comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur itaq maitheus. post illũ sermone dni ubi denon lotis manibus cueh¬
ris acis egit. atq ita conferit narrationis ordinẽ : quantũ ipse transitus indicat Re¬
rum&iam quaec̃ secutaes seruans. & egressus inquit indeihis secessit in partesten
& sidonis & ec̃mulier chananea a finib: illis egressaclamauit dicensei. Auserereme¬
idnẽ filidaid filia mea maleuexat᷑. quinon respondit ei uerbii: etcet usq dil¬
lud ubiait. Omulier magnae fidestua fiattibi sicut tuius & sanataẽ filia illius exis¬
lahora. hoc demuliere cananea &iam marcus commemorat. cundem rerum gefarĩ
ordinẽ seruans. Nec afferens aliquã repugnanciae quaestionẽ. nisi quodindomo dic
fuis se dnm cũ ad illũ uenit eadẽ mulier ꝓfiliasuaragans: mattheus aut poss& quidẽ
dno suggessis se dimitreillã qm̃clamat postnos. Mihil iudet᷑ aliud signaficare quã

Expanded text:
Sequitur itaque Mattheus post illum sermonem domini, UDI de non lotis manibus cum PhSequitur itaque Mattheus post illum sermonem domini, UDI de non lotis manibus cum Pharisaeis egit, adque ita conserit narrationem, ordinem, quantum ipse transitus indicat, rerum etiam quae consecutae sunt seruans: et egressus, inquit, inde Iesus secessit in partes Tyri et Sidonis. et ecce mulier Chananaea a finibus illis egressa clamauit dicens ei: id, filia mea male a demonio uexatur. qui non respondit ei uerbum, et cetera usque ad illud ubi ait: o mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut uis. et sanata est filia eius ex illa hora. hoc de muliere Chananaea etiam Marcus commemorat eundem rerum gestarum ordinem seruans nec afferens aliquam repugnantiae quaestionem. nisi quod in domo dicit fuisse dominum cum ad illum uenit eadem mulier pro filia sua rogans. Mattheus autem posset quidem ulos domino ita suggessisse: dimitte illam, quia clamat post nos, nihil uidetur aliud significare quam
Abbreviated transcription (Latin):
grediuntur traditionẽ seniorum non enim lauant manus suas cũ pane manducam
e eet̃. usq adillud ubiant. Non lotis autem manibus maducare non comquinat ho¬
minẽ hacc& marcus cõmemorat sinealiqua repugnancie quaestione quic quia
enim diuersomodo dicitur ab eadem sentencia non recedit. Iohannes aut̃ ab illa
in sermonẽ dñi intentus in cum exoccasione panis multa pcipuae quedinina locinuice
commemorat pque ipsu sermone rursus maliud atq aiud euis narratio sub limĩ
fert᷑. Nectam̃ in eo quod abistis digredit᷑ aliquid ordim istoꝵ. illius in alia transi
ad uer̾satur. quidenim prohib& intellegere & illos eẽ sanatos adnõ: Dequibus
narrat mattheus & marcus. et illis quieum secuti sunt trans mare. haec eum lo¬
cutũ ee que p̃dicat iohannes. quando quidem capharnaũ quodicunt᷑ scđm iohon¬
nẽ trans fretas se iuxta ftagnũ est gennesar. At quatra scđm matheum dicum exise

Expanded text:
ediuntur traditionem seniorum? non enim lauant manus suas, cum panem manducant. et cetera usque ad illud ubi ait: non lotis autem manibus manducare non coinquinat hominem. haec et Marcus commemorat sine aliqua repugnantiae quaestione; quidquid enim diuerso modo ab alio dicitur ab eadem sententia non recedit. Iohannes autem ab illa in sermonem domini intentus eum ex occasione panis multa praecipueque diuina locutum esse commemorat, postque ipsum sermonem rursus in aliud adque aliud eius narratio sublimiter fertur. nec tamen in eo quod ab istis digreditur aliquid ordini istorum illius in alia transitus aduersatur. quid enim prohibet intellegere et illos esse sanatos a domino, de quibus narrat Mattheus et Marcus, et illis qui eum secuti sunt trans mare haec eum locutum esse quae praedicat Iohannes, quando quidem Capharnaum, quo dicuntur secundum Iohannem transfretasse, iuxta stagnum est Gennesar, ad quam terram secundum Mattheum dicuntur exisse?
Abbreviated transcription (Latin):
nint et dimittentur. siciu dimis erunt. p̃resurrectionem ad nõdictum commemorat
cummattheus hoc sermone dnim. hoc dixisse meminerit ꝗd & petro antea dictũ fuisse
ide ipse testatur. eadẽ itaq saepe ac plurib: locisihm dixisse. xec ubi moueam᷑ sior do dic¬
io quibusda repugnare putabitur. sicut tociens cõmendauimus meminisse deber¬

Expanded text:
rint, et dimittentur, si cui dimiserint, post resurrectionem a domino dictum commemorat, rint, et dimittentur, si cui dimiserint, post resurrectionem a domino dictum commemorat, cum Mattheus in hoc sermone dominum hoc dixisse meminerit quod et Petro antea dictum fuisse idem ipse testatur. eadem itaque saepe ac pluribus locis Iesum dixisse. necubi moueamur, si ordo dictorum quibusdam repugnare putabitur, sicut iam totiens commendauimus, meminisse debe
Abbreviated transcription (Latin):
uersi fueritis & efficiamini sicut paruuli non intrabitis in regnũ cacdorũ usq ad̃
illud ubiait. sic & pater meus caelestis faciet uobis si non remiscritis unus quis q.
fratrisuo decordibus uris. existo aliq ianto ꝓlixiore dñi sermone No nomia sca
quedam marcus cundem sequens ordinem posuit queda ctiã ipse quae mattheus
nondicit. inseruit : totus autem sermone quousq eũ considerandũ suscepimus apc¬
tro solo interpellatur quaerente quotiens fratri debeat ignosci: Paliaenim dñlo¬
quebatur. ut satis lucet &iam hoc quod petrus int̾rogauit ciq responsuest adeun de
ꝑtinere sermonẽ. Lucas autẽ nisi illud deparuulo que estituit ante discipulos imitan¬
dii cudesua magnitudine cogitarent. aihil hocordine seruato cõmemorat. Si
quaenim alia similiter dixit quac & inifto sermone sunt positi asibi & ex aliis occi¬
sionib dicta recoluit. sic̃ iohannes de remisione peccato. qđ tenebunt᷑ si cuicenũ¬

Expanded text:
ueritis et efficiamini sicut paruuli, non intrabitis in regnum caelorum, usque ad illud ubi ait: sic et pater meus caelestis faciet uobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus uestris. ex isto aliquanto prolixiore domini sermone non omnia, sed quaedam Marcus eundem sequens ordinem posuit, quaedam etiam ipse quae Mattheus non dicit inseruit. totus autem sermo, quousque eum considerandum suscepimus, a Petro solo interpellatur quaerente, quotiens fratri debeat ignosci. talia enim dominus loquebatur, ut satis eluceat etiam hoc quod Petrus interrogauit eique responsum est ad eundem pertinere sermonem. Lucas autem nisi illud de paruulo, quem constituit ante discipulos imitandum, cum de sua magnitudine cogitarent, nihil hoc ordine seruato commemorat. si qua enim alia similiter dixit quae et in isto sermone sunt posita, alibi et ex aliis occasionibus dicta recoluit, sicut Iohannes de remissione peccatorum, quod tenebuntur, si cui tenue
Abbreviated transcription (Latin):
onuersantibus autem illis ingililea dexit illis ilis. filius hominis tradendus est in mu
hominũ & occident eum et tercia dic resurget et contristatisunt ucheme ihoc codem
ordine marcus lucasq commemorant. Sequitur mattheus et dieit
e cuuerisient capharnaum. acces serunt qui dy dragma accipictunt ad petrum
et diperunt es magiler ur uonsoluet dy dragma ait etiam etect̃ usq adillui ubi
ait: Inuenies ftaterem illud sumens dacis ꝓmeate: hoc solus iste commemont
quointer posite eunde ordinc sequit᷑ in quo cumeo &iam marcus & lucas pariter am¬
bulant. sequitur ergoidem mattheus & dicitS mmarcus & uicas pariter am¬
&illa hora acces serunt discipuli adihm dicentes. quis putas maior ẽ in regno caclo

Expanded text:
onversantibus autem illis in Galilaea, dixit illis Jesus: Filius hominis tradendus est in manus hominum et occident eum, et tertia die resurget. Et contristati sunt vehementer. Semorant. Sequitur Mattheus: et cum uenissent Capharnaum. accesserunt qui didragma accipiebant ad Petrum et dixerunt ei: magister uester non soluet didragma ait: etiam, et cetera usque ad illud ubi ait: inuenies staterem, illum sumens da eis pro me et te. hoc solus iste commemorat, quo interposito eundem ordinem sequitur, in quo cum eo etiam Marcus et Lucas pariter ambulant. Sequitur ergo idem Mattheus et dicit: in illa hora accesserunt discipuli ad legum dicentes: quis puta
Abbreviated transcription (Latin):
forte ipsorũ locorĩ ordo cũ exalio euangelista non con uenerit alicui eorũ hinc pu¬
et ec̃ contrarui. cũ intellegere. debeat iterũ alibi dici quodiam alibidictũerat. Pe
uantũ dedictis uerũ &iam de factis obseruari deberi Nihil enim prohibet hocidem
terum factum credere. Caluniare autem euangelio dum noncredit iterũ fieri
non potuisse. nemo coniuncit. sacrilaege uanitatis est.

Expanded text:
forte ipsorum locorum ordo, cum ex alio euangelista non conuenit, alicui eorum hinc puforte ipsorum locorum ordo, cum ex alio euangelista non conuenit, alicui eorum hinc putet esse contrarium, cum intellegere debeat iterum alibi dici quod iam alibi dictum erat, nec tantum de dictis uerum etiam de factis obseruari debere. nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere. calumniari autem euangelio, dum non credit iterum factum quod iterum fieri non potuisse nemo conuincit, sacrilegae uanitatis est.
Abbreviated transcription (Latin):
tindũẽ: partim proprie: partim figurate : sed euangelistas aliaistum alia illum
in seruis se scriptis suis. quedã uero eadem ł duos ł treseorũ quos libet uel omnes
quattuor posuis se nec si tamenomnia eẽ conscripta quae abillo seudicta seu
facta sunt: Quis quis autem putat non potuisse dnm̃ uiuno sermone quedam figu¬
rate quaedam propͥe ponere. eloquia cetera eius inspiciat. et uidebit quã hoc tem¬
re at quac inerudite arbitretur potestenim iste ut unũ aliquid dicam quod animo
interimoccurrit. qm̃ monet ut nonsciat sinistra quid faciat dextra. et ipsas elem¬
sinas quic quid illicaliud precepit figurate accipiendũ putare. sane rursus ad¬
moneo quod o portet meminis se lectorem nec aliadmonitione sepisseme indige¬
t aliis atq. aliis sermonũ suorũ locis dm̃iamulta iterasse. quealibi dixerat. ne

Expanded text:
itandum est partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia istum, alia illam itandum est partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia istum, alia illam inseruisse scriptis suis, quaedam uero eadem uel duos uel tres eorum quoslibet uel omnes quattuor posuisse; nec sic tamen omnia esse conscripta, quae ab illo seu dicta seu facta sunt. quisquis autem putat non potuisse dominum in uno sermone quaedam figurate, quaedam proprie ponere eloquia, cetera eius inspiciat: uidebit quam hoc temere atque inerudite arbitretur. potest enim iste, ut unum aliquid dicam, quod animo interim occurrit, quoniam monet, ut non sciat sinistra quid faciat dextra, et ipsas elemosynas et quidquid illic aliud praecipit figurate accipiendum putare. Sane rursus admoneo, quod oportet meminisse lectorem, ne tali admonitione saepissime indigeat, aliis atque aliis sermonum suorum locis dominum iam multa iterasse, quae alibi dixerat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ne positao tollendam dixit ei quiurgam rursus aliud significantem non tollendã
dixit : es se contrarius: sediam racione reddita non putetur : sic et calciamenta cui
dicit mattheus in uia non cẽ portanda. curam prohibet quiaideo portanda cogi¬
titur non desint. hoc et deduabus tunicis intellegenduẽ. nequis quam corum
preteream quam eẽt in dutus aliam portandam putaret. sollicitus neo pus sit
cuexilla potestate posset accipere deindemarcus dicendo calciarieos sandaliis
łsoleis Aliquia hoc calciamentũ mistice significationis habere ad mon&
ut pes neq tectus sit nec nudus ad terram idest neoctultetur euangelium. nec
terrenis commodis innitatur. et quod non portari uel haberi duas tunicas. sede¬
pres suis indui prohibet dicens. &. nein duerent᷑ duab tunicis. quid eos monet.
nisi non duplicit. sed simpliciter ambulare. Itadnm̃ omnia dixis senullo modo dub¬

Expanded text:
tione positam tollendam dixit ei qui uirgam rursus aliud significantem non tollendam tione positam tollendam dixit ei qui uirgam rursus aliud significantem non tollendam dixit esse contrarius; sed iam ratione reddita non putetur. Sic et calciamenta cum dicit Matthaeus in nia non esse portanda, curam prohibet, qua ideo portanda cogitantur, ne desint. hoc et de duabus tunicis intellegendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus aliam portandam putaret sollicitus, ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soliis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis innitatur. et quod non portari uel haberi duas tunicas, sed expressius prohibet indui dicens: et ne induerentur duabus tunicis, quid eos monet nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Ita dominum omnia dixisse nullo modo dub
Abbreviated transcription (Latin):
qui euangeliũ adnunciant dceuangelio uiuere. Illa apostolis loquebatur ut se¬
curi non possident. neq portarent huic uitae neces saria. nec magna nec
minima : id eo posuit. Nec uirgã ostendens a fidelib: siis om̃a deberi ministris
uis nulla suꝑflua requirentib:. Ac ꝑhoc addendo. dignꝰ estenĩ operarius
hancergo potestatẽ uirgae nomine significauit. cũ dixit. nequidtollerent
inuia nisi uirgã tantũ. potuit enĩ etiam sic breuiter dici. nihil neces sar¬
rũ uobis cũferatis. nec uirgam. nisuurgã tantũ ut illud quod dictũ ẽ nec uir¬
gam. intellegatur nec minimas quidẽres. quoduero adunctũẽ disi uirgã
tantũ. intellegatur. qui a ꝑ potestatẽ ad nõ acceptam que uirgae nomine signi
ficataest &iam quenon porantur non decrunt. Utrumq ergo dñs dixit. sea quia non
itrions que unus euangclifta com incino rauit: putatur illeꝰ iurgam subalia significa¬

Expanded text:
qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut sequi euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo dignus est enim operarius hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit: ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum. potuit enim etiam sic breuiter dici \'nihil necessariorum uobiscum feratis nec uirgam nisi uirgam tantum\', ut illud quod dictum est nec uirgam intellegatur \'ne minimas quidem res\', quod uero adiunctum est nisi uirgam tantum intellegatur, quia per potestatem a domino acceptam, quae uirgae nomineficata est, etiam quae non portantur non deerunt. utrumque ergo dominus dixit. sed quia non utrumque unus euangelista commemorauit, putatur ille qui uirgam sub alia significa
Abbreviated transcription (Latin):
fecit idem apostolus. quiuictũ demanuũ suarũ laborib transigebat: nec cui¬
quam grauis esset. sed potestatẽ dedisse inquascirent sibiista deberi. cum
autem ad nõ aliquid imperat᷑ nisifiat. in obediencie cul paest. Cũ auut potes¬
tas datur. licet euiq nonuti. et tamquã desuo iure recedere : haccergo dñs
loquens discipulis ad auebat. quod ipse apostolus paulo post apertius itaexplicat
Nescitis qnĩ qui intemplo operantur qued etẽplosunt edunt. qui altari deseru¬
unt altario conparciuntur. Sic et dñs ordinauit his qui euangeliũ adnunci¬
ant de euangelio uiuere. ego autem nullius horum usus sum. Cũitaq dicit ita dnm̃
rdinasse. seaut̃ usũ noncẽ utiq ostendit utendi potestatem datam. non inpositã
seruiendi neces sitatẽ. hocergo ordinans dñs quodeũ ordinas se dicit apostolus

Expanded text:
fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuifecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam grauis esset —, sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobaudientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedere. haec ergo loquens dominus discipulis id agebat, quod ipse apostolus paulo post apertius ita explicat: nescitis, quoniam qui in templo operantur quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt altario conpartiuntur? sic et dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non inpositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo subiecit. dignus enimẽ operarius cibosuo. Undesatis ostendit cureos
haec possidere acferrenoluerit. non quod necessaria nossint sustentacioni huius
uitac. sedquia sic eos mittebat ut eis hacc deberi demonstraret ab illis ipsis quibꝰ
cuangeliũ credentibus adnunciarent tãquam stipendia militantibus. tam¬
quam fructũ uinaee plantatoribus. tam quã lac gregis pastoribus. Ondepau¬
lus dicit. quis militat sius stipendus umquã: quis plantat uincã et defructuei
non edit. quis pascit gregem et delacte gregis non ꝑcipit. hincenim loquebat
dehis quaeneces sariasunt predicatorib: cuangelii. Vn de paulo postdicit. sinos
urẽ participant. Non magis nos: sed nonsumꝰ ut si hac poteflite. Un ade appar&
haec nonita p̾cepis sednm. tam qua euan geliste uiuere aliunde non debeoi
quaeis prebentib. quib ad nunciant euangelium. Alioquin contrahoc p̃cept

Expanded text:
tinuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos tinuo subjecit: Dignus est enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi demonstraret ab illis ipsis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent, tanquam stipendia militantibus, tanquam fructum vineae plantatoribus, tanquam lac gregis pastoribus. Unde Paulus dicit: Quis militat suis stipendiis unquam? Quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem, et de lacte gregis non percipit? Hinc enim loquebatur de his quae necessaria sunt praedicatoribus Evangelii. Unde paulo post dicit: Si notrae participant, non mhaec non ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus adnuntiant euangelium — alicquin contra hoc praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
sis significationibus acceperis. procul dubio putabis eundem sibi inloquendo es s&
ontrariũ. & hoc eẽ inunas entencia tam uicine positis uerbis. quicũ paulo ante
diceret. alter alterius onera portate posteadixit unꝰ quisque propiũ onus portabit.
sed ali sunt onera parcicipandae infirmitatis. alia reddende racionis dõ deactibus
ns illacũ fratrib: sustentanda comiunicant᷑. haec propria abunꝰ quoque ptantur
tia uirga intellegit᷑ spiritaliter. dequadicebat apostalus. in uirgaueniam aduos. &
orporaliter quautimur siue adequũ siuead aliquid aliud op̃ fuerit. ut interim omn¬
tam & alias huius nominis figuratas significationes. Utrumq ergo accipiendum ẽ
scam mattheum dicereteis. nolitepossidere auruneq argentũ neq pecuniã in ⁊oni
ur̃is. non peram inuia neq duas tunicas neq calciam̃ta neq uirgam. Con¬

Expanded text:
rsis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse rsis significationibus acceperis, procul dubio putabis eundem sibi in loquendo esse contrarium — et hoc in una sententia tam uicine positis uerbis —, qui cum paulo ante diceret: alter alterius onera portate, postea dixit: unusquisque proprium onus portabit. sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis deo de actibus nostris; illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec propria ab unoquoque portantur. ita et uirga intellegitur spiritaliter, de qua dicebat apostolus: in uirga ueniam ad uos? et corporaliter, qua utimur siue ad equum siue ad aliquid aliud opus fuerit, ut interim omittam et alias huius nominis figuratas significationes. Utrumque ergo accipiendum essecundum Mattheum diceret eis: nolite possidere aurum neque argentum neque pecuniam in zonistris; non peram in via, neque duas tunicas, neque calciamenta, neque virgam, con
Abbreviated transcription (Latin):
significationem sed diuersis locis congruent̃ posita. diuersꝰ modo intellegunt᷑. & aliquan
scũ expositione dicuntur. Ut est illud nolite pueri efficisensibus. sed malicia paruuli
stote ut sensibus ꝑ fectisitis. hoc enimbreuit causa sentencia dicipotuit. nolite eẽ pueri.
sdestote pueri. & illud. siquis putat sesapientẽ eẽ in uobis in hoc seculo. ftultus fiat i
si sapiens. Quid enim aliua dixit quã nonsit sapiens ut sit sapiens aliquando autẽ
causȩ ita dicunt᷑ ut exerceant inquirentem. ut ẽ quodait adgalatas. inuicẽ oneraurãpo¬
tite & sic adim plebitis legem xp̃i: quieni putat se eẽ aliꝗia cunihilsit seipsũ sedu¬
II Opus autem suum prob& unusquisque. & sic insemetipso habebit gloriam & n
inaltero. Vnus quis queenim propͥum onus portabit. Nisione ris nomen sub diue¬

Expanded text:
significationem, sed diuersis locis congruenter posita diuerso modo intelleguntur et aliquando significationem, sed diuersis locis congruenter posita diuerso modo intelleguntur et aliquando cum expositione dicuntur, ut est illud: nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, ut sensibus perfecti sitis. hoc enim breuiter clausa sententia dici potuit nolite esse pueri, sed estote pueri\'. et illud: si quis putat se sapientem esse in uobis in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens. quid enim aliud dixit quam non sit sapiens, ut sit sapiens\'? aliquando autem clause ita dicuntur, ut exerceant inquirentem, ut est quod ait ad Galatas: inuicem onera uestra portate et sic adimplebitis legem Christi. qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit. opus autem suum probet unusquisque et tunc in semet ipso habebit gloriam et non in altero. unusquisque enim proprium onus portabit. nisi oneris nomen sub diue
Abbreviated transcription (Latin):
rit duob ł tribus nominibus hominemunũ uocari solere : item queri quo modo
mattheus & lucas com momorauerint dixisse dnm̃ discipulis. ut nec uirgam ferrent
cũ dicat marcus. & p̃cepit eis neqiã tollerent inuia nisi uirgam tantũ. & sequit᷑ &iam
ipse non pera non panẽ. neque in zona aes: ut ostendat in eodem loco uersari narrationẽ
iam in quo & illorũ qui dixer nec uirgã ferendã: quodita soluit᷑ ut intellegamꝰ subalia
significatione dictam uirgam que scđm marcũ ferendaẽ. & subalia illã quescam
ittheum & lucam nonẽ ferendaẽ. sic̃ subalia significatione intellegit᷑ tẽptacio
si diligitis eum illa seductionis est. haec probationis. sic̃ iudiciũ aliter accipit᷑. Deq
aictũ ẽ qui bene fecer̃ in resurrectionẽ uitae. quimalefecer in resurrectionẽ iudicii:

Expanded text:
rit duobus uel tribus nominibus hominem unum uocari? Solet item quaeri, quomodo rit duobus uel tribus nominibus hominem unum uocari? Solet item quaeri, quomodo Mattheus et Lucas commemorauerint dixisse dominum discipulis, ut nec uirgam ferrent, cum dicat Marcus: et praecepit eis, ne quid tollerent in uia nisi uirgam tantum, et sequatur etiam ipse: non peram, non panem, neque in zona aes, ut ostendat in eodem loco uersari narrationem suam, in quo et illorum qui dixerunt nec uirgam ferendam. quod ita soluitur, ut intellegamus sub alia significatione dictam uirgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Mattheum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intellegitur temtatio, ter, ut sciat, si diligitis eum. illa seductionis est, haec probationis, sicut iudicium aliter accipitur, de quo dictum est: qui bene fecerunt, in resurrectionem uitae; qui male fecerunt, in resurrectionem iudicii, et
Abbreviated transcription (Latin):
rauit ubi dnm̃ in patriasua mirabant᷑ unde illi e& tanta sapiencia & uir tutes cũ eius
cognationẽ nossent. Quod mattheus post ad monicione istam discipulorũ. & paua
temulta commemorat. Itaq incertue utrũ hoc ꝗdagit᷑ in eius patria mattheus omis¬
sum reuocauerit. an marcus recordatũ ante caeperit: quis naeorũ ordinẽ reigestac
& quis recordationis sue tenuerit: Lucas autẽ continuo ũ resurrectionẽ filiaeiari sub¬
uingit hunc locum de potestate & admonitione discipulorũ tam breuiter sane quam
marcus: nequeipse ita ut hoc sequi & iaminrerum gestarũ ordincappareat: Inno¬
minib ergo discipuloris. lucas quꝰ eosalio nomine nominat cũprius eligunt in mon
amittheo non discrepat. nisu n nomine uidae iacobi quemattheus tatheum
appellat. Non nulli autẽ codices habent lebbeum: quis autem umquam prohibue¬

Expanded text:
rauit ubi dominum in patria sua mirabantur, unde illi esset tanta sapientia et uirtutes, cum eius rauit ubi dominum in patria sua mirabantur, unde illi esset tanta sapientia et uirtutes, cum eius cognationem nossent, quod Mattheus post admonitionem istam discipulorum et post alia multa commemorat. itaque incertum est, utrum hoc, quod agitur in eius patria, Mattheus omissum reuocauerit, an Marcus recordatum anteceperit, quisnam eorum ordinem rei gestae et quis recordationis suae tenuerit. Lucas autem continuo post resurrectionem filiae Iahiri subiungit hunc locum de potestate et admonitione discipulorum. tam breuiter sane quam Marcus, neque ipse ita, ut hoc sequi etiam in rerum gestarum ordine appareat. in nominibus ergo discipulorum Lucas, qui eos alio nomine nominat, cum prius eliguntur in monte, a Mattheo non discrepat nisi in nomine Iudae Iacobi, quem Mattheus Thaddeum appellat, nonnulli autem codices habent Lebdeum. quis autem umquam prohibue
Abbreviated transcription (Latin):
tes pastorem. Tuncdicit discipulissuis. messis quidem multa. operarii autem pauci
Rotai teergo dnm̃ messis uteiciat operarios in messem suã: et conuocatis duodecim disci¬
pulis suis dedit illis poteftatẽ spĩtuũ inmundorii. & cet. usq adillud ubiait. Amendico
uobis non ꝑd& mercedem suam In hoc toto loco quenunc commemoramus multa
monuit discipulos suos. sed utrũ eos exordine mattheus subiunxerit anei ordo narran¬
di recordatiosua fuerit. sicut dictũ est non apparet: hunc locũ breuiter udet᷑ ꝑstrixis¬
se marcus & eum sic ingressus ẽ dicens. & circuibat castella in circuitu docens. & conuoca
uit duodecim. & caepit eos mitterebinos. & dabit illis potestatẽs pirituũ in mundorũ
& c& usq adillua ubiait excutite puluere depedib ur̃is intestimoniũ illis: sedante¬
quam hocnarraret marcus prius post resuscitatdm filiam archi sinagogi. illud nar¬

Expanded text:
tes pastorem tunc dicit discipulis suis messis quidem multa operarii autem pauci tes pastorem tunc dicit discipulis suis messis quidem multa operarii autem pauci rogate ergo dominum messis ut eiciat operarios in messem suam et convocatis duodecim discipulis suis dedit illis potestatem spirituum inmundovobis non perdet mercedem suam . In hoc toto loco, quem nunc commemoramus, multa monuit discipulos suos: sed utrum eum ex ordine Matthaeus subjunxerit, an ei ordo narrandi recordatio sua fuerit, sicut dictum est, non apparet. Hunc locum brevitur videtur perstrinxisse Marcus, et eum sic ingressus est, dicens: Et circumibat castella in circuodecim et coepit eos mittere binos, et dabat illis potestatem spirituum inmundorum, et cetera usque ad illud ubi ait: excutite puluerem de pedibus uestris in testimonium illis. sed antequam hoc narraret Marcus, prius post resuscitatam filiam archisynagogi illud nar
Abbreviated transcription (Latin):
onit. Illi enim duo caeci dequib & alii narrant non sunt isti. sed tamen simile
factumẽ ta ut su pse mattheus non etiam illius facti meminis s&. poss& puta¬
ri hoc qđ nunc narrat dictũ fuisse & iamabaliis duobus. quod commendare
memoriae diligenter debemus. esse quedam factasimilia: quod probatur cum idẽ
pse euangelista utrũq cominemorat. Ut si quando talia singula apud singulos
inueniremus. atq. ineis contrariũ quod solui non possit: occurrat nobis non hoc
eẽ factũ. sed aliud simile ł similiter factum.
Tane deinceps non apparet ordorerũ gestaruĩ. xampost haec duo facta decaecis & muto
demonio Ita sequitur: & circiubat iħs ciuitates onis & castella docens insanagogis
eorũ & p̃dicans euangeliũ regni & curans omnelanguorẽ & omnẽ in firmitatem
Videns autem turbas misertus est eis quia erant uexati & iacentes. sicutoues non haben¬

Expanded text:
ponit. Illi enim duo caeci, de quibus et alii narrant , non sunt isti, sed tamen simile ponit. Illi enim duo caeci, de quibus et alii narrant , non sunt isti, sed tamen simile factum est: ita ut si ipse Matthaeus non etiam illius facti meminisset , posset putari hoc quod nunc narrat, dictum fuisse etiam ab aliis duobus. Quod commendare memoriae diligenter debemus, esse quaedam facta similia; quod probatur, cum idem ipse evangelista utrumque commemorat: ut si quinuenerimus adque in eis contrarium quod solui non possit, occurrat nobis non hoc esse factum, sed aliud simile uel similiter factum. Sane deinceps non apparet ordo rerum gestarum. nam post haec duo facta de caecis et muto demonio ita sequitur: et circuibat Iesus ciuitates omnes et castella docens in synagogis eorum et praedicans evangelium regni et curans omnem languorem et omnem infirmitatem videns autem turbas misertus est eis quia erant vexati et iacentes sicut oves non haben
Abbreviated transcription (Latin):
animus inqui rendus. Quod autẽ non nulli codices habent scam mattheũ. uon
enim mortuae mulier sea dormit. Cũ cãmare & lucas duo decim annorum
puellam fuisse testent᷑: Intellegas hebreomore locutũ eẽ mattheũ dam&ali
seripturarũ locis hoc inuenit᷑ non eas tantũ quaeiurũ passefuerant. sedomnino
feminas & iam in tactus atq integras mulieres appellari. sicut deipsa euascrip¬
tuẽ formauiteam in muliert᷑. & illud in libro numerorũ ubi uibent᷑ custodiri
mulieres quȩ nescierunt cubile mastuli. ia est uirgines nem terficiantur: quȩlo cu¬
tione &iam paulus ipsũxpm̃ ait factũ exmuliere. hoc enim meliuis intellegimu
Et transeunte in deihũ. secutis eum duo caeci clamantes et dicentes. Misererenostr
filiđa. ete&ẽ. usq ad illud ubiait. sharissaci autem dicebant. In principe de
moniorii eieit daemones. hoc deduobus caecis. et demuto demonio solus mattheus

Expanded text:
animus inquirendus. Quod autem nonnulli codices habent secundum Mattheum: non animus inquirendus. Quod autem nonnulli codices habent secundum Mattheum: non enim mortua est mulier, sed dormit, cum eam Marcus et Lucas duodecim annorum puellam fuisse testentur. intellegas Hebraeo more locutum esse Mattheum. nam et aliis scripturarum locis hoc inuenitur non eas tantum quae uirum passae fuerant, sed omnino feminas etiam intactas adque integras mulieres appellari, sicut de ipsa Eua scriptum est: formauit eam in mulierem, et illud in libro Numerorum ubi iubentur custodiri mulieres, quae nescierunt cubile masculi, id est uirgines, ne interficiantur, qua locutione etiam Paulus ipsum Christum ait factum ex muliere. hoc enim melius intellegimus,et transeunte inde Iesu secuti sunt eum duo caeci clamantes et dicentes: miserere nostri, fili Dauid, et cetera usque ad illud ubi ait: Pharisaei autem dicebant: in moniorum ejicit daemones . Hoc de duobus caecis et de muto daemonio, solus Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
i mattheus xunc uero & illud suis nunciantib & prohibentibus neiam magifter
ueniret: non legitur quoa ile consenserit. Ac ꝑ hoc & illud quodeidns ait. noli
timere credetantu etsaluaerit. non diffidentẽ reprehendit: sed credentem robus¬
tius confirmauit Talis quippe in illo fideserat qualis & millo quiait credo dnẽ ad¬
uiua incredulitatẽ meã: quȩcũita sint. ꝑ hui modi euangelistarũ lo cutiones uarias.
sed non contrarias replane utilissimã dscim̃ꝰ et ꝑnecessariã. xihilincui queuerbis
nos debereinspicere. nisi uo luntatẽ cui debent uerba serure. xec mentiri quequã
si aliis uerbis dixerit quidille uoluerit cui uerba nondicit. Nemiseri aucupe suo¬
cum apicibus quod am modo litterarĩ putent liganda et̃ ueritatem. Ciuitia
non in uerbis tantum. sed etiam inceteris omnib signis animorũ nonsit nisi ipse

Expanded text:
it Mattheus. nunc uero et illud suis nuntiantibus et prohibentibus. ne iam magister it Mattheus. nunc uero et illud suis nuntiantibus et prohibentibus. ne iam magister ueniret, non legitur, quod ille consenserit. ac per hoc et illud quod ei dominus ait: noli timere, crede tantum et salua erit, non diffidentem reprehendit. sed credentem robustius confirmauit. talis quippe in illo fides erat, qualis et in illo qui ait: credo, domine; adiuua incredulitatem meam. Quae cum ita sint, per huiusmodi euangelistarum locutiones uanas, sed non contrarias rem plane utilissimam discimus et pernecessariam, nihil in cuiusque uerbis nos debere inspicere nisi uoluntatem, cui debent uerba seruire, nec mentiri quemquam, si aliis uerbis dixerit quid ille uoluerit cuius uerba non dicit, ne miseri aucupes uocum apicibus quodammodo litterarum putent ligandam esse ueritatem, cum utique non in uerbis tantum, sed etiam in ceteris omnibus signis animorum non sit nisi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ eum fecisse manifestũ est. ut scilicet mortuã suscitaret. Attendit enim non
uerba patris defiliasua. sed quodẽ potissimũ uoluntatẽ. & talia uerba posuit qua¬
us uoluntas erat. Itaenim desperauerat ut potius eam uellet reuiuis cere. xon
credans uuam posse inueniri quãmorientẽ reliquerat: auoita que posuer̃ quid
aixerit iairus. mattheus autem quid uoluerit atq. cogitauerat: Utruergo petitũ
est adnõ ut uel morientẽ saluam faceret ł mortuam suscitaret. sed cũ in stituis s&
mattheus totũ breuiter dicere. hoc insinuauit patrem rogantę dixis se quod et
ipsum certũ est uoluis se & xp̃m̃ fecisse: Saneilliduo ł quis quaeorũ patrem ipsu
commemoras set dixis se ꝗđ suidedomo uenientes dixerant. ut iam non conuexa¬
retur ihs̃ quod puella mortua fuiss& repugnarent eiꝰ cogitationi uerba quȩ posu¬

Expanded text:
quod eum fecisse manifestum est, ut scilicet mortuam suscitaret; adtendit enim non quod eum fecisse manifestum est, ut scilicet mortuam suscitaret; adtendit enim non uerba patris de filia sua, sed, quod est potissimum, uoluntatem, et talia uerba posuit, qualis uoluntas erat. ita enim desperauerat, ut potius eam uellet reuiuescere, non credens uiuam posse inueniri quam morientem reliquerat. duo itaque posuerunt, quid dixerit Iahirus, Mattheus autem, quid uoluerit adque cogitauerit. utrumque ergo petitum est a domino, ut uel morientem saluam faceret uel mortuam suscitaret; sed cum instituisset Mattheus totum breuiter dicere, hoc insinuauit patrem rogantem dixisse quod et ipsum certum est uoluisse et Christum fecisse. sane si illi duo uel quisquam eorum patrem ipsum commemorasset dixisse quod sui de domo uenientes dixerant, ut iam non conuexaretur Iesus, quod puella mortua fuisset, repugnarent eius cogitationi uerba. quae posu
Abbreviated transcription (Latin):
tacitũ abalio dicit᷑. Nec quod marcus dicit. Qiuis tetigit uestim̃tamta. & lucas. quis
metetigit. alter enim dixit usitate alter pro prie. eandẽ tamenuter quesentenciã.
Vamusitatius dicimꝰ consindis mequã cõscindis uestimentamea. cutam̃ in aꝑtosit.
quis uelimus intellegi. At uero cũ mattheus archi sinagogũ non moriturã uel mo¬
rientem uel in extremo uitae positam filiam suã narrat dnõ nunciasse. sedomi¬
no defunctam: illiautẽ duo morte iã proximã non dũtimen mortuam. usq.¬
t magistrũ tamquã sicueniret ut manũ in ponendo mori non sineret nonut qui pos
aco ut dicant uenis se postta quamortuam nunciarent. & ob hoc iam non debere uex
sit mortuam suscitare: Consideran dum est nerepugnare udeatur. et intellegendũ
breuitatis causa mattheum hoc potius dicere uoluisse rogatum eedm̃ ut faceret

Expanded text:
tacitum ab alio dicitur, nec quod Marcus dicit: quis tetigit uestimenta mea? et Lucas: quis tacitum ab alio dicitur, nec quod Marcus dicit: quis tetigit uestimenta mea? et Lucas: quis me tetigit? alter enim dixit usitate, alter proprie, eandem tamen uterque sententiam. nam usitatius dicimus \'conscindis me quam \'conscindis uestimenta mea\', cum tamen in aperto sit, quid uelimus intellegi. At uero cum Mattheus archisynagogum non morituram uel morientem uel in extremo uitae positam filiam suam narrat domino nuntiasse, sed omnino defunctam, illi autem duo morti iam proximam, nondum tamen mortuam, usq magistrum, tamquam sic ueniret, ut manum inponendo mori non sineret, non ut qui poso, ut dicant uenisse postea qui mortuam nuntiarent et ob hoc iam non debere uexset mortuam suscitare, considerandum est, ne repugnare uideatur, et intellegendum breuitatis causa Mattheum hoc potius dicere uoluisse rogatum esse dominum, ut faceret
Abbreviated transcription (Latin):
it ut renitãret᷑ matheo qui post illas depanno & uno similitudines hoc gestumeẽ
demonstrat dicendo. haec illo loquente: Iste quippe cut̃minas set quod apud geras¬
senõ factũ narrauerat hoc modo transiit in aliud: factuẽ inquit cũ rediss& ihs. ex
ceps sinagogaeerat. cecidit adpedes ihũ & cetera. sic intellegitur quod turba qui¬
dem illa continuo exceperit dnm̃: quippe quem rediturũ ex pectabat. quod uero
adiunxit. & ecceuir cui nomiairus. non continuo factũ accipienduẽ. sed prius illud
de conuiuio publicanoꝵ.. sicut narrat mattheus. cuirei sic coniungit hoc ut non
possit aliud factũ c̃sequent̃ intellegi in hacergo narratione quãnunc consider¬
dam suscepimus. deilla quidem quae fluxũ sanguinis paciebatur oms istitres euange¬
luste. sineulla questione concordant. Neque enĩ int̾ẽ ad reiueritatẽ quod ab alio aliqu

Expanded text:
it, ut renitatur Mattheo, qui post illas de panno et uino similitudines hoc gestum esse it, ut renitatur Mattheo, qui post illas de panno et uino similitudines hoc gestum esse demonstrat dicendo haec illo loquente. iste quippe, cum terminasset quod aput Gerasenos factum narrauerat, hoc modo transit in aliud: factum est autem, inquit, cum redisceps synagogae erat et cecidit ad pedes Iesu, et cetera. sic intellegitur, quod turba quidem illa continuo exceperit dominum, quippe quem rediturum exspectabat; quod uero adiunxit: et ecce uir, cui nomen erat Iahirus, non continuo factum accipiendum est, sed prius illud de conuiuio publicanorum, sicut narrat Mattheus, cui rei sic coniungit hoc, ut non possit aliud factum consequenter intellegi. In hac ergo narratione, quam nunc considerandam suscepimus, de illa quidem quae fluxum sanguinis patiebatur omnes isti tres euangelistae sine ulla quaestione concordant. neque enim interest ad rei ueritatem, quod ab alio aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset inter uallũ. noness& quando fierit. quo modo narrauit mattheus in conui¬
uo domus suae: tamquã dealio quippe narrauit more euangelistarii quod dese ac do¬
mui suae gestumerat: postquod factum nihil aliud continuo sequitur. quam ho
dearchi sinagoga filia. sic enĩ ipsecontexit ut ipse transitus aperte indic& hoc conse¬
quenter narrari. quod & consequent̃ factu est. quando quidẽ cũ superius comme¬
moras set quaedepanno nouo & deuno nouo ihs dixerit. continuo subiecit. haec ilo
loquente ad eos. ecceprinceps unus accessit: ac ꝑ hoc si haec loquente accessit.
nihil aliud factorũ dictorũ queeius intpositũẽ. In narrationeaut̃ marci patei loc
ubi int̃ poni alia potuerint. sic̃ iam ostendimꝰ: similit̃ etlucas cũ post narratũ a puo
geras senos miraculũ : transiit ad narrandũ de archisinagogi filia. Nonsic transi¬

Expanded text:
fuisset interuallum, non esset quando fieret quod modo narrauit Mattheus in conuifuisset interuallum, non esset quando fieret quod modo narrauit Mattheus in conuiuio domus suae; tamquam de alio quippe narrauit more euangelistarum quod de se ac domi suae gestum erat, post quod factum nihil aliud continuo sequitur quam hoc de archisynagogi filia. sic enim ipse contexit, ut ipse transitus aperte indicet hoc consequenter narrari quod et consequenter factum est, quando quidem cum superius commemorasset quae de panno nouo et de uino nouo Iesus dixerit, continuo subiecit: haec illo loquente ad eos ecce princeps unus accessit. ac per hoc si haec illo loquente accessit, nihil aliud factorum dictorumque eius interpositum est. in narratione autem Marci patet locus, ubi interponi alia potuerint, sicut iam ostendimus. similiter et Lucas, cum post narratum aput Gerasenos miraculum transit ad narrandum de archisynagogi filia, non sic trans
Abbreviated transcription (Latin):
nii non congruat. quas similitudines & aliiduo similit̃ explicarunt: iam enim
satis prõptumẽ nihil eẽ contrariũ. siquidalius dicit quod alius pretermitut. seuuer
scurei duuel ab eadem sentencia non recedatur. uel quae forte aliqua ponitur
& adorabat cum dicens. Filiamea modo defunctaẽ sed ueni in ponoe manũ supea
ersam terram illã: dicunt hoc & alii duo marc & lucas sed abisto ordineiam rece¬
aunt Alibienim hoc recoraant᷑ atq inser. unt. idẽ eoloco ubi redit trans fretan
geras senoru. post expulsa & in porcos ꝑmissa demonia. nam hoc mar¬
cus ita con iungit p̾ illud apud gerassenos factũ. & cũtrans cendisset inquit ihs
in naui rursus trans fretũ. conuenit turba multa ad illũ & erat circamare : &
uenit quidã dearchi sinagogis nomine iairus. & uidens eũ procidit adpedes
trans cendiss& iħs̃ innauirursus trans fẽtũ. sed quanto post non apparet: nisienĩ

Expanded text:
nii non congruat. quas similitudines et alii duo similiter explicarunt. iam enim nii non congruat. quas similitudines et alii duo similiter explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contrarium, si quid alius dicit quod alius praetermittit seu uerbi seu rei, dum uel ab eadem sententia non recedatur uel quae forte alia ponitur alet adorabat eum dicens: filia mea modo defuncta est, sed ueni, inpone manum tuam suuersam terram illam. dicunt hoc et alii duo, Marcus et Lucas, sed ab isto ordine iam recedunt. alibi enim hoc recordantur adque inserunt, id est eo loco, ubi redit transfretando a regione Gerasenorum post expulsa adque in porcos dimissa demonia. nam hoc Marcus ita coniungit post illud aput Gerasenos factum: et cum transcendisset, inquit. Iesus in naui rursus trans fretum, conuenit turba multa ad illum, et erat circa mare. et uenit quidatranscendisset Iesus in naui rursus trans fretum, sed quanto post, non apparet. nisi enim
Abbreviated transcription (Latin):
e nuptiarĩ nontantu sponsi. sedetiam syonse intellegim: eadem ergoe ista aperta sen¬
adilsud quiadam insinuandam eandem sentenciam eleganter aperuit. sicenim intelle¬
tir eos demipsos quiloquebant filiisse facturos. utiugentes ieiunarent filiis ponsi¬
amipsi essent sponsu occisuri quod aut dixit mattheus lugere. hoc marcus & lucas ie¬
unare qui a&ille postea tuncieiunabant ait. nontunc iugebt. Veruillo uerbo signifi¬
uit detaliieiunio dnõlocutum. quod ꝑtinet adhumilitatẽ tribulationis. ut illud
aterũ ꝗđ ꝑtinet ad gaudui mentis inspitalia suspensae atq ab hoc alienate quod¬
ammodo ad corporalib cibis posteriorib similitu dinib dñs significas se intelle¬
gitur depanno nouo et uino nouo. idostendens quod animalib atq carnalibus
circa corpus occupatis. & ob hoc ueterem adhuc sensunt trahentibus hocgenus ieiui¬

Expanded text:
pe nuptiarum non tantum sponsi, sed etiam sponsae intellegimus. eadem ergo est aperta senpe nuptiarum non tantum sponsi, sed etiam sponsae intellegimus. eadem ergo est aperta senad aliud quiddam insinuandum eandem sententiam eleganter aperuit. sic enim intellegitur eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes ieiunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. quod autem dixit Mattheus lugere, hoc Marcus et Lucas ieiunare, quia et ille postea tunc ieiunabunt ait, non \'tunc lugebunt\'. uerum illo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod pertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur de panno nouo et uino nouo id ostendens, quod animalibus adque carnalibus circa corpus occupatis et ob hoc ueterem adhuc sensum trahentibus hoc genus ieiu
Abbreviated transcription (Latin):
cumant : quoalucas euidentius ex pressit itahocidem intimans cum dixisset. quis cis
responderit dns deuocatione peccatorii tamquam aegrotorii. Atilli inquit dixerunt
adcum quarediscipuli iohannis ieiunant frequenter et obseerationes faciunt simi¬
uter et pharissacoru. tui autem eaunt &bibunt: ergo & hicsicut mareus alios dealis
hocdixisse narrauit. UNde ergomattheus. tunc accesserunt ad eum discipuli aohannis
ucentes quarenos et pharissaci ieiunamus. xisiquia etipsi aderant. et omnes certatu
t quis que poterat hoc ciecerunt. quorũ sentencia diuerso loquendi modo. sertamen aue¬
nitite non alieno tribus eiungelistis insinuata est Itemillua desponsi filus quia non
cunabant quadiu cũeis ẽs̃ ponsus. Similiter int posuer mattheus & marcus. Nisiquod
marcus filios nuptiarũ apellauit quosillesponsi: quod a drem nihilinte: filios quip¬

Expanded text:
ieiunant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis ieiunant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis responderit dominus de uocatione peccatorum tamquam aegrotorum: at illi, inquit, dixerunt ad eum: quare discipuli Iohannis ieiunant frequenter et obsecrationes faciunt, similiter et Pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt? ergo et hic sicut Marcus alios de aliis hoc dixisse narrauit. unde ergo Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus? nisi quia et ipsi aderant et omnes certatim, ut quisque poterat, hoc obiecerunt, quorum sententia diuerso loquendi modo, sed tamen a ueritate non alieno, a tribus euangelistis insinuata est.- Item illud de sponsi filiis, quia non ieiunabunt, quamdiu cum eis est sponsus, similiter interposuerunt Mattheus et Marcus, nisi quod Marcus filios nuptiarum appellauit quos ille sponsi, quod ad rem nihil interest. filios quip
Abbreviated transcription (Latin):
dicit mattheus. Tunc arcesserunt ad eum discipuli iohannis dicentes quarenos et pha
is saci ieuinamus frequent̃. Marc similiter intulit dicens. et erant discipuli iohannis
et pharissaei ieiunantes & ueniunt & dicunt illi. curdiscipuli iohannis & pharissae&.
ieiunant uisiquod iste putari potest addisse pharissaeos qđ simul cũdiscipulis iohan¬
is hocdixerint. cũmattheus tantũ discipulos iohannis hoc dixis seꝑhibeat. sedueruerba
ipsa quȩ illos dixis seapud marcũ legit᷑ magis indicant alios hoc dixisse. dealus ide con¬
uiuas quiaderant uenis seadihm : qͥ aieuinabant discipuli ioħis & pharis sei. & hoc
illis dixis se ut ꝗdait ueniunt: non deipsis dixerit quib int̾posuerat & erant discipu
ohannis et pharissei ieiunantes. Sed̾isti essent iciunantes. ueniunt illiquos
hoc mouit et dicunt ili. Cur discipuli iohannis et pharis saeoꝵ ieiunant. tui aute non

Expanded text:
dicit Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nodicit Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nonis et Pharisaei ieiunantes, et ueniunt et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant? nisi quod iste putari potest addidisse Pharisaeos, quod simul cum discipulis Iohannis hoc dixerint, cum Mattheus tantum discipulos Iohannis hoc dixisse perhibeat. sed uerba ipsa, quae illos dixisse aput Marcum legitur, magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant uenisse ad Iesum, quia ieiunabant discipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc ei de illis dixisse, ut quod ait ueniunt non de ipsis dixerit, de quibus interposuerat: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, sed cum isti essent ieiunantes, ueniunt illi quos hoc mouit et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant, tui autem non