comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt tradidit illos dõ usq corpora sua. Sccłȩ traditionis causam ui.¬
detur premittere: cũ dicit. Quia cõmutauer̾ ueritatem di in
m̃ daciũ:usq creatori: ꝓpter hoc ait tradidit ill os ds̃ inpassiones
ignominiȩ. Quȩ tam̃ scða traditio: grauioribꝰ flagitiis iudetur
obnoxia. & enĩ feminȩ inqt eor inmutauert̾ usq extra naturam.ẽ.
Similit̃ & masculi. Terciȩ quoq traditionis causas uidetur dare.
cũ dicit. & sicut non ꝓbauer dm̃ hab̾e innoticiam: tradidit illos
ds̃ in repbũ sensũ ut faciant ea quȩ non conueniunt. repletos omi
Uerũ distincꝰtiones iste causarũ. ñ mͥ uidentur satis congruere adea quȩ
singuł quibꝰq subiecta sunt crimina. Quomͦ enĩ turpioribꝰ fla-¬
gitiis tradit᷑. is qͥ creaturȩ seruit. magis quã ille qͥ głam incor¬

Expanded text:
quit, tradidit illos Deus, usque corpora sua. Secundae traditionis causam videtur praemittere, cum dicit, quia commutaverunt et veritatem Dei in mendacium, usque Creatori; propter hoc ait, tradidit illos Deus, in passiones ignominiae, quae tamen secunda traditio gravioribus flagitiis videtur obnoxisimiliter et masculi. Tertiae quoque traditionis causam videtur dare, cum dicit: Et sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant Verum distinctiones istae causarum, non mihi videntur congruere satis ad ea quae singulis quibusque subjecta sunt crimina. Quomodo enim turpioribus traditur flagitiis is qui creatorem deseruit, magis quam ille qui gloriam incor
Abbreviated transcription (Latin):
dentur: aꝑiat. frequent̃ inscripturis inuenimꝰ. & a nob̃ sepedis.¬
sertũ : qͦd homo. sp̃s. & corpꝰ. &. anima. eẽ. dicat᷑. Uerũ cũ drͣ quia
caro concupiscit aduersus sp̃m. sp̃s autẽ aduersus carnẽ: media
ꝓculdubio ponit᷑ anima quȩ uł desideriis sp̃s ad quiescat. uł ad
carnis concupiscentias indinet᷑. & siquidẽ se unxerit carni. u.¬
nũ cũ ea corpꝰ inlibidine & concupiscentuis eiꝰ efficit᷑. Si uͦ se socia.¬
uerit spũi. unꝰ cũ ea sp̃s erit. Idcirco deniq de his quorũ se aĩȩ ex.
integro cũ carne iunrerant: dicit dñs inscripturis. Iam notiꝑ¬
manebit sp̃s m̃s in hominibꝰ istis: quia caro stͣ: De his autẽ quoꝵ¬
anima fuerat sp̃ui sociata: apłs dic̃. Uos autẽ non estis incarne:
sed inspũ.Sunt p̃terea sicut inmultis scripturȩ locis inue.¬
nimꝰ etiã utruisq partis uł utriꝰq uiȩ fau tores quidã &
ad iutores angłi. Nam carni concupiscentiȩ aduersus xp̃m

Expanded text:
de Patre. Frequenter in Scripturis invenimus et nobis saepe dissertum est, quod homo, spiritus et corpus, anima esse dicatur; verum cum dicitur, quia caro concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carnem , media procul dubio ponitur anima, quae vel desideriis spiritus acquiescat, vel carnis concupiscentiis inclinetur. Et si quidem se junxerit carni, unum cum ea corpus in libidine et concupiscentiis ejus efficitur; si vero se sociaverit spiritui, unus cum ea spiritus erit. Idcirco denique de his, quorum se animae ex integro cum carne junxerant, dicit Dominus in Scripturis: Jam non permanebit Spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt ; de his autem quoanima spiritui sociata, Apostolus dicit: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu . Sunt praeterea, sicut in multis Scripturae locis invenimus, etiam utriusque partis vel utriusque viae fautores quidam et adjutores angeli, nam carnis concupiscentiae adversus spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
tus deĩ in salutẽ iudet᷑ ostende quasi sit aliqua uirt dei
que pon stt ad salutẽ sed adꝑditione Scit qͥope& inopha sceni¬
pti.ẽe Serit hec uirtꝰ mea magna. Et iterũ in psalmis dic̃i
lnurtute tua disꝑde eos. & ido hic dicie uir t dei in salutẽ ui¬
dendũ: uͦ ne fort̾e ppt̃ istas uirtutũ dei dif: erentias cdex¬

Expanded text:
qua virtus Dei, quae non sit ad salutem, sed ad perditionem; scit quippe et in propheta scriptum esse, Et eruca virtus mea magna , et iterum in psalmis dici, In virtute tua disperde illos , et ideo hic dicit virtus Dei in salutem. Videndum est, ne forte, per istas virtutum Dei dif
Abbreviated transcription (Latin):
quẽq uł barbarũ. & distinctio eoꝵ talis fuerat. ut oĩs ͥ grecus
non. ẽẽt. barbarꝰ hab̾etur. Sed multo ueriore distinctioI uti¬
tur Paylus: uideos pͥmo dicens. & post modũ grecos. poieru¬
mos barbaros. Cũ eñi greci qͥa ipsi legibꝰ utebant᷑. om̃s reliqͥ
tanquã sine legibꝰ uiuentes. barbai s appellauerint: merito
iudei etiã ipsis grecis abapłis p̃ferunt. qͥa & ante ipsos legib

Expanded text:
quemque vel Barbarum, et distinctio eorum talis fuerat, ut omnis qui Graecus non esset, Barbarus haberetur; sed multo veriore distinctione utitur Paulus, Judaeos primo dicens et postmodum Graecos, postremo Barbaros: cum enim Graeci, quia ipsi legibus utebantur, omnes reliquos tanquam sine legibus viventes Barbaros appellarunt, merito Judaei etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sine ĩtermissione prohis quibits scribit
oratese dicit mandati sut menior contpset extee
quod sermone precexit. Quod antem dicit opset¬
re se fi ꝯuomõdo tandem aliquando prosperunt
iter habeat ut uoluntate dei ueniat ad Ronianos
Con syderandũ ꝙ apostosus ad der opnie sanctum¬
considandũ qͦd apl̃s dĩ ad opus scm̃. opus euangłii ꝓficiscens ex¬
pectat. donec obsecrationibꝰ impleret. non solũ ꝓsperũ sibi iter
fieri sed & inuoluntate dei ꝓsperũ fieri. Unde & multo magis
nobis quib non est uł operis tanta uł meriti conscientia. cũ ali¬
quidagere disponimꝰ adeo itineris ꝓsꝑitas postulanda est.
puto tam̃ qd̾ etiam hoc uoluit intelligi apłs: quia non semꝑ ꝓ
spitas itineris. dei uolimtate ꝑficit᷑. Demiq & balaam iter ha.¬
buit ꝓsyum eimdi adbalac ut malediceret popło isrł: sed ñ
fuit illa ex uoluntate diuina ꝓspitas. & multi in rebꝰ scłi ꝓsꝑis

Expanded text:
Quod sine intermissione pro his quibus scribit orare se dicit, mandati sui memor, complet opere quod sermone praecepit; quod autem dicit obsecrare se, si quomodo tandem aliquando prosperum iter habeat, ut in voluntate Dei veniat ad Romanos, considerandum quod Apostolus Dei, ad opus sanctconsiderandum quod Apostolus Dei, ad opus sancti Evangelii proficiscens, exspectat donec obsecrationibus impetret non solum prosperum sibi iter fieri, sed in voluntate Dei prosperum fieri; unde et multo magis nobis, quibus non est vel operis tanta, vel meriti conscientia, cum aliquid agere disponimus, a Deo itineris prosperitas postulanda est. Puto tamen quod etiam hoc voluit intelligi Apostolus, quia non semper prosperitas itineris Dei voluntate perficitur. Denique et Balaam iter habuit prosperum eundi ad Balac, ut malediceret populo Israel , sed non fuit illa ex voluntate divina prosperitas; et multi in rebus saeculi pr
Abbreviated transcription (Latin):
anitat sed non sunt hȩc dona spiritalia. beati sunt gͦ illi qͥb
spũalem gr̃am tradere uult apłs ad confirmationẽ fideĩ: ut ul¬
tra iam non sint paruuli neq circũ ferantur om̃i uento doc.¬

Expanded text:
commutat: sed non sunt haec dona spiritalia. Beati sunt ergo illi, quibus commutat: sed non sunt haec dona spiritalia. Beati sunt ergo illi, quibus spiritalem gratiam tradere vult Apostolus, ad confirmationem fidei, ut ultra jam non sint parvuli neque circumferantur omni vento doc
Abbreviated transcription (Latin):
niũ discere debemꝰ. opus. eẽ. apostolicũ desidare fr̃s: sed non aliã
obcausam nͥ ut uł conferamꝰ eis aliqͥd doni spũalis si possumꝰ. uł
si non possumꝰ. ipsi ut capiamꝰ abhis. Sine hoc enĩ non÷ ꝓbabile
desideriũ: circũeundi fr̃s. Qđ autẽ dicit ut aliqͦd tradam uobis
donũ spũale: uidetur indicare. ẽẽ. aliqͥd qͦd donuĩ qͥdẽ sit non
tam̃ spũale. Nam donũ fidei sine dubio spũale est: & donuͣ sa-¬
pientie & scientiȩ & uirginitatis similit̃ Ubi autẽ dicit de nup¬
tiis & uirginitate loquens. sed unꝰqͥsq ꝓximũ habet donũ adõ
alius sic alius autẽ sic: donũ quidẽ dicit. ẽe. etiã nuptias. qm̃
sicut scriptũ. c̃ a deo aptatur mulier uiro. Sed non istud donũ
spiritale. possunt & alia multa dona dĩ dici: ut diuitie & for¬
titudo corpor .s ut for mȩ decor. ut regnũ terrestre. Adeo enim
etiã hec donant᷑ sicut & daniel dicit̾. quia ipse facit reges &

Expanded text:
nium discere debemus opus esse apostolicum desiderare fratres, sed non aliam ob causam, nisi ut conferamus eis aliquid doni spiritalis, si possumus, vel si non possumus, ipsi ut accipiamus ab his; sine hoc enim non est probabile desiderium circumeundi fratres. Quod autem ait, ut aliquod tradam vobis donum spiritale, videtur indicare esse aliquid, quod donum quidem sit, non tamen spiritale. Nam donum fidei sine dubio spiritale est, et donum sapientiae, et scientiae, et virginitatis similiter; ubi autem dicit de nuptiis et virginitate loquens, Sed unusquisque proprium habet donum a Deo, alius sic, alius autem sic . Donum quidem dicit esse etiam nuptias, quoniam, sicut scriptum a Deo, aptatur mulier viro, sed non istud donum spiritale. Possunt et alia multa dona Dei dici, ut divitiae et fortitudo corporis, ut formae decor, ut regnum terrestre; a Deo enim etiam haec donantur, sicut et Daniel dicit , quia ipse facit reges et
Abbreviated transcription (Latin):
corpora sua in semet ipsis. & quali iudicio erga diuinitatis usi
surst ueherationem. dũ dĩ incorruptibilis głam. ad fȩdas e in¬
dignas deducunt hominũ. uł animaliũ formas. talietiã
erga semetipsos utantur ince. ut rationabiles homines ui¬
uant more inrationabiliũ beluarũ. Tam̃ regͥramꝰ abhis qui

Expanded text:
cordis sui. Quali judicio erga divinitatis usi sunt venerationem, dum Dei incorruptibilis gloriam, ad foedas edignas deducunt hominum et animalium formas, tali etiam erga semetipsos utantur vice, ut rationabiles homines vivant more irrationabilium belluarum. Item Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nichilominꝰ sempit̾na est: exconiecturis agnoscitur creaturȩ.
Uirtus :: qua regit om̃ĩa. Diuinitas qua replet uniuersa. Exhocg
in excusabiles fiunt: qͥa cũ manifestante dõ cognouerint dm̃: non¬
ut dignu: coluert̾ aut gr̃as egert̾ sed ꝑcogitationũ suarũ uanita¬
stuilticie tenebras de uoluti st. Qͥd enĩ tã tetrũ. tam obscurũ. tamq
tenebrosũ. quã głam dĩ ad corporalẽ & corruptibilẽ inhumane
forme effigiem uertere. ut nuris: his qͥsimulacra uenerant᷑. di

Expanded text:
quae nihilominus sempiterna est, ex conjecturis agnoscitur creaturae; virtus est qua regit omnia divinitas, qua replet universa. Ex hoc ergo inexcusabiles fiunt. Aliter aut dignum est coluerunt, aut gratias egerunt, sed per cogitationum suarum vanitastultitiae tenebras devoluti sunt; quid enim tam tetrum, tam obscurum, tamque tenebrosum, quam gloriam Dei ad corporalem et corruptibilem humanae formae effigiem vertere? u
Abbreviated transcription (Latin):
Nreis irecis. & arbaris. sapientibꝰ & insipientibꝰ debitor est.
Qͥ q̃ enĩ ab ipͣ a accepat unde eis debitor fieret: Arbitror diuer
magis linguis ioqͦr. Quia gͦ linguarũ noticiam non ꝓseqͥs. sed ꝓ
his quibꝰ predicandũ : cip̃it: debitor om̃ib illisefficitur. quoꝵ
accepit adõ linguę noticiam. Sapientibꝰ autẽ efficit᷑ debitor. ꝑ
hoc qd accepit sapientiã in my sterio absconditã. quã ꝑfectis &

Expanded text:
s Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus debitor est; quid enim ab ipsis acceperat, unde eis debitor fieret? Arbitror diversmagis linguis loquor , quia ergo linguarum notitiam non pro se quis, sed pro his quibus praedicandum est accipit, debitor omnibus illis efficitur, quorum accepit a Deo linguae notitiam; sapientibus autem efficitur debitor per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dei plenius a nob in aliis locis dictũ÷: paucis tam̃ etiã in p̾senta
dicet Igitur ira di nc reuelari dr̃ non in parce aliqͣ sed in omñe
impietatẽ & iniqͥtatẽ Nec tam̃ in om̃s homines: sed inullos solos ꝙ
uerrate in iniqͥtate detinent qͥdem sed ininiusticiã eam detinent
Queb etiam dicit manifestũ. ee. id qͦd notũ: dei: ostendens. ẽe. ali¬
qͣd ei qđ notũ sit: & aliqͥd enis qͦd ignotũ sit. Dicit eͦ reuelari ir̃a
deihis qui ueritatẽ ininiqͥtate detinent. Quȩ reuelant᷑ de obscu¬
ris & reconditis ad noticiã ꝓferunt᷑. Quia gͦ & hic non ignoran¬
tibꝰ ueritatem. sed tenentib eã. licet malȩ tenentibꝰ. ira di de celo
dr̃ reuelari: uidetur qͦd rationẽ & scientiã ira dĩ manifestatã dicat
ẽẽ his quib uericas nota: licet eã in iniqͥtate detineant. qͦd qͥdẽ
ut exconsequentibꝰ declaratur: de sapientib huiꝰ mundi & erudi-¬

Expanded text:
Dei plenius a nobis in aliis locis dictum est, paucis tamen etiam in praesenti dicetur. Igitur ira Dei nunc revelari dicitur non in parte aliqua, sed in omnem impietatem et iniquitatem, nec tantum in omnes hominesuitate detinent. Detinent quidem, sed in injustitia detinent; quibus etiam dicit manifestum esse id quod notum est Dei, ostendens esse aliquid Dei quod notum sit, et aliquid ejus quod ignotum sit; dicit ergo revelari iram Dei his qui veritatem in iniquitate detinent. Quae revelantur de obscuris et reconditis, ad notitiam proferuntur; quia ergo et his non ignorantibus veritatem, sed tenentibus eam, licet male tenentibus, ira Dei de coelo dicitur revelari, videtur quod rationem et scientiam ut iram Dei manifestatam dicat esse his quibus veritas nota est, licet eam in iniquitate detineant; quod quidem, ut ex consequentibus declaratur, de sapientibus hujus mundi, et erudi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnuenimꝰ tale ꝯd gestu᷑. De quade ꝯbusdã ui sũ est ꝙ Pauli
ꝓconsulie que̾ apud cyprũ Eyxisii fider subrecerat uoca-¬
bilũ sibi aplũs sũpserit. eit sicut reges solent deuicis
sbt grãꝰ partas partrici et uothis golsẽcĩ noiariita
et apłu̾s subiugato paulo Paulus fuexit appellatꝰ Qd
ne noe ꝯde̾ usq ꝯuaq euacuandũ putamꝰ Taniẽ ꝯuia
nulla talie ⁊̃ scripturis di̾nis cõsuetudo depresẽditur
magre ex die ꝯ̃ ⁊̃ exẽplo nostrie fũt absolutioe qram ꝰIn-¬
uenimꝰ igẽ ĩ scripturie aliguãtos bñnuĩe alios etiãt̾rus

Expanded text:
 Pauli proconsulis, quem apud Cyprum Christi fidei subjecerat, vocabulum sibi Apostolus sumpserit, ut sicut reges solent devictis, verbi gratia, Parthis Parthici, et Gothis Gothici nominari, ita et Apostolus, subjugato Paulo, Paulus fuerit appellatus. Quod ne nos quidem usquequaque evacuandum putamus; tamen quia nulla talis in Scripturis divinis consuetudo deprehenditur, magis ex his quae in exemplo nostri sunt absolutionem quaeramus. Invenimus igitur in Scripturis al
Abbreviated transcription (Latin):
uobis pd hcebẽ fororẽ nra ministrã ecclie̾ que ẽ cenchris
Cenchris ei dẽ locꝰ corĩtho uicnt ꝰ inio portꝰ ip̃iꝰ corus¬
Et ex soc ergo apparet de corĩtho scripta. et ex eo ꝯd̾ dicit
Salutat uos Gatꝰ dospes meꝰ de ꝯuo gato sertbeͬe cortn¬
tome comemorat dicene. Orãs ago deomeoꝙ nemiez

Expanded text:
vobis Phoeben sororem nostram, ministram Ecclesiae quae est Cenchris . Cenchris enim dicitur locus Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corintho scripta, et ex eo quod dicit: Salutat vos Caius hospes ; de quo scribens Corinthiis commemorat dicens: Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ure. Et pailo post. In iudicia & rias iei uolutaces
cutitis pugnis. Uoluntas quippe ad lȩciciã ptinet.
pugnus adiram Incassũ gͦ ꝑ abstinentiã corpus at¬
terttur si iordinatis dimusa motib mens utuis
dissipatirr. Rursũq ad monendi sunt: ut abstirentũ
suam & semꝑ sinc imminutione custodiant. ani¬
quam hanc apud occultũ iudicem eximiȩ uirtitis
credant. Ne si forte magni esse meriti ereditur cor
melatione subleuetur: Hlinc nanq ꝑ ꝓpham dicitꝰ
Nunquid tale ẽ iciuniũ qđ elegi: Sed frange esutumn

Expanded text:
vestrae . Et paulo post: In judicia et rixas jejunatis, et vestrae . Et paulo post: In judicia et rixas jejunatis, et percutitis pugnis Voluntas quippe ad laetitiam pertinet, pugnus ad iram. Incassum ergo per abstinentiam corpus atteritur, si inordinatis dimissa motibus mens vitiis dissipatur. Rursumque admonendi sunt, ut abstinentiam suam et semper sine imminutione custodiant et nunquam hanc apud occultum judicem eximiae virtutis credant, ne si fortasse magni esse meriti creditur, cor in elationem sublevetur. Hinc namque per prophetam dicitur: Nunquid t
Abbreviated transcription (Latin):
eo qđ escarum delectationĩ incubant. luxuriȩ se
mucrone transfigant. Vt quanta sibi ꝑesum loquaci¬
tas. quanta mentis leuitas insidietur aspiciant. Ne
dum uentri mollit̾ seruiunt. uitiorũ laqueis crudeli¬
ter astringantur. Tanto enim longius a scđo parente
receditur : quanto ꝑ immoderatũ usum. dum manus
ad cibum tenditur ͥ parentis primi lapsus iteratur
At contra admonendi sunt abstinentes. ut sollicite semꝑ
aspiciant: ne cumgulȩ uitium fugiunt. acriora his
uitia ex uirtute generentur. Ne dum carnẽ macerart.
ad impatientiã sp̃s crumpant: & nulla iam uirtus
sit qđ caro uincitur. si sp̃s ab ira suꝑatur. Aliquando
autẽ dum mens abstinentiũ ab ira se deprimit:
hane quasi pegrina ueniens lȩticia corrũpie. Eta
abstinentiȩ bonũ deperit: quo se se a spullib un¬
tus minime custodit. Vnde recte ꝑ ꝓpham di atͥ¬
ndieb ieiuniorũ ur̃orum inueniunti hiolu atateᷤ

Expanded text:
eo quod escarum delectationi incubant, luxuriae se eo quod escarum delectationi incubant, luxuriae se mucrone transfigant; et quanta sibi per esum loquacitas, quanta mentis levitas insidietur, aspiciant, ne dum ventri molliter serviunt, vitiorum laqueis crudeliter astringantur. Tanto enim longius a secundo parente receditur, quanto per immoderatum usum dum manus ad cibum tenditur, parentis primi lapsus iteratur. At contra admonendi sunt abstinentes, ut sollicite semper aspiciant, ne cum gulae vitium fugiunt, acriora his vitia quasi ex virtute generentur; ne dum carnem macerant, ad impatientiam spiritus erumpant: et nulla jam virtus sit quod caro vincitur, si spiritus ab ira superatur. Aliquando autem dum mens abstinentium ab ira se deprimit, hanc quasi peregrina veniens laetitia corrumpit, et eo abstinentiae bonum deperit, quo sese a spiritalibus vitiis minime custodit. Unde recte per prophetam dicit jejuniorum vestrorum inveniuntur voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
Deesse quippe abstinenti b patientiã pręuidit: quȩ
eis ut adesset admonuit. Rursũ nisi cogitationes
abstinentiũ nonnunquã suꝑbiȩ culpa transfigeret:
paulus minime dixisset. Qui non manducat: man¬
ducant̃ non iudicet. Qui rursus adalios loqueris
dum de abstunertiȩ uirtute gloriantiũ precepta p¬
stringeret adiunxit. Quȩ sunt rationem quidem
ad uonquterdũ corpori non in honore aliquo daed satu¬
nt adimeirnis. Qua inre notandũ est qđ in disputati¬
one sua prȩdicator egregius suꝑstitioni humilitasti
speciem uingit: quia ctum plus quã necesse est pabosti¬
hertum caro atceritur. humilitas foris ostenditur.
seci dohac ipsa humilitate grauit̾ interius suꝑbitiur
Et̾ nisimens aliquando ex abstinentiȩ uirtute tume¬
sceret: nequaqua hanc uelut int̾ magna merita plyas¬
riseus arrogans: studiose enumeraret dicens: Ieiuno
bis in sabbato. Admonendi gͦ sumt gulȩ dediti: ne in

Expanded text:
deesse quippe abstinentibus patientiam praevidit, quae deesse quippe abstinentibus patientiam praevidit, quae eis, ut adesset, admonuit. Rursum nisi cogitationes abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigeret, Paulus minime dixisset: Qui non manducat, manducantem non judicet, qui rursus ad alios loquens, dum de abstinentiae virtute gloriantium praecepta constringeret, adjunxit: « Quae sunt rationem quidem ad parcendum corpori, non in honore aliquo ad saturitatem carnis . Qua in re notandum est quod in disputatione sua praedicator egregius superstitioni humilitatis speciem jungit, quia dum plus quam necesse est per abstinentiam caro atteritur, humilitas foris ostenditur, sed de hac ipsa humilitate graviter interius superbitur. Et nisi aliquando mens ex abstinentiae virtute tumesceret, nequaquam hanc velut inter magna merita Pharisaeus arrogans studiose numeraret, dicens: Jejuno bis in Sabbato . Admonendi ergo sunt gulae dediti, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
uoce dicitur. Pectore & uentre repes. Acsi aꝑte ei di¬
ceretur. Cogitatione & ingluuie suꝑ humana cor¬
da dominaberis. Quia gulȩ deditos luxuria sequi-¬
tur: ꝓpħa testatur. qui dum aꝑta narrat. occulta
denunciat dicens. Princeps cocorum destruxit
muros ierłm. Princeps nanq cocorum uenter ẽ.: cui
magna cura obsequiũ a cocis impenditur. ut ipse
delectabiliter cibis impleatur. Muri autẽ ierłm
uirtutes sunt animȩ : ad desideriũ suꝑnę pacis ele¬
uatȩ. Cocorũ itaq princeps. muros ierłm deicit.
quia dum uenter ingluuie tenditur. uirtutes ani
mȩ ꝑluxuriam destruuntur. Qđ contra nisi men¬
tes abstinentium plerunq impatientia a sinu tran¬
quillitatis excuteret: nequaquã petrus cũ diceret:
ministrate infide ur̃a uirtutẽ. in uirtute scientiã
in scientia autẽ abstinentiam : ꝓtinus uigilanter
adiungeret dicens. In abstinentia autẽ patientiã

Expanded text:
voce dicitur: Pectore et venire repes , ac si ei aperte divoce dicitur: Pectore et venire repes , ac si ei aperte diceretur: Cogitatione et ingluvie super humana corda dominaberis. Quia gulae deditos luxuria sequitur, propheta testatur, qui dum aperta narrat, occulta denuntiat, dicens: Princeps cocorum destruxit muros Jerusalem . Princeps namque cocorum venter est , cui magna cura obsequium a cocis impenditur, ut ipse delectabiliter cibis impleatur. Muri autem Jerusalem virtutes sunt animae, ad desiderium supernae pacis elevatae. Cocorum igitur princeps muros Jerusalem dejicit; quia dum venter ingluvie extenditur, virtutes animae per luxuriam destruuntur. 62 Quo contra nisi mentes abstinentium plerumque impatientia a sinu tranquillitatis excuteret, nequaquam Petrus cum diceret: Ministrate in fide vestra virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem abstinentiam ; protinus vigilantadjungeret, dicens, in abstinentia autem patientiam;
Abbreviated transcription (Latin):
tas oꝑis atq luxuria: istos u̾ero sepe impatientiȩ:
sepe suꝑbiȩ culpa comitatur. Nisi enĩ gulȩ deditos
immoderata loquacitas raꝑet. diues ille qui epulatꝰ
arderet dicens. Pater abraham miserere mei: &
mitte lazarum ut intinguat extremũ digiti sui
in aqua. & refrigerer linguam meã: quia crucior
in hac flamina. Quib ꝓfecto uerbis ostenditur:
quia epulando cotidie. crebrius in lingua peccaue¬
rat. qui totus ardens refrigerari se prȩcipue in lin¬
gua requirebat. Rursũ quia gulȩ deditos leuitas
p̃tinus oꝑis sequitur: auctoritas sacra testatur¬
dicens. Dedit popłs manducare & bibere: & surre¬
xerunt ludere. Quos plerunq edacitas usq ad lu¬
xuriam ꝑtrahit: quia dum saturitate uenter e¬
tenditur: aculei libidinis excitantur. Unde & hosti
callido qui primi hominis fensũ in concupiscentia
pomi aꝑuit. sed inpeccati laqueo strinxit: diuina

Expanded text:
tas operis, atque luxuria; istos vero saepe impatientiae, tas operis, atque luxuria; istos vero saepe impatientiae, saepe vero superbiae culpa comitatur. Nisi enim gulae deditos immoderata loquacitas raperet, dives ille qui epulatus arderet, dicens: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Quibus profecto verbis ostenditur quia epulando quotidie crebrius in lingua peccaverat, qui totus ardens refrigerari se praecipue in lingua requirebat. Rursum quia gulae deditos levitas protinus operis sequitur, auctoritas sacra testaturdicens: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Quos plerumque edacitas usque ad luxuriam pertrahit, quia dum satietate venter extenditur, aculei libidinis excitantur. Unde et hosti callido, qui primi hominis sensum in concupiscentia pomi aperuit, sed in peccati laqueo strinxit, divina
Abbreviated transcription (Latin):
ame ipso facere quicquã: sed sicut audio iudico.
Qua itaq conscientia decdignatur homo alienȩ uolun-¬
tati adquiescere. quando dĩ atq hominis filius cum
uirtiutis suȩ głam uentt ostendere testatur se mon
n constartes ut mentẽ grauitate roborenti. Iunc en ĩ
aoonstina En se mutabilitatis are fiunt. cũ a corde
gmus uadicem leuitatis abscidunt. Quia & tunc fa¬
bria robusta construitur: cum prius locus solidus
in quo fundamentũ poni debeat ꝓuidetur: Nisi gͦ
ante meritis leuitas caueatur: cogitationũ inconstan¬
tia minime uincitur A quib alienũ paulus fuisse
se phibuit cum dicit Nunquid leuitate usus sum.
aut quȩ cogito scđm carnem cogito. ut sit apud me
est & non: Acsi aꝑte dicat. Iccirco mutabilitatis au¬
ra non moueor: quia leuitatis uitio non succumbo.
ILrxea admonendi sunt gulȩ dediti: atq altter
abstinentes. Illos enĩ sũꝑfluitas locutionis. leui¬

Expanded text:
a me ipso facere quicquam, sed sicut audio, iudico'. a me ipso facere quicquam, sed sicut audio, iudico'. Qua itaque conscientia dedignatur homo aliene voluntati adquiescere, quando Dei atque hominis Filius, cum virtutis suae gloriam venit ostendere, testatur se non inconstantes, ut mentem gravitate roborent. Tunc enim genimina in se mutabilitatis arefaciunt, cum a corde prius radicem levitatis abscidunt, quia et tunc fabrica robusta construitur, cum prius locus solidus, in quo fundamentum poni debeat, providetur. Nisi ergo ante mentis levitas caveatur, cogitationum inconstantia minimeperhibuit, cum dicit: Nunquid levitate usus sum, aut quae cogito, secundum carnem cogito, ut sit apud me, est, et non? Ac si aperte dicat: Idcirco mutabilitatis aura non moveor, quia levitatis vitio non succumbo.Aliter admonendi sunt gulae dediti, atque aliter abstinentes. Illos enim superfluitas locutionis, levi
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilitate se uariũ exhibet. nunquã idem quoct
fuerat manet. Et quia quȩdã uitia sicut ex seme¬
ipsis gignunt alia. ita ex aliis oriuntur: sciendũ
sum moꝑe est quia tunc ea corripiendo melius ten¬
mus. cum ab ipso amaritudinis suȩ fonte siccanus
Pertinacia quippe ex suꝑbia. inconstantia autem ex
leuitite generatur. Ad monendi sunt gͥ ꝑtinaces.
ut elationem suȩ cogitationis agnoscant. & semet¬
ipsos uincere studeant. Nedum rectis aliorũ suasio¬
nib foris suꝑari despiciunt: intus a supbia capti¬
ui teneantur. Admonendi sunt ut sollerter aspia
ant. quia filius hominis cui una semꝑ cũ patre uo¬
luntas. ẽ: ut exemplum nobis frangendȩ̃ nr̃ȩ uolun¬
tatis prȩbeat : dicit. Non quȩro uoluntatem meam:
sed uoluntatem eius qui misit me patris. Qui ut hui
adhuc uirtutis gr̃am cõmendaret: seruaturum se
hoc in extremo iudicio prȩmisit dicens. Ego non possũ

Expanded text:
mutabilitate se varium exhibet, nunquam id quod mutabilitate se varium exhibet, nunquam id quod fuerat manet. Et quia quaedam vitia sicut ex semetipsis gignunt alia, ita ex aliis oriuntur, sciendum summopere est quod tunc ea corripiendo melius tergimus, cum ab ipso amaritudinis suae fonte siccamus. Pertinacia quippe ex superbia, inconstantia vero ex levitate generatur. Admonendi igitur sunt pertinaces, ut elationem suae cogitationis agnoscant, et semetipsos vincere studeant; ne dum rectis aliorum suasionibus foris superari despiciunt, intus a superbia 61 captivi teneantur. Admoneniant, quae filius hominis, cui una semper cum patre voluntas est, ut exempla nobis frangendae nostrae voluntatis prebeat, dicit: 'Non quero voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me, patris. Qui, ut huius adhuc virtutis suae gratiam commendaret, servaturum se hoc in extremo iudicio premisit, dicens: 'Non possum ego
Abbreviated transcription (Latin):
seritiunt. & iccirco alienis consiliis non adquiescunt
stis uͦ intimandũ est qł ualde se despicientes negle¬
gunt. & ideo leuitate cogitationũ a suo iudicio ꝑ
temporum momenta flectuntur. Illis dicendũ est
quia nisi meliores se cȩteris estimarent: nequaqua
cunctorũ consilia suȩ deliberationi postponerent
stis dicendũ est quia si hoc qđ sunt utcunq attende-¬
rent: nequaquã eos ꝑ tot uarietatis latera. mutabi-¬
litatis aura uersaret. Illis ꝑ paulũ dicitur. Nolite
prudentes esse apud uosmet ipsos. At contra isti au-¬
diant. Non circumferamur om̃i uento doctrinȩ.
De illis ꝑ salomonem dr̃. Comedent fructus uie sue.
suisq consiliis saturabuntur. De istis autẽ ab eo e¬
sus scribitur. Cor stultorũ dissimile erit. Corqup¬
pe sapientium sibimet ipsi semꝑ simile ẽ: quia dũ
rectis ꝑsuasionib ad quiescit. constanter se in bono
oꝑe dirigit. Cor uͦ stultorũ dissimile. ẽ quia dũ

Expanded text:
sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; istis vero intimandum est quod valde se despicientes negligunt, et ideo levitate cogitationum a suo judicio per temporum momenta flectuntur. Illis dicendum est quia nisi meliores se caeteris aestimarent, nequaquam cunctorum consilia suae deliberationi postponerent; istis dicendum est quia si hoc quod sunt, utcunque attenderent, nequaquam eos per tot varietatis latera mutabilitatis aura versaret. Illis per Paulum dicitur: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos ; at contra isti audiunt: Non circumferamur omni vento doctrinae . De illis per Salomonen dicitur: Comedent fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur ; de istis autem ab eo rursus scribitur: Cor stultorum dissimile erit . Cor quippe sapientum sibimetipsi semper est simile; quia dum rectis persuasionibus acquiescit, constanter se in bono opere dirigit. Cor vero stultorum dissimile est, quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotentis dĩ dominio subiugare: ait Proficistimꝰ
ad locum quem dñs daturus ẽ nobis. Ueni nobiscum
ut bene faciamus tibi: quia dñs bona ꝓmisit is raheli.
ui cum respondisset ille: non uadam teciã sedreuer
ui untria mcam inqua natussum ilico aduueit
aondimpoetię scientiã coggatio diuinĩtatis expand ente
quamn solumna exteruis prȩibat. quam de cunetis inte
run conuersationem dõ sedulam. locutio familutos
inaruebat Sed uidelicet uir ꝓuidus elato auclitore
colla quens solatium petiit: ut daret. Ducẽ require¬
bat onia ut dux ei fieri potuisset ad uitam. Eege
itaq ut suꝑbus auditor uoci ad meliora suacdenti eo
maqo u t ieret deuotus: quo putaretur necessarius
tunde se exhortatorem suui prȩcedere crederet.
inde se subuerbis exhortantis inclinaret
lireR admonendi sunt ꝑtinaces: atq alit̾ incon¬
startes. Ilis dicendũ est qđ plus de se quã sunt

Expanded text:
omnipotentis Dei dominio subjugare, ait: Proficiscimur omnipotentis Dei dominio subjugare, ait: Proficiscimur ad locum quem Dominus daturus est nobis veni nobiscum ut benefaciamus tibi quia Dominus bona promisit Israheli cui ille resptar in terram meam, in qua natus sum, » illico adjunxit: ad prophetiae scientiam cognitio divinitatis expenderat, quem columna exterius praeibat, quem de cunctis interius per conversationem cum Deo sedulam locutio familiaris instruebat. Sed videlicet vir providus, elato auditori colloquens, solatium petiit ut daret. Ducem eum requirebat in via, ut dux ei fieri potuisset ad vitam. Egit itaque ut superbus auditor voce ad meliora suadenti, eo magis fieret devotus, quo putaretur necessarius; et unde se exhortatorem suum praecedere crederet, inde se sub verbis exhortantis inclinaretliter admonendi sunt pertinaces, atque aliter inconstantes. Illis dicendum est quod plus de se quam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
placabilem eorũ montẽ feccrint : premissa boncuu
placci sam &equos inclomitos blantis prius mau
tangnus ur eos nobis plenius postmodipetiuas mun
gella subigamus. Et amaro pigmeritorĩ poculo
mnellis dul cedo adiungitur: nc ea quȩ siluti ꝓfutur
est tinipso gustu asꝑa amaritudo sentiatur. Puimu
gustus ꝑ diũ cedinem fallitur: humor mortifems
pamarttudinem uacuatur Ipsa gͦ inelatis inuecto¬
nis erordia ꝑmixta sunt laude temꝑanda. Vt dum
acinttunt fauores quos diligunt : etiã correptionr
retipiant quas oderunt. Plerunꝗ attẽ psregeienes
batis utilia melius possumus: si ꝓfectum coru nobis
potius quã illis ꝓfuturũ dicamus si corii norie ncios¬
nem nobis magis quã sibi impendi postulemus facile
enimad bonũ elatio flectitur: si euis inflexio ꝓdesse
& aliis credatur. Unde moyses qui regente se do de¬
serti iter duce aeria columna ꝑgebat. cũ cognatum
suum agentilitatis conuersatione uellet educere &

Expanded text:
placabilem mentem fecerint praemissa bona quae placabilem mentem fecerint praemissa bona quae placent. Nam et equos indomitos blanda prius manu tangimus, ut eos nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea quae saluti profutura est, in ipso gustu aspera amaritudo sentiatur; dum vero gustus per dulcedinem fallitur, humor mortiferus per amaritudinem vacuatur. Ipsa ergo in elatis invectionis exordia, permixta sunt laude temperanda, ut dum admittunt favores quos diligunt, etiam correptiones recipiant quas oderunt. Plerumque autem persuadere elatis utilia melius possumus, si profectum eorum nobis potius 60 quam illis profuturum dicamus, si eorum meliorationem nobis magis quam sibi impendi postulemus. Facile enim ad bonum et aliis credatur. Unde et Moyses, qui regente se Deo, deserti duce aerea columna, pergebat, cum Hobab cognatum suum ex gentilitatis conversatione vellet educere, et
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum quȩdam increpancla st̃ uitia. illi reticent ex
timore & tam̃ tacere se estimant ex humilitate:
uersa non increpent. sub specie humilitatis premit
culpa formidinis: istos ad increpanda quȩ non de¬
bent. aut magis in crepanda quã debent: sub imagine
libertatis : effrenatio impellit tumoris. Unde & e¬
lati admonendi sunt. ne plusquã decet sint liberi:
& humiles admonendi sunt. ne plusquã expedit sint
subiecti. Ne aut illi defensionẽ iusticiȩ uertant in
exercitationẽ suꝑbiȩ: aut isti cũ student plusquam
necesse.ẽ. hominib subici. compellantur etiã uitia
uenera ro ⁊ onsiclerandũ uero ẽ qđ plerunq elatos
ionlius corripimus si corũ correptionib quecia laid
fomenta iusceamus Inferenda nanꝙ illis suintt auit
abiabonta que im ipsis sunt : aut dicendusstret ela
poteriat e sse si non sunt Et tunc ddemu resee ancla sum
mala que nobis displicent: cũ prius ad audiendun

Expanded text:
Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, erversa non increpent, sub specie humilitatis premit culpa formidinis; istos ad increpanda quae non debent, aut magis increpanda quam debent, sub imagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Unde et elati admonendi sunt , ne plus quam decet sint liberi; et humiles admonendi sunt, ne plus quam expedit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in exercitationem superbiae, aut isti cum student plus quam necesse est hominibus subjici, compellantur eorum etiam vitia venerari. Considerandum vero est quod plerumque elatos utilius corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum fomenta misceamus. Inferenda namque illis sunt aut alia bona quae in ipsis sunt, aut dicendum certe quae poterant esse si non sunt; et tunc demum resecanda sunt mala quae nobis displicent, cum prius ad audiendum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
biȩ. Occasio gͥ ꝑditionis nr̃ȩ fac̾ta.ẽ. suꝑbia diaboli
& argumentũ redemptionis nr̃ȩ inuenta. ẽ. humili¬
tas dĩ. Hostis enim nr̃ inter om̃ia conditus. suꝑ om̃i
uidetri uoluit elatus: redemptor autem magnus.
manens suꝑ omia. fieri inter om̃a aignatus ẽ paries
Sutur s hiemilib quia clum deiciunt ⁊ ac di simi¬
itudist ascendurt: dicatur clatis. quia dum se eri¬
auntres apostatȩ angli imitationẽ caclure. Sui c
sta clatione deiectius. quȩ dũ supra sẽ tenditiui ab
aitudine uerȩ celsitudinis elongatur: Et quiel
humulitate sullimius. quȩ dum sẽ in ima deprimit.
auetori suo manenti suꝑ summa coniungit ͥ Est
tur alius qdͥ in eis debeat caute pensari. Quia se¬
pe quidam humilitatis decipiuntur specie. quidam
u ellationis suȩ ignorantia falluntur Na plerunꝙ
nonnullis qui sibi humiles uidentur: is qui homini¬
bus ddeferri non debet: coniunctus ẽ. timor. Ple¬
runq uͦ elatos comitari solet liberȩ uocis assertio

Expanded text:
ditionis nostrae facta est superbia diaboli, et argumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei, hostis enim noster inter omnia conditus videri supra omnia voluit elatus: Redemptor autem noster magnus manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvusDicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt: dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatae angeli imitationem cadunt. Quid itaque elatione dejectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitudinis elongatur? Et quid humilitate sublimius, quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungit? Est tamen aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidam humilitatis decipiuntur specie, quidam vero elationis suae ignoratione falluntur. Nam plerumque nonnullis qui sibi humiles videntur, is qui hominibus deferri non debet, conjunctus est timor; plerumque vero elatos comitari solet liberae vocis assertio.
Abbreviated transcription (Latin):
sps. Audiant humiles. ad quem respiciã nisi adhi¬
milem & quietũ & trementẽ sermones meos : audam
elati. quid suꝑbit terra & cinis: Audiant humiles.
dĩ humilia respicit: audiant elati. & alta alonige
cognoscit: Aucdiant humiles. quia filius hominis
non uenit ministrari sed ministrare: audiant elati
quia iniciũ omĩs peccati suꝑbia. Audiant humiles
quia redemptor nr̃ humiliauit semet ipsũ factus obie¬
diens patri usq ad mortẽ: audiant elati: qđ de eorũ

Expanded text:
spiritus . Audiant humiles: Ad quem respiciam, nisi ad huspiritus . Audiant humiles: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum, et trementem sermones meos ? audiant elati: Quid superbit terra et cinis ? Audiant humiles: Deus humilia respicit; audiant elati: Et alta a longe cognoscit . Audiant 59 humiles, quia Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare ; audiant elati, quia initium omnis peccati superbia est . Audiant humiles, quia Redemptor noster humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem ; audiant elati quod de eoru
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam tangere. & quasi parcendo suꝑare. A sahel
autẽ ꝓtinus occũbit : quia commotȩ mentes: dum¬
& parci sibi sentiunt & tam̃ responsorũ ratione iN
intimis sub tranquillitate tanguntur: ab eo qđ se
erexerant statim cadunt. Qui gͦ a feruoris. sui
impetu sub lenitatis ꝑcussione resiliunt: quas
sine ferro moriunturAliteR admon¬
di sunt humiles: atq alit̾ clati. Illis insinuandmm
ẽ. quam sit uera excellentia quam sꝑando tenent
istis uͦ intimandũ est. quã sit nulla temporalis gła
quam & amplectentes non tenent: Audiant humla
quam sint ȩterna quȩ appetunt. quã transitoria qu
contemnunt: audiant elati quam sint transitoria
quȩ ambiunt. quam eterna quȩ ꝑdunt: Audiant
humiles ex magistra uoce ueritatis. om̃is qui se hu¬
miliat exaltabitur: audiant elati. om̃is qui se eis¬
tat humiliabitur. Audiant humiles. głam p̃atit
humilitas. audiant elati. ante ruinam exaltau

Expanded text:
quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asahel quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asahel autem protinus occubuit, quia commotae mentes dum parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod se erexerant, statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur. III. di sunt humiles, atque aliter elati. Illis insinuandum est quam sit vera excellentia quam sperando tenent; istis vero intimandum est quam sit nulla temporalis gloria, quam et amplectentes non tenent. Audiant humiles quam sint aeterna quae appetunt, quam transitoria quae contemnunt; audiant elati quam sint transitoria quae ambiunt, quam aeterna quae perdunt. Audiant humiles ex magistra voce Veritatis: Omnis qui se humiliat, exaltabitur ; audiant elati: Omnis qui se exaltat, humiliabitur . Audiant humiles: Gloriam praecedit humilitas; audiant elati: Ante ruinam exaltatur
Abbreviated transcription (Latin):
auct:: Qui in eodem furoris impetu. tanto caute
decsinindi surt: quanto & in sane rapiuntur. Vnde
& abuer qui sermone nr̃o patris lucerna diciture fu¬
ꝗt quia dioctorũ lingua quȩ suꝑnum dĩ lumen in¬
dicit cum ꝑ abrupta furoris cuiuspiam ferri conspi¬
cit cumq contra irasceritẽ dissimulat uerhorũ iacula
reddere: quasi ꝑsequentẽ non uult ferire. Sed cum
iracundi nulla consideratione se mitigant. & quasi
asahel psequi & insanire ñ cessarit: necesse. ẽ. ut ii
qui furertes reprimere conantur. nequaquã se iN
furorem erigant: sed quicquid ẽ. tranquillitatis
ostendant. Quȩdã uͦ subtiliter ꝓferant: inquib
ex obliquo furentis animũ pungant. Vnde & abner
cũ contra ꝑsequentẽ substitit: non eum recta sed a¬
uersa hasta transforauit. Ex mucrone quippe ꝑcute¬
re. ẽ: impetu aꝑtȩ increpationis obuiare. Auersa uͦ
hasta psequentem ferire. ẽ: furentẽ: tranquille ex

Expanded text:
ducit, qui in eodem furoris impetu tanto cautius ducit, qui in eodem furoris impetu tanto cautius declinandi sunt, quanto et insanius rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro Patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asahel persequi et insanire non cessat, necesse est ut ii qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum contra persequentem subsistit, non eum recta, sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare; aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex
Abbreviated transcription (Latin):
quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Meti
autẽ furore ebriȩ: om̃e rectũ qđ dicitur: puersu
uidetur. Unde & nabal ebrio: culpam suã abigail
laudabilit̾ tacuit: quam digesto uino: laudabilit̾
dixit. Iccirco enĩ malum qđ fecerat: aggnoscere potu¬
it: quia hoc ebrius non audiuit. Cum uͦ ita iracum¬
di alios impetunt. ut declinari om̃ino non posint
non aꝑta exprobatione. sed sub quadã sunt cutela
reuerentiȩ parcendo feriendi. Qđ melius ostendimꝰ.
si abner factũ ad mediũ deducamus. Hunc quippe
cũ asahel ui incautȩ prȩcipitationis impeteret: scri¬
ptum. ẽ. Locutus. ẽ. abner ad asahel dicens. Recede.
noli ne sequi: ne compellar confocdenl te interra sit
Qui audre contempsit: & nolure declinare. Pestussit
⁊ qus ibner auersahsta in ingiune. &transsodit
cum & mortiuis ẽ. Cuius enĩ afihel typũ tenureis
eusi coru quos uehement arripiens furor. in preceps

Expanded text:
quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae, omne rectum quod dicitur, perversum videtur. Unde et Nabal ebrio culpam 58 suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit . Idcirco enim malum quod fecerat, cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Locutus est Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me persequi, ne compellar confodere te in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinare. Peinguine, et transfodit eum, et mortuus est. Cujus Asahel typum tenuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor, in praeceps
Abbreviated transcription (Latin):
susceptȩ ȩccłȩ colonus. alios palmites ut crescere de¬
beant irrigat. alios cũ plus iusto crescere conspicit re¬
secat. Ne aut non erescendo fructus non ferant: ait
immoderate crescendo: quos ꝓtulerint amittant
Sed longe alia . ẽ. ira quȩ sub emulationis specie sui¬
ripit. alia quȩ ꝑturbatũ cor & sine iusticiȩ p̾tȩu
confundit: Illa enĩ in hoc qđ debet in ordinate e¬
tenditur: hȩc autẽ semꝑ in iis quȩ non debet in¬
flammatur. Sciendũ quippe. ẽ. quia hoc ab imni¬
tientib iracundi differunt: qđ illi ab aliis illaa
non tolerant. isti autẽ etiam quȩ tolerant᷑ impor¬
tant Nam iracundi sepe etiã se declinantes in se¬
quuntur. rixȩ occasionẽ commouent. labore on¬
tentionis guident. Quos tam̃ melius corriginsꝰ
si in ipsa irȩ suȩ cõmotione declinamus. Perturor
quippe quid audiant ignorant. sed ad se reducti
tanto libentius exhortationis uerba recipiunt:

Expanded text:
susceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut crescere desusceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum plus justo crescere conspicit resecat, ne aut non crescendo non ferant fructus, aut, immoderate crescendo, quos protulerint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulationis specie subripit, alia quae turbatum cor et sine justitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate extenditur, haec autem semper in his quae non debet inflammatur. Sciendum quippe est quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab aliis illata non tolerant, isti autem etiam quae tolerentur important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba recipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
feruorem emulationis deserit: aut rursũ in emulatio¬
nis arlore uirtutẽ mansuetudinis amittit. Qđ fortas¬
se melus ostendimus: si in mediũ pauli apłi magiste¬
rium ꝓftramus. qui cluob discipłis & non diuersa ca¬
ritate prȩlitis. diuersa tam̃ acliutoria prȩdicationis
impendit: Timotheum nanq admonens ait. Argue.
obsetra increpa: in om̃i patientia & doctrina Titũ
quoq adimonet dicens. Hȩc loquere & exhortare. &
argue cum om̃i imꝑio. Quid ẽ. qđ doctrinã suam
tanta arte dispensat. ut exhibendo hanc: alteri im¬
perium atq alteri patientiam ꝓponat. nisi qđ man¬
suetioris sp̃s titum & paulo feruentioris uidit esse
timotheum: Illum pemulationis studiũ inflanat:
hunc ꝑlęnitatem patientię temꝑat. Illi qđ deest iun¬
git: huic qđ suꝑ est subtrahit: Illum stimulo impel¬
lere nititur: huc freno moderatur. Magnus quippe

Expanded text:
fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulatiofervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discipulis et non diversa charitate praeditis, diveimpendit. Timotheum namque admonens ait: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Titum quoque admonet dicens: Haec loquere, et exhortare, et argue cum omni imperio . Quid est quod doctrinam suam tanta arte dispensat, ut in exhibenda hac, alteri imperium, atque alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et paulo ferventioris vidit esse Timotheum? Illum per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest jungit, huic quod super est subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno moderatur. Magnus quippe