comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buntias ꝑintiose popłrappetebant. pauꝑ cẽ uoliit. honorib ⁊ imꝑus in¬
huabant. rex fieri noluit. Carnales suos filios magnum bonum puta¬
bant tale conuigium ꝓlemq contempsit. Contumelias suꝑbissi¬
me horebant. omne gemis contumeliaꝵ sustimnt. Imurias into¬
lerabiles eẽ arbitrantur. que maioꝵ inuria ẽ ꝙͦ iustum innocentẽꝙ
dampnaric Dolores corporis execrabantur. flagellatus atq cruciatꝰ
ẽ. Mori metuebant: morte multatus ẽ. Ignominiosissimũ mortis
ꝗtins crucem putabant. crucifixus ẽ. Omĩa que habere cupientẽ
ñ rete uiuebamus. carendo uile fecit. Onña q̃ue iutare cupientes
ab studio ueritatis deinabamus. ꝑpetiendo deiecit. Non enĩ ullã
peratum dimitti potest nͥ dũ appetunt᷑ ea que ille ꝯtempsit. aut fu¬
guintur que ille sustintit. Tota itaq inta ciue in terris ꝑ hominẽ

Expanded text:
divitias perniciose populi appetebant: pauper esse voluit. Honoribus et imperiis indivitias perniciose populi appetebant: pauper esse voluit. Honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit. Carnales filios magnum bonum putabant: tale conjugium prolemque contempsit. Contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit. Injurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae major injuria quam justum innocentemque damnari? Dolores corporis exsecrabantur: flaest; mori metuebant: morte multatus est; ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est; omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit; omnia quae uitare cupientes ab studio deuiabamus ueritatis perpetiendo deiecit. non enim ullum peccatum committi potest nisi dum appetuntur ea quae ille contemsit aut fugiuntur quae ille sustinuit. tota itaque uita eius in terris per hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
reo corpore ad nr̃oꝵ aspectuũ tolerantiam temꝑato. s hominib in
uero homine apparuit. Ipsa enĩ natura suscipienda erat que libe¬
randa. Et ne quis forte serus a suo creatore se ꝯtemptum putaret.
inrũ suscepit uatus ex femina. Nichil egit ui. s om̃ia suadendo a
monendo: Ueteri quippe seruitute transacta tempus lib̾tatis ssluxat.
d oportune iam homim suadebat᷑. atꝙ salubrit ꝙͣ lib̾ eẽt creatꝰ arbitrio.
Miraculis conciliauit fidẽ dõ. qui erat passione similis homini: quẽ
gerebat. Itaq loq̃ns ad turbas ut d̃s. nuntiatã matrẽ sibi negauit.¬
t tñ ut euuanglium loquitur. puer parentib subditꝰ erat. Doctri¬
na enĩ ds̃ apparebat etatib homo. Item aquam in uinũ conuersurꝰ
Cumã uerass. hora qua ut homo moreretur: de cruce cognitam matrẽ
commendauit discipło. quẽ pre cet̾is diligebat. Satellites uoluptatum

Expanded text:
reo corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in reo corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in vero homine apparuit: ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. Et ne quis forte sexus a suo Creatore se contemptum putaret, virum suscepit, natus ex femina. 31. Nihil egit vi, sed omnia suadendo et monendo. Veteri quippe servitute transacta, tempus libertatis illuxerat, et opportune iam homini suadebatur atque salubriter quam libero esset creatus arbitrio. miraculis conciliauit fidem deo, qui erat, passione homini, quem gerebat. itaque loquens ad turbas ut d et tamen, ut Evangelium loquitur, puer parentibus subditus erat . Doctrina enim Deus apparebat, aetatibus homo. Item aquam in vinum conversurusCum autem venisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem commendavit discipulo, quem prae caeteris diligebat . Satellites voluptatum
Abbreviated transcription (Latin):
l ad iustitiam tende̾ liceret. & deposita oĩ suꝑbia um do̾ uero col¬
lũ subd̾e. nichil de se ipso fid̾e. illi uni se regendũ tuendumq ꝯmiti
Itaq ipso duce homo bone uoluntatis molestias huius uite in
usum fortitudinis uertit. in copia uͦ uoluntatũ ꝓsperũq suecessi¬
b temꝑaliũ. temꝑantiam suam probat & roborat. acuit in tẽpta¬
tionib prudentiam. ut non solũ in eas non inclucatur. s fiat
etiam ugilantior. & in amorem ueritatis. que sola non fallit
oportunitatib. que mira sapientia eus ordinãtur. de quib aut
non est tractanclũ. aut inter pios perfectosq tractandũ est.nul¬
lo modo benefitientius ꝯsuluit generihumano. ꝙͣ cum ipsa dei¬
reis q sensib deditis: ꝙͣ excelsum locũ int̾ creaturas humana ha¬
beat natura qd̾ ñ solum nifibiliter. nam id pot̾at ⁊ in aliquo ethe¬

Expanded text:
li ad justitiam tendere liceret, et deposita omni superbia uni Deo vero colli ad justitiam tendere liceret, et deposita omni superbia uni Deo vero collum subdere, nihil de seipso fidere, illi uni se regendum tuendumque committere. Ita ipso duce homo bonae voluntatis molestias hujus vitae in usum fortitudinis vertit: in copia vero voluptatum prosperisque successibus temporalium, temperantiam suam probat et roborat; acuit in tentationibus prudentiam, ut non solum in eas non inducatur, sed fiat etiam vigilantior, et in amorem veritatis, quae sola non fallit,opportunitatibus, quae mira sapientia ejus ordinantur, de quibus aut non est tractandum, aut inter pios perfectosque tractandum est; nullo modo beneficentius reisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter nam id poterat et in aliquo aethe
Abbreviated transcription (Latin):
essentia. Minꝰ aut̾ sunt quã erant. cum ꝑ aĩe ꝑeccatũ minꝰ ad illũ
mouentur. nec tñ penitus seꝑantur. Nam oĩo nulla essent. Quod
aut̃ affectib contingit aĩe: hoc locis corpori. Nam illa mouetut
uoluntate. corpus auͭ spatio. Quod aut̃ hoĩ a ꝑuerso angło ꝑsuasũ¬
catum factũ ess in suo genere optimũ. pꝰ peecatũ factum est inbe¬
cillosũ & morti destinatum: quãquã iusta uindicta peccatisit. plus
tñ clementie dei quam seueritatis ostendit. Ita enim nobis suadetur
a corporis uoluptatib ad eternam ẽẽntiam ueritatis amorem nr̃os
oportere conuerti. Et iustitie est pulcritudo. cum benignitatis gr̾
concordans. ut qm̃ bonoꝵ inferioꝵ dulcedine decepti sumus. ama¬
ritudine pęnarũ erudiamur. Nam ita etiam nr̃a supplitia diui¬
na prouidentia mod̾ata sunt: ut ꝙ in hoc corpore tam corruptibi¬

Expanded text:
essentia. Minus autem sunt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum essentia. Minus autem sunt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum moventur: nec tamen penitus separantur; nam omnino nulla essent. Quod autem affectibus contingit animae, hoc locis corpori: nam illa movetur voluntate, corpus autem spatio. Quod autem homini a perverso angelo persuasucatum esset in suo genere optimum, post peccatum factum est imbecillosum et morti destinatum, quanquam justa vindicta peccati sit, plus tamen clementiae Domini quam severitatis ostendit. Ita enim nobis suadetur a corporis voluptatibus, ad aeternam essentiam veritatis amorem nostrum oportere converti. Et est justitiae pulchritudo cum benignitatis gratia concordans, ut quoniam bonorum inferiorum dulcedine decepti sumus, amaritudine poenarum erudiamur. Nam ita etiam nostra supplicia divina providentia moderata est, ut et in hoc corpore tam corruptibi
Abbreviated transcription (Latin):
Non aut̃ recte negat peccasse aiãm. qui & penitñdo eam corrigi fate¬
tur. ⁊ ueniã penitñti dari. & ꝑseu̾antẽ in peccatis iusta cd̃i lege dãꝑ¬
nari. Postremo si non uoluntate male facimꝰ: nemo obiurgandus
oĩo aut monendus ÷. Quib sublatis: xͥana lex & disciplina oĩs re¬
ligionis auferatur necesse est. Uoluntate ergo peccatur. Et qm̃ pec¬
cari non dubiũ est: nec hoc quidẽ dubitandũ iud̾o habere animas
uberũ arbitriũ uoluntatis. ẽales enĩ seruos suos meliores esse udi
cauit d̾s. si ei seruirẽt lib̾ałr. Qd̃ nullo mͦ fieri poss si non uolunta¬
te s necessitate seriuirent. Lab̾aliter gͥ angłi d̾o seriũt. necꝙ hoc do
s ipsis ꝓdest. Ds enim bono altius non iudiget. qui a se ipso est. Qd̾
autem ab eo genitũ est. id ipsum est. qr non est factũ s genitũ. Illa
uero que facta sũt: eius bono indigent. sũmo seł bono. id sũma

Expanded text:
Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fateNon autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa lege Dei damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus est omnino, aut monendus: quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate ergo peccatur. Et quoniam peccari non dubium est, ne hoc quidem dubitandum video, habere animas liberum voluntatis arbitrium. Tales enim servos suos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter: quod nullo modo fieri posset, si non voluntate, sed necsed ipsis prodest. Deus enim bono alterius non indiget, quoniam a seipso est. Quod autem ab eo genitum est, idipsum est; quia non est factum, sed genitum. Illa vero quae facta sunt, ejus bono indigent, summo scilicet bono, id est summa
Abbreviated transcription (Latin):
tia frui qͣm dĩ. Qmͣquã enĩ non sũme. tamen ãplius erat qñ eo quod
sũme est fruebatur. qm̃ d̃s solus sũme est. Quicquid aũ minꝰ est qmͣ
erat. nõ in quantũ est: s in qͣntũ iniꝰ est malũ est. Co enĩ quo minus
est quã erat: tendit ad mortem. Quid aut̾ mirũ si fit ex defectu inopia.
ex mopia inuidñtia. qua liabolꝰ utiq diabolus est. Defectus autem
iste qd̾ peccatũ uocatur. si tãquam febris uiuitũ ocuiparet. recte uta
pena iud̾etur. quȩ peccantem consequitur. ꝙ que dampnatio nũcu¬
patur. Nunc uͦ usq ad eo peccatũ uoluntariũ est malũ: ut nullo mͦ
sit pecratũ. si non sit uolu̾tariũ. ¶s ħ quidẽ manifestũ est ita ut nulla
hĩc doctoꝵ paucitas. nulla indoctoꝵ turba dissentiat. Quare aut
negandum est peccatũ cõmitti: au̾t fatendũ est uoluntate cõmitti

Expanded text:
tia frui, quam Dei. Quanquam enim non summe, tamen amplius erat, quando eo quod tia frui, quam Dei. Quanquam enim non summe, tamen amplius erat, quando eo quod summe est, fruebatur, quoniam Deus solus summe est. Quidquid autem minus est quam erat, non in quantum est, sed in quantum minus est, malum est. Eo enim, quo minus est quam erat, tendit ad mortem. Quid autem mirum si ex defectu inopia, et ex inopia invidentia, qua diabolus utique diabolus est? CAPUT iste quod peccatum vocatur, si tanquam febris invitum occuparet, recte injusta poena videretur, quae peccantem consequitur, et quae damnatio nuncupatur. Nunc vero usque adeo peccatum voluntarium est malum, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium; et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est voluntate committi.
Abbreviated transcription (Latin):
unuficatur. eritq in natura sua mundissimũ. ipse enĩ dic̾it. Mundate
que intus funt. ꝙ ea que foris sunt munda erunt. Dicit ꝙ apłs. uiui
cato aufertur pena peccati. Et ubi est malũ : ubi est mors conten¬
tio tua: ubi est mors aculeus tuus Uincit enim essentia nchilũ.
oberit. qui diabolus d̾r. qr qr ipse in quantũ angłs est: non est malũ.
s in quantũ ꝑu̾sus est ꝓpͥa uoluntate. tãtendũ est enim & angłos
natura esse mutabiles. si solus cłs est incõimitabilis: s ea uoluntate
qua magis dm̃ quã se cliligũt. firini ꝙr stabiles manent in illo. ⁊ fru¬
untur maiestate ipsis. ei uni libentissime subditi. Ille autem angłs
magis seip̃m quã clm̃ diligendo. subditus ei esse noluit. ꝙ intumuit
ꝑ suꝑbiã. & a sũma essentia defecit. & lapsus est: ⁊ ob hoc minꝰ ẽ. quã
fuit. quia eo qd̾ minꝰ erat frui uoluit. cum magis uoluit sua poten¬

Expanded text:
vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Ipse enim dixit: Mundate vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Ipse enim dixit: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Dicit et Apostoluscato, auferetur et poena peccati: et ubi est malum? Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Vincit enim essentia nihilum, oberit, qui diabolus dicitur; quia et ipse, in quantum angelus est, non est malus, sed in quantum perversus est propria voluntate. Fatendum est enim, et Angelos natura esse mutabiles, si solus Deus est incommutabilis: sed ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia eo quod minus erat frui voluit, cum magis voluit sua poten
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate: sine ulla dubitatione p̾ꝑabitur. & a multis mutabilibus
ad uuum in cõmutabile reuertetur. reformata ꝑ sapientiam non
iudicetur: diligens dñm dm̃ suũ in toto corde. & in tota aĩa. ꝙ¬
in tota mente. & diligens ꝓximũ suũ non carnaliter set tamꝙͣ
se ipsum. Se autem s̾ p̃ualiter diligit: qui ex toto qd̾ in exu̾iuit
diligit dm̃. In his enim duobꝰ preceptis. tota lex pend & ꝓpħe. Inde¬
iam erit consequens. ut post mortẽ temporalẽ quam debemius pͥmo
peccato. tẽpore atq ordine suo hoc corpꝰ restituatur pristine stabili¬
tati. quã non ꝑ se habebit. s ꝑ aĩam stabilitã in dño. Que rursus
non ꝑ se stabilitur: s ꝑ dm̃ qͥuo fruitur. Ido̾q amplius quã corpꝰ
iugebit. corpus enĩ ꝑ ipsam uigebit. & ipsa ꝑ incominutabilem
ueritatẽ. qui filius d̾ĩ unicus est. atq ita & corpus ꝑ ip̃m filiũ cłi ui¬

Expanded text:
voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non judicetur , diligens Dominum Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto, quod in eo vivit, Deum diligit. In his enim duobus praeceptis tota Lex pendet, et equens ut post mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati, quam non per se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. Quae rursus non per se stabilitur, sed per Deum quo fruitur; ideoque amplius quam corpus vigebit: corpus enim per ipsam vigebit, et ipsa per incommutabilem veritatem, qui Filius Dei unicus est; atque ita et corpus per ipsum Filium Dei vi
Abbreviated transcription (Latin):
nalis & terrena efficitur. ⁊ ob hoc etiã caro & terra noĩatur. & quã¬
dru ita est regnũ clĩ non possidebit. & eripitur ei qd̃ amat. Id enum
amat qd̃ ⁊ minus est quam uita. qr corpus est. & ꝓpt̾ ipsum peccatũ
qd̃ amatur fit corruptibile. ut fluendo deserat amatorẽ suum. quia
& ille hoc amando deseruit dñi. P recepta enim eius neglexit diom¬
tis. Hoc manduea qr hoc noli. Traditur gͦ ad pęnas. quia diligendo
inferiora in egestate uoluutatũ suarũ ꝙ in dolorib aput inferos ordi¬
natur. Quid est enĩ dolor qui d̾r corporis uisi corruptio repentina salti¬
frui se posse sꝑabat: Et hoc est totũ qd̃ dicit᷑ malũ. idest peccatũ &
pęna peccati. Si aut̃ clũ in hoc stadio uite humane aĩa degit. uincat
eas quas adu̾sũ se nutriuit cupiditates fruendo mortalib. ꝙ ad eas
uncendas gr̃a cłi se adiuuari credat. mente illi seruiens ꝙ bona

Expanded text:
nalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamdiu ita est, regnum Dei non possidebit, et eripitur ei, quod amat. Id enim amat quod et minus est quam vita, quia corpus est; et propter ipsum peccatum, quod amatur fit corruptibile, ut fluendo deserat amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus neglexit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli . Trahitur ergo ad poenas: quia diligendo inferiora, in egestate voluptatum suarum et in doloribus apud inferos ordinatur. Quid est enim dolor, qui dicitur corporis, nisi corruptio repentina salufrui se posse speraverat? Et hoc est totum quod dicitur malum, id est, peccatum, et poena peccati. 24. Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona
Abbreviated transcription (Latin):
prima atq sũina essentia. ex qua est om̃e quicqͥd est in quant̃
quia in quantũ est qͥcqͥd est bomim est. ꝙ ido ex deo non est mors.
ma essentia esse fecit om̃e qd̃ est. unde & essentia dr. Mors aucem
non ẽẽ. cogit quicqͥd moritur in quantũ moritur. Nam si ea que mo¬
riuntur penitus inorerentur. ad nichilũ sine dubio ꝑuenirent. Set
tm̃ morunitur: quantũ minus essentie participant. qd̃ breuiꝰ ita
dici potest. T̃ antomagis moruintur: quanto minꝰ suut. Corpus aut̃
inuius est quã uita quelib. qm̃ quantulũcũq manet in spetie:¬
ꝑuitã manet. seu qua unũ quodq aĩal seu qua uinũsa natura
mundi administrat᷑. Corpus gͦ magis subiacet morti. ꝙ id̾o uicimꝰ
est nichilo. Quappt̃ uita que fructu corꝑis delectata negligit dm̃.
inclinatur ad nichilũ. & ista est nequitia. Hoc facto autem uita car¬

Expanded text:
prima atque summa essentia, ex qua est omne quidquid est, in quantum est; prima atque summa essentia, ex qua est omne quidquid est, in quantum est; quia in quantum est quidquid est, bonum est. 22. Et ideo ex Deo non est mors. quoniam summa essentia esse facit omne quod est, unde et essentia dicitur. Mors autem non esse cogit quidquid moritur, in quantum moritur. Nam si ea quae moriuntur, penitus morerentur, ad nihilum sine dubio pervenirent; sed tantum moriuntur, quantum minus essentiae participant: quod brevius ita dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est quam vita quaelibet; quoniam quantulumcumqper vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa natura mundi administratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicinius est nihilo. Quapropter vita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc facto autem vita car
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes quasi nichili homines appellantur. Uita gͦ uoluntario de¬
fectu defitiens ab illo qui eam fecit & cuiꝰ essentia fruebat᷑. & uo¬
lens contra clĩ legẽ frui corporib quib eam deus prefecit: uer¬
git ad nichilũ. Et hec est nequitia. non quia corpꝰ iã nichilũ ẽ:
nam &᷑ ipsam hab allqͣm ꝯdordiã partiũ suarũ. sine qua oĩo
esse non posset. E rgo ab eo factũ est & corpꝰ. qui oĩs concordie ca¬
put est. Habet corpꝰ quandã pacẽ sue forie. sine qua ꝓrsus uicħ
ss Ergo ille est & corꝑis ꝯditor a quo pax oĩs est. & qui forma:
infabricata atq oium formosissuna. Habet aliqͣm spetiem. sine
qua corpꝰ non est corpꝰ. Si gͦ querit᷑ quis instituerit corpꝰ: ille q̃ra¬
tur qui est oĩum spetiosissimis. Oñis enim speties ab ipso est.
Quis est aitte Re uisi uñ os: una ueritas. ana salus ꝯtum. &

Expanded text:
homines, nihili homines appellantur. Vita ergo voluntario dehomines, nihili homines appellantur. Vita ergo voluntario defectu deficiens ab eo qui eam fecit, et cujus essentia fruebatur, et volens contra Dei legem frui corporibus, quibus eam Deus praefecit, vergit ad nihilum; et haec est nequitia: non quia corpus jam nihilum est. Nam et ipsum habet aliquam concordiam partium suarum, sine qua omnino esse non posset. Ergo ab eo factum est et corpus, qui omnis concordiae caput est. Habet corpus quamdam pacem suae formae, sine qua prorsus nihil esset. Ergo ille est et corporis conditor, a quo pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non est corpus. Si ergo quaeritur quis instituerit corpus, ille quaeratur qui est omnium speciosissimus. Omnis enim species ab illo est. Quis est autem hic, nisi unus Deus, una veritas, una salus omnium, et
Abbreviated transcription (Latin):
ac sequi
securissima & certissima salus est. Defencti aut̃ adu̾sus loqͣees. et
aperiri querentib multis modis potest oĩpotente dõ ipso ꝑ se¬
ip̃m demonstrante que uera sũt. & ad hec intuenda & ꝑcipiendꝰ
itaq diu multũq consid̾ans. quales oblatͣntes. ꝙ quales queren¬
tes expertus st̃. uł qualis ipse seu cũ latrarẽ seu cũ quererẽ fue¬
m: michi hoc mͦ utenclũ putaui. Qne uera esse ꝑspexeris tene
& eccłie catholice tribue. que falsa respue. ⁊ mͥ qui homo sũ ig¬
nosce. Que dubia crede. donec aut respuenda esse. aut uera ẽt̃.
aut sẽꝑ crecdenda esse uł ratõ doceat. uł p̾cipiat auctoritas. In¬
tende igit᷑ iñ hr̃ que secunt᷑ diligenter & pie quantũ potes. Ealẽ
sũma uita est. & ipse fons uite. nec aliqua uita in qͣntũ uita:
malũ est. s in quantũ uergit ad mortẽ. Mors aut̃ ite nõ est nͥ
nequitia. que ab eo quod nec quicqͣm sit ẽst dĩcta. ꝙ ido neqͥssum

Expanded text:
ac sequi, securissima ac certissima salus est. 20. Defendi autem adversus loquaces, et aperiri quaerentibus, multis modis potest; omnipotente ipso Deo per seipsum demonstrante quae vera sunt, et ad haec intuenda et percipienitaque diu multumque considerans quales oblatrantes, et quales quaerentes expertus sim, vel qualis ipse, sive cum latrarem, sive cum quaererem, fuerim; hoc modo mihi utendum putavi. Quae vera esse perspexeris, tene, et Ecclesiae catholicae tribue; quae falsa, respue, et mihi qui homo sum ignosce; quae dubia, crede, donec aut respuenda esse, aut vera esse, aut semper credenda esse, vel ratio doceat, vel praecipiat auctoritas. Intende igitur in haec quae sequuntur, diligenter et pie, quantum potes: tales summa vita est et ipse fons vitae, nec aliqua vita in quantum vita est, malum est, sed in quantum vergit ad mortem: mors autem vitae non est, nisi nequitia, quae ab eo quod ne quidquam sit, dicta est; et ideo nequissimi
Abbreviated transcription (Latin):
gentius consid erantib. q ille mentitur qui uult uidi qd̾ ñ
Non ita discernit᷑ mentiens a fallente. qd̾ mnest om̃i mentien¬
ti uoluntas fallendi. ⁊̃ si ñ ei credatur. fallens aũ ẽẽ non po¬
test. qui ñ fallit. Ergo corporea spẽs qr nullam uoluntatem

Expanded text:
gentius considerantibus: quia ille mentitur qui vult videri id qugentius considerantibus: quia ille mentitur qui vult videri id quNam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non fallit. Ergo corporea species, quia nullam voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
corporeis oculis eã uideres: ñ uere diceres. ꝗͣꝗͣ eus uestigio
loco eẽt ubi corpus nr̃m ẽ non eam uidẽt qui mn hocmͦ in ori¬
ente de corporib iudicat. Nongͦ ista continet᷑ loco. Et cũ adẽ
ubicũq uidicanti: nusꝙͣ ẽ ꝑ spatia locoꝵ. ⁊ ꝑ potentiã nusꝙͣ ñ¬
ẽ. Qd̾ si eam corporamentiunt: ñ ẽ credendũ mentientib ne
incidamus in uanitates uanitantiũ. s querendum ẽ ipotiꝰ
cum ido mentiant᷑ qui eam uident᷑ ostendere oculis carne¬
is. cum illa mente pura uideat᷑ utrum in tantũ mentiant᷑
in quantum ei similia s̃. an in quantum eam ñ assecuntur.:
Nam si assequerent᷑: qd̾ imitantur implerent. Si aũ imꝑle¬
rent: omnimodo eẽnt similia. Si aũ omnim᷑ eẽnt similia:
ncħ int̾ illam naturam ⁊ istam int̾ess. Qd̾ si ita eẽt: ñ eam
mentirentur. id enĩ eẽnt qd̾ illa ẽ. Nec mentiuntur tñ dili¬

Expanded text:
corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio loco esset ubi corpus nostrum est, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista continetur loco; et cum adest ubicumque judicanti, nusquam est per spatia locorum, et per potentiam nus ne incidamus in vanitates vanitantium: sed quaerendum potius est, cum ideo mentiantur, quia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente pura videatur, utrum in tantum mentiantur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil inter illam naturam et istam interesset. Quod si ita esset, non eam mentirentur: id enim essent quod illa est. Nec tamen mentiuntur dili
Abbreviated transcription (Latin):
si titubabit᷑. subiciã. utrũ ido qr similes sͥ partes s̃: ⁊ aliqua co¬
pulatione ad unam ꝯuenientiã redigunt᷑. Qd̾ cũ ita ẽẽ com¬
pererit: interrogabo utrum hanc ipsam unitatem quã con¬
iuncunt᷑ appetere. summe impleant. an longe infra iaceant.
⁊ eã quodãmͦ mentiant᷑. Qd̾ si ita ẽ. nam ñ quis ad monitꝰ uide¬
at neq ullam spẽm. neq ullũ omnino eẽ corpus qd ñ habeat
unitatis qualec̃q uestigium neq quantũ us pulcherrimũ
corpus cũ interuallis locoꝵ necessario aliud aliquid alibi habe¬
at posse assequi eam quã sequit᷑ unitatem: Quare si hoc ita ẽ.
flagitabo ut respondeat ubi uideat ipse unitatem hanc aut uñ
uideat. quam si ñ iuderet unde cognosceret ⁊ qͥo imitaret᷑ cor¬
poꝵ spẽs ⁊ qͥd implere ñ poss  Nunc uͦ cũ dicit corporib. uos
nͥ uideres iudicare ñ posses qd̾ eam ñ impleants si aũ his

Expanded text:
si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua cosi titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, summe impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ullam speciem, neque ullum omnino esse corpus quod non habeat unitatis qualecumque vestigium; neque quantumvis pulcherrimum corpus, cum intervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut respondeat, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero cum dicit corporibus, Vos nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd qd̾ significemus posse ẽẽ ⁊ alit̾. uelud cum dicimꝰ ita eẽ de¬
delectatio. nec uolunt tendere ad suꝑiora ut iudicent cur ista
iusibilia placeant. Itaq si queram ab artifice uno arcu constru¬
cto. cur alterum parem in altera parte contra moliat᷑. respon¬
debit. credo. ut paria parib edificii membra respondeant.
Porro siꝑgam querere id ipsum cur eligat. dicet hoc dicere.
hoc ẽẽ pulchrum. hoc delectare cernentes. Nil audebit am¬
plius. Inclinatus enim recumbit oculis. ⁊ unde pendeat ñ in¬
celligit. At ego uirum intrinsecus oculatũ. ⁊ inuisibilit̾ ui-¬
dentem ñ desinam commendare. cur ista placeant. ut uidex
ẽẽ audeat ipsius delectationis humane. Ita enĩ suꝑfert᷑ illi.¬
ut nec ab ea teneat᷑. dum ñ scdm ipsã s ipsam iudicat. Et priꝰ
queram utrum id̾o pulchra sint q delectant. an id̾o delectẽt

Expanded text:
uid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse deuid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse dedelectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in altera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non secundum ipsam, sed ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra sint, quia delectant; an ideo delectent,
Abbreviated transcription (Latin):
oportet nos om̃s exiberi ante tribunal xp̃i. Om̃ia gͦ iudicat
qr suꝑ om̃ia ẽ quando cũ dõ ẽ. Cum illo aũ ẽ quando purissi¬
me intelligit. ⁊ tota caritate qd̃ intelligit diligit. Ita ⁊̃ quant̾
potest lex ipsa ⁊̃ ipse fit. scđ̾m quã iudicat om̃ia ⁊ de qua uidi¬
care nullus potest. sic̃ in istis temporalib legib qͣꝙͣ de his homi¬
nes iudicent cum eas instituunt. tñ cum fuerint institute acq
firmate ñ licebit iudici de ipsis iudicare s scđm ipsas. Condi¬
tor tam̃ legum temporalium si uir bonus ẽ. ⁊ sapiens illã ipsã
consulit etna de qua nulli anime iudicare datum ẽ. ut scdm¬
incomiutabiles eiꝰ regulas qͥd sit ꝓ tempore iubendum uetand¬
ꝙ discernat. Eternamgͥ legem mundis animis fas ẽ cognosce
iudicare non ẽ fas. Hoc aũ interẽ qd̾ ad cognoscendum satis ẽ. ut
uideamus ita ẽẽ aliquid ł ñ ita. Ad uidicandum uͦ addimꝰ ali-¬

Expanded text:
s exhiberi ante tribunal Christi . Omnia ergo judicat, quia super omnia est, quando cum Deo est. Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum potest, lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia, et de qua judicare nullus potest. Sicut in istis temporalibus legibus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut sincommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc autem interest, quod ad cognoscendum satis est ut videamus ita esse aliquid vel non ita: ad judicandum vero addimus aliq
Abbreviated transcription (Latin):
tura. in qͣ hõ rectissime dr᷑ factus ad ymaginẽ q simili¬
tudinẽ cłi. Non enĩ aliter incõmutabilẽ ueritatẽ posset
mente ꝯspice̾. Alia uero ita sunt ꝑ ipsã factã: ut non
sint ad ipsam. qr ideo rõuat aĩa. si ereatori suo seruiat
a quo facta est & ꝑ quẽ facta est ⁊ ad quẽ facta est: eun¬
cta ei cetera seruient. Et uita ultima que tã ucrna
extrema nataͣ ꝙ essentia. cui oĩmͦ credenti ad arbitriũ
dñabit᷑. nullã de ipso sentiens molestiã. qr iq̃ nõ ex illo
nec ꝑ illud q̃ret beatitudinẽ. s ex deo ꝑ se ipsam ꝑcrpiet.
Renformatũ gͦ corpꝰ ac sanctificatũ sine detͥmento corrui¬
tionis ⁊ sine onere clifficultatis: ad ministrabit In resͣ¬
rectione enĩ neq nubent neq nubentur. s erũt sic̃ an¬
głi in ceł. Asca gͦ uentri. ⁊ uentrer escis. d̾s aũ hu̾e ⁊ illaᷤᷤ

Expanded text:
o rectissime dicitur factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta ei caetera servient: et vita ultima, quae tam viciipsum corpus, extrema natura et essentia, cui omni modo cedenti ad arbitrium dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit. In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli in coelis . Esca vero ventri, et venter
Abbreviated transcription (Latin):
atant intam possessionẽ resticiam & ortatert cẽ opi¬
culatu i si g ab hac parte ꝑ negligentiã de impietate uurr
suboitus fuerit i. mens & ratio erit qradẽ ho tuoromat
misers ciestinatur in hac uita. post hane uacã ordinats
quo eũ destinari. &e ubi orcdinari. sũ mꝰ ille rector aꝵi bis¬

Expanded text:
atur et opitulatur: si ergo ab hac parte per negligentiam et impietatem vir subditus fuerit, id est mens et ratio, erit quidem homo turpis et miser; sed destinatur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari et ubi ordinari summus ille rector et
Abbreviated transcription (Latin):
taliũ figarũ ĩnum̾abilia machinamur. Quid in nobẽ qd
itꝰ: intelligit. has ipsas uusibiles moles corꝑũ ꝓ portione
magnas esse uł paruas. & õe corpiis habere dimmdiũ. qnͣ
gplũ cũꝙ sit. & si dimidiũ. ĩnumãbiles partes: Itaq gͣnũ
tĩ magnũ ese quã tnindus est nobis. totũq istũ mundũ
sigatũ põne pulcrũ esse. nõ mole. magnũ aũ uicłi. nõ ꝓ si
quiantitnte s ꝓ breunate hr̃a i animaliũ quib plenus:

Expanded text:
talium figurarum, innumerabilia machinamur? Quid est in nobis, quod intus intelligit has ipsas visibiles corporum moles proportione magnas esse, vel parvas; et omne corpus habere dimidium, quantulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne tam magnum esse quam mundus est nobis, totumque istum mundum figurarum ratione pulchrum esse, non mole; magnum autem videri, non pro sua quantitate,
Abbreviated transcription (Latin):
eurios. ⁊ ipsi ad uniu̾sũ tẽp̃ relati breues sunt. cũ illa ip si
hamosa successio ⁊ q̃la gradatio seu localiũ sen tẽpalium
spatioꝵ. uc̃ srsiore utł mora s ordinata ꝯuenientia puscra
iudicetur. Ipse aũ ordinis motꝰ inuit in ueritate ipetua nec
mole uastus nec ꝓtractione uolubilis. s potentia supra
om̃s locos. magnus. et̾nitate supͣ oĩa tẽꝑa ĩmobilis. siue
quo tñ nec ulliꝰ molis nastitas in unũ redigi. nec ulliꝰ
temꝑis ꝓductio potest ab errore ꝓhiberi. ꝙ aliquid ẽẽ.¬

Expanded text:
sum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis; sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse v
Abbreviated transcription (Latin):
impios ingeniosos. ꝙ ad eã ꝑuenire oiligentes q pios. qmͣ¬
uis ingenio tardiores. Non enĩ datũ est illud talentũ ei qui
acceꝑat duo. habet enĩ ꝙ hoc qui iã in actione ꝙ cogitatiõł
bene uuit. s ei qui acceꝑat .u. Nondũ enĩ habet ad et̾na cõ

Expanded text:
impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes et pios, quaimpios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo; habet enim et hoc, qui jam in actione et cognitione bene vivit: sed ei qui acceperat quinque. Nondum enim habet ad aet
Abbreviated transcription (Latin):
tiaut urbani aut faceti nominantur: excellere.s habent
eã in sudario obliga tã. aut in t̾ra obrutã .i. delicatis & suꝑfliuᷤᷤ
rebus ac t̾renis eupiditatibs ĩuolutã & op̾ssã. ligabunt᷑ gͦ his¬
manꝰ & pedes ⁊ mittent᷑ in tenebras ext̾iores. ibi erit fletꝰ
a stridor dentiũ. nõ q ipsa dilexerũt. Quis enĩ hec diligat
s qr illa q̃ dilexert̃ mitia istoꝵ. st̃. & necessario dilectores
suos ad ista ꝑducũt. Qui enĩ mag̃ amat ire qm redire. aui
ꝑuenire: in lõginquiora mittendi sunt. qm caio sunt. ꝙ
corporis ad credenda & p̾dicanda oꝑa dei. ꝙ nutriendã ea¬
ritatẽ ipsius. ut actione uł cogitatione ad pacificandã ne¬
talentũ qd̾ male utenti aufertur: illi datur qui talentis
u. bene usus est. nõ qr tranferri potest acumen intelligẽ¬
tie. s ita significatũ est posse hoc amitt̾e negligentes qł

Expanded text:
ti, aut urbani, aut faceti nominantur, excellere; sed habent ti, aut urbani, aut faceti nominantur, excellere; sed habent eam in sudario obligatam , aut in terra obrutam, id est, delicatis et superfluis rebus, aut terrenis cupiditatibus involutam et opmanus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium. Non quia ipsa dilexerunt; quis enim haec diligat? sed quia illa quae dilexerunt, initia sunt istorum, et necessario dilectores suos ad ista perducunt. Qui enim magis amant ire quam redire aut pervenire, in longinquiora mittendi sunt; quoniam caro sunt, et corporis ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius, vel actione vel cognitione ad pacificandam natalentum quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est : non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes et
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ enĩ sũme difficultatis est bellũ atq ꝯtentio. Et hoc
significare arbritor qd̃ ligantur ei manꝰ & pedes .i. faci¬
litas o̾is aufertur oꝑandi. Et qui sitire qu esurire uolũt.
& in libidinẽ ardescere ⁊ defatigari. ut libent̾ eoant &
bibant ꝙ ꝯcũbãt ꝙ clormmiãt: amant indigentiã qd̾ esti
initiũ sũmoꝵ doloꝵ. Perficiet᷑ gͦ in eis qd amant. ut ibi
sint ubi est ploratus ꝙr stridoꝵ oentiũ. Plures enĩ sunt
qui hec oĩa mitia simul cliligunti ai quoꝵ. irita est
spectare. contend̾e. manducare. bib̾e. cõcũbere. dormire. &
in cogitatione sua nichil aliud qmͣ fanthasiata que de ta¬
li uita colligũt ãplexari. q ex eoꝵ fallatia suꝑstitiones uel
impietatis regłas fig̾e qͥb decipiunt᷑. & quib inherent etiã
si ab illecebris carnis se abstinere conentur. qr ñ bene utunt᷑¬
talento sibi ꝯmisso .i. mentis acie qua iudentur om̃s qui doc¬

Expanded text:
tium enim summae difficultatis est bellum atque contentio. Et hoc tium enim summae difficultatis est bellum atque contentio. Et hoc significare arbitror, quod ligantur ei manus et pedes, id est, facilitas omnis aufertur operandi. Et qui sitire et esurire volunt, et in libidinem ardescere et defatigari, ut libenter edant, et bibant, et concumbant, et dormiant, amant indigentiam, quod est initium summorum dolorum. Perficietur ergo in eis quod amant, ut ibi sint ubi eis sit ploratus et stridor dentium . 105. Plures enim squi hec omnia initia simul diligunt et quorum est spectare, manducare, bibere, concumbere, dormire et in cogitatione sua nichil aliud quam fantasmata, que de tali vita colligunt, amplexari; ex eorum fallacia superstitionis vel impietatis regulas fingere, quibus decipiuntur et quibus inherent, etiam si ab illecebris carnis se abstinere conentur, qtalento sibi commisso, id est, mentis acie, qua videntur omnes, qui doc
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sue fide spe ꝑ caritatẽ nutͥunt᷑. Post hãc aũ uitã
qꝵ ꝯnitio ꝑfitietur. qr ex parte nũc scimꝰ. cũ aut̃ uenerit
cũ illo sumꝰ in uia. Et tota sanitas qꝵ nulla indigen¬
tia qr nulla fatigatio aderit corpori. qr corruptibile hoc.
tẽꝑe atq ordine suo quo resurrectõ carnis futura est:
induetur incorruptione. Nõ mirũ aũ si hoc clabit᷑ his
qui in ꝯnitione solã amãt ueritatẽ. qr in actõe solam
pacem ⁊ in ccepore solã sanitatẽ. Hoc enĩ in eis ꝑfitiet᷑
post hanc uitã: qd̾̃ in hac uita plus diligũt. Qui gͦ ma
magis appetãt. quibs ad ꝯfpicienda qr diligenda intelligi¬
bilia ꝯmemorari debuerũt: dabunt᷑ eis ext̾iores tenebu
Harũ quippe initiũ ẽ: carnis prudentia. ⁊ sensuũ corpo¬
reoꝵ inbecillitas. Et qui certaminib delectant᷑: aliena¬
buntur a pace. ꝙ sũmis difficultatib inplicabuntur. Ini¬

Expanded text:
ctionis suae fide, spe, et charitate nutriuntur; post hanc autem vitam ctionis suae fide, spe, et charitate nutriuntur; post hanc autem vitam et cognitio perficietur, quia ex parte nunc scimus: cum autem venerit cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit corpori: quia corruptibile hoc tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum autem si hoc dabitur his qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione solam pacem, et in corpore solam sanitatem. Hoc enim in eis perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus diligunt. CAPUT LIV.magis appetant, quibus ad conspicienda et diligenda intelligibilia commemorari debuerunt, dabuntur eis exteriores tenebrae. Harum quippe initium est carnis prudentia, et sensuum corporeorum imbecillitas. Et qui certaminibus delectantur, alienabuntur a pace, et summis difficultatibus implicabuntur. Ini
Abbreviated transcription (Latin):
do. S miseri hoĩes quib ꝯnita uilescũt. & nouitatib gau¬
toria sit finis certandi. q quib uit ÷ corꝑis salus. malũt
uesci qm satiari. & malũt frui genitalib m̃bus. qmͣ nul¬
lã talẽ ꝯmotõem pati. Inueniũtur etiã qui malut clor¬
mire qmͣ nõ clormitare. cũ oĩs illiꝰ uoluptatis sit finis. ñ
esurire ac sitire. ꝙ ñ desid̾are ꝯcubitũ. ⁊ ñ esse corpore fatiga
to. Quãre qͥ frnis ipsos desid̾ant: pͥus curiositate caret. qnoᷤᷤ¬
centes eã ẽs deres ꝯnitionẽ q̃ intꝰ ÷. ꝙ ea ꝑfruentes qnͣtũ in¬
hac luta q̃uent. Ittos. ndesptiut aceronis facilitatẽ ꝑiueatia
posita sclentes maidis e saciliorẽq uictoriã ñ resistere
ammositati cuiꝰq. ꝙr hoc qͣntũ in hac uita q̃ũt sentiũt.
Postremo etiã quietẽ corporis. abstinendo ab his reb sine
quib agi hec uita potest. Ita gustãt qm suauis est dñs.
nec erit dubiũ quid post hanc uitã fut᷑um sit. ꝙ ꝑfe¬

Expanded text:
. Sed miseri homines, quibus cognita vilescunt, et novitatibus gautoria sit finis certandi. Et quibus vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus membris quam nullam talem commotionem pati; inveniuntur etiam qui malunt dormire quam non dormitare: cum omnis illius voluptatis sit finis, non esurire ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse corpore fatigato. 103. Quare qui fines ipsos desiderant, prius curiositate carent, cognoscentes eam esse certam cognitionem quae intus est, et ea perfruentes quhac vita queunt: deinde accipiunt actionis facilitatem, pervicacia posita, scientes majorem esse facilioremque victoriam non resistere animositati cujusquam, et hoc quantum in hac vita queunt: sentiunt postremo etiam quietem corporis abstinendo ab his rebus sine quibus agi haec vita potest. Ita gustant quam suavis est Dominus , nec erit eis dubium quid post hanc vitam futurum sit, et perfe
Abbreviated transcription (Latin):
s tenere se arbitrans carm resistere conatur. usq ad uisibilium rerũ
imagines ꝑuenit. ⁊ lucis huiꝰ quã certis terminis cireumscͥptam ui¬
det. immensa spatia cogitatione format inaniter. ⁊ hanc spẽms fu¬
ture habitationis pollicetur. nesciens oculoꝵ concupiscentiam set᷑¬
here ⁊ cum hoc mundo ire uelle extra mundum. Quem ꝓptea ip̃m
eẽ ñ putat. qi xiꝰ cdariorem partem ꝑ infinitum falsa cõgitatione
distendit. ꝙ ñ solum de hac luce s ⁊̃ de aqua. postremo de uino
de melle. de auro. de argento. de ipsis deniq pulpis carmb ł¬
sanguine. uel ossib quoꝵlib animalium. ⁊ cetis huuscemodi reb
facillime fieri potest. Nichil enim ẽ corporis ꝙ ñ uel unũ iusũ pos¬
sit innumerabiliter cogitari ł in paruo spatio uisum possit eadem
imaginandi facultate ꝑ infinita diffundi. S facillimum ẽ execrari

Expanded text:
sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis circumscriptam videt, immensa spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem sibi futurae habitationis pollicetur; nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis denique pulpis, vel sanguine, vel ossibus quorumlibet animalium, et caeteris hujusmodi rebus facillime fieri potest. Nihil enim est corporis, quod non vel unum visum possit innumerabiliter cogitari, vel in parvo spatio visum possit eadem imaginandi facultate per infinita diffundi. Sed facillimum est exsecrari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet colitur. ipsa sit malum. s suꝑsticio malum ẽ. qua creat᷑e
potius ꝙͣ creatori seruitur. Quod malum omnino nullum erit. c̃
que diligit dm̃ bonum ẽ infimum ⁊ in suo gn̾e pulchrum. qm̃ for.¬
ma ⁊ sp̃e ꝯtinetur. Si aũ diligatur ab aĩa que negligit dm̃. nec sic qͥdẽ
lis dilectori suo. ⁊ eum implicat erumpnis ⁊ pascit fallacib uoluꝑ¬
tatib. qr neq ꝑmanent. neq satiant. ⁊ torquent dolorib. qr cũ or¬
dinem suũ ꝑagit. pulchra mutabilitas tempoꝵ deserit amantem
sp̃es concupita ⁊ ꝑ cruciatum sentientis discedit a sensib ⁊ errorib
agitat. ut hanc eẽ primam spẽm putet. que omniũ infima ẽ. nature
silici corporee quã ꝑ lubricos sensus caro maledicta nuntiauerit.
ut cũ aliqiuid cogitat intelligere se credat umbris illusus fantas¬
matum. Siqͣndo aũ tenens integram diuine ꝓuidentie disciplinã

Expanded text:
pertinet, colitur, ipsa fit malum: sed superstitio malum est, qua creaturae pertinet, colitur, ipsa fit malum: sed superstitio malum est, qua creaturae potius quam Creatori servitur; quod malum omnino nullum erit, cum quae diligit Deum, bonum est infimum, et in genere suo pulchrum; quoniam forma et specie continetur: si autem diligatur ab anima quae negligit Deum, ne sic quidem lis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus voluptatibus: quia neque permanent, neque satiant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam,
Abbreviated transcription (Latin):
endo. ⁊ bonũ ꝙ obtemꝑando minus diligebat. ardentiꝰ diligito pa-¬
rando. uitium gͦ anime ẽ ꝙ fecit. ⁊ difficultas ex uitio pena ẽ quã
lum ñ ẽ. Sic enĩ nͦ aqua malum ẽ. nͨ animal ꝙ uiuit in aere. nã iste
mersꝰ patit᷑. Stilus ferreus alia parte qua scͥbamus. alia qua delea¬
mus. a fabre factꝰ ẽ.⁊ in suo gen̾e pulcher ⁊ in usum nr̃m accomino¬
nullo mͦ stilus fecerit malũ. cũ ipsum factũ iure utuꝑet᷑. Quod si cor¬
rigat ubi erit malumeꝰ Si qͥs meridianuĩ repente sole intũeat̃. reꝑ¬
cussi oculi turbantur. num id̾o aut solmalum erit aut oculis̾
Nullomͦ. sunt enim substantie. s malum ẽ in ordinatꝰ aspect᷑
⁊ ipsa que consequitur ꝑturbatio. Qd̾ malum ñ erit cũ ocłi fue¬
rint recreati. ⁊ lucem suam congruenter aspexerint. Neq cum
eadem lux que ad oculos ꝑtinet ꝓ luce sapientie que ad mentes

Expanded text:
ndo; et bonum quod non obtemperando minus diligebat, ardentius diligit compando; et bonum quod non obtemperando minus diligebat, ardentius diligit comparando. 39. Vitium ergo animae est quod fecit, et difficultas ex vitio poena est quam lum. Sic enim nec aqua malum est, nec animal, quod vivit in aere; nam istaemersus patitur. Stilus ferreus alia parte, qua scribamus, alia, qua deleamus, a fabro factus est, et in suo genere pulcher, et ad usum nostrum accommonullo modo stilum malum fecerit, eum ipsum factum jure vituperetur. Quod si corrigat, ubi erit malum? Si quis repente meridianum solem intueatur, repercussi oculi turbabuntur. Num ideo aut sol malum erit, aut oculi? Nullo modo, sunt enim substantiae. Sed malum est inordinatus aspectus, et ipsa quae consequitur perturbatio; quod malum non erit, cum oculi fuerint recreati, et lucem suam congruenter aspexerint. Neque cum eadem lux quae ad oculos pertinet, pro luce sapientiae quae ad mentem
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑseipsa posst̃ uitiari. q ꝑ seipsa nichil s̃. ꝑ ipsum aut̃ partim
ñ uitiantur. partim uitiata sanantur. Est uitium pͥmum anime rõna¬
sis ad egena. a firmitate ad infirma. ⁊ on gͦ a bono substantiali
ad malum substantiale. qi nulla sub̾a malum ẽ. s a bono et̾no ad
temporale bonum. a bono spũali ad bonum carnale. a bono intel¬
ligibili ad bonum sensibile. a bono summo ad bonum infirmum.
Est gͥ quoddã bonum. ꝙ si diligat anima rõnalis peccat. q infra il¬
cando diligit᷑. Nongͥ arbor illa malum ẽ q̃ in medio paradisi plã¬
tata scͥbitur: s diuini p̃cepti transgressio. Que cũ osequentẽ ħt
iustam dampnationẽ contingit ex illa arbore que ꝯtra uetitũ tacta
ẽ. dinoscentia boni ⁊ mali. q cũ suo pecc̃o anima fuerit implicata:
luendo penas discit qͥd int̾sit int̾ p̃ceptum ꝙ custodire noluit. ⁊ pec¬
catum ꝙ fecit. atq hoc mͦ malum ꝙ cauendo ñ didicit: discit senti

Expanded text:
quae per seipsa possunt vitiari, quia per seipsa nihil sunt: per ipsum autem partim non vitiantur, partim vitiata sanantur. CAPUT XX.-- Unde asis ad egena, a firmitate ad infirma. Non ergo a bono substantiali ad malum substantiale, quia nulla substantia malum est, sed a bono aeterno ad bonum temporale, a bono spirituali ad bonum carnale, a bono intelligibili ad bonum sensibile, a bono summo ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligat anima rationalis, peccat, quia infra ilcando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradiso plantata scribitur, sed divini praecepti transgressio. Quae cum consequentem habet justam damnationem, contingit ex illa arbore, quae contra vetitum tacta est, dignoscentia boni et mali: quia cum suo peccato anima fuerit implicata, luendo poenas, discit quid intersit inter praeceptum quod custodire noluit, et peccatum quod fecit; atque hoc modo malum, quod cavendo non didicit, discit sentie