comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ st̃ catenulȩ colli. inuicẽ se cõpre¬
hencdentes. in modũ catenȩ. unde &
appellatȩ. Dextras cõmunes. ẽẽ. uirorũ
acfeminarũ. qͥa utriusq sexus dextrȩ
sunt. Armillȩ aut̃ ꝓprie uirorũ sunt.
collatȩ uictoriȩ causa militib obar¬
morũ uirtutẽ. Unde & qͦndã uulgo
uiriliȩ dicebant᷑. Ab intellectu aut̃
circuli armilla ñ discrepat. qͥa ipsa qͦq
hoc ubi ponit᷑. ambiendo constringit
Sed armilla latius extendit᷑ circulus
rocundus fit fibulȩ st̃ quib pectus
feminarũ ornat᷑. uł palliũ tenetur
a uiris in humeris. seu cingulũ in lũ¬
bis. Lunulȩ st̃ ornam̃ta mulierũ. in
lunȩ similitudinẽ. bullulȩ aureȩ de-¬
pendentes. Specula st̃ in quib feminȩ
uultꝰ suos intuent᷑. Dictũ aut̃ speculũ
uł qđ ex splendore reddat᷑. uł quod ibi
feminȩ urtuentes considerent speciem
sui uultꝰ & quicqͥd ornam̃ti deesse ui¬

Expanded text:
lae sunt catenulae colli invicem se conprelae sunt catenulae colli invicem se conprehendentes in modum catenae; unde et appellatae. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusque sexus dexterae sunt. Armillae autem proprie virorum sunt, conlatae victoriae causa militibus ab armorum virtute: unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit; sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum, in lunae similitudinem bullulae aureae dependentes. Specula sunt in quibus feminae vultus suos intuuntur. Dictum autem speculum vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus et, quidquid ornamenti deesse vi
Abbreviated transcription (Latin):
pendentes. Torques aut̃ & bullȩ a ui¬
nis gerunt᷑. a feminis uͦ monilia & catellȩͣ
Dictȩ aut̃ torques qđ sint tortȩ. & bullȩ
qđ similes sint rotunditate bullis quȩ
in aqua uento inflant᷑. Monile ornam¬
tũ ex gẽmis ẽ. qđ solet ex feminarũ
pendere collo. dictũ a munere. Hoc
etiã & serpentũ dr̃ qͥa constat ex am¬
foralis quibꝰdã aureis. gẽmisq uariis.
in modũ facturȩ serpentis. Non nulli
licet & segm̃tatas uestes dicamꝰ. ut ipse
& segm̃tatis dormisset paruula cunis.
Plerunq aut̃ & ꝑ monile. omĩa ornam̃¬
ta matronarũ significant᷑: qͥcquid illis
munere dat᷑. Murena uulgo uocat᷑.
qđ scilicet auri metallo inuirgulas
catena cortȩruntur. in similitudinẽ
murenȩ serpentis. quȩ ad collũ ornan¬
dũ aptat᷑. Hȩc uterdũ auri atq argen
ti texitur uirgulis. Unde & in canticis
dicit᷑ canticorũ. Murenulas aureas
faciemꝰ tͥ. uermiculatas argento. Catel¬

Expanded text:
pendentes. Torques autem et bulle a vipendentes. Torques autem et bulle a viris geruntur, a feminis vero monilia et catelle. Dicte autem torques, quod sint torte et bulle, quod similes sunt rotunditate bullis, que in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo: dictum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae serpentis: nonnulli hlicet et segmentatas vestes dicamus, ut ipse, Et segmentatis dormisset parvula cunis. Plerumque autem et per monile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Muraena vulgo vocatur,  scilicet auri metallo in virgulas catena contexitur in similitudinem murene serpentis, que ad collum ornandum aptatur; hoc interdum auri et ti texitur virgulis. Unde et in Canticis dicitur canticorum1, 10: 'Murenulas aureas faciemus tibi vermiculatas argento.' Catel
Abbreviated transcription (Latin):
ginalis capttis. Vittȩ st̃ quȩ crinib in¬
nectunt᷑. quib fluentes religant᷑ ea¬
pilli. Et unttȩ dictȩ qđ unciunt Ienia
autẽ. ẽ. uittarũ extremitas. dependens
diuersorũ colorũ Itẽ uitta ẽ. qua co¬
rona uincit᷑. Tenia uͦ extrema pars
uittȩ. quȩ dependet coronȩ. Retiolũ ẽ.
qđ colligit comas. dictũ ab eo qđ reti¬
net crines. ne effundant᷑. Discrimina¬
lia capitis mulierũ st̃ uocata ex eo qđ
caput auro discernant. Nã discrimina.¬
re. diuidere dr̃. Antiȩ ft̃ cincinni de¬
pendentes ꝓpe auriculas. greco uocabu¬
lo abauribꝰ. Acus st̃ quib in feminis or-¬
nandorũ criniũ cõpago retinet᷑ ne laxi¬
us fluart. & sparsi dissipent᷑ capilli. In¬
aures. ab auriũ foraminib nuncupatȩ.
quib p̾ciosa grana lapidũ dependent
Harũ usus in grecia. puellȩ utraq aure.
pueri tantũ dextra gerebant. Torques
sunt circuli aurei. a collo ad pectꝰ usq

Expanded text:
ginalis capitis. Vittae sunt quae in crinibus inginalis capitis. Vittae sunt quae in crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae quod vinciunt. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae quae dependet coronae. Reticulum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines ne effundantur. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata ex eo quod caput auro discernant; nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas; Graeco vocabulo, ab auribus. Acus sunt quibus in feminis ornandorum crinium conpago retinetur, ne laxius fluaaures ab aurium foraminibus nuncupate, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Grecia puelle utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. Torques sunt circuli aurei, a collo ad pectus usque
Abbreviated transcription (Latin):
tis feminarũ. diadema. nimbus. capi¬
tulũ & mitra. Diadema ẽ. ornam̃tũ
capitis matronarũ. ex auro & gẽmis
contextũ. qđ in se cirtuactis extremi¬
tatibꝰ retro astringit᷑. & ex inde dictũ
grece. qđ prȩliget᷑ Nimbus. ẽ. fascio¬
la trans uersa. ex auro assuta in linteo.
qđ est in fronte feminarũ. Plautꝰ. Quo
magis eã aspicio.tã magis nimbata ẽ
N am & lum̃ qđ circa angłorũ captta
pingit᷑. nimbus uocat᷑. licet & nimbꝰ
sit densitas nubis. Capitulũ. ẽ. qđ
uulgo capitulare dicunt. Idẽ & cappa.
uł qđ duos apices ut cappa littera ha¬
beat. uł qͥa capitis ornamtũ . ẽ. Mitri
ẽ pilleũ frigiũ caput ꝓtegens. quale ẽ.
ornam̃tũ capitis deuotarũ. sed pilleũ
uirorũ. ẽ: mitrȩ aut̃ feminarũ. Red¬
micula aut̃ st̃: quib mitra alligatͦ
Pilleũ aut̃ ut pͣdiximꝰ a pelle erat. Na
ittra ex lana ẽ. Ricula. ẽ initra uir¬

Expanded text:
tis feminarum diadema, nimbus, capitis feminarum diadema, nimbus, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro astringitur, et exinde dictum Graece, quod praeligetur. 2. Nimbus est fasciola transversa ex auro assuta in linteo, quod est in fronte feminarum. Plautus: Quo magis eam aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen quod circa angelorum capita pingitur nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. 3. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices, ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est. 471 4. Mitra est pileum Phrygium caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum. Sed pileum virorum est, mitrae autem feminarum. 5. Redimicula autem sPilleum autem, ut praediximus, a pelle erat: nam mitra ex lana est. Ricula est mitra vir
Abbreviated transcription (Latin):
reges rectas. satrapȩ incuruas. Reꝑta
aut̃ thiara. a semiramide assiriorũ
regina qđ genꝰ ornam̃ti. exinde usq
hodie gens ipsa retinet. Athenienses
enĩ cicladas aureas gerebant. parti
inuertice. ñ nulli infronte Non enĩ
eadẽ st̃ in signia omniũ regnorũ.
Gentiliũ uates. infulas. apices. pillea si ue
galera utebant᷑. Infula. ẽ fasciola sa¬
cerdotalis capitis alba. in modũ diade¬
matis. a qua uictȩ ab utraq parte de¬
pendent. quȩ infulã uinciunt. Vnde
& utttę dictȩ st̃ qđ uinciant Infula
aut̃ plerunq lata erat. plerunq torc¬
lis de albo & cocco. Apex ẽ. pilleũ sutile.
qđ sacerdot es gentiles utebant᷑. ap¬
pellatꝰ ab apiendo. id ẽ. a ligando. Nam
uirgula quȩ inpilleo erat connectebat᷑
filo. qđ fiebat ex lana hostię. Galeriũ
pilleũ ex pelle cesȩ hostiȩ factũ Pilleũ
aut̃ dictũ a pelle hostiȩ unde fiebat
Cidarim & ipsũ sacerdotũ erat. qđ a

Expanded text:
reges rectas, satrapae incurvas. Reperta reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
Panuliȩ qđ ex cis panni texant᷑. ipsȩ
enĩ discurrunt ꝑtelã. Stam̃ dictũ
qͥa rectũ stat. Trama qđ uia recta
transmittat᷑ ꝑtelã. Est enĩ filũ intra
stam̃ currens. Licia st̃ quib stamina
ueniemꝰ. Ornam̃ta dicta. eo qđ eorũ
cultu ora uultusq decorentur. Primũ
ornamitũ corona insigne uictoriȩ. siue
regii honoris signũ. quȩ ideo incapite
regũ ponitur. ad significandos circũ fu¬
sos in orbe popłos. quib accinctꝰ quasi
caput suũ coronatur. Hȩe alucilio co
stimant. qđ is in potando mota uino
capita. uincire fasciolis instituerit
Iccirco oli linei ac lanei generis coronas
fuisse. sicut erat in sacerdotib gentiliũ.
N om̃ coronȩ hac ex causa uocatũ. eo qł
initio circũ aras curreret᷑ atq ad ina
ginẽ circũitus uł chori. & formatã &
nominatã coronã. Imꝑatores romani
& reges qͥdã gentiũ. aureis coronis
utuntur. Persȩ thiaras gerunt. sed

Expanded text:
Panuliae, quod ex eis panni texantur; ipsae Panuliae, quod ex eis panni texantur; ipsae enim discurrunt per telam. Stamen dictum quia rectum stat. Trama, quod via recta transmittatur per telam; est enim filus intra stamen currens. Licia sunt quibus stamina veniamus. Ornamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput suum coronatur. Haec a Lucilio114stimant, quod his in potando mota vino capita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuisse, sicut erat in sacerdotibus gentilium. Nomen coronae hac ex causa vocatum, eo quod initio circum ginem circuitus vel chori est formata, et nominata corona. 469 3. Imperatores Romani et reges quidam gentium aureis coroniutuntur. Persae tiaras gerunt; sed
Abbreviated transcription (Latin):
cuius diriuatiuũ ẽ telaria. Insubuli
qͥa infra & supra st̃. uł qͥa insubulant᷑
Radii dicti quia radendo fiunt Pecti¬
nes qđ plexa fila reddant. & impͥmant
Colũ qđ sit in longitudine & rotundi¬
tate. quasi colũna. Fusũ. qđ ꝑipsũ fun¬
datur qđ netũ est. Alibrũ quod in eo
liberantur fila. id ẽ. soluunt᷑. Calatũ
leue gestam. ex ligno uł canna aut ex
iunco factũ. in qua uł pensa ponunt᷑.
uł legunt᷑ flores. Cala enĩ grece lignũ
.ẽ. a quo diriuatũ. ẽ. calatũ. Nã latine
quasillũ dr̃. Cicero inphilippicis.
A ut uͦ int̾ quasilla pendat᷑ aurũ. Pensũ
mulierũ apendendo dictũ unde &¬
pensa & impensa. Netũ.
Fila dicta uł quia ex pilis animaliũ st̃.
uł quia laneficiũ filis teniub constat
in modũ pilorũ. id ẽ. quasi filorũ.
Mataxa qͣsi metaxa. a circu itu scilicet
filorũ. Nã meta circũitꝰ. uł qđ transfe¬
ratur. Globellũ corrupte aglobo dictũ
ꝑ diminutionẽ quasi paruũ globum.

Expanded text:
cuius dirivativum est telaria. Insubuli, quia infra et supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et inpremant. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusum, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alibrum, quod in eo liberantur fila, id est solvantur. Calathum leve gestamen ex lino vel canna aut ex iunco factum, in qua vel pensa ponuntur vel leguntur flores; κᾶλα enim Graece lignum est, a quo dirivatum est calathum. Nam Latine quasillum dicitur. Cicero in Philippicis3, 10: 'Aut vero inter quasilla pendatur aurum.' Pensum mulierum a pendendo dictum; unde pensa et inpensa. Netum. Fila dicta vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus constat in modum pilorum, id est quasi filorum. Mataxa quasi metaxa, a circuitu scilicet filorum; nam meta circuitus; vel quod transferatur. Gubellum corrupte a globo dictum per diminutionem, quasi globellum.
Abbreviated transcription (Latin):
sepe color pallidus. uł fuscus inueni¬
tur. Sine medio st̃. qͦtiens unũ de duo¬
bus accidit. ut sanitas uł infirmitas.
horũ nichil. ẽ. mediũ. Ea aut̃ quorũ
media sine nomine st̃: ut felix infelix
mediũ habert ñ felix. Sc̾m genꝰ est
relatiuorũ. quȩ ita sibi opponunt᷑ ut
ad se conferant᷑: sicut duplũ. simplũ.
Hoc solũ oppositorũ genꝰ ad se refercur.
Non enĩ. ẽ maiꝰ nisi adminꝰ referat᷑. &
simplũ nisi adduplũ. Nã relatiuum

Expanded text:
saepe color pallidus vel fuscus invenisaepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium habent non felix. Secundum genus est relativorum, quae ita sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut duplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et si
Abbreviated transcription (Latin):
mtis. in sensib exquirendis ꝑdiuersas
causas poterat inuenire. conclusũ libe
rũ ac uoluntariũ intellectũ. Nã qͦcunq
se uerterit. quascunq eogitationes intra¬
uerit. in aliquid eorũ quȩ p̾dicta st̃.
necesse. ẽ cadat ingeniũ. De oppoSITIS.
OgTRARIORUM genera quattuor st̃
sita uocat. ꝓpt̾ qđ sibi uelut ex aduerso¬
uidentur obsistere ut contraria. Nec
tamꝰ om̃ia quȩ opponunt᷑ sibi contraria
sunt. s omia a contrario opposita sunt.
Rianm genꝰ ẽ. contrariorũ. qđ iuxta
ciceronẽ diuersũ uocat᷑ ꝓ eo qđ tantũ
contrarie sibi opponunt᷑. ut n̾eorũ sint
quib opponunt᷑. ut sapientia stulticiȩ̨.
Qđ genꝰ. in tres species diuidit᷑. Nam st̃
quȩdã eiꝰ quȩ mediũ habent. & sunt quȩ¬
dã quȩ sine medio st̃. & sunt quȩdã quȩ
habent mediũ. & tam̃ sine nomine st̃.
nisi utrunq eiꝰ uocabulũ creet. Candi¬
dũ & nigrũ mediũ habent. quia int̾ eos

Expanded text:
mentis in sensibus exquirendis per diuersas mentis in sensibus exquirendis per diuersas causas poterat inurum ac voluntarium intellectum. Nam quocumque se verterit, quascumque cogitationes intraverit, in aliquid eorum, quae praedicta sunt, necesse est cadat ingenium. De oppositis . Contrariorum genera quattuor sunt, sita vocat, propter quod sibi velut ex adversodentur obsistere, ut contraria; nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a contrario opposita sunt. Primum genus est contrariorum, quod iuxta Ciceronem diversum vocatur, pro eo quod tantum contrarie sibi opponuntur, ut non eorum sint quibus opponuntur, ut sapientia stultitia. Quod genus in tres species dividitur. Nam sunt quaedam eius quae medium habent; et sunt quaedam quae sine medio sunt; et quaedam sunt quae habent medium et tamen sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medium habent, quia inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
qualiscunq ẽ. quȩ testimonii pondus
habet ad faciendã fidẽ. sed morũ ꝓbi¬
tate debet esse laudabilis. Naturȩ
consistit. Testimonia multa st̃: quȩ
afferant auctoritatẽ. Id ÷ ingeniũ.
opes. ȩtas. fortuna. ars. usus. necessitas¬
& concursio rerũ fortuitarũ. A di¬
ctis factisq maiorũ petit᷑ fides: cũ
priscorũ dicta factaq memorantur
Atorm̃tis fides pͣbetur: post quȩ nemo
credit᷑ uelle m̃tiri. Ea uͦ quȩ tractant᷑
in tẽpore. quia suis nominib plana st̃.
definitione ñ indigent. Memoriȩ
qͦq condendũ. topica oratorib. dia¬
lecticis. poetis. & uiris ꝑitis cõmunit
quidẽ argum̾ta prestare. s quando
aliqͥd specialit̾ ꝓbant. adrethores.
poctas. iurisꝑitosq ꝑtinent. qͣndo
uͦ generalit disputant: ad phyloso¬
phos
attinere manifestũ ẽ. Mirabile. ẽ pla¬
ne genꝰ oꝑis. in unũ potuisse colligere
qͥcquid mobilitas ac uariͤas humanȩ

Expanded text:
qualiscumque est quae testimonii pondus qualiscumque est quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse lauconsistit. Testimonia multa sunt quae afferant auctoritatem, id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas, concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur uelle mentiri. Ea uero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitione non indigent. Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus, dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitosque pertinent, quando uero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt aliqͥd approbat᷑. ut uirgilius.
Degeneres animos timor arguit
A cõparatione argum̃tũ ẽ: quando ꝑ col¬
lationẽ ꝑsonarũ siue causarũ. senten¬
tiȩ ratio sub imputatione format᷑.
itt uirgilius. Tu potes ȩnean manib
sub ducere graiũ. Nos aliqͥd contra ru¬
tulos iuuisse nefandũ ẽ. Itẽ argumꝰ¬
ta quȩ ducunt᷑ extrinsecus. quȩ greci
atesnos id ẽ. artis exꝑtes uocant. ut ẽ¬
testimoniũ. Testimoniũ uͦ constat re.
Hȩc diuiditur quinq modis. Id ÷ pͥmũ
ex ꝑsona. scđ̾m ex naturȩ auctoritate.
ctisq maiorũ. quintũ ex torm̃tis. Ter¬
cius gͦ suꝑior modus. qui. ẽ ex tẽporib
in octo species diriuatur. prima ingemo
sccda: opib. t̾cia: ȩtate. quarta: fortuna.
quinta: arte. sexta: usu septima: neces¬
sitate. octaua: concursione fortuitorũ
Testimoniũ om̃e ẽ. qđ ab aliqͣ externare
sumit᷑ ad faciendã fidẽ Persona non

Expanded text:
sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres animos timor arguit.' A comparatione argumentum est, quando per collationem personarum siue causarum sententiae ratio sub imputatione formatur – Vergilius: 'Tu potes Aenean manibus subducere Graium; nos aliquid contra Rutulos iuuisse nefandum est?' Argumenta ducuntur extrinsecus quae Graeci atechnos, id est artis expertes, uocant, ut etestimonium. Testimonium vero constat ex re, ac dividitur quinque modis; primo ex persona, secundo ex nature auctoritate, ctisque maiorum, quinto ex tormentis. Tertius ergo superior modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non
Abbreviated transcription (Latin):
N on diomedis eqͦs nec currũ cernis achil¬
lis. A contrari is argum̃tũ dr̃. quando
res discrepantes sibimet opponunt᷑.
immortale carinȩ. Fas habeant cer¬
tusq incerta ꝑicula lustres. ȩneas.
A consequentib argum̃tũ dr̃. quando
mo nec tanta suꝑbia uictis. Ab ante ce¬
dentib argum̃tũ. ẽ. quando aliqua
ex his quȩ prius gesta st̃ cõprobant᷑.
ut cicero ꝓ milone. Cũ ñ dubitauerit
apire quid cogitauerit. uos potestis
dubitare quid fecerit: A repugnan¬
tib argum̃tũ. ẽ. quando illud qđ
obicitur aliqua contrarietate destrui¬
tatus. domi te int̾ficere uoluisset
nichil affore credunt. quis omnẽ he¬
speriam sua subiuga mitat. Acausis
argum̃tũ ẽ. quando consuetudine
cõmuni res quȩq tractat᷑. ut terentiꝰ.
Ego ñ nichil ueritus sũ dudũ abs te
cauere. ne faceres qđ uulgus seruoꝵ
solet dolis ut me deluderes. Ab effe¬
ctis argum̃tũ ẽ. cũ ex his quȩ facta

Expanded text:
us Aen. 10, 581: Non Diomedis equos, nec currum cernis Achilus Aen. 10, 581: Non Diomedis equos, nec currum cernis Achillis. A contrariis argumentum dicitur, quando res discrepantes sibimet opponuntur,inmortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustres, Aeneas? A consequentibus argumentum dicitur, quando mo, nec tanta superbia victis. Ab antecedentibus argumentum est, quando aliqua ex his, quae prius gesta sunt, conprobantur, ut Cicero pro Milone 44: 'Cum non dubitaverit aperire quid cogitaverit, vos potestis dubitare quid fecerit? A repugnantibus argumentum est, quando illud, quod obicitur, aliqua contrarietate destrutatus, domi te interficere voluisset'nisperiam penitus sua sub iuga mittant.' A causis argumentum est, quando consuetudine communi res quaeque tractatur – Terentius: 'Ego nonnihil ueritus sum dudum abs te, Daue, ne faceres quod uulgus seruorum solet, dolis ut me deluderes.' Ab effectis argumentum est, cum ex his quae facta
Abbreviated transcription (Latin):
ad id qđ quȩrit᷑. sicut ait cicero. Gła. ẽ.
laus recte factorũ magnorũq in re prum tori¬
blica fama meritorũ. A partib ẽ argu¬
mentũ. cũ is qui se defendit aut negat
factũ. aut factũ esse iure defendit.
A nota . ẽ. argum̃tũ. cũ ex ui nominis
argum̃tũ aliqđ elicit᷑: ut cicero. Consu¬
lem in quã quȩrebã. quẽ in isto maiali
inuenire ñ poterã. Effecta argum̾ta st̃.
quȩ quodãmͦ ex reb aliis tracta noscun¬
mũ a coniugatis argum̃tũ ẽ: cũ declinatꝰ
a nomine & fit uerbũ. ut cicero uerrem
dicit euertisse ꝓuinciã uł nom̃ a uerbo.
unius appellationis postremitas. in alia
uocis declinatione formata. Scđm ar-¬
gumentũ a genere. ẽ. cũ de eodẽ genere
mentũ. ẽ: cũ generali quęstione fidem
lacedemona pastor. Asimili argum̃tũ
frustra. torserit in rutulos steterunt
quȩ in corpore graiũ yliacis campis.

Expanded text:
ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: Gloria est ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: Gloria est laus recte factorum, magnorumque in rempublicam fama meritorum. 3. A partibus est argumentum, cum is qui se defendit, aut negat factum, aut factum A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentum aliquod elicitur, ut Cicero: 'Consulem, consulem, inquam, quaerebam, quem in isto maiali inuenire non poteram.' Effecta argumenta sunt, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscunmum a coniugatis argumentum est, cum declinatur a nomine et fit verbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, unius appellationis postremitas, in alia vocis declinatione formata. Secundum argumentum a genere est, cum de eodem genere mentum est, cum generali quaestioni fidem Lacedaemona pastor. A simili argumentumfrustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis.
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ pars ẽ.: quȩ subter ẽ. generi. Qum¬
ta decima species definitionis. ẽ: quã
greci cata ethilogian. latini scđm rei
rationẽ uocant. ut dies. ẽ. sol supra
t̾ras nox ẽ. sol sub t̾ris. Scire autẽ de¬
Ibemus
p̾dictas species definitionũ topicis me¬
rito esse sociatas. qm̃ int̾ quȩdã argum̃ta
sunt positȩ. & ñ nullis locis cõmemorant᷑
in topicis. Nunc ad topica ueniamꝰ. quȩ
sunt argum̃toꝵ sedes. fontes sensuũ. &¬
origines dictionũ. DE TOPI CIS
oeica. ẽ. disciplina inueniendorũ.xxxi
argum̃toꝵ. Diuisio topicorũ siue loco¬
rũ ex quib argum̾ta ducunt᷑ triplex. ẽ.
Nam alia in eo ipso de qͦ agit᷑ hęrent.
alia quȩ dicunt᷑ effecta. quȩ qͦdãmͦ ex
rebus aliis tracta noscunt᷑. alia quȩ assu¬
munt᷑ extrinsecus. Argum̃ta quȩ in eo ipso
de qͦ agit᷑ hȩrent. intrib diuisa st̃ Prima
a toto. scđa a parte. t̾cia a nota. Argu¬
mentũ ẽ. a tcoto. cũ definitio adhibet᷑

Expanded text:
neri.' Quinta decima est species definitionis, quam Graeci cata etiologian, Latini rei rationem uocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris.' Scire autem debemus praedictas species definitionum topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae et nonnullis locis commemorantur in topicis. Nunc ad topica ueniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum, origines dictionum. De topicis . Topica est disciplina inveniendorum argumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntur effecta, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia, quae adsumuntur extrde quo agitur haerent, in tribus divisa sunt. Prima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. 2. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur
Abbreviated transcription (Latin):
& nigrũ. t̃ciũ eiꝰ nec candidũ nec nigrũ.
sed fuscũ uł pallidũ. In relatiuis qͦq ut
multa & pauca. t̃ciũ eiꝰ nec multanẽc pau¬
ca. s mediocria. In habitu uł orbatione.
ut uisio & cȩcitas. Terciũ eiꝰ nec cęcitas
nec uisio. sed lippitudo. Hic gͦ legit non
legit. terciũ nichil habet. Explicrt lig̃¬

Expanded text:
et nigrum. Tertium eius nec candidum nec nigrum, et nigrum. Tertium eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa et pauca. Tertium eius nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu vel orbatione, ut visio et caecitas. Tertium eius, nec caecitas nec visio, sed lippitudo. Hic ergo legit, non legit: tertium nihil habet. Mathemati
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ iniquitas sit: aut ad illã sit iniqͥtas.
Terciũ genꝰ ẽ. oppositorũ habitꝰ uł orbatio.
qđ genꝰ cicero priuationẽ uocat. qua osten¬
dit aliquid quẽ piã habuisse unde priuatꝰ
est. Cuius species sunt tres. Quarũ prima
est in re. scd̾a in loco. t̾cia intẽpore congruo
Inre: ut cęcitas & uisio. In loco: ut cȩcitatis
& uisionis in oculis locus. ẽ. Intẽpore con¬
gruo. ut infantẽ ñ dicere sine dentib eũ
cuidentes adhuc ȩtas parua netauit Non
enĩ ẽ. priuatꝰ dentib. quos nondũ habuit
Quartũ uͦ genꝰ ex confirmatione & negatioris
opponitur. ut socrates disputat. socrates
ñ cdisputat. Hȩc a supiorib ideo differt.
qđ illa singillatĩ diei posst̃. hȩc nisi connexȩ
dici ñ possunt. Qđ genꝰ quartũ apud dia¬
lecticos multũ habet conflictũ & appel¬
latur ab eis ualde oppositũ. Siquidẽ &
terciũ ñ recipit. Nam ex illis quȩdã lab̾e
terciũ possunt. ut in contrariis candidũ

Expanded text:
ad illam sit iniquitas. Tertium genus est oppositorum habitus vel orbatio. Quod genus Cicero privationem vocat, qua ostendit aliquid quempiam habuisse, unde privatus est. Cuius species sunt tres: quarum prima est in re, secunda in loco, tertia in tempore congruo. In re, ut caecitas visio. In loco, ut caecitatis et visionis in oculis locus est. In tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus eum, cui dentes adhuc aetas parva negavit. Non enim est privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec nisi conexe dici non possunt. Quod genus quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum
Abbreviated transcription (Latin):
neat. mͦ ut designet. mͦ ut uituꝑet. aut
laudet. ut moneat. nobilitas. ẽ. uirtutis
malorũ apud posteras sarcina. Ut desi-¬
gnet. apex est ars corporis. Ut laudet.
adolescentia. ẽ. flos ȩtatis. Ut uituꝑet.
diuitiȩ st̃ breuis uiȩ longũ uiaticũ¬
O ctaua species definitionis. ẽ. quã greci
cata aferesinutoi enentioi. Latini ꝑ
priuantiã contrarii eiꝰ qd definit᷑ dicunt
stũ ñ÷. & his similia. Hoc aut̃ genere
definitionis uti debemꝰ cũ contrarium
notũ. ẽ. ut si bonũ ẽ. qđ ꝓdest cũ honesti
id qđ tale ñ.ẽ. malũ est. Nona species
definitionis. ẽ. quã greci cata ẏpotipo¬
sin. latini ꝑ quandã imaginationẽ di¬
cunt. ut eneas. ẽ. ueneris & anchisȩ

Expanded text:
neat, modo ut designet, modo ut vituperet aut neat, modo ut designet, modo ut vituperet aut laudet. Ut moneat: 'Nobilitas est virtutis maiorum apud posteros sarcina'. Ut designet: 'Apex est arx corporis'. Ut laudet: 'Adulescentia est flos aetatis'. Ut vituperet: 'Divitiae sunt brevis vitae longum viaticuOctaua species definitionis est, quam Graeci cata apheresin tu enantiu, Latini per priuantiam contrarii eius quod definitur dicuntst,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est malum est'. Nona species definitionis est, quam Graeci κατὰ ὑποτύπωσιν, Latini per quandam imaginationem dicunt, ut: 'Aeneas e
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ similitudo in bonis reb ponit᷑ & iN
malis. Quinta species definitionis est.
quã grece cata antil ex in latine aduer¬
biũ dicimꝰ Hȩc uocẽ illã de cuiꝰ re quęxit᷑
alio sermone designat. uno ac singulari
& quodã mͦ quid illud sit in uno uerbo
positũ uno uerbo alio declarat. ut conti¬
cescere. ẽ. tacere. Itẽ cũ terminũ dicimꝰ
finẽ: aut populatas int̾pretam᷑ esse ua¬
statas. Sexta species definitionis. ẽ. quã
greci cata diaphorar uocant. nos ꝑdif¬
ferentiã dicimꝰ. scriptores uͦ artiũ de
eodẽ & de altero nominant: ut cũ quęritꝰ
quid int̾sit int̾ regẽ & tirannũ. adiecta
differentia quid uterq sit definitur.
id ÷ rex ẽ. modestꝰ & tẽꝑans: tirannꝰ
uͦ impius & immitis. Septima species
latini ꝑtrans lationẽ dicunt. ut cicero
intopicis. Litus. ẽ. qua fluctꝰ eludit. Hec
uarie tractari potest. Modo enĩ ut mo¬

Expanded text:
Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata diaphoran, nos per differentiam dicimus. Scriptores vero artium de eodem et de altero nominant, ut cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit definitur; id est, rex est modestus et temperans, tyrannus vero inpius et inmitis. Septima species Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis 32: 'Litus est, qua fluctus eludit'. Hoc varie tractari potest. Modo enim ut mo
Abbreviated transcription (Latin):
tes dr̃. latine qualitatiua uocat᷑. qͥa ex
id qđ sit. euident̾ ostendit. Cuius exem¬
plũ tale ẽ. Homo. ẽ. qͥ ingenio ualet. arti¬
bus pollet. & cognitione rerũ aut quod
agere debet eligit. aut anĩ aduersigne
qđ in utile sit contẽnit. His enĩ qualita¬
tib. expressus ac definttus homo est.
Quarta species definitionis. ẽ: quȩ grece
nominat᷑. Quȩ adhibita circũitione di¬
ctorũ factorũq res quid sit descriptio
ne declarat. Quȩrit᷑ enĩ quid auarus sit.
quid crudelis. quid luxuriosus. & uni¬
uersa lixuriosi. auari crudelis natura
describit᷑. Ut si luxuriosũ uolumꝰ defi¬
nire. dicamꝰ Luxuriosus ẽ. uictus non
necessarii sed sũptuosi & honoris appe
tens. in delici is affluens. in libidine
promptꝰ. Hȩc & talia definiunt luxuri¬
osũ. sed ꝑ descriptionẽ definiunt. Quȩ¬
species definitionis oratorib magis apta
.ẽ. quã dialecticis. qͥa latitudines habet

Expanded text:
des dicitur, Latine qualitatiua. Haec des dicitur, Latine qualitatiua. Haec id quod sit euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est. Quarta species definitionis est, quae Graecencupatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem quae quid sit descrne declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necetens, in delicias afluens, in libidinem pronus’: haec talia definiunt luxuriosum, et descriptione definiunt. species definitionis oratoribus magis apta est quam dialecticis, quia latitudines habet.
Abbreviated transcription (Latin):
EFIIIIO. ẽ. phylosophorũ quȩ in
reb exprim̃dis explicat quid res
ĩpsa sit. qualis sit. & que admodũ mẽbris
siis constare debeat. Est enĩ oratio bre¬
uis. unius cuiꝰq rei naturã a cõmunione
diuisã ꝓpria significatione concludens.
Diuisio definitionũ. in partes quindecim
habet᷑ Frima species definitionis. ẽ: usi¬
dr̃ definitio. ut . ẽ. Homo animal ratio¬
nale. mortale. sensus disciplinȩq capax.
Hȩc enĩ definitio. ꝑ species & differentias
descendens uenit ad ꝓpriũ. & designat
plenissime quid sit homo.: Scdã species
dr̃. latine notio nuncupat᷑. quã notionẽ
cõmuni ñ ꝓprio nomine possumꝰ dicere.
Hȩc isto mͦ semꝑefficit᷑. Homo ẽ. qđ ratio¬
nali conceptione exercitioq prȩest ani¬
malib cunctis. Non enĩ dixit quid ẽ. hõ
sed quid agat. quasi qͦdã signo in noticiã
definitionũ omniũ obtinet pͥncipatũ.
Tercia species definitionis. ẽ: quȩ g̾ce poy¬

Expanded text:
efinitio est Philosophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetur. Prima species definitionis est οὐσdicitur definitio, ut est: 'Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda species dicitur, Latine notio nuncupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam definitionum omnium optinet principatum. Tertia species definitionis est, quae Graece pyoe
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ ꝑ indigentiã pleni ex eodẽ gene
re. Ut si quęratur quid sit triens.
respondeat᷑q cui bisse de est. ut sit
assis. Puodecima species definitionis
& animꝰ. & consiliũ. & sententia ciui¬
tatis. & alit̾. Pax est. tranquilla li¬
bertas. Fit & ꝑuituꝑationẽ quã g̾ci
mũ malorũ omniũ. ñ mͦ bello. sed
morte qͦq repellenda.Tercia decima¬
species definitionis. ẽ. quã greci cata
tonprostin. latini ad aliqͥd uocant.
ut .ẽ. illud Pat̃. ẽ: cui .ẽ. filius.
dñs ẽ: cui . ẽ. seruus. Quarta deci¬
ma species definitionis. ẽ. quã greci

Expanded text:
i per indigentiam pleni ex eodem genere vocant: ut si quaeratur Quid sit triens, respondeatur, Cui dodrans deest ut sit assis. Duodecima species definitionis et animus, et consilium, et sententia civitatis. Et aliter pax est tranquilla libertas. Fit et per vituperationem, quam Graeci mum malorum omnium, non modo bello, sed morte quoque repellenda. Terspecies definitionis est, quam Graeci κατὰ τὸ πρός τι, Latini ad aliquid vocant, ut est illud: 'Pater est, cui est filius'. 'Dominus est, cui est servus'. Quartadecima spec
Abbreviated transcription (Latin):
esse. nubẽ rarefactã & solutã aerem
Nubes dictȩ ab obnubendo. id ẽ. oꝑiendo
cęlũ. Unde & nuptȩ. qđ uultꝰ suos ue¬
lent. Unde & neptunus qđ nubat.
id ẽ. mare & terrã tegat. Nubes autẽ
aeris densitas facit. Uenti enĩ aerem

Expanded text:
esse, nubem rarefactam et solutam aerem. esse, nubem rarefactam et solutam aerem. Nubes dictae ab obnubendo, id est operiendo, caelum; unde et nuptae, quod vultus suos velent; unde et Neptunus, quod nubat, id est mare et terram tegat. Nubes autem aeris densitas facit. Venti enim aerem
Abbreviated transcription (Latin):
contrarius sit circulo quẽ arcticon nomi¬
nauimꝰ. Quintꝰ circulus cimerinos tropi¬
cus. qui a latinis hiemalis siue brumalis
uenerit. hiemẽ his qui ad aquilonẽ sunt
facit. ęstatẽ autẽ his qͥ austri partib
cõmorant᷑. Todiacus aut̃ circulus est.
inanitas. plurimũ habens admixtũ
ATREIN. ab eo qđ ferat terrã uł abeo
qđ feratur. Hic aut̃ partim ad t̾renã.
partim ad cȩlestẽ materiã ꝑtinet. Nam
ille subtilis. ubi uentosi ac ꝓcellosi motꝰ
nꝰ possunt existere: ad cęlestẽ ꝑtinet
partẽ. Iste uͦ turbulentior qͥ exhalatio¬
nib humidis corporeseit t̾rȩ deputat᷑.
quiq ex se multas species reddit. Nã
cõmotus uentos facit. uehem̃tius con¬
citatus ignes & tonitrua. contractus
nubila. conspissatꝰ pluuiã. congelantib
nubib niuẽ. turbulentius congelantibꝰ
densiorib nubib grandinẽ. distentus
serenũ efficit. Nam aerem densũ nubẽ

Expanded text:
contrarius sit circulo, quem arcticon nomicontrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis circulum pervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his qui austri partibus commorantur. Zodiacus autem circulus est. ube . Aer est inanitas plurimum habens admixtum αἴρειν, ab eo quod ferat terram, vel ab eo quod feratur. Hic autem partim ad terrenam, partim ad caelestem materiam pertinet; nam ille subtilis, ubi ventosi ac procellosi motus non possunt existere, ad caelestem pertinet partem; iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur; quique ex se multas species reddit. Nam commotus ventos facit; vehementius concitatus ignes et tonitrua; contractus nubila; conspissatus pluviam; congelantibus nubilis nivem; turbulentius congelantibus densioribus nubilis grandinem; distentus serenum efficit. Nam aerem densum nubem
Abbreviated transcription (Latin):
quasdã terrȩ partes temperie sua in co¬
lere ꝑmisit. quasdã negau it enormita¬
te frigoris aut caloris. Tone autẽ ipsȩ
quinq st̃. quȩ ideo zonȩ uł circuli ap¬
pellant᷑. eo qđ in circũ ductione sperȩ
existunt. Quorũ primꝰ circulus ideo
arcticos appellatur. eo qđ intra eũ ar¬
ctorũ signa inclusa ꝑspiciunt᷑. quȩ
a marsis in ursarũ speciem ficta. sep¬
tentriones appellant᷑. Sccl̃s circulus
ereo terinus tropicus dr̃. qͥa in eo cir¬
culo sol aquilonis finib ęstatẽ faci¬
ens. ultra eũ circulũ ñ transit. sed sta¬
tim reuertit᷑. & in de tropiciuis appel¬
latur. Tercius circulus humeriniis.
qͥa latinis ideo ȩquinoctialis appel¬
latur. eoqł sol cũ ad eũ orbẽ ꝑuene¬
rit: ȩqui noctiũ facit. Himeriniis enĩ
latine dies dr̃ atq nox. quo circulo
dimidia sperȩ pars constituta ꝑspicit᷑.
Quartꝰ circulus antarcricos uocatur. eo qđ

Expanded text:
quasdam partes temperie sua incoquasdam partes temperie sua incolere permisit, quasdam negavit enormitate frigoris aut caloris. Zonae autem ipsae quinque sunt, quae ideo zonae vel circuli appellantur eo quod in ciexistant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspiciuntur, quae a nostris in ursarum specie ficta septentriones appellantur. Secundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
circũire. Septentrionib breuiores
est septentrionis linea recta. quȩ ꝑ
mediã pilã sperȩ tendit. Et dicta aris
qđ in ea spera ut rota uoluit᷑. uł quia
ibi plaustrũ est. Cardines extremȩ
partes st̃ axis. Et dicti cardines. eo qđ ꝑ
eos uertitur cȩlũ. Poli st̃ circuli qͥ currt᷑
parem. Horũ alter ẽ. septentrionalis
qͥ nunquã occidit: appellaturq boreus.
axiũ cicli. ex usu plaustrorũ. a poliendo
scilicet nominati. Sed polus boreus sẽꝑ
uidetur. austronothius nunquã. quia
dextera cȩli altiora st̃. pressa austri.
Conuexa. extrema cęli st̃. a curuitate di¬
cta. Nam conuexũ. curuũ ẽ. & inclina¬
tũ. & in modũ circuli flexũ. Lacteus cir¬
culus. uia. ẽ. quȩ in spera uidetur. a can-¬
dore dicta qͥa alba. ẽ: quã aliqui di¬
cunt uiã esse quã circũit sol & ex
splendoris ipsius transitu ita lucere
DE CIRCULIS CELI.
ista cęli circulorũ distincta tonis.

Expanded text:
circumire, septentrionibus breviores circumire, septentrionibus breviores est septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Cardines extremae partes sunt axis; et dicti cardines, eo quod per eos vertitur coelum. Poli sunt circuli qui currunt per axem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, ium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri. Convexa extrema coeli sunt a curvitate dicta: nam convexum curvum est et inclinatum, et in modum circumflexum. Lacteus circulus via est, quae in sphaera videtur a candore dicta, quia alba est, quam aliqui dicunt, viam esse quam circuit sol, et ex splendoris ipsius transitu itDe circulis caeli ista caeli circulorum distincta zonis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓaere accipitur. ubi uenti & nubes. pro¬
celle & turbines fiunt. lucretius. Celũ
qđ dicit᷑ aer. Et psalmꝰ uolucres cęli
appellat. ci manifestũ sit aues in aere
uolare. & nos in consuetudine hunc
aerem cȩlũ appellamꝰ. Nam cũ de sere¬
no uł nubilo quęximꝰ. aliqͣndo dicimꝰ
qualis . ẽ. aer. aliquando quale. ẽ. cȩlũ¬
locus. ẽ. in qͦ sidera st̃. & significat
eũ ignẽ qui a toto mundo in altũ se¬
paratus. ẽ. Sane ȩther ẽ ipsũ elem̃tũ.
ȩthera uͦ splendor ȩtheris. & ẽ. sermo
grecus. Spera cęli dicta. eo qđ species
eiꝰ in rotundũ formata. ẽ. Sed & quic.¬
qͥd tale. ẽ. a uolubilitate spera a grecis
dr̃. sicut & pilȩ. quib ludunt infanter
Nam phylosophi dicunt cȩlũ in spere
figura unctiq eẽ. conuexĩ. om̃ib pat¬
tib ȩqualẽ. concludentẽ terrã. in
metdia mundi mole libratã. Hunc mo¬
ueri dicunt. & cũ motu eiꝰ sidera in eo
fixa ab oriente usq ad occidentem

Expanded text:
pro aere accipitur, ubi venti et nubes, procellae et turbines fiunt. Lucretius: Coelo, qui dicitur aer. Et psalmus volucres coeli appellat, cum manifestum sit aves in aere volare; et nos in consuaerem caelum appellamus. Nam cum de sereno vel nubilo quaerimus, aliquando dicimus, 'qualis est aer?', aliquando, 'quale est caelumlocus est in quo sidera sunt, et significat eum ignem qui a toto mundo in altum separatus est. Sane aether est ipsud elementum, aethra vero splendor aetheris, et est sermo Graecus.ndum formata est. Sed et quidquid tale est, a volubilitate sphaera a Graecis dicitur, sicut et pilae quibus ludunt infantes. Nam philosophi dicunt, coelum in sphaerae figura undique esse convexum, omnibus partibus aequale, concludens terram in media mundi mole libratam. Hoc moveri dicunt, et cum motu ejus sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti signa. Nam celatũ dr̃ uas. qđ si¬
gnis eminentiorib refulget. Distuxit
enĩ eũ ds̃ claris luminib & impleuit.
sole scilicet & lunȩ orbe fulgenti. &
astrorũ micantiũ splendentib signis
ꝑspicuus sit. & ad speculandũ purior.
Cęlũ aut̃ inscripturis scĩs ideo firmamtu

Expanded text:
veluti signa: nam caelatum dicitur vas, quod signis eminentioribus refulget. Distinxit enim illud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis perspicuus sit et ad speculandum purior. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis sacris numeri existunt. quorũ
figuras ñnisi noti huiꝰ artis scientiȩ solue¬
re posst̃. Datũ ẽ. etiã nob̾ ex aliqua parte
sub numerorũ consistere disciplina. qͣndo
horas ꝑcã discimꝰ. quando mensiũ curri¬
culũ supputamꝰ. quando spaciũ anni rede¬
untis agnoscimꝰ Per numerũ si quidem.
ne confundam᷑ instruimur. Tolle nume¬
rum in reb om̃ib. & om̃ia ꝑeunt. Adime
scło compotũ. & cuncta ignorantia cȩca
complectitur. Nec differri possunt a ce¬
teris animalib qͥ calculi nesciunt rationẽ
De pͥma diuisione pariũ & imparium.

Expanded text:
scripturis sacris numeri existunt, quorum scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum est etiam nobis ex aliqua parte sub numerorum consistere disciplina, quando horas per eam dicimus, quando de mensuum curriculo disputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt. Adime saeculo conputum, et cuncta ignorantia caeca conplectitur, nec differri potest a ceteris animalibus, qui calculi nesciunt rationem. De prima divisione parium et inparium
Abbreviated transcription (Latin):
nominib quȩ ingreco aspirationẽ habet
herba serpillũ. Octo uͦ ꝑtranslationẽ
sicut illi ogdonos octo. Ita. illi nea. nos
nouẽ. illi deca nos decẽ. Dicti autẽ dece
a greta ȩthimologia. eo qđ ligent & con¬
iungant infra iacentes numeros. Nam
desmos: coniungere uł ligare apud eos
dr̃. Porro uiginti dicti: qđ sint decẽ bis
geniti. u. ꝓ .b. littera posita: Triginta.
qđ a ternario denariogignant᷑. sic usq
ad nonaginta. Centũ uͦ uocati a cantu
qđ ẽ circulũ. ducenti a duo centũ. sic
& reliqui usq ad mille. Mille aut̃ a mul¬
titudine. unde & militia quasi multien
unde & militia. quȩ greci mutata litte¬
ra miriades uocant. Quid prȩstent
rum locis. quantũ mysteriũ habent
elucet. Non enĩ frustra in laudib di
numeri sui significatione declarat. Simi¬
liter & quadraginta dies quib moy ses &
helias & ipse dñs iei unauert̃. sine numeroꝵ
cognitione ñ intelligunt᷑. Sic & alii iN

Expanded text:
nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nominibus quae in Graeco aspirationem habent, herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata littera myriada vocant. Quid praestent pturarum locis quantum mysterium habent elucet. Non enim frustra in laudibus Denumeri sui significatione declarat. Similiter et quadraginta dies, quibus Moyses et Helias et ipse Dominus ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in
Abbreviated transcription (Latin):
merorũ. Greci enĩ. numerũ
rithinon dicunt. Quã scripto¬
res scłariũ litterarũ int̾ disci¬
plinas mathematicas idõ primã esse
uoluert᷑. qm ipsa ut sit: nulla alia in¬
diget disciplina. Musica autẽ & geo¬
metrica & astronomia quȩ sequunt᷑.
ut sint atq subsistant: istius egent
UMeRi disciplinã apud grecos.
primũ pytagoran aucũpant cone¬
scripsisse. ac deinde a nichomaco dif.¬
fusius esse dispositã. quã apud latinos
UMeRus autẽ. ẽ: multitudo ex uni¬
tatib constituta. Nã unũ semi nu¬
UMero nũmus nom̾ meri dicti. su
dedit. & a sui frequentatione uoca¬
bulũ indidit. Unus a greco nom̃ trahit
Greci enĩ unũ ena dicunt. sic duo & tres.
qͦs illi dia & tria appellant. Quatcuor
iͦ: a figura quadrata nom̃ sũpserunt.
Quinq autẽ. ñ scđm naturã sed scđm pla¬
citũ uoluntatis uocabulũ accepert̃. ab
eo qͥ numeris nomina indidit. Sex autẽ
& septẽ. a greco ueniunt. In multis eni

Expanded text:
merorum. Graeci enim numerum ἀριθμὸν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent ibus ejus. 1. Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam, quam apud Latinos Numerus autem est multitudo ex unitatibus constituta; nam unum semen numero nummus nomen dedit, 120 et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus ex Graeco nomen trahit. Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo, tria, quos illi δύο et τρία appellant. 2. Quatuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eet septem a Graeco veniunt. In multis enim