comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cubitos mille. & transdurit me ꝑ aquã usq ad talos. Rursũq m̃sus ÷ muille.
& transdur᷑ me ꝑ aquã usq ad genua. Et m̃sus ÷ mille: & transduritino
ꝑ aquã usq ad renes. Et mensus ÷ mille. torrentẽq ñ potui ꝑtͣnsire. qmin
collati muneris plenitudo signat᷑  Uir itaq qͥ apparuit mille cubteos me
uersis boni erordii plenitudinẽ tribuit. dono sꝑuał sapientie. nũ oꝑi
uestigia infundit. Aquã qͥpꝑe usq ad talos uenire ÷: iã nos ꝑ acceptã sa¬
pientiã. desiderate rectitudinis uestigia tenere. Qͥ rursũ nulle metitur
adhoc us̃q nr̃a sapientia auget᷑. ut in pͣuis iã actib minime flectat᷑. Hinc ꝑ¬

Expanded text:
mille, et traduxit me per aquam usque ad talos; rursumque mensus est mille, et traduxit me per aquam usque ad genua; et mensus est mille, et traduxit me per aquam usque ad renes; et mensus est mille, torrentem, quem non potui pertransire, quoncollati muneris plenitudo signatur? Vir itaque qui apparuit mille cubitos metversis boni exordii plenitudinem tribuit, dono spiritalis sapientiae prima nostri operis vestigia infundit. Aquam quippe usque ad talos venire est jam nos per acceptam sapientiam desideratae rectitudinis vestigia tenere. Qui rursum mille metitur,ad hoc usque nostra sapientia augetur, ut in pravis jam actibus minime flectatur. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
q est talaris tumca: iustos qͥ ante diluuiũ fuert᷑ designat Q cuiꝰ coloris fuera
suũ diligere. & qͦd sibi qͥs ñ uult fieri alteri ñ facere. Hanc legẽ nullꝰ qͥ ratione
suffultꝰ est : ignorare ꝑmittit᷑. ꝑ zonã aut̃: patriarche & ceteri iusti qͥante legẽ
fuert᷑ designant᷑. Qͣ aurea fuisse dicit᷑. qͥa multis tribulationib sic̾ Aurũ infor¬
nace ꝓbati esse noscunt᷑. Sic̃ abrahã qͥde igne chaldeorũ erutꝰ ÷: sic̾ lochquẽ so¬
domite afflixer̃. sic̃ ysaac qͥ cecitatẽ ꝑtulit: sic̃ iacob qͥ ꝑsecutione frũs atu socta¬

Expanded text:
 est talaris tunica, justos qui ante diluvium fuerunt, designat. Quae cujus coloris fueritsuum diligere, et quod sibi quis non vult fieri, alteri non facere. Hanc legem nullus, qui ratione suffufuerunt, designantur. Quae aurea dicitur, quia multis tribulationibus, sicut aurum in fornace probati esse noscuntur: sicut Abraham, qui de igne Chaldaeorum erutus est: sicut Loth, quem Sodomitae afflixerunt: sicut Isaac, q
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ ne forte qͦ esset ignorare possemꝰ: ilico angłs in notuit. Nã illie max
subdit᷑. & dix̃. Hec÷ ĩpietas. & ꝓiecit eã in medio ãfore. Impietas in medio.
ãphore picit᷑: qͥa nimirũ in auaricia semꝑ ĩpietas tenet᷑. & misit massã plũ
moseiꝰ. Massa plũbi in os mulieris nittit᷑ qͥa scilic& ĩ pietas auaricie. peccati
ponđ̾e gͣuat᷑. Si enĩ ad ea qͦ deorsũ sunt ñ abiret: erga dm̃ ac pxinũ impia¬
nequaꝗͣ exister&. Et leuaui ocłos meos & uidi. & ecce duc mulieres egredi¬
entes. & sp̃s inalis earũ. Qͥd aliud in his duabus mulierib accipimꝰ. nͥ duo pͥn

Expanded text:
lico angelus innotuit. Nam illic mox sequitur: Et dixit: Haec est impietas. Et projecit eam in medio amphorae. Impietas in medio amphorae projicitur, quia nimirum in avaritia semper impietas tenetur. Et misit massam plumbi in os ejus. Massa plumbi in os mulieris mittitur, quia scilicet impietas avaritiae peccati sui pondere gravatur. Si enim ad ea quae deorsum sunt naritia.--Et levavi oculos meos, et vidi; et ecce duae mulieres egredientes, et spiritus in alis earum. Quid aliud in his duabus mulieribus accipimus, nisi duo
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ homini suad& abrenunciare diabolo & seqͥ x p̃m: relinqͦre uitia. & appre¬
hendere uirtutes: et qͥa qͥ ad dm̃ conuerti uolunt. necesse ÷ ut dnĩ miscdiam
ĩ plorent. ut ꝑficere possint qͦd desiderant. smirna huic subponit᷑. qͣ canticũ
eoꝵ int̾pretat᷑. Ille enĩ bene cantat: qͥ miscdiã conditoris sui corde contrito
& humiliato spũ dep̃cat᷑. De qͦ cantu apłs loqͥt᷑ dicens. Cantantes & psallentes
in cordib ur̃is dño. Et qͥa qͥ a do exaudiri uult. necesse ÷ ut uitia derelin¬
qͥt. & ad bona oꝑa agenda inqͥntũ uirtꝰ suppetit semetipsũ conuertat.
ꝑgamꝰ in ordie seqͥt᷑. q diuisio cornuũ interpretat᷑. Duo cornua in hoc loco
bonũ & malũ significant. Cornua diuidimꝰ: qͥndo int̾ bonũ & malũ discer¬
in tenebris sumꝰ. cũ aut̃ malũ a nob̾ reicimꝰ. & bonũ oꝑari incipimꝰ. qͦsi a tene¬
bris ad lucẽ ꝓgredim᷑. ñ inconuenient᷑ pꝰ ꝑgamũ thyatia seqͥt᷑. qͦ illuminata int̾¬

Expanded text:
untiare diabolo, et sequi Christum, relinquere vitia, et apprehendere virtutes? Et quia qui ad Deum converti volunt, necesse est ut Domini misericordiam implorent, ut perficere possint, quod desiderant; Smyrna huic supponitur, quae canticum eorum interpretatur. Ille enim bene cantat, qui misericordiam conditoris sui corde contrito, et humiliato spiritu deprecatur: de quo cantu Apostolus loquitur dicens: Cantantes et psallentes in cordibus vestris Domino . Et quia qui a Deo exaudiri vult, necesse est ut vitia derelinquat, et ad bona opera agenda, in quantum virtus suppetit semetipsum convertat; Pergamus in ordine sequitur, quae divisio cornuum interpretatur. Duo cornua in hoc loco malum et bonum significant. Cornua dividimus; quando inter bonum et malum discerin tenebris sumus; cum autem mala a nobis rejicimus, et bona operari incipimus, quasi a tenebris ad lucem progredimur; non inconvenienter post Pergamum Thyatira sequitur, quae illuminata inte
Abbreviated transcription (Latin):
genito bouis arare est: bone conu̾sationis pͥmordia in erercitio publice
actionis extend̾e. Ouiũ qͦq pͥmogenita tonde ⁊: ab occultacioi̾s sue tegnu¬
ne humanis ocłis in coantia bona nr̃a denudare. In pͥmogenito gͦ bouis o¬
ꝑari ꝓhibem᷑. atq a pͥmogenitis ouium decondendis c̾opescim. qͥa & si qͥd
qͥd atq innocuũ incoat. dignuᷤ : ut secreti sui uelamina ñ reliuqͣt. ne nudũ
hoc diuinis ocłis qͥsi subducto uelłe ostendat. Ad sola gͦ diuina sacrificia boum
pͥmogenita ouiũq ꝓficiant. ut qͥcqͥd forte innocuũq incipiniꝰ. hoc ad honorẽ
intimi uidicis in ara cordis immolemus:¬

Expanded text:
genito ergo bovis arare, est bonae conversationis primordia in exercitio publicae actionis ostendere. Ovium quoque primogenita tondere, est ab occultationis suae tegmine humanis oculis inchoantia bona nostra denudare. In primogenito bovis operari prohibemur, atque a primogenitis ovium detondendis compescimur, quia et si d innocuum inchoat, ut dignum est in secreti sui velamina non derelinquat, nec hoc humanis oculis quasi subducto vellere ostendat. Ad sola ergo divina sacrificia boum primogenita ovium proficiant, ut si quid forte innocuum incipimus, hoc ad honorem intimi judicis in ara cordis immolemus
Abbreviated transcription (Latin):
quã etiã pͥmã resurrectionẽ uocat cũ dicit: hec est resurrectio pͥma lempꝰ
itaq a passione xpi usq ad finẽ mundi resurrectio pͥma uocat᷑. Extasuita
scõrũ erit post receptionẽ corporũ: qͦ nullo fine t̾minabit᷑. Igit᷑ qͥa uita p̾sens
in cõparatione uite celestis mors recte dici potest scĩ pͥma resurreccione dẽ
resurgunt . cũ abhac uita misera subtracti in celesti beatitu dine cũ dña cols¬
cant᷑. Et sic̃ est hec pͥma resurrectio scõꝵ ita÷ & pͥma mors ĩpiorũ qͣndo p̾sent̃

Expanded text:
 resurrectionem vocat; cum dicit: Haec est resurrectio prima. Tempus itaque a passione Christi usque ad finem mundi resurrectio prima vocatur. Quarta vita sanctorum erit post receptionem corporum, quae nullo fine terminabitur. Igitur quia vita praesens in comparatione vitae coelestis mors recte dici potest, sancti prima resurrectione tunc resurgunt, cum ab hac misera vita subtracti, in coelesti beatitudine cum Domino collocantur. Et sicut est haec prima r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diuina scriptura torrentẽ expͥmit᷑. qͦ ueniente sole id÷ dnõ ad uidiciũ sicca¬
õiubonorũ. Efluutꝰ splendidꝰ tanqͣm cristallꝰ eẽ. dr̃ & lapis clarior ⁊ oib¬
bapidib. Nascit᷑ aut̃ in frigidissimis locis. a qͥb frigꝰ nunqͣ recedit qͥa ex infe-¬
sũq crescens erigit᷑. sex angulos habens. in sumitate uͥ acuit᷑. eundẽ cũ ordmiẽ
ser angulorũ usq ad sũmitatẽ seruans. Significat aũ unũquenq fidelẽ.¬

Expanded text:
 divina Scriptura exprimitur, quae veniente sole, id est, Domino ad judicium, siccaomnium bonorum. Qui fluvius splendidus tamquam crystallus esse dlapidibus: nascitur autem in frigidissimis locis, a quibus frigus numquam recedit. Quia ex infesumque crescens erigitur, sex angulos habens, in summitate vero acuitur; eumdem tamen ordinem sex angulorum usque ad summitatem servans. Significat autem unu
Abbreviated transcription (Latin):
nment relabant᷑. quãuis ea ante m̃tis ocłos ad humilitatis sue custodia po¬
neee sẽr aesistant. Ante se ocłos habent. qͦndo audientes uocẽ dm̃ dicentis. beat᷑
ille serius quẽ cũ uenerit dñs inuenerit uigilante. bona qͣꝙ posse opsire
ñ desinunt ut tẽpore mortis sue dño ueniẽnte parati inueniantur. Asinistris
oculos habent: cũ om̃ia tẽptam̃ta demonũ scuto fidci a m̃tib suis repellunt.¬
Adextris ocłos habent. cũ sollicite cauent ne ꝓ bonis oꝑib excollant᷑. Siue
dextris & a sinistris ocłos habent: cũ eos nec ꝓͥsꝑa erigere. nec aduersa posu

Expanded text:
minerunt, relabantur: quamvis ea ante mentis oculos ad humilitatis suae custodiam ponere non desistunt. Ante se oculos habent, quando audientes vocem Domini dicentis: Beatus ille servus, quem cum venerit Dominus, invenerin desinunt, ut tempore mortis suae, Domino veniente, parati inveniantur. A sinistris oculos habent, cum omnia tentamenta daemonum scuto fidei a mentibus suis repellunta dextris oculos habent, cum sollicite cavent, ne pro bonis operibus extollantur. Sive a dextris et a sinistris oculos habe
Abbreviated transcription (Latin):
đo adorabunt: ñ in congrue illi qͥ ad errores eoꝵ concidendos ꝓgressurisẽ
ꝑ lacuũ designant᷑. E duo acumina hab̾e uisus est: qͥa ipsi doctores duorũ
cestamitorũ doctrinis eruditi. facile hostes deuincent. Nam qͦd de ore dñĩ ipse
gladiꝰ pcedere uisus est: illud significat. qͦd ipse dix̃ in euangłio. Non enĩ uos
estis qͥ loqͥmini: sed sp̃s patris ur̃i qͥ loqͥt᷑ in uob̾. In his septẽ ornam̃tis: oĩs elec¬

Expanded text:
eo adorabunt, non incongrue illi qui ad errores eorum concidendos progressuri sunt, per gladium designantur. Qui duo acumina habere visus est; quia ipsi doctores, duorum Testamentorum doctrinis eruditi, facile hostes devincent. Nam quod de ore Domini ipse gladius procedere visus est, illud significat, quod ipse dixit in Evangelio: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loq
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥa diĩ eloqͥa casta. argentũ igne examinatũ. ꝓbatũ t̾re pͣgatũI sui.¬
septuplũ. Eloqͥa dnĩ eloqͥa casta st̃: qͥa castas m̃tes auitũs reddunt. Sed
dicant᷑ in qͥb nicħ sordidũ. eẽ. potest. Eloqͥa gͦ dni sic̃ argentũ igne exami-¬
nata. eẽ. dicunt᷑: qͥa m̃tes fideliũ aliqͣndo igne penitencie. aliqͣndo igne ca¬
ritatis ab oĩb sordib uitiorũ examinant. Qd aũt ait purgatũ t̾re: in hebreo
habet᷑ separatũ a t̾ra. Eͦo etiã septuplũ purgari dicit᷑. ꝓpt̾ septẽ purgatio¬
nes qͦs diuina scriptura in se continet. septẽ uidelic& uirtutes qͥb oĩa uitia
purgant᷑. Quẽad modũ gule uitiũ purgat᷑ ꝑ abstinentiã. suꝑbia ꝑ humili

Expanded text:
aminatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Eloquia Domini eloquia casta sunt; quia castas mentes a vitiis reddunt. Sed dicantur, in quibus nihil sordidum esse potest. Eloquia ergo Domini sicut argentum igne examinata esse dicuntur; quia mentes fidelium aliquando igne poenitentiae, aliquando igne charitatis ab omnibus sordibus vitiorum examinant. Quod autem ait: Probatum terrae, in Hebraeo habet: Separatum a terra. Quod etiam septuplum purgatum dicitur, propter septem purgationes quas divina Scriptura in se continet, septem videlicet virtutes, quibus omnia vitia purgantur: quemadmodum gulae vitium purgatur per abstinentiam, su
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplanda secreta & archana mysteria sue diuinitatis ꝑdurit. sed nequaꝙͦ
eos transducit. qͥa fragilitas humana ñ potest ꝑfecte cõprehendere illa inscru¬
tabilia & diuina misteria. Et sic̃ qͥ regios cibos odoratꝰ ÷ & eorũ dulcedinẽ p̃gus¬
tauit ãpliꝰ eos desiderat. quã ille q nec eos uidit neq odoratꝰ÷ : nec qͣlis esset eorũ
dulcedo gustando sensit: ita & scĩ qͥ ꝑ contẽplacionis gr̃am dulcedinẽ patrie ce¬
lestis sepe degustant. multo ãpliꝰ in eiꝰ amore cotidie exardescunt. ꝙͣ illi qͥ ꝓpt̃
dulcedinẽ scłi dulcedinẽ ñ sentiunt uite et̃ne.
icit idẽ ꝓpħa in seqͣntib uidisse se ligna in utraq ripa torrentis. qͦrũ fructꝰ
erant in cibũ. & folia ad medicinã. Due ripe: duo testam̃ta significant. Intra has
duas ripas: magnꝰ torrens scripturarũ qͥa sc̃as patrib editꝰ ÷ decurrit. ꝑ ligna uͦ
doctores eccłe designant᷑. Einutrisq ripis. id÷ indoctrina ueteris ac noui testa

Expanded text:
contemplanda secreta et arcana mysteria suae divinitatis perducit: sed nequaquam eos transducit; quia fragilitas humana perfecte non potest comprehendere illa inscrutabilia et divina mysteria. Et sicut qui regios cibos odoratus est, et eorum dulcedinem praegustavit; amplius eos desiderat, quam ille qui nec eos vidit, nec odoratus est, nec qualis esset eorum dulcedo gustando sensit: ita et sancti, qui per contemplationis gratiam dulcedinem patriae coelestis saepe degustant, multo amplius in ejus amore quotidie exardescunt, quam illi qui propter dulcedinem saeculi dulcedinem non sentiunt vitae aeternae. Dicit idem propheta in sequentibus vidisse se ligna in utraque ripa torrentis, quorum fructus erant in cibum, et folia ad medicinam. Duae ripae duo Testamenta significant: inter has duas ripas magnus torrens Scripturarum, qui a sanctis Patribus editus est, decurrit: per ligna vero doctores Ecclesiae designantur, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
Querendũ nobis est. qͦ sit resurrectio pͥma. Nã pͥmã resurrectionẽ ñ dicett
pͥma. ñ mͥ de baptismo dictũ uidet᷑. eo qͦd ñ om̃s beati sint qͥ ꝑ baptismũ a
morte anime resurg̾e uident᷑: eo qͦd ñ nulli post baptismũ ip̃si sibi peccando
mortẽ attrahant mentiendo qͦ in eo ꝓmiser̃t. atq in suis malis ꝑ seuerando
Sunt etiã ñnulli qͥ post ꝑpectionẽ scelerũ qͥb sibi mortẽ intulert᷑. ad uitã ꝑ
penitenciã & lacrimas ceteraq bona oꝑa redeunt. eͥb apłs loqͥt᷑ dicensꝰ

Expanded text:
urrectio prima; nam primam resurrectionem non diceret, prima, non mihi de baptismo hoc dictum videtur; eo quod non omnes beati sint, qui per baptismum a morte animae resurgere videntur; eo quod nonnulli 572 post baptismum ipsi sibi peccando mortem attrahunt, mentiendo quae in eo promiserunt, atque in suis malis perseverando. Sunt etiam nonnulli qui post perpetrationem scelerum, quibus sibi mortem intulerunt, ad vitam per poenitentiam et lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
bro. & mitte septẽ eccłiis. ephesũ. & smirnã. ꝑgamũ & tiatyrã. sardis &
phydadelsiq̃. & laodiciã ꝑhas septẽ eccłas. una eccła catholiea sic̃ int̾pre¬
tacio nominũ docet designatur. E phesus nanq uoluntas siue consiliũ int̾pretat᷑.
mirna : canticũ eoꝵ. ꝑgamꝰ: diuisio coniuũ. Thyatyra: illuminata. Sardis: pͥn¬
cipiũ pulcritudinis. Phyladelfia: saluans hereditatẽ di. Laodicia: trib ama¬

Expanded text:
rdis et Philadelphiam et Laodiceam. Per has septem Ecclesias una Ecclesia catholica, sicut interpretatio nominum docet, designatur. Ephesus namque voluntas, sive consilium interpretatur; Smyrna canticum eorum; Pergamus divisio cornuum; Thyatira illuminata; Sardis principium pulchritudinis; Philadelphia salvans haereditatem Dei; Laodicea tribus ama
Abbreviated transcription (Latin):
sps exierit de homine. ãbulat ꝑ loca arida & in aqͦsa. Sp̃s in ał earuĩ est.
quia suꝑbia & inanis gła. ꝑ om̃e qͦd agunt. sathane uoluntati famulantur.
thabebant alas. qͦsi alas milui. MMiluus semꝑ nat᷑e studet insidiari pulloꝵ
Iste gͦ mulieres. alas habent qͣsi alas milui: qͥa actiones earũ diabolo sunt
pculdubio similes. qͥ isidiat᷑ semꝑ uite paruulorũ. Et leuauerunt ãpho¬
rint. in cogitacione sua suꝑ ceceros homines extollant. & modo ꝑ ãbitũ
recũ inͦ ꝑdesideriũ dignitatũ. quẽ semel captũ tenuerint. qͥsi in honoris
minime ꝑtingit. Leuant gͦ iste mulieres ãphorã int̾ celũ & tirã: qͥa suba¬

Expanded text:
loca arida et inaquosa . Spiritus in alis earum est, quia superbia et inanis gloria per omne quod agunt Satanae voluntati famulantur. Et habebant alas, quasi alas milvi. Milvus semper naturae studet insidiari pullorum. Istae ergo mulieres alas habent, quasi alas milvi, quia actiones earum diabolo sunt procul dubio similes, qui insidiatur semper vitae parvulorum. Et levaverunt amphorint in cogitatione sua super caeteros homines extollant, et modo per ambitum rerum, modo per desiderium dignitatum quem semel captum tenuerint quasi in honoris minime attingit.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾emonstrat. Prima ÷ qua corporalit̾ uniuersas diuitias
mũdi facultatesq contẽpuimus. Scd̾a qua mores ac uitia affectꝰ¬
q pristinos animĩ carnisq respumꝰ. Tercia qua ment̾e nr̃am
de p̃sentibus uiiuersis. ac nisibilibus euocantes. futura tant̾umͦ
contẽplam᷑. & ea que sunt inuisibilia concupiscim Que tria ut
simul ꝑficiantur: etiam abrae legimꝰ dũm p̃cepisse cũ dicit. Exi
de t̃ra tua & de cognatione tua. &̃ de domo pͥatris tui. Primũ¬
de t̾ra tua. id ÷ defalcultatibus mnundi huiꝰ. opibusq terrenis. Scd̾n
affinitate quadam & consangunitate cognita sunt. Tercio de domo
patris tui. ꝗd ÷ de om̃i memoria mundi huiꝰ que ocłoꝵ occurrit
oltutibus. De duobus enĩ patribus. iđ ÷ siue de illo qͥ deserendus ÷¬
siue de eo qui appotendiis ÷: ita ꝑ danid ex ꝑsona dñi canitur.
udi filia & uide. & inclina aur̃e t̾uã. & obliuiscere popłm tuum

Expanded text:
ere. prima est qua corporaliter uniuersas diuitias mundi facultatesque contemnimus, secunda qua mores ac uitia affectusque pristinos animi carnisque respuimus, tertia qua mentem. nostram de praesentibus uniuersis ac uisibilibus euocantes futura tantummodo contemplamur et ea quae sunt inuisibilia concupiscimus. quae tria ut simul perficiantur etiam Abrahae legimus dominum praecepisse, eum dicit ad eum: exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo pde terra tua, id est, de facultatibus mundi hujus, opibusque terrenis; secundo adfinitate quadam et consanguinitate cognata sunt: tertio de domo patris tui, id est omni memoria mundi huius quae oculorum occurrit obtutibus. de duobus enim patribus, id est aiue de illo qui deserendus siue de eo qui expetendus est, ita per Dauid ex persona dei canitur: audi, fBia, et uide, et inclina aurem tuam: et obliuiscere populum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
cata sua cõfitebant᷑. Cũq anime insirmitatib detinerent᷑. placuit sũmo medico eos
uisitare ⁊ sius medicinis eos releuare. S notat isaias ꝓpħa in quatuor lãgorib eosspe¬
desꝑarent. uoluit consolationib suis cõfortare. Wltis scire quist᷑ legatio Isaias:
& ain ꝓpħe. Audite gͦ quã consolationẽ eis in iũxit. Uos ministri mei dicite miseris.
qͥ iacent indolorib qͥ desꝑant ininfirmitatib. Opusillanimes cõfortamin. qr ecce dĩ
ta sua tacebãt. Hec surditas & tacit᷑nitas. ⁊ alia que sequ̾tur a pͥmo hoĩe intiuĩ sũp¬
de lignosciẽtie boni ⁊mali comederitis. morte moriemini. Nõ ÷ uisus audisse morte
ñ intellex̾ dicẽtis Et eritis sic̃ di. Cũ putaret uideł se fieri dm̃. excecatũ iã gerebat

Expanded text:
tur. Cumque multis animae infirmitatibus detinerentur, placuit summo medico eos visitare, et suis medicinis eos relevare. Sed notat Isaias propheta in quatuor languoribus eos spee. Vultis scire qui sint legati? Isaias et alii prophetae. Audite ergo quam consolationem injunxit legatis: Vos ministri mei, dicite miseris populis qui jacent in doloribus, qui desperant in infirmitatibus: « O pusillanimes, confortamini, quia ecce Deus ta sua tacebant. Haec surditas, et caecitas, et alia quae sequuntur, a primo homine initium sumpde ligno scientiae boni et mali comederitis, morte moriemini , » non audisse visus est,  intellexit, dicentis: Et eritis sicut dii. Cum enim putaret se fieri Deum, excaecatum jam gerebat
Abbreviated transcription (Latin):
hora nona emiserit sp̃m. & pͥma sabbati ante lucẽ que ẽ dnĩca resurrex. Ecce ñst tresdi¬
es pleni. nec tres noctes. A Antiqui patresnrĩ hoc sensert᷑ qđ pͥmi dies que : parasceue
la clarificatione ꝓ nobis discipłis apparere. quia ñ posst̃ occłĩ isti illã claritatẽ ꝑspicere sic̃ an¬
tequã moreretur ꝓnobis & resurgeret. quando dransfiguratꝰ ẽ in monte. cudiscipłi sui
eũ uidere ñ potuert᷑. s p̃timore int̾rã cecidert̃. quãto magis iã clarificatũ carnẽ dnũ¬

Expanded text:
hora nona emiserit spiritum, et prima sabbati ante lucem quae est Dominica, resurrexerit. Ecce non sunt tres dies pleni, nec tres noctes. RESP. Antiqui patres nostri hoc senserunt, ut prima dies quae est parasceve ea clarificatione discipulis suis apparere, quia non possent oculis suis talem claritatem perspicere. Si enim antequam moreretur pro nobis et resurgeret, quando transfiguratus est in monte, discipuli sui eum videre non potuerunt, sed prae timore in terram cecider
Abbreviated transcription (Latin):
eꝙ ꝑ sona patͥs & sp̃s scĩ s sola filii suscepit carnẽ. Et ut hec ingelligas. cõpa¬
strũ cũ eũ int̾rogasset eũ hereticꝰ utrũ uolens an nolens genuerit pat̾ filiũ. laudabilit̃
repodisse feit̾ Dic in qͥt & tu heretice ds̃ pat̾ necessitate ⁊ ds̃ an uoliutate e Q uodsi
dixisset necessit ate sequebat᷑ eũ. grãdis absurditas. Si aut̃ uoliuitate: responde¬
batur illi . Ergo uoluntate ds ÷ ñ natura. Et inlaqueũ quẽ uoluit illum oppo¬

Expanded text:
e Spiritus sancti, sed sola Filii suscepit carnem. Et ut hoc intelligas, compabiliter respondisse fertur: Dic, inquit, et tu, haeretice, Deus Pater necessitate est Deus, an voluntate? Quod si dixisset, Necessitate; sequebatur illum grandis absurditas. Si autem, Voluntate; respondebatur illi, Ergo voluntate est Deus, non natura: et ita in laqueum quem volebat
Abbreviated transcription (Latin):
nedictione. Scriptũ illud qͥ dicimꝰ ea questione qͦmodo scilicet c̃malũ nchis
Ie dicat᷑. nom̃ eiꝰ aliqͥͥ signficat. rogatu quorundũ fr̃m de talib me fre¬
mali intelligimꝰ aliquid qd̾ horremꝰ ⁊ uctandũ censemꝰ. qͣmͦ aut malũ nehil:
aut mali nom̃ nichił significat: s ipsũ nichil qͥd.⁊ Uerũ cũ nequaquã diffe¬
rant nichil ẽei n ñ e̾ẽ aliquid. quomͦ dici potest qͥd sit qͣñ: aliqͥd  lpsũ tam̃ nom
quã gͥ nullus dicat nichił ẽẽ aliquid: s sẽꝑ nichil esse nichil cogamꝰ faceri. ne¬
mo tñ potest nom̃ nichili significatiuũ e̾e diffiteris ł erũ ẽ coñtra si hoc ip¬
sũ nom̃ ñ signficat nichil. s aliquid: id qͥ signif icat᷑ uidet᷑ ñ posse e̾e̾ nichil sima¬
gis aliquid. Si gͦ qͥ significat᷑ ñ ÷ nichil s aliqͥd qualit̾ uerũ erit ut significet᷑

Expanded text:
iptum illud, quod de ea quaestione, quomodo scilicet, cum malum nihil esse dicatur, nomen ejus aliquid significet, rogatu quorumdam fratrum de talibus me fremali intelligimus aliquid quod horremus et vitandum censemus, quomodo aut malum nihil est, aut mali nomen nihil significat? Sed et ipsum nihil, quid est? Verum cum nequaquam differant nihil esse, et non esse allus dicat nihil esse aliquid, sed semper nihil esse nihil cogamur fateri: nemo tamen potest nomen nihil significativum esse diffiteri. Verum econtra: si hoc ipsum nomen non significat nihil, sed aliquid, id quod significatur, videtur non posse esse nihil, sed magis aliquid. Si ergo quod significatur, non est nihil,
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti: ratio in strumtũ ratiocinãdi qͥ utim᷑ cũ ratiocinam᷑ ⁊ uisus instrum̃tũ ud¬
di qͣ utunꝰ quãdo uidemꝰ aliqͥd. a ffectio huiꝰ instrum̃ti ⁊̃ qͦsic afficitꝰ ipsũ insecunau
aduolendũ aliqͥs etiã quãdo illus qͣuult ñ cogitat᷑ ut si uenit ĩ meniorĩ uit
statĩ aut suo tepe illus uelt. Nã sic⁊ instrum̃tũ uolendi affectũ aduolendũ si¬
lutẽ etiã quãdo illa ñ cogitat ut mox ẽuenerit ĩ memoriã statĩ eã uelit usi
affectũ aduolendũ summũ etiã quãdo illũ ñ cogitat. ut ꝯuenit inm̃te̾ uelt l

Expanded text:
ti est ratio instrumentum ratiocinandi quo utimur cum ratiocinamur; et visus instrumentum videndi, quo utimur cum videmus. Affectio hujus instrumenti est, qua sic afficitur ipsum instrumentum ad volendum aliquid, etiam quando illud quod vult non cogitat: ut si venerit in memoriam; aut statim, aut suo tempore illud velit. Nam sic est instrumentum volendi affectum ad volendum salutem, etiam quando illam non cogitat; ut mox, cum venerit in memoriam, statim eam velit: et sic est affectum ad volendum somnum, etiam quando illum non cogit
Abbreviated transcription (Latin):
sit aliquid. si potiꝰ ñ aliquid. ⁊ hanc nabere ñ sit habere ñ aliqͥd. imnio eo carere quod
re cecitas ñ magis ÷ aliqͥd in occło. qr ibidebet esse uisus. quã ñ uisus ł absentia uisus
inlapidẽ ubi ñ debec ẽe Multa similia qͦꝙ alia similit̾ dicunt᷑ aliqb̾ scãm fornã loqua¬
di que ñsit̃ aliqͥd. qm̃ sac loqͥm᷑ de illis. sicut de reb existentib. hoc gͥ miͦ malũ ⁊ nicħ¬
significãt aliqͥd. ⁊ qd̾ significatut : aliꝙͥ. ñ sco̾m rẽ sed scđ̾m formã loquendi. ilichil u
nꝰ aliud significat quã ñ aliqͥd. aut absentia eorũ que st̃ aliqͥd. Et malũ si: aliud quã nͥ
bonũ. aut̃ absentia bom ubi debet aut ex pedit esse bonũ a uod aut̃ ñt̾ aliud. qua

Expanded text:
sit aliquid, sed potius non aliquid: et hanc habere, non sit habere aliquid; imo eo carere, quod re caecitas non magis est aliquid in oculo, quia ibi debet esse visus; quam non visus, vel absentia visus in lapide, ubi non debet esse. Multa quoque alia similiter dicuntur aliquid secundum formam loquendi, quae non sunt aliqficatur est aliquid non secundum rem, sed secundum formam loquendi. Nihil enim non aliud significat, quam non aliquid, aut absentiam eorum quae sunt aliquid: et malum non est aliud quam non bonum, aut absentia boni, ubi debet aut expedit esse bonum. Quod autem non est aliud, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quos fecit. icet multi & ꝓbatissimi uiri diuerso qͥ dẽ stilo ñ diuersa fũde
in numei rabilia opuscula ediderint. ita ut difficie eorũ onu̾a legere. &¬
eatamen que leguntur ꝓt̾ eloquii uenustatẽ & difficillimas questionũ ꝑ¬
pleriones minime intelligere. re enĩ uera dũ cogunnt᷑ ꝓpt̃ altitudinom
diuine scripture occulte uiã carꝑe paruitati nre ambiguitatẽ non
minimã reliquert̃. St̾ etiã plane sp̃uales uiri. qͥ eorũ assecunt᷑ alloqũ. &
penetrant in tellectũ. quorũ nos dũ uitiorũ concupiscentiis satisfacimi¬
p̃clare sientie ñ equatura ut eos sic̃ illi intelligere ualeamꝰ. Quaꝓpt¬
ego quesote. ut ꝑ cunctanti mͥ respondeas. & que obscuritatẽ faciunt elucida¬
re digneris. A dic asoe Inprimis quero ate utrũ ds trinitas sit. or qͥ¬
b testimoniis aꝓbes. nõsse desidero& Nrincipiũ geneseos eiudent᷑ osten¬
dit Ait enĩ. In principio fecit dens celũ  co t̾rã Q uod aliud principiũ intel¬

Expanded text:
um Licet multi et probatissimi viri diverso quidem stilo, sed non diversa fide innumerabilia opuscula ediderint, ita ut difficile sit eorum omnia legere; ea tamen quae leguntur, propter eloquii venustatem et difficillimas quaestionum perplexitates, minime intelliguntur. Reambiguitatem non minimam reliquerunt. Sunt etiam plane spirituales viri, qui eorum assequuntur eloquium, et penetrant intellectum. Quorum nos dum concupiscentiis satisfacimsicut illi intelligere valeamus. Quapropter quaeso te ut percontanti mihi respondeas, et quae obscuritatem faciunt, elucidare digneris. QUAESTIO PRIMA. In primis quaero a te, utrum Deus Trinitas sit; et quibus testimoniis approbes, nosse desidero. RESP. Principium Geneseos evidenter ostendit. Ait enim: In principio fecit Deus coelum et ter
Abbreviated transcription (Latin):
titatis & simplicitatis. ꝑfectos iustos expͥmit. Carnales itaq ꝑlites & ꝑscaudala diuiduntt᷑. & aii
in alios surgunt. Iusti incorrupti ꝑseuerant. & constantes ñ diuidunt᷑. Uolucres descendentes
suꝑ cadauera sc̃ demones. qͦrũ cib ÷ discordia carnaliũ. Abrahamqͥ abigit uolucres sigĩ aliqͥm
correptorẽ qͥ ab eis tñ uult demones abice̾. manu scẽ correptiois. Occubitꝰ soł signif. qͦd liti
sqr̃ caligo .i. cecitas m̃tis in p̃̾senti. Turbat᷑ enĩ a furore ocłs m̃tis & in futuro lãpas ignis ge¬
hennał. Audistis fr̃i constantiã bono eũs audi stis pelia olos qdebent luc̃e& e qͦse lumi mnarli¬
in mundo. he aũ contentioẽs ex inuidia & decͣcciõe solent oriri. Sed si decͣctio inclaustro.

Expanded text:
candala dividuntur, et alii in alios insurgunt; justi vero incorrupti perseverant, et constantes non dividuntur. Volucres descendentes super cadavera, sunt daemones, quorum cibus est discordia carnalium. Abraham abigens volucres, significat aliquam correctionem, qua justus ab eis daemones abigit manu sanctae increpationis. Occubitus solis significat, quod litigsequitur caligo, et caecitas mentis in praesenti. Turbatur enim a furore oculus mentis, et in futuro tempore ignis gehennalis. Audivistis, fratres, constantiam bonoruin mundo. Hae autem contentiones ex invidia et detractione solent oriri. Sed si detractio est in claustro,
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ scessisse iudicio s uixta ueritatẽ sicut pelles solomonis sumi
bonsiderare quia fusca sũ qͥa decolorauit me soli. Sol ipse
dĩs ipse ueniens decolorauit me p̃ceptis suis. ostendit
Qi pułcra ñ fui in p̃ceptis legis sol ꝗͦ artiꝰ. tangit ipsũ de
res c̾ẽ cognoscimꝰ. Nideamiis paulũ ex iudea uenientem¬

Expanded text:
tium discessisse judicor; sed juxta veritatem sicut pelles Salomonis sum, tium discessisse judicor; sed juxta veritatem sicut pelles Salomonis sum, considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol. Sol ipse Dominus, ipse veniens decolaravit me. Praeceptis suis ostendit, quia pulchra non fui in praeceptis Legis. Sol quem arctius tangit, ipsum deccatores agnoscimus. Videamus Paulum ex Jud
Abbreviated transcription (Latin):
ciors qr in primordiis ȩccłiȩ dũ p̃dicata suisset gr̃a redẽp¬
indicati ft̃. Nñ eccłia in eisdem clemat aduesus eãi qͥ conuer
si sunt. Nigra sũ sed formosa filie ierłm. Nigra qͥdem ur̾o¬
udicio s formosa ꝑ inlustͣationẽ gr̃ȩ. Quomͦꝰ iigra. sicut
tab̾nacula cedar: interpͣtat᷑ tenebrȩ. Cedar enim fuit scđs
de genere hismahel & cedar tabua cula esau fuert. Quomͦ
dinẽ gentiũ iudicata sum. Idẽ ad similitudinẽ peccatoꝵ. Quomͦ
formosa sicut pellis salomonis fertur salomon qũ tẽplũ edi.¬
ficauit. Om̃ia illa uasa tẽpli factis pellib cooꝑuisse. s iumi¬
nũ pelles salomonis decore e̾ẽ potuert in obsequrũ regis seo
qͥa salomon interpͣtat᷑ pacificus. Nos enĩ ipsũ uerũ salomo
uẽ intelligamꝰ. qͥa om̃s anime adherentes deo. pelles salomo¬
nis st᷑ mac̾antes se ipsas & in obseqͥũ regis pocis redientes sũ
nͣ in udicio ur̃o sicut tabernacida cedar quia qͥsi in uia gen¬

Expanded text:
cimus quia in primordiis Ecclesiae, dum praedicata fuisset gratia Redempjudicati sunt. Unde Ecclesia in eisdem clamat adversus eos qui conversi non sunt: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem. Nigra sum udicio, sed formosa per illustrationem gratiae. Quomodo nigra? Sicut tabernacula Cedar. Cedar interpretatur tenebrae; Cedar enim secundus fuit de genere Ismahel, et Cedar tabernacula Esau fuerunt. Quomdinem Gentium judicata sum, id est ad similitudinem peccatorum. Quomodo formosa sicut pellis Salomonis? Fertur Salomon quando templum aedificavit, omnia illa vasa templi factis pellibus cooperuisse. Sed nimirum pelles Salomonis decorae esse potuerunt in obsequium regis. Sed quia Salomon interpretatur paverum intelligimus, quia omnes animae adhaerentes Deo, pelles Salomonis sunt macerantes seipsas et in obsequium regis pacis redigentes. Sum vero judicio vestro sicut tabernacula Cedar, quia quasi in viam gen
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ N ecce pars ista qͣ ex uidea crediait persecittionem
ab infidelib uideis passa ẽ afflictu multis tribulationib¬
bellũ ꝑs oͦutionis contra sinagoge fideles gesserunt
ut psteut᷑ionẽ ƿatit᷑ ea pars q̃ ex uideis uenit disces

Expanded text:
 ecce pars ista quae ex Judaea credidit, persecutionem ab infidelibus Judaeis passa est, afflicta multis tribulationibbellum persecutionis contra Synagogae fideles gesserunt; sed dum persecutionem patitur ea pars, quae ex Judaeis venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
parabit. alios in dexterã qͦdãm᷑ eliqͣbit. Aues aut̃ ñ diuisit. Sed aues undeant as
aues tales sunt: qͦ suꝑmontes illos inhabitent. ñ debent seqͥ altitudinẽ cordis si
aues. qͥa in montib petras inueniunt. firmam̃ta quedã p̃ceptorũ. Sic eniꝰ una
qͥa ista uolatilia celi auctoritatẽ suã sequunt᷑. Uide qͥd dicat psalmꝰ. He medio
petrarũ dabt̾ uoces. Modo si dicam uob̾ credite. Hoc enĩ dix̃ cicero. Hoc dix̃
strutus ÷ siqͥs tobis euangelirauerit pͥtͣ quã accepistis anathemasit. Post hec cum¬
ñ quasi dubitans anfieret. sed qͦmͦ futuoũ. ẽe̾t. exqͥrens. Cui dñs hanc similitudinẽ

Expanded text:
parabit, alios in dextram quodammodo eliquabit. «Aves autem non divisit.» Sed aves videant, si aves tales sunt quae super montes illos inhabitent; non debent sequi altitudinem cordis suiaves, quia in montibus petras inveniunt, firmamenta quaedam praeceptorum. Sicut enim una quia ista volatilia coeli auctoritatem suam sequuntur; vide quid dicat Psalmus: «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Modo si dicam vobis, Credite, hoc enim dixit Cicero, hoc dixit structus est? «Si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Qu300 non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. 4. Cui Dominus hanc similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dũ carnalit̃ teuerent᷑ portari ñ pot̾ant tolerabiliora nobis ꝑ spñalẽ intelligentia ostendit
Quasi enĩ manꝰ moysi leues reddidit: qͥ pondus mandatont legis. ad uirtutẽ confessionis re¬
torsit. Hanc nobis seq̃ntib miscłie ꝓmissionẽ innuit: cũ ꝑ ꝓpħam dixit. Nlolo mortem
peccatoris: ẜ ut conuertat᷑ & uiuat. Hinc iterũ sub iudee specie unicuiq peccatrici ani¬

Expanded text:
dum carnaliter tenerentur, portari non poterant, tolerabiliora nobis per spiritualem intelligentiam ostendit. dum carnaliter tenerentur, portari non poterant, tolerabiliora nobis per spiritualem intelligentiam ostendit. Quasi enim manus Moysi leves reddidit, quia pondus mandatorum legis ad virtutem confessionis retorsit. Hanc nobis sequentis misericordiae promissionem innuit, cum per prophetam dicitur: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittimꝰ: cum eũ quẽ diligebamꝰ ꝑ mortẽ ad regna celestia conscendisse gaudemiꝰ. filios ũ
eiꝰ captos tenemꝰ: si eiꝰ bona oꝑa in mente retinemꝰ atq in eoꝵ imitatione prosicinius
t in hoc longitudinẽ uite nobis adquirimꝰ: que non nisi in celesti beatitudine constituris
cłatur.:¬
anys moysi erant graues. Sumentes gͥ lapidem posuerunt subter eum. inqͦ sedit
tshec eadem lex manꝰ graues habuit. qͥa ꝑeccantes quosq ñ misedit᷑ ꝑtulit: s seuera districeone ꝑcus¬
Aaron uͦ mons fortitudinis. hur aut̃ ignis int̾p̃tatur. Quem iste mons fortitudins designat. nͥ
Ignem ueni ntt̾e in t̾ram. Aaron gͦ & hur graues manꝰ moysi sustinent atq sustentando le¬
uiores reodunt: qͥa mediator dĩ & hominũ eũ cigne scĩ sp̃c ueniens. mandata legis grauia qͣ

Expanded text:
permittimus, cum eum quem diligebamus, per mortem ad regna coelestia conscendisse gaudemus: filios vero permittimus, cum eum quem diligebamus, per mortem ad regna coelestia conscendisse gaudemus: filios vero ejus captos tenemus, si ejus bona opera in mente retinemus, atque in eorum imitatione proficimus. Et in hoc longitudinem vitae nobis acquirimus, quae non nisi in coelesti beatitudine constitutis datur.anus Moysi erant graves: sumentes igitur lapidem posuerunt subter eum, in quo sediSed haec eadem Lex manus graves habuit, quia peccantes quosque non misericorditer pertulit, sed sos mons fortitudinis, Hur autem ignis interpretatur. Quem itaque iste mons fortitudinis signat, nisi Ignem veni mittere in terram? Aaron ergo et Hur graves manus Moysi sustinent, atque sustentando leviores reddunt, quia Mediator Dei et hominum cum igne sancti Spiritus veniens, mandata legis gravia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑharrescunt: crux designat᷑ cunctis reis ualde horribilis. Duxit gͦ homo paratus caprum
crucifixerunt. Ille aut̃ qͥ caprũ emissariũ indesertũ duxerat. p̾ceptũ est ut lauaret pͥus
uestimenta sua & sic ingrederet᷑ in castra: qͥa uidei int̾fectores xp̃i in castra eccłie in gredi
aueni cum pullis suis. sed dieagte auolare auem in campum captos tenens filios: ut longo ui¬
uas tempore in terra quã dñs ds̃ tuus dederit tͥ. Ntinquid dimissio auncule dies aliciũ
los aut̃ eiꝰ bona oꝑa intelligunt᷑. Nam sicut auis pullos suos sub alas congregat. ut eos fouen¬
do nutriat: ita una queq sca anima oꝑa sua intra cordis seereta recondit: & ea semper
augendo multiplicat & nutrit. ut ex his mercedẽ plenissimam recipiat. duem itaq inue¬
nimus: cum aliquem iustũ ꝓbonis suis oꝑibꝰ amando amplectim̾. Aueni in agro auolare

Expanded text:
perhorrescunt, crux designatur, cunctis reis valde horribilis. Duxit ergo homo paratus caprum perhorrescunt, crux designatur, cunctis reis valde horribilis. Duxit ergo homo paratus caprum rum Jesum Christum crucifixerunt. Illi autem qui caprum emissarium in desertum duxerat, praeceptum est ut lavaret prius vestimenta sua, et sic ingrederetur in castra; quia Judaei interfectores Christi in castra Ecclesiae ingredi avem cum pullis suis, sed dimitte avolare avem in campum, et captos tene filios; ut longo vivas tempore in terra, quam Dominus Deus tuus dederit tibi . Numquid dimissio aviculae dies alicujus los autem ejus bona opera intelliguntur. Nam sicut avis pullos suos sub alas congregat, ut eos fovendo nutriat; ita unaquaeque sancta anima opera sua intra cordis secreta recondit, et ea semper augendo multiplicat et nutrit, ut ex iis mercedem plenissimam recipiat. Avem itaque cum pullis suis invenimus, cum aliquem justum pro suis bonis operibus amando amplectimur. Avem in agro avolare
Abbreviated transcription (Latin):
patrie cȩlestis auolare merentur. In alio quoq loco scriptũ ÷: qͥa pͥcepit dñs fuoysi
ut offerrent filii isrł sacerdoti caprũ emissarui poneretq sacerdos manꝰ suꝑ caput
eiꝰ. & consiteretur suꝑ eũ peccata filiorũ isrł: & mitteret eũ ꝑ hominẽ paratũ in deserto.
ut portaret peccata filiorũ isrł in desertum. Ille aut̃ qͥ caprũ emissariũ indesertũ duce¬
bat: ñ ꝑmitebatur in castra ingredi. nͥ pͥus lauaret uestimenta sua. Candem significationẽ
habet sacerdos: ꝗͣ & caper enussariꝰ. Signific̾ant enĩ dnm̃ nr̃m iħna xp̃m. Sacerdos gͥ suꝑ caprũ
emissariũ peccata filiorũ isrł confessus est: qͥa filius dei peccata generis humani suꝑ hominẽ
quẽ assumpsit posuit: ut ꝓ eis ipse moreret᷑. ꝑdesertũ uͦ cuiꝰ habitationẽ homines deliciosi

Expanded text:
patriae coelestis avolare promerentur. In alio quoque loco scriptum est; quia praecepit Dominus Moysi, patriae coelestis avolare promerentur. In alio quoque loco scriptum est; quia praecepit Dominus Moysi, ut offerrent filii Israel sacerdoti caprum emissarium, poneretque sacerdos manus super caput ejus, et confiteretur super eum peccata filiorum Israel, et mitteret eum per hominem paratum, in desertum; ut portaret peccata filiorum Israel in desertum. Ille autem qui caprum emissarium in desertum ducebat, non permittebatur in castra ingredi, nisi prius lavaret vestimenta sua . Eamdem ergo significationem habet sacerdos, quam et caper emissarius; signiemissarium peccata filiorum Israel confessus est; quia Filius Dei peccata generis humani super hominem quem assumpsit, posuit, ut pro eis ipse moreretur. Per desertum vero, cujus habitationem omnes deliciosi
Abbreviated transcription (Latin):
tria pater & silius & sp̃c sc̃s designant᷑. cur passer uiuus quartꝰ adiungitur: ꝑpasserẽ nãqꝙ
uiuum: p̃dicatores noui testamenti designatos fuisse diximus. Sacerdos gͦ ligno cedrino coc
inuocationẽ & ꝑ aquam baptunatis abluit. Qui passer in aquis uiuentib intingin iubetur:
qͥa qui alios docet diuinis scripturis doctũ eẽ. oportet. Nam si cecus cecũ ducer̾e temptauerit:
ambo infoueam caclunt. Qui leꝓsus septies asꝑgi p̃cipit᷑. qͥa nuillius mundieitia sine cdonis
sp̃c scĩ ꝑfecta non eẽ. potest. Quis enĩ sine timore dĩ. sine pietate cet̾isq uirtutib saluris
esse pocest: S cum unusquisq a p̃dicatorib fidei qualit᷑ uiuere debeat. scd̾m mandata dĩ
docetur: septies aqua uiua asꝑgicur. P ost enundationẽ iero lȩpsi passer uiuus in agro
auolare sinebatur : qͥa p̃dicatores scĩ post explecũ officiũ p̃dicationis sue. in agro

Expanded text:
ser vivus quartus adjungitur? Per passerem namque vivum praedicatores novi Testamenti designatos fuisse diximus. Sacerdos ergo ligno cedrino, cocco, invocationem, et per aquam baptismatis abluit. Qui passer in aquis viventibus intingi jubetur; quia qui alios docet, in divinis Scripturis doctum esse oportet: nam si caecus caecum ducere tentaverit, ambo in foveam cadunt . Qui leprosus septies aspergi praecipitur, quia nullius munditia sine donise timore Dei, sine pietate caeterisque virtutibus salvus esse potest? Sed cum unusquisque a praedicatoribus fidei qualiter vivere debeat secundum mandata Dei docetur, septies aqua viva aspergitur. Post emundationem vero leprosi passer vivus in agro avolare sinebatur; quia praedicatores sancti post expletum officium praedicationis suae in agro
Abbreviated transcription (Latin):
congrue seruiunt. cũ resistunt. Unde & ꝑ psalmistã dr. Nouit dñs cogitaciones
rie accusatione dãpnatꝰ. castitatis merito adutꝰ. ꝓpħe iudicio ereptꝰ. om̃i egẏpto p̾¬

Expanded text:
congrue serviunt, cum resistunt, unde per Psalmistam dicitur: Novit Dominus cogitationes congrue serviunt, cum resistunt, unde per Psalmistam dicitur: Novit Dominus cogitationes iae accusatione damnatus, castitatis merito adjutus, prophetiae judicio ereptus, omni Aegypto p
Abbreviated transcription (Latin):
unicã habuisse ꝑhibet᷑. Ed÷ gͦ talaris tunica. nisi actio consũmata: Quasi enĩ ꝓ¬
pensa tunica talũ corporis oꝑit. cũ bona actio ante dei ocłos usq ad uite t̾mi¬
nũ nos cegit. Unde & ꝑ moysen cauda hostie in altari offerri p̾cipit᷑. ut uide¬
licet om̃e bonũ cũ incipimꝰ. etiã ꝑseueranti fine cõpleamꝰ.¬
Sepe ñ culli
iumana sapientia inflati. dũ desideriis suis diuina iudicia contire conspiei¬
disposicionis intorqueant. callidis cogitacionib insistunt. subtiliora consilia erqͥri
Sed inde uoluntatẽ dĩ ꝑagunt. unde hanc ĩmutare contendunt. atꝙ om̃potentis dei con¬
silio dũ resistere nitunt᷑ obsecunt᷑. qͥa sepe hoc eiꝰ dispositioni apte milicat. qd ei ꝑ huma¬
nũ studiũ friuole resultat. sic̃ scriptũ :. Qͥ cõprehendit sapientis in astucia suã. In
astucia nanq sua sapientes cõprehendit qͣndo eiꝰ consiliis hemana facta etiã cc̃

Expanded text:
ur. Quid est ergo talaris tunica, nisi actio consummata. Quasi enim propensa tunica talum corporis cooperit, cum bona actio ante Dei oculos, usque ad vitae terminum nos tegit. Unde et per Moysen, cauda hostiae in altari offerri praecipitur, ut videlicet omne bonum quod incipimus, etiam perseveranti fine compleamepe nonnulli dum humana sapientia inflati, desiderii, suis divina judicia contraire conspicie dispositionis intorqueant, calladis cogitationibus insistunt, subtiliora consilia exquirunt. Sed inde voluntatem Dei peragunt, unde hanc immutare contendunt; atque Omnipotentis consilio, dum resistere nituntur, obsequuntur: quia saepe et hoc ejus dispositioni apte militat, quod ei per humanum studium frivole resultat, sicut scriptum est: Comprehendit sapientes in astutia sua . In astutia namque sua sapientes comprehendit, quando ejus consiliis humana facta etiam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ increpantẽ & dicentẽ. Generatio uiꝑarũ. Sed ñ eã inuenit peccati ex ꝓbratio: ꝗͣ¬
mutauit confessionis amaritudo. Post uͦ iã publicis signis. anuli. monił. & uirge.
uicit temere iudicantes udeos. quoꝵ iã ꝑsonã iudas ipłe gestabat. qͥ hodieq dic uñt
ñ huno eẽ popłm xp̃i. nec habere nos sem̃ abrahe.S ꝓlatis certissimis documentis nre u¬
cationis. łꝰtificationis. głificationis. sine dubio c̃fundent᷑ ⁊i nos magisꝗͣ se iꝰtificatos. e̾ẽ.
fatebunt᷑.¬
⁊ueritꝰ᷑ qͥre apłs dicat sarã fide accepisse uirtutẽ concipiendi. cũ ab angł̃o rep̾hensa
sit. eur riserit causa infidelitatis. Risus enĩ ille etiã sigaudii fuit: plene fidei ñ fuit.¬

Expanded text:
tanquam increpantem et dicentem, Generatio viperarum: sed non eam invenit peccati exprobratio, tanquam increpantem et dicentem, Generatio viperarum: sed non eam invenit peccati exprobratio, mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis sine dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntoritur: Quare dicit, fide accepisse Saram virtutem concipiendi, cum ab angelo reprehensa sit cur riserit, causa infidelitatis? Risus enim ille etiamsi gaudii fuit, plenae fidei non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ab ierłm. Nã & ipse habitꝰ meretriciꝰ. confessio peccatorũ ÷. Tipũ qͥppe iã eccłȩ gerit
thamar ex gentib euocate. sedens cũ hoc habitu ad portã enam uel enaim. qͦd int̾pretat᷑
fontes. Cucurrit enĩ uelut ceruus ad fontes aqͥrũ. ꝑuenire ad sem̃ abrahe. Illic a ñ cog-¬
noscente fetat᷑. qͥa de illa scriptũ est. Popłs quẽ ñ cognoui. seruiuit mͥ. Accepit in occulto
anulũ. monile. & uirgã. Uocatione signat᷑. iustificatione decorat᷑. głificatione exaltat᷑.
Qs enĩ p̾destinauit. illos & uocauit. Eͦs aut̃ uocauit. illos & iustificauit. Et qͦs iustificauit.
illos & głificauit. Sed hec ut dixi adhuc in occulto. ubi sit & conceptio sc̃e ubertatis.
Mittit᷑ aut̃ ꝓmissus hedus tanꝗͣ. meretrici. hedꝰ exꝓbratio peccati. ꝑ eundẽ odollamitã

Expanded text:
ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est typum quippe iam ecclesiae gerit ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non cognoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi accipit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praeillos et glorificavit . Sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi sit et conceptio sanctae ubertatis. Mittitur autem promissus haedus tanquam meretrici. Haedus exprobratio peccati per eumdem Odolamitem
Abbreviated transcription (Latin):
agnouit ꝑ fectiꝰ ex colũba. & ideo tanqͣ odollamites uere testimoniũ ꝑhibuit in aqͣ. Uenti
aut̃ dñs ad oues tondendas hoc ÷ exonerandas sarcinis laboriosis. ex qͥb excłe lauda¬
te in canticis canticorũ dentes essent. sic̃ grea deconsarũ. Iã thamar habitũ mutet. nã
& cõmutans int̾pretat᷑ thamar. Sed inea ꝓrsus nom̃ amaritudis maneat. Non illiꝰ ama¬
ritudinis in qͦ dño fel ministrauit. sed illiꝰ in ꝗͣ petrꝰ fleuit amare. Nlã e iuda latine
confessio est. Confessioni gͦ a maritudo misceat᷑. ut uera penitencia p̃signet᷑. Hac peni¬
tencia fecundat᷑ eccła. in oĩb gentib constituta. Oportebat enĩ xp̃m pati. & resurg̾e̾
t̾cia die. & p̾dicari in noĩe eiꝰ penitenciã & remissionẽ peccatorũ ꝑ om̃s gentes. incipientib

Expanded text:
agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat, non illius amaritudinis, in qua domino fel ministrauit. sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccat