comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pocuis subicitur eis qui suam uoluntatem subuigat
amori earum. que sibi subiecta existimat x de angłis.
cundũ naturam: sp̃c mneupatur. Quando enĩ
de oelis ad adminciandũ honuuib mittuntiuit᷑.
ex ipsa annunciatione angłi nominantur. Natura
enim sp̃c sunt. Tunc autem angłi uocantur: quando¬
mittuntur. Natura angłoꝵ mutabilis est: quia uiẽ
illis mutabilitas in natura. s facit eos incorruptos
les angłos. Nam si natura in cõmutabiles eẽnt: ⁊a¬
bulus non utiq cecidisset. Mutabilitatẽ itaq naturȩ:
suffragat᷑ in illis contemplatio creatoris. Inde et pͥua¬
tus ẽ apostata angłs.: dum fortitudinem suam ũ a
uõ s a se uoluit custodire. Ante ouiuem creaturam
angłi facti st̃. dum dictũ ẽ fiat lux. De ipsis enim
dicit scriptura. Prior omnium: creata est sapientia.
Lux enim dicuntur: participando luciȩteruȩ. Sapi¬
entia uͦ dicuntur: ingenitȩ mherendo sapientiȩ. Et
dum sint mutabiles natura: non tamen sinit eos

Expanded text:
potius subjicitur eis, qui suam voluntatem subjugat amori eorum quae sibi subjecta existimat. CAPUT X. De cundum naturam spiritus nuncupantur. Quando enim de celis ad annunciandum hominibus mittuntur, ex ipsa annunciacione angeli nominantur. Natura enim spmittuntur. 2. Natura angelorum mutabilis est, quia inest illis mutabilitas in natura; sed facit eos incorruptos les angbolus utique non cecidisset. Mutabilitatem itaque naturae suffragat in illis contemplatio Creatoris. Inde et privatus est apostata angelus, dum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluit custodire. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est: Fiat lux. De ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia. Lux enim dicuntur, participando lucis aeternae: sapientiae vero dicuntur, ignitae inhaerendo sapientiae. Et cum sint mutabiles natura, non tamen sinit eos
Abbreviated transcription (Latin):
iam requiem mentis infigit. S dum ei non sufficit: mu¬
tata intentione ad alias atq alias fese actiones transit.
Dumq ꝑ diu̾sa requiem solidam querit nec iuienit in
labore miseriȩ et uarietate uiuit. et uacuus arequiȩ
manet. Quanuis eadem mutabilitas non sit honuni con¬
creata. s ꝓ merito primȩ preuaricationis illi accesserit.
iam tam̃ naturał facta ẽ quia originalit̃ a primo ho-¬
mine sic̃ et mors mom̃s homines transiit .xii. de aui¬

Expanded text:
jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mujam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo homine, sicut et mors, in omnes homines transit. 144 CA
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et ꝓpħa ait. Serpenti: puluis panis enis. Serpens
enim diabolus: pulius impii. et ipsi sunt cibtis diaboli.
Quia praua uoluntate adima collabimͦ : recte ad bene
agendum eum labore surgimus. Qđ non ita eẽt: si dele¬
ctatio flagium primoꝵ hominũ non ꝑsuasisset. Quibꝰ
ad bene uuendum tantũ uelle sufficeret: et sine difficul¬
tate statim actio obtemꝑaret. Diuisio et pugna: ut sit
in hominis animo. pena peccati ẽ ex primo homine
in om̃s eius filios ꝓpagatã. Ut qui noluit cu dõ eẽ imit᷑
ẽẽt in semet ipso diuisus. Et qui imꝑante dño noluit
ẽẽ subiect̾: fieret semet ipsi rebellis atq contrarius. unde
nec sibi poterit subiugari: si prius dõ uon fuerit subui¬
gatus. Sibiq seruiet nolens: qui dõ noluit uolens. Quã
uarie ꝑ diu̾sa humanũ defluxerit genꝰ: dum se ab una
stabili semperq manente diuinitatis soliditate subtra¬
xit. Nam dum opus quodlibet quis appetit: quasi ibi

Expanded text:
Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi poterit subjugari, si prius Deo non fuerit subjugatus, sibique serviet nolens, qui Deo noluit volens. 10. Quam varie per diversa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi
Abbreviated transcription (Latin):
idõ istam finiaens quisq uitam. nisi quod
meruit in ipsa. non poterit habere post ipsã.
ꝑmittantur itaq pta corda caroꝵ de suoꝵ
mortib contristari dolore sanabili: et conso¬
labiles lacrimas fundant conditione mor¬
tali. Quas cito reprimit fidei gaudium. qua
credunt᷑ fideles quando moriuntur paululũ
a nob̾ abire: et ad meliora transire. Consolentur
eos etiam fraterna obsequia: siue que fune¬
rib exibentur: siue que dolentib adhibent᷑
Ne sit iusta querela dicentium. Sustinui qui
simul contristaretur et nonon fuit: et consolan¬
tes ñ inueni. S it ꝓurib eura sepeliendi. et se¬
pulchra construendi: quia et hec inscriptu¬
ris sanctis int̾ bona oꝑa deputata sunt. Nec
rum etiam in ipsius domini corꝑore p̾dicati.
atq laudanti sunt. qui ista fecer̃. Impleant
hec homines erga suos officia: postremi mu¬
neris et sui humani. Lenimenta meroris:
Serum illi utiq abluunt sp̃c defunctoꝵ:

Expanded text:
ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruit in ipsa, non poterit hPermittantur ergo pia corda charorum de suorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a nobis abire et ad meliora transire. Consolemur eos etiam per fraterna obsequia, sive quae funeribus exhibentur, sive quae dolenter adhibentur, ne sit justa querela dicentium: Sustinui simul qui contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni . Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi, quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt. Nec rum etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illi utique abluunt spiritus defunctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
rantur oretur. ac pro illis quoq id offerri cõ¬
memoretur. Cum uero eoꝵ commendandoꝵ cau¬
sa oꝑa misericordie celebrantur quis eis du
bitet suffragari. pro quib orationes dõ ũ ina¬
it̃ offeruntur. Non omnino ambigendum
est. ista prodẽe. defunctis. s talib qui ita iuixer̃
ante mortem: ut possunt eis hec utilia ẽẽ post
mortem. Nam qui sine fide que ꝑdilectionem
oꝑatur. eiusq sacͣmentis decorporib exierunt:
frustra illis a suis huius modi pietatis impen
duntur officia. cuius dum hic eent pignore ca¬
ruerunt. Uel non suscipientes ł inuanum susci¬
pientes dei gratiam. et sibi non misericordiã
thesaurizantes s iram. Non ergo mortuis no¬
ua merita comparantur. cũ pro eis boni ali¬
quid operantur: ex s eoꝵ p̃cedentib ista con¬
sequentia reddantur. Non enim uictum ẽ.
nisi cum hic uiuerent. ut eos aliquid hec¬
adiuuarent: cum hic uiuere destitissent. Et

Expanded text:
rantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri comrantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrantur, quis eis dubitet suffragari pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est ista prodesse defunctis. sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide, quae per dilectionem operatur, ejusque sacramentis de corporibus exierunt, fruduntur officia, cujus, dum hic essent, pignore caruerunt, vel non suscipientes, vel in vacuum suscipientes Dei gratiam, et sibi non misericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operantur sui, sed eorum praecedentibus consequentia ista redduntur. Non enim actum est, nisi cum hic viverent, ut eos haec aliquid adjuvarent, cum hic vivere destitissent. Et
Abbreviated transcription (Latin):
refugit. cum occupat dilectum: contristat in
nobis ipsius dilectionis affectum. Idõ ñ admo¬
nuit apłs. ut non contristemur: s non sicut
ceteri qui spem non babent. Contristamur
ergo nos in nr̃oꝵ mortib necessitate amitten¬
di: s cum spe recipiendi. Inde agimur. Hinc
consolamur: inde infirmitas afficit. Hinc fides
reficit. Inde dolet humana conditio: huic sa¬
nat diuina promissio. Proinde pompa fune
ris. agmina erequiarum. sumptuosa diligen¬
tia sepulture. Monum̃toꝵ opulenta construe¬
tio uiuoꝵ sunt qualiaẽq solatia. non adiu-¬
toria mortuoꝵ. Orationib uero sc̃e ecclesiȩ.
et sacrificio salutaris. et elemosims. que pro
eorum spiritib erogantur. Non ẽ. dubitan¬
dum mortuos ad uiuari. ut cum eis misericor¬
dius agatur a dommno quam eoꝵ peccata me¬
ruerunt. Hoc enim apatrib traditum uniuer¬
sa obseruat eccclesia: ut pro eis qui incomiu
cum ad ipsum sacrificium loco suo cominemo¬

Expanded text:
refugit, cum occupat dilectum, contristat in refugit, cum occupat dilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Ideo non admonuit Apostolus, ut non contristemur; sed, non sicut caeteri qui spem non habent. Contristamur ergo nos in nostrorum mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur: inde infirmitas afficit, hinc fides reficit: inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. ris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. Orationibus vero sanctae Ecclesiae, et sacrificio salutari, et eleemosynis, quae pro eorum spiritibus erogantur, non est dubitandum mortuos adjuvari; ut cum eis misericordius agatur a Domino, quam eorum peccata meruerunt. Hoc enim a patribus traditum, universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in corpocum ad ipsum sacrificium loco suo commemo
Abbreviated transcription (Latin):
dmonet nos beatus apłs ut de dormi¬
entib hoc ẽ. mortus carissimis nr̃is
non contristemur: sic̃ et ceteri qui
spem non habent. Spem scilicet
resurrectionis: et incorruptionis
eterne. Nam idõ et dormientes
apellat scripture ueracissima
consuetudo: ut cum dormientes audimus. eu¬
gilaturos minime desperemus. Unde etiam
cantatur inpsalmo. Numquid qui dormit ñ
aditiet ut resurgat : Est gͦ de mortuis eis qui
diligunt quedam tristicia quodam modo natu¬
ralis. Mortem quippe horret: non opinio s
natura. nec mors homini accideret: nisi ex
pena quam precesserat culpr. Qua propter
si animalia que ita creata sunt. ut suo quoq
tempore moriantur. mortem fugrunt diligũt
uitam: quantomagis homo qui sic fuerat cre
no uiueret. hinc itaq necesse ẽ: ut tristes
simus. quando nos moriendo deserunt quos
amamus: quia et si nouimus eos ñ inet̃num
relinquere nos mansuros. s aliquantum p̃¬
cedere secuturos: tam̃ mors ipsa quam natura

Expanded text:
dmonet nos beatus Apostolus, ut de dormientibus, hoc est, mortuis charissimis nostris, non contristemur, sicut et caeteri qui spem non habent, spem scilicet resurrectionis et incorruptionis aeternae. Nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemus. Unde etiam cantatur in Psalmo: Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat ? Est ergo de mortuis eis qui diligunt, quaedam tristitia quodam modo naturalis. Mortem quippe horret, non opinio, sed natura. Nec mors homini accideret, nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia quae ita creata sunt, ut suo quaeque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam; quanto magis homo, qui sic fuerat creamino viveret? Hinc itaque necesse est ut tristes simus, quando nos moriendo deserunt quos amamus: quia etsi novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen mors ipsa quam natura
Abbreviated transcription (Latin):
mnia temꝑa precedit diuina eternitas.
nec indõ preteritum. presens. futurum ue ali¬
quid creditur. S omnia presentia in eodicunt᷑:
quia ȩternitate sua cuncta complectitur. Alioquin:
nutabilis ẽ deus credendus si ei successiones tempoꝵ
ascribuntur. Si semꝑ aliqua essent cum deo temꝑa.
nonesset tempus. s esset et̃nitas: nec inutarentur
tempora s starent. Presens preteritum et futurum
nr̃m est habere: non dei. Uerbi causa dicimus. ꝓ pre¬
sente teneo codicem: ꝓ preterito tenui. ꝓ futuro
tenebo. Uniuersitatem uero deus tenet. et ꝓtenuit.
quibus uicissitudo temporum non ualet. Angłis sci¬
licet ꝓpter quod in cominutabili inherent creatori.¬
siue materiȩ illius informi. priusqͣm oͣmnia ista que
temporaliter iam uoluuntur formarentur. Nec ip¬
si utiq ualebat tempus. Tempus igitur ñ adeas cre¬
aturas quȩ supra celos sunt: s ad eas quȩ subcelo

Expanded text:
mnia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquod creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futurum nostrum est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro praeterito, tenui; pro futuro, tenebo. Universitatem vero Deus tenet; et pro tenuit, quibus vicissitudo temporum non valet, angelis scilicet, propter quod incommutabili inhaerent Creatorisive materiae illi informi, priusquam ex ea omnia ista quae temporaliter jam volvuntur formarentur, nec ipsi utique valebat tempus. Tempus igitur non ad eas creaturas, quae supra coelos sunt, sed ad eas quae sub coelo
Abbreviated transcription (Latin):
Dat facilem partum. simili ratione ligatus.
a dfemur illius quȩ parturiendo laborat.
At si mundato circumsꝑgatur oiuli:
Cum sale mixtus aqua. solis redeuntis inortu:
Lacte replentur oues scabiesq maligna fugat᷑.
Precerea tantis ueteres hunc laudib ornaut.
U t bona cuncta putent solum patrare gerenti.
Quȩ simul areliquis uineta uirtute darentur.
S turbat menteni. si clausus in ore liqueseat.
Hunc ntctit nilus. ꝓdueit et hunc achelous.
L actis dat succum tritꝰ. lactisq saporem.

Expanded text:
Dat facilem partum simili ratione ligatus Dat facilem partum simili ratione ligatus Ad femur illius quae parturiendo laborat. At si mundato circumspergatur ovili Cum sale mistus aquae solis redeuntis in ortu, Lacte replentur oves, scabies fugatur ab illis. Praeterea tantis veteres hunc laudibus ornant, Ut bona cuncta putent solum praestare gerenti Quae simul a reliquis juncta virtute darentur. Sed turbat mentem si clausus in ore liquescat. Hunc mittit Nilus, producit et hunc Achelous. Lactis dat succum tritus, lactisque saporem.
Abbreviated transcription (Latin):
onspicuis prasuis gẽmis solet annumerari.
s: non et caris. contemptus quippe decore.
U tile nil affert. nͥ qł̃ uiret et decet aurum.
Altera sanguineis species est illita gutis.
T ercia candiduł tribus est inscripta lituris.
ristallus glacies multos durata ꝑ annos.
ut placuit doctis qui sic scripsere quibꝰdam.
Germinis antiqui frigus tenet atq calorem.
Pars negat. et multis ꝑhibent in partibꝰ orbis:
Cristallum nasci. qđ nec uis frigoris ulla.
Nec glacialis hyemps unqͣm uiolasse ꝓbatur.
s certum cunctis. nec stat dubitabile cuiqͣm.
Qđ lapis hic soli subiectus concipit ignem.
Ammotosq sibi silet hinc accendere fungos.
Hunc etiam quidam tritum cum melle ꝓpinant:
M atribꝰ. infantes quibꝰ assignant᷑ alendi. de cia¬
cũ mulsa tritũ lac multi plicare bibenti.¬
Si tauien aute cibos fuerit post balnea sumptus.
Aut ouis ex grauide lana tradueere filum.
Pertuso lapidi decet et circundare collo.
Sic se portantis fecundet ut ub̾a lacte.

Expanded text:
onspicuus praxus gemmis solet annumerari, Sed non est carus; contentus quippe decore, Utile nil affert, nisi quod viret et decet aurum. Altera sanguineis species est illita guttis. Tertia candidulis tribus est inscripta figuris. § rystallus glacies multos durata per annos, Ut placuit doctis, qui sic scripsere, quibusdam, Germinis antiqui frigus tenet atque colorem. Pars negat, et multis perhibent in partibus orbis Crystallum nasci quod non vis frigoris ulla, Nec glacialis hiems unquam violasse probatur; Sed certum cunctis, nec stat dubitabile cuiquam, Quod lapis hic soli subjectus concipit ignem, Admotosque sibi solet hinc accendere fungos; 1669-70 Hunc etiam quidam tritum cum melle propinant Matribus infantes quibus assignantur alendi, Cum mulso tritum lac multiplicare bibenti.Si tamen ante cibos fuerit post balnea sumptus Aut ovis ex gravidae lanis traducere filum Pertuso lapidi decet, et circumdare collo, Sic se portantis fecundet ut ubera lacte;
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Augustinꝰ uocẽ de celo audit. quia noc
a terrenis illi dici aut respondi non potuit.
Cibus sum grandium. cresce et manducabis
me. Non ut me mutes in te sicut cibus carnis
tuȩ: s tu mutab̾is in me. Itaq discerne pru¬
dent̃ quid in sacram̃to dĩ sensui exhibitum sit
quid sp̃ui acõmodatum. etiam ut solet si pꝰ
completam ꝑceptionẽ aliquid iterato senseris.
in hoc quoq species ad ꝓpͥetatẽ sensui famula¬
tur. ut ueritas similitudinis ubiq conserue¬
tur. Non si in aliquo quantũ scił sensui exhiben¬
dum ẽ similitudo deficeret. illic ꝓculdubio
sacram̃tum ñeẽt. s res ipsa ꝓdetur. et manife¬
staretur euidenti miracło. quod non conue¬
nit quandiu fides locum habet. Post hec gͦ
sicorpalẽ xͥ presentiam queris. in celo quere.¬

Expanded text:
tur. Augustinus vocem de coelo audivit, quia hoc tur. Augustinus vocem de coelo audivit, quia hoc a terrenis illi dici aut responderi non potuit. Cibus sum grandium, cresce et manducabis me; non ut me mutes in te, sicut cibum carnis tuae, sed tu mutaberis in me. Itaque prudenter discerne, quid in sacramento Dei sensui exhibitum sit; quid spiritui accommodatum, etiam ut si solet post completam perceptionem aliquid iterato senseris; in hoc quoque species ad proprietatem sensui famulatur, ut veritas similitudinis ubique conservetur. Nam si in aliquo quantum scilicet sensui exhibendum est similitudo deficeret, illic procul dubio sacramentum non esset. Sed res ipsa proderetur et manifestaretur evidenti miraculo, quod non convenit quandiu fides locum habet. Post haec ergo si corporalem praesentiam Christi quae
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾cum sum omnib dieb usq ad consũma¬
tionẽ scłi. Sic gͦ in sacram̃to suo mͦ temꝑalit̃
uenit ad te. et ẽ corꝑalit̃ tecum. ut tu ꝑ corꝑa¬
lem presentiam ad sp̃ualem querendã excitis.
et inueniendam adiuueris. Quando in mani¬
b sacram̃tũ eius tenes: corꝑalũ tecum est.
Quando ore suscipis corꝑalit̃ tecũ ẽ. Quando
manducas et quando gustas: corꝑalit̃ tecũ ẽ.
Deniq inuisu. in tactu. in sapore. corꝑalit̃
sensus corꝑalis in ꝑcipiendo deficit. deinceps
corꝑalis presentia querendanon est. s sp̃ualis
retinenda. Dispensatio completa ẽ ꝑfeccum sa¬
cram̃tum. uirtus manet. xp̃c de ore ad cor
transit. Melius ẽ tibi ut eat in mentẽ tuam
qͣm in uentrem tuum. Cib iste animȩ non
corꝑis est. Noli in ipso querere consuetudinẽ
cibi corꝑał. Uenit ad te ut comedatur. ñ ut
sumatur. Uenit ut gustetur: non ut incorꝑe¬

Expanded text:
vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummavobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Sic ergo in sacramento suo modo temporaliter venit ad te, et est eo corporaliter tecum, ut tu per corporalem praesentiam ad spiritualem quaerendam exciteris, et inveniendam adjuveris. Quando in manibus sacramentum ejus tenes, corporaliter tecum est. Quando ore suscipis, corporaliter tecum est. Quando manducas, et quando gustas, corporaliter tecum est. Denique in visu, in tactu, in sapore, corporalitsensus corporalis in percipiendo deficit, deinceps corporalis praesentia quaerenda non est, sed spiritualis retinenda, dispensatio completa est, perfectum sacramentum virtus manet; Christus de ore ad cor transit. Melius est tibi ut ea in mentem tuam, quam in ventrem tuum. Cibus iste animae non corporis est. Noli in ipso quaerere consuetudinem cibi corporalis. Venit ad te ut comedatur, non ut consumatur. Venit ut gustetur, non ut incorpore
Abbreviated transcription (Latin):
ed fortassis iterum dicit tibi cogitatio
tua quid fiat de corꝑe. xp̃i postqͣm sũptũ
fuerit comestum. Tales sunt cogitationes
hominũ. uix quiescere uelint: in his maxi¬
me quȩ querenda non sunt. Dicit gͦ tibi cor
tuum. Quid factum ẽ de corꝑe xp̃i postquam
illud sumpsi et manducaui: Audi gͦ. Corꝑalem
ẽẽ uoluit quando et quandnu necesse fuit. Exi¬
buit tibi ad tempus corꝑalem presentiam suã.
ut te ad sp̃ualem excitaret. Idõ corꝑalit ad te
sentiam suam: ut ꝑ illam spũalis inueniret᷑.
que non auferetur. Ita ꝑ carnẽ assumptam
olim inmundũ uenit. et scđm presentiam
corꝑalem ad tempꝰ cum hominib conu̾satus
est ut eos ad spiritalem presentiã querendam
et inueniendam excitaret. Postea completa
dispensatione scdm corꝑalem presentiam re-¬
cessit : et sod̾m spiritalẽ presentiam remansit.
Nam ut ostendet quia scdm spiritalẽ pre¬
sentiã non recedebat: quando sełm corꝑalẽ
presentiam abire disponebat ait. Coce ego

Expanded text:
ed fortassis iterum dicit tibi cogitatio tua: Quid fiat de corpore Christi, postquam sumptum fuerit et comestum? Tales sunt cogitationes hominum, ut vix quiescere velint, in his maxime quae quaerenda non sunt. Dicit ergo tibi cor tuum: Quid factum est de corpore Christi, postquam illud sumpsi et manducavi? Audi ergo corporalesse voluit, quando et quandiu necesse fuit. Exhibuit tibi ad tempus corporalem praesentiam suam, ut te ad spiritalem excitaret. Ideo corporaliter ad te sentiam suam, ut per illam spiritualis inveniretur quae non auferetur. Ita per carnem olim in mundum venit, et secundum praesentiam corporalem ad tempus cum hominibus conversatus est, ut eos ad spiritualem praesentiam quaerendam et inveniendam excitaret. Postea completa dispensatione secundum corporalem praesentiam recessit, et secundum spiritualem praesentiam remansit. Nam ut ostenderet, quod secundum spiritualem praesentiam non recedebat, quando secundum corporalem praesentiam abire disponebat, ait: Ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
uingit. Et qui uiuit et qui credit in me: not
morietur in et̃num. Certe licet moriatur
quemodo si non morietur:S licet moriatur
ad tempus: non morietur ineternum. Sic ila
soluitur questio: ut ñ sint int̾ se contraria uer¬
ba ueritatis. et possint instruere affectum pie
tatis. Ergo licet corpore morituri sumus: ui¬
uemus si credamus. Est autẽ fides nr̃a marime
disereta abomni fide gentiliũ: in resurraetione
mortuoꝵ. hanc enim̃ omnino non recipiunt:
quia u̾bi uiuant non habent. Adornno eĩ
preparatur uoluntas hominis: ut st soides re¬
capit uiuobis. Eigo inhis capit inquibioa
uernt quod tapiat. Inhis entm inueñ quoo ca¬
peat serioo qui caipnunt quod ds pollrndo
non decipit: Iue enĩ quiquerit orie ꝑditami
et quam querat nouit. et ubi querãt. et quo¬
modoenis menbra disꝑa colligat. et inunant
salutem redigat. et ita constituat ut eam ulte¬
rius non ꝑdet. Consolemur engo nos rauieem:

Expanded text:
jungit: Et qui vivit et credit in me, non jungit: Et qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . Certe licet moriatur; quomodo, si non morietur? Sed licet moriatur ad tempus, non morietur in aeternum. Sic ista solvitur quaestio, ut non sint inter se contraria verba veritatis, et possint instruere affectum pitatis. Ergo, licet corpore morituri simus, vivimus, si credimus. Est autem fides nostra maxime discreta ab omni fide gentilium in resurrectione mortuorum. Hanc enim omnino illi non recipiunt, quia ubi recipiant non habent. A Domino enim praeparatur voluntas hominis, ut sit fidei recapit in vobis . Ergo in his capit, in quibus invenit quod capiat. In his enim invenit quod capiat sermo qui capit, quos Deus pollicendo non decipit. Ille enim qui quaerit ovem perditam , et quam quaerit novit, et ubi quaerat, et quomodo ejus membra dispersa colligat, et in unam salutem redigat, et ita restituat ut eam ulterius non perdat. Consolemur ergo nos invicem,
Abbreviated transcription (Latin):
quia mors peccatorum pessima. Idõq propt̃
spem in memoria et̃na erit uistus. propter ti¬
morem ab auditu malo non timebit. Erit enĩ
auditus. quo nullus sit maior quando dicetur
sunstris. ite inignem eternim. Ab hoc auditu
malo: iustus non tumebit. Erit enĩ ad dextram
uiter illos quib dicetur. Suenite benedieti patͥs
mei. ꝑcipite regnũ. In hacꝰ autẽ uita que media
ante summa bona. et ante summa mala dicr̃
inmedio bonoꝵ maloꝵq medioꝵ. idẽ. in neu¬
tra parte summoꝵ quia et bona quec̃q fue
rit hic homimi. incomparatione bonoꝵ et̃¬
nor nulla sunt: et mala quecumq in hac
uita experitur. homo. incomparatione ignis
eterni nec comperanda sunt. In hac ergo medi¬
etate uite. illud quod audiuimus nun ex eu¬
uangłio tenere debemus. Qui credit inquit in
me licet morit᷑ur uiuit Et uitam promin¬
tiat: et mortem non negat. Qui credit in me:
licet moriatur uiuit. Quid ẽ. moriatur uiuitꝰ
licet moriatur corpore: inuit spũ. Deinde ad¬

Expanded text:
quia mors peccatorum pessima . Ideoque propter spem, In memoria aeterna erit justus: propter timorem, Ab auditu malo non timebit . Erit enim auditus quo nullus sit pejor, quando dicetur sinistris, Ite in ignem aeternum. Ab hoc auditu malo justus non timebit. Erit enim ad dexteram inter illos quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . In hac autem vita, quae media ante summa bona et ante summa mala ducitur, in medio bonorum malorumque mediorum, id est, in neutra parte summorum; quia et bona quaecumque hic fuerint homini, in comparatione bonorum aeternorum nulla sunt; et mala quaecumque in hac vita experitur homo, in comparatione ignis aeterni nec comparanda sunt: in hac ergo medietate vitae, illud quod audivimus nunc ex Evangelio, tenere debemus, Qui credit, inquit, in me, licet moriatur, vivit. Et vitam pronuntiat, et mortem non negat. Qui credit in me, licet moriatur, vivit. Quid est, licet moriatur, vivit? Licet moriatur corpore, vivit spiritu. Deinde ad
Abbreviated transcription (Latin):
bat: et mortuum fratrem dolebat. S quid mira¬
ris quia maria dolebat tunc. cum ipse dominus
flebat: Mouere quem piam potest. quoinodo fle¬
bat mortuum. si continuo iubet uicturum ũ
mortuum. Flebat quem ipse suscitauit: s mor¬
tem quem sibi homo comparauit. Si enun pec¬
catum non p̃cessisset: sine dubio mors secuta
non fuisset: Secuta ergo mors etiam corporis: ꝗͣ
p̃cessit mors anime. Mors anime p̃cessit differen¬
do: et mors corporis secuta ẽ. deserente anima.
deseruit uolens: et coacta est deserere nolens.
Tamquam illi diceretur. Recessisti abeo quẽ
diligere debusti: recede abeo. quem dilexisti.
Quis enim uult mori : Prorsus nemo. Et ita
nemo: ut beato petro diceretur. Alt̃ te cinget:
et ducet quo tu non us. Si ergo nulla eẽt mor¬
rare fratres: ut non contristemini. sicut et gen¬
tes que spem non habent.¬

Expanded text:
bat, et mortuum fratrem dolebat: sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse etiam Dominus flebat. Movere autem quemvis potest quomodo flebat mortuum, si continuo jubet victurum: non mortuum flebat quem ipse suscitavit, sed mortem quam sibi homo peccando comparavit: si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit differendo, et mors corporis secuta est, deserente anima: deseruit volens, et coacta est nolens deserere. Tanquam illi diceretur: Recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quem dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo, et ita nemo, ut beato Petro diceretur: Alter te cinget, et feret quo tu non vis. Si ergo nulla esset morrare, fratres, ut non contristemini, sicut et gentes, quae spem non habent
Abbreviated transcription (Latin):
lecumq nomen sue religionis minime re¬
tinerent. Quod in eoꝵ figura etiam de cain
scriptum ẽ. quod constituit in eo dominus
signum ne quis occideret eum. Deniq cum
dixiss neoccideris eos nequando obliuscan¬
tur legis tue. uelut quereretur quid de ilł
eẽt faciendum. ut in aliquo usu testimonii
ueritatis non occidantur.i. non consummnan¬
tur nequando obliuiscantur legis dei: conti¬
nuo subiunxit. disꝑge illos inuirtute tua.
Si enim uno in loco essent terraꝵ non ad iu¬
uarent testimonio predicationẽ euuangłii
que fructificat toto orbe t̾rar̃. Idõ disꝑge il¬
los inuirtute tua: ut eius ipsius cuius fu¬
er̃ negatores. ꝑ secutores. int̾fectores. ubiq
sint testes. ꝑ ĩpsam legẽ quã ñ obliuscunt᷑.¬

Expanded text:
lecumque nomen suae religionis minime relecumque nomen suae religionis minime retinerent. quod in eorum figura etiam de Cain scriptum est, quod constituit eo dominus signum, ne quis occideret eum. denique cum dixisset: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legis tuae, uelut quaereretur, quid de illis esset faciendum, ut in aliquos usus testimonii ueritatis non occidantur. id est non consumantur neque obliuiscantur legis dei, continuo subiunxit: Disperge illos in uirtute tua. si enim uno in loco essent terrarum, non adiuuarent testimonio praedicationem euangelii, quae fructificat toto orbe terrarum. ideo: Disperge illos in uirtute tua, ut eius ipsius, cuius fuerunt negatores, persecutores, interfectores, ubique sint testes per ipsam legem, quam non obliuiscunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. ne occideris eos nequando obluuscan¬
tur legis tue: conuenient᷑ michi uidetur in¬
telligĩ ita prenuntiatum eẽ. eandem gentẽ
etiam debellatam atq subuersam in p̾opłi
uictoris suꝑsticiones non fuisse cessuram. s in
ueteri legẽ mansuram: ut apud eam eẽt testi¬
monium scripturarum toto orbe t̾rarum. unde
ecclesia fuerat euocanda. Nullo eiudentiore
documento. ostenditur gentib quod salub̾ri¬
me aduertitur non in opinatum et repenti¬
num aliquid institutum in spũ presumptio¬
nis humane. ut nomen xp̃i inspe salutis
et̃ne tanta auctoritate p̃polleat: s olim fuis¬
se propħatum atti conscriptum. Nam ipsa
prophetra quid alud nisi aurĩs putaretur
eẽ conficta. si non de inimicorum codicibus
probaretur. Idõ ne occideris eos ne ipsius
gentis nomen extinxeris. nequando obliuis¬
cantur legis tue: quod utiq fieret. si ritus
⁊ sacra gentium colere conpulsi. penitus qua¬

Expanded text:
dicente: Ne occideris eos, ne quando obliuiscandicente: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legis tuae, conuenienter mihi uidetur intellegi ita esse praenuntiatum: eandem gentem etiam debellatam atque subuersam in populi uictoris superstitiones non fuisse cessuram, sed in ueteri lege mansuram, ut apud eam esset testimonium scripturarum toto orbe terrarum, unde ecclesia fuerat euocanda. nullo enim euidentiore documento ostenditur gentibus, quod saluberrime aduertitur, non inopinatum et repentinum aliquid institutum spiritu praesumptionis humanae, ut Christi nomen in spe salutis aeternae tanta auctoritate praepolleat. sed olim fuisse prophetatum atque conscriptum. nam ipsa prophetia quid aliud nisi a nostris putaretur esse conficta, si non de inimicorum codicibus probaretur? ideo: Ne occideris eos, ne ipsius gentis nomen extinxeris, ne quando obliuiscantur legis tuae, quod utique fieret. si ritus et sacra gentium colere compulsi penitus qua
Abbreviated transcription (Latin):
mor ero nominũ illoꝵ ꝑlabia mea. Nomina
quippe illoꝵ erant inmultiplicatione infirmi¬
tatum. formeatores. idolis seruientes. ad ulteri.
molles. masculoꝵ concubitores. fures. auari. ra¬
ꝑtores. ebriosi. malediei. ⁊ quic̃q alii regnũ
dei non possidebunt: s ubi abundãte peccato
suꝑ habundauit grã ⁊ postea accelerauerunt
memor erit nominum illoꝵ ꝑ labia sua. Sane
codices emendatiores. ⁊ electiorĩs auetoritatis. non
habent uoluntates suas: s uoluntates meas.
quod tantumdem ualet: quia exꝑsona filii dei
dititur. Ipse quippe loquitur. quem uerba illa
euident̃ ostendunt quib ⁊ apłi usi sunt: non
derelinques animam meam ininferno. nec da¬
bis sanctum tuum uidere corruptionẽ. Eadẽ
sunt utiq munera gr̃ę patris. et filii. et sp̃s
saneti. etͥ deo rectissime et filius eas potest di¬
cere uoluntates suas. Quod uero in psalmo
quinquagesimo octauo. de uideis intelligere

Expanded text:
mor ero nominum illorum perlabia mea. nomina mor ero nominum illorum perlabia mea. nomina quippe illorum erant in multiplicatione infirmitatum fornicatores, idolis seruientes, adulteri, molles, masculorum concubitores, fures, auari, raptores, ebriosi, maledici et quicumque alii regnum dei non possidebunt. sed ubi abundante peccato superabundauit gratia et posmemor erit nominum illorum per labia sua. sane codices emendatiores et electioris auctoritatis non habent \'uoluntates suas\' sed \'uoluntates meas\\ quod tantundem ualet, quia ex persona filii dei dicitur. ipse quippe loquitur, quem uerba illa euidenter ostendunt, quibus et apostoli usi sunt: Non derelinques animam meam in inferno nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem. eadem sunt utique munera gratiae patris et filii et spiritus sancti et ideo rectissime et filius eas potest dicere uoluntates suas. Quod uero in psalmo quinquagesimo octauo de Iudaeis intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
eos hic peccatores appellauit. Item inconsequẽ¬
tib hoc idem aliis uerbis uersans. si enim
cum inimici essemus inquit reconciliati sumꝰ
deo ꝑmortem filii eus. Ac ꝑ hoc in eo quod
dictum est. multiplicate sunt infirmitates
eoꝵ intelliguntur multiplicata peccata eoꝵ
lex enim sub intrauit ut habundaret delictũ:
s qm̃ ubi habundauit delictum suꝑ habunda¬
uit gratia idõ postea accelerauerunt. Non
enim uenit ille uocare iustos s peccatores.
quia non ẽ opus sanis medicus si egrotantib
quoꝵ scilicet multiplicate sunt infirmita¬
tes. ut eis sanandis ẽẽt necessaria tante grẽ
medicina: et cui dimittuntur multa peccata
diligeret multum. Hoc cinis uacce et asꝑsio
sanguinis ⁊ cruentarum multiplicatio uicti¬
marum significabat non efficiebat. idõ dein¬
ceps dicit. non congregaba conuenticula eoꝵ
de sanguinib idẽ. illoꝵ sacrificioꝵ que im¬
molabantur infigura sanguinis xp̃i: nec me¬

Expanded text:
eos hic peccatores appellauit. item in conse. queneos hic peccatores appellauit. item in conse. quentibus hoc idem aliis uerbis uersans: Si enim, cum inimici essemus, inquit, reconciliati sumus deo per mortem filii eius. ac per hoc in eo, quod dictum est: Multiplicatae sunt infirmitates eorum, intelleguntur multiplicata peccata eorum. lex enim subintrauit, ut abundaret delictum; sed quoniam, ubi abundauit delictum, superabundauit gratia, ideo postea accelerauerunt. non enim uenit ille uocare iustos sed peccatores, quia non est opus sanis medicus sed aegrotantibus, quorum scilicet multiplicatae sunt infirmitates, ut eis sanandis esset necessaria tantae gratiae medicina et, cui dimittuntur peccata multa, diligeret multum. Hoc cinis uaccae et aspersio sanguinis et cruentarum multiplicatio uictimarum significabat, non efficiebat. ideo deinceps dicit: Non congregabo conuenticula eorum de sanguinibus, id est illorum sacrificiorum, quae immolabantur in figura sanguinis Christi, nec me
Abbreviated transcription (Latin):
de mirificauit omnes uoluntates suas in illis
in quibꝰ nisi insciᷤqui int̃ra sunt eius : Si enĩ
terra sicut supra ostendimus potest accipi in bo¬
no et ubi non additum ẽ. quanto magis ubi
dititur terra etus. Miras gͦ fecit omnes uo¬
luntates suas in illis. miras omnino fecit: qr
eos ex desꝑatione nurabilit̃ liberauit. Ea hac
admiratione. exclamat apłs: o altitudo diuitiaꝵ
sapientiȩ et scientie dĩ. Supra quippe dixerat
conclusit enim ds̃ omnes ininfidelitate: ut oĩũ
misereatur. Nam hoc etiam hic sequit᷑. mul¬
tiplicate sunt infirmitates eoꝵ: postea accele¬
rauerunt. Infirmitates posuit propeccatis: sic̃
adromanos apłs dicit. si enim xp̃e cum infir¬
mi essemus adbuc. uxta tempus proĩpiis mor¬
tuus est. hos dixit infirmos: quos impios. Ne¬
inde paulo post eamdẽ sententiam repetens:
commendat inquid suam caritatem d̃s̃ in no¬
bis: qm̃ cum adhuc peocatores essemus xp̃c
pro nobis mortuus ẽ. Quos infirmos supra:

Expanded text:
de: Mirificauit omnes uoluntates suas in illis; in quibus nisi in sanctis, qui in terra sunt eius? si enim terra, sicut supra ostendimus, potest accipi in bono et ubi non additum est \'eius\', quanto magis ubi dicitur \'terra eius\'! miras ergo fecit omnes uoluntates suas in illis, miras omnino fecit, quia eos ex desperatione mirabiliter liberauit. Ex hac admiratione exclamat apostolus: 0 altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! supra quippe dixerat: Conclusit enim deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. nam hoc etiam hic sequitur: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea accelerauerunt. infirmitates posuit pro peccatis, sicut ad Romanos apostolus dicit: Si enim Christus, cum infirmi essemus adhuc, iuxta tempus pro impiis mortuus est; hos dixit infirmos, quos impios. deinde paulo post eandem sententiam repetens: Commendat, inquit, suam caritatem deus in nobis, quoniam, cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est; quos infirmos supra,
Abbreviated transcription (Latin):
multi nr̃i hoo idem putant. et hoc cotidia¬
no usu iam omnio p̃ualuit: qui autem
distinctius latine loquunsunt. p̃cationib
utebantur in optandis bonis. deprecationi¬
b uero indeuitandis malis. ꝑ recari enm
dicebant eẽ. precando bona optare. imp̃ca¬
ri uero mala. quod uulgo iam dicitur male¬
dicere: deprecari autem mala precando de¬
pellere. S usitatum iam loquendi modum
ponu sequamur: et sine p̃cationes. siue dep̃ca¬
tiones inuenerimus quas greci atiaicic̃. uo¬
cant. non putemus es. emendandum. aitir¬
quere a ꝑrecib uel precationib omnino cdif¬
fiele ẽ. Quod uero auidam codices. not ba¬

Expanded text:
multi nostri hoc idem putant et hoc cotidiamulti nostri hoc idem putant et hoc cotidiano usu iam omnino praeualuit. qui autem distinctius Latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus uero in deuitandis malis. precari enim dicebant esse precando bona optare, inprecari mala, quod uulgo iam dicitur maledicere. deprecari autem mala precando depellere. sed usitatum iam loquendi modum potius sequamur et, siue precationes siue \'deprecationes\' inuenerimus, quas Graeci δεήσεις uocant, non putemus esse emendandum. oratiguere a precibus uel precationibus omnino difficile est. quod uero quidam codices non ha
Abbreviated transcription (Latin):
pastores et doctores. Ila plane difficillime dis¬
cernuntur ubi adtimotheum scͥbene ait. obse¬
cro itaq pͥmum omniũ fieri obsectationes. ora¬
tiones. interpellationes. gratiarum actiones. se¬
cumdum grecum enim eloquium discernendas
Nam nr̃i int̾pretes uix repperiuntur. qui ea
diligenter ⁊ scient̃ tranfferre curauerint. Ecce .ii.
sicut ea posinsti. obsecro fieri obsecrationes ñ
eodem uerbo utrumq dixit apłs qui utiq gre¬
ce illam scrips̃t epłam: s pro eo quod in latino
est obsecro. ille grece dixit. napa kaaui. pes
uero quod latimis ur̃ habet obsecrationes. S¬
dep̃cationes. Tria porro que sequuntur. orati¬
ones. int̃pellationes. gratiarum actiones. ple¬
niq latin codices sic habent. Unde si uelmꝰ
scđm̃ latine lingue proprietates ista discer¬
nere. more loquendi nr̃am uel qualemẽq sci¬
entiam obtinebimus. fortasse s mirum si sen¬
tentiam greci sermonis uel consuetudis
obtinebĩmus. Precationẽ ⁊ deprecationem

Expanded text:
o ad Paulinum. Illa plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum scribens ait: Obsecro itaque primum omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones: cundum Graecum enim eloquium discernenda sunt; nam nostri interpretes uix reperiuntur, qui ea diligenter et scienter transferre curauerint. ecce enim sicut ea ipse posuisti: Obsecro fieri obsecrationes, non eodem uerbo utrumque dixit apostolus, qui utique Graece illam scripsit epistulam; sed pro eo, quod in Latino est obsecro, ille Graece dixit uapaxaXd; pro eo uero, quod Latinus uester habet obsecrationes\'deprecationes. tria POITO quae sequuntur: Orationes, interpellationes, gratiarum actiones plerique Latini codices sic habent Unde si uelimus secundum Latinae linguae proprietates ista discernere more loquendi, nostram uel qualemque scientiam fortasse tenebimus; sed mirum si sententiam Graeci sermonis uel consuetudinis obtinebimus. precationem et deprecationem
Abbreviated transcription (Latin):
nobrs quis contra nos: Eoo sionte misto uo¬
castone qui iufide que ꝑdilectionem opera¬
car etiam si aliquantum ambulant non ꝑ se¬
uerant usc ad finem. Et utiq potuerant
rapi ne malitia mutaret intellectum eoꝵ:
siad illam p̃ destinationem ⁊ uocationẽ que s
propositum et sine penitentia ẽ. ꝑtiuerent.
Ac ne quisquam presumptor ita deoccults ru¬
dicet alienis ut uidicat ds̃. non rapti sunt ex
bas uita antequam eeñt fidei desertores. quia
meande uiam non fidelit̃ ambulabant. Et h

Expanded text:
nobis, quis contra nos? Non sunt in ista uocatione, qui in fide, quae per dilectionem operatur, etiamsi aliquantum ambulant, non perseuerant usque in finem. et utique potuerunt rapi, ne malitia mutaret intellectum eorum, si ad illam praedestinationem et uocationem, quae secundum propositum et sine paenitentia est, pertinerent. ac ne quisquam praesumptor ita de occultis iudicet alienis, ut dicat: \'Ideo non rapti sunt ex hac uita, antequam essent fidei desertores, quia in eadem uita non fideliter ambulabant et h
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ nos: et suꝑ filios nr̃os. Ita enĩ reliquerunt
operum suoꝵ reliquias paruulis suis. Inquino
decimo autem psalmo.ꝙ scͥptum ẽ. mirificauit
uel mirificet omnes uoluntates suas mnẽ ilos
nichil probibet intelligi. unmo et conueniea¬
tius uiderur non int̾ illos s in ilł. sic enim &t
grei codices habent. Sepe autẽ quod habet
ila lingua in illis. nr̃i in terprerantur int ilos.
ubi iudetur. sententie conuenire. accapiatno
habent et intelligamus uoluntates eius mi¬
nera gre que gratis data est. .i. quia uoluit.
nqua debebatur. unde  scuto bone uolunta¬
tis tue coronasti nos. et inuoluntate tua dedu¬
xisti me. et uoluntarie geninit nos uerbo ueri¬
tatis. ⁊ pluuiam uoluntariam segretano dõ

Expanded text:
super nos et super filios nostros; ita enim reliquerunt super nos et super filios nostros; ita enim reliquerunt operum suorum reliquias paruulis suis. In quinto decimo autem psalmo quod scriptum est: Mirificauit uel: Mirificet omnes uoluntates suas inter illos, nihil prohibet intellegi, immo et conuenientius uidetur non\'inter illossed in illis\'.sic enim et Graeci codices habent; saepe autem, quod habet illa lingua in illis, nostri interpretantur inter illos, ubi uidetur sententiae conuenire. accipiamus habent, et intellegamus uoluntates eius munera gratiae, quae gratis data est, id est quia. uoluit, non quia debebatur. unde est: Scuto bonae uoluntatis coronasti nos et: In uoluntate tua deduxisti et: Voluntarie genuit nos uerbo ueritatis et: Pluuiam uoluntariam segrega
Abbreviated transcription (Latin):
gͥemino fetu geminum opus dilectionis agnos¬
citur. domini dei scilicet et praximi: inquib
duob preceptis tota lex pendet et propher
Iste autem sensus quo ita exponr̃ ꝙ. seriptum
est saturatis filiis non michi occurrerat. cuni
ante rescriberem. s recensui breuissimam quã¬
dam eiusdem psalmi expositionẽ quam iam
olim dictaueram: et hoc satis breuit᷑ a me po¬
situm repperi. Insperi etiam codices grecos
utrum datiuus casus esset quod dictũm est
filiis. an genitiuus quo illa lingua uttͤ pro
ablatiuo ⁊ inueni genitiuum. qͥuod si ad uer¬
bum int̾pretaretur scriptum eẽt saturati s̃
filioꝵ: s recte intepres sententiam secutus
ẽ. et latino more dixit saturati ĩ filiis. R
uero sequitur et reliquerunt reliquias parui¬
lis suis: ex istimo paruulos accipiendos ma¬
nifestos carnis filios. unde etiam sedm̃ istam¬
eam non de porcura s de filiis expositionem.
manet illa sententia qua dpxer̃. sangius euis

Expanded text:
gemino fetu geminum opus dilectionis agnosgemino fetu geminum opus dilectionis agnoscitur, domini dei scilicet et proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. Iste autem sensus, quo ita exponitur, quod scriptum est: Saturati sunt filiis, non mihi occurrerat, cum ante rescriberem; sed recensui breuissimam quandam eiusdem psalmi expositionem, quam iam olim dictaueram, et hoc satis breuiter a me positum repperi. inspexi etiam codices Graecos, utrum datiuus casus esset, quod dictum est \'filiis\', an genetiuus, quo illa lingua utitur pro ablatiuo, et inueni genetiuum. quod si ad uerbum interpretaretur, scriptum esset: Saturati sunt filiorum; sed recte interpres sententiam secutus est et Latino more dixit: Saturati sunt filiis. quod uero sequitur: Et reliquerunt reliquias paruulis suis, existimo paruulos accipiendos manifestos carnis filios. unde etiam secundum istam non de porcina sed de filiis expositionem manet illa sententia. qua dixerunt: Sanguis huius
Abbreviated transcription (Latin):
ori sententie uidet᷑ aptius comienire. Quia enĩ
dixerat eo de absconditis tins ad impletus ẽ.
uent eoꝵ. quib uerbis occulta dei uidicia si¬
ꝗnificata sunt. occulti quippe sunt etiam mi
seri qui gaudent ininalis quos tradidit deus
in contupiscentias cordis eoꝵ. uelut querętur
unde possint cognosci qui abscondito ira dei
ad impleti sunt᷑. et responderetur quod in eu¬
uangłio dictum ẽ. exfructib eoꝵ cognoscetis
eos : continuo subiunctum est. saturãti sunt
iusticiam. concepit dolorem et peperit iniquita¬
tem. ⁊ alibi. de hinc concupiscentia cum conceperit
parit peccatum. Mali ergo filii mala oꝑa quib
cognoseuntur. et qui de absconditis dei iudicus
interms cogitationum suarum tamquam iuen¬
trem adimpletisunt bona oꝑa boni filii sunt:
unde ad sponsã ecclesiam dr̃. dentes tui sic̃ grex
detonsarum ascendens de lauachro. que omnes
geminos creant et sterilis non est ineis. Inquo

Expanded text:
ori sententiae videtur aptius convenire. Quia enim ori sententiae videtur aptius convenire. Quia enim dixerat, Et de absconditis tuis adimpletus est venter eorum, quibus verbis occulta Dei judicia significata sunt; occulte quippe sunt miseri, etiam qui gaudent in malis, quos tradidit Deus in concupiscentias cordis eorum : velut quaereretur unde possint cognosci qui in abscendito ira Dei adimpleti sunt, et responderetur quod in Evangelio dictum est, Ex fructibus eorum cognoscetis eos , continuo subjunctam est, Saturati sunt justitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem et alibi: Dein concupiscentia cum conceperit, parit peccatum. mali ergo filii mala opera, quibus cognoscuntur et qui de absconditis dei iudiciis internis cogitationum suarum tamquam in uentrem adimpleti sunt; bona opera boni filii sunt, unde ad sponsam ecclesiam dicitur: Dentes tui sicut grex detonsarum ascendens de lauacro, quae omnes geminos creant et sterilis non est in illis. in quo
Abbreviated transcription (Latin):
geretur dum hic uiuunt. Separantur enim
multi ab ecclesia s cum moriuntur. qui tam̃
cum uuunt ꝑ comimunionem sacram̃toꝵ uni¬
tatisq eatholice uidentur ecclesie copulati.
Isti ergo diuisi sunt a paucis qui ex illis credi¬
derunt. de tra quã sic̃ agrũ suum excolit pat̾
agricola. diuisi autẽ inuita sua. idẽ. hic in
mamfesto: sic̃ uidemus. Sequitur autem et de
absconditis tuis ad impletus est uent̃ eoꝵ. idest
p̃ter hoc quod in manifesto diuisi sunt. etam
de absconditis aiuis que in hocculto reddis consci¬
entie maloꝵ adimpletus ẽ. uent̃ eoꝵ. Uentr̃e
posint p̃int̃noꝵ latentiumq secretis. Quod uͦ
sequit᷑ saturatisunt poreina. iam quid machi
ex hoc uideretur aperui: s quod alii codices
habent et uerius habere ꝑhibentur. quia di¬
ligentiora exemplaria ꝑ accentus notam eam
dẽ uerbi greci ambiguiitatẽ. greco scribendi
more dissoluunt. obscurius ẽ. quidẽ: s electi¬

Expanded text:
geretur, dum hic uiuunt. separantur enim geretur, dum hic uiuunt. separantur enim multi ab ecclesia, sed cum moriuntur, qui tamen cum uiuunt, per communionem sacramentorum unitatisque catholicae uidentur ecclesiae copulati. isti ergo diuisi sunt a paucis, qui ex illis crediderunt, de terra, quam sicut agrum suum excolit pater agricola, diuisi autem in uita sua, id est hic in manifesto, sicut uidemus. sequitur autem: Et de absconditis tuis adimpletus est uenter eorum, id est praeter hoc, quod in manifesto diuisi sunt, etiam de absconditis tuis, quae in occulto reddis conscientiae malorum, adimpletus est uenter eorum; uentrem posuit pro internorum latentiumque secretis. Quod uero sequitur: Saturati sunt porcina, iam, quid mihi ei hoc uideretur, aperui. sed quod alii codices habent et uerius habere perhibentur, quia dilsdem verbi graeci ambiguitatem graeco scribendi more dissolvunt, obscurius est quidem, sed electi