comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ba eoꝵ qͥ samaritanos hoc. ẽ. custodes le¬
gis dĩ frustra se cognominant. cũ sint
maxime dõ contraru ac legib el ut pote
iã dudũ a domo dauid. hoc ÷ abunita¬
aut mala oꝑa segregati. qͥ ne sua forte
impugnet᷑ atq excludat᷑ impietas:
muros fidei edificari metuunt. Hec
subsannatio omniũ. qͥ dicunt se nosse
dm̃ factis autẽ negant. Nanq sama¬
rite ita dño seruiebant: ut dus suis
priscis non abrenunciarent. Quos ho¬
die typice imitant᷑. qͥ ita xp̃ianist᷑:
ut & uentrẽ suũ dm̃ habeant. ut aua¬
riciã sequant᷑. quã manifeste idoloꝵ
seruitutẽ cognominat apłs. ut coete¬
ris mundi illecebris mancipati crea¬
turȩ magis seruiant quã creatori.
qͥest benedictus in scła. Q̾ tale
g sic̃ heretici nolunt ȩccłs muros
in nouari. ne crescente statu pietatis
a sua cogant᷑ impietate recedere
Tales solent imberillos appellare
udeos hoc ẽ confessores fider. & fa¬
cile a gentib suꝑandos dũ in coti¬

Expanded text:
 qui se Samaritanos, hoc est custodes legis Dei frustra cognominant, cum sint maxime Deo contrarii ac legibus ejus, ut pote jamdudum a domo David, hoc est ab unitaaut mala opera segregati; qui ne sua forte impugnetur atque excludatur impietas, muros fidei aedificari metuunt. Haec subsannatio omnium qui dicunt se nosse Deum, factis autem negant. Namque Samaritae ita Domino serviebant, ut diis suis priscis non abrenuntiarent. Quos hodie typice imitantur, qui ita Christiani sunt, ut et ventrem suum deum habeant, ut avaritiam sequantur, quam manifeste idolorum servitutem cognominat Apostolus; et caeteris mundi illecebris mancipati, creaturae magis inserviunt quam Creatori, qui est benedictus in saecula. Et tales ergo sicut haeretici nolunt Ecclesiae muros innovari, ne, crescente statu pietatis, a sua cogantur impietate recedere. Tales solent imbecilles appellare Judaeos, hoc est confessores fidei, et facile a gentibus superandos, dum in quoti
Abbreviated transcription (Latin):
in baptismate renati ꝑfidẽ & confessionẽ
scẽ trinitatis: absq ullo nrõ labore ꝑgr̃am
dĩ ciuitas ac domꝰ eiꝰ efficiam᷑ atsi post
ablutionẽ sacri fontis oiabolo sed ucen¬
te ad peccata relabimꝰ. & uirtutũ moe¬
nia nr̃arũ hostis uictor igne uitiorũ
deicit: grauioribus necesse est oratio¬
nis. afflictionis uigiliarum. elemo¬
sinarum. & uitȩ artioris studuc
ea quȩ perdidimus bonorũ oꝑum
ȩdificia reparemꝰ. Nã & exꝑtis uitiorũ
illecebris difficiliꝰ quã in cognitis caremꝰ mir
quisq cũ puero suo maneat inmedio¬

Expanded text:
in baptismate, renati per fidem et confessionem in baptismate, renati per fidem et confessionem sanctae Trinitatis absque ullo nostro labore per gratiam Dei civitas ac domus ejus efficiamur. Et si post ablutionem sacri fontis, diabolo seducente ad peccata relabimur, et virtutum moenia nostrorum hostis victor igne vitiorum dejicit, gravioribus necesse est orationis, afflictionis, vigiliarum, eleemosynarum, et vitae arctioris studiis, ea quae perdidimus bonorum operum aedificia reparemus. Nam et expertis vitiorum illecebris, difficilius quam incognitis caremus; miquisque cum puero suo maneat, e
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ qͥa non solũ pars iuuenũ media facie¬
bat opus & pars media parata erat adbel¬
lũ seo & idẽ ipsi qͥ faciebant opꝰ uuenes gla¬
dio erant os accincti. Tanta nanq uersutia
hostis antiqͥ tantus est furor militiȩ eius
contra ȩccłam dimicantis : ut non solum
predicatores ueritatis s & ipse dĩ popłs
semꝑ ad uersus machinas illiꝰ uigilare. &
uelut in acie debeat stare. E dificantes nanq
qadio accingunt᷑ renes: cũ hi qrii bonis
insistere oꝑib qͥ commissos sibi regulari
curant ratione disponere. hoc est enĩ uiuos
lapides in edificio scẽ ciuitatis ordine com¬
petente locare: fluxa inse luxuriȩ acu¬
mine uerbi dĩ restringere satagunt.
Nec p̃tereundũ qͥa cũ dauid siue salomon
eandẽ ciuitatẽ ȩdificarent: nil de armatis
structorib uł aduersariis impugnanti¬
b refertꝰ: Uerũ destructa obscelera eoꝵ
eitur. Quuia & talis est ȩdificatio spũa¬
lis quȩ in animarũ salute geritur. ut

Expanded text:
Notandum enim, quia non solum pars juvenum media faciebat opus, et pars media parata erat ad bellum, sed et iidem ipsi qui faciebant opus juvenes, gladio erant accincti. Tanta namque versutia hostis antiqui, tantus est furor militiae ejus contra Ecclesiam dimicantis, ut non solum praedicatores veritatis, sed et ipse Dei populus semper adversus machinas illius vigilare, et velut in acie debeat stare. Aedificantes namque gladio accinguntur renes, cum hi qui bonis insistere operibus, qui commissos sibi regulari curant ratione disponere hoc est enim vivos lapides in aedificio sanctae civitatis ordine competenti locare fluxa in se luxuriae acumine verbi Dei restringere satagunt. Nec praetereundum, quia cum David sive Salomon eamdem civitatem aedificarent, nil de armatis structoribus vel adversariis impugnantibus refertur; verum destructa ob scelera eorum citur, quia et talis est aedificatio spiritualis, quae in animarum salute geritur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ fidei eorũ aliqͥs hereticorũ
ex urrexerit : statim suꝑabit ac suis
pedib subiciet omnẽ fiduciã doctri¬
ne ipsorũ. quã uelut lapide firmo
rib: qđ sacrȩ huiꝰ scriptor hystoriȩ
ĩprecando subiungit
udi ds̃ nr̃ qͥa facti sumꝰ despec

Expanded text:
tionem fidei illorum aliquis haereticorum tionem fidei illorum aliquis haereticorum exsurrexit, statim superbit, et suis pedibus subjiciet omnem fiduciam doctrinae ipsorum, quam velut lapide firmo ribus, quod sacrae hujus scriptor historiae imprecando subjungit: Audi, Deus noster, quia facti sumus despe
Abbreviated transcription (Latin):
mundiciã oꝑis ꝑdidert᷑ miserante
dnõ resipisc̾unt᷑ ut & integrita¬
tẽ catholice fidei constanti ꝓfes¬
sione recipĩant. & ornamenta uir¬
ttũ morib emendati conseqͣnt᷑
ed &e tobias ammanites ꝓ¬
tobiȩ ꝑsona simul & uerba hereticis
conueniunt Persona qͥdẽ qͥa patriarcha
ei amon de incestu & ebrietate & nocte
&e inspelunca conceptꝰ est Quȩ cuncta
heresi archis aptari ciiuris facillime
liquet quoꝵ om̃is origo de uoluptate
carnali ã immundicia de tenebris
errorũ siue scelerũ. de pͥuatis concilia¬
bulis & non de publico scȩ̃ eccłȩ sym¬
sed elatione suꝑbiȩ murũ scẽ ciuitatis
dicit auulpe posse transiliri: uulpes
hereticos uocari ꝓmptuest. Unde est
illud cantici canticorũ. Capite nobꝰ
cẽ traducendo ꝓferte pitidas ac do¬
losas hereticoꝵ uersutias. qͥb fructifȩ¬
ras fideliũ mentes corrũꝑe nitunt᷑.
Si gͦ inqͥt ascenderit uulpes: transiliet
murũs eoꝵ lapideũ. Si contra asser¬

Expanded text:
munditiam operis perdiderunt, miserante Domino resipiscunt; ut et integritatem catholicae fidei constanti professione recipiant, et ornamenta virtutum moribus emendati consequantur. Sed et Tobias Ammonites pTobiae persona simul et verba haereticis conveniunt. Persona quidem, quia patriarcha ejus Ammon de incesto et ebrietate, et nocte et in spelunca conceptus est. Quae cuncta haeresiarchis aptari cuivis facillime liquet; quorum omnis origo de voluptate carnali et immunditia, de tenebris errorum sive scelerum, de privatis conciliabulis, et non de publico sanctae Ecclesiae symsed elatione ac superbia, murum sanctae civitatis dicit a vulpe posse transiliri; vulpes haereticos vocari in promptu est. Unde est illud Cantici canticorum. Capite nobiscem traducendo proferte putidas ac dolosas haereticorum versutias, quibus fructiferas fidelium mentes corrumpere nituntur. Si ergo, inquit, ascenderit vulpes, transiliet murum eorum lapideum. Si contra asser
Abbreviated transcription (Latin):
nũ humꝰ concupiscentiarũ. ac deinde firmꝰ
atq in expugnabilis bonorũ oꝑum muris
suꝑ fundam̃tũ fidei construendus. Nã qͥ suꝑ
humũ dcrudera infimarũ cogitationũ ȩdii¬
cia scȩ actionis erigere conat᷑: fallit᷑ & ꝓdo
mosiue ciuitate mox ut ꝓcella cẽptations
urguerit. ruinã sese ȩdificasse comperit.
t dixert᷑ hostes nri. Nesciant & igni¬

Expanded text:
arum humus concupiscentiarum, ac dein firmus arum humus concupiscentiarum, ac dein firmus atque inexpugnabilis bonorum operum murus supra fundamentum fidei construendus; nam qui super humum ac rudera infirmarum cogitationum aedificium sanctae actionis erigere conatur, fallitur, et pro domo sive civitate, mox ut procella tentationis ingruerit, ruinam sese aedificasse comperiet. Et dixerunt hostes nostri: Nesciant et ign
Abbreviated transcription (Latin):
Ctti simile est illud palmista. de inimicis
electorũ quasi subunius ꝑ uersi specie lo¬
quentis. Conuertet᷑ dolor incapite euis:
& in uerticẽ eiꝰ iniqͥtas eiꝰ descendet.
eos. Hoc ÷ unicũ aduersus hostes
uniuersos eccłȩ suffugiũ. oratio uide¬
licet ad dm̃ & industria doctorũ. qͥ
die noctuq inlege eiꝰ medit antes. corda
fideliũ contra insidias diaboli ac mili¬
tũ eiꝰ predicando. consolando exhor¬
tando prȩmuniant¬
Dix̃ autẽ uidas. Nebilitata est fortito¬
nos ñ poterimꝰ ȩdificare murũ. Iudã dicit tri¬
biĩ filior iuidã. Qđ autẽ querit᷑ murũ edi¬
ficari ñ posse eo qđ hrimꝰ nimia esset inloco
muri congesta quȩ prius. ẽet exportanda
ut sic fundam̃ta muri inuiua t̾ra possent
imponi conuenit parabolȩ domꝰ euangłies
euꝰ structor fodit in altũ. elataq terrȩ
congerie posuit fundam̃ta supra petram.
que nullo aquarũ uentorũ ue possent ĩpetu
deici Prꝰ eniꝰ de corde nr̃o egerend̾a .eͥ. tren¬

Expanded text:
Cui simile est illud Psalmistae de inimicis electorum, quasi sub unius perversi specie loquentis: Convertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ejus iniquitas ejus descendet . etc. Hoc est unicum adversus hostes universos Ecclesiae suffugium, oratio videlicet ad Deum, et industria doctorum, qui die noctuque in lege ejus meditantes, corda fidelium contra insidias diaboli ac militum ejus praedicando, consolando, exhortando praemuniantDixit autem Judas: Debilitata est fortituetc. Judam dicit tribum filiorum Juda. Quod autem queritur murum aedificari non posse, eo quod humus nimia esset in loco muri congesta, quae prius esset exportanda, ut sic fundamenta muri in viva terra possent imponi; convenit parabolae domus evangelicae, cujus instructor fodit in altum; elataque terrae congerie posuit fundamenta super petram, quae nullo aquarum ventorumve possent impetu dejici . Prius enim de corde nostro egerenda est terren
Abbreviated transcription (Latin):
nitur sp̃s consilii. qͥ bene misericordib
conuenit. Nemo enĩ circuspecte miseret᷑.
nisi sp̃u consilii regat᷑. Unde & oramus
fiat uoluntas tua sic̃ in celo & in terra:
qͣtinꝰ uoluntatẽ dei consulentes. alte¬
rutrũ miseream: cui miserendũ ẽẽ
uiderimꝰ. Sexto ponit᷑ intellectus :
qͥ mundis cordib conuenit. illis scilicet
qui purgato ocło cordis uident: qͦd
corporeus ocłs ñ potuit uidere uel
auris audire. Hoc autẽ mundũ cor
dũ uicia & potestas diaboli excludun

Expanded text:
nitur spiritus consilii, qui misericordibus convenit. Nemo enim miseretur nisi spiritu consilii regatur. Unde oramus: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Quatenus voluntatem Dei consulentes, misereamur cui miserendum esse viderimus. Sexto loco ponitur intellectus, qui mundis corde convenit. Illis scilicet, qui purgato oculo cordis vident quod corporeus oculus non potuit videre, vel auris audire. Hoc autem mundum cor dum vitia et potestas diaboli excludun
Abbreviated transcription (Latin):
gerent appetebant. sed ĩã ad patriam
suspirant & ut illȩ ꝓsint lacrime:
orent & dicant dimitte nobis debita
nr̃a: peccata scilicet qͥb detinemur. ut
liberi ad patriã redeamꝰ. Quarto loco
succetdit sp̃s fortitudinis qui esurientib
&e sitientib iusticiã bene congruit: qͥa
qͥ uerũ desiderant gaudiũ. cupientes¬
ueris bonis unde & esuriunt. ded illa
esuries iusticiȩ ut ad sacietatem
ꝑtingat fulcitur sp̃u fortitudinis
ne lassescat in uia: & ideo oramꝰ panẽ
nr̃m cotidianũ da nobis hodie: Has¬

Expanded text:
gerent appetebant, et ideo ad patriam gerent appetebant, et ideo ad patriam suspirant. Et ut illae prosint lacrymae, orent et dicant: Dimitte nobis debita nostra, peccata scilicet, quibus detinemur, ut liberi ad patriam redeamus. Quarto loco succedit spiritus fortitudinis, qui esurientibus et sitientibus justitiam congruit; quia qui verum desiderant gaudium, lveris bonis unde esuriunt. Sed illa esuries, ut ad satietatem pertingat, fulcitur spiritu fortitudinis, ne lassescat in via et ideo oramus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie.
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ p̃dictis uirtutũ gradib cong̾ru¬
it septiformis oꝑatio sc̃i sp̃s. de qua inisa¬
mo Ibi enĩ docet᷑ filiꝰ dĩ adima descensu¬
rus: hic hõ deimis ad similitudinẽ dei
facit contẽptũ huiꝰ mundi: & hominẽ
uoluntariȩ pauperẽ beatitudinȩ ditari
dens orationẽ qͣsequit᷑ nob̾ contulit. in
quaseptiformi p̃ce spm̃ septi formẽ pos¬
semꝰ humilit᷑ impetrare. ut suffragiosen¬
ti formis grẽ septẽ supradictas uir̾tutes
assequam & ꝑeas adbeatitudinẽ ꝑtinge¬
re meream᷑ dũ g in ultima parte ora
cedat a nobis om̃is cĩmor elationis & sue¬
cedat humilitas uere pauꝑtatis. cuide¬
tur beatitudo regni cȩlestis Scds⁊ sp̃s
sistit qͦd est mitem fieri quȩ uirt¬
ut detur & continua seruetur: oran
dũ ẽ. ne in tẽptationẽ inducamur.
Tercio loco ponit᷑ sp̃s scientiȩ qͥ conue¬
nit lugentib qͥa sciunt iam quib
malis teneantur uincti: quȩ tanquam¬
bona & utilia ante quã in scripturis le¬

Expanded text:
septem praedictis virtutum gradibus congruit septiformis operatio sancti Spiritus de quo in Isamo; ibi docetur Filius Dei ad ima descensurus, hic homo de imis ad similitudinem Dei facit contemptum hujus mundi, et hominem voluntarie pauperem beatitudine ditari. dens orationem nobis contulit, in qua septiformi prece spiritum septiformem possemus impetrare: ut suffragio gratiae septiformis septem supradictas virtutes assequamur, et per eas ad beatitudinem pertingere mereamur. Dum in ultima parte oratcedat a nobis omnis tumor elationis, et succedat humilitas verae paupertatis, cui detur beatitudo vitae coelestis. Secundus sistit: quod est mitem fieri. Quae virtus ut continua servetur, orat ne in intentionem inducatur. Tertio loco ponitur spiritus scientiae, qui convenit lugentibus, quia sciunt jam quibus malis teneantur vincti; quae antequam in Scripturis le
Abbreviated transcription (Latin):
conculcat᷑ ab hõib qͥ patit᷑ ꝑsecutio¬
nẽ: sed qͥ ꝑsecutionẽ timendo infatuat᷑.
Calcari enim ñ potest nͥ inferior. S inferior
ñ ÷ qͥ qͣmuis corpore multa in terra
sustineat. corde tñ in celo fixus est.¬

Expanded text:
calcatur ab hominibus qui patitur persecutionem, sed qui persecutionem timendo infatuatur. Calcari enim non potest nisi inferior: sed inferior non est qui quamvis corpore multa in terra sustineat, corde tamen fixus
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant hom̃icidiũ ẽẽ: n separationẽ¬
micida ẽ. Picit itaq. Oĩs qͥ irascit᷑ fr̃i suo.
sine causa addunt quidã codices: sed in
greco ñ addit᷑ nec ÷ opus. ldem enim
sensus ẽ: si qͥdsit irasci fr̃i attendat᷑.
Qui fri ñ peccato fr̃is irascit᷑. ille sine

Expanded text:
sciebant homicidium esse nisi peremptionemicida est . Dicit itaque: Omnis qui irascitur, etc. « Sine causa » addunt quidam codices, sed in Graeco non additur, nec est opus. Idem enim sensus est, si quid sit irasci fratri attendatur. Qui fratri, non peccato fratris irascitur, ille sine
Abbreviated transcription (Latin):
brationẽ octauarũ feriarum quas in re¬
peneratione noui hõis celebramꝰ: & nume
psuipentecostes. Na septenario numero
ditate accipimus & consolam & pascimur.
& miser icordiã consequim᷑ & mundam᷑
extrinsecꝰ illatas molȩstias ꝓ uerit᷑ate &

Expanded text:
bratione octavarum feriarum, quas in regeneratione novi hominis celebramus, et numero ipso Pentecostes. Nam septenario numero ditatem accipimus, consolamur, et pascimur, et misericordiam assequimur, et mundamur, e
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. Unde ira uictoꝵ destructas ur-¬
hes sale seminabat. ne qͦd in eis germen
cresceret : ta apłi destructo pecca¬
erit. id ÷ si uos ꝑquosalii condiendi
Et̃ aduersis ueł ꝓsꝑis cesserit is ꝑ qͦs alios
error auferetur uobis cũ uos ds̃ ele¬

Expanded text:
terram. Unde ira victorum destructas urbes sale seminabat, ne in eis germen oriretur. Ita apostoli, destructo peccaest, si vos, per quos alii condiendi sunt, adversis vel prosperis cesseritis: per quos a vobis error auferetur, cum vos De
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt contẽpnere. Mitib hȩreditas¬
ꝓmittit᷑: qͣsi testamentũ patris cũ pietate
querentib. Illis qͥlugent scientes qͥb mas
consolatio. Esurientib uͦ & sitientibus
impendert aliis circuspectione consili¬

Expanded text:
 contempserunt. Mitibus haereditas, quasi testamentum patris cum pietate quaerentibus. Illis qui lugent scientes quibus consolatio. Esurientibus et sitientibus impenderunt aliis circu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & oramꝰ. adueniat regnũ tuũ:
qͣsi dicat᷑ da ut ꝑ sp̃m intelligentiȩ
mundicordes põssimꝰ eẽ & tͥ in nobis
regnũ p̃parare. Septimꝰ ponitur sp̃s
sapientiȩ. qͥ pacificis bene congruit. in
qͥb nullus motus. ẽ rebellis sed omnia¬
catione nominis dei. sed& uita & morib
nom̃ patris in filiis ostendat᷑. Unde &¬

Expanded text:
Unde oramus: Adveniat regnum tuum: id est, da ut per spiritum intelligentiae mundicordes possimus esse, et tibi in nobis regnum praeparare. Septimus ponitur spiritus patientiae, qui pacificis congruit, in quibus nullus motus est rebellis, ut nicationem nominis Dei, sed vita, moribus nomen patris in filiis ostendatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ex fragilitate carnis cõmoueret᷑ ꝑaliꝗͣ contu¬
mesiã subiungit. Beati mites: quosscilicet
ira uel rancor uel aliqd tale ñ afficit s oĩa
equammit᷑ sustinent. Hac uirtute laudat᷑
mos ses. Huiꝰ quasi magnȩ magistrũ se facit
ipse xp̃c dicens discite ame qr mitissũ he

Expanded text:
ex fragilitate carnis commoveretur per aliquam contumeliam, subjungit: Beati mites. Quos scilicet ira vel aliquid tale non afficit, sed qui omnia aequanimiter sustinent. Hac virtute laudatur Moyses: hujus quasi magnae magistrum se facit ipse Christus, dicens: Discite a me quia mitis sum e
Abbreviated transcription (Latin):
endo beati eeñt. Beati enĩ pauꝑes spũ. qͥ non
necessitate s deuota uoluntate concẽptis om̃b
dõ uiuunt. hec autẽ pauꝑtas duas hab& par¬
tes abdicationẽ rerũ etiã sihabeant᷑ ñsibi s
adopus pietatis: & c̾tritionẽ sp̃s ut etiã se ipsũ

Expanded text:
i pauperes spiritu, qui non necessitate, sed devota voluntate, contemptis omnibus, Deo vivunt. Haec paupertas duas habet partes: abdicationem rerum, etsi habeantur non sibi, sed ad opus pietatis; et contritionem spiritus, ut seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
air usoluimꝰ quȩ iusticia ñplenȩ innobis
spletur. Donec ds sit oĩa in om̃ib. Propterea
hosuit hic esurire ñ satiari. Amatores etiã ue¬
riboni sẽpsiciunt. nec eis sufficit qͦd iusti
sunt. Heati misericordes: qm̃ ipsi miseri¬
legib & nͥ incipiat. suos &̾ alioꝵ casus defle¬
re & postea iusticiã esurire deqͥb om̃ib ue¬

Expanded text:
rsolvimus. Quae justitia non plane in nobis impletur, donec Deus sit omnia in omnibus; propterea posuit esurire, non, satiari. Amatores enim veri boni semper sitiunt, nec eis sufficit quod justi sunt. Beati misericordes. Miserilegibus, nisi incipiat aliorum casus deflere et justitiam esurire: de quibus omnibus ve
Abbreviated transcription (Latin):
abscessert̃. & nõta qͥa duab de causis
occultat᷑ ueritas: uel qͥa ñ st̃ capaces
auditores. Unde dicit᷑ Multa habeo
uobis dicere: sed ñ potestis portare
modo. Uel qͥa ft̃ contẽptores: unde dr̃
Nolite sc̃m dare canib neq mictatis¬

Expanded text:
abscesserunt. Et nota quod de duabus causis abscesserunt. Et nota quod de duabus causis occultatur veritas: Vel quia non sunt capaces auditores. Unde dicitur: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Vel quia sunt contemptores. Unde dicitur: Nolite sanctum dare canibus . Quid a
Abbreviated transcription (Latin):
apta responsione tẽptatorꝵ calũp¬
nĩam c̃futare. sed prudent᷑ int̾rogat:
ut ipsi uel suo silentio uel sententia
dentes eor in ore ipsor. Si enim
respondissent. baptismũ ioħis ẽȩ de
cȩlo. consequens erat responsio. Quare
gñ estis baptizati a ioħe: di uero
dixissent humana deceptione com¬
positũ & nichil habuisse diuinũ: sediti¬
onẽ popłi formidabant. Om̃s enim
congregate multitudines ioħis re¬
cepant baptismũ: &e habebant eum
ut ꝓpħam Respondit itaq impi¬
quo nescire dixit: usa ÷ ad ipsas insi-¬
dias coaptandas. Nit gͦ illis iñs. Nec
ego dicã uobis. in qͣ potestate
hȩc faciã. Illi in ed quod se nescire
respondert: mentiti sunt. Conse-¬
quens gͥ scđm responsionẽ eorum
dñm qͥq dicere. nec ego scio. s m̃tiri
ueritas ñ potest qͣre ait. nec ego
dico uobis. Unde ostendit &e illos
scire s respondere nolle: & se bene
nosse. & ideo ñ dicere: qͥa illi qͦd sciebant
tacebant. luste gͥ confusi turpiter

Expanded text:
aperta responsione tentatorum calumniam confutare, sed prudenter interrogat, ut ipsi vel suo silentio in sententia dentes eorum in ore ipsorum . Si enim respondissent baptismum Joannis fuisse de coelo, consequens erat responsio, quare ergo non estis baptizati a Joanne? Si vero dixissent humana deceptione esse compositum, et nihil habuisse divinum, seditionem populi formidabant. Omnes enim congregatae multitudines Joannis receperant baptismum, et habebant eum ut prophetam. Respondit itaque impiquo nescire dixit, usa est ad ipsas insidias captandas. Ait ergo illis Jesus: Nec ego dico vobis, in qua potestate haec facio, etc. Illi in eo quod se nescire responderunt, mentiti sunt. Consequens ergo secundum responsionem illorum, Dominum quoque dicere, nec ego scio; sed mentiri Veritas non potest, quare ait: Nec ego dico vobis. Unde ostendit et illos scire, sed nolle respondere, et se bene nosse; et ideo non dicere, quia illi quod sciebant, non dicebant. Juste ergo confusi, turpiter
Abbreviated transcription (Latin):
Humana natura ꝓpt᷑ peccatũ a deo
suscepit naturã eore deplorat miseriã
flere debeant qͥ peccant. qͣndo sic fleuit.
qͥ nunquã peccauit. & nota qͥa cum
inclinata ÷ dies ad uesꝑam. & cepefac¬
tus ÷ sol a feruore : passionẽ consũmat
incidimus noctẽ: mane resurrexit
docens resuscitatos in anima se esse:
ꝑducturũ in lucẽ ȩc̾ne felicitatis.
uidã autẽ illic stantes ce audi¬
quos reor milites fuisse romanos non
intelligentes ꝓprietatẽ hȩbraici
sermonis. Si autẽ aliqͦs iudeos intel¬
faciunt. ut dñm imbecillitate infã¬
ment : qui heliȩ auxiliũ deprecetur.
reputantes eũ minorẽ helia
It continuo currens unus ex eis¬

Expanded text:
Humana natura propter peccatum adeo suscepit naturam, eorum deplorat et miseriam, flere debeant qui peccant, quando sic flevit qui nunquam peccavit. Et nota quia cum inclinata est dies ad vesperam, et tepefactus est sol a fervore, passionem consumat, incidimus noctem. Mane resurrexit, docens resuscitatos in anima, se esse perducturum in lucem aeternae felicitatis. Quidam autem illic stantes, quos reor milites fuisse Romanos, non intelligentes proprietatem Hebraici sermonis. Si autem aliquos Judaeos intelagunt, ut Dominum imbecillitate infament, qui Eliae auxilium deprecetur, reputantes eum minorem Elia. Et continuo unus ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
Quare acetũ sit ei datũ ioħs ostendit:
dicens.Sciens iñs qͥa oĩa alia consũ¬
mata ft̃ : ut hoc impleret᷑. in siti mea
potauert᷑ me aceto. Ꝙ alibi. ditio.
udei erant acetũ degenerantes
mundi huiꝰ impleti: cor habentes ue¬
lut spongiã quodã modo cauernosũ.
atq tortuosis latibulis fraudulentũ.
Spongia enĩ herba dr̃ eẽ uacua ce ca-¬
uernosa. Hisopus quã circũposuert
humilis herba scilicet &e pectus purgans:
humilitate xp̃i significat. Spongiam
gͦ hisopo circũponunt: qͥa humilitat᷑ẽ
xp̃i circũdedert̃. & se circũ uenisse pu¬
tauert̃. Arundo significat scripturã :¬
quȩ hoc facto implebat᷑. mponunt tͦ
spongiam arundini: id ÷ euentũ reiꝰ
prȩmissȩ adiungunt prophetiȩ
sis autẽ iterũ clamans uoce magna emst
dicens Pat̃ in manus tuas cõmendo somore

Expanded text:
Quare acetum sit ei datum, Joannes ostendit dicens: Sciens Jesus quia jam omnia consummata sunt, ut hoc impleretur: In siti mea potaverunt me aceto , dixit: Sitio . Judaei erant acetum degenerantes hujus mundi impleti, cor habentes velut spongiam quodammodo cavernosum, atque tortuosis latibulis fraudulentum. Spongia herba dicitur esse vacua et cavernosa. Hyssopus quam circumposuerunt humilis herba, sed pectus purgans, humilitatem Christi significat. Spongiam vero hyssopo circumponunt, quia humilitatem Christi circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Arundo significat Scripturam quae hoc facto implebatur. Imponunt ergo spongiam arundini, id est eventum rei praemissae adjungunt prophetiae. sus autem, clamans voce magna, emisit dicens: Pa
Abbreviated transcription (Latin):
deũ pendentẽ ferre ñ sustinens Mistice¬
a corcia trenoꝵ ꝑpassionẽ xp̃i in meliꝰ¬
cõmutant᷑. Petre scissȩ st̃: qͥa duricia
suctaica ex parte erat emollienda. uel
ide scissȩ st̃ pecrȩ. ut indicarent duri¬
cam uideors qͥ patiente xp̃o cõpuncti
nst᷑: nec emolliti cũ etiã lapides quodã¬
modo uidentur cõpungi. Uel petrȩ id÷

Expanded text:
ens. Mystice corda terrenorum per passionem Christi in melius mutantur; petrae scissae, quia duritia Judaica ex parte erat emollienda. Vel ideo scissae sunt petrae, ut indicarent duritiam Judaeorum, qui patiente Christo compuncti non sunt, nec emolliti, cum etiam lapides quodammodo viderentur compuncti. Vel petrae, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Iui erũ resurgente dño resurrexerunt.
beda testante etiã cũ illo ascendente
simul ascendisse credderidi st̃. Nec ulla rati¬
one illoꝵ temeritati fides accõmodanda
ẽ: qͥ postea illos reuersos in cinerẽ dicunt.
Quod ũ dicit᷑ &e apparuert᷑ multis: osten¬
dit᷑ ñ fuisse illa resurrectio generalis.
Quȩ oĩb appareret si generalis ẽet.Sed
specialis fuit ad plurimos: ut hi uident¬

Expanded text:
ui enim resurgente Domino resurrexerunt, Beda testante, etiam cum illo ascendente simul ascendisse credendi sunt. Nec ulla ratione illorum temeritati fides accommodanda est, qui postea illos reversos in cinerem dicunt. Quod vero dicitur: Et apparuerunt multis, ostenditur non fuisse illa resurrectio generalis, quae omnibus appareret, si generalis esset; sed specialis fuit ad plurimos, ut hi vide
Abbreviated transcription (Latin):
tebedei. Hilariꝰ. Consuetudinis erat
uidaice nec reputabat᷑ in culp̃a :
ut mulieres de sua substantia uictũ
atq uestitũ p̃ceptorib suis ministra¬
rent. Hoc tn quia scandalũ facere
sorores mulieres sicut & cȩteri apo¬

Expanded text:
ea, etc. Consuetudinis erat Judaicae, nec reputabatur in culpam, ut mulieres de sua substantia victum atque vestitum praeceptoribus suis ministrarent. Hoc tamen quia scandalum facere sorores mulieres circumducendi
Abbreviated transcription (Latin):
mant qͥ prȩter grediunt᷑ uiã deinuepre
itinere scripturarũ nolunt gresus figer
& mouent capita : ut significet ilus sigea
m̃te totaq affectione ad malũ mobileo
ẽe. spsi dic̃t uah qͥ destruit tẽplui deiectra¬
Idipiũ insultando clamat faguus poge ger
falsi testes confinxerant: in qͥmagis corut
mobilitas m̃tis significata motione cantia
Si filius dei es. descende de cruce.Sit nu
tantib cedens de cruce descenderet ur¬
tutẽ patientiȩ nobis ñ demonstraret. eu
paululũ expectauit probra tolerauit:

Expanded text:
mant qui praetergrediuntur viam, et in vero itinere Scripturarum nolunt gressus figere et movent capita, ut significent illos tota mente, tota affectione ad malum mobiles esse, et dicunt: Vah qui destruis templum DeiIdipsum insultando clamat fatuus populus, quod falsi testes qui crucifixerant, in quo magis comprobatur mobilitas mentis, significata motione capitis. Si Filius Dei es, descende de cruce. Si tunc insultantibus cedens de cruce descenderet, patientiae virtutem nobis non demonstraret, sed paululum exspectavit, opprobria toleravit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uideamꝰ quales mulieres. xp̃s ha¬
buerit comites: mariã scilicet mag¬
dalenã a qua septẽ dȩmonia eiece¬
rat & mariã sororẽ matris suȩ. ma¬
trẽ scilicet iacobi & ioseph. matertera
longe stetisse dicit᷑ scđm matħm &
erant. ut &e iuxta dici possent: qͥa
in conspectu eiꝰ presto aderant. & a
longe in cõparatione turbȩ propius
stantis. Possumꝰ etiã dicere. quod ille
quȩ erant cũ maria matre dñi. post¬
quã eã comendauit discipło abire
iã cȩꝑant: ut a densitate turbȩ se eru¬
erent & quȩ fiebant alonge uiderent.

Expanded text:
Sed videamus quales mulieres, comites habuerit Christus. Mariam scilicet Magdalenam, a qua septem daemonia ejecerat, et Mariam sororem matris suae, matrem scilicet Jacobi et Joseph, materteram longe stetisse dicitur, secundum Maerant, ut et juxta dici possent: quia in conspectu ejus praesto aderant, et a longe in comparatione turbae prope stantis. Possumus etiam dicere, quod illae, quae erant cum Maria matre Domini postquam commendaverat eam discipulo, abire jam coeperant, ut a densitate turbae se eriperent, et quae fiebant, a longe viderent.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ positꝰ plane ostendit. qͥa nec occidendo
efficere potuert᷑. ut eũ reggẽ ñ habent
qͥ potestate manifestissima redditirus
est eis scđm sua oꝑa. Unde in psal moipse¬
dicit. Ego autẽ constitutꝰ sũ rex̾ ab eo
tifex. ẽ: cũ patri eximiã carnis suȩ
hostiã in altari crucis optulerit. per
quã nos saluauit. Unde bene itis appo¬
nit᷑. &̾ hic qͦdibi apponit᷑ aduerbiũ potest
ita crucifixus. ita crucifixus ÷ ipse
oẽptor. Potest tñ & ꝓ nominalit̾ legi
Iunc crucifixi sunt cũ eo duo
latrones: unꝰ a dextris &e unꝰ a sinistris.
martirui xp̃i. uel quȩlibet continentiȩ
artioris prȩcepta subeunt. Sed qͥcũq
hȩc ꝓȩterna solũ cȩlestiq gła gerunt:
hi ꝓfecto dextrilatronis merito & fide sg¬
qualibet minus digna intentione mur lile
sinistri latronis mentẽ imitant᷑ & acdis

Expanded text:
superpositus plane ostendit quia nec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent, qui potestate manifestissima redditurus est eis secundum opera sua. Unde in psalmo: Ego autem constitutus sum rex ab eo tifex est, cum Patri eximiam carnis sui hostiam in altari crucis obtulerit, per quod nos salvavit. Unde bene Jesus apponitur, et hic quod ibi apponitur, adverbium potest ita crucifixus, ita mortuus est ipse demptor. Potest tamen et pronominaliter legi. unc crucifixi sunt cum eo duo latrones, unus a dextris, et unus a sinistris. martyrii, vel quaelibet continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide desigqualibet minus digna intentione mundo abr ac sinistri latronis mentem imitantur et actus
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta quȩ tegebant᷑ appareants
atq ad populũ nationũ transeant
Uelũ qͦd dicebat᷑ exterius scissũ e eano
ex parte uidemꝰ. Cũ autẽ uenerit quod
ꝑfectũ ẽ : tc uelũ interius disrũpetuo
Ante enĩ dictũ fuerat. Notꝰ inudeaeꝰ

Expanded text:
sacramenta quae tegebantur appareant, atque ad populum nationum transeant. Velum quod dicebatur exterius scissum est, quia nunc ex parte videmus; cum autem venerit quod perfectum est, tunc velum interius disrumpetur,ante enim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus;
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uirtutis suȩ potentiã ostendit
in tẽplo calumatorib. ut qͦdilli pueri¬
uerbis clamauerant: iste factis osten¬
deret. quasi testis uocis illor. Cȩcos
poralis fieret illis sp̃ualis lucerna
cantes in fide currerent ad xp̃m¬
perent illi hȩc uidentes : quã isti acci¬
pientes. I sidentes autẽ pͥncipes
sacerdotũ a scribe mirabilia quȩ

Expanded text:
Virtutis suae potentiam in templo ostendit calumniatoribus, ut quod illi verbis clamabant, iste factis ostenderet, quasi testis vocis illorum. Sanavporalis fieret illis spiritalis lucerna cantes in fide currerent ad Chperent illi videntes quam isti accipientes. Videntes autem principes sacerdotum et scribae mi
Abbreviated transcription (Latin):
dolentes & indignantes de tã mani¬
festa eiꝰ potentia & eiꝰ laude ꝓpueros
dicentes. Audis qͥdisti pueri dicunt
Quasi dicerent. Ascribis tibi hanc laudẽ e¬
Iñs uͦ modate sententiã tẽꝑat & respon¬
sionẽ. Non enĩ ait. bene faciunt pueri
qͥa mͥ testimoniũ ꝑhibent. qͦd scribȩ audire
uellent. nec rursũ ait. errant pueri:
parcite eor ȩtati. Sed quasi se tacente
legistis qͥa exore infantiũ & laccen¬
tiũ ꝑfecisti laudẽ: Ioħs. Testes mira¬
simplicitate cordis: lactentes quasi ni¬
strina

Expanded text:
dolentes et indignantes de tam manifesta ejus potentia, et ejus laude, per pueros dicentes: Audis, quid pueri isti dicunt? Quasi dicerent: Ascribis tibi hanc laudem? Jesus autem moderate sententiam temperat et responsionem. Non enim ait: Bene faciunt pueri, quia mihi testimonium perhibent, quod Scribae audire nollent. Nec rursum ait, errant pueri; parcite eorum aetati. Sed quasi se tacente,legistis: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem, etc. Testes mirasimplicitate cordis lactentes, quasitr
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ gradientes int̾ficiunt : qͣndo in eos
qui in nullo reist̃ lesionis gladios de¬
figunt. Mens enĩ fideliũ nꝰ iã domus
orationis s spelunca latronis: qͣndo
relicta innocentia & simplicitate
sci̾tatis illud conat᷑ agerȩ unde
ualeat ꝑximis nocere.

Expanded text:
citer gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt laesionis gladios defigunt. Mens enim fidelium non jam domus orationis, sed spelunca latronum est, quando, relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud conatur agere, unde valeat proximis nocere.
Abbreviated transcription (Latin):
itĩm queritis & cȩtera. Quib similia
marcus ñ tacuit. Adhȩc uerba
maria dũ fleret inclinauit se&
ꝓspexit in monumtũ &e uidit duos
angłos unũ ad caput &e unum ad
pedes sedentes in albis. & dicunt ei
Mulier qͥd ploras : Quȩ dixit. Quia
tulert᷑ dñm meũ : & nescio ubi posu¬
ert᷑ eũ. Hic intelligendi st̃ angeli
surrexisse ut & stantes uidere̾nt᷑
sic̃ lucas ait: qͥ & eos dixisse refert
Quid queritis uiuentẽ cũ mortuis
Post hȩc conuersa ÷ maria recro q
uidit in᷑m stantẽ ut ioħs ait. Ꝙ ne¬
sciebat qͥa nĩs e̾et putans eũ esfe
ortolanũ ubi ae nominata agno¬
uit eũ cui &e dictũ .ẽ. Noli me
tangere. Tunc egressa ÷ de monu¬
m̃co id ÷ de loco. ante lapidem
ligimꝰ & angłor allocutionem
bis eas habuisse tienientes ad monu¬
mentũ. & ipsius dñi semel qͣndo maria
ortolanũ eũ putauit: & nc̃ iterũ
cũ eis occurrit: ut eas ipsa repetitio

Expanded text:
Jesum quaeritis, etc. Quibus similia Jesum quaeritis, etc. Quibus similia Marcus Joan. non tacuit. Ad haec verba: Maria dum fleret, inclinavit sese, et prospexit in monumentum, et vidit duos angelos, unum ad caput, et unum ad pedes, sedentes in albis, et dicunt ei: Mulier, quid ploras? Quae dixit: Quia tulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum . Hic intelligendi sunt angeli surrexisse, ut et stantes viderentur, sicut Lucas ait, qui et eos dixisse refert: Quid quaeritis viventem cum mortuis? etc. Post haec conversa est Maria retro, et vidit Jesum stantem, ut Joannes ait, et nesciebat quod Jesus esset , putans eum esse hortulanum, ubi et nominando eum agnovit, cui dictum est: Noli me tangere. Tunc egressa est de monumento, id est, de loco ante lapidem ligimus et angelorum collocutionem bis eas habuisse, viventes ad monumentum. Et ipsius Dei semel, quando Maria hortulanum putavit, et nunc iterum cu
Abbreviated transcription (Latin):
mundo qͥ diuina mansione &e inhabitati¬
one sint digni. Nec clubitandũ : eos post
huiꝰ scłi certamina manere cũ xp̃om
ert̃ habere mansorẽ in sui cordis hospitio.¬
¶laudiꝰ. Prima sabbati diluculo
sic̃ om̃s consentiunt uentũ ÷ ad
monum̃tũ: & iã factũ erat qͦd
solus maths ait de t̾rȩ motu &e reuoluto
lapide ce t̾ritis custodib. Uenit autẽ
maria magdalenȩ cȩteris feruentior:
unde ioħs ge ea cõmemorat tacris
aliis quȩ cũ ea fuert᷑ uidensq lapi¬
dẽ sublatũ ante quã diligentius
inspiceret: credens sublatũ corpus
cucurrit nuncians petroce ĩħi
Qui etiã cucurrert᷑ ad monumtũ:
& ñ inuento corpore credidert̃.
qd maria dixerat sublatũ abie¬
runtq Maria autẽ stetit foris
plorans in orto: q iã ingresse
fuerant. Tunc uidert angelũ
sedentẽ suꝑ lapidẽ reuolutũ de
quo matħs & marcus dicunt. Qui
dixit eis. Nolite timere. Scio enĩ qͥd

Expanded text:
mundo, qui divina mansione et inhabitatimundo, qui divina mansione et inhabitatione sint digni. Nec dubitandum est eos post hujus saeculi certamina manere cum Christo in nt Christum, habere mansorem in sui cordis hospitio. Prima Sabbati. Diluculo sicut omnes consentiunt, ventum est ad monumentum et jam factum erat quod solus Matthaeus ait de terraemotu, et revoluto lapide, et territis custodibus. Venit autem Maria Magdalena. Caeteris ferventior. Unde Joannes de ea commemorat tacitis aliis quaecunque de ea fuerunt. Vidensque lapidem sublatum antequam diligentius inspiceret, credens sublatum corpus, cucurrit, nuntians Petro et Joanni, qui etiam cucurrerunt ad monumentum, et non invento corpore, crediderunt quod Maria dixerat, sublatum corpus, abieruntque. Maria autem stetit foris plorans. In horto quo jam egressae fuerant. Tunc viderunt angelum sedentem super lapidem revolutum, de quo Matthaeus et Marcus dicunt. Qui dixit eis: Nolite timere, scio enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
ĩa in luce uenit. qͦd hactenꝰ qͥbusdã de
causis dubiũ hõib fuit: ergo ite & docete
& nota congruũ ordinẽ. Primo enĩdo.¬
cendꝰ ÷ auditor deinde fidei sacm̃tis
imbuendꝰ: tunc ad seruanda mandata
instituendꝰ. Quia scm hilariũ ñ potest
fieri ut corpus baptismi recipiat sacra¬
ueritatẽ. Nec ualet adhuc baptismo
mundari ut betda dicit: siñ post ea
Docete id t pͥmo in fide auditores ur̃os
instruite. & in scientia ueritatis cate¬
cirate & confirmate. c postea bap¬
tizate :qͥa nͥ quis renatꝰ fuerit ex¬
parũ aut nichil ualet: sine oꝑib: subdit.
Nocentes eos seruare oĩa: quȩcunq
mancdaui uobis. Ne putemꝰ leuia ẽẽ
uel pauca quȩ p̾cipit: ideo dixit oĩa.
Becta. & qͣnta merces piȩ conuersationis:
qͣle pignꝰ futurȩ beatitudinis. etiam
in p̾senti fidelib maneat. consetͣnt̃¬
Iuobiscũ sũ õib dĩeb uiq ad con¬
sũmationẽ scłi Exqͥ intelligit᷑
qͦd usq in finẽ scłi ñ sint defuturi in

Expanded text:
jam in luce venit, quod hactenus quibusdam de causis dubium hominibus fuit, ergo ite et docete. Et nota congruum ordinem. Primo enim docendus est auditor, deinde fidei sacramentis imbuendus, tunc ad servanda mandata instituendus quod secundum Hilarium non potest fieri, ut corpus baptismi recipiat sacraveritatem, nec valet adhuc baptismo mundari, ut Beda dicit, si non postea Docete, id est, primo in fide auditores vestros instruite, et in scientia veritatis catechizate et confirmate, et postea baptizate, quia nisi quis renatus fuerit,parum aut nihil valet sine operibus, subdit: Docete eos servare quaecunque praecepi vobis: ne putemus levia esse vel pauca quae praecepit, id est, dixit omnia. Et quanta merces piae conversationis, quale pignus beatitudinis futurae etiam in praesenti fidelibus maneat, consequeobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi. Ex quo intelligitur, quod usque in finem saeculi non sunt defuturi in
Abbreviated transcription (Latin):
auit. Ꝙ dicta uiuificatoris naanaune
mortifera serpentis uerba narrauerat
at si humano generi diceret n uerbe
s rebs ipsis De quamanu uobis iliatꝰ est
potus mortis : de ipsa suscipite modo
poculũ uitȩ oe salutis. Ꝙ notandum
etiã qͦd dicit ut eant in galilca ir
ibi eũ uidebunt. Non ibi qͥdẽ solu nec
ibi pͥmũ uisus ÷ a discipulis. lucas eni
&e ioħs satis aꝑte dict̃ ipso die resurneti¬

Expanded text:
et dicta vivificatoris narrat, quae mortifera serpentis verba narraverat. Ac si humano generi diceret, non verbis, sed rebus ipsis: De qua manu vobis illatum est poculum mortis, de ipsa suscipite modo poculum vitae et salutis. Et notandum est, quod dicit, ut eant in Galilaeam, et eum ibi videbunt. Non ibi quidem solum, nec ibi primum visus est a discipulis. Lucas enim et Joannes satis aperte dicunt, ipsa die resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
nuit: alter de miraculi magritu¬
dine. alt᷑ de desiderio resurgentis.
ecce inͣc occurrit illis dicens
Auete. Beda Illis sic intente
currentib discipulis nunciare
it̃c occurrit easq salutat:
mistice ostendens õib iter uirtutũ
inchoantib se adiuuando occurrere
ut ad salutẽ ꝑpetuã queant puenire
Ꝙ notandũ xpͣm illis mulierib pͥmũ¬

Expanded text:
nuit. Alter de miraculi magnitudine; alter desiderio resurgentis. Ecce Jesus occurrit eis dicens: Avete. BEDA. Illis sic mente currentibus, discipulis nuntiare, Jesus occurrit et eas salutat. Mystice omnibus ostendens iter virtutum inchoantibus, se adjuvando occurrere, ut ad salutem perpetuam queant pervenire. Et notandum illis mulieribu
Abbreviated transcription (Latin):
dormientes testes adhibes: Uere tuple adr¬
misti.: ñ iã sacerdos s parricida q sarieanco
illi accepta pecunia &e securi reddit ne quid
detrim̃ti uel pericłi inde incurrerente feceñ
sc̃ erant edocti. & uerbũ istud scilicet error
saluatorẽ.
ñdecĩ autẽ discipłi abiert᷑ in ga¬
ulea  in mont̾e ubi constituerat
illis itis. Non uacat a misterio qͦddñs¬

Expanded text:
dormientes testes adhibes. Vere tu ipse obdormivisti, non jam sacerdos, sed parricida, qui scrutando illi, accepta pecunia, et securi redditi, ne quid detrimenti vel periculi incurrerent, fecerunt sicut docti erant. Et verbum illud, scilicet error Salvatorem. Undecim autem discipuli abierunt in Galilaeam, in montem, ubi constituit illis
Abbreviated transcription (Latin):
dormientiũ. secunt᷑ autẽ hi qui st̃ xp̃i:
& in suo ordine aduit̾a de morte tͣns¬
nugͣnt ibiq eũ uidentes adorant in
specie diumitatis contẽplantes : Cui
uisioni congruit : qd galilea reuelatio
interp̃tatur. lunc enĩ reuelata facie :¬
qͥa se ñ corpus in quo passus ÷ resuscitatũ:
sed sp̃m quẽ finita passione tradidit solũ
putabant uidere. Unde stat̾i pius magi¬
ster eos in fide confortat. & ad fidei gr̃am

Expanded text:
entium. Sequuntur autem hi, qui sunt Christi, et in suo ordine ad vitam de morte transmigrant, ibique eum videntes adorant, in spem divinitatis contemplantes, cui visioni congruit, quod Galilaea revelatio interpretatur. Tunc enim revelata facie Dquia se sed spiritum, quem finita passione tradidit, solum putabant videre. Unde statim ius Magister eos in fide confortat, et ad fidei gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
de gentib ponis & eor cõparatione qui
naturalẽ leggẽ seruant dãpnas eosqui
neglegt scriptã. Ꝙ ideo etgotimens ag¬
gredi gradũ uitȩ altioris. ne scilicet alt̃iꝰ
salutẽ querens periclitarer & ipse: abii
ꝑliberũ arbitriũ &e abscondi talentũ tuũ :
id÷ ñ p̃dicaui qͦd te donante intellexi. int̾ra
Nespondens autẽ dñs eiꝰ : dixit ei. Serue

Expanded text:
 nuntiata, et eorum comparatione, qui naturalem legem servant, damnas eos, qui negligunt scriptam; et ideo ego timens aggredi gradum altioris vitae, ne scilicet alterius salutem quaerens, periclitarer. Et ipse abii, per liberum arbitrium, et abscondi talentum tuum, id est, non praedicavi quod te donante intellexi, sed absRespondens autem dominus ejus, dixit illi: Serve
Abbreviated transcription (Latin):
inutilis seruus durũ dñm uocat: cui
tn ad lucrũ deseriuire dissimulat.
timuisse se clicit in lucru talentũ expen¬
dere qͥ hoc solũ timere debuerat: ne
hoc sine lucro ad dñm reportaret.
tenet. qͥ melioris uitȩ uias aggredi me¬
tuunt: & iacere in sui torporis ignauia
ñ ꝑtimescunt. Ꝙ cũ se peccatores con¬
siderant: sc̃itatis uias arripere trepidan¬
ce tñ remanere in suis iniquitatib non
dixit. Exi ame dñe: qͥa homo peccater

Expanded text:
inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. tenet, qui melioris vias vitae aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt. Cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator
Abbreviated transcription (Latin):
illi scilicet qͥ de qͥnq talentis decẽ fecerit
sermoblanditur. Seruus autẽ qͥde talent
oꝑari noluit: infelicissimũ asua conscientu
habens testimoniũ. cũ uerbis excusations
recdit ad dñm dicens. Pne scioqͥa hns

Expanded text:
illi scilicet, qui de quinque decem talenta fecerat, lias blanditur. Servus autem qui de talento operari noluit, infelicissimum a sua conscientia habens testimonium, cum verbis excusationis redit ad dominum, dicens: Domine, sci
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat cõꝓbatꝰ Pauca enĩ st̃ oĩa bona pente
sine molestia. Multa uͦ bona fc̃ et̃ natt
st᷑ sine õĩs corruptionis molestia. Undu
merito illa bona dñs uocat gaudiũ. qahõ
illa adeptꝰ sic intꝰ letat᷑ de munere ut r̃
sit iã qͦd exterius doleat de corruptione

Expanded text:
fuerat comprobatus. Pauca enim sunt omnia bona praesentis sine molestia. Multa vero bona aeterna sunt, quia sine omnis corruptionis molestia sunt. Unde merito illa bona Dominus vocat gaudium, quia bona illa adeptus, sic intro laetatur de munere, ut non sit jam, quod exterius doleat de corruptione.
Abbreviated transcription (Latin):
socerũ caiphȩ sccĩm iohem. marcus autori &
lucas nom̃ ñ dict̃ pontificis. De hoc autem
caipha testat᷑ iosephus: qͦd pontificatũ sib
absq merito dignitatis a pͥncipe romanoe ne
interpretat᷑ inuestigator ł sagax ad im¬
densfuit ad ꝓferendũ mendaciũ & ad peten¬
qͦd negat obreptionis: qͦd penitet fidei Ambrosiꝰ.
Significabat uͦ ȩccłam. secuturã qͥdẽ hoc est
unitaturã passiones xp̃i: sedlonge different᷑.
Eccła enĩ ꝓ se patit᷑: at ille ꝓ ȩccła¬
uideret finẽ. Hilariꝰ. hoc qͥdẽ faciebat uel

Expanded text:
socerum Caiphae, secundum Joannem. Marcus autem et Lucas nomen non dicunt pontificis. De hoc autem Caipha testatur Josephus, quod pontificatum sibi absque merito dignitatis a principe Romano emisid est investigator vel sagax ad imdens fuit ad proferendum mendacium, et ad pquod negat, abreptionis; quod poenitet, fidei. Augustinus: Significabat vero Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam passiones Christi, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesiauid
Abbreviated transcription (Latin):
auriculã serui sanauerit. Nunquã gͦ pie¬
tatis sue dñs obliuiscit᷑. qͥ hostẽ suũ uul¬
iste ꝑsecutoꝵ uulnera sanat. Mistice do¬
cens etiã eos qͥ in suȩ mortis consensi¬
one uulnus animȩ contraxerant: salu¬
tẽ posse mereri si dignũ penitentiae
fructũ facerent. Seruus principissacer¬
sp̃ualẽ ꝑdidit. sinistra id ÷ uilitate litterȩ
contentus ñ petro tollente. s diuino u¬
dicio allatã pandente : quȩ in his qͥ crede
maluert᷑.pietate dñi restituit᷑. Uel auris¬
amputata significat auditũ ablata uetus¬
tate innouatũ. ut sit in nouitate sp̃sae ñ
Quod uͦ seruus inuentꝰ ẽ: ꝑtinet ad uetu¬
statẽ. quȩ inseruitute generat. Sed cum
accessit sanitas: figurata. ẽ. libertas.

Expanded text:
auriculam servi sanaverit eum. Nunquam ergo pietatis suae Dominus obliviscitur, qui et hostes suos iste persecutorum vulnera sanat. Mystice etiam docens eos, qui in suae mortis consensione vulnus animae contraxerant, salutem posse mereri, si dignum poenitentiae fructum facerent. Servus principisperdidit. Sinistra, id est, vilitate litterae contentus, non Petro tollente, sed divino judicio ablatam pandente. Quae auris in his qui credere maluerunt, pietate Domini restituitur. gnificat auditum, ablata vetustate innovatum, ut sit in novitate spiritus, et non Quod servus inventus est, pertinet ad vetustatem, quae in servitute generat, sed cum accessisset sanitas, figurata est libertas.