comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secreto suo mysterio: quo ip̃e nouit.
Qui qm̃ totum suscepit quod est
hominis. homo totus est: ⁊ totum
accipiens quod dei est. omnino ali
ud qͣm deus qui natus est ex ma¬
na: eẽ ñ potuit. Scit deus omnia ⁊
potest. Propt̾ea quia ita estͥ sciuit se
at potuit in utero uirginis sine sui
nitrix electa ac p̾electa iure ab ange¬
lo gr̃a salutatur et prelicatur ple-¬
na. uere plena ꝑ quam largo sc̃i sp̃c
imbre suꝑfusa est omnis creatura. ⁊ ideo
satis eam deuotissime primum ange¬
lus ueneratur ⁊ salutat. Miratur itaq
et ip̃e. qualis aut quanta sit quam
salutat. Non enim simplex fateor uel
consueta fuit ista salutatio. s omni
admiratione digna. Siquidem uene¬
rationis fuit delatio. oblatio mune¬
ris. famulatus obsequii: quia ⁊ si

Expanded text:
secreto suo mysterio quo ipse novit. Qui quoniam totum suscepit quod est hominis, homo totus est, et totum retinens quod Dei est, omnino aliquid aliud quam Deus qui natus est ex Maria, esse non potuit. Scit enim Deus omnia et potest. Propterea quia ita est, scivit se et potuit in utero virginis sine sui nitrix electa et praeelecta jure ab angelo gratia salutatur et praedicatur plena. Vere plena, per quam largo sancti Spiritus imbre superfusa est omnis creatura. Et ideo satis eam devotissime primum angelus veneratur et salutat. Miratur itaque et ipse qualis aut quanta sit quam salutat. Non enim simplex, fateor, vel consueta fuit illa salutatio, sed omni admiratione digna. Si quidem venerationis fuit delatio, oblatio muneris, famulatus obsequii: quia et si
Abbreviated transcription (Latin):
in carne. uitia carnis nescit. Celestis
plane imber uirgineũ uelluꝰ placi-
Do infu̾dit elapsu. ⁊ tota diuinita¬
tis unda se contulit in carne qͣndo
uerbum caro factum est: ac deinde ꝑ
crucis patibulum expressum. terris
omnib pluuiam salutis effudit:
et stilliciclia gr̃e humanis prestitit
mentib. Sñs tecum inquit. Mira res
Et iam erat cum uirgine qui ad uir¬
giuem mittebat angelum. ⁊ p̾cessit
nuntium suum ds̃: s adeo ñ recessit.
nec teneri potuit locis ⁊ oĩb habet᷑

Expanded text:
in carne, vitia carnis nescit. Coelestis in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stillicidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur
Abbreviated transcription (Latin):
ualis ⁊ quanta eẽt beata ma¬
ria. ab angelo diuinitus decla¬
ratur: cum ait. que maria gr̃a ple¬
na dñs tecum. benedicta tu in rrai¬
lierib. Talib namq decebat uir¬
ginem oppignerare munerib. ut eẽt
gr̃a plena: que dedit celis gloriam.
terris deum pacem ꝙ refudit: fidem
gentib. finem uiciis. uite ordinẽ.
morib disciplinam. Bene angelus
ad uirginem mittitur. quia semꝑ
est angelis cognata uirginitas. Pr¬
fecto in carne preter carnem uiuiere.
ñ terrena uita est s celestis. Unde ĩ
carne angelicam glam acquirere.
nẽre uirib nititur cum gr̃a: quod
habet angelus ex natura. ytrumq
tamen ẽẽ uł uirginem uł angelitmn
diuini muneris est officium non
humanũ. Aue inquit gr̃a plena.
Et bene plena. quia ceteris ꝑ partes
prestatur:marie uero simul se tota
infu̾dit plenitudo gr̃e. Hoc quippe
est quod dauid canit. Descendit
sicut pluiuia in uellus. Uellus itaq
cum sit de corpore. nescit corporis
passionem: sic ⁊ uirginitas cum sit

Expanded text:
ualis et quanta esset, ab eodem divinitus declaratur, cum ait: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus . Talibus namque decebat virginem oppignerari muneribus, ut esset gratia plena, quae dedit coelis gloriam, terris Deum pacemque infudit, fidem gentibus, finem vitiis, vitae ordinem, moribus disciplinam. Et bene angelus ad virginem mittitur, quia semper est angelis cognata virginitas. Profecto in carne praeter carnem vivere, non terrena vita est, sed coelestis. Unde in carne angelicam gloriam acquirere, nere viribus virgo nititur cum gratia, quod habet angelus a natura, utrumque tamen et esse virginem vel angelum, divini muneris est officium, non humani. Ave, inquit, gratia plena. Et bene plena, quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem; sic et sancta virginitas cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
pus. s opus est expedit necessa¬
rium. Quid unum hoc elegerit
ne si delectat nisi unum. Ecce d̾õ
ꝓpitio qͣm multi estis. Quis uos
ferret nisi unum saperetis: Inde
in multis quies ista: Da unum
et ppłs est: tolle unum ⁊ turba
est. Quid est enim turba nisi ml¬
titudo turbata: S audite apłm.¬
ynanimes unum sentientes. ni¬
chil ꝑ contentionem. neq ꝑ inã¬
nem głam. Et dñs ad patrem de
suis ut sint unum sicut et nos
unum sumus. Et in actib apłoꝵ.
Multitudinis aũ creclentiũ erat¬
ix. anima una ⁊ cor unum. Unum¬

Expanded text:
pus: sed opus est, expedit, necessapus: sed opus est, expedit, necessarium est; quod unum hoc elegerat ne si delectat, nisi unum. Ecce Deo propitio quam multi estis: quis vos ferret, nisi unum saperetis? Unde in multis quies ista? Da unum, et populus est: tolle unum, et turba est. Quid est enim turba, nisi multitudo turbata? Sed audite ApUnanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam . Et Dominus ad Patrem de suis: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus . Et in Actibus Apostolorum: Multitudinis autem credentium erat anima una et cor unum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. et uacans audiebat uerbum¬
eius: cuius auris fidelissima au¬
dierat. Uacate et uidete qm̃ ego
sum dñs. Martha turbabatur.
maria epulabatur: illa multũ
disponebat. ista unum aspiciẽ¬
bat. Utrumq officium bonum. s
tamem quid sit melius audia¬
mus. Interpellat martha hospitẽ.
ad iidicem deponit postulatio¬
nem parum querelaꝵ quod eam
soror cleseruerat.⁊ sic laborantẽ
in ministerio adiuuare neglexerat.
Maria causam suam tanqͣm oti¬
osa iudici maluit committere. nec
in responlendo uoluit laborare.
Si enim pararet responclencli ser¬
monem. remitteret audiendi in¬
tentionem. Respondit ergo dñs.
qui in uerbo ñ laborabat: quia
uerbum erat. Quid ergo dixit:
Martha martha. seepetitio nomi¬
nis. inditium est dilectionis: aut
forte mouende intentionis ut
audiret intentius. Bis uocata ẽ
martha martha. audi tu circa mł¬
ta es occupata. Unum autẽ opus
id est unum uecessarium est. Nõ
unum opus quasi singulare o¬

Expanded text:
Domini, et vacans audiebat verbumDomini, et vacans audiebat verbumejus. Auris fidelissima audierat: Vacate, et videte, quoniam ego sum Dominus . Illa turbabatur, ista epulabatur: illa multa disponebat, ista unum aspiciebat. Utrumque officium bonum: sed tamen quod sit meliusmus. Interpellat Martha hospitem, ad judicem deponit postulationem piarum querelarum, quod eam soror deseruerit, et sic laborantem in ministerio adjuvare neglexerit. Maria causam suam tanquam otiosa judici maluit committere, nec in respondendo voluit laborare. Si enim pararet respondenti sermonem, remitteret audiendi intentionem. Respondit ergo Dominus, qui in verbo non laborabat, quia Verbum erat. Quid ergo dixit? Martha, Martha, Repetitio nominis indicium est dilectionis, aut forte movendae intentionis: ut audiret attentius, bis vocata est, Martha, Martha, audi: Tu circa multa es occupata, unum autem opus est: id est, unum necessarium est. Non unum opus quasi singulare o
Abbreviated transcription (Latin):
archa ⁊ maria clue sorores
erant. ambe ũ solum carne
s etiam religione germane. ambe
dño coheserunt. ambe dño ĩ carne
presenti concorcliter seruierunt.
Suscepit eum maria sicut solẽt
suscipi ꝑegrini. s tamen susce¬
pit famula dñm: egra saluato¬
rem. creatura creatorem. Suscepit
aũ sp̃u pascencla. in carne pascen¬
dũ. uoluit enĩ dñs formam serui
accipere. ut accepta forma serui
in illa pasci a seruis dignaretur.
dignatione ñ conlitione. Nam et
ista dignatio fuit se prebere pas¬
dicat. o beati qui xp̃m suscipere
in domum ꝓpriam meruerunt:
noli dolere noli murmurare quia
temporib natus es. qͣtido iã dñm
ñ uides in carne. Non tibi abstulit
istam lignationem. Cum uni in¬
quit ex minimis meis fecistis. mͥ
nens ⁊ p̾parans. circa multum mini¬
sterium occupabatur. Maria soror
eius pasci magis elegit a dño. de¬
seruit quodam modo sororem su¬
am circa multum ministerium
laborantem:⁊ sedit ip̃a ad pedes

Expanded text:
artha et Maria duae sorores erant, ambae non solum carne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum. Voluit enim Dominus formam servi accipere, et accepta forma servi in illa pasci a servis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pasdicat: O beati qui Christum suscipere in domum propriam meruerunt! Noli dolere, noli murmurare quia temporibus natus es, quando jam Dominum non vides in carne: non tibi abstulit istam dignationem. Cum uni, inquit, ex minimis meis fecistis, mihi nens et praeparans, circa multum ministerium occupabatur: Maria soror ejus pasci a Domino magis elegit. Deseruit quodam modo sororem suam circa multum ministerium laborantem, et sedit ipsa ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
tas unus deus. quia unum ẽ¬
necessarium. Ad hoc unum nõ
nos ꝑclucit. nisi multi habeamꝰ
circa pauperes.⁊ maxime circa ser¬
uos xp̃i seruitia debita. obseqͥa
religiosa: redduntur enim ñ dan¬
tur dicente apło. Si nos uobis
sp̃ualia seminauimus. magnũ non¬
est si carnalia ur̃a metamus. Bo¬
na sunt.Exhortamur ad hec: et
in uerbo dñi edificamus uos.
Nolite pigri ẽẽ ad suscipienclos
scõs. Aliquando nescientes. susci-¬
piendo quos nesciunt. angelos
susceperunt. Bona sunt hec: me-¬
lius est tamen quod elegit ma¬
ria. Illud enim habet ex necessita¬
te occupationem. illud aũ ex cari¬
tate suauitatem.Uult homo occur¬
rẽ quando ministrat. et aliquando
ñ potest. Queritur quod deest: pa¬
ratur quod adest. Distenditur ani-¬
mus. Nam si illa martha sufficeret.
adiutorium sororis ñ posceret.
Multa sunt. diuersa sunt:quia car¬
nalia sunt. quia temporalia sunt:
et si bona sunt: trãsitoria sunt.
onus necessitatis. eterne dulcedo

Expanded text:
tas unus Deus: quia unum necessarium est. Ad hoc unum non nos perducit, nisi multi habeamuscirca pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus ? Bona sunt, exhortamur ad haec, et in verbo Domini aedificamus vos, nolite pigri esse ad suscipiendos sanctos. Aliquando nescientes, suscipiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando ministrat; et aliquando non potest: quaeritur quod deest, paratur quod adest; distenditur animus. Nam si Martha ad illa sufficeret, adjutorium sororis non posceret. Multa sunt, diversa sunt, quia carnalia sunt, quia temporalia sunt: etsi bona sunt, transitoria sunt. onus necessitatis: aeterna est dulcedo
Abbreviated transcription (Latin):
licuit sanguine loqui. quibz lingua
ñ licuit. Miscent cum dño colloqͥa.
quil humana negata sunt uerba.
Occisis innocentib istis. impleta sũt
ꝓphetie uerba dicentis.Uox in rama
auclita ẽ fletus ⁊ plorationis rache¬
lis flentis filios suos. ⁊ noluit con¬
solari quia ñ sunt. Rachelem pͥmo
ecclesie ẽẽ ꝑsonam. nemo est qui ab¬
solari quia ñ sunt: id est noluit
consolari quia sunt. Si idcino nolu-¬
it consolari quia sunt: quomodo
uoluit flere quasi illos qui ñ sunt:
ht compendio iam diueriitatũ cau¬
sa reddatur. conditio a maire defle¬
tur: s spe gr̃e consolauo humana
contempnitur. Pietatis affectus in
fletib declaratur. s occisoꝵ gia repu¬
dium consolationis indiciti. Pugnãt
enim in matre affectus ⁊ files. hu¬
manitas cum deuotione concertat.
plangr. affectus. s ficles exii tat:
deflet humanitas. s deuotio conso¬
latur licuit enim humanitus flere.
cui ñ licuit consolatione humanitus

Expanded text:
licuit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. Sed enim occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelem primo Ecclesiae esse personam, nemo est qui absolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt? Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim cui non licuit consolatione humanitus
Abbreviated transcription (Latin):
prauoꝵ hominum p̾mittuntur cũ
dicitur. Sed ante hec omnia incipi¬
ent uobis manus suas inicere. et
ꝑsequentur: et tradent uos in syna¬
gogis: ducentes ante reges ⁊ p̾sides
ꝓpter nomen meum. Ac si aꝑte di¬
cat. Prius corcla hominum ⁊ post
elementa turbantur. ut cum rerum
ordo confunditur: ex qua etiam
retributione ueniat demonstretur.
Nam qͣmuis finis mundi ex ip̃o suo
ordine pendeat. ꝑuersiores tamen
quosq inueniens: quia digne rui¬
nis illius opprimantur. innotescit.
cum subditur. Sucentes ad reges et
presides ꝓpter nomen meum. Contin¬
gent hec uobis in testimonium. In
testimonium uidelicet eoꝵ qui aut
uendo ñ imitantur. Mors quippe
iustoꝵ bonis in adiutorium est:ma¬
lis in testimonium. ut inde ꝑuersi
sine excusatione ꝑeant: unde electi
exemplum capiunt ut uiuant.

Expanded text:
pravorum hominum praemittuntur cum pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, et persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicet quorum, nisidendo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant.
Abbreviated transcription (Latin):
habundantiam. ñ ad necessitatem car¬
nis s ad ꝑuersitatem intorsimus uo¬
luptatis Ip̃a serena blandimenta aeris.
ad amorem nobis seruire coegimus
terrene delectationis. Iure igitur restat
ut simul nos omnia feriant. q̃ simul
omnia uiciis male subacta seruiebanit:
ut quot prius qui mundo incolumes
habuimus gaudia. tot de ip̃o post¬
modum cogamur sentire tormenta.
Notandum uero qd̃ dicitur terrores¬
ꝙ de celo ⁊ tempestates. Cum tempe¬
states hyemales uenire ex ordine tem¬
poꝵ soleant. cur hoc loco tempesta¬
tes uenire in ꝑditionis signum pre¬
dicuntur: nisi qd̃ eas tempestates
dñs uenire denuntiat. que nequa¬
qͣm ordinem tempoꝵ seruant: Que
enim ordinate ueniunt. signum ñ
sunt. S tempestates in signũ sunt:
que ip̃a quoq tempoꝵ statuta con¬
fundunt. Quod nos quoq nuꝑ
exꝑti sumus. quia estiuum tem¬
pus omne conuersum in pluiis
s de merito mundi patientis. fc̃a

Expanded text:
abundantiam non ad necessitatem carabundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex ordine soleant temporum, cur hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluviassed de merito mundi patientis, facta
Abbreviated transcription (Latin):
ultima tribulatio multis tribulatio¬
nibz preuenitur. et ꝑ crebra mala que
p̾ueniunt: indicantur mala ꝑpetua
que subsequentur. Et ileo post bella
⁊ seditiones ñ statim finis. qͥa mul¬
ta debent precurrere mala: ut malũ
ualeant sine fine nuntiare. Cum tot
signa pturbationis dicta sint: neces
gens contra gentem. ecce ꝑturbatio
hominum. Erunt terremotus magni
ꝑ loca. ecce respectus ire desuꝑ. Erunt
pestilentie. ecce inequalitates corpoꝵ.
Erit fames. ecce sterilitas terre. Terrores¬
tempestates: ecce inequalitas aeris.
Quia ergo omnia consũmanda sunt:
ante consũmationem om̃ia ꝑturban-¬
tur. ⁊ qui in cunctis deliquimus in
que ad usum uite accepimus. ad u¬
sum conuertimus culpe. S cuncta q̃
ad usum prauitatis infleximus. ad
usum nobis uertuntur ultionis.
Tranquillitatẽ quippe humane pacis.
ad usum uertimus uane securitatis.
Peregrinationẽ terre pro habitatione
dileximus patrie. salutem corpoꝵ re¬
degimus in usum uicioꝵ. ubertatis

Expanded text:
Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportegens contra gentem, ecce perturbatio hominum; erunt terrae motus magni per loca, ecce respectus irae desuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terrorestempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ac redemptor nr̃ ꝑituri
mundi precurrentia mala de-¬
nuntiat. ut eo minus ꝑturbent ueni¬
entia: quo fuerint ante prescita. Mi¬
nus enim iacula feriunt que preui¬

Expanded text:
ominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevi
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. Que dum temporalis regni
emulatur angustias. eterni regis or-¬
tum molitur extinguere. Tunc he¬
rodes inquit uiclens quia illusus
est a magis. misit in bethleem: et
occidit omnes pueros qui erant in
ea. ⁊ in omnib finib eius. Solet¬

Expanded text:
nitas. Quae dum temporalis regni aemulatur angustias, aeterni regis ortum molitur exstinguere. Tunc Herodes, inquit, videns quia illusus est a magis, misit ad Bethlehem, et occidit omnes pueros qui erant in ea, et in omnibus finibus ejus. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
tabat. qui ñ se minore gr̃a dilectionis
a xp̃o conplexum nouerat. Credibile
est ideo utrumq discipulum corpo¬
rali gressu uestigia dñi sequutum. qͥa
neclum intellexerãt quid significaue¬
rit in eo qd̃ petrum se sequi p̾cepit.

Expanded text:
tabat, qui non minore se gratia dilectionis a Christo complexum noverat. Neque incredibile est ideo utrumque discipulum corporali gressu vestigia Domini secutum, quia necdum intellexerunt quid significaverit in eo quod Petrum se sequi praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
mantes ⁊ dicentes:sancte iohannes
apostole dei. ecce drusianam effe¬
rimus. que sc̃is monitis tuis obtem¬
perans nos omnes alebat: seruiens deo¬
in castitate ⁊ humilitate.⁊ cotidie de¬
qͣm moriar. Ecce tu uenisti. ⁊ te uiclere
ñ potuit. Tunc beatus ioh̾es iussit

Expanded text:
uiduas dicentes: «Sancte Iohannapostole Dei, ecce Drusianam efferimus, quae sanctis monitis tuis obtemperans, nos omnes alebat, Deoque in castitate et humilitate serviequam moriar!”. Et ecce uenisti, et te uidere non potuit». Tunc beatus Iohannes iussit
Abbreviated transcription (Latin):
pra pectus magistri recubuit. non
presentis solummodo dilectionis: s
et futuri erat signum mysterii. Fi¬
gurabatur etenim iam tunt euuã¬
gelium. quod idem discipulus ere
scripturus: uberius atq altius cete¬
ris sacre scripture paginis. archana
diuine maiestatis ẽẽ comp̾hensurum.
Quia in pectore ih̾u sunt omnes
thesauri sapientie ⁊scientie abscon¬
diti. merito supra pectus eius recu¬
bat: quem maiore ceteris sapientie
et scientie singłaris munere donat.
Ceteros quippe euuangelistas noui¬
mus plura de miraculis nr̃i salua¬
toris. pauciora de diuinitate locutos:
iohes aut̃ ꝑpauca de humanis scri-¬
bens actib. potius se exponendis di¬
uine nature indidit archanis: po¬
tenter insinuans quanta de pectore
ihu fluenta doctrine celestis que no¬
bis ructaret hauserit. Hunc ergo cũ
quid: Quia se beatus petrus audi

Expanded text:
pra pectus magistri recubuit, non pra pectus magistri recubuit, non praesentis solummodo dilectionis, sed et futuri erat signum mysterii. Figurabatur etenim jam tunc Evangelium quod idem discipulus erat scripturus, uberius atque altius caeteris sacrae Scripturae paginis arcana divinae majestatis esse comprehensurum. Quia enim in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, merito supra pectus ejus recubat quem majore caeteris sapientiae et scientiae singularis munere donat. Caeteros quippe evangelistas novimus plura de miraculis nostri Salvatoris, pauciora de divinitate locutos: Joannes autem perpauca de humanis scribens actibus, potius se exponendis divinae naturae indidit arcanis, patenter insinuans quanta de pectore Jesu fluenta doctrinae coelestis, quae nobis ructaret hauserit. Sequitur: Huncine, hic autem quid? Quia se beatus Petrus audi
Abbreviated transcription (Latin):
hannes est qui hoc scrpsit euuangeli¬
um. atq ideo suam ꝑsonam maluit
inditiis rerum accidentium: qͣm pro¬
prio designare uocabulo. Biligebat
autem eum ih̾c ñ exceptis ceteris sin¬
gulariter solum. s pre cetetis quos
diligebat familiarius unum: quem
specialis p̾rogatiue castitatis. ampli¬
ore dilectione fecerat dignum. Omnes
quippe se diligere probat. quib ante
passionem loquitur:sicut dilecit me
pater et ego dilexi uos. manete ĩ di¬
lectione mea:s hunc pre omnib di¬
ligit. qui uirgo electus ab ip̃o: uirgo
in euum ꝑmansit. Traclunt enim hi¬
storie qd̃ eum de nuptiis uolentem
nubere uocauerit. et ꝓpterea quem a
carnili i ioluptate retraxerat:potiore
sui amoris dulcedine clonauit. Beni¬
qr huic moriturus in cruce matrem
suam cõmendauit. ut uirginẽ uir¬
go seruaret:⁊ ip̃o post mortem ac
resurrectionẽ celos ascendente. non
deẽẽt eius genitrici filius: cuius ca¬
sta uita castis eius tueretur obseqͥ¬
is. Quocd autem discipulus ille su¬

Expanded text:
se, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus, non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, manete in dilectione mea . Sed hunc prae omnibus diligit qui, virgo electus ab ipso, virgo in aevum permansit. Tradunt namque historiae quod eum de nuptiis volentem nubere vocaverit; et propterea quem a carnali voluptate retraxerit, potiore sui amoris dulcedine donavit. Denique huic moriturus in cruce matrem suam commendavit, ut virginem virgo servaret, et ipso post mortem ac resurrectionem in coelos ascendente, non deesset ejus genitrici filius, cujus casta vita castis ejus tueretur obsequiis. Po
Abbreviated transcription (Latin):
baptitantur. In martyrio filioꝵ. ma¬
tres passe sunt. Nam glaclius filioꝵ
ꝑtransiens menbra. ad matrum cor¬
da cleuenit:⁊ necesse est ut sint pre¬
mii consortes.que fuerunt socie pas¬
sionis. Arridebat paruulus occisori.
gladio adiocabatur infantulus: nũ.¬
tricis locum attendebat lactens per-¬
cussoris horrorem. nescia lucis etas:
moritura gaudebat. Infans filius om¬
nem hominem ñ hostem respicit secl
parentem. Marres tulerunt quicqͥd¬
et angoris extitit ⁊ doloris.⁊ ideo nõ
carebunt martyrum gaudio. marty¬
rii la̾crimas que fuderunt. Hoc loco
tiua fuit ⁊ ip̃a natura: De martorio
ergo demus totum deo. nichiͥ nobis:
uincere diabolum. corpus tradere. ca¬

Expanded text:
baptizantur, in martyrio filiorum mabaptizantur, in martyrio filiorum matres passae sunt. Nam gladius filiorum pertransiens membra, ad matrum corda devenit, et ideo necesse est ut sint praemii consortes, quae fuerunt sociae passionis. Arridebat parvulus occisori, gladio advocabatur infantulus. Nutricis loco attendebat lactens percussoris horrorem, nescia aetas lucis moritura gaudebat, infans filius omnem hominem non hostem respicit, sed parentem. Matres, matres tulerunt quidquid angoris exstitit et doloris, et ideo non carebunt martyrum gaudio, martyrii lacrymas quae fuderunt. Hoc loco ptiva fuit et ipsa natura? De martyrio ergo demus totum Deo, nihil nobis. Vincere diabolum, corpus tradere, c
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere nescierũt. quib apucl herodẽ
solum qd̃ nati sunt᷑. hoc fuit crimen.
seruit quos sciebat querendos esse
ꝓpter se. ꝓpter se nouerat occidendos:
Natus rex celestis. quare neglexit mi-¬
lites innocentie sue. fratres xp̃e non
despecit milites suos s prouexit. qͥb
tledit ante triumphare qͣm uiuere:
quos fecit capere sine concertamine
uictoriam. quos uoluit uiruitib
qͣm terram. Premisit ergo xp̃c suos
milites ñ amisit recepit suas acies
ñ reliquit. Beati quos natos marty¬
rio uidemus ẽẽ ñ seculo. beati qui
labores in requiem: in refrigerium
dolores. merores in gaudium cõmu¬
tauerunt. Uiuunt uiuunt. quia uere
uiuunt: qui pro xp̃o merentur occidi.
Beati uentres qui portauerunt tales
beata ubera que se talib infuderũt:
beate lacrime que pro talib fuse. fle¬
tib gr̃am baptĩmatis contulerunt.
Nam diuerso modo. dono uno in la¬
crimis suis martyres suo sanguine

Expanded text:
vivere nescierunt? Quibus apud Herodem vivere nescierunt? Quibus apud Herodem solum quod nati sunt, hoc fuit crimen. seruit quos sciebat quaerendos esse propter se, et propter se noverat occidendos? Natus Rex, et Rex coelestis, quare neglexit milites innocentiae suae? Coaetandespexit suos milites, sed provexit, quibus dedit ante triumphare quam vivere, quos fecit capere sine concertatione vicquam terram. Praemisit ergo Christus suos milites, non amisit. Recepit suas acies, non reliquit. Beati quos natos martyrio videmus esse, non saeculo. Beati qui labores in requiem, in refrigerium dolores, moerores in gaudium commutarunt. Vivunt, vivunt, quia vere vivunt, qui pro Christo merentur occidi. Beati ventres qui portaverunt tales. Beata ubera quae se talibus infuderunt. Beatae lacrymae quae pro talibus fusae fletibus gratiam baptismatis contulerunt. Nam diverso modo, dono uno, in lacrymis suis martyres suo sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
Terreno querit furore. quem natũ
celitus ñ credidit. Hero des ad simis
matrum militum cogit castra. int̾
ubera arcem pietatis obpugnat.
In teneris uberib ferrum durat. lac
fundit anteqͣm sanguinem: dat an¬
te mortem sentire qͣm uitam. Tene¬
bras ingerit intrantib lucem. Sic a¬
ius abnegat. confundit fas ꝙ nefasq.
amica. Qui cedib uiuit qui semunit
sanguine: qui ceudelitatib seuit. cui
de timore stat totum: de amore nichil
constat. Herodes tunc cecus p̃m gla-¬
diis querit. inuestigat cruore. crudeli¬
tate rimatur: successorem timens. in¬
cessit in auctorem. Premit innocentes.
uolens innocentiam deperire. Inno cen¬
tis causa. facit nocentium crim̃ Mu-¬
nus nati natoꝵ uertit in penam. au¬
ctoris ortum. orientium manclat
occasum. Negotium saluantis. saluã¬
cloꝵ iubet ẽẽ discrimen. Quoꝵ lingua
tacuit. nichil oculi uiderunt: nichil
aulierunt aures. manus nichil fe¬
cerunt. Et quib actus nullus ẽ: un-¬
de culpe: sumpserunt mortem qui

Expanded text:
terreno quaerit furore, quem natum coelitus non credit. Ad sinus matrum militum cogit castra, inter ubera arcem pietatis oppugnat. In teneris uberibus ferrum durat, lac fundit antequam sanguinem, dat ante mortem sentire quam vitam, tenebras ingerit intrantibus lucem. Sic ajus abnegat, confundit fasque nefasqueamica, qui caedibus vivit, qui se munit sanguine, qui crudelitatibus saevit, cui de timore stat totum, de amore nihil constat. Herodes tunc caecus sic Christum gladiis quaerit, investigat cruore, crudelitate rimatur: successorem timens, incessit in auctorem. Premit innocentes, volens innocentiam deperire, innocentis causam facit nocentium crimen. Munus nati natorum vertit in poenam. Auctoris ortum orientium mandat occasum. Negotium salvantis salvandorum jubet esse discrimen. Quorum lingua tacuit, oculi nihil viderunt, nihil audierunt aures, manus nihil fecerunt, et quibus actus nullus est, unde culpae sumpserunt mortem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinis ẽ apud
natalitios obseruare.
nere sunt.⁊ ad instrumenta mino¬
rum. Inter omnes aũ scos memoria
beatissime uirginis eo frequentius
agitur atq festiuius. quo maiorẽ
gr̃am apud deum creditur inuenis¬
se. Unde post alia ip̃ius antiquiora
sollempnia. ñ fuit contenta deuotõ
fidelium: quin natiuitatis sollemp¬
ne suꝑadderet hodiernum. Hac die
peculiariter in ecclesia recitandus ẽẽ
uidebatur ille liber. qui de ortu eius
atq uita scriptus inueniebatur: si
ñ iudicassent eum pr̃es int̾ apochri¬
legentes ecclesiasticum morem debi-¬
tis officiis prosequamur. Beata ma
oraculis enuntiata est: et designata
miraculis. Referamus unũ de ora-
citias ponam inter te ⁊ mulierem.
et semen tuum ⁊ semen illius. Ip̃a cõ¬
teret caput tuum. Caput serpentis

Expanded text:
consuetudinis est apud dies natalitios observare dnere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocryplegentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergoraculis enuntiata est, et designata mque referamus unum de pretacitias ponam inter te et mulierem: et semen tuum et semen illius: ipsa conteret caput tuum. Ut per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
catores ut ꝑ penitentiam corrigantur.
uocat iustos: ut magis magis ꝙ iu¬
stificentur. Ita etiam recte potest in¬
telligi quod ait. ñ ueni uocare ui¬
stos s peccatores: quia ñ illos uo¬
cauerit qui suam iusticiam uolẽ¬
tes constituere. iusticie dei ñ sunt
subiecti: s eos potius qui fragilita¬
tis sue conscii ñ erubescunt ꝓsite¬
ri quia in multis offendimus om̃s
Si quos aũ et de illis qui fallacit̾
sunt iusti correctos uocat ad ueni¬
am: etiam in illis implebitur eius
sermo: quia ñ uenerit uocare iustoᷤᷤ
s peccatores. id est ñ elatos s hu¬
miles. ñ de sua iusticia inflatos.
s ei qui iustificat impium deuo¬
ta mente subtractos.Nam ⁊ tales
ubi couertuntur. nequaqͣm se iu¬
stos s peccatores sincero corde testã¬

Expanded text:
catores, ut per poenitentiam corrigantur; vocat justos, ut magis magisque justificentur. Quamvis et ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii, non erubescunt profiteri quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est non elatos, sed humiles, non de sua justitia inflatos, sed ei, qui justificat impium, devota mente substratos. Nam et tales, ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
oppressos a diabolo.⁊ quotiens tem¬
plum intrauit. magis inibi lan
guentes curare. erudire nescios. con¬
tumaces redarguere. uł etiam foras
deturbare. qͣm uictimas studuit
offerre: liquet utiq quia uolũtatiꝰ
diuine quam ꝓph̾a monebat uissa
ꝑfecit. miscłie scilicet opus exeq̃n¬
do ⁊ ñ sacrificium celebrando. Ih̾e eti .iii.¬
am reprehensorib suis quare cũ
publicanis ⁊ pecatorib mancluca¬
ret. rationem reddere ñ despexit:
ut uel sic eos a suꝑuacua murmu¬
ratione cohiberet. atq acd sequenda
pietatis sue dona ꝓuocaret. Non enĩ
s peccatores. Iocirco igitur dñs pecra¬
toꝵ conuuia frequentabat. ut inui

Expanded text:
oppressos a diabolo, et quoties temoppressos a diabolo, et quoties templum inguentes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia fre
Abbreviated transcription (Latin):
git. euntes aũ discite quid ẽ miseri¬
cordiam uolo ⁊ ñ sacrificium: eisdẽ
phariseis de falsa iusticia tum̃tib.
etiam consilium correctionis oftẽdit.
conquirant.⁊ ñ contemptis paupe¬
rum necessitatib. ꝑ oblationem se
sacrificioꝵ deum placare confidant.
proposuit aũ eis testimonium de
ꝓph̃a. ⁊ hoc illos euntes discere ussit:
euntes uidelicet a temeritate stulte
uituꝑationis ad diligentiorẽ scrip¬
ture sc̃e melitationem. ut qui eũ
peccatores suscipientem contra scrip¬
turaꝵ decreta facere calumpniaban¬
tur: ip̃i se potius incelligerent que
ẽẽnt dei precepta nescisse. uł agnita
ñ fecisse. Qui enim coticdianis ĩ tem¬
plo oblationib instantes. nulla delin¬
quentib compassione miserebantur:.
patet profecto quia contra sermonem
ꝓpheticum sacrificium potius qͣm
misericordiam querebant. At uero
dñs qui sicut scriptum est ꝑtransi¬
uit in bñfaciendo ⁊ sanando omnes

Expanded text:
git: Euntes autem discite quid est: Miserigit: Euntes autem discite quid est: Misericordiam volo, et non sacrificium? Iisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit. conquirant, et, non contemptis pauperum necessitatibus, per oblationem se sacrificiorum Dominum placare confidant. Proposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit: euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius quam misericordiam quaerebant. At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ena nec sua saltem corda nouerant.
.ii. Dñs qui nouit occulta cordis. qui
uenit querere ⁊ saluum facere qd̃
ꝑierat. ⁊ eos quos iam penitentes
susceꝑat amplius iu fide confortat.
et eos quos adhuc superbos tolerat
et impios: ad humilitatis ac pietatis¬
gr̃am prouocat. Nam sequitur in¬
matheo. Non est ualentib opus me¬
dicus s male habentib. In eo quod
malehabentib medicum se adue¬
nisse testatur. auget spem obtinen¬
de sanitatis ⁊ uite: eis qui de pec¬
catoꝵ suoꝵ languore turbati. sal¬
uatoris ac uiuificatoris magiste¬
rium iam sequi ceperant. In eo aũ
qd̃ ualentib ñ opus eẽ medico di¬
cit. illoꝵ temeritatem redarguir:
qui de sua iusticia p̾sumentes gr̃e
celestis auxilium querere detrecta-¬
bant. Quis namq iustus ẽẽ pote¬
rat. ut cdiuina opitulatione ñ ege¬
at. cum ille quo in natis mulieꝵ
maior nemo est. de se ioh̾es aꝑtissi¬
me dicat: ñ potest homo accipere a¬

Expanded text:
ena, nec sua saltem corda noverant. ena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poenitentes susceperat, amplius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis gratiam ac pietatis provocat; nam sequiturt: Non est opus valentibus medico, sed male habentibus. In eo etenim quod male habentibus medicum se advenisse testatur, auget spem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit, illorum temeritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se acciper
Abbreviated transcription (Latin):
quia in cordib electoꝵ ꝑ amoris sui
gr̃am inhabitat: ut et ea semꝑ luce
sue presentie reficiat. quatinus
ad suꝑna desideria magis magis¬
q proficiant: ⁊ studiis eoꝵ celestib
quasi gratissimis clapib ip̃e pasca¬
tur. Ait matheus. Et uidentes pha¬
risei. dicebant discipulis eius. Qua¬
re cum publicanis ⁊ peccatoribais
manctucat magister ur : Suplici¬
engo errore tenebantur pharisei.
cum magistro ueritatis de suscep¬
tione pescatoꝵ detrahebant: quia
et se ustos Arbitra bantur. qui
superbie fastu a iusticia longe di¬
scesserant: ⁊ eos criminabantur in¬
iustos. qui resipiscendo a peccatis
ñ parum iam iusticie ꝓpinquabãt.
eeminisse nolebant quia mathe.¬
us sicut lucas scribit. relictis om̃i¬
b que gerebat secutus est eum: s
et alii publicani ac peccatores eo ani¬
mo cum illo discumbebant. quo il¬
li deinceps aclherere disponebant.
Errabant ergo pharisei. qui nec ali¬

Expanded text:
quia in cordibus electorum per amoris sui quia in cordibus electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequitur: Et videntes Pharisaei, dicebant discipulis ejus: Quare cmanducat magister vester? Duplici errore tenebantur Pharisaei cum magistro veritatis de susceptione peccatorum derogabant: quia et se justos arbitrabantur, qui superbiae fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis, non parum jam justitiae propinquabant. eminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec ali
Abbreviated transcription (Latin):
otanclum est quod lucas
hec referens. clicit quia dñs in do-¬
mo eiusdem mathei cũ publicanis
liscubuerit: et quia ip̃e conuiui¬
um illi magnum parauerat. Qui
quidem matheus quantum ad
generale iudicium respicit. congru¬
am beneficiis celestib uicẽ repen-¬
dit: ut a quo ꝑhennia bona spe¬
rabat. illi bona temporalia cõmo¬
daret: eum q corporalib epulis
reficeret. quo donante ip̃e gustũ
sp̃ualis acceꝑat su auitatis Porro
in domo pectoris sui per fidem
ac dilectionem parauit. ip̃o atte¬
stante qui ait. Ecce ego sto ad osti¬
um. ⁊ pulso. Si quis audierit
uocem meam ⁊ aꝑuerit iatiuam.
intrabo ad illum: ⁊ cenabo cũ illo
⁊ ip̃e mecum. Stat quippe ad ostiũ
dñs ⁊ pulsat. cum memoriam sue
uoluntatis uł ꝑ os locentis hoĩs
uel ꝑ suam intus inspirationem:
nr̃o corcli infundit. audita autẽ
uoce eius. ianiiam ut recipiatur
aꝑimus: quando illius siue secretis
oꝑam damus. Intrat uero ⁊ ille
nobiscum ut nos cum illo cenemꝰ.

Expanded text:
otandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem repdit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro in domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius sive secretis imus operam damus. Intrat vero, ut et ille nobiscum, et nos cum illo coenemus,
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo dñs dixerit ñ se uenisse ad
iustos. s magis ad peccatores uo-¬
candos: cum cunctis legentib con¬
stet. quod etiam illos quos scd̃m
mosayce legis instituta iustos in¬
uenit: ad euuangelice ꝑfectionis cul-¬
men plurimos uocauit. Si enĩ solos
qͣm nathanael discipulatus illius
consors existeret: quem ad se primo
uenientem tanta laude clignum pu¬
tanit ut liceret. Ecce uere israelita in
quo dolus ñ est. Si ñ iustos uocaret.
petrum ⁊ andream in apłatus arce
ñ haberet. Qui quanto amore iusti¬
cie flagrauerint docuerunt. cant ad
testimonium precursoris continuo
dñm uiclere ⁊ audire gauisi sunt.
Quomodo ergo ñ uenit uocare iustoᷤᷤ
s peccatores. nisi quia lucas hec refe¬
rens apertius dicit: ñ ueni uocare
iustos s peccatores in penitentiam.
Omnes namq electos ad regnum ce¬
leste dñs uocat. s illos solum ad pe-¬
nitentiam uocat: quos peccatis gra¬
uiorib inuolutos inuenit. Quos
ñ eos ad penitentiam preterite cõ

Expanded text:
quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, eum cunctis legentibus palam constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit ad evangelicae praedicationis culmen plurimos vocavit. Si enim solos quam Nathanael discipulatus illius consors existeret: quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet: qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt, cum ad testimonium praecursoris continuo Deum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo venit vocare non justos, sed peccatores, nisi quia sicut Lucas haec referens apertius dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Omnes namque electos ad regnum coeleste Deus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos non eos ad poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
liũ disciplinarum artib. Ad que
pͥmia uoceris intellige. misericor¬
dem te miscd̾ia iuistum uult esse
iusticia. ut in creatura ireator ap¬
parrat. ⁊ in seprlchro cordis hu¬
mani per lineas unitationis ex¬
pressa dei ymago resplendeat.

Expanded text:
lium disciplinarum artibus ad quae praemia voceris intellige. Misericordem te misericordia, justum vult te esse justitia, ut in creatura sua Creator appareat, et in speculo cordis humani per lineas imitationis expressa Dei imago resplendeat.
Abbreviated transcription (Latin):
eati qͥ esuriũt ⁊ sitiũt iusti¬
tiam qm̃ ip̃i saturabunt᷑. Nichil
hec esuritõ corporeum nich hec ex¬
petit sitis terrenum. s iusticie bo¬
no desiderat saturari. ⁊ in oĩum oc¬
cultoꝵ introducta secretũ ip̃o dño

Expanded text:
eati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ens querebat qui manum cdaret. Iunc
proconsul cum uidisset factũ crediclit.
admirans suꝑ doctrina dei. Et cum a
papho nauigassent paulus ⁊ qui cũ
eo erant. uenerunt pergen pamphi¬
lie.Iohannes aũ discedens ab eis. re¬
uersus est iherosolimam. Paulus
uero ⁊ barnabas ꝑtranseuntes per¬
gen panphilie. uenerunt antiochi¬
am ꝑsiclie: et ingressi synagogam
Exeuntib autem illis. rogabant ut
sequenti sabbato loquerentur sibi
hec uerba. Cumq dimissa ẽẽt syna¬
goga. secuti sunt multi iudeoꝵ et ĩ
colentium aduenaꝵ paulum ⁊ bar¬
naban. Qui loquentes ad eos. suade¬
bant eis ut ꝑmanerent in gratia dei.
sequenti uero sabbato. pene uniuer¬
sa ciuitas conuenit audire uerbum
dñi. Uidentes autem turbas iudei
repleti sunt zelo. ⁊ contradicebant
hiis que a paulo et barnaba dice¬
bantur blasphemantes. Tunc con

Expanded text:
ens quaerebat qui ei manum daret. Tunc ens quaerebat qui ei manum daret. Tunc proconsul cum vidisset factum, credidit admirans super doctrina Domini. Et cum a Papho navigassent Paulus et qui cum o erant, venerunt Pergen Pamphyliae. Joannes autem discedens ab eis, reversus est Jerosolymam. Illi vero pertranseuntes Pergen, venerunt Antiochiam Pisidiae: et ingressi synagogam exeuntibus autem illis rogabant ut sequenti sabbato loquerentur sibi verba haec cumque dimissa esset synagoga secuti sunt multi Iudaeorum et colentium advenarum Paulum et Barnaban qui loquentes suadebant eis ut permanerent in gratia Dei sequenti vero sabbato paene universa civitas convenit audire verbum Domini videntes autem turbas Iudaei repleti sunt zelo et contradicebant his quae a Paulo dicebantur blasphemantes tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Barnabas aũ et paulus reuersi sunt
ab iherosolimis. expleto om̃i ministe¬
rio: assumpto et iohanne qui cogno¬
minatus est marcus. Erant autem ĩ
ecclesia que erat antiochie prophete ⁊
doctores. in quib barnabas ⁊ symon
qui uocabatur niger.⁊ lutius cyrenen¬
sis: et manaen qui erat herodis tetrar¬
che collactaneus.⁊ paulus. Ministran¬
tib aũ illis dño ⁊ ieiunantib. dixit
naban: in opus quo assumpsi eos.
Tunc ieiunantes ⁊ orantes. imponen¬
tes q eiꝰ manus: dimiserunt eos. Et ip̃i
quidem dimissi a sp̃u scõ. abierunt
quendam magum pseudo ꝓphetam
erat cum proconsule sergio paulo ui¬
naba ⁊ paulo. desiderabat audire uer¬
bum dei. Resistebat aũ illis elimas
magus. sic enim interpretatur nom̃
eius: querens auertere proconsulem
nis iusticie dei. ñ desinis subuertere
uias dñi rectas. Et nũc ecce manus
dñi suꝑ te: et eris cetus. ñ uidens so
lem usq ad tempus. Et confestim ce¬
cidit in eum caligo et tenebre. ⁊ circiu¬

Expanded text:
Barnabas autem et Saulus reversi sunt ab Hierosolymis expleto ministerio adsumpto Iohanne qui cognominatus est Marcus erant autem in ecclesia quae erat Antiochiae prophetae et doctores in quibus Barnabas et Symeon qui vocabatur Niger et Lucius Cyrenensis et Manaen qui erat Herodis tetrarchae conlactaneus et Saulus ministrantibus autem illis Domino et ieiunantibus dixit Saulum in opus quod adsumpsi eos tunc ieiunantes et orantes inponentesque eis manus dimiserunt illos et ipsi quidem missi ab Spiritu Sancto abieruntquemdam virum pseudoprophetam erat cum proconsule sergio Paullo vinabam et Saulum, quaerebat audire verbum Dei. Resistebat autem illi Etaemus magus sic enim interpretatur nomen eius quaerens avertere proconsulem nis iustitiae non desinis subvertere vias Domini rectas et nunc ecce manus Domini super te et eris caecus lem usque ad tempus. Et confestim cecidit in eum caligo, et tenebrae, et circui