comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
circuncisionem uł sabbatũ. uł quid aliud um¬
bratilis sacnrm̃ti. ac ñ totũ ꝓpt̃ hoc dicat qđ
littera ꝓhibens peccatũ ñ uiuificat hominẽ.
sed potius occidit augendo concupiscentiam
et inqͥtatem p̃uaricatione cumulando:
nisi libet grai ꝑ legem fidei quȩ. ẽ inxẽo u¬

Expanded text:
circumcisionem uel sabbatum uel quid aliud umcircumcisionem uel sabbatum uel quid aliud umbratilis sacramenti, ac non totum propter hoc dicat, quod littera prohibens peccatum non uiuificat hominem, sed potius occidit augendo concupiscentiam et iniquitatem praeuaricatione cumulando, nisi liberet gratia per legem fidei quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
nem obseruationemq religarens
bi ait apłs luterci occidit sp̃s autem
uiuificat: ñ aliam uult intelligi lit¬
teram quam ipsũ decalogũ in illis duabus
tabulis scriptum. Sic enim dicit. Littera enim¬
occidit: sp̃s aut̃ uiuificat. Si autem ministra¬
tio mortis in litteris figurata in lapidibus
fuit ingła. ita ut ñ possent intendẽ filii isrł iN
faciem morsi ꝓpt̃ głam uultus eiꝰ quȩ euacu¬
atur. qͣre ñ magis ministratio sp̃s erit ingłae
Si enim ministratio damnationis gła ẽ: multo
magis abundabit ministeriũ iustitiȩ ingła¬
Aduerte quã dicat litteram quȩ occidit: c̃ui
uelut econtrario uiuificantem ingerit spm̃
Eacerte ẽ ministratio mortis in litteris figu¬
rata lapideis. et ministratio damnationis : qr
lex sub intrauit cit abundaret delictũ. Porro
aut̃ p̃cepta ipsa tam st̃ utilia facienti atq sa¬
lubria: ut nisi quis ea fecerit uitam habe
ñ possit. Attende et uide utrum qcqͣm ꝓpt̃¬

Expanded text:
nenebi ait, Littera occidit, spiritus autem vivificat; non aliam velit intelligi litteram, quam ipsum Decalogum in illis duabus tabulis scriptum. Sic enim dicit: « Quonioccidit, spiritus autem vivificat. Si autem ministratio mortis in litteris figurata in lapidibus fuit in gloria, ita ut non possent intendere filii Israel in faciem Moysi, propter gloriam vultus ejus quae evacuatur; quare non magis ministratio spiritus erit in gloria? Si enim ministratio damnationis gloria est, multo magis abundabit ministerium justitiae inaduerte quam dicat litteram quae occidit, cui uelut e contrario uiuificantem ingerit spiritum. ea certe est ministratio mortis in litteris figurata lapideis et ministratio damnationis, quia lex subintrauit, ut abundaret delictum. porro autem praecepta ipsa tam sunt utilia facienti atque salubria, ut nisi quis ea fecerit uitam habere non possit. a
Abbreviated transcription (Latin):
rebus temporalib: ita subiugati erant. ut unꝰ
in eis omnib comm̃daretur ds̃. Et qͣm qͣm signa
rerum sp̃itualium ꝓipsis reb obseruarent:
nescientes qͦ referrentur. id tam̃ insitũ habe¬
bant. qđ tali seruitute uni omniũ quẽ ñ uide-¬
bant placerent dõ. Quam custodiam. tanquam
sub pedagogo paruulorũ fuisse scripsit apłs
Et idõ qui talibus signis ꝑtinacit̃ in heseruns
contempnentem ista dñm cũ iam tempris reue¬
lationis eoꝵ uenisset. ferre ñ potuer̃. atq inde
calũnias qđ sabbato curaret moliti st̃ pͥnci¬
pes eoꝵ et popłs. qr signis illis tanqͣm rebus ab¬
sicut a uidxis obseruabant᷑ nollet attendẽ
Sed qͥ credider̃ ex quib facta ẽ pͥma eccła iero¬
solrmitana. satis ostender̃ qͣnta utilitas fuerit
eomͦ subpedagogo custodiri: ut signa quaæ̧
temporaliter imposita enrnt seruientib: ad
unius dĩ cultũ qui fecit caelũ et t̾ram. opmio¬

Expanded text:
rebus temporalibus ita subiugati erant. ut unus rebus temporalibus ita subiugati erant. ut unus in eis omnibus commendaretur deus. et quamquam signa rerum spiritalium pro ipsis rebus obseruarent, nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, quod tali seruitute uni omnium quem non uidebant placerent deo; quam cusub paedagogo parvulorum fuisse, scribit Apostolus. Et ideo qui talibus signis pertinaciter inhaeserunt, contemnentem ista Dominum, cum jam tempus revelationis eorum venisset, ferre non potuerunt; atque inde calumnias quod sabbato curaret moliti sunt principes eorum, populusque, signis illis tanquam rebus asicut Judaeis observabantur nollet attendere. Sed qui crediderunt, ex quibus facta est prima Ecclesia Hierosolymitana, satis ostenderunt, quanta utilitas fuerit eo modo sub paedagogo custodiri, ut signa quae temporaliter imposita erant, servientibus ad unius Dei cultum, qui fecit coelum et terram, opinio
Abbreviated transcription (Latin):
auendũ. ẽ ne figuratam locutionem ad
litteram accipias. Et ad hoc enim ꝑtinet
quod ait apłs. Littera occidit: sp̃s autem
uiuificat. Cũ enim figurate dictũ sic accipit᷑
tanquam ꝓprie dictũ sit. carnalit̃ sapitur
latur : quam cũ id etiam quod in ea bestus
ante cellit. hoc ÷ intelligentia carni subi¬
citur. sequendo litterã. Qui enim sequitur
litteram: trans lata uerba sic̃ propria tenet
Neq illud qđ ꝓprio ũbo significatur
refert ad aliam significationem: sed cũ saba¬
tum audierit uerbi gr̃a ñ intelligit nisi unũ
diem de septem. qͥcontinuo uolumine repe¬
tuntur. Et cũ audierit sacrificiũ ñ excedit
cogitatione illud. qđ fieri deuicimis pe¬
corum uł t̾renis fructib solet. Ea demum. ẽ.
miserabilis animae seruitus. signa prebus ac¬
ciꝑe : et suꝑ ceaturam corpoream ocłmm̃tis
ad hauriendam ȩt̃num lum̃ leuare ñ posse.
Quae tam̃ seruitus in iudaeo popło longe acȩce¬
rarum gentiũ more distabat: qͣndo quidem

Expanded text:
avendum est ne figuratam locutionem ad litteram accipias. Et ad hoc enim pertinet quod ait Apostolus: Littera occidit, spiritus autem vivificat . Cum enim figurate dictum sic accipitur, tanquam proprie dictum sit, carnaliter sapitur. latur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est intellegentia, carni subicitur sequendo litteram. qui enim sequitur litteram, translata uerba. sicut propria tenet neque illud quod proprio uerbo significatur refert ad aliam significationem, sed si sabbatum audierit uerbi gratia, non intellegit nisi unum diem de septem, qui Continuo uolumine repetuntur, et cum audierit sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fleri de uictimis pecorum terrenisque fructibus solet. ea demum est miserabilis animae seruitus, Signa pro rebus accipere et supra creaturam corpoream oculum mentis ad hauriendum aeternum lumen leuare non posse. Quae tamen seruitus in ludaeo populo longe a ceterarum gentium more distabat, quando quidem
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur apłs. si ñ sumꝰ idonei cogitare
aliquid quasi ex nob̃met ipsis. sed̾ suffici¬
entia nr̃a ex dõ. ẽ: ꝓfecto ñ sumꝰ idonei credẽ
aliquid quasi ex nobismet ipsis. qđ sine
cogitatione ñ possumꝰ. sed sufficientia nr̃a
qua crede incipiamus: ex dõ .ẽ.
coritantes agimꝰ quicquid agimꝰ. Qđ aut̃
attinet ad pietatis uiam & uerũ dĩ cultum:
ñ sumus idonei cogitare aliquid tanquã
ex nobism et ipsis. sed sufficientia nr̃a ex

Expanded text:
loquebatur Apostolus, si non sumus idonei cogitare loquebatur Apostolus, si non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est; profecto non sumus idonei credere aliquid quasi ex nobismetipsis, quod sine cogitatione non possumus, sed sufficientia nostra qua credere incipiamus, ex Deo est. cogitantes agimus quidquid agimus: quod autem attinet ad pietatis viam et verum Dei cultum, non sumus idonei cogitare aliquid tanquam ex nobismetipsis, sed suff
Abbreviated transcription (Latin):
omm̃dans istam gr̃ãm quȩ ñ datur
Uscđm aliqua merita. sed efficit om̃a
hona merita : ñ qr idonei sumꝰ inquit cogitare
aliquid quasi ex nobismet ipsis: sed sufficien¬
tia nr̃a ex dõ. ẽ Attendant hic et uerba ista
ꝑpendant. qͥ putant᷑ nob eẽ fidei cȩptum:
et ex dõ eẽ fidei supplem̃tũ. Quis enim non
uideat prius eẽ. cogitare quam crede Nul¬
lus quippe credit aliquid: nisi priꝰ cogita¬
uerit eẽ cedendũ. Quam uis enim raptim.
quam uis celerrime gedendi uoluntatem.
quȩdam cogitationes ante uolent: moxq
illa ita sequatur. ut quasi coniunctissima
comitetur. necesse. ẽ tam̃ ut omnia quae cre¬
duntur p̃ueniente cogitatione credantur
qͣmqͣm et ipsũ crede nichil.ẽ aliud quã cũ
assensione cogitare N enim omnis qui cogi¬
tat oredit. cũ idõ cogitent pleriq ne cre¬
dant: sed cogitat omnis qui credit: et cre¬
dendo cogitãt: et cogitando credit. Qđ gͦ
ꝑtinet ad religionem atq pietatem. de qua

Expanded text:
ommendans istam gratiam, quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita: Non quia idonei sumus, inquit, cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Attendant hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Quis enim non videat, prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Quamvis enim raptim, quamvis celerrime credendi voluntatem quaedam cogitationes antevolent, moxque illa ita sequatur, ut quasi conjunctissima comitetur; necesse est tamen ut omnia quae creduntur, praeveniente cogitatione credantur. Quanquam et ipsum credere, nihil aliud est, quam cum assensione cogitare. Non enim omnis qui cogitat, credit; cum ideo cogitent plerique, ne credant: sed cogitat omnis qui credit, et credendo cogitat, et cogitando credit. Quod ergo pertinet ad religionem atque pietatem de qua
Abbreviated transcription (Latin):
eum intrinsecus iustificet. Carnales autem
tabulas cordis dix̃ non carnalis prudentiȩ
sed tanquã uiuentis sensũq habentis iri
comparatione lapidis qͥsine sensu. ẽ¬
oui testam̃ti karitas legẽ facit.
ude dic̃ dñs Ñ ueni legem soluere:
sed admplere Dicit aut̃ apts E lenitudo
legis coritas: et fides quȩ ꝑdilectionem
opatur Factũ ẽ itaq homini facile in nouo
testam̃to qͦd inuetere difficile fuit ha¬
benti fidem q̃e ꝑ dilectionem oꝑatur:
atq illo digito dei hoc ẽ spu dei intus eã
in corde scribente. non foris in lapide:
nde dicit apłs Non intabuł lapideis.
sed intabut cordis carnalibus: qm̃ cciri¬
tas dei qua ueracit᷑ impletur p̃ceptum
significatur uetus testam̃tũ qđ est opus
tantummodo dĩ et conscriptio digitq dĩ
p̃mitur: lege minante atq damnante
homo. ẽ: cum hoc mandatũ scm et iustũ
et bonum. ẽ. etiam opus eius : sed per
gr̃am dei

Expanded text:
eum intrinsecus iustificet. carnales autem eum intrinsecus iustificet. carnales autem tabulas cordis dixit non carnalis prudentiae, sed tamquam uiuentes sensumque habentes in conparatione lapidis, qui sine sensu eoui testamenti caritas legem facit. unde dicit dominus: non ueni legem soluere, sed implere. dicit autem apostolus: plenitudo legis caritas; et: fides, quae per dilectionem operatur. factum est itaque homini in nouo testamento quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei, intus ea in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit apostolus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus; quoniam caritas dei, qua ueraciter impletur praeceptum,significatur uetus testamentum, quod est opus tantummodo dei et conscriptio digiti dei premitur lege minante atque damnante. homo est, cum hoc mandatum sanctum et iustum et bonum est etiam opus eius, sed per gratiam dei
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. qui eum ꝓmissum expectantes in
unum fuerant c̃ggati Ibi in tabulis
lapideis digitus dĩ oꝑatus ẽ hic iN
cordib hominũ. Ibi gͦ lex extrinsecus
posita. ẽ. qua in iusti terrerentur hic
intrinsecus data ẽ qua iustificcirent᷑.
Nam ñ ad ultercibis. ñ homicidium facies.
sic̃cupis ces &si qđ ẽ aliud mandatum.
qđ utiq in illis tabulis seriptũ. ẽ in hoc
inquit sermone reccipitulatur. IN eo qđ
diliges proximum tuum tanquam te
ipsum. Dilectio ꝓximi malũ ñ oꝑatur.
ꝑlenitudo autem legis ẽ. caritas. Hec
non intabulis conseriptȩ lapid ȩis. sed
Hiuc prudentia crnis ñ. ẽ subiecta .
Neq enim potest Sed ad hanc prudentiã
curnis terrendam. cũ intabulis scri¬
buntur oꝑa cciritatis lex. ẽ operum.
et littera occidens p̃uaricatorem.:.
Cum aut̃ ipsa ociritas diffunditur
in corde cyedentium lex ẽ fidei : et
sp̃s uiuificans dilectorem. Illud extͣ
terrificet. hoc in ipso homine : ut

Expanded text:
sanctus, qui eum promissum expectantes in sanctus, qui eum promissum expectantes in unum fuerant congregati; ibi in tabulis lapideis digitus dei operatus est, hic in cordibus hominum. ibi ergo lex extrinsecus posita est, qua iniusti terrerentur, hic intrinsecus data est, qua iustificarentur. nam: non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces et si quod est aliud mandatum— quod utique in illis tabulis scriptum est — in hoc, inquit, sermone recapitulatur, in eo quod diliges proximum 11 m 111 u m tamquam t e ipsum. dilectio proximi malum non operatur. plenitudo autem legis caritas. haec non in tabulis conscripta lapideis, sed huic prudentia carnis non est subiecta; neque enim potest. sed ad hanc prudentiam carnis terrendam cum in tabulis scribuntur opera caritatis, lex est operum et littera occidens praeuaricatorem; cum autem ipsa caritas diffunditur in corde credentium, lex est fidei et spiritus uiuificans dilectorem. Vide terrificet, hoc in ipso homine, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tudo propħica dũ de illo uł ad illum
loquit᷑ latent̃ transit ad hunc. Et cũ iã
de isto uł adistũ loquat᷑ : ad huc de illo
uł ad illum loqui uidetur: non intelle¬
ctum scripturcrum nob̾ quasi hostilit̃
inuidens. sed exercens medicinaliter
es dei cuius dono iustificam᷑. qͥo
fit in nob̃ ut ñ peccare delectet.
ubi lib̾tas. ẽ sic̃ p̃t̃ hunc sp̃m peccare
delectat. ubi seruitus. acuius oꝑib absti¬
ditur caritas in cordibus nr̃is. qua
plenitudo legis ẽ etiam digitus dĩ in eugłio
acelebratione paschȩ. quae occisione¬
in significcitione utiq futurȩ dñicȩ
passionis usq ad diem qua moyses
legem accepit. intabulis digito dei con¬
seriptis. Similit̃ ab occisionẽ et resur
c̃g̃gatos in unum fideles digitus dei
bili congruentia illud certe plurimũ
distat. qđ ibi popłs acceđe ad locum
ubi lex dabatur horrendo terrore
ꝓhibetur : hic aut̃ in eos suꝑuenit sp̃s

Expanded text:
tudo prophetioa, dum de illo uel ad illum tudo prophetioa, dum de illo uel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc et, cum iam de isto uel ad istum loquatur, adhuc de illo uel ad illum uidetur loqui, non intellectum scripturarum nobis quasi hostiliter inuidens, sed exercens medicinaliter s dei, cuius dono iustificamur, quo fit in nobis ut non peccare delectet, ubi libertas est, sicut praeter hunc spiritum peccare delectat, ubi seruitus, a cuius operibus abstiditur charitas in cordibus nostris, quae plenitudo legis est, etiam digitus Dei in Evangela celebratione Paschae, quae occisionein significationem utique futurae dominicae passionis, usque ad diem, quo Moyses legem accepit in tabulis digito dei conscriptis; similiter ab occisione et resurreonpletis congregatos in unum fideles digitus dei,bili congruentia. illud certe plurimum distat, quod ibi populus accedere ad locum, ubi lex dabatur, horrendo terrore prohibetur, hic autem in eos superuenit spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia ñ surgeret impiorum. Coepit ꝑsecu¬
tionem pati odor scõꝵ Sed qͦmodo st̃ ampullȩ
unguentorum: quanto magis frangebant᷑.
tanto amplius odor diffundebatur
Honus xcẽi odor. ẽ p̃diccitio ueritatis.
Quã ob rem muitam capit: qͥ eugłio
bonis moribus seruit et ẽgruit. Mortem in¬
currit: cuiꝰ ab his quȩ bene loqͥtur uita
dissentit. Qux conditio etiam auditores ob¬
stringit: cũ recta p̃dicatio ab aliis ꝑmore¬
dulitatem auditur in mortem: ab aliis ꝑ
estis scripta in cordib nr̃ĩs quȩ legiur
scripta ñ atram̃to sed spu dĩ uiui : non
intabulis lapideis. s intabuł cordis eccrnalib¬
Et dabo uob̾ cornouũ: et spm̃ norũ
sentiente discerni : et ꝑuitam sentientẽ
significauit intelligentem. Sic fit isrł
sp̃itualis: non unus gentis. sed omniũ
israhele carnali qui ẽ unius gentis.
nouitate gr̃ȩ ñ nobilitate patriae.
et m̃te ñ gente diftnguitur: sed alti¬

Expanded text:
invidia non surgeret impiorum. Coepit persecuinvidia non surgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed quomodo ampullae unguentorum, quanto magis frangebantur, tanto amplius odor diffundebaturonus Christi odor est, praedicatio veritatis; quem odorem in vitam capit qui Evangelio bonis moribus servit et congruit. Mortem incurrit, cujus ab his quae bene loquitur, vita dissentit, quae conditio etiam auditores obstringit cum recta praedicatio ab aliis per incredulitatem auditur in mortem, ab aliis per estis, scripta in cordibus nostris, quae scitur scripta non atramento, sed spiritu Dei vivi; non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibet dabo nobis cor nouum et spiritum nouum sentiente discerni et per uitam sentientem significauit intellegentem. sic fit Israhel spiritalis non unius gentis, sed omnium,Israhel ca.rnali, qui est unius gentis, nouitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente distinguitur. sed alti
Abbreviated transcription (Latin):
tabuł lapideis sed intabuł cordis car¬
ut carnaliter uiuant qui debe spiri¬
tualit̾ uiuere : sed qr lapis sine sensu ẽ
cui comparatũ. ẽ. cor durum. cui nisi carni
sentienti cor intelligens debuit compa¬
rari: quando quidem ipsum cor lapideũ
ñ significit nisi durissimam uoluntatẽ
et adũsus dm̃ omnino inflexibilem.

Expanded text:
tum est, in tabulis cordis carut carnaliter vivatis, qui debetis spiritaliter vivere. Sed quia lapis sine sensu est, cui comparatum est cor durum, cui nisi carni sentienti cor intelligens debuit comparari? quandoquidem ipsum cor lapideum, non significat nisi durissimam voluntatem et adversus Deum omnino inflexibilem.
Abbreviated transcription (Latin):
tam: noueris Karitatẽ tuam ẽẽ. sine si¬
mulatione S ed qm multa st̃ ad huc quȩ
posst̃ forte offende ocłos dei : lauda eũ
qui tibi ista donauit. Tnc̃ ꝑficiet quod
donauit. Propt̾ea cũ dixisset lȩtabunt᷑
incubilibus suis: ne quasi sibi placentes
uidentur. ad iunxit statim. Exultationes
dĩ infaucib eoꝵ Sic latabunt᷑ in cubilib
suis: ut ñ sibi tribuant qͦd boni st̃. sed il¬
lum laudent a qͦ acceper̃ qđ st̃ a qͦ uocant᷑
ut ꝑueniaNs̃ ad id qđ nondum st̃ et aquo
spant ꝑfectionem cui gr̃as agunt qr inchoauit.
emo ẽ diabolo astutior ad fingendũ
Nam et nẽ omnia falsa crimina de
scĩs ipse confingit. Scit suas criminationes
ualere ñ posse apđ dm̃: int̾ homines illas
P utatis tam̃ qr ille falsa crimina nulla astũ¬
tia confingit: Nouit qͥd inde maliagat: nisi
ei resistat uigilantia fidei. Ideo enim et de
bonis mala spargit: ut infirmi non putent
aliqͦs eẽ bonos. et tradant se rapiendos li¬

Expanded text:
overis charitatem tuam esse sine simulatione. Sed quoniam multa sunt adhuc forte quae possunt offendere oculos Dei, lauda Deum qui tibi ista donavit; tunc perficiet quod donavit. Propterea cum dixisset, «Laetabuntur in cubilibus suis;» ne quasi sibi placentes viderentur, adjunxit statim, «Exsultationes Dei in faucibus eorum.» Sic laetabuntur in cubilibus suis, ut non sibi tribuant quod boni sunt, sed illum laudent a quo acceperunt quod sunt, a quo vocantur ut perveniant ad id quod nondum sunt, et a quo sperant perfectionem; cui graemo est diabolo astutior ad fingendum. Nam et nunc omnia falsa crimina de sanctis ipse confingit. Sic suas criminationes valere non posse apud Deum, inter homines illas tiae nostrae ? Putatis tamen quia ille falsa crimina nulla astutia confingit? Novit quid inde mali agat, nisi ei resistat vigilantia fidei. Ideo enim et de bonis mala spargit, ut infirmi non putent aliquos esse bonos, et tradant se rapiendos li
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ñ dat᷑ iudaeis in impietate et infideli¬
tate ꝑseuerantib : qr nouo testam̃to reue¬
lata. ẽ Et ñ transeuntib ad dñm ñ eis au¬
feretur uelam̃ qđ in lectione ueteris testa¬
m̃ti manet : qr insolo xp̃o euacuat᷑: non
ipsa lectio ueteris testam̃ti quae hab&
absconditam uirtutem sed uelam̃ qđ abscon¬
ditur. Vnde xẽo incruce passo uelũ tẽ¬
secreta sacrem̃torũ fidelib ad bibendũ eiꝰ
sanguinem ore aꝑto in c̃fessione transeum¬

Expanded text:
quae non datur Iudaeis in inpietate et infidelitate perseuerantibus, quia nouo testamento reuelata est; et non transeuntibus ad dominum non eis auferetur uelamen, quod in lectione ueteris testamenti manet, quia in solo Christo euacuatur, non ipsa lectio ueteris testamenti, quae habet absconditam uirtutem, sed uelamen. quo absconditur. unde Christo in cruce passo uelum temsecreta sacramentorum fidelibus ad bibendum eius sanguinem ore aperto in confessione transeu
Abbreviated transcription (Latin):
bonus odor sumꝰ dõ in his qui saluifi¬
unt et in his qui ꝑeunt. Alii s quidem
odor mortis in mortem: alius autem o¬
M idoneus: Ecce unde grc̃s agit miles acer¬
sno. rimus & defensor inuictissimus gr̃ał eoce un¬
de grc̃s agit : qr xp̃i bonus odor sunt apłi dõ
et in his qui salui fuiq̃ gr̃ti eius: et in his qͥ
pereunt iudicio eius. Sed ut minus suc-¬
xenseatur hȩc parum intelligentibus: ipse
ammonet cũ adiungit & dicit. Et ad haec

Expanded text:
dor sumus deo in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, quibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem oecce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiae; ecce unde gratias agit: quia Christi bonus odor sunt apostoli deo et in his qui salui fiunt gratia eius et in his qui pereunt iudicio eius. sed ut minus suscenseatur haec parum intellegentibus, ipse admonet, cum adiungit et dicit: et ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
patiuntur angustias: et cũ timent qđ
fieri ñ potest ne humana carne ueritas
inquinetur : ueritatem dicus eẽ m̃titam.
Et cũ ille p̃cepit dicens sit inore ur̃o est.
est NOΝ NOΝ et apłsclamet ñ erat in
illo.ẽ et non. sed . ẽ. in illo ercet: ifti to¬
tum corpus eius in falsam carnem fuisse
contendunt: ut non sibi uideantur imi¬
tari xẽm. si non sius auditorib m̃tiant᷑.

Expanded text:
patiuntur angustias et, cum timent, quod patiuntur angustias et, cum timent, quod fieri non potest, ne humana carne ueritas inquinetur, ueritatem dicunt esse mentitam. et cum ille praeceperit dicens: sit in ore uestro: est, est; non, non, et apostolus clamet: non erat in illo est et non, sed est in illo erat, isti totum corpus eius falsam carnem fuisse contendunt, ut non sibi uideantur imitari Christum, si non suis auditoribus mentiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
euangłicam auccoritatem uenire : durum
etiam tͥ uideat᷑ uenie adũsus apłm dicen¬
tem. omnia haec figurȩ nĩȩ fuerunt. Item
dicentem de xp̃o. qr non fuit etiam et non
sed etiam iN illo enet. Quotqͦt enim ꝓmis¬
siones dei in illo etiam. id ẽ. in illo exhi¬
bite. in illo ad implete st̃.
minem suscepisse dicuÑ filium dĩ
neq natũ eẽ. de femina: sed falsam carnẽ
et imaginem simulatam corporis humcini
ostendisse uidentibus. Nescuiñ enim qͦmͦ
substantia dĩ amministranis uniũsam
creaturtim. in quinari ommino ñ posset:
et tam̃ p̃dicaÑ istũ uisibilem solem ra¬
dios suos ꝑ om̃s feces et sordes corporum
spargere : & eos munidos & sincers ubiq
seruare. Si gͦ uisibilia munda uisibilib
immundis contingi posst̃ et ñ inquinari:
qͣnto incigis inuisibilis et in commuta¬
bilis ueritas. ꝑ spm. animam & ꝑ animam
corpus suscipiens. toto homine assũpto.
ab omĩb eum infirmitatib nulla sua
contaminatione lib̵auit. ltaq magnas

Expanded text:
euangelicam auctoritatem uenire — durum etiam tibi uideatur uenire aduersus apostolum dicentem: omnia haec figurae nostrae fuerunt. item dicentem de Christo: quia non fuit etiam et non, sed etiam in illo erat: quotquot enim promissiones dei. in illo etiam, id est in illo exhibitae, in illo adinpletae sunt minem suscepisse dicunt filium dei neque natum esse de femina, sed falsam carnem et imaginem simulatam corporis humani ostendisse uidentibus. nesciunt enim, quomodo substantia dei administrans uniuersam creaturam inquinari omnino non possit, et tamen praedicant istum uisibilem solem radios suos per omnes feces et sordes corporum spargere et eos mundos et sinceros ubique seruare. si ergo uisibilia munda uisibilibus inmundis contingi possunt et non inquinari, quanto magis inuisibilis et incommutabilis ueritas per spiritum animam et per animam corpus suscipiens toto homine adsumpto ab omnibus eum infirmitatibus nulla sua contaminatione liberauit! itaque magnas
Abbreviated transcription (Latin):
xultabt̃ scĩ ingła : letabunt᷑ incu¬¬
bilibus suis. Non intheatris. non
in amphiteatris. non in circis. non in nugis
non inforis: sed incubilib suis. Quid. ẽ.
in cubilib suis: in cordibus suis. Audi
apłm paulũ exultantem in cubili suo. Nã
gła nr̃a hȩc. ẽ testimoniũ conscientiȩ nĩe
Rursum tim̃dum ẽ ne qͥsq apđ se ipsũ
cũ tremore exultare : qr donũ dei est
unde exultat. ñ meritum suũ. Et enim
st̃ multi sibi placentes. et uistosse. eẽ
arbitrantes: & ꝓcedit adũsus illos alia
pagina hicens. Quis głiabitur castum
se hab̾e cor aut qͥs głabitur mundũ se
ẽẽ apeccato : Est gͦ quidam modus głi

Expanded text:
ultabunt sancti in gloria: laetabuntur in cubilibus suis.» Non in theatris, non in amphitheatris, non in circis, non in nugis, non in foris; sed, «in cubilibus suis.» Quid est, «in cubilibus suis?» In cordibus suis. Audi apostolum Paulum exsultantem in cubili suo: «Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae» . Rursum timendum est ne quisque apud seipsum cum tremore exsultare ; quia donum Dei est unde exsultat, non meritum suum. Etenim sunt multi sibi placentes, et justos se esse arbitrantes; et procedit adversus illos alia pagina dicens: «Quis gloriabitur castum se habere cor; aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Est ergo quidam modus i
Abbreviated transcription (Latin):
tes tam̃ti ueteris figuratũ. Neq enĩ haec ipse
morses et cȩteri ꝓpħae ñ intelligebant : qui
eũ posteris p̃ñtiabant. Nã et in hac ipsa
epła ubi hac dicunt᷑. quae iste ñ intelligens
posuit. tanꝗ aduersa et inimica ueteri
testam̃to cur dicit. habentes aut̃ eundem
qđ et locut sum: Utiq inpsalmis . ad illa dĩ
eloquia ꝑtinentib quȩ credita st̃ iudxis.
Eundem inquit sp̃m fidĩ habentes. Quid est
eundem : nisi quem habebant etiam illi ꝑ

Expanded text:
Testamenti Veteris figuratum: neque enim haec ipse Testamenti Veteris figuratum: neque enim haec ipse Moyses et caeteri Prophetae non intelligebant, qui eum posteris praenuntiabant. Nam in ipsa ubi haec dicuntur, quae iste non intelligens posuit tanquam adversa et inimica Veteri Testamento, cur dicit, Habentes autem eumdemquod et locutus sum ? Utique in Psalmis, ad illa Dei eloquia pertinentibus, quae credita sunt Judaeis. Eumdem, inquit, spiritum fidei habentes: quid est, eumdem, nisi quem habebant etiam illi per
Abbreviated transcription (Latin):
d ñ poterant intenđde filii isrł infaciem
ẽius propt̃ głam uultus eiꝰ : signum
erat quia in lege xẽm intellecturi non erads
Et ido uelam̃ int̾ faciem morsi et ipsos positum
erat: ut ñ intendẽs sic̃ scriptũ ẽ filii isrł usq
infinem. Fims enim legis quis ẽ ad hoc ñ
ego sed apłs ipse respondeat. Finis enĩ legis xẽo¬
quaec̃q aliqͦ fuin officio. Nam int̃ officium et
finem hoc distat. Qđ officiũ ẽ in eis quae facere
quȩ fiebant ñ intelligebant: hoc significcibat
Sedidõ dictũ ẽ qđ euacuetur hec gła: qr om̃s
umbrȩ significantes euacuantur: cũ res quȩ
significatur aduenerit. Quem ad modũ enĩ
scientia quȩ nẽ est euacuabit᷑ sic̃ idem dic̃
apłs cũ uenerit illa quã dic̃ facie ad faciem:
sic et ista quȩ in umbris tradita erant iudȩis
inueteri teftam̃to necesse fuit euacuari: re¬
uelatione testam̃ti noui. Nec sane om̃s in illo
popło ñ intelligebant xp̃m ꝑ illas umbras

Expanded text:
d non poterant intendere filii Israel in faciem ejus, propter gloriam vultus ejus, signum erat quia in Lege Christum intellecturi non erant. Et ideo velamen inter faciem Moysi et ipsos positum erat, ut non intenderent, sicut scriptum est, filii Israel usque in finem . Finis autem Legis quis est? Ad hoc non ego, sed Apostolus ipse respondeat: Finis enim Legisquaecumque aliquo fiunt officio. Nam inter officium et finem hoc distat, quod officium est in eis quae facere quae fiebant non intelligebant; hoc significabat Sed ideo dictum est quod evacuetur haec gloria, quia omnes umbrae significantes evacuantur, cum res quae significatur advenerit. Quemadmodum enim scientia quae nunc est, evacuabitur, sicut idem dicit apostolus, cum venerit illa quam dicit, facie ad faciem : sic et ista quae in umbris tradita erant Judaeis in Vetere Testamento, necesse fuit evacuari revelatione Testamenti Novi. 27. Nec sane omnes in illo populo non intelligebant Christum per illas umbras
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiae nr̃ȩ Suꝑba anima in
c̃spectu hominũ uult placert᷑ humit
anima in occulto ubi ds̃ uidet uult
placere : ut si placuerit hõinib de bono
oꝑe: illis gratuletur quib placet bonũ
opus. non sibi cui sufficere debet qr fecit

Expanded text:
conspectu tuo. Superba anima in conspectu hominum vult placere: humilis anima in occulto, ubi Deus videt, vult placere; ut si placuerit hominibus de bono opere, illis gratuletur quibus placet bonum opus, non sibi cui sufficere debet quia fecit
Abbreviated transcription (Latin):
MAT PAULUS DICI
A nobis pecccita sua:
ut głificetur ille
qui talem morbũ
sanauit. Magnitu¬
dinem enim uul¬
neris manus medici
secuit: et sanauit.
Uox illa de cȩlo ꝓs¬
Strauit ꝑsecutorem : & erexit p̃dicatorem.
Occidit saulũ: & uiuificauit paulũ. Saul enĩ
ꝑsecutor erat scĩ uiri. Inde nom̃ habebat
iste : qͣndo ꝑseq̾ebatur xpĩanos. Post ea
de saulo factus. ẽ paulus. Quid. ẽ paulus:
modicus Ergo qͣndo saulus suꝑbi elatus:
qͣndo paulus. humilis. modicus. Idõ sic
loquim᷑. Paulo post uidebo te: id ÷ post
modicũ. Audi qr modicꝰ factꝰ ẽ Ego enĩ
sum minimꝰ apłoꝵ Et mͥ minimo omĩũ

Expanded text:
mat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit. Magnitudinem enim vulneris manus medici secuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum, et vivificavit Paulum . Saül enim persecutor erat sancti viri ; inde nomen habebat iste quando persequebatur Christianos: postea de Saulo factus est Paulus . Quid est Paulus? Modicus. Ergo quando Saulus, superbus, elatus: quando Paulus, humilis, modicus. Ideo sic loquimur, Paulo post videbo te, id est, post modicum. Audi quia modicus factus est: Ego enim sum mi
Abbreviated transcription (Latin):
nissent subtrabebat & segregabat se :ti¬
mens eos qui excircũ cisione erant. Et simu¬
lationi eius consenser̃ cxteri iudaei: ita ut
& barnabas duceretur ab eis IN illa simu¬
latione
i hoc fecit p&rus qđ facere debuit:
Iiisquis enim facit qđ facere debet: Necte
utiq facit. Et idõ falsum de illo dicit. qͣi
dic̃ eum ñ recte fecisse : qđ eum nouit fa
cere debuisse. Si aut̃ uerũ scripsit paulus:
adueritatem eugłii. Ego quidem illud
p&rũ sic egisse credo: ut gentes cogeret

Expanded text:
trahebat et segregabat se timens eos qui ex circumcisione erant et simulationi eius consenserunt ceteri Iudaei ita ut et Barnabas duceretur ab eis in illa simulationeuit, Quisquis enim facit quod facere debet, recte utique facit, et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod novit eum facere debuisse. Si autem verum scripsit Paulus, ad veritatem Evangelii: ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret
Abbreviated transcription (Latin):
t timotħm ꝓpt̃ea circum cidit :
ne iudȩis & maximȩ cognationi eiꝰ
mat̾nȩ sic uiderentũr qui exgentib in
xp̃m credid̾ant detestari circũm cisionem
stẽ idolatria de testanda ẽ. cũ illam ds̃ fieri p̃ce¬
perit: hanc satanas ꝑsuaserit. Et trtum ꝓpt̃¬
ea ñ circumcidit. ne occasionem daret eis
qͥsine ulla cirtũcisione dicebant credentes
saluos eẽ. ñ posse. & ad deceptionem gentiũ
hoc etiam paulũ sentire iactabaÑ. Qđ ipse
satis signficat. ubi ait. Sed neq titus qui mecũ
erat cum e& grecus. compulsus ẽ. circũcidi
ꝓpt̃ sub introductos aut̃ falsos fr̃s qui sub intro¬
ierunt ꝑscrutari lib̃tatem mt̃em: ut nos in
seruitutem redigerent. Quib neq ad horam
cessimus subiectioni : ut ueritas eugłii ꝑma¬
neat aduos. hic apparet quid eos captare
intellexerit: ut ñ facere qđ intimotheo fe¬
cerat: et qđ ea libertate facere poterat. qa
oftendet illa sacram̃ta. nec tanquam neces¬

Expanded text:
t Timotheum propterea circumcidit, ne Iudaeis et maxime cognationi eius maternae sic uiderentur, qui ex gentibus in Christum crediderant, detestari circumcisionem, sicut idolatria detestanda est, cum illam deus fieri praeceperit, hanc satanas rea non circumcidit. ne occasionem daret eis, qui sine illa circumcisione dicebant credentes saluos esse non posse, et ad deceptionem gentium hoc etiam Paulum sentire iactarent. quod ipse satis significat. ubi ait: Sed neque Titus, qui mecum erat. cum esset Graecus, compulsus est circumcidi propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierant perscrutari libertatem nostram. ut nos in seruitutem redigerent, quibus nec ad horam cessimus subiectione, ut ueritas euangelii permaneat ad uos. hic appintellexerit, ut non faceret quod in Timotheo fecerat, et quod ea libertate facere poterat, qua ostenderat illa sacramenta nec tanquam neces
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Itaq & pculus uoce dñi audita quid me ꝑ¬
sequeris. & ego sum uĩc quem tu ꝑsequeris.
ad annaniãm tam̃ missus ẽ ut illo sacerdotio
qđ in eccła constitutũ. ẽ sacram̃tum doctrinȩ
fidei ꝑciꝑet: & uerus eius approbaretur color
Nam quis alius hȩc facit etiam in eccłiis:
sed ut ipsa societas c̃gregatoꝵ fidelium appro¬
bando in inuicem atq communicanido
uere fidei doctrinam in omib quȩ dicunt᷑
uerbis uł signantur sacram̃tis. tanquam
unam speciem ueri coloris obducat. Ad hoc
etiam ꝑtinet qđ idem dic̃ apłs. Deinde post
annos qͣttuor decim ascendi iero solrmam
cũ barnaba assumpto ͤtato. Ascendi aut̃
scđm reuelcitionem : et exposui eis eugłm qđ
uidebantur. ne forte inuacuum curro
aut cucurri. Et paulo post. Cũ cognouis¬
trus & ioħs qui uidebant᷑ columnȩ. eẽ dex
tras deder̃ michi. & barnabȩ societatis :
Ipsa enim collatio. unam doctrinȩ speciem

Expanded text:
est. Itaque et Paulus voce Domini audita, Quid me pest. Itaque et Paulus voce Domini audita, Quid me persequeris? et, Ego sum Jesus, quem tu persequeris; ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est, sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur color nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia? sed ut ipsa societas congregatorum fidelium, approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacramentis, tanquam unam speciem veri coloris obducat. Ad hoc etiam pertinet quod idem dicit apostolus: « Deinde post annos quatuordecim ascendi Jerosolymam cum Barnaba, assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelationem; et exposui eis Evangeliuem iis qui videbantur: ne forte in vacuum curro, aut cucurri. » Et paulo post: « Cum cognovistrus et Joannes, qui videbantur columteras dederunt mihi et Barnabae societatis . Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: quae ñ aliqua uera in t̾̃misceat. Uera gͦ
falsis in ordinate ꝑmixta in una disputa¬
tione uł narratione hominis. tanquam
INunius corporis colore apparentia signifi¬
cant lepram. tanꝗ ueris falsisq colorum
locis humana corpora uariantem atque
nemo fere fidelium dubitat figuram fuisse fu¬
turi sacerdotii regalis qđ ẽ in eccła qͦ conse¬
crantur om̃s ꝑtinentes ad corpus xp̃i. sũmi
& ueri pͥncipis sacerdotũ. Nam & om̃s uni¬
guntur : qđ tñc regib tantũ & sacerdotib
fiebat. Et qđ ait p&rus ad xp̃ianum popłm
scribens regale sacerdotiũ : utrũq nom̃ illi
popło conuenire declarauit: qͦ illa unctio
ꝑtinebat. Cȩtera itaq uitia tanqͣm ualitu¬
dinis & quasi m̃biborũ animȩ atq sensuum.
& ꝑse ipsum interius in c̃scientia & intellectu
sanat & corrigit. Doctrina .uͦ. uł imbuendi
ꝑsa cram̃ta uł catezitandi ꝑsermonem so-¬
nantem atq lectionem eccłȩ ꝓpͥe contributa

Expanded text:
 aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista, in una disputatione vel narratione hominis tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram, tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque nemo fere fidelium dubitat figuram fuisse futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi, summi et veri principis sacerdotum. Nam nunc et omnes unguntur, quod tunc regfiebat. Et quod ait Petrus ad Christianum populum scribens, regale sacerdotium , utrumque illi populo nomen convenire declaravit, quo illa unctio pertinebat. Caetera itaque vitia tanquam valetudines et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Doctrina vero vel imbuendi per sacramenta, vel catechizandi per sermonem sonantem atque lectionem, ubi c
Abbreviated transcription (Latin):
nenum de proprio: locutꝰ ẽ de suo: qr qui
loqͥtur m̃dacium de suo loquitur. Et miseri
audiendo. dimiser̃ qͦd commune erat unde
beati erant: & ad suum pprium reducti.
cũ uolunt ꝑuerse ẽẽ. similes dõ. Hoc enim
eis dixerat. gustate & erras sic̃ dii : appe

Expanded text:
nenum, de proprio locutus est, de suo; quia «qui nenum, de proprio locutus est, de suo; quia «qui loquitur mendacium, de suo loquitur:» et miseri audiendo dimiserunt quod commune erat, unde beati erant; et ad suum proprium redacti, cum volunt perverse esse similes Deo hoc enim eis dixerat, «Gustate, et eritis sicut dii» Ge
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipsius głcm tnensire : ita diabolus & angłieꝰ
Donatum. donatiste ꝓxp̃o habent. Si audiant
aliquem paganum detrahentem xc̃o: forsitari
patient̃ ferunt : quã si audi ant detrahentem
donato
icet si nos inquit. Et tu paule potes
si nos aut angłs decȩlo anñtiauerit uobis
p̃t̃ quã qđ ac̃cepistis : anathemasit. Si ue¬
niat mons aliud euangelizans: anatema¬
titetur. Siueniat angłs aliud euarglizans:
anatematitet᷑ Vnde hoc: qr de priuato¬
uult pluere. ñ de medio. Et hoc forte ho¬
mo carnali nebula p̃peditus. & a fonte
communi ad ppriam suam falsitatem re¬
ductus possit hoc facere. nuniquid & angłs:
Uere si angłs de ꝓprio fluens in pancorso ñ
ec auditũs : non p̾cipitaremur in mortem.
Media aqua posita erat omnib p̃ceptum dĩ.
Aqua media. aqua quodammͦ publica. si
lapsus de cęlo. factus serpens: qr insidiose
iam uenena spargere cupiebat. Emisit ue¬

Expanded text:
m ipsum gloria transire: ita diabolus et angeli ejus. m ipsum gloria transire: ita diabolus et angeli ejus. Donatum Donatistae pro Christo habent. Si audiant aliquem paganum detrahentem Christo, forsitan patienter ferant, quam si audiant detrahentem Donatoicet si nos,» inquit. Et tu, Paule, potessi nos, aut angelus de coelo annuntiaverit vobis praeterquam quod accepistis; anathema sit» . Si veniat mons aliud evangelizans, anathemetur; si veniat angelus aliud evangelizans anathemetur. Unde hoc? Qvult pluere, non de medio: et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, etiam a fonte communi ad propriam suam falsitatem reductus, possit facere, nunquam et angelus. Vere, si angelus de proprio fluens in paradiso non esset auditus, non praecipitaremur in mortem: media aqua posita erat omnibus praeceptum Daqua media, aqua quodam modo publica, sinlapsus de coelo, factus serpens, quia insidiose jam venena spargere cupiebat: emisit ve
Abbreviated transcription (Latin):
Rorsus ammonitio Beatissimi apłi de
cordibus non recedat. Si quis uob̃ euan¬
gelizauerit p̃t̃ quam qđ accepistis : ana¬
themasit. Non ait plus quã accepistis: sed
p̃t̃ quam qđ accepistis. Nam si illud dice¬
re. sibi ipse p̃iudican&: qͥ cupiebat ue¬
nire ad thessalonicenses. ut supplere quȩ
illorum fidei defuer̃. Sed qui supplet qđ¬
minus erat addit: ñ qđ in erat tollit. Qui
aut̃ p̃t̃ greditur fidei regulam: ñ accedit
inuia: sed recedit aua.
Iec ipse apts uoluit in se poni spem:
sed inueritate quam anñtiabat
Qđ ꝑ ipsum dicebat᷑: melius enit quam
ipse ꝑ quem anñtiabat᷑. Licet si nos inꝗͥt
Parum ẽ : audi sequentia. Aut angłs inqͥt
de cȩlo anñtiauerit uob aliud p̃ter quam
qđ accepistis: anathemasit Uidebat
posse falsum mediatorem transfigurare
se in angłm lucis: & aliqͥd falsum annun¬
tiare Sicut gͦ suꝑbi homines uolunt se
adorariꝓdo sibi arrogare qc quid posst̃
se nominari. & si fieri potest xp̃m. &.¬

Expanded text:
rorsus admonitio beatissimi Apostoli de vestris cordibus non recedat: Si quis vobis evangelizaverit praeter quod accepistis, anathema sit . Non ait, plus quam accepistis; sed, praeter quod accepistis. Nam si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei defuerminus erat, addit; non quod inerat tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam non accedit ad viam sed recedit a Nec ipse Apostolus voluit in se poni spem, sed in veritate quam annuntiabat. Quod per ipsum dicebatur melius erat, quam ipse per quem annuntiabatur. Licet si nos, inquit. Parum est, audi sequentia: aut angelus, inquit, de coelo annuntiaverit vobis aliquid praeterquam quod accepistis, anathema sit . Videbat posse falsum mediatorem transfigurare se in angelum lucis, et aliquid falsum annuntiare. Sicut ergo superbi homines volunt se adorari pro Deo, sibi arrogare quidquid possunt, se nominari, et si fieri potest, Christu
Abbreviated transcription (Latin):
Magnitudinem enim uulneris manꝰ medici
sẽcuit et sanauit. Uox illa de cęlo ꝓstrauit
ꝑsecutorem : et erexit p̃dicatorem. Occidre
post annos .xiii. iterum ascendi ieros olymã
cũ barniaba assumpto & tito. Ascendi autem
scđm yeuelationem. et contuli cũ illis euan¬
gelium qđ p̃dico ingentibus: Seorsum aut̃
uacuũ currerem aut cucurrissem
de cȩlo uocatus. si ñ inueniret in carne
apłos. quib cõmunicando &cũ quib
conferendo e uangłm. eiusdem socie¬
tatis eẽ appareret : eccła illi omnino ñ cre¬
der& Sed cũ cognouisseq̃ eũ hoc anñtiantem
qđ etiam illi anñtiabant. et in eorum cõ¬
munione atq unitate uiuentem. acce¬
dentib etiam ꝑ eũ talib signis qualia et
illi oꝑabantur : ita eũ dño comm̃dante
meruit auctoritatem : ut uerba illius
pro eis in quit qui credituri st̃ ꝑ uerbũ eoꝵ
m me Ubi om̃s suos intelligi uoluit. non
solum qͥ tnc̃ erent in carne : sed etiam qui

Expanded text:
Magnitudinem enim vulneris manus medici Magnitudinem enim vulneris manus medici secuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit post annos quattuordecim iterum ascendi Hierosolyma cum Barnaba adsumpto et Tito ascendi autem secundum revelationem et contuli cum illis evangelium quod praedico in gentibus seorsum autem his vacuum currerem aut cucurrissem de caelo uocatus, si non inueniret in carne apostolos, quibus communicando et cum quibus conferendo euangelium eiusdem societatis esse adpareret, ecclesia illi omnino non crederet? sed cum cognouisset eum hoc adnuntiantem, quod etiam illi adnuntiabant, et in eorum communione atque unitate uiuentem accedentibus etiam per eum talibus signis, qualia et illi operabantur, ita eum domino commendante meruit auctoritatem, ut uerba illius pro eis, inquit, qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi omnes suos intelligi voluit, non solum qui tunc erant in carne, sed etiam qui
Abbreviated transcription (Latin):
fidem quã aliqͣndo expugnabat᷑ : et in
me clarificabaÑ dm̃.
t quid magnificabant dm̃ si ñ dĩ
ad se ipsum cor illius uiri suȩ gratiȩ
bonitate conũterat: quando ut ipse c̃fi¬
tetur miscđiam c̃secutꝰ. ẽ ut fidelis e&̃. ea
fide quam aliqͣndo uastabat: Ipsum etiã
ũbũ qđ posuit. quem nisi dm̃ hoc tam
magnum bonum fecisse declarat: Quid. ẽ
enim in me magnificabant dm̃: nisi in me
dm̃ magnificum p̃dicabant : Quomͦ aut̃ eũ
magnificũ p̃dicabant. si magnum :¬
minib: & ñ ibi cessauit ᷑ ñ ibi finem fecit:
sed addidiz. & głificent patrem ur̃m qui
in cȩlis. ẽ Et apts quid ait: eram aut̃ ignotꝰ
dm̃. Uidete quem admodum & ipse quia
sic innotuit. finem ñ posuerit in laudem
suam: sed in laudem dĩ At qͣntum ad
ipsum ꝑtinet uastator eccłȩ. ꝑsecutor. in udꝰ.
malignus. Ipse c̃fitetur : non nos conuitiam᷑
Amat p̾ciulus dici a nob̶ peccata sua: ut gli¬
ficetur ille qui talem morbum sanauĩt.

Expanded text:
fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Utquid magnificabant Deum, si non Deus ad seipsum cor illius viri suae gratiae bonitate converterat, quando, ut ipse confitetur, misericordiam consecutus est, ut fidelis esset , ea fide quam aliquando vastabat? Ipsum etiam verbum quod posuit, quem nisi Deum hoc tam magnum bonum fecisse declarat? Quid est enim, in me magnificabant Deum, nisi in me Deum magnificum praedicabant? Quomodo autem eum magnificum praedicabant, si magnum minibus. Et non ibi cessavit, non ibi finem fecit; sed addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Et Apostolus quid ait? Eram autem ignotuDeum . Videte quemadmodum et ipse, quia sic innotuit, finem non posuerit in laudem suam, sed in laudem Dei. Et quantum ad ipsum pertinet, vastator Ecclesiae, persecutor invidus, malignus, ipse confitetur, non nos conviciamur. Amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i seruus ñ eẽm. Optime accipimꝰ. Apłicam
sententiam libent̃ agnosco. Sed aliud in apło¬
ñ legisti. placete om̃nib ꝑ omã sic̃ et ego om̃ib
ꝑ om̃a placeo : ñ quaerens qđmͥ prodẽst sed
qđ multis ut salui fianti rursus eundem apłm

Expanded text:
Christi servus non essem, optime accipio, apostolicam Christi servus non essem, optime accipio, apostolicam sententiam libenter agnosco. Sed aliud in Apostolo non legisti: Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo; non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi
Abbreviated transcription (Latin):
unt hoẽs qui putant sibi in bene
uiuendo sufficere conscientiam:
et non ualde curant quid de illis alter
existimet: ignorantes quia cum homo ui.¬
derit hominem bonȩ conscientiȩ negli¬
gentius uiuentem. passim se cui libet &ubi¬
libet coniungentem. habentem scientiam
qđ nichil sit idolum et tam̃ in idolio recum¬
bentem. conscientia illius cum sit infirma
edificatur ñ ad ea quȩ ꝑscrutatur sed ad ea
quȩ suspicatur Neq enim homo partiuuis.
frat̃ tuus intrare potest in conscientiam tuam
quã nouit ds̃. Conscientia tua coram dõ: cũ sa¬
tio tua coram fr̃e tuo. Si de te ille aliquid
mali suspicaris ꝑ turbatus edificatur ad ali¬
quid faciendum qđ te putat facere cũ sic ui¬
uis. quid prodest quia uent̃ conscientiȩ tuaȩ
hausit aquam puram : et ille de tua negli¬
cum corripiuntur ne ista faciant respondere
conculcas. Attende melius. ne & tibi aquã tur¬
bes Quid ait apłs: s̃ hõinib placere uellem:

Expanded text:
unt homines qui putant sibi in bene vivendo sufficere conscientiam, et non valde curant quid de illis alter existimet; ignorantes quia cum homo viderit hominem bonae conscientiae negligentius viventem, passim se cuilibet et ubilibet conjungentem, habentem scientiam quod nihil sit idolum, et tamen in idolio recumbentem, conscientia illius cum sit infirma, aedificatur non ad ea quae perscrutatur, sed ad ea quae suspicatur . Neque enim homo par tuus, frater tuus, intrare potest in conscientiam tuam, quam novit Deus. Conscientia tua coram Deo est, conversatio tua coram fratre tuo: si de te ille aliquid mali suspicans, perturbatus aedificatur ad aliquid faciendum quod te putat facere, cum sic vivis; quid prodest quia venter conscientiae tuae hausit aquam puram, et ille de tua neglicum corripiuntur ne ista faciant, respondere conculcas. Attende melius, ne et tibi aquam turbes. Quod ait Apostolus, Si hominibus placere vellem,
Abbreviated transcription (Latin):
or uob̵ dicimus non nos iurare. Si
enim hoc dicimus: m̃tim᷑. Quantũ
ad meꝑtinet: non uiro. Sed qͣntũ michi
uidetur. magna necessitate cõpulsus. cum
uideo nisi faciam ñ mͥ credi. et ei qͥ mͥ ñ cre¬
dit ñ expedire qđ non credit. Hac ꝑpensa
ratione & consideratione librata. cũ ma¬
qr plus ẽ : .id.ẽ qr amplius ẽ qͣm ẽ ẽ non . non
Sed hoc qđ amplius ẽ amalo . ẽ Et si ñ amalo
iurantis: amalo ẽ ñ credentis. Deniq ñ ait
facit malũ ẽ: sed sit in ore ur̃o. ẽ ẽ. non non
qđ aut̃ amplius ẽ amalo ẽ. Sed quȩre cuiꝰ :¬
lus credẽ sibi galathas. adderet iuratio¬
nem & diceret. quȩ aut̃ scribo uob ecce
coram dõ qr ñ m̃tior uidebat ibi eos qi
credebant: uidebat & alios qͥ ñ credeban

Expanded text:
on vobis dicimus nos non jurare; si enim hoc dicimus, mentimur. Quantum ad me pertinet, juro, sed quantum mihi videtur, magna necessitate compulsus. Cum videro nisi faciam mihi non credi, et ei qui mihi non credit non expedire quod non credit; hac perpensa ratione et consideratione librata, cum maquia plus est, id est, quod amplius est quam: Est, est; non, non; sed hoc quod amplius est, a malo est , et si non a malo jurantis, a malo est non cfacit, malus est: sed, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod autem amplius est, a malo est . Sed quaere culus credere sibi Galatas, adderet jurationem et diceret, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior . Videbat ibi eos qui credebant; videbat et alios qui non credeban