comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
munere quȩcũq: inscripturis obscura sunt
intelligere gloriatur : bene quidem credit
& uerum.ẽ. non eẽ. illã suã facultatẽ quasi
aseipso existentẽ. sed diuino munere traditã
Ita eñi digłam quȩrit: & non suã Sedcũ legit
&nullo sibi hominũ exponente intelligit:
cur ipse aliis affatat exponere ac non
potius eos remittit dõ ut ipsi quoq non ꝑ
hominẽ sed illo intus docente intelligant:
sed uidelicet timet neaudiat adño Serue
nequã dares pecuniã meã nũmulariis.
Sicut ergohuea quȩ intelligunt ꝓdunt
ceteris ułloquendo uł scribendo ita ego
quoq sinon solũ ea quȩ intelligo sed etiom
initelligendo ea quȩ obseruent ꝓdidero
culpari abeis ꝓfeto non debeo quã iuam
nemo debeatꝰ aliquid sic habere quasi suũ
ppriũ nisi forte mendaciũ Nã om̃e uerũ
a billo ẽ. quiait. Egosu ueritas Quid enim
habanꝰ qđ non accepimꝰ qđ si accepimus

Expanded text:
munere quaecumque in Scripturis obscura sunt munere quaecumque in Scripturis obscura sunt intelligere gloriatur, bene quidem credit, et verum est, non esse illam suam facultatem quasi a seipso existentem, sed divinitus traditam; ita enim Dei gloriam quaerit et non suam: sed cum legit, et nullo sibi hominum exponente intelligit, cur ipse aliis affectat exponere, ac non potius eos remittit Deo, ut ipsi quoque non per hominem, sed illo intus docente intelligant? Sed videlicet timet ne audiat a Domino, Serve nequam, dares pecuniam meam nummulariis . Sicut ergo hi ea quae intelligunt, produnt caeteris vel loquendo vel scribendo; ita ego quoque si non solum ea quae intelligant, sed etiam intelligendo ea quae observent, prodidero, culpari ab eis profecto non debeo: quanquam nemo debet aliquid sic habere quasi suum proprium, nisi forte mendacium. Nam omne verum ab illo est, qui ait: Ego sum veritas . Quid enim habemus quod non accepimus? Quod si accepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
karitas quȩ sibi homines inuicem nodo uni¬
tatis astringit. non haberet ad itũ refunden¬
dorũ. & quasi miscendorũ sibimet animorũ
sihomines ꝑ homines nihil discerent. Et cerce
spadonẽ illũ quiesaiã ꝓphetã legens non intel¬
głm id qđ non intelligebat expositũ. Aut diui¬
nitus inm̃te sine hominis ministerio reuela¬
tũ ẽ: sed potius suggestione diuma missus ẽ.
ad eũ seditq cũ eo philippus qui nouerat
esaiã ꝓphetã. eiq humanis uerbis & lingua
qđ inseriptura illa tectũ erat aperuit. Nonne
cũ moyse ds̃ loquebatur : & tam̃ consilium
regendi atq administrandi tãmagni popłi
a socero suo aliemgena scilicet homine. &
maxime ꝓuidus &minime suꝑb accepit:
Nouerat enĩ ille uir ex quacũq anima uerũ
consiliũ ꝓcessisset : non ei sed illi qui est ueritas
in cõmutabili dõ eẽ. tribuendũ ẽ Postremo: C.x.¬
quisquisse nullis p̃ceptis instructũ diuino

Expanded text:
charitas, quae sibi invicem homines nodo unicharitas, quae sibi invicem homines nodo unitatis astringit, non haberet aditum refundendorum et quasi miscendorum sibimet animorum, si homines per homines nihil discerent. 7. Et certe spadonem illum qui Isaiam prophetam legens non intelangelum id quod non intelligebat expositum, aut divinitus in mente sine hominis ministerio revelatum est; sed potius suggestione divina missus est ad eum, seditque cum eo Philippus, qui noverat Isaiam prophetam, eique humanis verbis et lingua quod in Scriptura illa tectum erat, aperuit . Nonne cum Moyse Deus loquebatur, et tamen consilium regendi atque administrandi tam magni populi a socero suo, alienigena scilicet homine, et maxime providus et minime superbus accepit ? Noverat enim ille vir, ex quacumque anima verum consilium processisset, non ei, sed illi qui est veritas, incommutabili Deo tribuendum esse. 8. Postremo quisquis se nullis praeceptis instructum divino
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ audire. & expectemꝰ rapi usq inter¬
tũ cȩlũ. siue incorpore siue extma corpus
sic̃ dicit apłs. & ibi audire in effabilia uerba
audire euangłm: Caueamꝰ tales tẽptationes suꝑbissinas
& periculo sissimas magisq cogitimꝰ & ipsũ a płm
ptulũ licet diuina &ecȩlesti uoce ꝓstratũ & instruc¬
tũ ad hominẽ tam̃ missũ eẽ ut sacram̃ta ꝑciperit
& copularetur ȩccłȩ. Et centurionẽ corneliũ quãiuis
exauditas orationes eiꝰ & elemosinas respectas ei
angłs nuntiauerit : petro tam̃ traditũ imbuendũ
quid sꝑandũ quid diligendũ eẽt audiret Et pote¬
rant utiq om̃ia ꝑ. angłm fieri: sed abiacta eẽt
humana conditio. siꝑ homines hominib: ds̃ uerbũ
suũ ministrare nolle uidẽtur. Quomodo enĩ
uesũ eẽt qđ dictũ est. tr̃plũ enĩ dĩ scm̃ est qđ estis uos
sids̃ dehumano tẽplo responsa non redderet.
& totũ qđ discendum hominibus tradi uellet
decelo atq ꝑangłos ꝑ sonaret : deinde ip̃sa

Expanded text:
audire; et exspectemus rapi usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus, sicut dicit Apostolus, et ibi audire ineffabilia verba, audire Evangelium. 6. Caveamus tales tentationes superbissimas et periculosissimas, magisque cogitemus et ipsum apostolum Paulum, licet divina et coelesti voce prostratum et instructum, ad hominem tamen missum esse, ut sacramenta perciperet, atque copularetur Ecclesiae : et centurionem Cornelium quamvis exauditas orationes ejus, eleemosynasque respectas ei angelus nuntiaverit, Petro tamen traditum imbuendum;quid sperandum, quid diligendum esset, audiret . Et poterant utique omnia per angelum fieri, sed abjecta esset humana conditio, si per homines hominibus Deus verbum suum ministrare nolle videretur. Quomodo enim verum esset quod dictum est, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; si Deus de humano templo responsa non redderet, et totum quod discendum hominibus tradi vellet, de coelo atque per Angelos personaret? Deinde ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Parpariiugato coniunx: quncqͥd impar dissidet
Pulchrius multo. parari. quã creari nobilem
Clam coarguas ꝓpinquum : sed palam laudaueris
Siue sunt in certa cuncta qͥd timeri conuenit:
CTIYLON LCEDEMOHUS

Expanded text:
par pari iugator coniunx: quicquid inpar, dissidet. pulchrius multo parari quam creari nobilemClam coarguas propinquum, propalam laudaveris.Sive sint incerta cuncta, quid timere convenit? Chilo Lacedaemonius
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa significent: Contraria scilicet : cũ alias inbono.
alias in malo res eadẽ ꝑsimilitudinẽ ponit᷑ : sic̃ hocẽ
qđ deferm̃to supͣ diximꝰ : Ialeẽ etiã qđ leo significat
xp̃m: ubi dr̃. uicit leo detribuiuda: Significat
&diabolũ. ubi scriptũẽ. Ad uersariꝰ nr diabolus
tanquã leo rugiens circuit quȩrens quẽ de uoret
Ita serpens in bono ẽ. astuti ut serpentes. Inmalo
autẽ. serpens autẽ euã sedux̃ in astutia sua. In bo¬
no panis : egosũ panis uiuus qͥ decelo descend
Inmalo panis: panes occultos libent̃ edite.
Sic &alia plurima. & hȩc qͥdẽ quȩ cõmemoriui
minimi edubiã significationẽ ger̃ : qr exẽpligrã

Expanded text:
diuersa significent. contraria scilicet, cum alias in bono, diuersa significent. contraria scilicet, cum alias in bono, alias in malo res eadem per similitudinem ponitur» sicut hoc est quod de fermento supra diximus. tale est etiam, quod leo aigO-iifcatificat et diabolum ubi scriptum est: aduersarius uester d\\. bolus tamquam leo rugiena circuit, quaerens quam <deuoret. ita serpens ia bono est: astuti ut şerpentea, in malo autem: serpens Euam seduxit astutia sua. in bono panis: ego sum panis uiuus, qui de caelo descendi,. in malo panis: panes occultos libenter edite; sic e.t alia plurima. et haec quidem quae commemoraui minime dubiam significatio
Abbreviated transcription (Latin):
regulis rerũ qͣs in pͥmo libro digessimꝰ. facileẽ eã
uersare om̃ib: modis. donec ꝑueniamꝰ ad sententiã
ueritatis. p̃sertĩ cũusus accesserit. pictatis exercita¬
tione roborat᷑ : inuenimꝰ aut̃ utrũ ꝓpria sit anfigarato
locutio illa intuentes q̃ supͣdictas̃ : Qđa pͣparuerit :¬
multis modis ressimiles reb apparent : ñ putemꝰ
eẽ p̃scriptũ ut qđ in aliquo locores aliqua ꝑsimili¬
tudinẽ significauerit. hoc eã sẽ ꝑ significarecre¬
damꝰ. Nã & inuituꝑationẽ posuit ferm̃tũ dñs
cũdiceret. cauete aferm̃to phariseorũ & in lau¬
dẽ cũdiceret. simileẽ. regnũ cȩlorũ mulieri.
quȩ abscondit ferm̃tũ intrib: m̃furis farinȩ:
donec ferm̃taret᷑ totũ: huiꝰ igit᷑ uirietatis obser¬
uatio : duas habet formas. Sic enĩ aliudatq aliud
resquȩq significant. ut aut contraria auitantũmͦ

Expanded text:
regulis rerum quas in primo libro digessimus, facile est eam regulis rerum quas in primo libro digessimus, facile est eam versare omnibus modis, donec perveniamus ad sententiam veritatis, praesertim cum usus accesserit pietatis exercitatione roboratus. Invenimus autem utrum propria sit, an figurata locutio, illa intuentes quae supra dicta sunt. CAPUT . Sed quoniam multis modis res similes rebus apparent, non putemus esse praescriptum ut quod in aliquo loco res aliqua per similitudinem significaverit, hoc eam semper significare credamus. Nam et in vituperaticum diceret: cauete a fermento Pharisaeorum, et in laude, cum diceret simile esse regnum caelorum mulieri, quae abscondit fermentum in tribus mensuris farinae, donec totum fermentaretur. huius igitur uarietatis obseruatio duas habet formas; sic enim aliud atque aliud res quaeque significant, ut aut contraria aut tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
letor acceꝑit silaudatis illiqͥea fecer̃. sed eatam̃ abor¬
rent a consuetudine bonoꝵ. qpostaduentũ dñi dunna
p̃cepta custodiunt. figurã ad intelligentiã referat
factũuͦ ipsu ad mores ñ transferat: Multa enĩs quȩ illo
tẽꝑe officiose factas̃: quȩmͦ nisi libidinose fieri ñposs̃:
figurã rerũ futurarã anĩ aduertere atq indagarepotu¬
erit : reitam̃ gestȩ ꝓprietatẽ adhunc usuassumat. ut se
nequaquã recte sins factis iactareaudeat. & p̃sua
iꝰtitia cetrros tanquã peccatores contẽnat. cũuideat
tantorũ uiroꝵ & cauendas tẽpestates. & flenda nau¬
fragia: Ad hocemĩ etiã peccata illoꝵ hominũ scriptas :
pagina ẽ. scõꝵ libroꝵ. in qͣ ñ sonet. qđ suꝑbis ds̃ resistit¬
dũ ẽ. utrũ ꝓpriasit anfiguirata locutio quã incelli¬
gere conam᷑: Nã cõꝑto qđ figuratasit ad hibtos

Expanded text:
lector acceperit, si laudati sunt illi qui ea fecerunt, sed ea tamen abhorlector acceperit, si laudati sunt illi qui ea fecerunt, sed ea tamen abhorrent a consuetudine bonorum, qui post adventum Domini divina praecepta custodiunt; figuram ad intelligentiam referat, factum vero ipsum ad mores non transferat. Multa enim sunt quae illo tempore officiose facta sunt, quae modo nisi libidinose fieri non possufiguram rerum futurarum animadvertere atque indagare potuerit; rei tamen gestae proprietatem ad hunc usum assumat, ut se nequaquam recte factis suis jactare audeat, et prae sua justitia caeteros tanquam peccatores contemnat, cum videat tantorum virorum et cavendas tempestates, et flenda naufragia. Ad hoc enim etiam peccata illorum hominum scripta sunt, pagina est sanctorum Librorum, in qua non sonet quod Deusdum est utrum propria sit, an figurata locutio, quam intelligere conamur. Nam comperto quod figurata sit, adhibitis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ mulieris int̃empto hocẽ deipso pauꝑe qunã¬
ouẽ habebat occiso ñ ẽ ꝑ simlitudinẽ int̃rogatus
daind ̃ ut in solũ adulteriũ dicerit sentenaãdãna¬
conissuȩ Ex quo intelligit᷑ qͣnta tẽ ꝑanta multas
mulieres habuerit. qͥndo deumna inqͣ excessit modũ
aseipsopuniri coactusẽ : Sed inistouiro ĩ modate
huiꝰ bbidinis ñ ꝑmansio sederansitꝰ fant ꝓpitrta
etũ abarguentȩ ꝓpheta ille illicitus appaitus
hospes uocatꝰe : Non enĩ dix̃ cũ regisuo sedhos¬
prtsuo uicini pauꝑis ouẽ adepulandũ ex hibuisse:
ista libido possedit. Deqͦ scriptura ñ tacuit : culpainseũ
fuisse amatorẽ mulierũ. cuiꝰ tam̃ in itia desiderio sapi¬
entiȩ flagrauer̃. quã cũ am iacrẽ spiritali adeptꝰ eẽt¬
quȩ in ueteris testam̃ti librisgesta c̃anent᷑. ñ solũ ꝓpͥȩ
sed etiã figurate accipiendasint : tam̃ etã illa quȩ ꝓpͥȩ

Expanded text:
autem mulieris interempto, hoc est, de ipso paupeautem mulieris interempto, hoc est, de ipso paupeus David, ut in solum adulterium diceret sententiam damnationis suae. Ex quo intelligitur quanta temperantia multas mulieres habuerit, quando de una in qua excessit modum, a seipso puniri coactus est. Sed in isto viro immoderatae hujus libidinis non permansio, sed transitus fuit: propterea etiam ab arguente Propheta ille illicitus appetitus hospes vocatus est. Non enim dixit eum regi suo, sed hospiti suo vicini pauperis ovem ad epulandum exhibuisse. Aista libido possedit: de quo Scriptura non tacuit, culpans eum fuisse amatorem mulierum . Cujus tamen initia desiderio sapientiae flagraverant ; quam cum amore spirituali adeptus equae in Veteris Testamenti libris gesta continentur, non solum proprie, sed etiam figurate accipienda sint: tamen etiam illa quae proprie
Abbreviated transcription (Latin):
rauit : sed etiã planx̃ extinecũ : Non enĩ carnali
telo mratitꝰ tenebat᷑: quẽ nullomͦ in uiriȩ suȩ
sed pacata filii cõmouebant : Hã ideo siuinceret᷑
eũ occidi ꝓhibuerat ut ed omito seruaret᷑ penitendi
locꝰ & quia ñ potuit. ñ orbitatẽ doluit in eiꝰ inte¬
ritu.: sed nouerat inqͣs penas tã impia & adultera
& parricid alis anima raperet᷑ : Nãq alio priꝰ
filio qͥin nocenserat ꝓqͦ egrotante afflgebat᷑.
moriente letatus ẽ: & hoc maxime apparet
quamoderatione actẽꝑantia illiuiri feminis
utebant᷑. qđ cũ munã illicite irruisset rex id .ẽ.
sin pauꝑis cinculã exhibuit epulandã: Inquẽ cõmotꝰ
dauid occidieũ iussit & quadruplicari ouẽ niuꝑi. ut se
nesciens condẽnaret. qͥpacauerat sciens : Qđ cũeima¬
nifestatũ eẽt̃. & diumitꝰ denuntiata uindicta : diluit
penitendo peccatũ. Sed tam̃ in hac similitudine stuprũ
tantũm de signatũ ẽ. deoue incimpauꝑis: demarito

Expanded text:
etiam planxit exstinctum . Non enim carnali zelo irretitus tenebatur, quem nullo modo injuriae suae, sed peccata filii commovebant. Nam ideo, si vinceretur, eum occidi prohibuerat, ut edomito servaretur poenitendi locus: et quia non potuit, non orbitatem doluit in ejus interitu, sed noverat in quas poenas tam impie adultera et parricidalis anima raperetur. Namque alio prius filio qui innocens erat, pro quo aegrotante affligebatur, moriente laetatus est. 31. Ex hoc maxime apparet qua moderatione ac temperantia illi viri feminis utebantur, quod cum in unam illicite irruisset rex idem, aesui pauperis oviculam exhibuit epulandam. In quem commotus David occidi eum jussit, et quadruplicari ovem pauperi; ut se nesciens condemnaret, qui peccaverat sciens. Quod cum ei manifestatum esset, et divinitus denuntiata vindicta, diluit poenitendo peccatum . Sed tamen in hac similitudine stuprum tantummodo designatum est de ove vicini pauperis; de marito
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ pãdĩ signficet nusq ad nouissimã penã id ẽ
usq ad fecẽ. anpotiꝰ grãm scripturarũ auidȩis
adgentes transeuntẽ ql indinauit ex hoc in hoc
remanentib: a pđ iudȩos obseruationib: quascarna¬
lit̃ sapiunt. qr fex eiꝰ ñẽ. ex inanita : Cũ uͦ reseadẽ ñ in
contraria sedtantũ in diuersa significatione ponit᷑ :
illudẽ inexẽplo qđ aqua & p̃opłm sigmficat sic̃ in a po¬
calipsi legimꝰ & spm̃ scm̃ : unde ẽ illud. flumina aquȩ

Expanded text:
 poenam, id est usque ad faecem; an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad Gentes transeuntem, quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia faex ejus non est exinanita . Cum vero res eadem non in contraria, sed tantum in diversa significatione ponitur, illud est in exemplum, quod aqua et populum significat, sicut in Apocal
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ dĩ Dictũ ẽ enĩ & scutũ fidĩ inqͦ positis
inqͥt om̃s sagatis maligni ignitas extinguere Nac
rursus ideo debemꝰ marmis huiꝰcemodi spiritalib:
scutatantũ mͦ fidẽ tribuere. cũ alio lococtiã lorica
dictasit fidei. indutunqͥt loricã fidei & caritatis:
Quando exeisdẽ scripturȩ uerb ñ unũ aliqͥd sed duo

Expanded text:
voluntatem Dei. Dictum est enim, Et scutum fidei, in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas exstinguere. Nec rursus ideo debemus in armis hujuscemodi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: Induti, inquit, loricam fidei et charitatis. Quando autem ex eisdem Scripturae verbis, non 55 unum aliquid, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sapiens incibo & potum̃nisi salutẽ corporis: sic illi¬
in concubitu ñnisĩ ꝓcreationẽ filiorũ intuebant᷑:
Itaq sieos inhac uita inuenisset dm̃aduentꝰ. cũiã
inmittendi sed colligendi lapides tẽpꝰẽt̃ : statĩ
seipsos castrarent ꝓpt̃ regnũcȩlorũ : Nonenĩ ẽ.
in carendo difficultas: nisicũ ẽ. in habendo cu¬
piditas : Nouerant qͥppe illi homines et ãimm ipsis
conugib luxuriã eẽ ab utendi intẽꝑantiã: qđ tobiȩ
testat᷑ oratio qͣndo ẽ. copulatꝰ uxori : Ait enĩ Bene¬
dictꝰ es dñeds̃ patrũ nrõrũ.: & benedietũ nom̃ tuũ in
om̃ia scła słorũ : Benedi cantte cȩli & om̃iscreatura

Expanded text:
 potu nonnisi salutem corporis, sic in concubitu nonnisi procreationem filiorum intuebantur. Itaque si eos in hac vita invenisset Domini adventus, cum jam non mittendi, sed colligendi lapides tempus esset , statim seipsos castrarent propter regnum coelorum: non enim est in carendo difficultas, nisi cum est in habendo cupiditas. Noverant quippe illi homines etiam in ipsis conjugibus luxuriam esse abutendi intemperantiam: quod Tobiae testatur oratio, quando est copulatus uxori. Ait enim: Benedictus es, Domine Deus patrum nostrorum; et benedictum nomen tuum in omnia saecula saeculorum. Benedica
Abbreviated transcription (Latin):
arduũ sit atq difficile. nec laudis esca illici. nec
contumeliarũ aculeis penitrari. & non exse
picerent᷑ elisos: Neutra qͥppe tẽptatio defuit
illisuiris. nã & credentũ celebra t p̃conio.
& ꝑ sequentiũ maledictis infimabantur: Sic̃
gͦ isti ꝓtẽpore utebant᷑ his om̃ib: & ñ corrũpe¬
bant᷑: sic illi ueteres usũ feminarũ ad suntẽporis con

Expanded text:
arduum sit atque difficile nec laudis esca illici, nec arduum sit atque difficile nec laudis esca illici, nec contumeliarum aculeis penetrari; et non ex se picerentur, elisos. Neutra quippe tentatio defuit illis viris: nam et credentium celebrabantur praeconio, et persequentium maledictis infamabantur. Sicut ergo isti pro tempore utebantur his omnibus, et non corrumpebantur; sic illi veteres, usum feminarum ad
Abbreviated transcription (Latin):
dine uł ꝑmulta stupra diffluentes euagant᷑. uł in ipsa
una coniuge ñ solũ excedunt adliberorũ ꝓcrectionẽ
ꝑtinen tẽ modũ. sed etiã ĩmanioris intẽꝑantiȩ sordes
inuerecunda om̃ino licentia. seruilis cuiꝰdã lib̵tatis
accumulant . ñ credunt fieri potuisse uitẽ ꝑ anter
multis feminis antiquterent᷑ uiri. nihnl seruantes in
isi illo nͥ congruũ tẽꝑi ꝓpagande ꝓlis offitiũ. & qđ ipsi
laqueis libidinis obstrictiuł inuna ñ faciunt. nullo
mͦ in multis fieri posse arbitrant᷑ : Sed isti poss̃ dicere
nec honorariq: dẽ atq: laudari oportere uiros
bonos & scõs q ipsi cũ honorant᷑ atq laudantur
intume scunt suꝑbia. tanto auidiores in anissimȩ
głȩ qͣnto eos frequentiꝰ atq latius linguablandior
uentil auerit. qͥita leues fiunt ut eosrumoris
aura siuequȩ ꝓsꝑa. siuequȩ aduersa existima t᷑
inqͣs libet inuehat uorigines flagitiorũ aut faci¬
norũ etiã saxa collidat: Uideant ergo quã sibi

Expanded text:
dine, vel per multa stupra diffluentes evagantur, vel in ipsa una conjuge, non solum excedunt ad liberorum procreationem pertinentem modum, sed etiam inhumanioris intemperantiae sordes inverecunda omnino licentia servilis cujusdam libertatis accumulant; non credunt fieri potuisse ut temperanter multis feminis antiqui uterentur viri, nihil servantes in usu illo nisi congruum tempori propagandae prolis officium; et quod ipsi laqueis libidinis obstricti, vel in una non faciunt, nullo modo in multis fieri posse arbitrantur. 29. Sed isti possunt dicere nec honorari quidem atque laudari oportere viros bonos et sanctos, quia ipsi cum honorantur atque laudantur, intumescunt superbia; tanto avidiores inanissimae gloriae, quanto eos frequentius atque latius lingua blandior ventilaverit; qua ita leves fiunt, ut eos rumoris aura, sive quae prospera, sive quae adversa existimatur, in quaslibet invehat voragines flagitiorum, aut in facinorum etiam saxa collidat. Videant ergo quam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
beneficientiã tepotiꝰ caritas reuocet. ut intelligas
carbonesignisẽẽ urentes pemit ntȩ gemitꝰ qͥb:
suꝑbia san. at eiꝰ qͥdoletse inimicũ fanisse hominis
aqͥ eiꝰ miseriȩ subuenit᷑ : Itẽcũait dñs qͥamatanimã
suã ꝑdec eã : ñ utilitatẽ uetare potandus. ẽ. qͣdebet

Expanded text:
beneficientiam te potius caritas reuocet, ut intellegas carbones ignis esse urentes paenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur eius, quo dolet se inimicum fuisse hominis, a quo eius miseriae subuenitur. item cum ait dominus: qui amat animam suam, perdet eam, non util
Abbreviated transcription (Latin):
quã asꝑnantur posse hab̾e usũ bonũ. & ẽã quã ãple¬
xantur eẽ possẽ dãnabilẽ si& ibi caritas utentium
& hic cupiditas attendat᷑: Nãsimulas uxorib caste
u qͥsquã ꝓtẽpore potuit : potestaliꝰ una libidinose
Magis eñĩ ꝓbo multarũ fecunditatẽ utentẽ ppt̃ alind
quã umꝰ carne fruentẽ ꝓpt̃ ipsa: lbienĩ quȩrit᷑
utilitas tẽporũ oportunitatib congrua: hic saciat᷑
cupiditas.t̃ꝑalib uoluptatib ĩplicata inferiorisq
gradus ad dm̃ sunt qͥb: scđm ueniã concedit apłs
carnalẽ cũ fingalis coniugib consuetudinẽ ꝓpter

Expanded text:
quam aspernantur posse habere usum bonum, et eam quam amplequam aspernantur posse habere usum bonum, et eam quam amplexantur esse posse damnabilem, si et ibi charitas utentium, et hic cupiditas attendatur. 27. Nam si multis uxoribus caste uti quisquam pro tempore potuit, potest alius una libidinose. Magis enim probo multarum fecunditate utentem propter aliud, quam unius carne fruentem propter ipsam. Ibi enim quaeritur utilitas temporum opportunitatibus congrua, hic satiatur cupiditas temporalibus voluptatibus implicata: inferiorisque gradus ad Deum sunt, quibus secundum veniam concedit Apostolus carnalem cum singulis conjugibus consuetud
Abbreviated transcription (Latin):
seruare uirginẽ suã tãquã figuratã locutionẽ
conet᷑ in t̃p̃tari qͣdictũ ẽ trade filiã. & magnũ opꝰ
ꝑfeceris : Fritigit᷑ locutionẽ etiã hoc in obser¬
uationib intelligendarũ scripturarũ. ut sc̃iamꝰ
alia om̃ib cõmu̾nit̃ p̃cipi. alia singulis qͥbusq
generib: ꝑsonarũ. Ut ñ solũ aduniũ sũ statũ
ualitudinis . sed etiã ad suã cuiꝰq: m̃briꝓpͥã infir¬
tatẽ medicina ꝑueniat: In suo qͥppeenere curan¬
ne forte qđ inscripturis ueterib: ꝓilloꝵ tẽporum
Conditione etã siñfigurate sedꝓprie figunat᷑ intellign
ñ ẽ. Nlagitiũ neq facinꝰ Adista etiã tẽpora qͥ sputa
musu uitȩ possetransferri qđ nisidominante cupi¬
ditate &ipsarũ qͦq scripturarũ qͥb euertenda est
satellicnĩ quȩrente ñ faciet. nec intelligit miser
adhanc utilitatẽ illa eẽ. sic posita. ut speibone
homines ialubrit̃ uideant & consuetudinem

Expanded text:
nem conetur interpretari qua dictum est, Trade filiam, et grande opus perfeceris . Erit igitur etiam hoc in observationibus intelligendarum Scripturarum, ut sciamus alia omnibus communiter praecipi, alia singulis quibusque generibus personarum; ut non solum ad universum statum valetudinis, sed etiam ad suam cujusque membri propriam infirmitatem medicina pertineat. In suo quippe genere curanne forte quod in Scripturis veteribus pro illorum temporum conditione, etiamsi non figurate, sed proprie intelligatur, non est flagitium neque facinus, ad ista etiam tempora quis putet in usum vitae posse transferri. Quod nisi dominante cupiditate, et ipsarum quoque Scripturarum, quibus evertenda est, satellitium quaerente, non faciet; nec intelligit miser ad hanc utilitatem illa sic esse posita, ut spei bonae homines salubriter videant et consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
a quo facta ẽ. & ꝑ quẽ facta.ẽ. & ad quẽ facta. ẽ. cuncta
ei cȩt̾a seruient: Et uita ultima quȩ tam uicina. ẽ. illi &. ẽ. adiuto¬
riũ eius ꝑ quod imꝑat corpori. & ipsũ corpus extrema natura & essen-

Expanded text:
a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta ei caetera servient: et vita ultima, quae tam vicina illi est, et est adjutorium ejus, per quod imperat corpori; et ipsum corpus, extrema natura et essen
Abbreviated transcription (Latin):
potentia supͣ om̃s locos magnus. ẽ : ȩt̃nitate supͣ omnia tempora
in mobilis. sine quo tamen nec ullius molis uastitas inunũ regi
nec ullus temporis ꝓductio potest aberrore ꝓhiberi. & aliqͥd
ẽẽ. ł corpus ut corpussit. ł motus ut motus sit: ipsũ. ẽ. unũ
nunc. aliud postea. Iuia sũmȩ unus. ẽ. pat̾ ueritatis pater
suȩ sapientiȩ. quȩ nulla exparte dissimilis similitudo eiꝰ
dicta ẽ. & imago. quia de ipso est. It̾aq etiã recꝰte filus
implens unũ dequo est: ut cȩt̃a quȩ sunt in quantũ suns
ut ad ipsã etiã sint: ut om̃is rationalis & intellectualis crea¬
tura. in qua homo rectissime dr̃ factus ad imaginẽ & simi¬
litudinẽ dei . Hon enĩ aliter in cõmutabilẽ ueritatẽ poss&
mente conspicere Alia uͦ ita sunt ꝑ ipsã facta. ut non si&
adipsã: & ideo rationa idis anima si creatori suo seruiat

Expanded text:
potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum pnunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte dissimilis, similitudo ejus dicta est et imago, quia de ipso est. Itaque etiam Filius recte implens unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt ut ad ipsam etiam sint, ut omnis rationalis et intellectualis creatura, in qua homo rectissime dicitur factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat,
Abbreviated transcription (Latin):
diuisionis non ipsa ꝑse sed in alioꝵ. & maxime ipsius uniuersi com¬
paratione tam parua sunt. Nec in spatio tempoꝵ alia ratio. ẽ. qͥa
ut om̃is loci sic om̃is temporis longitudo hab& dimidiũ sui. Quã¬
uis eñĩ sit breuissima & incipit & ꝓgreditur & desinit. Itaq non
potest nisi habere dimidũ dũ ibi diuiditur qua transit ad finem
Ac ꝑhoc & breuis sillabȩ tempus incõparatione longioris breue. ẽ.¬
& hora brumalis ȩstiuȩ horȩ cõparata. minior. ẽ: sic mora unius
horȩ addiem. & diei ad mensem. & mensis ad annũ. & anni adlustrũ.
& lustri ad maiores circuitus: & ipsi ad uniuersũ tempus relati bre¬
uessunt. Cũ illa ipsa numerosa successio & quȩdã gradatio siue
localiũ siue temporaliũ spatioꝵ non cumore. ł mora sed ordinata
conuenienta pulchra iudicetur. Ipse autẽ ordinis modus uiuit in
ueritate ꝑpecua Nec mole uastus. nec ꝓtractione uolubilis sed

Expanded text:
divisionis, non ipsa per se, sed in aliorum, et maxime ipsius universi comdivisionis, non ipsa per se, sed in aliorum, et maxime ipsius universi comparatione tam parva sunt? Nec in spatio temporum alia ratio est; quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed
Abbreviated transcription (Latin):
& bestus habemus. cõmunia. Uno modo nãq hirundo nidifi¬
cat: & unũ quodq auiũ genus uno aliquo suo modo. Iuid ẽ.
gͦ in nob quo & de illis om̃ib iudicamus quas figuras appecinꝰ
& quatiius impleant. & nos in edificus alusq corporeis oꝑib¬
tanquã dñi om̃iũ taliũ figurarũ innumerabilia machinamur
Quid in nob̾. ẽ. quod intus intelligit has ipsas uisibiles corporũ
moles ꝓportione magnas. ẽẽ. ł paruas. Et om̃e corpus habere
dimidiũ quantulũ cũq sit. & sidimidiũ innumerabiles partes.
Itaq granũ omne milii suȩ parti tante quantũ in hoc mundo
nr̃m corpus ten& tam magnũ. ẽẽ. quã mundus . ẽ. nobis: Totũq
istũ mundũ figurarũ ratione pulchrũ. eẽ non mole. Magnũ
autẽ uideri non ꝓsua quantitate. sed ꝓbreuitate nr̃a. id est
animaliũ quib plenus .ẽ. quȩ rursus cũ habeant infinitatem

Expanded text:
et bestiis habemus communia. Uno namque modo hirundo nidifiet bestiis habemus communia. Uno namque modo hirundo nidificat, et unumquodque avium genus uno aliquo suo modo. Quid est ergo in nobis, quo et de illis omnibus judicamus, quas figuras appetant, et quatenus impleant, et nos in aedificiis aliisque corporeis opertanquam domini omnium talium figurarum, innumerabilia machinamur? Quid est in nobis, quod intus intelligit has ipsas visibiles corporum moles proportione magnas esse, vel parvas; et omne corpus habere dimidium, quantulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne granum milii suae parti tantae, quantam in hoc mundo nostrum corpus tenet, tam magnum esse quam mundus est nobis, totumque istum mundum figurarum ratione pulchrum esse, non mole; magnum autem videri, non pro sua quantitate, sed pro brevitate nostra, id est animalium quibus est plenus; quae rursus cum habeant infinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
pore. Si eñi numeri sic ipsa semina cumerent: dedimidio grano
fici arbor dimidia nasceretar. Neq de animali ũ seminib etiã
non totis animalia tota & integra gignerentur Neq tantillũ
& unũ semen ium haber& sui cuiusq generis innumerabilem
nullũ foliũ sit. ł nullus pilus ꝑtam numerosã successionem.
cuius non ratio in illo pͥmo & uno semine fuerit. De inde
illud cogitandũ. ẽ. quã numerosas. quã suaues sonoꝵ pul¬
chritudines uerberatus aer traiciat cantante luscima :
uitali motu incorporalit̃ haber& inp̃ssas Hoc & incȩt̃is ani¬
mantib quȩ ratione carentia. sensu tam̃ non carent anim¬
aduerti potest. Hullũ eñĩ hoꝵ. ẽ. quod ñ. ł insono uocis.
ł incęt̾o motu atq oꝑatione mẽbroꝵ numerosũ aliquid
& in suo genere moderatũ gerat. nonaliquã scientia. sed cam̃
intimis naturȩ t̾minis ab illa in cõmutabili lege numeroꝵ
modulatis. Redeamus adnos: & omittamꝰ ea quȩ cũ arbustis¬

Expanded text:
ri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretur, neque de animalium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum et unum semen vim haberet sui cujusque generis innumerabilem. nullum folium sit, vel nullus pilus per tam numerosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno semine fuerit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam suaves sonorum pulchritudines verberatus aer trajiciat cantante luscinia, ricaretur, nisi vitali motu incorporaliter haberet impressas. Hoc et in caeteris animantibus, quae ratione carentia, sensu tamen non carent, animadverti potest. Nullum enim horum est, quod non vel in sono vocis, vel in caetero motu atque operatione membrorum, numerosum aliquid et in suo genere moderatum gerat, non aliqua scientia, sed tamen intimis naturae terminis, ab illa incommutabili numerorum lege modulatis.
Abbreviated transcription (Latin):
pellerẽq dicendo ñ tam̃ egisse aliqͥd meputaui cũ eos
audirẽ ad clamantes sed cũstente suderẽ acclamationib:
qppe sedoceri & delectari. flatiaũt lacrimis indicabant

Expanded text:
pelleremque dicendo; non tamen egisse aliquid me putavi, cum eos pelleremque dicendo; non tamen egisse aliquid me putavi, cum eos audirem acclamantes, sed cum flentes viderem. Acclamationibus quippe se doceri et delectari, flecti autem lacrymis indicabant
Abbreviated transcription (Latin):
que siociuiꝰ nodus ẽ soluendus incurrat uł qͣndoñnilla
que ornari possent ideo ñ ornant̃ sed sũ missosermone
dicunt᷑ ut qͥb dã qͣsichoris ornam̃torũ p̃beant eminentiorẽ
locũ Grande autgenꝰ tẽꝑata dictioñ eqͥrit. Addelatan¬
sidicenei crebriꝰ & uehem̃tꝰ acclamã i deo grandit̃ putandꝰ ẽ
dicere. Hocenĩa cumina sũmissigeneris. &ornam̃ta
facumt tt̃ꝑati. Grande aut̃ genꝰ plerũq pondere suo
uoces p̃mit sealacrimis expͥmit Deniq cũ apđ̃cesatã
mauritaniȩ popło dissuaderẽ pugnã cuulẽ. uł pocius
plusquã ciuilẽ quã cat̃uã uocabant. neq enĩciues tantũ¬
m uerũ eti ã ꝓpinqͥ fr̃s. postremo parentes acfilui lapidib
int̃se induas partes diuisi ꝑaliqͦs dies c̃tinuoscertotẽpore
anni sollẽ pnit̃ dimicabant & qͥs qͥsucquẽq poterat
occidebat. łgiqͥdẽ grandit̃ quantũ ualui. uttã crude le
atq inuete ratũ malũ decordib & morib eorũ u̾ellerẽ

Expanded text:
quaestio cujus nodus est solvendus, incurrat; vel quando nonnulla quae ornari possent, ideo non ornantur, sed submisso sermone dicuntur, ut quibusdam quasi toris ornamentorum praebeant eminentiorem locum. Grande autem genus temperata dictio non requirit: ad delectansi dicenti crebrius et vehementius acclametur, ideo granditer putandus est dicere: hoc enim et acumina submissi generis, et ornamenta faciunt temperati. Grande autem genus plerumque pondere suo voces premit, sed lacrymas exprimit. Denique cum apud Caesaream Mauritaniae populo dissuaderem pugnam civilem, vel potius plus quam civilem, quam Catervam vocabant; neque enim cives tantummodo, verum etiam propinqui, fratres, postremo parentes ac filii lapidibus inter se in duas partes divisi, per aliquot dies continuos, certo tempore anni solemniter dimicabant, et quisque ut quemque poterat occidebat: egi quidem granditer, quantum valui, ut tam crudele atque inveteratum malum de cordibus et moribus eorum avellerem,
Abbreviated transcription (Latin):
aclicet uilis mulier. ñ adulteri tam̃ sed sibi pec¬
cat. tolerabiliora ꝓpe modũ in adulterio criminas
Ibieñpudicita: Icnatura adulterat̃. Sati sut existimo
apparet stmnas nesuã fucisadulcerent formã & ad pudorẽ
aadtmorẽ ad facundia uehem̃t̃impelli Pruinde neq sũ

Expanded text:
ac licet vilis mulier, non alteri tamen, sed sibi peccat. Tolerabiliora propemodum in adulterio crimina sunt: ibi enim pudicitia, hic natura adulteratur . Satis, ut existimo, apparet feminas ne suam fucis adulterent formam, et ad pudorem et ad timorem hac facundia vehementer impelli. Proinde ne
Abbreviated transcription (Latin):
qͥda gendũ sit ñagunt. A ꝑ hoc docere necessiatis ẽ poss
eni homines &agere &e ñagere qđ sciunt. Quis autẽ dixerit
&ut doc eat᷑ & delectetur & ñ assentiatur. Quid autẽ
illa duo ꝓder̃. siei desit hoct̃tiũ : sed neq delectare
necessitatis ẽ. quando qͥdẽ cũ dicendo uera monstrant᷑.
Iđadofficiũ docendi ꝑtinet ñ eloqͥo agit᷑ neq: hoc¬

Expanded text:
quid agendum sit, non agunt. Ac per hoc docere necessitatis est. Possunt quid agendum sit, non agunt. Ac per hoc docere necessitatis est. Possunt enim homines et agere et non agere quod sciunt. Quis autem dixerit ut doceatur et delectetur, et non assentiatur. Quid autem illa duo proderunt, si desit hoc tertium? Sed neque delectare necessitatis est: quandoquidem cum dicendo vera monstrantur, quod ad officium docendi pertinet, non eloquio agit
Abbreviated transcription (Latin):
duo inmodõ qͥdicimꝰ. quigͦ dicit cũdoe uult quãdia
ñ intelligit᷑ nundũ se existimet dixisse qđ uult ei quẽ uult
docere. ql & sidix̃ qđ ipse intelligit. ñdũillidixisse pu¬
dix̃. Qđsietiã delectare uult eũ cuidix̃. aut flectere. ñ qͦcũq¬
utteneat᷑ a. daudiendũ delectanđauditor. ita flectenđ
ut moueat᷑ adagendũ. & sic̃ delectat᷑. sisuauit̃ loquaois:
ita fletit̃ si amet qđ polliceris. limeat qđ minaris:
oderit qđ arguis qđ com̃das ãplecat᷑. qđ dolendum
exaggeris doleat. cũ qͥd lȩtandũ p̃dicas gaudeat
Misereat᷑ eoꝵ. qͦsiiserandos ante oculos dicendo
constitus. Fugiat eos qͦscauendos t̃rendoꝓponis: & qͥcqͥd
aliud grandieloquentia fieri potest ad cõmouendos animos
quã mnouendi łt fortassereb: ipsis cognitis itamouebuntur
ut eos ñopussit maiorib: eloquentiȩ uirib: iã moueri
dtam̃ cũ opꝰẽ. faciendũ ẽ. Tunc autẽ op̾ẽ. qͣndo cũscierunt

Expanded text:
duo, in modo quo dicimus. Qui ergo dicit cum docere vult, quamdiu non intelligitur, nondum se existimet dixisse quod vult ei quem vult docere. Quia etsi dixit quod ipse intelligit, nondum illi dixisse pudixit. Quod si etiam delectareautem ut teneatur ad audiendum delectandus auditor, ita flectendus, ut moveatur ad agendum; et sicut delectatur si suaviter loquaris, ita flectitur, si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod commendas amplectatur, quod dolendum exaggeras doleat; cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatur eorum quos miserandos ante oculos dicendo constituis, fugiat eos quos cavendos terrendo proponis; et quidquid aliud grandi eloquentia fieri potest ad commovendos animos quam movendi. Et fortasse rebus ipsis cognitis ita movebuntur, ut eos non opus sit majoribus eloquentiae viribus jam moveri. Quod tamen cum opus est, faciendum est: tunc autem opus est, quando cum scierint
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̃ iste uirsc̃s̃ & possese ostendit sic dicere qr dix̃
alicubi & nolle qm̃ postinodũ nusquã. Aget itaq: nr̃¬
debecdicere Agit gͣ quantũ pos: cũistadicit. ut intel¬
ligent̃. ut libent̃ ut obȩdient̃ audiat᷑ : & hȩc seposse

Expanded text:
Quapropter iste vir sanctus et posse se ostendit sic dicere, quia dixit Quapropter iste vir sanctus et posse se ostendit sic dicere, quia dixit alicubi, et nolle, quoniam postmodum nusquam. CAPUT XV.--  enim alia debet dicere; agit ergo quantum potest cum ista dicit, ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur: et haec se posse
Abbreviated transcription (Latin):
Inpopło autẽ graui dequodictã ẽ . dõ. in popło graui
laudabote. Nec illa suauitas delectabilis ẽ qu a ñ qͥdẽ
iniquadicuntur. sed exigua& fragilia bona spum eo uer¬
borũ abicuprnantur qualinec magna atq stabili a decent̃
a posteris quã lingũa doctrinȩ xp̃ianȩ sanitas abista redun¬
dantia reuo cauerit & adeloquentiã grauiorẽ modes¬
tiorẽq restrinxerit . qualis in eiꝰ consequentib: litteris
sccureamat᷑ rligione appetit᷑ sed difficilli me implet᷑
A itgͦ qͦdã loco Eetamꝰ hanc sedẽs dint secessuuicina secreta
ubi dũ erratici palmit᷑ lapsus pendulis nexib: parundines
baiulasrepunt uittã porticũ fundeatecta fecer̃ Nondi¬
cuntur istanisimirabilit̃ affluentissima fecunditate
facundiȩ Sed ꝑfusionenimia grauitati displicent.
eloquunt᷑ ñ posse ita eloqͥ existimant ñ iudicio istauitare.

Expanded text:
31. In populo autem gravi, de quo dictum est Deo, In populo gravi 31. In populo autem gravi, de quo dictum est Deo, In populo gravi laudabo te , nec illa suavitas delectabilis est, qua non iniqua dicuntur, sed exigua et fragilia bona spumeo verborum ambitu ornantur, quali nec magna atque stabilia decenter a posteris, quam linguam doctrinae christianae sanitas ab ista redundantia revocaverit, et ad eloquentiam graviorem modestioremque restrinxerit; qualis in ejus consequentibus litteris secure amatur, religiose appetitur, sed difficillime impletur. Ait ergo quodam loco: Petamus hanc sedem: dant secessum vicina secreta; ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines bajulas repunt, viteam porticum frondea tecta fecerunt . Non dicuntur ista nisi mirabiliter affluentissima fecunditate facundiae, sed profusione nimia gravitati displicent. eloquuntur, non posse ita eloqui existimant, non judicio ista devitare.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ docere ut instruat & delectare ut te¬
neat: uerũ eciã flectere ut uincat. Illeqͥppe iam
remanet ad consensionẽ flectendus eloquentiȩ
granditate. in quo id ñegit. usq ad eiꝰ confessionẽ
demonstrata ueritas ad iuncta etiã suauitate
dictiomscuisuauitati tantũ oꝑe ĩpensũc̃. ab hominib¬
ut ñ solũn facienda uerũ etiã fugienda acdetestanda
grã lacitent᷑ Aũtat autẽ ds̃ abeccda sua. qđ d esinagoga
udeoꝵ hieremias ppħa cõmemorat dicens. Pauor
dilex̃ sic. & qͥd facietis in futurũ : Deloquentia tanto
tribilior quanto purior. & quanto solidiortanto
uehem̃tior. Ouere securis concidens petras hinc
ut sac̃dotes plaudent iniqͣdicentib & plebs didiligat
sic. Absita nob̾ in quã tanta dem̃ti& Nãqͥd faciamꝰ infutu¬
ro : & certe minꝰintelligant᷑ minꝰ placeant. minꝰ moue
audiantur : Qđutiq ñ fiereo : nisi suauit̃ dicerentur

Expanded text:
non solum docere ut instruat, et delectare ut tenon solum docere ut instruat, et delectare ut teneat, verum etiam flectere ut vincat. Ipse quippe jam remanet ad consensionem flectendus eloquentiae granditate, in quo id non egit usque ad ejus confessionem demonstrata veritas, adjuncta etiam suavitate dictionisut non solum non facienda, verum etiam fugienda ac detestanda gratia, lectitentur. Avertat autem Deus ab Ecclesia sua quod de synagoga Judaeorum Jeremias propheta commemorat dicens: Pavor dilexit sic. Et quid facietis in futurum ? O eloquentia tanto terribilior, quanto purior; et quanto solidior, tanto vehementior! O vere securis concidens petras! huic ut sacerdotes plaudant iniqua dicentibus, et plebs Dei diligat sic. Absit a nobis, inquam, tanta dementia: nam quid faciemus in futurum? Et certe minus intelligantur, minus placeant, minus moveaudiantur: quod utique non fieret, nisi suaviter dicerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sedꝑseipsa qm̃ueras manifestata delectant. unde ple¬
rũq delectant etiã falsa pate facta atq conuicta.
N eq enĩdelectant qr falsas̃. sedquia falsa eẽ. uerũ est
si eomͦ dicat᷑ ut placeat. & sermodicentis datꝰ ẽ. inelo¬
quentia : Non paruus etiã delectationilocus quȩ tam̃
addit᷑ ñ sufficit duris quosnec intellexisse nec docen¬
tis elocutione delecta tos eẽ ꝓfuerit. Quid enĩ hȩc
duo confer̃ homini qͥ& confitetur uerũ & collaudat
eloqͥũ. nec indinat assensũ ꝓpt̃quẽ solũ cũaliqͥd sua¬
detur reb quȩdicuntur inuigilat dicentisintentio
Sienĩ talia docentur quȩ cređe uł nosse sufficiat :
nihil.ẽ aliud eis consentire. nisi consiteri uera esse.
ũuͦ id docet᷑ qđ agendũ ẽ. &ideo docet᷑ ut agat᷑. fruftra
ꝑsuadetur uerũ eẽ. qđ dr̃ frustra placet modus
ipseqͥdr̃ siñita discitur ut agatur. Oportet igit᷑ e lo¬
quentẽ ecđasticũ qͣndo suadet aliqͥd qđ agendũ ẽ :

Expanded text:
era sunt, manifestata delectant. Unde plerumque delectant etiam falsa patefacta atque convicta. Neque enim delectant, quia falsa sunt; sed quia falsa esse verum est,isi eo modo dicatur, ut placeat et sermo dicentis, datus est in eloquentia non parvus etiam delectationi locus. Quae tamen addita non sufficit duris, quos nec intellexisse, nec docentis elocutione delectatos esse profuerit. Quid enim haec duo conferunt homini, qui et confitetur verum, et collaudat eloquium, nec inclinat assensum, propter quem solum, cum aliquid suadetur, rebus quae dicuntur invigilat dicentis intentio? Si enim talia docentur quae credere vel nosse sufficiat, nihil est aliud eis consentire, nisi confiteri vera esse. Cum vero id docetur quod agendum est, et ideo docetur ut agatur, frustra persuadetur verum esse quod dicitur, frustra placet modus ipse quo dicitur, si non ita discitur ut agatur. Oportet igitur eloquentem ecclesiasticum, quando suadet aliquid quod agendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽq intelligit: ñ hoc uenerat᷑ qđ uidetur
& transit. sed illud potius quotalia cuncta referen¬
da sunt: Talis autẽ homo spiritalis & liber. ẽ. etiã
tẽpore seruitutis. quo carnalib: animis nondum
oportet illa signa reuelari. quorũ iugo ed omandis:
Tales autẽ spiritales erant patriarchȩ aeꝓphetȩ.
& auxilia & solatia ministrauit Hoc uͦtẽpore
postea quã resurrectione dñ inrĩ manifestissimũ
indiciũ nr̃ȩ lib̵tatis illux̃. nec eorũ qͥdẽ signorũ
quȩiã intelligimꝰ oꝑatione graui onerati sumus.
sed quȩdã pauca ꝓmultis. eadẽq factu facillima
& intellectu augustissima. & obseruatione caistis¬

Expanded text:
ficationemque intelligit, non hoc veneratur quod videtur ficationemque intelligit, non hoc veneratur quod videtur et transit, sed illud potius quo talia cuncta referenda sunt Talis autem homo spiritualis et liber est, etiam tempore servitutis, quo carnalibus animis nondum oportet signa illa revelari, quorum jugo edomandi sunt Tales autem spirituales erant Patriarchae ac Prophetaet auxilia et solatia ministravit. Hoc vero tempore posteaquam resurrectione Domini nostri manifestissimum indicium nostrae libertatis illuxit, nec eorum quidem signoquae jam intelligimus, operatione gravi onerati sumus, sed quaedam pauca pro multis eademque factu facillima, et intellectu augustissima, et observatione castis
Abbreviated transcription (Latin):
significandȩ institutũ ẽ. carnalis seruitũs : quanto
magis inutilũ rerũ signa instituta ꝓreb accipere :
que si retuleris ad ei ipsa quȩ abhis significantur eisq:
colendis animũ obligaueris. nihil ominꝰ ser uilicar¬
naliq: onere atq uelamine ñ carebis : Quã obrem
xp̃iana libtas eos quos inuenit subsignis ut libus
tanquã ꝓpe inuentos int̃p̃tatis signis qͥb subditi
subtalib signis sed etiã ipsa signa frustrauit remo¬
uitq om̃ia ut acorreptionẽ multitudinis simula¬
torũ deorũ. quã sẽpe acꝓpriȩ scriptura fornicationẽ
uocat adunius dĩcultũ gentes. conuerterent᷑. nec sub
ipsis iã signis utilib seruiturȩ sed exercitaturȩ potiꝰ
animũ in eorũ intelligentia spiritali: Subsigno
enĩ seruit : qͥoꝑat᷑ aut ueneratur aliquã rẽ significan¬
tẽ. nesciens qͥd significet Qui uͦ aut oꝑat᷑ aut uene¬
ratur utile signũ diuinitꝰ institutũ. cuiꝰuim signi¬

Expanded text:
significandae institutum est, carnalis est servitus, quanto magis inutilium rerum signa instituta pro rebus accipere, quae si retuleris ad ea ipsa quae his significantur eisque colendis animum obligaveris, nihilominus servili carnalique onere atque velamine non carebis. Quamobrem Christiana libertas eos quos invenit sub signis utilibus tanquam prope inventos interpretatis signis, quibus subditi sub talibus signis, sed etiam ipsa signa frustravit, removitque omnia, ut a corruptione multitudinis simulacrorum deorum, quam saepe ac proprie Scriptura fornicationem vocat, ad unius Dei cultum gentes converterentur, nec sub ipsis jam signis utilibus serviturae, sed exercitaturae potius animum in eorum intelligentia spiritali. Sub signo enim servit, qui operatur aut veneratur aliquam rem significantem, nesciens quid significet; qui vero aut ole signum divinitus institutum, cujus vim signi
Abbreviated transcription (Latin):
unt prȩcepta quȩdã tractandarum
scripturarũ : quȩ studiosis earũ uideo
non in cõmode posse tradi. Vt non
solũ legendo alios quidiuinarum
litterarũ oꝑta aperuerunt : sed & aliis ipsi
aperiendo ꝓficiant. Hȩc tradere institui uo¬
quȩdehacre cogitanti solet suggerere. etiam
scribenti mihi non deneget. Qđ antequã
exordiar : uidet᷑ mͥ respondendũ eẽ his qui hec
rep̃hensuri sunt. aut rep̃hensuri uiderentur

Expanded text:
unt praecepta quaedam tractandarum Scripturarum, quae studiosis earum video non incommode posse tradi; ut non solum legendo alios qui divinarum Litterarum operta aperuerunt, sed et aliis ipsi aperiendo proficiant. Haec tradere institui voster ea quae de hac re cogitanti solet suggerere, etiam scribenti mihi non deneget. Quod antequam exordiar, videtur mihi respondendum esse his qui haec reprehensuri sunt, aut reprehensuri essent