comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seditionẽ missus fuerat in carcerẽ quẽ petebant. iħm uero tradidit uo¬
luntati eoꝵ. Nunc eadẽ scđm ioħem consideremꝰ. idest que ꝑ pilatum
facta sunt. Ꝙ ipsi inquit non introier̃ in p̃torium ut non contamina¬
rentur. s manducarent pascha. Exiit gͦ pilatus ad eos foras. & dixit.
uã accusationẽ affertis aduersus homuinẽ hunc : Responder̃ ⁊ dixer̃ ei.
Ci nõ esset hic malefactor nõ tibi tradidissemꝰ eum. Hoc uidendũ ẽ ne contra
sit ei qđͣ lucas dic̃ certa in eum dicta ẽẽ crimina. ⁊ dic̃ q̃ dicta sint. Ceper̃¬
bentẽ tributa dari cesari.⁊ dicentẽ se xp̃m regẽ ẽẽ. Qđ uͦ nunc scd̃m ioħm
cõmemoraui : uident᷑ uidei noluisse dicere crimina cum dixisset eis pilatꝰ.
uã accusationẽ affertis aduersus hominẽ hunc : Responder̃ ei. Si nõ ẽẽt hic
malefactor. nõ tibi tradidissemꝰ eum. uidelicet ut eoꝵ Auctoritatẽ sequiitꝰ
quid ei obiceretur desineret querere. s ob hoc tantum nocentẽ crederet.

Expanded text:
 quem petebant, Iesum uero tradidit uoluntati eorum. Nunc eadem secundum Iohannem consideremus, id est quae per Pilatum facta sunt. et ipsi, inquit, non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha. exiit ergo Pilatus ad eos foras et dixit: quam accusationem adfertis aduersus hominem hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. hoc uidendum est, ne contra sit ei quod Lucas dicit certa in eum dicta esse crimina et dicit quae dicta sint: coeperbentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. quod uero nunc secundum Iohannem commemoraui, uidentur. Iudaei noluisse dicere crimina, cum dixisset eis Pilatus: quam accusationem adfertis aduersus hominem hunc? responderunt enim: si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum, uidelicet ut eorum auctoritaten secutus, quid ei obiceretur, desineret quaerere, sed ob hoc tantum nocentem crederet,
Abbreviated transcription (Latin):
cum dño gesta sunt ex quanta parte uisum ẽ & petri negationem to¬
tã cõmemonisset. adducunt gͦ inquit iħm ad caiphan in p̃torium.
erat aut̃ mane. ubi intelligimius aut aliquã fuisse causam que coege¬
rit caiphan ẽẽ in p̃torio. nec ẽẽ p̾sentem cum alii pͥncipes sacendotũ
hab̾ent de dño questionem. aut in domo eius fuisse p̾torium. Tam̃
ad ipsum ab inicio ducebatur ad quẽ in extremo ꝑductꝰ est. s quia iam
tãꝗ conuictũ reum adducebant. caiphae aut iam antea uisum fuerat
ut iħs moreretur. nulla mora interposita est quin occidendꝰ pilato tra¬
deretur. Que gͥ ꝑ pilatum cum dño gesta sunt ita matħs nairat. ac pͥ¬
mum excunit inde ut cõmemoraret exitum uidae traditoris. quẽ sobꝰ
narrauit ita dicens. Tunc uidens udas qui eum tradidit quia dampnatꝰ
ẽ. poenitencia ductꝰ retulit triginta argenteos pͥncipibꝰ sacerdotum. &¬

Expanded text:
 cum ea quae cum domino gesta sunt, ex quanta parte uisum est, et Petri negationem to cum ea quae cum domino gesta sunt, ex quanta parte uisum est, et Petri negationem totam commemorasset, adducunt ergo, inquit, Iesum ad Caifan in praetorium. erat autem mane. ubi intellegimus aut aliquam fuisse causam, quae coegerit Caifan esse in praetorio nec esse praesentem, cum alii principes sacerdotum haberent de domino quaestionem, aut in domo eius fuisse praetorium. tamen ad ipsum ab initio ducebatur, ad quem in extremo perductus est. sed quia iam tamquam conuictum reum adducebant, Caifae autem iam antea uisum fuerat, ut Iesus moreretur, nulla mora interposita est, quin occidendus Pilato traderetur. quae igitur per Pilatum cum domino gesta sunt, ita Mattheus narrat. Ac primum excucurrit inde, ut commemoraret exitum Iudae traditoris, quem solus narrauit, ita dicens: tunc uidens Iudas, qui eum tradidit, quia damnatus est, paenitentia ductus rettulit triginta argenteos principib
Abbreviated transcription (Latin):
At illi dixer̃. Quid adhuc desideramus testimonium: Ipsi enim audiu¬
mus de ore euis. Q surgens oñis multitudo eor duxer̃ illu ad pilatũ.
Hec om̃a nairauit lucas. ubi intelligitur qđ eciam matħs ⁊ marchus
nanauer̾. qđ int̾rogatus sit dñs utrum ipse ẽẽt filius dĩ. & qđ dixerit
dico ub̃. amodo uidebitis filium hominis sedentẽ adextris uirtutis. &
uenientẽ in nubibꝰ celi. iam lucescente die gestum quando lucas dicit.
& ut factꝰ est dies. atq ita nairat similia. & siquid eciam ipse cõme¬
morat qđ illi tacuer̃. Nocte aũt intelligimus ꝑ falsos testes actũ ẽẽ cũ
dño. qđ breuit̃ cõmemorauer̃ matħs ⁊ marchus. Tucas tacuit qui
enanauit que cirra mane sunt gesta. Nam ⁊ illi idest matħs ⁊ marchꝰ
contexer̃ nairationem in his que cum dño acta s̃ usq ad mane. s postea
redier̃ ad nairandã petri nagationem. qua tminata redier̃ ad mane
ut inde cet̾a contexerent. qͦuo usq ꝑducerent que cum dño acta eran

Expanded text:
psi enim audiuimus de ore eius. et surgens omnis multitudo eorum duxerunt illum ad Pilatum. haec omnia narrauit Lucas, ubi intellegitur, quod etiam Mattheus et Marcus narrauerunt, quod interrogatus sit dominus, utrum ipse esset filius dei. et quod dixerit: dico uobis, amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, iam lucescente die gestum, quando Lucas dicit: et ut factmorat quod illi tacuerunt. Nocte autem intelligimus per falsos testes actum esse cum Domino, quod breviter commemoraverunt Matthaeus et Marcus, Lucas tacuit, qui enarrauit quae circa mane sunt gesta. nam et illi, id est Mattheus et Marcus, contexuerunt narrationem in his quae cum domino acta sunt usque ad mane, sed postea redierunt ad narrandam Petri negationem, qua terminata redierunt ad mane, ut inde cetera contexerent, quousque perducerent quae cum domino acta erant,
Abbreviated transcription (Latin):
& remisit ad pilatum. & facti sunt amici herodes ⁊ pilatus in ipsa
die. nam antea mimiei erant ad inuicem. Hec om̃a idest qđ api¬
lato ad herodem dñs missus. ẽ. & que ibi gesta sunt. lucas solus indi¬
cat. eciam si aliquid ibi ait simile qđ in aliis nairationũ locis apud
alios possit iueniri. Ceteri aũt ea tantum dicere uoluer̃ que apud
pilatũ gesta sunt quousq dñs crucifigendꝰ traderet᷑. Rediens gͦ
lucas ad ea q̃ apud p̃sidẽ gerebant᷑. unde digressus erat ut nairaret qđ
ap̃ herodẽ actũ ẽ. ita sequit᷑. Pilatꝰ aũt cõuocatis principibꝰ sacerdotũ.
& magistintibꝰ. & plebe: dixit ad illos. Obtulistis michi hunc hominẽ
quasi auertentẽ ppłm. & ecce ego coram uobis introgans nullã causã
inueni in homine isto ex his in quibꝰ eum accusatis. Hic intelligimꝰ
eum p̃termisisse quemadinodum a dũo quesierit quid accissatoribꝰ
responderet. s neq herodes inquit. Nam remisi uos ad illum. & ee¬

Expanded text:
acti sunt amici Herodes et Pilatus in ipsa die: nam antea inimici erant ad invicem. Haec omnia, id est, quod a Pilato ad Herodem Dominus missus est, et quae ibi gesta sunt, Lucas solus indicat; etiamsi aliquid ibi ait simile, quod in aliis narrationum locis apud alios possit inveniri: caeteri autem ea tantum dicere voluerunt quae apud Pilatum gesta sunt, quousque Dominus crucifigendus traderetur. Rediens ergo Lucas ad ea quae apud praesidem gerebantur, unde digressus erat, ut narraret quod apud Herodem actum est, ita sequitur: Ptulistis mihi hunc hominem quasi auertentem populum, et ecce coram uobis interrogans nullam causam inueni in homine isto ex his, in quibus eum accusastis. hinc intellegimus eum praetermisisse, quemadmodum a domino quaesierit, quid accusatoribus responderet. sed neque Herodes, inquit, nam remisi uos ad illum, et ec
Abbreviated transcription (Latin):
causam mortis muenio in eo. Comipiã gͦ illum ⁊ dimittã. At illi
instabant uocibꝰ magnis postulantes ut crucifigeretur. ⁊ inualesce¬
bant uoces eorᷤ. Matłis huic conatui pilati quo sepius cũ eis egit
uolens ut dimitteretur iłis. paucissimis uerbis satis attestatꝰ est
ubi ait. Uidens aut̃ pilatꝰ quia nichil ꝓficeret. s magis tumultꝰ
fieret. Qđ non diceret. nisi multum ille nisus eẽt. quãuis tacue¬
rit quotiens hoc efficere temptauerit ut erueret iħm furori eorum.
&lucas itaq ita conludit qđ actũ ẽ ap̃ p̃sidem. & pilatꝰ inqͥt adiudica

Expanded text:
. at illi instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum. Mattheus huic conatui Pilati, quo saepius cum eis egit uolens, ut dimitteretur Iesus, paucissimis uerbis satis adtestatus est, ubi ait: uidens autem Pilatus, quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret, quod non diceret, nisi multum ille nisus esset, quamuis tacuerit, quotiens hoc efficere temtauerit, ut erueret legum furori eorum. et Lucas itaque ita concludit, quod actum est aput praesidem: et Pilatus, inquit, adiudica
Abbreviated transcription (Latin):
met ipso hoc dicis an alii tibi dixer̃ de me : & hoc uideret᷑ nõ cõuenire
illi qđ ab alus cõmemoratũ ẽ : Respondit iłis. Tu dicis: nisi in cõseq̃ntibꝰ
ostenderet & alud dictũ ẽẽ unde ostendit ea que nunc dic̃ a ceteris potiꝰ
euugłistis tacita quam a dño dicta nõ ẽẽ. Adtende gͦ cetera. Respondit
inquit pilatus. Numqͥd ego uideus sum: Sens tua ⁊ pontifices tradider̃
te mͥ. Quid fecisti: Respondit iħs. Regnũ meũ nõ est de mundo hoc : si
ex hoc mundo ẽẽt regnũ meũ: ministri mei decertarent ut nõ traderer iudis.
I unc aũt regnum meũ nõ est hinc. Dix̃ itaq ei pilatꝰ. Ergo rex es tu : Respon¬
dit iłn. Tu dicis quia rex sum ego. Ecce quando uentũ ẽ ad id qđ alii eu¬
uangłistȩ cõmemorauer̃. Sequit᷑ gͦ itẽ dicente adhuc dño qđ ceteri tacu¬
er̃. Ego in hoc natus sum & ad hoc ueni in mundũ. ut testimoniũ ꝑhibeã

Expanded text:
metipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? Et hoc videretur non convenire illi quod ab aliis commemoratum est, Respondit Jesus, Tu dicis; nisi in consequentibus ostenderet et illud dictum esse. Unde ostendit ea quae nunc dicit, a caeteris potius Evangelistis tacita quam a Domino dicta non esse. Attende ergo caetera: Respondit, inquit, Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? respondit Iesus: regnum meum non est de mundo hoc; si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei decertarent, ut non traderer Iudaeis; nunc autem meum regnum non esthinc. dixit itaque ei Pilatus: ergo rex es tu? respondit Iesus: tu dicis, quia rex sum ego. ecce quando uentum est ad id quod alii euangelistae commemorauerunt. sequitur ergo item dicente adhuc domino quod ceteri tacuerunt: ego in hoc natus sum et ad hoc ueni in mundum, ut testimonium perhibeam
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝗͣ  uide in quantis de accusant. s plane sequitur & dic̃. qđ eciã
ili dixer̃. Pilatus aũt introgauit sum dicens. Tu es rex iudeoꝵ:
At ille respondens ait. Tu dicis. Hoc aũt matħs & marchus cõmemorauer̃
ante quã dicerent compellatum iħm qđ eis accusantibꝰ non responderet.
Nichil aũt inter est ueritatis quo ordine lucas ista retulerit. quemadmodũ
nichil inter est si alius aliquid tacet qđ alius cõmemorat. quemadmo¬
dum in sequentibꝰ dicit. Ait aũt pilatus ad principes sacerdotũ ⁊ tbas.
nichil inuenio causae in hoc homine. At illi inualescebant dicentes. Cõ¬
mouet ppłm docens ꝑ uniuersam uideam. & incipiens a galilea usq huc.

Expanded text:
quicquam? uide, in quantis te accusant, sed plane sequitur et dicit quod etiam quicquam? uide, in quantis te accusant, sed plane sequitur et dicit quod etiam illi dixerunt: Pilatus autem interrogauit eum dicens: tu es rex Iudaeorum? at ille responantequam dicerent compellatum Jesum quod eis accusantibus non responderet. Nihil autem interest veritatis, quo ordine Lucas ista retulerit: quemadmodum nihil interest si alius aliquid tacet, quod alius commemorat; quemadmodum in consequentibus dicit: Ait autem Pilatus ad principes sacerdotum et turbas: Nihil invenio causae in hoc homine. At illi invalescebant, dicentes: Commovet populum, docens per universam Judaeam, et incipiens a Gali
Abbreviated transcription (Latin):
eciam eum lauisse manus coram ppło. ut innocentẽ se a sanguine iusti
significaret. qđ item ⁊ marchus & alii tacent. satis ostendit eeiam matħs
egisse p̃sidẽ cum ppło ut dimitteretur. qđ breuit̃ significauit marchꝰ in
eo qđ referd pilatum dixisse quid enim mali fecit: deinde sic eciam ipse
coneludit que ꝑ pilatum cum dño gesta s̃. Pilatꝰ aũt inquit uolens po¬
pulo satis facere dimisit illis baraban. & tradidit iħm flagellis cesum
ut crucifigeretur. Hec apud p̃sidem gesta narrauit marchus. Lucas
apud pilatum gesta sic narrat. Coperꝰ aũt accusare illum dicentes. Hũc
muenimus subuertentẽ gentem nr̃am. & ꝓhibentẽ tributa dari cesari.
& dicentem se xp̃m regem ẽe. Hoc illi duo euugłistae non dixer̃ cũ
tam̃ dicerent qđ eum accusabant. Ergo iste eciam ipsa crimina que
falsa obiecer̃ aꝑuit. tacuit aũt qđ ei dixit pilatus. non respondes

Expanded text:
eret, dixit etiam eum lauisse manus coram populo, ut innocentem se a sanguine iusti eret, dixit etiam eum lauisse manus coram populo, ut innocentem se a sanguine iusti significaret, quod item et Marcus et alii tacent. satis ostendit etiam Mattheus egisse praesidem cum populo, ut dimitteretur. quod breuiter significauit Marcus in eo quod refert Pilatum dixisse: quid enim mali fecit? deinde sic etiam ipse concludit quae per Pilatum cum domino gesta sunt: Pilatus autem, inquit, uolens populo satisfacere, dimisit illis Barabban et tradidit Iesum flagellis caesum, ut crucifigeretur. haec apuapud Pilatum gesta sic narrat: Coeperunt autem accusare illum, dicentes: Hunc inuenimus subuertentem gentem nostram et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. hoc illi duo euangelistae non dixerunt, cum tamen dicerent, quod eum accusabant. ergo iste etiam ipsa crimina, quae falsa obiecerunt, aperuit. tacuit autem quod ei dixit Pilatus: non respondes
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum ẽ eum quesisse anuellent dimitti sibi regem uideoꝵ idest xp̃m
nichil inter est sentenciae qđ hic tacuit marchꝰ de baraban. hoc solũ
uolens dicere qđ ad dñm ꝑtinebat. quandoquidem in eoꝵ responsione
satis & ipse ostendit quem sibi dimitti uoluerint. pontifices inquit cõ¬
citauer̃ turbam ut magis baraban dimitteret eis. Sequitur aũt ⁊ dicit.
ilatus aũt iterum respondens ait illis. Quid gͦ uultis faciam regi u¬
deoꝵ : Unde iam satis apparet qđ id marchus uelit ostendere dicendo
regem iudeorum qđ matħr dicendo xp̃m. Non enim dicebantur xp̃i
reges nisi uideoꝵ. Namq in eo eciam loco matħs ait. Dic̃ illis pilatꝰ.
uid gͥ faciam de iłni qui dicitur xp̃s Ergo sequitur marchꝰ. Atilli
chus pilatus uero dicebat eis. quid enim malefecit.¬
at illi magis damabant crucifige eum : hoc matħs non dixit. s qm̃ dyx̃

Expanded text:
nifestum est eum quaesisse, an uellent dimitti sibi regem Iudaeorum, id est nifestum est eum quaesisse, an uellent dimitti sibi regem Iudaeorum, id est Christum, nihil interest sententiae, quod hic tacuit Marcus de Barabba hoc solum uolens dicere quod ad dominum pertinebat, quando quidem in eorum responsione satis et ipse ostendit, quem sibi dimitti uoluerint: pontifices, inquit, concitauerunt turbam, ut magis Barabban dimitteret eis. sequitur autem et dicit: Pilatus autem iterum respondens ait illis: quid ergo uultis faciam regi Iudaeorum? unde iam satis apparet, quod id Marcus uelit ostendere dicendo: regem Iudaeorum, quod Mattheus dicendo: Christum. non enim dicebantur christi reges nisi Iudaeorum: namque in eo etiam loco Mattheus ait: dicit illis Pilatus: quid igitur faciam de Iesu, qui dicitur Christus? ergo sequitur Marcus: at illi ur. et sequitur Marcus: Pilatus uero dicebat eis: quid enim maliat illi magis clamabant: crucifige eum. hoc Mat
Abbreviated transcription (Latin):
pondens uiuuersus ppłs dix̃. Sanguis eius suꝑ nos ⁊ suꝑ filios nyos.
T unc dimisit illis baraban. iłm aut flagellatum tradidit eis ut cru¬
cifigeretur. Hec narrauit matħs ꝑ pilatum gesta de dño. Marchꝰ
qͦq poene isdem uerbis ⁊ rebꝰ conciit. Uerba aut̃ pilati quibꝰ res¬
pondit ppło petenti ut sollemnnter unus uinctus dimitteret᷑. ita re¬
fert. Platus aũt respondit eis. & dixit. Uultis dimittam ub regẽ.
iudeoꝵ: Matħs aut sic ait. Congregatis gͦ illis. dix̃ pilatuiꝰ. Quẽ
uultis dimittam uobis baraban an iħm qui dicitur xp̃s. Nulla
questio est qđ tacet ipsos petisse ut aliquis eis dimitteretur. s q̃ri
potest que uerba pilatus dixerit. utrũ que a matheo. an que a
marcho referuntur. Alud enim uidetur ẽẽ quẽ uultis dimittã uobis
baraban. an iłim qui dicitur xp̃s : aliud uultis dinittam uobis regem
iudeoꝵ : s quia xp̃os reges dicebant. & qui dixit illum an illum. ma¬

Expanded text:
 filios nostros. tunc dimisit illis Barabban; legum autem flagellatum tradidit eis, ut crucifigeretur. haec narrauit Mattheus per Pilatum gesta de domino. Marcus quoque paene isdem uerbis et rebus concinit. uerba autem Pilati, quibus respondit populo petenti, ut sollemniter unus uinctus dimitteretur, ita refert: Pilatus autem respondit eis et dixit: uultis dimittam uobis regem Iudaeorum ? Mattheus autem sic ait: congregatis ergo illis dixit Pilatus: quem uultis dimittam uobis, Barabban an Iesum, qui dicitur Christus? nulla quaestio est quod tacet ipsos petisse, ut aliquis eis dimitteretur. sed quaeri potest, quae uerba Pilatus dixerit, utrum quae a Mattheo an quae a Marco referuntur. aliud enim uidetur esse: quem uultis dimittam uobis, Barabban an Iesum, qui dicitur Christus? aliud: uultis dimittam uobis regem Iudaeorum? sed quia christos reges dicebant, et qui dixit illum an illum, ma
Abbreviated transcription (Latin):
nali in locũ qui dr̃
lithos trotos. hebraice aũt gabatha. Erat aũt parasceue pascha hora qͣsi
tifices. Non habenius regem nisi cesarẽ. Tunc gͦ tradidit eis illĩut crri¬
cifigeretur. Hec nairauit ioħs per pilatum gesta. nirto iauiui ipra¬
ONSEQ UeNS est iam ut ipsam dñi passionẽ scđm quatuor eiutãns¬
gelistarum testimonia uideamus. quã mats sic incip̃. Tunc milites p̃¬
sidis suscipientes iłm in p̃torum. congregauer̃ ad eum uniuersam cohor

Expanded text:
nali, in loco qui dicitur Lithostrotos, Hebraice autem Gabbatha. Erat autem Parasceve Pascha hora quasi  tradidit eis illum, ut crucifigeretur. haec narrauit Iohannes per Pilatum gesta. Consequens est iam, ut ipsam domini passionem secundum quattuor euangelistarum testimonia uideamus, quam Mattheus sic incipit: tunc milites praesidis suscipientes Iesum in praetorium congregauerunt ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
nioribꝰ ⁊ scribis ⁊ uniuerso concilio uincienter iħm auxer̃ ⁊ tradider̃ pilato.
ueas aũt postea quani compleuit nairando petri negationẽ recapitulauit q̃
cum dño gesta sunt iam ut apparet cirxa mane atq ita contexuit nairati¬
onem. & uiri qui tenebant illum illudebant ei cedentes. & uelauer̃ eum
& ꝑcutieb ant faciem eius & int̾rogabant eum dicentes. ꝓpħiza quis est

Expanded text:
s et uniuerso concilio uincientes. legum duxerunt et tradiderunt Pilato. Lucas autem, posteaquam conpleuit narrando Petri negationem, recapitulauit quae cum domino gesta sunt iam, ut apparet, circa mane adque ita contexuit narrationem: et uiri, qui tenebant illum, inludebant ei caedentes, et uelauerunt eum et percutiebant faciem e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansio de captiuitate lib̾atorum in illa tra. Hec tamquã deliman¬
da arbitratus sum cum ammonerẽ qui in his ꝓpħicis testimoniis in
unum redactis. & euuangłicae nairationi collatis. diligentius atten¬
tiusq requiratur. hec interposuit matħs de uida traditore.

Expanded text:
permansio de captivitate liberatorum in illa terra. Haec tanquam delineanpermansio de captivitate liberatorum in illa terra. Haec tanquam delineanda arbitratus sum, cum admonerem quid in his propheticis testimoniis in unum redactis et evangelicae narrationi collatis, diligentius attentiusque requiratur. Haec interposuit Matthaeus de Juda traditore.
Abbreviated transcription (Latin):
Ammoneatur lector utrumq conferre. ⁊ inde sensum enueleare ꝓphe¬
eiae quomͦ ꝑtineat ad hoc qđ in dño impletũ ẽ. Nam illud qđ sub¬
iecit huic testimonio matħs cum ait ouem app̾ciauer̃ filii isrł. & de¬
der̃ eos in agrum figuli sic̃ constituit michi dñs nec apud zachariã¬
nec apud ĩheremiam reperitur. unde magis ex ꝑsona ipsius enuan¬
głistȩ accipiendum ẽ eleganter ⁊ mistice insertum quia hoc ex dm̃
reuelatione cognouerit. ad hanc rem que de p̾cio xp̃i facta est huiꝰ.¬
modi ꝑtinere ꝓpheciam. Liber quippe emꝑti agri ap̃ iheremiã iu¬
betur mitti i uas fictile. & enntur hic de p̃cio adñi ager figuli ⁊ hoc
ad sepulturam ꝑegrinoꝵ. tamquam ad ꝑmansionem quietis eor
qui inhoc scło ꝑ egrinantes consepeliuntur xp̃o ꝑ uaptismum. Nã
⁊ illam emptionem agri hac significare iheremiae dicit dñs. qr erit

Expanded text:
admoneatur lector utrumque conferre et inde sensum enucleare propheadmoneatur lector utrumque conferre et inde sensum enucleare prophetiae, quomodo pertineat ad hoc quod in domino impletum est. nam illud quod subiecit huic testimonio Mattheus, cum ait: quem adpretiauerunt filii Israhel et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dnec apud Jeremiam reperitur. Unde magis ex persona ipsius Evangelistae accipiendum est eleganter et mystice insertum, quia hoc ex Domini revelatione cognoverit ad hanc rem, quae de Christi pretio facta est, hujusmodi pertinere prophetiam. Liber quippe empti agri apud Jeremiam jubetur mitti in vas fictile , et emitur hic de pretio Domini ager figuli, et hoc ad sepulturam peregrinorum, tanquam ad permansionem quietis eorum qui in hoc saeculo peregrinantes consepeliuntur Christo per Baptismum. Nam et illam emptionem agri hoc significare Jeremiae dixit Dominus, quia erit
Abbreviated transcription (Latin):
huius oꝑis terminandi necessitas flagitat. cur hoc nomen iheremiae
in testimonio zachariae sic manere ꝑmissum. uł potius sc̃ĩ sp̃s auctori¬
tate p̾ceptum sit. Est apud iheremiam qđ emerit agrum a filio frĩs sui
& dederit ei argentum. non quidem sub hoc nomine p̾cii qđ positũ ẽ
apud ⁊ achariam triginta argenteis. Uerumtam̃ agri emptio nõ ẽ ap̃
zachariam. Qđ aũt ꝓpheciamꝰ de triginta argenteis ad hoc interp̃tat
sit euugłista. qđ modo de dño completum est ut hoc eẽt eius p̃cium.
manifestum est. s ad hoc ꝑtinere eciam illud de agro empto qđ iherenuas
hinc potint mistice significari ut non hic zachariae nomen poneretur
qui dixit triginta argenteis. s iheremiae qui dixit de agro empto. ut
lecto euugło atq muento nomine iheremiae. lecto aũt iheremia ⁊ nõ
muento testimonio de triginta argenteis. iuento tam̃ agro empto.

Expanded text:
huius operis terminandi necessitas flagitat, cur hoc nomen Hieremiae huius operis terminandi necessitas flagitat, cur hoc nomen Hieremiae in testimonio Zachariae sic manere permissum uel potius sancti spiritus auctoritate praeceptum sit. est aput Hieremiam, quod emerit agrum a filio fratris sui et dederit ei argentum, non quidem sub hoc nomine pretii, quod positum est aput Zachariam, triginta argenteis, uerum tamen agri emtio non est aput Zachariam; quod autem prophetiam de triginta argenteis ad hoc interpretatus sit euangelista, quod modo de domino conpletum est, ut hoc esset eius pretium, manifestum est; sed ad hoc pertinere etiam illud de agro emto quod Hieremias dicit hinc potuit mystice significari, ut non hic Zachariae nomen poneretur, qui dixit triginta argenteis, sed Hieremiae, qui dixit de agro emto, ut lecto euangelio adque inuento nomine Hieremiae, lecto autem Hieremia et non inuento testimonio de triginta argenteis, inuento tamen agro emto,
Abbreviated transcription (Latin):
gat. Atq conigat. ut tam̃ dicat bene dixi : quid aliud intuens nisi
tantum interꝰ amibos ẽẽ concordiam. inter illum scilicet cuius uerba
dicere uoluit. & alium cuius ei nomen ꝓ illius nomine occuirit. ut
tale sit hoc istum dixisse quale si ille dixisset: quatomagis hoc de
ꝓpħis scĩs intelligendum & maxime cõmendandum fuit. ut omniũ
libros tamquã unius unum librum acciꝑemꝰ. in quo nulla rerum
discrepancia crederetur sicut nulla iueniretur. & in qͦ maior eẽt co¬
stancia ueritatis quam si om̃a illa unus homo quanilibet doctissimꝰ
loqueretur : Quod gͦ hinc argumentum sumere conantur uł infideles
uł imperiti homines. quasi ad ostendendam dissonanciã scõꝵ euuge¬
listarum. hoc potius debent assumere fideles ⁊ docti. ad ostendendam
unitatem scõꝵ eciam ꝓpħarum. Est alia causa que michi uidetur alio
tempore diligentius ꝑtractanda. ne amplius sermonem ꝓtendamꝰ quã

Expanded text:
gat adque corrigat, ut tamen dicat \'bene dixi, quid aliud intuens nisi gat adque corrigat, ut tamen dicat \'bene dixi, quid aliud intuens nisi tantam inter ambos esse concordiam, inter illum scilicet cuius uerba dicere uoluit et alium cuius ei nomen pro illius nomine occurrit, ut tale sit hoc istum dixisse, quale si ille dixisset, quanto magis hoc de prophetis sanctis intellegendum et maxime commendandum fuit, ut omnium libros tamquam unius unum librum acciperemus, in quo nulla rerum discrepantia crederetur, sicut nulla inueniretur, et in quo maior esset constantia ueritatis, quam si omnia illa unus homo quamlibet doctissimus loqueretur? quod ergo hinc argumentum sumere conantur uel infideles uel inperiti homines quasi ad ostendendam dissonantiam sanctorum euangelistarum, hoc potius debent adsumere fideles et docti ad ostendendam unitatem sanctorum etiam prophetarum. Est alia causa, quae mihi uidetur alio tempore diligentius pertractanda, ne amplius sermonem protendamus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
minis ore dicerentur. & ideo indubitanter accipi debere quecũq ꝑ
dicta sunt ꝑ iheremiam tam sint zachariae quam iheremiae. & que
dicta sunt ꝑ zachariam tam sint iheremiae quam zachariae: quid
opus erat ut emendaret matħs. cum aliud ꝓ alio sibi nom̃ occuireas
a se scriptum relegisset ac non potius sequens auctoritatẽ sp̃s scĩ
a quo m̃tem suan regi plus nob̾ ille utiq sentiebat. ita hoc scrip¬
tum relinqueret. sicut eum ammoriendo constituerat ei dñs. ad in
formandos nos tantam uerboꝵ suor inter ꝓpħas ẽẽ concordiam ut
non absurde immo congruentissime eciam iheremiae deputaremus.
qđ ꝑ zachariam dictum reꝑimꝰ. Si enim hodie quisquam uolens
alicuius uerba indicare dicat nom̃ alterius a quo dicta sint. qui tam̃
sit amicissimus. & famili aritate conunctissimus. illius cuuis uerba
dicere uoluit. & continuo recordatus alium ꝓ alio se dixisse ita se colli¬

Expanded text:
s ore dicerentur. Et ideo indubitanter accipi debere quaecunque s ore dicerentur. Et ideo indubitanter accipi debere quaecunque dicta sunt per Jeremiam, tam sint Zachariae quam Jeremiae, et quae dicta sunt per Zachariam, tam sint Jeremiae quam Zachariae, quid opus erat ut emendaret Matthaeus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset, et non potius sequens auctoritatem Spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum reliformandos nos tantam uerborum suorum inter prophetas esse concordiam, ut non absurde, immo congruentissime etiam Hieremiae deputaremus quod per Zachariam dictum repperiremus? si enim hodie quisquam uolens alicuius uerba indicare dicat nomen alterius, a quo dicta sint, qui tamen sit amicissimus et familiaritate coniunctissimus illius, cuius uerba dicere uoluit, et continuo recordatus alium pro alio se dixisse ita se colli
Abbreviated transcription (Latin):
cia faceret. cum turbaretur questione. qđ hoc testimoniũ ap̃ ihere¬
miam non inueniretur. Quid gͦ intelligendũ ẽ nisi hoc actũ ẽẽ se.¬
creciore consilio ꝓuidenciae dei qua mentes euugłistarim sunt gub̾¬
nate : Potuit eim fieri ut animo mathei eiugłm consoribentis ꝓza
charia iheremias occureret. ut fieri solet. qđ tam̃ sine ulla dubita¬
tione emendaret saltem ab aliis ammonitus. qui ipso incarne adhuc
uiuente hoc legere potuer̃. isi cogitaret recordatiom suae que sc̃o spũ
regebatur non frustra occuiisse aluid ꝓ alio nom̃ ꝓpħae. nisi quia ita
dñr hoc scribi constituit. Cur aũt ita constituerit dñs prima illa cau
sa utilissima debec facillime cogitari. eciam sic ẽẽ insimiatũ ita om̃s
scõs ꝓpħas uno spũ loquutos mirabili inter se consensione constare.
ut hoc multo ampluis sit quam si om̃iũ om̃a ꝓpħarũ uno unius ho¬

Expanded text:
tia faceret, cum turbaretur quaestione, quod hoc testimonium aput Hieretia faceret, cum turbaretur quaestione, quod hoc testimonium aput Hieremiam non inueniretur. Quid ergo intellegendum est, nisi hoc actum esse secretiore consilio prouidentiae dei, qua mentes euangelistarum sunt gubernatae? potuit enim fieri, ut animo Matthei euangelium conscribentis pro Zacharia Hieremias occurreret, ut fieri solet, quod tamen sine ulla dubitatione emendaret saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne uiuente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordationi suae, quae sancto spiritu regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, nisi quia ita dominus hoc scribi constsa utilissima debet facillime cogitari, etiam sic esse insinuatum, ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos, mirabili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sic, quam si omnium omnia prophetarum uno uniu
Abbreviated transcription (Latin):
deder̃ eos in agrum figuli sicut constituit michi dñs. Siquis aũt mo¬
uet̾ qđ hoc testimonium nõ iuenitur in scriptura iheremiae ꝓpħae
& ideo putat fidei euugł̃istae aliquid derogandũ. primo nouerit nõ
om̃s codices euuangłoꝵ habere qđ ꝑ iheremiiam dictũ sit. s tantũmodo
ꝑ ꝓpħam. Possenius gͦ dicere his potuis codicibꝰ e̾e̾ credendũ qui ihere¬
nuiae nom̃ non hñt. Dictum est enim hoc ꝑ ꝓpħam. s zachariam. llu
de puratur codices ẽẽ mendosos qui hñt nomen iheremiae. quia uł za¬
tem. qui utiq intelligitur zacharias. sed utatur ista defensione cui pla¬
cet. Michi aũt cur non placeat hec causa ẽ. quia ⁊ plures codices
habent iheremiae nomen. & qui diligentuis in grecis exem plaribꝰ euugłm
considerauer̃: in antiquioribus grecis ita se phibent inuenisse. ⁊ nulla
fuit causa cur adderetur hoc nomen ut mendositas fieret. Cur autem
de nonnullis codicibꝰ tolleretur fuit utiq causa ut hoc audax imꝑi¬

Expanded text:
tuit mihi dominus. Si quis autem mouetur, quod hoc testimonium non inuenitur in scriptura Hieremiae prophetae, et ideo putat fidei euangelistae aliquid derogandum, primo nouerit non omnes codices euangeliorum habere, quod per Hieremiam dictum sit, sed tantummodo per prophetam. possemus ergo dicere his potius codicibus esse credendum, qui Hieremiae nomen non habent. dictum est enim hoc per prophetam, sed Zacharide putatur, codices esse mendosos qui habent nomen Jeremiae, quia vel Zatem, qui utique intelligitur Zacharias. Sed utatur ista defensione, cui placet: mihi autem cur non placeat, haec causa est, quia et plures codices habent Hieremiae nomen et qui diligentius in Graecis exemplaribus euangelium considerauerunt in antiquioribus Graecis ita se perhibent inuenisse. nulla fuit causa, cur adderetur hoc nomen, ut mendositas fieret; cur autem de nonnullis codicibus tolleretur, fuit utique causa, ut hoc audax imperi
Abbreviated transcription (Latin):
pilatus amuetere eum. Iudei aũt̃ clamabant dicentes. si hunc dimittiꝰ
nõ es amicꝰ cesaris. Om̃is qui se regeni facit contradic̃ cesari.
uic potest congruere qđ lucas in eadem accusatione iudeoꝵ ita nairat.
cum dixissent iuenimus eum subuertentẽ gẽntẽ nr̃am. adiecit ⁊ ꝓhi¬
bentẽ tributa dari cesari. ⁊ dicentẽ se xp̃m regẽtẽe. ẜx quo soluit᷑ illa
questio qua putari poterat ioħs dixisse nullum Miudeis crm̃ obiectũ.¬

Expanded text:
abant dicentes: si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis qui se regem facit contradicit Caesari. huic potest congruere quod Lucas in eadem accusatione Iudaeorum ita narrat: cum dixissent: inuenimus eum subuertentem gentem nostram, adiecit: et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. ex quo soluitur illa quaestio, qua putari poterat Iohannes dixisse nullum a Iudaeis domino c
Abbreviated transcription (Latin):
tos eẽ discipłos. & de potentia fidĩ a dño audisse. sic ea conuigens ut
nisi ex marchi nairatione cogamur intendere. & quid matłis p̃ter¬
miserit nõ possit agnosci. Cũ gͦ dixisset matħs & relictis illis abiit fo¬
ras extra cuntatem in bethaniã ibiq mansit. Mane aut̃ esurunt.
⁊ uidens fici arborẽ unã secus uiam uenit ad eã ⁊ nichil iuenit
nisi folia tantũ. & ait illi. Numquã abs te fructꝰ nascat᷑ in sempi¬
ternũ. & arefacta ẽ continuo ficulnea p̃termissis ceteris ad eundẽ diem
ꝑtinentibꝰ adumrit statim. Q uidentes discipłi mirati s̃ dicentes. Qumodᷤᷤ
continuo aruit. Qđ alio die uider̃ alio die mirati s̃. Intelligitur aũt nõ
tunc aruisse quando uider̃. s continuo qđ maledicta ẽ. Neq enim ares¬
centẽ s penitus arefactam uider̃. ac sic eam continuo in uerbo dni arusse

Expanded text:
tos esse discipulos et de potentia fidei a domino audisse, sic ea coniungens, ut tos esse discipulos et de potentia fidei a domino audisse, sic ea coniungens, ut nisi ex Marci narratione cogamur intendere, ubi et quid Mattheus praetermiserit, non possit agnosci. cum ergo dixisset Mattheus: et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam ibique mansit. mane et uidens fici arborem unam secus uiam uenit ad eam et nihil inuenit nisi folia tantum, et ait illi: numquam abs te fructus nascatur in sempiternum; et arefacta est continuo ficulnea, praetermissis ceteris ad eundem diem pertinentibus adiunxit statim: et uidentes discipuli mirati sunt dicentes: quomodo continuo aruit? quod alio die uiderunt alio die mirati sunt. intellegitur autem non tunc aruisse, quando uiderunt, sed continuo quod maledicta est. neque enim arescentem, sed penitus arefactam uiderunt ac sic eam continuo in uerbo domini aruisse
Abbreviated transcription (Latin):
Petrum dixisse ei. Rabbi. ecce ficus cui maledixisti aruit. Tunc eum de
potencia fidei respondisse. Matħs aũt tamquã scđo die hoc totũ factũ
sit. idest & dictum arbori Numquã ex te fructꝰ nascatur in sempit̾nũ
& arefactam ẽẽ continuo. & uidentibꝰ hoc discipłis atq mirantibꝰ illud
de uirdute fidei fuisse responsum. Unde intelligitur marchũ qͥdẽ
scd̾o die cõmemorasse qđ pͥmo die factũ p̃t̃miserat᷑. de templo scilicet
eiectos uendentes ⁊ ementes. Matħm uero cõme morisse qđ altero
die factũ ẽ de arbore maledicta quando mane reuertebatur a betha¬
nia in ciuitatẽ p̃termisit ea que marchꝰ cõmemorauit uenisse illum
inciuitatẽ. & uesꝑe exisse. & mane cum trausirent discipłos arborẽ
aridã fuisse miratos. & ei qđ scd̃o die gestum erat qđ arbor male¬
dicta est. adiunxit illud qđ tercio die gestum ẽ eius ariditatẽ mira¬

Expanded text:
Petrum dixisse ei: rabbi, ecce ficus, cui maledixisti, aruit, tunc eum de Petrum dixisse ei: rabbi, ecce ficus, cui maledixisti, aruit, tunc eum de potentia fidei respondisse, Mattheus autem, tamquam secundo die hoc totum factum sit, id est et dictum arbori: numquam ex te fructus nascatur in sempiternum, et arefactam esse continuo, et uidentibus hoc discipulis adque mirantibus illud de uirtute fidei fuisse responsum. unde intellegitur Marcum quidem secundo die commemorasse quod primo die factum praetermiserat, de templo scilicet eiectos uendentes et ementes, Mattheus uero cum commemorasset quod altero die factum est de arbore maledicta, quando mane reuertebatur a Bethania in ciuitatem. praetermisit ea quae Marcus commemorauit, uenisse illum in ciuitatem et uespere exisse et mane. cum transirent. discipulos arborem aridam fuisse miratos; et ei quod secundo die gestum erat, quo arbor maledicta est, adiunxit illud quod tertio die gestum est, eius ariditatem mira
Abbreviated transcription (Latin):
tis intelligi poterit nisi cum quibꝰ suꝑius loquebaturꝰ indignantibꝰ qđ
pueri damarent. osanna filio dauid. Preter misit gͦ marchus qđ pͥmo
die factũ ẽ cum intrauit in templum ⁊ recordatum int̃posuit cum
dixisset ađ non inuenerit aliquid in ficulnea. p̃ter folia. qđ scđo die
factũ ẽ sic̃ ambo testantur. Miratos aut̃ eẽ discipulos qđ arbor aru¬
erit. ⁊ eis dnm̃ respondisse de fide ⁊ de monte in mare transferendo
nõ ipso scd̃o die quo dix̃ arbori iam nõ amplius in aet̾nũ quisquã ex te
fructũ manducet s tercio die dic̃. Ipso quippe die scđo cominemorauit
idem marchꝰ de templo eiectos uendentes qđ primo die factũ p̃termise¬
rat. Ipso gͦ scdo die dicit facta uesꝑa egressum de ciuitate. & eũ mane
transirent uidisse discipłus ficum aridam factam a radicibꝰ. & recordatũ

Expanded text:
tis intellegi poterit, nisi cum quibus superius loquebatur indignantibus, quod tis intellegi poterit, nisi cum quibus superius loquebatur indignantibus, quod pueri clamarent: osanna filio Dauid? praetermisit ergo Marcus quod primo die factum est, cum intrauit in templum, et recordatum interposuit, cum dixisset, quod non inuenerit aliquid in ficulnea praeter folia, quod secundo die factum est, sicut ambo testantur. miratos autem esse discipulos, quod arbor aruerit, et eis dominum respondisse de fide et de monte in mare transferendo, non ipso secundo die, quo dixit arbori: iam non amplius in aeternum quisquam ex te fructum manducet, sed tertio die dicit. ipso quippe die secundo commemorauit idem Marcus de templo eiectos uendentes, quod primo die factum praetermiserat. ipso ergo secundo die dicit facta uespera egressum de ciuitate, et cum mane transiret, uidisse discipulos ficum aridam factam a radicibus et recordatum
Abbreviated transcription (Latin):
mare fiet. & om̃a quecũq petieritis in oratione credentes accipietis.
oc ⁊ marchꝰ consequenter dic̃. s ñ eundẽ ordinẽ tenet. Primo enĩ qđ
eum in templum matħs dix̃ intrasse ⁊ eiecisse uendentes ⁊ ementes.
ñ cõmemorat marchiꝰ. s circũs pectis om̃ibꝰ cum iam uesꝑa eẽt exisse
dic̃ in bechaniã. cum auodecim. & illa die cum exirent a uechania
esurisse. ⁊ arbori fici dixisse qđ ⁊ matħis cõmemorat. & subiungit idẽ
marchus qđ uenerit ihrłimã. & cum introisset in templum eiecit uen¬
dentes ⁊ ementes. quasi altero die non pͥmo fuctum eẽ. S quia matłis
ita cõnectit. & relictis illis abiit foras extra ciuitatẽ in bethaniam. unde
mane reuerdentem inciuitatem arbori maledixisse cõmemorat. ꝓbabilius
creditur ipse potuis tenuisse ordinem temporis de uendentibꝰ ⁊ em̃ab
eiectis de templo. Cum enim dic̃ & relictis illis auiit foras quibꝰ relic¬

Expanded text:
 petieritis in oratione credentes, accipietis. Hoc et Marcus consequenter dicit, sed non eundem ordinem tenet. primo enim quod eum in templum Mattheus dixit intrasse et eiecisse uendentes et ementes, non commemorat Marcus, sed circumspectis omnibus. cum iam uespera esset, exisse dicit in Bethaniam cum duodecim, et alia die cum exirent a Bethania esurisse et arbori fici dixisse quod et Mattheus commemorat. et subiungit idem Marcus, quod uenerit Hierosolyma, et cum introisset in templum, eiecit uendentes et ementes. quasi altero die, non primo factum esset. sed quia Mattheus ita conectit: et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam, unde mane reuertentem in ciuitatem arbori maledixisse commemorat, probabilius creditur ipse potius tenuisse ordinem temporis de uendentibus et ementibus eiectis de templo. cum enim dicit: et relictis illis abiit foras, quibus relic
Abbreviated transcription (Latin):
facerent illi. Omnis enĩ ppłs suspensus erat audiens illum. & fac¬
tum ẽ in una dierum docente illo ppłm in templo & euuangłirante.
conuener̃ principes sacerdotum & scribae cum senioribꝰ. & auint dicen¬
tes ad illum. Dic nobis in qua potestate hec facis. & cẽt. que eciã duo
illi cõmemorant. Unde apparet nichil eis eciam ipso ordine repugnare.
quando id qđ dicit factum in una dierum ea dies intelligitur in qua id
gestum eciam illi retulerun.¬

Expanded text:
facerent illi. Omnis enim populus suspensus erat, audiens illum.--JOAfacerent illi. Omnis enim populus suspensus erat, audiens illum.--JOAtum est in una dierum, docente illo populum in templo et evangelizante, convenerunt principes sacerdotum et Scribae cum senioribus, et aiunt dicentes ad illum: Die nobis in qua potestate haec facis? etc., quae etiam duo illi commemorant. Unde apparet, nihil eis etiam ipso ordine repugnare, quando id quod dicit factum in una dierum, ea dies intelligitur, in qua id gestum illi etiam retulerun
Abbreviated transcription (Latin):
dixeritis michi & ego ub dicam in qua potestate hec faciam. Uaptismus
iołns unde erat : & ct̃. usq ad illud ubi ait. Nec ego dico uob̃ in qua po¬
testate hec facio. Hoc totum & alii duo Marchus ⁊ Lucas totidem poene
uerbis explicaͣrunt. nec mordine inter se uidentur aliquid discrepare. nisi
unde suꝑuis loquutus sum. qđ p̃termissis quibusdã matħis ad alterum
diem ꝑtinentibꝰ ita contex̃ nairationem. ut nisi aduertantur possit pu¬
tari  in scđo die adhuc uersari. Marchum aut̃ in tercio. Lucas utro nõ
quasi ex ordine dies ꝑsequens hoc subumxit. s cum cõmemorasset ciectos
de templo ementes & uendenter. precermisit qđ exibat ibechauiam
& regrediebatur inciuitatem. & qđ de ficulnea factum ẽ. & qđ mirantibꝰ
discipulis de fidei uirtute responsum ẽ. atq his p̃termissis intulit dicen
Q erat cotidie docens in templo. Principes aut̃ sacerdotum & scribę. ⁊
principes plebis querebant illum perdere. & non inueniebant quid¬

Expanded text:
is mihi, et ego uobis dicam, in qua potestate haec faciam. baptismus Iohannis unde erat? et cetera usque ad illud ubi ait: nec ego dico uobis! in qua potestate haec facio..hoc totum et alii duo Marcus et Lucas totidem paene uerbis explicauerunt. nec in ordine inter se uidentur aliquid discrepare nisi, unde superius locutus sum, quod praetermissis quibusdam Mattheus ad alterum diem pertinentibus ita contexit narrationem, ut, nisi aduertatur, possit putari ipsum in secundo die adhuc uersari, Marcum autem in tertio. Lucas uero non quasi ex ordine dies persequens hoc subiunxit, sed cum commemorasset eiectos de templo ementes et uendentes, praeter- > misit quod exibat in Bethaniam et regrediebatur in ciuitatem et quod de ficulnea factum est et quod mirantibus discipulis de fidei uirtute responsum est, adque his praetermissis intulit dicens: et erat docens cottidie in templo. principes autem sacerdotum et scribae et principes plebis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguitatis scrupulo apparet. Est quidã sermo dm̃i apud euuglistã
ioħm ubi hoc qđ dico facilius possit intelligi. Dicebat gͦ inquit iħs ad
cos qui credider̃ udeos. si uos manseritis isermone meo uere disci¬
puli mei eritis. & cognoscetis ueritatẽ. ⁊ ueritas liberabit uos. Ꝙres

Expanded text:
ambiguitatis apparet. 138. Est quidam sermo Domini apud evangelistam ambiguitatis apparet. 138. Est quidam sermo Domini apud evangelistam Joannem, ubi hoc quod dico, facilius possit intelligi. Dicebat ergo, inquit, Jesus ad eos qui crediderunt ei, Judaeos: Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli mei erit
Abbreviated transcription (Latin):
malos atq nescientes sepe loquitur occulto quodã instinctu mentẽ ho¬
mnis mouens non sc̃itatis illius merito s ure ꝓpriae potestatis. uerũ
eciã quia tales ee potuer̃ ut non frustra inipso corpore dñi iam sic̃ mẽ¬
bra deputarentur ut merito eoꝵ uox illi tribueretur cuius membra
erant. qui iam baptirauerat plures quã ioħs. & habebat turbas disci¬
puloꝵ. sicut ipsi eiugłistae sepe testantur. & uude erant eciã illi
quingenti fr̃s quibꝰ eum apłs saulꝰ post resurectionẽ p̃sentatũ ẽẽ
cõmemorat. p̃serlim quia ⁊ scđ̾m eundẽ matħm nõ ita dictũ est.
Auint illi. malos male ꝑdet. ut in eo qđ positum est illi pluralis nu¬
merus accipiendꝰ sit tamꝗ eoꝵ fuerit ista responsio qui eum de sua
potestate dolose introgauerant. s auint illi dictum est. id est illi ipsi
dño singulan ꝓ nomine non plurali qđ in codicibꝰ grecis sine ullo

Expanded text:
malos adque nescientes saepe loquitur occulto quodam instinctu mentem homalos adque nescientes saepe loquitur occulto quodam instinctu mentem hominis mouens non sanctitatis illius merito, sed iure propriae potestatis, uerum etiam quia tales esse potuerunt, ut non frustra in ipso corpore domini. iam sicut membra deputarentur, ut merito eorum uox illi tribueretur cuius membra erant, quia iam baptizauerat plures quam Iohannes et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi euangelistae saepe testantur, et unde erant etiam illi quingenti fratres, quibus eum apostolus Paulus post resurrectionem praesentatum esse commemorat, praesertim quia et seAiunt illi, Malos male perdet, ut in eo quod positum est, illi, pluralis numerus accipiendus sit, tanquam eorum fuerit ista responsio, qui eum de sua potestate dolose interrogaverant; sed, Aiunt illi, dictum est, id est, illi ipsi Domino, singulari pronomine, non plurali, quod in codicibus graecis sine ullo scrupulo
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium dño ꝑhibuerant qui eciam modo responde potussent
nõ neserentes s credentes. Mdalos male ꝑdet. ⁊ umeam locabit aliis
agricosis. Hoc omnino mouere non debet ut ideo putemꝰ non funsse
credentes in illa multitudine que tunc dñ parabolas audiebat. Ia¬
cit namq idem matħs breuitatis causa quod lucas non tacet. pa¬
rab olam istam scilicet non ad eos solos dictam qui de potestate mtro¬
gaudrant q ad pͥlebem. sic enim ait. Cepit aũt dicere ad plebõ
p̾arabolam hanc. Homo plantauit uineam. & cet̃. In hac gͦ pdebie
intelligendum eciam illos eẽ potuisse. qui sic eum audirent qmd̾
ci dixerant: Bonedictꝰ qui uenit innomine dñi. & ipsos uł ex
ipsis  finsse qui responder̃ malos male ꝑdet. ⁊ uineam locabit
aliis agri colis. quorũ responsionem non solũ ꝓpterea dño tri¬
buer̃ marchꝰ ilucas qđ hoc ipse dixisset quia ueritas est. aui eciam ꝑ

Expanded text:
testimonium domino perhibuerant, qui etiam modo respondere potuissent testimonium domino perhibuerant, qui etiam modo respondere potuissent non nescientes, sed credentes: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis. hoc omnino mouere non debet, ut ideo putemus non fuisse credentes in illa multitudine, quae tunc domini parabolas audiebat. tacuit namque idem Mattheus breuitatis causa quod Lucas non tacet, parabolam istam scilicet non ad eos solos dictam qui de potestate interrogauerant, sed ad plebem. sic enim ait: coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: homo plantauit uineam, et cetera. in hac ergo plebe intellegei\\dum est etiam illos esse potuisse qui sic eum audirent, quomodo cui dixerant: benedictus qui uenit in nomine domini, et ipsos uel ex ipsis fuisse qui responderunt: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis. quorum responsionem non solum propterea domino tribuerunt Marcus et Lucas, quod hoc ipse dixisset, quia ueritas est, quae etiam per
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. Nec moueat qđ idem matħs principes sacerdotũ ⁊ seniores ppłi
dixit accessisse ad dnm. & quesiuise in qua potestate hec faceret. et
quis ei dederit hanc potestatẽ. quando eos de baptismo ioħis incissĩ
introganit unde eẽt. e celo an ex hominibꝰ. quibꝰ respondentibꝰ qđ
nescirent. ait. nec ego uoħ dico in qua potestate hec facio. Inde enĩ
sequntꝰ est contextim loquendo. & ait. Quid aũt uobis idecur.
homo habebat duos filios. & cetera. sine ulla cuiusquã rei uł psonas
int̃positione scd̃m matħm sermo contexitur usq ad hoc qđ de locata
agricolis uinea cõmemoratur. Potest erum putari. om̃a e ũ pͥncipibꝰ
sacerdotum ⁊ senioribꝰ ppłi loquutum fuisse a quibꝰ fuerat de sua
potestate int̾rogatus. Qui utiq si temptantes ⁊ mimici quesiera
nmeis possunt intelligi qui crediderant. atq illud claram ex ꝓpħa

Expanded text:
domini. Nec moueat, quod idem Mattheus principes sacerdotum et seniores populi domini. Nec moueat, quod idem Mattheus principes sacerdotum et seniores populi dixit accessisse ad dominum et quaesiuisse, in qua potestate haec faceret et quis ei dederit hanc potestatem, quando eos de baptismo Iohannis uicissim interrogauit, unde esset, de caelo an ex hominibus; quibus respondentibus, quod nescirent, ait: nec ego uobis dico, in qua potestate haec facio. inde enim secutus est contextim loquendo et ait: quid autem uobis uidetur? homo habebat duos filios, et cetera sine ulla cuiusquam rei uel personae interpositione secundum Mattheum sermo contexitur usque ad hoc quod de locata agricolis uinea commemoratur. potest enim putari omnia eum principibus sacerdotum et senioribus populi locutum fuisse, a quibus fuerat de sua potestate interrogatus. qui utique si temtantes et inimici quaesierant, non in eis possunt intellegi qui crediderant adque illud clarum ex propheta