comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt. facere noluer̃. Credo qđ udebant si eius dĩ sacra reciꝑent:
qui se solum deletis etiam simulacris coli iuberet. dimittenda eẽ oĩa.
que prius colenda susceperant. quorum religionibꝰ imꝑium suũ cre¬
uisse arbitrabantur. in quo eos plurimũ fallacia demonũ decipie¬
bat. Nam utiq intelligere debebant occulti dĩ ueri uoluntate penes
quẽ rerũ sũma potestas est. sibi datũ & auctũ regnũ. nõ illoꝵ dõrũ
fauore. qui si aliquid in hac re potestatis habuissent. suos potus
ꝓtexissent ne a romanis suꝑarentur. aut ipsos eis romanos edomito
subiugassent. Neq enĩ possunt dicere pietatẽ ac mores suos adiis
gentium quas uicerunt dilectos ⁊ electos. Numꝗͣ hoc dicent si pri¬
mordia sua recolant. facinorosum asilum. & romuli fr̃ĩcidiũ. Neq
enĩ qũo asilum constituerꝰ remus ⁊ romulus ut quisquis cuiuslibet

Expanded text:
runt, facere noluerunt. credo, quod uidebant, si eius dei sacra reciperent, runt, facere noluerunt. credo, quod uidebant, si eius dei sacra reciperent, qui se solum deletis etiam simulacris coli iuberet, dimittenda esse omnia quae prius colenda susceperant, quorum religionibus imperium suum creuisse arbitrabantur. in quo eos plurimum fallacia demonum decipiebat. nam utique intellegere debebant occulta ueri dei uoluntate, penes quem rerum summa potestas est, sibi datum et auctum regnum, non illorum deorum fauore, qui si aliquid in hac re potestatis habuissent, suos potius protexissent, ne a Romanis superarentur, aut ipsos eis Romanos edomitos subiugassent. Neque enim possunt dicere pietatem ac mores suos a dis gentium, quas uicerunt, dilectos et electos. numquam hoc dicent, si primordia sua recolant, facinorosorum asylum et Romuli fratricidium. neque enim, quando asylum constituerunt Remus et Romulus, ut quisquis cuiuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
magicis artibꝰ tantos ꝓpħas diumo sp̃u ante quan nasceretur in t̾ra ĩple¬
re. quia de illo talia futura p̾locuti s̃. qualia iam p̃terita in euugło legimꝰ.
& qualia in orbem tentirũ p̃sencia nunc uidemus. Neq enim si magi¬
cis artibꝰ fecit ut coleretur ⁊ mortuus : magus erat ante quã natus. cui
ꝓpħando uenturo gens una deputata ẽ. cuius rei publicę tota ammini¬
stratio ꝓphecia eẽt illius regis uenturi. ⁊ ciuitatem celestem ex om̃ibꝰ gen¬
& om̃a que in eis sunt. Quo offenso: sepus suis hostibꝰ subdebantur.
unc etiã ꝓ grauissimo scelere occisi xp̃i. ex ipsa iherosolima qđ erat reg¬
ni eoꝵ caput. penitꝰ eradicati & romano imꝑio subiugati s̃. Solebant
aut romani deos gentium quas subiugabant colendos ꝓpiciari. ⁊ coꝵ
saera susciꝑe. Hoc de dõ gentis hebreae cũ eam uł oppugnauer̃. uł uice¬

Expanded text:
magicis artibus tantos prophetas diuino spiritu antequam in terra nasceretur implemagicis artibus tantos prophetas diuino spiritu antequam in terra nasceretur implere, qui de illo talia futura praelocuti sunt, qualia iam praeterita in euangelio legimus et qualia in orbe terrarum praesentia nunc uidemus. neque enim, si magicis artibus fecit, ut coleretur et mortuus, magus erat antequam natus, cui prophetando uenturo gens una deputata est, cuius reipublicae tota administratio prophetia esset illius regis uenturi et ciuitatem caelestem ei omnibus genet omnia quae in eis sunt. quo offenso saepe suis hostibus subdebantur, nunc etiam pro grauissimo scelere occisi Christi ex ipsa Hierosolyma, quod erat regni eorum caput, penitus eradicati et Romano imperio subiugati sunt. solebant autem Romani de dis gentium, quas subiugabant, colendos propitiare et eorum sacra suscipere. hoc de deo gentis Hebraeae, cum eam uel obpugnauerunt uel uice
Abbreviated transcription (Latin):
quesier̃. Nec mirum si a pingentibꝰ fingentes decepti s̃. Toto enĩ tp̃re qͦ
xp̃s in carne mortali cum suiꝰ discipulis uixit: nõdũ erat Paulus discipłs
eius. Quẽ post passionẽ suam. post resuirectionẽ. post ascensionẽ. post
missum de celis sp̃m scm̃. post multoꝵ uideoꝵ conuersionẽ. ⁊ mirabilẽ
fidem. post lapidationẽ stephani diachoni & mr̃is. cum adhuc saulus
Appellaretur. & eos qui mn xp̃m crediderant grauit̃ ꝑsequeretur: de celo
uocauit. ⁊ suũ discipulum atq apłm fec̃. Quomodo igitur potuit libros
quos ante quam moreretur eis scripsisse putari uolunt ad discipulos tãq̃
familiarissimos Pecrũ ⁊ Paulum scrib̾e. cum Paulus nondũ fuerit discipłs
eius. Illud qͦq atcendant qui magicis ardibꝰ tanta potuisse. ⁊ nom̃ suum
ad ppłos in se conuertendos arte ipsa consecrasse delirant: utrũ potuerit

Expanded text:
quaesierunt, nec mirum, si a pingentibus fingentes decepti sunt. toto enim temporequaesierunt, nec mirum, si a pingentibus fingentes decepti sunt. toto enim tempore, quo Christus in carne mortali cum suis discipulis uixit, nondum erat Paulus discipulus eius, quem post passionem suam, post resurrectionem, post ascensionem, post missum de caelis spiritum sanctum, post multorum Iudaeorum conuersionem et mirabilem fidem, post lapidationem Stephani diaconi et martyris, cum adhuc Saulus appellaretur et eos qui in Christum crediderant grauiter persequeretur, de caelo uocauit et suum discipulum adque apostolum fecit. quomodo igitur potuit libros, quos antequam moreretur eum scripsisse putari uolunt, ad discipulos tamquam familiarissimos Petrum et Paulum scribere, cum Paulus nondum fuerit discipulus eius? Illud quoque adtendant, qui magicis artibus tanta potuisse et nomen suum ad populos in se conuertendos arte ipsa consecrasse delirant, utrum potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
lia xp̃m scripsisse uł credunt uł credi uolunt. ut eosdẽ libros ad Pecrum
& Paulũ dicant tamꝗ epistolari titulo p̃notatos. & fieri potest ut siue
immici nominis xp̃i. siue qui eius modi exeorabilibꝰ artibꝰ de tã głoso no¬
mine scripserint. in qua fallacissima audacia sic excecati s̃. ut etiã a
pueris qui adhuc pueriliter in gradu lectoꝵ xp̃ianas litteras nor̃. merito
rideanturꝰ. Cũ enim uellent tale aliquid fingere xp̃m scripsisse addis¬
cipulos suos : cogitauer̃ ad quos potissimum scribere potuisse facile ere¬
deretur. tamquã ad illos qui ei familiarius adhesissent. quibꝰ illud qͣsi se¬
cretũ digne cõmitteretur. & occumt eis Petrus ⁊ Paulus. Credo qđ plu¬
ribꝰ locis simul eos cum illo pictos inderent. quia merita lecri ⁊ lauli eciã
ꝓpt̃ eundẽ passionis diẽ celebrius sollemnt᷑ roma cõmendat. sic om̃mo

Expanded text:
lia Christum scripsisse uel credunt uel credi uolunt, ut eosdem libros ad Petrum lia Christum scripsisse uel credunt uel credi uolunt, ut eosdem libros ad Petrum et Paulum dicant tamquam epistulari titulo praenotatos. et fieri potest, ut sine inimici nominis Christi siue qui eiusmodi execrabilibus artibus de tam glorioso noolorum nomine scripserint. in qua fallacissima audacia sic excaecati sunt, ut etiam a pueris, qui adhuc pueriliter in gradu lectorum Christianas litteras norunt, merito rideantur. Cum enim uellent tale aliquid fingere Christum scripsisse ad discipulos suos, cogitauerunt, ad quos potissimum scribere potuisse facile crederetur, tamquam ad illos, qui ei familiarius adhaesissent, quibus illud quasi secretum digne committeretur, et occurrit eis Petrus et Paulus, credo, quod pluribus locis simul eos cum illo pictos uiderent, quia merita Petri et Pauli etiam propter eundem passionis diem celebrius sollemniter Roma commendat. sic omnino
Abbreviated transcription (Latin):
quos ut ipsi fatentur uir sapientissimꝰ scripsit. si aũt timent eos ꝓferre:
utiq mali s. Porro si mali s̃: nõ eos sapientissimꝰ scripsit. Sapientissimũ
aũt xp̃m fatentur. Nõ gͦ. xp̃s tale aliquid scripsit. Ita uͦ isti desipird̃.
ut illis libris quos eum scripsisse existimant dicant contineri eas ardes qͥbꝰ
eum pritant illa fecisse minicula quoꝵ fama ubiq ꝑcrebruit. Qđ̃ existi¬
mando. se ipsos ꝓdunt quid diligant. & quid affectent. quando quidẽ
x p̃m ꝓpterea sapientissimũ putant fuisse quia nescio que illicita nouerat
que non solum disciplina xp̃iana s eciã ipsa terrenȩ rei publicȩ ammi¬
nistratio ure condempnat. Q cerde qui tales xp̃i libros. legisse se affir¬
mant. cur ipsi nulła talia faciunt qualia illum de libris talibꝰ fecisse
mirantur: Quid qđ etiã diuino iudicio sic eirant quidã eoꝵ qui ta¬

Expanded text:
quos, ut ipsi fatentur, uir sapientissimus scripsit. si autem timent eos proferre, quos, ut ipsi fatentur, uir sapientissimus scripsit. si autem timent eos proferre, utique mali sunt; porro si mali sunt, non eos sapientissimus scripsit; sapientissimum autem Christum fatentur: non ergo Christus tale aliquid scripsit. Ita uero isti desipiunt, ut illis libris, quos eum scripsisse existimant, dicant contineri eas artes, quibus eum putant illa fecisse miracula, quorum fama ubique percrebruit: quod existimando se ipsos produnt quid diligant et quid adfectent: quando quidem Christum propterea sapientissimum putant fuisse, quia nescio quae inlicita nouerat, quae non solum disciplina christiana, sed etiam ipsa terrenae rei publicae administratio iure condemnat. et certe qui tales Christi libros legisse se adfirmant, cur ipsi nulla talia faciunt, qualia illum de libris talibus fecisse mirantur? Quid quod etiam diuino iudicio sic errant quidam eorum, qui ta
Abbreviated transcription (Latin):
fama que de catholica a eccła quã stupent toto orbe diffusam mirabili
claritate disꝑgitur. tenues istoꝵ rumores incõparabilit̃ uinc̃. Ea porro
fama tam magna.tam celebris. ut eamitimendo isti trepidas ⁊ tepidaᷤᷤ
contradictunculas in sinu suo rodanti bãm plꝰ metuentes audiri quã
i ergo famã eligunt testem. cur ñ hanc eligunt que tanta claritate p̾sul¬
get. s Si scripturam: cur ñ euuangłicam. que tanta auctoritate p̃pollet.
osicerde hec de dictis eoꝵ credimus que habet & scriptura eoꝵ antiqͥor. et
fana celebrior. Que si adoranda sunt cur ea rident in theatris. Si aũt
ridenda sunt. plus ridendũ ẽ cum adorantur in templis. Restat ut ipsi
uelint testes eẽ de xp̃o. qui sibi aufer̃ meritũ sciendi quid loquantur.
loquendo quod nesciunt. Aut si aliquos libros se hab̾e dic̃t̃. quos eum
scripsisse asser̃. ꝓdant eos nb̃.  fecto enim utilissimi & saluberrinus.

Expanded text:
fama, quae de catholica ecclesia, quam stupent toto orbe diffusam, mirabili fama, quae de catholica ecclesia, quam stupent toto orbe diffusam, mirabili claritate dispergitur, tenues istorum rumores inconparabiliter uincit; ea porro fama tam magna, tam celebris, ut eam timendo isti trepidas et tepidas contradictiunculas in sinu suo rodant iam plus metuentes audiri quam a sunt omnia. si ergo famam eligunt testem, cur non hanc eligunt, quae tanta claritate praefulget? si scripturam, cur non euangelicam, quae tanta auctoritate praepollet? nos certe haec de dis eorum credimus quae habet et scriptura eorum antiquior et fama ridenda sunt, plus ridendum est, cum adorantur in templis. restat, ut ipsi uelint testes esse de Christo, qui sibi auferunt meritum sciendi quid loquantur loquendo quod nesciunt, aut si aliquos . libros habere se dicunt, quos eum scripsisse adserant, prodant eos nobis. profecto enim utilissimi et saluberrimi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uid igitur cause ẽ cur de istis hoc credant qđ de illis discipuli eoꝵ litteris
cõmendarunt. & de xp̃o nolint credere quod eus de illo discipuli cõserip¬
ser̃. Presertim cum ab eo ceteros homines sapiencia suꝑatos eẽ fateant᷑.
quamuis eum fateri dm̃ nolint. An uero illi quos isto multo inferiores
fuisse. ñ dubitant. ueraces de se discipulos facere potuer̃. & iste nõ potuit:
đ si absurdissime dr̃. credant de illo quẽ sapientẽ fatentur. ñ qđ ipsi uo¬
lunt. s qđ ap̃ eos legunt qui ea que scripser̃ ab illo sapiente didicerunt.
einde dicant unde saltem qđ sapientissimꝰ fuerit nosse uł audire potuer̃.
i fama disseminante. certiorne de illo nuncia fama est quam discipłĩ
enis. quibꝰ eum p̃di cantibꝰ ipsa ꝑ totũ mundũ fama fraglauit: Postremo.
famã p̾ferant famȩ. & ei fame de illo credant que maior est. Ea qͥppe

Expanded text:
Quid igitur causae est cur de istis hoc credant, quod de illis discipuli eorum litteris Quid igitur causae est cur de istis hoc credant, quod de illis discipuli eorum litteris commendarunt, et de Christo nolint credere quod ejus de illo discipuli conscripserunt; praesertim cum ab eo caeteros homines sapientia superatos esse fateantur, quamvis eum fateri Dfuisse non dubitant, ueraces de se discipulos facere potuerunt et iste non potuit? quod si absurdissime dicitur, credant de illo, quem sapientem fatentur, non quod ipsi uolunt, sed quod aput eos legunt, qui ea quae scripserunt ab illo sapiente didicerunt. Deinde dicant, unde saltem quod sapientissimus fuerit nosse uel audire potuerunt. si fama disseminante, certiorne de illo nuntia fama est quam discipuli eius, quibus eum praedicantibus ipsa per totum mundum fama fraglauit? postremo famam praeferant famae et ei famae de illo credant, quae maior est. ea quippe
Abbreviated transcription (Latin):
sisset. nõ qđ alii de illo ꝓsuo arbitrio p̃dicassent. A quibꝰ qͣro cur de
quibꝰdã nobilissimis phylosophis suis hoc crediderint qđ de illis eoꝵ disci¬
puli scriptũ memorie reliquer̃. cũ de se ipsi nichil scripsissent. Nã pyta¬
goras quo in illa cõtemplatuia uir tute. nchil tunc habuit grecia clarius.
ñ tantũ de se s nec de. usla re aliquid seripsisse ꝑhibet᷑. Socrites aũt
quẽ rursus in actiua qua mores informant᷑ om̃bꝰ pͣtuler̃. ita ut testi.¬
nonio qͦq dei sui apollinis om̃iũ sapientissinũ ꝓnimciatũ eẽ ñ taceãt.
esophi fabulas pauculis uersibꝰ ꝑsequutus ẽ. uerba ⁊ numeros suos adhi¬
bens rebꝰ alterius. usq adeo nichil scrib̾e uoluit ut hoc se coactũ imꝑio
sui demonis fecisse dixerit. sicut nobilissimus discipłoꝵ eius plato cõme¬
morat. In quo tam̃ oꝑe maluit alienas quam suas exornare sentencias.

Expanded text:
sisset, non quod alii de illo pro suo arbitrio praedicassent. A quibus quaero, cur de sisset, non quod alii de illo pro suo arbitrio praedicassent. A quibus quaero, cur de quibusdam nobilissimis philosophis suis hoc crediderint, quod de illis eorum discipuli scriptum memoriae reliquerunt, cum de se ipsi nihil scripsissent? Nam Pythagoras, quo in illa contemplativa virtute nihil tunc habuit Graecia clarius, non tantum de se, sed nec de ulla re aliquid scripsisse perhibetur. Socrates autem, quem rursus in activa, qua mores informantur, omnibus praetulerunt, ita ut testimonio quoque Dei sui Apollinis omnium sapientissimum pronuntiatum esse non taceant, Aesopi fabulas pauculis versibus persecutus est, verba et numeros suos adhibens rebus alterius, usque adeo nihil scribere voluit, ut hoc se coactum imperio sui daemonis fecisse dixerit, sicut nobilissimus discipulorum ejus Plato commemorat: in quo tamen opere maluit alienas quam suas exornare sententias.
Abbreviated transcription (Latin):
uangeli quatuor libros quos euuangłiste quatuor singulos cõscripser.
satis argutas criminationes se ꝓferre arbitrant᷑. Quod ut fiat. quã noͣ
sibi aduersent᷑ idem scriptores quatuor ostendendũ ẽ. Hoc enĩ sole̾t
qͣuasi palmare suȩ uanitatis obicere. qđ ips euugłiste int̾ se ipsos dis¬
sentiant. Sed illud prius discutiendũ ẽ qđ solet ñnullos mouere. cur
ipse dñs nichil scripserit. ut aliis de illo scribentibꝰ necesse sit crod̾e. Hoc
aut blasfemare. nõ audent. eiq tribuunt excellentissimã sapienciam.
s tam̃ tãquã homini discipulos eius dicunt magistro suo ampliꝰ tribiulle
quã erat. ut eũ filium dei dicerent. & uerbũ dĩ ꝑ qđ facta s̃ om̃a. & ip¬
sum ac dm̃ patrem unum ee̾. ac si qͣ similia s̃ in apłicis litteris. quibꝰ eum
cum patre unũ dm̃ colendũ ẽe didicimus. honorandũ enim tãꝗͣ sapi¬

Expanded text:
vangelii quatuor libros, quos Evangelistae quatuor singulos conscripserunt, vangelii quatuor libros, quos Evangelistae quatuor singulos conscripserunt, satis argutas criminationes se proferre arbitrantur: quod ut fiat, quam non sibi adversentur iidem scriptores quatuor, ostendendum est. Hoc enim solent quasi palmare suae vanitatis objicere, quod ipsi Evangelistae inter seipsos dissentiant. 11. Sed illud prius discutiendum est, quod solet nonnullos movere, cur ipse Dominus nihil scripserit, ut aliis de illo scribentibus necesse sit credere. Hoc aut blasphemare non audent, eique tribuunt excellentissimam sapientiam, sed tamen tanquam homini: discipulos vero ejus dicunt magistro suo amplius tribuisse quam erat, ut eum Filium Dei dicerent, et Verbum Dei per quod facta sunt omnia, et ipsum ac Deum Patrem unum esse; ac si qua similia sunt in apostolicis Litteris, quibus eum cum Patre unum Deum colendum esse didicimus. Honorandum enim tanquam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ueritatis accutissimis atq firmissimis oculis cordis intuet᷑. Has
dñi scãs quadrigas quibꝰ ꝑ orbẽ uectus subigit ppłos lem suo ugo.
et sarcine leui. quidam uł impia uanitate uł imꝑita temeritate
calumniis appetunt. ut eis ueracis nairationis derogent fidẽ. ꝑ qͦd
x p̃iana religio disseminata ꝑ mimd̾ũ. tanta fertilitate ꝓuenit. ut
homines infideles iam inter se ipsos calumnias suas musitare uix au¬
deant. comp̃ssi fide gentiũ. & omniũ deuotione ppłoꝵ. Uerũtam̃
qr ñnullos adħuc calumnniosis disputatiombꝰ suis uł retardant a fide
ne credant: uł iam credentes quantũ potuerint agitando ꝑturbas.
ñ nulli aũt fr̃s salua fide nosse desiderant quid talibꝰ respondeant qͣst
pirante atq adiuuante dño dõ ur̃o quod utinaꝰ ⁊ ipsoꝵ saluti ꝓsit ħ
oꝑe demonstrare suscepimus. erorem uł temeritatẽ eoꝵ qͥ contra eu¬

Expanded text:
bilis ueritatis acutissimis adque firmissimis oculis cordis intuetur. Has bilis ueritatis acutissimis adque firmissimis oculis cordis intuetur. Has domini sanctas quadrigas, quibus per orbem uectus subigit populos leni suo iugo et sarcinae leui, quidam uel impia uanitate uel imperita temeritate calumniis appetunt, ut eis ueracis narrachristiana religio disseminata per mundum, tanta fertilitate provenit, ut homines infideles jam inter seipsos calumnias suas mussitare vix audeant, compressi fide Gentium et omnium devotione populorum. Verumtamen, quia nonnullos adhuc calumniosis disputationibus suis, vel retardant a fide ne credant, vel jam credentes, quantum potuerint, agitando perturbant; nonnulli autem fratres salva fide nosse desiderant quid talibus respondeant quaepirante atque adjuvante Domino Deo nostro quod utinam et ipsorum saluti prosit, hoc opere demonstrare suscepimus errorem vel temeritatem eorum qui contra E
Abbreviated transcription (Latin):
uulos necat. Qđ aũt ꝑ uitulũ luchas signisicatus sit: ꝓpt̾ maximã
uictimã sacerdotis. neutri dubitauer̃. Ibi enim asacerdote zacharia
incip̃ sermo nairantis. ibi cognatio marie & helisabet cõmemorat᷑.
onem cirra ꝑsonam sacerdotis habuisse. Marchus gͦ qui neq stir¬
pẽ regiam. neq sacerdotalem. uł cognationem. uel consecrationẽ
nairare uoluit. & tam̃ in eis uersatus ostendit᷑ que homo xp̃s
oꝑatus. ẽ. tantum hominis figura millis quatuor anmalibus
significatus uidetur. Hec aũt animalia tria siue leo. siue homo. siue
uitulus. in tr̃a gradiuntur. Unde isti tres euuangeliste ihis maxi¬
me occupati sunt que xp̃s in carne oꝑatus est. & que precepta moꝵ¬
talis uite exercende carnem portantibus tradidit. At uero loħs supͣ
nubila infirmitatis humanȩ uelut aquila uolat. ⁊ lucẽ incõmuta¬

Expanded text:
uulos necat. quod autem per uitulum Lucas significatus sit propter maximam uulos necat. quod autem per uitulum Lucas significatus sit propter maximam uictimam sacerdotis, neutri dubitauerunt. ibi enim a sacerdote Zacharia incipit sermo narrantis, ibi cognatio Mariae et Elisabeth commemoratur, onem circa personam sacerdotis habuisse. Marcus ergo, qui neque stirpem regiam neque sacerdotalem uel cognationem uel consecrationem narrare uoluit et tamen in eis uersatus & ostenditur, quae homo Christus operatus est, tantum hominis figura in illis quattuor animalibus significatus uidetur. haec autem animalia tria, siue leo siue homo siue uitulus, in terra gradiuntur, unde isti tres euangelistae in his maxime occupati sunt, quae Christus in carne operatus est et quae praecepta mortalis uitae exercendae carnem portantibus tradidit. at uero Iohannes supra nubila infirmitatis humanae uelut aquila uolat et lucem incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
sua intentionẽ p̃dicationẽq tenuisse. Unde michi uidentur qui ex
apocalipsi illa quatuor animalia ad intelligendos quatuor euuan¬
gelistas interp̃tati sunt. ꝓbabilius aliquid attendisse illi qui leonẽ
in matheo. homine in marcho. uitulum in Lucha. aquilam in loħe¬
intellexer. quam illi qui hominẽ Matheo. aquilã in archo. leonẽ loħi
tͥbuer̃. De principiis enim libroꝵ quandã cõiecturã caꝑe uoluer̃.
ulto enim cõgruentius ille qui regiam xp̃i ꝑsonam maxime cõmen¬
dauit. ꝑ leonem significatꝰ accipitur. Unde ⁊ in apocalipsi cum ipsa
tribu regia leo cõmemointꝰ est ubi dictũ. ẽ. Nicit leo de tribu luda.
cãm mat̾heum enim ⁊ magi nairant᷑ uenisse ab oriente ad rege̾ que¬
rendũ & ad orandũ. qui eis ꝑstellam natus apparuit. & ipse rex hero¬
des regẽ xp̃m formidat infantem. atq ut eum possit occidere par¬

Expanded text:
suam intentionem praedicationemque tenuisse. Vnde mihi uidentur qui ex suam intentionem praedicationemque tenuisse. Vnde mihi uidentur qui ex apocalypsi illa quattuor animalia ad intellegendos quattuor euangelistas interpretati sunt probabilius aliquid adtendisse illi, qui leonem in Mattheo, hominem in Marco, uitulum in Lucintellexerunt, quam illi qui hominem Matthaeo, aquilam Marco, leonem Joanni tribuerunt. De principiis enim librorum quamdam conjecturam capere voluerunt, a. Multo enim congruentius ille qui regiam Christi personam maxime commendavit, per leonem significatus accipitur. Unde et in Apocalypsi cum ipsa tribu regia leo commemoratus est, ubi dictum est: Vicit leo de tribu Juda. Secundum Matthaeum enim et magi narrantur venisse ab Oriente ad regem quaerendum, et adorandum, qui eis per stellam natus apparuit, et ipse rex Herodes regem Christum formidat infantem, atq
Abbreviated transcription (Latin):
in oꝑe bone conuersationis. ista uero magis infide. & ap̃ ꝑ paucos ꝑ
speculum in enigiate. & ex parte in aliqua uisione incõmutabilis
ueritatis. Hȩ due uirtutes in duabꝰ uxoribꝰ iacob figurate intelli¬
guntur. De quibꝰ aduersus faustũ manicheum ꝓ modulo meo qͣn¬
tum illi oꝑi sufficere uidebatur disserui. Lia quippe int̾ptatur labo¬
rans. Rachel aut uisum principium. Ex quo intelligi datur si dili¬
genter aduerdas tres euuangłistas tp̃ralia facta dñi ⁊ dicta que ad
informandos mores uite p̃sentis maxime ualerent copiosius ꝑse¬
quutos. circa illã actiuam uirdutẽ fuisse uersatos. Ioħem uero fac¬
ta dm̃i multo pauciora nairantẽ. dicta uero eius ea p̾sertim que
trinitatis unitatẽ. ⁊ iite aet̾nę felicitatẽ insinuarent. diligentiꝰ
⁊ uberius conseribentem: i uirtute. contẽplatiua cõmendanda

Expanded text:
in opere bonae conuersationis, ista uero magis in fide et aput perpaucos per in opere bonae conuersationis, ista uero magis in fide et aput perpaucos per speculum in enigmate et ex parte in aliqua uisione incommutabilis ueritatis. hae duae uirtutes in duabus uxoribus Iacob figuratae intelleguntur. de quibus aduersus Faustum Manicheum pro modulo meo, quantum illi operi sufficere uidebatur, disserui. Lia quippe interpretatur laborans\', Rachel autem uisum principium\'. ex quo intellegi datur, si diligenter aduertas, tres euangelistas temporalia facta domini et dicta, quae ad informandos mores uitae praesentis maxime ualerent, copiosius persecutos circa illam actiuam uirtutem fuisse uersatos, Iohannem uero facta domini multo pauciora narrantem, dicta uero eius, ea praesertim, quae trinitatis unitatem et uitae aeternae felicitatem insinuarent, diligentius et uberius conscribentem in uirtute contemplatiua commendanda
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ nos unum sumus. &ꝰ quecũq pater facit. hec eadem ⁊i filius facit
simiit᷑. d si qua alia sunt que xp̃i diumitatẽ in qua aequalis est patri
recte intelligentibꝰ intiment. pene solus loħs in euugło suo posuit taꝗ
de pectore ipsius dñi suꝑ qđ discumbere in euis cõuiuio solitus erat. secre¬
tum diuinitatis eius uberius & quodam modo familiarius biberit. Pinde
cũ duȩ inrtutes ꝓposite sint anime humanȩ. una actua altera cõtem¬
platua: illa qua itur. ista qua ꝑuenitur. illa qua laboratur ut cor mun¬
decur ad uidendũ dm̃. ista qua uaccatur ⁊ uidetͥ aͥs: illa est in p̃cep¬
tis exercendͥȩ uitae huius tpralis. ista i doctrinã uitȩ illius sempi¬
ternȩ. Ac ꝑ hoc illa oꝑatur. ista requiescit. quia illa est in purgatione.
peccatoꝵ. ista inluminẽ purgatoꝵ. Ac ꝑhoc in hac uita mortali illa ẽ

Expanded text:
ater facit, haec eadem et filius facit ater facit, haec eadem et filius facit similiter, et si qua alia sunt, quae Christi diuinitatem, in qua aequalis est patri, recte intellegentibus intiment,. paene solus Iohannes in euangelio suo posuit, tamquam de pectore ipsius domini, super quod discumbere in eius conuiuio solitus erat, secretum diuinitatis eius uberius et quodammodo familiarius biberit. Proinde cum duae uirtutes propositae sint animae humanae, una actiua, altera contemplatiua, illa qua itur, ista quo peruenitur, illa qua laboratur, ut cor mundetur ad uidendum deum, ista qua uacatur et uidetur deus: illa est in praeceptis exercendae uitae huius temporalis, ista in doctrina uitae illius sempiternae. ac per hoc illa operatur, ista requiescit, quia illa est in purgatione peccatorum; ista in lumine purgatorum. ac per hoc in hac uita mortali illa est
Abbreviated transcription (Latin):
Pors ant loħs ĩpsam maxime diuinitatẽ dñi qua patri ẽ aequalis inten¬
ait. Camq pcipue suo enugło quantũ in homines sufficere credidit. o¬
mendare cura  uut. Itaq longe a tribꝰ istis suꝑiꝰ ferdar. ita ut hor
rudeas quodam modo in terra cum xp̃o homine cõuer sari. illum aut tran¬
scendis q hidulam qua tegitur om̃is tema. & ꝓuenise ad li quidũ celũ.
unde acie m̃tis acutissima atq fortissima uideret in pͥncipio uerbum
dm̃ apud dm̃ ꝓ qđ facta sunt om̃a. && ipsum agnosceret carnẽ factũ ut
habitaret mnobis.: Qđ acceꝑit carnem. non qđ fuerit mutatũ in carnẽ
ni enim carnis assumptio seruata n incõmutabili diunitate facta eet. nõ
diceretur. ł go & pater unum sumus. Neq enim pat ⁊ caro unum sunt.¬
& hoc de se ipso dñi testimoniũ solꝰ idem ioħs cõmemorauit. &̾ qui me
uidet uidetsi patrem. & ego in patre. & pater in me. Q ut sint unum

Expanded text:
porro autem Iohannes ipsam maxime diuinitatem domini, qua patri est aequalis, intenporro autem Iohannes ipsam maxime diuinitatem domini, qua patri est aequalis, intendit eamque praecipue suo euangelio, quantum inter homines sufficere credidit, commendare curauit. itaque longe a tribus istis superius fertur, ita ut hos uideas quodammodo in terra cum Christo homine conuersari, illum autem transcendisse nebulam, qua tegitur omnis terra, et peruenisse ad liquidum caelum, unde acie mentis acutissima adque firmissima uideret in principio uerbum deum aput deum, per quod facta sunt omnia, et ipsum agnosceret carnem factum, ut habitaret in nobis, quod acceperit carnem, non quod fuerit mutatus in carnem. nisi enim carnis adsumtio seruata incommutabili diuinitate facta esset, non diceretur: ego et pater unum sumus, neque enim pater et caro unum sunt. et hoc de se ipso domini testimonium solus idem Iohannes commemorauit, et: qui me uidit, uidit et patrem, et: ego in patre et p
Abbreviated transcription (Latin):
cint ⁊achariȩ sacerdotis. De quo idem scripsit qđ eam de filiabꝰ aarora
hoc et de tribu sacerdotum habebat uxorem. Cum gͦ matheus eirea
regis. L uichas cirta sacerdotis ꝑsonam gereret intentionem : utiq huma¬
nicate ⁊p̃i in axime cõmendar̃. Scđ̾m hominẽ quiꝑpe xp̃s ⁊ ter isacer¬
fũiis. & cet ãd int̃p ellandũ ꝓ nb mediator dĩ ⁊ hominũ homo xꝑi lis. d¬
aut habuit tãqͣ breuiatorem cõiuinctũ Luchas. sic̃ marchũ m acheus. & hoc
forte no sine aliquo sacram̃to. quia regum est nõ ẽe sine comitã obsedͥoa
conite a dumnctum. qui sua uestigia. quonlam modo sequeretur. Sacerdõ
api eiat intentio: nõ habuit tamꝗ socium subsequentẽ. qui suã nons¬
tionem quodammodo breuiasset. Tres tomĩ isti enuanglistȩ ihis rebas
inaeim e diuersati sunt. quas xp̃s ꝑ humanã incarnationẽ tp̃ralit gellit.

Expanded text:
erat Zachariae sacerdotis. de quo idem scripsit, quod eam de filiabus Aaron, erat Zachariae sacerdotis. de quo idem scripsit, quod eam de filiabus Aaron, hoc est de tribu sacerdotum, habebat uxorem. Cum ergo Mattheus circa regis, Lucas circa sacerdotis personam gereret intentionem, utique humanitatem Christi maxime commendarunt. secundum hominem quippe Chrisfinis , et esset ad interpellandum pro nobis mediator Dei et hominum homo Chrisautem habuit tamquam breuiatorem coniunctum Lucas sicut Marcum Mattheus, et hoc forte non sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. comitem adiunctum, qui sua uestigia quodammodo sequeretur, sacerdos Christi erat intentio, non habuit tamquam socium subsequentem, qui suam narrationem quodammodo breuiaret. ia Tres tamen isti euangelistae in his rebus maxime deuersati sunt, quas Christus per humanam carnem temporaliter gessit;
Abbreviated transcription (Latin):
pilatus respondit Qđ scripsi scripsi Ptedictum quippe erat in psalmiꝰ
Ne corumpas tituli inscriptionem: siue quod ad ꝑsonam sacerdotis atti-¬
net in eo quod nos offenre atq accipere docuit. unde ꝓpheciam de se
p̃misit dicentem. Tu es sacerdos maeternum scđ̃m ordinem melchise¬
dech. multisq aliis docum̃tis diuinarum scripturaꝵ Rex ⁊ sacerdos
axp̃s apparet. Hinc et ipse đđ cuius non frustra crebrius dictus est
ꝗͣ filius abrahe. & quem communit̃ tenuerunt Matħs et Luchas
ille a quo per salomonem descendet. iste ad quem ꝑ riathan ascendẽt.
quamꝗͣ aperte rex fuit. figurauit tamen ⁊ sacerdotis personam. quan¬
do panes apositionis manducauit quos non licebat manducare nisi
solis sacerdotibus. Huc accedit. quod solus etiam luchas mariam
cominemorat ab angło manifestatã cognatã fuisse helisabet que uror

Expanded text:
Pilatus respondit: quod scripsi scripsi, praedictum quippe erat in psalmis: Pilatus respondit: quod scripsi scripsi, praedictum quippe erat in psalmis: ne corrumpas tituli inscriptionem, siue, quod ad personam sacerdotis adtinet, in eo quod nos offerre adque accipere docuit, unde prophetiam de se praemisit dicentem: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. multisque aliis documentis diuinarum scripturarum rex et sacerdos Christus apparet. hinc et ipse Dauid, cuius non frustra crebrius filius dictus est quam filius Abrahae et quem communiter tenuerunt Mattheus et Lucas, ille a quo per Salomonem descenderet, iste ad quem per Nathan ascenderet, quamquam aperte rex fuit, figurauit tamen et sacerdotis personam, quando panes propositionis manducauit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus. huc accedit, quod solus etiam Lucas Mariam commemorat ab angelo manifestatam cognatam fuisse Elisabeth, quae uxor
Abbreviated transcription (Latin):
quippe Ioħe nichil dixit. solus ipse perpauca. Cum solo lucha pauci¬
ora. Cum Matheo uero plurima. Et multa pene totidem atq ipsis uer¬
bis siue cum solo siue cum ceteris consonante. Luchas autem cirra sacer¬
dotalem dñi stirpem atq personam magis occupatus apparet. Nam et
ad ipsum đđ non regium stemma sequutus ascendit: s super eos qui
reges non fuerunt exit ad Nathan filium dđ qui nec ipse rex fuit. Nõ
sicut alatħs. qui per Salomonem regem descendens. ceteros etiam reges
ex ordine prosequutus ẽ. seruans incis de quo postea loquemur misticum
numerum. Dñs enim iħs xp̃s unus uerus rex et unus uerus sacerdos.
illud ad regendosnos. illud ad exprandos nos has duas personas apud pa¬
tres singillatim commendatas suam figuram egisse declarauit᷑. siue titulo
illo qui cruci eius superfixus erat. Rex iudoꝵ. unde archano instinctu

Expanded text:
quippe Iohanne nihil dixit, solus ipse perpauca, cum solo Luca pauciquippe Iohanne nihil dixit, solus ipse perpauca, cum solo Luca pauciora, cum Mattheo uero plurima et multa paene totidem adque ipsis uerbis siue cum solo siue cum ceteris consonante. Lucas autem circa sacerdotalem domini stirpem adque personam magis occupatus apparet. nam et ad ipsum Dauid non regium stemma secutus ascendit, sed per eos, qui reges non fuerunt, exit ad Nathan filium Dauid, qui nec ipse rex fuit. non sicut Mattheus, qui per Salomonem regem descendens ceteros etiam reges ex ordine persecutus est seruans in eis, de quo postea loquemur, mysticum numerum. Dominus enim Iesus Christus, unus uerus rex et unus ueras sacerdos, illud ad regendos nos, illud ad expiandos, has duas personas aput patres singillatim commendatas suam figuram egisse declarauit siue titulo illo, qui cruci eius superfixus erat, rex Iudaeorum, unde arcano instinctu
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerun. Primum Matħs. ultimum Ioħs. ut reliqui duo qͥ ex illo
numero ñ erant. s tamen xp̃m in illis loquentem sequuti erant. tãꝗͣ
filii amplectendi. ac ꝑħ in loco medio constituti utroq ab eis latere
munirentur. Horꝰ sane quatuor solus Matħs hebreo scripsis¬
se perhibetur eloquio. ceteri greco. Et quamuis singłi suum quendã
nairandi ordinem tenuisse uideantur: non tamen unusquisq eoꝵs
uelut alteriꝰ precedentis ignarus uoluisse scrib̾e reperitur. uel ignora¬
ta pret̾misisse que scripsisse aliꝰ inuenitur. s sic̃ unicuiq inspiratũ ẽ
non super fluam cooperationem sui laboris adiuxxit. Nam Matheus
suscepisse intelligitur incarnationem dñi scđm stirpen regiam. et
pleraq scđ̃m hominum presentem uitam facta et dicta eius. Marchꝰ
eum subsequutus tamꝗͣ pedissequus & breuiator eius uidetur. Cũ solo

Expanded text:
tenuerunt, primum Mattheus, ultimum Iohannes, ut reliqui duo, qui ex illo tenuerunt, primum Mattheus, ultimum Iohannes, ut reliqui duo, qui ex illo numero non erant, sed tamen Christum in illis loquentem secuti erant, tamquam filii amplectendi ae per hoc in loco medio constituti utroque ab eis latere munirentur. Horum sane quattuor solus Mattheus Hebraeo scripsisse perhibetur eloquio, ceteri Graeco. et quamuis singuli suum quendam narrandi ordinem tenuisse uideantur, non tamen unusquisque eorum uelut alterius praecedentis ignarus uoluisse scribere repperitur uel ignorata praetermisisse, quae scripsisse alius inuenitur, sed sicut unicuique inspiratum est non superfluam cooperationem sui laboris adiunxit. nam Mattheus suscepisse intellegitur incarnationem domini secundum stirpem regiam et pleraque secundum hominum praesentem uitam facta et dicta eius. Marcus eum subsecutus tamquam pedisequus et breuiator eius uidetur. cum solo
Abbreviated transcription (Latin):
ec solum qui illi nõ tales erant quibꝰ nairantibꝰ credi oporteret. s eciã
quia scriptis suis quedã faslacit᷑ indider̃. que catholica atq apłica re¬
gula fidei ⁊ sanci doctrina condempnat. Isti igitur quatuor euuan¬
geliste uniuerso terrarũ orbe notissimi. & ob hoc fortasse quatuoꝵ. qm̃
quatuor sunt partes orbis tentie. ꝑ cuius uniuersitatẽ xp̃i aeccłam
dilatari ipso sui numeri sacram̃to quodã modo declararint. hoc or¬
dine scripsisse perhibentur. Ermnius Matheus. deinde Marchus. ter¬
cuis luchas. ultimo loħs. Unde alius eis fuit ordo cognoscendi atq
p̃dicandi : alius aũt scribendi. Ad cognoscendũ quippe atq p̾dicandũ
primi utiq fuer̃. qui sequuti dñm in carne p̾sentẽ. dicentẽ audier̃.
facientẽq uider̃. atq ex eius ore ad euuangeliz andũ missi sunt.s in
conscribendo euugło qđ diumitus ordinatum esse credendũ est. ex
numero eoꝵ quos ante passionẽ dñs elegit pͥmum atq ubtmum locũ duo

Expanded text:
ntibus credi oporteret, sed etiam quia scriptis suis quaedam fallaciter indiderunt, quae catholica adque apostolica regula fidei et sana doctrina condemnat. Isti igitur quattuor euangelistae uniuerso terrarum orbe notissimi, et ob hoc fortasse quattuor, quoniam quattuor sunt partes orbis terrae, per cuius uniuersitatem Christi ecclesiam dilatari ipso sui numeri sacramento quodammodo declararunt, hoc ordine scripsisse perhibentur: primus Mattheus, deinde Marcus, tertio Lucas, ultimo Iohannes. unde alius eis fuit ordo cognoscendi adque praedicandi, alius autem scribendi. ad cognoscendum quippe adque praedicandum primi utique fuerunt qui secuti dominum in carne praesentem dicentem audierunt facientemque uiderunt adque ex eius ore ad euangelizandum missi sunt. sed in conscribendo euangelio, quod diuinitus ordinatum esse credendum est, ex numero eorum, quos ante passionem dominus elegit, primum adque ultimum locum duo
Abbreviated transcription (Latin):
discipulatu familiare secuti sunt. an hi qui ex illis fideliter credider̃¬
ex illis qui primimi ĩapłos sequebantur. nec solũ annunciandi. uerũ
etiã scribendi eiuigłm tribueretur auctoritas. hi sunt Marchꝰ ⁊ Lu¬
conati uł ausi sunt. noͣ tales suis temporibꝰ extiter̃. ut eis fidẽ hab̾et
aeccła. atq i auctoritatẽ canonicã sco̾ꝵ libroꝵ eoꝵ scripta reciperet.

Expanded text:
discipulatu famulante secuti sunt, an hi, qui ex illis fideliter conperex illis qui primos Apostolos sequebantur, non solum annuntiandi, verum etiam scribendi Evangelium tribueretur auctoritas: hi sunt Marcus et Luconati vel ausi sunt, non tales suis temporibus exstiterunt, ut eis fidem haberet Ecclesia, atque in auctoritatem canonicam sanctorum Librorum eorum scripta
Abbreviated transcription (Latin):
ta erant. tamꝗͣ unũ mirabile factũ cõmemorans. cuiꝰ quasi mẽbra & parde̾
erant oĩa illa miracula. Iam uero qđ matħs addidit eos qui cũ centurio
ne erant. alii aũt hoc tacuer̃ cui non appareat ex notissima regula
lucas aut̃ nõ dix̃ timint s głificauit dm̃. quis nõ eũ intelligat tim̃do głifi

Expanded text:
ta erant, tamquam unum mirabile factum commemorans, cuius quasi membra et partes ta erant, tamquam unum mirabile factum commemorans, cuius quasi membra et partes erant omnia illa miracula. iam uero, quod Mattheus addidit eos qui cum cene erant, alii autem hoc tacuerunt; cui non appareat ex notissima regula Lucas autem non dixit, timuit, sed, glorificavit Deum; quis non eum intelligat timendo glori
Abbreviated transcription (Latin):
erat iste. aliꝰ aũt uere homo hic filuis dĩ erat: nõ mouebit eũ cui ñ exci¬
der̃ tã multa suꝑiꝰ similit̾ dicta & exposita edid unã quippe sontenciã utͣq
uerba concur̃. Nec qđ aluus tacuit homo.aliꝰ dix̃: ullomͦ contrariũ ẽ
magis qđ lucas nõ ait centurionẽ dixisse filiꝰ dĩ erat s ustꝰ erat porest
putari diuersũ. s uel utrũq dictũ acenturione intelligere debemꝰ. & aliud
illos aliud istũ cõmemorasse: uł fortasse lucã expͥmere uoluisse sentenciã
centurionis qͦmͦ dixerit iłm filiũ dĩ. Forte enĩ nõ eũ unigentũ aeqͥlẽ pa¬
tri centurio intellexerat. s ideo filiũ dei dixerat qr iustũ crediderat. sic̃
multi iuisti dicti s̃ filii dĩ. Qđ aũt ecian ipse lucas dix̃ uidens aut centu¬
rio qđ factũ erat meo genere indusit om̃a que iilla hora mirabilit̃ fac¬

Expanded text:
erat iste, alius autem: uere homo hic filius dei erat, non mouebit eum cui non excierat iste, alius autem: uere homo hic filius dei erat, non mouebit eum cui non exciderunt tam multa superius similiter dit, ullo modo contrarium est. magis quod Lucas non ait centurionem dixisse filius dei erat\\ sed: iustus erat, potest putari diuersum; sed uel utrumque dictum a centurione intellegere debemus et aliud illos, aliud istum commemorasse, uel fortasse Lucam exprimere uoluisse sententiam centurionis, quomodo dixerit legum filium dei. forte enim non eum unigenitum aequalem patri centurio intellexerat, sed ideo filium dei dixerat, quia iustum crediderat, sicut multi iusti dicti sunt filii dei. quod autem etiam ipse Lucas dixit: uidens autem centurio quod factum erat, in eo genere inclusit omnia quae in illa hora mirabiliter fac
Abbreviated transcription (Latin):
rio qđ factum fuerat. glificabat dm̃ dicens. Uere hic homo ustserat.
Nõ e contrarũ qđ maths uiso tĩaemetu dic̃ ammiratũ centurionẽ & cos
qui cum ilo erant. cum lucas dicat hoc eũ ammiratũ qđ emissa illa
uoce ex spirasset ostendens quam in potestate. habuerit quando moreret᷑. In
eo quippe qđ idem matłis nõ solũ. dix̃ uno trãe motu s eciã addidit ⁊ his que
facta erant. integrũ locũ fuisse demonstrauit lucae ut diceret centurionẽ
ipsã dm̃ mortẽ fuisse miratũ. quia ⁊ hec int̾ illa ẽ aue tunc mirabilit̾ facta
erant. quãꝗͣ t⁊ si matħs ilbud nõ addidisset intelligendũ erat cũ multa mi¬
randa facta fuerint. & tom̃a centurio & qui cũ eo erant mirari potuerut.
liberũ fuisse narrantibꝰ quid quisq illũ miratũ cõmemorare uoluisset. nec
eos sibi repugnare cũ aluis illud. alius illud diceret fuisse miratũ. quando
om̃a fuerat ille miratꝰ. Qđ aũt alius ait̾ centurionẽ dixisse uere dĩ filiꝰ

Expanded text:
c homo justus erat » . Non est contrarium quod Matthaeus viso terrae motu dicit admiratum Centurionem, et eos qui cum illo erant, cum Lucas dicat hoc eum admiratum, quod emissa illa voce exspirasset, ostendens quam in potestate habuerit quando moreretur: in eo quippe, quod idem Mattheus non solum dixit: uiso terrae motu, sed etiam addidit: et his quae facta erant, integrum locum fuisse demonstrauit Lucae, ut diceret centurionem ipsam domini mortem fuisse miratum, quia et haec inter illa est quae tunc mirabiliter facta erant. quamquam, etsi Mattheus illud non addidisset, intellegendum erat, cum multa miranda facta fuerint et omnia centurio et qui cum eo erant mirari potuerint, liberum fuisse narrantibus, quid quisque illum miratum commemorare uoluisset, nec eos sibi repugnare, cum alius illud, alius illud diceret fuisse miratum, quando omnia fuerat ille miratus. quod autem alius ait centurionem dixisse: uere dei filius
Abbreviated transcription (Latin):
nat. ipse est enim matħs qui ⁊ leui. Lucas eciam hoc post eundem
paraliticum sanatum ita subiungit. Q post hec exiit ⁊ uidit publi¬
canũ nomine Leui sedentem ad theloneum & ait illi. sequere me. Et
relictis omnibꝰ surgens sequutus ẽ eũ. Hinc aũt ꝓbabilius indetur
qđ hec p̃cermissa recordando matħs cõmemorat. quia utiq ante
illum sermonem habitum in monte credendũ uocatum e̾e̾ matħm.
In eo quippe monte tunc Lucas cõmemorat om̃r duodecim ex plu

Expanded text:
nat; ipse est enim Mattheus qui et Leui. Lucas etiam hoc post eundem nat; ipse est enim Mattheus qui et Leui. Lucas etiam hoc post eundem paralyticum sanatum ita subiungit: et post haec exiit et uidit publicanum nomine Leui sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et relictis omnibus surgens secutus est eum. hinc autem probabilius uidetur, quod haec praetermissa recordando Mattheus commemorat, quia utique ante illum sermonem habitum in monte credendum uocatum esse Mattheum. in eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plu
Abbreviated transcription (Latin):
tem xp̃i uł ipsam galileam in qua erat nazareth uł ipsam cafar¬
naum que sicut caput galileae ciuitatibꝰ eminebat. diceremꝰ matħm
p̃termisisse que gesta sunt postea quam uenit iħs in ciuitatẽ suam
donec ueniret & cafarnaum. & hoc adiunxisse de sanato paralitico
sic̃ in multis ita faciunt p̃termittentes media tamquã hoc continuo
sequatur qđ sine ulla p̾termissionis suae significatione subiungit.
HInc ergo sequitur matħs dicens. & cum transiret inde iħs: xxui.
uidit hominem sedentem in theloneo matħm nomine. & ait illi.
sequere me. & surgens sequutus est eum. Hoc marchus ita narrat
eundẽ eciam ipse ordinem tenens post illius paralitici santatẽ. &
egressus est inquit ad mare. omnisq turba ueniebat ad eum. & doce¬
bat eos. Et cum p̃teriret uidit leui alphei sedentẽ ad theloneum.
& ait illi. sequere me. Et surgens sequutus ẽ eum. Nichil hic repug¬

Expanded text:
tem Christi uel ipsam Galilaeam, in qua erat Nazareth, uel ipsam Caphartem Christi uel ipsam Galilaeam, in qua erat Nazareth, uel ipsam Capharnaum, quae sicut caput Galilaeae ciuitatibus eminebat, diceremus Mattheum praetermisisse quae gesta sunt, posteaquam uenit Iesus in ciuitatem suam, donec ueniret et Capharnaum, et hoc adiunxisse de sanato paralytico, sicut in multis ita faciunt praetermittentes media, tamquam hoc continuo sequatur quod sine ulla praetermissionis suae significatione subiungunt. XXVI. Hinc ergo sequitur Mattheus dicens: et cum transiret inde Iesus, uidit hominem Sequere me: et surgens secutus est eum . Hoc Marcus ita narrat, eumdem etiam ipse ordinem tenens post illius paralytici sanitatem: Et egressus est, inquit, ad mare, omnisque turba veniebat ad eum, et docebat eos. Et cum praeteriret, vidit Levi Alphaei sedentem ad telonium, et ait illi: sequere me. et surgens secutus est eum. nihil hic repug
Abbreviated transcription (Latin):
summiser̃ illum cum lecto in mediũ ante iħm. quorũ fidem ut udit
dix̃. Homo remittuntur tibi peccata tua & cetera. Remanet gͥ
te dñi factum sit. marchus aũt in cafarnaum. que difficilius solue¬
recur si matħs eciam Nazaret nominaret. Nunc uero cum potuerit
ipsa galilea dici ciuitas. xp̃i: quia in galilea erat pa areth sic̃ uni¬
uersum regnimi intot ciuitatibꝰ constitutum dr̃ romana cuntas. cũq
itot gentibꝰ constituta sit ciuitas de qua scriptum est głosa dicta sup
de te ciuitas dei. & cum ipse prior ppłs dei in tot ciuitatibꝰ habitaꝵs
&ciam una donius dictus sit domus isrł quis dubitauerit inciuitate
quo transfretando redierat de regione gerassenoꝵ. ut ueniens in gali¬
leam recte diceretur uenisse inciuitatem suam in qͦ cum qͦ oppidi ẽẽt
galileae. p̃sertim quia ⁊ ipsa cafarnaum ita excellebat in galilea. ut
tamquã metropolis haberetur. qđ si ꝓrsus non liceret acciꝑe ciuita¬

Expanded text:
illum cum lecto in medium ante Iesum. quorum fidem ut uidit, dixit: homo, dimittuntur tibi peccata tua, et cetera. remanet igitur te domini factum sit, Marcus autem in Capharnaum. quae difficilius solueretur, si Mattheus etiam Nazareth nominaret. nunc uero cum potuerit ipsa Galilaea dici ciuitas Christi, quia in Galilaea erat Nazareth, sicut uniuersum regnum in tot ciuitatibus constitutum dicitur Romana ciuitas, cumque in tot gentibus constituta sit ciuitas, de qua scriptum est: gloriosissima dicta sunt de te, ciuitas dei, et cum prior ipse populus dei in tot ciuitatibus habitans etiam una domus dictus sit. domus Israhel, quis dubitauerit in ciuitate tate Galilaeae, quo transfretando redierat de regione Gerasenorum, ut ueniens in Galilaeam recte diceretur uenisse in ciuitatem suam, in quocumque oppido esset Galilaeae, praesertim quia et ipsa Capharnaum ita excellebat in Galilaea, ut tamquam metropolis haberetur? quod si prorsus non liceret accipere ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
uiculam transfretauit ⁊ uenit incutatẽ suam. & ecce offerebant ei pa¬
raliticum iacentẽ in lecto. marchus aut̃ non hoc in eius ciuitate factũ
dicit que utiq nagareth uocatur : s cafarnaum. qđ ita nanit. &ite¬
rum intrauit in cafarnaum post dies: & auditum est qđ in domo esset.
⁊ cõuener̃ multi ita ut nõ caperet neq ad ianuam. & loquebat᷑ eis
uerbum. & uener̃ ferentes ad eum paraliticum qui a quatuor porta¬
batur. & cum non possent offerre eum illi p̃turba. nudauer̃ tectum
ubi erit. & patefacientes summiser̃ grabatũ in quo paraliticꝰ iacebat.
Cum uidisset aũt iħs fidem illoꝵ. & cetera. Lucas aut̃ ñ cõmemonit qͦ
in loco factum sit: s ita dicit. & factum est mima dierum. & ipse se¬
debat docens. & erant pharisei sedentes & legis doctores qui uenerãt

Expanded text:
uiculam transfretauit et uenit in ciuitatem suam. et ecce offerebant ei pauiculam transfretauit et uenit in ciuitatem suam. et ecce offerebant ei paralyticum iacentem in lecto, Marcus autem non hoc in eius ciuitate factum dicit, quae utique Nazareth uocatur, sed Capharnaum, quod ita narrat: et iterum intrauit in Capharnaum post dies, et auditum est quod in domo esset et conuenerunt multi, ita ut non caperet neque ad ianuam, et loquebatur eis uerbum. et uenerunt ferentes ad eum paralyticum, qui a quattuor portabatur. et cum non possent offerre eum illi prae turba, nudauerunt tectum ubi erat et patefacientes summiserunt grabatum, in quo paralyticus iacebat. cum uidisset autem Iesus fidem illorum, et cetera, Lucas autem non commemorat, quo in loco factum sit, sed ita dicit: et factum est in una dierum et ipse sedebat docens, et erant Pharisaei sedentes