comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
curusq esse mauult.: Multas &iã sibinaturales quoq subtrahit
uoluptates. Nepecuniã quã parauit amittat. Sed hoc modo nee
suficientia quidem contingit ei quẽ ualentia deserit. quẽ moles

Expanded text:
curusque esse mauult, multas etiam sibi naturales quoque subtrahit uolup- tates, ne pecuniam quam parauit amittat. Sed hoc modo ne sufficientia quidem contingit ei quem ualentia deserit, quem moles
Abbreviated transcription (Latin):
in lesum adhuc in uiolatũq:  seruatur : poteris nemeliora quȩq
retinens de infortunio iure causari : Atqui uig& in colomis ilud

Expanded text:
illaesum adhuc inuiolatumque seruatur, poterisne meliora queque retinens de infortunio iure causari? Atqui uiget incolumis illud
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad unum tamen beatitudinis finẽ nititur ꝑ uenire. Idaũt
est bonum: quoquis adepto: nihil ulterius desiderare quȩat :
Quod quidẽ ẽ omniũ sũmũ bonorũ: cunctaq: intrase bona con

Expanded text:
sed ad unum tamen beatitudinis finem nititur pervenire. Id autem 5 est bonum quo quis adepto nihil ulterius desiderare queat. Quod quidem est omnium summum bonorum, cunctaque intra se bona con
Abbreviated transcription (Latin):
Quanm srecem aeluti fumosas iogines. caligo qudedã negdectȩ noñ¬
uetusiatis obtuccerat⁊ harum inextremo margine .ii. grecum

Expanded text:
Quarum speciem, ueluti fumosas imagines solet, caligo quaedam neglectae uetustatis obduxerat. Harum in extrema margine Π Graecum
Abbreviated transcription (Latin):
guarno quibdã quoq exclericis afitres musce magne multũꝙ ingerrine abore
uesam hominis egresse forastab̾naculũ auolare. Qđ post qũa uisũ . ẽ. cepit egrotꝰ quie¬
cius agere: atꝙ miseratione dñi scõrũꝙ illius interuentu apsecutore humani generis
ereptus sanitati resticutꝰ. ẽ. Hocq mͦ incoluinitatẽ adeptꝰ ꝓpͥa reuisit Expliciunt miracła sci¬

Expanded text:
Garno, quibusdam quoque ex clericis, ac si tres muscae magnae multumque nigerrimae ab ore Garno, quibusdam quoque ex clericis, ac si tres muscae magnae multumque nigerrimae ab ore vexati hominis egressae foras tabernaculum avolarent. Quod postquam visum est, coepit aegrotus quietius agere, atque miseratione Domini sanctorumque illius interventu a persecutore humani generis ereptus sanitati restitutus est: hocque modo incolumitatem adeptus propria revisit. CAPUT XXXII. C
Abbreviated transcription (Latin):
Carnẽ aliqͣndo auide sed sordide si daret᷑. more canũ edebat. Huiꝰmodi uictu. miser in¬
felicẽ trahebat intã. Hic diutiꝰ apud sacrti edẽ diuersis atq umanissimis cruciatib ue¬
xatꝰ. postremo iunctꝰ manicis ad memortas scõrũ ducit᷑ martirũ. quo etiã cineres se¬
pedicti confessoris benedicti a fideli plebe uenerabant᷑. Religat᷑ ad stipitẽ tab̾naculi.¬
ibiq nimiũ nimuĩq affligitur. Sciebat nẽpe impius cortor uutq meritisq scõrũ citius
sese pellendũ ab obsesso homine: ideoq crudelius in eũ omni genere de seuiebat. Sedeir¬
ca horã terciã cũ iã misse celebrarent᷑. post lectionẽ euangelicã in soninũ miser ille con¬
uercit᷑. Dũq asaceriote oblata scĩficaret᷑ hostia: uisũ . ẽ. cuidã fr̃m nr̃orũ cui nom̃

Expanded text:
Carnem aliquando avide, sed sordide si daretur more canum edebat; hujusmodi victu miser inCarnem aliquando avide, sed sordide si daretur more canum edebat; hujusmodi victu miser infelicem trahebat animam. Hic diutius apud sacram aedem diversis atque immanissimis cruciatibus vexatus, postremo vinctus manicis ad memoriam sanctorum ducitur martyrum, quo etiam cineres saepedicti confessoris ibique nimium affligitur. Sciebat nempe impius tortor, virtute meritisque sanctorum citius sese pellendum ab obsesso homine: ideoque crudelius in eum omni genere desaeviebat. Sed circa horam tertiam cum jam missae celebrarentur, post lectionem evangelicam in somnum miser ille convertitur: dumque a sacerdote oblata sanctificaretur hostia, visum est cuidam fratrum nostrorum, cui nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ad ppͥa remeat . Iuic consuetꝰ abhine quo adurrit mosincidit. annus fingulis
redeunte tepore sanitatis adepte. cũ uoto ad liina sc̃ĩ confessoris xp̃i ꝓperare. atꝙ
oratione ꝑacta sua repetere. Hoc tali tantaq dei clementta arabiȩ demonica liberi¬
co. alter uinctꝰ diris ligaminnb asuperioril partib ligeris altiei deduicit᷑. obsessus
& hic crude lissimo demone. Alligat᷑eniq ad colunnã eccłẽ. Sangilinei
huic obtutꝰ p allidus color. macilenta facies: toruus aspectꝰ quiq mortalib. plurmnũ
terroris in euteret . Illicitũ erat ei panẽ comedere. Nonenĩ ꝑinittebat᷑ adommatore
suocibomore humanouti. Triduũ cransigere absq aluuento solitꝰ erat Aqua inter¬
dũ simplici utebat᷑. exorciratã coactꝰ accipiebat uociferans ac detorquent: mebra.

Expanded text:
ad propria remeat. Huic consuetus abhinc tempore quo advixit, mos incidit, annis singulis ad propria remeat. Huic consuetus abhinc tempore quo advixit, mos incidit, annis singulis redeunte tempore sanitatis adeptae cum voto ad limina sancti confessoris Christi properare, atque oratione peracta sua repetere. CAPUT XXXI. Item alius. Hoc tali tantaque Dei clementia a rabie daemoniaca liberato, alter vinctus diris ligaminibus a superioribus partibus Ligeris alvei deducitur, obsessus et hic a crudelissimo daemone. Alligatur denique ad columnam ecclesiae. Sanguinei huic obtutus, pallidus color, macilenta facies, torvus aspectus, quique mortalibus plurimum terroris incuteret. Illicitum ei erat panem comedere: non enim permittebatur a dominatore suo cibo more humano uti. Triduum transire absque alimento solitus erat, aqua interdum simplici utebatur, exorcizatam coactus accipiebat, vociferans ac detorquens membra.
Abbreviated transcription (Latin):
scõrũ. E quidẽ miser ille monitũ religiosorũ monachorũqͥeũ ad obseerandã drũ¬
miscdiã scõrũq omniũ intercessionẽ impellebant: solitꝰ erat ueluci orationẽ in¬
uitꝰ fundens dicere. Ds libera me abhoste antiqͦ qͥme obsidet: Sc̃e benedicte. tu il¬
lũ pinge. Et hoc ñcerte uoluntarie sed immundis agitatꝰ furus ioculariter ut in nuie¬
ra alia ꝓferebat. Quid plura: Inceruentu serenissumi patris. diuina miseratione
respectꝰ liberat᷑ adiaboli laqueis. & sospes acqruetꝰ intra eccłẽ limina refidet. Collo
quentib sibi quomͦ arreptꝰ ademonib fuerit exrplanat. Conficet᷑ culpã. seq obsce le¬
rũ enormitatẽ. traditũ immundis spiritib contrito corde & hamili spt̃i ꝓclauiat.
Grates dño liberatori suo. nec ñ intercessori beato benedicto refeit. siq incoluiis

Expanded text:
sanctorum. Equidem miser ille monitu religiosorum monachorum, qui eum ad obsecrandam Dsanctorum. Equidem miser ille monitu religiosorum monachorum, qui eum ad obsecrandam Dsanctorumque omnium intercessionem impellebant, solitus erat veluti orationem invitus fundens dicere: Deus, libera me ab hoste antiquo qui me obsidet. S. Benedicte, tu illum punge. Et hoc non certe voluntarie, sed immundis agitatus furiis, joculariter ut innumera alia proferebat. Quid plura? interventu serenissimi Patris, divina miseratione respectus liberatur a diaboli laqueis, et sospes ac quietus intra ecclscelerum enormitatem immundis traditum spiritibus, contrito corde et humili spiritu proclamat: grates Domino liberatori suo, necnon intercessori B. Benedicto refert, sicque incolumis
Abbreviated transcription (Latin):
cupabat᷑. Qui paulo ante aciuib aureliane urbis cõp̾hensus uti cerebrosus uir¬
giscedit᷑. uinculis constringit᷑. custodie mancipat᷑. Sed omnia deuicens. cursura¬
sidã defringere. crinẽ rotare. arcuata dorsispina aliũ ꝓtendere. saltib in aera
semet reuoluere. ac ꝑom̃s motꝰ corporis diabolicis inticamentis uerari. Prodolor
miserrinũ spectaculũ. Artat᷑ tandẽ uinculis. usq ad columpnã eccłe abea parte cor¬
poris qua uestis cingulosinuat᷑. in felix dirissime constringit᷑. Acceditur ad eũ asa¬
cerdotib qͥerorcismos ac cuncta que erga energuminos agi debent impleuerant.
interrogatꝰ nom̃ edicit. legionẽ se nuncupari confitet᷑. Uoluebat᷑ deniq diuersocir¬
cuitu colũpnarũ. & motib pessimis infelicissimũ detorquens corpus. qͥd inse gere¬
ret ostendebat. Luctabant᷑ si fari liceat agniina illa demonũ. cũ intercessioitib

Expanded text:
cupabatur, qui paulo ante a civibus Aurelianae urbis comprehensus, uti cerebrosus vircupabatur, qui paulo ante a civibus Aurelianae urbis comprehensus, uti cerebrosus virgis caeditur, vinculis constringitur, custodiae mancipatur. Sed omnia devincens, cursu rae, in absidem defringere, crinem rotare, arcuata dorsi spina alvum protendere, saltibus in aera semet revolvere, ac per omnes motus corporis diabolicis incitamentis vexari. Proh dolor, miserrimum spectaculum! arctatur tandem vinculis, atque ad columnam ecclesiae ab ea parte corporis qua vestis cingulo sinuatur, infelix durissime constringitur. Acceditur ad eum a sacerdotibus, qui exorcismos ac cuncta quae erga energumenos agi debent, impleverant. Interrogatus nomen edicit, Legionem se nuncupari confitetur. Volvebatur denique diverso circuitu columnarum, et motibus pessimis infelicissimum detorquens corpus, quid in se gereret ostendebat. Luctabantur si fari liceat agmina illa daemonum cum intercessionibus
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbra seruabant᷑. Nanq delatꝰ aparentib puer paruulus. ad memiorias scõrũ mar
contractione adeo debilis: quietiã taxilli itanatib tenacit᷑ in heserant. qͦ nunquã
anatiuitatȩ gressuũ incessũ experiri quiret. de portat᷑ ab auilis ad sepulerũ sepe memorat
confessoris xp̃i benedicti. Ibiq inter dui ꝑseuerans postridie cernentib nobiscunc¬
tisq qui aderant fr̃ib. nã uesꝑtina sinaxis tunc celebrabat᷑: cepert̃ se nerui diu con¬
tracti extendere aridiq meatꝰ uenarũ sanguinis infusione humectari taliquoq na¬
tib uehementer astricti paulatim sese abeis abiungere. Nec mora extendit᷑ pueru¬
lus &e toto corpore ipauĩto in heret. Paulo post uͦ sanus exurgens. quãquã tituban
ex imꝓuiso quidã rabie demonũ furusq agitatꝰ aduenit madalb̾tꝰ hic uocabulo nun¬

Expanded text:
membra servantur. Namque delatus a parentibus puer parvulus admembra servantur. Namque delatus a parentibus puer parvulus adcontractione adeo debilis, quin etiam taxilli ita natibus tenaciter inhaeserant, quod nunquam a nativitate gressuum incessum experiri quiret, deportatur a bajulis ad sepulcrum saepe memorati confessoris Christi Benedicti: ibique interdiu perseverans, postridie concinentibus nobis cunctisque qui aderant fratribus nam vespertina synaxis tunc celebrabatur coeperunt se nervi diu contracti extendere, aridique meatus venarum sanguinis infusione humectari. Tali quoque natibus vehementer astricti, paulatim sese ab eis abjungere. Nec mora, extenditur puerulus, et toto corpore pavimento inhaeret: paulo post vero sanus exsurgens, quanquam titubantex improviso quidam rabie daemonum furiisque agitatus advenit. Maldabertus hic vocabulo nun
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ morbi incurabile medici deriuato nomine a cranco cance roma uocitant: sanita¬
cẽ ꝑfectã se adeptosesse gaudebant. Innumera ꝑinde sanitatũ dona ut pfati sumꝰ ꝑbe
atorũ memorias martirũ dñs intab̾naculo quo tẽpore statuto deportabant᷑ oꝑatꝰ. ẽ.
ađ laudẽ ce głam nominis sui. qui electos suos ubiq glorificat ñ solũ eterne beatitu¬
dinis p̃mia largiendo. uerũ in p̾senti scło mortalib deputato miraculis illustrando.
gloriosiores qui maxime apud dñm suspicarent᷑ existere martiris qui sanguinis
effusione ꝓpru coronã sibi pararint felicitatis ꝑpetue: quã illũ qui absq marciru
palma inpace anunã sedib patrie celestis unmiserit: placuit illi haud dissiparta ꝑser¬
uũ suũ dilectissiniũ patrare miracula apud sacratissimã edẽ. qua condita eiꝰdẽ pacris

Expanded text:
genus morbi incurabile, medici derivato nomine a cancere cancerauma vocitant, sanitagenus morbi incurabile, medici derivato nomine a cancere cancerauma vocitant, sanitatem perfectam a se adeptos gaudebant. Innumera proinde sanitatum dona ut praefati sumus per beatorum memorias martyrum Dominus in tabernaculo quo tempore statuto deportabantur, operatur ad laudem et gloriam nominis sui, qui electos suos ubique glorificat, non solum aeternae beatitudinis praemia largiendo, verum in praesenti saeculo mortalibus deputato miraculis illustrando. gloriosiores quam maxime apud Dominum nos putarent existere martyres, qui sanguinis effusione proprii coronam sibi pararint felicitatis perpetuae, quam illum qui absque martyrii palma in pace animam sedibus patriae coelestis immiserit; placuit illi, haud disparia per servum suum dilectissimum patrare miracula apud sacratissimam aedem qua condita ejusdem Patris
Abbreviated transcription (Latin):
ad eandẽ horã adñici diei. iterũq sacris referrent᷑ edil. Qđ cũ impletũ fuisset: mu¬
titudines pbebiũ ñ solũ ex contiguis uerũ ꝓcul positis locis. medelã animarũ ac cor¬
porũ consecututure. eo conflurere. Oꝑabat᷑ deniq dñs pclarissimos martires suos
in credilia uirtutũ dona. que ipsi quoq puerili exparte consperimꝰ: ut liqͥdo pa¬
tesceret. eciã nunc in hus suis dilectissimis testib illud cõpleri. qđ olimn eis qui in
eũ uera fide crediderint reꝓmisit ita inquiens. Amen dico uobis qͥa qui credit inme oꝑa
Dehiles uͦ grauamine gressuũ. qui nunquã pedib incesserant. facilitatẽ gradiendi sum
cũ gaudio recuperabant. Demones ab obsessis extrudebant᷑ corporib. lunatici mede¬
lã assequebant᷑ optatã. Preterea quidã mẽbrorũ quorinidã incendiũ male ꝑpessi qđ

Expanded text:
ad eamdem horam Dominici diei, iterumque sacris referrentur aedibus. Quod cum impletum fuisset, muad eamdem horam Dominici diei, iterumque sacris referrentur aedibus. Quod cum impletum fuisset, multitudines plebium non solum ex contiguis, verum procul positis locis, medelam animarum ac corporum consecuturae eo confluxere. Operabatur denique Dominus per clarissimos martyres suos incredibilia virtutum dona, quae ipsi quoque pueruli ex parte conspeximus: ut liquido patesceret etiam nunc in his suis dilectissimis testibus illud compleri, quod olim eis qui in eum vera fide crediderint repromisit, ita inquiens: Amen dico vobis, quia qui credit in me, dendi usum: debiles vero gravamine gressuum qui nunquam pedibus incesserant, facilitatem gradiendi summo cum gaudio recuperabant: daemones ab obsessis extrudebantur corporibus, lunatici medelam assequebantur optatam. Praeterea quidam membrorum quorumdam incendium male perpessi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sus habere. hi qui alonge memoriasscõrũ secuti fuerant ad p̾ces conuertunt᷑.: ut ꝑ¬
mitterent᷑ eis poscentes causa orationis eccłam inqua scõrũ reliquie deposite erant
ingredi. uotaq sua ꝑsoluere. Qđ quia aduersũ erat religioni monastice. nullo om¬
nino pacto impetrare ualuerunt. Illis uͦ in p̾ce ꝑdurantib ceꝑe ettã quiq nobilio¬
res causa tanti rumoris excitati. adtã uenerabile undecunq confluere spectacu¬
lũ. lunctisq p̾cib. uix extorquere quo quomͦ ab ababate & frĩb potuert̃ ut extra
portã monasterii adoccidentalẽ plagã in loco nemorib consito centoriũ ercen¬
di iuberet. qͦ memorie scõrũ certo tẽpore. hoc ẽ. uigilia dominici diei deferrent᷑ ma¬
uerentq subreuerenti uigilũ custodia. ibidẽ tã monachorũ quã clericorũ usq

Expanded text:
sus habere; hi qui a longe memorias sanctorum secuti fuerant, ad preces convertuntur, ut psus habere; hi qui a longe memorias sanctorum secuti fuerant, ad preces convertuntur, ut permitteretur eis poscentibus causa orationis ecclesiam in qua sanctorum reliquiae depositae erant ingredi, votaque sua persolvere. Quod quia adversum erat religioni monasticae, nullo omnino pacto impetrare valuerunt. Illis vero in prece perdurantibus, coepere etiam quique nobiliores causa tanti rumoris excitati ad tam venerabile undecunque confluere spectaculum: junctisque precibus vix extorquere quoquomodo ab abbate et fratribus potuerunt, ut extra portam monasterii ad occidentalem plagam in loco nemoribus consito tentorium extendi juberet, quo memoriae sanctorum certo tempore, hoc est vigilia Dominici diei deferrentur, manerentque sub reverenti vigilum custodia ibidem tam monachorum quam clericorum usque
Abbreviated transcription (Latin):
ea condicione p̾stitit. ut singulisaius adueniente natalicio eorundẽ martirũ.
celeb̾rrima apud nos ipsorũ festiuitas more inouastico haberet᷑. Susceptis gra¬
cantissime boso abbas scõrũ pignerib. letꝰ ad ꝓpͥa regredit᷑. Die uͦ aduentꝰ sui ad
monasteriũ. iussit directo misso ut cũ honore scĩscũ digno fr̃s sibi occurrerent.
haud ꝓcul amonasterio. lussis oboedientes fr̃s excipiunt inemortasꝵ sc̃orũ xp̃i¬
martirũ cũ honore qͣntũ mortalib concedit᷑ digno sub die Ralendarũ uiliarũ
atq in eccła scẽ dĩ genitricis marie collocant. Sequebat᷑ aũt reliquias sc̃orũ ñmi
miia multitudo uirorũ ac mulierũ sũma cũ deuotione. ob quedã miraculorũ be¬
neficia: adnõ ꝑbeatos martires patrata. Porro quia exantiqua auctoritate sanci¬
cũ erat. feminas infra interiores portas monasteru haud quaquã transitũ intror¬

Expanded text:
ea conditione praestitit, ut quotannis adveniente natalitio eorumdem martyrum, ea conditione praestitit, ut quotannis adveniente natalitio eorumdem martyrum, celeberrima apud nos ipsorum festivitas more monastico haberetur. Susceptis gratantissime Boso abbas sanctorum pignoribus, laetus ad propria regreditur. Die vero adventus sui ad monasterium, jussit directo misso, ut cum honore satis condigno fratres sibi occurrerent haud procul à monasterio. Jussis obedientes fratres excipiunt memorias sanctorum martyrum cum honore quantum mortalibus conceditur digno sub die undecimo Kalendarum Juliarum, atque in Ecclesia sanctae Dei genitricis Mariae collocant. Sequebatur autem reliquias sanctorum non minima multitudo virorum ac mulierum summa cum devotione, ob quaedam miraculorum beneficia a Domino per beatos martyres patrata. Porro quia ex antiqua auctoritate sancitum erat, feminas infra exteriores portas monasterii haudquaquam transitum intror
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ martiris dionisii. legatos romã diręrit: atq ab eugenio papa corpus beati sebastia¬
ni martiris impetrauit. Qđ de latũ. in sci medardi basilica urta corpꝰ eiꝰ in loculo gesta¬
torio ad tẽpus collocauit. Quo in loco: innumera miraculorũ axp̃o patrata st̃ oꝑa in¬
teruentii sc̃i martiris. Postera sane tepestate: boso abbas monasteru scĩ confessoris
henedicti palaciũ a uocatꝰ adierat. Unde regrediens transitũ ꝑmonasteriũ scĩ di¬
onisu congruũ habuit. Proude diuertens. ad p̾fatũ cenobiũ. cũ hilduino reue¬
reuerendo ab abbate colloquiũ habuit familiare. Inter que familiaritatis collo¬
quia: reliquias abeo scõrũ martirũ expetut dionisu scilicet rustici & eleutherii.
adq sebastiani. Cuiꝰ p̾cib nobilissimꝰ abbas libentissime annuens: qđ petebat᷑ sub

Expanded text:
S. martyris Dionysii legatos Romam direxit, atque ab Eugenio papa corpus S. SebastiaS. martyris Dionysii legatos Romam direxit, atque ab Eugenio papa corpus S. Sebastiani martyris impetravit, quod delatum in S. Medardi basilica juxta corpus ejus in loculo gestatorio ad tempus collocavit. Quo in loco innumera miraculorum a Christo patrata sunt opera interventu sancti martyris. Postera sane tempestate, Boso abbas monasterii sancti confessoris Benedicti palatium evocatus adierat: unde regrediens transitum per monasterium S. Dionysii congruum habuit. Proinde divertens ad praefatum coenobium cum Hilduino reverendo abbate colloquium habuit familiare, interque familiaritatis colloquia reliquias ab eo sanctorum martyrum expetiit, Dionysii scilicet, Rustici et Eleutherii, atque Sebastiani. Cujus precibus nobilissimus abbas libentissime annuens, quod petebatur sub
Abbreviated transcription (Latin):
doreũ sceleris. sedom̃s una conscios. eẽ. criminis edicunt. Postremo uotose obligant. nun¬
quã se cuiquã exfamilia scĩ benedicti aliquid inolestie illaturos. si modo grãm illꝰ ꝓmere¬
riualerent. Cernentes interea custodessacre domus deuotionẽ uirorũ. totoq inclina¬
tos animo ad miscdiam pu uidicis impetrandã. humi ꝓstratos erigt̃. deiectosq animo
corpore consolantes eccłam introducunt atq adsc̃m cumulũ ꝑducunt. Oratione cõ¬
pleta. miser resoluit᷑: atq dnõ cũ socus gratesꝓposse. ac liberatori suo benedicto agens
ad adsua regredit᷑. aꝑte ubiq p̾dicans diuinã huic loco p̃stantiꝰ inesse uirtutẽ: nulliq s
exsententia cedere. siqͥd praui aduersus scĩn molitꝰ fuerit benedictũ. Imperu francorũ
monarchiã ludouico augusto ut p̃facũ. ẽ. gerente. uenerabilis abbas hilduinꝰ cenobu

Expanded text:
do reum sceleris, sed omnes una conscios esse criminis edicunt. Postremo voto se obligant, nundo reum sceleris, sed omnes una conscios esse criminis edicunt. Postremo voto se obligant, nunquam se cuiquam ex familia S. Benedicti aliquid molestiae illaturos, si modo gratiam illius promereri valerent. Cernentes interea custodes sacrae domus devotionem virorum, totoque inclinatos animo ad misericordiam pii judicis impetrandam, humi prostratos erigunt, dejectosque animo ac corpore consolantes, Ecclesiam introducunt, atque ad sanctum tumulum perducunt. Oratione completa, miser resolvitur, atque Domino cum sociis grates pro posse, ac liberatori suo Benedicto agens, ad sua regreditur, aperte ubique praedicans divinam huic loco praestantius inesse virtutem, nullique ex senmonarchiam Ludovico Augusto ut praefatum est gerente, venerabilis abbas Hilduinus coenobii
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat᷑. euaginato ense erertoꝙ brachio. uacã ꝑcutere nicit᷑. at uͦ inpso conatu
uinctꝰ ligatꝰq in extricabilib uinculis hesit. ita ut erexerat brachit̃ cũ ense retinens
nullãq in partẽ deflectere ualens. Uideresmiserũ astare ipso suo conaminȩ lorisñ
patentib uinctũ. uirtutẽq diuinã quã in suo dudũ sp̃uerat dilectore ipsa inse expe¬
riri. Socui uidentes emissa celitꝰ uindictã. in cõparẽ. de seiure consternati animo: cul¬
pã confitent᷑. miscdiãq ab eo quẽ supbe contepserant sc̃o scilicet exposcunt benedicto.
De positis deniq armiscalceis quoq pedib resolutis. terrã eapitib: asꝑgunt. sicq reme¬
diũ petituri monasteriũ ꝓꝑant deducentes secũ illũ diuinitꝰ iunctũ latronẽ. At ubi
basilice ꝓximant ꝓstati ante hostiũ: culpã cũ lacrimis confitent᷑. nec illũ solũ mo¬

Expanded text:
videbatur, evaginato ense exertoque brachio vaccam percutere nititur. At vero in ipso conatu videbatur, evaginato ense exertoque brachio vaccam percutere nititur. At vero in ipso conatu vinctus ligatusque inextricabilibus vinculis haesit, ita ut erexerat brachium cum ense retinens, nullamque in partem deflectere valens. Videres miserum astare ipso suo conanime loris non parentibus vinctum, virtutemque divinam quam in suo spreverat delicto, re ipsa in se experiri. Socii videntes emissam coelitus vindictam in comparem desaevire, consternati animo culpam confitentur, misericordiamque ab eo quem superbe contempserant, sancto scilicet exposcunt Benedicto. Depositis denique armis, calceis pedibus resolutis, terram capitibus aspergunt: sicque remedium petituri monasterium properant, deducentes secum illum divinitus vinctum latronem. Et ubi basilicae proximant, prostrati ante ostium culpam cum lacrymis confitentur: nec illum solummo
Abbreviated transcription (Latin):
agens aquitantã uersus ligeri stuttio ꝓpiquaret: accidit quosdã supradictorũ
popłorã auces uillulas ceñobũ sẽĩ benedicti uastando actingere. Cũ uͦ crassante pꝰ¬
dorũ seuicia qͥdiã pauperib dirĩperent de esset monasterioꝓrunant id ipsũ qđ
& uireliquis acturilocis. Erat hatid louge amonasterio armentorũ grex sparuus
depascett qͥ continuis frm̃ necessitatib de pitatꝰ ad sertuentũ erat. Htincpdonũ ua¬
lida inuadens manus: minat᷑ pattim securi ꝑciissos suuseprilis pparare. partẽ secũ
suapte abducere. Quib cũ armentariꝰ diceret. ñdebere eosgregẽ contingere sc̃i benedic¬
ti. qd̾ si agerent eisimpune ñ cedere. illi illi indignantes. pinguiorẽ qtiã conspererant
iuuencã a toto separatã gregẽ iuguilari p̾cipiunt. Qua religata. unusex eis qͥaudacior

Expanded text:
agens, Aquitaniam versus Ligeri fluvio propinquaret; accidit quosdam supradictorum agens, Aquitaniam versus Ligeri fluvio propinquaret; accidit quosdam supradictorum populorum duces, villulas coenobii S. Benedicti vastando attingere. Cum vero grassante praedonum saevitia, quid jam pauperibus diriperent deesset, monasterio proximant, idipsum quod et in reliquis acturi locis. Erat haud longe a monasterio armentorum grex non parvus depascens, qui continuis fratrum necessitatibus deputatus ad serviendum erat. Hunc praedonum valida invadens manus minatur partim securi percussum suis epulis praeparare, partim secum sibi apta abducere. Quibus cum armentarius diceret non debere eos gregem sancti contingere Benedicti, quod si agerent, eis impune non cedere; illi indignantes, pinguiorem quam conspexerant juvencam a toto separatam grege jugulari praecipiunt: qua religata, unus ex eis qui audacior
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur defectionis abimperatore. regniq magnũ pararint eritiũ. Seaqͥa nr̃i haudqua¬
quã ꝓpositi. ẽ regũ actꝰ stilo cõp̃hendere. imino miranda oꝑa ꝑseruũ dñi benedictũ¬
que cepimꝰ redeamꝰ. Imꝑator ut dictũ. ẽ suspectos francorũ pͥmores habens germanie
popłos aquitantã ꝓfecturus euocat saxones uidelicet. choringos. baidarios. atq ala¬
mannos. eisq qͦs uirtute francorũ pater armis subegera regni statũ in cõposite cõuut¬
tut. Illud qł animo franci erceperint imꝓincu. ẽ agnoscere. Liberalitate igit᷑ craus¬
ren aesi obtuteiã imꝑatoris adepta uicus sese omnẽq subdidere exercitũ ł ep̃datio¬
nib scilicet pauperũ bonorũ irorũ dehonestationib sacrorũ locõrũ tuolationt¬
l ac reliquis que piget enunerare malis. Sed dẽ imperator expeditionẽ infiliũ

Expanded text:
tuntur defectionis ab imperatore, regnique magnum pararint exitium. Sed quia nostri haudquatuntur defectionis ab imperatore, regnique magnum pararint exitium. Sed quia nostri haudquaquam propositi est, regum actus stylo comprehendere, imquae coepimus redeamus. Imperator ut dictum est suspectos Francorum primores habens, Germaniae populos Aquitaniam profecturus evocat, Saxones videlicet, Thoringos, Bajoarios atque Alemannos: eisque quos virtute Francorum pater armis subegerat, regni statum incomposite committit. Illud quo animo Franci exceperint, in promptu est agnoscere. Libertate igitur Transrhenani ac si ob tutelam imperatoris adepta, vitiis sese omnemque subdidere exercitum, depraedationibus scilicet pauperum, bonorum virorum dehonestationibus, sacrorum locorum violationibus, ac reliquis quae piget enumerare malis. Sed dum imperator expeditionem in filium
Abbreviated transcription (Latin):
gladio ꝑcuteret. ꝓhibuit: quin potiꝰ pane refocilatos & aqua siusremisit inisert̾ la¬
tronũ labori: cibo potuq eos refici uissit. atꝙ incolumes ad ꝓpͥa remeare. inter dicem
euangłicũ dnĩ dictũ abundante iniquitatẽ refrigesceret caritasmultorũ: discidio gen¬
tis francorũ. accidit multifariã rẽ publicã eiꝰdẽ regni affligi. Nanq prauorũ hominũ con¬
silus dũ consultatiore publice insuꝑbiã dominatũq se cransformauit: pͥmoribꝙ ma¬
gis sibi iucẽ inuidere obloqͥ quã regniutilitati consulere placuit: cepere regib bo¬
ni quiq suspectione sexistere qͥb ut ait crispus semput aliena iurt formidoiosa
ẽ acq in pͥmis genti contraria sentire. Quade re actũ .ẽ. ut dũ imperator nobilitatẽ ue¬
teranorũ de ponendo in sequit᷑. at hu memores pristine uirtutis defensare lib̾tatẽ ni¬

Expanded text:
gladio percuteret, prohibuit, quin potius pane et aqua refocillatos suis remisit: misertus lagladio percuteret, prohibuit, quin potius pane et aqua refocillatos suis remisit: misertus latronum labori, cibo potuque refici jussit, atque incolumes ad propria remeare, interdicens Evangelicum Domini dictum, abundante iniquitate refrigesceret charitas multorum , dissidio gentis Francorum accidit multifariam rempublicam ejusdem regni affligi. Namque pravorum hominum consiliis, dum consultatio reipublicae in superbiam dominatumque se transformavit, primoribusque magis sibi invicem invidere et obloqui, quam regni utilitati consulere placuit; coepere regibus boni quique suspectiores exsistere, quibus ut ait Crispus semper aliena virtus formidolosa est; atque inprimis genti contraria sentire. Qua de re actum est, ut dum imperator nobilitatem veteranorum desponendo insequitur, ac hi memores pristinae virtutis, defensare libertatem ni
Abbreviated transcription (Latin):
capti questioni subduntur. Fatent᷑ facinus. seq obid eccłam ea hora ingressos. ut om̃e aurũ atq
argeutũ cũ gẽmis a sc̃ĩ patris benedicti lecto extrahentes auferrent. Requisiti aũt̃ quomͦ
tantũ scelus nudispatrarent manib p̾sertim cũ neq subulas iaiores. neq margulos in al¬
leos nec aliquid officine fabrilis secũ haberent. quotã fabre factũ destruerent opus. cultros ex
sent. responsũ accepit. eas reconditassecũ haberi. Grauiter itaq redarguens. acriterq
in eos inuectus. quare tantũ nefas aggrediausi fuissent. qđ dõ hominibq erecrabile fo¬
ret. Porro leges huinane absq ullo miscdie respectuuita eos carere suspendio iuberent.
postremohelisei ꝓpħe eremplo qui regissirie latrũculos qsadse interficiendũ duxrerat
captos ocełis immediũ dedurit sainarie: atq rege isr ł requirente aꝓpħa utrũne eos

Expanded text:
capti, quaestioni subduntur: fatentur facinus, seque ob id ecclesiam ea hora ingressos, ut omne aurum atque capti, quaestioni subduntur: fatentur facinus, seque ob id ecclesiam ea hora ingressos, ut omne aurum atque argentum cum gemmis a S. Benedicti lecto extrahentes auferrent. Requisiti autem quomodo tantum scelus nudis patrarent manibus, praesertim cum neque subulas majores, neque malleos margulos, nec aliquid officinae fabrilis secum haberent, quo tam fabrefactam destruerent opus, cultros ex sent, responsum accepit, eas reconditas secum haberi. Graviter itaque redarguens acriterque in eos invectus, quare tantum nefas aggredi ausi fuissent, quod Deo hominibusque exsecrabile foret: porro leges humanae absque ullo misericordiae respectu vita eos carere, suspendio juberent; postremo Elisaei prophetae exemplo qui regis Syriae latrunculos, quos ad se interficiendum direxerat, captos oculis, in medium deduxit Samariae, atque rege Israel requirente a propheta, utrumne eos
Abbreviated transcription (Latin):
donũ tuã cã neglegenter ꝓuides ut qđ tibi in honorẽ confe̾ro.o̾ꝑ ando tu latronib fur¬
tosubducere ꝑmittas: Certe mͥnon.ẽ. cure. si etiã brachas tͥ auferant: qͥ armillas ñ defer¬
multa in hunc cõminans modũ. simulq baculopetrã ante sepulcrũ positã ꝑcuciens.
cristis abscessit. Sedomp̃s ãs nequaquã duitius contristari passus. ẽ seruũ suũ. quin po.¬
tius meritis & interuentu beati patris cũ quofiducialius cconqueri solitꝰ erat celerri¬
me mesticia releuat᷑. gaudio cõpetenti repletur. Siqͥdẽ p̃cestati latrones scelus semel at¬
tẽptatũ iterato repetentes. foramen subfossi parietis qđ pͥdẽ tellure oppleuerant pau¬
cis dieb interiectis expetunt egestoq humo ingressũ moliunt᷑. Confestim ił ac̾ustodib

Expanded text:
domum tuam tam negligenter provides, ut quod in honorem operando confero, tu latronibus furdomum tuam tam negligenter provides, ut quod in honorem operando confero, tu latronibus furto subducere permittas? Certe mihi non est curae si etiam tibi braccas auferant, qui armillas non defenmulta in hunc comminans modum, simulque baculo petram ante sepulcrum positam percutiens, tristis abscessit; sed omnipotens Deus nequaquam diutius contristari passus est servum suum, quin potius meritis et interventu beati Patris, cum quo fiducialius conqueri solitus erat, celerrime moestitia relevatum, gaudio competenti replevit. Si quidem praefati latrones scelus semel attentatum iterato repetentes, foramen suffossi parietis quod pridem tellure oppleverant, paucis diebus interjectis expetunt: egestaque humo ingressum moliuntur. Confestim vero a custodibus
Abbreviated transcription (Latin):
las cũcalamis eis fabie adiunctis ex portant eoeq: foramine egrediunt᷑. operientes
humo aditũ fosse. Tantoq silentio id afurib ẽ. patratũ. ut nemo excubantiũ ꝑsen¬
tiscere quiuerit quonã pacto tale cõpletũ fuerit facinus. Hora p̾terea surgendi ad¬
ueniente. cũ tantũ scelus ꝑactũ uenerando custodi xpĩano innotiusset: quidolor pec¬
tori eiꝰ irrepserit. que occłis lacrue ꝓfluxerint. fateor ñ facile dictu. Cũq huiꝰmodi la¬
mentissolito ꝑueniens adtũbã. acriter causari ac conqueri cepitcur latronib se spo¬
lrandũ tradiderit. Et quia fiduciã sese ab eato benedicto audiendi cũ simplitate ni¬
mia ceperat: etiã peregrino sermone rusticitatẽ causandi exequebat᷑. nã natura
germanꝰ erat ita inquiens. Oscẽ benedicte. ut quid pigriscendo dormitas: Quã obrem

Expanded text:
las cum calamis fabre adjunctis exportant, eodemque foramine egrediuntur, oppilantes las cum calamis fabre adjunctis exportant, eodemque foramine egrediuntur, oppilantes humo aditum fossae: tantoque silentio id a furibus patratum, ut nemo excubantium persentiscere quiverit, quonam pacto tale completum fuerit facinus. Hora praeterea surgendi adveniente, cum tantum scelus venerando custodi Christiano innotuisset, qui dolor pectori ejus irrepserit, quae oculis lacrymae profluxerint, fateor non facile dictu. Cumque hujusmodi lamentis solito perveniens ad tumbam, acriter causari ac conqueri coepit, cur latronibus se spoliandum tradiderit. Et quia fiduciam sese a B. Benedicto audiendi cum simplicitate nimia ceperat, etiam peregrino sermone rusticitatem causandi exsequebatur nam natura Germanus erat, ita inquiens: S. Benedicte, ut quid pigrescendo dormitas? quamobrem
Abbreviated transcription (Latin):
sincerãꝙ nouerat innocentiã. hHuic solitũ erat suma fiduera adsacrũ ire tumulũ. adq uul¬
gari more mortaliũ siqͥd aduersi extruisecus hunc locoaccideret. aduersus se iñ causari bene¬
dictũ. Ea utiq ittens confidentia. qͦsciebat se haud quaquã ab illo uelle contemui. Qui &
in hoc qđ scribimꝰ satis liquebit oꝑe. In eadẽ basilica obhonoix̃ sunulq utilitatẽ. oꝑe
celatorio er here deforinate armille atq appr̃une de aurate fimib de pendebant. quib
cãpane sed̃ininorẽ statutis horis celebrandi officu pulsabant᷑. Quada uͦ die. mixti popłõ
eccłam ingressi latrones conspiciunt armilla funib pendere. Putantesq aurioꝑti¬
mi pondus eupiditate sibi familiari pessimũ faciuꝰ meditantes. cõmunii decretosusfis¬
sione parietis moluntur. Qdnoctu ut decreuerant explentes. eccłam ingressi. ar mil¬

Expanded text:
sinceramque novere innocentiam. Huic solitum erat summa fiducia sacrum adire tumulum, atque vulsinceramque novere innocentiam. Huic solitum erat summa fiducia sacrum adire tumulum, atque vulgari mortalium more si quid adversi extrinsecus huic loco accideret, adversus sanctum causari Benedictum, ea utique utens confidentia, qua sciebat se haudquaquam ab illo velle contemni. Quod et in hoc quod scribimus satis liquebit opere. In eadem basilica ob honorem, simulque utilitatem, opere caelatorio ex aere deformato armillae atque apprime deauratae funibus dependebant, quibus campanae secundum morem statutis horis celebrandi officii pulsabantur. Quadam vero die immisti populo ecclesiam ingressi latrones conspiciunt armillas funibus pendere, putantesque auri optimi pondus, cupiditate sibi familiari, pessimum facinus meditantes, communi decreto suffossionem parietis moliuntur. Quod noctu ut decreverant explentes, ecclesiam ingressi, armil
Abbreviated transcription (Latin):
ce penis Ereubitorũ officiũ satis tẽplis dicatũ. ũ mͦ inoderius tẽporib constat: ue¬
rũ prisea etãte subbeatomoise adño legimꝰ tab̾uaculo sacrato. ex leuitarũ genere cus¬
ori dispositione ordinata morẽ nobis nr̃eq religioni ut ita dixero gessere. E quidẽ ue¬
tusta etas idẽ officiũ ꝑsuccessionẽ plisexcipiebat. nr̃a uͦ ñ ꝓpagatione ꝓlis. sed magis puri¬
tate uite morũq ꝓbitate officiales admiteit. Hac demq saera consuetudine passim sũ¬
ina celebritate ingente. p̃sentis quoꝙ loci basilica in honore sc̃ẽ dĩ genitricis maris. om¬
niũq: xp̃i uirgiũ dõdicata in qua uenerabile etiã corpus sisimi benedicti humatũ¬
decenti honore seruat᷑. om̃i religione atꝙ honestate prestantẽ xp̃ianũ nomine monac hũ
custodẽ sortit᷑. Qui ciuꝰ meriti cuꝰꝙ sc̃itatis extiterit. luce hisclariꝰ eminet: qui eiꝰ uitam

Expanded text:
cuperat. Excubitorum officium sacris templis dicatum non modo modernis temporibus constat, verum prisca aetate sub B. Moyse a Domino legimus tabernaculo sacrato ex Levitarum genere, cusori dispositione ordinata, morem nobis nostraeque religioni, ut ita dixero, suggessere. Et quidem vetusta aetas idem officium per successionem prolis excipiebat, nostra vero non propagatione prolis, sed magis puritate vitae morumque probitate officiales admittit. Hac denique sacra consuetudine passim summa celebritate vigente, praesentis quoque loci basilica in honore sanctae Dei genitricis Mariae omniumque Christi virginum Deo dicata, in qua venerabile etiam corpus sanctissimi Benedicti decenti honore servatur: omni religione atque honestate praestantem Christianum nomine, monachum custodem sortitur. Qui cujus meriti, cujusque sanctitatis exstiterit, luce his clarius eminet, qui ejus vitam
Abbreviated transcription (Latin):
lre eso concussa st̃ inemoria recolences qͥd anime ꝑ seuerantes extrema subluce in ma¬
lis apud inferos pactant᷑ qͥb cruciatib torqueant᷑ quorũ uite fiuis eritiale stipendiũ
meruit. Quã obix p̾cepti diumni meinores dicentis orate ꝓꝑsequentib & calumnian¬
tib uos ut sicis filii patris ur̃i qui incelis.ẽ. quisolẽ suũ oriri facit suꝑbonos&e malos& pluit

Expanded text:
re concussa sunt, memoria recolentes quid animae perseverantes extrema sub luce in mare concussa sunt, memoria recolentes quid animae perseverantes extrema sub luce in malis apud inferos patiantur: quibus cruciatibus torqueantur, quorum vitae finis exitiale stipendium meruit. Quamobrem praecepti divini memores, dicentis: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est: qui solem suum f
Abbreviated transcription (Latin):
noni herrardo postridie belli ex hausti horafere diei occaua monasteriũ ꝑuenit. diroꝙ
nuncio ce nobiũ om̃e ꝑculit. Nunciat nanq cruentissimã cedẽ nr̃orũ aduersariorũ uic¬
tricẽ in sistere manũ copias om̃s eu auxilis hinc unde contractis hac illacꝙ fuge sub¬
sidio dilapsas. Puctores belli hodonẽ frẽmq illiꝰ willelmũ comitẽ blesensiũ cheu¬
tonẽ deniq abbatẽ seĩ martini guidonẽ eomitẽ cinomannensẽ cũ multis aliis am¬
ple opinonis iuris inorte oppetisse. Quonuneio grauit᷑ affleti fr̃s. ad dum ȩxorandũ
ꝓtanta xp̃iam ꝑopł̃i eede. se intentisime confert̃. Licet eiĩ quida illorũ quitanto iit¬
fuere discrinuimi. ⁊ umiũ graui infortunores eecłe uiri subditas ñ dicã p̾merent. imino
penitꝰ gencili more auferrent. tam̃ humane affectunature. seruorũ di corda pio dolo¬

Expanded text:
nomen Herrardus, postridie belli exacti hora fere diei octava monasterium pervenit, diroque nomen Herrardus, postridie belli exacti hora fere diei octava monasterium pervenit, diroque nuntio coenobium omne perculit. Nuntiat namque cruentissimam caedem nostrorum, adversariorum victricem insistere manum, copias omnes cum auxiliis hinc inde contractis hac illacque fugae subsidio dilapsas, ductores belli Odonem, fratremque illius Guillelmum comitem Blesensium, Teutonem denique abbatem S. Martini, Guidonem comitem Cenomanensem cum multis aliis amplae opinionis viris mortem oppetiisse. Quo nuntio graviter afflicti fratres, ad Dominum exorandum pro tanta Christiani populi caede se intentissime conferunt. Licet enim quidam illorum, qui tanto interfuere discrimini, nimium gravi infortunio res Ecclesiae juri subditas, non dicam premerent, imo penitus gentili more auferrent; tamen humanae affectu naturae, servorum Dei corda prae dolo
Abbreviated transcription (Latin):
nebat astantẽ tenere posset. simulq uoces cuiꝰdã mmuris emittere anrius. quas nullatenus
astantes intelligere poterant. Tandẽ erꝑgefaetꝰ. hac illacꝙ obtutũ uertendo discurrens.
supplici ac pene lacrimabili uoce semel &e bis ingeminat dicens. Quorsũ dñsiñs sẽs pater
benedictꝰ abut: Cognitorẽ ominũ occultorũ dm testor modo hic eũ inspecie corporea
ame uisũ michiq locutũ. Nec mora ipse quoq prbr monasteriũ ueniens. patrib eius¬
dẽ loci euncta que uisu cognouerat monita deniq pussimi patris. nec non adhortationẽ
eiꝰ sedule refert. Quarelatione mnesti releuati fr̃s. semet inuicẽ ad agendas dõ grãs hor¬
tabant᷑ qui aurilio desertos humano solito cuebantur munimine diuino. Nec¬
dũ ꝓmissi cursũ expleuerant soles &e ecce ex acie castrensi quidã clericus fuga lapsus cui

Expanded text:
nebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris emittere anxius, quas nullatenus nebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris emittere anxius, quas nullatenus astantes intelligere poterant. Tandem expergefactus, hac illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel et bis ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem omnium occultorum Dominum testor, modo hic eum in specie corporea a me visum, mihique locutum. Nec mora, ipse quoque presbyter monasterium veniens, Patribus ejusdem loci cuncta quae visu cognoverat, monita denique piissimi Patris, necnon adhortationem ejus sedule refert. Qua relatione moesti relevati fratres, semet invicem ad agendas Deo gratias hortabantur, qui auxilio desertos humano, solito tuebatur munimine. Necdum promissi cursum expleverant soles, et ecce ex acie castrensi quidam clericus fuga lapsus, cui
Abbreviated transcription (Latin):
diendiregule quoq ꝑme adõ uobis tradite mandata ȩrecuti haud segnit fueritis cunc¬
ta aduersa fient ꝓspera. inimici amici efficient᷑. gram̃ꝙ suã fautor omuiñ bonorũ innul¬
lonegabit. De hac uͦ que ninc.ẽ. iniuria urã. scitote iã clementissimi conditoris omnũ senten¬
ciã ꝓpiciã erga uos effectã. eũq qͥ tirannidis aduersũ eccłam arma indigne corripuit: septimũ
nequaquã cransigere solẽ. donec huiꝰrei incurrat penitudinẽ. Habete gͦ inañofiduciã. & in
illo confortamini. Dũ hec senior delectabilib ederet uerbis prb̃r. qͥb poterat nutib puerũ
sciscitabat᷑ que esset tante uenerationis ꝑsona. Cui puer sũmissa uoce. Hic. ẽ inquid pater
qui aderant uidentib ab eodẽ sese lectulo brachiis ertentisꝓtrahere. acsiuestigia eiꝰ quẽ cer¬

Expanded text:
diendi, regulae quoque per me a Deo vobis traditae mandata exsecuti haud segniter fueritis, cuncdiendi, regulae quoque per me a Deo vobis traditae mandata exsecuti haud segniter fueritis, cuncta adversa fient prospera, inimici amici efficientur, gratiamque suam fautor omnium bonorum in nullo negabit. De hac vero quae nunc est injuria vestra, scitote jam clementissimi Conditoris omnium sententiam propitiam erga vos effectam, eumque qui tyrannidis adversum Ecclesiam indigne arma corripuit, septimum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrat poenitudinem. Habete ergo in Domino fiduciam, et in illo confortamini. Dum haec senior delectabilibus ederet verbis, presbyter quibus poterat nutibus puerum sciscitabatur, quae esset tantae venerationis persona. Cui puer submissa voce: Hic est, inquit, Pater qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cer
Abbreviated transcription (Latin):
tueus ꝑsonã. Dñe inqͥt uobis cunctisq notũ. ẽ. quantũ nobis ac familie nr̃e hodo comes
nec non poplłei fauens inferat mali. Idõꝙ iniunctũ p̾cepto abbatis officiũ cura ꝑruigili
certatim: ꝓuideo quatinꝰ nauali effugio familia nr̃a seruare araptorib ualeat suppellec¬
tilẽ suã. Grauatꝰ somno. in hoc me stramine ꝓieci. At seiuor uerbis fauens prb̃rĩ: talta re¬
fert. Noui uera esse que dicis. Sed ante quã his que dolendo quereris uerissuna satis faciã
ꝓmissione. causari aliqͣntulũ libet. Mirũ ualde.ẽ. quã obrẽ fr̃s nr̃i culpã imme redarguant
ignauie. ac si ego mulla uerationis illorũ curã habeã. uelut que letargo oppressus ineorũ
relatione doruitã. Qđ ꝓcerto fieri nequit. Sienim p̃ceptis omipotentis curã eritis oboe¬

Expanded text:
tuens personam: Domine, inquit, vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes tuens personam: Domine, inquit, vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon populus ei favens inferat mali, ideoque injunctum praecepto abbatis officium cura pervigili certatim dum provideo, quatenus navali effugio familia nostra servare a raptoribus valeat supellectilem suam, gravatus somno in hoc me stramine projeci. At senior verbis favens presbyteri, talia refert: Novi vera esse quae dicis, sed antequam his quae dolendo quereris, verissima satisfaciam promissione, causari aliquantulum libet. Mirum valde est, quamobrem fratres nostri culpam in me redarguant ignaviae, ac si ego nullam vexationis illorum curam habeam, velutque lethargo oppressus, in eorum revelatione dormiam: quod pro certo fieri nequit. Si enim praeceptis omnipotentis curam adhibueritis obe
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ulteriorẽ uiã ꝑgeret uice ᷤ idipsũ ex supradictis agerent reb transue heudoscilicet eunc¬
ta in hauc aluei partẽ. Preficit᷑ hiuuscemodi negotio herchenbaldus prb̃r. bone uite & nomi¬
nis. qui& in hoc eodẽ cenobio uitã tenuit regularẽ eaq que seribere ꝓposui uiua uoce sub
attestatione ueritatis cunctis ꝓfitebat᷑ certissimose cognouisse iusu. Dũ eium ptriduũ ꝓfec¬
tio ꝑ duraret exercitꝰ labor ñ dicã uautarũ uerũ ipsorũ erercuit nunius animaliũ. Itẽq
expuigilo lassitudo p̾ualida. fessus continuatione uigiliarũ prb̃r. cirxa crepusculũ
cereie noctis doiũ ꝓperat atq instramine cuiꝰdã lectuli impacientia uictꝰ somni se ꝓicit
Morq ut quippiã somni capere potuit conspicit inuisu astantẽ sibi ꝑsonã submonastico
na illa clementer alloquit᷑. Quid ẽ. fr̃.cur mͦ hic taliter iaces: Cui ille uenerandi uultꝰ in¬

Expanded text:
am pergeret, versa vice idipsum ex supradictis agerent rebus, transvehendo scilicet cuncta in hanc alvei partem. Praeficitur hujusmodi negotio Hercambaldus presbyter bonae vitae et nominis, qui in hoc eodem coenobio vitam tenuit regularem, eaque quae scribere proposui, viva voce sub attestatione veritatis, cunctis profitebatur certissimo se cognovisse visu. Dum enim per triduum profectio perduraret exercitus, labor non dicam nautarum, verum ipsorum excrevit nimius animalium, itemque ex pervigilio lassitudo praevalida. Fessus continuatione vigiliarum presbyter, circa crepusculum tertiae noctis domum properat, atque in stramine cujusdam lecti impatientia victus somni se projicit, moxque ut quippiam somni capere potuit, conspicit in visu astantem sibi personam sub monastico na illa clementer alloquitur: Quid est, frater, cur modo hic taliter jaces? Cui ille venerandi vultus in
Abbreviated transcription (Latin):
dare creduntur : si disponentẽ prouidentiã spectes. nihilusquã malic̃e
ꝑpendas. Sed uideote iam dudũ & pondere quaestionis oneratũ & ra¬
tionis prolicitate fatigatum. aliquã carminis expertare dulcedinẽ.
Accipe igitur haustũ quorefectus firmior in alteriora contendas.⁊
Quis celsi iura tonantis
pura sollers cerperemente¬
Aspice sũmi culmina caeli.
Iuic iusto foedere rerum:

Expanded text:
dare creduntur, si disponentem prouidentiam spectes, nihil usquam mali esse perpendas. Sed uideo te iam dudum et pondere quaestionis oneratum et rationis prolixitate fatigatum aliquam carminis exspectare dulcedinem; accipe igitur haustum quo refectus firmior in ulteriora contendas. Si uis celsi iura Tonantis pura sollers cernere menteaspice summi culmina caeli; illic iusto foedere rerum
Abbreviated transcription (Latin):
N on omne nanq mente depulit lumen.¬
Obliuiosam corpus in ihens molemulru
Haeret profecto semen introrsũ ueri

Expanded text:
Non omne namque mente depulit lumeObliuiosam corpus inuehens. molem. Haeret profecto semen introrsum ueri
Abbreviated transcription (Latin):
huius exosa spiritũ seruat
quoq una felicitatẽ
minui tuam uelipsa concesserim cui desiderio. lacrimis
ac dolore tabescit. Quiddicam liberos consulares quorũ iam

Expanded text:
huius exosa spiritum seruat quoque uno felicitatem minui tuam uel ipsa concesserim, tui desiderio lacrimis ac dolore tabescit. Quid dicam liberos consulares quorum iam