs scũm
suum : Sed inter positũ diapsalma ue-¬
tat istam cũ superiore conungi. Siue
enĩ hebreum uerbũ sit sicut quidam
uolunt. qđ significatur fiat. siue grecũ
qđ significatur inter uallum psallen¬
di: ut psalma sit qđ psallitur. diapsal¬
ma uero inter positũ inpsallendo silen¬
tium. ut quem ad modum si in psalma
dicitur uocũ copulatio incantando.
ita diapsalma disiunctio ear ĩpibi quȩ¬
dã requies disiunctȩ continuationis
ostenditur: siue ergo illud. siue hoc. si¬
ue aliud aliquid sit : certe aliud proba¬
bile ẽ. non recte continuari & conuin¬
gi sensũ ubi dia psalma int̾ ponitur.
Oñs exaudiet me. dũ clama uero adeũ:
Hic nos ammonericredo. ut magna
intentione cordis. idẽ interno & in cor¬
poreo clamore. auxilium implorem
di: m̃sicut gratulandũ ẽ. de inlumi¬

Expanded text:
tatem, et quaerere mendacium; quo ita tatem, et quaerere mendacium; quo ita posito, rectissima locutione sequitur: Et scitote quoniam admirabilem fecit Dominus sanctum suum. Sed interpositum diapsalma vetat istam cum superiore conjungi: sive enim hebraeum verbum sit, sicut quidam volunt, quo significatur Fiat; sive graecum, quo significatur intervallum psallendi, ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium; ut quemadmodum sympsalma dicitur vocum copulatio in cantando, ita diapsalma disjunctio earum, ubi quaedam requies disjunctae continuationis ostenditur: sive ergo illud, sive hoc, sive aliud aliquid sit, certe illud probabile est, non recte continuari et conjungi sensum, ubi diapsalma interponitur. 5. Dominus exaudiet me, dum clamavero ad eum: hic nos admoneri credo, ut magna intentione cordis, id est, interno et incorporeo clamore auxilium imploremus Dei; quoniam sicut gratulandum est de illumi
Abbreviated transcription (Latin):
nemin ut quid tanquã prima eo¬
trema sec tamini. qđ ẽ uanitas & m¬
cdatiũ cupitis enim ꝑmanere is¬
nisi eum quem suscieauit amortu¬
is ab inferis & incȩlo addecte¬
rã collo cauit  Increpatur er¬
go genus humanũ : tt ad eum se
tandem abhuius mundi amore
conuertat: Sed siquȩm mouas
conunctio suꝑ addita qđ ait.¬
& scitote : facile ẽ. ut inscripturis anim¬¬
aduertat huiꝰ locutionis genuis famili¬¬
are eẽ. illilinguȩ quꝰ ꝓphetȩ locuti
sunt Nã sepe inuenis itaceptũ: Et
dixit chis ad illum : & factũ ẽ. uerbum
dñi adillum: Quȩ uinctura coniuncti¬
onis cũ sententia non p̃cesserit cui con¬
sequens ad nectatur: mirabiliter for
tas sis insinuat ꝓlationẽ ueritatis inuo¬
ce. cũea uisione quȩ fit incor de eẽ con¬
uinctã. Quã quã hic dicipossit. qđ supe¬
rior sententia. ut quid diligitis uanita¬
tem &quȩ ritis m̃datium. ita posita ẽ:
Acsi diceretim Nolite diligere uani¬

Expanded text:
nemini? utquid tanquam prima, exnemini? utquid tanquam prima, extrema sectamini; quod est vanitas et mendacium? Cupitis enim permanere nisi eum quem suscitavit ab inferis, et in coelo ad dexteram collocavit? Increpatur ergo genus humanum, ut ad eum se tandem ab hujus mundi amore convertat. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, facile est ut in Scripturis animadvertat hujus locutionis genus familiare esse illi linguae qua Prophetae locuti s. Nam saepe invenis ita ceptum, Et dixit Dominus ad illum: Et factum est verbum Domini ad illum. Quae junctura conjunctionis cum sententia non praecesserit, cui consequens annectatur, mirabitassis insinuat prolationem veritatis in voce cum ea visione quae fit in corde esse conjunctam. Quanquam hic dici possit, quod superior sententia, Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? ita posita est ac si diceretur, Nolite diligere vani
Abbreviated transcription (Latin):
fide libus suis loqui : quoꝵ ꝑsonam
sibi inposuit etiã cumait :Ssuriui. &
dilatastimichi. prouno exminimis sius
colloquenti cũ dõ: cuius caritatem dif¬
fusam habet incor de ꝑ spm̃ scm̃ quaida
tus ẽ. nobis: Miserere mei : et exau¬
diorationem meã. Cur iterũ rogat.
cũ iã se exauditũ & dilatatum in dica¬
uerit: An propter nos de quibus di¬
citur. siautẽ qđ non uidemus sꝑamus
ꝑ patientiã ex pectamus: aut ut mil
de: Saltemusq maduentum inquit
filiidĩ. uestererror dura uerit:. quid
ergo ultra grauescor de estis. quan¬
q: dos habituri finẽ fallaciarũ siuerita¬
tis p̃sentiam non habetis. Ut quid dili¬
gitis uanitatẽ & quȩ ritis mendatiũe
ut quid uultis beati eẽ. de infimis.
sola ueritas facit beatos: ex qua ue¬
rasunt omĩa: Namuanitas est uani¬
tatum : & omĩa uanitas.: Quȩ abun¬
dantia homini inomĩ labore suo. quȩ
ipse laborat subsole: Ut quid ergo
tenporalium rerum amore deti¬

Expanded text:
fidelibus suis loqui, quorum personam fidelibus suis loqui, quorum personam sibi imposuit etiam cum ait: Esurivi, et dilatasti mihi, pro uno ex minimis suis colloquente cum Deo, cujus charitatem diffusam habet in corde per Spiritum satus est nobis. Miserere mei, et exaudi orationem meam: cur iterum rogat, cum jam se exauditum et dilatatum indicaverit? An propter nos, de quibus dicitur: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus ; aut ut in illde? saltem usque in adventum, inquit, Filii Dei vester error duraverit; quid ergo ultra graves corde estis? Quando habituri finem fallaciarum, si veritate praesente non habetis? Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? utquid vultis beati esse de infimis? Sola veritas facit beatos, ex qua vera sunt omnia. Nam vanitas est vanitantium, et omnia vanitas, Quae abundantia homini in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Utquid ergo temporalium rerum amore deti
Abbreviated transcription (Latin):
quit : a quo ẽ iustitia mea.:
i tribulatione dilatas timichi: Ab an¬
gustustris titiȩ : in latitudinẽ gaudi¬
orũ meeduxisti. Tribulatio enĩ & an¬
gustia : inomem animã hominis ope¬
rantis malũ: Quiautem dicit gaude¬
mus intribulationibus. scientes qm̃
tribulatio patientiamoperatur. usq
uis extrinsecus a ꝑ sequentibus i gmprima¬
tur. Mutatio autẽ ꝑsonȩ qđ a tertia
suauitatis causa facta ẽ. mirum curpri¬
mumtanquã indicare uoluit homi¬
nibus exauditũ se. eẽ. & post ea compel¬
lare exauditorem suum: Nisi forte
cũ indicas set quemad modũ exauditꝰ
sit: in ipsa dilatatione cordis maluit
cũ deo loq: ut etiã hoc modo ostende¬
r& quid sit cor de dilatari: idest iam
corde habere infusum dm̃ cũ quom
trinsecus loquatur: Quodmꝑsonaeꝰ
quicredens inxp̃m inluminatus ẽ : rec¬
te accipitur. In ipsius autẽ dominici
hominis ꝑsona. quem suscepit dĩ sapi¬
entia. non uideo que madmodũ haec
dilatatione cordis. potest idẽ dñs ꝓ

Expanded text:
ustitia mea. In tribulatione dilatasti mihi: ab angustiis tristitiae, in latitudinem gaudiorum me duxisti; tribulatio enim et angustia in omnem animam hominis operantis malum . Qui autem dicit: Gaudemus in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, usquevis extrinsecus a persequentibus ingerantur. Mutatio autem personae, quod a tertia,suavitatis causa facta est, mirum cur primum tanquam indicare voluit hominibus exauditum se esse, et postea compellare exauditorem suum. Nisi forte cum indicasset quemadmodum exauditus sit in ipsa dilatatione cordis, maluit cum Deo loqui; ut etiam hoc modo ostenderet quid sit corde dilatari, id est, jam cordi habere infusum Deum, cum quo intrinsecus colloquatur. Quod in persona ejus qui credens in Christum illuminatus est, recte accipitur: in ipsius autem Dominici hominis, quem suscepit Dei Sapientia, non video quemadmodum hoc dilatatione cordis potest idem Dominus pro
Abbreviated transcription (Latin):
cessũ ꝑfectis : Ulir̃ sanguinũ & dolosũ
ab hominabit᷑ dñs Potest hic recte uide¬
ri repetitũ. qđ ait superius Odistid̃ẽ
om̃s quioperantur iniquitatẽ. ꝑ desom̃s
quiloqunt᷑ mendatiũ : ut uirĩ sanguinũ
adoꝑantẽ inquitatẽ referas. ddolo sum
aut̃ admendatiũ. Ool ẽ. enĩ cũ aliud
agitur : aliud simulatur: Et apto uer¬
bo usus ẽ : qđ at ab hominabitꝰ: Solent
enĩ ab hominatici dici. exhere dti
Hic aut̃ psalmͦ. ꝓeaẽ quȩ hereditatem¬

Expanded text:
esse perfectis. 8. Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus. Potest hic recte videri repetitum quod ait superius: Odisti omnes qui operantur iniquitatem, perdes omnes qui loquuntur mendacium; ut virum sanguinum ad operantem iniquitatem referas, dolosum autem ad mendacium: dolus enim est, cum aliud agitur, aliud simulatur. Et apto verbo usus est quod ait, abominabitur; solent enim abominati dici, exhaeredati: hic autem psalm
Abbreviated transcription (Latin):
certabona intrasemet ipsos uidere ñ
possint. Ataq consequent̃ de his rectis¬
sime dr̃ qđ ad iuingit. Atẽ pore frum̃¬
ti. uini &oleisui. multiplicati sunt.
Nonenĩ uacat: qđ additũ ẽ. sui.
Est enĩ. & frum̃tũ dĩ: Uiquidẽ ẽ. panis
uiuus . quidecȩ lo descendit: Et enĩest
uinũ dĩ: Nam mebriabuntur inquit: ab
ub tate domꝰ tuȩ Et oleum dĩ: de quo dic¬
tũ ẽ. In pinguastiole n caput meum. Isti
aut̃ multi. qͥ dicunt qui sostendit nobis
bona & regnũ cȩloꝵ intrase eẽ non ui¬
dent: A tempore frum̃ti. uini& olei
sui multiplicati sunt: Nonenĩ multi¬
plicatio semꝑ ubtatem significat & non
plerũq: exiguitatẽ cũ de ditatẽ poralib
uoluptatibus anima semꝑ ex ar descit
cupiditate. nec satiari potest: Et mul¬¬
tipliciatq: erumnosa cogitatione dis¬
tenta. simplexbonũ uidere nonsinit᷑.
Qualis illa ẽ : dequadicitur. Corpꝰ enĩ
qđ corrũ pitur. ad grauat animã : & de¬

Expanded text:
certa bona intra semetipsos videre non certa bona intra semetipsos videre non possint. Itaque consequenter de his rectissime dicitur, quod adjungit: A tempore frumenti, vini et olei sui multiplicati sunt. Non enim vacat, quod addumentum Dei, siquidem est panis vivus qui de coelo descendit ; est et vinum Dei, nam Inebriabuntur, inquit, ab ubertate domus tuae est et oleum Dei, de quo dictum est: Impinguasti in oleo caput meum . Isti autem multi qui dicunt, Quis ostendit nobis bona? et regnum coelorum intra se esse non vident , a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicati sunt. Non enim multiplicatio semper ubertatem significat, et non plerumque exiguitatem: cum dedita temporalibus voluptatibus anima semper exardescit cupiditate, nec satiari potest, et multiplici atque aerumnosa cogitatione distenta, simplex bonum videre non sinitur; qualis est illa de qua dicitur: Corpus enim, quod corrumpitur, aggravat anima
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ regis imagine: Homo enĩ factꝰe.
adimag inẽ & similitudinẽ dĩ: quã pec¬
cando corrũpit: Bonũ ergo eiꝰ ẽ. uerũ
atq xt̃nũ. sirenascendo signetur.
Et adhoc credo ꝑtinere. qđ qͥdã pruden¬
t̃ intelligunt. illud qđ dñs uiso cȩsaris
nũ moait. Bed dite cȩsari qđ cȩsaris ẽ.
et dõ qđ dĩ est. Tanꝗ sidiceret: Quem
ad modũ cȩsar a uob exigit in p̃ssio nẽ
imaginis suȩ. sic & ds̃ : Eit quẽ ad modũ
illi redditur nũmꝰ: sic dõ anima lumi¬
ne uultꝰ eiꝰ illustrata. atq signata.
De distiletitiã incor demeo. Nonergo
foris quȩ rendaẽ. lȩtitia ab his qͥ ad huc
grauescor de diligunt uanitatẽ. & quȩ¬
r̃ m̃datium : sed intꝰ ubisig natũ ẽ. lumi¬
ne uultꝰ tlĩ. In interiore enĩ homine
dixerit Ego sũ ueritas. Et cũ loquȩ¬
batur h apło dicente. anuultis expe¬
non ei foris utiq sed in ipso cor de. id ÷
nisi qͥsostendit nob bona. cũ uera &

Expanded text:
natur regis imagine: homo enim factus est natur regis imagine: homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei , quam peccando corrupit: bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et ad hoc credo pertinere, quod quidam prudenter intelligunt, illud quod Dominus viso Caesaris nummo ait: Reddite Caesari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est ; tanquam si dicereadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus; ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Dedisti laetitiam in cor meum. Non ergo foris quaerenda est laetitia, ab his qui adhuc graves corde diligunt vanitatem et quaerunt mendacium, sed intus ubi signatum est lumen vultus Dei: in interiore enim homine dixerit: Ego sum veritas . Et cum loquebatur in Apostolo dicente: An vultis expe? non ei foris utique; sed in ipso corde, id est, nisi Quis ostendit nobis bona? cum vera et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfruendũ : restat ad mirabilitꝰ eum
dixisse. sperate hchĩo Subiecit.
eꝰ ultidicunt: quis ostendit nobis bo¬
na Quisermo & quȩ interrogatio
cotidiana ẽ. omĩ umstultor̃ & iniquoꝵ:
siue pacem & tranquillitatem uitȩ
secularis desiderantium. & propt̃
diuersi tatem generis humani non
inuentiũ : Qui etiam cȩci accusare
audent ordinẽ rerũ. cũ inuoluti suis¬
meritisputant tẽpora. eẽ. peiora quã p̃te¬
rita fuer̃. siue de ipsa futura uita quae
nob ꝓmittit᷑ dubitantiũ uł desꝑantiũ
Quiscepe dicunt: Quis nouit siuera sunt :
aut qͥs uenit abinferis. ut ista nuntiaret:
Magnifice igit̾ & breuit̃. sed intr in secꝰ
uidentibus qͥ sostendit quȩ bona quȩ ren¬
dasint: respondens illor int̃rogatio¬
ni. qͥdicunt. qͥs ostendit nobbona : Siz¬
natũ ẽ. inquitꝰ suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe:
Ioclum̃ ẽ. totũ hominis. et uerũbonũ:
qđ nonocuł sedm̃te conspicitur. Signa¬
tũ aut̃ dix̃ in nob̵: tanquã de narius sig¬

Expanded text:
ruendum; admirabiliter cum dixisset, Sperate in Domino, subjecit: Multi dicunt: Quis ostendit nobis bona? Qui sermo, et quae interrogatio quotidiana est omnium stultorum et iniquorum; sive pacem et tranquillitatem vitae saecularis desiderantium, et propter perversitatem generis humani non invenientium, qui etiam caeci accusare audent ordinem rerum, cum involuti meritis suis putant tempora esse pejora quam praeterita fuerunt; sive de ipsa futura vita, quae nobis promittitur, dubitantium vel desperantium, qui saepe dicunt: Quis novit si vera sunt, aut quis venit ab inferis ut ista nuntiaret? Magnifice igitur et breviter, sed intrinsecus videntibus, ostendit quae bona quaerenda sint, respondens illorum interrogationi qui dicunt: Quis ostendit nobis bona? Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine. Hoc lumen est totum hominis et verum bonum, quod non oculis, sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius sig
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ mori: Em̃ tuꝑcus sisti om̃s ad¬
uersantes mͥ sine causa: dentes pec catoꝵ
contriuisti .: Lam regnante aȩccła. ini-¬
mici nominis xpiani confusione ꝑcussi
sunt : & siue maledica uerba eorisiue
principatus mirritũ ducti: Credite
ergo homines : qm̃ dñi ẽ salus. Et tu
dnẽ : sit suꝑ popłm tuum bene dictio
tua : Potest etiã hoc unus quisq nrm
dicere : cũ uitioꝵ & cupiditatũ multi¬

Expanded text:
 percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes peccatorum contrivisti: jam regnante Ecclesia, inimici nominis christiani confusione percussi sunt, et sive maledica verba eorum, sive principatus, in irritum deducti. Credite ergo, homines, quod Domini est salus: et, tu, Domine, sit super populum tuum benedictio tua. 10. Potest etiam unusquisque nostrum dicere, cum vitio
Abbreviated transcription (Latin):
Finis legis xpc̃ ad iustitiam õmĩ cre¬
denti. Hic enĩ finis : ꝑfectionẽ significat.
non consummationẽ : Ntrum autem
omẽ canticum psalmus sit. an potius omis
psalmus canticũ : ansint quȩ dam canti¬
caquȩ non pos sint dicipsalmi. et quidã
psalmiqui non pos sint dicicantica : quȩri
potest: Sed anĩ aduertendȩ scriptu¬
rȩsunt : ne forte canticũ lȩtitiam indi¬
cet: P salmi autem dicuntur. quicantan¬
tur adpsalterium : quo usum eẽ dauid
ꝓphetam inmagno misterio prodit hns¬
toria: Dequare nonẽ. hic disserendi
locus : quia diuturnã in quisitionem
& longuam disputationẽ de siderat:
Nunc interĩ aut uerba dominicihomi¬
nis postre sur rectionẽ expectare de¬
bemus : aut hominis inȩccła. creden¬
UMINUOCARE EXDIUITAE

Expanded text:
Finis Legis Christus ad justitiam omni credenti : hic enim finis perfectionem significat, non consumptionem. Utrum autem omne canticum psalmus sit, an potius omnis psalmus canticum; an sint quaedam cantica quae non possint dici psalmi, et quidam psalmi qui non possint dici cantica, quaeri potest. Sed animadvertendae Scripturae sunt, ne forte Canticum laetitiam indicet: Psalmi autem dicuntur, qui cantantur ad psalterium; quo usum esse David prophetam in magno mysterio, prodit historia . De qua re non est hic disserendi locus; quia diuturnam inquisitionem et longam disputationem desiderat. Nunc interim aut verba Dominici hominis post resurrectionem exspectare dbemus, aut hominis in Ecclesia credeninvocarem, exaudivit me
Abbreviated transcription (Latin):
mamini ab inuicẽ: Possunt & dentes
peccator accipi principes pec cator:
quor᷑ auctorita te quisq de societa te
recte uiuentiũ preceͥ ditur. & quasi in¬
corporatur male ui uentibis:: Hisdentib
contrarisunt dentes ȩcctȩ : quor aucto¬
ritate aberrore gentilium uariorũq
dogmatũ p̃ciduntur credentes. et in eã
quȩ xp̃ĩ corpus ẽ. transferuntur: Nis
dentibus dictũ ẽ. petro. ut manducaret
mactata animalia : id ẽ. occidendo ingenti¬
b qđerant. et trans mutando inid qđ ipse
ẽ Et dehis dentibus aȩccł& dicitur.: Den
tes tu sicutͦ scsetonsar̾ ascendentiũ de laua¬
cro : quȩ om̃s geminos pariunt. & nonẽ ste¬

Expanded text:
mamini ab invicem . Possunt et dentes mamini ab invicem . Possunt et dentes peccatorum accipi principes peccatorum, quorum auctoritate quisque de societate secte viventium praeciditur, et quasi incorporatur male viventibus. His dentibus contrarii sunt dentes Ecclesiae, quorum auctoritate ab errore gentilium variorumque dogmatum praeciduntur credentes, et in eam quae Christi corpus est transferuntur: his dentibus dictum est Petro ut manducaret mactata animalia ; id est, occidendo in Gentibus quod erant, et transmutando in id quod ipse esset. Et de his dentibus Ecclesites tui sicut grex detonsarum ascendens de lauacro, quae omnes geminos creant et ste
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ubiq sed ubi congruenter dici
potest: ueluti cũ ipse loqͥ dicitur. quan¬
nuntii ueritatis: Unde ẽ. illud: An
uultis experimentũ accipere eiꝰ qui in
minante aut iubente loquor: sed pror¬
sus illã locutionẽ illi tribuit. cuiꝰ mune
dũ ẽ quasi una sententia sit. ex sur ge dñe
aduersantes mͥ sine causa: None nĩ ꝓp¬
terea eũ saluũ facit quia ꝑcus sit mimi¬
coseiꝰ: sed potiuꝰ ipsosaluo facto. illos
ꝑcus sit: Ergo ad id qđ se quitur ꝑtinet.
ut iste sit sensus : Qm̃ tuꝑ cus sistiom̃s ad¬
uersantes mͥsine causa. dentes peccator
contriusti: Idẽ inde conteriustiden
sante s michi: Poena quippe aduersanti
ũ qua dentes eori contriti sunt. idẽ. in ir¬
ritũ quasi inpul uerem ꝑducta uerba
peccatoꝵ dilacerantiũ male dictis filiũ
dĩ ut sic accipiamꝰ dentes uerba ma¬
ledica quib dentib dicit apłus: Siau¬
tẽmor detis inuicẽ : ude te neconsu¬

Expanded text:
quidem ubique, sed ubi congruenter dici quidem ubique, sed ubi congruenter dici potest, veluti cum ipse loqui dicitur, quannde illud est: An vultis experimentum accipere ejus qui in minante aut jubente loquor; sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit cujus munerdum est, quasi una sententia sit, Exsurge, Domine; tes mihi sine causa: non enim propterea salvum facit, quia percussit inimicos ejus; sed potius ipso salvo facto, illos percussit. Ergo ad id quod sequitur pertinet; ut iste sit sensus, Quoniam tu percussisti omnes adversantes mihi sine causa, dentes peccatorum contrivisti; id est, inde contrivisti den adversantes mihi. Poena quippe adversantium est, qua dentes eorum contriti sunt, id est, in irritum quasi in pulverem perducta verba peccatorum dilacerantium maledictis Filium Dei; ut sic accipiamus dentes, verba maledica, quibus dentibus dicit Apostolus: Si autem mordetis invicem, videte ne consu
Abbreviated transcription (Latin):
miui et sonnũ coepiꝰ Egome pas sioni
ꝑmisi & mors consecuta ẽ : At ex sur¬
rexi qm̃ dñs suscipiet me : Hoc ma¬
gis anĩ ad uertendũẽ : que mad modũ
in una sententia & p̃teriti temporis uer¬
bũ posuit. & futuri : Ex surrexienim
dixit : qđ ẽ. dep̃terito Et suscipiet
qđ ẽ de futuro : cũ resurgere utiq nsi
illa susceptione non posset :: Sedmp
phetia bene miscentur futura p̃teri¬
tis. quo utrũq significentur : Quia
ea quȩ uentura prophetantur . scđm
tempus futura sunt : scdm scientiã
uero ꝓphetantiũ iamꝓfactis habenda s
Miscentur quoq p̃sentis temporis uerba :
quȩ suo loco cumoccurrerint tractabuN:
Scriptũ ẽ. in euangelio: quanta eũ mul¬
titudo patientem & crucifixũ circũ steͥ¬
terit. Ex sur ge dñe: saluũ me fac ds̃m̃s:
Nondor mienti aut iacenti dicitur dõ ex¬
surge : sed moris est diuinari scripturarũ
ꝑ sone dĩ tribuere. qđ in nob facit: Pon

Expanded text:
mivi, et somnum cepi; Ego me passioni mivi, et somnum cepi; Ego me passioni permisi, et mors consecuta est. Et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Hoc magis animadvertendum est, quemadmodum in una sententia et praeteriti temporis verbum posuit, et futuri: et exsurrexi enim dixit, quod est de praeterito; et suscipiet, quod est de futuro; cum resurgere utique nisi illa susceptione non posset. Sed in prophetia bene miscentur futura praeteritis, quo utrumque significetur: quia ea quae ventura prophetantur, secundum tempus futura sunt; secundum scientiam vero prophetantium, jam pro factis habenda. Miscentur quoque praesentis temporis verba, quae suo loco, cum occurrerint, tractabuntscriptum est in Evangelio, quanta eum multitudo patientem et crucifixum circumsteterit . Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus: non dormienti aut jacenti dicitur Deo, exsurge; sed moris est divinarum Scripturarum personae Dei tribuere quod in nobis facit; non
Abbreviated transcription (Latin):
habeo ponendieam : & potes tatẽ habeo
iterũ sum̃ dieam.: Ñ onergo inquit
uos me tan quã inuitũ coȩpistis & occidis¬
tis : sedego dor miui & somnũ cȩpi
Et ex surrexi : qm̃ dñs suscipiet me .
Somnũ autẽ ꝓmorte positum in nume¬
rabiliter scripturȩ continent : sicut
apłus dicit : No louos ignorare fr̃s
de his quidor mitionẽ acce perunt : hec
quȩrendũ ẽ. cur ad ditũ sit. somnũ cȩpi:
cumiã dictumeẽt dormiui. Usitatas
autẽ habent scriptura huius cemodi
repetitiones : sicut in psal moscđo mul¬
tas ostendimus : Non nulli autẽ codi¬
ces habent. dormiui & soporatus sum:
& alii aliter quomodo interpretari
uoluerunt. qđ grece positum ẽ. cyaa
tio morientis. somnus autẽ mor tui
accipi potestꝰ ut dormitiosit quatran¬
situr ad somnũ. uelutiẽ exꝑgefactio
qua transitur aduigilationem: ne pro
tiones istas in diuinis libris eẽ arbitre¬
mur : Bene ergo accipitur. ego dor¬

Expanded text:
habeo ponendi eam, et potestatem habeo habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam : non ergo, inquit, vos me tanquam invitum cepistis et occidistis, sed ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Somnum autem pro morte positum innumerabiliter Scripturae continent, sicut Apostolus dicit: Nolo vos ignorare, fratres, de iis qui dormitionem acceperunt . Nec quaerendum est cur additum sit, somnum cepi, cum jam dictum esset, dormivi; usitatas enim habent Scripturae hujuscemodi repetitiones, sicut in secundo psalmo multas ostendimus. Nonnulli autem codices habent, dormivi, et soporatus sum, et alii aliter; quomodo interpretari potuerunt quod graece positum est, ἐγὼ tio morientis, somnus autem mortui accipi potest; ut dormitio sit qua transitur ad somnum, veluti est expergefactio qua transitur ad vigilationem. Ne pro tiones istas in divinis libris esse arbitremur. Bene ergo accipitur, Ego dor
Abbreviated transcription (Latin):
ne moratione ad trahens. loqui tur
dño ubi solus audit.: Clamor autem
etiam iste dicitur : proptersum ipsi uꝰ
intentionis : Et exaudiuit me de mon¬
te scõ suo: Montem quidẽ ipsum dñm
ꝑ prophetã dictũ habemꝰ. ut scriptum
.ẽ. lapidẽ precisum sine manibus cre¬
uisse in magnitudinẽ montis: Sed
hoc ab ipsius ꝑsona non potest accipi:
msi forte ita dicere uoluit desemet¬
ipso: tanquã demonte scõ suo me ex au¬
diuit cũ habitar& inme: idẽ. in ipso
monte : Panius autẽ ẽ. et expeditius:
siaccipiamus exaudisse dnm̃ deiustitia
sua : Iustum enĩ erat. ut in nocentem
occisum & cui retributa sunt mala pro
bonis resus citaret amor tuis: &ig naꝑ
sequentibus retribueret: Legimus
conuenienter anĩ aduerti pote se. qđ
positumẽ. ego: ad significandũ qđ sua
uoluntate mortẽ sustinuit scđm illud:
Propterea me pater diligit : qm̃ ego
pono animã meam. & iterĩsumã eam:
Nemo eam tollet ame ipso: Potestatẽ

Expanded text:
num in oratione attrahens, loquitur num in oratione attrahens, loquitur Domino, ubi solus audit; clamor autem etiam iste dicitur, propter vim ipsius intentionis. Et exaudivit me de monte sancto suo: montem quidem ipsum Dominum per Prophetam dictum habemus, ut scriptum est, lapidem praecisum sine manibus crevisse in magnitudinem montis . Sed hoc ab ipsius persona non potest accipi, nisi forte ita dicere voluit: De memetipso, tanquam de monte sancto suo, me exaudivit, cum habitaret in me, id est, in ipso monte. Planius autem est et expeditius, si accipiamus exaudisse Deum de justitia sua: justum enim erat ut innocentem occisum, et cui retributa sunt mala pro bonis, resuscitaret a mortuis, et digna persequentibus retribueret; legimus convenienter animadverti potest quod positum est, Ego, ad significandum quod sua voluntate mortem sustinuit, secundum illud: Propterea me Pater diligit, quoniam ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Nemo eam tollit a meipso: potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
eis dicitur: Quid autẽ habes qđ non ac¬
cepisti: si autem accepisti. quid glori¬
aris quasi non acceperis: Et exaltans
caput meum. Mentem ipsam huma¬
nã hic ac cipiendam puto: qđ caput ani¬
mȩ non absur de intelligatur :: Quȩ ita
inhesit. & quodã modo conualuit ex¬
cellenti suꝑ eminentia uerbi hominẽ
suscipientis : ut tanta passionis humi¬
mitur: sed uoce cordis quae hominibus
silet. dõ autẽ sicut clamorsonat: Qua
uoce: susanna exaudita ẽ: Et de quauo¬
ce ipse dñs precepit. ut incubiculisclau¬
sis id ẽ insecretis cor dis. sine strepitu
oretur : Hec facile quis quã dixerit
hac uoce minus orari. sinullus uerbo¬
rum sonus reddatur excor pore : qm̃
& silente scũ incor dibus oramꝰ. siali¬
enȩ ab affectuorantis cogitationes in¬
tercurrant. nondũ dicipotest. uoce
mea addim̃ clamaui. Neque hoc rec¬
te dicitur: nsi cũ sola anima nichil
carnis. ichilq: carnalium intentio¬

Expanded text:
eis dicitur: Quid autem habes quod non aceis dicitur: Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Et exaltans caput meum: mentem ipsam humanam hic accipiendam puto, quod caput animae non absurde appellatur, quae ita inhaesit et quodammodo coaluit excellenti supereminentiae Verbi hominem suscipientis, ut tanta passionis humimitur; sed voce cordis, quae hominibus silet, Deo autem sicut clamor sonat. Qua voce Suzanna exaudita est : et de qua voce ipse Dominus praecipit, ut in cubiculis clausis, id est, in secretis cordis sine strepitu oretur . Nec facile quisquam dixerit hac voce minus orari, si nullus verborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cum sola anima, nihil carnis nihilque carnalium intentio
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur pacẽ xp̃m exhibius se traditori suo:
quã is ille tã scelerate cogitationis inter¬
nobello uastaretur: Et idõ absalon patris
pax dicitur : quia pater habuit pacẽ. quam
qui tribulant me tam scili¬
c& multiplicati sunt : ut etiã¬
e denumero apłorum discipu¬
lorum non defuerit. quinumero accesserit
ꝑsequentium: Multi insurgunt ad uer¬
sũ me : Multidicunt animȩ meȩ: nonest
salus illi indõ eiꝰ.: Manifestũ ẽ. quod nisi
desperarent resurrecturum : non utiq
occiderent.: Ad hoc ualent illȩ uoçes:
descendat de cruce: Si filius dĩ est: Et
alios saluos fecit. se ipsum non potest :
Ergo nec iudas eum tradidisset : nisi ex
eorum eẽt numero quix p̃m conte p̃ne
minem dicitur dõ: quia hominis sus cep¬
tio ẽ uerbum caro factũ : Elã mea &¬
dicit : etiam ille quẽ suscepit dĩ uer¬
bum ut simulcũ illo ds̃ fier& : DiscaNT
hoc suꝑbi : qui non libenter audiunt cũ

Expanded text:
ligitur Christum pacem exhibuisse traditori suo, ligitur Christum pacem exhibuisse traditori suo, quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur: et ideo Absalon patris pax dicitur, quia pater habuit pacem, quam qui tribulant me? tam scilicet multiplicati sunt, ut etiam de numero discipulorum non defuerit qui numero accesserit persequentium. Multi insurgunt super me: multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Manifestum est quod nisi desperarent resurrecturum, non utique occiderent. Ad hoc valent illae voces: Descendat de cruce, si Filius Dei est; et: Alios salvavit, seipsum non potest . Ergo nec Judas eum tradidisset, nisi ex eorum esset numero qui Christum contemnerminem dicitur Deo; quia hominis susceptio est Verbum caro factum. Gloria mdicit etiam ille, quem sic suscepit Dei Verbum, ut simul cum eo Deus fieret. Discant superbi, qui non libenter audiunt cum