comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constringitur: cũ dicitur: Dilgesilñm
dm̃tuũ extoto corde tuo. & extota
anima tua: & ex tota uirtute tiu: don
em̃ iubetur quisq quantũ dilgat: scd
relinquit: Duogͦ hyoneresse ÷ ut eiri¬
tatis praccepti custodut: qlusqua¬
Hincest eñ: quod apud erechielẽ propħã.
portȩ ipsus ciuitatis iuimonte constitutȩ
uestibulũ: duobus cubitis mensuratur:
Quia nmirũ accessus nobis ꝯlestis ciui¬
tatis non panditur: si in hac eclesia quȩ
proco quod adhue foris est uestibulũ dict.
dĩ & proximi dilectio nontenetur: Hire :
qđ cortinis tabernaculi: intexi coccus
bistinctꝰ iubetur: Uos estifr̃s. uos estis cor
tabernaculi: bistinctus. coccus deb& mnẽe:
Coccus quippe: ignis speciem ten&: qͥd
uero ÷ caritas nisi ignis.e Sedista caritas
ẽẽ bistincta deb&: utt inguatur ꝑamorẽ
dĩ. tinguatur & ꝑ amorem proximi :
Quieñ sic amat dm̃ ut ꝑcontem plationẽ
illius neglegat proximũ: coceus quidẽ ÷
sedbistinetus nonest: Rursũ quisic amat

Expanded text:
dicitur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua. Non enim jubetur quisque quantum diligat, sed relinquit. Duo ergo haec necesse est ut charitatis praecepta custodiat quisquHinc est enim quod apud Ezechielem prophetam portae civitatis in monte constitutae vestibulum duobus cubitis mequia nimirum accessus nobis coelestis civitatis non panditur, si in hac Ecclesia, quae pro eo quod adhuc foris est, vestibulum dicitur, Dei et proximi dilectio non tenetur. Hinc est quod cortinis tabernaculi intexi coccus bis tinctus jubetur . Vos estis, fratres, vos estis corttabernaculi bis tinctus coccus debet inesse. Coccus quippe ignis speciem habet. Quid vero est charitas, nisi ignis? Sed ista charitas esse bis tincta debet, ut tingatur et per amorem Dei, tingatur et per amorem proximi. Qui enim sic amat Deum, ut per contemplationem illius negligat proximum, coccus quidem est, sed bis tinctus non est. Rursum qui sic amat
Abbreviated transcription (Latin):
Malaꝙ. fecimꝰ: ꝑ cotichan⁊ lam̃ta diluamus
Trans actas nĩns neqͥtias. Surgentia ab amoredĩ
&e proximi rata opera superent: Nulla
quȩ possumꝰ. frĩb impendere bona recusemꝰ:
Neq cñi alit̃ redẽptoras nr̃i membra efficim᷑:
nisi inherendo dõ. & cõpatiendo proximo:
Scdqͥa adamorẽ dĩ & proxina plerũq
corda audientiũ. plus exempla qũauerba
excitant: caritati urãe inchcare studeo.
qđisqui p̃sto ÷ filuꝰ m̃s epifamiꝰ diaconuis.
mauria ꝓuntia exortꝰ. iucina factũ terra
licamiac sol& narrare miraculũ: At eñi.
qđ mea qͥdã martyruiꝰ nomine. utte. ualde
uenerabilis monachus fuit: qͥ ex suo monesterio
uisitationis gr̃a. ad aliud monasteriũ tendebuat:
cin spiritalis pat̃ prȩerat: Fyens itaquie. lepsũ
quendã quẽ densis uulnerib defancinꝰ morb

Expanded text:
Mala quae fecimus per quotidiana lamenta diluamus, transactas nostras nequitias surgentia ab amore Dei et proximi recta opera superent, nulla quae possumus fratribus impendere bona recusemus. Neque enim aliter Redemptoris nostri membra efficimur, nisi inhaerendo Deo, et compatiendo proximo. 10. Sed quia ad amorem Dei et proximi plerumque corda audientium plus exempla quam verba excitant, charitati vestrae indicare studeo quod is qui praesto est filius meus Epiphanius diaconus, Isauria provincia exortus, in vicina factum terra Lycaoniae solet narrare miraculum. Ait enim quod in ea quidam, Martyrius nomine, vitae valde venerabilis monachus fuit, qui ex suo monasterio visitationis gratia ad aliud monasterium tendebat, cui spiritualis pater praeerat. Pergens itaque, leprosum quemdam, quem densis vul
Abbreviated transcription (Latin):
bio uł accione. uł locutione. uł cogitatione.
aliqͥ suũ pͥnceps hiuꝰ mundi habuit: Scdio¬
circo illos uł pꝰrapere. uł pruꝰ tenere ñ potuit:
qͥicos ille adebtes suis enpur qͥ pronob̾ sino
debito mortis debitũ soluit: Ut nos ideo
subiure hostis niri debita nr̃a ñtencant:¬
qͥapronob̾ mediator dĩ & hominũ homo
belt: Quier̃ pronobis mortẽ carnis inde¬
bitã reddidit. nosi adebitã animȩ mortȩ
liberauit: Aitcrgo: Uonit em̃ pͥnceps mun
curandũ nob̾ẽ. & cũ magnis coticde fletib
cogitandũ. qua seuus. quãt᷑ ribilis. suam nob
operarquirens indic nri extꝰ princeps huiꝰ
nidi uenit. Sigiam addm̃ carne mori¬

Expanded text:
bio vel actione, vel locutione, vel cogitatione aliquid suum princeps hujus mundi habuit. Sed idcirco illos vel post rapere, vel prius tenere non potuit, quia eos ille a debitis suis eripuit, qui pro nobis sine debito mortis debitum solvit, ut nos ideo sub jure hostis nostri debita nostraiator Dei et hominum, homo bebat. Qui enim pro nobis mortem carnis indebitam reddidit, nos a debita animae morte liberavit. Ait ergo: Venit enim princeps mundi curandum nobis est, et cum magnis quotidie fletibus cogitandum, quam rapidus, quam terribilis sua in nobis opera requirens, in die nostri exitus princeps hujus mundi veniat; si etiam ad Deum carne mori
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis gͥñm noncustodit: Q ccrce
fratres siquus ad carnales ÷ iaplixo
ess& inuitatus: uestem mutar&. congau¬
dere se sponso & sponse. exipso sui ha¬
bitus detore ostender&: Int̾gaudentes
& festa celebiantes: despectis uestibus
apparere erubescer& Nos addi nup¬
tias uenimꝰ: & cordis uestem mutare dis¬
simulamus: Congaudent angeli: ad
celũ assumuntur electi Qua ergo m̃te
haeo spiritalia festa conspicimus. quimup¬
tialem uestẽ. id est claritatem quȩ nos
speciosos exhibeat non habemꝰ a Sci¬
endũ uero est: quia sicut induob ligius
superiori uidelic& & inferiori uestis cextt᷑:

Expanded text:
is gratiam non custodit. Et certe, fratres, si quis ad carnales nuptias esset invitatus, vestem mutaret, congaudere se sponso et sponsae ex ipso sui habitus decore ostenderet, inter gaudentes et festa celebrantes despectis vestibus apparere erubesceret. Nos ad Dei nuptias venimus, et cordis vestem mutare dissimulamus. Congaudent angeli, cum ad coelum assumuntur electi. Qua ergo mente haec spiritalia festa conspicimus, qui nuptialem vestem, id est charitatem, quae sola nos speciosos exhibet, non habemus? 10. Sciendum vero est quia sicut in duobus lignis, superiore videlicet et inferiore, vesti
Abbreviated transcription (Latin):
date locũ ut nomine amplius cruci&: ses
faciar quod facturus est: Siei ad deuorandũ
datussũ. quare propt̃ uos moras patior.
Tuno fratres coeper̃ ei dicere: Quid est
quodlo queris frater & Signũ tibi scẽ cru¬
cis mnprime: Respondebat ille. ut potert.
dicers: Uolome signare seqͥnon possum:
quia acdracone premor Cũqi hoc fr̃s
audirent: prostrati interra cũ lacrinas.
coeper̃ paereptione illius uehemertius
orare: Qecce subito coepit melioratus
aeger: quibus ualebat uocibus exulare.
chicens. gratias dõ Ecoe draco qui me
ad deuorandũ acceperit fugit: oratio¬
nib uris expulsus est stare non potuit :
Propeccatis meis modo intercedite: quia
conuerti paratussũ: Et ȩtularem uitũ
funchtus relinquere: Homo ergo qui
sicut iamdictũest ab extrama corporis
fuert paroe. praemortuus reseruatus
⁊iudiutam : toto ad dm̃ corde conuer¬
raa sus est: bongis & continuis inconuer¬
satione eadem flagellis eruditus: atq
ante paucos dies excrescente: corporis

Expanded text:
date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille ut poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et ecce subito coepit melioratus aeger quibus valebat vocibus exsultare, dicens: Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum 1645 acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo, qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis fuerat parte praemortuus, reservatus ad vitam, toto ad Deum corde conversus est. Longis et continuis in conversatione eadem flagellis eruditus, atque ante paucos dies excrescente corporis
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ꝑsecutores. Subi illi quicontra conditorẽ
suũ ceriucem cordis erexerant᷑: d dehaius
mundi gloria mortiferatumebant.Exo
iam mors martyrũ flor& infide eplaentiũ
ethi quicontei illos decrudditate sud gloriad
nequaqua admemoriã nr̃am ueniunt. uł
in numero mortuorũ: Reb ergo recognos¬
cimus: quod inparabolis audmis: Sedis
qui inutante se cont̾em conspice : regis fili
sui nuptias uacuas non habebit: Ad alios
mati: quia & si apud aliquos labont.
quandoq tamen sermo di muenturus es
ubi requrescat: Uonde &esubdtur : T̃unc at
scrius suis: Nuptiȩ quidem paratesunt:

Expanded text:
rum persecutores? Ubi illi qui contra conditorem rum persecutores? Ubi illi qui contra conditorem suum cervicem cordis erexerant et de hujus mundi gloria mortifera tumebant? Ecce jam mors martyrum floret in fide viventium, et hi qui contra illos de crudelitate sua gloriati sunt nequaquam ad memoriam nostram veniunt vel in numero mortuorum. Rebus ergo cognoscimus quod in parabolis audimus. 6. Sed is qui invitantem se contemni conspicit regis filii sui nuptias vacuas non habebit. Ad alios mittit, quia etsi apud aliquos laborat, quandoque tamen sermo Dei inventurus est ubi requiescat. Unde et subditur: Tunc ait servis suis:
Abbreviated transcription (Latin):
uocantis grãtiam nonsolũ respuunt.
sed &iam ꝑsequuntur: Unde & sub¬
ditur: Reliui uero tenuer̃ seruos
eius: & contumeliis affetos occiderunt:
Sedrex ista cognoscens: missis exereitibus
suis ꝑdidit homicidas illos: Et cuutatem
illoꝵ succendit:. Homicidas ꝑdit: quia ꝑse.¬
quentes interimit: Ciuitatẽ coꝵ igne suc¬
cendit: qua illorũ nonsolũ Apimȩ sedcaro
quoq in qua habitauerant. aeternagebenne
flamma cruciatur: Missis uero exercitib
extinxisse homicidas dicitur: qui in ho¬
minib om̃e iudiciũ ꝑangelos exhibetur:
Quidnamq sunt illa angeloꝵ agmina. nisi
exercitus regis nr̃i. Unde & isdem rex:
sabaoth chcitur: Sabaoch quippe: exereitliũ
interp̃tatur: Adꝑdendos ergo aduersaros
suos exercitũ amitta: quia nimirũ iundictã
dñs ꝑ angelos exere&: Cunis undicce po¬
tentiam. tunc nr̃i patres audebant: Nos
aũt iamcernimꝰ: Vbisunt eñ suꝑbi illi marꝙy¬

Expanded text:
vocantis gratiam non solum respuunt, vocantis gratiam non solum respuunt, sed etiam persequuntur. Unde et subditur: Reliqui vero tenuerunt servos ejus, et contumeliis affectos occiderunt. Sed rex ista cognoscens, missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. Homicidas perdit, quia persequentes interimit. Civitatem eorum igni succendit, quia illorum non solum animae, sed et caro quoque in qua habitaverant, aeterna gehennae flamma cruciatur. Missis vero exercitibus exstinxisse homicidas dicitur, quia in hominibus omne judicium per angelos exhibetur. Quid namque sunt illa angelorum agmina, nisi exercitus Regis nostri? Unde et idem rex Dominus Sabaoth dicitur. Sabaoth quippe exercituum interpretatur. Ad perdendos ergo adversarios suos exercitum mittit, quia nimirum vindictam Dominus per angelos exercet. Cujus vindictae potentiam tunc nostri patres audiebant, nos autem jam cernimus. Ubi sunt enim superbi illi marty
Abbreviated transcription (Latin):
& altilia occisasunt. Et om̃ia parata:
Acsi aꝑtius dicatur: Patrũ p̃cedentiũ
mortes aspicite: Et remedia uitȩ ur̃ae¬
cogitate: Notandũ uero quod inprio¬
ri inuitatione nil detauris & altilib
dicitur: insecunda aut̃ iam tauri &
altila matata memorantur : Quia.
om̃ps ds̃ cũ uerba eius audire nolu¬
mus: adiungit exempla. ut omne
quod inpossibile credinus. tanto no¬
bis asperandũ fiat faciluis: quanto
ꝑ hoc transisse iam &alios audnnus:
Sequitur: Ili aũt: neglexerunt :
Et abierunt alius inuillã suã: alius
uero in negotiationẽ suam: Inuillã ire
est: labori terreno immoderate in¬
cũbere Innegotiationẽ uero ire est.
actionũ sȩculariũ lucris in hiare :
Quia em̃ alius intentus labori t̃ reno.¬
alius uero mundi huiꝰ actionib de¬
ditus. mysteriũ incarnationis domi¬
nicȩ pensare. & secundũ illut uiuere
dissimulat: quasi adinllam uł nego¬
tiũ ꝑgens. aenure ad regis nuptias
recu¬
sat: Et plerumq
grauus. Nonnulli

Expanded text:
et altilia occisa sunt et omnia parata, ac si apertius dicatur: Patrum praecedentium mortes aspicite, et remedia vitae cogitate. Notandum vero quod in priori invitatione nil de tauris et altilibus dialtilia jam mactata memorantur, quia omnipotens Deus cum verba ejus audire nolumus, adjungit exempla, ut omne quod impossibile credimus. tanto nobis ad sperandum fiat facilius, quanto per hoc transisse jam et alios audimus. 5. Sequitur: Illi autem neglexerunt, et abierunt, alius in villam suam, alius vero in negotiationem suam. In villam quippe ire est labori terreno immoderate incumbere, in negotiationem vero ire 1637 est actionum saecularium lucris inhiare. Quia enim alius intentus labori terreno,alius vero mundi hujus actionibus deditus, mysterium incarnationis dominicae pensare et secundum illud vivere dissimulat, quasi ad villam vel negotium pergens, venire ad regis nuptias recusat. Et plerumque, gravius, nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
sollerter. frs Rm̃ aspicite. pe aliquid de
mentis urẽe habitu. rexingrediens repre¬
hendat: Cũ magno eñ condis timore
pensandũ est: quod protinꝰ subditur:
Intrunt aũt rex ut uider& discũbentes.
& uicdt ibi homine nonuestitũ ueste
nuptialem uestem putamus. . Sienuim
uestem nuptialem baptisma uelfidem
dicimus. quissine baptismate & fide has
nptias int̾nuit. coeñ ipso foris est:
quonçedũ credidit: quid eñ debenus
intelligere nuptialem uestom nisi cartat̃.
Intrit cã admiptias. sedcũ nuptuli uest
inonminit: qui m scã ȩcclesia assistens.
sidam hab&: Sedoaritatem non hab&:
Ritit cm̃ caritas nuptialis uestis uocat᷑.
quua hane inse conditor ñr habuit. dũ
adsociandȩ sibi ecclesiȩ nuptias uenit:
Sobeiippe dilactione dĩ actũẽ ut eius

Expanded text:
solerter, fratres, aspicite, ne aliquid de mentis vestrae habitu rex ingrediens reprehendat. Cum magno enim cordis timore pensandum est quod protinus subditur: Intravit autem rex ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptialem vestem putamus? Si enim vestem nuptialem baptisma vel fidem dicimus, quis sine baptismate et fide has nuptias intravit? Eo enim ipso foris est, quo necdum credidit. Quid ergo debemus intelligere nuptialem vestem, nisi charitatem? Intrat enim ad nuptias, sed cum nuptiali veste non intrat, qui in sancta Ecclesia assistens fidem habet, sed charitatem non habet. Recte enim charitas nuptialis vestis vocatur, quia hanc in se conditor noster habuit, dum ad sociandae sibi Ecclesiae nuptias venit. Sola quippe dilectione Dei actum est ut eju
Abbreviated transcription (Latin):
uolo sipossũ subbreuitate transcurire :
ut iffine eus ualeamis adlo quendum
larͥius uacare Sĩadquortndũ prius.
quȩ apudlucam sub appellatione gnȩ
describitur: Et quidẽ sunt non nulla
que sibi dissona. et uideantur: quia lue
prandiũ. ilbe cgna memoratur: Hc qui
adnuptias non dignis uestib intrauit
repulsus est. illic mullis qua inttrase
dicitie. repulsus esse ꝑhibetur: Qua
exre recte colligiarr: quod &he ꝑmuip¬

Expanded text:
volo, si possum, sub brevitate transcurrere, ut in fine ejus valeam ad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod et hi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsalmistam descis p̃dicatorib dictur:
Codienarrant głam di: Rognu ergo
çeloꝵ: est ȩccłesia iustorũ: quia dũ eter
corda interra ml ambrunt: ꝑ hoc qđ
ad suꝑna suspirant. iam incistabis queasi
inolestibus regnat: Dicatur ergo Simle:
regnũ celoꝵ homnu regi: quifeat nup¬
tias filio suo: lim intellogit caritas ur̃a:
quis ÷ rex regis filii pater: Ille mmirũ
cr psalmosta ait: Ds iudiciũ tuũ regida
&iustitiam tuam filio regis: Quifecti
nuptias fibo suo Iunc tm̃ dĩ pater.
dõ filio nuptias fecit: quando hunc
ista comuctio.: absit hoc ab intellactib
induab hime naturis. gxestrie driiꝰa.

Expanded text:
dicatoribus dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Regnum ergo coelorum est Ecclesia justorum, quia dum eorum corda in terra nil ambiunt, per hoc quod ad superna suspirant, jam in eis Dominus quasi in coelestibus regnat. Dicatur ergo: Simile est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo. 3. Jam intelligit charitas vestra qucui per Psalmistam ait: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis, qui fecit nuptias filio suo . In hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei ista conjunctio, absit hoc ab intellectibusin duabus hunc naturis existere dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nentes: Hinc ioħes. ꝑgami accelesiae
attestatur : dicens. Scio ubi. habitas.
qrna bonus nonfuit. qũe maloꝵ pra.¬
utas non probauit: At em̃ italequar.
adfultltatem acumnus : sihoc noneras¬
insuperioribus fuit: Quac insũmitate &iã
sua: adunius mensurã cubiti ex creuit:
Inferius quippe quacdrupeha atq reptiba:
superius uero. anes ethomines habuisse
crodeodacst̃: Ibilata extitt ubi bestias
habuit: ibi angusta ubi hominesscruaunt :
Qua nimirũ scã ecdesa incarnalib ãplic̃.
inspiritalib angusta: Ubicm̃ bestiabes
hominũ mores tolerat. ille latiussinũ
laxat: Uibiant̃ cos hab& quispiritali
ratione suffultisunt. illic quidẽ ad sũmũ
ducitur: Sedtamen quia paucisunt an¬
gustatur : Lata quippe maest quae.
ꝑtom: Et angustact quȩducit aduitã:
&e pabcisumn qaumieniunt eam Eo aut̃
usq arca angustatur insuais: quousq
admenstram unius cubiti ꝑ ducatur:
Qua inscã eccdesta qͥuanto sanctioresi

Expanded text:
nentes . Hinc Joannes Pergami Ecclesiae nentes . Hinc Joannes Pergami Ecclesiae attestatur, dicens: Scio ubi habitas, quia bonus non fuit quem malorum pravitas non probavit. Ut enim ita loquar, ad subtilitatem acuminis, si hoc non erasin superioribus fuit; quae in summitate etiam sua ad unius mensuram cubiti excrevit. Inferius quippe quadrupedia atque reptilia, superius vero aves et homines habuisse credenda est. Ibi lata exstitit arca ubi bestias habuit, ibi angusta ubi homines servavit, quia nimirum sancta Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Ubi enim bestiales hominum mores tolerat, illic latius sinum laxat. Ubi autem eos habet qui spirituali ratione suffulti sunt, illic quidem ad summum ducitur, sed tamen, quia pauci sunt, angustatur. Lata quippe via est quae m; et angusta est quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam . Eo autem usque arca angustatur in summis, quousque ad mensuram unius cubiti perducatur, quia in sancta Ecclesia quanto sanctiores
Abbreviated transcription (Latin):
probar&. undecim qui probarentur:
Septem st̃ diacones ab apłis orcdinati.
sedsex infide recta ꝑmanentib unus
extnt auetor erroris: In hac ergo
ȩcclesia necmali eẽ. sine bonis. Necboni
ut ꝑeoꝵ exempla gradumur: Bonꝰenã
iob asserit: dicens: Frater fut. draconũ:
& sotius strutionũ: Hinc ꝑsalomonem
sponsi uooe: Sc̃ȩ ȩcelesiȩ dicitur: Sicut
liliũ int̃ spinas: sic antica nica interfilias
Hinc ad ezechielem dñs dieit: Fili homi¬
nis: increduli & subuersoressunt tecũ:
&cũ scorpionib habitas: Hinc petrus
beati loch uitam glorificat: dicens:
&iustũ loth. oppressũ ancfandorum
miuria: conuersatione eruit: Aspectu
eñi &auditu iustus erat: habitans apud
eos. quidedie indiem animam iustam
inquis operib craciabant: Hinc
paulus discipuloꝵ uitã & laudat &¬
roborat. dicens Inmedio nationis pra
ue & ꝑueric: inter quos luctts sicut
luminaria minando. uerbũ uie conti¬

Expanded text:
probaret, undecim qui probarentur . probaret, undecim qui probarentur . Septem sunt diacones ab apostolis ordinati ; sed sex in fide recta permanentibus, unus exstitit auctor erroris . In hac ergo Ecclesia nec mali sine bonis, nec boni ut per eorum exempla gradiamur. Bonus enim tipso beatus Job asserit, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . Hinc per Salomonem sponsi voce sanctae Ecclesiae dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Hinc ad Ezechielem Dominus dicit: Fili hominis, increduli et subversores sunt tecum, et cum scorpionibus habitas . Hinc Petrus beati Lot vitam glorificat, dicens: Et justum Lot oppressum a nefandorum injuria conversaenim et auditu iustus erat habitans apud eos, qui de die in diem animam iustam iniquis operibus cruciabant . Hinc Paulus discipulorum vitam et laudat et roborat, dicens: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae conti
Abbreviated transcription (Latin):
sicut inmedio subsisti. ita utrarumq
partiũ ciues cõmuit᷑ recipit: Quos
tamen scã ecclesia & nunc indiscrete
suscipit: Et postmodũ megressione
discernit: Siugitur boniefts. quã cdiu
in hac uita subsistitis: aequa nimiter
tolerate malos: Nam quisquis malos
nontolerat: ipse sibi per nitolerantiam
suã testis est quia bonꝰ non est: Abel eñ
cẽ rennuit: que cain malitia non exereꝵ:
So intritura areae: grana subpaleis prȩ¬
muntur: Sic flores interspinas oruoit᷑.¬
& rosa quae redol&. crescit cũ spina quȩ
pungit: Duos quippe filios. habuit
primꝰ homo: Unus horũ electus est :
alt̾ reprob fuit: Tres filios noe area
continuit: Sed ex his duo electi. & unꝰ¬
filios habuit: sedunus electꝰ. alt̾ uero
reprobus fuit: Duo decim filios habuit
iacob: Sed ex hnis unꝰ ꝑinocentiã uen¬
ditus est. alii uero ꝑmalitiam. uendi¬
tores fratris fuer̃: Duodecim apłi sunt
edecti: Sedunus nibis admixtus ÷ qui

Expanded text:
sicut in medio subsistit, ita utrarumque sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives communiter recipit; quos tamen sancta Ecclesia et nunc indiscrete suscipit, 1638 et postmodum in egressione discernit. Si ergo boni estis, quandiu in hac vita subsistitis, aequanimiter tolerate malos. Nam quisquis malos non tolerat, ipse sibi per intolerantiam suam testis est quia bonus non est. Abel enim esse renuit, quem Cain malitia non exercet. Sic in tritura areae grana sub paleis premuntur; sic flores inter spinas oriuntur, et rosa quae redolet crescit cum spina quae pungit. Duos quippe filios habuit primus homo; sed unus horum electus est, alter reprobus fuit . Tres filios Noe arca continuit; sed duo ex his electi suntfilios habuit; sed unus electus est, alter reprobatus . Duodecim filios habuit Jacob; sed ex his unus per innocentiam venditus est, alii vero per malitiam venditores fratris fuerunt . Duodecim apostoli sunt electi; sed unus in his admistus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
ergo adexitus auarũ: & quoscũq inuene¬
ritis uocate adnuptias: Si tnscriptura
sacra iuas actiones accipimus: exitus
uiarũ intellegimꝰ defectus actionum:
Quia illi plerũq facile ad dm̃ ueniunt:
quos interrenis acabus prospera nulla
comitantur: Unde & sequitur: Megres¬
si serui eius inuias: congregauer̃ omnes
quos inuener̃ malos & bonos. &mple
qualitate coniuuantiũ aꝑte ostenditur:
quiaꝑhas regis iuiptuas praesens exeleha
designatur. inqua cũbonis & mali con¬
ueniunt: Pernuxta quippe est diuersi
tate filioꝵ: quia sic om̃s ad fidẽ generat.
ut tamen om̃s ꝑ inmutationem uitȩ ad
libertatem spiritalis gratiȩ culpis exi¬
gentib non ꝑducat: Quousq namq
hic uiuimus: necesse ÷ ut uiam praesen¬
tissiculi ꝑ nunxti ꝑ agamꝰ: Tunc aut̃ẽ
discernimur: cũperuenimꝰ: Boni enĩ
solo nusqu̾a sunt: pasi ancelo: Maliuͦ
solinusquast̃ : nisi en inferno: Haecaũ
uita quȩ intercelũ & infertũ sitaest:

Expanded text:
go ad exitus viarum, et quoscunque inveneritis, vocate ad nuptias. Si in Scriptura sacra vias actiones accipimus, exitus viarum intelligimus defectus actionum, quia illi plerumque facile ad Deum veniunt, quos in terrenis actibus prospera nulla comitantur. Sequitur: Et egressi servi ejus in vias, congregaverunt omnes quos invenerunt, malos et bonos, qualitate convivantium aperte ostenditur, quia per has regis nuptias praesens Ecclesia Dei designatur, in qua cum bonis et mali conveniunt. Permixta quippe est divetate filiorum, quia sic omnes ad fidem generat, ut tamen omnes per immutationem vitae ad libertatem spiritalis gratiae culpis exigentibus non perducat. Quousque namque hic vivimus, necesse est ut viam praesentis saeculi permisti pergamus. Tunc autem discernimur, cum pervenimus. Boni enim soli nusquam sunt, nisi in coelo; et mali soli nusquam sunt, nisi in inferno. Haec autem vita quae inter coelum et infernum sita est,
Abbreviated transcription (Latin):
&utamũ conuinũ dcsignatur: Quia
ethanc ñ nulli exituri intrant. & adil¬
lud quisquis scmel intrauerit. ulterius
non exibit: Atsiquis forte contendat
hanc candem esse lettionẽ: Ego meluꝰ
puto salua fide alieno intellartui cedere
qua contentionib deserure: Qm̃ &
intellegi congrue forsitan. potet: qͥa
deprorato co quitũ nuiptiali ueste non
uenerat qđ . lucas tacuit: matheus
dpet:. Quoducro ꝑillũ cena. ꝑ hunc
aũt prandiũ dicitur: Neuuaquã uel
hoc nrãe intellogentiȩ obsistit: Qura¬

Expanded text:
timum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod vero per illum coena, per hunc autem prandium dicitur, nequaquam vel hoc nostrae intell
Abbreviated transcription (Latin):
de puerb: & cũ inueneritis renuntiate
michi: ut & ego ueniens adorem eum.
Ocalliditas ficta: ocrudelitas impia:
o nequissima fraudulenta. Si adorart
istũ puerũ certissime disponebas: quare
ꝓ illo multos pueros occidebas: Sanguis
innocencũ quẽ crudelit̾ effudisti: atte¬
statur quid de hoc puerb uoluisti. Et
tamen non solũ istũ puerũ ñ inuenisti.
sed nec illis pueris aliquid nocuisti.:
immo inscius quod illis ꝓderat hoc
egisti. Per seuitiã quippe tuã facti st̃
marteres: qui ꝑ infantiã suã fuerant
in nocentes: quando ꝑ grãm huiꝰ pueri
ꝓ co meruerunt mori. priusquam cũ
possint corã hominib conficeri.
Iste itaq putr qui mundũ creauit. qͥ
mundũ regit. qui om̃a quetũq uoluit
fecit. qui cuncta mirabili atq in su¬
perabili diuinitatt disponit. hoc qr¬
dinauit. hoc egit: ut ꝑ tuã inuigĩ
furiosam. illi pueri mortt̃ susci  a¬
E

Expanded text:
de puero; et cum inveneritis, renuntiate de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
Quia si in eũ crederts. cũ coregnares: &
sicut ab illo accepisti temporale regnũ.
acciperes etiam sempit̾nũ. Huius enĩ
pueri regnũ non . ẽ. de hoc mundo: sed
ꝑ psum regnatur in mundo. Ipsc est
enĩ sapientia di. quȩ dicit in ꝓuerbus.
Per me regis regnant. Putr iste. utrbũ
di est. Putr iste uirtus & sipitatia dĩ t.
Si potis contra dt̃ sapientiam cogita:
in tuam ꝑnitiem uersaris. & nescis. Tu
enĩ regnũ nullatenus habuisses: nisi ab
isto puerd qui nunc natus.t̃. accepisses.
Puer iste qui nunc a magis rex dicitur
iudeorũ: idem creator est & dñs an¬
gelorum. Qua ꝓpt̾ cuius times infan¬
tiam nascentis: magis timere debes
om̃ipotentiam iudicantis. Noli ergo¬
cũ timere regni tui successorem: sed
time infidelitatis tuȩ iustissumum
dãpnatorem. Utinã cũ magis adoranti.¬
bus etiam tu parit̾ adorares: & non ad
tũ magos fraudulenta calliditate man¬
dares. Ite inquit int̾rogate diligenter

Expanded text:
quia si in eum crederes, cum eo regnares; et quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse est enim Sapientia Dei, quae dicit in Proverbiis: Per me reges regnant . Puer iste Verbum Dei est, puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magis dicitur Rex Judaeorum, idem Creator est et Dominus angelorum. Quapropter, cujus times infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
est iste rex udrorum. pauꝑ & diues: humi¬
lis & sublimis: Quis est iste rex iudeorũ :¬
qui portatur ut paruulus: adoratur ut
ds: Paruulus in p̃sepio: immensus incelo.
Uilis in pannis: p̃tiosus in stellis. Cuius na-¬
tiuitate cõꝑta. herodes turbatus .ẽ. &
turbaris herodes: Qm̃ natũ regem iude¬
orum audisti turbaris. suspicionib agi¬
taris. inuidiȩ stanulis inflãmaris: et
cbhoc natũ regem occidere conaris.
Inanis est ista turbatio tua: & uana pror.¬
sus est cogitatio tua Rex iste quinatus
est. nonuenit reges pugnando superare:
sed moriendo mirabilit̾ subiugart. Nec
ideo natus. t̃. ut tibi succedat : sed ut in
cũ mundus fidelit̾ credat. Uenit enun
non ut pugnet uiuus: sed ut triũ phet
occisus: nec ut sibi de aliis gentib auro
exercitũ querat: sed ut ꝓ saluandis gen¬
tibus p̃tiosũ sanguinem fundat. In anit᷑
inuidendo timuisti successorem: quem
credendo debuisti querere saluatorem.

Expanded text:
est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humiest iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, etturbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem:
Abbreviated transcription (Latin):
rent: cũ ipsi iudei non essent: Et que
regem: Utiq non herodem sed xp̃m
uolunt adorart. regem nuꝑ natum:
net adorant regem ante annos aliquot
crdinatũ. Adorart cupiunt infantem
lactandem: nec adorant regem populis
imperantem. Nã & de herode rege iudeoꝵ
filii iã fuerant nati: qui erant patre mor-¬
tuo regnaturi. Mortuo enim isto herode.
archelaus in uidea regnauit: & galiles
principatũ iunior herodes optinuit.
Arthelaus natus. ẽ. in palatio: xp̃c. in di¬
uersorio. Arthelaus natus in locto. est
argented positus: ap̃c autem natus in
pͣsepio .ẽ. breuissimo collocatus. Ilbe for¬
sitans pͣtiosis inuolutus. ẽ sericis: iste
uilissimis inuolutus. est. panms. Et
tamen ille natus in palatio cont̃pnit᷑:
iste natus indiutr sorio quiritur :
Ille a magis nullatenus nominatur: iste inuen-¬
tus suppliciter adoratur. Omnino spernitur
primogenitus regis: & muneribus honora¬
tur primogenitus pauꝑculȩ mulieris. Quis

Expanded text:
rent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem rent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem regem? Utique non Herodem, sed Christum. Volunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natus est in palatio, Christus in diversorio. Archelaus natus, in lecto est argenteo positus; Christus autem natus, in praesepio est brevissimo collocatus. Ille forsitan pretiosis involutus est sericis, iste vilissimis involutus est pannis. Et tamen ille natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
&rueru angulũ fidei unitas fecit. Hoꝵ
duoꝵ parietũ. unus adductus est:
quando pastorib iudeis axp̃m natum
angłis nurtiauit. A lt̃ paries adductꝰ
est: quando getitilib magis nouum
hdius apparuit. Illi fuerunt primitis
iudeorũ: isti facti sunt pͥmitie gentiũ.
Illi de proximo adducti: isti de longe re¬
ducti. Prope enĩ erant iudei. qui dm̃
colebant: longe erant gentes quae
idolis seruiebant. Hoc utiq significa¬
bant pastores. qui nascende xp̃o prope
sunt inuenti: & magi qui sunt de lori¬
gtuis partib orientis adducti. Qui
tamen uenientes. cũ ipsi iudei non essent.
regem iudeoꝵ se querert professi sunt:
& ad ipsũ ad orandũ se uenisse dixerunt.
A it enĩ ruangelista: quia magi ab oriente
uenerunt hierbsolunã dicentes. Ubi. ẽ.
qui natus. et̃. rex iudeoꝵ: Uidimus enĩ
stellã tis in orientt: & uenimus adorare.
eum. Quid est hoc dilectissimi fre̾s. ut
isti magi regem iudeoꝵ adorandũ quere¬

Expanded text:
et verum angulum fidei unitas fecit. Horum et verum angulum fidei unitas fecit. Horum duorum parietum unus adductus est, quando pastoribus Judaeis Christum natum angelus nuntiavit; alter paries adductus est, quando gentilibus Magis novum sidus apparuit. 3. Illi fuerunt primitiae Judaeorum, isti facti sunt primitiae gentium; illi de proximo adducti, isti de longinquo reducti. Prope enim erant Judaei qui Deum colebant, longe erant gentes quae idolis serviebant. Hoc utique significabant pastores, qui nascente Christo prope sunt inventi, et Magi, qui sunt de longinquis partibus adducti. Qui tamen venientes, cum ipsi Judaei non essent, regem Judaeorum se quaerere professi sunt, et ad ipsum adorandum se venisse dixerunt. Ait enim evangelista, quia Magi ab Oriente venerunt Hierosolymam dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus enim stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quid est, dulcissimi fratres, ut isti Magi regem Judaeorum adorandum quaere
Abbreviated transcription (Latin):
in ueteri testamento primitias offerri
mandauit: idem ds̃ homo natus. gentiũ
primitias suo cultui dedicauit. Apłica uͦ
testatur auctoritas: quia unus est ds. qͥ
iustificat circũcisionem ex fide. & p̾pu.¬
tiũ ꝑ fidem: cirtũcisionis nomine iu¬
deos. p̃putii nomine gentes indubitant᷑
ostendens. Isti sunt duo parietes. qui ex
diuerso uenerunt: & in lapidem qui fa-¬
ctus. ẽ. in caput anguli. unitate fidei
conuenerunt. Unus paries uenit ex
iudȩis: alt̃ uenit ex gentib Longe
a se diuersi erant: qͥuando diuersa
credebant. Positus. ẽ. in medio lapis
angularis. qui ad se utrũq pariettm
duceret: & utrũq uno nomine nun¬
cuparet: essent q unũ cõmunione uo¬
cabuli. qui fierent in una gr̃a sacramenti.
Per xp̃m tnĩ qui est pax nr̃a. faciens
utraq unũ. iudei & gentiles facti sunt
unũ. quib fidei unitas. unũ indidit
nominis xp̃iani uocabulum. Ad lapi.¬
dem gͦ angularem uterq paries uenit.

Expanded text:
in Veteri Testamento primitias offerri in Veteri Testamento primitias offerri mandavit, idem Deus homo natus gentium primitias suo cultui dedicavit. Apostolica vero testatur auctoritas, quia unus est Deus qui justificat circumcis onem ex fide, et praeputium per fidem : circumcisionis nomine Judaeos, praeputii nomine gentes indubitanter ostendens. 2. Isti sunt duo parietes, qui ex diverso venerunt, et in lapidem qui factus est in caput anguli, in unitate fidei convenerunt. Unus paries venit ex Judaeis, alter venit ex gentibus. Longe a se diversi erant, quando diversa credebant: positus est in medio lapis angularis, qui ad se utrumque parietem duceret, et utrumque uno nomine nuncuparet, essentque unum communione vocabuli, qui fierent unum in una gratia sacramenti. Per Christum enim qui est pax nostra, faciens utraque unum , Judaei et gentiles facti sunt unum, quibus 559 fidei unitas unum indidit nominis Christiani vocabulum. Ad lapidem ergo angularem uterque paries venit,
Abbreviated transcription (Latin):
ostis km̃i fres. quia dies iste qui a
nobis in honorem dñi ꝑ annos sin.¬
gulos cęlebratur: ore cunctorũ fideliũ
epyphania uenerabiliter nuncupatur.
Et quia gretũ probatur. ẽt uocabulum:
multis . ẽ. latinis incognitũ. Ide est quod
nomen istud om̃s quidem latini dicunt:
sed non om̃s inueniuntur nosse qͦd dicunt.
Proide bonũ. ẽ. ut cuncti qui diem ho.¬
diernũ epyphaniam nuncupant. & cur
hoc dicatur ignorant: sacramentum
diei huius nominis int̾ptatione cogno¬
scant. Deba: enĩ diei huiꝰ sollẽpnitas a
fidelib glebrari: & idto sollẽpnitatis
causa non deb& ignorari. Hunc ergo
diem sicut diximus eps phaniã uocat
xp̃iana religio. Epyphania utro: int᷑ p̃tat᷑
manifestatio. Traditũ autẽ tenemus a
patribus: quod unigenitus dĩ postquã
est sccłm carnẽ temporalit᷑ natus. in isto
die est magis uenientib manifestatus.
a quibus est oblatis munerib supplicit̃
adoratus. Nã quia ipse est ds̃. qui sibi

Expanded text:
simi, quia dies iste qui a nobis in honorem Domini per annos singulos celebratur, ore cunctorum fidelium Epiphania venerabiliter nuncupatur. Et quia Graecum probatur esse vocabulum, multis est Latinis incognitum. Inde est quod nomen istud omnes quidem Latini dicunt, sed non omnes inveniuntur nosse quod dicunt. Proinde bonum est ut cuncti qui diem hodiernum Epiphaniam nuncupant, et cur hoc dicatur ignorant, sacramentum diei hujus nominis interpretatione cognoscant. Debet enim diei hujus solemnitas a fidelibus celebrari, et ideo solemnitatis causa non debet ignorari. Hunc ergo diem, sicut diximus, Epiphaniam vocat Christiana religio. Epiphania vero interpretatur Manifestatio. Traditum autem tenemus a Patribus quod Unigenitus Dei, postquam est secundum carnem temporaliter natus, in isto die est Magis venientibus manifestatus, a quibus oblatis muneribus suppliciter est adoratus. Nam quia ipse est Deus qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
hominem mistico sermone declarat.
Quod enĩ dĩ est: creator est mundi. Qđ
homo. ẽ: redẽptor est mundi. Quotͦa
ergo non priulegio utriusq substan.¬
tiȩ dñs est om̃iũ xp̃c: qui sibi uniuersa
aut creatione aut redẽptione subegit.
Honoris ergo est km̃i. quod offerunt genti¬
les munera: głȩ quod adorant. Munera
chaldei offerrunt. & adorant. Unũ ab illis
defertur ut regi: aliud ex hibetur ut dõ.
Hiitaq adorato xp̃o. oblatisq munerib.
ꝑ aliam ut lectũ ẽ. uiã reuersi st̃ in regi.¬
onem suã. Rectissime ꝑ aliã uiã redeunt.
ne cruentus herodes qui mortẽ parabat
infanti. atinere magorũ ꝑuenire possit
ad xp̃m: neq enim qui adorare dñm
uenerant. dñi ẽẽ poterant proditores.
Qua bene fr̃s ꝑ aliam uiam. redisse dicunt᷑.
Nã qui stella duce uenerant in iudeam.
in patriã suã ȩeni solis illummati radus
reuersi sunt. Et ideo om̃i cũ reuerentia
clebremus hunc diem. magorũ obseqͥa

Expanded text:
hominem mystico sermone declarat; quod enim Deus est, creator est mundi. Quod homo est, redemptor est mundi. Quomodo ergo non privilegio 75 utriusque substantiae Dominus est omnium Christus, qui sibi universa aut creatione, aut redemptione subegit? onorem . Honoris ergo est, carissimi, quod offerunt gentiles munera; gloriae, quod adorant: munera Chaldaei offerunt, et adorant. Unum ab illis defertur ut regi, aliud exhibetur ut Deo. Hi itaque; adorato Christo oblatisque muneribus, per aliam, ut lectum est, viam reversi sunt in regionem suam. Rectissime per aliam viam redeunt, ne cruentus Herodes, 76 qui mortem parabat infanti, itinere magorum pervenire possit ad Christum; neque enim qui adorare Dominum venerant, Domini esse poterant proditores. Quam bene, fratres, per aliam viam rediisse dicuntur: nam qui stella duce, venerant in Judaeam, in patriam suam aeterni Solis illuminati radiis revertuntur. Et ideo omni reverentia celebremus hunc diem, magorum obsequia
Abbreviated transcription (Latin):
confiteris: nͥ qr ex mortuo
uuius factus es Scriptu¬
fessio: qͥ confitet᷑ uiuit.
Et si peccatũ confitetur.
utiq amorte reuixit.
Si peccati confessor reuix̃ a
morte: qͥs eũ suscitauit:
I ul mortuus: est sui ipsiꝰ
citator. Ille fe potuit

Expanded text:
confiteris, nisi quia ex mortuo vivus factus es? Scriptufessio, qui confitetur vivit: et si peccatum confitetur, utique a morte revixit. Si peccati confessor revixit a morte, quis eum suscitavit? Nullus mortuus est sui ipsius suscitator. Ille se potuit
Abbreviated transcription (Latin):
quod uniuersitas credit: solus certe ui.¬
dere contẽpnas quod splendet e gelo.
Apud te uirgo concepit: & uirginis tuȩ
partũ alienus agnoscit. Tibi salutẽ tuã
angelitȩ uoces ꝑsuadere non possunt: &
ad. xp̃m tuũ una caldeos stella perdduxit.
Ubi est inquiunt magi qui natus .ẽ. rex
iudȩorum: Uidimus stellã eius in orlen¬
te: & uenius adorare eũ. In his imple¬
tum.ẽ. ilud quod ꝓphetico sermone
intelligent. Ecte enim caldeus cui neq
annuntiatũ de xp̃o fuerat. neq audierat.
& uidit stellã xp̃i: & adesse eũ intellexit
in stesla. Adorant itaq magi dñm. &
offerunt munera: ut impleretur qͦd
ait ille p̃cipuus prophetarũ dauid.
Afferte dño patrix gentiũ: afferte dño

Expanded text:
quod universitas credit, solus certe viquod universitas credit, solus certe videre contemnas quod splendet e coelo? Apud te virgo concepit, et virginis tuae partum alienus agnoscit; tibi salutem tuam angelicae voces persuadere non possunt, et ad Christum tuum una Chaldaeos stella perduxit. Ubi est, inquiunt magi, qui natus est rex Judaeorum? Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . In his impletum est, quod prophetico sermone ictum est ; ecce enim Chaldaeus, cui neque annuntiatum de Christo fuerat neque audierat, et vidit stellam Christi, et adesse eum intellexit in stella. Adorant itaque magi Dominum, et offerunt munera, ut impleretur quod ait ille praecipuus prophetarum David: Afferte Domino, patriae gentium, afferte Domino
Abbreviated transcription (Latin):
natus. ẽ. xp̃c exfemina. Nobis iacuit in
p̾sepi: nobis uagiebat in cunis: nobis ar¬
ridebat in stella. Totũ enĩ nobis ꝓficiebat:
quicqͥd saluator hominũ agebat in homine.
A it itaq euangłicus sermo. Eoce magi ab.
oriente ad uenerunt hierosolunis di¬
centes. Ubi est qui natus . t̃. rex iudeoꝵ:
Uidimus stellã eius in oriente: & uenimus
adorare eũ. Quousq iudex̧ durissue
optusa aure clausis oculis. & ꝑfido corde
ꝑsistis: Ecct iam post illa patriartharũ
p̃conia. post uaticinia prophetarum:
ap̃c &e agentib p̃dicatur. Si patrib tuis
credere detractas qui ab initio scl̃i ȩt̾ni re-¬
gis aduentũ in numeris satratisq uocibus
cetinerunt: crede uł his tandem qui cũ
non adhuc post tempora nasciturum.
sed iam & apud te & tibi natũ. r̃ẽ. testant᷑.
Qu tanta est in pectore tuo mortifere ob¬
stinationis aduersio: ut solus ñ audias.
quod om̃s loquuntur: solus refugias.

Expanded text:
natus est Christus ex femina, nobis jacuit in natus est Christus ex femina, nobis jacuit in praesepi, nobis vagiebat in cunis, nobis arridebat in stella. Totum enim nobis proficiebat, quidquid Salvator hominibus agebat in homine. Ait itaque evangelicus sermo: Ecce magi ab Oriente advenerunt 74 Hierosolymam, dicentes: Ubi est qui natus Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quo usque, Judaee durissime, obtusa aure, clausis oculis, et perfido corde persistis? Ecce jam post illa patriarcharum praeconia, post vaticinia prophetarum, Christus et a gentibus praedicatur. Si patribus tuis credere detrectas, qui ab initio saeculi aeterni regis adventum innumeris sacratisque vocibus cecinerunt, crede vel iis tandem qui eum non adhuc post tempora nasciturum, sed jam et apud te, et tibi natum esse testantur. Quae tanta est in pectore tuo mortiferae obstinationis adversio, ut solus non audias quod omnes loquuntur, solus refugias
Abbreviated transcription (Latin):
latent̃ aduenit. paulatĩ dignatus. ẽ. suam
aperire mortalibus marestatem: quã quã
km̃i latert inter obscura scłi lumen cȩ¬
leste non poterat. Deniq cũ uisitationẽ
suã nec dũ terra diosceret: glũ sua gau.¬
dia ac totius mundi bȩticiam chaldeis stu-¬
pentib tacito in sydere loquebatur: & cũ
quis quantusue ess& nec dũ infidelis possor
uidere iudea: iã tunc głam eiꝰ indicus
excitata glestibus. gentilitas sentiebat.
Noua enĩ stella. nouu aduentasse hominẽ
reuelabat. Et ita reuera nouu: ut cũ
dĩ eẽt filius indueret carnem sine gene¬
ratione carnali: & haber& scđm homi¬
nem tempus nascendi. qui scđm din
natiuitatis initiũ non habebat. Nouũ
nimirũ erat: ut unigenito altissimi
que ñ capit celũ. paruissimi tuguru
minimũ p̃sepe sufficer&. Nouu erat.¬
ut qui in cęlestib cũ dõ patre regnabat.:
terrena matre contentus. uagitus infan¬
tiȩ daret in pannis. Lȩdem itaq fratres.
totisq gaudus exultemus: quia nobis

Expanded text:
latenter advenit, paulatim dignatus est suam aperire mortalibus majestatem; quanquam, carissimi, latere inter obscura saeculi lumen coeleste non poterat. Denique cum visitationem suam necdum terra dignosceret, coelum sua gaudia ac totius mundi laetitiam, Chaldaeis stupentibus, tacito in sidere loquebatur. Et cum quis quantusque esset necdum infidelis posset videre Judaea; jam tunc gloriam ejus indiciis excita de coelestibus gentilitas sentiebat. Nova enim stella novum adventasse hominem revelabat, et ita revera novum, ut, cum esset Dei Filius, indueret carnem sine generatione carnali, et haberet secundum hominem tempus nascendi, qui secundum Deum nativitatis initium non habebat. Novum nimirum erat, ut Unigenito Altissimi, quem non capit coelum, parvissimi tugurii minimum praesepe sufficeret. Novum erat, qui in coelestibus cum Deo Patre regnabat, terrena matre contentus, vagitus infantiae daret in pannis. Laetemur itaque, fratres, totisque gaudiis exsultemus, quia nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd non erat: grãm uerb. qua uerbũ caro factũ¬
est. uenit querert & siliũ facere qͦd peritrat.
O m̃ potentia qua fecit omnem diem: gr̃a qua
ccito dit concipi. & certo die dignatus est
nasci. Idem igitur mminoratus paulominus
ab angł̃is in di factus ÷ hominũ. qͥ coternus
Dc ipso quippt propħa dicit. Dene nuntiate
diem ac dit salutare enis. Quid est diem de
die: nis fiiũ de patre: Est igitur de patre
filius. de dic dies: sed tamen pat̃ & filius ñ duo
dres. Sd unus . ẽ. dies. Est de patre filius: Ae dõ
deus: pat̃ tamen & filius non duo dii. sedunus
est ds̃. Unus igitur dies ec̾̃nitatis. simul pater
& filius a nob̾ agnoscitur: indit aut̃ demporis.
solus filius inuenitur. Dits tnim pt̃mus patir
tempceis solus filius nr̃m corpus anuamꝙ
suscepit. Xp̃c dits ex̃nus unigenitus in forma
Si manens.: xp̃c indit temporis unigenitus.
formã serui atipiens Xp̃c dies ȩternꝰ. diues

Expanded text:
quod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factuquod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeternus De ipso quippe propheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies etenim aeternus Pater temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives