comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã corporis estimare: considera quanti stellarũ globi axẽ
cȩli uideant᷑ intexere. & innu meris insignire luminib.
Non queunt tamen tenebras noctis &cęli nubila det̃gere.
Simul ut sol ortus sui signa premiserit: om̃s stellarum
ignes sub unius liminaris fulgore uanescunt. apit᷑ aer.
cȩliq facies purpurascenti rubore ꝑfundit᷑ adhuc spirais
exordium. & iam mom̃tanea celeritate pleniluminis
micat splendor. & surgentis solis pͥma aura dulcis aspirat.
Dic mͥ quȩso. nͥ magnꝰ orbis esset. quomodo magnũ posset orbẽ
illuminare t̾rarum: Quid autẽ de tanto loquar tẽpa¬
m̃to & moderamine conditoris. qui eam m̃suram muneri
solis attribuit. ut neq uapor eius igneus ut uidet᷑ t̾rarũ
uenas. sucos. rerumq species infusus exureret. neq iterũ
ꝑtanta mundi spacia refrigeratus. nullũ t̾ris sem̃ caloris
inoleret. sed ieiunum atq inopem fructũ derelinquens. ad

Expanded text:
etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum globi axem etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum globi axem caeli uideantur intexere et innumeris insignire luminibus, non queunt tamen tenebras noctis et caeli nubila detergere. simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum ignes sub unius luminaris fulgore uanescunt, aperitur aer caelique facies purpurascenti rubore perfunditur. adhuc spirans exordium et iam momentaria celeritate pleni luminis micat splendor et surgentis solis praeuia aura dulcis aspirat. dic mihi quaeso, nisi magnus esset orbis, quomodo magnum posset orbem inluminare terrarum? quid autem de tanto loquar temperamento et moderamine conditoris, qui eam mensuram salubribus solis deriuata, ut neque uapor eius igneus. ut uidetur, terrarum uenas rerumque species infusus exureret neque iterum per tanta mundi spatia refrigeratus nullum teiristerris semen caloris inoleret, sed ieiunam atque inopem fructum derelinquens ad
Abbreviated transcription (Latin):
tudo detrahit᷑. Neq enĩ infirmitatis nix̃ passiones. passioni
luminariũ debemꝰ ascribere. Mentit᷑ nr̃ aspectus. Noli gͥ
fidele eiꝰ estimare iudiciũ. sed cęlestiũ minor spectaculi
figura. ñ sui forma. De sũmo uertice montiũ si subiectum
ocłis tuis campũ spectare desideres. atq illicarm̃ta pascentia:
nonne formicarũ similia corpora iudicabis : Si mare spectes
inspecula aliqua litorali : nonne tͥ nauiũ maxime inter
ceruleos fluctus & uela candentia refulgentes. uelut cal ũba¬
rũ uolitantiũ speciem eminꝰ posito uident᷑ obtexere : Quid¬
qđ ipse insulȩ quȩ mare diuidunt. t̾rarũ arua diffundunt.
quam angusto estimant᷑ fine concludi. quẽ ad modũ rotunda
apparent de asꝑis. spissa de raris : Has gͦ infirmitates uisus
tui ꝑpende. & eorum quȩ astruimꝰ fidẽ . ex te ipso arbit̃ iustꝰ
arcerse. Sed siuis magnitudinẽ solis ñ solum oculo m̃tis sed

Expanded text:
tudo detrahitur. neque enim infirmitatem nostrae passionis passioni tudo detrahitur. neque enim infirmitatem nostrae passionis passioni luminarium debemus ascribere. mentitur noster aspectus; noli ergo fidele eius aestimare indiciumiudicium, sed caelestium minor spectaculi figura, non sui forma. de summo uertice montium si subiectum oculis tuis campum spectare desideres atque illic armenta pascentia, nonne formicarum similia corpora iudicabis? si mare spectes e specula aliqua scriptum, nonne tibi nauium maximae inter caeruleos fluctus uela candentia refulgentes uelut columbarum uolantium speciem eminus ponto uidentur obtexere? quid ipsae insulae, quae mare scriptum, terrarum arua diffundunt, quam angusto aestimantur fine concludi, quemadmodum rotunda apparent de asperis, spissa. de raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, et eorum quae astruimus fidem ex te ipso arbiter iustus arcesses. sed uis magnitudinem solis non solum oculo mentis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
maiora credimus. Quo magis finitimus fueris: eo tͥ eiꝰ rei
quã cernis magnitudo cũmulat᷑. Solis radius nulli ꝓpior
nulli longinquior est. Similit̃ & lunȩ glob. ȩqͣlis ÷ omĩb.
Similis sol & indis &e brictannis. Fodẽ momento uidet᷑ cũ orit᷑.
N ec cũ uergit in occasum. orientalib minor apparet quã occi¬
lib estimat᷑. Quantũ distat inquis oriens ab occidente. Hȩc
inuicẽ sibi distant. sed sol anullo distat. nulli prȩsentior.
nulli absentior ÷. Neq te moueat. qđ tanquã cubitalis tͥ
orbis uidet᷑ solis cum orit᷑. Sed considera quantũ int̾sit
spacu int̾ solẽ & t̾ras. qđ aspectꝰ nr̃i infirmitas sine magno
sui ñ potest transire dispendio. Caligat aspectꝰ nr̃. nunqͥd
sol caligat aut luna : Angustus nr̃ obtutꝰ. nunqͥd ideo an¬
gustiora efficit quȩ uidentur: Species minuit᷑. ñ magni¬

Expanded text:
majora credimus; quo magis finitimus fueris, eo tibi ejus rei majora credimus; quo magis finitimus fueris, eo tibi ejus rei quam cernis, magnitudo cumulatur. Solis radius nulli propior, nulli longinquior est; similiter et lunae globus aequalis est omnibus. Similis sol et Indis et Britannis eodem momento videtur, cum oritur. Nec cum vergit in occasum, minor apparet Orilibus aestimatur. quantum distat inquit oriens ab occidente! haec inuicem sibi distant, sed sol a nullo distat. nulli praesentior, nulli remotior est. neque te moueat quod tamquam cubitalis tibi orbis uidetur solis, cum oritur, sed considera quantum intersit spatii inter solem et terras, quod aspectus nostri infirmitas sine magno sui non potest transire dispendio. caligat aspectus noster: numquid sol caligat aut luna.? angustus noster obtutus: numquid ideo angustiora efficit quae uidentur? species minuitur, non magni
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ. Nam & magnus sol qui cõplet orbẽ terrarũ suo calo-¬
re. uelluna suo lumine. Nec solum t̾ras. sed etiam aerẽ hunc
& mare cęliq faciẽ. queq inquacunq parte fuerint cęli
illuminant omia. & ea quȩ spectant᷑ acunctis. ut ea tanquã
siuis tantũ regionib immorari & sibi tantũ adesse atq lucere
singuli populi credant. cũ similit̾ luceant uniuersis. Et ut
nemo hȩc ꝓpiora aliis quã ipsi esse arbitret᷑: exemplũ magni¬
tudinis eorũ euidens indicat. qđ omnib hominib orbis¬
lunȩ idẽ uidet᷑. Nam si int̾dum augeat᷑ lum̃ eiꝰ atq minuat᷑.
tam̃ eadẽ nocte qualis mͥ apparet. talis & omĩb. Nam si lon-¬
ge positis minor uideret᷑. ꝓpius autẽ constitutis maior fulge¬
ret ꝓderet angustiarum &e exiguitatis indiciũ. Et enim
reliqua alia longe positi minora arbitramur. ꝓpiꝰ c̃tuentes

Expanded text:
magnum; nam et magnus sol, qui conplet orbem terrarum suo calomagnum; nam et magnus sol, qui conplet orbem terrarum suo calore uel luna suo lumine nec solum terras, sed etiam aerem hunc et mare caelique faciem —, quae in quacumque parte fuerint caeli dilexit omnia et aeque spectantur a cunctis, ut ea tamquam suis tantum regionibus inmorari et sibi tantum adesse atque lucere singuli populi credant, cum similiter luceant uniuersis, ut nemo his propiorem alium quam ipse est arbitretur. exemplum magnitudinis eorum euidenslunae idem videtur. Nam etsi interdum augeatur lumen ejus atque minuatur, tamen eadem nocte qualis mihi apparet, talis et omnibus; nam si longe positis minor videretur, propius constitutis major refulgeret, et proderet angustiarum et exiguitatis indicium. Etenim reliqua alia longe positi minora arbitramur, propius contuentes
Abbreviated transcription (Latin):
noxa. flatib tradit hiemalib Sint inquit etiã in dies. ñ ut
faciant dies. sed ut in eis habeant pͥncipatũ. ut ortum diei
uberiore sol illuminet grã. ut ꝑ totũ diẽ designandi eiꝰ habe¬
at potestatẽ. cursus sui munere. Sic accipiunt ñ nulli qđ
ait ꝓpħa. Solẽ inpotestatẽ dei. lunã & stellas in potestatẽ noctis.
in nocte. In annos quoq ordinati sunt sol & luna. Luna ꝑ
tricenos dies duodenis uicib suũ cursũ conficiens. c̃sũmat
annũ. scđm hebreos aliquib dieb adiectis. scđ̾m romanos
bis sexto semel intra quinquenniũ unius diei adiectione celebra
in idunde principium cursus sui sump̾sit recurrit. Annua
enim fertur ei totius spacii ẽẽ ꝑfunctio. fecit gͦds̃ duo hȩc
luminaria magna. Possumꝰ acciꝑe. ñ tam aliorũ compara-¬
tione magna. quã suo munere. ut ÷ cȩlũ magnũ. & mare

Expanded text:
noxa flatibus tradit hyemalibus. 24. Sint, inquit, etiam in dies. Non ut noxa flatibus tradit hyemalibus. 24. Sint, inquit, etiam in dies. Non ut faciant dies, sed ut in eis habeant principatum, ut ortum diei uberiore sol illuminet gratia, ut per totum diem designandi ejus habeat potestatem cursus sui munere. Sic accipiunt nonnulli quod ait propheta: Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis . n. in annos quoque ordinati sunt illa et luna: luna per tricenos dies duodenis uicibus suum cursum illa consummat annum secundum Hebraeos aliquibus diebus adiectis, secundum Romanos bissexto semel intra quadriennium unius diei adiectione celebratin id, unde principium cursus sui sumpsit, intellegibiles; annua enim fertur ei totius spatii esse perfunctio. Fecit ergo deus haec duo luminaria magna — possumus accipere non tam aliorum comparatione magna quam suo munere, ut est caelum magnum et mare
Abbreviated transcription (Latin):
ex utroq latere transmittant. Umbra enim e regione solis
ambulantib postergũ est. ut puta si contra orientem ꝑgas
matutinis horis. sicontra meridianã plagã contendas
medio die. si contra occidentẽ in occasudiei . Ex trib igit᷑
partib fit tͥ sol obuius. ex oriente. ex meridiano. ex occidente.
Mane & sero postergum est. meridie quoq alatere aduerso.
Aseptentrione nunquã est sol. ẜt ideo umbra si contra septentri¬
onẽ dirigas. siue mane siue sero. siue meridie. ñ potest esse
postergum. Soli sunt enĩ in hoc quẽ nos incolimꝰ orbe t̾rarũ
circa meridiẽ positi . qui in australẽ plagã uideant᷑ umbrã
transmitere. hoc autẽ fieri dicit᷑ sũmo estu. cũ ad aqͥlonẽ
soldirigit᷑. Postea nos autũnus excipiens. infringit quidem
estuum magnitudinẽ. sed paulisꝑ relaxato ac deposito calo
re ꝑtemꝑiẽ medu moderaminis sine fraude nos atq ulla

Expanded text:
ex utroque latere transmittant. Umbra enim e regione solis ex utroque latere transmittant. Umbra enim e regione solis ambulantibus post tergum est; ut puta si contra Orientem pergas, matutinis horis; si contra meridianam plagam contendas, medio die; si contra Occidentem, in occasu diei. Ex tribus igitur partibus fit tibi sol obvius. ex Oriente, ex Meridiano, ex Occidente. Mane et sero post tergum est, meridie quoque a latere: at vero a Septentrione numquam est sol, et ideo umbra si contra Septentrionem dirigas, sive mane, sive sero, sive meridie, non potest esse post tergum. Soli sunt enim in hoc quem nos incolimus orbe terrarum circa Meridiem positi, qui in Australem plagam videantur umbram transmittere. Hoc autem fieri dicitur summo aestu, cum ad Aquilonem sol dirigit. Postea nos autumnus excipiens, infringit quidem aestuum magnitudinem: sed paulisper relaxato ac deposito calore, per temperiem medii moderaminis sine fraude nos atque ulla
Abbreviated transcription (Latin):
dent. Est sane & aliqua salutis umbra ñ mortis. ut est illud
Subumbra alarum tuarum ꝑtege me. Umbra quidẽ uidet᷑.
quia corporis ÷: umbra quia crucis. sed umbra salutis. quia
in ea erat peccatoꝵ remissio. & resurrectio mortuorũ. Exẽplũ
gͦ possumus caꝑe. qui yemales dies breues sed umbras malores
habent. estii dies maiores. sedumbras minores habent. Medio
quoq die minor umbra quã in pͥncipio est diei uel fine. Et
hoc apud nos in parte occidentis. Cȩterũ sunt quidicant.¬
qđ ꝑduos totius annidies sine umbra fuerint in partib
meridianis . eo qđ solẽ habentes suꝑ uerticẽ suũ. undiq ꝑ
circũitũ illuminent᷑. Unde & ascu grece dicunt᷑. Pleriq
etiã ferunt sic eregione ex alto fieri solẽ. ut ꝑ angusta
puteorũ aquã quȩ inꝑfundo est uiderint refulgere. p̃sse autẽ
dñ in meridiano homines. qui amphisii uocant᷑. eo qđ umbrã

Expanded text:
dent . Est sane et aliqua salutis umbra dent . Est sane et aliqua salutis umbra sub umbra alarum tuarum proteges me, umbra quidem, quia corporis est, umbra, quia crucis, sed umbra salutis, quia in ea erat peccatorum remissio et rescuscitatio mortuorum. Exemplum ergo possumus capere, quia hiemales dies breues, sed umbras maiores habent, aestiui dies maiores, sed umbras minores habent. medio quoque die minor umbra quam uel in principio est diei uel fine, et hoc apud nos in parte occidentis. ceterum sunt qui melius duos totius anni dies sine umbra fuerint in partibus meridianis, eo quod solem habentes super uerticem suum undique per circuitum inluminentur, unde et ascii graece dicuntur. etiam ferunt sic e regione ex alto fieri solem, ut per angusta puteorum aquam quae in profundo est, viderint refulgere. Esse autem dicuntur in meridiano qui ἀμφίσκιοι vocantur, eo quod umbram
Abbreviated transcription (Latin):
S ynagoga itaq indieb breuib & malignis. cuiꝰtipũ plerun¬
q iacob in ꝑsona sua expͥmit uel popłs eius: umbrã habebi̾t
plurimã. quȩ solem iusticiȩ ñ uidebat. & uidebat illum
non exalto suꝑ caput suum. sed ex meridiano illuminan¬
tẽ. quando remps erat. Eccłȩ autẽ dicit᷑. yemps abi it¬
Ante aduentũ xp̃i yemps erat. post aduentũ xp̃i fores sunt
ueris. & messis estatis. Ex meridiano gͦ & ex gentiũ c̃uersione
illum illum inantẽ uidens : obumbrabatur. Populus autẽ
gentium qui erat confusionis. gentiles qui sedebant intene¬
bris : lucẽ uiderunt magnã. Qui sedebant in regione u̾brȩ
mortis. lux orta est eis. Magna lux diuinitatis. quã nulla
umbra mortis int̾polat. Ideo exalto illuminat. quia & hoc
scriptum : dicente zacharia. In quib uisitauit nos oriens
ex alto. Illuminare iis qͥ in tenebris & inumbra mortis se¬

Expanded text:
Synagoga itaque in diebus brevibus et malignis, cujus typum plerumSynagoga itaque in diebus brevibus et malignis, cujus typum plerumque Jacob in persona sua exprimit, vel populi ejus umbram habebat plurimam, quae solem justitiae non videbat, et videbat illum non ex alto super caput suum, sed ex meridiano illuminantem, quando illi hyems erat. Ecclesiae autem dicitur: Hyems abiitAnte adventum Christi hyems erat, post adventum Christi flores sunt veris, et messis aestatis. Ex meridiano ergo et ex gentium conversione illum illuminantem videns obumbratur. Populus autem gentium qui erat confusionis, gentiles qui sedebant in tenebris, lucem viderunt magnam, qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis. Magna lux divinitatis, quam nulla umbra mortis interpolat. Ideoque ex alto illuminat, quia et hoc scriptum est, dicente Zacharia: In quibus visitavit nos oriens ex alto: illuminare iis qui in tenebris et in umbra mortis se
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea. ubi pascis. ubi manes in meridie. ne forte fiam
Sed sinagoga dilexit. ȩccła diligit. nec unquã circa xp̃m suũ
mutat᷑ affectum. Ubi inquit̾ pascis. ubi manes in meridie.
Sequi tecupio quasi alumna. quẽ quasi copulata ante reti-¬
nebam. & greges tuos cupio quȩrere. quia amisi meos. In
meridie pascis. hoc est in ȩccłȩ loco. ubi iusticia resplendet.
ubi fulget udicium sicut meridies. ubi umbra ñ cernit᷑.
ubi maiores sunt dies. quod eis sol uisticiȩ tanquam estiuis
m̃sib ditiꝰ immoret᷑. Seniq dies dnĩ non ÷ breuis s magnꝰ.
qr scriptũ est. donec ueniat dies dnĩ magnꝰ. Unde & iacob
ait. Omnes dies uitȩ meȩ quos ago. breues & maligni. E st
enim maligna lux dubia. Ergo dies breues. dubiȩ lucis sunt¬
& umbrosi. Dies magni sine umbra sunt. ut plurimi in ali¬
quib locis feruentiorib. usu exemploq cognouerunt.

Expanded text:
anima mea, ubi pascis, ubi manes in meridiano, ne forte fiam anima mea, ubi pascis, ubi manes in meridiano, ne forte fiam Sed Synagoga dilexit, Ecclesia diligit, nec umquam circa Christum suum mutat affectum. Ubi, inquit, pascis, ubi manes in meridiano. Sequi te cupio quasi alumna, quae quasi copulata ante retinebam, et greges tuos quaerere, quia amisi meos. In meridiano pascis, hoc est in Ecclesiae loco, ubi justitia resplendet, ubi fulget judicium sicut meridies, ubi umbra non cernitur, ubi majores sunt dies, quod eis sol justitiae tamquam aestivis mensibus diutius immoretur. Denique dies Domini non est brevis, sed maquia scriptum est: Donec veniat dies Domini magnus . Unde et Jacob ait: Omnes dies vitae meae quos ago, breves et maligni . Est enim maligna lux dubia. Ergo dies breves dubiae lucis sunt, et umbrosi: dies magni sine umbra sunt, ut plurimi in aliquibus locis ferventioribus usu, exemploque cognoverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
acdiei exȩquat tempora. Et quo magis moras suis adiungic
cursib : eo paulati tempiem aeris huius reducit. & reuo¬
cat aurarum clem̃tiam. Quȩ fouens omnia. repetendos
cogit in partus. ut t̾ra germinet. acresoluta sulcis semina
reuiui scant. uirescant arbores. Ad ꝑpetuitatẽ quȩq conser¬
uandi generis eorum quȩ uel interris sunt uel in aquis: gau¬
dent annuis foetib. ut successio ꝓpaget᷑. At ubi ad estiuas
conuersiones inseptẽtrionẽ se su̾brigit: spaciadiurna ꝓdu¬
cit. noctes uͦ artat ac stringit. ltaq quo magis usu assiduo
aeri huic copulat᷑ atq miscet᷑: eo amplius & aerem ipsum
uaporat. & terrarum exiccat humorẽ. adolescere facit se¬
mina. & tanquã insucos uirides maturescere poma siluarũ.
Tunc quia flagrantior ÷. minores umbras facit in meridi¬
ano. qm̃ ex alto hunc illuminat locũ. Unde & sinagoga
dicit incanticis canticorũ. Annuncia mͥ quẽ dilexit

Expanded text:
ac diei exaequat tempora et quo magis moras suis adiungit ac diei exaequat tempora et quo magis moras suis adiungit cursibus, eo paulatim temperiem aeris huius reducit et reuocat aurarum clementiam, quae fouens omnia repetendos cogit in partus, ut terreviviscant, virescant arbores, ad perpetuitatem quoque conservandi generis eorum quae vel in terris sunt, vel aquis gaudent, annuis fetibus successio propagetur. Ast ubi ad aestivas conversiones in Septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes vero arctat et astringit. Itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur atque miscetur, eo amplius et ipsum aerem vaporat, et terrarum exsiccat humorem, adolescere facit semina, et tamquam in succos viriles maturescere poma silvarum. Tunc quia flagrantior est, minores umbras facit in meridiano, quoniam ex alto hunc illuminat locum. Unde et Synagoga dicit in Canticis canticorum: Annuntia mihi quem dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
de illorũ assertionib usurpantur ad refellendũ: ad cog¬
noscendũ assumpta arbitret᷑. Nam quȩ pueri risimꝰ. ea senes
cõmemorare qui possumus: Nunc adea quȩ scđm lectionẽ
supsunt dirigamus stilũ. Sint inquit luminaria in signa
&e intẽpora. & indies & in annos. De signis diximꝰ. de tẽporibs¬
dicamus. Tempora autẽ quȩ sunt nͥ mutationũ uices. hiems.
uer. estas. atq autumnus : Inistis gͥ temporib. aut uelocior ÷
transitus solis. aut tardior. Alia enim prestringit radus suis.
alia inflãmat calorib. Itaq cum sol meridianis partib ĩ mo-¬
ratur. hiemps nobis est. Nam cũ sol longius abest: terra riges¬
cit gelui. stringit᷑ fruggore. & plurima noctis umbra t̾ras operit.
ut prolixiora sint noctis spacia quam diei. Hinc causa oritur.
ut hibernis flatib nimiauis nuium pluuiarũq fundat᷑.
Cum uͦ ex meridianis decedens partib suꝑt̾ram redit. noctis

Expanded text:
de illorum assertionibus usurpantur ad refellendum, ad recogde illorum assertionibus usurpantur ad refellendum, ad recognoscendum assumpta arbitretur. Nam quae pueri risimus, ea senes commemorare qui posupersunt dirigamus stilum. Sint inquit luminaria in signa et in tempora et in dies e his annos. de signis diximus, tempora autem quae sunt nisi mutationum uices, hiems, uer, aestas atque autumnus ? in istis igitur temporibus aut uelocior est transitus solis aut tardior; alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus. itaque cum sol meridianis partibus inmoratur, hiemps \' nobis est. nam cum sol longius abest, terra rigescit gelu, stringitur frigore et plurima noctis umbra terras operit, ut multo prolixiora sint noctis spatia quam diei. hinc causa oritur, ut hibernis imperialis nimia uis niuium pluuiarumque fundatur. cum uero ex meridianis decedens partibus super terram redit, noctis
Abbreviated transcription (Latin):
ut aiunt sorte genitali. diuiarũ thesaurus illabi. Sed non hȩc:
uniuersorũ sententia. Deniq impiger depresso aratro terrã
scindit agricola. Nudus arat. nudus serit. nudus sole feruente
totas estũ in area terit fruges. Et negotiator impatiens
flantib euris in tuto plerunq nauigio sulcat mare.
Unde importunitatẽ eorũ temeritatemq condẽnans ꝓpħa
mouent: uł pudor comprimat. uerecundia confundat.
Erubesce sidon: inqua nullus uirtuti locus. nulla salutis
cura. nulla iuuentus ꝓexcubiis patriȩ bello dedita armisq
exercita. sed omĩs sollicitudo de questu. om̃ẽ studiũ mercaturȩ.
Semen inquit mercatorũ. sicut messis. Quȩ autẽ merces homi.
nixp̃iano. si ñ ex uoluntate sed ex necessitate curas suas &
oꝑa componit :Ubi enĩ decreta necessitas. ibi inhonorata
industria. Multa diximꝰ. plura nolumꝰ. ne qͥsea quȩ a nobis

Expanded text:
ut aiunt, sorte genitali divitiarum thesaurus illabi. Sed non haec est ut aiunt, sorte genitali divitiarum thesaurus illabi. Sed non haec est universorum sententia. Denique impiger depresso aratro terram scindit agricola, nudus arat, nudus serit, nudus sole fervente tostas aestu in area terit fruges: et negotiator impatiens flantibus euris intuto plerumque navigio sulcat mare. Unde importunitatem eorum, temeritatemque condemnans propheta movent, vel pudor comprimat, verecundia confundat. Erubesce, Sidon, in qua nullus virtuti locus, nulla salutis cura, nulla juventus pro excubiis patriae bello dedita, armisque exercita, sed omnis sollicitudo de quaestu, omne studium mercaturae. Semen, inquit, mercatorum sicut messis Ibid., 3. Quae autem merces homini Christiano, si non ex voluntate, sed ex necessitate curas suas et opera componit? Ubi enim decreta necessitas, ibi inhonorata industria. CAPUT V. Multa diximus, plura nolumus; ne quis ea quae a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
natum  Seinde si ad cessitatẽ genitalẽ. ñ ad instituta moꝵ
actꝰ nr̃i factaq referant᷑. cur leges ꝓpositȩ sunt. iuraetiã
ꝓmulgata. quib aut poena imꝓbis decernitur: aut securitas defer¬
tur innoxus: cur ñ uenia datur eis. cũ utiq ut ipsi aiuint non
sua uoluntate sed ex necessitate deliquer int: Cur laborat
agricola. & ñ magis expectat ut in elaboratos fructꝰ pͥuilegio
suȩ natiuitatis inuehat receptaculis horreorũ : Si ita natus :
ut ei diuitiȩ atq opes affluant: utiq oꝑiat᷑. ut sibispontaneos
redditus sine ullo semine t̾ra parturiat. Non uomerẽ aruis
subeat expensam. sed ultro ei in omnes serias fluentia uina
fundantur. sponte ei oleũ nullis inserta caudicib siluestris
oleȩ baca desudet. nec diffusi equoris transfretator ꝑiculũ ꝓpͥȩ
salutis sollicitus mercator horrescat. cui ocioso potest quadam

Expanded text:
natum? deinde si ad necessitatem genitalem, non ad instituta morum natum? deinde si ad necessitatem genitalem, non ad instituta morum actus nostri factaque referantur, cur leges propositae sunt, iura etiam promulgata, quibus aut poena inprobis decernitur aut securitas defertur innoxiis? cur non uenia datur reis, cum utique, ut ipsi aiunt, non sua uoluntate, sed ex necessitate deliquerint? cur laborat agricola et non magis expectat, ut inelaboratos fructus priuilegio suae natiuitatis inuehat receptaculis horreorum ? si ita natus est, ut ei diuitiae absque opera affluant, utique operiatur, ut sibi spontaneos reditus sine ullo semine terra parturiat, non uomerem aruis subeat expensam, sed ultro ei in omnes serias iiuentiafluentia uina fundantur, sponte ei oleum nullis inserta caudicibus siluestris oleae baca desudet. nec diffusi ropriae salutis sollicitus mercator horrescat, cui otioso potest quadam,
Abbreviated transcription (Latin):
lapsum tuȩ infirmitatis incurris. sed quasi passer aut colũ¬
ba casses inualidos prepetis uolatꝰ celeritate dissoluas. ẜ tenĩ
quis prudentiũ credat. qđ signoꝵ motus qui ad diẽ sepe
mutantur. & multipliciter inserecurrunt. insignia de¬
ferant potestatũ: Nam si ita esset. quantȩ ad diẽ regaliũ
natiuitatũ ex pͥmerent᷑ figurȩ : Cotidie gͦ reges nascerentur. nee
regalis in filios transmitteret᷑ successio. sed semꝑ ex diuerso statu
quiluis impialis ad quirerent potestatis orirent᷑. Aiuisgͥ regũ
genituram filii sii colligit si ei debeat᷑ imꝑũ. oe ñ ꝓprio suc¬
cessionẽ regni in suos transeribit arbitrio: legimuscerte
qł abia genuit asa. asa genuit iosaphat. iosaplat genuit iorã.
preges generis parit &e honoris ducta successio:. Nunquid
quia reges fuerunt. signis cȩlestib formandos motꝰ suos
impare potuer. Quis enĩ hominũ potest in his habere domi¬

Expanded text:
lapsu tuae infirmitatis incurras: sed quasi passer aut columlapsu tuae infirmitatis incurras: sed quasi passer aut columba casses invalidos praepetis volatus celeritate dissolvas. Etenim quis prudentium credat quod signorum motus, qui ad diem saepe mutantur, et multipliciter in se recurrunt, insignia deferant potestatum? Nam si ita esset, quantae ad diem regalium nativitatum exprimerentur figurae? Quotidie ergo reges nascerentur, nec regalis in filios transmitteretur successio: sed semper ex diverso statu, qui jus imperialis acquirerent potestatis, orirentur. Quis igitur regum genituram filii sui colligit, si ei debeatur imperium, et non proprio successionem regni in suos transcribit arbitrio? Legimus certe quod Abia genuit Asa, e t Asa genuit Josaphat, et Josaphat genuit 71 Joram, et per reges generis pariter et honoris ducta successio est. numquid quia reges fuerunt, signis caelestibus formandos motus suos imperare potuerunt? quis enim hominum potest in his habere domi
Abbreviated transcription (Latin):
quib poena ascribit᷑ antequã culpa. quid tam irrationa¬
bile qđ etiã irrationabiliũ bestiarũ excedat immanitatẽ.
ut usus fraudis aut grẽ ñ meritis hominũ deputet᷑. sed
signorũ motib deferat᷑: Nichil inqͥt ille deliqͥt s noxia
eum stella conspexit. saturni ei sidus occurrit. Auertit
se paululum. & erumnã abstulit. & crim̃ ab oleuit. Sed hȩc eoꝵ
sapientia. telȩ araneȩ comparat᷑. in qua si culex aut musca
inciderit. exuere se ñ potest. si uͦ ualidioꝵ animantiũ ullũ
genꝰ incurrisse uisũ ÷ : ꝑtransiuit & casses rupit. infirmos
atq inanes laqueos dissipauit. Talia sunt retia chaldeoꝵ.
ut in his infirmi hereant. ualidiores sensu offensionẽ habere
ñ possint. Itaq uos qui ualidiores estis. cum uideritis mathe¬
maticos: dicite. Telam araneȩ texunt. quȩ nec aliquẽ usũ¬
potest habere. nec uincula. situ ñ quasi culex aut musca

Expanded text:
quibus poena ascribitur antequam culpa; quid tam irrationaquibus poena ascribitur antequam culpa; quid tam irrationabile, quod etiam irrationabilium bestiarum excedat immanitatem, ut usus fraudis aut gratiae non meritis hominum deputetur, sed signorum motibus deferatur? Nihil, inquit, ille deliquit, sed noxia eum stella conspexit. Saturni ei sidus occurrit: avertit se paululum, et aerumnam ab se abstulit, et crimen absolvit. Sed haec eorum sapientia telae araneae comparatur, in quam si culex aut musca inciderit, exuere se non potest: si vero validiorum animantium ullum genus incurrisse visum est, pertransivit, et casses rupit infirmos, atque inanes laqueos dissipavit. Talia sunt retia Chaldaeorum, ut in his infirmi haereant, validiores sensu offensionem habere non possint. Itaque vos qui validiores estis, cum videritis mathematicos, dicite: Telam araneae texuerunt, quae nec usum aliquem potest habere, nec vincula, si tu non quasi culex aut musca
Abbreviated transcription (Latin):
an malefica & noxia. & in eo natiuitatis ẽe distantiam.
qđ benefici signi aspectus plurimũ conferat. malefici & noxii
plurimũ noceat. Sic enĩ eadẽ signa quȩ uenerant᷑. appellare
consuer̃. Necesse enĩ habeo eoꝵ: in omnib quoꝵ utor asser¬
tionib. ne ignorata magis quã uacue facta atq destructa
sua argumenta cõmemorent. Itaq cũ illũ uagũ celerẽq
motũ ñ queant comp̃hendere : sepe fit ut ꝑ illam puncti
&̾ mom̃ti in comp̃hensibilis subtilitatẽ ponant benefici
signi aspectum. ubi grauis atq nociua incurrit offensio.
Et quid mirũ subi homines ludunt᷑. ubi signa innoxia blas¬
phemant᷑: Quȩ si natura noxia ẽe̾ credunt᷑: ds̃ gͦ summus
arguit᷑ si fecit qđ malũ ÷. & fuit imꝓbitatis operator.
Si uero ex sua uoluntate putant᷑ assumpsisse qđ noceant
in sontib. & nullius adhuc facinoris pessimi sibi conscus

Expanded text:
an malefica et noxia; et in eo nativitatis esse distantiam, an malefica et noxia; et in eo nativitatis esse distantiam, quod benefici signi aspectus plurimum conferat, malefici et noxii plurimum noceat. Sic enim eadem signa quae venerantur, appellare consueverunt. Necesse enim habeo eorum uti nominibus, quorum utor assertionibus, ne ignorata magis quam vacuefacta atque destructa sua argumenta commemorent. Itaque cum illum vagum, celeremque motum non queant comprehendere, saepe fit ut per illam puncti et momenti incomprehensibilis subtilitatem ponant benefici signi aspectum, ubi gravis atque nocituri incurrat offensio. Et quid mirum si ibi luduntur homines, ubi signa innoxia blasphemantur? Quae si natura noxia esse creduntur, Deus ergo summus arguitur, si fecit quod malum est, et fuit improbitatis operator. Si vero ex sua voluntate putantur assumpsisse quod noceat insontibus et nullius adhuc facinoris pessimi sibi consciis,
Abbreviated transcription (Latin):
quas hominib imꝑtiret accepit. Qđ si hoc abhorret
auero. multo magis illud ridiculũ. ueri eos subsidio
destitutos. hinc fidẽ suȩ disputationis arcessere. Dein¬
de illud consideremꝰ. qđ planetas ea signa appellant. qͦrũ
motib formari asserunt uitȩ nr̃ȩ necessitates. Siue igit᷑
ut nom̃ sonat semꝑ uagent᷑. siue ut ipsi dicunt qđ conci.¬
to motu ferantur. & deciesmilies indie. aut si hoc incredi¬
bile uidet᷑. multiplicẽ speciẽ innumera sui conuersione
cõmuta̾nt. fide caret. qđ tam uago sui errore. & tã celeri
motu. fixam nobis atq immobilẽ uiuendi substantiã
sortẽq decernant. Ferunt tam̃ non ẽẽ ȩquales omniũ
motus. sed aliorum celeriores. aliorũ tardiores ẽẽ circuitꝰ
ut in eadẽ hora & uideant se frequent᷑. & frequent̃ abscon¬
dant. dum aliud abalio preterit᷑. Aiunt aut̃ plurimũ
referre. utrũ ortũ generati hominis benefica signa uideant.

Expanded text:
quas hominibus impertiret, accepit. Quod si hoc abhorret quas hominibus impertiret, accepit. Quod si hoc abhorret a vero, multo magis illud ridiculum, veri eos subsidio destitutos, hinc fidem suae disputationis arcessere. 16. Deinde illud consideremus, quod planetas illa signa appellant, quorum motibus formari asserunt vitae nostrae necessitates. Sive igitur, ut nomen sonat, semper vagentur: sive, ut ipsi dicunt, quod concito motu ferantur, et decies millies in die, aut si hoc incredibile videtur, multiplicem speciem innumera sui conversione commutent; fide caret quod tam vago sui errore, et tam celeri motu fixam nobis atque immobilem 70 vivendi substantiam, sortemque decernant. Ferunt tamen non esse aequales omnium motus, sed aliorum celeriores, aliorum tardiores esse circuitus; ut in eadem hora et videant se frequenter, et frequenter abscondant, dum aliud ab alio praeteritur. 17. Aiunt autem plurimum referre, utrum ortum generati benefica signa videant
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatib escȩ uilis imꝑtiant: Liberalẽ esse aunt signo
natũ arietis. eoqđ lanam suam aries ñ inuitꝰ deponat. &
huiusmodi uirtutẽ malunt uilis animantis naturȩ depu-¬
tare quam cȩlo. unde nobis & serenitas fulget & pluuia
sepe descendit. Laboriosos & patientes seruitui. quos nascen-¬
tes taurus aspexerit. quia hoc animal laboriosũ ce assu¬
etum iugo spontaneȩ seruituti colla sũmittit. Percus¬
sorem quoq cuius natiuitatẽ scorpius insua parte cõple¬
xus sit : & maliciȩ uenena reuom̃tem. eo qđ scorpiꝰ animal
uenenatum sit. Quid gͥ auctoritatẽ uiuendi daturum
te signorum cȩlestium dignitate p̃tendis. & de nugis
quibusdam argum̃tum assertionis assumis: Nam si de
animalib assumptȩ huiusmodi morũ ꝓprietatescȩli
motib impͥmuntur. & ipsũ uidet᷑ bestialis naturȩ
potestati ẽẽ subiectum. ex qua causas uitalis substantiȩ

Expanded text:
qualitatibus escae vilis impertiant? Liberalem aiunt signo qualitatibus escae vilis impertiant? Liberalem aiunt signo natum arietis, eo quod lanam suam aries non invitus deponat: et hujusmodi virtutem vilis animantis malunt naturae deputare, quam coelo, unde et serenitas nobis fulget, et pluvia saepe descendit. Laboriosos et patientes servitii, quos nascentes taurus aspexerit, quia animal laboriosum et assuetum jugo spontaneae servituti colla submittit. Percussorem quoque, cujus nativitatem scorpius in sua parte complexus sit, et malitiae venena revomentem, eo quod animal venenatum sit. Quid igitur auctoritatem vivendi daturum te signorum coelestium dignitate praetendis, et de nugis quibusdam argumentum assertionis assumis? Nam si de animalibus assumptae hujusmodi morum proprietates coeli motibus imprimuntur, et ipsum videtur bestialis naturae potestati esse subjectum, ex qua causas vitalis substantiae,
Abbreviated transcription (Latin):
destinis seuateltmo rusignorũ sit aut morꝰ aut spe usoti
natiuiutate nascentis Snde cũ imposibile mita sobtudes
manutias teporis comprehendere exigua aue immutatio inueni
uputatores corũ que sua sunt nesciunt &e quom alrena nouer
uui sibimmirca dignorant. quomͦ possune alusquise futura siunit
denunciare : Raidiculum: hoc credere. quia sipossent absipo¬
arietus oteuiee sle dicat e disũ pecuidis estimetur ystontletro¬
consilis qdgrege Nuiusmodi emineat pecus aar locupletio
conqꝰ uesticiom teabeat aries naturalemr e&e quot anmes siterũ
capiaestnum mont eo qđ uiro illi familiaria uađ enstur
questiaum es contier ut ex natura uiliũ animantium celi
motus & signorum int̾pretandas existiment potestates.¬
Cibusgͦ nr̃ uiuendi nobis decreta constituit. & alim̃ta nr̃a
nobis id÷ aries. taurus & pisces. morũ impͥmunt discipli¬
nam: Quomͦ gͥ de cȩlo nobis causas rerũ & substantiã uitȩ
huiꝰ arcessunt᷑. cũ ipsis cȩlestib signis causas motus sui ex

Expanded text:
norum sit aut motus, aut species in nativitate nascentis! Unde cum impossibile sit tam subtiles minutias temporis comprehendere, exigua autem immutatio invehat Disputatores eorum quae sua sunt, nesciunt, quomodo aliena noverunt? Quid sibi immineat ignorant, quomodo possunt aliis quae sibi futura sunt, denuntiare? Ridiculum est credere, quia si possent, sibi poarietis ortum esse se dicat, od in grege huiusmodi emineat pecus, aut locupletior, eo quod uestitum habeat aries naturalem et terrarum lucrum capiat indumenti eoque uiro illi familiaria uideantur signis argumentantur, ut ex natura uilium animantium caeli motus et signorum intCibus ergo noster vivendi nobis decreta constituit, et alimenta nostra nobis, id est, aries, taurus, et piscis, morum imprimunt disciplinam. Quomodo igitur de coelo nobis causas rerum, et substantiam vitae hujus arcessunt, cum ipsis coelestibus signis causas motus sui ex
Abbreviated transcription (Latin):
queritur. & alteriꝰ genitura ꝓponit᷑. Pone uiera eorẽe opinie¬
onerdt nateuitatum necessitatib ñ potest uera esse collectio
uncta tanseunt fugit tempus irreparabile None dubredã
quandio om̃s in athomo in mom̃to ocłi resuscitam ut apłs pro¬
testa op dicens Eece misteriũ dico om̃s quidẽ resurgem is

Expanded text:
quaeritur et alterius genitura proponitur. pone ueram eorum esse opiniquaeritur et alterius genitura proponitur. pone ueram eorum esse opinionem de natiuitatum necessitatibus, non potest uera esse collectio. puncta transeunt, fugit tempus inreparabile. non esse dubiquando omnes in atomo. in momento oculi resuscitamur, ut apostolus protestatur dicens: ecce mysterium dic
Abbreviated transcription (Latin):
remota. pen̾itus impossibilis. Nam ut de eorum aliquid dispu¬
tatione sumamꝰ. redarguendi grã ñ ꝓbandi magnã uĩ dicunt
esse natiuitatis. eamq minutis quibusdam & certis colligi
oportere mom̃tis. ac nisi uerius colligat᷑: sũmã ẽẽ distantiã.
Breui enĩ athomo exiguoq mom̃to asserunt distare natiui¬
tatẽ in opis & potentis. egentis & diuitis in norentis& norui
& plerunq eadẽ generari longeuitati debitũ. & pͥmapuericie
etate moriturum si reliqua disparia sint a puncto aliquo
discreta. Hoc quẽ ad modum possint colligere : respondeant
Consflie partum feminȩ. Obstetrix utiq: eũ pͥmo cognoscit.
explorat uagitum quo natiuitas colligis accendieritt ino
one matsematieu pparatũ Nunquiduir astrologus porest int̃¬
esse puerpio : Dum mandat obstetrix audit chal deus ponĩ
horoscopiũ: in alteriꝰ sortẽ iam nati fata migrar. De alteno

Expanded text:
quod etiam inpossibilis ? nam ut de eorum aliquid dispuquod etiam inpossibilis ? nam ut de eorum aliquid disputatione sumamus redarguendi gratia, non probandi, magnam uim dicunt esse natiuitatis eamque minutiaminutis quibusdam et certis colligi oportere momentis ac, nisi uerius colligatur, summam esse distantiam; breui enim atomo exiguoque momento distare natiuitatem inopis et potentis, egentis et diuitis, innocentis et noxii et plerumque eadem hora generari longaeuitati debitum et prima pueritiae aetate moriturum, si reliqua disparia sint et puncto aliquo discreta. hoc quemadmodum possint colligere respondeant. constitue partum feminae; uentri utique eum primo cognoscit, explorat uagitum, quo nati uita colligitur, adtendit utrum pone mathematicum praeparatum. numquid uir potest interesse puerperio ? dum mandat obstetrix, audit Chaldaeus, ponit oroscopum, in alterius sortem iam nati fata migrarunt, de altero
Abbreviated transcription (Latin):
& hora dominicȩ passionis redemit a morte. latro captꝰ & damnatꝰ
ille qui ÷ cũ dño crucifixus: non beneficio natiuitatis suȩ. sed fidei
confessione ad paradisi et̾nagaudia transiuit. Ionã in mare non
uis natiuitatis sed dissimulatȩ diuinȩ p̃ceptionis p̃cipitauit
offensa. eundẽq cȩtus excipiens ad indicium futuri misterii
post tridiũ reuomui &e ꝓphetice merito grȩ̃ reseruauit. Petrũ
series liberauit. Paulũ cecitas conuertit ad grãm. & ꝓcussũ auipa
turbatumq naufragio. ñ remedia natiuitatis. sed deuotionisꝰ
merita seruiauer᷑. Quid de illis dicimꝰ. qui eoꝵ p̃cib cũ fuissent
mortui resurrexer̃. Ytrum illos sua natiuitas. anapłica grã
siad quod uolebant natiuitatis beneficio poterant puenire:
Qđ si credidissent: dum expectarent fatoꝵ necessitatẽ. nunquã
adtantam grãm ꝑuenissent. Inutilis gͥ ista ꝑsuasio. & a uero

Expanded text:
et hora dominicae passionis redemit a morte. latro damnatus et hora dominicae passionis redemit a morte. latro damnatus ille, qui est cum domino crucifixus, non beneficio natiuitatis suae, sed fidei confessione ad natiuitatis\' aeterna transiuit, Ionam in mare non uis natiuitatis, sed dissimulatae diuinae praedictionis praecipitauit offensa eundemque cetus excipiens ad indicium futuri mysterii post tuiduum reuomuit et propheticae merito gratiae reseruauit. Petrum series liberauit. Paulum caecitas conuertit ad gratiam et percussum a uipera turbatumque naufragio non remedia natiuitatis, sed deuotionis merita exurat. quid de illis dicimus qui eorum precibus, cum fuissent mortui, resurrexerunt? utrum illos sua natiuitas an apostolica glisque committerent, si quo uolebant natiuitatis beneficio poterant peruenire? quod si credidissent, dum expectant fatorum necessitatem, numquam ad tantam gratiam peruenissent. inutilis igitur ista persuasio. quid
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq n nulli naciuitatũ tẽptauer ex pͥmere qualitates. qlis
futurus sit unusquisq qui natus sit. cũ hoc ñ solũ uanũ. sed etiã
inutile sit quęrentib. impossibile pollicentib. Quid enĩ tam
inutile. quã ut unusquisq ꝑsuadeat sibi hoc ẽẽ qđ natus est.:
Nemo gͦ debet uitam suã. statum. moresq mutare. eniti quo
melior fiat: Sed in ea ꝑsuasione manere. neq ꝓbũ potes lauda¬
re. nec condẽnare imꝑbum. qui necessitatinatiuitatis suȩ
poenas. si facit necessitas disciplinã. & conuersationẽ stellarũ
cursus informat. Et qͥd ÷ aliud quã hominẽ de homine exuere.
si nichil morib. nichil institutioni. nichil studiis derelinqͥt᷑.
Quã multos uidemus ereptos criminib atq peccatis. in meliorem
statum esse conuersos. Redempti sunt apłi. & congati ex peccato¬
rib. Non utiq natiuitatis suȩ hora sed xp̃i eos scĩficauit aduentꝰ

Expanded text:
Denique nonnulli nativitatum tentaverunt exprimere qualitates, qualis Denique nonnulli nativitatum tentaverunt exprimere qualitates, qualis futurus sit unusquisque qui natus sit; cum hoc non solum vanum, sed etiam inutile sit quaerentibus, impossibile pollicentibus. Quid enim tam inutile, quam ut unusquisque persuadeat sibi hoc esse quod natus est? Nemo ergo debet vitam suam, statum moresque mutare et eniti quo melior fiat, sed in ea persuasione manere. Neque probum potes laudare, nec condemnare improbum, qui necpoenas, si facit necessitas disciplinam et conuersationem stellarum cursus informat ? et quid est aliud quam hominem de homine eluereexuere. si nihil moribus, nihil institutioni, nihil studiis derelinquitur? quam multos uidemus ereptos criminibus atque peccatis in meliorem statum esse conuersos! redempti sunt apostoli et congregati ex peccatoribus non utique usu suae hora, sed Christi eos sanctificauit aduentus
Abbreviated transcription (Latin):
asserant supret mittere uim naturȩ & quasi naturalis iunis
puaricato Habeat᷑ cuiꝰ pictura ñ etiam umbrã suam ex pranat
puo sicut indiecũ e regione solis aliqđ corpus oc currit ex ea
parte qualum̃ reꝑcutit umbra subsistit : sic cũ decedenter
die e regione luminis eiꝰ aut solis t̾rȩ obiectꝰ occurrit: obum¬
brat᷑ aer Unde liquet qđ noctẽ faciat umbratrarũ tecrus
soli diurnas. lunȩ stellisq nocturnas. ut iste augeat diei
grãm illȩ umbrã tenebrasq illuminent & sunit insigna
& intẽpora & dies & annos. Diuisa tẽpora habent. paniesq
mensuras ꝓmensiũ uicib sobae luna cũ stellis & it insigna
Non possumus negare. qđ ex sole ae luna signa aliqͥ collignit
N ampoe diñs dixit ẜ. cerunt signa in sole &e luna ae stellis. Et goentis¬
aplas signu aduentꝰ ei respondit. Sol obscurabic &e luna ridabu
consumationis. sed conueniens debet curȩ nr̃ȩ m̃sura seruarii

Expanded text:
adserant non praetermittere uim naturae, et quasi naturalis iuris adserant non praetermittere uim naturae, et quasi naturalis iuris iudicium habeatur cuius pictura non etiam umbram suam exprimat. ergo sicut in die cum e regione solis aliquod corpus occurrit, ex ea parte, qua lumen repercutitur, umbra subsistit, sic cum decedente die e regione luminis eius aut solis terrae obiectus occurrit, obumbratur aer. unde liquet quod noctem faciat umbra terrarum. fecsoli diurnas, lunae et stellis nocturnas, ut iste augeat diei gratiam, illae umbram tenebrasque moneri et sint in signa et in tempora et in dies et in annos. diuisa tempora habent paresque mensuras pro mensuum uicibus sol et luna cum stellis et sunt in signa. non possumus negare quod ex sole et luna signa aliqua conligantur; nam et dominus dixit: et erunt signa in sole et luna et stellis et quaerentilis signum adventus ejus, respondit: Sol obscurabitur, et luna non consummationis: sed conveniens debet curae nostrae mensura servari.
Abbreviated transcription (Latin):
uehemens a ddsuippliciũ peccatoꝵ. Sed reuertam᷑ ad diseretionẽ
diei ac noctis. Oriente diei lumine nox fugat᷑. decedente die
nox infundit᷑. Non est enĩ luci societas ulla cũ tenebris. siquidẽ
quandolum̃ fecit : & discretionẽ fecit int̃ lucẽ ee tenebras. Deniq
in ipso die iamsole in fusotris. uidemꝰ umbrã uł hominis uel
uirgult alicuius alumine separari: ut mane ad occasũ dirtẽ¬
gatur. uespi retorqueatur inorientẽ. meridianis horis inseptẽ¬
trionẽ declinet. luminitam̃ ñ confundit᷑ atq miscęt᷑ s cedic
& refugit. Similit̃ &e nox cedere uidet᷑ diei & se ab eiꝰ lumine
declinare Est enim ut pitiores ꝓbauerunt qui nobisulcimbr
uel munere p̃currerunt. umbra t̾rȩ. Naturalit᷑ enĩ umbra
corpori adheret. atq adiungit᷑. ad eo ut etiam pitores ũbrã
corporũ pusquã pixerint nitant᷑ ex pͥmere. ⁊dꝗtarais esser

Expanded text:
uehemens ad supplicium peccatorum. Sed reuertamur ad discretionem uehemens ad supplicium peccatorum. Sed reuertamur ad discretionem diei ac noctis. oriente diei lumine nox fugatur, decedente die nox funditur. non est enim lociluci societas ulla cum tenebris, siquidem quando lumen fecit, et discretionem fecit inter lucem et tenebras. denique in ipso die iam sole infuso terris uidemus umbram uel hominis uel uirgulti alicuius a lumine separari, ut mane ad occasum derigatur, uesperi retorqueatur in orientem, meridianis horis in septentrionem inclinet, lumini tamen non confunditur atque miscetur, sed cedit et refugit. similiter et indicabat cedere uidetur diei et se ab eius lumine declinare; est enim, ut peritiores probauerunt, qui nobis uel aetate uel munere praecurrerunt, umbra terrae. naturaliter enim umbra corpori adhaeret atque adiungitur, adeo ut etiam pictores umbras corporum quae iudicium nitantur exprimere idque artis esse
Abbreviated transcription (Latin):
quo moisen adoboediendi studium ꝓuocaret. atq ad fidẽ infiã¬
maret eius affectũ : in igne uisus est in rubo & rub ñ exuret᷑.
sedtantum splendere ignis specie uidebat᷑ Alterũ gͥ munꝰ
ignis uacabat alterum oꝑabatur. Uacabat exustionisuis. opa¬
batur auiminationus. Ideo stupebat moyses. quia contiahora¬
ram suam ignis non exurebat rubũ. qui etiã uehem̃tiorem
materiam consueuit ȩxurere. Sed dnĩ ignis iluminare solet
exurere ñ solet. Anforte dicas. quomͦ scriptũ ÷ ego sũ ignis consumens.
Sene adinonuisti. Non solet consumere. nͥ sola peccata in retributi¬
onib quoq meritor colligimꝰ diuini ignis naturã. ut alios
illuminet. alios exurat. Illuminet iustos. exurat impios. Non
cosdẽ quos illuminat exurit &e quos exurit illuminat sed illu¬
minatio esꝰ in extinguibilis est. ad ꝑfunctionẽ honoꝵ exustio

Expanded text:
quo Moysen ad oboediendi studium prouocaret atque ad fidem inflamquo Moysen ad oboediendi studium prouocaret atque ad fidem inflammaret eius adfectum, in igne uisus est in rubo, et rubus non exurebatur, sed tantum splendere ignis specie uidebatur. alterum igitur munus ignis generis, alterum operabatur. uacabat exustionis uis, operabatur inluminationis. ideo stupebat Moyses, quia contra naturam suam ignis non exurebat rubum, qui etiam uehementiorem materiem consueuit exurere. sed domini ignis inluminare solet, exurere non solet. ac forte dicas: quomodo scriptum est: ego generis ignis consumens? bene admonuisti: non solet consumere nisi sola peccata. in retributionibus quoque meritorum colligimus diuini ignis naturam, ut alios inluminet, alios generis, inluminet iustos, exurat inpios. non eosdem quos inluminat exurit et quos exurit inluminat, sed inluminatio eius inextinguibilis est ad perfunctionem bonorum, exustio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ unũ signũ. sed etiã duo uoluit esse diurne discretionis
atq nocturnȩ. ut lux discretionẽ faciat solis exortꝰ & iterũ
lucis defectꝰ & stellarum ortus occasum diei distinguat & noc¬
tis exordium. Nam ubi occiderit sol: manet tam̃ adhuc aliqͥd
reliquiarũ diei. donec tenebix t̾ram oꝑiant & tunc luna oriat᷑ ꝙ
stellȩ. Et de nocte quidẽ aꝑte liquet: quia luna &e stellarũ illumi¬
natio noctis spacia testantur. siquidem ꝑdiẽ fulgorẽ illũ lunarẽ
stellarumq omniũ sol exortꝰ abscondit. Dedie autẽ uel ipsa solis
flagrantia docere nospotest. diuersam diurniluminis & solis ee
naturam & ipsam ẽẽ speciẽ discolorẽ. Simplex enĩ lucis ÷ species.
ut lum̃ prebeat. At uͦ sol. ñ solum uirtutẽ illum inandi habet.
sed etiam uaporandi. Igneus est enĩ. Ignis aut̃ & illuminat &¬
exurit. Unde ds̃ uolens moysi ostendere suȩ oꝑationis miraculũ.

Expanded text:
non solum unum signum, sed etiam duo uoluitnoluit esse diurnae discretionis non solum unum signum, sed etiam duo uoluitnoluit esse diurnae discretionis atque nocturnae, ut et lux discretionem faciat et solis exortus et iterum lucis defectus et stellarum ortus inter occasum diei distinguat et noctis exordium. nam ubi occiderit sol, manet tamen adhuc aliquid reliquiarum diei, donec tenebrae terram operiant, et tunc luna oritur et stellae. et de nocte quidem aperte liquet, quia lunae et stellarum inluminatio noctis spatia testantur, siquidem per diem fulgorem illum lunarem stellarumque omnium sol exortus abscondit. de die autem uel ipsa solis flagrantia docere non potest diuersam diurni luminis et solis esse naturam et ipsam esse speciem discolorem. simplex enim lucis est species, ut lumen praebeat: at uero sol non solum uirtutem generis habet, sed etiam uaporandi; igneus est enim, ignis autem et inluminat et exurit. unde deus uolens Moysi ostendere suae operationis miraculum,