comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑbũ diabolũ humilitatis uirtute ꝓsternis. Qm̃ tues dñs altissi¬
mus suꝑ omnẽ terrã: nimis exaltatus es suꝑ om̃s cleos. Supra omnẽ
terrã. hic bene intelligimꝰ peccatores: supra om̃s deos. iustos homines
conpetent̃ ad uertimꝰ. qͦs deos recte dici frequenti expositione ꝓbatũ
est: siue qm̃ ꝑ haec duo significat eũ & t̾renis creaturis & cęlestibus

Expanded text:
m tu es Dominus altissimus super omnem terram; nimis exaltatus es super omnes deos. Supra omnem terram, hic bene intelligimus peccatores; supra omnes deos, justos homines competenter advertimus, quos deos recte dici frequenti expositione probatum est. Sive quoniam per haec duo significat eum et terrenis creaturis et coelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
animã piam patres esse dixerunt: unde diabo lus disꝑditur. quando
a sua intentione remouetur. Oeruclelis. õ tyrannicae uoluntatis in iqͥtas:
non sufficit. qrua homines mori fecit: sed ad huc ne recuperati possint
uiuere uehementer insistit Sed tu dñẽ quiuides impudentissimũ hostẽ:
prȩsta ualidam defensionẽ : ne ille ael uotum suum ꝑueniat. qui te
nõbis imfensum facere. insatiabili callilitate festinat: Tiis te uerbis. tuis
commonitionibus exoramus: iudica dñe nocentes me. expugna impu-¬
gnantes me. apprebende arma & scutũ. & exurge in aditorium michi

Expanded text:
itatem Domini animam piam Patres esse dixerunt: unde diabolus disperditur, quando itatem Domini animam piam Patres esse dixerunt: unde diabolus disperditur, quando a sua intentione removetur. O crudelis, o tyrannicae voluntatis iniquitas! Non sufficit quia homines mori fecit, sed adhuc ne recuperati possint vivere, vehementer insistit. Sed tu, Domine, qui vides impudentissimum hostem, praesta validam defensionem, ne ille ad votum suum perveniat, qui te nobis infensum facere insatiabili calliditate festinat. Tuis te verbis, tuis commonitionibus exoramus: Judica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me. Apprehende arma et scutum, e
Abbreviated transcription (Latin):
iel est prauam dȩmonium suggestionem. quemnaclinodum depenetrabilib
suis expulerit. decenter exponit. In matutinis. in ipsis uidelic& initis
dicit: quando in nobis suggestiones diabolicȩ. uelut clubia crepuscula
coeperint apparere. Tunc oratione clebent eici  tunc abominabili exe-¬
cracione cletrudi: ne paulatim noxia crescentes. uelut dies nos nebu-¬
losissima conprȩhendat. Peccatores autem terrȩ. sunt cdȩmones: qui uni-¬
uersam carnem delucunt prauis immissionib ad reatum. Peccatores enuĩ
iustȩ dicuntur : qm̃ peccatores faciunt. Ipsi ergo cũ insuis operib inter.¬
ficiuntur : animae hominũ sine clubitatione saluantur. Hoc autem fieri
manifestum est: quando nobis compunctio lacrimarũ diuiniroris misera-¬
tione confertur. Neq enim eam quancdo uolumus offerre prȩualemus:
sel tunc ꝑ penclitur. quanelo ipsius largitate prȩstatur. Ut elisꝑdam

Expanded text:
id est pravam daemonum suggestionem, quemadmodum de penetralibus id est pravam daemonum suggestionem, quemadmodum de penetralibus suis expulerit, decenter exponit. In matutinis, in ipsis videlicet initiis dicit, quando in nobis suggestiones diabolicae velut dubia crepuscula coeperint apparere, tunc oratione debent ejici, tunc abominabili exsecratione detrudi: ne paulatim noxie crescentes, velut dies nos nebulosissima comprehendat. Peccatores autem terrae sunt daemones, qui universam carnem deducunt pravis immissionibus ad reatum. Peccatores enim juste dicuntur, quoniam peccatores faciunt. Ipsi ergo cum suis operibus interficiuntur, animae hominum sine dubitatione salvantur. Hoc autem fieri manifestum est, quando nobis compunctio lacrymarum divini roris miseratione confertur. Neque enim eam, quando volumus offerre, praevalemus; sed tunc impenditur, quando ipsius largitate praestatur. Vers. 12. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
lo honore pręminuit: nulla potestate latdus est: ut quasi in medio
clomus esse uideretur. cui patris familiae serenus animus arride.¬
bat. Unle cognoscimus talia nos habere inscsceptis debere iudi-¬
cia: ut nullatenus pessim is hominibus faueamus: nec nobis grati
uieleantur esse. qui morum prauitate uitandi sunt. Qui loquitur
que uersus ad superiora responlet. Dicit enim sibi non placuisse.
qui aut iniquis eletractionibus. aut prauis noscebatur studere
colloquiis. Iniquum enim ad totum ꝑtinet. quod diuma pietas
exerratur. Non dirȩxit: significat non pro fecit. Illos enĩ dirigere
dicimus. qui acceidenedo proficiunt: ut aliqua prosperitate
meliorentur. Quod utique non sol& eis contingere: qui tortuosis
tia unde plerumq possunt euenire peccata: Nunc ad mentis su ȩ interi-¬
ora conuersus. illam pestem tyrannicam uastatricem generis humani.

Expanded text:
lo honore praeminuit, nulla potestate laetatus est; ut quasi in medio lo honore praeminuit, nulla potestate laetatus est; ut quasi in medio domus esse videretur, cui patrisfamilias serenus animus arridebat. Unde cognoscimus talia nos habere debere in susceptis judicia, ut nullatenus pessimis hominibus faveamus; nec nobis grati videantur esse, qui morum pravitate vitandi sunt. Vers. 10. Quique versus ad superiora respondet. Dicit enim sibi non placuisse, qui aut iniquis detractionibus, aut pravis noscebatur studere colloquiis. Iniquum enim ad totum pertinet quod divina pietas exsecratur. Non direxit, significat, non profecit. Illos enim dirigi dicimus, qui accedendo proficiunt, aut aliqua prosperitate meliorantur; quod utique non solet eis contingere qui tortuosis tia, unde plerumque possunt evenire peccata, nunc ad mentis suae interiora conversus, illam pestem tyrannicam, vastatricem generis humani,
Abbreviated transcription (Latin):
euidenter aptare : sed subito non est permutatio facienda ubi se
inuia in maculata: hic michi ministrabat. Haec est reuera fileli¬
um xp̃ianorum manifesta probatio. & sua uita clarescere. &
ministrorum conuersatione relucere: sicut iam inseptimo decimo¬
psalmo dictum est. cum scõ sanctus eris. & cum uiro in nocente
innocens eris & cum electo electus eris. & cum peruerso subuer¬
teris. Sed quamuis hoc nec alaicis uideatur exceptum. tamen
specialiter sacerdotibus probatur impositum: ut teles ministros
habeant. qui diuinis regulis non repugnent. Non habitabit
in meclio clomus meae qui facit superbiam. Adhuc indictis supe¬
rioribus ꝑseuerat. Negat enim cum superbis sibi fuisse aliquã
portionem: ne crederetur eos probasse. quorum faniliaritatẽ
sibi uicleatur adiungere. Illud autem quo el posuit in medio domꝰ
meae. hoc uult intelligi. quia nichil commissum talis habuit: nul-¬

Expanded text:
 Domino evidenter aptare; sed subito non est permutatio facienda, ubi se  Domino evidenter aptare; sed subito non est permutatio facienda, ubi se in via immaculata, hic mihi ministrabat. Haec est revera fidelium Christianorum manifesta probatio, et sua vita clarescere, et ministrorum conversatione relucere, sicut jam in decimo seo sanctus eris, et cum viro innocente innocens eris, et cum electo electus eris, et cum perverso subverteris . Sed quamvis hoc nec a laicis videatur exceptum, tamen specialiter sacerdotibus probatur impositum, ut tales ministros habeant, qui divinis regulis non repugnent. Vers. 9. Non habitabit in medio domus meae qui facit superbiam. Adhuc in dictis superioribus perseverat; negat enim cum superbis sibi fuisse aliquam portionem: ne crederetur eos probasse, quorum familiaritatem sibi videbatur adjungere. Istud autem quod posuit, in medio domus meae, hoc vult intelligi: quia nihil commissum talis habuit, nul
Abbreviated transcription (Latin):
pore clñi saluatoris : ut cũ illis communicatio non edatur: aquib
fides xpĩana discerpitur. & intende quia siue superiora quae dicca
sunt siue quȩ in scđa duisione dicencda sunt. omnia pertinent ad statũ
conecturalem. in quo maxime diserta oratorum exercentur ingenia.
O culi mei super fideles terra. ut sedeant mecũ: ambulans . umaculata
hic michi ministrabat. Sancta illa congregatio uenit ad secundam
partem : & sicuit suꝑuis ab ominabiles sibi redelidit infideles. ita nunc
recte credentium iurorũ desiderat habere consortium. Illos enim
cordis oculos quos auertebat apessimis: nunc se profitetur sociare
cum sanctis. fideles terrae dicit : qui per totum mundum habitant
xp̃ian. Secleant autem mecum: id est inficlei unitate ꝑ maneant. Per
hunc enim situm & requies designatur: & immobilitas mentis osten-¬
ditur. Uolunt hoc aliqui propter excellentiam dictorũ xp̃o dño

Expanded text:
pore Domini Salvatoris, ut cum illis communicatio non edatur, a quibus pore Domini Salvatoris, ut cum illis communicatio non edatur, a quibus fides Christiana discerpitur. Et intende quia sive superiora quae dicta sunt, sive quae in secunda divisione dicenda sunt, omnia pertinent ad statum conjecturalem, in quo maxime diserta oratorum exercentur ingenia. Vers. 8. Oculi mei super fideles terrae, ut sedeant hi mecum; ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabat. Sancta illa congregatio venit ad secundam partem, et sicut superius abominabiles sibi reddidit infideles, ita nunc recte credentium virorum desiderat habere consortium. Illos enim cordis oculos quos avertebat a pessimis, nunc se profitetur sociare cum sanctis. Fideles terrae dicit, qui per totum mundum habitant Christiani. Sedeant autem mecum, id est, in fidei unitate permaneant. Per hunc enim situm et requies designatur, et immobilitas mentis ostenditur. Volunt hoc aliqui propter excellentiam dictorum et Christo
Abbreviated transcription (Latin):
nouum testam̃tum suscipere uideantur: recte tamen intelligere
scripturas diuinas. de testabili uoluntate contempnunt. Superbo
oculo & insatiabili corde: cum hoc simul non edebam. Duo esse dic̃
genera ꝑfidorum: unum sicut superius posuit. quod ꝑximgdetra.¬
hitͫ sed illud iam quem admodum curari possit ostendit: aliud
uero quod suꝑbo oculo. id . ẽ. uoluntate prętumila. & insatiabili
corele blasphemzis non recedit. sic dicit esse uitandũ. ut iam nec
ipsum cum eodem debeamus uire conuim: ne aures xp̃ianorum
abꝰ ominandis sermonibus inquinentur. Sed & hiuc acritis quidem.
tamen genus curationis indultum est : ut cũ se mens impia scĩs uiri
execrabilem uiderit factam. errorem suũ adhiecͥa satisfactione
nec cybum sumere: quanto magis boc fieri conuenit. detruculentis
atq obstinatis hereticis : Siue hoc spũaliter intelligendũ. ẽ. de cor¬

Expanded text:
Novum Testamentum suscipere videantur, recte tamen intelligere Novum Testamentum suscipere videantur, recte tamen intelligere Scripturas divinas detestabili voluntate contemnunt. Vers. 7. Superbo oculo et insatiabili corde, cum hoc simul non edebam. Duo esse dicit genera perfidorum. Unum sicut superius posuit quod proximis detrahit; sed illud jam, quemadmodum curari possit, ostendit. Aliud vero quod superbo oculo, id est voluntate praetumida et insatiabili corde a blasphemiis non 334 recedit, sic dicit esse vitandum, ut jam nec ipsum cum eodem debeamus inire convivium, ne aures Christianorum abominandis sermonibus inquinentur. Sed et hoc, acrius quidem tamen genus curationis indultum est, ut cum se mens impia sanctis viris exsecrabilem viderit factam, errorem suum adhibita satisfactione , cum his nec cibum sumere , quanto magis hoc fieri convenit de truculentis atque obstinatis haereticis! Sive hoc spiritualiter intelligendum est de cor
Abbreviated transcription (Latin):
nos: non agnoscebam. Diximus corprauum suꝑioribus. ẽẽ iungen¬
hereticos dicit: qui prauis dogiatib a catholica prȩdicatione dis-¬
sentiunt & declinantessenutas rectas. iuas pessimas se aucditoresq suos
declucunt. Mon agnoscebam dixit: qm̃ cum se baptiratos atq signatos
asserant. non in eis agnoscitur diuina di lectio qui blasphemi pro¬
bant᷑ in clño. Illi enim axpĩanis ueraciter recognoscunt᷑: qui se fidei
prauitate non polluunt. De trahentẽ aduersus ꝓximum suum
occulte: hunc ꝑsequebar. Detrahit haereticus catholico: quancloab¬
sentem aliqua oblocutione dilacerat. nec aud& palam contendere.
qui se nouit irrationabilia uenclicare. hos dic̃ persequendos. ut adue.¬
ritatis studia concitentur: qui decepti uanis quęstionib eluduntur.
Proximũ enimdicimus & carnis nobis societate coniunctũ: & aliqua le¬
gis uicinitate sociatũ. Nam dum quidam eorum nob̾cum uetus ac

Expanded text:
e malignos non agnoscebam. Diximus cor pravum superioribus esse jungene malignos non agnoscebam. Diximus cor pravum superioribus esse jungenhaereticos dicit, qui pravis dogmatibus a catholica praedicatione dissentiunt, et declinantes semitas rectas, per vias pessimas se auditoresque deducunt. Non agnoscebam dixit, quoniam cum se baptizatos atque signatos asserant, non in eis agnoscitur divina dilectio, qui blasphemi probantur in Domino. Illi enim Christiani veraciter recognoscuntur, qui se fidei pravitate non polluunt. Vers. 6. Detrahentem adversus proximum suum occulte, hunc persequebar. Detrahit haereticus catholico, quando absentem aliqua oblocutione dilacerat; nec audet palam contendere, qui se novit irrationabilia vindicare. Hos dicit persequendos, ut ad veritatis studia concitentur, qui decepti variis quaestionibus eluduntur. Proximum enim dicimus et carnis nobis societate conjunctum, et aliqua legis vicinitate sociatum. Nam dum quidam eorum nobiscum Vetus ac
Abbreviated transcription (Latin):
Facientes p̃uaricationes odiui. Exposuit quẽ ad modũ males ad eus
non potuerint in ternos oculos ꝑuenire: quia p̃uaricationes homi-¬
num iugiter habruit odiosas. Illas enĩ res unus quisque respicere dicit᷑.¬
quas & diligere posse iudicat᷑. Nam quãuis ante faciem nr̃am ueniant:
tamen inconspectu mentis nr̃ȩ non sunt. quas execrabili abominati¬
one refugius. Adlidit. Non alhesit michi. Hoc omnino scis¬
pensũ . ẽ. Desiclerat enam caput uersussequentis: iel est cor prauũ. Quod
frequent̃ factum scđłm hȩbreos. inpsalterii uersibus inuenimus. Cor enĩ
prauum adherere non potest: nisi pec catoꝵ iniquitate distorto. Inuicẽ
quippe sibi aqualia uota glutinantur & ediuerso cliuidunt᷑ quȩcũq
contraria sunt: Nec prauum recto conuenit quͥa morum uarietate dis-¬
sentit. Hic autem status incilit coniecturalis: ubi queritur. aut cũ quib

Expanded text:
facientes praevaricationes odivi. Exposuit quemadmodum mala ad ejus facientes praevaricationes odivi. Exposuit quemadmodum mala ad ejus non potuerint internos oculos pervenire: quia praevaricationes hominum jugiter habuit odiosas. Illas enim res unusquisque respicere diciquas et diligere posse judicatur; nam quamvis ante faciem nostram veniant, tamen in conspectu mentis nostrae non sunt, quae abominabili exsecratione refugimus. Addidit, non adhaesit mihi. Hoc comma omni est; desiderat enim caput versus sequentis, id est, cor pravum; quod frequenter factum secundum Hebraeos in Psalterii versibus invenimus. Cor enim pravum adhaerere non potest, nisi peccatorum iniquitate distortis. Invicem quippe sibi aequalia vota glutinantur, et e diverso dividuntur quaecunque contraria sunt; nec pravum recto convenit, quia morum varietate dissentit. Hic autem status incidit conjecturalis, ubi quaeritur aut cum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
duob modis exponit: primo dicens usq ad positã diuisionẽ. cũ uitiosis se
ñ habuisse consortium: de inde usq ad finẽ psalmi asserit cũ fidelibus
suã se posuisse nichilominus porcionẽ: & de corde suo cliaboli fugasse
uersutias. Sic maximã partẽ huiꝰ psalmi: haec figura cognoscit᷑ esse
complexa. Nunc al exponenda uerba redeamus qui clm̃ credit ultorẽ.
rem malã ante cordis sui lumina non ꝓponit: qͥa necesse. ẽ ut despiciat
terrena. qͥ cogno scitur considerare cęlestia. Seel qui inmundo erat.
rem malã ante oculos suos quomodo poterat non hab̾e: nisi quia illi
talia displicebant. nee eorũ uitiosa delectatione capiebatur: Iustę
ergo ᷤ sc̃a congregatio ante oculos cordis sui se ñ posuisse nequicias.
quas depenetralib su& mentis excluserat. Recte siquidẽ illas res
uicłe non clicimur: quas nullis delectationib intuemur. Sequitur.

Expanded text:
duobus modis exponit: primo dicens usque ad positam divisionem cum vitiosis se duobus modis exponit: primo dicens usque ad positam divisionem cum vitiosis se non habuisse consortium; deinde usque ad finem psalmi, asserit cum fidelibus suam se posuisse nihilominus portionem, et de corde suo diaboli fugasse versutias. Sic maximam partem hujus psalmi haec figura cognoscitur esse complexa. Nunc ad exponenda verba redeamus. Qui Deum credit ultorem, rem malam ante cordis sui lumina non proponit: quia necesse est ut despiciat terrena qui noscitur considerare coelestia. Sed qui in mundo erat, rem malam ante oculos suos quomodo poterat non habere, nisi quia illi talia displicebant, nec eorum vitiosa delectatione capiebatur? Juste ergo dixit sancta congregatio, ante oculos cordis sui se non posuisse nequitias, quas de penetralibus suae mentis excluserat. Recte siquidem illas res videre non dicimur, quas nullis delectationibus intuemur. Sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
suos rem malã. Nunc sequentia uideam dicendo ꝑ ambulabã. osten-¬
dit uitã mundi istius. ñ se studiosissime ꝑquisisse. sedꝰ transitoriã fuisse
decursam. ac de mnele qͥd possit innocentia. paucis uerbis absoluit᷑: ut
inmedio domus dĩ habitare mereretur. quatenꝰ & reliquis bonũ exem-¬
plũ p̃beat. & ipsa honorabili conuersatione reluceat. Nam quantum
ualeat innocencia hinc dat᷑ intelligi: ut ꝓpt̃ gratissimã simplicitatẽ. in
columbe speciẽ sc̃s sp̃s apparer&: & ꝓpt̃ beatã mansuetudinẽ. agnum
se uocare dĩ filius elegiss&: designans qm̃ illa caelestis & uera sapientia
los meos rem malã: facientes pręuaricationes odiuĩ. non adhesit michi.
Qm̃ suꝑius dixit ambulasse se in medio accłiae in in nocencia cordis sui:
nc̃ ꝑ figurã athiologiam. quae latinȩ appellatur causȩ redditio. hoc

Expanded text:
suos rem malam. Nunc sequentia videamus. Dicendo, perambulabam, ostensuos rem malam. Nunc sequentia videamus. Dicendo, perambulabam, ostendit vitam mundi istius non se studiosissime perquisiisse, sed tanquam transitoriam fuisse decursam. Ac deinde, quid possit innocentia paucis verbis absolvitur; ut in medio domus Dei habitare mereretur; quatenus et reliquis bonum exemplum praebeat, et ipsa honorabili conversatione reluceat. Nam quantum valeat innocentia hinc datur intelligi, ut propter gratissimam simplicitatem in columbae specie Spiritus sanctus appareret, et propter mansuetudinem beatam Agnum se vocare Dei Filius elegisset: designans quoniam illa coelestis et vera sapientia bam ante oculos meos rem malam; facientes praevaricationes odivi. Non adhaesit mihi. Quoniam superius dixit ambulasse se in medio Ecclesiae in innocentia cordis sui, nunc per figuram aetiologiam, quae Latine appellatur causae redditio, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bilis illa psalmoclia conpͤenter dirigatur ael cm̃m: Uiele quid prȩstat.
ut intelligat inuia in maculata. quando al se dñs uenire dignetur.
quẽ magnopere sustinebat. Intelligam dicit. id .ẽ. credã puro cordis
affectu : ut quod oculis carnalib non uidebat. uiuaciter conspicer&
animae desiderantis an nisu. &qm̃ tale desiderium sp̃ualiter iam
uidentis erat. dic̃ quẽ ad moclũ uenire disponat: in uia scilic& in macu-
gressibus ambulauit. Hoc est enim quod dic̃. & intelligã inuia in ma-¬
culata : quanelo uenies adme. Per ambulabã minnocencia cor-¬
dis mei: in medio domus tuȩ. Hypotheticus denuo syllogismus ape-¬
ritur si uistus ꝑ ambulat in innocentia cordis inmedio domus dñi: ñ
ꝓponit ante oculos suos rem malã. At tamen iustus ꝑ ambulat in-
in nocentia cordis. in medio domus dñi. Non ꝓponit igit᷑ ante oculos¬

Expanded text:
bilis illa psalmodia competenter dirigatur ad Dominum, vide quid praestat? bilis illa psalmodia competenter dirigatur ad Dominum, vide quid praestat? ut intelligat in via immaculata, quando ad se Dominus venire dignetur, quem magnopere sustiaffectu; ut quod oculis carnalibus non videbat, vivaciter conspiceret animae desiderantis adnisu. Et quoniam tale desiderium spiritualiter jam videntis erat, dicit quemadmodum venire disponat; in via scilicet immaculagressibus ambulavit. Hoc est enim quod dicit, Et intelligam in via immaculata, quando venies ad me. Vers. 3. Perambulabam in innocentia cordis mei, in medio domus meae. Hypotheticus denuo syllogismus aperitur: Si justus perambulat in innocentia cordis in medio domus Domini, non proponit ante oculos suos rem malam; attamen justus perambulat in innocentia cordis in medio domus Domini: non p
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ non .ẽ. sine pietate. qm̃ post multã patientiã noscitur ꝑ ferre
uindictã. Uides ergo hȩc duo & consentanea sibi e̾e̾. & suis ordinib
nequiter salute desꝑant: intelligant suꝑbi iuidicẽ. qui malũ suũ non
estimant. ẽẽ. punienclũ. Ita hic totũ compendiose plenissimeq canta.¬
tum.ẽ : qm̃ in his cluob sermonib. & cuncta oꝑ a dñi. & totuis accłiae
edificatio ꝓbatur. ẽe̾. narrata. Adiecit. Tibi dñe psallam. Oño psallit.
qui bonis factis suis ei ꝑlacere contendit. Ipsa . ẽ. enĩ suauissima uirtus
armoniȩ : quando uox cognoscit᷑ oꝑib consonare. Namsi he cluae
res discrepabili sibi uarietate dissentiant. ne quaquã possunt psalmo¬
diȩ tẽperatã efficere cantilenã: nec ad aures dñi uenit qͦd semutua
contrarietate confundit. Et intelligam inuia in maculata: quando ue-¬
mes ad me. Hic uersus de suꝑigb pendit. Nam si disciplina¬

Expanded text:
est sine pietate, quoniam post multam patientiam noscitur proferre vindictam. Vides ergo haec duo et consentanea sibi esse, et suis ordinibus ui de sua 333 nequiter salute desperant; intelligant superbi Judicem, qui malum suum non aestimant esse puniendum. Ita hic totum compendiose plenissimeque cantatum est, quoniam in his duobus sermonibus, et cuncta opera Domini, et totius Ecclesiae aedificatio probatur esse narrata. Adjecit: tibi, Domine, psallam. Domino psallit qui bonis factis suis eum placare contendit. Ipsa est enim suavissima virtus harmoniae, quando vox cognoscitur operibus consonare. Nam si hae duae res discrepabili sibi varietate dissentiant, nequaquam possunt psalmodiae temperatam efficere cantilenam, nec ad aures Domini venit, quod se mutua contrarietate confundit. Vers. 2. Et intelligam in via immaculata, quando venies ad me. Hic versus de supe
Abbreviated transcription (Latin):
cluder&. Potestas enĩ dñi semꝑ aut miseret᷑ aut iuidicat: sed neq mise-¬
ricordia ipsius sine iudicio: neq iudiciũ sine miscłia reperit᷑. Utraq enĩ
se mutua societate coniungunt: nec factũ eiꝰ aliqͦd ꝓuenit. qͦd ñ plenũ
cunctis. e̾ẽ. uirtutib sentiat᷑. Nam sic̃ hic dixit misccłia & iudiciũ. alibi
dic̃ ꝓ his dluob nominib iusticia & pax. &iterũ misccłia & ueritas: uel¬

Expanded text:
cluderet. Potestas enim Domini semper aut miseretur, aut judicat. Sed neque misecluderet. Potestas enim Domini semper aut miseretur, aut judicat. Sed neque misericordia ipsius sine judicio, neque judicium sine misericordia reperitur; utraque enim se mutua societate conjungunt; nec factum ejus aliquod provenit, quod non plenum cunctis esse virtutibus sentiatur. Nam sicut hic dixit, misericordiam et judicium, alibi dicit pro his duobus nominibus, justitia et pax; et iterum, misericordia et veritas; ve
Abbreviated transcription (Latin):
DA UII.
uãuis tituli ab hystoriis tracti uirtutẽ udeantur indicare
psalmoꝵ: tam̃ & simplices ielem continere noscunt᷑. Est si qͥdẽ
textus iste mirabilis. & informã ꝑfecte scĩtatis inclusus: qui
centenariũ fructũ debeat expectare prȩmiorũ. Sed idõ
uerba noscit᷑ p̃misisse notissima: ut eius uirtꝰ simplex atq per¬
a. sensus lucidissimos ac nimis honorabiles indicar&. Psalmus enĩ significat
deisto terreno rege intelligas. sed omia de illo çȩlesti clicta cognoscas fuisse
DIUI S I O PSA I MI Congregatio illa sc̃oꝵ quã ꝑ uniu̾¬
sum mundũ catholica parit & multiplicat semꝑ ęccłia: in pͥma parte
seđa parte fideles se asserit diligere & cũ eis gratissima habitatione uersari:
dęmones aut̃ cũ suis inmissionib de suo corde repellere. qͦs nouit cũ dĩ famulis
ñ hab̾e ullatenus portionẽ: ut tali institutione formati. & appetere bona.
stis in terra accłia multoꝵ beatorũ: ꝓtulit iniciũ qͦd breuit̃ cuncta con-¬

Expanded text:
David. uamvis tituli ab historiis tracti virtutem videantur indicare psalmorum, tamen et simplices idem continere noscuntur. Est siquidem textus iste mirabilis, et in forma perfectae sanctitatis inclusus, qui centenarium fructum debeat exspectare praemiorum. Sed ideo verba noscitur praemisisse notissima, ut ejus virtus simplex atque perspicua sensus lucidissimos ac nimis honorabiles indicaret. Psalmus enim sanctam significat de isto terreno rege intelligas, sed omnia de illo coelesti fuisse dicta cognoscas. 1 Misevisio psalmi. Congregatio illa sanctorum quam per universum mundum catholica parit et multiplicat semper Ecclesia. In prima parte Secunda parte fideles se asserit diligere, et cum eis gratissima habitatione versari; daemones autem cum suis immissionibus de suo corde repellere, quos novit cum Dei famulis non habere ullatenus portionem; ut tali institutione formati, et appetere bona, torum protulit initium, quod breviter cuncta con
Abbreviated transcription (Latin):
commune est: sed ad gaudiũ peruenire beatorum. Hȩc dicuntur nomina
coniugata : quȩ fiunt ex uerbis generis eiusdem. Et qmͣ superius dixerat
metere unumquemq opera sua: in eadem metaphora ueraci sententia per¬
seuerat. Addidit quoq: portantes manipulos suos. Messores enim opere
consummato. gremia portant ad aream: quȩ in agro. spicarũ congregati¬
one ligauerint. Sic beaa. ferunt in aream dñi. fructuosissimas actiones.
Sed felix illud gremium. quod triticeis ponderibus in grauatur: ne leuitas
stipularũ. uota messoris eludat: & tunc deprehendat in anitatem la¬
boris sui. quando iam non preualet operari.
CONCLU SIO

Expanded text:
commune est; sed ad gaudium pervenire, beatorum. Haec dicuntur nomina commune est; sed ad gaudium pervenire, beatorum. Haec dicuntur nomina conjugata, quae fiunt ex verbis generis ejusdem. Et quoniam superius dixerant metere unumquemque operam suam, in eadem metaphora veraci sententia perseverant. Addiderunt quoque, portantes manipulos suos. Messores enim, opere consummato, gremio  mss., gremia portant ad aream quae in agro spicarum congregatione ligaverint; sic beati ferunt in aream Domini fructuosissimas actiones. Sed felix illud gremium, quod triticeis ponderibus ingravatur, ne levitas stipularum vota messoris eludat; et tunc deprehendat inanitatem laboris sui, quando jam non praevalet operari. Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
etatem corde facerent. ante quã manus aliquid larga prȩstaret. Sequitur.
Mittentes semina sua. Mittentes. in illudscłũ premittentes: ubi ante facta
nr̃a perueniunt quã nos illuc ire possimus: sicut scriptũ est. thesauritate
furantur. Nec uacat quod addidit. sua : ut de propriis laborib non de ra¬
pinis. elemosinas facere debeamus. Miscđia enim illa eft de qua alter non
gemit: de qua nullus contristatus abscedit: quia illud offerendũ est maies¬
tati. quod potest sub pietate conquiri. Nam cũ dicat dñs sibi dari: considera
si illi aliquid de prauitate possit offerri. Addidit. uenientes autem uenient
in exultatione: portantes manipulos suos. Uenientes illi uenieͥnt in exulta¬
tione. quibus iam miscđia diuina preparatur: qui hic taliter egerunt.
qualiter superna iussa precipiunt: illi autem uenientes. ad gaudium non
ueniunt. qui hic se nequissimis actibus polluerunt. Omnibus enim uenire

Expanded text:
etatem corde facerent, antequam manus aliquid larga praestaret. Sequitur, etatem corde facerent, antequam manus aliquid larga praestaret. Sequitur, mittentes semina sua. Mittentes, in illo saeculo praemittentes, ubi ante facta nostra perveniunt, quam nos illuc ire possimus, sicut scriptum est: Thesaurizate furantur . Nec vacat quod addidit sua, ut de propriis laboribus, non de rapinis eleemosynas facere debeamus. Misericordia enim illa est, de qua alter non gemit, de qua nullus contristatus abscedit; quia illud offerendum est majestati, quod potest sub pietate conquiri. Nam cum dicat Dominus sibi dari, considera si illi aliquid de pravitate possit offerri. Addidit, Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Venientes, ille veniunt in exsultatione, quibus jam misericordia divina praeparatur, qui hic taliter egerunt, qualiter superna jussa praecipiunt. Illi autem ad gaudium venientes non veniunt, qui hic se nequissimis actibus polluerunt. Omnibus enim venire
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus scriptũ est. ibi erit fletus & stridor dentium. Sic uno uersiculo.
& bonarũ rerũ compensatio: & malarũ retributio declaratur. Quȩ figura di¬
citur antisthatemesis hoc est recompensatio: quando iusta factis recipit. qui
se aut recta. aut praua conuersatione tractauerit. Euntes ibant & flebant.
mittentes semina sua: uenientes autem uenient in exultatione. portantes ma
nipulos suos. Quamuis & hic uersus ad generalia uideatur bona opera perti¬
nere: tamen elemosinas maxime sicut & aliis uisum est dinoscitur commo-¬
nere: unde scriptũ est. sicut aqua extinguit ignem: ita elemosina extinguit
peccata. Nam cũ dicit euntes. prouęctus uitȩ scĩssime significatur: in qua be¬
ne ambulando semper acceditur. Flebant ergo. quando pauperes conspieͬbad
nuditate detectos: frigore conftrictos: inopia seua maceratos: ut prius pi¬

Expanded text:
de quibus scriptum est: Ibi erit fletus et stridor dentium . Sic uno versiculo de quibus scriptum est: Ibi erit fletus et stridor dentium . Sic uno versiculo et bonarum rerum compensatio, et malarum retributio declarantur. Quae figura dicitur antistathmisis, hoc est recompensatio, quando justa factis recipit, qui se aut recta, aut prava conversatione tractaverit. Vers. 7. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua. Vers. 8. Venienipulos suos. Quamvis et hic versus ad generales videatur bonas operas pertinere, tamen eleemosynas maxime sicut et aliis visum est dignoscitur commonere; unde scriptum est: Sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum . Nam cum dicit: Euntes, provectus vitae sanctissimae significatur, in qua bene ambulando semper acceditur. Flebant ergo quando pauperes conspiciebant nuditate detectos, frigore constrictos, inopia saeva maceratos; ut prius pi
Abbreviated transcription (Latin):
tante uirtutes operentur: aut preterita peccata deplorant. aut futuris
se culpis inuoluere pertimescunt. Sic enim de ipsis dietum. est. Beati qui lu¬
gent. quoniã ipsi consolabuntur. Isti ergo tales qui seminant in lacrimis.
futurȩ promissionis gaudia consequuntur. Quibus etiam. osee propheta dicit.
Serite uobis ad iustitiam & metite miscđiam. Seminatio eorũ est pacem quȩ¬
rere: caritatis studio omnia sustinere heiunus corpus edomarez elemo¬
sinis se & pietate reficere: & quicquid ad disciplinam potest fideliũ
pertinere. Contra. temporalium rerũ cupidi. & uana scłi desiderantes.
cũ letitia seminant. quando adulteria commnittunt: auariciam diligunt: delici¬
osas comessationes exquirunt: idolatriam colunt: & cetera quȩ fiunt diaboli in¬
fagatione peccata : sed in illo die iudici cũ trifatia & fletu opera sua meteił.

Expanded text:
tante, virtutes operentur, aut praeterita peccata deplorant, aut futuris tante, virtutes operentur, aut praeterita peccata deplorant, aut futuris se culpis involvere pertimescunt. Sic enim dictum est de ipsis: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Isti ergo tales qui seminant in lacrymis, futurae promissionis gaudia consequntur. Quibus etiam Osee propheta dicit: Serite 441 vobis ad justitiam, et metite misericordiam. . Seminatio vero eorum est pacem quaerere, charitatis studio omnia sustinere, jejuniis corpus edomare, eleemosynis se et pietate reficere, et quidquid ad disciplinam potest fidelium pertinere. Contra temporalium rerum cupidi, et vana saeculi desiderantes cum laetitia seminant, quando adulteria committunt, avaritiam diligunt, deliciosas comessationes exquirunt, idololatriam colunt, et caetera quae fiunt diaboli instigatione peccata. Sed in illo die judicii cum tristitia et fletu operas suas metent,
Abbreviated transcription (Latin):
tu primũ iniquitates tuas: ut iustificeris. Merito ergo & in generali re-¬
missione gauisi sunt: & sibi ueniam precantur attribui. Sequitur decora
comparatio. Sicut torrens in austro. Auster uentus est calidus: qui frigo¬
re ligatas aquas. uaporis sui uirtute dissoluit: & torrentem facit cur¬
rere. de suȩ afflationis ardore. Sic ergo delicta mortis gelu constricta
turbidus torrens. sub celeritate discedunt. Sed ut nobis sensus possit cons¬
tare plenitudo. ⁊ pronuntiandum est. conuerte dñe captiuitatem nr̃am: si¬
cut torrens in austro conuertitur in liquorem. Qui seminant in lacri¬
mis: in gaudio metent. Ouas esse seminationes in hoc scło. apostolo doce-¬
nte cognouimus : sicut ipse ait: qui in farne seminat. de carne & metet
corruptionem : & qui seminat in sp̃u. de sp̃u metet uitã ȩternam. Spiritir¬
alis ergo seminatio semper in lacrimis est. quia licet fideles dño pręs¬

Expanded text:
tu primum iniquitates tuas, ut justificeris . Merito ergo et in generali retu primum iniquitates tuas, ut justificeris . Merito ergo et in generali remissione gavisi sunt, et sibi veniam precantur attribui. Sequitur decora comparatio, Sicut torrens in austro. Auster ventus est calidus, qui frigore ligatas aquas vaporis sui virtute dissolvit, et torrentem facit currere de suae afflationis ardore; sic ergo delicta mortis gelu constricta,turbidus torrens sub celeritate diocedunt. Sed ut nobis sensus possit constare plenitudo, pronuntiandum est: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro convertitur in liquorem. Vers. 6. Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Duas seminationes esse in hoc saeculo, Apostolo docente, cognovimus, sicut ipse ait: Qui in carne seminat, de carne metet corruptionem; et qui seminat in spiritu, de spiritu metet vitam aeternam . Spiritualis ergo seminatio semper in lacrymis est, quia licet fideles, Domino praes
Abbreviated transcription (Latin):
suam personam trahentes eorum dicta confirmant. faciebat enim dñs cũ
ipsis magnalia: quando eos propicius dignabatur audire. Et nota genus
locutionis: quod dicit. magnificauit dñs facere nobiscum: idest decreuit
magnos nos oftendere gentibus. donatione uirtutum. Quod & hoc genus
locutionis: inter scripturȩ diuinȩ propria suscipiendum. competenter accepimꝰ
Sequitur ł acti sumus lȩtantes. Utiq de tanta gr̃a erat nimirum copiosa lȩti¬
tia: quando se uidebant specialiter diligi:⁊ qui fuerant apessima captiui¬
tate liberati. Quȩ figura dicitur diatyposis: id est expressio habitus. Habi¬
tũ autem hunc appellamus: animi aut corporis constantem & absolutã
torrens in austro. Aduentus dñi redemptione predicata: fideles populi
ueniunt ad scdam partem: deprecantes sua iterum peccata dimitti. Scri¬
ptũ est enim. Iustus. in principio sermonis: accusator est sui. Et iterũ. dic

Expanded text:
suam personam trahentes eorum dicta confirmant. Faciebat enim Dominus cum suam personam trahentes eorum dicta confirmant. Faciebat enim Dominus cum ipsis magnalia, quando eos propitius dignabatur audire. Et nota genus locutionis quod dicit: Magnificavit Dominus facere nobiscum, id est decrevit magnos nos ostendere gentibus donatione virtutum. Quod et genus locutionis inter Scripturae divinae propria suscipiendum competenter accipimus. Sequitur, facti sumus laetantes; utique de tanta gratia. Erat nimirum copiosa laetitia, quando se videbant specialiter diligi, qui fuerant a pessima captivitate liberati. Quae figura dicitur diatyposis, id est expressio habitus. Habitum autem hunc appellamus animi aut corporis constantem, et absolutam stram, sicut torrens in austro. Adventus Domini redemptione praedicata, fideles populi veniunt ad secundam partem, deprecantes sua iterum peccata dimitti. Scriptum est enim: Justus in principio sermonis accusator est sui . Et rursum: Dic
Abbreviated transcription (Latin):
ocioso ore. efficaciter uox compuncti cordis auditur. Tunc dicent inter gen¬
tes : magnificauit dñs facere cum illis. Omnino certa laus est. quã aduer¬
sarii profitentur. & magnũ pondus ueritatis. illum bonum teftimonium dare.
qui probatur contra sensisse. Et intende diligentius : quia non dicit gentes.
sed inter gentes. Non enim in aduentu dñi gentes uniuersaliter crediderunt:
sed inter gentes erant. qui compuncti talia dicere potuissent. Uidentes ergo
religionem florere in populo xp̃iano: iam bene intelligentes. professi sunt reue-¬
ra dñm esse cũ talibus: qui ftudentes recte conscientiȩ. nulla se cupiebant su¬
perfatione polluere. Et qm illos uidebant etiam uirtutes operari: dicebant.⁊
decreuit dñs magnalia facere cũ illis: quorũ precibus cernebant expetita
Ne superiores sermones gentilium sub dubietate relinquerent: nunc ad

Expanded text:
otioso ore efficaciter vox compuncti cordis auditur. Vers. 3. Tunc dicent inter genotioso ore efficaciter vox compuncti cordis auditur. Vers. 3. Tunc dicent inter gentes: Magnificavit Dominus facere cum illis. Omnino certa laus est quam adversarii profitentur, et magnum pondus veritatis illum bonum testimonium dare, qui probatur contra sensisse. Et intende diligentius, quia non dicit gentes, sed inter gentes. Non enim in adventu Domini gentes universaliter crediderunt; sed inter gentes erant qui compuncti talia dicere potuissent. Videntes ergo religionem florere in populo Christiano, jam bene intelligentes professi sunt revera Dominum esse cum talibus, qui studentes rectae conscientiae nulla se cupiebant superstitione polluere. Et quoniam illos videbant etiam virtutes operari, dicebant: Decrevit Dominus magnalia facere cum illis, quorum precibus cernebant expetita Ne superiores sermones gentilium sub dubietate relinquerent, nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit auxilio diuinitatis explosa: sicut consolatos nos reddit: non omnino
securos. Illic est enim certa consolatio: ubi erit iam & complenda promissio.
Habemus tamen inter istas mundi ambiguitates maximam consolationem: quan-¬
do illum conseruare dona sua credimus. quem nobis gratis pepercisse senti
mus. Iunc repletum est gaudio os noftrum: & lingua nr̃a exultatione. lunc
scilicet. quando dñi saluatoris aduentus. sicut iam dictũ est. captiuitatem¬
nr̃am commutauit in gaudium: uitia in uirtutes. ⁊ ignorantiam in cognitio
os gaudio. & lingua exultatione: quibus talia. dñi munere prȩstabantur.
Sed hic os significat cordis archanum: ubi prunũ gaudia seminata coales¬
cunt: & officio linguȩ in fructũ uocis erumpunt. De ipso ore dicitur: gustate
& uidete quam suauis est dñs. ipse etiam clausis labis clamat ad dñm: &

Expanded text:
fuerit auxilio Divinitatis explosa, sicut consolatos nos reddit, non omnino fuerit auxilio Divinitatis explosa, sicut consolatos nos reddit, non omnino securos. Illic est enim certa consolatio, ubi erit jam et complenda promissio. Habemus tamen inter istas mundi ambiguitates maximam consolationem, quando illum conservare dona sua credimus, quem nobis gratis pepercisse sentimus. Vers. 2. Tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione. Tunc scilicet quando Dnostram commutavit in gaudium, vitia in virtutes, ignorantiam in cognitionos gaudio, et lingua exsultatione, quibus talia Domini munere praestabantur. Sed hic os significat cordis arcanum, ubi primum gaudia seminata coalescunt, et officio linguae in fructum vocis erumpunt. De ipso ore dicitur: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus . Ipse etiam clausis labiis clamat ad Dominum, et
Abbreviated transcription (Latin):
dis penitralibus hauriamus.
tias agunt. quod de obnoxietate seuissima peccatorum. in tantã gram
sunt recepti. ut inter gentes probarentur esse laudabiles: scđa parte
deprecantur. ut captiuitas eorũ commutetur in gaudium: subiungentes mira-¬
bilem ueramq sententiam : quia qui seminant in lacrimis in gaudio metent.
n conuerteno oñs caltiuitatem syon: facti suMUs SicUt consolaTI.
Hic sp̃ualis expositio : probatur esse necessaria. Nam cum nullam desolatio-¬
nem temporibus dauid syon sustinuisse declaretur: restat perquirere qua¬
lem captiuitatem uersus iste indicare uideatur. Utiq. illam diaboli: qua
mundus tenebatur obnoxius. Captiuitas enim syon fuit. cum eccłam dei quȩ
tunc in paucis erat. idolorum premebat iniquitas: sed conuersa est in liber¬
tatem: quando aduentu dñi inferni uincula dirupta sunt. Sequitur. Fac¬
ti sumus sicut consolati: scilicet. qm captiuitas illa quȩ fuit. quamuis a nobis

Expanded text:
dis penetralibus hauriamus. tias agunt, quod de obnoxietate saevissima peccatorum in tantam gratiam sunt recepti, ut inter gentes probarentur esse laudabiles. Secunda parte deprecantur, ut captivitas eorum commutetur in gaudium: subjungentes mirabilem veramque sententiam: quia Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.n convertendo Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati. Hic spiritualis expositio probatur esse necessaria. Nam cum nullam desolationem temporibus David Sion sustinuisse declaretur, restat perquirere qualem captivitatem versus iste indicare videatur; utique illam diaboli, qua mundus tenebatur obnoxius. Captivitas enim Sion fuit, cum Ecclesiam Dei, quae tunc in paucis erat, idolorum premebat iniquitas. Sed conversa est in libertatem, quando adventu Domini inferni vincula dirupta sunt. Sequitur, facti sumus sicut consolati; scilicet quoniam captivitas illa quae fuit, quamvis a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
entes quia nemo iustificabitur ex operibus legis: sed ex fide iħi xp̃i: & iterum. ⁊¬
per legem enim cognitio peccati. Iuste eg̃o ibi petit miscđiam: uibi se per legis

Expanded text:
entes quia nemo justificabitur ex operibus legis, sed ex fide Jesu Christi . Et iterum, entes quia nemo justificabitur ex operibus legis, sed ex fide Jesu Christi . Et iterum, Per legem enim cognitio peccati Ibidem. Juste ergo ibi petit misericordiam, ubi se per legis
Abbreviated transcription (Latin):
miet. qui custodit israhel. Sed ut hunc quoq defectum ab anima fatigata re¬
moueret: sequitur. confirma me in uerbis tuis: quatinus. si adhuc expectatio
differenda erat: in uerbis dñi fira atq immutabilis. permaneret. Cognoscimus
enim tali remedio. quas uis moras. quȩ uis tȩdia. quoslibet labores omnimodis
consolandos: si legem dñi frequenti iteratione meditemur. Hlanc autem animȩ
dormitationem. cassianus seruorum dei optimus infaitutor acidiam uocat.
quam magno studio monachis persuadet esse fugiendam. U̾ iam iniquitatis
amoue a me: & in lege tua miserere mei. Ad illam comtemplationem uerita¬
tis euectus. petit quod in isto scło necessarium fuit: ut uianiniquitatis
hoc est diabolus ab eius infestationibus tolleretur: & in lege dñi optatã mi¬
sericordiam reperiret. Per legem siquidem nemo iustificabitur. sicut apłs ait: sci¬¬

Expanded text:
miet qui custodit Israel . Sed ut hunc quoque defectum ab anima fatigata remiet qui custodit Israel . Sed ut hunc quoque defectum ab anima fatigata removeret, sequitur, confirma me in verbis tuis: quatenus si adhuc exspectatio differenda erat, in verbis Domini fixa atque immutabilis anima permaneret. Cognoscimus enim tali remedio quasvis moras, quaevis taedia, quoslibet labores omnimodis consolandos, si legem Domini frequenti iteratione meditemur. Hanc autem animae dormitationem Cassianus servorum Dei optimus institutor accidiam vocat , quam magno studio monachis persuadet esse fugiendam. Vers. 29. Viam iniquitatis amove a me, et in lege tua miserere mei. Ad illam contemplationem veritatis evectus, petit quod in isto saeculo necessarium fuit, ut via iniquitatis, hoc est diabolus ab ejus infestationibus tolleretur, et in lege Domini optatam misericordiam reperiret. Per legem siquidem nemo justificabitur, sicut Apostolus dicit: Sci
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationes. Prebent enim intellecta miraculum: quando sic in presenti sunt
posita: ut longe futura significare uideantur. Dormitauit anima mea prȩ de-
dio: confirma me in uerbis tuis. Post illam petitionem scãm. cognoscimus eum fu-¬
isse dilatum. quando animam suam dicit dormitasse pre tedio: quod accide¬
re solet eis qui longis expectationibus differuntur: ut intelligeremus. per patien¬
tiȩ bonum. nobis diuinum uenire prȩsidium. Dormitat ergo anima: quando
a sua intentione flaccescit. & in otium fessa remittitur: dum ad illud quod
intendebat minime peruenire monstratur. Et uide. quia dormitauit posuit.
non dormiuit. Dormire enim obliuiosi atq socordis est: dormitare. fessi &
expectantis. Quod uerbum & alter psalmus edicit: si dedero somnum oculis
meis aut palpebris. meis dormitationem: & alibi: ecce non dormitabit neq obdor¬

Expanded text:
justificationes. Praebent enim intellecta miraculum, quando sic in praesenti sunt justificationes. Praebent enim intellecta miraculum, quando sic in praesenti sunt posita, ut longe futura significare videantur. Vers. 28. Dormitavit anima mea prae taedio: confirma me in verbis tuis. Post illam petitionem sanctam cognoscimus eum fuisse dilatum, quando animam suam dicit dormitasse prae taedio, quod accidere solet eis qui longis exspectationibus differuntur; ut intelligeremus per patientiae bonum, divinum nobis venire praesidium. Dormitat ergo anima, quando a sua intentione flaccescit, et in otium fessa remittitur, dum ad illud quod intendebat minime pervenire monstratur. Et vide quia dormitavit posuit, non dormivit; dormire enim obliviosi atque socordis est, dormitare fessi et exspectantis. Quod verbum et alter psalmus edicit: Si dedero somnum oculis meis, et palpebris meis dormitationem . Et alibi, Ecce non dormitabit neque dor
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationum  tuarum instrue me: & exercebor in mirabilibus tuis. Merito
cohors sc̃a. iustificationum uiam intelligere querebat.: quȩ suas uias. id est pec¬
cata prodiderat: quia nisi illas damnemus. ad istam peruenire non possumus.
Inferue me. ad intellectum pertinet: ut aduerteret quod sepe iam dictum est.
quali misterio post sex annos seruus relaxaretur hebreus: septimus terrȩ fru¬
ctus peccoribus egentibusq donaretur: quod post annum quinquagesimum
quodlibet illud priori reddi dño iubebatur: & his similia: que iuftificationi.¬
bus dñi conuenire monstrantur. Hec enim merito desiderabat agnoscere: quȩ
future spei nr̃ȩ probantur mysteria continere. Sequitur. Et exercebor in mira¬
bilibus tuis. Utiq exercetur sensu & prudentia singulari: qui dicta dñi ad
sp̃ualem significantiam trahit. Mirabilia uero ipsa uocat: quae superius dixit

Expanded text:
justificationum tuarum instrue me, et exercebor in mirabilibus tuis. Merito justificationum tuarum instrue me, et exercebor in mirabilibus tuis. Merito cohors sancta justificationum viam intelligere quaerebat, quae suas vias, id est peccata prodiderat: quia nisi illas damnemus, ad istam pervenire non possumus. Instrue me, ad intellectum pertinet; ut adverteret, quod saepe jam dictum est, quali mysterio post sex annos servus relaxaretur Hebraeus; septimus terrae fructus pecoribus egentibusque donaretur; quod post annum quinquagesimum quodlibet illud priori reddi Domino jubebatur, et his similia quae justificationibus Domini convenire monstrantur. Haec enim merito desiderabat agnoscere, quae futurae spei nostrae probantur mysteria continere. Sequitur, et exercebor in mirabilibus tuis. Utique exercetur sensu et prudentia singulari, qui dicta Domini ad spiritualem significantiam trahit. mirabilia vero ipsa vocat, quae superius dicit