comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I&e dixer̃t animȩ tuȩ. incuruare. ut
transeamꝰ. Et posuisti ut t̾rã corpus tuũ.
& quasi uiam transeuntib. Lax. Pro.¬
pt̃ea audi humiliata. & ebria ñ a uino.
Sic dic̃ dñs ds̃. qui uidicat popłm suum.
Ecce tuli de manu tua calicẽ runȩ. condi
furoris mei. & ñ adicies bibere illũ ultra
Et dabo eum inmanus eoꝵ qui te inique
oppresserunt & humiliauer̃. qui dixer̃
Ianimȩ tuȩ. inclinare ut transeamꝰ. Et
posiusti ȩqualia t̃rȩ. media tua foris
transeuntib. lerłm cui dixi. eleuare.
eleuare. consurge & age poenitentiam.
quia bibisti de manu dñi calicẽ furoris
eiꝰ. & epotasti eum usq ad feces. & filii
tui qui in toto orbe disꝑsi sunt ductiq
captiui iacuerunt in plateis & in capi-¬
tib uiarũ: scito te esse pauꝑculã & hu¬
miliatã. & ebriã ñ uino sed furore dñi.
Iccirco si egeris poenitentiã. & eleuata
surrexeris: scias calicẽ soporis & ruinȩ
siue iuxta simmachum &e theodotionẽ

Expanded text:
incurvare ut transeamus, et posuisti ut terram corpus tuum, et quasi viam pertranseuntibus. LXX: Propterea audi, humiliata et ebria non a vino. Sic dicit Dominus Deus qui judicat populum suum: Ecce tuli de manu tua calicem ruinae, κόνδυ furoris mei: et non adjicies bibere illum ultra: et dabo eum in manus eorum, qui te inique oppresserunt, et humiliaverunt: qui dixerunt animae tuae, inclinare ut transeamus, et posuisti aequalia terrae media tua a foris transeuntibus. O Jerusalem, cui dixi: Elevare, elevare, consurge, et age poenitentiam: quia bibisti de manu Domini calicem furoris ejus, et epotasti eum usque ad feces: et filii tui, qui in toto orbe dispersi sunt, ductique captivi jacuerunt in plateis, et in capitibus viarum; scito te esse pauperculam et humiliatam, et ebriam, non a vino, sed furore Domini. Idcirco si egeris poenitentiam, et elevata surrexeris, scies calicem soporis et ruinae: sive juxta Symmachum et Theodotionem,
Abbreviated transcription (Latin):
aimens dñm. audiens uocem̃ serui eiꝰ: Quis
ambulauit in tenebris. & non est lumen
e Sꝑet in nomine dñi. & innitatur suꝑ
am̃ suum. L.xx. Quis est inuobis quiti¬
meat dñm. exaudiat uocem pueri eiꝰ :
lui ambulant intenebris. & non est eis
lux. Confiditis in nomine dñi. & inniti¬
mini suꝑ dõ. Uos me flagellastis. uos meã
faciẽ conspuistis. ego tamen ad poeniten¬¬
ua ꝓ uoco ꝑsecutores meos. Nolo enĩ mortẽ
ppłi peccatoris. sed tantũ ut reuertatur
s uiuat. Et dico. Quis est int̾ uos qui timeat
him. & audiat uocẽ serui uel pueri idest
lii eius. quoꝵ aliud est assumpte carnis.
a aliud naturȩ : Hec uero parũ putemꝰ esse

Expanded text:
cem servi ejus? Qui ambulavit in tenebris, et non est lumen ei: speret in nomine Domini, et innitatur super Deum suum. LXX: Quis est in vobis qui timeat Dominum, exaudiat vocem pueri ejus: qui ambulant in tenebris non est eis lux. Confiditis in nomine Domini, et innitimini super Deo. Vos me flagellastis, vos meam faciem conspuistis: ego tamen ad poenitentiam provoco persecutores meos. Nolo enim mortem populi peccatoris, sed tantum ut revertatur et vivat . Et dico: quis est inter vos qui timeat Dominum, et audiat vocem servi vel pueri, id est, Filii ejus? quorum aliud assumptae carnis est, aliud natu
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. quod prȩparasti in conspectu omiũ
popłor. lumen in reuelationẽ gentium.
Qdq sequitur. & brachia mea põpłos uidica.¬
bunt. siue iuata septuaginta. & in brachio
meo gentes sꝑabunt: uel hoc significat
qđ om̃s uirtute illius uidicentur. uel qđ
in xp̃m qui est brachium & fortitudo dĩ.
om̃s crediturȩ sint nationes. Dicitur & in
alio loco. Tuum brachiũ cum potentia.
Confortet᷑ manus. exaltetur dexteratua.
Et iterũ. Cantate dño canticũ nouũ. salua.¬
bit sibi dextera eius. & brachiũ scm̃ illius.
Dextera enĩ &e brachiũ dñi ipse est qui prius
ꝑditos saluauit sibi. ut nullus ꝑiret de
iis quos ei pat̾ dederat. Qđ aut̃ insulȩ uel
ꝑsecutionib mundi istius firma in dm̃
solidatȩ sunt fide. uel eccłiarũ ex gentib
multitudo dicat᷑: crebro exposumus.
Et sicut brachium dñi saluatorẽ: sic bra-¬
chia eiꝰ quȩ popłos iudicent om̃s scõs pos¬

Expanded text:
tuum, quod praeparasti in conspectu uniuertuum, quod praeparasti in conspectu uniuersorum populorum, lumen in reuelationem gentium.itur: Et brachia mea populos judicabunt. Sive juxta LXX, et in brachio meo gentes sperabunt, vel hoc significat, quod omnes virtute illius judicentur, vel quod in Christum, qui est brachium et fortitudo Dei, omnes crediturae sint nationes. Dicitur et in alio loco: Tuum brachium cum potentia. Confortetur manus tua, et exaltetur dextera tua . Et iterum: Cantate Domino canticum novum: salvabit sibi dextera ejus, et brachium sanctum illius . Dextera enim et brachium Domini, ipse est qui prius perditos salvavit sibi, ut nullus periret de his quos ei Pater dederat . Quod autem insulae, vel persecutionibus mundi istius firma in Deum solidatae sunt fide, vel Ecclesiarum ex gentibus multitudo dicatur, crebro exposuimus. Et sicut brachium Domini, Salvatorem: sic brachia ejus quae populos judicent, omnes sanctos pos
Abbreviated transcription (Latin):
&e cȩt̃i scĩ de quib scriptũ est nolite tan¬
gere xp̃os meos. Quid est qđ iubet᷑ audire :
Quia le& inquit a me egrediet᷑. & iudiciũ
meum in lucẽ popłoꝵ siue gentiũ. Hic
lex euangelii ostenditũr sp̃ualis quȩ
exiet desion: non moysi quȩ olim insina
data est. uidiciũq eiꝰ in lucẽ gentiũ ꝓce.¬
dit. ꝑ quod statuit atq decreuit om̃s gen¬
tes esse saluandas. Ac ne forsitan putaremꝰ
longo post tempore qd ꝓmisit esse uentu.¬
rũ: infert. Prope est iustus m̃s siue iusti¬
cia. xp̃c enĩ a patre factꝰ est nob̾ sapientia
&e redemptio. sanctitas ac iusticia. & oĩa
quib uirtus nominib appellatur.
Pulchreq dicitur iusticia ꝓcessura. ut
nequaquã unagens sed õmĩs saluetur
orbis. Qđ aut̃ saluator siue salus qđ he.¬
braice dr̃ iħc appellatur filiꝰ dĩ qͥmissus
a patre est: simeon tenens puerũ in
ulnis suis loquit᷑. Nunc dimittis seruũ

Expanded text:
et caeteri sancti, de quibus scriptum est: Nolite tanet caeteri sancti, de quibus scriptum est: Nolite tangere Christos meos . Quid est quod jubetur audire? Quia lex, inquit, a me egredietur, et judicium meum in lucem populorum, sive gentium. Hic lex Evangelii ostenditur spiritualis, quae exiet de Sion; non Moysi, quae olim in Sina data est; judiciumque meum in lucem gentium procedet, per quod statuit atque decrevit omnes gentes esse salvandas. Ac ne forsitan putaremus longo post tempore quod promisit esse venturum, infert, prope est justus meus, sive justitia. Christus enim a Patre factus est nobis sapientia et redemptio , sanctitas ac justitia, et omnia quibus virtus nominibus appellatur. Pulchreque dicitur, justitia processura, ut nequaquam una gens, sed omnis salvetur orbis. Quod autem Salvator, sive salus, quod Hebraice dicitur Jesus, appelletur Filius Dei, qui missus a patre est, Simeon tenens puerum in ulnis suis, loquitur: Nunc dimittis servum
Abbreviated transcription (Latin):
e brachia mea popłos udicabunt. Me in¬
lis enpectabunt. &e brachiũ meũ susti.¬
nebunt. Lai. Audite me audite me popłs
Im̃s. & reges ad me attendite. Quia lex
a mẽ egrẽdietur. &e iudiciũ meũ in lum̃
gentiũ. Apꝓpinquat cito iusticia mea. &
Sẽgredietur salus mea. & inbrachio meo
Igentes sꝑabunt. Me insulȩ expectabunt.
Icẽ in brachio meo sꝑabunt. Semel inhe.¬
braico dr̃ attendite. secundo iuxta lx
aurib corporis & sensu animȩ audire
debere. Prouocaturq gentiũ multitudo
quȩ est popłs dĩ. ut diligent̃ audiat quȩ
dicuntur. De quo tacharias. Confugient
inquit gentes multȩ ad dñm. &e er̃ ei in
popło.Siue ut quidam uolunt popłs appel¬
latur reliquiȩ exx isrł credentiũ. & trib
siue gentes ii qui crediderunt ex multitu.
nomi cantico. Lȩtamini gentes cũ popło
eiꝰ. Pro tribu quã nos interp̾tati sumꝰ. theo.¬
dotion. genus. simmachus gentem. Lxx.
fuit &e abraham qui rex appellatꝰ est.

Expanded text:
 brachia mea populos judicabunt. Me insulae exspectabunt, et brachium meum sustinebunt. LXX: Audite me, audite me, populus meus, et reges, ad me attendite: quia lex a me egredietur, et judicium meum in lucem gentium. Appropinquat cito justitia mea, et egredietur sicut gentes sperabunt. Me insulae exspectabunt, et in brachio meo sperabunt. Semel in Hebraico dicitur: Attendite, secundo juxta Sepauribus corporis, et sensu animae audire debere. Provocaturque gentium multitudo, quae est populus Dei, ut diligenter audiat quae dicuntur, de quo Zacharias: Confugient, inquit, gentes multae ad Dominum, et erunt ei in populum . Sive ut quidam volunt, populus appellatur reliquiae ex Israel credentium; et tribus, sive gentes, hi qui crediderunt ex multitudinomii Cantico: Laetamini gentes cum populo ejus . Pro tribu, quam nos interpretati sumus, Theodotio, genus: Symmachus, gentem: LXX, fuit et Abraham, qui rex appellatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. & formidasti uigit̃ tota die a firt
furoris eiꝰ qui te tribulauerat. & paraure
ad ꝑdendũ: Ubi nunc est furor tribulant
Cito ueniet gradiens ad aꝑiendũ. & non
int̾ficiet usq ad int̾netionẽ. nec deficitt
panis eius. Ego aut̃ sum dñs ds̃ tuus qͥcon¬
turbo mare &e intumescunt fluctꝰ eiꝰ
dñs exercituũ nom̃ meũ. Posui uerba me
inore tuo. & inumbra manꝰ meȩ ꝓteris
Iad sion. popłs m̃s es tu. Lra. Egosũ eqi
sum. ipse qui consolor te. Scito quȩ fuers
ce timueris ab homine mortali ce filio
honunis. qui quasi foenũ arefacti sunt.
Et oblitus es dĩ factoris tui qui fecit celu
&e fundauit terrã. & timebas semꝑcui.¬
Cum enĩ salua facta fueris: ñ stabit uq
ꝑmanebit. & non occidet in corruptias
&e ñ deficiet panis eiꝰ. quia ego d̾s tuisi

Expanded text:
terram et formidasti iugiter tota die a facie furoris eius qui te tribulabat et paraverat ad perdendum ubi nunc est furor tribulantis cito veniet gradiens ad aperiendum et non interficiet usque ad internicionem nec deficiet panis eius ego autem sum Dominus Deus tuus qui conturbo mare et intumescunt fluctus eius Dominus exercituum nomen meum posui verba mea in ore tuo et in umbra manus meae ad Sion: Populus meus es tu. LXX: Ego sum, ego sum ipse qui consolor te. Scito quae fueris et timueris ab homine mortali, et a filio hominis, qui quasi fenum arefacti sunt, et oblitus es Dei factoris tui: qui fecit coelum, et fundavit terram, et timebas semper cunCum enim salva facta fueris, non stabit, neque permanebit + et non occidet in corruptionem, et non deficiet panis ejus  quia ego Deus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
misertꝰ est dñs eius. & eruit ierłm.
leuelauit dñs brachium scĩn suũ in con¬
spestu cunctarũ gentiũ. & uidebunt
onis fines terrȩ salutare dĩ nr̃i. Ducto in
captiuitatẽ popło uideoꝵ. & urbe succen¬
sa aut rarus erat inierłm. aut nullus
labitator. Postquam aut̃ qui prius lo¬
quebatur in ꝑpħis. & erat in principio
aud dm̃ ds̃ uerbum. habitauit in nobis.
i aro factus est: instaurata sunt deser.
a urłm ce uenit ille de quoscriptum
est. hic edificabit ciuitatẽ meã. & capti.¬
lutatem popli mei reducet. ut neq̃ quã
plangatur abieremia. quo modo sedet
sola ciuitas quȩ erat plena popłis. facta
est quasi uidua quȩ erat multiplicata
ingentib : sed audiat dauid canentẽ
In cõnuertendo dñs captiuitatẽ sion.
facti sumus sic̃ consolati. Et post paulu.¬
lum. Facti sumus lȩtantes. Et ut sciamꝰ
nequaquã hȩc dici de popło uideoꝵ.
sunt: ponit & dicit. Qui consolatꝰ est eũ
siue misertus est eiꝰ & qui eruit uel

Expanded text:
misertus est Dominus ejus, et eruit Jerusalem. Revelabit Dominus brachium sanctum suum in conspectu cunctarum gentium. Et videbunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. Ducto in captivitatem populo Judaeorum, et urbe succensa, aut rarus erat in Jerusalem, aut nullus habitator. Postquam autem qui prius loquebatur in Prophetis, et erat in principio apud Deum, Deus Verbum habitavit in nobis, et caro factus est, instaurata sunt deserta Jerusalem; et venit ille de quo scriptum est: Hic aedificabit civitatem meam, et captivitatem populi mei reducet: ut nequaquam plangatur ab Jeremia: Quomodo sedet sola civitas quae erat plena populis: facta est quasi vidua quae erat multiplicata in gentibus ; sed audiat David canentem, In convertendo Dominus captivitatem Sion, facti sumus tamquam consolati . Et post paululum: Facti sumus laetantes. Et ut sciamus nequaquam haec dici de populo Judaeorsunt, ponit et dicit: qui consolatus est eam, sive misertus est ejus, et qui eruit vel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinasse sẽdicat: infert. Sic dic̃ dis onis
& cadite a facie gladii. quẽ ego mittam
iniedio ur̃ĩ. Et notandum. qđ calix ist
furoris dii gladius eiꝰ sit qui in medio
mittit᷑ peccator. In quo quęstio nascitus
quomͦ post potũ & ebrietatẽ uomitiu
&e ruinã in ierenia dicat᷑. ierłm uo
posse consurgere. & nunc isa ias loqus

Expanded text:
pinasse se dicat, infert: Sic dicit Dominus  cadite a facie gladii, quem ego mittam in medio vestri . Et notandum quod calix iste furoris Domini, gladius ejus sit, qui in medio mittitur peccatorum. In quo quaestio nascitur: quomodo post potum, ebrietatem vomitumque et ruinam, in Jeremia dicatur Jerusalem non posse consurgere,
Abbreviated transcription (Latin):
&e philosophor mundi opinio est: omĩl
que cernimus igni ꝑitura. Unde &e aps
ꝑtransit ait figura mundi huiꝰ. contẽpla¬
tib nobis non ea quȩ uidentur. sed quo
nonuident᷑. Quȩ enĩ uidentur tẽporala
sunt: quȩ aut̃ ñ uident᷑ ȩt̾na sunt. Tale¬
sit & desiderium eiꝰ. Et in hebraico dict
Cȩli sicut fumꝰ liquescent. Siue iurta as
&e simmachum cõminuent᷑ in nichili &
insalis modũ conterent᷑ & euanescent
logiam trahere manifestũ est. Proql
miror quid dicere uoluerint septuas
cȩlum sicut fumꝰ firmatũ est. Si enĩ fis¬
tas ꝓ robore accipitur. quomͦ funo q¬
a fumo qui in auras soluitur coȩquat᷑.
iurta ecclesi asten. Uanitas uanitantium.
s omia uanitas. Illudq dicendũ. qđ si cȩ¬
iũ &e t̾ra ꝑibunt atq ueterascent. qua con.¬
squentia habitatores eiꝰ sic̃ ista morient᷑
In disꝑeant. cũ animas esse ꝑpetuas. &
esurrectura corpora nouerinius : Ex quo

Expanded text:
et philosophorum mundi opinio est, omnia et philosophorum mundi opinio est, omnia quae cernimus igni peritura. Unde et Apostolus: Pertransit, ait, figura mundi hujus, contemplantibus nobis, non ea quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna sit, et desiderium ejus . Et in Hebraico dicitur: Coeli sicut fumus liquescent. Sive juxta Aquilam et Symmachum, comminuentur in nihili, et in salis modum conterentur et evanescent,λογίαν trahere manifestum est. Pro quo miror quid dicere voluerint Septuaginta, coelum sicut fumus firmatum est: si enim firmitas pro robore accipitur, quomodo fumo qet fumo, qui in auras solvitur, coaequetur juxta Ecclesiasten: Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . Illudque dicendum, quod si coelum et terra peribunt atque veterascent, qua consequentia habitatores ejus sicut ista moriantur atque dispereant; cum animas esse perpetuas, et resurrectura corpora noverimus? Ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
accipiet. & sol septuplum fulgore rutilab
Unde ce om̃is creatura congemiscit & par¬
turit. expectans reuelationẽ filioꝵ di
ut mutetur in melius. Et non solũ aninȩ
hominũ quȩ unmortales sunt: sed & cor¬
pora cõmutent᷑ inglorificatã sub stantis
Oportet enĩ corruptiu ũ hoc induere in
corruptionẽ: & mortale hoc induere in¬
mortalitatẽ. Cum aut̃ cȩlum ueterascat
& t̾ra: consequent̃ &e ea quȩ cęli circulo
continentur. & homines qui sunt habita¬
tores t̾rȩ sic̃ hȩc morient᷑. ñ in interitum
sui. sed in absolutionem uilitatis antique
& nouationẽ futurȩ głȩ. quando fulgelt
iusti sicut sol. & abeuntib pͣteritis atq
antiquis. facta fuerint omĩa noua. Qual
pire & ueterascere ꝓ abolitione & mort
accipiunt. iuata illud qđ in catholica
epła legimus. Cęli qui nunc sunt &e tera
eodẽ uerbo reseruata sunt igni. Et iteri.
Flementa ardentia soluentur. Quȩ quas

Expanded text:
accipiet et sol septuplo fulgore rutilabit? accipiet et sol septuplo fulgore rutilabit? Unde et omnis creatura congemiscit et parturit, exspectans revelationem filiorum Dei, ut mutetur in melius . Et non solum animae hominum, quae immortales sunt: sed et corpora commutentur in glorificatam substantiam. Op mortale hoc induere immortalitatem . Cum autem coelum veterascat et terra, consequenter et ea quae coeli circulo continentur, et homines, qui sunt habitatores terrae, sicut haec morientur: non in interitum sui, sed in abolitionem vilitatis antiquae, et innovationem futurae gloriae; quando fulgebunt justi sicut sol ; et abeuntibus praeteritis atque antiquis, facta fuerint omnia nova. Quidam perire et veterascere, pro abolitione et morte accipiunt. Juxta illud quod in catholica Epistola legimus: Coeli qui nunc sunt et terra, eodem verbo reservata sunt igni. Et iterum: Elementa ardentia solventur . Quae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cȩlũ sic̃ fumꝰ firmatũ est: t̃ra aut̃ sicut
uestim̃tũ inueterascet. & habitatores eiꝰ
sicut hȩc morient᷑. Salutare aut̃ meum
in sempit̾nũ erit. & iusticia mea ñ deficiet.
Hoc est qđ dñs loquit᷑ in euangelio. Cȩlum
&e t̾ra ꝑtransibunt. uerba aut̃ mea ñ prȩ.¬
teribunt. Et dauid inpsalmo canit. A pͥn¬
cipio tu dne terram fundasti. & oꝑa ma¬
nuũ tuarũ sunt cęli. Ipsi ꝑibunt tu aut̃
pmanes. & om̃s sicut uestimentũ uetera.¬
scent. & sicut pallium in uolues eos &e mu¬
tabuntur. Ex quo ostenditur ꝑditionẽ cȩ¬
lors ñ interitũ sonare. sed mutationẽ in
meluis: de quib dr̃. Erit cęlum nouum
&e terra noua. quȩ ego faciã ꝑ manere
in conspectu meo. Sic enĩ de scĩs scriptũ
est. Om̃s quidem dormiemꝰ. sed non oiis
immnutabimur. In quattuor psalmor
titulis legitur. ꝓiis qui immutabuntur
Quanto magis hoc de cȩlo ac sole stellisq
credendũ est. quando luna solis lumen

Expanded text:
fumus firmatum est. Terra autem sicut vestimentum veterascet, et habitatores ejus sicut haec morientur. Salutare autem meum in sempiternum erit, et justitia mea non deficiet. Hoc est quod Dominus loquitur in Evangelio: Coelum et terra transibunt: verba autem mea non praeteribunt . Et David in psalmo canit: A principio tu, Domine, terram fundasti, et opera manuum tuarum sunt coeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes, et omnes sicut vestimentum veterascent; et sicut pallium involves eos, et mutabuntur . Ex quo ostenditur, perditionem coelorum non interitum sonare, sed mutationem in melius. De quibus dicitur: Erit coelum novum, et terra nova: quae ego faciam permanere in conspectu meo . Si enim de sanctis scriptum est: Omnes quidem dormiemus, sed non omnes immutabimur : et in quatuor psalmorum titulis egitur: Pro his qui immutabuntur: quanto magis hoc de coelo ac sole stellisque credendum est, quando luna solis lumen
Abbreviated transcription (Latin):
ad interiorẽ ieremiȩ hominẽ loqͥt᷑ ds̃.
post quã tetigit os eius. Ecce ego dedi
sermones meos in ore tuo. qui p̾oterat cũ
canere. Misit in ore meo canticũ norũi.
ymnum dõ nr̃o. Quis aut̃ hec oꝑatꝰ est
omĩa nͥ dñs atq saluator. qui cę̧lum
fecit & terrã: Et dicam sion popłs m̃s

Expanded text:
ad interiorem Jeremiae hominem loquitur Deus, ad interiorem Jeremiae hominem loquitur Deus, postquam tetigit os ejus: Ecce ego dedi sermones meos in ore tuo . Qui poterat cum Psalmista canere: Misit in ore meo canticum novum, hymnum Deo nostro . Quis autem haec operatus est omnia, nisi Dominus atque Salvator, qui coelum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
caro foenũ. & omĩs gła eiꝰ quasi flos foeni.
Et territa udicis potestate: oblita es qđ
additum est. Ipse conturbat mare. &
sonare facit fluctꝰ eiꝰ. Cui &e in psalmis
canitur. Tu dominaris fortitudinis ma-¬
ris. & cõmotionẽ fluctuũ eiꝰ tumitigas.
In ieremia quoq scriptũ est. Me ñ timebitis
dic̃ dñs. & a facie mea ñ formidabitis.
qui posui harenas t̃̾minũ mari. pͣceptũ
sempit̾nũ qđ non pͣteribit : Turbataq
sunt maria. quando sagena dñi extra-¬
xit piscium multitudinẽ. Et posuit
dñs uerba sua inore credentis. & inum¬
bra manus suȩ ꝓtexit eum . qui &e in
euangelio loquitur. Quando tradide.¬
rint uos: nolite cogitare quomͦ aut qͥd
sed sp̃s patris ur̃i qui loquitur in uobis.
Et in alio loco dicit adiustum. Dilata os
tuũ. & adimplebo illud. Et iterũ. Aꝑi os
tuum uerbo dĩ. Dñs enĩ dabit uerbum
euangelitantib uirtute multa. Unde

Expanded text:
caro foenum, et omnis gloria ejus quasi flos foeni , caro foenum, et omnis gloria ejus quasi flos foeni , et territa judicis potestate, oblita es quod additum est. Ipse conturbat mare, et sonare facit fluctus ejus cui et in Psalmis canitur: Tu dominaris fortitudini maris et commotionem fluctuum ejus tu mitigas . In Jeremia quoque scriptum est: Me non timebitis, dicit Dominus, et a facie mea non formidabitis, qui posui arenas terminum mari, praeceptum sempiternum quod non praeteribit ? Turbata sunt maria, quando sagena Domini extraxit piscium multitudinem . Et posuit Dominus verba sua in ore credentis, et in umbra manus suae protexit eum. Qui et in Evangelio loquitur: Quando tradiderint vos, nolite cogitare, quomodo aut quid sed spiritus patris vestri, qui loquitur in vobis . Et in alio loco dicit ad justum: Dilata os tuum et implebo illud . Et iterum: Aperi os tuum verbo Dei: Dominus enim dabit verbum evangelizantibus virtute multa. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uerba mea in ore tuo. & inumbra manꝰ
meȩ ꝓtexi te ut plantes cȩlos & fundes
t̃ram. & dicas adsion popłs m̃s es tũ: ille
sic transtulit. Ponam uerba mea in ore
tuo. & in umbra manꝰ meȩ ꝓtegã te in
qua plantaui cęlum & fundaui t̾ram.
ce ut dicã sion popłs m̃s es tu. luxta. Lxͣx.
adomnem credentiũ dr̃ animã. qđ crea¬
ta adimaginem & similitudinẽ dĩ suã
ignorauerit dignitatẽ. sed timuerit
hominẽ & filiũ hominis qui solũ potest
corpus occidere. & immortale se esse ne.¬
scierit. nec dixerit cum ꝓpħa. Dñs illu¬
minatio mea & salus mea. quẽ timebo:
Dñs ꝓtector uitȩ meȩ. a quo trepidabo:
Et iterum. Dñs adiutor m̃s. ñ timebo qͥd
faciat mͥ homo. Dñs auxiliator m̃s. &
ego despiciã inimicos meos. Quid sit
aut̃ homo. alio uersiculo demonstrat᷑.
Indõ sꝑabo. non timebo quid faciat mͥ
caro. Unde &e nunc dr̃. Tuiusti abho-¬
mine mortali. & a filio hominis. qui
sicut foenũ arefacti sunt. Omĩs enim

Expanded text:
a in ore tuo, et in umbra manus meae protexi te, ut plantes coelos, et fundes terram, et dicas ad Sion: populus meus es tu, ille sic transtulit: Ponam verba mea in ore tuo, et in umbra manus meae protegam te, in qua plantavi coelum, et fundavi terram, et ut dicam Sion: populus meus es tu. Juxta LXX, ad omnem credentium dicitur animam, quia creata ad imaginem et similitudinem Dei, suam ignoraverit dignitatem; sed timuerit hominem et filium hominis, qui solum potest corpus occidere, et immortalem se esse nescierit, nec dixerit cum Propheta: Dominus illuminatio mea et salvator meus, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a quo trepidabo iterum: Dominus adjutor meus, non timebo quid faciat mihi homo. Dominus auxiliator meus, et ego despiciam inimicos meos . Quid sit autem homo, alio versiculo demonstratur: In Domino sperabo: non timebo quid faciat mihi caro . Unde et nunc dicitur: Timuisti ab homine mortali, et a filio hominis, qui sicut foenum arefacti sunt. Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
incordib sius. De qua lege. significatur in
ssalmo. Os iusti meditabitur sapientiã. &
ingua eiꝰ loquet᷑ iudiciũ. Lex dĩ eiꝰ incor.¬
ibipsius. & ñ supplantabunt᷑ gressꝰ eiꝰ. Et qͥa
suebat sp̃s ꝓphetalis multas ꝑ secutiones
ndentib fore: ex hortatur eos ad fortitu.¬
dinem. immo ad contemptum eorũ
qui eos ꝑsecuturi sunt. Qđ & dñs in euan.¬
gelio loquebatur. Nolite timere eos qͥ occidunt
corpus. animã aut̃ non possunt occidere.
Sed potius eum timete: qui potest &e animã

Expanded text:
in cordibus suis . » De qua lege significatur in in cordibus suis . » De qua lege significatur in psalmo: « Os justi meditabitur sapientiam, a lingua ejus loquetur judicium: lex Dei e illius: et non supplantabuntur gressus ejus . Et quia sciebat spiritus prophetalis, multas persecutiones credentibus fore, exhortatur eos ad fortitudinem, immo ad contemptum eorum qui eos persecuturi sunt. Quod et Dominus in Evangelio loquebatur: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: sed potius eum timete, qui pote
Abbreviated transcription (Latin):
ic eor. Nolite timere opꝓbriũ hominũ. ce
aontẽptu eoꝵ ne uincamini. Sic̃ enĩ uesti¬
mentũ consumentur tẽpore. & sic̃ lanȩ
omedentur a tinea. lusticia aut̃ mea in
itnũ erit. & salus mea in generationes gene.¬
ntionum. Qui supra dixrerat lex ame egre¬
let᷑. & iudicium meũ in lucẽ gentiũ: nc̃
aeosdẽ loquit᷑ qui scuint iudiciũ eiꝰ. & legẽ
ilius habent incordib suis ut omĩa cũ ui.¬
dicio faciant. & habeant legẽ quã ꝑieremiã
dͥus pollicetur dicens. Statuã testam̃tum
nouum. non iuxta testam̃tũ qđ disposui
patrib eori : sed statuã testam̃tũ dans leges
meas inmentib eoꝵ. & suꝑ cor eoꝵ scribã
eas & ero ds̃ eoꝵ. & ipsi erunt popłs m̃s. ut
nequaquã uiuant iuxta litterã sed iuxta
sp̃m instaurantes naturalẽ legẽ in cordib
suis. de qua scribit &e apłs. Cũ enĩ gentes
sunt faciunt: isti legẽ non habentes sibi ipsi
sunt lex: qui ostendunt opus legis scriptũ

Expanded text:
de eorum. Nolite timere opprobrium hominum, et contemptu eorum ne vincamini. Sicut enim vestimentum consumentur tempore, et sicut lanae comedentur a tinea. Justitia autem mea in aeternum erit, et solus mea in generationes generationum. Qui supra dixerat: Lex a me egredietur, et judicium meum in lucem gentium: nunc ad eosdem loquitur, qui sciunt judicium ejus, et legem illius habent in cordibus suis, ut omnia cum judicio faciant, et habeant legem quam per Jeremiam Dominus pollicetur, dicens : Statuam testamentum novum, non juxta testamentum quod disposui patribus eorum: sed statuam testamentum, dans leges meas in mentibus eorum: et super cor eorum scribam eas; et ero eorum Deus, et ipsi erunt populus meus: ut nequaquam vivant juxta litteram, sed juxta spiritum, instaurantes naturalem legem in cordibus suis, de qua scribit et Apostolus: Cum enim gentes, sunt faciunt: isti legem non habentes, sibi ipsi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ uos mentientes. Sic̃ enĩ uestimentum consumitur
uermib uel tẽpore. & sic̃ lanȩ a tinea
deuorantur: sic omẽ ꝑsecutoꝵ opꝓbriũ
cũ ꝑsecutorib ꝑ transibit. Unde & apłi
głabant᷑. qđ digni essent habiti ꝓ dño
pati contumelĩas. Glabantur aut̃. quod
salus & iusticia dñi quȩ eis uictoriam
&e p̃mia reꝓmiserat. idest dñs atq sal¬
uator maneat inȩt̃num. siue inutraq
generatione pͥoris popłi & posterioris.
qui aduentum illius recepunt. de quo

Expanded text:
sum vos mentientes . Sicut enim vestimentum consumitur verme, vel tempore; et sicut lanae a tinea devorantur: sic omne persecutorum opprobrium cum persecutoribus pertransibit. Unde et Apostoli gloriabantur, quod digni essent habiti pro Domino pati contumelias . Gloriabantur autem, quia salus et justitia Domini, quae eis victoriam et praemia repromiserat, id est, Dominus atque Salvator permaneat in aeternum, sive in utraque generatione prioris populi et posterioris, qui adventum illius receperunt, de quo et
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Principiũ sapientiȩ timor dĩi. Perfecta
quippe dilectio foras mittit timorẽ. quia
timor poenã habet. Qui aut̃ timet. ñ est
ꝑfestus incaritate. Sed hic timor. ꝓ timi¬
ditate & eusebia ponitur. de quo &e alibi
legimꝰ. Beatus qui omĩa metuit ꝓpt̃ euse.
appellant timoratos. in religione dĩ.
custodit. De hoc timore scriptũ est. Timor
dĩi omĩa suꝑat. Et alibi. Non est inopia
tuntib eũ. Deniq post multos uirtutũ
gradus. adhiuuscemodi timorẽ ꝑuenit᷑.
& filium. Si inuocaueris sapientiã. & in¬
iligentiȩ dederis uocẽ tuã. &e si quesieris
eam quasi pecuniam. & quasi thesauros
inuestigaueris eã : tunc intelliges timorẽ
dm̃. & scientiam dĩ repꝑies. Istẽ est tuor
qui animas sc̃oꝵ integras ac pudicas purasq

Expanded text:
r: Principium sapientiae timor Domini . Perfecta quippe dilectio, foras mittit timorem: quia timor poenam habet. Qui autem timet non est perfectus in charitate. Sed hic timor pro timiditate, et εὐλαβείᾳ ponitur; de quo et alibi legimus: Beatus qui omnia metuit , propter ε vulgo appellant timoratos in religione Dei. moratorum custodit. De hoc timore scriptum est: Timor Domini omnia superat. Et alibi: Non est inopia timentibus eum . Denique post multos virtutum gradus ad hujuscemodi timorem Domini peet filium: Si invocaveris sapientiam, et intelligentiae dederis vocem tuam, et si quaesieris eam quasi pecuniam, et quasi thesauros investigaveris eam: tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei reperies . Iste est timor qui animas sanctorum integras ac pudicas purasque
Abbreviated transcription (Latin):
oder̃ manus meas &e pedes meos. dinume.¬
rauer̾ omĩa ossa mea. Possumꝰ excisã petrã
stpulchrũ dicere saluatoris. in quo conditꝰ
Et &e resurgens a mortius innumerabiles
filios genuit. Et appellatꝰ ÷ abraham id÷
uit multarũ gentium. sicut sara prius
strilis int̾p̃tatur eccłia. quȩ alio nomi¬
u appellatur sion. quam dñs consolatꝰ
et ae posuit deserta eiꝰ quasi paradisum.
lures enim desertȩ filii. magis quã eiꝰ quȩ¬

Expanded text:
Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeFoderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Possumus excisam petram, sepulcrum dicere Salvatoris, in quo conditus est, et resurgens a mortuis, innumerabiles filios genuit. Et appellatus est Abraham, id est, pater multarum gentium. Sicut Sara prius sterilis, interpretatur Ecclesia, quae alio nomine appellatur Sion, quam Dominus consolatus est, et posuit deserta ejus quasi paradisum. Plures enim filii desertae, magis quam e
Abbreviated transcription (Latin):
& erunt reges nutricii tui. & regins
nutrices tuȩ. & ecce isti de longe uens
&e illi abaquilone &e mari. &e isti dea
australi. quando dicet sion angustus
mͥ est locꝰ. fac mͥ spacium ut habitem
quȩ mediocritatẽ excludunt illor
tempor. nec suꝑ t̾renã ierłm impleta
noscuntur: sic ae hic loquitur dñs adeos
qui ꝑsecuntur quod iustum est. uixta
llud qđ alibi dicitur. quȩre pacem. &
psequere eam. & iterum. hospitalitatẽ
liora iam facta sint: hȩc quȩ ꝓmittunt᷑
sutura non dubitent. Porro iuxta septua.
ginita ꝑsecutorib iusticiȩ dr̃. ut aspici.¬
ant in robustissimã petrã quã excider̃.¬
& in foueam laci quem foderunt idest dñm
siluatorẽ. de quo apłs loquitur. Petra aut̃
trat. xp̃c. Et alibi scriptum est. Statuit
supra pedes meos. Et iterũ. Inpetra exalta
uit me. Huius etiã latus lancea ꝑfodert̃.
de quo exiuit sanguis & aqua. Et huiꝰ foder̃
manus & pedes. dicente ipso dño saluatore.

Expanded text:
Et erunt reges nutricii tui, et reginae Et erunt reges nutricii tui, et reginae nutrices tuae. Et: Ecce isti de longe venient, et illi ab Aquilone et mari, et isti de terra australi; quando dicet Sion: Angustus mihi est locus: fac mihi spatium ut habitem, quae mediocritatem excludunt illorum temporum, nec super terrena Jerusalem impleta noscuntur: sic et hic loquitur Dominus ad eos, qui persequuntur quod justum est, juxta illud quod alibi dicitur: Quaere pacem, et persequere eam ; et iterum: Hospitalitatem liora jam facta sint, haec quae promittuntur, futura non dubitent. Porro juxta LXX persecutoribus justitiae dicitur, ut aspiciant in robustissimam petram, quam exciderunt, et foveam laci quam foderunt, id est, Dominum Salvatorem, de quo Apostolus loquitur: Petra autem erat Christus . Et alibi scriptum est: Statuit supra vit me. Hujus enim latus lancea perfoderunt, de quo exivit sanguis et aqua, et hujus foderunt manus et pedes, dicente ipso Domino Salvatore:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ignẽ. & flammas robustissimas est
fecerunt: uos qui ꝑsequimini iusticiam
id est abraham patrẽ ur̃m de quo excis
estis. & ad cauernã laci de qua prȩcisiets
idest saram quȩ peꝑit uos. & hoc consin.¬
rate qđ cum unus & centum esset annor.
& sterilẽ haberet uxorẽ. multiplicaut.¬
rim filios eiꝰ quasi stellas cęli. ita ut nu¬
merũ uincerae multitudo. Si gͦ de uno
homine tanta popłoꝵ nata sunt milia
quid mͥ grande est ut instaurẽ ruina
sioñ. & deserta eiꝰ mutem in paradisum
uoluptatis. & inortum dnĩ quẽ planta¬
uit ds̃ in eden contra orientẽ. & inuenĩ
in ea ꝓ diuersis arborib gaudiũ atque
lȩticia confessio &e uox laudis: Hocu¬
dei ad torobbabel tempora referunt.
qđ post babiloniã uastitatẽ instaurati
sit sion ȩdificatumq tẽplũ. & antiqua
religio reddita. Sed quomͦ supra dicit᷑
ad sion afferent filios tuos inulnis &
filias tuas suꝑ humeros portabunt.

Expanded text:
sibi ignem, et flammas robustissimas esse sibi ignem, et flammas robustissimas esse fecerunt, vos qui persequimini justitiam, id est, Abraham patrem vestrum, de quo excisi estis, et ad cavernam laci, de qua praecisi estis, id est, Saram quae peperit vos. Et hoc considerate, quia cum unius et centum esset annorum, et sterilem haberet uxorem, multiplicaverim filios ejus quasi stellas coeli, ita ut numerum vinceret multitudo. Si ergo de uno homine tanta populorum nata sunt millia; quid mihi grande est, ut instaurem ruinas Sion, et deserta ejus mutem in paradisum voluptatis, et in hortum Domini quem plantavit Deus in Eden contra Orientem: et inveniatur in ea pro diversis arboribus gaudium atque laetitia, confessio et vox laudis? Hoc Judaei ad Zorobabel tempora referunt, quia post Babyloniae vastitatem instaurata sit Sion, aedificatumque Templum, et antiqua religio reddita. Sed quomodo supra dicitur ad Sion: Afferent filios tuos in ulnis, et filias tuas super humeros portabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
petram udide excisi estis. & ad cauernã
laci de qua p̾cisi estis. Attendite ad abrahã
patrẽ ur̃m. & ad saram quȩ peꝑit uos:
quia unum uocaui eũ. & benedixi. &
multiplicaui eum. Consolabitur gͦ dñs
syon: & consolabitur om̃s runas eius
& ponet desertum eiꝰ quasi delicias. & soli¬
tudinẽ eiꝰ quasi ortum dnĩ. Gaudiũ cẽ
lȩticia inuenietur in ea. grãtiarũ actio
oe uor laudis. Laix. Audite me qui psa¬
mini quod iustũ est & quęritis dnñ at¬
dite in robustã petrã quã excidistis. em
Ifoueam laci quã fodistis. Respicite inabi¬
ham patrẽ ur̃m. & insaram quȩ peꝑitus.
quia unꝰ erat & uocaui eum. & benediri
Soe dilexi illum. & multiplicaui eũ Et
I nunc consolabor sion: ce consolatꝰ sumoi
deserta eius quasi paradisũ. & ea quȩ ad
Ioccidentẽ sunt quasi paradisũ dñ Pau¬
tationẽ & lȩticiã inuenient in ea. confes¬
sionẽ & uocem laudis. Dormientib indo¬
lore ac merore ꝑpetuo qui succendert

Expanded text:
s: et ad cavernam laci de qua precisi estis. Attendite ad Abraham patrem vestrum: et ad Sarram que peperit vos: quia unum vocavi eum: et benedixi eum: et multiplicavi eum. Consolabitur ergo Dominus Syon: consolabitur omnes ruinas ejus. Et ponet desertum ejus quasi delicias: et solitudinem ejus quasi ortum Domini. Gaudium et laetitia invenietur in ea, gratiarum actio et vox laudis. LXX: Audite qui persequimini quod justum, et quaeritis Dominum. Attendite in robustam petram quam excidistis, et in foveam laci quam fodistis. Respicite in Abraham patrem vestrum, et in Saram quae peperit vos, quia unus erat et vocavi eum, et benedixi ei, et dilexi illum, et multiplicavi eum: et te nunc consolabor, Sion. Et consolatus sum omnia deserta ejus quasi paradisum, et ea quae ad occidentem sunt, quasi paradisum Domini: exsultationem et laetitiam invenient in ea, confessionem et vocem laudis. Dormientibus in moerore ac dolore perpetuo, qui succenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerasti draconẽ: Nunquid ñ tu siccasti
mare. aquã abissi uehem̃tis. qui posiusti
ꝓfundũ maris uiã. ut transirent liberati:
Et nunc qui redempti sunt a dño reuertent᷑.
&e uenient insion laudantes. & leticiasem¬
pit̾na suꝑ capita eoꝵ. Gaudium & lȩticiã
tenebunt. fugiet dolor & gemitꝰ. Laxx.
Exurge. exurge ierłm. & induere forti.¬
tudinẽ brachii tui. Exurge sicut in pͥn¬
cipio diei. sicut generatio sempit̾na. Nonne
tues quȩ excidisti latitudinẽ. dissoliusti
draconẽ: Nonne tues quȩ desertũ fecisti
mare. a quas abissi multas. quȩ posiusti
S ꝓfundum maris uiam. transitꝰ iis qui fu¬¬
erant liberati &e redẽpti : A dño enĩ redu

Expanded text:
umquid non tu siccasti mare, aquam abyssi vehementis, qui posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati? Et nunc qui redempti sunt a Domino, revertentur et venient in Sion laudantes; et laetitia sempiterna super capita eorum: gaudium et laetitiam tenebunt, fugiet dolor et gemitus. LXX: Exurge, exurge, Hierusalem, induere fortitudinem brachii tui; exurge sicut in pcipio diei, sicut generatio sempiterna. Nonne tu es quae excidisti latitudinem, dissolvisti draconem? Nonne tu es quae desertum fecisti mare, aquas abyssi multas: quae posuisti profundum maris viam transitus, his qui fuerant liberati et redempti
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb his diis samaria seruierit. & iccir.¬
co capta sit. Sin aut̃ ait. tantis diis pręsi.¬
dentib decem trib facile suꝑ auimꝰ. qͣnto
magis uos. immo solam ierłm uno dõ p̾sule
uincemus facilius. Et tacuit omĩs populus.
&e non respondit ei quicquam. Siquidẽ prȩ.¬
ceptum regis acceꝑant. ut non responderent.
Uere iustus ẽt echias. agens cuncta fideliter.
uniuersa cum consilio. Ideo enim usserat¬
assirio blasphemanti non respondere. ne
eum ad maiores blasphemias ꝓuocaret.
Unde scriptum est. Ne succendas carbones
Pone dñe custodiã orimeo. & hostiũ mu¬
nitũ labiis meis. Ne declines cor meũ in

Expanded text:
omnibus his diis Samaria servierit, et idcirco capta sit. Sin autem, ait, tantis diis praesidentibus, decem tribus facile superavimus, quanto magis vos, immo solam Jerusalem, uno Deo praesule, vincemus facilius? Tacuitque omnis populus, et non respondit ei quidquam. Siquidem praeceptum regis acceperant, ut non responderent ei. Vere justus Ezechias, agens cuncta fideliter universaque consilio. Ideo autem jusserat blasphemanti Assyrio non responderi, ne eum ad majores blasphemias provocaret. Unde scriptum est: Ne succendas carbones Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium munitum labiis meis: ne declines cor meum in
Abbreviated transcription (Latin):
I& reuertetur ad terrã suã. & corruere en
faciam gladio in terra sua. Perspicua relis¬
quentes: ea tantum in quib latens sensis
est disseramus. Scindunt uestes. qui a nis
& popłi esse credebat. qđ rapsaces usq ud¬
blasphemare credebat scidit uestimenta
sua. & paulus &e barnabas deferentib sibid̃
cultum licaonib. sciderunt uestim̃ta sua
Pro regio gͦ cultu obuolutus est sacco. & deps¬
latio ad templũ gradiens. eliachim ponti¬
cem & sobnam scribam. & seniores de sacer¬
dotib misit adisaiam filiũ anios ꝓphete
In quo regis consideranda humilitas. atq pm¬
dentia. lp̃se ꝑgit ad templum. principes popsi
senes sacerdotũ. non stolis sacerdotalib sede
licus cooꝑtos: misit adisaiam filiũ amos
ꝓpħae. Pro quo in regum uolumine legitur
Ipse cooꝑtus est sacco. & ingressus est indoni¬
dni. Eliachim aut̃ ppositum domꝰ. & sobna
scribam & senes de sacerdotib misit cooytł
saccis adisaiam ꝓpħam filium amos. hic

Expanded text:
vertetur ad terram suam, et corruere eum faciam gladio in terra sua. Perspicua relinquentes, ea tantum in quibus latens sensus est, disseramus. Scindunt vestes, quia Rabsaet populi esse credebat, qblasphemasse credebat, scidit vestimenta sua : et Paulus ac Barnabas, deferentibus sibi Dei cultum Lycaonibus, sciderunt vestimenta sua . Pro regio ergo cultu obvolutus est sacco; et de palatio ad Templum gradiens, Eliacim pontificem, et Sobnam scribam, et seniores de sacerdotibus misit ad Isaiam filium Amos prophetae. In quo regis consideranda humilitas atque prudentia. Ipse pergit ad Templum; principes populi et seniores Sacerdotum, non stolis sacerdotalibus, sed ciliciis opertos misit ad Isaiam filium Amos prophetae. Pro quo in Regum volumine legitur: Ipse coopertus est socco, et ingressus domum Domini, Eliacim praepositum domus, et Sobnam scribam, et senes de sacerdotibus misit coopertos saccis ad Isaiam prophetam filium Amos . Hic
Abbreviated transcription (Latin):
famulor eius non uales sustinere. quoma
tantam regis pͣsentiã sustinebis : Ad id au
qđ dixerat. si responderis michi. in dñod
confidimus: callide prudent̃q responit
se non sua uoluntate. sed dni uenise pis
Ani uoluntate huc uenire non poterã. Cum
a hars iemaneat ierłm intacta: in anife.¬

Expanded text:
famulorum ejus, non vales sustinere, quomodo famulorum ejus, non vales sustinere, quomodo tantam regis potentiam suquod dixit: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » callide respondit se non sua voluntate, sed Domini venisse Domini voluntate huc venire non poteram. Cum t pars
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla enĩ narrat historia. qđ et echias as
egiptios misierit. &e pharaonis aupiliuis
postulauerit. Qđq infert. si responderis
michi. in dño dõ nr̃o confidimꝰ: uerũ est
Sed rursũ iungit mendaciũ ueritati. quid
abstulerit etechias excelsa illius & alt¬
ria. Hoc enĩ non contra dñm sed ꝓdõ fece¬
rat. ut idolatria & ueteri errore destru¬
cto iuberet dm̃ adorari in ierłm ubierat
templum eiꝰ: quanquam legamꝰ pessima
consuetudine inmontib collibq ea tru¬
cto iam altari. popłm dõ uictimasq imnmi¬
lasse. Qͦdq paucitatẽ obsessoꝵ uolens ostendt
equoꝵ duo milia pollicet᷑. quoꝵ ezechius¬
ascensores prȩbere non possit: non de inbe¬
cillitate uenit popłi uideoꝵ qui equitandi
carebat scientia. sed de obseruatione mau¬
dator dĩ qui ꝑ moysen suꝑ rege pͣceꝑat
isrł non multiplicabit sibi equos. & u¬
res plurimas non habebit. Sin aut̃ mi
inquit seruum sennacherib qui sũ m

Expanded text:
nulla enim narrat historia quod Ezechias ad nulla enim narrat historia quod Ezechias ad Aegyptios miserit, et Pharaonis auxilium postularit. Quodque infert: Si responderis mihi, in Domino Deo nostro confidimus, verum est. Sed rursum jungit mendacium veritati, quod abstulerit Ezechias excelsa illius et altaria. Hoc enim non contra Deum, sed pro Deo fecerat; ut idololatria et veteri errore destructo, juberet Deum adorari in Jerusalem, ubi erat Templum ejus: quamquam legamus pessima consuetudine, in montibus collibusque exstructo jam altari, populum Deo victimas immolasse. Quodque paucitatem obsessorum volens ostendere, equorum duo millia pollicetascensores praebere non posset, non de imbecillitate venit populi Judaeorum, qui equitandi carebat scientia, sed de observatione mandatorum Dei, qui per Moysen super regem praeceperat it Al. multiplicaret sibi equos: et uxores plurimas non habebit . Sin autem me, inquit, servum Sennacherib, qui sum minimus
Abbreviated transcription (Latin):
ingredere ad eum qui habitat in taberna¬
culo. ad sobnã p̃positũ templi. Quẽ tradt̃
hebrei rapsacis cõminatione ꝑt̾ritũ tra.¬
didisse manus assiriis. & inferiorẽ partẽ
ierłm aduersariis ꝓdidisse exceptaꝙ ane
sion &e templo nichil aliud remansise
non tenuerit assirius. Unde errant qu on
qui nunc cumeliachim & ioae ad rasi
egreditur. eundẽ putant quẽ & supra sh
enĩ sobnas pͣpositus templi ponitur qͥ bis
sirus dr̃ esse capiendus: hic aut̃ sobnas
scriba hoc est gramatheus. qui hebraiee
Rapsacen aut̃ qui hebrea lingua locutꝰ st
filiũ isaiȩ ꝓphȩ udei autumant. qui ae
ipse ꝓditor fuerit. relictũq filium isau
alterũ appellari iasub. qui inlinguans
relictũ sonat. Porro alii arbitrant᷑ eũ fust
samaritem. & iccirco hebraicũ scisse ser¬
nẽ. & tam audact̾ & impie dñm blasphi¬
mare. Consideremꝰ gͦ uerba Rapsacis. lemis
quod dicit. confidis suꝑ baculũ harunh¬
neũ confractũ istum suꝑ egiptũ: falsudt

Expanded text:
n tabernaculo, ad Sobnam praepositum Templi , quem tradunt Hebraei Rabsacis comminatione perterritum tradidisse manus Assyriis, et inferiorem partem Jerusalem adversariis prodidisse, exceptaque arce Sion et Templo, nihil aliud remansisse quod non tenuerit Assyrius. Unde errant qui Sobnam, qui nunc cum Eliacim, et Joahe ad Rabsacen egreditur, eumdem putant quem et supra. Ibi enim Sobna praepositus Templi ponitur, qui ab Assyriis dicitur esse capiendus: hic autem Sobna scriba, hoc est, γραμματεὶς, qui Hebraice Rabsacen autem, qui Hebraea lingua locutus sit, filium Isaiae Prophetae Judaei autumant, qui et ipse proditor fuerit: relictumque filium Isaiae alterum, appellari Jasub, qui in lingua nostra relictum sonet. Porro alii arbitrantur eum fuisse Samariten, et idcirco Hebraicum scisse sermonem, et tam audacter et impie Dominum blasphemare. Consideremus ergo verba Rabsacis; ac primum quod dicit: Confidis super baculum arundineum confractum istum, super Aegyptum, falsum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocantur ad salutẽ. & dr̃ adeos. Ambu¬
late in lumine ignis urĩ. & inflammis
quas succendistis̃. ut inpoenis atq suppli¬
ciis discant dĩ potentiam. & redeant ad
salutẽ. Significat aut̃ iudaici popłi
uastitatẽ qd romanis traditi sint. &
captiuitatis iugum huc usq sustineant.¬
De manu enĩ xp̃i hȩc facta sunt omĩa.
ut in merore ac dolorib dormiant:
quia nec beneficiis nec tormentis dĩ filiũ
recipe uoluerunt. Unde loquetur adeos.
I teꝰ ignem in et̾num. quẽ pͣparauit ds̃ dia.¬
bolo & angelis eiꝰ. Hoc est qđ apłs ait.¬
Puenit enĩ suꝑ eos ira infinem. Hoc capi¬
tulo discimus. ꝓqualitate peccati ignẽ
sibi unumquenq succendere. Et quomodo
in eodẽ manentes loco. & si dici potest
lectulo. alii sanisunt. alii febriũ succen¬
duntur ardorib. ex diuersitate humoꝵ
atq pituitȩ diuersa supplicia sentientes:
sic & ignis qui a peccatorib succenditur.

Expanded text:
provocantur ad salutem, et dicitur ad eos: Ambuprovocantur ad salutem, et dicitur ad eos: Ambulate in lumine ignis vestri: et in flammis quas succendistis, ut in poenis atque suppliciis discant Dei potentiam, et redeant ad salutem. Significat autem Judaici populi vastitatem, qua Romanis traditi sunt, et captivitatis 584 De manu enim Christi haec facta sunt omnia, et in moerore ac doloribus dormient; quia nec beneficiis, nec tormentis, Dei filium recipere voluerunt. Unde loquitur ad eos: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Hoc est quod etenit enim super vos ira in finem . Hoc capitulo discimus, pro qualitate peccati, ignem sibi unumquemque succendere. Et quomodo in eodem manentes loco, et si dici potest lectulo, alii sani sunt, alii febrium succenduntur ardoribus, ex diversitate humorum atque pituitae diversa supplicia sentientes: sic ignis qui a peccatoribus succenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
De manumea factũ est hoc uob̃. in dolorib
dormietis. Lax. Ecce om̃s uos ignẽ accen¬
Iditis &e confortatis flammã. ambulate in
Ilumine ignis ur̃i. & inflamma quã suc.¬
cen distiᷤ. Propt̾ me facta sunt hec uobis.
in merore dormietis. Ni chil ꝓdest exor.¬
tatio. nec post scelera spes salutis est. Dñis
declinauer̃. simul inutiles facti sunt.
Om̃s sibi ignẽ succendunt. flamãq corro.¬
borant. Habent in se foenũ. ligna stipulã.¬
spinas. & tribuloᷤᷤ. ac lolium. quȩ ȩt̃no
tradantur incendio. Unde & in ꝓuerbiis
scriptum est. In multis lignis. uiget ignis.
Sin aut̃ paruus ignis grandẽ matẽriã com.¬
p̃hendit. grandis flamma quanta popu.¬
labitur: dicitur & in epła quȩ fertur ad
hebreos de terra quȩ ꝓferens spinas &
tribulos reꝓba sit & maledictioni ꝓxi.¬
ma. finisq illius in combustionẽ.Ergo
qui accicti sunt flammis atq circun¬
dati. & sibi incendium roborauerunt

Expanded text:
de manu mea factum est hoc vobis, in doloribus de manu mea factum est hoc vobis, in doloribus dormietis. LXX: Ecce omnes vos ignem accenditis, et confortatis flammam; ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis; propter me facta sunt haec vobis. In moerore dormietis. Nihil prodest exhortatio; nec post scelera spes salutis est. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt ; omnes sibi ignem succendunt, flammamque corroborant. Habent enim in se fenum, ligna, stipulaspinas, ac tribulos, ac lolium, quae aeterno tradantur incendio. Unde et in Proverbiis scriptum est: In multis lignis viget ignis . Sin autem parvulus ignis grandem materiam comprehendit; grandis flamma quanta populabitur? Dicitur et in Epistola quae fertur ad Hebraeos, de terra, quae proferens spinas et tribulos, reproba sit, et maledictioni proxima, finisque illius in combustionem . Ergo qui accincti sunt flammis atque circumdati, et sibi incendium roboraverunt,