comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& exderius. qmͣ altare orationis in¬
ditiũ est. illud puto significare quod
Cum enĩ incorde orauero. ad altare in¬
terius ingredior. E hoc puto ẽẽ.
etiam quod dñs in euangelus dicit
Tu aut̃ cum oraueris intra a incu¬
biculum & claude ostiũ tuũ: & ora
patrẽ tuum in abscondito. Qui ergo
ita orat ut dixi: in greditur ad altare.
incensi. quod est interius. Cum aut̃
quis clara uoce. & uerbis cum sono
ꝓlatis quasi ut edificet audientes. ora¬
tutum. O portet ergo sacerdotes ea eura¬
re p̃cipue & custodire que intra uelam̃
interius contegunt᷑. ne quid ibi pollu¬
tum. nequid inueniat᷑ immundũ. hoc
ẽ int̾iorẽ hominẽ & cordis secreta curare
ut ibi immaculata ꝑmaneant. Che
ut incontaminata & illesa seruentur.
s & urna habens celestẽ cibũ mannȩ
thesaurus utiq ẽ uerbi diuini: E archa
aurea. in qua sunt tabulȩ testamenti:¬
bet eẽ hoc ẽ pura. & p̃ciosa inqͣlegẽ dĩ scͥp¬

Expanded text:
et exterius, quoniam altare orationis inet exterius, quoniam altare orationis indicium est, illud puto significare, quodCum enim in corde oravero, ad altare interius ingredior. Et hoc puto esse etiam quod Dominus in Evangeliis dicit: Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium tuum, et ora patrem tuum in abscondito . Qui ergo ita orat ut dixi, ingreditur ad altare incensi, quod est interius. Cum autem quis clara voce et verbis cum sono prolatis, quasi ut aedificet audientes, oratutum. Oportet ergo sacerdotes ea curare praecipue et custodire quae intra velamen interius conteguntur, ne quid ibi pollutum, ne quid inveniatur immundum: hoc est, interiorem hominem et cordis secreta curare, ut ibi immaculata permaneant cheruut incontaminata et illaesa serventur. Sed et urna habens coelestem cibum mannae, thesaurus utique verbi divini, et arca aurea in qua sunt tabulae testamenti,bet esse, hoc est, pura et pretiosa, in qua legem Dei scrip
Abbreviated transcription (Latin):
custodias tab̃naculi & altaris sacer¬
dotii. Quis sane sit qui obseruet &¬
faciat ea quȩ sacerdotibus mandata
sunt: & quis sit qui utatur quidem
ille solus nosse potest qui scrutatur
corda & renes. Mandantur aut̃ obser¬
uari. non solum ea que foris sunt: s ea
in quit ut curent sacerdotes precipue.
quȩ intra uelam̃ sunt. Helut si diceret.
Cura sit sacerdotib euidentia ac ma¬
ni festa mandata diuinȩ legis imple¬
re. & misteria eiꝰ abscondita & uelata.
om̃i ꝑspicatia contueri. Si uero adho¬
minẽ uelis referre tab̃naculũ testimo¬
nii. qm̃ quidẽ corpus hominis taber¬
naculũ paulus appellat dicens. qui
enim sumus intab̾naculo hoc gemimꝰ
ad gratiati in quo nolumꝰ spoliari s
suꝑ uestiri. si ergo adhominẽ tab̾na¬
culũ referamus. int̾iora uelaminis ubi
ma ccessibilia contegunt᷑ pͥncipale cor¬
dis dicemus: quod solũ reciꝑe pot̾
misteria ueritatis. & capax ẽẽ archa¬
noꝵ dĩ. Altaria uero duo ide int̾rius

Expanded text:
custodias tabernaculi et sacerdotii. Qui sane sit qui observet et faciat ea quae sacerdotibus mandata sunt, et qui sit qui utatur quidem a, ille solus nosse potest qui scrutatur corda et renes. Mandantur autem observare non solum ea quae foris sunt, sed et ea, inquit, curent sacerdotes praecipue quae intra velamen sunt; velut si diceret: Cura sit sacerdotibus evidentia ac manifesta mandata divinae legis implere, ac ministeria ejus abscondita et velata omni perspicacia intueri. Si vero ad hominem velis inferre tabernaculum testimonii, quoniam quidem corpus hominis tabernaculum Paulus appellat dicens: Qui enim sumus in tabernaculo hoc, gemimus aggravati, in quo nolumus exspoliari, sed supervestiri ; si ergo ad hominem tabernaculum referamus interiora velaminis, ubi inaccessibilia conteguntur, principale cordis dicimus, quod solum potest recipere mysteria veritatis, et capax esse arcanorum Dei. Altaria vero duo, id est, interius
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis ꝓbare temptabimus. Audi pͥ¬
mo apłm dicentem. Libent̾ inquit ex¬
pendam. & expendar. ꝓanimab ur̃is
& in alio loco. Ego enim iam nuinc¬
immolor inquit: & tempus regressionis
siue resolutionis mee instat. Prohis
ergo quib scribebat. expendi se & im¬
molari dicit apl̃s. Hostia aut̃ cum
corum ꝓquib ugulatur peccata pur¬
gentur. De martirib aũt scribit ioħes¬
apłs in apocalypsi: quia animȩ eorũ
qui iugulati sunt ꝓpt̾ nomen dñi ih̃u
assistant altari. Qui aut̃ assistit alta¬
ri: ostenditur fungi sacerdotis officio.
Sacerdotis aut̃ officium ẽ. ꝓppłi sup¬
plicare peccatis. Unde ego uereor ne
forte exquo martires non sunt. & ho¬
stie scõrum non offeruntur ꝓ peccatis
nr̃is: peccatorum nr̃orum remissio nͣ
fiat. E ideo uereor ne ꝑmanentibus
in nobis peccatis nr̃is: accidat nobis
illud quod desemet ipsis dict uidi.
quia non habentes altare. neq templũ

Expanded text:
probare tentabimus. Audi prprobare tentabimus. Audi primo Paulum dicentem: Libenter, inquit, expendam et expendar pro animabus vestris. Et in alio loco. Ego non jam immolor, inquit, et tempus egressionis sive resolutionis meae instat. Pro his ergo, quibus scribebat expendisse se et immolari dicit Apostolus; hostia autem pro quibus jugulatur, peccata purgentur. De martyribus autem scribit Joannes in Apocalypsi: Quia animae eorum, qui jugulati sunt propter nomen Domini Jesu assistant altari . Qui autem assistit altari, ostenditur fungi sacerdotis officio. Sacerdotis officium est, pro populi supplicare peccatis. Unde ego vereor, ne forte ex quo martyres non fiunt, et hostiae sanctorum non offeruntur pro peccatis nostris, peccatorum nostrorum remissio non fiat. Et inde vereor, ne permanentibus in nobis peccatis nostris, accidat nobis illud quod de semetipsis dicunt Judaei: quia non habentes altare, neque templum,
Abbreviated transcription (Latin):
usu ac disciplinal & diligentia absci¬
datur abeo consuetudo peccandi. etiã
peccator ut supra diximus appellabit᷑.
tatis studiũ gerat cũ peccau̾it nescit peccati pe¬
nitudinẽ gerere. nescit delictis remediũ querere.
Qͥ nͣst̾ sci. inpeccatissuis moriunt᷑. Qui
sunt scĩ. ꝓpeccatis penitudinẽ gerunt.
uulnera sua sentiunt. intelligunt lap¬
sus. requirunt sacerdotem. sanitatem
deposcunt. purificationem ꝑpontificẽ
querunt. Iccirco ergo eaute & significant̾
sermo legis designat: quia pontifices
& sacerdotes non quorumcumq s scõꝵ
tantummodo sumant peccata. Sc̃s enĩ ẽ qͥ
peccatum suum. ꝑ pontificem eurat.
S redeamus adpontificem nr̃m. ponti¬
ficem magnum. qui penetrauit cȩlos
modo ipse cum filiis suis. apłis scilicet
peccata nr̃a dilueret: nullus qui xp̃o cre¬
dit ignorat. Quomodo aut̃ & filii eius
auferant peccata scõrum. idẽ apłi &
martires: si poduerimus ex scripturis

Expanded text:
usu et disciplina ac diligentia abscinusu et disciplina ac diligentia abscindatur ab eo consuetudo peccandi, etiam peccator, ut supra diximus, appellabitur. tatis studium gerat, cum peccaverit, nescit peccati poenitudinem gerere, nescit delicti remedium quaerere. Qui non sunt sancti, in peccatis suis moriuntur. Qui sancti sunt, pro peccatis poenitudinem gerunt, vulnera sua sentiunt, intelligunt lapsus, requirunt sacerdotem, sanitatem deposcunt, purificationem per pontificem quaerunt. Idcirco ergo caute et significanter sermo legis designat quia pontifices et sacerdotes, non quorumcunque, sed sanctorum tantummodo sumant peccata. Sanctus enim est qui peccatum suum per pontificem curat. Sed redeamus ad pontificem nostrum, pontificem magnum, qui penetravit coelos modo ipse cum filiis suis, apostolis scilicet peccata deleverit, nullus qui Christum credit ignorat. Quomodo autem et filii ejus auferant peccata sanctorum, id est apostoli et martyres, si poterimus, ex divinis Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. s & nunc quantũ locus requirit
dicemus. Seĩ dicuntur idemq &
peccatores: illi qui deuouerunt se qui¬
dem deo. & sequestrauerunt a uulgi
conuersatione uitam suam ad hoc
ut dño seruiant: huiusmodi ergo
homo scdm hoc quod se cet̾is actib
cireuncisis dño mancipauit. sc̃s
dicitur. Potest aut̃ fieri ut in hoc ip̃¬
so quod dño deseruit. non ita om̃ia
gerat ut geri competit: s delinquat
in non nullis & peccet. Sicut enim
is qui sequestrat se & segregat abom¬
nib actib ut disciplinam uerbi
gr̃a. medicinȩ aut philosophiȩ con¬
sequatur: non utiq continuo ut se
huiusmodi tradiderit disciplinis
ita ꝑfectꝰ sit ut non inueniat᷑ in aliqͦ
peccare. immo potius plurima de
tum ẽ. eum uel int̾ medicos uel int̾
pbilosophos numerari: ita &o de scĩs
accipiendum est. quod statim quidẽ
ut mancipat se quis studiis scĩtatis.
scđm hoc quod ꝓposuit sc̃s appellet᷑:
scđm hoc uero quod necesse
eum in multis delinquere.donec

Expanded text:
ed et nunc quantum locus inquirit dicimus. Sancti dicuntur idemque peccatores illi, qui devoverunt se quidem Deo, et sequestraverunt a vulgi conversatione vitam suam, ad hoc ut Domino serviant. Hujusmodi ergo secundum hoc quod se caeteris actibus circumcisis Domino mancipavit, sanctus dicitur. Potest autem fieri, ut et in hoc ipso quo Domino deservit, non ita omnia gerat ut geri competit, sed delinquat in nonnullis et peccet. Sicut enim is qui sequestrat se et segregat ab omnibus actibus, ut disciplinam verbi gratia medicinae aut philosophiae consequatur, non utique continuo ut se hujusmodi tradiderit disciplinis, ita perfectus erit ut non inveniatur in aliquo peccare; imo potius plurima deltum est eum vel inter medicos, vel inter philosophos numerari: ita de sanctis accipiendum est, quod statim quidem ut mancipat se quis studiis sanctitatis, secundum hoc quod proposuit sanctus appelletur; secundum hoc vero quod necesse est eum in multis delinquere, donec
Abbreviated transcription (Latin):
tolerandum. Seit tam̃ dñs qui sunt eiꝰ.
& inquib non sꝑatur habet ille thes¬
auros suos. Non enim sicut homo ui¬
det ita & ds. Ego non dubito & in
hoc conuentu ẽẽ aliquos ipsi soli co¬
gnitos. qui iam apud eum martires
sint: testimonio. conscientiȩ parati. si
suam & sequantur eum. Hȩc licet ꝑ ex¬
cessum quendam. necessario tamen ui¬
dentur dicta: ut intelligeremus quo¬
modo ꝑpontificem & filios pontificis
fiat inscĩs remissio peccatorum. Sequi¬

Expanded text:
tur. Scit tamen Dominus, qui sunt ejus, et in quibus non speratur, habet ille thesauros suos. Non enim sicut homo videt, ita et Deus. Ego non dubito et in hoc conventu esse aliquos ipsi soli cognitos, qui jam apud eum martyres sint, testimonio conscientiae parati, si suam, et sequantur eum. Haec licet per excessum quemdam, necessario tamen videntur dicta, ut intelligeremus quomodo per pontificem et filios pontificis fiat in sanctis remissio peccatorum. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is Longum porro ẽ. nec presenti
conueniens tempori. ut pluri ma
de his testimonia ꝓferamus: quib
ꝓbetur quod hi qui scĩ dicunt᷑. non
continuo etiam si ne peccato ẽẽ intel¬

Expanded text:
 Longum porro est nec praesenti conveniens tempori, ut plurima de his testimonia proferamus, quibus probetur quod hi qui sancti dicuntur, non continue etiam sine peccato esse intel
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt quidam. & paulo post. Om̃i¬
no auditur inuobis formcatio: & tał¬
fornicatio. qualis nec inter gentes. In
consequentib uero. Ee uos inquit in¬
flati estis: & non potius luctũ habiustis
In quo utiq nullũ relinquit immunẽ:
dum aliis fornicationis. aliis inflatio¬
nis & suꝑbie crimen ascribit. Notat¬

Expanded text:
sunt quidam . Et paulo post: Omnino auditur in vobis fornicatio qualis nec inter gentes . In consequentibus vero: Et vos, inquit, inflati estis, et non potius luctum habuistis . In quo utique nullum reliquit immunem, dum alii fornicationis, alii inflationis et superbiae crimen ascribit. Lo
Abbreviated transcription (Latin):
repetitur. Unde requirendũ ẽ: quomodo
& scĩ dicantur aliqui. & depeccatis eorũ
scribat᷑. N on enim ut putant quidam.
tandus ẽ. Si enim sc̃s non peccaret. ñ
utiq scriptũ ẽẽt sumetis peccata scorum.
Si sc̃s sine peccato ẽẽt: non diceret dñs
ꝑ iherechielẽ proph̃am adangłos quos
mittebat peccatores punire. E ascĩs meis

Expanded text:
um. Requirendum est quomodo et sancti dicantur aliqui, et de peccatis eorum scribatur. Non enim putant quidam, tandus est. Si enim sanctus non peccaret, non utique scriptum esset: Sumetis peccata sanctorum. Si sanctus sine peccato esset, non diceret Dominus per Ezechielem prophetam ad angelos quos m
Abbreviated transcription (Latin):
nunc aspicias qͣnͣto delecore horrescant
sine templo. sine altari. sine sacrificio. si¬
ne ꝓpħa. sine sacerdotio. sine una celesti
uisitatione. disꝑsi ꝑomnẽ t̾ram. ꝓfugiq
uiuentes. quis non euident᷑ agnoscat qd̃
conspuit pat̾ ipsuis in faciem eius & ꝑ
fudit uultus eorum ignominia  Septẽ
ergo dies separetur extra castra. Diximus
iãm suꝑtoribus. quoa septem aief̃ isti sep¬
timanam huius mundi designent. In
septimana enim dierum: creaturȩ totius
uisibilis ꝓductȩ udent᷑ eẽ sub stantie. Tc̃
eñ quȩ non erant factasunt. Inseptima¬
na uero totius mundi. secreta quadam &
deo soli cognita dispensatione que tunc ꝓ¬
ducta sunt explicant᷑. Interĩm hac septima¬
na quasequestrata ẽ maria. non mouentur
castra filioꝵ isrł: s stant in uno loco cõclusi ⁊nul¬
lus eis ẽ omnu ꝓfectus. donec mundet᷑

Expanded text:
nunc aspicias, quanto de decore horrescant, nunc aspicias, quanto de decore horrescant, sine templo, sine altari, sine sacrificio, sine prophetia, et sine sacerdotio, sine ulla coelesti visitatione dispersi per omnem terram, profuge viventes, quis non evidenter agnoscat, quomodo conspuit pater ejus in faciem ejus, et perfudit vultus eorum ignominia? Septem ergo diebus separatur extra castra. Diximus jam in superioribus quod septem dies isti septimanam mundi hujus designent. In septimana enim dierum, creaturae totius visibilis productae videntur esse substantiae. Tunc enim quae non erant, facta sunt. In septimana vero totius mundi, secreta quadam et Deo cognita dispensatione, quae tunc producta sunt explicantur. Interim in hac septimana qua sequestrata est Maria, non moventur castra filiorum Israel, sed stant uno in loco conclusi, et nullus est eis omnino profectus, donec mundetur
Abbreviated transcription (Latin):
in faciem eius: erubesceret septem dieb:
Mariã loco sẏnagoge posuimꝰ: huic ex¬
puit pat̾ suus in faciem. Signum repu¬
dii ẽ. in faciem conspui. Deniq in lege
scriptũ ẽ. ubi iubet᷑ ut relictã ꝓximi
ꝓxrimus nubat. si uoluerit ꝓximus repu¬
diare coniugiũ. ut discalciatus infaciem
conspuatur. & hoc datũ ẽ uelut signum
repudii. Hinc ergo maria idẽ ppłs ille
cum repudiat᷑ a deo: cunspui infaciem
dicit᷑. Habemus & in alio loco significã¬
tiam spuci: cũ dicit ysayas. Om̃s gentes
sicut guta situlȩ. & sicut sputuͣ repudia¬
tȩ sunt. Ostendit᷑ ergo in hoc quod etiam
popłs ille sicut gentes cet̾ȩ que ut sputũ
reputantur abiectus ẽ. & reuera si consi¬
deres honorẽ illũ priorem. cũ pontificalis
apud eos ordo florebat. cum insignia sa¬
cerdotũ cũ leuitica ministeria. cuͣ maies¬
tas templi. cum ꝓpħalis splendor. cum
cęlestib suꝑ t̾ram consortus utebant᷑. quis
bonor fuit ille. quȩ gła s & rursum si

Expanded text:
in faciem ejus, erubesceret septem diebus? Mariam synagogae loco posuimus. Expuit pater ejus in faciem. Signum repudii est in faciem conspui. Denique in lege scriptum est, ubi jubetur, ut relicta proximi, proximo nubat. Si voluerit proximus repudiare conjugium, ut decalceatus in faciem conspuatur : et hoc datum est velut signum repudii. Hinc ergo Maria, id est, populus ille cum repudiatur a Deo, conspui in faciem dicitur. Habemus et in alio loco significantiam sputi, cum dicit Isaias: Omnes gentes sicut guttae situlae, et sicut sputum reputatae sunt . Ostenditur in hoc loco, quod etiam populus ille sicut gentes caeterae quae in sputum reputantur, abjectus est. Et revera si consideres honorem illum priorem, cum pontificalis apud eos ordo florebat, cum insignia sacerdotum, cum Levitica ministeria, cum majestas templi, cum prophetalis splendor, et cum coelestibus super terram consortiis utebantur, qui honor fuit ille, quae gloria? Et rursum si
Abbreviated transcription (Latin):
modo nos hortatur & dicit. Si amat
qmͣ bona est: & fruetus eius mirabilis.
Typus ergo & figura quȩ p̃cessit inpa
tribus. completur in nobis. E iecert̃ illi
adte aut̃ quyd dicitur: Non inquit
accessistis ad ea quȩ uisibilia sunt: s
adinuisibilia. Accessistis inquit enim
quȩ est aut̃ mater nt̃a omnium nr̃m
Siquis uerbis apłi dicentis. ihrłm
eẽ cęlestem non acõmodat fidem. pot̾
& hȩc nr̃a uerba recusare. Si uero uer

Expanded text:
modo nos hortatur et dicit: Si amat modo nos hortatur et dicit: Si amat quae bona est, et fructus ejus mirabilis. Typus et figura, quae praecessit in patribus, completur in nobis. Ejecerunt illi te autem quid dicitur: Non enim, inquit, accessistis ad ea, quae visibilia sunt, sed ad invisibilia. Accessistis enim, inquitquae est mater omnium nostrorum . Si quis verbis Apostoli dicentis Jerusalem esse coelestem non accommodat fidem, potest et haec verba nostra recusare. Si vero ver
Abbreviated transcription (Latin):
ineglo. Necesse ẽ ergo spũales nequitias
quȩ in celestib ẽẽ dicuntur. qui sunt
ueri chananei. uinci ate. & expelli de
celestib locis: ut ꝓ illis habites ibi:
Scito aũt grgantes eos eẽ. Eygas dicit᷑.
om̃is om̃is qui aduersus dm̃ resistit.
Quicumq ergo aduersatur deo & non
contrarius est ueritati: quod illi pͥn¬
cipaliter faciunt. merito gygas appella¬
tur. Cibi igitur prestatur ut eicias
gygantes: & intres in regnum eorum.
Aut non dequodam exipsis scriptũ
est. quia accipiet a gygante spolia.
Dequo etiam dñs dicebat in euangelio.
Nemo potest introire indomum fortis.
& diriꝑe uasa eius: nisi prius alliga¬
uerit fortem. Nunc ergo quantum ad
comꝑationem humanȩ & demonicȩ
naturȩ nos locuste sumus. & illi gygan¬
tes & precipue si dubia sit fides nr̃a
& si nos ꝑterreat in fidelitas: illi gygã¬
tes erunt. & nos locustȩ. Si uero sequa
fide eius repleamur. tanquam nichil
erunt in conspectu nr̃o. Audi enim qͦ¬

Expanded text:
se est enim spiritales nequitias, quae in coelestibus esse dicuntur, qui sunt veri Chananaei, vinci a te, et expelli de coelestibus locis, ut tu pro illis habites ibi. Scio tamen gigantes eos esse. Gigas dicitur omnis, qui adversum Deum resistit. Quicunque ergo adversatur Deo et contrarius est veritati, quod illi principaliter faciunt, merito gigas appellatur. Tibi ergo praestatur, ut ejicias gigantes, et intres in regnum eorum. An non de quodam ex ipsis scriptum est: Qui accipiet a gigante spolia? De quo etiam dicit Dominus in Evangelio: Nemo potest introire in domum fortis, et diripere vasa ejus, nisi prius alligaverit fortem . Nunc ergo in quantum in comparationem humanae et daemoniacae naturae, nos locustae sumus, et illi gigantes; et praecipue si dubia sit fides nostra et si nos perterreat infidelitas, illi vere gigantes erunt, et nos locustae sumus. Si vero sequam fide ejus repleamur, tanquam nihil erunt respectu nostri. Audi enim quo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ terra quidem scã est. & terra bona
s abimpus habitatur: Qui sunt gͦ
isti hostes qui habitant int̾ra scorum:
& quomodo eiciendi sunt. ut illis ab ie¬
etis scĩ succedant in locum eorum: Re¬
deamus ad euangelia. redeamus ad a¬
postolũ. Euangelia scĩs ꝓmittunt reg¬
na celorum. apłs dicit. Nrã aut̃ conuer¬
satio incelis ẽ. Incęlis ergo ẽ locus here¬
ditatis: qui ꝓmittitur scĩs. & quid puta¬
mus. quod in his locis quȩ tibi ꝓmitunt᷑.
nullus nunc habitator sit: quem tu sle¬
beas in depugnando depellere: E quo¬
modo ergo dicit dñs. quia adieb ioħ̃is
baptistȩ regnum celorum ium patitur.
& uim facitintes diripiũit illud. nisi enĩent
quib uis fieret. nisi eent qui inde de¬
pelli & extrudi deberent: nunquam
diceritur ꝑium diripiendũ eẽ regnũ
cȩlorum. & nisi ẽẽt cumquib certam̃
sus carnem & sanguinem s aduersus
principatus & potestates aduersũ
mundi huius rectores tenebrarum
harum. aduersum sp̃ualia nequidiȩ

Expanded text:
quae terra quidem sancta est et terra bona, sed impius habitator? Qui sunt ergo isti hostes, qui habitant in terra sanctorum, et quomodo ejiciendi sunt, ut illis ejectis, sancti succedant in locum eorum? Redeamus ad Evangelia, redeamus ad Apostolum. Evangelia sanctis promittunt regna coelorum. Apostolus dicit: Nostra autem conversatio in coelis est . In coelis ergo locus haereditatis, qui promittitur sanctis; et quid putamus, quod in his locis quae tibi promittuntur nullus non habitator sit, quem tu debeas inde pugnando depellere? Et quomodo ergo dicit Dominus: A diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et vim facientes diripiunt illud? Nisi enim esset quibus vis tieret, nisi essent qui inde pelli et excludi deberent, nunquam diceretur per vim diripiendum esse regnum coelorum. Et nisi essent cum quibus sus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestates, adversum mundi hujus rectores tenebrarum harum, adversus spiritalia nequitiae
Abbreviated transcription (Latin):
dei dehis uider int. Ne ergo huiusmodi of¬
fendicula auditorib accidant. danda ẽ
oꝑa adscientiã legis. & scd̾m hoc quod spi¬
ritualis ẽ lex intelligenda & explananda
sunt ea quȩ leguntur: nec doctoꝵ calisa
immo desidia & negligentia abimꝑitis
& in doctis deroget᷑ moysi: S conuertam
addñm: ut auferat a nobis uelam̃ litt̾ȩ.
ut non nobis de formis uultus moy si.
s głosus & decorus appareat: ita ut non
solum non obtrectemus ẜ & ꝓmagnitu

Expanded text:
daei de his viderint. Ne ergo hujusmodi ofdaei de his viderint. Ne ergo hujusmodi offendicula auditoribus accedant, danda opera est ad scientiam legis; et secundum hoc quod spiritalis est lex, intelligenda et explananda sunt quae leguntur, ne doctorum causa, imo desidia et negligentia, ab imperitis et indoctis derogetur Moysi. Sed et convertamur ad Dominum ut auferat a nobis velamen litterae, et non nobis deformis vultus Moysi, sed gloriosus et decorus appareat, ita ut non solum obtrectemus, sed pro magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
& quare non timuisti detrahere de famu-¬
lo meo moyse: Quod euident̾ adeos utiq
dictũ dirigit᷑ qͥ euangłia quidẽ susciꝑe uiden¬
tur. derogant moysi aut̃: & merito arguunt᷑.
quia cum discant ꝑeuangłm quod moyses
ausi sunt derogare. & ideo nos non detra¬
hamꝰ moysi. nec derogemus legi: s simus
non solũ auditores legis s & factores. ut cũ
ipso moyse conglificari meream̃. Ego aut̃
puto quod & illi materiã p̃stant ad derogã¬
dum moysi. qui uerbi causa cũ legitur li¬
ber leuitici uel lectio numeroꝵ ñ ostendunt
quomͦ hȩc que ineniginate scripta sunt in¬
telligi ꝑspeciem debeant. idẽ qui ñ spũalit̾
ea quȩ inlege leguntur exponunt. Nleces¬
sario enĩ qui audiunt ritũ sacrificiorũ
similiũ ineccłia recitari: offenduntur &
dicunt. Quid hec neccesse ẽ in eccłia legi:¬
& quo nobis ꝓsunt pͣcepta uidaica: & sp̃ti
ppłi obseruantiȩ: hec uideorũ sunt. & iu¬

Expanded text:
et quare non timuistis detrahere famuet quare non timuistis detrahere famulo meo Moysi? Quod evidenter utique ad eos dictum dirigitur, qui Evangelia quidem suscipere videntur, derogant autem Moysi. Et merito arguuntur, quia cum discant per Evangelium quod Moyses ausi sunt derogare. Et ideo nos non detrahamus Moysi, nec derogemus legi, sed simus non solum auditores legis, sed factores, ut cum ipso Moyse conglorificari mereamur. Ego autem puto quod et illi materiam praestant ad derogandum Moysi, qui verbi causa cum legitur liber Levitici, vel lectio Numerorum, non ostendunt quomodo haec quae in aenigmate scripta sunt, intelligi per speciem debeant; id est, qui non spiritaliter ea quae in lege leguntur exponunt. Necessario enim qui audiunt ritum sacrificiorum, similium in Ecclesia recitari, offendantur, et dicant: Quid hoc necesse est in Ecclesia legi? Quid nobis prosunt praecepta Judaica, et spreti populi observantiae? Haec Judaeorum sunt, et Ju
Abbreviated transcription (Latin):
potũ sp̃alem biberunt. Bi bebant aut̃
de spũali sequenti eos petra: petra uero
erat. xp̃c. Uides quomodo enigiata legis
paulus absoluit: & species eniginatum
docet. & dicit. quia petra inenignate erat
apud moysen antꝙͣ ungeret᷑ huic nr̃ȩ
ethypissȩ. Nunc inspecie. petra xp̃c est.
N unc enĩ os ados loquit᷑. ꝑlegẽ ds Antea
in enignate fuit baptismũ in nube & in
mari: nunc aut̃ inspecie regeneratio est.
manna cibus. nunc aut̃ inspecie caro u̾¬
bi di uerus cibus ẽ. sicut dicit. Quia
caro mea uere cib ẽ: & sanguis m̃s uere
ẽ potus. Sic ergo iam nunc moy ses ap̃
nos positus. & huic ethyopissȩ conunctꝰ.
uel ipse adnos uel adipsũ ds̃ non loquit᷑
inenigmate s inspecie. His aut̃ additur:
& głam inquit dñi uidit. Quando
udit moyses glam dĩ: Ego tunc dico.
quando tranformatus ẽ dñs in monte. &
aderat ei moẏses cum helra. & cũloquebat᷑
ei. Wideo recte in consequentib adiungit.

Expanded text:
m biberunt. Bibebant autem de spiritali sequente petra. Petra vero erat Christus . Vides quomodo aenigmata legis Paulus absolvit, et species aenigmatum docet et dicit, quia petra in aenigmate erat apud Moysen, antequam jungeretur huic nostrae Aethiopissae: nunc in specie petra Christus est. Nunc enim os ad os loquitur per legem, Deus antea in aenigmate fuit baptismum in nube et in mari; nunc autem in specie regeneratio est manna cibus; nunc autem in specie caro Verbi Dei verus est cibus sicut ipse dicit: Quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Sic ergo jam nunc Moyses apud nos positus, et huic Aethiopissae conjunctus, vel ipse ad nos, vel ad ipsum Dominus non loquitur in aenigmate, sed in specie. Hic autem additur: Et gloriam, inquit, Domini vidit. Quando vidit Moyses gloriam Domini? Ego tunc dico, quando transformatus est Dominus in monte, et aderat ibi Moyses cum Elia, et colloquebantur ei. Et ideo recte in consequentibus adjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ ꝓximũ suũ ꝑsequebar. Exhis gͥ
om̃ib diuine scripture sermonib uelut
gladus quibdã utrimq accutis. obtretan¬
di fr̃ib & derogandi scĩs. uiciũ resecemus.
Lepra enĩ consequit᷑ de rogantes. & catalogͦ¬

Expanded text:
versus proximum suum persequebar . Ex his igitur versus proximum suum persequebar . Ex his igitur omnibus divinae Scripturae sermonibus velut gladiis quibusdam utrinque acutis, obtrectandi fratribus, et derogandi sanctis vitium resecemus. Lepra enim consequitur derogantes et aecolog
Abbreviated transcription (Latin):
intionẽ nrãm. Quero quid cominonitio¬
nis accipiamus ex eo quod lectũ ẽ nob̃.
quia detraxerunt aaron & maria de
moyse. & ꝓpt̾ hoc correpti sunt. maria uͦ
etiam lepsa efficit᷑. Tanta aut̃ fuit cura
correptionis huius. ut dũ maria tempꝰ¬
septimanȩ expleret inlepra. ppłs dei ñ
ageret iter adt̾ram reꝓmissionis. nec ta¬
bernacłm testimonii moueret᷑. Primo
interim moneor. & utilit̾ ac necessario mo¬
neor ex hoc facto. ne detraham fri. ne male
loquar deꝓximo meo: ne aꝑiam os meu̾
ad derogandũ non solũ sc̃ĩs .ẜ. & quib¬
libet ꝓximis meis. uidens quanta ex hoc
indignatio dĩ fuerit. quanta iundicta
ꝓcesserit. Deniq aduersũ peccatũ istud
simili in dignatione etiam in psalmis
dñm commoueri uidemus. & dicere. Se¬
dens aduersus frẽm tuũ dethrahebas:
& aduersus filiũ matris cuȩ ponebas
scandelũ. Similit̾ aut̃ & in alio psalmo.
ex ꝑsona iusti scientis hoc deo ꝙͣ maxime
displicere dicit᷑. Detrahentẽ occulte ad¬

Expanded text:
itionem nostram . Quaero quid commonitionis accipiamus ex eo quod lectum est nobis, quia detraxerunt Aaron et Maria de Moyse, et propter hoc correpti sunt. Maria vero etiam leprosa efficitur. Tanta autem fuit cura correptionis hujus, ut dum Maria septimanae tempus expleret in lepra, populus Dei non ageret iter ad terram repromissionis, nec tabernaculum testimonii moveretur. Primo interim moneor, et utiliter ac necessario moneor ex hoc facto, ne detraham fratri, ne male loquar de proximo meo, ne aperiam os meum ad derogandum non solum sanctis, sed quibuslibet proximis meis, videns quanta ex hac indignatio fuerit Dei, quanta vindicta processerit. Denique, adversum peccatum istud simili indignatione etiam in psalmis Domini commoveri videmus et dicere: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum . Similiter autem sona justi, scietis hoc Deo quam maxime displicere, quod dicitur: Detrahentem occulte ad
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit adeos. Audite uerba mea. Si fu
agnoscar. & insomnis loquar er: non sic¬
sicut famulo meo moẏsi. qui intota domo
mea fidelis ẽ. Os ados loquar adeum: in
specie. & ñ inenigmate. & glam dm̃ uidet.
& quare nontimiusti detrabere de famu

Expanded text:
et dixit ad eos: Audite verba mea: Si fueet dixit ad eos: Audite verba mea: Si fueagnoscar, et in somnis loquar ei: non sicut famulo meo Moysi, qui in tota domo mea fidelis est. Ore ad os loquar ad cum, in specie et non in aenigmate et gloria Deum videt. Et quare non timuist
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanebimꝰ & immundi. nisi dũ peniten¬
di tempꝰ ẽ corrigamur. & conuersi addnm̃n
ih̾m & supplicantes ei ꝑ penitentiam purge¬
mur abimmunditia leprȩ nr̃e. Ego autẽ
puto quod non solus ille ppłs prior. neq soli
heretici dequib supra memorauimꝰ detrałit
ligit. & qui spũalẽ legẽ carnalit̾ suscipit. mo¬
ỹsi derogat: quia deuerbis sp̃e. carnalit̾ ho¬
mines docet. Audistis quid sibi iudicu ob¬
trectatores & maliloqui & quid dãpnatioĩs
adquirant. audite nunc & quantũ benefi¬
cii conferant his quib obtrectant. Nũꝙͣ
inuenimus tantas laudes dm̃ dixisse de
famulo suo moyse. quantas nunc dici uide
mus quando abhominib ei derogatum est.
Audi gͦ inconsequentib quid referat. & qͥb
moysen laudib efferat sp̃c sc̃s. Et descen¬
dit inquit dñs incollumpna nubis & stecit
ad hostiũ tab̃naculi testimonii. & uocati
sunt aaron & maria. & steterunt ambo.

Expanded text:
permanebimus et immundi, nisi dum poenitenpermanebimus et immundi, nisi dum poenitendi tempus est corrigamus, et conversi ad Dominum Jesum ac supplicantes ei, per poenitentiam purgemur ab immunditia leprae nostrae. Ego autem puto, quod non solus ille populus prior, neque soli haeretici, de quibus supra memoravimus detrahant ligit, et qui spiritalem legem carnaliter suscipit, Moysi derogat quia de verbis sanctis carnaliter homines docet. Audistis quid sibi judicii obtrectatores et maleloqui, et quid damnationis acquirant. Audite nunc, et quantum beneficii conferant his quibus obtrectant. Nunquam invenies tantas laudes Deum dixisse de Moyse famulo suo, quantas nunc dici quidem videamus, quando ab hominibus ei derogatum est. Audi ergo in sequentibus quid dicat, et quibus Moysen laudibus efferat Spiritus sanctus. Et descendit, inquit, Dominus in columna nubis, et stetit ad ostium tabernaculi testimonii. Et vocati sunt Aaron et Maria, et steterunt ambo,
Abbreviated transcription (Latin):
ctatu pauca iam dicta sint: tñ quȩ defuis¬
se uident᷑ addemꝰ. Nideamus gͦ quis est
qui derogat moysi. quis de eo male loquit᷑.
Non solũ uideus .s. & heretici. qui ñ recipũt
legẽ & ꝓpħ̃as. etiam ipsi detrahunt de mo-¬
yse. Deniq solent ei etiã crimen impingere
dicentes: quia homicida fuit moyses int̾¬
fecit enĩ egyptiũ. & alia multa uel in ip¬
sũ uel inꝓpħas: blasphemo ore concinnãt.
Isti gͦ quĩ dethraunt moysi. habent le¬
pram inanima sua. & sunt inhomine in¬
teriore leꝓsi: & ideo habent᷑ extra castra
ȩccłiȩ di. Siue ergo heretici sint qui dero¬
gant moysi: siue de eccłia sint qui detra¬
om̃s qui hoc uitio aguntur. dubitandum
non ẽ quin lepsi sint in anima sua. Eo
maria quidẽ int̾ueniente aaron pontifi¬
ce septimo die curat᷑. nos uero si obtrectati¬
onis uicio inciderimus in auimȩ leprã.
usq adfinem septimane mundi. idẽ usq
ad resurrectionis tempus lepsi manima

Expanded text:
 pauca jam dicta sunt, tamen quae defuisse videntur addemus. Videamus ergo, quis est qui derogat Moysi, quis de eo male loquitur: non solus judaeus, sed et haeretici, qui non recipiunt legem et prophetas, ipsi detrahunt de Moyse. Denique solent ei etiam crimen impingere dicentes, quia homicida fuit Moyses: interfecit enim Aegyptium, et alia multa vel in ipsum, vel in prophetas blasphemo ore concinnant. Isti ergo qui detrahunt Moysi, habent lepram in anima sua, et sunt in homine interiore leprosi: et ideo habentur extra castra Ecclesiae Dei. Sive ergo haeretici sunt qui derogant Moysi, sive de Ecclesia sint qui detraomnibus qui hoc vitio aguntur, dubitandum non est quin leprosi sint in anima sua. Et Maria quidem interveniente Aaron pontifice septima die curatur: nos vero si obtrectationis vitio inciderimus in animae lepram, usque ad finem septimanae mundi, id est, usque ad resurrectionis tempus leprosi in anima
Abbreviated transcription (Latin):
illos: & discesserunt. & nubes recessit
a tab̾naculo: & ecce maria facta ẽ lep̾sa sic̃
nix Uidetis quid sibi penȩ contulerint
obtrectatores. quid uero illi cui obtrectaue¬
rant quesiuerint laudis. Sibi turpitu¬
dinem. illi splendorẽ. sibi lepram. ili głam.¬

Expanded text:
unt: et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Videtis quid sibi poenae contulerint obtrectatores; quid vero illi cui obtrectaverant quaesiverint laudis. Sibi turpitudinem, illi splendorem; sibi lepram, illi g
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ohꝓbrium. illi magnificentiam quȩ¬
sierunt. Ueruntam̃ moyses pͥusquam
acciꝑet ethyopissam. non ẽ scriptũ qr
in specie locutus sit ds. & non in enig¬
mate: ẜ ubi accepit ethyopissam: cunc
dicit de eo dñs. quia os ados loquar adeũ.
inspecie & ñ in enigiate. Modo enĩ moyses
ginib & eniginatib sicut pͥuis. s in ipsa
specie ueritatis agnoscit᷑. & que prius
ineniginate designabant᷑. nunc inspecie
& ueritate compłet᷑. & ideo ille qui species
figurarũ & eniginatũ disserebat. dicit.
Scimus aut̃ qm̃ patres nr̃i om̃s subnube
fuerunt: & om̃s in moyse baptitati sunt.
innube & in mari: Ꝙ om̃s eandẽ escam¬

Expanded text:
sibi opprobrium, illi magnificentiam quaesiverunt. Verumtamen Moyses priusquam acceperat Aethiopissam, non est scriptum, quia in speci locutus est Deus ei, et non in aenigmate. Sed ubi accepit Aethioissam, tunc dicit de eo Deus, quia ore ad os loquar ad eum, in specie, et non in aenigmate. Modo enim cum Moyin imaginibus sicut prius, sed in ipsa specie veritatis agnoscitur. Et quae prius in aenigmate designabantur, nunc in specie et veritate complentur. Et ideo ille, qui species figurarum et aenigmatum disserebat, dicit: Scimus autem, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in mari; et om
Abbreviated transcription (Latin):
ledictiones ꝓ latȩ sunt. istos alios indi¬
cent qui maloꝵ metu & supplitiorum
timore complentes quȩ in lege scripta st̃.¬
ꝑueniunt ad salutẽ. Hic iam di solius
ẽ nosse exom̃ib nobis filiis isrł. quis
ẽ qui boni ipsius desiderio surcensus.
facit quod bonũ ẽ: qui uero nr̃m metu
gehenne. & et̾ni ignis terrore tendit ad
bonũ. & studet ac festinat implere. q̃
scripta sunt. Certũ ẽ enĩ nobiliores
ẽẽ illos qui boni ipsius desiderio &
benedictionũ amore quod bonum ẽ
agunt: quã illos qui ꝓ mali metu
bonũ sectant᷑ Solusergo iħc ẽ qui pot̾
ex om̃i ppło huiꝰmodi mentes animosq
di scernere: & alios quidẽ statuere in
monte garirim ad benedictiones alios
uero statuere in monte gebal. ad male¬
dictiones. non tt maledictiones acci¬
piant : s ut intuentes prescriptas
maledictiones & penas peceatorib
constitutas. incurrere caueant eas.¬

Expanded text:
ledictiones prolatae sunt, istos alios indiledictiones prolatae sunt, istos alios indicant qui malorum metu et suppliciorum timore complentes quae in lege sunt scripta, perveniunt ad salutem. Hic etiam Dei solius est nosse, ex omnibus filiis Israel quis est, qui boni ipsius desiderio succensus facit quod bonum est: qui vero metu gehennae, et aeterni ignis terrore tendit ad bonum, et studet ac festinat implere quae scripta sunt: certum est enim nobiliores esse illos qui boni ipsius desiderio et benedictionis amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus potest ex omnibus populis hujusmodi mentes animosque concidere, et alios quidem statuere in monte Garizim ad benedicendum, alios vero statuere in monte Hebal, ad maledictionem; non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas incurrere caveant, a
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ admisticã intelligentiã referimꝰ.
ut ostendamꝰ qui sunt isti quuncedunt
iuxta montẽ garitmn: & qui sunt qui in¬
cedunt uixta montẽ gebal ͤ Ego sic ui¬
deo duas eẽ species eoꝵ qui ꝑfidem fes¬
censi. summo studio diligentiaq nitunt᷑.
ne saltim minima eos beatitudo pret̾eat.
habentes desideriũ non solũ benedicti-¬
onis capiende. & effici inparte sortis scõꝵ:
s etiã assistere inconspectu di. & semꝑ¬
eẽ semꝑ cum dño. Alii uero sunt. qui
& ipsi tendunt ad salutẽ. s non tam a
centes. Sufficit micbi non ire ingehen
bras ext̾ĩores Cumergo insingulis quibq
fideliũ talis sit ꝓpositi uarietas. hoc michi
designari uidet᷑ in hoc loco quoddimidis
illi qui iuxta montẽ garitin incedunt:
illũ qui adbenedictiones electus ẽ. istos
singularit̾ indicent. qui non metu pene
s benedictionũ re ꝓ inissionũ desidĩo
ueniunt adsalute. illi uero dimidii qui
uixta mondẽ gebal incedunt. in quo ma¬

Expanded text:
sticam intelligentiam referamus, ut ostendamus qui sunt isti qui incedunt juxta montem Garizim, et qui sunt qui incedunt juxta montem Ebal? Ego video duas esse species eorum qui promiscensi, summo studio diligentiaque nituntur, ne saltem minima eos beatitudo praetereat: habentes desiderium, non solum benedictionis capiendae, et effici in parte sortis sanctorum, sed etiam assistere in conspectu Dei, et semper esse cum Domino. Alii vero sunt qui et ipsi tendunt ad salutem, et non tam amcentes: Sufficit mihi non ire in ignem bras exteriores. Cum ergo in singulis quibusque fidelium talis sit propositi varietas, hoc mihi designari videtur in hoc loco quod dimidii illi qui juxta montem Garizim incedunt, illum qui ad benedictiones electus est, istos figuraliter indicare qui, non metu poenae, sed benedictionum et promissionum desiderio, veniunt ad salutem. Illi vero dimidii qui juxta montem Ebal incedunt, in quo ma
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ fornicationis & calcare suꝑ cerui¬
ces sp̃c iracundiȩ. & furoris. calcare
auaritie demonẽ. calcare iactantiam:
ti paulũ dicentẽ. quia ꝑ ipsum michi
mundus crucifixus ẽ & ea quȩ iam
suꝑuis memorauimꝰ quod ait. non ego
aut̃ s grã dĩ quȩ inme ẽ. Quod suta
facere meruero beatus ero. & dicetur etiã
michi quod dicit antiquis iħe. Uirilit̾
tradidit uobis om̃s inimicos ur̃os

Expanded text:
spiritum fornicationis, et calcare super cervispiritum fornicationis, et calcare super cervices spiritus iracundiae et furoris, calcare avaritiae daemonium, calcare jactantiam, s Paulum dicentem, quia per ipsum mihi mundus crucifixus est ; et ea quae superius memoravimus, quod ait, Non ego autem, sed gratia Dei, quae in me est ; quod si ita facere meruero, beatus ero. Et dicitur etiam mihi quod dicebat antiquis Jesus : Viriliter tradidit vobis omnes inimicos vestros
Abbreviated transcription (Latin):
locum demonicis uulnerib dare. Quod
ant̾ addidit quia nullus mutquit
in lingua sua: hoc michi uidet᷑ ostendi
quia deuictoria se nemo iactauit. nemo
s scientes quia iħc ẽ qui uictoriã tri¬
buit. ipsi in lingua sua non nutiunt
Quod bene intelligens apłs paulus
dicebat. Non ego aut̾ s grã dĩ que in
me ẽ. Puto aut̃ quia ad hoc respiciat¬
& illud dñi mandatũ quo ait. Cum
aut̃ feceritis hȩc om̃ia. dicite quia ser¬
ui inutiles sumus: quod debiumus
facere fecimus. Ee in hoc enim simili
modo rerum ꝓsꝑe gestarum uidecur
ꝓhibere iactantiam. S martion. & ua¬
lentinus ac basilides cetĩq cum ipsis¬
& inseruerunt se impietatib multis:
ac uidicẽ ꝓferentes. uelut ꝑhec que scͥꝑ¬
quoa calcare hostiũ ceruices iubent᷑.
atq in ligno suspendere reges t̾re illiꝰ
quam iuolent̾ inuadunt. Atq utinã
dñs m̃i iħc filius dĩ michi istud conce¬
dat. & iubeat pedib meis conculcare

Expanded text:
locum daemonicis vulneribus dare. Quod locum daemonicis vulneribus dare. Quod autem addidit quia nullus mutivit in lingua sua, hoc mihi videtur ostendi quia de victoria se nemo jactavit, nemo sed scientes quia Jesus est qui victoriam tribuit, ipsi in lingua non mutiunt. Quod bene intelligens apostolus Paulus dicebat: Non ego autem, sed gratia Dei quae in me est . Puta autem quia ad hoc respiciat illud Domini mandatum quo ait : Cum autem feceritis haec omnia, dicite quia servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecimus; et in hoc enim simili modo rerum prospere gestarum prohibere videtur jactantiam. Sed Marcion, ac Valentinus, et Basilides, caeterique cum ipsiset inseruerunt se impietatibus multis, ac judicem proferentes; velut per haec quae scripalcare hostium cervices jubentur, atque in ligno suspendere reges terrae illius quam violenter invadunt. Atque utinam Dominus meus Jesus Filius Dei istud concedat, et jubeat, pedibus meis conculcare
Abbreviated transcription (Latin):
tenent singuli quiq eoꝵ quos ih̾u duce
interfecit ppłs dĩ. hi uidelicet qui audi¬
unt mandata eius & p̾cepta custodiuã
quib ipse cribuit facultatẽ calcandi
suꝑ serpentes & scorpiones & suꝑ omnẽ
potestatẽ inimici. Oremus ergo ut & nr̃i
pedes tales sint. tam speciosi. tam ualidi.
qui possint calcare ceruices inimicorũ.
qui possint ita caput calcare serpentis
ut calcaneũ nr̃m modere non possit.
Qui enĩ pugnat sub iħu duce aduersũ
contrarias potestates debet etiam illuo
ꝓ mereri quod depͥorib bellatorib scribit᷑.
& reuersus ẽ inquit uniuersus ppłs
ad iħm in columis & non mutiuit qͥsquã
de filus isrł. in lingua sua. Nides ergo
quia qui sub iħu militat. in columis
debet redire dep̃lio nec usquam debet
ex iaculis maligni ignitis uulnus ac¬
cipere. non incorde pollui. non incogi¬
tatione maculari. non ꝑiram non ꝑcu
piditatẽ non ꝑaliam quãlibet occasionẽ

Expanded text:
tenent singuli quique horum quos Jesu duce tenent singuli quique horum quos Jesu duce interficit populus Dei: hi videlicet qui audiunt mandata ejus, et praeceptum custodiunt, quibus ipse tribuit facultatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem potestatem inimici. Oremus ergo ut et nostri pedes tales sint, tam speciosi, tam validi, qui possint calcare cervices inimicorum, qui possint ita calcare caput serpentis, ut calcaneum nostrum mordere non possit. Qui enim pugnat sub Jesu duce adversus contrarias potestates, debet etiam illud promereri quod de prioribus bellatoribus scribitur: « Et reversus est, inquit, universus populus ad Jesum incolumis, et non mutivit quisque de filiis Israel in lingua sua. » Vides ergo quia qui sub Jesu militant incolumes debent redire de praelio, nec unquam debent ex jaculis maligni ignitis vulnus accipere, non in corde pollui, non in cogitatione maculari, non per iram, non per cupiditatem, non per aliam quamlibet occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
quͦd scriptũ docemꝰ quia sermo is arguit
nos. quod non om̃s qui audinus legem.
de eccłia sumꝰ filioꝵ isrł. S ñ continuo
si ẽ aliqua differentia int auditores legis
& eccłiam filioꝵ isił: auditor exeluditur
a salute. Ad tendite ergo diligentiꝰ uerb̃
scriptiuȩ dicentis. Non erat ullũ uerbũ
exom̃ib quȩ mandauit moyses: quod
non legerit iħe in aurib totius eccłiȩ fi¬
alias aures p̾ter istas carnales: quas au¬
gis requirit. Vnde & in euanglio postea¬
quã desingulis quȩ oportebat edocuit:
addit & dicit. Qui habet aures audien¬
di audiat. Quodutiq si de aurib dixis¬
set carnalib: suꝑfluũ uideret᷑. Nemo
enĩ non habens aures: aduerba eiꝰ audi¬
dienda conuenerat. S qm̃ sciebat in
aurib interioriꝰ hominis. idẽ intellectu
rordis recipi debere que dicta sunt. qr
nichil ꝓdest audire sermonẽ si non re¬
tineat᷑ & seruet᷑ incorde: iccuro aures
abauditorib ex poscebat. Hoc ergo ellã¬

Expanded text:
quod scriptum docemur, quia sermo hic arguit nos, quod non omnes qui audimus legem, Ecclesia sumus filiorum Israel, si non continuo: si est aliqua differentia inter auditores legis et Ecclesiam filiorum Israel, auditor excluditur a salute. Attendite ergo diligentius verbis Scripturae dicentis: « Non erat ullum verbum ex omnibus quae mandavit Moyses quod non legerit Jesus in auribus totius Ecclesiae fialias aures praeter istas carnales quas agis requirit; unde et in Evangelio posteaquam de singulis quae oportebat edocuit, addit et dicit: « Qui habet aures audiendi audiat ; » quod utique si de auribus dixisset carnalibus, superfluum videretur. Nemo enim non habens aures ad verba ejus audienda convenerat. Sed quoniam sciebat, in auribus interioris hominis, id est, intellectu cordis, recipi debere quae dicta sunt quia nihil prodest audire sermonem, si non retineatur et servetur in corde, idcirco aures ab auditoribus exposcebat. Dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hystoriȩ explanatio quomodo filius
naue legerit om̃ia uerba legis quȩ scrip¬
sit moy ses corã om̃i eccłia filiorum isrł.
Noster uero dñs iħe quomͦ hoc ppło suo fa¬
ciat ostendere non micbi uidetur ociosũ¬
& ego quidẽ arbitror quod si q̃n nobis
lex sꝑalis ẽ. & quia uerbi causa dicit lex.
non infrenabis os boui tituranti. non
debobus hȩc s de apłis dixerit: & rur¬
sũ cũ in lege dicit᷑. quia abraham duos
filios habuit. unũ de ancilla. & unũ
de libera. ego in his intelligo eẽ duo testa¬
menta & duos ppłos: istã nobis legem
quȩ sic intelligit᷑ quã spãlem nominat
paulus. iħe dñs legit. & ipse ẽ qui hec
inaurib totus ppłi recitat. p̃cipiens
nobis ne sequamur occidentẽ literã
s teneamꝰ sp̃m uiuificantẽ. Legit ergo
nobis iħe legẽ: cũ nobis legis reuelat
archana. Non enĩnos qui de eccl̃ia ca
tholica sumus sꝑnimus legem moysi.
s suscipimꝰ eã si tam̃ iħc nobis eã legerit.

Expanded text:
est historiae explanatio, quomodo filius Nave legerit omnia verba legis quae scripsit Moyses coram omni ecclesia filiorum Israel: noster vero Dominus Jesus quomodo hoc populo suo faciat, ostendere non mihi videtur otiosum. Ego quidem arbitror quod si quando leglex spiritalis est; et quia, verbi causa, lex dicit: « Non infrenabis os bovi trituranti , » non de bobus haec, sed de apostolis dixerit. Et rursum cum in lege dicitur quia « Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , » ego in his intelligo duo esse Testamenta et duos populos. Istam nobis legem quae sic intelligitur, quam spiritalem nominat Paulus, Jesus Dominus legit, et ipse est qui haec in auribus totius populi recitat, praecipiens nobis ne sequamur occidentem litteram, sed teneamus spiritum vivificantem. Legit ergo nobis Jesus legem, cum nobis legis revelat arcana. Non enim nos, qui de Ecclesia sumus catholica, spernimus legem Moysi, sed suscipimus eam, si tamen eam nobis Jesus legerit:
Abbreviated transcription (Latin):
tiones habet: mons gebal maled ictiones
quȩ peccatorib immment. Statuerunt
enĩ sicut scriptũ ẽ. indeutero nomio sex
trib adbenedicendũ inmontẽ garitim.
& ipsas tribus quȩ nobiliores sunt & exi¬
miȩ. idẽ symeon. leui. uida. isachar. io

Expanded text:
tiones habet, mons autem Ebal maledictiones tiones habet, mons autem Ebal maledictiones quae peccatoribus imminent. Statuerunt enim, sicut scriptum est in Deuteronomio , sex tribus ad benedicendum in monte Garizim: et ipsae sex tribus quae nobiliores sunt et eximiae, id est, Simeon, Le
Abbreviated transcription (Latin):
cham testamenti. om̃is qui uere isrł ẽ in¬
cedit. & non ẽ longe abea. Leuitȩ uer &.
sacerdotes. etiam inhumeris suis eam
portant. & enĩ quicunq qui sacerdotali
religione & scĩtate uiuunt: non solũ hi
qui sedere uident᷑ in consessu sacerdotali.
s hi magis qui sacerdotalit̾ agunt. quoꝵ
pars ẽ dñs. nec ulla eis portio h abeat᷑
int̾ris. ipsi sunt uere sacerdotes & leuitȩ
dñi qui in humeris suis legem dĩ portant
agendo uidelicet & implendo ꝑ opus
ea quȩ scribunt᷑ in lege. S & ꝓselitus
inquit. indigenaq simul. & erant di¬
midii iuxta montẽ garitim. & dimidii
iuxta montẽ gebal. Quomodo eti anl
ista explicabimus: Uere adiutorio dei
opus ẽ ut possimus uerbis nr̃is uerba
diuina disserere & explanare. Qui sunt
dimidii qui incedebant uxta montẽ
garitim. & qui sunt dimidii qui& ipsi
licet saluent᷑. non tam̃ potuerunt iuxta
montẽ garitim incedere s incedunt uix¬
ta montẽ gebal᷑ Mons garitim benedie¬

Expanded text:
cam testamenti, omnis qui vere Israel est incedit, non enim longe ab ea. Levitae vero et sacerdotes etiam in humeris suis eam portant. Etenim quicunque sacerdotali religione et sanctitate vivunt, non solum hi qui sedere videntur in consessu sacerdotali, sed hi magis qui sacerdotaliter agunt, quorum pars est Dominus, nec ulla eis portio habetur in terris, ipsi sunt vere sacerdotes et Levitae Domini, qui in humeris suis legem Dei portant, agendo videlicet et implendo opera ea quae scribuntur in lege. Et proselytus, inquit, et indigena simul aderant; dimidii juxta montem Garizim, et dimidii juxta montem Ebal. Quomodo etiam ista explicabimus? Et adjuto rio Dei opus est ut possimus verbis nostris verba divina disserere et explanare. Qui sunt dimidii qui incedebant juxta montem Garizim, et qui sunt dimidii qui et ipsi, licet salventur, tamen non potuerunt juxta montem Garizim incedere, sed incedunt juxta montem Ebal? Mons Garizim benedic