comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uissimo: potestas qͥppe hamanȩ irȩ cũ corpꝰ occidit
ãpliꝰ ñ hab& qͥd faciat Ds̃ uͦ hab& potestatẽ & hie
punire : & post corporis mortẽ mittere in gehennam
Et a paucis eruditis maior eiꝰ ira intelligit᷑ uana &
seductoria infelicitas impioꝵ. Hanc ille ñ nouerat :
cuiꝰ pene cõmotis̃ pedes qr te laui in peccatorib
pacẽ peccatoꝵ intuens: sed didicit edã cũ intran& in
scũ ariũ dĩ ut intelligen& in nouissima qͦ paucun¬
trant. ut discant p̃ timore dĩ dinumerare irã eius.
& ꝓsꝑitatẽ hominũ maloꝵ namero applicare pȩ¬
narũ: Dexterã tuã sic notã fac hoc enĩ magis habent
codices greci: ñ sic̃ qͥdã latini dexterã tuã notã fac
m qͥd ÷ gͦ dexterã tuã sic notã fac nisi xpm̃tuũ de
qͦͣ dictũ ẽ & brachiũ dñi cui reuelatũ ẽ : sic notã fac
ut in eo discant fideles tui ea magis a te poscere &

Expanded text:
vissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, vissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, amplius non habet quid faciat; Deus vero habet potestatem et hic punire, et post corporis mortem mittere in gehennam . Et a paucis eruditis major ejus ira intelligitur vana et seductoria felicitas impiorum. Hanc ille non noverat, cujus pene commoti sunt pedes, quia zelavit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens: sed didicit eam, cum intraret in sanctuarium Dei, et intelligeret in novissima ; quo pauci intrant, ut discant prae timore Dei dinumerare iram ejus, et prosperitatem hominum malorum numero applicare poenarum. 12. «Dexteram tuam sic notam fac.» Hoc enim magis habent codices graeci; non sicut quidam latini, «Dexteram tuam notam faceram tuam sic notam fac;» nisi Christum tuum, de quo dictum est, «Et brachium Domini cui revelatum est» , sic notum fac, ut in eo discant fideles tui ea magis a te poscere et
Abbreviated transcription (Latin):
colaphitent᷑ ne extollant᷑ in multicudine reuelati¬
onũ suarũ ut uirtus in infirmitate ꝑ ficiat᷑: quidã
sane codices ñ habent corripiem᷑ : sed eruidiem̃ qđ ad
eandẽ mansuetudinẽ reuocat᷑ Ñ enĩ potest erudiri
qͥsquã sine labore & dolore : qͥa uirtꝰ in infirmitate
ꝑficit᷑. &uis nouit potestatẽ irȩ tuȩ & p̃timore tuo irã
tuã dinumerare : Ualde paucoꝵ hominũ ẽ in qͥt nossẽ
irȩ tuȩ potestatẽ qͥa plerisq ita magis cũ parcis iras¬
ceris ut ñ ad irã sed potiꝰ ad mansuetudinẽ tuã ꝑti¬
nere intelligat᷑ labor & dolor qͦ corripis erudisq
qͦs diligis: ne penis excrucient᷑ ȩt̃nis Sic̃ enĩ legit᷑ in
alio psalmo Ieritauit dm̃ peccator : ꝓmagnitudine irȩ
inuenit᷑ qͥs nouerit. Ita p̃timore tuo dinumerare irã
tuã: ut etiã hoc addat & ad eã intelligat ꝑtinere qđ
non nullis qͥb plus irasceris parcere uid earis. ut ꝓ¬
speret᷑ peccator inuia sua & maiora recipiat in no¬

Expanded text:
antur in magnitudine revelationum suarum, ut virtus in infirmitate perficiatur . Quidam sane codices non habent, «corripiemur;» sed «erudiemur,» quod ad eamdem mansuetudinem revocatur. Non enim potest erudiri quisquam sine labore et dolore; quia virtus in infirmitatetuo iram tuam dinumerare?» Valde paucorum hominum est, inquit, nosse irae tuae potestatem; quia plerisque ita magis, cum parcis, irasceris, ut non ad iram, sed potius ad mansuetudinem tuam pertinere intelligatur labor et dolor, quo corripis erudisque quos diligis, ne poenis excrucientur aeternis: sicut enim legitur in alio psalmo, «Irritavit Dominum peccator; pro magnitudine irae invenitur qui noverit ita prae timore tuo dinumerare iram tuam, ut etiam hoc addat, et ad eam intelligat pertinere, quod nonnullis, quibus plus irasceris, parcere videaris, ut prosperetur peccator in via sua, et majora recipiat in no
Abbreviated transcription (Latin):
letitie id ÷ & pena pͥmi hominis & regnũ seđi. sa¬
tis apteq distincta sint : Ad hoc existimo hominis
dĩ moysi nom̃ titulo eiꝰ inscriptũ. ut ⁊ eis. qͥpie
recteq scrutant᷑ scripturas eomͦ intimarent᷑ etiã
oꝑib sola uł pene sola p̃mia t̃renoꝵ bonorq in¬
ds̃ pollicer uidet̃: sine dubio habere sub uelam̃to tale
aliqͥd quale iste psalmꝰ ostendit. Sed cũ qͥsq transie¬
ut considen& mirabilia delegedĩ. donante illo cui¬

Expanded text:
laetitiae, id est, et poena primi hominis et regnum secundi, satis aperteque distincta sint; ad hoc existimo hominis Dei Moysi nomen titulo ejus inscriptum, ut eis qui pie recteque scrutantur Scripturas, eo modo intimaretur etiam operibus sola vel pene sola praemia terrenorum bonorum Deus polliceri videtur, sine dubio habere sub velamento tale aliquid, quale iste psalmus ostendit. Sed cum quisque transieut conside
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ nr̃arũ dirige suꝑnos: ut ñ ea ꝓrerũ trenanĩ
mertede faciamꝰ Tunc enĩñ directa sed curua s̃.
huc usq psclmũ istũ multi codices habent : sed in
nonnullis legit᷑ aliꝰ ultimꝰ uersus: & opꝰ manuũ nr̃anĩ
difige. Cui uersui diligentes & docti p̃notant scellas
qͦs asteriscos uocant Quib significat ea quȩ in he

Expanded text:
manuum nostrarum dirige super nos:» ut non ea pro rerum terrenarum mercede faciamus; tunc enim non directa, sed curva sunt. Huc usque psalmum istum multi codices habent; sed in nonnullis legitur alius ultimus versus, «Et opus manuum nostrarum dirige.» Cui versui diligentes et docti praenotant stellam, q
Abbreviated transcription (Latin):
deficient. Ñ enĩ anni s̃ qͥ ꝓnichilo habent᷑ aut dies
s̃ qui sic̃ umbra declinauer̃: sed diess̃ qͥs : quoruĩ
numerũ notũ sibi fieri p̃cabat᷑ qͥ dicebat : notũ fic
ultenꝰ iã reqͥrã. & numerũ dierũ meoꝵ qͥ ẽ : utiq¬
qͥ ẽ ñ qͥ ñ ẽ. qr dies isti de qͥb & ille consequent᷑
dicit. ecce ueteres posuisti dies meos. ñ s̃ qͥa ñ staa
ñ manent. celerrimã mutabilitatẽ transcurr̃
nec una hora in eis inuenit᷑ in qͣ ita simꝰ ut ñ alia
pars eiꝰ transierit. alia uentura sit : nulla scec
mꝰ. sed sine defectu reficiem᷑. Ex estu& anima
nr̃a dierũ illoꝵ desideris sitiat ardent᷑ atq ue¬
hem̃t̃. ut illic replea m᷑ ibi satiem ibi dicamꝰ qđ¬
hic p̃dicimꝰ satiati sumꝰ mane miscđia tua & exulta¬

Expanded text:
dies sunt qui sicut umbra declinaverunt : sed dies sunt qui sunt, quorum numerum notum sibi fieri precabatur qui dicebat, «Notum fac ulterius jam requiram, «et numerum dierum meorum qui est;» utiqqui non est. Quia dies isti, de quibus et illic consequenter dicit, «Ecce veteres posuisti dies meos» , non sunt, quia non stant, non manent, celerrima mutabilitate transcurrunt; nec una hora in eis invenitur in qua ita simus, ut non alia pars ejus transierit, alia ventura sit, nulla stet mus, sed sine defectu reficiemur. Exaestuet anima nostra illorum dierum desiderio, sitiat ardenter atque vehementer; ut illic repleamur, ibi satiemur, ibi dicamus qhic praedicimus: «Satiati sumus mane misericordia tua; et exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥm ꝓmagno bono ex petiuer̃ adño dõ suo: hanc
legem acciꝑe meruit in occulta eiꝰ ꝓuidentia qͣm ui¬
det᷑ recitare moyses quȩ ꝓnichilo habent᷑: anni
er̃ euꝵ Pronichilo enĩ habent᷑ quȩ ante qͣm uenũ

Expanded text:
quam pro magno bono expetiverunt a Domino Deo suo, hanc quam pro magno bono expetiverunt a Domino Deo suo, hanc legem accipere meruit in occulta ejus providentia, quam videtur recitare Moyses: «Quae pro nihilo habentur, anni erunt eorum.» Pro nihilo enim haben
Abbreviated transcription (Latin):
ausi s̃ homines p̃sumere scientiã tẽporũ : qđ sci¬
re cupientib discipłis dñs ait Ñ ẽ ur̃m scire
tempara : quȩ pat̾ posuit in sua potestate: & de¬
finier̃ hoc scłm sex annoꝵ milib tanqͣm sex dieb
posse finiri : nec attender̃ qđ dictũ ẽ . tanqͥm dies
unus qui p̃teruit Ñ enĩ quando dictũ ẽ. soli mille
anni p̃terierant: & qđ eis maxime debuit antũ¬
monere. necͥ tẽporũ clauderent᷑ in berto. qđ e sicͣ
decẽ & octo possunt illi opinationi coaptare. Deinde
iste homo dĩ uł potius ꝓpheticus sp̃s uelut dĩ legen
in secreta eiꝰ sapientia conscriptã ubi uetȩ mortaliũ
pecca trui constituit ꝓcurrendi modũ ac mortalita¬
tis erumnã uidet᷑ quodã mͦ recitare : cũ dic̃ Iuȩ ꝓni
chilo habent᷑ anni er̃ eoꝵ. Mane sic̃ herba transeat
mane floreat & ꝑtranseat: uespere decidat dures¬
cat & arescat felicitas gͦ heredũ ueteris testam̃ti

Expanded text:
ausi sunt homines praesumere scientiam temporum; quod sciausi sunt homines praesumere scientiam temporum; quod scire cupientibus discipulis Dominus ait, «Non epora, quae Pater posuit in sua potestate» : et definierunt hoc saeculum sex annorum millibus, tanquam sex diebus posse finiri. Nec attenderunt quod dictum est, «tanquam dies unus, qui praeteriit:» non enim, quando dictum est, soli mille anni praeterierant. Et eos maxime debuit admonere, ne temporum luderentur incerto, quod est, «sicut decem et octo, possunt illi opinationi coaptare. 6. «vers.» 5, 6. Deinde iste homo Dei, vel potius propheticus spiritus, velut Dei legem in secreta ejus sapientia conscriptam, ubi vitae mortalium peccatrici constituit procurrendi modum ac mortalitatis aerumnam, videtur quodam modo recitare, cum dicit, «Quae pro nihilo habentur, anni erunt eorum. Mane sicut herba transeat, mane floreat, et praetereat; vespere decidat, durescat, et arescat.» Felicitas ergo haeredum Veteris Testamenti,
Abbreviated transcription (Latin):
Neauertas inqͥt hominẽ in humilitatẽ : & tam̃ td
dixisti. conuertimini filii hominũ Sedda qđ ius¬
sisti p̃cẽ petentis ex audiendo : & aduiuando uolen
tuũ ubi sine ulla mutabilitate tues ab his p̃tere¬
untib labentibq conuerti qm̃ qͥntũ lib& huic
uitȩ longũ tẽpus optet᷑ : mille. anni ante oculos
tuos tanqͥm hesternꝰ dies ẽ qͥ p̃teriit ñ saltim
tanqͣm dies crastinꝰ qͥuenturus ẽ⁊ ita om̃ia quȩ
tẽporis fine claudunt᷑ ꝓ transactis habendas
Vnde & ea sibi apłi posuit intentioquȩ retro s̃ obli¬
uiscentis: ubi tẽporalia cuneta oportet intelligi
& in ea quȩ ante s̃ extenti. quȩ Appetitio ẽ ȩc̃noꝵ¬
Noͤn putarent aut̃ aliqͥ mille annos sic cõputari
apud dm̃ ꝓuna die qͥsi tã longos dies ds̃ habeat.
cũ hoc ad contemhendã tẽporis longitudinẽ dictũ
sit: ideo addidit. & sic̃ uigilia in nocte. Cũ uigilia
spaciũ ñ habeat ampliꝰ quã tres horas & tamen

Expanded text:
hominem in humilitatem:» et tamen tu «dixisti, Convertimini, filii hominum.» Sed da quod jussisti, precem petentis exaudiendo, et adjuvando volenttuum, ubi sine ulla mutabilitate tu es, ab liis praetereuntibus labentibusque converti; quoniam quantumlibet huic vitae longum tempus optetur, «mille anni ante oculos tuos, tanquam dies hesternus est, qui praeteriit;» non saltem tanquam dies crastinus, qui venturus est: ita omnia quae temporis fine clauduntur, pro transactis habenda sunt. Unde et ea sibi Apostoli postposuit intentio, quae retro sunt obliviscentis, ubi temporalia cuncta oportet intelligi; et in ea quae ante sunt extenti , quae appetitio est aeternorum. Ne putarent autem aliqui mille annos sic computari apud Deum pro uno die, quasi tam longos dies Deus habeat, cum hoc ad contemnendam temporis longitudinem dictum sit: ideo addidit, «Et sicut vigilia in nocte;» cum vigiliae spatium non habeat amplius quam tres horas. Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
to conturbati sumꝰ. De fecimꝰ infirmitate: contis¬
bati sumꝰ mortis timore Infirmi enĩ facti sumꝰ &
coronando & ipsius dñi anima nos in setransfigũ.¬
minatione uultus tui sub audit᷑ posuisti. In illu¬
minatione aut̃ aultus tui dix̃ qđ in conspectudo¬
nr̃i defecer̃: & in ira tua defecimꝰ. Satis his
uerbis ostendit᷑ pęnalis eẽ ista mortalitas De¬
fecisse dies dicit. siue qđ in eis deficiant homi¬
nes amando quȩ transeunt. siue qđ ad pauci¬
tatem rredacti sunt qđ uidet᷑ in consequentib
apire : cũ dicit : Anni nri sic̃ a ranea medita¬
bunt᷑: dies annaꝵ ter̃oꝵ in ipsis septuaginta¬
n anni Si aut̃ in potentatib octoginta  & ãplius

Expanded text:
tua conturbati sumus. Defecimus,» in infirmitate; «conturbati sumus,» mortis timore. Infirmi enim facti sumus, et coronandum: et ipsius Domini anima nos in se transfigu in illuminatione vultus tui:» subauditur, «posuisti. In illuminatione» autem «vultus tui» dixit, quod superiunostri defecerunt, et in ira tua defecimus.» Satis in his verbis ostenditur poenalis esse ista mortalitas. Defecisse dies dicit, sive quod in eis deficiant homines amando quae transeunt, sive quod ad paucitatem redacti sint; quod videtur in consequentibus aperire, cum dicit: «Anni nostri sicut aranea meditabantur. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta anni: si autem in potentati
Abbreviated transcription (Latin):
bilis esto suꝑ seruos tuos. Uox ẽ eaꝵ uł pro eis
qͥ multa ꝑsequente isto scło mala tolerantes in no¬
tescunt cõpediti corde in sapientia: ut nec tantis
malis coacti refugiant adnõ. ad huiꝰ scłi bona.
Scđm aut̃ illud qͦd alibi serptũ ẽ. qͦusq auertis
faciem tuã ame: etiã hoc dictũ ẽ. conuertere dñe¬
usqueqͦ. Et ut sciant ꝗͥ multũ carnalit᷑ dõ tribuuał
humani corporis formã auersionẽ uultꝰ eiꝰ & con¬
uersionẽ ñ fieri motu simili motib corpons nr̃i.
in hoc eodẽ psalmo recolant suꝑiora. Posuisti in¬
qͥtates nrãs̃ in conspectutuo : scłm nr̃m in illumi¬
natione uultꝰ tui. quomͦ hic gͦ dicit. conuertere ut
sit ꝓpitius. quasi faciem auertiss& iratꝰ cũ ibi sic
in sinu& irã ut ñ auerterit faciem ab iniqͥtatib &¬

Expanded text:
bilis esto super servos tuos.» Vox est eorum, vel pro eis, qui multa, persequente isto saeculo, mala tolerantes, innotescunt compediti corde in sapientia, ut nec tantis malis coacti refugiant a Domino ad hujus saeculi bona. Secundum autem illud quod alibi scriptum est, «Quousque avertis faciem tuam a me» ? Etiasciant qui multum carnaliter Deo tribuunt humani corporis formam, aversionem vultus ejus et conversionem non fieri motu simili motibus corporis nostri; in hoc eodem psalmo recolant superiora: «Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in illuminatione vultus tui.» Quomodo ergo hic dicit, «Convertere,» ut sit propitius, quasi faciem avertisset iratus; cum ibi sic insinuet iratum, ut non averterit faciem ab iniquitatib
Abbreviated transcription (Latin):
Sed mult ñtra lxx annos ger̃ infirmis simã & eruĩno¬
sissuna senectutẽ: & sepe ultra lxxex annos senes mi
le aliqͥd ꝑscritari Neq enĩ suꝑ filios adã ꝑquẽ unũ
homine peccatũ intrauit inmundũ. & ꝑ peccatũ mors.¬
&ita in om̃s homines ꝑtransit : maior ira ẽ adĩ qͥa
multo breuiꝰ uiuunt qͣm uixer̃ antiqͥ cũ & uittȩ ipsoꝵ
irrisa sit̃ longitudo: ubi mille anni cõparati s̃ diei he¬
sterno atqi pͣterito. & horis trib Et utiq tunc multũ
uiuebant : qͣndo irã dĩ ꝓuocauer̃ usq ad diluuiũ quo
hanc enĩ habent in significatione rationẽ centũ¬

Expanded text:
septuaginta annos gerunt infirmissimam et aerumnosissimam senectutem, et saepe ultra octoginta annos senes mirle aliquid perscrutari. Neque enim super filios Adam, per quem unum hominem peccatum intravit in mundum, s pertransiit , major ira est Dei, quia multo brevius vivunt quam vixerunt antiqui; cum et vitae ipsorum irrisa sit longitudo, ubi mille anni comparati sunt diei hesterno atque praeterito, et horis tribus: et utique tunc multum vivebant, quando iram Dei provocaverunt usque ad diluvium quo Hanc enim habent in significatione rationem centu
Abbreviated transcription (Latin):
resseat & mrescat̾. Decidat utiq in mortẽ : durescat¬
ut in cadauere. arescat in puluere. quȩ nisi caro
ubi ẽ concupiscentia damnata carnaliũ . Om̃is enĩ
caro fenũ : & claritas hominis ut flos feni : fenũ
aruit. flos decidit: uerbũ aut̃ dni man& in ȩt̾nũ

Expanded text:
rescat, et arescat. Decidat,» utique in morte; «durescat,» in cadavere; «arescat» in pulvere. Quae, nisi caro, ubi est concupiscentia damnata carnalium? Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni: fenum aruit, flos decidit; verbum a
Abbreviated transcription (Latin):
eos & mutabant᷑ tu aut̃ idem ipse es & anni
tui ñ deficient: Eece quȩ ec̃nitas facta ẽ nõb̵
refugium : at in ea mansuri. ad eã de hac tẽporis
magnis & multis tẽptationib: uiuimꝰ qͥb nea uer¬
tam̃ ab isto refugio metuendũ ẽ. in tueamͣ qͥd con¬
sequent᷑ oratio poscat hominis dĩ : Ne auertas ho¬
minẽ in humilitatẽ : id ÷ ne atus ȩt̃nis atq subli¬
mib homo auersus tẽporalia coneupiscat. sapiatq
t̃rena & hoc adõ petit qđ ds̃ ipse p̃cepit : simili
om̃ino sententia qͣ in oratione dicimꝰ ne nos infe¬
ras in tẽptationẽ. Deniq & hic adiungit & dixi¬

Expanded text:
tabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Ecce quae aeternitas facta est nobis refugium, ut in ea mansuri, ad eam de hac temporis magnis et multis tentationibus vivimus, quibus ne avertamur ab isto refugio metuendum est; intueamur quid consequenter oratio poscat hominis Dei. «Ne avertas hominem in humilitatem:» id est, ne a tuis aeternis atque sublimibus homo aversus, temporalia concupiscat, sapiatque terrena. Et hoc a Deo petit quod Deus ipse praecepit; simili omnino sententia qua in oratione dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» . Denique et hic adjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
Hine s̃ intẽplo xx gradus hinc s̃ in pscilmis .xuͫ cantia
graduũ hine exĩ cubitis summos montes aqua diluun
suꝑauit & si qͥb alis locis sacratꝰ cõm̃dat᷑ hic nu¬
merꝰ łrgo anni nr̃i inqͥt sic̃ aranea meditabunt᷑: in
reb corporalib: laboramꝰ. corruptibilia oꝑa texeba

Expanded text:
 quindecim gradus; hinc sunt in Psalmis quindecim cantica graduum; hinc quindecim cubitis summos montes aqua diluvii superavit ; et si quibus aliis locis sacratus commendatur hic numerus. Ergo, «Anni nostri,» inquit, «sicut aranea meditabantur.» In rebus corruptibilibus laboramus, corruptibilia opera texeb
Abbreviated transcription (Latin):
unũ opꝰ ẽ caritatis plenitudo enĩ legis caritas Nã
supiore uersu cũ dixiss&. & oꝑa manuũ nr̃arũ diri¬
nr̃arũ dirige. tanqͣm ultimo uersu uolens ostendere
ipsa oꝑa unũ opas eẽ id÷ ad unũ opꝰ dirigi Tuaic
enĩ recta s̃ oꝑa : cũ ad hunc unũ finẽ diriguntur
finis enĩ p̃cepti caritas: de corde puro & conscien¬
tia bona & fide ñ ficta Opus gͦ unũ ẽ in qͦs om̃ia
fides quȩ ꝑdiletionẽ oꝑat᷑. Unde etiã dñs in eugłio

Expanded text:
ritatis: plenitudo enim Legis charitas . Nam superiore versu cum dixisset, «Et opera manuum nostrarum diriit «manuum nostrarum dirige:» tanquam ultimo versu volens ostendere ipsa opera unum opus esse, id est, ad unum opus dirigi. Tunc enim recta sunt opera, cum ad hunc unum finem diriguntur: finis enim praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Opus ergo unum est, in quo sunt omnia, fides quae per dilectionem operatur : unde etiam Dominus in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
illa bona quȩ futura s̃ anticipans sp̃e & uelut facta
in hns uelut nocturnis laborib: & dolorib ꝓphecia
nob̵ accensa ẽ : sic̃ lucerna in obscuro loco donec luces¬
cat dies & lucifer oriat᷑ in cordib nrĩs Beatienim
mundi corde : qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Tunc replebunr᷑
eo bono iusti. qđ nc̃ esuriunt & sitiunt : cũ ꝑfidem
ambulantes ꝑegrinant᷑ a dnõ. Vnde & illud dr̃
Repleb̵ me lȩtitia cũ uultutuo mane astabo & contẽ¬
plabor : & sic̃ alii dixer̃ int̃p̃tes. satiati sumꝰ mane
m̃ia tua. tunc satiabunt᷑. Sic enĩ alibi ait. satiabor
dũ manifestabit᷑ gła tua. unde dr̃. ostende nob̾ pa¬
qđ donec fiat. nichil nob̾ sufficit nec sufficere de¬
b& : ne desideriũ nr̃m in uia remaneat qđ donec
ꝑueniat extendendũ ẽ. Repleti sumꝰ mane mĩa tu¬
ille : dies sine fine. Simuls illi om̃s dies: ideo
satiant. Ñ enĩ succedentib cedunt ubi ñ ẽ aliqͥd qͥd

Expanded text:
illa bona quae futura sunt spe anticipans, et velut facta in his velut nocturnis laboribus, et doloribus prophetia nobis accensa est: sicut lucerna in obscuro loco donec dies illucescat, et Lucifer oriatur in cordibus nostris: Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Tunc replebuntur eo bono justi, quod nunc esuriunt et sitiunt, cum per fidem ambulantes peregrinantur a Domino. Unde et illud dicitur, Replebis me laetitia cum vultu tuo: mane astabunt et contemplabuntur. Et, sicut alii dixerunt interpretes, Satiati sumus mane misericordia tua. Tunc satiabuntur; sicut enim alibi ait: Satiabor cum apparuerit gloria tua. Unde dicitur, Ostende nobis Pa: quod donec fiat, nihil boni nobis sufficit; nec sufficere debet, ne desiderium nostrum in via remaneat, quod donec perveniat extendendum est. «Repleti sumus mane miille, dies est sine fine. Simul sunt illi omnes dies; ideo satiant. Non enim succedentibus cedunt, ubi non est aliquid quod
Abbreviated transcription (Latin):
sed & ante celũ & t̾rã & ante omẽm corporalẽ spi¬
ritalẽq creaturã : sed nimirũ uniuersa creatura
rationabilis hac differentia fortasse distincta ẽ
ut montiũ nomine significent᷑ celsitudines angłoꝵ
& trȩ nomine humilitas hominũ łt ideo quã uis
om̃ia quȩ creatas ñ in congrue uł facta uł forma¬
ta dicant : tam̃ si uerboꝵ istoꝵ ẽ ulla ꝓprietas
factis angłi. qͥ cũ in eiꝰ cȩlestib enumerarent᷑ oꝑib
ta enumeratio ipsa conclusa ẽ. Ipse dix̃ & facta
s ipsc mandauit & creata s̃. Unde aut̃ homo scđm
corpus fienar tra formata ẽ. Nã hoc uerbo seriptura
tura tua summa atq magna s̃ qͥd enĩ maiuis ratio¬
nali cęlestiq creatura : & prius quã fingeret᷑ t̃ra
aut eẽt qͥ te agnoscenx & laudar& int̾ra: & hoc parũ

Expanded text:
um et terram, et ante omnem corporalem spiritualemque et caturam? Sed nimirum universa creatura rationalis hac differentia fortasse distincta est, ut montium nomine significentur celsitudines Angelorum, et terrae nomine humilitas hominum. Et ideo quamvis omnia quae creata sunt, non incongrue vel facta vel formata dicantur; tamen si verborum istorum est ulla proprietas, facti sunt Angeli, qui cum in ejus coelestibus enumerarentur operibus, ita enumeratio ipsa conclusa est, «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» : unde autem homo secundum corpus fieret, terra formata est. Nam hoc verbo Scriptura tura tua summa atque magna sunt; quid enim majus rationali coelesti creatura? et priusquam fingeretur terra, ut esset q
Abbreviated transcription (Latin):
ab et̃no in ȩc̃nũ Ñ enĩ a scło ds̃ qͥ ẽ ante scła. aut
usq in scłm cuiꝰ ẽ finis cũ sit ille sine fine sed
ex ambiguo uerbo greco fit plerũq inscripturis
terpres Optime aut̃ ñ ait ascło tufecisti & usq
in scłm tu eris: sed p̃sentis significationis uerbũ
posuit in sinuans dĩ substantiã om̃imꝰ in cõmuta¬
bilẽ ubi ñ ẽ fuit & erit. sed tantũ ẽ. Unde dictũ¬

Expanded text:
Ab aeterno in aeternum: non enim a saeculo Deus, qui est ante saecula; aut usque in saeculum, cujus est finis, cum sit ille sine fine. Sed ex ambiguo verbo graeco fit plerumque in Scripturiterpres. Optime autem non ait, A saeculo tu fuisti, et usque in saeculum tu eris: sed praesentis significationis verbum posuit, insinuans Dei substantiam omni modo incommutabilem, ubi n
Abbreviated transcription (Latin):
uis& dix̃mͦ Sufficit tͥ gr̃a mea : nã uirtꝰ in in firmi¬
tate ꝑficit᷑ Videte quȩ sint consummationes A płs
doctor gentiũ pat̃ fideliũ ꝑ euangłiũ : accepit stimulũ
carnis a qͦ colaphitabat᷑ quis nr̃m hoc dicere aude¬
Ie nisi ille confiteri ñ erubescer& : si enĩ dixerimꝰ hoc
ñ passũ fuisse paulũ: cũ ei quasi honorẽ deferimꝰ. m̃¬
dacẽ faciemꝰ Sed qͥa uerax ẽ & uerũ dix̃ : oport& ut
credamꝰ datũ illi eẽ angłm satanȩ : ne magnitudine
reuelationũ extolleret᷑ Ecce qͣm tim̃dus ẽ serpens su¬
ꝑbiȩ Quid itaq factũ ẽ istis : inpeccato suo cõp̃hensi
plus humiliatis & maiore humilitate erigi meruer̃
hoc ẽ cõp̃hendent᷑ in suꝑbia sua & ex maledicto & m̃da¬
cio : annuntiabunt᷑ consummationes Id ÷ ideo magis

Expanded text:
it mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Videte quae sint consummationes. Apostolus, doctor gentium, pater fidelium per Evangelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; cum ei quasi honorem deferimus, mendacem facimus. Sed quia verax est, et verum dixit; oportet ut credamus datum illi esse anrevelationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens superbiae! Quid itaque factum est istis? In peccato suo comprehensiplus humiliati sunt, et majore humilitate erigi meruerunt: hoc est, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes: id
Abbreviated transcription (Latin):
ultabo manemiã tua. Quia factus es susceptor
ms & refugiũ meũ in die tribulationis meȩ. Adiutor
ms tibi pallã : qͥa ds̃ susceptor ms̃ es Quid erã nisi
sed illud uulnus meũ. medicũ om̃i potentẽ reqͥrebat
Om̃i potenti medico nichil ẽ insanabile: ñ renuntiat
ad aliquẽ. Opus ẽ ut tu curari uelis. opus ẽ ut ma¬
nus eiꝰ ñ refugias. Sed & si nolis curari uulnꝰtuũ.
ammon& ut cureris : & a uersũ reuocat & refugi¬
entẽ qͦdã mͦ redire ad se cõpellit & attrahit. In om̃ib
dictũ ẽ: p̃ueni& me. Si aliqͥd tuũ primũ attulisti
& ex tuo aliqͦ bono primo miãm dĩ meriusti: ñ te p̃¬
quȩcũq habere possumꝰ siue in natura. siue infai¬
tuto. siue in ipsa conuersione. in fide. in spe. in
caritate in bonis morib: iniusatia. in timore dĩ.¬
mea non iniuenit unpletꝰ bonis dĩ qͥd appellap&
si dicas salus mea intelligo qͥa datsa lutẽ. Si di¬
cas refugiũ meũ : intelligo qͥa confugis ad eũ Si

Expanded text:
susceptor meus, et refugium meum in die tribulationis meae. Adjutor meus tibi psallam, quia tu Deus susceptor meus es. Quid eram, nisi sed illud vulnus meum medicum omnipotentem requirebat. Omnipotenti medico nihil est insanabile; non renuntiat ad aliquem: opus est ut tu curari velis, opus est ut manus ejus non refugias. Sed etsi nolis curari, vulnus tuum admonet ut cureris: et aversum revocat, et refugientem quodammodo ad se redire compellit, et attrahit. In omnibusdictum est, praeveniet me. Si aliquid tuum primum attulisti, et ex tuo aliquo bono primo Dei mquaecumque habere possumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa conversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribusmea. Non invenit impletus bonis, quid appellaret Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ dominabit᷑ iacob & finiũ t̃rȩꝰ qđ ñ scirent si ad¬
eẽnt: si ad huc
sibi iusti uiderent᷑. Ut aũ sibi iusti ñ
uiderentur:
annuntiatȩ s̃ illis ex maledicto &
m̃dacio con¬
summationes inira consummationis
.Quia cõp̃hen¬
si fuerant in suꝑbia sua: ex maledi

Expanded text:
 dominabitur, sed et finium terrae: quod non scirent, si adsent, si adhuc sibi justi viderentur: ut autem sibi justi non viderentur, annuntiatae sunt illis ex maledicto et mendacio consummationes in ira consummationis; quia comprehensi fuerunt in superbia sua, ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ er̃ in suꝑbia sua & scient qͥa ds̃ dominabit᷑ u¬
cob & finiũ t̃rȩ. & conuertent᷑ ad uespam: Bonũ ẽ
gͦ humiliari peccatorẽ & nemo ẽ in sanabilior eo qͥ
sibi sanꝰ uidet᷑: Et circũibunt ciuitatẽ lã & hesterno
alios ut incorpꝰ suũ trans forment credentes : Si
aũ ñ saturabunt᷑ & murmurabunt. Quia & supe¬
rius murm᷑ eoꝵ dixerat : dicentiũ. qm̃ qͥs audiuit
Et tu dnẽ inqͥt derideb eos: dicentes. qͥs audiuit.
quare : qͥa ꝓnichilo habeb̾ om̃s gentes. Sic & hic
t᷑ psalmꝰ. Uidete angulũ exultantẽ: iã de utroq
pariete gaudentẽ: Sũꝑbiebant uidȩi. humiliatis:
desꝑa bant gentes. erectȩ s̃. Ueniant ad angulum:
ibi conueniant. ibi concurrant ibi pacis osculum
inueni ant: De diuerso ueniant: sed in aduersũ
ñ ueniant
Illi de circuncisione : isti de p̃putio
Longe eran¬
Vt parietes: sed anteqͣm ad angulum
uenirent
In angulo aũ teneant se & tota iam
alio psalmo dr̃ mane a stabo tibi & cõtẽplabor

Expanded text:
superbia sua. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae: et convertentur ad vesperam. Bonum est ergo humiliari peccatorem; et nemo est insanabilior eo qui sibi sanus videtur. Et circumibunt civitatem. Jam et hesterno est, ut lucrentur alios, ut in corpus suum transforment credentes. Si autem non satiabuntur, et murmurabunt. Quia et superius murmur eorum dixerat, dicentium: Quoniam quis audivit? Et tu, Domine, inquit, deridebis eos, dicentes: Quis audivit? Qus. Videte angulum exsultantem, jam de utroque pariete gaudentem . Superbiebant Judaei; humiliati sunt: desperabant Gentes; erectae sunt. Veniant ad angulum; ibi conveniant, ibi concurrant, ibi pacis osculum inveniant: de diverso veniant, sed in adversum non veniant; illi de circumcisione, isti de praeputio. Longe erant parietes, sed antequam ad angulum venirent: in angulo autem teneant se, et tota jamalio psalmo dicitur: Mane astabo tibi, et contemplabor
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualentes : uelut leo paratꝰ ad p̃dã. uelut tauripin¬
gues. sic̃ eos alio loco cõmemorat. tauri pingues ob¬
se der̃ me quid aũ fecer̃ in xp̃o: ñ uitã sed mortem
occider̃ . Extincta qͥppe morte inmoriente: & resur¬
gente uita. de morte auiuente: & enĩ ipse s resusci¬
tauit : qͥa erat in illo & qđ mori ñ potuit qͥd fecer̃:

Expanded text:
praevalentes, velut leo paratus ad praedam, velut tauri pinpraevalentes, velut leo paratus ad praedam, velut tauri pingues, sicut eos alio loco commemorat: Tauri pingues obsederunt me . Quid autem fecerunt in Christo? Non vitam, sed mortem occiderunt. Exstincta quippe morte in moriente, et resurgente vita de morte in vivente, etenim et ipse se resuscitavit, quia erat in illo et quo
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscant᷑ legis tuȩ Sed ẽ qđ in illis occidas: ut im
pleas qđ sup̃ dictũ ẽ ne miserearis om̃iũ qͥ oꝑant᷑ ini¬
qͥtatẽ. Disꝑge gͦ illos & deduc eos Id ÷ noli deserere
cũ disꝑgis : qͥa ñ deserendo habes qđ in illis agas cũ
ipsos ñ occidis quid gͦ occides : delicta oris eoꝵ : ser¬
monẽ labioꝵ eoꝵ qͥd in illis occides : crucifige cruci
re: in terimere ꝑdere uoluer̃. Tuaũ resuscitando xp̃m
quẽ ꝑdere uoluer: occidis delicta oris eoꝵ sermonẽ
labioꝵ ipsoꝵ. Quippe quẽ ꝑdendũ clamauer̃: uiue¬
re expauescunt. & quẽ in t̾ra contẽpser̃: in cȩlo ado¬
rari ab om̃ib gentib ad mirant᷑ Sic occidunt᷑ delicta
bia sua Quid ÷ cõp̃hendant᷑ in suꝑbia sua : qͥa frustra
irruer̃ fortes: & quasi cessit illis ut aliqͥd sibi fecis
uisi sibi sunt aliqͥ uelut fortes. uelut potentes. uelut

Expanded text:
obliviscanobliviscanpleas quod supra dictum est, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Disperge ergo illos, et deduc eos: id est, noli deserere, cum dispergis; quia non deserendo habes quid in illis agas, cum ipsos non occidis. Quid ergo occides? Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Quid in illis occides? Crucifige, crucifre, interimere, perdere voluerunt: tu autem resuscitando Christum quem perdere voluerunt, occidis delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Quippe quem perdendum clamaverunt, vivere expavescunt; et quem in terra contempserunt, in coelo adorari ab omnibus gentibus admirantur: sic occiduntur delictaantur in superbia sua. Quid est, comprehendantur in superbia sua? Quia frustra irruerunt fortes, et quasi cessit illis ut aliquid sibi fecisus occidi; et visi sibi sunt aliquid, velut fortes, velut potentes, velut
Abbreviated transcription (Latin):
Ndant᷑ in suꝑbia sua. Et ex maledieto & m̃dacio
annuntiabunt᷑ cõsũmationes: in ira consumma¬
tionis & ñ er̃ hoc obscurũ etiã heri dixi mͦ. &
ideo ad recentiores m̃tes urãs ex positionẽ di¬
stuleramꝰ Nunc itaq qm̃ nondũ fatigati escis
audiendo : erigite corda ut adiuuetis me
intentione. ne forte in obscuritate & ꝑ ple¬
xitate aliqͣntũ sermo nr̃ ñ sufficiat inten¬
tioni ur̃ȩ. Et debetis aliqd & a uob af fene
ut qđ nos dicendo ñ impleuerimꝰ. intelligendo
suppleatis. Sic gͦ posita ẽ ista sententia in me¬
dio ut qͦ uingatur ñ facile ideamꝰ Delic ta
oris eoꝵ. sermonẽ labioꝵ eoꝵ Recurramꝰ gͦ ad
suꝑiora : qm̃ dixerat ne occideris eos. ne quando
obluuscant᷑ legis tuȩ qͦs tam̃ dixerat iniicos
Adiunxit duos uersiculos: dispge eos in uirtute
tua. & deduc eos ꝓtector m̃s dñe : & continuo in¬
tulit. Delicta oris eoꝵ sermonẽ labioꝵ et hoc
ẽ illũ occide : ñ ipsos. Ñ gͦ occidas eos ne quando

Expanded text:
io annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Hoc obscurum etiam heri dixeramus, et ideo ad recentiores mentes vestras expositionem distuleramus. Nunc itaque, quoniam nondum fatigati estis audiendo, erigite corda ut adjuvetis me intentione; ne forte in obscuritate et perplexitate aliquantum sermo noster non sufficiat intentioni vestrae: et debetis aliquid et a vobis afferre, ut quod nos dicendo non impleverimus, intelligendo suppleatis. Sic ergo posita est ista sententia in medio, ut quo jungatur non facile videamus: Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Recurramus ergo ad superiora. Quoniam dixerat, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae, quos tamen dixerat inimicos; adjunxit duos versiculos, Disperge eos in virtute tua, et deduc eos, protector meus Domine: et continuo intulit, Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum, hoc est, illum occide, non ipsos. Non ergo occideris eos, nequando
Abbreviated transcription (Latin):
miserationẽ Et ex maledicto & m̃datio: annuntiatȩ s̃
consummationes Idẽ diccũ ẽ homini Uidisti qͥd sis
sensisti qͥdsis. Errasti excȩcatꝰ es: peccasti& lapsus es
Agnouisti in firmitatẽ tuã. supplica medico: noliui-
deri tibi sanus. Ubi ẽ frenesĩs tua: ecce medicũ oc¬
cidisti. quẽ occidendo ꝑdere ñ potuisti : tam̃ qͥntũ
ad te ꝑtinuit occidisti. Ex maledicto & m̃dacio : an¬
nuntiabunt᷑ consummationes fecistis qđ ad male¬
dictũ ꝑtinebat õ uidei: maledictꝰ enĩ om̃is qͥpendit
in ligno Crucifixistis xp̃m: tanqͣm maledictũ puta¬
stis Ad de maledicto m̃daciũ : Custodes ad sepulchrũ
posuistis: ut m̃tirent᷑ pecuniã dedistis. Ecce xp̃c resur¬
rex̾. Ubi ẽ maledictũ crucis qđ fecistis : ubi m̃daciũ
custodũ qͦs corrupistis : & ex maledicto & m̃dacio
annuntiabunt᷑ consummationes : in ira consummati¬

Expanded text:
serationem, et ex maledicto et mendacio annuntiatae sunt consummationes: id est, dictum est homini, Vidisti quid sis, sensisti quid sis, errasti, excaecatus es, peccasti et lapsus es, agnovisti infirmitatem tuam; supplica medico, noli tibi videri sanus. Ubi est phrenesis tua? Ecce medicum occidisti, quem occidendo perdere non potuisti: tamen quantum ad te pertinuit, occidisti. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes. Fecistis quod ad maledictum pertinebat, o Judaei: Maledictus enim omnis qui pendet in ligno . Crucifixistis Christum; tanquam maledictum putastis. Adde maledicto mendacium: custodes ad sepulcrum posuistis; ut mentirentur, pecuniam dedistis . Ecce Christus resurrexit: ubi est maledictum crucis quod fecistis? ubi est mendacium custodum quos corrupistis? 6. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummati
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ. ubi obicere falsa ñ possit. Nã si apud hominẽ
iudicẽ ageret᷑ causa nr̃a quẽ possit fallere criminati¬
onib falsis: ñ multũ ager& ut peccaremꝰ qͥa iudicem
fallendo & in nocentes opprimere poss&. & circũ uen¬
tos ad se transducere & secũ damnari facer&. Nunc
uero qm̃ scit talẽ iudicẽ qͥ falliñ possit. & qͥa scit eũ
iustũ ꝑsonas acciꝑe ñ potest: tales ei uult ꝑducere¬
reos quos necesse sit ut damnet qͥa iustus ẽ. Dat
itaq oꝑam ut peccemꝰ sola inuidentia: quȩ in uiden¬
tia necesse ẽ ut comitet᷑ suꝑbiã hoc gͦ malũ suꝑbiȩ
ẽ: impediens ꝑfectioni lact& gͦ se quisq de diuitiis

Expanded text:
habemus ubi objicere falsa non possit. Nam si apud judicem habemus ubi objicere falsa non possit. Nam si apud judicem hominem ageretur causa nostra, quem posset fallere criminationibus falsis; non multum ageret ut peccaremus; quia judicem fallendo, et innocentes posset opprimere, et circumventos ad se traducere, et secum condemnari facere: nunc vero quia scit talem judicem qui falli non possit, et quia scit cum justum personas accipere non posse; tales ei vult reos perducere, quos necesse sit ut damnet, quia justus est. Dat itaque operam ut peccemus sola invidentia, quae invidentia necesse est ut comitetur superbiam. Hoc ergo malum superbia est, imped
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiorẽ textũ Cũ cõphensi fuerint in suꝑbia sua: an¬
nuntiabunt᷑ ex maledicto & m̃dacio consummationis
Quȩ s̃ consummationes : ꝑfectiones : Consum mari
enĩ : ꝑfici ẽ Aliud ẽ consummari : aliud consumi. Con¬
summat᷑: qđ sic finit᷑ ut ꝑficiat᷑. Consumit᷑ qđ sic fi¬
nit᷑ ut ñ sit. Suꝑbia ñ ꝑmitebat hominẽ ꝑfici nichil
sic impedit ꝑfectioni intendat qͥppe caritas ur̃a paulu¬
lũ ad id qđ dico : & uidete malũ nimis molestũ nimis
cauenidũ. Quale malũ putatis: quandiu ex aggerem.
qͥd malisit in suꝑbia : diabolus inde solũ puniendus ẽ
Certe princeps ẽ om̃iũ peccatoꝵ : certe seductor ad
peccatũ Ñ ei imputabit᷑ adulteriũ ñ uinolentia. non
ut suꝑb ñ inuideat. Ex hoc uitio qđ suꝑbiã necessino
sequit᷑ : lapsus etiã inuidit stanti & dedit oꝑam se¬
ducere hominẽ. ne ille leuaret᷑ unde ille deiectus ẽ
Et ideo satagit uera ꝑsua dere peccata : qͥa talẽ iudicẽ

Expanded text:
periorem textum: cum comprehensi fuerint in superbia sua, annuntiabuntur ex maledicto et mendacio consummationes. Quae sunt consummationes? Perfectiones: consummari enim, perfici est. Aliud est consummari, aliud consumi. Consummatur enim quod sic finitur ut perficiatur: consumitur quod sic finitur ut non sit. Superbia non permittebat hominem perfici; nihil sic impedit perfectionem. Intendat quippe Charitas Vestra paululum ad id quod dico; et videte malum nimis molestum, nimis cavendum. Quale malum putatis? Quamdiu exaggerem quid mali sit in superbia? Diabolus inde solum puniendus est. Certe princeps est omnium peccatorum, certe seductor est ad peccandum: non ei imputatur adulterium, non vinolentia, non ut superbus non invideat: ex hoc vitio, quod superbiam necessario sequitur, lapsus etiam invidit stanti, et dedit operam seducere hominem, ne illo levaretur unde ille dejectus est. Et ideo satagit vera persuadere peccata, quia talem judicem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ de uirtute sua p̃sum̃do ueritatẽ tuã ñ cognouer.
ñ quales illiꝰ fortes s̃ de qͥb dictũ ẽ irruerꝰ suꝑ me
fortes : sed qualis tufortis ad disꝑgendos eos: Et de¬
duces eos ꝓtector ms̃ dñe. Id ÷ sic eos disꝑge ut ñ eos
deseras: ne qͣndo obliuiscant᷑ legis tuȩ & in eo ipso
me ꝓtegas: ut de ipsoꝵ disꝑsione habeã testimoniũ¬

Expanded text:
qui de virtute sua praesumendo, veritatem tuam non cognoverunt: qui de virtute sua praesumendo, veritatem tuam non cognoverunt: non quales ipsi fortes sunt, de quibus dictum est, Irruerunt super me fortes; sed qualis tu fortis ad dispergendos eos. Et deduc eos, protector meus Domine: id est, sic eos disperge, ut non eos deseras, nequando obliviscantur legis tuae; et in eo ipso me protegas, ut de ipsorum dispersione habeam testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
sed nec tunc uider̃ qͣndo int̃ illos humilis ambula¬
ñ om̃s hoc ut hodie cõm̃damꝰ caritati ur̃ȩ ñ om̃s qͥa
multi eoꝵ conuersi ad eũ quẽ occider̃. & in eũ creden-¬
do ueniã & de effuso ipsivs sanguine meruer̃ : Exem¬
plũq. p̃buer̃ hominib: qͣm ñ debeant diffidere di-¬
mitti sibi quale cũq peccatũ. qͣndo & int̾fectio
xp̃i dimissa ẽ confitentib Inde gͦ dictũ ẽ: quia
cit bonũ : & ipse iustificat conuersũ. & ipse ammo¬
n& ut conuertat᷑ auersus. Ds̃ is̃ inqͥt : iterũ de¬
monstrauit mͥ inimicis meis. Id ÷ qͣntũ me diligat.
qͣntũq mͥ largiat᷑ de bonitate sua: ex cõparatione
inimicoꝵ meoꝵ mͥ ostendit. quia cũ sint ex una
cideris eos: ne qͣͥndo obliuis cant᷑ legis tuȩ hoc di¬
etũ ẽ de iudeis. Sed qd illis facies disꝑge illos
inuirtute tua ostende illis qͥa tu fortis es ñ ipsi:

Expanded text:
sed nec tunc viderunt, quando inter illos humilis ambulased nec tunc viderunt, quando inter illos humilis ambula Charitati Vestrae. Non omnes: quia multi eorum conversi ad eum quem occiderunt, et in eum credendo, veniam et de effuso ipsius sanguine meruerunt; exemplumque praebuerunt hominibus quam non debeant diffidere dimitti sibi qualecumque peccatum, quando et interfectio Christi dimissa est confitentibus. Inde ergo dictum est, Quia cit bonum, et ipse justificat conversum, et ipse admonet ut convertatur aversus. Deus meus, inquit iterum, demonstravit mihi in inimicis meis: id est, quantum me diligat, quantumque mihi largiatur de bonitate sua, ex comparatione inimicorum meorum mihi ostendit; quia cum sint ex una cideris eos, nequando obliviscantur legis tuae: hoc dictum est de Judaeis. Sed quid illis facies? Disperge eos in virtute tua. Ostende illis quia tu fortis es, non ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
implent uita : ñ poss̃ ñ tenere memoria: Ergo qͥ
morib p̃cepta dĩ facit & qͦdã mͦ uiuendo semꝑ in
corde suo ne deleat᷑ agit qđ ten& uiuendo qͥse
cũ memorat qͥd ei in corde scriptũ sit de legedĩ. ip̾e
ne qͣndo obliuiscant᷑ legis tuȩ ut gens iudeoꝵ mane¬
om̃s gentes manent. certe & iudei s̃: nec destiterun
cẽ qđ erant ld ÷ gens ipsa ñ ita cessit in iura roma¬
noꝵ ut amiserit formã udȩoꝵ sed ita subdita roma.¬
nis ẽ ut etiã leges suas teneat quȩ leges s̃ dĩ. Sed
quid ui illis factũ ẽ : decimatis mentã
s&r cimitũ & relinqͥtis quȩ grauiora s̃ legis
id ÷ miam & iudiciũ: liquantes culicẽ camelũ
Autẽ  glutientes hoc eis dñs dicit: & reuera
ita s̃ Tenent legẽ. tenent ꝓphetas. legunt omĩa
canitant om̃ia : lu cẽ ꝓphetarũ ñ ibi uident. quȩ ẽ¬
xp̃e ihe q̃ solũ eũ nunc ñ uident cũ sed& in cęlo

Expanded text:
implent vita, non possunt non tenere memoria. Ergo qui implent vita, non possunt non tenere memoria. Ergo qui moribus praecepta Dei facit, et quodam modo vivendo, semper in corde suo ne deleatur agit quod tenet, vivendoque se commemorat quid ei in corde scriptum sit de lege Dei, ipse nequando obliviscantur legis tuae; ut gens Judaeorum manerum. Per omnes gentes manent certe, et Judaei sunt, nec destiterunt esse quod erant: id est, gens ista non ita cessit in jura Romanorum, ut amiserit formam Judaeorum; sed ita subdita Romanis est, ut etiam leges suas teneat, quae leges sunt Dei. Sed quid in illis factum est? Decimatis mentam et cyminum, et reliquistis quae graviora sunt Legis misericordiam et judicium; liquantes culicem, camelum autem glutientes . Hoc eis Dominus dicit. Et revera ita sunt; tenent Legem, tenent Prophetas; legunt omnia, cantant omnia: lucem Prophetarum non ibi vident, qui e Non solum eum nunc non vident, cum sedet in coelo:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽmꝰ nichil eramꝰ & qͥsqͥs iã homo ẽ & sine illo eẽ
uoluerit: nichil aliud homo qͣm homo peccator erit
Uerũq ẽ qđ hic dictũ ẽ. fortitidinẽ meã ad te cu¬
stodiã. Qm̃ quicqͥd possumꝰ nisi apud illũ & ad illũ
seruemꝰ: recedendo amuitimꝰ. Uigilare deb& semꝑ
mens nr̃a : ñ ab illo recedere. Sed & si longe erat.
magis magisq ꝓpinquare & accedere. ñ gressu
pedũ ñ sub uectione uehiculoꝵ ñ celeritate ani ma¬
liũ ñ elatione pennarũ : sed puritate affectuũ &
hoc psalmo in hoc enĩ dimisera mꝰ: cũ cepiss& de
inimicis suis loqͥ dicens dõ. Ne occideris eos ne¬
quando obliuiscant᷑ legis tuȩ quã uis eos inimi¬
cos suos eẽ dixerit: rogauit tam̃ dm̃ ne occiderent᷑
& obliuiscerent᷑ legis ipsius. Ñ tam̃ tenere legẽ
id ÷ ñ obliuisci legẽ. iã ꝑfectio ẽ & quasi securitas
de p̃mio : & nulla sollicitudo de supplicio. Sunt enĩ
qͥ tenent legẽ memoria: & ñ implent uita: Qui uero

Expanded text:
emus, nihil eramus, et quisquis jam homo est et sine illo esse voluerit, nihil aliud quam homo peccator erit; verumque est quod hic dictum est, Fortitudinem meam ad te custodiam, quoniam quidquid possumus, nisi apud illum et ad illum servemus, recedendo amittimus: vigilare debet semper mens nostra non ab illo recedere, sed et si longe erat, magis magisque propinquare et accedere; non gressu pedum, non subvectione vehiculorum, non celeritate animalium, non elevatione pennarum, sed puritate affectuum, ehoc psalmo. In hoc enim dimiseramus, cum coepisset de inimicis suis loqui dicens Deo: Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. Quamvis eos inimicos suos esse dixerit, rogavit tamen Deum ne occiderentur et obliviscerentur legem ipsius. Non tamen tenere legem, id est non oblivisci legem, jam perfectio est, et quasi securitas de praemio, et nulla sollicitudo de supplicio. Sunt enim qui tenent legem memoria, et non implent vita: qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
ESTERNVS SERUO ꝓtractus debitorem
me in hodiernũ reliqͥt : Quia gͦ dñs uoluit :
reddendi tẽpus aduenit. Quã uͦ sumꝰ nos de¬
uoti redebitores: tã debetis cẽ auidi exactores
hoc ẽ qđ ille donat: & nos reddamꝰ Ille enĩ dñs.
nos serui sumꝰ. Sic accipiatis: ut sit fructꝰ in auditio
ne urã de uita ur̃a Cultꝰ enĩ ager fructũ ñ reddens
& ingratꝰ agricolȩ ꝓfrugib spinas afferens ñ hor¬

Expanded text:
esternus sermo protractus, debitorem me in hodiernum reliquit: quia ergo Dominus voluit, reddendi tempus advenit. Quam vero sumus nos devoti redhibitores, tam debetis vos esse avidi exactores: hoc est, ut quod ille donat, et nos reddimus ille enim Dominus, nos servi sumus, sic accipiatis, ut sit fructus in auditione vestra de vita vestra. Cultus enim ager fructum non reddens, et ingratus agricolae pro frugibus spinas afferens, non hor
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ int̃ manus iudȩoꝵ:
& redemit
multitudinẽ gentiũ. Hac fusus
ẽ sanguis:
hac ꝓfuit sed conuersis om̃ib
profuit
quia & illi quẽ occider̃ agnoue¬
r̃ & ab illo
ipsius int̃fectionis & de licti sui
magni ueniã
nes: ñ ut oues aut uitu li. Ut canes. ut gentes.
ut peccatores qͥa & ipsi cognouer̃ peccatũ suũ. qͥ sibi
uisti uidebant᷑. De qͥb dictũ ẽ in alio psalmo. postea
acceler auer̃: hoc dictũ ẽ hic ad uespam nã ibi
sic ẽ Multipli catȩ s̃ in firmitates eoꝵ: postea
accelera uer̃. Vnde accelerauer̃ postea : qͥa multi¬
plicatȩ s̃ infirmitates eoꝵ Nã si sibi ad huc sani uide¬
rent᷑: nũqm accelerarent qđ gͦ ibi dictũ ẽ. mul¬
tiplicatȩ s̃ infirmitates eoꝵ. hoc dictũ ẽ hic cõp̃¬
hendent᷑ in su ꝑbia sua : & ex maledicto & m̃dacio an

Expanded text:
Mortuus est inter manus Judaeorum, et redemit multitudinem Gentium: hac fusus est sanguis, hac profuit; sed conversis omnibus profuit; quia et illi quem occiderunt agnoverunt, et ab illo ipsius interfectionis et delicti sui magni veniam nes, non ut oves, aut vituli: ut canes, ut Gentes, ut peccatores; quia et ipsi cognoverunt peccatum suum qui sibi justi videbantur. De quibus dictum est in alio psaldictum est hic, Ad vesperam. Nam ibi sic est: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea acceleraverunt . Unde acceleraverunt postea? Quia multiplicatae sunt infirmitates eorum: nam si sibi adhuc sani viderentur, nunquam accelerarent. Quod ergo ibi dictum est, Multiplicatae sunt infirmitates eorum; hoc dictum est hic, Comprehendantur in superbia
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Sed aliquaNido ad hoc uindicat ds̃: ut ꝑficiat
Adhoc aliqͥndo uindicat ut damn&. Quo mͦ adhoc
uindicat ut ꝑficiat: flagellat om̃em filiũ quẽ reci-¬
pit. quomͦ ad hoc uindicat ut damn&: qͣndo posuerit
impios ad sinistrã & dixerit᷑ ite in ignẽ ȩt̃nũ : qͥ para¬
tus ẽ diabolo & angłis eiꝰ. Illa ira consũptionis ẽ ñ con¬
summationis Annuntiabunt᷑ aũ consummationes in
ira consummationis : id ÷ p̃dicabit᷑ ab apłis. qͥa ubi ab-¬
undauit peccatũ suꝑabundauit gr̃a: & ꝑtinuit adhu¬
miliationis medicinã infirmitas hominis hoc cogitantes
illi & inuenientes. atq conficentes iri qͥtates suas:
ñ er̃ qͥd ñ er̃ : in suꝑbia sua Supͣ enĩ dixerat. cõp̃hen

Expanded text:
ndo ad hoc vindicat Deus, ut perficiat; aliquando ad hoc vindicat, ut damnet. Quomodo ad hoc vindicat, ut perficiat? Flagellat omnem filium quem recipit . Quomodo ad hoc vindicat, ut damnet? Quando posuerit impios ad sinistram, et dixerit eis: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Illa ira consumptionis est, non consummationis. Annuntiabuntur autem consummationes in ira consummationis; id est, praedicabitur ab Apostolis quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia , et pertinuit ad humiliationis medicinam infirmitas hominis. Hoc cogitantes illi, et invenientes atque confitentes iniquitates suas, non erunt. Quid non erunt? In superbia sua. Su
Abbreviated transcription (Latin):
in anis ẽ resurrectio mortuoꝵ Iudica causã meam :
mem̃to oꝑ ꝓbrioꝵ tuoꝵ: Sed quoꝵ nisi eoꝵ quȩ ab
imprudente s̃ tota die : nũ qͥd prudens hoc dicit :
prudens enĩ dictꝰ ẽ: porro uidens Si prudens por¬
ro uidens : fide uidet᷑ porro Nã oculis uix ante
de nouo testam̃to: & ad ipsã fidẽ ambulantiũ ne
obliuiscaris uocẽ dep̃cantiũ te Sed illi ad huc di¬
ncunt. Ubi ẽ ds̃ tuus: Suꝑbia eoꝵ qͥ oder̃te as¬
cendat semꝑ ad te Noli & eoꝵ suꝑbiã obliuisci
Nec obliuiscit᷑ om̃ino: aut punit Aut corrigit

Expanded text:
dica causam meam: memento opprobriorum tuorum. Sed quorum nisi eorum quae ab imprudente sunt tota die? Numquid prudens hoc dicit? Prudens enim dictus est, Porro videns: si prudens porro videns, fide videtur porro; nam oculis vix ante de Novo Testamento, et ad ipsam fidem ambulantium, ne obliviscaris vocem deprecantium te. Sed illi adhuc dicunt: Ubi est Deus tuus? Superbia eorum qui te oderunt, ascendat semper ad te: Noli et eorum superbiam oblivisci. Nec obliviscitur: omnino aut punit, aut corrigit