comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dohermontems duunũ fine compunctionem ceronss. as qi¬
do uidicium diuinum ut in apocalipsi. Ip̃e calcauit torcular
uini ire furoris domini. Aliquando sacram scuipturã ⁊ rectã
doctrinam unde per esaiam ad uideos dicitur. Caupones tui
miscent aquam uno. Aliquando opera luxurie ut in aplo
nolite inquit inebriari uino in quo est luxuria et alibi.
Pururiosa res est uinum ⁊ tumultuosa ebrietas. Merũ
autem finceritatem iudicii aut ueritatis uel eciam calo¬
rem fidei significat ut in psalmo uni inquit meri pl̾en
mirto. Unde beatus ambro. in himmo sacre epiphanie
mirabilitex declamauit splendissima luce uerbotum.
Quod autem dixit meri sinceritatem designat ꝙ semper
purum semper est limpidum. Nam refectos homines ad
gloriam uirtutis non ad uicium ebrietatis ad ducit
quod autem dixit mixto nouum uetusq significat testa¬
mentum que utraqz permirta ammarum efficiunt salu-¬
berrimam potiõẽm. Uinum conditũ feruentẽ amorẽ signi¬

Expanded text:
mpunctionem cordis, ut ido judicium divinum, ut in Apocalypsi: Ipse calcavit torcular vini irae furoris Domini . Aliquando sacram Scripturam et rectam doctrinam, unde per Isaiam ad Judaeos dicitur: Caupones tui miscent aquam vino . Aliquando opera luxuriae, ut in Apostolo: Nolite, inquit, inebriari vino, in quo est luxuria . Et alibi: Luxuriosa res est vinum, et tumultuosa ebrietas . Merum autem sinceritatem judicii aut veritatis, vel etiam calorem fidei significat, ut in psalmo: Vini, inquit, meri, plenus mixto . Unde beatus Ambrosius in hymno sacrae Epiphaniae mirabiliter declamavit splendidissima luce verborum. Quod autem dixit, meri, sinceritatem designat, quod semper purum, semper limpidum. Nam refectos homines ad gloriam virtutis, non ad vitium ebrietatis adducit. Quod autem dixit, misto: Novum Vetusque significat Testamentum, quae utraque permista animarum efficiunt saluberrimam potionem. Vinum conditum ferventem amorem signi
Abbreviated transcription (Latin):
lacte coagulat. et ut oleum in aqua supernatat ⁊ uestẽ
maculat. Salsama autem si purri fuerint tantã uim
habent ut si sol excanduerit sustinere in manu non possũt.
Huius ergo liquoris hoc est balsamiꝰ mistice mentio fit
bro ihesu filii sirach ubi ita scriptum est: et hals¬
num non mixtũ odormeus. et in cantico canticorũ di-¬
cente sponsa desponso ita scriptum legitur. Dum eẽt rex
in recubitu suo nardus mea dedit odõrem suum. fasciculꝰ
mirre dilectus meus michi inter ubera mea commorabi¬
tur. Botrus cipri dilectus meus michi in uineis engad¬
di. Botrus ergo cypri factus est dominus in resurrectione
qui fuerat fasciculus mirre in passione. Qui bene etiã
in uineis engaddi ẽẽ memoratur. namqz in uineis engad¬
di ut prefati sumus balsanum gignitur quod in carissi¬
ma confectione liquori oliue admisceri ac pontificali be¬
nedictione solet consecrari. quatinus fideles omnes cum

Expanded text:
lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol excanduerit, sustineri in manu non possint. Hujus ergo liquoris, hoc est balsami, mystice mentio fit in libro Jesu filii Sirach, ubi ita scriptum est: Et balsamum non mistum, odor meus . Et in Cantico canticorum, dicente sponsa de sponso, ita scriptum legitur: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum: fasciculus myrrhae dilectus meus mihi, inter ubera mea commorabitur. Botrus Cypri dilectus meus mihi in vineis Engaddi . Bortrus ergo Cypri factum est Dominus in resurrectione, qui fuerat fasciculus myrrhae in passione. Qui bene etiam in vineis Engaddi esse memoratur: namque in vineis Engaddi, ut praefati sumus, balsamum gignitur quod in chrismatis confectione liquori olivae admisceri ac pontificali benedictione solet consecrari: quantenus fideles omnes cum
Abbreviated transcription (Latin):
autem gracias qui triumphat nos in xp̃o ihefu ⁊ odorem
uoticie sue maiifestut per nos. Balsami arbor in iudea
intra terminos tantum uignniti ugerum erat. postra
auoniam eadem regione romani potiti sunt etiã latis¬
simis collibus propagata est stirpe similis uiti. foliis
similis rute. sed albidioribus semperqz manentibus.
Arbor autem balsanus lignum eius exilobalsamum
dicitur. fructus siuie semen carpobalsamum sucus opbal¬
samum. Quod ĩdeo cum adiectione significatur eoꝙ
percussus ferreis uinculis cortex ligmi per cauernas ey¬
mni odoris guttas distillat. Cauerna enim greco sermõe
oxe dicitur. cuus guttã adulteratur. admixto aprins
oles uel melle sed sincerus probatur amelle si cum lacte
corgulauerit. ab oleo si instillatus aque aut admipt᷑
facile fuerit resolutus. preterea ⁊ si lanee uestes ex ip̃o
polute non maculantur: adulteratus quidem neqz cum

Expanded text:
autem gratias, qui triumphat nos in Christo Jesu, et odorem autem gratias, qui triumphat nos in Christo Jesu, et odorem notitiae suae manifestat per nos . Balsami arbor in Judaea intra terminos tantum viginti jugerum erat: postea quoniam eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est: stirpe similis viti, foliis similis rutae, sed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur: fructus sive semen carpobalsamum: succus opobalsamum. Quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis ungulis cortex ligni per cavernas eximii odoris guttas distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur: cujus gutta adulteratur, admisto cyprino oleo vel melle: sed sincera probatur a melle, si cum lacte coagulaverit: ab oleo, si instillata aquae, aut admista, facile fuerit resoluta, praeterea etsi laneae vestes ex ipsa pollutae non maculantur; adulteratum quidem neque cum
Abbreviated transcription (Latin):
fera ⁊ dulcis. sic ⁊ humilitas magnam habet laudem ⁊
dulcedinem apud deum. quia sicut fistula ⁊ cimiamo¬
um humiles sanctorum cogitacões sic ⁊ ligna li
sublimes eorum actiones demonstrant. Calamus aro¬
maticus asimilitudine calami usualis uocatur. Gigni¬
tur in india multis nodis geniculatus fuluus flagrãs
spiritus suauitate. Qui cum frangitur in multas fit
partes scissilis simulans gustu casiam cum leui a cri¬
monia remordente. Calanus ergo simul cũ ceteris a¬
romatibus hoc est cum mira cinamonio ⁊ casia uerbo
donuini ad sacre unctionis oleum misceri iubetur ut
sanctificetur tabernaculum dei romina uasa eius. Por¬
ro unguentũ quo perungitur tabernaculũ. crisma est
quo ungitur fidelis populus inquibus diuinitas tamqͣ
in taberuaculo habitat. Potest quidem intelligi hoc
unguentum etiam uirtutes sanctorum siue odor iusti¬
cie lonee lateqz diffusus. Dequo dicit apostolus. deo

Expanded text:
fera et dulcis: sic et humilitas magnam habet laudem et fera et dulcis: sic et humilitas magnam habet laudem et dulcedinem apud Deum: quia sicut fistula et cinnamomum humiles sanctorum cogitationes: sic et ligna Libani sublimes eorum actiones demonstrant. Calamus aromaticus a similitudine calami usualis vocatur. Gignitur in India, multis nodis geniculatus, fulvus, fragrans spiritus suavitate. Qui cum frangitur, in multas fit partes scissilis, simulans gustu casiam cum levi acrimonia remordente. Calamus ergo simul cum caeteris aromatibus, hoc est, cum myrrha, cinnamomo et casia verbo Domini sacrae ad unctionis oleum misceri jubetur, ut sanctificetur tabernaculum Dei, et omnia vasa ejus. Porro unguentum quo perungitur tabernaculum, chrisma est quo ungitur fidelis populus, in quibus divinitas, tanquam in tabernaculo, habitat. Potest quidem intelligi hoc unguentum etiam virtutes sanctorum, sive odor justitiae longe lateque diffusus. De quo dicit Apostolus: Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ciamonio similis sed potentia inferior unde pro cina¬
monii uice dupler eius pondus in medicamentis adiuis¬
cetur. Cmamonium dictum ꝙ cortex eius in modũ cãdie
sit rotundus ⁊ gracilis. Gignitur autem in iudieeetmo¬
pie regionibus frutice breui duorum tantũ cubitoru
colore subirigro uel cnnereo tenuisfimarum iugarẽ  ͣ
auad̃ in curissitudinem extenditur despectui est. ꝙ hero
gracilius prouenerit eximum quod caum frangitur uisi-
spiramentũ emittit ad imaginem nebule seu pr¬
ueris. De his arboribus in cantico canticorum scriptũ
est. fistula ⁊ cinanoniũ cum uniuersis lignis libani.
fistula que et casia arber aromatica ẽ sed modica et
ideo humiles spiritu defignat. Mistice casia ẽ doctrina
recta siue opinio bonorum operum ut in psalteri
casia a uestimentis tius. Item cinammum qui se ip̃os
despiciuint signat. quia et ip̃a est breuis arbor sẽd odori¬

Expanded text:
cinnamomo similis, sed potentia inferior: unde pro cinnacinnamomo similis, sed potentia inferior: unde pro cinnamomi vice duplex ejus pondus in medicamentis admiscetur. Cinnamomum dictum, quod cortex ejus in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam quod in crassitudinem extenditur, despectui est; quod vero gracilius provenerit, eximium: quod cum frangitur, visibile spiramentum emittit ad imaginem nebulae seu pulveris. De his arboribus in Cantico canticorum scriptum est: Fistulae et cinnamomum cum universis lignis Libani . Fistula, quae et casia, arbor aromatica est, sed modica: et ideo humiles spiritu designat. Mystice casia est doctrina recta sive opinio bonorum operum, ut in Psalterio: Et casia a vestimentis tuis . Item cinnamomum qui seipsos despiciunt signat: quia et ipsa est brevis arbor, sed odori
Abbreviated transcription (Latin):
lorem ⁊ nomem. Piper si leue est uetustum est si graue
nouellum. Uitanda est autem mercatorum fraus. so¬
lent enm uetuttissimo piperi humecto argenti spunã
aut plumbum aspergere ut ponderosum fiat. Aloe in
india atqz arabia gignitur arbor odoris suauissimi ac
summi. deniqz lignum ip̃ius uice thimiamatum alta¬
ribus adoletur unde ⁊ nomen trarisse creditur. De alce
autem in euangelio de sepultura domini ita legitur. Re¬
nit ergo ioseph ⁊ tulit corpus ihũ. uenit autem ⁊ nicho¬
demus qui uenerat ad ihesum nocte primũ ferens mix¬
turam mirre et aloes quasi libras centum. hine ⁊ in cã¬
tico canticorum scriptum ẽ in laudem sponse. mura caloe
cum ommbus primis unguentis. Mirra enĩ ealoe arbo¬
res sunt aromatice que continentiam carnis exprimũt.
cum omnibus primis unguentis id est carisiatibus
uirtutum. Casia nascitur in acabia uirga robusti cor¬
ticis ⁊ purpureis foliis ut piperis. est autem uictute

Expanded text:
lorem et nomen. Piper si leve est, vetustum est: si grave, lorem et nomen. Piper si leve est, vetustum est: si grave, novellum. Vitanda est autem mercatorum fraus: solent enim vetustissimo piperi humecto argenti spumam aut plumbum aspergere, ut ponderosum fiat. Aloe in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi: denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur, unde et nomen traxisse creditur. De aloe autem in Evangelio de sepultura Domini ita legitur: Venit ergo Joseph, et tulit corpus Jesu. Venit autem et Nicodemus, qui venerat ad Jesum nocte primum, ferens misturam myrrhae et aloes, quasi libras centum . Hinc et in Cantico canticorum scriptum est in laudem sponsae: Myrrha et aloe cum omnibus primis unguentis . Myrrha enim et aloe arbores sunt aromaticae, quae continentiam carnis exprimunt, cum omnibus primis unguentis, id est, charismatibus virtutum. Casia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis, ut piperis: est autem virtute
Abbreviated transcription (Latin):
lium indie ⁊ arabre arbor cuius lacrima melior arabica.
est enim lucida subalbida. leuis pinguis equaliter. cerea
et que facile mollitur neq ligno uel t̾ra commirta. ama¬
i. odoris boni. Nam ex india sordida est et nigra ⁊
iore gleba. Adulteratur enim admixtum gunimi q̃ nõ
ita amarificat gustum. Mastix arboris lentisci gutta ẽ
hec granomastio dicta quia in modum granorũ est. pr¬
peris arbor nasatur in mõia in latere montis caucasi
quod soli obuersum est. folia iumperi similitudinem ha¬
bent aius siluas serpentes custodiunt. sed in cole regioĩes
illius cum mature fuerint incendiunt. et sic serpentes
igne fugantur ⁊ inde ex flamina ingrum pipee efficit᷑.
Nam piperis natura alba est ciuus quidem diuersus
est fructus. Nam quod in maturum est. piper longum
uocatur. ꝙ incorruptum ab igne piper album. ꝙ uõ
cute rugosa ⁊ horrida fuerit. ex calore ignis trahit ⁊ co¬

Expanded text:
lium Indiae et Arabiae arbor, cujus lacryma melior Arabica: lium Indiae et Arabiae arbor, cujus lacryma melior Arabica: est enim lucida, subalbida, levis, pinguis, aequaliter cerea, et quae facile mollitur, neque ligno vel terrae commista, amara, odoris boni. Nam ex India sordida est et nigra et majore gleba. Adulteratur enim admisto gummi, qui non ita amarificat gustum. Mastix arboris lentisci gutta est: haec granomastix dicta, quia in modum granorum est. Piperis arbor nascitur in India in latere montis Caucasi, quod soli obversum est: folia juniperi similitudinem habent, cujus silvas serpentes custodiunt: sed incolae regionis illius, cum maturae fuerint, incendunt: et sic serpentes igne fugantur, et inde ex flamma nigrum piper efficitur. Nam piperis natura alba est, cujus quidem diversus est fructus. Nam quod immaturum est, piper longum vocatur: quod incorruptum ab igne, piper album: quod vero cute rugosa et horrida fuerit, ex calore ignis trahit et co
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis intelligitur. ubi ⁊ supra. ligamentum gutte di
meus michi. Storax arbor arabie similis male
donii cuuis uirgule inter camiaule ortum cauernatim la¬
crimam fluunt. distillacõ eius interra cadens munda
non est. sed cum proprie corticis scrobe seruatur. illa aut
que uirgis ⁊ calamis in heserit munda est ⁊ albida. de hĩc
sulua fit solis causa ⁊ip̃a storar calamos pingues. resi¬
nosa odoris iocundi humecta ⁊ ueluti mellosum liquorẽ
emittens. Storax autem uocata ꝙ sit gutta arboris pro¬
fluens ⁊congelata. Nam greci stiriam guttam dicunt
grece autem stirax latine storax dicitur. hoc ergo pigniẽ¬
mentum cum ceteris aromatibus duxerunt filii israhel
in egyptum ⁊ obtulerunt ioseph pro nunere ꝙ sancti ui¬
ri in peregrinacõe huius seculi saluatori nr̃o afferunt do-¬
na bone uoluntatis ⁊ sacrarum uirtutum quibus ip̃e de¬
lectatur ut placabilis sit et amuens uotis eorum. Bel¬

Expanded text:
ritatis intelligitur, ubi et supra: Ligamentum guttae dilectus ritatis intelligitur, ubi et supra: Ligamentum guttae dilectus meus mihi . Storax arbor Arabiae, similis malo Cydonio, cujus virgulae inter caniculae ortum cavernatim lacrymam fluunt: distillatio ejus in terra cadens munda non est: sed cum propriae corticis scrobe servatur: illa autem, quae virgis et calamis inhaeserit, munda est et albida: dehinc fulva fit solis causa, et ipsa storax calamites pinguis, resinosa, odoris jucundi, humecta, et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem vocata, quod sit gutta arboris profluens et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt. Graece autem styrax, Latine storax dicitur. Hoc ergo pigmentum cum caeteris aromatibus duxerunt filii Israel in Aegyptum, et obtulerunt Joseph pro munere, quod sancti viri in peregrinatione hujus saeculi Salvatori nostro afferunt dona bonae voluntatis et sacrarum virtutum, quibus ipse delectatur, ut placabilis sit et annuens votis eorum. Bdel
Abbreviated transcription (Latin):
ra ⁊ gutta et casia a uestimentis tius. sanctũ domini
corpus quoddam deitatis fuisse cognosatur uestimentũ
Nam sicut uestibus cooperiuntur membra mortalium
ita ⁊ maiestas uerbi in fidelium oculis carnis uelanũs
uidebatur abscondi. Ab hoc ergo uestimento id ẽ mcta¬
nacionis archano congrue uenisse dicitur minra gutta
it casia¬
et casra. Mura mortem significat: quam pro ominum
e suscepit. gutta uero que dicitur ammonica di¬
cias curat aliqua neccessitate contractas. que pulere
necarnacõi domini comparatur. quia diuiaam cordis hu¬
mani. sancta predicacõe diffoluit. Casia que a nostris
fistula dicitur redempao geueris humami per aquam
ismatis indicatur. quoniam hoc herbe genus ag¬
sis locis dicitur iueniri his rebz eciam odor est suauis
ue merito sancte incarnacoĩ ⁊ uirtus herbarum et odoris
suauitas comparetur. Gutta uis amoris dei ⁊ arbor ca¬

Expanded text:
rrha et gutta et casia a vestimentis tuis? Sanctum Domini rrha et gutta et casia a vestimentis tuis? Sanctum Domini corpus quoddam Deitatis fuisse cognoscitur vestimentum. Nam sicut vestibus cooperiuntur membra mortalium, ita et majestas Verbi in fidelium oculis carnis velamine videbatur abscondi. Ab hoc ergo vestimento, id est, incarnationis arcano congrue venisse dicitur myrrha, gutta et casia. Myrrha mortem significat, quam pro omnium salute suscepit: gutta vero, quae dicitur ammoniaca, duritias curat aliqua necessitate contractas: quae pulchre incarnationi Domini comparatur: quia duritiam cordis humani sancta praedicatione dissolvit. Casia, quae a nostris fistula dicitur, redemptio generis humani per aquam baptismatis indicatur: quoniam hoc herbae genus aquosis locis dicitur inveniri. His rebus etiam odor est suavis, ut merito sanctae incarnationi et virtus herbarum et odoris suavitas comparetur. Gutta vis amoris Dei, et arbor cha
Abbreviated transcription (Latin):
aromatibus mirre ⁊ thuris. et uniuersi pulueris pig¬
mentarii. Miratur signagoga quomõdo gentium popu¬
lus nullo circumcisionis misterio emundatus. nuilla
prop hetarum ammonicõe eruditus. subito ab in fimis
uoluptatibus per desertum gentilitatis ⁊ idolatrie. ad
alta uirtutum culmina ⁊ spõnsi amplexus ascendisset
igne amoris accensa omni insu uirtutũ ad celestia tẽ¬
dit. Ex mortificatõe carnalium uoluptatum. ⁊ puritate
oracionum et omnium uirtutum odore. Hinc item scrip¬
tum ẽ uadam ad montem mirre et ad collem thuris qz
in mirra mortificacio carinis. in thure deuocio oracoĩs
exprimitur. Hinc rursum sponsus dicit. messui mirã
meam cũ aromatibus meis. Per mirrã passio uel mor¬
tificacio per aromata omnes uirtutes exprimuntur.
metit mirram cum aromatibus quando martires cum
ceteris electis ad maturitatem premiorũ ꝑducit. hinis
rursum per prophetam domio saluatore dictum ẽ. mx¬

Expanded text:
aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigaromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii? Miratur Synagoga, quomodo gentium populus nullo circumcisionis mysterio emundatus, nulla prophetarum admonitione eruditus, subito ab infimis voluptatibus per desertum gentilitatis et idololatriae ad alta virtutum culmina et sponsi amplexus ascendisset, igne amoris accensa, omni nisu virtutum ad coelestia tendit, ex mortificatione carnalium voluptatum, et puritate orationum, et omnium virtutum odore. Hinc item scriptum est: Vadam ad montem myrrhae, et ad collem thuris ; quia in myrrha mortificatio carnis, in thure devotio orationis exprimitur. Hinc rursum sponsus dicit: Messui myrrham meam, cum aromatibus meis . Per myrrham passio vel mortificatio, per aromata omnes virtutes exprimuntur. Metit myrrham cum aromatibus, quando martyres cum caeteris electis ad maturitatem praemiorum perducit. Hinc rursum per Prophetam de Domino Salvatore dictum est: My
Abbreviated transcription (Latin):
gumini sed dinoscitur sua proprietate. Ilam tus igni
impositum ardescit: refma fumesat. Gumen uero liq̃scit
calefactum. Tus autem a tiuidendo dictũ. hoc ⁊ libanum
uocaitum amonte arabie. ubi fabei funt. Nam mons
eorum libanus dicitur. ubi thura colliguntur. Murra
arbor arabie altitudinis ad qumqz cubitorũ similis
spine quam achantum dicunt. Cuius gutta uiridis.
z amara. unde ⁊ nomen accepit mirra⁊ gutta e
sponte manans preciosior est. eliata corticis uulnere
uilior iudicatur. darmenta eius arabes ignibus fouẽt.
quorum fumo satis nouio nisi ad oorem scoracis occur¬
rant. plerumqz in sanabiles morbos contrahunt. Mir¬
ra autem trogodite ab in sula arabie dicta ubi melior
colligitur ⁊ purior. Diuersa enim aromata diuersas
species significant uirtutam quibus sancta decoratur
eccliã. unde in cantico canticorum scriptum est. Que ẽ
ista que ascendit per desertum sicut uirguli fumi. ex

Expanded text:
gummi, sed dignoscitur sua proprietate. Nam thus igni gummi, sed dignoscitur sua proprietate. Nam thus igni impositum ardescit: resina fumescit. Gumen vero liquescit calefactum. Thus autem a tundendo dictum: hoc et Libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. Nam mons eorum Libanus dicitur, ubi thura colliguntur. Myrrha arbor Arabiae, altitudinis quinque cubitorum, similis spinae, quam achanton dicunt. Cujus gutta viridis atque amara: unde et nomen accepit myrrha: et gutta ejus sponte manans pretiosior est: elicita corticis vulnere vilior judicatur. Sarmenta ejus Arabes ignibus fovent: quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Troglodytica ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur et purior. Diversa enim aromata diversas species significant virtutum, quibus sancta decoratur Ecclesia. Unde in Cantico canticorum scriptum est: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi, ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊omata sunt queq flagrantis odoris que india
uel arabia mittit. siue alie regiones. Nomen
autem aromata trarisse uidentur siue quod a¬
ris imposita diuinis in uocacionibus. apta uideantur.
seu ꝙ sese aeri inserere ac miscere probantur: nã quid
est odor nisi aer contactus. Aromata uaria uirtutum
ornamenta significant. sicut in libro regum de faba
regina legitur non sunt allata huiuscemodi aroma¬
ta sicut saba regina dedit salomoni: ꝑigmenta uaria
uirtutum odoramenta ubi ⁊ supra: cum uniuersis pulue¬
ris pigmentaruis. Tus arbor arabia in mensa atqz ra-¬
mosa leuissimi corticis ramis ad aeris qualitatẽ. amig¬
dale modo sucum aromaticum fundens album et ad mas¬
ticacionem uelut in puluere resolitũ. et cum frangitur
intus pingue ⁊ igni appositum facile ardescit. et appel¬
latur apud uos masculus eo ꝙ sit natura rotundum in
modum testiculorum reliquum planum et pene scabrosũ
ninus oꝑtimum. Adulteratur autem mixta resma siue

Expanded text:
omata sunt quaeque fragrantis odoris, quae India vel Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris imposita, divinis invocationibus apta videantur: seu quod sese aeri inserere ac miscere probantur: nam quid est odor, nisi aer contactus? Aromata, varia virtutum ornamenta significant: sicut in libro Regum de Saba regina legitur: Non sunt allata hujuscemodi aromata, sicut Saba regina dedit Salomoni . Pigmenta, varia virtutum odoramenta, ubi et supra: cum universis pulveribus pigmentariis. Thus arbor Arabica immensa atque ramosa, levissimi corticis, ramis ad aceris qualitatem, amygdalae modo succum aromaticum fundens album, et ad masticationem velut in pulvere resolutum: et cum frangitur intus, pingue, et igni appositum facile ardescit: et appellatur apud nos masculus eo quod sit natura rotundum, in modum testiculorum, reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem mista resina sive
Abbreviated transcription (Latin):
ad celum quidem aereum ꝑ se ascendere potuit. quẽ
nature sue in firmitas grauabat. Redemptor aut
nr̃ non curru non angelis subleuatus leccitur. qr
is qui fecerat omina mimtum super omma sua
utute ferebatur. Illuc enim reuertebatur. ubi
erat et nide rediebat ubi remanefat. quia qui ꝑ
bureianitatem ascendebat in celum per diuinitate
et perram pauter continebat et celum. Atem sennit

Expanded text:
ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae informitas gravabat. Redempor autem noster non curru, non ab angelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur: illuc enim revertebatur, ubi erat; et inde redibat, ubi remanebat: quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem et terram pariter continebat et c
Abbreviated transcription (Latin):
allegoriam in quadriga duo testamenta siue ip̃or
testamentorum in preceptis caritatis predicatores
seu etiam duo populi uel ipõrum populorum docto¬
res possunt intelligi. hoc ẽ iudeorum et gentium
quibus xp̃i potentia presidens regimem congruũ
prestat. Item in quadriga quatuor euangeliste
qua tuor euangeliã possunt. accipi uel qua¬
or iurtutes principales hoc ẽ prudentia iustitia
fortitudo temporantia. Que currui domni bene
conueniunt. quia ꝑ ip̃as electos suos in uiam iusti¬
cie diugens ꝑducit ad regnum ꝓpetuum. Currus
autem acursu dictus. uel quia rotas habere uide¬
tur. Currus enim sanctorum angelorum secietatẽ.
aut sanctorum hominum unanimitatẽ iistice de¬
signat. in quibus dominus uoluntatis sue regimẽ
erercet. Unde in curru igneo legitur helias sublat᷑
incelum ut uidelicet aꝑte monstraretur quia hõ
purus aduitorio egebat alieno. Per angelos quip
pe facta illa⁊ ostensa sunt adiumenta. quia nec

Expanded text:
allegoriam in quadriga duo testamenta, sive ipsorum allegoriam in quadriga duo testamenta, sive ipsorum testamentorum in praeceptis charitatis praedicatores, seu etiam duo populi vel ipsorum populorum doctores possunt intelligi, hoc est, Judaeorum et gentium, quibus Christi potentia praesidens regimen congruum praestat. Item in quadriga quatuor evangelistae sive quatuor evangelia possunt accipi, vel quatuor virtutes principales, hoc est, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia. Quae currui Domini bene conveniunt, quia per ipsas electos suos in viam justitiae dirigens perducit ad regnum perpetuum. Currus autem a cursu dictus, vel quia rotas habere videtur. Currus enim sanctorum angelorum societatem, aut sanctorum hominum unanimitatem mystice designat, in quibus Dominus voluntatis suae regimen exercet. Unde in curru igneo legitur Elias sublatus in coelum : ut videlicet aperte monstraretur, quia homo purus adjutorio egebat alieno. Per anilla facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
lome crudelitate terribiles. in quadriga secunda
equi nigri regnum medorum ⁊ ꝑsarum quod bige
sedens et egrediens ꝑ assueri regis edictum mor¬
tem ominium iudeorum tristi nuncio preferebat.
in quadriga tercia equi albi macedones sub qͦꝵ
imperio de antiocho machabeorum uictoriam legi¬
mus. in quadriga quarta equi uarii fortes. dai¬
mus enm romanorum reges alics in gente iu-¬
dea fuisse clementes ut gaĩ cesarem augustum
et claudium ꝑsecutores allos atqz terribiles ut gai¬
um uel neronem uespasianum et adrianum. p̃ro¬
pheta ergo querente quid sibi angelus qui loq̃ba¬
tur uellet significtire quem cerneret. angelus qui
loquebatur in eo respondit ⁊ narrauit quatuor uẽtos
ẽe. celi io ẽ quatuor plagas mundi que bõcantur
grece climata. qui assistunt ⁊ parent domini uo-¬
luntati. Nichil enim hec quatuor regna que dixi¬
mus absq domini uoluntate fecerunt. Ita iuxta

Expanded text:
loniae crudelitate terribiles: in quadriga secunda loniae crudelitate terribiles: in quadriga secunda equi nigri regnum Medorum et Persarum, quod bigae sedens et egrediens per Assueri regis edictum mortem omnium Judaeorum tristi nuntio praeferebat: in quadriga tertia equi albi Macedones, sub quorum imperio de Antiocho Machabaeorum victoriam legimus: in quadriga quarta equi varii fortes. Scimus enim Romanorum reges alios in gente Judaea fuisse clementes, ut Gaium Caesarem, Augustum et Claudium: persecutores alios atque terribiles, ut Gaium vel Neronem, Vespasianum et Adrianum. Propheta ergo quaerente, quid sibi angelus, qui loquebatur, vellet significare, quem cerneret: angelus qui loquebatur in eo, respondit et narravit quatuor ventos esse coeli, id est, quatuor plagas mundi, quae vocantur Graece climata: quae assistunt et parent Domini voluntati. Nihil enim haec quatuor regna, quae diximus, absque Domini voluntate fecerunt. Ita juxta
Abbreviated transcription (Latin):
Hic est sensus. ut uera par non fiat nisi sextuage¬
simo anno .i. et̾uo sabbato. nec hierusalem id ẽ ec¬
clĩa eterna quiete insi post laborem sex etatum
sine omni perturbacõe in septima requiescet. Uet¬
ba consolatoria dona sunt sanctispiritus ⁊ pignus
hereditatis nr̃e quam ꝑcepturi erimus post brabi¬
me id ẽ huius mundi captiuitatem. Quõ
in prophetes leginus bigas et quadrigas iurta
allegoriam aut tempora regnorum aut principa¬
tum uel accum ip̃orum regum ostendit. Nam bi¬
gas in escaa legimus et in zacharia quadrigas.
Ita qͦ ibi scriptum ẽ. Leuaui oculos meos et iudi
et ecce quatuor quadrige egredientes de medio
duorum montium et montes montes erei. In qua¬
daga prima equi rufi ⁊ in quadriga secunda eqͥ
nigri et in quadriga tercia equi albi. ⁊ in quadri¬
ga quarta equi uarii fortes. De quadriga prima
equi rusi erant et cruenti et sanguinaru ⁊ babi¬

Expanded text:
hic est sensus: ut vera pax non fiat, nisi septuagehic est sensus: ut vera pax non fiat, nisi septuagesimo anno, id est, aeterno sabbato: nec Jerusalem, id est, Ecclesia aeterna quiete, nisi post laborem sex aetatum, sine omni perturbatione in septima requiescet. Verba consolatoria dona sunt sancti Spiritus, et pignus haereditatis nostrae, quam percepturi erimus post Babyloniae, id est, hujus mundi captivitatem. Quod autem in prophetis legimus bigas et quadrigas, juxta allegoriam aut tempora regnorum, aut principatum vel actum ipsorum ostendit. Nam bigas in Isaia legimus, et in Zacharia quadrigas. Ita quoque ibi scriptum est: Levavi oculos meos, et vidi, et ecce quatuor quadrigae egredientes de medio duorum montium: et montes, montes aerei. In quadriga prima equi rufi, et in quadriga secunda equi nigri, et in quadriga tertia equi albi, et in quadriga quarta equi varii fortes . De quadriga prima equi rufi erant et cruenti et sanguinarii et Baby
Abbreviated transcription (Latin):
carnis assumpsit. Mirteta autem qui erant in pro¬
fundo inter que stare describitur angelice intelligũ¬
cur potestates que ei etiam ncarne posito ministra¬
uerunt. Equi rufi uaru albi aplĩ et apostolici iuri
in telliguntur. quorum alu in martirio coronati st̃
et appellantur rufi . alu oꝑibz et doctrina ac uarie¬
tate signorum uaui nuncupantur. Alu uirgmitat᷑
decore integritateqz cordis ornati ⁊ puritãte cordis
cernere deum in premia susceperunt. A domino emĩ
missi sunt apostoli ut totum mundum euangeli¬
ca predicatione complerent. qui postquam opus
expleuerunt reuersi sunt ad magni consilu ange¬
lum qui stabat inter eos et dixerunt ad eum. Per¬
ambulauimus terram ⁊ impleuimus opus quod
nobis nuunctum est. et ecce omnis terra habitat᷑
et quiescit a bellis uitiorum et que ante erat deserta
adomnio ninc eius hĩtatio ẽ. Quod ait amno sep-¬
tuagesimo miserebitur hierusalem et urbibus iuda.

Expanded text:
carnis assumpsit. Myrteta autem, quae erant in procarnis assumpsit. Myrteta autem, quae erant in profundo, inter quae stare describitur, angelicae intelliguntur potestates, quae ei etiam in carne posito ministraverunt. Equi rufi varii albi, Apostoli et apostolici viri intelliguntur: quorum alii in martyrio coronati sunt, et appellantur rufi: alii operibus et doctrina ac varietate signorum varii nuncupantur. Alii virginitatis decore, integritateque cordis ornati, et puritate cordis, cernere Deum in praemio susceperunt. A Domino enim missi sunt Apostoli, ut totum mundum evangelica praedicatione complerent, qui postquam opus expleverunt reversi sunt ad magni consilii Angelum, qui stabat inter eos, et dixerunt ad eum: Perambulavimus terram, et implevimus opus, quod nobis injunctum est: et ecce omnis terra habitatur et quiescit a bellis vitiorum, et quae ante erat deserta a Domino nunc ejus habitatio est. Quod ait: anno septuagesimo miserebitur Jerusalem et urbibus Juda:
Abbreviated transcription (Latin):
et luxuriosi hommes ut in hieremia. e qui admissa¬
⁊u unusquisq ad urorem proximi sui humiebat. ⁊ quꝰ
carnalis potentia. In esaia. Ue quia ascenditis super
equos ut descendatis in ecciptum. Et in psalmo. Dor¬
mitauerunt. qui ascenderunt equos. Quod autem
equi rufi et uarii ingri et albi in propheta. zacharia
appariusse leguntur. aut castigacõem percantiũ desi¬
gnat aut consolacõem conuersorum. Scriptum ẽ em̃
in zacharia domino dicente. Ego irascor suꝑ gentes
opulentas. Quia ego iratus sum parum ip̃i uero ad¬
diderunt in malum. Et rursum ip̃e propheta ait.
idi per noctem. et ecce uir ascendens super e
rufum ⁊ ip̃e stabat inter mirteta que erant in pro-¬
fundo. et post eum equi rufi uaui et albi et cetera.
Nox in qua cernitur iusio obscuritas mistice uisio¬
mnis intelligitur uir qui ascendit super equũ rufum
domnius atqz saluator ẽ qui dispensacionem nostre

Expanded text:
et luxuriosi homines, ut in Jeremia: Equi emissaet luxuriosi homines, ut in Jeremia: Equi emissarii; unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Equus, carnalis potentia. In Isaia: Vae quia ascenditis super equos ut descendatis in Aegyptum . Et in psalmo: Dormitaverunt, qui ascenderunt equos . Quod autem equi rufi et varii nigri et albi in propheta Zacharia apparuisse leguntur, aut castigationem peccantium designat, aut consolationem conversorum. Scriptum est enim in Zacharia, Domino dicente: Ego irascor super gentes opulentas. Quia ego iratus sum parum, ipsi vero addiderunt in malum . Et rursum ipse propheta ait: Vidi per noctem, et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter myrteta, quae erant in profundo: et post eum equi rufi, varii et albi, etc. . Nox, in qua cernitur visio, obscuritas mystice visionis intelligitur. Vir, qui ascendit super equum rufum, Dominus atque Salvator est, qui dispensationem nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ constantiã mentis dat et souum sane predicacoĩs.
⁊ contrario uero de alia specie equorum in cantico ex¬
odi scriptum ẽ. Equum et ascensorem proieat
re: Et rursus. Quadrigas pharaonis et exercitũ
eius proiecit in mare. Sunt equi quos dominus
ascendit et circuerũt omnem terrã de quibus dicit᷑.
Et equitatus tuus salus. Sunt autẽ equi qui ascẽ¬
sores habent diabolum et angelos eus. Iudas equus¬
eius erat. sed donec ascensorem habuit dominum de
equitatu salutis fuit cum ceteris et cum apostolis
missus. egrotis salutem. et sanitatem languentib
prestitit sẽd ubi se diabolo substrauit post buccellã
tus aduersum domnium et saluatorem nr̃m cepit
equitare. Dumes enim qui persecuntur sanctos eqͥ¬
t himmientes. sed habent ascensores quibz agi
angelos malos et inde feroces sunt. Dommus ergo
equum et ascensorem proiecit in mare. et factus ẽ
michi in salutem. Equi peccatores intelliguntur

Expanded text:
est, constantiam mentis dat, et sonum sanae praedicationis. est, constantiam mentis dat, et sonum sanae praedicationis. E contrario vero de alia specie equorum in cantico Exodi scriptum est: Equum et ascensorem projecit in mare . Et rursus: Quadrigas Pharaonis, et exercitum ejus projecit in mare ascendit, et circumeunt omnem terram. De quibus dicitur: Et equitatus tuus salus. Sunt autem equi qui ascensores habent diabolum et angelos ejus. Judas equus erat; sed donec ascensorem habuit Dominum, de equitatu salutis fuit. Cum caeteris etenim apostolis missus, aegrotis salutem et sanitatem languentibus praestitit. Sed ubi se diabolo substravit post buccellam tus, adversum Dominum et Salvatorem nostrum coepit equitare. Omnes enim qui persequuntur sanctos, eqt hinnientes: sed habent ascensores, quibus aguntur, angelos malos, et inde feroces sunt. Dominus ergo equum et ascensorem projecit in mare, et factus est mihi in salutem. Equi peccatores intelliguntur
Abbreviated transcription (Latin):
ut in hieremia. Pnager assuetus in solitudine desi-¬
derio amme sue traxit uentum amoris sui id ẽ spiritũ
suꝑbie. Onagri principes iudeorum ut in hieremia.
ded et onagri steterunt in rupibz traperũt uentum
quasi dracones. Equi dicti eo ꝙ quando quãdrigis
uingebantur equabantur paresqz forma ⁊ similes cur¬
u copulabantur. Caballus antea acco dictus
ter quod gradiens ungula in pressa terram cõcauat.
quod reliqua ammalia non habent. inde et sompes
quod pedibus sonat. Equiis uero aliquando ĩbonã
partem uertit significacõem. aliquando in malam.
In bonam partem ut ẽ illud ad huc prophete. ascen¬
dens inquit super equos tuos et equitatus tuus sa¬
nitas. Et in iob diuina uox ait. Nunquid prebebis
equo fortitudinem. aut circundabis collo eius humi-¬
cum ⁊c. Hic equus predicatores fancti intelligũtur.
quorum sessor domnius ẽ. qui eis fortitudinem hoc

Expanded text:
ut in Jeremia: Onager assuetus in solitudine desiut in Jeremia: Onager assuetus in solitudine desiderio animae suae traxit ventum amoris sui , id est, spiritum superbiae. Onagri principes Judaeorum, ut in Jeremia. Sed et onagri steterunt in rupibus, traxerunt ventum quasi dracones . Equi dicti, eo quod quando quadrigis jungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea a cao dictus, propter quod gradiens ungula impressa terram concavat: quod reliqua animalia non habent: inde et sonipes, quod pedibus sonat. Equus vero aliquando in bonam partem vertit significationem: aliquando in malam. In bonam partem, ut est illud Habacuc prophetae: Ascendens, inquit, super equos tuos et equitatus tuus sanitas . Et in Job divina vox ait: Nunquid praebebis equo fortitudinem, aut circumdabis collo ejus hinnitum, etc. . Hic equus praedicatores sancti intelliguntur, quorum sessor Dominus est, qui eis fortitudinem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et iuncula eius quis soluit ⁊c̾. subaudis nisi ego.
Dicager emm qua in solitudine commoratur eorum
uitam significat qui remoti aturbis popularibus
conuersantur. Liber ergo dimittitur. qui calcatis ter¬
eiis desiderus appetitu onerum temporalium
tate mentis exoneratur. et uincula eius quis soluit
sub audis nisi ego. Soluuntur enim uniuscuiuscũq
sancti unicula dum diuino aduitorio interna desi-¬
detiorum carnalium retinacula discumpuntur. Cui
edi habitaculum in solitudine et tabernacula
in terra salsuginis. Nam remoti uiri id ẽ acarnali¬
bus desiderus alieni hoc silentium mentis in hĩtãt.
ut turba desideriorum carnalium nõ premantur. Et
tabernaculi onagri huius in terra sunt salsuginis.
dalsugo incendere sintim solet. Et sancti uiri quã¬
diu in huius uite tabernaculis degunt ad supernã
patriam desideri sui quotidiams estibus accendunt᷑.
Onager arrogans quisqz id ẽ amator uane glorie.

Expanded text:
et vincula ejus quis solvit, etc? . Subaudis, nisi, ego. et vincula ejus quis solvit, etc? . Subaudis, nisi, ego. Onager enim, qui in solitudine commoratur, eorum vitam significat, qui remoti a turbis popularibus conversantur. Liber ergo dimittitur, qui calcatis terrenis desideriis appetitu onerum temporalium, securitate mentis exoneratur: et vincula ejus quis solvit? subaudis, nisi ego. Solvuntur enim uniuscujuscunque sancti vincula, dum divino adjutorio interna desideriorum carnalium retinacula disrumpuntur. Cui dedi habitaculum in solitudine, et tabernacula ejus in terra salsuginis . Nam remoti viri, id est, a carnalibus desideriis alieni hoc silentium mentis inhabitant: ut turba desideriorum carnalium non premantur. Et tabernacula onagri hujus in terra sunt salsuginis. Salsugo incendere sitim solet. Et sancti viri quamdiu in hujus vitae tabernaculis degunt, ad supernam patriam desiderii sui quotidianis aestibus accenduntur. Onager, arrogans quisque, id est, amator vanae gloriae:
Abbreviated transcription (Latin):
occultant. Significat autem onager aut iudaicum
populum aut hommẽ heremitã. Iudaicum autem
populum significat in psał. ubi scriptum ẽ. Expecta¬
bunt onagri in siti sua. Cum suꝑius direrit bestiaᷤ
siluarum aquis decurrentib ẽẽ potatas onagros tã
quam posuit sitim suam exspectare. salicet iudeos
qui neglexerunt fluenta diuine pietatis haurire.¬
Onager enim siluester asmus est qui inter reliqua
ammalia cor dicitur habere pinguissimum. Quod
genus quantum paciens ẽ domitum tantũ seuissi¬
mum redditur cum silius retinentibz efferatur. hus
obstinati uidei merito comparantur. qui ferocia mẽ¬
tis et callosa fatuitate durati sunt nec saciari cito
poculis uitalibus ad quiescunt nam quod dicit epec¬
tabunt illud significat quod frequenter dictum est
quia in fine. seculi helia et enoch uenientibus cre¬
ditura ẽ multitudo uideorum. Rursus in libro ⁊ob
dominus dixisse fertũr quis dimisit onagrum liberũ

Expanded text:
occultant. Significat autem Onager aut Judaicum occultant. Significat autem Onager aut Judaicum populum aut hominem eremitam. Judaicum autem populum significat in psalmis ubi scriptum est: Exspectabunt onagri in siti sua . Cum superius dixerit bestias silvarum aquis decurrentibus esse potatas, onagros jam nunc ponit sitim suam exspectare: scilicet Judaeos, qui neglexerunt fluenta divinae pietatis haurire.Onager enim sylvester asinus est, qui inter reliqua animalia cor dicitur habere pinguissimum; quod genus quantum patiens est domitum, tantum saevissimum redditur cum silvis retinentibus efferatur. His obstinati Judaei merito comparantur, qui ferocia metis et callosa fatuitate durati sunt, nec satiari cito poculis vitalibus adquiescunt: nam quod dicit, exspectabunt, illud significat, quod frequenter dictum est: quia in fine saeculi, Helia et Enoch venientibus, creditura est multitudo Judaeorum. Rursus in libro Job Dominus dixisse fertur: quis dimisit onagrum liberum,
Abbreviated transcription (Latin):
Asmus corpus hominis unde in libro iudicũ scrip¬
cum est. Qui ascenditis superintentes asmos. Itẽ
bi de asma filia caleph que amme gerit im
dicitur. Cumqz suspirasset sedens in asmo. Primo¬
genita asmi exodia uite luxuriose ut in exodo. pri-¬
moecenita asini redimes oue tunc enm stultum ho-¬
minem significat asmus quando peccati onera por¬
tantem ⁊usqz ad finem uite libidines carnis exercẽ¬
tem demonstrat. Unde scriptum ẽ. quod ana dum
pasceret asmos prĩs sui esebon mueniret aquas
calidas in deserto. Hinc de luxuriosis ꝑ prophetam
dicitur. Quorum carnes sunt ut carnes asmorum
Onager interpretatur asmus ferus. On quippe
greci asmum uocant. agriam ferum. hos affuca
magnos habet et indomitos ⁊ in deserto uagantes.
singuli autẽ feminarum gregib presunt. nascẽtib
mãsculis eos zelant ⁊ testiculos corum morsu detrun¬
cant. quod cauentes matres carum in secretis locis

Expanded text:
Asinus corpus hominis: unde in libro Judicum scripAsinus corpus hominis: unde in libro Judicum scriptum est: Qui ascenditis super nitentes asinos . Item ibi de asina filiae Caleph, quae animae gerit imaginem, dicitur: Cumque suspirasset sedens in asino . Primogenita asini exordia vitae luxuriosae, ut in Exodo: Primogenita asini redimes ove ; tunc enim stultum hominem significat asinus, quando peccati onera portantem et usque ad finem vitae libidines carnis exercentem demonstrat. Unde scriptum est, quod Ana dum pasceret asinos patris sui Sebeon, invenit aquas calidas in deserto. Hinc de luxuriosis per prophetam dicitur: Quorum carnes sunt ut carnes asinorum . Onager interpretatur asinus ferus. Onon quippe Graeci asinum vocant, agrion ferum. Hos Africa magnos habet et indomitos et in deserto vagantes: singuli autem feminarum gregibus praesunt: nascentibus masculis eos zelant, et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres earum in secretis locis
Abbreviated transcription (Latin):
ruriam istius mundi tantũmõdo sectanten
uude iacob ad isachar filium suum qui interpretat᷑
merces ait. ⁊ sachar asmus fortis accubans inter
terminos. iuidit requiem quod esset bona et terram
quõd optima ⁊ sub pofuit humerum suum ad portan¬
dum factusqz est tributis seruiens. Gentilis ergo
populus quem dominus sanguinis sui precio mei¬
catus ẽ prius quasi brutum et luxuriosum animal
erat nullaqz ratione subsistens. Nunc uero fortis
est saluatori nr̃o mentis occulta subigens ac re¬
demptoris dommo colla subiciendo uigum disciplie
euangelice ꝑferret. Unde et factus est tributis ser¬
iuens. hoc ẽ regi et xp̃o suo fidei bona operumq bono¬
rum munera offerens. Item asinus homo stultus in
deutrononno. Non arabis in boue et asmo id ẽ stul¬
tum predicacõe sapiẽti non socies. Asmus sinagogã
uideorum significat. In genesi. Ligans ad uiieam
pullum suum et ad uitem o fili me asinam suam.

Expanded text:
et luxuriam istius mundi tantummodo sectantem. et luxuriam istius mundi tantummodo sectantem. Unde Jacob ad Issachar filium suum, qui interpretatur merces, ait: Issachar asinus fortis accubans inter terminos, vidit requiem, quod esset bona, et terram, quod optima, et supposuit humerum suum ad portandum, factusque est tributis serviens . Gentilis ergo populus, quem Dominus sanguinis sui pretio mercatus est, prius quasi brutum et luxuriosum animal erat, nullaque ratione subsistens. Nunc vero fortis est, Salvatori nostro mentis occulta subigens, ac Redemptoris dominio colla subjiciendo, jugum disciplinae evangelicae perfert. Unde et factus est tributis serviens, hoc est, regi et Christo suo fidei bona operumque bonorum munera offerens. Item asinus homo stultus. In Deuteronomio: Non arabis in bove et asino ; id est, stultum praedicatione sapienti non socies. Asinus synagogam Judaeorum significat. In Genesi: Ligans ad vineam pullum suum, et ad vitem, o fili mi, asinam suam .
Abbreviated transcription (Latin):
inguitas uniculis resoluti et animas suas effundẽ¬
tes deo operient hierusalem muneribus. et omnes
de captuuitate uenient. et conuersions sũa aurum
fider et thus sacrificu deferent. Intantum proficiẽ¬
tes ut et alus predicent salutare dei. Asmus ⁊ a sel¬
lus sedendo dictus quasi aseddus. sed hoc nomen q̃d
magis equis conueniebat ideo hoc ammal sump¬
sit quia priusquam equos caperent homies. huic
dere ceperunt. Ammal quippe tardum ⁊ nui
racione renitens statim ut uoluit sicut homo substra¬
uit. Afinorum qͦ uel asmarum nomine aliquãdo
liuuriosorum peculantia. Aliquando mansuetudo
simplicium. aliquando stulticia gentilium desigra¬
tur. Asinus eciam mistice quod brutum ⁊ libidino¬
sum ẽ animal aut gentilem populum ut diximus
significat. super quem dominus sedere Aignatus ẽ
ab hierosolinam tendens ut eum subiectũ faceret
et ad celestem patriam perduceret aut stultũ hoĩem

Expanded text:
iniquitatis vinculis resoluti, et animas suas effundeniniquitatis vinculis resoluti, et animas suas effundentes Deo, operient Jerusalem muneribus; et omnes de captivitate venient, et conversione sua aurum fidei et thus sacrificii deferent: intantum proficientes, ut et aliis praedicent salutare Dei. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi aseddus: sed hoc nomen quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum, et nulla ratione renitens, statim ut voluit, sibi homo substravit. Asinorum quoque vel asinarum nomine aliquando luxuriosorum petulantia, aliquando mansuetudo simplicium, aliquando stultitia gentilium designatur. Asinus enim mystice, quod brutum et libidinosum est animal, aut gentilem populum ut diximus significat, super quem Dominus sedere dignatus est ad Hierosolymam tendens, ut eum subjectum faceret, et ad coelestem patriam perduceret: aut stultum hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
dicum et cameli eorum sicut locuste in nulcitudiẽ.
et in esaia de hierusalem scriptum ẽ. Inundatio
camelorum operiet te dromedaru madan et epha
Onnes de saba uemient aurum et thus defecẽtes
et laudem domino adnunciantes. Dignificat emi
hec sentencia conuentũ nationum ad eccliam xp̃i
madian et epha regiones sunt trans arabiã fer¬
tiles camelorum. Onmis prouĩcia uocatur saba
regnia ad salomonem. Cedar autem regio sarra¬
cenorum est gra ismahelite dicuntur et in naba¬
ioch unus ẽ filiorum ismahel ex quorum nomĩb
solitudo uocatur que frugum in ops pecorum plena
ẽ. per familiaria ergo nomina gentium barbarũ
que uicine sunt ismahelitis t̾dcius nundi conueri¬
sio predicatur. Mathã enim in hoc loed interpretatur
iiguitas. et epha solutus uel fundens. Suba con¬
uersio uel captiuitas cedar tenebre. nabaior prophe¬
cie. Greg̾es igitur camelorum id ẽ diuitum ⁊ ꝑct̃orũ

Expanded text:
dicum: et cameli eorum sicut locustae in multitudine . dicum: et cameli eorum sicut locustae in multitudine . Et in Isaia de Hierusalem scriptum est: Inundatio camelorum operiet te, dromedarii Madian et Epha. Omnes de saba venient, aurum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes . Significat enim haec sententia conventum nationum ad Ecclesiam Christi. Madian et Epha regiones sunt trans Arabiam fertiles camelorum. Omnis provincia vocatur Saba, unde venit Saba regina ad Salomonem. Cedar autem regio Sarracenorum est, qui Ismaelitae dicuntur, et in Nabaioth unus est filiorum Ismael, ex quorum nominibus solitudo vocatur, quae frugum inops, pecorum plena est. Per familiaria ergo nomina gentium barbararum, quae vicinae sunt Ismaelitis, totius mundi conversio praedicatur. Mathan enim in hoc loco interpretatur iniquitas et Epha solutus vel fundens: Saba conversio vel captivitas. Cedar tenebrae: Nabaiot prophetiae. Greges igitur camelorum, id est, divitum et peccatorum,