comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾ aute peccm. ineroᷤ no oditionis hoctuni
potuisse dt. ut ecͣnt i᷑ naturalia. ita in libro
retractatõnũ in quiens. Ignorautia ⁊ difficultas
⁊̃ si cẽnͣt bõis p̾mordia natutalia. nec sic culpand̾
ds̃ s laudand̾ ãt̾. Si ħ hemo in pͥmordis uatura¬
fectus uł pena ei i aita fiussi. ante pecuituni:
iniuste cum eo agi uideret᷑. Si aute culpã fenci¬
rec penam. Ob hoc sane lñis illa: ñ suisse defer¬
tus. uł peuas. si nafalit̾ hõtrum in fuissent. sic̃
non suit hoĩ ante peccm̃. uond̾ gĩm ad epto¬

Expanded text:
biliter ante peccatum in exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic esset culpandus Deus, sed laudandus. Sed si haec homo in primordio naturafectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit ho
Abbreviated transcription (Latin):
quos assumpsit. xͥ. in humania natura.
hõis icceꝑit. passibilen. auimam passibilem. car¬
nem passibilem ⁊ morcalemi. Uc .n. ꝓbetur uerũ
corp̾ hr̃e. suscepit defectus corporis. famẽ̾ ⁊ ficim.
ihiũ modi. Eut uerũ.aĩami paret᷑ hr̃e suscepit d̾¬

Expanded text:
N HUMANA NATURA. 1. hominis accepit passibilem, animam passibilem et carnem passibilem et mortalem . Ut enim probaretur verum corpus habere, suscepit defectus corporis, famem, sitim et hujusmodi. Et ut veram animam probaretur habere, suscepit de
Abbreviated transcription (Latin):
proratũ ꝗ nͥ accipiatut de illis cm̃. que eũ sicm̃e
pro nobis oportuit. nec dedecuit : falsum eẽ pro-¬
batur. Non n. assũpsit ignorantiã aliꝗ̃ cũ sit
ignorantia quedani. que deftetus ẽ. noc pecc̾ũ ⁊¬
scur. Sunt .it. quodã. quoꝵ scĩa non affert uł
ignorantia non ii peoit. salucem. ⁊ forte calium
rerũ ignorancia: defectus ũ ⁊. Constat autem in
nobis eẽ ignorantiam. atq aifficultatẽ uoleudi
uł faciendi bonsi que ad nuscriam nr̃am ꝑtinẽt

Expanded text:
od nisi accipiatur de illis tantum quae eum sumere pro nobis oportuit, nec dedecuit, falsum esse probatur. Non enim assumpsit ignorantiam aliquam, cum sit ignorantia quaedam quae defectus est, nec peccatum escire. Sunt enim quaedam quorum scientia non affert, vel ignorantia non impedit salutem; et forte talium rerum ignorantia defectus non est. Constat autem in nobis esse ignorantiam atque difficultatem volendi vel faciendi bonum, quae ad miseriam nostram pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯhabet cautã potãcia quantã ⁊ ds̃. nec hõ
assũptus tantam potenciam quantã ⁊ deus. quo
lus de nascituro fibo uirgnus ato. hic erio mag¬
nus. ⁊ filiꝰ altissimi uocabit᷑. Non io iuquid erit
magnus quod aute partũ uirginis magnꝰ nou
fũit. s qu potũciam quam di filiꝰ natimłt bt̾¬

Expanded text:
et tantam potentiam quantam et Deus, nec homo assumptus tantam potentiam quantam et Deus, quolus de nascituro Filio Virginis ait: Hic erit magnus, et Filius altissimi vocabitur? Non ideo, inquit, erit magnus, quod ante partum Virginis magnus non fuerit, sed quia potentiam quam Dei Filius naturalit
Abbreviated transcription (Latin):
cina scitote conubia eẽ. alit̾ uero p̃sũpta:
non coniugia. s ad ulteria. uł forncatio¬
nes suno. nisi uoluntas ꝓͥa suffraga¬
ta fũit. & uota succurrertnt legititna.
hoc autem non ita intlłigñdum ⁊. tanꝗͣ
sine enumerat s. non possit ẽẽ legitim̃ cõ¬
iuguun s quia sine illis non liabet deco¬
rem. ⁊ houestatem debitam. lu huiꝰ eñi
sacramenti. uo ꝯsensus celebratione. sicui
in aliis. quedami sunt ꝑcinentia ad sub̾am
sacramenti. ut s seusus depresenti. qui solꝰ sic̾ mc¬
sufficit ad ꝯtͣliendum matͥmonium. Quedã nent.
uero ꝑtinentia ad decorem ⁊ sollempntatẽ
sacͣmenti. Ut pareatum tradicio. sacerdotũ
benedictio. ⁊ huiꝰ modi sine quib legitime
ad honestatem sacranienti. Sine his g. ã
quasi legitini ouiges s
quasi ad ulteri. uł for¬
nicatores ꝯueniut.
ut illi qui clan¬
culo nubuat. ꝙ¬

Expanded text:
ia; aliter vero praesumpta, ia; aliter vero praesumpta, non conjugia, sed adulteria vel fornicationes sunt, nisi volontas propria suffragata fuerit, et vota succurrerint legitima. Hoc autem non ita intelligendum est, tanquam sine enumeratis non possit esse legitimum conjugium, sed quia sine illis non habet decorem et honestatem debitam. In hujus enim sacramenti celebratione, sicut in aliis, quaedam sunt pertinentia ad substantiam sacramenti, ut consensus de praesenti, qui solus sufficit ad contrahendum matrimonium; quaedam vero pertinentia ad decorem et solemnitatem sacramenti, ut parentum traditio, sacerdotum benedictio, et hujusmodi; sine quibus legitime ad honestatem sacramenti. Sine his ergo non quasi legitimi conjuges, sed quasi adulteri vel fornicatores conveniunt, ut illi qui clanculo nubunt;
Abbreviated transcription (Latin):
remisse autem sententie. uidetur
illud obuiare ꝗ leges tradunt. Si
qlls tactis diuirus sepcuris. uiriuerio
mulieri. se eam legituam uxorem habi¬
turum. uł si in oratorio tale sacramentũ
dedent. Sit illi legitia uror. ꝗͣuis nlła
dos. nulla alia scriptura int̾posita sit.
S hic ostũdr᷑. quid ficri uł et̃ debeit.
numqͥ : tunc fiat. Non eñi ꝑ illud uira¬
mentum. tunc fit uror. s fieri debet
quia uitatum ẽ. potest qͣ de illo iuram̃to
hoc dictum in tłłigi. ubi de ptesentib c̃o¬
sentiunt. ac se in uicem suscipunt. Illi
etiam sententie qua dictuis ÷. solum cõ¬
sensum facere ꝯuigium. udr᷑ otͣire. qt̾
eucharistiꝰ. Pp. aidͥ  Aliter coniugium ñ
fit legitimum. nisi ab his. qui suꝑ femai¬
nam dũatonem hr̃e uidnͣr. ⁊ aquibus
custoditur uxor. petatur. ⁊ apparentibi
sponsetur. ⁊ legib docetur. ꝙ a sacerdote ut
mos ÷. benedicatur. ⁊ a ꝑamĩphis custodiat᷑.
ac sollempnut̃ accipiatur. latm. Ita legi¬

Expanded text:
emissae autem sententiae videtur obviare illud quod leges tradunt: Si quis tactis divinis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimam uxorem habiturum, vel etiam si in oratorio tale sacramentum dederit, sit illi legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla alia scriptura interposita sit. Sed hic ostenditur quid fieri vel esse debeat, non quid tunc fiat. Non enim per illud juramentum tunc fit uxor, sed fieri debet, quia juratum est. Potest et de illo juramento hoc dictum intelligi, ubi de praesenti consentiunt, ac se invicem suscipiunt. Illi etiam sententiae qua dictum est, solum consensum facere conjugium, videtur obviare quod Evaristus papa ait: Aliter legitimum non fit conjugium, nisi ab his qui super feminam dominationem habere videntur, et a quibus custoditur. Uxor petatur, et a parentibus sponsetur, et legibus dotetur, et a sacerdote ut mos est benedicatur, et a paranymphis custodiatur ac solemniter accipiatur. Alleg
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fectum. qd̾ nefas ÷ sentire. Canto u
santius fuit atq ꝑfectiꝰ. quanto ã car¬
nali oꝑe in muni. S suꝑiꝰ poĩta ea ni¬
tione dicta intłłigu̾dum ÷. non quin
ꝑtineat mulier illa ad matͥmonium.
cum qua non ÷ ꝑmirio seruũ. s non
ꝑtinit ad matͥmonium. ꝗ exp̃ssam ꝙ
plenam teneat figuram coniuncdionis
⁊ in illo matͥmonio cipꝰ conuinctionis

Expanded text:
perfectum; quod nefas est sentire. Tanto enim sanctius fuit atque perfectius, quanto a carnali opere immunius. Sed superius posita, ea ratione dicta intelligendum est, non quin pertineat mulier illa ad matrimonium, cum qua non est permixtio sexuum; sed non pertinet ad matrimonium quod expressam et plenam tenet figuram conjunctionis et in illo matrimonio typus conjunctionis
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum. ita apͥncipio sio in stituta.
ut preter ꝯmixtionem sexuum non
non dubium ÷ illam muliern no̾
ꝑtinere ad mat̾monium. in qua doce¬
turnon fuisse uuptiale misterium.

Expanded text:
tiarum ita a principio sit instituta, ut praeter commixtionem sexuum non non dubium est illam mulierem non pertinere ad matrimonium, in qua docetur non fuisse nuptiale mysterium.
Abbreviated transcription (Latin):
A fr̾ĩbi sumat micium num̃andi .uiiͦ. inue¬
nitur. Qtͣ uero .ui. gͣdus ꝯputet ysiderꝰ. ip̃e
aꝑitꝰ dius didetis  Consangͥnitas dum se pan¬
latim ꝓpaginũ ordinib dirinicus usq ad
ultimu̾m grad̾ ꝓtrarerit. ⁊ ppinquitas ciꝰ
desierit. Tunc pͥmui lex in matͥmonũ uiu¬
culum cum rocipiet. ⁊ quodãt᷑ incipiet fugr¬

Expanded text:
um numerandi, septima invenitur. » Quare vero sex gradus computet Isidorus, ipse aperit, dicens: « Consanguinitas, dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum protraxerit, et propinquitas esse desierit, tunc primum lex in matrimonii vinculum eam recipiet, et quodammodo incipiet revo
Abbreviated transcription (Latin):
Ad debitum fincni. Copula gͣ maritalis
que est iuter in fideles. Singuim ÷ legicim̃. si
non ratum. Legiciũ. qr ẽ inter legitimas
ꝑsonas. s non ratum. qr. sine fide. Coniugiũ
uero sidelium. ⁊ logitimũ ÷. ⁊ iatum. si tũ legi¬
tune sint. ꝑsone. Qã autein legicima sio in

Expanded text:
m, et quare. Copula ergo maritalis quae est inter infideles, conjugium est legitimum, sed non ratum. Legitimum, quia est inter legitimas personas; sed non ratum, quia sine fide. Conjugium vero fidelium est legitimum et ratum, si tamen legitimae sunt personae. Quod antem legitima s
Abbreviated transcription (Latin):
truncꝰ illis seorsum se uinctis. Ex radice illiꝰ.
counci. Eixediunt᷑ isti duo ramuntuli. nepos¬
⁊ neptis. pͥmꝰ : ꝓnepos ⁊ ꝓneptis. Sods̾ ab ne¬
pos ⁊ abneptus. terciꝰ ad nepos.⁊ ad neptis.
Quartus tͥnepos ⁊ ineptis. Quintꝰ tͥnepotis

Expanded text:
truncus; illis seorsum sejunctis ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos, neptis: primus; pronepos, proneptis: secundus; abnepos, abneptis: tertius; atnepos, atneptis: quartus; trinepos, trineptis: quintus; trinepotis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uon ÷ ex fide peccm̃ ÷. Eoꝵ autẽ cou¬
iunctio non ẽ exfide. ⁊ ido peccili ⁊. nõ
ẽ. gͥ ꝯingiũ. quia nullum ꝯiugium pec
citia infidelis cum fideli. S. uera uesas.
ẽẽ pudicitia. non ꝗ in fideliũ ꝯugnim
ñ sit. uctum. s qr. non ht̃ illud criplex
bonum. qd̵ excusati coituni. ⁊ meretur
p̃mium. Item. Illud apłi. Om̃e ꝙ non÷¬

Expanded text:
d non est ex fide, peccatum est. Eorum autem conjunctio non est ex fide, et ideo peccatum est. Non est ergo conjugium, quia nullum conjugium peccera pudicitia infidelis cum fideli. Sed vera negatur esse pudicitia, non quod infidelium conjugium non sit verum, sed quia non habet illud triplex bonum, quod excusat coitum, et meritur praemium. Item illud Apostoli: Omn
Abbreviated transcription (Latin):
ueris cñ modis. etiam sp̃c corꝑeos posse pe¬
na corꝑalis iguis affligi. si spc̃ hominum¬
ip̃i etiam in corꝑti. ⁊ nunc potueruns in¬
cludi corꝑalib meabtis. ⁊ tuuc pocerunt
corꝑm suoꝵ iunculis: in solubilit alligari
gelicima illa. que stagnum ignis ⁊ sulphu¬
s solida homium. acria ilemonũ. Unus
cuitꝰ utͥsq ignis erit. ut ueritas aio. de
que ignao si qr̃. qualis. uł ubi sit. ag sic

Expanded text:
oreos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum etiam incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari? Gehenna illa quae stagnum ignis et sulphunum; sed solida hominum, aerea daemonum. Unus enim utrisque ignis erit, ut Veritas ait. De quo igne si quaeritur qualis vel ubi sit, Augus
Abbreviated transcription (Latin):
÷ defuuct᷑. Nec de suba. ale qua hõis caro
creatur. aliquid ꝑibit. s om̃iũ ꝑticularũ
auce disꝑsaꝵ collectione. reitegrabitur
solet. au cum deformitatib le habi
s as dubium reluiquid. ita inquiens. Qui¬

Expanded text:
a de qua hominis caro creatur, aliquid peribit; sed omnium particularum ante dispersarum collectione redintegrabitur solet an sed dubium relinquit, ita dicens: U
Abbreviated transcription (Latin):
bro statue redderetur. iumntũ totum ex quo
ostituta sũat. restituta resumereo. ita deus
mirabilit̾ atq ii essabilit̾ artifex. ae toto. qͣ
caro nr̃a extiterat. cam mirubili celeritate resti¬
cuet. noc aliquid attinebit ad aꝰ remt tegrato¬
uem. ucr̃ capilli ad cipillos redeant ⁊ ungues
ad ingues. an quiqͥs eoꝵ ꝑierit mutetur ini
carneni. ⁊ ni ꝑtes alias corꝑis reuocet᷑. curau¬
te artificis ꝓuidentia. noquid udicens fiat.

Expanded text:
bro statuae redderetur; dum tamen totum ex quo bro statuae redderetur; dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret; ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra extiterat eam mirabili celeritate restituet, nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues; an quidquid eorum perierat, mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur; curante artificis providentia
Abbreviated transcription (Latin):
dar terreua mat̾ies. de qua mortalium api¬
creatur caro. s. in quemilib puluerem. ciuerẽ¬
ne soluat᷑. in quoslib⁊ alitus aurasq diffugut
houunũ cibum carnemq nuitat᷑. illi anune.
pͣuncdo tꝑ̃is red̾: que illam pͥmitus. ut homo
fieret. cresceret. uiuereo. animauit. lp̃a gͥ t̾re¬
na mat̾ies. que discedente aĩa. fit cadauer. ñ
ita resurrectione reꝑabit᷑. ut ei que dibata¬
ad easdem quoq corꝑis partes. ubi fueruut
redire necesse sit. alioquim. Si capillus redit
ꝗ tam crebra consuta detrario. si unguibus.
qͥdͥ cocieus depressit ersectio. in mod̾ata ꝙ in.¬
decens cogitantib r̃esurrectionẽ. ⁊ ideo non cte¬
deatib. occurrit infirmitas. S quemadinod
Si statua cuĩlib⁊ solubilis metalli igne liques¬
ceret. uł ꝯt̾eret᷑ in puluerem. uł ꝯfund̾etur
in massam. ⁊ eam uelles artifex rursum et alĩ
mat̾ia. ⁊ quantitate reparare. nicdul inter eẽt
ad eiꝰ integritatẽ. que ꝑticula materie. eui iũ¬

Expanded text:
 terrena materies, de qua mortalium creatur / caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiahominum cibum carnemque mutetur, illi anime puncto temporis redit, que illam primitus ut homo fieret cresceret viveret animavit. Ex iscedente anima fit cadaver, non ita in resurrectione reparabitur, ut ea quae dilasa sunt, ad easdem quoque corporis partredire necesse sit. Alioquin si capillus redit, quem tam crebra tonsura detraxit; si unguibus, quos toties depressit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus resurrectionem carnis, et ideo non credentibus, occurrit infirmitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli igne liquesceret, vel contereretur in pulverem, vel confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursum ex illius materia et quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui mem
Abbreviated transcription (Latin):
uo cum honio dicit. Si illus feci: illus pati¬
ar. uł ilłd̾ otingut filiis meis. Sedlu quẽ
mad̾ accipib᷑ etim ui t̾dum. cum aliquis u¬
uindo dicio. ꝑ salutem moami uł ꝑ filios ieos.
obligat. Cum dicio ꝑ filios meos. oppigueuro
eos do. ut hoc cueniat ui cap̃ eoꝵ: ꝗ ecto de
ore ipsius. Si ueũ: uet̾. si falsum: falsum. ⁊
iurans. ip̃m as hibeo testen in om̃i gͦ uira¬

Expanded text:
o dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingat filiis meis, secundum quem modum accipitur etiam interdum cum aliquis jurando dicit: Per salutem meam, vel: Per filios meos, obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. Si verum, verum; si falsum, falsum. Et jurans, ipsum adhibet testem. In omni
Abbreviated transcription (Latin):
seͥbens ad publicolam ait. Tx pꝰ ꝯsid̾are uolo.
utr̃ siquispiam ꝑ deos falsos iuraueris. ⁊ fidem
non cibi seruauerit. non tͥ uidr᷑ bis poccasse. bis
utiq peccauit. qr. ⁊ uirauid ꝑ quos non debuit
bono pacto ciꝰ quo fiocin seruauit. ⁊ sine dubi¬

Expanded text:
are volo utrum si quispiam per deos falsos juraverit, et fidem non servaverit, non tibi videtur bis peccasse. Bis utique peccavit, quia juravit per quos non debuit, bono pacto eius quo fidem servavit. Verumt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uxmr. diuertere ꝓ sola religiosa lliqo¬
se consenseruro nita. nullatenus sine
scientia ep̃i fiao. Ut ab eo singulariter
pro uiso: constituant᷑ loco. Nlam urore no¬
lente. uł altero illoꝵ. etram ꝓ tali re matri
stines sine uxoris uoluntate. tribuis ei for¬
iucandi licentiam ⁊ pect̃i illius. tue inpir ugui¬
uata cẽ contempta desid̾are. Cui cipͥan us¬
sccipsimꝰ. non hoc aliteo ficri posse. tusi
eand̾ uittĩ. uir eiꝰ latauꝰ eligerit. Exͫ his
patet. ꝗ ꝯiugati. sine omuni consensu.

Expanded text:
divertere pro sola religiosa ise consenserint vita, nullatenus sine consensu episcopi fiat, ut ab eo singulariter proviso constituantur loco. Nam uxore nolente, vel altero illorum, etiam tali re matrims Conjugiis: Si abstines sine uxoris voluntate, tribuis ei fornicandi licentiam; et peccatum illius tuae impuivata esse contentam desiderare. Cui scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam vir ejus Lotharius elegerit. Ex his patet quod conjugati sine communi consensu
Abbreviated transcription (Latin):
gxꝑientie tue precipinus ut diligenti
in quisitione aiscutiat. ne forte eius
uoluntate conuersus sit. uł ip̃a muta¬
reꝑierit in monasteriũ ꝑmaniere pro¬
uideat. ꝙ hane sicut proiusit. mutare
compellat. Si uero nichil hoꝵ est nec qͦn¬
dam fornucationis cruuei. pp̃ qd̾ licet
uxorem dututtere. predictam mulierẽ
cõmisisse cognoueris. Ne illius conuersio
uroris relicte i scło ficti possit ꝑditionis
occõ : uolumꝰ. ut maritum suuti. illi ⁊̃
si iam consoratꝰ ⁊ rtodere debeas onũ ex¬
cusatione cessante. qu ubi fortucationis
non potest ex ꝑte conuerti. ⁊ ex ꝑte

Expanded text:
experientie tue precipimus, ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte eius voluntate conversus sit vel ipsa se mutaet illum in monasterio permanere provideat et hanc, sicut promisit, mutare compellat. Si vero nihil horum est nec quoddam fornicationis crimen, propter quod licet uxorem dimittere, predictam mulierem commisisse cognovisses, ne illius conversio uxori relicte in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus, ut maritum suum illi, etiam si iam tonsoratus est, reddere debeas omni excusatione cessante, quia etsi non potest ex parte converti, et e
Abbreviated transcription (Latin):
uod uero uiter sponsam ⁊ coniugem
płimum inter sit. Ex co astruunt. qr
licet sponse. ance carnalem copulam. in cõ-¬
sulto uł nolente sponso. monasteriũ elig̾e.
Quo facto: spouso eciam licet aliam duce.
Coniugatꝰ uero uł ꝯiugata. nec continentiã
nisi ex cõmiuu cõnsensu seruare ualet. nec
monast̾ium petere. nisi ut̾q continentiam
profiteatur. Quod uero liceat sponse. mo¬
nasterium eligere. auctoritatib sanctorũ
nullo penitꝰ ceusuerõ dampno multari.
Rettrs eñi etiam ieꝵ. ꝗ machariꝰ. in ter
xͥ heremitas precipuus. celebrato nuptiaꝵ
ouiuio. cum uesꝑe thalamum c̾ẽt. ing̾r¬
surus ex urbe egrediens trans marina pe¬
cũt. ⁊ heremi solitudinem sibi elegit. be¬
atus etiam alexiꝰ. similit̾ ex nuptus diui¬
na gu̾̃a uocatus. sponsam deseruit. ⁊ uu¬
⁊ exemplis liquet licere sponsis. sine con-¬
sensu suarũ sponsarum. ⁊ econuerso cõti¬
nullatenꝰ licet. Non eñi. pocest uir
melioris uite ꝓpositum sumere sine uro¬

Expanded text:
uod vero inter sponsam et conjugem plurimum intersit, ex eo astruunt, quia licet sponsae ante carnalem copulam inconsulto vel nolente sponso monasterium eligere; quo facto, sponso etiam licet aliam ducere. Conjugatus vero vel conjugata, nec continentiam nisi communi consensu servare valet, nec monasterium petere, nisi uterque continentiam pariter profiteatur. Quod vero liceat sponsae monasterium eligere, auctoritatibus sanctorumnullo penitus consuerunt damno mulctari. Refert etiam Hieron. quod Macharius inter Christi eremitas praecipuus, celebrato nuptiali convivio, cum vespere thalamum esset ingressurus, ex urbe egrediens transmarina petiit, et eremi solitudinem sibi elegit. Beatus etiam Alexius similiter ex nuptiis divina gratia vocatus, sponsam deseruit, et nuexemplis liquet licere sponsis sine consensu suarum sponsarum, et e converso, continullatenus licet. Non enim potest vir melioris vitae propositum sumere sine uxo
Abbreviated transcription (Latin):
cem debent. pͥei efficiuntur ꝯiuges. pre¬
missas caani auctoritates. quib asserit᷑.
ipd̾ ꝯsensꝰ mat̾uouisi facit. ita intłłigi
uolunt. ut ꝯsensus. uł pacto ꝯ iugalis.
non ante coitum faciat matͥmomum.
s in coitu. Sicut eñi de floratio uirgini¬
tatis. non facit matͥmouium. nisi pre¬
ceait pactio coniugalis. ita nec pactio co¬
iugalis. anteꝗͣ assit copula carulis. Ex
pactione gͥ coniugalis sponsi ⁊ sponse
fiunt ante coitum. In coitu uero⁊ efficiun¬
tur coniuges. facit eñi. pactio coniugał.

Expanded text:
nt, postea efficiuntur conjuges. Praemissas autem auctoritates, quibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges. Facit enim pactio conjuga
Abbreviated transcription (Latin):
Sũ panis᷑ & unũ corpꝰ eccłia drͣ. pro eo quod sic̃
unꝰ panis ex multis granis. ⁊ unũ coepꝰ et
multis menbris componitur sic eccłła ex mł.¬
sͣ sᷤ sidelibi. airitate copulante connectit᷑. hinf
uusterum  pacis ꝙ unitatis nr̃e xp̃c in sua m̃¬
sa confecrauit. qui accipis hoc tsterium
uiutatis. ꝙ non tenet uiuculũ flcn. non ap¬
sumptum. qr ut caorpꝰ rp̃i ex multis meałͥs
purissimis & in maculatis ostat. ita societas
eccłiastioi ex multis pͥs. acͥminali macula li¬
beris consistio in cuiꝰ rei cypo facta : d archa
dñi de lignis cetũxi que sunt in putibilia.
q albe spine similia. Re auob modis manoucãe

Expanded text:
us panis et unum corpus Ecclesia dicitur, pro eo quod sicut unus panis ex multis granis, et unum corpus ex multis membris componitur, sic Ecclesia ex multis fidelibus charitate copulante connectitur. Hoc mysterium pacis et unitatis nostrae Christus in sua mensa consecravit: qui accipit hoc mysterium unitatis, et non tenet vinculum pacis, non acsumptum; quia ut corpus Christi ex multis membris purissimis et immaculatis constat, ita societas ecclesiastica ex multis personis a criminali macula liberis consistit. In cujus rei typo facta est arca Domini de lignis sethim, quae sunt imputribilia, et albae spinae sim
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. dm̃ci ⁊ sangunis msteria geriuicur.
mistetii mplebne. sicut formani seruari. tra
ordinem habiti. scł ut sit sacerdos. ⁊ in tentio¬
nem ad biberi: oportes. ut illud fuccre incã¬
das. S si non credit de illo misttrio. sicut
ueritas habr. Nlumquid pͭ in tendere allus cõ¬
ficert. ⁊ si non intendit. aũquid consicit: Ali
qui dñt cciam non recte de illo mnsterio
sentuntem: posse intendere. numquidẽ illud
conficere. quod iam cẽo tocde credere. s id age
quod gerit̃ ab aliis. dum illud consicit. ⁊ sic ad¬
hbetur in tencio. ⁊ si in tencio dicat᷑ de e cõ¬
ficiendi illud misterium. tani ex quo inten¬
.lit. ea dr̃e ⁊ agere que ab allus gał cur. ĩplet᷑
misteriũ. Illud etiam sane pͭ dici. ꝗ abrutis aũ¬

Expanded text:
orporis dominici et sanguinis mysteria geruntur, mysterii expletione, sicut formam servari, ita ordinem haberi, scilicet, ut sit sacerdos, et intentionem adhiberi oportet, ut illud facere intendat. Sed si non credit de illo mysterio sicut veritas habet, numquid potest intendere illud conficere? et si non intendit, numquid qui dicunt etiam, non recte de illo mysterio sentientes, posse intendere, non quidem illud conficere, quod jam esset recte credere, sed id agere quod geritur ab aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam sane dici potest, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cie non hr̃e. quia in constancia mentis.
młc recordatione poceati. lacͥmas fundunt.
nune reniiniscente usu oi que fleuerũt.
iterando cõmittunt. Ysaras de pecratorib¬
dicit᷑. lauamini. mundi estote. Lauatur
⁊ mundꝰ est. qui ⁊ pricerita plangio. q
flenda uan non admittit. Lauat̾ ⁊ non
÷ mundus. qui plangio que gessit: noc¬
descito. ⁊ pꝰ lacͥmas. ea que ddefleuerat: re¬
petit. ltem ao. lnanis ÷ penitencia quã
Nlichil ualco ueniani amalis poscepe. .I.

Expanded text:
tiae non habere, quia inconstantia mentis, nunc recordatione peccati lacrymas fundunt, nunc vero reviviscente usu ea quae fleverint iterando committunt. Qui et praeteridicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur et mundus est qui et praeterita plangit, et flenda iterum non committit. Lavatur et non est mundus qui plangit quae gessit, et post lacrymas ea quae fleverat reesumas: inanis est poenitentia quam Nihil valet veniam a malis poscere, 495 et
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis ipsius ab solutionẽ susciꝑcat. Alicer
u terptetantes. quã dictoꝵ uirtus p̾tulareo
de intłligntia. eñ. hiercsis. non de scriptura
⁊ sensus: non sermo: fio crimem. Idem ĩ .xiii.¬
In tłłigñtie sensus: in crimine ẽ. Iell dicio ꝗ
et uerbis in oroinate prolacis : in currit here.¬
sis. aũ. diffinicus quis sio hereticꝰ: ait. hereticꝰ
est. qui  alicũ temporilis ꝯmodi. ⁊ marime
gloue. pͥncipatꝰq sui grã. falsas ac nouas opi¬
niones. uł gragnit. uł seqt᷑. De penitũtia.

Expanded text:
eritatis ipsius absolutione susciperent, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis, non de Scriptura est: et sensus, non sermo fit crimen. NumquiIntelligentiae sensus in crimine est. Hieron. dicit quod ex verbis inordinate prolatis incurritur haeresis. Augustinus definiens quid sit haereticus, ait: Haereticus est qui alicujus temporali; commodi, et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac novas opiniones gignit
Abbreviated transcription (Latin):
ai non cõmuitere. Nlam qui sie alia de¬
plorat. ut. alia tũ omitat. ad liuc penitũ¬
cum Agere. aut ignorit. Aut dissimalat
Quid eñi prodest. si peceã luritie. quis
defleat. ⁊ ad huc araticie estibꝰ aubelat:¬

Expanded text:
a non committere. Nam qui sic alia deplorat ut alia tamen committat; adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata luxuriae quis defleat, et adhuc avaritiae aestibus anhelet
Abbreviated transcription (Latin):
nomcu. qͣ aduertite ueritatem. missa cm̃i
db eo quos celestis missus as consecuindum
iiuficum corpus ad ueniat. nitta dictũ
sacerdotis dicentis. Omp̃s deus iuibe hec
ꝑ ferri ꝑ manꝰ sancti angłi tui. in sublue
altare tiruni ⁊c̃. lecires uisi angłus uenerit.
missa nequaquam uite uocari pͥ. uumquid
em̃i. si hoc intsterium liereticꝰ ausus fuerit
usurpare. augłm de oedis mittit deus oblatõ¬
maledicturũ ueritas : Quid erit de bostia. Q
dicemus illam posse ab es benedici. quem scimꝰ
a deo fore malelictũ cam sua benedictione:
Si eñi deus maledirent benedictionib lere

Expanded text:
nomen, et advertite veritatem. Missa enim dicitur, eo quod coelestis nuntius ad consecrandum vivificum corpus adveniat, juxta dictum sacerdotis dicentis: Omnipotens Deus, jube haec perferri per manus sancti angeli tui in sublime altare tuum, etc. Idcirco nisi angelus venerit, missa nequaquam jure vocari potest. Numquid enim si hoc mysterium haereticus ausus fuerit usurpare, angelum de coelo mittit Deus oblatiomaledicturam Veritas, quid erit de hostia? Ergo dicemus illam posse benedici ab illo, quem scimus a Deo fore maledictum cum sua benedictione? Si enim Deus maledixerit benedictionibus haere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmunicand̾ hortor. si tũ̾ mens in affectu
pecrandi ⁊ grauari miagis dico euchari¬
stie ꝑcept̾onem quam purificari. E lici
quis pecco moroeatur. si peccandi tum̃
deceto non hãs uoluntutem. ⁊ saciffaciat
licͥmis ⁊ oratõnib accedat socurꝰ. S hoc
de illo dico. quẽ itortalia pecrata ñ gui¬
uant. Siᵈ non  fiequentiꝰ : saltem. ter in
anno homines ꝯmunioent. nͥ forte qͥs
cͥminalib inpeorat᷑ in pascha. scł. pente¬

Expanded text:
municandum hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habeat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et orationibus, accedat securus: sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant. Si non frequentius, saltem ter in anno homines communicent, nisi forte quis criminalibus impediatur: in Pascha, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ass in aliqua celebrato̾ne. cum res fit. ita.
cramenta sunt. baptisia. crisma. corp̾
opatur. unde a secretis uircutib. ueł
sacramentum. grece cucliaristia. Au tur
latine bona guicia. interpretat᷑. Et quid
bouos siue ꝑ malos ministros in tra cocłiã
itur. nec maloꝵ attenuatur. hioc de corꝑe
domini lioc etiam de luptisiate ⁊ crismate
sciendum ẽ & teuendum. quia uirtus di¬
uina secretiꝰ oꝑatur in eis. ꝙ anuna solum¬
modo eib hec uirtus siue potestas. non hũa¬
ne efficatie. Illi uero qui ereominuntati
sunt. uel de heresi manifeste uotati. uon
uidr̃ hoc sacramentum posse conficere. lici
saccrdotes suit. quia nemo dicis in ip̃a con¬
socrationemi offero. s offerimꝰ.q. er ꝑsoni oc

Expanded text:
est in nostra celebratione cum res gesta sit ita ur, ut baptismus, crisma, corpus, operatur. Unde a secretis virtutibus vel sacramentum grece eukaristia dicitur, latine bona gracia interpretatur. Et quid bonos, sive per malos ministros inter Ecclesiam atur, nec malorum attenuatur. Hoc de corpore Domini, hoc et de Baptismate et Chrismate dicendum est et tenendum; quia virtus divina secretius operatur in eis, et divina solummodo est haec virtus sive potestas, non humanae efficaciae. Illi vero qui excommunicati sunt, vel de haeresi manifeste notati, non videntur hoc sacramentum posse conficere, licet sacerdotes sint, quia nemo dicit in ipsa consecratione: Offero, sed: Offerimus, quasi ex
Abbreviated transcription (Latin):
emplum illiuis ÷ : ad ip̃m. s . per. id ip̃m¬
offertur. ꝓ inde. hoc est sacͥficium. aAlioqͥu
qũi in m̾ultis locis offertur. multi sund xͥ:¬
⁊ illic plenꝰ. Sicut qd̾ ubiq offertur. unum
÷ corpꝰ. ita ⁊ unũ ÷ sacͥficium .xͥ. hostiam ob¬
tulit. ip̃am offerimꝰ ⁊ nuuc. S qd̾ uos agi¬
mus. recoraatõ ẽ sacͥficii. Neo causa sue ui¬
firmitatis repetit᷑. qr. ꝑficit honunem. s¬

Expanded text:
emplum est illius, sed ipsum semper idipsum. Proinde hoc est sacrificium; alioquin quoniam in multis locis offertur, multi sunt et illic plenus: sicut quod ubique offertur unum est corpus, ita et unum sacrificium. Christus hostiam obtulit; ipsam offerimus et nunc, sed quod nos agimus, recordatio est sacrificii Nec causa suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, s
Abbreviated transcription (Latin):
inunonem corꝑis. minus oẽ sanctificatã.
si illoꝵ. fiat officio. quoꝵ uita. coꝵ occlis u¬
Aecur ignobilis. heu in quim mignũ laque¬
um incidunt. ut diuina ꝙ̃ occulta misteru
plus ab aliis sancd̾ificata. posse fieri credand
biliter ea misteria ⁊ opando sauctifices.⁊
sanctificanoo benedicat. Misterium ioco dr᷑

Expanded text:
mmunionem corporis minus esse sanctificatam, si illorum fiat officio quorum vita eorum oculis videtur ignobilis. Heu! in quem magnum laqueum incidunt, ut divina et occulta mysteria plus ab aliis sanctificata posse fieri credant,biliter ea mysteria et operando sanctificet, et sanctificando benedicat! Mysterium ideo d
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cium recipiunt in modum gieti. giel¬
te uocandi sunt. Oñs tũ ꝙ dantes. q
accipientes symoniati dñr. ⁊ ut̾q eadem
senencia ꝑcellunt᷑. De his qui scicat asimo
ꝙ eos qui iti. ignoranter. Qui eñi. scieat̃
asymoni acis se ꝑ miserint consecra¬
ri. imo ereciari. eoꝵ consecratio
om̃ino irrica ÷. Qui uero ordinantur
a symoniacis. quos cum ordiuant᷑. nesci¬
unt. eẽ symoniacos. qui ꝙ tuuc ꝓ catholi¬
cis hũtur. eoꝵ ordinatio. misericorditer
se non consecrationes emere. s res ip̃as

Expanded text:
pretium recipiunt in modum Giezi, Giezpretium recipiunt in modum Giezi, Giezitae vocandi sunt; omnes tamen, et dantes et accipientes, simoniaci dicuntur, et utrique eadem sententia percelluntur. 5. De his qui scienter a siet eos qui ignoranter. Qui enim scienter a simoniacis permiserint consecrari, imo execrari, eorum consecratio omnino irrita est. Qui vero ordinantur a simoniacis, quos, cum ordinantur, nesciunt esse simoniacos, qui et tunc pro catholicis habentur; eorum ordinatio misericorditer se non consecrationes emere, sed res ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
dur. non qñt ad se. s pp̃ in dignam
hereticoꝵ tractationem. Ideo. Gr̃. com¬
munionem arrii uocat exeerationem.
&. in nocentius bonosĩ ordinationem.
dampnationem. non ꝗ ita in se sint
s qr male dqutes. uł accipientes tales
faciunt. Sicib etiam ielx. sacficia  eor
panem luctus uecat. non qut ad se.
s quantum ad effectum. Nonͣ nulli uͦ
tradunt illos hcreticos qui i eccłia or¬
dinati sutt. uis ordinandi ⁊ consectati¬
di. etiam cum seꝑati fueruit. hr̃e. Qui
uero in scismate uł heresi positi. ab eis
ordinati ⁊ in uncti fueruit. illo iure ca¬
rent. Ideoq cum ordinare uolunt. uulnꝰ
potꝰ in figunt. quati gr̾am oferant.
non ẽ ambigñd̾ quin suit hereti¬
ci. qui tñ ante sententiam de gͥdationis̃.
⁊ ordinant. ⁊ consecrant. ⁊ liceo simonia¬
ci propͥe dicant᷑. qui ad instar symonis
magi. inpreciabilem grãm. precio oduce¬
re uolunt. ꝙ qui pro ministerio sacro

Expanded text:
cuntur, non quantum ad se, sed propter indignam cuntur, non quantum ad se, sed propter indignam haereticorum tractationem. Ideo Gregor. communionem Arii vocat execrationem; et Innocentius Bonosii ordinationem, damnationem; non quod ita in se sint, sed quia male dantes vel accipientes tales facit. Sicut etiam Hieronym. sacrificia eorum panem luctus vocat; non quantum ad se, sed quantum ad effectum. Nonnulli vero tradunt illos haereticos qui in Ecclesia ordinati sunt, jus ordinandi et consecrandi, etiam cum separati fuerint, habere. Qui vero in schismate vel haeresi positi ab eis ordinati et inuncti fuerint, illo jure carent. Ideoque cum ordinare volunt, vulnus potius infligunt quam gratiam conferunt. ndum quin sint haeretici; tamen ante sententiam degradationis, et ordinant et consecrant. Et licet simoniaci proprie dicantur qui instar Simonis magi impreciabilem gratiam pretio conducere volunt, et qui pro ministerio sacro
Abbreviated transcription (Latin):
cis. alu ueloͣ sunto. sacra menta ab
hereticis ⁊ precisis .ẜ formam ecccłe ce¬
lebrata. uera dẽ ⁊ rati. qr recedentes: ab
eccłia uis dandi ⁊ consecrandi non ꝑdide¬
runt. ꝙ qui sic ab hereticis ordinantur¬
cum redeunt. itm̃ ordinanidi not sunt.
Que uero ab hereticis alit̾. quam in ec¬
cłia fiunt. falsa sunt & mania. ꝙͥ qui
a talibus ordinari uidñr. non iunus.
s uulnus gxcipunt. ⁊ scd̾m hanc dif¬
ferentiam uarie de his locuntur docto¬
res. qͥułd am tero dñs eadem sacram̃ta
ab hereticis precisis posse celebrari. q̃
acatholicis. si ab illis forma occłie ser¬
uetut. ⁊ ab cis clebrata. uera ꝑẽ ⁊ tata
qñt ad se. qnͣt uero ad effectũ. falsa
oẽ ꝙ mania ꝙ in his qui male tractãt
ꝙ in his qui male suscipiunt. Ideo ĩrti¬
ta ꝙ falsa. qr ꝗ promictuno. ꝙ conferte
creduntur. non tͥbuunt. Lampnata etiã.
dicuntur. qr illicite dantib. uł accipi¬
entib sunt in uidicium. pollut᷑a itiatti¬

Expanded text:
unt sacramenta ab haereticis et praecisis secundum formam Ecclesiae celebrata, vera esse et rata, quia recedentes ab Ecclesia jus ordinandi et consecrandi non perdiderunt, et qui sic ab haereticis ordinanturcum redeunt, iterum ordinandi non sunt. Quae vero ab haereticis aliter quam in Ecclesia fiunt, falsa sunt et inania; et qui a talibus ordinari videntur, non munus, sed vulnus accipiunt. Et secundum hanc differentiam varie de his loquuntur doctores. Quidam vero dicunt eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ab illis forma Ecclesiae servetur; et ab eis celebrata vera esse et rata, quantum ad se; quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt, ideo irrita et falsa, quia quod promittunt et conferre creduntur non tribuunt. Damnanda etiam dicuntur quia illicite dantibus vel accipientibus sunt in judicium. Polluta etiam di
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ita det̾minan. dñt eñi
hereticos. accepta sacerdotali uł ep̃ali
unctione. ab eccłia recedñtis. baptissim
quidem dandi uis teciniere. s non hr̃e
facultatem tribuendi sacros ordines. ił¬
consecratidi dñicum corpꝰ post quam pre¬
cisi sunt ⁊ dampnati ab eccłia. Sicut de¬
gradatꝰ ep̃c. non habeo potestatẽ largi¬
endi sacros ordines: facultatem tã bapti¬
zandi non amsio. Quos uero agͥ aro
in całignut dictum de hereticis. qui non
sententia eccłie. s prauitate sensus sui.
a fidei ueritate. ac doctͥne unutate diu-¬
etiam sicũ Dis apette exierunt ⁊ scacen¬
cia eccłie Ampnati fueruit. tñ si redie

Expanded text:
quidam ita determinant: dicunt enim haereticos accepta sacerdotali vel episcopali unctione ab Ecclesia recedentes, Baptismi quidem dandi jus retinere, sed non habere facultatem tribuendi sacros Ordines, consecrandi dominicum corpus, postquam praecisi et damnati sunt ab Ecclesia, sicut degradatus episcopus non habet potestatem largiendi sacros Ordines; facultatem tamen baptizandi non amisit. Quod vero August. ait, intelligunt dictum de haereticis, qui non sententia Ecclesiae, sed pravitate sensus sui a fidei veritate ac doctrinae unitate dietiamsi cum eis aperte exierint, et sententia Ecclesiae damnati fuerint; tamen si red
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓbe taditur. lbi tũ. ⁊ si non precessit. se¬
cutus ⁊ consensus. Nlec ex illo ocubitu. qui
osensum precessit fornicatũ iudicant᷑. cũ
ille maritali affectu. eam cognouerit ⁊ illa
urorio affectu. debitum ꝑsoluerit. putans
lege pͥmogeuitaꝵ. ⁊ patertus inꝑsis. se
illi uire copulatam. Ercusantur etiam. ꝙr.
dei s silio. in mistetio ita actum ẽ. ho¬
die ⁊̃ excusaret᷑ ille. cui in scio. uxoris
soror lectulum ciꝰ ingressa. se subiceret.
que cum sine spe ꝯiugil ꝑ petuo man̾e
censeat᷑. ille cũ qui ognouis eam. ꝑ igno¬
rantiam excusatur. Qd̾ ꝓ siule ꝓbatur.
Si .ni. diabolus. cunsfiguuans sẽ in an¬
głimꝰ lũcis. credatur bonꝰ non ÷ error ꝑi¬
culosus. Qd̃ autem uit ille. in allam
mulierem non consenserit. et simnili ostã¬
anibr. alicui catholico se offerret cumq
ad suie fidei iitationem uocaret. si ille
assenciret. in cuiꝰ sentñciaui fid̾i diocretitr
consensisse. Non in lierecicoꝵ sectam. s iu

Expanded text:
be traditur, ibi tamen etsi non praecessit, secutus est consensus; nec ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure copulatam; excusatur etiam, quia Dei consilio in mysterio ita actum est. Hodie etiam excusaretur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjiceret; quae cum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen qui cognovit eam per ignorantiam, excusatur, quod per simile probatur. Si enim diabolus transfigurans se in angelum lucis credatur bonus, non est error periculosus. Quod autem vir ille in illam mulierem non consenserit, ex simili ostenel Ambrosii, alicui catholico se offerret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si ille assentiret, in cujus sententiam fidei diceretur consensisse? Non in haereticorum sectam, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ecͥ solum coactio impedit. at conscusum.¬
uł ex dudit osensum. s ciam error
Non autem om̃is error o sensum impedis.
Est eñi. error. aliꝰ ꝑsone. alius fortune. Alius
conditionis. aliꝰ qualitatis. Error ꝑsone. Qñ
hic putatur eẽ ille bomo. ꝙ ÷ alius. Error
uł econuerso. Error condicionis. qñ putatur
liber. qui seruus ÷. Error qualitatas. qñ pu¬
catur ẽẽ bonus qui malus ⁊. Error fortu¬
ne. ⁊ qualitatis. ouigu ꝯsensum ñ excludit.
Orror. uero oditionis. Oiugulcm ꝯsensq̃ cui¬
cuat. de qua conditione p̾ modum tͣctabuu.
Error. quoq ꝑsone. ꝯsensum ꝯiugalem ñ
ꝓd mutit. Ut siquis feminam uobilem in
ꝯiugium petat. ⁊ ꝓea. alia ignobilis tͣdatur
ci. nou ⁊ inter eos ꝯiugium. qr uon ꝯsen¬
sis uir in istam. s in aliam. Ut siquis pro¬
uuiteres micbi se uenditurum aurura. ⁊
ꝓ auro offert mͥ auricalc̃. ⁊ ita me deciꝑet.
Numqͥd diceres ꝯsensisse in auticalẽ. nũquã

Expanded text:
ec solum coactio impedit vel excludit consensum sed etiam error. Non autem omnis error consensum expedit. Est enim error alius personae, alius fortunae, alius conditionis, alius qualitatis. Error personae, quando hic putatur esse homo ille, et est alius. Error vel e converso. Error conditionis, quando putatur esse liber qui servus est. Error qualitatis, quando putatur esse bonus qui malus est. Error fortunae et qualitatis, conjugii consensum non excludit. Error vero conditionis conjugalem consensum evacuat, de qua conditione postmodum tractabimus. Error quoque personae consensum conjugalem non admittit: ut si quis feminam nobilem in conjugium petat, et pro ea alia ignobilis tradatur ei, non est inter eos conjugium, quia non consensit vir in istam, sed in aliam. Ut si quis promitteret mihi se venditurum aurum, et pro auro offerret mihi aurichalcum, et ita me deciperet, numquid dicerer consensisse in aurichalcum? Nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑi crio lux. quia non crio tunc uarietas diei
ꝙ nocdis. que modo est. s continua dies. ⁊ lur.
na. loquens ꝯg̾gationi beatoꝵ. Non cñi erio cibi
in quit ampliꝰ sol ad lucendum ꝑdicm. nec spłe¬
dor lunc illuminab̾ te. s erit tͥ dñs in lucem sẽ
pit̾nam. S his utibis non negat solem ⁊ lunam
tunc lucere. s significat. his qui erunt uectia be¬
atitudine. nullũ lucis usum p̃stare. quia ut aio
nob̾ cessabit offm̃. ⁊ erit ip̾e dñs lum̾ suis inpe¬
tuum. Potest ctiam illul intlłigi ꝯsaye. ea rato̾¬
ne dictum. qu sol ⁊ luna non cunc hãbebuns. or¬
suscipiet. Uñ pp̃ła. sũdebit septemplicit̾. ⁊ non ue¬
met ad occasum. nec sol nec luna. s in ordine qͦ
cieati sunt. ⁊ stabunt. ne impii in torm̃tis sub
tetra positi fruant᷑ luce coꝵ. Uñ abaͣcuc. Sol ꝙ
luna steccit̾. in ordine suo. Etce ͫ aꝑte dicit. solc̃
⁊ lunã tune lucere. scł stabilit̾ ꝑman̾e. Ubi eciã

Expanded text:
erit lux, quia tunc non erit varietas diei et noctis quae modo est, sed continua dies et lux. na, loquens congregationi sanctorum: Non erit ibi, inquit, c. 60, amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae ilpiternam . Sed his verbis non negat solem et lunam tunc lucere; sed significat his qui erunt in aeterna beatitudine, usum lucis nullum praestare quia, ut ait nobis cessabit officium, et erit ipse Dominus lumen suis in perpetuum. Potest etiam intelligi illud Isaiae ea ratione dictum, quia sol et luna tunc non habebunt orsuscipiet. Unde Propheta: Lucebit septempliciter, et non veniet ad occasum nec sol nec luna, sed in ordine quo creati sunt stabunt, ne impii in tormentis sub terra positi fruantur luce eorum. Unde Abacuc, c. 3: Sol et luna steterunt in ordine suo. Ecce aperte dicit solem et lunam tunc lucere, sed stabiliter permanere; ubi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
utant quidam dñm desocusarum iudicu.¬
in ualle iosaphat in uidicio. co qdͥ ip̾e per
& debucam eis in uallem iosapbat. ꝙ disceptabo
ibi cum eis. In cuiꝰ capituli exp̃one ita teꝑitur.¬
ħ quidam puccilit̾ incłłigunt. qd̾ in ualle. que ⁊
in late montis oluicti. Aesccasurꝰ sit dũs. ad iudi

Expanded text:
utant quidam Dominum descensurum in vallem Josaphat in judicio, eo quod ipse per et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, quod in valle quae est in latere montis Oliveti descens
Abbreviated transcription (Latin):
micoꝵ. reconciliatio. ⁊ pacis reintegratio. St̃
etiam alie minꝰ honeste cause. p̃p quas ali¬
qũ ottabitur. ut uiri mulierisq puleri¬
cudo. que auimos amore inflam macos
scpe in pellis nure coniuigium. ut ualeant
suum explere desid̾ium. Questus qͣ. ⁊ diui¬
curum possessio. freqñter ÷ causa conugu. ⁊

Expanded text:
t aliae causae minus honestae, propter quas aliquando contrahitur, ut viri mulierisque pulchritudo, quae animos amore inflammatos saepe impellit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum possessio frequenter est conjugii
Abbreviated transcription (Latin):
conuigium marie ⁊ ioscpli. alias causas sp̃ales.
sclꝰ. ut uirgo ꝯsolatio uiri sustentaret᷑. ⁊ ut
diabolo partus celaretur. Ut iosepli eẽt testis
castitatis. defeudetis cam ab in famia suspicio¬
nis. ue ut ad ulttra danpnaretur. de tͥbus ho

Expanded text:
conjugium Mariae et Joseph alias causas speciales, scilicet, ut virgo solatio viri sustentaretur, et ut diabolo partus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera damnaretur. DISTINCTIO
Abbreviated transcription (Latin):
tam ⁊̃ ioseph aput sc disposuisse uir¬
guutatem seruare. nisi deus alit̾ iube¬
reo. eosq sic ꝯsensisse in ꝯuigalem so¬
Si illam uoluntatem uerbis uon crp̃s¬
serunt. pꝰ cam uero exp̃sserant. ⁊ in uir¬
ginitate ꝑmauserunt. Consensis gͦ ma¬
ria. in maritalem societatem. s non in
caruallem copulam. nisi de eod̾ sp̃ialiter
ꝯsensit copulam. quia uirgnutatem ser¬
uare uolebat. ⁊ ude nou aliter ꝯseusissi
in conuigalem societatem. nisi famliaꝵ
dĩ osiltum hũiss. de qua ab̃. ais sic. bẽ¬

Expanded text:
se disposuisse virginitatem servare velle, nisi Deus aliter juberet, eosque sic consensisse in conjugalem sosed illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de eodem specialitein maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiare Dei consilium habuisset, de qua Augustinus sic
Abbreviated transcription (Latin):
Erposito que sit efficieus ciusa matͥmo¬
iii. ꝯ sequeus ⁊ ostñd̾e. obquam ciusam
soleat us debeat conthi matͥmoniũ. Est
gͥ finalis causa matͥmoui ꝯtrabendi .i.¬
stituit deus ꝯuigiim inter primos paren

Expanded text:
Exposito quae sit efficiens causa matrimonii, consequens est ostendere ob quam causam soleat vel debeat contrahi matrimonium. Est igitur finalis causa matrimonii contrahendi pstituit Deus conjugium inter p
Abbreviated transcription (Latin):
diuine dispositioni. ꝓposuit se ꝑseueratu¬
rim uirginem. nͥ dcus alit̾ ei reuelares.
Cõnuitens  suam iarguutatem diuine
dispõni. ꝯsensit in carnalem copulam.
non illam appetũdo. s diuine u spiratio
ni in utroq obedicndo. p̾ea uero simul
ficatõne. s ui sc̾itate. Sanctiora .n. on
giã pari uoto ocintutium. Uñ aõ. Qd
deo pati uoto osensu uouistis. ambo per¬
seuerant̃ redd̾e debustis. aquo pposito. si
lapsus ⁊ ille. tu salteni ꝑstuera. non qr
parit̾ tempibatis a cõmlxtione carnali.
ideo maritus tuus cẽ destiteras. inuo uͦ
tanto sanctius coniuiges manebatis. ꝗͣto
sanctiora ꝯcorditer plicita seruabatis. ꝑ
sacramentum. prolem cognosciniꝰ. ip̃iu
dñiu. fidem. quia nullum ad ulterium.
Sacramentum: quia nullum amortium
Solus ibi ꝯnuptiał ꝯcubitꝰ. uon fuit.qr
in carne pecc̃i ficri non pot̾at sine pudũ¬
da ꝯcupiscñtia carnis. que accedit ex poc¬
cuto. sine qua ꝯciꝑi uoluro. qui sine pet¬

Expanded text:
proposuit se perseueraturam uirginem nisi ei deus aliter reuelaret, committens ergo uirginitatem diuine dispositioni; consensit in carnalem copulam non illam appetendo, sed diuine insni in utroque obediendo; postea vero simul ficatione, sed in sanctitate. Sanctiora sunt enim conjugia pari voto continentium. Unde Aug.: Quod Deo pari voto et consensu voveratis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Pesacramentum Prolem cognoscimus ipsum Dominum; fidem, quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium: solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine pudenda concupiscentia carnisvoluit, qui sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
anima ꝯstat ⁊ corꝑe. Nullil ter̾ diligũdaꝵ geuus
in his duob p̃ciptis p̾cermissum ÷. Cum̾ cm̃i pre¬
currat dilecto dĩ. eiꝰq dilectonis modꝰ p̃scͥptus ap¬
pareto. ⁊ sequat᷑ dilecło ꝓtimi. de tua dilectõne
non ⁊. Elcce hio aꝑte dicit in illo p̃cepto. non mͦ¬

Expanded text:
anima constat et corpore, nullum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat, et sequatur dilectio proximi, de tua dilectione non est . Ecce hic aperte dicit in illo praecepto non