comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Lapis uma petit & lignũ & co¬
lũpnȩ & t̾ra. unde ȩdificat᷑ ista domꝰ.
De illo gͦ sunt genere rerũ. q̃ ponde¬
re suo deorsũ ferunt᷑. Manifestũ
ẽ gͦ idõ deorsũ acciꝑe fundam̃tũ. qͥa
pondere suo deorsũ u̾sus ferunt᷑.
nͥ sit qd̾ sustineat. totũ cadit: qͥa
totũ ad t̾rã u̾git. Reb gͦ ad ima ten-¬
dentib. ĩmo ponit᷑ fundam̃tũ.
Eccłia uͦ dĩ in imo posita. tendit in
cȩlũ. fundam̃tũ gͦ nr̃m ibi positũ¬

Expanded text:
suo. Lapis ima petit, et lignum, et cosuo. Lapis ima petit, et lignum, et columnae, et terra, unde aedificantur istae domus: de illo ergo sunt genere rerum, quae pondere suo deorsum feruntur. Manifestum est ergo ideo deorsum accipere fundamentum, quia pondere suo deorsum versus feruntur; et nisi sit quod sustineat, totum cadit, quia totum ad terram vergit. Rebus ergo ad ima tendentibus in imo ponitur fundamentum: Ecclesia vero Dei in imo posita tendit in coelum. Fundamentum ergo nostrum ibi positu
Abbreviated transcription (Latin):
uelut conantis ad locũ suũ. Hoc est
pondus. fers lapidẽ manu. pateris.
pondus p̃mit manũ cuã. qͥa locũ su¬
ũ quęrit. Et uis uidere qͥd qͣrat: Sub¬
trahe manũ. uenit ad t̾rã. quiescit
in tͬra. ꝑuenit quo tendebat. inuenit
locũ suũ. Iondus gͦ illud. motus erat
qͣsi spontaneus. sine anima. sine sensu.
Sunt alia quȩ sursũ u̾sus petunt locũ.
Namq si aquã mictas suꝑ oleũ. pondere
suo mnima tendit. Locũ em̃ suũ quȩ¬
rit. ordinari quęrit. qͥa p̾t᷑ ordinẽ
ẽ aqua suꝑ oleũ. Donec gͦ ueniat ad
ordinẽ suũ inquietus motus e. do¬
nec teneat locũ suũ. Contra. funde
si uas olei cadat in aquã. in abyssũ.
in mare. & frangat᷑: ñ se patitur ole.¬
ũ subt̃. Qͦmͦ aqua suꝑ oleu̾ missa.
pondere suo ad ima locũ suũ qͣrit.
sic oleũ subtͣ aquã fusũ. pondere
suo adsũma locũ suũ q̃rit. Sigͦ ita
nis sursũ tendit. locũ suũ quęrit.
& aqua locũ suu quęrit pondere

Expanded text:
elut conantis ad locum suum: hoc est pondus. Fers lapidem manu, pateris pondus; premit manum tuam, quia locum suum quaerit. Et vis videre quid quaerat? Subtrahe manum, venit ad terram, quiescit in terra: pervenit quo tendebat, invenit locum suum. Pondus ergo illud motus erat quasi spontaneus, sine anima, sine sensu. Sunt alia quae sursum versus petunt locum. Namque si aquam mittas super oleum, pondere suo in ima tendit. Locum enim suum quaerit, ordinari quaerit: quia praeter ordinem est aqua super oleum. Donec ergo veniat ad ordinem suum, inquietus motus est, donec teneat locum suum. Contra, oleum si vas olei cadat in aquam, in abyssum, in mare, et frangatur, non se patitur oleum subter. Quomodo aqua super oleum missa, pondere ad ima locum suum quaerit: sic oleum subter aquam fusum, pondere ad summa locum suum quaerit. Si ergo ita nis sursum fertur, locum suum quaerit; et aqua locum suum quaerit pondere
Abbreviated transcription (Latin):
pisti me. nec iocundasti mimicos me¬
os suꝑ me. Qͦ mͦ & hoc uerũ ẽ de illis:
flagellati: Non sunt occisi: Non sunt
crucifixi: Non st̃ incensi uiui. ñ ad
bestias pugnauert. quoꝵ memorias
celebramꝰ: Qndo aut᷑ ista illis faci
triduo. & maneret pͣssura & tribulatio:
idõ addit uirilit᷑ age. addidit & cõfor¬
tet᷑ cor tuũ. Et qͥa ab initio usq ad finẽ
sic erit: qd̃ habet sententia in capite.
hoc habet in fine: & sustine dnm̃. Cran¬
seunt ista q̃ te p̾munt. ⁊ ueniet qu̾e
sustines. & extͣget sudorẽ: siccabit lacri¬
mã. ultra ñ flebis. Modo aut̃ gemamꝰ
in tribulationib. sicut dic̃ iob. Nonne
tẽptatio eͣ uita humana suꝑt̾rã: Tam̃¬
fr̃s antequã ueniat dies dedicationis
domꝰ. uideamꝰ qͥa iam dedicatũ ẽ caput
nr̃m: iam facta ẽ dedicatio domꝰ in ca¬
pite. tã ꝙͣ dedicatio fundam̃ti. Caput
sursũ ẽ. fundam̃tũ deorsũ. Ne forte
Culm̃ ẽ potius. ascendit in cȩlũ. sedet ad

Expanded text:
pisti me, nec jucundasti inimicos meos super me. Quomodo et hoc verum est de illis? flagellati, non sunt occisi, non sunt crucifixi, non sunt incensi vivi, non ad bestias pugnaverunt, quorum memorias celebramus? Quando autem ista illis facietriduo, et maneret pressura et tribulatio; ideo addidit, viriliter age; addidit, et confortetur cor tuum. Et quia ab initio usque in finem sic erit, quod habet sententia in capite, hoc habet in fine, et sustine Dominum. Transeunt ista quae te premunt, et veniet quem sustines, et exterget sudorem: siccabit lacrymam, ultra non flebis. Modo autem gemamus in tribulationibus, sicut dicit Job, Nonne tentatio est vita humana super terramionis domus, videamus quia jam dedicatum est caput nostrum: jam facta est dedicatio domus in capite, tanquam dedicatio fundamenti. Caput sursum est, fundamentum deorsum: ne forte stum; culmen est potius, ascendit in coelum, sedet ad
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃to: edificant qͥdẽ ipsi ligna.
fȩnũ stipulã. S qͥd secutus e Uniꝰcuꝰq
opꝰ quale sit: ignis ꝓbabit. Ignis tribu¬
lationis & tẽptationis. Iste ignis mul¬
tos martyres hic ꝓbauit. Om̃e aut ge¬
nꝰ humanũ ꝓbat in finẽ. Inuenti st̃
martyres. qͥ haberent ista sȩcularia.
Quã multi diuites & senatores passi st̃.
E dificabant tam̃ quidã eoꝵ. ligna. fȩ¬
nũ. stipulã. in affectionib carnaliũ
e scłariũ curarũ. S tam̃ qͥa fundamͣ

Expanded text:
edificant quidem ipsi ligna, fenum, stipulam: sed quid secutus est? Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit: ignis tribulationis et tentationis. Iste ignis multos martyres hic probavit, omne autem genus humanum probat in fine. Inventi sunt martyres qui haberent ista saecularia. Quam multi divites et senatores passi sunt! Aedificabant tamen quidam eorum ligna, fenum, stipulam in affectibus carnalium et saecularium c
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ ẽ ut exponat᷑. Saluũ fecisti me
a descendentib in lacũ. Qͥ st̃ qui des¬
cendt̃ in lacũ: Om̃s peccatores mer¬
gentes in ꝓfundũ. Lacus ẽ eñi ꝓ fun¬
Abundantia luxuriȩ & neqͥtiȩ. Qͥ gͦ li¬
bidinib se ĩmergunt & tͣrenis deside¬
riis. descendunt in lacũ. Cales xpm
ꝑsecuti sunt. S qͥd dicit: Saluu fe¬
cisti me a descendentib in lacũ. Isal¬
lite dño sc̃i eiꝰ. Qa resurrexit caput
ur̃m. hoc sꝑate m̃bra cȩtera. qd uide¬
tis in capite. Hoc sꝑate m̃bra. qd̾ cre¬
didistis in capite. Prou̾biũ ẽ antiquu
& uerũ. ubi caput. & cȩtera mͣbra.
Ap̃c in cęlũ ascendit. quo nos secuturi
sumꝰ. Non remansit apud inferos. resur¬
rexit. iã ñ morit᷑. Cũ resurrexeremiꝰ
& nos: iã ñ moriem᷑. Has gͦ ꝓmissi¬
ones habentes. psallite dño sci eius.
Et confitemini memoriȩ scitatis eiꝰ.
Qͥd ẽ confitemini memoriȩ: Obliti
enĩ eratis eũ. s ipse uos ñ ẽ oblitus.

Expanded text:
 ut exponatur. Salvum fecisti me a descendentibus in lacum. Qui sunt qui descendunt in lacum? Omnes peccatores mergentes in profundum: lacus est enim profunAbundantia luxuriae et nequitiae: qui ergo libidinibus sese immergunt et terrenis desideriis, descendunt in lacum. Tales Christum persecuti sunt. Sed quid dicit? Salvum fecisti me a descendentibus in lacum. ino, sancti ejus: quia resurrexit caput vestrum, hoc sperate membra caetera, quod videtis in capite; hoc sperate membra, quod credidistis in capite. Proverbium est antiquum et verum: Ubi caput, et caetera membra. Christus in coelum ascendit, quo nos secuturi sumus: non remansit apud inferos, resurrexit, jam non moritur; cum resurrexerimus et nos, jam non moriemur. Has ergo promissiones habentes, Psallite Domino, sancti ejus: et confitemini memoriae sanctitatis ejus. Quid est, confitemini memoriae? Obliti enim eratis eum, sed ipse vos non est oblitus.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. lapides p̾ciosos. Qͥ bene uiuunt.
qͥ dm̃ honorant. & laudant: qͥ patien¬
tes st̃ in tribulationib. qͥ desiderant
patriã: ipsi ȩdificant aurũ. argentũ.
lapides p̾ciosos. Qͥ aut̃ amant adhuc
scłaria. & negociis tͣrenis implicati
st̃. & dediti st̃ uiculis qͥb dã ⁊ affecti¬
b carnis. domib suis. coniugib. pos¬
eoꝵ recedat a xp̃o. & nichil pͣponant

Expanded text:
es pretiosos. Qui bene vivunt, qui Deum honorant et laudant, qui patientes sunt in tribulationibus, qui desiderant patriam, ipsi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos: qui autem amant adhuc saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affectibus carnis, domibus suis, conjugibus, posnon recedat a Christo, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
In finẽ psalmꝰ ipsi dauid mediatori.
manuforti. & in ꝑsecutionib. Nam &
extasis quȩ addita ẽ titulo. excessum
m̃tis significat: quȩ fit uł pauore.
uł aliqua reuelatione. S in hoc psal¬
mo pauor maxime apparet ꝑturba¬
ti ppłi dĩ. ꝑsecutione om̃iũ gentiũ
& defectu ꝑ orbẽ fidĩ. S pͥor loquit᷑
ipse mediator. deinde redẽptus san¬
guine ipsus ppłs gras agit. Ad extre

Expanded text:
In finem Psalmus ipsi David, mediatori manu forti in persecutionibus. Nam et ecstasis, quae addita est titulo, excessum mentis significat, quae fit vel pavore, vel aliqua revelatione. Sed in hoc psalmo pavor maxime apparet perturbati populi Dei persecutione omnium gentium, et defectu per orbem fidei. Sed prior loquitur ipse mediator: deinde redemptus sanguine ipsius populus gratias agit: ad extre
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Itaq cũ ab eis qͣrit᷑ qͥ st̃ scĩ. eru¬
bescunt dicere. nos sumꝰ. Qͥnetiã
si illi ñ erubescunt hoc dicere. hi
qͥ audiunt ꝓ ipsis erubescunt.
Itaq isti cogunt eos qͥ accipiunt sa¬
cram̃ta spem suã in homine pone¬
re. cuiꝰ cor uidere ñ possunt. Et
maledictus om̃is qͥ spem suã po¬
nit in homine. Qͥd eni ẽ dicere.¬

Expanded text:
tur. Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erutur. Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta, spem suam in homine ponere, cujus cor videre non possunt. Et maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Quid est enim dicere
Abbreviated transcription (Latin):
illis luna uidet᷑ obscura. qͥa incertos
uolunt efficere q̃ sit catholica. & eam
peccatis carnaliũ hominũ quos mul¬
tos continet. conant᷑ arguere: quid
ad eũ ꝑtinet qͥ uere dic̃ in dño con¬
fido: Qͣ uoce se qͥsq & frum̃tũ eẽ
ostendit. & usq ad uentilationis tẽpꝰ
paleas tolerabilit᷑ sustinet. In dño gͦ
confido. Illi timeant qͥ confidunt in
homine. & de parte hominis se eẽ ne¬
gare ñ possunt: ꝑ cuiꝰ canos iurant.
ce cũ in sermone ab eis q̃rit᷑ cuiꝰ cõmu¬
monis sint: nͥ de parte illiꝰ se eẽ di¬
cant. ñ possunt agnosci. Dic qͥd isti
faciunt. cũ illis cõmemorant᷑ tã in¬
numerabilia & cotidiana peccata
& scelera eoꝵ. qͥb plena ẽ illa socie¬
tas: Nũqͥd possunt dicere. in dño
confido. qͦmͦ dicitis animȩ meȩ tͣns¬
migra in montes sic̃ passer: Non
enĩ confidunt in dño. qͥ tcͣ eẽ dict̃
scã sacram̃ta si ꝑ scõs homines den¬

Expanded text:
illis nunc luna videtur obscura, quia incertum illis nunc luna videtur obscura, quia incertum volunt efficere quae sit catholica, et eam peccatis carnalium hominum, quos multos continet, conantur arguere; quid ad eum pertinet qui vere dicit: In Domino confido? Qua voce se quisque et frumentum esse ostendit, et usque ad ventilationis tempus paleas tolerabiliter sustinet. 5. In Domino ergo confido. Illi timeant qui confidunt in homine, et de parte hominis se esse negare non possunt, per cujus canos jurant: et cum in sermone ab eis quaeritur, cujus communionis sint, nisi de parte illius se esse dicant, non possunt agnosci. Dic quid isti faciunt, cum illis commemorantur tam innumerabilia et quotidiana peccata et scelera eotas? Numquid possunt dicere. In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Tramsmigra in montes sicut passer? Non enim confidunt in Domino, qui tunc esse dicunt sancta sacramenta, si per sanctos homines den
Abbreviated transcription (Latin):
ue linguis blasphemoꝵ & xp̃ianuͣ
nom̃ male diffamantiũ. qͣsi nebu¬
lis cũ tra obtegeret᷑. uideri ꝑspi¬
cua luna nͣ poterat .i. ȩccłia. siue
ipsoꝵ martyrũ cedib & ta̾ta effu¬
sione sanguiis tãꝙͣ illo defectu
& obscuratione qͦ cruentã faciem
luna uidet᷑ ostendere. a nomine
xp̃iano det̾rebant᷑ infirmi. In quo
t᷑rore u̾ba dolosa & sacrilega iacu¬
labant᷑ peccatores. ut etiã rectos
corde ꝑu̾terent. Potest & de his
peccatorib intelligi quos eccłia
continet. qd̃ tcͣ inuenta occasione
huiꝰ lunȩ obscurȩ multa cõmise¬
rint. Qͤ nob̾ obꝓbria nc̃ obiciunt᷑
ab hereticis. cũ eoꝵ auctores ea fe
lico nomine toto orbe diffuso atq
celebrato. qͥd mͥ ẽ in cognitis ꝑtur-¬
bari: In dño confido. nec audio
dicentes animȩ meȩ. transmigra
in montes sic̃ passer. qm̃ ecce peccato¬
res intendert̃ arcũ. ut sagitent in ob
scura luna rectos corde. Aut si & nc̃

Expanded text:
ve linguis blasphemorum et christianum ve linguis blasphemorum et christianum nomen male diffamantium, quasi nebulis cum terra obtegeretur, videri perspicua luna non poterat, id est Ecclesia: sive ipsorum martyrum caedibus et tanta effusione sanguinis, tanquam illo defectu et obscuratione qua cruentam faciem luna videtur ostendere, a nomine christiano deterrebantur infirmi; in quo terrore verba dolosa et sacrilega jaculabantur peccatores, ut etiam rectos corde perverterent. Potest et de his peccatoribus intelligi, quos Ecclesia continet, quod tunc inventa occasione hujus lunae obscurae, multa commiserint, quae nobis opprobria nunc objiciuntur ab haereticis, cum eorum auctores ea feclico nomine toto orbe diffuso atque celebrato, quid mihi est incognitis perturbari? In Domino enim confido; nec audio dicentes animae meae: Transmigra in montes sicut passer. Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, ut sagitos corde. Aut si et
Abbreviated transcription (Latin):
exercere animũ. aut ñ licͥet. aut ñ ua¬
cat. aut animꝰ ipse ñ ualet: satis est
lunã popularib oculis intueri. et
ñ qͣrere obscuras causas. s cũ homi¬
nib & increm̃ta eiꝰ & cõplem̃ta & de¬
trim̃ta sentire. Qͤ si ꝓpt̾ea deficit
ut renouet̾. etiã ipsi imꝑite multi¬
tudini demonstrat eccłiȩ figuram.
in qua credit᷑ resurrectio mortuoꝵ.
Deinde qͣrendũ ẽ. qui in hoc psalmo
accipiat᷑ obscura luna. in peccatores
sagitare parauert᷑ rectos corde. Non
enĩ uno mͦ dici obscura luna potest.
Nam & cũ finit᷑ m̃struis cursib & cũ
eiꝰ fulgor nubilo int᷑polat᷑. & cũ ple-¬
na deficit. dici potest obscura lu¬
na. Potest gͦ & de ꝑsecutorib mar-¬
tyrũ intelligi qd̃ sagittare uolu¬
erint in obscura luna rectos corde.
siue adhuc in ȩccłie nouitate qͥa ñ¬
dũ t᷑ris maior effulserat. & gentili¬
ũ suꝑstitionũ tenebras uicerat. si¬

Expanded text:
exercere animum aut non libet, aut non vaexercere animum aut non libet, aut non vacat, aut animus ipse non valet, satis est lunam popularibus oculis intueri, et non quaerere obscuras causas, sed cum omnibus et incrementa ejus et complementa et detrimenta sentire. Quae si propterea deficit ut renovetur, etiam ipsi imperitae multitudini demonstrat Ecclesiae figuram, in qua creditur resurrectio mortuorum. 4. Deinde quaerendum est quid in hoc psalmo accipiatur obscura luna, in qua peccatores sagittare paraverunt rectos corde. Non enim uno modo dici obscura luna potest: nam et cum finitur menstruis cursibus, et cum ejus fulgor nubilo interpolatur, et cum plena deficit, dici potest obscura luna. Potest ergo et de persecutoribus martyrum intelligi, quod sagittare voluerint in obscur a luna rectos corde: sive adhuc in Ecclesiae novitate, quia nondum terris major effulserat, et gentilium superstitionum tenebras vicerat: si
Abbreviated transcription (Latin):
ad cornua redeat. atq inde om̃ino ñ
appareat: qͥa tẽ illa pars qͣ illustrat᷑ sur¬
sũ ẽ ad cęlũ. ad t̾rã aut̃ illa ꝙͣ radiare
sol ñ potest. Ergo & scđm hanc opini¬
onẽ luna intelligit᷑ eccłia. qd suum
lum̃ ñ habeat. s ab unigenito dĩ fi¬
lio qͥ multis locis in scĩs scripturis
allegorice sol appellat ẽ illustretur.
Quẽ nescientes & cernere ñ ualentes.
heretici qͥdã ad istũ solẽ corporeũ &
uisibilẽ qd̾ cõmune lum̃ ẽ carnis ho¬
minũ atq muscarũ. sensus simpli¬
ciũ conant᷑ au̾tere: & ñnulloꝵ au̾tũt.
Qͥ qͥndiu ñ posst᷑ interiꝰ lum̃ ueritatis
m̃te cõtueri. simplici fide catholica¬
ẽẽ cõtenti nolunt: q̃ una paruulis
salus ẽ. & qͦ uno lacte ad firmitatẽ
solidioris cibi certo robore ꝑuenit᷑.
Quelibet gͦ duarũ istarũ opinionũ ue¬
ra sit: cõgruent᷑ accipit᷑ allegorice
luna ęccłia. Aut si in istis obscurita¬
tib magis negotiosis ꝙͣ fructuosis

Expanded text:
nde omnino non appareat; quia tunc pars illa quae illustratur, sursum est ad coelum, ad terram autem illa quam radiare sol non potest. Ergo et secundum hanc opinionem, luna intelligitur Ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito dei filio, qui multis locis in sanctis scripturis allegorice sol appellatus est, inlustratur. quem nescientes et cernere non ualentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et uisibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur auertere et nonnullorum auertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem ueritatis mente co contenti esse nolunt, quae una parvulis salus est, et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore pervenitur. Quaelibet ergo duarum istarum opinionum vera sit, congruenter accipitur allegorice luna, Ecclesia. Aut si in istis obscuritatibus, magis negotiosis quam fructuosis
Abbreviated transcription (Latin):
hominib. aliqͣndo aut̃ in cõscientia
latet: ac dõ tãtũmͦ nota ẽ. cũ solo cor¬
pore apparet hominib. Sic̃ cõtm¬
git cũ oramꝰ in corde. & qͣsi nichil
agere uidem᷑. dũ ñ ad t̾rã s sursũ
cor habere iubem̃ ad dñm. Alii au¬
t̃ dict̃ ñ habere lunã lum̃ ꝓpͥum. s
a sole illustrari. S qͣndo cũ illo est.
eã partẽ ad nos habere qͣ ñ illustra¬
t᷑. & idõ nichil in ea lucis uideri. Cũ
aut̃ incipit ab illo recedere. illustra¬
ri abea etiã parte quã habet ad tͣ¬
rã. & necessario inciꝑe acornibus.
donec fiat qͥntadecima contͣ solẽ.
Tunc enĩ sole occidente orit᷑. ut qͥsqͥs
occident̾e solẽ obseruauerit: cũ euͣ
ceꝑit ñ uidere. cõu̾sus ad orientẽ
lunã surgere uideat. Atq inde ex
alia parte cũ ei ceꝑit ꝓpinqͥre. illã¬

Expanded text:
hominibus, aliquando autem in conscientia hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illa
Abbreviated transcription (Latin):
candidã. ex dimidia obscurã: si eã par¬
tẽ q̃ obscura ẽ ante oculos habeas. ni¬
chil candoris uides. Et cũ ceꝑis illã
candidã part̾e ad oculos cõu̾tere. si
paulatĩ facias. pͥmo cornua candoris
uidebis. deinde paulatĩ crescit. donec
tota pars candens opponat᷑ oculis. &
nichil obscurȩ alteriꝰ partis uideat᷑. Qd̃
si ꝑseueres adhuc paulatĩ cõu̾tere. inci¬
pit obscuritas apparere & candor mi¬
nui. donec iterũ ad cornua redeat. &
postremo totꝰ ab oculis au̾tat: ac rur¬
sus obscura illa pars sola possit uide¬
ri. Qd̾ fieri dict̃. cũ lum̃ lunȩ uidet᷑
crescere usq ad qͥntã decimã. & rurs
usq ad tricesimã minui & redire
ad cornua. donec penitꝰ nichil in ea
lucis appareat. Scd̃m hanc opinio¬
nẽ luna in allegoria significat ȩccłiam.
qd̾ ex parte spũali lucet eccłia. ex par¬
te autͣ carnali obscura ẽ: & aliqͣndo
spũalis pars in bonis oꝑib apparet

Expanded text:
candidam et dimidiam obscuram, si eam parcandidam et dimidiam obscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeas, nihil candoris uides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos conuertere, si paulatim facias, primo cornua candoris uidebis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens apponatur oculis et nihil obscurae alterius partis uideatur. quod si perseueres adhuc paulatim conuertere. incipit obscuritas apparere et candor minui, donec iterum ad cornua redeat et postremo totus ab oculis auertatur ac rursus obscura. illa pars sola possit uideri. quod fieri dicunt, cum lumen lunae uidetur crescere usque ad quintam decimam, et rursus usque ad tricad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. Secundum hanc opinionem luna in allegoria significat Ecclesiam, quod ex parte spirituali lucet Ecclesia, ex parte autem carnali obscura est. et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate iaculaturi st̃. in cordis oc¬
culto parauert᷑. Ut sagitent in obscu¬
ra luna rectos corde. ut cũ senserint
eccłiȩ lumine ꝓpt̾ multitudinẽ imꝑi¬
toꝵ & carnaliũ obscurato. se ñ posse cõ¬
uinci. corrũpant mores bonos colloqͥ¬
is malis. S cõtra istos om̃s trores di¬
cendũ ẽ: in dño confido. Luna uͦ ꝙͣ
cõgruent᷑ significet ȩccłiam. memini
me ꝓmisisse in hoc psalmo cõsideratu¬
rũ. Duȩ sunt deluna opiniones ꝓba¬
biles. Harũ aut̃ q̃ uera sit: aut ñ om̃i¬
no aut difficillime arbitror posse
hominẽ scire. Cũ enĩ qͣrit᷑ unde lu¬
m̃ habeat: alii dicc̃ suũ habere. s glo¬
bũ eiꝰ dimidiũ lucere. dimidiũ aut̃
obscurũ eẽ. Dũ aut̃ mouet᷑ in arti¬
culo suo. eandẽ partẽ qͦ lucet paula¬
tĩ ad t̾ras cõu̾ti ut uideri a nob̾ possit.
& idõ pͥus qͣsi corniculatã apparere.
Nam & si facias pilã exdimidia parte

Expanded text:
auctoritate jaculaturi sunt, in cordis ocauctoritate jaculaturi sunt, in cordis occulto paraverunt. Ut sagittent in obscura luna rectos corde: ut cum senserint, Ecclesiae lumine propter multitudinem imperitorum et carnalium obscurato, non se posse convinci, corrumpant bonos mores colloquiis malis . Sed contra omnes istos terrores dicendum est: In Domino confido. 3. Luna vero quam congruenter significet Ecclesiam, memini me promisisse in hoc psalmo consideraturum. Duae sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino, aut diffhominem scire. cum enim quaeritur, unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum eius dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem mouetur in circulo suo, eandem partem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. nam et si facias pilam ex dimidia parte
Abbreviated transcription (Latin):
ne iã diffamatũ ẽ: cũ sceleratis ar¬
tib cȩlũ se putasset adepturũ. &
de humana generatione in diui¬
nã generationẽ reb magicis tran¬
siturũ. Qͥ d gͦ mirũ. si etiã ille ho¬
mo peccati qͥ totã neqͥtiã & impi¬
etatẽ quã om̃s pseudo ꝓpħȩ incho¬
auert̾ impleturꝰ ẽ. & canta signa
facturꝰ. ut decipiat si fieri potest
etiã electos. dicturus ẽ in corde
suo: ñ mouebor de generatione
in generationẽ sine malo. Cuiꝰ ma¬
iedictione os plenũ e̾: & amaritu¬
dine & dolo. Magnũ enĩ maledi¬
ctũ ẽ.tã nefandis artib cęlũ pete¬
re. & ad capiendã ȩt̾nã sedẽ talia
merita cõparare.S hac eiꝰ male
nob̾ de peccatorib. ut ad se cãꝙͣ ad iꝰtos
transeamꝰ. Ccce inqͥt peccatores intende¬
rt̃ arcũ. Credo scripturas qͥs carnalit᷑
intͣp̃tando. uenenatas inde sententi¬
as emittunt. Parauert̃ sagitas in pha¬
retra. Fadẽ u̾ba scilicet q̃ scripturarũ

Expanded text:
ne diffamatum est , cum sceleratis artibus coelum se putasset adepturum, et de humana generatione in divinam generationem rebus magicis transiturum: quid ergo mirum, si etiam ille homo peccati, qui totam nequitiam et impietatem, quam omnes pseudoprophetae inchoaverunt, impleturus est, et tanta signa facturus, ut decipiat, si fieri potest, etiam electos, dicturus est in corde suo: Non movebor de generatione in generationem sine malo? 25. ledictione os ejus plenum est, et amaritudine et dolo. Magnum enim maledictum est, tam nefandis artibus coelum appetere, et ad capiendam aeternam sedem talia merita comparare. Sed hac ejus maleos transeamus. Ecce, inquiunt, peccatores intenderunt arcum: credo, Sripturas, quas illi carnaliter interpretando, venenatas inde sententias emittunt. Paraverunt sagistas suas in pharetra: eadem verba scilicet, quae Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs int̾rogat iustũ & impiũ. Qͥd ẽ gͦ:
Metuimꝰ ne aliqͥd nobis obsint impii.
si forte nobcũ sacram̃ta ñ sincero cor¬
de cõmunicant. qͣndo ille intͣrogat
iustũ & impiũ: Qͥ aut̃ diligit ini¬
qͥtatẽ. odit animã suã. Id ẽ nͣ eiqͥ cre¬
dit dõ & spem suã ñ ponit in homi¬
ne: s tãtũ animȩ suȩ nocet dilector
gunt᷑. siue bom siue mali qͥ etiã pseu¬
do ꝓpħȩ appellant᷑: sic ordinant᷑ ꝑseu¬
do ꝓpħȩ a dño dõ. ut de his laqͣos
suꝑ peccatores pluat. Non enĩ qͥsꝙͣ
in eos sectandos incidit nͥ peccator.
siue ad p̃parationẽ extremi suppli¬
cii si ꝑseuerare in peccando malu¬
erit. siue ad dissuadendã suꝑbiam
si aliqͣndo dm̃ cura sinceriori quȩ¬
sierit. Si aut̃ nubes ñ nͥ boni & ue¬
ri ꝓpħȩ intelligunt᷑. & de his mani¬
festũ ẽ suꝑ peccatores laqueos plu¬
ere dm̃. qͣnuis de his etiã pios ad
fructificandũ irriget. Qͥb dã in

Expanded text:
nus interrogat justum et impium. Quid ergo metuimus ne aliquid nobis obsint impii, si forte nobiscum sacramenta non sincero corde communicant, quando ille interrogat justum et impium? Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: id est, non ei qui credit Deo et spem suam non ponit in homine, sed tantum animae suae nocet dilector guntur, sive boni, sive mali, qui etiam pseudoprophetae appellantur; sic ordinantur pseudoprophetae a Domino Deo, ut de his laqueos super peccatores pluat: non enim quisquam in eos sectandos incidit nisi peccator; sive ad praeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccando maluerit; sive ad desuadendam superbiam, si aliquando Deum cura sinceriore quaesiverit. Si autem nubes nonnisi boni et veri Prophetae intelliguntur; et de his manifestum est super peccatores laqueos pluere Deum, quamvis de his etiam pios ad fructificandum irriget: Quibusdam, in
Abbreviated transcription (Latin):
uenturꝰ ẽ: ꝓptͣea seqͥt᷑. Dixit enĩ in
corde suo. ñ mouebor de generatione
in generationẽ sine malo. Id ẽ fama
mea & nom̃ meũ de hac generatione
in generationẽ posteroꝵ ñ transibit.
nisi artib malis adipiscar tã excelsũ
pͥncipatũ: de qͦ posteri tacere ñ possint.
atq a iusticie lumine alienꝰ: malis
bret᷑. Et qͥ ñ possunt bene unotesce¬
re. cupiunt uł male de se homines
loqui. dũ mͦ nom̃ eoꝵ latissime ꝑua¬
get᷑. Qd̾̃ hic arbitror dictũ eẽ. ñ mo¬
uebor de generatione in generatio¬

Expanded text:
venturus est: propterea sequitur, Dixit enim in venturus est: propterea sequitur, Dixit enim in corde suo, Non movebor a generatione in generationem sine malo. Id est, fama mea et nomen meum de hac generatione in generationem posterorum non transiet: nisi artibus malis adipiscar tam excelsum principatum, de quo posteri tacere non possint. atque a justitiae lumine alienus malis bretur. Et qui non possunt bene innotescere, cupiunt, vel male de se homines loqui: dummodo nomen eorum latissime pervagetur. Quod hic arbitror dictum esse, Non movebor a generatione in generatio
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscit᷑ & ñ attendit peccata. & ꝑ frau¬
des & scelera. ad diuitias honoresq ꝑ¬
turũ ẽ: qͥ usq adeo beatꝰ uidebit᷑ ho¬
in conspectu eiꝰ. cõtaminant᷑ uie eiꝰ
in om̃i cẽpore. Qͥ nouit uł qͥd gau¬
deat uł qͥd letet᷑ in anima. nouit ꝙͣ¬
tũ malũ sit luce deseri ueritatis. cũ
malũ magnũ homines putent oculoꝵ
corporalitĩ cecitatẽ. qͦ lux ista retra¬
hit᷑. Qͣntã gͦ pęnã patit᷑. qͥ scdis reb
peccatoꝵ suoꝵ eo ꝑducit᷑. ut ñ sit ds̃
in cõspectu eiꝰ: & cõtaminent᷑ uiȩ eiꝰ in¬
om̃i tẽpore .i. cogitationes & cõsilia eiꝰ
ĩmũda sint: Auferunt᷑ iudicia tua¬
a facie eiꝰ. Animꝰ enĩ male sibi cõscius.
dũ sibi uidet᷑ nullã pęnã pati. credit
& solus regnũ obtenturꝰ. qͣndo etiã
dĩ sedebit. extollens se suꝑ om̃e qd̾ co
centiã cordis sui. & dãpnationi ul¬
timȩ destinatꝰ. ꝑ nefarias artes ad il¬
lud uanũ & in ane culm̃ dñationẽq

Expanded text:
obliviscitur et non attendit peccata, et per fraudes et scelera ad divitias honoresque pturum est, qui usque adeo beatus videbitur hoinantur viae ejus in omni tempore. Qui novit vel quid gaudeat, vel quid laetetur in anima, novit quantum malum sit luce deseri veritatis; cum magnum malum homines putent oculorum corporalium caecitatem, qua lux ista retrahitur. Quantam ergo poenam patitur qui secundis rebus peccatorum suorum eo perducitur, ut non sit Deus in conspectu eomni tempore, id est cogitationes et consilia ejus immunda sint? Auferuntur judicia tua, etc. Animus enim male sibi conscius, dum sibi videtur nullam poenam pati, credit solus regnum obtenturus, quando etiam Dei sedebit; extollens se super omne quod cocentiam cordis sui, et damnationi ultimae destinatus, per nefarias artes ad illud vanum, et inane culmen damnationemque
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qͥ ante traditionẽ dnĩ nec ocu¬
lis dñicis fidẽ potuit ex hibere. cũ
ceteris discipłis ad p̾dicandũ reg¬
Unũ celoꝵ misit. ut demonstraret¬
E dona dĩ ꝑuenire ad eos. qͥ cũ fide¬
Q accipiunt etiã si talis sit ꝑque ac¬
Ecipiunt. qualis uidas fuit: Dñs¬

Expanded text:
vit , qui ante traditionem Domini nec locuvit , qui ante traditionem Domini nec loculis dominicis fidem potuit exhibere , cum caeteris discipulis ad praedicandum regnum coelorum misit ; ut demonstraret dona Dei pervenire ad eos qui cum fide accipiunt, etamsi talis sit per quem accipiunt, qualis Judas fuit?
Abbreviated transcription (Latin):
sis ẽ. destruxert̃ laudẽ quã ex ore
infantiũ & lactentiũ ꝑfecit ds̃.
dũ questionib uanis & scrupulo¬
sis exagitant paruulos. & nutriri fidĩ
lacte ñ sinunt. Q si gͦ dictũ sit huic
animȩ. qͣre tͥ isti dict̃. transinigra in
montes sic̃ passer: qͣre te peccatores
tͣrent qͥ intendert̃ arcũ ad sagitan¬
dũ in obscura luna rectos corde. res¬
pondit. Idõ utiq me tͣrent. qmͣ quȩ
ꝑfecisti destruxert᷑. Ubi. nͥ in cõuen¬
ticulis suis. ubi paruulos & interi¬
oris lucis ignaros. ñ lacte nucriunt.
s uenenis necant: Iustus aut̃ quid
fecit: Si uos machariꝰ. si uos cecilianꝰ
offendit: xp̃c qͥd uobis fecit. qͥ dixit.
ꝗͣ uos nefanda dissensione uiolastis:
X p̃c qͥd uob̾ fecit. qui traditorẽ suũ
tãta patientia ꝑtulit. ut ei pͥmã eu¬
charistiã confectã manib suis. &
ore suo cõmͣdatã. sic̃ ceteris apłis
traderet: Xp̃c qͥd uobis fecit. qͥ eu̾dẽ¬
traditorẽ suũ quẽ diabolũ nomina¬

Expanded text:
laudem, quam ex ore infantium et lactentium perfecit Deus , dum quaestionibus vanis et scrupulsis exagitant parvulos, et eos nutriri fidei lacte non sinunt. Quasi ergo dictum sit huic animae, Quare isti tibi dicunt, Transmigra in montes sicut passer? quare te de peccatoribus terrent, qui intenderunt arcum ad sagittandos in obscura luna rectos corde? Respondet: Ideo utique me terrent, quoniam quae perfecisti destruxerunt. Ubi, nisi in conventiculis suis, ubi parvulos et interioris lucis ignaros, non lacte nutriunt, sed venenis necant? Justus autem quid fecit? Si vos Macarius, si vos Caecilianus ofos nefanda dissensione violastis? Christus quid vobis fecit, qui traditorem suum tanta patientia pertulit, ut ei primam Eucharistiam confectam manibus suis et ore suo commendatam, sicut caeteris Apostolis traderet traditorem suum, quem diabolum nomina
Abbreviated transcription (Latin):
catis eoꝵ diuina oꝑat᷑ ꝓuidentia. qͣ
lucẽ & fac̾ & ordinat. tenebras autͣ
tãtũ ordinat. ut sit earuͣ cõparati¬
one lux gratior. sic̃ hereticoꝵ cõpara¬
tione iocundtor inuentio ueritatis.
Ca qͥppe cõparatione ꝓbati. manifesti
fiunt int̾ homines. qͥ dõ noti st̃. Cõp̃¬
hendunt᷑ in cogitationib suis qͥb co¬
gitant: Id ẽ male cogitationes eoꝵ.
uincła illis fiunt. S qͣre fiunt uin¬
cula: Qm̃ laudat᷑ peccator inqͥt. in
guȩ. alligant animas in peccatis. De¬
lectat enĩ ea facere. in qͥb ñ solũ non
metuit᷑ rep̃hensor. s etiã laudator

Expanded text:
catis eorum divina operatur Providentia, quae catis eorum divina operatur Providentia, quae lucem et facit et ordinat, tenebras autem tantum ordinat , ut sit earum comparatione lux gratior, sicut haereticorum comparatione jucundior est inventio veritatis: ea quippe comparatione probati manifesti fiunt inter homines qui Deo noti sunt. 21. Comprehenduntur in cogitationibus suis, quibus cogitant: id est, malae cogitationes eorum vincula illis fiunt. Sed quare fiunt vincula? Quoniam laudatur peccator, inquit, in guae alligant animas in peccatis. Delectantur enim ea facere, in quibus non solum non metuitur reprehensor, sed etiam laudator
Abbreviated transcription (Latin):
homini peccatori. qm̃ homines stͣ.
Et qr ille ad tãtũ culm̃ manis głȩ uẽ¬
turus credit᷑. e tanta ei licebit facere.¬
& in om̃s homines. & in scõs dĩ. ut tẽ
uere ñnulli infirmi arbitrent᷑ dm̃
res humanas negligere: int̾posito
tiũ. & qͣrentiũ cur iudiciũ differat᷑.
de qͥ sic q̃siuit. tãꝙͣ repente intellexe¬
rit. aut qͣsi sciens intͣrogauerit ut
doceret. subiecit dicens. Despicis in
oportunitatib in tribulatione: Id¬
ẽ oportune despicis. & facis tribula¬
tiones. ad inflãmandos animos
desiderio aduentꝰ tui. His em̃ iocũ¬
dior ẽ fons ille uitȩ. qͥ multũ siciunt.
Itaq insinuat cõsiliũ dilationis dicens.
Dũ suꝑbit impiꝰ. incendit᷑ pauꝑ. Mirũ
ẽ &e uerũ. quãto studio bone spei par¬
uuli accendant᷑ ad recte uiuendũ. cõ¬
paratione peccantiũ. Qͦ mysterio agit᷑
ut etiã hereses eẽ ꝑmittant᷑. ñ qͥa ipsi
heretici hoc uolunt. s qͥa hoc de pec¬

Expanded text:
homini peccatori, quoniam homines sunt. homini peccatori, quoniam homines sunt. Et quia ille ad tantum culmen inanis gloriae venturus creditur, et tanta ei licebit facere in omnes homines et in sanctos Dei, ut tunc vere nonnulli infirmi arbitrentur Deum res humanas negligere: subjicit ntium et querentium cur nde qui sic quaesivit, tanquam repente intellexerit, aut quasi sciens interrogaverit ut doceret, subjecit dicens: Despicis in opportunitatibus, in tribulatione, idest, opportune despicis, et facis tribulationes, ad inflammandos animos desiderio adventus tui. His enim jucundior est fons ille vitae, qui multum sitierint. Itaque insinuat consilidum superbit impius, incenditur pauper. Mirum est et verum, quanto studio bonae spel parvuli accendantur ad recte vivendum, comparatione peccantium. Quo mysterio agitur, ut etiam haereses esse permittantur: non quia ipsi haeretici hoc volunt; sed quia hoc de pec
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ex istimare possumꝰ separationis.
q̃ nc̃ fit nͣ locis s affectionib ani¬
moꝵ int̾ peccatores & iustos. sicut
granoꝵ a paleis adhuc in area.
Et seqͥt᷑. Conu̾tant᷑ peccatores ĩ in¬
fernũ:. Id ẽ dent᷑ in manꝰ suas cũ eis
parcit᷑. & illaqueent᷑ delectatione mor¬
tifera. Om̃s gentes q̃ obliuiscunt᷑
in notitia. dedit illos ds in repbũ
sensũ. Qͥa ñ in finẽ obliuio erit
pauꝑis. Qͥ uidet᷑ nc̃ i obliuione
ẽẽ. cũ peccatores felicitate huiꝰ scłi
florere existimant᷑. ⁊ iusti laborare.
S patientia in qͥt pauꝑum. ñ ꝑibit in
et̾nũ. Qꝓpt᷑ nc̃ patientia opꝰ ẽ ad ꝑfe¬
rendos malos. qui iã uoluntatib se¬
parati st̃: donec etiã ultimo iudicio
tue dñẽ legis latorẽ suꝑ eos. Uidet᷑
cũ reuelabit᷑ homo peccati. Sciant
gentes. qmͣ homines st̃. Ut qͥ nolunt¬
liberari a filio dĩ. & ꝑtinere ad filiũ
hominis. & eẽ filii hominũ .i. noui
homines: seruiant homini .i. uẽt̾i

Expanded text:
 existimare possumus, separationis quae nunc fit, non locis, sed affectionibus animorum, inter peccatores et justos, sicut granorum a paleis adhuc in area. Et sequitur, Convertantur peccatores in infernum; id est, dentur in manus suas, cum eis parcitur, et illaqueentur delectatione mortifera. Omnes gentes quae obliviscuntur in notitia, dedit illos Deus in reprobum sensum . 18. Quia non in finem oblivio erit pauperis: qui videtur nunc in oblivione esse, cum peccatores felicitate hujus saeculi florere existimantur, et justi laborare; sed patientia, inquit, pauperum non periet in aeternum. Quapropter nunc patientia opus est ad perferendos malos, qui jam voluntatibus separati sunt, donec etiam ultimo judicio tue, Domine, legislatorem super eos. Videtur Cum revelabitur homo peccati . Sciant gentes quoniam homines sunt: ut qliberari a Filio Dei, et pertinere ad Filium hominis, et esse filii hominum, id est novi homines, serviant homini, id est veteri
Abbreviated transcription (Latin):
Prorimũ. omnẽ hominẽ accipi oportere no¬
tũ ẽ. Et obꝓbriũ ñ accepit adu̾sus ꝓximũ
suũ .i. ñ libent᷑ aut temere credidit cri
chil in homine ualeat malignus. ut hoc
sit in conspectu eiꝰ .i. certissime nouerit
malignũ ñ eẽ. nͥ cũ animꝰ ab specie sui
creatoris ȩtͣna & incõmutabili. ad crea-¬
turȩ speciẽ aũtit᷑. quȩ de nichilo facta ẽ.
Limentes aut̃ dñm głificat. Utiq ipse dñs.¬

Expanded text:
proximum omnem hominem accipi oportere notum est. Et opprobrium non accepit adversus proximum suum: id est, non libenter aut temere credidit crimhil in hominem valeat malignus; et ut hoc sit in conspectu ejus, id est, certissime noverit malignum non esse, nisi cum animus a specie sui Creatoris aeterna et incommutabili, ad creaturae speciem avertitur, quae de nihilo facta est. Timentes autem Dominum glorificat: utique ipse D
Abbreviated transcription (Latin):
eͣ. ꝑtinent ad incipientes. Qͥ urat ꝓximo
suo & ñ decipit. qui pecuniã suã ñ dedit
ad usurã. & munera suꝑ innocentes ñ ac¬
cepit. Ista nͣ st̃ magna. S qͥ nec ista potest.
multominꝰ potest loqui ueritatẽ in cor¬
de suo. & ñ dolũ agere in lingua sua.
s ut eͣ in corde uerũ ita ꝓferre: & habe¬
malũ. id ẽ nulli homini. & obꝓbriũ ñ
ctoꝵ in quoꝵ conspectu ad nichilũ de¬
ductus ẽ malignus. Tam̃ etiã ista minora
ita concludit. Qͥ facit hȩc. ñ mouebit᷑ in
et̃ñũ. Idẽ ꝑueniet ad illa maiora. in quib
ẽ magna & inconcussa stabilitas. Nam
⁊ ipsa tp̃ra ñ sine causa fortasse sic uari¬
ata stͣ: ut in suꝑiori conclusione p̃teritũ
tẽpus poneret᷑. hic aut̃ futurũ. Nam ibi
dictũ ẽ. ad nichilũ deductus ẽ in con¬
spectu eiꝰ malignus. hic aut̃ ñ mouebi¬

Expanded text:
 jurat proximo suo, et non decipit: qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et munera super innocentes non accepit. Ista non sunt magna: sed qui nec ista potest, multo minus potest loqui veritatem in corde suo, et non dolum agere in lingua sua, sed ut est in corde verum ita proferre, et habemalum, id est nulli homini; et opprobrium non ctorum, in quorum conspectu ad nihilum deductus est malignus. Tamen etiam ista minora ita concludit: Qui facit haec, non commovebitur in aeternum: id est, perveniet ad illa majora, in quibus est magna et inconcussa stabilitas. Nam et ipsa tempora non sine causa fortasse sic variata sunt, ut in superiore conclusione praeteritum tempus poneretur, in hac autem futurum: nam ibi dictum est, Ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus; hic autem, Non commovebi
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ dixit. Ergo parũ ẽ uerũ loqui.
nisi etiã in corde ita sit. Ql ñ egit do
lũ in lingua sua. Lingua agit᷑ do¬
lus. cũ aliud ore ꝓfert᷑. aliua pecto.¬
re tegit᷑. Nec fecit ꝓximo suo malũ.¬

Expanded text:
verum dixit. Ergo parum est, verum loqui, verum dixit. Ergo parum est, verum loqui, nisi etiam ilum in lingua sua: lingua agitur dolus, cum aliud ore profertur, aliud pectore tegitur. Nec fecit proximo suo malu
Abbreviated transcription (Latin):
na. tam̃ cũ ꝓpͥe accipit᷑ tab̾naculũ. bel¬
li res ẽ. Unde & cõtub̾niales milites
dicunt᷑. tanꝙͣ simul habentes tab̃na¬
cula. Hi sensus adiuuat᷑ ex eo qd̃ dic¬
tũ ẽ. qͥs ꝑegrinabit᷑. Ad cẽpꝰ enĩ cũ dia¬
bolo dimicamꝰ. & tc̃ opꝰ ẽ tab̾naculo quo
nos reficiamꝰ: qd̾ significat maxime
fidẽ tp̃ralis dispensationis. q̃ ꝓ nobis
facta ẽ tpralit̾ ꝑ incarnationẽ dm̃i. Et
qͥs requiescet in monte sco tuo: Hic
fortasse iã ipsã ȩt̾nã habitationẽ sig¬
nificat. ut montẽ intelligamꝰ suꝑemi¬
nentiã caritatis xp̃i. in uita ȩt̃na. Qͥ¬
ingredit᷑ sine macula. & oꝑat᷑ iusticiã.
in labiis habent ueritatẽ. & in corde
suo ñ habent. Lanꝙͣ si aliqͥs dolose osten¬
dat uiã sciens inea eẽ latrones & di
cat. si hac ieris a latronib tutus eris.¬
q contingat ut uere ibi ñ inueniant᷑
latrones. uerũ ille locutꝰ ẽ: s ñ incor¬
de suo. Aliud enĩ putabat. & nesciens

Expanded text:
a, tamen cum proprie accipitur tabernaculum, belli res est: unde et contubernales milites dicuntur, tanquam simul habentes tabernacula. Hic sensus adjuvatur ex eo quod dictum est, quis peregrinabitur: ad tempus enim cum diabolo dimicamus, et tunc opus est tabernaculo, quo nos reficiamus; quod significat maxime fidem temporalis dispensationis, quae pro nobis acta est temporaliter per incarnationem Domini. Et quis requiescet in monte sancto tuo? hic fortasse jam ipsam aeternam habitationem significat, ut montem intelligamus supereminentiam charitatis Christi in vita aeterna. ingreditur sine macula, et operatur justitiam: in labiis habent veritatem, in corde non habent; tanquam si aliquis dolose ostendit viam, sciens in ea esse latrones, cat, Si hac ieris, tutus eris a latronibus, et contingat, ut vere non inveniantur latrones: verum ille loquutus est, sed non in corde suo. Aliud enim putabat, et nesciens
Abbreviated transcription (Latin):
fac gaudens in his quȩ tibi accidt᷑.
& si uenerit dies ille ultimꝰ gaude.
aut si subrepit humanȩ euiꝰdam
uoluntatis fragilitas. cito dirigat᷑
in dm̃. ut sis in eis quib drͣ. głami

Expanded text:
fac, gaudens in his quae tibi accidunt: et si venerit dies ille ultimus, gaude. Aut si subrepit humanae cujusdam voluntatis fragilitas, cito dirigatur in Deum; ut sis in eis quibus di
Abbreviated transcription (Latin):
e iustus uidex. Non solũ aut̃ mͥ. s &
om̃ib qͥ diligunt aduentũ eiꝰ. Uide¬
te quẽadmodũ exultat uenturus
ad passionẽ. Ergo gaudet coronan¬
dus: tristat᷑ coronaturus: Qld gͥ por¬
tabat: Infirmitatẽ quordã qͥ adue¬
niente tribulatione uł morte. con¬
tristant᷑. S uide quomͦ eos ducit
in directionẽ cordis. Ecce tu uolebas
uiuere. nolebas tibi aliqͥd accidere.
s ds̃ aliud uoluit. Due uoluntates
sunt. s uoluntas tua corrigat᷑. ad
uoluntatẽ dĩ. ñ uoluntas dĩ detor¬
queat᷑ ad tuam. Praua ẽ enĩ tua. re¬
gula eͣ illa. Stet regula. ut qd̃ pra¬
uũ ẽ. ad regulã corrigat᷑. Uidete
quomͦ hoc docet dñs xp̃c. Tristis ẽ¬

Expanded text:
ustus judex. Non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus . Videte quemadmodum exsultat, venturus ad passionem. Ergo gaudet coronandus: contristatur coronaturus. Quid igitur portabat? Infirmitatem quorumdam, qui veniente tribulatione vel morte contristantur. Sed vide quomodo eos ducit in directionem cordis. Ecce tu volebas vivere, non volebas tibi aliquid accidere; sed Deus aliud voluit: duae voluntates sunt; sed voluntas tua corrigatur ad voluntatem Dei, non voluntas Dei detorqueatur ad tuam. Prava est enim tua, regula est illa: stet regula, ut quod pravum est, ad regulam corrigatur. Videte quomodo hoc docet Dominus Jesus Christus
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥo abstulit: Qͥs abstulit: Cui abstu¬
lit: Quando abstulit: Sit nomͣ dñi
benedictũ. Et ñ dixit dñs dedit. dia¬
bolus abstulit. Intendat gͦ caritas
ur̃a. ne forte dicatis. hȩc mͥ diabolus
fecit. Frorsus ad dm̃ cuũ refer fla¬
gellũ tuũ. qͥa nec diabolus tͥ aliqͥd
facit. nisi ille ꝑmittat qͥ desuꝑ habet
potestatẽ. aut ad penã aut ad disci¬
plinã. Ad pęnã impii. ad disciplinã
filii. Flagellat aut̃ omnẽ filiũ quẽ
recipit. Ne te sine flagello futurũ
sꝑes. nisi forte cogitas exhereditari.
flagellat omnẽ filiũ quẽ recipit. Ita¬
ne omnẽ: Ubi te uolebas absconde¬
re: Omnẽ & nullus exceptus. nuitꝰ
sine flagello erit. Qͥo ad omnẽ uis
audire: Quẽ omnẽ: Etiã unicus
sine peccato. ñ cam̃ sine flagello.
Unde ipse unicus portans infirmi¬
tatẽ tuã. & pͣfigurans in se ꝑsonam
tuã. tãꝙͣ caput gestans ꝑsonã etiam
corporis sui cũ ꝓpinquaret passi¬
oni. ex homine quẽ gerebat cõtri¬

Expanded text:
 abstulit? quid abstulit? cui abstulit? quando abstulit? Sit nomen Domini benedictum. Et non dixit, Dominus dedit, diabolus abstulit. Intendat ergo Charitas Vestra, ne forte dicatis: Haec mihi diabolus fecit. Prorsus ad Deum tuum refer flagellum tuum, quia nec diabolus tibi aliquid facit, nisi ille permittat qui desuper habet potestatem, aut ad poenam, aut ad disciplinam: ad poenam impii, ad disciplinam filii. Flagellat autem omnem filium quem recipit . Nec te sine flagello speres futurum, nisi forte cogitas exhaeredari. Flagellat omnem filium quem recipit. Itane omnem? Ubi te volebas abscondere? Omnem: et nullus exceptus, nullus sine flagello erit. Quid? ad omnem? Vis audire quam omnem? Etiam Unicus sine peccato, non tamen sine flagello. Unde ipse Unicus portans infirmitatem tuam, et praefigurans in se personam tuam, tanquam caput gestans personam etiam corporis sui, cum appropinquaret passioni, ex homine quem gerebat contri
Abbreviated transcription (Latin):
salmus gr̃e dĩ & iusti¬
ficationis. nr̃e. nullis
p̃cedentib meritis
sicut p̾cedens hunc psalmũ lectio
om̃ib intimauit: a nr̃a tenuitate
susceptꝰ ẽ. eũ ur̃a caritate tractandus.

Expanded text:
salmus gratiae Dei et justificationis nostrae nullis praecedentibus meritis sicut praecedens hunc psalmum lectio omnibus intimavit, a nostra tenuitate susceptus est cum Vestra Charitate tractandus.
Abbreviated transcription (Latin):
re illi gubernationẽ rerum. Qua¬
re hoc: ¶a distortus ẽ corde. Re¬
ctus ẽ ds̃. & idõ distortus illi nͣ ad¬
quiescit. Qd̾ in alio psalmo ẽ. Qm
bonꝰ ds̃ isrł. rectis corde. Et qui a
talẽ ipse habebat aliquando de¬
se sententiã. quomͦ seruit ds. aut
si ẽ scientia in altissimo. idõ ibi su¬
bicit. Mei aut̃ cõmoti sunt pedes
pene. Quomͦ distortũ lignũ si po¬
nas inpaium̃to ȩquali ñ locat᷑. ñ
cõpaginat᷑. ñ adiungit᷑. semꝑ agita¬
t᷑ & nutat: ñ qͥa męquale e uibi po¬
siusti. s qͥa distortũ ẽ qd̾ posuisti:
ita & cor tuũ quãdiu prauũ ẽ & di¬
stortũ. ñ potest collineari rectitu¬
dini dĩ: & nͣ potest in illo collocari
ut hereat illi & fiat. qͥ aut̃ adheret
dño. unus sp̃s ẽ. Idõ recti corde gła¬
mini dixit. Quomͦ recti corde głan

Expanded text:
re illi gubernationem rerum. Quare illi gubernationem rerum. Quare hoc? Quia distortus est corde. Rectus est Deus, et ideo distortum cor illi non acquiescit. Quod in alio psalmo est, Quam bonus Deus Israel, rectis corde! Et quia talem habebat ipse aliquando sententiam, Quomodo scivit Deus, aut si est scientia Altissimo? ideo ibi subjecit: Mei autem pene moti sunt pedes . Quomodo distortum lignum, etsi ponas in pavimento aequali, non collocatur, non compaginatur, nec adjungitur, semper agitatur et nutat; non quia inaequale est ubi posuisti, sed quia distortum est quod posuisti: ita et cor tuum quamdiu pravum est et distortum, non potest colliniari rectitudini Dei, et non potest in illo collocari ut haereat illi, et fiat Qui adhaeret Domino, unus spiritus est . Ideo recti corde gloriamini dixit. Quomodo rect
Abbreviated transcription (Latin):
& de iusticia sua psuͣpserit. cadit.
Si considerans & cogitans infirmita¬
tẽ suã. & pͣsumens de miscdia dei.
neglexerit uitã suã mundare a pec¬
catis suis. & se om̃i gurgiti flagi¬
tioꝵ demerserit: & ipse cadit. Pre¬
sũptio de iusticia quasi dextera eͣ.
cogitatio impunitatis peccatoꝵ. qͣsi
sinistra ẽ. Audiamꝰ uocẽ dĩ dicentẽ
nobis. Ne declines in dexterã aut
sinistrã. Ne pͣsumas ad regnũ de
iusticia tua. ne pͣsumas ad peccan¬
dũ de miscdia dĩ. Ab utroq te re¬
uocat p̾ceptũ diuinũ. & ab illa al¬
titudine. & ab ista ꝓfunditate. Illuc
si ascenderis p̾cipitaberis. hac si
lapsus fueris demergeris. Ne in¬
animo teneatis. Ne p̾sumas ad reg
pͣponit: aut iniustus ẽ ds̃ cui ista
placent. & qͥ hȩc facit. aut ñ guber¬
nat ds̃ res humanas: nec cura est
illi de om̃ib. In istis trib sententi¬
is. magna impietas. aut negare
dm̃. aut dicere iniustũ. aut aufer¬

Expanded text:
et de justitia sua praesumpserit? Cadit. et de justitia sua praesumpserit? Cadit. Si considerans et cogitans infirmitatem suam et praesumens de misericordia Dei, neglexerit vitam suam mundare a peccatis suis, et se omni gurgite flagitiorum demerserit; et ipse cadit. Praesumptio de justitia, quasi dextera est: cogitatio impunitatis peccatorum, quasi sinistra est. Audiamus vocem Dei dicentem nobis: Ne declines in dexteram aut sinistram . Ne praesumas ad regnum de justitia tua, ne praesumas ad peccandum de misericordia Dei. Ab utroque te revocat praeceptum divinum; et ab illa altitudine, et ab ista profunditate. Illuc si ascenderis, praecipitaberis; hac si lapsus fueris, demergeris. Ne, inomnes animo teneatis: Ne praesumas ad regponit: aut, Injustus Deus est, cui ista placent, et qui haec facit: aut, Non gubernat Deus res humanas, nec cura est illi de omnibus. In istis tribus sententiis magna impietas, aut negare Deum, aut dicere injustum, aut aufer