comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si mei ñ fuerint dominata occulta me¬
a & delicta aliena. tc̃ ĩmaculatus ero.
Hoc ñ suis uirib audet. s dnm̃ dep̃cat᷑
ut impleat: cui dr̃ ialio psalmo. Iti¬
nera mea dirige scđm u̾bũ tuũ. ꝙ nͣ
dominet᷑ mͥ om̃is iniquitas. Noliti¬
mere si xp̃ianus es: dnm̃ foris homi¬
nẽ. Dnm dm̃ tuũ semꝑ time. Malũ
te time. hoc ẽ cupiditatẽ tuã. ñ qd̃ in
te ds̃ fecit: s qd̾ tibi ipse fecisti. Te dnͣs
bonũ seruũ fecit. tutibi in corde tu¬
o malũ dnm creasti. Merito subde¬
ris iniquitati. merito subderis año
quẽ tu tibi ipse fecisti: qͥa ei qui te
fecit subditus eẽ noliristi. S si mei
inquit ñ fuerint dominata. tc ĩma¬
culatus ero: & emundabor a delicto
magno. Putamꝰ qd̾ delictũ: Qd illud

Expanded text:
Si mei non fuerint dominata: occulta mea et delicta aliena. Tunc immaculatus ero: hoc non suis viribus audet, sed Dominum deprecatur ut impleat, cui dicitur in psalmo: Itinera mea dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas . Noli timere, si christianus es, dominum foris hominem: Dominum Deum tuum semper time. Malum in te time, hoc est cupiditatem tuam, non quod in te Deus fecit, sed quod tibi ipse fecisti: te Dominus bonum servum fecit; tu tibi in corde tuo malum dominum creasti. Merito subderis iniquitati, merito subderis domino quem tu tibi ipsi fecisti; quia ei qui te fecit subditus esse noluisti. 15. Sed si mei, inquit, non fuerint dominata, tunc immaculatus ero; et mundabor a delicto magno: quo putamus delicto? quod illu
Abbreviated transcription (Latin):
dnm. F iliꝰ es. audi patrẽ. Em̃dare.
reuiuisce. Dicamꝰ & de te. mortuus
erat & reuixit. ꝑierat. & inuentꝰ est.
Non mͥ dicas. Ut quid me q̃ris si ꝑti: Idõ
eñ tequęro. qͥa ꝑisti. Noli me inquit
q̃rere. Hhoc sane uult iniquitas qͦ diui

Expanded text:
dominum. Filius es? audi patrem: emendare, dominum. Filius es? audi patrem: emendare, revivisce. Dicamus et de te: Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Non mihi dicas, Utquid me quaeris, si perii? Ideo enim te quaero, quia periisti. Noli, inquit, me quaerere: hoc sane vult iniquitas, qua d
Abbreviated transcription (Latin):
ces eoꝵ. S ñ ibi tantũ ubi impleti
st̃ sonuerunt: In omnẽ t̾ram exiuit
sonus eoꝵ. & in fines orbis t̾re ũba
eoꝵ. Idõ & nos hic loquim᷑. Sonuse¬
nĩ ille ad nos usq ꝑuenit. sonus qui
in om̃em t̾ram exiit: & hereticus ad¬
ȩccłiam ñ intrat. Idõ sonꝰ inomnẽ tͣ
exiit. ut tu in cęlũ intres.
Ope stilentiose. litigiose. pessime.
& adhuc errare uolens. suꝑbe fili.
audi testam̃tũ patris tui. Ecce qind
planiꝰ. quid aꝑtiꝰ: In omnẽ t̾ram exi¬
uit sonus eoꝵ. & in fines orbis trȩ
ũba eoꝵ. Nunquid expositore opus
habet: Qͥo contra tu conaris: Par¬
lateat. nͣ uelut oꝑtã: ne forte fiat
sicut oꝑta suꝑ greges hereticorum.
Dictũ ẽ & ciudã in scriptura scã. Qm̃ͣ
tu in occulto fecisti. patieris in sole.
Hoc ẽ occulte malũ fecisti. pęnas pa¬
tieris in om̃iũ manifestatione. In
sole gͦ posuit tabernaculũ suũ. Qͥ d
tu heretice fugis in tenebras: Ap̃i¬
anus es. audi.xp̃m. Seruus es. audi

Expanded text:
e . Sed non ibi tantum, ubi impleti sunt, sonuerunt. 5. In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Ideo et nos hic loquimur. Sonus enim in omnem terram exiit, et haereticus Ecclesiam non intrat. Ideo sonus in omnem terram exiit, ut tu in coelum intres. O pestilentiose, litigiose, pessime, et adhuc errare volens; o superbe fili, audi testamentum patris tui. Ecce, quid planius, quid apertius? In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Numquid expositore opus est? Quid contra te conaris? Parlateat, non velut opertam; ne forte fiat sicut operta super greges haereticorum. Dictum est et cuidam in Scriptura sancta, Quoniam tu in occulto fecisti, patieris in sole : hoc est, occulte malum fecisti, poenas patieris in omnium manifestatione. In sole ergo posuit tabernaculum suum. Quid tu, haeretice, fugis in tenebras? Christianus es? audi Christum. Servus es? audi
Abbreviated transcription (Latin):
biã. Hoc fortasse & talit̾ significatũ
ẽ in eo qd̾ ait. & mundabor a delicto
magno. Queritis ꝙͣ magnũ sit hoc
delictũ qd̾ deiecit angłm. qd̃ ex angło
fecit diabolũ. eiq mȩtͣnum int̾clusit
regnũ cȩloꝵ: Magnũ hoc delictũ est:
& caput atq eausa omiũ delictoꝵ.
Scriptũ ẽ enĩ. Initiũ om̃is peccati suꝑbia.¬

Expanded text:
Hoc fortasse et aliter significatum est in eo quod ait, Et mundabor a delicto magno. Quaeritis quam magnum sit hoc delictum, quod dejecit Angelum, quod ex Angelo fecit diabolum, eique in aeternum interclusit regnum coelorum? Magnum hoc delictum est, et caput atque causa omnium delictorum; scriptum est enim: Initium
Abbreviated transcription (Latin):
traiectũ tãꝙͣ de tẽpore inte̾̃pus. Dies
diei. nox nocti. Prior dies posteri diei.
& pͥor nox posteriori nocti. qͥa hec do¬
ctrina dieb & noctib pͣdicat᷑. Iste sim¬
plex intellectus. cui sufficit sufficiat.
S nonnullȩ scripturarũ obscuritate
sua hoc ꝓfuerunt. qd̾ multas intelli¬
gentias pepererunt. Itaq hoc si pla¬
nũ eẽt. unũ aliquid audiretis. Qa uͦ
obscure dictũ ẽ: multa audituri estis.
Est alius intellectus. Dies diei. nox nocti.
Dies diei. spũales sp̃ualib Et nor nocti.
carnales carnalib. Utriq enĩ audiunt.
& si nͣ utriq similit̾ sapiunt. Illi eñ
audiunt tãꝙͣ u̾bũ eructatũ. illi tãꝙͣ
scientiã annuntiatã. Qd̾ enĩ ructat᷑
p̃sentib ructat᷑. Qd̃ aut̃ annuntiat᷑.
longe positis annuntiat᷑. Possunt hic
sensus plures inueniri. s adhibendꝰ
ẽ modus ꝓpt᷑ angustias p̾sentis tẽpo
nox nocti annuntiabat scientiam.

Expanded text:
trajectum, tanquam de tempore in tempus: dies diei, nox nocti, prior dies posteriori diei, et prior nox posteriori nocti; quia haec doctrina diebus et noctibus praedicatur. Iste simplex intellectus cui sufficit sufficiat. Sed nonnulla verba Scripturarum obscuritate sua hoc profuerunt, quod multas intelligentias pepererunt: itaque hoc si planum esset, unum aliquid audiretis; quia vero obscure dictum est, multa audituri estis. Est et alius intellectus: dies diei, nox nocti, dies diei, spirituales spiritualibus; et nox nocti, carnales carnalibus. Utrique enim audiunt, etsi non utrique similiter sapiunt: illi enim audiunt tanquam verbum eructatum; illi tanquam scientiam annuntiatam: quod enim ructatur, praesentibus ructatur; quod autem annuntiatur, longe positis annuntiatur. Possunt coeli sensus plures inveniri, sed adhibendus est modus propter angustias praesentis tempornox nocti annuntiabat scientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
niet me. Preuenit enĩ te: utiq p̾uenit.
qͥa nichil inte boni inuenit. Preueni¬
sti suppliciũ eiꝰ suꝑbiendo. ille p̃ue¬
nit suppliciũ tuũ peccata delendo.
Tanꝙͣ gͦ ex peccatore iustificatꝰ. ex impio
pius factus. ex dãpnato regno assũp¬
tꝰ: dic dño dõ tuo. Non nob̾ dñe ñ no¬
b̾. s nomini cuo da głam. Dicamꝰ ñ no¬
bis. Qͥb enĩ. si quasi nobis: Dicamꝰ in¬
ꝙͣ ñ nobis. qͥa si ita faceret sic̃ nobis.
ñ nͥ penas infligeret nob̾. Non nob̾
s nomini suo det głam. qͥa ñ scđ̾m
iniquitatẽ nr̃am fecit nob̾. Non gͦ
nob̾ dñe. ñ nob̾. Repetitio. confirma¬
tio ẽ. Non nob̾ dñe ñ nobis. s nomini

Expanded text:
niet me : praevenit enim te; utique praevenit, quia nihil in te boni invenit. Praevenisti supplicium ejus superbiendo: ille praevenit supplicium tuum peccata delendo. Tanquam enim ex peccatore justificatus, ex impio pius factus, ex damnato in regnum assumptus, dic Domino Deo tuo: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Dicamus, Non nobis: quibus enim si quasi nobis? Dicamus, inquam, Non nobis, quia si ita faceret sicut nobis, nonnisi poenas infligeret nobis. Non nobis, sed nomini suo det gloriam: quia non secundum iniquitates nostras fecit nobis . Non ergo nobis, Domine, non nobis: repetitio confirmati
Abbreviated transcription (Latin):
ert̃ ut cõplaceant eloqͥa oris mei. & medi¬
tatio cordis mei in conspectu tuo semꝑ.
Nam si ab hoc magno delicto ñ mundor. m
conspectu hominũ placebunt eloqͥa mea.
ñ in conspectu tuo. Suꝑba anina in con¬
spectu hominũ uult placere. humilis
anima in occulto ubi ds̃ uidet. uult pla¬
cere. Ut si placuerit hominib de bono
oꝑe. illis gratulet᷑ quib placet bonũ opꝰ.
ñ sibi cui sufficere debet qͥa fecit bonũ
opus. Gła nr̃a inquit hȩc ẽ. testimoniũ
conscientiȩ nr̃e. Idõq dicamꝰ etiã qd̃ seqͥt᷑.
Dñe adiutor m̃s. & redẽptor m̃s. Ad iutor
in bonis. redemptor a malis. Ad iutor ut
habitẽ in caritate tua. redẽptor ut libe¬
res me ab iniquitate mea.

Expanded text:
 ut complaceant eloquia oris mei, et meditatio cordis mei in conspectu tuo semper: nam si ab hoc magno delicto non mundabor, in conspectu hominum placebunt eloquia mea, non in conspectu tuo. Superba anima in conspectu hominum vult placere: humilis anima in occulto, ubi Deus videt, vult placere; ut si placuerit hominibus de bono opere, illis gratuletur quibus placet bonum opus, non sibi cui sufficere debet quia fecit bonum opus: Gloria nostra, inquit, haec est, testimonium conscientiae nostrae . Ideoque dicamus etiam quod sequitur, Domine adjutor meus et redemptor meus: adjutor in bonis, redemptor a malis; adjutor ut habitem in charitate tua, redemptor ut liberes me ab iniquitate mea.
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ eiꝰ. Qe oꝑa manuũ eiꝰ: Non
sic̾ qͥdã sentiunt ds u̾bo fecit om̃ia.
& tãꝙͣ p̾stantiorẽ ceteris hominem
suis manib fecit. Non ita sentiend ũ
ẽ. In firma ẽ ista. & ñ satis elimata
sententia. Om̃ĩa enĩ u̾bo fecit. Nam
licet oꝑa diu̾sa narrent᷑. in quib adi¬
ꝑ ipsũ facta st̃. & sine ipso factũ ẽ ni¬
chil. Qd̃ aut̃ ad manꝰ dĩ attinet. & de
celis dictũ ẽ: & oꝑa manuũ tuarũ
st̃ celi. Et ne putes etiã ibi celos scõs
dictos: subiecit. Ipsi ꝑibunt. tu autͣ
ꝑmanes. Ergo ñ solũ homines. s etiã
cęlos qͥ ꝑibunt. ds̃ manib suis fecit:
cui dictũ ẽ. oꝑa manuũ tuarũ ft̃ cȩli
Et de t̾ra hoc idẽ dictũ ẽ. Qmͣ to ipsiꝰ
ẽ mare & ipse fecit illud. &aridã

Expanded text:
ejus. Quae opera manuum ejus? Non sicut quidam sentiunt, Deus verbo fecit omnia, et tanquam praestantiorem caeteris hominem suis manibus fecit. Non ita sentiendum est: infirma est ista, et non satis elimata sententia; omnia enim verbo fecit. Nam licet opera Dei diversa narrentur, in quibus hopso factum est nihil . Quod autem ad manus Dei attinet, et de coelis dictum est, Et opera manuum tuarum sunt coeli ; et ne putes etiam ibi coelos sanctos dictos subjecit: Ipsi peribunt, tu autem permanes . Ergo non solum homines, sed etiam coelos qui peribunt, Deus manibus suis fecit, cui dictum est, Opera manuum tuarum sunt coeli; et de terra hoc idem dictum est: Quoniam ipsius est mare, et ipse fec
Abbreviated transcription (Latin):
ipse xp̃c apłis quib dixit. uos estis lu¬
m̃ mundi. Aꝑtũ hoc uidet᷑. & cognitu
facile. Qͦmͦ aut̃ nox nocti annuntiat
scientiã: Nonnulli hȩc u̾ba simplicit᷑
intellexert̃. & forte hoc sit uerũ. estimã¬
tes hac sententia significatũ eẽ qd̾ tẽ

Expanded text:
s Apostolis, quibus dixit: Vos estis lumen mundi . Apertum hoc videtur et cognitu facile. Quomodo autem nox nocti annuntiat scientiam? Nonnulli haec verba simpliciter intellexerunt, et forte hoc sit verum; aestimantes hac sententia significatum esse, quod t
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃canti dnm̃ ut ab occul¬
tis nr̃is mundet nos. & ab
alienis parcat seruis su¬
is: qͥd hoc sit incelligere
debemꝰ. ut humana ratione ñ quasi aui¬
ũ uoce cantemꝰ. Nã & meruli & psyta¬
ei & corui & picȩ & huiꝰmodi uolueres.
sepe ab hominib docent᷑ sonare qd̃
nesciunt. Scient᷑ aut᷑ cantare. natu¬
re nominis diuina uoluntate cõcessũ ẽ.
Et qua multi mali & luxuriosi sic can¬
tant digna aurib suis & cordib. no¬
uimꝰ & dolemꝰ. Co enĩ peiores st̃: quo
ñ possunt ignorare qd̵ cantant. Seiunt
enĩ se cantare flagitia. & tam̃ cantant.
turpiores. Nos aut̃ qui in eccłia diui¬
na eloquia cantare didicimꝰ. simul
etiã instare debemꝰ eẽ qd̾ scriptũ ẽ.
beatꝰ ppłs qͥ intelligit iubilationẽ.
Proinde um̃i qd consona uoce canta¬
uimꝰ. sereno etiã corde nosse ac ui¬
dere debemꝰ. Rogauit enĩ dnm̃ unꝰ¬
quisq nr̃m in hoc cantico. & dixit
dõ. Ab occultis meis munda me dñe.
& ab alienis parce seruo tuo. Si mei

Expanded text:
ecati Dominum, ut ab occultis nostris mundet nos, et ab alienis parcat servis suis, quid hoc sit intelligere debemus, ut humana ratione, non quasi avium voce cantemus. Nam et meruli et psittaci et corvi et picae et hujusmodi volucres, saepe ab hominibus docentur sonare quod nesciunt. Scienter autem cantare, naturae hominis divina voluntate concessum est. Et quam multi mali et luxuriosi sic cantant digna auribus suis et cordibus, novimus et dolemus. Eo enim pejores sunt, quo non possunt ignorare quod cantant. Sciunt enim se cantare flagitia, et tamen cantant tturpiores. Nos autem qui in Ecclesia divina eloquia cantare didicimus, simul etiam instare debemus esse quod scriptum est, Beatus populus qui intelligit jubilationem . Proindevimus, sereno etiam corde nosse ac videre debemus. Rogavit enim Dominum unusquisque nostrum in hoc cantico, et dixit Deo: Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo. Si mei
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dĩ uirtus. & dĩ sapientia. Om̃ia
aut᷑ ꝑ ipsũ facta st̃. & sine ipso factũ
ẽ nichil. Enarrauert᷑. enarrant. enar¬
rabunt cęli głam dĩ. E narrabunt
in quã cȩli hoc ẽ scĩ głam dĩ. a t̾ra
suspensi. dm̃ portantes. p̃ceptis tonã¬
tes. sapientia choruscantes. Illi ut
dixi głam dĩ. qua salui facti sumꝰ
indigni. Hanc indignitatẽ id ẽ qͥa
digni ñ fuimꝰ. agnoscit filiꝰ minor.
egestate constrictꝰ. Agnoscit inꝙͣ
hanc indignitatẽ filiꝰ minor. a pa¬
tre longe ꝑegrinꝰ: demonũ cultor.
tãꝙͣ porcoꝵ pastor. Agnoscit głam dĩ. s e¬
gestate constrictus. Et qͥa illa gła dĩ facti
sumꝰ qd̾ digni ñ fuimꝰ. dicit ad patrẽ suũ.
Non sũ dignꝰ uocari filiꝰ tuiis. Infelix. ꝑ hu¬
militatẽ impetrat felicitatẽ. Et eo se cõm̃¬
dat ddignũ. quo confitet᷑ indignũ. Hanc
annuntiat firmam̃tũ. Cȩlũ firmam̃tũ.

Expanded text:
 Virtus et Dei Sapientia : Omnia autem per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Enarrarunt, enarrant, enarrabunt coeli gloriam Dei: enarrabunt, inquam, coeli, hoc est sancti, gloriam Dei, a terra suspensi. Deum portantes, praeceptis tonantes, sapientia coruscantes; illam, ut dixi, gloriam Dei, qua salvi facti sumus indigni. Hanc indignitatem, id est, qua digni non fuimus, agnoscit filius minor egestate constrictus: agnoscit, inquam, hanc indignitatem filius minor a patre longe peregrinus, daemonum cultor, nquam porcorum pastor; agnoscit gloriam Dei, sed egestate constrictus. Et quia illa gloria Dei facti sumus quod digni non fuimus, dicit ad Patrem suum: Non sum dignus vocari filius tuus : infelix, per humilitatem impetrat felicitatem; et eo se ostendit dignum, quo confitetur indignum. Hanc annuntiat firmamentum: coelum firmamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. s letificantes corda. Hoc ẽ sp̃s sc̃s.
Preceptũ dñi lucidũ illum inans oeulos
sp̃s sc̃s. Timor dni ñ seruilis s cast̃.
gratis amans. ñ pimiri timens ab eo
que tremit: s separari ab eo que di¬
ligit. Iste ẽ timor castus ñ qu̾e cõsũma¬
ta caritas foras mittit: s ꝑmanens in
hunc confert. hunc inserit sp̃s sc̃s.
Iudicta dm̃ uera iustificata in idipsũ.
ñ ad rixas diuisionis. s ad congrega¬
tionẽ unitatis. Hoc ẽ enĩ in idipsũ.
Hoc ẽ sp̃s sc̃s. Idõ lingius om̃iũ loqui
fecit. in quos pͥmo uenit. qͥa linguas
om̃iũ gentiũ in unitatẽ se congrega¬
turũ eẽ nuntiauit. Qd̃ tõ faciebat
unꝰ homo accepto sp̃u scõ. ut unus
homo linguis om̃iũ loqueret᷑: hoc

Expanded text:
tes, sed laetificantes corda. Hoc est Spiritus sanctus. Praeceptum Domini lucidum, illuminans oculos,  Item: Timor Domini non servilis, sed castus, gratis amans, non puniri timens a Deo, quem tremit, sed separari ab eo quem diligit. Iste est timor castus, non quem consummata charitas foras mittit, sed permanens in hunc confert, hunc inserit Spiritus sanctus. Judicia Domini vera, justificata in idipsum: non ad rixas divisionis, sed ad congregationem unitatis; hoc est enim, in idipsum. Hoc est Spiritus sanctus. Ideo linguis omnium loqui fecit, in quos primo venit; quia linguas omnium gentium in unitatem se congregaturum esse nuntiavit. Quod tunc faciebat unus homo accepto Spiritu sancto, ut unus homo linguis omnium loqueretur; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nichil boni ante feceramꝰ. unde tali¬
a dona mererem᷑: magis qͥa ñ gratis
inferret᷑ suppliciũ. idõ gratis p̃stitũ
ẽ beneficiũ. Nichil p̃cesserat in me¬
ritis nr̃is. nisi unde dãpnari debere¬

Expanded text:
nihil boni ante feceramus, unde talia dona mereremur; magis quia non gratis inferretur supplicium, ideo gratis praestitum est beneficium: nihil praecesserat in meritis nostris, nisi unde damnari debere
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ipsius psalmi textũ qͣntũ donat dñs
euident᷑ ibi apparet. qͥa illic scriptũ ẽ.
Ipse tãꝙͣ sponsus ꝓcedens de thalamo
suo. Qͥs emͣ sponsus. nisi cui despon¬
sata illa uirgo ab apło. eui timet ca¬
ste. castus sponsi amicus: ne sic̃ serpers
euã fefellit astutia sua. sic& huiꝰ uir¬
ginis sponse xp̃i sensus corrũpant᷑ a
castitate quȩ ẽ in xp̃o: In hoc gͦ dño &¬

Expanded text:
psalmi textum, quantum donat Dominus, evidenter ibi apparet, quia illic scriptum est: ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo. Quis est enim sponsus, nisi cui desponsata est illa virgo ab Apostolo, cui timet caste castus sponsi amicus, ne sicut serpens Evam fefellit astutia sua, sic et hujus virginis sponsae Christi sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo In hoc ergo D
Abbreviated transcription (Latin):
ituli ins criptio¬
psalmꝰ ipsi dauid. Rex nr̃ in hoc
psalmo loquit᷑ ex ꝑsona suscepti¬
onis humanȩ. de quo titulus re¬
galis tẽpore passionis inscriptus

Expanded text:
ituli inscriptio, ipsi David. 1. Rex noster in hoc psalmo loquitur ex persona susceptionis humanae, de quo titulus regalis tempore passionis inscriptus
Abbreviated transcription (Latin):
ars nouissima psal¬
mi huiꝰ indiscussa
nobis & intracta¬
ta remanserat. Fro¬
inde sicut uidõ
ñ quidẽ sedm dispositionẽ nr̃am.s¬
tam̃ ñ pͣter dispositionẽ suã ad red¬
dendũ debitũ nos dñs reuocauit. In¬
tenti gͦ estote fr̃s. ut si possumꝰ adiu
bere cognoscimꝰ. Qͥs ẽ qui dicit qd̃

Expanded text:
ars novissima psalmi hujus indiscussa vobiscum et intractata remanserat. Proinde sicut video, non quidem secundum dispositionem nostamen non praeter dispositionem suam, ad reddendum debitum nos Dominus revocavit. Intenti ergo estote, fratres, ut si possumus Deo bere cognoscimus. Quis est qui dicit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
S peccatori inqͥs dicit dñs. ut qͥd tu
assumis testam̃tũ meu̾ ꝑos tuũ: Di¬
cat hoc dñs peccatori. forte ẽ genꝰ pec¬
catoꝵ cui hoc recte dicat dñs. S in
quolibet dicat hoc dñs. idõ dicit qͥa
peccatori ñ ꝓdest. quãdo legẽ dĩ lo¬
quit᷑. Nunqͥd & auditorib ñ ꝓdest:

Expanded text:
Sed peccatori, inquit, dicit Dominus: Utquid tu assumis testamentum meum per os tuum ? Dicat Dominus hoc peccatori: forte est genus peccatorum cui hoc recte dicat Dominus; sed in quemlibet dicat hoc Dominus, ideo dicit, quia peccatori non prodest quando legem Dei loquitur. Numquid et auditoribus non prodest?
Abbreviated transcription (Latin):
de nob̾. Si boni sumꝰ in ȩccłia xp̃i.
frum̃ta sumꝰ. Si mali sumꝰ in eccłia
xp̃i. palea sumꝰ. tam̃ ab area ñ rece¬
dimꝰ. Cu qͥ uento tẽptationis foras
uolasti. qͥd es: Triticũ ñ tollit uentꝰ
ex area. Ex eo gͦ ubi es. agnosce qͥd es.

Expanded text:
de nobis. Si boni sumus, in Ecclesia Christi de nobis. Si boni sumus, in Ecclesia Christi frumenta sumus: si mali sumus, in Ecclesia Christi palea sumus, tamen ab area non recedimus. Tu qui vento tentationis foras volasti, quid es? Triticum non tollit ventus ex area. Ex eo ergo ubi es, agnosce quid es.
Abbreviated transcription (Latin):
uolentis. Gemo apud dm̃ in infir¬
mitate mea. & nouit qͥd parturit
cor meũ. ille qͥ nouit partũ meu̾.
Michi aut̃ minimũ ẽ ut a uob̾ diui¬
dicer aut ab humano die ait apłs.
s neq ego me ipsũ iliuidico. Meliꝰ
enĩ me ego noui quã illi. s meliꝰ dͣs
quã ego. Non gͦ uob̾ insultent de
st̃. ⁊ unde sunt: Malos hic illos no¬
uimꝰ ubi baptirati st̃: Si nos bene
nouert̃. sciunt qͥa & nauigauimꝰ ali¬
quando. sciunt qͥa & ꝑegrinati sumꝰ:
scrunt qͥa alii iuimꝰ & alii rediuimꝰ.
licitꝰ. Istis aut̃ satisfacturi sumꝰ. & de¬
monstraturi aliqͥd de testimonio ȩc¬
cłie. cui ñ cõmunicant: Merito nͣ
nos norunt trans mare baptiratos
Ille enĩ xp̃m & trans mare habet. qͥ &
transmare cõmiionẽ uniũsȩ eccłiȩ
tenet. Quomͦ poterit cognoscere u¬
bi sũ ego baptizatꝰ. cuiꝰ cõmunio uix
transit mare: Uerũtam̾ fr̃s mei.
qͥd eis dicã. Suspicamini qd̃ uultis

Expanded text:
volentis. Gemo ad Deum in infirvolentis. Gemo ad Deum in infirmitate mea; et novit quid parturit cor meum, ille qui novit partum meum. Mihi autem minimum est, ut a vobis dijudicer, aut ab humano die, ait Apostolus; sed neque ego meipsum judico : melius enim me ego novi quam illi, sed melius Deus quam ego. Non ergo vobis insultent de , Et qui sunt? et unde sunt? malos hic illos nus, ubi baptizati sunt? Si nos bene noverunt, sciunt quia et navigavimus aliquando; sciunt quia et peregrinati sumus; sciunt quia alii ivimus, et alii redivimus. licitus. Istis autem satisfacturi sumus, et demonstraturi aliquid de testimonio Ecclesiae, cui non communicant? Merito non nos norunt trans mare baptizatos Ille enim Christum et trans mare habet, qui et trans mare communionem universae Ecclesiae tenet. Quomodo potest cognoscere ubi sim ego baptizatus, cum communio ipsius vix transit mare? Verumtamen, fratres mei, quid eis dicam? Suspicamini quod vultis
Abbreviated transcription (Latin):
N unqͥd catholica ego sũ: Nunqͥd here¬
ditas xp̃i diffusa ꝑgentes egosum:
Sufficit mͥ. ut in ea sim. Uituꝑas ma¬
la mea pͣterita. qͥd magnũ facis: Se¬
curior sũ ego in mala mea. qua tu.
Qd̾ tu uituꝑas. ego dãpnaui. Utinam
uelles imitari. ut error tuus fieret
aliquando p̃teritꝰ. Ista st̃ mala p̃teri¬
ta. quȩ nouerant maxime in istaci¬
uitate. Hic enĩ male uiximꝰ qd̃ ego
confiteor. & quãtũ gaudeo de gr̃a dĩ.
tantũ de meis pͣteritis timeo. Qͥd di¬
cam: Dolerẽ. si adhue sic eẽm: S qͥd di¬
cam: Gaudeo: Nec hoc possũ dicere.
Utinã eñi nuͣqua fuissem. Qcqͥd tam̃
fui. in nomine xp̃i pͣteritũ ẽ. Qd̃ au¬
t᷑ mͦ rep̃hendunt. nͨ norunt. St̃ quȩ
adhuc in me rep̃hendant. s tam̃ mul¬
tũ ẽ ad illos ut hec nouerint. Mul¬
tũ eni ago in cogitationib meis.
pugnans adu̾sus malas suggestio¬
nes meas. & habens conflictionẽ
diut᷑nam. & ꝓpe continuã uĩ eũ
tẽptationib inimici subũtere me

Expanded text:
Numquid Catholica ego sum? numquid haereditas Christi diffusa per gentes ego sum? Sufficit mihi ut in ea sim. Vituperas mala mea praeterita, quid magnum facis? Severior sum ego in mala mea quam tu: quod tu vituperasti, ego damnavi. Utinam velles imitari, ut et error tuus fieret aliquando praeteritus! Ista sunt mala praeterita, quae noverunt, maxime in ista civitate. Hic enim male viximus, quod ego confiteor: et quantum gaudeo de gratia Dei, tantum de meis praeteritis, quid dicam? Doleo? Dolerem, si adhuc essem. Sed quid dicam? Gaudeo? Nec hoc possum dicere: utinam enim nunquam fuissem! Quidquid tamen fui, in nomine Christi praeteritum est. Quod autem modo reprehendunt, non norunt. Sunt quae adhuc in me reprehendant: sed tamen multum est ad illos ut haec noverint. Multa ago in cogitationibus meis, pugnans adversus malas suggestiones meas, et habens conflictationem diuturnam, et prope continuam cum tentationibus inimici subvertere me
Abbreviated transcription (Latin):
ni ad sp̃ualia. intraui in scũariũ
dĩ. ut intenderẽ in nouissima: &
ecce ñ erat. Et quesiui eũ. & ne᷑ in
uentꝰ locꝰ eiꝰ. Custodi innocentiã.
Tene. quomͦ cũ auarꝰ eẽs sacellũ
tenebas. Quomͦ tenebas sacellũ ne
tͥ extorqueret᷑ a fure. sic custodi in¬
nocentiã: ne tͥ extorqueat᷑ a diabo¬
lo. Sit illa certa patrimoniũ tu¬
ũ. de qua st̃ diuites & pauꝑes. Cu¬
stodi innocentiã. Qd tͥ ꝓdest lu¬
cr̃ũ auri. & dãpnũ innocentiȩ:
Custodi innocentiã. & uide directio

Expanded text:
ni ad spiritualia, intravi in sanctuarium ni ad spiritualia, intravi in sanctuarium Dei, ut intenderem in novissima : et ecce non erat, et quaesivi eum, et ners. 37. Custodi innocentiam. Tene, quomodo cum avarus esses, saccellum tenebas: quomodo tenebas saccellum, ne tibi extorqueretur a fure; sic custodi innocentiam, ne tibi extorqueatur a diabolo. Sit illa certum patrimonium tuum, de qua sunt divites et pauperes. Custodi innocentiam. Quid tibi prodest lucrum auri, et damnum innocentiae? Custodi innocentiam, et vide direct
Abbreviated transcription (Latin):
eius: Qa transisti. Si aut̃ carnalit᷑¬
adhuc cogitas. & ista t̾rena felicitas
uera felicitas tͥ uidet᷑: ñdũ transisti.
Aut ȩqualis illi es: aut infra es. Profi¬
ce & transi. Et cũ ꝓficiendo transie¬
ris. attendis eũ fide. uides nouissi¬
ma ipsiꝰ. & dicis tibi. Eece ñ ẽ iste qͥ
sic tumuerat. quomͦ si transieris
iuxta fumũ. Nam & hoc dictũ ẽ in
isto psalmo suꝑius. Deficientes ue¬
lut fumꝰ deficient. Erigit᷑ in altũ
sumꝰ. & globũ tumidũ ꝑagit. Quan¬
tomagis attollit᷑. tanto ampliꝰ intu¬
mescit. Et cũ transieris. attende post
te. Post te eni fumꝰ. si ẽ ante te ds̃. No¬
li posteriora ex desiderio attendere.
sicut attendit uxor loth & remansit
in uia: s respice ex despectu. & ui¬
dã ordinẽ suu̾ in reb humanis.
ut multi ei obsequant᷑: ut iubeat
& audiat᷑. Iste locꝰ ñ erit. S transi¬
& tu ut possis dicere. transii. & ecce
ñ erat. Qͥd ẽ transii: Profeci. ꝑuie¬

Expanded text:
transisti. Si autem adhuc carnaliter cogitas, et ista terrena felicitas vera felicitas tibi videtur, nondum transisti: aut aequalis illi es, aut infra es: profice, et transi; et cum proficiendo transieris, attendis eum fide, vides novissima ipsius, et dicis tibi, Ecce non est iste qui sic tumuerat; quomodo si transires juxta fumum. Nam et hoc dictum est in isto psalmo superius, Deficientes velut fumus deficient. Erigitur in altum fumus, et in globum tumidum pergit: quanto magis attollitur, tanto amplius intumescit. Sed cum transieris, attende post te: post te enim fumus, si est ante te Deus. Noli posteriora ex desiderio attendere, sicut attendit uxor Lot, et remansit in via : sed respice ex despectu, et vidam ordinem suum in rebus humanis, ut multi ei obsequantur, ut jubeat et audiatur. Iste locus non erit, sed transiet, ut tu possis dicere: Transivi, et ecce non erat. Quid est, transivi? Profeci, perve
Abbreviated transcription (Latin):
reb humanis alius ẽ testator. alius¬
ẽ iudex. Et tam̃ qͥ tenet testam̃tum.
uincet apud iudicẽ alterũ: ñ apud
alterũ iudicẽ mortuũ. Quã gͦ se¬
cura ẽ nr̃a uictoria. cũ ille iudica¬
bit qͥ testatꝰ ẽ. Et si eñi mortuus ẽ

Expanded text:
rebus humanis alius est testator, aliusrebus humanis alius est testator, alius judex: et tamen qui tenet testamentum, vincit apud judicem alterum, non apud alterum judicem mortuum. Quam ergo secura est nostra victoria, cum ille judicabit qui testatus est! etsi en
Abbreviated transcription (Latin):
Illud in horreũ muitet᷑. illud aut̃ in
ȩtͣnam conflationẽ. Qa idõ simul
fuert᷑ iustus & inuistus. ut ille sup¬
plantaret᷑. ille ꝓbaret᷑: postea aut̃
ille dãpnaret᷑. ille coronaret᷑. Dõ gr̾as
Illa enĩ una ẽ. quȩ & si cotidie reddi¬
t᷑ semꝑ debet᷑. Multa diximꝰ adu̾sꝰ
donatistas. multa uob̃ recitauimꝰ.
multas cartas. multa pͣt᷑ canonem
scripturarũ illis cogentib. Nam &
si rep̃hendant hec qͥa talia uobis
legimꝰ. nos rep̾hendam̃ cũ uos instru¬
amini. Possumꝰ eñi eis & in hac par¬
te sic respondere. Factꝰ sũ insipiens.
uos me coegistis. Tam̃ fr̃s ante om̃ia
custodite hereditatẽ nr̃am de qua
securi sumꝰ in testam̃to patris nr̃i
ẽẽ ñ in aliqua carta fruiola alicuiꝰ
hominis: s intestam̃to patris nr̃i.
Inde securi sumꝰ. qͥa qͥ fecit testam̃tũ
uiuit. Qͥ fecit testam̃tũ heredi suo.
ipse iudicabit de testam̃to suo. In

Expanded text:
illud in horreum mittetur, illud autem in illud in horreum mittetur, illud autem in aeternam conflagrationem; quia ideo simul fuerunt primo justus et injustus, ut ille supplantaret, ille probaretur; postea autem ille damnaretur, ille coronaretur. 18. Deo gIlla enim una est, quae et si quotidie redditur, semper debetur. Multa diximus adversus Donatistas, multa vobis recitavimus, multas chartas, multa praeter canonem Scripturarum, illis cogentibus. Nam et si reprehendent haec, quia vobis talia legimus; nos reprehendamur, dum vos instruamini. Possumus enim eis et in hac parte sic respondere: Factus sum insipiens, vos me coegistis . Tamen, fratres, ante omnia custodite haereditatem nostram, de qua securi sumus nos in testamento Patris nostri esse: non in aliqua charta frivola alicujus hominis, sed in testamento Patris nostri. Inde securi sumus; quia qui fecit testamentum, vivit: qui fecit testamentum haeredi suo, ipse judicabit de testamento suo. In
Abbreviated transcription (Latin):
los uides & distortos. ut distortus
piis. & ꝑsequit᷑ fideles. Non uides
qua tortũ uideas: Corrige oculos
tuos. & uide directionẽ. Qua dire¬
ctionẽ noli ad pͣsentiã attendere.
Et qͥd uidebis: Qm̃ st̃ reliquiȩ ho¬
mini pacifico. Qͥd ẽ st̃ reliquiȩ:
Cũ mortuus fueris. ñ eris mortuuis. Hoc
ẽ. st̃ reliquiȩ. Erit illi aliqͥd & post
hanc uitã. hoc ẽ illud sem̃ qd̾ in be¬
nedictione erit. Unde dñs. Q credit
in me inquit. licet moriat᷑. uiuet.
ipsũ: In sempit̾nũ. uł om̃s simul in
unũ. Reliquiȩ impioꝵ interibunt.
Sunt aut̃ reliquiȩ homini pacifico.
Ergo qͥ ñ st̃ pacifici. impii sunt. Bea¬
ti enĩ pacifici. qm filii dĩ uocabun
eoꝵ ẽ in tẽpore tribulationis. Et ad¬
iuuabit eos dñs & eruet eos at exi¬
met eos a peccatorib. Tolerent gͦ mͦ
peccatores iusti. tolerent frum̃ta
tizania. toleret triticũ paleã. quia
ueniet tẽpꝰ separationis: & eximet᷑
semͣ bonũ ab eo qd̃ igneͥ consumet᷑.

Expanded text:
ut distortus piis, et persequitur fideles. Non vides quam distortum videas? Corrige oculos tuos, et vide directionem. Quam directionem? Noli ad praesentia attendere. Et quid videbis? Quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Quid est, sunt reliquiae? Cum mortuus fueris, non eris mortuus: hoc est, sunt reliquiae. Erit illi aliquid et post hanc vitam; hoc est, illud semen quod in benedictione erit. Unde Dominus, Qui credit in me, inquit, licet moriatur, vivet ipsum? In sempiternum; vel, omnes simul in unum. Reliquiae impiorum interibunt. Sunt autem reliquiae homini pacifico: ergo qui non sunt pacifici, impii sunt. Beati enim pacifici, quia ipsi filii Dei vocabuneorum est in tempore tribulationis: et adjuvabit eos Dominus, et eruet eos, et eximet eos a peccatoribus. Tolerent ergo modo peccatores justi, tolerent frumenta zizania, toleret triticum paleam; quia veniet tempus separationis, et eximetur semen bonum ab eo quod igni consumetur:
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ qd̾ eis ñ irascam᷑. Patient᷑ ferte nob̾¬
cuͣ. Uident enͣi in causa nichil se ha¬
bere. & linguas conũtunt innos: &
incipiunt de nob̾ dicere multa ma¬
la quȩ sciunt. multa quȩ nesciunt.
Quȩ sciunt. p̃terita nr̃a st̃. F uimꝰ e¬
nĩ aliquando sicut dicit apłs stulti

Expanded text:
 patienter ferte nobiscum. Vident enim in causa se nihil habere, et linguas convertunt in nos, et incipiunt de nobis dicere mala, multa quae sciunt, multa quae nesciunt. Quae sciunt, praeterita nostra sunt: fuimus enim aliquando, sicut dicit Apostolus, stulti
Abbreviated transcription (Latin):
as seminasse. Qͥd gͦ facio mͦ Ex¬
pecta dñm. Et cũ expecto. qͥd ago:
Et custodi uiã eiꝰ. Et si custodiero.
qͥd accipio: Ex exaltabit te. ut
hereditate possideas tram. Quã
t᷑ram: Iterũ ne aliqua uilla oc¬
currat animo. illa de qua dicet᷑.
Uenite benedicti patris mei ꝑci¬

Expanded text:
as seminasse. Quid ergo facio modo? Exas seminasse. Quid ergo facio modo? Exspecta Dominum. Et cum exspecto, quid ago? Et custodi vias ejus. Et si custodiero, quid accipio? Et exaltabit te, ut haereditate possideas terram. Quam terram? Iterum ne aliqua villa occurrat animo: illam de qua dicitur, Venite, benedicti Patris mei, p
Abbreviated transcription (Latin):
abolus. admitit᷑ ds̃. Dñs aut̃ ñ dere¬
linquet eũ in manib eiꝰ. nec dapna¬
bit eũ cũ iudicabit᷑ illi. Habent a¬
liqua exemplaria. & cũ iudicabit
eũ. iudicabit᷑ illi. Illi aut̃ dictũ ẽ. cũ
iudiciũ fit de illo. Possumꝰ enĩ sic lo¬
qͥ. ut dicamꝰ homini uidica mͥ. id ẽ
audi causã meã. Cũ gͦ ceꝑit audire
causã iusti sui ds̃. qm̃ oporẽt om̃s
ex hiberi ante tribunal xp̃i & stare.
ut illic recipiat unꝰquisq quȩ ꝑ cor¬
pꝰ gessit siue bonũ siue malũ: ꝙͣdo
gͦ uentũ fuerit ad illud iudiciũ.
nͣ eũ dãpnabit. & si ad tẽpꝰ uideat᷑
dãpnari ab homine. Et si dixit sen¬
tentiã ꝓconsul in ciprianũ. alia est
sella tͣrena. aliud ẽ tribunal cȩloꝵ.
Ab inferiore accepit sententiã. a suꝑi
mͦ putare. Tempꝰ laboris ẽ. tẽpus
seminis ẽ: tẽpꝰ frigoris ẽ. Et si in¬
tͣ uentos. & si int̾ pluuias: semi¬
na. noli eẽ piger. Estas ueniet
quȩ te letificet. in qua te gaude¬

Expanded text:
bolus, admittitur Deus. Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. Nec damnabit eum, cum judicabitur illi. Habent aliqua exemplaria, Et cum judicabit eum, judicabitur illi. Illi autem dictum est, cum judicium fit ac illo: possumus enim sic loqui ut dicamus homini, Judica mihi, id est, audi causam meam. Cum ergo coeperit audire causam justi sui Deus; quoniam oportet omnes exhiberi ante tribunal Christi, et stare, ut illic recipiat unusquisque quae per corpus gessit, sive bonum sive malum ; quando ergo ventum fuerit ad illud judicium, non eum damnabit, etsi ad tempus videatur damnari ab homine. Etsi dixit sententiam proconsul in Cyprianum: alia est sella terrena, aliud tribunal coelorum; ab inferiore accepit sententiam, a supermodo putare: tempus laboris est, tempus seminis est, tempus frigoris est: etsi inter ventos, etsi inter pluvias, semina; noli esse piger: aestas veniet quae te laetificet, in qua te gaude
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ds̃. De carne capta educit ani¬
mã inuictã. Dimitteret ds̃ i̾tum
suũ inmanib impii. si illũ fecisset
consentire impio. Contra qd malũ
orat in alio psalmo & dicit. Non tra¬
das me dñe a desiderio meo pecca¬
tori. Opus ẽ ut a desiderio tuo nͣ tra¬
daris peccatori. ne cũ desidas uitã
pͣsente̾ irruas in illũ & ꝑdas etͣnã.
A quo desiderio ñ debet tradi peccato¬
ri: Ab illo de quo itẽ dr̃ & diem ho¬
minis ñ concupiui tu scis. Qͥ enĩ
desid̾at & concupiscit diem homi¬
nis. qͣndo illiminatꝰ fuerit ad ũsa¬
riꝰ qd̾ tollet illi diem humanũ. qͥa
occidet euͣ & ꝑdet hanc uitã: qͥ ñ
sꝑat aliã uitã. deficit & consentit
inimico. Qͥ aut̃ audit dñm dicen¬
tẽ. nolite timere eos qͥ occidunt cor
pꝰ. animã aut̃ ñ possunt occidere.
& si tradit᷑ t̾ra in manꝰ impii. cap¬
ta tͣra sp̃s euadit. sp̃u euadente
& t̾ra resurget: sp̃s mutabit᷑ ad

Expanded text:
suum Deus: de carne capta educit anisuum Deus: de carne capta educit animam invictam. Dimitteret Deus justum suum in manibus impii, si illum fecisset consentire impio: contra quod malum orat in alio psalmo, et dicit: Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori . Opus est ut a desiderio tuo non tradaris peccatori, ne cum desideras vitam praesentem, irruas in illum, et perdas aeternam. A quo desiderio non debet tradi peccatori? Ab illo de quo item dicitur: Et diem hominis non concupivi, tu scis . Qui enim desiderat et concupiscit diem hominis, quando illi minatus fuerit adversarius, quod tollat illi diem humanum, quia occidet eum, et perdet hanc vitam; qui non sperat aliam vitam, deficit, et consentit inimico. Qui autem audit Dominum dicentem, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; etsi tradatur terra in manus impii, capta terra spiritus evadit; spiritu evadente, et terra resurget. Spiritus mutatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ illo habitat. qͥ deore ipsiꝰ. qͥ de
corde ñ recedit. Dimittit enĩ: Ubi
ẽ qd suꝑiꝰ dictũ ẽ. & ñ derelinquet
stũ & quęrit mortificare eũ. Dñs
aut̃ ñ derelinquet eũ in manib eiꝰ.
Quare gͦ ñ derelinquit martyres
in manib mpioꝵ: Quare fecert᷑
illis quecũq uoluert̃: Alios gladi
o ꝑcussert̃. alios crucifixert᷑. alios
bestiis subeger̃t. alios ignib crema¬
uert᷑. alios in catena ducentes. tabe
duturna confecert᷑. Certe ñ dere¬
linquet dñs scõs suos. dñs aut̃ ñ de¬
relinquet eũ in manib eiꝰ. Postremo
ipsũ filiũ suũ quare dimisit in ma¬
nib iudeoꝵ: Et hic tectũ aꝑi. si uis
om̃i interiore m̃bro constringi. ꝑue¬
ni ad dñm. Audi qͥd dieat alia scrip¬
tura. dnm pͣuidens passurũ ab im¬
piis. Qͥd ait: Terra tradita ẽ in
manꝰ impii. Qd ẽ tͣra tradita ẽ in ma¬
nꝰ impii: Caro data ẽ in manꝰ ꝑse¬
quentiũ. Non ibi aut̃ dimisit iꝰtũ

Expanded text:
qui cum illo habitat, qui de ore ipsius, qui de corde non recedit, dimittit eum? Ubi est quod superius dictum est, Et non derelinquet stum, et quaerit mortificare eum: Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. Quare ergo dereliquit martyres in manibus impiorum? Quare fecerunt illis quaecumque voluerunt? Alios gladio percusserunt, alios crucifixerunt, alios bestiis tradiderunt, alios ignibus cremaverunt, alios in catena ducentes tabe diuturna confecerunt. Certe non derelinquet Dominus sanctos suos: Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. Postremo ipsum Filium suum quare dimisit in manibus Judaeorum? Et hic tectum aperi , si vis omni interiori membro constringi; perveni ad Dominum: audi quid dicat alia Scriptura, Dominum praevidens passurum ab impiis, quid ait? Terra tradita est in manus impii ? Quid est, Terra tradita est in manus impii? Caro tradita est in manus persequentium. Non ibi autem dimisit justum
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ iactatio contulit nobas: Tran¬
siert̃ om̃ia illa. tanqu̾a umbra. Er
ritia ñ subrepat. nec tibi aliquͣa
uillã magnã ꝓmittat. ne qd̾ hic
ruberis contẽpnere. ibi speres. Ter
ta tua illa ẽ: intellige qualẽ t̾ram
accepturus sis. Illa ẽ t̾ra uiuentiũ.
hȩc aut̃ ẽ t̾ra morientiũ:. receptura
eͣ: celũ & t̾ra transibunt. Os iusti me¬
ditabit᷑ sapientiã. Ecce ẽ ille panis.
uidete quã libent᷑ manducet uistꝰ
iste. quomͦ uerset in ore suo sapi¬
entiã. Et lingua eiꝰ loquet᷑ iudiciũ.
Lex dĩ eiꝰ. in corde ipsius. Ne forte pu¬
tares eũ in ore habere qd̵ in corde
nͣ habet. ne forte putares eũ cũ illis
de quib dictũ ẽ. popłs hic labiis
me honorat. cor aut̃ eoꝵ longe ẽ a

Expanded text:
tiarum jactatio contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra . Erritia non subrepat, nec tibi aliquam villam magnam promittat, ne quod hic juberis contemnere, ibi speres. Terrta tua illa est, intellige qualem terram accepturus sis. Illa est terra viventium: haec est autem terra morientium, receptura est: Coelum et terra transibunt . 12. ditabitur sapientiam. Ecce ille est panis: videte quam libenter manducet justus iste, quomodo verset in ore suo sapientiam. Et lingua ejus loquetur judicium. Lex Dei ejus in corde ipsius. Ne forte putares cum in ore habere quod in corde non habet: ne forte computares eum cum illis, de quibus dictum est, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a
Abbreviated transcription (Latin):
a te ñ recedit. Qͥd aut̃ mali patit᷑. quẽ
custodit ds: Custodẽ ponis in uine¬
a. & contra furẽ securꝰ es. & potest
dormire custos ille. & ipse cadere. &
furẽ admittere. nͣ autͣ dormit neq
dormitabit qͥ custodit isrł. Lex dĩ
eiꝰ in corde tpsius. & ñ supplantabunt᷑
gressus eiꝰ. Wiuat gͦ securꝰ & int̾ ma¬

Expanded text:
a te non recedit. Quid autem mali patitur quem custodit Deus? Custodem ponis in vinea, et contra fures securus es; et potest dormire custos ille, et ipse cadere, et furem admittere: non autem dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Lex Dei ejus in corde ipsius: et non supplantabuntur gressus ejus. Vivat ergo securus,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. & alit᷑ illũ nouit ds̃. id ẽ
miquũ eẽ qu̾e ego iustũ puto
qͥd facio de abraham que iustum
ipsa scriptura cõm̃dat. qͥd faciã
de ipso apło paulo qui dicit. imi¬
tatores mei estote. sicut & ego xp̃i :
An ut etiã ego sim in malis qualia
ipse ꝑtulit in fame & siti. in frigo¬
re & nuditate: Ita cogitantẽ ut
dixi dissolutis om̃ib interiorib¬

Expanded text:
vivere, et aliter illum novit Deus, id est vivere, et aliter illum novit Deus, id est iniquum esse, quem ego justum puto; quid facio de Abraham, quem justum ipsa Scriptura commendat? Quid facio de ipso apostolo Paulo, qui dicit: Imitarores mei estote, sicut et ego Christi ? An ut etiam ego sim in malis qualia ille pertulit, in fame et siti, in frigore et nuditate? 3. Ita cogitantem, et, ut dixi, dissolutis membris omnib
Abbreviated transcription (Latin):
seripturas. eat in exempla humana:
uideat aliquãdo bonos seruos dĩ eẽ
in necessitate aliqua & inopia quȩ¬
rendi panes. maxime & paulũ apłm
cogitet qui dicit. in fame & siti. in
frigore & nuditate: & scandaliret᷑
apud semetipsũ dicens. certe uanũ¬
stans tanquã deuota uoce ꝑsonui.
nũquã uidi iustũ derelictũ. nec se¬
m̃ eiꝰ quȩrens panẽ: fallunt nos serip¬
turȩ dicat apud se. & dissoluant᷑ ei
bris intrinsecus qd̃ ẽ grauius. x in
interiore homine resolutis. iam de¬
sistat ab oꝑe bono: ⁊ dicat sibi. Ut¬
quid bene oꝑor: Ut quid panem
meũ frango esurienti. & nudũ ue¬
stio. & sine tecto induco in domũ
meã. attendens ad id qd̃ scriptũ ẽ.
nũquã uidi iustũ derelictũ. nec se¬
m eiꝰ quęrens panẽ. cũ uideã tot
homines bene uiuentes. plerũq
fame laborantes. S si forte ego er¬
ro ut tam illũ qui bene uiuit. ꝙͣ
illũ qui male uiuit pute bene

Expanded text:
Scripturas, eat in exempla humana Scripturas, eat in exempla humana videatque aliquando bonos servos Dei esse in necessitate aliqua et inopia quaerendi panis; maxime et Paulum apostolum cogitet, qui dicit, In fame et siti, in frigore et nuditate : et scandalizetur apud seipsum dicens, Certenstans tam devota voce personui, Nunquam vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem? Fallunt nos Scripturae, dicat apud se; et dissolvantur omnia bris intrinsecus, quod est gravius, et in interiore homine resolutis, jam desistat ab opere bono, et dicat sibi: Utquid bene operor? Utquid panem meum frango esurienti, et nudum vestio, et sine tecto induco in domum meam, attendens ad id quod scriptum est, Nunquam vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem: cum videam tot homines bene viventes, plerumque fame laborantes? Sed si forte erro ego, ut tam illum qui bene vivit quam illum qui male vivit, putem bene
Abbreviated transcription (Latin):
potuit fieri in alia parte tͣrarũ ubi
ñ ipse eẽt. Deinde aliud qd̃ mouet
audite. Ecce unꝰquisq in uobis qui
forte iam senuit. respiciens cursus
ȩtatis suȩ iam ꝑactos sibi. ubi cogi¬
tatione u̾satus fuerit in his quos
nouit. forte ñ ei occurrat iustꝰ quȩ¬
rens panẽ: aut filius iusti quȩrens
panẽ. S tam̃ respicit ad seripturas di¬
uinas.  inuenit angustatũ iustum.
tasse aliã regionẽ. Inuenit & filium
ipsuis ysaac eiusdẽ famis causa in
alias isse regiones quęrentẽ parene̾.
Et quomͦ erit uerũ. nũqua uidi iustũ
derelictũ. nec sem̃ eiꝰ querens panẽ:
Et si uerũ hoc inuenit in spacio uitȩ
suȩ. alit tam̃ inuenit in lectione
diuina: quȩ fidelior ẽ qua uita homi¬
nũ. Qͥd gͦ facimꝰ: Adiuuent nos pia
studia ur̃a. ut inspiciamꝰ in his u̾si¬
b psalmi uoluntatẽ dĩ: qͥd nos intel¬
ligere uelit. Metus ẽ enĩ. ne unꝰqͥsq
infirmꝰ ñ capiens sp̃ualit̾ intelligere

Expanded text:
potuit fieri ut in alia parte terrarum non ubi ipse esset. Deinde aliud quod movet, audite: Ecce unusquisque in vobis, qui forte jam senuit, respiciens cursus aetatis suae jam peractos sibi, ubi cogitatione versatus fuerit in his quos novit, forte non ei occurrit justus quaerens panem, aut filius justi quaerens panem: sed tamen respicit ad Scripturas divinas, et invenit angustatum Abraham tasse aliam regionem ; invenit et filium ipsius Isaac ejusdem famis causa in alias isse regiones quaerentem panem . Et quomodo erit verum, Nunquam vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem? Et si verum hoc invenit in spatio vitae suae; aliter tamen invenit in lectione divina, quae fidelior est quam vita hominum. 2. Quid ergo facimus? Adjuvent nos pia studia vestra, ut inspiciamus in his versibus Psalmi voluntatem Dei, quid nos intelligere velit. Metus est enim ne unusquisque infirmus, non capiens spiritualiter intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
Sqͥs ẽ iustꝰ qui ñ ẽ uisus derelictꝰ. nec
sem̃ eiꝰ quȩxens panẽ: Si intelligas
panẽ. intelligis illũ. Panis ẽ enĩ u̾bũ
dĩ. qd̾ nũquã ab ore iusti discedit.
Nam &e in capite suo ustus iste temp¬
tatꝰ. hoc respondit. Quando enim

Expanded text:
st justus, qui non est visus derelictus, nec semen ejus quaerens panem? Si intelligis panem, intelligis illum. Panis est enim verbum Dei, quod nunquam ab ore justi discedit. Nam et in capite suo justus iste tentatus, hoc respondit. Quando enim
Abbreviated transcription (Latin):
Aitende qͥd facit fenerator. Minꝰ uult
dare certe. & plus acciꝑe. Hoc & tu.
Da modica. accipe magna. Uide ꝙͣ
late crescat fenus tuũ. Da tp̃ralia.
accipe ȩtͣna. Da t̾ram. accipe cȩlum.
Et eui dabo. forte dicis: Ipse dñs ꝓce¬
dit quẽ feneres. qͥ tibi iubebat ne fe¬
nerares. Audi scripturã. quomͦ fene¬
a res dñm. Fenerat inquit dnm̃. qui

Expanded text:
Attende quid facit fenerator. Minus vult Attende quid facit fenerator. Minus vult dare certe, et plus accipere: hoc fac et tu; da modica, accipe magna. Vide quam late crescat fenus tuum. Da temporalia, accipe aeterna: da terram, accipe coelum. Et cui dabo, forte dicis? Ipse Dominus procedit quem feneres, qui tibi jubebat ne fenerares. Audi Scripturam, quomodo feneres Dominum: Fenerat, inquit, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
lius in barbarismo nr̃o uos intelli¬
gitis. qͥa in nr̃a disertitudine uos
deserti eritis. Ergo iustus iste tota
die miseret᷑ & fenerat. S ñ gaude¬
ant feneratores. Inuenimꝰ enĩ quẽdã
feneratorẽ. sicut inuenimꝰ quẽdã pa¬
ne. ut ubiq aꝑto tecto ꝑueniamꝰ ad
xp̃m. Nolo sitis feneratores. & idõ no¬
lo. qͥa ds̃ ñ uult. Nam si ego nolo. &
ds̃ uult. agite. Si aut̃ ds̃ ñ uult. eti¬
ã si ego uellẽ. malo suo ageret qͥ ag̾et.
Unde apparet dm̃ hoc nolle: Bictũ ẽ
alio loco. Qͥ peciniã suã ñ dedit ad
usurã. Et quã detestabile sit. quã odi¬
osũ. quã execrandũ. puto qͥa & ipsi
feneratores nouert᷑. Rursus autͣ ego
raueris hominẽ. id ẽ mutuã pecuni¬
ã tuã dederis. a quo aliqͥd plus quã
dedisti expectes acciꝑe. ñ pecuniã so¬
lã. s aliqͥd plusquã dedisti. siue il¬
lud triticũ sit. siue uinũ. siue oleũ.
siue qdlibet alud: si plusqu̾a dedi¬

Expanded text:
lius in barbarismo nostro vos intellilius in barbarismo nostro vos intelligitis, quam in nostra disertitudine vos deserti eritis. Ergo justus iste tota die miseretur, et fenerat. Sed non gaudeant feneratores. Invenimus enim quemdam feneratorem, sicut invenimus quemdam panem: ut ubique aperto tecto perveniamus ad Christum. Nolo sitis feneratores, et ideo nolo, quia Deus non vult. Nam si ego nolo, et Deus vult, agite: si autem Deus non vult, etiamsi ego vellem, malo suo ageret qui ageret. Unde apparet Deum hoc nolle? Dictum est alio loco: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram . Et quam detestabile sit, quam odiosum, quam exsecrandum, puto quia et ipsi feneratores noverunt. Rursus autem ego raveris homini, id est, mutuam pecuniam tuam dederis, a quo aliquid plus quam dedisti exspectes accipere: non pecuniam solam, sed aliquid plus quam dedisti, sive illud triticum sit, sive vinum, sive oleum, sive quodlibet aliud; si plus quam dedi