comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest & aliud intelligi. Auro namq sapientia
designatur. salomone ad testante qui ait. Thes¬
aurus desiderabilis requiescit in ore sapientis
Ihure aut̃ qđ dõ incendit᷑. uirtus orationis
exprimitur: p̃salmista teste qui ait. Pirigat᷑
oratio mea sicut incensũ in conspectu tuo.
Per myrrã uero. carnis nr̃ȩ mortificatio figurat᷑.
Unde sc̃a ȩccła de suis operariis usq ad mortẽ.
pro dõ certantib dicit. Manus meȩ distillaue¬
runt mẏrrã. Nato ergo regi aurũ offerimus.
si in conspectu illius claritate suꝑnȩ sapientiȩ
resplendemus: Ihus offerimus. si cogitatio¬
nes carnis per scã orationũ studia in ara
cordis incendimus. ut suaue aliquid dõ per
celeste desideriũ redolere ualeamus. Myrrã
offerimus si carnis uitia ꝑ abstinentiã mortifi¬
putre fiat. Mortuã uero carnẽ putrescere est.
hoc mortale corpus fluxui luxuriȩ deseruire.
sicut de quibusdã per propłam dicitur. Conpu¬

Expanded text:
intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortifiputrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Compu
Abbreviated transcription (Latin):
ram deferunt. Aurum quippe. regi congruit
Ihus uero. in dĩ sacrificio ponebat᷑. Myrra
aut̃. mortuoꝵ corpora condiunt᷑ lum ergo
magi cum adorant. etiã mysticis muneribus
predicant. Auro regem. ⁊ hure dm̃: myrra
mortalem. Sunt non nulli heretier qui hunc
dm̃ credunt: std ubiq regnare nequaquã
credunt. hi profesto ei thus offerunt. sed of¬
ferre etiã aurũ nolunt. Sunt non nulli qui
hunc regem existimant. sed dm̃ negant. Hi
uidelicet ei aurũ offerunt. sed offerre chus
nolunt. Et sunt non nulli qui hunc & dm̃
& regem fatentur. sed assumpsse carnẽ mor¬
talem negant. Hi nimirũ ei aurũ & thus
offerunt. sed offerre myrram assumptȩ moita¬
od itaq nato dño offeramus aurum. ut hunc
Gubiq regnare fateamur. Offeramus thus:
ut credamus qđ is qui in tempore apparuit.
ds̃ ante tempora extitit. Offeramus myrrã:
ut eum quẽ credimus in sua diuinitate in¬
passibilem. credamus etiã in nr̃a fuisse carne
mortalem. Quamuis in auro thure & myrra

Expanded text:
rham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortaos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha
Abbreviated transcription (Latin):
ad carnem uenire disposuit dñs qui ad nos
uenit pro amore hominis. & iam homo
fieri dignatus est. Et erat nouũ miraculũ
ds̃ inter homines. dñs inter seruos. creator
qui redimendus fuerat baptitauit: non fidutia
prouocatus. sed preceptione subiestus. Iunc ge¬
minȩ uoces propheticȩ sonuerunt. uox dñi
in deserto uox dnĩ suꝑ aquas. Nuntius uerita¬
tis clamabat. & dĩ głȩ intonabat: & erat ibi in
de supernis filiũ prȩdicabat. filius in terris
ordinem sacratissime dispositionis implebat
colligabat. Hȩc est ergo km̃i trinitas unita¬
tis. quȩ est unitas trmitatis. quȩ uos per
innumeras sollempnitates tueatur. atq hic

Expanded text:
ad carnem venire disposuit Dominus qui ad nos ad carnem venire disposuit Dominus qui ad nos venit; pro amore hominis etiam homo fieri dignatus est: et erat novum miraculum, Deus inter homines, Dominus inter servos, Creator qui redemptus fuerat, baptizavit, non fiducia provocatus, sed praeceptione subjectus. Tunc geminae voces propheticae sonuerunt: Vox Domini in deserto, vox Domini super aquas . Nuntius veritatis clamabat; et Deus gloriae intonabat: et erat ibi in de supernis Filium praedicabat: Filius in terris ordinem sacratissimae dispositionis implebat:colligabat. Haec est ergo, charissimi, Trinitas unitatis, quae est unitas Trinitatis: quae nos per innumeras solemnitates tueatur, atque hic
Abbreviated transcription (Latin):
nis fluenta descendit: non ut ipse scifica¬
rit᷑. sed ut aquis futuris salutarib scificationẽ
ipse prȩberet: Iohannes ergo implebat habitum
sacerdotis. Ad eum redemptor orbis accessit.
ut baptitaretꝰ in aqua. qui baptitantẽ in lu¬
minabat sp̃u. Uenit ergo rex ad precursorẽ
ohannes ergo kmĩ non ignorabat dispensati¬
onis mysteriũ. per qđ dñs humano generi
remediũ prȩpararet. Sed nec eum fefellit
corporis habitus. nec caro quȩ uidebatur
elusit. Et ideo lucerna xp̃o meo dictus est ꝑ
propħam. quia filiũ dĩ qui in carnis obscu¬
ritate latebat. lumine sui cordis primus
agnouit. & ignorantib digito demonstrauit
Hic est lucerna illa mirabilis. de qua illud est.
Paraui lucernam xp̃o meo. Lc.U.¬
unc ergo pater filio prȩparauit. non quod
uerbũ dĩ qđ erat lumen uerum & sol iu¬
sticiȩ lumine lucernȩ indigeret: sed quia
ut suꝑius dixi primus agnouit humani
me. miraculũ dominicȩ maiestatis. Quando

Expanded text:
nis fluenta descendit: non ut ipse sanctificaretur, sed ut aquis futuris vitalibus sanctificationem ipse praeberet. Joannes ergo implebat habitum sacerdotis. Ad eum Redemptor orbis accessit, ut baptizaretur in aqua, qui baptizantem illuminabat in Spiritu. Venit ergo rex ad praecursorem oannes ergo, charissimi, non ignorabat dispensationis mysterium, per quod Dominus humano generi remedium praepararet: sed nec eum fefellit corporis habitus, nec caro quae videbatur elusit. Et ideo lucerna Christo meo dictus est per prophetam: quia Filium Dei, qui carnis obscuritate latebat, lumine sui cordis agnovit primus, et ignorantibus digito demonstravit. Hic est ergo lucerna illa mirabilis, de qua illud est, Paravi lucernam Christo meo . Hunc ergo Pater Filio praeparavit, non quod Verbum Dei, quod erat lumen verum et Sol justitiae, lucernae lumine indigeret; sed quia, ut superius diximus, primus agnovit humani me, miraculum Dominicae majestatis. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
fuis partibus diuisus perfectionẽ significat.
Duuditur enĩ in ternis quaternis. & in qua¬
ternis ternis. Siue enĩ tria in quattuor.
siue quattuor in tria ducas: duodenariũ
numerũ complent. Nam idem numerus
ex septenarii numeri partib constat. scili¬
cet ex primo pari. & primo impari. idest
ex tribus & quattuor. Et tres quidem ad
indiuiduã trinitatẽ pertinent. quattuor
ad quattuor libros sci eugłii. Septem uero
plenitudinẽ temporis demonstrant. qͣuia
prȩsentis uitȩ cursus per septẽ dies uoluit᷑.
Duodecim quoq ad duodenariũ numexum
apłoꝵ. uel ad duodecim patriarchas. Doaĩc .ii¬

Expanded text:
uis partibus divisus, perfectionem significat. Dividitur enim in ternis quaternis et quaternis ternis. Sive enim tria in quatuor, sive quatuor in tria ducas, duodenarium numerum complent. Nam idem numerus ex septenarii numeri partibus constat, scilicet ex primo pari et primo impari, id est, ex tribus et quatuor. Et tres quidem ad individuam Trinitatem pertinent, quatuor ad quatuor libros sancti Evangelii. Septem vero plenitudinem temporis demonstrant, quia praesentis vitae cursus per septem dies volvitur. Duodecim quoque ad duodenarium numerum apostolorum, vel ad duodecim patriarchas. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ris nr̃i iħu xp̃i. qui destruxit quidẽ mortẽ
inlummauit aut̃ uitã & in corruptionem
per engłm in quo positus sum ego prathca¬
tor & apłr. & magister gentiũ. Ob quã causa.
etiã hȩc patior sed non confundorłc.iii.
cio enim cui credidi & certus sum: quia po¬
tens est depositum meũ seruare in illum diẽ
Cormam habens sanoꝵ uerboꝵ quȩ ame audi¬
sti in fide & dilectione in xp̃o iħu bonũ de¬
positum custodi. per sp̃m scm qui habitat
in nobis. Scis hoc qđ auersi sunt ame om̃s
qui in asia sunt: ex quibus est phygelus &
hermogenes. Det miscđiam dñs honesiphori
domui. quia sepe me refrigerauit. & catenã
meã non erubuit. Sed cum romam uenissem.
sollicite me quȩsiuit & inuenit. Det illi dñs
inuenire miscđiam adõ in illa die. & quanta
ephesi ministrauit melius tu nostr. łc .iiii.¬
u ergo filimi confortare in gr̃a quȩ est in xp̃o
iħu: & quȩ audisti ame per multos testes. Hȩc
commenda fidelib hominibus. qui idonei

Expanded text:
i qui destruxit quidem mortem inluminavit autem vitam et incorruptionem per evangelium in quo positus sum ego praedicator et apostolus et magister gentium ob quam causam etiam haec patior sed non confundor scio cio enim cui credidi, et certus sum quia potens est depositum meum servare in illum diem, formam habens sanorum verborum quae a me audisti in fide et dilectione in Christo Jesu. Bonum depositum custodi per Spiritum sanctum, qui habitat in nobis. Scis enim hoc quod aversi sunt a me omnes qui in Asia sunt, ex qHermogenes det misericordiam Dominus Onesifori domui quia saepe me refrigeravit et catenam meam non erubuit sed cum Romam venisset sollicite me quaesivit et invenit det illi Dominus invenire misericordiam a Domino in illa die et quanta Ephesi ministravit melius tu nosti tu ergo fili mi confortare in gratia quae est in Christo Iesu et quae audisti a me per multos testes haec commenda fidelibus hominibus qui idonei
Abbreviated transcription (Latin):
cimus aut̃ quia bonã est lex Ic .ii. mant.¬
si quis ea legitime utatur. Sciens hoc quia
iusto lex non est posita. sed iniustis & non sub¬
ditis. impi is & peccatoribus. sceleratis & con¬
taminatis. parricidis & matricidis. homicidis
fornicariis. masculoꝵ concubitoribus. plagi¬
ariͥs. mendacibus: periuris. & si quid aliud sa¬
nȩ doctrinȩ auersatur. quȩ est scđm eugłm
& contumeliosus. sed miscdiam consequutus

Expanded text:
cimus autem quoniam bona est lex, si quis ea legitime utatur: scientes hoc, quia justo lex non est posita, sed injustis et non subditis, impiis et peccatoribus, sceleratis et contaminatis, parricidis et matricidis, homicidis, fornicariis, masculorum concubitoribus, plagiariis, mendacibus, perjuris; et si quid aliud sanae doctrinae adversatur, quae est secundum et contumeliosus, sed misericordiam consecutus
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatis eius extruunt. quẽ scripturȩ
auctoritate didicerunt. & testimoniũ pro¬
ferunt quo bethleem honorari natuutate
noui ducis ostendit᷑. ut ipsa eoꝵ scientia
& illis fieret ad testimoniũ dampnationis.
& nobis ad adiutoriũ credulitatis. Quospro¬
fecto bene ysaac cum iacob filiũ suũ bene¬
diceret designauit. quia & caligans oculis
e prophetans in prȩsenti filium non uidit.
cui tam multa in posterũ prȩuidit. Quia
nimirũ iudaicus popłs propheciȩ sp̃u ple¬
nus & cȩcus. eũ de quo multa futura prȩ¬
dixit. in prȩsenti positũ non agtiouit.
N atiuitate regis nri cognita herodes ad cal¬
lida argumenta conuertit᷑. ne terreno
regno priuaret᷑. Renuntiari sibi ubi puer
inuenit᷑ postulat. ad orare uelle se sumu¬
lat. ut quasi hunc si inuenire possit ex¬
tinguat. Sed quanta est humana malitia
contra consiliũ diuinitatis. Scriptũ quip¬
pe est. Non est sapientia. non est prudentia.

Expanded text:
nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire possit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia,
Abbreviated transcription (Latin):
suũ uenisse testata sunt. Ut enĩ de eis
quiddam usu humano loquar. dm̃ hunc
cȩli esse cognouerunt. quia protinꝰ stellã
miserunt. Mare cognouit. quia sub plan¬
tis eius se calcabile prȩbuit. Terra cogno¬
uit. quia eo moriente contremuit. Sol
cognouit. quia lucis suȩ radios abscondit
Daxa & parietes agnouerunt. quia tem¬
pore mortis eiꝰ scissa sunt. Infernus agno¬
uit. quia hos quos tenebat mortuosred¬
didit. Et tamen hunc quẽ dm̃ omĩa in¬
sensibilia elementa senserunt. adhuc in¬
fidelium iudȩoꝵ cordai esse minime cog¬
noscunt. Et duriora saxis scindi ad ptͦ¬
nitentiã nolunt: eumq confiteri abnggant.
quẽ elementa ut diximus aut signis aut scissio¬
nibus dm̃ clamant. Qui etiã ad dampnationis
suȩ cumulum eũ quẽ natũ defpiciunt nas¬
citurũ longe ante prȩscierunt. & non solũ
quia nasceret᷑ nouerant. sed etiã ubi nasceret᷑.
Iam ab herode requisiti locum Ec .Uiii.¬

Expanded text:
suum venisse testata sunt. Ut enim de eis suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrendũ nobis est quid nam sit quos
redemptore nato pasto ribus in uidea
angłs apparuit. atq ad ad orandũ hunc
ab oriente magos non angłs sed stella
perduxit. Quia uide licet iudeis tanquã¬
ratione utentibus rationale animal
idest angłs prȩdica re debuiti gentiles
uero quia uti ratione nesciebant ad cog¬
noscendũ cdmi non ꝑ uocẽ sed per signa
notandũ qđ redemptorẽ nr̃m cum iam
perfestȩ esset ȩtatis ensdem gentib apłi prȩ¬
dicant. eumq paruulũ & nec dum per
bumam corporis officiũ loquentẽ stella
gentib denuntiat. Quia nimirũ rationis
ordo poscebat. ut & loquentẽ iam dñm lo¬
quentes nobis prȩdicatores in notescerent:¬
& nec dum loquentẽ elementa muta prȩ¬
dicarent. Sed in omib signis quȩ uel nas¬
cente dño uel moriente monstrata sunt:
considerandũ nobis est quanta fuerit in
quorumdã corde duritia. quȩ hunc nec
per propheciȩ donum nec per miracula
agnouit. Omĩa quippe elementa. auctorẽ

Expanded text:
dnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente magos non angelus, sed stella perduxit? Quia videlicet Judaeis, tanquratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cogDominum non per vocem, sed per signa notandum quod Redemptorem nostrum cum jam perfectae esset aetatis eisdem gentibus apostoli praedicant, eumque parvulum et necdum per humani corporis officium loquentem stella gentibus denuntiat. Quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt, considerandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
contemplandã sapientiã. erroresq & stultitiam.
Quid est in quã homo. ut sequi possit regem facꝰ¬
torem suum: Et uidi quia tantũ precederet
sapientia stultitiã quantũ diffeit lux a tenebris

Expanded text:
contemplandam sapientiam, erroresque et stultitiam. contemplandam sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem factorem suum? Et vidi quod tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
mea. ȩdificaui michi domos. plantaui uineas.
feci hortos & pomeria & conseui ea cunctĩ
generis arboribus. Le c⁊io.u.
axtruxi michi piscinas aquarum ut irrigarem
siluam lignoꝵ germinantium. Et possedi seruos
& ancillas multamꝙ familiam habui. & magnos oui¬
um greges: ultra om̃s qui fuerunt ante me in
& substantias regum ac prouintiarũ. Feci michi
cantores & cantrices. & delitias filioꝵ hominũ.
scyphos & urceos in ministerio ad uina funden¬
da. & super gressus sumopib om̃s qui fuerunt
derauerunt oculi mei non negaui eis. Nec pro¬
hibui cor quin omĩ uoluptate frueretur. &
oblectaret se in his quȩ parauerã. & hanc ratus
sum partem meã. si uterer labore meo. Cumq
me conuertissem ad uniuersa opera quȩ fecerañ
manus meȩ. & ad labores in quibus frustra su¬
daueram. uidi in om̃ib uanitatẽ & afflictionẽ
animȩ. & nichil permanere sub sole. Transiui ad

Expanded text:
mea: aedificavi mihi domos, et plantavi vineas: mea: aedificavi mihi domos, et plantavi vineas: Feci hortos, et pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus; Et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium; Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui: Armenta quum greges, ultra omnes qui fuerant ante me in et substantias regum et provinciarum. Feci michi cantores et cantatrices et delicias filiorum hominum, scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda, et supergressus sum opibus omnes, qui ante me deraverunt oculi mei non negavi eis, nec prohibui cor meum, quin omni voluptate frueretur, et oblectaretur se in illis quae paraveram. Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque reversus essem ad universa opera quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
in ea. Uidi cuncta quȩ fiunt sub sole. & ecce uni¬
uersa uanitas. & afflictio sp̃c. Peruersi difficile cor¬
rigunt᷑. & stultoꝵ infinitus est numerus. Loquu¬
tus sumein corde meo dicens. Ecce magnus effectꝰ
sum: & precessi sapientia om̃s qui fuerunt ante
me in hierłm: & mens mea contemplata est
multa sapienter & didici. dediq cor meũ ut sci¬
rem prudentiã atq doctrinã. erroresq & stulti¬
tiam. Et agnouiqđ in his quoq esset labor. &
afflictio sp̃c̃. eo qđ in multa sapientia multa
sit indignatio. & qui addit scientiã addat & la
& affluam delitiis & fruar bonis. & uidi qđ hoc
quoq esset uanitas. Risum reputaui errorem.
& gaudio dixi. Quid frustra deciperis. Cogitaui
in corde meo abstrahere a uino carnem meam:
ut animũ meũ transferrẽ ad sapientiã deuita¬
iemq stultitiam. donec uiderem quid esset uti¬
le filiis hominũ quo facto opus est sub sole.
numero dierũ uitȩ suȩ. Magnificaui opera

Expanded text:
 ecce universa vanitas et adflictio spiritus perversi difficile corriguntur et stultorum infinitus est numerus locutus sum in corde meo dicens ecce magnus effectus sum et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem et mens mea contemplata est multa sapienter et didicit dedique cor meum ut scirem prudentiam atque doctrinam erroresque et stultitiam et agnovi quod in his quoque esset labor et adflictio spiritus eo quod in multa sapientia multa sit indignatio t affluam deliciis, et fruar bonis. Et vidi quod hoc quoque esset vanitas. Risum reputavi errorem: et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi opera
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudicium. Uocamur aut̃ ad reddendã ratio¬
nem uillicationis nr̃ȩ. cum de presenti uita ad eiꝰ
iudiciũ ducimꝰ. ubi non solum de opere. sed etiã
de otioso sermone rationẽ reddituri sumus. Et
post hȩc non poterimus uillicare. quia post
mortẽ ut ait salomon. nec opus. nec ratio. nec
sapientia. nec scientia apud inferos erunt. Un¬
de & per psalmistã dõ dicitur. In inferno aut̃
quis confitebitur tibi  Sub auditur nullus.

Expanded text:
 ad reddendam rationem villicationis nostrae, cum de praesenti vita ad ejus judicium ducimur, ubi non solum de opere, sed etiam de otioso sermone rationem reddituri sumus. Et posthaec non poterimus villicare, quia post mortem, ut ait Salomon, « nec opus, nec ratio, nec sapientia, nec scientia apud inferos erit . » Unde per Psalmistam Deo dicitur: « In inferno autem quis confite bitur? » Subauditur, nullus.
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ. rogatus a plebe ut deos sibi faceret
quos adorarent. aurũ poposcit. in ignẽ misit.¬
& caput uituli figuratum est: cui sunt oblata
sacrificia. Quo inditio claruit. auri cupidita¬
tem materiã esse perfidiȩ & auaritiȩ studio
sacrilegia solere generari. Iterũ tantus sacerdos
locum incidit offensionis. cum sorore sua ma¬
ria. Nam dum fratri uterq obtrestat. quod
alienigenã accepisset uxorẽ. ilico maria conta¬
gio maculosȩ carnis effloruit. ł.c. UI.
uidentis fuit figura mysteri i. qđ sacerdotalis
ille popłs patrum fraterno popło posteriori
temporib derogaret. & hiopisse illius nesciers
sacramentũ. Nam si cognouisset non reprehen¬
disset. qđ cum ueteri mysterio conueniret. Itaq
cum iudeus eum qui ex gentibus credidit esse
commnunem dicit. & uult a lege se cernere leprã
habet. quã non poterit euadere. nisi spiritalis
ei legis agnitio ad ueniam fuerit suffragata. frgo

Expanded text:
Hebraeorum, rogatus a plebe ut deos sibi faceret Hebraeorum, rogatus a plebe ut deos sibi faceret quos adorarent aurum poposcit, in ignem misit, et caput uituli figuratum est, cui sunt oblata sacrificia. quo indicio claruit auri cupiditatem materiam esse perfidiae et auaritiae studio sacrilegia solere generari. iterum tantus sacerdos locum incidit offensionis cum sorore sua Maria. nam dum fratri uterque obtrectant quod alienigenam accepisset uxorem, ilico Mariam contagio maculosae carnis effloruit. quo loci euidentis fuit figura mysterii, quod sacerdotalis ille populus patrum fraterno populo posterioribus temporibus derogaret Aethiopissae illius nesciens sacramentum. nam si cognouisset, non reprehendisset quod cum ueteri mysterio conueniret. itaque cum Iudaeus eum qui ex gentibus credidit dicit esse communem et uult a lege secernere, lepram habet, quam non poterit euadere, nisi spei legis agnitio ad veniam fuerit suffragata. 19. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
specialis confessio. Culpam itaq incidisse na¬
turȩ est. defleuisse uirtutis. Quis głabitur
inquit castum se habere cor: Nec unius di
ei infans mundus esse scripturȩ testimonio
declaratur. Da michi aliquẽ sine pro lapsione
delicti. Ualidissimus om̃iũ samson legitur. qui
leonem etiã suis manib stransgulauit. sed uti¬
nam amorẽ suũ suffocare potuisset. Messes
incendit allophiloꝵ. & ipse mulieris arfit uniꝰ
meauit. sed uexilla ferens triumphalia suo
uictus est sacramento. ut pietatẽ occurrentis
filiȩ parricidio remunerandã putaret. Primũ
omiũ quid opus fuit tam facile urare. & in¬
certa uouere pro certis. quoꝵ nesciret euentũ:
Deinde aliquis sacramenta tristiciȩ. dño dõ reddit
ut cruentis soluat suã uota funeribus. Nec de sa¬
cerdotib silendum arbitror. ne nr̃a uidear dissi¬
aron ipse summus sacerdos quo duce pariter
ac moyse. rubrum mare pedes transiuit popłs

Expanded text:
specialis confessio. Culpam itaque incidisse, naspecialis confessio. Culpam itaque incidisse, naturae est: diluisse, virtutis, Quis gloriatur, inquit, castum se hei infans mundus esse scripturae testimonio declaratur. da mihi aliquem sine prolapsione delicti. ualidissimus omnium Sampson legitur, qui leonem etiam suis manibus strangulauit; sed utinam amorem suum suffocare potuisset! messes incendit allophylorum et ipse mulieris unius arsitmeauit, sed uexilla referens triumphalia suo uictus est sacramento, ut pietatem occurrentis filiae parricidio remunerandam putaret. primum omnium quid opus fuit tam facile iurare et incerta uouere pro certis, quorum nesciret euentum? deinde aliquis sacramenta tristia domino deo reddit, ut cruentis soluat sua uota funeribus? Nec de sacerdotibus silendum arbitror. ne nostra uidear dissiaron ipse summus sacerdos, quo duce pariter ac Moyse rubrum pedes mare transiuit populus
Abbreviated transcription (Latin):
NASSus. est dñs in electis suis sub intrare culpã.
ut & ipsi aduerterent diuinis se auxiliis in¬
nique paulus infirmitatẽ sibi profuisse testatur.
dicente dño roganti sibi ut a se stimulus carnis
suȩ discederet. sufficit tibi gr̃a mea. nam uirtus
in infirmitate consummat. Dauid etiã sc̃m. fide
fortem. probare uoluit. quem ad modum uitiũ
tegeret. lapsum emendaret. ut nos doceret quẽ
eccauit dauid qđ solent reges. sed pęnitentiam
gessit. fleuit. ingemuit. qđ non solent reges. Con¬
fessus est culpam: obsecrauit indulgentiã. humi¬
stratus deplorauit erumnã. leuinauit. orauit.
confessionis suȩ testimoniũ in perpetua scła uul¬
gato dolore transmisit. Quod erubescunt facere
priuati. rex non erubuit confiteri. Qui tenent᷑
legibus audent suũ regare peccatũ. dedignant᷑
rogare indulgentiã. quẽ petebat qui nullis le¬
gibus tenebatur humanis. LeCTIO . iii.¬
uod peccauit dauid conditionis est: quod sup¬
plicauit correctionis. Lapsus communis. sed

Expanded text:
assus est illis dominus subintrare culpam, ut et ipsi aduerterent diuinis se auxiliis inoscerent. denique Paulus infirmitatem sibi profuisse testatur dicente domino roganti sibi, ut a se stimulus carnis suae discederet: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate consummatur. meritoque fortem probare uoluerit, quemadmodum uitium tegeret, lapsum emendaret, ut nos doceret quemaeccavit David, quod solent reges: sed poenitentiam gessit, flevit, ingemuit, quod non solent reges. Confessus est culpam, obsecravit indulgentiam, humistratus deploravit aerumnam, jejunavit, oravit, confessionis suae testimonium in perpetua saecula vulgato dolore transmisit. Quod erubescunt facere privati, rex non erubuit confiteri. Qui tenentur legibus, audent suum negare peccatum, dedignantur rogare indulgentiam, quam petebat qui nullis legibus tenebatur humanis. Quod peccavit, conditionis est : quod supplicavit, correctionis. Lapsus communis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sa. per inlicita non errauit. Alii uͦ post carnis
flagitia. alii post falsa testimonia. alii post
facta furta. alii post inlatas uiolentias. alii post
perpetrata homicidia ad penitentiã redeunt.
atq ad om̃ipotentis dĩ seruitiũ conuertuntur.
Hi uidelicet addm̃ de longinqͦ ueniunt. Quanto¬
& enĩ quisq plus in prauo opere errauit. tanto
entur igitur alimenta eis etiã qui de longinqͦ
ueniunt. quia conuersis peccatorib doctrinȩ
sc̃ę cybi prebendi sunt: ut in dm̃ uires reparent.
quas amiserunt. in flagiti is. Qui sepe a doctorib
tanto necesse est ut largiorib cybis doctrinȩ satient᷑.
quanto fessi maiorib uitiis uenerant. & cum iam
confiteri cȩperint mala quȩ commiserunt. atq
confitendo relinquere & fletib punire: necesse
est ut doctores scĩ pro eoꝵ peccatis sollicite exo
nis peccatis interueniunt. sua ante dĩ oculos

Expanded text:
sa per illicita non erravit. Alii vero post carnis sa per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illatas injurias et violentias, alii post perpetrata homicidia, ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto Dentur ergo alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparent, s amiserunt. Qui saepe a doctoribus tanto necesse est ut a largioribus cibis doctrinae satientur, quanto fessi majoribus vitiis venerunt. Et cum jam 1418 confiteri coeperint mala quae commiserunt, atque confitendo relinquere et fletibus punire, necesse est ut doctores sancti pro eorum peccatis sollicite exornis peccatis interveniunt, sua ante Dei oculos
Abbreviated transcription (Latin):
Urba triduum sustinet dñm. quando mul¬
petudo fidelium peccata quȩ perpetrauit per
patientiã declinans. ad dm̃ se in opere. in lo¬
quutione atq in cogitatione conuertit. Qulls
dimittere ieiunos in domũ suã non uult ne
deficiant in uia. quia uidelicet conuersi pec¬
catores in presentis uitȩ uia deficiunt. si in sua
conscientia sine doctrinȩ scȩ pabulo dimittantur.
Ne ergo lassentur in huius pregrinationis itiere.
pascendi sunt sacra admonitione . Lc. UIII.¬
alde aut̃ pensanda est pia sententia quȩ proces¬
sit ex ore ueritatis qua dicit᷑. Quidã enĩ ex eis
delonge uenerunt. Est aut̃ qui nil fraudis & nil
carnalis corruptionis expertus ad omĩpotentis
dĩ seruitiũ festinauit. iste delonginqͦ non uenit.
quia per incorruptionẽ & innocentiã proximꝰ
fuit. Alius nulla impudicitia. nullis flagiti is
inquinatus. solum aut̃ coniugiũ expertus. ad
ministeriũ spiritale conuersus est. Neq iste
uenit elonginqͦ. quia usus coniunctione conces¬

Expanded text:
urba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium, peccata quae perpetravit per itentiam declinans, ad Dominum se in opere, in locutione, atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesenti vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore veritatis, qua dicitur: Quidam enim ex eis de longe venerunt. Est enim qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spiritale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione conces
Abbreviated transcription (Latin):
abscondet᷑. Custodite ergo uos a murmurati¬
one. quȩ nichil prodest. & a detractione par¬
cite linguȩ. Qm̃ responsum obscurũ inuacuũ
non ibit. os aut̃ qđ mentitur. occidit animã.
olite zelari mortẽ in errore. uitȩłc.iiii.¬
ur̃ȩ. neq adquiratis perditionẽ in operibus
ut essent omĩa & sanabiles fecit nationes or¬
bis terrarũ. & non est illis medicamentum
extermini i. nec inferoꝵ regnum in terra

Expanded text:
apientia: Gustodite ergo uos a murmuratione, quae nihil prodeest, et a detractione parcite linguae: quoniam responsum obscurum in uacuum non ibit, os autem, quod mentitur, occidit animam.olite zelari mortem in errorem vitae vestrae, neque acquiratis perditionem in operibus ut essent omnia; et sanabiles fecit nationes orbis terrarum; et non est illis medicamentum exterminii, nec inferorum regnum in terra
Abbreviated transcription (Latin):
has homo explicare sermone. Non saturatur.
oculus uisu. nec auris impletur auditu. Qiuid
est qđ fuit Ipsum quod futurũ est. Quid est
qđ factum est: Ipsum qđ fiendum est. Nichil
sub sole nouum. nec ualet quisquã dicere. ecce
hoc recens est. lam enĩ precessit in scłis. quȩ fue¬

Expanded text:
s homo explicare sermone non saturatur oculus visu nec auris impletur auditu quid est quod fuit ipsum quod futurum est quid est quod factum est ipsum quod fiendum est nihil sub sole novum nec valet quisquam dicere ecce hoc recens est iam enim praecessit in s
Abbreviated transcription (Latin):
gustatur id qđ dulce est: absq retractione per¬
ueniatur ad id qđ mortiferũ est. ad similitudi¬
nem scorpionũ aculeos in caudis gestantes. qm̃
heretici in primis uerbis bona ostendunt. in
nouissimis aut̃ peruersũ dogma. unde & pungunt¬
ales ergo lupis rapacibus comparant᷑. Ec.VIIII.
quia cum exterius lingua blandiant᷑. interius
animo seiuunt. quia sicut lupus gregem disper¬
git. dilaniat atq dilacerat: ita & heretici uene¬
nosum animũ habentes mentes simpliciũ dila¬
niare non cessant. & quos in occulto decipere
non possunt. publice insequunt᷑. Et ideo se bo¬
nos esse simulant. ut simpliciũ animas ad suam
heresim rapere possint. uel certe eoꝵ substantias
quasi boni magistri accipere. Quod paulus apłs
in epła sua scribit dicens. Hi sunt qui penetrant
domos uiduarũ & captiuas ducunt muliercu¬
las honeratas peccatis. & per dulces sermones¬

Expanded text:
gustatur id quod dulce est, absque retractione pergustatur id quod dulce est, absque retractione perveniatur ad id quod mortiferum est: ad similitudinem scorpionum aculeos in caudis gestantes, quoniam haeretici in primis verbis bona ostendunt, in novissimis autem perversa dogmatizant, unde et pungunt. Tales ergo lupis rapacibus comparantur, quia cum exterius lingua blandiantur, interius animo saeviunt. Quia sicut lupus gregem dispergit, dilaniat atque dilacerat, ita et haeretici venenosum animum habentes, mentes simplicium dilaniare non cessant. Et quos in occulto decipere non possunt, publice insequuntur. Et ideo se bonos esse simulant, ut simplicium animos ad suam haeresim rapere possint, vel certe eorum substantias quasi boni magistri accipere. Quod Paulus apostolus in Epistola sua scribit, dicens: « Hi sunt qui penetrant domos viduarum, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis ,
Abbreviated transcription (Latin):
hereticoꝵ contra elestos in ȩccła futurã: nec non
& malitiam falsoꝵ catholicoꝵ seuiturã. indicium
cogitationis eoꝵ prius ostendere uoluit. ut tanto
facilius caueri possint. quanto manifestius cognos¬
ci. lit enim. Adtendite a falsis propħis. Qđ specia
liter de hereticis intelligendum est. qui falsi pro¬
phȩ sunt : dum de substantia diuinitatis & hir¬
manitatis multa mentiunt᷑. scripturas sacras
quȩ dinitus inspiratȩ sunt: ad suum sensum per¬
trahere. cupientes. Le CI¬
t enim simplicium fr̃m corda facilius. lper
possint. quasi ouium uestimentis se induund
dum catholicoꝵ patrũ sententias suȩ doarinȩs
inserunt. Sciunt enĩ quia si semꝑ malediceren.
citius cogniti cauerent᷑. & idõ bona malis miscent.
ut dum libenter auditur id qđ uerũ est. non faci¬
le discernatur hoc qđ falfum est: morem uenefi¬
coꝵ seruantes. qui dum cuilibet uenenũ porri¬
gere uolunt. ora calicis melle liniunt. ut dum

Expanded text:
rum contra electos in Ecclesia futuram, necnon et malitiam falsorum catholicorum saevituram, indicium cogitationis eorum prius ostendere voluit, ut tanto facilius caveri possint, quanto manifestius cognosciliter de haereticis intelligendum est, qui falsi prophetae sunt, dum de substantia divinitatis et humanitatis multa mentiuntur, Scripturas sacras, quae divinitus inspiratae sunt, ad suum sensum pertrahere cupientes. Ut enim simplicium fratrum corda facilius decipere possint, quasi ovium vestimentis se induunt, dum catholicorum Patrum sententias suae doctrinae interserunt. Sciunt enim quia si semper mala dicerent, citius cogniti caverentur. Et ideo bona malis miscent, ut dum libenter auditur id quod verum est, non facile discernatur hoc quod falsum est: morem veneficorum servantes, qui dum cuilibet venenum porrigere volunt, ora calicis melle liniunt, ut dum
Abbreviated transcription (Latin):
Illius uillici nos sumus. quos ad imaginẽ & simi¬
litudinẽ suã creautͥ. quibus etiã sensum & in¬
telligentiã prebuit. Uillicus enĩ a uilla nomen
accepit. qui alienȩ uillȩ curã habere dinoscitur.
quem nos echonomũ. uel uulgato sermone
dispensatorẽ possumus appellare. Et reuera mag
tionalem sensum & intellectũ communẽ cum
angłis prȩ cȩteris creaturis tribuit. łc .UIII.

Expanded text:
Illius villici nos sumus quos ad imaginem et similitudinem suam creavit, quibus etiam sensum et intellectum praebuit. Villicus enim a villa nomen accepit, qui alienae villae curam habere dignoscitur, quem nos oeconomum, vel divulgato sermone dispensatorem possumus appellare. Et revera magntionalem sensum et intellectum communem cum angelis prae caeteris creaturis tribuit. Male autem
Abbreviated transcription (Latin):
tia animȩ tuȩ placuerit. coniliũ custodiet te.
& prudentia seruabit te: ut eruaris de uia mala.
ab homine qui peruersa loquitur. Qui relur¬
quunt iter rectum & ambulant per uias tene¬
brosas: qui lȩtant᷑ cum male fecerint. & exul¬
tant in rebus pessimis. quoꝵ uiȩ peruersȩ. &
infames gressus eorum. łc s̃ eugli i. Scd̃m Matłm

Expanded text:
nimae tuae placuerit, consilium custodiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum uiae peruersae et infa
Abbreviated transcription (Latin):
omedent igitur frustus uiȩ suȩ suisq consili is
saturabuntur. Aduersio paruuloꝵ interficiet
eos. & prosperitas stultoꝵ perdet illos. Qui aut̃
fruetur maloꝵ timore sublato. Filimi si susce¬
peris sermones meos. & mandata mea abscon¬
deris penes te : ut audiat sapientiã auris tua.

Expanded text:
e suae suisque consiliis saturabuntur aversio parvulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos qui autem fruetur malorum timore sublato fili mi si susceperis sermones meos et mandata mea absconderis penes te ut audiat sapientiam auris tua
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui forte cecideruit. non luctantiũ contentio¬
est. sed in offensa manent certamina. Quid etiã
plerq post unũ aut alterũ lapsum grã maiore
uicerunt. Quanto magis agonem pietatis in¬
gressi. non debent unius prolapsionis offensio¬
ne censeri. cum beatus sit qui se potuerit re¬
parare post lapsum: Qm̃ post mortẽ quoq
resurgere munus beatoꝵ est. Lc. Ui.¬
Alias quoq prodesse peccatũ possumus com¬
prehellere. & prouidentia dnĩ sc̃is obrepsisse
delicta. Prȩpositi enĩ ad imitandũ nobis dati
sunt : & ideo curatũ est. ut & ipsi aliquando
laberentur. Nam si in offensa a uici is inter
tot lubrica huius scł̃i curricula peregissent.
mandi. cuiusdam superioris eos naturȩ ac
diuinȩ fuisse. ut delictũ recipere & culpȩ
consortium habere non possent. Quȩ opuuo
utiq exoites nos illius substantiȩ ab impossi¬
bili imitatione reuocaret. Ec sc̃i eugłii. Scd̾m.¬

Expanded text:
aliqui forte ceciderunt, non luctantium contentioaliqui forte ceciderunt, non luctantium contentio, sed inoffensa manent certamina, quin etiam plerique post unum aut alterum lapsum gratia maiore uicerunt: quanto magis agonem pietatis ingressi non debent unius prolapsionis offensione censeri, cum beatus sit qui se potuerit reparare post lapsum, quoniam post mortem quoque resurgere munus beatorum est. Alias quoque prodesse peccatum possumus conprehendere et prouidentia domini sanctis obrepsisse delicta. propositi enim ad imitandum nobis sunt, et ideo curatum est, ut et ipsi aliquando laberentur. nam si inoffensum a uitiis inter tot lubrica huius saeculi curriculum peregissent, mandi cuiusdam superioris eos naturae ac diuinae fuisse, ut delictum recipere et culpae consortium habere non possent, quae opinio utique ut exortes nos illius substantiae ab inpossibili imitatione reuocaret. praeteriit
Abbreviated transcription (Latin):
corriperet᷑ qđ grauiter deliquisset. non indig¬
natus infremuit. sed confessus ingemuit culpȩ
dolorẽ. Deniq dñm doloris intimi mouit af¬
festu. ut nathan diceret. qm̃ penituit te: &¬
dñs transtulit peccatũ tuũ. Maturitas itaq
ueniȩ profundã regis fuisse pęnitentiã declara¬
uit. quȩ tanti meroris offensam transduxerit.
leriq homines cum a sacerdotibus lc .iiii.¬
corripiuntur. peccatũ suũ ingrauant. dum
negare cupiunt aut defendere. ibiq eoꝵ ma¬
ior est lapsus. ubi siꝑarat᷑ correctio. Scĩ autẽ
dñi qui consummare certamen pium gestiur.
& currere cursum salutis: sicubi forte ut homi¬
nes corruerint. naturȩ magis fragilitate quã
peccandi libidine: acrius ad resurgendũ cur¬
runt. pudoris stimulo maiora reparantes cerca¬
mina: ut non solum nullũ attulisse ȩstimetur
lapsus impedimentũ. sed etiã uelocitatis incen¬
rgo si currentium non soluitur cursus. cum

Expanded text:
corriperetur quod grauiter deliquisset, non indigcorriperetur quod grauiter deliquisset, non indignatus infremuit, sed confessus ingemuit culpae dolore. denique dominum dolor intimi mouit affectus, ut Nathan diceret: quoniam paenituit et dominus transtulit peccatum tuum.\' maturitas 10 itaque ueniae profundam regis fuisse paenitentiam declarauit, quae tanti erroris offensam traduxerit. alii homines cum a sacerdotibus corripiuntur, peccatum suum ingrauant, dum negare cupiunt aut defendere, ibique eorum maior est lapsus, ubi speratur correctio. sancti autem domini, qui consummare certamen pium gestiunt et currere cursum salutis, sicubi forte ut homines corruerunt naturae magis fragilitate quam peccandi libidine, acriores ad currendum resurgunt pudoris stimulo maiora reparantes certamina, ut non solum nullum adtulisse aestimetur lapsus inpedimentum, sed etiam uelocitatis incenrgo si currentium non soluitur cursus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mo quidq factũ sit. uel cum incertum est
qualis futurus sit: qui nunc uel malus uel
de ambulans dauid in domo sua regali. prospexe¬
rit lauantem mulierem. Nomen illi bersabeȩ.
quibus in lecebris delinitũ potiendȩ eius sump¬
sisset affectum. frat aut̃ mulier uiro nupta.
uriȩ nomen marito cui mandatis regis com¬
posita scena est necis. Nam & si nichil ad impe¬
dimentũ cupiditatis. plurimũ tamen aduere¬
cundiã adulteri ĩ obstare uita eius estimabat᷑.
ri fecerit popłm. Unus quisq nr̃m per singu¬
las horas quã multa delinquit: Et tamen de¬
putat. ille rex tantus ac potens ne exiguo quidem
momento manere penes se delicti passus est consci¬
entiã. sed prȩ matura confessione atq inmenso
dolore reddidit peccatũ suũ dño. łc .iii.
uem michi nunc facile repperias honoratũ ac di¬
uitem. qui si arguatur alicuius culpȩ reus non
moleste ferat. At ille regio clarus imperio tot
diuinis probatus oculis. cum a priuato homine

Expanded text:
mo quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit, qui nunc vel malus vel deambulans Dauid in domo sua regia prospexerit lauantem mulierem — nomen illi Bersabee - tantique admodum facie. quibus inlecebris delenitum potiendi eius sumpsisse affectum. erat autem mulier uiro nupta; Uri nomen marito, cui mandatis regiis conposita scaena est necis. nam etsi nihil ad impedimentum cupiditatis, plurimum tamen ad uerecundiam adulterii obstare uita eius aestimabatur. ri fecerit populum. Unusquisque nostrum per singulas horas quam multa delinquit, et tamen putat: ille rex tantus ac potens ne exiguo quidem momento manere penes se delicti passus est conscientiam sed praematura confessione atque inmenso dolore reddidit peccatum suum domino. quem mihi nunc facile repperias honoratum ac diuitem, qui si arguatur alicuius culpae reus, non moleste ferat? at ille regio clarus imperio, tot diuinis probatus oraculis, cum a priuato homine
Abbreviated transcription (Latin):
le: Generatio preterit & generatio aduenit.
terra uero ineternũ stat. Oritur sol & occidit.
& ad locum suũ reuertitur. ibiq renascens
girat per meridiem. & flectitur ad aquilonẽ.
Lustrans uniuersa incircuitu pergit sp̃c. & in
circulos suos regreditur. lect10. ii.¬
mĩa flumina intrant in mare. & mare non
redindat. Ad locum unde exeunt reuertunturt¬

Expanded text:
nit, terra vero in aeternum stat. Oritur sol, et occidit, et ad locum suum revertitur: Ibique renascens, gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus, et in circulos suos regreditur. Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat: Ad locum, unde exeunt flumin
Abbreviated transcription (Latin):
propriȩ hebreũ. Dicit̾ enĩ cenos idest in anis
& uacuus. quẽ nos sine sensu uel absq cetebro
possumus appellare. Quidã aut̃ & himologiã
huius nominis de greco trahere uoluerunt.
putantes dici pannosum. Grece enĩ pannus.
rachus dicit᷑. Sed nos uim huius uerbi subtilius.
perspicientes. nichil aliud intelligimus esse ra¬
chã nisi uocẽ inconditã. irati animi commo¬

Expanded text:
proprie Hebraicum. Dicitur enim κενὸς, id est inanis proprie Hebraicum. Dicitur enim κενὸς, id est inanis et vacuus, quem nos sine sensu vel absque cerebro possumus appellare. Quidam autem etymologiam hujus nominis de Graeco trahere voluerunt, putantes dici pannosum. Graece enim pannus ρακὁς dicitur. Sed nos vim hujus verbi subtilius perspicientes, nihil aliud intelligimus esse racha, nisi vocem inconditam: irati animi commo
Abbreviated transcription (Latin):
& phariseoꝵ. erat hominẽ non occidere. Iusticia uͦ
eoꝵ qui regnũ cęloꝵ intrare desiderant. maior
esse debet. ut non solum homines non occidant.
sed nec irascant᷑ aut odio habeant. lusticia scri¬
barũ & phariseoꝵ erat diligere amicũ & odio
habere inimicum. lusticia ut̃ eoꝵ qui intratu¬
ri sunt in regnũ cęloꝵ maior debet esse. ut non
solum amicum in dm̃. sed etiã inimicum dili¬
gant propter deum. LeC IΙO UIII.
dictum est id est popło iudeoꝵ cui a dño per
moysen prȩceptũ erat ut non occideret. aut
siquis occideret. & ipse occideret᷑. Ego aut̃ dico
uobis. quia omis qui irascit᷑ fr̃i suo reus eritꝰ
iudicio. Idest ego nouus homo qui non ueni
soluere legem sed adimplere. quiq elegi uos
de mundo. & mandatũ nouũ do uobis ut
uos inuicẽ diligatis ego aut̃ dico uobis. quia
om̃is qui irascitur fratri suo. reus erit iudicio.
Ni dixerit fri suo racha. reus eritł. UIIIi.¬
concilio. Racha nec grecum est nec latinũ. sed

Expanded text:
on occidere: justitia vero eorum, qui regnum coelorum intrare desiderant, major esse debet, ut non solum homines non occidant, sed ne irascantur, aut odio habeant. Justitia Scribarum et Pharisaeorum erat, diligere amicum et odio habere inimicum: justitia autem eorum, qui intraturi sunt in regnum coelorum, major esse debet, ut non solum amicum in Deum, sed etiam inimicum diligant propter Deum, dicente Domino: dictum est, id est populo Judaeorum cui a Domino per Moysen praeceptum erat, ut non occideret; aut si quis occideret, et ipse occideretur. « Ego autem dico vobis, quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. » Id est, ego novus homo qui non veni solvere legem, sed adimplere, quique elegi vos de mundo, et mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis, ego autem dico vobis: « Quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. dixerit fratri suo racha, reus erit concilio. » Racha nec Graecum est, nec Latinum, sed