comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝑ uirtutẽ doctrine modo salliendi
reseruantes corpora et̾nitati. Sal enim
cibos condit. carnes ficcat. & p̃dicatio
lesam feruat suo creatori humanam
naturam. Quod si sal enanue¬
rit. in quo salieturs: Ad nichi¬
lum ualet ultra: insi ut proieia¬
tur foras. & conculcetur ab homi¬
nib. Quia homo conu̾sioni
subiacet. & solus beatus ẽ qui
usq infiuem ꝑseuerauerit.:
ido apħ monent᷑ in uirtute tra¬
dite sibi potestatis ꝑsistere. ne
accepti saporis sensu amisso. iuitifi¬
care corrupta non possint. & de
Si sal euanuerit. id ẽ si doctor
condimento ueritatis refectus
ad apostasiam recdierit: quo alio
corrigetur: Hinc ẽ illud eiuius¬
dam sapientis. Quis medebitur
incantatori. a serpente ꝑcusso.
Qua sententia inde socios. ipsumq
designari non imimerito credas:
fatuatum eum ad condiendos ci¬
bos ualere desierit: nullo iam usui
aptum erit. neq t̾re ut lncas ait qr᷑a
grrimnare ꝓhibet. neq sterquil¬

Expanded text:
ti per virtutem doctrinae modo saliendi, ti per virtutem doctrinae modo saliendi, reservantes corpora aeternitati. Sal enim cibos condit, carnes siccat: et praedicatio laesam servat suo Creatori humanam naturam. Quod si sal evanuerit, in quo salietur? Ad nihilum valet ultra, nisi ut projiciatur foras, et conculcetur ab hominibus. BEDA. Quia homo conversioni subjacet, et solus beatus est, qui usque in finem perseveraverit, ideo apostoli monentur in virtute traditae sibi potestatis persistere, ne accepti saporis sensu amisso, vivificare corrupta non possint, et de Si sal evanuerit, id est si doctor condimento veritatis refectus, ad apostasiam redierit, quo alio corrigetur? Hinc est illud cujusdam sapientis: Quis me debitur incantatori serpente concusso . Qua sententia Judae socios, ipsumque designari non immerito credas, fatuatum cum ad condiendos cibos valere desierit, nullo jam usui aptum erit, neque terrae, ut Lucas ait, quam germinare prohibet, neque sterquil
Abbreviated transcription (Latin):
Cor sapientium tibi tristicia ẽ. & cor
stultorum ubi letitra ẽ. Lli¬
s cum benedixerint nobis om̃s
homines. Hoc psalmista deplorat
ita. Qm̃ laudatur peccator in desi¬
deriis animit suȩ. & iniquus be¬
nedicitur. Cui non minima penȩ
pars ẽ. non modo sua scelera ñ ar¬
gui. s insuꝑ quasi bene gesta lauda¬
ri. Ipsa enim peccati mitiꝑx adula¬
tio. sic in culpa ardentib solet am¬
ministrare. fomentum: sicut flam¬
mis oleuim. & quomodo pauꝑes
esurientes & flentes malorum in¬
ꝓbitate ꝓbantur. ita uacantes di¬
intiis & epulis & rifui : male obse¬
quentium clientela maiorẽ ad pe¬
nam fouentur: Secundum
hȩc enim faciebat ꝓpħis: patres eoꝵ.
seudo ꝓpħas significat. captantes
uulgi fauorem. quasi futura pre¬
loquentes. Unde hezechiel. Ue
ꝓpħis insipientib: qui secuntur
nobis dico: qui auditis.ii
terre. A pł condientes genus hu¬
manum: merito sal t̾re. funt nuncupa¬

Expanded text:
Cor sapientium ubi tristitia est, et cor Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia est  cum benedixerint vobis omnes homines. Hoc Psalmista deplorat ita: Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . Cui non minima poenae pars est, non modo sua scelera non argui, sed insuper quasi bene gesta laudari. Ipsa enim peccati nutrix adulatio, sic in culpa ardentibus solet administrare fomentum sicut flammis oleum. Et quomodo pauperes esurientes et flentes, malorum improbitate probantur, ita vacantes divitiis et epulis et risui male obsequentium clientela majorem ad poenam foventur. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Pseudoprophetas significat, captantes vulgi favorem, quasi futura praeloquentes. Unde Ezechiel: Vae prophetis insipientibus, qui sequuntur vobis dico qui auditoli condientes genus humanum, merito sal terrae sunt nuncupa
Abbreviated transcription (Latin):
erunt ante uos: patres eouuim.
E & emplo ꝓpħatum confortat illos.
quia uera dicentes solent ꝑsecutio¬
nem pati: nec tam̃ sd̾o ꝓpħe defece
habetis consolationẽ urãm.
Cum supra regnum celorum pati¬
ꝑum ẽẽ dicatur: ex opposito appa¬
ret qd̃ ab hoc regno se alienat. qui
consolationẽ querit intẽporalid.
Non enim duntie. s amor diuiti¬
arum in culpa ẽ. ut ecclefiastes ait.
Qui amat dinitias : fructus non
capret exeis. Hoc ẽ qui nesci᷑ ero¬
gare pauꝑi: carebit in posterum.
Ꝙ alibi legminis. Beattis diues qui
inuentiis ẽ sine macula. qui post
aurum ñ abiit. nec sꝑauit in pecu¬
saturati estis: Saturatus erat diuẽ
gito quẽ despexerat guttam aque
querebat. Utiq si beati sunt semꝑ
esurientes. iusticiam: infelices funt
nullam ueri bont patientes fame̾m.
Tȩ uobis qui reditis nunc: quia lii¬
gebitis & stebitis. Hinc salomon ait
Risus dolore miscebit᷑. & extrema
gandii luctus occupat. Ꝙ iterum.

Expanded text:
erunt ante vos patres eorum. erunt ante vos patres eorum. Exemplo prophetarum confortat illos, quia vera dicentes, solent persecutionem pati; nec tamen ideo prophetae defecerhabetis consolationem vestram. BEDA. Cum supra regnum coelorum pauperum esse dicatur, ex opposito apparet quod ab hoc regno se alienat, qui consolationem quaerit in temporalibus. Non enim divitiae, sed amor divitiarum in culpa est, ut Ecclesiastes ait: Qui amat divitias fructus non capiet ex eis , hoc est, qui nescit erogare pauperi, carebit in posterum. Et alibi legimus: Beatus dives qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec sesurietis. Saturatus erat dives gito quem despexerat, guttam aquae quaerebat. Utique si beati sunt semper esurientes justitiam, infelices sunt nullam veri boni patientes famem. Vae vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. Hinc Salomon ait: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
eati estis cum maledixerint uob̾
& oderut uos homines.
M & ꝑsecuti fuerint & dixerint
omne malum adu̾sum uos menti¬
rationes ꝓpoiit sententias. non so¬
lum p̃sentib s absentib & futułs
conuenientes. Nec int̾ est qd̾ ser¬
monem conu̾tit suꝑius dicens.
qmͣ ipsoꝵ ẽ regnum celorum. &
hic subiungens. beati estis. & cet̾a.
Maledicent uob̾ p̃sentialit̾: & d¬
cent omne malum in absentia
ut̾i mentientes. ꝑ sequi ẽ nim
inferre. uel nsidiis appetere. Se¬
ꝑabunt uos: exdudendo a syna¬
gogis. Unde alibi. Extra syna¬
gogas facient nos. Nomen ur̃ra
dicit. nom̃ xp̃ianorum. qd̾ sepe
eiectum fuit a iudeis ⁊ gentib.¬
nulla abia causa msi ꝓpt̾ filium
hominis. Oaudece in illa diȩ
copiosa ẽ incelis. H oc dicitur
ilis. qui ibant gandentes a coris¬
petti concilii. qm̃ digni habiti sunt
pronomine iħu contumtieliam pati.
Multa enim merces incelis ẽ: multa
patientib interris. ꝓpt̾ iusticiam.
ic enim ꝑsecuti sunt ꝓpħas qui fu¬

Expanded text:
cum maledixerint vobis, L. et oderint vos homines, M. et persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos mentirales proponit sententias, non solum praesentibus, sed absentibus et futuris convenientes. Nec interest quod sermonem convertit, superius dicens: Quoniam ipsorum est regnum coelorum, et hic subjungens: Beati estis, etc. Maledicent vobis praesentialiter, et dicent omne malum in absentia vestri mentientes. Persequi est vim inferre, vel insidiis appetere. Separabunt vos, excludendo a Synagogis. Unde alibi: Extra Synagogas facient vos . Nomen vestrum dicit nomen Christianorum, quod saepe ejectum fuit a gentibia causa nisi propter Filium hominis. Gaudete in illa die copiosa est in coelis. Hoc dicitur illis, qui ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Multa enim merces in coelis est multa patientibus in terris propter justitiam. Sic enim persecuti fuerunt prophetas, qui fu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ fec̾it & doꝰ¬
cuerit: ic magnus uocabit᷑ in te¬
no celorum. Quia de lege puts
minimis istis. id ẽ legis.  docuertt
sic id ẽ sccłm so qd̾ soluit. non scd̾m
d quod ego docto. & ipse lgit: mini¬
mus uocabit᷑ in regno celorum. nbi
nsi magni e̾ẽ non possunt. Idẽ ciueᷤ
celestes despectissimum reputabunt
phariseos. qui contemptis mandatis
cħ. ꝓprias traditiones statuebant.
Qui ant̾ sec̾it & docuerit. sicirt ego.
dicturus sum: hic magnus erie
in celis. licet hic abiectus sit.
Magni quoq erunt. & si non ad co
magni. qui facunt  ñdocent:
factores enim legis: iustisicabunt᷑.
apuid deum. Qui uͦ minima man¬
data soluerit. siue bene doceut.
sou hec bene nec male: paruz
iudicabuntur. ut pote dampnatio¬
ne digni: s ñ prorsus iiiiiiiiiii.
Demq nil ꝓdest docere iusticiam:
quam iiniora culpa destruit. Uel
ita. Regnum celorum ẽ eccłia. in
qua regnant celi. id ẽ iusti. qui e¬
narrant głam di: & in ea minimꝰ

Expanded text:
Qui autem fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum. Quia de lege nihil  etiam minimis istis, id est legis, et docuerit sic, id est secundum id quod solvit, non secundum id quod ego doceo et ipse legit: minimus vocabitur in regno coelorum, ubi nisi magni esse non possunt, id est cives coelestes despectissimum reputabunt Pharisaeos qui contemptis mandatis Dei, proprias traditiones statuebant. Qui autem fecerit et docuerit, sicut ego dicturus sum, hic magnus erit in coelis, licet hic sit abjectus. Magni quoque erunt, etsi non adeo magni, qui faciunt et non docent, factores enim legis justificabuntur apud Deum . Qui vero minima mandata solvunt, sive bene doceant, sive nec bene nec male, parvi judicabuntur, utpote damnatione digni, sed non prorsus minimi. Denique nil prodest docere justitiam, quam minima culpa destruit. HIERON. Vel ita: Regnum coelorum est Ecclesia, in qua regnant coeli, id est, justi, qui enarrant gloriam Dei , et in ea minimus
Abbreviated transcription (Latin):
telligendum ẽ. quia etiam diuites
non semꝑ dare possent. s depecunua
quȩ nunqͣm deficit. id ẽ de sapientia:
q̃nantomagis retmes. quanto plus eã
ꝑ deo petentib tribuis. frgo nolenti
mutuari a te sapientiam. ut alios do¬
ceat ne auertaris. quia quod alios do¬
cebit ꝑte: tibi reddetur a deo.l.liii.
t qui auferet que m.xxxuiii.

Expanded text:
telligendum est, quia etiam divites telligendum est, quia etiam divites non semper dare possent; sed de pecunia quae nunquam deficit, id est, de sapientia, quam tanto magis retines, quanto plus eam pro Deo petentibus distribuis. Ergo volenti mutuari a te sapientiam ut alios doceat, ne avertaris, quia quod alios docebit per te, tibi reddetur a Deo. L. 53Y M. 38 Et qui auferet quae tu
Abbreviated transcription (Latin):
angariauerit mille passus: ua¬
M de cimullo & alia duo. Non solũ
tua ut deuites abgutionem. s & te
ipsum p̃be angarianti. non tam pedi¬
b qͣm amimo. compassionis affectu
paratus multo plus serture quam p̃¬
csperit. Pmille passus qm̃ iter sab¬
batisunt. in quo seruilia oꝑa ꝓhi¬
bentur: licitum opus intelligimus:
qd̾ & millenarius designat. qui ꝑfe¬
ctionem significat. Iccarco dicit mille
& duo milia: ut ñ solum corpore. s
amus. mansucte tolerando quȩ ꝓxi¬
mus ex infirmitate intulerit.
Hic ea uindicta non ꝓhibet᷑. quȩ
ad correctionẽ ualet: s huic uin¬
dicte ñ ẽ idoneus nisi qui odium
dilectione suꝑat. Non enꝑm odit
pat̾ filtum castigando. Qui pe
ueneficii complectitur. uel cum berii¬
uole damus. uel cum reddituro cõ¬
modamus. Omni aut̃ petenti te
tribue: inquit lucas. Non dicitt onĩa
si illicita petat: iudicanda ẽ ei insti¬
cia. ne eum inanem dimittas.
taq ñ solum de elemosinis hoc in¬

Expanded text:
angariaverit mille passus, vade cum illo et alia duo. Non solum tua, ut devites altercationem, sed et te ipsum praebe angarianti, non tam pedibus, quam animo compassionis affectu paratus multo plus servire quam praeceperit. Per mille passus, quoniam iter Sabbati sunt, in quo servilia opera prohibentur, licitum opus intelligimus: quod et millenarius designat, qui perfectionem significat. Idcirco dicit mille et duo millia, ut non solum corpore, sed amus, mansuete tolerando quae proximus ex infirmitate intulerit. Hic ea vindicta non prohibetur, quae ad correctionem valet, sed huic vindictae non est idoneus, nisi qui odium dilectione superat. Non enim odit pater filium castigando. Qui petenera beneficii complectitur, vel cum benevole damus, vel cum reddituro commodamus. Omni autem petenti te tribue, inquit Lucas . Non dicit omnia si illicita petat, indicanda est ei justitia, ne eum inanem dimittas. taque non solum de eleemosynis hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ubi aquȩ habundant. Salim uͦ
oppidum ẽ. ultra iordanem situm:
ubi olim melchisedech regnauit.
Si iohannes nullum baptirasist p̃t̾
baptisimis baptismo dñi: qui multoᷤᷤ

Expanded text:
est ubi aquae abundant. Salim vero oppidum est juxta Jordanem situm, ubi olim Melchisedech regnavit . Si Joannes nullum baptizasset praetbaptismus baptismo Domini, qui multos
Abbreviated transcription (Latin):
tere confractos in remissionem. pre¬
dicare agͥnum dñi acceptum. & diẽ
rebbutionis. I ibrum ꝓpħe dau¬
sum accepit. s reuolictum legit.
quia mẏst̾tum in carnationis sue tu
ꝓpħiis obscurum. ⁊ prius suscepit im¬
unctionis sacramentum. ⁊ manife¬
statio fuit. quod mbaptismo super
eum sp̃c sc̃s inspecie columbe appa¬
ruit. Pauꝑib id ẽ gentilib euuan¬
gelirauit resurrectionem ꝑ precones
suios: captiuis. idẽ ppło iudeorum cop

Expanded text:
tere confractos in remissionem, praedicare annum Domini acceptum et diem retributionis. Librum prophetae clausum accepit, sed revolutum legit; quia mysterium Incarnationis suae in prophetiis obscurum, et prius suscepit imunctionis sacramentum et manifestatio fuit, quod in baptismo super eum Spiritus sanctus in specie columbae apparuit. Pauperibus, id est gentilibus, evangelizavit resurrectionem per praecones suos; captivis, id est populo Judaeoru
Abbreviated transcription (Latin):
tura piscium significabat capturam
reliquerunt: qui in hoc scło nichil
amare studuerunt. In his docem
dine. ac pat̾ne doraus consuetudie
non teneri. ¶ ota quia iuso mira¬
culo decaptura piscrum tanquam
sirmmitis credentes qui nocabant᷑:¬
s non solum retib. s & omnib reli¬
ctis secuti sunt iħm ad ꝑmanendum
cum illo. aues atite̾ iccirco subdti¬
xerunt adt̾ram. licet ũ postea reditu¬
ri ad ꝓpria: ut sic cautius seruarent᷑
ad usum. quorisq in alicuits posses¬
sionera transirent. Decebat enĩ apłos
quos ds formam uere religionis toti
mundo corstituebat: non suꝑbe ñ
mnius caute nundum contempne¬
re: quod legninis phi losophos fegisse.
Crathes enim thebans ut ait iero¬
nimtis ad iouinanum. ꝓiecto in ma¬
re non paruo auri pondere: abite.

Expanded text:
tura piscium significabat capturam tura piscium significabat capturam reliquerunt, qui in hoc saeculo nihil amare studuerunt. In his docemudine, ac paternae domus consuetudine non teneri. Nota quia viso miraculo de captura piscium, tanquam firmius credentes, qui vocabantur, non solum retibus, sed et omnibus relictis, secuti sunt Jesum ad permanendum cum illo. Naves autem idcirco subduxerunt ad terram, licet non postea redituri ad propria, ut sic cautius servarentur ad usum, quousque in alicujus possessionem transirent. Decebat enim apostolos, quos Deus formam verae religionis toti mundo constituebat, non superbe, non minus caute mundum contemnere, quod legimus philosophos fecisse. Crates enim Thebanus, ut ait Hieronymus ad Jovinianum, projecto in mare non parvo auri pondere: Abite
Abbreviated transcription (Latin):
captura piscium quã ceꝑant. Simili¬
ter aut̃ iacobum ⁊ iohannẽ. filios ⁊e¬
bedei: qui erant socii fymonis.
arnales in eccłia regimen sp̃ualuim
in quib maxime xp̃i ꝑsona enunet᷑.
a se ꝗroda modo repellunt. ñ lingua
s morib ⁊ actione: timentes ñ posse
pati regimen coꝵ. ⁊ tam̃ eos maxime
honorant. licet ab eis morib & factis.
dissentiant. Honorificentiam signifi¬
cauit petriꝰ : cadens ad pedes dñi. oo¬
res aut̃ dissimiles: in eo qd ait. exi a
me. quia homo peccator sum dñe.
Dñs tam̃ non recessit ab eo: qd̾ signifi¬
cat sp̃uales uiros non debere commoue
ri peccatis turbarum. ut destrant
inumus ecclesiasticum. l xcxxii. Mxxi.
eris capiens. C arnales confortan¬
di sunt a spũalib: ne de conscientia
culpe suc timentes. ⁊ aliorum in no¬
centia stupentes. sc̃̾itatis iter formident
agoredi. Quod ant̃ sequitur. ex hoc iã
homines eris capiens. ad petrum speci¬
alit̾ ꝑtinet: cui dñs exponit qd̾ cap¬

Expanded text:
piscium, quam coeperant. Similiter autem Jacobum et Joannem filios Zebedaei, qui erant socii Simonis. Carnales in Ecclesia, regimen spiritualium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt, non lingua, sed moribus et actione, timentes non posse pati regimen eorum: et tamen eos maxime honorant, licet ab eis moribus et factis dissentiant. Honorificentiam significavit Petrus, cadens ad pedes Domini; mores autem dissimiles in eo quod ait: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Dominus tamen non recessit ab eo: quod significat, spirituales viros non debere commovere movere peccatis turbarum, ut deserant munus ecclesiasticum. L. 32XI M. 21 nes eris capiens. Carnales confortandi sunt a spiritualibus, ne de conscientia culpae suae timentes, et aliorum innocentiam stupentes sanctitatis iter formident aggredi. Quod autem sequitur: Ex hoc jam homines eris capiens, ad Petrum specialiter pertinet, cui Dominus exponit, quod cap
Abbreviated transcription (Latin):
sathanas & petiꝰ eadem sententia
dampnatur. Petro enm dicit᷑. uade
retro sathana: idẽ sequere me. qui
contrarius es uoluntati mee. Hie ñ
dicitur retro: ut subaudiatur nade
iure. Grece latria dicitur ser¬
uitusilla: quȩ solidõ comenit non
creatina. Unde ydolatrx nuncupã¬
tur hii: qui sacrificia quȩ uni deo de¬
bent ydolis impendinit. Dulia aut̃

Expanded text:
Satanas et Petrus eadem sententia damnantur. Petro enim dicitur: Vade retro, Satanas, id est, sequere me, qui contrarius es voluntati meae. Hic non dicitur retro, ut subaudiatur, vadevire. Graece latria dicitur servitus illa, quae soli Deo convenit, non creaturae. Inde idololatrae nuncupantur hi, qui sacrificia quae uni Deo debe
Abbreviated transcription (Latin):
multi ⁊ dicent. Uenite ascendamꝰ
at montẽ dñ. Et uidit duas
naues stantes secus stagnum. Due
naues circumcisio sunt. ee p̃puci¬
um: quas iħc uidit. quia de utroq
ppło qui sunt eiꝰ nouit. & miseri¬
cordit̃ ad future urtȩ tͣnquillitatẽ
quasi adlitus pronchit. Pisca¬
tores ant̃ descerd̾ant. & lauabant
retia. Piscatores sirat doctores:
qui nos retib fidei comprehenso:
& deprosundo ad limen elatos.
terre uiuentium quasi lictori
aduchunt. Qnasi ciim retia siit
complȩxe dictiones p̃ dicantium:
retinentes eos ni fide quos capiunt.
Retia namq: quasi retinentia siuit
uocata. Hec retia mͦ laxant᷑ in caꝑ¬
turam. mͦ lota plicant᷑: quia inic
exercenda ẽ doctoris linguia. minc
sumet cura gerenda. scendens
aut̃ ininiam nauem quȩ erat sy¬
monis. rogauit eum a t̾ra reducere
pusillum: & sedeus docebat de na

Expanded text:
multi, et dicent: Venite, ascendamus multi, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini . Et vidit duas naves secus stagnum. Duae naves, circumcisio sunt et praeputium: quas Jesus vidit, quia de utroque populo qui sunt ejus, novit; et misericorditer ad futurae vitae tranquillitatem, quasi ad littus, provehit. Piscatores autem descenderant, et lavabant retia. Piscatores sunt doctores, qui nos retibus fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, terrae viventium quasi littori advebunt. Quasi enim retia sunt, complexae dictiones praedicantium, retinentes eos in fide quos capiunt. Retia namque quasi retinentia, sunt vocata. Haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia nunc exercenda est doctoris lingua, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navim, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum: et sede
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ aut̃ cum turbe qrruerent
Q u eum: ut audirent u̾bum dei:
& ipse stabat secris stagnum geneta:
rech. tagnum generareth idem
dicunt e̾e̾ qd̾ mare galilee. uelmare
tyberiadis. s mare galilee ab adra¬
cente ꝓuincia ẽ dictum: mare tybe¬
riadis a proxima ciuitate. Porro
genesar g̾co uocabulo quasi gene¬
rans sibi auram dicitur a propri¬
etate laci ipsius: quia crispantib
a quis de se frequentes auras excitat.
Aqua quidem dulcis ẽ. s ebree lin¬
gue consuetudine omnis aquaꝵ
congregatio. site dulcis sine salsa
mare nuncupat᷑. Qui lacus int̃flu¬
ente iordane centum quadraginta
stadiis in longitudinem: & quadra¬
ginta extenditus in latitudinem.
Quia gͦ stagnum siue mare p̃sens
scłm designat: dñs secus mare stat.
ptꝰqͣm stabilitatem ꝑpetue quietis
ad iit. denicta mortalitate labentis
uitȩ. Turbarum conuentus gen¬
tium in fide concurrentium typꝰ
est: dequib ysaias ait. S fluent
ad cum om̃s gentes. ⁊ ibunt ppħ

Expanded text:
e irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. BEDA. Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis; sed mare Galilaeae, ab adjacente provincia est dictum: mare Tiberiadis, a civitate proxima. Porro Genesar Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur, a proprietate laci illius, quo crispantibus aquis de se frequentes auras excitat. Aqua quidem dulcis est, sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare, praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat, postquam stabilitatem perpetuae quietis adiit, devicta mortalitate labentis vitae. Turbarum conventus, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias ait: Et fluent ad eum omnes gentes, et ibunt populi
Abbreviated transcription (Latin):
tam dicit eͥẽ scͥpturam: quia sicut
illa p̃dixerat. ipse faciebat.
tum ẽ tempꝰ. M Pemtentiã agite. R
& crodite euuangłio. M Appropin¬
qnabit enimn regnum celoꝵ. Imple¬
cum ẽ illud nimirum tempꝰ : de qͦ
dicit apłs. Postqm uenit plenitu¬
do temporis. misit d̾s filium siũ
factum ex muliere. factum sublege.
ut cos qui sublege erant redimeret
Imaritudinem radicis: dulcedo
ꝑomn competisat. Pericula maris
species delectat: dolorem medici¬
ne spes salutis mitigat. qui deside¬
rat nacleum nuoem frangat.
Similit̃ is penitentiã agat. qui uult
adherere bono. Preconia aͥ narrare
possunt. qui ad palmam indulgen¬
penitenciã p̃dicatores eligunt᷑. Cre¬
dite enuangłio: nisi emin credide¬
ritis ñ intelligetis. Non sunt bona
oꝑa ut sit fides: s fidis p̾cedit ut se¬
quant᷑ bona oꝑa. Sinc fide enim:
impossibile ẽ placere do̾. Regno cer¬
Unde illud. Regnum meũ non ẽ de
hoc minido. Omnis enim honor

Expanded text:
tam dicit esse Scripturam, quia sicut tam dicit esse Scripturam, quia sicut illa praedixerat, ipse faciebat. tum est tempus. M. Poenitentiam agite. R. Et credite Evangelio. M. Appropinquabit enim regnum coelorum. Impletum est illud nimirum tempus, de quo dicit Apostolus: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Amaritudinem radicis dulcedo pomi compensat; pericula maris spes delectat; dolorem medicinae spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum, nucem frangat. Similiter is poenitentiam agat, qui vult adesse bono. Praeconia Christi narrare possunt, qui ad palmam indulgenpoenitentiam praedicatores eliguntur. Credite Evangelio, nisi enim credideritis, non intelligetis . Non sunt bona opera, ut sit fides; sed fides praecedit ut sequantur bona opera. Sine fide enim impossibile est placere Deo . Regno terternum. Unde illud: Regnum meum non est de hoc mundo . Omnis enim honor
Abbreviated transcription (Latin):
t cum plicuissit librum: reddidit
mumstro ⁊ sedit. Qum eet in mup¬
do dm̃s locutus ẽ docens in synagoga
s id celestia regressurus reliquit offici¬
um euuangelirancdi. innustris euuan¬
glii. & resedit indext̾a patris. Stans
logit. ⁊ libro reddito sedit: quia stan¬
do in inuido oꝑatus ẽ nob̃ uam ꝓ¬
ficiendi ⁊ senstm doctrinȩ: residens
uͦ in dext̃a patris docuit nos ptͦ labo¬
rem habituros requiem. Stare enini
oꝑantis ẽ: sedere uͦ quiescentis uel
iudicantis. Quic̃q ẽ gͦ predicator
u̾br: surgat. legat. ⁊ refideat: hoc ẽ
operet᷑. predicet. ⁊ sic p̃mia quietis ex¬
pectet. Reuoluto libro legit: quia
eccłiam nusso spũ omnẽ ueritatẽ
docuit. Librum plicatum mit¬
stro reddidit: quia ñ omina omirb.
dicenda sunt. s ꝓcaptu audientiũ.
commiccit doctori dispensandũ.
Et omnium in synagoga oculi: erãt.
intendentes in eum. Cepit autem.
dicere ad illos. qd̾ hodie impleta est
hȩc scͥptuta. iaurib ur̃is. Imple¬

Expanded text:
librum, reddidit ministro, et sedit. Cum esset in mundo Dominus, locutus est docens in Synagoga; sed ad coelestia regna regressurus, reliquit officium evangelizandi ministris Evangelii, et resedit in dextera Patris. Stans, legit, et libro reddito, sedit; quia stando in mundo, operatus est nobis viam proficiendi et sensum doctrinae; residens vero in dextera Patris, docuit nos post laborem habituros requiem. Stare enim operantis est, sedere vero quiescentis vel judicantis. Quicunque est ergo praedicator verbi, surgat, legat et resideat, hoc est, operetur, praedicet, et sic praemia quietis exspectet. Revoluto libro legit, quia Ecclesia misso Spiritu omnem unitatem docuit. Librum plicatum ministro reddidit, quia non omnia omnibus dicenda sunt, sed pro captu audientium committit doctoribus dispensandum. Et omnium in Synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos, quod hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris. Imple
Abbreviated transcription (Latin):
Eor eorum arce: futuri officii op
prodit᷑. Ut enim pisces e mari.
ita homines ẽ scło. in locũ suꝑiorẽ
idẽ in limien celestis liabitaculi ꝓ¬
nittuntur piscatores. ⁊ illicerati
ad p̃dicandum: ut fides in uirtu¬
te dĩ credatur e̾ẽ non in eloquentia.
ia uͦ scͥptura non dicit relictis om¬
nib̃. s solum relictis retib secuti st̃
eum: indicium ẽ qd̾ adhuc uolebãt
redire ad sua: & fortassis ad eadem retia.
Et procedens: uidit auos duos fr̾s.
iacobum zebedei. & iohannẽ frẽm
ens in naui. cum ⁊ebedeo patre¬

Expanded text:
Ex eorum arte, futuri officii opus proditur. Ut enim pisces e mari, ita homines e saeculo in locum superiorem, id est, in lumen coelestis habitaculi pius autem mittuntur piscatores et illiterati ad praedicandum, ut fides in virtute Dei credatur esse, non in eloquentia. Quia vero Scriptura non dicit, relictis omnibus, sed solum, relictis retibus, secuti sunt eum: indicium est, quod adhuc volebant redire ad sua, et fortassis ad eadem retia Et procedens inde, vidit alios duos fratres, Jacobum Zebedaei, et Joannem fratrem ejus, in navi
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi ing̾a stiꝑna laxate fuernit dis¬
putationes: frustra p̃dicator iacrilat᷑
uoces. quia sides ñ n̾bi saꝑientia pro¬
uenit. s munere diumo. Et cum¬
boc fecissent: conchuserunt piscim
multitudinem copiosam. Rumpe¬
bat᷑ aut̃ rete eoꝵ. Nete ertumpe¬
batur. quia nunc ad confessionem
fidei tot cum electis etiam reprobi
intrant. ut heresib eccłiam scin¬
dant. Rumpitur rete. s ñ labitur
piscis. quia suos dñs etiam int̾ ꝑseq̃n¬
trum scandala seruat. Est annue¬
runt sociis qui erant in alia naui:
ut ueuirent & ad iuuarent eos.
lia nauis ẽ ecłia degentib : quia¬

Expanded text:
nisi in gratia superna laxatae fuerint disnisi in gratia superna laxatae fuerint disputationes, frustra praedicator jaculat voces, quia fides non verbi sapientia provenit, sed munere divino. hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei tot cum electis etiam reprobi intrant, ita ut haeresibus Ecclesiam scindant. Rumpitur rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis, est Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eccłia pͥmituia: dequa paulus di¬
cit. Qtu oꝑatus ẽ pecto in apostola¬
tu circuncisionis. oꝑatus ẽ ⁊ mͥ int̾
gentes: una dicta. quia multitu¬
dinis credentium erat cor unuin
raumia una. Dequa docebat tͣbas:
quia auctoritate ipsius eccłie do¬
t cessauit aut̃ loqui: dixit  & cexxii.¬
ad symonem. Duc in altum.
& laxate retia ur̃a in capturam.
Quod sẏmonẽ rogauit nauem
ã terra reducere p̾usillum: sig¬
inficat uel temperate utendum
u̾bo ad turbas. ne inꝑfunda sae¬
mentaꝵ tantum eatur. ut audi¬
tores non intelligant: nel prius¬
in proxums regionib p̃dicandũ.
ut quod dicit᷑ duc in altum. ad re¬
motiores gentes ꝑtineat. quibus
postea predicatum est Ioħs crsostomꝰ. ĩ omieł¬
mittamus gͦ nos pelagi huiꝰ ꝓfim¬
do. ad ꝑquirendam in scpturis
diunus margaritam latentem.
Preccptor ꝑ totam noctem laborantes
nichil cepimus: in u̾po aut̾ tuo laxa¬
bo rece. ⁊sidñs cor illustra uerte
auditorum: doctor in nocte laborat.

Expanded text:
ia, de qua Paulus ait: « Qui operatus est Petro in apostolatu circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . » Una dicta quia « multitudinis credentium erat cor unum et anima una . » De qua docebat turbas, quia auctoritate ipsius Ecclesiae dot cessavit autem loqui dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. » Quod Simonem rogavit navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ne in profunda sacramentorum interim eatur, ut auditores non intelligant, vel in proximis regionibus praedicandum, ut quod dicitur, duc in altum, ad remotiores gentes pertineat, quibus postea praedicandum est. Joannes Chrysostomus: Habemumittamus ergo nos pelagi hujus profundo, ad perquirendam in Scripturis divinis margaritam latentem. Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus, in verbo autem tuo laxabo rete. » Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat;
Abbreviated transcription (Latin):
nathanael diminum corporalit̾ ab¬
sentem udisse quȩ ipse in alio loco
gesserat. id ẽ quomodo & udi sud qua¬
dam arbore fici uoeatus fit a philippo.
quod ẽ inclicium d̾itatis: fatet᷑ non
solum rabbi. idẽ magistrum. s & di̾
sine simulatione. Si enm pescata
habebat: confitebat᷑ ea. Phariser tͦ
dolosi sunt: qui se bonos p̃dicant.
cum sint mali. In uenuinis arborẽ
fici malectictam : quia fructu ñ
habuit. Ee cum adam ⁊ eua peccas¬
sent: de foliis siculneis succinctoria
sud arbore fici. tanqͣm sub rinibra
mortis. qndo lum̃ ortum ẽei. Na¬
reatam ꝑtime trangressionis enadet.
tibi uidli te subficu credis: maris

Expanded text:
Nathanael Dominum corporaliter absentem vidisse quae ipse in alio loco gesserat, id est, quomodo et ubi sub quadam arbore fici vocatus sit a Philippo, quod est indicium Deitatis, fatetur non solum Rabbi, id est magistrum, sed et Dei sine simulatione. Si enim peccata habebat, confitebatur ea. Pharisaei vero dolosi sunt, qui se bonos praedicant, cum sint mali. Invenimus arborem fici maledictam, quia fructum non habuit . Et cum Adam et Eva peccassent, de foliis ficulneis succinctoria sub arbore fici tanquam sub umbra mortis, quando lumen ortum est ei. Nareatum primae transgressionis evadet. tibi, vidi
Abbreviated transcription (Latin):
uidit scalam ⁊ angłos ascendentes &
descendentes. & lapidem subpofitũ
capiti suio iꝑtit: significatio totum
erat. Lapis g ap̃c intelligitur. Angł
bom p̃dicatores sunt in eccłia: qui p̃.¬
dicando filium homniis. ascendunt
& descendunt. cinnsublimitatẽ di¬
uinitate r eius ⁊ humanitatis infir¬

Expanded text:
vidit scalam et angelos ascendentes et descendentes, et lapidem suppositum capiti suo unxit, significatio totum erat . Lapis ergo Christus intelligitur. Angeli boni praedicatores sunt in Ecclesia, qui praedicando Filium hominis, ascendunt et descendunt, cum sublimitatem divinitatis ejus et humanitatis infir
Abbreviated transcription (Latin):
onem peccatoꝵ: cecis. id ẽ phariseis
ñ intelligentib legem. predicauit
uisum. hoc ẽ intellectum scͥptura¬
rum. Canfractos dicit uel corde con¬
tritos. uel legis onere pressos. aniĩ
dñi tempꝰ p̃dicationis tiꝰ. diem retri¬
butionis. ultimum iudiqum. Hinc
scriptum ẽ. Si nos filius hommis li¬
berat̾ut: uere lib̾ eritis. Ee de con¬
fractis. Sac̾ficium do sꝑ̃c contribu¬
latus. cor contrititmi ⁊ humiliatũ
ds non despiciq. Ꝙ ilud. Qui sa¬
nat contritos corde. & alligat cori¬
tritiones eorim. De antio dñi dicit
& dauid. benelites corone anni be

Expanded text:
ecis, id est Pharisaeis non intelligentibus legem, praedicavit visum, hoc est intellectum Scripturarum. Confractos, dicit vel corde contritos, vel legis onere pressos; annum Domini, tempus praedicationis ejus; diem retributionis, ultimum judicium. Hinc scriptum est: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis . Et de confractis: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despiciet . Et illud: Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum . De anno Domini dicit etiam David: Benedices coronae a
Abbreviated transcription (Latin):
ntutem sp̾c signa miraculorum
intellige: sicut alibi udei inquiunt.
Unde hiic sapientia hȩc ⁊ uirtus :
Sapientiam indelicet ad doctrinam:
uututem uͦ adoꝑa referentes. x uiii¬

Expanded text:
tus, signa miraculorum intellige, sicut alibi Judaei inquiunt: Unde huic sapientia haec et virtus? . Sapientiam videlicet ad doctrinam, virtutem vero ad opera referentes.
Abbreviated transcription (Latin):
dieb aquas abyssi effusas. explora¬
tani repmissionis t̾ram: moysi
legẽ a deo datam. filios isrł totid̾e
annis inheremo pane angłorum
uitisse. Cum uͦ sensit post ie¬
uimum efurire dñm qd ñ demoy¬
se uel helya legit᷑. ut pt reunia¬

Expanded text:
diebus aquas abyssi effusas, exploradiebus aquas abyssi effusas, exploratam repromissionis terram, Moysi legem a Deo datam, filios Israel totidem annis in eremo pane angelorum vixisse. Cum vero sensit post jejunium esurire Dominum quod non de Moyse vel Elia legitur ut post je
Abbreviated transcription (Latin):
unc iħc ductus est in desertum
a sp̃u: ut temptaret᷑ a diabolo.
onsulte lucas primo posuit. iħe
aut̃ plemus sp̃u scõ. regressus est a
iordane: ne dubitaretur a quo sꝑũ
ductus fuiss indesertum. scm ma-¬
thetm. uel ex pulsus scdm marcum.
Proculdubio ñ uirtute mali spẽ
iħc agitͣ in desertum. s uoluntate
sqͥ spc̃ sui. ut sternat ad u̾sarim.
Ubi nobis premonstrat. nt ptꝰ baꝑ¬
lum. relictis mundi illecebris. & so¬
It cum ieiunasset quadragͤmta dieb
⁊ qnadragita noctib : postea esuriit.
Optulit se temptator qnadragnita
dieb & quadragnita noctib: ut in¬
dicet quu siue hic ẜspera blandiant᷑.
qd̾ ad dies ꝑtinet. suie ad u̾sa feriant
quod noctis figure congtuit: semꝑ
fidelib ad ẽ ad u̾sarius. non cessans
eos impedire temptando. Esuriit
corpore. ut diabolo tribueret᷑ temp¬
tandi occasio: & uinceret᷑ abhoi̾e
curus morte & calamitatib głabat᷑.
Mouebat᷑ diabolus quadragnnta
dierum ieiunio: sciebat totidem

Expanded text:
unc Jesus ductus est in desertum a spiritu, ut tentaretur a diabolo. Consulte Lucas primo posuit: Jesus autem plenus Spiritu sancto, regressus est a Jordane, ne dubitaretur a quo spiritu ductus fuit in desertum secundum Matthaeum, vel expulsus secundum Marcum. Procul dubio non virtute mali spiritus Jesus agitur in desertum, sed voluntate sui spiritus, ut sternat adversarium. Ubi nobis praemonstrat, ut post baplum, relictis mundi illecebris et soEt cum jejunasset quadraginta diebus et quadraginta noctibus, postea esuriit. » Obtulit se tentatori quadraginta diebus et quadraginta noctibus ut indicet quia sive hic prospera blandiantur, quod ad dies pertinet, sive adversa feriant, quod noctis figurae congruit, semper fidelibus adest adversarius non cessans eos impedire tentando. Esuriit torpore, ut diabolo tribueretur tentandi occasio, et vinceretur ab homine, cujus morte et calamitatibus gloriabatur. Movebatur didierum jejunio, sciebat totidem
Abbreviated transcription (Latin):
nide. Quia nathanael perittis
erat in scͥpturis. qnͣdo audant a na¬
zareth. tum exilhus nominis int̃¬
pretatione. tum quia scͥpture iħm
nazarenum nocant: statim erectꝰ
nspecie dicit. Anazarech pocest
aliquidbom ee̾. Hoc bene potest
ꝓminciari: siue sub int̾rogatione
siue non. ¶ararechin pretatur
mundicie. siue sios eius: siue sepa

Expanded text:
NUS. Quia Nathanael peritus erat in Scripturis, quando audivit a Nazareth: tum ex illius nominis interpretatione, tum quia Scripturae Jesum Nazaraeum vocant, statim erectus in spem, dixit: A Nazareth potest aliquid boni esse? Hoc bene potest pronuntiari sive sub interrogatione, sive non. Nazareth interpretatur munditiae, sive flos ejus, sive s
Abbreviated transcription (Latin):
uidunt ubi maneret. ⁊ apud eum
manserunt die illo. Hora aut̃ erat.
quasi decima. anserunt die
illo apud dñm felicit̾ nesꝑam expec¬
tantes: quia om̃s clecti post oꝑum
bonorum ꝑfectionem cum illo sunt
acturi diem illum. dequio ꝓpħadic̃
Melior ẽ dies una inatriis tuis suꝑ
mibia. Merito secuti sunt eñ hora
decima: quia nenerat tempꝰ ut m¬
pleretur ꝑctilectionẽ lex hauens de¬
cem p̃cepta: quȩ aiudeis ñ implebat᷑.

Expanded text:
viderunt ubi maneret, et apud eum viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Hora autem erat quasi decima. Manserunt die illo apud Dominum, feliciter vesperam exspectantes; quia omnes electi post operum bonorum perfectionem, cum illo sunt acturi diem illum, de quo propheta dicit: Melior est dies una in atriis tuis super millia . Merito secuti sunt eum hora decima, quia venerat tempus ut impleretur per dilectionem lex habens decem praecepta, quae a Judaeis non implebatur
Abbreviated transcription (Latin):
guinis eiꝰ ineffabili sp̃c sc̾ificatione
tranffertur. Peccatum mundi
dicit᷑ originale peccatum: qd̾ ꝑ pri¬
mum hominẽ intrauit in uniuer¬
sum genus humanum. Et auchi¬
crunt eum duo discipłi loquentẽ.
& secuti sunt iħm. Conu̾sus ant̃
iħs & tuidens eos sequeptes se: dic̃
ꝑciꝑe u̾bum gr̾e potius ib ipso quam
state descendit ut posset uideri: dũ
ꝓ umbra legis eiuangłii lucẽ erhibuit.
Qu dixerunt ei. Rabbi: quod dicit᷑
int̃pretatum magist᷑. Ubi habicas
Dicit eis. Uenite ⁊ uidete. Nolebãt
transitorie magisterio ueritatis ꝑfrui:
s mnsionem queteluanit. ut plemus
abeo possent insitui. Ammonent gͥ
nos: ut quotiens in carnationis aꝑ̃i
tͣnsitum admentẽ reducimus. solli¬
cito cords eum rogemus ut habita¬
tignem et̾ne mansionis nob̾ digneł᷑
ostendere. Uenite testinionio io¬
hannis a lege recedentes: uenite
creden I do. bonis oꝑib infistendo:
& intestigetis. Uenerunt &

Expanded text:
guinis ejus ineffabili Spiritus sanctificatione guinis ejus ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur. Peccatum mundi dicitur originale peccatum, quod per primum hominem intravit in universum genus humanum. Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentepercipere verbum gratiae potius ab ipso quam state descendit, ut posset videri, dum pro umbra legis Evangelii lucem exhibuit. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatum, magister. Ubi habitas? Dicit eis: Venite et videte. Nolebant transitorie magistro veritatis perfrui, sed mansionem quaerebant, ut plenius ab eo possent instrui. Admonent ergo nos, ut quoties incarnationis Domini transitum ad mentem reducimus, sollicito corde eum rogemus, ut habitationem aeternae mansionis nobis dignetur ostendere. Venite testimonio Joannis a lege recedentes: venite credendo, bonis operibus insistendo, et intelligetis. Venerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
grx̧. alt̾a die. Nẽ post legẽ cognoscit agnũ
quo redimit᷑. Ambulatio iħu dispensa¬
tionem incarnationis. qua nob̾ exempla
uiuendi dedit insinuat. sicut mansio
enus et̾nitatem chuinitatis. Statio tͦ
iohannis ⁊ discipuloꝵ eiꝰ. ostendit quia
ipse illã urtutũ arcem conscenderat.
aqua nullis temptationib poterat de¬
ci: & discips magist̾nm eiꝰ corde sequebant᷑.
magno paschal quomodo ꝑeccata. tollat
apłs petrꝰ estendit dicens. Non corruꝑ¬
tsbili argento uel anro redempti estis.
a
de uana ur̃a conu̾satione pat̾ne tra.¬
ditionis: s pͣcioso sanguine quasi
iħii xp̃a. & iohannes in apokalipsi.
Qui dilexit nos ⁊ lauit nos a peccatis
nt̃is: in sanguine suo. Non solum
aut̃ lauit nos qͣndo sangninẽ sũ
dedit ꝓnolis. uel qͣndo baptizamur.
in mysterio passioins illitis: uerũetiã
cotidie lauat nos in sanguine suo.
cum eiꝰdem beate passioras memoria
ad altare replicat᷑: cum panis ⁊ uini
creatura in sacram̃tum carnis ⁊ san¬

Expanded text:
 altera die, id est, post legem, cognoscit Agnum quo redimitur. Ambulatio Jesu, dispensationem incarnationis qua nobis exempla vivendi dedit, insinuat, sicut mansio ejus, aeternitatem divinitatis. Statio vero Joannis et discipulorum ejus ostendit, quia ipse illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationibus poterat dejici, et discipuli magisterium ejus corde sequebantur.in agno paschali. Quomodo peccata tollat, Apostolus Petrus ostendit, dicens: Non corruptibili argento vel auro redempti estis a vestra conversatione paternae traditioisti . Et Joannes in Apocalypsi: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos, quando sanguinem suum dedit pro nobis, vel quando baptizamur in mysterio passionis illius; verum etiam quotidie lavat nos in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis memoria ad altare replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et san
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ uire dͥapib excludunt᷑. Primnus
dixit. Uillam emi. ⁊ cet̾a. Ait̃ dixit
Iu̾ga bonm emi quinq. Alius dix̃.
urorem drͣi. Uxoris appeticus ad con¬
cupiscentiam ꝑtinet᷑: ficut gula.
uills emptio: ad auariciam ⁊ suꝑbiã.
ꝓbatio quinq ingorum refertur ad
concupiscentiã oculoꝵ: ubi curiosi¬
tas ẽ & uana gła. Triplici telo ho¬
stis totidem arlna defensionis opꝑo¬
ne: ut concupiscentia carnis pellat᷑
suꝑauit gula. inuetito pomo.
Uana gła suꝑanit eun: dicens. eri¬
tis sicut dii. Auaricia etiã suꝑauit
eum: quando dix̃. scientis bomini.
⁊ maluin. Auaricia enim: recte dicitur
sublimitas ambitionis. Sic etiã tempta¬
uit dñm: s uictus recessit. Danid goliad
diabolum trib testimoniis delige.

Expanded text:
uduntur. Primus dixit: Villam emi, etc. . Alter dixit: Juga boum emi quinque. Alius dixit: Uxorem duxi . Uxoris appetitus ad concupiscentiam pertinet, sicut gula. Villae emptio, ad avaritiam et superbiam. Probatio quinque jugorum, refertur ad concupiscentiam oculorum, ubi curiositas est et vana gloria. Triplici telo hostis totidem arma defensionis oppone, ut concupiscentia carnis pellaturs gula in vetito pomo; vana gloria superavit eum, dicens: Eritis sicut dii . Avaritia enim superavit eum, quando dixit, scientes bonum et malum. Avaritia enim recte dicitur sublimitas ambitionis. Sic etiam tentavit Dominum, sed victus recessit. David Goliath, Christus diabolum tribus testimoniis de lege.
Abbreviated transcription (Latin):
non querit᷑ annoꝵ multitudo: nec
patcitas. Andreas iminor erat sẏmo¬
ne ecate: & tamĩ iħm prior inue¬
nit. statimq inuentum nunciat
fr̃i. ut sicut ẽ sanguine. sit gerna¬
nus et sule. & hoc est quod dicit.
nuenit hic pͥmum frattem suum

Expanded text:
non quaeritur annorum multitudo nec paucitas. Andreas minor erat Simone aetate, et tamen Jesum prior invenit. Statimque inventum nuntiat fratri, ut sicut est sanguine, sit germanus et fide. Et hoc est quod dicit. nvenit hic primum fratrem s
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ media. quȩ ue dit metuens iã ꝓfe
serit an ui sua ꝓpria an inspecie hominis
assumꝑta: non multũ refert ignorare.
Reliquit dñm diabolus usq ad tempus:
postea ꝑ iudeos aꝑte eum impugnaturꝰ.
Sic etiam qͣndo ñ preualet intemptatio¬
ne: a nobis recedit usq ad aliud tempus.
minist̾io utitur angłico ut ds. Et nos
cum in heremo sc̾e conu̾sationis bestiales
hominum mores toleramus: muist̾nim
angłorum meremur. aquib corpore soluci
ad ec̃na gatidia tranfferamur. XUi. A.xui¬

Expanded text:
e erit, an in sua propria, an in specie hominis assumpta, non multum refert ignorare. Reliquit eum diabolus usque ad tempus, postea per Judaeos aperte eum impugnaturus. Sic etiam quando non praevalet in tentatione, a nobis recedit, usque ad aliud tempus. ministerio utitur angelico, ut Deus. Et nos cum in eremo sanctae conversationis bestiales hominum mores toleramus, ministerium angelorum meremur, a quibus corpore soluti, ad aeterna gaudia transferamur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam et̃nam sunt predestinati.
Rece en in rumpit᷑ in eccłia circtisio¬
nis: qmͣ iudas ꝓditor ⁊ sẏmon ma¬
gus ꝑisces nequissimi. & anamas
& saꝑhira. ⁊ multi alii abierunt
retpo: anteqin barnabas ⁊⁊ paultis
ad gencium apłatum fuissent segre¬
gati. Et uenermt n impleuert̃
ambas nauiculas: ita ut pene merge¬
scsi crescit. Merguntur. hoc c̃ in sub¬
mersione premuntui. non enim st̃
submer se s periclitate. Unde apłs
In nouissimis dieb erunt tempora
ꝑicu losa: & homines se ppsos ainan

Expanded text:
am sunt praedestinati. Rete enim rumpitur in Ecclesia circumcisionis, quoniam Judas proditor et Simon Magus pisces nequissimi, et Ananias et Saphira, et multi alii abierunt retro antequam Barnabas et Paulus ad gentium apostolatum fuissent segregati. « Et venerunt et impleverunt ambas naviculas. ita ut pene mergenem saeculi crescit. Merguntur, hoc est in submersione premuntur. Non enim sunt submersae, sed periclitatae. Unde Apostolus: « In novissimis diebus erunt tempora periculosa,
Abbreviated transcription (Latin):
e ministtabant ei.  onsum¬
matam omnem temptationẽ dicit
quia his trib temptationib conti¬
nentur origines omnrum uicioꝵ
iohanne atrestante qui ait. Oune
qd̾ in mundo ẽ concupiscentia car¬
nis ẽ: ⁊ concupiscentia oculorum

Expanded text:
et ministrabant ei. Consummatam omnem tentationem dicit, quia his tribus tentationibus continentur origines omnium vitiorum, Joanne attestante, qui ait: Omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
oisum. Scͥptum ẽ enim. quia angłis
sius mandauit de te. & in manib pꝑl¬
lent te: ne forte offendas ad lapie
pedem tuum. In omnib tempta¬
tionib hoc agit diabolus: ut intelli¬
gat si filius dĩ sit. S dñs sic responsi¬
onẽ temꝑat: ut eum relinquit ambi¬
gium. Dicens mitte te deorsum. qui
omnes precipitare satagit infirius
ostendit᷑: nam suadere pocest preci¬
ꝑ Itare non potest. Testimonium qd̾
inclucit ñ de xp̃o tantum. s de omui
uro scõ ꝓphetia ẽ. Ieronimus psal¬
mo nonagesimo sic exponit. Qniẽꝙ
duas naturas di & hominis ꝑfectas
crediderit insaluatore. Hic angłicis
manib uallatus. ad lapidem idẽ ad
xp̃m non offendit pedem suim. quti la¬
pis ẽ offensionis & petra scandali. An¬
gustimis codẽ psalmo. In manib an¬
gelorum sublatus ẽ dñs: quando assũp¬
tus ẽ nicelum: ñ quia si non portarent
ruiturus erat. s quia obsequebantur.
regi. Quod sidicas meliores sunt qui por¬

Expanded text:
tum est enim: Quia angelis suis mandavit de te, et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum . In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Dicens, mitte te deorsum, qui omnes praecipitare satagit, infirmus ostenditur: nam persuadere potest, praecipitare non potest. Testimonium quod inducit non de Christo tantum, sed de omni viro sancto prophetia est. Hieronymus psalmo nonagesimo sic exponit: « Quicunque duas naturas Dei et hominis perfectas crediderit in Salvatore, hic angelicis manibus vallatus, ad lapidem id est ad Christum non offendit pedem suum, qui lapis est offensionis et petra scandali . » Augustinus de eodem psalmo: « In manibus angelorum sublatus est Dominus, quando assumptus est in coelum, non quia si non portarent, ruiturus erat, sed quia obsequebantur regi. » Quod si dicas, meliores sunt qui por
Abbreviated transcription (Latin):
Sequere me. Erat aut̃ philippus
⁊ bechfnda. ciuitate andree ⁊ petrri.
alilea int̾pretat᷑ tͣnsimgratio facta.
uel renelatio. Transinigrat homo
de uiciis ad nirtutes. & post de uircu¬
te ni tirgutem. ⁊sic fit ei retielatio.
ut indeatur ds deoꝵ in syon. Uueca¬
turus gͦ dñs discipłos ad sequendum.
idẽ imitamdum se. gxiit a iudea.
ubi erat iohannes baptizans. ingal¬
leam. loci nomine innutus. ut sic̃
iꝑse ꝑficiebat sapientia. ⁊ sicut ꝑ pos¬
siones intrauit in głam. sic ⁊ imiita¬
tores sui. Bechaida int̾pretat᷑ domuis
uenatonim: in quo notatur animius
& officium istorum. Uenatores enim
dei erant: in capiendis animab. Un¬
de philippus. anteqͣm fiat apłs: uocat
nathanaelem. Intienit phibaptis
nathanael: & dicit ei. Quẽ scpͥsit moy¬

Expanded text:
autem Philippus a Bethsaida civitate Andreae et Petri. Galilaea interpretatur transmigratio facta, vel revelatio. Transmigrat homo de vitiis ad virtutes, et post de virtute in virtutem; et sic fit ei revelatio, ut videatur Deus deorum in Sion . Vocaturus ergo Dominus discipulos ad sequendum, id est, imitandum se, exiit a Judaea ubi erat Joannes baptizans, in Galilaeam, loci nomine innuens, ut sicut ipse proficiebat sapientia, et sicut per passiones intravit in gloriam, sic etiam imitatores sui. Bethsaida interpretatur domus venatorum, in quo notatur animus et officium istorum. Venatores enim Dei erant in capiendis animabus. Unde Philippus antequam fiat apostolus vocat Nathanaelem. Invenit Philippus Nathanael, et dicit ei: Quem scripsit Moy