comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latione dicti. eo qđ aristotiles auctor
eorũ. deambulans disputare solitus
esset. Hi dicunt quandã particulam
animȩ esse exernã de reliquo magna
exparte mortale. Cinici. ab immun¬
dicia impudentiȩ nuncupati . Contra
humanã enĩ uerecundiã. in ꝓpatulo
coire cũ coniugib eis mos erat. censen¬
tes licitũ honestũq esse palã cũ uxo¬
re concũbere. qͥa coniugiũ iustũ ẽ.
publice id p̾dicantes agendũ. ut canes
inuicis uł plateis. Unde & a canib
quorũ uitã imitabant᷑. etiã uocabulũ
nom̃q traxert̃. Epicurei dicti. ab
epicuro qͦdã phylosopho. amatore
uanitatis ñ sapientiȩ. quẽ etiã ipsi
phylosophi porcũ nominauert̃. qͣsi
uolutas in ceno carnali. uoluptatem
corporis sũmũ bonũ asserens. Qui
etiã dixit. nulla diuina ꝓuidentia
instructũ esse aut regi mundũ. sed
originẽ rerũ. athomis id ẽ. insecabi¬
lib ac solidis corporib assignauit.

Expanded text:
latione dicti, eo quod Aristoteles auctor latione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere, quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adserens; qui etiam dixit nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum. Sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus adsignavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tes phylosophabant᷑. ex qͦ & stoici dicti
sunt. Grece enĩ porticus. stoa dr̃. Hanc
sectã. primꝰ ⁊ enon instituit. Hi negant
sine uirtute effici quenquã beatum.
Om̃e peccatũ uniforme esse assert̃. dicen¬
tes sic ille nocens erit qͥ paleas furaue.¬
rit. quã qui aurũ. Qui mergũ occide¬
rit. quã qui equũ. Non enĩ animal cri¬
men. sed animꝰ facit. Hi etiã animam
uirtutẽ continentiȩ esse negant. Affe¬
c̾tant głam ȩternã. cũ se fateantur
ñ esse ȩternos. Achademici appellati.
a uilla platonis achademia athenarũ.
ubi idem plato docebat. Hi om̃ia incer¬
ta opinant᷑. Sed sicut fatendũ. ẽ. mul¬
ta incerta & occulta. ẽẽ. quȩ uoluit
d̃ intelligentiã hominis excedere
arcesilaus cirenaicus phylosophus rep¬
perit. cuiꝰ sectator fuit democritus.
qui dixit. tanquã in puteo alto ita
ut nullus fundus sit. tea in occulto
iacere ueritatẽ. Peripatetici a deambu¬

Expanded text:
tes philosophabantur, ex quo et Stoici dicti tes philosophabantur, ex quo et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zenon instituit. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furaverit quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit.' Hi etiam animam Virtutem continentiae esse negant. Affectant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur; sed, sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere,Arcesilaus Cyrenaicus philosophus repperit; cuius sectator fuit Democritus, qui dixit tamquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambu
Abbreviated transcription (Latin):
caretur. Idem aut̃ phylosophi. tripli¬
ci genere diuiduntur. Nã aut physi¬
ci sunt. aut ethici. aut logici. Physici
dicti. qͥa de naturis tractant. Natura
quippe grece. phisis uocat᷑. Ethici. qͥa
de morib disputant. Mores enĩ. apud
grecos ethis appellant᷑. Logici autẽ.
quia innaturis & morib rationẽ ad¬
iungunt. Ratio enĩ grece. logos dicit᷑
Diuisi st̃ aut̃ & hi in heresib suis. haben¬
tes quiam nomina exauctorib suis.
ut platonici. eplcurei. pitagorici.
Alii a locis conuenticulorũ & stationũ
suarũ ut peripatetici. stoici. achade¬
mici. Platonici. a platone phylosopho
dic̾ti. Hi animarũ creatorẽ esse dm̃.
corporũ angłos assert̃. & ꝑ multorũ
annorũ circulos. in diuersa corpora
redire animas cdicunt. Dtoici. a loco
dicti. porticus enĩ fuit athenis. quã
TUUYRY AEN appellabant. inqua picta
erant gesta sapientiũ. atq uirorũ for¬
tium hystoriȩ. In hac porticu sapien¬

Expanded text:
caretur. Idem autem philosophi triplicaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur. Logici autem, quia in natura et in moribus rationem adiungunt. Ratio enim Graece λόγος dicitur. Divisi sunt autem et hi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus, ut Platonici, Epicurei, Pythagorici: alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut Peripatetici, Stoici, Academici. Platonici a Platone philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt; per multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticus enim fuit Athenis, quam ποικίλην στοὰν appellabant, in qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapien
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & qͥcunq alit̾ scripturã scãm intel¬
ligit quã sensus sp̃s scĩ flagitat a quo
conscripta. ẽ: licet de eccła ñ recesse¬
rit. tam̃ hereticus appellari potest:¬
hylososhi greca appellatione uo¬
cantur. qͥ latine amatores sapien¬
tiȩ int̾pretant᷑. Est enĩ phylosophus
qͥ diuinarũ & humanarũ rerũ scien¬
tiam habet. & omnẽ bene uiuendi tra¬
mitẽ tenet. Nom̃ phylosophorũ. pri¬
mũ apytagora fertur exortũ. Nam
dum antea greci ueteres sophistas id ÷
sapientes aut doctores sapientiȩ se.¬
met ipsos iactantius nominarent. iste
in t̾rogatꝰ quid ꝓfiteret᷑. uerecundo
nomine phylosophei. id÷ amatorem
sapientiȩ se. cẽ respondit. qm̃ sapien¬
tem ꝓfiteri. arrogantissimũ uidebat᷑
ta deinceps posteris placuit. ut quan¬
talibet de reb ad sapientiã ꝑtinentib
doctrina quisq uł sibi uł aliis uidere¬
tur excellere: ñnisi phylosophus uo¬

Expanded text:
Sed et quicunque aliter Scripturam sacram intelSed et quicunque aliter Scripturam sacram intelligit, quam sensus Spiritus sancti flagitat, a quo conscripta est, licet de Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potestPhilosophi graeca appellatione vocantur, qui latine amatores sapientiae interpretantur. Est enim Philosophus, qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet. Omnem bene vivendi tramitem tenet. Nomen philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea graeci veteres Sophistas, id est, sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vo
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ita qͦq tres astruunt deos esse.
contra illud qđ scriptũ. ẽ. Audi isrł.
dñs ds̃ tuus. ds̃ unus . ẽ. Sunt & aliȩ
hereses sine auctore & sine nominib.
ex quib aliȩ triformem putant. ẽẽ.
dicunt. aliȩ. xp̃i de patre natiuitati
initiũ tẽporis dant. aliȩ liberatio¬
nẽ hominũ apud inferos factã xp̃i
descensione ñ credunt. Aliȩ animã
imaginẽ dĩ negant. aliȩ animas
conuerti in demones & inquȩcunq
animalia existimant. Aliȩ de mundi
statu dissentiunt. aliȩ innumerabi¬
les mundos opinant᷑. Aliȩ aquã dõ
coeternã faciunt. aliȩ nudis pedib
ambulant. aliȩ cũ hominib ñ man-¬
ducant. Hȩ st̃ hereses aduersus catho¬
licã fidem exortȩ. & ab apłis & a scĩs
patrib uł conciliis prȩdãnatȩ. quę
dũ inse multis errorib diuisȩ inui¬
cem sibi dissentiunt. cõmuni tam̃
nomine aduersus ȩccłam di c̃spirant:

Expanded text:
tate, ita quoque tres astruunt deos esse, tate, ita quoque tres astruunt deos esse, contra illud quod scriptum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est. Sunt et aliae haereses sine auctore, et sine nominibus, ex quibus aliae triformem putant Deum dicunt, aliae Christi de Patre nativitati initium temporis dant, aliae liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, aliae animam imaginem Dei negant, converti in demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab apostolis et sanctis patribus vel conciliis condemnate, que dum in se multis erroribus divise incem sibi dissentiunt, communi tamen nomine adversus Ecclesiam Dei conspirant.
Abbreviated transcription (Latin):
stere de duab naturis. sed solã in eo
reperit᷑ auctor aquo exorci ft̃. Hi
triũ calcidonensiũ capitulorũ impu¬
gnatores. duarũ inxp̃o substantiarũ
ꝓprietatẽ negant. & unã in eiꝰ ꝑsona
naturã prȩdicant. Theodosiani &
gaianitȩ. appellati a theodosio &
gaiano. qͥ temporib iustiniani prin¬
cipis in alexandria popłi puersi ele¬
ctione. uno die sunt ordinati ep̃i. Hi
errores euticetis & dioscori sequentes.
calcedonense conciliũ respuunt. ex
duab unã in xp̃o raturã assert̃. quã
theodosiani corruptã. gaianitȩ incor¬
ruptã contendunt. Gnoitȩ & tritoitȩ
a theodosianis exorti fc̃. ex quib gnor¬
tȩ ab ignorantia dicti. quia puersita¬
ti aqua exorti st̃ id adiciunt. qđ
xp̃i diuinitas ignoret futura. quȩ st̃
scripta de die & hora nouissima. non
recordantes xp̃i ꝑsonã in isaia loquen¬
tis. dies udicii incorde meo. Iritoitę
uͦ uocati. qđ sicut tres ꝑsonas in trini¬

Expanded text:
stere de duabus naturis, sed solam in eo stere de duabus naturis, sed solam in eo reperitur atrium Chalcedonensium capitulorum impugnatores, duarum in Christo substantiarum proprietatem negant, et unam in ejus persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Justiniani principis in Alexandria, populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychetis et Dioscori sequentes, Chalcedonense concilium respuunt; ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Gnoitae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati a qua exorti sunt, id adjiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura quae sunt scripta de die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies judicii in corde meo . Tritoitae vero vocati, quod sicut tres personas in Trini
Abbreviated transcription (Latin):
africane ꝓuinciȩ ciuitatis cartaginen¬
sis. animã immortalẽ esse sed corpo¬
ream p̾ticantes. & animas hominũ pec¬
catorũ. post mortẽ in demones uerti
putantes. Tesseresceclecadite dicti.
ges a somno nuncupati. qđ uigil ias
noctis respuant. supstitionẽ esse di¬
centes iura temerare diuina. qͥ noctẽ
ad requiem tributt. Pelagiani. a pela¬
gio monacho ex orti. Hi liberũ arbitriũ
diuinȩ grẽ anteponunt. dicentes suffi¬
cere uoluntatẽ ad implenda iussa diui
na. Nestoriani. a nestorio constantino¬
politano ep̃o nuncupati. qͥbeatã uirginẽ
mariam. ñ dĩ sed hominis tantũ modo
asseruit genitricẽ. ut aliã ꝑsonã carnis.
aliã faceret deitatis. Nec unũ xp̃m in
uerbo dĩ & carne credidit. sed separatĩ
atq se iunctim. alterũ filiũ dĩ. alterũ
hominis pꝰdicauit. Euticiani dic̾ti ab
euticio constantino abbate. qui xp̃m
post humanã assũptionẽ negauit exi¬

Expanded text:
Africanae provinciae, civitatis CarthaginenAfricanae provinciae, civitatis Carthaginensis, animam immortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum post mortem in daemones verti putantes. 61. Tessares Caedecatitae dicti, ges a somno nuncupati, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes jura temerari divina, qui noctem ad requiem tribuit. 63. Pelagiani a Pelagio monacho exorti: hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntatem ad implenda jussa divina. 64. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nuncupati, qui beatam virginem Mariam, non Dei, sed hominis tantummodo asseruit Genitricem, ut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis; neque unum Christum in verbo Dei, et carne credidit, sed separatim, atque sejunctim alterum Filium Dei, alterum hominis praedicavit. 65. Eutychiani dicti ab Eutyche Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam assumptionem negavit exi
Abbreviated transcription (Latin):
redire delegert̃. dãnantes siue quod
crediderunt. siue qđ se credidisse si
mulauerant. qͦs ȩccła catholica mat̾¬
no recipit sinu. tanquã petrũ post
fletũ negationis. Hanc illi matris ca¬
ritatẽ suꝑbe accipientes. eosq reciꝑe
nolentes. ab ȩccłȩ cõmunione recesse¬
runt. & cũ ipso lucifero auctore suo
qͥmane oriebat᷑ cadere meruerunt.
Iouinianistȩ. a iouiano qͦdã monacho
ddicti. asserentes nullã nuptarũ &
uirginũ esse distantiã. nullũq int̾
abstinentes & simplicit̃ epulantes
esse discrim̃. Eluidiani. ab eluidio
nominati. qͥdicunt post natũ xp̃m.
alios mariam filios de uiro ioseph
pepisse. Paterniani. a paterno qͦdam
exorti. qui inferiores corporis partes.
a diabolo factas opinantur. Arabici-
nuncupati. eo qđ in arabia exorti st̃.
dicentes animã cũ corpore mori. atq
in nouissimũ utrunq resurgere. Ter¬
tullianiste dicti a terculliano prb̃o

Expanded text:
nantes sive quod nantes sive quod crediderant, sive quod credidisse se simulaverant, Ecclesia catholica materno recepit sinu, tanquam Petrum post fletum negationis. Hanc illi matris charitatem superbe accipientes, eosque recipere nolentes, ab Ecclesiae communione recesserunt, et cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Jovinianistae a Joviniano quodam monacho dicti, asserentes nullam nuptiarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum alios Mariam filios de viro Joseph peperisse. Paterniani a Paterno quodam exorti, qui inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. 60. Tertullianistae dicti a Tertulliano presbytero
Abbreviated transcription (Latin):
quã uas minus intra uas maius. Patri¬
ciani a quodã patricio nuncupati st̃.
qͥ substantiã humanȩ carnis. a dia¬
bolo conditã dicunt. Colitiani a
quodã colito nominati. qͥ dicunt dm̃
ñfacere mala. contra illud qđ scri
a florino qui econtrario dicunt dm̃
to quodã afro nuncupati. qͥ de numi¬
dia ueniens totã pene africã sua
ꝑsuasione decepit. asserens minore
a bonoso qͦdã ep̃o exorti ꝓduntur.
assert̃. Circiliones dicti eo quod a¬
grestes sint. qͦs cocopitas uocant. siͣ¬
dictȩ heresis habentes doctrinam:
Hi amore martyrii semet ipsos peri¬
munt. ut uiolent̾ de hac uita disce¬
dentes. martyres nominent᷑. Priscl¬
lianistȩ. a priscilliano uocati. quiit
hispania ex errore gnosticorũ & ma¬
nicheorũ. ꝑmixtũ dogia cõposuit.
Luciferiani alucifero sirie  ep̃o orti
qui epos catholicos qͥ constantii ꝑsecu¬
tione ꝑfidiȩ arrianorũ consentientes
erant. & postea correcti in catholicã

Expanded text:
quam vas minus intra vas maius. Patriquam vas minus intra vas maius. Patriciani a quodam Patricio nuncupati sunt, qui substantiam humanae carnis a diabolo conditam dicunt. Coluthiani a quodam Colutho nominati, qui dicunt Deum non facere mala, contra illud quod scra Florino, qui e contrario dicunt Deum cato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens totam pene Africam sua persuasione decepit, adserens minorema Bonoso quodam episcopo exorti produntur, adserunt. Circumcelliones dicti eo, quod agrestes sint, quos Cotopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes martyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichaeorum permixtum dogma conposuit. Luciferiani a Lucifero Sirmiae episcopo orti, qui episcopos catholicos, qui Constantii persecutione perfidiae Arianorum consentientes erant, et postea correcti
Abbreviated transcription (Latin):
trem & sp̃m scm. ipsãq trinitatẽ in
officiorũ nominib ñ in ꝑsonis accipi¬
unt. Unde & patripassiani uocantur.
qͥa patrẽ passũ dicunt. Sabelliani
ab eodẽ nocto pullulasse dicunt᷑. cuiꝰ
discipłm ꝑhibent fuisse sabelliũ.
ex cuiꝰ nomine maxime innotuert᷑.
unde & sabelliani uocati st̃. Hi unã
ꝑsonã patris & filii &e sp̃s scĩ astruuis.
Arriani ab arrio alexandrino prb̃o
orti sc̃: qͥ coȩternũ patri filiũ ñ agno¬
scens. diuersas intrinitate substanti¬
as asseruit. contra illud qđ ait dñs.
ego & pat̾ unũ sumus. Macedoniani
a macedonio constantinopolitano
ep̃o dic̾ti st̃. negantes dm̃ esse sp̃m scm
anima suscepisse. Antidicomaritȩ
appellati st̃. ꝓ eo qđ mariȩ uirgini¬
tati contracdicunt. asserentes eam
post xp̃m natũ uiro suo fuisse cõmpx¬
tam. Metangi simonite idõ tale nom̃
accepert᷑. quia angͣios grece uas dr̃
Asserunt enĩ sic esse in patre filiũ. tan¬

Expanded text:
tum sanctum, ipsamque Trinitatem in tum sanctum, ipsamque Trinitatem in officiorum nominibus, non in personis accipiunt. Unde et Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. Sabelliani ab eodem Noeto pullulasse dicuntur, cuius discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cuius nomine maxime innotuerunt; unde et Sabelliani vocati sunt. Hi unam personam Patris et Filii et Spiritus sancti astruunt. Ariani ab Aorti sunt, qui coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus . Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, negantes Deum esse Spiritum anima suscepisse. Antidicomaritae appellati sunt pro eo, quod Mariae virginitati contradicunt, adserentes eam post Christum natum viro suo fuisse conmixtam. Metangismonitae ideo tale nomen acceperunt, quia ἄγγος Graece vas dicitur. Adserunt enim sic esse in Patre Filium, tam
Abbreviated transcription (Latin):
effectũ. Unde & cõpetent᷑ ebionei ꝓ
pauptate intelligentiȩ appellati sunt
Hi semi iudei st̃. & ita tenent euangłiũ
ut legẽ carnalit̾ seruent. aduersus qͦs
scitans. asseruit xp̃m a maria ꝑ io-¬
seph nuptiali coitu fuisse concepͣtum.
Aeriani. ab aerio qͦdã nuncupati sunt:
Letiani ab aetio st̃ uocati. idẽq euno¬
miani. ab eunomio qͦdã dialectico
aetii discipło. ex cuiꝰ nomine magis
innotuert᷑. dissimilẽ patri asserentes
filiũ. & filio sp̃m scm̃. Dicunt etiam
nullũ imputari peccatũ infide ma¬
nentiũ. Origeniani. ab origene aucto¬
re ex orti st̃. dicentes qđ non possit
filius uidere patrẽ. nec sp̃s scs̃ filiũ.
Animas qͦq inmundi principio dicunt¬
peccasse. & ꝓdiuersitate peccatorũ ẽ
cęlis usq ad t̾ras diuersa corpora qͣsi
uincula meruisse. eaq causa factũ
fuisse munclũ. N oetiani a qͦdã noeto
uocati. qͥ dicebat xp̃m eundẽ esse & pa-¬

Expanded text:
effectum. Unde competenter Ebionitae pro effectum. Unde competenter Ebionitae pro paupertate intelligentiae compellati sunt. Hi semijudaei sunt, et ita tenent Evangelium, ut Legem carnaliter servent, adversus quos scitans, asseruit Christum a Maria per Joseph nuptiali coitu fuisse conceptum. 38. Aeriani ab Aerio, quodam nuncupati sunt: nunt. 39. Aetiani ab Aetio sunt vocati, iidemque Eunomiani, ab Eunomio quodam dialectico Aetii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem Patri asserentes Filium, et Filio Spiritum sanctum. Dicunt etiam nullum imputari peccatum in fide manentium. 40. Origeniani ab Origene auctore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius videre Patrem, nec Spiritus sanctus Filium. Animas qpeccasse, et pro diversitate peccatorum e coelis usque ad terram diversa corpora quasi vincula meruisse, eaque de causa factum fuisse mundum. Noetiani a quodam Noetio vocati, qui dicebant Christum eumdem esse Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliqͦ fonte manare asseruit. Testa
te recipiunt. Canomiani. id÷ qui la¬
tine sine lege dicunt᷑. Antropomorfi¬
tȩ dicti. ꝓ eo qđ simplicitate rustica.
dm̃ habere humana mebra. quȩ iN
diuinis libris scripta st̃ arbitrant᷑.
Antropo enĩ grece. latine homo int̾pre¬
tatur. ignorantes uocẽ dnĩ qui ait.
sp̃s ẽ. ds̃. Incorporeus. ẽ. enĩ. nec mẽ¬
bris distinguitur. nec corporis mole
censetur. Eraclitȩ. ab eraclio auctore
exorti. monachos tantũ recipiunt.
coniugia respuunt. regna cȩlorũ par¬
uulos habere ñ credunt. Nouatiani.
a nouato romae urbis prb̃o exorti. qͥ
aduersus corneliũ cathedrã sacerdo¬
talẽ conatꝰ inuadere heresim institu.¬
it. nolens apostatas susciꝑe. & reba¬
ptizans baptizatos. Montani heretici
dicti. qđ tempore ꝑsecutionis in mon¬
tib latuert̃. qua occasione. se a catholi¬
cȩ eccłȩ corpore diuisert̃. Ebionitȩ.
ab ebione dicti. siue a pauꝑtate. Xp̃m

Expanded text:
ex aliquo fonte manare asseruit; Vetus ex aliquo fonte manare asseruit; Vetus te recipit. Canoniani Latine sine lege dicuntur. Anthropomorphitae dicti pro eo quod, simplicitate rustica, Deum habere humana membra quae in divinis libris scripta sunt, arbitrantur. Ἄνθρωπος enim Graece, Latine homo interpretatur, ignorantes vocem Domini, qui ait: Spiritus est Deus; incorporeus est enim, nec membris distinguitur, nec corporis mole censetur. 33. Hierachitae ab Hieracha auctore exorti: monachos tantum recipiunt, conjugia respuunt, regna coelorum parvulos habere non credunt. 34. Novatiani a Novatiano Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans baptizatos. 35. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt, qua occasione se a catholicae Ecclesiae corpore diviserunt. 36. Ebionitae ab Ebione dicti, sive a paupertate; Chr
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. Alogii uocati. tanquã sine
ioħis euangłium. & apocalipsin.
Catafrigiis nom̃ ꝓuincia frigia dedit
quia ibi extitert̃. Auctores eorũ.
montanꝰ. prisca & maximilla fuert̃
ditum assert̃. Cataroe ꝓpt̾ mundiciã
ita se nominauert᷑. gloriantes enĩ de
suis meritis. negant poenitentib ueniã
peccatoꝵ. Uiduas sinupserint tanquã
adulteras dãnant. mundiores se cȩt̾is
p̾dicant. Qui nom̃ suũ si cognoscere
uellent. mundanos se potius quã mun¬
dos uocarent. Pauliani. a paulo samoste¬
no exortist̃. qui dixit ñ semꝑ fuisse
xp̃m. sed a maria sumpsisse initium.
Ermogeniani abermogene qͦdã uocati.
qͥ materiã ñnatã introducens dõ non
nato eã comparauit. matrẽq elem̾toꝵ
& deam asseruit. quos apłs improbat
elem̃tis seruientes. Manichei. a quodã
ꝑsa extitert̃. qui uocatꝰ . e. manes. Hic
duas naturas & substantias introduxit.
id ẽ. bonã & malã. & animas ex dõ qͣsi

Expanded text:
nantur. Alogii vocantur tanquam sine nantur. Alogii vocantur tanquam sine Joannis Evangelium et Apocalypsin. Cataphrygis nomen provincia Phrygis dedit, quia ibi exstiterunt auctores eorum. Montanus, Prisca et Maximilla fueruntditum asserunt. Cathari propter munditiam ita se nominaverunt; gloriantes enim de suis meritis, negant poenitentibus veniam peccatorum; viduas si nupserint, tanquam adulteras damnant; mundiores se caeteris praedicant; qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. Pauliani, a Paulo Samosateno exorti sunt, qui dixit non semper fuisse Christum, sed a Maria sumpsisse initium. Hermogeniani, ab Hermogene quodam vocati: qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam asseruit, quos Apostolus improbat elementis servientes. Manichaei a quodam Persa exstiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substantias introduxit, id est bonam et malam, et animas ex Deo quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes eundẽ esse xp̃m. Mel chise¬
dechiani uocati. ꝓ eo qđ melchisedech
sacerdotẽ dĩ ñ homine fuisse. sed uir¬
tutem dĩ esse arbitrant᷑. Angłici uo
sibi nom̃ idõ sumpsert̾. qđ nichil pos-¬
sidentes ꝓpriũ. nequaquã recipiant
eos qͥaliquid in hoc mundo utunt᷑.
Cerdoniani. a cerdone quodã nomi¬
serunt. Marcionistę. a marcione
stoico phylosopho appellati. qͥ cerdo¬
nis dogma secutꝰ. alterũ bonũ. alterũ
iustũ dm̃ asserui t. tanquã duo pͥn¬
cpia creatoris & bonitatis. Ar coteri¬
tȩ. ab oblatione uocati. Panẽ enĩ &
caseũ offert̃. dicentes primis homi¬
nib oblationẽ a frugib t̾rȩ. & a fru¬
ctib ouiũ fuisse celebratã. Aquarii
appellati. eoqł aquã solã offerunt
in calice sacram̃ti. Seueriani a seue¬
ro ex orti. uinũ ñ bibunt. uetꝰ testa¬
mentũ & resurrectionẽ ñ recipiunt
atiani a tatiano qͦdã uocati. qui &
encratitȩ dicti. quia carnes abomi¬

Expanded text:
dicentes eundem esse Christum. Melchisedicentes eundem esse Christum. Melchisedechiani vocati pro eo, quod Melchisedech sacerdotem Dei non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. Asibi nomen ideo praesumpserunt, quod nihil possidentes proprium, nequaquam recipiant eos qui aliquid in hoc mundo utuntur. 20. Cerdoniani a Cerdone quodam nomiseruit. 21. Marcionistae a Marcione stoico philosopho appellati, qui, Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum justum Deum asseruit, tanquam duo principia creationis et bonitatis. 22. Artotyritae ab oblatione vocati. Panem enim et caseum offerunt, dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrae et a fructibus ovium fuisse celebratam. 23. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. 24. Severiani a Severo exorti, vinum non bibunt, Vetus Testamentum et resurrectionem non ratiani, a Tatiano quodam vocati, qui et Encratitae dicti, quia carnes abomi
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Coluber enĩ grece ofis dr̃ colunt
enĩ serpentẽ. dicentes ipsũ in paradi¬
sum induxisse uirtutis cognitionẽ
U alentiniani. a ualentino qͦdã plato¬
nico sectatore uocati. qͥ eonas id ẽ.
scła quȩlã in originẽ dĩ creatoris
induxit. xp̃m qͦq de uirgine nichil
corporis assũpsisse. sed ꝑ eã quasi
ꝑfistulã transisse asseruit. Appelli¬
tȩ. quorũ auctor appelles qui crea¬
torem angłm nescio quẽ głosũ supio¬
ris dĩ faciens. dm̃ legis isrł ad illu
igneũ affirmans. dixĩt xp̃m ñ dm
in ueritate. sed hominẽ in fantasia
apparuisse. Arcontiati. a principib:
appellant᷑. qͥ uniuersitatẽ quã ds̃ con¬
didit. oꝑa esse archangłorũ defer¬
dunt. Adamiani uocati. qđ adȩ imi¬
tentur nuditatẽ. unde & nudi orant
& nudi int̾ se mares feminȩq conue¬
niunt. Cainani. ꝓinde sic appellati
qm̃ cain adorant. Sethiani nom̃ ac¬
ceperunt a filio adã qui uocatꝰ. ẽ. seth.

Expanded text:
sunt. Coluber enim Graece ὅφις dsunt. Coluber enim Graece ὅφις denim serpentem, dicentes, ipsum in paradisum induxisse virtutis cognitionem. § 10. Valentiniani a Valentino quodam Platonico sectatore vocati, qui αἰῶνας, id est saecula quaedam, in originem Dei creatoris induxit, Christum quoque de Virgine nihil corporis assumsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. § 11. Appellitae, quorum auctor Appelles fuit, qui creatorem angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israhel illum igneum adfirmans, dixit Christum non Deum in veritate, sed hominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a principibus appellantur, qui universitatem, quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. Adamiani vocati, quod Adae imitentur nuditatem; unde et nudi orant, et nudi inter se mares feminaeque conveniunt. Caiani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est Seth,
Abbreviated transcription (Latin):
limorũ. qui cũ stephano & cęteris con¬
stitutus. ẽ a petro. qui ꝓpt̾ pulchri¬
tudinẽ relinquens uxorem dixit
ut qui uellet ea uteret᷑. uersa est in
stuprũ talis consuetudo. ut inuicẽ
odisti facta nicholaitarũ. Gnostici
ꝓpt̾ excellentiã scientiȩ se ita appel¬
lare uoluert̃. animã naturã dĩ esse
dicunt. bonũ & malũ dm̃ suis dogma¬
tib esse fingunt. Carpocratiani. a
carpocrate quocdã uocant᷑. qͥ dixit xp̃m
hominẽ fuisse tantũ. & de utroq sexu
ꝓgenitũ. Cerintiani. acerinto quoda
nuncupati. Hi int̾ cȩtera circuncisio¬
nem obseruant. mille annos post rt.¬
surrectionẽ in uoluptate carnis futu¬
ros p̾dicant. Unde & grece ciliaste.
latine miliciasti st̃ appellati. Naz arti
dicti. qui dum xp̃m qui auico nazareth¬
nazareus. ẽ. appellatꝰ. filiũ dĩ confi.¬
teantur. om̃ua tam̃ ueteris legis cu.¬
stodiunt. Ofitȩ. a colubro nominati

Expanded text:
lymorum, qui cum Stephano et caeteris conlymorum, qui cum Stephano et caeteris constitutus est a Petro; qui propter pulchritudinem relinquens uxorem, ut qui vellet ea uteretur, versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem odisti facta Nicolaitarum. 6. Gnostici propter excellentiam scientiae se ita appellare voluerunt. Animam naturam Dei esse dicunt, bonum et malum Deum suis dogmatibus fingunt. Carpocratiani a Carpocrate quodam vocantur, qui dixit Christum hominem fuisse tantum, et de utroque sexu progenitum. Cerinthiani a Cerintho quodam nuncupati. Hi inter cetera circumcisionem observant; mille annos post resurrectionem in voluptate carnis futuros praedicant. Unde et Graece Chiliastae, Latine Miliasti sunt appellati. Nazaraei dicti, qui dum Christum, qui a vico Nazaraeus est appellatus, filium Dei confiteantur, omnia tamen veteris Legis custodiunt. Ophitae a colubro nominati
Abbreviated transcription (Latin):
Q simulacrũ eiꝰ cũ claui fingit᷑. qͥa tellus
hieme claudit᷑. uere aꝑit᷑ ut fruges na-¬
scant᷑. Qđ timpanũ habet significare
ipsa.ẽ t̾ra quȩ pendet in aere. Qđ susti¬
netur rotis. qͥa mundus rotat᷑ & uolubi¬
lis ẽ. Qđ leones illi subiciunt mansue¬
tos. ut ostendant nullũ genꝰ esse t̾rȩ tam
ferũ qđ ñ subigi possit aut suꝑari ab ea.
Qđ in capite turritã gestat coronã osten¬
dic suꝑpositas t̾rȩ ciuitates. qͣsi insi¬
gnitas turrib pͣstare. Qd sedes fin¬
guntur circa eã. qͥa cũ om̃ia moueant᷑.
stri. cũ strictis gladiis. ẽẽ. fingunt᷑. ut
Q gallos huic deȩ ut seruirent fecert̃.
significant qͥ semine indigeart. terrã
sequi oportere. in ea qͥppe oĩa repꝑire
Qđ se apud eã iactant. pͣcipit᷑ inquiunt
ut qͥ terrã colunt ne sedeant. Sẽꝑ enĩ
esse qł agant. Cimbalorũ aut̃ ereorũ
sonitꝰ.Ferram̃torũ crepitꝰ. in colendos

Expanded text:
 Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus  Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare ipsa est terra, quae pendet in aere; ideo sustinetur rotis, qlis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. 64. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates, quas insignitas turribus constat. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, stri cum strictis gladiis esse finguntur ut Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo
Abbreviated transcription (Latin):
ał uͦ nudo pectore stat. ut bello se qͥsꝙ
sine formidine cordis obiciat. Mars aut̃
apud g̃cos gradiuus dr̃ eo qđ inbello gractũ
inferant qͥ pugnant. aut qđ impigre gradiant᷑.
Apollinẽ. quãuis diuinatorẽ & medicũ uel¬
lent. ipsũ tam̃ etiã solẽ dixert̃. qͣsi solũ.
Ipsũ titan. qͣsi unũ ex titanis. qͥ aduersũ
iouẽ ñ fecit Ipsũ febũ quasi efebũ. hoc. ẽ.
adolescentẽ. unde & sol puer pingit᷑. eo qđ
cotitie oriat᷑. & noua luce nascat᷑. Phithiũ
qͦq eundẽ apollinẽ uocari aiunt. aphit̾o¬
ne immensȩ molis serpente. cu iꝰ ñ magis
uenena. quã magnitudo t̾rebat. Hunc
apollo sagittarũ ictib sternens. nominis
qͦq spolia reportauit. ut phithius uocaret᷑
unde & ob insigne uictoriȩ. pithia sacra ce¬
qđ ipsa duo sidera de cęlo radios usq ad
t̃ras emittant. Dianã aut̃ uocatã qͣsi duanã.
qđ luna & die & nocte appareat. Ipsã & luci¬

Expanded text:
Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque Quod vero nudo pectore stat, ut bello se quisque sine formidine cordis obiciat. Mars autem apud Thracos Gradivus dicitur, eo quod in bello gradum inferant qui pugnant, aut quod inpigre gradiantur. Apollinem quamvis divinatorem et medicum vellent, ipsum tamen etiam Solem dixerunt, quasi solum. Ipsum Titan, quasi unum ex Titanis, qui adversus Iovem adolescentem, unde et sol puer pingitur, eo quod quotidie oriatur et nova luce nascatur. Pythium quoque Apollinem eumdem vocari aiunt a Pythone, immensae molis serpente, cujus non magis venena quam magnitudo terrebat. Hunc Apollo sagittarum ictibus sternens nominis quoque spolia reportavit, ut Pythius vocaretur. Unde et ob insigne victoriae Pythia sacra cequod ipsa duo sidera de coelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam, quasi duanam, quod luna die ac nocte appareat. Ipsam et Luci
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ. Nunciũ dictũ. qm̃ ꝑ sermonẽ
om̃ia cogitata enunciant᷑. Ideo autẽ
furti magistrũ dicunt. qͥa sermo animos
aucdientiũ fallit. Uirgã tenet. qͥa ser-¬
pentes cdiuidit. id÷ uenena. Nã bellan¬
tes acdissidentes. inter p̃tũ oratione
sedant᷑. Unde scđm liuiũ legati pacis.
caduceatores dicunt᷑. Sicut enĩ ꝑfecia¬
les bella inducebant᷑. ita pax ꝑ caduce¬
uirtutẽ multarũq artiũ scientiam
trimegistꝰ. id ÷ ter maximꝰ nominatꝰ ẽ.
Cur aut̃ eũ cũ capite canino fingunt hȩc
ratio dr̃. qđ int̾ om̃ia animalia canis
sagacissimũ genꝰ & ꝑspicax habeatur.¬
& tria sint genera consuetudinũ. sicut
scitatũ ubi & feminȩ & uiri inpugnã
eunt. Amatonũ ubi solȩ femine. roma¬
notũ aliarũq gentiũ ubi soli mares. Itẽ
martẽ. quasi effectorẽ mortiũ. Nam a
martee mors nuncupat᷑. Hunc & adulte¬
rũ dicunt. qͥa belligerantib incertꝰ. ẽ.

Expanded text:
sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata nuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes diuidit, id est uenena; nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur, unde secundum Liuium legati pacis caduceatores dicuntur — sicut enim per fetiales bella indicebantur, ita pax per caduceuirtutem multarumque artium scientiam Trimegistus — id est ter maximus — nominatus est. Cur autem eum capite canino fingunt, haec ratio dicitur, quod inter omnia animalia canis sagacissimum genus  tria sint genera consuetudinum, sicut Scytharum, ubi et feminae et viri in pugna eunt: Amazonum, ubi solae feminae: Romanorum aliarumque gentium, ubi soli mares. Item Martem quasi effectorem mortium. Nam a Marte mors nuncupatur. Hunc et adulterum dicunt, quia belligerantibus incertus est.
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ liber muliebri & delicato corpore
pingitꝰ. Dicunt enĩ mulieres ei attributd
& uinũ ꝓpt̾ excitandã libidinẽ Unde
& frons eiꝰ pampino cingit᷑. Sedideo co¬
ronã uiteã & cornuhabet. qͥa cũ grate
& moderate uinũ bibit᷑ lȩticiã prestat
cũ uͦ ultra modũ. excitat lites id÷ qͦsi
ubi dr̃ esse nutritꝰ. Cȩterũ ẽ. & nisa ciui-¬
tas in qua colit᷑ idem liber. unde nise¬
uis dictꝰ ẽ. Mercuriũ sermonẽ int̾p̃tant᷑.
Nã idõ mercurius qͣsi medius currens dr̃
appellatꝰ. qđ sermo currat int̾ homines
medius. Ideo & hermes grete. qđ sermo
uł int̾ptatio quȩ ad sermonẽ utiq ꝑtinet
ermenia dr̃ idõ & mercib pͣesse. qͥa int̾
uendentes & em̃tes sermo fit medius.
Qui idõ fingit᷑ habere pennas. qͥa citius
uerba discurrunt. unde & uelox & er¬
rans inducit᷑. Alas eiꝰ incapite & inpedi¬
bus. significare uolucrẽ fieri ꝑaera

Expanded text:
idem Liber muliebri et delicato corpore idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur. Dicunt enim mulieres ei adtributas et vinum propter excitandam libidinem. Unde et frons eius pampino cingitur. Sed ideo coronam viteam et cornu habet, quia cum grate et moderate vinum bibitur, laetitiam praestat; cum ultra modum, excitat lites, id est quasi ubi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter homedius. Ideo et Hermes grece, quod sermo vel interpretatio, que ad sermonem utique pertinet, hermenia dicitur. Ideo et mercibus preesse quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere penas, quia citius verba discurrunt; unde et velox et erras inducitur. Alas eius in capite et in pedibus, signif
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dũ hoc fingunt. monstrũ ñ dm̃ facius
N eptinũ aquas mundi p̾dicant. & dictꝰ
ab eis neptunꝰ. quasi nube tonans. Uulca¬
nũ uolunt. eẽ ignẽ. & dictꝰ uulcanꝰ quasi
uolans candor. uł qͣsi uolicanꝰ. qđ paerẽ
uolet. Ignis enĩ e nubib nascit᷑. Unde euu
homerus dicit eũ pͣcipitatũ de aere in
t̾ras. qͥa om̃e fulm̃ de aere cadit. Iccirco
aut̃ uulcanꝰ de femore unonis fingit᷑
natꝰ. qđ fulmina de imo aere nascunt᷑
speciẽ motũq habet. Idõ aut̃ in fabros
fornace eundẽ uulcanũ auctorẽ dicunt
qͥa sine igne nullũ metalli genꝰ funcdi e¬
tendiq potest. Pluton grece. latine dicsot
uł ditispat̾. quẽ alii orcũ uocant. quasi
receptorẽ mortiũ. unde & orca nuncu¬
patur uas qđ recipit aquas. ipse & grece
caron. Liberũ a liberam̃to appellatum
uolunt. qđ qͣsi mares in coeundo ꝑ eiꝰ ben¬
ficiũ emissis seminib liberent᷑. Qđ

Expanded text:
Sed dum hoc fingunt, monstrum, non deum faciunt. Sed dum hoc fingunt, monstrum, non deum faciunt. Neptunum aquas mundi praedicant; et dictus ab eis Neptunus, quasi nube tonans. Vulcanum volunt ignem; et dictus Vulcanus quasi volans candor, vel quasi volicanus, quod per aerem volat. Ignis enim e nubibus nascitur. Unde etiam Homerus dicit eum praecipitatum de aere in terras, quod omne fulmen de aere cadit. Idcirco autem Vulcanus de femore Iunonis fingitur natus, quod fulmina de imo aere nascantur. speciem motumque habet. Ideo autem in fabrorum fornace eundem Vulcanum auctorem dicunt, quia sine igne nullum metalli genus fundi extendique potest. Pluton Graece, Latine Diespiter vel Ditis pater; quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Unde et orca nuncupatur vas quod recipit aquas. Ipse et Graece Charon. Liberum a liberamento appellatum volunt, quod quasi mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; quod
Abbreviated transcription (Latin):
fertur a iuuando dictꝰ. Et iuppit qͣsi
iuuans pat᷑. hoc ẽ om̃ib prȩstans. Hunc
& priuato titulo iouẽ optimũ dixert̃.
dũ fuisset incestꝰ insuis. impudicus in
extrancis. Quẽ mͦ taurũ fingunt ꝓpt̾
europȩ raptũ. Fuit enĩ in naui cuius
insigne erat taurus. Modo danaes ꝑ
ymbrem aureũ appetisse concubitũ.
ubi intelligit᷑ pudiciciã mulieris ab
auro fuisse corruptã. mͦ in similitudi¬
nem aquilȩ. ꝓpt̾ qđ puerũ ad stuprũ
rapuerit. mͦ serpentẽ qͥa reptauerit.
& cignũ quia cantauerit. Et ido figue
istȩ st̃: sed plane de ueritate scelera.
Unde & turpe erat tales deos credi. quales
homines. eẽ. ñ debeant. Ianũ dicunt. qͣsi
mundi uł cȩli uł mensiũ ianuã. Duas iani
facies faciunt: ꝓpt̾ orientẽ & occidentẽ.
Cũ uͦ faciunt eũ quadrifrontẽ & ianũ
geminũ appellant. ad .iiͦII. mundi partes
hoc refert̃. uł ad .iiͦiͦi. elem̃ta siue tẽpori

Expanded text:
fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi fertur a iuvando dictus, et Iuppiter quasi iuvans pater, hoc est, omnibus praestans. Hunc et privato titulo Iovem Optimum dixerunt, dum fuisset incestus in suis, inpudicus in extraneis. Quem modo taurum fingunt propter Europae raptum; fuit enim in navi cuius insigne erat taurus: modo Danaes per imbrem aureum appetisse concubitum; ubi intellegitur pudicitiam mulieris ab auro fuisse corruptam: modo in similitudine aquilae, propter quod puerum ad stuprum rapuerit: modo serpentem, quia reptaverit, et cygnum, quia cantaverit. Et ideo non figurae istae sunt, sed plane de veritate scelera. Unde turpe erat tales deos credi, quales homines esse non debeant. Ianum dicunt quasi mundi vel caeli vel mensuum ianuam: duas Iani facies faciunt, propter orientem et occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quattuor mundi partes hoc referunt, vel ad quattuor elementa sive tempora.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquib figuris. qͦs ꝑditos ac dedecoris
infamia plenos fuisse hẏstoriȩ c̾fitent᷑
Omino enĩ fingendi locus uacat ubi ueri¬
tas cessat. Saturnꝰ origo deorũ & totius
posteritatis a paganis designat᷑. Hunc
latini a satu appellatũ fert̃. qͣsi adipsũ
tudine. qđ saturet᷑ annis. Unde & eũ
greci cronos nom̃ habere dicunt. id est
tẽpus. qđ filios suos fertur deuorasse.
hoc ẽ annos. qͦs tẽpus ꝓduxerte in se
reuluit. uł qđ eo semina. unde or iun-¬
tur iterũ redeunt:. Hunc cęli patris
abscidisse genitalia dicunt qͥa nichil
incęlo de seminib nascit᷑. Falcẽ tenet
inquiunt. ꝓpt̾ agricultura significan¬
dam. uł ꝓpt̾ annos & tẽpora qđ in se
redeant. uł ꝓpt̾ sapientiã qđ intus
acuta sit. In aliquib autẽ ciuitatib
saturno liberos suos apud gentiles im¬
molabant. qđ saturnũ poetȩ liberos
suos deuorasse solitũ tradidert᷑. Iouis

Expanded text:
aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris aliquibus figuris, quos perditos ac dedecoris infamia plenos fuisse historiae confitentur. Omnino enim fingendi locus vacat, ubi veritas cessat. Saturnus origo deorum et totius posterLatini a satu appellatum ferunt, quasi ad ipsum tudine, quod saturetur annis. Unde et eum Graeci Cronos nomen habere dicunt, id est tempus, quod filios suos fertur devorasse, hoc est annos, quos tempus produxerit, in se revolvit, vel quod eo semina, unde oriuntur, iterum redeunt. Hunc Caeli patris abscidisse genitalia dicunt, quia nihil in caelo de seminibus nascitur. Falcem tenet, inquiunt, propter agriculturam significandam, vel propter annos et tempora, quod in se redeant, vel propter sapientiam, quod intus acuta sit. In aliquibus autem civitatibus Saturno liberos suos apud gentiles inmolabant, quod Saturnum poetae liberos suos devorasse solitum tradiderunt. Iovis
Abbreviated transcription (Latin):
Belzebub idolũ fuit accaron. qđ int̾pre
tatur uir muscarũ. Tebub enĩ musca
uocat᷑. Spurcissimũ gͥ idolũ idõ uirũ
muscarũ uocatũ. ꝓpt̾ sordes idolatriȩ.
siue ꝓ immundicia. Belial. beemoth.
ex hebrea uoce. in latinã linguã ani-¬
mal sonat. ꝓpt᷑ qđ de excelsis ad t̾rena
cecidit. & ꝓmerito suo ut animal bru¬
tũ effectus sit Ipse ẽ. & leuiathan.
id÷ serpens de aquis. qͥa in huiꝰ scłi
mari uolubili uersat᷑ astutia. Leuia¬
than aut̃: int̾pretat᷑ ad ditam̃tũ eoꝵ.
Quorũ scilicet. nisi hominũ quib in
paracdiso semel culpã pͣuaricationis
intulit. & hanc usq ad ȩcernã mortẽ
cotidie ꝑsuadendo. adicit uł extendit
Quȩdã aut̃ nomina deorũ suoꝵ gentiles.
ꝑuanas fabulas ad rationes phisicas co-¬
nant᷑ traducere. eaq in causis elem̃toꝵ
cõposita. ẽẽ. int̾pretant᷑. Sed hoc apoe¬
tis totũ fictũ ẽ: ut deos suos ornarent

Expanded text:
Beelzebub idolBeelzebub idolur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia. Belial  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua animal sonat, propter quod de excelsis ad terrena cecidit, et pro merito suo ut animal brutum effectus sit. Ipse est et Leviathan, id est serpens de aquis, quia in huius saeculi mare volubili versatur astutia. Leviathan autem interpretatur additamentum eorum. Quorum scilicet, nisi hominum quibus in paradiso semel culpam praevaricationis intulit, et hanc usque ad aeternam mortem quotidieo persuadendo adicit vel extendit? Quaedam autem nomina deorum suorum gentiles per vanas fabulas ad rationes physicas conantur traducere, eaque in causis elementorum conposita esse interpretantur. Sed hoc a poetis totum fictum est, ut deos suos ornarent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Non qͦmͦ quidã simplices intelligunt.
turus sit. id ẽ. post eũ ueniat xp̃c.
dũ uenerit. & contra eũ dimicabit. &
aduersabit᷑ sacram̃tis xp̃i. ut ueritatis
eiꝰ euangłiũ soluat. Nam & tẽplũ dĩ¬
ierosolimis reparare. & om̃s ueteris le¬
gis cerimonias restaurare tẽptabrt.
de ȩccła. & ab unitate fidĩ p̾cidunt᷑ :
& ipsi antixp̃i st̃. Bel. idolũ babiloniũ
est. qđ int̾pretat᷑ uetꝰ. Fute enĩ hic belus
pat̾ nini. primꝰ rex assiriorũ. quẽ quidã
saturnũ appellant. qđ nom̃ & apud
assirios. & apud afros postea cultũ ẽ.
Unde & lingua punica bal ds̃ dr̃. Apud
int̾pretat᷑ simulacrũ ignominiȩ: Idolũ
enĩ fuit moab cognom̃to baal. suꝑ mon¬
tẽ fogor. quẽ latini priapũ uocant.
dm̃ ortorũ. Fuit autẽ de lapsaco ciuita¬
te ellesponti. de qua pulsus. ẽ: & ꝓpt̃
uirilis mẽbri magnitudinẽ. innumero
deorũ suorũ eũ greci transtulert᷑. &
innumine sacrauert᷑ ortorũ. Unde

Expanded text:
est. Non quo modo simplices intelligunt, turus sit, id est, post eum veniet Christus. icabitur; et adversabitur sacramentis Christi, ut veritatis eius evangelium solvat. Nam et templum Hierosolymis reparare, et omnes veteris legis caerimonias restaurare temptabit. de Ecclesia et ab unitate fidei praeciduntur, et ipsi Antichristi sunt. Bel idolum Babylonium est, quod interpretatpater Nini primus rex Assyriorum, quem quidam Saturnum appellant, quod nomen et apud Assyrios, et apud Afros postea cultum est, unde et lingua Punica Bal DEUS dinterpretatur simulachrum ignominie, idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phogor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum fuit enim de Lapsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri magnitudinem, in numero deorum suorum eum Greci transtulerunt et in nomine eius sacraverunt hortum, unde
Abbreviated transcription (Latin):
fluens. qͥa quietꝰ in cęli culmine stare
contẽpsit. sed suꝑbiȩ pondere deorsũ
corruens cecidit. Grece uͦ diabolus cri¬
minator uocat᷑. qđ uł crimina in quȩ
ipse illicit ad dm̃ referat. uł qͥa electo¬
rũ in nocentiã criminib fictis accusat
Vnde & in apocalipsin uoce angłica dr̃.
bat illos in conspectu dĩ nr̃i die ac nocte.
Sathanas in latinũ sonat aduersarius.
siue transgressor. Ipse. ẽ enĩ aduersariꝰ
qui. ẽ. ueritatis inimicus. & sẽꝑ scõrũ
uirtutib contraire nitit᷑. Ipse & trans¬
gressor. qͥa p̾uaricator effectꝰ. inuerita¬
te qua conditꝰ. ẽ ñ stette. Idem & tẽ¬

Expanded text:
fluens, quia quietus in caeli culmine stare fluens, quia quietus in caeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero diabolus criminator vocatur, quod vel crimina, in qua ipse inlicit, ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accusat; unde et in bat illos in conspectu Dei nostri die ac nocte.' Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et te