comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctib Uilit sedentem in theloneo ꝑ
lucris inhiantem. Matheum inquit
nomine. Matheus hebeaice. latine
dicitur clonatus. Quod profecto
nomen illi apte congruit. qui tan¬
tum gr̃e suꝑne munus accepit. Idẽ

Expanded text:
t. Vidit sedentem in telonio, lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi apte congruit qui tantum gratiae supernae munus accepit. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Er quib uidicus etiam hoc
est qd̃ hic ait dñs. nunc iudici¬
um est mundi. seruato illo iudi¬
tio in fine ubi nouissime uiui
⁊ mortui uidicandi sunt. possi¬
debat diabolus genus humanũ.¬
ꝙrographum peccatoꝵ dñabatur
in corclib infidelium: ad creaturã
colendam deserto creatore deceptos
eius ⁊ resurrectione firmata est: ꝑ
eius sanguinem qui in remissio¬
nem fusus est pectatoꝵ. milia cre-¬
dentium a dñatu diaboli liberan¬
tur: ⁊ xp̃i corpori copulantur. Hoc
nunc iulicium est mundi. expo
ceps huius mundi eitietur foras.
audiuimus quale dixerit eẽ iudi¬

Expanded text:
 Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanurographo peccatorum. Dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam deserto Creatore deceptosejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sNunc judicium est mundi, secutus ceps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judi
Abbreviated transcription (Latin):
salute nr̃a: ut nos efficeret sibi po
augur. id est ꝓph̾a fortis qui dicit.
cum uenerit filius hominis ĩ ma¬
iestate sua. tunc sedebit in sede
maiestatis sue: ut iudicet orbem¬
terre in equitate. In salmon sensibi¬
lis id est intellectualis. qui dixit¬
iudeis: quid cogitatis in cordib
sentia ñ agnoscitis: In boo⁊ robur
uirtutis exprimitur. sicut ait: om¬
nia traham ad me ip̃m. In raab la¬
titudo ecclesie imperii designatur.
In obeth seruiens. quia ñ uenit mi¬
nistrari s ministrare: sicut apłs di¬
cit. formam serui accipiens In ruth
festinans ad salutem nr̃am In ies¬
se incendium qui ait. ignẽ ueni
mitere in terram. In dauid desi

Expanded text:
salute nostra, ut nos efficeret sibi popsalute nostra, ut nos efficeret sibi popaugur, id est, propheta, fortis, cum dicit: Cum venerit Filius hominis in majestate sua; tunc sedebit in sede majestatis suae , ut judicet orbem in aequitate. In Salmone sensibilis, id est intellectualis, dQuid cogitatis in cordibus sentia et futura cognoscit. In Booz, robur virtutis exprimitur, sicut ait: Omnia traham ad me ipsum . In Rahab, latitudo Ecclesiae designatur. In Oded, serviens, quia non venit ministrari, sed ministrare , sicut Apostolus dicit: Formam servi accipiens . In Ruth, festinans ad salutem nostram. In Jesse, incendium, quod ait: Ignem veni mittere in terram; et quid volo
Abbreviated transcription (Latin):
sio. ⁊ara oriens: esrom sagittã ui¬
dens. Thamar palma. aram electus.
aminadab ppłs mitis spontaneus.
Naason augur fortis. salmon sen
ab lata: obeth seruiens. Ricth festi
pater dñs: asa attollens. iosaphat
sias ppłs electus. Ozias robustus
obliuiosus. amon fidelis. iosias sa
magister:abiud pater meus iste.
adiutor. Mathan donum. iacob
subplantator: ioseph appositus si¬
ue auctus. Maria illuminatrix
In abrahama ille pater est omniũ
credentium. ⁊ omnib clamare licitũ
est. ⁊ clicere: abbapater. In ysaac om¬
nium gaudium fidelium. de quo
angelus cecinit: ecce annuntio uo¬
bis gaudium magnum. quod
erit omni ppło. In iacob supplan¬
tatio. quia ip̃e subneruauit ⁊ cõ¬
triuit diabolũ uastatorem gene
it. In iuda confessio. sicut ip̃e dixit.
Confiteor tibi dñe pater celi ⁊ t̾re.
In phares diuisio. quia segrogat
oues ab hedis. In zara oriens ad no¬
stram salutem. sicut dictum est: ti¬
sicut dictum est. sagitte potentis
sponte posuit animam suam pro

Expanded text:
sio, Zara oriens, Esron sagittam videns, Thamar palma dicitur; Aram electus, Aminadab populus spontaneus, Naason augur fortis, Salmon sensab lata, Obeth serviens, Ruth festinapater Dominus, Asa tollens, Josaphat oram excelsus, Ozias robustus obliviosus, Amon fidelis, Josias salmagister, Abiud pater meus iste iadjutor, Mathan donum, Jacob supplantator exprimitur: Joseph appositus, sive auctus, Maria illuminatrix,In Abraham ille pater est omnium credentium, ad quem omnibus clamare licitum est, et dicere: Abba Pater ! In Isaac gaudium omnium fidelium, de quo angelus cecinit: Ecce annuntio vobis gaudium magnum, quod erit omni populo . In Jacob supplantator est, quia ipse subnervavit et contrivit diabolum, vastatorem humani it . In Juda confessio, quia ipse dixit: Confiteor tibi, Pater coeli et terrae . In Phares divisio, quia segregat os a reprobis . In Zara oriens, stram salutem, sicut dictum est: Tisicut dictum est: Sagittae potentis sponte posuit animam suam pro
Abbreviated transcription (Latin):
eicietur foras. Si de illo iudicio di¬
ceret quod in fine uenturum est:
posset aliquis opinari eternũ ig¬
nem quo mittendus est diabo¬
lus cum angelis suis extra mun¬
dum eẽ: ⁊ hoc ẽẽ dictum eicietur
foras. Quia uero ait. nunc iudi¬
cium est mundi. et exponens qͥd
dixerit: nunc inquit princeps hu
iuis mundi ectietur foras: hoc in¬
telligendum est quod nunc fit.
bat post passionem ⁊ glorificatienẽ
suam ꝑ uniuersum mundũ mul¬
tos ppłos creclituros. in quoꝵ cordi¬
b diabolus intus erat: cui quan¬

Expanded text:
est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, edum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nujus mundi ejicietur foras; hoc intelligendum est quod nunc fit, bat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quan
Abbreviated transcription (Latin):
Ta a p̃opulo sententie sanioris hec
illorum irrisa dementia est: qui
illustrem uirum dum uituperare
cupiunt predicabant. Nec u̾o̾ hiis
aliud face licuit: quam quod po¬
pulus domino uolente cogebat.
Int̾ epõs tamen qui affuerant: pre¬
cipue defensor quidam nõie dicit᷑
restitisse. Inde animadu̾sum est:
grauiter illum lectione propheti¬
ca tunc notatum. Nam cum for¬
tuitu. lector cui legendi eo die offi¬
cium erat. interclusus a ppło defu¬
isset: turbatis ministris dum exp¬
tatur qui non aderat. unus e cir¬
constantib sumpto psalterio. qͣm
primum uersum inuenit arripu¬
it. pͥsalmus autem hic erat. Ex ore
infantiũ ⁊ lactentiũ perfecisti lau-¬
dem propter inimicos tuos: ut
destruas inimicũ ⁊ defensorem.
Quo lecto: clamor ppłi tollitur:
pars diuersa confunditur. Atq i¬
ta habitum est diuino nutu psal¬
num hunc lectum fuisse. ut testi¬
moniũ operis sui defensor au diret:
quia ex ore infantiũ ⁊ lac̾tentiũ

Expanded text:
ta a populo sententiae sanioris haec illorum irrisa dementia est, qui illustrem virum dum vituperare cupiunt, praedicabant. Nec vero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino volente cogebat. Inter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium,
Abbreviated transcription (Latin):
die ñ corpora s mentes dilaniat: malignꝰ
uidelicet sp̃s qͥ caulas fideliũ insidians
cireuit. et mortes animarũ querit. De qͦ
lupo mox subdit᷑. Et lupꝰ rapit: & disꝑgit
oues. Luꝑus uenit & mercennaruis fugit.
qͥa malignus sp̃s m̃tes fideliũ in tẽptati¬

Expanded text:
die non corpora, sed mentes dilaniat, malignus die non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium insidians, circuit et mortes animarum quaerit. De quo lupo mox subditur: « Et lupus rapit et dispergit oves. » Lupus venit et mercenarius fugit: quia malignus spiritus d
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ oues uenit: cũ quilibet inuistus et
raptor fideles qͦsq atq humiles oppͥmit.
Sedis qͥ pastor ẽẽ uidebat᷑ & ñ erat. relin¬
quit oues et fugit: qͥa dũ sibi ab eo peri¬
culũ metuit. resistere eiꝰ iniusticie ñ pre¬
sumit. Fugit autẽ ñ mutando locũ. sed
subtrahendo solatiũ. Fugit: qͥa iniustici¬
am uidit & tacuit. fugit: qͥ se sub silentio
abscondit. Quib bene ꝑ ꝓpħam dr̃ Non¬
ascendistis ex adu̾so neq opposiustis mu¬
rum ꝓ domo isrł: ut staretis in p̃lio in
die dñi. Ex aduerso quippe ascendere ẽ:
quib libet potestatib praue agentib
rationis libera uoce contraire. Et in die
dm̃ ꝓ domo isrł in p̃lio stamꝰ. ac murũ
opponimus: si fideles innocentes contra
ꝑuersoꝵ iniusticiam ex iusticiȩ aucto¬
ritate uindicamꝰ. Qđ qͥa mercennarius
ñ facit: cũ uenientẽ lupũ uiderit fugit.
Sed est alius luꝑus qͥ sine cessatione coti¬

Expanded text:
super oves venit cum quilibet injustus et super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per proascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . » Ex adverso quippe ascendere est: quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini, pro domo Israel in praelio stamus ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugit. Sed est alius lupus, qui sine cessatione quoti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinus subdit᷑. Mercennarius autẽ & qͥ
ñ est pastor cuiꝰ ñ sunt oues ꝓpriȩ: uidet
luꝑũ uenientẽ. & dimutit oues et fugit.
Non pastor s mercennarius uocat᷑: qui ñ
ꝓ amore intimo oues dñicas. sed ad tẽpo¬
rales mercecdes pascit. Mercennarius qͥp¬
pe est qͥ locũ pastoris quidẽ tenet: sed lu¬
cra animarũ ñ querit. Terrenis cõmodiᷤ
inhiat: honore prelationis gaudet. Lem¬
poralib lucris ꝑascit᷑: impensa sibi ab ho¬
minib reuerentia lȩtat᷑. Istȩ sunt etenĩ
mercedes mercennarii: ut ꝓ eo ipso qͦd
in regimine laborat. hic qđ querit inue¬
niat. et ab hereditate gregis in posterũ ali¬
enus existat᷑. Utrũ uero pastor sit an mer¬
cennarius cognosci ueracit̃ ñ potest: si oc¬
casio necessitatis deest. Tranquillitatis enĩ
tẽpore plerũq ad gregis custodiam sicut
uerus pastor sic etiã mercennarius stat.
sed lupus ueniens indicat qͦ quisq animo
suꝑ gregis custodiã stabat. Lupus eten:m

Expanded text:
Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. Non pastor, sed mercenarius vocatur, quia non pro amore intimo oves dominicas, sed ad temporales mercepe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit; terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Istae sunt etenim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quod in regimine laborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim
Abbreviated transcription (Latin):
Potest & ita intelligi qđ ait. iterũ autẽ
uidebo uos: quasi diceret. iterũ uob̾ ui-¬
dendus appareo. quomͦ dixit abrahȩ. nẽ
cognoui qđd timeas dm̃. ꝓ eo ut diceret.
nunc cognoscere homines feci qđ timeas
dm̃ qui hactenus nesciebant. quod apud
tristicia nc̃ afficimur. si iuxta hortam̃ta
apłi spe gaudentes. in tribulatione exi¬
stimus patientes. si nr̃a errata. si miseriaᷤᷤ
ꝓximoꝵ debita lam̃tatione deflemꝰ: ui¬
debit nos iterũ dñs. idest uidendum se
nob̾ ostendet in futuro. qui quondã nos
uidere fidei suȩ nobis agnitionẽ largi¬
endo dignatus ẽ. Uidebit ut coronet:
qͥ quondam uidit ut uocaret. Uidebit &
gaudebit cor nr̃m: et gaudiũ nr̃m nemo
tollet a nob̾. quia hec ẽ uera & unica
merces eoꝵ qui sed̾m dm̃ contristant᷑.
de ꝑpetua eius uisione gaudere. Quã
ꝓfecto mercedẽ ꝓmisit ipse sublimit̃ cũ
ait. Beati mundo corde: qm̃ iꝑsi dm̃ ui¬

Expanded text:
Potest et ita intelligi quod ait: Iterum autem Potest et ita intelligi quod ait: Iterum autem videbo vos, quasi diceret: Iterum vobis videntibus appareo, quo modo dixit Abrahae: Nunc cognovi quod timeas Dominum , pro eo ut diceret: Nunc cognoscere homines feci quod timeas Deum, qui hactenus nesciebant, quod apud tristitia nunc afficimur, si juxta hortamenta Apostoli: spe gaudentes, in tribulatione existimus patientes , si nostra errata, si miserias proximorum debita lamentatione deflemus, videbit nos iterum Dominus, id est, videndum se nobis ostendet in futuro, qui quondam vos videre, idem fidei suae nobis agnitionem largiri dignatus est. Videbit ut coronet, qui quondam vidit ut vocaret. Videbit et gaudebit cor nostrum, et gaudium nostrum nemo tollet a nobis, quia haec est vera et unica merces eorum, qui secundum Deum contristantur de perpetua ejus visione gaudere. Quam profecto mercedem promisit ipse sublimiter cum ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum vi
Abbreviated transcription (Latin):
te paulo. qͥa ꝑ multas tribulationes opor¬
tet nos intrare in regnũ dĩ. Qđ autẽ ait.
iterũ uidebo uos et gaudebit corur̃m: ui¬
debo uos dixit. eripiã uos ab adu̾sariis.
coronabo uos uictores: me uos decertan¬
tes semꝑ uidisse ꝓbabo. Quando enim ñ
uideret suos maxime p̃ssuris circũuen¬
tos: cũ quib se ipse om̃ib dieb scłi ma¬
nere ꝓmisit: Sed morientib int̃ torm̃ta
fidelib. arbitrabant᷑ eos tortores diuino
carere presidio. dicentes ubi ẽ ds̃ eorum.
Unde quidã ex his circũ septus erumnis
aiebat. Uide dñe afflictionẽ ieã. qm̃ ere¬
ctus ẽ inimicus m̃s: qđ est aꝑte dicere.
qm̃ inimicus insequens ceruicẽ suꝑbię
contra tuos humiles attollit. tuo nos au¬
xilio conditor om̃ps subleua. deuictis
ac repulsis hostib nr̃os semꝑ agones ui-¬
disse. tibi hos placuisse coͣꝓba. Uidet itaq
electos post tristiciam dñs: cũ eoꝵ patien¬
tiam damnato impugnatore remunerat.

Expanded text:
s oportet nos intrare in regnum Dei . Quod autem ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum. Videbo vos, dixit: eripiam vos ab adversariis, coronabo vos victores, me vos decertantes semper vidisse probabo. Quando enim non videret suos maxime pressuris circumventos, cum quibus se ipse omnibus diebus saeculi manere promisit? Sed morientibus inter tormenta fidelibus, arbitrabantur eos tortores divino carere praesidio, dicentes: Ubi est Deus eorum ? Unde quidam ex his circumseptus aerumnis aiebat: Vide, Domine, afflictionem meam, quoniam erectus est inimicus meus . Quod est aperte dicere: Quoniam inimicus insequens cervicem superbiae contra tuos humiles attollit, tuo nos auxilio, Conditor omnipotens, subleva, te victis ac repulsis hostibus nostros semper agones vidisse, tibi hos placuisse, comproba. Videt itaque electos post tristitiam Dominus, cum eorum patientiam damnato impugnatore remunerat.
Abbreviated transcription (Latin):
pus rapit et disꝑgit oues: cũ aliũ ad lu¬
xuriã ꝑtrahit. aliũ in auariciã accendit.
aliũ in suꝑbiã erigit. aliũ ꝑ iracundiam
diuidit. Hunc inuidia stimulat: illum
fallacia supplantat. Quasi gͦ gregẽ lupus
dissiꝑat: cũ fidelẽ popłm chyabolus ꝑtẽpta¬
tiones necat. Sed contra hec mercennariꝰ firis
nullo ⁊ elo accendit᷑: nullo feruore dile¬
ctionis excitatur. quia dũ sola exteriora
cõmoda requirit. interiora damna gre¬
gitur. Mercennarius autẽ fugit quia
oub. Sola gͦ causa ẽ ut mercennarius
fugiat: quia mercennarius ẽ. Acsi aꝑte
diceretur. Stare in ꝑiculo ouiũ ñ potest.
qui in eo qͦd ouib preest. ñ oues diligit.
nec sucrũ animarũ querit. Dũ enĩ honorẽ
amplectit᷑. dum tẽporalib cõmodis lȩta¬
tur: opponere se contra ꝑiculũ trepidat.
ne hoc qd diligit amittat. Sed qͥa redẽptor
nr̃ culpas ficti pastoris innotuit: iterũ
formã cui debeamus impͥmi ostendit di¬

Expanded text:
apit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelium populum diabolus per tentationes necat; sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur, quia ducommoda requirit, interiora greitur. Mercenarius autem fugit, quia tc. Sola ergo causa est ut mercenarius fugiat, quia mercenarius est. Ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest non oves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit iterum formam cui debeamus imprimi ostendit, di
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am qui ex gentili popło uenimꝰ dñs
aspexerat: cum se adducere & alias oues
dicebat. Hoc cotidie fieri fr̃s aspicitis: hoc
reconciliatis gentib factũ hodie uidetis
Quasi ex duob gregib unũ ouile efficit:
quia iudaicũ et gentilẽ ppłm in sua fide
coniungit. paulo attestante qͥ ait. Ipse ẽ
pax nr̃a: qͥ fecit utraq unũ. Dum enim
ad ȩt̾nam uitã ex utraq natione simplices

Expanded text:
nostram, qui ex gentili populo venimus, Dominus nostram, qui ex gentili populo venimus, Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis, hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis, quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide conjungit, Paulo attestante qui ait: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum. Dum enim ad aeternam vitam ex utraque nati
Abbreviated transcription (Latin):
audistis fr̃s kmñi ꝑiculum nr̃m: pensate
in uerbis dñicis etram ꝑiculum ur̃m.
Uidete si oues eius estis. uidete si eũ cogno¬
scitis. uidete si lum̃ ueritatis scitis. Sc̃itis
autẽ dico: ñ ꝑ fidem sed ꝑ amorẽ. Scitis
dico ñ ex credulitate: sed ex operatione.
Nam idem ipse qui loquit᷑ hec iohannes
euangłista testat᷑ dicens. Qui dicit se
nosse dm̃ et mandata eius ñ custodit:
m̃dax ẽ. Unde & in hoc loco dñs ꝓtinus
subdit. Sicut nouit me pat̾̃ & ego agno¬
sco patrẽ: & animã meã pono ꝓ ouibus
meis. Ac si aꝑte dicat. In hoc constat quia
et cognosco patrẽ et cognoscor a patre: qͥa
animã meã pono ꝓ ouib meis. idest ea
caritate qua ꝓ ouib morior. quantum
patrẽ diligã ostendo. Quia uero ñ solum
iudeã sed etiam gentilitatẽ redimere ue-¬
nerat: adiungit. Et alias oues habeo qͦ
ñ sunt ex hoc ouili: et illas oportet me
adducere. & uocẽ meã audient. & fiet
unũ ouile. et unus pastor. Redẽptionẽ

Expanded text:
nsate in verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur, dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet u
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt uiso dño. Et gaudiũ eoꝵ nemo
tulit ab eis. Quia et si postmodũ ꝑsecu-¬
tiones ꝓ xp̃i nomine ac torm̃ta passi st̃:
spe tamen resurrectionis et uisionis il¬
lius accensi. libent̃ aduersa quȩq fere¬
bant. immo om̃e gaudiũ existimabant.
cũ intẽptationes uarias inciderent. De
am pati.Gaudiũ eoꝵ nemo tulit ab eis:
quia talia patiendo ꝓ xp̃o. meruer̃t re-¬
gnare sine fine cũ xp̃o. Sed & ȩccłia om̃iᷤᷤ¬

Expanded text:
si sunt viso Domino. Et gaudium eorum nemo si sunt viso Domino. Et gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia etsi postmodum persecutiones pro Christi nomine ac tormenta passi sunt, spe tamen resurrectionis et visionis illius accensi, libenter quaeque adversa ferebant: imo omne gaudium existimabant cum in tentationes varias inciderent. Denam pati . Gaudium eorum nemo tollit ab eis, quia talia patiendo pro Christo meruerunt regnare sine fine cum Christo. Sed et omni
Abbreviated transcription (Latin):
conuentu gratulant᷑. et tam̃ nos ab amo¬
re et̃nitatis tepidi. nullo desiderio arde¬
mus. int̾esse tantȩ sollẽnitati ñ querioꝰ.
Priuam᷑ gaudiis: et lȩti sumꝰ. Accendamꝰ
gͦ animũ fr̃s kmm̃i. recalescat fides in id
qđ credidit. In ardescant ad suꝑna nr̃a
desideria: et sic amare iam ire ẽ. Ab int̃nȩ
sollemnitatis gaudio nulla nos aduersi¬
tas reuocet: quia et siquis ad locũ ꝓpo¬
situm ire desiderat. eius desiderium
martyrũ siue confessoꝵ xp̃i quib de scło
transierunt. natales uocitemꝰ: eorumq
sollemnia ñ funebria sed natalicia di¬
cantur. Sequit᷑. Dñs exponens ipse para¬
digina qđ de muliere ꝓposuit. Et uos
igitur nc̃ quidẽ tristiciã habetis. Iterũ
autẽ uidebo uos et gaudebit cor ur̃m.
et gaudiũ ur̃m nemo tollet a uob̃. Qđ
de ipsis quidẽ discipłis facile intelligit᷑.
quia tristiciã habuerunt passo ac sepul¬
to dño. sed ꝑacta resurrectionis gła gaui¬

Expanded text:
conventu gratulantur, et tamen nos, ab amoconventu gratulantur, et tamen nos, ab amore aeternitatis tepidi, nullo desiderio ardemus, interesse tantae solemnitati non quaerimus, privamur gaudiis, et laeti sumus. Accendamus ergo animum, fratres, recalescat fides in id quod credidit, inardescant ad superna nostra desideria, et sic amare jam ire est. Ab internae solemnitatis gaudio 1488 nulla nos adversitas revocet, quia et si quis ad locum propositum ire desiderat, ejus desideriummartyrum, sive confessorum Christi, quibus de saeculo transierunt, natales vocitemus, eorumque solemnia non funebria, sed natalitia, dicantur. Sequitur Dominus exponens ipse paradigma, quod de muliere proposuit: Et vos igitur nunc quidem tristitiam habetis, iterum autem videbo vos, etgaudium vestrum nemo tollet a vobis. Quod de ipsis quidem discipulis facile intelligitur, quia tristitiam habuerunt passo ac sepulto Domino; sed, peracta resurrectionis gloria, gavi
Abbreviated transcription (Latin):
us tristi labore redeuntiũ. ibi ꝓuidi pro¬
phetarũ chori. ibi iudex apłoꝵ numeruᷤ.
ibi innumerabiliũ martyrũ uictor exer¬
citus. tanto illic lȩtior quanto hic duruis
afflictus. ibi confessoꝵ constantia. p̃mii
sui ꝑceptione consolata. ibi fideles uiri
quos a uirilitatis suȩ robore uoluptas
scłi emollire ñ ꝑotuit. ibi sc̃e mulieres
quȩ cũ scło & sexum uicerunt. ibi pueri
qui hic annos suos morib transcende¬
runt. ibi senes qͦs hic ȩtas debiles reddidit.
sollemnitate gaudeamꝰ. Ipsa nos festiui
tas lȩtantiũ inuitet. Certe sicubi ppłs
nundinas celebraret. si ad alicuiꝰ eccliȩ
dedicationẽ denunciata sollemnitate
concurreret. festinaremꝰ om̃s simul in¬
quisq satageret. graui se damno afflictũ
crederet. si sollemnitatẽ cõmunis lȩticiȩ
ñ uideret. Ecce in cęlestib elec̃toꝵ ciuiũ
leticia agit᷑: uicissim de se om̃s in suo

Expanded text:
us tristi labore redeuntium. Ibi providi prous tristi labore redeuntium. Ibi providi prophetarum chori, ibi judex apostolorum numerus, ibi innumerabilium martyrum victor exercitus, tanto illic laetior, quanto hic durius afflictus; ibi confessorum constantia, praemii sui perceptione consolata; ibi fideles viri quos a virilitatis suae robore voluptas saeculi emollire non potuit; ibi sanctae mulieres quae cum saeculo et sexum vicerunt; ibi pueri qui hic annos suos moribus transcenderunt; ibi senes quos hic et aetas debiles reddidit, solemnitate gaudeamus. Ipsa nos laetantium festivitas invitet. Certe sicubi populus nundinas celebraret, si ad alicujus Ecclesiae dedicationem denuntiata solemnitate concurreret, festinaremus omnes simul inquisque satageret, gravi se damno afflictum crederet si solemnitatem communis laetitiae non videret. Ecce in coelestibus electorum civium laetitia agitur, vicissim de se omnes in suo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto ouib rursũ dixit. Oues meȩ uocẽ
meã audiunt: et ego agnosco eas. et sequũ¬
tur me. & ego uitam ȩt̾nam do eis. De qͥb
et paulo suꝑus dicit. Per me siquis intro¬
ierit saluabitur. et ingrediet᷑ & egrediet᷑.
& pascua inueniet. Ingredietur quippe
ad fidem: egredietur uero a fide ad spe¬
ciem. a credulitate ad contemplationem.
Pascua autẽ inueniet: in ȩt̃na refectione.
Oues ergo eius pascua inuenient: quia
quisqͥs illũ corde simplici sequit᷑. ȩt̃nȩ
uiriditatis ꝑabulo nutrit᷑. Quȩ autẽ sunt
istarũ ꝯuiũ pascua. nisi int̾na gaudia sẽ¬
piterna uirentis paradysi: Pascua nanq
electoꝵ sunt. uultus p̃sens dei. qui dũ sine
defectii conspicit᷑. sine fine mens uitȩ cibo
satiatur. In istis pasciuis de ȩt̃nitatis satie¬
tate lȩtati sunt: quiq iã laqueos uolup¬
tuose temporalitatis euasert. Ibi ymndi¬
ci angłoꝵ chori. ibi societas suꝑnoꝵ ciuiũ.
ibi dulcis sollemnitas a ꝑegrinationis hu¬

Expanded text:
 rursum dicit: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis . De quibus et paulo superius dicit: Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet . Ingredietur quippe ad fidem, egredietur vero a fide ad speciem, a credulitate ad contemplationem, pascua autem inveniet in aeterna refectione. Oves ergo ejus pascua inveniunt, quia quisquis illum corde simplici sequitur, aeternae viriditatis pabulo nutritur. Quae autem sunt istarum ovium pascua, nisi interna gaudia semper virentis paradisi? Pascua namque electorum sunt vultus praesens Dei, qui dum sine defectu conspicitur, sine fine mens vitae cibo satiatur. In istis pascuis de aeternitatis satietate laetati sunt qui jam laqueos voluptuosae temporalitatis evaserunt. Ibi hymnidici angelorum chori, ibi societas supernorum civium. Ibi dulcis solemnitas a peregrinationis huj
Abbreviated transcription (Latin):
Bonus pastor ꝓ ouib animã posuit: ut
in sacram̃to nr̃o corpus suũ & sangumẽ
uerteret. & oues quas redemerat carnis
suȩ alim̃to satiaret. Ostensa nob̃ est de
contẽptu mortis uia quã sequam: ap¬
posita forma cui imprimam᷑. Primum
nob̾ est exteriora nr̃a miscditer ouib
eius impendere: postremũ uero si neces¬
se sit etiã mortẽ nr̃am ꝓ eisdem ouib

Expanded text:
osuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, e
Abbreviated transcription (Latin):
meream᷑. obstacula uicioꝵ quȩ hanc im¬
pedire solent. satagamus a nr̃o & corpo¬
re & m̃te secludere. Neq enĩ ad eũ nisi
rectis oꝑum gressib ꝑuenit᷑: neq facies eiꝰ
munda nisi a mundis corde uidetur.
Beati autẽ mundocorde. q̃m ipsi dm̃ ui¬
debunt: qđ ipse nob̃ p̃stare dignet᷑. qui
ẽ ꝓmitere dignatus. iħc xp̃c ds̃ & dñs nr.

Expanded text:
mereamur, obstacula vitiorum, quae hanc immereamur, obstacula vitiorum, quae hanc impedire solent, satagamus a nostro et corpore et mente excludere. Neque enim ad eum nisi rectis operum gressibus pervenitur, neque facies ejus munda nisi a mundis corde videtur. Beati autem mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Quod ipse nobis praestare dignetur, qui promittere dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
et in qua totius sc̃ę ȩccłiȩ fabrica ĩmobi¬
lis & inconcussa ꝑsistit. & ꝑ quã ipsa ec¬
clesia nascitur ac nutritur. latius ex¬
ponendo dicere libuit:quia solent artius
multo & aliquando dulcius inherere cor-¬
dib audientiũ. ea quȩ figurarũ antiqui¬
tate p̃missa. sic demũ noua sp̃ualiter ex¬
planatione dilucidant᷑: quã quȩ sine ul-¬
lis figurarũ exemplis. simplici tantũ nar¬
ratione credenda uel agenda monent᷑.
rerũ contrarietate t̾rente.nulla blandi¬
ente serenitate: a fidei firmitate diuella¬
mur. Neglectis deliciis tẽporalib sola nos
in p̃senti redẽptoris nr̃i dona cȩlestia de¬
lectent: sola int̃ erumnas scħi spes uisio¬
nis illius consoletur: Recolamꝰ seduli egre¬
gium dauid ꝓpħȩ & regis exemplũ. qͥ cum
in tantis regni affluentis honorib ac di-¬
m̃tis intuitu. memor fuit dĩ & delectatus
ẽ: atq ut ad eandẽ eius uisionẽ ꝑuenire

Expanded text:
et in qua totius sanctae Ecclesiae fabrica immobiet in qua totius sanctae Ecclesiae fabrica immobilis et inconcussa persistit, et per quam ipsa Ecclesia nascitur ac nutritur, latius exponendo dicere libuit, quia solent arctius multo et aliquando dulcius inhaerere cordibus audientium ea quae, figurarum antiquitate praemissa, sic demum nova spiritualiter explanatione dilucidantur, quam quae sine ullis figurarum exemplis simplici tantum narratione credenda vel agenda monentur. rerum contrarietate terrente, nulla blandiente serenitate, a fidei firmitate divellamur. Neglectis deliciis temporalibus, sola nos in praesenti Redemptoris nostri dona coelestia delectent, sola inter aerumnas saeculi spes visionis illius consoletur. Recolamus seduli egregium David prophetae et regis exemplum, qui cum in tantis regni affluentiis, honoribus ac divto mentis intuitu, memor fuit Dei, et delectatus est . Utque ad eamdem ejus visionem pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ peccatoꝵ quȩ nos p̃mebant
accepimus. nos qͥ int erumnas uitȩ pre¬
sentis. quasi in siccitate heremi ꝓmissũ
nob̾ patriȩ cȩlestis expectamꝰ ingressũ.
in qua uidelicet heremo siti ꝑiclitamur.
ac fame sp̃uali deficimꝰ. si ñ redẽptoris
nr̃i nos dona confirmant. si ñ incarna
ius scħ itinere deficiamꝰ recreat. Ipse pe¬
tra. quȩ sp̃ualib nosdonis in ebriat. qͦ
ligno crucis ꝑcussa. poculũ nob̃ uitȩ suo
de latere manauit.Unde dicit in euangłio.
Ego sũ panis uitȩ: qui uenit ad me ñ ȩsu¬
riet. & qui credit in me ñ sitiet unquam.
Et congruente satis figurarũ ordine pri¬
mo popłs ꝑmare saluatus ẽ. ac sic ad ci¬
bum manne atq ad petrã potus mystice¬
ꝑuenit. quia pͥmũ quidẽ aqua nos re-¬
generationis abluit. ac deinde ad parti¬
cipationẽ sacri altaris. ubi redẽptoris
nr̃i carni ac sanguim cõmunicemꝰ trans¬
mitt. Hec de mysterio petrȩ sp̃ualis a
qua & primus pastor eccłiȩ nom̃ accepit.

Expanded text:
remissionem peccatorum, quae nos premebant, accepimus, nos qui inter aerumnas vitae praesentis, quasi in siccitate eremi, promissum nobis patriae coelestis exspectamus ingressum, in qua, videlicet, eremo siti periclitamur, et fame spirituali deficimus, si non Redemptoris nostri nos dona confirment, si non incarnajus saeculi itinere deficiamus, recreat; ipse petra, quae spiritualibus nos donis inebriat, quae ligno crucis percussa, poculum nobis vitae suo de latere manavit. Unde dicit in Evangelio: Ego sum panis vitae. Qui venit ad me, non esuriet; et qui credit in me, non sitiet unquam . Et congruenti satis figurarum ordine primo populus per mare salvatus est, ac sic ad cibum mannae atque ad petram mystici potus pervenit, quia primum quidem aqua nos regenerationis abluit, ac deinde ad participationem sacri altaris, ubi Redemptoris nostri carni ac sanguini communicemus, transmittit. Haec de mysterio petrae spiritualis, a qua primus pastor Ecclesiae nomen accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
sionem. iuxta utriusq nominis signifi¬
cantiam digna remuneratione donauit.
Sed & ipsa petri appellatio quid in se fa¬
cram̃ti gestaret aꝑuit. Primo nãq ait de
symone. beatus es symon bariona quia
caro & sanguis ñ reuelauit tibi. sed pat̃
m̃s qui in cęlis ẽ: ac deinde subiunxit

Expanded text:
sionem juxta utriusque nominis signifisionem juxta utriusque nominis significantiam digna remuneratione donavit; sed et ipsa Petri appellatio quid in se sacramenti gestaret aperuit. Primo namque ait de Simone: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est; ac deinde su
Abbreviated transcription (Latin):
rito obedientiȩ p̃mii ꝑennis a dño re¬
cepit. totũ hoc nimirũ p̃ueniente se
gr̃a suꝑne pietatis ut habere posset acce¬
filius sit iohanna. restat ꝑscrutari. quid
archani contineat nom̃ quo eũ denuo
saliator appellauit. Tu inquit uocaberiᷤ
cephas. qđ int̃pretatur petrus. Neq uͦ
petri uocabulo quasi hebreo uel syro
aliam int̃pretationẽ querere oportet. sed
ꝓ certo nosse. quia idem grece & latine pe¬
trus. qd syriace cephas significat. Et in
utraq lingua: nom̃ a petra diriuatũ ẽ.
Uocatur autẽ ꝑetrus ob firmitatẽ fidei:
uocatur petrus ob inuincibile robur
m̃tis. uocatur petuꝰ. quia illi solidissimȩ
petrȩ de qua apłs ait. petra autẽ erat xp̃c.
unica deuotione adhesit. Hinc ẽ enim
qd eadem petra uidelicet xp̃e. cũ interro¬
garet discipłos suos quẽ eũ esse dicerent.
ac petrus responderet dicens. tu es xp̃c
filius dei uiui: continuo purã eius confes¬

Expanded text:
rito obedientiae praemii perennis a Domino rerito obedientiae praemii perennis a Domino recepit, totum hoc nimirum praeveniente se gratia supernae pietatis, ut habere posset, accefilius sit Joanna; restat perscrutari quid arcani contineat nomen, quo eum denuo Salvator appellavit. Tu, inquit, vocaberis Cephas, quod interpretatur PETRUS. Neque vero Petri vocabulo, quasi Hebraeo vel Syro, aliam interpretationem quaerere oportet, sed pro certo nosce quia idem Graece et Latine Petrus quod Syriace Cephas significat, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est. Vocatur autem Petrus ob firmitatem fidei; vocatur Petrus ob invincibile robur mentis; vocatur Petrus, quia illi solidissimae petrae, de qua Apostolus ait: Petra autem erat Christus , unica devotione adhaesit. Hinc est enim, quod eadem petra, videlicet Christus, cum interrogaret discipulos suos quem eum dicerent esse, ac Petrus responderet, dicens: Tu es Christus, Filius Dei vivi , continuo puram ejus confes
Abbreviated transcription (Latin):
filius iohanna: tu es obediens filius gr̃ȩ
dĩ. Et merito ille obedientis nomine cen¬
setur. qui & pͥus inuitante andrea mox
dñm uidere curauit: & postmodũ cũ ipse
dñs eũ ad discipulatũ uocaret. statim cũ
eodẽ andrea quẽ parit uocauit. relictis
retib quoꝵ usu iuuebat. eũ sequi ñ di¬
stulit. Unde & andreȩ quoq nom. uerã
mentis eiꝰ imaginẽ p̃fert. Andreas nãq
grece. latine dicit᷑ uirilis. Et ille libent̃
ipsius dñi iussionẽ sequendo. ad eorũ se
sortẽ ꝑtinere docet: qui tẽporalia quȩ pos¬
sident. fortit̃ et̾noꝵ amore contẽpnunt.
qui credentes uidere bona dñi in terra
uiuentiũ. donec hȩc ꝑcipiant expectare
dñm cũ psalmista. & urilit agere. ac cor¬
suũ confortare cõntendunt: Qd autem
sẏmon filius fuit iohanna idest gr̃ȩ dĩ.
aꝑte demonstrat. quia quicqͥd deuotȩ
obeditionis dño impendit. quicqͥd me¬

Expanded text:
filius Joanna, tu es obediens filius gratiae filius Joanna, tu es obediens filius gratiae Dei. Et merito ille obedientis nomine censetur, qui et prius, invitante Andrea, mox Dominum videre curavit; et postmodum cum ipse Dominus eum ad discipulatum vocaret, statim cum eodem Andrea, quem pariter vocavit, relictis retibus quorum usu vivebat, eum sequi non distulit. Unde et Andreae quoque nomen veram mentis ejus imaginem praefert. Andreas namque Graece, Latine dicitur virilis. Et illi  Al., iipsius Domini jussionem sequendo ad eorum se sortem pertinere docet, qui temporalia quae possident fortiter aeternorum amore contemnunt: qui credentes videre bona Domini in terra viventium, donec haec percipiant, exspectare Dominum cum Psalmista, et viriliter agere, ac corsuum confortare contendunt. Quod autem Simon filius fuit Joanna, id est, gratiae Dei, aperte demonstrat, quia quidquid devotae obeditionis Domino impendit, quidquid me
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ. ut nos sp̃uali gr̃a ꝑunctos ac
sanatos.sui sc̃i nominis donaret esse
participes. Sequit᷑. Intuitus autẽ eũ iħc
dixit. Tu es symon filius iobanna. Intuitꝰ
ẽ symonẽ iħc. ñ exteriorib solũ oculis.
sed & int̾no diuinitatis intuitu: iuxta
illud beati samuelis. Homo uidet in fa¬
cie. ds̃ autẽ intuetur cor. Uidit cordis eiꝰ
simplicitatẽ. uidit animi sublimitatem.
cuius merito cuncte ẽet p̃ferendꝰ eccłiȩ.
uidit quia uocante andrea feruenti¬
ad se amore ꝑuolauerit. ideoq uenientẽ
mox familiari affatur eloqͥo.Tu es inqui¬
ens symon filius iohanna. Nec magnũ
ẽ dño uocabulũ cuiuslibet hominis uel
patris eius dicere: qui om̃iũ scõꝵ nomina
scripta tenet in cȩlo: sed positurꝰ discipło
nom̃ meriti sublimioris. ditaturus uo
ret: pͥmo uoluit ostendere. quia qđ a pa¬
rentib acceꝑat nom̃. etiã ipsũ significa¬
tione uirtutis ñ careret. Symon gͦ obe¬
diens: iobanna dicit᷑ dñi gr̃a. Tu es symon

Expanded text:
add. nos spirituali gratia perunctos ac sanatos suis ancti nominis donaret esse participes. Sequitur: Intuitus autem eum Jesus, dixit: Tu es Simon filius Joanna. Intuitus est Simonem Jesus, non exterioribus solum oculis, sed et interno divinitatis intuitu, juxta illud beati Samuelis: Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor . Vidit cordis ejus simplicitatem, vidit animi sublimitatem, cujus merito cunctae esset praeferendus Ecclesiae. Vidit quia, vocante Andrea, ferventad se amore pervola verit; ideoque venientem mox familiari affatur eloquio: Tu es, inquiens, Simon filius Joanna. Nec magnum est Domino vocabulum cujuslibet hominis vel patris ejus dicere, qui omnium sanctorum nomina scripta tenet in coelo; sed positurus discipulo nomen meriti sublimioris, ditaturus vocret, primo voluit ostendere quia quod a parentibus acceperat nomen etiam ipsum significatione virtutis non careret. Simon ergo obediens Joanna dicitur Domini gratia. Tu es Simon
Abbreviated transcription (Latin):
ra autẽ erat quasi decima. Quia lex in
decem p̃ceptis data ẽ: solet in denario
numero ꝑfectio legis indicari. Bene
ergo decima hora uenerunt discipłi
ut mansionẽ iħu uiderent. quia nimi¬
rum necesse ẽ:ut qui dm desiderat ui-¬
dere. dei se mandatis humilit̃ subdat:
quiq luce diuinȩ contẽplationis postmo¬
dum frui appetit. prius adiuuante dño
decalogũ legis ꝑ oꝑa lucis quasi decem
horas diei sole illustrante cõpleat.Et
illi quidẽ die illo manentes apud dñm
felicissima ueritatis speculatione uesꝑã
expectabant: at uero om̃s electi post ope¬
rum bonoꝵ ꝑfectionẽ. post impleta legis
dei p̃cepta. ꝑpetuũ & nullo fine obno¬
xium diẽ sunt cũ illo acturi. illũ uide¬
licet quẽ uidere desiderans ꝓpheta can¬
tabat. quia melior ẽ dies una inatriis
tuis suꝑ milia: Erat autẽ andreas fra¬
der sẏmonis petri. unus ex duob qui
audierant ab iohanne: & secuti fuerait

Expanded text:
ra autem erat quasi decima. Quia lex in ra autem erat quasi decima. Quia lex in decem praeceptis data est, solet in denario numero perfectio legis indicari. Bene ergo decima hora venerunt discipuli, ut mansionem Jesu viderent, quia nimirum necesse est, ut qui Deum videre desiderat, Dei se mandatis humiliter subdat; quique luce divinae contemplationis postmodum frui appetit, prius, adjuvante Domino, decalogum legis per opera lucis, quasi decem horas diei sole illustrante, compleat. Et illi quidem die illo manentes apud Dominum, felicissima veritatis speculatione vesperam exspectabant. At vero omnes electi post operum bonorum perfectionem, post impleta legis Dei praecepta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem sunt cum illo acturi, illum, videlicet, quem videre desiderans propheta cantabat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia. Erat autem Andreas, frater Simonis Petri, unus ex duobus qui audierant a Joanne, et secuti fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
et uiderunt ubi maneret: & apud eum
manserunt die illo. Qđ si altiori sensu
libet inspicere quid nobis agendũ in¬
sinuent discipłi an eo qđ ad dñm quidẽ
ambulantẽ uenerant. sed locũ continuo
ubi habitaret inquirebant:admoneit
utiq nos. ut quotiens incarnationis eiꝰ
transitũ ad mĩtem reducimus. sollicito
semꝑ eũ corde rogemus: ut habitationẽ
nob̾ ȩternȩ suȩ mansionis quȩ ẽ apud
patrem ostendere dignetur. dicentes
cum moyse. Dñe ostende nobis glam tuã.
Qd autẽ ipse discipłos uenire. & ubi
maneret uidere precipit. uirtutũ ꝓfecto
studiũ quib ad et̾̃na gaudia ꝑueniamꝰ:
subeundũ nob̾ ostendit. Uenire etenim
post iħm ẽ ut mansionẽ eius uidere pos¬
simus. bonis oꝑib quȩ ipse p̃monstra¬
uit insistere: horũq cotidianis ꝓfec̃tib
ad celsitudinẽ diuinȩ uisionis attingere.
Uenerunt inquit & uiderunt ubi mane¬
ret. & apud eũ manserunt die illo. Ho¬

Expanded text:
et viderunt ubi maneret, et apud eum et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent utique nos, ut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansionis, quae est apud Patrem, ostendere dignetur, dicentes cum Moyse: Domine, ostende nobis gloriam tuam . Quia autem ipse discipulos venire, et ubi maneret videre praecipit, virtutum profecto studium, quibus ad aeterna gaudia perveniamus, subeundum nobis ostendit. Venire etenim post Jesum est, ut mansionem ejus videre possimus, bonis operibus quae ipse praemonstravit insistere, horumque quotidianis profectibus ad celsitudinem divinae visionis attingere. Venerunt, inquit, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: ho
Abbreviated transcription (Latin):
tes se: dicit eis. Quid queritis: Non po¬
tuit ignorare dñs quid sequentes se disci¬
puli iohannis quererent. sed in eo qđ
ad illos se sequentes conuertitur: quod
ipse prior quid quererent interrogat.
rogandi: manifeste innotuit quantũ
bonis nr̃is studiis delectetur. quã libent̃
iterueritatis inchoantib ipse auxiliũ
laturus occurrat. Qui dixerunt ei. Rabbi:
qđ dicitur int̃pretatũ magister. Ubi ha¬
bitas: Nolebant transitorie magisterio
ueritatis ꝑfrui. sed mansionẽ potus in
qua habitaret inquirebant: quatinus &e
tunc liberius in secreto uerbis illius im¬
biu. & exinde sepius eũ possent uisitare:
plenius instruendi. Unde & ipse quia
illos bene petentes. querentes.pulsan-¬
tes uidit. libens eis secretariũ sui resera¬
uit archanũ: eosq introducens uerita¬
tis euangłicȩ rudim̃tis quȩ desiderabait
illustrauit. Nam sequit᷑. Dicit eis. Uenite
& iudete. Statimq subiungit᷑. Ueneruit

Expanded text:
tes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse prior quid quaererent interrogat, rogandi, manifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et videte. Statimque subjungitur: Venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
in mundũ. ille qui formã innocentiȩ &
patientiȩ in se credentib ẽẽt daturꝰ. de qͦ
in carne uenturo precinens ꝓpheta di¬
cebat. Sicut ouis ad occisionẽ ducetur: &
sicut agnus coram tondente se sine uoce.
sic obmutescet. Et iterũ. Ipse autẽ uul¬
neratus ẽ ꝓpt̃ peccata nr̃a: & liuore eiꝰ
sanati sumus Et audierunt eũ duodi.¬
scipuli loquentẽ. et secuti sunt iħm. Te¬
stimonium ꝑhibente iohanne quia iħc
eẽt agnus dĩ. secuti sunt illũ duo discipłi.
magis desiderantes ab ipso ihu quã a
precursore illius uerbũ gr̃e ꝑcipere: quo
& ipsi mererentur in agnoꝵ dei sorte com¬
putari. Bene autẽ duo sunt d̃iscipłi in
uenti qui dñm primi sequerentur. ut
etiã mystice designarent om̃s qui illũ ꝑ¬
fecte sequerent᷑ gemina dilectione deuo-¬
tos ẽẽ debere. hoc ẽ. & eisdẽ sui redemp¬
toris & fr̃m simul amore flagrantes:
Conuersus autẽ iħc & uidens eos sequen¬

Expanded text:
in mundum, ille qui formam innocentiae et in mundum, ille qui formam innocentiae et patientiae in se credentibus esset daturus, de quo in carne venturo praecinens propheta dicebat: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus coram tondente se sine voce sic obmutescet . Et iterum: Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et livore ejus sanati sumus. Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Testimonium perhibente Joanne, quia Jesus esset Agnus Dei, secuti sunt illum duo discipuli, magis desiderantes ab ipso Jesu, quam a praecursore illius verbum gratiae percipere, quo et ipsi mererentur in agnorum Dei sorte computari. Bene autem duo discipuli sunt inventi, qui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et videns eos sequen
Abbreviated transcription (Latin):
quia in magno iã culmine ꝑfectionis ani¬
mi gressũ fixerat. unde iure celsitudinẽ
diuinȩ maiestatis mereret᷑ intueri. Stabat.
quia illã uirtutũ arcẽ conscenderat. a qͦ
nullis tẽprationũ posset imꝓbitatib deici.
Stabant cũ illo & discipłi: quia magisteri¬
um eius corde sequebant᷑ immobili. Et re-¬
spiciens inquit iħm ambulantẽ dicit. Ecce
agnus dĩ. Ambulatio iħu. dispensationẽ
incarnationis qua ad nos uenire. ac nob̃
exempla uiuendi p̃bere dignati.s ẽ insimu¬
at. sicut mansio eius ȩt̾nitatẽ diuinitatis
in qua semꝑ ẽ ꝑatri ȩqualis. aptissime de¬
signat: Respiciens ergo ib̾m ambulanteor
ioh̾es dicit. Ecce agnus dĩ. Quia uidens eũ
int̃ homines conuersantẽ. ꝓfectũq illis
uitȩ cȩlestis & factis demonstrantẽ & uer¬
bis: aꝑte ꝓnunciabat quia ñ ipse ut
putabant. sed ille ẽẽt qui ad redẽptionẽ
generis humani a deo patre missus ẽẽt

Expanded text:
quia in magno jam culmine perfectionis aniquia in magno jam culmine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium ejus corde sequebantur immobili. Et respiciens, inquit, Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei. Ambulatio Jesu dispensationem incarnationis, qua ad nos venire, ac nobis exempla vivendi praebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeternitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequalis, aptissime designat. Respiciens ergo Jesum ambulantem Joannes dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae coelestis et factis demonstrantem, et verbis aperte pronuntiabat, quia non ipse, ut putabant, sed ille esset, qui ad redemptionem generis humani a Deo Patre missus esset