comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾cio graduũ psalmo ex ꝑsona popłi poe¬
nitentis lȩta cantauit. Lȩtatus sum in iis
quȩ dicta sunt mͥ. in domum dni ibimus.
scam. Dieb inquit ac noctib ora ñ claudã.
nec mea unquã reticebit oratio. sed tam¬
diu clamabo & p̃cib iungam p̃ces. donec
ueniat qui ꝓmissus est : & splendore suo
cunctũ orbẽ illuminet. Quis est iste quẽ
quęrit. quẽ uenire desiderat: Ponit mani¬
festius. Donec egrediatur ut splendor iustꝰ
eiꝰ. & saluator eiꝰ ut lampas accendatur.
Siue iuxta septuaginta. donec ereat ut
lua uisticia eꝰ. & salutare illius sic̃ lãpas
ardeat. quȩ dicebat in euangelio. ego sũ
fuerit accensa: nequaquã insola splende¬
bit udea. sed dicetur ad eã. Lum̃ qđ in te
accensũ est. qđ egressum ex patre in tuis
coepit ardere finib : om̃s gentes illumi.¬
nabit. Et cuncti reges uidebunt inclitũ
tuum o ierłm &e sion. qui de tua stirpe
generatꝰ ÷. qui in te exaltatus patibulo
om̃s traxit ad se. ita ut gentes uideant

Expanded text:
salmo, ex persona populi poenitentis, laeta cantavit: Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi, in domum Domini ibimus ;scam. Diebus, inquit, ac noctibus ora non claudam, nec mea umquam reticebit oratio; sed tamdiu clamabo, et precibus jungam preces, donec veniat qui promissus est, et splendore suo cunctum orbem illuminet. Quis sit iste quem quaerit, quem venire desiderat, ponit manifestius: Donec egrediatur ut splendor justus ejus, et salvator ejus ut lampas accendatur. Sive juxta LXX: Donec exeat sicut lux justitia ejus, et salutare illius sicut lampas ardeat. Quae dicebat in Evangelio: Ego sum erusalem fuerit accensa, nequaquam in sola splendebit Judaea, sed dicetur ad eam: Lumen quod in te est, accensum est; quod egressum est ex Patre, in tuis coepit ardere finibus, et omnes gentes illuminabit . Et cuncti reges videbunt inclytum tuum, o Jerusalem et Sion: qui de tua stirpe generatus est, qui in te exaltatus patibulo, omnes traxit ad se: ita ut gentes videant
Abbreviated transcription (Latin):
ctus eiꝰ. Quȩ res. ex positione non indiget.
Quotus enim quisq ȩccłiarũ pͥnceps est de
uideis & non de alienigenis atq ext̾narũ
gentium hominib. qui ante idolis serui¬
ferendos. aratro fidei domantur:ut
sementẽ doctrinȩ dĩi bonor. oꝑum
ubertate multiplicet᷑: Uos aut̃ sacer.¬
dotes dni uocabimini ministri dĩ nr̃i.
dicetur uobis. Fortitudinẽ gentium

Expanded text:
ctus ejus . Quae res interpretatione non indiget. ctus ejus . Quae res interpretatione non indiget. Quotus enim quisque Ecclesiarum princeps est de Judaeis, et non de alienigenis, atque externarum gentium hominibus? qui ante idolis serviferendos aratro fidei edomant; ut sementem doctrinae Domini, bonorum operum ubertate multiplicent. Vos autem sacerdotes Domini vocabimini, ministri Dei nostri, dicetur vobis: Fortitudinem gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie. aut plantatio dĩi ad glorificandũ.
ut cum glorificati fuerint uel glorifica¬
uerint diñ: edificent desertas a scło ciuita¬
tes. & ruinas antiquas suscitent tam popłi
iudeor quam cunctarũ gentiũ. qui non
solum edificandi & instaurandi urbes ha¬
bebunt scientiã. sed & pastores er̃t optimi.
ut reprilsis antiquis pastorib quib ꝑete.¬
chielem dixerat ds̃ o pastores isrł nunqͥd
pascunt semet ipsos pastores. & ñ magis
oues: audiant cum apło petro. pasce oues
meas. Mirũq in modum de cem̃tarus
atq pastorib transibunt in agricolas
id÷ in aratores &e uinitores. ut possint
cum apło dicere. dĩ edificatio. dĩ agri¬
cultura sumus. Deniq scribas &e pħãri¬
seos uinitores & agricolas uideoꝵ. salua¬
tor nr̃ in terrogat quid faciat uinitorib
malis & agricolis: illisq respondentib.
malos male ꝑdet. & uineam suam locabit
aliis agricolis: intulit. Auferet᷑ a uobis
regnum dĩ. & dabitur genti facienti fru¬

Expanded text:
ut  Al. ut plantatio Domini ad glorificandum: ut cum glorificati fuerint, vel ipsi glorificaverint Dominum, aedificent desertas a saeculo civitates, et ruinas antiquas suscitent, tam populi Judaeorum, quam cunctarum gentium, qui non solum aedificandi et instaurandi urbes habebunt scientiam; sed et pastores erunt optimi, ut repulsis antiquis pastoribus, quibus per Ezechielem dixerat Deus: O pastores Israel, numquid pascunt semetipsos pastores, et non magis oves ? Audiant cum apostolo Petro: Pasce oves meas . Mirumque in modum de caementariis atque pastoribus transibunt in agricolas, id est, in aratores et vinitores ut possint cum Apostolo dicere: Dei aedificatio, Dei agricultura sumus . Denique Scribas et Pharisaeos, vinitores et agricolas Judaeorum, Salvator interrogat, quid faciat vinitoribus malis et agricolis? Illisque respondentibus: Malos male perdet, et vineam dabit aliis agricolis ; intulit; Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fru
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq sc̃ẽ memoriȩ mat̾ tua paula. fraterq
pammachiuis. ꝑforamen acus hoc est ꝑ artã
& angustã uiã quȩ ducit ad uitam transier
ad regna cęloꝵ. latam uiã cũ sarcinis re-¬
linquentes quȩ ducit ad tartarũ. immo
quicquid habebant in dnĩ dona portarunt.
implentes illud qđ scriptũ est. redemptio
animȩ uiri ꝓpͥȩ diuitiȩ. Siquidẽ quȩ apud
homines impossibilia. apud dm̃ possibilia
sunt. Qui habentes in munerib principa¬
lia. aurũ sensũ. & thus odoris optuni atq
dicentes. dirigatur oratio mea sicut incensũ

Expanded text:
Denique sanctae memoriae mater tua Paula, fraterque Denique sanctae memoriae mater tua Paula, fraterque Pammachius, per foramen acus, hoc est, per arctam et angustam viam quae ducit ad vitam, transierunt ad regna coelorum, latam viam cum sarcinis relinquentes, quae ducit ad tartarum. Immo quidquid habebant, in Domini dona portarunt, implentes illud quod scriptum est: Redemptio animae viri, propriae divitiae . Quae enim apud homines impossibilia, apud Deum possibilia sunt . Habentes in muneribus principalia, aurum, in sensu et thus odoris optimi, atque dicentes: Dirigatur oratio mea sicut incensum
Abbreviated transcription (Latin):
nabaioth unus est filioꝵ ismael. ex quoꝵ
nominib solitudo appellat᷑. quȩ frugũ
inops. pecor plena est. Per familiaria gͦ
nomina gentiũ barbararũ quȩ uicinȩ sunt
isrłi : totius mundi conuersio pͣdicatur.
Madian qͥppe in hoc loco int̃p̃tat᷑ iniquitas.¬
epha resolutꝰ siue effundens. saba conuersio
uel captiuitas. cedar tenebrȩ. nabaioth
ꝓphetiȩ. Greges gͥ cameloꝵ. iniquitatis
unculis resoluti & animas suas effunden
aurũ fidei deferentes & thus sacrificii.
& ꝑhȩc munera nequaquã ꝓpͥa salute
contenti ꝓficient. ut etiã cę̧t̾is pͣdicent
salutare dĩ. Diues ille qui instar cameli
portabat in euangelio diuitiarũ pondera.
& camelus erat: noluit dĩ audire consilia.
nec exxonerari. ut abiecta sarcina alis
columbȩ uolaret adcęlum. Propt̾ea tristis
abiit. Et de istiusmodi. camelus ꝑforam̃¬
Difficultatẽ rei ꝓposuit. non impossibilitatẽ.

Expanded text:
Nabajoth unus est filiorum Ismael, ex quorum Nabajoth unus est filiorum Ismael, ex quorum nominibus solitudo appellatur, quae frugum inops, pecorum plena est. Per familiaria ergo nomina gentium barbararum quae vicinae sunt Israeli, totius mundi conversio praedicatur. Madian qEpha, resolutus, sive effundens. Saba, conversio, vel captivitas. Cedar, tenebrae. Nabajoth, prophetiae. Greges igitur camelorum, iniquitatis vinculis resoluti, et animas suas effundentne sua, aurum fidei deferentes, et thus sacrificii. Et per haec munera nequaquam propria salute contenti, proficient, ut etiam caeteris praedicent salutare Dei. Dives ille, qui instar cameli portabat in Evangelio divitiarum pondera, et camelus erat, noluit Domini audire consilia, nec exonerari, ut abjecta sarcina, alis columbae volaret ad coelum; propterea tristis abiit. Et de istius modi camelo SaDifficultatem rei proposuit, non impossibilitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s de saba uenient aurum & thus defe¬
rentes. & salutare dnĩ annunciabunt.
Om̃s oues cedar congregabuntur tͥ. & arietes
nabaioth. Et uenient & offerent᷑ placabi¬
les suꝑ altare meum. & domꝰ orationis meȩ
glorificabit᷑. Post diuitias maris &e fortitu¬
dinẽ gentium: greges quoq cameloꝵ &¬
dromades madian & ephã ꝓmittuntur
ciantes dñi salut are. Uniuersȩ quoq oues
cedar congregabuntur ȩccłiȩ. & arietes
nabaioth uenient siue ut in hebraicoscri¬
ptũ est ministrabunt. & offerentes siue
offerent uictimas suꝑ altare dĩ. ut domꝰ
eiꝰ inclita fiat. Madian ce epla regiones sunt
trans arabiam fertiles cameloꝵ. omĩsq
ꝓuntia illa appellatur saba. unde fuit
&e saba regina quȩ uenit sapientiã audire
salomonis. & ipsa deferens aurũ & thus
pacifico regi. multa deportans. & ab eo ma-¬
iora suscipiens. Ced ar aut̃ regio sarracenor
est: qui inscriptura uocant᷑ ismahelitȩ. &

Expanded text:
omnes de Saba venient, aurum et thus defeomnes de Saba venient, aurum et thus deferentes: et salutare Domini annuntiabunt. Omnes oves Cedar congregabuntur tibi, arietes Nabaeoth venient, et offerentur placabiles super altare meum: et domus orationis meae glorificabitur. Post divitias maris et fortitudinem gentium, greges quoque camelodromades Madian et Epha promittuntur tiantes Domini salutare. Universae quoque oves Cedar congregabuntur Ecclesiae, et arietes Nabajoth venient, sive ut in Hebraico scriptum est, ministrabunt, et offerentur, sive offerent victimas super altare Domini, ut domus ejus inclyta fiat. Madian et Epha regiones sunt trans Arabiam, fertiles camelorum, omnisque provincia appellatur Saba, unde fuit et Saba regina, quae venit sapientiam audire Salomonis: et ipsa deferens aurum et thus, pacifico regi multa deportans, et ab eo majora suscipiens . Cedar autem regio Sarracenorum est, qui in Scriptura vocantur Ismaelitae. Et
Abbreviated transcription (Latin):
eleuaueris oculos tuos filiasq ꝑspexeris
ul ꝑse uenire uelocit̃. uel scor humeris
deportari: tunc gaudebis. & inmodum
fluuior aquis sũbitis in undaberis. Et mi¬
rabitur ac stupebit. immo dilatabit᷑ cor
tuum: audiens apłm. Os meũ patet ad uos
ocorinthii. Et iterũ. Dilatamini & uos.
ne ꝓpt̃ angustiã pectoris ñ possitis habere
hebraico ñ habet᷑. nͥ forte gaudi magni-¬
tudine sub intrauit timor. ne tantobono
careat. An ñ est gaudium cernere diuitias
& multitudinẽ maris. & se trans ferri atq
conuerti. & fortitudinẽ gentiũ uenire sibi.
& roborata fide gentiũ dicat. omĩa possũ
in eo qui confortat me iesu xp̃o:
nundatio camelor oꝑiet te: dromedari
madian &e eplia. Om̃s de saba uenient
aurũ & thus deferentes. & laudẽ dño
annunciantes. O mẽ pecus cedar congre-¬
gabitur tibi. arietes nabaioth ministra¬
bunt tibi. offerentur suꝑ placabili altari
meo. & domum maiestatis meȩ głorificabo.¬
e opient te camelimadian & epha.¬

Expanded text:
lios tuos filiasque prospexeris vel per se venire velociter, vel sanctorum humeris deportari, tunc gaudebis, et in modum fluviorum, aquis subitis inundaberis, et mirabitur, ac stupebit, immo dilatabitur cor tuum, audiens Apostolum: Os meum patet ad vos, o Corinthii. Et iterum: Dilatamini et nos ; ne angustia pectoris non possitis habere Hebraico non habetur. Nisi forte post gaudii magnitudinem subintravit timor, ne tanto bono careat. An non est gaudium, cernere divitias, et multitudinem maris ad se transferri atque converti, et fortitudinem gentium venire sibi,  roborata fide gentium dicat: Omnia possum in eo qui confortat me, Jesu Christo ? Inundatio camelorum operiet te, dromedarii Madian et Epha. Omnes de Saba venient, auadnuntiantes omne pecus Cedar congregabitur tibi arietes Nabaioth ministrabunt tibi offerentur super placabili altari meo et domum maiestatis meae goperient te cameli Madian et Gepha
Abbreviated transcription (Latin):
uenient. & filȩ tuȩ in latere sugent. Sui
iuxta septuaginta diuitias regũ comebes
Quȩ diuitiȩ scđm hebraicã ueritatẽ uben
sunt regum atq doctors. quib nascentui
in xp̃o eruditur & nutritur infantia Qis
cum suxeris & ꝑueneris ad solidum cibum
ut diuitias quoque huiuscemodi regum
comedas: tunc scies quod egosũ saluator tus
qui redemi te sanguine meo dĩ siue fortis
iacob. Pro hȩre afferam aurũ & ꝓfm
afferam argentũ. & ꝓlignis hȩs. & ꝓlap¬

Expanded text:
venient, et filiae tuae in latere sugent. Sive venient, et filiae tuae in latere sugent. Sive juxta Septuaginta, divitias regum comedes. Quae divitiae secundum Hebraicam veritatem, ubera sunt regum atque doctorum, quibus nascentium in Christo eruditur et nutritur infantia. Quae cum suxeris et perveneris ad solidum cibum, ut divitias quoque hujuscemodi regum comedas: tunc scies quod ego sum Salvator tuus, qui redemi te sanguine meo, sive Deus fortis Jacob. Pro aere afferam aurum, pro ferro afferam argentum, et pro lignis aes,
Abbreviated transcription (Latin):
lactaberis. & scies quia ego dñs saluans te
& redẽptor tuus fortis iacob. Laui. Pro
eo quod fuisti derelicta & odio habita
&e non erat qui auxiliaretur: ponã te
exultationẽ ȩt̾nã & gaudiũ generatio¬
num ingenerationes. & sugẽs lac gen¬
tium. & diuitias regũ comedes. & scies
quia ego dñs quisaluam te feci. & qui
erui te ds̃ iacob Quȩ priꝰ fueras derelista
& odio habita. fractis in te ramis qui fru¬
ctum non atculerat. qui iccirco fracci
sunt quia nullus erat. quiꝑte transiret.
&e tibi prȩberet auxilium: de quibus¬
&e in psalmo dicit᷑. & ñ dixer̃ qͥ p̃teribat ir¬
& gaudium duarũ generationũ. ꝓpristius
ramis aliis insertis de oleastro nationus
qui contra naturã eirempli afferant fnt.
non pͥoris amaritudinis. sed dulcedins ni
de radice sũpserunt. Suges quoq lac genti
&e mamilla regũ lactaberis. Qui locusas
sensum habeat supra pleniꝰ ex posunus
disserentes illũ uersiculũ. filiitui de long

Expanded text:
s salvans te, et redemptor tuus fortis Jacob. LXX: Pro eo quod fuisti derelicta, et odio habita, et non erat qui auxiliaretur: ponam te exsultationem aeternam, gaudium generationum in generationes. Et suges lac gentium, et divitias regum comedes. Et scies quia ego Dominus qui salvam te feci, et qui erui te, Deus Jacob. Quae prius fuerat derelicta, et odio habita, fractis in te ramis, quia fructum non attulerant: qui idcirco fracti sunt, quia nullus erat qui pertransiret, et ibi praeberet auxilium: de quibus in psalmis dicitur: Et non dixerunt qui praeteribant: Beet gaudium duarum generationum: pro pristinis ramis, aliis insertis de oleastro nationum, qui contra naturam exempli afferent fructus, non prioris amaritudinis, sed dulcedinis, quam de radice sumpserunt. Suges quoque lac gentium, et mamilla regum lactaberis. Qui locus quem sensum habeat, super plenius exposuimus, disserentes illum versiculum, Filii tui de longe
Abbreviated transcription (Latin):
dnm dm̃ sed quod dispensationẽ carius se¬
ptȩ dicat ea quȩ humilia sunt. adquosi¬
mista iam diaerat. dilexisti iusticia eu
iniquitatẽ. ꝓpt̾ea unxit te d̃s̃ ds̃ tuus ot¬
exultationis prȩ consortib tuis. Qualdi
enĩ consortes nominantur: naturã cans
intellige. quia ds̃ consortes substautiei
non habet. Et quia erat unctio sp̃ualis
nequaquam humani corporis ut insacen
&e hic idem ꝓpħa dicebat. Eriet uirga dt
radice iesse & flos de radice eiꝰ ascendet.
requiescet suꝑ eum sp̃s dñi. sp̃s sapientiȩ

Expanded text:
Deum, sed quod juxta dispensationem carnis assumptae dicat ea quae humilia sunt. Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Quando enim consortes nominantur, naturam carnis intellige, qua Deus consortes substantiae suae nos habet. Et quia erat unctio spiritalis, et nequaquam humani corporis, ut fuit inet hic idem Propheta dicebat: Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requiescet
Abbreviated transcription (Latin):
seruitutẽ: ipsi administrant & assistunt.
uel auxiliant᷑ ei. quẽ sepe ꝓpt̃ neglegentiã
sum ꝓpt̃ sui miscđiã diligat. Uel certe hoc
dicendum. qđ ȩccłiam afflictã dudum oe
captiuitati traditam in popło uideor.
inuocatione gentiũ reconciliet sibi. ita
nocte claudantur. &e saluari cupientib
iugit̾ pateant. idest ut ei ingaudio &
intribulatione uolentib credere introitꝰ
nonnegetur. Et inferatur ad eam fortitu¬
do siue diuitiȩ gentium. & reges earũ mini.¬
strent. siue adducant᷑ ei quasi captiui. Q
intelliges. cum uideris eloquentissimos sc̃łi¬
fieri. sapientiam sapientiũ & prudentiam

Expanded text:
servitutem, ipsi administrant, et assistunt, servitutem, ipsi administrant, et assistunt, vel auxiliantur ei, quam saepe propter negligentiam sum propter sui misericordiam diligat. Vel certe hoc dicendum, quod afflictam quondam et captivitati traditam in populo Judaeorum, in vocatione gentium reconciliet sibi, ita nocte claudantur, et salvari cupientibus jugiter pateant, id est, ut ei in gaudio, et in tribulatione volentibus credere, introitus non negetur. Et inferatur ad eam fortitudo, sive divitiae gentium; et reges earum ministrent, sive adducantur ei quasi captivi. Quod tunc intelliges, cum videris eloquentissimos fieri sapientiam sapientium, ac prude
Abbreviated transcription (Latin):
te fortitudo gentium. & earũ reges addu¬
cant᷑. Gens enĩ & regnum qđ ñ seruierit tͥ
pibit. & gentes solitudine uastabunt᷑.
ai. Et edificabunt alienigenȩ muros tuos.
& reges eor. assi stent tibi. Propt̃ irã enĩ meã
portȩ tuȩ semꝑ. die ac nocte ñ claudentur.
ut introducant ad te fortitudinẽ gentium.
& reges earũ qui adducendi sunt: Gentes enĩ
& reges qui non seruierint tibi ꝑibunt. & gs̃
solitudine uastabunt᷑. In cęt̾a quib ditatur
eccłia. &e urbs saluatoris extruit᷑: alienigenȩ
quoq &e filii ꝑegrinoꝵ. edificant muros eiꝰ
ne hostis possit intrare. nec locũ inuenire
nistrent siue assistant ei. qđ uel carnaliter
accipitur uł sp̃ualit̃. Si carnalit̾ : uidemꝰ
cęsares Romanos xp̃i uigo colla sũ mittere.
edificare ȩccłias expensis publicis. & aduersꝰ
ysecutiones gentiũ atq insidias hereticoꝵ
legũ scita pendere. Si sp̃ualit̃: quicunq
pes sunt. & animȩ imꝑio carnis subiugant

Expanded text:
dducantur. Gens enim et regnum, quod non servierit tibi, peribit: et gentes solitudine vastabuntur. LXX: Et aedificabunt alienigenae muros tuos, et reges eorum assistent tibi. Propter iram enim meamportae tuae semper: die ac nocte non claudentur, ut introducant ad te fortitudinem gentium, et reges earum qui adducendi sunt. Gentes enim et reges qui non servierint tibi, peribunt: gentes solitudine desolabuntur. Inter caetera quibus ditatur Ecclesia, et urbs Salvatoris exstruitur, alienigenae quoque et filii peregrinorum aedificant muros ejus, ne hostis possit intrare, nec locum invenire nistrent, sive assistant ei. Quod vel carnaliter accipitur, vel spiritualiter. Si carnaliter, videmus Caesares Romanos Christi jugo colla submittere, et aedificare ecclesias expensis publicis, et adversus persecutiones gentium atque insidias haereticorum Legum scita pendere. Si spiritualiter, quicumque pes sunt, et animae imperio carnis subjugant
Abbreviated transcription (Latin):
sit hominib Gentes aut̃ & regesearũ qui
seruire ȩccłiȩ noluerint bona &e utili serui¬
tute. ut in apłicã transferant᷑ dignitatem:
ꝑibunt ea ꝑditione quȩ impus p̃parata ÷.
&e quicquid in eis fuerit rediget᷑ insolitudinẽ
qui habere noluerint hospitem dm̃.
ła libani ad te ueniet. abies &e buxus
& pinus simul ad ornandũ locũ sc̃ificati

Expanded text:
 Gentem autem et reges earum, qui servire Ecclesiae noluerint bonam et utilem servitutem, ut in Apostolicam transferant dignitatem, peribunt ea perditione, quae impiis praeparata est, et quidquid in eis fuerit, redigetur in solitudinem, qui habere noluerunt hospitem Deum. Gloria Libani ad te veniet, abies et buxus et pinus simul ad ornandum locum sanctificati
Abbreviated transcription (Latin):
quer̃ pulchritudinẽ & numerũ liberor.
quor qui sequitur errorẽ: sub nomine xp̃i¬
ano iudeoꝵ se similẽ ꝓfitetur. Alii autẽ
asser̃t hȩc omĩa iudeis carnalit̃ reꝓmissa.
si recepissent qui dic̃ in euangelio. ego sum
lua mundi. qui illuminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundũ. ut quomͦ uictimȩ
concessȩ sunt popło isrł. non quo ꝑse bonȩ
essent sed ne demonib offerrent᷑: ita ce
gulosis uideis nichilq aliud quęrentib nͥ
corporis uoluptates ista dñs pollicetur. ut
saltem ꝓ carnalib desiderus & opum abun-¬
dantia. filium dĩ susciꝑent. Quẽ quia non
susceꝑunt: reꝑmissiones quoq irritas fieri.
Deniq chananeę ꝓfilia de p̃canti. non ueni

Expanded text:
quaerunt pulchritudinem, ac numerum liberorum, quaerunt pulchritudinem, ac numerum liberorum, quorum qui sequitur errorem, sub nomine Christiano Judaeorum se similem confitetur. Alii autem asserunt haec omnia Judaeis carnaliter repromissa, si recepissent eum, qui dicit in Evangelio: Ego sum lux mundi , quae illuminat omnem hominem venientem in mundum, ut quomodo victimae concessae sunt populo Israel, non quo per se bonae essent, sed ne daemonibus offerrentur: ita et gulosis Judaeis, nihilque aliud quaerentibus nisi corporum voluptates, ista Dominus pollicetur, ut saltem pro carnalibus desideriis, et opum abundantia Filium Dei susciperent, quem quia non susceperunt, repromissiones quoque irritas fieri. Denique Chananaeae pro filia
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat e&tructũ. de insulis quoq &e ma.¬
xime tharsis nauib uolare filias illius ut
columbas. auri &e argenti diuitias conferen¬¬
tes. & edificari muros ierłm ab alienigenis
fore portas ciuitatis. ut dieb ac noctib di.¬
uitiȩ ierłm & uictimȩ deferantur. & omĩa
quȩ deserta sunt cipresso & pino & cedris
sectis in libano construenda p̃cipue tẽplũ
diũ. in quosit lȩticia sempit̾na. ita ut sugat
lac nationum &e regũ diuitias comedat.
tantamq abundantiã rerũ omĩum fore.
ut ꝓ aere aurum habeant. ꝓferro argentũ.
ꝓlignis aes. ꝓlapidib ferrum. Principes
quoq illius ȩt̃na pace fruituros. & ep̃os prȩ.¬
futuros popłis quiescentib in iusticia. sed &
portas futura anaglyphas. & qđ his maiꝰ
est ꝓsole ce luna ip̃sum dnm ȩt̾na luce
fulsurum. & ꝓuno homine habiturã eam
tissimas possessuram. Hȩc illi dicunt qui
terrenas desiderant uoluptates. & uxor

Expanded text:
fuerit exstructum. De insulis quoque, et mafuerit exstructum. De insulis quoque, et maxime navibus Tharsis, volare filias illius ut columbas, auri et argenti divitias conferentes: et aedificari muros Jerusalem ab alienigenis,fore portas civitatis, ut diebus ac noctibus divitiae Jerusalem et victimae deferantur. Et omnia quae deserta sunt cyparisso, et pino, et cedro sectis in Libano, construenda: praecipue Templum Domini, in quo sit laetitia sempiterna: ita ut sugat lac nationum, et regum divitias comedat, tantamque abundantiam rerum omnium fore, ut pro aere, aurum habeant, pro ferro argentum, pro lignis, aes, pro lapidibus, ferrum. Principes quoque illius aeterna pace fruituros, et episcopos praefuturos populis in justitia, sed et portas futuras anaglyphas. Et quod his majus est, pro sole et luna, ipsum Dominum aeterna luce fulsurum: et pro uno homine habituram eam tes robustissimas possessuram. Haec illi dicunt, qui terrenas desiderant voluptates, et uxorum
Abbreviated transcription (Latin):
te aut̃ orietur dñs. & gła eius inte uidebit᷑.
Etambulabunt gentes inlumine tuo. &
reges insplendore ortus tui. Lorx Illumi
oꝑient t̾rã. & caligo suꝑ gentes. Suꝑ te aut̃
apparebit dñs : &e gła illius in te uidebit᷑.
& ambulabunt gentes in lumine tuo: &
reges insplendore tuo. Quid nobis uide¬
retur de instauratione sion &e ierłm ce
ubi interp̾tati sumus quid significaret ille
uersiculus. ueniet sion redemptor &e iis
qui redeunt abiniquitate in iacob. Nunc
breuit ꝑstringendũ est quid pluruni
de hoc loco sentiant. ut errore ꝑspecto fa¬
cilius possimus susciꝑe ueritatẽ. Iudei
& nr̃i semiuidei qui aureã atq gemmatã
decęlo expectant ierłm: hȩc inmille
annor regno futura contendunt. qͣndo
onĩs gentes seruiturȩ sunt israeli . & came.¬
limãdian & epha de saba uenientes aurũ
deferant & thus : & om̃s oues cȩdar con¬
gregentur. arietesq naba ioth uenient
ut immolentur suꝑ altare tẽpli quod

Expanded text:
nus, et gloria ejus in te videbitur. Et ambulabunt gentes in lumine tuo, et reges in splendore ortus tui. LXX: Illumioperient terram; et caligo super gentes. Super te autem apparebit Dominus, et gloria illius in te videbitur. Et ambulabunt gentes in lumine tuo, et reges in splendore tuo. Quid nobis videretur de instauratione Sion et Jerusalemubi interpretati sumus, quid significaret ille versiculus: Veniet Sion redemptor, et his qui redeunt ab iniquitate in Jacob. Nunc breviter perstringendum est, quid plurimi de hoc loco sentiant, ut errore perspecto, facilius possimus suscipere veritatem. Judaei et nostri semijudaei, qui auream atque gemmatam de coelo exspectant Jerusalem, haec in mille annorum regno futura contendunt, quando omnes gentes serviturae sunt Israel, et cameli Madian et Epha de Saba venientes, aurum deferent et thus, et omnes oves Cedar congregentur, arietesque Nabajoth veniant, ut immolentur super altare Templi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Iest qui posuit in medio sp̃m scĩ sui. qui
eduxit ad dexterã moisen brachio ma¬
Siestatis suȩ. qui scidit aquas ante eos ut
impingentẽ. quasi animal incampum¬
descendens: Sp̃s dñi ductor eiꝰ fuit. Sic addu¬
xisti popłmtuum. ut faceres tibi nomen
głȩ. Laix. Et recordatus est dierum antiquo¬
r̃ũ. qui eduxit de terra pastorẽ ouium. Ubi
moysen brachio uirtutis suȩꝰ Sic adduxit
Ipopłmsuum. Prȩualuit aqua in conspectueꝰ.
facere sibi nomen sempit̾nũ. Adduait eos

Expanded text:
 est qui posuit in medio ejus spiritum sancti sui? Qui  est qui posuit in medio ejus spiritum sancti sui? Qui eduxit ad dexteram Mosen brachio majestatis suae, qui scidit aquas ante eos, utimpingentem: quasi animal in campdescendens, Spiritus Domini ductor ejus fuit: sic adduxisti populum tuum, ut faceres tibi nomen gloriae. LXX: Et recordatus est dierum antiquorum qui eduxit de terra pastorem ovium. Ubi Moysen brachium gloriae suae. Sic eduxit populum suum per validam aquam in conspectu ejus, ut faceret sibi nomen semp
Abbreviated transcription (Latin):
& de iohanne scriptũ ÷ Fuit homo missꝰ
a dõ. cui nomen erat ioħes. Uenit hic¬
ut testimonium preberet luci. ut om̃s
crederent ꝑeum. Nec statim inculpa ÷
si plures credere noluer̃. sed uoluntas ue.¬
nientis hȩc fuit. ut om̃s crederent &
saluarentur. Sin aut̃ qui ex asꝑauerit
xp̃i. dm̃ ex asꝑat: eiusdem sp̃s sc̃s cũ patre
filioq naturȩ est. Quam obrẽ apłs p̃cipit.
Nolite contristari sp̃m sc̃m. in quo signati
estis. Qui sp̃s sc̃s recedit a corpore subdito
peccatis. qm̃ & inꝑuersam animã ñ in gre
mea seruate. & ego patrẽ petã & alium
paraclitũ dabit uobis. ut sit uobiscum
insempit̾nũ. sp̃m ueritatis. De quo & in
sapientia reꝑimꝰ. quȩ nomine salomo¬
nis scribitur. Sp̃s enĩ sc̃s disciplinȩ fu¬
giet dolum. & recedet a cogitationib
stultis. Et recordatus est dierum
scłi moisi serui sui. Ubi est qui eduxit eos
de mari. cum pastorib gregis sui Ubi

Expanded text:
et de Joanne scriptum est: Fuit homo missus et de Joanne scriptum est: Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hict testimonium luci, ut omnes crederent per eum . Nec statim in culpa est, si plures credere noluerunt, sed voluntas venientis haec fuit, ut omnes crederent et salvarentur. Sin autem qui exasperaverit i, Deum exasperat: ejusdem Spiritus sanctus cum Patre Filioque naturae est. Quamobrem Apostolus praecipit: Nolite contristare Spiritum sanctum, in quo signati estis . Qui Spiritus sanctus recedit a corpore subdito peccatis: et in perversam animam non ingredmea servate: et ego petam Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut sit vobiscum in sempiternum, Spiritum veritatis . De quo et in Sapientia reperimus, quae nomine Salomonis scribitur: Sanctus enim Spiritus disciplinae fugiet dolum, et recedet a cogitationibus stultis . Et recordatus saeculi Mosi, populi sui: Ubi est qui eduxit eos de mari cum pastoribus gregis sui? Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
inueniret. & luxurioso filio lȩtus occur.¬
reret reuertenti. Propt quod sponsa in can
tico dic̃ canticoꝵ. Osculetur me osculo
oris sui. Nequaquã ꝑpatriarchas. moisen
& ꝓpħas. sed meum corpus assumat. in
mea carne uersetur. Uerbũ caro fiat. &¬
sic osculetur me habitans inme ut sit em.¬
manuel. Nequaquã gͥ ut legatꝰ. nec ut
angłs. sed ipse saluauit eos qui receꝑunt
salutem. ñ opum merito sed caritate dĩ.
Sic enim dĩ dilexit mundũ ut filiũ suum
unigenitũ daret. ut omĩs c̃rediderit in
eum ñ ꝑeat. sed habeat uitã ęt̾nã. Quod
si prudens lector tacita cogitatione re.¬
responderit. quare multi non sint salua¬
ti si ipse saluauit eos &e dileait. & peꝑcit
filus suis. & redemit eos sanguine suo
suscepitq & exaltauit assumptos:
infertur causa ꝑspicua. Ipsi uero ñ cre-
Uoluit itaq dĩ saluare cupientes. & ꝓuoca¬
uit ad salutem. ut uoluntas haberet prȩ.¬
mium. sed illi credere noluer̃. Alioquin

Expanded text:
i laetus occurreret. Propter quod sponsa dicit in Cantico Canticorum: Osculetur me osculis oris sui. Nequaquam per Patriarchas, Moysen, et Prophetas, sed meum corpus assumat, in mea carne versetur, Verbum caro fiat, et sic osculetur me habitans in me, ut sit Emmanuel. Nequaquam igitur ut legatus, nec ut Angelus, sed ipse salvabit eos qui receperunt salutem: non operum merito, sed charitate Dei. Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigeniteum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quod si prudens lector tacita cogitatione responderit; quare multi 753 non sunt salvati, si ipse salvavit eos, et dilexit, et pepercit filiis suis, et redemit eos sanguine suo, suscepitque et exaltavit assumptos? infertur causa perspicua. Ipsi autem non creVoluit itaque Deus salvare cupientes: et provocavit ad salutem, ut voluntas haberet praemium; sed illi credere noluerunt. Alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
isrł glorificatꝰ ÷. Quia dñs ingressus est
egiptum suꝑ nubẽ leuẽ. & nubib ꝓpħarũ
mandauit ne pluerent suꝑisrł imbrẽ. ad
quas ꝑuenit ueritas dĩ: miratur ȩccłia dd
derant congregata. uolare ad segentium
turbã toto orbe t̾rarũ. & assumptis alisss
scĩ festinare iuxta sim machum &e theodotl¬
nẽ ad fenestras suas. uixta aquilã ad cãt¬
ractas suas. ut ingrediant᷑ eccłiam siue di¬
ctores cum discipłis. idest columbas cũ ll̃
sius uolare adȩccłiam de insulis gentuito
quȩ iuxta uaticinia ꝓpħarum ex̃ pectalat
diñ. Naues quoq tharsis idest maris de qͥh
in uisione tiri plenius diximꝰ. adducent
filios eccłiȩ in principio fidei. aurũ & arga¬
tum portantes. Corde enim credit᷑ adiusti¬
ciam: ore aut̃ confessio fit ad salutẽ Dequo
auro & argento. in seragesimo septimo psal

Expanded text:
Israel glorificatus est. Quia Dominus ingressus est Aegyptum super nubem levem, et nubibus Prophetarum mandavit, ne pluerent super Israel imbrem, ad quos pervenit veritas Dei, miratur Ecclesia de ulo congregata, volare ad se gentium turbam toto orbe terrarum. Et assumptis alis Sncti, festinare, juxta Symmachum et Theodotionem, ad fenestras suas; juxta Aquilam ad cataractas suas, ut ingrediantur Ecclesiam. Sive doctores cum discipulis, id est, columbas cum pullis suis volare ad Ecclesiam de insulis gentium, quae juxta vaticinia Prophetarum exspectabunt Dominum. Naves quoque THARSIS , id est, maris, de quibus in visione Tyri plenius diximus, adducent filios Ecclesiae in principio fidei, aurum argentumque portantes. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem . De quo auro et argento in sexagesimo sep
Abbreviated transcription (Latin):
& in ciuitates samaritanor ne intraueritis.
ite aut̃ magis ad oues ꝑditas domꝰ isrł.
Quam obcausam & apłi pͥmũ insinagogis
dñm nunciabant. quib non recipientib
euangelium dicunt ad eos. Uobis quidẽ
oportuerat p̃dicari uerbũ: sed quia non
suscepistis salutem. ecce conuertimur ad
gentes. Lux enĩ uenit inmundũ. & magis
ui dei dilexerunt tenebras. Unde & dñs
cum ierłm flesset: adiecit. Siscires etiam
tu quȩ ad pacem sunt tͥ. Quã quia non susce¬
pit: intulit. Nunc uenient dies suꝑte. &
circundabunt te inimici tui uallo. & coar¬
tabunt te. ad t̾rãq te ducent cũ filus tuis.
Nos aut̃ iuxta pͥorẽ sensũ ad ęccłiam diciuni¬
uersa credimus. quȩ pͥmum de iudaico po-¬¬
pło congregata est. & lum̃ qđ suꝑ eamor¬
tũ fuerat. ꝑ apłos transmisit ad gentes.
Cui dr̃. Surge. illuminare. ut quȩ cecidit
in incredulis. surgat infidelib. Quȩ cecidit
in sinagogis. surgat inȩccłiis. Et postquam

Expanded text:
raveritis: ite magis ad oves perditas domus Israel . Quam ob causam et Apostoli primum in synagogis Dominum nuntiabant, quibus non recipientibus Evangelium, dicunt ad eos: Vobis quidem oportuerat praedicari verbum: sed quia non recepistis salutem, ecce convertimur ad gentes . Lux enim venit in mundum: et magis Judaei dilexerunt tenebras. Unde et Dominus cum Jerusalem flevisset, adjecit: Si scires etiam tu quae ad pacem sunt tibi . Quam quia non suscepit, intulit: Nunc autem veniet dies super te: et circumdabunt te inimici tui vallo: et coarctabunt te, ad terramque deducent cum filiis tuis . Nos autem juxta priorem sensum, ad Ecclesiam dici universa credamus: quae primum de Judaico populo congregata est, et lumen quod super eam ortum fuerat, per Apostolos transmisit ad gentes. Cui dicitur: Surge, illuminare; ut quae cecidit in incredulis, surgat in Fidelibus: quae cecidit in synagogis, surgat in Ecclesiis: et postquam
Abbreviated transcription (Latin):
diligentius attendũ. e. Filii enĩ qui robusti
suntꝰ ipsi ꝑse de longe ueniunt & ad fidem
ani congregant᷑. filiȩ aut̃ quȩ imbecilliores
sunt && ꝓ fragilitate seixus necdũ inuirum
uenere ꝑfectum. apłoꝵ portantur humeris.
ut deferantur insinũ abrahã. isaac. & iacob.
Nunc uidebis & afflues. & mirabit᷑ & di
Iatabitur cor tuũ. quando conuersa fue

Expanded text:
diligentius attendendum est. Filii enim qui robusti sunt, ipsi per se de longe veniunt, et ad fidem Domini congregantur. Filiae autem quae imbecilliores sunt, et pro fragilitate sexus, necdum in virum venere perfectum, Apostolorum portantur humeris, ut deferantur in sinus Abraham, Isaac et Jacob. Tunc videbis, et afflues, et mirabitur, et dilatabitur cor tuum: quan
Abbreviated transcription (Latin):
F ilii alieni mentiti sunt mͥ: filii alieni inut¬
terauerunt. & claudicauerunt a semitis
sius. Quib & helias dixerat. Usquequo dlli¬
dicatis utroq pede: deniq quod difficile
in aliis repꝑitur: hic psalmus tam insami¬
elis quam indierũ historia continet᷑. quate
uno numero ad ebdomadem ꝑ incrementa
ꝓficiens: uenit ad uicesimũ octauũ psalnũ
qui &e ipse inscribitur dauid in consuma¬
ne tabernaculi. quando angelis imꝑatt.
afferte dño filii dĩ. afferte dño filios arũ
& omĩa baptismi salutaris ȩccłiȩ mistera¬

Expanded text:
lii alieni mentiti sunt mihi: filii alieni inveteraverunt, et claudicaverunt a semitis suis ; quibus et Elias dixerat: Usquequo claudicatis utroque pede ? Denique quod difficile in aliis reperitur, hic psalmus tam in Samuelis, quam in Dierum historia continetur . Qui de uno numero ad hebdomadem per incrementa proficiens, venit ad vicesimum octavum psalmum, qui et ipse inscribitur David, in consummationem tabernaculi, quando Angelis imperatur: Afferte Domino filii Dei: afferte Domino filios arietum. Et omnia baptismi salutaris et Ecclesiae myster
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ aut̃ scriptũ inhebreo notauimꝰ. arietes
nabaioth ministrabunt tͥ. & offerent
suꝑ placabili altari meo: ꝓpͥe suꝑhis in¬
telligitur qui de gentib electi in sacerdotiu.
deamus ei. Nos talem consuctudinẽ ñ habe
neq ȩccłia dĩ. Illudq dicamꝰ. qđ etiasicinui¬
lit̾ sunt ꝓmissa. uideis tam̃ sub conditiont
sunt ꝓmissa. ut si suscepissent lum̃ suui
qđ adeos missum fuerat: tunc etiã istaseis¬
rentur. qđ uidelicet ꝑdesideriũ auri & opi
abundantiã. rerũq carnaliũ quarũ semp
illagens capiebatur illecebris. susciꝑent i
se missum filium dĩ. Quẽ quia ñ susceꝑant.
uniuersa sublata sunt. & suscipientib spu¬
lit̾ reddita hereditas. Quisunt isti quut
nubes uolant & quasi cosumbȩ ad fenestus
suas: Me enim insulȩ expectant & naues
maris in principio. ut adducã filios tuos

Expanded text:
tavimus: Arietes Nabajoth ministrabunt tibi, et offerent super placabili altari meo, proprie super his intelligitur, qui de gentibus electi in sacerdotium, deamus ei: Nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei . Illudque dicamus, quod etiam si carnaliter sunt promissa Judaeis, tamen sub conditione sunt promissa, ut si suscepissent lumen suum, quod ad eos missum fuerat, tunc etiam ista sequerentur, quod videlicet per desiderium auri, et opum abundantiam, rerumque carnalium, quorum semper ista gens capiebatur illecebris, susciperent ad se missum Filium Dei, quem quia non susceperunt, universa sublata sunt, et suscipientibus spiritualiter reddita haereditas. Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? me enim insulae exspectant, et naves mari
Abbreviated transcription (Latin):
te iudicium eiꝰ ablatũ est: illud significat
qđ de tribulatione atq uidicio ad patrẽ
uictor ascenderit. siue qđ uidex omĩum
uidicii ñ repressit ueritatẽ. sed absq ulla
culpa. seditione iudeor. & pilati uoce dam¬
natꝰ sit. Unde ad miratur ꝓpħa. qđ omĩũ
ds̃ se tradiderit passioni. de quo paulus
loquit᷑. Si enĩ credidissent: nunquã dñm
głȩ crucifixissent. Sequitur. Generationẽ
eiꝰ quis enarrabit: Qđ duplicit̃ intelli-¬
gitur. Aut enĩ de diuinitate eiꝰ accipien

Expanded text:
te judicium ejus ablatum est, illud significat, te judicium ejus ablatum est, illud significat, quod de tribulatione atque judicio ad Patrem victor ascenderit; sive quod judex omnium, judicii non repererit veritatem; sed absque ulla culpa, seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus sit. Unde admiratur Propheta, quod omnium Deus se tradiderit passioni. De quo Paulus loquitur: Si enim credidissent, numquam Dominum gloriae crucifixissent . Sequitur: Generationem ejus quis enarrabit? Quod dupliciter intelligitur: aut enim de divinitate ejus ac
Abbreviated transcription (Latin):
ecce qui tollit peccata mundi. Qui & in
apocalipsi ioħis euangelistȩ sepe occisus
memoratur. qui de se ipso loquit᷑ inieremia.
Ego aut̃ quasi agnꝰ in nocens & ductus adui.¬
ctimam. nesciebã. Cum enĩ nesciret pecca.¬
tũ: ꝓ nob̾ peccatũ factꝰ ÷. Ꝙ sicut agnꝰ cum
ducitur ad uictimã non repugnat: sic
ille passus est ꝓuoluntate ut destrueret
eũ qui mortis habebat imꝑiũ. humilians
se usq ad mortẽ. & morte crucis. Hic
agnus est incuiꝰ tipo inmolabat᷑ agnꝰ.
cuiꝰ cruor litꝰ in postib ext̾minatorẽ fuga¬
bat egipti. qui non solũ sanguine suo nõs
redemit. sed & lanis oꝑuit. ut algentes
infidelitate sua ueste calefaceret᷑. & au¬
diremꝰ apłm nob̾ loquentẽ. Quot quot in
x p̃o baptizati estis. xp̃m indiustis. Et in
alio loco. Indiumini xp̃o iesũ. Qđq seqͥt᷑.
de angustia &e de iudicio sublatꝰ ÷. siue
ut septuaginta transtuler̃. in humilita¬

Expanded text:
ecce qui tollit peccata mundi . Qui et in ecce qui tollit peccata mundi . Qui et in Apocalypsi Joannis Evangelistae, agnus occisus saepe memoratur . Qui de seipso loquitur in Jeremia . Ego autem sicut agnus innocens, et ductus ad victimam, nesciebam. Cum enim nesciret peccatum, pro nobis peccatum factus est . Et sicut agnus cum ducitur ad victimam, non repugnat: sic ille passus est voluntate, ut destrueret eum qui mortis habebat imperium , humilians se usque ad mortem, et mortem crucis . Hic agnus est, in cujus typo immolabatur agnus, cujus cruor linitus in postibus exterminatorem fugabat Aegypti ; qui non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit, ut algentes infidelitate, sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum nobis loquentem: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis . Et in alio loco: Induimini Christo Jesu . Quodque sequitur: De angustia et de judicio sublatus est; sive ut LXX transtulerunt, in humilita
Abbreviated transcription (Latin):
inore eiꝰ Et dñs uoluit conterere eũ: in
infirmitate. Larx. Sic̃ ouis adiuctimã
ductꝰ ÷ : ce sic̃ agnꝰ corã tondente mutus.¬
I sic ñ aꝑuit os suum. In humilitate uidi¬
Iciũ eiꝰ sublatũ est. Generationẽ eiꝰ qͥs enar¬
Irabit: Quia tollet᷑ de t̾ra uita eiꝰ. Ab in¬
Iiqͥtatib popłi mei ductꝰ ÷ admortẽ. &
dabo pessimos ꝓ sepultura eiꝰ. & diuites
I ꝓmorte eiꝰ quia iniquitatẽ ñ fecit. neq
dolũ inore suo. & dñs uult eũ mundare¬
a plaga. Hoc testimoniũ cũ in actib¬
apłorꝰ reginȩ candacis eunuchus reda¬
ueheret᷑. & legens non intelligeret:
int̾ p̃tante philippo suꝑ passione & nomi¬
ne saluatoris intellerit. & statim bapti
meruit appellari. & apłs genti ethiopũ
missus est. Qui gͥ oblatus est pilato quia
ipse uoluit. &e non respondit ut patibu¬
ouis ad occisionem ductus est. & quasi a.¬
gnus coram tondente ommutuit. Et enĩ
baptista monstrabat dicens. ecce agnꝰ dĩ.

Expanded text:
nus voluit conterere eum in infirmitate. LXX: Sicut ovis ad victimam ductus est, et sicut agnus coram tondente mutus, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est. Generationem illius quis enarrabit, quia tollitur de terra vita ejus? Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem; et dabo pessimos pro sepultura ejus, et divites pro morte illius. Quia iniquitatem non fecit, neque dolum in ore suo: et Dominu. Hoc testimonio cum in Actibum reginae Candacis eunuchus redargueretur, et legens non intelligeret, interpretante Philippo super passione, et nomine Salvatoris, intellexit et statim baptimeruit appellari, et Apostolus genti Aethiopum missus est. Qui igitur oblatus est Pilato, quia ipse voluit; et non respondit, ut patibuovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente obmutuit. Etenim pm Joannes Baptista monstrabat, dicens: Ecce agnus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
cerẽ: Locutus sum michi int̾no cordis
affectu. Non possum cuncta narrare
quȩ cerno. hȩret lingua faucib meis.
uar dolore clauditur. Ue michi. quantꝰ
ordo poenarum ante oculos uersatur
meos. cerno prȩsentia quȩ futura sunt.
Errant aut̃ qui hoc putant ex ꝑsona dĩ
debere intelligi. rerum ordinem non se¬¬
quentes. Mirorq quo sensu ꝓpsalmis &
laudib quod in hebraico dr̃ tem roth.
septuaginta portenta interp̃tati sunt.
Nisi forte signum atq portentum. ut ea.¬
cluso popło iudeoꝵ. incredula priꝰ gentiũ¬
pͣuaricati sunt. Formido & fouea eli

Expanded text:
cerem, locutus sum mihi interno cordis cerem, locutus sum mihi interno cordis affectu: Non possum cuncta narrare quae cerno. Haeret lingua faucibus meis, vox dolore concluditur. Vae mihi, quantus ordo poenarum ante oculos versatur meos! cerno praesentia quae futura sunt. Errant autem qui hoc putant ex persona Dei debere intelligi, rerum ordinem non sequentes. Mirorque quo sensu pro psalmis, et laudibus, quod in Hebraico legitur ZEMROTH  , LXX portenta interpretati sunt, nisi forte signum est atque portentum, ut excluso populo Judaeorum, incredula prius gentiuaevaricati sun
Abbreviated transcription (Latin):
in greco additum est. Rursum ꝓ eo quod
illi posuerunt ue. ut sequenti uersiculo
uingeretur: in hebraico dicitur oyli. qđ
quod nos ꝓpter explanationẽ sensus aꝑtiꝰ
posuimus: in hebraico habet mechapħ
quod alam non finem sonat. Hi gͦ de qͥb
fupra dictum est leuabunt uocem suam
atq laudabunt cum hinnierint de ma-¬
ri. & in doctrinis glorificauerint dnm.
&e uiderint in insulis maris laudari
nomen dni dĩ isrł: tunc consona uoce
cantabunt & dicent. Ab alis terrȩ. hoc
est a ꝓpħis &e a scĩs dñi qui assumptis
alis columbȩ ad cęlor regna festinant.
laudem eius audiumꝰ p̃dicari. & quod
gła uel spes iusti non sit irrita. sed reb
omĩa compleantur. Dicentib itaq hȩc
scĩs. & hinnientib de mari. & leuantib
uocem suam atq laudantib: ꝓpheta
sibimet ipsi loquitur. Cum inquit hȩc
audissem. & insubuersione orbis uatici¬
nium ꝓpħarum explendum esse ꝑspi.¬

Expanded text:
in Graeco additum est. Rursum pro eo quod in Graeco additum est. Rursum pro eo quod illi posuerunt vae, ut sequenti versiculo jungeretur, in Hebraico dicitur OI LI  quod nos propter explanationem sensus apertius posuimus, in Hebraico habetur MECCHENAPH quod alam, non finem, sonat. Hi ergo, de quibus supra dictum est: Levabunt vocem suam atque laudabunt, cum hinnierint de mari, et in doctrinis glorificaverint Dominum, et viderint in insulis maris laudari nomen Domini Dei Israel, tunc consona voce cantabunt, et dicent: Ab aliis terrae, hoc est, a prophetis et a sanctis Domini, qui assumptis alis columbae, ad coelorum regna festinant, laudes ejus audivimus praedicari: et quod gloria vel spes Justi non sit irrita, sed rebus omnia compleantur. Dicentibus itaque haec sanctis, et hinnientibus de mari, et levantibus vocem suam atque laudantibus, Propheta sibimetipsi loquitur: Cum, inquit, haec audissem, et in subversionem orbis vaticinium Prophetarum explendum esse perspi
Abbreviated transcription (Latin):
ent de mari huius scłi. Proptea qui nunc
scripturis scĩs eruditi estis. & scitis uobis
tantum gaudium tantaq prȩmia reserua¬
ri: in doctrinis glorificate dñm. audien¬
tes illud quod scriptum est. qui głatur
in dño głet᷑. nequaquã in t̾ra uideȩ. sed
in insulis idest in ȩccłus huius maris &
scłi. in quib benedicitur atq laudatur
nomen dni dĩ quondam isrł. siue hominis
uidentis dm̃. Iuxta septuaginta omnia
quȩ de scĩs intelleximꝰ referri possunt
ad impios. quod cũ fuerit finita uinde.¬
mia: tunc illi clament insuppliciis con¬
stituti. qui aut̃ euaserint impiorum¬
numerum: lȩtentur in gła dñi. & contur.¬
bentur aquȩ popłoꝵ seculi huius.¬
N finib terrȩ laudes audiuimus. głam
iusti. Et dixi. Secretum meum michi. secre¬¬
tũ meũ mͥ. Ue michi. Lax. Abalis terrȩ
portenta audiuimus. spes iusto. Et dicent.
habetur. sed de theodotionis translatione

Expanded text:
ent de mari hujus saeculi. Propterea qui nunc ent de mari hujus saeculi. Propterea qui nunc in Scripturis sanctis eruditi estis, et scitis vobis tantum gaudium tantaque praemia reservari, in doctrinis glorificate Dominum, audientes illud quod scriptum est: Qui glorino glorietur . Nequaquam in terra Judaeae, sed in insulis, id est, in Ecclesiis hujus maris et saeculi, in quibus benedicitur atque laudatur nomen Domini Dei quondam Israel, sive, hominis videntis Deum. Juxta LXX, omnia quae de sanctis intelleximus, referri possunt ad impios, quod cum fuerit finita vindemia, tunc illi clament in suppliciis constituti. Qui autem evaserint impiorumnumerum laetentur in gloria Domini, et conturbentur aquae populorum hujusaudivimus, gloriam Justi, et dixi: Secretum meum mihi, secretum meum mihi: vae mihi. LXX: Ab aliis terrae portenta audivimus: spes justo, et dicent +etur, sed de Theodotionis translatione
Abbreviated transcription (Latin):
sum erit dñi dĩ isrł. Relictis hominibus
paucis quando maledictio uorauerit t̾rã.
& inurbe fuerit solitudo. & hȩc uniuersa
contigerint inmedio t̾rȩ. in medio popłor
& gentium: tanta erit scõꝵ paucitas de
quib dñs loquitur in euangelio. multiuo¬
cati & pauci electi. & tam uehemens p̃ssura
iustoꝵ: ut temptent᷑ si fieri potest etiam
electi di. & paucitas eor bacis oliuarum
rarissimis comparet᷑. quȩ cum excussȩ fu¬
erint atq demissȩ uix paucȩ remanent
in ramoꝵ cacumine. & quomodo cum fue¬
rit finita uindemia. solent pauꝑes ege.¬
state cogente uacuas circũire uites. &
pauca uuarũ grana colligere. li gͥ qui re¬
manserint. & post uindemiam mundi
atq pressurã manus quiuerint antixp̃i
ꝑ sequentis effugere. siue poenã imminen
dñs ingła patris sui cum angelis suis.
tunc hinnient in equoꝵ similitudinem
lȩticiȩ magnitudine gestientes. & hinni¬

Expanded text:
sum erit, Domini Dei Israel. Relictis hominibus sum erit, Domini Dei Israel. Relictis hominibus paucis, quando maledictio voraverit terram, et in urbe fuerit solitudo, et haec universa contigerint in medio terrae, in medio populorum et gentium, tanta erit sanctorum paucitas, de quibus Dominus loquitur in Evangelio: Multi vocati, et pauci electi : et tam vehemens pressura justorum, ut tententur, si fieri potest, etiam electi Dei: et paucitas eorum baccis olivarum rarissimis comparetur, quae cum excussae fuerint atque demessae, vix paucae remanent in ramorum cacumine; et quomodo cum fuerit finita vindemia, solent pauperes, egestate cogente, vacuas circuire vites, et pauca uvarum grana colligere. Hi igitur qui remanserint, et post vindemiam mundi atque pressuram, manus quiverint Antichristi persequentis effugere, sive poenae imminentDominus in gloria Patris sui, cum Angelis sanctis, tunc hinnient in equorum similitudinem, laetitiae magnitudine gestientes, et hinni