comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem pnsest ut ubei ius disseratur. agitur enim modo de conueniencia euangelistarum inquoꝵ
diuerstate uerboruaa salubriter discimus non aliud in uerbis ad audiendum ueritatea
quam sententiam loquentis esse requirendam. hoc estenim pater quod
ab bapater. sed ad sacramentum intimandum planius est ab bapater ad unitatem
significandam sufficit pater: & dñm quidem abbapater dixisse credendum est: sed ta¬
men non elucer& sentencia nisi aliis dicentibus pater demonstraretur sic esse illas duas
ecclesias exiudeis & graecis ut &iam unasit exillo ergo intellectu dictum est abbapãt
quod idem dñs alibiait. abeo alias oues que sunt dehocouili: gentes utiq significans
cum haber& oues &iam in populo isrł: sedquia secutus adiecit oport& me ut cas adducer
ut sit unus grex &unus pastor quantum ualet adisrabelitas & gentes ab bapater tantum

Expanded text:
tempus est, ut uberius disseratur; agitur enim modo de conuenientia euangelistarum, in quorum tempus est, ut uberius disseratur; agitur enim modo de conuenientia euangelistarum, in quorum diuersitate uerborum salubriter discimus non aliud in uerbis ad audiendam ueritatem quam sententiam loquentis esse requirendam. hoc est enim pater quod abba pater, sed ad sacramentum intimandum planius est abba pater, ad unitatem significandam sufficit pater. et dominum quidem abba pater dixisse credendum est; sed tamen non eluceret sententia, nisi aliis dicentibus pater demonstraretur sic esse illas duas ecclesias ex Iudaeis et Graecis. ut etiam una sit. ei illo ergo intellectu dictum est abba pater, quo idem dominus alibi ait: habeo alias oues, quae non sunt ex hoc ouili, gentes utique significans, cum haberet oues etiam in populo Israhel. sed quia secutus adiecit: oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor, quantum ualet ad Israhelitas et gentes abba pater, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ra hoc est abba hebraice quod est latine pater: & fortasse dñs propter aliquod sacramentun
utrumq dixerit uolens ostendere illam setrifticiam in ꝑsona sui corporis. id est ecclesie suscepis¬
se cui factus est angularis lapis uenientibus ad eum partim exhebreis ad quos ꝑtinet quod
at abba partim exgentib adquas ꝑtin& quod ait pater. &iam paulus apostulus non prxemi¬
nt hoc sacramentua in quo clamamus inquit abba pater &iterua ait. Misit ds̃ sp̃insuũ in cor¬
danra clamantea ab ba pater. O portinit enim ut bonus magister &uerus saluator infirmioribus
cnuiciens in seipfo demonstaret non deberesuos martyres desperare siqua ferte cordibus rorua
inreper& subtempus passionis exhumana fragilitate tristicia cum eam uincerent uoluntatis sue
preponendo uoluntatem dĩ quia ille scit quid ixpediot quibus consulit dequatotare non nuxe

Expanded text:
rat, hoc est abba Hebraeice, quod est Latine pater. et fortasse dominus propter aliquod sacramentum rat, hoc est abba Hebraeice, quod est Latine pater. et fortasse dominus propter aliquod sacramentum utrumque dixerit uolens ostendere illam se tristitiam in persona sui corporis, id est ecclesiae suscepisse, cui factus est angularis lapis, uenienti ad eum partim ex Hebraeis, ad quos pertinet quod ait abba, partim ex gentibus, ad quas pertinet quod ait pater. etiam Paulus apostolus non praetermittens hoc sacramentum: in quo clamamus, inquit, abba pater, et iterum ait: misit deus spiritum suum in corda nostra clamantem abba pater. oportuit enim ut bonus magister et uerus saluator infirmioribus conpatiens in se ipso demonstraret non debere suos martyres desperare, si qua forte cordibus eorum inreperet sub tempus passionis ex humana fragilitate tristitia, cum eam uincerent uoluntati suae praeponendo uoluntatem dei, quia ille scit, quid expediat quibus consulit. de qua tota re non nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ret patris mi Susse potestatea cumait sifieri potest: non eni dixit si facere potest sedsifieri potes
fieriautem potest quodille uoluerit: sic itaq dictum est si fieri potest acsidiceretur. siuis ma
nifestabit enim marcus quo intellectu accipiendua sit si fieri potest quando ait. om̃atibi possibi¬
lusunt & quod com memorauerunt cum dixisse: uerum non quod egouolo sed quodtu tantun¬
dem ual& quantua sieccita dicatur: uerum tamen non me uoluntas sedtua fiat. satis osten dit
nonex possibilitate sed ex uoluntate patris dictum esse si ficripotest: praesertim quialucas &
hoc ipsua plinius Intimauit: nonenim ait si fieri potest sedsiuis. Cui ꝑtiori sentenciae apertius
ungitur quod marcus posuit utita dicatur siuis Om̃a enim tibi possibi lia sunt transferameca¬
licem istum: quod autem ipse marcus non solum pater sed abba pater eum dixisse com memo¬

Expanded text:
ret patris minuisse \'potestatem, cum ait: si fieri potest; non enim dixit si facere potes\', sed: si fieri potest; ret patris minuisse \'potestatem, cum ait: si fieri potest; non enim dixit si facere potes\', sed: si fieri potest; fieri autem potest quod ille uonifestavit enim Marcus quo intellectu accipiendum sit, Si fieri potest, quando ait: Omnia tibi possibilia sunt. Et quod commemoraverunt eum dixisse, Verum non quod ego volo, sed quod tu, tantumdem valet quantum si et ita dicatur: Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat: Satis ostnon ex possibilitate, sed ex uoluntate patris dictum esse si fieri potest, praesertim quia Lucas et hoc ipsum planius intimauit; non enim ait: si fiori potest, sed: si uis. cui apertiori sententiae apertius iungitur quod Marcus posuit, ut ita dicatur: si uis, omnia enim tibi possibilia sunt, transfer a me calicem istum. . Quod autem ipse Marcns non solum pater sed abba pater eum dixisse commemo
Abbreviated transcription (Latin):
lis suis non com memorat quidillie egerit. donec eiustraditor cum iudeis ad cum conprachender¬
dua ueniret. Tresigitur isti eandem rem itanarrauerunt. sicuti &iam munus homo ter posset
Cum aliquanta uarietate. nulla tamen aduersitate. lucas enim quantum ab heis progressus id est
auilsus fuerit ut orar& manifestius aperuit dicens quantum iactus est lapidis. porro autea
mareus primo ex uerbis suis idem narrauit rogasse dñm ut si fieri posset transir& abeo illa hora
id est passionis quam calics nomine mox significa uit. deinde uerba ipsadnĩ sic enunciauit: ab ba
piter Om̃a tibi possibilia sunt. transfer calicem hunc ame: quibus uerbis siadiungas quod illiduo
dixerunt & quod ipse &iam marcus expersona sua pariter supra posuit. Itasentencia manifestrei
patersi fieri pogest oma enim tibi possibilia sunt transfer calicem istum ame nequis eui puta¬

Expanded text:
lis suis, non comme morat, quid illic egerit, donec eius traditor cum Iudaeis ad eum conprehendenlis suis, non comme morat, quid illic egerit, donec eius traditor cum Iudaeis ad eum conprehendendum ueniret Tres igitur isti eandem rem ita narrauerunt, sicut etiam unus homo ter posset cum aliquanta uarietate, nulla tamen aduersitate. Lucas autem, quantum ab eis progressus, id est auulsus fuerit, ut oraret, manifestius aperuit dicens: quantum iactus est lapidis. porro autem Marcus primo ex uerbis suis idem narrauit rogasse dominum: ut, si fieri posset. transiret ab eo illa hora, id est passionis, quam calicis nomine mox significauit. deinde uerba ipsa domini sic enuntiauit: abba pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer calicem hunc a me. quibus uerbis si adiungas quod illi duo dixerunt et quod ipse etiam Marcus ex persona sua pariter supra posuit, ita sententia manifestatur: pater, si fieri potest, omnia enim tibi possibilia sunt, transfer calicem istum a me, ne quis eum puta
Abbreviated transcription (Latin):
inferr&. Uenit hora eccetradetur filius hominis. utiq intellegitur post illud quod eis dictua
est. Dormiteram & requiescite. siluise dñs aliquantum ut hoc fier& quod promit serat & tuxc in¬
tulisse eccead propinquabit hora ideo post illa uerba secundua marcum positum est fuffi
cit quodrequieiustis iam sufficit sed quia commemorata non est ipsa inter positio silencii dã
propterea coartat intellectuaa ut illis uerbis alia pronunciatio requiratur. Lucas autea
ꝑcter inisit quociens orauerit dixit. sane quod ifti tacuerunt & orantem ab angelo confortatũ
&prolixius orantis sudorem fuisse sanguineua & guttas decurrentes interram. Cum ergo dicit
&cum surrexisset ab oratione & uenisset ad discipulos suos xonex pressit quot oratione. innihil ota¬
men illis duobus repugnit. io hannes uero postra quam in hortum ingressum dicit cumdiscipu¬

Expanded text:
inferret uenit hora, ecce tradetur filius hominis, utique intellegitur post illud quod eis dictum inferret uenit hora, ecce tradetur filius hominis, utique intellegitur post illud quod eis dictum est: dormite et requiescite, siluisse dominum aliquantum, ut hoc fieret quod permiserat, et tunc intulisse: ecce adpropinquauit hora. ideo post illa uerba secundum Marcum positum est sufficit, id est quod requieuistis iam sufficit. sed quia commemorata non est ipsa interpositio silentii domini, propterea coartat intellectum, ut in illis uerbis alia pronuntiatio requiratur. Lucas autem praemisit, quotiens orauerit; dixit sane, quod isti tacuerunt, et orantem ab angelo confortatum et prolixius orantis sudorem fuisse sanguineum et guttas decurrentes in terram. cum ergo dicit: et cum surrexisset ab oratione etuenisset ad discipulos suos, non expressit quota oratione; nihilo tamen illis duobus repugnat. Iohannes uero, posteaquam in hortum ingressum dicit cum discipu
Abbreviated transcription (Latin):
escite. ecce ad propm quabit hora et filius hominis trad&ur inmanis peccatoꝵ. surgite eam
eecead propinquabit quime tradet. haee iam marcus eoq pror sus comodo atq or dine
conscrit aliquanto breuius quasdam conflringens setencias. et aliquid magis aperiens
Nam idetur hic sermo serundum mattheum tanquã sibi ipsi contrarius quod post terciã
orationem uenit ad discipulos suos & dicit illis. Dormite iam & requiescite. eccead propinqua¬
bit hora & filius hominis trad&ur inmanus peccatoꝵ. surgite eamꝰ. ec ce ad propin quabit
qui metrad& : quomodo enim supra. dormite iam &requiescite cum conectat. ecce ad propin¬
quabit hora. & ideo dicat. surgite eamus.: quauelut repugnancia commoti quilegua conant᷑
ita pronunciare quod dictum est dormite iam &requiescite. tamquam ab ex probrante
non aper mittente sit. dictum quodrecte fieret siesset necesse. cum uero marcus ita hoc
commemora uerit ut cum dississet dormiteiam & requiescite ad iungeret fufficit. & de inde

Expanded text:
adpropinquauit hora et filius hominis tradetur in manus peccatorum. surgite, eamus; ecce adpropinquauit qui me tradet. Haec etiam Marcus eoque prorsus modo adque ordine conserit aliquanto breuius quasdam constringens sententias et aliquid magis aperiens. nam uidetur hic sermo secundum Mattheum tamquam sibi ipsi contrarius, quod post tertiam orationem uenit ad discipulos suos et dicit illis: dormite iam et requiescite; ecce adpropinquauit hora et filius hominis tradetur in manus peccatorum. surgite, eamus; ecce adpropinquauit qui me tradet. quomodo enim supra dormite iam et requiescite, cum conectat: ecce adpropinquauit hora, et ideo dicat: surgite, eamus? qua uelut repugnantia commoti qui legunt conantur ita pronuntiare quod dictum est: dormite iam et requiescite, tamquam ab exprobrante, non a permittente sit dictum. quod recte fieret, si esset necesse. cum uero Marcus ita hoc commemorauerit, ut, cum dixisset: dormite iam et requiescite, adiungeret sufficit et deinde
Abbreviated transcription (Latin):
riqut consilium facientes summi sacerdotes cum senioribus ascribis & unuerso con¬
as iuncientes iħm duxeruat & tradideriuat pilato. lucas autem postea quã con pleuit
surrando petri negationem recapitulauit quecũ deso gestasunt iam ut apparet circa
uune atq ita contexuit narrationem et iuri quitenebant illum in ludebaxt ei exc¬
ants &uclauerunt cum & perũctunot faciem cius & interrogabant cum dicentes ꝓ¬

Expanded text:
ntes summi sacerdotes cum senioribus et scribis et uniuerso concilio uincientes. legum duxerunt et tradiderunt Pilato. Lucas autem, posteaquam conpleuit narrando Petri negationem, recapitulauit quae cum domino gesta sunt iam, ut apparet, circa mane adque ita contexuit narrationem: et uiri, qui tenebant illum, inludebant ei caedentes, et uelauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ petrus uerbi dãi : deniq cũ frequentius soleant in narrationib suis ponere iħm
quã dñm. quo modo lucas dnm posuit dicens. conuersus dñs respexit petrũ & recor¬
datus est petrus uerbi dñi mattheus aut̃ & marcus. quideista responsione tacuerunt
non uerbidã̃. sed uerbi iħu cum recordatum esse dixerunt : ut etiam ex hoc intellegamus
illam respectionem aiħu: non humanis oculis sed diuinitus factam.
equitur ergo mattheus & dicit. Mane autem facto consilium mierunt om̃s principes
Osacerdotum. et seniores populi aduersus iħm ut eũ morti tradereat. & uinctum ad dix

Expanded text:
tus est Petrus uerbi domini. denique cum frequentius soleant in narrationibus suis ponere Iesum tus est Petrus uerbi domini. denique cum frequentius soleant in narrationibus suis ponere Iesum quam dominum, modo Lucas dominum posuit dicens: conuersus dominus respexit Petrum et recordatus est Petrus uerbi domini, Mattheus autem et Marcus, qui de ista respectione tacuerunt, non uerbi domini, sed uerbi Iesu eum recordatum esse dixerunt. ut etiam ex hoc intellegamus illam respectionem a Iesu non humanis oculis, sed diuinitus factam. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Imane autem facto consilium inierunt omnes principes sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
marcus talia narrauit secutus ait petrus uero etcũ esset petrus inatrio deorsun. si¬
cut ergo eo quod mattheus ait petrus uero sedebat foris inatrio. oftendit quod illa
intus agerentur: sic eo quod dixit marcus. & cũ e& petrus inatrio deorsum. ostex dit n
solum in interioribus. sed etiam in superiorib gesta quaedixerat: quomodo ergo
respexit petrũ dñs facie corporali qua propter mihi uid&ur illa respectio diuimt
facta ut eiueniret inmentem quotiens iam negasset. & quid ei dñs praedixisset: at¬
q: ita misericor diter duo respiciente peniteret cum. et salubriter fleret sicut cotu¬
die dicimus. dñẽ respiceme. & respexit eumdñs quidcaliquo periculo uellabore
diuina misericordia liberatus est: & sicut dictũ est respice & exaudime. & conuertere
dñelibera animameã itadictum arbitror. conuersus dñs. respexit petrũ & recorda¬

Expanded text:
Marcus talia narrauit, secutus ait: et cum esset Petrus in atrio deorsum. siMarcus talia narrauit, secutus ait: et cum esset Petrus in atrio deorsum. sicut ergo eo quod Mattheus ait: Petrus uero sedebat foris in atrio, ostendit, quod illa intus agerentur, sic eo quod dixit Marcus: et cum esset Petrus in atrio deorsum, ostendit non solum in interioribus, sed etiam in superioribus gesta quae dixerat. quomodo ergo respexit Petrum dominus facie corporali? quapropter mihi uidetur illa respectio diuinitus facta, ut ei ueniret in mentem, quotiens iam negasset et quid ei dominus praedixisset, adque ita misericorditer domino respiciente paeniteret eum et salubriter fleret. sicut cotidie dicimus \'domine, respice me\', et \'repexit eum dominus qui de aliquo periculo uel labore diuina misericordia liberatus est, et sicut dictum est: respice et exaudi me, et: conuertere, domine, libera animam meam, ita dictum arbitror: conuersus dominus respexit Petrum et recorda
Abbreviated transcription (Latin):
& recordatus est p&rus uerbidĩi sicut dixit. prius quã gallus cant& terme negabis
&egressus foras p&rus fleuit amare: iohannes derecordatione & fletu tacet sanc
ineo quod ait lucas quod conuersus dais respexit petrum quo modo accipiendum sit
diligentius consideran dũ est. quãuis enim dicantur etiam interiora atria tamens
in extenore atrio fuit petrus interseruos quisimul seadignem cale faciebant. non
eft autem credibile quod ibi audiebatur dñs auidacis utcorporalis fieret illa respec¬
tio: nãq cum dixisset. mat theus. tuac expuerunt in faciemeius & colafis eum caci¬
derunt. alii aut̃ palmas infaciem ei dederunt. dicentes prophetiz anobis xp̃e quis ẽ
quite ꝑcussit. secutus est dicens: petrus uero sedebut foris inatrio. quod non diceret
nisi illa cumdũs intus agerentur. & quantum colligitur in narratione marci non so¬
lum in interi oribus sed &iam insuperioribus domus agebantur. xam postea quam

Expanded text:
tus est Petrus uerbi domini, sicut dixit: quia priusquam gallus cantet, ter me negabis. et egressus foras Petrus fleuit amare. Iohannes de recordatione et fletu Petri tacet. sane in eo quod ait Lucas, quod conuersus dominus respexerit Petrum, quomodo accipiendum sit, diligentius considerandum est. quamuis enim dicantur etiam interiora atria, tamen in exteriore atrio fuit Petrus inter seruos, qui simul se ad ignem calefaciebant. non est autem credibile, quod ibi audiebatur dominus a Iudaeis, ut corporalis fieret illa respectio. namque cum dixisset Mattheus: tunc expuerunt in faciem eius et colafis eum ceciderunt, alii autem palmas in faciem ei dederunt dicentes: prophetiza nobis, Christe, quis est qui te percussit? secutus est dicens: Petrus uero sedebat foris in atrio, quod non diceret, nisi illa cum domino intus agerentur. et, quantum colligitur in narratione Marci, non solum in interioribus, sed etiam in superioribus domus agebantur. nam posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
tatio & recusatio tam foedi ministerii idem uamq multo explicatius enarra
quã ius nec ipse dicat : utiq om̃ã in quibus duac horae & desexta aliquid
praeter fluxit : tamex cũ flagellasset iħm. & amilitibus ueste in lusoria
multisq in lusionib: maletractari ꝑ mississ&. credo in hoc modo saltem eo¬
rum furorem mittigass&. neusq ad mortem sȩuire ꝑtenderent. exut
iterum pilatus foras & dicit eis. ecce ad duco eum foras uob̾ ut cognos catis
quia in eo nullã causam inuenio. exut ergo iħs portans spineã coronam
& purpureum uestimentũ & dicit eis. ecce homo ut illa uelud igno miniosa
specie uisa placarentur. sed adiungit &dicit. cũergo uidissent eum pontifi¬
ces & miniftri clamabant dicentes crucifige crucifige. Tunc horam tercia
fuisse dicimus adtende que sequantur. Dicitꝰ eis pilatus. accipite eum uos &cru¬
cifigite. egoenim non inuenio in eo causam. responderuxt ei iudaci uos

Expanded text:
tatio et recusatio tam foedi ministerii. idem namque multo explicatius ea narrat, tatio et recusatio tam foedi ministerii. idem namque multo explicatius ea narrat, quamuis nec ipse utique dicat omnia, in quibus duae horae et de sexta aliquid praeterfluxit. tamen, cum flagellasset legum et a militibus ueste inlusoria multisque inlusionibus male tractari permisisset — credo, ut hoc modo saltem eorum furorem mitigaret, ne usque ad mortem saeuire pertenderent —, exiit iterum Pilatus foras et dicit eis: ecce n eo nullam causam inuenio. exiit ergo Iesus portans spineam coronam et purpureum uestimentum. et dicit eis: ecce homo, ut illa uelut ignominiosa specie uisa placarentur. sed adiungit et dicit: cum ergo uidissent eum pontifices et ministri. clamabant dicentes: crucifige, crucifige. tunc horam tertiam fuisse dicimus. adtende, quae sequantur: dicit eis Pilatus: accipite eum uos et crucifigite: ego enim non inuenio in eo causam. responderunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
clamabant dicentes crucifige crucifige illum. tunc intellegitur fuisse horaterci¬
a. quodergo sequitur lucas & dicit ille aut̃ tercio dixit adillos. quid enim male
fecit iste: nullã causã mortis inuenio ineo. corripiã ergo illum &dimittam.
at illi instabant uocib magnis postulantes ut crucifigeretur & in ualescebant
uoces corum: satis &iam ipse significat. Magnũ tumultũ fuisse & post quan¬
tũmorarũ illis tercio dixerit. quid enim mali fecit. licet intellegere quantum
indagandac ueritati. satis est. & postea quodait instabant uocibus magnis
& inuales cebant uoces eorũ : quis non uideat ideo factũ quia uidebant pila¬
tum eis nolletradere dnm. & qui hoc magno pere nolebat non utiq in mom̃¬
to temporis cessit. sed uel duae horae & aliquid amplius inilla cunctatione
transierunt. iohannem quoq interroga & uide quanta fuerit pilati illa cunc¬

Expanded text:
succlamabant dicentes: crucifige illum. tunc intellegitur fuisse hora tertisucclamabant dicentes: crucifige illum. tunc intellegitur fuisse hora tertia. quod ergo sequitur Lucas et dicit: ille autem tertio dixit ad illos: quid enim mali fecit iste? nullam causam mortis at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum, satis etiam ipse significat magnum tumultum fuisse, et post quantum morarum illis tertio dixerit: quid enim mali fecit? licet intellegere, quantum indagandae ueritati satis est, et postea quod ait: instabant uocibus magnis et inualescebant uoces eorum, quis non uideat ideo factum, quia uidebant Pilatum eis nolle tradere dominum? et qui hoc magnopere nolebat, non utique in momento temporis cessit, sed uel duae horae et aliquid amplius in illa cunctatione transierunt. Iohannem quoque interroga et uide, quanta fuerit Pilati ilia cunc
Abbreviated transcription (Latin):
orum contra nitenciũ consum tum tempus duarum horarum intellegimꝰ
e ueptam fuisse sextam qua non duoa terminata getasunt quacabeo tem¬
pore quo pilatus dnm̃ tradidit usq ad tenebras factas narrantur. quod autea
mattheus supͣ commemorat. Sedente autem illo ꝓtribunali misit ad illua
uxoreius dicens Mihil tibi & iusto illi. multaenim passasum hodie ꝑ uisum
propter cum. postea sederat ꝓtribunali pilatus. sed inter illa quae prius
gesta narrabat. recordatus mattheus quod depilati uxore dixit. uoluit hoc
ibi interponere ut ꝑstruer&. quã maxime causa pilatus nec nouissime
uolaebat eum traderet iudacis. Lucas aut̃ narrat. cũ dixiss& pilatus. emex¬
datum ergo illum dimittam exclamasse uniuersã turbam. tollehuxe &
dimitte nobis barabban. sed fortasse nondũ dixerat crucifige: utrũ autem
pilatus secundũ cundem lucam locutus ẽ ad illos uolens dimittere iħm. at il

Expanded text:
orum contra nitentium, consumptum tempus duarum horarum intelligimus, orum contra nitentium, consumptum tempus duarum horarum intelligimus, et coeptam fuisse sextam, qua nondum terminata gesta sunt quae ab eo tempore quo Pilatus Dominum tradidit, usque ad tenebras factas narrantur. Quod autem Matthaeus supra commemorat, Sedente autem illo pro tribunali, misit ad illum uxor eius dicens: nihil tibi et iusto illi, multa enim passa sum hodie per uisum propter eum, postea sedebat pro tribunali Pilatus, sed inter illa quae prius gesta narrabat recordatus Mattheus quod de Pilati uxore dixit uoluit hoc ibi interponere, ut praestrueret, qua maxime causa Pilatus nec nouissime uolebat eum tradere Iudaeis. Lucas autem narrat, cum dixisset Pilatus: emendatum ergo illum dimittam, exclamasse uniuersam turbam: tolle hunc et dimitte nobis Barabban; sed fortasse nondum dixerant \'crucifige\'. iterum autem Pilatus, secundum eundem Lucam, locutus est ad illos uolens dimittere Iesum. at illi
Abbreviated transcription (Latin):
iudaei clamauerunt quia postra quã dixit idem marcus. pilatus aut̃ iterũ
respondens ait illis. quid ergo uultis faciam regiuidaeorũ : atilliiterum
clamauer̃ crucifige eum: non interponit aliquid morarum ab eodem marco
in eius narratione. & continuo adid ꝑuenitur ut traderetur adcrucem dñs
apilato: quod iohannes horaquasi sexta factũ esse com memorat: intellegat
qui hoc dicit multa practer missec esse quȩ in medio gestasunt cum pilatus
ageret quȩrens quomodo eum auidacis criperet & aduersus corum in sanissima
uoluntatem quibus cumq modis potuit instantissime niteretur. matthcus
enim ait. dicit illis pilatus. quidigitur faciam deiħũ quidicitur xp̃s: dicuat
oms crucifigatur tuxe fuisse dicimus horam terciam: quod autem e mattheus
scquitur & narrat. uidens autem pilatus quia nihil proficeret. sed magis tu¬
multus fieret. & in conatibus pilati aderipiendum dñm. & intumultũ uidac¬

Expanded text:
Iudaei clamauerunt, quia, posteaquam dixit idem Marcus: Pilatus autem iterum Iudaei clamauerunt, quia, posteaquam dixit idem Marcus: Pilatus autem iterum respondens ait illis: quid ergo uultis faciam regi Iudaeorum? at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, non interponitur aliquid morarum ab eodem Marco in eius narratione et continuo ad id peruenitur; ut traderetur ad crucem dominus a Pilato, quod Iohannes hora quasi sexta factum esse commemorat. intellegat qui hoc dicit multa praetermissa esse quae in medio gesta sunt, cum Pilatus ageret quaerens, quomodo eum a Iudaeis eriperet et aduersus eorum insanissimam uoluntatem, quibuscumque modis potuit, instantissime niteretur. Mattheus enim ait: dicit illis Pilatus: quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? dicunt omnes: crucifigatur. tunc fuisse dicisequitur, et narrat, Videns autem Pilatus quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret; et in conatibus Pilati ad eripiendum Dominum, et in tumultu Judae
Abbreviated transcription (Latin):
sc respondeo quia credo cuangelisteis. quibus & tusicredis oftende quemadmo¬
dum & hora sexta. & horatercia potuerit dñs crucifigi: deseriaenim ut fattam᷑
narrationem iohannis urguemur terciam marcus commemorat : quibus si
uter que nr̃m credit: ostendit tualiter quẽ ad modua fieri utrũq potuerit
libentissime ad quiescat nonenim sentenciãmea sed euangelii diligo uerita¬
tem atq: utinã &iam plures abaliis inueniantur huiu̾s exitus quaestio¬
nis quod donec fiat ut ere mecuar isto siplac&: sienim nullus alius exitus potu¬
erit inueniri. solus iste fufficiat: siautem potuerit cum demonstratus fuerit.
digemus tantum non putes consequens esse utquilibet omniua quattuor
euan gelistaruaa mentitus sit. aut intanto & tam sco culmine auctoritatis er¬
rauerit: siaut̃ quis dixerit indese conuincere non fuisse horam terciã cũ illud

Expanded text:
se? Respondeo, Quia credo Evangelistis: quibus et tu si credis, ostende quemadmose? Respondeo, Quia credo Evangelistis: quibus et tu si credis, ostende quemadmodum et hora sexta et hora tertia potuerit Dominus crucifigi? De sexta enim, ut fateamur, narratione Joannis urgemur; tertiam Marcus commemorat: quibus si uterque nostrum credit, ostende tu aliter quemadmodum fieri utrumque potuerit; libentissime requiescam. Non enim sententiam meam, sed Evangelii diligo veritatem. Atque utinam etiam plures ab aliis inveniantur hujus exitus quaestionis: quod donec fiat, utere mecum isto si placet. Si enim nullus alius exitus potuerit inveniri, solus iste sufficiet: si autem potuerit, cum demonstratus fuerit, eligemus. Tantum non putes conseqeuangelistarum mentitus sit aut in tanto et tam sancto culmine auctoritatis errauerit. Si autem quis dixerit inde se conuincere non fuisse horam tertiam, cum illud
Abbreviated transcription (Latin):
corum uerba satis indicant scđm iohannem : cum eniaa dixisset eis pilatus
quã accusationẽ ad fertis aduersus hominẽ huxc. responderunt & dixeruot
ei si non ess& hic male factor xontibi tradidissemus cum. Dixit ergo eis
pilatus. accipitetum uos & secundũ legem uram iudicate eum. dixeruat
ergo ei udaci: nobis nonlic& interficereꝰ quem quã : quodergo maxime uide¬
ri fecissenolebant hoceos hora tercia fecisse marcus oftendit uerissime uici¬
cans magis fuisse dñi necatricem linguã iudacorua qua militũ manus uiqrusqu
aut dixerit non fuisse horam terciam cũ hoc iudaei primitus clama ueruat
in sanissimc seostendit inimicũ euangelii. msi forte aliter potuerit eandem
dissoluere quaestionem: nonenim habet unde conuincat non fuisse tuxc
horam tertiam. & ideo ueri dico cuangelistȩ potius credendun quam con¬
amosis suspicionibus hominum: unde inquit probas horam terciam fuis¬

Expanded text:
eorum uerba satis. indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus: eorum uerba satis. indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus: quam accusationem affertis aduersum hominem hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset hic  secundum legem vestram judicate eum. Dixerunt ergo ei Judaei; nobis non licet interficere quemquam » . Quod ergo maxime videri fecisse nolebant, hoc eos hora fecisse tertia Marcus ostendit; verissime judicans magis fuisse Domini necatricem linguam Judaeorum, quam militum manus. 43. Quisquis autem dixerit non fuisse horam tertiam, cum hoc Judaei primitus clamaverunt, insanissime se ostendit inimicum Evangelii; nisi forte aliter potuerit eamdem dissolvere quaestionem: non enim habet unde convincat non fuisse tunc horam tertiam; et ideo veridico Evangelistae potius credendum, quam contentiosis suspicionibus hominum. Unde, inquis, probas horam tertiam fuis
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit commemorare marcus sufficeret dicere. erat autem horatercia ut
quid adiunxit. & crucifixerunt eum. xisiuoluit aliquid recapitu lando signi¬
ficare quod quaesitum inueniretur cũ scriptura ipsã illis tem poribus legeretu
quibus uniuersȩ ec clesiac notũ erat quahora dõs ligno suspensus sit unde
posset huuis uelerror corrigi uel mandaciũ refutari: sed quia sciebat amili¬
tibus suspensum dñm non auidacis sicut iohannes aꝑtissime dicit: occulte
ostendere uoluit cosmagis crucifixisse quiclamaueruat ut cruci figeretur
quã illos quiministeriũ principisuo secundũ suum officium praebueruat
intellegitur ergo fuisse horatercia cũ clamauerunt uidaei ut dñscrucifigeret᷑¬
& ueracissime demonfirati.r. tuxc eos crucifixisse quando clamaueruat maxi¬
me quia nolebant uiderisehoc fecisse & propterea eum pilato tradiderunt qd

Expanded text:
uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia; ut uoluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: erat autem hora tertia; ut quid adiunxit: et crucifixerunt eum, nisi quia uoluit aliquid recapitulando significare, quod quaesitum inueniretur, cum scriptura ipsa illis temporibus legeretur, quibus uniuersae ecclesiae notum erat, qua hora dominus ligno suspensus est, unde posset huius uel error corrigi uel mendacium refutari? sed quia sciebat a militibus suspensum dominum, non a Iudaeis, sicut Iohannes apertissime dicit, occulte uoluit ostendere eos magis crucifixisse qui clamauerunt, ut crucifigeretur, quam illos qui ministerium principi suo secundum suum officium praebuerunt. intellegitur ergo fuisse hora tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur; et ueracissime demonstratur tunc eos crucifixisse, quando clamauerunt, maxime quia nolebant uideri se hoc fecisse; et propterea eum Pilato tradiderant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
medios intuens marcus . ait. post dies sex praesertim quia tam moderate idex
iohannes locutus est ut non dicer& sexta sed quasi sexta. Quodsiita non dicer&
sed tantũ modo sexta diceret. possemus nos intellegere quem admodũ loqui scris¬
turac solent sicut dixi a parte totũ ut ꝑacta quinta & inchoata sexta gererentur
haec quac narrata sunt in crucifixi din nr̃i donec conpleta sexta illo pendente
fierent tenebrae quibustres cuangelistae ad testantur mattheus: marcus & lucoo
quaeramus iam consequenter. quus dixerit marcus cũ memorass& quod qucifi¬
gentes eum. duuserunt uestimentaeiꝰ mittentes sortes suꝑ eis. quis quid toller&
& secutus aduinxerit. erat autem horatercia &crucifixeruiat eum. iam certe
dixerat & crucifigentes eum diuiseruat uestimenta eius. Sic &iam c&eri ad¬
testantur quodeo crucifixo uestimenta diuisa suat. si eius rei gestae tem pus

Expanded text:
medios intuentes Mattheus et Marcus dixerunt: post dies sex. praesertim quia tam moderate idem medios intuentes Mattheus et Marcus dixerunt: post dies sex. praesertim quia tam moderate idem Iohannes locutus est, ut non diceret \'sexta\', sed quasi sexta. quod si ita non diceret, sed tantum modo sextam diceret, possemus nos ita intellegere, quemadmodum loqui scripturae solent, sicut dixi, a parte totum, ut peracta quinta et inchoata sexta gererentur haec quae narrata sunt in crucifixione domini nostri, donec conpleta sexta illo pendente fierent tenebrae, quibus tres euangelistae adtestantur, Mattheus, Marcus et Lucas. Quaeramus iam consequenter, cur Marcus, cum commemorasset, quod crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentet secutus adiunxerit: erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. iam certe dixerat: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius. sic etiam ceteri attestantur, quod eo crucifixo uestimenta diuisa sunt. si eius rei gestae tempus
Abbreviated transcription (Latin):
runt pontifices non habem̃ regem. nisi caesarem tunc ergo tradidit cis illi
ut cruci figerctur sugitur hora quasi sexta pilato sedente protribunali tra¬
diditus est crucifigendus uidaeis quomodo horatercia cruaifixuis est sicut uer¬
bo marci non intellegentes quidam: prius enim quahora crucifigi potuerit
uideamꝰ dcinde uidebimus quur hora tercia crucifixũ dixerit marcus: hora
crat quasi sexta cum traditus c̃ crucifigendus apilato sedente ut dictum ẽ pri
tribunali : non enĩ iã plena sextaerat sed quasi sexta id est ꝑacta quinta & a¬
iquid &iam desexta esse coeperat: num quã autem isti dicerent quinta &
quadrans aut quinta & trien. aut quinta semis. aut aliquid huius modi: ha¬
bent enim istũmorem scripture. ut a parte totum ponant maxime intempo¬
bus sicut deocto illis diebus. post quos cum dicunt ascendisse in montẽ quorum

Expanded text:
runt pontifices: non habemus regem nisi Caesarem. tunc ergo tradidit eis illum. runt pontifices: non habemus regem nisi Caesarem. tunc ergo tradidit eis illum. ut crucifigeretur. si igitur hora quasi sexta Pilato sedente pro tribunali traditus est crucifigendus Iudaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut uerba Marci non intellegentes quidam putauerunt? Prius enim, qua hora cmcifigi potuerit, uideamus; deinde uidobimus, cur hora tertia crucifixum dixerit Marcus. hora erat quasi sexta, cum traditus est crucifigendus Pilato sedente, ut dictum est, pro tribunali. non enim iam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est peracta quinta et aliquid etiam de sexta esse coeperat. numquam autem isti dicerent \'quinta et quadrans\' aut \'quinta et trien\' aut \'quinta semis aut aliquid huiusmodi. habent enim istum morem scripturae, ut a parte totum ponant, maxime in temporibus, sicut de octo illis diebus, post quos eum dicunt ascendisse in montem, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
partitisunt uestimentamea sibi & biuestimentamea miseruat sortem Sequi¬
tur mattheus.
Ptm posuerunt suꝑcaput eius causam ipsius scriptam hic ẽ iħsrex iudcorũ
Marcus autem priusquã hoc dixisso. erat aut̃ inquit horatercia & crucifixe¬
rinit eũ hoc enim subiungit cum deuestum diuisione dixiss&. quaeres dili¬
gentissime considerandac nemagnũ faciat errorem sunt enim qui arbitren¬
tur horaquidem tercia crucifixũ dñm a sexta autem hora tenebras factas
usq adnonam: ut consũmatac intellegantur traes hore ex quocruci fixus ẽ
usq ad tenebras factas : & poss& quidem hoc rectissimȩ intellegi nisi iohan
nes diceret. horaquasi sexta pilatum sedisse protribunali in loco qui dicit᷑
litosttus hebraice autem gabatha: sequitur enim. erat autẽ paras ce¬
ue paschac hora quasi sexta & dicit iudacis. ecce rex ur̃ illi aut̃ clamabant
tolle tolle crucifige cum dixit eis pilatus. regem ur̃m crucifigam: responde¬

Expanded text:
em. Sequitur Mattheus: et inposuerunt super caput eius causam ipsius scriptam: hic est Iesus rex Iudaeorum. Marcus autem, priusquam hoc dixisset, erat autem, inquit, hora tertia et crucifixerunt eum. hoc enim subiungit, cum de uestium diuisione dixisset, quae res diligentissime consideranda est, ne magnum faciat errorem. sunt enim qui arbitrentur hora quidem tertia dominum crucifixum, a sexta autem hora tenebras factas usque ad nonam, ut consummatae intellegantur tres horae, ex quo crucifixus est, usque ad tenebras factas. et posset quidem hoc rectissime intellegi, nisi Iohnes diceret, hora quasi sexta, Pilatum sedisse pro tribunali, in loco qui dicitur Licostratos, Hebraice autem Gabbatha. Sequitur enim: Erat autem parasceve Paschae hora quasi sexta, et dicit Judaeis, Ecce rex vester, et caetde
Abbreviated transcription (Latin):
sissext: conueniencia eniaa testimonia nonerant. sicut marcus dicit cumeundem lo¬
cũ commemoraret. nouissime aũt ueneruxt duo falsi testes sicut dicit mattheus et
dixeruat hic dixit possum deftruere tempłudĩ et postirduũ aedificare illud
alios &iam marcus commemorat dixisse nos audiumus eum dicenteri. ego dissdũa
tem plum hoc manu factũ & ꝑtriduum aliud non manu factum aedificabo: et idco
nonerat conueniens teftimoniũ illorum sicut idem marcus ibidem dicit: & surgexs
princeps sacerdotũ ait illi nihil respondes adea quae isti aduersus te testi ficaotur
dicit nisi quod tacet quod eum ad uirauerit princeps sacerdotũ sedtantuoi ualere
ostendit quod ei dicit iħs tudixisti quantua. si diceret egosum: sequitur enia utat
idem marcus łħs autem dixit illi egosum & iuid&is filiuaa hominis sedentem uirturis

Expanded text:
sissent. conuenientia enim testimonia non erant, sicut Marcus dicit, cum eundem losissent. conuenientia enim testimonia non erant, sicut Marcus dicit, cum eundem locum commemoraret. nouissime autem uenerunt duo falsi testes. sicut dicit Mattheus, et dixerunt: hic dixit: possum destruere templum dei et post triduum aedificare illud. alios etiam Marcus commemorat dixisse: nos audiuimus eum dicentem: ego dissoluam templum hoc manu factum et per triduum aliud non manu factum aedificabo. et ideo non erat conueniens testimonium illorum, sicut idem Marcus ibidem dicit. et surgens princeps sacerdotum ait illi: nihil respondes ad ea quae isti aduersum te testificantur? dicit, nisi quod tacet, quod eum adiurauerit princeps sacerdotum. sed tantum ualere ostendit quod ei dicit Iesus: tu dixisti, quantulum si diceret: ego sum. sequitur enim, ut ait idem Marcus: Iesus autem dixit illi: ego sum. et uidebitis filium hominis a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
ret finem sicut dicit mittheus & cale faciebat se ad ignea sicut in eo loco nir¬
rationis dicit marcus hoc et lucas commemorat quod p&riis sequebatur a longe
accenso aut igne in medio atrio &circũ sedentib illis erat p&rus in medio eorum
& iohannes dicit quod sequebatur simon p&riis & alius discipulus. discipulus aut
ille alius erat notus pontifici & introiuit cũ iħu in atrium pontificis sicut iohannes
dicit parus aut ftabat ad ostium foris. secundũ eundem iohannem. eycut ergo dis¬
cipulus alius quierat notus pontifici & dixit ostiariae & introduxit parũm sicut idena
iohannes dicit: sicenim factum est ut intus e& & parus inatrio sicut & alii dicunt: prin¬
ceps aut sacerdotum et om̃e coxciliũ sicut matthcus dicit quacrebaxt falsum testimo
niu codtraiħm ut cum morti traderent & non inuenerunt cũ multi falsi testes acces¬

Expanded text:
ret finem, sicut dicit Mattheus. et calefaciebat se ad ignem, sicut in eo loco narret finem, sicut dicit Mattheus. et calefaciebat se ad ignem, sicut in eo loco narrationis dicit Marcus. hoc et Lucas commemorat, quod Petrus sequebatur a longe. accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus illis erat Petrus in medio eorum. et Iohannes dicit, quod sequebatur Simon Petrus et alius discipulus. discipulus autem ille alius erat notus pontifici et introiuit cum Iesu in atrium pontificis, sicut Iohannes dicit. Petrus autem stabat ad ostium foris, secundum eundem Iohannem. exiit ergo discipulus alius, qui erat notus pontifici et dixit ostiariae et introduxit Petrum, sicut idem Iohannes dicit. sic enim factum est, ut intus esset et Petrus in atrio, sicut et alii dicunt. Principes autem sacerdotum et omne concilium. sicut Mattheus dicit, quaerebant falsumrti traderent, et non inuenerunt, cum multi falsi testes acces
Abbreviated transcription (Latin):
horaura & potestas tenebrarũ: hoc aut̃ totum factũ est sicut mattheus dicit ut
im plerent᷑ scripturae ꝓphetarũ. Tuae discipuli om nes relicto eo fugeruat. sic
s marcus dicit sequebatur aut illum unus adulescens amictus sindone sicut idẽ
marcus commemorat: &cũ tenuissent eu& reiecta sindone nudus profugit ab eis.
Atilli tenentes iħm duxeruat ad caiphaa principea sacerdotum ubi scribȩ & pha¬
saei con ueneraat sicut mattheus dicit: sed primo adannam ductus est socerum
cauiphȩ sicut iohannes dicit: Mareus autem & lucas nomex non dicuat pontifi¬
cis ductus est aũt ligatus cua adessenxt in illa turba tribunus & cohors & ministri
uidatorum sicut iohannes commemorat. P&rus aut sequebatur euai alonge usq
inatrium principis sacerdotum. &ingressus intro sedebat cum ministris ut uide¬

Expanded text:
hora uestra et potestas tenebrarum. hoc autem totum factum est, sicut Mattheus dicit, ut hora uestra et potestas tenebrarum. hoc autem totum factum est, sicut Mattheus dicit, ut implerentur scripturae prophetarum. tunc discipuli omnes relicto eo fugerunt, sicut et Marcus dicit. sequebatur autem illum unus adulescens amictus sindone, sicut idem Marcus commemorat. et cum tenuissent eum, reiecta sindone nudus profugit ab eis. VI. At illi tenentes legum duxerunt ad Caifan. principem sacerdotum, ubi scribae et seniores conuenerant, sicut Mattheus dicit. sed primo ad Annam ductus est, socerum Caifae, sicut Iohannes dicit. Marcus autem et Lucas nomen non dicunt pontificis. ductus est autem ligatus, cum adessent in illa turba tribunus et cohors et ministri Iudaeorum, sicut Iohannes commemorat. Petrus autem sequebatur eum a longe usque in atrium principis sacerdotum. et ingressus intro sedebat cum ministris, ut uide
Abbreviated transcription (Latin):
gladio: uideri aut̃ posset contrariũ sidũs exilla responsione saltem usq ad unua
nec ipsum letale uulnus: ipsum tamex gladiis pontaneum ad probasse demonstrar&ur:
qua quam &iam paro dictum totum congruenter intellogi possit ut sic conectatur
& quod lucas & quod mattheus r&ulit. quem ad modua supra com memoraui. sinite
usq huc & conuerte gladiua in locum suum omnes enim quiacceperint gladium
gladio peribuat. & cetera quomodo aut sit intelle gendũ sinite usq huc iam exposui
&sialiter melius potest itasit dum tamen euangelistarua ueritas constet: postra
sequitur mattheus. & commerat cũ in illa hora dixisset turbis. tam quã ad latronua
xistis cum gladus & fustibus conprachendereme: cottidie apud uos sedebam docens in
templo & non me tenuistis. Tunc addidit &iam uerba quaclucas ponit. sed haee est

Expanded text:
gladio. uideri autem posset contrarium, si dominus ex illa responsione saltem usque ad unum gladio. uideri autem posset contrarium, si dominus ex illa responsione saltem usque ad unum nec ipsum letale uulnus usum tamen gladii spontaneum adprobasse demonstraretur. quamquam etiam Petro dictum totum congruenter intellegi possit, ut sic conectatur et quod Lucas et quod Mattheus rettulit, quemadmodum supra commemoraui: sinite usque huc et conuerte gladium in locum suum. omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt, et cetera. quomodo autem sit intellegendum sinite usque huc, iam exposti, et si aliter melius potest, ita sit, dum tamen euangelistarum ueritas constet. Postea sequitur Mattheus et commemorat eum in illa hora dixisse turbis: tamquam ad latronem existis cum gladiis et fustibus conprehendere me. cotidie aput uos sedebam docens in templo et non me tenuistis. tunc addit etiam uerba, quae Lucas ponit: sed haec est
Abbreviated transcription (Latin):
dño commotione ꝑcussit: sed non poerunt &iam simul dici quac simul fieri potuerunt
non enim dicer&. respondens auteaa iħs nisi illorum interrogatione responder& non facto pe¬
ni namdefacto p&ri quid iudicauerit. Mattheus solus dicit: ubi &iam non dixit
nattheus respondit iħs p&ro conuerte gladium tuum sed dixit. Tuxc ait illi iħs. con¬
uerte gladium tuum quod post factum appar& dixisse dnm: illud uero quod lucas posu¬
it Respondens aut iħs ait sinite usq huc illis qui in terro gaueraN responsum esse
accipiendua est: sed quia ut diximꝰ inter uerba in terrogantium & respondentis dxi fac¬
taest unoictu ꝑ cussio: hoc ordine iudicauit esse narrandum ut etiam inter uerba in¬
ttrragationis & responsionis eam insereret: non est ergo contrariua hoc ei quod dixit
nattheus omnis enim qui acceperint gladium gladio peribuat id est qui usi fuerias

Expanded text:
domino commotione percussit; sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt. domino commotione percussit; sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt. non enim diceret respondens autem Iesus, nisi illorum interrogationi responderet, non facto Petri. nam de facto Petri quid iudicauerit, Mattheus solus dicit. ubi etiam non dixit Mattheus \'respondit Iesus Petro: conuerte gladium tuum\', sed dixit: tunc ait illi Iesus: conuerte gladium tuum, quod post factum apparet dixisse dominum. illud uero quod Lucas posuit: respondens autem Iesus ait: sinite usque huc, illis qui interrogauerant responsum esse accipiendum est; sed quia, ut diximus, inter uerba interrogantium et respondentis domini facta est uno ictu percussio, hoc ordine iudicauit esse narrandum, ut etiam inter uerba interrogationis et responsionis eam insereret. non est ergo contrarium hoc ei quod dixit Mattheus: omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt, id est qui usi fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
his uerbis adiungio potest quod illua eoloco dixisse iohannes commemorat. calieẽ
quem dedit mihi pater non bibam illum. Tuxc sicut dicit lucas tegit auriculam illi¬
us qui ꝑcussus erat & sanauit cum. Nec moueat quasi contrarium sit quod lucas
dixit. interrogantibus discipulis. si ꝑcutereNt ingladio: dñm respondisse sinite usq
huc quasi. post illam ꝑcussionem ita dictum fuerit ut placuerit eiusq hue factũ
sedam plius ficri noluerit. cum in uerbis quȩ mattheus posuit intellegatur potius
cm interrogasseas dicentes dñcsiꝑcutimus ingladio tuxc respondit. sinite usq
hic idest nonuos moueat quod futurũ est: ꝑ mittendisunt huc usq ꝑ gendi. hoc
st ut ine ad prxehendan. & implcant᷑ quedeme scripta sunt: sed inter moras uerbox
inte rogantium dnm̃ &illius respondentis p&rus defensionis auiditate & maiore pro

Expanded text:
his uerbis adiungi potest quod illum eo loco Iohannes dixisse commemorat: calicem, his uerbis adiungi potest quod illum eo loco Iohannes dixisse commemorat: calicem, quem dedit mihi pater: non bibam illum? tunc, sicut dicit Lucas, tetigit auriculam illius qui percussus erat et sanauit eum. Nec moueat, quasi contrarium sit quod Lucas dixit interrogantibus discipulis, si percuterent in gladio, dominum respondisse: sinite usque huc, quasi post illam percussionem ita dictum fuerit, ut placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noluerit, cum in uerbis, quae Mattheus posuit, intellegatur potius eum interrogassent dicentes: domine, si percutimus in gladio? tunc respondit: sinite usque huc, id est non uos moueat quod futurum est; permittendi sunt huc usque progredi. id est ut me adprehendant et impleantur quae de me scripta sunt. sed inter moras uerborum interrogantium dominum et illius respondentis Petrus defensionis auiditate et maiore pro
Abbreviated transcription (Latin):
ritis illi autem dixerunt iħm nazarenũ. respondit iħs. dixi uobis quiaegosum. sier¬
gome quȩritis sinite hos abire ut impleretur sermo quemdixit quiaquos dedisti mihi
non ꝑdidi exipsis quem quam: uidentes autem sicut lucas dicit. hi qui circa ipsum erans
quod futurum erat dixerunt ei. dñesiꝑcutimus ingladio. & ꝑcussit unus exipsis quod
omnes quat tuor dicunt. seruum principis sacerdotum &am putauit aur̃iculam eius.
sicut lucas & iohannes dicunt dextram. quiautem ꝑcussit scđm iohannem porus erat
quem ꝑcussit autem malchus uocabatur. deinde quod lucas dicit. respondit iħs & ait
sinite usq huc. & adiunxit quod mattheus com memorat. conuerte gladium trux
in locum suua. Om̃is enim qui acceperint gladium gladio peribunt. Anputas qui¬
a non possum rogare patrem meua & exibebit mihi modo plusquam duo detim legi¬
ones angłorum: quo modo ergo in plebuntur scripturę. quiasic opost& fieri

Expanded text:
sum. si ergo me quaeritis, sinite hos abire. ut impleretur sermo, quem dixit: quia quos dedisti mihi, non perdidi ex ipsis quemquam. Videntes autem, sicut Lucas dicit, hi qui circa ipsum erant quod futurum erat dixerunt ei: domine, si percutimus in gladio? et percussit unus ex ipsis, quod omnes quattuor dicunt, seruum principis sacerdotum et amputauit auriculam eius, sicut Lucas et Iohannes dicunt, dextram. qui autem percussit secundum Iohannem Petrus erat, quem percussit autem Malchus uocabatur. deinde quod Lucas dicit: respondens Iesus ait: sinite usque huc, et adiunxit quod Mattheus commemorat: conuerte gladium tuum in locum suum. omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt. an putas, quia non possum rogare patrem meum et exhibebit mihi modo plus quam duodecim milia legiones angelorum? quomodo ergo implebuntur scripturae, quia sic oportet fieri?