comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deum ut ⁊ illius qui ad diuinum minist̾ium uocabat᷑
ꝓbaretur humilitas ⁊ iumoribus forma subiectõnis huiꝰ
ꝓpomeretur exemplo. Paulum auoꝵ ꝑ semẽtipsum uocas
festim diiģe ad ananiam maluit eũz illius pociuis aodt̃
na quam sua censet institui: ne qd̾ recte gestum fuisset in
paulo postis malum p̃sumptõnis p̃betet exemplum dum ai¬
nusquisq sibunet ꝑsuadet sunili m s̃e auocr deb̾e dĩ soliꝰ
magisis atq doctrina potius ciuam senioꝵ institatõne forl¬
domno inam ꝑfrctõnis ostencli: qui hñi unde ualea rrer¬
rutir doctrinam semorum uł ustitita contempsit por
debet discretõnis bonum iurtute humilitatis acciuri ã
nos ail sos eto ner as pot imietate seruare. Ad urat se¬

Expanded text:
et et illius qui ad diuinum ministerium uocabatur probaretur humilitas et iunioribus forma subiectionis huius proponeretur exemplo. Paulum quoque per semet ipsum uocans festim, dirigere ad Ananiam mavult, et ab eo jubet na quam sua censet institui; ne scilicet quod recte gestum fuisset in Paulo, posteris malum praesumptionis praeberet exemplum, dum unusquisque sibimet persuaderet simili modo se quoque debere Dei solius magisterio atque doctrina potius quam seniorum institutione forDomino viam perfectionis ostendi, qui habens unde valeat erudiri, doctrinam seniorum vel instituta contempdebet discretionis bonum virtute humilitatis acquiri, quae nos illaesos ab utraque potest nimietate servare. Vetus
Abbreviated transcription (Latin):
natõ ne subtractum. ut plures dies ac noctes paululũ
quid sompni meis ocłis a domino p̾carer infundi: gra¬
uius ꝙ me ꝑiclitatum sompni cibiq fasticdio ꝙͣ soporis
⁊ castrimargie colluctatõne ꝑsensi. xlyiii. De discreta

Expanded text:
ubtractum, ut plures noctes ac dies paululum quid somni meis oculis a Domino precarer infundi, graviusque me periclitatum somni cibique fastidio, quam soporis et gastrimargiae colluctatione persensi. Itaque, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
erã cdiscretõ: ñ nisi u̾a humilitate conquiritur. Cuiꝰ
sunt. s ⁊̃ cuie cocitantur reseruantur seniorum examini
iorum uiuit exemplo ⁊ serpens tet̾rimus uelut tenebroso
ac sub t̾raneo specu uirtute confessionis ꝓtractus ad lucem
et teaductus auodam modo ac de honestatus abscedit. Demq¬

Expanded text:
era discrecio non nisi vera humilitate acquiritur. Cuiussunt, sed eciam, que cogitanda, reservantur seniorum examiniium proferatur, serpens teterrimus velut tenebroso ac subterraneo specu virtute confessionis protractus ad lucem, et traductus quodammodo ac dehonestatus, abscedit.
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾os sũmo sac̾dotio fungi ñ posse. quid gͦ prod̾it eis resur¬
rectio: Alus enim ad dedecꝰ et incõmodunt quani ad decus
et cõmodum erit eis resurg̃e. meluisq illuis esset ĩ morte
sacerdoti orline concesseris om̃s equales futuros esse
plures caua les excellentem potest hondrem hr̃e. Pret̾ea
multis pontificibus multa necia sunt et templa. Ex
hoc ieitur aliud inconueniẽs seciuit᷑ .s. destructio ne plus¬

Expanded text:
eos summo sacerdotio fungi non posse, quid ergo eis proderit resurrectio? Plus enim ad dedecus et incommodum, quam ad decus et utilitatem erit eis resurgere, meliusque eis fuisset in morte sacerdotii ordine aequales futuros esse plures aequales, excellentem habere potest honorem. Praeterea multis pontificibus multa necessaria sunt templa. Ex hoc ergo aliud inconveniens itemque legis destructio sequi
Abbreviated transcription (Latin):
nec eam repudiante ñ pot̾it cuiquam nubere.¬
ed ecce cum tot fuerint iuscitati totey post cos¬
ritos est mortua ĩ resurrectione quem ex hiis ẽ hitura:
Nam si prinum hituram respondis. lex moysi destruet᷑
dicentis. quia post scd̃m redire ñ debeat ad primum. Ciu̾i

Expanded text:
nec eam repudiante, cuiquam non poSed ecce cum tot suscitati, totque post eosritos est mortua, in resurrectione quem ex his est habitura? Nam, si primum habituram responderis, lex Moysi destruetur dicentis, quod post secundum non debeat ad primum redi
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus ad corporum angustias recdituri sunt tanta
re ut etiam corporum pena sit eis nulla ⁊ quam nunch̃t
quia nec unc mom̾̃ito cuusꝙͣ huiꝰ muntdi delicus un sra
labore et pena potit. illuis autembeate uite gła nillam
cidente molestia ꝑmanet ꝑpes atq continua. prcpuei¬
tẽt insuꝑ cuilibet insi totĩ rationis sit expars intompnasi¬
lit̾ mauis esse gaulium c̃nere deum auam talem aual¬

Expanded text:
de quibus ad corporum sint redituri angustias, re, ut et corporum poena sit eis nulla, et quam modo habent, quia nec uno momento quisquam hujus mundi poterit sine labore et poena cedente molestia permanet perpes et continua, praecipuPatet insuper cuilibet, nisi quis totius rationis sit expers, incomparabiliter majus esse gaudium c
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ ut ex quatuor elementis compositus sit. Qliquis
autem talit compositum ẽ. idem corrumpi necesse est¬
nussione generaturos eẽ dixeritis ⁊̃ si admodiun la mai
sibi inuicẽ super ponerentur. nullatenus ĩ duplieahba
głam et regnum conspitiant ꝑfectamq corporis et ar ais
habeant leticiam. Nunc gͦ de statu int̾im bonorum dehius¬
torum donec resurgant audire nolo quid sennatis utrms
Cum enim nunc ethe uite mune glorientur cur iar nui

Expanded text:
cesse est quod ex quatuor elementis compositus sit. Quidquid autem taliter compositum est, id etiam corrumpi necesse estmissione eos generaturos esse dixerimus, et si ad lapidum modum sibimet superponerentur, nullatenus in duplicato terrae gloriam et regnum conspiciant, et perfectam corporis et cordis habeant laetitiam. PETRUS. De statu interim bonorum donec resurgant, audire volo quid sentias, scilicest. Cum enim nunc aeternae vitae munere glorientur, cur iterum in
Abbreviated transcription (Latin):
dium. Aduesꝑante autẽ die ꝯu̾si sunt saraceni et xͥani ĩ
castris. Alt̾a die uenerunt karolo ĩ auxiliũ .uiiiͬ. iarqͥ¬
sii de locis ytalie cum .iiiiͬ. milibus uiroꝵ bellatoꝵ. Ed̾
ut apgolandus agrouit ĩ fugam ũsus est. Et tunc
Rarolus cuni sius ex̾citib remeauit ĩ galliã. Anno imꝑ¬
u sui .uͦi. karolus imꝑator ꝑ manũ pauli cdyaconi sui
decerpens opinua queq de scriptis catholicorum patrũ
lectõnes unicuiq festuutati quenientes ꝑ curulum ã¬
nuĩ eccłia logendas compilari fecit.

Expanded text:
dium. Advesperascente die conversi sunt Saraceni et Christiani in dium. Advesperascente die conversi sunt Saraceni et Christiani in castris. Altera die venerunt Carolo in auxilium quatuor marquisii de locis Italiae, cum quatuor millibus virorum bellatorum. Quod ut Aigolandus agnovit, in fugam versus est: tunc Carolus cum suis exercitibus remeavit in Galliam. Hi totam. Karolus imperator per manum Pauli diaconi sui decerpens optima quequae de scriptis catholicorum patrum, lectiones unicuique festivitati convenientes, per circulum anni in aecclesia legendas compilari fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
uł centum. ꝯtia .e. uł. mille. q̃ mille uł luos contra
duos uł unũ etra unum. Missi sunt ergo .c. milites
a harolo contra. s. et int̾fecti sunt saraceni. Seide
mittuntur ali centum ab apgolando. contra centum
elui om̃s int̾srai sunt. Deuide misit apgolandꝰ .co. ꝗtͣ¬
.cx. qui statim occisi sunt. Deuide misit duo milia ꝯ
duo. iilia quoꝵ quidã alui sunt alii fugati. Tc̃ra
die iecit aygalandꝰ sortes suas et cognouit det̾mentum
karoli et mandauit ei ut sequentidie plenarium suił
sua bellica stucdiosissime p̾parantes hastas suais erectas
nutiui basilica iugens et optima iussu et aucilio karoli
nerunt. hũ scil qui ĩ acie ꝓxima martyrii palmã adep¬
ex se postea magna gn̾arunt arbusta. Qd̃ adhuc ĩ illo
loco apparet. Erant .n. illorũ multe haste de lignis fraxi¬
neis. Mira res magnũ q gaudium animab et ĩgens
corporibus detrimentum. Quid plura: die crastina occisi
nomine gaucdiosã ⁊ trutidauit multos saracenos ꝑ me¬

Expanded text:
lle, vel duos contra duos, vel unum contra unum. Missi sunt ergo centum milites a Carolo contra centum, et interfecti sunt Saraceni. Deinde mittuntur alii centum ab Aigolando contra centum; qui omnes interfecti sunt. Deinde misit Aigolandus  qui statim occisi sunt. Deinde misit duo millia contra duo millia: quorum quidam occisi sunt, reliqui fugati. Tertia die jecit Aigolandus sortes suas, et cognovit detrimentum Caroli; et mandavit ei, ut sequenti die plenarium, si vsua bellica studiosissime praeparantes, hastas suas erectas imitivi basilica ingens et optima jussu et auxilio Caroli nerunt: hi scilicet qui in acie proxima martyrii palmam adepex se postea magna generarunt arbusta, quae adhuc in illo loco apparent. Erant enim illorum multae hastae de lignis fraxinis. Mira res, magnumque animabus gaudium, et ingens corporibus detrimentum. Quid plura? die crastina occisa nomine gaudiosam, et trucidavit multos Saracenos per me
Abbreviated transcription (Latin):
punceps ad p̾mia uelox ⁊ doleat quotiens cogitur esse fe¬
uox. Quorum alt̾m iusticie ẽ. alfum pietatis. De quib
salomon. Miscd̾ia ⁊ i̾uitas ñ te deserant. Curumda eas
guturi tuo ⁊ describe eas ĩ tabulis cordis tui ⁊ muenies¬

Expanded text:
princeps, ad premia velox et doleat quotiens cogitur esse feprinceps, ad premia velox et doleat quotiens cogitur esse ferox. Quorum alterum iustitie est, alterum pietatis. De quibus Salomon: Misericordia et veritas non te deserant. Circumda eas gutturi tuo et describe eas in tabulis cordis tui e
Abbreviated transcription (Latin):
Iunquam humilitas satis iudetur cõmendara princi¬
pib quia difficiłłimum ẽ ut gradus honoris ñ pariat
faclem in adeundo p̾beat contempni tñ ñ ꝑatian᷑rin.
caxi sicut medici ñꝙͣ uti debent grauib remediis insi
cum leuium beneficio desid̾ata sanitas desꝑatur. uñ
luaus. prncipem senem morb esse oportet ⁊ qui mod̾a¬
ciora asilia secuiatur ⁊ uicẽ g̾ere medicorum qui mor¬
bos curant nuno exinanitione ĩ npletis nunc refectio
ne ĩ uacuis ⁊ dolorem sedans. nunc caut̾io nunc fom̃tis
Si enini cyfharecli alii ꝙ fidicines multa diligentia
ꝓaurant. Qmͦ oberrantis corde compescant uiciũ ⁊ ali¬
is concordem reddant quanta sollicitutline oportet pͥnci¬
pm mod̾ari ut subditos reddat quasi uuanimes ⁊ unĩ
mous hitantes ĩ domo: Certum ẽ aũ ꝙ tutuis ẽ cordas
remtitti amplius quam incentius ꝓtencli. Remissaꝵ
nanq intentio artificis oꝑa conualescit aue aũ semel

Expanded text:
nim humilitas satis videtur commendata principibus, quia difficillimum est, ut gradus honoris non pariat facilem in adeundo praebeat, contemni tamen non patiatur. sicut medici nunquam uti debent gravibus remediis, nisi cum levium beneficio desiderata sanitas desperatur. Unde Lucius: Principem senem moribus esse oportet, et qui moderatiora consilia sequatur, et vicem gerere medicorum, qui morbos curant, nunc ex inanitione inne in vacuis. Et dolorem etiam sedant nunc cauterio, nunc fomentis. Si enim citharoedi aliique fidicines multa diligentia procurent, quomodo oberrantis chordae compescant vitium, et aliis concordem reddant; quanta sollicitudine oportet principem moderari, ut subditos reddat quasi unanimes, et unius moris habitantes in domo? Certum est autem, tutius chordas remitti amplius, quam intentius protendi, remissarum namque intensio artificis opera convalescit. Quae autem semel
Abbreviated transcription (Latin):
ost omnib est oclibilis qui sine scda omnib contempti¬
bilis. Olutarcus librum sccipsit de magistratuum mo
mino aut sine ingenti molestia arie n tossit. Idem
cum in subelitos potestas seuit. Idem est acsi pupil¬
lum tutor ꝑsequatur uł eum suo mucrone uigules
qui tibi ad defensionem sui gladium dedit uñ claucli¬
anus. Sis pius ĩ primis. nam am uincamur ĩ omni
mun̾e. sola deos equat cdementia nobis. Item. Tulicet
extremos late dominare ꝑ indos. te medus te mollis a¬
rabs te seres adorent. Si metuis. si pͤua cupis si duceris
ira. seruitu patiere ugum tolerabis iniquas int̾us
leges tunc oninia uira tenebis cum pot̾is rex ẽẽ tui pro¬
cliuior usus ĩ peiora datur suadet q litentia luxum. il¬
lecebris q effrena fauet tunc uiu̾e caste asꝑius cum
ꝓmpta uenit tunc durius ire. consulit᷑ cum pena p
s cõprime motꝰ. Nec tibi quid liccat s cuud frcisse cece¬
bit. occurrat mentem q domet respectus honesti.

Expanded text:
s odibilis est; qui vero sine secunda, omnibus contemptibilis. Plutarchus etiam librum scripsit De magistratruum moaut omnino, aut sine ingenti molestia, ferri non possit. Idem Cum in subditos potestas sevit, idem est ac si pupillum tutor persequatur, vel eum suo mucrone iqui tibi ad defensionem suam gladium dedit. » Unde Claudianus: Sis pius in primis, nam cum vincamur in omni Munere, sola Deos aequat clementia nobis. Tu licet extremos late dominere per Indos. Te Moedus, te mollis Arabs, te Seres adorent. Si metuis, si parva cupis, si duceris ira, Servitii patiere jugum, tolerabis iniquas Interius leges, tunc omnia jura tenebis, Cum poteris rex esse tui, proclivior usus In pejora datur, suadetque licentia luxum, Illecebris effrena favet, tunc vivere caste Asperius, cum prompta Venus, tunc durius irae Consulitur, cum poena patet, sed comprime motus. Nec tibi quid liceat, sed quid fecisse decebit Occurrat, mentemque domet respectus honesti.
Abbreviated transcription (Latin):
Post quẽ ab acd̃ celestino missus est sc̃s pricaus ge¬
u̾e urito filiꝰ conches sororis sc̃i martini turonẽsis qͥ in
baptismo qͥdem dictꝰ est suthac a sc̃o g̾mano magonuis:
a celestino uͦ patͥcius. a quo archiep̃o scochoꝵ ordinatꝰ¬
ꝑ sexaginta ãnos signis sc̃itate ⁊ doctͥna excellẽs totã

Expanded text:
osdem ab eodem Caelestino missus est S. Patricius, genere Britto, filius Conches sororis S. Martini Turonensis, qui in baptismo quidem dictus est Suchat, a S. Germano Magonius, a Caelestino vero Patritius, a quo archiepiscopus Scottorum ordinatus, per 60 annos signis, sanctitate, doctrina excellens, totam
Abbreviated transcription (Latin):
signum uł uenũdati uł captiui adducti. Hanc primã
entes autem turci ꝙ pxtrus hemita ⁊ gualterus cogno¬
mento sine habere ĩ cuitate cui nomẽ cinitot ꝓpe ui¬
cenan essent ierunt contra eos et accurrentes obuia¬
uerunt gualtero quem cum multis ꝑemerunt. petous
uͦ iam ꝯstantinopolim redierat am̃ illi acquiescere
gens licigiosa nolebat turciautem castellum cini tot
obsederunt et ceperunt ⁊ gͥanos ibi inuentos uł occide¬
unt uł caꝑtiuauerunt. et hoc it̾m passi sunt xni
mense octobri.

Expanded text:
signum, vel venundati, vel captivi abducti. Hanc primam signum, vel venundati, vel captivi abducti. Hanc primam ris. Audientes autem Turci, quod Petrus eremita, et Galterus, cognomento Sinehabere, in civitate, cui nomen Cinitot, prope Nicaenam essent, ierunt contra eos, et accurrentes obviaverunt Galtero, quem cum multis peremerunt. Petrus vero jam Constantinopolim redierat; quoniam illi acquiescere gens litigiosa nolebat. Turci autem castellum Cinitot obsederunt, et ceperunt, et Christianos ibi inventos vel occiderunt, vel captivaverunt. Et hoc item passi sunt Christiani mense Octobri.
Abbreviated transcription (Latin):
iia p set sunt plures autem fugiendo se labrlicer
iactitando ostentabant qd̵ ⁊ idem. quedam de mulier¬
culis p̾sumpserunt ꝙ omnino falsum ẽẽ cep̃hensum
ẽ. alii uͦ ferrum calidum instar crutis sibi adhibuert̃
uł peste iactantie uł lone uoluntatis ostentatõne. Bo¬
anumdũ uͦ rob̾ti guisgarli filium rogerii ducis frẽm
secutus tancredus nepos suus ⁊ richardus de puncipatu
In duobus pimuis p̃liis p̃ualuerunt tarci ꝗtra gẽtẽ
sine rege ⁊ sine cluce pumo apd̾ castellum exorogarga
ad̾ omnibul incolis uacuũ xͥam intrauerant omnib
copiis refectum qd̃ utrum timore an inclustria reli¬
quissent incertum est foni ⁊ puteus quo castellum
sustentabatur extra erat. Quo xami ablato ramaldꝰ
auidam ciuem sibi ducẽ fecerant cum turcis a siliatus
ẽ ut fratres suos illis proderet si posset ⁊ transfugit ad
cos. Multi ibi apostate facte sunt. alii uł sagittati ad

Expanded text:
centia profecti sunt; plures autem fugiendo se subduxeruntam jactitando ostentabant; quod et idem quaedam de mulierculis praesumpserunt; quod omnino falsum esse deprehensum est. Alii vero ferrum calidum instar crucis sibi adhibuerunt, vel peste jactantiae, vel bonae voluntatis ostentatione. Boamundum vero Roberti Guiscardi filium, Rogerii ducis fratrem secutus est Tancredus nepos suus, et Richardus de principatu. In duobus primis praeliis praevaluerunt Turci contra gentem sine rege et sine duce. Primo apud Castellum Exerogorga, quod omnibus incolis vacuum Christiani intraverant omnibus copiis refertum. Quod utrum timore an industria incolae reliquissent, incertum est. Fons et puteus quo castellum sustentabatur, extra erat. Quo Christianis ablato, Rainaldus quidam, quem ducem sibi fecerant, cum Turcis consiliatus est, ut fratres suos illis proderet, si posset, et transfugeret ad eos. Multi ibi apostatae facti sunt; alii vel sagittati ad
Abbreviated transcription (Latin):
A mnim̃is inpetoribus ĩ gallus tantus stellarum dec
iuduniopinati sunt cecitdisse. Quidam motum eaꝵ motũ
ỹliutatis int̃p̾tati sunt. Anno enim subseauente et iy¬
iduis aũnis ħita est ⁊ uia incoasta. Porro ante hanc sy¬
puii generale concilium celebrauerat idem urbanus

Expanded text:
ab innumeris inspectoribus in Galliis tantus stellarum discab innumeris inspectoribus in Galliis tantus stellarum discquidam opinati sunt cecidisse. Quidam motum earum motum Christianitatis interpretati sunt. Anno enim subsequente et synodus Avernis habita est, et via inchoata. Porro ante hanc synodum generale concilium celebraverat idem Urbanus
Abbreviated transcription (Latin):
derant que est ꝑs minoris asye quam romanam
dituit. Huiꝰ dominus erat tunc solimannus abiectis
aitem artubus ꝯtinius tribus diebus sugerunt turci
Solina nnus aũ apd̾ ꝑsas ẽ qui apd̾ romano augustꝰ to¬
tus ouentis ⁊ omnium sarracenorum rector. quoꝵ .i.
ilel acceptum dediscere nescit. seruicium ignorans.¬
amio qui fuit annus .xͦ. guilłmi regis anglie scd̃i apparu¬
it cometes kał octobrũ .xu. diebus maioremcrinem e
auno. anselmus lux anglie tenebras erro neorum fugiẽs
ioiiam iuit baldritus ex burgulnensi abbe dolñsiũ
aichiep̃c qui scripsit hystoriam̃ iho solimitanam. Dicit
bant honorificentius seruari ñ quia multum de religi
ain suũ iam usq anthiochiam clilatauerant. Dicit etiã
e eĩc pdiensis nomine haimarus ꝑrmus omniũ ĩ ip̃o
oullio daomontensi licentiam ab urbano papa accep
euudi ihosolimam. Sicit etiam ꝙ anno dñi. ꝙ xc.ũ.
yndie nonarum apulium. frᵈ ͣ.iiii. luna.xxuͭ. uisus est

Expanded text:
derant, quae est pars Minoris Asiae, quam Romaniam dicunt. Hujus dominus erat tunc Solimanus. Abjectis autem arcubus, continuis tribus diebus fugerunt Turci. Soldanus autem apud Persas est, qui apud Romanos Augustus, totius Orientis et omnium Sarracenorum rector. Quorum, imel acceptum dediscere nescit servitium; ignoransanno, qui fuit annus 10 Guillelmi regis Angliae II, apparuit cometes Kalendis Octobris 15 diebus, majorem crinem eanno Anselmus primas Angliae tenebras erroneorum fugiens Romam ivit. Baldricus ex Burguliensi abbate Dolensium archiepiscopus, qui scripsit historiam Hierosolymitanam, dicit,bant paulo honorificentius servari; non quia multum de religiorium suum jam usque Antiochiam dilataverant. Dicit etiam quod episcopus Podiensis, nomine Haimarus, primus omnium in ipso concilio Claromontensi licentiam ab Urbano papa accepit eundi Hierosolymam. Dicit etiam, quod anno Domini 1095, pridie nonarum Aprilium feria 4, luna 25, visus est
Abbreviated transcription (Latin):
couuenerunt cum cetis ad nocturnum officium ⁊ que
rꝰ um notum fac̾et. Mox adult̾ demone plenus ⁊ se¬
ipsum lat̾ans uitrauit ĩeccłiam modo ĩ altum uolãs
mͦ grauissimo impetu in inia se p̾cipitans mͦ ad parie¬
tem caput elidens. mͦ ĩ pauimentum insaniendo se¬
ꝓst̾nens. Tandem infelicem animã coram ppło exalaũ
ertur ĩ regione puteolis ĩ apulia

Expanded text:
conveniunt cum caeteris ad nocturnum officium; et quconveniunt cum caeteris ad nocturnum officium; et quterum notum faceret. Mox adulter daemone plenus, et seipsum lacerans intravit ecclesiam: modo in altum volans, modo gravissimo impetu in ima se praecipitans; modo ad parietem caput elidens, modo in pavimentum se insaniendo prosternens; tandem infelicem animam coram populo exhalavit. Fertur in regione Puteolis in Apulia
Abbreviated transcription (Latin):
contigit iutliciũ ut panes de nuptialibus mensis
i plateasante canes proiecti a canibus ñ tangerentur
Non multo p̾t ille ĩ cubiculo dormiens sulmuiatus est
Cum apd̾ ꝑmen sem urbem studerem ĩ uigilia scoꝵ
martyrum g̾uasii ⁊ ꝓthasii. uir quidã inaticrius
surrexit ⁊ boues suos ĩ remotiora pascua cluxit. Ciuꝰ¬
conuicinus quidam domum ingressus ⁊ febricitare se
simulans. lectum uxoris eius intrauit. Cumq denti¬
bus strideret ⁊ tremeret. illa uelut febutitanti in arito
compariens illum amplexa est ⁊ loclice contexit. Quã
ille molans continuo recessit. Nec multo pꝰt maritus
redit. stratum repetit. Cui uxor expiobrans ait. Optime
ꝯtigua est cum cet̾is xp̃ianis. Cumq ille attonitus in¬
auireret quid lociueretur ⁊ rem totam ꝑ ordinem cog¬
nouisset. cognoscentes ut̾q se ẽẽ delusos. ualde ꝯst̾nati
sunt. Tandem resumpto sp̃u et omni rubore post posito

Expanded text:
indicium contingit, ut panes de nuptialibus mensis indicium contingit, ut panes de nuptialibus mensis in plateas ante omnes projecti, a canibus non tangerentur. Non multo post ille in cubiculo dormiens fulminatus est. Cum apud Parmensem urbem studerem, in vigilia sanctorum martyrum Gervasii et Protasii vir quidam maturius surrexit, et boves suos in remotiora pascua duxit. Cujus vicinus quidam domum ingressus, et febricitare se simulans, lectum uxoris ejus intravit; cumque dentibus strideret et tremeret, illa velut febricitanti marito compatiens, illum amplexa est, et lodice contexit. Quam ille violans continuo recessit; nec multo post maritus redit, stratum reperit; cui uxor exprobrans, ait: « Optim, quae tibi contigua est cum caeteris Christianis. » Cumque ille attonitus inquireret, quid loqueretur, et rem totam per ordinem cognovisset, et cognoscentes uterque se esse delusos, valde consternati sunt. Tandem resumpto spiritu, et omni rubore postposito,
Abbreviated transcription (Latin):
s maxime dari sibi postulat qd̃ abbati appositum erat.
Mitit ei abbas uitegrum. adhuc piscem. Ilico pauꝑ cum
ꝑabside plena pisce in sublime se extulit ⁊ celum ainctis
iudentibus penetrauit. Ecce ꝓbatõ qd̾ illud qd̾ ĩ sinu pau¬
ꝑis acultamus ĩcelum reponimus. E p̃c auidam nãpdẽ
fanilias uinuim solum niimum halrbat ĩ loculo ad
emenelum alicuud qd̾ aim pane comed̾et. Int̾im
pauꝑ aduenit ⁊ miscd̃iam postulauit. Sat ei nũmũ
illum. Nedit domum. pauis qui solebat apponitur et
ecce uir quidam ignotus ⁊ quem nunquam antea uid̾at
festinus ⁊ auxius .xx. soł denariorum ĩ lintheo ligatos
ĩ manu eius posuit. dicens ei a donuno suo missos. et
tanquam qui expectaretur mox recessit
uidam nobilis gñe s degeñ moribus cluxit ꝯsan¬
guincam suam in clauomaco regno. Excõicatus
est ab ep̃ ꝑio contempsit. Ad diuine uͦ inlignatõnis

Expanded text:
id maxime sibi dari postulat, quod abbati appositum erat. id maxime sibi dari postulat, quod abbati appositum erat. Mittit ei abbas integrum adhuc piscem. Illico pauper cum paropside plena pisce in sublime se extulit, et coelum cunctis videntibus penetravit. Ecce probatio, quod illud, quod in sinu pauperis occultamus, in coelum reponimus. Episcopus quidam lampredam familias unum solum nummum habebat in loculo ad emendum aliquid, quod cum pane comederet. Interim pauper advenit, et misericordiam postulavit. Dat ei nummum illum. Redit domum, panis solitus ei apponitur. Et ecce vir quidam ignotus, et quem nunquam antea viderat, festinus et anxius viginti solidos denariorum in linteo ligatos, in manu ejus posuit, dicens et a domino suo missos, et tanquam qui exspectaretur, mox recessit. Quidam nobilis genere, sed degener moribus, duxit consanguineam suam in Clavomaco regno. Excommunicatus est ab episcopo pio, contempsit. Ad divinae vero indignationis
Abbreviated transcription (Latin):
spauꝑis et tanqiuam plixo crine rogabat tonsurem. Ille
ꝑtinus reuerent̾ assurgens assumptis forpicibus eum tõ¬
de cepit. Qd̃ clum faceret repperit ĩ occipitio eius luos o¬
ailos latitantes. Expauit ille ⁊ inquisiuit quid hoc eẽt
Ciu ille. Ego inquit ihc nocor qui undiq auncta contẽplor
Et isti sunt ocłi quibus uidi suem quam ĩ cauea conlu¬
sisti. Moxq disparuit Quidam ep̃c ualide sitiens ui¬
num sibi afferri p̾cepit. Cumq puic̾na totum ad̾ erat¬
ĩ uasailo exhausisset ĩ poculum ⁊ ep̃o detulisset ecce pauꝑ
ĩptunus illud sibi dari poposcit dicens quia si statim nͣ
bibet ꝓtinus expiraret. Pr eceꝑit ep̃c illud pauꝑi dari. Cũ¬
ꝙ amplius sitiret ep̃c quam ante uissit iterum ĩ uas ui¬
uariuni inspici si forte aliquid suꝑesset. et reꝑtum ẽ plenũ
Abbas quidam iussit emi nãp̾dam. Empta est .xx. nũ
nis papiensibus cocta ⁊ apposita. et ecce pauper ad ianuam

Expanded text:
pauperis, et tanquam prolixo crine egebat tonsore. Ille protinus reverenter assurgens, assumptis forcipibus eum tondere coepit. Quod dum faceret, reperit in occipitio ejus duos oculos latitantes. Expavit ille, et inquisivit, quid hoc esset. Cui ille: « Ego, inquit, Jesus vocor, qui undique cuncta contemptor; et isti sunt oculi, quibus vidi suem, quam in cavea modo conclusisti, moxque disparuit. » Quidam episcopus valde sitiens, vinum sibi afferri praecepit, cumque pincerna totum quod erat vasculo exhausisset in poculum, et episcopo detulisset; ecce pauper importunus illud sibi dari poposcit, dicens, quod si statim non biberet protinus exspiraret. Praecepit episcopus illud pauperi dari; cumque amplius sitiret episcopus quam ante, jussit iterum vas vinarium inspici, si forte aliquid superesset, et repertum est plenum. Abbas quidam jussit emi lampredam; empta est una viginti nummis Papiensibus; coacta et apposita; et ecce pauper ad januam
Abbreviated transcription (Latin):
modo ⁊ diuisus uideatur ĩ cunttos. Singulis i
quasi omnibus quia nec alium nec maioiem ale¬
tõis affectũ sĩgłis ĩpend̾et ũ absq cũctoꝵ ꝑticipatoe sitos
amaret. Ergo oms unũ unice diligãt ut om̃sabuou
dẽ diligãt᷑ qr nͨ aliꝰ p̾ter unũ unice ab õib oiligendꝰ et
uec aliud p̾ter ununi unice diligere potest Pn¬
nes autem in uno se quasi unũm diligant y
unius dilectione unum fiant. Iste amor unicꝰ istĩ
tam̃ pruiatꝰ solus: nec tamen solitaruis partiupa¬
tus nec diuisus cõmunis et singłaris cunctouim
singulis ⁊ singulorum totꝰ nec participatõne dere¬
scens nec usu deficiens nec tempore ueterasceis ant¬
qus ⁊ nouus. affectu desid̾abilis exꝑientia dillal lu¬
ctu et̾nus iocunditate plenus reficiens ⁊ satians i

Expanded text:
modo et divisus videatur in cunctos. Sic singulis adest modo et divisus videatur in cunctos. Sic singulis adest quasi omnibus, quia nec alium nec majorem dilectionis affectum singulis impenderet, si absque cunctorum participatione singulos amaret. Ergo omnes unum unice diligant, ut omnes ab uno unice diligantur, quia nec alius praeter unum unice ab omnibus diligendus est, nec alius praeter unum unice omnes diligere potest. Omnes autem in uno se quasi unum diligant, ut unius dilectione unum fiant. Iste amor unicus est non tamen privatus, solus nec tamen solitarius, participatus nec divisus, communis et singularis, cunctorum singulus et singulorum totus, nec participatione decrescens, nec usu deficiens, nec tempore veterascens, antiquus et novus, affectu desiderabilis, experientia dulcis, fructu aeternus, jucunditate pl
Abbreviated transcription (Latin):
hominum dono tibi creatoris esse concessam ut ide
Colamẽ uiuendi capias ne quadam solitaria et
te tales sunt qiuos nec felititatis me ꝑticipes nec an¬
ris tu asꝑnari debes habere consortes. Narles am
bonos diligis quicciuid illis beneficui ipedu
inde caritas que in te ẽ ñ quasi de aliens. f aualu
de ꝓpuo gratulatur licet gͥ beatum esset isto aluo
cum ĩ eos ⁊̃ qui cum ꝑticipant affectui dilectioms
expanclitun. caritatis gaudium ⁊ suauitatidut¬
pliatur. sp̃ualis nam̃q amor tunc meluis auu
fit singularis qñ omiibus est cõmunis nec pai¬
cipatione plurium miniutur. cuius frusti
⁊ idem totus et singłaris reꝑitur. Nichil enim ĩ pius¬
legio singularis amoris tii societas bonorum pst¬
bit cuia sponsus tiuis ĩ omnibus diligit te auios
chis diligit sine te. Non autem timeas animum u
ĩ amorem plurium quasi ꝑ affectum clistici
idcuco minorem ẽẽ ad singulos ꝙ partitꝰ ausdim¬

Expanded text:
hominum dono tibi Creatoris esse concessam, ut inde solamen vivendi capias, ne quadam solitaria et rte tales sunt, quos nec felicitatis, tuae participes, nec amoris tui aspernari debes habere consortes. Nam si vere bonos diligis, quidquid illis beneficii impenditur, inde charitas, quae in te est, non quasi de alieno, sed quasi de proprio gratulatur. Licet igitur beatum esset, isto amorcum in eos etiam, qui comparticipant, affectus dilectionis expanditur, charitatis gaudium et suavitatis ampliatur. Spiritualis namque amor tunc melius cuique fit singularis, quando omnibus est communis. Nec participatione plurium minuitur, cujus fructus unus et idem totus in singulis reperitur. Nihil igitur privilegio singularis amoris tui societas bonorum praescribit, quia sponsus tuus in omnibus diligit te, quos hil diligit sine te. Non autem timeas animum illius in amorem plurium quasi per affectum distrahi, et idcirco minorem esse ad singulos, quod partitus quodam
Abbreviated transcription (Latin):
ti martini que sita ẽ in suburbio lauduni quẽdam
de sius domnũ iudelic galfum abbatem prmum
consecuari fecit. Cuius inclustria deo cooperante eadẽ
eccłia tam ĩ temporalibus quami ĩ spuralib ĩ tanam
ẽ ĩ breui multiplicata ut famam bone opunions ⁊
ꝓpagines sancte plantatõnis in ext̾as ac longiiqͥs
iam extend̾it regiones. uidelicet inneriua ⁊ fauduia
ĩ angliam ĩ wasconiam ĩ gochiam in hyspamam et

Expanded text:
ti Martini, quae sita est in suburbio Lauduni, quendam de suis, domnum videlicet Gualterum, abbatam primum consecrari fecit; cujus industria, Deo cooperante, eadem aecclesia tam in temporalibus quam in spiritualibus in tantum est in brevi multiplicata, ut famam bonae opinionis et propagines sanctae plantationis in exteras ac longinquas jam extenderet regiones, videlicet in Nerviam, in Flandriam, in Angliam, in Wasconiam, in Gothiam, in Hispaniam, in
Abbreviated transcription (Latin):
data bñlictone moritur. Cum de sepultura int d̃i¬
cos maiors eccł̃ie ⁊ fratres sc̃e marie contentio fieret res
ad imꝑatorem delata ẽ et ex eius p̾cepto ĩ eccłia beate ma¬
rie cum filiis ac frĩbus auos ĩ xp̃o genuerat ⁊ xp̃o edu¬
oau̾at sepultus est. Cuius exnitit ĩ xp̃o dormitio .uiii.

Expanded text:
data benedictione, moritur. Cum de sepultura inter clericos majoris aecclesiae et fratres sanctae Mariae contentio fieret, res ad imperatorem delata est, et ex ejus praecepto in aecclesia sanctae Mariae cum filiis ac fratribus, quos in Christo genuerat et Christo educaverat, sepultus est. Cujus extitit in Christo dormitio 8 Id.
Abbreviated transcription (Latin):
bui alsigatis ĩcolumis euasit. Oꝑe p̾cium autẽ est ⁊̃
familiaria u̾ba illuis sp̃uali sale conlita memorare
am algontom ⁊̃ pene nudum ĩ pellicia ueste iudissẽt
en uiciuit adam eiectus de paraduo ĩ ueste pellicea sues:
pascit. S nos ilło uet̾e deposito aui adhue ĩ isto manet
nouũ adam potius induamus Illud uͦ sulpici meminis
ille officũ cã uisitare uellet admisi̾t. Ergo cum haut
longe ab illa ullula nos man̾e nox ĩminens coegisset
exeniũ bõ uiro eadem illa iuirgo transmisit. ficitqr mar
ne respuendam: aue eẽt multis sac̃dotibus p̃ferenda.
Autliant queso urgines istud exemplum ut fores
suas si eas mali obside uolugrunt ⁊ boms claudant

Expanded text:
bus alligatis incolumis euasit. Operae pretium autem est, etiam bus alligatis incolumis euasit. Operae pretium autem est, etiam familiaria illius ucum algentem ac pene nudum in pellicea veste vidisset, En, inquit, Adam ejectus de paradiso in veste pellicea sues pascit: sed nos illo vetere deposito, qui adhuc in isto manet, novum Adam potius induamus. Boves ex ille officii causa uisitare uellet, admiserit. longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Mame respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant
Abbreviated transcription (Latin):
abuuiaio mnanui ꝑe cũdem cosiste nib. Qt mox adũbrĩs
obuiasta corpit i emobilis. cum infea uidet martuncẽ
doro ili demone iuꝑsedentem. e uem increpans discẽ¬
de inquit tmoeste de ꝑecude ⁊ innoxium a nemal agata¬
redeuste. Paruit nequam sp̃e ⁊ recessit. Nec de fuit sẽ¬
aecepta quiete ꝓstitur. Nemde iubente martino gre¬
ge msuum petit. seq agm̃i cefarum oue ꝑlacitliorũ¬
misciuit. Hoc illud fuit tempꝰ: quo nit̾ meclias sammã
dpceses cixuiret uenantium agm̃ inturrimus: canes
leporm sequebantur. Iamq multo spatio uicta bestio¬
la cum iuidiq campis iate patentibus nullumeẽt
effugium mortem ĩmmentem iamiãq capienda cre¬
bus fiexibus disferebat. Cuĩ ꝑiculum uir beatus pia
mente miseratis: imꝑat canibus desiste̾ seciui et ut¬
sinierit abue fugientem. Q continuo ad primum ser¬
monis inꝑiũ consatuunt. Credes iuinctos ĩmo potinsas¬
frcos: ⁊ suus inhere uestigus. Ita lepusculus ꝑseaitiori¬

Expanded text:
obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste. paruit nequam spiritus et recessit. nec defuit senrecepta quiete prosternitur, dein iubente Martino gregem suum petiit seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuit. hoc illud fuit tempus, quo inter medias flammas dioeceses circuiret, uenantium agmen incurrimus. canes leporem sequebantur: iamque multo spatio uicta bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem inminentem iam iamque capienda crebris flexibus differebat. cuius periculum uir beatus pia mente miseratus imperat canibus, desisterent sequi et sinerent abire fugientem. continuo ad primum sermonis imperium constiterunt: crederes uinctos, immo potius adfixos in suis haerere uestigiis. ita lepusculus persecutori
Abbreviated transcription (Latin):
er idem fere tempus martino a treuis peu̾tẽti
fit obuiti uacca auam demon agitabab. q
reucto giege sus ̃ homines ferebatur ⁊ iam multos
noroie ptula confod̾at. ̾m ubi nobis ceꝑit esseꝯtigi
no hu lann eminii seq̃bantur p̾ lic̾e magna uoce ceꝑ

Expanded text:
Per idem fere tempus Martino a Treueris reuertenti fit obuiam uacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo in homines ferebatur et iam multos noxie petulca confoderat. uerum ubi nobis coepit esse contigua, ii qui eam eminus sequebantur, praedicere magna uo
Abbreviated transcription (Latin):
sematui. Cum gͥ homo ad aliud beatum silentium
future bĩtudins ꝑuen̾it. auid petat ult̾us ñ habetlit.
Tunc enim silebit iniquitas. habundabit caritas nec
auicquam ibi deficiet ubi unusciuisq omnia hñtem ĩ
se lt. Tunc enim erit deus omnia ĩ omnib. Nich il dẽe¬

Expanded text:
fecit. Cum ergo homo ad illud beatum silentium futurae beatitudinis pervenerit, quod petat ulterius non habebit. Tunc enim silebit iniquitas, abundabit charitas; nec quidquam ibi deficiet, ubi unusquisque omnia habentem in se habebit. Tunc enim erit Deus omnia in omnibus . CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
nunitur ut ores ut habundes ut reficiaris ut auiesc̾e
ppssis. pax et̾na ꝑ similituclinem quasi oratorium esse
bundes diuitiis. licet sruaris ad libitum possessis ni¬
chil tameri ꝑderit. nisi quiescas in dormitorio tranqlle¬
neuentorum ñ adnichantur uetustate s incolumes
⁊ intorre ꝑmanent sine fine ut sit pax sine ꝑturbatõe
habundantia sine diunutione. satietas sine fasticlio
ques sine teclio. Qui igiturad illud claustrum ꝑfecte¬
bean tutlinis ꝑuenire desid̾at necesse ẽ ut adhuc ĩ domo
ꝓbationis manens ordinem p̾clicti claustri diligent̾ ad¬
discat. Domus siquidem ꝓbationis ẽ uita regularis. In
hac domo discimus quid ĩ futura fac̾e debeamus. hic̃ ꝑ¬
bamur ut ibi reciplamur. In hac domo h̾emul xp̃i ma¬
quadio poritur ut ex omni parte firmitas eqͣlitatis ĩ
ea teneatur ne eleuetur ꝓsꝑis. ne frangatur adu̾sis ne de
pͥt̾iti doleat ne de futurii aliquid iuustrum posse contĩ¬

Expanded text:
um, ut ores, ut abundes, ut reficiaris, ut quiescere possis. Pax aeterna per similitudinem quasi oratorium dicitbundes divitiis, licet fruaris ad libitum possessis; nihil tamen proderit, nisi quiescas in dormitorio tranqne, non annihilantur vetustate, sed incolumes et integrae permanent absque fine, ut sit pax sine perturbatione, abundantia sine diminutione, satietas sine fastidio, quies sine taedio. Vibeatitudinis pervenire desiderat, necesse est ut adhuc in domo probationis manens, ordinem praedicti claustri diligenter addiscat. Domus siquidem probationis est vita regularis. In hac domo discimus quid in futura facere debeamus. Hic probamur, ut ibi reficiamur. In hac domo habemus Christum maquadro ponitur, ut ex omni parte firmitas aequalitatis in eo teneatur, ne elevetur prosperis, ne frangatur adversis, ne de praeteritis doleat, ne de futuris aliquid sinistrum posse contin
Abbreviated transcription (Latin):
at tibi. Si tibi facit bonum ⁊ tu illi malum ieddis ma¬
lus es. Si tͥmalum facit ⁊ tu illi bonum reddis bonus
es. De pioximo tuo hoc modo. Uide cuud fatit. Sicer
tum bonun ẽ. paruum magnum. magnum maius
existima. Sidubium bonum ẽ uͥum puta. Sicer¬
tum malum est magnum ꝑuum paruũ min
iudica. S i dubium malum est. bonum puta. Opor
opere compleas. Seiide dilig̾e miscd̃iam ut bonũ
qd̃ agis ñ ex timore sed ex amore facias. Postremo
sollicitum inccd̾e ne uł bonum qd̃ ñdum habes
ñ merearis accipere uł bonrũ qd̃ habes amitas In
hus tribus trinitati in te operam cooꝑaris. Per il¬
liuminãtẽ sapĩam ⁊ cum lucente rectum cliscernis
ꝑ inflãmante caritatem ⁊ cum ardente misereris
custodis. per trinitatem itaq cooperando triitati
triuitatis ymago efficeris ucrumq satrifitium te¬
ipsum deo effers cumad eius similitutlinẽ reforma¬

Expanded text:
 tibi bonum facit, et tu illi malum reddis, malus es. Si ille tibi malum facit, et tu illi bonum reddis, bonus es. De proximo tuo hoc modo judicare debes. tum bonum est, parvum magnum, magnum majus existimes. Si dubium bonum est, verum puta. Si certum malum est, magnum parvum, parvum minus judica. Si dubium malum est, bonum puta. Hoc opere compleas; deinde diligere misericordiam, ut bonum quod agis non ex timore, sed ex amore facias. Postremo sollicitum incedere, ne vel bonum, quod necdum habes, non merearis accipere, vel bonum quod habes amittas. Porro in his tribus trinitati in te operanti cooperaris. Sapiientiam et cum lucente rectum discernis; per inflammantem charitatem et cum ardente misereris;custodis. Per trinitatem itaque cooperando trinitati, trinitatis imago efficeris; verumque tunc sacrificium teipsum Deo offers, cum ad ejus similitudinem reforma
Abbreviated transcription (Latin):
quanta tue sollempnitas erit suꝑ quolibet iusto
ꝑ iusticia libent̾ moriente: Uere aser pingiis pa¬
nis. Quam putas largus esse potest ĩ necessitates pau
ꝑun cui suꝑhabundat parare delicias regum. Quan¬
tum ꝑutasinirantur quantum ne gratulantur ĩ
euis constantia cuios uiuentes adhuc ĩ ualle latrima¬
rum p̾mit infirmitas sua si tantum delectantur
ĩ euis oꝑibus illi ⁊̃ quos iam absorbuit felicitas illa

Expanded text:
, quanta tunc solemnitas erit super quolibet justo, pro justitia libenter moriente? Vere Aser pinguis paniperum, cui superabundat parare delicias regum? Quantum putas mirantur, quantumve gratulantur in ejus constantia, quos viventes adhuc in valle lacrymarum premit infirmitas sua, si tantum delectantur in ejus operibus illi etiam quos jam absorbuit felicitas illa
Abbreviated transcription (Latin):
i cgẽtia. Ad dan ꝑtinet disciplina cogitationum:
Ad gad autem spectat disciplina sensuum. Seb
itaq dan euigilare ad cliscretionis iuclicium. gad
dimicare fortit᷑ ꝑ absiinentie ex̾̃citium uniꝰ est se¬
dare cuulem discortliam alt̾ius ẽ repelłe hostilem
pugnam. Hic ugilat contra cuuum ꝓclitionem
ille contra hostiim incursionẽ. Disciplina corpo¬
ri ñ ꝑptest. unde satis constat auia sine aduitor¬
o gad ciui contra ext̾iora iugilat dan ĩ cõponenda

Expanded text:
 quia ad Dan pertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem spectat disciplina sensuum, debet utique Dan evigilare ad discretionis judicium, Gad dimicare fortiter per abstinentiae exercitium. Unius est sedare civilem discordiam; alterius est repellere hostilem pugnam. Hic vigilat contra civium proditionem; ille contra hostium incursionem. Isri non potest. Unde satis constat quia sine adjutorio Gad, qui contra exteriora vigilare debet, Dan, in
Abbreviated transcription (Latin):
inferno excitare siguras. Quadriuiium quoq ita ebi¬
bit ut illas ĩgalliam reuocaret iamdudum absoletas¬
Qui abatum primus asarracenis capiens regulas de¬
dit aue uix intelliguntur a sudantib abaustis. Hospi
habebat codicem totius artis conscium quem nullo
modo g̾b̾tus extorquere pot̾at a magr̃o. Tandem illũ
nocte furatus ẽ auxiliante filia pħi cum qua familiari¬
catem assiduitate parauerat sub cͥuicali positum et
cum furto aufugit. Pħis sompno exitus infa¬

Expanded text:
inferno excire figuras. Quadruvium quoque ita ebiinferno excire figuras. Quadruvium quoque ita ebibit, ut illas in Galliam revocaret jamdudum obsoletas. Abacum primus a Sarracenis capiens, regulas dedit, quae vix intelliguntur a sudantibus abacistis. Hospithabebat codicem totius artis conscium; quem nullo modo Gerbertus extorquere potuit a magistro. Tandem illum nocte furatus est, auxiliante filia philosophi, cum qua familiaritatem assiduitate paraverat, sub cervicali positum, cum furto aufugit. Philosophus somno excitus in
Abbreviated transcription (Latin):
ic gerbertus ex gallia natus monachus a puero
ap̃ud aloriacum adoleuit Nemum adolescens
claustrum exiens perrexit hyspaniam que olim a po¬
manis possessa tempore honorii imperatoris ĩ ius go¬
thorum concesserat. Gothi autẽ usꝙ ad tempora gre¬
goui pape arriani fuerant s tunc ꝑ leandrum hyspa¬
liensem ep̃m catholici fc̃ sunt et ꝑ recharedũ regem
fratiem hminigildi quem pat̾ nocte paschali pro afessi¬
one fidi int̾fecit. Leandro autem successit ysidorusuin
sauctus ⁊ doctus. aũ corpꝰ nr̃a etate adefonsus gallicie rex
doletum transtulit ad ponlus auro comparatum Sar¬
racem autem qui gothos sb̾uigau̾ant. ipsi auoq a ka¬
rolo magno uicti. galliciani ⁊ lusitamã maximas hys¬
panie ꝓuuicias amiserunt. Possident autem usc hodi¬
hosueniens gͣb̾tus uicit scĩa tholomeum ĩ astralabio¬
alcaudrum ĩ astrorum int̾sticio firminum ĩ fato. Ibi
didicit et cantꝰ auiũ et uolatus mist̾ium. et tenues ex

Expanded text:
ic Gerbertus ex Gallia natus, monachus a puero apud Floriacum adolevit: deinde adolescens claustrum exiens, perrexit Hispaniam, quae olim a Romanis possessa, tempore Honorii imperatoris in jus Gothorum concesserat. Gothi autem usque ad tempora Gregorii papae Ariani fuerant; sed tunc per Leandrum Hispalensem episcopum catholici facti sunt, et per Recaredum regem fratrem Hermenegildi, quem pater nocte Paschali pro confessione fidei interfecit. Leandro autem successit Isidorus vir sanctus et doctus, cujus corpus nostra aetate Alfunsus Galliciae rex Toletum transtulit ad pondus auro comparatum. Saraceni autem qui Gothos subjugaverant, ipsi quoque a Carolo Magno victi, Galliciam et Lusitaniam maximas Hispaniae provincias amiserunt: possident autem usque hodihos veniens Gerbertus, vicit sciAlexandrum in astrorum intercisio, Firminum in didicit et cantus avium, et volatus mysterium, et tenues ex
Abbreviated transcription (Latin):
animalis qui ẽ ꝓculdubio detior graclus ip̃e est eĩ
aui de fugido ad tepidum transiens: detestabilior uoce
susceptum ũtitur ĩ calorem ac salutifera suauitate ꝑapi¬
tur. Ꝙ autem uicio semel ꝑ intioso teporis abiectum est:
ñ dicam labiis ad mou̾e s etiam eminus intueri. sine in¬
genti horiore ñ possumus. Rectissime gͦ ꝓnunciatur detior
auia faciluis ad salutarem ꝯũsionem ac ꝑfectõnis fastigi¬
um carnalis auis idest scłaris uł gentilis accecdit. quam

Expanded text:
animalis, qui est procul dubio deterior gradus. ipse est enim qui de frigido ad tepidum transiens detestabilior domini susceptum vertitur in calorem, et salutifera suavitate percipitur; quod autem vitio semel perniciosi teporis objectum est, non dicam labiis admovere, sed etiam eminus intueri sine ingenti horrore non possumus. Rectissime ergo pronuntiatur esse deterior, quia facilius ad salutarem conversionem ac perfectionis fastigium carnalis quis, id est saecularis vel gentilis accedit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tus ac spc̃ ardore succensus ad ꝑfectõnem facilius conuo¬
labit. Nam aui semel ut cliximus tepido exorsus mitio
monachi ceꝑit ab uti uocabulo auodam m resolutus nec ex
sese ult̾ius ꝑfecta sapere nec alt̾ius pot̾it monitis erucliri
Demꝙ qd̾ pudet dr̃e ita plurosq abrenunciasse conspi¬
cimus. uit nith̾ amplius ĩmutasse de antioribris uitiis
ac moribus comꝑbentur. nisi orddinem tantum m atta
hitum secularem. Nam ⁊ accuurere pecunias gestiunt qͣo
nec antea possederunt: uł cͣte quas habuerant retinere
quidem e̾euent. e contrario autem euenit. ut d uinc sib
bia inchoantes dum alios istruere cupuint nec dlisca p̃i
nec age ea ciuiesunt docenda mcantir ꝓ tuiit. necdbis cs ip̃¬

Expanded text:
tus ardore suocensus ad perfectionem facilius conuolabit. nam qui semel ut diximus tepido exorsus initio monachi coepit abuti uocabulo, nec tamen sese ulterius perfecta sapere nec alterius poterit monitis erudiri.e, quod pudet dicere, ita plerosque abrenuntiasse conspicimus, ut nihil amplius inmutasse de anterioribus uitiis ac moribus conprobentur nisi ordinem tantummodo atque habitum saecularem. nam et adquirere pecunias gestiunt quas nec ante possederunt, uel certe quas habuerant retinere quidem gererent. e contrario autem euenit, ut dum fratribbia inchoantes, dum alios instituere cupiunt, nec discere ipsi nec agere ea quae sunt docenda mereantur: qui necess
Abbreviated transcription (Latin):
cõminantis est. Ignis licit a me combureris. Aqua
dicit ĩ me subm̾geris. Tia dicita me absorbeberis
Infernus dicit a me deglutieris. Quia omnũ crecit᷑a
sicut ex conclitõne ĩua homini famulatur sic ⁊̃ põco¬
ribus pro malorum m̾itorum consc̃ia cõminatur ut
in singulis creaturis ꝑpeti timeant qd̾ se meriusse
ñ naturalis infirmitatis subsidium. s libidinis
oblectamentum. Hoc oculo eua lignum utlit et¬

Expanded text:
comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua dicit: In me submergeris. Terra dicit: A me absorbeberis. Infernus dicit: A me deglutieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione sua homini famulatur, sic etiam peccatoribus pro malorum meritorum conscientia comminatur, ut in singulis creaturis perpeti timeant, quod se meruisse non naturalis infirmitas subsidium, sed libidinis oblectamentum. Hoc oculo Eva lignum vi
Abbreviated transcription (Latin):
les. tenebras ĩnocte ut pauses. Ego ad oblectatõnem
tuam gratas temporum uicissitiulies pario teporẽ
ueris ⁊ estatis feruorem autumpni plenitudinem ⁊
algorem hyemis. Ego alt̾nantibus intoementis di¬
erum ⁊ noctium spacia simili ratione dissimiliter
extendo ut ⁊ uarietas tollat fastidium ⁊ tibi pariat
oblectamentum. Aer dicit uitalem t̃ p̃beo fla¬
tum ⁊ omne genus auiũ ad tuum mitto obseqͥũ
Aaua dicit. Potum tibi p̾beo. sordes piugo arenti ri¬
go ⁊ diu̾sorum gna piscium ad tuum esum minist᷑
Terra dicit. ego teporto ego te nutrio. pant conforte
uino letifico omnigenis fructibus oblecto diu̾sis aĩa¬
libus mensas tuas repleo: Uox cõmonentis ẽ.Mundꝰ
dicit. uidehonio qiuomͦ amauit te qui fecit me ꝓpt̾
te. Seruio tibi quia factussum ꝓpt̾ te ut tuserui¬
tis bñficium redde dẽbitum. accipis benignitatem
redde caritatem. hoc tribuit ⁊ hoc exigit deus. uos

Expanded text:
les; tenebras in nocte ut pauses. Ego ad oblectationem les; tenebras in nocte ut pauses. Ego ad oblectationem tuam gratas temporum vicissitudines pario, tempore veris, et aestatis fervorem, autumni plenitudinem et algorem hiemis. Ego alternantibus incrementis dierum et noctium spatia simili ratione dissimiliter extendo, ut et varietas tollat fastidium et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit: Vitalem tibi praebeo flatum, et omne genus avium ad tuum mitto obsequium. Aqua dicit: Potum tibi praebeo, sordes purgo, arentia vegeto, et diversorum genera piscium ad tuum esum ministro. Terra dicit. Ego te porto, te nutrio, pane conforto, vino laetifico, omnigenis fructibus oblecto, diversis animalibus mensas teas repleo. Vox admonentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit te, qui propter te fecit me. Servio tibi, quia factus sum propter te, ut et tu servitis beneficium, redde debitum. Accipis benignitatem, redde charitatem. Hoc tribuit, et hoc exigit Deus. Vox