comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bebrȩi rapsacis cõminatione ꝑ territũ
tradidisse manꝰ assiriis. ⁊ inferiorẽ par¬
tẽ ierłm aduersariis ꝓdidisse : excep¬
taq arce sion. & templo. nichil aliud
remansisse. qđ ñ tenuerit assiriꝰ. Unde
errant qͥ sobnã qui nunc cũ eliachim
& iõhae ad rapsacẽ egreditur: eundẽ
putant quẽ ⁊ supra. Ibi enĩ sobnas p̃po¬
situs templi ponitur. qͥ ab assiriis dicit᷑
esse capiendꝰ: hic aut̃ sobnas seriba hoc
est ieamatcoyc. qui hebraice appellat᷑

Expanded text:
Rabsacis comminatione perterritum tradidisse manus Assyriis, et inferiorem partem Jerusalem adversariis prodidisse, exceptaque arce Sion et Templo, nihil aliud remansisse quod non tenuerit Assyrius. Unde errant qui Sobnam, qui nunc cum Eliacim, et Joahe ad Rabsacen egreditur, eumdem putant quem et supra. Ibi enim Sobna praepositus Templi ponitur, qui ab Assyriis dicitur esse capiendus: hic autem Sobna scriba, hoc est, γραμματεὶς, qui Hebraice appel
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑauit: ⁊ post eũ non fuit similis illi de
cunctis regib uida. sed neq in his qui ante
eũ fuer̃. Adhȩsit dño. ñ recessit auestigiiˢ
eius. fecit mandata eius. quȩ p̃ceperat do¬
minꝰ moysi. Unde & erat dñs cũ eo : & in

Expanded text:
speravit et post eum non fuit similis illi de cunctis regibus Juda. Sed neque in his qui ante eum fuerunt. Adhaesit Domino, et non recessit a vestigiis ejus, fecitque mandata ejus quae praeceperat Domi
Abbreviated transcription (Latin):
quo auctoritatẽ ⁊ magnitudinẽ loquen¬
tis ostendant: iste nunc dixerit. bȩc di¬
cit rex magnꝰ assiriorũ. Egressus ÷ aut̃
ad eũ eliachim filiꝰ helchiȩ qui erat p̃¬
positus domꝰ & sobnas scriba. & ioahe
filius a sapħ a com̃tariis. Iste est eliachim
filiꝰ helchiȩ: de qͦ in uisione uallis syon
supra legimꝰ. Uocabo seruũ meũ eliachĩ
filiũ el chiȩ: & induã eũ tunica tua. &
cingulo tuo confortabo eũ. ⁊ potestatẽ

Expanded text:
quo auctoritatem et magnitudinem loquenquo auctoritatem et magnitudinem loquentis ostendat, iste nunc dixerit: Haec dicit rex magnus, rex Assyriorum. Egressus est autem ad eum Eliacim filius Helciae qui erat praepositus domus, et Sobna scriba, et Joahe filius Asaph, a commentariis. Iste est Eliacim filius Helciae, de quo in Visione vallis Sion supra legimus: Vocabo servum meum Eliacim filium Helciae, et induam illum tunica tua, et cingulo tuo confortabo
Abbreviated transcription (Latin):
decimo anno ezechiȩ. rex assiriorũ senna¬
cherib ingressus. ẽ. uidã ⁊ obsedit ciuitates
eius munitas. uolens eas cãpere. Cumq ob¬
sideret lachis: misit ad eũ ez echias nuntio
dicens. Peccaui. recede ame : ⁊ om̃e qđ
imposueris mͥ feram. Cumq trecenta ta¬
lenta argenti ⁊ triginta auri ad regis
imꝑum ꝑsoluisset. fractis ianuis templi
dñi & lãminis eius distractis quas ipse affi¬
xerat: misit rex assiriorũ thartan &e rap¬
sacen de lachis ad regem ezechiã cũ manu
ualida ierłm. Quicũ ascendissent uener̃¬
ierłm ⁊ steter̃ contra aquȩ ductũ piscinȩ
suꝑioris. quȩ. ẽ. in uia agri fullonis. uoca¬
ueruntq ad se regẽ. Egressus ÷ autẽ ad
eos eliachim filius elchiȩ p̃positus domꝰ.
& sobnas scriba. & ioh̾e filius a saph acom
In quo arrogantia consideranda ÷ rapsa¬
cis qđ uelut quadã contraria fortitudine
imitat᷑ consuetudinẽ. ꝓpħarũ: ut quod
illi solent in ꝓlogis ponere hec dic̃ dñs.

Expanded text:
o anno Ezechiae, rex Assyriorum Sennacherib ingressus est Judaeam, et obsedit civitates ejus munitas volens eas capere. Cumque obsideret Lachis, misit ad eum Ezechias nuntios dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi feram. Cumque talenta trecenta argenti et triginta auri ad regis imperium persolvisset, fractis januis templi Domini et laminis ejus detractis, quas ipse affixerat, misit rex Assyriorum Tharthan et Rapsacen de Lachis ad regem Ezechiam cum manu valida Jerusalem. Qui cum ascendissent, venerctum piscinae superioris quae est in via agri fullonis, vocaveruntque regem. Egressus est autem ad eos Eliachim filius Elchiae praepositus domus, et Sobnas scriba, et Joae filius Asaph a com In quo arrogantia consideranda Rabsacis, quod velut quaedam contraria fortitudo, imitatur consuetudinem Prophetarum, ut quod illi solent in prologis ponere: Haec dicit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
leonẽ principẽ habeant dm̃: quẽ septu¬
aginta dixerunt arihel. qͦd interp̃tat᷑
leo dĩ. Quoꝵ editionẽ in hoc loco disse¬
rere suꝑfluũ duxi : quia & in plurimis
ab hebraica ueritate discordat. & ex his
quȩ interp̃tati sumꝰ. etiã illius sensus
potest intelligi. Cmitte agnũ domina¬
torẽ terrę de petra d eserti: ad montem
filiȩ sion. Et erit sicut auis fugiens ⁊ pul¬
li de nido auolantes: sic erunt filie mo¬
ab in transcensu armon. Ini consilium.
coge conciliũ. pone quasi noctẽ umbrã
tuã. in meridie: absconde fugientes. &
uagos ne prodas. Habitabunt apud
te ꝓfugi mei. Moab esto latibulũ eoꝵ.
a facie uastatoꝵ. Finitus est puluis.
consũmatus ÷ miser. defecit qui concul

Expanded text:
leonem, principem habeant Deum, quem leonem, principem habeant Deum, quem LXX dixerunt ariel, qui interpretatur leo Dei: quorum editionem in hoc loco disserere supersedi, quia et in plurimis ab Hebraica veritate discordat, et ex his quae interpretati sumus, etiam illius sensus potest intelligi. Cap. XVI Emitte agnum dominatorem terrae, de petra deserti, ad montem filiae Sion. Et erit sicut avis fugiens: et pulli de nido avolantes: sic erunt filiae Moab in transcensu Arnon. Ini concoge concilium: pone quasi noctem umbram tuam in meridie: absconde fugientes, et vagos ne prodas. Habitabunt apud te profugi mei: Moab, esto latibulum eorum a facie vastatoris: Finitus est enim pulvis, consummatus
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscerent. Deniq ducent᷑ ad uallẽ
siue torrentẽ salicũ : ut nullus in eis
culũ hauserit. liberis careat. Unde &e
scĩ qui ꝓpt̾ peccata in confusione hurꝰ
mundi esse ceꝑunt: in salicib babylo¬
niorũ fluminũ suspendunt organa
sua. Om̃s terminos moabitarũ clamor
circũiit. uł ꝓuocantiũ ad penitudinẽ
uł ꝓ errore᷑ gem̃tium : ut offerre pos¬
sint ꝑ ululatũ suũ uitulos labiorũ.
&e usq ad fontẽ dominicorũ arietum
ꝑuenire. siue fortiũ: quia helim utrũ¬
q significat. Aquȩ autẽ dibon quod
interp̃tat᷑ sufficiens dolor. siue meror.
quȩ multũ sua asꝑsione polluerant.
arguent᷑ deceptis popłis non salutis¬
causa fuisse. sed sanguinis. Unde pro¬
pheticus sermo ꝓmittit. ut suꝑfluen¬
tes lacrimas qͦd interp̃tat᷑ dibon: ñ unũ
merorẽ. sed plura meroris additam̃ta¬
congeminent. Unde post quã plenã ege¬
rint penitentiã. & fugerint de moab.

Expanded text:
cognoscerent. Denique ducentur ad vallem, cognoscerent. Denique ducentur ad vallem, sive torrentem salicum, ut nullus in eis culo hauserit, liberis careat. Unde et sancti qui propter pecccata in confusione hujus mundi esse coeperunt, in salicibus Babyloniorum fluminum suspendunt organa sua. Omnes terminos Moabitarum clamor circuit, vel provocantium ad poenitudinem, vel pro errore gementium, ut offerre possint per ululatum suum vitulos labiorum, et usque ad fontem dominicorum arietum pervenire, sive fortium: quia Elim utrumque significat. Aquae autem Dimon, quod interpretatur sufficiens dolor, sive moeror, quae multos sua aspersione polluerant, arguentur deceptis populis non saluti fuisse, sed sanguini. Unde propheticus sermo promittit, ut super fluentes lacrymas, quod interpretatur Dibon, non unum moerore plenam egerint poenitentiam, et fugerint de Moab
Abbreviated transcription (Latin):
quod in genesi legimꝰ ubi precipitur
abraham ut offerat uitulũ. arietẽ.
& hẏrcum trium annoꝵ. ꝑfectum
scilicet sacrificiũ: ut heres dñi esse
mereatur. Cumq egerint pęnitenti¬
am. pluit id est genarũ lacrimas ad¬
altaria conscendent: & quasi meroris fo¬
ramine atq introitu. clamorẽ contriti¬
onis leuabunt ad dñm. ut possint di¬
cere. Sacrificiũ dõ sp̃s contribulatus.
cor contritũ & humiliatũ. ds̃ non sper¬
net. Et hoc fiet. quia aquȩ nemrim.
id÷ doctrina hereticorũ quae pardis
& p̃uaricatorib comparat᷑: deserta
erit. & deducetur ad nichili. Pardi
quorũ in ieremia uarietates & maculȩ
ñ mutant᷑. & apostate de quibꝰ in psal̃¬
peccatores terrȩ : om̃is quoq herba &
gerinen & quicqͥd in sermone eorũ iuiri¬
de uidebat᷑ exaruit: & scđm magni¬
tudinẽ peccatorũ adõ uisitati sunt: ut
quẽ ꝑbeneficia ñ senserant. ꝑ flagella

Expanded text:
quod in Genesi legimus, ubi praecipitur quod in Genesi legimus, ubi praecipitur Abraham, ut offerat vitulum, arietem, et hircum trium annorum, perfectum scilicet sacrificium, ut haeres Domini esse mereatur . Cumque egerint poenitentiam, per Luith, id est, genarum lacrymas adaltiora conscendent. Et hoc quasi moeroris foramine atque introitu, clamorem contritionis levabunt ad Dominum, ut possint dicere: Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non despiciet . Et hoc fiet, quia aquae Nemrim, id est, doctrina haereticorum, quae pardis et praevaricatoribus comparatur, deserta erit, et deducetur ad nihili. Pardi sunt, quorum in Jeremia varietates et maculae non mutantur , et apostatae, de quibus in Psalmpeccatores terrae . » Omnis quoque herba et germen, et quidquid in sermone eorum viride videbatur exaruit, et secundum magnitudinem peccatorum a Deo visitati sunt, ut quem per beneficia non senserant, per flagella
Abbreviated transcription (Latin):
stam uiã sedꝑ latam quȩ ducit ad
mortẽ. erit ululatus: & nequaquã
ascendent in suꝑbia. sed descendent
in flecum. Tunc intelligent om̃s cogi¬
tationes suas uanas quod in terp̃ta¬
tur esebon. & cassum ascensũ suꝑbiȩ
qͦd eleale sonat. ut uox eorũ audia¬
tur usq ad mala oꝑa quȩ fecerunt:
&mandatũ qͦd putabant dĩ. ꝓpria
confessione dãnantes. Propt̾ea uec¬
tes. id÷ qͥ firmi fuerint in moab &
errorem suũ intellexerint ululabuN:
& spem babere ꝓfectus incipient. cũ
anima eorũ ululauerit sibi. Unde
ꝓpha compacientis affectu. loquit᷑
ad eos: quorũ anima ululabit sibr. &
ut eos adpenitentiã ꝓuocet. Uectes
autẽ eorũ & om̃ia firmam̃ta quȩ ha¬
bere in heresib uidebant᷑ ad segor.
hoc est ad pariuilã usq penient: ut
ostendantur ñ robusti esse sed fragi¬
les. Hȩc autẽ segor hoc est paruã
penitentia si ꝑseuerauerit: ꝑ diicae
eos adꝑfectam salutẽ. quod uitula
trium annoꝵ significat. iuxta illud

Expanded text:
tam, sed per latam, quae ducit ad mortem erit ululatus. Et nequaquam ascendent in superbiam, sed descendent in fletum Tunc intelligent omnes cogitationes suas vanas, 268 quod interpretatur Esebon, et cassum ascensum superbiae, quod Eleale sonat, ut vox eorum audiatur usque ad mala opera quae fecerunt, et mandatum quod putabant Dei, propria se confessione damnantes. Propterea vectes, id est, qui firmi fuerint in Moab, et errorem suum intellexerint, ululabunt, et spem habere profectus incipient, cum anima eorum ululaverit sibi. Unde Propheta compatientis affectu loquitur ad eos, quorum anima ululabat  Al. ulut eos ad poenitentiam provocem. Vectes autem eorum et omnia firmamenta, quae habere in haeresibus videbantur, ad Segor, hoc est, ad parvulum usque pervenient: et ostendentur non robusti esse, sed fragiles. Haec autem Segor, hoc est, parva poenitentia si perseveraverit, perducet eos ad perfectam salutem: quod vitula trium annorum significat, juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
consilii angeliis. & coge conciliũ ut de
uagis ce errantib dĩ eccłam facias.
Umbraculũ autẽ tuũ & tabernaculũ.
in qͦ prius requiescere te putabas. qͦd
erat noctis & tenebrarũ. pone in meri¬
die. hoc ÷ in clarissimo lumine : quo
abscondere debes de errore fugienteᷤᷤ
& prius uagos ultra ñ ꝓdere. O moab
ꝓfugi mei qui ine dereliquerant qͥ de
eccła egressi erant. & dimittentes doc¬
trinã sp̃s scĩ suũ sensũ sequebant᷑: uł
qui habitauerant apud te. cũ eos ce¬
perit uastator diabolus ꝑsequi. tu eis
ad dñi timorẽ tota m̃te conuersis
p̃beto latebras: & scito qͦd post aduen¬
tũ agni qͥ de petra deserti ortus est
dominator uniuersȩ terrȩ. & uenit
admontẽ filiȩ sion: finita sit om̃is
potentia diaboli que pulueri com¬
parat᷑. & consumptus ÷ miser qͥ multo
fecit miseros. & defecit qͥ conculcabat
omnẽ terrã. eos uidelic& qui terreni

Expanded text:
consilii Angelus est : Et coge concilium, ut de consilii Angelus est : Et coge concilium, ut de vagis et errantibus Dei Ecclesiam facias. Umbraculum autem tuum et tabernaculum, in quo prius requiescere te putabas, quod erat noctis et tenebrarum, pone in meridie, hoc est, in clarissimo lumine, in quo abscondere debes de errore fugientes, et prius vagos ultra non prodere. O enim Moab, profugi mei qui me dereliquerant, qui de Ecclesia egressi erant, et dimittentes doctrinam Spiritus sancti, suum sensum sequebantur; vel qui habitaverant apud te, cum eos coeperit vastator diabolus persequi, tu eis ad Domini timorem tota mente conversa praebeto latebras: et scito, quod post adventum Agni, qui de petra deserti ortus est dominator universae terrae; et venit ad montem filiae Sion, finita sit omnis potentia diaboli, quae pulveri comparatur. Et consumptus est miser, qui multos fecit miseros: et defecit qui conculcabat omnem terram, eos videlicet qui terreni
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ iuxta historiam qđ interp̃tati sumꝰ:
sed dominatoris terrę agnus sit ĩmolan¬
dus. Iste gͥ agnus qui ut ipse est domina¬
tor terrȩ. uł immolat᷑ dominatori t̃rę.
qua generatus ÷ xp̃s. quã uocat petram
deserti: quia iuxta p̃ceptũ dĩ moabitȩ
& ammanite. usq ad decimã generationẽ.
& usq in ȩternũ non in grediunt᷑ ecclesiã
dĩ. Qui autẽ fugerit de deserto moab.
ut ꝓphecia reuertam᷑ ad anagogen & con¬
tẽpto m̃datio in monte steterit uerita¬
tis: erit quasi auis fugientis. & quasi
pulli de nido auolantes. ne amoabi¬
ticis serpentib deuorent᷑. Sic inquit
erunt om̃s filiȩ. hoc est animȩ moabr¬
ticȩ in trancensu arnon qđ interp̃tat᷑
illuminatio eorũ: quando erroribus
derelictis adscientiã transcenderint
ueritatis. Dicitur itaq ipsi moab uł
ei qͥ euaserit de moab nichil agas absq
consilio. nec circũferaris om̃i uento do¬
ctrinȩ: sed sẽquere eũ qui est magni

Expanded text:
ut juxta historiam interpretati sumus: sed dominatori terrae agnus sit immolandus. Iste igitur agnus, qui vel ipse est dominator terrae, vel immolatur dominatori terrae, qua generatus est Christus , quam vocat petram deserti, quia juxta praeceptum Dei, Moabitae t Ammonitae, usque ad decimam generationem, et usque in aeternum non ingrediuntur Ecclesiam Dei . Qui autem fugerit de deserto Moab, ut a prophetia revertamur ad anagogen, et contempto mendacio, in monte steterit veritatis, erit quasi avis fugiens; et quasi pulli de nido avolantes, ne a Moabiticis serpentibus devorentur. Sic, inquit, erunt omnes filiae, hoc est, animae Moabiticae, in transcensu Arnon, quod interpretatur illuminatio eorum: quando erroribus derelictis ad scientiam transcenderint veritatis. Dicitur itaque ipsi Moab, vel ei qui evaserit de Moab: Nihil agas absque consilio : nec circumferaris omni vento doctrinae, sed sequere eum qui magni
Abbreviated transcription (Latin):
peccata huiꝰ mundi esse confidit. Cui
rectissime dicit᷑ illud euangelicũ. Scul¬
te hac nocte auferet᷑ anima tua a te
quȩ autẽ p̃parasti cuiꝰ erunt: Tales
habitatores habet babylon deserta
uirtutib. ubi non ÷ ager irriguus qͥ
afferat fructus diuersorũ seminum.
sed paludes infertiles limosȩ aclu¬
cosȩ.: in quib cȩno gaudentia rep¬
tant animalia. Quã obrẽ clem̃tissi¬
mus dñs scopabit eam uehem̃tissime¬
terens. & quasi quodã uerriculo ad
purũ usq mundabit. ut baby lonia
Quando uiderimꝰ aliquẽ diuitiarũ
terp̃tati sunt baratro. hoc est ꝓfunda
uoragine. & quasi cęnosa palude cir¬
cundari: non dubitemꝰ eũ appellare
ericiũ. habitatorẽ deserte babylonis:
Iurauit dñs exercituũ dicens. si non

Expanded text:
peccatis hujus mundi esse confidit, cui peccatis hujus mundi esse confidit, cui rectissime dicitur illud Evangelicum: Stulte, hac nocte auferetur anima tua a te, quae autem parasti cujus erunt ? Tales habitatores habet Babylon deserta virtutibus, ubi non est ager irriguus, qui afferat fructus diversorum seminum, sed paludes infertiles, et limosae ac lutosae, in quibus coeno gaudentia reptant animalia. Quamobrem clementissimus Dterens, et quasi quodam everticulo ad purum usque mundabit, ut Babylonis Quando viderimus aliquem divitiarum terpretati sunt, barathro, hoc est profunda voragine, et quasi coenosa palude circumdari, non dubitemus eum appellare hericium, habitatorem desertae Babylonis. Juravit Dominus exercituum dicens, si no
Abbreviated transcription (Latin):
terens: ut nichil in ea antiquarũ sor¬
diũ resideat. In actibus apłoꝵ scribit᷑
in uase illo linteo qͦd quatuor demis¬
sum principiis pendebat e cȩlo: õm̃ia
genera quadrupedũ & reptilium &
uolatiliũ contineri. Quod postea apłs
disserens: ds̃ inquit ostendit mͥ nul¬
lũ hominũ immundũ dicere. Mores
ergo hominis in diuersis animantib
monstrabant᷑: sic̃ pharisei & saducȩi
ꝓpt̃ nequitiã appellant᷑ genimina
uiperarũ. & ꝓpt̾ dolos. herodes uul¬
pis dicit᷑. Et luxuriosi ꝓniq ad uo¬
luptatẽ: equi appellantur insanien¬
tes infeminas. Et nolite fieri sic̃ equu
& mulus. quib non ÷ intelligentia. Et
econtrario in nocentes columbȩ uocan¬
tur & oues. Igitur iuxta doctrinam
dñi saluatoris qͥ curas istius scłi. & sedu¬
ctionẽ diuitiarũ spinas appellauit:
ericius mͥ uidet᷑ qui uixta apłm gau¬
det in incerto diuitiarũ. & armatũ
se ñ armaturac dĩ. sed int̾ spinas atq

Expanded text:
terens ut nihil in ea antiquarum sorterens ut nihil in ea antiquarum sordium resideat. In Actibus Apostolorum scribitur , in vase illo linteo, quod quatuor demissum principiis pendebat e coelo, omnia genera quadrupedum, et reptilium, et volatilium contineri, quod postea Apostolus disserens, Deus, inquit, ostendit mihi nullum hominem immundum dicere. Mores ergo hominum in diversis animantibus monstrabantur, sicut Pharisaei et Sadducaei propter nequitiam appellantur genimina viperarum, et propter dolos Herodes vulpes dicitur ; et luxuriosi pronique ad voluptatem, equi appellantur, insanientes in feminas : Et, nolite fieri sicut equus et mulus, in quibus non est intelligentia . E contrario innocentes, columbae vocantur et oves. Igitur juxta doctrinam Domini Salvatoris, qui curas istius saeculi et seductionem divitiarum spinas appellavit, hericius mihi videtur, qui juxta Apostolum, gaudet in incerto divitiarum , et armatum se non armatura Dei, sed spinis atque
Abbreviated transcription (Latin):
idõ dñs ipse consurget aduersũ filios
pessimos & disꝑdet de confusione nom̃
& reliquias. & om̃e germ̃ & ꝓgeniem. ne
ultra pullulent in urbib dñi. Legimꝰ
in eũgłio qͦd diabolus ab initio m̃dax
sit: & pat̾ eius id est m̃dacii. Qđ multi
ñ intelligentes. patrẽ diaboli uolunt
esse draconẽ qui regnet in mari. quẽ
hebrei appellant leuiathan: & hoc
putant loco conuenire p̃senti. iuxta
tis pat̾ris tui. cũ ꝑspicue in hebreo
significet. Et ponã mpossessionẽ ericeu
&e in paludes aquarũ: & scopabo eam
scopa terens dic̃ dñs . Lxx. Et ponam¬
babyloniã desercã dic̃ dñs. ita ut ha¬
bitent in ea ericii: &erit in nichili&
ponam eã in luto uoraginẽ in ꝑditio¬
nẽ. Cũ ꝑdiderit dñs exercituũ nom̃
babylonis & reliquias & germ̃ & uni¬
ne contentꝰ. nisi dederit eam in posessi¬
onẽ ericii ⁊ paludes aquarũ. & scopa¬
uerit eã scopa ñ leuit̾ & fortuitu. sed

Expanded text:
Dominus ipse consurget adversus filios Dominus ipse consurget adversus filios pessimorum, et disperdet de confusione nomen eorum et reliquias, et omne germen et progeniem, ne ultra pullulent in urbibus Domini. Legimus in Evangelio , quod diabolus ab initio mendax sit et pater ejus, id est, mendacii, quod multi non intelligentes, patrem diaboli volunt esse draconem, qui regnet in mari, quem Hebraei appellant Leviathan. Et hoc putant loco convenire praesenti juxta tis patris tui: cum perspicue in Hebraeosignificet. Et ponam eam in possessionem hericii, et in paludes aquarum: scopabo eam in scopa terens, dicit Babyloniam desertam, dicit Dominus, ita ut habitent in ea hericii, et erit in nihili. Et ponam eam luti voraginem, in perditionem. Cum perdiderit Dominus exBabylonis, et reliquias, et germen, et unine contentus, nisi dederit eam possessionem hericii, et paludes aquarum, et scopaverit eam non leviter, et fortuito: sed
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cȩteri sem̃ pessimũ interp̃tati st̃.
Non qͦ ipsũ sem̃ ꝑse ipsũ malũ sit. ds̃
enĩ om̃ia fecit bona: sed abhis qͥ sua
uoluntate st̃ pessimi. sem̃ ortũ sit ma¬
lũ. qđ uoluntate fit ñ natura. Unde
&in damele legimꝰ. Sem̃ chanaan &
ñ uida. Et de bonis filiis dicitur ab
nui. Et in eu̾głio. Quotqͦt enĩ susce¬
perunt eũ: dedit eis potestatẽ ut filu
dĩ fierent. Om̃ĩs enĩ qui facit peccatũ:
de diabolo. ẽ. Huic igit᷑ p̃cipit᷑ semini.
ut filios suos om̃s scilicet cogitationes
pessimas & oꝑa mala p̃paret occisioni:
quȩ ex impiis nata sunt patrib. Haud
dubiũ quin contrarias significet for¬
titudines. Qui pessimi filii ideo tru¬
cidant᷑ in iniquitatib patrũ suorũ. ne
ultra consurgant &e possideant terram
quȩ a scĩs possidenda . ẽ. & implenda:
ut ciuitates in ea dñi construantur.
Et quia non ÷ hominũ ꝑfecta uictoria.
nisi enĩ dñs custodierit ciuitatẽ in
uanũ uigilabt̃ qui custodiunt eam:

Expanded text:
 caeteri semen pessimorum interpretati sunt. Non quod ipsum semen per seipsum malum sit: Deus enim omnia fecit bona ; sed ab his, qui sua voluntate sunt pessimi, semen ortum sit malum, quod voluntate fit, non natura: Unde et in Daniele legimus: Semen Chanaan et non Juda . Et de bonis filiis dicitur ab nui . Et in Evangelio: Quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem ut filii Dei fierent . Omnis enim qui facit peccatum, de diabolo est. Huic igitur praecipitur semini, ut filios suos, omnes scilicet cogitationes pessimas, et opera mala, praeparet occisioni, quae ex impiis nata sunt patribus, haud dubium quin contrarias significet fortitudines. Qui pessimi filii ideo trucidantur in iniquitatibus patrum suorum, ne ultra consurgant et possideant terram, quae a sanctis possidenda est et implenda, ut civitates in ea Domini construantur. Et quia non est hominum perfecta victoria: Nisi enim Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabunt qui custodiunt eam :
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs ad moab ex tunc. pręmio in quo
dixerat uerbũ contra moab siue onꝰ
sciamꝰ epilogũ redditũ: ut qͦd ibi cępe¬
rat. hic compleuerit. Extunc autẽ in¬
telligendũ. ex quo cȩpit ad eũ loqui: ut
om̃e quod dixit unũ uerbũ dĩ sit. id ÷
una sententia. Porro iuxta septuaginta
qui interp̃tati sunt interiora propħȩ̨
quasi murũ renouata adõ. & erubesce¬
re eum id ÷ moab. & intrare a daras &
adea quȩ manu facta sint : ita dissere¬
re possumꝰ ut dicamꝰ semꝑ propħȩ re
nouari uiscera. & adõ fieri fortiora. ut
aduersarii confundant᷑: & ea quȩ hu¬
mana manu fabricata st̃ cassa intelli¬
gant. & nichil ad salutẽ ꝓficientia.
Et nunc locutus ÷ dñs dicens. In trib
anius quasi anni mercennarii aufere¬
tur gła moab suꝑ om̃i popło multo:
& relinquet᷑ paruus & modicus. nequa¬
quã multus. Tres anni in quib aufere¬
tur gła moab suꝑ om̃i popto eiꝰ multo

Expanded text:
est Dominus ad Moab ex tunc, prooemio in quo est Dominus ad Moab ex tunc, prooemio in quo dixerat, verbum contra Moab, sive onus, sciamus epilogum redditum, ut quod ibi coeperat, hic compleverit. Ex tunc autem, intelligendum ex quo coepit ad eum loqui, ut omne quod dixit, unum verbum Dei sit, id est, una sententia. Porro juxta LXX qui interpretati sunt: Interiora prophetae quasi murum renovata a Deo, et erubescere eum, id est, Moab, et intrare ad aras, et ad ea quae manu facta sint, ita disserere possumus, ut dicamus semper prophetae novari viscera, et a Deo fieri fortiora, ut adversarii confundantur, et ea quae humana manu fabricati  Al. fabricata sunt, cassa intelligant, et nihil ad salutem proficientia. Et nunc locutus est Dominus dicens: In tribus annis, quasi anni mercenarii, auferetur gloria Moab super omni populo multo, et relinquetur parvus, et modicus, nequaquam multus. Tres anni, in quibus auferetur gloria Moab super omni populo ejus multo,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ comedere: nec seruos sc̃oꝵ esse partici¬
pes.Non enĩ ob dilectionẽ dñi. sed ob
mercedẽ cuncta faciunt. qͥ comedunt
domos uiduarũ. & ꝓprios adducunt
greges: ut lanis eoꝵ uestiant᷑ & lac mul¬
geant. Qđ de doctrina mercennaria¬
diximꝰ. referamꝰ ad cȩtera. Si p̃beo hele¬
mosinã ut glorificet ab hominib. recepi
mercedẽ meã: & mercennariꝰ appellan¬
dus sũ. Si castũ esse me simulo. ⁊ aliud
narii. sed supplicia peccatoris. Et in cõ¬
paratione duoꝵ maloꝵ: leuius malũ
est aꝑte peccare. quã simulare fingere
sc̃itatẽ. Uerũ & in hoc ꝓfectus est mo¬
ab. ut qui prius multos erroris sui ha¬
bebat comites: postea redigatur ad
paucos. Uel qui prius multus erat
in diuitus peccatorũ: post poeniten¬
tiã paruus & pauꝑ sit in malitia.

Expanded text:
non comedere, nec servos, sanctorum esse particinon comedere, nec servos, sanctorum esse participes. Non enim ob dilectionem Domini, sed ob mercedem cuncta faciunt, qui comedunt domos viduarum, et proprios adducunt greges, ut lanis eorum vestiantur, et lac mulgeant . Quod de doctrina diximus mercenaria, referamus ad caetera. Si praebeo eleemosynam, ut glorificer ab hominibus, recepi mercedem meam, et mercenarius appellandus sum. Si castum esse me simulo, et aliud iam mercenarii, sed supplicia peccatoris. Et in comparatione duorum malorum, levius malum est aperte peccare, quam simulare et fingere sanctitatem. Verum et in hoc profectus est Moab, ut qui prius multos erroris sui habebat comites, postea redigatur ad paucos; vel qui prius multus erat in divitiis peccatorum, post poenitentiam parvus et pauper sit in malitia.
Abbreviated transcription (Latin):
Potentes autẽ potent̃ torm̃ta pacient᷑.
Et seruus qͥ scit uoluntatẽ dñi sui. &
non facit eam: uapulabit multum.
Moab gͥ quia externꝰ erat nec de popło
dĩ sed relicto errore conuersus: non
de quib & alibi legimꝰ. Recordami¬
ni dierũ scłi. Et iterũ. Cogitaui dies
antiquos: & annos ȩternos in mente
habui. Si enĩ umbrȩ & exemplarib
seruiebat iuxta carnẽ isrł. & om̃is eoꝵ
solemnitas. futuroꝵ erat typus. quare
ñ & anni p̃sentis tẽporis futurae tẽpora
p̃figurent: Deniq & in alio loco legimꝰ.
Quid facietis in dieb conuentꝰ. ⁊ in dieb
festiuitatis dñi: Quodq iungitur quasi
anni mercennarii: hoc ostendit qđ falsa
doctrina ꝓlucro cuncta faciat atq com¬
pendio. Om̃is enĩ mercennariꝰ qui ñ est
pastor. cuiꝰ non st̃ oues ꝓpriȩ: cũ uiderit
lupũ uenientẽ fugit quia mercennari
est &oues ad eũ ñ ꝑtment. Quã obrem
puto aduenã & mercennariũ de scĩs

Expanded text:
otentes autem potenter tormenta patientur . Et servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit eam, vapulabit multum . Moab igitur quia externus erat, nec de populo Dei, sed relicto errore conversus, non de quibus et alibi legimus: Recordamini dierum saeculi , et iterum: Cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Si enim umbrae et exemplaribus serviebat juxta carnem Israel, et omnis eorum solemnitas futurorum erat typus, quare non et anni praesentis temporis futura tempora praefigurent? de quibus et in alio loco legimus: Quid facietis in diebus conventus, et in diebus festivitatis Domini? Quodque jungitur, Quasi anni mercenarii , hoc ostendit, quod falsa doctrina pro lucro cuncta faciat atque compendio. Omnis enim mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves, cum viderit lupum venientem fugit, quia mercenarius est, et oves ad eum non pertinent . Quam ob rem puto advenam et mercenarium de sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiam udicet & quęrat iustitiã:
& reddat unicuiq scđm opera sua.
Consideremꝰ a principio uel oneris
uł sermonis moab in quo dicit᷑. noc¬
te uastata ÷ ar moab. & cȩtera usq
adhunc locũ: & uidebimꝰ quomodo
ꝑ gradus & ordinẽ penitentiȩ de mo¬
abitis israelitȩ fiant. & fugiant qͣsi
aues. & auolent quasi pulli de nido
ut transcendant ꝑ arnon. & habiteN
in monte filiȩ sion: & om̃i diaboli uł
antixp̃i potestate contrita. xp̃s reg¬
net in his. & ponat soliũ qui miscđa¬

Expanded text:
m 271 judicet, et quaerat justitiam, et reddat unicuique secundum opera sua. Consideremus a principio vel Oneris, vel sermonis Moab, in quo dicitur: Nocte vastata est Ar Moab, et caetera usque ad hunc locum; et videbimus quomodo per gradus et ordinem poenitentiae de Moabitis Israelitae fiant: et fugiant quasi aves, et avolent quasi pulli de nido, ut transcendant per Arnon, et habitent in monte filiae Sion: et omni diaboli vel Antichristi potestate contrita, Christus regnet in his, et ponat solium suum
Abbreviated transcription (Latin):
nabo id est ꝓphetiã & sessionẽ. id est
non sunt arbores fructuose. sed sal¬
tus infertilis in quo habitabunt be¬
stiȩ. de quo in uicesimo octauo psal¬
mõ seriptum ÷ & reuelabit condensa
saltus : erit ululatꝰ & planctus : &
om̃ia de capitulis eorũ eloquentiȩ
ornam̃ta tollentur. ĩta ut nudi ma¬
neant & deformes. & si quid uri¬
litatis habere uidebantur in bar¬
ba. rasum auiro ecclesiastico effemi¬
natumq & debile comꝓbetur. In
triuiis quoꝵ eorũ. id ÷ deuerticuliᷤᷤ
eorũ. dum ꝓ uoluntate fingit unusqͥsq
qͦd uoluerit accinget᷑ sacco pęniten¬
tie : & suꝑ tecta ac dogmata in quib
primũ se sublimes. eẽ. credebant. &

Expanded text:
Nabo, id est, prophetiam et sessionem, id est, Nabo, id est, prophetiam et sessionem, id est, non sunt arbores fructuosae, sed saltus infertilis in quo habitavit bestia, de quo in vigesimo octavo psalmo scriptum est: « Et revelavit condensa saltus. » Erit ululatus et planctus, et omnia de capitulis eorum eloquentiae ornamenta tollentur; ita ut nudi maneant et deformes. Et si quid virilitatis habere videbantur in barba, rasum a viro Ecclesiastico, effeminatum et debile comprobetur. In triviis quoque eorum, id est, diverticulis errorum, dum pro voluntate sua fingit unusquisque quod voluerit, accingitur sacco poenitentiae, et super tecta ac domata, in quibus primum se sublimes
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ dibon additam̃ta. his qͥ fugerint
de moab leonẽ : & reliquiis terrae.
Quia om̃is ꝓphetiȩ huiꝰ planus. ẽ
sensus. ne eam ꝑpartes ꝓponendo
lacerarẽ: simul uniuersam posui.
& qͥd michi scđm anagogen uid eat᷑.
in singulis breui sermone ꝑcurram.
Nabo interp̃tat᷑ sessio uł ꝓphecia.
Medaba. de saltu. Esebon. cogitati¬
ones. Eleale. ascensio. lasa facttum.
siue mandatũ. Segor. p arua. lu¬
it. gene. Oronaun. foramen mero¬
ris. Nemrim. parui. siue p̃uarica¬
tores. Agallim. uituli. uel harena¬
rum tumuli. Helim. arietes. siue for¬
des. Dibon. sufficiens meror. Quia
igit᷑ om̃e dognia contrariũ uerita¬
ti. qͦd absq inspiratione dĩ de hu¬
mano sensu in erroris tenebris nas¬
citur nocte uastatũ est: & argum̃¬
ta illiꝰ quȩ intelligunt᷑ muri. eccle¬
si astico sermone destructa sunt. ita
ut et̃no silentio conticescerent: it
tantũ ut uniuersorũ factio ad pę¬
nitentiã & lacrimas uerteret᷑. sup¬

Expanded text:
ta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Quia omnis prophetiae hujus pene unus est sensus, ne eam per partes proponendo lacerarem, simul universam posui, et quid mihi secundum anagogen videatur in singulis, brevi sermone percurram, Nabo interpretatur sessio vel prophetia: Medaba, de saltu: Esebon cogitationes: Eleale, ascensio: Jasa, factum sive mandatum: Segor, parva: Luith, genae: Oronaim, foramen moeroris: Nemrim, pardi sive praevaricatores: Agallim, vituli vel arenarum tumuli: Elim, arietes sive fortes; Dimon, sufficiens moeror. Quia igitur omne dogma contrarium veritatis, quod absque inspiratione Dei de humano sensu in erroris tenebris nascitur, nocte vastatum est, et argumenta illius, quae intelliguntur muri, Ecclesiastico sermone destructa sunt; ita ut aeterno silentio conticuerint, in tantum ut universa eorum factio, ad poenitentiam et lacrymas
Abbreviated transcription (Latin):
consternantẽ. ꝑ ascensum enĩ luit. flenꝰ
:ascendet: &e in uiam oronaum clamorẽ¬
I contritionis clam lugebunt. Aquȩ enĩ
nemrim desertȩ erunt: quia aruit her¬
ba. defecit germen. uiror om̃is interut.
Scđm magnitudinẽ operis: & iusitatio
eorũ. Ad torrentẽ salicũ ducent eos.
Ulsq ad gallim ululatus erꝰ. Quia aquȩ¬

Expanded text:
um enim Luith flens ascendet, et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Aquae enim Nemrim desertae erunt, quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Secundum magnitudinem operis, et visitatio eorum: Ad torrentem salicum ducent eos. usque ad Gallim ululatus ejus, e
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerat. & reuera m̃datium instar
fluminis transit & p̃terfluit: & nunquã
potest stabili mansione consistere. Ser¬
mo autẽ dĩ qui compactus & stabilis est:
unde & manna uidetur quasi glacies suꝑ
faciem terrȩ. non p̃terfluit sed consistit.
Porro iuxta septuaginta moabitȩ mere¬
re iubentur &e plangere. non suꝑ aliis.
hoc enĩ ꝑfectorũ est: sed suꝑsemet ipsis.
Quia & dibon eorũ idest sermo composi¬
tus. qui fluebat more torrentis peritu¬
rus sit: in quo habebat quasi aram con¬
secrationis sue. & om̃s diuitias seculares.
Unde & in psalmis dicitur. Diuitie si
affluant. nolite cor apponere. Initiũ
autẽ salutis. ẽ: intelligere & flere pec¬
cata. Suꝑ nabo & suꝑ medaba: morib
Iululabit. In cunctis capitibus eius calui

Expanded text:
peccaverat. Et revera mendacium instar peccaverat. Et revera mendacium instar fluminis transit, et praeterfluit, et numquam potest stabili mansione consistere. Sermo autem Dei, qui compactus est, stabilis est. Unde et manna, quod videtur quasi glacies super faciem terrae, non praeterfluit, sed consistit. Porro juxta LXX, Moabitae moerere jubentur et plangere, non super aliis, hoc enim perfectorum est super semetipsis, quia et Dibon eorum, id est, sermo compositus, qui fluebat more torrentis, periturus sit: in quo habebant quasi aram consecrationis suae, et omnes divitias saeculares. Unde et in psalmo dicitur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere. Initium autem salutis est, sua intelligere et flere peccata. Super Nabo et super Medaba Moab ululabit: i
Abbreviated transcription (Latin):
noctẽ reliquerat. & filius dĩ esse iã cepe¬
rat : loquit᷑ ad credentes. Nõs p̃cessit
dies autẽ appropinquauit : quasi in die
cũ honestate ambulemꝰ. Non in comes¬
sationib & ebrietatib. ñ in cubilib &
luxuria. Perut autẽ nocte ar urbs mo¬
abitidinis. etiã murus exꝰ qͥ dialectica
arte constructus. ẽ: in eadẽ nocce uasta¬
tus. ẽ. atq destructus. & ȩterna tacitur¬
nitate conticuit. Porro ar qͦd interp̃¬
tatur antidicus. id ÷ aduersarius: hoc
ostendit qͦd hȩc sapientia quȩ aduersa¬
ria dĩ est ecclesiastico sermone contre
se pugnante superata sit. Ascendit do¬
mus &dibon ad excelsa in planctum.
lxx. Contristamini in uobis. peribit etiã
&dibon ubi ara est: illuc ascendetis ad
plorandũ. Om̃ĩs domus aduersȩ sapien¬
tie &dibon quȩ interp̃tat᷑ fluxus eorũ.
ascendit excelsa in quib suꝑbierat: ut ñ
hostias immolet sed plangat. in quib ante

Expanded text:
noctem reliquerat, et filius Dei esse jam coepenoctem reliquerat, et filius Dei esse jam coeperat, loquitur ad credentes: « Nox praecessit, dies autem appropinquabit. Quasi in die cum honestate ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et luxuria . » Pereunt autem nocte Moabiarte constructus est, in eadem nocte vastatus est atque destructus, et aeterna taciturnitate conticuit. Porro Ar, quod interpretatur ἀντίδικος, id est, adversarius, hoc ostendit, quod haec sapientia, quae adversaria Dei est, Ecclesiastico sermone contra se pugnante, superata sit. Ascendit domus, et Dimon ad excelsa in planctum. LXX: Contristamini in vobis, peribit enim Dimon, ubi ara est: illuc ascendetis ad plorandum. Omnis domus adversae sapientiae, et Dibon, quae interpretatur fluxus eorum, ascendit excelsa, in quibus superbierat: non ut hostias immolet, sed plangat in quibus ante
Abbreviated transcription (Latin):
urbem in terp̃tati st̃. Non conside¬
rantes qđ int̾ ain & res elem̃ta he¬
braica. ioth litterã ñ haberet: quȩ
si esset recte ciuitas diceret᷑. Sapien¬
tia secularis de qua dñs loquitur ꝑ
propħam. ꝑdam sapientiã sapienti¬
um. & prudentiã prudentiũ repba¬
bo : quȩ auctorẽ sui sensũ habet. qͥ
uidet᷑ quidẽ de patre nasci quod inter¬
p̃tat᷑ moab. Sed quia adult̃ est. & aduer¬
saruis popło dĩ: de incesto & spelunca ac
noctu generat᷑. Unde in nocte perit in
errore scili cet sempit̃no: & egẏptu mari
rubro uigilia matutina quȩ noc turnũ
tempus ostendit. & fluctib obruti suNs.
Et loch sodomitis nocte pereuntib: ue¬
nit insegor & ortus ÷ ei sol. Quod intelli¬
gens beatus apłs scribit de scĩs atq ꝑfe¬
ctis. Non sumꝰ noctis. neq tenebrarum :
sed sumꝰ filii dĩ. Qui enĩ dormiunt nocte
dormiunt : & qui in ebriant᷑ nocte ebru
sunt. Nos autẽ qui diei sumus ugilemꝰ.:
induti loricã fidei & caritatis. Et quia

Expanded text:
terpretati sunt, non considerantes, quod inter AIN et RES elementa Hebraica, JOD litteram non haberet, quae si esset, recte civitas diceretur. Sapientia saecularis, de qua Dominus loquitur per Prophetam: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo : quia auctorem sui sensum habet, qui videtur quidem de patre nasci, quod interpretatur Moab; sed quia adulter est, et adversarius populo Dei, de incestu, et spelunca ac nocte generatur. Unde in nocte periit, in errore scilicet sempiterno. Et Aegyptii in mari Rubro vigilia matutina, quae nocturnum tempus ostendit, fluctibus obruti sunt . Et Lot, Sodomitis nocte pereuntibus, venit in Segor, et ortus est ei sol . Quod intelligens beatus Apostolus scribit de sanctis atque perfectis : Non sumus noctis, neque tenebrarum, sed sumus filii diei. Qui enim dormiunt, nocte dormiunt, et qui inebriantur, nocte ebrii sunt. Nos autem quiinduti loricam fidei, et charitatis. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
quib supra legimꝰ. pascent᷑ primoge¬
niti pauꝑum: &e ꝑ auperes fiducialit̃
requiescent. OAUS NOAB¬
S
Itidem syminachꝰ & cheodotio. assũptio
moab. Quomͦ circumcisio & carnalis÷
& sp̃ualis. & de sp̃uali ab apło dicitur.
nos enĩ sumꝰ circuncisio qui sp̃u dõ ser¬
uimꝰ & glamur in dño & non in carne
conf̾idimꝰ.: & rursũ ad distinctionẽ sp̃u¬
alis ispł. dicit᷑ de carnali. uidete isrł
liter. qui interp̃tat᷑ de patre siue aqͣ
pat̾na. de incestu &e hebrietate con¬
ceptus: qͦd quodãmodo absente unmo
nesciente patre uideret᷑ esse generatꝰ.
In multis scripturarũ locis de moab
legimꝰ & maxime in numerorũ uolu¬
mine: quando balac rex moabitarũ
ad maledicendũ isrł balaam inuitauit
ariolum. qͥ int̾ cętera hoc etiã contra
moab misticũ ꝓphetauit. Oriet᷑ stel¬
la ex iacob & consurget homo ex isrł:
&eꝑcutiet principes moab. Quia noete
uastata est ar. moab conticuit. Quia
nocte uastatus est murus. moab conti¬

Expanded text:
entur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent. Cap. XV Onus itidem. Symmachus et Theodotio: Assumptio Moab. Quomodo circumcisio et carnalis est, et spiritualis et de spirituali ab Apostolo dicitur: Nos enim sumus circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et gloriamur in Domino, et non in carne confidimus ; et rursum ad distinctionem spiritualis Israelis, dicitur de carnali: Videte Israel liter, qui interpretatur de patre sive aqua paterna, de incesto et ebrietate conceptus, quod quodammodo absente, imo nesciente patre videretur esse generatus. In multis Scripturarum locis de Moab legimus et maxime in Numerorum volumine quando Balac rex Moabitarum ad maledicendum Balaam invitavit ariolum, qui inter caetera hoc etiam cMoab mysticum prophetavit: Orietur stella ex Jacob, et consurget homo ex Israel, et percutiet principes Moab . . Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit; quia nocte vastatus est murus, Moab conti
Abbreviated transcription (Latin):
cenditur. & a qͦ ex ardescunt mala suꝑ
om̃s habitatores terrȩ. qͥ non possunt
dicere accola sum & p̾eregrinꝰ sicut om̃s
patres mei: sed in t̾roc habitant. Unde
& in prouerbus legimꝰ. Aquilo uentus
durus. Nomine autẽ dexter uocatur.
Qui cũ ꝑse durus sit & sinister & ceruice
durissima. iugũ dĩ nolit reciꝑe.: uocat᷑ dext̃¬
abhis qui ponunt dulce amarũ. &
amarũ dulce: qui ponunt lucẽ tene
absq peccato. nec si uniꝰ diei fuerit ui¬
ta eius. Cumq philistea corruerit
& fumꝰ eius uniuersa penitrarit. ita ut
cũ nullus possit effugere. qͥd dicit᷑
angłis qui singulis p̃sunt gentib ad¬
mirantib & scire cupientib cur sola
sion inspecula & in sublimib collo¬
cata amaritudinẽ fummi huiꝰ euase¬
rit: qͥd igitur dicit᷑ eis : Nempe hoc
qđ sequit᷑: quia dñs fundauerit eã
& ipse sit fundam̃tũ eius. Fundaue¬
rit autẽ eã suꝑ fundam̃tũ pruden¬

Expanded text:
cenditur , et a quo exardescunt mala super cenditur , et a quo exardescunt mala super omnes habitatores terrae, qui non possunt dicere: Accola sum et peregrinus, sicut omnes patres mei ; sed in terra habitant. Unde et in Proverbiis legitur: Aquilo ventus durus . Nomine autem alio dexter vocatur, qui cum per se durus sit et sinister, et cervice durissima jugum Dei nolit recipere, vocatur dextab his qui ponunt dulce amarum, et amarum dulce; qui ponunt tenebras luabsque peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus . Cumque Philisthaea corruerit, et fumus ejus universa penetrarit, ita ut eum nullus possit effugere, quid dicetur Angelis, qui singulis praesunt gentibus, admirantibus et scire cupientibus, cur sola Sion in specula et in sublimibus collocata amaritudinem fumi hujus evaserit? Quid igitur dicetur eis? Nempe hoc quod sequitur: Quia Dominus fundaverit eam, et ipse sit fundamentum ejus. Fundaverit autem eam super fundamentum pruden
Abbreviated transcription (Latin):
reperi: philistum interp̃tari cadentes
poculo. Qui gͦ in ebriati sunt calice ba¬
bylonis. & biberint uinũ in qͦ est om̃is¬
luxuria. & int̾ cętera uitia ꝓpt̃ hebrie¬
tatẽ regnũ dĩ iuxta apłm non fueruit
consecũti: his p̃cipitur ut porta eorũ
ululet & clamet ciuitas. Portam hereti¬
corũ os arbitror qͦd blasphemat: &e ciui¬
tatẽ animã quȩ malarũ cogitationũ
thesaurus est. Hec ululare debet &
plaugere. quia om̃is philistea ꝓstrata
est in terrãq deiectã: & nichil in ea sanȩ
intelligentie est dĩq sapientiȩ. Quare
ululat porta: Quã ob causam clamat ci¬
uitas : quia ꝓstrata. ẽ. omĩs philistẽa.
Curq prostrata sit: sequens uersus osten¬
dit. Ab aquilone fumꝰ uenit: & non ÷
qͥ effugiat agmen eiꝰ. Fumꝰ iste ardenti¬
bus diaboli iaculis suscitat᷑ qui noxiuᷤᷤ
est oculis: & contrarius lumini. Et ab
aquilone oritur. aqͦ in ieremia olla suc¬

Expanded text:
reperi Philisthiim interpretari cadentes reperi Philisthiim interpretari cadentes poculo. Qui ergo inebriati sunt calice Babylonis, et biberint vinum in quo est luxuria; et inter caetera vitia propter ebrietatem regnum Dconsecuti , his praecipitur, ut porta eorum ululet, et clamet civitas. Portam, haereticorum os arbitror, quo blasphemant: civitatem, animam, quae malarum cogitationum thesaurus est. Haec ululare debet et plangere, quia omnis prostrata est, in terramque dejecta, et nihil in ea sanae intelligentiae est Deique sapientiae. Quare ululat porta? quam ob causam clamat civitas? quia prostrata est omnis Philisthaea. Curque prostrata sit, sequens versus ostendit: Ab Aquilone fumus venit, et non est qui effugiat agmen ejus. Fumus iste ardentibus diaboli jaculis suscitatur, qui noxius est oculis, et contrarius lumini, et ab Aquilone oritur, a quo in Jeremia olla suc
Abbreviated transcription (Latin):
eos. & ingredient᷑ & egredient᷑ & pascua
inuenient. & pascentur pauꝑes ꝑ eũ
qui eos ꝑcutit ut emendet. & in pace
requiescent: siue pastore sollicito ipsi
agent fiducialit̃ & cum lazaro requies¬
cent in sinu abraham. Qui autẽ contri¬
uerunt iugũ & uirgã ꝑcussoris sui. fa¬
mem ꝑpetuã sustinebunt: ut ñ alan¬
tur sermone dĩ. sed om̃s eorũ reliqͥȩ
intereant. nequid de malo semine ger¬
minet. Ulula porta. clama ciuitas.¬
prostrata . ẽ. philistea om̃is. Ab aqui¬
lone enĩ fumus uenit: & ñ est qͥ effugi¬
at agmen eius. Et quid respondebit᷑
nuntiis gentis. Quia dñs fundabit
sion: & in ipsa sꝑabunt pauꝑes popłi erꝰ.
Pro nuntus idest angłis quos solus simma¬
chus transtulit. om̃s reges interp̃tati st̃
uerbi ambiguitate decepti: quia pret̃
unã litterã aleph. quȩ in angłoꝵ uoca¬
bulo addita est. eodẽ reges & angeli a¬
pud hebrȩos appellantur nomine id ÷
malache. In libro hebraicorũ nominũ

Expanded text:
os ; et ingredientur et egredientur, et pascua invenient. Et pascentur pauperes per eum, qui eos percutit, ut emendet: et in pace requiescent, sive, pastore sollicito, ipsi agent fiducialiter, et cum Lazaro requiescent in sinu Abrahae . Qui autem contriverunt jugum et virgam percussoris sui, famem perpetuam sustinebunt; ut non alantur sermone Dei: sed omnes eorum reliquiae intereant, ne quid de malo semine germinetur. Ulula porta, clama ciprostrata est omnis Philisthaea: ab aquilone enim fumus veniet, et non est qui effugiat agmen ejus. Et quid respondebitur  Al. respondebit nuntiis gentis? Quia Dominus fundavit Sion, et in ipso sperabunt pauperes populi ejus? Pro nuntiis, id est, Angelis, quos solus Symmachus transtulit, omnes reges interpretati sunt, verbi ambiguitate decepti, quia praeter unam litteram ALEPH, quae in Angelorum vocabulo addita est, eodem reges et Angeli apud Hebraeos appellantur nomine, id est, MALACHE . In libro Hebraicorum Nominum
Abbreviated transcription (Latin):
& diuersas finxerint hereses. Ego puto
serpentes esse pennatos. eos qͥ se ex al¬
tant & eleuant contra scientiã di. &
ponunt in cęlũ ossuũ: uł qͥ absorbuns
uolucres. hõc est qͥ uenenato ore singu¬
los quosq uolare cupientes. & ad ex
celsa consurgere: suis faucib deuorans.
Et hoc interim de malis. Ceterũ quiñ
contriuer̃ uirgã & iugũ ꝑcussoris sui.
sed ceruicẽ suã dño subiecer̃. & sunt
pauꝑes sp̃u: pascent᷑ & dicent. Dominꝰ
pascit me & nichil mͥ deerit. & adño¬

Expanded text:
et diversas finxerint haereses. Ego puto et diversas finxerint haereses. Ego puto serpentes esse pennatos, qui se exaltant et elevant contra scientiam Dei, et ponunt in coelum os suum: vel qui absorbent volucres, hoc est, qui venenato ore singulos quosque volare cupientes, et ad excelsa consurgere, suis faucibus devorant. Et hoc interim de malis. Caeterum qui non contriverunt virgam et jugum percussoris sui, sed cervicem suam Domino subjecerunt, et sunt pauperes spiritu, pascentur, et dicent: Dominus pascit me, et nihil m
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Hȩc est uirga &e hoc iugũ qđ
ceruicib om̃ium uult saluator i¬
ponere. ut deposito iugo nabucho¬
donosor. portent iugũ. xp̃i. Quod si
quis abiecerit atq contriuerit :
statin de semine siue radice serpen¬
tis qui ÷ coluber tortuosus. egredi¬
dibus exibunt serpentes uolantes.
siue qͥ ab sorbeant uolucres. Abiec¬
to enĩ iugo dĩ & contrita dñi dis¬
ciplina: p̃rimũ cogitationib nr̃is
semen colubri radicat᷑. scđo de se¬
mine pessimo nascitur regulus qui
rex serpentũ est. & aflatu suo atq
conspectu homines occidere dicit᷑.
siue genimina aspidum de quib¬
in psalmo canitur. uenenũ aspidũ sub
labiis eorũ: quȩ peccata sunt uaria &
de cogitationũ pessimo. thesauro. mala
operã ꝓrumpunt. Cumq regnaueriñ
in hominib alienigenis qui adõ alie¬
ni sunt. statim egrediunt᷑ serpentes
pennati: ut non sufficiat eis cogitasse
& fecisse quȩ mala sunt nisi patroci¬
nium quoq malorũ operũ quęsierint.

Expanded text:
nt . Haec est virga, et hoc jugum quod cervicibus omnium vult Salvator imponere, ut deposito jugo Nabuchodonosor, portent jugum Christi. Quod si quis abjecerit atque contriverit, statim de semine sive radice serpentis, qui est coluber tortuosus, egredidibus exibunt serpentes volantes, sive qui absorbeant volucres. Abjecto autem jugo Dei, et contrita Domini disciplina, primum in cogitationibus nostris semen colubri radicatur, secundo de semine pessimo nascitur regulus, qui rex serpentium est, et afflatu suo atque conspectu homines occidere dicitur: sive genimina aspidum, de quibin Psalmo dicitur: Venenum aspidum sub labiis eorum , quae peccata sunt varia, et de cogitationum pessimo thesauro in mala opera prorumpunt. Cumque regnaverint in hominibus alienigenis, qui a Deo alieni sunt, statim egrediuntur serpentes pennati; ut non sufficiat eis cogitasse, et fecisse quae mala sunt, nisi patrocinium quoque malorum operum quaesierint,
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo ostendit᷑ cuncta quȩ dicta
sunt ñ ad unã ꝓuintiã specialit̃. sed
contra orbem terrarũ generalit̾ ꝑtine¬
re. Quodq dicit᷑ quis poterit infirma¬
re: Et quis auertet eam: Non pro
difficili debemꝰ acciꝑe sicut illud legi¬
tur quis sapiens & intelliget hȩc. &
quis putas fidelis & prudens dispensa

Expanded text:
nditur, cuncta quae dicta sunt non ad unam provinciam specialiter, sed contra orbem terrarum generaliter pertinere. Quodque dicitur: Quis poterit infirmare, et quis avertet eam? non pro difficili debemus accipere, sicut illud legitur: Quis sapiens et intelliget haec ? Et: Quis, putas, est fidelis et prudens dispensa