comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũmissa leniter incitata grauit̃.
inflexa mod̾ate. Hoc est enim illud tri¬
modũ genus dicendi humile. mediũ.
gͣndi locũ. Cum enim magna dicunꝰ
grandit̾ pferenda sunt: cum parua di¬
cimus subciliter. cũ inedioeria cẽperate.
Nam in parins causis nichil gͣnde. in¬
chil ssslime dicendum est: s lem ae pe¬
destri more loqñdum. In causis uͦ maio¬
rib ubi de dõ cł hominom salute refe¬
rimus. plus magnifoentie et fulgoris
ẽ exhibendũ. Intẽꝑatis uero causis. tibi
nichil agictr ut agat s cantũm᷑ ut de¬
lectetur auditor int̾ utrũq mod̾ate dicẽ¬
dum ẽ. S & qu̾atus de magnis reb qͥsq
dicat non cainen semꝑ grandit̾ docere de¬
bet: s sũmisse cum docet ⁊ tẽꝑate cam
aliqd laudat uł uicuꝑat: grandit᷑ cum
ad conũsionem auersos animos ꝓuocat
Utenda cam̃ uerba insũmisso genere¬
dicendi sufficientia. incẽꝑato splenden¬
tia. ingrandi uehementia. De cola n¬
autẽ & instruit᷑ om̃is oratio uer¬

Expanded text:
summissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia. De colautem et instruitur omnis oratio
Abbreviated transcription (Latin):
de ariete .ai.
stictis nom̃ species dedit. eo qͦd cum
impetu impingit murum in modr̃
arictum pugnancium. ualide enum ac no¬
dose arboris capudstrro uestit᷑. eaq suspc̃¬
sa funibus multorum manu ad murum
mpellit᷑ dem̃ retrorsum ducta. maiori im¬
pitu destinatur. sicꝙ crebris ictibꝰ concus¬
sum muri lacus cedit. cauatumq irrum¬
pit. ac fenestram facit. Cont᷑ impulsum
arietis remedium ẽ. saceꝰ palesis plenus:
in cum locum de missus quo aries ꝑcutit
Laxo enun saxorum sinu ict̾ arietiᷤ illisus
mollit᷑: duriora enim molliorib faciliꝰ cedt̃.
Plutei st̃ crates corio crudo intexte. q̃ in
oꝑe faciendo bosti obicumt᷑. Musculus
cumculo similis fit. quo murꝰ ꝑfodit᷑. exiͦ

Expanded text:
De ariete . Arieti nomen species dedit, eo quod cum inpetu inpingit murum in modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum inpellitur, deinde retrorsum ducta maiori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, quo murus perfoditur; ex
Abbreviated transcription (Latin):
Aiuint enim rustici nocẽ hoĩem ꝑdere¬
centi dr istud ꝓuerbͥiũ: lupꝰ in fabula.
Sarcasmos est hostilis irrisio cũ a mari¬
tudine. ut referes gͦ hȩc: & mntiꝰ ibis pe¬
lide genitori. illi mea tristia facta dege
ne iracundia: ut illud. Qui bauitim ñ
odit amet cua carmina metii: atq id̃e
iungat utilpes & mulgeat hẏrcos: id ẽ.

Expanded text:
AiuAiucenti dicitur istud prouerbium: lupus in fabula 29. Sarcasmos est hostilis irrisio, cum amaritudine, ut: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitori. Illi mea tristia facta Degenne iracundia, ut illud: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi, Atque idem jungat vulpes, et mulgeat hircos, id
Abbreviated transcription (Latin):
homim agenti malum. bonũ est qd̾ facis
Antifirsis uero ñ uoce ꝓntintiantis signi¬
ficat contrariũ. s sins tantũ uerbis: quoꝵ
origo contraria ẽ. Eingna ẽ. questio ob¬
scum que dissicile incelligit᷑ insi prius¬
aꝑiatur: ut est illud. De comeclente ex¬
iuit cibꝰ. & de forte egressa ẽ. dulcedo:
significans exore leonis fauum extrac¬
tum. Int̾ allegoriam autẽ & enigina
hoc inter ẽ: quod allegorie uis gemina
ẽ. ⁊ sub res alias aliud fignralit̾ indicat.
Ineingina uero sensus tantũ obscurꝰ est:
& ꝑ quasdam imagines adtimbratꝰ. Ut¬
pus quo dura dicta gratius ꝓferuncur.
titi cum iuterrogantibꝰ nobis nunqͥd nos
quesierit aliquis: respondet᷑. bona fortu¬
na. unde in celligit᷑ nemninẽ nos quesisse.
Paroemia ẽ. reb & cemporib accõmoda¬
cum ꝓuerbium. Reb ut contrn stimu¬
lum calces: duim significat᷑ adu̾sis resis¬
cendum. Temporib ut lupus in fabula

Expanded text:
omnia agenti malomnia agenti malAntiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria est. 26. Aenigma est quaestio obscura, quae difficile intelligitur, nisi aperiatur, ut est illud: De comedente exivit cibus, et de forti egressa est dulcedo, significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est et sub res alias aliud figuraliter indicat; aenigma vero sensus tantum obscurus est, et per quasdam imagines adumbratupus, quo dura dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus, 'numquid nos quaesierit aliquis? respondetur: 'Bona Fortuna'. Unde intellegitur neminem nos quaesisse. Paroemia est rebus et temporibus adcommodatum proverbium. Rebus, ut: 'Contra stimulum calces', dum significatur adversis resistendum. Temporibus, ut: 'Lupus in fabula'.
Abbreviated transcription (Latin):
ces belli punict. uł cria bella punica signifi¬
cant᷑. Et inbucolicis. A urea mala dec̃e
misi id ẽ. ad augastam decẽ eglogas pastoꝵ
Hinꝰ tropi plures sunt species: ex quibꝰ e¬
minent. septẽ ẏroma. Antifrasis. Enig¬
ma. carientisinos. paroemia. sarcasmos.
artismos. I ronia ⁊ sententia ꝑ ꝓnuncia¬
tionẽ contrariũ habens intellectum. Hoc
modo aula si carcer ẽ : Soluet᷑ enim pro¬
iactet matila ytonia ẽ. & totum ꝑ contra.¬
riam ꝓnuntiationẽ antintiat᷑. ꝑ yronie
spetiem que laudando deridet. Antifra¬
sis ẽ. sermo econtrario intelligendꝰ. ut lucꝰ
biles ⁊ iminanes: & partas. ꝙ euincindes.
surie. qd̾ nulli parcant uł benefaciant.
Hoc tropo os nani athlautes. os oeci tuden¬
tes. & nulgo ethiopes argentei appellant᷑.
Inter ytoniam autẽ. & antifrasim hoc dis¬
tat. qd̾ yronia sola ꝓnuntiatione itidi.¬
cat. qd̾ incelligi uult: sictit cum dicimꝰ

Expanded text:
ces belli Punici, vel tria bella Punica significes belli Punici, vel tria bella Punica significantur. Et in Bucolicis, Aurea mala decem misi, id est, ad Augustum decem eclogas pastorum. Hujus tropi plures sunt species, ex quibus eminent septem: ironia, antiphrasis, aenigma, charientismos, paroemia, sarcasmos, astysmos 63 23. Ironia est sententia per pronuntiationem contrarium habens intellectum. Hoc modo aula, si carcer est? soluitur enim proiactet et aula ironia est; et totun per contrariam pronuntiationem adnuntiatur per ironiae speciem, quae laudando deridet. Antiphrasis est sermo e contrario intellegendus, ut 'lucus', biles et inmanes; et 'Parcas' et 'Eumenides', Furiae quod nulli parcant vel benefaciant. Hoc tropo et nani Athlantes et caeci videntes et vulgo Aethiopes argentei appellantur. Inter ironiam autem et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intellegi vult, sicut cum dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
circũdea fudit ainictum ꝓcircũfudit.
frustra pectora. si uobis acidendi extre¬
ma cupido est certa sequi. quȩ sit reb
fortuna uidetis. Excessere om̃s aditis
arisq relictis. dii. quib imꝑiũ hoc stete¬
rat. succurricis urbi incense moriam᷑ et
iniedia arma ruamꝰ. Ordo talis ẽ. Iu¬
uenes fortissima pectora frustra succurri¬
tis urbi incense. qͥa excessere dii unde si
uobis cupido certa ẽ. me sequi audentẽ
extrema ruamꝰ in media arma: & mo¬
riamur. Y ꝑbole ẽ. excelsitas fidem exce¬
dens ultra quã credendũ est. ut sydera
uuir. uec tñ a tramite significande uerica
tis errat᷑: qiłanis uerba quȩ indicant᷑ ex¬
cecdant. ut uoluntas loq̃ntis ñ fallentis ap¬
pareat. Quo tropo ũ solum auget᷑ ali¬
quid: s o mintut᷑. Augetur. tit ueloci¬
or euro mintut᷑: ut mollice pluma duri¬
or saxa. Allegoria ẽ aliem eloqtiũ. Ali¬
ud eni sonat & aliud incelligit᷑: ut cres lit¬
tore ceruos conspicit errantes. ubi tres du¬

Expanded text:
circum dea fudit amictum, pro 'circumfudit'. frustra pectora, si vobis audendi extrema cupido est certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. Excessere omnes aditis arisque relictis dii, quibus inperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; moriamur et in media arma ruamus. Ordo talis est: 'Iuvenes fortissima pectora, frustra succurritis urbi incensae, quia excesserunt dii. Unde si vobis cupido certa est me sequi audentem extrema, ruamus in media arma et moriamur'. Hyperbole est excelsitas fidem excedens ultra quam credendum est, ut Virg. tur, nec ttis erratur, quamuis uerba quae indicantur excedant, ut uoluntas loquentis, non fallentis appareat; quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur. Augetur, ut, velocior aura; minuitur, ut, mollior pluma, durior saxo. 22. Allegoria est alieniloquium, aliud enim sonat, aliud intelligitur; ut, tres littore cervos conspicit errantes: ubi tres du
Abbreviated transcription (Latin):
cum uerbum aut sententia ordine com¬
mutat᷑. Hniꝰ species funt qͥnq anastro¬
phe. Histeron ꝓteron. parenthesis. che¬
mesis. suithesis. Anastrophe ẽ tier boꝵ
ordo p̃posteras ut littora circã: ꝓcircum
ra uenit: & sic cetigit fluctus. Parenthe¬
sis. tibi interponimꝰ sententiã nrãm. qũa
tẽ. Passus amor rapidũ ad naues p̾mictit
achatẽ. Est eñi ordo. Eneas p̃mittit m
pidum achatẽ. Nam illtid mediũ paren

Expanded text:
cum verbum aut sententia ordine comcum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, parenthesis, tmesis, synthesis. Anastrophe est verborum ordo praeposterus, ut: 'litora circum', pro 'circum ora venit, et sic tetigit fluctus. Parenthesis, ubi interponimus sententiam nostram, qua tem passus amor rapidum ad naves praemittit Achaten. Est enim ordo: Aeneas rapidum praemittit Achaten. Nam illud in medio paren
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑ genus species demonstuatur. S spe¬
cies pars est: gentis autẽ totum. A toco
autẽ pars intelligit᷑. ut qũa multe glo¬
merant᷑ anes ubi frigidꝰ auntis. Traus
pontum fugat. Non enim cotꝰ aminis
frigidꝰ est: s pars anin id ẽ. hyemps.
a pupis extulerat. tibi non solum pu¬
pis s nauis. & ñ nauis s qui in ea sũt.
& ñ om̃s s unus flãmas extalit. Ono¬
matopeia ẽ: nomeu affictum ad imi¬
tandum sonum uocis confuse. ut stri¬
dor ualuarũ. hinntꝰ equoꝵ. mugitꝰ bo¬
um. balatꝰ ouium. Perifrasis ẽ. circũlo¬
nificat enim ꝑ copulationẽ uerboꝵ. u¬
nam tem: hoc est unum. hic atit̃ tro¬
pus geminꝰ est. Nam aut ui̾tatem¬
splendide ꝓducit: aut feditatem circu¬
itu euitat. Ueritatem splendide ꝓdu¬
cit. sicut & iam pͥma nouo spargebat
cescebat. aut dies ortꝰ erat. fẽditatẽ cir¬
cuitu euitat obscenitatẽ. & decenter os¬
stendit concubitũ. I ꝑbaton tͣnscensio.

Expanded text:
et per genus species demonstratur; sed speet per genus species demonstratur; sed species pars est, genus autem totum. A toto enim pars intelligitur, ut: Quam multae glomerantur aves, ubi frigidus annus Trans pontum fugat. Non enim totus annus est frigidus, sed pars anni, id est, hiems. a puppis extulerat. Ubi non solum puppis, sed navis, et non navis, sed qui in ea, et non omnes, sed unus flammas extulit. Onomatopoeia est nomen adfictum ad imitandum sonum vocis confusae, ut 'stridor valvarum', 'hinnitus equorum', 'mugitus boum', 'balatus ovium'. Periphrasis est circumlonificavit enim per copulationem verborum unam rem, hoc est vivit. Hic autem tropus geminsplendide producit, aut foeditatem circuitu euitat. ueritatem splendide producit, sicut: et iam prima nouo spargebat  , id est, iam lucescebat aut dies ortus erat. et icuitu euitat foeditatem et decenter ostendit concubitum. Hyperbaton transcensio,
Abbreviated transcription (Latin):
rem libidinem. ꝑ uulcauũ ignem. at
contra ꝑ inuentum tiuentorem demoli¬
strat. cit uinum precam᷑ ꝓlibero: qui
uintim apud grecos uiuenit. Item ꝑ es¬
ficientem id qd̾ efficit᷑. sicuit pigrũ frigus
qd̾ pigros homines faciat: & timor palli¬
dus eo qõ pallidos homines reopat. At
equos atirigenitor. spumantiaq addit
srena feris. Spumantia frena dixit. cũ
utiq ñ ipsa faciant spuimas: s equus qͥ ea
gerit spumis consꝑgat infusis. Ancono¬
masia ẽ ꝓnominẽ id ẽ. tuice noininis po¬
sita. ut maia genitꝰ: ꝓmercurio. Qui
tropus fit modis tribus. Ab ammo tit
puer atq impar congressus achilli. E¬
ꝑycheton supra nomen. Preponitur
hoc differt. qd̃ antonomasia ꝓuice no¬
m̃is ponit᷑. epychecon autẽ nuinqũa
ẽ sine nomine. Quib duob tropis.
laudamus. Sẏnedoche ẽ. conceptio
cum a parte totum. uł a toto pars in¬
telligitur. Eo enim q ꝑspetiem genꝰ.

Expanded text:
rem, libidinem; per Vulcanum, ignem. At rem, libidinem; per Vulcanum, ignem. At contra per inventum inventorem demonstrat, ut, Vinum precamur, pro Libero, qui vinum apud Graecos invenit. Item per efficientem, id quod efficitur, sicut 'pigrum frigus' quod pigros homines faciat, et 'timor pallidus' eo quod pallidos homines reddat. At equos auri genitor spumantiaque addit frena feris. 'Spumantia frena' dixit, cum utique non ipsa faciant spumas, sed equus, qui ea gerit, spumis conspargat infusis. Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita, ut 'Maia genitus' pro Mercurio. Qui tropus fit modis tribus: ab animo, utpuer atque inpar congressus Achilli. Epitheton, supra nomen. Praeponitur hoc differt, quod antonomasia pro vice nominis ponitur, epitheton autem numquam est sine nomine. Quibus duobus tropis laudamus. 13. Synecdoche est Conceptio, cum a parte totum, vel a toto pars intelligitur. Eo enim et per speciem genus
Abbreviated transcription (Latin):
frontib. & longa stileant nada saxa
carina: dum facies & frous tantiutõe
ammaliũ &s hominũ sit. Qđ nomen
si poeta naui ñ apposuisset: qͥd ꝓpriũ
eidem parti diceret ñ haberet. Meta
saq uenit harundo. Nam ꝑmanũ
uerba ꝑ harundiũẽ littere significate
sunt. Metouoinia tͣnsnominatio ab a¬
lia significatione. ad aliam ꝓpxunitatẽ
tͣuslata. Fit autẽ inultismodis. Fut
eñi ꝑio qd̃ continet id qd̾ continetur
ostendit. ut cheatra platidunt. prata¬
mugiunt: dum illic homines plaudũt.
hic boues inugiunt: aut contra ꝑ id
qd̃ continet᷑. id qd̾ continet. ut iam ꝓxi¬
mꝰ ardet ocalegon: dum ũ ille s domꝰ
eiꝰ arderet. Item ꝑinuentorem id qd̃ in¬
tientũ est: tit sine cerere cs libero friget ne¬
nus. o cõmixtam ualcanꝰ mittit ad as¬
tra fauillam. Utilt eium ꝑcererem
frum̃ti inuentricẽ incelligere panẽ. ꝑ
liberũ intientorẽ uitis unium. ꝑtiene¬

Expanded text:
frontibus, et longa sulcant vada salsa frontibus, et longa sulcant vada salsa carina; dum facies et frons tantundem animalium et hominum sit. Quod nomen si poeta navi non adposuisset, quod proprium eidem parti diceret, non haberet. Metalsaque venit arundo. Nam per manum verba, per arundinem litterae significatae sunt. Metonymia, transnominatio ab alia significatione ad aliam proximitatem translata. Fit autem multis modis. Aut enim per id, quod continet, id, quod continetur, ostendit, ut 'theatra plamugiunt, dum illic homines plaudant, hic boves mugiant; aut contra per id quod continetur id quod continet, ut jam proximus ardet Ucalegon, dum non ille, sed domus ejus arderet. 9. Item per inventorem id quod inventum est, ut, sine Cerere et Libero friget Venus, et commistam Vulcanus mittit ad astra favillam. Vult enim per Cererem frumenti inventricem intelligere panem; per Liberum inventorem vitis, vinum; per Vene
Abbreviated transcription (Latin):
arare & sulcum p̃mere ad terrã ꝑtineat
ñ admare. Abinanimali ad aninale:
ut florida inuentus. Miscait flores in a¬
inmales inuientuti. que anunam habet.
Ab animali ad aĩale: tit tu ueptune pat
cui timpora cana crepanti. cincta sale
resonant. magnus cui ꝑpete mento ꝓflt¬
it occeanꝰ. ꝙ flumina crinib errant.
Mentum em̃ timpora & crines ñ ad ocoe¬
anum ꝑtinent. s ad homines. Sic et
alia rerum noĩa de alio genere in aliud
genꝰ decentissime decoris gr̃a transferunt᷑.
ut ratio ꝑ ornetur. Meta fora auitẽ aut
partis uniꝰ est. ut fluctuare segetes. non¬
eñĩ potes dicere segetare fluctus: aut an¬
tistrofa ẽ: ioẽ. reepca. ut remigium ala¬
rum. EIam & ale nauiũ: & alaruin
reugia dicunt᷑. Cata cresis ẽ. alieue rei
nomen appositt̃. Hec eo ametafora dif¬
fert. qd illa uocabailum habenti largit᷑
hec quia ñ habet ꝓpͥum alieno utitur:
ut faciesq simillima lauro. & centau

Expanded text:
arare et sulcum premere ad terram pertineat, arare et sulcum premere ad terram pertineat, non ad mare. 4. Ab inanimali ad animale, ut florida juventus; miscuit flores inanimales juventuti quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti Cincta salo resonant, magnus cui perpete mento Profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, et tempora, et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. 5. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem, aut partis unius est, ut, fluctuare segetes: non potes dicere segetare fluctus; aut antistropha est, id est, reciproca, ut remigium alarum. Nam et alae navium, et alarum remigia dicuntur. 6. Catachresis, est alienae rei nomen appositum: haec eo a metaphora differt, quod illa vocabulum habenti largitur; haec quia non habet proprium, alieno utitur,  Faciemque simillima lauro; et Virg.
Abbreviated transcription (Latin):
sermone gramatici nocant. qui
latine modi loquntionũ appellancar.
fiunt atitẽ a ꝓpͥa significatione ad non
ꝓpͥam similicadinẽ. quoꝵ om̃ium noĩa
bissicislumum ẽ. annotare: s ex om̃ĩb
onatꝰ tredecim ustu tradenda conscͥp
epythecon. sẏne doche. ouomatopeiam.
ꝑifrasim. hẏꝑbaton. yꝑbole. allegoriam
omeosim. Metafora ẽ. uerbi alicuius ti¬
surpata translatio. sicut cum dicimꝰ flue¬
tuare segetes. geminare uites. dũ uhis
reb fuictus & geminas ñ inuemamꝰ. in
quib hec uerba aliunde cransferuntur
S he atq aliȩ tropice locutiones. ad ea
que intesligenda sunt ꝓptã figuratis a¬
mictib obcegant᷑. ut sensum legentis ex¬
ab animali ad animale: ut aligeros cons¬
ceudit equos. Metaforice loqt̃is iuiscuit.
quadrupedialas atiis. & quo cursu desep¬
ta petiuerit. miscuit uolatili cursum qua¬
trupedis. Ab in aniinali ad iu animale.
ut pontum pinꝰ arat. falctim p̃muit alta
carina. Miscuit ustim terre aquis. dum

Expanded text:
nomine Grammatici vocant, qui Latine modi locutionum interpretantur. Fiunt autem a propria significatione ad non propriam similitudinem. Quorum omnium nomina difficillimum est adnotare, sed ex omnibus Donatus tredecim uepitheton, synecdoche, onomatopoeia, periphrasis, hyperbaton, hyperbole, allegoria, psit. 2. Metaphora est verbi alicujus usurpata translatio, sicut cum dicimus, fluctuare segetes, gemmare vites, dum in iis rebus fluctus et gemmas non invenimus, in quibus haec verba aliunde transferuntur, sed hae atque aliae tropicae locutiones ad ea quae intelligenda sunt propterea figuratis amictibus obteguntur, ut sensum legentis exab animali ad animale, ut, aligeros conscendit equos; metaphorice loquens miscuit quadrupedi alas avis, et quo cursu deserta petiverit, miscuit volatili cursum quadrupedis. Ab inanimali ad inanimale, ut, Pontum pinus arat; sulcum premit alta carina. Miscuit usum terrae aquis, dum
Abbreviated transcription (Latin):
aq̃ ⁊ capacitate fiunt. ꝑ qͣs an aque ꝑcep¬
tos modulos diuidunt᷑. equibus ẽ uncia
& quinaria. digitꝰ quadratus. digitus co¬

Expanded text:
ae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur, E quibus est uncia, et quinaria, digitus quadratus, digitus ro
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntuꝙtes ruꝑe suppo
cutuli dictꝰ quia sid̃ iotaẽ Uñ eciã
brruiter rotella. cebiculus appelsa¬
tur. Indiꝙ enim occeanis curuistuens eiꝰ
incirculo ambit sines. Dmisus autẽ iͥfarie
equib una pars asia altera curopa: tertia¬
partes orbis: ueteres ñ equaliter duscri
Nam asia a meridie porientem usꝙ ad sep¬
cemtrionem pucnit. Earopa iͦ: a sepcentͥo¬
ne adoccidñtem: atꝙ inde africa aboccidĩtte
usꝙ ad meridiem. Vñ cuidñter orbemme.¬
dium due tenent euroꝑa et africa: alium¬
ũ dimidicim sola as ta. S ideo iste due pan¬
as facie sunt: quia initer utramq aboccea¬
homare magnum ingredit᷑ quod eas inter¬
seit.. Quappter simduas parces .i. orientis
eoccidñtis orbem diuidas. asia erit muna:

Expanded text:
latentes ruinae superposculi dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Divisus est autem trifarie: e quibpartes orbis veteres non aequaliter diviserunt. Nam Asia a meridie per Orientem usque Septentrionem pervenit: Europa vero a Septentrione usque Occidentem: atque Africa ab Occidente usque ad Meridiem. Unde evidenter orbem dimidium duae tenent, Eurovero dimidium sola Asia; sed ideo istae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano mare Magnum ingreditur, quod eas intersecat. Quapropter si in duas partes orientis et occidentis orbem dividas, Asia erit in una
Abbreviated transcription (Latin):
gione posita om̃ib parte¬
celi inmodum cenri equa¬
u interuallo consistem. qi
singułari numncro totum orbem significat
plurali is singulas partes cuius nommadi¬
ũsa dat ratio. Namt̃ra dicta a suꝑicei pare
qua. teritur humus ab inseriori album¬
datra: ut submari. Tellus autẽ: quia frue¬
tus ciustollimus. Hec oe ops dicta eoqͦd ꝙẽ
fert frugibi. Fadem et arua abarando a co¬
lñdo uocata. Propͥe antem t̾ra ad distinctio¬
nem aquȩ arida mincupat᷑. sic̃ scͥptara att:¬
quod uocatũt ds aridam t̃ram. Naturali
enum ꝓpͥctas siccitatis c̃ tetris. Namut hu¬
ida sit: hoc aquarum affinitate soxiti
Qñ motum aliidicunt nentum eẽ. in conor¬

Expanded text:
gione posita, omnibus particaeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupatur, sicut Scriptura aitQuod vocaverit Deus terram aridam.' Naturalis enim proprietas siccitas est terris; nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in con
Abbreviated transcription (Latin):
g. scͥbitur. Soboles. eo quod substitutiosit ge¬
neris. Quadriꝑtitus ẽ. autẽ ordofiliorum
ita. Primogenitus. uingenitꝰ. medius. no.¬
uissimus. Primogenit᷑: ante quem nullus.
Unigenitus. pꝰ quem nullus. Medius. anter
de. Nouissimus aut̃ ꝓpt̾ qõ nouus. qr ⁊ cet̾
p̃codendo antiquiores existunt. Quatuor ⁊¬
modis filũ appellant᷑. natura. initatione.
adoptione. doctͥna. Natura ueluti cũ dicũ¬
euugłlo. potensẽ qs de lapidib istis suscitait
filios habrahe: uł sic̃ cosoem iudcos dñs fili¬
os c̃e. dic̃ diaboli. aquo ñ naͣti. s quẽ fuerant
mutati. Adoptione quoꝙ qd̃ humana consti¬
etudine nulli licet nestire. uł sic̃ nos deoñ
natura. s adoptione dicimus pat᷑ nr qui es
incelis. Doctͥna sic̃ apłs filios suos appallatas¬

Expanded text:
G scribitur. Suboles eo quod substitutio sit geG scribitur. Suboles eo quod substitutio sit generis. Quadripertitus est autem ordo filiorum, ita: unigenitus, primogenitus, medius, novissimus. Primogenitus, ante quem nullus. Unigenitus, post quem nullus. Medius, inter de, novissimus autem quia novus: nam ceteri precedendo antiquiores existunt. Item quattuor modis dicuntur filii: natura, imitatione, adoptione, doctrina. Item filii dicuneus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae'; veluti sicut eosdem Iudaeos Dominus filios esse dicit diaboli; a quo non nati, sed quem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire, vel sicut nos Deo non natura, sed adoptione dicimus: 'Pater noster, qui es in caelis.' Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Hinc autẽ exortũ ẽ nom̃ paͥs familias.
Qui autẽ mniꝙ dominat᷑ inseruis. Hoc se noĩe
neq̃quam reputit appellari. Matrem famili¬
as idco uocari. qo ꝑ quandam uiris sollemp¬
nitatem infamiliam transeat marti. Tabu¬
le enim matͥmoniales. instrũta emptiõis
sue sunt. Alias sic̃ matrona ẽ mat᷑ pͥmi pue.
ri .i. quasi mater nati: ita mat᷑ familia si.¬
laẽ: quȩ plures enira ẽ. Nam familia: exdu
a uo. At auus. abaui pat᷑. Tritauus. a tami
pater quasi tetrauus .i. quartus supͣ ab auo.
S iͥtauis ultimũ cognationis nom̃ ẽ. Fami¬
lia enim oritur apatre. terminatur intͥtauo.
filits ⁊ filia a familia dicti sunt. Ipsi cm̃pͥmi
iordine nascentum eristunt. Uñ ⁊ corne.¬
lia familia scirps ipsa omĩs a cornelis ceta
fãmilia autẽ afemore. fẽmur enĩ: genꝰ ⁊ stiͥps
ꝓpͥe dr̃. Stirps ex longa geni̾s significatione
uocatur. Gnatus dictus. qr generatꝰ. uñ & ꝑ.

Expanded text:
t. Hinc enim exortum est nomen patri familias. t. Hinc enim exortum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfamilias inde vocari, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt. Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati, ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duoavo. Atavus abavi pater. Tritavus atavi pater, quasi tetravus, id est quartus super avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. Familia autem a femore. Femore enim genus et stirps non proprie dicitur. Stirps ex longa generis significatione vocatur. Gnatus dictus quia generatus. Unde et per
Abbreviated transcription (Latin):
enedis nomen imposuit census cris. Sol¬
uit enĩ tributum auctoris. In hoc cnĩ
uocabulo pͥma successio ẽ. ⁊ ħeditatis ⁊ genĩs.
ut sunt filii et nepotes. P roheres ẽ qui loco ħe¬
dis fungitur qͣsi ꝓherede. Est enim aut institu.¬
tus aut sustitutꝰ. Pat̃ c̃. aquo untiũ nascit᷑ gene¬
ris. Itaꝙ hispater familias uocitat᷑. Pat᷑ autẽdictꝰ
co qd̾ patratiore ꝑ acta filium procreet. Pat̃.¬
tio enim ẽ: reiuenerie consummatio. Lucre¬
tius. Et bene patratio patrum. Genitores autẽ
agignendo. ⁊ parentes. quasi parientes idem
rcreatores. Crem̃tum enim ẽ. sem̃ masculi. uñ
ammalium ⁊ hominũ corꝑa concipiuntur.
Hine ⁊ creatores parentes dicunt᷑. Mat̃ dr̃ qõ
mat̃ia. Nam causa pater ẽ Pater samilias au
dictus. qd̾ omnib infamilia sua positis serus
tanquam pater filiis patͥa dilectione consti¬
lat. seruorumꝙ conditionem a filiorum affec¬
tu ñ discernat. s qͣsi unum m̃brum amplecta.¬

Expanded text:
eredis nomen inposuit census aeris. Solvet enim tributum auctoris. In hoc enimvero vocabulo prima successio est hereditatis et generis, ut sunt filii et nepotes. Proheres est, qui loco heredis fungitur, quasi pro herede. Est enim aut institutus, aut substitutus. Pater est, a quo initium nascitur generis. Itaque is paterfamilias vocitatur. Pater autem dictus eo quod patratione peracta filium procreet. Patratio enim est rei veneriae consummatio. Lucretius4, 1129: Et bene patra patrum. Genitores autem a gignendo; et parentes quasi parientes. Idem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur. Mater dicitumateria; nam causa pater est. Pater familias autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis tamquam pater filiis patria dilectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplecti
Abbreviated transcription (Latin):
inter illum ⁊ nepotem ꝓnepos. Ad nepos
abnepotis filius. Trinepos. ad nepotis filius.
qr pꝰ nepotem quartus mordine ẽ: quasi te¬
tranepos. Micres autẽ ñ dicimus nͥ quoti¬
ens graduum deficit nom̃: ut puta filiꝰ. ne¬
pos ꝓnepos. ab nepos. adnepos. tͥncpos. ubi
isti gradus defccerint merito iam dicimus¬
minores. sicͣ ⁊ maiores dicimus pꝰpatͥs. aui.

Expanded text:
inter illum et nepotem pronepos. Adnepos, inter illum et nepotem pronepos. Adnepos, abnepotis filius. 30. Trinepos, adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. 31. Minores autem non dicimus, nisi quoties graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defminores, sicut et maiores dicimus, post patris, avi
Abbreviated transcription (Latin):
spurius. qui de patre in nobili ⁊ matre nobi
li nascitur. Ium spurius patre mcerto. mat᷑
uidua genitus: uelut tm̃ spurii filius. quia
mulicbrem naturam. uettres spurium uoca¬
dam ammalia fauomo spũ hausto conciꝑe
estimantur. uñ ⁊ hi qui ñ sunt de legitimo
matͥmonio. matrẽ potius quam patrẽ secunt᷑
autẽ nepos: qͣsi natꝰ post. Primum enim filiꝰ
nascit᷑. deinde nepos. Gradus enim substantio. S
nisẽ. Hinc ⁊ post̾itas quasipostaa ctas. Nepos
tusq ẽ. Et dictus ꝓnepos quasi nat᷑ porrops
fahoc quoꝙ gradu incipit uocari ⁊ ꝓgeni¬
es. quasi porro pꝰgeniti. Nam filii ⁊ nepotes:
ñ sunt ꝓgenies. qr ñẽ. incis longa post̾itas.
Sicut autẽ inferuis longe editi ꝓgemesdi¬
cunt᷑. ita suꝑusꝑani attani qui ꝓꝓgenito¬
res appellantur. quasi porro generantes. ẜro¬
nepos antemdictus. quia ꝓpe nepotemẽ. Ab¬
nepos quia seuingitur ab nepote. Est emm

Expanded text:
spurius, qui de matre nobili spurius, qui de matre nobili li nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius: quia muliaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. autem nepos, quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos tusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes 443 non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. 28. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavique progenitores appellantur, quasi porro generantes. PRONEPOS dictus, quia prope nepotem. 29. Abnepos, quia sejungitur a nepote. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
dñi filius inpotestate ẽ. patͥs. Ido etiam filio
sit emancipatio ut sit liber apatre. sic̃ seruo
sit manu missio ut sit lib̾atus a dnõ. Itẽ lib̾i
dicti. qd̃ ex libo sunt matͥmonio orti. Nam
filii ex lib̾o ⁊ ancilla. seruilis conditionis siuis
Semꝑ enim qui nascitur. dit̾iorem parentis
statum sumit. Naturales autẽ dicunt᷑ inge¬
nuarum concubinarum filii. quod solana.¬
tura genut ñ honestas coniugii. Ioẽ pueri
apubt. Adoptiuus filius ẽ: qui aut patreito.
ant auo. aut ꝓauo. cuius potestate ꝑ emanci¬
pationem ẽ. traditus in aliam potestatẽ. qͥ utͥ¬
usꝙ feit nomen: ut fabius. emilius uł scipio
paulinus. Gemini sunt ñ duo tm̃ simulna¬
ti. s ⁊̃ plures. de geminis autẽ uno ab octo: al.¬
accipit. Sicemm lex uoluit. ut qui pꝰ desunc¬
tum nascitur: defucti noie appelletur. No¬
thus dr̃ qui de patre nobili ⁊ matre ignobi¬
ligignitur. sic̃ex ꝯcubina. Est autẽ hoc nom̃
grecũ. ⁊ in lãtautau desiat huic concͣrius

Expanded text:
domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alaccepit. Sic enim lex voluit, ut qui de defuncto nascitur, defuncti nomine appelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et de matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in Latinitate deficit. Huic contrarius
Abbreviated transcription (Latin):
um non impediunt legentib uihis qͦ
utilia dixerunt. Multi enim sapien¬
tes pret̾ica hominũ gesta ad insticuti¬
onem presentiũ hẏstoriis indiderant.
Si quidem ⁊ ꝑhystoriam sũma retro
temꝑoꝵ annoꝵq supputatio cõprehen¬
ditur. & ꝑ consulum regumq suocessum
mulca necessaria ꝑscrutantur. De geñibꝰ

Expanded text:
um non impediunt legentes, in his que um non impediunt legentes, in his que utilia dixerunt. tes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indiderunt, siquidem et per historiam summa retro temporum annorumque supputatio conprehenditur, et per consulum regumque successum multa necessaria perscrutantur. De generib
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria ẽ. narratio rei geste. ꝑ qͣm
ea quȩ inprecerito gesta sunt di¬
noscuntur. Dicta autem hystoria grece
apoto historin: id ẽ. auidere uł cognosce¬
re. Apud ueceres enim nemo conscribebat
hẏstoriam. nisi is qui incerfuisset: & ea qͥ
conscribenda essent uidisset. ¶ Selius eñi
oesis gus stunt deprehendimꝰ: quã que au¬
itione cosligimꝰ. Quȩ enim identar si¬
ne mendatio ꝓferuntur. Hec disciplina
apud gr̃amaticã ꝑtinet. quia qd̾ digm̃
memoria ẽ: lict̾is commendat᷑. Hẏstorie
autẽ ioeo monim̃ta dñr. eo qd̾ memoriã
tribuant rerũ gestaram. Series autem
dicta ꝑ translationẽ. a sertis florum in¬
uioem cõprehensoꝵ. De primis actoribꝰ
ystoriam bystoriarum.
autem apud nos primꝰ moy¬
ses de untio mnundi conseripsit. apud
gentiles uͦ primꝰ dares phrigius de
grecis & troiauis hẏstoriam indidit. ꝗͣ
in soliis palmarũ ab eo conscͥptam esse¬
ferunt. Post darecem ingrecia erodo¬
esdras legem seripsit. Hystorie genti¬

Expanded text:
storia est narratio rei geste, per quam ea que in preterito gesta sunt, dignoscuntur. Dicta autem historia a potu historin, id est a videre vel cognoscere: apud veteres enim nemo conscribebat historiam nisi is qui interfuisset et ea que conscribenda essent vidisset. Historioculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. 73 2. Quae enim videntur sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad grammaticam pertinet, quia quidquid dignum memoria est litteris mandatur. Historiae autem ideo monumenta dicuntur, eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per translationem a sertis florum invicem conprehensarum. De primis auctoribus historiarum . Historiam autem apud nos primus Moyses de initio mundi conscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscferunt. Post Darhetem in Graecia Herodot; quibus Esdras legem scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
rificat. Ad ulteratur aut̃ interdum
resina ł chure. Pipis arbor nascitur¬
mindia in latere montis caucasi qͦoso¬
li obuersum ẽ. folia ad inmuꝑi simili¬
tudinem. Guiis siluas scrpentes custo¬
diunt. s incoleregionis illiꝰ cũ mat̃t
siu̾nt. incendunt ead̃loca. ⁊ serpẽtes
iñ ingrum ꝑiꝑefficit᷑ Nam nacura
piꝑis alba ẽ. cuius quid̃ diuersꝰ ẽ fructꝰ¬

Expanded text:
rificat. Adulteratur autem interdum rificat. Adulteratur autem interdum resina, vel thure. in India in latere montis Caucasi, quod soli obversum est: folia juniperi similitudinem habent, cujus silvas serpentes custodiunt: sed incolae regionis illius, cum maturae fuerint, incendunt: et sic serpentes nigrum piper efficitur. Nam piperis natura alba est, cujus quidem divers
Abbreviated transcription (Latin):
storacis occurrãt plerumq in sanabile
morbos concraunt. Mirra aut̃ crogo¬
dite ab insula arabie dicta. dͥmelior ce¬
ligr᷑ ⁊ putior. otorar arbor arabie simił
¶iacͥmã fiuunt.
distillatio cinsuiterram cadens mudasie
q̃ uirgis⁊ calamis inheserit intinda c̃. or
albia. dehinc fulua sit solis causa. ⁊ ip̃a
storat calamices pinguis. resinosa. odo¬
ris iocundi. humecta. os ueluti mellosĩ
liquorem emictens. ocorarant̃ dicta
q̃d sit gucta arboris ꝓsucus ⁊ congelata.
Nam greci stiriam guttam uocant.
lior arabica. Est enim lucida sub albida
liat᷑. neq ligno ł cetre cominiita: ama¬
ra. odoris boni. Namex india sordida ẽ
& ingra. ⁊ maiori gleba. Ndulterat᷑ aut̃
admitio gũmi. qui si ita amarificat
gustum. Alastix arboris lentisci gusta
c̃. Hec grano mastir dicta. qr in modũ
gͣnorumẽ. Melior aut̃ inchio insula
gigitur. odoris boni. candoris ocre
punice. usi⁊ splendorem guttis pulch¬

Expanded text:
storacis occurrant, plerumque insanabiles storacis occurrant, plerumque insanabiles morbos contrahunt. Myrrha autem Trogodyte ab insula Arabiae dicta, ubi melior colligitur et purior. Storax arbor Arabiae, similis lacrymam fluunt. Distillatio ejus in terram cadens munda noquae virgis et calamis inhaeserit, munda est, et albida; dehinc fulva fit solis causa, et ipsa storax calamites pinguis, resinosa, odoris jucundi, humecta, et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta, quod sit gutta arboris profluens, et congelata. Nam Graeci stiriam guttam dicunt, cryma melior Arabica. Est enim lucida, subalbida, liatur, neque ligno, vel terrae commista, amara, odoris boni. Nam ex India sordida est, et nigra, et majori gleba. Adulteratur autem admisto gummi, qui non ita amarificat gustum. 7. Mastix arboris lentisci gutta est. Haec granomastix dicta est, quia in modum granorum est. Melior autem in Chio insula gignitur, odoris boni, candoris cerae Punicae. Unde et splendorem cutis pulch
Abbreviated transcription (Latin):
romata st̃ queq fragrantis odari
rigiones. som̃ arromata traxisse in.¬
dentur. suie qͥo aris inposita aminis
innocationib apta uideant᷑. siue qd
sese acri iniscit ac miscere ꝓbantur.
Thus arbor arabie mncnsa atq ramo¬
migoale mͦ sucum arromaticum fun
dens album. ⁊ masticatione uelut in
& appellat᷑ apud nos masculꝰ coqͦo sit
nat᷑a rotundum. in modum cesticłoꝵ
Reliquum planum ⁊ plene scabrosum
minus opcimum. Adulterat᷑ aut̃ ad¬
mxxta resina siue guimni. s dinoscitur
sua ꝓͥctatt. Nam thus ignimpositum
ardescit. resina fumescit. gum̃ uͦ liq̃scit
calefactum. Tbus aut̃ a chuudendo dicꝰ¬
tum. ħ et libanum uocatum amonte
arabie. uͥ sabei sũt. nã mons corum li¬
banus dt᷑. nͥ thura colligunt᷑. alirra
arbor arabie altitudins quinq cubi¬
torum similis sꝑine q̃. acantum dicc̃
Cinus gucta uiridis. atq amara. uñ
manas p̃ciosiorẽ. dicͥta corticis uulñe
suẽt. qͦx fumo satis notio nͥ ad odorem

Expanded text:
romata sunt quaeque fragrantis odorisregiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris imposita, divinis invocationibus apta videantur: seu quod sese aeri inserere ac miscere probantur. Thus arbor Arabiae, immensa atque ramomigdalae modo succum aromaticum fundens album, et masticatione velut in Et appellatur apud nos masculum, eo quod sit natura rotundum in modum testiculorum. Reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem admista resina, sive gummi, sed dignoscitur sua proprietate. Nam thus igniardescit: resina fumescit. Gumen vero liquescit calefactum. Thus autem a tundendo dictum: hoc et Libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt. Nam mons eorum Libanus dicitur, ubi thura colliguntur. Myrrha arbor Arabiae, altitudinis quinque cubitorum, similis spinae, quam achanton dicunt. Cujus gutta viridis atque amara: unde manans pretiosior est, elicita corticis vulnere fovent, quorum fumo satis noxio, nisi ad odorem
Abbreviated transcription (Latin):
uitandums est aut̃ m̃catorum fraus.
polent cium uetustissimo piꝑi humecto
argenti spumam. ac plumbum ꝯsꝑgtre
oponderosum fiat. Aloa uundia atq
ꝑabia gignitur. arbor odoris suauissimm
ac sũmi: Demq lignum ip̃iꝰ uice cumia¬
marbum altarib ad olet᷑. uñ⁊ nom̃ trax¬
se. credr. Cumamonum dictum qͦd
cortex eiꝰ in modũ canne sit rotund̾ & ge¬
alis. Gignitur aut̃ iindic. & cchiopie
regionibus frutice breui duoꝵ tm̃ cubi¬
torum. colore sub iugro. ł cinegd. temus¬
simarum uirgarum. Nam qͦd in cras¬
situdinem extendit᷑ despecti ẽ qͦd uͦ gti¬
sibile spiramentum emictit. ad una
ginem nebule seu pulu̾i̾s. amomum
nocatum. qͥd ueluti odorem inmamonii
ristrat. Nascit᷑ insyria. ⁊ arĩnenia. fni¬
flore albo ueluti uiole. foliis sumilibus
brionie. odces enum bono sõno suquisei¬
sassia nascitut in arabia. uirga robus.¬
ticorticis. ⁊ p̾purti. foliis. ut piꝑis. Baut̃
uirtutis cmamomo similif. s potencia

Expanded text:
Vitanda est autem mercatorum fraus; solent enim vetustissimo piperi humecto argenti spumam aut plumbum aspargere ut ponderosum fiat. Aloa in India atque Arabia gignitur, arbor odoris suavissimi ac summi. Denique lignum ipsius vice thymiamatum altaribus adoletur; unde et nomen traxisse creditur. Cinnamomum dictum quod cortex eius in modum cannae sit rotundus et gracilis. Gignitur autem in Indiae et Aethiopiae regionibus, frutice brevi, duorum tantum cubitorum, colore subnigro vel cinereo, tenuissimarum virgarum. Nam qsitudinem extenditur despectui habetsibile vero spiramentum emittit inginem nebulae seu pulveris. Amomum vocatum quod veluti odorem cinnamomi referat. Nascitur in Syria et Armenia, fruflore albo veluti violae, foliis similibus brioniae, odore etiam bono; somnos suasia nascitur in Arabia, virga robusti corticis, et purpureis foliis, ut piperis: est autem virtute cinnamomo similis, sed potentia
Abbreviated transcription (Latin):
mctuolis. istientis. balsianu arbor
ĩ. stipestmmilis uiti. foliis similis ruu
s albidiorib scmꝑꝙ manentib us.
Arboe auc̃ balsanium. lignum euis rilo¬
balsamum drͣ. stuctus siue sem̃ carpob¬
alsamum suc̃ opobalsanium. Quod iõ
cumadiectione significat᷑. co qͦd pereusꝰ
odoris gutta distillat. Cau̾na enĩg̾ ser¬
mone opedr᷑. Cuius guttã adult̾ant ad¬
ac melle si cum lacte coagulaũit. Ab olco
siistillatus aq̃ aut ad amutus facile
suerit resolutus. p̃terta ⁊ silance uestes
cxip̃o pollute ñ maculantur. Adulteratꝰ
quidt̃ neq cum lacte coagulat. ⁊ ut olesi
maqͦ suꝑnatat. ⁊ uestem mactilat. Bal¬
sama aut̃ si pura fucrint. tantã ium
hũt. ut si sol ex canduerit sustineri m

Expanded text:
rbor est. Stirpe similis viti, foliis similis rutae sed albioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur; fructus sive semen carpobalsamum, succus opobalsamum: quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus odoris gutta distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur, cujus guttam adulterant ada melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus; praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol excanduerit, sustineri
Abbreviated transcription (Latin):
multis m̃sibꝰ contiunia nox mumbrassit.
ante omĩs t̾ras radiis solis illuminataẽ: sor
fuissi. Nam delon g̃ei manifestum dicnis¬
turmors aues. quas geiortigias nocant. In
hac istila latona enixa e. appollinẽ et dia¬
nam. Delos autem et ciuitas dxͣ et insula
capitulũ dr̃ cẽ mnucntum dum ibi citas
condie Ftur. exquo et urbs et insula rod̾ẽ
appellas. ta. In hac urbe solis colossus fuit
dine. I fuerunt & aliĩ centum nume¬
ro uiea dem insula collossi minores.¬

Expanded text:
multis mensibus continua nox inumbrasset, multis mensibus continua nox inumbrasset, ante fuisset visibus. Nam delon Graece manifestum. Dicitturnices aves, quas Graeci ortygas vocant. In hac insula Latona enixa est Apollinem et Dianam. Delos autem et civitas dicitur et insulacapitulum dicitur esse inventum dum ibi civitas conderetur, ex quo et urbs et insula Rodos est appellata. In hac urbe Solis colossus fuit dine: fuerunt et alii centum numero in eadem insula colossi minores.
Abbreviated transcription (Latin):
ferarum naxia nusquam nusI quam
ẽ autem uitib & arboeibi. Dicta mus
sa diuturnam famũ ꝑhibit. Sfa longo
aũ uenenatosgignit. et lapiõe  qͥde au¬
tilus dr. abydos insulam eur pia supelles¬
pontum posita. angustoce preulo so utise¬
parata. Et abidos g̃ce dicta quod st introit᷑
ellespontimaris: in quo xet seoper
dicus natus ẽ quȩ ut uarro cestist̾ artela¬
nificĩ pͥma mornam̃tum semnarumi¬
claruit siclades inssile antiquitꝰ q̃tie fue¬
runt quas iñ eiclades autumant dictas.
qͥs licet spatiis longioril adeloꝑiecte inor¬
bem tam unta delum sice siuit. Namorbẽ
digeste siꝓpter scopulos qui dͥoa easdem siuł
dantur etiam myrteopelago. Sunt ant̃¬
om̃s muno quinquaginta tres: tendñte
seꝑtemtrione in meridiem ꝑmilia quingłi¬
ta. abonente mocrastim milia ducenta. Ox¬
tropolis carum rodͦ. Delos instila inidio
cycladum sita. et dicta delos fert᷑ quod pꝰdi
lumum qͦd ogigi temꝑib notat᷑ cum orbẽ

Expanded text:
ferarum noxia, nusquam ferarum noxia, nusquam est autem vitibus et arboribus. Dictamnus rsa diurnam famem prohibet; Phalangos autem venenatos gignit, et lapidem, qui Itur. Abydos insula in Europa super Hellespontum posita, angusto et periculoso mari separata, et Ἄβυδος Graece dicta quod sit introitus Hellesponti maris, in quo Xerxes pontdicus natus est; quae, ut Varro testis est, arte lanificii prima in ornamento feminarum inclaruit. Cyclades insulae antiquitus Graeciae fuerunt, quas inde Cyclades autumant dictas quod, licet spatiis longioribus a Delo proiectae, in orbem tamen circa Delum sitae sint; nam orbem digestae, sed propter scopulos qui circa eadem sunt,dantur etiam pelago Myrtoo. Sunt autem numero quinquaginta tres, tenentes a septentrione in meridiem milia quingenta, ab oriente in occasum milia ducenta. Metropolis earum Rhodos. Delos insula in medio Cycladum sita. Et dicta Delos fertur, quod post diluvium, quod Ogygi temporibus notatur, cum orbem
Abbreviated transcription (Latin):
indie uirens omni itmpore sotia. hucusq
occram insuile. Iocm insuile qͥ ab elles pon¬
cousꝙ ab gabes iinari magno sune con¬
stitite. Cyprus insula a ciuitate cypro qͣ ĩ
ca ẽ noñi arepit. Ipã ẽ & paphon utneris
secrata incarpatio mari. uicina austro. fa
mosa quondã diuitiis: & maxime eris. Ini
tium pͥma huius metalli inuentio fuit ꝑ¬
contra poloponensem hec pͥmũ atempͥe
celi macaroneissõn. appellata ẽ. Demoe cre¬
tadicta ã crete quodam indigena. quem
auint unum curctarum fuisse aquib ui¬
ꝑier sibi absconditꝰ ẽ. et enucritus. Estantẽ
insula g̃cie initer orcum croccasum longis¬
simtrrt porrecta tracui a septemirione g̃cie
estib ab austro egiptiss undis psusa. fuit
autem quondam centum urbib nobilis.
uñ et hoc centopolis dictae. Erimactiam
remis et sagntis claruit pͥma litt̾s uira fĩ¬
ieit. equestres turmas pͥma docuit. Studiũ¬
musicum abideis daccilis inea ceptũ. Capͥz
copiosa. cerius eget. lupos & uulpe aliacꝑ

Expanded text:
e ferens omni tempore folia. Huc usque Oceani insulae. Item insulae, quae ab Hellesponto usque ad Gades in mari Magno sunt constitutae. Cyprus insula a civitate Cypro, quae in ea est, nomen accepit: ipsa est Paphos Veneri consecrata in Carpathio mari, vicina Austro, mosa quondam divitiis et maxime eris. Ibi enim prima huius metalli inventio et in Peloponnesum. Haec primum a temperie coeli Macaronesum appellata est: deinde Creta dicta a Crete quodam indigena, quem aiunt unum Curetum fuisse, a quibus Jupiter ibi absconditus est et enutritus. Est autem insula Graeciae inter ortum et occasum longissimo tractu porrecta, a septentrione Graeciae aestibus, ab austro Aegyptiis undis perfusa: fuit autem quondam centum urbibus nobilis, unde et Hecatompolis dicta est. Prima etiam remis et sagittis claruit: prima litteris jura finxit: equestres turmas pmusicum ab Idaeis dactylis in ea coeptum; capris copiosa, cervis eget, lupos et vulpes, aliaque