comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui non bauilat crucẽ suã & ue¬
nit post me: ñ potest m̃s eẽ dis¬
cipulus. Crux quippe acruci¬
atu dicit᷑. Et duob modis crucem
carnẽ afficimꝰ : aut ꝑ compassionem
ꝓximi. necessitatẽ illiꝰ nr̃am putamꝰ.
Qui enĩ dolorẽ exhibet in aliena
necessitate. crucẽ portat in mente.
ciendũ uͦ est. qdͦ sunt non ii.¬
milli. qͥ carnis abstinentiã non
ꝑdõ. sed proinani gła exhibent. Et
sunt pleriq. qui cõpassionẽ proxio
ñ spiritalit̾ sed carnalit̾ impendunt:
tit rũ ñ aduirtutẽ. sel quasi miserando

Expanded text:
ui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam non pro Deo, sed pro inani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, s
Abbreviated transcription (Latin):
saluã eã facret. ac si agricole dicat᷑.
Frum̃tũ si seruas ꝑdis: si semuias reno¬
uas. Quis eiũ nesciat. qͦd frumentum
cũ insemine mittitur: perit ab oculis.
int̾ra deficit: Sed unde putrescit
inpuluere: inde uiridescit in renoua¬
tione. Quia uͦ sc̃a eccłia aliud tempꝰ
habrt ꝑsequutionis. atq aliud pacis.
redemptor ñr. ipsa eius tempora. dis¬
tingitit in preceptis.
amq ꝑsequutionis tempore po¬
nenda ẽ amima: pacis autẽ tem¬
pore. ea que ãplius dominari posst.
frangenda sunt desideria terrena.
Unde & nuinc dicit᷑. Quid enim
tur: seautẽ ꝑdat. & detrim̃tũ sui
faciat: Cum ꝑsequutio ab aduersa¬
riis deest: ualde ugilantius cor cus¬
todiendum̃ est. Nampacis tc̃porr qͥa
licet uiuere. librt etiam ambire.
Quy ꝓfecto auaritia brne cõpescit᷑:
si ipse status quentis sollicite con¬
fideret. N cur instet ad colliot
quando starr non potest ipse qͥ colligit:
Cursũ gͦ suuĩ quisq consideret: &. cog¬

Expanded text:
agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat, quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis. Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis autem tempore ea quae amplius dominari possunt frangenda sunt desideria terrena. Unde et nunc dicitur: Quid enim dum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret, et ag
Abbreviated transcription (Latin):
Unde recte q. radem ueritas dicit.
Qui ñbauilat crucẽ suã.ꝙ. uenit
post ure: ñpotest m̃s eẽ discipulus.
atulare & enim crucem. II.¬
& post dñm ire ẽ: uel carnis ab¬
stinentiã. uel cõpassionẽ ꝓximostti
dio et̃nȩ intentionis exhibere. Nã
qͥs qͥs hec ꝓtemporali intentione ex¬
hibet: crucẽ quidem bauilat. sed post
dñen ire recusat. Quia uͦ sublimia
p̾cepta data sunt : ꝓtinꝰ cõparatio

Expanded text:
Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem, et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus compar
Abbreviated transcription (Latin):
iantam non om̃s receptę : qͥa rarũ
quedam dum de uirginitate sua
glam foris expetunt. uiuasis suis
oleum habrre nolurrunt. Sed pͥus
querendum nobis ẽ. quidsit celoꝵ
regnum: aut cur decem uirginib
comparet᷑. que rtiam uirgines. pru¬
dentes &. fatur dicantur.
quia reꝓboꝵ nullus ingrrdit᷑.
etiam fatuis uirginib cur simi¬
le er̃ ꝑhibetur: Sed sciendũ ẽ: qͦd
nis angrlos suos: & colligent de reg¬
no riꝰ omĩa scandala. Neq enim
in illo regno bratitudinis. inquo
pax sũma ẽ ĩn ueniri scandala pote¬
runt quȩ colligant᷑. Et unde rur¬
sum dicit᷑. Qui soluerit unũ deã
mandatis istis muimis. &. do euerit
sic homiues: minimꝰ uocabit᷑ integ¬
no celoꝵ. Mandatur qluppe sol¬
uit & docet: quando hoc quisq
uoce p̃dicat ⁊ qd uiuendo ñ implet
Sea ad regnũ ecerne bratitudinis.

Expanded text:
januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur. quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum nobis esnis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt quae colligantur. Et unde rursum dicitur: Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuesic docuerit, minimus vocabitur in regno coelorum . Mandatum quippe solvit, et docet, quando hoc quisque voce praedicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum aeternae beatitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum urnerit &. pulsauerit. con¬
festim aperiant ei. Venit quippe:
cum ad uidiciũ ꝓperat. Pulsat uero:
cũ iã ꝑ egritudinis molestias. esse mor¬
tem uicinã designat. Qui confestĩ
aperimus: si hunc cum amore susci¬
pimus. Aperire ꝙ. rium iudici pui¬
santi ñuult: qͥ exire de corpore tre¬
piciatͥ ꝙ. ludere eũ quẽ contẽpsisse
se me init. iudicẽ forudat. Qui
autem de sua spr ꝙ. oꝑatione securus
est. pulsauti confestun aꝑit: quia
letus uidicẽ sustiet. &. cum tempus
ꝓpinque mortis agnouerit. degloria
retributionis hilarescit. Smatsun

Expanded text:
Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe, cum ad judicium properat; pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat; et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
que facis: etiam sic rã hominibus.
imꝑfectionis aliqͥd habere uide¬
antur. Qm̃ diligentib dm̃ omnia
cooꝑant᷑ inbonĩ: hisqui scłm pro¬
Nositum uocati sunt scĩ. Si autẽ
ꝑuersa r̃ intentio quȩ precedit.
prauum est om̃r opus quod sequitur.
ioe ergo ne lum̃ qͦo interst. te¬
urbre sint: Hoc est. ue ipsa
cordis intentio que lumen est
anime. uitioꝵ caliguit fuscet᷑. sedu¬
ia discrrtionr ꝑpende. Iuxta quod
alibi p̾cipit᷑. om̃i custodia serua
tuũ cor: qm̃ exipso uita procedit.
Si gͦ corpus tuũ totum lucidum fu

Expanded text:
quae facis, etiamsi coram hominibus quae facis, etiamsi coram hominibus imperfectionis aliquid habere videantur. Quoniam diligentibus Doqui secundum propositum vocati sunt sancti . Si autem perversa est intentio quae praecedit, pravum est omne opus quod sequitur, Vide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Si ergo corpus tuum totum luci
Abbreviated transcription (Latin):
uideant.
andelabrum eccłam dicit: eiu
iucernã suꝑ posuit. quia nr̃is
infrontib fidem sur incarnatio¬
nis affixit. Ut qui eccłam fideliter
ingredi uoluerint: lum̃ ueritatis.
palam queant intueri. Qua senten¬
tia. iudeoꝵ quoq ꝓceres condr̃pnat:
qͥ signa querentes exteruis. aꝑtam
lucis ianuã. noluerunt intrare ere¬
dendo. Deuiq p̾cipit. ne opera
tantummꝰ : sed ut cogitationes. &.
ipsas rtiam cordis intentiones. mun¬
dare & castigare mentiuerint. Nã
sequit᷑. Lucerna corporis tui: est
oculus tuuis.
orpus qͥppe dicit oꝑa: qire pa¬
lam cunctis apparent. O cłm
urro. ipsam m̃tis intentionẽ quȩ
oꝑatur : &. decuius merito. eãdem
oꝑa lucis antenebrarum sint oꝑa
discernuntur. Sicut ipst conseqͣn¬
ter exposuit dicens. Si oculus tu¬
us fuert simplex: totũ corpꝰ tuũ
lucidum erit. Si autẽ nequam
fuerit: etiam corpus tuum tene
brosũ erit. Si inquit pura rectaq
intentione. quȩ potes agere bona
studueris. lucis ꝓfecto sunt opera

Expanded text:
ideant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes, et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare meminerint. Nam sequitur: Lucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent; saeculum vero ipsam mentis intentionem, qua operatur, et de cujus merito eadem opera lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum ternuntur. Si, inquit, pura rectaque intentione, quae potes, agere bona studueris, lucis profecto sunt opera
Abbreviated transcription (Latin):
pr resurrectionemq suam. aꝑuit illiᷤ
sensũ: ut intelligerent scripturas.
Nna nãq quam greci inuam uocant:
centũ draginis appendit᷑. Et om̃is
scripture sermo. quia uite cȩlestis ꝑ¬
fectionẽ suggerit: qͣsi numeri cen¬
tenarii ponderi fulgescit.i.¬
t̾ait illis. Negotiamini dũ ur¬
mo. Uerba inquit legis ac ꝓ¬
phetarum. mystica interp̾tati¬
onr discussa. populis offerte. atq ab
eis fidei confessionẽ. morumq pro¬
bitatẽ recipite. Iuxta quod psalmi¬
sta suis auditorib p̃cepit dicens.
Dumite psalmũ: ꝙ date tẏmpanũ.
Hoc ẽ. laudem p̃dicationis in cordis
intentione ꝑcipite: & deuotionẽ oꝑis
incarnis castigatione redigite. Tym¬
panum quippe ẽ: pellis in ligno ex¬
tenta. Pellis uͦ in ligno extenta: ca¬
ro est nr̃a. ad exẽplũ dñice crucis af

Expanded text:
pe, resurrectionemque suam aperuit illis pe, resurrectionemque suam aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci innam vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis af
Abbreviated transcription (Latin):
dauid: miserere mei. Et uenienti
iherosolimã: cõncuirbat. Osanna
filio dauid: benedictꝰ qui uenit̾ in
nomine dĩ rex asrł. Longinqua
regio eccła ẽ ex gentib: dequa ridem
homini nobili. qui loquitur ego autẽ
constitutus sum rex abro. dicit᷑ apatre.
Postula ame &. dabo tͥ gentes heredita¬
tem tuã: &. possessionem tuã terminos
terre. Quȩ iudelicet hereditas ac
postessio: bifaria ratione. regio bon¬
ginqua uocat᷑. Uel quia a finib t̾re
clamat ad dũm: uel quia longe est
apeccatorib salus. Et cumđs ubiq
sit. p̾sens: longe tamen ab eoꝵ sensu
qui idola colunt. d̾s uerus ab est.
Sed qui erant longe: factisiuit prope
insanguine xp̃i.
ocatis autẽ decem seruis suis.
dedit illis decem mnas. Denariꝰ
numerus ad legem ꝑtinet: ꝓpt̾
decalogum. Uocauit itaq pat̾ fami¬
lias decẽ seruos: qͥa elegit discipulos
ꝑlitteram legis imbutos. Dat illis decẽ
mnas: qͥa legis dicta. spiritalit᷑ intelli¬
genda reuelat. Post passionẽ quip¬

Expanded text:
ti Hierosolymam concinebant: Hosanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini , Rex Israel. Longinqua regio Ecclesia est ex gentibus, de qua eidem homini nobili qui loquitur: Ego autem constitutus sum Rex ab eo, dicitur a Patre: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatemterrae, quae videlicet haereditas ac possessio bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamabat ad Deum, vel quia longe est a peccatoribus salus, et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi. Vocatis autem decem servis suis dedit illis decem minas, etc. Denarius numerus ad legem pertinet propter Decalogum, vocat itaque paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritualiter intelligenda revelat. Post passionem quip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. intelligendo &. oꝑando alus p̾̃dicant:
quasi duplũ de nrgotio lucrũ repor¬
quiuq uel alia duo. in lucrum
urnisse referunt᷑: qͥa dũ utriq
sexui p̃dicatio impendit᷑. quasi ac¬
cepta talenta geniñant᷑. Sed is qui
unum talentum acceꝑat. abiens fo¬
dit interrã: & abscondit pecuniam
dñi sui. Taleugum interra abscond re
ẽ : acceptũ ingeniũ interrenis actib
implicare. Lucrũ spiritalt̃ non querere:
cor aterrenis cogitationib nunquã
leuare. Sunt namq non nulli. qͥ¬
Oe quib ꝑ propham dicitur. Sapientes
sunt ut faciant mala: brur autem
nesciunt facere. Sed dñs qui talenta
ontulit. rationẽ positurꝰ redit: quia
is qui pir spiritalia dona tribuit.
districte in uidicio merita exquirit.
Quod quisq accepit considerrt: & qͦd
luerũ de acceptis reportat penset.

Expanded text:
et intelligendo et operando aliis praedicant, et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi duplicatum de negotio lucrum reporquinque vel alia duo in lucrum venisse referuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam lede quibus per prophetam dicitur : Sapientes sunt ut faciant mala, bene autem nesciunt facere: sed Dominus qui talenta contulit, rationem positurus redit, quia is qui nunc spiritalia dona distribuit, districte in judicio merita exquirit, quid quisquis accepit considerat, et quod lucrum de acceptis reportet, pensat.
Abbreviated transcription (Latin):
ficiscens. seruis bona sua tuididit
quia sidelib siuis. spiritaia dona con¬
cessit. Et uni quidem quinq talenta.
alui duo. alii urro commisit unũ. Quin¬
uisus. auditus. gustus. odoratꝰ.q. tactꝰ
UINU. igitur talentis:
donũ quinq sensuum. id est ex¬
teriorũ scientia exprimitur.
Nuob uͦ: intellectus &. oꝑatio designa¬
tur: Unus autẽ talenti nomine: in¬
tellectus tantum modo designat᷑. Sed
is qui qͥnq talenta acceꝑat. alia quinq
lucratus ẽ: quia it̃ non nulli. qui &. si
interira &. mistica penetrare nesciunt:
ꝓintentione tam̃ suꝑne patriȩ docent
recta quos posst̃: de ipsis rxteriorib
que acceprrunt. Dumq se a carnis
petulantia. a terrenarum rerũ ãbitu.
atq auisibiliũ uoluptate custodiunt:
abhis etiã alios adinonendo cõpescunt.
Et sunt nonnulli: qͥ qͦsi duob talentis
ditati. intellectũ atq oꝑationẽ ꝑcipi¬
unt: subtilia de internis intelligunt:
mira in exteriorib operant᷑. Cumq

Expanded text:
ficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinvisus, auditus, gustus, odoratus, et tactus; quinque igitur talentis donum quinque sensuum, id est, exteriorum scientia exprimitur; Duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat alia quinque lucratus est, quia sunt nonnulli qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae docent recta quos possunt de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia et a terrenarum rerum ambitu, atque a visibilium voluptate, custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui, quasi duobus talentis ditati, intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur; cumque
Abbreviated transcription (Latin):
bunt & non occuient in uniuerso mon¬
te sc̃o meo. quia repleta est terra scien¬
nuim populorũ: ipsum gentes depre¬
cabuntur: & erit sepulchrũ eiꝰ goriosum.
Et erit. In die illa aditiet dñs scdo manum
suam. ad possidendum residuum popli sui.
qͦo relinquetur ab assyrus: & ab egypto.
&. afetros. &. ab ethiopia. ꝙ abelam. et
a sennaar & ab emath: & ab usulis maris.
Et ieuabit signũ innationes: &. congre¬
gabit ꝓfugos esrł. &. dipsos uda colliget

Expanded text:
bunt, & non occident in universo monte Sancto meo, quia repleta est terra sciennum populorum ipsum gentes deprecabuntur et erit sepulchrum eius gloriosum et erit in die illa adiciet Dominus secundo manum suam ad possidendum residuum populi sui quod relinquetur ab Assyriis et ab Aegypto et a Fetros et ab Aethiopia et ab Aelam et a Sennaar et ab Emath et ab insulis maris et levabit signum in nationes et congregabit profugos Israhel et dis
Abbreviated transcription (Latin):
quem ostenderat. &. an ipse sit uesciat.
questio soluitur: si geste rei tempus et
ordo pensatur.
diordanis enim fluenta positus:
quia ipse redemptor mundi ẽẽt
afseruit. Nissus uͦ in carcerem utrum
alium expectent. an ipse ueniat reqͥ¬
rit: non quia ipsum ẽẽ Nndi. redemp¬
torem dubitat. sed querit ut sciat sus
qui ꝑse in munãum uenerat: ꝑse etiũ
adinferni claustra descenderet. Quẽ
enim p̃currens nascendo muudo nunti¬
auerat: hunc moriendo ad inferos pre¬
currebat. Ait ergo. Tues qui uenturus
es an alium expectamus: Ne si aperte
dicat. Sic ut ꝓ hominib nasei dignatꝰ
es: an etiam ꝓhomuub mori digueris
insinua. ut qui natiuitatis tuȩ precur¬
sor eatiti. mortis etiam precursor fiam.
ꝙ uenturũ inferuo te nuntiem. quem
iom uenisse mundo nuntiau.
Nde & inquisitus dñs enumeratis
potentiȩ suȩ miraculis : de mortis
suę humilitate ꝓtiuus respondit dicens.
Cȩci uident. elaudi ambulant:. leꝓsi inum¬
dantur. Surdiunt. mortui resurgunt:

Expanded text:
quem ostenderat, et an ipse sit nesciat, quaestio solvitur, si gestae rei tempus et ordo pensetur. Ad Jordanis enim fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset, asseruit. Missus vero in carcerem, utrum alium exspectent, an ipse veniat, requirit: non quia ipsum mundi Redemptorem dubitat, sed requirit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat, per se etiam ad inferna claustra descendat. Quem enim praecurrens nascendo mundo nuntiaverat, hunc moriendo ad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, s
Abbreviated transcription (Latin):
tur: in partẽ quamilibet in cliunatur. Si¬
enim ab humano ore aura fauoris flauerit.
hilarescit. extollit᷑ totumq se quasi ad
gr̃am in flectit. Sed si inde urutus detrae¬
tionis eruperit. unde laudis aura urnie¬
bat: mox hunc quasi in partem alteram
ad ium furoris in clinat. Sed arundo
uento agitata ioħes non erat: quia hune
nec blandũ gr̃a. nec cuiusubet de tractio
tnira asperum faciebat. Nec ꝓsprra hune
erigere: nec aduersa nouerant in elina¬
re. Arundo ergo uento agitata iohes ñ
erat: quem abstatus sui fortitudine. nulla
rerum uarietas inflectebat. Discanius
non ẽẽ. Solidemus animũ. Inter auras
linguarum positus: stet inflexibilis status
mentis. Nulla nos detractio ad irã ꝓuo¬
cet. atq ad remuissionẽ in utilis gr̃e nultꝰ
sauor inclinet. Non nos ꝓspera eleuent.

Expanded text:
tur, in partem quamtur, in partem quamenim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox eum quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec blandum gratia, nec cujus libet detractio ira asperum faciebat. Nec prospera hunc erigere, nec adversa noverant inclinare. Arundo ergo vento agitata Joannes non erat, quem a status sui rectitudine nulla rerum varietas inflectebat. Discamusnon esse; solidemus animum inter auras linguarum positum, stet inflexibilis status mentis. Nulla nos detractio ad iram provocet, atque ad remissionem inutilis gratiae nullus favor inclinet. Non nos prospera elevent
Abbreviated transcription (Latin):
scandalum. gentib autem stulticiam.
Stuitum quippe homunib uisum ẽ : ut
ꝓ hominib auctor uite moreretur. Et
inde contra eum homo scandalũ sũpsit.
unde ei ampliꝰ debitor fieri debuit. Nam
tanto ds̃ ab h. minib dignius honoran¬
dus est: quanto ꝓ hominib & indigna
suscepit. Quid est gͦ dicere beatꝰ est qui
non fuerit seandaliratus in me. nisi iꝑta
uoce. abiectionem mortis sue humilitatẽ¬
q signare: Acsi aꝑte dicat. Mira qͥdem
facio: sed abiecta ꝑpeti non dedignor.
Quia ergo moriendo te subsequor: ca¬
uendum ualde est hominib. ne in me
mortem despitiant: qͥ signa uenerantur.
Led dimissis ioħis discipuuis:
quid dr eodem iołre turbis dicat
audiamus. Quid existis in desertũ uide:
Arundinẽ uento agitatam: Quod uide¬
licet non asserendo: sed urgando intulit.
Arundinẽ quippe mox ut atira tetigerit.¬
in parte̾ alteram flectit. Ei quid ꝑ arun¬
dinem. iisi eunalis animꝰ u esignatur:
Dui mox ut fauore uel detractione tangi¬

Expanded text:
alum, gentibus autem stultitiam . Stultum quippe hominibus visum est ut pro hominibus auctor vitae moreretur; et inde contra eum homo scandalum sumpsit, unde etiam plus debitor fieri debuit. Nam tanto Deus ab hominibus dignius honorandus est, quanto pro hominibus et indigna suscepit. Quid est ergo dicere: Beatus qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. 2. Sed dimissis Joannis discipulis, quid de eodem Joanne turbis dicat audiamus: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut ain partem alteram flectit. Et quid per arundinem, nisi carnalis animus designatur, qui mox ut favore vel detractione tangi
Abbreviated transcription (Latin):
mea. Ad gentẽ fallacem mitam eum:
& contra populũ furoris mei mandabo
illi ut austeg spolia & diripiat p̃dam.
&. penat alxm in conculcationẽ quasi
sutum plattatũ. Ipse autem nor fic
ar bittabitur. & cor eiꝰ non ita estunabit: sed
ad conterendum̃ erit cor eius. &. ad iuterneti¬
gnem gentiũ non pauearum. Dicet enim.
Numquid nun pͥncipes mei simul teges sunt:
Dumꝗqͥd non ut chareamussic calanno: Et
ut arphat sic emath: Numqͥt non ut da¬
mascus sic samaria: Quomͦ inuenit manus
mea regna idoli. sic & simulachra eoꝵ de
iherłi: & de samaria. Numqͥo. sieut feci
samariȩ & idolis eiꝰ sic faciam iherłm et
simiilachris eius:
t erit cum impleuerit dñs cuncta
opera fira in monte syon ꝙ. iniherłm:
uisitabo suꝑ fructum magnifici cordis rrgis

Expanded text:
mea. 6. Ad gentem fallacem mittam eum, & contra populum furoris mei mandabo illi, ut auferat spolia, & diripiat praedam, & ponat illum in conculcationem quasi lutum platearum. Ipse autem non sic arbitrabitur, et cor ejus non ita existimabit: sed ad conterendum erit cor ejus, et ad internecionem gentium non paucarum. Dicet enim: Numquid non principes mei simul reges suet? numquid non ut Charchamis, sic Chalano? et ut Arphad, sic Emath? numquid non ut Damascus, sic Samaria? Quomodo invenit manus mea regna idoli, sic et simulacra eorum de Jerusalem et de Samaria. Numquid non sicut feci Samariae et idolis ejus, sic faciam Jerusalem et simulacris ejus? Et erit, cum impleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion, et in Jerusalem, visitabo super fructum magnifici cordis reg
Abbreviated transcription (Latin):
leuabit eã inuia egypti. Et erit. Inidie illa
auferet᷑ omis etꝰ de humero tuo: & iugũ eiꝰ
de collo tuo. & computrescet ugum a facie
olei. Iemet inaiath. transibit iumagron:
apud magnas comiñdabit uasa sua. Tran¬
sierunt cursim: gabre sedes nr̃a.
estupuit rama: gabaath saulis
fugit. Hini uoce tua filia gallĩ:
attende laisa. pauꝑcula auatbot. migrauit
medemena: Habitatores gebin: conforta¬
mini. Adhuc dies ẽ: ut innobstet᷑. Agito¬
bit manũ suam suꝑ montẽ filie syon
collem iberłm. Ecce dominator erer¬
cituum confringet laguneulã aerrore.
& excelsi statuiti sticcident᷑blimes
humiliabunt᷑. Et nanent᷑ condenia
saltus ferro: & ubanis cum excelsis cadet.

Expanded text:
lla auferetur onus eius de umero tuo et iugum eius de collo tuo et conputrescet iugum a facie olei veniet in Aiath transibit in Magron apud Machmas commendabit vasa sua transierunt cursim Gabee sedes nostra obstipuit Rama Gabaath Saulis fugit hinni voce tua filia Gallim adtende Laisa paupercula Anathoth migravit Medemena habitatores Gebim confortamini adhuc dies est ut in Nob stetur agitabit manum suam super montem filiae Sion collem Hierusalem ecce Dominator Dominus exercituum confringet lagunculam in terrore et excelsi statura succidentur et sublimes humiliabuntur et subvertentur condensa salt
Abbreviated transcription (Latin):
ut opprimerent in
iudicio pauꝑes. & nĩ
facerent cause humi¬
uum populi mẽi: ut essent uidue pred̾a
eorum: & pupillos eoꝵ diriperent. Quid¬

Expanded text:
ut opprimerent in iudicio pauperes et uim facerent causae humilium populi mei, ut essent uiduae praeda eorum, et pupillos diriperent.
Abbreviated transcription (Latin):
bet eos.
terit. In die illa non aditiet residuũ
dnm̃ sem̃ ifrł̃. In ueritate reliquie conuer¬
tentur: Reliquix in qũa iacob adđdm fortẽ.
Si enun fuerit popłs tuusisrł quasi harena
maris: reliquix conuertent᷑ exeo. Consum¬
matio adbreuiata: mundabit iusticiam.
Consũmatiort̃ enĩ & adbreuiationẽ: dñs
d̾s exercituum faciet in medio omĩs terre.
Propter hoc hȩc dicit dñs os exercituum
Noli timere populꝰ nis habitator syon. ab afsur:
In uirga ꝑcutiet te: & baculũ suum leuabit
suꝑ te inuia egypti.
dhuc enim paululum modicum

Expanded text:
bet eos bet eos et erit in die illa non adiciet residuum nctum Israhel in veritate reliquiae convertentur reliquiae inquam Iacob ad Deum fortem si enim fuerit populus tuus Israhel quasi harena maris reliquiae convertentur ex eo consummatio adbreviata inundabit iustitiam consummationem enim et adbreviationem Dominus Deus exercituum faciet in medio omnis terrae propter hoc haec dicit Dominus Deus exercituum noli timere populus meus habitator Sion ab Assur in virga percutiet te et baculum suum levabit super te in via Aegypti adh
Abbreviated transcription (Latin):
Dixit enun. In fortitudine manꝰ mee feci.
&. insapientia mea uitellexi: ꝙ. abstuli t̾mi¬
nos populoꝵ &. principes eoꝵ depredatus fũ.
Et detraxi quasi potens in sublime residen
tudinẽ populoꝵ. Et sicut colligunt᷑ oua
quȩ derelieta sunt: sic uniuersam terram
ego congregaiũ. &. non fuit qui moueret
pennã. & aperiret os &. ganniret.
iuiiquꝰ qlabitur securis contra eum
qui secat inea aut exaltabit᷑ serra.
contia eum a quo tralt᷑: Quomodo si eleue¬
tur puirga contra eleuantẽ se: et exaltetur
baculus. qui utiq lignum ẽ. Ptopter hoc
matet dominator dñs exercituum. inpin¬
guib eiꝰ tenuitatẽ: & subtus głam eiꝰ fuccen¬
sa ardebit. quisi combu̾stio ignis. Et erit
lunten isrł inigne. & sc̃s eiꝰ inflamma: et
succendet᷑ & deuorabit᷑ spina eiꝰ. & uepres
indie una. Et gla saltus eiꝰ .&. carmeli enus
ab anita usq ad caruẽ consumet᷑: & erit
teriore profugus. Et ressquie uigni saltus eiꝰ
pre paucitate numerabuntur: & purr seri¬

Expanded text:
e feci, et in sapientia mea intellexi, et abstuli terminos populorum, et principes eorum depraedatus sum, et detraxi quasi potens in sublime residenttudinem populorum, et sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt; sic universam terram ego congregavi; et non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, et ganniret. Numquid gloriabitur securis contra eum, qui secat in ea? aut exaltabitur serra contra eum, a quo trahitur? quomodo si elevetur virga contra levantem se, et exaltetur baculus, qui utique lignum est. Propter hoc mittet dominator Dominus exercituum in pinguibus ejus tenuitatem: et subtus gloriam ejus succensa ardebit quasi combustio iglumen Israel in igne et sanctus eius in flamma et succendetur et deuorabitur eius spina et uepres in die una; et gloria saltus eius et Carmeli eius ab anima usque ad carnem consumetur et erit terrore profugus; et reliquiae ligpro paucitate numerabuntur et puer scri
Abbreviated transcription (Latin):
tor existit. Nam cũ pauci siit qui
spualia dona ꝑcipiunt. &. multi qui
rebus temporalib abundant: ꝑ hoc
se diuites uirtutib pauꝑum inserut
quod eis dem scĩs pauꝑib. de suis diui
tiis solatiautur
relictȩ gentilitati. id est scẽ
rita. tanquã deserd arbusta ꝓmit̾te¬
ret: ulmũ quoq parit̃ ꝓmisit̾ dicens.
Ponam desertũ instagna aquarum: &
terrã inuiã. inriuos aqͦrũ. Dabo in
solitudine cedrum &. spinã: mirtũ

Expanded text:
tor existit. Nam cum pauci sint, qui tor existit. Nam cum pauci sint, qui spiritalia dona percipiant, et multi, qui rebus temporalibus abundant, per hoc se / divites virtutibus pauperum inserunt, quod eisdem sanctis pauperibus de suis ditiis solatiantur. Dominus gentilitati, id est sanctrita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.&. quanto in hoc mundo nichil pos¬
sidet. tanto loquendi ꝓiusticia maio¬
rem fidutiã habet. Hunc dũ ille
sustentat qͥ uihoc mundo aliqͥd possi¬
det. &. fortasse ad huc ꝓusticia loqͥ
libere ñ presumit. iusticie illiꝰ liber¬
tatem sibi participẽ facit: ut cũ ro
parit̾ iusticie p̃mia recipiat. quẽ
sustando iuuit. qͦͥtinꝰ eandẽ iusticiã
liberr loqui potuisset. Ille ꝓphetre
spũ plenus ẽ: sed tam̃ corporro eget
alim̃to. Et si corpus ñ reficit᷑. cer¬
tũ ẽ qͦd uox ipsa subtrabatꝰ. Qui
loquendum dedit. Cum ꝓpħa gͦ
ocłos dĩ exhibuit. qđ adiuuit. Hinc
est qͦd dequib dã peregrinantibus
fr̃ib gaio ꝑ ioħem dicit᷑. Pronomi¬
ne enim xp̃i ꝓfectisunt: nichil acci¬
pientes agentilib. Dos gͦ debemꝰ
suscipe eius modi ut cooperatores
simis ueritatis. Qui enĩ sp̃ualia
dona habentib tẽporalia subsidia
tribuit: in ipsis donis sp̃ualib cooꝑa¬

Expanded text:
est, et quanto in hoc mundo nihil posest, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentando adiuvit, quatenus eandem iustitiam libere loqui potuisset. Ille prophetię spiritu plenus est, sed tamen corporeo eget / alimento; et si corpus non reficitur, certum est, quod vox ipsa subtrahatur. Qui loquendum dedit. Cum prophetaoculos dei exhibuit, quod adiuvit. Hinc est, quod de quibusdam peregrinantibus fratribus Gaio per Iohannem dicitur: Pro nomine enim Christi profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus coopera
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Hinc rursus ait. Date. & dabi¬
tur uobis. Hinc scriptũ ẽ. Ignẽ arden¬
tem extinguit aqͦ: & elemosina resistit
peccatis. Hinc iterum dicit᷑. Conclu
de elemosinã in corde pauꝑis. & hȩc
ꝓte exorabit. Hinc bonus pat̾ inno¬
centẽ filium admonet dicens. Si mul¬
tum tibi fuerit. abundant̃ tribue.
si exiguum fuerit: etiam exiguum
ubent̃ stude imꝑtiri. Ut autẽ quan¬
ta eẽt uirtus incontinentia & suscepti¬
one uidigentiũ. redẽptor nr̃ ostenderet.
dixit. Qui recipit ꝓpħam innonune
ꝓpħe: mercedẽ ꝓpħe accipiet. Et qͥ
recipit iustũ inomine iusti: mercedẽ
usti accipiet. In quib uerbis notan¬
duĩ ẽ. quia ñ ait mercedẽ de ꝓpbeta
ces ꝓpłie: atq aliud inerces de iusto:
aliud merces iusti. Quid ẽ enim
dicere mercedẽ ꝓpħe accipiet: uisi
quia is qui ꝓpłam sua largitate susten¬
tat. quãuis ipse ꝓphetiã non habeat.
p̃mia habebit: Iste enuĩ fortasse iustus

Expanded text:
vobis . Hinc rursus ait: Date, et dabivobis . Hinc rursus ait: Date, et dabitur vobis . Hinc scriptum est: Ignem ardentem exstinguit aqua, et eleemosyna resistit peccatis . Hinc itede ęlemosinam in corde pauperis, et hęc pro te exorabit! Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum libenter stude impertire! Ut autem, quanta esset virtus in continentia et susceptione indigentium, redemptor noster ostenderet, dixit: Qui recipit prophetam in nomine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. In quibus verbis notandum est, quia non ait 'mercedem de propheta' ces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipse prophetiam non habeat, etiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dicebat illis. Qtihabet duas tuni¬
cas det non habenti: q qͥhabet escas.
similit̾ faciat. Per hoc quod tunca
plus ẽ necessaria usui nr̃o quã palliũ:
ad fructum dignũ penitentiȩ ꝑtinet.
ut nonsolũ exteriora quęq &. minꝰ
necessaria: s ipsa ualde nob̾ neces¬
saria diuidere cũ ꝓximis debeamus:
scilicet uel ęscam qua carnalit̾ uiui¬
mus.  tumcã qua uestim᷑. Quia enĩ
inlege scriptũ ẽ. diliges ꝓximũ tuũ
illius. & iam ea que sibi sunt necessaria
partit᷑. Id circo gͦ de diuidendis cũ
ꝓximo duab ttinicis dat̾ p̃ceptum.:
quia hoc de una diei ñpotuit. qm̃ si
una diuidit᷑. nemo uestit᷑. Indimidia
quippe tunica. & nudus remanet qͥ
accipit: &. nudus qui dedit. Inter hec¬
autẽ sciendum ẽ. quantũ miscdĩe oꝑa
ualeant: cũ ad fructꝰ dignos peniten¬
tie ipsa p̃ceteris precipiunt᷑. Hinc
etiam ꝑsemet ipsam ueritas dicit.
Date elemosinã: & ecce omĩa munda st̃

Expanded text:
autem, dicebat illis: Qui habet duas tuniautem, dicebat illis: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat. Per hoc quod tunica plus est necessaria usui nostro, quam pallium, ad fructum dignum poenitentiae pertinet. Ut non solum exteriora quaeque et minus necessaria, sed ipsa valde nobis necessaria dividere cum proximis debeamus, scilicet vel escam qua carnaliter vivimus, vel tunicam qua vestimur. Quia enim in lege scriptum est: Diliges proximum tuum illius etiam ea quae sibi sunt necessaria partitur. Idcirco de dividendis cum proximo duabus tunicis datur praeceptum, quia hoc de una dici non potuit: quoniam si una dividitur, nemo vestitur. In dimidia quippe tunica et nudus remanet qui accepit, et nudus qui dedit. Qui ea valeant, cum ad fructus dignos poenitentiae ipsa prae caeteris praecipiuntur. Hinc etiam per semetipsam Veritas dicit: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ inignẽ mittet᷑. Arbor huius mundi
ẽ untuersũ genus humanũ. securis
ex manubrio & ferro tenet᷑ ex huma¬
nitate: sed incidit ex diuinitate.
Que uidelicet securis iã ad radicẽ arbo¬
ris posita ẽ: quia &. si ꝑpatientiam ex¬
peetat: uidetur tam̃ quid factura est.
Omĩs enĩ arbor ñ faciens fructũ bonũ.
excidet᷑ &. inignẽ mittet᷑: qͥa unus qͥsq
ꝑuersus. paratã citius gehenne conere
quod securim ñ uixta ramos positam.
sed adradicẽ dicit. Cum eñ malorũ
filii tollunt᷑: quid aliud quã rami in¬
fructuosȩ arboris abscidunt᷑: Cum
uͦ tota simul ꝓgenies cũ parente tol¬
litur. infructuosa arbor aradice ab¬
scisa ẽ: ne iã remaneat. uude praua
iterũ soboles succrescat. In qͥb iohis
baptistȩ uerbis. constat qͦd audienti¬
um corda turbata sunt: cum ꝓtinus
sub infertur. Et interrogabant eum
turbe dicentes. Quid gͦ faciemꝰ: Per¬
culse enim terrore ftierant: quȩ consi¬
lium querebant. Sequit᷑. Respondens

Expanded text:
 est. Arbor hujus mundi est universum genus humanum. Securis ex manubrio et ferro tenetur ex humanitate, sed incidit ex divinitate. Quae videlicet securis jam ad radicem arboris posita est, quia et si per patientiam exspectat, videtur tamen quid factura est. Omnis ergo arbor non faciens fructum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremquod securem non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et interrogabant eum turbae dicentes: Quid ergo faciemus? Percussae enim terrore fuerant, quae consilium quaerebant. Respondens
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uocẽ omis quise exaltat humilia¬
bitur: &. om̃is qui se humiliat exal¬
tabitur. Uallis &. enĩ impleta crescit:
mons autẽ & collis humiliatus de¬
crescit: quia nimirũ infide mediato¬
ris dĩ & hominũ hominis xp̃i iħu.
&. gentilitas plenitudinẽ gr̃e acce¬
pit: &. iudea ꝑerrorẽ ꝑfidie. hoc
unde tumebat ꝑdidit. Omĩs enĩ
uallis implebit᷑. quia corda humili¬
um sacre doctrine eloquio. uirtu¬
tũ gr̃a replebuntur: uixta hoc qͦd
scriptũ ẽ. Qui enittit fontes in
conuallib. Et unde rursum dicit᷑.
Et conualles abundabunt fruinento.
montib namq aqua dilabit᷑: quia
sitꝑbas mentes ueritas doctrinȩ de¬
serit. Sed fontes in conuallib surgt.
qula mentes humiliũ uerbũ p̃dicatio¬
ius accipiunt. Iam uidemus. iã conual¬
ies frum̃to abundare conspicimus: quia
illoꝵ ora pabulo ueritatis cõpleta sunt:
qͥmites ac simplices. huic mundo despi
uis uiderat: illũ hunc singularẽ ex

Expanded text:
ejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliaejus vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Vallis etenim impleta crescit, mons autem et collis humiliatus decrescit, quia nimirum in fide Mediatoris Dei et hominum hominis Christi Jesu et gentilitas plenitudinem gratiae accepit, et Judaea per errorem perfidiae hoc unde tumebat perdidit. Omnis enim vallis implebitur, quia corda humilium sacrae doctrinae eloquio virtutum gratia replebuntur, juxta hoc quod scriptum est: Qui emittit fontes in convallibus . Et unde rursum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicationis accipiunt. Jam videmus, jam convalles frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despiclus viderat, illum hunc esse singulariter
Abbreviated transcription (Latin):
p̃currebat p̃sentiã redep̾toris: ipsum
quoq eiꝰ baptisma p̾cedendo. fieret tini¬
Uox clamantis indeserto: parate sua hi
rectas facite semitas eiꝰ. Isdem nͦꝰ iohes
baptista requisitus quis ẽr̃e espondit.
ante nos dictũ ẽ. ideo uox aꝓpħa
uocatus ẽ: qͥa uerbũ preibat᷑. Quid
autẽ clamaret: aperitur cũ subdit᷑.
Parate uiã dñi. reetas facite semitas
eiꝰ. Omis qͥfidem rectã & bona oꝑa
p̃dicat. quid aliud quã uenienti
dño ad corda audientiũ uiã parat.
ut hec uis gr̃e penetret. lum̃ ueri¬
tatis illustret: ut rectas dõ semitas
faciat. dũ mundas in animo cogita¬
tiones ꝑsermonẽ bone p̃dicationis
format: Om̃is uallis implebit᷑: &.
om̃is mons & collis humiliabit᷑. Quid
hoc loco ualliũ nomine. nisi humiles.
quid montiũ &. colliũ. nisi suꝑbi homi¬
nes designant᷑ : In aduentu igitur
redemptoris ualles implete. montes
ui & colles humiliati sunt: quia uixta

Expanded text:
praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umVox clamantis in deserto, Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus . Idem vero Joannes Baptista requisitus quis esset, responditante per nos dictum est, ideo vox a propheta vocatus est, quia verbum praeibat. Quid autem clamaret aperitur cum subditur: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Omnis qui fidem rectam et bona opera praedicat, Domino ad corda audientium viam parat, ut hanc vis gratiae penetret, lumen veritatis illustret. Ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format? « Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. » Quid hoc loco vallium nomine, nisi humiles? quid montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles humiliati sunt, quia juxta
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ quib regib: sed quib etiam
sacerdotib actum sit de monstratur.
Et quia illũ iohes baptista p̾dicaret. qui
simul rex & sacerdos existeret. lucas
euangłista p̾dicationis eiꝰ tempora. per
regnũ & sacerdotiũ designauit. Et
uenit in omẽm regionẽ iordans: p̾dicans
baptisiũ penitentie. iu remissionẽ pec¬
catoꝵ. Cunctis legentib liquet: quia
ioh̾es baptisinũ penitentie non solum
p̃dicauit. uerũ etiã quib dã dedit:
sed tam̃ baptismũ suũ in remissionem
peccatoꝵ dare ũ potuit. Remissio enĩ
peccatoꝵ: insolo nobis baptismo xp̃i
tribuit᷑. Notandũ itaq qͦd dicit᷑. p̃di¬
cans baptismũ penitentię inremissionẽ
prccatoꝵ: quoniam baptismũ quod
peccata solueret. qͥa dare non poterat
p̃dicabat: ut sicut in carnatũ uerbũ
patris p̾currebat uerbo p̃dicationis.
ita baptismũ penitentie quo peceata
soluunt᷑. p̃curreret suo baptismate. qͦ
peccata solui ñ possunt: ut quia eiꝰ sermo

Expanded text:
ibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur: ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos exsisteret. Lucas Evangelista praedicationis ejus tempora, per regnum et sacerdotium designavit. « Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae, ictis gentibus liquet quod Joannes baptismum poenitentiae non solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit, sed tamen baptismum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccasolvebat, quia dare non poterat, praedicabat, ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo
Abbreviated transcription (Latin):
facite fructus dignos penitentie. uiuꝰ¬
cuiꝰq conscientia conuenit᷑: ut tanto
maiora querat bonoꝵ operũ lucra
ꝑpenitentiã. quanto graiora sibi
de generis nobilitate gloriantes. idcirco
se agnoscere prccatores nolebant. quia
de abrahȩ stirpe descenderant. Quibais
recte dicit᷑. Et neceperitis dicere: pa¬
trem habemꝰ abraam. Dico enĩ uobis:

Expanded text:
Facite fructus dignos poenitentiae, unusFacite fructus dignos poenitentiae, unusquisque conscientia convenitur, ut tanto mper penitentiam quanto graviora sibi de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abraham. Dico e
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis: inuoluti sumꝰ : dicat quid nobis
faciendũ sit. ut fugere auentura ira
ualeamꝰ. Sequit᷑. Facite gͦ fructus
dignos penitentie. In quib uerbis no
tandũ ẽ: qͦd amicꝰ sponsi non solum
fructus penitentie: sed dignos peniten¬
tie ad monet ẽẽ faciendos. Aliud
namq est fructũ facere: aliud dignũ
penitentiȩ. Ut enim seđdm dignoi pe¬
nitentiȩ fructus loqͦm᷑: sciendũ ẽ quia
qͥsqͥs inlicita nulla cõmisit. huic uire
concedit᷑. ut licitis utat᷑. sicq pietatis
oꝑa faciat : ut tam̃ si noluerit. ea quȩ
mundi sunt ñ relinquat. At siquis in
fornicationis culpa. uł fortasse quod ẽ
grauius in adulterio lapsus ẽ: tanto
a se licita debet abscidere. quanto se
meminit  inlicita ꝑ petrasse. Neq eni
par fructus ẽẽ boni oꝑis debet. euis
qͥminus & eiꝰ qui ãplius deliquit. aut
eius qͥuinullis. & eiꝰ qui inqͥb dã facino¬
rib cecidit. Per hoc gͦ quod dicitur

Expanded text:
tudinis involuti sumus, dicat quid nobis tudinis involuti sumus, dicat quid nobis faciendum sit, ut fugere a ventura ira valeamus. Sequitur: Facite ergo fructus dignos poenitentiae. Intum est, quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse faciendos. Aliud namque est fructum facere, aliud dignum poenitentiae facere. Ut enim secundum dignos poenitentiae fructus loquamur, sciendum quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur ut licitis utatur. Sicque pietatis opera faciat, ut tamen si non voluerit, ea quae mundi sunt non relinquat; at si quis in fornicationis culpa, vel fortasse quod est gravius in adulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere, quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus esse boni operis, debet ejus qui minus, et ejus qui amplius deliquit, aut ejus qui in nullis, et ejus qui in quibusdam facinoribus cecidit. Per hoc ergo quod dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tib apłis. insede maiestatis suȩ.xp̃c
apparuerit: om̃s hunc & electi & rep¬
bi parit̾ uidebunt: ut ꝙ iusti de mune¬
re retributionis sine fine gaudeant.
& inuisti multione supplicii inperpe¬
tuum gemant.
am euia hoc ista sententia in¬
tendit. qͦd in extremo exami¬
ne ab om̃i carne uidebitur:
recte subiungit᷑. Dicebat autẽ ad
turbas: quȩ exibant ut baptuarentur
abeo. Genimina uipriarũ: qͥs ostendit
uobis fugere auentura ira: Uenturi
enĩ ira ẽ. animaduersio ultionis ex¬
tremȩ: quã tunc fugere peccator nori
ualetꝰ qui nunc ad lam̃ta ꝓpntentie
nõ recurrit. Et notãdũ  male
soboles. malor. parentũ actiones ĩm¬
tantes. genimina uiperarũ uocantur.
quia ꝑhoc quod bonis inuident eosq
ꝑsequunt: quod qͥb dã mala retribu¬
unt. qđ lesiones ꝓximis exqͥrunt. qm̃
in ꝰ om̃ib prioꝵ suoꝵ carnaliũ uias
sequunt᷑: quasi uenenati filii. de uene¬
natis parentib natisunt. Sed quia
iam peccauimꝰ. quia usu mabe consue¬

Expanded text:
is, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consue
Abbreviated transcription (Latin):
gentium &. pͥncipes uideoꝵ. p̃dicatio¬
nis eiꝰ tempora designant᷑. Quia autẽ
gentilitas colligenda erat. & iudea pro
culpa ꝑfidiȩ disꝑgenda: ⁊psa qͦq de¬
scriptio terrem principatas ostendit
qm̃ & ĩ romana republica unꝰ p̾fuis¬
se ideicribit᷑: & iuiudex regno ꝑ quartã

Expanded text:
principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipse quoque descriptio terreni principatus ostendit. Quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per qua