comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiũ prouenut. Audiuit quidã eximiuis erudicis sacerdotib confessionã
tiũ. ude in firmitatõtuũ: nescit tam̃ res huiꝰcemodi & qua lance pensare. ignorit qͥa
uelox medicina sub itaneis infirmitatib uł mextremo ypositis sit ꝑ necessaria:
Responde egroto. fr̃ si suꝑ uixeris: ita ienunaita fio cȩlemosinã. itaora. Hȩo
tam̃ om̃ia benedix̃. Sederrorẽ impiũ animadũtite. Si aũt ex hac infirmi¬
tate morieris. ne anima tua dõ uideat̃ impenitens. ꝑ obedientiã iniungo tibi
quatenus anima tua uł totã septimanã. uł annũ integrũ. uł tantũ tẽporis
paciendo pena qaã pumoniusti. in pouitenoia pꝰ mortẽ tuã sit. O ext̃mmada
Mortis cecutticio. Ad consolandũ uenerat infirmũ. & oui maior & properae
uic conso latoꝵ. uł potiꝰ desolatoꝵ respondendũ sit. si foraatqͥras: ab solute dico
quia docendus ẽ. iste non sequendus. n sit in obedientia ubi ẽ. erudi

Expanded text:
s eruditis sacerdotibus confessionem tuam, videt infirmitatem tuam, nescit tamen res hujuscemodi aequa lance pensare: ignorat quia velox medicina subitaneis infirmitatibus vel in extremo positis sit pernecessaria, respondet aegroto, Frater, si supervixeris, ita jejuna, ita fac eleemosynam, ita ora haec tamen omnia bene dixit, sed errorem impium animadverte: si autem ex hac infirmitate morieris, ne anima tua Deo videatur impoenitens, per obedientiam injungo tibi, quatenus anima tua vel totam septimanam, vel annum integrum, vel tantum temporis patiendo poenam quam meruisti, in poenitentia post mortem tuam sit. O exterminanda cordis caecatio! Ad consolandum venerat infirmum: et cui major et propera huic consolatori, vel potius desolatori, respondendum sit, si forte requiras: absolute dico, quod docendus est iste, non sequendus: nec ibi erit inobedientia, ubi est erudit
Abbreviated transcription (Latin):
yberiosis tractatus cursum me cliusise putauer̃a: cũ quidim de trib
illum ac cipientes ipsi actentius inherentes ac curate collaudaue e ee sicuri
cestabant ꝓͥ aliqua utiliate suigͥtanter releger & conmumi de cedentium asclo conso¬
la ciom necessanu uidicauer̃. E go aũt frat̾iũ gaudiũ meũ existimans ita illuad ẽplex a¬
tus san ut inipsoꝵ leca michi meũ eoplaceret opuseulũ & qd apise inpmedttatas di fao

Expanded text:
erioris tractatus cursum me clausisse putaveram, cum quidam de fratribus illum accipientes, ipsi attentius inhaerentes, accurate collaudaverunt, et, sicuti stabantur, pro alia utilitate sui gratanter relegerunt, et eum communi decedentium a saeculo consolationi necessarium judicaverunt. Ego autem fraternum gaudium meum existimans, ita illud complexasum, ut in ipsorum laetitia mihi meum complaceret opusculum, et quod ipse impraemedit
Abbreviated transcription (Latin):
apłi mea uisetat. qua as exetremã moriturꝰ accipis. de hac eadẽ  pla oede alus
que inte sunt exemplarib consolatione accipe ne ineecreadie tes ear¬
reo dm̃ alloquen & nͥ secus egeris de ipso securus ita asfare n de nis dens ms
ciefpitiuas me subtrem̃do diserimine postcũ. aderto mn ꝓpacius. ehisinens mos¬
is necesitatib nonpossum me redimere meis oꝑationib sed turedime mes im¬
rere inei dissicdo oemeis meritis. sed confido de miserationib tuis. & plus con¬
do detuis iiserationib qũã difficlam de meis malis actibus. tusper mea. łms
bi soli peccau mea culpa. qui fuitibi carus ad rediñdum nonsim uilis ad ꝑden-¬
lum. & nunc uenio qui nulli dees. cupio dissolui & ee decũ. in manus cuaseom¬
ntio sp̃m meũ domine. respice inme deus ant̃ ueriatis : & prã mͥ d̾smeus

Expanded text:
epistola mea visitat, quam et extremam moriturus accipis, de hac eadem epistola, et de aliis epistola mea visitat, quam et extremam moriturus accipis, de hac eadem epistola, et de aliis quae in te sunt exemplaribus consolationem accipe: ne in extremo posituErgo Deum alloquere, et nisi secus egeris, de ipso securus ita affare: Deus meus, Deus ne despicias me sub tremendo discrimine positum, adesto mihi propitius in his meis magnis necessitatibus: non possum me redimere meis operationibus, sed tu redime me et miserere mei. Diffido de meis meritis, sed confido de miserationibus tuis: et plus confido de tuis miserationibus, quam diffidam de malis actibus meis.bi soli peccavi mea culpa. Qui fui tibi charus ad redimendum, non sim vilis ad perdendum. Et nunc ad te venio qui nulli dees: cupio dissolvi, et esse tecum. In manus tuas commendo spiritum meum, Domine. Respice in me, Domine Deus veritatis; et pra
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa pͥncipiũ uitx homutis inictũ doloꝵ ẽ. fuerc phylosophi hoc ñ ignorantes. qͥ in ortu
pueroꝵ lngebant. in morde aut di. .bant. hoc signifieantes. qͥa homo ad laborẽ
nascitur: ad requiẽ aut̃ morit᷑. Sc̃s & iã dauid & cie ortu or li uuitu filii quẽ de
bethiadee susdeꝑat in tautũ est contristatus: ut dũ puer aduiuera lugens & incet¬
natus maneree. mortuo aut̃ puerulo: & gauda et oȩnaroe. O mors desiderabił omans
om̃iuĩ maloꝵ p̃sentiũ fuis. o mors laboris dauilla. quietis pͥncipiũ. quis excogi¬
tare queatꝰ tuarũ utilitactes beatittiduiũ: Ualeas mors ma dilectusim a. can¬
ficeo qm̃ si possẽ libent᷑ te conplesterer libent̃ tedegustarẽ. uleo subirem.
A testor qͥa a omĩs mea cogitatio & apłȩ p̃sentis frequentata lesio uistiot
me ad tui dilectionẽ. tantũ ne intestiua uenias. E aut caro mea &e os meie quẽ

Expanded text:
quia principium vitae hominis initium dolorum est. Fuere philosophi hoc non ignorantes, qui in ortu quia principium vitae hominis initium dolorum est. Fuere philosophi hoc non ignorantes, qui in ortu puerorum lugebant, in morte autem gaudebant: hoc significantes, quia homo ad laborem nascitur, ad requiem autem moritur. Sanctus etiam David et de ortu et de vita filii, quem de Bersabee susceperat, in tantum est contristatus, ut dum puer adhuc viveret, lugens et incoenatus maneret; mortuo autem puerulo, et gauderet et coenaret . O mors desiderabilis! o mors omnium malorum praesentium finis! o mors laboris clausula, quietis principium! Quis excogitare queat tuarum utilitates beatitudinum? fiteor quoniam si possem, libenter te complecterer, libenter te gustarem, ultro subirem: et testor, quia omnis mea cogitatio, et epistolae praesentis frequentata lectio instigat me ad tui dilectionem, tantum ne intempestiva venias. Tu autem, caro mea et os meum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
Beati eñi mertui qui indomino moriunt᷑ Nã ut collacionẽ quãdã breuit̃
faciamꝰ. c̃fenanus si placet deuita p̃senti. que mitiũ doloꝵ ẽ. & quasi ꝑ anuc̃
ligiũ quid potius appedendũ sie male uiuere an beate mori discutiamꝰ. N am
benẽ uiuere p̃sentialit nemo pocest. Oñs eñi homo mendax. & apłs
homo p̃ceteris hominib uidens aliam legen inmenbris suis legi mentis suȩ
eam inspe. Deniq quis numerare potest p̃sentis uitȩ molestias: Fsurire.
sitire. algere. calere. lassari. innumera alia ex ipsa consuetudine nobis
domestica sunt. Tam̃ initiũ idoloꝵ hac. S ut altiꝰ reuoluamꝰ que utͣ nos funt. en ꝑe
amare. odire. fornicari. adulterari. occiđe uł oecidi. rapere furari. nonne initiee
sũ obnaxius passionũ inmunis erit apecoato : Et quis urueits sub peccato beate ui¬
uit. Ergo male uunt om̃is homo. quia & peceatũ matũ est. Deniq audeut̃ ꝓnũtio.

Expanded text:
 breviter faciamus, conferamus, si placet, de vita praesenti, quae initium dolorum est, et quasi per amicum litigium quid potius appetendum sit, male vivere, an bene mori, discutiamus: nam bene vivere praesentialiter nemo potest: Omnis enim homo mendax . Et Aposhomo prae caeteris hominibus videns aliam legem in membris suis legi mentis suae eam in spe. Denique quis numerare potest praesentis vitae molestias, esurire, sitire, algere, calere, lassari? Innumerabilia sunt, ex ipsa consuetudine nobis domestica sunt. Tamen initium dolorum haec. Sed ut altius revolvamus quae intra nos sunt, cupere, amare, odire, fornicari, adulterare, occidere vel occidi, rapere, furari, nonne inimicaeet tantarum obnoxius passionum, immunis erit a peccato? Et quis vivens sub peccato, bene vivit? Ergo male vivit omnis homo, quia et peccatum malum est. Denique audenter pronuntio,
Abbreviated transcription (Latin):
tuis Piligcit dm̃ oculus tiuus oscuũ. manustua. pestias. oniastenas cquus. qsieq ula
tios nuc qui t cditectionis inte est. tutotius diligas quis esisnt diseauas uibi qe¬
uoles ad eelos nlmacionis ad scos inseraris int angłos. S sotit idiit anus .u.
adilectione. Sed dicis. Diligo dm̃. Bene. Utina sit uire qa ꝓonisisti sermone
dilectionis dei ꝓrobatio: mandatoꝵ ipsius. ẽ. cõpletio. oꝑum suoꝵ uoluotie.
complexio. amuare quod amat deus. ardendidesiħio amplecti qđ fac̃ đs.
Si igit᷑ dm̃ diligis: quod fac̾ deus diligis. & si quod facit ds̃ diligis: disciplinã.
flagellantẽ te diligis. F lagellum dei sustines. tussi laboras. pulmone deficis.
cibũ stomacus respuit. tysi de quequeris. Uinũ fastidis. dissenteria saua¬
aris. mulcimodo morboꝵ genere afficeris. Sed & hȩc. si oculũ habes.

Expanded text:
tuis . Diligat Deum oculus tuus, os tuum, manus tua, pes tuus, omnis sensus tuus, quidquid tu es, quidquid dilectionis in te est, tu totus diligas Deum. Hae sunt duae alae, quibus evoles ad coelos, transveharis ad sanctos, inseraris inter Angelos. Si otiosa sit manus ab diligenda. Sed dicis, Diligo Deum. Bene, utinam sit in te quod promisisti sermone. Dilectionis Dei probatio, mandatorum ipsius est completio; operum suorum voluntaria completio, amare quod amat Deus, ardenti desiderio amplecti quod facit Deus. Si igitur Deum diligis, quod facit Deus diligis: et si quod facit Deus diligis, disciplinam Dei flagellantem te diligis. Flagellum Dei sustines? Tussi laboras? pulmone deficis? cibum stomachus respuit? phthisi decoqueris? vinum fastidis? dyssenteria sauciaris? multimodo morborum genere afficeris? Sed et haec, si oculum habes,
Abbreviated transcription (Latin):
Ae ssdicat. Complesteris quã pateris infir uitatẽ. qm̃ ita pfieiesde uinrtate in untutem
Siin iifi mnitree iur t̃ augnntat᷑. uircus aut̃ salusẽ aiume. infiriuitas coꝵpis qudo qͥ de
ꝑ uir ente aiune parit salutẽ. tomĩ mi est. Honeni est aliunde i exdõ. alus dͥanoe
Flugelli ergo di ue eo intẽpnas: sed flagellatus cdie deogrãs Tilige eorr ipientẽ. dili¬
ge ecurigentẽ. dilige arguente. ñ in furore ñ uia. sed in misedia api pullanti. deuo¬
tus esto uocanti grãs age miserenti. Rediad te. eogita parũp. cogita de

Expanded text:
ac si dicat, Complectere quam pateris infirmitatem: quoniam ita proficies de virtute in virtutem. Si in infirmitate virtus augmentatur, virtus autem est salus animae: infirmitas corporis, quando quidem per virtutem animae parit salutem, donum Dei est; non enim est aliunde nisi ex Deo salus animae. Flagellum ergo Dei ne contemnas: sed flagellatus dic Deo gratias. Dilige corripientem, dilige corrigentem, dilige arguentem, non in furore, non in ira, sed in misericordia. Aperi pulsanti, devotus esto vocanti, gratias age miseranti. Redi ad te, cogita parumper, cogita de
Abbreviated transcription (Latin):
futura reformatio. Hȩc filimi fides tua habeat. ꝑ scrutet᷑ & teneat. cor tuũna
hit io cũetius saipiat. Os tuũ audact c̃onfiteat᷑ ⁊ concinat. Corde ce enĩ eredit᷑ad
iusticiã : ore aut̃ confeslo fit ad salutẽ. Et lieoe hae sufficere ualeant ad sa

Expanded text:
futura reformatio. Haec, fili mi, fides tua habeat, perscrutetur et teneat cor tuum: futura reformatio. Haec, fili mi, fides tua habeat, perscrutetur et teneat cor tuum: nihil dulcius sapiat, os tuum audacter confiteatur et concinat. Corde etenim creditur ad justi
Abbreviated transcription (Latin):
quia ex me mͥ quadã cogintione & cognatione secreta quadam affectatione
conglutano. quodam ꝓpͥo iure consangumitatis mͥ uindico. Tutiꝰ & iocun
oquor ad meũ iħm : quã ad aliquẽ sc̃oꝵ spiritaũ. Pluis de b&¬
quod est angłs. & sisit magni consilu angłs. Te exaltaũ iuꝑ angłos.
tu & eñ iudicab̾ angłos. Nolle habere locũ angłi: si possẽ habere locu
de ditũ homini. Ad curiam dĩsui deitui p̃cessit deus tuus: homo auuis
cunica tua tunica ꝓolimnita qu̾a sibi decentissime coaptauit indutius Ibi assiduus
in terpellat ꝓnobis non iam ab angłis minoratꝰ. immo gła & honore coronatꝰ a fuꝑ¬
aꝑa manium di constitutꝰ. Que g habes intercessorẽ habes mediatore. constituie taibi
ppicnims ad iutore. & si deus ꝓte quis contiate : Fir nũter gͥ & fidelit̃ eredenda
est dei incarnatio. pasio & resurrectio suꝑ cȩlos ascenssie nẽc non: iau aphꝰ

Expanded text:
quia et ex me mihi quadam cogitatione et cognatione, et secreta quadam affectione quia et ex me mihi quadam cogitatione et cognatione, et secreta quadam affectione conglutino, quodam proprio jure consanguinitatis mihi vindico: tutius et jucundius loquor ad meum Jesum, quam ad aliquem sanctorum spirituum: plus debquod est angelus, etsi sit magni consilii Angelus. Te exaltavit super Angelos; tu etenim judicabis Angelos. Nollem habere locum angeli, si possem habere locum debitum homini. Ad curiam Dei sui, Dei tui praecessit Deus tuus, homo tuus, unica tua, tunica polymita, quam sibi decentissime coaptavit, indutus: ibi assiduus interpellat pro nobis, non jam ab Angelis minoratus, imo gloria et honore coronatua manuum Dei constitutus . Quem igitur habes intercessorem, habes mediatorem, constitue tibi propitium adjutorem. Et si Deus pro te, quis contra te ? Firmiter igitur et fideliter credenda est Dei incarnatio, passio et resurrectio, et super coelos ascensio, nec non et tui ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
onis desiderio flagͣbant om̃s sc̃i. quippe qͥbus erat manifestũ ñ alit̃ posse
saluari genus humanũ: nͥ ꝑdei filiũ incarnatũ. Non enĩ est in alio aliquo
aluis. Nec enim nom̃ aliud. ẽ. sub cȩlo datũ hominib in quo
homine saluũ fieri. Ad hunc gͥ parietẽ nr̃m. mediatorẽ nr̃m conũte
faciẽ tuam familiariꝰ: qđ tuũ est aggredere securius. scit compatituis in¬
firmitatibus qͥ factus eit tuȩ infirmitatis participando conscius. Prxrogati¬
uãt nr̃ȩ carnis incȩlos euex̃ suꝑnis: quia exaltatꝰ est suꝑ celos horno dͣ
Paraicipatꝰ est nr̃t humanitatis ut nos participarem᷑ suȩ duunitatis. Aude
g filum de homine tuo dofacere quoddã paraciptũ: qr pͥor fec. deus
de homine tuo puro sibi paruo ipiũ. Ex diuinitate ꝓcessit saluatio: eex
humanitate reðẽptio. Utrũq tam̃ exutroq Sed quodnicũ est meũ

Expanded text:
onis desiderio flagrabant omnes sancti: quippe quibus erat manifestum, non aliter posse onis desiderio flagrabant omnes sancti: quippe quibus erat manifestum, non aliter posse salvari genus humanum, nisi per Filium Dei incarnatum. Non enim est in alio aliquo salus; nec enim nomen est aliud sub coelo datum hominibus, in quohominem salvari . Ad hunc igitur parietem nostrum, mediatorem nostrum converte faciem tuam familiarius, quod tuum est aggredere securius. Scit compati tuis infirmitatibus, qui factus est tuae infirmitatis participando consocius. Praerogativam nostrae carnis in coelos evexit superius, quia exaltatus est super coelos homo Deus. Participatus est nostrae humanitatis, ut nos participaremur suae divinitatis. Aude igitur, fili mi, de homine tuo Deo facere quoddam participium; quia prior fecit Deus de homine tuo puro sibi participium. Ex divinitate processit salvatio, ex humanitate redemptio; utrumque tamen ex utroque. Sed quia meum est meum,
Abbreviated transcription (Latin):
farmꝰ hominis intellectus ex sui ipsius humanitate ponderosa hebetatus. uidens
nẽ ꝑspeculum mne nigmate non potest dei diuinitatẽ ut dignũ est comp̾hendere.
adquȩ sua. est xp̃i humanitatẽ oculũ sumni in tellectualem reflectat in illa
delectur. ex illa quoq saciet᷑. ad ipsam faciem suam conuertat: sicut de
etechia. dictũ est. Coniat ozechias faciẽ suã cum lacrimis ad parietẽ. Paries u¬
xp̃i humanitas est. Unde ita salomon. En ipse stat post parietẽ nr̃m. Diuinitas
ipsius uidelic& adnullum de flexa uł deflectenda peccatũ: sub carne
nr̃a latitabat. Nam & incerris uisus est: & cũ ħominib conuersatꝰest. Ađ hunc
faciem conuertit ⁊ ita con ualuit. Hac ualitudinis ex pectatione tandem secin
ia cobitatripudiat. uidi dñm facie dimnitatis inqua erat deus: ad faciem
humanitatis quã erat assũpturꝰ & sic salua facta ẽ. anima mea. Nuiꝰ in carnati¬

Expanded text:
go infirmus hominis intellectus ex sui ipsius humanitate ponderosa hebetatus, videns go infirmus hominis intellectus ex sui ipsius humanitate ponderosa hebetatus, videns nunc per speculum in aenigmate , Dei non potest divinitatem, ut dignum est comprehendere; adelectetur, ex illa quoque satietur, ad ipsam faciem suam convertat, sicut de Ezechia dictum est, Convertit Ezechias faciem suam cum lacrymis ad parietem . Paries, Christi humanitas est. Unde ita Salomon: En ipse stat post parietem nostrum : Divinitas ipsius videlicet ad nullum deflexa vel deflectenda peccatum, sub carne nostra latitabat. Nam et in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ad hunc faciem convertit: et ita convaluit. Hac valetudinis exspectatione tandem securus Jacob ita tripudiat: Vidi Dominum facie divinitatis, in qua erat Deus, ad faciem humanitatis, quam erat assumpturus; et sic salva facta est anima mea . Hujus incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
Si km̃e rocesturus a nobis. te & eni cõpe
ergo de dõ multa credenda ad salutẽ animȩ necessaria. Sacram̃as igitar:
diuinis fides plusꝗ uerboꝵ argumentatio adibenda ẽ. Neq & enĩ singulatĩ
de dõ credenda ꝑ raciocinacionis argum̃ta posumꝰ cõprehendere. posumꝰ un
& debemus credere. Nã neq dedõ loquim᷑ quin a nob̾mecipsis aliquantulũ
m̃ te exeedamꝰ. Ubi igit᷑ est mentis excessio: idoneae̾ fidei successio Alirabile
ergo illud de crinititis unitete. de unititis dĩfica trinitate sacrim̃ tũ magis ẽ
credendũ qua exponẽdũ. Eniuͦ credat̾ saerȩ sorpture testimonus. Sant
& alia dedõ fllio quasi nobit̃ prop̾inqua &e contigua. & ex ipsa sui ꝓpinquitaae. &
contiguitate nobis familiaria. & exipsa fanuliaritate nobis delect
quippe est homini & salutare morienti loqui & satiari de humanitate xp̃i.
Q uod enĩ uerbũ caro factũ .ẽ. & habitauit innobis. hominis ẽ. Quod homo deus

Expanded text:
sime, recessurus a nobis te etenim compeergo de Deo multa credenda ad salutem animae necessaria. Sacramentis igitur divinis fides plus quam verborum argumentatio adhibenda est. Neque etenim singillatim de Deo credenda per rationis argumenta possumus comprehendere, possumus autem et debemus credere. Nam neque de Deo loquimur, quin a nobismetipsis aliquantulum mente excedamus: ubi igitur est mentis excessio, idonea est fidei successio. Mirabile ergo illud de Trinitatis unitate, de unitatis deifica Trinitate sacramentum, magis est credendum quam exponendum. Enimvero credatur sacrae Scripturae testimoniis. Sunt et alia de Deo Filio quasi nobis propinqua et contigua, et ex ipsa sui propinquitate et contiguitate nobis familiaria, et ex ipsa familiaritate nobis delectabilia. Delectabile quippe est homini et salutare morienti, loqui et satiari de humanitate Christi. Quod enim Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , hominis est; quod homo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
siue dedignantur ostendẽ se sacerdotib quos cam̃nit̾ leprã & lepra discernere
legis latorẽ constituit dñs. Sed nolo ut ipsa decipiaris opinionie: quatuꝰ
confundaris conficeri corã diũ uicario tabescens p̃ rubore. uł cerui¬
oosuisp̃ dedignatione: Ĩ ipsiꝰ humilit subeundũ e niditiũ.: quẽ dñs sibi de
dignat non uicariũ. Ergo ad te uenire roges sacerdotẽ. & fac ipsẽ oms¬
cientiarũ cuarũ penite̾ssimarũ participẽ. Non seducat te somniantium
illa supesticio quȩ musitando confirmat. quia saluat sacerdote inconsul¬
to ad deũ peccatoꝵ confessio. Nos aut̃ ñ ab negamꝰ quin sitad dm̃ freque
uulos uł maximos suoi ad petra. Petra aut̃ erat xpe est. sed testami testat᷑¬
& illa sana docꝰ trina ñ sibi applaudentid fauens aurib. qm̃ pͥns eges sacer¬
dotis qui mediator sit ad dm̃ dius salubri iuditio. Alioquin: & sub lege a
sul gra. ite osteudite uoi sacerdotib responsũ chiuinũ quo cõsum mare

Expanded text:
gnantur ostendere se sacerdotibus; quos tamen inter lepram et lepram discernere per legislatorem constituit Dominus . Sed nolo ut ipsa decipiaris opinione, quatenus confundaris confiteri coram Domini vicario, tabescens prae rubore, vel cervicosus prae dedignatione: nam ipsius humiliter subeundum est judicium, quem Dominus sibi non dedignatur vicarium. Ergo ad te venire roges sacerdotem, et fac ipsum conscientiarum tuarum penitissimarum participem. Non seducat te somniantium illa superstitio, quae in visitando confirmat, quia salvat sacerdote inconsulto ad Deum peccatorum confessio. Nos autem non abnegamus quin sit ad Deum frequt parvulos vel maximos suos ad petram . Petra autem Christus est . Sed testamur, et testatur illud sana doctrina, ne tibi applaudentium faveas auribus, quoniam prius eges sacerdotis, qui mediator sit ad Deum tuum, salubri judicio: alioquin et sub Lege et gratia, Ite et ostendite vos sacerdotibus , responsum
Abbreviated transcription (Latin):
stm̃. tam ab ꝓpõ silio quã apre̾ ꝓcedentẽ ⁊ credens
ass et asẜens credo. gram dei Ita odbus neccion
ut nec nature facultas nec arbitrũ lib̾tas sure
ubla sufficere possit ad saluterꝰ. Iꝑã quipye prã
nos p̃ nenit ut uelimꝰ Ipẽ sub sequitur. ut possimꝰ
iprĩ nos ꝯsociat ut ꝑsenemꝰ  deũ ca solũ nõ posse

Expanded text:
m tam ab ipso Filio quam a Patre procedentem et credens assero et asserens credo. Gratiam Dei ita omnibus necessariam, ut nec naturae facultas, nec arbitrii libertas sine illa sufficere possit ad salutem. Ipsa quippe gratia nos praevenit ut velimus, ipsa subsequitur ut possimus, ipsa nos consociat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quiodo asin hec horͣgħsuã solet etare ad dincere midrã :
gene post modicũ ornamẽto piloꝵ. ⁊ gliã cutꝭ i facie
⁊ Rugan. ꝯtrahitur pallor d qnemẽs ꝯfundit uultum
et qm me alu̾ nouunt exquo faciem meri uiderut
statiꝰ me eẽ mutlatũ hac corpor ꝑte sut iog ntari
Ex igã ergo mei uindictã de decoꝵ etor̃ mee ponidiꝰ irie
ꝙ̃ potero ꝓturbabo ac trimẽ demũ Intelliget q̃ sit q̃rui houestat

Expanded text:
solet aetatem adducere. Nudantur genae post modicum ornamento pilorum, et gloria cutis in facie in rugam contrahitur, pallor inconveniens confundit vultum, et qui me aliquando noverunt, ex quo faciem meam viderint, statim esse mutilum hac corporis parte sunt cognituri. Exigam ergo mei vindictam dedecoris, et totum meae pondus injuriae quantum potero perturbabo, ac tum demum intelligent quam sit contrarium honestati
Abbreviated transcription (Latin):
coriqr i ꝯtactus sine quo uxor haberi nõ pr̾ at
Quã magᵘᵐ estinas bonũ peccand pitlis se subtrat
ececta errata mie correpit Roffereus tũ culxam dambrõ¬
edita aute tempus ẽ lucem ꝓtulerit ille Inquã origenes
dduictaus ome libid̾ius. suspitione hac ꝓte corporis se

Expanded text:
contactus, sine quo uxor haberi non potest,Quam magnum aestimas bonum, peccandi periculis te subtrahi, et quaedam errata minime correxerit, refereedita, ante tempus in lucem protulerit; ille, inquam, Origenes devitans omnem libidinis suspicionem, hac parte corporis se
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃es citarꝭ hoc de derus Reputantꝭ ei dolo̾te suar urbem
tĩs sangins effusione uiolare Qnd suggular ferade
Reffera plauctum ỹ sit hoc audito lar̾uus more semimnes.
ora riparunt ꝓp̃ te nuilite. sũ quã idmisant ac si
singule̾ uirũ sim̃ aut amicuo̾ sorte uelli. Rexꝑisset
extinctũ. Cantus ergl orͣ  luctus extitit ut melius inͣ
uidear it debẽ uelle prisse quã shuasse ꝙ ꝑut᷑ felix
se nescit amari pent toͬ cintas d tuo dolore ꝯtab int
habes arͫ uͤ dilectionis ete quã si prius agnouisses
ullas modo indicio dinicias Illi ꝯpabiles extimares. s
forcitã iͦ symone ꝓphẽto michi Resprude̾ ꝯtendes. Rerunt

Expanded text:
 et dolentes suam urbem tui sanguinis effusione violari. Quid singularum feminarum referam planctum, quae sic, hoc audito, lacrymis, more femineo, ora rigarunt, propter te militem suum, quem amiserant, ac si singulae virum suum aut amicum sorte belli reperissent exstinctum? Tantus ergo omnium luctus exstitit, ut melius mihi videaris te debere velle periisse quam servasse quod periit. Felix se nescit amari. Pene tota civitas in tuo dolore contabuit. Habes arrham verae dilectionis in te, quam si prius agnovisses, nullas, meo judicio, divitias illi comparabiles aestimares. Sed forsitan illo sermone prophetico mihi r
Abbreviated transcription (Latin):
deme̾tie est ui a uindicta querer̃ q̃ ml̃tũ sicit aiad ua
⁊ de sidar nol ꝯtiᵒ morderi dolores tabestere quia Iam
In maxiã ꝓte uisa est ad i ipleri uam quid̃ Illaꝵ qui
tibi nocuerut̾ occloꝵ p̾natioẽ genitaliũ absisiont muitilat
sut̾ Ille aut̾ qui ꝓ se factum. abuegat Iam aboi possessiom
sna ronorũ suoꝵ ꝯpatione exturbatus est Noli ergo canᵗ ͤ ᷤᷤ
uel ep̃m tin sangñs. effusores uel ꝓiitores uocare qui

Expanded text:
 Si de vindicta quereris, quam multum sitit anima tua et desiderat, noli continuo morderi dolore et tabescere quia jam in maxima parte visa est adimpleri. Nam quidam illorum, qui tibi nocuerunt, oculorum privatione et genitalium abscissione mutilati sunt. Ille autem qui per se factum abnegat, jam ab omni possessione sua bonorum suorum comportatione exturbatus est. Noli ergo canonicos vel episcopum tui sanguinis effusores vel perditores vocare, qui
Abbreviated transcription (Latin):
piclo ⁊ latrone quo nuĩꝰ adte põparer̃ Retinebat augloꝵ
curba. nuenus mare d̃t Iarens ⁊ uindaꝵ prella tribilis
nõterrebar sed õ picẽo ꝯcepto audito tuo noiẽ adte ꝯfeneta
Renrota bata ma sua ałra erudie da destinabat audepa
turd colore eger / landare et p̃dicare assidue sindebat

Expanded text:
etinebat. Anglorum turbam juvenum mare interjacens et undarum procella terribilis non terrebat: sed omni periculo contempto, audito tuo nomine, ad te confluebat. Remota Britannia sua animalia erudienda destinabat. Andegatuum calere ingenium, laudare et praedicare assidue studebat.
Abbreviated transcription (Latin):
põam felicitaꝵ. ꝯse quat᷑. eoctus est Quod ñ
quoq Is iepaupe mõacho ĩ alitem ꝓmotus In¬
cessam̃ expior. tauto f̾u. nuserior quãto dicior
effeclus ut nr̃o etꝭ. exͦ eorum qui ud sponte appetũ
ambitio Reffre netur

Expanded text:
am felicitas consequatur edoctu est. Quod nunc quoque ipse, de paupere monacho, in abbatem promotus incessanter experior, tanto scilicet miserior quanto ditior effectus, ut nostro etiam exemplo eorum, qui id sponte appetunt, ambitio refrenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
prestabis parentibus pretatim cogutis indalgentiam om̃ib
eqquitatem deuitabis condelitatem et nuiustram condelitutis
mam non uiues alit̾ in politudine aliter in fuio Nchul potus
quid neaturis fuisti nichil negabis quod petituois fuuist̃.

Expanded text:
Praestabis parentibus pietatem, cognatis indulgentiam, omnibus Praestabis parentibus pietatem, cognatis indulgentiam, omnibus aequitatem. Devitabis crudelitatem, et ministram crudelitatis iram. Non aliter vivas in solitudine, aliter in foro. Nihil petas, quod negaturus fuisti: nihil negabis, quod petiturus fuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
muius nen estenderis Anmres secret admont palamt intemy
laudai / uerla rebus nor ꝓsoms estunande sunt Ouiterems se
puta s trbi ip̃i aute omnes quod apportet ꝑ suaseris ut licennosa
ab ulo silentiũ speras  Ridimilum est aliquem id io nocontis
Iunocencum ꝑ dere moustro simulis est anaricia scuilis / Quid
cũ scultus est quid dici solot quam ma ilefficiento maticũ¬
quereie uec augere / Dumies infuunites terra nudos epcipit Non¬
le pudeat ficius nsti ꝙ̃ uiuere Quuid dultius ꝙ̃ habere anucũ
cum quo audeas. ut tecum sit omĩa loqui magnarum mrium
est falix. si non te turbi densorit Bi ius beatus este apita hoc
piuũ contempnere noli / priusquã promuctus deliberes et cum
promiseris id fucias ad agas ne quis mer te tuo te ꝯderit
et si nulles niicos libi funet iuiuria multos facit. Salitudie
quert qui uuli cum iunocẽtibus uiuiere Otimus apo am̃nus
et pultherrimus cultor dei est/ Abstine bis ad alio matrnus

Expanded text:
admone, palam autem lauda. Verba rebus, non personis aestimanda sunt. Oratorem te puta, si tibi ante omnes quod oportet persuaseris. Ut licentiosab alio silentium speras? Ridiculum est aliquem odio nocentis innocentiam perdere. II. Monstro similis est avaritia senilis. Quid enim stultius est, quod dici solet, quam via deficiente viaticum augere? Omnes infantes terra nudos excipit. Non pudet te fortius nasci quam vivere? Quid dulcius quam habere amicum cum quo audeas ut tecum omnia loqui? Magnarum virium es felix si te turba non deriserit. Si vis beatus esse, cogita hoc primum, contemnere et contemni. Prius quam promittas deliberes; et cum promiseris, facias. Id agas, ne quis merito te oderit; et si nullos inimicos tibi faciet injuria, multos facit invidia. Solitudinem quaeret, qui vult cum innocentibus vivere; optimus ergo animus et pulcherrimus cultor Dei est. Abstinebis ab alieno matrimonio.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgregato dfrib ꝯregatꝭ grauut iͥ quinãtus ẽ et a
ad Regẽ cũ festinatiõe nussuꝵ  dixᵗ ut de me uiidictaões
sumeret tamꝙͣ Regmi sin gliam̃. et coronã ei auffere̾le
et me ierũ bñ ebsinaro p̾cepit donet me Regi traderõt
cigo auĩ ad Regularẽ disciplinã siguid de liguisser
frustra me offerebã. cũ oͦ nequiciam eoꝵ uehement̃
eohorens ut pote qui Iam diũ tã adu̾sam dñi sson fortũat
pedtus desꝑatus ꝙ q. adibssi me uniu̾sso ꝯuirasse mu̾da¬

Expanded text:
tus est, et se ad regem cum festinatione missurum dixit, ut de me vindictam sumeret, tanquam regni sui gloriam et coronam ei auferente. Et me interim bene observare praecepit, donec me regi traderet. Ego autem ad regularem disciplinam, si quid deliquissem, frustra me offerebam. Tunc ego nequitiam eorum exhorrens, utpote qui tandiu tam adversam habuissem fortunam, penitus desperatus quasi adversum me universus conjurasset mu
Abbreviated transcription (Latin):
litauit ꝙ prior plaza dñisz hore Iy domitã Rebellionẽ
Le ex comuncaitiorẽ. ioherceus quoꝵd̃ eoꝵ quos marp
forudabã ad hoc compuli ut fide sua seu saciat᷑ pnᵗ.
michi prountereñ nõ se blr̾ius ab abbiã peĩtus Rccessi suros
nec me amplius in ãquo Inquietaturos Cm preblice et impu¬
deurssime tam fidem datam quam sacraᵗ facta. uiolantꝭ
ad hoc. destinato in pũtia cortis ⁊ ep̃orum hoc dom̃
iurare compulsi sẽ et plecntqx pleraz as nec sit ad¬
huc qmien̾int nuꝑ anĩ tame illis. quos p̃dix. eiectꝭ

Expanded text:
andoque horum indomitam rebellionem per excommunicationem coercens, quosdam eorum, quos magis formidabam, ad hoc compuli, ut fide sua seu sacramento publice mihi promitterent, se ulterius ab abbatia penitus recessuros, nec me amplius in aliquo inquietaturos. Qui publice et impudentissime tam fidem datam quam sacramenta facta violanad hoc destinato, in praesentia comitis et episcoporum, hoc ipsum jurare compulsi sunt, et pleraque alia. Nec sic adhuc quieverunt
Abbreviated transcription (Latin):
quib q. acunablis mag̃r̃ laboro Iue me desolatio
acq Inurie Illate scripsisse sufficiar ut sad I
exordio p̃fatum p̃fatus sum epłẽ oxp̃ssioue̾ tuã
In comꝑatione mearui aut nillai aut modicam
e Iudices ⁊ tanto eam paciẽ cius seras quãto mĩore̾
ꝯsideras./ Illid semꝑ in ꝯsolationem assiuens ꝙd
mẽbris sius ib mẽbris Sya ᷝͥ dñs p̃diyt si me pse

Expanded text:
quasi a cunabulis jugiter laboro, tuae me desolationi atque injuriae illatae scripsisse sufficiat, ut, sicut in exordio praefatus sum epistolae, oppressionem tuam in comparatione mearum, aut nullam, aut modicam esse judices, et tanto eam patientius feras quanto minorem consideras. Illud semper in consolationem assumens, quod membris suis de me
Abbreviated transcription (Latin):
quem stralabi ꝰ noũut / a uinculis aui̾ cius post̾ Ipm̃s
Recoss quasi In Iusamã guiss quanto estuuret dolore ⁊o
auĩ In me agerer quas nuchi tenderet Incidiat Ignerabar
se me inĩ ficeier sou Inãquo corpus meũ debilitaret idᵈ
potissi I metuebat ne dilectissima nepte hoc d prĩũ
mea plecteiet capeꝰ me et in unũ alib. ahertes

Expanded text:
ulus autem ejus post ipsius recessum quasi in insaniam conversus, quanto aestuaret dolore, autem in me ageret, quas mihi tenderet insidias ignorabat. Si me interficeret, seu in aliquo corpus meum debilitaret, id potissimum mutuebat ne dilectissima neptis hoc in patria mea plecteretur. Capere me et invitum alicubi coercere
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ quã liberats / Reguantibus peus multo ꝑiculum quã lis
qui idirant hi. cm̃ singulos tenent illi uninerses fnquid
ferto foctan se glorabituo quem corporis epritudo effiait
infreuiũ / Niiquĩ ime in oꝑibus suis gloriabitur cuiꝰ
fur fs̃ nel trramuus acpit nunqunid nobilitas g lorrabitur
effecta nõ minirim indihius et miserabilib seomeus/ Oya¬
bolus aliquando glouralatir interfectorem se tue nnseruendie

Expanded text:
non possit. Regnantibus pejus multo periculum quam his qui judicantur; hi enim singulos timent, illi universos. Nunquid fortis fortem se gloriabitur, quem corporis aegritudo efficit infirmum? Nunquid dives in opibus suis gloriabitur, cujus spem fur vel tyrannus abrupit? Nunquid nobilitas gloriabitur affecta, nonnunquam indignis et miserabilibus serviens? Diabolus aliquando se gloriabatur inte
Abbreviated transcription (Latin):
omes ad quos fama latũ est uchemonĩ arguerẽt
sugei que Inr̾ fueraĩ ase culpam fepollẽtꝭ. Inalies
Iundiam francoꝵ suꝑhoc maxie de testaret᷑. Qui statĩ
pnõ ductus post a quos dies cum adtempus. coactus
sarffenssi Illoꝵ Iuindie me de alie no. eductũ moãsfio
ad ꝓp̃ Remisit ubi fls quot st erant oluũ Iam ut
sup̃ menũ Infestos he̾bam cũ eoꝵ uite turpitudo et
aignẽtom. gͣniter sust̾mere Pautꝭ aut̾ elapsi mẽsib
occõe cis fortuma actulit qua me ꝓde̾ moliri̾t fortuitu

Expanded text:
fama delatum est vehementer arguerent, singuli qui interfuerant a se culpam repellentes in alios invidiam Francorum super hoc maxime detestaretur. Qui statim poenitentia ductus post aliquos dies, cum ad tempus coactus satisfecisset illorum invidiae, me de alieno eductum monasterio ad proprium remisit; ubi fere quotquot erant olim jam, ut supra memini, infestos habebam, cum eorum vitae turpitudo et entem graviter sustinerent. Paucis autem elapsis mensibus, occasionem eis fortuna obtulit, qua me perdere molirentur. Fortuitu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ Incĩtatib omniã necciã scolar̾s ad manũ haberẽ
et cuules delicias ꝯtrne̾te ad solitudinus dopiam
cum fodẽ nõ ualerẽ et me dicare erubestere Adartẽ¬
quam nou̾am Recurrẽs pro labore mariũ ad off
astudio. Era domestica Retardaret cum aut̾ oratoriũ
nrm. modicam eorũ portionẽ caxe nõ po neccio¬

Expanded text:
 omnia necessaria scholares ad manum habent, et civiles delicias contemnentes, ad solitudinis inopiam cum fodere non valerem, et mendicare erubescerem. Ad arteal. revertens, pro labore manuum ad offia studio cura domestica retardaret. Cum autem oratorium nostrum modicam eorum portionem capere non posse
Abbreviated transcription (Latin):
ut ne ei sola grã ꝯẜ̾narer nõ uis a qua sen uis
ã quod uincẽ nptiats ꝯstudgerer tautoq nos ipõs.
ad imxus sepatrs graciora de que̾tu nõo ꝓcipere gaudia
quã tariore Hec et siliã psnadens seu dissuadent
c̃ mec̃ deflect̃ nõ poss suatitiã mec me sustiuerer
offend̃ suspirans ueheneut̃ In lacrians oliẽ nr̃am

Expanded text:
vis aliqua vinculi nuptialis constringeret. Tantoque nos ipsos ad tempus separatos gratiora de conventu nostro percipere gaudia, quanto rariora. Haec et similia persuadens seu dissuadens, cum meam deflectere non posset stultitiam, nec me sustineret offendere, suspirans vehementer et lacr
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis affrebat. A ꝑptis Itaq libris ꝑbrã de amore
setios amoi iuse Reffeerabar eq̃s lecc̃o Iin scarturam
suauitate transenderer Quid domq nllꝯ acuxidis
cmissq̃ ept̃ ẽ gradꝰ amoris de e si quid Insoliud amor
exrẽgitaren potunit est. adicum lt quo mia Ita fuerama
exꝑti grandia ardentino illis Iosistibamꝰ et mis In
fastidiũ uercebantur et quo me amplis ħ uoluptꝭ
poteram et stolas si opam dare tediosinm̃ in uehementꝰ
ert ad stolas procede̾ uel Iy uis maitri ꝑiere et
laborrose ⁊ eũ noccuas amori uigilias et duronas scũdio
oẜuare. Qnem etiã Ita negligotem et tepid lecc̃o.
et hetar ut Iam mohil extugeno sed exusu cucc̃a ꝓff̾rem
nec iam insi Recitator p̃stiorum cem̃ Iuuẽto ꝵ et si qͣ
Icõꝵ uuri et carimiã eent amatoria nõ phiẽ societa

Expanded text:
lectionis offerebat. Apertis itaque libris plura de amore oculos amor in se reflectebat quam lectio in scripturam suavitatem transcenderent. Quid denique? nullus a cupidis intermissus est gradus amoris, et si quid insolitum amor excogitare potuit, est additum. Et quo minus ista fueramus experti gaudia, ardentius illis insistebamus, et minus in fastidium vertebantur. Et quo me amplius haec voluptas poteram, et scholis operam dare. Taediosum mihi vehementer erat ad scholas procedere, vel in eis morari; pariter et laboriosum, cum nocturnas amori vigilias et diurnas studio conservarem. Quem etiam ita negligentem et tepidum lectio tunc habebat, ut jam nihil ex ingenio, sed ex usu cuncta proferrem; nec jam nisi recitator pristinorum essem inventorum, et si qua invenire liceret carmina, essent amatoria, non philosophia
Abbreviated transcription (Latin):
Repudi / tere̾cie sorore ens dux̾et aio facere suxabu
Impotr̃ Iom ꝯsule honeste gũssatioiis. statũ Que .i.
qu̾sio ꝯuo̾tro scolaꝵ. ad pedicecas scriptoriorũ ad ennabiã
libroꝵ siue tablarũ. ad colos saillorũ sine calamorũ. ad
fusos. Quns de inq sacris. uel phĩs meditanionib

Expanded text:
repudium Terentiae, sororem ejus duceret; omnino facere supersedit, ipsum consule honestae conversationis statum. Quae enim conventio scholarium ad pedissequas, scriptoriorum ad cunabula, librorum sive tabularum ad colos, stylorum sive calamorum ad fusos? Quis denique sacris
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib eorũ nequicia paterut̃ Ium cepi. eorũ prout por̾am
Insidras ileclinare ⁊Iã aque̾tu abbaniest met substrahẽ
et dcellũł. cum pancꝭ hõtare Cuni si me transiturũ
d quo p̃sessissẽt corruptas ꝓ pccam latroues ⁊ unis aut
semitis ut me iui̾ficerer̃ apponebat̾ Dum aut̾ In
Istis laborarẽ ꝑiclis forte me die quad̃ de nr̃a lapsum
equitatura mans dñi uehemẽt collisir collibiz mei cauale

Expanded text:
poteram insidias declinare, etiam a conventu abbatiae me subtrahere, et in cellulis cum paucis habitare. Qui si me transiturum aliquo praesensissent, corruptos per pecuniam latrones in viis aut semitis, ut me interficerent, opponebant. Dum autem in istis laborarem periculis, forte me die quadam de nostra lapsum equitatura manus Domini vehementer collisit, colli vide
Abbreviated transcription (Latin):
amplis fama extendebatuo nrã aliena in me succeussa
est d uidia  factum tandem est. ut supra uires etans meo
de Ingero meo p̃sume no ad scolare Regniñtꝰ adoloseeiuli
asprarẽ at locũ Inquo iõ agerem insigue uiz mremepor¬
et quo lougiꝰ per scolas nõco ase Remonẽ conatus quibus potiut
medis latenõ machinatus õ ut prius quã asuis Recederẽ scolas nr̃as¬
p̃pedirer et ꝓnisum michi locum aufferret  ued quomam de potẽtib
ere nõ nullis ibudhebat enũos fretus eorũ auxiͦ noti mei campos
extiti et plurimorũ michi assenss̃ ip̃ius Iunudia manfesta ꝯ qͥsmit

Expanded text:
s fama extendebatur nostra, aliena in me succensa est invidia. Factum tandem est ut supra vires aetatis meae de ingenio meo praesumens, ad scholarum regimen adolescentulus aspirarem, et locuet quo longius posset scholas nostras a se removere conatus, quibus potuit modis latenter machinatus est, ut priusquam a suis recederem, scholas nostras et provisum mihi locum auferret. Sed quoniam de potentibus terrae nonnullos ibidem habebat aemulos, fretus eorum auxilio voti mei compos exstiti, et plurimorum mihi assensum ipsius invidia manifesta conquisivit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ ationi semx aligund blande adiuisto. facilius eĩ parretrant
uerba que molli uadunt ma ꝙ̃ aspera nemo em̃i se nuitit qui
nutari se desperas Quiciers stribens alipud dictaturus es
stite mroum tuorum te honnub cuographum daie / Qui in
sernos irustituo et crudelis est sãtis potestutem istendit
aduersus aliers sibi de fuisse/ Qui neses tacere nosas et

Expanded text:
gationi semper aliquid blande admisce; facilius enim penetrant verba quae molli vadunt via, quam aspera; nemo enim se mutat, quia mutari se desperet. Quoties scribens aliquid dicturus es, scito morum tuorum te hominibus chirographum dare. Qui in servos irascitur et crudelis est, satis ostendit potestatem adversus alienos sibi defuisse. Qui nescit tacere, nescit
Abbreviated transcription (Latin):
uter actinam et iontomplatinã uitum hec distuitio est
Acliua uita est que in oꝑib iusticie et propum utilitate
Uersatur contemplatina autem quo uac ius ab ouu iepocio in
sola dei dilectione ile fegitur / una in opo boue conudsacions
Altera in contemplanione nictnt abilis ueritats est / bna
que ex fele in hac pegrmaciont ueuit. Altera que bene
unẽtes usq ad reguu peducit Aetiue cm iute magua sunt
p̃mia sed ꝯtemplatine paciori Actina inta ex bous oy ib

Expanded text:
Inter actiuam et contemplatiuam uitam haec distinctio est: actiua uita est quae in operibus iustitiae et proximi utilitate uersatur; contemplatiua autem quae uacans ab omni negotio, in sola Dei dilectione defigitur. Harum una in opere bonae conuersationis, altera in contemplatione inmutabilis ueritatis est. Vna, quae ex fide in hac peregrinatione uiuit, altera quae bene uiuentes usque ad regnum perducit. Actiuae enim uitae magna sunt praemia, sed contemplatiuae potiora. Act
Abbreviated transcription (Latin):
induliteat altero quod nom he alter / ꝯ rounide ouium fut coi
dum fuit sibiuet merubra Iumiem nercessuria
uter legem et eugelum hoc nt̾est qde in lege luĩ est
in ouans lio grã est  Ella habuit umibram ista nuagnuus
Ill dicti est propi truuspressionẽ : Ista propo insti firacione
Illa guoranti demõstuat peccitum / esta apntum aduiuat
ut dincatur elle fligino addits numipas Isto paeccnutes
louitate prop̾i liberat / Illa tulionem neddendum decrent
cune crdis et onporio / ellit ch mmantidos negunũ et pui¬

Expanded text:
eat alteri quod non habet alter; proinde omnium fiunt communia, dum fiunt sibimet membra inuicem necessaria. Inter legem et euangelium hoc interest, quod in lege littera, in euangelio gratia. Illa habuit umbram, ista imaginem. Illa data est propter transgressionem, ista propter iustificationem. Illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum adiuuat, ut uitetur. Illa flagitiis deditos increpat, ista peccantes bonitate propria liberat. Illa talionem reddendam decreuit, ione cordis et corpori
Abbreviated transcription (Latin):
sed mali malis desplicere est laudari malo d te logutur honnes.
lene autẽ loqui nosuñt non quod mererois ped quod plent ipsi
hamnẽs de te mala lopuñtur Si merito non quad lapuntur mole¬
flum est sed quad non meucitur Si om̃ Iumorits iunotoncis mee
nũt mnabnuo paudto Aepparet tũi illos bera cuctures si pospent
roues in patria tua ppatina tna est uoicũi bene est illus em̃ per
quad bene est nan in loca sed in homine Nochil nuignũ rna magu¬
indicure. dissentio ab alio incipiat a te autem reconciliatio Succure pmuxtusi
amicoꝵ ymo occurie auias secunde tes parant aduerie ⁊ tissinus ꝓbant

Expanded text:
sed mali. Malis displicere, est laudari. Male de te loquuntur homines, bene autem loqui nesciunt; non quod merearis, sed quod solent ipsi. Homines de te mala loquuntur? Si merito, non quod loquuntur molestum est, sed quod non mentiuntur. Si immerito? Innocentia mea nunc maxime gaudeo; apparet enim illos vera objecturos, si possent. Non es in patria tua? Patria tua est, ubicunque bene es; illud enim per quod bene est, non est in loco, sed in homine. Nihil magnum, nisi magnjudicare. Dissensio ab alio incipiat, a te autem reconciliatio. Succurre paupertati amicorum, imo occurre. Amicos secundae res parant, adversae certissime probant.
Abbreviated transcription (Latin):
Uicia Sunitus adiuãte griã e contrario curantur iotutib
Bule om̃ concupistentiã ingilie repĩnut et compnutio cdis
sorurationẽ extinguit contrictio cordas et auipis afflictis et
celestis patrie tuundram supat amor fuaterne di loctions quia ce leste
regnũ nom accipiũt iusi conterdes nam temperat pacicncia et
oracio equamuntato auariciam subingat elemosina et spoe
le luntum aunnum a uirtutibus cunctis secludat et per iac¬
tancam ꝓ drie semetipsum et pereat  Iam sepperbram cdepmit
metus epabolit ruiue absq gomplo humulilatis xpisti

Expanded text:
ivina adjuvante gratia, e contrario curantur virtutibus. Gulae concupiscentiam reprimunt vigiliae et compunctio cordis; fornicationem exstinguit contritio cordis, et corporis afflictio, et patriae. Inuidiam superat amor fraternae dilectionis et quia caeleste regnum non accipiunt nisi concordes. Iram temperat patientia et ratio aequanimitatis. Auaritiam subiugat elemosina et spes delinitum animum a uirtutibus cunctis secludat et per iactantiam perdat semetipsum et pereat. Iam superbiam deprimit metus diabolicae ruinae atque exemplum humilitatís Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
ipã est et ourum requia suꝑbia Ex quib om̃ib duo sunt
camalia foruicue ⁊ ingliues religuna spiritiralia que quid mẽbes
sus talit̾ dastinguntur / Gule concupistentia in pnq modis
Di stinguitᵉ primo modo si an tompus cilos appetat puis sicut
tllebant caruẽ quam sibi accuracius preparent ⁊into
modo si mle estas quisqr murum sumat unde ei ꝓpheta
sadomam dt paius suturitate accusat  Qunnt modo so quisqr
pdrnuo quoxpe diuro ꝑ uoluytutis luxuriam cõmixtio carns xpłet
altero Dum sola actrectatione lupus carius ꝑ Iuiniditiam prs
uocatur Tercio dum intentione turpis oopitociuus nocturna
quisq illusione palliitur Est et quartum gerus frruicationis
Iuxta scripturim omus stł illicita coorupcio montis sunt ꝑda¬
latria et marica ex quib est p̃naricu leyis propr illicitũ

Expanded text:
ibus omnibus duo sunt carnalia, fornicatio et ingluuies; reliqua spiritalia. Quae quidem in membris suis taliter distinguntur. Gulae concupiscentia in quinque modis distinguitur: primo modo, si ante tempus cibos quis appetat, sicut tollebant carnem, quam sibi accuratius praepararent. Quarto modo, si uiles escas nimium Sodomam de panis saturitate accusat. Quinto modo, si quis Primo quidem, dum per voluptatem luxuriae commistio carnis expletur; altero, dum sola attreuocatur; tertio, dum intentione turpis cogitationis nocturna quisque inlusione polluitur. Est et quartum genus fornicationis iuxta Scripturam omnis scilicet inlicita corruptio mentis, sicut idolatria et auaritia, ex quibus fit praeuaricatio legis
Abbreviated transcription (Latin):
aed etiam auintendi metu Ipũ quoꝵ iundia dupplir afficitur
feauia ud est dum aut meliari Iuindet in ad quod non est aut
dum quẽtilet ꝯsiulem ẽẽ indat sibi eualem eblet / e quituo
tristiria cuius tria sunt ceuera quorum p̾ma at ait cassianus¬
ot temperata et ncionabils dde delictorum ueniens pleuitudiẽ
ꝑtitam halet iactanciam nam suns qni hut ibna ei cbnãtem
eguouint et funt qui se dicuns lna accepisse pro sius prete¬
deutib meritis non pro graria largientis Iꝑem pudaam se
qui quod non hũt halere se ptimore existuant / Itom suns quid
qui ꝯlempnondo alios se uliyuid habere siigulariter puituns
perutiorem autem esse stimus elacionẽ ile singularitate
iaclanne uementem  Ultuna suꝑbia tenodam h e. fferẽ¬

Expanded text:
sed etiam amittendi metu. Ipsa quoque inuidia duplici adficitur flamma, id est dum aut meliori inuidet in id quod ipse non est, aut dum quemlibet consimilem esse uidet sibi aequalem dolet. Sequitur tristitia, cuius tria sunt genera, quarum prima, ut ait Cassianus, temperata et rationabilis, de delictorum penitudine ueniens; pertitam habet iactantiam. Nam sunt qui habent dona et donantem ignorant. Et sunt qui se dicunt dona accepisse pro suis praecedentibus meritis, non pro gratia largientis. Item quidam sunt qui quod non habent habere se per tumorem existimant. Item sunt quidam qui, contemnendo alios, se aliquid habere singulariter putant. Perniciosiorem autem esse elationem de singularitate iactantiae uenientem. Vltima superbia t
Abbreviated transcription (Latin):
muia giguñt beluti sicut ex mãsuetudine mterdum nastitur
terpur et ex pietate dispolucio de scipline ex iustine seueritus
mndicta Itu quatuor ista si beue utantur uirtutes funt si
auius ex motuib in bicia trũseuut hoc moda ilmꝙ dum
quisqs metuit peccare cupit lentificari do let pro peceatis
grundet in oxibus boius Iam tunt quia in motus il amoie
luinq studi procedunt pro mrtutib accipĩtur as entrri¬

Expanded text:
uitia gignunt ― ueluti si ex mansuetudine interdum nascatur torpor et ex pietate dissolutio disciplinae, ex iustitia crudelitatis uindicta ― ita quattuor ista, si bene utantur, uirtutes sunt; sin minus, ex uirtutibus in uitia transeunt. Hoc modo denique, dum quisque metuit peccare, cupit beatificari, dolet pro peccatis, gaudet in operibus bonis, iam tunc quia hii motus de amore studioque boni procedunt, pro uirtutib