comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctua rp̃im. Cauendum est ne fig᷑atam
locutionem ad litt̾am accipias. & ad hoc enĩ
ꝑtinet qd̾ ait apłs. Litt̾a aut̾ occidit sp̃c aut̾
ꝓpͥe dictũ sit carnalit̾ sapit᷑ Neq ulla morsale
ꝑgruentius appellat᷑. ꝗͣ cũ id etiã qd̾ in ea bestis
antecellit. hoc est intelligentia carni subicit᷑ seͥ¬
quendolitt̾am. Qⁱ.N. sequit᷑ litt̾am: tinsla¬
ta u̾ba sicut ꝓpͥa tenet. ⁊ Ieq illud qd̾ ꝓpͥo u̾bosig¬
nificat᷑: refert ad aliã significationem. S cũ¬
sabbatũ audierit ũbi gr̾a ñ intelligit nsi unĩ
diem de septem. qͥ ꝯtinuo uolumies reppetutnt᷑
& cũ audierit sacficium: ño excedit cogitatione
illuo qͥd fieri de uctimis pecoꝵ ł t̾renis ftuctib
solet. Ca demtra ẽ miserabił aĩȩ seruitꝰ signa
ꝓ reb acciꝑe: ꝙ suꝑͣ creatam corꝑoreã ocłm ñp¬
tis ad hauriendũ et̾nũ lum̃ leuare ñ posse. Qtiȩ
tam̃ scrnit᷑ in uideo ꝑopulo. longe a cet̾aꝵ gen¬

Expanded text:
cipio cavendum est, ne figuratam locutionem ad litteram accipias. Ad hoc enim pertinet quod ait Apostolus: Littera occidit, spiritus autem proprie dictum sit, carnaliter sapitur. Neque ulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est, intelligentia carni subjicitur sequendo litteram. Qui enim sequitur litteram, translata verba sicut propria tenet, neque illud quod proprio verbo significatsabbatum audierit uerbi gratia, non intellegit nisi unum diem de septem, qui Continuo uolumine repetuntur, et cum audierit sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fleri de uictimis pecorum terrenisque fructibus solet. ea demum est miserabilis animae seruitus, Signa pro rebus accipere et supra creaturam corpoream oculum mentis ad hauriendum aeternum lumen leuare non posse. Quae tamen seruitus in ludaeo populo longe a ceterarum gen
Abbreviated transcription (Latin):
ueni legem soluere: s ad implere: Dicit autẽ
apłs. Plenitudo legis: caritas. & fides: quȩ ꝑ
Ailectionẽ oꝑat᷑. Factũ est itaq homini facile
in nouo testam̃to qd̾ in uet̾e difficile fuit. ha¬
benti fidem quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑: atq illodi¬
gito dei. hoc est sp̃u dei iitꝰ eam in corde scri¬
bente. ñ foris in lapide. Unde dicit apłs.
Nõ in tabłis lapideis: s in tabulis cordis car¬
nalib. Qm̃ caritas dei qua ueracit̾ implet᷑ pͥ¬
sigrificat᷑ uetus testamentũ: qd̾ ẽ opꝰ tantũ¬
mͦ dei & ꝯscͥptio digiti dei. Qͦd apłs di¬
cit. Itaq lex qͥdem sca: & mandatũ sc̃m & iustũ
& bonum. Lixgͦ sc̃a & bona dei opꝰ ẽ: uͭ homo¬

Expanded text:
ueni legem soluere, sed inplere, dicit autem ueni legem soluere, sed inplere, dicit autem apostolus: plenitudo legis caritas et: fides quae per dilectionem operatur. factum est itaque homini facile in nouo testamento, quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei intus eam in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit apostolus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus, quoniam caritas dei, qua ueracitcr inpletur praesignificatur uetus testamentum, quod est opus tantummodo dei et conscriptio digiti dei — quod apostolus dicit: itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. lex ergo sancta et bona dei op
Abbreviated transcription (Latin):
Nami ñ adulterabis. ñ homicidium facies.
ñ concupisces. & si quod ẽ aliud mandatum.
qd̾ utiq in illis tabtilis scͥptun ẽ: in hoc in¬
quit sermone recapitulatur. In eo quod
lectio ꝑximi: malum ñ oꝑatur. Plenitado
autẽ legis ẽ caritas. Hec ñ in tabulis con¬
caritas. Huic prudentia carnis ñ ẽ ftibiec¬
ta. Heq enĩ potest. S ad hanc prudentiã
carnis terpendam. cum in tabulis sebunt᷑
oꝑa caritatis. lex ẽ oꝑum: &. littera occidens
p̃naricatorem. Cum autẽ ipsa caritas dif¬
fuinditur in corde credentium. lex ẽ fidei ⁊
sp̃e uiitificans dilectorem. Illud extra homi¬
nem scribitur. ut eum forisectis terrificet:
hoc in ipso homine. ut eũ intͥnsectis itistificet.
Carnales autẽ tabrilas cordis ditit. ñ carna¬
lis prudentiȩ. s tanꝗͣ. uiuentis sensumq
habentis. in comꝑatione lapidis qui sine
m̃ti caritas. legem facit. Uñ dicit dñs. Non

Expanded text:
nam: non adulterabis, non homicidium facies, nam: non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces et si quod est aliud mandatum— quod utique in illis tabulis scriptum est — in hoc, inquit, sermone recapitulatur, in eo quod lectio proximi malum non operatur. plenitudo autem legis caritas. haec non in tabulis concaritas. huic prudentia carnis non est subiecta; neque enim potest. sed ad hanc prudentiam carnis terrendam cum in tabulis scribuntur opera carpraevaricatorem: cum autem ipsa charitas diffunditur in corde credentium, lex est fidei, et spiritus vivificans dilectorem. nem scribitur, ut eum forinsecus terrificet; hoc in ipso homine, ut eum intrinsecus justificet. Carnales autem tabulas cordis dixit, non carnalis prudentiae, sed tanquam viventis sensumque habentis, in comparatione lapidis qui sine enti caritas legem facit. unde dicit dominus: non
Abbreviated transcription (Latin):
etangłio dicit᷑. Unde quia & ille tabuilȩ di¬
gto dei scͥptȩ sunt. & digitus dei ẽ sp̃c dei.
ꝑ quem sc̃iicam ut ex fidȩ unientis perdi¬
lectionem bene oꝑemur: quẽ ñ mouieat ista
congruentia: Dies enim qͥnquaginta com¬
putantur a celebratione paschȩ. q̃ occisione¬
agni figurate ꝑ moysen fieri precepta ẽ: in
significa Atione utiq future dm̃ce pas.¬
fionis. usq E ad diem qua moyses legem
accepit in tabulis digito dei conscͥptis. Si¬
militer ab occisione & resurrectione illius.
qͥ sic oms ad immolandum ductus ẽ. qͥnqua¬
gunta diebus completis: congregatos in unã
mum distat. quod ibi popłs accedere ad locã
uͥ lex dabatur horrendo terrore ꝓhibetur:
hic autẽ in eos suꝑtienit sp̃c sc̃s. qui eum
ꝓmissum expectantes. in unum fuerant con¬
gregati. Ibi in tabulis lapideis digitus qͥei oꝑatꝰ
e hic in cordibus hominum. Ibi ergo lex ex¬
trinsecus posita ẽ qua iniusti t̾rerentur:
hic intrinsecus data ẽ qua iustificarentur.

Expanded text:
digito Dei conscriptae sunt, et digitus Dei est Spiritus Dei per quem sanctificamur, ut ex fide viventes per dilectionem bene operemur; quem non moveat ista congruentia ibidemque distantia? Dies enim quinquaginta computantur a celebratione Paschae, quae occisione figuratae ovis per Moysen fieri praecepta est , in significationem utique futurae Dominicae passionis, usque ad diem qua Moyses legem accepit in tabulis digito Dei conscriptis: similiter ab occisione et resurrectione illius qui sicut ovis ad immolandum ductus est , quinquaginta diebus completis, congregatos in unum mum distat, quod ibi populus accedere ad locum ubi lex dabatur, horrendo terrore prohibetur : hic autem in eos supervenit Spiritus sanctus, qui eum promissum exspectantes in unum fuerant congregati. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est; hic, in cordibus hominum. Ibi ergo lex extrinsecus posita est, qua injusti terrerentur: hic intrinsecus data est, qua justificarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
putemꝰ. ut carualit̾ uiuant. qͥ debent spĩialit̾
ituere: s quia laꝑis fine sensu ẽ. cui ꝯꝑatũ est
cor durũ cui nͥ carni sentienti cor intelligens de¬
buit ꝯꝑari. qñ quidẽ ipsum cor lapideũ ñ signifi¬
cat nͥ durissinam uoluntatẽ & adu̾sus dm om̃mio

Expanded text:
us ut carnaliter vivatis, qui debetis spiritaliter vivere. Sed quia lapis sine sensu est, cui comparatum est cor durum, cui nisi carni sentienti cor intelligens debuit comparari? quandoquidem ipsum cor lapideum, non significat nisi durissimam voluntatem et adversus Deum omnino
Abbreviated transcription (Latin):
suum sitiunt. Paruã enim sibi putant fide¬
lium medicinã: sedquerũt ⁊ martyrunr
głam. Sunt autẽ alii qui auditis futuris
⁊ necessario uenientib tẽptationib. quas
ꝓprie oportet uenire xp̃iano: quas nemo sen¬
cit. nisi qui uoluerit uere ẽẽ. xp̃ianus. Im¬
minentibꝰ gͦ sibi talibus: frangitur ⁊ claudi¬
cat. Offer consolationis alligamentũ. Al¬
liga quod fractum est. Dic ne tuneas: non
deserit intẽptationib ille in quẽ credidisti.
Fidelis ds: qui te non sinat tẽptari supra
qũã poces ferre. Non hoc ame audis.
ab illo pastore qui pascit isit. Illi eni dictũ
ẽ: potabis nos in lacriis inmensura. Quor
eium ait apłs. non sinit temptari supra qũa

Expanded text:
suum sitiunt: parvam enim sibi putant fidesuum sitiunt: parvam enim sibi putant fidelium medicinam, sed quaerunt et martyrum gloriam. Sunt autem alii qui auditis futuris et necessario venientibus tentationibus, quas proprie oportet venire christiano; quas nemo sentit, nisi qui voluerit esse vere christianus: imminentibus ergo sibi aliquibus, franguntur et claudicant. Affer consolationis alligamentum, alliga quod fractum est: dic, Ne timeas, non deserit in tentationibus ille in quem credidisti; fidelis Deus, qui te non sinit tentari supra quam potes ferre. Non hoc a me audis,  audis et ab illo pastore qui pacit Israel. Illi enim dictum est, Potabis eos in lacrymis, in mensura . Quod enim ait Apostolus, Non sini
Abbreviated transcription (Latin):
michi habuit fidem: alicer non m
seruauit fidem. Nam illud est: non cre¬
didit qd̾ dixi. Illud. non fecit qͦo dixit.
Sed̃m hauc fidem qua credimus: fideles
sumus deo. Scdm illã uero qua fit quod ꝓ¬
mitticur: etiam ds ipse fidelis est nobis. Hoc
enum dicit apłs. Fidelis ds: qui non uos ꝑ¬
nuitat tẽptari suꝑ id quod pocestis. Ex¬
tẽptationib deficiat infirmꝰ: nec fal¬
saspe decipiendus est. nec terrore frangendꝰ.
Bicei. Prepara anim̃a tuã ad tẽptationẽ.
Et force incipit labi: concremiscere. nolle ac¬
cedere. Habes aliud: fidelis ds qui non uos
sinat temptari. supra qũa potestis ferre. Il¬
lud enini ꝓmittere. & predicere uenturas
passiones: infirmũ confirinare est. Tunen
ti autẽ nimitĩ. & ex hoc de territo cum polli¬
ceris miscłiam dei. non qͥa tẽptationes dee¬
runt. s qͥa non ꝑmittit tẽptari supra qũã
ferre potest: fractum colligare est. Sunt
enu qui cum audierint uenturas tribula¬
tiones: armant se magis. & quasi potum

Expanded text:
mihi habuit fidem: aliter, Non mihi servavit fidem. Nam illud est, Non credidit quod dixi: illud, Non fecit quod dixit. Secundum hanc fidem qua credimus, fideles sumus Deo: secundum illam vero qua fit quod promittitur, etiam Deus ipse fidelis est nobis. Hoc enim dicit Apostolus: Fidelis Deus, qui non vos permittat tentari super id quod potestis tentationibus deficiat infirmus, nec falsa spe decipiendus est, nec terrore frangendus. Dices ei: Praepara animam tuam ad tentationem, et forte incipit labi, contremiscere, nolle accedere. Habes et aliud: Fidelis Deus qui non vos sinet tentari supra quam potestis ferre . Illud enim promittere, et praedicere venturas passioti autem nimium, et ex hoc deterrito, cum polliceris misericordiam Dei, non quia tentationes deerunt, sed quia non permittit tentari supra quam ferre potest, fractum colligare est. Sunt enim qui cum audierint venturas tribulationes, armant se magis, et quasi potum
Abbreviated transcription (Latin):
animam posuit: Quid paulus.ͣ Quid
ceteri apłi: Quid eortim tẽpora conse¬
quentes: beati episcopi martires: Qd
etiam iste sanctas cyprianus: Nonne
omnes pastores boni non mercennarii:
de quibus dicitur amen dico uob̃ ꝑcepe¬
runt mercedem suam᷑ Omnes ergo
isti: pastores boni. Non solam quia san¬
guinem fuderunt: s quia ꝓ ouibus fu¬
derunt. Non enim fuderunt elatione:
ꝓpter iniqͥtates o errores suos. aliquid
molestiarum ꝑpessi fuerunt: nonne mar.¬
tyres se iactant: Ut hoc pallio deal¬
bati: facilius furent᷑ quia lupi sunt.
Si autẽ scire uultis in qͦ numero habẽ.¬
di sunt: pastorem bonũ patilum apłm

Expanded text:
o ovibus posuit? Quid Paulus? Quid o ovibus posuit? Quid Paulus? Quid caeteri Apostoli? Quid eorum tempora consequentes beuti episcopi martyres? Quid etiam sanctus iste Cyprianus? Nonne omnes pastores boni; non mercenarii, de quibus dicitur, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Omnes ergo isti pastores boni, non solum quia sanguinem fuderunt, sed quia pro ovibus fuderunt. Non enim fuderunt elatione, propter iniquitates et errores suos aliquid molestiarum perpessi fuerint, nomine martyrii se jactant, ut hoc pallio dealbati facilius furentur, quia lupi sunt. Si autem scire vultis in quo numero habendi sunt, pastorem bonum Paulum apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
mationis uidi finem: latum man¬
datum tuium ualde. Intrauerat ꝗitippe
in sc̃ciarium dei: & intellexerat in no¬
tussima. Omnis autẽ confuminatio
mͥ uidetur. hoc loco intelligenda usq
ad mortẽ ꝓ ueritate certare: & ꝓ uero
ac summo bono. mala omnia tolerare.
Ctuis consummationis finis est. excelle¬
re in regno xp̃i. quod ñ ht̃ finem: o ba¬
bere ibi sine morte. sine dolore. & cam
magno honore uitam. morte huiꝰ iute
ac doloribris & obpbriis ad qͥsitam. Qd
autẽ addidit latum mandatum tuũ
ualde: non intelligo nͥ caritatẽ. Quid
enĩ ꝓfuisset quacumq morte inminen¬
te. & inter quantacumq tormenta illa
martẏria confiteri: si caritas in confitẽ¬
te non ẽẽt: Audiamus apłm. Et si tra¬
ꝑ sp̃m sc̃m qui datus est nobis. In hac
diffusione. latitudo ẽ. In qua sine angu¬
stiis uia quoq ambulatur angusta: do¬
nante illo cui dictum ẽ. Dilatasti gres¬
fus meos subter me: & non sunt infir¬
bonus: xp̃c. Quid petrus: Non

Expanded text:
mationis vidi finem; latum mandatum tuum valde.» Intraverat quippe in sanctuarium Dei, et intellexerat in novissima . Omnis autem consummatio mihi videtur hoc loco intelligenda, usque ad mortem pro veritate certare , et pro vero ac summo bono mala omnia tolerare: cujus consummationis finis est excellere in regno Christi, quod non habet finem; et habere ibi sine morte, sine dolore, et cum magno honore vitam, morte hujus vitae ac doloribus et opprobriis acquisitam. Quod autem addidit, «Latum mandatum tuum valde;» non intelligo nisi charitatem. Quid enim profuisset quacumque morte imminente, et inter quantacumque tormenta illa martyria confiteri, si charitas in confitente non esset? Audiamus Apostolum: «Etsi tram sanctum, qui datus est nobis . In hac diffusione latitudo est, in qua sine angustiis via quoque ambulatur angusta, donante illo cui dictum est, «Dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infiristus. Quid Petrus? Nonn
Abbreviated transcription (Latin):
non fecistis. Hon enim in conspectu tãti
itidicis mentiri audebunt: aut iactare
quȩ ñ fecerunt. S quia caritatẽ ñ ha¬
buerunt: respondet omnibus illis. non
noui uos. Quomͦ autẽ habet uel exi¬
guam caritatẽ: qui etiã conuictꝰ ñ amat

Expanded text:
Non fecistis: non enim in conspectu tanti Non fecistis: non enim in conspectu tanti judicis mentiri audebunt, aut jactare quae non fecerunt; sed quia charitatem non habuerint, respondet omnibunovi vos . Quomodo autem habet vel exiguam charitatem, qui etiam convictus non amat
Abbreviated transcription (Latin):
ens. Si sciero omĩa sacram̃ta. & habuero
omnem ꝓphetiam. & omnem fidem. ita ut
montes transferam: caritatẽ autẽ ñ habẽã
nichil sum. Magna gͦ res ẽ : postremo fides.
montes tranfferens. Illa quidem magna
sunt. S si ego hȩc sine caritate habeã
inqͥt: non illa s ego nichil fum. S adhuc
istos ñ tetigit: qui falso martirii nomi¬
ne in passionibꝰ gloriantur. Audite ut
eos tangat: immo potius ut tranfodiat.
Si distribuero inqͥt omnia mea patiꝑibꝰ.¬
& si tradidero corpꝰ meum ut ardeam:¬
qͥtur. Caritatẽ autẽ ñ habeam: nichil m
ꝑdest. Ecce uenitur ad passionẽ. ecce ueni¬
tur & ad sanguinis fusionem: uenit᷑ & ad
corporum incensionem. & tam̃ nichil pro¬
dest: quia caritas dẽest. Adde caritatem:
fratres: Quid p̃tiosits. quid luminosius:
tamen habent & mali. qui dicturi sunt.
Dñe. in nomine tuo ꝓpħauimus. in noĩe
tuo demonia eiecimus: in noĩe tuo uirtu¬
tes multas fecimuis. Nec respondebit ille:

Expanded text:
a, et habuero omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Magna ergo res est postremo fides montes transferens. Illa quidem magna sunt: sed si ego haec sine charitate habeam, inquit, non illa, sed ego nihil sum. Sed adhuc istos non tetigit, qui falso martyrii nomine in passionibus gloriantur. Audite ut eos tangat, imo potius ut transfodiat. Si distribuero, inquit, omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeamquitur: Charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ecce venitur ad passionem, ecce venitur et ad sanguinis fusionem, venitur et ad corporis incensionem: et tamen nihil prodest, quia charitas deest. Adde charitatem, fratres? Quid pretiosius? quid luminosius? tamen habent et mali, qui dicturi sunt, Domine, in nomine tuo prophetavimus, in nomine tuo daemonia etes multas fecimus . Non respondet ille,
Abbreviated transcription (Latin):
facilius omnia sua pauꝑibus di¬
stribuunt: quam ipsi pauꝑes dei fiunt.
Inflati sunt enim iactantia: qua pͥutant
sibi esse tribuendum. ñ gr̃ȩ dĩ quod bene
uinunt. & ideo iam nec bene uiuunt.
quanta cumq oꝑa facere uideant᷑. De suo
quippe habere se putant: & głantur qͥsi
ñ acceperint. Diuites sui: non pauꝑes
dei. Abundantes sͥ: non egentes deo.
S ait apłs. Si distribtiero omnia mea
ꝑatiꝑibꝰ. & tradidero corpus meum ut ar.¬
deam caritatem autẽ ñ habeam: nichil
mͥ ꝓdest. Tanquã si diceret. Si distribue¬
ro omma mea pauꝑibus & patiꝑ dei ũ
faero: nichil mͥ prodest. Caritas enini
ñ inflatur. Nec ẽ uera dĩ caritas in eo
qͥ ingratꝰ est sc̃o sp̃ni eiꝰ: per quẽ diffun¬
ditur in cordibus nr̃is caritas eius. Et idõ
tales ñ ꝑtinent ad popłm dei: quia ñ
it̃ pauꝑes dei. Pauꝑes quippe dei dicũt.
Nos autẽ ñ sp̃m huiꝰ mundi accepimts.
s sp̃m qui ex deo ẽ: ut sciamus que a dõ

Expanded text:
facilius omnia sua pauperibus distribuunt, quam ipsi pauperes Dei fiant. Inflati sunt enim jactantia qua putant sibi esse tribuendum, non gratiae Dei, quod bene vivunt; et ideo jam nec bene vivunt, quantacumque bona opera facere videantur. De suo quippe habere se putant, et gloriantur quasi non acceperint : divites sui, non pauperes Dei; abundantes sibi, non egentes Deo. Sed ait Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest. Tanquam si diceret: Si distribuero omnia mea pauperibus, et pauper Dei non fuero, nihil mihi prodest. Charitas enim non inflatur ; nec est vera Dei charitas in eo qui ingratus est sancto Spiritui ejus, per quem diffunditur in cordibus nostris charitas ejus . Et ideo tales non pertinent ad populum Dei, quia non sunt pauperes Dei. Pauperes quippe Dei dicunt: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ta : Qm̃ ꝓpter te mortificam tota die: de¬
putati sumts uelut oues occisionis. Potes
enim uidere mortificari. homrinem. Quare
mortificet᷑: nescis. Ds̃ hoc nouit. Res in ox¬
culto ẽ. S dicet michi aliquis. Ecce ꝓ no¬
Nonne & heretici nomen xp̃i confitent᷑ :
S non tamen ꝓpter ipsim moriuntur.
ꝓrsus in ipsa eccłia dicam catholica. puta¬
tis defuisse. aut deesse posse. qui causa ua-¬
nȩ glẽ putarentur : S si ñ essent huius¬
modi homines: non diceret apłs. Si de¬
dero corpus meum ut ardeam. caritatẽ
atitẽ ñ habeam: nicbil michi prodest. Scie¬
bat gͦ posse ẽẽ quosdam: qui hoc iactatio¬
ne facerent. ñ dilectione. Ideo obscurum
est. Ds̃ solus uidet: nos non possumꝰ. Ipse
soltis potest uidicare: qui nouit occulta

Expanded text:
am propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis. Potes enim videre mortificari hominem; quare mortificetur, nescis: Deus hoc novit; res in occulto est. Sed dicit mihi aliquis: Ecce pro nonon et haeretici nomen Christi confitentur, et non tamen jam propter ipsum moriuntur? Prorsus in ipsa Ecclesia, dicam, catholica, putatis defuisse aut deesse posse, qui causa humanae gloriae paterentur? Si deessent hujusmodi homines, non diceret Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Sciebat ergo esse posse quosdam qui hoc jactatione facerent, non dilectione. Ideo obscurum est; Deus hoc solus videt, nos non possumus. Ipse solus potest judicare, qui novit occulta
Abbreviated transcription (Latin):
panꝑe miscdĩa: intercedit & suꝑbia.
Quid ẽ hoc : In oꝑibus non discernimꝰ.
Audeo aliquid dicere: s non ego. Paulꝰ
dixit. Morit᷑ caritas: id est homo
habens carita tem. Confitet᷑ nom̃
xp̃r: ducit martyrium. Confitetur &
suꝑbia: ducit martyrium. Ille habet cari¬
tatem: ille non habet caritatem. S au¬
diat ab apłõ: ille qui ñ habet caritatem.
Si distribuero omina mea pauꝑibꝰ. & si tͣ¬
didero corpꝰ meum ut ardeam. caritatẽ
autẽ non habeam: nichil michi prodest.
Ergo scͥptura diuina intro nos reuocat.
Aiactatione huiꝰ faciei forinsecus. & ab
ista suꝑfitie quȩ iactatur ante homines:
renocat nos int̾ro. Redi ad conscientrã
tuam: ipsam interroga. Noli attendere
quod floret foris: sed quȩ radix est int̾na.
Radicata est cupiditas: speties potest ẽẽ
bonorum factorum. uere oꝑa bona esse ñ
possunt. Radicata ẽ caritas : securtis
esto nichil mali ꝓcedere potest.

Expanded text:
ericordia, intercedit et superbia. Quid est hoc? In operibus non discernimus. Audeo aliquid dicere, sed non ego; Paulus dixit: moritur charitas, id est, homo habens charitatem, confitetur nomen Christi, ducit martyrium; confitetur et superbia, ducit et martyrium. Ille habet charitatem, ille non habet charitatem. Sed audiat ab Apostolo ille qui non habet charitatem: Si distribuero omnia mea pauperibus, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Ergo Scriptura divina intro nos revocat a jactatione hujus faciei forinsecus; et ab ista superficie quae jactatur ante homines, revocat nos intro. Redi ad conscientiam tuam, ipsam interroga. Noli attendere quod floret foris, sed quae radix est in terra. Radicata est cupiditas? species potest esse bonorum factorum, vere opera bona esse non possunt. Radicata est charitas? securus esto, nihil mali procedere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiam qd̃ ait. qͥ manducat meã carnẽ
& bibit meũ sanguinẽ. in me manet &
ego in illo: quomͦ intellecturi sumus: Nan¬
quid etiã illos hic poterimꝰ acciꝑe: de qͥbꝰ
dicit apłs quod iudicium sͥ manducent &̾¬
bibant. cum ipsam carnem manducent. &¬
ipsum sanguinem bibant: Nunqͥd & in-¬
das magistri uenditor & traditor impits.
quamuis pͥmum ipsum manibꝰ eiꝰ confectã
sacramentum carnis & sanguinis eiꝰ cum ce¬
teris discipłis. sic̃ aꝑtius lucas euangłista
de ficto carnem illam manducant. & san¬
guinem bibunt. uel cum manducauerĩt¬
modus manducandi illam carnem. & bi¬
bendi illum sanguinem: quomͦ qui mran¬
in eo. Hon gͦ quocumq mͦ quisq mandu¬
cauerit carnem xp̃i. & biberit sangauiẽ

Expanded text:
llud etiam quod ait: is qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo, quomodo intellecturi sumus? numquid etiam illos hic poterimus accipere, de quibus dicit apostolus quod iudicium sibi manducent et bibant, cum ipsam carnem manducent et ipsum sanguinem bibant ? numquid et ludas, magistri uenditor et traditor impius, quamuis primum ipsum manibus eius confectum sacramentum carnis et sanguinis eius cum ceteris discipulis, sicut apertius Lucas euangelista , qui uel corde ficto carnem illam manducant et sanguinem bibunt uel, cum manducauerint etest quidam modus manducandi illam carnem et bibendi illum sanguinem, quo modo qui manin eo. non ergo quocumque modo quisque manducauerit carnem Christi et biberit sangu
Abbreviated transcription (Latin):
alis erat uidas. Et tam̃ cum scĩs
discipłis undecim intrabat & exibat.
Ad ipsam cenã dñicam pariter accesfit. Con¬
tiersari cum eis potuit: eos inqͥnare non
potuit. De uno pane & petrus accepit. &
uidas. Q tam̃ q̃ pars fideli cum infideli:
Petras enĩ accepit ad uitam: indas ad moctẽ.
Quomͦ enim ille odor bontis: sic ille cibꝰ bonꝰ.
Sĩc gͦ odor bonus: ita & cibus bonus. bonos
tuificat malos mortificat. Qui enĩ mandu
ut uenias ad p̃mium bonorum. ne mitta¬
indigne accipientes buccellas ad iudi¬
cium fuum. Qui enim manducat & bibit
indigne: iudiciũ sͥ manducat & bibit. Non
malum ẽ qd̃ datur: s bonũ malo in iudi¬
cium dat᷑. Bene ẽẽ nec potest: male acci-¬
pienti quod bonum est. Ex smone d̾ blipliemia¬

Expanded text:
alis erat Judas, et tamen cum sanctis discipulis undecim intrabat et exibat. Ad ipsam coenam Dominicam pariter accessit, conversari cum eis potuit, eos inquinare non potuit. De uno pane et Petrus accepit et Judas, et tamen quae pars fideli cum infideli? Petrus enim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo enim ille odor bonus, sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus, ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat. Qui enim manducut venias ad praemium bonorum, ne mittaindigne accipientes buccellas ad judicium suum? qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum male in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum est. » Et in se
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͦ dr sapientia abuisione uerbi &
in malo. conscietudine quidem scͥptuirarũ
nr̃arum. nam quẽ admodum locuntur
auctores mundi qͥd ad nos: habes ingene¬
sis libro. Erat ibi serpens sapientior oĩbꝰ
bestiis. Iste sapientior omnibus bestiis:
acutus & astutꝰ ad decipiendũ agnoscit᷑.
ereant argum̃ta philosophoꝵ: qui
negant insapientiã cadere ꝑturba¬
tiones animorum. Stultam fecit deus sa¬
pientiã huiꝰ mundi. Et dñs cognouit
cogitationes hominũ: qm̃ uane sunt.
Turbetur plane auimꝰ xp̃iantis: non mi¬
seria. s miscdi̾a. Timeat. ne pereant ho
homines xp̃o. Timeat & sibi: ne pere-
at xp̃o. Contristetur ꝑegrinari se
a xp̃o: concupiscat regnare cum xp̃o.
lecetur: dum sꝑat. regnaturum se ẽẽ
cum xp̃o. Iste sunt certe quatuor. qͥs
ꝑturbationes uocant. Timor. & tristi.¬
tia: amor & leticia. Habeant eas iustiᷤᷤ
de causis animi xp̃iani: nec phyloso¬
phorum stoichoꝵ. uel quorumq simi¬
lium consentiat᷑ errori. Qui ꝓfecto

Expanded text:
ro dicitur sapientia abusione verbi et in malo, consuetudine quidem Scripturarum nostrarum, nam quemadmodum loquantur auctores mundi, quid ad nos? habes in eodem libro, Erat ibi serpens sapientior omnibus bestiis . Iste sapientior omnibus bestiis, astutus et acutus ad decipiendum agnoscitur. ereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homhomines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto
Abbreviated transcription (Latin):
i secundum scͥpturas sapiamꝰ: ñ cogi¬
mur contra xp̃ianã gratiam dispu¬
tare. & ea dicere quib demonstrare cone-¬
mur. naturam humanam neq in par-¬
uulis medico indigere: qr sana ẽ. & in
maioribus sͥ ipsam ad iusticiam si uelit
posse sufficere. Acute qͥppe uidentur
hȩc dici: sed insapientia uerbi. qua eua-¬
cuat᷑ crux xp̃i. Non ẽ ista sapientia de
sitrsum descendens. Multo ardentiore¬
zelo nos oportet accendi: ne euacuetur
crux xp̃i. Enacuatur autẽ: si aliquomͦ
p̃ter illius sacramentũ. ad iusticiam
tutamq et̾nam ꝑueniri posse dicatur.¬

Expanded text:
i secundum Scripturas sapiamus, non cogimur contra Christianam gratiam disputare et ea dicere quibus demonstrare conemur, naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam si uelit posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia Verbi, qua euacuatur crux Christi. non est ista sapientia de sursum descendens. nolo zelo nos oportet accendi, ne euacuetur crux Christi. euacuatur autem, si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri posse dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
um in carne manifestatus est filiꝰ
dei. in hunc mundum missus est.
in pleuitudine temporis factus ex fe¬
mina. qr enim in sapientia dei non
poterat mundus cognoscere ꝑ sapien-¬
tiam dm̃. qm̃ lux lucet in denebris.
& tenebre eam ñ comp̃henderunt: pla¬
cuit deo ꝑ stulticiã p̃dicationis saluosfa¬
cere credentes. ut uerbum caro fieret &
habitaret in nobis. Qm̃ iudei signa pe

Expanded text:
um in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes ; ut Verbum caro fieret, et habitaret in n
Abbreviated transcription (Latin):
nescit &o fumus. inaltam surgendo. Et
magis ignis lacet &o roboratur: humilius
app̃hendendo. Euanuerunt in cogitatio¬
nibus suis: & obscuratũ ẽ insipiens cor eoꝵ
Etram fumts cũ sit igni altior. obscurus
est. Deniq attende qͥd seqͥtur: & uide.
unde tota causa pendeat. Dicentes enim
se esse sapientes: stulti facti sunt. Sibi ar¬
rogando quod p̃stiterat deus. tulit quod
dederat deus. Ergo suꝑbis ipse abscondit
se: qͥ ꝑ creaturam diligenter scrutanti¬
bus creatorem. insinuauerat ñ nͥ se. Bene
gͦ dñs. Abscondisti hec a sapientibus et
prudentibus. Siue ab illis qͥ multiplici

Expanded text:
nescit et fumus in altum surgendo, et nescit et fumus in altum surgendo, et magis ignis lucet et roboratur humilius apprehendendo. Evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Etiam fumus, cum si. Denique attende quod sequitur, et vide unde tota causa pendeat: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Sibi arrogando quod praestiterat Deus, tulit quod dederat Deus. Ergo superbis ipse abscondit se, qui per creaturam diligenter scrutantibus Creatorem insinuaverat nonnisi se. Bene ergo Dominus, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus: sive ab illis qui m
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Inuisibilia enĩ eiꝰ a constitutione mũ¬
di: ꝑ ea que facta sunt intellecta conspici-¬
untur. Sempit̾ua qͦ turtus eiꝰ ac ditimi¬
tas. Quare manifestauit: Ut sint in excu¬
sabiles. Si manifestauit ut sint inexcusa¬
biles: unde gͦ culpabiles: Quia cognocen¬
tes deũ: non sĩc deum glorificauerunt.
Quid ẽ qd̃ dicis: non sicut det̃ glorifica¬
uerunt. nec gras egerunt: Hoc ẽ ergo
glorificare deũ: gratias agere deo. Hoc sa¬
ne quidem in peuis: si ad imaginẽ creatꝰ.
cognito deo eris ingratus. Hoc ẽ ꝓrsus. hoc
ẽ glorficare. detim: gratias agere deo. No-¬
runt fideles ubi & quando dicatur: grãs
aganius dño cdeo nr̃o. Quis autẽ gr̃ãs agit
dũo: nͥ qui sursum cor babet ad dñm. :¬
Ergo illi culpabiles qͥ sunt in excusabiles:
qi cognoscentes deũ ñ sicat deũ glorifica¬
uerunt. nec gratias egerunt. S quid. Sed
euanuerunt in cogitationibꝰ suis. Ulnde
euanuerunt: nͥ qr suꝑbi fuerunt: Eua¬

Expanded text:
stitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas. Quare manifestavit? Ut sint inexcusabiles. Si manifestavit ut sint inexcusabiles, unde ergo culpabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificQuid est quod dicis, Non sicut Deum glorificaverunt? Nec gratias egerunt. Hoc est ergo glorificare Deum, gratias agere Deo? Hoc sane. Quid enim pejus, si ad imaginem creatus, cognito Deo eris ingratus? Hoc est prorsus, hoc est, glorificare Deum, gratias agere Deo. Norunt fideles ubi et quando dicatur, Gratias agamus Domino Deo nostro. Quis autem gratias agit Deo, nisi qui sursum cor habet ad Dominum? Ergo illi culpabiles qui sunt inexcusabiles, quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, nec gratias egerunt. Sed quid? Sed evanuerunt in cogitationibus suis. Unde evanuerunt, nisi quia superbi fuerunt? Eva
Abbreviated transcription (Latin):
ordinata st̃ ñ inuenerunt. qi querere ne¬
glexerunt. Tuattẽ non ualde curas: si
gyras syderum. & celestium t̾renoꝵ ue cor¬
porum numeros ignores. Ulide pulchritu¬
dinẽ mundi: o lauda consilium creatoris.
uide qd̃ fecit: ana qui fecit. Tene hoc
maxime: ania qui fecit. Quia & te ipsum
amatorem sutĩ ad ymaginẽ suã fecit. Er¬
go qr ẽ mirũ. q talibuis sapientibꝰ occupa¬
tis circa creaturas. qͥ creatorem negligent̾
querere uoluerunt. nec inuenire potue.¬
runt. abscondita sunt illa de quibus dixit
xp̃c. abscondisti hec a sapientibus & prudẽ.¬
tibus: mirabilius ẽ sapientes & prudentes

Expanded text:
ordinata sunt, non invenerunt, quia quaerere neordinata sunt, non invenerunt, quia quaerere neglexerunt. Tu autem non valde cura, si gyros siderum et coelestium terrenorumve corporum numeros ignores. Vide pulchritudinem mundi, et lauda consilium Creatoris. Vide quod fecit, ama qui fecit: tene hoc maxime. Ama qui fecit: quia et te ipsum amatorem suum ad imaginem suam fecit. go quia est mirum, qui talibus sapientibus occupatis circa creaturas, qui Creatorem negligenter quaerere voluerunt, nec invenire potuerunt, abscondita sunt illa, de quibus dixit Christus, Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus: mirabilius est sapientes et pruden
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ: uͥ dicitur. Si enim tantum po-¬
tuerunt ualere. ut possent estimare scłm:
quomͦ eius dũm ñ facilius inuenerunt :
Acctisati sunt constimentes tempora sua:
& occupationes disputationtĩ suarum in ꝑ¬
scrutanda. & quodammͦ metienda creat᷑a.
Quesierunt meatus siderum. interualla
stellarum. itinera celestiũ corporum: ita ut
cõputationibus quibusdam ad eam scien-¬
tiam ꝑuenirent. ut p̃dicarent defectum
solis. defectum lune. Et quando p̃dicerẽt:
eueniret. Eo die oo ea hora: tantũ. & tan¬
ta parte. ex quanta parte illi p̃dixerant.
Magna industria: sollertia. S ibi creato¬
rem scrutati funt positũ non longe a se:
& non inuenerunt. Quem si inuenissẽt:
haberent apud se. Optime itaq rectissi¬
me accusati sunt: qui potuerunt inuesti¬
gare numeros siderũ. int̾ualla temporũ.
defectt̃ luminum cognoscere. p̃dicere. Rec-¬
te accusati ft̃: qm̃ a quo ista facta atq

Expanded text:
Sapientiae, ubi dicitur: Si enim tantum poSapientiae, ubi dicitur: Si enim tantum potuerunt valere, ut possent aestimare saeculum, quomodo ejus Dominum non facilius invenerunt ? Accusati sunt, consumentes tempora sua et occupationes disputationum suarum in perscrutanda et quodam modo metienda creatura: quaesierunt meatus siderum, intervalla stellarum, itinera coelestium corporum, ita ut computationibus quibusdam ad eam scientiam pervenirent, ut praedicerent defectum solis, defectum lunae; et quando praedicerent eveniret, eo die, et ea hora, tantum et tanta parte, ex quanta parte illi praedixerant. Magna industria, magna solertia. Sed ibi Creatorem scrutati sunt positum non longe a se, et non invenerunt. Quem si invenissent, haberent apud se. Optime itaque et rectissime accusati sunt, qui potuerunt investigare numeros siderum, intervalla temporum, defectum luminum cognoscere et praedicere: recte accusati sunt, quoniam a quo ista facta atque
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimus filium dei dicentem.
Confiteor tibi pater. dñe celi et
terte. Quid ei confitet᷑. in qͦ eum laudat:
Quia abscondisti inquit hec a sapientibꝰ
& prudentibus: & reuelasti ea paruulis.
Qui sunt sapientes & prudentes. qͥ par-¬
uuli: quȩ ille occultauit sapientibus. et
prudentibus. & reuelauit parilise Sa¬
pientes & prudentes: illos significant.
de quibus paulus dicit. Ubi sapiens. uͥ
scribri. ubi conqͥsitor huiꝰ scłi : Nonne
stultam fecit ds̃ sapientiã huiꝰ mundi :
Etiam nuc adhuc fortasse queris: qui
sunt isti. forte illi sunt: qͥ multũ de deo
disputantes. falsa dixerunt. Inflati doc¬
truis suis: deum inuenire oo cognoscere
minime potuerunt. Et ꝓ deo cuiꝰ ẽ incõ¬
p̃hensibilis. inusibilisq substantia: puta¬
uerunt deum e̾ẽ aerem. etherem. deum
esse solem. detim esse aliquid quod sublimit̾
eminet in creatura. Attendentes enim
magnitudines. & pulchritudines. & forti¬
tudines creaturarum: ibi remanserunt. crea

Expanded text:
udivimus Filium Dei Cicentem, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae. Quid ei confitetur? In quo eum laudat? Quia abscondisti, inquit, haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Qui sunt sapientes et prudentes? Qui parvuli? Quae ille occultavit sapientibus et prudentibus, et revelavit parvulis? Sapientes et prudentes illos significat, de quibus Paulus dicit: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? Etiam nunc adhuc fortasse quaeris, qui sunt isti. Forte illi sunt, qui multum de Deo disputantes, falsa dixerunt; inflati doctrinis suis, Deum invenire et cognoscere minime potuerunt, et pro Deo, cujus est incomprehensibilis invisibilisque substantia, putaverunt Deum esse aerem, aetherem, Deum esse solem, Deum esse aliquid quod sublimiter eminet in creatura. Attendentes enim magnitudines et pulchritudines et fortitudines creaturarum, ibi remanserunt, Creat
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus autẽ stulticiã. Ipsis uocatis iudis
& grecis: xp̃m dei uirtutẽ & dei sapien¬
tiam. Qm̃ stultum der: sapientius ẽ hõibꝰ.
Et infirmũ dei. fortius ẽ hominibus. Hoc
quasi stultum & infirmum: tanꝗͣ sua uir¬
tute sapientes fortesq contempnunt.
S hȩc est gratia que sanat infirmos: ñ
suꝑbe iactantes falsam beatitudinem
suam. s hummliter potius ueram mmiseriã

Expanded text:
gentibus autem stultitiam, ipsis uero uocatis Iudaeis et Graecis Christum Dei uirtutem et Dei sapientiam; quoniam stultum Dei sapientius est hominibus, et infirmum Dei fortius est hominibus. Hoc quasi stultum et infirmum tamquam sua uirtute sapientes fortesque contemnunt. Sed haec est gratia, quae sanat infirmos, non superbe iactantes falsam beatitudinem suam, sed humiliter potius ueram miseriam
Abbreviated transcription (Latin):
erdam sapientiam sapientium: &
prudentiam prudentiũ reꝓbabo.
Non entmi suã in eis ꝑdit & repbat quã
ipse donauit: sed quam sͥ arrogant qͥ
non habent ipsius. Unde cõmemorato
isto ꝓphetico testimonio: sequit᷑. & dicit
apłs. Ubi sapiens. uͥ scriba: ubi conquisi¬
tor huius seculi: Nonne stultam fecit
ds̃ sapientiã huins mundi : Nam qm̃
indei sapientia ñ cognotut mundus
ꝑ sapientiam dm: placuit deo ꝑ stulticiã
p̃dicationis. saluos facere credentes. Qm̃qͥ

Expanded text:
sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. Non enim suam in eis perdit et reprobat, quam ipse donauit, sed quam sibi adrogant, qui non habent ipsius. Unde commemorato isto prophetico testimonio sequitur et dicit apostolus: Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor huius saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam huius mundi? Nam quoniam in Dei sapientia non cognouit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis s
Abbreviated transcription (Latin):
on usq adeo inquiã duci me putes
laudibus meis: ut inuriam faciam
precedentibus sanctis. Nec p̃sumam in¬
quã in sapientia uerbi: ne euacuet᷑ crux
xp̃i. S scripturarũ auctoritate conten¬
tus: simplicitati potius studeo quam
tumori. S melius inquis ratione quis:
quã testimoniis edocetur. Quid ergo:
Quam iationem afferre potes: si parcũ
p̃dices uitgiinis. si redditos oculos ñ neges
cecis. si sepultos redisse ostendas mortuis:
Si horum ergo & incomp̃hensibilis racio.
& ueritas ꝓmpta est: facilius in negotiis
fidei testimoniis credit᷑. quã ratio uestiga¬

Expanded text:
 usque adeo, inquam, duci me putas laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus sanctis, nec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi ; sed Scripturarum auctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio et veritas prompta est, facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam ratio investiga
Abbreviated transcription (Latin):
s creatorẽ minime cognouerunt: siue ab
illis. qͥ cognoscente ᷤᷤ deũ ñ sic̃ dm̃ glorifi¬
cauerunt. & grãs egerunt. & indere ꝑ-¬
fecte aut salubriter ñ potuerunt. quia
suꝑbi fuerut. Abscondisti ergo hȩc a sa-¬
pientibus & prudentibus: & reuelasti ea
paruulis. Quibus paruulis: Humilibꝰ.
Dic. Suꝑ quẽ reqͥescit sp̃c meus: Super
humilem & qͥetum. & trementẽ uerba
mea. Hec uerba petrus timuit: plato.
ñ tremuit. Teneat piscator: qd̃ ꝑdidit
nobilissimus disputator. Abscondisti hec
a sapientibus ou prudentibus: & retielas-¬
tiea paruulis. Abscondisti suꝑbis: & re¬
uelasti hunulibus. Que sunt ipia: Non
enum cum hoc diceret. celum &s t̾ram
attendebat: & quasi manũ demonstra¬
bat cum diceret bec. Quis enĩ ñ uidit
hec: llident boni: uudent mali. Quia
facit solem suũ oriri. suꝑ bonos & ma¬
los. Que sunt gͦ ista : Omnia mͥ tradi¬
ta sunt a patre meo. Nonne stultã fẽc¬

Expanded text:
t; sive ab illis, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt et gratias egerunt, et videre perfecte aut salubriter non potuerunt, quia superbi fuerunt. Abscondisti ergo haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Quibus parvulis? Humilibus. Dic super quem requiescit Spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea . Haec verba Petrus tremuit; Plato non tremuit. Teneat piscator, quod perdidit nobilissimus disputator. Abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Abscondisti superbis, et revelasti humilibus. Quae sunt ipsa? Non enim cum hoc diceret, coelum et terram attendebat, et quasi manu demonstrabat, cum diceret haec. Quis enim non videt haec? Vident boni, vident mali: quia facit solem suum oriri super bonos et malos . Quae sunt ergo ista? Omnia mihi tradita sunt a Patre meo . S
Abbreviated transcription (Latin):
a constitutione mundi. ꝑ ea quȩ facta sunt
intellecta conspiciunt᷑. fuerunt ergo quidã.
non sic̃ moyses famultis dei. ñ sicut multi
ꝓphe: ista intuentes & intelligentes adiu¬
ti sp̃u dei. Quem sp̃m fide hauserunt.
faucibus pietatis biberunt: ore interioris
hominis ructauerunt. Nongͦ tales. S
fuerunt alii dissimiles: qͥ ꝑ istam creatu¬
ram potuerunt ꝑuemre ad indelligendã
creatorẽ. & dicere de his quȩ fecit deus.
Ecce quȩ fecit: guberuat. od continet.
Ille ipse qui fecit: implet sua presentia
ista q̃ fecit. Potuerunt hoc dic̾e. Nam
ipsos & in actibus apłoꝵ comemorauit¬
apłs paulus. Ubi cum dixisset de deo. in
tissimi ex ti terant. adiunxit continuo.
Sĩc & quidam scdm uos dixerunt. Non

Expanded text:
 ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Fuerunt ergo quidam, non sicut Moyses famulus Dei, non sicut multi prophetae ista intuentes et intelligentes, adjuti Spiritu Dei, quem Spiritum fide hauserunt, faucibus pietatis biberunt, ore interioris hominis ructuaverunt. Non ergo tales: sed fuerunt alii dissimiles, qui per istam creaturam potuerunt pervenire ad intelligendum Creatorem, et dicere de his quae fecit Deus: Ecce quae fecit, gubernat et continet; ille ipse qui fecit, implet sua praesentia ista quae fecit. Potuerunt hoc dicere. Nam ipsos et in Actibus Apostolorum commemoravit Paulus: ubi cum dixisset de Deo, In tissimi exstiterant, adjunxit continuo, sicut quidam secundum uos dixerunt. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nis ardentẽ. Y dolum adorare noluert̃:
ñ ipsi se in ignem miserunt. Ee tamen
etiam de illis scͥptum ẽ: quod tradidert̃
corpora sua. ut neq seruirent neq ado.¬
rarent ullum deum s deũ suum. Ecce
quomͦ dixit apłs: si tradidero corpꝰ meũ
ut ardeam. Quod autẽ seqͥt᷑: ude. Si
caritatẽ ñ habeam: nichil mͥ ꝓdest. Ad istã
caritatem uocaris. Ad istam caritatem
ꝑtinere ñ sineris. Et puitas tibi aliquid
ꝓdesse. si te ipse p̃cipites in interitum: cũ
tibi nichil ꝓdesset. etiam si alteꝵ te occid̾et
caritatis inimicum. foris autẽ ab eccl̃ia con¬
stitutꝰ. & separatus a compage unitatis. &
uinculo caritatis: et̾no supplicio punieris.
etiam si ꝓ xp̃i nomine uiuis incendereris.
Hoc est entni quod ait apłs. Et si tradide¬
ro corpus meum ut ardeam. caritatẽ autẽ
ñ habeam: nichil michi prodest. Caritas

Expanded text:
nis ardentem. idolum adorare noluerunt, nis ardentem. idolum adorare noluerunt, non ipsi se in ignem miserunt et tamen etiam de illis scriptum est. quod tradiderunt corpora sua, ut neque seruirent neque adorarent ullum deum sed deum suum. ecce quo modo dixit apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam. Quod autem sequitur, uide: Si caritatem non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate perire non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites in interitum, cum tibi nihil prodesset, etiamsi alter te occideret caritatis inimicum. foris autem ab ecclesia constitutus et separatus a compage unitatis et uinculo caritatis aeterno supplicio punireris. etiamsi pro Christi nomine uiuus incendereris. hoc est enim. quod ait apostolus: Et si tradidero corpus meum. ut ardeam, caritatem autem non habeam. nihil
Abbreviated transcription (Latin):
inferre debuisti: Audiui quod dixeriss
apłm paulum significasse hoc fieri debere
uͥ ait. Et si tradidero corpꝰ meum: ut ardeã.
Quia uidelicet omnia bona. dicebat :
q̃ sine caritate nichil ꝓsunt. Sicut sunt
lingue hominum & anglorum: & omnia
sacram̃ta. & omnis scientia. & omnns ꝓphe¬
tia. & omnis fides. ita ut montes transfe.¬
rautur. & rerum suarum distributio pau¬
peribus. Ideo uidetur tibi etiã boc int̾
bona numerasse: ut sibi qͥsq inferat mor¬
tem. S attende diligenter: & cognosce
quemadmodum dicat scͥpttira. qd tradat
quisq suum corpus ut ardeat. Non utiq
ut ipse se in ignem mittat: quando ꝑse¬
quentẽ patitur inunicũ. S quando ei
ꝓponitut ut aut mali aliquid faciat. aue
mali aliqͥd patiatur: eligat ñ facere ma¬
la quã ñ pati mala. atq ita corpus suũ
tradat in potestatem interfectoris. sicut
tres illi uiri fecerunt. qͥ aureã statuã
cogebantur ad orare. Et nisi facerent:
minabat᷑ eis ille qͥ cogebat caminum ig¬

Expanded text:
inferre debuisti. Audivi quod dixeris apostolum Paulum significasse, etc., usque ubi ait: Et si tradidero corpus meum, ut ardeam. quia uidelicet omnia bona dicebat, quae sine caritate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et angelorum et omnia sacramenta et omnis scientia et omnis prophetia et omnis fides ita, ut montes transferantur, et rerum suarum distributio pauperibus, ideo uidetur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. sed adtende diligenter et cognosce, quem ad modum dicat scriptura, quod tradat quisque suum corpus, ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum. sed, quando ei proponitur, ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, minabatur eis ille, qui cogebat. caminum ig
Abbreviated transcription (Latin):
mna autẽ hec oꝑatur untis atq
uult. Alii illtd: aliĩ hoc dntisiones sunt
oꝑationis. Omnia hec oꝑat᷑ tinus atq idem
idem sp̃c: & patris & filiĩ sp̃c dicit᷑. Nec ui¬
deo quid alitd significare uoluerit: cum
tangendi ꝓcedens ex corpore. substantia
sp̃c sc̃i fuit: s demonstratio ꝑ congruã fig¬
nificationem. ñ tantum ãpatre. s & a filio
ꝑcedere sp̃m sc̃m. Quis enim dem̃tissimꝰ
dixerit alium fuisse sp̃m quẽ sufflans
dedit : & alium quem post ascensionẽ suã

Expanded text:
mnia autem haec operatur unus atque vult» . «Alii» illud, «alii» hoc; divisiones sunt operationis: «Omnia haec operatur unus atque idem idem Spiritus et Patris et Filii Spiritus dicitur. Nec video quid aliud significare voluerit, cum tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit; sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed et a Filio procedere Spiritum sanctum. Quis enim dementissimus dixerit, alium fuisse Spiritum quem sufflans dedit, et alium quem post ascensionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
icut fundamentum corporeẽ fabri¬
ce in imo est: ita fundamentum
fabrice sp̃ualis in fummo est. Terrena
edificatio a t̾ra incipit: celestis instructio
suꝑno crescit exordio. Siquis. autẽ super

Expanded text:
icut fundamentum corporeae fabricae in 558 imo est, ita fundamentum fabricae spiritalis in summo est. Terrena aedificatio a terra incipit, coelestis exstructio a superno crescit exordio. CVIII. Quod r