comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut corrigant᷑. Et oꝑiant᷑ sicut diploide
confusione sua. Diploides duplex palli¬
um ẽ. Nã quidã & sic interp̃tati st̃ istũ
uersũ. Et oꝑiant᷑ sicut palliũ duplex
confusione sua. Intelligit᷑ autẽ confun¬
dant᷑ & intus & foris. io.ẽ corã deo & corã
meo. Nimis dici solet consuetudine ser¬
monis latini. quod plus ẽ quã debet.
Cui contrariũ ẽ parũ quod minus ẽ quã
debet.S minus grece. aban dicit᷑. Iste
autẽ uersus. agan. ñ habet. s habet sꝑa.
quod quidã nr̃i interp̃tati sunt ut ꝓ eo
ponerent aliq̃n nimis. aliqñ ualde.
S si nimis ꝓ eo quod ẽ ualde intelligat᷑.
pot̾ in laude poni. Nã ista confessio
laudẽ significat. Ita enĩ & sequit᷑. Et
in medio multoꝵ laudabo eũ. Dicit᷑
& in alio psalmo. D s̃ in medio eiꝰ non¬

Expanded text:
dum corriguntur. «Et operiantur sicut diploidem confusionem suam.» Diplois duplex pallium est. Nam quidam etiam sic interpretati sunt istum versum: «Et operiantur sicut pallium duplex confusionem suam.» Intelligitur autem, confundantur et intus et foris, id est et coram Deo et coram Nimis dici solet consuetudine sermonis Latini quod plus est quam debet. Cui contrarium est parum: quod minus est quam debet. Sed nimis, Graece agan dicitur. Iste autem versus, agan non habet, sed habet aian: Quod quidam nostri sic interpretati sunt, ut pro eo ponerent aliquando «nimis,» aliquando «valde.» Sed si «nimis» pro eo quod est «valde» intelligatur, potest et in laude poni; nam et ista confessio laudem significat. Ita enim sequitur: «Et in medio multorum laudabo eum.» Dicit etiam in alio psalmo, «In medio E
Abbreviated transcription (Latin):
in .l. .uiͦ. dicit᷑. Cantabo & psallã. exurge
gła mea: in isto autẽ cantabo & psallam
in gła mea. Ad hoc enĩ dictũ ẽ illic exur¬
ge. ut in illa cantaret᷑ & psallerit᷑. Item
ibi. Magnificata ẽ usq ad cȩlos miscd̃ia¬
tua. Ideo enĩ magnificata ẽ usq ad cȩlos.
dicit᷑ effraim susceptio capitis mei. Sus
facit fructificans in nob̃. Interp̃tatur
enĩ effraim fructificatio. Et quod ibi ait
eius accipiat alt̾. Canquã dicens &. ipse ꝓ
suo merito puniat᷑. & ille numerus supple¬
atur. Quod siqͥs quomͦ factũ sit scire

Expanded text:
imo sexto dicitur, «Cantabo, et psallam; exsurge, gloria mea;» in isto autem, «Cantabo, et psallam in gloria mea.» Ad hoc enim dictum est illic, «Exsurge,» ut in illa cantaretur et psalleretur. Item ibi, «Quoniam magnificata est usque ad coelos miseritua.» Ideo enim «magnificata est usque ad coelos,» , «Et Ephraem susceptio capitis mei.» Susfacit, fructificans in nobis: interpretatur enim Ephraem Fructificatio. Susceptio autejus accipiat alter.» Tanquam dicens, Et ipse pro suo merito puniatur, et ille numerus, suppleatur. Quod si quis quemadmodum factum sit, scire
Abbreviated transcription (Latin):
cultas. Potuit hoc dñs sine difficultate
p̃stare. s si hoc sine difficultate habere¬
mꝰ. largitorẽ huiꝰ boni ñ agnosceremꝰ.
Si enĩ primũ cũ uelle posset. & ñ senti¬
ret adu̾sus se obnitentes cupiditates: su

Expanded text:
cultas. Potuit hoc Dominus sine difficultate praestare; sed si hoc sine difficultate haberemus, largitorem hujus boni non agnosceremus. Si enim primitus, cum vellet, posset, et non sentiret adversus se obnitentes cupiditates, nec
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris miraculis in quib ñ dubitauerat¬
hinc audire meruit. ut mereret᷑ ne in¬
traret in terrã reꝓmissionis. Perturbatꝰ
enĩ murmure popłi infidelis. ñ tenuit
fiduciã qualẽ debuit. cui tam̃ d̃s tanꝗͣ
elicto suo etiã pꝰ mortẽ eiꝰ bonũ ꝑhibet
testimoniũ. ut intelligamꝰ illã fidei eiꝰ
titubationẽ a sola pęna fuisse correptã.

Expanded text:
eteris miraculis, in quibus non dubitaverhinc audire meruit ut moreretur, ne intraret in terram promissionis . Perturbatus enim murmure populi infidelis, non tenuit fiduciam qualem debuit. Cui tamen Deus tanquam electo suo, etiam post mortem ejus bonum perhibet testimonium, ut intelligamus illam fidei ejus titubationem hac sola poena
Abbreviated transcription (Latin):
errare a fide. Potuit illos pati intꝰ sẽꝑ.
s nos de illis ñ ꝓficeremꝰ. Cũ autẽ sepa¬
ran st̃. & ꝑ questiones malignas inquie¬
tant nos. ꝓpositũ ẽ nob̃ ex illis & inqui¬
sitionis studiũ. & timoris exemplum.
l nusquisq enĩ tremit cũ alterũ uidet
quodã psalmo. Congregatio taurors in
uaccis ppłors. Uaccas dicit seductiles ani¬
mas quȩ facile consentiunt seductorib
tauris. S quare hoc: Tit excludant eos
bii qui ꝓbati sunt argento At emine
respondit᷑ hereticis ex necessitate: edifican¬
tur catholici ex humilitate. Hanc senten¬
tiã plane paulus exp̃ssit. Oportet in-
quit hereses cẽ: ut ꝓbati manifesti fiant

Expanded text:
e audiatis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum alterum videt um; «congregatio taurorum inter vaccas populorum. Vaccas» dicit seductiles animas, quae facile consentiunt seductoribus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi qui probati sunt argento» . Quid respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet enim,» inquit, «haereses esse, ut probati manifesti fiant
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ab ortu solis usq ad occasũ sacrifici¬
um mundũ offert᷑ nomini meo. Ubi
erant omĩa ĩmunda sacrificia qͣndo de¬
sertũ erat. qñ scalebant. qñ salinȩ erant
om̃s gentes: ibi nc̃ fontes. ibi nc̃ flumina.
qm̃ qui me audit dicit dñs habitabit

Expanded text:
m ab ortu solis usque ad occasum, sacrificium mundum offertur nomini meo» . Ubi erant omnia immunda sacrificia, quando desertum erant, quando squalebant, quando salinae erant omnes gentes; ibi nunc fontes, ibi nunc flumina, quoniam, «Qui me audit,» inquit, «habitabit
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbis scilicet pͥmo ppło iudeors arrogan¬
ti & extollenti se de genere abrahȩ. & qͦd
illi genti sunt credita eloquia d̃i. nec enĩ
eis hȩc ualebant ad sanitatẽ s ad exalta¬
tionẽ cordis ad tumorẽ potiꝰ quã ad mag.¬

Expanded text:
bis, scilicet primo populo Judaeorum, arroganti et extollenti se de genere Abrahae, et quod illi genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem cordis, ad tumorem potius quam ad mag
Abbreviated transcription (Latin):
linde manifestũ ẽ quod indum̃to &
oꝑtorio. & aqua. & oleo. & zona. ipsa
oꝑa describat. quib ęterna maledictio
cõparat᷑. Non gͦ ẽ unus iudas. s multi
de quib dicitur. Hoc opꝰ eoꝵ qui de¬
trahunt mͥ apud dñm. S qui magis¬

Expanded text:
 manifestum est enim quod indumento, et opertorio, et aqua, et oleo, et zona, ipsa opera describebat quibus aeterna maledictio comparatur. Non ergo est unus Judas, sed multi, de quibus dicitur, «Hoc opus eorum qui detrahunt mihi apud Dominum.» Qua
Abbreviated transcription (Latin):
riclitaris. fac qͦd sequit᷑. Et clamauert̃
ad dñm cũ tribularent᷑: & de necessi-¬
tatib eors lib̾auit eos. Et quia languor
erat ñ ñ delectari: misit uerbũ suum
& sanauit eos. Uide quid male habe¬
at fastidiũ. uide unde liberat ille ad
quẽ clamat fastidiens. Et eripuit eos¬
inquit ñ de errore. ñ de fame. ñ de
difficultate uincendi peccata: sed de
ficio sicut de cȩteris suꝑiorib. confitean¬

Expanded text:
clitans, fac quod sequitur: «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos.» Et quia languor erat non delectari: «Misit verbum suum, et sanavit eos.» Vide quid mali habeat fastidium; vide unde liberat ille, ad quem clamat fastidiens. «Misit eorum, non de terrore, non de fame, non de difficultate vincendi peccata, sed de ficio, sicut de caeteris superioribus, Confitean
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ & ueniet ei. Quãquã is iudas
maledictionẽ dilexerit furando de lo¬
do. tam̃ aꝑtius ppłs ille dilexit maledi¬
ctionẽ. qͣndo dixit sanguis eiꝰ suꝑ nos
& suꝑ filios nr̃os. Et noluit benedicti¬
onẽ. & elongabit᷑ ab eo. Iudas quidẽ no
Et popls iudaicus. cui dixit ille illu
minatus a dño. nunqͥd & uos uultis
discipłi eiꝰ fieri. noluit benedictionẽ. s
ꝓ maledicto habuit. & respondit. tu
discipłs eiꝰ sis: & longe facta ẽ ab eo be¬
nedictio. quia transitũ fecit ad gentes.

Expanded text:
ctionem, et veniet ei.» Quanquam et Judas maledictionem dilexerit, et furando de lodo; tamen apertius populus ille dilexit maledictionem, quando dixit: «Sanguis ejus super nos et super filios nostros» . «Et noluit benedictionem, et elongabitur ab eo.» Et Judas quidem, eminatus a Domino: «Numquid et vos vultis discipuli ejus fieri?» Et noluit benedictionem, et pro maledicto habuit; et respondit, «Tu sis discipulus ejus» : et longe facta est ab eo benedictio, quia transitum fecit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uenis Quare hoc: Quia posuit flu¬
mina in desertũ: & exitus aquarũ in
sitim. Terrã fructiferã in salsuginẽ. Qͦ
merito: A malitia inhabitantiũ in ea.
Ecce quomͦ suꝑbis resistit ds̃. Audi qͦ-¬
mͦ humilib det gr̃am. Posuit desertũ
in stagna aquarũ: & terrã sine aqua in

Expanded text:
venis. Quare hoc? Quia, «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim; terram fructiferam in salinas.» Unde, quo merito? «A malitia inhabitantium in ea.» Ecce quomodo superbis resistit: audi quomodo humilibus det gratiam. «Posuit desertum in stagna aquarum, et terra
Abbreviated transcription (Latin):
responsũ ẽ ei ppłi sunt. Qui gͦ faciunt
oꝑationẽ in aquis multis. ipsi uidert̃
oꝑa dñi: & mirabilia eiꝰ in ꝓfundo.
Quid enĩ ꝓfundiꝰ cordib humanis:
Inde plerũq uenti erũpunt. tẽpesta¬
tes seditionũ & dissensionũ nauẽ ꝑtur¬
bant. Et quid agit᷑ in his: Ut olens ds̃
ut ad eũ clamarent: & hii qui guber-¬
nant.& hii qui portant᷑. Dixit. & ste

Expanded text:
«Populi sunt» . Qui ergo faciunt operationem in aquis multis, «ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo.» Quid enim profundius cordibus humanis? Inde plerumque venti erumpunt, tempestates seditionum, et dissensionum navem perturbant. Et quid agitur in his? Volens Deus ut ad eum clamarent et hi qui gubernant, et hi qui portantur, «Dixi
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. in generatione una deleat᷑ nom̃ eiꝰ.
Qui generati st̃ ñ regenerati. ideo in
una generatione delent᷑. Nã in altera. id
ẽ in regeneratione si eã cognoscerent &¬
tenerent: ñ delerent᷑. In memoriã re¬
deat iniquitas patrũ eiꝰ in conspectu
malitia. etiã patrũ eiꝰ iniquitatẽ. Sic
enĩ eis dicit. Testimoniũ estis uobismet¬
ipsis. quia filii estis eoꝵ qui ꝓpħas occi¬
dert̃. Et paulo pꝰ ait. Ut ueniat suꝑ uos

Expanded text:
rnum. «In generatione una deleatur nomen ejus.» Quia generati sunt, non regenerati, ideo in una generatione delentur: nam in altera, id est in regeneratione, si eam cognoscerent et tenerent, non delerentur. «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu malitia etiam patrum ejus iniquitatem. Sic enim eis dicit, «Testimonium estis vobismetipsis, quia filii estis eorum qui Prophetas occiderunt:» et paulo post ait, «Ut ven
Abbreviated transcription (Latin):
In cuiꝰ hereditate qͦd ipse nobis ẽ cũ
ad fruendũ se p̾bere dignat. nullas
patiem᷑ cũ sc̃is societatis angustias. di¬
lectione rei nr̃e quasi pͥuate. G łosissi¬
ma quippe illa ciuitas adepta ꝓmissa
hereditate in qua nullus morietur.
nullus oriet᷑. ñ habebit ciues qui sin¬
guli gaudeant suis reb quia ds̃ erit
omĩa in om̃ib. cuiꝰ societatẽ quisqͥs
in hac ꝑegrinatione fidelit̾ & fraglan¬
ter desidauerit. assuescit pͥuatis p̾̃fer¬
re cõmunia. ñ sua querendo s quȩ
iħu xp̃i. ne sibi sapiens & sibi consulens
exacerbet dm̃ in consilio suo. s sꝑans
qͦd ñ uidet. ñ festinet fieri de his quȩ
eiꝰ. sequit᷑ consiliũ cuiꝰ in tẽptationib
p̃cat᷑ auxiliũ. ita erit humilis in con¬
fessionib suis. ne fiat istoꝵ similis de
quib dicit᷑. & humiliati st̃ in iniqͥta¬

Expanded text:
In cujus haereditate, quod ipse nobis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo, sed quae Jesu Christi: ne sibi sapiens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae us sequatur consilium, cujus in tentationibus precatur auxilium. Ita erit et humilis in confessionibus suis, ne fiat istorum similis, de quibus dicitur: «Et humiliati sunt in iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ & coturnix caro ẽ. & in isto psalmo
ñ loquit᷑ de amaricatione illoꝵ in qͥ¬
b ñ ẽ beneplacitũ deo. s de fide electors
quod ẽ uere sem̃ abrahȩ. ipsi intelligen¬
di sunt petisse ut ueniret. unde ama¬
ricantiũ murmuratio p̃meret᷑. Iã in
uersu qui sequit᷑. & pane cęli satura-¬
uit eos. manna quid̾e ñ nominauit. s
nulli obscurũ ẽ. qui illas litteras legit.
meritũ fidei. Sequit᷑ enĩ & dicit. Qm̃
memor fuit u̾bi scĩ sui. qͦd habuit ad
abrahã puerũ suũ. Et eduxit ppłm

Expanded text:
. Quia vero et coturnix caro est, et in isto psalmo non loquitur de amaricatione illorum in quibus non est beneplacitum Deo, sed de fide electorum, quod est verum semen Abrahae; ipsi intelligendi sunt petisse ut veniret unde amaricantium murmur opprimeretur. Jam in versu qui sequitur, «Et pane coeli saturavit eos,» manna quidem non nominavit, sed nulli obscurum est qui illas litteras legit. meritum fidei. Sequitur enim et dicit: «Quoniam memor fuit verbi sancti sui, quod habuit ad Abraham puerum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
terfecta ẽ terra in sanguinib. nisi hoc
referat᷑ ad hoĩes qui habitabant in t̾ra
tropica. locutione. qua significat᷑ ꝑ qͦd
continet id qͦd continet᷑. sicut dicimꝰ ma-¬
lã domũ in qua mali habitant. & bo¬
nã in qua sunt boni: Tpsi nãq inter-¬
ficiebant animas suas ĩmolando filios
suos. & effundendo sanguinẽ pariu-¬
loꝵs a consuetudine illius sceleris alieno¬
rũ. Vnde dictũ ẽ. Effudert̃ sanguinẽ
innocentẽ. Ergo int̾fecta ẽ terra in san¬

Expanded text:
terfecta est terra,» nisi hoc referatur ad homines qui habitabant in terra, tropica locutione, qua significatur per id quod continet, id quod continetur, sicut dicimus malam domum, in qua mali habitant, et bonam in qua boni? Ipsi namque interficiebant animas suas immolando filios suos, et effundendo sanguinem parvulorum a consensione illius sceleris alienorum: unde dictum est, «Effuderunt sanguinem innocentem.» Ergo, «Interfecta est terra in san
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ȩcernũ. nisi aliqͥd ȩternũ signifi¬
cet: Ipsa enĩ dicta ẽ terra ꝓmissionis.
terra fluens lac q mel. quȩ significat
grãm in qua gustat᷑ quã suauis ẽ dñs.
ad quã ñ om̃s hoĩes ꝑtinent. Non enĩ
om̃iũ ẽ fides. Ideo addidit funiculũ
dicit. Funes cȩcidert̃ mͥ in p̾claris: &¬
enĩ hereditas mea p̾clara ẽ mͥ. Cur autẽ
dicta sit terra chanaan interp̃tatio
huiꝰ nominis aꝑit. Chanaan quippe
interp̃tat᷑ humilis. Quod si ad illam
referat᷑ sententiã scĩ noe. qua eund̾e
chanaan dixit futurũ seruũ fratrũ suors
hic etiã ẽ seruilis timor. Seruus autẽ non
manet in domo in ȩternũ. s filiꝰ manet
in ȩcernũ. Ideo excluso chananeo. datur
terra reꝓmissionis semini abrahȩ. Con¬
sũmata enĩ caritas foras mittit timorẽ
ut filiꝰ maneat in domo in ȩternũ. Un¬

Expanded text:
hoc aeternum, nisi aliquid aeternum significet? Ipsa enim dicta est terra promissionis, terra fluens lac et mel . Quod totum significat gratiam, in qua gustatur quam suavis est Dominus ; ad quam non omnes homines pertinent: non enim omnium est fides . Ideo addidit, «Funiculudicit: «Funes ceciderunt mihi in praeclaris; etenim haereditas mea praeclara est mihi» . Cur autem dicta sit terra Chanaan, interpretatio hujus nominis aperit; Chanaan quippe interpretatur Humilis. Quod si ad illam referatur sententiam sancti Noe, qua eumdem Chanaan dixit futurum servum fratrum suorum , hinc est etiam servilis timor. «Servus autem non manet in domo in aeternum; filius manet in aeternum» . Ideo excluso Chananaeo, datur terra promissionis semini Abrahae. Consummata enim charitas foras mittit timorem , ut fili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ ẽ. ut quẽadmodũ factũ sit de¬
inde narret᷑. Non enĩ tc̃ firmatus ẽ
ppls d̃i suꝑ egrptios inimicos suos. qñ
cti sunt. donec duri hostis contentio
uinceret᷑. & in mari tubro ꝑsecutor
cũ exercitu suo obrueret᷑. Quod gͦ¬

Expanded text:
opositum est, ut quemadmodum factum sit, deinde narretur. Non enim tunc firmatus est populus Dei super Aegyptios inimicos suos, quancti sunt, donec duri regis contentio vinceretur, et mare Rubrum persecutorem cum exercitu ejus obrueret. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditurus uidebat᷑. Hoc fecit quod
disposuerat. s cũ tribulatis & oranti¬
ra eẽt: dm̃ ꝓculdubio ñ latebat. Et¬
dedit. quia unꝰ quisq ꝓpriũ donum
habet a deo aliꝰ quid̾e sic. aliꝰ autẽ sic.
conspectu om̃iũ qui cȩꝑant eos. Ini
mici enĩ diabolus & angłi eiꝰ capti¬
uauerant p̃destinatos in d̾i regno &
gła. Aredẽptore autẽ nr̃o foras missi
qui dñari infidelib solebant intͥnse¬
cus. fideles oppugnant extrinsecus.
S oppugnant ñ expugnant. quia ap¬
p̾hendunt turrĩ fortitudinis a fa-¬

Expanded text:
diae suae.» Hoc fecit quod disposuerat, sed contribulatis et orantira esset, Deum procul dubio non latebat. dedit, quia unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic conspectu omnium qui ceperant eos.» Hi ergo inimici, diabolus et angeli ejus captivaverant praedestinatos in Dei regnum et gloriam: a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus, fideles oppugnant extrinsecus. Sed oppugant, non expugnant eos qui apprehendunt turrem fortitudinis a fa
Abbreviated transcription (Latin):
in uiã deduxit & pauit. qui pugnantẽ ad¬
u̾sus difficultatẽ peccatoꝵ. & colligatũ in¬
uinculis male consuetudinis soluit & li¬
berauit: qui fastidientẽ uerbũ dĩ. & tedio
quodã pęne morientẽ missa medicina uer¬
bi sui recreauit: qui ꝑiclitantẽ int̾ nau¬
fraga & ꝓcellosa maris huiꝰ discrimina
mari placato ꝑduxit ad portũ. qui eũ
deniq constituit in eo ppło ubi humilib
dat grãm. ñ in illo ubi suꝑbis resistit. ꝙ fe¬
cit eum suũ: ut intus manens multiplica¬
ret᷑: ñ ut foras exiens minueret᷑. Hoc uide¬
hȩc. Linde custodiet: Per humilitatẽ in¬
telligendo misccł̃ias dñi: quia ubiq dictũ

Expanded text:
deduxit et pavit; qui pugnantem adversus difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis consuetudinis solvit et liberavit; qui fastidientem verbum Dei, et taedio quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui periclitantem inter naufraga et procellosa discrimina, mari placato ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc videhaec.» Unde custodiet? Per humilitatem, intelligendo miserationes Domini; quia ubique dictum
Abbreviated transcription (Latin):
milis. Mendicus ille ẽ nichil sibi tribu¬
ens. totadie miscd̃iam dĩ expectans. an-¬
te ianuã dñicã cotidie clamans. Pulsans
ut aꝑiat᷑ ei. & nudus & tremens ut ue¬
stiat᷑: ocłos in terrã deiciens. & pectus
tundens. Istũ mendicũ. hc̃ pauꝑem ad¬

Expanded text:
 Mendicus est ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc paupe
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Et ꝑcussit om̃e pͥmogenitũ in t̾ra
coꝵ: pͥmitias om̃is laboris eoꝵ. Hȩc pla¬
ga nouissima ẽ excepta morte in mari
sint decẽ. nec om̃s cõmemoratȩ sunt. nec
codẽ ordine quo ibi factȩ legunt᷑. Libe¬
ra ẽ enĩ laudatio a lege narrantis & te¬
xentis historiã. Cuiꝰ laudationis auctor

Expanded text:
Et percussit omne primogenitum in terra eorum, primitias omnis laboris eorum.» Haec plaga novissima est, excepta morte in mari sint decem, nec omnes commemoratae sunt, nec eodem ordine quo ibi factae leguntur. Libera enim est laudatio a lege narrantis et texentis historiam. Cujus laudationis auctor
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ẽ mirabilis illa di bonitas qua be¬
ne utit᷑ etiã malis uł angłis uł hoĩb.
Cũ enĩ ipsi uicio suo mali sint. illȩ de
malo eoꝵ bene facit. Non enĩ anteꝗͣ
odissent ppłm eiꝰ boni erant. s mali &
impii. & tales qui facile incolis suis
felicib inuiderent. In eo gͦ quod po¬
płm suũ multiplicauit. hoc benefi¬
cio suo malos ad inuidendũ conu̾tit.
Inuidia ẽ enĩ odiũ felicitatis alienȩ.¬

Expanded text:
illa mirabilis Dei bonitas, qua bene utitur etiam malis, vel angelis, vel hominibus. Cum enim ipsi vitio suo mali sint, ille de malo eorum bene facit. Non enim antequam odissent populum ejus boni erant; sed maligni et impii tales erant, qui facile incolis suis felicibus inviderent. In eo ergo quod populum suum multiplicavit, hoc beneficio suo malos ad invidendum convertit. Invidia est enim odium felicitatis alienae.
Abbreviated transcription (Latin):
uenundatꝰ ẽ ioseph. Nẽpe quando fa-¬
ctũ ẽ: peccatũ erat fratrũ. & tam̃ deus
misit in egẏptũ ioseph. Intuenda gͦ res
ẽ magna & ꝑ necessaria. quomͦ ds̃ uti¬
d̃i. Contexit deinde narrationẽ quid
cõpedib pedes eiꝰ. ferrũ ꝑtransiit ani¬
mã eiꝰ: donec ueniret uerbũ eiꝰ. Cõpe¬
S factũ ẽẽ minime dubitandũ ẽ. Ali¬
qui inhis loquit᷑ psalmis. Ferrũ autẽ
quod dicit ꝑtransisse animã eiꝰ. tribula¬
tionẽ durȩ necessitatis accipimꝰ. Non¬

Expanded text:
venundatus est Joseph.» Nempe quando factum est, peccatum erat fratrum, et tamen Deus misit Joseph in Aegyptum. Intuenda est ergo res magna et pernecessaria, quomodo D19. Contexit deinde narrationem, commcompedibus pedes ejus; ferrum pertransiit animam ejus, donec veniret verbum ejus.» Compesed factum esse, minime dubitandum est. Aliqui in his loquitur Psalmis. Ferrum autem quod dicit pertransisse animam ejus, tribulationem durae necessitatis accipimus: non
Abbreviated transcription (Latin):
tequã abrahã fieret ego sũ. Quomͦ autẽ
illi iħm ignorarent. aut in eũ ñ crede¬
rent. cũ ꝓpt̾ea ꝓpħȩ dicerent᷑. quia licet
occultiꝰ. tam̃ dñm p̾nuntiabant: Un-¬
de aꝑte ipse dicit. Abrahã concupiuit¬
ut uideret diẽ meũ. uidit & gauisus ẽ.¬

Expanded text:
tequam Abraham fieret,» «ego sum.» Quomodo autem hunc illi ignorarent, aut in eum non crederent; cum propterea prophetae dicerentur quia licet occultius, tamen Dominum praenuntiabant? Unde aperte ipse dicit: «Abraham concupivit videre diem meum, et vidit, et gavisus e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectione eors: quia incubuit timor eoꝵ
suꝑ eos. Timor utiq ebreoꝵ suꝑ egypti¬
os. ñ enĩ timor eors quo timebant he¬
dũ ẽ pꝰ illã ultimã egẏptioꝵ mortem.
& tantã stragẽ in mari rubro. tã magni
ꝑsequentis exercitꝰ. scilicet ȩgẏptios ti¬
inuisse residuos ne redirent hebrei: o
eors reliquias magna facilitate contere¬
rent. Et impletũ ẽ qͦd suꝑius dicitur.¬

Expanded text:
profectione eorum, quia incubuit timor eorum super eos.» Timor utique Hebraeorum super Aegyptios. Non enim «timor eorum,» quo timebant Hedum est, post illam ultimam Aegyptiorum mortem, et tantam stragem in mari Rubro tam magni persequentis exercitus, Aegyptios timuisse residuos ne redirent Hebraei, et eorum reliquias magna facilitate contererent. Tunc impletum est quod superius, cu
Abbreviated transcription (Latin):
sublimitate ioseph. sic̃ nec cõpedes in
eiꝰ humilitate. S unde fieri posset ut
uir tantꝰ uniꝰ ueri di cultor in egypto
alendis tantũ modo corporib. & rebus
tantũmꝰ corpcealib gub̃nandis eẽt in¬
tentus. & quo eos meliores redderet cu¬
cham. Hinc aꝑtissime demonstra¬
tũ ẽ de semine cham filii noe cui pͥ¬
mitiuus fuit chanaan. exortã fuisse
gentẽ ȩgyptiors. Incolatus porro uel¬
accolatus ñ indigenã. s aduenam
ostendit. Ecce quomꝰ transiert̃ de
gente in gentẽ. & de regno ad popłm¬

Expanded text:
seph, sicut nec compedes in ejus humilitate. Sed unde fieri posset ut vir tantus, unius veri Dei cultor, in Aegypto alendis tantummodo corporibus, et rebus tantum corporalibus gubernandis esset intentus, et quo eos meliores redderet, cuCham. Hic enim apertissime demonstratum est, de semine Cham filii Noe, cujus primitivus fuit Chanaan exortam fuisse etiam gentem Aegyptiorum. accolatus, non indigenam, sed advenam ostendit. Ecce quomodo «transierunt de gente in gentem, de regno in pop
Abbreviated transcription (Latin):
Adiungit etiã hoc laudib di. quod ar-¬
gento ꝙͦ auro ditatos isrłitas eduxit ex
gypto. quia & ipsi tales erant. ut non¬
dũ possent contẽpnere mercedẽ laboꝵ
suoꝵs. licet tẽporalẽ tam̃ debitã ꝙ iustã
Nec in eo qͦd ȩgyptios deceꝑunt. a quib
ert̃. putandus ẽ ds̃ huiꝰ modi dolos eis qͥ
rint approbare. Magis enĩ ꝑ illa dĩ u̾ba
tẽ examinabat. ꝑmissi st̃ facere ista quã
iussi. ñ tam̃ sine aliquo ꝓuectu animȩ car¬
nalis. quod eis fecert̾̃ qui talia iure passi
sunt. & quãuis ꝑ dolũ ab iniqͥs hõĩb.
tam̃ qͦd sibi reddi debuit abstulert̃. Sic̃
autẽ egyptiors iniquitate. sic & istor in¬
firmitate ad id qͦd opus erat illis factis
figurandũ & p̃nuntiandũ diuinȩ usus
ẽ as̃. Et eduxit eos cũ argento & auro.

Expanded text:
autem etiam hoc laudibus Dei, quod argento et auro ditatos Israelitas eduxit ex Aegypto; quia et ipsi tales erant, qui nondum possent contemnere laborum suorum licet temporeo tamen quod Aegyptios deceperunt, a quibus erunt, putandus est Deus hujusmodi dolos eis quirint approbare. Magis enim per ipsa Dei verba tes examinabat, permissi sunt facere ista, quam jussi: non tamen sine aliquo provectu animae carnalis, quod et his fecerunt qui talia jure passi sunt, et quamvis per dolum, ab iniquis hominibus tamen quod sibi reddi debuit, abstulerunt. Sicut autem Aegyptiorum iniquitate, sic istorum infirmitate, ad id quod opus erat illis factis figurandum et praenuntiandum divine usus est Deus. «Et eduxit eos in argento et auro.
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ. uidet᷑ mͥ admoneri sem̃ abrahȩ.
qui sunt om̃s filii ꝓmissionis ꝑtinen¬
tes ad ȩternã hereditatẽ testam̃ti ȩter¬
ni. ut tanꝗͣ ipsã hereditatẽ sibi eligãt
dm̃. & eũ gratis colant. id.ẽ. ꝓpt̾ ipsum.
ant laudantes. inuocantes. annunti¬
eiꝰ. usq faciem eius semꝑ. Deinde
ad paruuloꝵ corda nutenda. ut ro¬
borent᷑ infide. de patͥarchis ꝓponun¬
tur exempla. & illors fidei. & ꝓmissio¬
nis dĩ. ut imitando & sꝑando simꝰ scm̃
illors. ñ de sola gente hebreors. s quotqͦt
istã grãm suscipiunt in om̃i tetra. Quod
totũ his u̾bis continet᷑. Mem̃tote mira¬

Expanded text:
ctum: videtur mihi admoneri semen Abrahae, ctum: videtur mihi admoneri semen Abrahae, qui sunt omnes filii promissionis pertinentes ad aeternam haereditatem testamenti aeterni, ut tanquam ipsam haereditatem sibi eligant Deum, et eum gratis colant, id est, propter ipsum, ant, laudantes, invocantes, annuntie faciem ejus semper.» 36. Deinde ad parvulorum corda nutrienda, ut roborentur in fide, de Patriarchis proponuntur exempla et illorum fidei et promissionis Dei, ut imitando et sperando simus semen illorum, non de sola gente Hebraeorum, sed quotquot istam gratiam suscipiunt in omni terra. Quod totum his versibus continetur: «Mementote mira
Abbreviated transcription (Latin):
quã quereremꝰ cui bono ista data sunt.
ne hoc ipsũ putaret᷑ sũmũ bonũ. quod
ista felicitas rerũ tẽporaliũ popło di da-¬
ta ẽ. continuo eã ad aliud retulit ubi
sũmũ bonũ oportet inquiri. Ut cu-¬
stodiant inquit iustificationes eiꝰ: & le¬
gẽ eiꝰ requirant. Uibi ñ solũ intelligen¬
dũ ẽ dei seruos & electos filios ꝓmissio¬
nis uerũ & germanũ semen abrahȩ
imitantes fidẽ abrahe. ꝓpt̾ea ista bona
terrȩ sumere a deo ut ñ in eis luxu de-¬
fluant. seu ꝑuersa securitate torpes¬
cant. s ideo habeant diuina miscd̾ia
hȩc omĩa p̃parata. in quib querendis
possent negociosissimis laborib occu-¬
pari. ut ad hoc uaccent unde bonũ
ȩternũ possit ad quiri. id.ẽ. ut custo¬
diant iustificationes eiꝰ. & legẽ eiꝰ re-¬
quirant. Ut gͦ tanꝗͣ in corpore psal-¬
mi huiꝰ uelut latentẽ quodã modo
eiꝰ animã cõmendemꝰ. id.ẽ. in uerbis
quasi exteriorib interiorẽ intelle¬

Expanded text:
quam quaereremus cui bono ista data sunt, ne hoc ipsum putaretur summum bonum, quod ista felicitas rerum temporalium populo Dei data est; continuo eam ad aliud retulit, ubi summum bonum oportet inquiri: «Ut custodiant,» inquit, «justificationes ejus, et legem ejus requirant.» Ubi intelligendum est Dei servos et electos filios promissionis, verum et germanum semen Abrahae, imitantes fidem Abrahae, propterea ista bona terrena sumere a Deo, ut non in eis luxu diffluant, sive perversa securitate torpescant; sed ideo habeant divina misericordia haec omnia praeparata, in quibus quaerendis possent negotiosissimis laboribus occupari, ut ad hoc vacent unde bonum aeternum possit acquiri, hoc est, «Ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant.mi hujus velut latentem quodammodo ejus animam commendemus, hoc est, in verbis quasi exterioribus interiorem intelle
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmisit. & corripuit ꝓ eis reges. Nolite
inquit tangere xp̃os meos: & in ꝓphecis
meis nolite malignari. Uerba dixit di
corripientis uł arguentis reges. ne negli¬
gerent scõs patres cũ eẽnt numero breues
q paucissimi & in colȩ in terrã chana¬
an. Quȩ u̾ba licet in libris hẏstoriȩ ñ
legant᷑. tam̃ intelligenda sunt uł laten¬
ter dicta. siẽ ds̃ in cordib hominũ loqui¬
tur occultis & ueracib uisib. uł etiam
ꝑ angłm exp̃ssa. Nã & rex ierare & rex
ȩgypti diuinitꝰ ad moniti st̃ ne nocerent
abrahȩ. & rex aliꝰ ne noceret ysaac. & alii
gib quod a saule cȩpit. cui dd̃ successit
in regnũ. atq inde cȩt̾i reges iudeȩ. & re¬
ges isrł continuatione sacratȩ consuetu¬
dinis ungebant᷑. In qua unctione figu¬
rabat᷑ unus uerus xp̃c cui dictũ ẽ. Uin¬

Expanded text:
Et corripuit pro eis reges. Nolite,» inquit, «tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari.» Verba dixit Dei corripientis vel arguentis reges, ne laederent sanctos patres, cum essent numero breves, et paucissimi atque incolae in terra Chanaan. Quae verba licet in libris ejus historiae non legantur, tamen intelligenda sunt vel latenter dicta, sicut Deus in hominum cordibus loquitur occultis et veracibus visis, vel etiam per Angelum expressa. Nam et rex Gerarum et rex Aegyptiorum divinitus admoniti sunt ne nocerent Abrahae , et rex alius ne noceret Isaac , et alii quod a Saüle coepit, cui David successit in regno; atque inde caeteri et reges Judae et reges Israel continuatione sacratae consuetudinis unguebantur: in qua unctione figurabatur unus verus Christus, cui dictum est, «Un
Abbreviated transcription (Latin):
quero. id.ẽ. ñ te diligo. Ac ꝑ hoc qui dili¬
git᷑ etiã p̃sens querit᷑. dũ caritate ꝑpetua
ne fiat absens agit᷑. Proinde quẽ quisq
diligit etiã cũ eũ uidet sine fastidio sẽꝑ
rit. & minirũ hoc ẽ querite faciẽ eiꝰ semꝑ.
ñ ut huic inquisitioni qua significat᷑
amor finẽ prestet intentio. s amore crescen
cia u̾ba descendit infirmũ amorẽ atq la-¬
ctentẽ tẽporalib di mirabilib nutriens.
Mem̃tote inquit mirabiliũ eiꝰ quȩ fecit.
ꝓdigia eiꝰ. & iudicia oris eiꝰ. Qui locus
uidet᷑ similis illi loco ubi ad moysen
querentẽ quis eẽt. cũ dixisset ego sũ qui
sũ. & dices filiis isrł qui ẽ misit me ad
uos. qͦd ex quantulacũq particulã pu¬
ra mens capit. deinceps suũ nom̃ cõme¬

Expanded text:
quaero; id est, non te diligo. Ac per hoc qui diligitur, etiam praesens quaeritur, dum charitate perpetua, ne fiat absens, agitur. Proinde quem quisque diligit, etiam cum eum videt, sine fastidio semper Et nimirum hoc est, «Quaerite faciem ejus semper,» ut non huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, sed amore crescentcia verba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilibus nutriens. «Mementote,» inquit, «mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Qui locus similis videtur illi loco, ubi ad Moysen quaerentem quis esset, cum dixisset, «Ego sum qui sum, et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos:» quod ex quantulacumque particula rara mens capit: deinceps nomen suum comme
Abbreviated transcription (Latin):
eis. ideo dictũ ẽ. quia unã gentẽ uolu¬
it intelligi ꝑtinentẽ ad sem̃ abrahȩ qͦ
uocata ẽ quidẽ ex omĩb gentib. & sie
in ea dicunt᷑ om̃s gentes. ut una sit gens
in adoptionẽ uocata. Extra istã nulli
manifestauit iudicia sua. qm̃ qui non
credidert̃ ea etiã si annuntiata st̃. & ma¬
nifesta eis utiq ñ st̃. quia qui ñ credt̃

Expanded text:
nam gentem voluit intelligi pertinentem ad semen Abrahae; quae vocata est quidem ex omnibus gentibus, et sic in ea dicuntur omnes gentes, ut una sit gens in adoptionem vocata. Extra istam nulli genti manifestavit judicia sua: quoniam qui ea non crediderunt, etiamsi annuntiata sunt, manifestata eis utique non sunt; quia nisi cred
Abbreviated transcription (Latin):
E cce mͦ quod sonat psalmꝰ. Certe occulta
sunt misteria. Tam̃ ita sonat ut ꝙ pue¬
ros audire delectet. & imꝑiti accedant
ad bibendũ. & satiati ructent in psallen¬
do Bibunt gͦ minores minꝰ: & maiores
capaciꝰ. Suꝑ ea uoluctes cęli habitabt̃.
uirtutũ pennis cet̾os uolare docent. Hii
autẽ suꝑ montes & ualles habitant. qm̃
eccłiarũ aꝑuert̾ os suũ. ut paulus in
corintho. petrus in roma. Rigans mon¬
tes de suꝑiorib suis. Repleti sunt enĩ¬

Expanded text:
Ecce modo quod sonat Psalmus, certe occulta sunt mysteria; tamen ita sonat, ut et pueros audire delectet, et imperiti accedant ad bibendum, et satiati ructent in psallendo. Bibunt ergo minores bestiae et majores ea volucres coeli habitabunt. » virtutum pennis caeteros volare docent. Hi autem super montes et valles habitant, quonEcclesiae aperient os suum , ut Paulus in Corintho, Petrus in Roma. « Rigamus montes de superioribus suis. » -- « Repleti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
In cȩdris quidẽ nidificant passeres ꝓpt̾
p̃sentẽ necessitatẽ. s petrã illã habent
fuerint. & aliqͥd molestiȩ uł scandali
seruis di in ramis suis cõmouerint. uo¬
labt̃ quidẽ inde passeres. s ñ ꝑibunt.¬

Expanded text:
In cedris quidem nidificant passeres, propter praesentem necessitatem: sed petram illam habent fuerint, et aliquid molestiae vel scandali servis Dei in ramis suis commoverint, volabunt quidem inde passeres; sed
Abbreviated transcription (Latin):
de uiuat. & huic fidei hereditas ȩt̾na
numeri ꝑfectionẽ ꝓ om̃ib intelligen¬
dȩ st̃. id.ẽ. quãdui generatio generati¬
oni sequendo succedit. tãdiu manda¬
tũ ẽ uiuendũ ex fide. Quod obseruat
ppłs dĩ filiꝰ ꝓmissionis. nascendo ueni¬
entes. & moriendo ab euntes. donec
onĩs generatio finiat᷑. quȩ millena¬
rio nu̾miero significat᷑. Quod dispo¬

Expanded text:
de vivat ; et huic fidei haereditas aeterna numeri perfectionem, pro omnibus intelligendae sunt; id est, quamdiu generatio generationi sequendo succedit, tamdiu mandatum est vivendum ex fide. Quod observat populus Dei, filii promissionis nascendo venientes, et moriendo abeuntes, donec omnis generatio finiatur; quod millenario numero significatum es
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ lacob. hoc mͥ nom̃ ẽ in eternũ. Libi
intelligi uoluit. & illos quoꝵ se dm̃ dix̃
uiuere secũ in ȩternũ. Et hoc dixit qͦd
capi etiã a paruulis posset. Ut ego sum
qui sũ. illi ꝓ capacitate intelligerent.
qui grandib uirib caritatis nossent
querere faciẽ eiꝰ semꝑ. Si gͦ qͦd ẽ ipse
multũ ẽ ad nos uidere uł querere. me¬

Expanded text:
c mihi nomen est in aeternum» . Ubi intelligi voluit, et illos quorum se Deum dixit, vivere secum in aeternum, et hoc dixit quod capi etiam a parvulis posset: ut, «Ego sum qui sum,» illi pro captu intelligerent, qui grandibus viribus charitatis nossent quaerere faciem ejus semper. Si ergo quod est ipse, multum est ad vos vel videre qu
Abbreviated transcription (Latin):
dies ueniunt dicit dñs. & confirmabo
domui iacob testam̃tũ nouũ. ñ scđ̾m
testam̃tũ qͦd constitui patrib. cũ edu
Quod laudat apłs. cũ abrahã nobis
ꝓponit imitandũ. & de legis oꝑibus
głantes inde conuincit qͦd abraham
etiã ante circũcisionẽ credidit do. &
reputatũ ẽ illi ad iusticiã. Deniq cũ
dixisset memor fuit in scłm testam̃ti
sui. qͦd in ęternũ intelligere debemꝰ u̾bi¬

Expanded text:
dies veniunt, dicit Dominus, et confirmabo domui Jacob Testamentum Novum; non secundum Testamentum quod constitui patribus eorum, cquod laudat Apostolus, cum Abraham nobis proponit imitandum, et de Legis operibus gloriantes inde convincit, quod Abraham etiam ante circumcisionem credidit Deo, et reputatum est illi ad justitiam : Denique cum dixisset, «Memor fuit in saeculum testamenti sui;» quod in aeternum intelligere debemu
Abbreviated transcription (Latin):
duors uerboꝵs interp̃tatio ẽ. Laudate
dñm. Et ideo inde cepit.
uocate nom̃ eiꝰ. In lau¬
de enĩ intelligenda est
ista confessio. Sicut est.
desidia peccator allegat. Unde & ipsa
oratio dnĩca habet a capite breuissimã
quȩ petunt᷑ deinceps secunt᷑. Exaudit

Expanded text:
duorum verborum, interpretatio est, Laudate Deum. Et ideo inde coepit: vocate nomen ejus.» In laude enim intelligenda est ista confessio, sicut est, desideria precator alligat: unde et ipsa oratio dominica habet a capite brevissimam quae petuntur, deinceps consequunt
Abbreviated transcription (Latin):
uus. Ergo p̃dicatores u̾bi. & iumenta
& serui sunt. Producat terra si irrigata
ẽ fęnũ iumentis. ꝙ herbã seruituti ho¬
minũ. Ipse ẽ enĩ fructus. ut possit fieri
quod dicit᷑ in euangłio. Ut & ipsi recipi¬
ant uos in ecerna tab̾nacula. Quare:¬

Expanded text:
10. Ergo praedicatores verbi, et jumenta et servi sunt. Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Ipse est enim fructus, ut possit fieri quod dictum est in Evangelio: «Ut et ipsi recipiant vos in tabernacula ae
Abbreviated transcription (Latin):
telligimꝰ. Ergo ñ mirem᷑ si de illis a
in medio ꝓpt̾ concordiã cõmunio¬
tes. Om̃s enĩ ꝑ figurã erant in arcã
om̃s in disco. om̃s mactat. & mandu¬
cat petrus: quia petrus a petra. & pe¬
tra ȩccłia. Quid ẽ mactare & mandu¬
care: Occidere in eis qͦd erant & in
sua uiscera assumere. desuasisti pa¬
gano sacrilegia. occidisti qͦd erat. da¬
to sacram̃to xp̃i incorporasti ȩccłiȩ &
manducasti. Ipsȩ gͦ bestiȩ potant
untes. O mĩs enĩ doctrina quȩ toto
isto tẽpore dispensat᷑ transit. Unde
dicit a płs. S cientia destruet᷑. & ꝓphe¬
tia euacuiabit᷑. Ex parte enĩ scimus.

Expanded text:
t. Ergo non miremur si de illis aqin medio propter concordiam communiot. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant untes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur.» Quare
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturas. ꝑ nubes eiꝰ: Conquieuit mare.
formidauert̃ aquȩ. nudati st̃ montes.
iussit imꝑator.S qͥd iussisset nisi dñs
de aquis loquit᷑. Non hic accipiamus¬
montes quasi terrenos. neq cãpos qua¬
si t̾renos. s qͣsi fluctus tã magnos ut
montib cõparent᷑. Eluctuauit enĩ¬
fluert̃. qui montes illos apłos operi-
placati st̃. cãpi facti st̃. Eundauit enĩ
eis locũ Est enĩ quidã metus quasi ꝓ¬
fundus locus. quo recepta st̃ quodã¬
modo omĩa seuentia corda mortaliũ.

Expanded text:
Scripturas, per nubes ejus? Conquievit mare, formidaverunt aquae, nudati sunt montes, jussit imperator. Sed quis jussisset, nisi Deus de aquis loquitur. Non hic montes accipiamus, quasi terrenos; neque campos, quasi terrenos: sed fluctus tam magnos, ut montibus comparentur. Fluctuavit aliqfuerunt, qui montes illos Apostolos operireplacati sunt, campi facti sunt; fundavit enim eis locum. Est quidam meatus, quasi profundus locus, quo recepta sunt quodammodo omnia saevientia corda mortalium.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ multȩ gentes morib suis. suꝑba ia¬
ctantia uag̾antes tanꝗͣ in deserto. Et qͥde
om̃s bestiȩ ita S onagri positi sunt ad
significationẽ magnitudinis. Potabt̃¬
& ipsi in siti sua. fluunt enĩ illȩ aquȩ¬
& inde bibit lepus. unde bibit onager
Lepus paruus & timidus. onager mag¬

Expanded text:
 multae gentes moribus suis, superba jactantia vagantes, tanquam in deserto. Et omnes quidem bestiae ita, sed onagri positi sunt ad significationem magnitudinis. Potabunt et ipsi in sitim suam; fluunt enim et illis aquae. Inde bibit lepus, inde onager: lepus parvus, et onager mag
Abbreviated transcription (Latin):
cedri libani. id.ẽ. nobiles scłi excelsi ge
ci. St̃ gͦ quidã sp̃ales nidificantes in cȩ¬
dris libani. id.ẽ. quidã serui dĩ. audien¬
runt magni. s audiert̃ & parui. & uo¬
luert̾ hoc facere & parui. & eẽ sp̃ales.¬

Expanded text:
cedri Libani, nobiles saeculi, excelsi genunt ergo quidam spirituales nidificantes in cedris Libani: id est, sunt quidam servi Dei audienrunt magni, sed audierunt et parvi, et voluerunt hoc facere et parvi, et es
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uidemꝰ. iã tam̃ amamꝰ. Non enim
cessauit qui nondũ pot̾ nr̃i cordis pu-¬
ritate conspici. ante ocłos nr̃os ponere
oꝑa sua. ut uidentes que possumꝰ. amemꝰ
ceꝑat istũ psalmũ uidebat animo. & ip¬
siꝰ uisionis exultatione eructabat dicens.

Expanded text:
dum videmus, jam tamen amamus. Non enim cessavit, qui nondum potest nostri cordis puritate conspici, ante oculos nostros ponere opera sua, ut videntes quae possumus, amemus ceperat istum psalmum, videbat animo, et ipsius visionis exsultatione eructabat. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
undiq ꝓtegit terrã. & nulla pars terrȩ
ẽ quȩ ñ cȩlo ꝓtegat᷑. Peccant hoĩes sub cȩ¬
aer. inde sp̃c. inde pluuia ad terras ꝓpt̾
um cęli a terra: statĩ deficiet. Sic̃ gͦ ꝓte¬
ctio cęli ꝑmanet suꝑ terrã: sic ꝓtectio dĩ¬

Expanded text:
undique protegit terram, et nulla pars terrae est quae non coelo protegatur. Peccant homines sub coeaer, inde spiritus, inde pluvia ad terram propter um coeli a terra, statim deficiet. Sicut ergo protectio coeli permanet super terram, sic protectio D
Abbreviated transcription (Latin):
quã flos agri sic efflorebit. Totus enĩ¬
splendor humani generis. honores. po¬
testates diuitiȩ. tumores. flos fȩni est.
illa familia. & quã multũ floret. & quã
multis annis uiuit: Multi anni tibi. bre
uiuentiũ scłoꝵ. om̃is flos cuiꝰq domꝰ sic ẽ.

Expanded text:
ut flos agri, ita efflorebit.» Totus splendor generis humani; honores, potestates, divitiae, typhi, minae, flos feni est. illa familia; et quam multi florent, aut quam multis annis vivunt? Multi anni tibi; brevviventium saeculorum, omnis flos cujusque domus sic est,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ministri eiꝰ facientes uoluntatẽ eiꝰ:
uos & uos benedicite dñm. Om̃s enĩ
male uiuentes. & si lingua taceant. ui¬
ta dñm maledicunt. Quid ꝓdest quia
ymnũ cantat lingua tua. & male ui¬
uendo sacrilegiũ exaltat uita tua: Ma-¬
le uiuendo multas linguas misisti in
tra ȩlifica. uitã tuã interroga: ipsa tͥ
respondeat de te. Inuenis qͥd sit mali.
geme & conficere. Confessio enĩ tua pot̾
dm̃ benedicere. si mutatio tua ꝑseueret¬

Expanded text:
s ministri ejus, facientes voluntatem ipsius, vos, vos benedicite Dominum. Omnes enim male viventes, etsi lingua taceant, vita Domino maledicunt. Quid prodest quia hymnum cantat lingua tua, si sacrilegium exhalat vita tua? Male vivendo multas linguas misisti in tuae; vitam tuam interroga, ipsa tibi respondeat. Invenis quid sis mali; geme, confitere: confessio tua potest Dominum benedicere; sed mutatio tua
Abbreviated transcription (Latin):
lebant suꝑ martyres. & fugiebant ubi
q xp̃iani. Et fuga quadã occultabant᷑
Ab increpatione dĩ fugert̃ aquȩ. id est
a p̾ssura montiũ recessert̃. Iã montes
ipsi exstant. petrus. paulus. Quomodo
eminent: Qui ante a ꝑsecutorib p̃me-¬
bant᷑. nc̃ ab increpationib uenerant᷑.
Eugert̃ enĩ aquȩ ab increpatione dñi.
quia cor regũ in manu dñi deflexit qͦ
uoluit. Iussit ꝑ eos pacẽ dari xp̃ianis.¬
& emicuit & eminuit auctoritas apłi¬

Expanded text:
lebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabanturab increpatione Dei fugerunt aquae: hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Paulus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctoritas ap
Abbreviated transcription (Latin):
nec desideriũ pęnã pariet. nec satietas
tus tua. Dicit᷑ aquila cũ senectute cor¬
poris p̃ssa fuerit in mod̾atione rostri
crescentis cibũ caꝑe ñ posse. P regrauat᷑
mensura reparandȩ quasi iuuentutis aqͥ¬
lȩ. dicit᷑ collidere & ꝑcutere ad petrã ipsũ
quasi labiũ suꝑiꝰ quo nimis crescente eden¬
di aditꝰ claudit᷑. atq ita conterendo illud
ad petrã excutit. & carens rostri onere

Expanded text:
nec desiderium poenam generat, nec satietas trandam. Dicitur aquila, cum senectute corporis pressa fuerit, immoderatione rostri crescentis cibum capere non posse. Pars mensura reparandae quasi juventutis, aquila dicitur collidere et percutere ad petram ipsum quasi labium suum superius, quo nimis crescente edendi aditus clauditur: atque ita conterendo illud ad petram excutit, et caret prioris rostri onere,
Abbreviated transcription (Latin):
Quando peccatũ remittit᷑: occidunt
peccata tua. orit᷑ grã. Peccata quasi in oc¬
casu st̃. grã qua libaris in ortu ẽ. Uie-¬
innouaris quodã mͦ. ad orcũ attendere
tuis. conu̾tere ad gr̃am d̃i. S pars quȩ¬

Expanded text:
Quando enim peccatum remittitur, occidunt peccata, et gratia oritur: peccata tanquam in occasu sunt; gratia qua liberaris, in ortu est. Aveinnovaris quodammodo. Ad ortum attendere tuis, convertere ad gratiam Dei; illis
Abbreviated transcription (Latin):
nũ misteriũ. ideo eã datã. ut crescente
peccato humiliarent suꝑbi. humiliati
confiterent᷑. confessi sanarent᷑. Istȩ st̃ uiȩ
occultȩ quas notas fecit d̾s moysi. ꝑ quã
legẽ dedit. qua peccatũ abundauit ut
suꝑabundaret grã. Nec crudelit̾ hoc fe¬
cit ds̃. s consilio medicinȩ. Aliq̃n enim
getur morbꝰ. Crescit molestia. querit᷑ me¬

Expanded text:
num mysterium, ideo eam datam, ut crescente peccato, humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur: istae sunt viae occultae, quas notas fecit Moysi, per quem Legem dedit, qua peccatum abundaret, ut superabundaret gratia. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquando enim getur morbus, crescit molestia, quaeritur me
Abbreviated transcription (Latin):
apud eũ nemo detrahere audeat. Quod¬
si eẽt hȩc in nob̃ diligentia ne passim ob¬
trectatorib crederemꝰ. iã om̃s detrahere
timerent. ne ñ tã alios quã seipsos uiles
detrahendo facerent. Suꝑbo ocło & insa

Expanded text:
apud eum detrahere nemo audeat. quodapud eum detrahere nemo audeat. quodsi esset in nobis haec diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, iam omnes detrahere timerent, ne non tam alios quam se ipsos uiles detrahendo facerent. sed ideo hoc ma