comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lit nos iudicantes hoc : qr unꝰ ꝓ omib: mortuus ẽ. Quo¬
modo enĩ paratꝰ e& impendi ꝓ ammab eorũ. si eũ pi¬
ger& inclinari ad aures eoꝵ : Hinc gͦ factꝰ ẽ paruulꝰ
inmedia nrm̃ : tanquã nutrix fouens filios suos
Ion enĩ delectat isiamor inuit&: decurcata ⁊ mutil¬
ta uerba immurmurare Et tam̃ obtant homines ha¬
bere infantes : quib: id exhbeant. Et suauis ẽ matri

Expanded text:
s hoc, quia unus pro omnibus mortuus est. quomodo enim paratus esset impendi pro animabus eorum, si eum pigeret inclinari ad aures eorum? hinc ergo factus est paruulus in medio nostrum tamquam nutrix fouens filios suos. num enim delectat, nisi amor inuitet, decurtata et mutilata uerba immurmurare? et tamen optant homines habere infantes, quibus id exhibeant, et suauius est matri
Abbreviated transcription (Latin):
Quiaut̃ om̃i uitioꝵ carnaliũ c̃suetudine derelicta in p̃ceptis di uiuun.
iã illis ñ in sua sedinua dĩ it ẽ. Et hoc audiamꝰ indeuteromiq p̃cepto
Sed ñc istł qͥd dñs łstuus poscit ate nisiut timeas dnm̃ndm̃ & ambu

Expanded text:
qui autem omni uitiorum carnalium consuetudine derelicta in dei degunt, qui autem omni uitiorum carnalium consuetudine derelicta in dei degunt, iam illis non in sua, sed in uia dei iter est. et hoc audiamus in Deuteronomii sed r a quid dominus deus tuus poscit a te, nisi ut timeas dominum deu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃omoremꝰ uł qr ext̃ra instituti confirmatiq sum anima quȩ alteri
originis ẽ t̃rȩ corporis ad hesise credit᷑ maximũ ipsacertam̃ suscipi¬
ens ut se & si manens in eo ab eiꝰ societate diuellat. ut tanꝗ peregrina
in colatueiutat᷑ Nonignarꝰ ẽ Aut̃ ppħa lic& anterior ȩtate apłicitam̃¬
post te amima mea: uinetũ legi in lege Post dnñ dm̃ tuũ ambulab
& adherebis ipsi . Adherere igit᷑ huic magis quã illi c̃cupiscit Sedex
meminit ex ẽsortio eiꝰ ñ nullã se labẽ contraxisse peccati: orat ue ꝑ
uerbũ di qͣuis admixta t̃renȩ mortaliq naturȩ anima eiꝰ sit ipse a¬
m inuitã uitȩ celestis animet᷑ Sat enĩ se nc̃ pauimto adherere ñ uiue¬
re sed scđm uerbũ di cuimortui uiuunt orat ut uiuficet᷑ inurã
Dehme seqͥt᷑ Uiasmeas pntiaui & exaudistime : doce me iustificationes
tuis Qui scđm uoluptates corporis uitã agud : inuis suis ambulant

Expanded text:
a instituti conformatique , anima, quae alterius originis est, corporis adhaesisse creditur, maximum ipsa certamen suscipiens, ut se, manens in eo, ab eius societate diuellat, ut tamquam peregrina incolatu eius utatur. Non ignarus est autem propheta, licet anterior aetate, apostpost te anima mea . Quin etiam legit in lege, Post Dominum Deum tuum ambulabis, et adhaerebis ipsi . Adhaerere igitur huic magis quam illi concupiscit. Sed quia meminit ex consortio ejus nonnullam se labem contraxisse peccati; orat ut per uerbum dei, quamuis admixta terrenae mortalique naturae anima eius sit, ipse tamen in uitam caelestis animetur. scit enim nn se nunc pauimento adhaerere, non uiuere: sed secundum uerbum dei, cui mortui uiuunt, orat, ut uiuificetur in uitam. Dehinc sequitur: uias meas pronuntiaui, et exaudisti me; doce me iustificati.ones tuas. qui secundum uoluptates corporis uitam agunt, in uiis suis ambulant.
Abbreviated transcription (Latin):
sterio gerebant᷑: sed ex his quȩ ꝑspeciẽ p̃sentiũ futurierant sa
exercebor inmirabilib: tuis. Sermo p̃sens discreuissẽ cognoscit᷑
ius tificationes auia eoꝵ. Et quantũ re ipsa intelligit᷑ om̃e quidẽ

Expanded text:
sterio gerebantur; sed ex his quae per speciem praesentium futuri erant sasterio gerebantur; sed ex his quae per speciem praesentium futuri erant saexercebor in mirabilibus tuis. Sermo praesens discrevisse cognoscitur justificationes a via earum. Et quantum re ipsa intelligitur, omne quide
Abbreviated transcription (Latin):
ta animatua & cus todias p̃cepta dñi dĩtui &iustificationes eiꝰ quȩ
ego p̃cipio ÷ͥ hodie ut hene sit tͥ  Ergo dõ adherens indĩ uia ẽ Etq
rationȩ ꝓpħam hiclocutũ exis timabimꝰ dicentẽ iuas ineas pñtaui
⁊ exaudistime doce meiustificationes tuas: Sienĩ uns sufs p̃oicat.
necesse ẽ peccatiuias p̃dic& qr inuia peccati sit qͥsq inuia dĩ ñsit
Sed huic p̃dicti dicto ẽsentiens illiio uid et᷑ qđ diccũ ẽ snuntiabo at¬
uersũ me in iustitias meas dño Etrursũ. Iustꝰ in exordio sermonis sui
ipse sibi accusator ẽ Ergo hç ꝓñtiatio quȩ dr̃ ñ laudatio ẽ sed con¬
hanç pñtiationẽ eoꝵ doctrinȩ iustificationũ dĩ capax eẽt Qđ
utrũq absolute docet᷑. Nã cũ dic̃ pñtiaui. c̃fessionẽ hanc p̃teriti
tẽporis ẽe demonstrat. Cũ dic̃ doce me oratio ẽ exfuturo quia
c̃fitendũ ante ẽ depeccatis & exacta c̃fessione discendũ Manens

Expanded text:
tiones eius, quse ego praecipio tibi hodie, ut bene sit tibi? ergo deo adhaerens in dei uia est. Et qua ratione prophetam hic locutum existimabimus dicentem: uias meas pronuntiaui, et exaudisti me; doce me iustificationes tuas? si enim uias suas praedicat, necesse est peccati uias praedicet, quia in uia peccati sit, quisque in dei uia non sit. sed huic praesenti dicto consentiens illud uidetur, quod dictum est: eas, domine, et rursum: iustus in exordio sermonis sui ipse sui accusator est. ergo hic pronuntiatio, quae dicitur, non laudatio est, sed conhanc pronuntiationem earum doctrinae iustificationum dei capax esset. quod utrumque docetur. nam cum dictemporis esse demonstrat, cum dicit, Doce me, oratio est ex futuro, quia confitendum ante est de peccatis, et exacta confessione discendum. 5. Leg
Abbreviated transcription (Latin):
itaq discessit. Nongͦ dereliqͥt hoc modo qͥalio modo dereliqͥt ut saperemꝰ.
quomꝰ magis ñ ab eo derelinqͥ uelle debemꝰ. Apud telaus mea . Quio gͦ no¬
cent qͥ tanꝗͣ uicto insultant qđ me intẽporalib: dereliqueris : In eccła ma¬
gna confitebor tͥ. Non qͣnta ista sinagoga ẽ. quȩ irridet mortẽ derelicti
Sed in eccła magna diffusa ꝑ om̃s g̃ntes quȩ credit in resurrectionẽ non
derelicti. Hȩc ẽ unica illa quã petit demanu canis erui : deqͣetiã paulo
Ante dix̃ inmedio ecđȩ cantabote. Et nc̃ qđ ait confitebort᷑ in eis utiq

Expanded text:
itaque discessit. non ergo dereliquit hoc modo, qui alio modo dereliquit, ut saperemus, itaque discessit. non ergo dereliquit hoc modo, qui alio modo dereliquit, ut saperemus, quo modo magis non ab eo derelinqui uelle debemus. Apud te laus mea. quid ergo nocent, qui tamquam uicto insultant, quod me in temporalibus dereliqueris? in ecclesia magna confitebor tibi, non quanta ista synagoga est, quae inridet mortem derelicti, sed in ecclesia magna diffusa per omnes gentes, quae credit in resurrectionem non derelicti. haec est unica illa, quam petit de manu canis erui, de qua etiam paulo ante dixit: In medio ecclesiae cantabo te, et nunc quod ait: Confitebor tibi, in eis utique,
Abbreviated transcription (Latin):
uellent accede addm̃ & illum mari & inherere illi ꝑ caritatẽ. ubi. ẽ
timor castus ꝑmanens in scłm scłi. Quitimor ñ cruciat sed tenatiorem
facit animã bom illiꝰ qđ si dimiserit cadit : limeat eũ om̃e sem̃ isrł . ł tu¬
qͥ ppe humiliauit semecipsũ factꝰ obȩdiens usq: ad mortẽ. Vide gͦ quio
dicat. Am̃ ñ sp̃uit neq despex̃ dep̃cationẽ pauꝑis : neq auercit faciẽ¬
suã ame. Vbi ẽ illud qͦre me dereliqͥsti sinec faciẽ auertit abeo
nisiqr & derelinquens ñ derelinqͥt quando inbonis tẽporalib: ñ ex¬
audit ñ ad insipientiã nob̵ sed ut sapiamꝰ qͥd auferat. & qo offerat no¬
b: Non inqt sp̃uit neq despex p̃cẽ pauꝑis neq auertit faciẽ suã a
me & cũ clamarẽ ad eũ exaudiuit me . F ecit gͦ qđ paulo ante rogaiꝰ ẽ.
ubi ei dep̃cans dix̃ nediscedas ame: Si enĩ exaudiuit ꝓfecto fecit : Non

Expanded text:
uellent accedere ad deum et inluminari et inhaerere illi per caritatem, ubi eat uellent accedere ad deum et inluminari et inhaerere illi per caritatem, ubi eat timor castus, permanens in saeculum saeculi. qui timor non cruciat, sed tenaciorem facit animam boni illius; quod si dimiserit, cadit. CCXX. EX LIBSO DE GRATquippe humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem. uide ergo, quid dicat: Quoniam non spreuit neque despexit psuam a me. Ubi est illud, Quare me dereliquisti, si nec faciem avertit ab eo? nisi quia et derelinquens non derelinquit, quando in bonis temporalibus non exaudit; et non ad insipientiam nobis, sed ut sapiamus quid auferat, et quid offerat no non, inquit, spreuit neque despexit precem pauperis neque auertit faciem suam a me et, cum clamarem ad e u m, exaudiuit me. fecit ergo, quod paulo ante rogatus \'est, ubi ei deprecans dixit: Ne discedas a me. si enim exaudiuit, profecto fecit, non
Abbreviated transcription (Latin):
broso delectant᷑ facientes secura ẽ aut̃ pena quȩ torqueat. idõ dñs
ubi dicit tenebras exteriores ad dit etiã ibi erit ploratꝰ & stridor
dentiũ netalib oblectationib qualib: inc iniqͥ ꝑfruunt᷑ quando in¬
fidelitate atq: iniustita tenebrit scunt. etiã in illo supplicio se usu¬
ros dem̃t̃ existiment. Quia em̃ uolentes iniustȩ utunt᷑ bonis iut
nolentes cruciabunt᷑ malis . Vnde posst etiã tenebrȩ exteriores iN¬
telligi pene corporades. Corpꝰ qͥppe ẽ amme exteriꝰ ut sint animȩ
mala qͥb: a ccaritatis lumine a uersa inpeccatis oblectat᷑. exterȩ tene¬
brȩ corporis aut̃ mala quib: ȩt̃nis infine torquebit᷑ exceriores tenebrȩ:
quas solas timent qͥseruili adhuctimore decinent᷑ Nã si eis licer& in
illis exterisquȩ st inpeccatis impune sẽꝑ uolui & in uolui. ꝓfecto nunquã

Expanded text:
broso delectantur facientes, secutura est autem poena, quae torqueat, ideo dominus broso delectantur facientes, secutura est autem poena, quae torqueat, ideo dominus ubi dicit \'tenebras exteriores\', addit etiam cibi erit ploratus et stridor dentium\', ne talibus oblectationibus. qualibus hic iniqui perfruuntur, quando infidelitate atqros dementer existiment. quia enim uolentes iniuste utuntur bonis, iuste nolentes cruciabuntur malis. unde possunt etiam tenebrae exteriores intellegi poenae corporales. corpus quippe est animae exterius, ut sint animae mala, quibus a caritatis lumine. auersa in peccatis oblectatur, exterae tenebrae, corporis autem mala, quibus aeternis in fine torquebitur, exteriores tenebrae, quas solas timent qui seruili adhuc timore detinentur. nam si eis liceret in illis exteris, quae sunt in peccatis, impune semper uolui et inuolui, profecto numquam
Abbreviated transcription (Latin):
aanglici tenebre st infidelib hominib exteriores Plusenĩ ab illa
caritate auersi & insuũ factũ obstinationẽq ꝓgressist̃ . Et qm̃ extre
parat᷑ ẽ diabolo & angłis eiꝰ his malignis sprritib: coniungendos simulq
dã nandos dic& ituros inte nebras exteriores .io ẽ in societatẽ pȩnalẽ
daboli& angłoꝵ eiꝰ. Huicpȩne contrariũ ẽ. qđ bono seruo dr̃ intra
ingaudiũ dm̃itui. ut quanto st̃ istȩ cenebrȩ exteriores: tanto sit lum̃
illuo interiꝰ: Non hec plocoꝵ int̃ualla inam fanta s mate cogitanda st̃.
localia spatia ñ occupant nisi corpoꝵ moles Non ẽ. hoc sp̃siutȩ ñ ẽ.
hoc animarationalis. Multominꝰ ds̃om̃iũ benignis simꝰ corditor &
ius tissimꝰ ordinator Voluntatib & affectib: ista uł ꝓpinquare. uł¬
longe fieri uł intrare uł exredicunt᷑ Sedqr malo oꝑe idiẽ tene¬

Expanded text:
et angeli eius tenebrae sunt infidelibus hominibus exteriores; plus enim ab illa et angeli eius tenebrae sunt infidelibus hominibus exteriores; plus enim ab illa caritate auersi et in suum fastum obstinationemque progressi sunt. et quoniam extremoparatus est diabolo et angelis eius, his malignis spiritibus coniungendos simulque damnandos dicet ituros in tenebras exteriores, id est in societatem poenalem diaboli et angelorum eius. huic poenae contrarium est, quod bono in gaudium domini tui ; ut quanto sunt istae tenebrae exteriores, tanto sit lumen illud interius. Non haec per locorum intervalla inani phantasmate cogitanda sunt: localia spatia non occupant nisi corporum moles. Non est hoc spiritus vitae, non est hoc anima rationalis, multo minus Deus omnium benignissimus conditor, et justissimus ordinator. Voluntatibus et affectibus ista vel propinquare velonge fieri uel intrare uel exire dicuntur.\' Sed quia malo opere, id est tene
Abbreviated transcription (Latin):
in corporea natura p̃stantior ẽ. ñ mole qr ñmsi corpoꝵ ẽ moles sedui
qͣdi qͣ suiꝑgredi᷑ omẽm fantasiã quã uolutat animꝰ hausã desensib: cor¬
poro Sed quẽ admodũ in ipsis corporib ea que inferione ft sic̃tra: aa¬
qua & ipseaer meliora fiunt participatione melioris id ẽ cũ luce illu¬
minart᷑ & feruore uegetant᷑ sic incorporeȩ creaturȩ rationales ipius
ereatoris fuint partiapatione meliores cũ ci coherent purisĩma &e scis¬
sima cartate :ua om̃i modo si caruerint tenebraescent & obdurescent
quocã modo. Romde in fioeles homines tenebrȩ st̃ : qͥ ꝑftoẽ conuersi
Adm̃ quatũ p̃missã illuminatione lux fiunt Inqua ꝓficiendosiex
fide ad specĩẽ ꝑuenerint ut io qđ credunt etũ conspicere sic̃ tantũbo¬
nũ pote st conspici mereant᷑ ꝑfecã recipient imaginẽ cdi. Ialib enĩ
dic̃ apłs. Funistis aliquando tenebrȩ nc̃ aut̃ luxin dño Porro diabolus

Expanded text:
incorporea natura praestantior, non mole, quia non nisi corporum est moles, sed ui quadam, qua supergreditur omnem phantasiam, quam uolutat animus haustam de sensibus corporis. sed quemadmodum in ipsis corporibus ea quae inferiora sunt, sicut aqua, et ipse aer, meliora fiunt participatione melioris, id est, cum luce illuminantur et fervore vegetantur, sic incorporeae creaturae rationales ipsius Creatoris fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima charitate, qua omnimodo si caruerint, tenebrescent et obdurescent quodammodo. Proinde infideles homines tenebrae sunt, qui per fidem conversi ad Deum, quadam praemissa illumifide ad speciem peruenerint, ut id, quod credunt, etiam conspicere. sicut tantum bonum potest conspici, mereantur, perfectam recipient imaginem dei; talibus enim dicit apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. porro diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
remissis popłi ad xp̃m caritate concurr̃. Hinc& alibi scriptũ ẽ
Sic̃ glaties insereno ita soluunt᷑ peccata cua. Roinoe rationalisgrei¬
tura siue in angłico spũ siue inanima humana rafacta ẽ ut sibi ip¬
sa bonũ qͣbeata fiat ee ñ pessu sed mutabilitas ei siconuerat᷑ adin¬
c̃omutabile bonũ fatbeata. Vnde siauerat᷑ misera ẽ A uersio eiꝰ ui

Expanded text:
remissis populi ad Christum caritate concurrunt. hinc et alibi scriptum est: remissis populi ad Christum caritate concurrunt. hinc et alibi scriptum est: sicut glacies in sereno, ita soluuntur peccata tua. Proinde rationalis creatura siue in angelico spiritu siue in anima humana ita facta est, ut sibi ipsa bonum, quo beata fiat, esse non possit, sed, mutabilitas eius si conuertatur ad incommutabile bonum, fiat beata; unde si auertatur, misera e
Abbreviated transcription (Latin):
tatis aũsi & nimis in suꝑbiã inuidiãq ꝓgressi ueluo glatiali du¬
ritia torpuer̃ & idõ ꝑfigurã tanquã ina qͥlone ponunt᷑. Vnde
cũ generi humanodiabol incubar& uentura grã saluatoris dicit᷑
in cantico canticꝵ Hxurge aqͥlo & ueni auster & ꝑfla hortũ meũ:
& fluent aromata Exurge qͥ irruisti qͥ subditis in cũbis qͥ possessõ
p̃mis Eurge ut a tuo ponde releuati erigant᷑ quoꝵ animas p̃m̃¬
docuruasti. Et ueni auster in qͥt spm̃ inuocans gr̃ȩ flantẽ demeri¬
die uelud a parte feruida & luminosa ut fluant a romata Vn
Conuerte dñe captiuitatẽ nram sic̃ correns inaustro : captiuitatem
scilic& qͣ subdiabolo tanqͦ subaqͥlone tenebant᷑ ubi habuntante
inqͥtate friguerant & quotã modo congelauerant Hinceni euas¬
geliũ dic̃ qͥm̃ habundabit iniqͥas refrigesc& caritas multoꝵ At
u flante austroglatie sresoluit᷑ & torrentes fluunt : io ẽ. peccatis

Expanded text:
tatis auersi et nimis in superbiam inuidiamque progressi uelut glaciali duritia torperunt et ideo per figuram tamquam in aquilone ponuntur. unde cum generi humano diabolus incubaret, uentura gratia saluatoris dicitur in cantico canticorum: exsurge, aquilo, et ueni, auster, et perfla hortum meum, et fluent aromata. exsurge qui irruisti, qui subditis incumbis, qui possessos premis; exsurge, ut a tuo pondere releuati erigantur quorum animas premendo curuasti. et ueni, auster, inquit, spiritum inuocans flantem de meridie uelut a parte feruida et luminosa, ut fluant aromata. undconuerte, domine, captiuitatem nostram sicut torrens in austro; captiuitatem scilicet, qua sub diabolo tamquam sub aquilone tenebantur, ubi abundante iniquitate friguerant et quodam modo congelauerant. hinc enim et euangelium dicit: quoniam abundabit iniquitas, refrigescit caritas multorum. at uero flante austro glacies resoluitur et torrentes fluent, id est peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
& ia cob in regnocȩloꝵ Sunt enĩ modo ingxtens stenebris. unde corre-¬
ctio desꝑanda ñ ẽ. Quã si contẽpserint ibunt intenebras exteriores
ubi correctionis loc ñ erit. Im̃ ds̃ lux ẽ & tenebrȩ in eo ñ funt ullȩ :¬
Sed lux cordis ñistoꝵ qͥ in carne se oculoꝵ Necom̃no talis qualis huiꝰ uifi¬
bilis lucis fantasia cogitat᷑ quãꝗ &xibiẽ uiđẽ sed longe alit̃ longe disi¬
milit̃ Qualis enĩ lux ẽ isa caritas : Quis uerb̵ explicat : Quis canĩ
rerũ quȩ sensib: corꝑis adiacent ullodemonstrat exẽplo : Anforte

Expanded text:
 Iacob in regno caelorum. sunt enim modo in exteris tenebris, unde correctio desperanda non est; quam si contempserint, ibunt in tenebras exteriores, ubi correctionis locus non erit, quoniam deus lux est et tenebrae in eo non sunt ullae sed lux cordis, non istorum, qui in carne sunt, oculorum, nec omnino talis, qualis huius uisibilis lucis phantasia cogitatur; quamquam et ibi est uidere, sed longe aliter, longe dissimiliter. qualis enim lux est ipsa caritas, quis uerbis explicat? quis earum rerum, quae sensibus corporis adiacent, ullo demonstrat exemplo? an forte
Abbreviated transcription (Latin):
ita ualles humilitatẽ & conualles plorationẽ. Sicuti enĩ
comes pęnitentiȩ dolor ẽ: ita lacrimȩ testes doloris.
Optime aut̃ sequit᷑ : & dicit . Et enĩ benedictionẽ dabit : qui
legẽ dedit. Adhoc enĩ lex data ẽ. ut uulnera ostender& peccatoꝵ
quȩ gr̃ȩbenedictione sanar&. Ad hoc lexdata .ẽ. ut supbo
infirmitatẽ suã nota facer& : infirmo pęnitentĩ suaderet
Ad hoclex data .ẽ : ut diceremꝰ in conualle plorationis: Vi
deo aliã legẽ in mbris ineis repugnantẽ legim̃tis meȩ: &
captiuantẽ me in lege peccati q̃uȩ ẽ in menbris meis Et
cũ ipso ploratu clamaremꝰ. Infelix ego homo quis me li¬
babit decorpore mortis huiꝰ : Et suc currer& nob̵ exaudi¬
ente illo qͥ erigitelisos soluit cõpeditos illuminat cȩcos

Expanded text:
ita vallis humilitatem, et convallis plorationes. Sicut enim ita vallis humilitatem, et convallis plorationes. Sicut enim comes poenitentiae dolor est; ita lacrymae sunt testes doloris. Optime autem sequitur, et dicit: Etenim benedictionem dabit, qui legem dedit . Ad hoc enim lex data est, ut vulnera ostenderet peccatorum, quae gratiae benedictio sanaret. Ad hoc lex data est, ut superbo infirmitatem suam notam faceret, infirmo poenitentiam suaderet. Ad hoc lex data est, ut diceremus in convalle pam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis: et cum ipso ploratu clamaremus, Infelix ego homo! quis me liberabi de corpore mortis hujus? et succurreret nobis, exaudiente illo qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat caecos ,
Abbreviated transcription (Latin):
scit: intꝰ tabescit. Qui eligit abici indomo dñi. magis quã ha¬
bicare in tabnaculis peccatoꝵ eligit illũ ds̃ ut in habitet
inatrus eiꝰ. ⁊nidnlsibi assum̃tẽ ille in sedẽ beatiuidinis
assumit. Vnde in psalmis suauissimȩ & uerissime canit᷑
Beatꝰ uir cuiꝰ ẽ susceptio eiabste dñe. Neputes eũ qͥ se humi¬
liat sẽꝑ iacere cũ dictũ sit ex altabit᷑ & ne opineris eiꝰ ex¬
altationẽ in oculis hominũ ꝑsublimitates fieri corpora¬
les : cũ enĩ dixiss& beatꝰ uir cuiꝰ. ẽ. susceptio ei abste dñe. con¬
sequent̃ annex uit. ⁊ ostendit eiꝰdẽ susceptionis celsitudi¬
nẽ sp̃ualẽ. Ascensus inqͥt eiꝰ incorde eiꝰ disposuit. in con¬
ualle plorationis: in locũquẽ posuit. Ubi gͦ disposuit as¬
census  Incorde in conualle scilic& plorationis hoc ẽ
qͥ sehumiliat exaltabit᷑. Sic̃ enĩ ascensus exaltationẽ indicat:

Expanded text:
scit, intus tabescit. Qui eligit abjici in domo Dei, magis quam hascit, intus tabescit. Qui eligit abjici in domo Dei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum; eligit illum Deus, ut inhabitet in atriis ejus; et nihil sibi assumentem ille in sedem beatitatis assumit. Unde in Psalmo suavissime et verissime canitur, Beatus vir cujus est susceptio ejus abs te, Domine. Ne putes eum qui se humiliat semper jacere; cum dictum sit, Exaltabitur. Et ne opineris ejus exaltationem in oculis hominum per sublimitates fieri corporales; cum enim dixisset, Beatus vir, cujus est susceptio ejus abs te, Domine; consequenter annexuit et ostendit ejusdem susceptionis celsitudinem spiritualem: Ascensus, inquit, in corde ejus disposuit in convalle plorationis, in locum quem disposuit. Ubi ergo disposuit ascensus? In corde, in convalle scilicet plorationis. Hoc est, Qui se humiliat, exaltabitur. Sicut enim ascensus exaltationem indicat;
Abbreviated transcription (Latin):
qđ publicanꝰ magiscuratꝰ abscessit: quẽ ñ puduit ostendere
qđ dolebat. Inreb quippe uisbilib ut excelsa quisq
contingat: in excelsũ erigit᷑ ds aut̃ cũ om̃iũ sic excellen¬
dñs & humilia respicit: ⁊ excelsa a longe cognoscit Ex¬
celsa ipsa posuit ꝓsuꝑbis. Illagͦ respicit ut actollac: illa
cognoscit ut deiiat : Cũ emĩ ait qđ a longe excelsa cogno¬
scit : satiseũ os tendit humilia dȩpximo attenderẽ Ipsũ
tam̃ dñm excelsũ eẽ p̃dixit. Solus enĩ ds̃ arrogans ñ ẽ
quanta cũq se p̃dicatione laudauerit Nonigit se arbiero¬
tur ab oculis dĩ abscondi suꝑbia dsenĩ excelsi cogno¬
seitꝰ. Quisquis taq penitentiȩ retusit humilitãon
dõ ꝓpinquare ñ cogitat. Aliud ẽ enĩ leuare se ad dm̃ ali
uo leuare sẽ contra dm̃. Qui ante illũ sȩpicit: ab illo erigit᷑
Qui aduersus illũ se erigit: ab illo picit᷑ Alia ẽ. soliditas
magnitudinis : alia ẽ. inanitas inflationis: Qui foris tume¬

Expanded text:
si publicanus magis curatus abscessit, quem non puduit ostendere quod dolebat. In rebus quippe visibilibus, ut excelsa quisque contingat, in excelsum erigitur: Deus autem cum sit omnium excelleninus, et humilia respicit, et excelsa a longe cognoscit . Excelsa ipsa posuit pro superbis. Illa ergo respicit, ut attollat; ista cognoscit, ut dejiciat. Cum enim ait, quod a longe excelsa cognoscit, satis eum ostendit humilia de proximo attendere: ipsum tamen Dominum excelsum esse praedixit. Solus enim Deus arrogans non est, quantacumque se praedicatione laudaverit. Non ergo se arbitretur ab oculis Dscit. Quisquis itaque poenitentiae recusat humilitatem, Deo propinquare non cogitat. Aliud est enim levare se ad Deum; aliud est levare se contra Deum. Qui ante illum se projicit, ab illo erigitur: qui adversus illum se erigit, ab illo projicitur. Alia est enim soliditas magnitudinis, alia est inanitas inflationis. Qui foris tume
Abbreviated transcription (Latin):
t̃agendo ut fruccũ afferamꝰ cũ tolerantia : sed etiã ꝓpter
ipsũ puluerẽ mundihuiꝰ qͥ ꝑitinera consulendi consulentiũ
pedib: adhȩrescit : & dãna quȩ ipsa negotiosissima dispensa¬
tionis actione contingunt quȩ dñs pr̃stet ut cũ lucris ma

Expanded text:
ter agendo, ut fructum afferamus cum tolerantia: sed etiam propter ter agendo, ut fructum afferamus cum tolerantia: sed etiam propter ipsum pulverem mundi hujus, qui per itinera consulendi consulentium pedibus adhaerescit, et damna quae in ipsa negotiosissima dispensationis actione contingunt, quae Dominus praestet ut cum lucris ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendãt᷑ homini qđ homo ẽ. Nonira surrepat in eũ qui
Aut odiose irruit. aut importune in opia coactꝰ petit. Aut nego¬
tio suo cũ tumaiore occupatꝰ es in different̃ flagitat subueniri
Aut in uerbo manifestȩ iustitiȩ resistit cȩca cupiditate. aut
mit rabili carditate Nondet quicquã ampliꝰ aut minꝰ quã
oportet ñ loquat᷑ ampliꝰ quã opꝰ ẽ : aut cũ etã non opus ẽ.
Spetiosi enĩ pedes euangelitantiũ pacẽ . euangeli zantiũ
bona sed tam̃ det̃ra sic̃ca puluerẽ contrahunt qui fane
in iudiciũ eoꝵ excutit᷑ : qui sibi hanc exhibitionẽ ꝑuersa
uoluntate contẽnunt. Non solũ gͦ ꝓpt̃ ipsã uite huiꝰ mor¬
talitatẽ & ignorantiã. ⁊ ꝓpt̃ diei malitiã quȩ utinã sufficer&¬
sic̃ deilla dictũ ẽ sufficit dieimalitia sia quã iubem᷑
ferre atq portare donec transeat & sustinere dnm̃ uirili¬

Expanded text:
ut ostendatur homini quod homo est. Non ira subrepat in eum qui ut ostendatur homini quod homo est. Non ira subrepat in eum qui aut odiose irruit, aut inopportune inopia coactus petit; aut negotio suo, cum tu majore occupatus es, indifferenter flagitat subveniri; aut in verbo manifestae justitiae resistit caeca cupiditate, aut miserabili tarditate. Non det quidquam amplius vel minus quam oportet: non loquatur amplius quam opus est, aut cum etiam non opus est. Speciosi enim pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona . Sed tamen de terra sicca pulverem contrahunt, qui sane in judicium eorum excutitur, qui sibi hanc exhibitionem perversa voluntate contemnunt. Non solum ergo propter ipsam vitae hujus mortalitatem et ignorantiam, et propter diei malitiam, quae utinam sufficeresicut de illa dictum est, Sufficit diei malitia sua ; quam jubemur ferre atque portare, donec transeat, et sustinere Deum virili
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sentit. ẽt consultũ nec putet satis. eẽ seruare integrũ
qđ accepit: ne dicat᷑ ei Serue nequã ⁊ piger dares pecunã
mẽa ⁊ ego uemenscũ usuris exigerẽ: ne auferat᷑ abeo qt̃
accepit. ne piciat᷑ incenebras exteriores. quã uehem̃tisi¬
mã penã si timere debent illi qͥ seruare integrũ posst̃ qđ
Acceper. quȩ spes illoꝵ ẽ qͥ hocimpiȩ scelerãteq disꝑdunt:
Versabitꝰ gͦ iste in reb humanis ñ carnalis sed spualis ad qͥsi¬
tonis de uinct᷑ officio n quidẽ negotiis scłarib obligatꝰ sed
mͥsi potest suas elemosinas om̃s cũ in laritate siue cũ carnalib
necessitatib paupũ aliqͥo erogat siue cũ panis celestis di¬
spensator inuieta a duersus diabolũ castra incredentium
cordib construit Hn larẽ enĩ datorẽ : diligit ds Nonitaq:
tedio frangat᷑ in difficultatib rerũ : quȩ nẽcesse ẽ. existant

Expanded text:
lat proximo, sicut sibi sentit esse consultum. Nec putet satis esse servare integrum lat proximo, sicut sibi sentit esse consultum. Nec putet satis esse servare integrum quod accepit, ne dicatur ei: Serve nequam et piger, dares pecuniam meam, et ego veniens cum usuris exigerem: ne auferatur ab eo quod accepit, ne projiciatur in tenebras exteriores . Quam vehementissimam poenam si timere debent illi, qui servare integrum possunt quod acceperunt; quae spes illorum est, qui hoc impie scelerateque disperdunt? Versabitur ergo iste in rebus humanis, non carnalis, sed spiritualis acquisitionis devinctus officio; non quidem negotiis saecularibus obligatus, sed t ergo, si potest, suas eleemosynas omnes cum hilaritate, sive cum carnalibus necessitatibus pauperum aliquid erogat, sive cum panis coelestis dispensator invicta adversus diabolum castra in credentium cordibus construit. Hilarem enim datorem diligit Deus . Non itaque taedio frangatur in difficultatibus rerum, quae necesse est existant,
Abbreviated transcription (Latin):
illuce scat sẽpit̃nꝰ dies & illuminet abscondita tenebrarũ
⁊ manifestet cogitationes cordis: ⁊ tunc lauserit unicuiq
Adõ : De inde quãuis sequisq gletur sic habere corpis e¬
domitũ uł mundo crucifixus ab om̃i oꝑe malo inseruitu¬
te redacta m̃bra castig&. ne iã regn& peccatũ in eiꝰ ecali
corpore ad obȩdiendũ desideriis eiꝰ. Nonsolũ ut unũ ueri
nã certꝰ expectans debitũ honorẽ parentib reddens. nec
cruentꝰ homicidio nec fornicatione turpatꝰ. nec furto frau¬
dulentꝰ. nec m̃dacio duplicatꝰ. nec reiuł uxoris alienȩ con¬
cupiscenta sordidus ñ in suis etiã reb Aut luxura defliuat
Aut arescat a uarita non sit contentiosus ñset contunele¬
osus ñmaledi uendit postremo om̃a su & det pauperib
quiqdui det a ddi posse acttã plenã iustitia tam̃ nolẽglo¬
riet intelligat hȩc om̃iua pr̃stita sibi ẽe ñase ⁊xistersi qnurc

Expanded text:
illucescat sempiternus dies, et illuminet abscondita tenebrarum, illucescat sempiternus dies, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo ? Deinde quamvis se quisque glorietur sic habere corpus edomitum, ut mundo crucifixus ab omni opere malo, in servitutem redacta membra castiget, ne jam regnet peccatum in ejus mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; solum unum verum rnam certus exspectans, debitum honorem parentibus reddens, nec cruentus homicidio, nec fornicatione turpatus, nec furto fraudulentus, nec mendacio duplicatus, nec rei vel uxoris alienae concupiscentia sordidus; non in suis etiam rebus aut luxuria diffluat, aut arescat avaritia; non sit contentiosus, non sit contumeliosus, non maledicus; vendat postremo omnia sua, et det pauperibuquid videtur addi posse ad tam plenam justitiam? tamen nolo glorietur. Intelligat haec omnia praestita sibi esse, non a se existere. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicta sint: nequis ꝑbaptisinũ quã uis iustificatus sit a
priorib peccatis. tam̃ suꝑbire audeat etiã si nichil cõmit¬
tatunde ab altaris cõmunione separet᷑ : quasi iã deplena
securitate sȩiactans. sed potiꝰ seruet humilitatẽ quȩ pȩne
una disciplina xp̃ĩana . ẽ. Nec suꝑbiat t̃ra &cinis. doneo
ista tota nox transeat inqua ꝑtranseunt om̃s bestiȩ siluȩ.
catuli leonis rugiences: quȩrentes adõ escam sibi: In
hanc escã. iobi pꝰse petitꝰ ẽ. quidixit. Tẽptatio ẽ. uita hu¬
mana suꝑ t̃rã. Etiã dñs in hac nocte inquit postulauit
satanas uexare uos sic̃ triticũ. Quis itaq sane m̃tis non
ingemiscat. cui ñ ꝑpenitentũ sic eẽ. displiceat: Quis non
tota humilitate supplicans diuino ad uitorio se exaudi¬
bilẽ p̃beat. donec traenseat om̃is ista tẽptationũ materies
atq umbra t̃rena. & ille quinunquã deficit. etiã nobis

Expanded text:
hoc dicta sunt, ne quis per Baptismum quamvis justificatus sit a hoc dicta sunt, ne quis per Baptismum quamvis justificatus sit a prioribus peccatis, tamen superbire audeat, si nihil committat, unde ab altaris communione separetur, quasi jam de plena securitate se jactans; sed potius servet humilitatem, quae pene una disciplina christiana est: nec superbiat terra et cinis , donec ista nox tota transeat, in qua pertranseunt omnes bestiae silvae, catuli leonum rugientes, quaerentes a Deo escam sibi . In hanc escam Job ipse petitus est, qui dixit, Tentatio est vita humana super terram. Etiam Dominus, In hac nocte, inquit, postulavit satanas vexare vos sicut triticum . Quis itaque sanae mentis non ingemiscat? Cui non per poenitentiam sic esse displiceat? Quis non tota humilitate supplicans divino adjutorio se exaudibilem praebeat, donec transeat omnis ista tentationum materies atque umbra terrena: et ille qui nunquam deficit, etiam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ decedo ẽ. suꝑ in dui cupientes si tam̃ ⁊ induti non nudi
inueniam᷑. Et enĩ qͥ sumꝰ in hac habitatione ingemiscimꝰ gra¬
uati in qͦnolumꝰ spoliari sed suꝑ uestiri : ut ab sorbeatur
sumꝰ : Et quid ingemiscimꝰ nisi penitendo qr ita sumꝰ sed
quando ñ ita erimꝰ nisi t̃rena domoresoluta cȩlestem ha¬
bitationẽ ⁊ animo ⁊ corpore totiꝰ hominis immutatione sor
hanc ipĩ uitã tẽptationẽ eẽ dixit ita loquens Nunquid ñ
tẽptatio ẽ uita humana suꝑ t̃rã : quo in loco etiã mysteriũ
lapsi hominis mirabilit̃ tetigit dicens : Tanquã seruus fu¬
giens dnm̃ suũ ⁊ consecut᷑ umbrã. Non enĩ hȩc uita di¬
cenda ẽ. potiꝰ quã umbra uitȩ Nec in merito fugitiuus
adã post offensionẽ peccati. abscondit sea facie dñi tectꝰ
foliis arboꝵ: qͥb: opacant᷑ umbracula tanquã fugiens
dnm suũ sic̃ dictũ .ẽ. & consecutꝰ umbrã. Quȩ uniuersa ad¬

Expanded text:
 de caelo est, superindui cupientes si tamen et induti non nudi inueniamur. etenim qui sumus in hac habitatione ingemescimus grauati, in quo nolumus expoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur sumus? et quid ingemiscimus, nisi poenitendo quia ita sumus? Sed quando ita non erimus, nisi terrena domo resoluta, ut coelestem habitationem et animo et corpore totius hominis immutatione sorthanc ipsam vitam tentationem dixit esse, ita loquens: Numquid non tentatio est vita humana super terram? Quo in loco etiam mysterium lapsi hominis mirabiliter tetigit dicens: Tanquam servus fugiens dominum suum, et consecutus umbram . Non enim haec vita dicenda est potius, quam umbra vitae. Nec immerito fugitivus Adam post offensionem peccati abscondit se a facie Domini, tectus foliis arborum, quibus opacantur umbracula, tanquam fugiens Dominum suum, sicut dictum est, et consecutus umbram. 4. Poeni
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ tñc illa beatitudine qr ñ eritcũ absorbebit᷑ mors iniucto¬
riã. quis dubite: inquacũq tẽporali feliciate uersem᷑. pęni¬
tere tam̃ nos debere huiꝰ uitȩ ut ad illã incorruptionem
tota auidicate curramꝰ : Inde ẽ. enĩ qđ etiã apłsait. Quã diu
sumꝰ in corpore : peregrinam indño Perfidẽ enĩ ambula¬
mꝰ: ñ ꝑspeciẽ. Quis gͦ festinat atq optat ad patriã remeare
& illã speciẽ que ẽ. facie ad faciẽ contẽplari. nisi quẽ peregri¬
nationis suȩ penituerit : Ex quo dolore pȩnitentis eciã uox
illa miserabilis erũpit & sonat. Heu me qm̃ peregrinatio
mea longinqua facta ẽ. & ne putes nondũ fidele ita lo¬
qui : uide quid seqͦtur. habitaui cũ tabna culis cedar
Cũ his quioder̃ pacẽ erã pacficꝰ: cũ loquerer illis expugna¬
bant me ualde. Non solũ hominis fidelis sed etiã euangeli¬
stȩ firmissimi & martrris fortissimi hȩc uerba st̃ Nã unde

Expanded text:
non erit, cum absorbebitur mors in victoriam ; quis dubitet in quacumque temporali felicitate versemur, poenitere tamen nos debere hujus vitae, ut ad illam incorruptionem tota aviditate curramus? Inde est enim quod etiam Apostolus ait: Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quis ergo festinat atque optat ad patriam remeare, et illam speciem quae est facie ad faciem contemplari, nisi quem peregrinationis suae poenituerit? Ex quo dolore poenitentis, etiam vox illa miserabilis erumpit et sonat: Heu me! quoniam peregrinatio mea longinqua facta est. Et ne putes nondum fidelem ista loqui, vide quid sequitur: Inhabitavi in tabernaculis Cedar: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus; cum loquerer eis, impugnabant me valde . Non solum hominis fidelis, sed etiam evangelistae firmissimi et martyris fortissimi haec verba sunt. Nam inde
Abbreviated transcription (Latin):
Quã quã ⁊ illud testimoniũ qđ priꝰ a dhibui ubi dictũ ẽ. p̃ualebit
dñ saduersus eos & ext̃minabit om̃s deos gentiũ t̃rȩ in eo qđ positũ
ẽ. pualebit. satis ostendit᷑ etiã hoc p̃ñciatũ qđ pagani priꝰ oppu
ut si fieri posset de t̃ra or̃ino deleret᷑ & quia eos patientia mar¬
trrũ & magnitudine miraculoꝵ ⁊ consequente fide popłorum
erat suꝑaturꝰ : idõ sic dictũ ẽ p̃ualebit dñs aduersus eos Non
enĩ diceret᷑ p̃ualebit aduersus eos : nisi oppugnandi illi resi¬
scerent Vnde & in psalmoita ꝓpħatũ ẽ. Vt quid fremuerunt
gentes & popłi meditati st in ania : Astiter̃ reges t̃rȩ & princi¬
pesconuener̃ inunũ aduersus dnm & aduersus xpm eius

Expanded text:
dictum est: praeualebit dominus aduersus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae, in eo, quod positum est \'praeualebit\', satis ostenditur etiam hoc praenuntiatum, quod pagani prius oppugut, si fieri posset, de terra omnino deleretur. et quia eos patientia martyrum et magnitudine miraculorum et consequente fide populorum erat superaturus, ideo sic dictum est: praeualebit dominus aduersus eos. non enim diceretur: praeualebit aduersus eos, nisi oppugnando illi resisterent. unde et in psalmo ita prophetatum est: ut quid fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae, et principes conuenerunt in unum aduersus d
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ noũu hominẽ parturit. donec ꝑbaptismũ salutarem
om̃iũ p̃teritoꝵ fiat obliuio peccatoꝵ ut tanquã puero nato
dolores transeant qͥb uiscera urgebant᷑ ad partũ & tristictã
lȩtitia consequant᷑ Om̃is enĩ qui iã suȩ uoluntatis arbit̃ confa¬
tutꝰ ẽ. cũ accedit ad sacram̃ta fideliũ nisi eũ pęniteat uitȩ uete¬

Expanded text:
um hominem parturit, donec per Baptismum salutare omnium praeteritorum fiat ablutio peccatorum: ut tanquam puero nato dolores transeant, quibus viscera urgebantur ad partum, et tristitiam laetitia consequatur. Omnis enim qui jam arbiter voluntatis suae constitutus est, cum accedit ad Sacramenta fideliu
Abbreviated transcription (Latin):
audent ipsi pauci qͥ remanser̃ uanilo quas suas ostentare doctri¬
nas ⁊ xp̃ia nos tanquã imperitissimos irridere. moueri debe¬
mꝰdũ in eis impleri eaquȩ p̃dicta st uideamꝰ. Ipsa quippe ue¬
lut imperitia & stultitia xp̃ĩa noꝵ quȩ humilib & sc̃is eiusq
diligent̃ studiosis appar& excelsa ⁊ sola uera sapientia ipsa
inquã uelut stultitia xp̃ianoꝵ eos ad istã paucitatẽ redegit
qm̃ sic̃ dic̃ apłs stultã fecit ds̃ sapientiã huiꝰ mundi. Deinde sub¬
iungitrẽ mirabilẽ siquis intelligat & ita sequit᷑ Nã qm̃ indei
sapientia ñ cognouit mundus ꝑsapientiã dm̃ placuit dõ ꝑstul¬
titiã p̃dicationis siluos facere credentes: qm̃ quidẽ iudei signa

Expanded text:
audent ipsi pauci qui remanserunt, vaniloquas suas ostentare doctrinas, et Christianos tanquam imperitissimos irridere, moveri debemus, dum in eis impleri ea quae praedicta sunt videamus. Ipsa quippe velut imperitia et stultitia Christianorum, quae humilibus et sanctis ejusque diligenter studiosis apparet excelsa et sola vera sapientia; ipsa, inquam, velut stultitia Christianorum eos ad istam paucitatem redegitm, sicut dicit apostolus, stultam fecit deus sapientiam huius mundi. deinde subiungit rem mirabilem, si quis intellegat, et ita sequitur: nam quoniam in dei sapientia non cognouit mundus per sapientiam deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere cred
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio quib: tam̃ ad consecrationẽ remissionẽq origi¬
nalis peccati ꝓdest eoꝵ fides a qͥb: offerunt᷑ ut quascũq
maculas delictoꝵ ꝑ alios ex qͥb: natist contraxer̃ : aliorũ
etiã introgatione ac responsione purgent᷑. Uerissime
qͥppe in psalmis plangit᷑ E cce eni iminiquitate conceptꝰ sũ:
⁊ in peccatis mat̃ me in utero aluit. Itẽ scriptũ ẽ non eẽ
mundũ in conspectu dĩ. nec infantẽ cuiꝰ ẽ. uniꝰ dieiuita su
t̃rã. Exceptis gͦ talib dequoꝵ ordine ac merito infutura
illa que pmittit᷑ sorte scoꝵ uelle ãpliꝰ quȩrere hominũ mo¬
dulũ excedit pretate credit᷑cis ꝓdesse ad spũalẽ salutẽ qđ ec¬
clesiasticȩ auctoritatis ꝑ tocũ orbẽ t̃rarũ tã firmo robore custo¬
dit Cȩteroꝵ hominũ nullus transit ad xp̃m. ut incipiat. ẽẽ
qđ ñ erat: nisi eũ peniteat fuisse qđ erat. Hlȩc prima pȩni¬
tentia p̃cipit᷑ udȩis: dicente a pło petro. Paenitentiã agite

Expanded text:
ad consecrationem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides, a quibus offeruntur; ut quascumque maculas delictorum per alios, ex quibus nati sunt, contraxerunt, aliorum etiam interrogatione ac responsione purgentur. Verissime quippe in Psalmis plangitur, Ecce in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea me in utero aluit . Item quod scriptum est, non esse mundum in conspectu Dei, nec infantem, cujus est vita diei unius super terram . Exceptis ergo talibus, de quorum ordine ac merito in futura illa, quae promittitur, sorte sanctorum, velle amplius quaerere, hominum modulum excedit; pie tamen creditur eis prodesse ad spiritualem salutem, quod ecclesiasticae auctoritatis per totum orbem terrarum tam firmo robore custoditur: caeterorum hominum nullus transit ad Christum, ut incipiat esse quod non erat, nisi eum poeniteat fuisse quod erat. Haec prima poenitentia praecipitur Judaeis, dicente apostolo Petro, poenitentiam agite,
Abbreviated transcription (Latin):
unde hoc cõmemoraui. satis apparet . Cũ enĩ paulo superiꝰ
futurã passionẽ suã ꝑ propħam ipse loqueret᷑dicens foder̃
manꝰ meas & pedes meos dinumerauer̃ omia ossa mea ipsi
uͦ considerauer̃ ⁊ conspexer̃ me. diuiser̃ sibi uestim̃ta mea.

Expanded text:
unde hoc commemoraui, satis adparet. cum enim paulo superius unde hoc commemoraui, satis adparet. cum enim paulo superius futuram passionem suam per prophetam ipse loqueretur dicens: foderunt manus meas et pedes meos, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexer
Abbreviated transcription (Latin):
potestate p̃cepit. a ꝑta ueritate cõpleuit. Unde quis usq
adeo desipiat non eũ potiꝰ colendũ eligat quẽ coli nom ꝓ¬
inbent quos coleba .t. quẽ ꝓculdubio cũ colere cȩperit il¬
los utiq non ẽ culturꝰ quos phibet coliquẽ colit: Qđ aut̃
ipsũ eent culturȩ gentes extminatis diis falsis quos ante a
& nc̃ repeto Prȩualebit inquit dñs aduersus eos. & ext̃¬
minabit om̃s deos gentiũ t̃rȩ : ⁊ ad orabunt eũ unꝰ quisq:
deloco suo om̃s insulȩ gentiũ. Neq enĩ solȩ insulȩ sed ita
om̃s gentes ut etiã om̃s insulȩ gentiũ quando quidẽ a libi
ñ insulas nominat : sed uniuersũ orbẽ t̃rarũ dicens: Cõme¬
morabunt᷑ ⁊ conuertent᷑ ad dnm̃ uniuersi fines t̃rȩ & ad¬
orabunt in conspectueiꝰ uniuersȩ patriȩ gentiũ. qm̃ dñi ẽ
cõplenda ⁊ aliis plurib: testimoniis & in eodẽ ipsopsalmo

Expanded text:
potestate praecepit, aperta ueritate conpleuit. unde quis usque potestate praecepit, aperta ueritate conpleuit. unde quis usque adeo desipiat, qui non eum potius colendum eligat, quem coli non prohibent, quos colebat? quem procul dubio cum colere coeperit, illos utique non est culturas, quos prohibet coli quem colit. Quod autem ipsum essent culturae gentes exterminatis diis falsis, quos antea moraui et nunc repeto. praeualebit, inquit, dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. neque solae insulae, sed ita omnes gentes, ut etiam omnes insulae gentium, quandoquidem alibi non insulas nominat, sed uniuersum orbem terrarum dicens: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae, et adorabunt in conplenda et aliis pluribus testimoniis et in eodem ipso psalmo,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ synagogis antiquissima ⁊ notissima recitant᷑ : tam̃
nec ista ipsa quȩ ab eis uixraro ⁊ clanculo ꝓferunt᷑ mouere
nos debent si cuiquã de monũ ex tortũ ẽ. id ꝓderecultorib
Iđ cur ñ fier& cũ & ista ñ sit opinatio sed attestatio ueritatis
Illud enĩ qđ solũ abeis flagitandũ ẽ. necumquã antea ꝓotu¬
ler̃ necumquã postea nisi forte confictũ ꝓferre conabua
aliqͥo deos suos ꝑuates suos contra dm̃ isrł ausos fuisse p̃di¬
cere . aut dicere de qͦdõ doctissimi eoꝵ auctores qui oĩa
dm̃ negare potuer̃. Porro autẽ ds iste quẽ nullus eorũ ne¬
gare a ũsus ẽ uerũ dm̃ qr & si negar& ñ solũ subiacer& debitis
penis uerũ etũ certis conuinceret᷑ effectib: Iste gͦ dsquẽ ne mo
ut dixi illoꝵ negare ausus ẽ. uerũ dm̃. illos falsos eẽ deos &
omĩno de serendos eoꝵq tẽpla ⁊ simulachra ⁊ sacra e uer¬
tenda ꝑsuos uates hoc ẽ ꝓphas aꝑta deñciatione p̃dix̃ a ꝑta

Expanded text:
iudaeorum synagogis antiquissima et notissima recitantur: tamen nec ipsa ista, quae ab eis uix raro et clanculo proferuntur, mouere nos debent, si cuiquam daemonum extortum est id prodere cultoribus quod cur non fieret, cum et ista non sit oppugnatio, sed adtestatio ueritatis? illud enim, quod solum ab eis flagitandum est, nec umquam antea protulerunt nec umquam postea nisi forte confictum proferre conabuntur, aliquid deos suos per uates suos contra deum Israhel ausos fuisse praedicere aut dicere. de quo deo doctissimi eorum auctores, qui omnia t quam deum negare potuerunt. porro autem deus iste, quem nullus eorum negare ausus est uerum deum, qui et si negaret, non solum subiaceret debitis poenis, uerum etiam certis conuinceretur effectis: iste ergo deus, quem nemo, ut dixi, illorum negare ausus est uerum deum, illos falsos esse deos et omnino deserendos eorumque templa et simulacra euertenda per suos uates, hoc est prophetas, aperta denuntiatione praedixit, aperta
Abbreviated transcription (Latin):
fortiꝰ ẽ hominib: Irrideant gͦ quantũ posst̃ tanquã imperitiã
& stultitiã nr̃am : ⁊ iactent doctrinã & sapientiã suã. Illud scio
qđ isti irrisores nr̃i pauciores st̃ hoc anno : quã fuer̃ priore
anno. Ex quo enĩ fremuer̃ gentes & popłi meditati st̃ in a
debat᷑ sanguis scõrũ ⁊ uastabat᷑ eccła usq ad hoc tẽpꝰ ⁊ de in¬
ceps quotidie minuunt᷑ Nos aut̃ aduersus eoꝵ opprobriũ &
suꝑbas irrisiones fortissimos reddunt oracula dĩ nr̃i. quȩ
dehac quoq reuidemꝰ & gaudemꝰ impleri. Sic enĩ nos allo qͥt᷑
ꝓpropħam Audite me qui scitis iudiciũ popłsm̃s : in quorũ
corde lex mea ẽ. Obpbria hominũ nolite mecuere ⁊ de¬
tractionib eoꝵ ne superemini : nec qđ uossꝑnant magnidu¬
xeritis Sic̃ enĩ ues tim̃tũ ita ꝑtẽpus absum̃tur : ⁊ sicut lana
tam̃nra sidignant᷑ Cũ ad nos contradictioneseoꝵ ꝑuenerint:
quantũ dñsã diuuat respondebimꝰ EXPLICIT LIBER SC̃I¬

Expanded text:
fortius est hominibus. inrideant ergo, quantum possunt, tamquam inperitiam et stultitiam nostram et iactent doctrinam et sapientiam suam. illud scio, quod isti inrisores nostri pauciores sunt hoc anno, quam fuerunt priore anno. ex quo enim fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inanidebatur sanguis sanctorum et uastabatur ecclesia, usque ad hoc tempus et deinceps cotidie minuuntur. nos autem aduersus eorum obprobria et superbas inrisiones fortissimos reddunt oracula dei nostri, quae de hac quoque re uidemus et gaudemus inpleri. sic enim loquitur propheta: audite me, qui scitis iudicium, populus meus, in quorum corde lex mea est; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana t tamen haec nostra, si dignantur. cum ad nos contradictiones eorum peruenerint, quantum dominus adiuuat, respondebimus. LOCI LIBR. RETR
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝑtotã istã uitã qua incarne mortali degimꝰ ꝑpetua
sup̃plicationes humilitate sub eunda ẽ. Primo quia
nemouitã ȩt̃nã in corruptibilẽ immortalẽq desiderat
nisi eũ uitȩ huiꝰ tẽporalis corruptibilis mortalisq pȩni¬
teat Non enĩ sic quisq inuicã nouã ꝑ sc̃ificationẽ baptisim
nascit᷑ ut quẽ ad modũ ibi deponit omia peccata p̃terita ita¬

Expanded text:
per totam istam vitam, qua in carne mortali degimus, perpetua supplicationis humilitate subeunda est. Primo, quia nemo vitam aeternam, incorruptibilem, immortalemque desiderat, nisi eum vitae hujus temporalis, corruptibilis, mortalisque poeniteat. Non enim sic quisque in vitam novam per sanctificationem Baptismi nascitur, ut quemadmodum deponit ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ne loquit᷑ in apocalypsi : ubi scriptũ ẽ. Hȩc dicit qui ẽ &
qui fuit & qͥuenturus ẽ. Digesta itaq fides cõm̃data &
diuina generatione dnĩ nr̃i. & humana dispensatione :¬
Adiungit᷑ confessioninrȩ ad ꝑficiendã fidẽ quȩ nob̵ dedõ

Expanded text:
ne loquitur in Apocalypsi, ubi scriptum est: haec dicit qui est et ne loquitur in Apocalypsi, ubi scriptum est: haec dicit qui est et qui fuit et qui uenturus est. Digesta itaque fideique commendata et diuina generatione domini nostri et humana dispensatione adiungitur confessioni nostrae ad perficiendam fidem, quae nobis de deo