comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nocultu & auersione idoloꝵ: nacta occasione
criminantur ad regẽ. Denĩq sequit᷑. EyÑ
babyloniȩ. sy drach. mysach. & abdenago.
seruos principes esse fecisti: hi elati in supbiã
tua precepta contemnunt. Dios tuos non
colunt. statuam aureã quam̃ erexisti non ado¬
rant. Quod in principiohuius diximꝰ uisionis
hic manifestius comꝓbat᷑ alios eẽ dõs nabudho¬
donosor & aliam statuã aureã quã incultũ
sui iussit erigi. Nam in consequentib ipse rex
loquitur. deos meos non colitis. & statuam
auream quã constitui non adoratis : Aluhanc
dicunt scripturȩ sc̃e consuetudinẽ : ut unũ
idolũ appellet pluralit̃. ut est illud in exodo
de uitulo. Isti sunt di tui isrł: qui eduxer̃
tẽ de terra egypti. Et in regũ uolumine. iero¬
boam potens aureũ uitulũ in bethel in dcos
fecisse narratur. E contrario multa de monia
fingulari numero appellant᷑ in isaia. Indi¬

Expanded text:
no cultu, et aversione idolorum, nacti occasionem no cultu, et aversione idolorum, nacti occasionem criminantur ad regem. Denique sequitur: SuntBabyloniae, Sedrach, Misac, et Abdenago, servos principes esse fecisti, hi elati in superbiam, tua praecepta contemnunt, deos tuos non colunt, et statuam auream quam erexisti, non adorant. Quod in principio hujus visionis diximus, hic manifestius approbatur, alios esse deos Nabuchodonosor, et aliam statuam auream quam in cultum sui jussit erigi: nam et in consequentibus ipse rex loquitur: Deos meos non colitis, et statuam auream quam constitui, non adoratis? etc. Alii hanc dicunt Scripturae sanctae consuetudinem, ut unum idolum appellet pluraliter, ut est illud in Evodo de vitulo: Isti sunt dii tui, Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti . Et in Regum volumine, Jeroboam ponens aureum vitalum in Bethel, idola fecisse narratur . E contrario multa daemonia singulari numero appellantur, ut in Isaia: Incli
Abbreviated transcription (Latin):
rint congregari& ad orare statuã aureã: sed
qđ in principib cunctarũ gentiũ. om̃s gentes
& popłi ad orasse credant᷑. Omnẽ scripturam
scam mente ꝑeurrens. nisi tam en fallit me¬
obliuio: nequaquã repperi qđ scõꝵ quisquã
dm̃ cadens adorauerit. sed quicunq idola &
demones & res illicitas adorauerit cadens dicat᷑
adorare: ut in prȩsentiloco ñ semel sed crebrius
Et in euangliodiabolus loquit᷑ ad dñm hȩc
om̃ia tibi dabo: si cadens ad oraueris me. Et
hoc dicendũ. om̃s hereticosqui fulgore elo¬
quentiȩ scłaris falsũ dogma cõponunt. aure¬
am statuã facere. & quantũ in se est ꝓsuiasio¬
ne cõpellere. ut cadentes adorent idolum
accipiendũ quo supra. ut om̃s poptos intelli¬
gamꝰ in principib. Neq enĩ adesse untuersȩ
simulpoterant nationes. Statimq & in
ipso tempore accedentes uiri chaldei. accusa¬
uerunt iud eos. Quos pͣpositos in babylone
regis oꝑib inuidebant. & offendebant᷑ ꝑ egri¬

Expanded text:
rint congregari, et adorare statuam auream, sed quo in principibus cunctarum gentium, omnes gentes et populi adorasse credantur. Omnem Scripturam sanctam mente percurrens nisi tamen me fallit oblivio nequaquam reperio, quod sanctorum quisquam Deum cadens adoraverit: sed quicumque idola, et daemones, et res illicitas adoraverit, cadens dicitur adorare, ut in praesenti loco non semel, sed crebrius. Et in Evangelio diabolus loquitur ad Dominum: Haec omnia dabo tibi, si cadens adoraveris me . Sed et hoc dicendum: omnes haereticos qui fulgore eloquentiae saecularis falsum dogma componunt, auream statuam facere, et 637 quantum in se est, persuasione compellere, ut cadentes adorent idolum accipiendum quo supra, ut omnes populos intelligamus in principibus. Neque enim adesse universae simul poterant nationes. Statimque et ipso tempore accedentes viri Chaldaei accusaverunt Judaeos, etc. Quos praepositos in Babylone regis operibus invidebant, et offendebantur peregri
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est quid significet somniũ. Quod si non
potuerint ea dicere: de quib rex in plerisq
confisus poterat recordari: etiam futurȩ
interp̃tationis ꝑdant fidem. Deniq sequit᷑.
Somniũ dicite michi. ut sciam quod int̃pre¬
tationẽ quoq eius ueram loquamini. Sermo

Expanded text:
hoc est, quid significet somnium. Quod si non hoc est, quid significet somnium. Quod si non potuerint ea dicere, de quibus rex in plerisque confusus poterat recordari, etiam futurae interpretationis perdant fidem. Denique sequitur. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Respo
Abbreviated transcription (Latin):
gentis om̃ia faciunt. Unde & innatiuitate dm̃
saluatoris ipsi primũ ortũ eius intelle xert̃.
& uenientes in scãm bethleem ad otaue¬
ruÑ
puerũ. stella desup oftendente.
Et dixit ad cosrex. Uidi somnium.
mente confusus gnoro quid uiderim. Umbra
quedã & ut ita dicam aura somnii atq uestigi¬
um remansit in corde regis. ut referentib alus
posset reminiscieoꝵ quȩ uiderat. & nequaquã
eum decipent mentientes. Pesponderunt
chaldei regi syriacȩ. Huc usq qͥuȩ lecta sunt
sermone narrant᷑ hebreo. Ab hoc locousq ad
uisionẽ anni teren balthasar quã danihel ui¬
dit insusis. hebrarcis quidẽ litteris sed lingua
scribuntur chaldaica. quã hic syriacã uocat.
Nisi indicaueritis michi somniũ & coniectu¬
ram eius : peribitis uos & domus ur̃e publi¬
cabuntur. Cõminatus est poenam. ꝓ ponit
& premia. ut si potuerint somniũ dicere :
consequent̃ credat etiam sis quȩ incerta st̃.

Expanded text:
gentis omnia faciunt. Unde et in nativitate Domini gentis omnia faciunt. Unde et in nativitate Domini Salvatoris ipsi primum ortum ejus intellexerunt, et venientes in sanctam Bethleem, adoraverunt puerum, stella desuper ostendente . Et dixit ad eos rex: Vidi somnium, et mente confusus ignoro quid viderim. Umbra quaedam, et ut ita dicam, aura somnii atque vestigium remansit in corde regis: ut referentibus aliis, 628 posset reminisci eorum quae viderat, et nequaquam eum deciperent mentientes. Responderunt Chaldaei regi Syriace. Hocusque quae lecta sunt, sermone narrantur Hebraeo. Ab hoc loco usque ad visionem anni tertii regis Balthasar, quam Daniel vidit in Susis, Hebraicis quidem litteris, sed lingua scribuntur Chaldaica, quam vocat hic Syriacam. Nisi indicaveritis mihi somnium et conjecturam ejus, peribitis vos, et domus vestrae publicabuntur, etc. Comminatus est poenam, proponit et praemia: ut si potuerint somnium dicere, consequenter credat etiam his quae incerta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̃pretante sc̃o quod uiderat ds̃ glorificet᷑.
& captiuoꝵ dõq in captiuitate seruientiũ sit
grande solatiũ. Hoc idem in pharaone & ioseph¬
logimus. Non quod pharao & nabucho donosor
uidere meruertnt: sed quod ioseph & danihel
digm extiterint. qui int̃pretatione eosꝰ om̃ib
p̃ferrentur. Pascepit gͦrex. ut conuo¬
carentur arioli& magi & malefici & chaldei.
Quos nos ariolos cȩteri. ETIΩ ΟAΥI int̃pretati
sunt. id est incantatores. Ergo uidentur michi
in cantatores esse : qui remuerbis ꝑagunt. Magi:
qui de singulis phylosophantur. Malefici: qui
sanguine utuntur & uictimis. & sepe contin¬
gunt corpora mortuoꝵ. Porro in chadeis.
uulgus mathematicos uocat. Consuetudo aut̃
& sermo cõmunis. magosꝑ maleficis accipit.
Quia aliter habentur a pud gentem suã eo quod
sint phylosophi chaldeoꝵ & ad artis huius
scientiam reges quoq & principes eiusdem

Expanded text:
ut interpretante sancto quod viderat, Deus glorificaretur; ut interpretante sancto quod viderat, Deus glorificaretur; et captivorum Deoque in captivitate servientium sit grande solatium. Hoc idem in Pharaone legimus, non quod Pharao et Nabuchodonosor videre meruerint, sed quod Joseph et Daniel digni exstiterint, qui interpretatione eorum omnibus praeferrentur. Praecepit ergo rex, ut convocarentur harioli, et magi, et malefici, Quos nos hariolos, caeteri ἐπαοιδοὺς interpretati sunt, id est, incantatores. Ergo videntur mihi incantatores esse, qui verbis rem peragunt. Magi, qui de singulis philosophantur: Malefici, qui sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora mortuorum. Porro in Chaldaeisvulgus mathematicos vocat. Consuetudo autem et sermo communis magos pro maleficis accipit: qui aliter habentur apud gentem suam, eo quod sint philosophi Chaldaeorum, et ad artis hujus scientiam reges quoque et principes ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretatus est. decuplũ suꝑ ernctos ariolos
& magos qui erant suꝑp uniuersum regnũ eiꝰ.
Proariolis & magis uulgata editio sophystas &
phylosophostranstulit. non uxta hanc phy¬
losophiam & sophysticam disciplinã quam gre¬
corum eruditio pollicet᷑. sediuxta doctrinam
gentis barbarȩ qua usq hodie c̾aldei phyloso¬
phantur. Tuit aut̃ danihel usq ad annũ
primum cyri regis. discimꝰ in consequentib.
quomodo quiusq ad annũ primũ cyri regis
hic fuisse describitur: postea tercio anno eius¬
si sunt inconspectũ eiusut ipse p̃ceꝑat. quomo.¬
donunc sedo anno regnisui somniũ uidisse
narratur: uod ita soluunt hebrei. scđ̾m hic
annũ dici regni eiꝰ om̃ium gentiũ barbararũ.
non iudeorũ tantũ & chaldeoꝵ. sed assyriorum
scribit. Post annũ scđm egyptiȩ uastitatis. rex
nabuchodonosor uidit ad mirabile somnium.
Et conterritus est sp̃s eius. & somniũ eiꝰ fugit
abeo. Uidit rex impius somniũ futurorum.

Expanded text:
 decuplum super cunctos hariolos et magos qui erant in universo regno ejus. Pro hariolis et magis, vulgata editio sophistas et philosophos transtulit: non juxta hanc philosophiam et sophisticam disciplinam, quam Graecorum eruditio pollicetur; sed juxta doctrinam gentis barbarae, qua usque hodie Chaldaei philosophantur. Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis. Dicemus in consequentibus, quomodo qui usque ad annum primum regis Cyri hic fuisse describitur, postea tertio anno ejussi sunt in conspectu ejus, ut ipse praeceperat, quomodo nunc secundo anno regni sui somnium vidisse narratur? Quod ita solvunt Hebraei, secundum hic annum dici regni ejus, omnium 627 gentium barbararum, non Judaeae tantum et Chaldaeorum, sed Assyriorum libro: Post annum secundum Aegyptiae vastitatis, rex Nabuchodonosor vidit mirabile somnium, et conterritus est spiritus ejus, et somnium ejus fugit ab eo. Vidit rex impius somnium futurorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut certum est : cur malo atq terreno id est cho¬
ico sua ds̃ sacram̃ta monstrauit: Nichi
quoq: non insapientia quȩ est in me plusquã
manȩ posse comp̃hendi. & idõ sapientes babi¬
lonis interficiiusserat. Ergo danihel & eos ex¬
cusat qui dicere non potuerunt. & ipse inui¬
diam fugit. nequis estimet eum quȩ dicturꝰ
est ꝓ priã dixisse sapientia. Causa autem reue¬
lationis ꝓpheticȩ regis est defiderium. qui uo¬
luit uentura cognoscere. Ergo honorat regem
quando ꝓpter illius scientiam fibi dicit a do
reuelata mẏsteria. Et hoc considerandum qđ
somnia in quib aliqua uentura signantur. &
quasi ꝑnubilũ ueritas demonstratur: non pa¬
teant coniectorib & humanę mentis arbitrio.
sed dĩ solius scientie.TUrex uidebas. & ecce
statua una grandis. statua illa magna & statura¬

Expanded text:
ut certum est cur malo atque terreno, id est, χοut certum est cur malo atque terreno, id est, χοϊκῷ sua Deus sacramenta monstravit? Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plusquam manae posse comprehendi; et ideo sapientes Babylonis interfici jusserat. Ergo Daniel eos excusat qui dicere non potuerant, et ipse invidiam fugit, ne quis aestimet, eum quae dicturus est propria dixisse sapientia. Causa autem revelationis propheticae, regis est desiderium, qui voluit ventura cognoscere. Ergo honorat regem, quando propter illius scientiam sibi dicit a Deo mysteria revelata. Et hoc considerandum, quod somnia in quibus aliqua ventura signantur, et quasi per nubilum veritas demonstratur, non pateant conjectoribus et humanae mentis arbitrio, sed Dei solius scientiae. Tu, rex, videbas, et ecce quasi statua una grandis. Pro statua, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quid eẽt futur ũ post hec: soli .Lxx. dies noruis¬
sunos transtulerunt. Q uod si ita legitur: sol¬
ucrius requiramꝰ ubi dies nouissimi scripti
ese ꝑiturum. Nunquã eni dies appellarent᷑
nouissimi. si mundus det ȩternus. Quodq dicit.
ti rex cogitare cocpisti: indicat causas soninu.
quod rcirco ei ds futuro mysteria reuelarit.
quia ipse rex scire uoluerit uentura. Et uide
gram. Nonꝰ qͣuid in sommo uiderit. sed ante
somiũ quid tacitus cogitauer it exponit.
E qui reuelat mysteria: ostendit tibi quȩ uen¬
tura sunt. Illud qđ in euangłio legimꝰ. qui solẽ
suũ oriri facit suꝑ malos & bonos: etiam suꝑ
nabuchodonosor intelligimꝰ e̾e̾ completum.
T anta eñclementia ÷ om̃ipotentis dĩ: ut etiã
nabuchodonosor dispensationis suȩ qͥ mun¬
dum regit mysteria reularit. Int̾rogemꝰ
cos qui diuersas asserunt ẽe naturas: cuius
naturȩ nabuchodonosor intelligant. bonȩ an
malȩ. Sibonȩ : cur impius dicitur: Si malȩ

Expanded text:
quod est, post haec, soli LXX dies novissimos transtulerunt. Quod si ita legitur, sollicitius requiramus, ubi dies novissimi scripti esse periturum. Numquam enim dies appellarentur novissimi, si mundus esset aeternus. Quodque dicitur: Tu, rex, cogitare coepisti, indicat causas somnii: quod idcirco ei Deus futurorum mysteria revelarit, quia ipse rex voluerit scire ventura, et ut m quid in somnio viderit, sed ante somnium quid tacitus cogitarit, exponit. Et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Illud quod in Evangelio legimus: Qui solem suum oriri facit super malos et bonos , etiam super Nabuchodonosor intelligimus esse completum. Tanta enim est clementia omnipotentis Dei, ut etiam Nabuchodonosor dispensationis suae qua mundum regit, 633 mysteria revelaret. Interrogemus eos qui diversas asserunt esse naturas, cujus naturae Nabuchodonosor intelligant, bonae an malae. Si bonae: cur impius dicitur? Si malae
Abbreviated transcription (Latin):
Hisuer siculis utendum est. si quando eccłȩ ꝓpter
les quando in pscutionib non offertur sacrifiet¬
un ad rbatio. Quidam hunc locũ & ad celestẽ
ueferunt uerłm. quod anime ȩthere delapse
e inloro lacrimarũ &e confessionis positȩ plan

Expanded text:
His versiculis utendum est, si quando Ecclesiae proet quando in persecutionibus non offertur sacrificium et oblatio. Quidam hunc locum et ad coelestem referunt Jerusalem, quod animae ad terrena delapsae, et in loco lacrymarum et confusio
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cõminuit & domat om̃ia. Sed pedes eius c&
digiti ex parte ferrei & ex parte sunt fictiles.
quod hoc tempore manifestissime cõpbatur.
Sicut enim in principio nichil romano impio
fortius & durius fuit: ita infine rerũnichil
inbecillius. quando & inbellis ciuilib &
aduersũ diuersas nationes. aliarũ gentiũ
barbararũ in digemꝰ auxilio. Infineꝰ autem
horũ om̃iũ regnorum. auri. argenti. hȩris.
& ferri. abscisus est lapis dñs atq saluator¬
nr̃ sine manib id est absq coitu & humano
semine de utero uirginali. & contritis om̃ib
regnis factus est monsmagnus. & impleuit
uniuersam t̾ram. Quod iudei & impiuis por¬
phyrius male ad popłm referunt isrł. quem
in fine scłoꝵ uolunt ẽẽ fortissimũ & om̃ia re¬
gna conterere. & regnare in et̃num. De
magnꝰ ostendit regi. quȩ futura suit postea.

Expanded text:
quod comminuit et domat omnia. Sed pedes ejus et quod comminuit et domat omnia. Sed pedes ejus et digiti ex parte ferrei, et ex parte sunt fictiles, quod hoc tempore manifestissime comprobatur. Sicut enim in principio nihil Romano imperio fortius et durius fuit, ita in fine rerum nihil imbecillius: quando et in bellis civilibus, et adversum diversas nationes, aliarum gentium barbararum indigemus auxilio. In fine autem horum omnium regnorum auri, argenti, aeris et ferri, abscissus est lapis, Dominus atque Salvator, sine manibus, id est, absque coitu et humano semine, de utero virginali, et contritis omnibus regnis, factus est mons magnus, et implevit universam terram: quod Judaei et impius Porphyrius male ad populum referunt Israel, quem in fine saeculorum volunt esse fortissimum, et omnia regna conterere, et regnare in aeternum. Deus magnus ostendit regi quae futura sunt postea:
Abbreviated transcription (Latin):
ferrũ. testa. hȩs. argentũ & aurũ. & dacta
quasi infauillã estiuȩ areȩ. Quȩ raptasunt
auento. nullusq locus inuentus est eis. Lapis
aut̃ qui ꝑcusserat statuam factus est mons
magnus. & impleuit uniuersam terram.¬
int̃pretatus est symmachus. cȩteri imaginẽ
transtuler̃t̃. uolentes hoc nomine similitu¬
dinẽ ostendere futuroꝵ. Sequamur int̃pre¬
tationẽ ꝓpheticam. & danihelis uerba calcan¬
tes. quȩ ab illo breuit̃ dicta funt latius expo
Per quod oftenditur regnũ primum baby lo¬
nũ. auro p̃ciosissimo comparatũ. Post tẽ
militudinẽ . minus priore & non maiꝰ seqͥnte.
macadonũ. successoremq alexandri. Quod
recte hȩneũ dicitur. Int̃ om̃ia enĩ metalla
hes uocalius est & retinnit clarius & sonitꝰ
cius longe lateq diffunditur. Ut non solum
famã & potentiam regni. sed & &oquentiam
greci sermonis oftenderit. Regnũ aut̃ quartũ¬
quod ꝑspicue ꝑtinet ad romanos ferreum est:

Expanded text:
argentum et aurum et redacta quasi in favillam aestivae areae rapta sunt vento nullusque locus inventus est eis lapis autem qui percusserat statuam factus est mons magnus et implevit universam terraminterpretatus est Symmachus, caeteri imaginem transtulerunt, volentes hoc nomine similitudinem ostendere futurorum. Sequamur interpretationem propheticam, et Danielis verba interpretantes, quae ab illo breviter dicta sunt, latius expoPer quod ostenditur primum regnum Babylonium auro pretiosissimo comparatum. Et post te militudinem, minus priore, et majus sequente. Macedonum, successorumque Alexandri. Quod recte aeneum dicitur: inter omnia enim metalla aes vocalius est, et tinnit clarius, et sonitus ejus longe lateque diffunditur, 634 ut non solum famam et potentiam regni, sed et eloquentiam Graeci sermonis ostenderet. Et regnum quartuquod perspicue pertinet ad Romanos, ferrum est
Abbreviated transcription (Latin):
& constituit eum principẽ suꝑ om̃s ꝓuintias
recusarit munera. & honorẽ babylonium
libent᷑ suscepit. non considerans idõ regem
uidisse somniũ. ut int̃pretationis mysterio
ꝑ puerũ reuelato danihel cresceret. & in loco
captiuitatis princeps omĩum fieret chaldeoꝵ.
& dĩ om̃ipotentia agnosceret᷑. Auod quidc̃
& in ioseph apud pharaonẽ & gyptũ factũ
legimus. & in in ardocheo apud assuerũ. ut
nantes ex iudeis solatia. uidentes hominẽ
gentis suȩ esyptioꝵ eẽ principẽ uł chaldeo.¬

Expanded text:
et constituit eum principem super omnes provincias et constituit eum principem super omnes provincias recusarit munera, et honorem Babylonium libenter susceperit: non considerans ideo regem vidisse somnium, et interpretationis mysteria per puerum revelata, ut Daniel cresceret, et in loco captivitatis princeps omnium fieret Chaldaeorum, et Dei omnipotentia nosceretur. Quod quidem et in Joseph apud Pharaonem et Aegyptum factum legimus : et in Mardochaeo apud Assuerum Estnantes Judaei solatia, videntes hominem gentis suae Aegyptiorum esse principem vel Chald
Abbreviated transcription (Latin):
natur porphẏrius. ꝗđ nunquã suꝑbissimus
rex captiuũ adorauerit. quasi non lycaones
sub signoꝵ magnitudine paulo &e barnabȩ
uoluerint hostias immolare. Error ergo
gentiliũ qui om̃e qđ supra se est dõsputant
scripturȩ ñ debet imputari. quȩ simplicit̃
refert uniuersa quȩ gesta sunt. Sed & hoc
possumꝰ dicere. qđ causas adorandi& immnola¬
tionẽ hostiarũ & incensiaq sacrificii ꝓpse
rex exposuerit. dicens ad danihel. ¶ trt
ria. q̃m potuisti aꝑire sacramentũ hoc. t̃rgo
ñtam danihelem quã in danhele adorat᷑
dm̃. qui mysteria reuelauit. Q uod& alexan¬
drũ magnũ regẽ macedonũ. in pontifice
ioiada fecisse legimꝰ. Quodsi displicet: hoc di¬
cendũ est nabucho donosor signorum
magnitudine & stupore confusũ quid facer et
ignorasse. ut qui dm̃ uerũ intelligebat & dñm
regũ : seruũ cius ad oraret. & illi adoleret
incensũ. TUi rex damhelem in sullime
extulit. & munera multa & magna dedit ei.

Expanded text:
niatur Porphyrius, quod numquam superbissimus rex captivum adoraverit, quasi non et Lycaones ob signorum magnitudinem Paulo et Barnabae voluerint hostias immolare. Error ergo gentilium, qui omne quod supra se est, deos putant, Scripturae non debet imputari , quae simpliciter refert universa quae gesta sunt. Sed et hoc possumus dicere, quod causas adorandi et immolandarum hostiarum, et incensi atque sacrificii ipse rex exposuerit, dicens ad Danielem: 635 ria, quoniam potuisti aperire hoc sacramentum. Ergo non tam Danielem, quam in Daniele adorat Deum, qui mysteria revelavit. Quod et Alexandrum magnum regem Macedonum, in Pontifice Joiada fecisse legimus. Quod si displicet hoc, dicendum est Nabuchodonosor signorum magnitudine et stupore confusum, quid faceret ignorasse, ut qui Dominum verum intelligebat et Dominum regum, et servum ejus adoraret, et illi adoleret incensum. Tunc rex Danielem in sublime extulit, et munera magna, et multa dedit ei,
Abbreviated transcription (Latin):
& mutantur & finiunt᷑ arbitrio. Causasq
singulorũ nouit ille. qui conditor om̃iũest.
Et sepe malos reges patitur fuscitari. ut mali
malos pumant. Simulq sub ostendit & gene¬
rali disputatione prȩparat auditorem. sõmũ
quoduidit eẽ demutatione & successione
regnoꝵ. Uat sapientiã sapientib & sci¬
entiam intelligentib disciplinam. luxta illud
quod scriptum est. Audiet sapiens. & appo¬
net sapientiã. Qui enim habet & dabit̃ ei
Et anima quȩ feruet amore sapientiȩ : libent̃
sp̃ũ dĩ infunditur. In ꝓuersam aut̃ animã
non introibit sapientia. Iest reuelat ꝓ

Expanded text:
et mutantur, et finiuntur arbitrio. Causasque et mutantur, et finiuntur arbitrio. Causasque singulorum novit ille qui conditor omnium est, et saepe malos reges patirur suscitari, ut mali malos puniant: simulque subostendit, et generali disputatione praeparat auditorem, somnium 630 quo vidit esse de mutatione et successione regnorum. Dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam. Juxta illud quod scriptum est. Audiet sapiens, et apponet sapientiam . Qui enim habet, dabitur illi ; et animae quae fervet amore sapientiae, libenter spiritus Dei infunditur. In perversam autem animam non introibit sapientia . Ipse revela
Abbreviated transcription (Latin):
regi. Tempus postulat. non quotractatione
& sagacitate mentis occulta ꝑquireret: sed qͦ
occultoꝵ dñm p̃caretur. Et idõ a naniã & misa¬
helem & azariam ungit ad preces. ne solus
de suo merito uideatur prȩsumere. Ut quoꝵ
erat cõmune discrimen: cõmunis ẽet oratio.
UNc daniheli ꝑtusionẽ nocte mẏsteriũ reue¬
latum est. Somniũ regis suo discit somnio un¬
mo & somniũ & int̾pretationẽ eiꝰ dĩ reuelatio¬
ne cognoscit. Quod demones ignorabant:
sapientia scłi scire non poterat. Unde & apłi.
mysteriũ qđ cunctis retrogenerationib fuerat
ignoratũ dño reuelante cognoscunt. Et
danihel benedixit dõceli. Ad distinctionem¬
cos qui uersabantur in terra. & demoncis
artibus & prestigus terram deludunt. danhel
dõ celibenedixit. dii enim qui ñ fecerunt clũ
& terram ꝑibunt. Iꝑse mutat temporade
ȩtates. transfert regna atq constituit. Non
gͦ miremur. si quando cernimꝰ & regib reges
& regnis regna succedere. quȩ dĩgubernantis

Expanded text:
el tempus postulat: non quo tractatione et sagacilate mentis occulta perquireret; sed quo occultorum Dominum precaretur. Et ideo Ananiam, et Misaelem, et Azariam jungit ad preces, ne solus de suo merito videatur praesumere: ut quorum erat commune discrimen, communis esset et oratio. Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est. Somnium regis suo discit somnio: immo et somnium, et interpretationem ejus, Dei revelatione cognoscit, quod daemones ignorabant, sapientia saeculi scire non poterat. Unde et apostoli mysterium, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum, Domino revelante, cognoscunt. Et Daniel benedixit Deo coeli, et loeorum qui versantur in terra, et daemoniacis artibus atque praestigiis terrena deludunt, Daniel Deo coeli benedixit. Dii enim qui non fecerunt coelum et terram, peribunt. Et ipse mutat tempora et aetates, et transfert regna atque constituit. Non ergo miremur, si quando cernimus, et regibus reges, et regnis regna succedere, quae Dei gubernantur
Abbreviated transcription (Latin):
noticiam dirigit. QUi indicauit tibi rex
tablanditur ut regi. quod illi a dõ sunt mysteria
N ouissimi auit̃ dies. aut exeonumerandist̃ tempore
quo daniheli somniũ reuelatũ est usq consũmati¬
onẽ mundi : aut certe hoc sentiendũ. qđ uni¬
uersa int̃pretatiosomnii tendat ad finem. in
quo imago statuȩ quȩ cernit᷑ conterenda est.
Somntũ tuũ & uisiones capitis tui in cubilituo.
huicemodi sunt. Nondixit uisiones ocłoꝵ tuoꝵ
nequid ꝓutaremꝰ eẽ corporeũ: sed capitis: Sapi¬
entis em̃ oculi in capite eius. in principali uide¬
licit cordis iuxta quod illud meuangelio
legimꝰ Beati mundo corde. qm ipsi dm̃ uideb̃t.¬

Expanded text:
notitiam dirigit. 632 Qui indicavit tibi, rexnotitiam dirigit. 632 Qui indicavit tibi, rexta, blanditur ut regi: quod illi a Deo mysteria sint . Novissimi autem dies, aut ex eo numerandi sunt tempore, quo Danieli somnium revelatum est, usque ad consummationem mundi. Aut certe hoc sentiendum, quod universa interpretatio somnii tendat ad finem, in quo imago statuaque quae cernitur, conterenda est. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt. Non dixit, visiones oculorum tuorum: ne quid putaremus esse corporeum, sed capitis: Sapientis enim oculi in capite ejus : in principali videlicet cordis, juxta illud quod in Evangelio legimus: Beati mundo corde
Abbreviated transcription (Latin):
ñsacerdos sicut infine belis fabulȩ continetur.
PUtas ne uere potes m indicare somniũ quod
quȩstionis. ut primũ somniũ qđ se magiigno¬
rare responderant. & postea int̃pretationem
quęrat somnii. ut cũ somniũ audierit & quȩ
uiderat recognouerit: tunc credat & int̃pre¬
tationem. quȩ uariã recipit comecturam.
Iysterium quod rex int̾rogat. sapientes. magi
&arioli & aruspices non queunt indicare rai.
łroarupicib quod nos uertimꝰ. in hebraicoga¬
tarenos habet. Quod solus sẏmmachus. e i¬
Tac. int̃pretatus est. & quod greci solent¬
ciant. & ex his futura prȩdicant. Mysteriũ
aut uocansordinẽ somnii reuelati: oftendit
quicquid occultũ est & abhominib ignorat᷑
posse mysteriũ nuncupari. Tollit quoq regi
prauã suspectionẽ. ne humana estimet inueni¬
intra: quod ds̃ solus nouit incelo. Et occulte re.¬
trahens eũ a multos deoꝵ cultu. ad unius dĩ

Expanded text:
non sacerdos, sicut in fine Belis fabula continet. non sacerdos, sicut in fine Belis fabula continet. Putasne vere potes indicare mihi somnium quod quaestionis, ut primum somnium quod se magi ignorare responderant, et postea interpretationem quaerat somnii: ut cum somnium audierit, et quae viderat recognoverit, tunc credat, et interpretationi, quae variam recipit conjecturam. Mysterium quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et haruspices non queunt indicare regi. Pro haruspicibus, quod nos vertimus, in Hebraeo GAZARENOS habet, quod solus Symmachus θύτας interpretatus est, quos Graeci solenciunt, ut ex his futura praedicant. Mysterium autem vocans ordinem somnii revelati, ostendit quidquid occultum est, et ab hominibus ignoratur, posse mysterium nuncupari. Tollit quoque regi pravam suspicionem, ne humana aestimet inveniin terra, quod Deus solus novit in coelo. Et occulte retrahens eum a multorum deorum cultu, ad unius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lum suũ: Tioi ds̃patrũ meoꝵ confiteoi. teq lau¬
adpatrũ iusticiam & ad ueritatẽ dĩ. qui seminis eoꝵ
etiam in captiuitate miseretur. Et nunc os¬
tendisti michi quȩ rogauimꝰte. Quod quattuor
rogant uniostendit᷑. ut & arrogantiam fugiat
ne solus impetrasse uideat᷑: & agat gr̃as ꝗđ myste¬
rium sommii solus audierit. Sapientes ba¬
bylonisne ꝑdas: lmitatur clementiã dñi. qui ꝓ¬
peccatorib dep̃catur. & non uult eos ꝑire ꝓpter
quos fuerat ipse ꝑiturus. Igueni hominem
de filiis transmigratiomsiude. qui solutionẽ
regi annunciet. Da grãm adsuã refert diligen¬
tiam. & inuenisse se dicit. cũ danihel se ultro
obtulerit ut introduceret᷑ ad regem. In quo¬
t e oe. ostenditur nuncioꝵ. quicũbona nun¬
cient. sua uideri uolunt. Qui aut̃ solutionem
somini reꝓmittit : utiq narraturus est ante¬
somniũ. & nota qđ de filus iuda sit danihel.

Expanded text:
lum suum . Tibi Deus patrum meorum confiteor, teque laulum suum . Tibi Deus patrum meorum confiteor, teque lauad patrum justitiam et ad veritatem Dei, qui seminis eorum etiam in captivitatem miseretur. Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, etc. Quod quatuor rogant, uni 631 ostenditur: ut et arrogantiam fugiat, ne solus impetrasse videatur, et agat gratias, quod mysterium somnii solus audierit. Sapientes Babylonis ne perdas. persecutoribus deprecatur, et non vult eos perire propter quos fuerat ipse periturus. Inveni hominem de filiis transmigrationis Judae, qui solutionem regi annuntiet. Dei gratiam ad suam refert diligentiam, et invenisse se dicit, cum Daniel ultro se obtulerit, ut introduceretur ad regem; in quo ἦθος ostenditur nuntiorum, qui cum bona nuntiant, sua videri volunt. Qui autem solutionem somnii repromittit, utique ante narraturus est somnium. Et nota quod de filiis Juda sit Daniel,
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scrutat᷑ etiam ꝓfunda dĩ. & in ꝑfundo
animȩ suȩ fodit altissimos puteos. & om̃em t̾rã
egerit quȩ ꝓfundas aquas opire consueuit.
seruatq mandatũ dicens. Dibe aquas de tuis
uasis. & de puteoꝵ tuoꝵ fonte. Quodq sequit᷑
nouit intenebris constituta & lux cũeo est:
tenebre significant ignorantiam. lux scientiã
ita recta ambrunt atq circundant. Siue ita¬
int̃pretandũ est. qđ tenebrosa mystica quȩq
& ꝓfunda significent. ⁊uxta illud quodlegimꝰ
in ꝓuerbiis. Intelligit quoq parabolam c.
tenebrosum sermonẽ. Hoc ipsum significat.
terrena deserens instar auiũ tenuissimum
aerem & etheria quȩq desiderat. iste nubes
efficitur ad quã ueritas dĩ ꝑueniet. quȩ suꝑ
scõs pluere consueuit. Repletusq scientie
multitudine habet multas aquas incorde
suo tenebrosas & inuolutas caligint. quam
solusmoy ses ingraltur & loquit᷑ dofacie
ad faciem. de quo scriptũ est. Posuit tenebras latibu¬

Expanded text:
Spiritu, scrutatur etiam profunda Dei, et in profunda animae suae fodit altissimos puteos, et omnem terram egerit, quae profundas aquas operire consuevit: servatque mandatum Dei, dicens: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fonte . Quodque sequitur: Novit in tenebris constituta, et lux cum eo est: tenebrae significant ignorantiam, et lux scientiam ita recta ambiunt, atque circumdant. Sive interpretandum est, quod tenebrosa mystica quaeque et profunda significet, juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam, et tenebrosum sermonem, hoc ipsum significat qterrena deserens, instar avium tenuissimum aerem et aetherea quaeque desiderat, iste nubes efficitur, ad quam veritas Dei pervenit, et quae super sanctos pluere consuevit: repletusque multitudine scientiae, habet multas aquas in corde suo tenebrosas et involutas caligine, quam solus Moyses ingreditur , et loquitur Deo facie ad faciem, de quo scriptum est: Posuit tenebras latibu
Abbreviated transcription (Latin):
manũ suã in terras. & terra egẏpti ñ effugiẽt.
Et dominabit᷑ thesauroꝵ auri & argenti. &
omnib p̃ciofis egy pti Per lẏbiam quoq & ethi¬
opiã transibit. & fama turbabit eam ab orien
te & aquilone. Et ueniet in multitudine.
magna. ut cõnterat & int̾ficiat plurimos. Et
figet tabernaculũ siũ apedno int̃ maria suꝑ

Expanded text:
manum suam in terras: et terra Aegypti non effugiet. Et dominabitur thesaurorum auri et argenti, et in omnibus pretiosis Aegypti: Per Libyam quoque et Aethiopiam transibit. Et fama turbabit eam ab oriente et ab aquilone: et veniet in multitudine magna, ut conterat et interficiat plurimos. Et figet
Abbreviated transcription (Latin):
numerabiliũ magnitudo lectori fastidium
faciat Ad intelligendasaut̃ extremas partes
danihelis multiplex grecoꝵ hystoria necessaria
est sutoruuidelicet. callinici. diodori. iero¬
nimi. polibu. possi donu. claudii thonis &
andromci cognomento alipti: quos & porꝑheriꝰ
setutio esse siꝰ dicit: iosephi quoq & eoꝵ quos ponit
loserhus. precipueq nostrilii &e pomperitrogi
asquistu qui omnẽ extremã uisionẽ narrant
hestoriam & post alexandrũ usq ad cȩsarem
augustum. sy riȩ aor egypti id est seleuci & antio¬
chcr ꝑtholomeoꝵ bala describunt. E t si quando
cogimur uttarum seculariũ recordari. & aliqͣ
ee sis dicere quȩ olim omisimus: non nr̃ȩ est uo¬
arumgentiũ litteris contineri. Explicit¬

Expanded text:
numerabilium magnitudo lectori fastidium numerabilium magnitudo lectori fastidium faciat. Ad intelligendas autem extremas partes Danielis, multiplex Graecorum historia necessaria est: Sutorii videlicet Callinici, Diodori, Hieronymi, Polybii, Posidonii, Claudii, Theonis, et Andronici cognomento Alipii, quos et Porphyrius esse secutum se dicit: Josephi quoque et eorum quos ponit Josephus, praecipueque nostri Livii, et Pompeii Trogiomnem  Al. omnes extremae visionis narrant historiam, et post Alexandrum usque ad Caesarem Augustum, Syriae et Aegypti, id est, Seleuci, et Antiochi, et Ptolemaeorum bella describunt. Et si qcogimur litterarum secularium recordari et aliqua ex hiis disserere, que olim obmisimus, non nostre est voorum gentilium litteris contineri. Ex hii
Abbreviated transcription (Latin):
Quiutiq post aduentũ xp̃i. incredulus fuit.
Licet euꝰ quidam dicant hebionitã. qui altero
renete iudeus est. Sed & origenes & in theodo¬
Sionis oꝑe & in editione uulgata astericos posu¬
It docens defuisse quȩ addita sunt. Et rursũ
quo sdã uersus oboelis prenotauit. suꝑflua qͣq
designans. Cũq om̃s xp̃i eccłȩ tamgrecoꝵ quã
latinoꝵ s rorumq & egẏptioꝵ. hanc sub aste¬
riscis & oboelis editionẽ legant : ignoscant inui¬
dilaborimeo: qui uolui habere nr̃os qđ greci
in aquilȩ & cheodotionis ac symmachi editio¬
nib lecditant. Et si illi in tantis diuitiis doctri¬
narũ ñ contemnunt studia hominũ iudeoꝵ:
Qu est. Uerũ iam tempꝰ est ut ipsius ꝓpheiȩ uerba
texamus. non uxta consuetudinẽ nr̃am ꝓpo¬
nentes om̃ia & om̃ia disserentes. ut in .xͥii. ꝓ
phis fecimꝰ: sed breuit̃ & ꝑ inter ualla ea tantũ
quȩ obscura sunt explanantes. ne librorũ in¬

Expanded text:
qui utique post adventum Christi incredulus fuit: qui utique post adventum Christi incredulus fuit: licet eum quidam dicant ebionitam, qui 621-622 altero genere Judaeus est. Sed et Origenes de Theodotionis opere in editione Vulgata asteriscos posuit, docens defuisse quae addita sunt, et rursus quosdam versus obelis praenotavit, superflua quaeque designans. Cumque omnes Christi Ecclesiam tam Graecorum quam Latinorum, Syrorumque et Aegyptiorum hanc sub asteriscis et obelis editionem legant, ignoscant invidi labori meo, qui volui habere nostros, quod Graeci in Aquilae et Theodotionis ac Symmachi editionibus lectitant. Et si illi in tantis divitiis doctrinarum non contemnunt studia hominum Judaeorum:  est. Verum jam tempus est, ut ipsius prophetae verba texamus, non juxta consuetudinem nostram proponentes omnia, et omnia disserentes, ut in duodecim prophetis fecimus; sed breviter et per intervalla ea tantum, quae obscura sunt explanantes, ne librorum in
Abbreviated transcription (Latin):
pienet. magis greco sermone quam hebreo.
Cui &r eusebius & apollinaris pari sententia respondor̃.
susanne belisq ac draconis fabulas non contineri
in hebraico sed partemesse ꝓphetiȩ abbacuc filii
iesu de tribuleui. sicut uixta . Lx x. interpretes
intitulo eiusdem belis fabulȩ ponit᷑. homo quidã
erat sacerdos nomine danihel filius abda conui¬
ua regis babylonis. cũ danhelem & tres pueros
de tribuiuda fuisse scã scriptura testetur. Unde
&e nosante annos plurimos cũ inlatinũ uertere¬
mus danihelen : has tusiones oboelo prȩnotaui¬
mus. significantes eas in hebraico non haberi.
⁊⁊ michi quasi ego decurtauerim librum. cũ
& origenes & eusebuis & apollinaris aliiq ecde¬
sastienuri & doctores greciȩ. hasut dixi uisio¬
nes non haberi aptid hebreos fateant᷑. nec se
debere respondere porphyrio ꝓiis quȩ nullã
lectorem uamoneo danihelẽ non iuxta . lxͣx.
interpreces sed tuxta theodotionẽ ecłas legere.

Expanded text:
convenire, quam Hebraeo. Cui et Eusebius et Apollinarius pari sententia responderunt: Susannae Belisque ac Draconis fabulas non contineri in Hebraico, sed partem esse prophetiae Abacuc filii Jesu de tribu Levi: sicut juxta LXX interpretes in titulo ejusdem Belis fabulae ponitur: Homo quidam erat sacerdos, nomine Daniel, filius Abda, conviva regis Babylonis: cum Danielem et tres pueros de tribu Juda fuisse, sancta Scriptura testetur. Unde et nos ante annos plurimos cum verteremus Danielem, has visiones obelo praenotavimus, significantes eas in Hebraico non haberi. ri mihi, quasi ego decurtaverim librum: cum et Origenes et Eusebius et Apollinarius aliique ecclesiastici viri et doctores Graeciae has, ut dixi, visiones non haberi apud Hebraeos fateantur, nec se debere respondere Porphyrio, pro his, quae nulectorem admoneo, Danielem non juxta LXX interpretes, sed juxta Theodotionem Ecclesias legere,
Abbreviated transcription (Latin):
& portauit eũ capillo capitis fui: posuitq eum
in babylone suꝑ lacũ in impetu sp̃s sui. Et clama¬
uit abbacuc dicens. Danthel. tolle prandiũ quod
misit tͥ ds̃. & ait danihel. Recordatus es enim
mei ds̃. & non dereliquisti diligenteste. Surgensq
danihel comedit. Porro angelus dĩ restituit abba¬
cuc confestim in loco suo. Uenit ergo rexdie̾ septi¬
mout luger et danihelẽ. & uenit ad lacum & in¬
trospexit. Et ecce danihel sedens. Et exclamauit¬
rex uoce magna dicens. Magnus es dñe adsdan¬
helis. Et extraxit eum de lacu. Porro illos qui

Expanded text:
pitis sui, posuitque eum in Babylone supra lacum in impetu spiritus sui. Et clamavit Abacuc, dicens: Daniel, tolle prandium quod misit tibi Deus. Et ait Daniel: Recordatus es enim mei, Deus, et non dereliquisti diligentes te. Surgensque Daniel, comedit. Porro Angelus Domini restituit Abacuc confestim in loco suo. Venit ergo rex die septimo ut lugeret Danielem: et venit ad lacum, et introspexit, et ecce Daniel sedens. Et exclamavit voce magna rex, dicens; Magnus es, Domine, Deus Danielis. Et extraxit eum. Porro illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ s drach. mysach. & abdenago. dispcat
& domꝰ eius uastetur. neq enim ÷ as auius
qui possit ita saluare : Q uidam pessime aas
diabolum referunt. quod in consũmatione
mundi etiam ipsi recipiant noticiamci &
om̃s ad poenitentiam cohortentur. Et hune
uolunt esse regem niniues qui nouissimerae¬
scendit de throno suꝑbiȩ & humilitatis prȩ¬
mia consecutus est. UNCrex ꝑmouit
sydrach. mysach. & ab denago in puintiaba¬
bylonis. Qui dicunt supra trespͥueros non
iudices ꝓuintiarũ sed prefecto soꝑum sin¬
guloꝵ fuisse inbaby lone: hic uolunt cosetiã
ꝓuntiarum iudices constitutos. sAt VCHo¬

Expanded text:
Sedrach, Misac, et Abdenago, 644 dispereat, et domus ejus vastetur. Neque enim est Deus alius qui possit ita salvare. Quidam pessime ad diabolum referunt, quod in consummatione, et fine mundi etiam ipse recipiat notitiam Dei, et omnes ad poenitentiam cohortetur, et hunc volunt esse regem Ninive qui novissime descendit de throno superbiae, et humilitatis praemia consecutus sit. Tunc rex promovit Sedrach, Misac et Abdenago in provincia Babylonis. Qui dicunt supra tres pueros non judices provinciarum, sed praefectos operum singulorum fuisse in Babylone, hic volunt etiam eos provinciarum judices constitutos. Nabucho
Abbreviated transcription (Latin):
Confitentur magi. conficent᷑ arioli & oñis sci¬
entia sclaris litterature. prȩscientiam futuros
non esse hominũ sed dei. Ex quo ꝓbatur. ꝓpħas
dĩ spu locutos qui futura cetinerunt. Guo
audito rex: infurore & inira prȩcepit ut ꝑiren
om̃s sapientes babylonis. Et ggressa sententia :

Expanded text:
Confitentur magi, confitentur harioli, et omnis scientia saecularis litteraturae, praescientiam futurorum non esse hominum, sed Dei. Ex quo probatur prophetas Dei spiritu locutos, qui futura cecinerunt. Quo audito, rex in furore et ira magna praecepit, ut perirent omnes sapientes Babylonis. Et egressa
Abbreviated transcription (Latin):
apprehensi fuerimꝰ ante iudices & tribunabia.¬
nos monet ne cogitemꝰ quid respondere debeamꝰ:
quanto magis contra aduersarios blasphemantes
sua potest bella bellare. & inseruis suis uincere :
Unde & psalmi plurimi illud hebraicũ quod in
titulis ponit᷑. lamanasse. ꝓquo. Lxͣx. transtuler
macus. Et FINIRII. quod ꝓprie triumphum
palmãq significat. Et hoc nosse debem̾ int̾ cȩtera
porphiriũ in danihelis libro nobis obicere. iccir¬
co illũ apparere confictũ. nec haberi apud hebre¬
os sed grecisẽmonis esse cõm̃tũ : quia insusannae
fabula contineat᷑ dicente danihelȩ ad prbros.¬

Expanded text:
apprehensi fuerimus ante judices et tribunalia,apprehensi fuerimus ante judices et tribunalia, monet ne cogitemus quid respondere debeamus : quanto magis contra adversarios blasphemantes, sua potest bella bellare, et in servis suis vincere? Unde et psalmi plurimi illud Hebraicum, quod in titulis ponitur LAMANASSE  , pro quo LXX transtulerunt, machus ἐπινίκιον, quod proprie triumphum palmamque significat. Sed et hoc nosse debemus inter caetera, Porphyrium de Danielis libro nobis objicere, idcirco illum apparere confictum, nec haberi apud Hebraeos, sed Graeci sermonis esse commentum, quia in Susannae fabula contineatur, dicente Daniele ad pres
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate in hanc prupit calumniã. ut ea quȩ
in consũmatione mundi de antixp̃o futura di¬
cunt᷑. ꝓpter gestoꝵ in quib dam similitudinem
sub antiocho epiphane impleta contendat. Cuiꝰ
uinpugnatio. testimoniũ ueritatis est. Tanta eñĩ
dictoꝵ fides fuit: ut ꝓpħa incredulis hominib
non uid eat̃ futura dixisse. sed narrasse prȩter ita.
Et tam̃sicubi se occasio in explanatione eiusdem
uoluminis dederit: calummȩ illius strictim re¬
spondere conabor. & phylosophiȩ artib immo
maliciȩ securiꝑ quas sub uertere intit᷑ ueritatẽ
& quibdam prȩstigus clarũ odoꝵ lunen auferre.
explanatione simplici contraire. Itaq obsecro
cella unicũ romanȩ sc̃itatis exemplar. uinctos
fide & sanguine. ut conatus meos orationib ad¬
iuuetis . & dñs atq saluator ꝓcausa sua fuosensu
meo ore respondeat. qui loquitur ad ꝓpham.
Aperios tuũ. & ego implebo illud. Si enĩ cum

Expanded text:
veritate, in hanc prorupit calumniam, ut ea quae veritate, in hanc prorupit calumniam, ut ea quae in consummatione mundi de Antichristo futura dicuntur, propter gestorum in quibusdam similitudinem sub Antiocho Epiphane impleta contendat. Cujus impugnatio testimonium veritatis est. Tanta enim dictorum fides fuit, ut propheta incredulis hominibus non videatur futura dixisse; sed narrasse praeterita. Et tamen sicubi se occasio in explanatione ejusdem voluminis dederit, calumniae illius strictim respondere conabor, et philosophiae artibus, immo malitiae saeculari, per quam subvertere nititur veritatem, et quibusdam praestigiis clarum oculorum lumen auferre, explanatione simplici contraire. Itaque obsecro cella, unicum Romanae sanctitatis exemplar, junctos fide et sanguine, ut conatus meos vestris orationibus adjuvetis: ut Dominus atque Salvator pro causa sua, suo sensu, meo ore respondeat, qui loquitur ad prophetam: Aperi os tuum, et implebo illud . Si enim cum
Abbreviated transcription (Latin):
PNTNA PUOCHIaMuAn¬
helem duodecimũ librũ scri¬
psit porphyrius. nolens eum
ab ipso cuiꝰ inseriptꝰ est nomi¬
Bne esse cõpositũ. sed aquodam
qui temporib antiochi qui appellatꝰ est epiphanes
fuerit imudea. & noritam danihelem uentura
dixisse: quã illũ narrasse pͣterita. deniq quicqͥd
usq ad antiochũ dixerit: uerã hẏstoriam conti¬
nere. Si quid aut̃ ultra opinatus sit : qui a futura
nescierit &ͥe mentitũ. Cui sollertissime respon¬
derunt. eusebius cesariensis ep̃strib uoluminib¬
octauo decimo & nono decimo & uicesimo. apolli¬
longo sermone indigent. sed ea quȩ a ꝓpha dicta
sunt nr̃is disserere id est xp̃ianis : illud prefatio¬
ne cõmoneo. nullũ ꝑpharũ tam apte dixisse
quod est cõmune cũcȩteris: sed quo tempore uen¬
tur usit docet. & reges ꝑ ordinẽ digerit. & annos
enumerat. ac manifestissima signa pręnunciat.
Quȩ qm uidit porphẏrius uniuersa cõpleta. &
transacta negare non poterat: suꝑatus hystorię

Expanded text:
ntra prophetam Danelem duodecimum librum scripsit Porphyrius, nolens eum ab ipso, cujus inscriptus est nomine, esse compositum: sed a quodam qui temporibus Antiochi qui appellatus est Epiphanes, fuerit in Judaea, et non tam Danielem ventura dixisse, quam illum narrasse praeterita. Denique quidquid usque ad Antiochum dixerit, veram historiam continere: si quid autem ultra opinatus sit, quia futura nescierit, esse mentitum. Cui solertissime responderunt Eusebius Caesariensis Episcopus tribus voluminiboctavo decimo, et nono decimo, et vicesimo; Apollilongo sermone indigent: sed ea quae a propheta dicta sunt nostris disserere, id est, Christianis, illud in praefatione commoneo, nullum prophetarum tam aperte dixissequod est tibi commune cum caeteris, sed quo tempore venturus sit doces, et reges per ordinem digeris, et annos enumeras ac manifestisQuae quia vidit Porphyrius universa completa, et transacta negare non poterat, superatus historiae
Abbreviated transcription (Latin):
dieerunt sacedotes belis. Ecce nos egrediemur
foras. & turex pone escas & uinũ misce. & claude
hostiũ & signa anulo tuo. Et cũ ingressus fueris
mane. nisi inueneris om̃ia comesta abel. mori¬
eniur. uel danihel qui mentitus est aduersum
nos. Confidebant aut̃. quia fecerant sub m̃sa
absconditũ introitũ. & ꝑ illum ingrediebantur
semꝑ & comedebant ea. F actũ estigitur. Postquã
gressi sunt illi & rex posuit cibosante bel: prę¬
cepit danihel pueris suis & attulerunt cinerẽ.
&e eribrauit ꝑ totũ templũ corã rege. Et gressi

Expanded text:
imur foras, et tu, rex, pone escas, et vinum misce, et claude ostium, et signa annulo tuo: et cum ingressus fueris mane, nisi inveneris omnia comesta a Bel, moriamur, vel Daniel qui mentitus est adversum nos. Contemnebant autem, quia fecerant sub mensa absconditum introitum, et per illum ingrediebantur semper, et devorabant ea. Factum est igitur postquam egressi sunt illi; et rex posuit cibos ante Bel: praecepit Daniel pueris suis, et attulerunt cinerem, et cribravit per totum templum coram rege: et egr
Abbreviated transcription (Latin):
ergo danihel picẽ & adipẽ & pilos & coxit pa¬
riter. fecitq massas & dedit in os draconis. &
diruptus ÷ draco. Et dixit danihel. Ecce quẽ
colebatis. Quod cũ audissent babylonu. indi¬
qati sunt uthement̃. Et congragati ad uersus
segem dixerunt. Iudeus factus est rex. Bel de¬
struxit . draconẽ interfecit. sacerdotes occidit.
Et dixerunt cũ uenissent ad regem. Trade nobis
damhelem. Alio quin. interficiemꝰ tẽ & domũ
tuam. Uidit gͦ rex quod irruerent in cũ uehe¬
ment̃. & necessitate compulstis tradidit eisdani¬
helem. Qui miscrunt eũ in lacũ leonũ. & erat ibi
dieb sex Porro in lacu erant septem leones. &
dabantur eis cotidie duo corpora & duȩ oues.
łt tunc non data sunt eis. ut deuorarent danihe.¬

Expanded text:
ergo Daniel picem, et adipem, et pilos, et coxit paergo Daniel picem, et adipem, et pilos, et coxit pariter: fecitque massas, et dedit in os draconis, et diruptus est draco. Et dixit: Ecce quem colebatis. Quod cum audissent Babylonii, indignati sunt vehementer, et congregati adversum regem, dixerunt: Judaeus factus est rex, Bel destruxit, draconem interfecit, et sacerdotes occidit. Et dixerunt cum venissent ad regem: Trade nobis Danielem, alioquin interficiemus te et domum tuam. Vidit ergo rex quod irruerent in eum vehementer: et necessitate compulsus tradidit eis Danielem. Qui miserunt eum in lacum leonum, et erat ibi diebus sex. Porro in lacu erant septem leones, et dabantur eis quotidie duo corpora et duae oves: et tunc non data sunt eis, ut devorarent Danie