comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entib contẽplando cȩlestia sube
odo fideliũ castra lustrando &
itis exẽpla quȩrendo circũeunt mͦ ad
blicũ pastorał officu docendo redeunt.
u menioriã abundantiȩ suauitatis dĩ ꝗͣ
raptĩ licet intuendo gustauerant. p̾dican

Expanded text:
entibus contemplando coelestia subeunt, modo fidelium castra lustrando et probitatis exempla quaerendo circueunt, modo ad publicum pastoralis officii docendo redeunt, ut memoriam abundantiae suavitatis Dei, quam raptim licet intuendo gustaverant, praedican
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. Transeamꝰ usq bethleẽ: & uidea¬
mꝰ hoc uerbũ qđ factũ ẽ qͦd fecit dñs & os¬
tendit nob̾. Uerba pastor quã sint ratio¬
nabilia. & pastorib ȩccłȩ digna: diligen¬
t̃ inspice. Uere enĩ qͣsi uigilantes ñ di¬
xer̃ uideamꝰ puerũ. uideamꝰ qđ dr̃ sed ui

Expanded text:
cem. Transeamus usque Bethleem et videamus hoc verbum quod factum est, quod fecit Dominus, et ostendit nobis. Verba pastorum quam sint rationabilia, et pastoribus Ecclesiae digna, diligenter inspice. Vere enim quasi vigilantes non dixerunt: Videamus puerum, videamus quid di
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ioħes eis in docendo occupatis sit
renunciant. sicut matheus insinuat.
Unde hoc qđ sequit᷑ Ex assũptis illis:
secessit seorsũ in locũ desertũ qͥ est beth¬
saida. Non timore mortis egit ut quidã
arbitrant᷑: sed parcens inimicis suis
ne homicidio homicidiũ iungerent. si¬
mul & oportunũ suȩ passionis tẽpusex¬
pectans. Non plusqͣm anni spacio ioħis

Expanded text:
quae Joannes eis in docendo occupatis sit quae Joannes eis in docendo occupatis sit renuntiant, sicut Matthaeus insinuat. Unde quod sequitur: Et assumptis illis secessit seorsum in locum desertum, qui est Bethsaida. Non timore mortis egit, ut quidam arbitrantur, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent, simul et opportunum suae passionis tempus exspectans, nam plusquam anni spatio Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
suo qđ ab aliis dicebat᷑. Et ait herodes.
Iohem ego decollaui. qͥs aut̃ est iste de qͦ
audio talia: Et quȩrebat uidere eum.
Hȩc uerba st̃ hȩsitantis herodis de qͥb su¬
cõꝑit etiã uidere desiderat. si forteꝰ an
ipse sit ioħes agnoscere possit. cuiꝰ ordi¬
nẽ causãq decollationis qm alii euan¬
głistȩ plenissime describunt: lucas
more suo cõmemorare potiꝰ obstatũ
tẽporis intimandũ quȩ abunde dic¬
ta uiderat. quam replicare curauit.
Uerũ qr decollationis ioħis mentio est:
Nã ioħs capite minoratꝰ dñs ÷ in cruce
sullimatꝰ. Ioħes cũ minui inciꝑent dies:
dñs cũ crescere natꝰ. Ut etiã ꝑhȩc appa
reret qͥd sit. illũ oportet crescerẽ me aut̃
minui: hoc ÷ illũ qͥ ꝓpħa putabatur.
mabar. qđ eiꝰ sim precursor intelligi
Et reuersi apłi: narrauert̃ illiquȩ cun¬
q fecerunt. Non solũ quȩ ipsi fecert᷑ &
docuerunt apłi dño narrant sed etiã

Expanded text:
suo, quod ab aliis dicebatur. Et ait Herodes: suo, quod ab aliis dicebatur. Et ait Herodes: Joannem ego decollavi. Quis autem est iste, de quo audio ego talia? Et quaerebat videre eum. Haec verba sunt haesitantis Herodis, de quibus sucomperit etiam videre desiderat, si forte, an ipse sit Joannes, agnoscere possit. Cujus alii ordinem causamque decollationis, quoniam Evangelistae plenissime describunt, Lucas more suo commemorare potius ob statum temporis intimandum, quae abunde dicta videret, quam replicare curavit. Verum quia decollationis Joannis mentio est, Nam Joannes capite minutus, dominus est in cruce sublimatus. Joannes cum minui inciperent dies, Dominus cum creret, quid sit, illum oportet crescere, me autem minui , hoc est, illum qui propheta putabatur, mabar, quod ejus sim praecursor, intelligi. Et reversi apostoli, narraverunt illi quaecunque fecerunt. Non solum, quae ipsi fecerunt et docuerunt apostoli, Domino narrant, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
udiuit aut̃ herodes tetrarcha om̃ia
qͣ fiebant ab eo. & hesitabat eoqdđ di¬
ceret᷑ a quib dã qr ioħs surrex̃ a mortu:¬
is. Quanta uideors inuidia. qͥ cont᷑ dñm
maliciȩ furor extiterit: ex oĩb pene lo¬
cis euangłu docem᷑. Ecce enĩ ioħem de qͦ
dictũ ÷ qr signũ fecit nullũ. a mortuis
surgere potuisse. nullo attestante crede¬
bant. Ieeũ aut̃ uirũ appbatũ a dõ uirtu¬
tib & signis cuiꝰ morte edem̃ta tremue¬
rt̃ resurrectionẽ uͦ atq ascensionẽ angłi.
apłi uiri ac feminȩ certatĩ predicauert̃:
ñ surrexisse sed furam fuisse ablatum
credere maluerunt. Nec repugnare
putandũ ẽ qđ lucas ꝑhibet herodẽ hȩ¬
sitasse eoqđ dicerct᷑ a quib dã qr ioħs
surrex̃ a mortus. cũ matheus marcusq
referant ipsũ herodẽ audita fama iħs
dixisse pueris suis. hic ÷ ioħes baptista
ipse surrex̃ a mortuis. & idõ uirtutes
oꝑant᷑ in eo. Sed intelligendũ post hanc
hȩsitationẽ eũ confirmãsse in animo

Expanded text:
erodes tetrarcha omnia, quae fiebant ab eo et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam, quia Joannes surrexit a mortuis. Quanta Judaeorum invidia, qui contra dominum malitiae furor exstiterit ex omnibus pene locis Evangelii docemur. Ecce Joannem, de quo dictum est, quia signum fecit nullum, a mortuis surgere potuisse, nullo attestante credebant; Jesum autem virum approbatum a Deo virtutibus et signis, cujus mortem elementa tremuerunt, resurrectionem vero atque ascensionem angeli, apostoli, viri, ac feminae certatim praedicabant, non resurrexisse, sed furtim fuisse ablatum credere maluerunt. Nec repugnare putandum est, quod Lucas perhibet Herodem haesitasse, eo quod diceretur a quibusdam, quia Joannes surrexit a mortuis: cum Matthaeus Marcusque referant, ipsum Herodem audita fama Jesu dixisse pueris suis, Hic est Joannes Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo ; sed intelligendum post hanc haesitationem eum confirmasse in animo
Abbreviated transcription (Latin):
illuc dirigendã m̃tis aciem. ibi lucis
scientiã doceat ẽẽ quȩrendã f rangit
& ante turbas ponenda distribuit disci¬
płis qr clausa legis & ꝓphetiȩ sacram̃¬
ta eis qͥ ꝑ mundũ predicent pate fecit.
Et sublatũ est qđ suꝑfuit illis fragm̃¬
tors cophini duodecĩ. Qd turbis suꝑ est
a discipłis sustollit᷑. qr sacratiora mys¬
teria quȩ a rudib capi nequeunt. ñ
neglegent᷑ omittenda. sed sunt inqͥren¬
da ꝑfectis. Nã ꝑ cophinos duodecĩ apłi
figurant᷑ foris quidẽ hominib despec¬
t sed intꝰ salutaris cibi reliquus ad alen¬
da humiliũ corda cumulati. Constat
enĩ cophinis oꝑa seruilia geri solere.
Sed ipse cophinos panũ fragm̃tis imple¬
uit: qͥ infirma huiꝰ mundi ut fortia
confunderet elegit.
⁊ factũ est. cũ solus ẽẽt orans. erant
cũ illo & discipłi. Aderant discipłi

Expanded text:
illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda distribuit discipulis, quia clausa legis et prophetiae sacramenta eis qui per mundum praedicent patefacit. Et sublatum est quod superfluit illis fragmentorum cophini duodecim. Quod turbis superest, a discipulis sustollitur, quia sacratiora mysteria, quae a rudibus capi nequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Nam per cophinos duodecim, aposfigurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit. t factum est, cum solus esset orans, erant cum illo et discipuli. Aderant discip
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Et ita feceit᷑. Diuersi conuuantiũ
discubitꝰ. diuersos ꝑ orbẽ conuentꝰ ȩccłarũ
quȩ unã catholicã faciunt designant. qui
bene ñ solũ qͥnqͣ geni. sed attestante mar¬
co etiã centeni discubuert᷑. Nã qr qͥnꝗͣgesi¬
mꝰ poenitentiȩ psalmꝰ est: centenariꝰ aut̃
numerus de leua transit ad dexterã. qͥn¬
qͣgeni ad conuiuiũ dñi discũbunt. qui
adhuc in poenitentia cõmissors positi.
uerbi auditũ ꝑcipiunt. Centeni aut̃. qͥ
iã presũpta uenie spe: de solo uitȩ et̃nȩ
desiderio suspirant. Acceptis autem
qͥnq panib & duob piscib respexit in
cȩlũ. & benedixit illis & fregit & distri¬
buit discipłis suis. ut ponerent ante
turbas. Turbꝰ esurientib saluator ñ
noua creatcibaria. sed acceptis his quȩ
habuert᷑ discipłi benedicit. Quia ueni¬
ens in carne ñ alia qͦm p̃dicta st̃ predi¬
cat. sed ꝓphetiȩ dicta mysteriis grȩ gra¬
uida demonstrat. Respicit in cȩlũ ut

Expanded text:
Diversi convivantium discubitus diversos per orbem conventus Ecclesiarum, quae unam catholicam faciunt, designant. Qui bene non solum quinquageni, sed, attestante Marco, etiam centeni discubuerunt. Nam quia quinquagesimus poenitentiae psalmus est, centenarius autem numerus de laeva transit in dexteram, quinquageni ad convivium Domini discumbunt, qui adhuc in poenitentia commissorum positi verbi auditum percipiunt. Centeni autem, qui jam praesumpta veniae spe, de solo vitae aeternae desiderio suspirant. Accequinque panibus et duobus piscibus respexit in coelum, et benedixit illis, fregit, et distribuit discipulis suis ut ponerent ante turbas. Turbis esurientibus, Salvator non nova creat cibaria, sed acceptis his quae habuerunt discipuli, benedicit, quia veniens in carne, non alia quam praedicta sunt praedicat, sed prophetiae dicta mysteriis gratiae gravida demonstrat. Respicit in coelum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ designant ordeic̾ei fuisse referuntur.
qͥ ium̃tors maxime rusticorq est cib ser¬
uors. qr incipientib necdũq ꝑfectis audi¬
torib asꝑiora & qͣsi grossiora sunt cõmiten¬
da p̃cepta. Animalis enĩ homo ñ ꝑcipit ea

Expanded text:
gem designant, hordeacei fuisse referuntur, gem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum: quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo non percipit ea
Abbreviated transcription (Latin):
sol iusticiȩ ꝓ nob̾ occubuit a diutina sp̃u¬
alis inedię sumꝰ tabe saluati. ¶ it aut̃
ad illos. Uos date illis manducare. ꝓuo¬
cat apłos ad fractionẽ panis. ut illis se
ñ habere testantib magnitudo signi
notior fiat. simul insinu̾ans. qr ꝑ eos
cotidie ieiuna nr̃a st̃ corda pascenda ꝗ d
enĩ agit petrus cũ ꝑ epłas loquit᷑ nisi
ut uerbi pabulo corda nr̃a male ieiuna
satient᷑: Quid paulus qͥd ioħes ꝑ epłas lo
quentes oꝑant᷑ n ut mtes nr̃e celestia ali¬
m̃ta ꝑcipiant. & inediȩ suȩ fastidiũ qͦ mo¬
riebant᷑ uincant: At illi dixerunt.
Non st̃ nob̾ plusꝗͣ quinq panes & duo pisces
Nondũ erant apłis plusqͣm qͥnq panes mosa¬
icȩ legis & duo pisces utriꝰq testam̃ti. quȩ
diutiꝰ abdito mysterior latentiũ quasi
undis abyssi tegebant᷑ atq alebant᷑ occulta.
Bene aut̃ uixta euangłiũ ioħis panes qͥ le¬

Expanded text:
Sol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spirSol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spiritalis inediae sumus tabe salvati. Ait autem ad illos: Vos date illis manducare. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus magnitudo signi notior fiat, simul insinuans quia per eos quotidie jejuna nostra sunt corda pascenda. Quid enim agit Petrus, cum per Epistolas loquitur, nisi ut verbi pabulo corda nostra male jejuna satientur? Quid Paulus, quid Joannes per Epistour, nisi ut mentes nostrae coelestia alimenta percipiant, et inediae suae fastidium, quo moriebantur, vincant? At illi dixerunt: Non sunt nobis plusquam quinque panes, et duo pisces. Nondum erant apostolis plusquam quinque panes Mosaicae legis, et duo pisces utriusque Testamenti, quae diutius abdito mysteriorum latentium, quasi undis abyssi tegebantur atque alebantur occulta. Bene autem juxta Evangelium Joannis, panes, qui le
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ solitudinẽ an seqͥ curent explorat.¬
te ꝓpriolabore pedũ iterarripiendo¬
deserai: qͣntã salutis suȩ curã gerant
ostendunt. Rursũ ipse ut potens piusq
saluator ac medicꝰ excipiendo fatigatos
docendo inscios. sanando egrotos. refici¬
endo ieiunos qͣntũ deuotione credentiũ
delectet᷑ insinuat. Iuxta uͦ leges allego¬
riȩ petentẽ deserta gentiũ xp̃m. mul¬
tȩ fideliũ cat̾uȩ resictis menib priscȩ
conuersationis. neglectoq uarioꝵ dog¬
matũ munimine sequunt᷑ & qͥ prius
notꝰ in uidea ds̃ : post qͣm dentes iudeors
arma & sagitȩ & lingua eor mache¬
ra acuta cont᷑ illũ facta ẽ: exaltatꝰ est
es aut̃ coeꝑat declinare & acceden¬
tes duodecim dixert̃ illi. Dimute
turbas. ut euntes in castella uillasq
quȩ circa sunt diuertant. ut inueniant
escas. die declinata turbas saluator refi¬
cit qr uel fine scłors ꝓpinqͣnte. uel cũ

Expanded text:
enim solitudinem, an seqenim solitudinem, an seqd proprio labore pedum iterdeserti, quantam salutis suae curam gerant, ostendunt. Rursum ipse, ut potens piusque salvator ac medicus excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando aegrotos, reficiendo jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum multae fidelium catervae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum dogmatum munimine sequuntur. Et qui prius notus in Judaea Deus, postquam dentes Judaeorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acutaies autem coeperat declinare, et accedentes duodecim, dixerunt illi, Dimitte turbas, ut euntes in castella, villasque quae circa sunt, divertant et inveniant escas. Die declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum propinquante, vel cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi docentẽ intẽpłlo querebant inqͥt eũ
app̃hendere. & nemo misit in illuꝰ manꝰ
qr nondũ uenerat hora eiꝰ: ac de inde
ꝓximi paschȩ tẽpore crucis consũmasse
triuphũ. Qđ occiso ioħe tẽpus expectans
secessit seorsũ in locũ desertũ qͣ est
bethsaida: myssticȩ docet: qr de relicta
uidea. quȩ ꝓphetiȩ sibi ñ credendo ca¬
put abstulerat: in deserto ȩccłȩ quȩ ui¬
rũ ñ habebat. uerbi eẽt pabula largi¬
turus. Unde pulchre bethsaida domꝰ
fructuũ int̾pretat᷑ Ipsa ẽ enĩ de qua
isayas ait lȩtabit᷑ deserta & inuia &
exultabit solitudo & florebit quasi liliũ.
ciuitas andreȩ & petri & phẏlippi apło¬
rũ. ꝓpe stagnũ genesareth: ut in locors
libris inuenimꝰ. Quod cũ cognouis set᷑
curbȩ : secutȩ st̃ illũ & excepit illas & lo¬
quebat᷑ illis de regno dĩ. & eos qͥ cura indi¬
gebant sanabat: Tẽptat dñs fidẽ curbarũ
& ꝓbatã digno p̃mio recõpensat. Petendo

Expanded text:
eum apprehendere; et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus ; ac deinde proximi Paschae tempore crucis consummasse tropaeum. Quod occiso Joanne, tempus exspectans, secessit seorsum in locum desertum, qui est Bethsaida: mystice docens quia derelicta Judaea, quae prophetiae sibi non credendo caput abstulerat, in deserto Ecclesiae, quae virum non habebat, verbi esset pabula largiturus. Unde pulchre Bethsaida domus fructuum interpretatur. Ipsa est enim, de qua Isaias ait: Laetabitur deserta et invia, et exultabit solitudo, et florebit quasi lilium ; civitas Andreae et Petri et Philippi apostolorum, prope stagnum Gennesareth, ut in locorum libris invenimus. Quod cum cognovissent turbae, secutae sunt illum. Et excepit illos, et loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat. Tentat Dominus fidem turbarum, et probatam digno praemio recompensat. Petendo
Abbreviated transcription (Latin):
o discipłis suȩ carnis & sanguinis myste¬
riũ credidit. Ad ultimũ magno munere
dat electis. ut edant & bibant suꝑ men¬
sã suã in regno. Erant aũt uiri fere
quinq milia. Quia quinq sunt ex terio¬
ris hominis sensus. qͥnq milia uiri dñm
sec uti. designant eos qͥ in seculari ad huc
habitu positi exteriorib qͣ possident
bene uti nouert̃. Qui recte qͥnq panib
alunt᷑. qr tales necesse ÷ legalib adhuc p̃¬
ceptis institui. Nã qͥ mundo ad integrũ
renunciant. & quattuor st̃ milia & septẽ
panib refeca. hoc ÷ & euangłica ꝑfecti¬
one sullimes. & sp̃uali st̃ grã docti. Cuiꝰ
significandȩ distantiȩ causa. mysticȩ
reor in introitu qͥdẽ tab̾naculi qͥnq co¬
lũnas deauratas. ante oraculũ uͦ id ÷ sc̃a

Expanded text:
o, discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit. Ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regno. Erant autem fere viri quinque millia. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in saeculari adhuc habitu positi, exterioribus quae possident bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est, et evangelica refectione sublimes, et spiritali sunt gratia docti. Cujus significandae distantiae causa mystice reor in introitu quidem tabernaculi quinque columnas deauratas, ante oraculum vero, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc om̃ia adicient᷑ uob̾. Hic manifestissi¬
me ostendit. ñ hȩc ẽẽ. appetenda tanquã
talia bona nr̃a. ut ꝓpt̃ ipsa debeamꝰ bene¬
facere siqͥd facimꝰ. sed tam̃ ẽẽ necessaria.
Quid enĩ int̾sit int̾bonũ qđ appetendũ :
& necessariũ qđ sum̃dũ ẽ: hac sententia
declarauit cũ ait. Ueru̾tam̃ quȩrite reg

Expanded text:
ec omnia apponentur vobis. Hic manifestissime ostendit, non haec esse appetenda tanquam talia nostra bona, ut propter ipsa debeamus benefacere si quid faciamus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit cum ai
Abbreviated transcription (Latin):
sed ex pressiꝰ. qͥd inqͥd manducetis aut qͥd
bibatis. Et supͣ. Neq corpori qͥd uestiami¬
ni. Ubi mͥ uident᷑ argui qͥ spreto uictu
uel uesticu cõmuni lautioras uel austeriora
prȩ his cũ quib uitã ducunt alim̃ta
uel indum̃ta requirunt. Et nolite in
sullime tolli. Prohibita sollicitudine de
alim̃tis consequent᷑ ne extollant᷑ ad monu¬
it Primo enĩ hȩc ad necessitatẽ implendã
homo quȩrit. cũ hec aut̃ ab unda uerint.
incipiet suꝑbire de talib. Tale est hoc:
ac si se uulneratꝰ qͥs iactet qđ habeat mul¬
ta emplastra in domo. cũ hoc illi bonũ esset
si uulnera ñ haberet. & ne uno quidẽ in¬
digeret emplastro. HEc enĩ oĩa gentes

Expanded text:
sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sic̃ allegorica discutienda st̃: ut quȩ¬
ramꝰ qͥd significent corui aut lilia. Po¬
sita st̃ enĩ. ut de reb minorib maiora
ꝑsuaderent᷑. Dico aut̃ uob̃. net salo¬
mon in oĩ gła sua uestiebat᷑ sic̃ unũ ex
istis. et reuera . qđ sericũ quȩ regũ pur¬
pura quȩ pictura textricũ potest flo¬
rib cõparari:᷑ Quidita rubet ut rosa :
Quid ita candet ut liliũ : Uiolȩ uͦ purpu¬
rã nullo superari muricȩ. ołor magis
quã sermonũ iudiciũ est. Si autẽ
foenũ agri qđ hodie in agro est & cras
in clibanũ mutit᷑ ds̃ sic uestit qͣnto
magis pusillȩ fidiꝰ: cras inscripturis
futurũ tẽpus intelligit᷑. dicente iacob
Et ex audiet me cras iusticia mea. Et in
samuhelis phantasmate phitonissa loqr̃
ad saulẽ. Cras eris niecũ. Et uos noli¬
te quȩrere qͥd manducetis aut qͥd bibatus
Notandũ qđ ñ ait nolite quęrere uel solli¬
citi esse de cibo aut potu aut indum̃to.

Expanded text:
non sic allegorice discutienda sunt, ut quaeramus quid significaverit avis aut lilia, posita sunt enim ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. Et revera, quod sericum, quae regum purpura, quae pictura textricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillae fidei? Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento,
Abbreviated transcription (Latin):
hodie st̃ & cras ñ erunt quoꝵ anima
mortalis ÷ & cũ ẽẽ cessauerint sẽꝑ non
ert̃ qͣnto magis homines qͥb ȩt̾nitas
ꝓmitit᷑ deiꝰ reguntur imperio:
uanto magis uos pluris istis illis:
Id÷ cariꝰ uos ualetis. Quia utiq ra¬
tionale animal sicuti ẽ homo sullimiꝰ
ordinatũ ÷ in rerũ natura qm irratio¬
nalia. sicuti sunt aues. Quis autẽ
ur̃m cogitando potest adicere ad statu¬
rã suã cubitũ unũ: Si gͦ neq qđ minimũ:
est potestis. qͥd de cȩteris solliciti estis: Id est
cuiꝰ potestate atq dominatu faccũ ÷ ut ad
hanc statuã corpꝰ ur̃m ꝑduceret᷑: eiꝰ puiden¬
tia ctiã uestiri potest: Non aut̃ ura cura
factũ ẽ: ut ad hanc staturã ueniret corpꝰ
urm. Ex hoc intelligi potest. qđ si curetis
& uelitis: adicere unũ cubitũ huic statu¬
re ñ potestis. Illi gͦ etiã tegendi corporis
curã relinquite. cuiꝰ uidetis cura factũ ẽẽ
ut tante staturȩ corpꝰ habeatis. Si gͦ inqͥt

Expanded text:
ima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ sed internꝰ arbit̃ qͣ intentione fiant
qͥ cernit iudicat. Quis enĩ cũ fr̃e heredi¬
tatẽ diuidi. adultos in agro ꝓprio fruc¬
tꝰ in horrea recondi ꝓcrimine deputa¬
ret: S ꝙse ÷ testis & uidex de qͦ scriptũ ẽ.¬

Expanded text:
dentur, sed internus arbiter qua intentione fiant, quia cernit, judicat. Quis enim cum fratre haereditatem dividi, adultos in agro proprio fructus in horrea recondi pro crimine deputaret? Sed ipse est testis et judex, ut scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uita ÷ ex iis qͣ possidet. Sic̃ supͣ dñs
aduersũ blasphemos & hypochritas mul¬
ta dixerat: sic & hic ex occasione huius
stulti petitoris aduersus auariciȩ pes¬
tẽ q̃ pleriq mortaliũ satis suꝑq labo¬
rant. & turbas & discipłos. p̾ceptis parit᷑

Expanded text:
est, ex eis quae possidet. Sicut supra Dominus adversum blasphemos et hypocritas multa dixerat, sic et hic ex occasione hujus stulti petitoris, adversus avaritiae pestem, qua plerique mortalium satis superque laborant, et turbas et discipulos praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi finis constituendus. ꝓpt̃ qđ oĩa faciamꝰ
quȩcunq facimꝰ. S qr in hac uita mili¬
tamꝰ ut ad illud regnũ ꝑuenire possimꝰ.
quȩ uita sine his necessariis agi ñ potest:
adicient᷑ hȩc uob̾ inqͥt s uos regnũ dĩ
quȩrite. Qui enĩ ñ ait. dabuntur s ad¬
icient᷑. ꝓfecto indicat aliud ẽe. qđ pͥn¬
cipalit̾ dat᷑ aliud qđ suꝑ addit᷑. Quia

Expanded text:
ia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadd
Abbreviated transcription (Latin):
tus. hominib: qͦq cõmune. ẽ: huiꝰ cura
penitꝰ ñ liberam᷑. sed p̾cipit᷑ nob̾: ne solli¬
citi simꝰ qͥd comedamus. et qr in sudore uul¬
tꝰ p̃paramꝰ nob̾ panẽ. labor exercendꝰ est.
sollicitudo tollenda. Anima plus est
quã esca & corpus plus quã uestim̃tũ.
Admonet ut meminerimꝰ. multo amplius
nob̾ dm̃ dedisse qđ nos fecit & cõposuit
ex anima & corpore. qͣm ÷ alim̃tũ atq

Expanded text:
s, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum a
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Talẽ se utiq ac tantũ credi uolens.
qͣlis & qͣntus est pat᷑. Usq adeo enĩ nichil
distat inqͥt int̾eũ & me: ut qͥ me reci¬
pit recipiat eũ qui me misit.
Ispondens aut̃ ioħes dixit. Prȩceptor.
Iuidimꝰ quendã in nomine tuo eicien¬
te demonia & ꝓhibuimꝰ eũ: qr ñ sequit᷑
nob̾cũ. Iohes pcipua deuotione dñm a¬
mans. idõq redamari dignꝰ. excluden¬
dũ beneficio putauit eũ qͣ ñ utat᷑ obseqͥo
Sed docet᷑ neminẽ a bono qđ ex parte ha¬
bet arcendũ: sed adhoc potiꝰ qđ nondũ
habet esse ꝓuocandũ. Eł ait illi iħs.
Nolite ꝓhibere cũ. Qui enĩ non est ad¬
uersũ uos: ꝓ uob̾ est. Hac doctꝰ sente̾n¬
tia. dicit apłs. Sed siue occasione siue
ueritate xp̃c annunciet᷑: & in hoc
gaudeo sed & gaudebo Sed licet ille
gaudeat ctiã de iis qͥ xp̃m annunciant
ñ sincert. & tales aliqͣndo in nomine
xp̃i signa facientes. ob alioꝵs salutẽ

Expanded text:
misit. Talem se utique ac tantum credi volens, misit. Talem se utique ac tantum credi volens, qualis et quantus est pater. Usque adeo enim nihil distat inquit inter eum et me, ut qui me recipit, recipiat eum qui misit me. Respondens autem Joannes dixit: Praeceptor, vidimus quemdam in nomine tuo ejicientem daemonia, et prohibuimus eum, quia non sequitur nobiscum. Joannes praecipua devotione Dominum amans, ideoque redamari dignus, excludendum beneficio putavit eum qui non utatur obsequio. Sed docetur neminem a bono quod ex parte habet arcendum, sed ad hoc potius, quod nondum habet, esse provocandum. Et ait ad illum Jesus: Nolite prohibere. Qui enim non est adversum vos, pro vobis est. Hac doctus sententia dicit Apostolus: Sed sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Sed licet ille gaudeat etiam de iis, qui Christum annuntiant non sincere, et tales aliquando in nomine Christi signa facientes, ob aliorum salutem
Abbreviated transcription (Latin):
les adhuc & mysterii crucis ignari
quẽ dm̃ uerũ cognouertꝰ. moriturũ
credere nequiuer᷑: Et qr ꝑ figuras
cũ sepe loquentẽ audire solebant.
figurate aliud significare putabant.
ñtrauit aut̃ cogitatio in eos. qͥs eorũ
maior esset. Quĩa uiderant petrũ &
iacobũ & ioħem seorsũ ductos in mon¬
tẽ. sec retũ eis ibi aliqͥd ẽẽ creditũ. sed
& petro suꝑiꝰ claues regni cęlors pro¬
missas eccłaq suꝑ eũ ȩdificandã. ar¬
bitrati st̃ uel ipsos tres cȩteris. uel oib
apłis petrũ esse p̾latũ. St̃ qͥ putant
banc cogitationẽ discipłis ex eo motã
qđ dñs iuxta matheũ staterẽ de ore
piscis sũptũ us qͥ tributa exigebant.
ꝓ se & petro qͣsi cȩteris eminentiore
dederit: ut pote qͥ ipsi dño sit intri¬
buti redditione cõparatꝰ. S diligens
lector hanc int̾eos questionẽ & ante drag¬
mȩ redditũ inueniat fuisse uersatã.
Deniq matheus hoc in capharnaũ me¬
morat ẽẽ gestũ dicit aut marcus. Et

Expanded text:
les adhuc et mysterii crucis ignari, quem Deum verum cognoverant, moriturum credere nequibant. Et quia per figuras eum saepe loquentem audire solebant, figurate aliud significare putabant. Intravit autem cogitatio in eo, quis eorum major esset. Quia viderant Petrum, Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, secretumque eis ibi aliquod esse creditum, sed et Petro superius claves regni coelorum promissas, Ecclesiamque super eum aedificandam, rati sunt vel ipsos tres caeteris, vel omnibus apostolis, Petrum esse praelatum. Sunt qui putant hanc cogitationem discipulis ex eo motam, quod Dominus, juxta Matthaeum, staterem de ore piscis sumptum his qui tributa exigebant pro se et Petro, quasi caeteris ementiore, dederit, ut pote qui ipsi Domino sit in tributi redditione comparatus. Sed et diligens lector hanc inter eos quaestionem, et ante didrachma redditum, inveniet fuisse versatam. Denique Matthaeus hoc in Capharnaum memorat esse gestum. Dicit autem Marcus: Et
Abbreviated transcription (Latin):
sermonsistos. Filiꝰ enĩ hominis futurũ
est ut tradat᷑ in manꝰ hominũ Int̾ mag¬
nalia diuinȩ potentiȩ crebriꝰ incul¬
cat & replicat humanȩ passionis abiec¬
tũ: ne repente ueniens terreat. sed prȩ¬
meditata m̃te ferat᷑. San e qđ ait ponite
uos: expressiꝰ & cũ intentione legendũ.
uos qͥ meo discipulatui familiariꝰ ad hȩ¬
retis. quib incerta & occulta sapientiȩ
meȩ manifestiꝰ apui. cȩt̾is diuina tantũ
facta mirantib: sanguinis qͦq p̾ciosi

Expanded text:
nim hominis futurum est ut tradatur in manus hominum. Inter magnalia divinae potentiae crebrius inculcat et replicat humanae passionis abjecta, ne repente veniens terreat, sed praemeditata mente feratur. Sane quod ait: Ponite vos, expressius et vi intentiore legendum vos, qui meo discipulatui familiarius adhaeretis, quibus incerta et occulta sapientiae meae manifestius aperui , caeteris divina tantum facta mirantibus, sang
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ designat. Qđ qͥ ob metũ ut dixi
carnaliũ in cõmodor occultat. ipsã
carnẽ utiq p̾ponit manifestationi ue¬
ritatis. & ea quasi oꝑit uerbũ qđ p̾dicare
trepidat. Supra candelabrũ aut̃ pinit
lucernã: qͥ corpus suũ ministerio dei
subicit. ut suꝑior sit pͣdicatio ueritatis:
& inferior seruitꝰ corporis. Per ipsam
tam̃ corporis seruitutẽ excelsior luce¬
at doctrina: quȩ ꝑ officia corporalia id
÷ ꝑ uocẽ & linguã & cȩt̃os corporis motꝰ
in bonis opib insinuat᷑ discentib. Sup
candelabrũ gͦ ponit lucena : cũ dicit ap̃łs¬

Expanded text:
verbum designat. Quod qui ob metum ut dixi verbum designat. Quod qui ob metum ut dixi carnalium incommodorum occultat, ipsam carnem utique praeponit manifestationi veritatis, et ea quasi operit verbum quod praedicare trepidat. Supra candelabrum autem ponit lucernam, qui corpus suum ministerio Dei subjicit, ut superior sit praedicatio veritatis, et inferior servitus corporis, per ipsam tamen corporis servitutem excelsior luceat doctrina, quae per officia corporalia, id est, per vocem et linguam et caeteros corporis motus; in bonis operibus insinuatur discentibus. Super candelabrum
Abbreviated transcription (Latin):
eadt̃ manu: quib in leua manu nup¬
tȩ significant᷑ & uiduȩ circulũ facieis
ex pͥmit uirgitatis coronã Aliter fruc¬
tũ tricesimũ uerbũ ꝓfert qđ fidem
Sc̃s TRIITATIS edificat. Sexagesimũ
qđ oꝑis ꝑfectionẽ docet qr sex dies st̃ quib
oportet opari. Centesimũ. qđ ad dexterã
regni uitã prȩdicat ȩternam: cax̃ .iii.¬
rmo autẽ lucernã accendens oꝑit
eã uase aut subtꝰ lectũ ponit: sed
supͣ candelabrũ ponit ut intrantes
uideant lumen. Quia supͣ dixerat
apłis. uobis datũ ÷ nosse mysteriũ reg¬
ni dĩ cȩt̾is aut in parabolis. nc̃ ostendit
ꝑ eos aliqndo etiã cęt̾is idc̃ mysteriũ
esse reuelandũ & pectꝰ õniũ qui domũ
dĩ essent intraturi. fidei flãmis illus¬
trandũ. Quib etiã uerbis trpice fidu¬
ciã docet p̃dicandi ne quis timore car¬
naliũ in cõmodors lumen scientiȩ qm
nouit abscondat. Uasis aũt & lecti no¬
mine carnẽ. lucernȩ aut̃ uocabulo

Expanded text:
manu, quibus in laeva manu nuptae significantur, et viduae, circulum faciens exprimit virginitatis coronam. Aliter, fructum tricesimum verbum profert, quod fidem sanctae Trinitatis aedificat, sexagesimum, quod operis perfectionem docet, quia sex dies sunt, in quibus oportet operari ; centesimum, quod ad dexteram regemo autem lucernam accendens, operit eam vase, aut subtus lectum ponit, sed supra candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen. Quia supra dixerat apostolis: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, nunc ostendit per eos aliquando etiam caeteris idem mysterium esse revelandum, et pectus omnium qui domum Dei essent intraturi fidei flammis illustrandum. Quibus etiam verbis typice fiduciam docet praedicandi, ne quis timore carnalium incommodorum lucem scientiae quam novit abscondat. Vasis enim et lecti nomine, carnem; lucernae autem vocabulo,
Abbreviated transcription (Latin):
ad credendũ in om̃ib quȩ locuti sunt
ꝓphe. Nonne hec oportuit pati xp̃m
& ita intrare in głam suã : Acsi ꝑ meta¬
phorã nauigii diceret. Nonne oportuit
xp̃m soporari undis nauẽ in qͦ quiesce¬
bat hinc inde uerrentib. & ita sedatis
ex tẽplo tumidis gurgitũ cumulis diui¬
nitatis suȩ cunctis p̾ate facere potentiam:
ui timentes. mirati st̃ ad inuicẽ dicen¬
tes. quis putas hic ÷. qr & uentis im

Expanded text:
 locuti sunt prophetae. Nonne haec oportuit pati Christum, et ita intrare in gloriam suam? Ac si per metaphoram navigii diceret, Nonne oportuit Christum soporari, undis navem in qua quiescebat hinc inde verrentibus, et ita sedatis extemplo tumidis gurgitum cumulis divinitatis suae cunctis patefacere potentiam? Qui timentes mirati sunt, dicentes ad invicem: Quis putas hic est? quia et ventis im
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ hoc loco discipłi cũ dño nauẽ con¬
cendunt mare adeunt. Sed qr int̾erat
& iudas &e dñs in puppi qua se deserat
gubnandi dormisse. & uentꝰ pontusq
deforis seuisse ꝑhibent᷑. Nã & si multa
hic discipłors merita nauigabant tam̃¬
adhuc ea ꝑfidia ꝓditoris agitabat ꝙ
qͥ sui meritis firmi fuere. turbant᷑
alienis. Itẽ paulus cũ fr̃ib ierosolimã
nauigans. & diẽ pente costes ibi sp̃sq scĩ
gaudia celebrare festinans. recto cursu
ti refragant᷑ ymber imminet . fr̃igora
fatigant. astra obnubilant. t̾ra negat᷑
triticũ in mare iactat᷑ nauis arma¬
m̃ta tollunt᷑ ipsa postremo nauis hare¬
nis illisa dissoluit. Nautȩ quã agnoscuN
t̾rã natando petunt. & qͥ scłi undas one¬
rati cupiditatib subierant eodẽ ad¬
uersante scło uix nudi euadunt. iux¬
ta qđ idẽ apł̃s ait. Ipse aut̃ saluus erit

Expanded text:
Item in hoc loco discipuli cum Domino navem conItem in hoc loco discipuli cum Domino navem conscendunt, mare adeunt, sed quia intererat et Judas, et Dominus in puppi, quae sedes erat gubernanti, dormisse, et ventus pontusque deforis saevisse perhibentur. Nam et si multa illic discipulorum merita naadhuc eam perfidia proditoris agitabat: et qui suis meritis firmi fuere, turbabantur alienis. Item Paulus cum fratribus Hierosolymam navigans, et diem Pentecosten ibi Spiritusque sancti gaudia celebrare festinans, recto cursu ti refragantur, imber imminet, frigora fatigant, astra obnubilant, terra negatur, triticum in mare jactatur, navis armamenta tolluntur, ipsa postremo navis arenis illisa dissolvitur, naturae quam non agnoscunt, terram, nando petunt. Et qui saeculi undas onerati cupiditatibus subierant, eodem adversante saeculo vix nudi evadunt. Juxta quod idem apostolus ait: Ipse autem salvus erit
Abbreviated transcription (Latin):
rietate qualit᷑ bonos suũ secretũ uiuet.
malors uͦ ꝑmixtio turbet intueri.
Ecce enĩ ut a ꝑfectiorib inchoemꝰ: post
celebrata dñicȩ resurrectionis solen¬
nia. septẽ electi discipłi nauẽ piscatu¬
ri ascendunt Et qr ñ longe a terra
ꝑpecuȩ quietis. sed qͣsi cubitis ducentis
rant. quia se penitꝰ negotus secula¬
rib exuerant. iã dnm in litore im¬
mortalitatis stantẽ cernere. iã cũ
illo epulari iã mane suꝑnȩ lucis as¬
pirante: mystico magnor pisciũ
numero sua retia impleta nec tam̃
rupta susciꝑe. atq ab imfimis scłi
fluctib trahere merent᷑. Alibi petrus
ut sup̾legit᷑ iubente dño retia laxat
in capturã pisciũ. quȩ cõphendit mul¬
tlinẽ copiosã. S qr ĩpse fragilis ad¬
huc animi fuerat. ita ut x p̃o tr̃emens
diceret exi a me qr homo petcator sũ dñe.
& retia tc̃ rupta sunt: & si ñ socu ad¬
iuuissent. naues etiã mersȩ subsiderent.

Expanded text:
rietate, qualiter bonos suum secretum juvet, rietate, qualiter bonos suum secretum juvet, malorumve permixtio turbet, intueri. Ecce enim, ut a perfectioribus inchoemus, post celebrata dominicae resurrectionis solemnia, septem electi discipuli navem piscaturi ascendunt, et quia non longe a terra perpetuae quietis, sed quasi cubitis ducentis rant, quia se Petrus negotiis saecularibus exuerat, jam Dominum in littore mortalitatis stantem cernere, jam cum illo epulari, jam mane supernae lucis aspirante, mystico magnorum piscium numero sua retia impleta, nec tamen rupta suscipere, atque infimis saeculi fluctibus extrahere merentur. Alibi Petrus, ut supra legitur, jubente Domino, retia laxat in capturam, pisciumque comprehendit multitudinem copiosam. Sed quia ipse fragilis adhuc animi fuerat, ita ut Christo tremens diceret: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine , et retia tunc rupta sunt, et si non socii adjuvissent, naves etiam mersae subsiderent.
Abbreviated transcription (Latin):
cipłi sed nautȩ & cȩteri qͥ in naue e¬
rant mirabant᷑ Sin aut̃ contentiose¬
qͥs uoluerit eos qui mirabant᷑ fuisse
discipłos: respondebimꝰ recte homines
appellatos. qr necdũ potentiã nouerant
saluatoris. et nos quoq singuli cũ sig¬
no dñicȩ crucis imbuti scłm relinquere
disponimꝰ: nauẽ ꝓfecto cũ iħu conscendi¬
mꝰ stagnũ transfretare conamͦ. Sedqͥ
ñ dormitabit neq obdormiet custodiens
sẽꝑ israel: nob tam̃ sp̃e nauigantib qͣsi
brescente int̾ medios uirtutũ nisus uel
immundorũ sp̃uũ uel hominũ prauoꝵ.
uel ipso nr̃arũ cogitationũ impetu fidĩ
splendor obtenebrascit. spei celsitudo con¬
moris flãma refrigescit. Uerũ int̾ huiꝰ¬
mundi ꝓcellas ad illũ necesse ÷ gub̾na¬
torẽ curramꝰ. illũ sedule excitemꝰ qͥ non
seruiat sed imꝑet uentis. Mox tẽpesta¬
tes cõpescet. refundet tranqͥllitatem.¬
portũ salutis indulgebit. Libet inter
hȩc paucis discussa apłici nauigii ua¬

Expanded text:
cipuli, sed nautae et caeteri qui in navi erant, mirabantur. Sin autem quis contentiose voluerit, eos qui mirabantur fuisse discipulos, recte respondebimus homines appellatos, qui necdum potentiam noverant Salvatoris. Et nos quoque singuli cum signo dominicae crucis imbuti saeculum relinquere disponimus, navem quoque cum Jesu conscendimus, stagnum transfretare conamur. Sed qui non dormitavit, neque obdormiet custodiens semper Israel , nobis tamen saepe navigantibus, quasi brescente inter medios virtutum nisus vel immundorum spirituum vel hominum pravorum vel ipso nostrarum cogitationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo conris flamma refrigescit. Verum inter hujusmodi procellas ad illum necesse est gubernatorem curramus, illum sedulo excitemus, qui non serviat sed imperet ventis. Mox tempestates compescet, refundet tranqportum salutis indulgebit. Libet inter haec paucis discussa apostolici navigii va
Abbreviated transcription (Latin):
ta uocẽ dñi fructũ ꝑ patientiã reddunt
qr tũ humilit̾ flagella suscipiunt:
post flagella ad requiẽ sullimit̃ sus
triginta: trigintã referunt᷑ ad nup¬
tias Nã & ipsa digitors coniunctio qͣsi
molli osculo se cõplectens & foederans:
maritũ pingit & coniugẽ Sexagin¬
ta aduiduas eo qđ in angustia & tri¬
bulatione sint positȩ. unde & in suꝑi¬
ore digito depͥmunt᷑. Quantoq maior
ẽ difficultas exꝑtȩ quondã uolupta¬
tis illecebris abstinere. tanto maiꝰ &¬

Expanded text:
ta vocem Domini, fructum per patientiam reddunt, ta vocem Domini, fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter sustriginta ; triginta referuntur ad nuptias. Nam et ipsa digitorum conjunctio, quasi molli osculo se complexans et foederans, maritum pingit et conjugem. Sexaginta ad viduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et in superiore digito deprimuntur. Quantoque major est difficultas expertae quondam voluptatis illecebris abstinere, tanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
alio quide tẽpore ꝑ custodiȩ sollicitudiunt¬
affligunt̃ atq alio ꝑ abundantiã ad uo¬
luptates emolliunt. Quod autt̃ in bo¬
nã terrã ii st̃ qͥ in corde bono & optimo
audientes uerbũ retinent. & fructum
afferunt in patientia. Bonat̾ra ut p̃¬
diximꝰ. oĩb trib terrȩ nequã uarietati¬
b contraria facit. & libent᷑ uidelicet sem̃
uerbi suscipiendo. & qđ suscipit inter
aduersa & ꝓsꝑa patienter ad fructꝰ usq
tẽpora seruando. Aliter. Bona t̾ra fructũ
ꝑ patientiã reddit. qr scilicet nulla st̃
bona quȩ agimꝰ. si ñ ȩqͣnimit̾ etiã ꝓxi¬
mors mala toleramꝰ. Quanto enĩ qͥsq
altiꝰ ꝓfecerit: tanto in hoc mundo inue¬
nit qđ duriꝰ portet. Quia cũ a p̃senti
scło m̃tis nr̃ȩ dilectio deficit: eiꝰdẽ scłi
aduersitas crescit hinc ÷ enĩ qđ pleros¬
q cernimꝰ & bona agere & tam̃ sub gra¬
ui tribulationũ fasce de sudare. Sediux¬

Expanded text:
alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinalio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinaffligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Quod autem in bonam terram, hi sunt qui in corde bono et optimo audientes verbum retinent, et fructum afferunt in patientia. Bona terra, ut praediximus, omnibus tribus terrae nequam varietatibus contraria facit, et libenter videlicet semen verbi suscipiendo, et quod suscipit inter adversa et prospera patienter ad fructus usque tempora servando. Aliter, bona terra fructum per patientiam reddit, quia scilicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet; quia dum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare: sed jux
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ punctionib mentẽ lacerant. &
cũ usq ad peccatũ ꝑtrahunt: qͣsi inflicto
uulnere cruentant. Quas bene hoc in
loco alio euangłista testante neqͦquã
dñs diuitias sed fallaces diuitias appel¬
lat fallaces enĩ st̃: quȩ nob̾cũ diu ꝑma¬
nerȩ ñ possunt. fallaces sunt: quȩ m̃tis¬
nr̃ȩ in opiã ñ expellunt. Solȩ autẽ di¬
uiciȩ uerȩ sunt: quȩ nos diuites uir¬
tutib faciunt. Notandũ uͦ est: qđ ex¬
ponens dñs dicit᷑. qr sollicitudines &
uoluptates & diuiciȩ suffocant Suf¬
focant enĩ qͥa importunis cogitationib
suis guttur m̃tis tͣn gulant & dũ
bonũ desideriũ intrare ad corñ sinunt.
aditũ flatꝰ uitalis necant. Notandũ
etiã qđ duo st̃ quȩ diuitus iungit.
sollicitudines uidelicet & uoluptãtes.
Quia ꝓfecto & ꝑ curã mentẽ oppͥmunt.
& p affluentiã resoluunt. Reenim¬
contraria possessores suos & afflictos
& lubricos faciunt. Sed qr uoluptas
conuenire cũ afflictione ñ potest :

Expanded text:
um punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista testante , nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim sunt, quae nobiscum diu permanere non possunt. Fallaces sunt, quae mnostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt, quae nos divites virtutibus faciunt. Notandum vero est quod exponens Dominus dicit, quia sollicitudines et voluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant: et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolcontraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum afflictione non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ gustant sed ne ad id qđ ꝓbant ꝑueniant
huiꝰ uitẽ eos uel aduersa t̾rendo uel ꝓs¬
ꝑa blandiendo retardant. Contra utraq
damna sem̃ qđ acceꝑat tutari curabat.
qͥ ait Per arma iusticiȩ a dextris & a
sinistris. ꝑ głam & ignobilitatẽ ꝑ in¬
famiã & bonã famã: ut seductores &
ueraces. His gͦ trib t̾rȩ generib scito
natos a qͥb õnib qͥ semen acceptũ seruat
terrabona est. Excipiunt᷑ sane udei &
gentiles qͥ nec audire quidem merentur.
od aut̃ in spiis cecidit: u st̃ qͥ audieit᷑
tatib uite euntes suffocant᷑ & ñ refert̃

Expanded text:
um gustant, sed ne ad id quod probant perveniant, um gustant, sed ne ad id quod probant perveniant, hujus vitae eos vel adversa terrendo, vel prospera blandiendo retardant, contraque utraque damna semen quod acceperat tutari curabat, qui ait: Per arma justitiae a dextris et a sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam, et bonam famaveraces . His ergo tribus terrae generibus scito natos; a quibus omnibus, qui semen acceptum servat, terra bona est; excipiuntur sane Judaei et gentiles, qui ne audire quidem merentur. Quod autem in spinas cecidit, hi sunt qui audierunt, tatibu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnt pedib eiꝰ accipient de doctrina
illiꝰ dicentes cũ psalmista.: Reuela ocłos
nr̃os & considerabimꝰ mirabilia de lege
tua. Recte itaq in parabolis audiunt᷑
& in enigmate qͥ clausis sensib cordis
neq intrare neq curant cognoscere
ueritatẽ. obliti dñicȩ preceptionis:
qͥ habet aures audiendi audiat.
Ui aut̃ secus uiã ii sunt qͥ audiunt.¬
Deinde uenit diabolus & tollit uer¬
bũ de corde eoꝵ. ne credentes salui fiars̃
De hoc semine marcus ita scribit. si autẽ
st̃ qͥ circa uiã ubi seminat᷑ uerbũ. &
cũ audierint confestĩ uenit sathanas¬
& aufert. Matheus ita. Om̃is qͥ audit
uerbũ regni & ñ intelligit. uenit malꝰ
& rapit Ex qͦ manifeste docet᷑ eos circa
uiã seminatos qͥ uerbũ qđ audiunt.
nulla fide . nullo intellectu. nulla sal¬
tẽ tẽptandȩ utilitatis occasione ꝑciꝑe
dignant᷑. Poro suꝑ petrosa & in spinis
ut dñs ex ponit seminant᷑. ii qͥ auditi
qͥ dẽ uerbi & utilitatẽ ꝓbant & desideri¬

Expanded text:
 accipient de doctrina illius, dicentes cum Psalmista: Revela oculos nostros, et considerabimus mirabilia de lege tua . Recte itaque in parabolis audiunt et in aenigmate, qui clausis sensibus cordis, neque intrare, neque curant cognoscere veritatem, obliti dominicae praeceptionis, Qui habet aures audiendi, audiat. Qui autem secus viadeinde venit diabolus et tollit verbum de corde eorum, ne credentes salvi fiant. De hoc semine Marcus ita scribit: Hi autem sunt qui circa viam, ubi seminatur verbum, et cum audierint confestim Satanas aufert . Matthaeus ita ait: Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus, et rapit , ex quo manifeste docetur eos circa viam seminatos, qui verbum, quod audiunt, nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentante utilitatis occasione percipere dignantur. Porro super petrosa et in spinis, ut Dominus exponit, seminantur, hi qui auditum quidem verbi et utilitatem probant, et desideri
Abbreviated transcription (Latin):
cipienda st̃. ꝗͤ aut̃ tacita nr̃ȩ intelligen¬
diȩ dereliqͥt ꝑstringendã st̃ breuĩt᷑
Semen qđ secus uiã cecidit duplici lesura
disperiit. & a uiantib scili cet conculca¬
tũ: & a uolucrib raptũ. Uia ÷ gͦ cor sedulo
malarũ cogitationũ transitũ attritũ
atq are factũ. ne uerbi sem̃ exciꝑe ac ger¬
minare sufficiat. Atq idõ quicquid boni
seminis uicinia talis uiȩ contingit pessi¬
mȩ cogitationis meatu conculcatũ. a demo¬
nib eripit᷑. Qui uolucres cȩli. siue qͥa cȩ¬
lestis sp̃ualisq sint naturȩ siue qr ꝑ ae¬

Expanded text:
ae autem tacita nostrae intelligentiae dereliquit, perstringenda sunt breviter. Semen quod secus viam cecidit, duplici laesura disperiit, et a viantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via est ergo cor sedulo malarum cogitationum transitu attritum atque arefactum, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contingit, pessimae cogitationis meatu conculcatum a daemonibus eripitur, qui volucres coeli, sive quia coelestis spiritalisque sint naturae, seu q