comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatum est pharaoni genus
eius. Mutens autẽ ioseph accer¬
siuit iacob patrem suuͣ. & omnẽ
cognationem suam. in animabus
septuaginta quinq. & descendit
iacob in egẏptum. & defunctus
est ipse & patres nrͣi. Et translati
sunt in sichem. & positi sunt in
sepulchro. quod emit abrabam¬
pretio argenti a filus emmor
filii sychem. iiii.¬
um appropinquaret autem
tempus repromissionis quam
confessus est ds̃ abrahe. creuit po¬
pulus & multiplicatus est in egrp
to. qui non sciebat ioseph. Hic cir¬
cũ ueniens genus nrm afflixit
patres. ut exponerent infantes suos.
ne uiuificarentur masculi. Codem
tempore natus est moyses. & fuit
gratus dõ. Qui nutritus est tribus¬
mensibus. in domo patris sui. Ex po¬
sito aute illo. sustulit eum filia pha¬
raonis. & enutriuit eũ sibi in filiũ.
& eruditus est moyses om̃i sapientia
egy ptioꝵ. & erat potens in uerbis

Expanded text:
manifestatum est Pharaoni genus ejus. Mittens autem Joseph accersivit Jacob patrem suum, et omnem cognationem suam in animabus septuaginta quinque. Et descendit Jacob in Aegyptum, et defunctus est ipse, et patres nostri. Et translati sunt in Sichem, et positi sunt in sepulcro, quod emit Abrapretio argenti a filiis Emmor filii Sychem cum adpropinquaret autem tempus repromissionis quam confessus erat Deus Abrahae crevit populus et multiplicatus est in Aegypto qui non sciebat Ioseph hic circumveniens genus nostrum adflixit patres ut exponerent infantes suos ne vivificarentur eodem tempore natus est Moses et fuit gratus Dmensibus, in domo patris sui. Exposito autem illo, sustulit eum filia Pharaonis, et nutrivit eum sibi in filium. Et eruditus est Moyses omni sapientia Aegyptiorum, et erat potens in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
ixit autem princeps sacerdotũ¬
stephano. Si hȩc ita se habent :
cum esset in mesopotamia prius¬
quam moraretur in charram.
& dixit ad illum. Exi de terra
tua & de cognatione tua. & ueni
in terram quã tibi demonstra¬
uero. Tunc exiit de terra chalde¬
orum. & habitauit in charram.
Et inde postquã mortuus est
pater eius : transtulit illum in
terram istam. in qua nunc uos
habitatis. & non dedit illi here.¬
ditatem in ea nec passum pedis.
sed repromisit dare illi eam in
possessionem & semini eiꝰ post
ipsum. cum non haberet filium.
Locutus est autẽ ds̃. quia erit sem̃
eius accola in terra aliena. & ser¬
uituti eos subicient. & male tra¬
ctabunt eos annis quadringen¬
tis. & gentem cui seruier int
iudicabo dicit dñs. Et post hȩc
exibunt. & deseruient michi
in loco isto. & dedit illis testa¬
mentu circũcisionis. Et sic ge¬
nuit isaac. & circu̾cidit eum
die octauo. & isaac iacob: & iacob
duo decim patriarchas. Et patri¬
arche emulantes ioseph. uendide¬

Expanded text:
ixit autem princeps sacerdotum si haec ita se habent qucum esset in Mesopotamiam priusquam moraretur in Charram et dixit ad illum exi de terra tua et de cognatione tua et veni in terram quam tibi monstravero tunc exiit de terra Chaldeorum et habitavit in Charram et inde postquam mortuus est pater eius transtulit illum in terram istam in qua nunc vos habitatis et non dedit illi hereditatem in ea nec passum pedis et repromisit dare illi eam in possessionem et semini eius post ipsum cum non haberet filium locutus est autem Deus quia erit semen eius accola in terra aliena et servituti eos subicient et male tractabunt eos annis quadringentis et gentem cui servierint iudicabo ego dixit Deus et post haec exibunt et deservient mihi in loco isto et dedit illi testamentum circumcisionis et sic genuit Isaac et circumcidit eum die octava et Isaac Iacob et Iacob duodecim patriarchas et patriarchae aemulantes Ioseph vendide
Abbreviated transcription (Latin):
probatica uocabatur. quia ib
cerdotes hostiarum quas interspio
dei immolabant. cadauera ab lu¬
ebant. Mistice uere ꝓbatica pisci¬
na que quinq porticib cingebat᷑
significat populum iudeorum
legis custodia ne peccare deberet
munitum. O. uinq enim porti¬
cus. legem que in quinq libris¬
moysi continetur insinuant:

Expanded text:
probatica vocatur, quia ibi sacerdotes, hostiarum quas in templo Dei immolabant, cadavera abluebant. Mystice, probatica quae quinque porticibus cingebatur, significat populum Judaeorum, legis custodia undique ne peccare debeat, munitum. Quinque enim porticus, legem quae in quinque libris continetur, insinuant
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝑmansit. Caritas ergo quȩ
ipsa stephanuͣ de terris eleuauit
ad celum. Caritas quȩ p̾cessit
in rege. ipsa subsequenter reful¬
sit in milite. O admiranda ubiq
potentia saluatoris: o predicanda
indesinenter gra redepͣtoris.
Ostendit in matre uirginitatis
ȩternȩ miraculũ : demonstrauit
in martyre inuictȩ caritatis

Expanded text:
ipse permansit. 3. Caritas ergo quae ipse permansit. 3. Caritas ergo quae ipsa Stephanum de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
sęuitiã formidauit. nee lapidan¬
tium ictibus deuicta subiuit.
Usq adeo enĩ inter frementes
ꝑmansit interritꝰ : & inter la¬
pidũ fuit cruciamenta securꝰ.
ut incredulitateꝰ iudeoꝵ fident᷑¬
argueret. & benignus ꝓ lapidan¬
tibus exoraret. Quod est ergo
tam magnũ atq insuperabile
genus armoꝵ. quo munitus seui
entes argueret : lapidantes non
reꝑcutiens sed patiens superaret.
insuꝑ & occisus aulam celestis
regni uiuus & coronatus intra¬
ret: Proculdubio munimine
regio septus. nullatenus est ab
uenit: sed inants uenire non po¬
tuit. Magnũ quippe donatiuũ
suis militib attulit: quo eos non
solum copiose ditauit. sed &iam
ad certandum inuictissime con¬
fortauit. Attulit namq donum
caritatis. quȩ ꝑduceret homines
ad consortiu deitatis. Quod gͦ
attulit erogauit : nec sibi aliqͥd
minuit. sed mirabiliter & suoꝵ¬
fideliũ pauperiem ditauit. & in¬
deficientibus thesauris plenus

Expanded text:
saevitiam formidavit, nec lapidansaevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidentargueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, quo munitus saevientes argueret, nec timeret; lapidantes non repercutiens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus
Abbreviated transcription (Latin):
sc̾i angłi cantauerunt: hodie.
spephanũ letantis insitũ consor.¬
tium susceperunt. Heri dñs exi¬
uit de utero uirginis: hodie
miles egressus est de ergastulo
carceris. Heri dñs ꝓ nobis pan¬
nis est inuolutꝰ: hodie stephanus
stola est ab eo inmortalitatis in¬
dutus. Heri presepis augustia
xpͣm portauit infantem: hodie
immensitas cęli suscepit stephanũ
triumphantem. Solus descendit
dñs ut multos eleuaret : humilia¬
uit se rex mrͣ ut suos milites exal¬
taret. Qui eni corpori suo uirgi¬
nis pͣparauit uterũ: ipse marty¬
ri suo aperire dignatus est cȩlũ.
Dñs xxp̃c angustias intrare non
dedignatus est uteri : ut animaͣ
stephani latitudo fusciperet cęli.
stephanus seuitiam iudeoꝵ potuit
superare: ut ita meruisset feliciter
triũphare. Neq. em̃ paruipenda
sunt talis uirtus : talisq trium¬
phus. Aut uero uilibus armis
potuit p̾muniri : qui amubtis
non potuit superari. Inuicte
namq in eo enituit insigne
uirtutis : quȩ nec frementium

Expanded text:
s cantaverunt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dignatus est coelum. Dominus Christus angustias intrare non dedignatus est uteri, ut animam Stephani latitudo susciperet coeli. Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium
Abbreviated transcription (Latin):
arca sic est in arte. ut non ipsa
arca sit quȩ uidetur oculis. In
arte in uisibiliter est. in opere
uisibiliter erit. Ecce facta est in
opere. numquid destitit esse in
arte : & in opere facta est. & illa
manet. in arte est. Nam potest
illa arca putrescere. & iterum
ex illa que in arte est. alia fabri¬
cari. Attendite ergo arcam in
arte. & arcam in opere. Arca in
opere non est uita. arca in arte
uita est. quia uiuit anima arti¬
ficis. ubi sunt ista om̃ia antequã
sapientia dĩ ꝑ quam facta sunt

Expanded text:
arca sic est in arte, ut non ipsa arca sic est in arte, ut non ipsa arca sit quae videtur oculis. In arte invisibiliter est, in opere visibiliter erit. Ecce facta est in opere; numquid destitit esse in arte? Et illa in opere facta est, et illa manet quae in arte est: nam potest illa arca putrescere, et iterum ex illa quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcam in arte, opere non est uita; arca in arte uita est, quia uiuit anima artificis, ubi sunt ista oninia antequam sapientia Dei, per quam facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia sicut ꝑ illum facta. ita in
illo facta sunt. Si ergo in illo
est uita est. ergo & terra uita est:
Ergo & lignũ uita est: Dicimus
quidẽ lignum uitam. sed scd̾m
intellectũ lignũ crucis unde ac
sic intelligere. ne rursus nobis
sub repat eadem sordidissima
secta manicheoꝵ & dicat. quia
habet uitam lapis. & habet animã
paries. & resticula habet animã
& lana & uestis. Solent enĩ deli¬
rantes dicere. & cum reprehensi
fuerint & depulsi: quasi descrip¬
turis proferunt dicentes. & quid
dictum est. quod factum est in
illo. uita est : Si eñi omͣia in ipso
facta sunt. om̃ia uita sunt. Non
te inducant. Pronuntia sic. Quod
factum est hic sub distingue. &
deinde infer. in illo uita est. Quid
est hoc: Facta est terra. sed ipsa
terra quȩ facta est non est uita.
Est autẽ in ipsa sapientia spũalit᷑
ratio quȩdam. qua terra facta
primo in arte habet arcam.Si enͣi
arcam in arte non haberet. unde
illam fabricando ꝓferret: Sed

Expanded text:
omnia sicut per illum facta, ita in omnia sicut per illum facta, ita in illo facta sunt. Si ergo omnia inest, vita est; ergo et terra vita est, ergo et lignum vita est. Dicimus quidem lignum vitam, sed secundum intellectum lignum crucis, unde acsic intelligere, ne rursum nobis subrepat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, et resticula habet animam, et lana et vestis. Solent enim delirantes dicere, et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est? Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed ipsa terra quae facta est, non est vita: est autem in ipsa Sapientia spiritualiter ratio quaedam qua terra facta Primo in arte habet arcam: si enim in arte arcam non haberet, unde illam fabricando proferret? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
& cuͣ sit homo: ꝓximũ hominẽ
non agnouerit. cum se erexerit
pulicibus subdatur. Quid est qđ
te in flas humana suꝑbia: Homo
tibi dixit comutium: & tumuisti.
& iratus es. pulicibus resiste ut
dormias. Cognosce qui sis. Nlam
ut noueritis fr̃s ꝓpter suꝑbiam
nrãm domandam creata ista sunt.
quȩ molesta nobis essent. Popłm
pharaonis suꝑbum potuit ds̃ do¬
mare de ursis. de leonibus. deser¬
pentibus. muscas & ranas illis im¬
misit. ut rebus uilissimis suꝑbia
domaretur. Om̃ia ergo fr̃s: om̃ino
omia ꝑ ipsum facta sunt. & sine
ipso factum est nichil. Sed quomͦ.
ꝑ illum facta sunt om̃ia: Quod
factum est in illo uita est. Potest
enͣi sic dici. quod factũ est in illo.
uita est. Ergo totum uita est. si
sic ꝓnuntiauerimus. Quiã en̾i
non in illo factũ est: Ipse est eni
sapientia dĩ. & dicitur in psalmo.
omĩa in sapientia fecisti. Si ergo
xp̃c est sapientia dĩ. & psalmus
dicit. om̃ia in sapientia fecisti:

Expanded text:
et, cum sit homo, proximum hominem et, cum sit homo, proximum hominem non agnoverit; cum se erexerit, pulicibus subdatur. Quid est quod te inflas humana superbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognosce qui sis. Nam ut noveritis, fratres, propter superbiam nostram domandam creata ista, quae molesta nobis essent: populum Pharaonis superbum potuit Deus domare de ursis, de leonibus, de serpentibus; muscas et ranas illis immisit , ut rebus vilissimis superbia domaretur. 16. Omnia ergo, fratres, omnia omnino per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Sed quomodo per ipsum facta sunt omnia? Quod factum est, in illo vita est. Potest enim sic dici, Quod factum est in illo, vita est: ergo totum vita est, si sic pronuntiaverimus. Quid enim non in illo factum est? Ipse est enim Sapientia Dei; et dicitur in Psalmo, Omnia in Sapientia fecisti . Si ergo Christus est Sapientia Dei, et Psalmus dicit, Omnia in Sapientia fecisti;
Abbreviated transcription (Latin):
lacertũ. a lacerto ad auem. ab aue
ad pecus. inde ad bouem. inde ad
elefantũ. postremo ad hominem.
& ꝑsuasit homini. quia non adõ
factus est homo. Ita ille miser cũ
tedium passus est ad muscas. musca
factus est. quẽ diabolus possideret.
Beelzebub quippe interpretari di¬
citur princeps muscarũ. de quib
scriptum est. Muscȩ moriture . ex¬
terminant oleum suauitatis.
Quid igitur fr̃s: Quare ista drei :
Claudite ora cordis ur̃i. aduersus
dolos inimici. Intelligite quia dsͣ
fecit om̃ia. & in suis gradibus
collocauit. Quare autẽ patimur
multa mala acreatura quã fecit
ds Quia offendimus dm̃. Num¬
quid hec angeli patiuntur. For¬
tassis & nos in uita ista illa non
timeremus. De pena tua peccatũ
tuũ accusa non iudicem. Nam
ꝓpter suꝑbiam insticuit ds. ut
ista creatura minima & abiectis¬
sima ipsa nos torqueret. ut cum
suꝑbus fuerit homo. & se iacta¬
uerit aduersus dm. & cum sit
mortalis mortalem terruerit.

Expanded text:
lacertum, a lacerto ad avem, ab ave lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibus scriptum est, Muscae moriturae exterminant oleum suavitatis . 15. Quid igitur, fratres? quare ista dixi? Claudite aures cordis vestri adversus dolos inimici; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non judicem. Nam propter superbiam instituit Deus istam creaturam minimam et abjectissimam, ut ipsa nos torqueret: ut cum superbus fuerit homo, et se jactaverit adversus Deum; et, cum sit mortalis, mortalem terruerit;
Abbreviated transcription (Latin):
compages. nulla concordia par¬
tium. nulla qualiscuͣq substan¬
tia. que potest habere pondus.
numerũ. mensuram. nisi per
illud uerbũ. & ab illo uerbo uero¬
creatore. cui dictũ est omia in nu
uos fallat. quando tedium pati¬
mini ad muscas. Eteñi aliqui ir¬
risi sunt adiabolo. & ad muscas
capti sunt. Solent enĩ aucupes
ponere. in muscipula muscas. ut
esurientes aues decipiant. Sic &
isti ad muscas adiabolo decepti
sunt. Nam nescio quis tedium
patiebatur ad muscas. Inuenit eũ
manicheus tedio affectum. & cũ
diceret se non posse pati muscas.
& odisse illas. uehementer: statim
ille. Quis fecit has: Et quia tedio
Ille statim subiecit. Si dsͣ illas non
fecit. quis illas fecit plane: Ait
ille. Ego credo. quia diabolus fecit
muscas. & ille statim. Si muscã
diabolus fecit. sicut te uideo confi¬
teri. quia prudenter intelligis:
apem quis fecit quȩ paulo ampli¬
or est musca: Non ausus est dice
fecit. quia res erat proxuna. Ab ape
duxit ad locustam. a locusta ad

Expanded text:
compages, nulla concordia partium, nulla qualiscumque substantia, quae potest habere pondus, numerum, mensuram, nisi per illud Verbum est, et ab illo Verbo creatore, cui dictum est, Omnia in mos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nescio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit illum Manichaeus taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas et odisse vehementer illas, statim ille, Quis fecit has? Et quia taedioIlle statim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis, apem quis fecit, quae paulo amplior est musca? Non ausus ille est  muscam non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitate & huno diem quo
cognitũ xp̃m magi ex gentibus
adorauerunt. sicut celebrauimus
illum diem quo natũ xp̃m pasto¬
res ex iudȩa uiderunt. Ipse enim
pastores. ꝑ quos congregaret sal¬
uandos etiam  gentib peccatores.

Expanded text:
solemnitate et hunc diem, quo solemnitate et hunc diem, quo cognitum Christum Magi ex Gentibus adoraverunt ; sicut celebravimus illum diem, quo natum Christum pastores ex Judaea viderunt . Ipse enim pastores, per quos congregaret salvandos etiam ex Gentibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
mare cogantur. Xpͣm tamen isti
nec scđm suas uanissimas coniectu¬
tas ⁊tnon. sane fatidicos. sed plane
falsidicos libros possunt ideo puti¬
re substellarũ decreto esse natuis.
quia eo nato stellam magi in oriente
uiderunt. Hinc eni potius xp̃c
non sub dominatu eius sed dñs
eius apparuit. quia illa non in
cȩlo sydereas uias tenuit. sed homi¬
nibus querentib xpͣm uiã usq
ad locũ in quo natus fuerat demon¬
strauit. Unde non ipsa xp̃m fecit
mirabiliter uiuere. sed ipsam fecit
xp̃c mirabiliter apparere. Nec ipsa
enii natus ex matre de cęlo terrȩ
nouu̾ sydus ostendit: qui natus
ex patre cȩlũ terramq formauit.
Eo nascente lux noua est illastella
reuelata. quo moriente lux antiqͣ
in sole est uelata. Co nascente suꝑi
nouo honore claruerunt. quo mo¬
riente inferi nouo timore tre¬
muerunt. Quo resurgente. disci.¬
puli nouo amore exarserunt. quo
ascendente celi nouo obsequio pa-¬
tuerunt. Celebremus ergo deuota

Expanded text:
mare cogatur. Christum tamen isti mare cogatur. Christum tamen isti nec secundum suas vanissimas conjecturas, et non sane fatidicos, sed plane falsidicos libros, possunt ideo putare sub stellarum decreto esse natum, quia eo nato stellam Magi in Oriente viderunt. Hinc enim potius Christus non sub dominatu ejus, sed Dominus ejus apparuit: quia illa non in coelo sidereas vias tenuit, sed hominibus quaerentibus Christum viam usque ad locum, in quo natus fuerat, demonstravit. Unde non ipsa Christum fecit mirabiliter vivere, sed ipsam fecit Christus mirabiliter apparere: nec ipsa enim natus ex matre, de coelo terrae novum sidus ostendit, qui natus ex Patre coelum terramque formavit. Eo nascente lux nova est in stella revelata, quo moriente lux antiqua est in sole velata. Eo nascente superi novo honore claruerunt, quo moriente inferi novo timore tremuerunt, quo resurgente discipuli novo amore exarserunt, quo ascendente coeli novo obsequio patuerunt. Celebremus ergo devota
Abbreviated transcription (Latin):
sub stellarũ decreto esse natum.
quia scriptui est in euuangelio.
quia cũ natus esset stellam eitis
magos in oriente uidisse. Quod
uerũ non esset nec si homines
sub decreto eiusmodi nascerent᷑.
qui non sicut dĩ filius ꝓpria uolun¬
tate sed nature mortalis condi.¬
tione nascuntur. Nunc autem
ab horret auero substellato fato
natum esso xp̃m. ut nullos homi¬
nes ita nasci credat quisq recte
credit in xp̃m. Sed degenituris
hominuꝰ uani homines loquant᷑.
quod insipienter opinantur. Ne¬
gent uoluntate᷑ qua peccant. con.¬
fingant necessitatẽ qua peccata de¬
fendant. Perditos mores ꝑ quos
in terra ab hominib detestantur.
in cęlo etiam fingere conentur. &
a syderibus manare mentiantur.
Uideat tamen unusquisq eoꝵ quẽ¬
admodũ non uitam sed fallaciam
suã qualicũq potestate regendam
putet. quando quide ista sentiendo
seruos suos in domo peccantes. Uer¬
berari non sinentur. nisi prius
deos suos in celo radiantes blasphe.¬

Expanded text:
sub stellarum decreto esse natum, quia scriptum est in Evangelio, quando natus est, stellam ejus Magos in Oriente vidisse. Quod verum non esset, nec si homines sub decreto ejusmodi nascerentur: quia non sicut Dei Filius propria voluntate, sed naturae mortalis conditione nascuntur. Nunc autem tantum abhorret a vero, sub stellato fato natum esse Christum, ut nullum hominum ita nasci credat quisquis recte credit in Christum. Sed de genituris hominum vani homines loquantur quod insipienter opinantur, negent voluntatem qua peccant, confingant necessitatem qua peccata defendant; perditos mores, per quos in terra ab hominibus detestantur, in coelo etiam figere conentur, et a sideribus manare mentiantur: videat tamen unusquisque eorum quemadmodum non vitam, sed familiam suam qualicumque potestate regendam putet; quandoquidem ista sentiendo servos suos in domo peccantes verberare non sinitur, nisi prius deos suos in coelo radiantes blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
fidei responderent. mendaces a se.
ueraces contra se. Quantũ enim
erat. ut illis quęrentib xpͣm comi¬
tes fierent. ctim ab eis audissent
qͦd uisa stella eius uenirent eum
adorare cupientes ipsi eos ad
bethleem iude quã de libris
diuinis indicauerant ducerent.
rent. Nunc uero aliis demons¬
trato uitȩ fonte. ipsi sunt mor¬
tui siccitate. E acti sunt eis tam¬
quam lapidea miliaria. Uiatori:¬
bus ambulantibus aliquid osten¬
derunt. sed ipsi stolidi atq im¬
mobiles remanserunt. Magi
quȩrebant ut inuenirent. he¬
ro des querebat ut ꝑderet. Iudei
ciuitatẽ nascentis legebant. tempꝰ
uenientis non intelligebant. In ter
magoꝵ pium amorẽ & herodis
crudelem timore᷑ illi euanuert᷑.
bethleem demonstrantes: xp̃m
aute᷑ qui ibidem natus est non
quos herodes ꝑsecutus est territꝰ.
quã istoꝵ scientia quos consuluit
ꝑturbatus. Illi ꝓ xp̃o potuerunt
pati. que non dum poterant confi¬
teri. isti docentes non secuti sunt

Expanded text:
fidei responderent, mendaces a se, fidei responderent, mendaces a se, veraces contra se. Quantum enim erat, ut illis quaerentibus Christum comites fierent, cum ab eis audissent quod visa stella ejus venirent eum adorare cupientes; ipsi eos ad Bethlehem Judae, quam de Libris divinis indicaverant, ducerent, rent? Nunc vero aliis demonstrato vitae fonte, ipsi sunt mortui siccitate. Facti sunt eis tanquam lapides ad milliaria: viatoribus ambulantibus aliquid ostenderunt, sed ipsi stolidi atque immobiles remanserunt. Magi quaerebant, ut invenirent: Herodes quaerebat, ut perderet: Judaei civitatem nascentis legebant, tempus venientis non intelligebant. Inter Magorum pium amorem, et Herodis crudelem timorem, illi evanuerunt Bethlehem demonstrantes: Christum autem qui ibi natus est, non quos Herodes persecutus est territus, quam istorum scientia quos consuluit perturbatus. Illi pro Christo potuerunt pati, quem nondum poterant confiteri: isti docentis non secuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gant. credunt & quęrunt. tãquã
significantes eos qui ambulant
ꝑ fidem. & desiderant speciem.
Nonne alii reges iudȩoꝵ iam toti¬
ens in iudea nati erant. Quid est
quod iste ab alienigenis in celo ag¬
noscitur. in terra quęritur : In
alto fulget. in humili latet. In orien¬
te magi uident stellam. & in iudȩa
natum intelligunt regem. Quis
est iste rex tam paruus. tam magnꝰ.
nondum in terris loquetis. iam
in cęlis edicta ꝓponens: Ueru᷑ta¬
men ꝓpter nos quib in scripturis
suis scĩs in notescere uoluit. ipsos
&iam magos quib tam clarum
signũ in cęlo dederat. & quoꝵ cor¬
dibus se in iudea natum esse reue¬
lauerat : ꝓphetis tamen suis de se
credere uoluit. Quȩrendo enim
ciuitatem in qua natus erat. quẽ¬
non uiderant. quẽ adorare cupie¬
bant. necesse habuerunt ꝑcuncta¬
ri principes iudȩoꝵ. ut illi de scã
scriptura quã in ore non in corde
gestabant. infideles fidelib de grͣa

Expanded text:
gant, credunt et quaerunt; tanquam gant, credunt et quaerunt; tanquam significantes eos qui ambulant per fidem, et desiderant speciem. Nonne alii reges Judaeorum jam toties in Judaea nati erant? Quid est, quod iste ab alienigenis in coelo agnoscitur, in terra quaeritur; in alto fulget, in humili latet? In Oriente Magi vident stellam, et in Judaea natum intelligunt regem. Quis est iste rex tam parvus, tam magnus; nondum in terris loquens, jam in coelis edicta proponens? Verumtamen propter nos, quibus de Scripturis suis sanctis innotescere voluit, ipsos etiam Magos quibus tam clarum signum in coelo dederat, et quorum cordibus se in Judaea natum esse revelaverat, Prophetis tamen suis de se credere voluit. Quaerendo enim civitatem in qua natus erat, quem videre et adorare cupiebant, necesse habuerunt percontari principes Judaeorum; ut illi de sancta Scriptura, quam in ore, non in corde gestabant, infideles fidelibus de gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uper celebrauimus diem quo
ex iudeis dñs natus est. hodie
celebramus quo agentib adoratꝰ
est: qmͣ salus ex iudȩis est. sed hec
salus usq ad fines terrȩ. Nam in
illo die pastores adorauerunt. ho¬
die magi. Illis angłi. istis autem
stella nuntiauit. Utriq de cȩlo didi¬
cerunt. cum regem celi in terra
uiderunt. ut esset gła in excelsis
dõ. & in terra pax hominib bone
uoluntatis. Ipse est enĩ pax nr᷑a.
qui fecit utraq unũ. Iam hinc
in fans natus atq annuntiatus.
osteriditur lapis ille angularis. iã
in ipso primordio natiuitatis ap¬
paruit. duos ex diuerso parietes
in se copulare iam cepit. pastores
a iudȩa. magos ab oriente ꝑducens.
ut duos conderet in se in unum
nouum hominẽ faciens pacem.
pace̾ his qui longe. & pacem bis qui
prope. Ideoq. illi ipso die de ꝓximo
accedentes. delonginquo isti bodie
uenientes. duos dies celebrantes
posteris signauerunt. unã tamen
hodie de istis loquendũ est. quos
de remotis terre fides duxit ad

Expanded text:
uper celebravimus diem quo ex Judaeis Dominus natus est: hodie celebramus, quo a Gentibus adoratus est. Quoniam salus ex Judaeis : sed haec salus usque ad fines terrae . Nam et illo die pastores adoraverunt, hodie Magi. Illis Angeli, istis autem stella nuntiavit. Utrique de coelo didicerunt, cum regem coeli in terra viderunt, ut esset gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum. Jam hinc infans natus atque annuntiatus ostenditur lapis ille angularis, jam in ipso primordio nativitatis apparuit. Duos ex diverso parietes in se copulare jam coepit, pastores a Judaea, Magos ab Oriente perducens: ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem; pacem his qui longe, et pacem his qui prope . Ideoque illi ipso die de proximo accedentes, de longinquo isti hodie venientes, duos dies celebrandos posteris signaverunt, unam tamen hodie de istis loquendum est, quos de remotis terris fides duxit ad
Abbreviated transcription (Latin):
sed ministeriũ suũ noluit sine
confessione complere. Itaq. & fides
confessa est dñm. & obedientia im¬
pleuit obsequiũ. Baptirato igitur¬
paterne maiestatis audita est qi¬
centis. Tu es filius m̃s dilectus in
ut prȩsentia sci sp̃s. & auctoritas
paternȩ uocis apud om̃e hominũ
genus. & testimoniũ iohannis. &
ueritas filii. & sacramentũ baptis¬
mi firmaretur: ꝑ quod magnifica¬
mus & glorificamus dm̃ patrem
om̃ipotentem. ꝑ dnm nrm iħm¬

Expanded text:
sed ministerium suum noluit sine sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et fides confessa est Dominum, et obedientia complevit obsequium. Baptizato itpaternae majestatis audita est, dicentis: Tu es Filius meus dilectus, in et praesentia S. Spiritus, et auctoritas paternae vocis apud omne hominum genus, et testimonium Joannis, et veritas Filii, et sacramentum baptismi firmaretur: per quod magnificamus et glorificamus Deum Patrem omnipotentem, per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ista misisti. Quomͦ autẽ nunc
ego te adstantem prȩsentemq
ignorare possum: quẽ dudum
adhuc in utero uirginali. & int̾
materna uiscera constitutum
necdũ ipse natus agnoui : Tui
iħc ait. Sine modo. Sic eñi decet
nos implere omnẽ iustitiã. Sine
modo inquit dñs hoc est uera sunt
quidẽ. nec renuo ista quȩ memorã.
sed ministeriũ ueni seruitutis
implere. ut eos quos peccatum sub¬
didit seruituti. ad meã reuocem
libertatem. Nec mireris iohannes.
si tuis me manib inclino. Qui
eniͣ contentus sum nasci. conten¬
tus circu̾cidi. pannis &iam conten¬
tus inuolui: quomͦ non iordanẽ
hunc contentus libenter ingre¬
diar. Noli putare iniuriosum
michi indignũq uideri hoc bap¬
tisma: alie me manent in iurie.
aliȩ sunt contumeliȩ. quas pro
humana salute ꝑpeti disposui.
Post hȩc beatus iohannes suscepit
deuotus. quẽ timidus ꝓhibebat.
nec ignorabat ꝓphetarũ ille prę¬
cipuus a se dnm baptizandum:

Expanded text:
ad ista misisti. Quomodo autem nunc ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Sine modo, inquit Dominus; hoc est, vera sunt quidem, nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeti salute disposui. Post haec beatus Joannes suscepit devotus, quem timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum;
Abbreviated transcription (Latin):
nignissimus dignatione subiecit.
ut illud sacratissimu caput. tremen¬
dum potestatibus. angłis ueneran¬
dum. ad suscipiendũ baptismum.
seruuli sui manib inclinaret. Quẽ
uidens iobannes ueniente ad bap¬
tismũ suũ. ac dñice in eo głȩ insig.¬
nia recognoscens: dixit ci. Ego a te
debeo baptizari: hoc est terrenus
a cȩlesti. mortalis ab ȩterno. fragilis
a potente. & tu uenis adme. Ad prȩ¬
cursorem iudex. ad creaturam cre¬
ator. rex administrũ. & humiliabis
te mͥ exiguo. cũ tua nonsim dignus
calciamenta portare: Tu inter pec¬
catores ad baptismũ uenis. in cuiꝰ
ore dolus inuentus non est. & per
quẽ totius mundi peccata tollunt᷑.
ac tantũ te tuis subicis creaturis.
ut puteris obliuisci quod ds̃ es :
Ego quidẽ hominẽ uideo. sed meũ
dñm recognosco. Humanũ in te
corpus aspicio. sed cȩleste intelligo
carnis assupͣtȩ a fide ueritatis ab.¬
ducit. Tu es dñẽ. tues ipse qui me

Expanded text:
nignissimus dignatione subjecit, nignissimus dignatione subjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis venerandum, ad suscipiendum baptismum servuli sui manibus inclinaret. Quem videns Joannes venientem ad baptismum suum, ac dominicae in eo gloriae insignia recognoscens, dixit ei: Ego a te debeo baptizari . Hoc est terrenus a coelesti, mortalis ab aeterno, fragilis a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad ministrum? et humiliabis te 101 mihi exiguo, cujus tua non sum dignus calceamenta portare? Tu inter peccatores ad baptismum venis, in cujus ore dolus inventus non est , et per quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci quod Deus es. Ego quidem hominem video, sed meum Dominum recognosco; humanum in te corpus aspicio, sed coeleste intelligo carnis assumptae a fide veritatis abducit: tu es Domine, tu es, ipse qui me
Abbreviated transcription (Latin):
Lauctor eternus. omp̃s dñs. unige¬
nitus. deriuui inseparabilis. semper
ꝑmantus apud patrẽ: ita ꝓnobis
ꝑfecdum suscipere dignatus est ho¬
minẽ: ita quod ds erat exinaniuit
in semecipso. ut ꝑ om̃ia legalium
sanctionũ sacramenta transiret.
Nam ut primũ beatȩ matris scõ pro¬
cessit ab utero: circu̾cisionis signa¬
culo dedicatur: siue ut indubitatã
carnis suȩ ostenderet ueruatem.
siue ne eũ uelut alienigenã alupͣna
circũcisionis plebs iudaica declina¬
ret. De hinc quia tradite ꝑ moysen
legis prȩceriri precepta non pote.¬
rant: offertur pro eo purgationis
holoctustum. & pro illo fr̃s bobem¬
stum purgationis offertur: qui
om̃ium hominũ sordes purgatu¬
rus aduenit. Sed cum iohannes
pͣmissus ante faciẽ eius concurren¬
tes ad se popłos & prȩdicatione cor¬
rigeret. & penitentie baptismo
consecraret : ipse ad eũ inter pro¬
miscuas uilesq turbas uelut unꝰ
epopło ꝓperauit. & tanta sese be¬

Expanded text:
auctor aeternus, omnipotens Dominus, Unigeauctor aeternus, omnipotens Dominus, Unigenitus Dei vivi inseparabilis semper permanens apud Patrem, ita pro nobis perfectum suscipere dignatus est hominem, ita quod Deus erat exinanivit in semetipso, ut per omnia legalium sanctionum sacramenta transiret. Nam ut primum beatae Matris sancto processit ab utero, circumcisionis signaculo dedicatur; sive ut indubitatam carnis suae ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica declinaret. 100 Dein, quia traditae per Moysem legis praeteriri praecepta non poterant, offertur pro eo purgationis holocaustum ; et pro illo, fratres, holocaustum purgationis offertur, qui omnium hominum sordes purgaturus advenit. Sed cum Joannes praemissus ante faciem ejus concurrentes ad se populos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas vilesque turbas, velut unus e populo properavit, et tanta sese be
Abbreviated transcription (Latin):
mirari uirtutes celoꝵ. & dominatio¬
nes. cherubin. & seraphin: cũ uide¬
rent dnm sabaoth in fluuio a iob̾e
baptizari: Ut autẽ iobannis attesta¬
tio &eiam cȩlesti testimonio confir¬
metur: uidit spm scm̃ corporali
specie quasi colu̾bam descindentẽ
patrẽ dicente᷑. Hic est filius meus
dilectus. in quo mͥ bene cõplacui.
Aduertite dilectissimi fr̃s. quanta
nobis in baptismate dñi nr̃i iħu
patefacta sit grã: quã subtili sacra¬
mento trinitas se bodie homini
reuelauit. Pater enĩ auditur in
uoce : filius manifestatur in homi.¬
ne. sp̃s sẽs dinoscitur in columba.
Quã mirifico autẽ mysterio dñs nr̃
transitu głȩ suȩ. omne̾ ad momen¬
tum creaturã scĩficat: uiuificat & il¬
lustrat. Aquas enͣi consecrat. dum
baptizatur : terrã sc̃ificat. dũ sepelit᷑:
mortuos suscitat. dũ resurgit: cele¬
stia glorificat. dũ ascendit ad cȩlum:
& sedet ad dexttram patris. ltẽ eiꝰdẽ¬

Expanded text:
mirari Virtutes coelorum et Dominatiomirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimonio confirmetur, videt Spiritum sanctum corporali specie, quasi columbam descendentem, Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Advertite, dilectissimi fratres, quanta nobis in baptismate Domini nostri Jesu Christi patefacta sit gratia, quam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in homine, Spiritus sanctus dignoscitur in columba. Quam mirifico autem mysterio Dominus ntransitu gloriae suae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris. SE
Abbreviated transcription (Latin):
tista urͣ cupio baptirari. Non re.¬
nuit quidẽ iłc testimoniũ uocis
huius. sed qui ꝑ ordinem uellet
uniuersa complere: nichilominꝰ
baptizari se expetit ab iohanne.
Tunc baptista deuotus. baptirandi
sui potentia tremefactus ait. Ego
ate debeo baptizari. & tu uenis ad
me : id est. qm ego creatura sũ: tu
creator. ego seruus : tu dñs. ego
figura: tu ueritas. At iħe ait. Sine
modo. Sic enim decet nos implere
omne̾ iustitiam: id est. quid nunc
ista cõmemoras. ꝓpositũ susceptȩ
humilitatis implendum est. Tunc
ille qui pͣsumere formidabat. uelo¬
citer paruit. precipientis imꝑio.
nobis. Baptizatur. non ut purifice¬
tur aquis. sed ut aquas ipse scĩficit.
Baptizatur nouus bomo: ut noui
baptismatis constituat saeramentũ.
Aꝑti sunt inquit ei oeli. Estimo. ut in
celestibus esset miraculũ. de his quȩ
gerebantur in terris: sicut ait scrip¬
tura. in quẽ concupiscunt angeli
ꝓspicere. Quomͦ enĩ poterant non

Expanded text:
tista vester cupio baptizari. Non retista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit praecipientis imperionobis: baptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis coAperti sunt, inquit, coeli. Aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gerebantur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non
Abbreviated transcription (Latin):
Confluebat ergo ad iordanẽ deside¬
rio lauachri. diuersoꝵ copiosissima
multitudo: quoꝵ essent tam scele¬
rati actus. uita tam ꝑdita. ut eos
uenerabilis baptista uipereo semi¬
ni compararet. Inter huiusmodi
homines ille uirtutũ celestiũ dñs.
ille qui respicit terrã & facit eam
humilis & quietus. ad seruuli sui
baptismũꝓperare. Sed qͥd miruͣ.
de mansuetudine saluatoris. si se
ꝓphetȩ sui manib inclinauit : qͥ
se ab inimicis suis passus est cruci
talem iohannes circũstantibus
turbis erupit in uocem. Coce
agnus dĩ. ecce qui tollit peccata
mundi: hoc est dicere. cessate iam.
cessate abaptismo meo. quo peni¬
tentia suscipitur: ecce baptista ꝑ
quẽ crimina dimittuntur. Desi¬
nite ulterius a conseruo ur̃o bap¬
tizari uelle : prȩsens est dñs om̃iũ
nr̃m qui baptizat ad uitam. Illũ
sequimini. illi credite. ab illo laua¬
chrum salutis tota mente suppli¬
ces postulate: a quo & ego ipse bap¬

Expanded text:
Confluebat ergo ad Jordanem, desideConfluebat ergo ad Jordanem, desiderio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venerabilis Baptista vipereo semini compararet. Inter hujusmodi homines ille virtutum coelestium Dominus, ille qui respicit terram, et facit eahumilis et quietus ad servuli sui baptismum properare. Sed quid mirum de mansuetudine Salvatoris, si se Prophetae manibus inclinavit, qui se ab inimicis suis passus est cruciftalem Joannes circumstantibus turbis erupit in vocem: Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi : hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse bap
Abbreviated transcription (Latin):
illustret. & salutare nos uinum
nitate diei huius ueterũ sit diuersa
traditio: una tamen scẽ deuotionis
est fides. Et quãquã nonnulli hodie
mentibus ab oriente magis estimant
adoratũ: alii autem asserant eum
aquas in uina mutasse. quidam
uero baptizatũ illũ ab iohanne
confirment. in om̃ib diꝰ filius cre¬
ditur. in om̃ibus est nr̃a festutitas.
Nam quod magis utiq gentilibus &
adorare dnm. & munera offerre
conceditur : gentiũ est p̾figurata
uocatio. Quod aquȩ transforman.¬
tur in uinuͣ : religionis nrȩ desig¬
natur archanuͣ. Quod uero fluen¬
tis iordanis baptizatur iħc: aquȩ
nr̃i baptismi consecrantur. Opor
ipso baptismate scͣitati ur̃ȩ prout
dñs donauerit. ꝓferamus. ut simul
& humanitatem saluatoris nrͣi &
mysterioꝵ głam cognoscatis. Predi¬
cabat in deserto iohannes baptismũ
penitentiȩ popło peccatori. non qͦ
crimina cõmissa deleret. sed quo
emendaret errantes. Nam remis

Expanded text:
illustret, et salutare nos vinum illustret, et salutare nos vinum nitate diei hujus veterum sit diversa traditio; una tamen sanctae devotionis est fides. Et quanquam nonnulli hodie ella duce venientibus ab Oriente Magis aestiment adoratum; alii autem asserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment: in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aquae transformantur in vinum, religionis nostrae designatur arcanum: quod vero fluentis Jordanis baptizatur Jesus, aquae nostro Baptismati consecrantur. Oportipso baptismate Sanctitati vestrae, prout Dominus donaverit, proferamus; ut simul et humilitatem Salvatoris nostri, et mysteriorum gloriam cognoscatis. cabat in deserto Joannes baptismum poenitentiae populo peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remiss
Abbreviated transcription (Latin):
conderet. terram transformauit
in carnem: Quid mirũ. si eiꝰ iussu
aqua meliorem ꝓficit in saporem.
cuius operatione cum amara esset
in myrra bibituris populis ligno
medicante dulcata est. cuius impe¬
rio etiam ut sitientibus in heremo
non deesset concita ꝓsiluit e petra:
Et ibi quidẽ ꝑ moysen aqua ꝓcedit
ex saxo. ubi adhuc figura est po¬
culi: hic uero ꝑ xp̃m efficitur ui¬
num. ubi iam uera bibentium¬
est salus. Quid igitur fr̃s hoc leti¬
us die. quid hac sollempnitate sa¬
cratius. in qua partũ uirginis qͥ
latebat in cunis. stella sulgentior
gentibus coruscauit. in qua uni¬
genitũ dĩ in scificationẽ sui iorda¬
nis unda suscepit. homo sp̃m scm
uidit. patrẽ mundus audiuit. in
qua etiam sobrio illo uini mira¬
bilis poculo. peccatis ebriũ mortale
lubricȩ carnis uoluptate deposita:
sp̃ũaliter gaudeamus. ut tenebraᷤᷤ
cordis nr̃i lumen stellȩ celestis ir¬
radiet. benedictio paternę̧ uocis

Expanded text:
conderet, terram transformavit conderet, terram transformavit in carnem? Quid mirum, si ejus jussu aqua meliorem proficit in saporem, cujus operatione, cum amara esset, in myrrha bibituris populis ligno medicante dulcata est; cujus imperio etiam, ut sitientibus in eremo non deesset, concita prosilivit e petra? 89 Et ibi quidem aqua procedit e saxo, ubi adhuc figura spiritalis est poculi; hic vero per Christum efficitur vinum, ubi jam vera est bibentium salus. Quid igitur, fratres, hoc laetius die, quid hac solemnitate sacratius, in qua partum virginis, qui latebat in cunis, stella fulgentior gentibus coruscavit; in qua Unigenitum Dei in sanctificationem sui Jordanis unda suscepit, homo Spiritum sanctum vidit, Patrem mundus audivit; 90 in qua etiam sobrio illo vini mirabilis poculo peccatis ebrium mortale lubricae carnis voluptate deposita, spiritualiter gaudeamus, ut tenebras cordis nostri lumen stellae coelestis irradiet, benedictio paternae vocis
Abbreviated transcription (Latin):
intendite fr̃s. quantũ grȩ de diuina
dignatione mortalitas consequat᷑.
Nam ut sacratissima redemptionis
nr̃e mysteria confirmentur. & ut
manifestius ęterna nobis trinitas
reueletur: baptizatur filius in ior.¬
dane. sp̃s scĩficat sacramnentum.
pater aperit ueritatẽ. Suꝑ est iam.
ut tertia deuotionis huius carita.
ti ure causa clarescat. Hodie ni¬
chilominus ut ꝑhibetur a patrib
dñs ib̾c in chana galilee de aquis
effecit uinuͣ. Nichil a nobis est fr̃s.
in huiusmodi mirabilib de creatore
cunctandum. Qui eni in exordio
mundi dedit esse aquas. in fine
quoq mundi quod uoluit fecit
ex aquis. Maioris nempe matesta¬
tis est: creare quȩ non erant. quã
creata mutare. Et quid mirum.
si ad preceptũ dñi sui aqua transi¬
uit inuinum. cuius nutu salubriu
fomento ymbriũ. & ipsa uini geni¬
trix uua nutritur. Quid mirũ.
si dñs om̃ium ꝓpter hominẽ aquas
uertit inuinũ. qui ut hominem

Expanded text:
intendite, fratres, quantum gratiae de divina intendite, fratres, quantum gratiae de divina dignatione mortalitas consequatur: nam ut sacratissima redemptionis nostrae mysteria confirmentur et ut manifestius aeterna nobis Trinitas revelaretur, baptizatur Filius in Jordane. Spiritus sanctificat sacramentum, Pater aperit veritatem. Superest jam ut tertia devotionis hujus caritati vestrae causa clarescat. Hodie nihilominus, ut perhibetur a patribus, Dominus Jesus in Cana Galilaeae de aquis effecit vinum . Nihil a vobis est, fratres, in hujusmodi mirabilibus de Creatore cunctandum; qui enim in exordio mundi dedit esse aquas, in fine quoque mundi quod voluit fecit ex aquis: majoris nempe majestatis est creare quae non erant, quam creata mutare. Et quid mirum, si ad praeceptum Domini sui aqua transivit in vinum cujus nutu salubrium fomenta imbrium et ipsa vini genitrix uva nutritur? Quid mirum, si Dominus omnium propter hominem aquas vertit in vinum, qui ut hominem
Abbreviated transcription (Latin):
redimendus ate. tu autẽ natus ut
redimas. Cui indignatus respondit
iħe. Sine modo. Sic eni decet nos
implere omne᷑ iustitiam. id est
om̃ia quidẽ uera sunt quȩ memo.¬
ras. sed hec mei aduentus est ratio.
ut quia sub lege factus sum. ordo
legitimus suppleatur. Ueni enͣi.
non ut mͥ uiuere̾. cui uita ęterna
cũ patre est. sed ut conditionẽ ur̃ȩ
mortis auferrem. Et hoc est iustis¬
simũ. ut quia totum suscepi homi¬
circu̾cisionis non uitauit iniuriã:
Unde & iohannes salutare inysteriũ
recognoscens. non iam dĩ filium ut
baptista scificat: sed ut deuotus mi¬
nister. cȩlestibus obtemperat impe¬
ratis. Nec en̾i poterat non obȩdire
seruus dño. prȩco iudici. regi miles.
pͣcursor auctori. Atq ut hȩc omĩa
diuinitate agi plenius ꝑfectiusq
ꝓpheta dinosceret. in specie colu̾bȩ
monis pater audiri. Ait enim.
Hic est filius meus dilectus. in quo
michi bene complacui. Uidete &

Expanded text:
redimendus a te, tu autem natus ut redimendus a te, tu autem natus ut redimas. Cui dignatus respondit Jesus: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Id est, omnia quidem vera sunt, quae memoras: 88 sed haec mei adventus est ratio, ut, quia sub lege factus sum, ordo legitimus suppleatur. Veni enim, non ut mihi viverem, cui vita aeterna cum Patre est, sed ut conditionem vestrae mortis auferam. Et hoc est justissimum, ut, quia totum suscepi homicircumcisionis non vitavit injuriam? Unde et Joannes salutare mysterium recognoscens, non jam Dei Filium, ut Baptista sanctificat, sed ut devotus minister coelestibus obtemperat imperatis; nec enim poterat non obedire servus domino, praeco judici, regi miles, praecursor auctori. Atque ut haec omnia Divinitate agi plenius perfectiusque propheta dignosceret, in specie columbae monis Pater audiri: ait enim: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Videte et