comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et fac quod es Cumergo predica¬
tur a e uangłium. & uidet qui p̃dicat
non proficere homines. quare ñla¬
mat Qm̃ defecit indolore uita mea.
& anni mei ingemitibus: Infirma¬
tus ẽ. inegestate uigor meus: & ossa
mea conturbata sunt : Anni nr̃ iisti
quos hic ducimus : ingemitibus suNt
Unde : quia ab unda uit iniquitas:
refriges c& caritas multorum.
Ingemitibus : non inclaris uocibus.
Quando uidet a eccła multos in ꝑ¬
uerso ire: gemitus suos de uorat
apud se ut dicat dõ. gemitus meus
nonẽ. abs conditus ate: In aliopsal¬
modicitur. Sed congruit huic ut hoc
abs conditus: Infirmatus ẽ. meges¬
tate uigor meus: & omĩa ossamea
contur bata sunt: De hac aeges tate:
supra diximus: Ossa uero fortes
intelliguntur aeccłȩ: qui etiam
si non conturbanturta menmini¬

Expanded text:
et fac quod es. Cum ergo praedicaet fac quod es. Cum ergo praedicatur Evangelium, et videt qui praedicat non proficere homines, quare non clamet: Quoniam defecit in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus: Infirmatus est in egestate vigor meus, et ossa mea conturbata sunt? Anni nostri isti, quos hic ducimus, in gemitibus sunt. Unde? Quia abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum. In gemitibus, non in claris vocibus: quando videt Ecclesia multos in perversum ire, gemitus suos devorat apud se, ut dicat Deo, Gemitus meus non est absconditus a te : in alio psalmo dicitur, sed congruit huic; et hoct absconditus. Infirmatus est in egestate vigor meus, et ossa mea conturbata sunt: de hac egestate supra diximus: ossa vero fortes intelliguntur Ecclesiae, qui etiam si non conturbantur perse
Abbreviated transcription (Latin):
gelio et grã dei: non hic uiuunt. nisi
propter alios: Nãuita eorumin hoc
scło : eis iam nonẽ necessaria: Sedq
dis pensatio eorum aliis nec essariaẽ:
Multo enĩ magis optimũ manere
in carne neces sarium ꝓpter uos Qũa¬
do aut̃ uidet homo excdis positione sua.
exlabor ibus suis. ex p̃dicatione sua.
non ꝓficere homines : infirmatur in
eges tate uta hominis: Uere misera¬
bilis ȩgestas. & fames: Q uando quidẽ
eos quos dño lucra mur : quodã modo
manducat a eccła Quid ẽ. manducat.
incorpus suum traicit : Quic quidenĩ
rit aliquo modo : manducat quodam¬
modo: Cuius ꝑsonam gerebat pe¬
trus : quando eidecaelo dimissus ẽ.
discus plenus om̃ibus animalibus. qua¬
drupedib: reptilib & uolatilibus:
Quib generib om̃s gentes significan¬
tur. Prefigurabat dñs aecłam :
quod om̃s gentes erat transuora¬
tura. & incorpus suum conuersu¬
ra : & ait petro: Macta & manduca
Macta & manduca: Prius macta :
et sic manduca: Occide quod sunt:

Expanded text:
gelio et gratia Dei, non hic vivunt nisi propter alios; nam vita eorum in hoc saeculo, eis jam non est necessaria. Sed quia dispensatio eorum aliis necessaria est, multo enim magis optimum: manere autem in carne necessarium propter vos . Quando autem videt homo ex dispensatione sua, ex laboribus suis, ex praedicatione sua, non proficere homines, infirmatur in egestate vita hominis. Vere miserabilis egestas et fames: quandoquidem eos quos Domino lucramur, quodammodo manducat Ecclesia. Quid est manducat? In corpus suum trajicit: quidquid enim rit aliquo modo, manducat quodammodo. Cujus personam gerebat Petrus, quando ei de coelo submissus est discus plenus omnibus animalibus quadrupedibus, serpentibus, et volatilibus: quibus generibus omnes gentes significantur. Praefigurabat Dominus Ecclesiam, quod omnes gentes erat transvoratura, et in corpus suum conversura; et ait Petro, Macta, et manduca t manduca: prius macta, et sic manduca; occide quod sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ inuocauer̃ : Breuiter dico. qm̃
nata ẽ. questio ut tantã mercedem
exigat homo. alligans unũ meritũ
dicendo qm̃ inuocauite. Cum uidea¬
mus atam multis malis inuocare dm̃
nata ẽ. questio unde nontranse imdũ
est : Dico ergobreuiter ommauaro
Inuocas dm̃ Quare iuocas dm̃
ut det tibilucrum: Bucr umergo
in uocas non dm̃ : quia boc lucrũ quod
tuum ꝑ amicũ tuum. ꝑsatellitem tuũ
Inuocas dm̃ : ministrumlucritui facis
dm̃ uiluit tibideus. is inuocare dm̃
Eratis in uoca. Auare. anparum ẽ.
tibi site impleat ipsedeus  Ds si ad te
ueniat sine auro & argento: non
uis illum Quidergo tibi de his quȩ fecit
ds̃ sufficit: E uideus ipse non sufficit
eerito ergo rogat iste : Non confun¬
dar qm̃ inuocauite : In uocate deum
fr̃s : si non uultis confudi Confusio¬
nẽ enĩquandam timet iste dequa insu¬
Namut sciatis quia istam confusionem
timet : quid ad didit. cũ dixiss&. non
confundar inacter nũ qm̃ inuocauite

Expanded text:
tamen invocaverunt. Breviter dico, quoniam nata est quaestio, ut tantam mercedem exigat homo allegans unum meritum, dicendo, quia invocavi te; cum videamus a tam multis malis invocari Deum, nata est quaestio: unde non transeundum est. Dico ergo breviter homini avaro: Invocas Deum? Quare invocas Deum? Ut det mihi lucrum. Lucrum ergo invocas, non Deum. Quia hoc lucrum quod tuum, per amicum tuum, per satellitem tuum; invocas Deum, ministrum lucri tui facis Deum: viluit tibi Deus. Vis invocare Deum? Gratis invoca. Avare, an parum est tibi, si te impleat ipse Deus? Deus si ad te veniat sine auro et argento, non vis illum? Quid ergo tibi de his quae fecit Deus sufficit, cui Deus ipse non sufficit? Merito ergo rogat iste, Non confundar, quoniam invocavi te. Invocate Dominum, fratres, si non vultis confundi. Confusionem enim quamdam timet iste, de qua in suNam ut sciatis quia istam confusionem timet, quid addidit, cum dixisset, Non confundar in aeternum, quoniam invocavi te?
Abbreviated transcription (Latin):
tem Mdodo enĩ dicunt nobis Ubiẽ ds̃
ur̃ Quid colitis quiduidetis: cre¬
ditis & ambulatis: Certũ ẽ. quod labo¬
ratis: incertũ ẽ. quod sꝑatis: Quando
uener it certum quod sꝑauimus: mu¬
ta efficiantur labia dolosa: Quȩ locun¬

Expanded text:
tu. Modo enim dicunt nobis: Ubi est Deus vester? Quid colitis? Quid videtis? Creditis, et laboratis: certum est quod laboratis, incertum est quod speratis. Quando venerit certum quod speramus, muta efficientur labia dolosa. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam uas ꝑditum Quid ẽ hoc
factus sum tanquam uas ꝑditum.
laborabat iste: & nulli proderat:
Vidit seuas eẽ & nulli prodeẽ : & se
tanquam uas ꝑditum dicit Q m̃au¬
diui uituperationem multorum
cõmorantium incircuitu: Multiac¬
colant incircuitumeo: & rep̃hen¬
dunt me cotidie: Q uanta mala di¬
cunt in malos opianos : quȩ ma¬
ledicta ꝑueniunt ad om̃s xpianos.
Numquid enĩdicit. qui male dicit
aut qui rep̃hendit ep̃ianos: Ecce
quȩ faciunt non bonixp̃iani: sed
rat . non discernit : Illita m̃ istadic̃
qui accolant incir cuitu. id ẽ circũ¬
eunt ut non intrent : Quare circũ¬
eunt & non intrant : quia rotam
tempor is amant: Nonintrant adue¬
ritatẽ : quia non amant acternita¬
tem Temporalibus dediti. tanquã
nota constricti : de quib: alibi dicitur.
Pone principes corũ sicut rotam & ali¬
bi: in circuitu impnambulant: Bũ con¬
gregarentur ipsisimul aduersũ me
ut acciperent animã meam consiliati

Expanded text:
tanquam vas perditum. Quid est hoc, factus sum tanquam vas perditum? Laborabat iste, et nulli proderat: vidit se vas esse, et nulli prodesse, et se tanquam vas perditum dicit. divi vituperationem multorum in accolentium circuitu: multi accolunt in circuitu meo, et reprehendunt me quotidie. Quanta mala dicunt in malos christianos, quae maledicta perveniunt ad omnes Christianos! Numquid enim dicit, qui maledicit, aut qui reprehendit Christianos, Ecce quae faciunt non boni christiani? Sed, rat, non discernit. Illi tamen ista dicunt, qui accolunt in circuitu, id est, circumeunt, et non intrant. Quare circumeunt, et non intrant? Quia rotam temporis amant: non intrant ad veritatem, quia non amant aeternitatem; temporalibus dediti tanquam rotae constricti, de quibus alibi dicitur, Pone principes eorum ut rotam ; et alibi, In circuitu impii ambulant . Dum congregarentur ipsi simul adversum me, ut acciperent animam meam consiliati
Abbreviated transcription (Latin):
moleo caput meum: Kȩtificas tlȩtitia
spiritalimentẽ meam Et poculum
tuum mebrians quã p̃clarus est Et po¬
culũ tuumobliuionẽ prestans priorũ
uanarum delectationum. quã precla
diu inuo in hac mor tali uita non tua
sed mea Ut inhabitẽ indom̃o dñi m
longitudinẽ dierum: Subsequetur
me: Non autẽ hic tantũ. sed etiam ut
in habitem indomo dñi. in longitudi
quia iam dies dominicꝰ dicitur : Ex¬

Expanded text:
in oleo caput meum: laetificasti laetitia in oleo caput meum: laetificasti laetitia spirituali mentem meam. Et poculum tuum inebrians quam praeclarum est! et poculum tuum oblivionem praestans priorum vanarum delectationum, quam praecladiu vivo in hac mortali vita, non tua, sed mea. Ut inhabitem in domo Domini in longitudinem dierum: subsequetur autem me non hic tantum, sed etiam ut inhabitem in domo Domini in  est, qui jam dies dominicus dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ideerit: In loco pascuȩ ibime collocauit:
Inloco pascuȩ incipientis ad fidẽ meper¬
ducens : ibime nutriendũ collocauit:
Suꝑ aquã refectionis educauit me
Suꝑ aquambaptis miquore ficiuntur.
qui inte gritatem uiresq amiserant.
nonti mebo mala qm̃tumecũ es: Nonti¬
me bo mala qm̃tuh abitas incor demeo
ꝑfidem: & nunc mecũ es. ut post umbrã
mortis etiamego sum tecum: Virga
tua & baculus tuus. ipsame consolatas:
Disciplina tuatanquã uirga ad gregẽ
ouium : & tanquãbaculus iã ad grandi¬
ores filios. & ab animali uita ad spiri¬
talem crescentes: ipsame non afflixe¬
runt. magisq: consolata sunt: P aras¬
tiinconspectumeo mensam : aduersus
eos quitribulant me: Post uirgamaut̃
qua par uuilus & animalis ingrege . pas¬
cins erudiebar : post illã uirgam cepi
eẽ subbaculo Parasti in conspectumeo
mensam : ut non iam lacte alar paruu¬
lus. sed maior cibos sumã. firmatus adũ¬
sus eos quitribulant me Inpmguasti

Expanded text:
 In loco pascuae ibi me collocavit: in loco pascuae incipientis ad fidem me perducens, ibi me nutriendum collocavit. Super aquam refectionis educavit me: super aquam baptismi, quo reficiuntur qui integritatem viresque amiserant, Non timebo mala, quoniam tu mecum es: non timebo mala, quoniam tu habitas in corde meo per fidem; et nunc mecum es, ut post umbram mortis etiam ego sim tecum. Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt: disciplina tua tanquam virga ad gregem ovium, et tanquam baculus jam ad grandiores filios et ab animali vita ad spiritualem crescentes, ipsa me non afflixerunt, magis consolata sunt; quiati in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me: post virgam autem, qua parvulus et animalis in grege pascuis erudiebar, post illam virgam cum esse coepi sub baculo, parasti in conspectu meo mensam, ut non jam lacte alar parvulus , sed major cibum sumam, firmatus adversus eos qui tribulant me. Impinguasti
Abbreviated transcription (Latin):
uit in nob Uid ete ergohumilitatẽ.
quia panẽ angłorũ manducauit homo
ut scriptũ ẽ. panẽ caelidedit eis: Panem
angłorũ manducauit homo : idẽ uerbũ
illud quo pascuntur angłi sẽpiternum.
qđ ẽ ae quale patriman ducauit homo
quia cũ informa deiẽẽt. non rapinam
arbitratus ẽ. eẽ se aequalẽ dõ. Saginan¬
tur illo angłi: Sed semet ipsũ ex ina¬
niuit. ut manducaret panẽ angłor ũ
homo. formã ser uiaccipiens. insimilitu¬
dinẽ hominũ factus . & habituinuentus
ut homo Humiliauit se factus obȩdi¬
ens usq: ad mortẽ mortẽ autẽ crucis
Ut iã decruce cõmendaretur nobisca-¬
ro & sanguis dñi nouũ sacrifitiũ : quia
muta uit uul tũ suũ corãabi melech. idẽ.
corã regno patris: Regnũ ergo patris:
regnũerat iudȩorũ  Q uomodo regñ
patris: regnũ dauid. regnũ abrahȩ:
Nã regnũ patris dĩ magis aecta quã¬

Expanded text:
vit in nobis . Videte ergo humilitatem: vit in nobis . Videte ergo humilitatem: quia panem Angelorum manducavit homo, ut scriptum est, Panem coeli dedit eis, panem Angelorum manducavit homo : id est, Verbum illud quo pascuntur Angeli sempiternum, quod est aequale Patri, manducavit homo: quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Saginantur illo Angeli: sed semetipsum exinanivit, ut manducaret panem Angelorum homo, formam servi accipiens, in similitudinem ut homo; humiliavit se factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis : ut jam de cruce commendaretur nobis caro et sanguis Domini novum sacrificium. Quia mutavit vultum suum coram Abimelech, id est coram regno patris. Regnum enim patris, regnum erat Judaeorum. Quomodo regnum patris? Regnum David, regnum Abrahae. Na
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ& sangumnẽ suum dehumilitate
sua. Nisi enĩ eẽt humilis: nec mandu¬
caretur nec biberetur Nespice alti¬
tudinẽ ipsius In principio erat ũbũ.
& ũbũ erat apud dm̃ : & ds erat uerbũ
Ecce cyb sempit̃nus Sed manducant
angłi. manducant suꝑnȩ uirtutes.
manducant caelestes sp̃s Et man¬
ducant & saginantur : & inte grum
manet qđ eos satiat & lȩtificat Quis
autẽ posset ad illũ cybũ : unde ido¬
neus illicybo O portebat ergo
ut mensa illalatesceret. & ad par¬
uulos ꝑueniret Unde autẽ fit cyb
lac  unde cyb: in lac conuertitur.
nisi ꝑcarnẽ traiciatur : nã mater
hoc facit Qđ mandacat mat̃ : hoc man¬
ducat infans Sed quia minus idone¬
us est infans qui pane uescatur : ipsũ
panẽ mat̃ incarnat. ut ꝑhumilitatẽ
mamillȩ & lactis sucũ de ipso pane
pascit infantẽ. Quomodo ergo de ip¬
go de ipso pane pauit nos sapientia
dĩ: Quia ũbũ carofactũ ẽ & habita¬

Expanded text:
pus et sanguinem suum ? De humilitpus et sanguinem suum ? De humilitsua. Nisi enim esset humilis, non manducaretur nec biberetur. Respice altitudinem ipsius: In principio erat verbum, et verbum erat apud deum, et deus erat verbum. Ecce cibus sempiternus! Sed manducant angeli, manducant supernę virtutes, manducant cęlestes spiritus, et manducant et saginantur, et integrum manet, quod eos satiat et lęificat. Quis autem homo posset ad illum cibum? Unde cor tam idoneum illi cibo? Oportebat ergo, ut mensa illa lactesceret et ad parvulos perveniret. Unde autem fit cibus lac? Unde cibus in lac convertitur, nisi per carnem traiciatur? / Nam mater hoc facit. Quod manducat mater, hoc manducat infans. Sed quia minus idoneus est infans, qui pane vescatur, ipsum panem mater incarnat et per humilitatem mammillae in lactis sucum de ipso pane pascit infantem. Quomodo ergo de ipgo de ipso pane pavit nos Sapientia Dei? Quia Verbum caro factum est, et habita
Abbreviated transcription (Latin):
ante quã ibi regnarent iudei: ibi
erat illesacer dos mel chise dech qui
scribitur ingenesi sacerdos dĩ excel¬
si: Ipse occurrit habra ȩ quando libe¬
rauit loth demanuꝑ sequentium .¬
& prostrauit eos aquib: ille tenebat᷑:
& liberauit frẽm : Post liberationẽ
fr̃is: occurrit ei mel chisedech. et¬
tantus erat mel chise dech. a quobe¬
nediceret᷑ abraham Elide tequid¬
ne diã abrabam : & dedit ei decimas
abraham Uidete quid ꝓtulit ei quẽ
benedixit & dictũ ẽ. postea Aues
sacer dos maet̃nũ scđ mor dinẽ mel¬
chisedech Dauid hoc inspũ dix̃. longe
post abraham: Tẽporibus aut̃ abra¬
hȩ. fuit mel chisedech De quo alioloco
dicit. Tues sacerdos inaeternũ scđm
or dinẽ melchise dech nsi de illo cuius
nostis sacrifitium : sublatũ ẽ. enĩ sacri¬
fitium aaron & cȩpit eẽ sacrifiti¬
um scđm or dinẽ melchi se dech Ergo
mutauit nescioquis uultũ suum Quis
ẽ.iste : nescio quis nonsit nescioquis

Expanded text:
antequam ibi regnarent Judaei, ibi erat ille sacerdos Melchisedech, qui scribitur in Genesi sacerdos Dei excelsi. Ipse occurrit Abrahae, quando liberavit Loth de manibus persequentium, et prostravit eos a quibus ille feriebatur, et liberavit fratrem. Post liberationem fratris occurrit ei Melchisedech. Tantus erat Melchisedech a quo benediceretur Abraham. Protunedixit Abraham, et dedit ei decimas Abraham. Vide quid protulit et quem benedixit, et dictum est postea: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. David hoc in spiritu dixit longe post Abraham. Temporibus autem Abrahae fuit Melchisedec. De quo alio dicit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec, nisi de illo cujus nostis sacrificium? 6. Sublatum est ergo sacrificium Aaron, et coepit esse sacrificium secundum ordinem Melchisedec. Ergo mutavit nescio quis vultum suum. Quis est iste nescio quis? Non sit nescio quis:
Abbreviated transcription (Latin):
illi obiciatur scitis: quia pars iã donati
incesta facta est: Hoc erat in regula
quales fuerint. cũ quibus fuerint cõ¬
municatũ tales dicunt fieriom̃s. &u.
niuersam mas sam: Itaq siuerũ isti
dicunt incesta ẽ. pars tota donati
Exeant plane numidȩ. & dicant ad
nos non ꝑtine tstilus incestus. nes¬
cio quos ad cõmunionẽ tuam ad misis¬
ti Obeẽ potuit tãlonge positis Sigͦ
qđ cartagine fit. qđ mafricafit . po¬
tuit obeẽ uniuerso orbiterrarum.
semꝑ unde se defendant. inde excu¬

Expanded text:
illi objiciatur scitis, quia pars jam Donati illi objiciatur scitis, quia pars jam Donati incesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. Itaque si verum isti dicunt, incesta est jam pars tota Donati. Exeant plane Numidae; et dicant, Ad nos non pertinet si illos incestos, nescio quos, ad communionem tuam admisisti: obesse potuit tam longe positis? Si erquod Carthagini fit; quod in Africa fit, potuit obesse universo orbi terrarum? Semper unde se defendunt, inde se accu
Abbreviated transcription (Latin):
ad eo ut inma ximianũ diaconẽ uirum
sicuti omibus notũ ẽ. in nocentẽ. sine causa.
sine accusatore. sine teste absente. &
lecto cubante sententiã putaret ẽẽ
iã pridem inclericos ñ dissimili furo¬
re dãpnaret: Nã cũ incestos c̃tra
legem decreta qr om̃ium sacerdo¬
tum cõmunionqͥ sc̃ȩ ad iungeret Eũq
obsistente maxima parte plebis etiã
seniorũ nobilis simorũlit teris conue¬
niretur: Vlt ꝑse corrigeret qđ amise¬
rat : sua te meritate posses sus em̃da¬
recontẽ psit : His itaq ꝑ moti seniores
a eccłe supra dictȩ. ad uniuer sum chorũ
litteras legatosq miser̃. quibus non sine
lacrimis dep̃catisunt. ut ad se feruen¬
tius ueniremus. quo ꝑ pensolibramine.
intentionibus exploratis : existimatio
aeccłȩ purgaretur: Adhanc pro inde
cũ scđm memoratorũ lit teras uenire¬
mus. notasua ille ratione feruescers
aduentũ nr̃m penitus declinauit Et¬

Expanded text:
adeo ut in Maximianum diaconum, virum, adeo ut in Maximianum diaconum, virum, sicut omnibus notum est, innocentem, sine causa, sine acculecto cubantem, sententiam putaret esse pridem clericos non dissimili furore damnaret. Nam cum incestos contra legem decretaque omnium sacerdotum communioni sanctae adjungeret, cumque obsistente maxima parte plebis, etiam seniorum nobilissimorum litteris conveniretur, ut per se corrigeret quod admiserat, sua temeritate possessus emendare contempsit. His itaque permoti seniores Ecclesiae supra dictae, ad universum chorum litteras legatosque miserunt, quibus non sine lacrymis deprecati sunt ut ad se ferventius veniremus, quo perpenso libramine, intentationibus exploratis, existimatio Ecclesiae purgaretur. Ad hanc proinde cum secundum memoratorum litteras veniremus, nota sua ille ratione fervescens, adventum nostrum penitus declinavit
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dos Si autẽ sacer dos petcaue¬
rit quis orabit proeo : itaq opopule
talem elige sacer dotẽ proquo ñro¬
garisorare : sed de cuius oratione ꝓte
securus eẽ possis Ipse ẽ. dñs nr̃ ihc xp̃o.¬
unus sacerdos. unus mediator dĩ & ho¬
igitur primiani. & ipsa nequitia singu¬
laris sic inse cęleste iudiciũ prouo¬
cauit. ut horũ criminũ auctorem.
necesse eẽt penitus ãputare. quire¬
tȩ plebis ad coniurationẽ impiȩ coniu¬
rationis. inpellens hoc ab eis uelut
p̃cario iure postulauit ut ad dãpnan¬
dos quat tuor diaconos uiros egregi¬
os. ac singularibus meritis ad proba¬
tos maximianũ scilicet. rogatianũ.
his quat tuor erat ille auctor scis ma¬
tis p̃cidens de fractũ fructũ. & non
sedolens ab integritate p̃cisum Et cũ¬
tauit & incimctanter eiꝓmit terens
egit : Illi noluer̃ promittere : sed ta¬
cuerunt: Ille pse ipsum cogita tum
scelus non dubitauit implere Ulsq

Expanded text:
sacerdos; si autem sacerdos peccavesacerdos; si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro eo? Itaque, o popule, talem elige sacerdotem, pro quo non cogaris orare, sed de cujus oratione pro te securus esse possis. Ipse est Dominus nounus sacerdos, unus mediator Dei et hoigitur Primiani, et ipsius nequitia singularis, sic in se coeleste judicium provocavit, ut horum criminum auctorem necesse esset penitus amputare: qui reae plebis ad conjurationem impiae conspirationis impellens, hoc ab eis velut precario jure postulavit, ut ad damnandos quatuor diaconos, viros egregios, ac singularibus meritis approbatos, Maximianum scilicet, Rogatianum, his quatuor erat ille auctor schismatis, praecidens de frusto frustum, et non se dolens ab integritate praecisum.-- InIncunctanter ei promitterent egit: illi noluerunt ei promittere, sed tacuerunt: ille per seipsum cscelus non dubitavit implere, usque
Abbreviated transcription (Latin):
re: Quia scriptũ ẽ: Sipec cauerit popu¬
lus : orabit ꝓeo sacer dos Siautẽ sacer¬
dos peccauerit. quis orabit ꝓeo: Et cũ
scripser̃ plebib ut orarent ꝓse Et apłi
orantes dicebant: Dimit te nobis debi
catum habemꝰ apud patrem ihm̃ xp̃m
iustum : et ipse ẽ. exoratio propecca¬
tis nr̃is. Sed illud de illo sacer dote scrip¬
tũ est : quemisti non intelligunt ut amo¬
ueretur populus in prophetia Talẽ
sedebere ag noscere sacerdotem : ꝓ qͦ
nullus poss&& orare: Quis ẽ. autẽ proqs
nullus pussa orare: nisi ille quipom̃ib
int̃pellat : quia ergo tunc sacer dotiũ
bat aut̃e imaginẽ non ueritatem cuius¬
sisacer dotes peccatores erant: sicut
cȩterihomines: Clolens ds̃ ꝑ prophe¬
tiam ad monere populũ. iã talemde.¬
siderandũ eẽ sacer dotem quiinter¬
pellaret ꝓom̃ibus & proeo nullus ora¬
ret. designans talẽ ammonuit & dix̃.
Sipeccauerit populus: orabit proeo

Expanded text:
re: quia scriptum est, « Si peccaverit popure: quia scriptum est, « Si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos; si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro eo » scripserunt plebibus ut orarent pro se, et Apostoli orantes dicebant: Dimitte nobis debitacatum habemus apud Patrem Jesum Christum justum, et ipse est exoratio pro peccatis nostris . Sed illud de illo sacerdote scriptum est, quem isti non intelligunt, ut admoneretur populus in prophetia talem se debere agnoscere sacerdotem, pro quo nullus posset orare. Quis est autem pro quo nullus orat, nisi ille qui pro omnibus interpellat? Quia ergo tunc sacerdotium ebat autem imaginem, non veritatem futursi sacerdotes peccatores erant, sicut caeteri homines: volens Deus per prophetiam admonere populum, jam talem desiderandum esse sacerdotem, qui interpellaret pro omnibus, et pro eo nullus oraret, designans talem, admonuit et dixit: Si peccaverit populus, orabit pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
dilectis simi de sacer dotibus dei.
ñ propriȩ uoluntatis sed diuinȩ
legis inpulsu. tã in reos sententiã
dicere : quã in nocentibus inflictã
iure ab eis acmerito sub mouere.
Nonleui cnĩpericulo sub iacebit
quis quis aut reo peꝑcit. aut in nocen¬
tẽ confiteri ꝑtẽptarit. maxime cũ
scriptum sit in nocentẽ &ius tũno nocci¬
des & purgatione non purgabis reum:
Hoc igitur edictolegis ammoniti. neces¬
senos fuerat primiciani causamquẽ plebs
subeo ut explanatis omibus aũ m nocen¬
tẽ qđ optabile fuerat purgaremus.
aut nocentẽ certe ostenderemus
suis meritis eẽ dãpnatum. Optatissimũ
eñi nobis fuit. ut plebs scã cartaginen¬
sis ȩcłe eose lȩtetur ep̃osublimato.
qui in om̃ia sc̃s & in nullo rep̃hensibilis
habetur : Propterea itaq talẽ oportet
eẽ sacer dotẽ dñi. ut quod populus ꝓse
apud dñm non ualuerit. ipse propopu¬
lo mereatur. quod poposcerit impetra¬

Expanded text:
dilectissimi, de sacerdotibus Dei, dilectissimi, de sacerdotibus Dei, non propriae voluntatis, sed divinae legis impulsu, tam in reos sententiam dicere, quam innocentibus inflictam, jure ab eis ac merito submovere. Non levi enim periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertentarit: maxime cum scriptum sit: « Innocentem et justum non occides, et purgatione non purgabis reum » . Hoc igitur Edicto Legis admoniti, necesse nos fuerat Primiani causam, quem plebsub eo, ut explanatis omnibus, aut innocentem, quod optabile fuerat, purgaremus; aut nocentem certe ostenderemus suis meritis esse damnatum. Optatissimum enim nobis fuit, ut plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae eo se laetetur episcopo sublimatam, qui in omnia sanctus et in nullo reprehensibilis haberetur. Propterea utique talem esse oportet Domini sacerdotem, ut quod populus pro se apud Deum non valuerit, ipse pro populo mereatur quod poposcerit impetra
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃is simis fr̃ibus. atq collegis ꝑ uniuer¬
sam africam. hoc ẽ. prouinciam. Pro¬
consularemnumidiam. mauritaniã.
bi zecenã. & tripolis constitutis. sed et
pres biteris & dia conibus. uniuersis
plebibus inueritate euangelii nobis.¬
cũmilitantibus uictormus. & fortu¬
natus. & uictorianus migginsaturni¬
us. constantius candorius in nocen¬
tius. crescomus. florentinus. saluius.
alius saluius donatus. gemmninius.
dixit: Ipse ẽ. adsaritanus quẽ postea
receper̃ eum: Quiin sed ix̃ sententiã:
anꝰ. theodorus. anastasius. donatianꝰ.
donatus. alius donatus. põponius
pãcratius. ianuarius. secundinus. pas¬
casius. cresconius. florentinus. ma
ximinus. benenatus. gaianus uicta¬
rinus gunta sius. quintasius felicia¬
Iste ẽ mustita nꝰ qui ad huc unnt sed
forte alius ẽ. aliunde: Postea subseri¬
bentes : dicunt & loca unde quisq¬
latinus & cȩteri qui in concilio apud
cauernas usis fuimus : in dño act̃¬
nã salutẽ: Nemo quine sciat fr̃s

Expanded text:
ctissimis fratribus atque collegis per universam Africam, hoc est, per provinciam Proconsularem, Numidiam, Mauritaniam, Byzacenam, et Tripolim constitutis; sed et presbyteris et diaconis, universis plebibus, in veritate Evangelii nobiscum militantibus, Victorinus, Fortunatus, Victorianus, Migginus, Saturninus, Constantius, Candorius, Innocentius, Cresconius, Florentius, Salvius, alius Salvius, Donatus, Geminius, --Ipse est Assuritanus, quem postea receperunt: eum qui in se dixit sententiam, anus, Theodorus, Anastasius, Donatianus, Donatus, alius Donatus, Pomponius, Pancratius, Januarius, Secundinus, Pascasius, Cresconius, Rogatianus, alius Maximianus, Benenatus, Gaianus, Victorinus, Guntasius, Quintasius, Feliciast Mustitanus qui adhuc vivit; sed forte alius est aliunde. Postea subscribentes dicunt et loca unde quisqLatinus, et caeteri qui in concilio apud Cabarsussi fuimus, in Domino aeternam salutem. Nemo qui nesciat, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
mus rursum filium impium florere in
scło : & aliquando fieriiustum & flore¬
re in scło Clide ergo quomodo accipi
Nolicarnaliter: nãdecipieris: De semi¬
ne impiorũ om̃ia oꝑa ipsorum peribun.
fructũ non habebunt Ad tẽpus enim
aliquid ualent: Postea quȩrent & ñ
muenient qđ operatisunt : Nã ꝑden¬
tium qđ operatis : uoxerit illa Quid
nobis ꝓfuit suꝑbia. aut quid hiuitiarũ
iactantia contulit nobis transier̃
repat nec tibi aliquã uillã magnam pro¬
mittit. Ne quod hic iuberis contẽpne¬
re : ibisperes: Terra ẽ quȩ dã uiuorũ¬

Expanded text:
mus rursum filium impii florere in mus rursum filium impii florere in saeculo, et aliquando fieri justum, et florere in Christo. Vide ergo quomodo accipianoli carnaliter, nam decipieris. Sed semen impiorum, omnia opera impiorum peribunt, fructum non habebunt: ad tempus enim aliquid valent; postea quaerent, et non invenient quod operati sunt. Nam perdentium quod operati sunt, vox erit illa: Quid nobis profuit superbia, aut quid divitiarum jactatio contulit nobis? Transierunt repat, nec tibi aliquam villam magnam promittat, ne quod hic juberis contemnere, ibi speres. Terra est quaedam illa v
Abbreviated transcription (Latin):
amat iudicium & non derelinquet scõs
suos Reuera non derelinquet : ut tres
pueros in camino laudantes. non eos
tetigit ignis Nũ quid scĩ eius macha¬
beinonerant. qui inignibus defecer̃.
carne. ñ fide : sed hoc inquit maiorẽ
questionẽ habet. quia cũ fide illi ñ de¬
fecer̃ ille illos non de reliquerit
Audi qđ sequitur : Inȩternũ conserua¬
buntur : Tupaucos annos eis optabas:
quos eis sidaret dñs. ñderelinquer&
scõs suos Glisibilit̃ nonde reliquittres
pueros: occulte nonde reliquit macha¬
beos Illis etiã dedit uitã tẽ poralem
coronauit adiudicandũ impietatem
ꝑsecutoris: Nec illos tam̃. nec illos
dereliquit : qui ñ derelinqu& scõssuos:
Et nichil magnũ acceperant trespue¬
ri : smoninae ternũ conseruarentur:
pumientur. & sem̃ impiorũ peribit:
Quomodo sem̃ illius in bene dictione
erit: sic sem̃ impiorum peribit Semen
eni impiorũ : oꝑa impiorum: Nã iueni¬

Expanded text:
amat judicium, et non derelinquent sanctos amat judicium, et non derelinquent sanctos suos? Revera non dereliquit tres pueros in camino laudantes, non eos tetigit ignis : numquid sancti ejus Machabaei non erant, qui in ignibus defecerunt carne, non fide ? Sed hoc, inquis, majorem quaestionem habet, quia cum fide illi non defecerint, ille illos dereliquerit. Audi quod sequitur: In aeternum conservabuntur. Tu paucos annos eis optabas, quos eis si daret Dominus, non derelinqueret sanctos suos. Visibiliter non dereliquit tres pueros, occulte non dereliquit Machabaeos: illis etiam dedit vitam temporalem acoronavit ad judicandam impietatem persecutoris: nec illos tamen, nec illos dereliquit, qui non derelinquet sanctos suos. Et nihil magnum acceperunt tres pueri, spunientur, et semen impiorum peribit. Quomodo semen illius in benedictione erit, sic semen impiorum peribit. Semen enim impiorum, opera impiorum. Nam inveni
Abbreviated transcription (Latin):
exhorto : illud qđ in radice uiuebat. in
fructibus appareat: Amat ergo ille
iuditiũ & nonderelinquet scõs suos
Sed laborat sc̃s infame : Non illũ dere¬
linquet ds̃: Plagellat omnẽ filium quẽ
recipit: Conte pns illũ quando flagel¬
latur : & parcis quando ditatur : Unde
enĩ flagellatur : p̃s suris tẽporalibus
Quando ditabit᷑: quando audiet. Uleni¬
te benedicti patris mei ꝑcipite regnum
qđ uobis paratũ est abmitiomundi Noli
ergopiger eẽ : Elagellaris : ut sis inter
flagellat ad tẽpus Et qm̃ flagellat
omnẽ filiũ quẽ recipit. nec unico peꝑcit.
in quo delictũ non inuenit Qmm ds̃ amat
Q uia ergo ñ de relmquet eos. for te
hoceis dabit qđ hic amas. multos annos
uiuere. senescere : non ad tendis quia
sisenec tutẽ optas. uenire hanc optas
dequacũ uenerit ñ queraris: Nontibi
ergo dicat anima uł mala. uł infirma.
uel paruula. quomodo uerũ est Dñs

Expanded text:
exorto, illud quod in radice vivebat, in exorto, illud quod in radice vivebat, in fructibus appareat. Amat ergo ille judicium, et non derelinquet sanctos suos. Sed laborat sanctus in fame? Non illum derelinquet Deus: flagellat omnem filium, quem recipit . Contemnis illum quando flagellatur, expavescis quando ditatur. Unde enim flagellatur? Pressuris temporalibus. Quando ditabitur? Quando audiet, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab initio mundi. Noli ergo piger esse flagellari, ut sis inter flagellat ad tempus. Et quoniam flagellat omnem filium, quem recipit, nec Unico pepercit, in quo delictum non invenit. Quoniam DominQuia ergo non eos derelinquet, forte hoc eis dabit quod hic amas, multos annos vivere, senescere? Non attendis quia si senectutem optas venire, hanc optas de qua cum venerit conqueraris. Non tibi ergo dicat anima, vel mala, vel infirma, vel parvula: Quomodo verum est, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
excita illã incor de tuo Ad tende quidtͥ
dixerit cd̃s ipse quandote adhuius modi
bonaoꝑa exbor tabatur : Facite uobis sac
culos ñ ueterascentes. thesaurũ non defi¬
cientẽ incȩlis. quofur non accedit: Ioc
ergo cõmemora : quando plangis indãp¬
no. Quid ploras stulte prauicor dis aut
non sanicordis: qua re ꝑdidisti. nisi quia
michi ñ cõmodasti: quare ꝑdidisti : quis
tibi abstulit : respondebis : Fur. Nonne
hoc te p̃monuerã. neibi poneres quo fur¬
ñ possit accedere: siergo dolet quia ꝑdi¬
dit: hoc doleat quia nonibi posuit unde
dopatiuntur labores scĩ nolite putare
quia noniudicat ds̃. aut ꝑuerse iudicat.
Quitemonet ut iuste iudices: ipse ꝑse
iudicaturus ẽ: Amat ille iudicium : &
nonderelinquet scõs suos: Sed quomodo
sit abs condita apud illũ uita scõrum. ut
quimodo laborant int̾ra. quasi tẽpore
hyemis arbores fructũ non habentes et
folia . Illo apparente tanquã nouo sole

Expanded text:
Excita illam in corde tuo. Attende quid tibi Excita illam in corde tuo. Attende quid tibi dixerit ipse Dominus, quando te ad hujusmodi opera bona exhortabatur: culos non veterascentes, thesaurum non deficientem in coelis, quo fur non accedit . Hoc ergo commemora, quando plangis in damno. Quid ploras stulte parvi cordis, aut non sani cordis? Quare perdidisti, nisi quia mihi non commodasti? Quare perdidisti? Quis tibi abstulit? Respondebis: Fur. Nonne hoc te praemonueram, ne ibi poneres quo fur posset accedere? Si ergo dolet qui perdidit, hoc doleat, quia non ibi posuit unde do patiuntur labores sancti, nolite putare quia non judicat Deus, aut perverse judicat. Qui te monet ut juste judices, ipse perverse judicaturus est? Amat ille judicium, et non derelinquet sanctos suos. Sed quo modo sit abscondita apud illum vita sanctorum, ut qui modo laborant in terra, quasi tempore hiemis arbores non habentes fructum et folia, illo apparente tanquam novo sole
Abbreviated transcription (Latin):
rilis eẽ. sic nolispoliare uestitũ. ut ues
Quid tibi dabit : uitam aeternã dabit
tibi : Da illisecurꝰ. Audi & hic qđ sequit᷑
Declina amalo & facbonũ: Et in habita
inscła scłorum Et noliputare cũ das
qđ nemote uid&. aut quia deserit ds̃.
quando forte dederis pauperi. & con¬
secutus fueris aliquod dãpnũ. aut ali¬
qͣ tristitiã reiam issȩ & dicas tib qͥd
profuit mefecisse bona oꝑa: puto non
amat ds̃ homines quibonafaciunt:
Vnde ista ur̃a fit murmuratio. unde
is tescrepitꝰ. nisi quia abundant is tȩ
uoces  Unus quisq: modo cognos c&
has uoces. aut inore suo. aut more uicinisui.
aut inoreamicisui Deleat istads̃. & extir¬
pat spinas de agro suo : Plantet frugem
bonã : & arborẽ fructiferã. Quid enim con¬
tristatus es ohomo quia dedistipauperẽ
& alia ꝑ didisti: nonne uides quia ꝑdidisti
qđ non de disti : quare non respicis addm̃
tuumm: ubiẽ fides : quare sic dormit:

Expanded text:
rilis esse. Sic noli exspoliare vestitum, ut vestrilis esse. Sic noli exspoliare vestitum, ut vestem feneras, quid tibi dabit: vitam aeternam dabit tibi; da illi securus. Audi et id quod sequitur: Declina a malo, et fac bonum; et inhabita in saecula saeculorum. Et noli putare cum das, quod nemo te videat; aut quia deserit te Deus, quando forte dederis pauperi, et consecutum fuerit aliquod damnum, aut aliqua tristitia rei amissae, et dicas tibi: Quid profuit bona me fecisse opera? Puto non amat Deus homines qui benefaciunt. Unde ista vestra submurmuratio, unde iste strepitus, nisi quia abundant istae voces? Unusquisque modo cognoscit has voces, aut in ore suo, aut in ore vicini sui, aut in ore amici sui. Deleat illas Deus, et exstirpet spinas de agro suo: plantet frugem bonam, et arborem fructiferam. Quid enim contristatus es, o homo, quia dedisti pauperi, et alia perdidisti? Nonne vides quia perdidisti quod non dedisti? Quare non respicis ad Deum tuum? Ubi est fides? quare sic dormit?
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ ex p̃ssius nominatũ ab apło : cũ dee
lemosinis diceret. hoc aut̃ ait. Qu par¬
ceseminat : parce & metet: Et qui se mi¬
nat in bene dictionibis : debenedictiomib
& metet : Sed laboras forte cũ semmnas.
& dolescũmisereris quia miseros uides
melius enĩ aliquando ñ habebimꝰ. quibus
istademus: Cũ om̃s mnincor ruptione cõ¬
mutabunt᷑ nullus esuriet cui porrigas
panẽ nullus sici& cuides potũ. nullus
nud erit quẽ uestias. nullus peregrinꝰ
quẽ suscipias: Hic aut̃ int̃ erũ nas. tẽp¬
tationes dolores. gemitus: mit timus
semen: Sed respice ad aliũ psalmũ: Cun¬
tes ibant & flebant: mittentes semina
sua: Adtende quia sem̃ eius inbenedic¬
tione erit Glenientes enĩ uenient.
cũ exultatione portantes manipulos
piger: Declina amalo & facbonum
Nolitibi putare sufficere . si non spolias
ues titum Non ex poliando enĩ uestitũ :
declinastiamalo: Sed noli arescere &sce¬

Expanded text:
semen expsemen exp ait: Qui parce seminat, parce et metet; et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Sed laboras forte cum seminas, et doles cum misereris, quia miseros vides. Melius enim aliquando non habebimus quibus ista demus. Cum omnes in incorruptionem commutabuntur, nullus esuriet cui porrigas panem, nullus sitiet cui des potum, nullus nudus erit quem vestias, nullus peregrinus quem suscipias: hic autem inter aerumnas, tentationes, dolores, gemitus, mittimus semen. Sed respice ad psalmum alium: Euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua. Attende, quia semen ejus in benedictione erit: Venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos piger: Declina a malo, et fac bonum. Noli tibi putare sufficere, si non exspolias vestitum. Non exspoliando enim vestitum, declinasti a malo: sed noli arescere, et ste
Abbreviated transcription (Latin):
tuum Nã uide quidsis accepturus Per¬
cipite regnũ qđ uobis paratũ ẽ. abinitio
mundi: Contra illi qui fenerare nolueꝵ
quidaudiunt: Ite in ignẽ aeternum
quiparatus ẽ. diabolo & angłis eius Et
quid uocatur regnũ qđ accepimus: Ad¬
tende sequentia. Istiibunt in cõbustionẽ
acternã : iusti aut̃ inuitã a et̃ nã: Ad hoc
abite.hoc emite. ad hoc fenerate: Ha¬
betis xp̃m incȩlo sedentẽ : in t̃rapeten¬
tẽ : Inuenit quomodo feneret : Iustus
totadie miseretur & fener& : Et sem̃
eiꝰ inbenedictione erit: Et hic non occur¬
rat carnalis cogitatio Videmus multos
filios iustorũ. fame morientes: Quomͦ
ergo sem̃ eiꝰ inbenedictione erit: sem̃
eius reliquiȩ eiꝰ. Unde hc seminet & pos¬
pus habemꝰ ait : operemur bonũ ad om̃s:
Hoc ẽ sem̃tuum : qđ erit in benedictione :
Terrȩ cõmittis : & tanto ãplius colligis.
Np̃o cõmittis & ꝑdis. Unde ipsum

Expanded text:
tuum. Nam vide quid sis accepturus: Pertuum. Nam vide quid sis accepturus: Percipite regnum, quod vobis paratum est ab initio mundi. Contra, illi qui fenerare noluerunt, quid audient? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et quid vocatur regnum quod accipimus? Attendite sequentia: Isti ibunt in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Ad hoc ambite, hoc emite, ad hoc fenerate. Habetis Christum in coelo sedentem, in terra petentem. Invenimus quomodo feneret justus. Tota die miseretur, et fenerat. 7. Et semen ejus in benedictione erit. Et hic non occurrat carnalis cogitatio. Videmus multos filios justorum fame morientes: quomodo ergo semen ejus in benedictione erit? Semen ejus reliquiae ejus, unde hic seminat, et pospus habemus, ait, operemur bonum ad omnes . Hoc est semen tuum, quod erit in benedictione. Terrae committis, et tanto amplius colligis: Christo committis, et perdis? Vide ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsedix̃ Esuriui. & dedistis michi mandu¬
care: Et cũ illi dicerent quando te uidi¬
mus esurientẽ : ut ostender& se paupe¬
rem fide iussorem omniũ menbrorum
suorũ sponsorẽ. quia ille caput illim̃bra:
Et cũ accipiunt m̃bra : caput accipit
Eũ unimquit ex minimis meis feciscis.
michi fecistis: Eya auare fenerator : uide
quid dedisti. uide quid accepturus es: Si
dedisses paucã pecuniã. & ille cuidederas
ꝓparuapetuniatua daret tibi magnam
uillã in cõparabilit̃ amplius ualentem
quã tu pecunia dederas: quantas grãs age¬
res quanta lȩtitia tolerares: Audiqͣm
possessionẽ det : quẽ fenerasti Uenite
bene dictipatris mei : ꝑcipite regnum:
quid: Quod de distis: ÷ absit: Terrena
de distis: quȩ si non de dissetis. inter ram
putrescerent: Quid em̃ inde facturus
esses siñ de disses  qđ periturũ erat in
t̃ra : seruatũ ẽ incȩlo Ergo qđ seruatũ
ẽ : hoc accepturi sumus Seruatũ est me¬
ritum : factus ẽ. thes aurus tuus meritũ

Expanded text:
hi manducare. Et cum illi dicerent, Quando te vidimus esurientem? ut ostenderet se pauperum fidejussorem, omnium membrorum suorum sponsorem; quia ille caput, illi membra, et cum accipiunt membra, caput accipit: Cum uni, inquit, ex his minimis meis fecistis, mihi fecistis. Eia, avare fenerator, vide quid dedisti, vide quid accepturus es! Si dedisses paucam pecuniam, et ille cui dederas pro parva pecunia tua daret tibi magnam villam, incomparabiliter amplius valentem quam dederas tu pecuniam; quantas gratias ageres, quanta laetitia tollereris! Audi quam possessionem det quem fenerasti: Venite, benedicti Patris mei, percipite. Quid? quod dedistis? Absit. Terrena dedistis, quae si non dedissetis, in terra putrescerent. Quid enim inde facturus esses, si non dedisses? Quod periturum erat in terra, servatum est in coelo. Ergo quod servatum est, hoc accepturi sumus. Servatum est meritum: factus est thesaurus tuus meritum
Abbreviated transcription (Latin):
dit ergo quia & filius dĩ uera morte
mortuus ẽ. que mor tali carni debe¬
batur: Nonne maledictũ putares ñ ue¬
remortuum quia uera illamors none¬
rat falsã: Sed illa propagine descende¬
rat. quȩ nouerat de maledicto cũ ds̃
niret uerauita. etiam ad ipsum ꝑuenit
mortis maledictio. ut ad nos ꝑueniret
delictũ tanquã mortuum ab hominatũ:

Expanded text:
dit ergo quia et Filius Dei vera morte dit ergo quia et Filius Dei vera morte mortuus est, quae mortali carni debebatur: ne non maledictum, putares non vere mortuum. Quia vero illa mors non erat falsa, sed ex illa propagine descenderat, quae venerat de maledicto, cum dicniret vera vita; etiam ad ipsum pervenit mortis maledictio, ut ad nos perveniret dilectum, tanquam mortuum abominatum.
Abbreviated transcription (Latin):
neputet unusquisq ur̃m longe se ex¬
ceptũ Cor ripiat te aliquis fr̃ tuus.
bonũ tibi uolens. Oderis illũ & talises
et uidete quã cito faciat: quã facile eiu
tat tã magnũ malũ. tã agile peccatũ
mala probonis. qm̃ ꝑsecutus sum uis¬
titiam Idõ mala probonis quidẽ : ꝑse¬
cutꝰ sum iustitiam. non dimisi Nefor¬
te ꝑsecutionẽ semꝑ in malo intelligas.
ꝑsecutus dix̃. ꝑ fecte secutus sum iusti¬
inpassione. & proiecer̃ me delictum
tanquã mortuum ab hominatũ: Parũ
erat mortuum: Quare ab hominatũ :
quid: crucifixũ: & enĩ haec mors
crucis magna ab hominatio erat apud
iudeos. Nonintelligentes in prophe¬
tia dic tũ esse maledictus omis quipen¬
dit in ligno: non enĩ ipse at tulit mor
pagatã eandẽ mortẽ nram suscipiens
inlignũ pependit. quȩ uenerat de
uerã mortẽ incruce soluisse Inten¬
dit ergo propheta : &ait Maledic¬
tus om̃is quipendit in ligno Osten¬

Expanded text:
ne putet unusquisque vestrum longe se exne putet unusquisque vestrum longe se exceptum. Corripiat te aliquis frater tuus, bonum tibi volens; oderis illum, et talis es. Et videte quam cito fiat, quam facile: et vitatote tam magnum malum, tam agile peccatum.mala pro bonis, quoniam persecutus sum justitiam. Ideo mala pro bonis. Quid est, persecutus sum justitiam? Non dimisi: ne forte persecutionem semper in malo intelligas, persecutus dixit, perfecte secutus: Quoin passione: Et projecerunt me dilectum, tanquam mortuum abominatum. Parum erat mortuum, quare abominatum? Quia crucifixum. Etenim haec mors crucis magna apud eos abominatio erat, non intelligentes in prophetia dictum esse: Maledictus omnis qui pendet in ligno . Non enim ipse attulit mortepagatam : et eamdem mortem nostram suscipiens in ligno suspendit, quae venerat de veram mortem in cruce solvisse; intendit hoc propheta, et ait: Maledictus omnis qui pendet in ligno. Osten
Abbreviated transcription (Latin):
agemitu cor dis mei. Quomodo aut̃¬
uiuent inimici illius quia iã dixi
de illis : qm̃ locutis uanitatem Au¬
di & inalio psalmo Quorũ filii sicut
nouellȩ constabilite. Sed superius
dixerat : quorũ os locutũ ẽ. uanita¬
tem filiȩ eorũ cõpositȩ. sicut similitu¬
do tẽpli: Cellaria eorũ plena: erue
tantia ex hoc in hoc Boueseprũcras
is multiplicantes: non ẽ. ruina sepis.
neq clamor inplatẽis eorum Cliuens
ergo inimicimei H aec uita ẽ. laudant
hancamant hanc malo suohabent.
cuihaec sunt Quid autẽ tu quicurã
geris ꝓpeccato tuo. quidtu pronun¬
nuntias iniquitatẽ tuam: Beatus
nasiu uolentẽ oder̃ : Quisi redderent
mala ꝓbonis: boninoneẽnt. Quisi non
redderent bona ꝓmalis : in gratieẽnt:
Reddunt aut̃ mala probonis : quia ode¬
r̃ iniq Tales fuer̃ udegi ulenit adil¬
los xp̃c cũbonis : reddider̃ illimala
probonis C auete hoc malũ fr̃s: cito
subintrat quia diximus tales erant.

Expanded text:
. Quomodo vivunt inimici illius, quia jam dixit de illis, quoniam locuti sunt vanitatem? Audi et in alio psalmo: Quorum filii sicut novellae constabilitae. Sed superius dixerat: Quorum os locutum est vanitatem, filiae eorum compositae sicut similitudo templi; ctuantia ex hoc in hoc: oves eorum in exitibus suis: non est ruina sepis, neque clamor in plateis eorum. Vivunt ergo inimici mei: haec vita est, hanc laudant, hanc amant, hanc malo suo habent. populum, cui haec sunt. Quid autem tu, qui curam geris pro peccato tuo? quid nuntias iniquitatem tuam? Beatus, na sibi volentem oderunt. Qui si redderent mala pro malis, boni non essent: qui si non redderent bona pro bonis, ingrati essent: reddunt autem mala pro bonis qui oderunt inique. Tales fuerunt Judaei: venit ad illos Christus cum bonis, reddiderunt illi mala pro bonis. Cavete hoc malum, fratres: cito subintrat. Quia diximus, Tales erant Judaei:
Abbreviated transcription (Latin):
Nos aut̃ spe rabamus : quia ipse eẽt
redẽpturus is rł: In magno ie iunio
dñs remanserat : nisireficer et qͦs
uocaret Nã reficit eos. consola
nus sinus ẽ. & prestet dñs ut peni¬
trabilis nobis fiat: Insinuenĩ secre¬
tũ ag noscit᷑ Et quidẽ fr̃s & nos
orare sic beneammone mur insi
nunr̃o ubids̃ uidet. ubi ds̃ audit.
orauit susanna. & cũ uox eiꝰ ab ho¬
minib: non audiretur. adotamen
audita ẽ. Et hocbene ad monem᷑:
sedin dño nr̃o aliquid plus debemꝰ
intelligere. quia & ipse orauit:
& quidẽ ciliciũ eiꝰ nonag noscimꝰ
me uangelio scđmlit terã. necie

Expanded text:
Nos autem sperabamus, quia ipse erat Nos autem sperabamus, quia ipse erat redempturus Israel . In magno jejunio Dominus remanserat, nisi reficeret quos voraret. Nam refecit eos, consolatnus sinus est, et praestet Dominus ut penetrabilis nobis fiat. In sinu enim secretum agnoscitur. Et quidem, fratres, et nos orare sic bene admonemur in sinu nostro, ubi Deus videt, ubi Deus audit, oravit Susanna, et cum ejus vox ab hominibus non audiretur, a Deo tamen audita est . Et hoc bene admonemur: sed in Domino nostro aliquid plus debemus intelligere, quia et ipse oravit. Et quidem cilicium ejus non agnoscimus in Evangelio secundum litteram.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligimus ie iuniũ manducare
Quide suriuit. quid sitiuit xp̃c. nisi
bona oꝑa nr̃a. In illis aut̃ crucifigen¬
tib & ꝑsequentib: quia nullabonaoꝑa
inuenerat. ieiunabat Tribuebant
eñisterilitatẽ animȩ ipsius  Nã qua¬
le ieiumũ ipsius fuit. quiuix in ue¬¬
nit unũ latronẽ quẽ incruce gesta¬
ret: & apłienĩ fugerant & se in tur¬
ba absconderantꝰ Et ille petrus
qui se usq: ad mortẽ dñi ꝑseueratu¬
rũ eẽ ꝓmiserat. iã ter negauerat.
iã fleuerat & adhuc in tur balate¬
bat: Ad huc timebat neag noscere¬
tur: Postremo illo uisomortuo. om̃s
de salute ipsa desꝑauer̃. quos desꝑan¬
tes inuenit postresurrectionem.
& locutus cũ eis inuenit eos dolen¬
ret Quidlo quimini int̃uos: illi-
enĩ de illoloquebantur : Tusolus iN¬
quiunt peregrinus es inierusalem
& non cog nouisti quȩ fecer̃ sacerdo¬
tes & principes nr̃ĩ deunazare¬
no quierat potens in factis & dictis.

Expanded text:
intelligimus jejunium? Manducare intelligimus jejunium? Manducare Quid esurivit, quid sitivit Christus, nisi bona opera nostra? In illis enim crucifigentibus et persequentibus, quia nulla bona opera invenerat, jejunabat: retribuebant enim sterilitatem animae ipsius. Nam quale jejunium ipsius fuit, qui vix invenit unum latronem, quem in cruce gustaret? Apostoli enim fugerant, et se in turba absconderant. Et ille Petrus qui se usque ad mortem Domini perseveraturum esse promiserat, jam ter negaverat, jam fleverat, et adhuc in turba latebat, adhuc timebat ne agnosceretur. Postremo illo viso mortuo, omnes de salute ipsa desperaverunt: quos desperantes invenit post resurrectionem, et locutus cum eis invenit eos dolenret: Quid loquimini inter vos? Illi enim de illo loquebantur: Tu solus, inquiunt, peregrinus es in Jerusalem, et non cognovisti quae fecerunt sacerdotes et principes nostri de Jesu Nazareno, qui erat potens in factis et dictis,