comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ. ẽ. Cleri eorũ n ꝓdert̃ eis. Uideamꝰ au¬
t̾e & reliqͥs necessariã correptionẽ. quã ut m
uidet᷑ in morali loco debemꝰ accipere. Confun.¬
S dimini agłatione. ur̃a. ab op ꝓbrio. in conspe.¬
ctu dñi. Multa sunt in qͥb głificantes insi-¬
pientiã nram ostendimꝰ. Uerbi gr̃a. Siqui in
dimini agłatione ur̃a. Siqui głant᷑ ingeneriᷤ
nobilitate: dr̃ adeos. Confundimini agła-¬
tione ur̃a. Siqui iactabundi incedunt suꝑ
nata diuitiis. aliena : ẽ. qͥppe agłatione: scri.¬

Expanded text:
 est: Cleri eorum non proderunt eis. Videamus autem et reliquis necessariam correptionem, quam, ut mihi videtur, in morali loco debemus accipere: Confundimini a gloriatione vestra, ab opprobrio in conspectu Domini . Multa sunt in quibus gloriantes insipientiam nostram ostendimus. Verbi gratia, si qui in dimini a gloriatione vestra. Si qui gloriantur in generis nobilitate, dicitur ad eos: Confundimini a gloriatione vestra. Si qui jactabundi incedunt  Alnata divitiis, aliena est quippe haec glori
Abbreviated transcription (Latin):
intellectꝰ. sp̃s consilii & uirtutis. sp̃s scien¬
tiȩ & pietatis. sp̃s timoris dĩ. fortitudinis
& dilectionis & caritatis. Potes & ipse de
scripturis hos uentos congregare. & istorũ
spuũ inuenire chesauros. Ubi sunt thesau.¬
riꝰ Utiq in qͦ sunt thesauri scientiȩ abscon-¬
diti. In xp̃o sedem habent. inde oriunt᷑ hi
sp̃s. ut alius sapiens sit: aliꝰ fidelis. alius
Alii enĩ ꝑ sp̃m dat᷑ sermo sapientiȩ. alii sermo
scientie uixta eundẽ sp̃m. alii fides in eo¬
dem spũ. E dux gͦ nubes abextremo t̾rȩ¬

Expanded text:
scientiae et pietatis, spiritus timoris Dei, fortitudinis, et dilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? utique in quo sunt thesauri scientiae absconditi: in Christo sedem habent. Inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius Alii enim per spiritum datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae juxta eumdem spiritum alii fides in eodem sp
Abbreviated transcription (Latin):
& uere inscripturis dicunt᷑. in anima ho.¬
postulat dicens. Spu pͥncipali confirma
tres sp̃s: Principalis sp̃s: pat. ẽ. Sps rectꝰ.¬
rei diximꝰ: qͦd habitatus. ẽ. orb̾ t̾rarũ insa¬¬
pientia dĩ fabricantis eũ. Sapientia qͥppe
auxiliabit᷑ iusto. suꝑ decem potestat̾e ha¬
benti ciuitates. Sapientiã aute & discipli¬
nã qͥ abicit: infelix. ẽ. & uana spes eiꝰ. &
ait sapientia quȩ titulo inscribit᷑ salo¬
monis. Iccirco qͣntũ possumꝰ laborare nu¬
tam᷑: ut habitata nr̃a sapientia dĩ erigast.
Cecidit qͥppe & de sullimi eorruit ueni¬
entib nob̾ in locũ istũ miseriarũ. Cecidit

Expanded text:
 varie in Scripturis dicuntur: in anima hopostulat, dicens: Spiritu principali confirma tres spiritus? Principalis spiritus, Pater est: rectrei diximus, quod habitatus est orbis terrarum in sapientia fabricantis eum. Sapientia quippe auxiliabitur justo super decem potestatem habenti civitates . Sapientiam autem et disciplinam qui abjicit, infelix est, et vana spes ejus: ait Sapientia, quae titulo inscribitur Salomonis . Idcirco quanto possumus labore nitamur: ut habitata nostra, sapientia Dei erigatur. Cecidit quippe et de sublimi corruit, venientibus nobis in locum istum mis
Abbreviated transcription (Latin):
ad occisionẽ ꝓpħarũ ꝑsecutionẽq iustorũ
etiã saluatoris int̾fectione: tunc cõpletũ
.ẽ. Diittet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a deserta. Et qͥa
ille abeis hȩc quȩ in euangłio scripta sunt
passus. e: iccirco nc̃ dr̃. Ex t̾minio ext̾mina¬

Expanded text:
secutionemque justorum, et Salvatoris interfectionem, tunc completum est: Dimittetur vobis domus vestra deserta. Et quia iste ab eis, quae in Evangelio scripta sunt, passus est: idcirco nunc dicitur: Exterminio extermina
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ orbem t̾rarũ. prudentiȩ cȩlũ.
Udi qͥppe scripturȩ ordin̾e.
Dñs qui fecit t̾ram fortitu.¬
dine sua. & erexit orbem
insapientia sua. & in sua
prudentia extendit celũ. & nos gͥ in m̃a¬
t̾ra: dictũ ẽ. qͥppe ad adam: t̾ra es. neces.¬
sariam habem᷑ fortitudinẽ dĩ. quia absq
ea impossibile nobis. ẽ. exequi qͦd carmi
repugnat. Cũ autẽ mortificata fuerint
membra suꝑ t̾ram: tunc paret sp̃s uolun¬
tati. si quidem uixta apłm spũi gesta car.
fortitudine sua. Si aute & ad hanc t̾ram
uenias & consideres id qͦd in iob scriptũ: ẽ
uixta emendatissima tam̃ exemplaria.
quomͦ statuerit eam suꝑ nichilũ. in ue¬
nies forcitudine dei inmedietate mundi
trȩ libram sustineri. Uenã uͦ adorbem
t̾rarũ qui grece occumine nuncupat᷑.
id. ẽ. inhabitatus. Scio anima mẽa in ha¬

Expanded text:
rarum, prudentiae coelum. Audi quippe Scripturae ordinem: Dominus qui fecit terram in fortitudine sua, et erexit orbem in sapientia sua et in sua prudentia extendit coelum. Et nos igitur in nosterra dictum est quippe ad Adam: Terra es ; necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est exsequi quod carni repugnet. Cmembra super terram, tunc parent spiritus voluntati. Siquidem juxta Apostolum, Spiritu gesta carnim in fortitudine sua. Si autem ad hanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniam ergo ad orbem terrarum, qui Graece οἰκουμένη nuncupatur, id est, inhabitata. Scio animam
Abbreviated transcription (Latin):
care enĩ libidinẽ. fugere luxuriã. om̃sq
uoluptates corporis p̾mere ac frenare:
hoc. ẽ. pͥncipatũ agere totus egypti. Et
hoc.ẽ. qͦd apud isrł magnũ ducit᷑: & in
admiratione habet᷑. Siqui uͦ. ẽ. qͥ aliqua
quidẽ uitia corporis subigat. aliis uͦ ce-¬
dat & subiaceat: de isto ñ integre dicit᷑
qͥa pͥncipatũ agit totius t̾re egypti. sed
uerbi causa. uniꝰ forte aut duarũ uł triũ
ciuitatũ uidebit᷑ gerere pͥncipatũ. Ioseph¬

Expanded text:
care libidinem, fugere luxuriam, omnesque voluptates corporis premere ac refrenare, hoc est principatum gerere totius Aegypti; et hoc est quod apud Israel magnum ducitur, et in admiratione habetur. Si quis vero est qui aliqua quidem vitia corporis subjiciat, aliis vero cedat et subjaceat, de isto non integre dicitur quia principatum agit totius terrae Aegypti, sed unius forte aut duarum aut trium civitatum videbitur gerere principatum. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph dñs & saluator nr̃ sicut corporalẽ
manum suã posuit suꝑ oculos oeci. & red.¬
didit ei uisum quẽ ꝑ diderat: ita etiã spũ¬
ales manꝰ suas posuit suꝑ oculos legis. qͥ
ꝑcorporalem intelligentiã scribarũ &
phariseorũ fuerant excecati. & reddidit
eis uisũ: ut is quib aꝑit dñs scripturas.¬
spũales in lege uisus & intellectꝰ aꝑiat.
Atq utinã & nob̾ iniciat dñs iħc manꝰ suas
suꝑ oculos. ut incipiamꝰ & nos respicere
ñ ea quȩ uident᷑ sed quȩ ñ uident᷑. &
aꝑiat nobis illos oculos qui ñ intueant᷑
presentia s futura. & reuelet in nobis
cordis aspectũ quo ds̃ uidet᷑ inspũ. cui

Expanded text:
nus et Salvator noster, sicut corporalem manum suam posuit super oculos caeci et reddidit et visum quem perdiderat; ita etiam spiritales manus suas posuit super oculos Legis, qui per corporalem intelligentiam Scribarum et Pharisaeorum fuerunt excaecati, et reddidit ei visum, ut spiritalis in lege visus et intellectus appareat. Atque utinam et nobis injiciat Dominus Jesus manus suas super oculos, ut incipiamus et nos respicere, non ea quae videntur, sed quae non videntur: et aperiat nobis illos oculos qui non intuentur praesentia, sed futura: et revelet nobis cordis aspectum, quo Deus videtur in spi
Abbreviated transcription (Latin):
namꝰ quia potuisset uinci alibidine. & pec¬
casset cum uxore dñi sui: ñ puto qđ apatri-¬
archis nunciatũ de eo fuisset patri eiꝰ iacob.
quia filius tuus iosephuiuit. Hoc enĩ si fecis¬
set: sine dubio ñ uiueret. Anima enĩ quȩ

Expanded text:
nim potuisset vinci a libidine et peccasset cum uxore domini sui, non puto quod hoc a patriarchis nuntiatum de eo fuisset patri ejus Jacob: quia filius ejus viveret; hoc enim si fecisset, sine dubio non vivebat: anima enim quae
Abbreviated transcription (Latin):
ineo. etiã si extincꝰtus penitꝰ ñ. ẽ. tunc cũ obtu¬
lerunt filii eiꝰ tunicã ioseph hedi sanguine ma-¬
culatam. & mendacio eor decipi potuit : ita ut
scinderet uestimenta sua & poneret saccũ sub lũ¬
bũ suũ. & lugeret filiũ suũ. nec uellet om̃i¬
no tonsolari sed diceret. qͥa descendã ad filiũ
meũ ininfernũ: tunc etiã sicut diximꝰ ñ erat
penitꝰ extinctũ in eo lum̃. maxima tam̃ ex
parte fuerat obscuratũ. qđ decipi potuit. qđ ue¬
stim̃ta scindere. qđ falso lugere. qđ implorare
mortẽ. qđ in infernũ cuꝑet lugendo descendẽ.
obscurauerat fraus mendacii: reaccenderet
& refoueret ueritatis auditꝰ. Uerũ qͥa di

Expanded text:
tinctus penitus non est, tunc cum obtulerunt filii ejus tunicam Joseph haedi sanguine maculatam, et mendacio eorum decipi potuit, ita ut scinderet vestimenta sua, et poneret saccum super lumbum suum, et lugeret filium suum, nec vellet omnino consolari, sed diceret: Quia descendam ad filium meum lugens in infernum; tunc etiamsi, sicut diximus, non erat penitus exstinctum in eo lumen, maxima tamen ex parte fuerat obscuratum, quod decipi potuit, quod vestimenta scindere, quod falso lugere, quod implorare mortem, quod in infernum cuperet lugendo descendere.obscuraverat fraus mendacii, reaccenderet et refoveret veritatis auditus. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
egyptũ. & inde te reuocabo infine. Quis. ẽ.
qui factus ẽ. ingentẽ magnã inegypto & in-
fine reuocatus ẽ: Quantũ ad iacob illũ expe.¬
de functus in egypto. ẽ. Absurdũ autẽ erit.
siquis in eo reuocatũ dicit adeo iacob: quia
corpus eiꝰ repoͬtatũ. ẽ. Qd si recipiat᷑. ñ erit
gͦ conuenit hec de corpore mortuo intelligi:
sed suꝑ uiuis & uigentib ap ꝓbari. Uideamꝰ¬
dũ & ingentem magnã hoc.ẽ. in ȩccłam ex.

Expanded text:
Quis est qui factus est in gentem magnam in Aegypto, et in fine revocatus est? Quantum ad Jacob illum spedefunctus in Aegypto est, Absurdum autem erit, si quis in eo revocatum dicit a Deo Jacob, quia corpus ejus reportatum est, quod si recipiatur, non erit enim convenit haec de corpore mortuo intelligi, sed super vivos et in gentibus approbari. Videamdum, et in gente
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uerius quã iniacob ad implebit᷑ qͦd di¬
ctũ ÷ qͥa reuocabo tẽ inde infine. Sed & unꝰ¬
quisq nr̃m eodem ordine atq eademiua
ȩgiptũ & agones ingredit᷑. & si mereat᷑
ut ds̃ semꝑ maneat cũ eo: faciet eum in
gentẽ magnã. Magna enĩ gens. ẽ. uirtutũ
numerus & iusticiȩ multitudo: in qua scĩ
quiq multiplicari dicunt᷑ ꝙ crescere. Cõ¬
pletur in eo etiã illud qͦd dictũ. ẽ: qͥa reuo¬
cabo te inde infine: Finis enĩ ꝑfectio rerũ:
& uirtutũ consũmatio ponitur. ꝓpt᷑ hoc¬

Expanded text:
ergo verius quam in Jacob adimplebitur quod dictum est: Quia revocabo te inde in fine. Sed et unusquisque nostrum eodem ordine atque eadem via Aegyptum et agones ingreditur, si mereatur ut Deus semper maneat cum eo, et faciat eum in gentem magnam; magna enim gens, est virtutum numerus, et justitiae multitudo, in qua sancti quique multiplicari dicuntur et crescere. Completur in eo etiam illud quod dictum est: Quia revocabo te in fine; finis enim perfectio rerum et virtutum consummatio ponitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quonianquidẽ de tribu ioseph fuit ieroboã.¬
ille qui fecit duas uaccas aureas ut seduce¬
ret popłm adorare eas. & ꝑhoc ueluti impo¬
sitis manib suis excȩcauit & clausit ocłos
isrł. ne uiderent impietatem suã. De quo

Expanded text:
quod de tribu Joseph fuit Jeroboam, qui fecit duos vitulos aureos, ut reduceret populum adorare eos; et per hoc, velut impositis manibus suis excaecavit et clausit oculos Israel, ne viderent impietatem suam, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Tale gͦ aliqͥd & in iacob indicare uidet᷑ hic
sermo. qͦd donec longe fuit abioseph & ñ ẽ.
ei annunciatũ de uita eiꝰ. ueluti defecerat
ficientib iam fuerat obscuratũ. Ubi uͦ uener̃
qui annunciarent de uita eiꝰ. id ẽ. qͥ dicerent
quia uitaerat lux hominũ: reaccendit inse
sp̃m suũ. & reparat᷑. ẽ. in eo fulgor luminis

Expanded text:
Tale ergo aliquid et in Jacob indicare videtur hic sermo, quod donec longe fuit a Joseph, et non est annuntiatum ei de vita ejus, veluti defecerat ficientibus, jam fuerat obscuratum: ubi vero venerunt qui ei annuntiaverunt de vita ejus, id est, qui dicerent, quia vita erat lux hominum , reaccendit in se spiritum suum, et reparatus est in eo fulgor luminis
Abbreviated transcription (Latin):
dere.Sienim diligentiꝰ consideremꝰ. inue.¬
niemꝰ quia nunquã fere inscm̃ quis locũ
dr̃ descendisse. neq ad uituꝑabilem cons-¬
cendisse memorat᷑. Quȩ obseruationes os-¬
tendunt scripturam diuinã. ñ ut plurimis
uidet᷑ in erudito & agresti sermone cõposi¬
tã: sed scđm disciplinã diuinȩ eruditionis
aptatam. neq tantũ hẏstoricis narra.¬
tionib: quã reb & sensib mysticis ser-¬

Expanded text:
igentius consideremus, inveniemus quia numquam fere in sanctum quis locum dicitur descendisse, nisi vituperabilem conscendisse memoretur. Quae observationes ostendunt divinam Scripturam, non ut plurimis videtur, inerudito atque agresti sermone compositam, sed secundum disciplinam divinae eruditionis aptatam, neque historicis narrationibus, quantum rebus et sensibus mysticis ser
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s eiꝰ dimissi reuerterent᷑ ad patr̃e . ñ. ẽ.
scriptũ qͥa ascender̃ ex ȩgypto: sed impo¬
nentes in qͥt frum̃tũ suꝑ asinos suos abier̃¬
ipsi mente & animo sollictei : uelut qui¬
bdã caritatis uinculis cruciabant᷑ astri¬

Expanded text:
tres ejus dimissi reverterentur ad patrem, non est scriptum, quia ascenderunt ex Aegypto: Sed imponentes, inquit, frumentum super asinos suos abieripsi mente et animo solliciti, velut quibusdam charitatis vinculis tenebantur astri
Abbreviated transcription (Latin):
Sdite isrł patrem ur̃m. Sed fortasse requiras.
dicet᷑. qͦd illi nondũ eo usq ꝓfecerant ut
isrł meritis ȩquarent᷑: & idõilli filiua cob
dicunt᷑ tanquã inferiores. ille uͦ qui iã ꝑfe.¬
ctus erat & benedictiones futurorũ conscius

Expanded text:
dite Israel patrem vestrum. Sed fortasse requiras qdicetur, quod illi nondum eousque profecerant, ut Israel meritis aequarentur, et ideo illi filii Jacob dicuntur tanquam inferiores; ille vero qui jam perfectus erat, et benedictiones futurorum conscius
Abbreviated transcription (Latin):
gabaon: & luna suꝑ uallem ȩlon. Et p̃te.
rea addit scriptura & dicit. qͥa nunquam sic
fecit. ñ tunc solũ. sed multo magis modo in
aduentu suo. dum nos bellũ gerimꝰ aduer¬
pͥncipatꝰ & potestates & rectores tenebri.
incȩlestib. sol nobis iusticiȩ indesinenter-
assistit: nec deserit nos unquã. nec festinat
occumbere. quia ipse dix̃. Ecce ego uob̾cũ

Expanded text:
Gabaon, et luna super vallem Elom ; et adjicit Scriptura et dicit: Quia nunquam sic fecit non tunc solum, sed multo magis modo in adventu suo, dum nos bellum gerimus adverprincipes et potestates, et rectores harum in coelestibus . Sol nobis justitiae indesinenter assistit, nec deserit nos unquam, nec festinat occumbere, quia ipse dixit: Ecce ego vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
inmonte: manib extensis affixit crucisuȩ
triumphans pͥncipatꝰ & potestates in semet.¬
tem de scripturis ꝓferam docum̃ta. qͦd lex
moy ses appellatur: Audi qͥd dicit in euan¬
głio. habent moy sen&: ꝓpħas. audiant illos.
Moy sen hicutiq sine dubio legem nominans.
Defunctus .ẽ. gͦ moy ses famulus di defun¬
cta . ẽ. lex. & legalia p̃ceptaiam cessant. Aut¬

Expanded text:
in monte manibus extensis, affigit cruci suae in monte manibus extensis, affigit cruci suae triumphans principatus et potestates in semettem de Scripturis proferam documenta quod lex Moyses appellatur? Audi quid dicit in Evangelio: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Moysen utique legem nominans. Defunctus est ergo Moyses famulus Dei, defuncta enim est lex, et legalia praecepta jam cessant.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit quia assistebat moysi: ñ ut secun.¬
dus. ñ ut inferior: sed ut aduttor & ꝓ:
pat᷑ eiꝰ nominat᷑ naue. tunc ipse ñ tħs sed
ut mͥ uidet᷑ exploratoris officio ñ tħs sed
ausen dictus est: & naue filius nominatur:
Cũuͦ redit oꝑe expleco. & ꝑt̾ritis om̃ib solus
sulleuat lapsos. desꝑationemq popłi erigit.
tunc amoy se tħc nominatus . ẽ. nec naue
filius dr̃: sed ille adquem dixerat moy sesi
E duc exercitũ. & conflige cũ amalech. Illud
etiam intuentes magnitudinem eiꝰ ꝑ uidemꝰ:
qͦd cum trans figurationem uultus moy si om¬
niũ filiorũ isrł uitaret aspectus. nec aliqͥs
posset intueri faciem uultus eiꝰ: iħs ñ solũ
infaciem contuet᷑. uerũ etiam in interiorib
qͦd liber hic ñ tam gesta nobis filii naue in.¬
dicat. quã iħu dñi nob̾ sacramenta depingit.
Ipse est eni qui post mortem moy si suscepit
imꝑium. ipse. ẽ. quiducit exercitũ & confli¬
git᷑ cũ amalech. Et qͦd ibi adumbrabatur

Expanded text:
dicitur quia assistebat Moysi. Quomodo assistebat? Non ut secundus, non ut inferior, sed ut adjutor et prpater ejus nominatur Nave, tunc ipse non Jesus, mihi videtur pro exploratoris officio non Jesus, sed Auses dictus est, et Nave filius nominatur. Cum vero redit opere expleto, et perterritis omnibus, solus sublevat lapsos desperationemque populi solus erigit, tunc a Moyse Jesus nominatur, nec Nave filius dicitur, sed ille ad quem dicit Moyses: « Educ exercitum et conflige cum Amalec. » Illud enim intuens, magnitudinem ejus pervideamus. Quod cum transfigurationem vultus Moysi omnis filiorum Israel hebetaret aspectus, nec aliquis posset intueri faciem vultus ejus, Jesus non solum faciem contuetur, verum etiam in interioribus quod liber hic non tam gesta filii Nave indicet quam Domini Jesu nobis sacramenta depingat. Ipse enim qui post morimperium; ipse est qui ducit exercitum, et confligit adversus Amalec: et quod ibi adumbratur
Abbreviated transcription (Latin):
moy ses manꝰ suas: sed erant demissȩ deor.¬
sũ. Illi sunt eñ: quib dicit᷑. Si crederetis
moy si crederetis utiq & michi. Et ecce
me uultis occidere: qui legẽ ñ facitis. Ces¬
sante nanq apud illos lege &e oꝑib legis:
quidũ suam iusticiam quęrunt statuere.
iusticiȩ dĩñsunt subiecti: demisse sunt
manꝰ mor si inualuit incredulitas. uin¬
citur popłs. Sed & nadab & abiud& ele¬

Expanded text:
manus suas Moyses, sed erant demissae deormanus suas Moyses, sed erant demissae deorsum. Illi sunt enim quibus dicitur: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, et ecce me vultis occidere, qui legem non facitis sante namque apud illos lege et operibus legis, qui dum suam justitiam quaerunt statuere, justitiae Dei non sunt subjecti; demissae sunt manus Moysi, invaluit incredulitas, vincitur populus. Sed et Nadab, et Abiud, et Ele
Abbreviated transcription (Latin):
I dix̃ morses ad iħm in raphidim. Hȩc. ẽ.
Ipma appellatio nominis iħu. Elige in¬
quit tͥ uiros potentes ex om̃ib filiis isrł:¬
: & egredere. & conflige cũ amalech incra¬
stino. Mor ses confitetur: se ñ posse exercitũ
ducere. conficetur se ñ posse obtinere:
quanius eũ de t̾raȩgyptieduxerit. Et
lum agere. aduersum amalech: In hoc
pͥmũ nomen discimꝰ cħu. ubi eũ pͥmũ ui.¬
demꝰ ducem exercitus. ñ eui moy ses in¬
uixerit pͥncipatum: sed cui cesserit pri¬
matũ. Non potest moy ses eligere uros po¬¬
tentes: Tu inquit elige tͥ uiros potences.
exom̃ib filiis isrł. Hic gͦ ubipͥmũ dis¬
co nomen iħu: ibi contimio etiã myste¬
rii uideo sacramentũ. Ducit enĩ exercitũ
tħc. Et factũ est. Cũ extolleret moy ses¬
iceret manis suas. inualescebat amalech.
Tunc gͦ inualescit iħc magis & tunc umcit:
qndo mor ses erigit manus suas. Uictus

Expanded text:
et dixit Moyses ad Jesum in Raphidim . » Haec est et dixit Moyses ad Jesum in Raphidim . » Haec est prima appellatio nominis Jesu. « Elige, inquit, tibi viros potentes ex omnibus filiis Israel, et egredere, et conflige cum Amalec crastino » . Moyses confitetur non posse se exercitum ducere, confitetur se non posse obtinere, quamvis eum de terra Aegypti eduxerit; et lum agere adversus Amalec. In hoc primo nomen discimus Jesu, ubi eum videmus ducem exercitus. Non cui Moyses injunxerit principatum, sed cui successerit in primatum. Non potest Moyses eligere viros potentes. « Tu, inquit, elige tibi viros potentes ex omnibus filiis Israel. » Hic ergo ubi primum disco nomen Jesu, ibi continuo etiam mysterii video sacramentum: ducit enim exercitum Jesus. « Et factum est cuiceret manus suas, invalescebat Amalec . » Tunc ergo invalescit Jesus magis, et tunc vincit, quando Moyses erigit manus suas. Victus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e nomen: dño & saluatori
quod est suꝑ omine nomen: Mys. Et qͥa
innomine irs omne genu flectitur. cȩle¬
stium & t̾restrium & infernorũ. Et qͥa
est hoc nom̃ suꝑ om̃e nomen: iccirco mul¬¬
tis generationib innullo cognominatũ
est. Scripsit moy ses librũ genesis : iti
quo legimꝰ abraham & eosqui exeo gene¬¬
rati sunt. Inquib sunt iusti quã plurimi:
sed nullus exipsis ħc meruit nominari.
eq abel dictus. ẽ. tħc: neq ille qui cepit
inuocare nom̃ dñi dĩ. neq ille qͥ placuit
neq ille qui ingeneratione sua solus ui-
stus. ẽ. apud dm̃ noe. sed nec ipse quidem
qͥ reꝓmissionis acceꝑat testam̃tũ abraam.
nec ille qui exeo natus. ẽ. ysaac. nec sup¬¬
plantator iacob: nec quisquã ex filiis eiꝰ
Moyses fidelis erat in om̃i domo nondũ
tam̃ uocatus est iħs. Sed iħu nom̃ pͥmũ
inuenio in exodo. & uolo intueri: qͣndo
Spͥmũ nom iħs cognominatur. Uenit
Sinqͥt amalech. & expugnabat isrł: &

Expanded text:
omne nomen Domino et Salvatori quod est super omne nomen, Jesus. Et quia « in nomine Jesu omne genu flectitur, coelestium, terrestrium et infernorum. » Et quia est hoc nomen super omne nomen, idcirco in multis generationibus a nullo cognominatum est. Scripsit Moyses librum Genesis, in quo legimus Abraham et eos qui ex eo generati sunt, in quibus sunt isti quamplurimi, sed nullus ex ipsis Jesus meruit nominari. Neque Abel dictus est Jesus, neque ille qui coepit invocare nomen Domini Dei, neque illneque ille qui in generatione sua solus justus inventus est apud Deum Noe. Sed nec ipse quidem qui repromissiones acceperat testamenti Abraham, nec ille qui de eo natus est Isaac; sed nec supplantator Jacob, nec quisquam ex filiis ejus. Moyses fidelis erat in omni domo sua, necdum tamen vocatus Jesus. Sed Jesum nomen primum invenio in Exodo; et volo intueri quando primum nomen Jesu cognominatur. « Venit, inquit, Amalec, et expugnabat Israel:
Abbreviated transcription (Latin):
sapientem &e dicit. Sapientiã intellectus au¬
feram. fines gentiũ & uires eorũ depascar.
Puenit enĩadoñis gentes oꝑatio ei. s salua.¬
tor inoms gentes mittens sermones suos:
eruit eos qui azabulo incunctis gentib
captiui tenebant᷑. Et uires eorũ depascar.
Minatur se uires nr̃as prȩdatũ iri & tradere
aduersus nos militantib. Et re uera. ẽ.ui.¬
dere eũ quibusdã hoc facient̾e. Quando eñi
quis uincit᷑ azabulo. & tradit᷑ demonib
spũalib pessimis. uirtutib contrariis. qͥd
aliud factũ est. qua is qͥ dixerat & uires eor
de pascar. accipiens nr̃as uires de pastus.ẽ nosꝰ
Et commouebo ciuitates quȩ in habitantur.
Et hoc zabulus cõminatur. In habitari cer.
ctas. has commoturu esse se ꝑsonat. Et fre¬
quent quidẽ concussit ciuitates in habita.¬
tas ꝑsecutionib. frequent᷑ concussit scan¬
dalis. Sed nos temptemꝰ fundam̃tũ habentes

Expanded text:
sapientem, et dicit: Sapientiam intellectus ausapientem, et dicit: Sapientiam intellectus auferam, fines gentium, et vires eorum depascar. Pervenit enim ad omnes gentes operatio ejus; sed Salvator in omnes gentes mittens sermones suos, eruit eos, qui a Zabulo in cunctis gentibus captivi tenebantur. Et vires eorum depascar. Minatur se vires nostras praedatum iri, et tradere adversus nos militantibus. Et revera est videre eum quibusdam hoc facientem. Quando enim quis vincitur a 1142 Zabulo, et traditur daemonibus spiritibus pessimis, virtutibus contrariis, quid aliud factum est, quam is dixerat: Et vires eorum depascar. Accipiens nostras vires, depastus est nos. Et commovebo civitates, quae inhabitantur . Et hoc Zabulus comminatur; inhabitari cernictas, has commoturum esse se personat. Et frequenter quidem concussit civitates inhabitatas persecutionibus, frequenter concussit scandalis. Sed nos tentemus fundamentum habentes
Abbreviated transcription (Latin):
rune eiꝰ ab inflatione cȩpisse. Unde & sun¬
ꝑmittamꝰ eũ suꝑ nos uera dicere. Quid g
dicit. Uirib faciã. & sapientiã intellect᷑
auferam. Fines gentui estimat forcitu.¬
dmñe suã. qͥ uult in nob̾ se posse ꝓficere.
Et reuera si uincam᷑. & post hȩc uerba pec¬
cemꝰ. si post ęccłam rursũ incircũ & ad
equorũ cursus & ad conuentus gentiliũ
eamꝰ. qͥd aliud fit quã suꝑatos nos possi¬
det: Et qđ dix ⁊ abulus. uirib faciam:
consequit᷑ in nob̃ peccantib qđ minatꝰ
est. S & si fornicem᷑. post castitatem lon
gi temporis. post scĩmoniã multã. quid
aliud fit quã uera locutꝰ ꝓbat᷑ suꝑ nos qͥ
dix̃ uirib faciam: Quid autẽ & aliud reg¬
mittat iste magniloquax: intueam᷑. Et sa
pientiã intellectus auferam. Sapientiã nes
Aliengena quȩdã sapientia est in eis. Est eñ
aliqua extranea aueritate sapientia. qu̾a
disꝑdet ds. Hanc iste habens. estimat se.ee

Expanded text:
ruinae ejus ab inflatione coepisse. Unde et si inruinae ejus ab inflatione coepisse. Unde et si inpermittamus eum super nos vera dicere. Quid igitur dicit? Viribus faciam, et sapientiam intellectus auferam, fines gentium . Existimat fortitudine sua, quod vult in nobis se posse perficere. Et revera si vincamur, et post haec verba peccemus; si post Ecclesiam rursum in circum, et ad equorum cursus, et ad conventus gentilium eamus, quid aliud fit, quam superatos nos possidet? Et quid dixit Zabalus, viribus faciam? consequitur in nobis peccatoribus, quod minatus est. Sed et si fornicemur post castitatem longi 1141 temporis, post sanctimoniam multam, quid aliud fit, quam vera locutus probatur super nos, qui dixit, viribus faciam? Quid autem et aliud repromittat iste magniloquax, intueamur. Et sapientiam intellectus auferam, fines gentium. Alienigena quaedam sapientia est in eis . Est enim aliqua extranea a veritate sapientia, quam disperdet Deus. Hanc iste habens existimat se esse
Abbreviated transcription (Latin):
ciens inmonte syon & inierłm: inducet
suꝑ sensũ magnũ pͥncipẽ assyriorũ. & suꝑ
altitudinẽ głȩ oculorũ eiꝰ. Docem᷑ qͥd futu.¬
rũ sit inimico nr̃o ⁊ abulo. quẽ sensũ quen-¬
dã magnũ nunc ꝓphetia nuncupauit.
Quom enĩ serpens sapientior erat om̃ib be¬
stiis quȩ sunt suꝑ t̾ram. & filu scłi huiꝰ sa-¬
pientiores suꝑ filios lucis ingeneratione
sua sunt: dispensator iniquitatis sapient̃
fecit scđm sapientiam ñ bonã. Codem mͦ isti
qui figuralit pͥnceps assyriorũ dr̃ magnꝰ
.ẽ. sensus. & est mirari magnitudin̾e sen¬
sus eiꝰ. quo abusus est ad instruendos sapi¬
entes mundi istius. qͥ cũ om̃i ueri similitu¬¬
dine cunctaq uirtute falsitatem secta¬
diderit ea quȩ iustis reꝓmissa sunt: tunc
inducet supra sensũ magnũ pͥncipẽ assy¬
riorũ & suꝑ altitudiñe głȩ ocłorũ eiꝰ. Al.¬
ta eũ sapientem sermo nouit: & exordiu

Expanded text:
ciens in monte Sion, et in Jerusalem inducet, ciens in monte Sion, et in Jerusalem inducet, super sensum magnum principem Assyriorum, et super altitudinem gloriae oculorum ejus . Docemur quid futurum sit inimico nostro et Zabulo , quem sensum quemdam magnum nunc Propheta nuncupavit. Quomodo enim serpens sapientior erat 1140 omnibus bestiis quae sunt super terram, et filii saeculi hujus sapientiores super filios lucis in generatione sua sunt; et dispensator iniquitatis sapienter fecit secundum sapientiam non bonam: eodem modo iste qui figuraliter princeps Assyriorum dicitur, magnus est sensus, et est mirari magnitudinem sensus ejus: in quo abusus est ad instruendos sapientes mundi istius, qui cum omni verisimilitudine, cunctaque virtute falsitatem sectadiderit ea, quae justis repromissa sunt, tunc inducet supra sensum magnum principem Assyriorum, et super altitudinem gloriae oculorum ejus. Alta eum sapientem sermo novit, et exordium
Abbreviated transcription (Latin):
limꝰ quidẽ qͣndo peccauit
popłs prior. excidit a religi.¬
one & sculptilia fabricatus
samaria. Si aut̾e & nunc aliquis consideret
exmultitudine eorũ qͥ colligunt᷑ peccato¬
res. ñ pigebit eũ dicere. qͥa unꝰqͥsq dm̃ fa¬
ciens qͦd estimat. ee. bonũ. & seruiens pet¬
cato: maledictus. ẽ. faciens sculptile &
conflans op manuũ artificis. & ponens
illud in absconso. Inabsconso qͥppe cordis
multa facimꝰ idola: si peccem. Unde sermo
nos edocet pęnitentiã agere. & ululare
suꝑ sculptilib & idolis quȩ sunt in ierłm
& samaria. Et si quidẽ nos peccemꝰ qͥ. ẽẽ. de
eccła cupimꝰ: in ierłm facimꝰ sculptilia.
Si uͦ ii qͥ foris eccłam constituti sunt qͦmͦ
herecici peccauerint: faciunt idola in
Ululate sculptilia inierłm & insamaria.
Ifactis eius.
ita faciam ierłm & idolis eiꝰ. Cõminat᷑ quę¬
cunq fecit samaritanis etiã iis qͥ de eccła
sunt. Cũ aute consũmauerit dñs om̃ĩa fa.¬

Expanded text:
lim quidem quando peccavit populus prior, excidit a religione, et sculptilia fabricatus Samaria. Si autem et nunc aliquis consideret ex multitudine eorum, qui colliguntur peccatores, non pigebit eum dicere, quod unusquisque Deum faciens, quod existimat esse bonum, et serviens peccato, maledictus est faciens sculptile, et conflans opus manuum artificis, et ponens illud in absconso. In absconso quippe cordis multa facimus idola, si peccemus. Unde sermo nos edocet poenitentiam agere, et ululare super sculptilibus et idolis, quae sunt in Jerusalem et Samaria. Et siquidem nos peccemus, qui esse de Ecclesia cupimus, in Jerusalem facimus sculptilia. Si vero ii qui extra Ecclesiam constituti sunt, quomodo haeretici peccaverint, faciunt idola in Ululate sculptilia in Jerusalem, et in Samaria. ufactis ejus, ita faciam Jerusalem et idolis ejus. Comminatur quaecumque fecit Samaritanis, et his, qui de Ecclesia sunt. Cum autem consummaverit Deus omnia fa
Abbreviated transcription (Latin):
litigantib: Necessario ille qui carnalem
sequit᷑ sensũ tanquã de egyptio genꝰ ducens:
nom̃ annominat & maledicit. Nominat
enĩ nom̃ dĩ. & cũ maledicto nominat. Ne¬
gat enĩ eũ creatorem. e̾ẽ. mundi. negat. ẽẽ
patrem xp̃i. Nos uͦ qͥ ex utroq genere isrłite
sumꝰ. & litteram & sp̃m inscripturis scĩs de¬
fendimꝰ. & litigamꝰ aduersus eos qͥ ex media
parte isrłite uidentur: dicimꝰ qͥa neq scđm
litteram maledici oportet. neq sodm spm
enĩ n solu̾ indm̃. sed etiã in ꝓximu: apłi sen¬

Expanded text:
litigantibus necessarium? Ille qui carnalem sequitur sensum, tanquam de Aegypto genus ducens, nomen nominat et maledicit: nominat enim nomen Dei, et cum maledicto nominat, negat enim eum creatorem esse mundi, negat esse patrem Christi. Nos vero qui ex utroque genere Israelitae sumus, et litteram et spiritum in Scripturis sanctis defendimus, et litigamus adversum eos qui ex media parte Israelitae videntur, et dicimus quia neque secundum litteram maledici oportet, neque secundumenim non solum in Deum, sed etiam in proximum, apos
Abbreviated transcription (Latin):
maledicit nomen dei statim puniri debeat.
illi uͦ qui nominauerit nom̃diũ. hoc. ẽ. suꝑ¬
fluo & inuanum nominauerit: sufficiat᷑
accepisse peccatũ. Sed nobis consequentia ser-¬
restat ut ostendamꝰ multo. ẽe. grauiꝰ aliquẽ
accipere peccatũ & habere secũ. quã morte
multari. Morsque penȩ causa infert᷑ ꝓpec¬
cato: purgatio est peccati ipsius ꝓquo u¬
betur inferri. Absoluit᷑ gͦ peccatũ ꝑ penã
mortis: nec suꝑ est aliqͥd qđ ꝓhoc crimine
uidicii dies & pena et̾ni ignisimieniat. Ubi
uͦquis accipit peccatũ: & habet illud secũ
ac ꝑmanet cũ ipso. nec aliquo supplicio
penaq diluitur: tͥnsit cũ ipso etiã post mor¬
tem. Et quia temporalia hic ñ ꝑsoluit. ibi
expendit ȩt̾na supplicia. Uides gͦ qͣnto gra-¬
uius sit acciꝑe peccatũ. quã morte multari:
Hic enimors ꝓ uindicta dat᷑: & apud iustũ
uidicem dnm non uindicat᷑ bis inidipsum.
sicut ꝓpħa dix̃. Ubi autẽ ñ . ẽ soluta uindi.¬

Expanded text:
maledicit nomen Domini, statim puniri debeat; ille vero qui nominabit nomen, hoc est superfluo et in vanum nominaverit, sufficiat accepisse peccatum. Sed majus esse peccatuRestat ut ostendamus multo esse gravius accipere peccatum et habere secum quam morte mulctari. Mors quae poenae causa infertur pro peccato, purgatio est peccati ipsius pro quo jubetur inferri. Absolvitur ergo peccatum per poenam mortis, nec superest aliquid quod pro hoc crimine judicii dies et poena aeterni ignis inveniat. Ubi vero quis accipit peccatum, et habet illud secum et permanet cum ipso, nec aliquo supplicio poenaque diluitur; transit cum illo etiam post mortem; et qui hic temporalia non persolvit, ibi expendit aeterna supplicia. Vides ergo quanto gravius sit accipere peccatum quam morte mulctari; hic enim mors pro vindicta datur, et apud justum judicem Dominum non judicatur bis in idipsum, sicut propheta dixit ; ubi autem non est soluta vindi
Abbreviated transcription (Latin):
abraam. Memento fili quia recepisti bona tu.¬
aut̾ẽ tu qͥdem cruciaris: hic uͦ requiescit.
Et solent homines ignorantes iudicia dĩquȩ
sunt abyssus multa conqueri aduersũ dm̃
& dicere: cur homines iniqui & inusti.

Expanded text:
omnia? Memento, fili, quoniam recepisti bona autem tu quidem cruciaris, hic vero requiescit . Et solent homines, ignorantes judicia Dei quia sunt abyssus, multa conqueri adversus Deum et dicere: Cur homines iniqui in
Abbreviated transcription (Latin):
rant ibi. Ergoruben quidẽ ita dictt ad
patrem. Ambos filios meos occide. nͥ redu¬
xero ad te beniamin. Iudas uͦait. Peccator
ero inte: nisi reduxero eũ tͥ. Iacobgͦ pat¬
ipsorũ sciens multo ee grauiꝰ qͦd ꝓmiserat
demñ credidit filiũ tanquã qͥ leuiorem
elegerit penam. iude uͦ tradidit: sciens
grauius. ẽẽ qͦd elegerat. Hoc gͦ mconue

Expanded text:
tum, Ruben quidem ita dixit ad patrem: Ambos filios meos occide, nisi reduxero ad te Benjamin . Judas vero ait: Peccator ero in te, nisi reduxero tibi . Jacob vero, sciens multo esse gravius quod promiserat idem non credidit filium, tanquam qui leviorem elegerit poenam, Judae vero tradidit, sciens gravius esse quod elegerat. Vis et de
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: peccatũ accipiet. Qui autẽ nominat
nom̃ dñi: morte moriat᷑. Quid ẽ. hoc: Qui
maledxerit dmñ habet penã mortis. s qui
nominauerit nom̃ dm̃: Nonne multo gra¬
uius est maledicere dm̃ quã nominare. qͣnus

Expanded text:
Deum, peccatum accipiet. Qui autem nominat nomen Domini, morte moriatur . Quid est hoc? qui maledixerit Deum non habet poenam mortis, sed qui nominaverit nomen Domini? Nonne multo gravius est maledicere Deum quam nominare, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
nec nominans maledixissec. Exͥit eni a.
abiciatur. sicut e contrario int̃ dũ fit ut
aliquis ñ recto iudicio eorũ qͥ pͣsunt abec¬
cła depellat᷑ & foras mittat᷑. S si ipse ñan.¬
te exut. hoc est si ñ ita egit ut mereret᷑
Iexire¬
nichil ledit᷑ ineo qͦd ñ recto udicio abhomi-¬
nib uidet᷑ expulsus. Et ita fit ut int̾dũ ille
qͥ foras mitcitur intus sit: & ille qͥint᷑ retine.¬

Expanded text:
nec nominans maledixisset. Exiit enim a nec nominans maledixisset. Exiit enim a abjiciatur, sicut e contrario interdum fit ut aliquis non recto judicio eorum qui praesunt Ecclesiae depellatur et foras mittatur, sed si ipse non ante exiit, hoc est, si non ita egit ut mereretur exirenihil laeditur in eo, quod non recto judicio ab hominibus videtur expulsus, et ita fit ut interdum ille qui foras mittitur, intus sit, et ille fori
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ & grande pabulũ ignis inueniat. Itagͦ
imũ quodq peccatũ ꝓqualitate uł qͣntita¬
te sui: pęnarũ iusta ꝑsoluit. Ueruntamen
qͥd opus est fidelib & his qͥ cognouerunt
dm̃ de penarũ qualitatib cogitare: Qͥd
opus. ẽ. ligna. qͥd fęnũ. qͥd uł ipsam stipu.¬
lam funcdamento xp̃i suꝑ ponere: Cur ñ
cesserit nichil inueniet qͦd absumat: Nã
si accesserit ad stipulam: exstipula fauil.¬
las reddet & cineres. Et si accesserit ad au.¬
rũ: aurum puriꝰ reddet. Hȩc nob̃ dicta
sint. ꝓhis qͥ neglegunt oris maledici con¬
suetudine resecare. Qui etiã si ñ ex corde
maledicant. etiã si ñ uoto & ammo iniqͦ
ꝓferant maledicta. tam̃ immundiciam
labiorũ scđm isaiȩ uerbũ & inquinam̃ta
oris incurrunt.
Iste tam̃qͥlicet matre isrlitide. ȩgyptio
tam̃ ꝓgenitꝰ. ẽ. patre exiit. & nominans
nom̃ maledix. Deqͦ ego puto. qͦd nͥ exisset.
neclitigasset aduersum uirũ isrłitam:

Expanded text:
tinum et grande pabulum ignis inveniat. Ita ergo tinum et grande pabulum ignis inveniat. Ita ergo unumquodque peccatum pro qualitate vel quantitate sui poenarum justa persolvit. Verumtamen, quid opus est fidelibus et his qui cognoverunt Deum de poenarum qualitatibus cogitare? Quid opus est ligna, quid fenum, quid vel ipsam stipulam fundamento Christi supraponere? Cur noncesserit, nihil inveniat quod absumat? Nam si accesserit ad stipulam, ex stipula favillas reddet et cineres; si vero accesserit ad aurum, aurum purius reddet. Haec nobis dicta sint pro his qui negligunt oris maledici consuetudinem resecare, qui etiamsi non ex corde maledicant, etiamsi non voto et animo iniquo proferant maledicta, tamen immunditiam labiorum secundum Isaiae verbum et inquinamenta oris incurrunt. Iste tamen, qui licet matre Israelitide, Aegyptio tamen progenitus est patre, exiinomen maledixit, de quo ego puto quod nisi exiisset, non litigasset adversum verum Israelitam,
Abbreviated transcription (Latin):
gna cȩlorũ. ñ tam̃ alterus beatitudinis
absciditur locꝰ. Ueruntameneo magis
siqui incȩteris ꝑfectus est elaborare
eciam in hoc debet: ne ei surrepens prauȩ
consuetudinis uitiũ. oelorũregnũ qͦd est
om̃ium beatitudinũ culmen eripiat. qͣnͣ¬
uis dñs dixerit. indomo patris mei man¬
siones multȩ sunt. Possumꝰ adhuc addere
etiã illud qͦd natura peccati similis. ẽ.
materiȩ quȩ igni consumit᷑. quã edifi¬
cari
apłis apeccatorib indicat dicens. Qui supͣ
fundam̃tũ xp̃iedificant ligna fenũ stipulã.
In quo manifeste ostendit᷑: eẽ. quȩdã peccata
ita leuia ut stipulȩ comparent᷑: cuiutiq
ignis illatus diuñ potest immorari. Aliauͦ
fȩno. ẽẽ. similia. quȩ & ipsa ñ difficult᷑ ignis
absumat. uerũ aliqnͣto tardius quã insti.¬
pulis immoretur. Alia uͦ. ẽẽ quȩ ligniscon-¬
ferant᷑. inquib ꝓqualitate criminum diu¬

Expanded text:
gna coelorum non tamen alterius beatitudinis gna coelorum non tamen alterius beatitudinis abscinditur locus: verumtamen eo magis si qui in caeteris perfectus est, laborare etiam in hoc debet, ne ei subripiens pravae consuetudinis vitium, coelorum regna, quod est omnium beatitudinum culmen, eripiat, quamvis Dominus dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Possumus adhuc addere etiam illud quod natura peccati similis est materiae quae igni consumitur, quam aedificari apostolus a peccatoribus dicit, qui supra fundamentum Christi aedificant ligna, fenum, stipulam . In quo manifeste ostendit esse quaedam peccata, ita levia, ut stipulae comparentur, cui utique ignis illatus diu non potest immorari; alia vero feno esse similia, quae et ipsa non difficulter ignis assumat, verum aliquanta tardius tanquam in stipulis immoretur; alia vero esse quae lignis conferantur, in quibus pro qualitate criminum diu
Abbreviated transcription (Latin):
nunciare: ne de hominib uideret᷑ dedis.¬
selicentiã. Et idõ uł de dõ uł de homine
siluisse: ut de utroq caueretur.
Uerũ quõ sententiã apłi ꝓposuim᷑. qua
dicit maledicos a regno dĩ excludendos
aliqͥd ex poscit iste sermo solatii. ne om̃i
uł hostiũ neglegunt. ꝓmissionis fu¬
turȩ ñ unꝰ modꝰ. ẽ. neq simplex species s
diuersa. sicut docuit ipse dñs in euan¬¬
dicit mites. nec tam̃ eis celorũ regna sed
t̾rȩ hereditatem ꝓmittit. Dicit beatos &
pacificos. sed ne ipsis quidẽ celorũ regnu
dedit. filios tam̃ eos dĩ. ẽẽ. ꝓnunciat. Et
cũ diuersis diuersa ꝓmictat: om̃s bea¬
tos dicit qͥ ad ꝓmissa ꝑueniunt. ñ tam̃
om̃ib celorũ regna concessit. Pocest gͦ
fieri. ut aliquis incȩteris forte oꝑib &
actib emendatus sit & ꝑfectꝰ. surripiat᷑
tam̃ inoris uitio. lapsũq sermonis. Huic
etiã si scd̾m apłi sententiam negant᷑ re¬

Expanded text:
onuntiare, ne de hominibus videretur dedisonuntiare, ne de hominibus videretur dedisse licentiam, et ideo vel de Deo, vel de homine siluisse, ut de utroque caveretur. Verum quoniam sententiam Apostoli proposuimus qua dicit maledicos a regno Dei excludendos, aliquid exposcit iste sermo solatii, ne omnimvel ostium negligunt. Promissionis futurae non unus est modus, neque simplex species, sed sicut docuit ipse Dominus in Evangdicit mites, nec tamen eis coelorum regna, sed terrae haereditatem promittit; dicit beatos et pacificos, sed ne ipsis quidem regnum coelorum dedit, filios tamen eos Dei esse pronuntiat, et cum diversis diversa repromittat, omnes beatos dicit qui ad promissa perveniunt, non tamen omnibus coelorum regna concessit. Potest ergo fieri ut aliquis in caeteris forte operibus et actibus emendatus sit et perfectus, subripiatur ei tamen in oris vitio lapsuque sermonis; huic, etiamsi secundum Apostoli sententiam negantur re
Abbreviated transcription (Latin):
adulteri. neq molles. neq masculorũ con¬
cubitores. neq fures. neq auari. neq ma.¬
ledici: regnũ dĩ possidebunt. Uide inter
que crimina. int̾ adulteros. int̾ masculorũ
concubitores. int auaros. qͦs alibi dicit ido¬
lis seruientes: etiã maledicos ipsos posuit. &
aregno dĩcũ illis parit̃ exclusit. Uideant
gͦ siqui os suũ cotidiana pęne consuetudine
hoc uitio consueseunt qͥd eis ꝑiculi immi¬
neat. Putantes enĩ leue & facile hoc. ẽẽ.
peccatũ. ñ facile cauent. S considerent
apłm qͦm maledicũ a regno dĩ excludit
& ds̃ ꝑ moy sen qͦmͦ maledicũ puniri ui¬
bet. Unde & ego ualde ad miratus sũ qͦd
in hoc loco quem habemꝰ inmanib serip-¬
Itura
ñ aꝑte designauit. qͥa iste qͥ ex egypto genꝰ
ducit maledxerit dm̃. s tantũ posuit. qui
nominans maledix. & reliqͥt inmedio uł
de deo uł de homine sibi suspicandũ. Un¬
de mͥ uidet᷑ iccirco noluisse aꝑte de dõ ꝓ.¬

Expanded text:
ulorum concubitores, neque fures, neque avari, neque maledici, regnum Dei possidebunt . Videte inter quae crimina, inter adulteros, inter masculorum concubitores, inter avaros, quos alibi dicit, idolis servientes, etiam maledicos posuit, et a regno Dei cum illis pariter exclusit. Videant ergo si qui os suum quotidiana pene consuetudine hoc vitio insuescunt, quid eis periculi immineat; putantes aut leve et facile hoc esse peccatum, non facile cavent: sed considerentmodo maledicum a regno Dei excludit, et Deus per Moysen, quomodo maledicum puniri jubet. Unde et ego valde admiratus sum quod in hoc loco quem habemus in manibus Scriptura non aperte designavit quia iste qui ex Aegypto genus ducit maledixerit Deum, sed tantum posuit quia nominans maledixerit, et reliquit in medio, vel de Deo, vel de homine suspicandum. Unde mihi videtur idcirco noluisse aperte de Deo pr
Abbreviated transcription (Latin):
Duos gͦ scriptura ꝓposuit litigantes. Unũ
ex integroifrahelitam. qui litigauit quidẽ
generi indicat. aduersũ quẽ litigat isra¬
helita. Et forte competent᷑ & rationabilit
litigat. Nam & inexodo israhelita suꝑante:
egỹ priuscadit. Igit᷑ & ego hodie si uerita.¬
tem defendã. si pugnẽ ꝓ eccłastica fide ad¬
uersũ eũ qͥ ex parte qͥdẽ credit xp̃o & recipit
scripturas. sed ñ integre sensũ earũ nec fide¬
lit recipit: litigo aduersũ eũ qͥ exmatre
qͥdẽ israhelita ẽ ex patre uͦ egyptiꝰ. Siqui
gͦ & fidĩ credulitate & ꝓfessione nominis
xp̃ianꝰ. ẽ. catholicus: iste exutraq parte
israhelita .ẽ. Quiuͦ ꝓfessione quidem
xpianꝰ ẽ intellecti autẽ fidi hereticus &
ꝑuersus: iste matrem quidẽ israheliticam.
patrem uͦ egyptiũ habet. Quomͦq hoc
accidit: Cum scripturas quis legit & lit¬
teram quidẽ sequit᷑. intellectũ aute repu¬
diat spũalem: hic matrem quidẽ israhe¬
liticam habet lteteram. sensus uͦ carna¬

Expanded text:
Duos ergo Scriptura proposuit litigantes, unum ex integro Israelitam, qui litigavit quidem,genere indicat adversum quem litigat Israelita: et forte competenter et rationabiliter litigat. Nam et in Exodo Israelita superat, et Aegyptius cadit. Igitur et ego hodie si veritatem defendam, si pugnem pro ecclesiastica fide adversum eum qui ex parte quidem credit Christo, et recipit Scripturas, sed non integre sensum earum, nec fideliter recipit, litigo adversum eumdem qui ex matre quidem Israelita est, ex patre vero Aegyptius. Si qui ergo et fidei credulitate e parte Israelita est: qui vero professione quidem Christianus est, intellectu autem fidei haereticus et perversus est, iste matrem quidem Israelitidem, patrem vero Aegyptium habet. Quomodo ergo hoc accidit? Cum Scripturas quis legit, et litteram quidem sequitur, intellectum vero repudiat spiritalem, hic matrem quidem Israelitidem habet, id est litteram, sensum ver
Abbreviated transcription (Latin):
teronomio.Sunquit exieris adbellũ ad¬
uersũ inimicos tuos. & uideris ibi muli.¬
erem de cora specie & concupiueris eã:¬
assumes eam & rades omnem pilũ capi.¬
tis eius & ungulas eiꝰ. & indues eã uesti.¬
m̃tis lugubrib & sedebit indomo lu¬

Expanded text:
inquit, exieris ad bellum contra inimicos tuos, et videris mulierem decora specie, et concupieris eam, rades omnes pilos capitis ejus, et ungulas ejus, et indues eam vestimentis lugubribus, et sedebit in domo, lu
Abbreviated transcription (Latin):
di nominant᷑. His gͥ exauctoritate a¬
imundus possit ostendi. Om̃is homo ha-¬
bet inse aliquẽ cibũ. quẽ accedenti ad se
ꝓrimo prebeat. Non enĩ potest fieruit
cũ accesserim ad inuicem nos homines ꝙ
mundũ sumimꝰ cibũ. Siuͦ imundus sit

Expanded text:
His ex auctoritate Evaimmundus, possit ostendi. Omnis homo habet in se aliquem cibum, quem accedenti ad se proximo suo praebeat. Non enim fieri potest ut, cum accesserimus adinvicem nos homines, emundum sumimus cibum, si vero immundus est
Abbreviated transcription (Latin):
pectabis enĩ & tualios: sicut ipse expecta¬
tus es. Qđ si tibi qui mẽbrũ es ñ uidetur
ee ꝑfecta lȩticia si desit aliud m̃ebrũ.
qͣntomagis dñs & saluator nr. qui ca¬
put & auctor. ẽ. totius corporis. ñ sibi ꝑ¬

Expanded text:
pectabis enim et tu alios, sicut et tu exspectapectabis enim et tu alios, sicut et tu exspectatus es. Quod si tibi, qui membrum es, non videbitur esse perfecta laetitia, si desit aliud membrum, quanto magis Dominus et Salvator noster, qui caput est totius corporis, non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii custodit᷑. Unũ enĩ corpus. ẽ: qđ
iustificari expectatur. Unũ corpus est.
qͦd resurgere dr̃ iniudicio. Licet en̾isint
multa membra: sed unũ corpus. Non
potest oculus dicere maniu. ñesm neces¬
saria. etiã si sanus sit oculus & ñ sit tur¬
batus. qnͣtũ ꝑtinet ad uidendũ. Si desint
et reliqua membra. quȩ erit oculo lȩticia:
Aut quȩ uidebit᷑. eẽ ꝑfectio si man̾ ñ habe¬
at. si pedes desint. aut reliqua mẽbra ñ
aliqua: in eo maxime: ẽ. ut uł ipse dux
sit corporis. uł cȩterorũ mebrorũ ñ de¬
seratur officiis. Hoc autẽ nos & ꝑ illam
ez echielis ꝓpħȩ uisionẽ doceri puto. cũ
dicit congregandũ. ẽẽ os ados. & iun¬
cturam adiuncturam. & neruos & ue¬
paranda. Deniq uide quid addidit ꝓ.¬
bis gͦ lȩticiam de hac uita discedens: si fu¬
eris sanctꝰ. S tunc erit plena lȩticia: cũ
nullũ tibi mebrũ corporis deerit. Ex¬

Expanded text:
judicii custoditur: unum enim corpus est, quod judicii custoditur: unum enim corpus est, quod justificari exspectatur, unum corpus est, quod resurgere dicitur in judicio; licet enim sint multa membra, sed unum corpus » potest oculus dicere manui: Non es mihi necessaria. Etiamsi sanus sit oculus, et non sit turbatus, quantum pertinet ad videndum; si desint oculo reliqua membra, quae erit ei laetitia? aut quae videbitur esse perfectio, si manus non habeat, si pedes desint, aut reliqua membra non gloria, in eo maxime est, ut vel ipse dux sit corporis, vel caeterorum membrorum non deseratur officiis. Hoc autem nos et per illam Ezechielis visionem doceri puto, cum dicit congregandum esse os ad os, et juncturam ad juncturam, et nervos, et veparanda. Denique vide quid dicit prbis ergo laetitiam de hac vita discedens, si fueris sanctus; sed tunc erit perfecta laetitia, cum nullum tibi corporis membrum deerit. Exs