comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia in tellegebam paucissimis esse donatum ut nullo
sibi homini praedicante ꝑ ipsum dm̃ uel ꝑ angelos cuelo¬
rum doc trinam salutis accipiant. Multiuero id eẽ
donatum ut ds̃ꝑ homines credunt quodlibet tamen
modo dicitur homini uerbum dĩ procul dubio quo sic audicct
ut illi o boedi & donum est dĩ. un de supra dicti excellen
tis simi tractatores diuinorum eloquiorum & gratiũ dĩ
ueram sicut predicanda est. Pruedicauerunt id ẽ quã
nulla merita humana pruecedunt & ad facienda diuina
pra cepta ins tanter orta sunt. ut qui haberent cdonum
obo edientu quibus cussis oboedendum escecau denum
Suenim gratia merita illa nrã praecedumt profaecto aut
gloriundum quando nr̃m nihilsit q uiuero ait Non
ipse facta & dicta praeterut nonenim est ullum fac¬
tum ditum uuc hominis quod non excorde coritatione
procedat. quid aut̃ amplus agere de acre cyprianus
martrr gloriosissimus potuit quamubi nos in oratione

Expanded text:
qua intelligebant paucissimis esse donatum, ut nullo qua intelligebant paucissimis esse donatum, ut nullo sibi homine praedicante, per ipsum Deum vel per Angelos coelorum doctrinam salutis accipiant; multis vero id esse donatum, ut Deo per homines credant. Quolibet tamen modo dicatur homini verbum Dei, procul dubio, quo sic audiat uttissimi divinorum eloquiorum, et gratiam Dei veram, sicut praedicanda est, praedicarunt, id est, quam nulla merita humana praecedunt; et ad facienda divina praecepta instanter hortati sunt, ut qui haberent donum obedientiae, quibus jussis obediendum esset, audirent. Si enim gratiam merita ulla nostra praecedunt, profecto aut gloriandum, quando nostrum nihil sit. » Qui vero ait, « Nipsa facta et dicta praeteriit: non enim est ullum factum dictumvi hominis, quod non ex corde et cogitatione procedat. Quid autem amplius de hac re agere Cyprianus martyr gloriosissimus et doctor lucidissimus potuit, quam ubi nos in oratione
Abbreviated transcription (Latin):
doc trina xp̃i anlaud abiliterus quequaq: defamatus
uiros cyprianum & ambrosium quorum tamclara
testimonia in posuimus debere sufficere & debere autrũ¬
que idem ut & gratiam dĩ gratuitam sicut credenda
adq: predican daẽ ꝑ omni credentes ꝑ omnia pruedicent:
Et eandem praedicationem praedicationi quaortamur
pigros. uel corrum pimus malos non opinentur aduer¬
sam quia & isti uiri cumsic praedicarent dĩ gratiũ ut
unus eorum. diceret innullogloriandum quando nrm
nihilsit. Aliter aut̃ non ẽ in potestate nostra cor nrm̃.
& nostrae cogitationes non tamen ortari. & corripe destiter̃.
aut fieret praecepta diuina. Nec timuerunt nedicetur eis.
Quidnos ortamini qui a & corripitis sinihilbom ut habeam:
est nr̃m & si non est in potestate nrã cornrm. haec nedice¬
rentur cis ne qua quam illi scĩ eamente timere potuerunt

Expanded text:
doctrina christiana laudabiliter usquequaque diffamatos doctrina christiana laudabiliter usquequaque diffamatos viros, Cyprianum et Ambrosium, quorum tam clara testimonia posuimus, debere sufficere, et debere ad utrumque, id est, ut et gratiam Dei gratuitam, sicut credenda atque praedicanda est, per omnia credant et per omnia praedicent, et eamdem praedicationem praedicationi qua hortamur pigros, vel corripimus malos, non opinentur adversam: quia et isti viri, cum sic praedicarent Dei gratiam, ut unus eorum diceret, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » ; alter autem, « Non est in potestate nostra cor nostrum et nostrae cogitationes » ; non tamen hortari et corripere destiterunt, ut fierent praecepta divina. Nec timuerunt ne diceretur eis, Quid nos hortamini? quid et corripitis, si nihil boni ut habeamus est nostrum, et si non est in potestate nostra cor nostrum? Haec ne dicerentur eis, nequaquam illi sancti ea mente timere potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegit negareuł dubitare praemittur. ubiait. a płs
Non repulit ds̃ plebemsuam quam praesciuit praedistina¬
tionem significare uoluisse. Prues ciuit enim reliquius
quus secundum. electionem gratiue fuerit in sefucturus
hoc est ergo praedistinauit. Sine dubio enim praesciuit.
Si praedistinauit s& praedistinansse. est hoc pruecisse qđ
fuerit ipse facturus. quid ergonos prohibet quando aput
alicos uerbi dĩ tractatores legimus dĩ pruescientium & atꝰ
deuocatione electorum eande praedestinationem intelle¬
gere. Magis enim fortasse uoluerunt. hoc uerbo ineare
uti quod & facilius. intellegitur & non repugnat. Immo& con¬
gruit. ueritati quae praedestinatione gratia pruedicatur
h oc scio neminem contraistam praedes tinationom.
quam secundum scriptur asscãs defendinisi erran do
dis putare potusse. Puto tamen eis quide hares
sententias tractarum requirunt. scos & infide adque

Expanded text:
intelligit, negare vel dubitare permittitur, ubi ait Apostolus: intelligit, negare vel dubitare permittitur, ubi ait Apostolus: Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit, praedestinationem significare voluisse. Praescivit enim reliquias, quas secundum electionem gratiae fuerat ipse facturus, hoc est ergo praedestinavit; sine dubio enim praescivit, si praedestinavit. Sed praedestinasse est hoc praescisse, quod fuerat ipse facturus. Quid ergo nos prohibet, quando apud aliquos verbi Dei tractatores legimus Dei praescientiam, et agitur de vocatione electorum, eandem praedestinationem intelligere; magis enim fortasse voluerunt hoc verbo in ea re uti, quod et facilius intelligitur, et non repugnat, imo et congruit veritati, quae de praedestinatione gratiae praedicatur. Hoc scio, neminem coquam secundum Scripturas sanctas defendimus, nisi errando disputare potuisse. Puto tamen eis qui de hac re sententias tractatorum requirunt, sanctos et in fide atque
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid dicit illi responsum diuinum. Reli qui mihi septẽ
miliu uirorum qui non incuruauerunt genua antebual.
Nom enim a it relicta sunt mihi aut reliquerunt semihi sed
reli quimihi. Sic ergo in quid in hoc tempore reli quiue ꝑ
electionem graciae factesunt. Si aut̃ gratia lamnon exoperib:
alio quin gratia iam nonẽ gratia & conectens. Illa que iam
supra interposui quidergo & abhic in terrogationi respon¬
dens quod querebat in quidisrahel hoc non ẽ consecutus
electio aut̃ consecutaẽ. Ca&eriuero excaecatisunt.
In hacergo electione & in his reliquus quae ꝑ electionem
gratiue factue sunt uoluit intellegi plebem quam propter¬
ea ds̃ non repulit quia praesciit. haec ẽ illa electio quaeos
quos uoluit elegit in xp̃o ante constitutionem mundi ut
essent scĩ & in maculati in conspectueius & incaritate prae¬
des tinans eos in adoptione filiorum. Nullus igitur qui huec

Expanded text:
Sed quid dicit illi, inquit, responsum divinum? Reliqui mihi septem Sed quid dicit illi, inquit, responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genu ante Baal. Non enim ait, Relicta sunt mihi; aut, Reliquerunt se mihi: sed, reliqui mihi. Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae factae sunt. Si autem gratia, jam non ex operibus; alisupra interposui: Quid ergo? Et huic interrogationi respondens: quod quaerebat, inquit, Israel, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est, ceteri vero excaecati sunt. In hac ergo electione, et in his reliquiis, quae per electionem gratiae salvae factae sunt, voluit intelligi plebem, quam propterea Deus non repulit, quia praescivit. Haec est illa electio, qua eos, quos voluit, elegit in Christo ante constitutionem mundi, ut essent sancti et immaculati in conspectu ejus in caritate, praedestinans eos in adoptionem filiorum. Nullus igitur, qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
natio significatum etiam nomine praescientiue. gicut ait
apłs. Non reppulit ds̃ plebem quam praesciuit. hic quod
ait praes ciuit non recte intellegitur nisi praedes tinauit
quod circums tantiu ipsus lectionis ostendit loq batur enĩ.
dereliquiis uidueorum quaes alue factie sunt ꝑ cuntibus
c&eris Nam superius dixerat adisrł dixisse prophetam
Totadie expandi manus meas. ad populum non credentem
& contradicentem & tam quam respondetur. ubis untergo
factue promissiones di ad isrł. continuo subiunxit. De quo
ergo numquid reppulit ds̃ plebemsuam: Absit Nam & ego isra
&ego ex ipsa plebemsum. Demde addidit. unde nunc agem:
non repulit ds̃ plebemsuam quam praesciuit. atq ut ostende¬
r & dĩ gratia fuisse relictas reliquias non meritis operumeor
secutus adiunxit. Annescitis in heliu quid dicit scriptura.
Quemadmodam interpellet dm̃ aduersus isrł. &c&era.

Expanded text:
natio significatur etiam nomine praescientiae, sicut ait natio significatur etiam nomine praescientiae, sicut ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Hic quod ait, praescivit, non recte intelligitur, nisi, praedestinavit: quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt, pereuntibus caeteris. Nam superius dixerat, ad Israel dixisse prophetam, Tota die extendi manus meas ad populum non credentem et contradicentem: et tanquam responderetur, Ubi sunt ergo factae promissiones Dei ad Israel? continuo subjunxit, Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit: nam et ego Isret ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit unde nunc agimus, Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, secutus adjunxit, An nescitis in Elia quid dicit Scriptura; quemadmodum interpellat Deum adversus Israel? et caetera.
Abbreviated transcription (Latin):
impediri exortationes siue adfidem siue a ꝑseuerantiũ
us que infinem. Quia et isti dĩdona esse nec aseipso cui¬
quã sed abillo tribui praedicamus. Ad enim uitio suo
quis que deseritfidem cum cedit. temptationi at que con¬
sentit quanta quacum illo agitur ut deserat fidem quisnegat
Sed nonideo dicenda est. infide perseuerantiue non eẽ do¬
numdĩ hancenim cotidie poscit quidicit. Nenos inferas
In temptationem. Et exauditur hanc accepit. hacꝑ hoc
cotidie ut perseueraret. Petens profecto ꝑseuerantiue suue
speninon ipso sed in dõ ponit. ego autẽ noli ex aggerare
hoc est enimdicere tunc desua salute hominem desperare
uocatis in quibus donis .ẽ. & in operecredere & in fideusq
aduitae buius terminum perseuerare sicut tanta rationũ.
ad que auc toritatum contestatione probauimus. haec inquã
dĩ dona sinullaẽ praedestinatio quam defendimus non

Expanded text:
impediri exhortationes, sive ad fidem, sive ad perseverantiam impediri exhortationes, sive ad fidem, sive ad perseverantiam usque in finem, quia et ista Dei dona esse, nec a se ipso cuiquam, sed ab illo tribui praedicamus. 46. At enim, « vitio suo quisque deserit fidem, cum cedit tentationi atque consentit, qua cum illo agitur ut deserat fidem. » Quis negat? Sed non ideo dicenda est in fide perseverantia non esse donum Dei. Hanc enim quotidie poscit, qui dicit, Ne nos inferas in tentationem ; et si exauditur, hanc accipit: ac per hoc, quotidie ut perseveret petens, profecto perseverantiae suae spem non in se ipso, sed in Deo ponit. Ego autem nolo exaggerare » Hoc est enim dicere, tunc de sua salute hominem desperare, vocatis, in quibus donis est et incipere credere, et in fide usque ad vitae hujus terminum perseverare, sicut tanta rationum atque auctoritatum contestatione probavimus; haec, inquam, Dei dona, si nulla est praedestinatio quam defendimus, non
Abbreviated transcription (Latin):
ergo pax & caritas ab illo ẽ & fides. Propt̃ quod abillo eã
non solum augeri habentib: uerum etiam non habentibus
poscimus dari neq: isti propt̃ quos huec dicimus qui prue¬
dicatione praedes tinationis & gratice exortatione cla¬
mitant in pedire ad sola illa exortantur donaq: non adõ
dari sed a uobis esse contendunt. sicut sunt in itium fidei
& in eausq: infinem ꝑ seuerantia quodutiq: facere deberent
ut tantum modo infideles ortarentur ut crederent &
fi des ut crederemanerent. eauero que nobiscum dĩ dona
esse non negant ut nobiscũ pelugiunũ demoliuntur
uiuitur & exfide in petrantur adnõ oranda monstrare
& oraresolum uł sibi uł aliis debuerunt. Non aut̃ quẽ quã
ut ea capesseret & retineret ortari. Cumuero & ahaeo
exoetantur ut possunt at que exortandos eẽ homines con¬
fitentur satis utiq ostendunt. Nec ea praedicatione

Expanded text:
ergo pax et charitas, ab illo est et fides, propter quod ab illo eam ergo pax et charitas, ab illo est et fides, propter quod ab illo eam non solum augeri habentibus, verum etiam non habentibus poscimus dari. 45. Neque isti, propter quos haec dicimus, qui praedicatione praedestinationis et gratiae exhortationem clamitant impediri, ad sola illa exhortantur dona, quae non a Deo dari, sed a nobis esse contendunt, sicut sunt initium fidei, et in ea usque in finem perseverantia: quod utique facere deberent, ut tantummodo infideles hortarentur ut crederent, et fideles ut credere permanerent. Ea vero quae nobiscum Dei dona esse non negant, ut nobiscum Pelagianum demoliantur vivitur, et ex fide impetrantur a Domino, oranda monstrare et orare solum vel sibi vel aliis debuerunt; non autem quemquam, ut ea capesseret et retineret, hortari. Cum vero et ad haec exhortantur, ut possunt, atque exhortandos esse homines confitentur; satis utique ostendunt, nec ea praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
ripiendis in quieti & diuinis eloquiis testibus: & ipsi
quos nobiscum isti communes habent actibus nr̃is neq
hanc inpedit correptionem quod sapientiũ pacificã quia
contemptio corrigantur. atq: sanantur donũdĩ ec̃ prae¬
camus. Ita ut corripiendisciit fideles uł infide non per¬
manentes. Non inpediente i stam correptionem p̃dicati¬
onem gratiae que fidem quoq: ipsam & in ea permansionẽ
dĩ dona esse commendat qui a & si exfide impetratur sapi¬
entic̃ sicuit &ipseia cobus cum dixiss&. Si quis uestras
indiget sapientiã postul& adõ quidat omnibus affluent᷑
& non in properat. et dabit ei. mox addidit. Postulet aut̃
infide ni hil esitans. Nontamen qm̃fidesdatur prius¬
quã postuletur ab illo cuidatur. I deo dicenda est
non . eẽ donum dĩ sed esse a nobis quia data est nobis
non pententibus nobis. Apłs enim apertissime dicit. pax

Expanded text:
ripiendi sunt inquieti, et divinis eloquiis testibus, et ipsis ripiendi sunt inquieti, et divinis eloquiis testibus, et ipsis quos nobiscum isti communes habent actibus nostris; neque hanc impedit correptionem, quod sapientiam pacificam, qua contentiosi corriguntur atque sanantur, donum Dei esse praedicamus: ita corripiendi sunt infideles, vel in fide non permanentes, non impediente istam correptionem praedicatione gratiae Dei, quae fidem quoque ipsam et in ea permansionem dona Dei esse commendat. Quia etsi ex fide impetratur sapientia, sicut ipse Jacobus cum dixisset, Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat, et dabitur ei; mox addidit, Postulet autem in fide, nihil haesitans : non tamen quoniam fides datur priusquam postuletur ab illo cui datur, ideo dicenda est non esse donum Dei, sed esse a nobis, quia data est nobis, non petentibus nobis. Apostolus enim apertissime dicit: Pax
Abbreviated transcription (Latin):
tum desur sumẽ. descendens a patreluminum. Quur
ergo ut omittam cetera corripimus. inpudicos & con¬
tentio sus quibus tamen praedicamus donum di esse
sapientiam pudicam at que pacificam nec timus. ne
ꝑ moti diuine uoluntatis. Incerto plus in huc predica¬
tione desperationis quam exoctationis inueniant. Ne
correptionis estimulis aduersus seipsos potius aduersus
nos excitemur quia eos corripimus haec non habentes
quue ipsi dicimus non huma uoluntate proferri sed di¬
uina largitate donari. Quurdenique ipsum apłm
la cobum huius gratiae praedicatio non deterruit
corripere inquietos & dicere. Si telũ amarum hu¬
betis & contentiones sunt incordibus urs. Noli teglo¬
riari & men daces esse aduersus ueritatem. Non
ẽ ista sapientia desursum descendens sed terrena
amubilisdiabolica ubi enim telus & contentio i bi
in constantia & omne opus prauum. Sicut ergo cor¬

Expanded text:
tum desursum est, descendens a Patre luminum . Cur tum desursum est, descendens a Patre luminum . Cur ergo, ut omittam caetera, corripimus impudicos et contentiosos, quibus tamen praedicamus donum Dei esse sapientiam, pudicam, atque pacificam; nec timemus ne permoti divinae voluntatis incerto, plus in hac praedicatione desperationis quam exhortationis inveniant; nec correptionis stimulis adversus se ipsos, sed potius adversus nos excitentur, quia eos corripimus haec non habentes, quae ipsi dicimus non humana voluntate proferri, sed divina largitate donari? Cur denique ipsum apostolum Jacobum hujus gratiae praedicatio non deterruit corripere inquietos, et dicere, Si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in cordibus vestris, nolite gloriari et menduces esse adversus veritatem: non est ista sapientia desursum descendens; sed terrena, animalis, diabolica: ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia, et omne opus pravum ? Sicut ergo cor
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur: ab ferridum coritant. quia audiunt incer¬
tum esse humane ignorantiue cui largitur ds̃ cu non
largiatur huec dona. Quur ergo & ipsi nobiscum
praedicant dona di esse praedicantur non in peditur
hortatio qua homines ortamur esse sapentes & con¬
tinen tes quae tandem causaẽ. ut existiment impediri
exortationem qua exortamur homines uenire adfi¬
dem & in ea permanereusque in finem. Et si huec
dona diessedicantur quod scripsit euis testibus conꝓbat᷑.
Ecceut de continentia taceamus & de sola in hocloco sapientia
disputemus nempe supra memoratus a postolus ia cob:
dicit. Quue supsum est sapientia. Primum quidam pu¬
dica est. deinde pacifica modesta sua dibilis plena mise¬
ricordia & fructibus bonis inestimabilis sine simulati¬
ne Cernitis neo bsecro apatreluminums apientia quam
multis & magnis bonis referta nascenda. Omne quip¬
pedatũ obtimum sicut idem dicit. & omne donum ꝑ fec¬

Expanded text:
videatur afferri, dum cogitant qui audiunt, incervideatur afferri, dum cogitant qui audiunt, incertum esse humanae ignorantiae cui largiatur Deus, cui non largiatur haec dona. » Cur ergo et ipsi nobiscum praedicant, dona Dei esse sapientiam et hortatio qua homines hortamur esse sapientes et continentes; quae tandem causa est ut existiment impediri exhortationem, qua exhortamur homines venire ad fidem, et in ea permanere usque in finem, si et haec dona Dei esse dicantur, quod Scripturis ejus testibus comprobatur? 44. Ecce, ut de continentia taceamus, et de sola in hoc loco sapientia disputemus; nempe supra memoratus apostolus Jacobus dicit, Quae desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . Cernitisne, obsecro, a Patre luminum sapientia quam multis et magnis bonis referta descendat? Omne quippe datum optimum, sicut idem dicit, et omne donum perfec
Abbreviated transcription (Latin):
quemcepit a nobis. Quamfidem & incipere babere
& in eo us quein finem permanere tam quam id non adño
accipiamus nostrum esse contendunt hic procul dubio con¬
tradicitur apos tolo dicente. Quid en in: quod nonacce¬
pisti. Contra dicitur & martyri cẏbriano dicente
Innullogloriandum quando nostrum nihilsit. cũ hue
aliu multa quae ꝙ igev repetere dixerimus atque
ostenderim: & mitium fidei &us que in finem ꝑseueran¬
tiam dĩ dona esse. Nec illu sua futura dona & quedari¬
daes sent & quibus dandum essent dm̃ non praesciret
potuisse. hac ꝑ hoc praedestinatos ab illo essent quosli¬
berat &coronat. Nespondendum putant praedis¬
tinationis difinitionem utilitati praedicationis ad¬
uersam eo quod audita nemo possit correptionis isti¬
mulis excitari. huec dicentes nolunt hominibus
praedicari donadi esse ut ueniatur adfidem & ꝑma¬
neatur infideneplus desperatio quam exortatio

Expanded text:
quae incipit a nobis: » quam fidem et incipere habere, quae incipit a nobis: » quam fidem et incipere habere, et in ea usque in finem permanere, tanquam id non a Domino accipiamus, nostrum esse contendunt. Hic procul dubio contradicitur Apostolo dicenti, Quid enim habes quod non accepisti ? Contradicitur et martyri Cypriano dicenti, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » . Cum haec, et alia multa quae piget repetere, dixerimus; atque ostenderimus, et initium fidei, et usque in finem perseverantiam, Dei dona esse; nec ulla sua futura dona, et quae danda essent, et quibus danda essent, Deum non praescire potuisse; ac per hoc praedestinatos ab illo esse, quos liberat et coronat: respondendum putant, « praedestinationis definitionem utilitati praedicationis adversam, eo quod hac audita, nemo possit correptionis stimulis excitari. » Haec dicentes nolunt « hominibus praedicari dona Dei esse, ut veniatur ad fidem, et permaneatur in fide, ne plus desperatio quam exhortatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnitiosissimum errorem quod dicitur gratiam dĩ secđ
merita nostra dari. ut quidgloriatur non indnõ
sedinse ipso gloriu&ur. Quod a ꝑcius propter tardius¬
culos explicemus remorationem meam ferant quib:
ingenio praeuolare donatum ẽ. Dicit apłs iacobus.
Si quis uestrum indiget sapientiam pos tulet adõ qui
dat omnibus affluenter & non in properat & dabi¬
tiue cuius auctoritate usi sunt magni & doct uiri qui
longetent annos eloqui a diuina tractarunt. Ibiergo
legitur cum screm qui a nemo eẽ. potest continens
nisi ds̃det. & hoc ipsum erat sapientiue. scirecuius
esse hoc donum. haec ergodi donasunt id ẽ ut de aluis
taceamsapientium & continentia ad qui escunt &isti.
Ne que enim pelagiani sunt ut aduersus istam perspi¬
ciam ueritatem dura & heretica peruersitate contendant
Si haec in quiunt. ut ado dentur nobis fides in petrat.

Expanded text:
perniciosissimum errorem, quo dicitur, gratiam Dei secundum perniciosissimum errorem, quo dicitur, gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut qui gloriatur, non in Domino, sed in se ipso glorietur. 43. Quod ut apertius propter tardiusculos explicemus, remorationem meam ferant, quibus ingenio praevolare donatum est. Dicit apostolus Jacobus, Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat; et dabitiae, cujus auctoritate usi sunt magni et docti viri, qui longe ante nos eloquia divina tractarunt: ibi ergo legitur, Cum scirem quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Haec ergo Dei dona sunt, id est, ut de aliis taceam, sapientia et continentia. Acquiescunt et isti: neque enim Pelagiani sunt, ut adversus istam perspicuam veritatem dura et haeretica perversitate contendant. « Sed haec, » inquiunt, « ut a Deo dentur nobis, fides impetrat,
Abbreviated transcription (Latin):
retinenda dm̃ operarinos tras coritationes. & uolun¬
tates: Caetera uero ipsum dare concedunt. Cum ab illo
tinationis non metuunt inpediri. Anforte nec ips adicunt
praedistinata. Ergo nec dantur ado aut ea sedatur ũ
esse nesciuit. quodsi addantur et ea sedaturumesse
pruesciuit profecto predes tinauit. Sicut ergo ipsi quoq
ortantur ad castitatem cariatem pia&atem & cetera
quam dĩ donaesse confitentur. Eaque ab illo esse prae¬
cornita. Ac ꝑ hopredistinata negare non possunt nedi¬
cunt exortationes suas in pediri. Pruedicatione praedis¬
tinationes dĩ hoc ẽ praedicatione dehis donis eius futuris
pruescientia dĩ. Sic uideant nec adfidem nec ad ꝑseueran¬
tium in pediri exortationes suas si& ipsa quod uerum est esse
dĩ dona e aque praecomita id est abdonandum predis¬
tinata esse dicantur sedimpediri potius adque sub uerti
haec praedicationis praedicatione illum tantum modo

Expanded text:
retinenda Deum operari nostras cogitationes et volunretinenda Deum operari nostras cogitationes et voluntates, caetera vero ipsum dare concedunt, cum ab illo efinitione praedestinationis non metuunt impediri? An forte nec ipsa dicunt praedestinata? Ergo nec dantur a Deo, aut ea se daturum esse nescivit. Quod si et dantur, et ea se daturum esse praescivit; profecto praedestinavit. Sicut ergo ipsi quoque hortantur ad castitatem, charitatem, pietatem, et caetera quae Dei dona esse confitentur, eaque ab illo esse praecognita, ac per hoc praedestinata negare non possunt; nec dicunt exhortationes suas impediri praedicatione praedestinationis Dei, hoc est, praedicatione de his donis ejus futuris praescientiae Dei: sic videant nec ad fidem nec ad perseverantiam impediri exhortationes suas, si et ipsa, quod verum est, esse Dei dona, eaque praecognita, id est, ad donandum praedestinata esse dicantur; sed impediri potius atque subverti hac praedestinationis praedicatione illum tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
futura disponere idomnino : uec aliud ẽ q uh quam ẽ
pruedes tinare : Sicut aut̃ ille quem castum futurum tẽ
prues uiuit. Quam uis idincertum habeat᷑. agit ut castus
sitita illequem castum futurum prae destinauit: quã uis
id incertum habeat᷑. Nonideo non ait ut castus sit qm̃
dĩ dono seaudit futurum esse quod eritimmo etiam
gaudet eius caritas nec inflatur Tam quam id non
acceperit: Non solum ergo pruedicatione praedesationis
ab hoc opere non inpeditur. uerum & adhoc adiuua¬
tur : ut cum gloriatur in dnõ gloriaetur : Quodaut̃
dixit decastitatẽm. hoc defide hoc depiu&ate. dec arita¬
te deperseuerantia : Et ne pergam per singulachoc de
omni oboedientia qua oboeditur dõ ueracissi me dici
potesti Sed hii quisolum initum fidei &us quein finem
ꝑseuerantium. sic in nostra cons tituunt potestate. ut
dĩ dona eẽ non putent:. Ne que ad haec habendanȩ atq

Expanded text:
futura disponere, id omnino, nec aliud quidquam est futura disponere, id omnino, nec aliud quidquam est praedestinare. Sicut autem ille quem castum futurum esse praescivit, quamvis id incertum habeat, agit ut castus sit: ita ille quem castum futurum praedestinavit, quamvis id incertum habeat, non ideo non agit ut castus sit, quoniam Dei dono se audit futurum esse quod erit; imo etiam gaudet ejus charitas; nec inflatur , tanquam id non acceperit. Non solum ergo praedicatione praedestinationis ab hoc opere non impeditur, verum et ad hoc adjuvatur, ut cum gloriatur, in Domino glorietur . 42. Quod autem dixi de castitate, hoc de fide, hoc de pietate, hoc de charitate, de perseverantia, et, ne pergam per singula, hoc de omni obedientia qua obeditur Deo, veracissime dici potest. Sed ii qui solum initium fidei et usque in finem perseverantiam sic in nostra constituunt potestate, ut Dei dona esse non putent, neque ad haec habenda atque
Abbreviated transcription (Latin):
infinem ꝑseuerantia : quȩ frustra cotidie ad nõ poscitur.
sinon eam dñs pergratiam suam in illo cuius orationẽ
ex audit operatur : Videte iam aueritate quam sit
ali enum negare donum dĩ esse ꝑseuerantiam us que
infinem huius uite. c̃um uite huic quando uoluerit
ipsedet finenu: Quem sidat: ante in minentem
lapsum facit hominem ꝑ seuerare usque in finem : Sed
mirabilior & fidelibus cuidentior. Largitus bonitatis
dĩ est : Quod etiam paruulis quib: oboedientiu non ẽ
illius a& atis. obdetur datur huec gratia : It aigitur suo
dona quib: cumq: ds̃ donat: procul dubio sẽdonaturũ
esse praesciuit : Insua praescientia prueparauit : Quos
ergo praedes tinauit. ipsos & uocauit. uocationeilla quã
me sepe cõmemorare non piget : De quadictum ẽ gine
puenitentia sunt dona & uocatio dĩ : Nam que in sua
quȩ fallimutari que on potest pruescientia. operasua

Expanded text:
in finem perseverantia, quae frustra quotidie a Domino poscitur, in finem perseverantia, quae frustra quotidie a Domino poscitur, si non eam Dominus per gratiam suam in illo, cujus orationes exaudit, operatur. Videte jam a veritate quam sit alienum, negare donum Dei esse perseverantiam usque in finem hujus vitae: cum vitae huic, quando voluerit, ipse det finem; quem si dat ante imminentem lapsum, facit hominem perseverare usque in finem. Sed mirabilior et fidelibus evidentior largitas bonitatis Dei est, quod etiam parvulis, quibus obedientia non est illius aetatis ut detur, datur haec gratia. Ista igitur sua dona quibuscumque Deus donat, procul dubio se donaturum esse praescivit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa, quam me saepe commemorare non piget, de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei . Namque in sua quae falli mutarique non potest praescientia, opera sua
Abbreviated transcription (Latin):
Legatur gestis episcoporumerien talium etiũ
ipsius pelagiũ redampnata. & pelagia norũ Porro
beretica ꝑ uersitate tantũ istiremo sunt propt̃ quos
haec agimus : ut lic&Non dum uelint fateri prue¬
distinatos esse qui ꝑ dĩ gratiã fiant oboedientes atq
ꝑmaneant Iam tamen fate antur quod eorum
prueueniat uoluntatem quibus datur haec gratia
Id eo utiq: nen on gratis dari credatur gratia sicut
ueritas loquitur s ed potius scđ praecedentis meritũ
uolutatis: Sicut contra uoluntatem pelagiands error
obloquitur : Praeuem& ergo & fidenr graticpoalio¬
quiisifides Eam praeuenita Pro culdubio prueuenit
& uoluntas : Qm̃ fides sin euo luntate non potest eẽ :
Si aut̃ gratia praeuenit fidem. qm̃ prueuenit uolun¬
tatem  Profecto preuenit omnem oboedientiã prue¬
uenit etiamc aritatem : Qua un adõ ueraciter oboedi
tur. & huec omnia gratia in eo cuidatur : ł Et cuius hec

Expanded text:
legatur gestis episcoporum orientalium etiam legatur gestis episcoporum orientalium etiam ipsius Pelagii ore damnata . A Pelagianorum porro haeretica perversitate tantum isti remoti sunt, propter quos haec agimus, ut licet nondum velint fateri praedestinatos esse, qui per Dei gratiam fiant obedientes atque permaneant; jam tamen fateantur, quod eorum praeveniat voluntatem quibus datur haec gratia: ideo utique, ne non gratis dari credatur gratia, sicut veritas loquitur; sed potius secundum praecedentis merita voluntatis, sicut contra veritatem Pelagianus error obloquitur. Praevenit ergo et fidem gratia: alioquin si fides eam praeuenit, procul dubio praeuenit et uoluntas, quoniam fides sine uoluntate non potest esse. si autem gratia praeuenit fidem, quoniam praeuenit uoluntatem, profecto praeuenit omnem oboedientiam, praeuenit etiam cariter obeditur; et haec omnia gratia in eo cui datur, et cujus haec
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui potest: quid puta mus esse faciendum:
Non ne dicendum ẽ potius uerum. ut qui potest
capere capiat: Quam tacendum ut non solum
idambo non capiant. uerum etiam qui ẽ in tellꝑgen¬
plures discerent : Quo enim capatior ut dis. cet: ẽo
magis ẽ idoneus ut alios doceat: Instat in rmicos grati ȩ
ad que urget modis omnibus. ut creddr:ȩtur secundum
merita nostradari : Ac segrata iam nonsit gratiaꝰ
& nos nolumus dicere quod teste scriptura. possumus
dicer e: Timemus enim iudelic& . nelo quentibus nobis
offendatur qui ueritatem non potes capere. & nonti¬
memus netacentibus nobis qui ueritatem potest capere
falsitate Capiatur. augenansic prae distinatio priae¬
canda ẽ quem ad modum eam seã scriptura euiden¬
ter eloquitur. ut in praedis tinatissinepaeni tentia
sint. dona & uocatio di ÷ Aut gratiam dĩ secundũ
nr̃a darimerita confitendum. quod sapiunt pelagiani :
Quamuis ista sententia quod se peiam diximus.

Expanded text:
ille qui potest: quid putamus esse faciendum? ille qui potest: quid putamus esse faciendum? Nonne potius est dicendum verum, ut qui potest capere capiat; quam tacendum, ut non solum id ambo non capiant, verum etiam qui est intelligenllum etiam plures discerent. Quo enim est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios doceat. Instat inimicus gratiae, atque urget modis omnibus, ut credatur secundum merita nostra dari, ac sic gratia jam non sit gratia : et nos nolumus dicere, quod teste Scriptura possumus dicere? timemus enim videlicet, ne loquentibus nobis offendatur, qui veritatem non potest capere; et non timemus, ne tacentibus nobis, qui veritatem potest capere, falsitate capiatur? 41. Aut enim sic praedestinatio praedicanda est, quemadmodum eam sancta Scriptura evidenter eloquitur, ut in praedestinatis sine poenitentia sint dona et vocatio Dei; aut gratiam Dei secundum merita nostra dari confitendum, quod sapiunt Pelagiani, quamvis ista sententia, quod saepe jam diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
illa portare modo et illud a postoli non potui
uobis loqui quasi spitalibus sed quasi carnalibus.
quasi paruulis in xpõ lac uobis potum dedi non es cam
Nondum enim poteratis. sed nec adhuc qui dem po¬
testis. quam uis modo quodam dicendi. fieri pos si
ut id quod dicitur. & paruulis lac & grandibus escasit :
Si in principio erat uerbum. & uerbum erat a put
dm̃ & ds̃ erat uerbum:. Quis cristianus potes ⁊ tacere.
quis capere : aut quid in doctrinasua in ueniri potest
grandius: quod tamen & par ublis non tacetur
agrandibus. nec paruulis occultatur a grandibus:
querere uł inserere : Quarum tamen ẽ & haec una:
ne peiores facia mus cos qui non in tellegunt. dum
uolu mus eos qui intellqͥgant facere doctiores. qui
nobis aliquid taletacentibus doctiores quidem
non fiunt: sed nec peiores fiunt : Cum aut̃ res uera
ita sẽ habet ut fiat peior nobis eam dicen tibus ille
qui capere non potest Nobis autem tacentibus

Expanded text:
illa portare modo ? et illud Apostoli, Non potui illa portare modo ? et illud Apostoli, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus: quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis ? Quamvis modo quodam dicendi fieri possit, ut id quod dicitur, et parvulis lac, et grandibus esca sit. Sicut, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , quis christianus tacere potest? quis capere? aut quid in doctrina sana potest inveniri grandius? Quod tamen et parvulis non tacetur et grandibus, nec parvulis occultatur a grandibus. erere vel inserere: quarum tamen est et haec una, ne pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus eos qui intelligunt facere doctiores; qui nobis aliquid tale tacentibus doctiores quidem non fiunt, sed nec pejores fiunt Cum autem res vera ita se habet, ut fiat pejor nobis ean dicentibus, ille qui capere non potest; nobis autem tacentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt etiam qui propterea uł non ordoit. uł frigi¬
de orant: qͥnm̃ dnõ dicente didicerunt. scire dm̃
quid nobis necessarium sit . prius quam peta mus
a beo÷ Nun propter tales huuis sententiue ueri¬
tas deseranda. aut ex euangeliam delenda pu¬
tabitur: immo cumͦst& alia dñm danda etiem
non orantibus. sicut initium fidei. alia non nisi oran¬
tibus praeparasse. sicut usque infinem perseueran¬
tim̃ pro fecto quiex ipso hanc habere se putat :
nonorat ut habeat : Cauendum est igitur nedũ
timemus ne tepescat ortatio : extinguatur oratio:
accendatur elutio : Dicatur ergo uerummaxi¬
me ubi aliqua quaestio ut dicatur impellit:¬
& capiant qui possunt.: ne forte cum tacetur propt̃
eos qui capere non possunt: non solumueritate
fraudentur. uerum etiam falsitate capiantur
qui uerum capere quo caueatur falsitas possor
Facile ẽ enim immo & utile : ut taceatur aliquid
uerum propter incapaces:nam unde ẽ. illud dnĩ.
Ad huc multa habeo uobis dicere sed non potestis

Expanded text:
Sunt etiam qui propterea vel non orant, vel frigide orant, quoniam Domino dicente didicerunt, scire Deum quid nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo . Num propter tales hujus sententiae veritas deserenda, aut ex Evangelio delenda putabitur? Imo cum constet alia Deum, danda etiam non orantibus, sicut initium fidei; alia nonnisi orantibus praeparasse, sicut usque in finem perseverantiam: profecto qui ex se ipso hanc se habere putat, non orat ut habeat. Cavendum est igitur, ne dum timemus ne tepescat hortatio, exstinguatur oratio, accendatur elatio. 40. Dicatur ergo verum, maxime ubi aliqua quaestio ut dicatur impellit; et capiant qui possunt: ne forte cum tacetur propter eos qui capere non possunt, non solum veritate fraudentur, verum etiam falsitate capiantur, qui verum capere, quo caveatur falsitas, possunt. Facile est enim, imo et utile, ut taceatur aliquod verum propter incapaces. Nam unde est illud Domini, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis
Abbreviated transcription (Latin):
malã ipsefecit in membris eius ex malic colunta¬
tem bonam et illũ ergo &nos prae destinauit qui
a dillud ut ess& capud nortrũ & in nobis ut eius
corpus essemus non pracessura merita nortra sed
opera sua futura pr&e sciuit quilegunt haec sũp¬
tellegunt agant dõ gratias quiautem non i¬
tellegunt orent ut eorum illesit doctor inte¬
riora cuius fatiae est scientia & intellectus
quiuero errare me existimant &iã ad qua
&iã diligenter que s unt dicta considerent nefor

Expanded text:
malam; ipse facit in membris ejus ex mala voluntamalam; ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam. Et illum ergo et nos praedestinavit; quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis ut ejus corpus essemus, non praecessura merita nostra, sed opera sua futura praescivit. 68. Qui legunt haec, si intelligunt, agant Deo gratias: qui autem non intelligunt, orent ut eorum ille sit doctor interior, a cujus facie est scientia et intellectus . Qui vero errare me existimant, etiam atque etiam diligenter quae sunt dicta considerent, ne for
Abbreviated transcription (Latin):
quae fecerunt. Sed sidicimus xpmd m̃ uerum
natum esse dedõ patre sine ullo mnitio temporis.
eun dem que hominẽ uerumnatum de homine ma¬
tre certa plenitudene tẽporis nec eius humanitatẽ
qua maior est paterminuere aliquid eius diuinitio¬
te quice quiclis est patri. huc autem utrumq: unus
est xp̃s qui & secundũ dm̃ uerissi medixit patermaior
meest quiergo hunc fecit ex semine dacuid hominẽ
iustum quimim quã ess& iniustus sincullo merito
praecedentis uoluntatis eius ipse exiniustificat iustos
sineullomerito praecedentis uoluntatis ipsorũ ut ille
capud hi imembra sunt eius. quiergo fecit illũ homi¬
nc̃ sineullis cius praecedentib meritis nullũ
quodei dimitter&ur. uel originet ahere uel
uoluntate ꝑp&rare peccatum ipsenullis eorũ
prxecedentibi meritis facit credentes in eũ quib:
dimittat hominẽ peccatũ qui fecit illũ talem ut
nũ quãc̃ habuerit habiturus quesit uolunta te cus

Expanded text:
que fecerunt. Sed dicimus Christum Deum verum, que fecerunt. Sed dicimus Christum Deum verum, natum de Deo Patre, sine ullo initio temporis, eumdemque hominem verum, natum de homine matre, certa plenitudine temporis. Nec ejus humanitatem, qua mia qua aequalis est Patri. Hoc autem utrumque unum sumus : et secundum hominem verissime dixit, Pater major me est . Qui ergo hunc fecit ex semine David hominem justum, qui nunquam esset injustus sine ullo merito praecedentis voluntatis ejus; ipse ex injustis facit justos, sine ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit illum homi ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum; ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem, ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
ridiligi. Nullum ẽ in quam in lustrius pruedesti¬
nationis exemplum quã ipse mediatur aut̃ quis
quis fidelis uul cam bene intellegere Adtendat
ipsum at que millo inueniat & sẽ ipsum fidelissimũ¬
quam quieam ueram naturam credit & confit&ur
humanam id ẽ nos tram quam uis singularitersus¬
cipiente dõ uerbo inunicum difilium sublimatam
ita ut quisuscepit & quod suscepit una esse in trinitate
persona. Ne que enim homine assumto quaternitas
factaẽ sed trinitas mansit assumtione illa ineffabi¬
liter faciente per sonue. cinius indõ & in homine
ueritatem. ꝗm̃ non dm̃ tantum dicimus. xpm̃
siut hereticimanichei. Nec hominem tantum sic̃
herotici. Fotiniani nec ita hominem ali quidminus
habeat. quod adhumanam certumẽ pertinere natu
ram. Siue animã Siue in ipsam animã mentem
rationalem. Siue carnem non defemina sumtam
sed factam de uerbo in carnem conuerso atque
Sutato quue omniu trea fulsa & uana hereticor
a polla n aristarumtres partes uarias diuersas¬

Expanded text:
us praedestinationis exemplum, quam ipse Mediator. Quisquis vult eam fidelis bene intelligere, attendat ipsum, atque in illo inveniat et seipsum. Fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanam, id est, nostram, quamvis singulariter, suscipiente Deo Verbo, in unicum Dei Filium sublimatam, ita ut qui suscepit et quod suscepit, una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptione illa ineffabiliter faciente personae unius in Deo et homine veritatem. Quoniam non Deum tantum dicimus Christum, sicut haeretici Manichaei; nec hominem tantum, sicut haeretici Photiniani; nec ita homine, ut aliquid minus habeat, quod ad humanam naturam pertinere certum est, sive animam, sive in ipsa anima mentem rationalem, sive carnem non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato, quae omnia tria falsa et vana haereticorum Apollinaristarum tres partes varias diversas
Abbreviated transcription (Latin):
traberent :ꝗm̃ remittuntur eis peccata Dequib
illos ds̃ paenitentium praces ciuit faturas. ita facillime
agerent : & que obanerent causam suam: qucone guntesse
originale peccatum & gratiam di nondari nisi secun¬
dum merita nostra contendunt : Se d quia hominum
futura qua enon sunt futura seMrocul dubio nulla sunt
merita : Et hoc uidere facillimum ẽ. Ideo nec pela¬
ginihoc dicere potuerunt et multo magis nec istidi¬
cere debuerunt : Dicit enim non potest quam moleste
ferum : quoduider̃ pelugiani esse falsissimum & cb

Expanded text:
traherent; quoniam remittuntur eis peccata, de quibus traherent; quoniam remittuntur eis peccata, de quibus illos Deus poenitentiam praescivit acturos. Ita facillime agerent atque obtinerent causam suam, qua negant esse originale peccatum, et gratiam Dei non dari nisi secundum merita nostra contendunt. Sed quia hominum futura, quae non sunt futura, procul dubio nulla sunt merita, et hoc videre facillimum est: ideo nec Pelagiani hoc dicere potuerunt; et multo magis nec isti dicere debuerunt. Dici enim non potest quam moleste feram, quod viderunt Pelagiani esse falsissimum et ab
Abbreviated transcription (Latin):
uindicare : sed sua cuiusq futura siuiueret: Itaq:
baptizatis nonoriginaliu dilui sedsua futura siui¬
uerent: Qm̃ non posset nisiin maiore uetate peccare:
sedulios acturas paenitentiam: Alios non acturos
fortasse praeuiscis x deo alios baptizatos alios
sin ebaptis mo ex ipse de hac uita: hoc si audi rant
pelugiune noniam labor arent negando origina¬
le peccatõ querere paruulis extra regnum di
Nescio cuius suce felititatis locum: Maxime quun¬
do con uincuntur. non eos habere posseuita maeter¬
nam quiu non munducauerunt carnem. nec
biberunt sanguinem xpi: et quia in eis qui nullũ
babent omnib peccatum Falsus est buptis mus.
qui in remissione traditur peccatorum: Dicerent
enim: prorsus nullum esse originale peccatd̃: Sed
prosuis futuris meritis. eos ueluccipere uel non
accipere corpus & sanguinem xpĩ. sine quouitã
prorsus habere non possunt. et inuera remissione
peccatorum Babtitaruͣ quumuis nullum exadum

Expanded text:
vindicari, sed sua cujusque futura si viveret: itemque vindicari, sed sua cujusque futura si viveret: itemque baptizatis non originalia dilui, sed sua futura si viverent; quoniam non possent nisi in majore aetate peccare: sed alios acturos poenitentiam, alios non acturos fuisse praevisos; ideo alios baptizatos, allos sine baptismo exisse de hac vita. Hoc si auderent Pelagiani, non jam laborarent negando originale peccatum, quaerere parvulis extra regnum Dei nescio cujus suae felicitatis locum: maxime quando convincuntur non eos habere posse vitam aeternam, quia non manducaverunt carnem nec biberunt sanguinem Christi ; et quia in eis, qui nullum habent omnino peccatum, falsus est Baptismus qui in remissionem traditur peccatorum. Dicerent enim prorsus nullum esse originale peccatum, sed pro suis futuriaccipere corpus et sanguinem Christi, sine quo vitam prorsus habere non possunt: et in veram remissionem peccatorum baptizari, quamvis nullum ex Adam
Abbreviated transcription (Latin):
hominesquorum ingenia non esse contemtibiliu
uestrae indicant litterue: mirans & stupens repe¬
rire non possum. nec credere auderem. nisi uobis
non credere non auderem : sed spero ađfuturum
dm̃ : ut commoniti cludeant. ea quue dicuntur
futura fuisse peccata si perdĩ iuditium in non
dimitti: Quicumq enim dicit puniri tantum
posse dõ uidicante futura ꝑecçata dimitti
autem dõ miserante non posse: cogitare debet.
quantum dõ faciẽmogratiae quae eius in uiriu
quu si futurum peccatum pruenos ci possit: nec
possit ignosci: quodsi cbsurdum est: magis ergo
futuris sidu uiuerent peccatoribus cum in paruu
uetate moriuntur. Lauacro quae peccat diluuntur
nitentibus peccata dimitti Eti deo istos non bapti¬
tari pͣ aruula uetate morientes. quia prues citisu&
si uiuerent puenitentium non acturi: eos autem qui
baptitantur & paruuli decorporibus ex eunt deum
Sme baptis mate morientibus peccata origina liu

Expanded text:
homines, quorum ingenia non esse contemptibilia homines, quorum ingenia non esse contemptibilia vestrae indicant litterae, mirans et stupens reperire non possum: nec credere auderem, nisi vobis non credere non auderem. Sed spero adfuturum Deum, ut commoniti cito videant, ea quae dicuntur futura fuisse peccata, si per Dei judicium in non dimitti. Quicumque enim dicit, puniri tantum posse Deo judicante futura peccata, dimitti autem Deo miserante non posse, cogitare debet quantam Deo faciat gratiaeque ejus injuriam; quasi futurum peccatum praenosci possit, nec possit ingosci. Quod si absurdum est; magis ergo futuris, si diu viverent, peccatoribus, cum in parva aetate moriuntur, lavacro quo peccata diluuntur,nitentibus peccata dimitti; et ideo istos non baptizari in parvula aetate morientes, quia praesciti si viverent, non acturi; eos autem qui baptizantur, et parvuli de corporibus exeunt, Deum arvulis sine Baptismate morientibus peccata originalia
Abbreviated transcription (Latin):
ut alia taceam: quod dixit insipiens in cordesuo
non ẽds̃: Quid ẽ ergo secundum ea quae percor¬
pus gessit: Nisi secundum eaquae gessit eo tempore
qui incorpore fuit : ut per corpus intellegamus.
percorporis tempus:Post corpus autem. nemo erit
in corpore nisi resurrectione nouissima: Non adil¬
lum meritum corpore agendum. sed adrecipiendu
probonis meritis praemiai promalis lugendu
supplitia : hoc autem medio tempore. interde
re quies cunt: Ad quod tempus corporis ꝑ tinet.
etium quod pelagiani negant. sed xp̃i ecclesia con¬
fitetur. originale peccatum: quod siue solutam
perdĩ gratium. siue ꝑdĩ iuditium non soluto. cummo¬
riuntur infantes aut merito generationis transeunt
non nulli heretici sine ulla contradictione consenti¬
unt: Iudicari autem quem quam non secundum
merita quae habuit quam diu fuit in corpore. sed
secundum merita quae fuerut habiturus si dutius
uixisset in corpore un de opinari patuerint

Expanded text:
ut alia taceam, quod dixit insipiens in corde suo, ut alia taceam, quod dixit insipiens in corde suo, Non est Deus ? Quid est ergo, secundum ea quae per corpus gessit; nisi, Secundum ea quae gessit eo tempore quo in corpore fuit, ut per corpus intelligamus, Per corporis tempus? Post corpus autem nemo erit in corpore, nisi resurrectione novissima; non ad ulla merita comparanda, sed ad recipienda pro bonis meritis praemia, pro malis luenda supplicia. Hoc autem medio tempore inter derequiescunt. Ad quod tempus corporis pertinet etiam quod Pelagiani negant, sed Christi Ecclesia confitetur, originale peccatum: quo sive soluto per Dei gratiam, sive per Dei judicium non soluto, cum moriuntur infantes, aut merito regenerationis transeunt nonnulli haeretici sine ulla contradictione consentiunt. Judicari autem quemquam non secundum merita quae habuit quamdiu fuit in corpore, sed secundum merita quae fuerat habiturus si diutius vixisset in corpore, unde opinari potuerint