comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
artus fauilla conc̾escat. sensu prius anima uoeundi.
quã specie reformata uiuendi. Nonne in facti simili¬
cudne. unitatẽ diuinȩ recognoscimꝰ potestatis : Sic
corpora surrexere de tumulis. mortis q fȩtore det̾so a
odore reparato. expirantiũ fauillȩ. spirantiũ faciẽ rex¬
pat᷑. mea st̃. Nec illud mediocre. qđ de throno dĩ exire
fluuiũ leigimꝰ. Sic eiuĩ habes. dicente ioħe euangłista.
Et ostendit michi flumen aquȩ uiuȩ splendidũ tanquã
christallũ. ꝓcedens de sede di & agni. in medio plateȩ eiꝰ.
Et exutraq parte lignũ uitȩ. faciens fructus .xii. ꝑsin¬
gulos m̃ses reddens fructũ suũ. & folia ligni ad medi¬
cinã om̃iũ gentiũ. hic ẽ. utiq fluuiꝰ. de dĩ sede ꝓcedens.
sitit ueniat ad me & bibat. Qui credit inme sicut dixit
scriptura. flumina de uentre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Hoc
dixit. sed supͣ cȩlos quãlibet ẽẽ. illã intelligas aquã. qͥa scriptũ

Expanded text:
artus favilla concrescat, sensu prius animata coeundi, quam specie reformata vivendi. 151. Nonne in facti similitudine unitatem divinae recognoscimus potestatis? Sic corpora surrexere de tumulis , mortisque fetore deterso, ac vitae odore reparato, exspirantium favillae spirantium faciem rePater, mea sunt . Nec illud mediocre, quod de throno Dei exire fluvium legimus. Sicut enim habes dicente Joanne evangelista: Et ostendit mihi flumen aquae vivae, splendidum tanquam crystallum, procedens de sede Dei et agni, et in medio plateae ejus, et ex utraque parte lignum vitae faciens fructus duodecim per singulos menses reddentes fructum suum, et folia ligni ad medicinam omnium gentium . Hic est utique fluvius de Dei sede procedens, credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc dixit, sed supra coelos esse, quamlibet illam intelligas aquam; quia scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
seruo preceptũ tuũ. Unũ te eẽ cũ patre ipse dixisti. Quia hoc
uit. Odura infideliũ saxa uerboꝵs. oinformẽ laque ũ ꝓditoris.
s deformius pciũ udeors. Oargentũ imꝓbũ. qͦ aut emitur
Alter ad seruitutẽ. alt̾ ad mortẽ. Detestabilis hȩreditas. feralis
actio: quȩ aut frẽm uendit in iuriȩ. aut dñm licitat᷑ exitio.

Expanded text:
servo praeceptum tuum. Unum te esse cum Patre ipse dixisti. Quia hoc vit . O dura infidelium saxa verborum! O informem laqueum proditoris, sed deformius pretium Judaeorum! O argentum improbum, quo aut emitur alter ad servitutem, alter ad mortem. Detestabilis haereditas, feralis auctio, quae aut fratrem vendit injuriae, aut Dominum licitatur exitio,
Abbreviated transcription (Latin):
refertur spetiẽ uisionis. sed adutriꝰq gram testamenti. qͥa
teres uita scõꝵ sit ita sibi concinens ut suꝑibrib posteriora
respondeant. rota gͥ intra rotã ÷. uita sub lege. uita sub
gr̃a. eo qđ iudea intra eccłam sit. lex intra grãm. nã intra
sacramentũ: sed illa uidea intra ęccłam de qua scriptũ ẽ. notꝰ
in iudea ds̃. gͦ sic̃ rota intra rotã currit: similit̾ alȩ stabant
& alȩ uolabant. Nã hic quoq spũalis sapientiȩ sacramen-¬
cũ est. Stant tẽpora. uolant tẽpora. Stant pret̾ita. uo-¬
lant futura. Et quasi alȩ seraphin ita faciẽ dĩ uel pedes
uelant. eo qd in dm̃ qͥ nec pͥncipiũ nec finẽ habet. omis

Expanded text:
refertur speciem visionis, sed ad utriusque gratiam Testamenti; quia refertur speciem visionis, sed ad utriusque gratiam Testamenti; quia teres vita sanctorum sit, et ita sibi concinens, ut superioribus posteriora respondeant. Rota igitur intra rotam est vita sub Lege, vita sub gratia; eo quod Judaea intra Ecclesiam sit, Lex intra gratiam. Nam intrsacramentum est. Sed illa Judaea intra Ecclesiam, de qua scriptum est : Notus in Judaea Deus: ergo sicut rotabus volabant. Nam hic quoque spiritalis sapientiae sacramentum est. Stant tempora, volant tempora: stant praeterita, volant futura: et quasi alae Seraphim, ita faciem Dei, vel pedes velant; eo quod in Deo qui nec principium nec finem habe
Abbreviated transcription (Latin):
minationis. uniꝰ etiã potestatis est. Itaq cũ habeat consortiũ¬
regni. qͥd obstat. qͦminus sp̃m scm̃ intelligamꝰ. a quo isa ias
missus ẽ: N eq enĩ paulo possumꝰ auctore dubitare: cuiꝰ
sententiã inactib apłoꝵ lucas euangłista sic ꝓbauit ut scri¬
berit. Deniq sic habes dicente paulo. Bene locutus ÷ sp̃s
sc̃s ꝑisaiã ad patres nrõs dicens. Uade ad plebẽ istã & dic.
Auie audietis & ñ intelligetis. & uidentes uidebitis & ñ aspi
mortuo oria rege uidit isaias. quando dixit. Uidi dñm saba¬
oth sedentẽ supr̃a thronũ ex celsũ & eleuatũ. Et plena erat
domus maiestatis eiꝰ. & seraphin stabant incircuitu eiꝰ. Sex
tra gła maiestatis eiꝰ. Si stabant seraphin. qͦmͦ uolabant :
Si uolabant. quo mͦ stabant : Si hoc ñ possumꝰ cõprehendere
qͦmͦ dnm cõp̃hendere uolumꝰ quẽ ñ uidemus : Sed sicut
rotã in fra rotã uidit ꝓpħa currentẽ. qđ utiq ñ ad corporalis

Expanded text:
minationis, unius etiam potestatis est. CAPUT regni, quid obstat quominus Spiritum sanctum intelligamus, a quo Esaias missus est? Neque enim Paulo possumus auctore dubitare, cujus sententiam in Actibus apostolorum Lucas evangelista sic probavit, ut scriberet. Deniq Esaiam ad patres nostros, dicens: Vade ad plebem istam, et dic: Aure audietis, et non intelligetis; et videntes videbitis, et non aspicimortuo Ozia rege, vidit Esaias, quando dixit: Vidi Dominum Sabaoth sedentem super thronum excelsum et elevatum, et plena erat domus majestatis ejus: et Seraphim stabant in circuitu ejus; sex terra majestate ejus . 161. Si stabant Seraphim, quomodo volabant? Si volabant, quomodo stabant? Si hoc non possumus comprehendere, quomodo Deum comprehendere volumus, quem non videmus? 162. Sed sicut rotam intra rotam vidit propheta currentem quod utique non ad corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
mon dixit. eo qđ om̃ps & speculator sit om̃iũ sic̃ lectum
esse in libro sapientię. supͣ ẽ. demonstratũ : Ergo & sp̃s in
honore est. & marestate. Intuere nunc ne qͥd eum forte ñ
deceat. aut si tẽ displicet arriane. detrahe eũ de patris
filiiq consortio. Si detrahere uolueris: cȩlos supͣte euerti
uidebis. qͥa uirtus eoꝵ omis a spĩi ẽ. Si detrahere uolueris:
indm̃ tͥ priꝰ mittenda ẽ. manus. qͥa ds̃ sp̃s. Sed quomodo
dethes eũ. qui alta scrutatur deic EXΡLICIT LIBER OCTA

Expanded text:
mon dixit, eo quod omnipotens et speculator sit omnium, sicut lectum esse in libro Sapientiae supra est demonstratum . Ergo et Spiritus in honore est et in majestate. 170. Intuere nunc, ne quid eum forte non deceat: aut si tibi displicet, Ariane, detrahe eum de Patris Filiique consortio. Sed si detrahere volueris, coelos supra te reverti videbis; quia virtus emon dixit, eo quod omnipotens et speculator sit omnium, sicut lectum esse in libro Sapientiae supra est demonstratum . Ergo et Spiritus in honore est et in majestate. 170. Intuere nunc, ne quid eum forte non
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipii eiꝰ uel finis. ea nec quȩ ñ sunt. Habes p̾senas
laudato ñ discutias. Seraphin indefessis uocib lauda
& tu discutis: Quod utiq cũ faciunt: ostendunt nobi
que xpc elegit. aut dnm uirtutũ negare possunt sp̃m
scm̃. qui donat quas uoluerit ipse uirtutes. Nunt unitate
aulus spm dixit. lucas ꝓbauit. Ioħs euangłista ad filium
retulit. Sic enĩ scriptũ ẽ. defilio. Hȩc locutus ẽ iesus. &
abiit & abscondit se ab his. Cũaut̃ tanta signa fecisset cora
iis. ñ crȩdebant ineũ. ut sermo ꝓpħȩ isaiȩ impleret᷑ quẽ

Expanded text:
ncipii ejus, vel finis arcana, quae non sunt. Habes praesentia: sed laudato, non discute. 164. Seraphim indefessis vocibus laudant, et tu discutis? Quod utique cum faciunt, ostendunt nobis quem Christus elegit: aut Dominum virtutum negare possunt Spiritum sanctum, qui donat quas voluerit ipse virtutes. CAPUT Paulus Spiritum dixit, Lucas probavit , Joannes Evangelista ad Filium retulit. Sic enim scriptum est de Filio : Haec locutus est Jesus, et abiit, et abscondit se ab his. Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum; ut sermo Esaiae impleretur, quem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. qͥ etiã ꝓpħis. alieni cordis occulta manifestat: sic̃ supra
diximus. qͥa occulta cordis eiꝰ manifesta fiunt. Et qͥd muiram᷑
si hominũ scrutat᷑ occulta. qͥ scrutat᷑ etiã alta di : ha
ueritatẽ dictum. quia & ipsũ ioħs ueritatẽ sicut filiũ
noncupauit: Et in psalmo ait dauid. Emitte luce tuã
& ueritatẽ tuã: ipsa me deduxerunt & adduxer̃ in montẽ
scm̃ tuũ & intabernacula tua. Si lucẽ hic filiũ putas: gͦ
abet ds̃ nom̃ supra om̃e nom̃. & dedit filio nom̃ sic̃ legimꝰ.
& ouĩs in nomine iesu genua flectant. Hoc nom̃ utrũ ha¬
beat sp̃s. consideremꝰ. Sed scriptũ ÷. lte baptirate gentes.
in nomine patris & filii & sp̃s scĩ. habet gͦ nom̃ supra oĩe
pat̾ suscitat mortuos & uiuificat: sic & filiꝰ qͦs uult uiui¬

Expanded text:
prophetis alieni cordis occulta manifestat, sicut supra divimus , quia occulta cordis ejus manifesta fiunt. Et quid miramur si hominum scrutatur occulta, qui scrutatur etiam alta Dei ? 147. veritatem dictum; quia et ipsum Joannes veritatem sicut Filium nuncupavit ? Et in psalmo ait David: Emitte lucem tuam, et veritatem tuam; ipsa me deduxerunt, et adduxerunt in montem sanctum tuum, et in tabernacula tua . SDeus nomen super omne nomen, et dedit Filio nomen; sicut legimus , ut omnes in nomine Jesu genua flectant. Hoc nomen utrum habeat Spiritus consideremus. Sed et scriptum est: Ite, baptizate gentes in nomine Patris et FiliiPater suscitat mortuos et vivificat: sic et Filius quos vult, vivi
Abbreviated transcription (Latin):
nullus errauit. Quia & pat̾ uidet᷑ in filio. qͥ dixit. qͥ me
uidit. uidit & patrẽ: & filiꝰ uidet᷑ in sp̃u. Quia sicut ne
Ad hoc enĩ tibi uisus sũ. ut constituerẽ te ministrũ & ceste
& in scło ut homo carnis assũptione generatus : Quid aut̃
dicã qͥa sic̃ pat̾ & filius. ita etiã sp̃s. immaculatꝰ ẽ. & om̃ps.¬

Expanded text:
t; quia et Pater videtur in Filio, qui dixit: Qui me videt, videt et Patrem . Et Filius videtur in Spiritu; quia sicut nemAd hoc enim tibi visus sum, ut constituerem te ministrum et testem et in saeculo, ut homo carnis assumptione generatus. 169. Quid autem dicam, quia sicut Pater et Filius, ita etiam Spiritus immaculatus est et om
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ista porticꝰ sit. docet ꝓpħa dicens. Deambulabã in inno¬
centia cordis mei in medio domus tuȩ. Habemꝰ &ͦ in nobis
domũ dĩ. habemꝰ atria. habemus & porticus. habemus &
plateas. quia scriptũ est. Inq plateis tuis. suꝑfluant aquȩ
aiȩ. Dilata gͦ hanc porticũ tui cordis dĩ uerbo. qđ tibi dicit.
lata os cuũ. & adimplebo illud. Ergo deambulans incorde sapien
d ad pacifici di uerbũ. audiamꝰ qͥd loquatur. Ego & pat̾ unũ
sumꝰ. Non dicit hoc inpectore ꝑturbatoris && stulti: qͥa animalis
hemo. ñ ꝑcipit quȩ st̃ sp̃s dĩ. Sculticia enĩ ÷ illi. Non capiunt¬

Expanded text:
Quae ista porticus sit, docet Propheta dicens: Deambulabam in innoQuae ista porticus sit, docet Propheta dicens: Deambulabam in innocentia cordis mei in medio domus tuae . Habemus ergo in nobis domum Dei, habemus atria, habemus et porticus, habemus et plateas; quia scriptum est: Inque plateis tuis superfluant aquae tuae . Dilata ergo hanc porticum tui cordis Dei Verbo, quod tibi dicit: Dilata os tuum et adimplebo illud . 121. Ergo deambulans in corde sapientis 691 atque pacifici Dei Verbum, audiamus quid loquatur: Ego et Pater unum sumus . Non dicet hoc in pectore perturbatoris et stulti; quia Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim illi
Abbreviated transcription (Latin):
cur indesertũ ut euacuaret diaboli temptamenta. Nãe si
in abuncdantia copiarũ. continent̃ uixisse laudandũ ẽ: tam̃
indiuitiis & amenitatib frequentior tẽptationis illecebra:
Deniq tẽptator ut tẽptet copias pollicet᷑: & dñs ut uincat fa¬
tiã. Sed & qͥ mare nauigat. frequent̾ euadit: magis tamen
Promissurꝰ regnũ cȩloꝵs. montẽ ascendit. Alibi ꝑsata ducto
discipłos. seminaturus in eoꝵ affectib cȩlestiũ segetẽ pre¬
ceptoꝵ: ut messis animoꝵ fecunda flauesceret. Consũma¬
turus susceptȩ carnis officia. cũ ꝑfectionẽ indiscipłis iam
uideret. quos uerboꝵ suoꝵs radice fundauerat ortũ ingre¬
ditur: ut holerũ nouellas indomo dñi plantaret. iustũ
palmȩ forentis modo uitẽq fecundã riuo sui sanguinis
irrigaret. Hoc quoq loco inporticu salomonis deambula¬
bat. dedicationis ut legimꝰ die: hoc ẽ in pectore sapientis.
atq pacifici deambulabat xp̃c. eiꝰ sibi dedicaturus affectũ.

Expanded text:
tur in desertum, ut evacuaret diaboli tentamenta. Nam etsi in abundantia copiarum contineater vixisse laudandum est; tamen in divitiis et amoenitatibus frequentior tentationis illecebra est. Denique tentator ut tentet, copias pollicetar: et Dominus ut vincat, fatiam: sed etsi qui mare navigat, frequenter evadit; magis tamen Promissurus regnum coelorum Jesus montem ascendit . Alibi per sata ducit discipulos , seminaturus in eorum affectibus coelestium segetem praeceptorum; ut messis animorum fecunda flavesceret. Consummaturus susceptae carnis officia, cum perfectionem in discipulis jam videret, quos verborum suorum radice fundaverat, hortum ingreditur , ut olearum novellas in domo Domini plantaret, et justum palmae florentem modo, vitemque fecundam rivo sui sanguinis irrigaret . 120. Hoc quoque loco in porticu Salomonis deambulabat dedicationis, ut legimus , die, hoc est, in pectore sapientis atque pacifici deambulabat Christus, ejus sibi dedicaturus affectum.
Abbreviated transcription (Latin):
manifestȩ diuinitatis gła cõꝓbatur. dis enĩ ex eo cognoscit᷑
aut qͥa sine peccato ẽ aut qr peccata condonat. aut qͥa
creatura ñ ÷. sed creator est. aut qͥa ñ adorat. sed adorat᷑.
donat nisi solus ds̃. qͥa ęquȩ scriptũ ẽ. Quis potest pec¬
cata donare. nisi unus dĩ : Creator qͦq om̃iũ ñ potest ẽẽ.¬

Expanded text:
manifesta divinitatis gloria comprobatur: Deus enim ex eo cognoscitur, manifesta divinitatis gloria comprobatur: Deus enim ex eo cognoscitur, aut quia sine peccato est, aut quia peccata condonat: aut quia creatura non est, sed creator est: aut quia non adorat, sed adoratur. 133. donat, nisi unus Deus; quia aeque scriptum est: Quis potest peccata donare, nisi solus Deus ? Creator q
Abbreviated transcription (Latin):
xranos: nomen usurꝑant. ñ tamen om̃s mercedẽ habent.
ẜtcam obtulit sacrificiũ. & uidas accepit osculũ. Sed audi-¬
uit. luda. osculo filiũ hominis tradis: Hoc ẽ amoris pigne¬
it scelus imples. ac pacis instrumento odia seris. & caritatis
oficio mortẽ irrogas. Ergo nec axriani sibi usurpato nomi¬
ne blandiant᷑. qͥa xp̃ianõs eẽ. sẽ dicunt. Respondebit his
dnis. Nomen meũ pͣtenditis. & substantiã denegatis: Sed
ñ agnosco nomen meũ. ubi ñ ÷ mea sempit̾na diuinitas.
Non ẽ nomen meũ qđ apatre diuidit᷑. aspũ separatur. Non
agnosco nomen meũ. ubi ñ agnosco doctrinã meã. Non
agnosco nomen meũ. ubi ñ agnosco spm meũ. Nescit enĩ
sẽ sp̃s patris cõparare seruitiis quȩ creauit. de qͦ multa
iã diximus. Ad sũmã tamen ut infinẽ quȩ disꝑse dic ta st̃¬
ex pressiꝰ colligamꝰ. cũ ex cȩteris tũ ex quatuor istis. pͣcȩteris

Expanded text:
christianos, nomen usurpant, non tamen omnes mercedem habent. christianos, nomen usurpant, non tamen omnes mercedem habent. Et Cain obtulit sacrificium , et Judas accepit osculum , sed audivit: Juda, osculo Filium hominis tradis? hoc est, amoris pignore scelus imples, ac pacis instrumento odia seris, et charitatis officio mortem irrogas. 131. Ergo nec Ariani sibi usurpato nomine blandiantur, quia christianos esse se dicunt. Respondebit eis Dominus: Nomen meum praetenditis, et substantiam denegatis: sed non agnosco nomen meum, ubi non est mea sempiterna divinitas. Non est nomen meum, quod a Patre dividitur, ab Spiritu separatur: non agnosco nomen meum, ubi non agnosco doctrinam meam: non agnosco nomen meum, ubi non agnosco Spiritum meum. Nescit enim se Spiritus Patris comparare servitiis, quae creavit. De quo multa jam diximus expressius colligamus; cum ex caeteris, tum ex quatuor istis prae caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecuti. Aut qͥa in maliuolã animã ñ intrat sapientia.
etiã hoc loquebat᷑ ꝓditoris affectus. cartꝰ estimabat dñi¬
ci corporis passionẽ. utꝰ afide p̾cii enormitate reuoca¬
ret. Ideoq dñs gratis se obtulit. ne quẽ reuocaret axpo
pauꝑtatis necessitas. Patriarchȩ eũ uili uendert
ut om̃s emerent. Isaias dixit. quicunq ñ habetis argentu
ite emite & bibite & manducate sine argento: ut euꝰ ad qͥre¬
ret & qͥ ñ habebat argentũ. Ouida ꝓditor unguentum
pissionis eiꝰ trecentis denariis estimas. & passionẽ eiꝰ.xxͦx.
denariis uendis: Diues in estimatione. uilis inscelere. Ergo
nonis eodẽ p̾cio emunt xp̃m. Alio emit fotinus. qͥ ad m̃or¬
tẽ emit. alio arrianꝰ. qͥemit ad inuiriã. alio catholicus. qui
ent ad głam. Sed emit sine pecunia. scđ̾m qđ scriptũ est.
Quñ habet pecuniã. emat sine p̾cio. Non om̃s qͥdicunt¬
in dñe dnẽ. intrabunt in regnũ cęloꝵ. Et si multi se nominent

Expanded text:
secuti. 128. Aut quia in malevolam animam non intrat sapientia ; etiam hoc loquebatur proditoris affectus, charius aestimabat Dominici corporis passionem; ut omnes a fide pretii enormitate revocaret. Ideoque Dominus gratis se obtulit, ne quem revocaret a Christo paupertatis necessitas. Patriarchae eum vili vendiderunt, ut omnes emerent. Esaias dixit: Quicumque non habetis argentum, ite, emite, et bibite: manducate sine argento ; ut eum acquireret, qui non habebat argentum. O Juda proditor, unguentum passionis ejus trecentis denariis aestimas, et passionem ejus triginta denariis vendis ! Dives in aestimatione, vilis in scelere. 129. Ergo non omnes eodem pretio emunt Christum. Alio emit Photinus, qui ad mortem emit: alio Arianus, qui emit ad injuriam: alio catholicus, qui emit ad gloriam. Sed emit sine pecunia, secundum quod scriptum est: Qui non habet pecuniam, emat sine pretio . 130. Nonine, Domine, intrabunt in regnum coelorum . Etsi multi se nominent
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in suo sed in patris & filii & sp̃s sc̃i nomine. peccata di¬
mittunt. Isti rogant. diuinitas donat. Humanũ enĩ obse¬
quiũ: sed magnificentia suꝑnȩ ẽ. potestatis. Pbaptismi
quoq peccata donari ñ est ambiguũ. In baptismo. oꝑatis
patris & filii & sp̃s scĩ ÷. Ergo si peccatũ donat sp̃s cum
scriptũ sit. qͥs potest dimittere peccata nͥ unus ds̃: utiq
qͥ ñ potest abunitate naturalis nominis separari. ñ potest
qã adĩ potestate secerni. Si aut̃ adĩ ñ secernit᷑ potestate
n adi appellatione secernitur eꝰ Sideam nune austrĩ er da

Expanded text:
enim in suo, sed in Patris et Filii et Spiritus sancti nomine peccata dienim in suo, sed in Patris et Filii et Spiritus sancti nomine peccata dimittunt. Isti rogant, divinitas donat; humanum enim obsequium, sed munificentia supernae est potestatis. 138. Per baptismum quoque peccata donari non est . Ergo si peccatum donat Spiritus, cum scriptum sit: Quis potest dimittere peccata, nisi unus Deus ; utique qui non potest ab unitate naturalis nominis separari, non potest etiam a Dei potestate secerni. Si autem a Dei non secernitur potestate, quomodo a Dei appellatione secernitur? 139. Videamus nunc utrum crea
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit sp̃s sc̃s. sic̃ de filio dictũ ẽ. quia peccatũ ñ fecit. Et
hoc accipiant. scripturarũ auctoritate nos docerȩ. Scriptũ
est enĩ. Quia in sapientia ẽ. sp̃s intelligentiȩ. sc̃s. unicus.
multiplex. subtilis. bene mobilis. disertus. immaculatus. lm¬
maculatũ dicit scriptura. Nunqͥd mentita ẽ. de filio. ut de
spũ credas ẽẽ. mentitã: Dixit enĩ ꝓpħa in eodẽ loco desi¬
pientia. qͥa nichil maculosũ in illã incurrit. Ipsa imma¬
culata ẽ: & immaculatus eiꝰ ẽ. sp̃s. Ergo si peccatũ ñ habet
cata: Ergo peccatũ ñ fecit. Et qͥa sine peccato ẽ: creatura ñ
ẽ. Om̃is enĩ creatura peccatoꝵ capacitati obnoxia est: sola
aut̃ ÷ a peccato immunis & immaculata sempit̾na diuinitais
Nunc uideamus utrũ peccata donet sp̃s. Sed hine ñ potest
donantur. Homines aut̃ in remissionẽ peccatoꝵ ministe.¬
riũ suũ exibent: ñ iuis alicuiꝰ pꝰͦ testatis exercent. Neq

Expanded text:
peccavit Spiritus sanctus, sicut de Filio lectum est, quia peccatum non fecit . Et hoc accipiant Scripturarum auctoritate nos docere; scriptum est enim: Quia in Sapientia est Spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex, subtilis, bene mobilis, disertus, immaculatus . Immaculatum dicit Scriptura: numquid mentita est de Filio, ut de Spiritu credas esse mentitam? Dixit enim propheta in eodem loco de Sapientia, quia nihil maculosum in illam incurrit. Ipsa immaculata est, et immaculatus ejus est Spiritus. Ergo si peccatum non habetcata? Ergo peccatum non fecit: et quia sine peccato est, creatura non est. Omnis enim creatura peccatorum capacitati obnoxia est: sola autem est a peccato immunis et immaculata sempiterna divinitas. 137. Nunc videamus utrum peccata donet Spiritus. Sed hic dubitardonantur. Homines autem in remissionem peccatorum ministerium suum exhibent, non jus alicujus 694 potestatis exercent. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
riturus ñ erat. qͥa ds̃ erat. nr̃a ille morte moreret᷑. ut nos
spũ eiꝰ uiueremus. Deniq ñ otiose & uidas scarioth un¬
enĩ mittens hoc unguentũ incorpus meũ. ad sepeliendũ me
fecit. Cur gͥ uidas hoc cariꝰ estimauit : Quia peccatorib plu¬
ris constat remissio peccatoꝵ. & iͥdulgentia uidet᷑ eẽ p̃ciosi¬
or. Deniq habes scriptũ. qͥa cui multũ dimietit᷑. plus dli¬
git. Ergo & ipsi peccatores dnĩcȩ passionis. quã ꝑdiderim

Expanded text:
riturus non erat, quia Deus erat; nostra ille morte moreretur, ut nos riturus non erat, quia Deus erat; nostra ille morte moreretur, ut nos ejus Spiritu viveremus. 127. Denique non otiose et Judas Iscarioth unenim mittens hoc unguentum in corpus meum, ad sepeliendum me fecit . Cur igitur Judas hoc charius aestimavit? Quia peccatoribus pluris constat remissio peccatorum, et indulgentia videtur esse pretiosior. Denique habes scriptum: Quia cui multum dimittitur, plus diligit . Ergo et ipsi peccatores Dominicae passioni
Abbreviated transcription (Latin):
& inueritate sui corporis xp̃c. qͥ ñ rapinã arbitratus ÷ eẽ. sẽ
ȩqualẽ dõ. sed formã serui accepit. ꝓpter lapsus uidelicet
nr̃os suscipiens seruitutẽ. nec refugiens passionẽ. Alibi .xx.
cõprehendi. cuiꝰ ñ potest meritũ definiris Erratur inp̃tio.
qͥa erratur instudio. Uiginti aureis inueteri testamĩto uen¬
disciplina. opimior lege p̾sentia: qͥa lex ꝓmisit aduentis tt̃
aduentus impleuit. Uiginti aureis emunt is mahelita
iudei. Nec hic figura mediocris. Ad sacrilegiũ ꝑfidi lar¬
res. quã ad salutẽ fideles st̃. Utriusq tam̃ contractus
tutis. triginta uͦ crucis sunt. Quãuis enĩ simili modo. assũp¬
tionis & passionis sint admiranda mysteria: plenitudo
tamen fidei. insacram̃to ẽ passionis. Non minoris qͥdẽ esti¬
mo sc̃ȩ uirginis partũ: sed gratiꝰ sumo benedicti corporis
sacramentũ. Quid clementius. quã qđ mͥ suas donauit
in iurias : Pleniꝰ tam̃ ẽ. qđ tantũ contulit nobis. ut qͥ mo.¬

Expanded text:
ate sui corporis Christus: Qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed formam servi accepit ; propter lapsus videlicet nostros suscipiens servitutem, nec refugiens passionem. 125. Alibi comprehendi, cujus non potest meritum definiri? Erratur in pretio, quia erratur in studio. Viginti aureis in veteri Testamento venia, quam disciplina: opimior Lege praesentia; quia Lex promisit adventum, Legem adventus implevit. 126. Viginti aureis emunt Ismaelitae, triginta Judaei. Nec hic figura mediocris. Ad sacrilegium perfidi largiores, quam ad salutem fideles sunt. Utriusque tamen contractus tutis, triginta aurei crucis sunt. Quamvis enim simili modo assumptionis et passionis sint admiranda mysteria; plenitudo tamen fidei in sacramento est passionis. Non minoris quidem aestimo sanctae Virginis partum: sed gratius sumo benedicti corporis sacramentum. Quid clementius quam quod mihi suas donavit injurias? 692 Plenius tamen est, quod tantum contulit nobis; ut qui mo
Abbreviated transcription (Latin):
creator ÷ dm̃ appellari debere monstrauit. Qđ etiã in epła
quȩ adhebreos scripta ẽ. cõprehendit dicens. qm̃ qͥ omĩa
creauit. ds̃ ẽ. Aut dicant igit᷑ qͥd sit. qđ sine patre & filio
& sp̃u sit creatũ: aut spm̃ quoq uniꝰ cũ patre & filio dĩtatis
ec̃. fateantur. Adorandũ quoq docuit. quẽ dnm & dm̃ dic̃
Qui enĩ ds̃ uniuersitatis & dñs: utiq ab om̃b adorandus ẽ
Sic enĩ scriptũ ẽ. Dnm̃ dm̃ tuii adorabis. & ipsi soli seruies.
Aut dicant ubi legerint. qͥa ad orat sp̃s. Dictũ ẽ enĩ de dei
filio. Adorent eũ oñs angłi eiꝰ: ñ lec tũ ẽ. adoret sp̃s. Quo¬
modo enĩ potest adorarẽ. qͥ ñ int̾ famulos & ministros
ẽ. sed cũ patre & filio seruitia habet subiecta iustoꝵ. qͥa
scriptũ est. sp̃ui dĩ seruimꝰ : Ad orandus gͥ ÷ nobis: cui
seruiendũ anobis. apłs docuit. Cui aut̃ seruimꝰ. hunc
& adoramꝰ. uixta qđ scriptũ ẽ. ut eadẽ sepe repetamus.

Expanded text:
it. Quod etiam in epistola quae ad Hebraeos scripta est, comprehendit dicens: Quoniam qui omnia creavit, Deus est . Aut dicant igitur quid sit quod sine Patre et Filio et Spiritu sit creatum, aut Spiritum quoque unius cum Patre et Filio deitatis esse fateantur. 141. Adorandum quoque docuit, quem Doms, utique ab omnibus adorandus est; sic enim scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies . 142. Aut dicant ubi legerint quia adorat Spiritus. Dictum est enim de Dei Filio: Adorent eum omnes angeli ejus : non lectum est, adoret Spiritus. Quomodo enim potest adorare, qui non inter famulos et ministros est, sed cum Patre et Filio servitia habet subjecta justorum; quia scriptam est: Spiritui Dei servimus . Adorandus igitur est nobis, cui serviendum a nobis Apostolus docuit: cui autem servimus, hunc et adoramus, juxta quod scriptum est, ut eadem saepe repetamus:
Abbreviated transcription (Latin):
inmortuos istos & uiuent. Et ꝓphetaui sicut manda¬
uit mͥ. Et intrauit in eos sp̃s uitͥȩ & uixerunt. & steter̃¬
inpedib suis congregationes multȩ. Et infra ds̃ dicit.
de sepulchris popłm meũ: & dabo spm meũ inuos o
sp̃m sc̃m noncupauit : Neq eiũ flatilẽ sp̃m suum
diceret. nec hic sp̃s a quatuor mundi posset uenire
cardinib: quia uentoꝵ flatus hic quẽ uidemꝰ. partis
ñ uniuersitatis ÷. & hic sp̃s qͦ uiuimus. singuloꝵ non

Expanded text:
in mortuos istos et uiuant. et prophetaui, sicut mandauit mihi: et intrauit in eos spiritus uitae et uixerunt, et steterin pedibus suis congregatio nimis multa . Et infra Deus dicit: de sepulcris populum meum: et dabo Spiritum meum in vos, et sanctum nuncupavit? Neque enim flatilem spiritum suum diceret, nec hic spiritus a quatuor mundi posset venire cardinibus; quia ventorum flatus hic, quem videmus, partis non universitatis est: et hic spiritus quo vivimus, singulorum non
Abbreviated transcription (Latin):
quoq nichil preciosiꝰ inuenimꝰ. quo dm̃ predicare pos¬
simus: nisi ut scm̃ appellemꝰ. Qđlibet aliud: inferius dõ.
inferiꝰ ẽ. dño. Ergo hinc qͦq considerate. utrũ aliquid scõ
sp̃iu derogandũ sit. cuiꝰ nomen dĩ laus est. Sic enĩ lau-¬
t̾ib inbaptismate nominat᷑. & in ablationib inuocatur.
cũ patre & filio aseraphin incȩlestib prȩdicatur. cũ patre
& filio habitat in scĩs. infunditur uistis. inspirat᷑ ꝓpħis : Unde
& scriptura diuina theo ipneys ͥos om̃is ex hoc dr̃. qđ dĩ inspi-

Expanded text:
quoque nihil pretiosius invenimus quo Deum praedicare posquoque nihil pretiosius invenimus quo Deum praedicare possimus, nisi ut sanctum appellemus. Quodlibet aliud inferius Deo, inferius est Domino. Ergo hinc quoque considerate utrum aliquid sancto Spiritui derogandum sit, cujus nomen Dei laus est. Sic enim lautibus in baptismate nominatur et in oblationibus invocatur cum Patre et Filio a Seraphim in coelestibus praedicatur cum Patre et Filio habitat in sanctis, infunditur justis, inspiratur prophetis. Unde et in Scriptura divina θεόπνευστος omnis ex ho
Abbreviated transcription (Latin):
gii ẽ duos dominos aut deos dicere. qͥa unus ds̃. unus dñs. us
ait. Dñs nĩs & ds̃ meus. Ergo sic̃ pater ds̃ & filius dñs: ita
& filius ds. & pat̾ dñs. Alternatur pia significatio. ñ alt̾nat᷑
diuina natura. sed immutabilis manet gr̃a. Non enĩ largita¬
tis collatua. s naturalis placita caritatis sunt: qͥa  unitas
ꝓpͥetatẽ habet. & propͥetas unitatẽ. Ergo sc̃s pater. sc̃s filius.¬
uera scĩtas: sic̃ una ÷ uera diuinitas. Una illa sc̃itas natura.¬
lis. & idõ omĩa hȩc quȩ scã nos credimus. illã solã pͣdicant
scĩtatẽ. Cherubm & seraphim indefessis uocib clamnanͭ. &
dicunt. sc̃s. sc̃s. sõs. diĩs ds̃ sabaoth. Non semel dicunt. ne singu¬
laritatẽ credas. Non bis dicunt. ne spm̃ excludas. Non scõs
dicunt. ne pluralitatẽ estimes. Sed ter repetunt. & idem
dicunt: ut etiã in ymno distinctionẽ trinitatis. & diuini¬
tatis intelligas unitatẽ. Hoc cũ dicut. dm̃ pͣdirant. Nos

Expanded text:
gii est duos Dominos aut Deos dicere; quia unus Deus, unus Dominusait: Dominus meus et Deus meus . Ergo sicut Pater Deus, et Filius Dominus: ita et Filius Deus, et Pater Dominus. Alternatur pia significatio, non alternatur divina natura, sed immutabilis manet gratia. Non enim largitatis collativa, sed naturalis placita charitatis sunt, quia et unitas proprietatem habet, et proprietas unitatem. vera sanctitas, sicut una est vera divinitas, una illa vera sanctitas naturalis. 110. Ideo omnia haec quae sancta nos credimus, illam solam praedicant sanctitatem. Cherubim et Seraphim indefessis vocibus laudant et dicunt: Slaritatem credas: non bis dicunt, ne Spiritum excludas: non sanctos dicunt, ne pluralitatem aestimes: sed ter repetunt, et idem dicunt, ut etiam in hymno distinctionem Trinitatis, et divinitatis intelligas unitatem: hoc cum dicunt, Deum praedicant. 111. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ unũ sumus. Cũ eiũ dicit ego & pater. reuelatur e-¬
qualitas. Cũ dicit unũ sumꝰ. unitas declaratur. Aequa-¬
litas confusionẽ excludit. unitas separationẽ. Aequalitas
patrẽ filiũq distinguit: unitas patrẽ filiũq ñ separat.
P ngo cũ dicit ego & pat̾: sabellianũ repellit. qͥ aliũ se aliũ
patrẽ dixit. Repellit fotinianũ: quia se cũ dep patre iunei.

Expanded text:
Pater unum sumus. Cum enim dicit: Ego et Pater, revelatur aePater unum sumus. Cum enim dicit: Ego et Pater, revelatur aequalitas: cum dicit: Unum sumus, unitas declaratur. Aequalitas confusionem excludit, unitas separationem: aequalitas Patrem Filiumque distinguit, unitas Patrem Filiumque non separat. 117. Ergo cum dicit, Ego et Pater, Sabellianum repellit; quia alium se, alium Patrem d
Abbreviated transcription (Latin):
habet qđ maius ÷ omĩb. qͥa iusticia nescit inuidiã. Itaq
si diligent̃ aduertamꝰ: etiã hic diuinȩ potestatis cõprehen¬
dimus unitatẽ. Pat̃ in qͥt qđ dedit mͥ maiꝰ om̃ib ẽ: & ne-¬
mo potest rapere ea de manu pa tris mei. Ego & pat̾ unũ
sumus. Nã si recte supra ostendimꝰ manũ ẽẽ dĩ sp̃m̃ scm̃.¬
tis. uitã accipit ȩt̾nã. Ex ipso aut̃ qđ dedisse filio pat̃. &
gis dispensationis uidetur. quã de potestatis diuinȩ iure
dixisse: qͥa quos filius redemit. sp̃s quoq scificaturiis accepit.
existis ipsis inquã uerbis. de quib caluniã instruunt: uni¬
tas diuinitatis aduertitur. ñ indigentia largitatis. Dedit
pat̃ ꝑgenerationẽ. ñ ꝑ adoptionẽ. Dedit quasi id qđ ẽẽt
in ipso iure naturȩ diuinȩ. ñ quasi liberalitatis gr̃a. qđ de¬
esset. Et ideo qͥa sic adquirit filtꝰ populos ut pat̾: ȩqualita¬
te sua cũ patre unitatẽ potestatis expressit dicens. Ego &

Expanded text:
habet, quod majus est omnibus, quia justitia nescit invidiam. 114. Itaque si diligenter advertamus, etiam hic divinae potestatis comprehendimus unitatem. Pater, inquit, quod dedit mihi majus omnibus est: et nemo potest rapere ea de manu Patris mei. Ego et Pater unum sumus . Nam si recte supra ostendimus manum Dei esstis vitam accepit aeternam. 115. Ex ipso autem quod et dedisse Filio Pater, et gis dispensationis videtur, quam de potestatis divinae jure dixisse, quia quos Filius redemit, Spiritus quoque sanctificaturus accepit; ex istis ipsis, inquam, verbis, de quibus calumniam instruunt, unitas divinitatis advertitur, non indigentia largitatis. 116. Dedit Pater per generationem, non per adoptionem: dedit quasi id quod esset in ipso divinae jure naturae, non quasi liberalitatis gratia, quod deesset. Et ideo quia sic acquisit Filius populos ut Pater, siens: Ego et
Abbreviated transcription (Latin):
qł ñ susceꝑat reformaret: Quanquã qͥd expressionẽ quȩrimus
unitatẽ ñ inficiaris. Si unitatẽ uis secernere potestatis. dnm̃
eo tres dominos declarabo. Nunqͥd cũ dnm̃ filiũ dicis. aut fi¬
lũ denegas aut duos dominos confiteris: Absit. Ipse enĩ filiꝰ
dicit. Nolite duob dominis seruire. Sed non utiq aut se. aut
patrẽ dñm negauit. Nã & patrẽ dnm dixit. sicut habes.
Confiteor cibi pat̃ dnẽ cęli & terrȩ. Et se memorauit dñmm.
sic̃ in euangłio legius. Uocatis me dñm & magistrũ. &
bene facitis. Sũ & enĩ. Sed ñ duos dominos dĩcit. immo
ostendit se ñ duos dnõs dixisse. cũ pͣmonet. N olite duob
dñis seruire. Non sunt enĩ duo dni. ubi dominator unꝰ
ẽ: qͥa pat̃ infilio filius inpatre. & idõ dñs unus. sic̃ lex do¬
lis sẽꝑ inunitate ꝑmanens potestatis. semꝑidẽ nulla acces¬
sione. nulla diminutione mutatus. Ergo unũ dixit moyses.

Expanded text:
non susceperat, reformaret? 103. Quamquam quid expressionem quaerimus unitatem non inficiaris: si unitatem vis secernere, potestatis Dominum ro, tres Dominos declarabo. Numquid cum Dominum Filium dicis, aut Filium negas, aut duos Dominos confiteris? Absit; ipse enim Filius dixit: Nolite duobus dominis servire . Sed non utique aut se aut Patrem Dominum denegavit; nam et Patrem Dominum dixit, sicut habes: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae . Et se memoravit Dominum, sicut in Evangelio legimus: Vocatis me Dominum et magistrum, et bene facitis; sum etenim . Sed non duos Dominos dixit; immo ostendit se non duos Dominos dixisse, cum praemonet: Nolite duobus dominis servire. Non sunt enim duo domini, ubi dominatus unus est; quia Pater in Filio, et Filius in Patre; et ideo Dominus unus. 105. Sic et Lex dolis, 687 semper in unitate permanens potestatis, semper idem, nulla accessione, nulla diminutione mutatur. Ergo unum dixit Moyses,
Abbreviated transcription (Latin):
lauacri spũalis impleret. & unius se cũ patre & filio oꝑati.¬
onis ostenderet. Ac ne ꝑ imprudentiã aliquid exci disse
adchessalonicenses epła. hoc idẽ repetiuit dicens. Dñs anden
dixit. Adhuc multa habeo uobis dicere. s ñ potestis illa pi¬
tare mͦ. Cũ aut̃ uenerit ille sp̃s ueritatis. deducet uos inon
ł ilius dĩ uenit. & qͥa nondũ infuderat sp̃m: paruulos qͥsdu
nos degere sine spũ declarauit. Spm dixit eẽ uenturũ. qui
crinitatis. ostenderet plenitudinẽ ẽẽ uirtutis. Necesse est g
aut quartũ aliquẽ dicatis. quẽ sentire pret̃ spm̃ debeatis.

Expanded text:
lavacri spiritalis impleret, et unius se cum Patre et Filio operationis ostenderet. 97. Ac ne per imprudentiam aliquid excidisse Thessalonicenses epistola hoc idem repetivit dicens: Dominus autem ipso Dominus dixit: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, dedit. Filius Dei venit, et quia nondum infuderat Spiritum, parvulos quosdam nos degere sine Spiritu declaravit. Spiritum dixit esse venturum, qui Trinitatis ostenderet plenitudinem esse virtutis. 100. Necesse est igitur aut quartum aliquem dicatis, quem sentire praeter Spiritum debeatis:
Abbreviated transcription (Latin):
net in xp̃o pater: Non utiq quasi corpꝰ in corpore. noni
ds̃ corpus. nec quasi consusus in confuso. sed quasi ueris
inuero. ds̃ indõ. lumen in lumine. quasi pat̾ sempit̾nus in
filio coet̾no. Nongͦ insertio corporis intelligit᷑: sed unttas in¬
testatis. E rao punitatẽ potestatis. coadoratur in pacri. xpsc a¬
uim ado sermonis diligentiꝰ ꝑtractemꝰ. & ꝓ prietatẽ eittus
aliis colligamus. Omĩa inquit in sapientia fecisti. Quidhis
uitelligimꝰ ex sorcẽ factors esse sapientiã: Sed om̃ia ꝑisi
facta sunt. Et dauid ait. Uerbo diũ orli firmatrta prgo
ipse quidẽ filiũ. etiã cȩlestiũ dicit auctore. Ita utiq derit
inifilio facta onũa. ut in oꝑum instauratione filiũ a patre ir¬
nime separaret. sed patri iungeret. Paulus quoq ait. qni
in ipso condita omĩa sunt. incęlo & interra. uisibilia a
inuis ibilia. N unquid cũ dicit in ipso negauit ꝑipsu: Na
negauit utiq s asseruit. Deniq & alibi dixit. Rnus dns¬

Expanded text:
manet in Christo Pater? Non utique quasi corpus in corpore; non enim Deus corpus: nec quasi confusus in confuso; sed quasi verus in vero, Deus in Deo, lumen in lumine, quasi Pater sempiternus in Filio coaeterno. Non ergo insertio corporis intelligitur, sed unitas potestatis. Ergo per unitatem potestatis coadoratur in Patre Cque sermonis diligentius pertractemus, et proprietatem ejus ex aliis colligamus: Omnia, inquit, in Sapientia fecisti . Quid hic igitur intelligimus exsortem factorum esse Sapientiam? Sed omnia per ipsum facta sunt . Et David ait: Verbo Domini coeli firmati sunt Ergo ipse qui Dei Filium etiam coelestium dicit auctorem, ita utique dixit in Filio facta omnia, ut in operum instauratione Filium a Patre minime separaret, sed Patri jungeret. 84. Paulus quoque ait: Quoniam in ipso condita sunt omnia in coelis et in terra, visibilia et invisibilia . Numquid cum dicit, in ipso, negavit per ipsum? Non negavit utique, sed asseruit. Denique et alibi dixit: Unus D
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. Sapientia dicit. Cũ pararet cȩlos cũ illo erã. cũ faceres
fontes aquarũ. Et in ueteri testam̃to dicendo pat̾. faciamus.
ostenda filiũ secũ adorandũ. ꝗuasi om̃iũ conditorẽ. Sicin sͦ
nfilo creata dirunt᷑. quors filius creator arcipitur: ita eciã
iu infilio inueritate adorari dĩ dr̃. uerbi ipsiꝰ ꝓprietate ine¬
inde modũ frequent᷑ ex pressa debet intelligi qđ & filius ad¬
oricui .unilit itaq adoratur & sp̃s. qͥa ds̃ adoratur in sp̃u.
oro pat᷑ & eũ filio adoratur & cũ spĩ: qͥa trinitas adoratur
nos net at aliquis adorandã diuinitate trinitatis et̃nȩ en &
stipture Qiine in ex plicabile maiestatẽ expͥmant trinittas.

Expanded text:
rentur. Sapientia dicit: Cum pararet coelos, cum illo eram; cum faceret fontes aquarum . Et in veteri Testamento dicendo Pater, Faciamus , ostendit Filium secum adorandum, quasi omnium conditorem. Sicut ergo in Filio creata dicuntur, quorum Filius creator accipitur; ita etiam cum in veritate adorari Deus dicitur, verbi ipsius proprietate in eumdem modum frequenter expressa debet intelligi, quod et Filius adoretur. Similiter itaque adoratur et Spiritus; quia Deus adoratur in Spiritu. Ergo Pater eo negat aliquis adorandam divinitatem Trinitatis aeternae? cum et Scripturae divinae inexplicabilem majestatem exprimant Trinitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis di infacie iesuxp̃i: Nempe hanc claritate uiderunt
apłi. eũ dñs iesus diuinitatis suȩ luce in monte fulgeret.
Uiderunt inquit apłi: & in faciẽ cecider. Putas ne illos uel cũ
ꝓciderent ad orasse. cũ fulgorẽ diuini luminis corporalib
oculis sustinere ñ possent. & splendor lucis ȩt̃nȩ. aciẽ uisus
mortalis obduceret: Aut qͥd aliud tc̃ tẽporis dixer̃ illi uiden
qͥilliuant. ut cognoscamꝰ dñm in facie xp̃i iesu: Dixit enĩ illux
d. ut cognoscat᷑ claritas dĩ in faciẽ xp̃i iesu. Quẽ putamus
aliũ prȩt̃ sp̃m declaratũ : Aut qͥs ẽ alius prȩter sp̃m scm̃. cui
aiumitatis potentia deferatur: Qui enĩ sꝑm̃ excludunt: ne-¬

Expanded text:
risti . 87. Nempe hanc claritatem viderunt apostoli, cum Dominus Jesus divinitatis suae luce in monte fulgeret: Viderunt, inquit, apostoli, et in faciem prociderunt . Putasne illos vel cum prociderent, adorasse; cum fulgorem divini luminis corporalibus oculis sustinere non possent, et splendor lucis aeternae aciem visus mortalis obduceret? Aut quid aliud tunc temporis dixerunt illi videilluxit, ut cognoscamus Deum in facie Christi Jesu? Dixit enim, Illuxit Deus, ut cognoscatur claritas Dei in facie Christi Jesu: quem putamus alium praeter Spiritum declaratum? Aut quis est alius praeter Spiritum sanctum, cui divinitatis potentia deferatur? Qui enim Spiritum excludunt, ne
Abbreviated transcription (Latin):
state diunitatis ꝑt̾nę. sic̃ ꝓposito declarat᷑ exemplo. Nec eo
tamen solo loco. trinitate uidemus nomine diuinitatis exp̾ssã.
sed cũ plerisq locis. sicut & supra diximꝰ. tũ maxime in his

Expanded text:
state trinitatis aeternae, sicut proposito declaratur exemplo. Nec eo state trinitatis aeternae, sicut proposito declaratur exemplo. Nec eo tamen solo loco Trinitatem videmus nomine divinitatis expressam: sed cum plerisque locis, sicut et supra diximus, tam maxime in his
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnaturȩ eiꝰdẽ maneant unitatẽ. Ergo diuinȩ potestaas:
qui hab̾itat intẽplo. Sicut enĩ patris & filii & sp̃s sumis
consuestis. ne tres faciatis deos: Absit. Ubi enĩ una dei¬
tas intelligit᷑. unus dĩ dicitur. Neq enĩ cũ filiũ dm̃ dicinis
duos deos dicimꝰ. Nã si cũ ditatẽ sp̃s confitemini. ptictines
deos dici: gͦ & cũ deitatẽ filii diritis. qͥa ñ pocestis eã negai
deos dicatis. aut dm̃ filiũ denegetis. Sed excusemus uos
abinscientia. & si ñ excusemus aculpa. Et enĩ scđm nrãm
sententiã. qͥa unꝰ ds. una diuinitas. & una intelligitur potestas.
sicit unũ dm̃ dicimꝰ & patrẽ uero fideitatis nomine confien¬
untate. & tres deos non asserimus. sed negamus. qͥa pluralita
ĩ unitas facit. sed diuisio potestatis. Quomͦ enĩ plurali.¬
citꝰ recipit unitas diuinitatis. cũ pluralitas numerisit. nu¬
merũ aut ñ recipiat diuina natura: Unus gͦ ds. salua mai e-¬

Expanded text:
naturae ejusdem maneant unitatem. Ergo divinae est potestatis, qui habitat in templo; sicut enim Patris et Filii, ita et Spirconsuestis, ne tres faciatis deos? Absit; ubi enim una deitas intelligitur, unus Deus dicitur. Neque enim cum Filium Deum dicimus, duos deos dicimus. Nam si cum deitatem Spiritus confitemini, putatis tres deos dici: ergo et cum deitatem Filii dicitis, quia non potestis eam negare, deos dicatis, aut Deum Filium denegetis. 93. Sed excusemus vos ab inscientia, etsi non excusamus a culpa. Etenim secundum nostram sententiam quia unus Deus, una divinitas, et unitas intelligitur potestatis. Sicut unum Deum dicimus, et Patrem vero deitatis nomine confitenxcludimus unitate, et tres deos non asserimus, sed negamus; quia pluralitatem non unitas facit, sed divisio potestatis. Quomodo enim pluralitatem recipit unitas divinitatis; cum pluralitas numeri sit, numerum autem non recipiat divina natura? CAPUT XIV. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c qͥait. ego sũ uia. ueritas. & uita. Ergosi hoc loco ueritati a
usu intelligunt: intelligant etiã grãm spũalẽ. & nichil ẽ offel¬
onis. Aut si ueritatẽ xp̃m accipiunt. adorandũ negent. Sel
refellunt᷑ factis pioꝵ. serie scripturarũ. Adorauit enĩ xp̃m
maria. & idõ pnimtia resurrectionis ad apłos destinatur. sol.¬
uens hereditariũ nexũ. & feminei generis immane delictum
Hoc enĩ oꝑatus ÷ in mysterio dñs: ut ubi suꝑ ab undauit paus¬
tũ suꝑ abundaret gr̃a. Meritoq ad uiros destinatur fenins

Expanded text:
ui ait: Ego sum via, veritas et vita . Ergo si hoc loco veritatem ex usu intelligunt, intelligant etiam gratiam spiritalem, et nihil est offensionis: aut si veritatem Christum accipiunt, adorandum negent. 74. Sed refelluntur factis piorum, serie Scripturarum. Adoravit enim Christum Maria, et ideo praenuntia resurrectionis ad apostolos destinatur, solvens haereditarium nexum, et feminei generis immane delictum. Hoc enim operatus est in mysterio Dominus; ut ubi superabundaverat peccatum, superabundaret et gratia . Meritoque ad viros
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ filios dĩ fecit. sacri fontis unda nos abluit. sanguis dninos
redemit. Alterũ gͥ inuisibile alterũ uisibile testimoniũ sacra¬
mento consequimur spũali. qͥa sp̃s testimoniũ reddit spũi
nr̃o. Et si inutrunq plenitudo sit sacram̃ti. distinctio tam̃
muneris ẽ. Ergo ubi distinctio ẽ. muneris. ñ est utiq cestrsi¬
cationis ȩqualitas. Sed fortasse referatur. quia in posteriorib¬
sensit. Sic enĩ habet ineuangłio. ħ unc ẽ. quando ueri ad¬
oratores adorabunt patrẽ. in spũ & ueritate. Nã & pater¬
in spũ & ueritate oporcet adorare. Non solũ eñĩ hoc exẽplo.
diuinitatẽ scĩ sp̃s uultis negare: sed etiã in spũ adorari dmñ.
tanquã ad subiectionẽ sp̃s deriuatis. Cui loco respondebo bre¬
uiter. Quia sp̃s plerunq ponitur ꝓgrã spũali sicut & apłi

Expanded text:
nem filios Dei fecit, sacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile testimonium sacramento consequimur spiritali; quia Spiritus testimonium reddit spiritui nostro . Etsi in utroque plenitudo sit sacramenti, distinctio tamen muneris est: ergo ubi distinctio est muneris, non est utique testificationis aequalitas. sensit. Sic enim habes in Evangelio: Nunc est quando veri adoratores adorabunt Patrem in Spiritu et veritate. Nam in Spiritu et veritate oportet adorare . Non solum enim hoc exemplo divinitatem sanciti Spiritus vultis negare; sed etiam in Spiritu adorari Deum tamquam ad subjectionem Spiritus derivatis. 70. Cui loco respondebo breviter, quia spiritus plerumque ponitur pro gratia spiritali
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃arũ sunt. Non gͥ hoc ad plenitudinẽ nec ad portiono
nẽ capit. nͥeq in ullas diuidit᷑ sectiones: sed donũ gras
spũalis infundit. in qͦ adoratur ds. sicut ad oratur etuin
ueritate. Non enĩ adorat. ñ qͥ ueritatẽ diuinitatis eiꝰ p
haurit affectu. Nec utiq ueliit ꝑsonalit̾ xp̃m. aut scm ps

Expanded text:
arum sunt . 71. Non igitur hoc ad plenitudinem, nec ad portionemnem capit, neque in ullas sui dividitur sectiones: sed donum gratiae spiritalis infundit, in quo adoratur Deus, sicut adoratur etiam in veritate; non enim adorat, nisi qui veritatem divinitatis ejus pio haurit affectu. Nec utique velut personaliter Chris
Abbreviated transcription (Latin):
atũ de spũ scõ confitemini qͥa ñ potestis negare. renatũ autẽ
negatis. magna insipientia. ut qđ singulare dĩ ẽ conficeami¬
.ni. qđ cõmune ÷ hominũ denegetis. Et idõ bene uobis dr̃.
qđ iudeis dictũ ẽ. Si t̾rena uobis dixi & ñ creditis. qͦmͦ si
dixero uobis cęlestia credetis: Sed tam̃ utrũq locũ. ita scrip

Expanded text:
natum de Spiritu sancto confitemini , quia non potestis negare: renatum autem negatis; magna insipientia, ut quod singulare Dei est, confiteamini: quod commune est hominum, denegetis. Et ideo bene vobis dicitur quod Judaeis dictum est: Si terrena vobis dixi, et non creditis; quomodo si dixero vobis
Abbreviated transcription (Latin):
nec uitȩ dispendiũ ꝑtulit. & głam retulit castitatis. Sic
& abraham quondã uissus adire peregrina nec uxonepi¬
culo pudiciciȩ. nec mortis ꝓpositȩ t̾rorẽ reuocatꝰ. & uitas¬
& castimoniã seruauit uxoris. Hullũ itaq dño credidis
penituit. Et castitas deuotionẽ cumulauit in sara. & de¬
qͥa habebat grãm spũalẽ. Sic enĩ dicit. Tu autẽ daniel potes.
quia sp̃s sc̃s dĩ in te est. Et infra scriptura dicit. Et fuit dani
iudicaturis diuisus ẽ. Sed qͥd de cę̧teris loquamur: Per psi
qͥa dñs iesus int̾ficiet spũ oris sui: gladius qͥdã uerbi. sp̃
intelligitur. Deniq & in euangłio dicit ipse dñs iħs. Non
ueni pacẽ mittere sed gladiũ. Uenit enĩ ut sp̃m dare
uerbi gladius est. Et ut scias inȩqualitatẽ ñ eẽ. sed unitati

Expanded text:
nec vitae dispendium pertulit, et gloriam retulit castitatis. Sic nec vitae dispendium pertulit, et gloriam retulit castitatis. Sic et Abraham quondam jussus adire peregrina, nec uxoriae periculo pudicitiae, nec mortis propositae terrore revocatus, et vita castimoniam servavit uxoris. Nullum itaque Deo credidisse poenituit: et castitas devotionem cumulavit in Sara, et dequia habebat gratiam spiritalem. Sic enim dicit: Tu autem, Daniel, potes; quia Spiritus sanctus Dei in te est. Et infra Scriptura dicit: Et fuit Daniejudicaturis divisus est . Cquod Dominus Jesus interficiet Spiritu oris sui, gladius quidam Verbi Spiritus intelligitur . Denique et in Evangelio dicit ipse Dominus Jesus: Non veni pacem mittere, sed gladium . Venit enim ut Spiritum daret, Spiritus ergo Verbi gladius est. 46. Et ut scias inaequalitatem non esse, sed unitatem