comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ir. In fula est fasciola sacerdotalis capitis alba
modum diadematis aqͣ uite et abutraqz parte dependẽt
q̃ infulam uincuint. In fula autem plerumqz lata erat
plerumqz tortilis de albo ⁊ cocco. Apex ẽ pilleum subtile
quo sacerdotes gentiles utebantur appellatus abapiẽdo
ud est aliquando. Nam uirgula que in pilleo erat cõnec¬
tebatur filo ꝙ fiebat ex lana ostre. Galerium pilleum ex
pelle cese ostre factum. Pilleum autem dictum apelle hos¬
tre unde fiebrt. Cidarium ⁊ ip̃m sacerdotum erat quod aple¬
risq mitra uocatur. Mitra est pilleum frigium caput pro¬
tegens quale est ornamentum capitis deuotarum: sed pu¬
leum uirorum ẽ mitra autem feminarum. Rede micula aute
sunt guibus mitra alligatur: pilleum autem ut predi¬
uius apelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula ẽ mi¬
tra puginalis capitis: uicte sunt qui in crimib in nec¬
tuntur quibus fluentes religantur capilli ⁊ uitte dicte

Expanded text:
getur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis, alba, in getur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis, alba, in modum diadematis, a qua vittae et ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis de albo et cocco. Apex est pileum sutile, quo sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est, a ligando. Nam virgula, quae in pileo erat connectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerum pileum ex pelle caesae hostiae factum. Pileum autem dictum a pelle hostiae, unde fiebat. Cydaris et ipsa sacerdotum erat, quod a plerisque mitra vocatur. Mitra est pileum Phrygium caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum: sed pileum virorum est, mitra autem feminarum. Redimicula autem sunt, quibus mitra alligatur: pileum autem ut praediximus a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis; vittae sunt, quae in crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae,
Abbreviated transcription (Latin):
uel cocius ecclĩe conuentũ ad cistum significat de quo
ꝑsalmista ait. posuisti in capite eius coronam de lapide
precioso et item benedices inquit coronam anni benigni¬
tatis tue. Corona enim non improbe circunuentiũ disci¬
pulorum uidetur significare conuentum quia ip̃m docen¬
tem de siderantium apostolorum circuitus ambiebat hec
erat corona capitis hoc regale diadema quod non oruaret
impositum sed de rp̃o domnno potius ornaretur. In hac enĩ
corona ⁊ toaus mundi arculum merito poterimus aduerte¬
re inquo generalis significatur ecclĩa. Incontrariũ uero
corona ponitur qñ tribulacõnis circumdationẽ significat
unde scriptum est: coronans coronaui te tribulacõe. Nam
diadema quidam dicunt ẽẽ ornamẽtũ capitis matronarũ
ex auro ⁊ gemimis contertum quod in se cirũactis extremi¬
tatibus retro astringitur ⁊ erinde dictum grece ꝙ preli¬

Expanded text:
vel totius Ecclesiae conventum ad Christum significat, de quo vel totius Ecclesiae conventum ad Christum significat, de quo psalmista ait: Posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso . Et item: Benedices, inquit, coronam anni benignitatis tuae . Corona enim non improbe circumeuntium discipulorum videtur significare conventum: quia ipsum docentem desiderantium apostolorum circuitus ambiebat; haec erat corona capitis, hoc regale diadema, quod non ornaret impositum, sed de Christo Domino potius ornaretur. In hac enim corona et totius mundi circulum merito poterimus advertere, in quo generalis significatur Ecclesia. In contrarium vero corona ponitur, quando tribulationis circumdationem significat; unde scriptum est: Coronans coronavi te tribulatione . Nam diadema quidam dicunt esse ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro astringitur, et exinde dictum Graece, quod praeli
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ mitio circũ aras curreretur atqr imagine aecatoie
ues cori ẽẽ formatã et nominatam coronam amperottotis
romam ⁊ reges quidam gentium aureis coroms. utũtue
per se thiaras gerunt sed reges rectas satrape mcurtẽ
Reperta est aũtem chiara a semitamide assuriorum regil
quod genus ornamenti exinde usq hõdie gens ipr retret
At Semenses emim cicla das aureas gerebãnt partim ir dei¬
tice non nulli in fronte. Non enm eadem funt in signa
ominum regnorum. Gentilium uates in fulsas apices pil¬
lea sue galeria utebantur. Corona autem mistice eterne
glorie mercedem pro iusticia significat. unde apostolus
ait. Bonum certamen certaui cursum consummaui fidẽ
seruaui de reliquo reposita ẽ michi corona iusticie quomo¬
do spiritalium profectuum consuminatio prouehit ad co-¬
coronam. Recte horum quoqz remuneratio nomine corone
pocitatur. Item corona discipulorum domini ambitum

Expanded text:
eo quod in initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus eo quod in initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori est formata et nominata corona. Imperatores Romani et reges quidam gentium aureis coronis utuntur: Persae tiaras gerunt, sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta est autem tiara a Semiramide Assyriorum regina: quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicadas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infula, apice pileo sive galero utebantur. Corona autem mystice aeternae gloriae mercedem pro justitia significat: unde Apostolus ait: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi, de reliquo reposita est mihi corona justitiae . Quomodo spiritalium profectuum consummatio provehit ad coronam: recte horum quoque remuneratio nomine coronae vocitatur. Item corona discipulorum Domini ambitum
Abbreviated transcription (Latin):
agri quomodo crescunt non laborant neqz nẽt ⁊c. Stamẽ
dictum quia rectum stat. Trama quod uia recta trans¬
mictatur per telam est enim filiis intra stamen currẽs
que duo possunt significare fidem rectã cum bonis oxib.
dicta eay corum cultu ora uultusq decorentur in
ornamentis autem uirtutum uarietates ues diu̾¬
se carismatum gratie que anmas homnum ornarit i¬
telligi possunt. unde ⁊ ezechiele domnus ad udeam dic
Indiu te subtilib et ornaui te ralibi scriptum ornauite
in momlib. e contrario uero in salomone ita legiture
ecte musier in ornamento meretricio hoc ẽ heretica praui¬
tatis sophistica locucõe ⁊ falso uirtutum colore. prmorls
ornamenti est corona in signe uictorie siue regii honode
signum q̃ ideo in capite regum ponitur ad significandr
circun fusos in orbe populos quibus accinctũs qi ccipu
sium coronantur. Nomen corone hac ex causa uocaitup

Expanded text:
agri, quomodo crescunt; non laborant, neque nent, etc. Stamen agri, quomodo crescunt; non laborant, neque nent, etc. Stamen dictum, quia rectum stat. Trama, quod via recta transmittatur per telam: est enim filum inter stamen currens, quae duo possunt significare fidem rectam cum bonis operibusunt dicta, eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. In ornamentis autem virtutum varietates vel diversae charismatum gratiae, quae animas hominum ornant, intelligi possunt; unde in Ezechiele Dominus ad Judaeam dicit: Indui te subtilibus, et ornavi te . Et alibi scriptum: Ornavi te in monilibus . E contrario vero in Salomone ita legitur: Ecce mulier in ornamento meretricio , hoc est, haeretica pravitatis sophistica locutione, et falso virtutum colore. Primum ornamentum est corona, insigne victoriae sive regii honoris signum, quae in capite regum ponitur ad significandos circumfusos in orbe populos, quibus accinctus quasi caput suum coronatur. Nomen coronae hac ex causa vocatum,
Abbreviated transcription (Latin):
In colo enim lana in uoluta ẽ quia filo ducenda ⁊ nẽ¬
da transeat in fusum. Sexe dum in scripturis dextera
pitam perpetuam. leua presentia dona dei significat.
opusentiam uimi. rerum. pacem temporum. sospitatẽ
torporuum scientiam quoq seripturarum et celestium
perre xõnem sacramentorum. Hec ⁊ huiu sinde bona
ciom domino largiente percipimus quasi lanã cõso in¬
poiuitam in leua gestamus ac cũ ea pro amore celestiũ
salubriter exercere mapimus. Iam lanã agni minracu¬
lati de colo infusam de leua indextrã traicimus quia de
bonis nr̃i redemptoris de exemplis operum eius stolam
nobis glorie celestis ac uestem caritatis nupcialem fa¬
cimus. Netum enĩ unde filia conficiuntur laborem er¬
primit terrenum unde homines sibi future remunera¬
cionis preparant indumentũ. De quo dominus in euan¬
gelio uolens nos retrahere amundana concupiscentia
et ad futuram gloriam prepare ait. Considerate lilia

Expanded text:
In colo enim lana involuta est, quae filo ducenda et nenIn colo enim lana involuta est, quae filo ducenda et nenda transeat in fusum. Saepedum in Scripturis dextera vitam perpetuam, laeva praesentia dona Dei significat: opulentiam videlicet rerum, pacem temporum, sospitatem corporum, scientiam quoque scripturarum, et coelestium perceptionem sacramentorum. Haec et hujusmodi bona, cum Domino largiente, percipimus, jam lanam agni imvolutam in laeva gestamus; at cum in ea pro amore coelestium salubriter nos exercere incipimus, jam lanam Agni immaculati de colo in fusum, de laeva in dexteram trajicimus; quia de bonis nostri Redenobis gloriae coelestis, ac vestem charitatis nuptialem facimus. Netum enim, unde fila conficiuntur, laborem exprimit terrenum: unde homines sibi futurae remunerationis apparant indumentum. De quo Dominus in Evangelio, volens nos retrahere a mundana concupiscentia, et ad futuram gloriam praeparare, ait: Considerate lilia
Abbreviated transcription (Latin):
dem mentes electorum omi spe ac desiderio celestia q̃¬
rentes significat. cuius nobis coloris sacramentum cõ¬
mendans apostolus ait. si con resurreristis cum xp̃o q̃
sursum sunt querite ubi xp̃s est in dertera dei sedens.¬
staminũ dicta auus diriuatiuum est telaria.
¶Tela pro longitudine dicitur. Stamen signisi¬
tat aut prolongationem uel ordinationem iudicii. uñ
legitur in propheta. et telam quam orditus est super
uniuersas nationes terre: quia domius unicuiq pͥ¬
mia iudicaturus secundum propria preparat merita
Colum quod sit in longitudine. et rotunditate quasi
columna. Fusus quod per ipsum fundatut quod netum
est. In colo enim scripturarum scientia exprumtur.
et infuso intentio discretionis. Unde scriptum ẽ in pro¬
uerbiis de muliere forti. manus eius misit ad fortia.
et digiti eius apprehenderunt fusum. Solent enim fẽ¬
minẽ nentes fusum indextera colum tenere in sinistra.

Expanded text:
dem mentes electorum, omni spe ac desiderio coelestia qudem mentes electorum, omni spe ac desiderio coelestia quaerentes significat. Cujus nobis coloris sacramentum commendans Apostolus ait: Si conresurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedenscta, cujus derivativum est telaria. Tela pro longitudine dicitur. Stamen significat aut prolongationem vel ordinationem judicii: unde legitur in Propheta: Et telam quam orditus est super universas nationes terrae ; quia Dominus undique praemia judicaturus secundum propria praeparat merita. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate, quasi columna. Fusus, quod per ipsum fundatur, quod netum est. In colo enim scripturarum scientia exprimitur: et in fuso intentio discretionis: unde scriptum est in Proverbiis de muliere forti: Manus ejus misit ad fortia, et digiti ejus apprehenderunt fusum . Solent enim feminae nentes, fusum in dextera, colum tenere in sinistra.
Abbreviated transcription (Latin):
iupura a pud latinos apuritate lucis bocato.
apud grecos autem purphira dicitur cũ aspi¬
raciõne. apud nos puxpura sine aspiracĩa
ferrugo cosor ẽ uurpure subnigre que fit in hispana
ut ferrugine clarus sidera. dicta antem feriugo quã
omnis purpure prima tnictura eiuismodi cõloris ex¬
istat. Coccum greci. nos rubrum seu perincuuiend d¬
cunus est emm uermiculum ex siluestrbus frondis
Cotue quia iauis hoibet speciem merito flagdantisẽ
sancto uin disection comparatur. unde cuidẽ enais
qui hainc pũte. et comitũte secum domino concperal
aiebant. nonne cor nostrorum ardeus erat in nobis cũ
loqueretur in uia et aperiat nobis scripturas. Cui contꝰ
de re probis diatur quomodo abundauit iniquitas refri¬
gescet auitas multorum hec quasi bis tinguntur cum
amore dei ⁊ proxinii flammnescit cum illum ex toto cor¬
de. tota amina. tota uirtute. sicut ⁊ nos ip̃os diligiius.
Lacinthus quomam aeris ⁊ celi speciem mtatũt. eorã¬

Expanded text:
pura apud Latinos a puritate lucis vocata; apud Graecos autem porphyra dicitur cum aspiratione, apud nos purpura sine aspiratione. Ferrugo color est purpurae subnigrae, quae fit in Hispania: ut: Ferrugine clarus Ibera. Dicta autem ferrugo, quod omnis purpura prima tinctura ejusmodi coloris existat. Coccum Graeci, nos rubrum seu vermiculum dicimus: est enim vermiculum ex silvestribus frondibus. Coccus, quia ignis habet speciem, merito flagrantissimae sanctorum dilectioni comparatur. Unde et quidam ex eis, qui hanc, praesente et comitante secum Domino, conceperant, aiebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? Cui contra de reprobis dicitur: Et quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Haec quasi bis tinguntur, cum amore Dei et proximi flammescimus, cum illum ex toto corde, tota anima, tota virtute, sicut et nos ipsos, diligimus. cinctus quoniam aeris et coeli speciem imitatur, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
si de similitudine filu hominis: quod caput eius ⁊ capielt
erant candidi tanquam lana alba. et tanquam nir
et oculi eius uelut flamina ignis. ⁊ pedes eius similes
auricalco sicut in camiino ignis ardentes. pedes ignitos
nouissimi temporis eccliam dicit que uehementib ẽ enami¬
nanda ⁊ probanda pressuris. Auricalcũ quippe ẽ es multo
igne et medicamine perductũ ad aureum colorem. Alia
trans lacio que dicit similes auricalco libani significat.
in udea. cius libanus mons ẽ ecclĩam ẽẽ persequendam
precipue nouissimis diebus. In scoria autem potest in tel¬
ligi populus iudeorum uel reprobi omnes anaturali me¬
aillo per uicium peccati reprobati ac proiecti. In
ta. Dumes isti conuersi sunt in scoriam argenti. ⁊ cetera.
De electro xu

Expanded text:
si de similitudine Filii hominis: quod caput ejus et capilli si de similitudine Filii hominis: quod caput ejus et capilli erant candidi, tanquam lana alba et tanquam nix: et oculi ejus velut flamma ignis: et pedes ejus similes aurichalco sicut in camino ignis ardentes. Pedes ignitos novissimi temporis Ecclesiam dicit, quae vehementibus est examinanda et probanda pressuris. Aurichalcum quippe est aes multo igne et medicamine perductum ad aureum colorem. Alia translatio, quae dicit similes aurichalco Libani, significat in Judaea, cujus Libanus mons est, Ecclesiam esse persequendam praecipue novissimis diebus. In scoria autem potest intelligi populus Judaeorum, vel reprobi omnes a naturali metallo per vitium peccati reprobati ac projecti. In propheta: Omnes isti conversi sunt in scoriam argenti, etc. De elec
Abbreviated transcription (Latin):
euis pertinatie rigor. rursum es murmuratores in flagel¬
lis dei significat᷑. ut in propheta omnes iniquit isti conũ¬
si sunt inscoriã argenti in medio fornacis es stagnum
imbum. Aurĩcaleũ dictum quod et splendorem ai
et duriciam eris posfideat. est autem nomen composĩtum
ex ligua latina ⁊ greca. es emm sermone grecorum calco
uocatur. fit autẽm ex ere ⁊ igne multo ac mẽdicaminib
perdicitur ad aureum colorem. Corintheũ est commixtio
omiium metallorum quod casus primum iniscuit coriꝰ¬
tho cum caperetur incensa. Nam dum hãc ciuitatẽ han-¬
nbal cepisset. omnes statuas eneas in unum rogum
concessit. et eas incendit. Ita ex hac cõmixtione fabri
sustulerũt: et fecerũt parapsides sit corithea nota sũt
ex omnib in. unum nec hoc nee illud. unde ⁊ usq in ho¬
diernum diẽ: siue ex ip̃o fiuie ex mitacõe eius es corniche¬
um uel cornithea basa dicuntur. Legitur enĩ in apocalip¬

Expanded text:
ejus pertinaciae rigor. Rursum aes murmuratores in flagelejus pertinaciae rigor. Rursum aes murmuratores in flagellis Dei significat, ut in propheta: Omnes, inquit, isti conversi sunt in scoriam argenti, in medio fornacis aes, stannum et plumbum . Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri, et duritiam aeris possideat: est autem nomen compositum ex lingua latina et graeca: aes enim sermone graecorum chalcos vocatur: fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corinthium est commixtio omnium metallorum, quod casus primum tho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem: sive ex ipso, sive ex imitatione ejus aes Corinthium vel Corinthia vasa dicuntur. Legitur enim in Apocalyp
Abbreviated transcription (Latin):
arcum quia nesciunt serui dei predicando mollescere. sel
in celesti fortitud̃ine permanentes uerbis salutarib enns¬
sis tanquam sagittis emimus iaculatis deuotorum hõmi
corda compungunt. Item es sunt scripture diuine. unde
in ysaia. pro ere inquit aufferam aurum et pro ferro as¬
feram argentum. et pro lignis es. et indeutronomino
propter terram repromissionis que ẽ ecclĩa ait. Cuius la¬
pides ferrum sunt ⁊ de cuius montibz id ẽ doctoribz eris
metalla foduintur. Es penitẽtie ẽ fortitudo uel sonuis pre¬
dicationis. ut in ex. do. Omnis inquit ⁊ qui percipit corde
offerat dommo aurũ ⁊ argentũ ⁊ eramentũ. Itẽ es forti¬
tudinem ecclĩe in longaminitate patientie significat.
unde ẽ illud in iob. lapis solutus. calore ines uertitur.
Item de antixpõ in eodem libro legitur. reputauit ferrum
ut paleas et es ut lignum putridum. In quo denotat᷑

Expanded text:
arcum, quia nesciunt servi Dei praedicando mollescere: sed arcum, quia nesciunt servi Dei praedicando mollescere: sed in coelesti fortitudine permanentes, verbis salutaribus emissis, tanquam sagittis eminus jaculatis, devotorum hominum corda compungunt. Item aes sunt Scripturae divinae: unde in Isaia: Pro aere, inquit, afferam aurum, et pro ferro afferam argentum, et pro lignis aes ; et in Deuteronomio propter terram repromissionis, quae est Ecclesia, ait: Cujus lapides ferrum sunt, et de cujus montibus, id est, doctoribus, aeris metalla fodiuntur . Aes poenitentiae est fortitudo vel sonus praedicationis, ut in Exodo: Omnis, inquit, qui percipit corde, offerat Domino aurum et argentum et aeramentum . Item aes fortitudinem Ecclesiae in longanimitate patientiae significat: unde est illud in Job: Lapis solutus calore in aes vertitur . Item de Antichristo in eodem libro legitur: Reputavit ferrum ut paleas, et aes in lignum putridum . In quo denotatur
Abbreviated transcription (Latin):
st absplendore eris uocatum sicut aurum ⁊ argẽ¬
tum. Apud antiquos autẽ prior eris quam fer¬
ri cognitus usus. Ere quippe primi proscidebãt
terram. ere certamina belli gerebant. eratqz in precio
magis es. aurum uõ ⁊ argentum propter in utilitatem
sit honore. sic uoluenda etas cõmutat tempora rerum.
et ꝙ fuit in precio fit nullo demqz honori. Usus eris pos¬
tea transut in simulacris in uasis. in edificiorum strue¬
turis maxime. et ad perpetuitatem monumentorũ. etiã
publice in eis constitucões scripte sunt. In ere autẽ ua¬
nitas. uel in anitas fidei epprimitur. ut est illud̃ in aplõ.
factus sum uelut es sonans ꝙnbalum tymiens. Ĩtem
aliam significacõem habet in illo psalmiste. posuisti
inquit ut aicum ereum brachia meã. Hic ergo propha
demonstrat qualiter contra diabolum oportet dimicari
prachia uero cristi prophete sunt ⁊ apostoli. per quos desi¬
derium sue uoluntatis oꝑatus est. His comparat ereui

Expanded text:
s ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem sit honorem, sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio, fit nullo denique honori. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris maxime, et ad perpetuitatem monumentorum. Etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. In aere autem vanitas, vel inanitas fidei exprimitur: ut est illud in Apostolo: Factus sum velut aes sonans, cymbalum tinniens . Item aliam significationem habet in illo Psalmistae: Posuisti, inquit, ut arcum aereum, brachia mea . Hic ergo propheta demonstrat qualiter contra diabolum oportet dimicari. Brachia vero Christi prophetae sunt et Apostoli, per quos desiderium suae voluntatis operatus est. His comparat aereum
Abbreviated transcription (Latin):
et potus eternam societatem capitis membrorumq
suorum significat. Qui manducat inquit meam
carnem ⁊ bibit sanguinem meum ip̃e in me manet
corporis ⁊ sangiums xp̃i de mensa dominica assumi¬
tur quibusdam ad uitam. quibusdam ad exitim.
Res uero ip̃a omni homini ad uitam nilli ad exitiũ.
quicunq eius particeps fuerit. idem xp̃o capiti nem¬
brum associatus in regno celesti. quia aliud ẽ sacra¬
mentum aliud uirtus sacramenti ¶ Dacramentũ
enim ore percipitur uirtute sacramenti interior homo
saciatur. E rgo quia panis corpus confirmat. ideo
ille corpus xp̃i congruenter nuncupatur. unium
autem quia sangunem operatur in tarne. ideo ad
sanguinem xp̃i refertur. Hec autem dum sunt uer¬

Expanded text:
et potus aeternam societatem capitis membrorumque et potus aeternam societatem capitis membrorumque suorum significat. Qui manducat, inquit, carnem meam, et bibit sanguinem meum, ipse in me manet, corporis et sanguinis Christi, de mensa Dominica assumitur quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium. Res vero ipsa omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicunque ejus particeps fuerit, idem Christo capiti membrum associatur in regno coelesti: quia aliud est sacramentum, aliud virtus sacramenti. Sacramentum enim ore percipitur, virtute sacramenti interior homo satiatur. Ergo quia panis corpus confirmat, ideo ille corpus Christi congruenter nuncupatur: vinum autem, quia sanguinem operatur in carne, ideo ad sanguinem Christi refertur. Haec autem dum sunt vi
Abbreviated transcription (Latin):
fructus terre dignitate precellant. et preciosiores
omimbus fiant. Quod uidelicet ita solui posse credim
maluit enim dominus corporis ⁊ sanguinis sui sacra¬
menta fidelium ore percipi ⁊ in pastum eorum redigi.
ut per iusibile opus inuisibilis ostenderetur effectus.
Sicut enim cibus materialis formsecus nutrit corp
et uegetat. ita eciam uerbum dei intus animã nutcit
et roborat quia non in solo pane uiuit homo. sed in
omni uerbo quod procedit de ore dei ⁊ uerbum caro fac¬
tum ẽ et hĩtabit in nobis. Ait enim ip̃a ueritas. Ca¬
xo enm mea uere cibus est. et sangius meus uere ẽ
potus. Uere salicet caro xp̃i est cibus. quia uere pascit
et ad eternam uitam hominem mitrit et sangius eiꝰ
uere ẽ potus quia esurientem anniam ⁊ sicaientem
uisticiam meternum ueraciter saciat. Tem poralem
quippe iitam sine iste cibo ⁊ potu habere possunt ho-
mines eternam omnino non possunt quia iste cibus

Expanded text:
fructus terrae dignitate praecellant et pretiosiores fructus terrae dignitate praecellant et pretiosiores omnibus fiant. Quod videlicet ita solvi posse credimus. Maluit enim Dominus corporis et sanguinis sui sacramenta fidelium ore percipi, et in pastum eorum redigi, ut per visibile opus invisibilis ostenderetur effectus. Sicut enim cibus materialis forinsecus nutrit corpus et vegetat: ita etiam verbum Dei intus animam nutrit et roborat: quia non solo in pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei ; et: Verbum caro factum est et habitavit in nobis . Ait enim ipsa Veritas: Caro enim mea vere cibus est, et sanguis meus vere est potus . Vere scilicet caro Christi est cibus, quia vere pascit etad aeternam vitam hominem nutrit: et sanguis ejus vere est potus, quia esurientem animam et sitientem justitiam in aeternum veraciter satiat. Temporalem quippe vitam sine isto cibo mines, aeternam omnino non possunt, quia iste cibus
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus ad hibetur. et hoc de priscina disciplina qua
ungi in sacerdocium et in regnum solebant ex quo et
aaron amoyse unctus ẽ. Quod dum carnaliter fit
spiritaliter proficit quomõdo et in ip̃a baptismi gr̃a
iusibilis actus ẽ. ꝙ in aqua merginuir. sẽd spĩrita¬
lis effectus ꝙ adelictis mundamur. Hoc significat
et illud ungentum quod peccatax suꝑ caput ihesu
fudisse scribitur. Impositio ideo fit ut per manus imi¬
sitionem aduocatus muitetur spiritus sanctus. Tũc
enim ille paraclitus post mundata et benedicta cor¬
pora libens a patre descendit. et quasi super baptisim
aquam tamq̃z super pristinam sedem recognoscens
quiesct. Nam legitur quõd in principio aquis super¬
ferebatur spiritus sanctus. De residius qͦz duobus
sacramentis hoc ẽ corpore ⁊ sanguine domini. queri
potest cur inter omnes fructus terre potissimum ad
hoc elegerit frumentum atqz unium quasi ip̃a cũctos

Expanded text:
Spiritus adhibetur: et hoc de pristina disciplina, qua Spiritus adhibetur: et hoc de pristina disciplina, qua ungi in sacerdotium et in regnum solebant: ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quod dum carnaliter fit, spiritualiter proficit: quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus est, quod in aqua mergimur: sed spiritalis effectus, quod a delictis mundamur. Hoc significat et illud unguentum, quod peccatrix super caput Jesu fudisse scribitur. Impositio ideo fit, ut per manus impositionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. Tunc enim ille paraclitus post mundata et benedicta corpora libens a Patre descendit: et quasi super baptismi aquam, tanquam super pristinam sedem, recognoscens quiescit. Nam legitur quod in principio aquis superferebatur Spiritus sanctus . De residuis quoque duobus sacramentis, hoc est corpore et sanguine Domini, quaeri potest, cur inter omnes fructus terrae potissimum ad hoc elegerit frumentum atque vinum, quasi ipsa cunctos
Abbreviated transcription (Latin):
piendam eternam oratio pura. Aduuat ⁊ preditacõ
uerbi diuim. Adiuuat et dilectio pura uere caritatis.
Unde ẽ illud iacobi. Oratio fidei saluabit in firmum
et si in peccatis est dimittentur ei. Et iterum. Qui
conuerti inquit fecerit peccatorem ab errore uie sue
saluabit ammam eius amorte et operit multitudinẽ
peccatorum. Demq saluator ꝙ dilectio remissionem
peccatorum pariat in euuangelio ad simonem loquẽ¬
do de muliere peccatrice. que pedes eius lacrimis riga¬
uit. et capillis tersit. et ungento unxit. ostendit di-¬
cens. Amen dico tibi remittiuitur ei peccata musta
quomam dilexit multum. Hinc et alibi scaptum est.
Caritas operit multitudinem peccatorum ⁊ uiiuer-¬
sa delicta operit caritas. Chrisma grece. latine unctõ
nommatur. ex cuius nomine et xp̃s dicitur et homo
post lauacrum sanctificatur. Nam sicut in baptismo
peccatorum remissio datur. ita ꝑ unctõem sanctificacõ

Expanded text:
piendam aeternam oratio pura. Adjuvat et praedicatio piendam aeternam oratio pura. Adjuvat et praedicatio verbi divini. Adjuvat et dilectio pura verae charitatis. Unde est illud Jacobi: Oratio fidei salvabit infirmum, et si in peccatis est, dimittentur ei . Et iterum: Qui converti, inquit, fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte et operit multitudinem peccatorum . Denique Salvator, quod dilectio remissionem peccatorum pariat, in Evangelio ad Simonem loquendo de muliere peccatrice, quae pedes ejus lacrymis rigavit, et capillis tersit, et unguento unxit: ostendit, dicens: Amen dico tibi, remittuntur ei peccata multa: quoniam dilexit multum . Hinc et alibi scriptum est: Charitas operit multitudinem peccatorum: et: Universa delicta operit charitas . Chrisma graece, latine unctio nominatur: ex cujus nomine et Christus dicitur, et homo post lavacrum sanctificatur. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur: ita per unctionem sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
meis stratum meum rigabo. Ubi lectum delectacõe
corporis intelligimus quam potest homo lacrimis
qͣuis paucs lauare. si eum continguat celesti ĩspira¬
cione de flere. Stratum autem significat cumulum
peccatorum quem rigare iubenur. hoc ẽ uberius la¬
uare ut simus ex peccatore iusti. ex lugente leti et
ex egroto sanissimi. Ꝙ autem uera penitencia expur¬
get hommem ⁊ ad celeste regnum perducat. ostendit
dominus dicens. Penitenciam agite appropinquabͭ
enm regnum celorum. Item per bona oꝑa et ꝑ elemo¬
sinas purgatur homo a sordibus amie. Unde ẽ il¬
lud̃ psalmiste. Lauabo inter innocentes manus meas.
Inter innocentes emi lauat manus suas quisquis
facta propria studio bone conuersacoĩs emũdat. Hinc
et saluator in euuancelio ait. Date elemosinam et
ecce ommia munda sunt uobis. Et alibi scriptum est.
Sicut aqua extinguit ignem. ita elemosina extinguit
peccatum. Adiuuat eciam hominem ad salutem perci-¬

Expanded text:
meis statum meum rigabo . Ubi lectum delectationem meis statum meum rigabo . Ubi lectum delectationem corporis intelligimus, quam potest homo lacrymis, quamvis paucis, lavare, si eum contingat coelesti inspiratione deflere. Stratum autem significat cumulum peccatorum, quem rigare jubemur, hoc est, uberius lavare, ut simus ex peccatore justi, ex lugente laeti, et ex aegroto sanissimi. Quod autem vera poenitentia expurget hominem, et ad coeleste regnum perducat, ostendit Dominus, dicens: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Item per bona opera et per eleemosynas purgatur homo a sordibus animae. Unde est illud Psalmistae: Lavabo inter innocentes manus meas . Inter innocentes enim lavat manus suas, quisquis facta propria studio bonae conversationis emundat. Hinc et Salvator in Evangelio ait: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Et alibi scriptum est: Sicut aqua exstinguit ignem: ita eleemosyna exstinguit peccatum . Adjuvat etiam hominem ad salutem perci
Abbreviated transcription (Latin):
mini uestigia eus. Dequo ip̃a ueritas testatur dicens.
Qui sequitur me non ambulabit in tenebris sed ha¬
hebit lumen uite. Et iterum qui uult in quit post
me uenire abnegat semetipm et tollat crucẽ suam
et sequatur me. Nam qui perdiderit ammam suam
propter me in uitam eterniam custodiet eam. Preteres
sunt ⁊ alie species mundicionum quibus anime pur¬
gantur adelictis atqz peccatis. Nam creduntur aĩe
solui a peccatorum uinculis ꝑ confessionem ⁊ ꝑ peni-¬
tenciam ueram cum lacrimarum compunctõe. Unde
ẽ illud iacobi testimonium. Confitemini alterutrũ
peccata ur̃a et orate pro inuicem ut saluemini. Hine¬
et psalmista ad dominum ait delictum meum cogni-¬
tum tibi feci ⁊ in iusticias meas non operui dixi. pro¬
nunciabo aduersum me in iusticias meas domino
et tu remisisti impietatem cordis mei. et alibi. laua¬
bo inquit ꝑ singulas noctes lectum meum. lacrimis

Expanded text:
mini vestigia ejus . De quo ipsa Veritas testatur, dicens: mini vestigia ejus . De quo ipsa Veritas testatur, dicens: Qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . Et iterum: Qui vult, inquit, post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me. Nam qui perdiderit animam suam propter me in vitam aeternam custodiet eam . Praeterea sunt et aliae species mundationum, quibus animae purgantur a delictis atque peccatis. Nam creduntur animae solvi a peccatorum vinculis per confessionem et per poenitentiam veram cum lacrymarum compunctione. Unde est illud Jacobi testimonium: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . Hiet Psalmista ad Dominum ait: Delictum meum cognitum tibi feci, et injustitias meas non operui: dixi, pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei ; et alibi: lavabo, inquit, per singulas noctes lectum meum, lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
per graciam spiritus sancti donatam sibi adomino.
uerum eciam quando mittente ip̃o domino plenius
eiusdem dona accepere. spiritus scĩ de celis sed ⁊ nũc
quicunqz baptisma in remissionem peccatorum ac¬
apiunt utiq in spiritu sancto baptizantur ꝑ auus
donum et apeccatis abliuntur omnibus et in bonis pro¬
icere actibus aduiuantur. Item legitur saluo
euuangelio de se dixisse. Baptismum habeo baptizari
et coartor donec ꝑficiatur in quo uidelicet passionis
sue imuut sacramentũ quoniã corpus suum hoc est
sanctam eccli̾am ꝑ effusionem sanguinis sui laua¬
uit a sordibus omnium peccatorum. Unde scriptum
est. Qui dilexit nos ⁊ lauit nos apeccatis nũs ĩsan-¬
guine suo. Hinc qͦ martirium guõd pro xp̃i nomĩe
paciuntur fideles creditur ẽẽ purgacõ ommum pecca¬
torum. sicut dicit petrus apostolus. Cristus passus
est pro uobis. uobis relinquens exemplum ut sequa¬

Expanded text:
per gratiam Spiritus sancti donatam sibi a Domino: per gratiam Spiritus sancti donatam sibi a Domino: verum etiam quando, mittente ipso Domino, plenius ejusdem dona accepere Spiritus sancti de coelis: sed et nunc quicunque Baptisma in remissionem peccatorum accipiunt, utique in Spiritu sancto baptizantur, per cujus donum et a peccatis abluuntur omnibus, et in bonis proficere actibus adjuvantur. Item legitur Salvator in Evangelio de se dixisse: Baptismum habeo baptizari, et coarctor, donec perficiatur ; in quo videlicet passionis suae innuit Sacramentum: quoniam corpus suum, hoc est, sanctam Ecclesiam per effusionem sanguinis sui lavavit a sordibus omnium peccatorum. Unde scriptum est: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Hinc quoque martyrium, quod pro Christi nomine patiuntur fideles, creditur esse purgatio omnium peccatorum: sicut dicit Petrus apostolus: Christus passus est pro vobis, vobis relinquens exemplum, ut sequa
Abbreviated transcription (Latin):
sicut aqua purgat exterius corpus ita latentur eius
misterio per spiritum sanctum purificatur ⁊ animꝰ.
Cuius sanctificato ita est. Inuocato enm deo descen¬
dit spiritus sanctus de celis. et medicatis aquis
sanctificat eas de semetipo et accipiunt uim purga¬
ciomis ut in eis et caro et amma delictis inguinate
mundentur. Hoc qͦz sciendum quod quãuis apostoli¬
ca doctrina predicet unam ẽẽ fidem et unum baptis¬
ma tamen sunt plura genera baptismatis q̃ pur¬
gant hommem a delictĩs ac profectum conferunt
sanctitatis. Nam legitur in accibus apostolorum io-¬
minus ascensurus in celum discapulis dixisse. Iohã¬
nes quidẽ baptizauit aqua. uos autẽ baptizabimini
spuitu sancto non post multos hos dies. Ubi notã¬
dum ꝙ baptisma domini in spiritu sancto de quo
predixerat iohannes non ad illud solummodo tempꝰ
respicit. quando apostoli et ceteri fideles illius tẽpo¬
ris baptizati sunt aqͣ in remissionem peccatorum

Expanded text:
sicut aqua purgat exterius corpus: ita latenter ejus sicut aqua purgat exterius corpus: ita latenter ejus ministerio per Spiritum sanctum purificatur et animus. Cujus sanctificatio ita est. Invocato enim Deo descendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro et anima delictis inquinatae mundentur. Hoc quoque sciendum, quod quamvis apostolica doctrina praedicet unam esse fidem et unum Baptisma: tamen sunt plura genera baptismatis, quae purgant hominem a delictis, ac profectum conferunt sanctitatis. Nam legitur in Actibus apostolorum, Dominum ascensurum in coelum discipulis dixisse: Joannes quidem baptizavit aqua: vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies . Ubi notandum, quod Baptisma Domini in Spiritu sancto, de quo praedixerat Joannes, non ad illud solummodo tempus respicit, quando Apostoli et caeteri fideles illius temporis baptizati sunt aqua in remissionem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur. Que id circo tinctio dicitur quia ibi homo
spurtu gracie in melius iminuitatur. et longe aliud
qͣz erat efficitur. Prius enim fedi eramus de formita¬
te peccatorum in ip̃a tinctõe reddimur pulchri de alba¬
cõe uirtutum. Unde et in cantias scribitur canticoꝵ.
Que est ista que ascendit quasi de albata. Cuius
misterium non aliter nnsi sub trinitatis designacõe
id ẽ patris ⁊ filui et spiritus sancti cognominacõe com-¬
pletur. dicente dommo ad apostolos. Ite docete onmes
gentes baptizantes eos nomme prĩs ⁊ filu et spiritus
sancti. Sicut enim in tribus testibus stat omne uer¬
bum. ita sacramentum confirmat ternarius numerꝰ
nomnium diuinorum. Ꝙ autẽ per aquam baptismũ
datur hec racio est. Uoluit emi domnius ut res il¬
la in uisibilis ꝑ congruenciam sailicet ꝑ contrectabi¬
le et iusibile impenderetur elementum super quõd
eciam in principio ferebatur spiritus sanctus. Alã

Expanded text:
pretatur. Quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo pretatur. Quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo Spiritu gratiae in melius immutatur, et longe aliud, quam erat, efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum: in ipsa tinctione reddimur pulchri de albatione virtutum. Unde et in Canticis scribitur canticorum: Quae est ista, quae ascendit, quasi dealbata? . Cujus mysterium non aliter, nisi sub Trinitatis designatione, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognominatione, completur, dicente Domino ad Apostolos: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Sicut enim in tribus testibus stat omne verbum , ita sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam Baptismus datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus, ut res illa invisibilis per congruentiam, scilicet per contrectabile et visibile impenderetur elementum, super quod etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus . Nam
Abbreviated transcription (Latin):
est in aliqua celebracõe cum res gesta ita
fit ut aliquio significare intelligatur qd̃
fancte accipiendum est. uunt autem sacramenta
baptismum et chrisma. corpus et sanguis domini q̃
ob ũ sacramenta dicuntur. quod sub tegumento corpo¬
ralium rerum uirtus diuina secrecius salutem eorud
sacramentorum operatur. Unde a et secretis uirtutibz
uel sacris scramenta dicuntur. Que ideo fructuose pe-¬
nes ecclesiam fuint. quia sanctus in ea manens spi-¬
ritus eundem sacramentorum latenter operatur effec
tum. Unde seu per bonos seu per malos munstros in¬
tra dei ecclĩam dispensentur. tamen quia spiritus
sanctus mistice illa uiuificat qui quondam aposto¬
lico in tempore uisibiliter apparebat operibus nec bo¬
orum meritis dispensatorum amplificantur
na nec malorum attenuantur quia neqz qui plãtat
aliquid est. neqz qui rigat sed qui in crementũ dat deꝰ.
Unde ⁊ grece misterium dicitur qd recondita habeat
dispensacõem. Baptismum grece latine tinctio inter¬

Expanded text:
est in aliqua celebratione, cum res gesta ita fit ut aliquid significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta baptismum et chrisma, corpus et sanguis Domini. Quae ob id sacramenta dicuntur, quia sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorundem sacramentorum operatur; unde et a secretis virtutibus vel a sacris sacramenta dicuntur. Quae ideo fructuose penes Ecclesiam fiunt, quia sanctus in ea manens Spiritus eundem sacramentorum latenter operatur efftum. Unde seu per bonos seu per malos ministros intra Dei Ecclesiam dispensentur: tamen quia Spiritus sanctus mystice illa vivificat, qui quondam apostolico in tempore visibiliter apparebat; operibus nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur haec dona, nec malorum attenuantur: Quia neque qui plantat aliquid est, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Unde et graece mysterium dicitur, quod reconditam habeat dispensationem. Baptismus graece, latine tinctio inter
Abbreviated transcription (Latin):
bundabunt frumento. Conualles populos significat
humiles. quia nichil his humilius que in quadam
concauitate descendunt isti ergo humiles abundãt
frumento id est doctrina spiritali et ope uirtutum
sicut ille publicanus qui nec oculos audebat ad ce¬
lum erigere nec aliqua meritorum presumpcõe con-
abundauit frumento. Nam quia humilis e¬
uallis fuit erectus est quia prestante dommo se ip̃e
deiecit. Item in aliam partem uallis ponitur ut ẽ il̃
prophete. Uellis filiorum ennron in quo pena gehenie
exprimitur. Ualles heretia uel iudei siue peccatores
de ecclĩe sublimitate cadentes. ut inesaia uallem filie
sion. et alibi uallem filiorũ ennon. Uallis humiles
corde significat dequo mcantico canticorum uox xp̃i
loquitur dicens. Ego flos campi id est decus mundi
et lilium conuallium gloria uidelicet humilium.
De campis Ca iiii.

Expanded text:
bundabunt frumento . Convalles populos significant bundabunt frumento . Convalles populos significant humiles: quia nihil his humilius, quae in quadam concavitate descendunt. Isti ergo humiles abundant frumento, id est, doctrina spiritali et ope virtutum, sicut ille publicanus, qui nec oculos audebat ad coelum erigere, nec aliqua meritorum praesumptione confidere , abundavit frumento. Nam quia humilis convallis fuit, erectus est, quia, praestante Domino, seipsum dejecit. Item in aliam partem vallis ponitur, ut est illud prophetae: Vallis filiorum Ennon , in quo poena gehennae exprimitur. Valles haeretici vel Judaei sive peccatores de Ecclesiae sublimitate cadentes, ut in Isaia: Vallem filiae Sion . Et alibi: vallem filiorum Ennon . Vallis humiles corde significat, de quo in Cantico canticorum vox Christi loquitur dicens: Ego flos campi , id est, decus mundi: et lilium convallium, gloria videlicet humilium. De campis. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
et collis humiliabitur. Iuga autem monciũ sanctis
merito comparantur qui fraterna caritate nuicem
iuncti copulantur ⁊ socialiter uiuentes omne diuorciũ
saismatis spernunt.
Alles sunt humilia loca quasi uulsa hino
et conualles depressa loca terrarum inter mõ¬
tes. Sunt propria nomina uallium et ut a¬
ialon uallis atqz preruptum supra quam orante quõ¬
dam iesu luna stetit iurta uillam que usqz nunt a¬
ialon dicitur contra orientem bethelis tribz ab ea mi¬
libus distans ab ea procul agaba ⁊ rama saulis
urbibus. Porro ebrei ad firmant aialon uicum ẽe
uixta incopolim in secundo lapide per gentibz heliã.
Coelastitanorum id ẽ uallis gigantũ aduersus quos
preliatus est dauid. Cõdas id ẽ uallis iosafeth inter
iherusalem et montem oliueta lege prophetã iohel.
Rafann uallis allophilorum ad septentrionalem
plagam ihrlm. Uallis significat contricõem cordis
et humilitatem. ut ẽ illud in psalmo. Conuallis ha¬

Expanded text:
et collis humiliabitur . Juga autem montium sanctis et collis humiliabitur . Juga autem montium sanctis merito comparantur, qui fraterna charitate invicem juncti copulantur, et socialiter viventes omne divortium schismatis spernunt. s. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa hino humo et convalles depressa loca terrarum inter montes. Sunt propria nomina vallium: ut Aialon vallis atque praeruptum, supra quam orante quondam Jesu luna stetit juxta villam, quae usque nunc Aialon dicitur contra Orientem Bethelis, tribus ab ea millibus distans procul Agaba et Rama Saulis urbibus. Porro Hebraei affirmant Aialon vicum esse juxta Nicopolim in secundo lapide pergentibus Heliam. Coelastitanorum, id est vallis gigantum, adversus quos praeliatus est David. Codas, id est vallis Josaphat, inter Jerusalem et montem Oliveti: lege prophetam Joel. Rafaim vallis Allophylorum ad septentrionalem plagam Jerusalem. Vallis significat contritionem cordis, et humilitatem, ut est illud in Psalmo: Convalles a
Abbreviated transcription (Latin):
Monet enim nos propheta ut caueanius ne forte gressꝰ
operum nrõrum insuperbia doctrina hereticorum offẽ¬
dentes in caligniẽ errorum cadant. Diabolum uero
significant mons ubi in apocalipsi scriptum est. quã
mons magnus missus sit in stagnum ignis ardẽtis
et sulphuris quia contumatia diaboli eterna gehẽ¬
ne damnatur. fundamenta montiũ spes superborum
in psalmo. Et fundamenta monciũ conturbata sunt.
Ulles sunt.¬
preminenciora iuga monciũ quasi colla.
iuga autem montiũ ex ea appellata funt
ꝙ propinguitate sua ũguntur. Tumulus est quasi
tumens tellus. Item tumulus terra congesta ubi nł.¬
la memoria est. Colles enim significant bonos hoĩes
minoris meriti. q̃z montes. sunt autem mediacres
ex qualitate tranctantes qui tamen dñm bonis oꝑib
laudant. ut propheta testatur dicens. Montes et
colles cantabant coram deo laudem. Item in aliam ꝑ¬
tem collis pontur ut ẽ illud in euangelio. Omnis mõs

Expanded text:
Monet enim nos Propheta, ut caveamus, ne forte gressus Monet enim nos Propheta, ut caveamus, ne forte gressus operum nostrorum in superba doctrina haereticorum offendentes in caliginem errorum cadant. Diabolum vero significat mons, ubi in Apocalypsi scriptum est : quod mons magnus missus sit in stagnum ignis ardentis et sulphuris: quia contumacia diaboli aeterna gehenna damnatur. Fundamenta montium, spes superborum. In psalmo: Et fundamenta montium conturbata sunt . lles suntpraeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur. Tumulus est mons brevis, quasi tumens tellus. Item tumulus terra congesta, ubi nulla mminoris meriti quam montes. Sunt autem mediocres ex qualitate tractantes, qui tamen Dominum bonis operibus laudant, ut Propheta testatur dicens: Montes et colles cantabant coram Deo laudem . Item in aliam partem collis ponitur, ut est illud in Evangelio: Omnis mons
Abbreviated transcription (Latin):
liter comparata est cera liquescens. quõ tanto faci¬
lius inpeiitenciam defluunt quanto se duricia mi¬
mobiles ẽẽ crediderunt. Montes diuites ⁊ potestates
seculi huius ut in iob pro diabolo dicitur. Huie mon¬
tes herbas ferunt quod est uicia carnis. Mons dyabo¬
lus propter tumorem ut in esaia. Leuate signum suꝑ
montem caligosum. et in theremia. Ecce ego ad te mõs
pestifer. Mons dognia hereticorum ut in propheta ex
persona ecclĩe. In domino confido quomodo dicitis aĩe
mee transimgra in montem sicut passer. Montes de¬
mones uel heretici siue uideorum scribe. In therenia.
Date domino deo ur̃o gloriam antequam offendant
pedes nr̃i ad montes caligosos. et in psalmo. usq ad
tribuntur duo testamenta legis dequorum medio qua¬
driga domini id est quatuor euangeliorum predicacio
procedit. Hereticos ergo significant montes ubi dicit᷑.
Nequando offendant pedes uri ad montes caligosos.

Expanded text:
liter comparata est cera liquescens: quoniam tanto faciliter comparata est cera liquescens: quoniam tanto facilius in poenitentiam defluunt quanto se duritia immobiles esse crediderunt. Montes, divites et potestates saeculi hujus, ut in Job pro diabolo dicitur: Huic montes herbas ferunt ; quod est vitia carnis. Mons diabolus propter tumorem, ut in Isaia: Levate signum super montem caliginosum . Et in Jeremia Ecce ego ad te, mons pestifer . Mons, dogma haereticorum, ut in Propheta ex persona Ecclesiae: In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer ? Montes, daemones vel haeretici, sive Judaeorum scribae. In Jeremia: Date Domino Deo vestro gloriam, antequam offendant pedes vestri ad montes caliginosos . Et in psalmo: Usque adcribuntur , duo Testamenta legis, de quorum medio quadriga Domini, id est, quatuor evangeliorum praedicatio procedit. Haereticos ergo significant montes, ubi dicitur: Nequando offendant pedes vestri ad montes caliginosos .