comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de carcere animã meã: ut confite.¬
atur nomini tuo. Iam educta de
corruptione. quid habet confiteri :
Peccata ibi non sunt: sed laudes st̃.
Duobus modis autem confessio intel¬
ligitur: & in peccatis nr̃is. & in lau¬
de dĩ. In peccatis nr̃is nota ẽ con¬
fessio: & ita nota om̃ĩ popło. ut quan¬
do auditum fuerit nomen confessi¬
onis in lectione. siue in laude di¬
catur. siue de peccatis dicatur. cur¬
rant pugni ad pectus. Notum ẽ
ergo nomen confessionis de pecato.
confessionem in laude quȩramus.
Ubi inuenimus: habes in scriptu¬
ris. & hȩc dicetis in confessione:
opera dñi uniuersa qm̃ bona
ualde. Ergo hic confessio laudis
est. Alio loco ipse dñs dicit.
terrȩ. Quid confitebatur: Nun¬
quid peccata : xp̃i ergo confiteri:
erat laudare. & audi laudem
patris. Qui abscondisti hȩc inqͥt.
a sapientibus & prudentibus: &
reuelasti ea paruulis. Quia gͦ
post istas corruptionis angustias.

Expanded text:
de carcere animam meam, ut confitede carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Jam educta de corruptione, quid habet confiteri? Peccata ibi non sunt, sed laudes sunt: duobus autem modis confessio intelligitur, et in peccatis nostris, et in laude Dei. In peccatis nostris nota est confessio, et ita nota omni populo, ut quando auditum fuerit nomen confessionis in lectione, sive in laude dicatur, sive de peccatis dicatur, currant pugni ad pectus. Notum est ergo nomen confessionis de peccato: confessionem in laude quaeramus. Ubi invenimus? Habes in Scripturis: «Et haec dicetis in confessione, Opera Domini universa quoniam bona valde» . Ergo hic confessio laudis est. Alio loco ipse Dominus dicit: terrae.» Quid confitebatur? numquid peccata? Christi ergo confiteri, erat laudare. Et audi laudem Patris: «Quia abscondisti haec,» inquit, «a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis» . Quia ergo post istas corruptionis angustias
Abbreviated transcription (Latin):
iustus. quia iudex est. Illud ha¬
bes de beneficio: illud habes de
supplicio. Hoc ergo forte dixit.
educ de carcere animã meam:
educ de corruptione animã meã.
Si sic intelligamus non ẽ blasphe¬
mia. intellectus constat. Adextremũ
fr̃s sicut arbitror: hoc dixit. educ
cde carcere. educ ab angustia. Gau
denti enĩ homini: & carcer latus ẽ.
Tristi: & pratum angustum ẽ. Er¬
Go orat se ecduci ab angustia. Quã¬
uis enĩ in spe latitudinem habeat.
in re tamen presenti angustatur. At¬
tende angustias apłi. Non habui
requiem spũi meo dixit: quia non
inueni tytum frẽm meũ. Alio loco.
Quis infirmatur: & ego non infir¬
mor:. Quis scandaliatur: & ego ñ
uror ÷ qui ergo & infirmabatur &
urebatur: nonne in penis & carcere
erat: sed istę penȩ ex caritate. coro¬
nam parturiunt. Unde iterum
dicit. Suꝑest michi corona iusticiȩ:
quã redaet michi dñs in illa die
iustus iudex. Ad hoc ualet. educ

Expanded text:
justus, quia judex est: illud hajustus, quia judex est: illud habes de beneficio, illud habes de supplicio. Hoc ergo forte dixit, «Educ de carcere animam meam,» Educ de corruptione animam meam. Si sic intelligamus, non est blasphemia; intellectus constat. 19. Ad extremum, fratres, sicut arbitror, hoc dixit, «Educ de carcere denti enim homini et carcer latus est, et tristi pratum angustum est. Ergo orat se educi ab angustia. Quamvis enim in spe latitudinem habeat, in re tamen praesenti angustatur. Attende angustias Apostoli: «Non habui requiem spiritu meo,» dixit; «quia non inveni Titum fratrem meum» . Alio loco: «Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Qui ergo et infirmabatur et urebatur, nonne in poenis et carcere erat? Sed istae poenae ex charitate coronam parturiunt. Unde iterum dicit: «Superest mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Ad hoc valet, «Educ
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. Manere in carne: neces¬
sarium propter uos. De corpore gͦ
educat ds̃: quando uoluerit: possa
dici & corpus nr̃ carcer: non quia
carcer est. quod ds̃ fecit. sed quia
penale & mortale. Duo enĩ consi¬
deranda sunt in nr̃o corpore:
figmentum dĩ. & pena meriti.
Tota ista forma. status. incessus.
membra ordinata. sensuũ dispo¬
sitiones. uidere. audire. olfacere.
gustare. contingere. om̃is hec cõ¬
pago. & fabricȩ distinctio: non
potuit fieri nisi a dõ qui omĩa
operatus est. cȩlestia. terrestria. sũ¬
ma. & una. uisibilia & inuisibi¬
lia. Quid ergo ibi penale nr̃m:
quod corruptibilis caro: quod
mortalis. quod indigens: hoc ñ
erit in prȩmio. Non enĩ corpus ñ
erit: cũ corpus resurgat: sed quid
ibi non erit: corruptio. Corru.¬
ꝑtibile enim hoc. induet incor¬
ruptionem. Ergo. si caro carcer¬
tibi est. non corpus ẽ carcer tuus:
sed corruptio corporis tui. Corpus
enĩ tuũ fecit ds̃ bonũ. quia
bonus est: corruptionem intulit

Expanded text:
carne necessarium propter vos.» De corpore ergo educat Deus, quando voluerit. Posset dici et corpus nostrum carcer, non quia carcer est quod fecit Deus, sed quia poenale et mortale. Duo enim consideranda sunt in nostro corpore; figmentum Dei, et poena meriti. Tota ista forma, status, incessus, membra ordinata, sensuum dispositiones, videre, audire, olfacere, gustare, contingere; omnis haec compago et fabricae distinctio, non potuit fieri nisi a Deo, qui omnia operatus est, coelestia, terrestria, summa et ima, visibilia et invisibilia. Quid ergo ibi poenale nostrum? Quod corruptibilis caro, quod fragilis, quod mortalis, quod indigens: hoc non erit in praemio. Non enim corpus non erit, cum corpus resurgat. Sed quid ibi non erit? Corruptio: corruptibile enim hoc induet incorruptionem . Ergo si caro tibi carcer est, non corpus est carcer tuus, sed corruptio corporis tui. Corpus enim tuum fecit Deus bonum, quia bonus est; corruptionem intulit
Abbreviated transcription (Latin):
castiga te. displice tibi. Non sic
pugno inquit quasi aerem cedens:
sed castigo corpus meum & in ser¬
uitutem redigo : ne forte aliis p̃di¬
cans ipse reprobus inueniar. Nũ¬
quid qui castigat corpus. odit cor¬
pus: Si quis castigat seruum: o¬
dit seruum: Si quis uerberat fi¬
lium: odit filium: & ut aliud
comunctius eloquamur: caro tua.
tanquã coniunx tua ẽ: hoc ipse
apłs dicit. Nemo unquã carnẽ
suam odio habuit: sed nutrit &

Expanded text:
castiga te, displice tibi. 16. «Non sic castiga te, displice tibi. 16. «Non sic pugno,» inquit, «quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar» . Numquid qui castigat corpus, odit corpus? Si quis castigat servum, odit servum? si quis verberat filium, odit filium? Et ut aliquid conjunctius eloquamur, caro tua tanquam conjux tua est. Hoc ipse Apostolus dicit: «Nemo unquam carnem suam odio habuit; sed nutrit et
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. & gemis cuiꝰdam reluctatio¬
nis conscientia: ex hac parte iniquus
& peccator es. Quomodo inquis. ex
quadam parte iustus: ex quadam
parte peccator: Quid est qđ dicis:
Labommus. uidemur loqui contra¬
ria: nisi nobis subueniat apłica
auctoritas. Audi illud ab apł̃o: ne
me malus intellector accuses. Con¬
delector enim inquit legi dĩ: sccłm
interiorem hominem: ecce iustus.
An non est iustus. qui condelecta¬
tur legi dĩ: Unde ergo peccatorͤ
Uideo aliam legem in membris
meis. repugnantem legi mentis meȩ:
& captiuum me ducentem in lege pec¬
cati. Adhuc bellum aduersus me
gero: nondum sum totus instaura¬
tus. Ad imaginem fabricatoris
mei cȩpi resculpi: & ex ea parte
qua reformor. displicet michi qđ
deforme est. Ergo quãdiu ita sũ:
pere. gratia dĩ quȩ infudit suaui¬
tatem. ut iam ꝑ interiorem homi¬
nem condelecteris legi dĩ : inde cȩ¬
tera sanabuntur. unde & ista sana¬
ta sunt. Geme adhuc uulneratꝰ:

Expanded text:
carnis, et gemis cujusdam reluctatiocarnis, et gemis cujusdam reluctationis conscientia, ex hac parte iniquus et peccator es. 15. Quomodo, inquies, ex quadam parte justus, ex quadam parte peccator? quid est quod dicis? Laboramus, videmur loqui contraria, nisi nobis subveniat apostolica auctoritas. Audi illud ab Apostolo, ne me malus intellector accuses: «Condelector enim,» inquit, «legi Dei secundum interiorem hominem.» Ecce justus. Annon est justus qui condelectatur legi Dei? Unde ergo peccator? «Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati.» Adhuc bellum adversus me gero, nondum sum totus instauratus ad imaginem fabricatoris mei; coepi resculpi, et ex ea parte qua reformor, displicet mihi quod deforme est. Ergo quamdiu ita sum, pere, gratia Dei quae infundit suavitatem, ut jam per interiorem hominem condelecteris legi Dei: inde caetera sanabuntur, unde et ista sanata sunt. Geme adhuc vulneratus,
Abbreviated transcription (Latin):
cor tuum: & tũ te ipsum emen¬
dabis in misccłia. Non enĩ odi¬
sti te. cum seuis in te. eris impar¬
te. emenda te iustus: quãuis sis
adhuc in emendendo peccator.
Ex qua parte enim tibi displices:
iustus es ex qua tibi displicet in
te quod iniustum ẽ: iustus es.
Uis uidere quã iustus sis: hoc
in te tibi displicet: quod & dõ:
iam coninxisti te uoluntati dĩ: &
in te ipso non quod ille fecit. sed
quod ille odit odisti. Ex eo quod
odisti in te quod fecisti. quod o¬
dit & ille. quod ille non fecit:
cepisti eẽ in te seuerus. eritͦ ille mise¬
ricors. Parcet: quia tu non peꝑcisti.
Ergo exquo coniunctus es oculis eiꝰ.
& condelectaris legi eius. & hoc in te
arguis quod lex eius arguit: & hoc
in te tibi displicet. quod & oculis
dĩ displicet: uide quã iustus es.
Ex quo autẽ lapsus. fecisti ea quȩ
displicent dõ. & fragilitate quadã
infirmitatis humane prolaberis in
illa. & adhuc portas infirmitatem

Expanded text:
cor tuum; et tu ipsum emencor tuum; et tu ipsum emendabis in misericordia: non enim odisti te, cum saevis in te. Eris in parte emendante justus, quamvis sis adhuc in emendanda peccator: ex qua parte enim tibi displices, injustus es; ex qua tibi displicet in te quod injustum est, justus es. Vis videre quam justus es? Hoc in te tibi displicet quod et Deo: jam conjunxisti te voluntati Dei, et in teipso non quod ille fecit, sed quod ille odit odisti. Ex eo quod odisti in te quod fecisti, quod odit et ille qui hoc non fecit, coepisti in te esse severus; erit ille misericors: parcet, quia tu non pepercisti. Ergo ex quo conjunctus es oculis ejus, et condelectaris legi ejus, et hoc in te arguis quod lex ejus arguit, et hoc in te tibi displicet quod et oculis Dei displicet, vide quam justus es: ex quo autem lapsus fecisti ea quae displicent Deo, et fragilitate quadam infirmitatis humanae prolaberis in illa, et adhuc portas infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩretis oleum peccatoris. Sapientes
enĩ illȩ uirgines : secum portabant
oleum. Sapientes uirgines secum
oleum portabant: id est conscientia
illarum eis testimoniũ ꝑhibebat.
Oleum gloria ẽ: fulget. nitet in su¬
ꝑficie: sed bona debet ẽẽ gloria &
uera gloria. ut ibi sit. intus in uasis
suis. Audi quid est in uasis pro¬
bet autẽ se homo: & tunc in semet¬
ipso habebit głam. & non in alte¬
ro. Quid est in uasis suis: Audi
xp̃i es. & adhuc portas mortalita¬
tem quandam. tu tibi esto iustus:
& in te esto iustus. Peccator es: uin¬
dica inte: redi ad conscientiam
tuam: exige de te penas: crutia
te ipsum: ita enim offers sacrifici¬
um dõ. Quia si uoluisses sacrifici¬
um dedissem: utiq ait peccator.
holocaustis non delectaberis. Qͥa
ergo : nullũ accipit sacrificium:
sacrificium dõ. sp̃s contribulatus:
cor contritum & humiliatũ ds̃
non sꝑnit. Hu¬
milia cor tuũ:¬
contere cor tu um. crut¬

Expanded text:
quaeretis oleum peccatoris. Sapientes quaeretis oleum peccatoris. Sapientes enim illae virgines secum portabant oleum : sapientes virgines secum oleum portabant, id est, conscientia illarum illis testimonium perhibebat. Oleum gloria est, fulget, nitet in superficie. Sed bona debet esse gloria, et vera gloria, ut ibi sit intus in vasis suis. Audi quid est in vasis: «Probet autem se homo, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero» . Quid est, In vasis suis? Audi Christi es, et adhuc portas mortalitatem quamdam; tu tibi esto justus, et in te esto justus. Peccator es, vindica in te; redi ad conscientiam tuam, exige de te poenas, crucia teipsum. Ita enim offers sacrificium Deo. «Quia si voluisses sacrificium, dedissem utique,» ait peccator, «holocaustis non delectaberis.» Quid ergo? nullum accipit sacrificium? «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernit» . Humilia cor tuuontere cor tuum, cr
Abbreviated transcription (Latin):
dantis. Omĩa enĩ membra in il¬
lo: & ipse dicit. emendabit me iu¬
stus. Quis iustus te emendaturꝰ
est.: Caput om̃ia membra emendat.
Emendabit me iustus in misccłia. &
arguet me. Arguet: sed in misccłia.
Arguet: sed non odit. & eo magis
arguet quia non odit: & iste inde
quare gratias agit: quia corripe sa¬
pientem: & amabit te. Emendabit
me iustus: quia ꝑsequitur: Absit.
Hic ẽ potius emendandus: si odio
emendat. Quare ergo emendat
miscdia: Oleum autem peccatoris
non impinguabit caput meum.
Quid ẽ. oleum peccatoris non im¬
pinguabit caput meum: non
crescet caput meũ de adulatione.
Falsa laus de adulatione. falsa laus
adulatoris : hoc est oleum pecca¬
toris. Propterea & homines cum
falsa laude aliquem irriserint:
hoc etiam de illo dicunt. unxit illi
caput. Amate ergo argui aiusto.
in miscđia. Nolite ergo amare
laudari apeccatore: cum irrisione.
Habetote oleum uobiscum: & non

Expanded text:
dandi: omnia enim membra in ildandi: omnia enim membra in illo, et ipse dicit, «Emendabit me justus.» Quis justus te emendaturus est? Caput emendat omnia membra. «Emendabit me justus in misericordia, et arguet me.» Arguet, sed in misericordia: arguet, sed non odit; et eo magis arguet, quia non odit. Et iste quare inde gratias agit? Quia, «Corripe sapientem, et amabit te» . «Emendabit me justus:» quia persequitur? Absit: hic est potius emendandus, si odio emendat. Quare ergo emendat? ? In misericordia. «Oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum.» Quid est, «Oleum peccatoris non impinguabit caput meum?» Non crescet caput meum de adulatione. Falsa laus adulatio est; falsa laus adulatoris, hoc est oleum peccatoris. Propterea et homines cum falsa laude aliquem irriserint, hoc etiam de illo dicunt: Unxi illi caput. Amate ergo argui a justo in misericordia; nolite ergo amare laudari a peccatore cum irrisione. Habetote oleum vobiscum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
electi sumus purgamus inde uitã
quȩ ẽ in illo pane : & mittimus illã
ad thesauros cȩlorum. Tales sunt
electi: ut non sint saluandi adeo.
sed saluatores dĩ. & ipse ẽ. xp̃c dicunt:
crucifixus in toto mundo. Ego in e¬
uuanglio saluatorem acceperã xp̃m:
uos autem estis in libris uris salua¬
tores xp̃ie estis plane blasphematores
go bucella ne cletur mendico & plo¬
ret in bucella membrum dĩ: men¬
dicus fame moriturus est: falsam
misccłiam in bucellã facit: uerum
homicidiũ in homine. Sed qui st̃
isti electi eorum : Non declines cor
meũ in uerba maligna: & non cõ
binabo cum electis eoꝵ. Emenda
Emendari se uult misericorditer.
quã laudari fallaciter. Emenda¬
bit me iustus in miscłia. Si iustꝰ
ẽ. si misericors est: quando uidet¬
me peccantem. hoc utiq quȩdã
membra xp̃i dicunt: de quibdã
membris xp̃i dicunt. in uno cor¬
pore dicunt. Dignatur loqui
dñs ex ꝑsona emendatoris: nec res¬
puit ꝑsonam emendati. uel emen¬

Expanded text:
electi sumus, purgamus inde vitam quae est in illo pane, et mittimus illam ad thesauros coelorum. Tales sunt electi, ut non sint salvandi a Deo, sed salvatores Dei. Et ipse est Christus, dicunt, crucifixus in toto mundo. Ego in Evangelio Salvatorem acceperam Christum; vos autem estis in libris vestris salvatores Christi. Estis plane blasphematores go buccella ne detur mendico, et ploret in buccella membrum Dei, mendicus fame moriturus est! Falsa misericordia in buccellam, facit verum homicidium in hominem. Sed qui sunt isti electi eorum? «Non declines cor meum in verba maligna, et non combinabo cum electis eorum.» 13. emendari se vult misericorditer, potius quam laudari fallaciter. «Emendabit me justus in misericordia:» si justus est, si misericors est, quando me videt peccantem. Hoc utique quaedam membra Christi dicunt, de quibusdam membris Christi dicunt, in uno corpore dicunt. Dignatur loqui Dominus ex persona emendatoris, nec respuit personam emendati vel emen
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Audi mundũ. & mundũ:
aꝑte uno loco in scriptura scã. in
euangłio. Mundũ quẽ fecit ds̃:
mundũ quẽ regit diabolus. id ẽ
dilectores mundi. Homines enim
ipsos fecit ds̃: dilectores mundi. non
eos fecit. Mundũ enĩ diligere. pec¬
catum ẽ. Peccatum autem. ñ fecit
ds̃. Audi ergo ut dicere cȩperam:
mundũ & mundũ. In hoc mundo
erat. dictum ẽ. De quo dictum ẽ.
in hoc mundo erat. nisi de sapien¬

Expanded text:
mur. 15. Audi mundum et mundum mur. 15. Audi mundum et mundum aperte uno loco in Scriptura sancta, in Evangelio: mundum quem fecit Deus; mundum quem regit diabolus, id est, dilectores mundi. Homines enim ipsos fecit Deus; dilectores mundi non eos fecit. Mundum enim diligere peccatum est; peccatum autem non fecit Deus. Audi ergo, ut dicere coeperam, mundum et mundum. «In hoc mundo erat,» dictum est. De quo dictum est, «In hoc mundo erat,» nisi de Sapien
Abbreviated transcription (Latin):
Expaueras: cum audires. rectores mun-¬
di. Si rectores istius mundi: nũquid
p̃ter mundũ iturus es. ubi illos non
patiaris : pret̃ mundũ iturus es. u¬
bi ab eis eruaris : Sic ergo accipe
mundi. & tenebrarum harum rectores:
non rectores celi & terre. Nam ipsa
fabrica dĩ est. Celum & terra mun¬
dus dicitur: & homines mali mun¬
dus. Quare & isti mundus: quia
diligunt mundũ: & ideo tenebrę.
quia impii. Ideoq iam ex ipso nu¬
mero. credentib multis. Quid di¬
cit apłs: Fuistis aliquando tenebre:
nunc autem in dño. Antequã es¬
setis ergo lux: cum tenebrȩ essetis.
attendite quem rectorem habuistis.
Quem rectorem habent iniqui. ni¬
si diabolum: Quomodo pii
& fideles rectorem habent xp̃m.
Ergo diabolum & angłos eius. rec¬
tores mundi appellauit: id est rec¬
tores dilectorũ mundi. rectores pecca¬
torum. quod ẽ tenebrarum harum.
lpsos habemus inimicos: a quibus
debemus deprecari dñm. ut erua-¬

Expanded text:
Expaveras, cum audires, «rectores munExpaveras, cum audires, «rectores mundi.» Si rectores mundi istius, numquid praeter mundum iturus es, ubi illos non patiaris? praeter mundum iturus es, ubi ab eis eruaris? Sic ergo accipe «mundi» et «tenebrarum harum rectores,» non rectores coeli et terrae; nam ipsa fabrica Dei est. Coelum et terra mundus dicitur, et homines mali mundus. Quare et isti mundus? Quia diligunt mundum: et ideo tenebrae, quia impii. Ideoque jam ex ipso numero credentibus multis, quid dicit Apostolus? «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Antequam essetis ergo lux, cum tenebrae essetis, attendite quem rectorem habuistis. Quem rectorem habent iniqui, nisi diabolum, quomodo pii et fideles rectorem habent Christum? Ergo diabolum et angelos ejus «rectores mundi» appellavit, id est, rectores dilectorum mundi, rectores peccatorum, quod est, «tenebrarum harum:» ipsos habemus inimicos, a quibus debemus deprecari Dominum ut erua
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. operatur in filiis diffidentiȩ.
Per uasa sua. id homines. in quib oꝑa¬
tur. agit ꝑsecutionem corporis: ut
intus fiat ruina cordis. Nam si ca-¬
dente corpore stat anima: musci¬
pula cõminuta est. & nos liberati
sumus. Ergo. sunt & alii hostes nr̃i.
a quibus deprecari debemus dm̃ ut
eruat nos. ne seducant nos. uel fra¬
ctos molestiis secularib. uel induc̃tos
illecebris. Qui sunt isti hostes:
uideamus si aꝑte ab aliquo seruo
lite ꝑfecto. qui cũ illis congressus ẽ.
Audi apł̃m dicentem. Non ẽ uo-¬
bis colluctatio aduersus carnem &
sanguinem. Nolite quasi odia ur̃a
conuertere in homines: & eos uobis
hostes existimare. & eorum inimiciti.¬
is uos conteri putare. Isti om̃s qͦs
timetis : caro & sanguis sunt. Non
ẽ uobis colluctatio aduersus carnẽ
& sanguinẽ. Sic uoluit dicere:
contempnens hominũ mortalitatem.
& aduersus quos: aduersus princi¬
pes inquit & potestates: & rectores
huius mundi. tenebrarum harum.

Expanded text:
t, «Operatur in filiis diffidentiae» : per vasa sua, id est, homines in quibus operatur, agit persecutionem corporis, ut intus fiat ruina cordis. Nam si cadente corpore stat anima, muscipula comminuta est, et nos liberati sumus . Ergo sunt et alii hostes nostri, a quibus deprecari debemus Deum ut eruat nos, ne seducant nos, vel fractos molestiis saecularibus, vel inductos illecebris. Qui sunt isti hostes? Videamus si ab aliquo servo lite perfecto qui cum illis congressus est. Audi Apostolum dicentem: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Nolite quasi odia vestra convertere in homines, et eos vobis hostes existimare, et eorum inimicitiis vos conteri putare: isti homines quos timetis, caro et sanguis sunt; «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem.» Sic voluit dicere, contemnens hominum mortalitatem. Et adversus quos? «Adversus principes,» inquit, «et potestates, et rectores hujus mundi, tenebrarum harum» .
Abbreviated transcription (Latin):
sti semitas meas. Hoc quidẽ illi
uoluerunt. sed tu non eos ꝑmisisti
in te ponere scanclalum: quia tu
es uia mea. Nam & heretici in
nomine xp̃i nobis uolunt abs¬
condere scandalum: & ipsi fal¬
luntur. Quod se in uia putant
ponere. extra uiam ponunt: qͥa
& ipsi extra uiam sunt. Musei¬
pulam ponere non possunt: ubi
ñ sunt. Sed dic̾tum est hoc sałm
cupiditatem ipsorum: scđm uotũ
& opinionem ipsorũ. Nam exp̃s¬
se alibi dictum ẽ: iuxta semitas¬

Expanded text:
sti semitas meas.» Hoc quidem illi sti semitas meas.» Hoc quidem illi voluerunt; sed tu eos non permittis in te ponere scandalum, quia tu es via mea. Nam et haeretici in nomine Christi nobis volunt abscondere scandalum, et ipsi falluntur. Quod se in via putant ponere, extra viam ponunt, quia et ipsi extra viam sunt: muscipulam ponere non possunt ubi ipsi non sunt. Sed dictum est hoc secundum cupiditatem ipsorum, secundum votum et opinionem eorum: nam expresse alibi dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
ceruice sicut equus & mulus. qui¬
bus non est intellectus. Cum enim
fueris mitis. cũ fueris mansuetus.
insids dñs: & ducet te ꝑ uias suas.
Dirigit enĩ mites in iudicio: docebit
mansuetos uias suas. Tu ergo cog¬
nouisti semitas meas. In uia hac
quã ingrediebar: absconderunt mͥ
muscipulam. Uliam quã ingredie¬
bar: xp̃c est. Ibi illi absconderunt
muscipulã qui ꝑsequntur in xp̃o.
propter nomen xp̃i: ibi ergo abscmu¬
derunt muscipulã. Quid in mei
relant: quid in me ꝑsecuntur: qđ n
xp̃ianus sum. Si hoc ꝑsecuntur
quod xpĩanus sum: in uia quã
ingrediebar absconderunt michi
muscipulam. Quantũ in ipsis ẽ:
in uia quã ingrediebar. ipsi abscon¬
derunt muscipulã michi. Quan¬
tum ad eorum cupiditatem ꝑti¬
net. quantũ ad eorum conatum.
quantũ ad eorum uotum: in ipsa
uia me uoluerunt habere musci¬
pulam qua cãperer. Sed nouit.
dñs uiam iustorum: & tu cognoui¬

Expanded text:
cervice, sicut equus et mulus, quicervice, sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Cum enim fueris mitis, cum fueris mansuetus, insidet Dominus, et ducet te per vias suas: diriget enim mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . «Tu» ergo «cognovisti semitas meas.» 9. «In via hac qua ingrediebar, absconderunt mihi muscipulam.» Via haec qua ingrediebatur, Christus est: ibi illi absconderunt muscipulam, qui persequuntur in Christo, propter nomen Christi. Ibi ergo «absconderunt muscipulam mihi». Quid in me zelant? quid in me persequuntur? Quod christianus sum. Si ergo hoc persequuntur, quod christianus sum, «In via qua ingrediebar, absconderunt mihi muscipulam.» Quantum in ipsis est, in via qua ingrediebar, ipsi absconderunt muscipulam mihi: quantum ad eorum cupiditatem pertinet, quantum ad eorum conatum, quantum ad eorum votum, in ipsa via me voluerunt habere muscipulam qua caperer. Sed «novit Dominus viam justorum; et tu cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
Quis autem nouit uias istas ho¬
minis fr̃s mei: nisi uere ille cui di¬
ctum ẽ. tu enĩ cognouisti semitas
meas: Omĩa enim facta huma¬
na. ante oculos hominũ: incertũ
ẽ quo corde fiant. & quã multi
impii metientes semetipsos ex se¬
met ipsis. dicunt de nobis. quod
ista in ȩccła querimus honores. lau¬
des. utilitates temporales: quã mul¬
ti dicunt. propterea me loqui uob̃. ut
ac clametis. & laudetis me: & hunc
me habere finem. & hanc intentio¬
nem cum loquor: & quomodo eis
ostendo: non ea intentione me lo¬
qui: restat ut dicam: tu cognoui¬
sti semitas meas. Quomodo sciunt¬
illi: quod nec uos scitis: Quomͦ
illi sciunt: quod uix ego scio: neq
enĩ me ipsum diiudico: qui enim
iudicat me. dñs est. Nescio quid
de se petrus nesciens presumpsit:
eius. Ergo pie pureq clametur
ad dñm. quia uere clamatur:
tu cognouisti semitas meas.
Sed uis ut ducat te ꝑ ipsas semitas:
esto mitis. esto mansuetus: noli ferox.
noli suꝑbus. noli excussa & erecta

Expanded text:
Quis autem novit vias istas hominis, fratres mei, nisi vere ille cui dictum est, «Tu cognovisti semitas meas?» Omnia enim facta humana ante oculos hominum; incertum est quo corde fiant. Et quam multi impii metientes semetipsos, ex semetipsis dicunt de nobis quod ista in Ecclesia quaerimus, honores, laudes, utilitates temporales? Quam multi dicunt me propterea loqui vobis, ut acclametis et laudetis me, et hunc me habere finem et hanc intentionem, cum loquor? Et quomodo eis ostendo non ea intentione me loqui? Restat ut dicam, «Tu cognovisti semitas meas.» Quomodo illi sciunt quod nec vos scitis? Quomodo illi sciunt quod vix ego scio? Neque enim ego meipsum dijudico: qui enim dijudicat me, Dominus est . Nescio quid de se Petrus nesciens praesumpsit, ejus. Ergo pie pureque clametur ad Dominum, quia vere clamatur, «Tu cognovisti semitas meas.» Sed vis ut ducat te per ipsas semitas? Esto mitis, esto mansuetus; noli esse ferox, noli superbus, noli excussa et erecta
Abbreviated transcription (Latin):
bis. in pomis. in fructibus. Dĩ mem¬
bra irexat: qui terram sulco dis
pomũ carpit de arbore. Hȩc ne
faciat in agro falsa homicidia.
facit in fenore uera homicidia:
panem mendicantii non porrigit.
Uidete si potest ẽẽ maior iniqui¬
tas. ista iusticia: panem mendican¬
ti non porrigit. Quęris quare:
ne uita quȩ ẽ in pane. quã dicunt
membrum dĩ. substantiã diuinã.
mendicus ille accipiat : & liget il¬
lam in carne. Quid ergo uos:
quare manducatis: carnem non
habetis: sed nos inquiunt quia
fide manichei illuminati sumꝰ:
orationib & psalmis nr̃is qui

Expanded text:
bis, in pomis, in fructibus. Dei membis, in pomis, in fructibus. Dei membra vexat, qui terram sulco discpomum carpit de arbore. Haec ne faciat in agro falsa homicidia, facit in fenore vera homicidia. Panem mendicanti non porrigit. Videte si potest esse major iniquitas ista justitia. Panem mendicanti non porrigit: quaeris, quare? Ne vitam quae est in pane, quam dicunt membrum Dei, substantiam divinam, mendicus ille accipiat, et liget eam in carne. Quid ergo vos? quid? quare manducatis? Carnem non habetis? Sed nos, inquiunt, quia fide Manichaei illuminati sumus, orationibus et psalmis nostris, qui
Abbreviated transcription (Latin):
re. Melius in peccatis tuis angu¬
staris : & in illius laude dilata¬
ris. Nam ergo confesso peccato
tuo. uide quemadmodũ laude¬
tur ds̃: Quia & iustus est cũ
te punit ꝑseuerantem : & miseri¬
cors. cum liberat confitentem.
Non ergo inquit declines cor
meum in uerba maligna: ad
excusandas excusationes in pecca¬
tis. ut dicam. quia gens tene¬
brarum fecit. quod ego feci: cũ
hominib operantib iniquitatẽ.
Quã iniquitatem: dicamus
aliquã nefandam eorũ iniqui¬
tatem. Audite iniquitatem nefa¬
riam manicheorum publicam:
quã confitentur. Expedire dicunt
homini feneratorem eẽ: quã agrico¬
lam. Quęxis causam: & reddunt
rationem. Uides si ratio illa. non
dementia nominanda est. Qui
intelligunt: sed exponam. Qui aut̃
inquit agricola est: multũ ledit
crucem luminis. Quęris quam
crucem luminis: Membra inqui¬
unt illa dĩ. quȩ capta sunt in
illo prelio: mixta sunt un iuerso
mundo. & sunt in arborib. in her¬

Expanded text:
re. Melius in peccatis tuis angure. Melius in peccatis tuis angustaris, et in illius laude dilataris. Jam ergo confesso peccato tuo, vide quemadmodum laudetur Deus: quia et justus est, cum te punit perseverantem; et misericors, cum liberat confitentem. «Non» ergo, inquit, «declines cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis;» ut dicam quia gens tenebrarum fecit quod ego feci. 12. «Cum hominibus operantibus iniquitatem.» Quam iniquitatem? Dicamus aliquam eorum iniquitatem nefandam. Audite iniquitatem nefariam Manichaeorum publicam, quam confitentur. Expedire dicunt homini feneratorem esse, quam agricolam. Quaeris causam, et reddunt rationem. Vide si ratio illa non dementia nominanda est. Qui intelligunt, sed exponam: qui autem, inquiunt, agricola est, multum laedit crucem luminis. Quaeris quam crucem luminis? Membra, inquiunt, illa Dei quae capta sunt in illo praelio, mixta sunt universo mundo, et sunt in arboribus, in her
Abbreviated transcription (Latin):
& computant sidera. interualla. cur¬
sus. uolubilitates. status. motus: in¬
tendunt. describunt. coniciunt:
docti. magni uidentur. Totum
hoc doctum & magnũ : defensio
peccati est. Eris adulter: quia sic
habes uenerem. Eris homicida:
quia sic habes martem. Mars gͦ
homicida. non tu: & adultera¬
fecit: crudelitate fecit. Quã ergo
iniquus est. cum nichil nocere po¬
terat. & fecit ut membris suis hic
ita noceretur: An poterat nocerł:
Ergo incorruptibilis non est. Cũ
uis te ergo defendere de peccato tuo:
laudare non potes dm̃. In laude
dĩ non capereris: nisi in tua iacta¬
reris. Transi ad uituꝑationẽ tuam:
& laudabis dm̃. Redi ad uerba
psalmorum. quos execramini: dic.
Ego dixi: dñe miserere mei. sana
animã meam qm̃ peccaui tibi. Ego
dixi. ego peccaui. non fortuna: non
fatum. non gens tenebrarum. Si
ergo tu peccasti. iam uide quẽad¬
modum pateat laus dĩ: in qua an¬
gustabaris. cum te uelles defende¬

Expanded text:
et computant sidera; intervalla, curet computant sidera; intervalla, cursus, volubilitates, status, motus intendunt, describunt, conjiciunt. Docti, magni videntur. Totum hoc doctum et magnum, defensio peccati est. Eris adulter, quia sic habes habes Venerem: eris homicida, quia sic Martem. Mars ergo homicida, non tu; et Venus adulterafecit, crudelitate fecit. Quam ergo iniquus est, cui nihil noceri poterat, et fecit ut membris suis hic ita noceretur? An poterat noceri? Ergo incorruptibilis non est. Cum vis ergo te defendere de peccato tuo, laudare non potes Deum. In laude Dei non capereris, nisi in tua jactareris. Transi ad vituperationem tuam, et laudabis Deum. Redi ad verba Psalmorum quos exsecramini, dic: «Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi.» Ego dixi, ego peccavi; non fortuna, non fatum, non gens tenebrarum. Si ergo tu peccasti, jam vide quemadmodum pateat laus Dei, in qua angustabaris, cum te velles defende
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. dimittuntur ei peccata mul¬
ta: qm̃ dilexit multũ. Quare:
quia confessa ẽ. quia fleuit: quia
non declinatum ẽ cor eius in uerba
maligna. ad excusandas excusationes
in peccatis. Non combinata est cũ
electis eorum: id est defendentib se:
Non enĩ & huic mulieri. si decli¬
naretur in uerba maligna: cor eius.¬
deesset defensio peccatorum. An ñ
cotidie pares enus in turpitudine. sed
non pares in confessione meretrices.
cata sua:ͤ Si latuerint: negant.
Si autem uel deprehense atq con¬
uicte fuerint. uel publice id egerint.
defendunt. At quã facilis defensio
earum: quã cita: sed quã prȩceps. quã
cotidiana. & quã sacrilega. O si ds̃
hoc nollet: non facerem. Hoc uolu
hoc uoluit. Non dicit: ego dixi.
dñe miserere mei. Non quomodo¬
n illa peccatrix ad pedes medici¬
S ueniens: sana animã meã qm̃
peccaui tibi. & ista fr̃s mei defensio.
qualium est: Non solũ indocto¬
rum. sed etiam doctorum: sedent.

Expanded text:
tibi: dimittuntur ei peccata multibi: dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum» . Quare? Quia confessa est, quia flevit, quia non declinatum est cor ejus in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis, non combinata est cum electis eorum, id est, defendentibus se. 9. Non enim et huic ipsi mulieri, si declinaretur cor ejus in verba maligna, deesset defensio peccatorum. Annon quotidie pares ejus in turpitudine, sed non pares in confessione, meretrices, cata sua? Si latuerint, negant; si autem vel deprehensae atque convictae fuerint, vel publice id egerint, defendunt. Et quam facilis defensio earum, quam cita, sed quam praeceps, quam quotidiana et quam sacrilega! O si Deus hoc nollet, non facerem! Hoc volui. Non dicit, «Ego dixi, Domine, miserere mei;» non quomodo illa peccatrix ad pedes medici veniens, «Sana animam meam, quoniam peccavi tibi» . Et ista, fratres mei, defensio qualium est? Non solum indoctorum, sed etiam doctorum. Sedent,
Abbreviated transcription (Latin):
Hic si esset propħa: sciret quȩ mu¬
lier illi accessit ad pedes. Non di¬
xit. repͦulisset eam. sed sciret quȩ
esset: tanquã esset consequens. ut
si sciret repelleret. Ex illo ergo qđ
non eam reppulit : etiam nescisse
eum pro certo suspicatus est. Dñs
autẽ sic habebat oculos in illa mu¬
liere : ut aures haberet in corde
pharisei. Itaq audita cogitatione
eius : proposuit similitudinẽ quã
nostis. Duo debitores erant cuidã
feneratori : unus ei debebat quin¬
gentos denarios. alter quinquaginta.
Cum ãbo non haberent unde
redderent: donauit ambobus.
Quęro abs te inquit: quis eum
plus dilexit: & ille respondit. lam
coactus ueritate. aduersus se ipsum
& conuersus ad mulierem: dixit
ad sẏmonem. Uides istam mulie¬
rem: introiui in domũ tuam. oscu¬
lum michi non dedisti: illa autem
non intermisit pedes meos osculari.
Aquã michi ad pedes non dedisti:
illa lacrimis suis lauit michi pedes.
Oleum michi non dedisti : illa un¬
xit unguento. Propter quod dico

Expanded text:
Hic si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Non dixit, repulisset eam: sed, «sciret quae» esset; tanquam esset consequens ut si sciret, repelleret. Ex illo ergo quod non eam repulit, etiam nescisse eum pro certo suspicatus est. Dominus autem sic habebat oculos in illam mulierem, ut aures haberet in cor pharisaei. Itaque audita cogitatione ejus, proposuit similitudinem quam nostis. «Duo debitores erant cuidam feneratori; unus ei debebat quingentos disti dum non haberent unde redderent, donavit ambobus. Quaero abs te,» inquit, «quis eum plus dilexit? Et Ille respondit,» jam coactus veritate adversus seipsum Et conversus ad mulierem, dixit ad Simonem: Vides istam mulierem? Introivi in domum tuam: osculum mihi non dedisti; illa autem non intermisit pedes meos osculari: aquam mihi ad pedes non dedisti; illa lacrymis suis lavit mihi pedes: oleum mihi non dedisti; illa unxit unguento. Propter quod dico
Abbreviated transcription (Latin):
nichil inueniet. id est nullã culpã.
nullũ reatum. qui solus quod ñ
rapuit exsoluebat. qui solus
innocentẽ sanguinem fudit. fil¬
us dĩ unicus. carnem accipiens. non
qua ipse minueretur. sed qua nos au¬
geret: Quomodo ergo de ista ꝑsona
recte accipitur. pone dñe custodiam
ori meo. & ostium continentiȩ circa
labia mea. ut non declines cor meũ
in uerba maligna. ad excusandas
excusationes in peccatis: Manifestis¬
sime quippe. iste sensus est: custodi dñe
os meum ianua quadã & ostio p̃cepti
tui: ut in uerba maligna non decline¬
tur cor meũ. Quȩ uerba maligna᷑
quib excusantur peccata. Ne inqͥt
peccata mea. malim excusare. quam
accusare. Hȩc uerba in ipsum dñm
enĩ ille peccata cõmisit. quȩ confite
quitur: & ubi est caritas de qua
loquebatur: nescitis quia ipsa unũ
nos fecit in xp̃o: Caritas clamat
ad xp̃m de nobis: caritas clamat
xp̃o pro nobis. Quomodo caritas ad¬

Expanded text:
nihil inveniet» , id est, nullam culpam, nihil inveniet» , id est, nullam culpam, nullum reatum; qui solus, quod non rapuit, exsolvebat ; qui solus innocentem sanguinem fudit, Filius Dei unicus carnem accipiens, non qua ipse minueretur, sed qua nos augeret: quomodo ergo de ista persona recte accipitur, «Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea, ut non declines cor meum in verba maligna ad excusandas excusationes in peccatis?» Manifestissime quippe iste est sensus: Custodi, Domine, os meum janua quadam et ostio praecepti tui, ut in verba maligna non declinetur cor meum. Quae verba maligna? Quibus excusantur peccata. Ne, inquit, peccata mea malim excusare, quam accusare. Haec verba in ipsum Dominenim ille peccata commisit, quae confiterquitur? Et ubi est ebaritas de qua loquebar? Nescitis quia ipsa unum nos fecit in Christo? Charitas clamat ad Christum de nobis, Charitas clamat de Christo pro nobis. Quomodo charitas cl
Abbreviated transcription (Latin):
ligis iniquitatem. putans quod te¬
ipsum diligas : erras. Ita & ꝓximũ
diligens. ad iniquitatem duces : &
dilectio tua laqueus erit dilecti.
fide non ficta. Ista caritas definita
ab apło. habet duo prȩcepta: dilec¬
tionis dĩ. & dilectionis proximi. In
nullis scripturis aliud requiratis : ne¬
mo uobis aliud prȩcipiat. Quic¬
quid obscurum ẽ in scriptura: hec
ibi occulta est. Quicquid ibi pla¬
num est : hȩc ibi aꝑta est: si nusꝗͣ
ẽẽt aperta: non te pasceret: si nusꝗͣ
occulta: non te exerceret. Hec cari¬
tas clamat de corde puro. de corde
talium in his uerbis. qualis hic mo¬
do orat: & quis iste sit: cito dixerim:
xp̃c est. Audituri autem estis uerba.
cipiuntur. & putabit parũ intelli¬
gens. temere me dixisse. xp̃i esse ꝑ¬
sonam in hoc psalmo. Quomodo enĩ
agno immaculato. de illo. in quo so¬
lo non est inuentũ peccatũ. qui so¬
lus uerissime dicere potuit. ecce ue¬
nit princeps huiꝰ mundi. & in me

Expanded text:
ligis iniquitatem, putas quod teligis iniquitatem, putas quod teipsum diligas? Erras: ita et proximum diligens, ad iniquitatem duces, et dilectio tua laqueus erit dilecti. tia bona, et fide non ficta» . Ista charitas definita ab Apostolo habet duo praecepta; dilectionis Dei, et dilectionis proximi. In nullis Scripturis aliud requiratis, nemo vobis aliud praecipiat. Quidquid obscurum est in Scriptura, haec ibi occulta est: quidquid ibi planum est, haec ibi aperta est. Si nusquam aperta esset, non te pasceret: si nusquam occulta, non te exerceret. Haec charitas clamat de corde puro, de corde talium in his verbis, qualis hic modo orat. Et quis iste sit, cito dixerim: Christus est. 3. Audituri autem estis verba qcipiuntur, et putabit parum intelligens temere me dixisse Christi esse personam in hoc psalmo. Quomodo enim agno immaculato, de illo in quo solo non est inventum peccatum, qui solus verissime dicere potuit, «Ecce venit princeps mundi hujus, et in me
Abbreviated transcription (Latin):
Posset hucusq dicere. Nam alus
locis. ubi tanquã scientib loque¬
batur. hucusq dixit: plenitudo in¬
quit legis caritas. & non dixit qͣ¬
lis caritas. Ideo ibi non dixit:
quia dixit alibi. Non enĩ ubiq
dici omĩa. aut possunt. aut de¬
bent. Ergo hic plenitudo legis ca¬
ritas. Querebas forte quȩ caritas:
qualis caritas: audis alio loco. Fi¬
nis prȩcepti. est caritas: de corde puro.
Iam uidete utrum inter se habeant
latrones caritatem de corde puro.
Purũ cor in caritate hoc est. quando
diligis hominem scđm dm̃: quia &
teipsum sic debes diligere. ut ñ erret
regula. diliges proximũ tuum tanꝗͣ
teipsum. Si enĩ male te diligis &
inutiliter.: ĩta & proximũ diligendo.
quid ei consulis: quomodo autem
te male diligis: Quomodo te¬
inuenit scriptura quȩ neminẽ pal¬
pat. & conuincit quia non de diligis:
immo conuincit quia & odisti te.
Qui autem diligit inquit iniquita¬
tem: odit animã suam. Si ergo di¬

Expanded text:
Posset hucusque dicere Nam aliis Posset hucusque dicere Nam aliis locis ubi tanquam scientibus loquebatur, hucusque dixit: «Plenitudo,» inquit, «legis charitas» ; et non dixit qualis charitas. Ideo ibi non dixit, quia dixit alibi: non enim ubique omnia dici aut possunt, aut debent. Ergo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas forte, quae charitas? qualis charitas? Audis alio loco: «Finis praecepti est charitas de corde puro.» Jam videte utrum inter se latrones habeant charitatem de puro corde. Purum cor in charitate hoc est, quando diligis hominem secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere, ut non erret regula, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum.» Si enim male te diligis et inutiliter; ita et proximum diligendo, quid ei consulis? Quomodo autem te male diligis? Quomodo innuit Scriptura, quae neminem palpat, et convincit quia non te diligis; imo convincit quia et odisti te: «Qui autem,» inquit, «diligit iniquitatem, odit animam suam» . Si ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
hec duo prȩcepta parua eẽ: in his duob
preceptis. tota lex pendet & prophetȩ.
Quicquid ergo salubriter mente
concipitur. uel ore profertur. uel de
qualibet dignitate diuina pagina
exculpitur: non hab& finem nisi
caritatem. Hȩc autem caritas: ñ
qualiscunq est. Nam & male ui¬
uentes. irretiuntur sibi. societate ꝑ¬
ditȩ conscientiȩ. & dicuntur ama¬
re se. nolle discedere ab inuicem. su¬
is co llocutionib conciliari: desidera¬
re se absentes. gaudere ad p̃sentiam
suam. Amor iste tartareus est: uis.¬
cum hab& quod deiciat in ꝓfun¬
dum: non pennas. quib leuet in
celum. Quȩ est autem caritas:
ut acȩteris quȩ appellantur carita¬
tes. segregetur & distinguatur: Ea
quȩ caritas dicitur uera xpĩanoꝵ
a paulo diffinita est. atq ita suis
quibdam terminis circũscripta.
cum sit diuinitate infinita: ut
omĩno discernatur a cęteris. Fi
nis inquit precepti. est caritas.

Expanded text:
haec duo praecepta parva esse: «In his duobus haec duo praecepta parva esse: «In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae» . Quidquid ergo salubriter mente concipitur, vel ore profertur, vel de qualibet divina pagina exsculpitur, non habet finem nisi charitatem. Haec autem charitas non qualiscumque est. Nam et male viventes irretiuntur sibi societate perditae conscientiae, et dicuntur amare se, nolle discedere ab invicem, suis collocutionibus conciliari, desiderare se absentes, gaudere ad praesentiam suam. Amor iste tartareus est: viscum habet, quo dejiciat in profundum; non pennas, quibus levet in coelum. Quae est autem charitas, ut a caeteris quae appellantur charitates, segregetur et distinguatur? Ea quae charitas dicitur vera Christianorum, a Paulo definita est, atque ita suis quibusdam terminis circumscripta, cum sit divinitate infinita, ut omnino discernatur a caeteris. «Finis» enim, inquit, «praecepti est charitas.»
Abbreviated transcription (Latin):
udistis fr̃s admonitionem & peti¬
cionem nr̃am ex ore apłi: cum
eius modo epistola legeretur.
Ait enim. Orationi instantes.
uigilantes in illa. Orantes simul &
pro nobis. ut ds̃ aꝑiat nobis ostiũ
uerbi ad loquendũ mysterium eius:
ut manifestem illud sicut oportet
me loqui. Hec uerba etiam: mea
deputare dignemini. Sunt enim
in scripturis scĩs profunda mẏsteria:
quȩ ad hoc absconduntur. ne uiles¬
cant: ad hoc quęruntur ut exerceant:
ad hoc aꝑiuntur ut pascant. Psal¬
mus quẽ modo cantauimus : in
multis sententus subobscurus est.
Cum adiuuante dño ea quȩ dita st̃
erui & exponi ģperint: uidebitis hoc
uos audire quod iam noueratis. Sed
ideo multipliciter dicta sunt: ut ua¬
rietas locutionis. fastidium tolleret
ueritatis. Quid enim amplius fr̃s
uel salubrius audituri & cognituri
estis. quã diliges dñm dm̃ tuũ ex toto
corde tuo. & ex tota anima tua. &
ex tota mente tua: & diliges proximũ
tuum tanquã te ipsum : sed ne putetis

Expanded text:
udistis, fratres, admonitionem et petitionem nostram ex ore Apostoli, cum ejus modo Epistola legeretur. Ait enim: «Orationi instantes, vigilantes in illa; orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi ad loquendum mysterium ejus, ut manifestem illud, sicut oportet me loqui» . Haec verba etiam mea deputare dignemini. Sunt enim in Scripturis sanctis profunda mysteria, quae ad hoc absconduntur, ne vilescant; ad hoc quaeruntur, ut exerceant; ad hoc aperiuntur, ut pascant. Psalmus quem modo cantavimus, in multis sententiis subobscurus est. Cum, adjuvante Domino, ea quae dicta sunt, erui et exponi coeperint, videbitis hoc vos audire quod jam noveratis. Sed ideo multipliciter dicta sunt, ut varietas locutionis fastidium tolleret veritatis. 2. Quid enim amplius, fratres, vel salubrius audituri et cognituri estis, quam, «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua;» et, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum?» Sed ne putetis
Abbreviated transcription (Latin):
ta impiorum: uia angusta iustoꝵ.
Quȩ uia. ipse & uiȩ: quẽ ad modũ
quȩ eccła. ipse eccłȩ: & quod celum.
ipsi celi. Pluraliter dicuntur : &
singulariter dicuntur. Propter
nunc euangelizat fidem. quam
aliquando uastabat: in me glo¬
rificabant dm̃. Ecclas sic dixit:
& unã ȩccłam sic dicit. Sine
offensione estote uideis. & grecis: &
semitde. & semita. Quare semitȩ.
& quare semita: quomodo quare
eccłe & ȩccła. rationem redlidimꝰ:
debemus & hinc reddere rationẽ.
Semitȩ dicte sunt dĩ: qͥa multa
precepta sunt. & quia eadem mul¬
ta precepta ad unũ rediguntur.
quia plenitudo legis caritas: propt̃¬
ea uiȩ istȩ in multis preceptis ad
unũ colliguntur. & una dicitur :
quia uia nr̃a caritas est. uideamꝰ
si caritas uia ẽ. Audiamus apłm:
& adhuc suꝑeminentiorem uiam.
uobis demonstro. Quã dicis õ apo¬
stole suꝑeminentiorẽ uiam: quam
dico audi. Si linguis hominũ lo¬
quar & angłorum. caritatem autẽ

Expanded text:
a angusta justorum. 7. Quae via, ipsae et viae: quemadmodum quae Ecclesia, ipsae Ecclesiae; et quod coelum, ipsi coeli. Pluraliter dicuntur, et singulariter dicuntur. Propter nunc evangelizat fidem, quam aliquando vastabat; et in me glorificabant Deum» . Ecclesias sic dixit, et unam Ecclesiam sic dicit: «Sine offensione estote Judaeis, et Graecis, et semitae, et semita. Quare semitae, et quare semita? Quomodo quare Ecclesiae et Ecclesia rationem reddidimus, debemus et hinc reddere rationem. Semitae dictae sunt Dei, quia multa praecepta sunt: et quia eadem multa praecepta ad unum rediguntur, quia plenitudo legis charitas ; propterea viae istae in multis praeceptis ad unam colliguntur, et una dicitur, quia via nostra charitas est. Videamus si charitas via est. Audiamus Apostolum: «Et adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro» . Quam dicis, o Apostole, «supereminentiorem viam?» Quam dico audi: «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem
Abbreviated transcription (Latin):
nec appellare uolo. nec dicere decer.
Talis ẽ quȩdam sagura terrȩ: s que¬
dam pinguedo. Et contemptibile
est hominibus: & quasi sordidum
est & abicitur. Sed quid fecit hie¬
ne. non noui uos. Non inde
gaudeant & dicant. ñ punimur:
quia non nos nouit iudex. Iam
puniti sunt : si eos non nouit iu¬
dex. Quȩ ergo dicte sunt uiȩ qͣs
nouit dñs. ipse hic dictȩ sunt se¬
mite. quod ait. tu cognouisti semi¬
tas meas. Omĩs enim semita. uia
est: Non om̃is uia semita ẽ. Qua¬
re ergo uiȩ illȩ semite sunt dictȩ:

Expanded text:
nec appellare volo, nec dicere decet: nec appellare volo, nec dicere decet: talis est quaedam sagina terrae, et quaedam pinguedo; et contemptibile est hominibus, et quasi sordidum est, et abjicitur. Sed quid fecit hine, «Non novi vos» ? Non inde gaudeant et dicant, Non puniemur, quia non novit nos judex. Jam puniti sunt, si eos non novit judex. Quae ergo dictae sunt viae quas novit Dominus, ipsae hic dictae sunt semitae, cum ait. «Tu cognovisti semitas meas.» Omnis enim semita, via est; non omnis via, semita est. Quare ergo viae illae