comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canon dicit tradendum curie. qͦd ex
historiis uñ uerbũ hoc sumit᷑: mani¬
festum. Uñ et postqm sic traditus: no¬
bis et illi iam curie seruo. nicħ. Et iõ
si qua deinceps pena infligit᷑. iam
ñ erit pena nr̃i tanqͣm alicuiꝰ de clero:
serit pena ur̃i tanqmͣ uniꝰ de popło.
Quod autẽ adicitis etiã nr̃os extorres
fore s crulem: breuit̃ respondemus
nos illiꝰ gerere uices qͥ supra om̃s reges
quod sacri sanstiunt canones. illius
regis auctoritate cuiꝰ t̾ra ẽ.⁊ cuiꝰ lega¬
tione in t̾ra fungimur: int̾dum et
exiliis et bonoꝵ suoꝵ ꝓscͥptionib
nr̃os condemnamꝰ iudicatos. ꝓ modo
delinquendi et ꝓ qualitate flagitii.
Nec enĩ illius regis cuiꝰ infinita ẽ po¬
tentia: limitate st̃ pene. Nisi tũ qͦd
nobis iudicio sanguinis nec etiã licet
int̾esse. qͦd ur̃m est qui alterũ porta¬
tis ferri dico ñ uerbi gladiũ qui nr̃
est: sicut ille ferriur̃. Ecce enĩ duo
gladii hii. sub quib om̃is cohertio:

Expanded text:
canon dicit: « Tradendum curiae, » quod ex historiis unum verbum hoc sumitur manifestum: verum et postquam sic traditus, nobis et illi jam curiae servo nihil. Et ideo si qua deinceps poena infligitur, jam non erit poena nostri tanquam alicujus de clero, sed erit poena vestri tanquam unius de populo. Quod autem adjicitis etiam nostros extorres fore sed civilem, breviter respondemus nos illius gerere vices qui supra omnes reges quod sacri sanciunt canones, illius regis auctoritate cujus terra est et cujus legatione in terra fungimur, interdum et exsiliis et bonorum suorum proscriptionibus nostros condemnamus judicatos pro modo delinquendi et pro qualitate flagitii. Nec enim illius regis cujus infinita est potentia, limitatae sunt poenae. Nisi tamen quod nobis judicio sanguinis nec etiam licet interesse, quod vestrum est, qui alterum portatis, ferri dico, non verbi gladium, qui noster est; sicut ille ferri vester: Ecce enim duo gladii hi , sub quibus omnis coercitio
Abbreviated transcription (Latin):
crisinatis unctione delibutum: ad cuiꝰ
paulo añ pedes regia se inclinauit ma¬
iestas. gratiam querens et ueniam.
Adiciebat etiam archip̃sul qͦd nec regi-¬
am deceret magnificentiam nec cle-¬
mentiam regiam: ut manꝰ ille a qui-¬
b mͦ accepit ipse rex diuine gr̃e ⁊ bñdi¬
ctionis celestis beneficiũ. ab ipso mox
suscipiant ignominiosum suppliciũ:
carnificũ securi supposite. seu aliãs si¬
cut deformit̾ et enormit mutilate. Et
adiecit qui regi loquebat᷑ archip̃sul.
Parit̾ inquit dñe mi rex dico ⁊ dehis
qui in sacris ordinib sunt clericis. qͥ
sacerdotum altissimi in altari coadu-¬
tores st̃. Quoꝵ tanqm coadiutorum
minist̾io. et reges t̾re celestis regisbe¬
nedictionẽ assequunt᷑. uerumtam̃
si qui nr̃ fuit. exauctoratꝰ et curie
traditus deincepsex noua causa hec
sustineat. et dictante scl̃ari udice pe¬
nam corꝑalem subeat. equum fore
hoc ⁊ dignũ ñ negamꝰ. ⁊ de cohertio¬

Expanded text:
chrismatis unctione delibutum, ad cujus chrismatis unctione delibutum, ad cujus paulo ante pedes regia se inclinavit majestas, gratiam quaerens et veniam. Adjiciebat etiam archipraesul quod nec regiam deceret magnificentiam nec clementiam regiam, ut manus illae, a quibus modo accepit ipse rex divinae gratiae et benedictionis coelestis beneficium, ab ipso mox suscipiant ignominiosum supplicium, carnificum securi suppositae, seu alias sicut deformiter et enormiter mutilatae. Et adjecit qui regi loquebatur archipraesul: « Pariter, inquit, domine mi rex, dico et de his, qui in sacris ordinibus sunt, clericis qui sacerdotum Altissimi in altari coadjutores sunt, quorum tanquam coadjutorum ministerio et reges terrae coelestis regis benedictionem assequuntur, verum tamen si qui noster fuit exauctoratus et curiae traditus, deinceps ex nova causa haec sustineat et dictante saeculari judice poenam corporalem subeat, aequum fore hoc et dignum non negamus et de coercitio
Abbreviated transcription (Latin):
cut ꝓpͥus ip̃oꝵ rex celestis. lex sp̃ualis.
et iurisdictio inspiritib: ita et in pe¬
culiari d̃ĩ portione ⁊ sp̃uali. cohertio
sp̃ualis. seorsum ꝑ se. ⁊ a scłari coherti¬
one separata. Et inde est qͦd absq
membroꝵ mutilatione: ⁊ sine om̃i
de formatione corꝑis ẽ. Sp̃ualis ẽ enĩ.
Adeo etiã qͦd ordinis pͥuilegium: ex¬
cludat cauteriũ. Qm tam̃ penã com¬
munit̾ int̾ homines. etiam ius foren¬
se dampnat. Ne uidelicet in homine.
dei imago deformetur.
nbis etiam constitutis nr̃is. regum
ꝓuisum ẽ maiestati ⁊ clementie. ẽur-¬
pe enĩ ualde et indecens. si crudele et
ab hominabile regia clementia uide¬
at. ut manꝰ deo consetrate. et que pau¬
lo ante regiscrucifixi. mun. di
saluatoris. in altari effigiaue¬
runt imaginẽ.: nunc post tergum li¬
gate publicum latͦnem effigient.
Et plecta collo circũligata pendeat
in ignominoso patibulo caput sacra

Expanded text:
cut proprius ipsorum rex coelestis, lex spiritualis, cut proprius ipsorum rex coelestis, lex spiritualis, et jurisdictio in spiritualibus, ita et in peculiari Dei portione et spirituali coercitio spiritualis seorsum per se et a saeculari coercitione separata. Et inde est quod absque membrorum mutilatione et sine omni deformatione corporis est. Spiritualis est enim. Adeo etiam quod ordinis privilegium excludat cauterium; quam tamen poenam communiter inter homines etiam jus forense damnat, ne videlicet in nomine Dei imago deformetur. In his etiam constitutis nostris regum provisum est majestati et clementiae. Turpe enim valde et indecens, si crudele et abominabile regia clementia videat, ut manus Deo consecratae et quae paulo ante Regis crucifixi, mundi Salvatoris, in altari effigiaverunt imaginem, nunc, post tergum ligatae, publicum latronem effigient. Et plecta collo circumligata pendeat in ignominioso patibulo caput sacrae
Abbreviated transcription (Latin):
cipit potestatẽ. Unde et regi nulla
uirisdictio in his. ratione dico ꝓfes¬
sionis ⁊ ordinis: s ipsi potiꝰ regum st̃
iudices. Isti enĩ et sim scło infirmi.
contẽptibiles ⁊ imbelles nr̃i officii
uiri: tñ iuxta qͦd de ipsis p̃nuntia¬
uit rex quidam magnus et ꝓph̃a.
alligant reges gentiũ incõpedib. et
nobiles scł̃i in manicis ferreis. Unde
et ñ sub regibꝰ scłi. s sub ꝓprio
suo rege. sub rege celi: ꝓpria
lege regunt᷑. Et si transgressores:
ꝓpͥa lege puniunt᷑. que suam ꝓpri¬
am ht̃ cohertionem. Nec est ista lex
qmͣ nunc dicimꝰ illa publica et com¬
munis que om̃ium pie in xp̃o iuuẽ¬
tium ẽ: s cum illa ñ pret̾ illam pri¬
uata quedam et ꝓpͥa. ꝓpter istam
edita ꝓfessionem. dericos dico. Hec
st̃ sc̃oꝵ patrum constituta qued̾a:
edita ꝓpt̾ nos. Que bene agentes
etiam in p̃senti eccł̃ia remunerant:
secus uͦ agentes dampnant. Uñ et si¬

Expanded text:
cipit potestatem: unde et regi nulla cipit potestatem: unde et regi nulla jurisdictio in his, ratione dico professionis et ordinis, sed ipso potius regum sunt judices. Isti enim, etsi in saeculo infirmi, contemptibiles, et imbelles nostri officii viri, tamen, juxta quod de ipsis praenuntiavit rex quidam magnus et propheta, alligant reges gentium in compedibus et nobiles saeculi in manicis ferreis, unde et non sub regibus saeculi, sed sub proprio suo rege, sub rege coeli, propria lege reguntur, et si transgressores, propria lege puniuntur, quae suam propriam habet coercitionem. Nec est ista lex quam nunc dicimus illa publica et communis quae omnium pie in Christo viventium est, sed cum illa, non praeter illam, privata quaedam et propedita professionem, clericos dico. Haec sunt sanctorum Patrum constituta quaedam edita propter nos, quae bene agentes etiam in praesenti Ecclesia remunerant, secus vero agentes damnant: verum et si
Abbreviated transcription (Latin):
um allegat ꝓ cleri sui lib̃tate.
post modicũ archipresul una
et cum p̾̃fatis eruditis suis librato
consilio: regi sic ad hec. Dñe inquit
mi rex. sacro sca eccłia omniũ mat̾
et regum et sacerdotum: duos ha¬
bet reges. duas leges. duas urisdi-¬
ctiones et duas cohertiones. Duo re¬
ges. celestisrexxp̃c et iex terrenus:
due leges. humana et diuina. due
iurisdictioẽs. sacerdotalis et legalis:
due cohertiones: sp̃ualis et corꝑalis.
Ecce duo gladii hic. Satis est inqͥt
dñs. Neuter suꝑabundans: et suffi¬
ciunt hii. Huiꝰ uero ꝓfessionis uiri
dicti clerici. ordinis ratione et officii.
ꝓpͥe solum xp̃m regem hñt: ipsi quo¬
dam ꝓprio qui capiri suꝑponit᷑ assig¬
nati caractere. Quasi ꝑ hoc agentiũ
nationib segregati: et ꝓprie et pecu¬
liariter ad dñi opus assumpti. Unde
pͥuilegio ordinis et officii. terrenis
regib ñ subsunt s presunt. Ut pote
qͥ reges constituunt. a quo ⁊ rex mi¬
litie cingulum: et gladii matialis ac¬

Expanded text:
 allegat pro cleri sui libertate. Verum post modicum archipraesul una et cum praefatis eruditis suis librato consilio, regi sic ad haec: « Domine, inquit, mi rex, sacrosancta Ecclesia, omnium mater et regum et sacerdotum, duos habet reges, duas leges, duas jurisdictiones et duas coercitiones. Duo reges, coelestis rex Christus et rex terrenus, duae leges, humana et divina, duae jurisdictiones, sacerdotalis et legalis, duae coercitiones, spiritualis et corporalis: Ecce duo gladii hic: Satis est , inquit Dominus. Neuter superabundans et sufficiunt hi, hujus vero professionis viri dicti clerici ordinis ratione et officii proprie solum Christum regem habent, ipsi quodam proprio qui capiti superponitur assignati charactere, quasi per hoc a gentium nationibus segregati et proprie et peculiariter ad Domini opus assumpti, unde privilegio ordinis et officii terrenis regibus non subsunt sed praesunt, utpote qui reges constituunt, a quo et rex militiae cingulum et gladii materialis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ronis.
mꝑatoris siqͥdem ẽ. corona duplex.
Similit̾ ⁊ duplex militis. Duplex qͥ¬
Edem militis corona: quia duplex ui¬
ctoria. Expectemus ꝑ modicũ: donec
audierimꝰ. Sed de coronis imꝑatoris:
predicendum
De pͥma imꝑatoris corona.

Expanded text:
RIS. Imperatoris siquidem est corona duplex: similiter et duplex militis. Duplex quidem militis corona, quia duplex victoria. Exspectemus per modicum donec audierimus. Sed de coronis imperatoris praedicendum. DE PRIMA IMPERATORIS CORONA.
Abbreviated transcription (Latin):
passionis affectũ. Unde ⁊ quomͦ pat̾
miseret᷑ filioꝵ. et ipse illis misereri
desiderat: ut iudelc uisitet in uirga
iniqͥtates eoꝵ: et in uerb̃ib peccata
eoꝵ. Itaq app̃hendit eum hinc qͦd
maxime sacerdotib congruit. arden̾
propt̾ contumaces iusticie ⁊elus:
inde uͦ qͦd maxime patrũ est. inten¬
sus ꝓpter errantes filios compassio¬
nes affectus: Et ita qui hucũsq si¬
luit. qͥ hucusq in om̃i patientia susti¬
nuit. uidens et attendens patientiã
suã in suꝑbia et abusione calcatam:
iam deinceps ñ patiens. ñ dormiens.
s surgens et excutiens se tanqͣm ue¬
rus excussoꝵ filius: confestĩ cum su¬
is deliberare inchoat qͥd agendum:
Ad illud dñi cõminatorium in ꝓph̾a
ad ꝓpħam. quasi subito motꝰ et cõmotꝰ.
Et tu fili hominis spetulatorem dedi
te domin isrł. Quod si non fueris locu¬
tus ut custodiat se impiꝰ auia sua ma-¬
la: ipse imꝑiꝰ ininiqͥtate sua moriet᷑:

Expanded text:
passionis affectu. Unde et quomodo pater passionis affectu. Unde et quomodo pater miseretur filiorum et ipse illis misereri desiderat, ut videlicet visitet in virga iniquitates eorum, et in verberibus peccata eorum. Itaque apprehendit eum, hinc quod maxime sacerdotibus congruit ardens propter contumaces justitiae zelus, inde vero quod maxime patrum est intensus propter errantes filios compassionis affectus. Et ita qui hucusque siluit, qui hucusque in omni patientia sustinuit, videns et attendens patientiam suam in superbia et abusione calcatam, jam deinceps non patiens, non dormiens, sed surgens et excutiens se, tanquam verus excussorum filius, confestim cum suis deliberare inchoat quid agendum. Ad illud Domini comminatorium in propheta ad prophetam quasi subito motus et commotus: Et tu, fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Quod si non fueris locutus ut custodiat se impius a via sua mala, ipse impius in iniquitate sua morietur,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e anno cernens pontifex mi¬
micoꝵ nr̃oꝵ induratum cor. nec ꝓ
tantis in nos excessib ulla in eis pe¬
nitentie signa. qumnpotiꝰ apponen¬
tes peccare adhuc. quod iam mami
ñ poterant. nos elongatos et in soli¬
tudine manentes. linguis detrahen¬
tib ꝑsequentes: cernens inqmͣ põ¬
tifex sic. cepit cogitare intra se et
meditaricũ corde suo: et in medita¬
tione hac ignis exardescebat: ignis
certe ñ liuoris s amoris. Uidebat qͥp¬
pe filios ꝓpͥos et sun hostẽ conuer¬
sos. cotidie ire in int̾itum ⁊ in preci¬
pitium ruere. Et quia pat̾. pãter
est. ampliꝰ dissimulare ñ potuit.
Nam et si illi iam filialem subtra¬
xerint: neqͣqmͣ tñ pontificalis per¬
fectionis erat. illis pat̾num affe¬
ctum subtrahere. Unde et ꝓ ꝑeun¬
tib filiis concaluit cor eiꝰ int᷑ eum:
et cum meditatione sua hac ignis ex-¬
arsit: ñ quidẽ zelo uindicte. s ex ze¬
lo iusticie ꝓpter filios: et paterno cõ¬

Expanded text:
rae anno cernens pontifex inimicorum nostrorum induratum cor nec pro tantis in nos excessibus ulla in eis poenitentiae signa, quin potius apponentes peccare adhuc quod jam manu non poterant, nos elongatos et in solitudine manentes linguis detrahentibus persequentes; cernens, inquam, pontifex sic coepit cogitare intra se et meditari cum corde suo, et in meditatione hac ignis exardescebat, ignis certe non livoris, sed amoris. Videbat quippe filios proprios, etsi in hostem conversos, quotidie ire in interitum et in praecipitium ruere. Et quia pater est, amplius dissimulare non potuit. Nam, etsi illi jam filialem subtraxerint, nequaquam tamen pontificalis perfectionis erat illis paternum affectum subtrahere. Unde et pro pereuntibus filiis concaluit cor ejus intra eum, et cum meditatione sua hac ignis exarsit, non quidem zelo vindictae, sed ex zelo justitiae propter filios et paterno com
Abbreviated transcription (Latin):
ualit̾ pretacti romipete archip̃sulis
sint reuersi. et de aduentu cardinaliũ
ad pacem uit̾ regem ⁊ archip̾sulem refor¬
mandam. et de archip̾̃sulis somnio. et
qualit̾ a ñ nullis ꝑsonis regni appellati¬
one int̾posita: carcdinales infecta pa¬
ce sunt reuersz.

Expanded text:
ualiter praetacti Romipetae archipraesulis sint reversi, et de adventu cardinalium ad pacem inter regem et archipraesulem reformandam, et de archipraesulis somnio, et qualiter a nonnullis personis regni appellatione interposita cardinales infecta pace sunt reversi.
Abbreviated transcription (Latin):
riam orationib se cõmendat.
N huĩ uero historici libelli calce ul¬
timo id̃ oro ⁊ supplico. ut qͥsqͥs in ꝑe¬
gͥnatione mea hac. seu finita ipsa.
historicũ hoc martyris canticũ audi-¬
re desiderau̾it: mͥ tali quali histo¬
riographo. orationũ et meritoꝵ su¬
oꝵ suffragiis: frat̾ne unttatis in.¬
tuitu cõmunicare dignet᷑. et sem¬
per derelicti sit memor. ametz¬

Expanded text:
RIAM ORATIONIBUS SE COMMENDAT. In hujus vero historici libelli calce ultimo id oro et supplico, ut quisquis in peregrinatione mea hac seu finita ipsa historicum hoc martyris canticum audire desideraverit, mihi tali quali historiographo orationum et meritorum suffragiis fraternae unitatis intuitu communicare dignetur et semper derelicti sit memor. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit ꝓlog̾ libri melorum.:
incta sc̃i uiri hystoria uelut quo¬
dam p̃misso cantico: mox sic̃ cyt¬
harizantiũ mos ẽ. ad laudem marty¬
ris tres subiecimꝰ consonantias. ex
quib formati st̃ melitres. Prima
consonantia ẽ. de consimilitudine
seu concordia inisibilis pugne mar¬
tyris militis: ad uisibilem pugnã
xp̃i imꝑatoris. Et in formatur me¬
lus pͥmus. Secunda consonantia
est de concordia iusibilis palme mi¬
litis: ad iusibilem palimam imꝑato¬
ris. Et inde format᷑ melus sccłs.
Tercia uͦ consonantia ẽ: de concor¬
dia inuisibilis palme militis: ad
inuisibilem palmã imꝑatoris.
Et inde formatur melus tertiꝰ.
Unde ⁊ libellum consonautias hã
cythare instar resonantẽ: nomine
meloꝵ inscͥpsunus. In qͦ ñ nulla de
pꝰ martyriũ gestis continent᷑. Cuiꝰ
qͥa tota pene mat̾ia de p̃missa mar¬
tyris pendet hystoria: libello histo¬
rico istũ meloꝵ mox annectimꝰ. fi¬
nito uͦ isto meloꝵ libello: adicio in

Expanded text:
INCIPIT PROLOGUS LIBRI MELORUM. sancti viri historia velut quodam praemisso cantico, mox sicut citharizantium mos est, ad laudem martyris tres subjicimus consonantias, ex quibus formati sunt meli tres. Prima consonantia est de consimilitudine seu concordia visibilis pugnae martyris militis ad visibilem pugnam Christi imperatoris; et inde formatur melus primus. Secunda consonantia est de concordia visibilis palmae militis ad visibilem palmam imperatoris; et inde formatur melnsonantia est de concordia invisibilis palmae militis ad invisibilem palmam imperatoris; et inde formatur melus tertius: unde et libellum consonantias has citharae instar resonantem nomine melorum inscripsimus. In quo nonnulla de post martyrium gestis continentur. Cujus quia tota pene materia de praemissa martyris pendet historia, libello historico istum melorum mox adnectimus. Finito vero isto melorum libello, adjicio in
Abbreviated transcription (Latin):
uic uͦ cantico laudis: subsequitur
mox longe aluid ⁊ alterius modi can¬
ticum. canticũ meroris. canticũ tri¬
bulationis et angustie. funestum
uidelicet illud ⁊ famosum decreti
cyrographum: de quo ꝑ totam mar¬
tẏris hystoriam ꝑ crebro mentio facta
est. continens capitula sedecim.
Quod iuxta suꝑius ꝓmissum nr̃m
ideo in om̃ium calce hic postponimꝰ:
ut legant scła post futura et hinc
cognoscant: qm iꝰta qm ꝑspicua fu̾it gło¬
si neo martyris nr̃i pͥmo exilii : et
postea martyrii causa. Quoꝵ capitu¬
loꝵ: hoc est pͥmum. De aduocatio¬

Expanded text:
uic vero cantico laudis subsequitur mox longe aliud et alterius modi canticum, canticum moeroris, canticum tribulationis et angustiae: funestum videlicet illud et famosum decreti chirographum, de quo per totam martyris historiam percrebro mentio facta est, continens capitula sedecim. Quod juxta superius promissum nostrum, ideo in omnium calce hic postponimus, ut legant saecula post futura, et hinc cognoscant, quam justa, quam perspicua fuerit gloriosi neomartyris nostri, primo exsilii et postea martyrii causa. Quorum capitulorum hoc est primum. De advocatio
Abbreviated transcription (Latin):
nib si emerserint: ab archidiacono
ad archiep̃m. Et si archiep̃c defue¬
rit in iusticia exhibenda. postremo
ad regem est ꝑueniendum : ut pre-¬
cepto ipsuis incuria archiep̃i con-
trouersia t̾minetur: ita quod non
debet ulterius ꝓcedere: absq as¬
sensu regis.

Expanded text:
nibus, si emerserint, ab archidiacono ad archiepiscopum; et si archiepiscopus defuerit in justitia exhibenda, postremo ad regem est perveniendum, ut praecepto ipsius in curia archiepiscopi controversia terminetur, ita quod non debet ulterius procedere absque assensu regis.
Abbreviated transcription (Latin):
uod etiam crucis signum affigit᷑
humero: congruit parit᷑ et cau¬
sa iuidenti est. Nam iuxta ꝓph̾am
factus ẽ pͥncipatꝰ eiꝰ suꝑ humerũ eiꝰ.
ip̃o udełc imꝑatore cũ ad locũ passi¬
onis ducẽtur suꝑ humeros suos cru¬
cẽ suam inqua tumphando pͥncipa-¬
tum acqͥ siuit: bauilante. Debet qͥp¬
pe qͥsq humeros suos crucis suppon̾e
honeri: qͥ imꝑatoris querit se confor¬
mare passioni: ⁊ ꝯmunicare honori.
Quia ut docet magist᷑: si ꝯpatimur:
⁊ conregnabimꝰ. Itaq tum ꝓ exem¬
plo facti. tũ ꝓ causa myst̾ii: hume¬
ro int̾dum hoc crucis signũ affigit᷑.
Quare crucis signũ añ faciem roma-¬
ni pontificis. similit̾ ⁊ metͦpolitanoꝵ:

Expanded text:
uod etiam crucis signum affigitur humero congruit pariter et causa in evidenti est. Nam juxta prophetam: Factus est principatus ejus super humerum ejus , ipso videlicet imperatore cum ad locum passionis duceretur super humeros suos crucem suam in qua triumphando principatum acquisivit bajulante. Debet quippe quisque humeros suos crucis supponere oneri, qui imperatoris quaerit se conformare passioni et communicare honori. Quia, ut docet Magister, si compatimur et conregnabimus . Itaque tum pro exemplo facti, tum pro causa mysterii humero interdum hoc crucis signum affigitur. QUARE CRUCIS SIGNUM ANTE FACIEM ROMANI PONTIFICIS SIMILITER ET METROPOLITANO
Abbreviated transcription (Latin):
nis dicit᷑ oculus hic. Hic enĩ tanqm sol
nubi. sp̃es ipsa fidẽi umbre adiungitur:
ratiõne solum tanqm attonita ⁊ stupen-¬
te ad tantã uisionẽ hanc. om̃i ipsu̾s
in parte hac euacuato officio.
Qͦd duplex.
sit manifestatioĩs modꝰ ꝑ t̾ciũ ꝯtẽplatioĩs

Expanded text:
nis dicitur oculus hic. Hic enim tanquam sol nis dicitur oculus hic. Hic enim tanquam sol nubi species ipsa fidei umbrae adjungitur, ratione solum tanquam attonita et stupente ad tantam visionem hanc omni ipsius in parte hac evacuato officio. QUOD DUPLEX SIT MANIFESTATIONIS MODUS PER TERTIUM CONTEMPLATIONIS
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e quod mundꝰ est et que in mundo:
ad sccłm exemplar gr̃e quod supͣ: eloqͥa
sacra ẽẽ diximꝰ ⁊ que in ipsis st̃ diuine
cognitionis mysteria: ꝓcedendum.
Demũ uͦ: ad t̾tuim quod itidem supͣ
noĩauimꝰ exemplar uite: ⁊ que in ip̃o
sunt diuine in ꝯp̃hensibilia maiesta¬
ts. In duob qͥppe exemplarib his:
t̃tius potissimum qͥ contẽplationis oełs
dicit᷑. intuet᷑. De quo contemplationis
oculo: ad sponsam sponsus. Corde inqͥt
me cepisti. uno ex oculis tuis. Uno inqͥt
ex oculis tus qͥ in corde tuo sunt: me
cepisti. Uterq enĩ oculus sicut ille cor¬
dis: sic ⁊ ille ꝯtemplationis: in corde.
S unus diuntaxat cordis seu rationis:
alter uͦ et si incorde: ñ tñ cordis s contẽ¬
plationis dr. quo sponsus a sponsa ca-¬
pitur. qͦ in comp̃hensibilis tenet᷑. infi¬
nitꝰ comp̃hendit᷑. ⁊ in accessibilis attin-¬
gitur. Unde ⁊ preexcellent̾ ꝯtemplatio-¬

Expanded text:
naturae quod mundus est et quae in mundo, naturae quod mundus est et quae in mundo, ad secundum exemplar gratiae, quod supra eloquia sacra esse diximus, et quae in ipsis sunt divinae cognitionis mysdem supra nominavimus exemplar vitae, et quae in ipso sunt divinae incomprehensibilia majestatis. In duobus quippe exemplaribus his tertius potissimum, qui contemplationis oculus dicitur, intuetur. De quo contemplationis oculo ad sponsam sponsus: Corde, inquit, me cepisti uno ex oculis tuis. Uno, inquit, ex oculis tuis qui in corde tuo sunt me cepisti. Uterque enim oculus, sicut ille cordis, sic et ille contemplationis in corde. Sed unus duntaxat cordis seu rationis, alter vero etsi in corde, non tamen cordis sed contemplationis dicitur, quo sponsus a sponsa capitur, quo incomprehensibilis tenetur, infinitus comprehenditur, et inaccessibilis attingitur. Unde et praeexcellenter contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
x premissis gͥ tum ꝑ pͥmũ ocłm cor¬
poris rationis ocłm excitantẽ. tum
ꝑ solum et sccł̃m rationis oculum aliqnͣ¬
tisꝑ iam ostensum: de pͥma nr̃a et pͥnci¬
pali unitate qͦd ipsa sit. Et hoc quidem
multiplicit᷑. Primo: ꝑ rerum creationẽ.
scd̃o: ꝑ carund̾ẽ gub̾nationẽ. et ꝑalia
qͥdem hinc inde inducta uarie. Restaret
amͦ ⁊ ordo predispositꝰ exig̾et sic. sic tñ
desuꝑ datum hoc: ut post duos illos cor¬
poris ⁊ cordis ocłos. quib mentis nr̃e
gressus dirigentib. in pͥmo nat᷑e exem¬
plari qd nos supͣ dixisse meminimꝰ mun¬
dum ẽẽ et que in mundo. hucusq legi¬
mus. ꝑ qd̃ ⁊ iam aliquatenꝰ manifesta¬
tum qͦd pͥma nr̃a unitas sit: deinceps
qͥd sit ipsa ⁊ qualit̾ : ꝑ t̾ciũ contẽplati¬
onis ocłm manifestari. Ad hoc enĩ sicut
nec ille corꝑis: nec ille qui cordis ẽ: suf¬
ficit. S solus ille qui ꝯtemplationis dr:
necessarius. Uñ ⁊ post pͥmum exemplar

Expanded text:
x praemissis igitur tum per primum oculum corporis rationis oculum excitantem, tum per solum et secundum rationis oculum aliquantisper jam ostensum, de prima nostra et principali unitate quod ipsa sit. Et hoc quidem multipliciter, primo per rerum creationem, secundo per earumdem gubernationem, et per alia quidem hinc inde inducta varie. Restat amodo et ordo praedispositus exigeret sic, si tamen desuper datum hoc, ut post duos illos corporis et cordis oculos, quibus mentis nostrae gressus dirigentibus in primo naturae exemplari quod nos supra dixisse meminimus mundum esse et quae in mundo, hucusque legimus, per quod et jam aliquatenus manifestatum quod prima nostra unitas sit, deinceps quod sit ipsa et qualiter per tertium contemplationis oculum manifestari. Ad hoc enim, sicut nec ille corporis, nec ille qui cordis est sufficit, sed solus ille qui contemplationis dicitur necessarius. Unde et post primum exemplar
Abbreviated transcription (Latin):
lationem manifestari sic possit: ne¬
cesse tñ ut postinodũ eunde hunc
nr̃m cordis oculum ⁊ si ut diximꝰ lip¬
pum et infirmũ: conem᷑ aꝑire adhuc.
Quo uisus ipsus uis et uirtus: ampliꝰ
dilatet᷑ ad udendum aliqͥd adhuc et
manifestandũ nob̾: de pͥma nr̃a uni-
pͥma pͥme unitatis manifestatos creationẽ.

Expanded text:
lationem manifestari sic possit, nelationem manifestari sic possit, necesse tamen ut post modum eumdem hunc nostrum cordis oculum, etsi, ut diximus, lippum et infirmum conemur aperire adhuc; quo visus ipsius vis et virtus amplius dilatetur ad videndum aliquid adhuc et manifestandum nobis de prima nostra unitate PRIMA PRIMAE UNITATIS MANIFESTATIO.
Abbreviated transcription (Latin):
magistroꝵ unus. Apud quẽ inquit nõ
est transmutatio: nec uicissitudinis
obumbratio. Non dixit quod ñ in illo:
s quod ñ ⁊̃ apud illum sit. hoc etenĩ
parit̾ si ñ excidit: et ad ꝓpositum atti¬
net. quo iuxta suꝑius ꝓmissũ nr̃m.
post multiplicit̾ supra demonstratã
imꝑatoris et militis conformitatẽ in
uia: ipsoꝵ tenemur amͦ unitatem de¬
monstrare in patͥa. Qd tñ paucis expli¬
cari ñ potest. Unde ⁊ si int̾cio melo hoc
formando fio morosior: ñ rep̃hendant
auditor s indulgeat. Quia tam grandes
materie et sine quib ꝓpositũ ñ effici¬
tur: breuib explicari ñ possunt. Prop¬
ter hoc ip̃m supra distinxi unitates
tres. pͥmo ut uidebar congruere. de
pͥma ⁊ pͥncipali unitate nunc loquens.
de ipsa ꝑ ea que ab ipsa facta sunt. osten¬
dere desid̾ans: qͦd ipsa sit. qͦd potest
ẽẽ. manifestum. et ad ꝓpositum attinet.
Uerũ licet sccł̃o sic nob̃ demonstrante
cordis ocło ꝑ pͥmam creationis sue reue¬

Expanded text:
quit, non est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio . Non dixit quod non in illo, sed quod nec etiam apud illum sit. Hoc etenim pariter si non excidit et ad propositum attinet, quo juxta superius promissum nostrum post multipliciter supra demonstratam imperatoris et militis conformitatem in via, ipsorum tenemur a modo unitatem demonstrare in patria. Quod tamen paucis explicari non potest. Unde etsi in tertio melo hoc formando fio morosior, non reprehendat auditor, sed indulgeat, quia tam grandes materiae, et sine quibus propositum non efficitur, brevibus explicari non possunt. Propter hoc ipsum supra distinxi unitates tres, primo ut videbar congruere de prima et principali unitate, nunc loquens de ipsa per ea quae ab ipsa facta sunt ostendere desiderans, quod ipsa sit, quod potest esse manifestum et ad propositum attinet. Verum licet secundo sic nobis demonstrante cordis oculo per primam creationis suae reve
Abbreviated transcription (Latin):
te thoma: diuine pietatis uisce¬
ra. O incomp̾hensibilia diuni ar¬
chana consilii. Te quippe thomam ui-¬
dimꝰ. hoĩem nr̃i similem. passibilem.
nr̃i cõportorem oneris: ⁊ nr̃e cõparti¬
cipem infirmitatis. Uidimꝰ inqmͣ te
lundonia ortum: nescio a quo sileb̾to
patre.⁊ a matre matillide carnaliter
ꝓcreatum. Et ecce quomͦ nc̃ int̾ scõs
sors tua ẽ: et int̾ filios dei computa¬
ris. Ecce quomͦ nc̃ isti delonge ue¬
niunt. ecce illi ab aquilone ⁊ mari.
et isti de t̾ra australi: uulnerati in
sepulchro dormientis adhuc: inuo¬
care merita. querere patrocinia. et
adorare uulnera. tanqm spirantia
et ubiq spargentia nescio quẽ uiui¬
ficum mire suauitatis odorem. Ip¬
sius reuera opus hoc: qͥ suscitat de
t̾ra inopem. et destercore erigit pau-¬
pem. ut seileat cũ principib. et so¬
lium głe teneat
De uiri puericia:

Expanded text:
te, Thoma, divinae pietatis viscera! O incomprehensibilia divini arcana consilii! Te quippe Thomam vidimus hominem nostri similem passibilem, nostri comportorem oneris et nostrae comparticipem infirmitatis. Vidimus, inquam, te Londonia ortum nescio a quo Gilberto patre et a matre Matilde carnaliter procreatum. Et ecce quomodo nunc inter socios sors tua est et inter filios Dei computaris. Ecce quomodo nunc isti de longe veniunt! ecce illi ab aquilone et mari et isti de terra australi: vulnerati in sepulcro dormientis adhuc invocare merita, quaerere patrocinia et adorare vulnera, tanquam spirantia et ubique spargentia nescio quem vivificum mirae suavitatis odorem. Ipsius revera opus hoc qui suscitat de terra inopem et de stercore erigit pauperem ut sedeat cum principibus et slium gloriae teneat. 3. DE VIRI PUERITIA
Abbreviated transcription (Latin):
stris que aduersus militant ut illa
spolient. iuuenilis etatis desideria:
magna ẽ. ne tollant᷑ donoꝵ gr̾e ẽt
uirtutũ qͣs ex parte ħt securitas :
si carnis gr̃a castitas: fuerit coadui¬
tͥe ⁊ conseruatͥx uirtutũ. Hec qͥppe
conseruatͥx fidissima. ut pote ad
sp̃ũalia aromata reponenda: qͦdła
pura castitas: quid ẽ nisi cuiꝰdã pre-¬
clari ⁊ p̾ciosi uasi solida q̃da integͥta̾. In
qͦ donoꝵ sp̃ualiũ cari̾mata qi q̃d̃a p̃cio-

Expanded text:
stris quae adversus militant, ut illa stris quae adversus militant, ut illa spolient juvenilis aetatis desideria, magna est, ne tollantur donorum gratiae et virtutum, quas ex parte habet securitas, si carnis gratia castitas fuerit coadjutrix et conservatrix virtutum. Haec quippe conservatrix fidissima, utpote ad spiritualia aromata reponenda, quoddapura castitas quid est nisi cujusdam praeclari et pretiosi vasis solida quaedam integritas, in quo donorum spiritualium charismata
Abbreviated transcription (Latin):
dico magni ⁊ p̾clari: Immo maxi¬
mi ⁊ p̃clarissimi. ꝓph̾arum eximii.
Hifallor cdauid iste ẽ. Qui cũ abineun¬
te etate multis gr̃arũ donis claresce¬
ret: tam̃ quia adhuc iuuenis iã dicto
carnis clipeo caruit : ꝑ luxuriã a mu-¬
liere in carne ꝓstratꝰ occubuit. Qui
simul et ꝑ seditionem uirũ iustum
in carne ꝓstrauit. Habuit enĩ uiue¬
nis hic nr dauid multa dona gre:
isto tñ quo preditꝰ fuit hic nr̃ thomã¬
qͣi solo continentie dono subtractos
adhuc. Dauid qͥppe iuuenis qͣi ciu¬
tas illa ꝓpħica de qua supͣ tetiginuis:
ex parte a dño compluta. ex parte
uero arida derelicta ⁊ incõpluta.
Uerũ quia in uiuentute hoc solo cõ¬
tinentie dono caruit: ꝑ huiꝰ uirtutiꝰ
aduersariam in continentiã. cet̾is q̃
habebat gr̃arũ donis spoliatus: nudꝰ
remansit. Tali itaq ciuitati. tali ui¬
ueni. qui hinc quasi a dextris habet
aliqua gr̃e dona. inde uͦ quasi a sini¬

Expanded text:
dico magni et praeclari? Imo maxidico magni et praeclari? Imo maximi et praeclarissimi prophetarum eximii; fallor, David iste est, qui cum ab ineunte aetate multis gratiarum donis claresceret, tamen quia adhuc juvenis jam dicto carnis clypeo caruit: per luxuriam a muliere in carne prostratus occubuit, qui simul et per seditionem virum justum in carne prostravit. Habuit enim juvenis hic noster David multa dona gratiae, isto tamen quo praeditus fuit hic noster Thomas, solo continentiae dono subtracto adhuc. David quippe juvenis quasi civitas illa prophetica, de qua supra tetigimus, ex parte a Domino compluta, ex parte vero arida derelicta et incompluta. Verum quia in juventute hoc solo continentiae dono caruit, per hujus virtutis adversariam incontinentiam, caeteris quae habebat gratiarum donis spoliatus nudus remansit. Tali itaque civitati, tali juveni, qui hinc quasi a dextris habet aliqua gratiae dona, inde vero quasi a sini
Abbreviated transcription (Latin):
lis quidẽ in ea etate et paucis imita¬
bilis: continentie se semꝑ freno cober¬
ceret. Uñ iuueniles illi excessus qui
salua integritate corꝑis. et salua fie¬
bant continentia: nat᷑e magis qũã
culpe. ⁊ etati potiꝰ qmͣ errori: etiam
apud sapientes ⁊ qui illiꝰ etatis idio¬
mata sunt exꝑti: imputandi uide¬
bant᷑. Quẽ etiam iocunda illa uiuen-¬
tutis inania. pret̾ illam carnis gr̃am:
ñ nulla alia ut iam diximꝰ initialia
iniuiuene uirtutũ dona excusabant.
ꝓ quib certissima fut᷑e consũmatioĩs¬
uirtutib. solent uitia effugare uir¬
tutes: si n̾ clipeus carnis castitas. cast᷑
tueat᷑ uirtutũ. Q tũc certe st̃ aties
uirtutũ in tuto: si istiꝰ clipei fueriꝰt
defensate p̾sidio. In tuto dico: sicut
in etate tam lubrica. ⁊ int̾ tot p̾sentiᷤ
uie ⁊ uite laqueos qͥd pot̾ ẽẽ. in tuto.
Magni autẽ cuiꝰdam ⁊ preclari
riuna: hec nr̃a testat᷑ uerba. S qͥd

Expanded text:
lis quidem in ea aetate et paucis imitalis quidem in ea aetate et paucis imitabilis, continentiae se semper freno coerceret. Unde juveniles illi excessus qui salva integritate corporis et salva fiebant continentia, naturae magis quam culpae et aetati potius quam errori, etiam apud sapientes et qui illius aetatis idiomate sunt experti, imputandi videbantur, quem etiam jucunda illa juventutis inania praeter illam carnis gratiam nonnulla alia, ut jam diximus, initialia in juvene virtutum dona excusabant, pro quibus certissima futurae consummativirtutibus solent vitia effugare virtutes, si non clypeus carnis castitas causam tueatur virtutum. Sed tunc certe sunt acies virtutum in tuto, si istius clypei fuerint defensatae praesidio. In tuto dico, sicut in aetate tam lubrica et inter tot praesentis viae et vitae laqueos quid potest esse in tuto. Magni autem cujusdam et praeclari ruina haec nostra testatur verba. Sed quid
Abbreviated transcription (Latin):
ernens itaq pontifex ex noua
hac nr̃a arbore noua quedã tunc uir-¬
tutum germina pullulare: hanc
dñi plantationẽ int̾ poma conualli-¬
um in orto sponsi plantare disposuit.
Et ita inspiratus a deo pontifex the-¬
obaldus. thomã quẽ prius scdm for-¬
mam canonũ ad alios inferiores ordi-¬
nes: postea in leuitam. simul etiã et
eccłie sue archileuitã in illa sc̃a ⁊ hu¬
mili monachoꝵ congregatione ordi¬
nauit. Ordinauit inqm: de fut᷑o
quẽ pullulantia uirtutũ germina
spondebant fructu nicħ hesitans:
⁊ supsa tenera utpote que pullula¬
bant adhuc. pestilens crebro scłaris
głe aura euentilaret et niteretur
corrumꝑe. Nicħ tam̃ ob id hesitans.
s potius attendens edoctus in hoc a
deo pontifex: quod p̾ter alias quas
iam supͣ numerauimꝰ gr᷑arum dotes.
et si uiuenis in aliis uuenili quadã
leuitate ad mundi pompam excesse¬
rit: strictis tam̃ semꝑ habenis cont᷑
illiꝰ etatis nat᷑am ⁊ supͣ uires. mirabi¬

Expanded text:
ernens itaque pontifex ex nova hac nostra arbore nova quaedam tunc virtutum germina pullulare, hanc Domini plantationem inter poma convallium in horto sponsi plantare disposuit. Et ita inspiratus a Deo pontifex Theobaldus Thomam, quem prius secundum formam canonum ad alios inferiores ordines, postea in levitam, simul etiam et ecclesiae suae archilevitam in illa sancta et humili monachorum congregatione ordinavit; ordinavit, inquam, de futuro, quem pullulantia virtutum germina spondebant, fructu nihil haesitans, etsi ipsa tenera utpote quae pullulabant adhuc pestilens crebro saecularis gloriae aura eventilaret et niteretur corrumpere. Nihil tamen ob id haesitans sed potius attendens, edoctus in hoc a Deo pontifex, quod praeter alias quas jam supra numeravimus gratiarum dotes, etsi juvenis in aliis juvenili quadam levitate ad mundi pompam excesserit, strictis tamen semper habenis contra illius aetatis naturam et supra vires, mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
sponsũ uidełc ⁊ sponsam. xp̃m et ec¬
clesiam: et nc̃ int̾ imꝑatorẽ ⁊ militem
tͥumphatorem. de qua pͥncipalis nr̃a
intentio ẽ. ⁊ ꝓpt̾ qmͣ de aliis nc̃ inter¬
serimꝰ. Hec qͥppe nr̃a unitas specialis
et ꝓpria: ñ angłica s humana. Utpo¬
te qm nos qui in corꝑe mortis huiꝰ ꝑe¬
grinam᷑ adhuc. ꝑ patientiam expecta-¬
mus: et in qua triumphator miles nr̃
⁊ imꝑator nc̃ sunt. Prima unitatis spe¬
cies que est soluis nature int̾ tres. mm¬
mo tres. et tres ipsa: sicut incõpre¬
hensibilis. et ineffabilis est. De qͣtñ
et post de scda que est soluis gr̃e:
ꝓpter eandem t̾ciam. Tertia siqͥdem
hec nr̃a que ẽ nat᷑e ⁊ gr̃e: quasi de
duab illis ẽ. quarũ pͥma ẽ solius na¬
ture: altera uͦ solius gr̃e. Unde ⁊ de pͥ¬
ma: dicendũ pͥmo. Presert cũ hec
t̾tia sicut et sccła. in pͥma unitate sit.
utpote sicut pͥma: et pͥncipali. Im¬
mo sint hee. unitates ttes: quasi una

Expanded text:
sponsum videlicet et sponsam, Christum et Ecclesiam, et nunc inter imperatorem et militem triumphatorem, de qua principalis nostra intentio est, et propter quam de aliis nunc interserimus. Haec quippe nostra unitas specialis et propria, non angelica sed humana, utpote quam nos, qui in corpore mortis hujus peregrinamur adhuc, per patientiam exspectamus, et in qua triumphator miles noster et imperator nunc sunt. Prima unitatis species, quae est solius naturae, inter tres imo tres et tres ipsa sicut incomprehensibilis et ineffabilis est. De qua taet post de secunda, quae est solius gratiae propter eamdem tertiam. Tertia siquidem haec nostra quae est naturae et gratiae, quasi de duabus illis est, quarum prima est solius naturae, altera vero solius gratiae. Unde et de prima dicendum primo. Praesertim cum haec tertia sicut et secunda in prima unitate sint, utpote sicut prima et principali. Imo sint hae unitates tres, quasi una
Abbreviated transcription (Latin):
iam distinguere cepimꝰ: tres uni¬
tates hee. Prima unitas: est unitas so¬
lius nature. Sccła: soluis gr̾̃e. Tercia uͦ:
unitas est et nat᷑e gr̃e. Prima unitas
solius nat᷑e: indeo int̾ tres. Sccł̃a soluis
hee. Et in deo hẽe tres: qui ẽ pͥma et
summa ⁊ pͥncipalis unitas. Et ita tres
unitates hee: in ip̃a pͥma et sũma et
pͥncipali unitate. Prima unitas: est
trium ꝑsonarũ. Hec est illa qm diximꝰ
solus nature. Scd̃a unitas: duarũ est
naturarũ. Hec est qm diximꝰ: solius
gr̃e. Tercia uͦ est: om̃ium spũum. Om¬
nium dico: quotqͦt abinitio presciti
et p̾destinati ft̃ conformes fieri ima¬
gitus filii sui. Et hec est illa qm dixi¬
mus unitas: et nature et gr̃e. Et cũ
de gr̃a euidens euidens sit: ideo dico
eam ⁊ nat᷑e: quia nr̃a pͥma ⁊ pͥncipa¬
lis unitas om̃ium d̾s uerus ⁊ solus. cũ
ab et̾no fuisset solum nat᷑e sue: nc̃ ꝑ
gr̃am in ꝯp̾hensibilem uniendo sibi
hoĩẽm: factus ẽ intempe nat᷑e nr̃e.

Expanded text:
am distinguere coepimus, tres unitates hae. Prima unitas est unitas solius naturae; secunda solius gratiae; tertia vero unitas est et naturae et gratiae. Prima unitas solius naturae in Deo inter tres; secunda solius hae et in Deo hae tres qui est prima et summa et principalis unitas. Et ita tres unitates hae in ipsa prima et summa et principali unitate. Prima unitas est trium personarum. Haec est illa quam diximus solius naturae. Secunda unitas duarum est naturarum. Haec est quam diximus solius gratiae. Tertia vero est omnium spirituum: omnium dico quotquot ab initio praesciti et praedestinati sunt conformes fieri imaginis Filii sui. Et haec est illa, quam diximus, unitas et naturae et gratiae. Et cum de gratia evidens sit, ideo dico eam et naturae quia nostra prima et principalis unitas omnium Deus verus et solus, cum ab aeterno fuisset solum naturae suae nunc per gratiam incomprehensibilem uniendo sibi hominem factus est in tempore naturae nostrae.
Abbreviated transcription (Latin):
oit᷑ de imꝑatoris ⁊ militis ꝑ palmam
suã in uisibilem unitate in patͥa. ter¬
cium melũ hunc in ipsoꝵ coronis iã
inchoatũ subtiluis deinceps ⁊ acutiꝰ
edocere dignabit᷑ formaturi: in pͥmis
et ante alia tres uanitatũ sp̃es. seu
unitates tres: nob̃ sunt distinguende.
Ut ita liquido appareat que sit illa u¬
nitatũ int̾ tres: qm int̾ imꝑatorem et
militẽ tanta in uia et ꝓut dociumꝰ
tam diligent᷑ ostensa conformitas:
ꝓbat. Iuxta quod supͣ sic argumentan¬
do ꝓcessimꝰ. Quia si int̾ imꝑatorem et
militẽ inuia ubi tanta uarietas. tanta
diu̾sitas et adu̾sitas. tanta distractio.
tanta dilaceratio est. tanta fuit confor-¬
mitas: in patria illa unitatis et pacis.
ĩmo que ñ nisi pax ⁊ unitas ẽ. quod erit
nisi admiranda queda ⁊ admirabilis
unitas: Ecce quia argumentando sic
ꝓcessimꝰ: doñ de conformitate ad unitatẽ
demũ nc̃ ꝑuenimꝰ. Uñ et tres hic ua¬
nitates distinguimꝰ: ut que sit illa

Expanded text:
itur de imperatoris et militis per palmam suam invisibilem unitate in patria tertium melum hunc in ipsorum coronis jam inchoatum subtilius deinceps et acutius,  spiritus edocere dignabitur, formaturi in primis et ante alia tres vanitatum species seu unitates tres nobis sunt distinguendae; ut ita liquido appareat, quae sit illa unitatum inter tres quam inter imperatorem et militem tanta in via et prout docuimus tam diligenter ostensa conformitas probat. Juxta quod supra sic argumentando processimus. Quia si inter imperatorem et militem in via, ubi tanta varietas, tanta diversitas et adversitas, tanta distractio, tanta dilaceratio est, tanta fuit conformitas, in patria illa unitatis et pacis imo quae non nisi pax et unitas est, quid erit nisi admiranda quaedam et admirabilis unitas? Ecce quia argumentando sic processimus, donec de conformitate ad unitatem demum nunc pervenimus. Unde et tres hic vanitates distinguimus, ut quae sit illa
Abbreviated transcription (Latin):
pͣsolari ⁊ inuisibili. Et pͥmus qͥdem
melus de uisibili pugna imꝑatoris et
militis fuit ad luctũ: ꝓpt̾ cõpassionem.
Sccłs de iuisibili palma imꝑatoris et
militis: fuit ad gaudiũ. ꝓpt̾ uictoriã.
Terciꝰ uͦ hic de inuisibili inuisibilis pal¬
me imꝑatoris et militis gła quasi de
quod̾a sponsi ⁊ sponse particłari epi¬
thalamico: erit ad iubilum. ꝓpter a¬
moris uehementiã. qm tacere ñ possu¬
mus: ⁊ tam̃ expͥmere ñ ualemꝰ. Inci¬
pit hic melus t̾cius: s nondũ in su¬
ꝑiorib ꝙythare cordis. III.U̾.

Expanded text:
prasolari et invisibili. Et primus quidem prasolari et invisibili. Et primus quidem melus de visibili pugna imperatoris et militis fuit ad luctum propter compassionem; secundus de visibili palma imperatoris et militis fuit ad gaudium propter victoriam; tertius vero hic de invisibili invisibilis palmae imperatoris et militis gloria quasi de quodam sponsi et sponsae particulari epithalamico erit ad jubilum propter amoris vehementiam quam tacere non possumus, et tamen exprimere non valemus. INCIPIT HIC MELUS TERTIUS SED NONDUM IN SUPERIORIBUS CITHARAE CHORDIS. NOTU
Abbreviated transcription (Latin):
mergi ceꝑo: ad imꝑatorem et tumpha¬
torem militẽ mox clamabo ne ꝑeam.
andam ꝑiclitor. Uñ et si culpet᷑ presũp¬
tio: sꝑo tam̃ quia apud ipsos subue¬
niet michi ⁊ me excusabit deuotio.
de conformitate simili seu de similitu¬
dine conformi uisibilis pugne imꝑa-¬
toris et militis. et uisibilis similit᷑ eo¬
runde palme ꝓut desuꝑ edoctus pre¬
formatis: iam de ipsoꝵ ñ tam confor-¬
mitate seu consimilitudine qmͣ de¬
qmͣ de quasi indiuidua ⁊ sempit̾na
eceundem unitate: melus hic t̾cius for¬
mandꝰ est. Et erunt ita post hystoricũ
canticũ ad laudem ⁊ głam imꝑatoris et
militis: meli tres. Primꝰ melus fuit :¬
de imꝑatoris et militis consimili pug¬
na. Sccd̃s: de imꝑatoris et militis con¬
simili palma. s subsolari et uisibili.
Tertius uͦ hic itidem erit : de imꝑato¬
ris ⁊ militis ñ dieam iam consimili.
s qͦi una et eadem palme gła: s su¬

Expanded text:
mergi coepero, ad imperatorem et triumphamergi coepero, ad imperatorem et triumphatorem militem mox clamabo ne pereamandam periclitor. Unde, etsi culpetur praesumptio, spero tamen quia apud ipsos subveniet mihi et me excusabit devotio. de conformitate simili seu de similitudine conformi visibilis pugnae imperatoris et militis et visibilis similiter eorumdem palmae, prout desuper edoctus, praeformatis, jam de ipsorum non tam conformitate seu consimilitudine, quam de quasi individua et sempiterna eorumdem unitate melus hic tertius formandus est. Et erunt ita post historicum canticum ad laudem et gloriam imperatoris et militis meli tres. Primus melus fuit de imperatoris et militis consimili pugna; secundus, de imperatoris et militis consimili palma, sed subsolari et visibili; tertius vero hic itidem erit de imperatoris et militis, non dicam jam consimili, sed quasi una et eadem palmae gloria, sed su
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ ad inchoandum melũ hunc
sic moror. sic traho. sic ꝓtraho. sic me re¬
traho. sic differo ⁊ me excuso: nemo ca¬
lumpniet᷑. miret᷑ nemo. Nec enĩ calũp-¬
niandum mirandũ ue: si bestia mon¬
tem tang̾e. si plebius scã scoꝵ intrare.
aut si plumbeẽ grauedinis animal:
in tumescentiũ aquarũ torrentẽ intra-¬
re uereatur. quẽ nec ipse ꝓpħa ipsuis
saluatoris effigiata imago pͥmo ꝑ¬
ꝑ aqmͣ transcluctus usq ad talos. post
usq ad genua. demũ usq ad renes: ue¬
rum cũ iam ꝓfundius usq adhunc
aquarũ torrentẽ ꝑuenisset: ꝑtransite
ñ potuit. Qm̃. ut testat᷑ ipse: intumu¬
erant aque ꝓfunde torrentis. que nõ
pot̾ant transuadari. ueruntamen qm
ex ꝓmisso teneor. ⁊ ne temere uereor:
torrentem hunc ⁊ si transuadare non
possim hoc quippe nemo: intrabo tñ.
non qͥdem ꝓpħa audatior: s quod
minime dubito temerarior. Nisi quia
siminꝰ fidei hñs. p̾sumptionis płimũ.

Expanded text:
Quod autem ad inchoandum melum hunc sic moror, sic traho, sic protraho, sic me retraho, sic differo et me excuso, nemo calumnietur, miretur nemo. Nec enim calumniandum mirandumve, si bestia montem tangere, si plebeius Sancta sanctorum intrare, aut si plumbeae gravedinis animal intumescentium aquarum torrentem intrare vereatur, quem nec ipse propheta ipsius Salvatoris effigiata imago, primo per aquam transductus usque ad talos, post usque ad genua, demum usque ad renes, verum cum jam profundius usque ad hunc aquarum torrentem pervenisset, pertransire non potuit, quoniam, ut testatur ipse, intumuerant aquae profundae torrentis quae non poterant transvadari. Verumtamen quoniam ex promisso teneor, et ne temere vereor torrentem hunc, etsi transvadare non possim, hoc quippe nemo, intrabo tamen non quidem propheta audacior, sed quod minime dubito, temerarior; nisi quia si minus fidei habens praesumptionis plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
et humilit̾ confitens. in labore plu¬
rimo et uariis adisti ꝑiculis. Unde
et dignũ est. et nos tͥ hoc indulgemꝰ.
ut in tuis adu̾sis clementie nr̃e con¬
solationẽ et gr̃am p̃ cet̾is ꝑsonis eccł̃a¬
sticis tanto pleniꝰ et affectuosuis sen¬
tias: qnͣto ꝓ libertate eccłe. et ꝓfude
et deuotione nr̃a. maiora reliquisti.
et grauiora ꝑpessus es. Et ita iuirapłi¬
cus archip̃sulem pͥmo pat̾na seueri¬
tate obuirgans. et mat̾ne post conso¬
lationis dulcedine reparans. tunc
dimisit: Et apłica sic consolatione
accepta: iocundi in hospicia nos rece¬
Quałr correptꝰ a cardinalib qͦd

Expanded text:
et humiliter confitens in labore pluet humiliter confitens in labore plurimo et variis adiisti periculis; unde et dignum est et nos tibi hoc indulgemus ut in tuis adversis clementiae nostrae consolationem et gratiam prae caeteris personis ecclesiasticis tanto plenius et affectuosius sentias, quanto pro libertate Ecclesiae et pro fide et devotione nostra majora reliquisti et graviora perpessus es. » Et ita vir apostolicus archipraesulem primo paterna severitate objurgans, et maternae post consolationis dulcedine reparans tunc dimisit. Et apostolica sic consolatione accepta, jucundi in hospitia nos eceQUALITER CORREPTUS A CARDINALIBUS Q
Abbreviated transcription (Latin):
lerare. s hoꝵ maior pars repbata:
et ab antiqͥs quid̃e et auctenticis
damnata conciliis. ut pote directo
sacris sanctionib aduersa. Que uͦ
hec. que ue illa. nos nunc distingue¬
re ñ oportet: Qqđ liquet etiã his qui
archip̃sul. et ob easdẽ causas. breuit᷑
quidẽ s admodũ indignant̃. mox
ibidem in audientia cardinalium
nobis presentib repbrauit: et ab
eccła in posterũ damnandas censu¬
it. Et demũ ad archip̃sulem se con¬
excessus et enormis: tetũ tñ agen¬
dum partiꝰ. Qui et suit confiteris
ip̃e cecidisti. mox post casum resur¬
gere conatꝰ es: ꝓpt̾ casum multa iam
grauia et durã ꝑpessus. Et statim
ut cecideras cum adhuc esses in anglia.
a nobis quesisti et meruisti de clemen¬
tia nr̃a ꝑlitt̾as nr̃as. absolutionis be¬
nefitium: Et quasi hec ñ sufficerent
adhuc eo qͦd confessio fieri ꝑ nuntiũ
uł ꝑ scͥptũ non soleat: nc̃ demum
apłicam sedem casum tuũ deuote

Expanded text:
lerare, sed horum major pars reprobata lerare, sed horum major pars reprobata et ab antiquis quidem et authenticis damnata conciliis, utpote directo sacris sanctionibus adversa. » Quae vero haec, quaeve illa nos nunc distinguere non oportet; quod liquet etiam his qui archipraesul, et ob easdem causas breviter quidem, sed admodum indignanter mox ibidem in audientia cardinalium, nobis praesentibus, reprobavit et ab ecclesia in posterum damnandas censuit. Et demum ad archipraesulem se conexcessus et enormis, tecum tamen agendum parcius; qui etsi, ut confiteris ipse, cecidisti. mox post casum resurgere conatus es, propter casum multa jam gravia et dura perpessus. Et statim u cecideras, cum adhuc esses in Anglia, a nobis quaesisti et meruisti de clementia nostra per litteras nostras absolutionis beneficium: et quasi haec non sufficerent adhuc, eo quod confessio fieri per nuntium vel per scriptum non soleat, nunc demum apostolicam sedem casum tuum devote