comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum uertices sublimecur:
Et dicis. Quies enun no¬
uit deus: & quasiꝑ eatigi¬
nem uudicat: Pubefsati¬
bulum eius. nec f̃ta uoa fi¬
derat: & cirea catcimsesceli
ꝑambulat. Sunt pleriq
ita hebetes: ut formidare ne¬
sciant. nisi quod corꝑaliter
uident. Vnde fit. ut deum
non metuant: quem uidere
non possunt. Heretici autẽ
quia se sapientes arbitrant᷑.
uerba contra catholicosirri¬
sionis proferunt: atq ab eis
illum non timeri suspican¬
tur. quem uidere corpora¬
liter nequeunt ⁊ ut quasi
ꝑ torporem sensus. auctorẽ
suum existiment: quia celo
uertices sublimatus. ex lon¬
ginco uidere non posse:
& quia inter nos & celestẽ
sedem. partes aeri interst̾.
quasi in nube latens ꝑ ca¬
liginem iudicet: & suꝑio¬
rib intentus. minus una
ꝑpendat: & dum celi car¬
dines ambulando constrin¬
git: interiora non uideat.
S quis de deo ista. uel de¬
sipiens suspicetur: Qui
nimirum cum sit omp̃c
singulis: sic ad est singulis. ut

Expanded text:
rum vertices sublimetur? rum vertices sublimetur? Et dicis: Quid enim novit Deus? et quasi nem judicat nubes, latibulum ejus nec nostra considerat, et circa cardines coeli perambulat? » Sunt plerique ita hebetes ut formidare nesciant, nisi quod corporaliter vident: unde fit ut Deum non metuant, quem videre non possunt. Haeretici autem quia esse se sapientes arbitrantur, verba contra catholicos irrisiones proferunt, atque ab eis illum non timere suspicantur, quem videre corporaliter nequeunt: et quasi per torporem sensus auctorem suum existiment, quia excelrum vertices sublimatus, ex longinquo videre non posse; et quia inter nos et coelestem sedem partes aeris intersunt, quasi in nube latens per caliginem judicet, et superioribus intentus minus ima perpendat; et dum coeli cardines ambiendo constringit, interiora non videat. Sed quis de Deo ista vel desipiens suspicetur, qui nimirum cum sit sempersingulis, sic adest singulis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cipline. si quid ei aduersita¬
tis euenerit: hoc euenisse
ex digna peccatoꝵ retribu¬
tione. suspicantur. Nam
cumdatus es laqueis: & con
turbat te formido subita.
bat: qui considerare negli¬
git. quid ex districtione iu¬
dicis uenientis. immineat.
Quia gͦ fidelem populum.
heretici culpis ꝑfidie oppres¬
sum credunt: circumdatũ
laqueis accusant. Et quia
existimant. quod futura ñ
preuideat: in ꝑcussione sua.
hunc subita formidine con¬
turbatum putant. Qui
adhuc insultantes adiun
um non opprimendum.
Ac si aꝑte dicat. Securita¬
tem pacis. tibi in spe propo¬
sueras: & idcirco de p̾sump¬
tione tua. quasi de luce gau¬
debasꝰ nec te umquam opͥ¬
mi tribulationib. existi
recta que tenes. ipse que te
opprimunt teibulationum
tenebre. ostendunt. Quas
uidelibee. tribulationes. he¬
liphar aquis mnundantib
comparat: quia dum alie
suꝑ alias irriunt e quasi
aquis tumentib undeun
celsior celo sit& suꝑ stella¬

Expanded text:
ciplinae, si quid ei adversitaciplinae, si quid ei adversitatis evenerit, hoc evenisse ex digna peccatorum retributione suspicantur. Nam cumdatus es laqueis, et conturbat te formido subita. bat, qui considerare negligit quid ex districtione judicis venientis immineat. Quia ergo fidelem populum haeretici culpis perfidiae oppressum credunt, circumdatum laqueis accusant. Et quia existimant quod futura non praevideat, in percussione sua hunc subita formidine conturbatum putant. Qui adhuc insultantes adjungum non oppressum iri. Ac si aperte dicat: Securitatem pacis in spe tibi proposueras, et idcirco de praesumptione tua quasi de luce gaudebas, nec te unquam opprimi tribulationibus existimrecta quae tenes ipsae quae te opprimunt tribulationum tenebrae ostendunt. Quas videlicet tribulationes Eliphaz aquis inundantibus comparat, quia dum aliae super alias irruunt, quasi aquis tumentibus, undaecelsior coelo sit, et super stella
Abbreviated transcription (Latin):
a scã ecclesia. quam uiduas
uacuas relictas dolent: Et
quia subtractis hereticorũ
magistris. eoꝵ discipulos
in suo oꝑe infirmari suspi¬
cantur: quasi lacertos pupil¬
lorum comminutos ab ec¬
clesia esse. conqueruntur.
Uel certe quia sancta eccle¬
sia. dum quosdam ab here¬
ticis uenientes suscipit: liqͦt
nimirum. quod pristino
eorum errori contradicit.
Nam sunt nonnulli. qui ita
uirginitati carnis student:
ut nuptias dampnent. Et
sunt non nulli. qui ita absti¬
nentiam laudant: ut sum̃¬
tes alimenta necessaria. de¬
testentur. De quib ꝑ pau¬
lum dicitur. Prohibentiũ
nubere. & abstinere a cibis
quos deus creauit: ad ꝑcipi¬
endum cum gr̃arum acti¬
one fidelib. Quia ergo eos
a carnali intentione. sue su¬
ꝑstitionis reuocat: heretici
cum hos aspiciunt aliter ui¬
uere quam docuerunt : la¬
certos eoꝵ ab oꝑatione qͣm
prius tenuerant. comminu¬
tos esse ab ecclesia detestant᷑.
Unde & in hoc tempore dis¬

Expanded text:
a sancta Ecclesia quam viduas a sancta Ecclesia quam viduas vacuas relictas dolent? Et quia subtractis haereticorum magistris, eorum discipulos in suo opere infirmari suspicantur, quasi lacertos pupillorum comminutos ab Ecclesia esse conqueruntur. Vel certe quia sancta Ecclesia dum quosdam ab haereticis venientes suscipit, liquet nimirum quod pristino eorum errori contradicit. Nam sunt nonnulli qui ita virginitati carnis student, ut nuptias damnent; et sunt nonnulli, qui ita abstinentiam laudant, ut sumentes alimenta necessaria detestentur. De quibus per Paulum dicitur: Prohibentium nubere, jubentium abstinere a cibis, quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus . Quia ergo eos a carnali intentione suae superstitionis revocat, haeretici cum hos aspiciunt aliter vivere quam docuerunt, lacertos eorum ab operatione quam prius tenuerant comminutos esse ab Ecclesia testantur. Unde et in hoc tempore dis
Abbreviated transcription (Latin):
tenter inuidebant. Nam
sequitur. In fortitudine
brachii tui possidebas ter¬
ram: & potentissimus ob¬
tinebas eam. Ae si aperte
dicat. Quod in predicatio¬
ne tua. terram uniuersa¬
liter occupasti: potentia
fortitudinis. non ratio ueri¬
tatis fuit. Quia enim xp̃i¬
anos principes predicatio¬
nem eius tenere conspici
unt: hoc quod ei a popłis
creditur. non uirtutem
rectitudinis ÷ s causam se¬
cularis potentie esse suspi¬
cantur. Sequitur. Uidu¬
as dimisisti uacuas: & la¬
certos pupilloꝵ comminu¬
isti. Plebes que hereticis
predicationib sunt subiec¬
te: ex carnali intelligentia.
errorum eorum semina ꝑ¬
uersa concipiunt: eisq in
sua dampnatione sotiant᷑.
S cum scã ecclesia. ipsos
errorum predicatores. uel
ratione uictos ad se suscipit.
uel studio ꝑuersitatis ob¬
duratos. sub discipline sue
uincla restringit: destitu¬
ti heretici. cum remanere
apud se plebes sine predica¬
torib uident : quid aliud

Expanded text:
tenter invidebant. Nam tenter invidebant. Nam sequitur: In fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam. Ac si patenter dicant: Quod in praedicatione tua 504 terram universaliter occupasti, potentia fortitudinis, non ratio veritatis fuit. Quia enim christianos principes praedicationem ejus tenere conspunt, hoc quod ei a populis creditur, non virtutem rectitudinis, sed causam saecularis potentiae esse suspicantur. Sequitur: VERS. 9. Viduas dimisisti vacuas, et lacertos pupillorum comminuisti. - Plebes quae haereticis praedicantibus sunt subjectae, ex carnali intellerrorum eorum semina perversa concipiunt, eisque in sua damnatione sociantur. Sed cum sancta Ecclesia ipsos errorum praedicatores vel ratione victos ad se suscipit, vel studio perversitatis obduratos sub disciplinae suae vinculo restringit, destituti haeretici cum remanere apud se plebes sine praedicatoribus vident, quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Non plus sapere qͣm
oportet sapere: s sapere
ad sobrietatem. Et rursũ.
oli altum sapere: s time.
Atq iterum. Altiora te ne
quesieris: & fortiorate. ne
scrutatus fueris Et rur¬
sum. Mel inuenisti. come¬
de quod sufficit tibi: ne for¬
te saturatus. euomas illud.
Mel quippe inuenire est:
scĩ intellectus dulcedinem
degustare. Quod tunc
sufficienter comeditur:
quando nr̃a intelligentia.
iuxta mensuram sensus.
sub moderamine tenetur.
Nam satiatus mel euomit.
qui plus appetens penetra¬
re quam capit: & illud ꝑ¬
dit unde potuit nutriri.
Quia gͦ sancta ecclesia.
ab infirmis mentib. prohi¬
bet alta ꝑscrutari: beato
iob dicitur. Esurienti sub¬
traxisti panem. Et quia¬
eius quoq magnitudini
heretici inuident. quod in
fide uera popłos uniuersa¬
liter tenet: cum terrene
prosperitatis tempus inue¬
niunt. contra eam in suꝑ¬
bis uocib excedunt : & ex¬
probrantes aꝑiunt: quan¬
tum pͥus eius potentie. la¬

Expanded text:
dicit: Non plus sapere quam dicit: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Et rursum: Noli altum sapere, sed time . Atque iterum: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Et rursum: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Mel quippe invenire est sancti intellectus dulcedinem degustare. Quod tunc sufficienter comeditur, quando nostra intelligentia juxta mensuram sensus sub moderamine tenetur. Nam satiatus mel emovit, qui plus appetens penetrare quam capit, et illud perdit unde potuit nutriri. Quia ergo sancta Ecclesia ab infirmis mentibus prohibet alta perscrutari, beato Job dicitur: Esurienti subtraxisti panem.  ejus quoque magnitudini haeretici invident, quod in fide vera populos universaliter tenet, cum terrenae prosperitatis tempus inveniunt, contra eam in superbis vocibus excedunt, et exprobrantes aperiunt quantum prius ejus potentiae la
Abbreviated transcription (Latin):
scli onere laborioso. fatigant᷑.
Vnde & ꝑ semet ipsam. ueri¬
tas dicit. Uenite ad me om̃s
qui laboratis. & onerati estis:
& ego uos reficiam. Hereti¬
ci g. quia sua dogmata pre¬
dicare non cessant: sc̃am ec¬
clesiam quasi de imꝑitia
irrident. dicentes. Aquam
lasso non dedisti: & esuri¬
enti subtraxisti. panem.¬
Se enim aquam lasso da¬
re existimant: cum quib¬
dam sub terreno fasce labo¬
rantib. sui poculum erro¬
ris prebent. Et esurientib¬
panem se non subtraxisse
suspicantur: quia etiam
de inuisibilib atq incomp̃¬
hensibilib requisiti. cum
suꝑba audatia respondent.
Et tunc se doctos pre om¬
nib credunt: cum loqui de
incognitis infelitius presu¬
munt. Sc̃a uͦ ecclesia. dũ
quempiam uidet esurire.
quod ei non prosit accipere:
aut si iam sunt sibi cogita.
modeste supprimit: aut si
ad huc uidentur incognita.
humiliter fatetur: eosq
ad ordinate humilitatis
sensum reuocat: cum per
suum illis predicatorem

Expanded text:
saeculi onere laborioso fatigantur. saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, et ego ci igitur, quia sua dogmata praedicare non cessant, sanctam Ecclesiam quasi de imperitia irrident, dicentes: Aquam lasso non dedisti, et esurienti panem subtraxisti. Se enim aquam lasso dare existimant cum quibusdam sub terreno fasce laborantibus sui poculum erroris praebent. Et panem se esurientibus non subtraxisse suspicantur, quia etiam de invisibilibus atque incomprehensibilibus requisiti, cum superba audacia respondent. Et tunc se doctos prae omnibus credunt cum loqui de incognitis infelicius praesumunt. Sancta vero Ecclesia dum quempiam videt esurire quod ei non prosit accipere, aut si jam sunt sibi cognita, modeste supprimit, aut si adhuc videntur incognita, humiliter fatetur, eosque ad ordinatae humilitatis sensum revocat cum per suum illis praedicatorem
Abbreviated transcription (Latin):
citatis tegumentum non
habet. nudus est. Et sunt
nonnulli apud hereticos.
qui cordis quidem puri¬
tatem habent: s tamen
doctrine eoꝵ dogmata ꝑ¬
uersa suscipiunt. Hi ni¬
mirum ex sua puritate
nudi sunt: & quasi ex eoꝵ
predicatione uestiuntur.
Et quia tales quiq. facile
ad scãm eccłiam redeunt.
eo quod duplicitatis ma¬
litia non utuntur: eos he¬
retici nudos fatentur. qͦs
ab ea dicunt uestib expo¬
liatos: quia simplices qͦsq.
pigros atq hebetes putant :
quos praua sua dogmata
ꝑdidisse considerant. Se¬
quitur. s quam lasso ñ
dedisti: & esurienti subtra¬
xisti panem. Heretici. qͦ
ueritatis soliditatem nõ
tenent: eo nonnumquam
student. ut loquatiores appa¬
reant. Et contra catholicoꝵ
fidem. quasi doctrine scien¬
tia gloriantur: cunctos qͦs
aspiciunt. prauis ad se trahe¬
re sermonib. querunt. Et
unde sibi alios ad interitũ
sociant: inde se agere aliqͥd
uiuaciter putant. Eos uero
lassos dicimus : qui sub huiꝰ

Expanded text:
citatis tegumentum non citatis tegumentum non habet, nudus est. Et sunt nonnulli apud haereticos qui cordis quidem puritatem habent, sed tamen doctrinae eorum dogmata perversa suscipiunt. Hi nimirum et ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos prava sua dogmata perdidisse considerant. quitur: Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. Haeretici quo veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareant, et contra catholicorum fidem quasi de doctrinae scientia gloriantur; cunctos quos aspiciunt pravis ad se trahere sermonibus quaerunt, et unde sibi alios ad interitum sociant, inde se agere aliquid vivaciter putant. Eos vero lassos dicimus qui sub hujus
Abbreviated transcription (Latin):
prius ut confiteri erroris sui
culpam debeant. ꝑsuadet:
quasi sub hereticorum spe¬
cie. ꝑ heliphar dicitur. ab¬
stalisti pignus fratrum tu¬
orum sine causa: id est ab
his qui a nobis ad te ueniũt.
inutiliter confessionem er¬
roris exegisti. Sin uͦ ut pre¬
diximus pignus. scĩ sp̃c do¬
na sentimus: heretici scãm
ecclesiam. fratrum suorum
quia eos qui ad illam ue¬
niunt. dona spiritalia sus
picantur amittere. Unde¬
& sequitur. Et nudos ex¬
spoliasti uestib. Eosquos
heretici ꝑuersis predicatio¬
nib trahunt. precepta doc¬
trine sue. quasi quedam
uestimenta habere existi¬
mant: & tam du illos ue¬
stitos putant ⁊ quam diu
hec que ipsi predicauerunt.
ab illis seruari considerãt.
Ex quib cum quid am
ad scãm ecclesiam redeunt:
eos protinus docꝰtrine ue¬
liari nequeat: querendum
nobis est. quomodo prius
nudi: & post spoliati memo¬
rantur. S sciendum. quia
omnis qui cordis puritate
ꝑfruitur: eoipso quo dupli¬

Expanded text:
prius ut confiteri erroris sui prius ut confiteri erroris sui culpam debeant persuadet, quasi sub haereticorum specie per Eliphaz dicitur: Abstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa. Id est, ab his qui a nobis ad te veniunt inutiliter confessionem erroris exegisti. Si vero, ut praediximus, pignus sancti Spiritus dona sentiamus, haeretici sanctam Ecclesiam fratrum suorum quia eos qui ad illam veniunt dona spiritalia suspicantur amittere. Unde sequitur: Et nudos exspoliasti vestibus. - Eos quos haeretici perversis praedicationibus trahunt praecepta doctrinae suae quasi quaedam vestimenta habere existimant, et tandiu illos vestitos putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt ab illis servari considerant; ex quibus cum quidam ad sanctam Ecclesiam redeunt, eos protinus doctrinae veliari nequeat, quaerendum nobis est quomodo prius nudi, et post spoliati memorantur? 503 Sed sciendum est quia omnis qui cordis puritate perfruitur, eo ipso quo dupli
Abbreviated transcription (Latin):
quilibet proximus. in nos a¬
liquid deliquisse monstratur.
Peccata quippe: debita uoca¬
mus. Unde peccatori seruo
dicitur. Omne debitum di¬
misi tibi. Et in dominica
oratione. cotidie precamur.
Dimitte nobis debita nr̃a
sicut: & nos dimittimus de¬
bitorib nr̃is. A debitore au¬
tem nr̃o. pignus accipimus:
quando ab eo qui in nobis
peccasse cognoscitur. pecca¬
ti enis confessionem iam te¬
nemus : ꝑ quam relaxare
peccatum quod in nobis ꝑ¬
petratum est. postulamur.
Qui enim peccatum quod
commisit fatetur. & ueni¬
am petit: iam quasi pro
debito pignus dedit. Qͦd
nimirum pignus. ante so¬
lis occasum reddere iube¬
mur ÷ quia pͥusquam in
uobis ꝑ dolorem cordis sol
iustitie occidat. debemus
ei confessionem reddere ue¬
me. a quo confesfionem ac¬
cipimus culpe: ut qui se
deliquisse in nos meminit :¬
a nobis mox relaxatum sen¬
tiat. quod deliquit. Quia
gͦ sancta ecclesia. quoslibet
ab hereticis aduersitatem
fidei reuertentes recipit:

Expanded text:
quilibet proximus in nos aquilibet proximus in nos aliquid deliquisse monstratur. Peccata quippe debita vocamus. Unde peccanti servo dicitur: Omne debitum dimisi tibi . Et in Dominica oratione quotidie precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . A debitore autem nuando ab eo, qui in nobis peccasse cognoscitur, peccati eius iam confessionem tenemus, per quam relaxare peccatum, quod in nobis perpetratum est, postulamur. Qui enim peccatum, quod commisit, fatetur et veniam petit, iam quasi pro debito pignus dedit. Quod nimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiz occidat, debemus ei confessionem veniq reddere, a quo confessionem accipimus culpdeliquisse in nos meminit a nobis mox relaxatum sentiat quod deliquit. Quia ergo sancta Ecclesia cum quoslibet ab haereticis ad veritatem fidei revertentes recipit,
Abbreviated transcription (Latin):
sie gerere: iam nunc heli¬
phar uerba. quomͦ hereti¬
corum falsitati congruant.
demonstremus. Nam seqͥt᷑.¬
Aostulisti enim pignus fra¬
trum tuoꝵ sine causa: &
nudos spoliasti uestibus.
Nquam lasso non dedisti:
& esurienti subtraxisti pa¬
nem. In fortitudine brachii
tui. possidebas terram: &
potentissimus. obtinebas eã.¬
In scͥptura sacra pignoris
appellatione. aliquando
dona sci sp̃c: aliquando
uͦ signatur confessio pecca¬
ti. Pignus namq accipit᷑
donum sp̃c scĩ: sicut per
paulum dicitur. Qui
dedit nobis pignus sp̃c. Ad
hoc enim pignus accipimus:
ut de promissione que nobis
fit. certitudinem teneamꝰ.
dicitur: quia ꝑ hoc nr̃a ani¬
ma ad interioris spei certitu¬
dinem roboratur. Rursum
pignoris nomine. peocati con¬
fessio solet intelligi: sicut in
lege scͥptum est. Si debitum
debet tibi quispiam frater
tuus. & abstuleris ꝑignus ab
eo: ante solis occasum. pignꝰ
restitue. Frater etenim noster.
debitor nobis efficitur: cum

Expanded text:
siae gerere, jam nunc Elisiae gerere, jam nunc Eliphaz verba quo modo haereticorum falsitati congruant, demonstremus. Nam seqabstulisti enim pignus fratrum tuorum sine causa et nudos spoliasti vestibus aquam lasso non dedisti et esurienti subtraxisti panem in fortitudine brachii tui possidebas terram et potentissimus obtinebas eaIn Scriptura sacra pignoris appellatione aliquando dona Spiritus sancti, aliquando vero signatur confessio peccati. Pignus namque accipitur donum Spiritus sancti, sicut per Paulum dicitur: Qui dedit nobis pignus Spiritus . Ad hoc enim pignus accipimus, ut de promissione quae nobis fit certitudinem teneamus.dicitur, quia per hoc nostra anima ad interioris spei certitudinem roboratur. Rursum pignoris nomine peccati confessio solet intelligi, sicut in Lege scriptum est: Cum debet tibi quidpiam frater tuus, et abstuleris pignus ab eo, ante solis occasum pignus restitue . Frater etenim noster debitor nobis efficitur cum
Abbreviated transcription (Latin):
de his fratrib meis minimis.
mͥ fecistis: mira hoc pieta¬
tate loquitur. ex suorum
compassione membroꝵ :
& ipse nos ꝑ hoc quod ca
piens sentiat. quod dominꝰ
ex timore nos arguat: & ex
metu. iudicium contra nos
suum proponat: S: qͥa
uerba sua metiri. nesciũt:
proculdubio. ad otiosa di¬
cta delabuntur. In quib
si se minime reprehendunt:
statim ad noxia & contume¬
liunt. Vnde heliphar qͥ
otiosa intulit: ad contume¬
liosa protinus uerba pro
mam: & infinitas iniqui
ti corde. ad uerbauenit
otiosa: ab otiosis etiam u̾¬
bis. ꝑ crimen fallacie. ad
contumelias exarsit. Isti
quippe sunt casus culpe
crescentis: ut lingua cum
non restringitur. neqͣqͣm
ubi ceciderit iaceat : s semꝑ
ad deteriora descendat. Ea
uͦ que subiuncta sunt. qͥa
ualde iuixta hẏstoriam pa¬
tent: exponenda ad litterã
non sunt. S quia amicos
beati iob. hereticorum spe¬
ciem tenere diximus: ip̃m
uͦ. significationem sc̃e eccle¬

Expanded text:
de his fratribus meis minimis, de his fratribus meis minimis, mihi fecistis , mira hoc pietate loquitur ex suorum compassione membrorum. Et ipse nos per hoc quod cappiens sentiat, quod Dominus ex timore nos arguat, et ex metu judicium contra nos suum proponat? Sed qui verba sua metiri nesciunt, procul dubio ad otiosa dicta dilabuntur. In quibus si se minime reprehendunt, statim ad noxia et contumeliunt. Unde Eliphaz, qui otiosa intulit, ad contumeliosa protinus verba proram, et infinitas iniquitti corde ad verba venit otiosa, ab otiosis autem verbis per crimen fallaciae ad contumelias exarsit. Isti quippe sunt casus culpae crescentis, ut lingua cum non restringitur nequaquam ubi ceciderit jaceat, sed semper ad deteriora descendat. Ea vero quae subjuncta sunt, quia valde juxta historiam patent, exponenda ad litteram non sunt. 5. Sed quia amicos beati Job haereticorum speciem tenere diximus , ipsum vero significationem sanctae Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
UERITATIS UENBA
in allegatione deficiunt: se¬
pe etiam nota replicant: ne
tacendo uic̾ti uideantur. Un¬
de eliphaz beati iob sermom¬
b pressus : ea dicit. que nullꝰ¬
deo comparari potest homo:
etiam cum ꝑfecte fuerit sci¬
entie: In comparatione et¬
enim dei: scientia nr̃a igno¬
rantia est. Ex dei namq
participatione sapimus. ñ
comparatione. Quid ergo
mirum. cum illud quasi ꝑ
doctrinam dicitur: quod sci¬
ri potuit. etiam si taceretur:
Quid ad huc dei potentiã
quasi defendendo. subiun
stus fueris: aut quid ei con
quod bene agimus: nosmet¬
ipsos. non autem dm. iuiua¬
mus. Unde & ꝑ psalmistã
dicitur. Dixi domino ds
meus es tu: qm bonorum
megrum non indiges. Ipse
enim uere nobis dominus:
quaa & utiq deus est. qui
bono non indiget seruien¬
tis : s bonitatem confert
quam recipit: ut oblata
bonitas. non ipsi s prius
accipientib. & post reddẽ¬
tib. prosit. Nam & si in
iudicium dominus ueniẽs
dicit. quam diu fecistis uni

Expanded text:
veritatis verba in allegatione deficiunt, saepe etiam nota replicant, ne tacendo victi videantur. Unde Eliphaz, beati Job sermonibus pressus, ea dicit quae nullDeo comparari potest homo, etiam cum perfectae fuerit scientiae? - In comparatione etenim Dei, scientia nostra ignorantia est. Ex Dei namque participatione sapimus, non comparatione. Quid ergo mirum cum illud quasi per doctrinam dicitur, quod sciri potuit etiamsi taceretur? Qui adhuc Dei potentiam quasi defendendo subjungistus fueris? aut quid ei confquod bene agimus, nosmetipsos, non autem Deum juvamus. Unde et per Psalmistam dicitur: Dixi Domino: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non indiges . Ipse enim vere nobis Dominus, quia et utique Deus est, qui bono non indiget servientis, sed bonitatem confert quam recipit, ut oblata bonitas non ipsi, sed prius accipientibus et post reddentibus prosit. Nam etsi in judicium Dominus veniens dicit: Quandiu fecistis uni
Abbreviated transcription (Latin):
quanto hunc adipisci con¬
spiciunt omne quod appe¬
tit ÷ cum uidelicet noueri¬
mus. non numquam bona
terrena iustis subtrahi. que
largo munere tribuuntur
iniustis: quia & desperatis
egris. medici quicquid po¬
poscerint. dari precipiunt:
& eos quos reduci posse ad
salutem preuident: que
appetunt dari contradicũt.
Si si dic̾ta hec helyphar.
de donis spiritalib intulit:
sciendum quod res decer¬
nitur & uenit: cum uirtꝰ
que ex desiderio appetit᷑:
largiente deo. etiam effe¬
ctum prosꝑatur. Unde &
adhuc subditur. Et in ui¬
In uus quippe iustoꝵ lum̃
splendere est: ꝑ mira oꝑa
uirtutum. signa sue cla¬
ritatis asꝑgere: ut quaqͦ
ꝑ intentionem ꝑgunt. ab
intuentium cordib pecca¬
ti noctem excutiant: & exem¬
plo sui oꝑis. in eis iustitie
lumen fundant. S quan
talibet sit iustitia oꝑis: a¬
pud internum iudicem nul¬
la est: si hanc eleuat timor

Expanded text:
quanto hunc adipisci conquanto hunc adipisci conspiciunt omne quod appetit, cum videlicet noverimus nonnunquam bona terrena justis subtrahi, qulargo munere tribuuntur injustis, quia et desperatis aegris medici quidquid poposcerint dari praecipiunt, et eis quos reduci posse ad salutem praevident quae appetunt dari contradicunt. Sed si dicta haec Eliphaz de donis spiritalibus intulit, sciendum quod res decernitur et venit cum virtus quae ex desiderio appetitur, largiente Deo, etiam effectu prosperatur. Unde et adhuc subditur: CAPUT viis quippe justorum lumen splendere est per mira opera virtutum signa suae claritatis aspergere, ut quocunque per intentionem pergunt, ab intuentium cordibus peccati noctem excutiant, et exemplo sui operis in eis justitiae lumen fundant. Sed quatalibet sit justitia operis apud internum judicem nulla est, si hanc elevat tumor
Abbreviated transcription (Latin):
sis falsis promissionib. ad
deum nos faciem leuare pol¬
licentur. Ac si fideli populo
patenter dicant. Quam du
predicationem nr̃am non se¬
queris: cor ininfimis p̾mis.
Quia uͦ helẏphaz. beatum
iob ad d̾m reuerti admonuit.
a quo uidelicit isdem uirbe¬
atus numquam recessit: ad¬
huc pollicendo subiungit.
exaudiri minime merentur:.
qui iubentis domini precep¬
ta contempnunt. Unde scͥp¬
tum est. Qui declinat au¬
rem suam. ne audiat legẽ.
oratio eius erit execrabilis.
Quamdiu gͦ helyphar. be¬
atum iob non exaudiri cre¬
didit: hunc nimirum ĩ suo
oꝑe errasse iudicauit. Vnde
reddes. Qui uota uouit.
s hec pre infirmitate sol¬
uere non ualet: ei ex pecca¬
ti pena agitur: ut uolen¬
ti bonum. posse subtrahat᷑.
Cum uͦ in conspectu intimi
udicis. ea que obsistit cul¬
pa detergitur: fit protinꝰ.
ut uotum possibilitas seqͣ
tur. Sequitur. Decernes
proprium infirmantium¬
udicium solet: ut tantũ
quempiam existiment iꝰtũ.

Expanded text:
si falsis promissionibus ad si falsis promissionibus ad Deum nos faciem levare pollicentur. Ac si fideli populo patenter dicant: Quandiu praedicationem nostram non sequeris, cor in infirmis premis. Quia vero Eliphaz beatum Job ad Deum reverti admonuit, a quo videlicet idem vir beatus nunquam recessit, adhuc pollicendo subjungit: exaudiri minime merentur, qui jubentis Domini praecepta contemnunt. Unde scriptum est: Qui declinat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quandiu ergo Eliphaz beatum Job non exaudiri credidit, hinc nimirum in suo opere errasse judicavit. Unde reddes. - Qui vota vovit, sed haec per infirmitatem solvere non valet, ei ex peccati poena agitur, ut volenti bonum, posse subtrahatur. Cum vero in conspectu intimi judicis ea quae obsistit culpa detergitur, fit protinus ut votum possibilitas sequatur. Sequitur: VERS. 28.proprium infirmantium solet, ut tantum quempiam existiment justum,
Abbreviated transcription (Latin):
minis irrumpat : & uerbo¬
rum delitiis pasta. pregu¬
stando discat: quid de pa¬
bulo ueritatis esuriat. Se¬
ciem leuare est: cor ad su
blimia inuestiganda attol¬
lere. Nam sicut ꝑ corꝑis faci¬
em homini: ita ꝑ interiorem
imaginem. deo noti atq con¬
spicabiles sumus. Cum uͦ re¬
atu culpe deprimur: ad dm
leuare cordis nr̃i faciem uere¬
mur. Dum enim nulla bo¬
noꝵ oꝑm confidentia fulci¬
tur. intueri summa menstre¬
pidat: quia ipsa se conscien¬
tia accusat. Cum uͦ iam pe¬
nnitentie lamentis. culpa dilui¬
tur: & sic ꝑpetrata plangun¬
tur. ut plangenda minime
ꝑpetrentur: magna menti
fiducia nascitur: & ad con¬
spicienda suꝑne retributio.¬
nis gaudia. cordis nr̃i. faci¬
es leuatur. S hec heh̾phar
recte dicerit: si infirmũ mõ¬
neret. Cum uͦ iustum uirũ.
propter flagella despicit:
quid aliud quam uerba sci¬
entie nesciens fundit: Que
nimirum dicta si ad hereti¬
corum tẏpum ducimus: qꝑ¬

Expanded text:
minis erumpat, et verbominis erumpat, et verborum deliciis pasta praegustando discat quid de pabulo veritatis esuriat. Seciem tublimia investiganda attollere. Nam sicut per corporis faciem homini, ita per interiorem imaginem Deo noti atque conspicabiles sumus. Cum vero reatu culpae deprimimur, ad Deum levare cordis nostri faciem veremur. Dum enim nulla bonorum operum confidentia fulcitur, intueri summa mens trepidat, quia ipsa se conscientia accusat. Cum vero jam poenitentiae lamentis culpa diluitur, et sic perpetrata planguntur, ut plangenda minime perpetrentur, magna menti fiducia nascitur, et ad conspicienda supernae retributionis gaudia cordis nostri facies levatur. Sed haec Eliphaz recte diceret si infirmum moneret. Cum vero justum virum propter flagella despicit, quid aliud quam verba scientiae nesciens fundit? Quae nimirum dicta si ad haereticorum typum ducimus, ip
Abbreviated transcription (Latin):
renis iam oꝑib incubare
minime consentit: s amore
conditoris capta. & sua cap¬
tiuitate iam libera. ad con¬
templandam eius speciem
deficiendo suspirat: & qͣsi
lassescendo conualescit: quia
dum sordida onera portare
iam non ualet ÷ ad illum ꝑ
quietem proꝑat. quem intꝰ
amat. Hinc etiam in admi¬
ratione sꝑonse scͥptum est.
Que est ista que ascendit
de deserto: delitiis affiuens:
Quia nimirum sc̃a ecclesia.
nisi uerborum dei delitus
affilueret: de deserto uite p̾¬
sentis. ascendere ad suꝑiora
non posset. Delitũs ergo af¬
fluit. & ascendit: quia dum
misticis intelligentiis pasci¬
tur : ad suꝑna cotidie con¬
templanda subleuat᷑. Hinc
etiam psalmista ait. Et nox
illuminatio mea in delitiis
meis: quia dum ꝑ intellec¬
tum misticum. studiosamẽs
reficitur : iam in ea presen¬
tis uite obscuritas. fulgo¬
re dei subsequentis illumi¬
natur: ut etiam in huius
corruptionis caligine. intel¬
lectum illius uis futuri lu¬

Expanded text:
renis jam operibus incubare renis jam operibus incubare minime consentit; sed amore conditoris capta, et sua captivitate jam libera, ad contemplandam ejus speciem deficiendo suspirat, et quasi lassescendo convalescit, quia dum sordida onera portare jam non valet, ad illum per quietem properat, quem intus amat. Hinc etiam in admiratione sponsae scriptum est: Quae est ista quae ascendit de deserto deliciis affluens ? Quia nimirum sancta Ecclesia nisi verborum Dei deliciis affsentis ascendere ad superiora non posset. Deliciis ergo affluit et ascendit, quia dum mysticis intelligentiis pascitur, ad superna quotidie conteetiam Psalmista ait: Et nox illuminatio mea in deliciis meis , quia dum per intellectum mysticum studiosa mens reficitur, jam in ea vitae praesentis obscuritas fulgore diei subsequentis illuminatur, ut etiam in hujus corruptionis caligine in intellectum illius vis futuri lu
Abbreviated transcription (Latin):
phili: quando nobis ad alta
tendentib. inmundi sp̃c ter¬
renas cogitationes ingerũt:
hostes. sua uirtute suꝑat:
ꝑ helyphat dicitur. Erit
omp̃c contra hostes tuos:
& argentum coaceruabitur
tibi. Ac si aꝑte diceretur.
Dum maligͥnos sp̃c. dñssua
A te uirtute reppulerit: di¬
uinitus eloquii talentum
lucidum excrescit. Seqͥtur.
in amore illius. scͥpture sa¬
cre epulis satiari. In cuius
nimirum uerbis tot deliti¬
as inuenimus. quot ad pro¬
uectum̃ nr̃e intelligentie
aiustr̃sitates accipimus: ut
modo nuda nos pascat hy¬
storia ÷ modo sub textu litte¬
re uelata. medullitus nos re¬
ficiat. moralis allegoria: mͦ
ad altiora suspendat contẽ¬
platio: inter presentis uite
tenebras. iam de lumine
eternitatis intermicans. Et
sciendum quod quisquis de¬
litiis affluit. in quadam sui
parte soluitur: atq a labo¬
ris studio. quasi ex lassitudi
ne relaxatur: quia nimirũ
anima. cum internis deli¬
tus habundare ceꝑit. ter¬

Expanded text:
phili, quando nobis ad alta phili, quando nobis ad alta tendentibus immundi spiritus terrenas cogitationes ingerunt, hostes sua virtute superat, per Eliphaz dicitur: Eritque Omnipotens contra hostes tuos, et argentum coacervabitur tibi. Ac si aperte diceretur: Dum malignos spiritus Dominus a te sua virtute repulerit, divini eloquii talentum lucidum excrescit. Sequitur:in amore illius Scripturae sacrae epulis satiari, in cujus nimirum verbis tot delicias invenimus, quot ad provectum nostrum intelligentiae diversitates accmodo nuda nos pascat historia, modo sub textu litterae velata medullitus nos reficiat moralis allegoria, modo ad altiora suspendat contemplatio, in praesentis vitae tenebris jam de lumine aeternitatis intermicans. Et sciendum quod quisquis deliciis affluit, in quadam sui parte resolvitur, atque a laboris studio quasi ex lassitne relaxatur, quia nimirum anima cum internis deliciis abundare coeperit, ter
Abbreviated transcription (Latin):
Quos magis alios hostes
patimur. quam malignos
b obsident. ut ciuitatem
ualeant nr̃e mentis irrum¬
pere : eamq sub sui iugum
dominii captam tenere: Ar¬
genti autem nomine. sacra
eloquia designari testatur
psalmista: qui ait. Eloquia
domini eloquia casta: argen¬
tum igne examinatum t̾re.
Et sepe cum eloquiis sacris
intendimus. malignorum
spirituum insidias grauiꝰ
toleramus: quia menti nr̃e.
tentionis nr̃e oculos. aluce
intime uisionis obscurent.
Quod nimirum psalmista.
ꝑtulerat: cum dicebat᷑. De¬
clinate a me maligni: & scru¬
tabor mandata dei mei. Ci¬
delicet patenter insinuans.
quia mandata dei ꝑscrutari
non poterat: cum maligno¬
rum spirituum insidias. in
mente tolerabat. Quod eti¬
am in ysaac oꝑe. sub allosi¬
loꝵ prauitate. cognoscimꝰ
designari: qui puteos qͦs
ysaac foderat : terre conge¬
rie replebant. Nos enun nos¬
nimirum puteos fodimus:
cum in scͥpture sacre abditis
sensib. alta penetramꝰ. Qͦs
tamen occulte replent allo¬

Expanded text:
--Quos magis alios hostes patimur quam malignos bus obsident, ut civitatem valeant nostrae mentis irrumpere, eamque sub sui jugo dominii captam tenere? Argenti autem nomine sacra eloquia designati testatur Psalmista, qui ait: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum terrae . Et saepe cum eloquiis sacris intspirituum insidias gravius toleramus, quia menti nostratentionis nostrae oculos a luce intimae visionis obscurent . Quod nimium Psalmista pertulerat cum dicebat: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Videlicet patenter insinuans, quia mandata Dei perscrutari non poterat, cum malignorum spirituum insidias in mente tolerabat. Quod etiam in Isaac opere Allophilorum pravitate cognoscimus designari, qui puteos quos Isaac foderat terrae congerie replebant. Nos enim nimirum puteos fodimus, cum in Scripturae sacrae abditis sensibus alta penetramus. Quos tamen occulte replent Allo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Amatores huius seculi.
quasi ossa habent: quando
in hoc mundo. fortitudinẽ
dignitatum possident. S
si in exteriori dignitate.
desint terrene & domestice
diuitie: quantum ad iudi¬
cium suum. ossa quidem
habent: s medullas mos¬
sib non habent. Quia gͦ
sic iste. amator huius scłi.
exteriori potestate fulcitur.
ut etiam interiori terrene
domus habundantia sagi¬
netur : dicitur. Et medul¬
lis ossa illius irrigantur.
Uel certe ossa sunt diuitis:
praue & dure consuetudies.
Medulle uͦ i osfib sunt.
ipsa desideria male uiuendi:
que neq ex prauitatis satis¬
factione. satiantur. Que
medulle. quasi ossa irrigãt:
cum praua desideria. ꝑuer¬
sas consuetudines suas. in
uoluptatum delectatione
conseruant. Et sunt non¬
nulli. qui in hoc mundo
diuitias non habent: sed
habere concupiscunt. Ela¬
ti esse appetunt: quamuis
in hoc mundo quod cupi-¬
unt. obtinere non possunt.
Et cum nullis reb uel ho¬
norib fulti sint: ꝑ mala

Expanded text:
tur. Amatores hujus saeculi tur. Amatores hujus saeculi quasi ossa habent, quando in hoc mundo fortitudinem dignitatum possident. 495 Sed si in exteriori dignitate desint terrenae et domesticae divitiae, quantum ad judicium suum ossa quidem habent, sed medullas in ossibus non habent. Quia ergo sic iste amator hujus saeculi exteriori potestate fulcitur, ut etiam interiori terrenae domus abundantia saginetur, dicitur: Et medullis ossa illius irrigantur. Vel certe ossa sunt hujus divitis pravae et durae consuetudines, medullae vero in ossibus sunt ipsa desideria male vivendi, quae neque ex pravitatis satisfactione satiantur. Quae medullcum ipsa prava desideria perversas consuetudines suas in voluptatum delectatione conservant. Et sunt nonnulli qui in hoc mundo divitias non habent, sed habere concupiscunt, elati esse appetunt, quamvis in hoc mundo quod cupiunt, obtinere non possint. Et cum nullis rebus vel honoribus fulti sint, per mala
Abbreviated transcription (Latin):
tra me iniquas: Dicitis enim.
Ubi est domus principis: & ubi
tab̾nacula impioꝵ: Impiũ
enim crediderant: quem ab
latis reb. temꝑaliter destruc¬
tum uidebant. S sõs uir.
tanto eos alta consideratione
duudicat: quanto int̾ dam¬
pna que ꝑtulerat. infracta
rectitudine stabat. Quid
enim ei foris rerum damp¬
na nocuerant ⁊ qui illum
mient. & uermes oꝑient
eos. si quis forsitan accipere
ꝑ allegoriam uelit: exple¬
re breuiter possimius : si
de iniquo hoc diuite. ea que¬
iam sunt dicta. replicemus
Dicitur. namq. Uiscera eiꝰ
plena sunt adipe. Sicut enĩ
ex habundanti cibo adeps.
ita ex habundantia rerum
suꝑbia nascitur: que impĩg¬
guat mentem diuitis: dũ
eleuatur animus suꝑbien¬
tis. Suꝑbia quippe cordis:
quasi quedam pinguedo ẽ
crassitudinis. Vnde quia ple¬
riq. ex habundantia peccata
ꝑpetrant: ꝑ propħam dicit᷑.
Produt quasi ex adipe mi¬
quitas eoꝵ. Sequitur. Et
medullis ossa illius irrigan¬

Expanded text:
tra me iniquas. Dicitis enim: tra me iniquas. Dicitis enim: Ubi est domus principis? et ubi tabernacula impiorum? - Impium enim crediderant, quem a laetis rebus temporaliter destructum videbant. Sed sanctus vir tanto eos alta consideratione dijudicat, quanto inter damna, quae pertulerat, infracta rectitudine stabat. Qenim ei foris rerum damna nocuerant, qui illum mient, et vermes operient eos, si quis forsitan accipere per allegoriam velit, explere breviter possumus, si de iniquo hoc divite ea quae sunt jam dicta replicemus. Dicitur namque: Viscera ejus plena sunt adipe. Sicut enim ex abundanti cibo adeps, ita ex abundantia rerum superbia nascitur, quae impinguat mentem divitis, dum elevatur animus superbientis. Superbia quippe cordis quasi quaedam pinguedo est crassitudinis. Unde quia plerique ex abundantia peccata perpetrant, per Prophetam dicitur: Prodiit quasi ex adipe iniquitas eorum . Sequitur: Et medullis ossa illius irrigan
Abbreviated transcription (Latin):
lis opib. Ista cum ita sint:
quis sinum omnipotentis
dei secretum discutiat: cur
hec ita esse ꝑmittat: Sed
electis & reprobis. uita qui¬
dem dispar est: carnis autẽ
in morte corruptio. dispar
non est. Unde subiungit᷑.
si prosꝑitate uel adu̾sitate
presentis scłi. dissimaliter.
ad momentum currunt:
qͥ ꝑ corruptionem carnis.
ad terram similiter rede
resurrectione carnis. ad fi¬
nem dissimilem ꝑtingitur
retͥbutionis. Que est enim
iniquis salus. aut robur:
qui adeptis diuitiis. dum
totum hic cum celeritate
relinquitur ÷ & illic retͥbu¬
tio que numquam relinqui
possit. inuenitur: Sicut
autem huius iniqui letitia
transit ad penam: ita affli¬
cti innocentis pena. transit
ad letitiam. Nec diuitie gͦ.
debent mentem extollere:
nec mopia ꝑturbare Un¬
de beatus iob. inter damp¬
na rerum. nulla admittit
ad animum. dampna cogi¬
tationum: s ad eos qui se
in ꝑcussione despiciunt re¬
darguendos subiungit di¬
cens. Certe noui cogitatio
nes ur̃as: & sententias con¬

Expanded text:
itiam. --Ista cum ita sint, quis omnipotentis Dei secreta discutiat cur haec ita esse permittat? Sed electis et reprobis vita quidem dispar est, carnis autem in morte corruptio dispar non est. Unde subjungitur:si prosperitate vel adversitate praesentis saeculi dissimiliter ad momentum currunt, qui per corruptionem carnis ad terram similiter redeuresurrectione carnis ad finem dissimilem pertingitur retributionis. Quae est enim iniquis salus aut robur, qui adeps et divitiae, dum totum hic cum celeritate relinquitur, et illic retributio, quae nunquam relinqui possit, invenitur? Sicut autem hujus iniqui laetitia transit ad poenam, ita afflicti innocentis poena transit ad laetitiam. Nec divitiae ergo debent mentem extollere, nec inopia perturbare. Unde beatus Job inter damna rerum nulla admittit ad animum damna cogitationum, sed ad eos qui se in percussione despiciunt redarguendo subjungit, dicens: nes vestras, et sententias con
Abbreviated transcription (Latin):
Nobiscum gͥ iniuste nil a¬
git: qui & subtiliorem no¬
bis naturam. iuste uidica¬
uit. Dicat gͦ. Num quid
deum quispiam docebit sci¬
entiam : qui excelsos uidicat:
Qui enim suꝑ nos mira fa¬
cit: constat proculdubio. qͥa
de nobis scienter omnia dis¬
ponit. His itaq premissis.
adiungitur: ubihumanus
animus. in requisitione fa¬
tigatur.Nam subditur.
Iste moritur robustus & sa¬
nus. diues & felix: uiscera eiꝰ
plena sunt adipe: & medul¬
lis ossa illius. irrigantur.

Expanded text:
Nobiscum igitur injuste nihil aNobiscum igitur injuste nihil agit, qui et subtiliorem nobis naturam juste judicavit. Dicat ergo: Nunquid Deum quispiam docebit scientiam, qui excelsos judicat? Qui enim super nos mira facit, constat procul dubio quia de nobis scienter omnia disponit. His itaque praemissis adjungitur, ubi humanus animus in requisitione fatigatur. Nam subditur: Iste moritur robustus et sanus, dives et felix; viscera ejus plena sunt adipe, et medullis ossa illius irrig
Abbreviated transcription (Latin):
oritur: cur omp̃c & miseri¬
cors deus. in tantam cecita¬
tem cadere rationem men¬
tis humane. ꝑmiserit. Ne
uͦ quisquam ultra quam
debet. occulta dei iudicia
discutere presumat: recte
subiungitur. Numquid
deum quispiam docebit sci¬
entiam : qui excelsos uidicat:
Cum in his que de nobis
aguntur ambigimus: debe¬
mus alia que nobis sunt cer¬
ta. conspicere: & eam que
de nr̃a nobis incertitudine
surrexerat. cogitationis que¬
relam placare. Ecce enim
quod electos ad uitam fla¬
gella reuocant. & amalis
actib repyobos. nec flagel¬
la compescunt: ommipoten¬
tis dei iudicia suꝑ nos ual¬
de occulta sunt: & iniusta
non sunt. S tendamꝰ ocu¬
lum mentis ad suꝑiora: &¬
in illis aspicimus. qui a de
nobis quid iuste conqueri.
non habemus. Omp̃c enĩ
deus angłorum merita di¬
scernens. alios in eterna
luce. sine lapsu ꝑmanere
constituit: alios sponte
lapsos ab statu sue celsitu¬
dinis. in eterne dampnati¬
onis ultione prostrauit.

Expanded text:
oritur, cur omnipotens et miserioritur, cur omnipotens et misericors Deus in tantam caecitatem cadere rationem mentis humanae permiserit? Ne vero quisquam ultra quam debet occulta Dei judicia dsubjungitur: Nunquid Deum quisquam docebit scientiam, qui excelsos judicat? Cum in his quae de nobis aguntur, ambigimus, debemus alia quae nobis sunt certa conspicere, et eam quae de nostra nobis incertitudine surrexerat, cogitationis querelam placare. Ecce enim quod electos ad vitam flagella revocant; et a malis actibus reprobos nec flagella compescunt: omnipotentis Dei judicia super nos valde occulta sunt, et injusta non sunt. Sed si tendamus oculum mentis ad superiora, in illis aspicimus, quia de nobis quid juste conqueri non habemus. Omnipotens enim Deus angelorum merita discernens, alios in aeterna luce sine lapsu permanere constituit; alios sponte lapsos a statu suae celsitudinis, in aeternae damnationis ultione prostravit.
Abbreviated transcription (Latin):
animus ad patilulum per¬
turbatur. Cogitat. quia
si hoc egerit. unde offensã
sui conditoris incurrat: in
domo. in filiis. in uita. ꝑcu¬
titur. S suꝑbia sua proti¬
nus instigatus. obdurescit.
& quamlibet in domo. qͣm¬
libet in uita ꝓcussionem
sentiat. nequaquam curat:
dum modo que cogitaue¬
rit expleat: & quousq ui¬
uit. uoluptates suas ꝑfice¬
re non desistit. Ecce enim
domus eius pro culpa ꝑcuti¬
tur : s quid ad eum ꝑti¬
net de domo sua post se:
Ecce pro ultione praui
oꝑis. ea que esse potuit.
uite longitudo breuiatur:
s quid ad eum ꝑtinet. si nu¬
merus dierum eius dimidie¬
tur. Et in hoc gͦ. se pecca¬
tor contra deum erigit. ubi
deus omp̃c eius erectionem
frangit: & nec illata ꝑcussio.
mentem humiliat: quam in
deliberatione contra dñm ob¬
stinatio obdurat. Et notan¬
dum. quam grauis culpe re¬
atus sit: & penam pro culpa.
menti proponere : & tamen
ne tormenti metu. sub iugo
audimus. cordi nr̃o qͤstio

Expanded text:
animus ad paululum peranimus ad paululum perturbatur; cogitat quia si hoc egerit unde offensam sui Conditoris incurrit, in domo, in filiis, in vita percutitur. Sed superbia sua protinus instigatus obdurescit, et quamlibet in domo, quamlibet in vita percussionem sentiat, nequaquam curat, dummodo quae cogitaverit expleat; et quousque vivit, voluptates suas perficere non desistit. Ecce enim domus ejus pro culpa percutitur; sed quid ad eum pertinet de domo sua post se? Ecce pro ultione pravi operis ea quae esse potuit vitae longitudo breviatur; sed quid ad eum pertinet, Si numerus dierum ejus dimidietur? Et in hoc ergo se peccator contra Deum erigit, ubi Deus omnipotens ejus erectionem frangit; et nec illata percussio mentem humiliat, quam in deliberatione contra Dominum obstinatio obdurat. Et notandum quam gravis culpae reatus sit, et poenam pro culpa menti proponere, et tamen nec tormenti metu sub jugo audimus, cordi nostro quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
enim sic debemus accipere:
ut iniquus iste. postea qͣm
dampnatus eternis supplici¬
is fuerit. de domo sua. id
est cognatis quos reliq̃rit.¬
minime cogitabit : cum ꝑ
semet ipsam ueritas dicat:
quia diues qui minferno
sepultus fuerat: de qͥnq
fratrib quos reliquerat.
etiam in supplicio positus.
curam gerebat. Omnis
namq peccator. prudens
erit in pena. qui stultus
fuit in culpa: quia ibi iam
dolore constrictus. ad ratio¬
nem ocłos aꝑit. quos hic
uoluptati deditus clausit:
& pena torquente exigit᷑
ut sapiat: qui hic excecan¬
te se suꝑbia. desipiebat. Cui
tamen sua sapientia iam
tunc minime proderit:
quia hoc ubi oꝑari iuxta
sapientiam debuit. tempꝰ
amisit. Pro summo hie
namq bono. concupiscit ger¬
men generis habere: domũ
familia & opib replere: &
du in hac carnis corrupti¬
one uiuere. S si fortasse
aliquid ad eius desideriũ
ueniat. quod tamen obti¬
nere non possit. nisi cum
offensione conditoris: eius

Expanded text:
enim sic debemus accipere, enim sic debemus accipere, ut iniquus iste postea quam damnatus aeternis suppliciis fuerit, de domo sua, id est cognatis, quos reliqminime cogitavit, cum per semetipsam Veritas dicat quia dives qui in inferno sepultus fuerat, de quinque fratribus quos reliquerat etiam in supplicio positus curam gerebat . Omnis namque peccator prudens erit in poena qui, stultus fuit in culpa , quia ibi jam dolore constrictus ad rationem oculos aperit, quos hic voluptati deditus clausit; et poena torquente exigitur ut sapiat, qui hic excaecante se superbia desipiebat. Cui tamen sua sapientia jam tunc minime proderit, quia hic ubi operari juxta sapientiam debuit, tempus amisit. Pro summo hic namque bono concupiscit germen generis habere, domum familia et opibus replere, et diu in hac carnis corruptione vivere. Sed si fortasse aliquid ad ejus desiderium veniat, quod tamen obtinere non pooffensione Conditoris, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qui cadit. & sic aꝑiuntur
oculi eiꝰ. Consilium quip¬
pe contra israhelitas p̾bu¬
it: s post in pena uidit:
quid prius ex culpa cõmi¬
serit. Electi autem. quia
ne peccare debeant. pro¬
uident: eis uidelicet oculi.
ante casum patent. Inique
sua conspicit: quia malũ
debuit uitare quod fecit.
De cuius inutili iam tunc
uita positus. culpam suã
uidere uoluisset : de omni¬
potentis postmodum fu¬
rore. non biberet. S qui
hic auertit oculos: a respe¬
ctu criminis: illic declinare
non ualet sententiam dãp¬
nationis. Sepe uͦ hi qui
supplicia eterna non metu¬
unt : praue agere. pro dem¬
porali saltem ꝑcussione. ꝑ¬
timescunt. S sunt ñ nulli.
qui ita in iniquitate du¬
ruerunt: ut nec in ipsis
metuant feriri qͤ amant:
dum modo que ꝑuerse co¬
gitauerint. expleant. Un¬
de hoc in loco: de miqui¬
huius obduratione sub¬
iungitur. Quid enim ad¬
eum ꝑtinet de domo sua
post se. aut si numerus men¬
sium eius dimidietur: Neq

Expanded text:
qui cadet: et sic aperientur qui cadet: et sic aperientur oculi ejus . Consilium quippe contra Israelitas praebuit, sed post in poena vidit quid prius ex culpa commiserit. Electi autem quia ne peccare debeant praevident: eorum videlicet oculi ante casum patent. Iniquus sua conspicit, quia malum debuit vitare, quod fecit. De cujus inutili jam tunc vita positus, culpam suam videre voluisset, de Omnipotentis postmodum furore non biberet. Sed qui hic avertit oculos a respectu criminis, illic declinare non valet sententiam damnationis. Saepe vero hi qui supplicia aeterna non metuunt, prava agere pro temporali saltem 493 percussione pertimescunt. Sed sunt nonnulli qui ita in iniquitate duruerunt, ut nec in ipsis metuant feriri quae amant, dummodo quae perverse cogitaverint expleant. Unde hoc in loco de iniqui obduratione subjungitur: eum pertinet de domo sua post se? Et si numerus mensium ejus dimidietur? - Neque