comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
occultabat᷑ occulte ꝑtinentes: sic et nc̃
in sacramento noui testam̃ti qđ iam reue¬
latũ .ẽ pleriq uiuunt animales. Qui ꝓficeit
ñ tiolunt ao ꝑcipienda quȩ st̃ sp̃s dei
qͦ eos hortat᷑ sermo apłicus : aduetus tes¬
tam̃tũ ꝑtinebt̃.Si aut̃ ꝓficiud : et anteqͣm
capiant. ipso ꝓfectu & accessu ad norũꝑti¬
nent. Et si priusquam sp̃ituales fiant ex
hac uita rapiantur : custoditi ꝑsacram̃ti sanc¬
titatem in t̾ra uiuentium cõmputabunt᷑
ubi. ẽ spes nr̃a et portio dñs. Nec inuenio
quid uerius intelligatur in eo qđ scriptũ
ẽ imꝑfectum meũ uider̃ ođi tui: qͣndo
quidem seqͥtur. et in libr tuo om̃s scribent᷑¬
¶Duis aut̃ carnalis et animalis ho¬
mo non ꝑfantasmata sui cordis euagetur:
et confatuat sibi dm̃ qualis ei ꝓsuo carnali
sensu placuerit. atq ita credat tantũ longe
rissimã qͥppe sententiam dix̃ apłs: plenus
lumine ueritatis. Animał in qͥt homo:

Expanded text:
occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent et, si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium computantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quando quidem sequitur: et in libro tuo omnes scribentuis autem carnalis et animalis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita credat tantum longe rissimam quippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: animalis, inquit, homo
Abbreviated transcription (Latin):
ritualia figurantur: sed animalis homo ñ
ꝑcipit quȩ st̃ sp̃s dĩ. Quocũq gͦ tẽpdre tales
homines eẽ coeper̃ in hac uita iam diuinis
ꝓscłorum distributione sacram̃tis imbuti.¬
si ad buc tam̃ carnalit̃ sapiant. et carnalia de
deo siue in hac uita siue pꝰ hanc uitam speai
pts dei. etiam in istius uitȩ pegrinatione
antiqͣ res est: in aliis hoinib habens anima¬
lem portionem: in aliis aut̃ sp̃itualem. Ad
ammales ꝑtinet uetꝰ testam̃tũ : ad sp̃ituales
nouũ. Sed primis temporibus utrũq occultũ
fuit: ab adam usq ad morsen. Amorse
aut̃ manifestatũ. ẽ uetus: et in eo ipso occul¬
tabatur nouu̾: qr occulte signi ficcibatur.
Postea uͦ. quam in carne uenit reuelatũ ẽ
nouũ : ueteris aut̃ sac ram̃ta cessarunt. Sed
c̃cupiscentiȩ tales ñ cessauer̃ In illis enim
tis ueteris testam̃ti uiuebant qͥdam spiri¬
tuales. ad nouũ scilicet testam̃tũ qđ tñc

Expanded text:
ritalia figurantur, sed animalis homo non ritalia figurantur, sed animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei. Quocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent  est populus dei etiam in istius uitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit reuelatum est nouum. ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim ntis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc
Abbreviated transcription (Latin):
entiam loquim᷑ int̃ ꝑfectos. Nondũ ca¬
piuqͭ istam sapientiam carnales Ñ potiu
uob loqui quasi spĩtualibus: Eea eriasi
Iccrnalib.
Ergo cũ spĩtuales sp̃itua libus locunt᷑: dies diei
eructat uerbũ. Cũ uerd & ipsi carnales non
tacent fidem crucifixi xp̃i quã posit cape par¬
ui: nox nocti annuntiat scientiam Tuus ẽ dies:
et tua ẽ nox. Ad te ꝑtinea spirituales ad te
ptinea carnales. Illos illustras in commuta¬
bili sapientia et ueritate illos consolari
carnis manifestatione. tanquam luna conso¬
nipsa sorte motalitatis ñe ex qͦ deadam
nascimur . ñ ẽ prius quod spirituale sed
qđ animale : post ea sp̃ituale. Ex ipso autem
animali sensu qͦ homo animalis non ꝓcipit
quȩ st̃ sp̃s dĩ : om̃s dissensiones et scismata
generant᷑ In qͦ sensu ꝑseuerantes. apłs dicre
aduetustatem ꝑtinere id .ẽ ad terrenoꝵ
ꝓmissorũ cupiditatem. In quib qͥdem spi¬

Expanded text:
entiam loquimur inter perfectos . Nondum caentiam loquimur inter perfectos . Nondum capiunt istam sapientiam carnales: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ergo cum spirituales spiritualibus loquuntur, Dies diei eructat verbum: cum vero et ipsi carnales non tacent fidem crucifixi Christi, quam possunt capere parvi, Nox nocti annuntiat scientiam . Tuus est dies, et tua est nox. Ad te pertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consolaris carnis manifestatione, tanquam luna conson ipsa sorte mortalitatis nostrae, ex quo de Adam nascimur, non est prius quod spiritale, sed quod animale, postea quod spiritale. ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt spiritus dei, omnes dissensiones et his schismata generantur. in quo sensu perseuerantes apostolus dicit amentum pertinere id est ad terrenorum promissorum cupiditatem, in quibus quidem spi
Abbreviated transcription (Latin):
uł infirmitate confingua tanqͣm in alio
loco patrem. in alio filiũ ante patrem
stantem et ꝓnob idgantẽ. spacia sua
quȩque amborũ occupantibus molib :
et uerbum ad eũ cuius. ẽ uerbum facere
uerba pronob̵ int̃uallo int̾posito int̃
os loqͥcatis et auriculas audiecitis: &alia
talia quȩ sibi animales idemq carna¬
les in cordib fabricant᷑ luicqͥd enim
tale sp̃itualib de dõ cogitantibus ex cor¬
porum consuetudine occurrit:
negando atq respuendo tanqͣm impor¬
tunas muscas ab interioribus ocuł abiguas :
et sinceritati eiꝰ lucis ad quiescunt: qua
teste ac uidice has ipsas imagines corpo¬
rum suis int̃nis aspectibus irruentes
falsas omnino eẽ conuidicunit
uus ẽ dies iui st̃ isti : Spituales. Et
tua .ẽ. nox. Qui st̃ isti: Carnales. Tuus
est dies: et tua.ẽ nox. loqͣntur spĩtuales
spitualia: spiritualib. Dictũ . ẽ. enim. Spi¬
ritualibus spiritualia cõparantes:Sapi-¬

Expanded text:
vel infirmitate confingunt tanquam in alio vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincuntuus est dies. Qui sunt isti? Spirituales. Et tua est nox. Qui sunt isti? Carnales, Tuus est dies; et tua est nox. Loquantur spirituales spiritualia spiritualibus; dictum est enim: Spiritualibus spiritualia comparantes, sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliud quã corpꝰ cogitare ñ possit. Quã¬
libet amplissimũ uł imm̃suĩ quã libet¬
lucidum acspeciosum: corpus tam̃. Idõ pro¬
uerbia illi suq̃ quaȩcũq dicta sapientiȩ. de
in corporea immutabiliq substantia: non
qͦd ea tanquã ꝓuerbia deputat: sed quia
sic cogitat. quomodo qͥ pro uerbia solenit
audiĩt neq intelligere. Cũ uͦ spiritualos
coeꝑit omnia diuĩdicare ipse autem a
nemine diiudicari: etiam si in hac uita
ad huc uelut ꝑspeculũ & ex parte: ꝑspi¬
cit tam̃ non ullo corporis sensu. non ulla
imaginaria cogitatione quȩ capit aut
fingit qualescunq similitudines corporũ:
sed m̃tis certissima intelligentia dm̃ non
corpꝰ. eẽ sed sp̃m: ita palam dẽ patre annunti¬
ante filio : ut eusdem substantiȩ conspici¬
atur et ipse qͥ annuntiat. Inc in eiꝰ nomine
petua qͥ petunt: qr in sono eiꝰ nominis non
aliud quam res. ẽ ipsa quae hoc nominie
uocat᷑ ita telliguns. Nec animi uanitate

Expanded text:
ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, qualucidum ac speciosum corpus. Tamen ideo proverbia illi sunt quaecunque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia: non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire, neque intelligere. Cum vero spiritalis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte perspicit, tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione, qua capit aut fingit qualescunque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus esse, sed spiritum: ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse qui annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt; quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate
Abbreviated transcription (Latin):
lem colo : idõ dix̃. coluer̃ potiꝰ creatu¬
ram quam creatori Sed uetibi si¬
amaueris condita: et deserueris con
ẽ ille pulchrior qͥ ista formauit In¬
tendat karitas ur̃a : ne subrepat uob
satanas. dicens qđ solet dicere Bene nob̾
sit increaturti dĩ quare illam fecit deus ::
nis̃ ut bene nobis sit Et in ebriant᷑
et ꝑeunt: & obliuiscunt᷑ creatorem suũ.
dũ non tẽꝑant̾ sed cupide utuntur cre¬
atis: ereator contẽpnit᷑. De talib dicit
dinẽ : sed appybare & laudare ut
ames creatorem. Ergo dedit ÷ ds̃ ista om̃a
Ama illũ qͥ fecit : plus ẽ qd t uult dare:
id ẽ se ipsum qui ista fecit
redimꝰ etiam qđ sedee xp̃c addextẽ¬
ram pr̃is. Nec idõ tam̃ quasi humana
forma circũ scriptũ eẽ dm̃ patrem ar¬
bitrandũ ẽ ut de illo cogitantib dextrũ¬

Expanded text:
lem colo, ideo dixit: Coluerunt potius creatulem colo, ideo dixit: Coluerunt potius creaturam quam Creatorem. Sed amaveris condita et deserueris condest ille pulchrior qui ista formavit. Intendat charitas vestra. Ne surrepat vobis Satanas, dicens, quae solet dicere. Bene nobis sit in creatura Dei. Quare illam fecit Deus, nisi ut bene nobis sit? et inebriantur, et pereunt, et obliviscuntur creatorem suum, dum non temperanter sed cupiditate utuntur creatis, et creator contemnitur. De talibus dicitdinem, sed approbare et laudare ut ames creatorem. Ergo dedit tibi Deus ista omnia, ama illum qui fecit. Plus est quod tibi vult dare, id est seipsum qui ista fecit. redimus etiam, quod sedet ad dexteram patris. nec ideo tamen quasi humana forma circumscriptum esse deum patrem arbitrandum est, ut de illo cogitantibus dextru
Abbreviated transcription (Latin):
corpora sua in semet ipsis. Hȩc mala eoꝵ
ex impietate suꝑbiȩ st̃. Ista uͦ. peccata qe
de suꝑbia st̃ : ñ solũ peccata: sed etiam
supplicia st̃. Cũ enim dic̃. tradidit illos
ds̃ iam de uindicta.ẽ. cuiꝰdam peccati ut
haec faciant: Qui cõmutauer̃ ueritatẽ dĩ
inm̃ dacium. Quid ẽ cõmutauer̃ uerita¬
tem dĩ in m̃daciũ : In similitudinem
scilicet imaginis corruptibił hõis. et
uolucrum et qͣdrupedũ. & serpentium
Et ne qͥsquã eoꝵ diceret. ñ simula chra
colo. sed qđ significant simulachra : sub¬
iecit statim. Et coluer̃ et seruier̃ creature
potiꝰ ꝗ creatori. Intelligite prudenter
Aut simulachrũ enĩ colunt: aut creatu¬
ram. Iui simula chrum colit: conũtit
ueritatem dĩ in m̃datium. Nam mare
ueritas. ẽ: neptunus aut̃ m̃daciũ factũ
ab homine: conũsa ueritate dĩ in m̃da¬
Homo aut̃ simulacrum solis faciendo: con¬
uertit ueritatem dĩ in m̃dacium. ded
ne dicant ñ colo simulachrum. sed so¬

Expanded text:
semetipsis. » Haec mala eorum, ex impietate superbiae sunt. Ista vero peccata quia de superbia, non solum peccata, sed etiam supplicia sunt. Cum enim dicit, Tradidit illos Deus, jam de vindicta est cujusdam peccati, ut haec faciant. « Qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium. » Quid est, « commutaverunt veritatem Dei in mendacium? In similitudinem » scilicet « imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium. » Et ne quisquam eorum diceret, Non simulacrum colo, sed quod significant simulacra; subjecit statim, Et coluerunt, et servierunt creaturae potius quam Creatori . Intelligite prudenter. Aut simulacrum enim colunt, aut creaturam. Qui simulacrum colit, convertit veritatem Dei in mendacium. Nam mare veritas est; Neptunus autem, mendacium factum ab homine, conversa veritate Dei in mendahomo autem simulacrum solis faciendo convertit veritatem Dei in mendacium. Sed ne dicant, non colo simulacrum, sed so
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ Ipsa ẽ dilectio : ab omni mundana
dilectione discreta. Quã distinguendo
Addidit dñs. sic̃ dilexi uos. Quid enim
nisi dm̃ dilexit in nob: Ñ qđ habebamꝰ:
sed ut hab̃emꝰ: ut ꝑducat nos ubi sit d̃s¬
om̃a in omnibus. Sic etiã medieꝰ recte dr̃
egros diligere &quid in eis diligat: ni¬
nĩ salutem quã cupit utiq reuocare:
non morbũ quẽ uenit expellere Sicgͦ
& nos inuicẽ diligamꝰ : ut qͣntũ possumꝰ
inrucem ad habendũ in nob̾ dm̃ cura
dilectionis attrahamꝰ. Hanc dilectionẽ
donat nob̵ ipse qui ait. sic̃ dilexi uos
ut & uos diligatis inuicẽ Ad hoc gͦ nos

Expanded text:
Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo addidit Dominus, sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis? Non quod habebamus, sed ut haberemus: ut perducat nos, siomnia in omnibus ? Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut, quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo n
Abbreviated transcription (Latin):
urgͦ ñ dicimꝰ qui hanc uirtutem
habet hab̾e om̃s: cũ plenitudo le¬
gis sit caritas : An qͣnto magis. ẽ in homi¬
ne : tanto magis ẽ uirtute p̃ditus:
qͣnto aut̃ minus tanto minus in est
uirtus qr ipsa ẽ uirtus: Et qͣnto minꝰ
in.ẽ uirtus: tanto magis ẽ uitiũ. Ubi
illa plena et ꝑfecta fuerit: nichil ex
uitio remanebit. Nolite itaq pu
dare fr̃s mei in hoc quod ait dr̃is man¬
datũ nouũ douob̾ ut uos inuicem dili¬
gatis. illud maius p̃t̃ missũ eẽ mandatũ.
quo p̃cipitur ut diligamꝰ dñm dm̃ nr̃m
rudetur dictũ. ut diligatis inuicem :
uelut hoc ad illud alterũ ꝑtineat qͦ
dictũ. ẽ diliges ꝓximũ tuũ tanquam
te ipsũ. In his enĩ duob p̃ceptis inqͥt:
tota lex pendet & propħȩ Sed bene
intelligentib utrumq inuenit᷑ in sin¬
gulis. Nam et qui diligit dm̃: ñ potest¬
eum contempnere p̃cĩpientem ut di¬
ligat proximũ. Et qui sc̃ȩ ac sp̃ualit̃
diligit ꝓximũ : quid in eo diligit nisi

Expanded text:
rgo non dicimus, qui hanc uirtutem habet, habere omnes, cum plenitudo legis sit caritas ? an quanto magis est in homine, tanto magis est uirtute praeditus, quanto autem minus, tanto minus inest uirtus, quia ipsa est uirtus, et quanto minus inest uirtus, tanto magis est uitium? ubi ergo illa plena et perfecta fuerit, nihil ex uitio remanebit. Proinde mihi uare in hoc quod ait Dominus, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis, illud majus praetermissum esse mandatum, quo praecipitur ut diligamus Dominum Deum videtur dictum, ut diligatis invicem, velut hoc ad illud alterum non pertineat, quo dictum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his enim duobus praeceptis, inquit, tota Lex pendet, et Prophetae . Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis. Nam et qui diligit Deum, non eum potest contemnere praecipientem ut diligat proximum; et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi
Abbreviated transcription (Latin):
in manifestatione donauit: qua sola caritate
iustitia legis posset impleri: Propt̃ea dix̃ nori
ueni legem soluere sed ad implert. Hoc est
nouũ testam̃tũ : qđ huic lectioni hereditas
regni cȩloꝵ ꝓmittt᷑ : qđ infiguris ueteris
tẽstam̃ti ꝓteporũ distributione tegebat᷑ VNde
idem dicit: Mandatũ nouũ do uob̵ ut uos
inuicem diligatis  ȩc ẽ aut̃ uera dilectio¬
ut in herentes ueritati iuste uiuamꝰ et iõo
contem namꝰ om̃a mortalia p̃amore hominum
qͦ eos uolumꝰ iuste uiuere ita eñi et mori ꝓfrib

Expanded text:
in manifestatione donauit, qua sola caritate in manifestatione donauit, qua sola caritate iustitia legis posset inpleri, propterea dixit: non ueni legem soluere sed adinplere. hoc est nouum testamentum, quo huic dilectioni hereditas regni caelorum promittitur, quod in figuris ueteris testamenti pro temporum distributione tegebatur. unde item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis. Itaque uel ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
micitiarũ malũ H gͦ sic impendit᷑ caritas ut
pecunia. Excepto enim qđ illa impendendo
minuit᷑ haec auget᷑ etiam illo int̃ se differ̃
Qđ pecuniã cui dederimꝰ. tnc̃ ei beniuolentiores
erimꝰ: si reciꝑe ñ quęramꝰ. N aut̃ potest ẽẽ. ue¬
rus caritatis impensor: nisi fuerit benignꝰ
ex actor: qm̃ pecunia cũ recipit᷑ accedit quidat᷑.
sed yecedit a qͦdat᷑ : Caritas uͦ ñ solũ apđ urescit
qui hanc ab eo quem diligit exigit etiã si ñ recipre:
sed etiam ille a quo eam recipit. tñc incipit
hab̾e cũ reddit. Pro inde dñe fr̃. mutuam ⁊ͥ
caritatem libens reddo : gaudensq recipio.
Quã recipio ad huc repeto: quam reddo ad huc
debeo. Vnũ enim magistrũ apđ quem condis
bemꝰ. p̃cipientẽ atq dicentem. Nemini qͥcͥquam
debeatis: nisi ut inuicem diligatis Qui¬
bꝑatur. Unde itẽ dic̃. Qui enĩ diligit al¬
iterũ : legem impleuit. Istam caritatem. qr

Expanded text:
micitiarum malum. Non ergo sic inpenditur caritas ut micitiarum malum. Non ergo sic inpenditur caritas ut pecunia. excepto eniiu. quod illa inpendendo minuitur, haec augetur. etiam illo inter se differunt, quod pecuniam cui dederimus, tunc ei beniuolentiores erimus, si recipere non quaeramus, non autem potest esse uerus caritatis inpensor, nisi fuerit benignus exactor, quoniam pecunia cum recipitur, accedit, cui datur, sed recedit. a quo datur, caritas uero non solum apud eum crescit. qui hanc ab eo, quem diligit, exigit, etiamsi non recipit, sed etiam ille, a quo eam recipit, tunc incipit habere, cum reddit. proinde, domine frater, mutuam tibi caritatem libens reddo gaudensque recipio; quam recipio, adhuc repeto, quam reddo, adhuc debeo. unum enim magistrum, apud quem condiscbemus praecipientem ac dicentem: Nemini quicquam debeatis, nisi ut inuicem diligatis. CXCoperatur. unde item dicit: qui enim diligit alterum, legem inpleuit. istam caritatem quia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽp̃lebetur. Sc̃ĩtati tuȩ salutationẽ debitã¬
cle reddo: sẽꝑ aut̃ debeo caritatẽ Qux sola
etiã reddita : sẽꝑ detinet debitorem. Reddit᷑
enim cũ impenditur. Debetur aut̃ etiam si
reddita fuerit: qr nullũ ẽ tempꝰ: quando
impendenda iam non sit Nec cũ reddit᷑
amittitur: sed potiꝰ yddendo multiplicat᷑ Nabendo
enim reddit᷑: ñ carendo. Et cũ reddi ñ possit nisi ha¬
beatur : nec hab̃i potest nisi reddat᷑ : immo etiam
cũ reddit᷑ ab homine crescit in homine: & tanto
maior adquirit᷑: qͣnto pluribi redditur. Quomͦ
aut̃ negetur amicis: quȩ debetur etiam et ini¬
micis: Sed in imicis cauta rependit᷑ amicis se¬¬
cura rependit᷑ Agit tam̃ qͣntũ potest : ut ab his
etiã quibi smalis bona retribuit. id recipiat qđ
impendit. Optamꝰ quippe fieri amicũ : quem
ueracit̃ diligimꝰ inimicũ : qr ñ eũ diligimꝰ nisi
uelimꝰ bonũ. Qđ utiq ñerit : nisi amĩserit ini¬

Expanded text:
itati tuae salutationem debitam reddo. semper autem debeo caritatem, quae sola etiam reddita semper detinet debitorem. redditur enim, cum inpenditur; debetur autem, etiamsi reddita fuerit, quia nullum est tempus, quando inpendenda iam non sit. nec. cum redditur. amittitur, sed potius reddendo multiplicatur; habendo enim redditur, non carendo. et cum reddi non possit, nisi habeatur. nec haberi potest, nisi reddatur; immo etiam, cum redditur ab homine, crescit in homine et tanto maior adquiritur, quanto plurius redditur. quo modo autem negatur amicis. quae debetur et inimicis? sed inimicis cauta inpenditur, amicis secura rependitur. agit tamen, quantum potest, ut ab his etiam, quibus pro malis bona retribuet, id recipiat, quod inpendit. optamus quippe fieri amicum, quem ueraciter diligimus inimicum, quia non eum diligimus, nisi uelimus bonum; quod utique non erit, nisi amiserit ini
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui malũ agit. Idõq necessitate subditi
estote : Ñ solũ ꝓpt̃ iram : sed et ꝓpt̃ c̃scientiã
Idõ enim et tributa p̃statis. Ministri enim dĩ
st̃: in hoc ipsum ꝑseuerantes. Reddite om¬
nib debita: Cui tributũ tributũ : cui uec¬
tigal uectigal: cui timorem timorem : cu
honorem honorem. Nemini ꝗcqͣm debe

Expanded text:
qui male agit. ideoque necessitate subditi estote non solum propter iram sed et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis; ministri enim dei sunt in hoc ipsum perseuerantes. reddite omnibus debita; cui tributum, tributum, cui uectigal, uectigal, cui timorem. timorem, cui hono
Abbreviated transcription (Latin):
e uobis quidem dixisse apłm legimꝰ :
qu od ñ sine causa gladiũ geratis. et minis¬
tri dĩsitis: tundices in eos qui male aguNt.
Sed alia causa ẽ ꝓuinciȩ: alia causa ẽ. eccłȩ.
lllius tribilit̃ gerenda. ẽ ãdministratio:
huꝰ clem̃t̃ cõm̃ danda ẽ mansuetudo: Ne pas¬

Expanded text:
e uobis quidem dixisse apostolum legimus, e uobis quidem dixisse apostolum legimus, quod non sine causa gladium geratis et ministri dei sitis, uindices in eos, qui. male agunt. sed alia causa est prouinciae, alia est ecclesiae: illius terribiliter gerenda est administratio, huius clementer commendanda est mansuetudo. si a
Abbreviated transcription (Latin):
pliciã cũ dicet᷑ impus qͥ eiꝰ neqͥtiȩ consentiie
ꝑseuerauerint: ite in ignẽ xt̃num: quẽ p̃pa¬
rauit pat̃ m̃s diabolo & angłis eiꝰ Ulis aut̃
lcuidem ex illa. Quid gͦ ait aliqͥs. sc̃s lau¬
ñ sentiꝰ malũ fecerat. ut apotestate occidet᷑
Quom inuillo impletum ẽ. honũ fac. et
habebis laudem exilla  qͣndo faciendo
bonũ. tantos cruciatus meruit ex illa :¬
ex illa: hodie ñ honoraret᷑ : ñ a nobis
p̃dicaretur : ñ tanto p̃conio laudaretur
tates. Ergo si diceret. bonũ fac & laudabit
circũ aspexit: appendit: moderatꝰ. ẽ circũ¬
cidit. Discite quid audistis. Bonũ fac: & ha¬
bebis laudem ex illa :Si enim iusta ẽ. potes
tas. habebis laudem ex illa: etiam ipsa lau¬
dante Si aut̃ iniqua. ẽ: mortuus ꝓfide. pro
iustitia: ꝓueritate. habeb̾ laudem ex illa.
etiam illa seuiente Ex illa enĩ habebis:
ñ ipsa laudante : sed ipsa tͥ laudis occasio¬

Expanded text:
plicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consentire plicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consentire perseuerauerint: ite in ignem aeternum, quem parauit pater meus diabolo et angelis eius. Quia laudem meretur. Quid ergo, ait aliquis, sanctus Laurentius malum fecerat, ut a potestate occideretur? Quomodo in illo impletum est, Bonum fac, et habebis laudem ex illa, quando propter bonum tantos cruciatus meruit ex illex illa, hodie non honoraretur, non a nobis praedicaretur, non tanto praeconio laudaretur.tates. Ergo si diceret, Bonum fac, et laudabicircumspexit, appendit, moderatus est, circumcidit. Discite quod audistis: Bonum fac, et habebis lautas, habebit laudem ex illa in ipsa laudante. Si autem iniqua est, mortuus pro fide, pro justitia, pro veritate habebit laudem ex illa, in illum saeviente. Ex illa enim habebit, non ipsa laudante, sed ipsa tibi laudis occasio
Abbreviated transcription (Latin):
ille ñ sinebat. Quando ille ꝑmisit: ille po¬
tuit Ñ gͦ ille potuit : sed qui ꝑmisit. Ideo
diabolus abstulit: sed dñs dedit et dñs abs¬
tulit. Sic̃ dño placuit ita factũ. ẽ ñ sic̃ dia¬
bolo placuix. Quia etiã nocentiũ potes
tas ñ .ẽ nisi adõ: sic scriptũ ẽ loqͥente sa¬
Qui regnare fac̃ in qr hominem ypocritam ꝓpt̃
ꝑũsitatẽ pͦpłi. Et de popło isrł. dic̃ ds̃. Dedi
eis regem in ira mea: In iustũ enĩ ñ ẽ ut imꝓ¬
bis accipientib nocendi potestatẽ bonorum
patientia ꝓbet᷑ et maloꝵ iniqͥtas puniatur.
Nam ꝑpotestatẽ diabolo datam. et iob ꝓbatꝰẽ
ut iustus apparer&: et p&rus tẽptatꝰ ne
de se p̃sumeret: & paulus cola firatus rie
se extolleret : & iudas damnatꝰ ut se sus
om̃a iuste ip̃se ds̃ fecerit: ñ tam̃ ꝓ his iusti
ficatis sed pro iniqua nocendi uoluntate quȩ
ipsus diaboli fuit. ei reddet᷑ in fine sup¬

Expanded text:
ille non sinebat; quando ille permisit, ille poille non sinebat; quando ille permisit, ille potuit: non ergo ille potuit, sed qui permisit. Ideo diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, et Dominus abstulit: sicut Domino placuit, ita factum es. ; non, sicut diabolo tas non est nisi a deo, sic scriptum est loquente saqui regnare facit, inquit, hominem hypocritam propter peruersitatem populi. et de populo Israhel dicit deus: dedi eis regem in ira mea. iniustum enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam et Iob probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colaphizatus, ne se extolleret, et ludas damnatus, ut se suomnia iuste ipse deus fecerit, non tamen pro his iuste factis, sed pro iniqua nocendi uoluntate, quae ipsius diaboli fuit, ei reddetur in fine sup
Abbreviated transcription (Latin):
ordinata st̃ Cucendi enim uoluntas . po¬
dest eẽ a suo qq animo praua: Non est¬
tam autem potestas nisi adõ: Et hoc abdita
altaq iustitia : um̃ ñ ẽ iniqͥtas apđ dm̃.:.
alitia hominũ cupiditatem nocendi po
dat ñ hab& . N.ẽ enĩ potestas: nisi adõ. Defi¬
nitiua sententia apłi ẽ Ñ dixit ñ ẽ. cupidi¬
tas nisi adõ. Est enĩ mala cupiditas : quȩ ñ ẽ
adõ. Sed qr ipsa mala cupiditas nulli nocet
si ille ñ ꝑmittat: ñ ẽ inquit potestas nisi adõ
Unde ds̃ homo. stans ante hominem : ñ habes
in me inqͥt potestatem: nisi data tͥ fuisset
de suꝑ. Ille iudicabat: ille docebat. Cũ tudi¬
cabatur docebat: ut iudicaret qͦs docuerat.
Ñ hab̃es in qt in me potestatẽ: nisi data tibi¬
ẽ desuꝑ. Quid. ẽ hoc : Nomo tantũ ñ hab&
potestatẽ : nisi cũ acceꝑit desuꝑ. Quid ipse
diabolus ausus ẽ uł unam ouiculam tollere
uiro scõ iob nisi priꝰ diceret mitte manum
tuã : Noc ẽ da potestatem Ille uolebat: sed

Expanded text:
rmissus est. nocendi enim uoluntas potest esse a suo quoque animo praua; non est autem potestas nisi a deo et hoc abdita altaque iustitia, quoniam non est iniquitas apud deum.ittit: cupiditatem nocendi perdat, non habes, quia non est potestas nisi a Denitiva sententia Apostoli est. Non dixit, Non est cupiditas nisi a Deo. Est enim mala cupiditas, quae non est a Deo: sed quia ipsa mala cupiditas nulli nocet, si ille non permittat, Non est, inquit, potestas nisi a Deo. Unde Deus homo stans ante hominem, Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data fuisset tibi desuper . Ille judicabat, ille docebat: cum judicabatur, docebat, ut judicaret quos docuerat: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi esset data tibi desuper. Quid hoc? Homo tantum non habet potestatem, nisi cum acceperit desuper? Quid ipse diabolus, ausus est vel unam oviculam tollere viro sancto Job, nisi prius diceret, Mitte manum tuam, hoc est, da potestatem? Ille volebat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
resistit. Sed quid Si illud iubeat qđ ñ de¬
bes facere: hic sane contẽpne potestatem:
tim̃do potestatem. Ipsos humanarũ re¬
rum gradus aduertite. Si aliquid usse¬
rit curator: nonne faciendũ ẽ  Tam̃ si
cont᷑ ꝓconsulem iubeat: ñ utiq con¬
tempnis potestatem : sed eligis maiori
seruire. Nec hinc debet minor irasci
si maior p̃lata. ẽ Rursum si aliquid ipse¬
ꝓconsul iubeat. & aliud iubeat imꝑatori
nunqͥd dubitat᷑ illo contẽpto illi ẽẽ
seruiendũ : Ergo si aliud imꝑator et
aliud ds̃ : quid iudicatis: Maior potes
hennam minat᷑. Initiũ tibi assum̃ da
fides ẽ. tanꝗ scutũ: in qͦ possis om̃a ig¬
insidiat᷑ contra te potens : & molitur
contra te potens. Quid times hominẽ
homo : In dĩ sinu positus sta: de illius
sinu noli cađẽ. Quicquid ibi passus fu¬
eris : ad salutẽ ualebit ñ ad ꝑniciem.
Laniatus m̃bydrũ martyres ꝑtuler̃ ÷
et timent xp̃ĩani iniurias tẽporum
xp̃ianoꝵ: Qui tͥ facit iniuriam modo :

Expanded text:
resistit; sed quid, si illud jubeat, quod non debes facere, hic sane contempne potestatem, timendo potestatem. Ipsos humanarum dignitatum gradus adverte. Si aliquid jusserit procurator, nonne faciendum est? Tamen si contra proconsulem jubeat, non utique contempnis potestatem, sed eligis majori servire. Non hinc debet minor irasci si major praelata est. Rursum si aliquid pproconsul iubeat et aliud imperator, numquid dubitatur, illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator et aliud Deus, quid iudicatis? Solve hennam minatur. Hinc jam tibi assumenda est fides tua tanquam scutum, in quo possis omnia iginsidiatur contra te potens, et molitur contra te potens: homo in sinu Dei positus? Tu de illius sinu noli cadere: quidquid ibi passus fueris, ad salutem valebit, non ad perniciem. Laniatus membrorum martyres pertulerunt, et timent Christiani injurias temporum Christianorum? Qui tibi facit injuriam m
Abbreviated transcription (Latin):
udȩi. neq greciͣ non serui neq liberi:¬
s non masculi et feminȩ. In qͣntũ enĩ om̃s fi¬
deles st̃: om̃s unũ st̃ in xp̃o itũi. Et si hoc fa¬
cit fides ꝑ quã in hac uita iuste ambulatur:
quanto ꝑfectius atq cumulatiꝰ id species
ipsa factura ẽ cũ uidebimꝰ facie ad faciem :
ad huc mortuũ ẽ corpꝰ ꝓpt̃ peccatũ. dif¬
ferentia ista uł gentiũ uł conditionis. uł
sexus iam quidem ablata ẽ ab unita te fidei :
sed manet in conũsatione mortali : eiꝰq or¬
dinem in huiꝰ uitȩ itinere seruandũ eẽ.
et apłi p̃cipiunt : Qui etiã regulas salubri¬
mas tradunt. quẽ ad modũ secũ uiuant:
& ꝓdifferentia gentis. uidȩi & greci et ꝓdif¬
ferentia conditionis. dñi & serui. et ꝓdiffe¬
rentia sexus uiri & uxores : uł si qͣ talia cȩ¬
terci occurr̃ : & ipse pͥor dñs qͥait. reddite
cȩsari quȩ cȩsaris st̃ & dõ quȩ dĩ st̃ Alia¬

Expanded text:
Judaei, neque Graeci, non servi neque liberi, non masculi et feminae: in quantum enim omnes fideles sunt, omnes unum sunt in Christo Jesu. Et si hoc facit fides, per quam in hac vita juste ambulatur; quanto perfectius atque cumulatius id species ipsa factura est, cum videbimus facie ad faciem ? adhuc mortuum est corpus propter peccatum , differentia ista vel Gentium, vel conditionis, vel sexus, jam quidem ablata est ab unitate fidei, sed manet in conversatione mortali; ejusque ordinem in hujus vitae itinere servandum esse, et Apostoli praecipiunt, qui etiam regulas saluberrimas tradunt, quemadmodum secum vivant pro differentia gentis Judaei et Graeci; et pro differentia conditionis, domini et servi; et pro differentia sexus, viri et uxores, vel si qua talia caetera occurrunt: et ipse prior Dominus, qui ait, Reddite Caesari quae C
Abbreviated transcription (Latin):
anima ipsa cũ se refert ad dm̃. ut igne amo¬
ris eiꝰ accensa formam concupiscentiae secu¬
laris amittat: eiq tanꝗ in cõmutabili for¬
me subdita reformetur. hinc ei placens
qđ eius pulchritudine acceꝑit fit sacrificiũ:
Qđ idem apłs consequent̃ adiungens : &
nolite inquit conformari hiuc selo sed
reformamini in nouitate sensus uri ad
ꝓbandũ uos quaȩ sit uoluntas dĩ qđ bonĩ
et bene placitũ. & ꝑfectũ. Cũ igitur uera
sacrificia oꝑa sint mi scđiae. siue in nos ip
miseria lib̵em̃: ac ꝑ hoc ut beatisimꝰ quod
non fit nisi bono illo de qͦ dictũ. ẽ michi
aut̃ adherere dõ bonũ ẽ: ꝓfecto efficitur
ut tota ipsa redẽpta ciuitas. hoc ÷ c̃g̃gatio
societasq scõꝵ uniũsale sacrificiũ offerat᷑
dõ ꝑsac̃dotem magnũ. Qui etiam se ipsũ
obtulit in passione ꝓnob̾: ut tanti capi¬
tis corpꝰ essemꝰ : Sđm formam serui : banc
enim obtulit. in hac oblatꝰ ẽ Ruia scđm

Expanded text:
anima ipsa cum se refert ad Deum. ut igne amoanima ipsa cum se refert ad Deum. ut igne amoris eius accensa formam concupiscentiae saecularis amittat eique tamquam incommutabili formae subdita reformetur, hinc ei placens, quod ex eius pulchritudine acceperit, fit sacrificium! Quod idem apostolus consequenter adiungens: Et nolite, inquit, conformari huic saeculo; sed reformamini in nouitate mentis uestrae ad probandum uos quae sit uoluntas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum. Cum igitur uera sacrificia opera sint misericordiae siue in nos ipsmiseria liberemur ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sanctorum, uniuersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passione pro nobis, ut tanti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quia secundum
Abbreviated transcription (Latin):
siñ ꝓpt̃ dm̃ fit: ñ ẽ sacrificiũ. Et si enĩ ab hõe
fit ut offercur. itam̃ sacrificiũ resdiuina ẽ
ita ut hoc qͦq uoccibulo. id latini ueteres ap¬
pellauerint. Vnde & ipse homo dĩ nomine
consecratus et dõ uotus in qͣntũ mundo mo¬
ritur ut dõ uiuat: sacrificiũ ẽ Nã & hoc
ad miscđiam ꝑtinet : quã quisq in se ipsũ
fici Pptea scriptũ e auisgreno anime tus
placensdõ. Corpus etiam nr̃m cũ tẽꝑantia cas¬
tigamꝰ. Si hoc quẽ admodũ debemꝰ ꝓpt̃ dm̃ faci¬
mus ut ñ exhibeamꝰ m̃bra nr̃a arma iniqͥtatis
peccato. sed arma iustitiȩ dõ: sacrificiũ ẽ Ad
qđ ex hortans apłsait: Obsecio itaq fr̃s ꝑ¬
miscđiam dĩ. ut exhibeatis corpora ur̃a hos¬
tiam uiuentẽ. scãm. dõ placentẽ : rationa¬
bile obsequiũ ur̃m. Si ergo corpꝰ quo infe¬
riore tanqͣm famulo uł tanquam instrum̃to
utitur anima. cũ eiꝰ bonꝰ & rectus usus ad
dm̃ refertur sacrificiũ ẽ quanto magis

Expanded text:
acrificium. Etsi enim ab homine fit uel offertur, tamen sacrificium res diuina est, ita ut hoc quoque uocabulo id Latini ueteres appellauerint. Unde ipse homo Dei nomine consecratus et Deo deuotus, in quantum mundo moritur ut Deo uiuat, sacrificium est. Nam et hoc ad misericordiam pertinet, quam quisque in se ipsum facit. Propterea scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo. Corpus etiam nostrum cum temperantia castigamus, si hoc, quem ad modum debemus, propter Deum facimus, ut non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, sed arma iustitiae Deo, sacrificium est. Ad quod exhortans apostolus ait: Obsecro itaque i, ut exhibeatis corpora uestra hostiam uiuam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium uestrum. Si ergo corpus, quo inferiore tamquam famulo uel tamquam instrumento utitur anima, cum eius bonus et rectus usus ad Deum refertur, sacrificium est: quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtatẽ. etã paulus apłs. ñ tantũ iudicio fu¬
turo: uerũ etiam dep̃sentib urĩs secularib¬
potestatib t̾ruit: asserens et ipsas ad dis¬
pensationẽ diuinȩ ꝓuidentiȩ ꝑtinere. Omĩs
inqͥt anima potestatib sublimiorib sub¬
dita sit Nẽ enĩ potestas : nisi adõ Quaȩ
aut̃ st̃: a dõ ordinata st̃. Qua ꝓpt̾ qui resifat potes¬

Expanded text:
iniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de iudicio fuiniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de iudicio futuro uerum etiam de praesentibus uestris securibus terruit adserens et ipsas ad dispensationem diuinae prouidentiae pertinere. omnis, inquit, anima potestatibus sublimioribus subdita sit; non est enim potestas nisi a deo, quae autem sunt, a deo ordinatae s
Abbreviated transcription (Latin):
Tollat quicquid ꝑmanebit s potest.
Quid tulit potens nocens: Quid mag¬
nũ tulit: qđ fur qđ effractor Ut mul¬
tum seuuat: qđ latio. Si et ad ipsã
corpus occidendum ꝑmissus fuerit:
quid tollit nisi qđ latio : nonoraui:
cũ dixi latro. Nam qualiscũq latio :
homo.ẽ. Qđ febris : qđ scorpius : qđ
fungus malus. Ista tota potentia. seui¬
entiũ ẽ. facere qđ fungus Mandu cans
hões fungũ malũ : et moriunt᷑ Ecce
in qͣ fragilitate. ẽ uita humana Quã
qͣndoq relicturus es: noli pro ilia sic
pugnare : ut tu relinquaris hita nr̃a :
et głificari Contemni uenit: sed etiã¬
ca exaltari. Mori: sed etiã resurgere
Opus te t̾ret. mercedem uide Quare
uis ꝑuenire: delicatꝰ ad eam rem. ad¬
un et seueritas ur̃a: cuiꝰ ministerio quies adiu¬
uatur et nr̃a. Rod est & in t̾cessio nr̃a : cuiꝰ mini¬
sterio seueritas tẽꝑatur et ur̃a. Non uob dis¬
pliceat qđ rogamini a bonisqr nec uob dis¬
plicet qđ timemini amał. Nã hominum

Expanded text:
Tollat quidquid permanebit, si potest. Quid tulit potens nocens? quid magnum tulit? Quod fur, quod effractor; ut multum saeviat, quod latro. Si et ad ipsum corpus occidendum permissus fuerit, quid tollit nisi quod latro? Honoravi, cum dixi, Latro. Nam qualiscumque latro, homo est. Quod febris, quod scorpius, quod fungus malus. Ista tota potentia saevientium est, facere quod fungus. Manducant homines fungum malum, et moriuntur. Ecce in qua fragilitate est vita humana: quam quandoque relicturus es, noli pro illa sic pugnare, ut tu relinquaris. CAPUT XI. 1et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam resurgere. Opus te terret, mercedem vide. Quare vis pervenire delicatus ad eam rem, ago et seueritas uestra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ulla distantia. & alia in ordine uitȩ huius
tanqͣm inuia: ne nom̃ dñi et doctrina
blasphemet᷑ Et hoc ñ solũ ꝓpt̃ irã ut effu¬
giamꝰ offensionem hominũ. sed etiam ꝓpt̃
c̃scientiã : ut ñ simulate quasi ad ocłos ho¬
minũ ista faciamꝰ. sed pura dilectionis cons¬
cientia ꝓpt̃ dm̃: qui om̃s hões uult sal¬
uos fieri. et in agnitionẽ ueritatis uenire
diligatis T aritatẽ tanto magis debemus:
quanto amipliꝰ impenderimꝰ. Cuiꝰ nos ꝓpe¬
tuos debitores ostendit apłsdicens. Nemini
qͥcquã debeatis: nis ut inuicẽ diligatis. Quã¬
quã si diligentiꝰ p̃cepta dñ cogitemꝰ : reddimꝰ
potius quã cdonamꝰ : si nemini qequam de¬
bendũ ẽ. nisi ut inuicẽ diligamꝰ Ipsa quippe
dilectio exigit debitũ: ut frat̾nȩ caritati
seruientes eũ qͥse adiuuari recte uelit inqͥo

Expanded text:
in ordine vitae hujus tanquam in via, ne nomen Dei et doctrina blasphemetur. Et hoc non solum propter iram, ut effugiamus offensionem hominum; sed etiam propter conscientiam, ut non simulate, quasi ad oculos hominum ista faciamus, sed pura dilectionis conscientia propter Deum, qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venirecaritatis, quam tanto magis debemus, quanto amplius inpenderimus, cuius nos perpetuos debitores ostendit apostolus dicens: Nemini quicquam debeatis. nisi ut inuicem diligatis,  si diligentius praecepta dominica cogitemus, reddimus potius quam donamus, si nemini quicquam debendum est, nisi ut inuicem diligamus. ipsa quippe dilectio exigit debitum, ut fraternae caritati seruientes eum, qui se adiuuari recte uelit, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to altaris fidelib noto frequentat eccła
Ubi ei demonstratur qđ in ea requã offert
ipsa offeratur. Merito illi incaelestibus¬
sedib constituti. immortales & beati. qui
creatoris sui participatione congauden.
cuiꝰ ȩt̃nitate firmi. cuiꝰ ueritate certi. cuiꝰ
ut immortales beatiq simꝰ miscđiter dili¬
gunt: nolunt nos sibi sacrificari : sed ei cuius
& ipsi nob̃cũ sacrificiũ se ẽẽ nouer̃. Cũ ipsis
nob ꝑegrinatur : parsin illis opitulatur.
taendũ quasi totũ amiserit homo qđ habebar

Expanded text:
mento altaris fidelibus noto frequentat ecclesia, ubi ei demonstratur, quod in ea re, quam offert, ipsa offeratur. sedibus constituti inmortales et beati, qui creatoris sui participatione congaudent, cuius aeternitate firmi, cuius ueritate certi, cuiusut inmortales beatique simus, misericorditer diligunt, nolunt nos sibi sacrificari, sed ei, cuius et ipsi nobiscum sacrificium se esse nouerunt. Cum ipsis nobis peregrinatur, pars in illis opitulatur. te
Abbreviated transcription (Latin):
scđm gr̃am quȩ data ẽ. illi. plantator. ẽ
et rigator. Hec tam̃ qui plantat. ẽ aliqͥd
neq qͥ rigat: sed qui in crem̃tũ dat ds̃:
qui unicuiq partit᷑ m̃surã fidei. Unde
et alibi dr̃ Pax fr̃ib et caritas cũ fide
Quȩ ne sibi tribuerent: continuo sub¬

Expanded text:
. plantator est et rigator. nec tamen, qui plantat, est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat deus, qui unicuique partitur mensuram fidei. unde et alibi dicitur: Pax fratribus et caritas cum fide, quam ne sibi tribuerent, continuo subi
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine foedent᷑: Cur ñ flectas in partem
puidentiorem leuioremq sententiam : qđ
licet uidicib facere: etiam ñ in causis eccłiȩꝰ
Time gͦ nob̾cũ iudiciũ dĩ patris: et cõm̃da
mansuetudinem patris. Cũ enim tu facis ec¬
clesia facit: ꝓpt̃ quã facis: et cuiꝰ filiꝰ facis
Contende bonitate cũ malis. Illi scelere im¬
mani m̃bra de corpore uiuo uulserunt:
tu oꝑe miscđiae effice : ut illa quȩ nefandis
oꝑib exercebant: alicui utili oꝑi in tegra
eoꝵ m̃bra deseruiant IlliNori peꝑcer̃ cor¬
rectionem sibi p̃dicantibus dĩ seruis: tu parce
cõp̃hensis: parce ꝑductis: parce conuictis
Illi impio ferro fuder̃ sanguinem xpĩanoꝵ
tu ab eoꝵ sanguine etiam iuridicũ gladiũ
cohibe ꝓpt̃ xp̃m. Illiministro eccłȩ occiso
ex torserunt spatiũ uiuendi : tu inimicis
ecctȩ uiuentib relaxa spatiũ poenitendi.
Talem te oport& eẽ in causa eocłȩ iudicẽ

Expanded text:
atur audacia, cur non flectas in partem prouidentiorem lenioremque sententiam, quod licet iudicibus facere etiam non in causis ecclesiae? time ergo nobiscum iudicium dei patris et commenda mansuetudinem matris. cum enim tu facis, ecclesia facit, propter quam facis et cuius filius facis. contende bonitate cum malis. illi scelere immani membra de corpore uiuo auulserunt, tu opere misericordi effice, ut illa, quae nefandis operibus exercebant, alicui utili operi integra eorum membra deseruiant; illi non pepercerunt correctionem sibi praedicantibus dei seruis, tu parce comprehensis, parce ductis, parce conuictis; illi impio ferro fuderunt sanguinem Christianum, tu ab eorum sanguine etiam iuridicum gladium cohibe propter Christum; illi ministro ecclesiae occiso extorserunt spatium uiuendi, tu inimicis ecclesiae uiuentibus relaxa spatium paenitendi. talem te oportet esse in causa ecclesiae iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
sitit: potũ da illi. hic nullo dubitante bene¬
ficientiã p̃cipit. Sed qͦd sequit᷑. hoc enĩ faci¬
ens carbones ignis congeres suꝑ caput eiꝰ
maliuolentiae facinꝰ putes iubi. Negͥ dubitaue¬
risfigurate dictũ: &cũ possit duplicit᷑ int̃p̃tari
uno mͦ ad nocendũ. altero adp̃standũ. ad
beneficientiã te potiꝰ caritas reuocet: ut intel¬
ligas carbones ignis ẽẽ urentes poenitentiȩ
gemitus qͥb suꝑba sanat᷑ eiꝰ qui doletse ini¬
micũ fuisse hõis aqͦ eiꝰ miseriȩ subuenitur
Noli uinci amalo: sed uince in bono malum
ItContende cũ malo: sed debonitate Ipsa ẽ enĩ
uera contentio: sed certam̃ salubre: ut sit
bonꝰ cont᷑ malũ: ñ ut sin duo mali
ituiã ñ esmalus: opta malo ut sit
bonus. Quid seuis in malos : qr mali st̃
inquis. Addiste illis : seuiendo in illos. Con¬
siliũ do. Displicet tibi malus: non sint duo.
Rep̃hendis : sed ad iungeris. Auges eius nu-¬
merũ quẽ condemnas Malo. uis uincere

Expanded text:
neficientiam praecepit; sed quod sequitur: hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput eius, maliuolentiae facinus putes iuberi. ne igitur dubitaueris figurate dictum et, cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse hominis, a quo eius miseriae subueniturNoli vinci a malo, sed vince in bono malum . Contende cum malo, sed de bonitate. Ipsa est enim vera contentio, vel potius certamen salubre, ut sit bonus contra malum, non ut sint duo malitu jam non es malus, opta malo ut sit bonus. Quid saevis in malos? Quia mali sunt, inquis. Addis te illis, saeviendo in illos. Consilium do: displicet tibi malus, non sint duo. Reprehendis, et adjungeris? auges ejus numerum, quem condemnas? De malo vis vincere
Abbreviated transcription (Latin):
apłi: utilitatem ur̃ȩ seueritatis ostendunt
Pr inde sic̃ dilectionẽ uissi st̃ t̾rentibus
debere qͥ timent : ita dilectionẽ iussi st̃
tim̃tib: debe qui t̃rent. Nichil nocendi
cupiditate fiat : sed om̃a consulendi cari¬
tate &nichil fiet immanit̃: nichil in hu¬
manit̃ Ita formid abit᷑ ultio cognitoris: ÷¬
ut nec int̾cessoris religio contem natur.
qe et plectendo et ignoscendo hoc solũ bene
agit᷑: ut uita hominũ corrigat᷑. Qđ si tanta
ẽ ꝑũsitas et impietas. ut ei corrigende nec
abonis tam̃ intentione atq c̃scientia qͣm
ds̃ cernit. siue seueritate siue lenitate nor
nisi officium dilectionis impletur. ¶Noriẽ¬

Expanded text:
i utilitatem uestrae seueritatis ostendunt. proinde sicut dilectionem iussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigendae nec a bonis tamen intentione atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
recte diligit ꝓximũ: hoc cũ eo debetagere:
ut etiã ipse toto corde. tota anima. tota
m̃te diligat dm̃. Sic enĩ eũ diligens tan¬
quã se ip̃sũ. totã dilectionẽ sui et illiꝰ
refert in illã dilectionem dĩ quȩ nullũ

Expanded text:
recte proximum diligit, hoc cum eo debet agere, recte proximum diligit, hoc cum eo debet agere, ut etiam ipse toto corde, tota anima, tota mente diligat Deum. Sic enim eum diligens tanquam seipsum, totam dilectionem sui et illius refert in illam dilectionem Dei, quae nullu
Abbreviated transcription (Latin):
homo: cũ tota uita sua ꝑgit in in cõmuta¬
bilem uitã : & toto affectũ in heret illi
Si aut̃ se ꝓpt̃ se diligit: ñ se refert ad dn:
sed adse ipsũ conũsus ñ ad in cõmutabi¬
le aliquid c̃ũtit᷑: & ꝓpt̃ ea iam cũ defectu
aliqͦ se fruit᷑: qr melior ẽ cum totus he¬
ret atq constringit᷑ in cõmutabili bono.
ubi dilectionis tuȩ rectissimꝰ finis ẽ non
succenseat aliꝰ homo si etiam ipsũ ꝓpt̃
dm̃ diligis. Hȩc enim regula dilectio¬
ns : diuinitus constituta. ẽ diliges in qͥt
corde et extota anima et ex tota m̃te. t
ut om̃s cogitationes tuas. et omnem uitã
et omnemꝰ intellectũ in illũ conferas.
a qͦ habes ea ipsa quȩ confers. Cũ autẽ
ait toto corde. tota anima. tota m̃te. nul¬
lam uitȩ nr̃ȩ partem reliquit quȩ uacare
debeat. et quasi locũ dare. ut re alia ue¬
lit frui : sed qcꝗd aliud diligendum
uenerit in animũ illuc rapiat᷑ qͦ totus
dilectionis impetꝰ currit. Quis quis gͦ

Expanded text:
homo, cum tota vita sua pergit in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi: si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum, sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur: et propterea jam cum defectu aliquo se fruitur; quia melior est cum totus haeret atque constringitur incommutabili bono, ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius homo, si etiam ipsum propter Deum diligis. Haec enim regula dilectionis divinitus constituta est: Diliges, inquit, corde, et ex tota anima et ex tota mente ; ut omnes cogitationes tuas et omnem vitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Cum autem ait, toto corde, tota anima, tota mente, nullam vitae nostrae partem reliquit, quae vacare debeat et quasi locum dare ut alia re velit frui; sed quidquid aliud diligendum venerit in animum, illuc rapiatur, quo totus dilectionis impetus currit. Quisquis ergo