comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sepe deui malos tolerat ⁊ differt penam illorum ma¬
nifestam ⁊ ht̃ tamen omnis malicia penam occultã
⁊ iudicat deus ⁊ uidetur differre iudicium uł facta
hominum ñ attend̾e omina ab hus qui ñ uident
nisi ea que foris sunt. s mulit̾ aliquando probat d̾s
iustos adũsitatibus ⁊ tribulationibus ex̾cet ⁊ iudetur
iusticia ñ hab̾e p̾mium aꝑd̾ ip̃m ⁊ tamẽ ñquam
caret retributõne sua occulta uł manifesta. Sed ali¬
auando differturut infrogentur de ꝑseuerantia sua
putatio eorum adu̾suis deum quia in eo qd̾ iucli¬
cis dei humilit̾ subcli nolunt. ñ solum eos ext̾ius

Expanded text:
 saepe Deus malos tolerat, et differt poenam illorum manifestam: et habet tamen omnis malitia poenam occultam. Et judicat Deus, et videtur differre judicium vel facta hominum omnino non attendere ab iis qui non vident nisi ea quae foris sunt. Similiter aliquando probat Deus justos, adversitatibus et tribulationibus exercet, et videtur justitia non habere praemium apud ipsum: et tamen nunquam caret retributione sua occulta: et manifesta aliquando differtur, ut interrogarentur de perseverantia sua putatio eorum adversus Deum; quia in eo quod judiciis Dei humiliter subdi nolunt, et ejus dis
Abbreviated transcription (Latin):
ropterea stultam facit deus sapientiam mũdi
quia posuit mundum ĩ disputatõne corum ꝑ¬
manens ipse occultus donec deficerent disputantes
ciuasi ip̃e sensu suo ⁊ sapientia deum cognou̾it qui
ĩ opre di icrutando deferat: Sunt ad huc alie auedã¬
disputatõnes ĩ desi dũs hominum multiplices ni
uauitatum. Omnis enim homo p̾fert qd̃ diligit ip̃e
⁊ trahuntur corda omnium in infinitas scissiones
uenit homo opus qd̃ oꝑatus est deus ab raicio usq ad
finem. Inicium namq oꝑum oci ẽ usus rerum tẽpo¬
lonorum eulcedo tollitur eis carnales date sunt
delectatõnes ⁊ muncli gautlia exposita ĩ desid̃i orũ
suorum maloꝵ dissipassionem. Inuenimus adhuc¬
⁊ alias disputatõnes ĩ iudiciis hominũ graues et
multiplices. Arripiunt enĩ homines uicem cłi uio
lent̾ ⁊ iulices seculi se constituunt ⁊ disputant de
deum ꝙ noxia facit ⁊ nemo tamen rep̾hendit cum
leditur inimicus eius cum sint ip̃i uuiu̾si ĩnnicid̾i ⁊

Expanded text:
ropterea stultam fecit Deus sapientiam mundi , quia posuit mundum in disputatione eorum, permanens ipse occultus donec deficerent disputantes quasi ipse sensu suo et sapientia Deum cognoverit, qui in opere Dei scrutando defedisputationes in desideriis hominum multiplices nima vanitatum. Omnis enim homo praefert quod diligit ipse, et trahuntur corda omnium in infinitas scissionesvenit homo opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Initium namque operum Dei est usus rerum tempobonorum dulcedo tollitur, eis carnales datae sunt delectationes, et mundi gaudia exposita in desideriorum suorum malorum dissipationem. Invenimus et alias adhuc disputationes in judiciis hominum graves et multiplices, lenter, et judices saeculi se constituunt, et disputant deDeum quod noxia fecit; et nemo tamen reprehendit cum laeditur inimicus suus, cum sint ipsi universi inimici Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
nem intentari tecb̃gam uxore suam recipit s ñ mł
tum id ꝓfuit quia ñ multo pꝰt repuliata uxore pelicẽ
recepit nec ultro ullo correctõnis mͦ ab ea separari po
ani mix dono nicholai pͤp ad gallias tranilata ĩmona¬
steriis uoto religiosoꝵ sco petro collocatus honorifice cu¬
mulantur. Rex bulģarorum xp̃ianismũ cum sua
⁊̃ fide solidatur ut ñ multo post filio maiore ĩ regium
orclinato ip̃e abrenim nans icło monachꝰ factus sit. S
cum filiꝰ euis inuenilit̾ agens ad gentilitatis cultũ uell
redire in ilitie cingło ⁊ cultu regio resumpto filiũ ꝑsiecut᷑
cepit ⁊ ocłis effossis eũ ĩ carcerem trusit ⁊ filio iuniore in
regnuni locato satrum ħitum recepit ⁊ ĩ eo usq ad finem

Expanded text:
nem intentari, Tietbergam uxorem recepit. Sed id non multum profuit, quia non multo post ea repudiata pelicem recepit, nec ultra ullo correptionis modo ab ea separari potani dono Nicholai papae ad Gallias translata, in monasteriis voto religiosorum sancto Petro collatis honorifice tumulantur. Rex Bulgarum ad christianismum cum sua in fide solidatur, ut non multo post filio majore in regnum ordinato, ipse abrenuntians saeculo monachus factus sit. Sed cum filius ejus juveniliter agens ad gentilitatis cultum vellet redire, militiae cingulo et cultu regio resumpto, filium persecutus coepit et oculis ejus effossis eum in carcerem trusit; et filio juniore in regnum locato, sacrum habitum recepit, et in eo usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
efficax sit sine opere uł color mutilis sine correctione.
Cogitet gͦ aninia ĩ societate alienorum nunc posita
quia ũ pot̾it semꝑ ꝑmanere cum illis ⁊ eligat int̾im
socium illũ qui cum omma subtracta fuerint. solus
fidem seruat delectoribus suis¬

Expanded text:
efficax sit sine opere, vel dolor inutilis sine correctione. efficax sit sine opere, vel dolor inutilis sine correctione. Cogitet ergo anima in societate alienorum nunc posita, quod non poterit semper permanere cum illis, et eligat interim socium illum, qui, cum omnia subtracta fuerint, solus fidem servat dilectoribus sui
Abbreviated transcription (Latin):
re incipiet socium illum qui iitus ẽ ⁊ excludi ñ pot
⁊ ñ potit habere societatem illius ĩ desolatione sua
quia ñ recurliuit illum ĩ consolatõne sua. Tunc illa
infelix desꝑatione cadet a se ⁊ damꝑnatõne sub se et
aꝑiet se ꝓfũdũ in obiuam ruenti ⁊ cum illam exec¬
ꝑit contuiuo claudetur sursum ⁊ aꝑietur dcorsum
ut sine fiue cadat ⁊ ad finem ñ resurgat. Propt̾ea di¬
xit dominui . Orate ne fuga nr̃a hyemefiat uł sab¬
bato. Quid enim ẽ hyemps nisi torpoi moitis. Et quic
quid sabbatum nisi post mortem temp̃ ꝑpetue uocati¬
onis hyempi siquidem tollit ambulancli potentiam
sabbatum negat licentiam sic ⁊̃ ĩminentis mortis
torppie astrictus homo a correptione p̾pelitur. post mor¬
tem uͦ penitentia ñ recipitur. Hic grauatur ne bone
Hic correctio grauis ibi emendatio ĩpossibilis. Prop
tur incipias unminentem ueuł uoluntas minus

Expanded text:
re incipiet socium illum qui intus est, et excludi non re incipiet socium illum qui intus est, et excludi non potest, et non poterit habere societatem illius in desolatione sui, quia non requisivit illum in consolatione sui. Tunc illa infelix desperatione cadet ad se, et damnatione sub se, et aperiet se profundum in obviam ruenti; et cum illam exceperit, continuo claudetur sursum, et aperietur deorsum, ut sine fine cadat et ad finem non resurgat. Et xit: Orate ne fuga vestra hieme fiat. vel Sabbato . Quid enim est hiems nisi torpor mortis? Et quid est Sabbatum. nisi post mortem tempus perpetuae vacationis? Hiems siquidem tollit ambulandi potentiam, Sabbatum negat licentiam. Sic et imminentis mortis torpore astrictus, homo a correctione praepeditur, post mortem vero poenitentia non recipitur; Hic gravatur, ne prima Hic correctio gravis, ibi emundatio impossibilis. Proptire incipias imminentem, ne vel voluntas minus
Abbreviated transcription (Latin):
puimum malum euis factum ẽ ut illo sublato eges
alio lono consoletur ut illud ñ recuurat. ꝑdito gͦ
eo qd̃ intus erat bono. egressa est ad ea que foris erãt
luna aliena ⁊ pactum fecit cum delectatõnibus scłi
regressa incluxit eas ad se ut formicaretur cieis
intus ĩ abscondito cordis sui ⁊ requu esceret super
societatem alienam delectatõnum huiusmundi
ingreclientium ad ip̃am ꝑ sensus carnis ip̃uis uł cũ
uia transeundi ad inuicẽ ⁊ cime separabitur socie¬
tasuanitatis ⁊ erit muncdus fous exclusus ne ingre¬
diatur ⁊ animanitus clausa ne egrediatur. Et ne¬
niet anima ad portas oculoium ⁊ clausas inueniẽt
ut ñ egrecliatur ꝑ usum. Deinde cliffundet se per
aditus sensuum reliqiuorum i ñ erit transitus illi
qm̃ repagula moitis ꝑpetue inflexibili rigore ⁊ ĩmo¬
bilibus seris ualuas sensuũ ⁊ aditus cõmertuanti¬
aui sine fine concludent. Tunc anima misera ĩ hoc
tristi discidio solami se inueniet ⁊ conũtens se reciuire¬

Expanded text:
primum malum ejus factum est, ut illo sublato egestalio bono consoletur, ut illud non requirat. Perdito ergo eo quod intus erat bono, egressa est anima ad ea quae foris erant bona aliena, et pactum fecit cum delectationibus saeculi; et regressa induxit eas ad se ut fornicaretur cum eis intus in abscondito cordis sui, et requiesceret super societatem alienam delectationum hujus mundi ingredientium ad ipsam per sensus carnis ipsius, vel cuvia transeundi adinvicem; et tunc separabitur societas vanitatis, et erit mundus foris exclusus, ne ingrediatur, et anima intus inclusa, ne egrediatur. Et veniet anima ad portas oculorum et clausas inveniet, ut non egrediatur per visum, et decladitus sensuum reliquorum, et non erit transitus ullus, quoniam repagula mortis perpetuae, inflexibili rigore et immobilibus seris valvas sensuum aditus commercii antiqui sine fine concludens. Tunc anima misera in hoc tristi dissidio solam se inveniet, et convertens se require
Abbreviated transcription (Latin):
Commnunit̾: que omnibus ꝓpt̾ te tecum seruiunt
Quid igitur.: Nunquid ideo minus te diligit quia q̃¬
dam donasua tecum limul omnibus concessit. Nũꝙͥ
fliciorem te fecisset. sitibi soli mundum dedisset.:¬
ubi gͥ illa grata ⁊ utilis societas humane conu̾sati¬
onis: ubi solatia ubi oblectamenta quibus nũc
frueris. uide igitur quia ⁊ ĩ hoc multum tibi conuui¬
lit qd̾ hec ad solamẽ tuum tecum crcauit. Si mun¬
dꝰ istis ⁊ hec tibi omnia seriuiunt quomͦ etiam omĩa
lectionem uł subiectionem famulantur. Suie gͥ
illa que tibi seruiunt siue illa que seruientibus tͥ¬
necessaria sunt omnia tibi data sunt omnĩa qiue tͥ¬
obsequia impenclunt. Nec te conturbare debet cꝑ in¬
hus omnibus tecum similit̾ cominuni care uides.
licitate sua admonent potiora huii ⁊ que mali cõmu¬
nicare ñ possunt bona qlerere ⁊ mnicuutate sua cogũ
artius amare uirtutem postremo ut dum illos diui¬
na gr̃a destitutos uident ꝑ quelib ab rupta uiciorũ

Expanded text:
unt, quae omnibus propter te tecum serviunt.Quid igitur, nunquid ideo minus te diligit, quia quaedam dona sua tecum simul omnibus concessit? Nunquid feliciorem te fecisset, si tibi soli mundum dedissetur illa grata et utilis societas humanae conversationis? ubi solatia, ubi oblectamenta, quibus nunc frueris? vide igitur quia et in hoc multum tibi contulit, quod haec ad solamen tuum tecum creavit. Si mundus iste, et haec omnia tibi serviunt, quomodo etiam omnia alectionem, vel per subjectionem famulantur. Sive igitur illa, quae tibi serviunt, sive illa, quae tibi servientibus necessaria sunt, omnia tibi data sunt, omnia tibi obsequium impendunt. ANIMA. his omnibus tecum similiter communicare vides. licitate sua admonent potiora his, et quae mali communicare non possunt, bona quaerere, et iniquitate sua cogunt arctius virtutem amare. Postremo, ut dum illos divina gratia destitutos vident per quaelibet abrupta vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
acce pisse. Ecce igitur ego unice electum et unite di¬
lectum diligo. s hanc huius dilestionis mee inui¬
riam patior ꝙ solum diligens sola ñ amor. Nam
hanc dilectionis arram quam michi obitis ñ licã
cum bestialibus s cum ip̃is bestiis cominunẽ acce¬
pi Quid enim michi lux solis amplius confert
ꝙͣ reptilibus ⁊ u̾mibus t̾re: Omnia similit̾. uiuũt
spirant. idem pastus idẽ pot̾ omnium. Nor¬

Expanded text:
amatur. Ecce igitur ego unice electum et unice dilectum diligo. Sed hanc hujus dilectionis meae injuriam patior, quod solum diligens sola non amor. Nam hanc dilectionis ejus arrham, quam mihi objicis, quot cum bestialibus, sed et cum ipsis bestiis commune accepi? Quid mihi lux solis amplius confert, quam reptilibus et vermibus terrae? Omnia similiter vivunt, omnia spirant, idem pastus, idem potus omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
tardatur quia multis p̾stare ñ sufficit iures ciuas
ad unius rei effectum sp̃alit̾ effundit. Simili modo
minor diligentia decon oꝑis impenclitur quotiens
ao multitudinem solam siue ad magnituclinem
titudo magnitudinẽ nec magnitudo multitudinẽ
S sic facta sunt omnia quasi facta sunt singula
creaturarum magie ad essentiam decor u magis ꝑti
fomutas ẽ. Qd̃ aut̃ informe ẽ ĩ hoc ciuidem qid ẽ eo

Expanded text:
tardatur, quia multis praestare non sufficit vires quas tardatur, quia multis praestare non sufficit vires quas ad unius effectum specialiter effundit. Simili modo minor diligentia decori operis impenditur, quoties ad multitudinem solam sive ad magnitudinem ltitudo magnitudinem minuit, nec magnitudo multitudinem sed sic facta sunt omnia, quasi facta sint singulacreaturarum magis ad essentiam, decor vero earum formitas est. Quod autem informe est, in hoc quidem quod est,
Abbreviated transcription (Latin):
s ut homini cuua meluis dare uil potuit se¬
ipsum fcuendum daret. Aliam uͦ cocaturam sic fe
cit ut et subiecta homini esset ꝑconclitionem ⁊ de¬
seruiret ad utilitatem. Homo gͦ quasi ĩ qiuodam
meclio collocatus h̾t suꝑ se deum subt̾ se mundũ
⁊ corpore quidem deorsum mundo conuingitur.
sp̃u autem ad deum sursum subleuatur. Necesse
gͦ fuit ut iusibilium conclim̃ ĩ orclinaretur qua¬
tinus ĩ eis homo foris agnosc̾et quale esset muisibi
le. qd̾ intus querere deberet hoc est ut subtus se
uideret cuud supra se appeteret. Non igitur decebat
sentiret que ob id maxime instituta ẽ ut inesti¬
inabilem et̾norum bonorum affluentiam nunti
nis usibus nocia ñ esse p̃uidit. Si enim sola neccͣiai
tribueret bonitas ciuidem esset s diues ñ esset. Certe
homo cum multa fac̾e desid̾at magnafacẽ ñ potest
quia tanto minus p̾nalet in singulis auanto plura
sunt ꝑ q̃ intentõnis sue conatus ouudit. Rursus
cu ad magnitudinẽ nititur a multituline re-¬

Expanded text:
sed ut homini quia melius dare nil potuit, seipsum fruendum daret; alia vero creatura sic facta est, ut et subjecta homini esset per conditionem, et deserviret ad utilitatem. Homo ergo quasi in quodam medio collocatus, habet super se Deum, sub se mundum, et corpore quidem deorsum mundo conjungitur; spiritu autem sursum ad Deum sublevatur. Necesse autem fuit ut visibilium conditio ita ordinaretur, quatenus homo in eis foris agnosceret, quale esset invisibile bonum quod intus quaerere deberet: hoc est, ut sub se videret, quid supra se appeteret. Non igitur decebat sentiret, quae ob id maxime instituta est, ut inaestimabilem aeternorum bonorum affluentiam nuntianis usibus necessaria non esse praevidit. Si enim sola necessaria tribueret; bonus quidem esset, sed dives non esset. homo cum multa facere desiderat; magna facere non potest, quia tanto minus praevalet in singulis, quanto plura sunt per quae intentionis suae conatus dividit. Rursus cum ad magnitudinem innititur, a multitudine re
Abbreviated transcription (Latin):
tres filiorum ĩ gła. Isti quidem dduo pene sub inio tp̃r
decesserunt. Aftor De cluniacensibus abbatibus a
priuio usq ad hunc hugonem. facti sunt hu. uersus
Ordine berno prius stat honore beatior odo. Surgitab
hus sanctus maiolus forma uirorum. Igneus arden¬
tem uix cohibens animum. Post fuit aũnis sac̾ odilo
missus ab horis. Mitior ingenio auam ferus imperio
ꝓximus hugo uenis discretis usus abenis. Orline posti¬

Expanded text:
tres filiorum in gloria. Isti quidem duo pene sub uno tempore tres filiorum in gloria. Isti quidem duo pene sub uno tempore decesserunt. De abbatibus Cluniacensibus a primo ad beatum usque Hugonem facti sunt hi versus: Ordine Berno, prius stat honore beatior Odo: Surgit ab his sanctus Majolus forma virorum, lgneus ardentem vix cohibens animam; Post fur Arvernis sacer Odilo missus ab oris, Mitior ingenio quam ferus imperio: Proximus Hugo venis, discretis usus habenis, Ordine post
Abbreviated transcription (Latin):
houum collegio matrem di maris Ecella clarius chorus¬
dur. Quus p̃sentia sagitarios auoidan apparentes. ita
ndes deitere ꝯsueuit Iut̾ quos martinis gemma
luudabat. Comede hiñ̾e de candidis ractemis cui
is siphabundant ⁊ fac mecuni sollemꝑne contub̾¬
Sic autem successori meo pontio ut humilitatis et
inuocentie thesauros custocliat ⁊ necessitates omniũ
suas reputatis miscd̃ie studeat. zelum monastici or¬
clinis exemplo mei sapient̾ disponat sic enim iurili¬
t agens a deo consecuietur auxiliuim qui ñ deserit sꝑan¬
tes ĩ se. fadem quioꝙ nocte quia beatus pat̾ dormiuit
ĩ domino: ulit abbas quidam duos lectos ĩ uisione
decent̾ a dornatos angłorum manibus ad astra sustolli
⁊ aucliuit uoces insublime dicentium. heroas gemi¬
uos sui correctores ⁊ scli stratis auro racliantibus uite
i̾to collocabimus. uidelicet cantuariensem archiep̃m
et cluniacensem abbatera qui multorum sunt pa¬

Expanded text:
chorum collegio Matrem Dei maris stellam clarius coruschorum collegio Matrem Dei maris stellam clarius coruscare, cujus praesentia sagittarios quosdam apparentes ita frondes dejicere consuevit. Inter quos Martinus gemma invitabat: Comede charissime, de candidis racemis, qui nobis superabundant; et fac mecum solemne contubeDic autem successori meo Pontio, ut humilitatis et innocentiae thesauros custodiat, et necessitates omnium suas reputans, misericordiae studeat, zelum monastici ordinis exemplo mei sapienter disponat. Sic enim viriliter agens, a Deo consequetur auxilium, qui non deserit sperantes in se. 12. Eadem quoque nocte, qua Pater beatus dormivit in Domino, vidit abbas quidam duos sanctos, in visione decenter ornatos, angelorum manibus ad astra sustolli, et audivit voces in sublimi dicentium. Hos geminos sui correctores et saeculi, stratis auro radiantibus, vitae merito collocabimus, videlicet Cantuariensem archiepiscopum et Cluniacensem abbatem, qui multorum sunt pa
Abbreviated transcription (Latin):
morus positus. recolens anniu̾sarium gaufricli archiep̃i¬
⁊ uiudonis abb̃is. obluuosos admonuit. Cam tenatis erat
meniorie ⁊ tante caritcitis ꝙ ibi finm̾ne salutis erat nõ
ĩmemor ubi raro quis quam reminiscitur pprie. In ip̃a
uoste qua mortuus ẽ beneclistiones lectionum lectori¬
b impsuit. Extremum ubum eius fuit ad arcum stan¬
as beneditite. Corpus eius ĩ capitulo a fr̃ibus dealbatum
puusaqua deinde uino ablutum ẽ ad ultimum modi¬
to lalsamo qd̃ supererat ĩ breui uasculo t̾nis uicibus te¬
tim corpus magnum affluenter ꝑunctum est ad uix
adsolum lepilum caput sufficeret nisi benedictõne ce¬
lesti multipligatum int̾ manus obsequentium super¬
catus autem dponisuis ariopagita apparuit cui¬
Idam frĩ apud nongentum dicens ut festinciret
abix liiatum. ut ualedic̾e posset scõ hugoni statin
ili enum mixtos mortalibus suꝑbos. et cum mona¬

Expanded text:
mortis positus, recolens annimortis positus, recolens anniet Mendonis abbatis, obliviosos admonuit; tam tenacis erat memoriae et tantae charitatis, quia ibi fraternae salutis non erat immemor, ubi raro quisque reminiscitur propriae. In ipsa nocte qua mortuus est, benedictiones lectionum lectoribus imposuit. Extremum ejus verbum fuit ad circumstantes: « Benedicite. » Corpus ejus in capitulo a fratribus dealbatis, prius aqua, deinde vino ablutum est. Ad ultimum modico balsamo, quod supererat in brevi vasculo, trinis vicibus totum corpus, licet magnum, affluenter perunctum est; quod vix ad solum lepidum caput sufficeret, nisi benedictione coelesti multiplicatum inter manus obsequentium autem Dionysius Areopagita apparuit cuidam fratri apud Nongentum, dicens, ut festinaret adire Cluniacum, ut valedicere posset S. Hugoni, statimvidi enim mixtos mortalibus superos, et cum mona
Abbreviated transcription (Latin):
nocentli spem contulit ibi pp̃ aliquantulam corporis
mam m aiorem inspicatus mentium inturiam. Ibi ⁊
rabit en duunorum exlectione illorum. tot trabes ex
Qatiorie auditonuim tot iepagula reꝑpit ex caritates
onlpestu ꝑussimi iedemptoris et głose marie iurginis ma¬
iris aun ea aiua dignus est confusione pestifer ille recessit
niedissimo saluatori agite quia ⁊ neqiuissimũ hostem a
nobis expulit. et ip̃e nobiscum festum celebraturꝰ remãsit
autis autem diebus antecuam moreretur sc̃s hugo
iorum uisio quos p̾cedebat quedam regalis domina ciuus
sdesum transeuntis et ũ fatiem uidebat. Illud santtum
aguieu aiuidan senior subseqiuebatur. Qui restitit et ait
Quius ẽ o aericola ag̾ iste quem colis: Qui ait. Beati pe¬
dicun tempꝰ hiũꝰ uite finẽ sortietur. Sic autem ei petrĩ
apłm ħ tibi nunciasse. Qui uͦ me p̾cedunt dĩ genitricẽ
sauctosq ei denuntia fanuilantes. Idem hugo ĩ artitulo

Expanded text:
nocendi spem contulit, ibique, propter aliquantulam corporis curam, majorem suspicatus mentium incuriam, ibi etiam tot obices divinorum ex lectione verborum, tot trabes ex devotione auditorum, tot repagula reperit ex charitate sibi a conspectu piissimi Redemptoris et gloriosissimae Virginis matris, cum ea qua dignus est confusione, pestifer ille recessit.tenti ac misericordissimo Salvatori gratias agite; quia et nequissimum hostem a vobis pepulit, et ipse nobiscum festum celebraturus aucis autem diebus antequam moreretur S. Hugo, sanctorum visio, quos praecedebat quaedam regalis domina, cujus dorsum transeuntis, et non faciem videbat. Illud sanctum agmen quidam senior subsequebatur; qui restitit, et ait: « Cujus est, o agricola, ager iste, quem colis? » Qui ait: « B. Pedicum tempus hujus vitae finem sortietur. Dic autem ei Petrum apostolum hoc tibi nuntiasse. Qui vero me praecedunt, Dei Genitricem, sanctosque denuntia famulantes. » Idem Hugo in articulo
Abbreviated transcription (Latin):
gulare gauelium munido dominabat᷑. Quo illeus¬
deus audito. de latibulo suo egressus a longe sep̾seafl¬
bat et ignominiose deturbatus cum multo planhi ci
tuli angustum inuenit. ut millatenus intre uabs¬

Expanded text:
ngulare gaudium mundo dominabatur? » Quo ille ingulare gaudium mundo dominabatur? » Quo ille imprudens audito, de latibulo suo egressus, a longe se prodidit; et ignominiose deturpatus, cum multo planctu et introitum angustum inuenit, vt nullatenus intrare va
Abbreviated transcription (Latin):
os est clumacensis monast̾ii cet̾is sollempnitasi
natiuitatem dñi quodam singłari affestu deus
agẽ ⁊ cantiiũ melodiis c̾e orum accensionibus qd̃ qli
ge p̾stantius est spũali deuotõne multa q latrimatis
ꝓfusione cum angelis sollempnizare. Hac igitur uls¬
te festiuitate frẽs more solito se suci q omnia pparauti
uenerabilis ille pat̾ hugo qui ad huc senex siuxrat ei¬
pitulum ubi fratres ꝯuenerant ingressus. hec ad omis
a laborare ut aliqiuas tenebrarum suarum nebula si¬
quem p̃senti genuit nocte dulcissimo gremio contine sp
astare. Idem deus puer exultabat ⁊ corcdis leticiam toh
corporis ⁊ plausu manuũ demonstrabat ⁊ au̾sus abs
trem aiebat. Cernis mat̾ noctem natiuitatis mee aut ua¬
uet gaudiis issustiandam ĩ aua ⁊ ꝓpharum macilas
angłorum p̾cona renouabuntur ⁊ de meo ex te mmu¬
simul t̾restria ⁊ celestia letabuntur. Ubi ẽ nune heli
mei dampnati ꝑficlia. ubi euispotestas aua ant lobi¬

Expanded text:
os est Cluniacensis monasterii, caeteris solemnitatibus Nativitatem Domini quodam singulari affectu devotius agere, et canticum melodiis, cereorum accensionibus, quodque longe praestantius est, spirituali devotione multaque lacrymarum effusione, cum angelis solemnizare. Hac igitur festivitate fratres se suaque omnia praeparaverunt. Venerabilis ille Pater Hugo, qui adhuc senex supererat, capitulum, ubi fratres erant, intravit, et haec ad omnes  ut aliquas tenebrarum suarum nebulasquem praecedenti genuit nocte, dulcissimo gremio continere, so lumine astare. Idem Deus puer exsultabat, et cordis laetitiam gestu corporis et plausu manuum demonstrabat: et conversus ad Matrem aiebat: « Cernis, Mater, noctem nativitatis meae, quae imminet, gaudiis illustrandam? in qua et prophetarum oracula et angelorum praeconia renovabuntur, et de meo ex te lestia et terrestria laetabuntur. Ubi est nunc hostis mei damnata perfidia? Ubi nunc ejus potestas, quae ante hoc si
Abbreviated transcription (Latin):
putredo q̃ int̾ius feruet eicit᷑: ad salutem dolor aꝑttur: eld¬
monẽcli sunt itaq ut si ꝓximos sicut se diligunt: inini¬
me illis taceant. Uñ eos iuste rep̾hendũt. Uocis enim medi¬
camine utroꝵq saluti concurrit᷑ : dum ⁊ ab illo qui infert
accio praua compescit᷑. ⁊ ab hoc qui sustinet doloris feruor
wlnere aꝑto temꝑatur. Qui enim ꝓximoꝵ mala respĩ¬
ciunt ⁊ tam̃ in silentio liuguã pͥmũt qͣsi conspectis nul¬

Expanded text:
putredo quae interius fervet ejicitur, ad salutem dolor aperitur. putredo quae interius fervet ejicitur, ad salutem dolor aperitur. monendi sunt enim ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis enim medicamine utrorumque saluti concurritur, dum et ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui enim proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
mala ꝑtulit. qd̾ tot abiecta conuicioꝵ ꝓbra sustinust. in
mortuis p̾parans usq ad mortẽ ip̃e uita ꝑuenit. Cur
itaꝙ asꝑum credit᷑ ut a deo homo tolleret flagelia ꝓ ma¬
uis si tauta ds ab hominib ꝑtulit mala ꝓ bonis: Qut qͥs
sana intelligentia de ꝑsecutõne sua ingratus existat. sup̃e
hinc sñ flagello ñ exiit qui hic sine pecoato uixit. uex ix¬
ari namq nimis tacitis debet: qr clum q̃dam nicia incau¬
te fugiũt oculte det̾iorib implicant᷑. Nam sepe lingnam
qr ĩmod̾atius freuant: in aorde grauius młtiloquiũ tole
rant. ut eo plus cogitatõnes in mente ferueant quo eas
uiolenta custodia indiscreti silentii angustat. Plerũꝙ ni¬
muis taciti cum ñnulla iniusta patiunt᷑ eo in acriorẽ dolorẽ
proceunt quo eai q̃ sustinẽt nõ loqunt᷑ Sam si illatas mo¬
lestias tnͣquille lingua diceret: mens a dolore conscientie ali
ena man̾et. Uuln̾a enim clausa: plus cruciant. ⁊sam cũ

Expanded text:
 quod tot abjecta conviciorum probra sustinuit; quomortuis praeparans, usque ad mortem ipse vita pervenit. Cur itaque asperum creditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis? Aut quis sana intelligentia de percussione sua ingratus existat, si ipse hinc sine flagello non exiit, qui hic sine peccato vixit? CAari namque nimis tacitis debet, quia dum quaedam vitia incaute fugiunt, occulte deterioribus implicantur. Nam saepe linguam quia immoderatius frenant, in corde gravius multiloqrant, ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii angustat. Plerumis taciti, cum nonulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias tranquillae linguae sermone dicerent, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ mens eoꝵ qd̃ suꝑ uacuis u̾bis a silentii sui censura
dissi patur. qͣsi tot riuis extra se discit ᷑. Uñ ⁊ reoire int̾
ius ad sui cognttõem nõ sufficit: qr ꝑ mstiloquiũ spar¬
sa a secreto se intime consid̾atõnis exoludit. totamq se
insicliantis hostis uuln̾ib detegit: qi nlła munitõne cu¬
stodie circũcludit. Uñ scͥptum est. Sicut urbis patens
musq pena multiloquium maneat: iñ quo etiam pro
noxia u̾ba peccatur

Expanded text:
 spargit. Qui supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius mens ad sui cognitionem non sufficit, quia, per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam se vero insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens emus quae poena multiloquium maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur
Abbreviated transcription (Latin):
lus nimis delectatus uellet ibi stare clixit ei angelus. Res¬
pice ⁊ respiciens uiclit unam arborem maximam ⁊ la¬
tissiman frondib uiridissimã florib q pulchumam
omniumq fructiũ eñib ⁊ frugum fortilissimam. In
cuius frondib aues multe cliu̾soꝵ colorum ⁊ cliu̾saꝵ
uocum gũib cantantes ⁊ organizantes morabant᷑
multi ⁊ femine ĩ cellis aureis ⁊ eburneis semꝑ bñdicen¬
tes ⁊ laudantes deumn ꝑ uniu̾sis bñficus suis ⁊ donis
suis. Et habebat unusquisq coronam auream ĩ capit
suo mirabilit ornatam ⁊ septrum aurcum ĩ manu
sua ⁊ erant uestiti talib uestimentis quib añ iusimo¬
nachi. Tunc ait angelus ad tundalum. Barboi mi
res eccłiarum qui ꝓ bñficiis que scĩs eccłiis larcit lunt
frat̾utatem ip̃orum consecuti sunt quia ꝑ illoum d̃

Expanded text:
lus nimis delectatus vellet ibi stare, dixit ei angelus: « Reslus nimis delectatus vellet ibi stare, dixit ei angelus: « Respice. » Et respiciens vidit unam arborem maximam et latissimam frondibus viridissimam, floribusque pulcherrimam, omniumque fructuum generibus et frugum fertilissimam. In cujus frondibus aves multae diversorum colorum, et diversarum vocum generibus cantantes et organizantes morabantur. multi et feminae in cellis aureis et eburneis, semper benedicentes et laudantes Deum pro universis beneficiis suis et donis suis; et habebat unusquisque coronam auream in capite suo mirabiliter ornatam, et sceptrum aureum in manu sua; et vestiti talibus vestimentis, quibus ante visi monachi. Tunc ait angelus ad Tundalum: « Haec arbres Ecclesiarum; et pro beneficiis quae sanctae Ecclesiae largiti sunt, fraternitatem ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
tur choris angłorum. Et accedentes ꝓpuis uideriut ub
usq sexus animas que assimilabantira angłis qͥꝵ soe¬
dor ⁊ odor delectabilis ⁊ sonus suaussimus. Simnomes¬
riam quam ante uid̾ant suꝑabant. Omnia instuna
dulceclinem suꝑabant uoces ip̃porum spũum quibus mi¬
lus laboi erat ĩ exaltafõne uocum nec labia uidebant
mou̾i nec maniis ad instrim̃ita musica leuare cunabant
⁊ tñ ad libitum cuuisq melos reddebant. firmamentum
qd̃ erat suꝑ capita eorum multum splendebar de cuo ca¬
thene pondebant auri purissuni iurgulis argenteis int̾¬
nuxte pulc̾rima uarietate contexte de qiuib aphi ⁊ phi¬
ale ⁊ tintumnabula ⁊ cymbala ⁊ lilla ⁊ sꝑisle pendedat
auice. Int̾ quos multitudo maxima u̾sabatur angłor
uolantium ⁊ aureas alas habentium. Qui leui uoli¬
tu int̾ chathenas uolantes suauissimum atq dulauli¬
num audientibus reddebant sonum. Cum gͦ tuuda¬

Expanded text:
tur choris angelorum. Et accedentes propius viderunt itur choris angelorum. Et accedentes propius viderunt intus utriusque sexus animas, quae assimilabantur angelis: quarum splendor et odor delectabilis, et sonus suavissimus, omnem gloriam quam ante viderant, superabant. Sed hanc uum, quibus nullus labor erat in exaltatione vocis, nec labia videbantur moveri, nec manus ad instrumenta musica levare curabant, et tamen ad libitum cujusque melos reddebant. Firmamentum quod erat super capita eorum multum splendebat, de quo catenae pendebant auri purissimi virgulis argenteis intermistae, pulcherrima varietate contextae: de quibus scyphi et phialae, et tintinnabula, et cymbala, et lilia, et sphaerulae pendebant aureae. Inter quas multitudo maxima versabatur angelorum volantium. et aureas alas habentium; qui leni volatu inter catenas volantes suavissimum atque dulcissimum audientibus reddebant sonum. Cum ergo Tunda
Abbreviated transcription (Latin):
um autem tundalus curiosius cucumsꝑici¬
ceret uidit quasi castrum ⁊ papiliones plurimas
purpura ⁊ bysso ⁊ auro ⁊ argento ⁊ serico mira ua¬
rietate confectas ĩ quibus cordas organti tymꝑana
⁊ tytharas cum organist̾s ⁊ cymbalis canentes. Ce¬
t̾a quoq omnium musicorum gn̾a suauissimis sonis
auliuit continentes ⁊ quesuuit que hec essent. Quiã¬
ģelus. Ista est religiosorum recuues monachorium ⁊ con¬
u̾sorum canontorum ⁊ scĩmonialium qui ꝓmissam
obedientiam huis qui p̃sunt hylarit ⁊ deuote impon¬
duntiqui magis gaudent subeẽ quam p̾ẽe qui uolũ¬
cateni ꝓpriam reliqunt ⁊ aliene obtemperant qui dum
suut ⁊̃ corpore celestia lapuint qui restenantli¬
guas suas ñ solum a malis s ĩ a bonis pp̃ taciturns¬
untur p̾sentia scẽ t̾nitatis ⁊ qui semel a deo inteailit o¬
nium ĩmemor p̾titorum ult̾uis ñ disumgetur a consa¬
tio sanctorum nisi foite iurgo fu̾it ⁊ coniungi muriꝰ¬

Expanded text:
um autem Tundalus curiosus circumspiceret, vidit quasi castra et papiliones plurimos, purpura et bysso, auro et argento et serico mira varietate confectos. In quibus chordas et organa, et citharas cum organistis et cymbalis canentes. Caetera quoque omnium musicorum genera suavissimis sonis audivit concinentes: et quaesivit, quae haec essent. Cui angelus: « Ista est religiosorum requies, monachorum, conversorum, canonicorum et sanctimonialium; qui promissam obedientiam his qui praesunt, hilariter et devote impendunt: et qui magis gaudent subesse, quam praeesse; qui voluntatem propriam relinquunt, et alienae obtemperant; qui dum sunt in corpore, coelestia sapiunt; qui refrenant linguas suas non solum a malis, sed etiam a bonis propter taciturniuntur praesentia S. Trinitatis, et qui semel ad eos intraverit, omnium immemor praeteritorum, ulterius non disjungitur a consortio sanctorum, nisi forte virgo fuerit, et conjungi merea
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ad nr̃e mediocͥtatis conspectum nõ moreris dirig̾e Quẽ
fauente dño: scĩs tuis p̾cibus nõ diffidas ꝓsꝑe ad te redire ꝑ¬
acta p̾missoꝵ capituloꝵ cum auxilio dei desid̾ata soliẽpni¬
tate. Erit enim ut credimꝰ cunctis credentib ꝓfuturũ: qͥ cqͥd
ecołie geu̾ali olaruerit ꝑ eius p̃sentiam imꝑtitũ. Ita tam ce¬
lebris erat fama: ut in qͣstionib enodanois indigeret eo sub li¬
mitas romana. Incuriose fuit s discis eloqñtie: Aete S cͥp¬

Expanded text:
torum, ad nostrae mediocritatis conspectum non moreris dirigere: quem, favente Domino, sanctis tuis precibus, non diffidas prospere ad te redire, peracta praemissorum capitulorum cum auxilio Dei desiderata solemnitate. Erit enim, ut credimus, cunctis credentibus profuturum, quidquid Ecclesiae generali claruerit per ejus praestantiam impertitum. Ita tam celebris erat fama, ut vel quaestionibus enodandis indigeret eo sublimitas Romana. Incuriosae fuit, sed dulcis eloquentiae. C
Abbreviated transcription (Latin):
Uutens autem cluctor puerum ad lucidum splen¬
Doiem dicit ⁊ statim apparuit murꝰ infinite longi¬
amis ⁊ latitudinis in quo nullus patebat aditus. ue¬
dites illus ĩ momento ultra se raptos inuenerunt
ipatria illa desid̾abili apparuit domus rotunda que
iu petas habebat sicut scriptum ẽ ab ouente porte tres
Hanc ineressi tam ampliam uiderunt ut aiuot¬
nins aĩ ad ouentalem portam contra meclium ostu
nis altare qd̃ dam circa qd̃ uiri splendidi sedebant. qͥ
nies canquam p̾ stantissimo famulaibantur. Itle co¬
puam auream habebat ĩ capite .xii. crucibus in signẽ¬
uina. Puerum ĩ hac uisione letantem alloquitur du¬
sul abco. statim rediit ⁊ dixit. Seqiuere me quia illuc
toudurari ubi te cepi iubente do. uenies autem si bñ
lalrauis ad haue głam. Mox ad corpus licet renitens
rellusist. Hic ĩ sodã fexͣ paulo ante nonam douire tepͣ

Expanded text:
tens autem ductor, puerum ad lucidum splendorem duxit; et statim apparuit murus infinitae longitudinis et latitudinis, in quo nullus patebat aditus. Venientes illuc, in momento ultra se raptos invenerunt. In patria illa desiderabili apparuit domus rotunda, quae 12 portas habebat, sicut scriptum est: Ab oriente portae tres, etc. Hanc ingressi tam amplam viderunt, ut quotniens autem ad orientalem portam, circa medium ostii vidit altare quoddam, circa quod viri splendidi sedebant: qui omnes uni tanquam praestantissimo famulabantur. Ille coronam auream habebat in capite, duodecim crucibus aureis insignem. Puerum in hac visione laetantem alloquitur dusus ab eo statim rediit, et dixit: « Sequere me, quia illuc te reducam, ubi te cepi, jubente Deo. Venies autem, si bene laboraveris, ad hanc gloriam. » Mox ad corpus licet renitens reversus est. Hic in II feria paulo ante nonam dormire coep
Abbreviated transcription (Latin):
imperatorem se usq quac ꝑ seciuentẽ ñ ferẽs
ãuipꝑe cui nec urbes nec castra munita natura resi¬
st̾ẽ poterant dum se fugiendo tutaretur. imperator
uxorem eius obsedit. que iam rebus suis diffidens

Expanded text:
imperatorem se usquequaque persequentem non ferens, quippe cui nec urbes nec castra natura munita resistere poterant, dum se fugiendo tutarentur, imperator uxorem ejus obsedit ; quae jam rebus suis diffidens,
Abbreviated transcription (Latin):
is multa eccłie sc̃e utilia descripsit. Int̾ quos eminent de
ricardus de contemplatõne pulchumun librum de
patriarchis intitulatum. Alium quoq de mistico sõnio
nabugodonoror. Se arbore ciuocruquam idem nabu¬
god̾ uidit. unum ⁊ alium de quatuor uentis ĩ mari
pugnantibus. alium de ext̾minatione mali ⁊ ꝓmotõe
boni. alium it̾m de officio eccł̃ie. alium de sacrificio abra¬
he. scripsit ⁊ tractatum grãdem de illo u̾lo ysaie om̃e
caput languidum ⁊ alium de illo ĩ die illa nutriet.¬
expositõne sacre scripture udaiantes suꝑ illo u̾bo. ecce
uirgo concipiet ⁊ pariet filium. alium autẽ ad nouiti
sio ⁊ mat̾ia omnium scĩarum. ac sebies hystorie p̾ce¬
dentium tempoium ⁊ quedam morales expositõnes¬

Expanded text:
is multa ecclesie sancte utilia descripsit, inter quos eminent de  contemplatione pulcherrimum librum, de patriarcha intitulatum, alium quoque de mystico somno Nabuchodonosor: de arbore quoque quam idem Nabuchodonosor vidit, unum et alium de quatuor ventis in mari pugnantibus; alium de exterminatione mali et promotione boni; alium iterum de officio ecclesie; alium de sacrificio Abrahe et tractatum grandem de illo verbo: Esaie omne caput languidum; et alium de illo, in die illa nutrietexpositione sacre scripture Iudaizantes, super illo verbo: ecce vigo concipiet et pariet filium; alium autem ad novitiosio et materia omnium scientiarum ac series historie precedentium tempo
Abbreviated transcription (Latin):
prouintia oetus litt̾as ab int̾antia deserens in quẽqͣm specũ
intrãs tͥbus aunis incognitꝰ hoĩb fuit excepto quodam romano
monacho qui semꝑ ei qͣitũ potuit ministͣbat ⁊ ei panẽ longissi¬
mo funi ligatum cũ tintinabło porrigebat. Sed dyabolus istiꝰ
refectõni ⁊ illiꝰ caritati inuidẽs lapidem i accauit ⁊ tintinabu¬
lum fregit. s tñ ille monachus ꝓut potuit ministrauit.
¶uidam post hec p̾sbr̃o dñs in festo pasche apparuit clic̃o.
Tu tͥ delicias p̃paras ⁊ seriuis meus in loco illo fame cͥciat᷑
Qui ꝓtinus surcexit. ⁊ cñ clifficultate maxima ad locũ
es pasche est: abstiñe nõ debes. longe quippe ab hoĩb poĩtꝰ¬
qͣndam qͣm aliqũ uid̾at cogitare cepit. ⁊ cdiabolus in specie¬
merule uolitans tanto calore eius animũ incendit qd̾ s̃
deser̾e heremũ uoluptate uictus uolebat. S subito ad se
ꝑ dei grãm reu̾sus exuit se: ⁊ nuclum in spinis ⁊ urticis

Expanded text:
prouincia ortus, litteras in infantia deserens, in quendam specum intrans tribus annis incognitus hominibus fuit excepto quodam Romano monacho qui semper ei quantum potuit ministrabat et ei panem longissimo funi ligatum cum tintinabulo porrigebat. Sed dyabolus istius refectioni et illius caritati inuidens lapidem iactauit et tintinabulum fregit. Sed tamen ille monachus prout potuit ministrauit. Cuidam post hec presbytero dominus in festo pasche apparuit dicens: «Tu tibi delicias preparas et seruus meus in illo loco fame cruciatur». Qui protinus surrexit et cum difficultate maxima ad locum es pasche est, abstinere non debes». Longe quippe ab hominibus positndam quam aliquando uiderat cogitare cepit; et dyabolus tanto calore eius animum incendit quod etiam deserere heremum uoluptate uictus uolebat. Sed subito ad se per dei gratiam reuersus exuit se et nudum in spinis et urticis
Abbreviated transcription (Latin):
tentem ⁊ de loco ad locum uolautem domos ꝓ inupili
ligna. s ⁊̃ parietes ⁊ maxime lapides ⁊ ip̃a altaria ĩos¬
em rodacta sunt ut nullo modo appareret ibi fuisse enir
Decanus autem uidens eccl̃iam et domum suam sum¬
sam. uestes et superlectile m suam festinant coligens
⁊ cuxumligans ad nauem aue ĩ ꝓxiio maris lutor i
sixa erat deserri fecit. S drachoͦ ac si ppͥ hoc solimi
nisset nauem uolatu petens ciincta qiue ĩ ea ciant suõ¬
pitis illuis cuui feretrum colug̾at incolumil ⁊ illelia
tam laudunensibus impenderant benuiolentiam m
nich aut parum ꝑderent. Secanus aufe ille au is¬
trum de ecclia eiecerat sera motus pententia nuclss
dibus illud ꝓ secutus est ⁊ coram ꝑstratus itaꝙ a ill
cia ꝓtestatus indulgentiam postulabat. de hui que fil¬

Expanded text:
tentem, et de loco ad locum volantem, domtentem, et de loco ad locum volantem, domligna, sed etiam parietes et maximi lapides, et ipsa altaria in cinerem redacta sint, ut nullo modo appareret, ibi fuisse ecclesiam. Decanus autem videns ecclesiam et domum suam succensam, vestes et supellectilem suam festinanter colligens et circumligans, ad navem quae in proximo maris littore erat defixa, deferri fecit. Sed draco, ac si propter hoc solum venisset, navem volatu petens, cuncta quae in ea erant supitis illius qui feretrum collegerat, incolumis et illaesa, i qui multam Laudunensibus impenderant benevolentiam, inihil, aut parum perderent. Decanus autem ille qui feretrum de ecclesia ejecerat, sera motus poenitentia, nudis pedibus, illud prosecutus est, et coram eo prostratus, itaque Dei judicia protestatus, indulgentiam postulabat. Apud Exe
Abbreviated transcription (Latin):
rat et ut nullus ad eccłia m eat si potuisadioda¬
tuim feretri sce marie diuinum offitiun alii
conuemiant exhortatur. Dostremo cuncti uinsiueus
edictum ꝓponunt ut sicius ad eccłiam iret ulle
solid̾ sociõs ꝑ solueret. Erat autem tunc sablituia
ospes ille ꝓꝑe oppidum habebat unam eomui
incua lboues ⁊ peccora seruabantur. Ioiino
uebat auidam pauꝑ rustitus eusdem prortoultusd¬
enlis deputatus cuius filia ꝓuella paruula teasi¬
coram feretro mane sanata est. In crastino drat oi¬
dam flaminiuomꝰ de mari exiens in uillam ilam
uolauit ⁊ pumo eccłiam. De inde ciuadam domor dũ¬
ma ciuam ex suis naribus e mittebat succentlas . fne
cursores suꝑ equos aduenerunt. rogauerunt qͥ iauf¬
nenses ut ardenti uille su buenirent. Quihumams
riositate tantum ꝓdigium uide̾ sitientes. deputanists¬
tro ydoneis custoclibus. uelocit̾ suꝑ equos ad uitumm
currunt. uiderunt q dra chonẽ. incredibilis loncit n¬
nis hũtem .u. capita slaminas sul phureas ꝑ nares mnͥ¬

Expanded text:
rat; et ut nullus ad ecclesiam eat, sed potius ad hospitium feretri sanctae Mariae divinum officium audituri conveniant, exhortatur. Postremo cuncti unanimiter edictum proponunt, ut si quis ad ecclesiam iret V solidos sociis persolveret. Erat autem tunc Sabbatum ante ope oppidum habebat unam domum, inper rusticus iisdem pecoribus custodiendis deputatus; cujus filia parvula tortum pe, vigilans coram feretro, mane sanata est. In crastino draco quidam flammivomus de mari exiens, in villam illam advolavit; et primo ecclesiam, deinde quasdam domos flamma, quam ex suis naribus emittebat, succendit. Feretat. Post quod cursores super equos advenerunt, rogaveruntque Laudunenses, ut ardenti villae subvenirent. Qui humana curiositate tantum prodigium videre sitientes, deputatis feretro idoneis custodibus velociter super equos ad vicum recurrerunt, videruntque draconem incredibilis longitudinis, habentem 5 capita, flammasque sulphureas per nares emit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Audiant qd̃ paulus dicit: illis quos ad celibatus
rũq actõne secłariũ confundit᷑ uita cominẽtium: cum
ait mare. Quasi enim ꝑ uocem maris ad uerecũdiam
sỹdon adducitͦ: qͣndo ꝑ comꝑatõem uite secłariũ atq ĩ
hoo mũdo fluctuantiũ eiꝰ qui nimitꝰ ⁊ qͣsi stabilis c̾neᷤ
uori ordĩe dec̃iores sunt: ⁊ quidam in dec̾iori meliores. ⁊
qr illi sortem extremi hĩtus bñuiuendo tnͣscenclunt. ⁊
illi suꝑioris loci meritum morib nõ exequendo dimi

Expanded text:
tur. Audiant quod Apostolus cum quosdam ad caelibatus  confunditur continentium, cum ait mare . Quasi enim per vocem maris ad verecundiam Sidon adducitur, quando per comparationem vitae saecularium atque in hoc mundo fluctuantium, ejus qui munitus et quasi stabilis cernitur iori ordine deteriores sunt, quidam in deteriori meliores; quia et isti sortem extremi habitus bene vivendo transcendunt, et illi superioris loci meritum moribus non exsequendo dimi
Abbreviated transcription (Latin):
uelle foititer ⁊ integre: ñ semisaunam. hac atq illac ũ¬
sare ⁊ iactare uoluntatem ꝑte assurgente cum alia ꝑte
cadente luctantem. Sic gͦ egrotabam et excrutiabar
meo. donec abrumperetur totum quo iam exiguo tene
creta mised̾ia flagella ingeminans timoris ⁊ pudoris
tans moiti mori ⁊ uite uiu̾e. Pluiq ualebat ime de¬
tius molitum qmͣ melius insolitum. Punctumq ipsum
temporis auo aliud futur̃ eram: auanto ꝓpuis admous¬
⁊ uauitates uanitatum antiꝙ amuce mee. ⁊ succutiebãt
uestem meam carneam. ⁊ subinurmurabant. Pice¬

Expanded text:
uelle fortiter et integre, non semisauciam hac atque hac uersare et iactare uoluntatem parte adsurgente cum alia parte cadente luctantem. meo, donec abrumperetur totum, quo iam exiguo tenebdomine, seuera misericordia flagella ingeminans timoris et pudoristans mori morti et uitae uiuere, plusque in me ualebat inolitum, quam melius insolitum, punctumque ipsum temporis, quo aliud futurus eram, quanta propius admoueet uanitates uanitantium, antiquae amicae meae, et succutiebant uestem meam carneam et submurmurabant: "di
Abbreviated transcription (Latin):
filius. Post quem iegnauit elfreous filius ethe nul¬
A iunior qui a pͣ leone .uͦ. unctionem regiã et coronam
susceꝑat. Hic irenauit annis xxuiii. ⁊ mensibus sex
Nouem ꝯtinus aunis cum hostibus pugnauit. Hic
cum quadam cdie ĩ insula inlusus solus domi esset so¬
cerum iopori dedit et ecce sanctus tuchb̾t lunidi farnen¬
sis andam epe sic diniente alloquitur. Eeo ium cuf¬

Expanded text:
filius. Post quem regnavit Ofredus filius Etheuf junior; qui olim a papa Leone V unctionem regiam et coronam susceperat. Hic regnavit annis 28, et mensibus sex. Novem continuis annis cum hostibus pugnavit: qui cum, quadam die in insula inclusus, solus domi esset, soorpus curis aegrum sopori dedit; et ecce sanctus Cuthbertus Lindifarnensis quondam episcopus sic dormientem alloquitur: « Ego sum Cu
Abbreviated transcription (Latin):
litur quinich̾ cuii ncħ ĩ frẽm aliud isibonũ m̃itum carpẽs
ñ hommis culꝑam. s dĩ tantum uidicia rep̃hendit. H̾ gͦ
ẽ illa sursũ g̾minans amarituclinis iadix que se erigens
ad suꝑna incontumeliam ip̃iꝰ quibona homini ꝯfert tend̾
auctoris. Nec quẽꝙͣ moueat ꝙ d̾s missur̃ se serpentes re¬
głos qui eos cuioꝵ cͥmimibus offenclitur mordeant ꝯminat᷑

Expanded text:
isi bonum meritum carpens, non hominis culpam, sed Dei tantum judicia reprehendit. Haec ergo est illa sursum germinans amaritudinis radix , quae se erigens ad superna, in contumeliam ipsius qui bona homini confert, tendit auctoris. Nec quemquam moveat quod Deus missurum se serpentes regulos, qui eos quorum criminibus offenditur mordeant, comminatur .
Abbreviated transcription (Latin):
dit serpens ⁊ silentõ ⁊ c̃. ado̾ incurabilis ẽ ista ꝑuicies ut blan¬
duentis exasꝑetur: in aetur obseauiis muñibus irritetur
pacĩe uirtute. aut mumficentie laude ꝓ foc̾it: tanto ille maro¬
ad purgandum difficiliorem eẽ ꝯstat mindia aue ip̃is
remedius quibus reliciua extinguntur ascenditur. Nã
factõ ne placatur. Quid illi facias aui hoc ip̃o mag̃ cid̾ te hu¬
miliorem ac benigmorem sentit offenditur: Eius autẽ ẽ¬
qui se ut satisfaciat ĩ euidenti a bonis corruere aut a ꝓsꝑis
alienari aut calamitate aliqua optet inuolui: Non autẽ¬

Expanded text:
 subvenit. Nam usque adeo incurabilis est ista pernicies, ut blandimentis exasperetur, infletur obsequiis, muneribus irritetur;patientiae virtute, aut munificentiae laude profecerit, tanto ille majoad purgandum difficiliorem esse constat invidiam, quae ipsis remediis quibus reliqua exstinguuntur, accenditur. Nam, s satisfactione placatur. Quid illi facias qui hoc ipso magis quod te humiliorem ac benigniorem sentit offenditur, quem qui se, ut satisfaciat inuidenti, a bonis conrnere ant a prosperis alienari aut a calamitate aliqua optet inuolui? qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ incantatõ. situt enim ille qͥ primus eiuisdem mali pestecor¬
ruptus ẽ nͦ medelam penitentie nec fomentum ullius curatõ¬
nis admisit: ⁊ta ⁊ hu qui hisdem se ꝑcuciendos morsibus tra
tiq ũ culpis eorum quibus inuident s ꝓsꝑitate crucientur
erubescentes ipãm ꝓd̾e u̾itatem extͥnsecus sibi quasdam suꝑ¬
fluas ⁊ ineptas cauias offensionis inquirunt. Quarum qr oĩ¬
modis false sunt uana ẽ curatõ: cum illud mortiferum nirꝰ¬

Expanded text:
e illius. Sicut enim ille qui primus ejusdem mali peste corruptus est, nec medelam poenitentiae, nec fomentum ullius curationis admisit, ita et hi qui iisdem se percutiendos morsibus tratique non culpis aliorum quibuslibet, sed prosperitate crucientur, erubescentes ipsam prodere veritatem, extrinsecus sibi quasdam superfluas et ineptas causas offensionis inquirunt. Quarum quia omnimodis falsae sunt, una curatio est, cum illud mortiferum vir