comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ equis eloquentię uirib tanti uiri or-¬
nare p̾ossumus dicta. Uude uereor ne uicio
meo id accidat: ut is uir quem ille alterũ
post apłos ęccłiȩ doctorem. scientiȩ ac sapi-¬
entię merito comꝓbauit. in opia sermoniᷤ
nr̃i longe se inferior uideatur. Quod ego
sepe considerans. reticebam. nec dep̾cantib
me frequent᷑ in hoc opus fratrib annue¬
bam : sed tua uis fidelissime fratͣ machari
tanta ẽ. cui obsistere nec imꝑitia qͥd̾e potest.
ꝓpt̃ qd̾ ne te ultra tã graue̾ paterer ex actorẽ.
etiã contra ꝓpositũ meũ cessi. ea tamen lege.
atq ordine: ut quantum fieri potest. int̃p̃¬
tando sequar regulã p̃cessoꝵ. & eiꝰ p̃cipue
uiri. cuiꝰ suꝑiꝰ fecimꝰ m̃tionẽ. Qui cum ultra
septuaginta libellos origenis qͦs omeliaticoᷤ
appellauit. aliqͣntos etiã de thomis in apłm
scriptis. transtulisset in latinũ. in qͥb cũ ali¬

Expanded text:
sed non aequis eloquentiae uiribus tanti uiri orsed non aequis eloquentiae uiribus tanti uiri ornare possumus dicta. unde uereor, ne uitio meo id accidat, ut is uir, quem ille alterum post apostolos ecclesiae doctorem scientiae ac sapientiae merito conprobauit, inopia sermonis nostri longe se inferior uideatur. Quod ego saepe considerans reticebam nec deprecantibus me frequenter in hoc opus fratribus adnuebam. sed tua uis, fidelissime frater Macari, tanta est, cui obsistere ne inperitia quidem potest; propter quod, ne te ultra tam grauem paterer exactorem, etiam contra propositum meum cessi, ea tamen lege atque ordine, ut, quantum fieri potest, in interpretando sequar regulam praecessorum et eius praecipue uiri, cuius superius fecimus mentionem. qui, cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos homileticos appellauit, aliquantos etiam de tomis in apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum ali
Abbreviated transcription (Latin):
turarum desiderio prouocatos. popos¬
cisse ab aliquantis eruditis uiris.
& grecorum peritis. ut origenem
romanum facerent. & latinis auribus eũ
donarent: in quod etiam frater & collega
noster ab ep̃o damaso deprecatus. ut ome¬
lias duas de cantico canticoꝵ in latinũ tran¬
stulisset ex greco. ita in illo oꝑe ornate
magnificeq p̾fatus est: ut cuiꝰuis legendi ori¬
genem. & auidissime ꝑquirendi desideriũ
cõmouer&: dicens illius animȩ conuenire qd
dictum ẽ. qͥa introduxit me rex in cubiculũ
suũ. asserens eũ qd̾ cũ in cęteris libris omnes
uincat. in canticis canticoꝵ ipse se uicerit.
Pollicetur sane in ipsa p̾fatione se & ipsos in
cantica canticoꝵ libros. & alios quamplu¬
rimos origenis. romanis aurib largiturũ:
sed ille ut uideo in stilo proprio placens.
rem maioris głȩ seguitur. ut pater uerbi
sit potius quam interpres. Hos ergo rem
ab illo quidem ceptam seguimur &̃ ꝓbatã:

Expanded text:
turarum desiderio prouocatos poposturarum desiderio prouocatos poposcisse ab aliquantis eruditis uiris et Graecarum peritis, ut Origenem Romanum facerent et Latinis auribus  eum donarent. in quod etiam cum frater et collega noster ab episcopo Damaso deprecatus homilias duas de Cantico canticorum in Latinum transtulisset ex Graeco, ita in illo opere ornate magnificeque praefatus est, ut cuiuis legendi Origenem et auidissime perquirendi desiderium commoueret, dicens illius animae conuenire, quod dictum est, quia introduxit me rex in cubiculum suum, adserens eum, quod, cum in ceteris libris omnes uincat, in Canticis canticorum etiam ipse se uicerit. pollicetur sane in ipsa praefatione se et ipsos in Cantica canticorum libros et alios quam plurimos Origenis Romanis auribus largiturum; sed ille, ut uideo, in stilo proprio placens rem maioris gloriae sequitur, ut pater uerbi sit potius quam interpres. nos ergo rem ab illo quidem coeptam sequimur et probatam,
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis sui effusione purgaret. Quanti
in toto orbe martyres antequã cederentur
uariis subiacuere peccatis. Defendamus ergo
peccata : quia qui postea martẏres. prius pec¬
catores fuerunt. Hec fr̃ẜamantissimi ad
epłam urãm celeri sermone dictaui: uinceis
ꝓpositum. ut contra eum scriberem. cuius
ingeniũ ante laudaueram. malens existima¬
tione ꝑiclitari . quam fide. Hoc mͥ p̾stitert᷑
amici mei : ut si tacuero.reus: si respondero.
inimicus iudicer. Dura utraq conditio:
sed e duob eligam quod leuius ẽ. Simulta ᷤᷤ
redintegrari potest : blasphemia ueniam ñ
meretur. Quid aut̃ laboris in transferen¬
dis libris periarchon sustinuerim. uestro
iudicio derelinquo: dum & mutare qͥppiã
de greco ñ est uertentis. sed euertentis. &
eadem ad uerbum exprimere. nequaquam
eius qui seruare uelit ȩloquii uenustatem¬
quos de greco transtulit in latinum.
cio quamplurimos fratrum. scientię scrip¬

Expanded text:
sanguinis sui effusione purgaret. quanti sanguinis sui effusione purgaret. quanti in toto orbe martyres, antequam caederentur, uariis subiacuere peccatis! defendamus ergo peccata, quia, qui postea martyres, prius peccatores fuerunt? Haec, fratres amantissimi, ad epistulam uestram celeri sermone dictaui uincens propositum, ut contra eum scriberem, cuius ingenium ante laudaueram, malens existimatione periclitari quam j fide. hoc mihi praestiterunt amici mei, ut, si tacuero, reus, si respon-j dero, inimicus iudicer. dura utraque condicio, sed de duobus eligam, j quod leuius est: simultas redintegrari potest, blasphemia ueniam non meretur. quid autem laboris in transferendis libris JUQl dQXwv1 sustinuerim, uestro iudicio derelinquo, dum et mutare quippiam de Graeco non est uertentis, sed euertentis, et eadem ad uerbum ex-I primere nequaquam eius, qui seruare uelit eloquii uenustatemQVOS DE GRAECO TRANSTULIT IN LATINUM. cio quam plurimos fratrum scientiae scrip
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod in crimen ẽ. Unum ꝓferã: cui con¬
tradicere uł stulti sit uł imprudentis. Dexti
libri eusebi suꝑ origenis defensione pͥncipium.
usq ad mille ferme uersus liber ifte qui pam-¬
phili dicitur continet : & in reliquis scriptor
eiusdem oꝑis ꝓfert testimonia. quib nititꝰ
apꝓbare. origenem fuisse catholicũ. Cusebi
& pamphilus tantam int̾ se habuere concor¬
diam. ut unius animȩ homines putes: & ab¬
uno alter nomen acceꝑit. Quomodo igitur
int̾ se dissentire potuerunt. ut eusebius in
toto oꝑe suo origenem arriani dogiatis ꝓb&:
& pamphilus. nicenȩ synodi quȩ fuit postea
defensorem: Ex quo ostenditur. uł didimi.
uł cuiuslib& alterius eẽ opusculum : qui sexti
libri capite detruncato cętera m̃bra sociarit.
Sed concedamꝰ ex suꝑfluo. ut pamphili sit:
pamphili. sed necdum martẏris. Ante enĩ
inquies martyrio dignus fuit : Scilicet
ut martẏrio deler& errorem: ut unã culpã

Expanded text:
nisi quod in crimine est. unum proferam, cui connisi quod in crimine est. unum proferam, cui contradicere uel stulti sit uel inpudentis. sex librorum Eusebii super Origenis defensione principium usque ad mille ferme uersus liber iste, qui Pamphili dicitur, continet et in reliquis scriptor eiusdem operis profert testimonia, quibus nititur adprobare Origenem fuisse catholicum. Eusebius et Pamphilus tantam inter se habuere concordiam, ut unius animae homines putes uno alter nomen acceperit. quomodo igitur inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Arriani dogmatis probet et Pamphilus Niccenae k. synodi, quae fuit postea, defensorem? ex quo ostenditur uel Didymi, uel cuiuslibet alterius esse opusculum, qui sex librorum capiti detrun- i cato cetera membra sociarit. sed concedamus ex superfluo, ut Pam-1 phili sit, Pamphili, sed necdum martyris — ante enim quomodo,\' inquies; \'martyrio dignus fuit?\' scilicet ut martyrio deleret errorem; ut unam culpam
Abbreviated transcription (Latin):
& ifcio coyͣciii aliena eẽ quȩ displicent. Porro
quod pamphilum proferunt laudatorem eius:
gratias illis ago meo nomine. quod dignũ me
putauerunt. quẽ cum martẏre calumpnia¬
rentur. Si enim ab in imicis origenis libros
eius dicitis eẽ uiolatos. ut infamaretur: qͣre
mͥ ñ liceat dicere ab amicis eius & sectatoribus
compositũ ẽẽ uolumen sub nomine pamphili.
quod illum testimonio martyris ab infamia
uindicaret: Ecce uos emendatis in origenis
libris quod ille non scripsit: & miramini si
edat aliquis librum quem ille non edidit:
Uos in edito oꝑe potestis argui: ille gui nichil
aliud edidit. facilius patet calumpnię. Date
quodlib& aliud opus pamphili. Nusquã rep¬
ꝑietis. hoc unũ ẽ. Unde igitur sciam quod
pamphili sit : Uidelic& stilus & saliua docere
me poterit: Nunquã credam quod doctus
uir primos ingenĩ sui fructus quȩstionib &
infamię dedicarit : & ipsum nom̃ apologetici
ostendit excusationem. Non enim defendit᷑.

Expanded text:
 svQsoihoyovoiv aliena esse, quae displicent! Porro, quod Pamphilum proferunt laudatorem eius, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putauerunt, quem cum martyre calumniarentur. si enim ab inimicis Origenis libros eius dicitis esse uiolatos, ut infamaretur, quare mihi non liceat dicere ab amicis eius et sectatoribus conpositum esse sub nomine Pamphili uolumen, quod illum testimonio martyris ab infamia uindicaret? ecce uos emendatis in Origenis libris, quod ille non scripsit, et miramini, si edat aliquis librum, quem ille non edidit? uos in edito opere potestis coargui; ille, qui nihil aliud edidit, facilius patet calumniae. date quodlibet aliud opus Pamphili, nusquam repperietis; hoc unum est. unde igitur sciam, quod Pamphili sit? uidelicet stilus et saliua docere me poterit. numquam credam, quod doctus uir primos ingenii sui fructus quaestionibus et infamiae dedicarit. et ipsum nomen Apologetici ostendit accusationem; non enim defenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate credentes. eo tẽpore quo nec diaboł
& angłieiꝰ poterunt negare. regnantẽ: eẽ
sꝑantes. sed ñ in laudẽ głȩ eius. qđ quidẽ
& nunc ex parte uidemiis expleri. qͥa alia
sit merces eius qui uoluntate sequat᷑ dm̃.
alia qͥ necessitate. Ueruntam̃ siue ꝑ occasi¬
onẽ siue ꝑ ueritatẽ tantũ xp̃c annuntie
recepturi. Om̃is in hoc loco adimitur
cauillationis occasio. In suꝑiorib dixisti:
qđ hi qui aute sꝑauerunt in xp̃o illi sint.
qui antequã in hoc uisibili mundo in cor¬
porib nascerentur. spẽ in ipso habuerint
in cȩlestib positi. Sed ne istud dognia tuũ
uideretur: aliã introdux isti exposttionem.
qua dicis. ed tẽpore quo om̃e genu fiec̾tet᷑
dño iħu: unuiersa creatura gelestiui & t̾re¬
striũ & infernoꝵ duob ei modis erit subie¬
cta. quidã uoluntate. quidam necessitate.
Et uoluntate ais subiectos scos om̃s qͥ ꝑ uer¬

Expanded text:
cessitate credentes, eo tempore quo nec diabolus, et angeli ejus poterunt negare regnantem, esse sperantes: sed non in laudem gloriae ejus. Quod quidem et nunc ex parte videmus expleri, quia alia ntate sequatur Deum, alia qui necessitate. Verumtamen sive per occasionem, sive per veritatem, tantum Christus annuntietrecepturi. » 32. Omnis in hoc loco adimitur cavillationis occasio. In superioribus dixisti, quod hi qui ante speraverunt in Christo, illi sunt qui antequam in hoc visibili mundo in corporibus nascerentur, spem in Christo habuerunt in caelestibus positi. Sed ne istud dogma tuum esse videretur, aliam introduxisti expositionem, qua dicis eo tempore, quo omne genu flectetur Domino Jesu, universa creatura caelestium, terrestrium et infernorum duobus ei modis erit subjecta, quidam voluntate, quidam necessitate. Et voluntate ais subjectos Sanctos omnes, qui per ver
Abbreviated transcription (Latin):
iniuria temꝑem. Quis enĩ eũ ñ timeat.
qui ẽ paratus occidere. Sequarq uestigia
ꝓpositionis tuȩ : seruans cȩtera illis erudi¬
tissimis libris. quos antequã legerem con-¬
futaui. Dicis te accusationẽ meã ad eos tan¬
tum misisse. qui meis uerbis lesi fuerant.¬
& non ad plures: quia ñ ad ostentationem.
sed ad ȩdificationẽ xp̃ianis loquendũ ẽ.

Expanded text:
injuria temperem. Quis enim eum non timeat, injuria temperem. Quis enim eum non timeat, qui est paratus occidere? Sequarque vestigia propositionis tuae, servans caetera illis eruditissimis libris, quos antequam legeram, confutavi. Dicis « te accusationem meam ad eos tantum misisse, qui meis verbis laesi fuerant, et non ad plures: quia non ad ostentationem, sed ad aedificationem Christianis loquendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
paulus in faciem petro restitit. quod noi
recto pede incederet in ȩuangelio:
Et tamen p̾cessorẽ suũ & columpnã ȩccłiȩ
uocat : & exponit cũ eo p̾dicationẽ. ne in
uacuũ curreret aut cucurrisset. Nonne
in religione. etiã liberi a parentib. & con¬
iuges a maritis. salua pietate dissentiunt:
Clos ita habetis ut. habemꝰ: cur nos odistis:
Si alit̃ creditis: qͥd uultis occidere An qui
a uob̃ dissenserit. occidendꝰ. ẽ: Teste̾ inuoco
iħm conscientiȩ meȩ. qͥ & has litteras. &
tuã epłam iudicaturus ẽ : me ad cõmoniti¬
onẽ sc̃i papę chromatii uoluisse reticere.
& finẽ facere simulatũ. & uincere in bono
malũ. Sed qͥa minaris interitũ nisi tacu¬
ero: respondere cõpellor. ne uidear tacen
nescis. sed ex carnificũ officina & medita¬
tione ꝓlatum. Si tacuero criminosus ero:
si respondero. maledicus. Lu me gͦ & ꝓhibes
& cogis ad respondendum. In quo utrũq
moderabor: ut & ꝯbiecta diluam. & ab

Expanded text:
Paulus in faciem Cephae restitit, quod non recto pede incederet in Evangelio? Et tamen praecessorem suum et columnam Ecclesiae vocat, et exponit cum eo praedicationem, ne in vacuum curreret, aut cucurrisset. Nonne in religione etiam liberi a parentibus, et conjuges a maritis salva pietate dissentiunt? Vos si ita habetis. ut habemus, cur nos odistis? Si aliter creditis, 533 quid vultis occidere? An qui a vobis dissenserit, occidendus est? Testem invoco Jesum conscientiae meae, qui et has litteras, et tuam epistolam judicaturus est, me ad commonitionem sancti papae Chromatii voluisse reticere, et finem facere simultatum, et vincere in bono malum; sed quia minaris interitum, nisi tacuero, respondere compellor, ne videar tacendnescis, sed ex carnificum officina et meditatione prolatum. Si tacuero, criminosus ero: si respondero, maledicus. Tu me ergo et prohibes, et cogis ad respondendum. In quo utrumque moderabor, ut et objecta diluam, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
impudentia ueritas. & furor constantia puta¬
ret᷑. Sed absit ut imitator tui sim: & qd̾
in te rep̾hendo ipse faciã. Ille loquat᷑ spurci-¬
tias: ꝗͥ potest spurca cõmittere. Malus ho¬
mo de malo cordis thesauro. ꝓfert ea quae
mala st̃. Ex abundantia cordis os loquitur.
Habeto interĩ luchrũ: qd̾ amicꝰ ꝗͦnd̾a tuus.
nec accusatꝰ turpia tͥ uult obicere. Et hoc dico

Expanded text:
impudentia veritas, et furor constantia putaretur. Sed absit ut imitator tui sim; et quod in te reprehendo, ipse faciam. Ille loquatur spurcitias, qui potest spurca committere: Malus homo de malo cordis thesauro profert ea quae mala sunt. Ex abundantia cordis os loquitur . Habeto interim lucrum, quod amicus quondam tuus nunc 532 accusatus, turpia tibi non vult objicere. Et hoc dico
Abbreviated transcription (Latin):
one conscripsit. Ait duas esse solas p̾faci¬
unculas suas. in quib laudare uisus est
miror hoc eum dicere uoluisse: cũ maiorẽ
in me & ueriorẽ habera obtrectandi mate¬
riam. qđ magis intͣ multos & p̃claros magi¬
stros diu moratus. nichil dignũ eoꝵ uł ma¬
gisterio ił institutionib babeam. Cetͣũ
iste qui in tota utta sua nͣ totos triginta
dies alexandriȩ ubi erat didimus. cõmora¬
tus est : ꝑ totos pene libellos suos. longe la¬
teq se iactat didimi uidentis eẽ discipłm.

Expanded text:
one conscripsit. Ait duas esse solas Praefatione conscripsit. Ait duas esse solas Praefatiunculas suas, in quibus laudare visus estmiror hoc eum dicere voluisse, cum majorem in me et veriorem haberet obtrectandi materiam, quod magis inter multos et praeclaros magistros diu moratus, nihil dignum eorum, vel magisterio, vel institutionibus habeam. Caeterum iste qui in tota vita sua non totos triginta dies Alexandriae, ubi erat, Didymus commoratus est, per totos pene libellos suos longe lateque se jactat, Didymi videntis esse dicip
Abbreviated transcription (Latin):
sum religionẽ nr̃am. blasphemię uolumina
conscripsit. Quid te isti in guib tantũ te
iactas. unus ab idolis demonũ & alius de syna¬
goga ut dicis sathanȩ. magistri docuerun
boni: Nichil uideo. nisi hoc qđ & ipsi noue¬
rant. Nam porphirius tedocuit de xp̃ianiᷤ
male loqui. concidere uirgines. continenteᷤ.
de synagoga barabbas tuiis ꝓ xp̃o electus. do¬
cuit te resurrectionẽ carnis ñ in uirtute
sed in fragilitate sꝑare. litterȩ occidentis
amicũ fieri. & irimicũ sp̃s uiuificantis. &
alia quȩdã secretiora : quȩ si respoposcerit.
postmodũ ꝓferentur in tẽpore. Sed qͥd in
longũ sermo ꝓducitur : Conuiciis eius ꝙ
inuiriis ñͣ respondeamꝰ : lacerationib eiꝰ
ad qđ opus cotidie stilũ eiꝰ porphiriꝰ exacu
bas magister silere nos docuit. Ed illud
ueniamus. ut oftendatur quã uera sunt :
quȩ uł ꝓ sua excusatione itł ꝓ nr̃a accusati¬

Expanded text:
sum religionem nostram blasphemiae volumina sum religionem nostram blasphemiae volumina conscripsit? Quid te isti in quibus tantum te jactas, unus ab idolis daemonum, et alius de Synagoga, ut dicis, Satanae magistri docuerunt boni? Nihil video nisi hoc quod et ipsi noverant. Nam Porphyrius te docuit de Christianis male loqui, concidere virgines, continentes, de Synagoga Barrabas tuus pro Christo electus, docuit te resurrectionem carnis, non in virtute, sed in fragilitate sperare: literae occidentis amicum fieri, et inimicum spiritus vivificantis. Et alia quaedam secretiora, quae si res poposcerit, postmodum proferentur in tempore. 13. Sed quid in longum sermo producitur? Conviciis ejus et injuriis non respondeamus, lacerationibus ejus, ad quod opus quotidie stilum ejus Porphyrius exacuiBarrabas magister, silere nos docuit. Ad illud veniamus, ut ostendatur quam vera sunt, quae vel pro sua excusatione, vel pro nostra accusati
Abbreviated transcription (Latin):
decepit. qđ puella ad quã sermo fiebat. spon-
sa xp̃i dicebatur. ut ꝓpt̾ea etiã matrẽ carna¬
le̾. socrũ dĩ appellandam putares. & nesciebaᷤᷤ
sermo d̾i quasi sacrato quodam conubio. aĩe¬
iungatur humanȩ. Si autẽ tali coniuncti
tius etiã ipsã sponsã xp̃i qua̾ socrũ di appel
puellȩ socerũ xp̃i dicas. & sorores eius cog¬
natas: etiã puellã nurũ di ꝓnunties. Sic
dũ totꝰ plautine & tulliane cupis ȩloquen¬
tiȩ sectator uderi: oblitus es. quomͦ apłs
omne̾ eccłiam id ẽ parentes cũ liberis.¬
ban eius de synagoga magistrũ ñ suscipiius.
introducti. Ignosce mͥ ꝓ hoc : qđ malui ante
imꝑitus & in doctus audire. quã barabbȩ dici¬
pulus dici. ꝓpostto etenĩ xp̃o simul & barab¬
ba. ego quasi imꝑitus xp̃m elegi: tu ut ui¬
deo cũ illis clamãs. qui dicunt. n hunc. sed
barabban. Nan porphirius tuus dic quęso
qͥd te docuit : qui aduersũ xp̃ianos & aduer¬

Expanded text:
decepit, quod puella ad quam sermo Dei fiebat, sponsa decepit, quod puella ad quam sermo Dei fiebat, sponsa Christi dicebatur: ut propterea etiam matrem carnalem, socrum Dei appellandam putares. Et nesciebas sermo Dei quasi sacrato quodam connubio jungatur animae humanae. Si autem tali conjunctiotius etiam ipsam sponsam Christi, quam socrum Dei appellpuellae, socerum Dei dicas, et sorores ejus, cognatas: etiam puellam nurum Dei pronunties. Sic dum totus Plautinae et Tullianae cupis eloquentiae sectator videri, oblitus es, quomodo Apostolus omnem Ecclesiam, id est parentes cum liberisbam ejus de Synagoga magistrum non suscepimus, introducti. Ignosce mihi pro hoc quod malui ante imperitus et indoctus videri, quam Barrabae discipulus dici. Proposito etiam Christo simul et Barraba, ego quasi imperitus Christum elegi. Tu, ut video, cum illis clamas qui dicunt: Non hunc, sed Barrabam . Nam Porphyrius tuus, 368 dic quaeso, quid te docuit, qui adversum Christianos, et adver
Abbreviated transcription (Latin):
dicit eẽ mercatũ. stimulans nos subiung̃.
Neq enĩ inquit ipse me docui. sicut qͥdã.
nos sine dubio intuens: in quos om̃e ab ini¬
cio. lacerationis suȩ pondus inuexit. Et
ñ multũ mͥ continere uidentur in dm̃. nec
gentilitatis aliquid. maxime si hȩc m̃te dici
pientes. Pro his gͦ noli te satis conturbare:
neq te ipsũ suꝑfluo aut penitentię subiciaᷤ.
aut condẽpnationi. Sed illud ẽ reuera un-¬
de te defendere aut excusare nͣ possũ. qđ nͣ
ipso libello cuiꝰ suꝑius fecimꝰ mͣtione̾. dm̃ so¬
crũ habere dixistĩ. Et qͥd tã impurũ uł ꝓfa-¬
nũ a quoquã gentiliũ poetarũ saltem dici
potuit : Stultũ ẽ enĩ: si requirã de te ubi
hoc inscripturis sc̃ĩs legeris. Quero si uł flac¬
eus tuus aut maro. si plautus comicꝰ aut te¬
rentius. certe si uł satyricus quis intͣ om̃ia
spurca sua & impudica. istud nefas in dm ex
suo ore ꝓtulerit. fefellit te credo illa res &

Expanded text:
dicit esse mercatum, stimulans nos, subjungit: dicit esse mercatum, stimulans nos, subjungit: Neque enim, inquit, ipse me docui, sicut quidam; nos sine dubio intuens, in quos omne ab initio lacerationis suae pondus invexit. Etn multum mihi continere videntur in Deum, nec Gentilitatis aliquid, maxime si hac mente dicitpientes. 10. Pro his ergo noli te satis conturbare, neque teipsum superfluo aut poenitentiae subjicias, aut condemnationi. Sed illud est revera, unde te defendere, aut excusare non possumus, 365ipso libello , cujus superius fecimus mentionem, Deum socrum habere dixisti. Et quid tam impium vel profanum a quoquam Gentilium Poetarum saltem dici potuit? Stultum est enim si requiram de te, ubi hoc in Scripturis sanctis legeris. Quaero si vel Flacus tuus, aut Maro, si Plautus, aut Terentius, certe si vel Satyricus quis inter omnia spurca sua et impudica istud nefas in Deum ex suo ore protulerit. Fefellit te credo illa res et
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ castam exbibere xp̃o. Sed tu dũ ñ pau¬
lũ sed porphiriũ introductorẽ te ad logicã¬
habere głaris: ipsũ porphiriũ sequendo qui
aduersum xpͣm & aduersũ dm̃ libros impiõ
ac sacrilegos scripsit. & ab ipso ut ais induct᷑.
in istud blasphemiȩ barathrũ decidisti. Qđ
mare nͣ refugis dũ modo aliũ decolores. si nͣ
pęnitentiã. Hic enĩ in dm̃ blasphemasti. Hã
me siñ contumeliȩ uoto sed dũ iusticiã d̃i
ut dicis cupit asserere quis effluat. ñͣ ẽ ni¬
mis execrabile cõmissu: in cęlũ tendere os
graue ẽ. iniusticiã uł contumeliã in excel¬
sũ loqui ꝑnitiosũ ẽ. Hoc lugeatur: quod
difficile curatur. Nam quis ẽ qui cũ mor¬
bo regio labor&. & de ipso capite ac uultu
& uita ꝑiclitetur. magnoꝑe clamq: qđ ñ
leue paronychiũ pedis. aut ꝑfacilis ungulȩ
suȩ offensa curetur :¬
quid̾e ẽ & responsione uix dignũ : qđ enu¬
merans doctores suos quos se de synagoga

Expanded text:
d tu dum non Paulum, sed Porphyrium introductorem te habere gloriaris, ipsum Porphyrium sequendo, qui adversum Christum, et adversum Deum libros impios ac sacrilegos scripsit, et ab ipso, ut ais, introductus in istud blasphemiae barathrum decidisti 366 mare non refugis, dummodo alium decolores: si non poenitentiam, hinc enim in Deum blasphemasti. Nam me si non contumeliae voto, sed dum justitiam Dei, ut dicis, cupit asserere, quis effluat, non est nimis exsecrabile commissum. In caelum tendere os, grave est. Injustitiam vel contumeliam in excelsum loqui, perniciosum est. Hoc lugeatur quod difficile curatur. Nam quis est qui cum morbo regio laboret, et de ipso capite, et vultu ac vita periclitetur, magnopere clamet, quod non leve παρωνύχιον pedis, aut perfacilis ungulae suae offensa cureturquidem est, et responsione vix dignum, quod enumerans doctores suos, quos se de synagoga
Abbreviated transcription (Latin):
ed transeamus iam hinc ad altͣius obiecti
purgationẽ: si tam̃ conuictũ se ꝑiurii & pͣua¬
ricationis simul. ꝑurgente etiã conscientia sua
fatetur. Alioquin si in inficias eas: etiã testeᷤᷤ
quãplurimos frm habere possum. qͥ in meis
cellulis manentes in monte oliueti. quãplu¬
rimos ei ciceronis dialogos descripsert̃. quoꝵ
ego & quat᷑niones cũ scribent. frequent᷑ in
manib tenui & relegi: & qđ mercedes mul-¬
to largiores quã ꝓ aliis scripturis solent. ab
isto eis darent᷑ agnoui. Michi quoq ipsi ali¬
quando cũ de bethleem ierosolimã ueniss&.
& codicẽ secũ detulisset. in quoerat unus
dialogus ciceronis. & id̾e ipse grecus plato¬
nis. quod dederit ipsũ codicẽ. & aliquandui
fuerit apud me: nullo genere negare potest
Sed quid ĩmoror tandii in re quȩ luce
est clarior. cũ ad hȩc om̃ia quȩ supradixt¬
mus etiã illud addatur ubi cessa om̃e cõmͣ¬
tũ: qđ in monasterio positus in bethleem

Expanded text:
ed transeamus jam hinc ad alterius objecti purgationem, si tamen convictum se perjurii et praevaricationis simul, perurgente etiam conscientia sua, fateatur. Alioquin si inficias eat, etiam testes quamplurimos fratrum habere possum, qui in meis cellulis manentes, in monte Oliveti quamplurimos ei Ciceronis Dialogos descripserunt, quorum et ego quaterniones, cum scriberent, frequenter in manibus tenui, et relegi, quod mercedes multo largiores, quam pro aliis scripturis solent, ab isto eis darentur, agnovi. Mihi quoque ipsi aliquando cum de Bethleem Jerosolymam venisset, et codicem secum detulisset, in quo erat unus Dialogus Ciceronis, et idem ipse Graecus Platonis, quod dederit ipsum codicem, et aliquandiu fuerit apud me, nullo genere negare potest. Sed quid immoror tandiu in re, quae luce est clarior? cum ad haec omnia quae supra diximus, etiam illud addatur, ubi cesset omne commentum, quod in monasterio positus in Bethleem,
Abbreviated transcription (Latin):
uerum q̃d plurimi iactitant. te origenistaꝵ
hostes in illoꝑsequi. & sub occasione unius ĩ
utrũq seuire. Si papȩ theophili sententus
delectaris. & ne fas putas pontificũ decreta
conuelli: quid de ceteris dicis quos ipse damp¬
nauit : Quid de papa anastasio. de quo nulli

Expanded text:
verum quod plurimi jactitant, te Origenistarum verum quod plurimi jactitant, te Origenistarum hostes in illo persequi, et sub occasione unius in utrumque saevire. Si papae Theophili sententiis delectaris, et nefas putas Pontificum decreta convelli, quid de caeteris dicis, quos ipse damnavit? Quid de papa Anastasio, de quo nulli
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudines. & scortoꝵ amatoꝵq quem lu¬
drica. eccłiasticus scriptor assumas. Porro qͣd
ipse respondes. tunc credo. quando paulum
quẽ ille dampnauerat. sũmo nisu & om̃ib
studiis defendebas. quando eũ. imꝑiale scͥptũ
reciꝑe sacerdotiũ. quod episcopali iudicio
amiserat instigabas: Non priꝰ pro me respon¬
debo. quã de alioꝵ inurus loquar. Cuius
est humanitatis cuiꝰue dementiȩ. insultare
alioꝵ miseriis: & uulnera cunctis aliena mon-¬
strare : Sic et te docuit ille samarites semi¬
necem ad stabulum reportare. oleũ plagis
infundere. mercedem stabulario polliceri:
Sic reuectam oue. reꝑtam dragmã. ꝓdigum
filium. legis ẽẽ susceptũ: Esto ego te leserã.
& quib da ut dicis stimulis ad maledictoꝵ
insaniam ꝓuocaram. Qd cõmeruit homo
latens. ut nudares cicatrices eius: & abductã
cutẽ insperato dolore rescinderes: Nonne
etiã si ille dignus ẽẽt contumelus: tu facere
non deberes: Aut ego fallor: aut illud est

Expanded text:
turpitudines et scortorum amatorumque ludicra ecclesiasticus scriptor assumas? 17. De Pautibi respondes, « Tunc credo, quando Paulum quem ille damnaverat, summo nisu et omnibus studiis defendebas: quando eum per imperiale scriptum recipere sacerdotium, quod episcopali judicio amiserat, instigabas. » Non prius pro me respondebo, quam de aliorum injuriis loquar. Cujus est humanitatis, cujusve clementiae, insultare aliorum miseriis, et vulnera cunctis aliena monstrare? Siccine te docuit ille Samarites, seminecem ad stabulum reportare? oleum plagis infundere? mercedem stabulario polliceri? Sic revectam ovem, repertam drachmam, prodigum filium legis esse susceptum? Esto, ego te laeseram, et quibusdam, ut dicis, stimulis ad maledictorum insaniam provocaram: quid meruit homo latens, ut nudares cicatricem ejus, et obductam cutem, insperato dolore rescinderes? Nonne etiam si ille dignus esset contumeliis, tu facere non deberes? Aut ego fallor, aut illud est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ scriptum negans. sed sensum scripti edisse¬
rens. Aliud est si gaȩ ab hereticis addita st̃.
didimus quasi benedicta defendit. Dolus
scilic& inuentus ẽ origenes. cuiꝰ scripta in to¬
to orbe parit̾ falsarentur: & quasi ad mitri¬
datis lit teras om̃is ueritas uno die de uolumi¬
nib illius raderetur: Si unus uiolatus
est liber: num uniuersa eius oꝑa quȩ diuer¬
sis & locis & temporib edidit. simul corrũ¬
pipotuerunt: Ipse origenes in illa epła quã
scribit ad fabianum romanȩ urbis ep̃m pę
nitentiam agit. cur talia scripserit. & causas te¬
meritatis in ambrosium refert. quod secreto
edita in publicum ꝓtulerit: & quidam nunc

Expanded text:
non scriptum negans, sed sensum scripti edissenon scriptum negans, sed sensum scripti edisserens. aliud est, si, quae ab hereticis addita sunt, Didymus quasi bene dicta defendit. solus scilicet inuentus est Origenes, cuius scripta in toto orbe pariter falsarentur et quasi ad Mithridatis litteras omnis ueritas uno die de uoluminibus illius raderetur. si unus uiolatus est liber, num uniuersa eius opera, quae diuersis et locis et temporibus edidit, simul corrumpi potuerunt? ipse Origenes in epistula, quam scribit ad Fabianum, Romanae urbis episcopum, paenitentiam agit, cur talia scripserit, et causas temeritatis in Ambrosium refert, quod secreto edita in publicum protulerit: et quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ sp̃s sunt. Illi scilic& ierosolimitȩ. quoꝵ
mat᷑ in cȩlo est. Hon contempno carnem. in
lutum quod excoctum in testam. purissimũ
regnat in cęlo. Et tam̃ miror cur carni de-¬
trahentes uiuant carnalit̾. & inimicam suã
foueant ac nutriant delicate: nisi forte im¬
plere uolunt scripturam dicentẽ. Amate
in imicos ur̃os: & benefacite his qui oderunt
uos. Amo carnem castam. uirginẽ. ieiunantẽ:
amo carnis. ñ oꝑa. sed substantiam. Amo car¬
nem quȩ iudicandam se ẽẽ nouit: amo illam
quȩ ꝓxp̃o in martẏrio ceditur. laniat᷑. exurit᷑.
Allud uͦ quod asserunt. aquibdam hereticis
& maliuolis hominib libros eius ẽẽ uiolatos:
quam ineptum sit. hinc ꝓbari potest. Quis
prudentior. doctior. eloquentior didimo. &
Quoꝵ alter sex uoluminib tnc anoaot iac
ita eum ut se sensisse confirmat. alter sic eiꝰ
errores nititur excusare. ut tam̃ illiꝰ ẽẽ fateat᷑:

Expanded text:
ea, quae spiritus sunt, illi scilicet Hierosolymitae, quorum ea, quae spiritus sunt, illi scilicet Hierosolymitae, quorum mater in caelo est. non contemno carnem, in lutum, quod excoctum in testam purissimam regnat in caelo, et tamen miror, cur carni detrahentes uiuant. carnaliter et inimicam suam foueant et nutriant delicate, nisi forte inplere uolunt scripturam dicentem: amate inimicos uestros et benefacite his, qui persequuntur uos. amo carnem castam, uirginem, ieiunantem; amo carnis non opera, sed substantiam; amo carnem, quae iudicandam esse se nouit; amo illam, quae pro Christo in martyrio caeditur, laniatur, exuritur. Illud uero, quod adserunt a quibusdam hereticis et maliuolis hominibus libros eius esse uiolatos, quam ineptum sit, hinc probari potest. quis prudentior, doctior, eloquentior Eusebio etquorum alter sex uoluminibus tfjg ajzoloyiag ita eum ut se sensisse confirmat, alter sic eius errores nititur excusare, ut tamen illius esse fateatur,
Abbreviated transcription (Latin):
audiendũ crederem : nunc uͦ cum simplicit᷑
errorem eiꝰ fatear. sic legam ut cę̧teros. quia sic
errauit ut cęteri. Sed dicas. Di multoꝵ cõmu¬
nis est error : cur solum ꝑsequimini: Quia
uos solum laudatis ut apłm. Lollite amoris
yperbolen: & nos tollimus odi magnitudi¬
nem. Cȩteroꝵ uicia de libris suis ad hoc tan¬
tum excerpitis. ut huiꝰ defendatis errõrẽ:
origenem sic fertis in cęlum. ut nichil eum
errasse dicatis. Quisquis es assertor nouoꝵ
dogimatũ. quȩso te ut parcas romanis auribꝰ.:
parcas fidei. quȩ apłi uoce laudata ẽ. Cur post
quadringentos annos docere nos niteris. quod
ante nesciuimus: Cur ꝓfers in mediũ. qđ
paulus & petrus edere noluerunt : Usq ad
hanc diem sine ista doctrina mundꝰ xp̃ianus
fuit. Illam senex tenebo fidem: in quã puer
renatus sum. Pelusiotas nos appellant. &
luteos. & animales. & carneos: quod ñ recipiamꝰ

Expanded text:
audien-. dum crederem; nunc uero, cum simpliciter audien-. dum crederem; nunc uero, cum simpliciter errorem eius fatear, sic legam ut ceteros, quia sic errauit ut ceteri: dicas: si multorum communis est error, cur solum persequimini?\' quia uos solum laudatis ut apostolum. tollite amoris vneQftokrjv et nos tollimus odii magnitudinem. ceterorum uitia de libris suis ad hoc tantum excerpitis, ut huius defendatis errorem; Origenem sic fertis in caelum, ut nihil eum errasse dicatis. quisquis es adsertor nouorum dogmatum, quaeso te, ut parcas Romanis auribus, parcas fidei, quae apostoli uoce laudata est. cur post quadringentos annos docere nos niteris, quod ante nesciuimus? cur profers in medium, quod Paulus et Petrus edere noluerunt? usque ad hanc diem sine ista doctrina mundus Christianus fuit. illam senex tenebo fidem, in qua puer renatus sum. Pelusiotas nos appellant et luteos et animales et carneos, quod non recipiamus
Abbreviated transcription (Latin):
ret genttalia. Calcauit auaritiã. scripturas¬
memorit᷑ tenuit : & in studio explanationiᷤᷤ
amplius tractatus quos in eccłia loquutus ẽ
edidit : in numerabiles p̃terea comm̃tarios
quos ipse appellat thomos. & quos nunc
preteteo. ne uidear indicem oꝑum eiꝰ texere.
Quis nr̃m tanta potest legere. quanta ille
conscripsit: Quis ardentem in scripturis
animũ ñ miretur: Quod siquis. udas uide
lic& zelotes opposuerit nobis errores eius:
audiat libere. Int̾dum magnus dormitat
homerus: uerum oꝑi longo fas est obtepere
somnũ. Non imitemur eius uicia. cuiꝰ uirtu¬
tes ñ possumꝰ sequi. Errauerunt in fide & alii
tam greci quam latini : quoꝵ ñ necesse est
ꝓferre nomina. ne uideamur eũ nͣ sui merito.
sed alioꝵ errore defendere. Hoc ñ est inquies
excusare origenem : sed accusare cęteros. Pul¬
chre. si eum errasse ñ dicerem : si in fidei praui¬
tate saltem apłm paulũ aut angłm de cȩlo

Expanded text:
ret genret genmemoriter tenuit, et in studio explanationis eamplius tractatus in Ecclesia locutus est: edidit innumerabiles praeterea commentarios, quos ipse appellat τόμους, et quos nunc praetereo, ne videar operum ejus indicem texere. Quis nostrum tanta potest legere, quanta ille conscripsit? quis ardentem in Scripturis animum  zelotes opposuerit nobis errores eius, audiat libere: -- interdum magnus dormitat Homerus, uerum operi longo fas est ignoscere somnum. Non imitemur eius uitia, cuius uirtutes non possumus sequi. errauerunt in fide et alii tam Graeci quam Latini, quorum non necesse est proferre nomina, ne uideamur eum non sui merito, sed aliorum errore defendere. \'hoc non est\', inquies, \'excusare Origenem, sed accusare ceteros\'. pulchre, si eum errasse non dicerem, si in fidei prauitate saltem apostolum Paulum aut angelum de caelo
Abbreviated transcription (Latin):
me opus seipsum uoluit infamari: Hec diser¬
tiores sumus hilario. nec fideliores uictorino:
qui tractatus eius ñ ut interpͣtes. sed ut aue¬
tores ꝓprii oꝑis transtilerunt. Nuper sc̃s¬
ambrosius sic exameron illius compilauit:
ut magis ypoliti sententias basiliiq seque¬
retur. Ego ipse cuiꝰ emulatores ẽẽ uos dicttiᷤᷤ
& ad cęteros talpę. caprearũ in me oculos poꝰ¬
sidetis. si malo animo fuissem erga origene̾.
interp̃tatus ẽẽm hos quos supra dixi libros:
ut mala eius etiam latinis nota facerẽ. Sed
nunquam feci: & multis rogantib acqescere
noliui. Non enim consueui eoꝵ insultare er¬
rorib. quoꝵ miror ingenia. Ipse si aduiuer&
origenes irasceretur uobis fautorib suis: &
cum iacob dicer&. Odiosum me fecistis in
mundo. Uult aliquis lauedare origeniem:
laudet ut laudo. Magnus uir ab infantia.
desiasticam tenuit: succedens eruditissimo
uiro clem̃te prbo. Uoluptates in tantũ fugit:
ut zelo cłi. sed ñ scđ̾m scientiam: ferro trunca¬

Expanded text:
me opus se ipsum uoluit infamari? nec disertiores sumus Hilario nec fideliores Victorino, qui tractatus eius non ut interpretes, sed ut auctores proprii operis transtulerunt. nuper Ambrosius sic Exaemeron illius conpilauit, ut magis Hippolyti sententias Basiliique sequeretur. ego ipse, cuius aemulatores esse uos dicitis et ad ceteros talpae caprearum in me oculos possidetis, si malo animo fuissem erga I Origenem, interpretatus essem hos ipsos, quos supra dixi, libros, ut mala eius etiam Latinis nota facerem; sed numquam feci et multis rogantibus adquiescere nolui. non enim consueui eorum- insultare 4 erroribus, quorum miror ingenia. ipse, si aduiueret, Origenes irasceretur uobis, fautoribus suis, et cum Iacob diceret: odiosum me 1 fecistis in mundo. Uult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus uir ab infantia am scholam tenuit succedens eruditissimo uiro, Clementi presbytero; uoluptates in tantum fugiit, ut zelo dei, sed non secundum scientiam ferro trunca
Abbreviated transcription (Latin):
damaso. Origenes cũ in cȩt̃is libris om̃s uice¬
rit. in cantico canticoꝵ ipse se uicit. Nã un¬
decim uoluminib explicatis quȩ ad uiginti
usq uersuũ milia ꝑuenerunt : primũ septu¬
aguita int̾pͣtes. deinde aquilã. symmnachum.
theodotionẽ. & ad extremũ quintã editionẽ
quã in actio littore inuenisse se scribit. ita ma
cõpletũ ẽẽ qđ dicitur. Introduxit me rex in
cubiculũ suũ. Itaq illo oꝑe pͣt̾misso qͥa ingen¬
tis ẽ oci. laboris. & sũptuũ. tantas res tãdig
ne in latinũ transferre sermone᷑: hos duos
tractatus quos in morẽ cotidiani ȩloqͥi par¬
uulis adhuc lactentibq cõposuit. fideliter
magis quã ornate int̾p̃tatꝰ sũ: gustũ tͥ sensu¬
Ium eius ñ cibum offerens: ut animadu̾tas
quanta sint illa estimanda quȩ magna st̃. cũ
sic possint placere quȩ parua stͣ. Itẽ ex p̃fati¬
one cõmͣ̃tari in micheã scripta ad paulã &

Expanded text:
Damaso. Origenes cum in caeteris libris omnes viceDamaso. Origenes cum in caeteris libris omnes vicerit, in Cantico Canticorum ipse se vicit. Nam undecim voluminibus explicitis, quae ad viginti usque versuum millia pene perveniunt, primum Septuaginta 370 interpretes, deinde Aquilam, Symmachum, Theodotionem, et ad extremum Quintam editionem, quam in Actio littore invenisse se scribit, ita magcompletum esse quod dicitur: Introduxit me rex in cubiculum suum. Itaque illo opere praetermisso, quia ingentis est otii, laboris et sumtuum, tantas res, tam dignum opus in Latinum transferre sermonem, hos duos Tractatus quos in morem quotidiani eloquii parvulis adhuc lactentibusque composuit, fideliter magis quam ornate interpretatus sum, gustum tibi sensuum ejus, non cibum offerens: ut animadvertas, quanti sint illa existimanda, quae magna sunt, cum sic possint placere, quae parva sunt. » 15. Item ex Praefatione Commentarii in Michaeam scripta ad Paulam et
Abbreviated transcription (Latin):
quȩsita ẽ. Ego qui sex annis. di causa demo¬
ratus sum. & itͣum post intͣuallũ aliqđ.¬
dimus de quo tu solo te iactas. & ubi alii
nichilominus. illo ñ inferiores. quos tu ne
thes. uiri natura & morib & eruditione
germani. ubi paulus senex petri mar tyriᷤᷤ
discipulus : & ut ad heremi magistros ue¬
niã. quib & attentius & frequentius ua¬
cabamus. ubi machariꝰ antoni discipłs.
& alt̾ machariꝰ. & ysidorus. & panibas. om̃s
amici d̃i qui nos hȩc docebant quȩ ipsi a
dõ discebant: quantã ego si hocita decer&
aut expediras. de his om̃ib habere iactan¬
tiȩ materiã possem: Sed erubesco. haec
etiã retexens : dũ uolo tibi ostendere nͣ
ut tu dicis nr̃o ingenio magistros. sed qđ
plus doleo magistris defuisse̾ magis in ge¬
niũ nr̃m. Uerũ qͥd stultꝰ ego. scõs enu¬
mero xp̃ianos uiros: Noñ ꝓptͣ istos di¬
cit quia ipsi nos docuimus: sed qͥa barab
Item de canticis canticoꝵ pͣfacio. Beatissimo papȩ

Expanded text:
aussa commoratus sum, et iterum 367 post intervallum aliqdymus, de quo tu solo te jactas, et ubi alii nihilominus illo non inferiores, quos tu ne tes, viri natura et moribus et eruditione germani: ubi Paulus senex Petri Martyris discipulus: et ut ad eremi magistros veniam, quibus et attentius et frequentius vacabamus, ubi Macarius Antonii discipulus et alter Macarius, et Isidorus, et Pambas, omnes amici Dei, qui nos haec docebant, quae ipsi a Deo discebant: quantam ego, si hoc ita deceret, aut expediret, de his omnibus habere jactantiae materiam possem? Sed erubesco, haec etiam retexens, dum volo tibi ostendere, non, ut tu dicis, nostro ingenio magistros, sed quod plus doleo, magistris defuisse magis ingenium nostrum. Verum quid stultus ego sanctos enumero Christianos viros? Non propter istos dicit, quia ipsi nos docuimus, sed quia BarrabItem de Canticis Canticorum Praefatio: « Beatissimo Papae
Abbreviated transcription (Latin):
bent & teneri. Tu si laudasti ingeniũ eius
ut scientiã. reus es: ego si ingeniũ laudaui.
nichil ẽ. Sed ꝓfer in quit ubi eũ ita lau¬
dauerim. ut fide eiꝰ excusarẽ. Non ȩque
quidẽ. sed qͦcũq traxeris sequar. Libellum
quendã scribens. copͣhendere quasi indicu¬
lo quodã uoluit. quanta apud latinos uar¬
ro conscripserit. & quanta apud nr̃os ori¬
genes in grecis: in quo tta ait. Marcũ te¬
rentiũ uarronẽ miratur antiquitas. qđ¬

Expanded text:
bent et teneri. Tu si laudasti ingenium ejus, bent et teneri. Tu si laudasti ingenium ejus, vel scientiam, reus es: ego si ingenium laudavi, nihil est. 20. Sed profer, inquit, ubi eum ita laudaverim, ut fidem ejus excusarem. Non aeque quidem; sed quocunque duxeris sequar. Libellum quemdam scribens, comprehendere quasi indiculo quodam voluit, quanta apud Latinos Varro scripserit, et quanta apud nostros Origenes in Graecis, in qua ita ait, « Marcum Terentium Varronem miratur antiquitas, q
Abbreviated transcription (Latin):
deatur. Hoc quidẽ faciã : tam̃ iccirco etiam¬
hoc ꝓtuli. ubi eũ talẽ ac tantũ uirũ dicit.
quia in mea pͬfaciuncula ubi eum dicit apo¬
stolũ uł ꝓpħam defendi. & usq ad cȩlũ fer¬
ri. hunc puto sermonẽ laudis eiꝰ inscriptũ.
& sicubi forte scientiã eiꝰ laudauimꝰ : & tales
stͣ om̃s meȩ in illũ laudes. ꝓ quib in te hoc
tantũ ignis accendit. quas de suis scͥptis
nec impittari sibi dignũ ducit. Uerũ qͥa
ñ dignatur ȩqualẽ nobiscũ ꝑsonã habere
in iudicio. & nos quid̃e etiã ex suspitionib¬
solis condeͬpnat. ipse uͦ neq ex cyrographi
sius teneri uult. nec putat in causa sua ob¬
seruari scripturȩ sc̃ẽ debere sententiã. quȩ
iub& absq ꝑsonarũ acceptione iudicari :
nͣ ut equitas sed ut ipse uult ita satiffacia¬
mus ꝓ nobis. Ait eniͣ. Tu si intͣpͣtatus es
origenẽ. culpandus es: ego etiã si eadẽ dixi
ꝓ quib ille culpatur bene feci. & legi de¬

Expanded text:
quidem faciam, tamen idcirco haec protuli, ubi eum talem ac tantum virum dicit, quia in ea Praefatiuncula, ubi eum dicit Apostolum, vel Prophetam defendi, vel usque ad coelum ferri: hunc puto sermonem 372 laudis ejus inscriptum. Et sicubi forte scientiam ejus laudavimus, tales sunt omnes meae in illum laudes, pro quibus hic tantum in te ignis accendit, quas de suis scriptis nec imputari sibi dignum ducit. Verum quia non dignatur aequalem nobiscum personam habere in judicio, et nos quidem etiam ex suspicionibus condemnat: ipse vero neque ex chirographis suis teneri vult, nec putat in caussa observare Scripturae sanctae debere sententiam, quae jubet absque personarum acceptione judicari: non ut aequitas, sed ut ipse vult, ita satisfaciamus pro nobis. Ait enim, Tu si interpretatus es Origenem, culpandus es: ego etiam si eadem dixi, pro quibus ille culpatur, bene feci, et legi de
Abbreviated transcription (Latin):
& mirũ in modũ de cunctarũ auiũ ridere
colorib. cum totus ipse tenebrosus sit. Fa-¬
teor itaq antequã ille obiciat. in his orige¬
nẽ tractatib quasi puerũ talis ludere. Alia
st̃ uirilia eius & senectutis seria: quȩ silibue¬
rit & potuero. si dñs ut in latinũ sermone̾
uertã dederit cõmeatũ. & pͣt̾missũ prius opꝰ
expleuero: tunc uidere potͣitis immo ꝑ uos
romana lingua cognose&. quantũ honi &
ante nescierit & scire nunc cȩꝑit. Ecce quȩ¬
re uoluerit hoc qđ om̃s sciunt. quia de sc̃o
ambrosio dixerit: pͥmo ex eo conuincetur.
ꝗd apud latinos. ipsius tantũ & ñ alterius
in lucã cõm̃tarius fertur: deinde scit me

Expanded text:
et mirum in modum de cunctarum avium ridere et mirum in modum de cunctarum avium ridere coloribus, cum totus ipse tenebrosus sit. Fateor itaque antequam ille objiciat, in his Origenem tractatibus quasi puerum talis ludere: alia sunt virilia ejus, et alia senectutis seria. Quae si libuerit, si potuero, si Dominus, ut in Latinum sermonem vertam, dederit commeatum, et praetermissum opus prius explevero, tunc videre poteritis, immo per vos Romana lingua cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et scire nunc coeperit. Praetere voluerit hoc quod omnes sciunt, quia de sancto Ambrosio dixerit, primo ex eo convincetur, quod apud Latinos ipsius tantum, et non alterius in Lucam Commentarius fertur. Deinde scit me
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ opuscula scđm indiculi fidẽ : addit & dic.
Cidetis ne & grecos parit᷑ & latinos. unius
gere potuit. quanta ipse conseripsit:
Pro hoc sudore quid accepit p̃mii: Dãpna¬
tur a demetrio ep̃o. exceptis palestinȩ &. a
bentur. int̾p̃tarer. Molestam rẽ & tormento
similẽ: alieno ut ait tullius stomacho & ñ
suo scribere. Qđ tam̃ iccirco nunc faciam.
quia sublimiora ñ poscitis. Siquid̾e illud
qđ olim romȩ scã blesilla efflagitauerat. ut
uiginti sex thomos illius in matħm . & qͥnq
alios in lucã. & triginta duos in iohanne̾. ñrȩ
linguȩ traderẽ: nec uiriũ mearũ nec ocii nec
laboris ẽẽ ꝑspicitis. Sed quantũ apud me &
auctoritas ur̃a & uoluntas ual& : p̃t᷑misi pau¬
lulũ hebraicarũ questionũ libros. ut ad ar¬
bitriũ ur̃m lucratiui oꝑis hȩc qualiacũq st̃.
nͣ mea sed aliena dictarem: p̃sertim cum a
sinistro oscinem coruũ audiam croccientẽ.

Expanded text:
ejus Opuscula, secundum indiculi fidem addidit et dicit, « ejus Opuscula, secundum indiculi fidem addidit et dicit, « Videtisne et Graecos pariter et Latinos unius gere poPorro hoc sudore quid accepit pretii? Damnatur a Demetrio Episcopo, exceptis Palestinae, et Abentur, interpreter: molestam rem et tormento similem, alieno, ut ait Tullius, stomacho et non suo scribere: quam tamen idcirco nunc faciam, quia sublimiora non poscitis. Siquidem illud quod olim Romae sancta Blaesilla flagitaverat, ut viginti quinque tomos illius in Matthaeum, et quinque alios in Lucam, et triginta duos in Joannem, nostrae linguae traderem, nec virium mearum, nec otii, nec laboris est. Perspicitis enim, quantum apud me et auctoritas vestra, et voluntas valet. Praetermisi paululum Hebraicarum Quaestionum libros, ut ad arbitrium vestrum lucrativis operis haec, qualiacumque sunt, non mea, sed aliena dictarem: praesertim 247 248 cum a sinistro oscinem corvum audiam crocitantem,
Abbreviated transcription (Latin):
quiuis nrm alienos sua manu describere ñ
potest. Et quia nc̃ ociosũẽ. apud latinos.
grecoꝵ uoluminũ indicẽ texere. de qͦ qui
latine scripsit aliqua cõmemorabo: ut in¬
telligamus nos epimenidis dormire somnũ.
Scripsit gͥ uarro quadraginta qͥnq libros
antiquitatũ: qttuor de uita ppłi romani.
Et cum enumerassae ꝑ singula corpora. om̃ia
quȩ uarro scripsit : addidit post hȩc. Quo
rursũ uarronis & chalcenteri mͣtio facta
sit: quęritis. Uidelic&: ut ad adamantiũ
nr̃m. nrͣmq chalcenterũ ueniamus. qͥ tan
to in sc̃arũ scripturarũ labore sudauit.
ut iuste ad amantis nom̃ acceꝑit. Uultis
nosse ꝗuanta ingenii sui reliqͥuerit moni¬
menta : Sequens titulus ostendit. Scͥpsit
in genesim libros tredecim: mistarũ omelia¬
rũ libri duo. in exodũ excerpta. in leuiti¬
co excerpta. Et post multa. item inquit
dialogos duos. Et cũ enumerasset. omia

Expanded text:
quivis nostrum alienos sua manu describere non quivis nostrum alienos sua manu describere non possit. Et quia nunc otiosum est apud Latinos Graecorum voluminum indicem texere, de eo qui Latine scripsit aliqua commemorabo, ut intelligamus nos Epimenidis dormire somnum, Scripsit itaque Varro quadraginta quinque libros Antiquitatum, quatuor de Vita populi Romani. » Et cum 373 enumerasset per singula omnia quae Varro scripsit, addidit post haec: « Quorsum Varronis et Chalcenteri mentio facta sit quaeritis, videlicet ut ad Adamantium nostrumque Chalcenterum veniamus, qui tanto studio in sanctarum Scripturarum labore sudavit, ut juste Adamantii nomen acceperit. Vultis noscere quanta ingenii sui reliquerit monimenta? sequens titulus ostendit. Scripsit in Genesim libros tredecim; Mysticarum Homiliarum libros duos; in Exodo Excerpta, in Levitico Excerpta. » Et post multa: « Item, inquit,Dialogos duos, » et cum enumerasset omnia