comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ odibilis. qui ꝓcax ẽ ad loquendũ.
Est aut̃ tacens ñ habens sensũ loque¬
le. & est tacens sciens tempus apti
tẽporis. Homo sapiens tacebit usq
ad tẽpus. lasciuus aut̃ x imprudens
non seruabunt cempus. Qui mul¬
tis utitur uerbis ledet animã suã.
& qui potestatẽ sibi assumit iniuste
odietur. Est ꝓcessio in malis uiro
indisciplinato: & est inuentio in
detrimentũ. Est datũ quod non eͣ
utile. & ẽ datũ cuius retributio
duplex. Est ꝓptͣ głam minoratio.
& est qui ab humilitate leuabit
caput. Est qui multa redimat mo¬
dico pͣtio. & restituens ea in septu¬
plũ. Sapiens in uerbis. se ipsum
amabilẽ facit. gr̃ę aut̃ fatuoꝵ effun¬
dentur. Datus insipientis ñerit tͥ.¬
oculi enĩ illuis septẽplices sunt.
Exigua dabit & multa impperabit.
& aꝑtio oris illius inflãmatio est.
Hodie fȩnerat quis. & cras expetit.
eodibilis homo eiusmodi. Fatuo
non erit amicus. c nonerit gr̃a
bonis illius. Qui enĩ edunt panẽ

Expanded text:
est odibilis qui procax est ad loquendum est autem tacens non habens sensum loquellae et est tacens sciens tempus apti temporis homo sapiens tacebit usque ad tempus lascivus autem et inprudens non servabunt tempus qui multis utitur verbis laedit animam suam et qui potestatem sibi adsumit iniuste odietur est processio in malis viro indisciplinato et est inventio in detrimentum est datus qui non sit utilis et est datus cuius retributio duplex est propter gloriam minoratio et est qui ab humilitate levavit caput est qui multa redimat modico pretio et restituens ea septuplum sapiens in verbis se ipsum amabilem facit gratiae autem fatuorum effundentur datus insipientis non erit oculi enim illius septemplices sunt. Exigua dabit, et multa improperabit: et apertio oris illius, inflammatio est. Hodie fenerat quis, et cras expetit, et odibilis homo hujusmodi. Fatuo non erit amicus, et non erit gloria bonis illius qui enim edunt panem
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ homo prudens placebit magnatis.
Qui oꝑatur teriñ suã. in altabit a¬
ceruũ fruguͣ. & qui oꝑatur iustiti¬
am ipse exaltabitur. Qui uͦ placet
magnatis. effugiet iniquitatem.
Uenia & dona excecant oculos ui¬
dicũ. & quasi mutus more auer¬
tit correptiones eoꝵ. Sapientia ab

Expanded text:
homo prudens placebit magnatis qui operatur terram suam inaltabit acervum fructuum et qui operatur iustitiam ipse exaltabitur qui vero placet magnatis effugiet iniquitatem xenia et dona excaecant oculos iudicum et quasi mutus in ore avertit correptiones eorum sa
Abbreviated transcription (Latin):
rare sensũ tuũ. & siẽ tibi defictũ.
noli denudare. Audiet. enĩ te &
custodiet te. & quasi defendens
peccatũ odiet te. & sic aderit tibi
semꝑ. Audisti uerbũ aduersus pri¬
mũ. cõmoriatur in ce fidens. qmͣ
non te disrũpet. A facie uerbi par¬
turit facuus. tanquã gemitus
partus infantis. Sagata infixa
femori carnis. sic uerbũ in coroe
stulti. Corripe amicũ ne forte nͣ
intellexerit & dicat non feci. aut
si fecerit ne iterũ addat facere.
Corripe ꝓximũ ne forte nͣ dixerit.
& si dixerit ne forte iteret. Corri¬
pe amicũ. sepe enĩ fit cõmissio. &¬

Expanded text:
bi delictum noli denudare audiet enim te et custodiet te et quasi defendens peccatum odiet te et sic aderit tibi semper audisti verbum adversus proximum conmoriatur in te fidens quoniam non te disrumpet a facie verbi parturit fatuus tamquam gemitus partus infantis sagitta infixa femori carnis sic verbum in corde stulti corripe amicum ne forte non intellexerit et dicat non feci aut si fecerit ne iterum addat facere corripe proximum ne forte non dixerit et si dixerit ne forte iteret corripe amicu
Abbreviated transcription (Latin):
bis & ipsi sapienter egerunt. et
intellexerunt ueritatẽ & iustitiã.
.ẜ implorauert̃ ꝓuerbia & iudicia.
Iost concupiscentias tuas .li.¬
non cas. & a uoluntate tua auer¬
tere. Si prestes animȩ tuȩ concu¬
piscentias eius. faciet te in gau¬
diũ inimicis tuis. Ne oblecteris
in turbis. nec in modicis abducas.¬
ẽ enĩ cõmissio illoꝵ. Ne fueris me¬
oiocris in contentione ex fenore.
e non ẽ tibi nichil in scło. eris enĩ
perartus ebriosus ñ locuple¬
tabitur. & qui sꝑnit modica. pau¬
latim decidit. Uinũ & mulieres
apostatare sticiunt sapientes. et
arguent scisatos. Et qui se iuingit
fornicariis. erit nequã. putredo
& uermes hereditabunt illũ. et
excolletitr in exemplũ mauis ..&
colletur de niunero anima eius.
Qui credit cito. leuis corde est. et
minorabitur. & qui delinquit in
ammã suã. insuꝑ habebitur. Qͥ
gaudet in iniquitate denotabit᷑.
od qui odit correptionẽ minuet᷑
uita. & qui odit loquacitatẽ. ex¬
tinguit maliciam. Qui peccat in

Expanded text:
bis sapienter egerunt, et intellexerunt ueritatem et iustitiam, et plorauerunt ad prouerbia et iudicia.ost concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, faciet te in gaudium inimicis tuis. Ne oblecteris in turbis, nec in modicis. Adest enim commissio illorum. Ne fueris mediocris in contentione ex fenore, et est tibi nihil in sacculo. Eris enim perarius ebriosus non locupletabitur et qui spernit modica paulatim decidet vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes et arguent sensatos et qui se iungit fornicariis erit nequa putredo et vermes hereditabunt illum et extolletur in exemplum maius et tolletur de numero anima eius qui credit cito leviminorabitur: et qui delinquit in animam suam, insuper habebitur . Qui gaudet iniquitate, denotabitur; et qui odit correptionem, minuetur vita: et qui odit loquacitatem, extinguit malitiam. Qui peccat
Abbreviated transcription (Latin):
adiciet enarrare miscdiam eiusꝰ
Non eͣ minuere neq adicere. nec ĩ
inuenire magnalia dĩ. Cũ consũ¬
mauerit homo. tunc incipit. et
cũ quesierit operabitur. Quid est¬
homo. & que grͣa illius. & quid bo¬
nũ. aut quid nequ̾a illius: Nume¬
rus dicrũ hominũ ut multum
centũ aniri. quasi guttȩ aquȩ amarȩ.¬
& sicut calculus arenȩ. sic exigui an¬
ni in die eui. Propter hoc patiens est
ds̃ in illis. & effundet suꝑ eos misediã
suã. Uidit p̾sũptionẽ cordis illoꝵ qm̃¬

Expanded text:
iam eius non est minuere neque adicere nec est invenire magnalia Dei cum consummaverit homo tunc incipit et cum quieverit operabitur quid homo et quae gratia illius et quid bonum aut quid nequam illius numerus dierum hominum multum centum anni quasi guttae aquae a mare et sicut calculus harenae sic exigui anni in die aevi propter hoc patiens est Deus in illis et effudit super eos misericordiam suam vidit praesumptionem cordis illorum
Abbreviated transcription (Latin):
tates. homo sc̃s in sapientia manet
sielit̃ sol. tiã stultus sicut luna im¬
imutatur:. In medio sensatoꝵ serua
uerbuĩ tempori. in medio aute̾ eogi¬
tantiũ assiduus esto. Narratio peccan¬
tiuĩ odiosa. & risus illoꝵ in delictis
peccati. Loquela multũ iurans orri¬
pilationẽ capitis statuet. & in reueren¬
tia ipsius opturatio auruĩ. Effusio
sanguinis in rixa suꝑboꝵ. & male
re fide cũ illo. quod si oenudaueris
apsconsa illius. non ꝑsequeris post¬
eũ. Sicut enĩ homo qui ꝑdit amicũ
suũ. sic qui ꝑdit amicttiã ꝓximi
sui. Et sicut qui dimittit auẽ de ma¬
nu sua. sic reliquisti ꝓxiũ cuũ.
& non eũ capies. Non illũ sequeris
qm̃ ionge abest. effugit aut᷑ enĩ qua¬
si caprea de laqueo. qmͣ uulnerata
ẽ anima eius. Uitra eũ non poteris
colligare. & maledicti ẽ concoroa¬
tio. Denudare aut̃ amici misteria.
desperatio ẽ animȩ infelicis. Annu¬
ens oculo fabricat miqua. & nemo

Expanded text:
tatem. homo sanctus in sapientia manet tatem. homo sanctus in sapientia manet sicut sol: nam stultus sicut luna inmutatur. in medio insensatorum serua uerbum tempori: in medio autem cogitantium adsiduus esto. narratio peccantium odiosa, et risus eorum in delictis peccati. loquella multum iurans horripilationem capiti statuit, et inreuerentia ipsius obturatio aurium. effusio sanguinis in rixa superborum, et re fide cum illo: quod si denudaueris abscondita illius, non per-. sequaris eum. sicut enim homo qui perdet amicum suum,. sic qui perdet amicitiasui. Et sicut qui dimittit avem de manu sua, sic reliquisti proximum tuum, et non eum capies. Non illum sequaris, quoniam longe abest. Effugit enim quasi caprea de laqueo: quoniam uulnerata est anima eius: et ultra eum non poteris conligare. maledicti est concordatio: denudare autem amici mysteria desperatio est animae infelicis. adnuens oculis fabricat iniqua, et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Iropter mopiam multi delique¬
runt. & qui querit locupletari auer¬
tit oculũ suũ. Si in medio cõpaginis
lapioũ palus figatur. sic et inter me¬
diũ uenditionis & emptionis angusti¬
abitur peccatis. Conteretur eũ delin¬
quente peccatũ. Si non in timore oĩ
tenueris te instanter. cito subuertet᷑
domus tua. Si in ꝑtusura cribri re¬
manebit pulus. sic aporia hominis
in cogitatu illius. Uasa figuli ꝓbat
fornax. & homines iustos tep̾tatio
tribulationis. Sicut rusticatio oe lig¬
no ostendit fructũ illius. sic uerbũ
ex cogitatu cordis hominis. Ante ser¬
monẽ ne collaudes hominẽ. hec enĩ
ĩtłptatio est hominũ. Si sequeris tu¬
titiã apprehendes illã. & indues qua¬
si poderẽ honoris. & inhabitabis cũ ea.
et ꝓteget te insempiternũ.  in oie
agnitionis inuenies firmamentum.
Uolatilia ad sibi fimilia conueniunt.
ueritas ao eos qui operantur illã
rnuertetur. Leo uenatiom insidiat᷑.
semꝑ. sic peccata operantib iniqui¬

Expanded text:
iquerunt et qui quaerit locupletari avertit oculum suum si in medio conpaginis lapidum palus figitur sic et inter medium venditionis et emptionis angustabitur peccatis conteretur delictum. si non in timore domini tenueris te instanter, cito subuertetur domus tua. si in pertusura cribri remanebit stercus, sic aporia hominis in cogitatu illius. uasa figuli probat fornax, et homines iustos temptatio tribulationis. sicut rusticatio de ligno ostendit fructum illius, sic uerbum ex cogitatu hominis cordis. ante sermonem non conlaudes uirum: haec enim temptatio est hominum. si sequaris iustitiam, adprehendes illam et indues quasi poderem honoris: et habitabis cum ea, et proteget te in sempiternum, et in die agnitionis inuenies firmamentum. uolatilia ad sibi similia conueniunt, et ueritas ad eos qui operantur illam reuertetur. leo uenationi insidiatur semper, sic peccata operantibus iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
ciat gra mulieris. sedule delectabit
uirũ suũ. x ossa illuis impinguabi
Disciplina illius datus dĩ. mulier sen¬
sata & cacita. non ẽ immutatio eru¬
ditȩ animȩ. Grã suꝑ grãm mulier
scã. & pudorata. om̃is autͣ pondera¬
tio non ẽ digna continentis anunȩ.
Sicut sol oriens mundo in altissimis
dĩ. sic mulieris bonȩ species in or¬
namentũ domus eius. Lucerna splca¬
dens suꝑ candelabrũ scm̃. & species
faciei suꝑ etatẽ stabilem. Columnȩ
aureȩ suꝑ bases argenteas. & pedes
firmi suꝑ plantas stabilis mulieris.
Funcdamenta eterna suꝑ petrã solios
& mandata dĩ in coroe mulieris s.
In duob contristatũ ẽ cor metił ꝙ in
tertio iracundia mͥ aouer̃t. Uir
bellator deficiens ꝑ inopiaͣ & uir
sensatus contemptus & quiꝰ transgie¬
ditur a iustitia ad peccatũ. dĩ para¬
ut eum ad rĩpheam. Duȩ species
difficiles. & periculose mͥ apparuer᷑.
Dafficile exuitur negocians a negligen

Expanded text:
Gratia mulieris sedule delectabit virum suum: et ossa illius impinguabit. Disciplina illius datum Dei: mulier sensata et tacita: non est immulatio erudite anime. Gratia super gratiam mulier sancta et pudorata omnis autem ponderatio non est digna continentis animae sicut sol oriens mundo in altissimis Dei sic mulieris bonae species in ornamentum domus eius lucerna splendens super candelabrum sanctum et species faciei super aetatem stabauree super bases argenteas: et pedes firmi super plantas stabilis mulieris. Fundamenta eterna super petram solidatam: et mandata Dei in corde mulieris sanctae in duobus contristatum est cor meum et in tertio iracundia mihi advenit vir bellator deficiens per inopiam et vir sensatus contemptus et qui transgreditur a iustitia ad peccatum Deus paravit eum ad rompheam duae species difficiles et periculosae mihi apparuerunt difficile e
Abbreviated transcription (Latin):
illos. Creauit illi scientia᷑ sp̃s. sen¬
su impleuit cor illoꝵ. & mala ꝙ
bona ostendit illis. Posuit oculũ
ipsoꝵ suꝑ corda ipsoꝵ. ostende¬
re illis magnalia operũ suoꝵ.
& nomen scĩficationis collaudent.
& gloriari in mirabilib illius. ut
magnalia enarrent oꝑum eiꝰ. Addi
nũ constituit cũ illis. & iustitiã
⁊ iudicia sua ostendit illis. ⁊ mag̃¬
nalia honoris eius uidit oculus
eoꝵ. & honorẽ uocis audierunt
aures illoꝵ. & dixit illis. Attendi
te ab om̃i miquo. & mandauit il¬
lis unicuiq de ꝓximo. Uie illoꝵ
corã ipso sunt semꝑ. non sunt
absconsȩ ab oculis ipsius. In unã
quãq. gentẽ p̃posuit rectorẽ. &
pars dĩ isrł facta est manifesta.
Et om̃ia oꝑa illoꝵ uelut sol in con¬
spectu dĩ. & oculi eius sine intͣ¬
missione inspicientes in uiis eoꝵ.
Non sunt absconsa testamenta ꝑ
iniquitatẽ eoꝵ. & om̃s iniquita¬
tes eoꝵ in conspectu dĩ. Elemo¬
sina uiri quasi sacculũ cũ ipso.¬

Expanded text:
ur: « Creavit illis scientiam spiritus, sensu implevit cor illorum, et bona et mala ostendit illis. Posuit oculum suum super corda illorum, ostendere illis magnalia operum suorum, ut nomen sanctificationis ejus collaudent; et gloriari in mirabilibus illius, ut magnalia enarrent operum ejus. » Quid num. Constituit cum illis et justitiam, et judicia sua ostendit illis, et magnalia honoris ejus vidit oculus eorum, et honorem vocis audierunt aures illorum, et dixit illis: Attte ab omni iniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum coram ipso sunt semper non sunt absconsae aquamque gentem praeposuit rectorem: et pars Dei Israel facta est manifesta. Et omnia opera eorum sicut sol in conspectu Dei et oculi eius sine intermissione inspicientes in viis eorum non sunt absconsa testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum in conspectu Dei elemosyna viri quasi sacculum cu
Abbreviated transcription (Latin):
udi me fili. & disce disciplinã
sensus. & iu uerbis meis attende
in corde tuo. et dicã in equitate
disciplinã. & scrutabor enarrare
sapientiã. Et in uerbis meis atten¬
de in corde tuo. & dico in equita¬
te sp̃s uirtutis. quas posuit deus
in oꝑa sua ab mitio. & inueritate
enuntio scientiã eius. In uidicio dĩ
oꝑa ipsiuᷤᷤ ab mitio. & ab instituti¬
one ipsoꝵ distuixit partes illoꝵ.
e mitia ipsoꝵ in gentib suis. Or¬
nauit in eternũ oꝑa illoꝵ. nec esu¬
rierunt. nec laborauerunt. & ñ
destiterunt ab oꝑibus suis. Unus¬
quisq ꝓrimii sibi non angustia¬
bit usq in eui̾i: non sis incredi¬
bilis uerbo illius. Post hec deus
in terrã respexit. & impleuit eã
bonis suis. Anima om̃is uitalis
denuntiauit ante faciem ipsius.
& ipsa iterũ reuersio illoꝵ.xl¬

Expanded text:
nam sensus et in verbis meis adtende in corde edicam in aequitate disciplinam et scrutabor enarrare sapientiam et in verbis meis adtende in corde tuo et dico in aequitate spiritus virtutes quas posuit Deus in opera sua ab initio et in veritate enuntio scientiam eius in iudicio Dei opera ipsius ab initio et ab institutione ipsorum distinxit partes illorum et initia ipsorum in gentibus suis ornavit in aeternum opera illorum nec esurierunt nec laboraverunt et non destiterunt ab operibus suis unusquisque proximum sibi non angustiavit usque in aevum non incredibiles verbo illius post haec Deus in terram respexit et implevit illam bonis suis anima omnis vitalis denudavit ante faciem ipsius et ipsa iterum reversio illo
Abbreviated transcription (Latin):
& ingressus hominuis enuntiant di
illo. Est correptio mendax in ira
contumeliosi. & indiciũ ẽ quod
ñ ꝓbatur eẽ bonũ. & est tacens
et ipse est prudens.
uã bonũ est arguere quã iras¬
ci.  conficentẽ in oratione ñ ꝓ hi¬
bere. Concupiscentia spadonis deuir¬

Expanded text:
et ingressus hominis enuntiant de et ingressus hominis enuntiant de illo est correptio mendax in ira contumeliosi et est indicium quod non probatur esse bonum et est tacens et ipse est prudens quam bonum est arguere quam irasci et confitentem in oratione non prohibere concupiscentia spadonis devir
Abbreviated transcription (Latin):
orripe ꝓrimũ antequã
cõmineris. & da locũ timori altis¬
simi: quia om̃ĩs sapientia timor
dĩ. & in illa timere dm̃. Et in om̃i¬
sapientia dispositio legis. & ñe sa
pientia nequitie discipliria. u non
ẽ cogitatus peccatoꝵ prudentia.
Est nequitia & in ipsa execratio. &
ẽ insipiens. qui minuitur sapien¬
tia. Melior est homo qui deficit
sapientia. et deficiens sensu uitima¬
re. quã qui habundat sensu. et tran¬
greditur legem altissimi. Est sol¬
lertia cerca. & ipsa iniqua. & est
qui emittit uerbũ certũ. en arrans
ueritatẽ. Est qui nequiter humi¬
lat se. & interiora etus plena simn
dolo. Et est iustus qui se nimtum
submittit a multa humilitate.
Et est iustus qui iucluiat faciem.
& fingit non uidere se quod n¬
ratũ est. & si ab imbecillitate ui¬
riũ uetetur peccare. si inuenerit
tẽpus malefaciendi malefaciet.
Ex uisu cognoscitur uir. &e ab occur¬
su faciei cognoscitur sensatus. A
mietus corporis. & risus dentiũ

Expanded text:
orripe proximum antequam commineris; et da locum timori Altissimi, quia omnis sapientia timor Dei, et in illa timere Deum. » Hosapientia dispositio legis et non est sapientia nequitiae disciplina et non est cogitatus peccatorum prudentia est nequitia et ipsa execratio et est insipiens qui minuitur sapientia melior est homo qui deficit sapientia et deficiens sensu in timore quam qui abundat sensu et transgreditur legem Altissimi est sollertia certa et ipsa iniqua et est qui emittit verbum certum enarrans veritatem est qui nequiter humiliat se et interiora eius plena sunt dolo et est iustus qui se nimium submittit a multa humilitate et est iustus qui inclinat faciem et fingit non videre quod ignoratum est et si ab inbecillitate virium vetetur peccare si invenerit tempus malefaciendi malefaciet ex visu cognoscitur vir et ab occursu faciei comictus corporis et risus dentium
Abbreviated transcription (Latin):
manũ tuam. Confitemini dño
filii isrł. & in conspectu gentiũ
laudate eum. qmͣ idõ disꝑsit
uos inter gentes quȩ ignorant
eum. ut uos narretis mirabi¬
ua eius. & faciatis scire eos.
quia non est alius ds̃ omp̃s
p̃ter eum. Ipse castigauit nos
ꝓpter iniquitates nr̃as. & ipse
saluabit nos ꝓpter misediam
suã. Aspicite gͦ quȩ fecit no¬

Expanded text:
manum tuammanum tuamfilii Israel, et in conspectu gentium laudate eum: quoniam ideo dispersit vos inter gentes, quae ignorant eum, ut vos enarretis mirabilia ejus, et faciatis scire eos, quia non est alius Deus omnipotens praeter eum. Ipse castigavit nos propter iniquitates nostras: et ipse salvabit nos propter misericordiam suam. Aspicite ergo qu
Abbreviated transcription (Latin):
tui a demonio liberarem. Ego
eni sum raphael angelus. unus
ex septẽ qui adstamus ante dnmͣ.
Cumq hȩc audissent: turbati sunt.
Et trementes. ceciderunt suꝑ terrã
m faciem suam. Dixitq illis angłs.
Pax uobis. Nolite timere. Etenim
cũ essem uobiscum ꝑ uoluntate᷑
diͣ. ipsum benedicite. & cantate
illi. Uidebar quidẽ uobiscum
manducare & bibere. sed ego ci¬
bo inuisibili &e potu qui ab
hominibus uideri ñ potest. utor:
Tempus ẽ ergo ut reuertar ad
eum qui me misit. uos autem
benedicite dm̃. & narrate omĩa
mirabilia eius. Et cũ hoc dixis¬
set: ab aspectu eoꝵ ablatus eͣ.
& ultra eum uidere ñ potuer.
unc ꝓstrati ꝑ horas tres in faci¬
em. benedixerunt dmͣ. Et exur¬
gentes. narrauerunt om̃ia mi¬
rabilia euus. Aperiens autem
tobias senior os suũ. benedixit
dnm & dixit. Magnus es dnẽ
in eternũ. & in om̃ia secula
regnũ tuũ. qmͣ tu flagellas &
saluas. deducis ad inferos & re¬
ducis. & non est qui effugiat

Expanded text:
tui a daemonio liberarem. Ego tui a daemonio liberarem. Ego enim sum Raphael angelus, unus ex septem, qui astamus ante Dominum. Cumque haec audissent, turbati sunt, et trementes ceciderunt super terram in faciem suam. Dixitque eis angelus: Pax vobis, nolite timere. Etenim cum essem vobiscum, per voluntatem Dei eram: ipsum benedicite, et cantate illi. Videbar quidem vobiscum manducare, et bibere: sed ego cibo invisibili, et potu, qui ab hominibus videri non potest utor tempus est ergo ut revertar ad eum qui me misit vos autem benedicite Deum et narrate omnia mirabilia eius et cum haec dixisset ab aspectu eorum ablatus est et ultra eum videre non potuerunt tunc prostrati per horas tres in faciem benedixerunt Deum et exsurgentes narraverunt omnia mirabilia eius aperiens autem Tobias senior os suum benedixit Dominum et dixit magnus es Domine in aeternum et in omnia saecula regnum tuum quoniam tu flagellas et salvas deducis ad infernum et reducis et non est qui effugiat
Abbreviated transcription (Latin):
It uocantes eum pater scilicet¬
& filius. tulerunt eum in par¬
tẽ. & rogare cȩperunt ut dis¬
naretur dimidiam partem om̃ium
quȩ attulerat acceptam habere.
Tunc dixit eis angelus occulte. De
nedicite dm̃ celi. & coram om̃ib¬
fecit uobiscũ miscđiam suam. Et¬
eñ sacramentũ regis abscondere
bonũ ẽ: opera autẽ dĩ reuelare
& confiteri. honorificũ ẽ. Dona
ẽ oratio cum ieiunio. & elemosi¬
na magis quã thesauros auri
condere. qmͣ elemosina a morte
liberat. & ipsa ẽ que purgat pec¬
cata. & faciet inuenie uitam
ȩternam. Qui autẽ faciunt pec¬
catum & iniquitatem. hostes st̃
anime sue. Manifesto gͦ uobis
ueritatem. & non abscondam a
uobis sermonem occultũ. Quan¬
do omabas cũ lacrims ce sepelietu
diem in domo tua & nocte sepe¬
liebas. ego obtuli orationẽ tuã
dño. Et quia acceptus eras dõ.
necesse fuit. ut temptatio ꝓba¬
rit te. Et nunc misit me dñs ut
curarem te. & saram uxorẽ filii

Expanded text:
Et vocantes eum, pater scilicet etEt vocantes eum, pater scilicet et filius, tulerunt eum in partem: et rogare coeperunt, ut dignaretur dimidiam partem omnium, quae attulerant, acceptam habere. Tunc dnedicite Deum coeli, et coram omnibfecit vobiscum misericordiam suam. Etenim sacramentum regis abscondere bonum est: opera autem dei reuelare et confiteri honorificum est. bona est oratio cum ieiunio, et elemosyna magis quam thesauros auri condere. quoniam elemosyna a morte liberat et ipsa est quae purgat peccata et faciet invenire vitam aeternam qui autem faciunt peccatum et iniquitatem hostes sunt animae suae manifesto ergo vobis veritatem et non abscondam a vobis sermonem occultum quando orabas cum lacrimis et sepeliebas diem in domo tua, et nocte sepeliebas eos, ego obtuli orationem tuam Domino. Et quia acceptus eras Deo, necesse fuit ut tentatio probaret te. Et nunc misit me Dominus, ut curarem te, et Saram uxorem filii
Abbreviated transcription (Latin):
sius omnia beneficia dĩ. quȩ fe¬
cisset circa eũ ꝑ hominẽ qui
eum duxerat. Ueneruntq achi¬
or & nabath consobrini toblȩ
gaudentes ad tobin: congratu¬
lantes ei de om̃ib bonis quȩ
circa illum ostenderat deus. et
ꝑ septẽ dies epulantes cũ gau¬
dio magno. gauisi sunt. Tunc
uocauit ad se tobias filiũ suũ.
dixitq ei. Quid possumus da¬
re uiro isti scõ. qui uenit tecũ:
Respondens tobias. dixit patri
suo. Pater. quã mercedẽ dabimꝰ
ei. aut quid dignũ poterit eẽ
beneficiis eius: Me duxit & re¬
duxit sanũ. pecuniã a gabelo
ipse recepit . uxorem ipse me
habere fecit. & demonium ab
ea ipse conpescuit. gaudium
parentib eius fecit. meipsum
a deuoratione piscis eripuit.
te quoq. fecit uidere lumen cȩ¬
li. & bonis om̃ib ꝑeum repleti
sumus. quid illi ad hec dignũ¬
poterimus dare: Sed peto te
pater. ut roges eum si force
dignabitur medietatẽ de om̃ib
quȩ allata sunt sibi assumere.

Expanded text:
suis omnia beneficia Dei quae fesuis omnia beneficia Dei quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae gaudentes ad Tobin congratulantes ei de omnibus bonis quae circa illum ostenderat Deus et per septem dies epulantes omnes gaudio magno gavisi sunt tunc vocavit ad se Tobias filium suum dixitque ei: Quid possumus dare viro isti sancto, qui venit tecum? Respondens Tobias, dixit patri suo: Pater, quam mercedem dabimus ei? aut quid dignum poterit esse beneficiis ejus? Me duxit et reduxit sanum, pecuniam a Gabelo ipse recepit, uxorem ipse me habere fecit, et daemonium ab ea ipse compescuit, gaudium parentibus ejus fecit, me ipsum a devoratione piscis eripuit, te quoque videre fecit lumen coeli, et bonis omnibus per eum repleti sumus. Quid illi ad haec poterimus dignum dare? Sed peto te, pater mi, ut roges eum, si forte dignabitur medietatem de omnibus, quae allata sunt, sibi assumere.
Abbreviated transcription (Latin):
ter tuus lumen cęli. & in as¬
pectu tuo gaudebit. Tunc pͣ¬
cucurrit eanis qui simul fu¬
erat in uia. & quasi nuntius
cepit offendens pedib currere.
Et data manu puero. occurrit
in obuiam filio suo. Et suscipi¬
ens osculatus eꝰ eum cũ uxo¬
re sua. & ceperunt flere pre
gaudio. Cumq adorassent dm̃
& grͣas egissent. consederunt.
Tunc sumens tobias de felle pis¬
cis. linurit oculos patri suo.
Et sustinuit quasi dimidiã fere
horam. cepitq albugo ex oculis
cius quasi menbranũ oui egre¬
di. Quẽ apprehendens cobias
traxit ab oculis eius. statimq
uisum recepit: & glorificabant
dm̃ ipse uidelicet & uxor eius. et
om̃s qui sciebant eũ. Dicebatq.
qmͣ tu castigasti me & tu sana¬
sti me. & ecce uideo tobiam fili¬
ũ meũ. Ingressa est etiã post
septe dies sara uxor filii eius &
om̃s familie & pecora saua. et
cameli & cpecunia multa uxo¬
ris. sed & pecunia qua receperat
a gabelo. Et narrauit parentib

Expanded text:
ter tuus lumen caeli et in aster tuus lumen caeli et in aspectu tuo gaudebit tunc praecucurrit canis qui simul fuerat in via et quasi nuntius coepit offendens pedibus currere et data manu puero occurrit in obviam filio suo et suscipiens osculatus est eum cum uxore sua et coeperunt flere prae gaudio cumque adorassent Dominum et gratias egissent consederunt tunc sumens Tobias de felle piscis linivit oculos patri suo et sustinens quasi dimidiam fere horam coepit albugo ex oculis eius quasi membrana ovi egredi quem adprehendens Tobias traxit ab oculis eius statimque visum recepit et glorificabant Deum ipse videlicet et uxor eius et omnes qui sciebant eum dicebatque hel quoniam tu castigasti me et tu sanasti me et ecce video Tobiam filium meum ingressa est etiam post septem dies Sarra uxor filii eius et omnes familiae et pecora sana et cameli et pecunia multa uxoris sed et alia pecunia quam receperat a Gabelo et narravit parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
nere contra niniuem: undecimo
die. Dixitq angelus. Tobias fr̃.
scis queadmodum reliquisti
patr̃e tuum: Si placet itaq tͥ
precedamus. & lento gradu se¬
quantur iter nr̃m familiȩ si¬
mul. cũ coniuge tua & cum
animalibus. Cumq hoc placu¬
isset ut irent. dixit raphael
ad tobiam. Tolle tecũ ex felle
piscis. erit enim necessarium.
Tulit itaq tobias ex felle illo: et
abierunt. Anna uͦ sedebat secꝰ
uiam cotidie in suꝑcilio mon¬
tis. unde respicere poterat de
longinquo. Et dũ ex eodẽ loco
specularetur aduentũ eius. ui¬
dit alonge. & ilico cognouit ue¬
nientẽ filiũ suum. Et currens.
nuntiauit uiro suo dicens. Ecce
uenit filius tuus. Dixitq rapha¬
el ad tobiam. At ubi introieris
domũ tuam. stati adora dñm
dm̃ tuũ. Et grãs agens ei. acce¬
de ad patre tuũ. & osculare eũ.
Statinq lini suꝑ oculos eius ex
felle isto piscis quod portas te¬
cum. scias eñi qmͣ mox aperien¬
tur oculi eius. & uidebit pa¬

Expanded text:
nere contra Niniven, undecimo nere contra Niniven, undecimo die. Dixitque angelus: Tobia frater, scis quemadmodum reliquisti patrem tuum. Si placet itaque tibi, praecedamus, et lento gradu sequantur iter nostrum familiae, simul cum conjuge tua, et cum animalibus. Cumque hoc placuisset ut irent, dixit Raphael ad Tobiam: Tolle tecum ex felle piscis: erit enim necessarium. Tulit itaque Tobias ex felle illo, et abierunt. Anna autem sedebat secus viam, quotidie in supercilio montis, unde respicere poterat de lonspecularetur adventum eius vidit a longe et ilico agnovit venientem filium suum et currens nuntiavit viro suo dicens ecce venit filius tuus dixitque Rafahel ad Tobiam adubi introieris domum tuam statim adora Dominum Deum tuum et gratias agens ei accede ad patrem tuum et osculare eum statimque lini super oculos eius ex felle isto piscis quod portas tecum scias enim quoniam mox aperientur oculi eius et videbit pa
Abbreviated transcription (Latin):
raguel dicebat ad generũ suum.
Mane hic: & ego mittam nuntium
salutis de te ad tobiã patrẽ tuũ.
Cui tobias dixit. Ego noui quia
pater m̃s & mater mea dies mo¬
do computant. & cruciatur sp̃s¬
eoꝵ  ipsis. Cumq uerbis multis
rogaret raguel tobiam. ⁊ ille
eũ nulla ratione uellet audire:
tradidit ei saram. & dimidiam
partẽ om̃is substantiȩ suȩ. in pu¬
eris. in puellis. in pecudibus.
in camelis. & in uaccis. & in pe¬
cunia multa. & saluu atii. gau¬
dentẽ dimisit eum a se dicens.
Angelus dñ sc̃s sit in itinere ur̃o.
ꝑducatq uos incolumes. & in¬
ueniatis om̃ia recta circa paren¬
tes ur̃os. & uideant oculi mei
filios ur̃os priusquã moriar. Et
apprehendentes parentes filiã suã.
osculati sunt eam. & dimiserunt
ire. monentes eam honorare so¬
ceros. diligere maritũ. regere
familiam. gubernare domum.
ꝙ seipsã in rephensibilẽ exhibere.
umq reuerterentur. ꝑuener᷑
ad carram quȩ eͣ inmedio iti¬

Expanded text:
Raguhel dicebat ad generum suum Raguhel dicebat ad generum suum mane hic et ego mittam nuntium salutis de te ad Tobiam patrem tuum cui Tobias dixit ego novi quia pater meus et mater mea modo dies conputant et cruciatur speorum in ipsis. Cumque verbis multis rogaret Raguel Tobiam, et ille eum nulla ratione vellet audire, tradidit ei Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae in pueris, in puellis, in pecudibus, in camelis, et in vaccis, et in pecunia multa: et salvum atque gaudentem dimisit eum a se, dicens: Angelus Domini sanctus sit in itinere vestro, perducatque vos incolumes, et inveniatis omnia recte circa parentes vestros, et videant oculi mei filios vestros priusquam moriar. Et apprehendentes parentes filiam suam, osculati sunt eam, et dimiserunt ire: monentes eam honorare soceros, diligere maritum, regere familiam, gubernare domum, et se ipsam irreprehensibilem exhibere.umque reverterentur, pervenerunt ad Charan, quae est in medio iti
Abbreviated transcription (Latin):
quartã generationẽ. Et sit sem̃
causa nuptiarũ. sollicitus erat
pater eius tobias dicens. Putas
quare inoratur filius m̃s. aut
quare detentus ẽ ibi. Putasne ga¬
belus mortiuus est. & nemo illi¬
reddit pecuniam : Cepit autẽ
contristari nimis. ipse & anna
uxor eius cũ eo. Et cȩperunt
ambo simul flere. eoquod die
statuto minime reuerteretur
filius eoꝵ ad eos. Flebat igitur
mater eius in remediabilibus
lacrimis. atq dicebat. Hai me
fili mi: ut quid te misimus pere¬
grinari. lumen oculoꝵ nr̃orum.
baculũ senectutis nĩx̧. solatium
uitȩ nr̃x. spem posteritatis nr̃e.
Om̃ia simul in te uno habentes.
te non debuimus dimittere a no¬
bis. Cui dicebat tobias. Tace et
noli turbari. sanus ẽ filius nrͣ.
satis fidelis est uir ille. cũ quo
misimus eum. Illa autẽ nullo
modo consolari poterat. sed cotidie
exiliens circu̾spiciebat & circiubat
uias om̃s ꝑ quas spes remeandi
uidebatur. ut ꝓcul uideret eũ:
si fieri posset uenientem. At uͦ

Expanded text:
erationem: et sit semencausa nuptiarum, sollicitus erat pater ejus Tobias, dicens: Putas quare moratur filius meus, aut quare detentus est ibi? Putasne Gabelus mortuus est, et nemo reddet illi pecuniam? Coepit autem contristari nimis ipse, et Anna uxor ejus cum eo: et coeperunt ambo simul flere: eo quod die statuto minime reverteretur filius eorum ad eos. Flebat igitur mater ejus irremediabilibus lacrymis, atque dicebat: Heu! heu! me, fili mi, ut quid te misimus peregrinari, lumen oculorum nostrorum, baculum senectutis nostrae, solatium vitae nostrae, spem posteritatis nostrae! Omnia simul in te uno habentes, te non debuimus dimittere a nobis. Cui dicebat Tobias: Tace, et noli turbari, sanus est filius noster: satis fidelis est vir ille, cum quo misimus eum. Illa autem nullo modo consolari poterat, sed quotidie exsiliens circumspiciebat, et circuibat vias omnes, per quas spes remeandi videbatur ut procul videret eum si fieri possit venientem at vero
Abbreviated transcription (Latin):
Audi fili mi uerba oris mei. & ea
in corde tuo quasi fundamentũ
construe. Cum acceperit ds̃ am¬
mã meã. corpus meũ sepeli. et
honorẽ habebis matri tue. om̃ib
dieb uitȩ eius. Memor enĩ esse
debes. quȩ & quanta pericula
passa sit ꝓpter te in utero suo.
Ex substantia tua fac elemosinã.
& noli auertere faciem tuam ab
ullo paupere. Ita eni fiet. ut nec
a te auertatur facies dñi. Quomͦ
potueris. esto misericors. Si mul¬
tũ tibi fuerit. abundanter tribue.¬
Et si exiguũ fuerit: etiam exiguũ
libenter imꝑtire stude. Premiũ
enĩ tibi bonũ thesaurizas in di¬
e necessitatis. qmͣ elemosina ab

Expanded text:
Audi, fili mi, verba oris mei, et ea Audi, fili mi, verba oris mei, et ea in corde tuo, quasi fundamentum construe. Cum acceperit Deus animam meam, corpus meum sepeli; et honorem habebis matri tuae omnibus diebus vitae ejus: memor enim esse debes, quae et quanta pericula passa sit propter te in utero suo. Ex substantia tua fac eleemosynam, et noli avertere faciam tuam ab ullo paupere: ita enim fiet, ut nec a te avertatur facies Domini. Quomodo potueris, ita esto misericors. Si multum tibi fuerit, abundanter tribue: si exiguum tibi fuerit, etiam exiguum libenter impertiri stude. Praemium enim bonum tibi thesaurizas in die necessitatis. Quoniam eleemosyna a
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia. Nũquã cũ ludentib
miscui me. neq cũ his qui in leui¬
tate ambulant. participem me
p̃bui. Uirũ autẽ cũ timore tuo.
non cũ libidine mea consensi sus¬
cipere. Et aut ego indigna fui il
lis. aut illi forsitan mͥ digni non
fuerunt. quia forsitan uiro alio
conseruasti me. Non ẽ enĩ in homi¬
nis potestate consiliũ tuũ. Hoc
autẽ ꝓ certo habet om̃is qui colit
te: quia uita eiꝰ si in ꝓbatione
fuerit coronabitur. Si autẽ in tri¬
bulatione fuerit: liberabitur. &
si in corruptione fuerit: ad miscdiã
tuã ꝑuenire licebit. Non enĩ dele¬
ctaris in ꝑditionib nr̃is. qͥa post
tempestatẽ tranquillitatẽ facis.
& post lacriationem & fletum:
exultationẽ infundis. Sit nomen
tuũ ds̃ isrł: benedictũ in secula.
n illo tempore exauditȩ sunt p̃ces
amboꝵ. in conspectu głȩ sũmi diͣ¬
tẽpore sunt orationes in conspectu
putaret orationẽ suam exaudiri
ut mori potuisset. uocauit ad se
tobiam filiũ suum. dixitq ei.

Expanded text:
ludentibus miscui me: neque cum his, qui in levitate ambulant, participem me praebui. Virum autem cum timore tuo, non cum libidine mea consensi suscipere. Et, aut ego ilis aut illi mihi forsitan digni non fuerunt quia forsitan viro alio conservasti me non est enim in hominis potestate consilium tuum hoc autem certum habet omnis qui colit te quia vita eius si in probatione fuerit coronabitur si autem in tribulatione fuerit liberabitur et si in correptione fuerit ad misericordiam tuam pervenire licebit non enim delectaris in perditionibus nostris quia post tempestatem tranquillum facis et post lacrimationem et fletum exultationem infundis sit nomen tuum Deus Israhel benedictum in saecula in illo tempore exauditae sunt preces amborum in conspectu gos, quorum uno tempore sunt orationes in conspectu putaret orationem suam exaudiri ut mori potuisset, vocavit ad se Tobiam filium suum, dixitque ei:
Abbreviated transcription (Latin):
exaltate in operibus ur̃is. Ego au¬
tẽ in terra captiuitatis meȩ con¬
ficebor illi. qmͣ ostendit maiesta¬
tẽ suam in gentem peccatricem.
Conuertimini itaq peccatores. &
facite iustitiã coram dõ. creden¬
tes quod faciet uobiscũ miscdiã
suam. Ego autẽ & anima mea.
in eo letabimur. D enedicite do¬
minũ om̃s electi eius. agite di¬
es letitiȩ. & confitemini illi.
Hierłm ciuitas dĩ. castigauit te
dñs in operib manuũ tuarũ.
Confitere dño in bonis. & bene¬
dic dm̃ seculoꝵ. ut reedificet
in te tabernaculũ suum. et re¬
uocet ad te om̃s captiuos. & gau¬
deas in om̃ia scła scłoꝵ. Luce
splendida fulgebis. & om̃s fines
terre adorabunt te. Nlationes
ex longinquo ad te uenient. &
inunera deferentes adorabunt
tionẽ habebunt. Nomen magnũ
inuocabunt inte. Maledicti ertͣ
qui contempserit te: & condẽp¬
nati erunt om̃s qui blasphema¬
uerint te. benedictiq erunt qͥ
edificauerint te. Tu autẽ letabe¬

Expanded text:
ribus vestris ego autem in terra captivitatis meae confitebor illi quoniam ostendit maiestatem suam in gentem peccatricem convertimini itaque peccatores et facite iustitiam coram Deo credentes quod faciat vobiscum misericordiam suam ego autem et anima mea in eo laetabimur benedicite Dominum omnes electi eius agite dies laetitiae et confitemini illi Hierusalem civitas Dei castigavit te Dominus in operibus manuum tuarum confitere Domino in bonis et benedic in te tabernaculum suum, et revocet ad te omnes captivos, et gaudeas in omnia saecula saeculorum. Luce splendida fulgebis: et omnes fines terrae adorabunt te. Nationes ex longinquo ad te venient: et munera deferentes, adorabunt tionem habebunt. Nomen enim magnum invocabunt in te. Maledicti erunt qui contempserint te: et condemnati erunt omnes qui blasphemaverint te: benedictique erunt qui aedificaverint te. Tu autem laetabe
Abbreviated transcription (Latin):
columes ii senectute bona. & cu¬
ram eoꝵ gessit. Et ipse clausit
oculos eoꝵ. & om̃em hereditatem
domus raguel ipse ꝑcepit. Uiditq.
quintã generationem. filios filioꝵ
suoꝵ. Et completis antus nonagin¬
ta & nouem in timore dñi. cum
gaudio sepelierunt eum omĩs
cognatio eius. Et om̃is generatio
eius in bona uita & in scã con¬
uersatione ꝑmansit. ita ut accep¬
ti essent tam dõ quã hominibus.
& cunctis habitantibus terrȩ.¬

Expanded text:
colomes in senectute bona et cucolomes in senectute bona et curam eorum gessit et ipse clausit oculos eorum et omnem hereditatem domus Raguhel ipse percepit viditque quintam generationem filios filiorum suorum et conpletis annis nonaginta et novem in timore Domini cum gaudio sepelierunt eum omnis cognatio eius et omnis generatio eius in bona vita et sancta conversatione permansit ita ut accepti essent tam Deo quam hominibus et cunctis habitatoribus terr
Abbreviated transcription (Latin):
& domus dĩ quȩ in ea incensa ẽ.
iterum reedificabitur. ibiq reuer¬
tentur om̃s timentes dm̃. Et re¬
linquent gentes idola sua. et
uenient in hierłm & in habita¬
bunt in ea. & gaudebunt in ea
om̃s reges terre. adorantes re¬
gem isrł. Audite gͦ filii mei pa¬
trẽ ur̃m. Seruite dũo in uerita¬
te. & inquirite ut faciatis que¬
sunt placita illi. Et filiis ur̃is
mandate. ut faciant iustitias
& elemosinas. ut sint memores
dĩ. & benedicant eũ in om̃ĩ tẽ¬
pore. in ueritate & in tota uir¬
tute sua. Nunc ergo filii audite
me: & nolite manere hic. Sed qͥ¬
cũq die sepelieritis matrẽ ur̃am
circa me in uno sepulchro. ex eo
dirigite gressus ur̃os ut exeatis
binc. Uideo enĩ qmͣ iniquitas eiꝰ
finẽ dabit ei. Factũ ẽ autẽ ꝑ ost
obitũ matris sue. tobias absces¬
sit ex niniue. cũ uxore sua et
filiis. & filioꝵ filiis. & reuersus ẽ
ad soceros suos. Inuenitq eos in¬

Expanded text:
et domus Dei, quae in ea incensa est, et domus Dei, quae in ea incensa est, iterum reaedificabitur: ibique revertentur omnes timentes Deum, et relinquent gentes idola sua, et venient in Jerusalem, et inhabitabunt in ea, et gaudebunt in ea omnes reges terrae, adorantes regem Israel. Audite ergo, filii mei, patrem vestrum: Servite Domino in veritate, et inquirite ut faciatis quae placita sunt illi: et filiis vestris mandate ut faciant justitias et eleemosynas, ut sint memores Dei et benedicant eum in omni tempore in veritate, et in tota virtute sua. Nunc ergo, filii, audite me, et nolite manere hic; sed quacumque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulcro, ex eo dirigite gressus vestros ut exeatis hinc: video enim quia iniquitas ejus finem dabit ei. Factum est autem post obitum matris suae, Tobias abscessit ex Ninive cum uxore sua, et filiis, et filioad soceros suos invenitque eos in
Abbreviated transcription (Latin):
nis mei. ad uidendam claritatẽ
hierłm. Porte hierłm ex saphrro
& sinaragdo ȩdificabuntur. & ex
lapide precioso. Om̃is circuitus
muroꝵ enis. ex lapide candido
& mundo. Om̃s plateȩ eiꝰ ster¬
nentur. & ꝑ uicos eius alleliua
cantabitur. Benedictus dñs qui
consumati sunt sermones tobin.¬
t postea quam illuminatus ẽ.
uixit annus quadraginta duob.
& uidit filios nepotum suorum.
Cũpletis itaq annis centũ duode¬
cim: sepultus eͣ honorifice in ni¬
nue. Quinquaginta namq ꝙ
sex annoꝵ oculoꝵ lumen ami¬
sit. sexagenarius uͦ recepit. Re¬
liquui uͦ uitȩ suȩ in gaudio fuit.
& cũ bono ꝓfectu timoris dĩ per¬
rexit in pace. In hora autẽ mor¬
tis suȩ. uocauit ad se tobiam fi¬
liũ suum. & septẽ iuuenes filios
eius nepotes suos. dixitq eis. Pro¬
pe erit interitus niniuen: non
enĩ excidit uerbum dĩ. Et fr̃ͣs
nr̃i qui disꝑsi sunt a terra isrł.
reuertentur ad eam. Om̃is au¬
tẽ deserta terra eius replebitur.

Expanded text:
claritatem Hierusalem portae Hierusalem ex sapphyro et zmaragdo aedificabuntur et ex lapide pretioso omnis circuitus murorum eius ex lapide candido et mundo omnes plateae eius sternentur et per vicos eius alleluia cantabitur benedictus Dominus qui consummati sunt sermones Tobi et posteaquam inluminatus est vixit annis quadraginta duobus et vidit filios nepotum suorum conpletis itaque annis centum duobus sepultus est honorifice in Nineven quinquaginta namque et sex annorum oculorum lumen amisit sexagenarius vero recepit reliquum vero vitae suae in gaudio fuit et cum bono profectu timoris Dei perrexit in pace in hora autem mortis suae vocavit ad se Tobiam filium suum et septem iuvenes filios eius nepotes suos dixitque eis prope erit inenim excidit verbum Domini: et fratres nostri, qui dispersi sunt a terra Israel, revertentur ad eam. Omnis autem deserta terra ejus replebitur,
Abbreviated transcription (Latin):
angłm: quidẽ quẽ hominẽ estrna¬
bat. dixit q. ei. Ararias frater.
peto ut ascultes uerba mea. Si
meipsum tradam tibi seruii. non
ero condignus ꝓuidentię tuȩ. La¬
men obsecro te: ut assumas tibi
animalia atq seruitia. & uadas
ad gabelũ in rages ciuitatem¬
medoꝵ. reddasq ei cyrographũ
suum. & recipias ab eo pecuniaͭ.
et roges eum uenire ad nuptias
meas. Scis enĩ ipse. qm̃ numerat
dies pater m̃s. Et si tardauero
una die plus: contristatur an¬
ma eius. Et certe uides. quomtꝰi
raguel coniurauerit me: cuius
adiuramentum spernere nͣ possũ.
Tunc raphael assumens quatuor
ex seruis raguelis & duos came¬
ꝑrexit. Et inueniens gabelum.
dedit ei cirographum suum. &
recepit omnẽ pecuniam. Indi¬
cauitq ei de tobia filio tobiȩ om̃ia
quę gesta sunt: fecitq eum secũ
uenire ad nuptias. Cumq ingres¬
sus esset domũ raguelis. inuenit
tobiam discũbentem. Et exiliens.
osculati sunt se alterutrũ. Eleuit

Expanded text:
angelum quem quidem hominem aestimaangelum quem quidem hominem aestimabat et dixit ei Azarias frater peto ut auscultes verba mea si me ipsum tradam tibi servum non ero condignus providentiae tuae tamen obsecro ut adsumas tibi animalia sive servitia et vadas ad Gabelum in Rages Medorum reddasque ei chirografum suum et recipias ab eo pecuniam et roges eum venire ad nuptias meas scis enim ipse quoniam numerat dies pater meus et si tardavero una die plus contristatur anima eius et certe vides quomodo Raguhel coniuraverit me cuius adiuramentum spernere non possum tunc Rafahel adsumens quattuor ex servis Raguhelis et duos camerrexit et inveniens Gabelum dedit ei chirografum suum et recepit omnem pecuniam indicavitque ei de Tobia filio Tobiae omnia quae gesta sunt fecitque eum secum venire ad nuptias cumque ingressus esset domum Raguhelis invenit Tobiam discumbentem et exiliens osculati sunt se alterutrum flevit
Abbreviated transcription (Latin):
putabamus. Fecisti em̃ nobiscũ
misccłiam tuam. & exclusisti a
nobis inunicũ ꝑsequentẽ nos.
misertus es autẽ duob unicis.
Fac eos dñe in plenius benedicere
te: e sacrificiũ tibi laudis tuȩ .&
sue sanitatis offerre. ut cognoscat
uniuersitas gentiũ: quia tu es
ds solus in uniuersa terra. Sta¬
tunq p̃cepit seruis suis raguel:
ut replerent fossam quã fecerant.
priusqu̾a illucesceret. Uxori
autẽ sue dixit. ut instrueret
conuiuiũ. & p̃pararet om̃ia
quȩ in cibos erant. iter agenti¬
bus necessaria. Duas quoq uac¬
cas pingues. & quatuor arietes occi¬
di fecit. et parari epulas om̃i ui
cinis suis. cunctisq amicis. Et
adiurauit raguel tobiam. ut du¬
as ebdomadas moraretur apud eũ.
De om̃ibus autẽ quȩ possidebat ra¬
guel: dimidiam partẽ dedit to¬
biȩ. Et fecit hanc scripturã. ut
pars dimidia quȩ suꝑerat: ꝑ ost
obitum eaꝵ tobis dominio deue¬
niret. Lunc uocauit ad se tobias

Expanded text:
putabamus fecisti enim nobiscum putabamus fecisti enim nobiscum misericordiam tuam et exclusisti a nobis inimicum persequentem nos misertus es autem duobus unicis fac eos Domine in plenius benedicere te et sacrificium tibi laudis tuae et suae sanitatis offerre ut cognoscat universitas gentium quia tu es Deus solus in universa terra statimque praecepit servis suis Raguhel ut replerent fossam quam fecerant priusquam lucesceret uxori autem suae dixit ut instrueret convivium et praepararet omnia quae in cibos erant iter agentibus necessaria duas quoque vaccas pingues et quattuor arietes occidi fecit et parari epulas omnibus vicinis suis et cunctis amicis et adiuravit Raguhel Tobiam ut duas ebdomadas moraretur apud eum de omnibus autem quae possidebat Raguhel dimidiam partem dedit Tobiae et fecit hanc scripturam ut pars dimidia quae supererat post obitum eorum Tobis dominio deveniret tunc vocavit ad se Tobias
Abbreviated transcription (Latin):
mo terre. dedistiq ei adiutoriũ
euam. & nunc dñe tu scis quia ñ
luxurie causa. accipio sororẽ meã
conuigem. sed sola posteritatis di¬
lectione. in qua benedicat᷑ nomͣ
Miserere nobis dñe miserere nobis.
& consenescamus ambo parit᷑ sani.
Et factũ est circa pulloꝵ cantum.
accersiri iussit raguel seruos suos.
& abierunt cũ eo pariter ut fode¬
rent sepulchrum. Dicebat enim.
ne simili mͦ euenerit ei: quod &
ceteris illiᷤ septẽ uiris qui sunt
ingressi ad eam. Cumq paras¬
sent fossam. reuersus raguel ad
uxorẽ suam. dixit ei. Mute u¬
nam ex ancillis tuis. et uideat
si mortuus ẽ ut sepeliam illum.
antequã illucescat. At illa mit¬
tens unam ex ancillis suis. quȩ¬
ingressa cubiculum. repperit
eos saluos & incolumes. secum
pariter dormientes. Et reuersa:
nuntiauit bonũ nuntium. Et
benedixerunt dmͣ raguel uide¬
licet & anna uxor eius. ⁊ dixer̃.
Benedicimus te dñe ds̃ isrł: quia
non contigit nobis quẽ adinodũ

Expanded text:
dedistique ei adjutorium Hevam. Et nunc, Domine, tu scis, quia non luxuriae causa accipio sororem meam conjugem, sed sola posteritatis dilectione, in qua benedicatur nomen Miserere nobis, Domine, miserere nobis, et consenescamus ambo pariter sani. Et factum est circa pullorum cantum, accersiri jussit Raguel servos suos, et abierunt cum eo pariter, ut foderent sepulcrum. Dicebat enim: ne forte simili modo evenerit ei, quo et caeteris illis septem viris qui sunt ingressi ad eam. Cumque parassent fossam, reversus Raguel ad uxorem suam, dixit ei: Mitte unam ex ancisi mortuus est ut sepeliam illum antequam inlucescat at illa mittens unam ex ancillis suis ingressa cueos salvos et incolumes, secum pariter dormientes. Et reversa, nuntiavit bonum nuntium: et benedixerunt Dominum, Raguel videlicet et Anna uxor eius et dixerunt benedicimus te Domine Deus Israhel quia non contigit nobis quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
& non patietur animã ire in te¬
nebras. Fiducia magna erit co¬
ram sũmo dõ elemosina. om̃ib
facientibus eam. Aitende tibi
fili ab om̃i fornicatione. & preter
uxorẽ tuam nũquã patiaris cri-¬
men scire. Suꝑbiam nũquã in
tuo sensu aut in tuo uerbo domi¬
nari ꝑmittas. in ipsa eni initiũ
sũpsit om̃is ꝑditio. Quicũq aliqͥd
tibi operatus fuerit. statim mercedẽ
ei restitue. &̾ merces mercennarii¬
tui: apud te om̃ino non remaneat.
Quod ab alio odis fieri tibi. uide
ne alteri tu aliquando facias. Panẽ
tuũ cũ esurientib & egenis come¬
de. & de uestimentis tuis nudos tege.

Expanded text:
 ire in tenebris. fiducia magna erit coram summo deo elemosyna omnibus, qui faciunt eam. adtende tibi, fili, ab omni fornicatione, et praeter uxorem tuam numquam patiaris crimen scire. superbiam autem numquam in tuo sensu aut in tuo uerbo dominari permittas: in ipsa enim initium sumpsit omnis perditio. quicumque aliquid tibi operatus fuerit, statim mercedem ei restitue: et merces mercennarii aput te omnino non maneat. quod ab alio odis fieri tibi, uide ne alteri tu aliquando facias. panem tuum cum esurientibus egenis comede, et de uestimentis tuis nudos tege.