comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundatio ⁊ tãꝗͣ ocłĩ qͦ uidet᷑ deus. Cinꝰ simplicis
habendi tantã curã ẽẽ oport&: qͣntã eiꝰ rei digni-¬
tas flagitat. q̃ tali ocło conspici potest. Huic autẽ
ocło magna ex parte mundato. difficile ⁊. ñ sub¬
riꝑe sordes aliqͣs dehis reb quȩ ipsas bonas nr̃as
actiones cõmitari solent. ueluti ÷ laus humana.
Si qͥdẽ ñ rectȩ uiuere ꝑuitiosũ ÷. Recte aũ uiuere
⁊ nolle laudari. qͥd ⁊̃ aliud ꝗͣ inimicũ ẽẽ reb huma¬
ius. q̃ utiq tanto st̃ miseriores. qͣnto minꝰ plac& recta
uita hominũ ꝰ Si gͦ int̾ qͦs uiuis. te recte uiuentẽ
ñ laudauerint. illi ĩ errore sunt. Si aũ laudauerint.
tu ĩpicło hͥ tã simplex cor habueris & mundũ. ut ea
quȩ recte facis ñ ꝓpt̾ laudes hominũ facias: magis
laudẽ tuã tc̃ intelligas utilẽ ẽe̾ laudantib siñ te
ipsũ uitua bona uita s dm honorent. cuiꝰ sc̃issimũ

Expanded text:
mundatio est, tanquam oculi quo videtur Deus; cujus simplicis mundatio est, tanquam oculi quo videtur Deus; cujus simplicis habendi tantam curam esse oportet, quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. Huic autem oculo magna ex parte mundato difficile est non subrepere sordes aliquas de his rebus quae ipsas bonas nostras actiones comitari solent, veluti est laus humana. Si quidem non recte vixere, perniciosum est: recte autem vivere, et nolle laudari, quid est aliud quam inimicum esse rebus humanis, quae utique tanto sunt miseriores, quanto minus placeret recta uita hominum? si ergo inter quos uiuis te recte uiuentem non laudauerint, illi in errore sunt; si autem laudauerint, tu in periculo, nisi tam simplex cor habueris et mundum, ut ea quae recte facis non propter laudes hominum facias magisquelaudem tuam tunc intellegas utilem esse laudantibus, si non te ipsum in tua bona uita, sed in te deum honorent, cuius sanctissimum
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ enĩ huiꝰ uitȩ solatiũ lux ista uisibilis & plu¬
uia corporalis qͥs tã ingͣtꝰ ẽ: ut ñ sentiat. qđ solatiũ
uidemꝰ & iustis inhac uita & petcatorib cõitinit̾
exhiberi: Non aũ ait. qͥfacit solẽ oriri suꝑ bonos &
malos. s addidit. suũ. id ÷ quẽ ipse fecit atq consticust
om̃ia q̃ denichilo creauit: ut hĩc ad monerem᷑
qͥnta liberalitate inimicis nr̃is exp̃cepto eius
cepimꝰ. Qs autẽ pocest uł ẽẽ paratꝰ ab infirmis in iu¬
rias sustiñe. qͣntũ eoꝵ saluti ꝓdest. & malle ampliꝰ ũqͥta¬
tis alienȩ ꝑpeti. qͣm id qđ ꝑpessus ÷ redd̃e. om̃i petenti
uno consilio miseria deuitat᷑. opitulante illo qͥ ait.
lector tã longo uolumine fatigatꝰ respiret aliqͣntũ:
⁊ ad cet᷑a se reficiat in alio libro considanda.
Perordiam usq ad cuiꝰ
tͣctationẽ lib̃ pͥmꝰ t̾minũ accepit. seqͥt᷑ cordis
mundatio: un iste sumit ȩxordiũ. Cordis au̾

Expanded text:
 lux ista visibilis, et pluvia corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat? Quod solatium videmus et justis in hac vita et peccatoribus communiter exhiberi. Non autem ait, qui facit solem oriri super bonos et malos; sed addidit, suum, id est, quem ipse fecit atque constituit, omnia quae de nihilo creavit: ut hinc admoneremur quanta liberalitate inimicis nostris ex praecepto ejucepimus. 80. Quis autem potest vel paratus esse ab infirmis injurias sustinere, quantum eorum saluti prodest; et malle amplius iniquitatis alienae perpeti, quam id quod perpessus est reddere; omni petenti uno consilio miseria devitatur, opitulante illo qui ait,lector tam longo volumine fatigatus respiret aliquantum, et ad caetera se reficiat in alio libro consideranda.ordiam, usque ad cujus tractationem liber primus terminum accepit, sequitur cordis mundatio, unde iste sumit exordium. Cordis autem
Abbreviated transcription (Latin):
eã qͦq dimittit uxorẽ. a qua ipse cogit᷑ fornicari.
causa formcatis  utiq dimittit. Uelud si aliquẽ
cogat uxor sacͥficare idolis. qͥ talẽ dimittit causa
nicai. onis causa dimia̾e uxorẽ. si & ipse comuncit̾
fornicari. Occurrit enĩ illud. In qͦ enĩ altũ iudicas.
te ipsñ condẽpnas. Cadẽ agis q̃ udicas. Qua ꝓpt̾¬

Expanded text:
em dimittit, a qua ipse cogitur fornicari, causa fornicationis utique dimittit. Velut si aliquem cogat uxor sacrificare idolis, qui talem dimittit, causanicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud, In quo enim alterum judicas, temetipsum condemnas: eadem enim agis quae judicas . Quap
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ carnali sensui resistendũ ÷ ut oratio spũalis
dirigat᷑ ad patrẽ. q̃ fit in intinis cordis: ubi orat᷑
fuit. Non enim hoc monet nc̃ ut oremꝰ. s qͦmͦ oremꝰ.
neq suꝑiꝰ ut faciamꝰ elemosinã. s qͦ animo faciamꝰ.
qͣm de corde mundando p̾cipit. qͦd ñ mundat
nͥ una & simplex intentio. uiet̾nã uitã solo &
puro amore sapientiȩ. Orantes autẽ nolite arc̃
mulci loqͥ ẽẽ: sic̃ echnici. Arbitͣnt᷑ enĩ qđ in mul¬
ti loqͥo suo exaudiant᷑. Sic̃ hypocritarũ ÷ p̃bere
se spectandos in oratione. quoꝵ fructus ÷ placere
hominib: ita aehnicoꝵ id ⁊̃ gentiliũ in multi loqͥo
tilib uenit: qͥ exercendȩ linguȩ potꝰ ꝙͣ mundando
auimo oꝑam cant. Et hoc nugatorii studii genꝰ.
&ẽ addm̃ p̾ce flectendũ tͣnsferre conant᷑. arbit̾n¬
des sic̃ hominẽ iudicẽ ũb̾ aqͥduci insententiã. Nolite

Expanded text:
um, id est, carnali sensui resistendum est, ut oratio spiritualis um, id est, carnali sensui resistendum est, ut oratio spiritualis dirigatur ad Patrem, quae fit in intimis cordis, ubi oraturfuit: non enim hoc monet nunc ut oremus, sed quomodo oremus; neque superius, ut faciamus eleemosynam, sed quo animo faciamus: quoniam de corde mundando, praecipit, quod non mundat, nisi una et simplex intentio in aeternam vitam solo et puro amore sapientiae. 12. Orantes autem nolite, ait, multum loqui, sicut Ethnici: arbitrantur enim quod in multiloquio suo exaudiantur. Sicut hypocritarum est praebere se spectandos in oratione, quorum fructus est placere hominibus; ita Ethnicorum, id est Gentilium, in multiloquio tilibus venit, qui exercendae linguae potius quam mundando animo dant operam. Et hoc nugatorii studii genus etiam ad Deum prece flectendum transferre conantur, arbitrantes sicut hominem judicem verbis adduci in sententiam. Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
sinagogis ⁊ inangłis ꝑlatearũ stantes orare: ut
uideant᷑ ab hominib. Neq hic ideri ab hominib
nefas ÷. s id̾o ħ ag̾e. ut uidearis ab hominib E sipꝑ¬
fluo tociens ea dicunt᷑. cũ sit iã una regula custo¬
dienda : qͥa cognitũ ⁊̃. ñ si ħ sciant homines formi¬
dandũ ẽẽ aut fugiendũ. s si hoc animo fiant. ut fructꝰ
ĩeis expetat᷑ placendi hominib iSeruat ce ipse dñ
eadẽ uerba cũ ad iungit similit̾. anĩ dico nob̾
ꝑcepert̃ mercedẽ suã. hĩc ostendens id se ꝓhib̾e.
ut ea merces appetat᷑ qua gaudent stulti. cum
laudant᷑ ab hominib. Uos aũ cum oratis inqͥt in¬
troite incubicła ur̃a. Que sunt ista cubicłã nͥ ipsa
incordib ur̃is ⁊ in cubilib ur̃is conpungimini:
Ecdaudentes ostia: orate ait patrẽ ur̃m iabscondi¬
co. Parũ ÷ int̾re incubiła. si ostiũ pateat in opor¬
tunis. ꝑ qͦd hostiũ ea q̃ foris sunt imꝓbe se in mergunt.

Expanded text:
rum stantes orare, ut videantur ab hominibus. Neque hic videri ab hominibus nefas est; sed ideo haec agere ut videaris ab hominibus: et superfluo toties eadem dicuntur, cum sit jam una regula custodienda, qua cognitum est, non si haec sciant homines, formidandum esse aut fugiendum; sed si hoc animo fiant, ut fructus in eis expetatur placendi hominibus. Servat etiam ipse Dominus eadem verba, cum adjungit similiter, Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam; hinc ostendens id se prohibere, ne ea merces appetatur, qua stulti gaudent cum laudantur ab hominibus. 11. Vos autem cum oratis, inquit, introite in cubicula vestra. Quae sunt ista cubicula, nisi ipsa in cordibus vestris, et in cubilibus vestris compungimini . Et clauso ostio ora, ait, Patrem tuum in absconto. Parum est intrare in cubicula, si ostium pateat importunis, per quod ostium ea quae foris sunt improbe se immergunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio ponimꝰ cũ dicimꝰ pat̾ nr̃. Quo nomine &
caritas excitat᷑. qͥd enĩ cariꝰ filiis debet ẽẽ ꝗͣ pat̾.¬
peteremꝰ tã magnũ donũ accepimꝰ: ut sinam᷑ dic̾e
pater nr̃deo. Qͥd enĩ ñdet iã filiis petentib: cũ hoc
ipsum aute dederit ut filii e̾ẽnt: Postremo qͣnta
cura animũ tangit: ut qͥ dicit pater nr̃. tanto pa¬
tre ñ sit indignꝰ : Si enĩ qͥsꝗͣ plebeiꝰ senatorẽ gͣndi¬
dubio trepidabit. nec facile audebit: cogitans
humilitatẽ generis sui ⁊ opũ iudigentiã. & plebeie
ꝑsonȩ uilitatẽ. Qntomagis gͦ trepidandũ ⁊̃ appellare
dm̃ patrẽ. si tanta labes ÷ tanteq sordes in morib
ꝗͣ ille senator cuiꝰ uis mendici egestatẽ: Quando ͥd̃
ille cõptempnit in m̃dico. qͦ & ipse potest humanat¬
rerũ fragilitate deuenire: ds̃ autẽ insordidos mores¬

Expanded text:
principio ponimus, cum dicimus, Pater noster. Quo nomine et charitas excitatur; quid enim charius filiis debet esse quam pater? etpeteremus, tam magnum donum accepimus, ut sinamur dicere, Pater noster, Deo. Quid enim jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent? Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit, Pater noster, tanto Patre non sit indignus? Si enim quisquam plebeius senatorem grandidubio trepidabit, nec facile audebit, cogitans humilitatem generis sui, et opum indigentiam, et plebeiae personae vilitatem: quanto ergo magis trepidandum est appellare Patrem Deum, si tanta est labes, tantaeque sordes in moribusllat, quam ille senator cujusvis mendici egestatem? Quandoquidem ille hoc contemnit in mendico, quo et ipse potest rerum humanarum fragilitate devenire: D
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib dextrȩ. Ut scilic& ñ modo sola tẽporaliũ rerũ
cupiditate caueamꝰ elemosinã facere: s nec ita in
hoc oꝑe attendamꝰ dm̃. ut sese misceat uł adiun¬
gat ext̾ioꝵ appetitio cõmodoꝵ. Agit᷑ enĩ decorde
mundo: qd̾ nisi fuerit simplex. mundũ ũ erit. Sim¬
plȩx aũ qͣmͦ erit. si duob dñis serui&. nec una in¬
tentione rerũ et̾naliũ purificat aciẽ suã. s eã
mortaliũ qͦq fragiliũq rerũ amore obnubilat:
Sit gͦ elemosina tua i abscondito. & pat̾ tuus qͥ
uid& in abscondito. redd& tͥ. Rectissime om̃no¬

Expanded text:
ibus dexterae: ut scilicet non modo sola temporalium rerum cupiditate caveamus eleemosynam facere; sed nec ita in hoc opere attendamus Deum, ut sese misceat vel adjungat exteriorum appetitio commodorum. Agitur enim de corde mundando, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. Simplex autem quomodo erit si duobus dominis servit, nec una intentione rerum aeternarum purificat aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amore obnubilat? Sit ergo eleemosyna tua in abscondito; et Pater tuus qui videt in abscondito reddet tibi. Rectissime omnino
Abbreviated transcription (Latin):
in consuetudine. tãꝗ tres mortes. Hna qͣsi ĩ domo. id ⁊̃
cũ in corde consentitur libidini. Alt̾a iã ꝓlata qͦsi
extͣ portã. cũ infactũ ꝓcedit assensio. Tercia cũ ui
consuetudinis malȩ tãꝗͣ mole t̾rena p̃mit᷑ animꝰ:
qͣsi insepulchro iã putens. Quȩ tͥa genera mortuoꝵ
dñm resuscitasse qͥsqͥs ȩu̾glium legit agnoscit: &
fortasse considat qͣs differentias habeat & ipsa uox
resuscitantis. cũ alibi dicit puella surge. & alibi
iuuenis. ⁊ dico furge. alibi. ĩfremuit sp̃u & fleuit.¬
& rursus fremint. & pͦdeinde uoce magna clamauit.
lazare ueni foras. Qua ꝓpt̾ nomine nechantiũ qͥ hoc
capitulo cõmemorant᷑. omẽm carnalẽ & libidinosã
concupiscentiã oportae intelligi. Qũ enĩ tã assiduȩ
idolatͥam scriptura fornicationẽ dicat. paulus

Expanded text:
in consuetudine, tanquam tres mortes: una quasi in domo, id est in consuetudine, tanquam tres mortes: una quasi in domo, id est cum in corde consentitur libidini; altera jam prolata quasi extra portam, cum in factum procedit assensio; tertia, cum vi consuetudinis malae tamquam mole terrena premitur animus quasi in sepulchro iam putens. quae tria genera mortuorum dominum resuscitasse quisquis euangelium legit, agnoscit, et fortasse considerat, quas differentias habeat etiam ipsa uox resuscitantis, cum alibi dicit: puella, surge, alibi: iuuenis, tibi dico, surge, alibi: infremuit spiritu et fleuit, et rursus fremuit, et post deinde uoce magna clamauit: Lazare, ueni foras. Quapropter nomine moechantium, qui hoc capitulo commemorantur, omnem carnalem libidinosam concupiscentiam oportet intellegi. cum enim tam assidue idolatriam scriptura fornicationem dicat — Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
homo expellit᷑ iustissime omĩno. Nlon enĩ cogit qͥsudde
cẽ om̃s nat᷑e in ordine suo gradibꝰ suis pulcrȩ sant.
feriora ñ ⁊ declinandũ. nec qͥsꝗͣ hoc fac̾e cogit᷑.
& ideo si fecerit. iusta d̃i lege punit᷑. Non enĩ boc
cõmittit inuit᷑. Uerũptam᷑ delectatio ante consue¬
tudinẽ uł nulla. ẽ. uł tã tenuis. ut ꝓpe nulla sit: cui
ditas. S postea cũ suggestio appetit᷑: maior ascendit᷑
delectatio. q̃ tam̃ adhuc multo minor ⁊ ꝗꝙͣ illa q̃ as¬
siduis factis in consuetudinẽ uertit. Hanc enĩ uin-
qͥsq ñ deserat. & xp̃ianã militiã ñ formidae. illo duce
atq adiutore suꝑabit: ac sic ĩ pͥstinã pace̾ atq ordinẽ.¬
& tur xp̃o. & mulier uiro subicit᷑. Sic̃ gͦ tͥb. gͣdib ad
peccatũ ꝑuenit᷑. suggestiõe. delectatione. consensiõe:
ita ipsiꝰ peccati tressunt differentiȩ. ĩ corde. infacto.¬

Expanded text:
homo expellitur, iustissime omnino. non enim cogit qui suadet, homo expellitur, iustissime omnino. non enim cogit qui suadet, et omnes naturae in ordine suo gradibus suis pulchrae sunt, feriora non est declina ideo si fecerit, justa Dei lege punitur: non enim hoc committit invitus. Verumtamen delectatio ante consuetudinem vel nulla est, vel tam tenuis ut prope nulla sit: cui ditas: sed postea cum suggestio repetitur, major accenditur delectatio; quae tamen adhuc multo minor est quam illa quae assiduis factis in consuetudinem vertit. Hanc enim vincequisque non deserat, et christianam militiam non reformidet, illo duce atque adjutore suet uir Christo et mulier uiro subicitur. Sicut ergo tribus gradibus ad peccandum peruenitur, suggestione, delectatione, consensione, ita ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
appetitꝰ assurgit. ñ fit nͥ delectatione: s huic tam̃
ñ consentimꝰ. & eã dũantis rationis uire cohibemꝰ.
Si aũ consensio facta fuerit: plenũ peccatũ erit no¬
tũ dõ incorde nr̃o. de si facto ñ ĩ notescat hominib
id ⁊̃ lubrico & uolubili hoc ÷̃ tẽporali corporaltũ moca
Quia ce si qua talia phantasmata intꝰ u̾sant᷑ in anima:
de corpore forinsetꝰ tcta sunt. Et siqͥs occultꝰ p̾cer istos
qͥnq sensus mocꝰ corporis animã tangit: ẽ. &̃e ipse
tẽporalis & lubricus. & idd̃ quanto illabit᷑ occultius
ut cogitationẽ contingat: tanto conuenientiꝰ serpenti
cõparat᷑. Tria gͦ hȩc ut dicere ceperã similia sunt illi
gestȩ rei quȩ in genesi scͥpta. ẽ: ut qͣn a serpente fiat
suggestio. & quȩdã suasio. in appetitu aut̃ carnali tanꝗͦ¬
de paradsso hoc. ẽ. de beatissima luce iustitiȩ in mortẽ

Expanded text:
appetitus assurgit, non fit nisi delectatione; sed huic tamen appetitus assurgit, non fit nisi delectatione; sed huic tamen non consentimus et eam dominantis rationis iure cohibSi autem consensio facta fuerit, plenum peccatum erit, notum Deo in corde nostro, etiamsi facto non innotescat hominibusid est, lubrico et volubili, hoc est temporali corporum motu; quia et si qua talia phantasmata intus versantur in anima, de corpore forinsecus tracta sunt; et si quis occultus praeter istos quinque sensus motus corporis animam tangit, est etiam ipse temporalis et lubricus; et ideo quanto illabitur occultius ut cogitationem contingat, tanto convenientius serpenti comparatur. Tria ergo haec, ut dicere coeperam, similia sunt illi gestae rei quae in Genesi scripta est, ut quasi a serpente fiat suggestio et quaedam suasio; in appetitu autem carnali, tande paradiso, hoc est de beatissima luce iustitiae, in mortem
Abbreviated transcription (Latin):
mechari ĩ corde. Qsqͥs aũi ñ mechat᷑ in corde. multo
faciliꝰ custodit ne mechetur in corpore. Illud gͦ
confirmauit. qͥ hoc p̃cepit. Non enĩ ueni legẽ sol¬
uere. s implere. Sane considandũ ÷. qd ñ dixit
om̃is qͥ concupiuerit mulierẽ. s qͥuidit mulierẽ
ad concupiscendũ. id ⁊ hoc fine & hoc animo at¬
tendĩt. ut eã concupiscat. qͦd iã ñ ⁊ titillari delec¬
tatione carnis. s plane consentire libidini. ita
ut ñ refrenet᷑ illicitꝰ appetitꝰ. s si facultas data fue¬
rit satet᷑. Nã tͥa sunt qͥb implet᷑ peccatũ: sugges¬
tione. consensione. delectacione. Suggestione siue
pmemoriã fit. siue ꝑ corporis sensus: cũ aliquid
uidemꝰ. uł audimꝰ: uł ol facimꝰ. uł gustamꝰ uł tan¬
gimꝰ. Quo si frui delectauerit: delectacio illit᷑a re¬
frenanda est. Uelud cũ ieiunamꝰ. & uisis cibis palati

Expanded text:
moechari in corde. quisquis autem non moechatur in corde, multo moechari in corde. quisquis autem non moechatur in corde, multo facilius custodit, ne moechetur in corpore. illud ergo confirmauit qui hoc praecipit; non enim uenit legem soluere, sed implere. sane considerandum est, quod non dixit: omnis qui concupierit mulierem, sed: qui uiderit mulierem ad concupiscendum, id est hoc fine et hoc animo attenderit, ut eam concupiscat, quod iam non est titillari delectatione carnis, sed plane consentire libidini, ita ut non refrenetur inlicitus appetitus, sed, si facultas data fuerit, satietur. Nam tria sunt, quibus impletur peccatum: suggestione, delectatione, consensione. suggestio siue per memoriam fit siue per corporis sensus, cum aliquid uidemus uel audimus uel olfacimus uel gustamus uel tangimus. quod si frui delectauerit, delectatio inlicita refrenanda est. uelut cum ieiunamus et uisis cibis palati
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptura diuina quȩ data ÷ nobis adhanc uitã
ut sit nob̾ ĩ uia: Cui ñoport& contͣdic̾e. ne nos
tdat iudici.s ei opoit& consentire cito.
ei culm̃ auctoritatis. ut qđ intelligit ñ ꝓpt̾ hoc ode¬
rit qͦd peccatis suis adu̾s ri sentit: s magis diligat
correctionẽ siã & gaudeat qͦd morbis suis donec sa¬
nent᷑ ñ parcit᷑ : Qd̃ uͦ aut obscurũ aut absurdũ illi
sonat. ñ inde concit& concͣdictionũ certamina. s
oret ut intelligat. beniuolentiã tam̃ & reuerentiã
tantȩ auctoritat: exhbendã. ẽẽ. meminerit: S qͥs
hoc facit. nͥ qͥsqͥs ad testam̃tũ patͥs aꝑiendũ & cog¬
noscendũ ñ litiũ imitatione acerb. s pietate mitis
accesserit: Beati gͦ mites: qm ipsi hereditate pos¬
ñ mechaberis. Ego autẽ dico uobis: qͥa om̃is qͥ
uiderit mulierẽ ad concupiscendũ eã: iã mecha
tꝰ ÷ in corde suo. Iusticia gͦ minor ÷ ñ mechari cor¬
ꝑum comunctione. Iusticia uͦ maior regni qi. ñ

Expanded text:
 nobis ad hanc vitam, ut sit nobiscum in via, cui non oportet contradicere, ne nos tradat judici; sed ei oportet consentire cito? ei culmen auctoritatis, ut quod intelligit, non propter hoc oderit quod peccatis suis adversari sentit; sed magis diligat correptionem suam, et gaudeat quod morbis suis, donec sanentur, non parcitur: quod vero aut obscurum, aut absurdum illi sonat, non inde concitet contradictionum certamina, sed oret ut intelligat; benevolentiam tamen et reverentiam tantae auctoritati exhibendam esse meminerit? Sed quis hoc facit, nisi quisquis ad testamentum patris aperiendum et cognoscendum, non litium minitatione acerbus, sed pietate mitis accesserit? Beati ergo mites; quoniam ipsi haereditate poseris. ego autem dico uobis, quia omnis, qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. iustitia ergo minor est non moechari corporum coniunctione, iustitia uero maior regni dei non
Abbreviated transcription (Latin):
morte affecit. ⁊ ꝓpͥa manu. & igne diuinitꝰ impe¬
tratro. Qd & alii multi magni. & diuini uiri
eodẽ sp̃u consulendo reb humanis: ñ tem̾e fecert̃.
De qͦ helia cũ exemplũ dedissent discipłi dño: cõme

Expanded text:
morte affecit, et propria manu , et igne divinitus impemorte affecit, et propria manu , et igne divinitus impetrato : quod et alii multi magni et divini viri eodem spiritu consulendi rebus humanis non temere fecerunt. De quo Elia cum exemplum de
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sui ⁊ facut digna plagis. uapulabaͥt pauca.
Seruus autẽ qͥscit uoluntatẽ dñisui ⁊ facit digna
plagis. uapulabit multa. N gͦ querit᷑ nͥ ut & ipse
exemplũ dicit᷑ qͦ sacis appareat posse peccatũ
amore potiꝰ uindicari ꝗͣ inpunitũ relinqͥ. ut
illũ inquẽ uindicat ñ pena miserũ s correptio
ne beatũ uelit. ꝑatꝰ tam̃ si opꝰ sit eqͦ animo plura
tolerare ab eo illata. quẽ uult ẽe correctũ.
siue ĩeũ habeat potestatẽ cohercendi. siue ñha-¬
beat. Magni autẽ ⁊ sc̃i uiri qͥ iã optime scirent
iortẽ istã ꝗ̃ animã dissoluit a corpore ñ ẽẽ for¬
midandã. scđm eoꝵ tam̃ amiinũ qͥ illã timerent
ñ milla peccata morte punierunt: qͦ ⁊ uuientib
utilis metꝰ ĩcuteret᷑: & illis qͥ morte pumebant᷑
ñ ipsa mors nocer&. s peccatũ qͦd augexi poss&.
si itiuerent. Non temere illi iudicabant. qͥb tale
iuadiciũ donauerat ds̃. Inde ⁊̃ qͦ helias multos

Expanded text:
t digna plagis, vapulabit pauca; servus autem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multa . Non ergo quaeritur, nisi ut et ille exemplum ducitur, quo satis appareat posse peccatum amore potius vindicari, quam impunitum relinqui: ut illum in quem vindicat non poena miserum, sed corrne beatum velit, paratus tamen si opus sit aequo animo plura tolerare ab eo illicita , quem vult esse correptum; sive in eum habeat potestatem coercendi, sive non habeat. Magni autem et sancti viri, qui jam optime scirent mortem istam quae animam dissolvit a corpore non esse formidandam, secundum eorum tamen animum qui illam timerent, nonnulla peccata morte punierunt, quod et viventibus utilis metus incuteretur, et illis qui morte puniebantur, non ipsa mors noceret, sed peccatum, quod augeri posset, si viverent. Non temere illi judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ qͥd edatis. uł qͥd induamini. An potest qͥsq de
eare ꝓ qͦ adhipiscenda orat ñ ẽẽ sollicit᷑. cũ tanta
intentione animi dirigenda sit oratio. ut ad ho
totũ illud referat᷑ qd̾ declaudendis cubicłis dictĩ
ẽ: Q illud qd̾ ait. querite pͥmũ regnũ dei. & ħ om̃u

Expanded text:
esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de ea re pro qua adipiscenda orat, non esse sollicitus; cum tanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait, Quaerite primum regnum Dei et ju
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ñ. Na ñdũ int̾ra in celo. id ÷ ñdũ in carne
sicͤ insp̃u. facta ÷̃ uoluntas dĩ. Nã & inmiseria
nr̃a fit uoluntas dei: cũ ea patim᷑ ꝑ caruẽ q̃
nob̾ mortalitatis iure debent᷑. quã peccando
meruit nr̃a natura. S id orandũ ÷̃ ut sic̃ in
celo: ita & int̾ra fiat uoluntas dei. Id ÷ ut quẽad
modã condelectam᷑ legi dĩ scd̃m int̾iorẽ hominẽ:
ita ⁊̃ corporis in mucatione facta. hitic nr̃e di¬
lcctioni nulla pars nr̃a t̾renis dolorib seu uo¬
luntatib adu̾set᷑. Nec illud a ueritate abhorret: ut
telligit᷑ qͣsi uir & femina: qm̃ terra celo fecundan
ait. nolite cogitare decrastina. ut id̾o sit additũ da nooͦ
escã q̃ ñ conrumpit᷑. Et illud. Ego sũ panis uite. qͥ
decelo descendi. S hoꝵ triũ qͥd sit ꝓbabilius consi¬
dera. n potest. Nã forte qͥspiã moueat᷑ cur oremꝰ
ꝓhis adhipiscendis q̃ huic uitȩ sunt necessaria uela
⁊ uictꝰ &  regum̃tũ. cũ ipsedñs dicat. nolite solliciti

Expanded text:
t in coelo, id est, nondum in carne sicut in spiritu facta est voluntas Dei. Nam et in miseria nostra fit voluntas Dei, cum ea patimur per carnem, quae nobis mortalitatis jure debentur, quam peccando meruit nostra natura: sed id orandum est, ut sicut in coelo, ita et in terra fiat voluntas Dei; id est, ut quemadmodum corde condelectamur legi secundum interiorem hominem , ita etiam corporis immutatione facta, huic nostrae delectationi nulla pars nostra terrenis doloribus seu voluptatibus adversetur. 24. Nec illud a veritate abhorret, ut telligitur, quasi vir et femina; quoniam terra coelo fecundantait, Nolite cogitare de crastino; ut ideo sit additum, de nobiescam quae non corrumpitur; et illud, Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi . Sed horum trium quid sit probabilius, considerari potest. Nam forte quispiam moveatur, cur oremus pro his adipiscendis quae huic vitae sunt necessaria, veluti est victus et tegumentum, cum ipse Dominus dicat, Nolite solliciti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb maior fides habenda ẽ. inuenit᷑. Nã multa latina
maxillã tantũ habent. ñ ae dext̾am. Facies aũẽ. qͥ
qͥsq cognoscit᷑. Et legimꝰ apud apłm. Toleratis enĩ¬

Expanded text:
quibus major fides habenda est, invenitur: nam multa latina, quibus major fides habenda est, invenitur: nam multa latina, maxillam tantum habent, non etiam dexteram. Facies est autem qua quisque cognoscitur: et legimus apud Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
sit: s ait. ñ resiste̾ adu̾sus malũ. ut ñ solũ ñ repen¬
das qͦd tͥ fuerit irrogatũ. s &e ñ resistas. qͦ minꝰ
irroget᷑. Hoc enĩ ÷ qͦd c̃e consequent̾ exponit.
S siqͥs te ꝑcusserit indext̾am maxillã tuã. p̃be illi
& alt̾ã. Noneiũ ait. siqͥs te ꝑcusserit noli tu ꝑcut̾e.
s para te adhuc ꝑcutienti. Qa ad misericdiam
ꝑtiñe hi maxime sentiunt: qͥ eis qͦs multũ diligunt
tã ꝗͣ filiis uł qͥblib& dilectissimis suis egrotantib
seruiunt. uł paruulis uł freneticis. aqͥb sepe
multa patiunt᷑. Ꝙ si eoꝵ salus id ęxigat p̾bent
se &̾ ut plura patiant᷑. donec uł etatis uł morbi
iunfirmitas tͣnseat. Qoͣs gͦ dñs medicꝰ animarũ cu¬
randis ꝓximis instruebat. qͥd aliud poss&e eos doc̾e.
nͥ ut eoꝵ quoꝵ saluti consulere uellent ĩbecillita¬
tes ȩqͦ animo tolerarent: Om̃is nãq ĩꝓbitas ex
imbecillitate anmmi uenit: qͥa nichil innocentiꝰ ÷

Expanded text:
sit: sed ait, non resistere adversus malum; ut non solum non rependas quod tibi fuerit irrogatum, sed etiam non resistas quo minus aliud irrogetur. Hoc est enim quod etiam consequenter exponit: Sed si quis te percusserit in dexteram maxillaet alteram. Non enim ait, Si quis te percusserit, noli tu percutere, sed: Para te adhuc percuti. Quod ad misericordiam pertinere hi maxime sentiunt, qui eis quos multum diligunt, tanquam filiis vel quibuslibet dilectissimis suis aegrotantibus serviunt vel parvulis vel phreneticis: a quibus multa saepe patiuntur, et si eorum salus id exigat, praebent se etiam ut plura patiantur, donec vel aetatis vel morbi infirmitas transeat. Quos ergo Dominus medicus animarum, curandis proximis si ut eorum quorum saluti consulere vellent, imbecillitates aequo animo tolerarent? Omnis namque improbitas ex imbecillitate animi venit: quia nihil innocentius e
Abbreviated transcription (Latin):
di adꝑuiriũ ꝑ consuetudinẽ dilabat᷑. Qua ꝓpt̾
qͥ intelligit ñ inbonis s in necessariis iurationẽ
habendam. res ten&. s qͣntũ potest̾ ut ñ ea utatͤ
nͥ necessitate : cũ uidet pigros. ẽẽ. homines ad
credendũ qͦd eis ⁊ utile credẽ. nͥ iuratione fir¬
ment᷑. Ad hoc itaq ꝑtinet qͦd sic dicit᷑. Sit aũ
sermo u̾r. est. est. non. non. Hoc bonũ ÷ & ap¬
petendũ. Qa autẽ ampliꝰ ÷ amalo.ẽ. Id ÷ si iura¬
re cogeris: scias denecessitate uenire ĩfirmita¬
tis eoꝵ qͥb aliqͥd suades. Quȩ infirmitas utiq
malũ ⁊. Unde nos cotidie lib̃ari dep̃cam᷑. cũ

Expanded text:
urium per consuetudinem delabatur. Quapropter qui intelligit non in bonis sed in necessariis jurationem habendam, refrenat se quantum potest, ut non ea utatur nisi necessitate, cum videt pigros esse homines ad credendum quod eis utile est credere, nisi juratione firmentur. Ad hoc itaque pertinet quod sic dicitur, Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non: hoc bonum est, et appentendum. Quod autem amplius est, a malo est; id est, si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades: quae infirmitas utique malum est, unde nos quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ negligat. qͣ uł consilo uł auctoritate uł
potestate uti potest. Aliud inuriarũ genꝰ ⁊. qđ
inintegrũ restitui potest: cuiꝰ duȩ speties. una
ad pecuniã. alt̾a ad oꝑa ꝑtinet. Qua ꝓpt̾ illiꝰ de
tunica & uestim̾tt. huiꝰ de angaria mille passuũ
⁊ duũ miliũ exẽpla subiecta sunt: qͥa & reddi uesti¬
ñtũ potest. & quẽ aduieris oꝑa potestte de
ipse si opꝰ fuerit adiuuare. Nisi forte ita potiꝰ
distinguendũ ÷̃. ut pͥus qͦd positũ ÷ deꝑcussa ma¬
xilla om̃ia significoe. que sic ingerunt᷑. ab ̃ꝓbis
ut resticui ñpossint nͥ uindicta. scđm qͦd positũ ⁊̃
de uestuñto. om̃ia signific&e que possunt restitu
confectũ sit. ut & sine uindicta. ⁊ cũ iundicta pos
& cogit se illicite adiuuari ab inuito: & penã im¬
ꝓbitatis potest luere. & oꝑam reddẽ si hanc ille
repetat qͥ imꝓbũ ꝑtulit. In his gͦ om̃ib generib

Expanded text:
tionem negligat, qua vel consilio, vel auctoritate, vel tionem negligat, qua vel consilio, vel auctoritate, vel potestate uti potest. Aliud injuriarum genus est, quod in integrum restitui potest: cujus duae species, una ad pecuniam, altera ad operam pertinet. Quapropter illius de tunica et vestimento, hujus de angaria mille passuum et duum millium exempla subjecta sunt: quia et reddi vestimentum potest; et quem adjuveris opera, potest te etiam ipse, si opus fuerit, adjuvare. Nisi forte ita potius distinguendum est, ut prius quod positum est de percussa maxilla, omnia significet quae sic ingeruntur ab improbis, ut restitui non possint nisi vindicta: secundum quod positum est de vestimento omnia significet quae possunt restitui confectum sit, ut et sine vindicta et cum vindicta possprobe, et cogit se illicite adjuvari ab invito, et poenam improbitatis potest luere, et operam reddere, si hanc ille repetat qui improbum pertulit. In his ergo omnibus generibus
Abbreviated transcription (Latin):
uillis libris qͥb ipsi magnã tribuunt auctorita¬
tẽ anim adu̾tant qđ dicimꝰ. ubiscriptũ ÷ apłm
thomã inp̃catũ cuidã aqͦ palma ꝑcussus ẽẽt
atrocissimȩ mortis supplitiũ : anima tanĩ eiꝰ cõ¬
mendata ut infut᷑o scło ei parceret᷑. cuiꝰ aleonẽ
occisi a cet̾o corpore discerptã manũ carnis in¬
tulit m̃sis. in qͥb conuiuabat᷑ apłs. Cui scͥpture
lic& nob̾ ñ credẽ. Non eĩ ẽ. incatholico canone.¬
Illi tam̃ eã ⁊ legunt. ⁊ tãꝗͣ incorruptissimã ueris¬
simãq honorant. qͥ adu̾sus corporales uindictas
que sunt inuet̾i testam̃to nescioqͣ cecitate acer¬
rime seuuint: qͦ animo ⁊ qͣ distributione tẽpoꝵ
facie sint om̃ino nescientes. Tenebit᷑ gͦ ĩhoc in ui¬
riarũ gen̾e qͦd ꝑuindictã luit᷑ iste axp̃ians modꝰ
ut accepta in iuria ñ surgat odiũ. s infirmitatis
miscđia parat᷑ sit animꝰ plura ꝑpeti: nec correc¬

Expanded text:
in illis libris quibus ipsi magnam tribuunt auctoritain illis libris quibus ipsi magnam tribuunt auctoritatem, animadvertant quod dicimus, ubi scriptum est apostolum Thomam imprecatum cuidam, a quo palma percussus esset, atrocissimae mortis supplicium, anima tamen ejus commendata, ut in futuro ei saeculo parceretur: cujus a leone occisi, a caetero corpore discerptam manum canis intulit mensis in quibus convivabatur Apostolus. Cui scripturae licet nobis non credere; non essimam verissimamque honorant, qui adversus corporales vindictas quae sunt in Veteri Testamento, nescio qua caecitate acerrime saeviunt, quo animo et qua distributione temporum factae sunt omnino nescientes. Tenebitur ergo in hoc injuriarum genere, quod per vindictam luitur, iste a Christianis modus, ut accepta injuria non surgat in odium, sed infirmitatis misericordia paratus sit animus plura perpeti; nec correc
Abbreviated transcription (Latin):
que adhuc erat in rudib anim adu̾tens eos
ñ amare correctionẽ. s odio desidare iundictã.
pletis post ascensionẽ suã desuꝑ ut ꝓmiserat
misit. ñ defuerunt tales uindictȩ : ꝗͣuis multo
rariꝰ ꝗͣ inuet̾i testam̃to. Ibi enĩ ex maiore parte
seruientẽs timore p̃mebant᷑: hic autẽ maxime
dilectione liberi nutriebant᷑. Nã ⁊ ũbis aplĩ
petri ananias & uxor eiꝰ sicuti ĩ actib apłoꝵ¬
legimꝰ examines cecider̃t. nec resuscitati st̃.
s sepulti. S. sihunic libro heretaci qͥ adu̾sant᷑
uet̾i testam̃to nolunt crede:. paulũ apłm quẽ
nob̾cũ legunt intueant᷑ dicentẽ de quodã pec¬
catore: quẽ tͣlidi sathane in ĩt̾itũ carnis ut am¬
ma salua sit. Et si hic nolunt mortẽ intellig̾e. for¬
tasse enĩ incertũ ÷. qͣlib& undictã ꝑ sathanã fac
tã ab apło fateant᷑: qͦd ñ eũ odio. s amore fecisse
manifestat illud ad iectũ. ut anima salua sit. Aut

Expanded text:
quae adhuc erat in rudibus : animadvertens eos non amore correctionem, sed odio desiderare vindictam. em diebus completis post ascensionem suam desuper, ut promiserat, misit , non defuerunt tales vindictae, quamvis multo rarius quam in Veteri Testamento. Ibi enim ex majore parte servientes timore premebantur; hic autem maxime dilectione liberi nutriebantur. Nam et verbis apostoli Petri Ananias et uxor ejus, sicut in Actibus Apoes ceciderunt, nec resuscitati sunt, sed sepulti . 65. Sed si huic libro haeretici qui adversantur Veteri Testamento, nolunt credere, Paulum apostolum quem nobiscum legunt, intueantur dicentem de quodam peccatore quem tradidit satanae in interitum carnis, ut anima salva sit . Et si nolunt hic mortem intelligere forttam ab Apostolo fateantur: quod non eum odio, sed amore fecisse manifestat illud adjectum, ut anima salva sit. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥt᷑. Alioqͥn fili ur̃i inmundi ẽẽnt : nc̃ autẽ sc̃i
sunt. Iã enĩ erant paruuli xp̃iani. qͥ siue auc¬
tore uno exparentib. siue utͦq consentienteᷤ
sc̃ificati erant. Qd ñfier&. si uno credente dis¬
sociaret᷑ coniugiũ: & nͣtoleraret᷑ ĩ fidelitas con¬
iugis usq ad oportunitatẽ credendi. Hoc ÷̃ gͦ
consiliũ eiꝰ cui credo dictũ ẽẽ. siqͥd suꝑ erogaue¬
ris rediens reddã tͥ. Porro siuifidelitas fornicatio
.ẽ. & idolatͥa ĩ fidelitas. & auaritia idolatͥa: ñ:
dabitandũ & auaritiã fornicationẽ ẽẽ. Qs gͥ iã
qualib& illicitã concupiscentiã potest recte a
fornicationis gen̾e separare. si auaritia fornica¬
tio ⁊ eEx qͦ intelligit᷑ qd ꝓpt̾ illicitas concupiscen¬
tias ñ tantũ q̃ in stupris cũ alienis uiris aut̃
feminis cõmittunt᷑: s om̃ino qͣsub& q̃ animã cor¬
pore male utentẽ alege dei aberrare faciunt.

Expanded text:
sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Jam enim erant parvuli christiani, qui sive auctore uno ex parentibus, sive utroque consentiente sanctificati erant: quod non fieret, nisi uno credente dissociaretur conjugium, et non toleraretur infidelitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consilium ejus, cui credo dictum esse, Si quid supererogaveris, rediens reddam tibi . 46. Porro si infidelitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem quamlibet illicitam concupiscentiam potest recte a fornicationis genere separare, si avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur propter illicitas concupiscentias, non tantum quae in stupris cum alienis viris, aut feminis committuntur, sed omnino quaslibet, quae animum corpore male utentem a lege aberrare faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ñlic& scdm p̾ceptũ dm̃ ne dimittat᷑ coniuux nͥ
causa fornicationis: fornicatio. ẽ. & ipsa infideli-¬
tas. Qd enĩ tu dicis apłẽ. certe ut infidelis uir¬
consentientẽ secũ habitare mulierẽ ĩfidelẽ non
dimitat : Ita ĩqt. Cũ gͦ hoc & dñs p̃cipiat ne dimitat
uir uxorẽ nͥ causa fornicationis: qͣre hic dicis ego
dico ñ dñs: Qa scilic& idolat̾a quã sequnt᷑ in¬
fideles. & quȩlib& noxia suꝑstitio. fornicatio. ẽ.
Dñs autẽ ꝑmsit causa forncationis uxorẽ dunt¬
ti. s qͥa ꝑmisit. ñ iussit. Dedit locũ apło mone¬
di. ut qͥuoluerit ñdunittat uxorẽ ĩfidelẽ qͦ sic
foitasse possit fidelis fieri. Sanctificatꝰ ÷ enĩ iqͥ¬
uir infidelis in uxore. & sciͣficata ⁊̃ mulier in¬
fideł infr̃e. Credo iã ꝓuenerat. ut ñ nullȩ femi
nȩ ꝑuiros fideles. & uiri ꝑuxores fideles ĩ fide̾ue¬
nirent. & ꝗͣuis ñ dicens nomina exemplis tam̃
hortatꝰ ÷ ad confirmandũ consiliũ suũ. De inde

Expanded text:
n licet secundum praeceptum Domini ut dimittatur conjux nisi causa fornicationis, fornicatio est etiam ipsa infidelitas. 45. Quid enim tu dicis, Apostole? Certe ut vir fidelis consentientem secum habitare mulierem infidelem non dimittat. Ita, inquit. Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa fornicationis, quare hic dicis, Ego dico, non Dominus? Quia scilicet idololatria quam sequuntur infideles, et quaelibet noxia superstitio, fornicatio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit fieri fidelis. Sanctificatus est ficata est mulier infidelis in fratre. Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fidem venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum consilium suum. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. s &̃ petoꝵ corporeis ocdis ꝓpalatũ. ⁊ istã plu¬
uiã qua fructꝰ gignunt᷑. qͥ ad refectionẽ corpo¬
ris dati sunt: qd̾ ꝓbabiliꝰ intelligi existimo. ut ille
sol sp̃ualis ñ oriat᷑. nͥ bonis & sc̃is. qͥa hoc ipst̃ ẽ
qđ̃ plangunt. iniqͥ ĩsslo libro qͥsapientia salomo¬
nis inscribitꝰ᷑. & sol ñ ortꝰ ÷ nob̃. & illa plumia sp̃uał¬

Expanded text:
 etiam pecorum corporeis oculis propalatum; et istam pluviam qua fructus gignuntur, qui ad refectionem corporis dati sunt: quod probabilius intelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatur, nisi bonis et sanctis; quia hoc ipsum est, quod plangunt iniqui in illo libro qui Sapientia Salomonis inscribitur, Et sol non ortus est nobis : et illa pluvia sp
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ ÷. si qͥsꝗͣ non amorẽ afr̃e alienauerit: s offi¬
tia fr̃nitatis debita ꝑaliquã infirmitatẽ animi ñ
exbibuerit. Qua ꝓpt̾ ⁊ dñs incruce ait.Pat̾ ignosce
dabat᷑ : qͥa ñdũ xp̃o crediderant. neq ad uersus¬
credo ñ orat ꝓ alȩxandro. qͥa iã fr̃ erat. & ad mor¬
tẽ. id÷ inuidentia fr̾nitatẽ oppugnando pecca
buerant: orat ut eis ignoscat᷑. Sic enĩ dicit. Alexan¬
der erariꝰ multa mala mͥ ostendit: redd& illi dñs¬

Expanded text:
enaverit; sed officia fraternitati debita per aliquam infirmitatem animi non exhibuerit. Quapropter et Dominus in cruce ait: Pater, ignosce dabatur, quia ncredo, non orat pro Alexandro, quia jam frater erat, et ad mortem, id est, invidentia fraternitatem oppugnando, peccaore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Sic enim dicit: Alexander aerarius multa mihi mala ostendit; reddet illi D
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Aut si ñ plac& acciꝑe mutuantẽ. nͥ eũ qͥ ac¬
prestandi ẽẽ complexũ. Nãq aut donamꝰ qͦd damꝰ
benuiole: aut reddit᷑o cõmendamꝰ. Eplerũq ho¬
mines qͥ ꝓposito diuino p̃mio donare ꝑatist̃. ad
dandũ qͦd mutuũ petit᷑ pigri fiunt. qͥsi recep¬
turi nehil adño cũ rẽ q̃ dat᷑ illȩ qͥ accipit̾ ex¬
foluat. Aecte ita ad hoc beneficii tribuendi
genꝰ: nos diuina hortat᷑ auctoritas dicens. &
qͥuoluerit abste mutuari: ne adu̾satꝰ fueris.
Id ÷ neꝓpt̾ea uoluntatẽ alienes abeo qͥ petit.
qr & peccunia tua uacabit: & q̃s tͥ ñ reddit᷑us
÷ cũ homo reddiderit. S cũ id ex p̃cepto dei fa¬
cis: apud illũ qͥ hec ube infructuosũ ẽẽ ñ poc̾.¬

Expanded text:
tur. Aut si non placet accipere mutuantem, nisi eum qui actur. Aut si non placet accipere mutuantem, nisi eum qui acpraestandi esse complexum. Namque aut donamus, quod damus benevole, aut reddituro commodamus. Quia mines, qui proposito divino praemio donare parati sunt, ad dandum quod mutuum petitur pigri fiunt, quasi nihil recepturi a Deo, cum rem quae datur, ille qui accipit exsolvat. Recte itaque ad hoc beneficii tribuendi genus nos divina hortatur auctoritas dicens, Et qui voluerit a te mutuari, ne aversatus fueris: id est, ne propterea voluntatem alienes ab eo qui petit, quia et pecunia tua vacabit, et Deus tibi non redditurus est, cum homo reddiderit; sed cum id ex praecepto Dei facis, apud illum qui haec jubet, infructuosum esse non po
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiũ quantũ potes: consequent̾ adiungit
& dicit. Om̃i petenti te da: & qͥ uoluerit ate¬
mutuari. ne adu̾satꝰ fueris. Om̃i petenti inqͥt
ñ om̃ia petenti: ut iddes qͦd dare honeste &
iuste potes. Ad si enĩ petat pecuniã: qͦ in nocentẽ
conet᷑ oppͥmere: Qdsi postremo stu prũ petat.
S ne multa ꝑseqͣr q̃ sunt in miberabitia. idꝓfec¬
to dandũ ÷. qd̾ nec tͥ nec alt̾inoceat.
qͣntũ sciri aut credi ab homine
potest. Et cũ iuste negaueris qͦd petit: indicanda ⁊
ipsa iusticia ut ñ eũ manẽ dimittas Ita om̃i petenti
te labis ꝗͣuis ñ sẽꝑ id qͦd petit dabis. & aliqͣndo
meliꝰ aliqͥd dabis. cũpetentẽ in iusta. corrȩxeris
Qd̾ autẽ ait. qͥuoluerit ate mutuari ne adusꝗt
fueris: ad animũ refe rendũ ÷. Hilarẽ enĩ di¬
ture diligit ds. Mutuat᷑ autẽ om̃is qͥ accipit.
&̃ si ñ ipse soluturus ÷. Cũ enĩ misericordib ds̃
plura restituat: om̃is qͥbenefitiũ p̾stat fenera¬

Expanded text:
consequenter adjungit, et dicit: Omni petenti te da, et qui voluerit mutuari a te, ne aversatus fueris. Omni petenti, inquit; non, omnia petenti: ut id des quod dare honeste et juste potes. Quid si enim pecuniam petat, qua innocentem conetur opprimere? quid si postremo stuprum petat? Sed ne multa persequar quae sunt innumerabilia, id profecto dandum est quod nec tibi nec alteri noceat, quantum sciri aut credi ab homine pipsa justitia, ut non eum inanem dimittas: ita omni petenti te dabis, quamvis non semper id quod petit dabis; et aliquando melius aliquid dabis, cum petentem te injusta correxeris. Quod autem ait, Qui voluerit a te mutuari, ne aversatus fueris, ad animum referendum est. Hilarem enim datorem diligit Deus. Mutuatur autem omnis qui accipit, etiamsi non ipse soluturus est: cum enim misericordibus Deus plura restituat, omnis qui beneficium p
Abbreviated transcription (Latin):
ne uł morte aĩarũ. sic filiũ dei passum ⁊ mortuũ dĩcifi
inhõie quẽ portabat. sine diuinitatis aliqͣ cõmutacione
bł morte.
Uec eos audiamꝰ qͥ negant tale corpꝰ bł morte.¬
do mim resurrexisse. qͣle positũ ẽ. in monum̃to. Sienĩ
tale ñ fuiss&. ñ dixissa ipse post resurrectionẽ discipłiꝰ.¬
uidetis hab̾e. Sacͥlegiũ ẽ. enĩ credẽ dñm nr̃m cũ ipse
sit ueritas. in aliqͦ fuisse m̃titũ. Nec nos moueat qd̵
clausis hostiis subito eũ apparuisse discipłis scͥptũ ẽ.¬
ce.ni. ꝓpt̾ea negemꝰ illud fuisse corpꝰ humanũ.
ambulare suꝑ aqͥs contͣ nat᷑am huius. corporis ẽẽ ma-¬
nifestũ ÷. Et cam̃ ñ solũ ipse dũs anͥ passionẽ ambula¬
uit. s etiã petrũ ambulare fecit. Ita gͦ ⁊ post resurrectio¬
nc̃ de corpore suo fecit qd̾ uoluit. Si enĩ potuit añ pas¬
sionẽ clarificare illud splendore solis. qͣre ñ potuit᷑ &
post passionẽ ad qͣntã uell&e stibtilitatẽ in tẽpors mom̃to

Expanded text:
ne uel morte, sic dei filium passum et mortuum dicimus in homine, quem portabat, sine diuinitatis aliqua commutatione uel morte. Nec eos audiamus, qui negant tale corpus domini resurrexisse, quale positum est in monumento. si enim tale non fuisset, non ipse uidetis habere. sacrilegum est enim credere dominum nostrum, cum ipse sit ueritas, in aliquo fuisse mentitum. nec nos moueat, quod clausis ostiis subito eum apparuisse discipulis scriptum est, ut propterea negemus illud fuisse corpus humanum, poris esse manifestum est; et tamen non solum ipse Dominus ante passionem ambulavit, sed etiam Petrum ambulare fecit . Ita ergo et post resurrectionem de corpore suo fecit quod voluit. Si enim potuit ante passionem clarificare illud sicut splendorem solis ; quare non potuit et post passionem ad quantam uellet subtilitatem in temporis momento
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ di᷑ possidebt̃. Istiꝰ fidei simplicitate ⁊ sinceritat
lactati nutriam᷑ inxp̃o. ⁊ cũ paruuli smmꝰ maioꝵ ciboᷤᷤ
ñ appetamꝰ. s nutrimentis saluberriiis crescamꝰ in
diabolo inimico ⁊ angłis eiꝰ tͥumpbet insemet ipsom
xp̃o quẽ indi̾gt. qͥa ꝑfecta caritas nec cupiditatẽ Iad
intrat ⁊ regnat inimicꝰ. qͥ pͥmo d̾i timore. deinde cat¬
tate pellendꝰ ẽ. Debemꝰ itaq tanto auidiꝰ apetere aꝑtsui¬
mã ⁊ etudentissimã cognitionẽ ueritatis. qͣnto nos
uidemꝰ in caritate ꝓficere. ⁊ eiꝰ simplicitatẽ cor hab̾e
iundatũ. qͥa ipso int̾iore ocło uidet᷑ ueritas. Beati enꝰ
mundi corde inqͥd qm̃ ipsi dm̃ indebt̾. ut in caritati
radicati ⁊ fundati p̾rialeamꝰ cõprebendẽ cũ oĩbꝰscis i¬

Expanded text:
ebit. XXXITI. 35. Ista fidei simplicitate et sinceritate lactati nutriamur in Christo et, cum paruuli sumus, maiorum cibos non adpetamus, sed nutrimentis saluberrimis crescamus in iabolo inimico et angelis eius triumphet in semet ipso in Christo, quem induit, quia perfecta caritas nec cupiditatem habeintrat et regnat inimicus, qui primo dei timore, deinde caritate pellendus est. debemus itaque tanto auidius adpetere apertissimam et euidentissimam cognitionem ueritatis, quanto nos uidemus in caritate proficere et eius simplicitate cor habere mundatum, quia ipso interiore oculo uidetur ueritas — beati enim mundo corde, inquit, quia ipsi deum uidebunt — ut in caritate radicati et fundati praeualeamus comprehendere cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑõs gentes eu̾ngłiũ fuerit p̾dicatũ. tc finẽ e̾e̾ fut᷑um.
qͦmͦ isti dict̃ qͦd iã cet̾x õs gentes cecidert afide. ⁊ insola
parte donati remansit eccłia. cũ manifestũ sit exqͦ
ista pars abunitate p̾cisa ẽ. ñ nullas gentes postea cre
accedunt eccłe̾ dei. ⁊ in dei filrã festinant̾ credunt.
inanit̾ facere. qͥa ñ hos aliqͥs donatista baptizat : Sine
dubio ista execͣrent᷑ hoĩes. ⁊ eos sine dilatione relinꝗͣrẽt.
si xp̃m crederent. si eccłiã diligerent. silib̾i e̾e̾nt. si aurr̃¬

Expanded text:
s gentes Evangelium fuerit praedicatum, tunc finem esse futurum ; quomodo isti dicunt quod jam caeterae omnes gentes ceciderunt a fide, et in sola parte Donati remansit Ecclesia, cum manifestum sit, ex quo ista pars ab unitate praecisa est, nonnullas gentes postea cred modo adhuc accedunt Ecclesiae Dei, et in Dei Filium festinanter credunt, inaniter facere, quia non eos aliquis donatista baptizat? Sine dubio ista exsecrarentur homines, et eos sine dilatione relinquerent, si Christum quaererent, si Ecclesiam diligerent, si liberi essent, si aur
Abbreviated transcription (Latin):
sar genti ñ gratula ti st̃. cũ lucifero qͥ mane oriebat᷑.¬
omĩa peccata posse dimitt̾e. Itaq miseri cũ inpetro
petrã ñ intelligunt. ⁊ nolunt credẽ datas eccłie claues
regni celoꝵ. ipsi eas demanibꝰ aufer̾t. Isti st̾ qͥuiduas
cognoscere. mundanos se potiꝰ quã mundos uocarent.
lolentes enĩ sipeccaueruit coirigi. nichil deleger̾t. nͥ
cũ hoc mundo dãpnari. Nã qͥbꝰ ueniã peccato negant.
ñ eos aliqͣ sanitate custodiunt. s egris subtͣhunt medici¬
Iec eos audiamꝰ qͥ carnus resurrectionẽ fut᷑am negant.
e commemorant qͦd ait aplł. Caro ⁊ sanguis regnũ d̾i.¬

Expanded text:
surgenti non gratulati sunt, cum lucifero, qui mane oriebatsurgenti non gratulati sunt, cum lucifero, qui mane oriebatomnia peccata posse dimittere. Itaque miseri, dum in Petro petram non intelligunt, et nolunt credere datas Ecclesiae claves regni coelorum, ipsi eas de manibus amiserunt. Isti sunt qui viduas, agnoscere, mundanos se potius, quam mundos vocarent. Nolentes enim, si peccaverint, corrigi, nihil aliud elegerunt, nisi cum hoc mundo danon eos aliqua sanitate custodiunt, sed aegris subtrahunt mediciNec eos audiamus, qui carnis resurrectionem futuram negant et commemorant, quod ait ap
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ. Nusꝗͣ enĩ tã igere debent uiscera miscdis.
ꝗͣ in catholica eccłia. ut tã ꝗ nera mat̾ nec petom¬
tibꝰ filiis suꝑbe insult&. nec correctis difficile i¬
noscat. Non enĩ sine causa uter õs apłõs huiꝰ
catholica. correptis ⁊ pietate filiis firmatis libentᷤᷤ
ignosc̾e. cũ ipsi petro ꝑsonã eiꝰ gestariti. & cũ in
tũ. usq ad dñicȩ passionis glam ꝑ uenisse. Itaq post
ꝑsetutionẽ q̃ ꝑ arrianos hereticos facta ⁊̃ postea ꝗͣ par
qͣm qͥdẽ eccłia catholica in dño tenet. etiã apͥncipib
ger̃t. dampnantes siue qdđ crediderant. siue qđ credi¬
disse simulauerant. hos eccłia catholica mat̾no reci¬
pit simii. tã ꝗͣ petrũ post fietũ negationis. pꝰt galli can-¬
tũ ad mointũ. aut tanꝗͣ eundẽ post simulationẽ patili
uoce correptũ. Hanc illi matris caritatẽ suꝑbe accipi¬
entes ⁊ impie rep̾hendentes. qͥa petro post galli cantũ

Expanded text:
debent uiscera misericordiae quam in catholica ecclesia, ut tamquam uera mater nec peccantibus filiis superbe insultet nec correctis difficile ignoscat. non enim sine causa inter omnes apostolos huius catholica correctis et pietate firmatis filiis libenter ignoscere, cum ipsi Petro personam eius gestanti, et cum in tum usque ad dominicae passionis gloriam peruenisse. itaque post persecutionem, quae per Arrianos haereticos facta erat, posteaquam pax, quam quidem catholica in domino tenet, etiam a principibgerunt, damnantes siue quod crediderant siue quod se credisse simulauerant. hos ecclesia catholica materno recepit sinu, tamquam Petrum post fletum negationis per galli cantum admonitum aut tamquam eundem post prauam simulationem Pauli uoce correctum. hanc illi matris caritatem superbe accipientes et inpie reprehendentes, quia Petro post galli cantum