comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus triariũ fecerat. Huc omnẽ comportari aggerẽ ex castris ẜuitiaq aggeri
ssit neꝗs ab opere miles discederet. Cũ spatio nõ ampliꝰ mill. passuũ intercisa ualli
castra hostium duuderet aboꝑe incȩpto cȩsaris castroꝵ. Pharnaces cum id repente
pͥma luce aĩ aduertisset copias suas omnes procastris instruocit. quas interposita tã
locoꝵ iniqͥtate consuetudĩe magis ꝑuulgata militari credebat instrui. Caesar
uel ad opus suũ tardandũ quo plures in armis tenerent᷑. uel ad ostentationẽ Regiȩ
fiduciȩ ne munitione magis ꝗͣ manu defendere Cocum pharnaces uideret᷑. Itaq de-¬
ritus nõ est quominꝰ prima acie pro uallo instructa: reliqua pars exercitus opu
faceret. At pharnaces impulsus siue loci felicitate siue auspiciis et religionibꝰ
ductus: quibꝰ optemꝑasse eum postea audiebamꝰ: siue paucitate nr̃oꝵ ꝗ in ar¬

Expanded text:
adversus Triarium fecerat. Huc omnem comportatum aggerem ex castris per servitia aggeri adversus Triarium fecerat. Huc omnem comportatum aggerem ex castris per servitia aggeri iussit, ne quis ab opere miles discederet, cum spatio non amplius passuum mille intercisa vallis castra hostium divideret ab opere incepto Caesaris castrorum. § 74 Pharnaces, cum id repente prima luce animadvertisset, copias suas omnis pro castris instruxit. Quas interposita tanta locorum iniquitate consuetudine magis pervulgata militari credebat instrui Caesar vel ad opus suum tardandum, quo plures in armis tenerentur, vel ad ostentationem regiae fiduciae, ne munitione magis quam manu defendere locum Pharnaces videretur. Itaque deterritus non est quo minus prima acie pro vallo instructa reliqua pars exercitus opus faceret. At Pharnaces impulsus sive loci felicitate sive auspiciis et religionibus inductus, quibus obtemperasse eum postea audiebamus, sive paucitate nostrorum qui in ar
Abbreviated transcription (Latin):
Zela ẽ oppidũ inponto positũ ipsum ut in planoloco satis munitũ. tumulus eĩ natu¬
ilis uelut manufactus: excelsiore undiq fastigio sustinet murum. Circunposit
Longiꝰ mił. passuũ .iii. ab est ab Zela. hũc Pocum pharnaces ueteribꝰ paternoꝵ feliciũ
stroꝵ refectũ operibꝰ copiis suis oĩbus occupauit. Caesar cũ abhoste mił. passuũ. U
castra posuisset: uideretq eas ualles qͥbꝰ Regia castra munirentur eodẽ interuallo
sua castra munitura si modo ea loca hostes p̾ores nõ cȩpissẽt quȩ młto erãt propiora
egis castris aggerẽ comportari iubet intra munitiones. Quo celeriter collato ꝓcĩa
nocte uigilia quarta legionibꝰ omnibꝰ expeditis impedimẽtisq in eastͥs relictis: pri
luce neq opinantibus hostibꝰ eũ ipsũ locum cepit: ĩ quo mitridates secundũ prȩli

Expanded text:
§ 72 Zela est oppidum in Ponto positum, ipsum ut in plano loco satis munitum: tumulus enim natu§ 72 Zela est oppidum in Ponto positum, ipsum ut in plano loco satis munitum: tumulus enim naturalis, velut manu factus, excelsiore undique fastigio sustinet murum. Circumpositi longius milibus passuum III abest ab Zela. Hunc locum Pharnaces veteribus paternorum felicium castrorum refectis operibus copiis suis omnibus occupavit. § 73 Caesar cum ab hoste milia passuum V castra posuisset videretque eas vallis quibus regia castra munirentur eodem intervallo sua castra munituras, si modo ea loca hostes priores non cepissent, quae multo erant propiora regis castris, aggerem comportari iubet intra munitiones. Quo celeriter collato proxima nocte vigilia quarta legionibus omnibus expeditis impedimentisque in castris relictis prima luce neque opinantibus hostibus eum ipsum locum cepit, in quo Mithridates secundum proelium
Abbreviated transcription (Latin):
publicanoꝵ remitteret: caeteraq: restitueret. Sociis ciuibꝰq: .ro. quae penes eu
ẽẽnt. Si fecisset iam tũc sibi mitteret munera ac dona quae rebꝰgestis imꝑatores ab ami¬
s accipere cõsuessẽt. Miserat . N. pharnaces coronã aureã. His responsis datis legatos
remisit. At pharnaces liberaliter oĩa pollicitꝰ cũ festinantẽ ac praecurrentẽ Cȩsarẽ spe¬
raret libẽtius etiã credituꝵ suis ꝓmissis ꝗͣ res pateret᷑. quo celeriꝰ honestiusq ad res mag
necessarias ꝓficisceret᷑ excistimabat. nemini eĩ erat ignotũ plurimis de causis ad urbẽ
Caesarẽ reuocari. lentiꝰ agere. decedendi diem postulare. longiores pactiones int̾ponẽ
in sũma frustrari caepit Caesar cognita calliditate hoĩs: qͦd aliis tpͣibꝰ natura faci
cõsueuerat. tũc necessitate fecit adductus: ut celeriꝰ oĩum opinione manũ consereret.

Expanded text:
publicanorum remitteret ceteraque restitueret sociis civibusque Romanis quae penes eum publicanorum remitteret ceteraque restitueret sociis civibusque Romanis quae penes eum essent. Si fecisset, iam tunc sibi mitteret munera ac dona quae bene rebus gestis imperatores ab amicis accipere consuessent. Miserat enim Pharnaces coronam auream. His responsis datis legatos remisit. § 71 At Pharnaces liberaliter omnia pollicitus, cum festinantem ac praecurrentem Caesarem speraret libentius etiam crediturunecessarias proficisceretur — nemini etiam erat ignotum plurimis de causis ad urbem Caesarem revocari —, lentius agere, decedendi diem postulare longiorem, pactiones interponere, in summa frustrari coepit. Caesar cognita calliditate hominis, quod aliis temporibus natura facere consueverat tunc necessitate fecit adductus, ut celerius omnium opinione manum consereret.
Abbreviated transcription (Latin):
fore aequissimũ pharnaci siquae polliceretur rep̃sentaturꝰ ẽẽt. Monebat.
ut solebat mitibus uerbis legatos: ne aut Deiotarum sibi obiicerẽt: aut nimiᷤ
gloriarentur bñficio: qđ auxcilia pompeio nõ misissent. Nam se neq libentiu ᷤᷤ¬
icere quicꝗͣ ꝗͣ supplicibꝰ ignoscere. neq ꝓuĩciaꝵ publicas iniurias condonare
iis posse ꝗ nõ fuissẽt in se officiosi: qͦniam id ip̃m qͦd memorarẽt officiũ fuis¬
set utile pharnaci ꝗ prouidisset ne uinceretur quã sibi cui dii ĩmortales uicto¬
ã tribuissẽt. Itaq se magnas et graues iniurias ciuiũ.ro. ꝗ in ponto negoti.
essẽt. qͦniam in integrum restituere nõ posset cõcedere pharnaci. nã neq inter¬
fectis amissam uitamꝰ ex sectioq uirilitatẽ restituere posse. Quod quidẽ suppli¬
iuĩ grauiꝰ morte ciues.ro. subissẽt. Ponto uo decederet cõfestim: familiasq

Expanded text:
fore aequissimum Pharnaci, si quae polliceretur repraesentaturus esset. Monuit autem, fore aequissimum Pharnaci, si quae polliceretur repraesentaturus esset. Monuit autem, ut solebat, mitibus verbis legatos, ne aut Deiotarum sibi obicerent aut nimis eo gloriarentur beneficio, quod auxilia Pompeio non misissent. Nam se neque libentius facere quicquam quam supplicibus ignoscere neque provinciarum publicas iniurias condonare eis posse qui fuissent in se officiosi. Quin id ipsum quod commemorant officium fuisse utilius Pharnaci, qui providisset ne vinceretur, quam sibi cui di immortales victoriam tribuissent. Itaque se magnas et gravis iniurias civium Romanorum qui in Ponto negotiati essent, quoniam in integrum restituere non posset, concedere Pharnaci. Nam neque interfectis amissam vitam neque exsectis virilitatem restituere posse; quod quidem supplicium gravius morte cives Romani subissent. Ponto vero decederet confestim familiasque
Abbreviated transcription (Latin):
nnẽ ad bellum gerendũ adducere uissit. Cũ in pontum uenisset copiasq om̃
in unũ locum coegisset: quȩ nuͣo atq exercitatione belloꝵ mediocres erant. ex¬
pta eĩ legione seocta quam secũ adduxerat alexandria ueteranã multis lal¬
ribꝰ ꝑiculisq functam młtisq militibus ꝑtim difficultate itineꝵ ac nauigationũ.
ꝑtim crebritate belloꝵ adeo diminutã: ut minꝰ mille hominũ in ea ẽẽt. Reliq̃
ãt tres legiones: una Deiotari: duae quas in eo p̃lio: qͦd . cN. domiciũ fecise
cũ pharnace scͥpsimus fuerant. Legati ab pharnace missi Caesarẽ adeũt: atq
pͥmis deprecantur: ne eiꝰ aduẽtus hostilis ẽẽt. factuꝵ .N. oĩa pharnacẽ quȩ
imꝑata ẽẽnt: maxĩeq cõmemorabant nulla pharnacẽ auxilia cõtra Caesarẽ põ¬
peio dare uoluisse: cũ deiotarꝰ qui dedisset tñ ei satisfecisset. Caesar respõdit

Expanded text:
omnem ad bellum gerendum adducere iussit. § 69 Cum in Pontum venisset copiasque omnis omnem ad bellum gerendum adducere iussit. § 69 Cum in Pontum venisset copiasque omnis in unum locum coegisset, quae numero atque exercitatione bellorum mediocres erant — excepta enim legione sexta, quam secum abduxerat Alexandrea veteranam multis laboribus periculisque functam multisque militibus partim difficultate itinerum ac navigationum partim crebritate bellorum adeo deminutam, ut minus mille hominibus in ea esset, reliquae erant tres legiones, una Deiotari, duae quae in eo proelio quod Cn. Domitium fecisse cum Pharnace scripsimus fuerant —, legati a Pharnace missi Caesarem adeunt atque imprimis deprecantur ne eius adventus hostilis esset: facturum enim omnia Pharnacen quae imperata essent. Maximeque commemorabant nulla Pharnacen auxilia contra Caesarem Pompeio dare voluisse, cum Deiotarus, qui dedisset, tamen ei satisfecisset. § 70 Caesar respondit se
Abbreviated transcription (Latin):
ut sibi ignosceret ꝙ in ea ꝑte positus terraꝵ quae nulla pręsidia Caesaris ha
iudicem ẽẽ cõtrouersiaꝵ poͬ. roͥ. sed parere p̃sentibꝰ imperiis. Contra quẽ c¬
sar cũ plurima sua cõmemorasset officia q̃ consul ei decretis publicis tͥbuisset. cũ¬
q defectionẽ eius nullã posse excusationem eiꝰ imprudẽtiȩ recipere coarguisset
ꝙ homo tantȩ prudentiȩ ac diligentiȩ scire potusset quis urbẽ italiamq tene¬
llum consules: sed tñ seconcedere id factũ superioribus suis beneficiis uet
hospitio atq amiciciȩ ac digͥtati aetatiq hoĩs praecibꝰ eorum qui freq̃ntes concu̾rissẽt
hospites atq amici Deiotari ad deprecandũ de contͦuersiis tetrarchaꝵ postea
gnituꝵ se ẽẽ dixit. Regiũ uestitum ei restituit. Legionẽ autẽ eam quã e.
genere ciuium suoꝵ Deiotarꝰ natura disciplinaq nr̃a constitutam hẽbat. eꝗtatũq

Expanded text:
ut sibi ignosceret, quod in ea parte positus terrarum quae nulla praesidia Caesaris habut sibi ignosceret, quod in ea parte positus terrarum quae nulla praesidia Caesaris habiudicem esse controversiarum populi Romani, sed parere praesentibus imperiis. § 68 Contra quem Caesar, cum plurima sua commemorasset officia quae consul ei decretis publicis tribuisset, cumque defensionem eius nullam posse excusationem eius imprudentiae recipere coarguisset, quod homo tantae prudentiae ac diligentiae scire potuisset quis urbem Italiamque tenecellum consul esset, tamen se concedere id factum superioribus suis beneficiis, veter hospitio atque amicitiae, dignitati aetatique hominis, precibus eorum qui frequentes concurrissent hospites atque amici Deiotari ad deprecandum, de controversiis tetrarcharum postea se cogniturum esse dixit, regium vestitum ei restituit. Legionem autem eam quam ex genere civium suorum Deiotarus armatura disciplinaque nostra constitutam habebat equitatumque
Abbreviated transcription (Latin):
mittit et sibi et rei .p. amicissimos. Paucis diebꝰ in ea ꝓuĩcia consumptis sextĩ
Caesarẽ aĩcũ et necessarium suũ legionibꝰ syriȩq p̃ficit. Ipse eadẽ classe qua ue¬
nerat ꝓficiscitur in cilyciam: cuiꝰ prouĩciȩ ciuitates om̃s euocat Tarsum: qͦd oppi¬
dũ fere totius cilyciȩ nobilissimũ fortissimũq est. Ibi rebꝰ oĩbus prouĩciȩ et fi¬
maꝵ ciuitatũ cõstitutis:. cupiditate ꝓficiscendi ad bellũ gerendũ nõ diutius mo¬
ligione colitur: ut sacerdos eius deae imꝑio et potentia secundus a Rege cõsen¬
su gentis illiꝰ hẽatur. Id hoĩ nobilissimo Nicomedi bithinio adiudicauit ꝗ Regio
bio autẽ Rex armeniae minoris absenatu appeslatus depositis Regiis in signi¬
bꝰ: neq tm̃ pͥuato uestitu: sed etiã reoꝵ hĩtu supplex ad Caesarẽ uenit or

Expanded text:
dimittit et sibi et populo Romano amicissimos. § 66 Paucis diebus in ea provincia consumptis Sextum dimittit et sibi et populo Romano amicissimos. § 66 Paucis diebus in ea provincia consumptis Sextum Caesarem, amicum et necessarium suum, legionibus Syriaeque praeficit; ipse eadem classe qua venerat proficiscitur in Ciliciam. Cuius provinciae civitates omnis evocat Tarsum, quod oppidum fere totius Ciliciae nobilissimum fortissimumque est. Ibi rebus omnibus provinciae et finitimarum civitatium constitutis cupiditate proficiscendi ad bellum gerendum non diutius moligione colitur ut sacerdos eius deae maiestate, imperio, potentia secundus a rege consensu gentis illius habeatur. Id homini nobilissimo Lycomedi Bithyno adiudicavit, qui regibio autem rex Armeniae minoris ab senatu appellatus, depositis regiis insignibus neque tantum privato vestitu sed etiam reorum habitu supplex ad Caesarem venit oratum
Abbreviated transcription (Latin):
nisset: eas ita relinquere cõstitutas: ut domesticis dissensionibꝰ lib̾arent᷑: iura le¬
gesq acciꝑent. et externoꝵ hostiũ metũ deponerẽt. Haec in syria. cilycia. asia ce¬
Periter se cõfectuꝵ sꝑabat: ꝙ e& ꝓuinciae nullo bello premebant᷑. In bithinia ac
ponto plus oneris sibi uidebat impendere. Non excessisse eĩ ponto pharnacẽ au¬
ebat:. neq excessurũ putabat cũ secundo p̃lio uehemẽter eẽt inflatus: qͦd cõ¬
tra domiciũ caluinũ fecerat. Commoratꝰ fere in omnibꝰ ciuitatibꝰ quae maiores
sũt digͥtate: p̃mia bñmeritis et uiritim et publice tͥbuit. De cõtrou̾siis ueteribꝰ co¬
oscit ac statuit. Reges tyrannos dinastas ꝓuĩcie finitimosq ꝗ om̃es qͦ ad e
cõuenerãt receptos in fidem cõditionibꝰ impositis ꝓuĩciȩ tuendȩ ac defendendȩ

Expanded text:
nisset, eas ita relinquere constitutas ut domesticis dissensionibus liberarentur, iura lenisset, eas ita relinquere constitutas ut domesticis dissensionibus liberarentur, iura legesque acciperent, externorum hostium metum deponerent. Haec in Syria, Cilicia, Asia celeriter se confecturum sperabat, quod hae provinciae nullo bello premebantur; in Bithynia ac Ponto plus oneris videbat sibi impendere. Non excessisse enim Ponto Pharnacen audiebat neque excessurum putabat, cum secundo proelio vehementer esset inflatus quod contra Domitium Calvinum fecerat. Commoratus fere in omnibus civitatibus quae maiore sunt dignitate, praemia bene meritis et viritim et publice tribuit, de controversiis veteribus cognoscit ac statuit; reges, tyrannos, dynastas provinciae finitimos, qui omnes ad eum concurrerant, receptos in fidem condicionibus impositis provinciae tuendae ac defendendae
Abbreviated transcription (Latin):
credens ꝓfectus aduersis fluctibꝰ occũrentibꝰ in hostio flũs in ip̃is faucibus: cũ
q flectere nauẽ ꝑꝑ uim flumĩs: neq direptam tantis fluctibꝰ tenere posset de¬
sa naue periit. CUM in syriam Caesar ex aegypto ueniret:atq abiis qui Roma
merãt ad eum cognosceret: litterisq urbanis aĩaduerteret młta Romae male
et inutłr administrari: neq ullam ꝑtem rei .p. satis cõmode geri: qđ et conten¬
tionibꝰ tribunatus pnitios&e seditiones orirentur: et ambitione atq in diligẽtia tri-¬
noꝵ militum: et qui legionibꝰ preerãt: multa cõtra morem cõsuetudinẽq mil¬
tarẽ fierẽt. quȩ dissoluendae disciplinae seueritatisq ẽẽnt: eaq oĩa flagitare ad¬
ĩtũ suum uideret: tñ prȩferendum existimauit quas in ꝓiũcias regionesq u¬

Expanded text:
credens, profectus, adversis fluctibus occurrentibus ostio fluminis, in ipsis faucibus, cum credens, profectus, adversis fluctibus occurrentibus ostio fluminis, in ipsis faucibus, cum neque flectere navem propter vim fluminis neque directam tantis fluctibus tenere posset, demersa nave periit. § 65 Cum in Syriam Caesar ex Aegypto venisset atque ab eis qui Roma venerant ad eum cognosceret litterisque urbanis animadverteret multa Romae male et inutiliter administrari neque ullam partem rei publicae satis commode geri, quod et contentionibus tribuniciis perniciosae seditiones orirentur et ambitione atque indulgentia tribunorum militum et qui legionibus praeerant multa contra morem consuetudinemque militarem fierent, quae dissolvendae disciplinae severitatisque essent, eaque omnia flagitare adventum suum videret, tamen praeferendum existimabat, quas in provincias regionesque ve
Abbreviated transcription (Latin):
pido cõiungit. Lepidus eodem tpͣe marcellusq cordubam. Cassius cũ suis pre¬
ciscitur narbonem. Sub idem tempꝰ trebonius procõs. ad ꝓuinciã optinendã ue¬
nit. De cuiꝰ aduentu ut cognouit cassus: legiones quas secũ hũerat: eqͥtatũq ĩ¬
berna distribuit. Ip̃e omnibꝰ suis rebus celeriter correptis in malacam conte¬
dit. ibiq aduerso tpͣe nauigandi naues conscendit: ut ip̃e prȩdicabat: ne se lepi
et trebonio et marcello cõmitteret: ut aĩci eius dictitabãt: ne ꝑ eã prouinci.
minore cũ diqͥtate iter faceret: cuiꝰ magna ꝑs ab eo defecerat ut caeteri excistima¬
bãt: ne pecunia illa ex infinitis rapinis confecta in potestatẽ cuius ꝗͣ ueĩret: pro¬
essus secunda hyb̃na tempestate: cũ ad hybeꝵ flumen noctis uitand& cau
se contulisset: inde paulo uehemẽtiore tẽpestate nihil ꝑiculosius se nauigatuꝵ

Expanded text:
Lepido coniungit. Lepidus eodem tempore Marcellusque Cordubam cum suis, Cassius proLepido coniungit. Lepidus eodem tempore Marcellusque Cordubam cum suis, Cassius proficiscitur Carmonem. Sub idem tempus Trebonius proconsul ad provinciam obtinendam venit. De cuius adventu ut cognovit Cassius, legiones quas secum habuerat equitatumque in hiberna distribuit; ipse omnibus suis rebus celeriter correptis Malacam contendit ibique adverso tempore navigandi navis conscendit, ut ipse praedicabat, ne se Lepido et Trebonio et Marcello committeret, ut amici eius dictitabant, ne per eam provinciam minore cum dignitate iter faceret cuius magna pars ab eo defecerat, ut ceteri existimabant, ne pecunia illa ex infinitis rapinis confecta in potestatem cuiusquam veniret. Progressus secunda ut hiberna tempestate cum in Hiberum flumen noctis vitandae causa se contulisset, inde paulo vehementiore tempestate, nihilo periculosius se navigaturum
Abbreviated transcription (Latin):
interdicit. Ad ex eundum cassiuim inuitat: fidemq suam in omni re inter¬
ponit. Cum diu dubitasset Cassius quid sibi faciendũ quidue lepido e
credendum: neq ullum exitum consilii sui reperiret si ꝑmaneret in sñtia:
postulat uti munitiones disiicerẽtur: sibiq liber exitus daretur. et cũ nõ
tantum induciis factis. sed propeiam constituta opera cõplanarent: custo¬
diaeq munitionũ essẽt deducte: auxilia Regis in id castellum marcelli qͦd ꝓxi-¬
mũ erat Regis castͥo. neq opinãtibꝰ oĩbꝰ si tñ in om̃ibꝰ fuit cassius. nam de h¬
iusmodi consciẽtia dubitabatur. impetũ fecerũt. compluresq ibi milites oppres¬
serũt. ꝗͦd nisi celeriter indignatione et auxiliis lepidi praeliũ eẽt diremptum
maior calamitas ẽẽt accepta. Cũ iter cassio patefactum ẽẽt: castra marcellus cũ

Expanded text:
interdicit; ad exeundum Cassium invitat fidemque suam in re omni interinterdicit; ad exeundum Cassium invitat fidemque suam in re omni interponit. Cum diu dubitasset Cassius quid sibi faciendum quidve Lepido esset credendum, neque ullum exitum consili sui reperiret si permaneret in sententia, postulat uti munitiones disicerentur sibique liber exitus daretur. Non tantum indutiis factis sed prope iam pace constituta opera cum complanarent custodiaeque munitionum essent deductae, auxilia regis in id castellum Marcelli quod proximum erat regis castris, neque opinantibus omnibus — si tamen in omnibus fuit Cassius: nam de huius conscientia dubitabatur —, impetum fecerunt complurisque ibi milites oppresserunt. Quod nisi celeriter indignatione et auxilio Lepidi proelium esset diremptum, maior calamitas esset accepta. § 64 Cum iter Cassio patefactum esset, castra Marcellus cum
Abbreviated transcription (Latin):
ta temporibus illis in hispania nõnullae ciuitates rebus. Cassii studebant: com¬
lures Marcello fauebant. Accedit cum copiis Bogus ad exteriores Marc¬
li munitiones. Pugnatur utrinq acriter crebroq id accidit. Fortuna saepe
ad utrunq uictoriam transferente. nec tamen unquam ab operibus depelli¬
tur Marcellus. Interim lepidus ex citeriore prouincia cum cohortibus Le¬
nariis . XXXU. magnoq numero equitũ et reliqͦꝵ auxilioꝵ uenit ea mẽte
am ut sine ullo studio contentionem cassii Marcelliq cõponeret. Nuic u¬
nienti sine dubitatione se credit atq offert Marcellus. Cassius cõtra suis se
tenet prȩsidiis sine eo ꝙ plus sibi uris deberi ꝗͣ Marcello existimabat siue
eo qđ ne praeoccupatus animus lepidi esset: obsequio aduersarii uereb
Ponit ad ullã castra lepidus neq ht̃ a marcello quicꝗͣ diuisi ne pugnetur

Expanded text:
ita temporibus illis in Hispania non nullae civitates rebus Cassi studebant, pita temporibus illis in Hispania non nullae civitates rebus Cassi studebant, plures Marcellum fovebant. Accedit cum copiis Boguso ad exteriores Marcelli munitiones. Pugnatur utrimque acriter, crebroque id accidit fortuna saepe ad utrumque victoriam transferente; nec tamen umquam ab operibus depellitur Marcellus. § 63 Interim Lepidus ex citeriore provincia cum cohortibus legionariis XXXV magnoque numero equitum et reliquorum auxiliorum venit ea mente Uliam, ut sine ullo studio contentiones Cassi Marcellique componeret. Huic venienti sine dubitatione Marcellus se credit atque offert; Cassius contra suis se tenet praesidiis, sive eo quod plus sibi iuris deberi quam Marcello existimabat, sive eo quod ne praeoccupatus animus Lepidi esset obsequio adversarii verebatur. Ponit ad Uliam castra Lepidus neque habet a Marcello quicquam divisi. Ne pugnetur
Abbreviated transcription (Latin):
xime rem deducere uolebat necessitate est adductus ut neq confligeret. Cu¬
ius si rei facultas esset resistere incitatis militibus non poterat. neq uagari
assium latius pateretur: ne plures ciuitates ea paterentur quae passi er
cordubenses: castellis idoneis Locis collocatis: operibusq in circuitu oppi¬
di continuatis ullam Cassiumq munitionibus clausit. Quae priusꝗͣ perfice¬
entur Longinus omnem suum equitatum emisit: quod sibi Usui fore cre¬
bat: si pabulari frumentariq Marcellum non pateretur. Magno autem fore
impedimento si clausus obsidione et inutilis necessarium consumeret frumen¬
tum. Paucisq diebus cassii litteris acceptis Rex Bogus cum copiis uenit ad¬
iungitq ei legionem quam secum adduxerat compluresq cohortes auxilia¬
ias hispanorum. Nanq ut in ciuilibus dissensionibus accidere consueuit

Expanded text:
maxime rem deducere volebat, necessitate est deductus ut neque confligeret — cumaxime rem deducere volebat, necessitate est deductus ut neque confligeret — cuius se rei facultas esset, resistere incitatis militibus non poterat — neque vagari Cassium latius pateretur, ne plures civitates ea paterentur quae passi erant Cordubenses. Castellis idoneis locis collocatis operibusque in circuitu oppidi continuatis Uliam Cassiumque munitionibus clausit. Quae prius quam perficerentur, Longinus omnem suum equitatum emisit; quem magno sibi usu fore credebat, si pabulari frumentarique Marcellum non pateretur, magno autem fore impedimento, si clausus obsidione et inutilis necessarium consumeret frumentum. § 62 Paucis diebus Q. Cassi litteris acceptis rex Boguso cum copiis venit adiungitque et legioni quam secum adduxerat compluris cohortis auxiliarias Hispanorum. Namque ut in civilibus dissensionibus accidere consuevit,
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃et coqͥtum ẽẽt. Marcellus castra bethĩ transfert. crȩbroq uterq legiões in a
Marcellus. habebat enĩ ueteranas mulusq prȩliis expertas legioes. Cassiꝰ magis fidei
ꝗͣ uirtuti legionum cõfidebat. Itaq cũ castra castris collata eẽnt. et Marcellus lo¬
cum idoneum castello cepisset: quo prohibere aqua cassianos posset. Longinus
eritus ne genere quodam obsidionis clauderetur in regionibus eius sibiq:
festis: noctu silentio e castris proficiscitur celeriq itinere ullam contendit: qͦd
sibi fidele esse oppidum credebat. ibiq adeo coniuncta ponit mȩnibus castra
t est loci natura. Nanq ulla in edito monte posita est: ut ipsa munition
yrbis undiq ab oppugnatione tutus esset. Hunc Marcellus insequitur et ꝗͣ pro¬
ime potest ullam castra castris confert.Locorumq cognita natura quoi

Expanded text:
haberet cognitum esset, Marcellus castra Baetim transfert, crebroque uterque legiones in aciem haberet cognitum esset, Marcellus castra Baetim transfert, crebroque uterque legiones in aciem Marcellus; habebat enim veteranas multisque proeliis expertas legiones. Cassius fidei magis quam virtuti legionum confidebat. Itaque, cum castra castris collata essent et Marcellus locum idoneum castello cepisset quo prohibere aqua Cassianos posset, Longinus, veritus ne genere quodam obsidionis clauderetur in regionibus alienis sibique infestis, noctu silentio ex castris proficiscitur celerique itinere Uliam contendit, quod sibi fidele esse oppidum credebat. Ibi adeo coniuncta ponit moenibus castra ut et loci natura — namque Ulia in edito monte posita est — et ipsa munitione urbis undique ab oppugnatione tutus esset. Hunc Marcellus insequitur et quam proxime potest Uliam castra castris confert locorumque cognita natura, quo
Abbreviated transcription (Latin):
enire. Ipse hostili modo cordubensiũ agros uastat aedificia incendit᷑. cuiꝰ
deformitate atq indignitate: legiones quae sibi ducẽ Marcellũ ceperãt ad
eũ concurrerũt: ne in aciẽ ducerẽtur orãt. pͥusq sibi cõfligendi potestas fie¬
et ꝗͣ cum tanta cõtumelia nobilissimȩ carissimȩq possessiones cordubẽsu
in conspectu suo rapinis ferro flãmaq consumerẽtur. Marcellus cũ confligere
miserrimũ putaret qđ et uictoris et uicti detͥmentũ ad eundẽ Caesarẽ eẽt
edundatuꝵ: neq sue potestatis ẽẽt. legiones bethim traducit aciẽq
ĩ castra. ltaq copias reducere cepit. cassius qͦ bono uale̾bat. Marcellũq infir¬
mũ ẽẽ sciebat aggressus eqͥtatu legionaios se recipiẽtes cõplures nouissimos ĩ flu¬
minis ripis interfecit. Cũ hoc dettimẽto qͥd trãsitus fluminis usus difficultatis

Expanded text:
veniret. Ipse hostili modo Cordubensium agros vastat, aedificia incendit. § 60 veniret. Ipse hostili modo Cordubensium agros vastat, aedificia incendit. § 60 Cuius rei deformitate atque indignitate legiones quae Marcellum sibi dconcurrerunt, ut in aciem educerentur orant, priusque confligendi sibi potestas fieret quam cum tanta contumelia nobilissimae carissimaeque possessiones Cordubensium in conspectu suo rapinis, ferro flammaque consumerentur. Marcellus cum confligere miserrimum putaret, quod et victoris et victi detrimentum ad eundem Caesarem esset redundaturum neque suae potestatis esset, legiones Baetim traducit aciemque in castra. Itaque copias reducere coepit. Cassius, quo bono valebat Marcellumque infirmum esse sciebat, aggressus equitatu legionarios se recipientis compluris novissimos in fluminis ripis interfecit. Cum hoc detrimento quid transitus fluminis viti difficultatisque
Abbreviated transcription (Latin):
tire cũ om̃ibꝰ contra Caesarẽ ne facere cogerẽtur orare. Tantae multitudĩs
precibꝰ et lachrymis exercitus cõmotus cum uideret ad cassium ꝑsequendum
nihil opus ẽẽ. cn. pompeii noĩe et memoria: tanteq õibꝰ Caesariaĩs ꝗͣ pompe¬
is longinũ ẽẽ in odio: neq se cõuentũ neq. M. Marcellum cõtra Caesaris ca¬
sam posse ꝑducere nomen pompeii ex scutis detraxerũt. Marcellum qui se Caesaiͣs
defensurum profitebatur ducẽ asciuerũt praetorẽq appellauerũt: et cõuentũ
sibi adiunxerũt: castraq ad cordubam posuerũt. Cassius eo biduo circiter. IIII.
mił. pass. a corduba circa flumenbethi in oppidi conspectu loco excelso facit
ra. Lr̃as ad Regem bogudem ĩ mauritaniã et. M. Lepidum proconsulem
in hispaniam citeriorẽ mittit subsidio sibi proĩciaeq Caesaris cã ꝗͣ primũ

Expanded text:
consentire cum omnibus; contra Caesarem ne facere cogerentur orare. § 59 Tantae multitudinis consentire cum omnibus; contra Caesarem ne facere cogerentur orare. § 59 Tantae multitudinis precibus et lacrimis exercitus commotus cum videret ad Cassium persequendum nihil opus esse Cn. Pompei nomine et memoria tamque omnibus Caesarianis quam Pompeianis Longinum esse in odio neque se conventum neque M. Marcellum contra Caesaris causam posse perducere, nomen Pompei ex scutis detraxerunt, Marcellum, qui se Caesaris causam defensurum profitebatur, ducem asciverunt praetoremque appellarunt et conventum sibi adiunxerunt castraque ad Cordubam posuerunt. Cassius eo biduo circiter IIII milia passuum a Corduba citra flumen Baetim in oppidi conspectu loco excelso facit castra; litteras ad regem Bogudem in Mauretaniam et ad M. Lepidum proconsulem in Hispaniam citeriorem mittit, subsidio sibi provinciaeque Caesaris causa quam primum
Abbreviated transcription (Latin):
ũcia restitueret᷑. Interim Thorius adcordubã ueteres legiones adducit:
ac ne dissensionis initium natum seditiosa militum suaq natura uideret᷑. simł
cõtra . O. cassium qͥ Caesaris noĩe maioribꝰ uiribꝰ uti uidebat᷑ eque se potẽte
opponeret: et digͥtatem. cn.pompeii se ꝓiuĩciamq recuꝑare uelle palam dicti-¬
tabat. et forsitan hoc fecerit odio Caesaris et amore pompeii cuiꝰ nom̃ młtũ
oterat apud eas legiones: quas. M. Uarro optinuerat. Sed id qua mẽte cõ¬
tus fecerit cõiectura sciri põt. Certe hoc praese thorius ferebat. Milites adeo
fatebãtur ꝙ. cx. pompeii nom̃ in scutis scͥptum hr̃ent. eiq freq̃ns legionum
õuentus obuiam prodit. neq tantũ uiroꝵ sedetiã matrũ familias ac prȩtex¬
toꝵ: deprecaturq ne hostili aduẽtu cordubã diriperẽt. Nam se contra cassiũ

Expanded text:
provincia restitueretur. § 58 Interim Thorius ad Cordubam veteres legiones adducit provincia restitueretur. § 58 Interim Thorius ad Cordubam veteres legiones adducit ac, ne dissensionis initium natum seditiosa militum suaque natura videretur, simul ut contra Q. Cassium, qui Caesaris nomine maioribus viribus uti videbatur, aeque potentem opponeret dignitatem, Cn. Pompeio se provinciam reciperare velle palam dictitabat. Et forsitan etiam hoc fecerit odio Caesaris et amore Pompei, cuius nomen multum poterat apud eas legiones quas M. Varro obtinuerat. Sed id qua mente, communis erat coniectura: certe hoc prae se Thorius ferebat; milites adeo fatebantur, ut Cn. Pompei nomen in scutis inscriptum haberent. Frequens legionibus conventus obviam prodit, neque tantum virorum sed etiam matrum familias ac praetextatorum, deprecaturque ne hostili adventu Cordubam diriperent: nam se contra Cassium
Abbreviated transcription (Latin):
ne et .U. legiones totusq conuenisset eqͥtatus audit. ini. cohortes a uernaeu¬
lis oppressas adobuculam eũ his ad secundã ꝑuenisse legionẽ: omesq ibi
oniunxisse et .T. Torrium italicensem ducẽ delegisse. celeriter hĩto consi
lio Marcellum cordubam ut eam in potestate retineret᷑. Q. cassium hispali mittit.
Paucis ei diebꝰ affertur cõuentum cordubensem ab eo defecisse. Marcellũq aut
ũtate aut necessitate adductum. nã id uarie nũtiabat᷑ consentire cũ cordub¬
sibꝰ: duasq cohortes legioĩs.U. quae fuerãt cordubae ĩ p̃sidio idẽ facere. Cassiꝰ his
ebꝰ incensus mouet castra. et postero die segoniã ad flumen siciliense uenit.
habita contione militũ tentat animos: quosꝰ cognoscit nõ sua: sed Caesaris absen¬
tis causa sibi fidissimos ẽẽ: nullũq periculũ deprecaturos: dum ꝑ eos Caesari

Expanded text:
x V. legione totusque convenisset equitatus, audit IIII cohortis a vernacux V. legione totusque convenisset equitatus, audit IIII cohortis a vernaculis oppressas ad Obuculam cum his ad secundam pervenisse legionem omnisque ibi se coniunxisse et T. Thorium Italicensem ducem delegisse. Celeriter habito consilio M. Marcellum quaestorem Cordubam, ut eam in potestate retineret, Q. Cassium legatum Hispalim mittit. Paucis ei diebus affertur conventum Cordubensem ab eo defecisse Marcellumque aut voluntate aut necessitate adductum — namque id varie nuntiabatur — consentire cum Cordubensibus; duas cohortis legionis V., quae fuerant Cordubae in praesidio, idem facere. Cassius his rebus incensus movet castra et postero die Segoviam ad flumen Singiliense venit. Ibi habita contione militum temptat animos; quos cognoscit non sua sed Caesaris absentis causa sibi fidissimos esse nullumque periculum deprecaturos, dum per eos Caesari
Abbreviated transcription (Latin):
ramẽti religionẽ uocabat. Magnũ ħ fuit uectigal: maius tñ crescebat odiu
Nis rebꝰ confectis totum exercitum lustrat: legiones quas in africam ducturꝰ
erat: et auocilia mittit ad traiectum. ip̃e classem quã parabat ut inspiceret.
nispalim accedit: ibiq moratur. ꝑpea ꝙ edictum tota ꝓuĩcia proposuerat: ut ͥ
pecunias imꝑasset neq contulissẽt se adirẽt. Quae euocatio uehementer omẽs
turbauit. Interĩ. L. tituriꝰ ꝗ eo tpͣe tribunꝰ mił. in legione uernacła fuer
nũtiat fama legionem. xxx. quã. O. cassiꝰ legatus simł ducebat. cũ ad op¬
pidũ leptim castra hr̃et: seditione facta centurionibꝰq aliqͦt occisis ꝗ signa tol¬
i nõ patiebantur discessisse: et ad secundã legionẽ contendisse quȩ ad t¬
onẽ contendit. Huc cum legio .XXX. et .xxi. et cohortes tres ex .iiͣ. le¬

Expanded text:
ramenti redemptionem vocabat. Magnum hoc fuit vectigal, maius tamen creabat odium. ramenti redemptionem vocabat. Magnum hoc fuit vectigal, maius tamen creabat odium. His rebus confectis totum exercitum lustrat; legiones quas in Africam ducturus erat et auxilia mittit ad traiectum. Ipse classem quam parabat ut inspiceret, Hispalim accedit ibique moratur, propterea quod edictum tota provincia proposuerat, quibus pecunias imperasset neque contulissent, se adirent. Quae evocatio vehementer omnis turbavit.nuntiat eam a legione XXX., quam Q. Cassius legatus simul ducebat, cum ad oppidum Ilipam castra haberet, seditione facta centurionibus aliquot occisis qui signa tolli non patiebantur, discessisse et ad secundam legionem contendisse, quae ad fmonem contendit. Hic, cum legio XXX. et XXI. et cohortes IIII e
Abbreviated transcription (Latin):
res sũt quos cassius interfici iubet: exceptis illis qui se pecunia redemerũt. nã
alam sextertiis.x. cũ . Q. calphurnio paciscitur et cum. q. sextio. E qui si r¬
xime nocẽtes sũt mulctati tñ periculum uitae dolorq uulneꝵ et pecuniȩ remis¬
sio crudelitatẽ cũ auaricia certasse significabat. Aliquot post diebꝰ lr̃as a Caesare
nissas accipit: quibꝰ cognoscit pompeium ĩ acie uictum amissis copiis fugisse.
re coqͥta mixtam dolori uoluptatẽ capiebat uictoiͬȩ. Nuntiꝰ laetitiã exprime¬
at. Confectum bellum licentiam tempoꝵ intercludebat. Sic erat dubiꝰ an
utrum nihil timere: an oĩa licere mallet. Senatꝰ uulneribus accersit: om̃es qͥsibi
ecunias expensas tulerãt. acceptasq eas iubet referri. qͥbus paꝵ udebat᷑ i¬
oĩbꝰ cõuentibus coloniisq conscriptos habebat. transmarina militia ꝑteͬritos ad sa-¬

Expanded text:
luris; quos Cassius interfici iubet exceptis eis qui se pecunia redemerunt. Nam luris; quos Cassius interfici iubet exceptis eis qui se pecunia redemerunt. Nam palam HIS LX4 cum Calpurnio paciscitur et cum Q. Sestio L. Qui si maxime nocentes sunt multati, tamen periculum vitae dolorque vulnerum pecuniae remissus crudelitatem cum avaritia certasse significabat. § 56 Aliquot post diebus litteras a Caesare missas accipit, quibus cognoscit Pompeium in acie victum amissis copiis fugisse. Qua re cognita mixtam dolore voluptatem capiebat: victoriae nuntius laetitiam exprimebat, confectum bellum licentiam temporum intercludebat. Sic erat dubius animus utrum nihil timere an omnia licere mallet. Sanatis vulneribus arcessit omnis qui sibi pecunias expensas tulerant, acceptasque eas iubet referri; quibus parum videbatur imuit; quos ex omnibus conventibus coloniisque conscriptos transmarina militia perterritos ad sac
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar attribuerat longino. Quinta legio nuper ibi erat confecta. Interim nunt
egio signa cordubam infert ad auxilium ferendum imꝑatori suo. Facit
idem . xxi. Subsequitur has.uͣ. cum duae legiones reliquae ẽẽnt in castris. ẜa
ueriti ne soli relinquerentur atq ex eo quid sensissent iudicaretur. secuti sun
factum suꝑioꝵ. Permansit in sntia legio uernacula: nec ullo timore de gradu de¬
iecta est. Cassius eos ꝗ noĩati fuerant conscii cedis iubet comprehendi. legionẽ¬
racilium et. L. Laterensem et annium scapulam maximȩ dignitatis et gra¬
tie prouincialem hoĩem: sibiq tam familiarem ꝗͣ laterensem et laciliuĩ in eadẽ
uisse cõuratione: nec diu moratur dolorem suum qͥn eos interfici iubea
Minuciũ libertis tradit excruciandũ: itẽ calphurium saluiariũ qui ꝓfitet᷑
indiciũ coniuratoꝵq numerũ auget. Uere ut quidã excistimant: ut nõ nulli q̃¬
untur coactus hisdem cruciatibus affecit. A. L. marcellio squillo noĩati p¬

Expanded text:
esar attribuerat Longino, quinta legio nuper ibi erat confecta. § 54 Interim nuntilegio signa Cordubam infert ad auxilium ferendum imperatori suo. Facit hoc idem XXI. Subsequitur has V. Cum duae legiones reliquae essent in castris, secundani, veriti ne soli relinquerentur atque ex eo quid sensissent iudicaretur, secuti sunt factum superiorum. Permansit in sententia legio vernacula nec ullo timore de gradu deiecta est. § 55 Cassius eos qui nominati erant conscii caedis iubet comprehendi; legioneRacilium et L. Laterensem et Annium Scapulam, maximae dignitatis et gratiae provincialem hominem sibique tam familiarem quam Laterensem et Racilium, in eadem fuisse coniuratione, nec diu moratur dolorem suum quin eos interfici iubeat. Minucium libertis tradit excruciandum, item Calpurnium Salvianum, qui profitetur indicium coniuratorumque numerum auget, vere, ut quidam existimant, ut non nulli queruntur, coactus. Isdem cruciatibus adfectus L. Mercello.3 . . . Squillus nominat p
Abbreviated transcription (Latin):
ullicebat᷑. Sed fiebat aquitate decreti: et humanitate Trebonii q
his temporibꝰ clementer et moderate: iis hoc dicendum existimabat.t
ut reperiri non posset a quibꝰ initium appellandi nasceret᷑. Nam fortas¬
e in opiam excusare et calamitatem: aut propriam suam aut tempoꝵ
integras uero tenere possessiones: qui se debere fateantur. cuiꝰ animi: aut
cuius impudentiae est: Itaq hoc qui postularet reperiebat᷑ nemo. atque
ipsis ad quorum commodum pertinebat. Durior inuentus est celiꝰ. et ob
oc profectus initio ne frustra ingressus turpem cãm uideret᷑ legem
mulgauit: ut sexiessem dies sine usuris creditȩ pecuniae soluantur. Cũ
resisteret Seruilius consul reliquiq magistratus et minus opinione
sua efficeret: ad hominum excitanda studia sublata priore lege duas pro

Expanded text:
pollicebatur. sed fiebat aequitate decreti et humanitate Treboni, qui pollicebatur. sed fiebat aequitate decreti et humanitate Treboni, qui his temporibus clementer et moderate ius dicendum existimabat, ut reperiri non possent, a quibus initium appellandi nasceretur. nam fortasse inopiam excusare et calamitatem aut propriam suam aut temporuintegras vero tenere possessiones, qui se debere fateantur, cuius animi aut cuius impudentiae est? itaque, hoc qui postularet, reperiebatur nemo. atque ipsis, ad quorum commodum pertinebat, durior inventus est Caelius. et ab hoc profectus initio, ne frustra ingressus turpem causam videretur, legem promulgavit, ut sexenni die sine usuris creditae pecuniae solvantur. Cum resisteret Servilius consul reliquique magistratus et minus opinione sua efficeret, ad hominum excitanda studia sublata priore lege duas prom
Abbreviated transcription (Latin):
ei rei tempus constituitur. Quocum esset postero die uentum: magna
utrinq multitudo conuenit. magnaq erat eius rei expectatio: atq omni¬
um animi intenti ẽẽ ad pacem uidebant᷑. Qua ex frequentia. T labienꝰ
rodit summissa oratione loqui de pace: atque altercari cum uatini
incipit. quorum mediam orationem interrumpunt: undiq subito tela
mmissa: quae ille obtectus armis militum uitauit. Uulnerant᷑ aũ
complures. In his cornelius balbus. M. plotius. L. tiburtiꝰ. centurio¬
nes militesq nonnulli. Tum Labienus. Desinite ergo de compositi-¬
ne loqui. Nam nobis nisi caesaris capite delato pax esse nulla po¬
pit. lisdem temporibꝰ. M. caelius rufus pretor causa debitoꝵ suscep¬
a.initio magistratus tribunal iuxta suum .c. trebonii pretoris urbar
sellam collocauit: et siquis appellauisset de aestimatione: et de solutioĩbꝰ
quae per arbitrium fierent: ut caesar presens constituerat fore auxilio

Expanded text:
ei rei tempus constituitur. quo cum esset postero die ventum, magna ei rei tempus constituitur. quo cum esset postero die ventum, magna utrimque multitudo convenit, magnaque erat expectatio eius rei atque omnium animi intenti esse ad pacem videbantur. qua ex frequentia T. Labienus prodit, summissa oratione loqui de pace atque altercari cum Vatinio incipit. quorum mediam orationem interrumpunt subito undique tela immissa; quae ille obtectus armis militum vitavit; vulnerantur tamen complures, in his Cornelius Balbus, M. Plotius L. Tiburtius centuriones militesque non nulli. tum Labienus: desinite ergo de conpositione loqui; nam nobis nisi Caesaris capite relato pax esse nulla potest. Isdem temporibus M. Caelius Rufus praetor causa debitorum suscepta initio magistratus tribunal suum iuxta C. Treboni, praetoris urbani, sellam collocavit, et siquis appellavisset de aestimatione et de solutionibus, quae per arbitrum fierent, ut Caesar praesens constituerat, fore auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
perfecto. Ab his caesar haec dicta cognouit qui sermoni interfuerunt
Conatus tamen nihilominus est aliis rationibus per colloquium de pace
agere. Ut inter bina castra pompeii atq caesaris unum flumen tantum
tererat thapsus. craebraq inter se colloquia milites habebant: neq: uli
interim telum per pactiones loquentium traiiciebatur. Mittit. P. Uati¬
nium legatum ad ripam ipsam fluminis qui ea quae maxime ad pacem
rtinere uiderentur ageret: et craebro magna uoce pronunciaret.Lice¬
ret ne ciuibus ad ciues de pace duos legatos mittere: quod etiam fugiti¬
is a saltu pyreneo predonibꝰq licuisset: praesertim: ut id agerent n
ciues cum ciuibus armis decertarent. Multioq ab utrisq militibus¬
facto. auditum responsum est ab altera parte. Aulum uarronem pro¬
teri se altera die ad colloquium uenturum: atq una ius etiam utr̃¬
admodum tuto legati uenire: et quae uellent exponere possent:cetumq

Expanded text:
perfecto ab iis Caesar haec facta cognovit, qui sermoni interfuerunt. perfecto ab iis Caesar haec facta cognovit, qui sermoni interfuerunt. conatus tamen nihilominus est aliis rationibus per colloquia de pace agere. Inter bina castra Pompei atque Caesaris unum flumen tantum intererat Apsus, crebraque inter se colloquia milites habebant, neque ullum interim telum per pactiones loquentium traiciebatur. mittit P. Vatinium legatum ad ripam ipsam fluminis, qui ea quae maxime ad pacem pertinere viderentur ageret, et crebro magna voce pronuntiaret, liceretne civibus ad cives de pace duos legatos mittere, quod etiam fugitivis ab saltu Pyrenaeo praedonibusque licuisset, praesertim cum id agerent, ne cives cum civibus armis decertarent. multa supplici auditus. responsum est ab altera parte Aulum Varronem profiteri se altera die ad colloquium venturum atque una visurum, quemadmodum tuto legati venire et quae vellent exponere possent; certumque
Abbreviated transcription (Latin):
neq ullam spem aut conditionem pacis afferre: ad reliquam cogita¬
tionem belli sese recipit. Bibulus multos dies terra prohibitꝰ. et
rauiore morbo et frigore ac labore implicitus:cum neque cun¬
ri posset: neque susceptum officium deserere uellet: uim morbi susti¬
nere non potuit. Eo mortuo ad neminem unum summa imperii re
sed separatim suam quisq classem ad arbitrium suum administra¬
bat. Uibulius sedato tumultu quem repentinus aduentus caesaĩs cõ¬
itauerat: ubi primum rursus adhibito libone: et.L. Lucceio: et the¬
phane: quibus cõmunicare de maximis rebꝰ pompeius consueuerat de
mandatis caesaris agere instituit. Eum ingressum in sermonem pompeiꝰ
interpellauit et loqui plura prohibuit. Quid mihi inquit: aut uita: aut ci¬
tate opus est: quam beneficio caesaris hr̃e uidebor: Cuius rei opinio tolli
poterit: nisi cum in italiam: ex qua profectus sum reductus existimabor bel

Expanded text:
neque ullam spem aut condicionem pacis adferre, ad reliquam cogitaneque ullam spem aut condicionem pacis adferre, ad reliquam cogitationem belli sese recepit. Bibulus multos dies terra prohibitus et graviore morbo ex frigore ac labore inplicitus, cum neque curari posset neque susceptum officium deserere vellet, vim morbi sustinere non potuit. eo mortuo ad neminem unum summa imperii redit, sed separatim suam quisque classem ad arbitrium suum administrabat. Vibullius sedato tumultu, quem repentinus Caesaris adventus concitaverat, ubi primum reversus est, adhibito Libone et L. Lucceio et Theophane, quibuscum communicare de maximis rebus Pompeius consueverat, de mandatis Caesaris agere instituit. quem ingressum in sermonem Pompeius interpellavit et loqui plura prohibuit. quid mihi, inquit aut vita aut civitate opus est, quam beneficio Caesaris habere videbor? cuius rei opinio tolli non poterit, cum in Italiam, ex qua profectus sum reductus existimabor. bello
Abbreviated transcription (Latin):
Caesar existimauit. neque nunc ut memoriae prodatur satis cause putamꝰ
ostulabat Caesar ut legatos sibi ad pompeium sine ꝑiculo mittere lic
idq ipsi fore reciperent. aut acceptos ꝑ se ad eum oducerent. Quod
ad inducias pertineret. Sic belli rationem esse diuisam: ut illi clas¬
sem et naues auxiliaq sua impedirent: ipse ut aqua terraq ꝓhiberet¬
eos: et si hoc sibi remitti uellent. remitterent ipsi de maritimis custo¬
iis. Si illud tenerent: se quoq id retenturum. nihilominus tame
agi posse de compositione: ut haec non remitterent᷑: neq hanc rem illis
esse impedimenti loco: neq legatos caesaris recipere: neq ꝑiculũ pre¬
are eorum: sed totam rem ad pompeium reiicere. Unum instare c
induciis: uehementissimeq contendere. Quaẽ ubi caesar intellexitt
resentis periculi atq in opiae uitande causã orationem instituise

Expanded text:
Caesar existimavit, neque nunc, ut memoriae prodatur, satis causae putamus. Caesar existimavit, neque nunc, ut memoriae prodatur, satis causae putamus. postulabat Caesar, ut legatos sibi ad Pompeium sine periculo mittere liceret idque ipsi fore reciperent aut acceptos per se ad eum perducerent. quod ad indutias pertineret, sic belli rationem esse divisam, ut illi classe naves auxiliaque sua impedirent, ipse ut aqua terraque eos prohiberet. si hoc sibi remitti vellent, remitterent ipsi de maritimis custodiis; si illud tenerent, se quoque id retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione, ut haec non remitterentur, neque hanc rem illi esse impedimento. Libo neque legatos Caesaris recipere neque periculum praestare eorum, sed totam rem ad Pompeium reicere; unum instare de indutiis vehementissimeque contendere. quem ubi Caesar intellexit praesentis periculi atque inopiae vitandae causa omnem orationem instituisse,
Abbreviated transcription (Latin):
tes et rem frumentariam expediendam qua anguste utebatur. Erat ad
factus de postulatis libonis et Bibuli: Legionem relinquĩt ipsẽ oricum
reuertitur. Eo cum uenisset euocantur illi ad colloquium. Prodi
bo neq excusat Bibulum: quod is iracundia summa erat. inimiciciaᷤq
eam causam colloqͥum uitasse: ne res maximae spei: maximaeq util¬
tatis euis iracundia impedirentur. Pompeii summam esse ac fuisse sem¬
per uoluntatem ut componerentur atq ab armis discederet᷑. Sed po¬
testatem huius rei nullam se habere. propterea quod de consilii sen¬
tentia summã belli rerumq omnium pompeio promiserint.Sed
ostulatis caesaris cognitis missuros ad pompeium atq illum reliq
per se acturum. Hortantibꝰ ipsis interea manerent induciae dum ab il¬
lo rediri posset: neue alter alteri noceret. Huc addit pauca de causa
de copiis auxiliisq suis. Quibus rebus neqtum respondendum

Expanded text:
tes et rem frumentariam expediendam, qua anguste utebatur, erat ad tes et rem frumentariam expediendam, qua anguste utebatur, erat ad factus de postulatis Libonis et Bibuli legionem relinquit; ipse Oricum revertitur. eo cum venisset, evocantur illi ad colloquium. prodit Libo atque excusat Bibulum, quod is iracundia summa erat inimicitiasque eam causam colloquium vitasse, ne res maximae spei maximaeque utilitatis eius iracundia impedirentur. Pompei summam esse ac fuisse semper voluntatem, ut componeretur atque ab armis discederetur, sed potestatem eius rei nullam habere, propterea quod de consilii sententia summam belli rerumque omnium Pompeio permiserint. sed postulatis Caesaris cognitis missuros ad Pompeium, atque illum reliqua per se acturum hortantibus ipsis. interea manerent indutiae, dum ab illo rediri posset, neve alter alteri noceret. huc addit pauca de causa et de copiis auxiliisque suis. Quibus rebus neque tum respondendum