comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fitetur. et in hoc receꝑit testimontum eiꝰ. om̃s
deinceps qui odio habent uxores suas singent
et mentient᷑ se pͥus alias duxisse ut ab bis quas
odiunt separentur. et ita lex inatrimonii nichil
in se stabilitatis habebit. s passim ubiq ꝓ uolũ¬
tate uniuscuiꝰq dissoluetur. Non gͦ aliud illi di
cere potest: qͣm ut matrimonio quod eiꝰ attesta¬
tione firmatũ ẽ fidem seruet. S dicis. Causa illi
est ꝓ anima sua. consilium querit salutis. Nam
utrobiq ꝑiculum uidet. et quid pocius eligat
non inuenit. Si manet: contra scientiã suam
facit. Si discedit: contra obedientiã facit. Non
gͦ iam querit si discede liceat. s si non discedit
utrum ꝑmanere expediat. Conscientiam expo¬
nit. et consilium quęrit salutis. Quid illi dicet
eccłia homini confitenti peccatum et querenti
consiltũ : Si dixerit illi ut maneat. pꝰqͣm reuela¬
uit peccatum. hoc ẽ dicere quantum uidetur.

Expanded text:
fitetur, et in hoc receperit testimonium ejus, omnes fitetur, et in hoc receperit testimonium ejus, omnes deinceps qui odio habebunt uxores suas fingent et mentientur se prius alias duxisse, ut ab iis quas odiunt separentur; et ita lex matrimonii nihil in se stabilitatis habebit, sed passim ubique pro voluntate uniuscujusque dissolvetur. Non ergo Ecclesia aliud dicere potest illi quam ut matrimonio quod ejus attestatione firmatum est, fidem servet. Sed dicis: Causa illi est pro anima sua, consilium salutis quaerit; nam utrobique periculum videt, et utrum potius eligat non invenit. Si manet, contra conscientiam facit; si discedit, contra obedientiam facit. Non ergo jam quaerit an discedere liceat, sed si non discedit utrum permanere expediat. Conscientiam exponit, et consilium salutis quaerit. Quid illi dicet Ecclesia homini confitenti peccatum et quaerenti consilium? Si dixerit illi ut maneat postquam revelavit peccatum, hoc est dicere, quantum videtur
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ non potest s ratum eẽ deb̾e censent. ne occul¬
ta manifestis preiudicent. Itaq homini muli¬
erem ꝓ legitima uxore adiudicat. quã seđm iu
dictũ eccłie legitime duxisse cognoseitur. S dicis.
Si sic gͦ iudiciũ eccłȩ stare debet. qm̃ occulta ma¬
nifestis preuidicare non possunt. quod illi noni¬
ni. ꝓ anima sua faciendum ẽ. qͥ uiuente uxore
sua atti adherere cogitur. quam nec dimittere
potest. ne p̃ceptioni et iudicio eccliȩ contraire
uideatur. nec sine serupulo conscientiȩ tenere
quam uiuente adhuc p̾ore contra diuinam
iusticiam et institutionẽ illicite sibi sociasse
cognoscit: Si gͦ iste tał ad eccłiam confugiat.
querens consilium salutis. quid illi dicet eccłia:
Audi et intellige. quid illi dicere potest eccłia
Si dixerit ei eccłia ut scd̾am quam publice du¬
xit dimitat. et ad priorẽ reu̾tatur quã m̾ se
contra pͥmam testationẽ suam uxorẽ duxisse con¬

Expanded text:
dere non potest. sed ratum esse debere censet, ne occuldere non potest. sed ratum esse debere censet, ne occulta manifestis praejudicent. Itaque illam homini mulierem pro legitima uxore adjudicat, quam secundum judicium Ecclesiae legitime duxisse cognoscitur. Sed dicis: Si sic ergo judici Ecclesiae stare debet, quoniam occulta manifestis praejudicare non possunt, quid illi homini pro anima sua faciendum est, qui vivente uxore sua alteri adhaerere cogitur, quam nec dimittere potest, ne praeceptioni et judicio Ecclesiae contraire videatur, nec sine scrupulo conscientiae tenere quam vivente adhuc priore contra divinam justitiam et institutionem illicite sibi sociasse cognoscit? Si ergo iste talis ad Ecclesiam confugiat quaerens consilium salutis, quid illi dicet Ecclesia? Audi et intellige quid illi dicere potest Ecclesia. Si dixerit ei Ecclesia ut secundam quam publice duxit dimittat, et ad priorem revertatur, quam modo se contra primam testationem suam uxorem duxisse con
Abbreviated transcription (Latin):
continere caueaut in occulto nub̾e. Ibi nibant
ubi testes hab̾e possunt si maritos consencientes
hab̾e non possunt. Quod si culpã uitare nolunt
sustineant penam. Qui gͦ conuigiũ fusciꝑe uult:
cogitet pͥmum quia cũ illud susceꝑit. legem eiꝰ
portare debet. Qui appetit quod delectat: oportet
necesse ẽ si in eo uł ꝓ eo euenerit: eciam id quod
grauat. Non gͦ ꝓmittit eccłia illi multeri quȩ
se alti uiro nupsisse confitet᷑. illo uiuente ad
alias transire nuptias. Etiam si pꝰmodum con¬
tingat ut idem ipse uir pꝰ celebrationem scđar̃
nuptiarum ad se reu̾sus. et de facto penitens.
peccasse se confiteatur. et ad priorẽ uxorem redi¬
re uoluerit. eiq de u̾itate pͥmi pacti contestet.
non recipit eccłia testimoniũ eius. quia uariauit
u̾bun suum et contra semet ipsum testimoni¬
um tulit. et abstulit sibi fidẽ in utroq Tamen
ȩccłia id quod ipsa fecit sine causa legituna resein¬

Expanded text:
continere, caveant in occulto nubere. Ibi nubant continere, caveant in occulto nubere. Ibi nubant ubi testes habere possunt, si maritos consentientes habere non possunt. Quod si culpam vitare nolunt, sustineant poenam. Qui ergo conjugium suscipere vult, cogitet primum quod, cum illud susceperit legem ejus portare debet. Qui appetit quod delectat, portet necesse est, si in eo vel pro eo evenerit, etiam id quod gravat. Non ergo permittit Ecclesia illi mulieri quae se alteri viro nupsisse confitetur, illo vivente ad alias transire nuptias; etiam si postmodum contingat, ut idem ipse vir post celebrationem secundarum nuptiarum ad se reversus et de facto poenitens peccasse se confiteatur, et ad priorem uxorem redire voluerit, eique de veritate primi pacti contestetur, non recipit Ecclesia testimonium ejus, quia variavit verbum suum; et contra se testimonium tulit, et abstulit sibi fidem in utroque. Tamen Ecclesia id quod ipsa fecit, sine causa legitima rescin
Abbreviated transcription (Latin):
non potest: fortassis cum uid̾it qđ maritum
suum hab̾e non potest. alt̃i nub̾e uolet. et ue¬
niet ad eccłiam expostulans ut aut suus maritꝰ
illi reddatur : aut alt̃i nub̃e concedatur. Hic
gͦ queris quid eccłia facere debeat. si ꝓpt̃ea qͥa
priorem redde non potest scđm concedet.Sed
quȩ suum adhuc uiuum ẽẽ confitetur. Ipsa di¬
cit uir meus uiuit. et tam̃ petere presumit alt̃i
nubat. Ergo dicis ad continentiã cogenda ẽ mu¬
ler ista: Ita sane quia negligentiam cauere no¬
luit. iustum ẽ ut pęnã sustineat. Quare in ma¬
nifesto non nupsit: Si pͥus in nubendo testimo¬
niumi eccłiȩ hab̾e contempsit: qua ratione nẽ
tudicrũ eccłiȩ int̃pellat : Ipsa gͥ se obligauit. Su¬
stineat. itaq nunc pęnam negligentiȩ: ut muli¬
erib ne idẽ presumant correctionis et cautelȩ exẽ¬
plũ fiat. Continere peccatum non ẽ. nec impossi¬
bile ẽ etiam si difficile est. Si gͦ mulieres nolunt

Expanded text:
non potest? Fortassis cum viderit quod maritum non potest? Fortassis cum viderit quod maritum suum habere non potest, alteri nubere volet et veniet ad Ecclesiam expostulans, aut ut sibi maritus suus reddatur, aut alteri nubere concedatur. Hic ergo quaeris quid Ecclesia facere debeat, an propterea quia priorem reddere non potest, secundum concedet? Sedquae suum adhuc vivum esse confitetur. Ipsa dicit vir meus vivit, et tamen petere praesumit ut alteri nubat. Ergo dicis, ad continentiam cogenda est mulier ista. Ita sane quia negligentiam cavere noluit, justum est ut poenam sustineat. Quare in manifesto non nupsit? Si prius in nubendo testimonium Ecclesiae habere contempsit, qua ratione nunc judicium Ecclesiae interpellat? Ipsa se igitur obligavit. Sustineat itaque nunc poenam negligentiae ut aliis mulieribus, ne idem praesumant, correctionis et cautelae exemplum fiat. Continere peccatum non est, nec impossibile est. etiamsi difficile est. Si ergo mulieres nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
tum iudicet᷑. Quos si ita uerum eẽ constar
debebit. confid̾andum ẽ quomͦ supra memo¬
rate questioni respondi oporteat. Dubim ñ
est quia id qđ eccłiȩ ꝓbari non potest. eccłia
ipsa iudicare ñ potest. Et rursum dubium i
e quia id quod legitimo et manifesto ȩccłie ii¬
dicio factum ẽ sine legitima et rationabili et
manifesta causa rescindi non potest. Ratio no
urget. Ista mulier dicit quia pari consensu cũ
uiro uio matrimoniũ fecit: s quod dicit nec
ipsa ꝓbare potest. nec eccłia qđ ꝓbare nonẽ
ap ꝓbare potest. Non potest gͥ ꝓ eo quod occus¬
tum ẽ id quod manifestum ẽ infirmari. Qu¬
ꝓpt̾ oportet ut scd̾am copłam quȩ iniudicio
eccłȩ legitime facta ẽ ipsa eccłia iudicet ratam
ẽẽ deb̾e. S dicis. Quid gͦ faciendum huic nulie¬
ri quȩ uirum suum ab ȩccłia requirit. s hab̾e
non potest. quia id quod occultum suit ꝓbare

Expanded text:
ntum judicetur. Quod si ita verum esse constare ntum judicetur. Quod si ita verum esse constare debebit, considerandum est quomodo supra memoratae quaestioni responderi oporteat. Dubium non est quin id quod Ecclesiae probari non potest, Ecclesia ipsa judicare non potest. Et rursus dubium non est quin id quod legitimo et manifesto Ecclesiae judicio factum est, sine legitima et rationabili et manifesta causa rescindi non potest. Ratio nos urget. Ista mulier dicit quod pari consensu cum viro illo matrimonium fecit. Sed quod dicit, nec ipsa probare potest, nec Ecclesia quod probatum non est approbare potest. Non potest ergo pro eo quod occultum est, id quod manifestum est infirmari. Quapropter oportet ut secundam copulam quae judicio Ecclesiae legitime facta est, ipsa Ecclesia judicet ratam esse debere. Sed dicis: Quid ergo faciendum est huic mulieri quae virum suum ab Ecclesia requirit, sed habere non potest, quia id quod occultum fuit probare
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas indicitur. homini ut maneat in pecca¬
to suo. Hic gͦ consilium queris. Ego fortassis tibi
pociora dicturus non sum: tam̃ oportet ut in
tantis malis prorsus ignorantes ñ simus. Si qͥs
putau̾it ꝓpt̾ huiꝰ modi mala uitanda talem
consensum qui nuillo testimonio ꝓbatur. neꝙ
facientiũ mutua confessione firmatur. irritũ
eẽ deb̾e: neq meo ullatenus coniugium stare
posse facilius incomienient declinat. Poteste¬
ri: quia eiꝰ modi consensus qui in occulto fiunt
coniugium ñ sancciunt. nͥ idẽ ipsi qui sibi m¬
occulto consenserunt. eundẽ consensum suum
utriq uoluntariȩ in manifesto ꝓfitentur.¬
Si quis gͥ adhunc modum dicat contugium
occutto quidẽ consensu iniciari posse. ẜ ñ nisi
manifesta amboꝵ confessione firmari compen¬
diosius mala muita declinat. S plurium aꝑ¬
probatio hoc recepit: ut siue in manifesto si¬
ue in occulto tał consensus inter legitimas ꝑ¬
sonas factus fuerit ꝑfectum coniugii sacraĩ¬

Expanded text:
necessitas inducitur homini ut maneat in peccato suo. Hic ergo consilium quaeris. Ego fortassis tibi potiora dicturus non sum, tamen oportet ut in tantis malis prorsus ignorantes non simus. Si quis putaverit propter hujusmodi mala vitanda talem consensum qui nullo testimonio probatur, neque facientium mutua confessione firmatur, irritum esse debere, neque in eo ullatenus conjugium stare posse, facilius inconveniens declinat. Potest eri quod ejusmodi consensus qui in occulto fiunt conjugium non sanciunt, nisi idem, ipsi, qui in occulto sibi consenserint, eumdem consensum suum utrique voluntarie in manifesto Si quis igitur ad hunc modum dicat conjugium occulto quidem consensu initiari posse, sed non nisi manifesta amborum confessione firmari compendiosius mala multa declinat, sed plurium approbatio hoc recipit ut sive in manifesto sive in occulto talis consensus inter legitimas personas factus fuerit, perfectum conjugii sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
uerum dicit. s tam̃ occultum ẽ nec ꝓbatum
quod dicit. sine legitimo testimonio ꝓpter solũ
dictum suũ creditur. et ꝓ eo quod incertum et
occuitum id quod certum et manifestum ẽ dis
uł in aliam quodcũq uoluerit fingere. ut
sibi simili ratione credatur. Quod si admissũ
fuerit: magna confusio adueniet. neq dem¬
ceps in eccłia aliquid sirmum stabit. Si uero
ꝓpt̃ auctoritatẽ eccłiȩ conseruandã coniugiũ¬

Expanded text:
verum dicit, sed tamen occultum est, nec probatum verum dicit, sed tamen occultum est, nec probatum quod dicitur, sine legitimo testimonio propter solum dictum ejus creditur, et pro eo quod incertum est et occultum, id quod certum et manifestum est disvel in aliam quodcunque voluerit fingere, ut sibi simili ratione credatur. Quod si admissum fuerit, magna confusio proveniet neque deinceps in Ecclesia aliquid firmum stabit. Si vero propter auctoritatem Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ed dicis. Quto gͦ faciendum ẽ de huiꝰtͦu
qui clanculo conuenerunt. si postea
aut ait aut ut̃q factum negando. ad
alienam societatẽ transierit: Quidam uxorẽ
duxit clanculo sine presentia testium solo ad¬
inuicẽ maritali consensu firmato deuitans ut
non r̃qͣm fieri solet aliqua decausa conscientiã
alienam. Postea uͦ breui tempore int̾iecto. pͥus¬
quã consensum occuitum facto manifesto ꝓbas¬
set. de facto penituit eam quam in hunc modũ
uxorẽ duxerat dimisit: aliam duxit celebri ap¬
paratu manifeste coram eccłia fortassis cũ pa¬
rentum traditione. cum sacerdotis benedieti¬
one. nuptias fecit. filios genuit. Uenit pͥor illa
ad eccłiam iudicium interpellat. iusticiã po¬
suat iniuriam sibi illatam palam exponens.
Negat ille non sunt testes qui possint ꝓbare
qd oocuitũ ẽ. Hic queris quid facere debet eccłia.
quia utrinq inconueniens aliquod ineurre¬
re uidetur. Si enim illi mulieri que quidem

Expanded text:
ed dicis: Quid ergo faciendum est de hujusmodi qui clanculo convenerunt, si postea aut alter aut uterque factum negando ad alienam societatem transierit? Quidam uxorem duxit clanculo sine praesentia testium solo adinvicem maritali consensu firmato, devitans ut nonnunquam fieri solet aliqua de causa conscientiam alienam, postea brevi tempore interjecto, priusquam consensum occultum facto manifesto probasset de facto poenituit, eam quam in hunc modum uxorem duxerat dimisit: aliam duxit celebri apparatu manifeste coram Ecclesia fortassis cum parentum traditione, cum sacerdotis benedictione nuptias fecit, filios genuit. Venit prior illa ad Ecclesiam, judicium interpellat, justitiam postulat. Injuriam sibi illatam palam exponens. Negat ille, nec sunt testes qui possunt probare quod occultum est. Hic quaeris quid facere debet Ecclesia, quia utrinque inconveniens aliquid incurrere videtur. Si enim illi mulieri quae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ccłiastica institutio habet. ut ꝑ singloꝰ
annos in inicio quadragesimȩ qđ
caput ieiunii dicitur. quarta fera
quando ieumniũ uotiuũ suscipitur. cinis
consecratus capitib fidelium imponatur.¬

Expanded text:
iastica institutio habet, ut per singulos annos in initio quadragesimae, quod caput jejunii dicitur, quarta feria quando jejunium votivum suscipitur, cinis consecratus capitibus fidelium imponatur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uario modo conficiuntur. Unde et nazareis qͥ
se scĩficabant dño: preceptum ẽ uinum et siceram
non bibere. Utraq enim statum mentis euertunt.
et ebrios faciut. Luxuriam quoq carnis utraq
equaliter gignũt. Quidam continentes sic̃ panem
cum ponde edunt: ita et aquam cum mensura
sumunt. asserentes ad castimoniam carnis etiã
aquȩ abstinentiam conuenire.

Expanded text:
quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis qui quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere , utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt, luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. Quidam continentes sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam aquae abstinentiam convenire.
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias sic arguit dicens. Ue qui consurgitis mane ad
ebritatẽ sectandam et potaudum usq ad uesperam:
ut uino estuetis. De talib et alio loco dicitur. Ue tibi
ciuitas: cuius rex iuuenis ẽ. et cuius principes mane
comedunt. Multi enim mane usq ad solis occubitum
ebrietati et gule uoluptatib seruiunt. nec intelligunt
cur nati sunt s consuetudine beluina decenti. luxu¬
riȩ tantum tota die epulisq inseruiunt. Clamat ĩo¬
hel ꝓpħa his qui ebrietati deseruiunt dicens. Exꝑgi¬
cimini ebrii et flece: et ululate omnes qui bibitis
uinum indulcedine. Quo testimonio non ait tan¬
tum flete omnes qui bibitis unum: ut bib̾e omni¬
no non liceat. s adiecit indulcedine quod ad uoluptu¬
osam ꝑtinet et ꝓdigam effusionem. Nam quantum
satis ẽ necessitati edocet timotheum bibere apłs
dicens. Uino modico utere. Non solum ex uino me¬
briantur homines: s etiam expotandi generibus

Expanded text:
Isaias sic arguit dicens: Vae qui consurgitis mane ad Isaias sic arguit dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis . De talibus et alio loco dicitur: Vae tibi, civitas cujus rex juvenis est, et cujus principes mane comedunt . Multi enim a mane usque ad solis occubitum ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati sint, sed consuetudine belluina detenti, luxuriae tantum tota die epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta his qui ebrietati deserviunt, dicens: Expergiscimini ebrii, et flete, et ululate omnes, qui bibitis vinum in dulcedine . Quo testimonio non ait tantum: Flete omnes, qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere . Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus,
Abbreviated transcription (Latin):
one adimplet. Cum ceteris enum uiciis et si inter¬
dum nascitur: interdum tam̃ cum eis non morit᷑.
uoluptas uescendi ita sub obtentu necessitatis subre¬
pit: ut dum putatur seruire necessitati uoluptatis
desiderio seruiatur. Nec facile discernitur: utrum
brietatem generat. E brietas autẽ pturha¬
bationem gignit mentis: furorem condis. flaminam li¬
bidinis. Ebrietas ita mentem alienat. ut ubi sit nesci¬
at. Inde etiam et malum nonsentitur: quod ꝑ ebrieta
catio et ebrietas aufert cor. Fornicatio autem sic̃ ait
salomon: infatuat sapientem. Ebrietas autem: sicut
in loth sensus rationẽ captiuat. Unde et in ꝓuerbiis.
Potentes inquit qui rracundi sunt uinum non bibant.
ne cum biberint obliuscantur sapientiam. Perisq
laus ẽ multum bibere: et non inebriarq̃. Audiant hi
adu̾sum se dicentẽ ꝓpħam. Ue qui potentes estis ad bi¬
bendum uinum: et uiri fortes ad miscendam ebrieta¬

Expanded text:
one adimplet. Cum caeteris enim vitiis etsi interone adimplet. Cum caeteris enim vitiis etsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur;  15. Plerumque voluptas vescendi ita sub obtentu necessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur; nec facile discernitur utrum brietatem generat. Ebrietas autem pertbationem gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. 2. Ebrietas ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat. Unde etiam et malum non sentitur quod per ebriet Fornicatio et ebrietas auferunt cor . Fornicatio enim, sicut in Salomone , infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Lot , sensum rationis captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiam . 3. Plerisque laus est multum bibere vinum, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrieta
Abbreviated transcription (Latin):
expellere: nisi ꝑ abstinentiam gulȩ. Iunc enim hostes
qui extra nos sunt a nob̾ fortius suꝑantur: quando pͥus
quȩ intra nos sunt uicia extinguntur. slam frustra
foris agit bellum: qui int̾ habet ꝑiculum. Non quali¬
tatem ciborum: s eorum cupiditatẽ cauendam. Nam
sepe accuratius preparata sine gulȩ concupiscentia
degustantur: et sepe abiecta et uilia. edendi cupidi¬
tate sumuntur. Sicq fit ut non sit inculpa ciboꝵ
qualitas: s illud repucetur in uicium quod cum de¬
siderio degustatur. Quatuor sunt genera distinctio¬
num ingulȩ appetitu : id ẽ quid. quando. quantum.
et quomͦ. appetitur. Quid: ad rem ipsam ꝑtinet quȩ
appetitur. Quando: si ante legitunum tempus qͥd
appetatur. Quantum uͦ: ad immodationem refert᷑.
Quomodo: ad impacientiam festinationis asscribit᷑
Nullus homini tam importunꝰ exactor qͣm uenter.:
qui cotidianã refectionem. cotidiana famis ex acti¬

Expanded text:
expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exacti
Abbreviated transcription (Latin):
pia. quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim
scło esurire et sitire noluit: ꝓpterea illuc int̾ flãmas
siciens stillam aquȩ quesunt nec meruit. Considan¬
dum qͣm uehem̃ter arguantur comessatio ec sumptu
hanc relaxare iniquitatem his qui ea libent̃ ambiunt.
Dicit enim ꝑ ysaiam. Ecce gaudium et leticiam: oc¬
cidere uitulos et iugulare arietes comedere et bib̾e
uinum. Si dimitetur iniquitas hȩc uob donec mori¬
amini. Sic̃ om̃s carnales cupiditates abstinentia rese¬
cantur: ita om̃s animȩ uirtutes edacitatis uicio de¬
struuntur. Inde ẽ quod et princeps coquorum muros
ierłm subũtit: quia uenter cui seruitur a coquis. uir¬
tutes animȩ destruit. Neq enim posse quempiã uir¬
tutum ꝑfectionem attingere: nisi prius uentris e¬
domauerit ingluuiẽ. Nemo potest dominari ceteris
uiciis: nisi prius ingluiuem uentris restrinxerit.
Nlec quisqͣm facile poterit a semet ipso sp̃c immundos

Expanded text:
pia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim pia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehementer arguatur comessatio, et sumptuohanc relaxare iniquitatem his qui eam libenter ambiunt. Dicit enim per Isaiam: « Ecce gaudium et laetitia occidere vitulos, et jugulare arietes, comedere carnes et bibere vinum. Si dimittetur iniquitas haec vobis, donec moriamini . 10. Sicut omnes carnales cupiditates abstinentia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur. Inde est quod et princeps coquorum muros Jerusalem subvertit, quia et venter, cui servitur a coquis, virtutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi prius ventris edomuerit ingluviem. 11. Nemo potest dominari caeteris vitiis, nisi prius ingluviem ventris restrinxerit. Nec quisquam facile poterit a semetipso spiritus 253 immundos
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriam uł ad sacietatem: s tantũmͦ ut corpus
sustentet᷑ epulis ẽ utendum. Nam ut phylosophi di¬
xerunt: cibos inuentos ẽẽ ut contineant animam.
non ut corrumpant. Qui nimium cibis utuntur:
quanto magis uentrẽ pascunt. tanto amplitis sen¬
sum mentis obtundunt. Nam greci dixerunt. ex
crasso uentre subtilem sensum gigni non posse. Ilã
gule saturitas nimia: aciem mentis obtundit. in¬
geniumq hebescere facit. Libidinis ignes: ciborũ
fomnite increscunt. Corpꝰ autẽ quod abstinentia fran¬
git: temptatio ñ exurit. Unde et tres pueros absti¬
nentes flaiima baby lonii incendit et si tecigit non
combussit: quia nimirum et desideriorum carnaliũ
ignis abtinentium mentes inflammat. usq ad consen¬
sum tamen concupiscentiȩ uł oꝑis nonexurit. Cui ha¬
bundantia ẽ epularum. andentis diuitis uitendat sup-¬
plicium: cuius tanta in inferno erat inter ignes mno¬

Expanded text:
luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abundantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat ino
Abbreviated transcription (Latin):
rima concupiscentia gulȩ : suggestio panis
est. Cui si minime ceditur: diuersa ȩdacita¬
tis desideria comprimuntur. Unde et daui¬
hel. Panem inquit desiderii non comedi: hoc est eius
concupiscentiam non impleui. Prima ẽ luxuriȩ mate¬
ria: saturitas panis. Unde et ꝓpħa sodomam de paꝰ. eze i6.¬
nis sacietate accusat dicens. Hec fuit iniquitas sodo¬
morum suꝑbia. saturitas panis et habundantia aquȩ.
Panem quippe sodomite immoderate sumentes: in
turpitudines defluxere flagitioꝵ. Atq inde merue¬
riuit comitante suꝑbia scelestib aduri incendiis: ex
quo motum non tenuerunt edacitatis. Utile ẽ caue¬
re gulani: ciborumq concupiscentiam. Quid enim
tam noxium qͣm ut animus seruiat uentri et ȩscȩ.
cio. Ubi enim uentris cura: ibi et eorum que circa uen¬
trem sunt ꝓxima. In ordine namq membroꝵ: genita¬
lia uentri iunguntur. Dumq unum ex his immodã¬
te reficitur: aliud ad luxuriam excitatur. Non ad

Expanded text:
rima concupiscentiae suggestio panis est, cui si minime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, tio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad
Abbreviated transcription (Latin):
sapitis quasi paruuli: id quoq deus reuela¬
bit uobis: Uerumtamen in quo ꝑuenimꝰ
in eo ambulemus: ut reuelet nobis ds̃:
Et quod alit̃ sapimus in eo ꝑuemimus. ñ
in eo remanemus. s in eo ambulemus: Ui¬
detis: quia uiatores sumus: dicitis: Quid
est ambulare : Dreuit̃ dico P roficere. ne
forte non intelligats et pigrius ambuletis: pro¬
ficite frs̃ mei. discutite uos semꝑ sine dolo. sine
adulatione. sine palpatione. Non enm aliqͥs
est uitus tecum cui erubescas. et iactes te. es¬
tibi s cui placet humilitas ipse te probet. ꝑ¬
ba et t. ipsum tupse. semꝑ displiceat tibi¬
quod es: suus ꝑuenire ad quod nondum es.
Nam ubi tibi placiuisti: ibi remansisti. Si
autem dixeris sufficit. et ꝑisti: semꝑ adde.
semꝑ ambula. semꝑ profice. Noli inuia rema¬
nere: noli retro redire. noli deuiare. Rema¬
net qui non ꝓficit: retro redit qui adea re¬
uoluitur unde iam recesserat. Deuiat qui

Expanded text:
sapitis, quasi parvuli; id quoque vobis Deus revelasapitis, quasi parvuli; id quoque vobis Deus revelabit. Verumtamen in quo pervenimus, in eo ambulemus. Ut revelet nobis Deus et quod aliter sapimus, in quo pervenimus, non in eo remaneamus, sed in eo ambulemus. Videtis quia viatores sumus. Dicitis, Quid est ambulare? Breviter dico, Proficere; ne forte non intelligatis, et pigrius ambuletis. Proficite, fratres mei, discutite vos semper sine dolo, sine adulatione, sine palpatione. Non enim aliquis est intus tecum, cui erubescas, et jactes te. Est ibi, sed cui placet humilitas, ipse te probet. Proba et te ipsum tu ipse. Semper tibi displiceat quod es, si vis pervenire ad id quod nondum es. Nam ubi tibi placuisti, ibi remansisti. Si autem dixeris, Sufficit; et peristi: Semper adde, semper ambula, semper profice: noli in via remanere, noli retro redire, noli deviare. Remanet, qui non proficit; retro redit, qui ad ea revolvitur unde jam abscesserat; deviat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
oblitus. in ea que ante sunt extentus: sedm̃ inten¬
tionem sequor. Adhuc sequor ad palmam suꝑne
uocationis dĩ inxp̃o tħu. adhuc sequor adhuc
profitio. adhuc ambulo. ad huc inuia sum. ad¬
huc me extendo. nondum ꝑueni. Ergo et si
tu ambulas. si te extendis. si ea que uetura st̃
cogitas: obliuis cere p̃terita. nolim ea respicere
ne in ea remaneas. ubi respexeris. Mementote
uxoris loth. Quotquot ergo ꝑfecti hoc sapi¬
non quiã iam acceperim aut ꝑfectus sim: &
dicit quotquot ꝑfecti hoc sapiamus. ꝑ fec¬
ti et non ꝑfecti. ꝑfecti uiatores: nondum ꝑ¬
fecti possessores. Et ut noueris ꝑfectiꝰ uiato
res sint. Dt scias eum dixisse non habita¬
tores non possessores: audi quod sequitur Et¬
quot ergo ꝑfecti hoc sapiamus. Et si quid
aliter sapitis ne forte subrepat uobis quia
uos aliquid estis: qui autem se putat eẽ. ali¬
quid cum nichil sit: seipsum seducto. Et qͥ
se putat ali quid scire: nec dum scit quem¬
admodum oportet scire. Ergo et si aliquid

Expanded text:
oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor. Adhuc sequor: ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Adhuc sequor, adhuc proficio, adhuc ambulo, adhuc in via sum, adhuc me extendo, nondum perveni. Ergo si et tu ambulas, si te extendis, si ea quae ventura sunt cogitas; obliviscere praeterita, noli in ea respicere, ne ibi remaneas ubi respexeris. Mementote uxoris Lot . Quotquot ergo perfecti, hoc sapiNon quia jam acceperim, aut jam perfectus sim: et dicit, Quotquot perfecti, hoc sapiamus. Perfecti, et non perfecti: perfecti viatores, nondum perfecti possessores. Et ut noveritis quores sunt: ut scias viatores eum dixisse, non habitatores, non possessores; audi quod sequitur: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. Et si quid aliter sapitis, ne forte subrepat vobis, quia vos aliquid estis. Qui autem se ipsum putat esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit . Et qui se putat aliquid scire, necdum scit quemadmodum oportet scire . Ergo, Et si quid aliter
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo ins qui erroris illiꝰ parcicipes non sunt.
et culpe conscii non existunt. gra ꝑ illum
datur. ab illo non ndatur. Minister malus
ẽ. largitor bonus. tam̃ minister ẽ. Sicut
hereticus. siue alius quilibet malus mini¬
ster. malus ẽ et tam̃ minister ẽ. malus in
eo quod errorẽ uł maliciam habet. mini¬
ster in eo quod officium habet: sic̃ symoni¬
acus. nam et ipse hereticus ẽ quanuis in fide
tam̃ oꝑe minister malus ẽ et tam̃ minister
ẽ. Maius in eo qđ symoniacus ẽ. minister¬

Expanded text:
Ideo iis qui erroris illius participes non sunt, Ideo iis qui erroris illius participes non sunt, et culpae conscii non existunt, gratia per illum datur, ab illo non datur. Minister malus est largitor, bonus tamen minister est. Sicut haereticus sive alius quilibet malus minister, malus est, et tamen minister est. Malus in eo quod errorem vel malitiam habet; minister in eo quod habet officium. Sic simoniacus: nam, et ipse haereticus est, etsi non fide, tamen opere: minister malus est, et tamen minister est: Malus in eo q
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. conuicti sine misedia deponuntur.
quia ꝓfecto sacris ordinib indigni funt.
qui in ipsis sacris ordinb peccasse comprobant᷑.
Ab hereticis ad unitatẽ eccłiȩ uenientes aliqͦ¬
ciens legiinus in suis ordinib susceptos. Auĩ
siquidẽ heretici in suscipiendis ordinib non
errabant: s alia causa erat atq doctͥna quȩ
corum fidem impediebat. Symouiacorũ uero
heresis et peccatum ipsum ordinatio eorum ẽ.
Merito gͦ in suis ordinib non fuscipiuntur
qm in ipsis ordinib peccauerunt. Sciendũ
uͭ ẽ quod qui a symoniacis nescientes ordiran¬
tur. quia eos catholicos non symoniacos pu
participes non fiunt. Qui autẽ ꝓ gr̃a sp̃ua¬
li comꝑanda peccuniã offerunt. et a catholi¬
cis ordinati symoniaci existunt. S dieis mͥ.
Siẽ adulter. sic̃ fornicator. sic̃ ebriosus. sic̃
auar᷑ dare potest quod non habet: ita symo
dare potest his qui digni sunt acciꝑe. ꝑ nu
nisteriũ illiꝰ enim datur: non ꝑ meritum

Expanded text:
dunt convicti sine misericordia deponuntur, quia profecto sacris ordinibus indigni sunt, qui in ipsis sacris ordinibus peccasse comprobantur. Ab haereticis ad unitatem Ecclesiae venientes aliquoties legimus in suos ordines receptos. Alii siquidem haeretici in suscipiendis ordinibus non errabant, sed alia causa erat atque doctrina quae eorum fidem impediebat. Simoniacorum vero haeresis et peccatum, ipsa ordinatio eorum est. Merito igitur in suos ordines non recipiuntur, quoniam in ipsos suos ordines peccaverunt. Sciendum vero est quod qui a simoniacis nescientes ordinantur, quia eos catholicos non simoniacos putparticipes non fiunt. Qui autem pro gratia spirituali comparanda pecuniam offerunt, etiam a catholicis ordinati simoniaci existunt. Sed dicis mihi. Sicut adulter, sicut fornicator, sicut ebriosus, aut avarus dare potest quod non habet: ita simondare potest iis qui digni sunt accipere. Per ministerium enim illius datur, non per meritum.
Abbreviated transcription (Latin):
in eo quod precium dedit: minister in
es quod ordine et officium accepit. Si dieis
mͥ. Quomͦ ordinẽ aut officiũ acciꝑe potuit
qui preciũ dedit: Audi quomͦ. ad ꝑuiciẽ.
Ad ꝑditionẽ. Officium emere potuit: gr̃ani
acciꝑe non potuit. Tamen quia officium acce¬
pit et habet: ꝑ ministerium eius bonisq̃¬
dem gr̃a et officium datur. a malis uͦ non
gr̃a s officium solum accipit᷑. et tamen acci¬
pitur quauis ad ꝑniciem eiꝰ qui male acci¬
pit. fic̃ ad ꝑniciẽ eiꝰ qui male dedit.
De his qui corꝑalia in eccła comꝑando cũ
eis et in eis spiritualia emunt.

Expanded text:
it, minister in eo quod ordinem et officium accepit. Sed dicis mihi: Quomodo ordinem aut officium accipere potuit qui pretium dedit? Audi quomodo. Ad perniciem, ad perditionem. Officium emere potuit, gratiam accipere non potuit. Tamen quia officium accepit et habet, per ministerium ejus bonis quidem gratia et officium datur. A malis vero non gratia sed officium solum accipitur, et tamen accipitur quamvis ad perniciem ejus qui male accipit, sicut ad perniciem ejus qui male dedit. CAP. IV. De iis qui corporalia in Ecclesia comparando cum eis et in eis spiritualia emunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mittendus ẽ. Dum sublat᷑ fuerit diabolus ut damp¬
necur: electi qui in corpore sunt inueniendi dño ad
iudicium iam ueniente. metu concuciendi sunt. ui¬
dentes tali sentencia impiũ ẽẽ punitũ. Quo terrore
purgandi sunt: quia siquid eis ex corꝑe adhuc pecca¬
ti remanserit. metu ipso quo diabolum dampnari cons¬
piciunt. purgabuntur. hĩc ẽ quod iob ait. Cum sub¬
latus fuerit timebunt angłi: et territi purgabunt᷑.
Multos posse ꝑire exeis in die iudicii qui nunc electi
ẽẽ uident᷑ et sc̃i: docente ꝓpħa. Uocauit dñs iudiciũ
ad ignem: et deuorabit abyssum multam. ei comedit
partem domus. Pars quippe domus deuorabitur: qͥa
illos eciam infernus absorbebit. qui nunc se en pre¬
ceptis celestibꝰ incedere głantur. De quib et dñs dicit.
Multi dicent michi in illa die. Domine dñe. non ne nͥo

Expanded text:
mittendus est, dum sublatus fuerit diabolus ut dammittendus est, dum sublatus fuerit diabolus ut damnetur: multi electi qui in cojudicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum, quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quo diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit timebunt angeli, et territi purgabuntur . Multos perire posse ex eis in die judicii, qui nunc electi esse videntur et sancti, dicente Propheta: Vocabit Dominus judicium ad ignem, et devorabit abyssum multam, et comedet partem domus . Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qui nunc se esse in praeceptis coelestibus gloriantur. De quibus et Dominus ait: Multi dicent mihi in illa die:
Abbreviated transcription (Latin):
icut fasciculi lignorũ ad combustionem
de similibus col ligantur: ita in iudicii die simi
lis culpa reos facit suis sim ilibꝰ iungere. ut ex eqͦ
pena constriugat quasi facisculum. quos actio similes
fecit in malum. Sic̃ unusqͥsq sc̃s in futuro indicio ꝓ
quantitate uirtutum głificabitur: ita et unusqͥsq
impius ꝓ quantitate facinoꝵ condempnabitur. slec
deerit in supplitio futuris dampnationis ordo: s uixta
qualitatem criinum. discretio erit pęnarum. ꝓpħa
firmante. De carorũ quoq suoꝵ suppliciis additur
etiam pena defunctis: sic̃ et apud inferos de diuite
sermo predicat euangłicus. sic̃ ꝓ augendo iudȩ sup¬
plicio. dicit etiam psalmꝰ. Cõmoueantur filii enis et
mendicent. Impii ex hoc duriꝰ iniudicio pumendi st̃
mentis dolore: ex quo usuri funt iustos głe beatitudi¬
nem meruisse. Cunctis uidentibꝰ ẽ precipitandꝰ diabolꝰ:
quando sub aspectu omnium bonoꝵ angłoꝵ et homi¬
num cum eis qui de parte euis erunt in ignem et̃mim

Expanded text:
icut fasciculi lignorum ad combustionem de similibus collilis culpae rei suis similibus jungentur, ut ex aequo poena constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita et unusquisque impius pro quantitate facinorum condemnabitur. Nec deerit in supplicio futurus damnationis ordo. Sed juxta qualitatem criminum discretio erit poenarum, propheta firmante: De charorum quoque suorum suppliciis, additur etiam poena defunctis. Sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus: sic pro augendo Judae supplicio, dicit etiam Psalmus: Commoti moveantur filii ejus, et mendicent. Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum hominum, cum eis qui de patre ejus erant, igne aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
penis omnib aliena. Nullus negat fidelium etiam
post baptismum quo peccata delentur cotidie quam¬
dui in isto seculo sumus: ad dm̃ nos debere conu̾ti.
Qđ quanuis sine int̾missione sit cotidie agendum:
nunqͣm tam̃ fecisse sufficiet. Qui in maternis uteris
sunt: ideo cum matre baptizari nou possunt. quia
terit: quem generatio ñ precessit. Qui intra ȩccłiã
non ex dignitate ȩccłie uiuunt. s fidem quam u̾bo
tenent. oꝑibꝰ destruunt: de ipsis legitur. Multiplica¬
ti sunt suꝑ numerum: ut subaudias in regno prede¬
stinatorum. Qui scelerate uiuunt in eccłia et cõmu¬
nicare non desitiunt. patantes se tali cõmunione
mundari: discant nichil ad emundationem ꝓficere
sibi. dicente ꝓpħa. Quid ẽ quod dilectus meuis in do¬
mo mea fecit scelera multa: sluquid carnes sc̃e aufe¬

Expanded text:
poenis omnibus aliena. 4. Nullus negat fidelium etiam poenis omnibus aliena. 4. Nullus negat fidelium etiam post baptismum quo peccata delentur, quotidie, quandiu in isto saeculo sumus, ad Deum nos debere converti. Quod quamvis sine intermissione sit quotidie agendum, nunquam tamen fecisse sufficiet. 5. Qui in maternis uteris sunt ideo cum matre baptizari non possunt, quia terit quem generatio non praecessit. 6. Qui intra Ecclesiam non ex dignitate Ecclesiae vivunt, sed fidem, quam 177 verbo tenent, operibus destruunt, de ipsis legitur: Multiplicati sunt super numerum , ut subaudias, in regno praedestinatorum. 7. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa?
Abbreviated transcription (Latin):
olam eccłiam catholicam habere baptismũ
ad salutem: Tacharias ꝓpħa testatur. Indie
inquit illa erit fons patens domꝰ dauid et ha
ci autem id solum imaginaria ostentatione faciunt:
idõq illis baptismum ñ ad remissionẽ peccatorũ
s ad supplicii testimoniũ datur. ꝓ solo reatu origi¬
nali luunt minferno nuꝑ nati infantuli penas: si
renouati ꝑ lauachrum non fuerint. d inde cum uti
ꝑ natus dampnatur infans. si non regeneratur. quia
originis noxietate ꝑimitur. Cur paruuli peccata
origanal i carentes ꝑ baptismum. et uec dum ꝓpriũ
habentes delictum a bestiis penisq cȩteris laniant᷑
hȩc gͥ causa est. Baptismum enim apena et̃na: non
a presentis uite supplicio lib̾at. Quod si a presenti pȩ¬
na homines lib̾arentur ꝑ baptismum: ipsum putarent
baptismi premtum non illud eternum. Ergo soluto
reatii peccati. manet tamen quedam temporalis pe¬
na: ut illa uita feruentius requiratur. quȩ erit a

Expanded text:
olam Ecclesiam catholicam habere baptismum ad salutem Zacharias propheta testatur: In die, inquit, illa, erit fons patens domui David et habci autem id solum imaginaria ostentatione faciunt; ideoque illis baptismus non ad remissionem peccatorum, sed ad supplicii testimonium datur. 2. Pro solo originali reatu Inunt in inferno nuper nati infantuli 176 poenas, si renovati per lavacrum non fuerint. Proinde cum causa nuper natus damnatur infans, si non regeneratur, quia originis noxietate perimitur. 3. Cur parvuli peccato originali carentes per baptismum, et necdum proprium habentes delictum, a bestiis poenisque caeteris laniantur? Haec igitur causa est: baptismus enim a poena aeterna, non a praesentis vitae supplicio liberat. Quod si a poena praesenti homines liberarentur per baptismum, ipsum putarent baptimi praemium, non illud aeternum. Ergo, soluto reatu peccati, manet tamen quaedam temporalis poena, ut illa vita ferventius requiratur quae erit a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ueritas uerum.⁊ hec cũ assunt ad est dõ
qr dc̃ bonitas ẽ. ⁊ iusticia ⁊ueritas. Si gͥ
sumus. Non enim bonos facit nisi dilectio
bona. ⁊ dilectio boni. Si autẽ boni sumite
nullos habemus amicos nisi bonos. ⁊nullos
ininicos insi malos. quia si bom sumus nicħ
p̃t̃ bonũ diligimus. ⁊ nicħ p̃t̾ malũ odimus.
Si aut̾ amicos bonos abemus. ⁊ mimicos ma¬
los. amicos quidẽ in bonitate sua diligere
debeinus. id ÷ idõ quia boni sunt. inuicos
autem qr ĩbonitate diligere ñ possumus. qr
boni ñ sunt. tñ ꝓpt̾ea diligere. debemus ut
bonitatem habeant ⁊ bom sint. Et in his
om̃ib ñ nisi bonitas diligitur. quia nichil
diligitur nisi ppt̾ bonitatẽ. Simili mͦ cum
ds̃ diligitur ppt̾ se diligitur quia abalio ñ ÷
neq aliud abipso qd̾ diligitur i pso. Cum
nͦ ꝓximus diligitut ñ ppt̾ se diligitur s ppt̃

Expanded text:
et veritas verum. Et haec cum adsunt adest Deus, et veritas verum. Et haec cum adsunt adest Deus,  Deus bonitas est, et justitia et veritas. Si ergo sumus. Non enim bonos facit, nisi dilectio bona et dilectio boni. Si autem boni sumus, nullos amicos habemus nisi bonos; et nullos inimicos, nisi malos, quia si boni sumus, nihil nisi bonum diligimus, et nihil praeter malum odimus. Si autem amicos bonos habemus, et inimicos malos, amicos quidem in bonitate sua diligere debemus, id est in Deo, quia boni sunt; inimicos autem, quia in bonitate diligere non possumus, quia boni non sunt: tantum propterea diligere debemus, ut bonitatem habeant, et boni sint. Et in his omnibus non nisi bonitas diligitur, quando nihil diligitur, nisi propter bonitatem. Simili modo cum Deus diligitur, propter se diligitur, quia ab alio non est, neque aliud ab ipso quod diligitur in ipso. Cum vero proximus diligitur, non propter se diligitur, sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
diligo ꝓfecto ñ diligetẽ si sapientiã ipsam
ppt̾ qũa ipsũ diligo ñ diligerẽ. Ita cum ꝓoci¬
mum ppt̾ dm̃ biligo. idõ cdiligo quia dm̃ di¬
gerẽ. Sic igitur sibene diligo. ⁊ bonum diligo
ñ eñ bene diligo nisi cum bonum diligo.
⁊ cum bonum diligo ñ ob aliud qu̾a ꝓpter¬
Amicum indõ ⁊ inunicum ꝓpt̾ dm̃. Quid ẽ
amicum diligere indõ: Idõ diligere quia
dm̃ habet ñ indiuitiis suis ñ infortitudine
sua. nĩ in pulchritudine sua. s in iusticia
sua. in scĩtate sua. in bonitate sua. Illa aut̃
⁊ si adõ sunt extra dm̃ diligi possunt. ⁊ se¬
pe condiliguntur auertunt. ⁊perimunt
mentẽ diligentium. se ut dm̃ ailigant.
Idc̾co phis laudandus quidẽ ẽ ds̃ quia cam
dantir ab ipso dantur. ⁊ dona eius funt s
insis ñ ẽ amandus ꝓximus quia iurtus eius
ñ sunt. neq bonum faciunt ista hominem
etiã si habundauerint neq de fuerint ma¬
lum bonitas autẽ bonũ facit ⁊ uisticia ĩtũ

Expanded text:
 si sapientiam ipsam propter quam ipsum diligo non diligerem. Ita cum proximum propter Deum diligo, ideo diligo quia D non diligerem. Sic igitur: si bene diligo, et bonum diligo. Non enim bene diligo, nisi cum bonum diligo: et cum bonum Amicum in Deo, et inimicum propter Deum. Quid est amicum diligere in Deo? Ideo diligere quia Deum habet. Non in divitiis suis, non in fortitudine sua, non in pulchritudine sua, sed in justitia sua, in sanctitate sua, in bonitate sua. Illa enim etsi a Deo sunt, extra Deum diligi possunt; et saepe cum diliguntur avertunt et pervertunt mentem diligentium se, ut Deum non diligant. Idcirco pro iis laudandus est Deus; quia cum dantur ab ipso dantur, et dona ejus sunt; sed in iis non est amandus proximus quia virtus ejus non sunt, neque bonum faciunt ista hominem, etiamsi abundaverint; neque si defuerint, malum. Bonitas autem bonum facit, et justitia justum,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facete poteras ut aliquid uelles ⁊ ꝓocimo tuo ñ
uelles. distinetum est ut utrumq tibi faciendũ
intelligas eẽ. qͣm uis tam̃ alt̾um sine altero facere
non possis qͣm uis similis sine tñ duo suit dilectio
quã ius non possint in actione separarari. Duo gͦ
mur alterum qđ ꝓximũ amare iubemur. Quare

Expanded text:
hoc facere poteras, ut aliquid velles et proximo tuo non hoc facere poteras, ut aliquid velles et proximo tuo non velles, distinctum est, ut utrumque tibi faciendum esse intelligas, quamvis tamen alterum sine altero facere non possis. Quamvis simul sint, tamen duo sunt dilectio quamvis non possint in actione separari. Duo igitumur; alterum quo proximum amare jubemur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
s remoti ⁊ alieni facti anobis. Nos autem ꝓximos
adiligete debemus non alienos id÷ homines ⁊ illos
aemones. ⁊illos homines. qui ł ꝑbonitatem suam¬
non recesserunt ł ꝑarbitru libertatẽ redire possini.
Non enim omnino longe facci sunt. qui ⁊ si abie¬
runt adhuc redire possunt. Isti sunt ꝓocimmi quos
diligere debemius ł indõ si non recesserunt. ł ꝓꝑ
dm̃ si  redire possunt. quos qm̃ diligimus uł
in eis dm̃ diligius si boni sint. ł in eis am̃ diligi¬
mus ⁊ optamus cum qđ non sunt boni ẽẽ posst̃.
ritatem ꝓximi honum que diligis ꝓocimo non in¬
uideas. Pot̾as aliquid ailigere ⁊ ꝓocimo non dilig̾e.
poteras aliquid uelle habere. ⁊ tamen non uelle
ut aliud haberet ꝓximus tius in dõ tamen non
poteras. Non enim poteras diligere dm̃. nisi dili¬
geres ꝓximum tuum. quia cum in uidia. ⁊ odio
dł diligi non potest. tamen quia in aliis rebus

Expanded text:
sed remoti et alieni facti a nobis. Nos autem proximos sed remoti et alieni facti a nobis. Nos autem proximos diligere debemus, non alienos, id est homines, non daemones, et illos homines, qui vel per bonitatem non recesserunt, vel per arbitrii libertNon enim omnino longe sunt; qui etsi abierunt, adhuc redire possunt. Isti sunt proximi, quos diligere debemus, vel in Deo si non recesserunt, vel propter Deum si redire possunt. Quos quando diligimus, vel in eis Deum diligimus quia boni sunt, vel in eis Deum diligimus et optamus cum quod non sunt boni esse possint.charitatem proximi bonum quod diligis proximo non invideas. Poteras aliquid diligere, et proximo non diligere; poteras aliquid velle habere, tamen non velle ut illud haberet proximus tuus; in Deo tamen non poteras. Non enim poteras diligere Deum nisi diligeres proximum tuum; quia cum invidia et odio Deus diligi non potest, tamen quia in aliis rebus