comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticia. gͦ humilitatis hominẽ lib̾auit. quẽ
sola. potentia. eqͥssime lib̾are. potuit. Si enĩ
tres illi in causã uenirent. scił ds. hõ. diabolꝰ.
diabolꝰ & hõ qͥd adũsꝰ dm dic̃ẽnt. om̃ino ñ ha¬
berent. atq in actione cause. penitꝰ defic̾ent.
Piabolꝰ enĩ do iurriã. fecisse conunceretur.
qͥa setuũ eiꝰ id ẽ hominẽ & fraudulent̃ ab¬
duxit. & uolent̃ tenuit. Homo etiã inuiriã¬
do fecisse conuinceret᷑. qͥa p̃cepta eiꝰ contẽpsit.¬
& se alieno dñio mancipans: sciȩ seruitutis
na decepit. & pꝰt: mala inferendo nocuit. Inu¬
ste gͥ diabolus qñtũ ad se tenebat hominẽ.
s hõ iuste tenebatur. qͥa di abolꝰ nonꝗͣ me¬
ruit potestatẽ habere suꝑ hominẽ. s homo
meruit ꝑ culpã. diaboli pati tyrannidem.
Si gͥ ds qui utriq p̃erat potentia hominẽ
lib̾are uellet. sola suȩ uissionis uircute ho¬
minẽ pot̾at tustissime liberare. s ꝓpt̾ cau¬
sam p̃dictam iusticia humilitatis uti malut:

Expanded text:
ustitia ergo humilitatis hominem liberavit, quae sola potentia aequissime liberare potuit. Si enim tres illi in causam venirent, scilicet Deus, homo, diabolus, diabolus et homo quid adversus Deum dicerent? omnino non haberent, atque in actione causae penitus deficerent. Diabolus enim injuriam fecisse Deo convinceretur, quia servum ejus, id est hominem, et fraudulenter abduxit, et violenter tenuit. Homo etiam injuriam fecisse Deo convinceretur, quia praecepta ejus contempsit, et se alieno domino mancipans, suae servitutis na decepit, et post mala inferendo, nocuit. Injuste igitur diabolus quantum ad se tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si igitur Deus, qui utique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola suae jussionis virtute hominem poterat justissime liberare, sed propter causam praedictam justitia humil
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ante peccatũ id ẽ potens mori. s
post peccatũ fuit mortuũ. id ẽ habens
in se necessitatẽ moriendi. Et ido con¬
grue ait ꝓpt̃ peccatũ scił originale. ũn¬
infirmitas reseruat᷑. ut ꝑ hanc penã
quã sentit. magis timeat peccare. Uel¬
ꝗ mbrosi

Expanded text:
fuit ante peccatum, id est potens mori; sed post peccatum fuit mortuum, id est habens in se necessitatem moriendi. Et ideo congrue addidit, propter peccatum, scilicet rmitas reservatur, ut per hanc poenam quam sentit, magis timeat peccare. Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
spe ꝓmissionis. qͥa ñ credentibꝰ multis
udeoꝵ. gentes insitȩ. st̃ ꝑ fidẽ in spe
ꝓmissionis. ut dolor eẽt uideis. Hoc
autẽ dr̃ contͣ morẽ & legẽ insertionis.
Bona enĩ arbor in ñ bonã. inseri solet
hic autẽ ñ bona in bonã. dicit enim
oleastrũ insertũ. ut surculꝰ fructũ radi¬
cis afferat. Noli gͦ gaudere in incredu¬
litate illoꝵ. Ut enĩ ait salomon. displi¬
cet dõ qͥ insultat in malis alteriꝰ. Nec enĩ
causa. gentiũ abiedi st̃. s qͥa ñ c̾redide¬
Uel noli głari adũsꝰ ramos stantes. qͦd.
tu radicẽ portas. s radix tẽ. id ẽ geus
illa nil a te habet. s tu ab ea fidem ha¬
bes. Dicis gͦ õ gentilis. fracti st̃ rami ut ego ħ ai¬
inserar. Quasi. Si ñ contͣ stantes uł contͣ
eos licet głari dicit gentilis qͥ causa inser¬
tionis meş repulsi st̃. qͦd remouet apł̃s
ita. dicens. Benedicis. id ẽ uerũ ẽ qͦd dicis.
scił qͦd fracti st̃. s: qͦd addis ut ego inserar.

Expanded text:
s, Ambrosius quia non credentibus multis Judaeorum, et gentes insitae sunt per fidem in spe promissionis, ut dolor esset Judaeis. Hoc autem dicitur contra morem et legem insertionis. Bona etenim arbor in non bonam inseri solet. Hic autem non bona in bonam. Dicit enim oleastrum insertum, ut surculus fructum radicis afferat. Noli ergo gaudere in incredulitate illorum. Ut enim ait Salomon: Displicet Deo qui insultat malis alterius. Nec enim causa gentium abjecti sunt, sed quia non credideVel, noli gloriari ad ramos stantes. Quod tu radicem portas, sed radix te, id est gens illa nil a te habet, sed ab ea fidem habes. Dicis ergo, o gentilis, fracti sunt rami, ut ego inserar. Quasi dicat: Si non contra stantes, vel contra eos licet gloriari dicit gentilis, qui causa insertionis meae repulsi sunt, quod removet Apostolus, ita dicens: Bene dicis, id est verum est quod dicis, scilicet quod fracti sunt, sed quod addis ut ego inserar,
Abbreviated transcription (Latin):
bulat scđm carnẽ. qͥ ñ agit oꝑa car¬
nis. Scd̾m sp̃m ambulat. qui iuiuat᷑
sp̃u in m̃te. ne pꝰt concupiscentias eat.
addens qͦd impossibile. ẽ: & cet̃a. Qua.
re peccatũ erat impossibile legi natu-¬
rali uł scͥptȩ: impleuit iusticiã. in qͦ
id ẽ in qua re scił in iustificatione un¬
plenda. infirmabat᷑ lex ꝑ carnẽ. id. ẽ
ꝑ carnales obseruantias. quȩ ñ pote¬

Expanded text:
at secundum carnem qui non agit opera carnis; secundum spiritum ambulat qui juvatur spiritu in mente ne post concupiscentias eat. addens, quod impossibile etc. Quasi re peccatum, erat impossibile legi, naturali, vel scriptae, implevit justitiam, in quo, id est in qua re, scilicet in justificatione implenda, infirmabatur lex per carnem, id est per carnales observantias quae n
Abbreviated transcription (Latin):
& ego in carne. & magis
sum in m̃te ꝗͣ in carne.
Non enĩ duȩ st̃ uatu¬
rę contͣrie ut manichei
m̃tiuntur. s ex utroq
quo factꝰ ẽ hõ. Mente.
gͥ ñ consentio. carne.
concupisco. Sẽꝑ itaq
pugna ẽ in corpore
mortis huiꝰ. qͥa. ipsa.
concupiscentia. cũ qua.
nati sumꝰ finiri ñ po¬
umꝰ.: cotidie minui po¬
test. finiri ñ potest. Se¬
nichil dãpnationis est

Expanded text:
 ego in carne, et magis sum in mente quam in carne. Non enim sunt duae naturae contrariae, ut Manichaei mentiuntur, sed ex utroque quo factus est homo. Mente igitur non consentio, carne concupisco. Semper itaque pugna est in corpore mortis hujus, quia ipsa concupiscentia cum qua nati sumus, finiri non pous; quotidie minui potest, finiri non potest. CAnc damnationis est
Abbreviated transcription (Latin):
Ham qͦd impossibile. Quomͦ in xp̃o fa.¬
dico in xp̃o ĩu nos lib̾atos. nam ds ẽ
in xp̃o filio suo. & ita ꝑ eũ potest fieri
liberatio nr̃a. quȩ ñ poterat fieri ꝑ le¬
gem. Et hoc ẽ: nam ds̃ pat̃ misit fili¬
um. id ẽ uisibilẽ fecit filiũ suũ. id ẽ
sͥ consubstantialẽ. Non misit ubi ñ e¬
rat. qͥ ubiq ẽ. Uenit in uirginẽ. qͥ
erat. Quã creauit elegit. quã elegit cre¬
auit. Attulit uirgini fecunditatẽ. ñ
abstulit integritatẽ. ueniens in uterũ
uirginis. S: si aute ibi erat. qͦmͦ uenits
Quia ibi alio mͦ cepit ẽẽ. ꝙͣ ante erat. Fu¬
it enĩ ibi ꝑ unionẽ. naturȩ. qualit̃ añ
ñ erat. ita etiã qͥ in mundo erat & in
mundũ uenisse đr. qͥa. uisibilis mundo
apparuit. Misit dico in similitudinẽ car¬
nis peccati. ñ in c̾a̾rnẽ peccatricẽ. s in ei
similẽ ꝑ passibilitatẽ & mortalitatẽ.
& alios defectꝰ. Cẽterũ uͦ om̃is homi¬
nũ caro peccati ẽ. sola illiꝰ ñ ẽ caro pec

Expanded text:
am quod impossibile. Quomodo in Christo fadico in Christo Jesu non liberatos, nam Deus est in Christo Filio suo, et ita per eum potest fieri liberatio nostra, quae non poterat fieri per legem, et hoc est. Nam Deus Pater misit Filium, id est visibilem fecit Filium suum, id est sibi consubstantialem: non misit ubi non erat qui ubique est: venit in Virginem, qui erat, quam creavit, elegit; quam elegerat, creavit; attulit Virgini fecunditatem, non abstulit integritatem veniens in uterum Virginis. Sed si ante ibi erat, quomodo venit? quia ibi alio modo coepit esse quam ante erat. Fuit enim ibi per unionem naturae, qualiter ante non erat. Ita etiam et in mundo erat, et in mundum 38 venisse dicitur, quia visibilis mundo apparuit. Misit dico, in similitudinem carnis peccati, non in carnem peccatricem, sed in ei similem per passibilitatem, et mortalitatem, et alios defectus. Caetera vero omnis hominum caro peccati est, so
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt his quȩ sp̃s sc̃s docet uel ratio
deutiã carnis. qͦd est cum studiosiꝰ im¬
plet. quȩ carnis st̃. appẽtendo bona tẽ¬
poralia. & ꝓfugiendo mala. Et cũ na.
ta sit. qͦd ita uidet᷑ secularibꝰ hominibꝰ.

Expanded text:
tiunt his quae Spiritus sanctus docet, vel ratio dentiam carnis; quod est cum studiosus implet quae carnis sunt, appetendo bona temporalia, et fugiendo mala; et cum natuta sit, quia ita videtur saecularibus hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
nata. sine peccato. & nec ipse umꝗͣ in illa.
litate peccati. Ueñit enĩ ad corpꝰ immacu¬
latũ. naturã qͥdem corꝑis habuit. pol-¬
lutionẽ tam̃ peccati quȩ ex concupiscen¬
tiȩ motu concepta. ẽ. om̃ino ñ habuit.
Idõ gͦ ñ erat caro pecrati. qͥa ñ ex carnali
fuit. qͥa nec in libidinis concupiscentia.
concepta. nec peccati causã in se habuit.¬
qͥa mortalẽ in hanc similitudinẽ misit
ds filiũ. ut dãpnaret peccatũ. Unde sub-¬
dit. Et de peccato. Quasi. Misit filiũ. Idei¬
& mittens. id ẽ ꝑ hominẽ faciens cognos¬
cibilẽ. & uisibilẽ. dãpnauit pecratũ. id ẽ
destruxit diabolũ de pecato facto in car¬
ne xp̃i. id ẽ ꝓ peccato qͦd fecit in carne

Expanded text:
nata sine peccato, et neque ipse in illa alitate peccati; Orig. venit enim ad corpus immaculatum, naturam quidem corporis habuit, pollutionem tamen peccati quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino non habuit. Ideo ergo non erat caro peccati, quia non ex carnali fuit, quia nec in libidinis concupiscentia concepta, nec peccati causam in se habuita mortalis. In hanc similitudinem misit Deus Filium, ut sic damnaret peccatum. Unde subdit: Et de peccato, quasi misit Filium, et mittens, id est per hominem faciens cognoscibilem et visibilem, damnavit peccatum, id est destruxit diabolum, de peccato, facto in carne Christi, id est pro peccato quod fecit in carne
Abbreviated transcription (Latin):
bellat. & audita lege ampliꝰ ẽ uiciata.¬
& sic infirma ẽ lex̃ litterȩ. ꝑ carnẽ:
ambulans scd̃m carnẽ ñ ẽ iustꝰ. qͥa. nec
etiã ille qͥ ẽ scd̾m eam. Et hoc ẽ. qui
cñ scd̾m carnẽ st̃. id ẽ qͥ ñtẽ consenti¬
unt carni ñ st̃ iusti. Cur ñ d Quia. sa¬
piunt ea. quȩ carnis st̃. qͥa intenti &
curiosi st̃ in carnalibꝰ. carnalia. ꝓ sũmis
bonis concupiscentes. qͦd tepugnat iusti-¬
ciȩ. Qui uͦ. Probat. qͦd ambulans scđm¬

Expanded text:
bellabat, et audita lege amplius est incitata; sic infirmata est lex litterae per carnem, ambulans secundum carnem non est justus, quia nec etiam ille qui est secundum eam. Et hoc est, qui enim secundum carnem sunt, id est qui mente consentiunt carni, non sunt justi. Cur non? Quia sapiunt ea quae carnis sunt, id est intenti et curiosi sunt in carnalibus, carnalia pro summis bonis concupiscentes; quod repugnat justitiae. Qui vero: Probat quod ambulans s
Abbreviated transcription (Latin):
achaiȩ. & in ministeriũ sc̃oꝵ ordi¬
nauerunt seipsos. ut & uos subditi
sitis huiꝰmodi. & om̃i coõperanti &
laboranti. G audeo autem in pre¬
sentia stephanȩ & fortunati & acha.¬
ici. qm̃ id quod uobis deẽrat. ipsi
suppleuerunt. Refecerunt enim
tant uos omnes ȩcclesiȩ asiȩ Sa¬
lutant uos in dño multum aquila
Salutate uos inuicem in osculo
sc̃õ. Salutatio mea. manu pauli.
Siquis non amat dñm nr̃m iñm
xp̃m. sit anathema. maranatha
Gratia domini nostri inũ xp̃i
uobiscum. K aritas mea. cum
omnibus uobis amen. Explicit

Expanded text:
isterium sanctorum ordinaverunt seipsos: ut et vos subditi sitis ejusmodi, et omni cooperanti, et laboranti. Gaudeo autem in praesentia Stephanae, et Fortunati, et Achaici: quoniam id, quod vobis deerat, ipsi suppleverunt; refecerunt enim tant vos Ecclesiae Asiae. Salutant vos in Domino multum, AquilaSalutate invicem in osculo sancto. Salutatio, mea manu Pauli. Si quis non amat Dominum nm, sit anathema, Maran Atha. Gratia Domini nostri Jesu Christi vobiscum. Charitas mea cum omnibus vobis in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsitu uidẽ. sꝑo enĩ me aliq̃ntulũ tc̃ꝑis mañe
ap̃ uos. si dñs ꝑmiserit. Permanebo autẽ ephesi:
iñ mifit epłam: usq ad pentecosten. Tdo ꝑmanebo
ibi. enĩ id ẽ qͥa. ostiũ magnũ aꝑtũ ẽ mͥ. id ẽ mul¬
ta corda hominũ ad audiendũ ꝑata. st̃. ⁊ euidens.
qͥa. ñ contͣdiẽt p̃dicationi. Et qͣsi qͥs dic̃ẽt. qͥd gͦ
opꝰ ẽ mͥ morari: respondet . & id ẽ qͥa adũsariĩ mul¬
ti ft̃ ibi qͥ conant᷑ impedire. Si autẽ ueũit timotheꝰ
ducite autẽ illũ in pace ut ueniat ad me. expecto

Expanded text:
manere apud vos, si Dominus permiserit. Permanebo autem Ephesi, inde misit Epistolam, usque ad Pentecosten, ideo permanebo ibi, enim, id est quia, ostium magnum apertum est mihi, id est multa corda hominum ad audiendum parata sunt. Et evidens, quia non contradicunt praedicationi. Et quasi quis diceret: Quid ergo opus est ibi morari? Respondet: Et, id est quia, adversarii multi sunt, ibi qui conantur impedire. Si autem venerit Timotheuducite autem illum in pace, ut veniat ad me. Exspecto
Abbreviated transcription (Latin):
ca cuie. qͥa una salb̃i uł una. satbatoꝵ uel pͥma. sabbati uocabat᷑ aput
uideos dies. quẽ am̃cum appellamꝰ. Collig̾ite dico. unꝰqͥsq autẽ ur̃m reponat.
apua se. ne dicatis ñ cẽ fidelem ministrũ cui credatis. Reponat dico qͥd be
ne ei placuerit. qd ñ gͣuet eum. recondens illud in usu sc̃oꝵ. & tauens ne
iterũ illud sumat. Hic ẽ sensꝰ hoꝵ ũboꝵ: Precipit apłs oumẽ plebẽ dñico
aie conuenire ad ȩccłiam. & illuc deferte q uolebat unꝰqͥsq dare ad opꝰ
scoꝵ: & ne a malis minist̾s deꝑiret si ap̃ ȩccłĩam dimitterent. p̃cepit ut
secum refertent & tuto loco reponerent qͥadusq ipsȩ ueniret: & hoc ꝑ sin¬
gulos dies dñicos faciebant. qͥa qđ paulatĩ colligit᷑. nec gͣue ẽ. & inueni¬
tur multũ. Iło autẽ hec p̃parate. ut ñ cũ ueño tc̃ collectȩ fiant. qͥa. gͣua.¬
ret eos si totũ simul darent subito. Cũ autẽ p̃sens fuero t̃t mittã illos. ꝙl

Expanded text:
ca die. Quia una Sabbati vel una Sabbatorum, vel prima Sabbati vocabatur apud Judaeos dies quem Dominicum appellamus. Colligite, dico; unusquisque autem vestrum reponat apud se, ne dicatis non esse fidelem ministrum cui credatis: reponat, dico, quod ei beneplacuerit, non quod gravet eum retendens illud in usum sanctorum, et cavens ne iterum illud sumat. Hic est sensus horum verborum: Praecipit Apostolus omnem plebem Dominico die convenire ad ecclesiam, et illuc deferre quod volebat unusquisque dare ad opus sanctorum, et ne a malis ministris deperiret, si apud Ecclesiam dimitterent, praecepit ut secum referrent, et tuto loco reponerent, quoadusque ipse veniret. Et hoc per singulos dies Dominicos faciebant, quia quod paulatim colligitur, nec grave est, et invenitur multum. Ideo autem hoc praeparate, ut non cum venero, tunc collectae fiant, quia gravaret eos si subito totum simul
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. qͥ cũ ñ posset eos sedare ueñat ad apłm e¬
phesum. qͥb: respondet hic apl̃s dicens. rogaui¬
eũ & cct̃a. Et utiq ñ fuit uoluntas eiꝰ ut ñc
ueniret ad uos. qͥa timet incorrectos: ueniet au
uos correcti fueritis. Uos autẽ iugilate. m̃tis ocu¬
lis cont᷑ astutias diaboli. & state in fide. qͥa. sta.¬
tim ñ obrepit sõpnꝰ: uirilit̃ agite. mulierũ enĩ
tio fiant in carnate. ñ causa. manis glȩ. Obsecro

Expanded text:
 qui cum non posset eos sedare, venerat ad Apostolum Ephesum. Quibus respondet hic Apostolus dicens, rogavi, etc. Et utique non fuit voluntas ejus, ut nunc veniret ad vos, quia timet incorrectos. Veniet autnum, scilicet cum vos correcti fueritis. Vos autem vigilate mentis oculis contra astutias diaboli, et state in fide, quia stanti non obrepit somnus, viriliter agite. Mulierum enim tio, fiant in charitate, non causa inanis gloriae. Obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
stephanȩ & fortunati & achaici. id est quia.
mͥ uener̾t pro uob muustrare. qm̃ ipsi sup¬
pleuer̃t quđ uob̃ deẽrat. quia ministrauer̃t
mͥ qđ uos ñ fecistis. Et merto gaudeo. refe¬
honorate illos qui st̃ huiꝰmodi. Salutant. uos
uos me deducatis. quocũq: iero.Nolo
enim uos in transitu uidere. Spero
enim me aliquantulũ temporis ma.¬
nere apud uos. si dñs ꝑmiserit. Per¬
manebo autẽ ephesi. usq ad penteco¬
sten Ostium enim mͥ aꝑtum est mag¬
num & euidens. & aduersarii multi.
Si autem uenerit timotheus. uidete
ut sine timore sit apud uos: opꝰ enim
oꝑatur dĩ. sicut & ego. De quis gͦ
illum sꝑnat. Deducite. autẽ illũ in
pace. ut ueniat ad me. expecto autẽ
illum cum fr̃ib De apollo autem
tum ro gaui eum ut ueniret
ad uos cum fr̃ibꝰ. & utiq ñ fuit uo¬
luntas eiꝰ. ut ñc ueniret. U eniet
autem cum ei uacuũ fuerit. Uigi

Expanded text:
et Fortunati et Achaici, id est quasi mihi venerunt pro vobis ministrare, quoniam ipsi suppleverunt id quod vobis deerat, quia ministraverunt mihi, quod vos non fecistis. Et merito gaudeo, refehonorate illos qui sunt hujusmodi. Salutant vos Evos me deducatis quocumque iero. Nolo enim vos modo in transitu videre, spero enim me aliquantulum temporis manere apud vos, si Dominus permiserit. Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten. Ostium enim mihi apertum est magnum, et evidens, et adversarii multi. Si autem venerit Timotheus, videte ut sine timore sit apud vos: opus enimsicut et ego. Ne quis ergo illum spernat: deducite autem illum in pace, ut veniat ad me: exspecto enim illum cum fratribus. De Apollo autem tum rogavi eum, ut veniret ad vos cum fratribus: et utique non fuit voluntas ut nunc veniret: veniet au
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ ꝓhibentis imꝑiuni. paulatim surrepens delectatio mortificat ani¬
mam. ut. si se abstinere. uelit. sine molestia. & agone ñ possit. Caro
donec ꝑfecta scĩtas totũ hominẽ reparauent. Tunc gͦ fiet. sermo qͥ
scͥtꝰ ẽ. ñ mͦ fit. s tc̃ fiet. Qd tc̃ fiet: Absorta ẽ mors id ẽ deledatio
peccandi in uictoria. id ẽ in hoc qđ serui dĩ uincent concupiscentiam
carnis. Gunc uincet pax. & finiet᷑ bellũ. & nulla. erit a. morte conten¬
tio ut m ẽ. Primo concupiscentias carnis sequentes duxit nos. pꝰtea. reni¬
tentes traxit nos. deinde accepta gr̃a cepit nos: nec ducere. nec trahere s¬
adhuc contendẽ nobiscũ potest: pͦt contentionẽ erit uictoria. qͣndo oppug¬
nare cessabit: Icło ex ꝑsona uictoꝵ subdit. Ubi ẽ mors uictoria uł conten¬
tio tua  ubi ẽ mors stimulꝰ uł aculeꝰ tuus: stimulꝰ autẽ mortis peccatũ

Expanded text:
contra prohibentis imperium, paulatim subrepens delectatio mortificat animam, ut si se abstinere velit, sine molestia et agone non possit. Caro donec perfecta sanctitas totum hominem reparaverit; tunc ergo fiet sermo qui scriptus est. Non modo fit, sed tunc fiet. Quid tunc fiet? Absorpta est mors, id est delectatio peccandi? In victoria, id est in hoc quod servi Dei vincent concupiscentiam carnis, tunc vincet pax et finietur bellum, nulla erit a morte contentio ut modo est. Primo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes extraxit nos, deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed contendere adhuc nobiscum. Post contentionem erit victoria, quando oppugnare cessabit. Ideo ex persona victorum subdit: Ubi est mors victoria tua, vel contentio tua? Ubi est mors stimulus vel aculeus tuus? Stimulus autem mors pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͥa ꝑ xp̃m uicimꝰ. itaq frẽs mei diledissimi stabiles estote. in fi¬
de resurrectionis. & immobiles ut a pseudo moueri ñ possitis. semꝑ
muneratione. De collectis autẽ. Post alia de collectis faciendis in scõs
qͥ erant ierosolims breuit̃ monet. qđ ñ ẽ contͣ illud. nolite cogitare.
ut in oꝑibꝰ suis ñ regnũ dĩ s istoꝵ adqͥsitionẽ intueatur. Osi. De aliis¬

Expanded text:
er Christum vicimus, itaque, fratres mei dilectissimi, stabiles estote, in fide resurrectionis, et immobiles, ut a pseudo moveri non possitis. Semper st inanis, id est sine remuneratione. De collectis autem, post alia, de collectis faciendis in sanctos qui erant Hierosolymis breviter monet. Quod non est contra illud; Nolite cogitare dut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem intucatur. CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
tur sollicitudinẽ em̃dandi qđ deliqͥstis. Uerũ ẽ qͥa. qͥ penitet. Idẽ in¬
sollicitꝰ ẽ ne. denuo peccet: nec hoc solũ oꝑat᷑. s etiã defensio¬
nem. ut contͣ speudo defendatis me : uel oꝑatur defensionẽ.
qͥã qͥ penitet ñ excusat se s confitet᷑ peccatũ. qđ ẽ defendere. Tdẽin¬
se ã gehenna. & ñ solũ hoc oꝑatur. s etiã indignationẽ.
contͣ uos ꝓ malis quȩ gessistis: s timorẽ. ne in futuro tale qͥd¬

Expanded text:
tur sollicitudinem emendandi quod deliquistis. Verum est, quia qui poenitet sollicitus est ne denuo peccet, nec hoc solum operatur, sed etiam defensionem, ut etiam contra pseudo defendatis me. Vel operatur defensionem, quia qui poenitet non excusat se, sed confitetur peccatum, quod est defendere se a gehenna. Et non solum hoc operatur, sed etiam indignationem contra nos pro malis quae gessistis; et n
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse ẽe nͥ ab illo qui incõmutabilit̃ &
simplicit̃ ẽ. qͥa ñ aliud est illi cẽ. aliud uiue¬
re. alud intelligere. aliud beatũ ẽẽ. s qͦd
Propt̃ hanc incõmutabilitatẽ & simplicitatẽ
intellexer̃t eũ & om̃ia. ista fecisse. & a nullo

Expanded text:
n posse esse nisi ab illo qui incommutabiliter et simpliciter est, quia non aliud est illi esse, aliud vivest illi intelligere, aliud beatum esse, quasi pPropter hanc incommutabilitatem et simplicitatem, intellexerunt eum et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& corpꝰ & animꝰ magis minꝰq speciosa eẽnt. si
aut̃ om̃i sp̃e carere possent. om̃ino nulla eẽnt.
uider̃t ẽẽ aliqͥd. ut ẽẽt pͥma. & incõmutabilis
species. id̃oq incõparabilis. atq ibi ẽe rerũ pͥn¬
cipium rectissime credider̃t. qͦd factũ ñ esset.
& ex qͦ cuncta facta eẽnt. atq sic: inuisibilia
dixit ẽẽ iuisibilia. & rursꝰ dixit conspicunt᷑:
s addendo intellecta. det̃minat modũ uisio¬
nis. Tria enĩ genera uisionis in scͥpturis mue¬
niunt᷑. Est enĩ uisio corporalis. sp̃ualis ub yma¬
ginaria. & intellectualis. De t̾cio genere est

Expanded text:
si autem omni specie carere possent, nulla omnino essent, viderunt esse aliquid ubi esset prima et incommutabilis species, ideoque incomparabilis atque ibi esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo cuncta facta essent: atque sic invisibilia dixit esse invisibilia; et rursus dixit, conspiciuntur; sed addendo intellecta, determinatur modus visionis. Tria enim genera visionis in Scripturis inveniuntur. Est enim visio corporalis, spiritualis vel imaginaria,
Abbreviated transcription (Latin):
liguntur. sunt autem ex origine ꝑsarum & assirioꝵ. quos rex assirioꝵ sublatis
filiis isrł posuit ad incolenda loca samariȩ. Et factus sum his qui sine lege e¬
rant id ẽ gentibꝰ tamꝙͣ sine lege essem. aitm eis asseitit scđ̃m philosophicas rati¬
ones. mundũ factuni ẽẽ a. dõ & quȩ in eo sunt. & animã ẽẽ immortalem. &
ab ipso nos origenem habere. & huimodi: cum tam̃ ñ essem sine lege dĩ s eẽm
in lege. xp̃i. ñ in iudaica. Et iđo ita factus sum. ut lucrifacerem eõs qui sine
lege erant ia est gentiles. & factus sum infirmis in fide infirmꝰ. abstinendo a li¬
aitis. Quare . Ut lucrifacerem infirmos. Quid ꝑ singula. Om̃ibꝰ om̃ia factus
sum. quasi om̃ium sectaꝵ essem. Prudens enĩ & sp̃ualis apłs om̃ibꝰ cessit. ꝓpo¬
situm tam̃ uerȩ. religionis ñ excessit: quia ubi cessit apłs. ad hoc cessit ut
ꝓficeret. linde subdit. ut om̃s facerem saluos. Attende qđ in his ũbis fatꝰ¬

Expanded text:
liguntur. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel, ad incolenda loca Samariae posuit. Et factus sum his qui sine lege erant, id est gentibus, tanquam sine lege essem, dum eis assentit secundum philosophicas rationes mundum esse factum a Deo, et quae in eo facta sunt, et animam esse immortalem, et ab ipso nos originem habere, et hujusmodi. Cum tamen non essem sine lege Dei, sed in lege Christi, non in Judaica. Et ideo ita factus sum, ut lucrifacerem eos qui sine lege erant, id est gentiles. Et factus sum infirmis in fide infirmus, abstinendo a licitis. Quare? Ut lucrifacerem infirmos. Quid per singula? Omnibus omnia factus sum, quasi omnium sectarum essem. Prudens enim et spiritualis Apostolus omnibus cessit, propositum tamen verae religionis non excessit, quia ubi si cessit, ad hoc cessit ut proficeret. Unde subdit: Ut omnes facerem salvos. Attende quod in his verbis: Fa
Abbreviated transcription (Latin):
ti ñ necessitate seruili uel dispensatione fal¬
laci agebat. Cur enim oleastro inserto ue¬
ritatẽm seruauit. & naturalibꝰ ramis nescio
qđ dispenfatoriũ simulationis uelamen ob¬
tendit.. Ita etiam cum dicit. quis infirma¬
tur & ego non infirmor. ñ infirmitatem
alteriꝰ simulauit. s doluit. Ita etiã. qđ
factꝰ est infirmꝰ infirmis. ñ erat m̃daciũ¬

Expanded text:
ti, non necessitate servili, vel dispensatione falti, non necessitate servili, vel dispensatione fallaci agebat. Cur enim oleastro inserto veritatem servavit, et naturalibus ramis nescio quod dispensatorium simulationis velamen obtendit? Ita etiam cum dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Non infirmitatem alterius simulavit, sed doluit; ita etiam quod factus est infirmis infirmus, non erat mendaciu
Abbreviated transcription (Latin):
uere. acsi cutucisꝰ ñ eẽt. Hoc enim iam in potestate habebat. & sub lege. qui¬
dem seruilit̃ ñ erat. Uere gͦ non ficte ut uideus qđ erat uixit. sicut nec fallai-¬
ter gentilem se. finxit. s: licite om̃ibꝰ cibis quos etiam dãpnant udei ꝑmisit uti.
cui om̃is creatura dei non simulate. s uere bona erat. Sicut gͥ hos ritꝰ genti¬
lium uere. sic & uudeoꝵ sacañta. ñ falaciter suscepit. ut ilis simplex. istis¬
esset duplex: aliud habens in corde. aliud
in ostensione. Cũm enĩ a. te. quesissem in
& gentibꝰ fatꝰ sit tamꝗͣ gentilis. nec tam̃ sus
in eo factũ gentib tamꝗͣ gentilem. qͦd in¬
differenter ꝑmisit. uesci c̃bis om̃ibꝰ. etiam
quos dampnant uidei. Quero gͦ utrum &
hoc simulate fecerit. Qđ si absurtlissimũ
atq falsissimũ est. gͦ & illa in quibꝰ udeoꝵ
consuetudini congruebat. lib̃tate pruden¬

Expanded text:
vere, ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat, et sub lege quivere, ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat, et sub lege quidem serviliter non erat. Vere ergo non ficte ut Judaeus quod erat, vixit, sicut nec fallaciter gentilem se finxit; sed licite omnibus cibis quos etiam damnant Judaei permisit uti, cui omnis creatura Dei non simulate, sed vere bona erat. Sicut ergo hos ritus gentilium vere, sic et Judaeorum sacramenta non fallaciter suscepit, ut illis simplex, istisesset duplex, aliud habens in corde, aliud in ostensione. Cum enim a te quaesissem in et gentibus factus sit tanquam gentilis, nec tamen falEt eo factum gentibus tanquam gentilem, quod indifferenter permiserit vesci cibis omnibus, etiam quos damnant Judaei. Quaero ergo utrum et hoc simulate fecerit, quod si absurdissimum atque falsissimum est, ergo et illa in quibus Judaeorum consuetudini congruebat, libertate pruden
Abbreviated transcription (Latin):
sum iudeis tamqͣ uideus. Ido dicit. tamꝗͣ. quia ñ uere uideus erat. sicut nec
uere gentilis. quibꝰ in cibis & huimodi assensit. nec tam̃ in cultu idoloꝵ. quia.
in ap̃o iñu nec cirtuncisio est aliquid. nec p̃putium. Dispensarorie itaq simu¬
labat se uideum. S augustinꝰ dicit hoc fieri compassione miscd̃iȩ. ñ cum si¬
mulatione. ut qui ministrat egroto. fit quasi eger. ñ cum se. febres habere m̃¬
titur. s cum animo condolentis cogitat q̃m seruiri sͥ uelit. si egiotaret. Ait
dixit. s compatiendi miscołia. Quasi. Non ita hoc dixit ut se fingeret uide¬
um. sicut quidam putant. Libere. illa. fecit sicut ait. circumcisus qui uocatꝰ
est ñ acucat p̃putium. id est non sic uiuat. quasi p̃putium adduceret. Et
cit illa. quȩ non intelligentibꝰ & parum attendentibꝰ finxisse putatꝰ est. Iudeꝰ
enim erat. & crcumcisus uocatꝰ noluit. adducere p̃putium. id est noluit ita ui¬

Expanded text:
sum Judaeis tanquam Judaeus. Ideo dicit tanquam, quia non vere Judaeus erat, sicut nec vere gentilis, quibus in cibis et in hujusmodi assensit, nec tamen in cultu idolorum, quia in Christo Jesu, nec circumcisio est aliquid, nec praeputium . Dispensatorie itaque simulabat se Judaeum. Sed Augustinus dicit hoc fieri compassione misericordiae, non simulatione: ut qui ministrat aegroto, sit quasi aeger; non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo serviri sibi velit si aegrotaret. Ait dixit, sed compatiendi misericordia, id est non ita hoc dixit, ut se fingeret Judaeum, sicut quidam putant. Libere enim illa fecit, sicut ait: Circumcisus quis vocatus est, non adducat praeputium , id est non sic vivat quasi praeputium adduxerit. Et cit illa quae non intelligentibus, et parum attendentibus finxisse putatus est. Judaeus enim erat, et circumcisus vocatus, noluit adducere praeputium, id est noluit ita vi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis intelligentes humiliarent᷑. & ad subue.¬
nientẽ currerent grãm. Datis enĩ in peccatis
& uiribꝰ suis multũ assigna̾ntibꝰ dat᷑ lex a dõ.
ad domandã suꝑbiam qua dicebant. ñ deest.
qͥ impleat. s deest qͥ iubeat. Eoꝵ gͥ suꝑbiã
domare uolens ds. legẽ dedit quasi dicens.
hominib Ecce do uob̃ p̃cepta ne putetis
deesse tubentẽ. ñ deẽe qͥ iubeat s deesse qͥ
impleat : qͥa. hõ in petratis natꝰ ñ ualet un¬
plere. idoq natꝰ ẽ xp̃c id ẽ gr̃a quȩ saua
ret. Hãc g̃ dispensatione lex data c̃. ut cres¬
cente. peccato humiliarent᷑ suꝑbi. & humili¬
ati confiterent᷑. & confessi sauarent᷑. Nonenĩ
ciudelit̾ hoc facit ds. s consilio mediciuȩ.
Aliq̃ndo enĩ hõ uidet᷑ sͥ sanꝰ & egrotat. & qͥa.¬
ñ sentit: medicũ ñ querit. Augetur morbus
crescit molestia. querit᷑ medic & totũ sanat᷑
corpꝰ. Magnũ gͦ dĩ consiliũ fuit. ut ꝑ legem
abundaret᷑ delictũ. ut in austeritate legis su

Expanded text:
tis intelligentes humiliarentur, et ad subvenientem currerent gratiam. Natis enim in peccatis, et viribus suis multum assignantibus, datur lex a Deo ad domandam superbiam, qua dicebant: Non deest qui impleat, sed deest qui jubeat. Eorum igitur superbiam domare volens Deus, legem dedit, quasi dicens hominibus: Ecce do vobis praecepta, ne putetis deesse jubentem, non deesse qui jubeat; sed deest qui impleat, quia homo in peccatis natus non valet implere, iret. Hac ergo dispensatione lex data est ut crescente peccato humiliarentur superbi, et humiliati confiterentur, et confessi sanarentur. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando eniit morbum, medicum non quaerit. Augetur morbus, crescit molestia, quaeritur medicus, et totum sanatur corpus. Magnum ergo Dei consilium fuit, ut per legem abundaret delictum, ut in austeritate legis su
Abbreviated transcription (Latin):
bene uiuens. iusticiam uerbo p̃dicabat & oꝑe demonstrabat. ac bonã. fanã
usquequaq disseminabat. unitans doctorẽ ueritatis xp̃m. Quidam autem
diligebant. & quidam inuidebant. Illi qui inuidebant famȩ pauli uł xp̃i. bonc
re. ꝑibant: qui eam diligebant. bono odore uuebant. Noli gͦ inuidere. &
non occidet te bonꝰ odor. Bonꝰ odot utiq erat. quo illi uiuebant. & illi ꝑi¬
bant. Si enim ñ eẽt claritudo sc̃oꝵ. inuidia. ñ resurgeret inpioꝵ. Cepit
ꝑsetutionẽ pati odor scõꝵ: s si ꝑsequendo frangunt ampullam. odor un¬
guenti ampliꝰ estunditur. Sequitur. Aliis. Quasi. Deo sumꝰ bonꝰ odor .s:
hominib aliis quidem sumꝰ odor mortis. id est inuidiȩ & malȩ opinionis ducen¬
tis eos in mortẽ ȩternam: aluis autẽ sumꝰ odor ute. id est dilectionis & bone
opinionis ducentis eos in uitã ęternam. quia. de nr̃a p̃dicatione ueritatis¬

Expanded text:
bene vivens, justitiam verbo praedicabat, et opere demonstrabat, ac bonam famam bene vivens, justitiam verbo praedicabat, et opere demonstrabat, ac bonam famam quaqueusque disseminabat, imitans doctorem veritatis Christum; quidam autem diligebant, quidam invidebant. Illi qui invidebant famae Christi vel Pauli, bono odore peribant, qui eam diligebant, bono odore vivebant. Noli ergo invidere, et non te occidit bonus odor. Bonus utique odor erat quo illi vivebant, et illi peribant. Si enim non esset claritudo sanctorum, invidia non resurgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed si persequendo frangunt ampullam, odor unguenti amplius diffunditur. Aliis quasi dicat Deo sumus bonus odor; sed hominibus, aliis quidem sumus odor mortis, id est invidiae et malae opinionis ducentis eos in mortem aeternam; aliis autem, sumus odor vitae, id est dilectionis et bonae opinionis ducentis eos in
Abbreviated transcription (Latin):
Nom̃ dĩ ꝑ uof blasphenatur ꝑ uos int̾ gentes. Et nota quia suȩ locutionis
modum siunit apłs a ueteri lege. cum dicit bonꝰ odor sumꝰ deo. quia ut olim
hostia. legis dicebatur suauisumꝰ odor deo: ita. mͦ p̃dicatio uera & sincera. fa
guentis. Dicit enim dñica. sponsa. post odotẽ unguentoꝵ tuoꝵ curremus.
est ex odore. id est mundus impletus est bona fama & dotrina xp̃i & apło
tum. Odor iste uegetat diligentes. necat inuidentes. Unde subdit. In hiis qͥ.¬
Quasi. Bonꝰ odor sumꝰ xp̃i. itaq & in his qui salui fiunt gr̃a eiꝰ. & in hũs qͥ
ꝑeunt iudicio eiꝰ. id est & hoꝵ respectu qui inde saluantur. & hoꝵ qui contẽp¬
nentes ꝑeunt. quia. bona. intentione facimꝰ. & ueritatẽ p̃dicamꝰ. Miro mͦ hoc
fit. ut bono odore & boni uiuant & mali moriautur. Quom tam̃ fiat. qnͣ¬
tum dñs inspirare. dignatur. uobis reuelare ñ denegabo: Apl̃s bene agens.

Expanded text:
Nomen Dei blasphematur per nos inter gentes . Et nota quia suae locutionis Nomen Dei blasphematur per nos inter gentes . Et nota quia suae locutionis modum sumit Apostolus a veteri lege cum dicit, bonus odor Deo, quia ut olim hostia legalis dicebatur suavissimus odor Deo, ita modo praedicatio vera et sincera famaguentis. Dicit enim Dominica sponsa: Post odorem unguentorum tuorum curremus . est odore , id est mundus impletus est bona fama et doctrina Christi et apoum. Odor iste vegetat diligentes, necat invidentes. Unde subdit, In his qutique, Et in his qui salvi fiunt, gratia ejus, et in his qui pereunt, judicio ejus; et horum respectu qui inde salvantur, et horum qui contemnentes pereunt, quia bona intentione facimus, et veritatem praedicamus. Miro modo hoc fit, ut bono odore, et boni vivant, et mali moriantur. Quomodo tamen fiat, quantum Dominus inspirare dignabitur, vobis revelare non denegabo. Apostolus bene agens,
Abbreviated transcription (Latin):
toto mundo. & bene dixi ꝑ nos. quia nos sumꝰ bo
atur qui eiusmodi est
Propter quod obsetro
uos. ut confirmetis in
illum caritatem. Ideo
enim & scripsi. ut cog¬
noscam experimentum
ur̃m. an in om̃ib obedi¬
entes sitis. Sicui au¬
tem aliquid donastis.
& ego. Nam & ego
quod donaui. si quid.
donaui. ꝓpter uos in
persona xp̃i. ut non
circumueniamur a sa¬
thana. Non enim ig¬
noramus cogitationes
autem troadem prop¬
ter ȩuuangelium xp̃i.
& ostium apertum
esset michi in domino.
non habui requiem spi¬
ritui meo. eo quod ñ
inuenerim titum fra¬
trem meum. sed uale¬
faciens cis profectus
sum in macedoniam.
Deo autem gratias
qui semper triumphat
odorem noticiȩ suȩ ma¬
nifestat. per nos in
ommi loco. quia xp̃i
bonus odor deo sumus
nus odor xp̃i & suauis deo. & si non tra nobis. Odor xp̃i dicuntur apłi. quia
in eoꝵ uita & p̃dicatione. xp̃c ostenditur ñ blasphotnat᷑. sicut de malis dr.

Expanded text:
toto mundo. Et bene dixi per nos, quia nos sumus bototo mundo. Et bene dixi per nos, quia nos sumus boatur qui eiusmodi est. propter quod obsecro uos, ut confirmetis in illum caritatem. ideo enim scripsi, ut cognoscam experimentum uestrum, an in omnibus oboedientes sitis. cui autem aliquid donastis, et ego. nam et ego quod donaui, si quid donaui, propter nos in persona Christi, ut non circumueniamur a satana: non enim ignoramus cogitationes ait, Troadem propter euangelium Christi et ostium mihi apertum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, eo quod non inuenerim Titum, fratrem meum, sed ualefaciens eis profectus sum in Macedoniam. deo autem gratias, qui semper triumphat odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus a vobis. Odor Christi dicuntur apostoli, quia in eorum vita praedicatione Christus ostenditur, non blasphematur: sicut de malis dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
repugnare. Non habui requiẽ dico. s ualefaciens eis.¬
scł qui erant conu̾si. & in quib ostiũ aꝑtum erat. pro¬
fectus sum macedomã. Deo autẽ gr̃as. Hactenꝰ de tribu¬
lationib egit. ad eatum tolerantiam eos inuitans. & cuiꝰ
culpa choruithũ ñ uenerat: dixit. Hic incipit comm̃¬
dare se. & speudo depͥmere. Quasi. Profectꝰ sum ma¬
cedoniam. s ñ initilit̾. quia. ibi quasi tͥumphator extiti:
gĩas autem dõ ago. qui semꝑ tͥumphat nos ad. ẽ tumpha.
fides. dum ex ꝑfidis fiunt. fideles: & manifestatsnos ueros¬
apłos. ñ ꝑ speudo odiorem noticie sue. id ẽ xp̃m qͥ uelur.
odor ꝓcedens a patre. notificat eũ liisibilem. sicut res ali¬
qua. que ñ uidetur ꝑ odorem cognoscitur. & in q̃ loco
sit intelligitur. Qel odorem noticie sue. id est mitacula
uel doctrinȩ uerba. quib ad noticiam eiꝰ uenitur. ma¬
nifestat ꝑ nos miracula oꝑantes. & uerba p̃dicantes

Expanded text:
repugnare. Non habui requiem, dico, sed valefaciens eirepugnare. Non habui requiem, dico, sed valefaciens eis, qui erant conversi, et in quibus ostium apertum erat, profectus sum Macedoniam, Deo autem gratias. Hactenus de tribulationibus egit ad earum tolerantiam illos iit: Hic incipit se commendare et pseudo deprimere. Quasi dicat: profectus sum Macedoniam, sed non inutiliter, quia ibi quasi triumphator exstiti. Gratias autem ago Deo qui semper triumphat nos, id est triumpharefides, dum ex perfidis fiunt fideles, et malevoli non proper pseudo, odorem notitiae suae, id est Christum qui velut odor procedens a Patre, notificat eum invisibilem, sicut aliqua res quae non videtur, per odorem cognoscitur, et in quo loco sit intelligitur. Vel, odorem, notitiae suae, id est miracula vel doctrinae verba quibus ad notitiam ejus venitur. Manifestat per nos, miracula operantes, et verba praedicantes,
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑationem infirmos p̃cipitat. & merito ab illo hoc fi-¬
eri metuo. Non enim ignoramꝰ cogitationes id est astuti¬
as eiꝰ. qui quos consentiendo nequit deciꝑe. facit. nimts
de recipiendo fornicatore. redit ad ipsos. ostendens qdđ
sicut culpa eoꝵ fuit qđ ñ uenit chorinthũ. fic qđ ñ ꝓte¬
cit in tioade. dum apud eos impeditꝰ moratur titꝰ. siue qͦ
ñ poterar ibi ꝓficere. quia forsan lingua eoꝵ utꝰ exp̃ssiꝰ
uti poterat. Quasi. Parcens uob̃ ñ ueni chorinthum. cũ
piendum eũ głm. & hoc in dño id est oꝑante. deo. ñ ha.¬
bui requiem spũi meo. id est ñ potui satis facere. uolun¬
tati mee. eõ qd ñ inuenerĩ ibi titum frẽm meũ. qͥ ibi ne¬
cessariꝰ erat. s impeditꝰ apud uos ñ uenit illuc sicut ego
tes in eũ insurgentes. qu̾ia solꝰ ñ poterat. hȩc duo in¬
plere: scił & fiãcles instruere. & ꝑstrepentib incredulis

Expanded text:
desperationem infirmos praecipitat. Et merito ab illo hoc fidesperationem infirmos praecipitat. Et merito ab illo hoc fieri metuo. Non enim ignoramus cogitationes, id est astutias, ejus, qui quos consentiendo nequit decipere, facit minisde recipiendo fornicatore redit ad ipsos, ostendens quod sicut culpa eorum fuit quod non venit Corinthum, sic quod non profecit in Troade, dum apud eos impeditus moratur Titus, sine quo non poterant ibi proficere, quia forsan lingua eorum Titus expressius uti poterat. Quasi dicat parcens vobis non veni Corinthum. Cum piendum Evangelium, et hoc, in Domino, id est cooperante Deo, non habui requiem spiritui meo, id est non potui satisfacere voluntati meae, eo quod non invenerim Titum fratrem meum, qui ibi necessarius erat; sed impeditus apud vos non venit illuc, sicut et tes in eum et insurgentes, quia solus non poterat haec duo implere, scilicet et fideles instruere, et perstrepentibus incredulis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam scͥpsi. ut uos quos exꝑtus sum. mͥ obedientes in eiectione cog¬
ut ei donetis. & donare debetis. autẽ id est quia cui aliquid do¬
nastis: & ego. Q uod uere dico. nam & ego qđ donaui ꝓp¬
ter uos feci. siquid tam̃ donaui. hoc ideo dicit. quia ñ te¬
nere hoc faciendum ẽ. & passim. Si gͦ magister peticione.
discipuloꝵ donauit. cui uoluer̃t peccatũ. niultomagis disci¬
prili p̃ce magistri. idem facere. debent. Et ut ratũ ei cui
donauit ostenderet apud dm̃. subdit. Et hoc feci in ꝑsona
xp̃i. ia est acsi ipse xp̃c condonaret. quia. nichil sine spi
titu dĩ agebat apłs. hoc autem dicit. ne irrita uideat᷑
huiꝰmodi condonatio. quȩ fit ꝓpt̾ amicos. Ut̃ ñ. Quasi.
Ideo debetis condonare. ut. ñ cutũueniamur id ẽ deci¬
piamur a sathana. ut eũ faciat. despare ꝑ nuniam aspi¬
tatem. Sepe. mim ꝓpter asꝑiores animi adũsiones in

Expanded text:
etiam scripsi, ut quos expertus sum mihi obedientes in ejectione, cogetiam scripsi, ut quos expertus sum mihi obedientes in ejectione, cogut ei donetis, et donare debetis, autem, id est quia cui aliquid nastis et ego: Quod vere dico: Nam et ego quod donavi, propter vos feci, si quid tamen donavi. Hoc ideo dixi, quia non temere hoc factum est et passim. Si ergo magister petitione discipulorum donavit cui voluerunt peccatum, multo magis discipuli prece magistri idem facere debent. Et ut ratum ei cui donavit ostenderet apud Deum subdit: Et hoc feci in persona Christi, id est ac si ipse Christus condonaret, quia nihil sine Dei spiritu agebat Apostolus. Hoc autem dicit ne irrita videatur hujusmodi condonatio, quae fit propter amicos; ut non. Quasi dicat: Ideo debemus condonare, ut non circumveniamur, id est decipiamur a satana, ut eum faciat desperare per nimiam asperitatem. Saepe enim propter asperiores animadversiones in
Abbreviated transcription (Latin):
hora ingemuerit peccator. om̃ium iniquitatũ eiꝰ non recordabor
Et rete homini ꝓ peccato afflicto ignoscere & subuenire. p̃cipit.
quia penitentia. si de uero animo est. id est si correctꝰ statim in ani¬
mo dolet. mox habet fructum: hȩc enim uera penitentia ẽ cessare
ã peccato. Ideo condonetis & consolenum. ne forte. qui eimnodi est.
abundantiori tͥsticia. id. est ꝑ nimis asꝑam penttentiam desꝑans.
absorbeatur a diabolo. ut uelit uti scło hoc. Est ẽnim absorberi
scł desꝑantem conũti ad ad mittenda. peccata. Propt̃ qđ. scił
ne. absorbeatur. obsetro uos ego qui possem iubere. ut caritatẽ quã
habiustis eiciendo eum. confirmetis in illum condonando ei: qđ &
debetis facere. Ideo enim sqͥpsi uobis. scił ut cognoscam exꝑim̃tum
ur̃m. id est ꝑ expientiam cognoscam quo animo fecerttis. ut exꝑtus
sum in parte obedientiam ur̃am. & cognoscam an obedientes sitis mͥ in
om̃ib. Quasi. Cum ꝓpter eum recipiendũ scͥpseri. & ꝓpter hoc

Expanded text:
hora ingemuerit peccator, omnium iniquitatum ejus non recordabor . Et recte, homini pro peccato afflicto ignoscere et subvenire praecipit, quia poenitentia si de vero animo est, id est si correctus statim in animo dolet, mox habet fructum. Haec enim vera poenitentia est cessare a peccato. Ideo condonetis et consolemini, ne forte qui ejusmodi est abundantiore tristitia, id est per nimis asperam poenitentiam desperans, absorbeatur, a diabolo, ut velit uti saeculo; hoc est enim absorberi, icet desperantem converti ad admittenda peccata; propter quod, scilicet ne absorbeatur, obsecro vos, ego qui possem jubere, ut charitatem quam habuistis, ejiciendo eum, confirmetis in illum, condonando ei, quod et debetis facere. Ideo enim et scripsi vobis, scilicet ut cognoscam experimentum vestrum, id est ut per experientiam cognoscam quo animo feceritis ut expertus sum in parte obedientiam vestram. Et cognoscam an in omnibus sitis obedientes ipsi. Cum propter eum recipiendum scripserim, propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nunquid egemꝰ id est putatis egere comindatitiis epłis missis ab aliis ad
uos. aut ex̃ uobis ad alios. sicut quidam id est speudo apłi. quos nulla
uitꝰ comm̃dat: Utiq ñ egemꝰ. quia eplła. nr̃a i est institutio nr̃a. uos

Expanded text:
nunquid egemus, id est putatis nos egere commendatitiis epistolis missis ab aliis, ad nunquid egemus, id est putatis nos egere commendatitiis epistolis missis ab aliis, ad vos aut ex vobis ad alios, sicut quidam, id est pseudoapostoli, quos nulla virtus commendat? Utique non egemus, quia Epistola nostra, id est institu
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationem: aliis uita cum ꝑ fidem suscipitur. uide in salutẽ ęternam
bum d̃ĩ. ia est falsa ad miscentes. & pro uoluptate nr̃a. ñ pro prole. predi¬
cantes. sict plurimi faciunt. hic speudo apłos tangit. qui corrupta doc E mbrosi¬
trina ueritatem uiolabant. de quib isaias ait. Caupones tui uino aqu
questu. & sine ammixtione corruptionis. sicut didicimꝰ ex eo qui nos docu¬
eum excedentes. ut faciunt illi qui de lege agunt. legalia p̃dicantes.
Incipimꝰ iterum. Quia sciebat apłs eos sinistre accipere suam comm̃datio¬
nem. sicut etiam in prima epła fecerant. quasi suam głam quereret: in¬
cipit contra. opinionem eoꝵ ostendere. se ñ suam głam s di querere dicens.
Incipimꝰ quasi semꝑ noui. & in hoc simꝰ. iterum sicut in pͥma. epła. comm̃¬
bis: absit ut hoc faciamꝰ. Non utiq nos uane comiñdantes hȩc dicimꝰ. sed
ne ab aliis decipiamini: id cogimur memorare. Quod autẽ ñ nos comm̃¬

Expanded text:
em aeternam terantes verbum Dei, id est falsa admiscentes, et pro voluntate non pro prole praedicantes, sicut plurimi faciunt. Hic pseudoapostolos tangit: qui corrupta doctrina veritatem violabant. De quibus Isaias ait: Caupones tui vino aquaquaestu, et sine admistione corruptionis, sicut didicimus, ex Deo, qui nos docueum excedentes, ut faciunt qui de lege agunt legalia praedicantes.Incipimus. Et sciebat Apostolus eos accipere sinistre suam commendationem, sicut etiam in prima Epistola fecerant, quasi suam gloriam quaereret: incipit contra opinionem eorum ostendere se, non suam gloriam, sed Dei quaerere, dicens: Incipimus, quasi semper in hoc novi simus, iterum, sicut in prima Epistola, commenbis. Absit ut hoc faciamus, non utique vane nos conmendantes, hoc dicimus, sed, ne ab aliis decipiamini, id cogimur memorare. Quod autem non nos comme
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. ul est in condib latis ex caritate.. & carnalib i. est mollibus.
quia. habent affectum implendi: & sensum habentibꝰ. quia intelligit᷑.
ñ lapideis. tamqͣm sint sine sensu. Fiduciam autẽ. Dixit se ñ egeie

Expanded text:
cordis, id est in cordibus latis ex charitate, et carnalibus, id est mollibus, cordis, id est in cordibus latis ex charitate, et carnalibus, id est mollibus, quia habent effectum implendi; et sensum habentibus, quia intelligunt, non lapideis tanquam sint sine sensu. VERS. 4-6.-- Fiduciam autem talem habe
Abbreviated transcription (Latin):
sco docente. instructi estis. ꝓ quem aiffunditur caritas in cordib.
qui in eugło digitꝰ dei đr. hoc digito scͥpta est lex uetus. sed distat.
quia lex illa. scripta est in tabulis lapideis: noua. autem lex dif
occidens p̃uaricatorem: ista. est. lex fidei. uiuificans dilectorem.
lbi gͦ lex extusetus posita est qua. iniusti terrerentur. hic intͥnse¬
cus posita ẽ. qua iustificarentur. Ibi in tabulis lapideis digitus
dĩ oꝑatus est. ut significaretur duricia cordium illiꝰ ppłi: hic
idem digitꝰ in cordib hominũ oꝑatus ẽ. ut uoluntas prompta
& intelligentia capax significetur. Onde subdit. Et hȩc epła
scͥpta est ñ in tabulis lapideis. id est non in duris cordib haben¬
tib notas. nec sentientib ut uetus lex lapis enim ñ significat. nͥ
durissimã. uolitntatẽ. & adũsus dm inflexibilem. S in tabulis

Expanded text:
sancto docente instructi estis, per quem diffunditur charitas in cordibus: sancto docente instructi estis, per quem diffunditur charitas in cordibus: qui in Evangelio digitus Dei dicitur . Hoc digito scripta est lex vetus, sed distat, quia lex illa scripta est in tabulis lapideis; nova autem lex diffoccidens praevaricatorem, ista est lex fidei vivificans dilectorem. Ibi ergo lex extrinsecus posita est qua injusti terrerentur; hic intrinsecus posita, qua justificarentur. Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus est, ut significaretur duritia cordium illius; hic idem digitus in cordibus hominum operatus est, ut voluntas prompta et intelligentia capax significaretur. Unde subdit: Et haec Epistola scripta est, non in tabulis lapideis, id est non in duris cordibus habentibus notas, nec sentientibus ut vetus lex. Lapis enim non significat nisi durissimam voluntatem, et adversus Deum inflexibilem; sed in tabulis