comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mi ꝓ positilaudandiq c̃sili i. facile adueriora trans¬
qucp  taim ꝓbi obstinatiq iudicii est. dolle cuciꝰ
aucramit÷ rationis in flecti Hȩc quippe ille siuera¬
cit᷑ dixꝰ. atq ut locutꝰ ÷ sentit: magnȩ ꝓfecto spei
animũ gerit. Itẽ in fine libri scdi : Nec putesinquit
adinuidiã tuã forsitan reuocandũ: qđ in tua dictorũ
ncorui constitaia potestate iudiciũ Acne forte cuiꝰquã
curtosi sectoris obtutꝰ. int̃ illitas fibras elem̃torũ
uestigia remanentia sollicitent & offendant: contextã
pagine serie pollice seuero discerpe. meq huiꝰ censio¬
nis experte puni attram̃ta quȩ indigna eloquia si¬
gnificauerunt. ne hac occasione. & cuũ ergame ui¬
diciũ quo mͥ uehem̃t᷑ indulges. & meȩ quȩ latebant
ineptiȩ rideant᷑. Isto gͥ cũ ille suos libros & initio
pręmuniuerit & t̃mino cõmuniuerit. atq tuis
humeris imposuerit onꝰ religiosũ correctionis
& em̃dationis suȩ : hoc apud te inueniat qͦd peti¬

Expanded text:
silii facile ad veriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. haec quippe ille si ueraciter dixit atque ut locutus est sentit, magnae profecto spei animum gerit. item in fine libri secundi: nec putes, inquit, ad inuidiam tuam forsitan reuocandum, cum in tua dictorum meorum constituam potestate indicium. ac ne forte cuiusquam curiosi lectoris obtutus inter inlitas fibras elementorum uestigia remanentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice seuero discerpe meque huius censionis experte puni atramenta quae indigna eloquia signauerunt, ne hac occasione et tuum erga me iudicium, quo mihi uehementer indulges, et meae quae latebant ineptiae rideantur. Isto igitur cum ille suos libros et initio praemuniuerit et termino communiuerit atque tuis humeris inposuerit onus religiosum correctionis et emendationis suae, hoc apud te inueniat quod peti
Abbreviated transcription (Latin):
opusculũ meũ cũ apud te inuenisset irrisit. seq
illis cautib animosiore impetu quã consultiore
cõmisit. Sed quo eũ prȩfidentia ista ꝑduxerit : puto
qđ nunc uideas. Uberius aut̃ ago do grãs. si & antea
iã uidebas. Cũ enĩ nollet cohibere prȩcipitẽ cursũ:
ꝓpt̃ ancipitẽ excursũ miserabilẽ inuenit ^ cursũ.
asserens dm̃ paruulis sine xp̃iana regeneratione de

Expanded text:
opusculum meum cum apud te inuenisset, inrisit seque opusculum meum cum apud te inuenisset, inrisit seque illis cautibus animosiore impetu quam consultiore commisit. sed quo cum praefidentia ista perduxerit, puto quod nunc uideas; uberius autem ago deo gratias, si et antea iam uidebas. cum enim nollet cohibere praecipitem cursum propter ancipitem excursum, miserabilem inuenit incursum asserens deum paruulis sine
Abbreviated transcription (Latin):
depositis & remis suȩ disputationis inhibitis. ꝓuida deli¬
beratione frenare. Uiluit quippe uiueni senilis nr̃a cu¬
nctatio. quasi huic molestissim ȩ ac ꝑiculosissimȩ quȩ¬
stioni. magis fuerit impetꝰ eloquentiȩ quã consiliũ
prudentiȩ necessariũ. & prȩuidit hoc etiã ipse. sed fru¬
stra. Nã hȩc sibi uelut abaduersariis ꝓpositurꝰ obiecta:
ex hinc alia inquit substruunt᷑ opꝓbtia quę̧rulis mur¬
murationib oblatrantũ. & excussi quasi quodã tur¬
bine. identidẽ int̾ immania saxa collidim᷑. His prȩ¬
dictis: quȩstionẽ supradictã scopulosissimã sibi ꝓpo¬
suit. Ubi a fide catholica naufragauit. nisi refece¬
rit poenitendo qđ fregit. Illũ gͦ turbinẽ atq illa
saxa deuitans. nauẽ illis cõmittere nolui. Q de hac
re ita scripsi. ut rationẽ potius cunctationis meȩ.
quã temeritatẽ prȩsumptionis ostenderẽ. Quod

Expanded text:
depositis et remis suae disputationis inhibitis prouida delidepositis et remis suae disputationis inhibitis prouida deliberatione frenare. uiluit quippe iuueni senilis nostra cunctatio, quasi huic molestissimae ac periculosissimae quaestioni magis fuerit impetus eloquentiae quam consilium prudentiae necessarium. ut praeuidit etiam hoc ipse, sed frustra; nam haec sibi uelut ab aduersariis propositurus obiecta: exhinc alia, inquit, substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et exhinc quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur. his praedictis quaestionem supra dictam scopulosissimam sibi proposuit, ubi a fide catholica naufragauit, nisi refecerit paenitendo quod fregit. illum ego turbinem atque illa saxa deuitans nauem illis committere nolui et de hac re ita scripsi, ut rationem potius cunctationis meae quam temeritatem praesumptionis ostenderem. quod
Abbreviated transcription (Latin):
cũ consortio carnis peccatrix. ẽe. incip̾it. quȩ pec¬
catrix. ẽeꝰ. non potuit : Utiq enĩ dicunt non pocuit
anima. ẽẽ. peccatrix. nisi eã ds̃ miscuisset carnis
consortio peccatricis Qua gͦ iusticia id fecerit ds̃
cũ inuenire ñ posset. maxime ꝓpt̾ ȩt̃nã dãnatio¬
nẽ morientiũ paruulorũ. quib ñ baptitatis ex¬
piatũ ñ fuerit originale peccatũ : cur itaq ds̃ iustꝰ
& bonꝰ. paruuloꝵ animas quib prȩsciuit ñ subuen¬
turũ xp̃ianȩ grẽ sacram̃tũ. abom̃i noxa ꝓpaginis
liberas. mittendo incorpꝰ qͦd ex adã trahitur uin¬
culo peccati originalis obstrinxerit. atq isto modo
reas ȩt̾nȩ damn̾ationis effecerit. cũ inuenire non
posset: nec uellet dicere etiã ipsas ex illa una
originẽ trahere peccatricẽ: maluit ꝑ naufragiũ
miserabile exire. quã temerariũ cũrsũ uesis

Expanded text:
trix esse incipit, quae pectrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? utique enim dicunt: \'non potuit anima esse peccatrix, nisi eam deus miscuisset carnis consortio peccatricis.\' qua ergo iustitia id fecerit deus, cum iste inuenire non posset — maxime propter aeternam damnationem morientium paruulorum, quibus non baptizatis expiatum non fuerit originale peccatum —, cur itaque deus iustus et bonus parunlorum animas, quibus praesciuit non subuenturum christianae gratiae sacramentum, ab omni noxa propaginis liberas mittendo in corpus quod ex Adam trahitur uinculo peccati originalis obstrinxerit atque isto modo reas aeternae damnationis effecerit, cum inuenire non posset nec uellet dicere etiam ipsas ex illa ulla originem trahere peccatricem, maluit per naufragium miserabile exire quam temerarium cursum uelis
Abbreviated transcription (Latin):
crediderit: condẽnabit᷑ Cuiꝰ mysteriũ credulitatis¬
in paruulis ꝑ eorũ responsionẽ a quib gestant᷑ imple¬
t᷑ ne si factũ ñ fuerit. eant ex uno om̃s incondemna¬
tionẽ Ꝙtam̃ contra tã manifestas uoces quas c̃cit
ueritas. ꝓcedit in mediũ magis uecors quã miseri¬
cors uanitas. & dicit. Non solũ non eunt indãnatio¬
nẽ paruuli. & si nullũ eos xp̃ianȩ fidei lauacrũ a
uinculo originalis peccati absoluat: uerũ etiã feli¬
citate paradisi post mortẽ interĩ ꝑfruunt᷑. post
resur rectionẽ aut̃ etiã regni cȩloꝵ felicitatẽ possi¬
debunt. Hȩc iste contra catholicã fundatissimã
fidẽ. nunquid dicere auder&. si quęstionẽ soluendã
de animȩ origine uires suas excedentẽ. susciꝑe ñ
auderet: Hor rendis ÷ coartatꝰ angustiis. ab eis qͥ
dicunt. Cur ds̃ animã tã in iusta animaduersio¬
ne multauit. ut incorpꝰ eã peccati relegare uoluerit.

Expanded text:
 mysterium credulitatisin paruulis per eorum responsionem a quibus gestantur inpletur, ne, si factum non fuerit, eant ex uno omnes in condemnationem. et tamen contra tam mahifestas uoces, quas concinit ueritas, procedit in medium magis uaecors quam misericors uanitas et dicit: non solum non eunt in damnationem paruuli, etsi nullum eos christianae fidei lauacrum a uinculo peccati joriginalis absoluat, uerum etiam felicitate paradisi post mortem interim perfruuntur, post resurrectionem autem etiam regni caelorum felicitatem possidebunt. haec iste contra catholicam fundatissimam fidem numquid dicere auderet, si quaestionem soluendam de animae origine uires suas excedentem suscipere non auderet ? Horrendis est enim coartatus angustiis ab eis qui dicunt: cur deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare
Abbreviated transcription (Latin):
docere id possunt existimo requirendũ: sedqr iste
de hac re ita disseruit. ut ñsolũ eã quȩ ad hucdis¬
cutienda est ñ soluera quȩstionẽ: uerũ etiã talia
diceret quȩ falsitatis ñ habeant dubitationẽ. Cum
enĩ uellet ꝓbare dubia: ausus dicere sine dubio
reꝓbanda. An uͦ tu reꝓbare dubitabis. qͦd cũ de
anima loqueret᷑. ñ uis inquit animã ex carne
peccati contrahere ualitudinẽ. adquã uicissim
scĩficationẽ uideas transire ꝑcarnẽ ut ꝑ ipsã re¬

Expanded text:
docere id possunt existimo requirendum —, sed quia iste docere id possunt existimo requirendum —, sed quia iste de hac re ita disseruit, ut non solum eam, quae adhuc discutienda est, non solueret quaestionem, uerum etiam talia diceret, quae falsitatis non habeant dubitationem; cum enim uellet probare dubia, ausus est dicere sine dubio reprobanda. An uero tu reprobare dubitabis, quod, cum de anima loqueretur: non uis, inquit, animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam uicissim sanctificationem uideas transire
Abbreviated transcription (Latin):
onis suȩ. Uident enĩ & filios. parentũ dissimiles moribꝰ
Qđ idõ fieri putant. quia & ipse unꝰ homo plerunq suis
morib alios mores dissimiles habet. ñ utiq anima
altera accepta. sed uita in melius uł indeteriꝰ cõmutata
Ita dicunt ñ ẽẽ. impossibile. ut anima ñ habeat eos mores
quos habet illa ex qua ꝓpagata est. quandoquidẽ ipsa una
nunc alios. alias alios habere mores potest. Quare si hoc te
credis abisto didicisse: qͦd anima ñsit extraduce: utinã
id uere didicisses. Metͥ docendũ libentissime traderem:
Sed aliud est discere. aliud sibi uideri didicisse. Sigͦte
didicisse arbitraris qͦd ad huc nescis : ñ plane didicisti
sed temere credidisti qͦd libent̃ audisti. & sub repsit
tͥ falsiloquiũ ꝑ suauiloquiũ: Qđ ñ idõ dico. qr falsũ
.eẽ. iã certꝰ sũ animas potiꝰ insufflari nouas quã
de origine parentũ trahi. hoc enĩ ad huc abeis qui

Expanded text:
onis suae; uident enim et filios parentum dissimiles moribus, onis suae; uident enim et filios parentum dissimiles moribus, quod ideo fieri putant, quia et ipse unus homo plerumque suis moribus alios mores dissimiles habet non utique anima altera accepta, sed uita in melius uel in deterius commutata. ita dicunt non esse inpossibile, ut anima non habeat eos mores, quos habet illa ex qua propagata est, quando quidem ipsa una nunc alios, alias alios habere mores potest. quare si hoc te credis ab isto didicisse, quod anima non sit ex traduce, utinam id uere didicisses! me tibi docendum libentissime traderem; sed aliud est discere, aliud uideri sibi didicisse. si ergo te didicisse arbitraris quod adhuc nescis, non plane didicisti, sed temere credidisti quod libenter audisti et subrepsit tibi falsiloquium per suauiloquium. quod non ideo dico, quia falsum esse iam certus sum animas potius insufflari nouas quam de origine parentum trahi — hoc enim adhuc ab eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
net quidẽ ipse integer ds̃. nec tam̃ de nullo uł dealio.
sed de se ipso diuersũ aliqͥd indeteriꝰ creat. & de in¬
corporeo dõ corpꝰ emanat : absit ut hoc catholicus
animꝰ bibat. Non enĩ est fluentũ fontis diuini. sed
animã quã putat. eẽ. corporeã uindicare a passioni¬
D corporis. disputans de animȩ infantia. de para¬
liticis & oppressis animȩ sensib. de amputatis
m̃bris corporisabsq animȩ sectione: ñ tȩcũ s cũ
illo potiꝰ agere debeo. Illi quippe insudandũ÷ ut rati¬
one reddat dictorũ suoꝵ. ne de oꝑe iuuenis uelle fa¬
tigare uideam᷑ grauitatẽ sems. Quod aut̃ stii¬
litudines morũ qͥ reꝑiunt᷑ infiliis. noñ ex animȩ se¬
mine uenire disputat: consequens : quidẽ ut hoc sen¬
tiant. quicunꝙ animȩ ꝓpaginẽ destruunt. Sed nec
illi qui hanc astruunt. ibi constituunt pondus asserti¬

Expanded text:
net quidem ipse integer Deus, nec tamen de nullo, vel de alio, net quidem ipse integer Deus, nec tamen de nullo, vel de alio, sed de se ipso diversum aliquid in deterius creat, et de incorporeo Deo corpus emanat; absit ut hoc catholicus animus bibat: non enim est fluentum fontis divini, sed animam, quam putat esse corporeabus corporis disputans \'de animae infantia, de paralyticis et oppressis animae sensibus, de amputatis membris corporis absque animae sectione\', non tecum, sed cum illo potius agere debeo; illi quippe insudandum est, ut rationem reddat dictorum suorum, ne de opere iuuenis uelle fatigare uideamur grauitatem senis. quod autem similitudines morum, qui repperiuntur in filiis, non ex animae semine uenire disputat, consequens est quidem, ut hoc sentiant quicumque animae propaginem destruunt, sed nec illi qui hanc astruunt ibi constituunt pondus asserti
Abbreviated transcription (Latin):
netur: Qđ si dicit ita dm̃ de sua natura facere flatũ.
ut ipse integer maneat: ñ inde quȩstio est. sed utrũ
qͦd ñ aliunde nec de nichilo sed de illo est. ñ hoc sit
qͦd ille. id÷ eiꝰdẽ naturȩ & essentiȩ Nã & filio genito
integer manet. sed qr eũ genuit de se ipso. ñ aliud genu¬
it quã id qͦd ipse est. Excepto enĩ qͦd hominẽ assũpsit &
uerbũ caro factũ est: aliꝰ quidẽ uerbũ dĩfilius. sed ñ est
aliud. Hoc est alia ꝑsona est. sed ñ diuersa natura Et
unde hoc nisi qr ñ creatꝰ ex alio uł ex nichilo. sed natꝰ ex
ipso.ẽ. ñ ut melior quã erat esset. sed om̃ino ut esset.
& qͦd ÷ ille unde natꝰ est esset: hoc est uniꝰ eiꝰdẽq nat᷑eꝰ.
ȩqualis. coȩt̃nꝰ. om̃ĩ mͦ similis. parit̾ immutabilis. parit̃
inuisibilis. parͣit̾ incorporeus. parit̃ ds̃ hoc om̃ino
qͦd pat̾. nisi qͦd filius est ipse ñ pat̾ Si aut̃ ma¬

Expanded text:
netur? Quod si dicit, ita Deum de sua natura facere flatum, netur? Quod si dicit, ita Deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat; non inde quaestio est; sed utrum quod non aliunde, nec de nihilo, sed de illo est: non hoc sit quod ille, id est, ejusdem naturae et essentiae. Nam et Filio genito integer manet; sed quia eum genuit de se ipso, non aliud genuit quam id quod ipse est. Excepto enim quod hominem assumpsit, et Verbum caro factum est, alius est quidem Verbum Dei Filius, sed non est aliud: hoc est, alia persona est, sed non diversa natura. Et unde hoc, nisi quia non creatus ex alio, vel ex nihilo, sed natus ex ipso est; non ut melior quam erat esset, sed omnino ut esset, et quod est ille, unde natus est, esset, hoc est, unius ejusdemque naturae, aequalis, coaeternus, omni modo similis, pariter immutabilis, pariter invisibilis, pariter incorporeus, pariter Deus; hoc omnino quod Pater, nisi quod Filius est ipse, non Pater? Si autem ma
Abbreviated transcription (Latin):
tertulliani deliram̃tis. ẽẽ. discretũ Ille quippe
sicut animã. ita etiã dm̃ corporeũ. ẽẽ. contendit
Aquo iste dissentiens. mirabiliora ꝑsuadere molit᷑¬
Om̃ incorporeũ ñ de nichilo facere. sed de semet ipso flatũ
ex halare corporeũ. O doctrinã cui omĩs ȩtas aures sub¬
rigat. quȩ
tos. doctos atq indoctos. recitaturus locofaetq: ⁊gnos¬
res cũ iuniorib conuenite. qͦd nesciebatis discite. qͦd
nunquã audieratis audite. Ecce istodocente. ñ aliun¬
de qͦd aliqͦmͦ est. nec exeo qͦd omĩno ñ est. ds̃ flatũ cre¬
at sed ex eo qͦd ipse est cũ sit incorporeus corpꝰ sufflat.
Naturã gͦ suã ante quã mutet᷑ inpeccati corpore. ipse
mutat in cor pꝰ. Andicit qͦd exnatura sua ñ mutat aliqͥd
cũ flatũ facit: Hon gͦ eũ de se ipso facit Non enĩ ali¬
ud ÷ ipse. aliud natura eiꝰ. Quis hoc insanissimꝰ opi¬

Expanded text:
Tertulliani deliramentis esse discretum. Ille quippe Tertulliani deliramentis esse discretum. Ille quippe sicut animam, ita etiam Deum corporeum esse contendit. A quo iste in hoc dissentiens, mirabiliora persuadere molituum incorporeum, non de nihilo facere, sed de semetipso flatum exhalare corporeum. O doctrinam cui omnis aetas aures subrigat, quae tos, doctos atque indoctos recitaturus invitet. Seniores, cum junioribus convenite, quod nesciebatis discite, quod nunquam audieratis audite. Ecce isto docente, non aliunde quod aliquo modo est, nec ex eo quod omnino non est, Deus flatum creat; sed ex eo quod ipse est, cum sit incorporeus, corpus sufflat. Naturam ergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. An dicit, quod ex sua natura non mutat aliquid, cum flatum facit? Non ergo eum de se ipso facit: non enim aliud est ipse, aliud natura ejus. Quis hoc insanissimus opi
Abbreviated transcription (Latin):
ruinã sedulo diligent̾q fulcire. ne sub ꝑiculo man¬
sionis. discrim̃ uideat᷑ pendere mansori: Ita gͦ
& animã recognosce inqͥt carni suȩ desiderare cibũ.
exqua ipsũ concipit sine dubio desideriũ. Hȩc nẽpe
ille uiuenis sua sensa uerbis luculentissimis & suf¬
ficientissimis explicauit. asserens ñ animȩ requi Ri
alim̃ta sed corpori. Cura quidẽ illiꝰ. sed tanquã ha¬
bitantis in domo. & moribundȩ carnis imminentes
riunas ꝓuida refectione fulcientis. & illud gͦ ex¬
plicet tͥ. quid anima illa diuitis ruiturũ dẽstina¬
re cupiebat. Quȩ mortale corpꝰ iã utiq ñ habebat
& tam̃ sitiebat. & aquȩ stillã dedigito pauꝑis reqͥ
rebat. habet ubi se exerceat iste doctor senũ Quȩ¬
rat & inueniat si potuerit. cui rei anima illa apud
inferos humidũ alim̃tũ uł tã exiguũ mendicaret.
cũ ruinoso habitaculo iã careret. Incorporeũ

Expanded text:
ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo manruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mansionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua ipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens non animae requiri alimenta, sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruinas prouida refectione fulcientis. et illud ergo explicet tibi, quid anima illa diuitis ruiturum destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sitiebat et aquae stillam de digito pauperis rerebat. Habet ubi se exerceat iste doctor senum: quaerat, et inveniat, si potuerit, cui rei anima illa apud inferos humidum alimentum, vel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo jam careret. CAPUT V. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
anima sine corpore de digito pauꝑis aquȩ stillã desi¬
derare potuerit. cũ ipse confessu̾s sit. alim̃ta corpo¬
rea non nisi ꝓpt̾ fulciendas ruinas corruptibilis
corporis sui. animã quȩrere Uerba eiꝰ ista sunt
Nunquid qr anima inquit aut cibũ quęrit aut potũ.
ad ipsã transire credimꝰ pastũ: & paulo post
Unde inteligit᷑ inqͥt & ꝓbat᷑. ñ ad animã ꝑtinere ciboꝵꝰ
sustentacula sed adcorpꝰ. Cui etiã prȩt̾ cibũ ꝓcurat᷑
sunili ratione uestitꝰ. ut illi necessariꝰ uideat᷑ pastu¬
ne suggestus. cui cõpetit & ipsos habere uestitꝰ hanc
ille sententiã suã satis euident᷑ expositã. ñ nulla etiã
similitudine illustrans: adiecit atq ait. Quid aut̃
putamꝰ inquilinũ quenquã suȩ habitationi ꝓspi¬
cere: Honne si eã senserit. aut tecta tremere. aut
nutare pariete. aut labare fundamine. destinas
quęrit. strues congerit. quib imminentẽ possit

Expanded text:
anima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desianima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desiderare potuerit, cum ipse confessus sit alimenta corporea non nisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui animam quaerere? uerba eius ista sunt: numquid quia anima, inquit, aut cibum quaerit aut potum, ad ipsam transire credimus pastum? et paulo post: unde intellegitur, inquit, et probatur non ad animam pertinere ciborum sustentacula, sed ad corpus, cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione uestitus, ut illi necessarius uideatur pasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uestitus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine inlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae habitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inminentem possit
Abbreviated transcription (Latin):
maiore difficultate quã utilitate ꝑdiscit᷑. Si aũt dñs
uoluerit. ut ad illũ ipsũ uiuenẽ sc̃ribã sic̃ desidero.
ibi sciet fortasse dilectio tua etiã hoc quã ñ te docu¬
erit. si tam̃ id te abillo didicisse lȩtaris. Sednequid
forte aliud sit qͦd constat. ẽẽ. utile. & ad fidẽ necessa¬
riã ꝑtinere: peto. rescribere ñ graueris. Nã illud
qd rectissime & ualde salubrit᷑ credit. udicari ani¬
mas cũ de corporib exierint. ante quã ueniant ad il¬
lud iudiciũ quo eas oportet iã redditis corporib ui¬
dicari. atq in ipsa in qua hic uixer̃ carne torqueri
siue głari : hoc itane tandẽ ipse nesciebas : Quis adũs
euangłiũ tanta obstinatione m̃tis obsurduit. ut in
illo pauꝑe qui post mortẽ ablatꝰ ÷ in sinũ abrahȩ. &
in illo diuite cuiꝰ infernꝰ cruciatꝰ exponit᷑. ista ñ audi¬
at. uł audita ñ credat: Sed nunquid te docuit. qͦmͦ

Expanded text:
maiore difficultate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus maiore difficultate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus uoluerit, ut ad illum ipsum iuuenem scribam, sicut desidero, ibi sciet fortasse dilectio tua etiam hoc quam non te docuerit, si tamen id te ab illo didicisse laetaris. sed ne quid forte aliud sit, quod constat esse utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud iudicium, quo eas oportet iam redditis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gloriari, hoc itane tandem ipse nesciebas ? quis aduersus euangelium tanta obstinatione mentis obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem ablatus est in sinum Abrahae, et in illo diuite, cuius infernus cruciatus exponitur, ista non audiat uel audita non credat ? sed numquid to docuit, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
errori eiꝰ ullomꝰ quãlibet diserti & ornati sermonis
illectꝰ suauitate consensi : ago ingentes dõ grãs
Sed quęxo. unde illi caput exosculatꝰ ut dr̃ grãs ege¬
ris. te didicisse qͦd usq ad auditã disputationẽ illiꝰ
ignorabas aut sifalsũ ÷ hocte fecisse atq dixisse:
hoc ipsũ peto nob̾ intimare digneris. ut in anis
rumor tuis litteris refellat᷑. Si aut̃ uerũ est. illa humi¬
litate homini egisse te grãs: gaudeo qͥdẽ si te illud ñ
docuit. qͦd suꝑius quã sit detestandũ cauendũq mon¬
straui Et ñ rep̃hendo qͦd gratꝰ fueris tanta humuli¬
tate doctori: si aliquid aliud disputante illo uerũ
atq utile didicisti. Sed hoç qͥd sit inquiro. Anforte
animã ñ spm. eẽ sed corpꝰ: Nonquidẽ magnũ doc¬
trinȩ xp̃ianȩ arbitror. eẽ. detrim̃tũ. ista nescire.
Et si de corporũ generib subtilit̃ disputet᷑: hoc

Expanded text:
errori eius ullo modo quamlibet diserti et ornati sermonis errori eius ullo modo quamlibet diserti et ornati sermonis inlectus suauitate consensi\', ago ingentes deo gratias. sed quaero, unde illi caput exosculatus, ut dicitur, gratias egeris te didicisse quod usque ad auditam disputationem illius ignorabas aut, si falsum est hoc te fecisse atque dixisse, hoc ipsum peto nobis intimare digneris, ut inanis rumor tuis litteris refellatur. si autem uerum est illa humilitate homini egisse te gratias, gaudeo quidem, si te illud non docuit, quod superius quam sit detestandum eauendumque monstraui, et non reprehendo, quod gratus fueris tanta humilitate doctori, si aliquid aliud disputante illo uerum atque utile didicisti; sed hoc quid sit inquiro. an forte animam non spiritum esse, sed corpus ? non quidem magnum doctrinae christianae arbitror esse detrimentum ista nescire et, si de corporum generibus subtiliter disputetur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ iã fecerat ds. quã exdĩ natura animã conditã crede¬
res. U qͦd ÷ mutabilis. qͦd peccat. qͦd fit impia. qͦdetiã
si impia ꝑdurauerit infine sine fine damnabit᷑. ñ
addi naturã cũ horrenda blasphemia referret᷑. Abice
fr̃. abice obsecro istã ñ plane fidẽ sed execrandȩ impi¬
etatis errorẽ. ne homo grauis seductꝰ a iuuene. & a lai¬
co prb̃r: cũ istã catholicã fidẽ. ẽẽ. arbitraris: de nu¬
mero fideliũ qͦd a te auertat dñs eximaris. Non enĩ
sic tecũ agendũ est. ut cũ illo. Aut ea uenia tiuis iste
tã horrendus. qua uiuenis illiꝰ licet abillo ad te
transierit error est dignꝰ. Ille ouili catholico nuꝑ sa¬
nandus accessit. tu incatholicis pastorib depu̾taris
Nolumꝰ ita curet᷑ quȩ uenit aberrore ad dñicũ gregẽ:
ut prus pestifera contagione disꝑdat ouis ulcerosa
pastorẽ. Qđ si dicis. hoc me ille ñ docuit. nec huic

Expanded text:
dem iam fecerat deus, quam ex dei natura animam conditam crededem iam fecerat deus, quam ex dei natura animam conditam crederes, ut, quod est mutabilis, quod peccat, quod fit impia, quod etiam, si impia perdurauerit in fine, sine fine damnabitur, non ad dei naturam cum horrenda blasphemia referretur. abice, frater, abice, obsecro, istam non plane fidem, sed exsecrandae impietatis errorem, ne homo grauis seductus a iuuene et a laieo presbyter, cum istam catholicam fidem esse arbitraris, de numero fidelium — quod a te auertat dominus eximaris. non enim sic tecum agendum est ut cum illo aut ea uenia tuus iste tam horrendus qua iuuenis illius, licet ab illo ad te transierit, error est dignus. ille ouili catholico sanandus nuper accessit, tu in catholicis pastoribus deputaris. nolumus ita curetur quae uenit ab errore ad dominicum gregem, ut prius pestifera contagione disperdat ouis ulcerosa pastorem. Quodsi dicis: \'hoc me ille non docuit nec huic
Abbreviated transcription (Latin):
nante cõmunis est: sigͦ hȩc ut dicere coeꝑã cũ catholico
loquor unde obsecro credis. ẽẽ. animã. ñ uniꝰcuiusq
nrm dico. sed pͥmã pͥmo illi hominidatã : Si ex nichilo.
& factã tam̃ in sufflatãq adõ : id credis qͦd ego. Si aut̃
ex aliqua alia creatura. quȩ unde anima fier& tanquã
materies subiacebat artifici dõ. sic̃ puluis unde fier& ada.
uł costa eiꝰ unde eua. uł sicut aquȩ unde pisces & uolucres
uł sic̃ t̾ra unde animalia quęq t̾restria: ñ ÷ catholicũ.
n÷ uerũ: Qued sineq exnichilo neq ex alia quacunq
ereatura. sed ex semet ipso dm̃ hoc ÷ ex natura sua fecisse
uł facere animas qͦd absit existimas: hoc quidẽ ab istodi¬
dicisti. sed ñ gratulor neq blandior. Longe cũ illo afi¬
de catholica ex orbitasti. Tolerabiliꝰ enĩ qͦd quidẽ falsũ est.
tam̃ ut dixi tolerabiliꝰ ex aliqua alia creatura quã qui¬

Expanded text:
nante communis est —, si ergo haec, ut dicere coeperam, cum catholico nante communis est —, si ergo haec, ut dicere coeperam, cum catholico loquor, unde, obsecro, credis esse animam, non uniuscuiusque nostrum dico, sed primam primo illi homini datam? si ex nihilo et factam tamen insufflatamque a deo, id credis quod ego; si autem ex aliqua alia creatura, quae unde anima fieret tamquam materies subiacebat artifici deo, sicut puluis, unde fieret Adam, uel costa eius, unde Eua, uel sicut aquae, unde pisces et uolucres, uel sicut terra, unde animalia quaeque terrestria, non est catholicum, non est uerum. quodsi neque ex nihilo neque ex alia quacumque creatura, sed ex semet ipso deum, hoc est ex natura sua fecisse uel facere animas — quod absit! — existimas, hoc quidem ab isto didicisti, sed non tibi gratulor neque blandior; longe cum illo a fide catholica exorbitasti. tolerabilius enim — quod quidem falsum est, tamen, ut dixi, tolerabilius — ex aliqua alia creatura, quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa unꝰ ds̃. immutabilis. sẽpit̾nꝰ. sine tẽporis ullo uucio
siue t̾mino At uͦ illa natura quȩ facta est creatura nun¬
cupat᷑. creator aut̃ ds̃. illa scilicet trinitas: Creatura qͦ
ita . ẽẽ. dr̃ exdõ : ut ñ ex eiꝰ natura facta sit. Ex illo enĩ
sit uł ꝓcesserit. sed abillo creata. condita. facta sit. par¬
tim ex nulla alia id ÷ omĩno ex nichilo: sic̃ cȩlũ & tr̃a. uł
potius uniuersȩ mundanȩ molis uniuersa cũ mundo
concreata materia. partĩ uͦ exalia iã creata atq existen¬
te natura. sic̃ uir ex limo. mulier exuiro. ex parentib
homo Creatura tam̃ om̃ĩs ex dõ. sedcreante uł ex nichi¬
Lo uł exaliquo. ñ aut̃ gignente uł ꝓducente de se ipso
Si hȩc cũ catholicoloquor magis cõmonens quã docens.
neq enĩ. ẽẽ. tͥ arbitror noua. uł audita quide̾ & antea
ñ tanĩ credita. sed ut existimo sic legis epłam meã. ut hic
agnoscas etiã fidẽ tuã quȩ nob incatholica ȩccła dño do¬

Expanded text:
omnia unus deus inmutabilis, sempiternus, sine temporis ullo initio siue termino. at uero illa natura, quae facta est, creatura nuncupatur, creator autem deus, illa scilicet trinitas. creatura ergo ita esse dicitur ex deo, ut non ex eius natura facta sit; ex illo enim sit uel processerit, sed ah illo creata, condita, facta sit, partim ex nulla alia, id est omnino ex nihilo, sicut caelum et terra uel potius uniuersae mundanae molis uniuersa cum mundo concreata materia, partim uero ex alia iam creat\'a atque exsistente natura, sicut uir ex limo, mulier ex uiro, ex parentibus homo, creatura tamen omnis ex deo, sed creante uel ex nihilo uel ex aliquo, non autem gignente uel producente de se ipso. Si haec cum catholico loquor magis commonens quam docens — neque enim esse tibi arbitror noua uel audita quidem et antea, non tamen credita, sed, ut existimo, sic legis epistulam meam, ut hic agnoscas etiam fidem tuam, quae nobis in catholica ecclesia domino do
Abbreviated transcription (Latin):
homo. contra eiꝰ sententiã a qͦ factꝰ ÷ homo Into¬
ut abhac sententia exceptos marty resfaciat. quib
contigerit ante ꝓxp̃i nomine occidi. quã xp̃i bap¬
tismate dilui: dicit alio loco. Qui ꝑdiderit ani¬
mã suã ꝓpt̾ me: inueni& eã st ne cuiquã qui ñ
renatꝰ fuerit xp̃ianȩ fidei lauacro. ꝓmittat᷑ peccati
originalis abolitio: clamat apłs ꝑ uniꝰ delictũ in¬

Expanded text:
homo contra eius sententiam, a quo factus est homo. intohomo contra eius sententiam, a quo factus est homo. intonum dei. atque ut ab hac sententia exceptos martyres faciat, quibus contigerit ante pro Christi nomine occidi quam Christi baptismate dilui, dicit alio loco: qui perdiderit animam suam propter me, inucniet eam. et ne cuiquam, qui non renatus fuerit christianae fidei lauacro, promittatur peccati originalis abolitio, clamat apostolus: per uni
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus auctoritatẽ sententiȩ pͥncipalis. quã sententiã
merebit᷑ principis. Nouellos hereticos pelagianos.
iustissime conciliorũ catholicoꝵ & sedis apłicȩ dãnaũ
auctoritas: eo qͦd ausi fuerint ñ baptitatis paruulis
dare quietis & salutis locũ. etiã prȩt̾ regnũ cȩloꝵ
Qđ ausi ñ fuissent: nisi negarent eos habere originale
peccatũ. qͦd opus esset absolui ꝑbaptismatis sacram̃tũ
ste aut̃ sic̃ catholicus dicit paruulos originali obstri¬
ctos. ee. peccato. & tam̃ eos ab huiꝰ modi uinculo
sine lauacro regenerationis ab soluit. & post mortẽ
in paradisũ misericors mictit. post resur rectionẽ
uͦ etiã regnũ cęloꝵ miscđior introducit. Ialis sibi
saul misericors uisus est quando peꝑcit regi quẽ
ds̃ prȩcepit occidi. Sed merito in oboediens miscđia
uł misericors in oboedientia. reꝓbata atq dãnata
est. Ut caueat homo ne abillo miscđiã mereatur

Expanded text:
aduersus auctoritatem sententiae principalis, quam sententiam aduersus auctoritatem sententiae principalis, quam sententiam merebitur principis! Nouellos hereticos Pelagianos iustissime conciliorum eatholicorum et sedis apostolicae damnauit auctoritas, co quod ausi fuerint non baptizatis paruulis dare quietis et salutis salutis etiam praeter regnum caelorum. quod ausi non fuissent, nisi negarent eos habere originale peccatum, quod opus esset absolui per baptismatis sacramentum. iste autem sicut catholicus dicit paruulos originali obstrictos esse peccato et tamen eos ab huiusmodi uinculo sine lauacro regenerationis absoluit et post mortem in paradisum misericors mittit, post resurrectionem ucro etiam in regnum caelorum misericors introducit. talis sibi Saul misericors uisus est, quando pepercit regi quem deus praecepit occidi; sed merito inoboediens misericordia uel misericors inoboedientia reprobata atque damnata est, ut caueat homo, ne ab illo misericordiam mereatur
Abbreviated transcription (Latin):
scientięq diuinȩ & effectũ amplificet & affectum.
Hȩc uerba inscđo eiꝰ libro lecta descripsi Hunquid in
hac causa erroris. audaciã. temeritatẽ. prȩ sumptio:¬
nẽ. habere quispiã posset ampliorẽ: Ipse sententiã
dominicã recordat᷑. ipse cõmemorat. ipse suis litteris
int̾ponit. ipse dicit. quanquã sententia illa princi¬
palis obsistat. quia qui ñ renatꝰ fuerit ex aqua &¬
spũ scõ ñ intrabit in regnũ cȩlorũ. & audet tam̃ suȩ
censurȩ leuare ceruicẽ contra sententiã principalẽ:
Teneat inquit etiã meũ non inuidentis assensũ. qui
dicit animas ñ baptitatorũ tẽporarie mereri pa¬
radisũ. Propt̃ has enĩ. latronẽ atq dinoeratẽ tan¬
quã prȩscribendo uł potius prȩiudicando cõme¬
morat In resur rectione aut̃ in meliora trans¬
ferri. & regni cȩloꝵ ꝑciꝑe proemiũ quanquam
sententia inquit principalis obsistat. lam gͦ ipse
considera quȩso te fr̃. quisquis cuipiã prȩbet assensũ

Expanded text:
scientiaeque diuinae et effectum amplificet et affectum. haec uerba in secundo libro eius lecta descripsi. numquid in hac causa erroris audaciam, temeritatem, praesumtionem habere quispiam posset ampliorem? ipse sententiam dominicam recordatur, ipse commemorat, ipse suis litteris interponit, ipse dicit: quamquam sententia illa principalis obsistat, quia qui non renatus f uerit e x aqua abit in regnum caelorum, et audet tamen suae censurae leuare ceruicem contra sententiam principalem ! teneat, inquit, etiam meum non inuidentis assensum, qui dicit animas non baptizatorum temporarie mereri paradisum — propter has enim latronem atque Dinocratcm tamquam prae. scribendo uel potius praeiudicando commemorat —, in resurrectione autem in meliora transferri et regni caelorum percipere praemium, quamquam sententia, inquit, principalis obsistat. iam ergo ipse considera, quaeso te, frater, quisquis cuipiam praebet assensum
Abbreviated transcription (Latin):
a sacerdotib ait inuenimꝰ hoc initũ consiliũ fuisse.¬
Ut quorũ animas ex uetito reatꝰ obstrinxerat: sacri¬
ficiorũ oblatio repararet. Ita istuc dicit: quasi ꝓ
incircuncisis illa oblata legerit sacrificia. sicut
hȩc nr̃ã ꝓ ñ baptizatis censuit offerenda. Cir¬
cuncisio qui ppe fuit illiꝰ tẽporis sacra m̃tũ. qͦd prȩfi¬
gurabat nr̃iꝰ tẽporis baptismũ. Ueruntam̃ iste in
sui cõparatione qualis posteriꝰ apparuit tolerabiliꝰ
adhuc errat. Nam uelut poenituerit eũ. non quod
debuit poenitere. id÷ qͦd ausus fuerit asserere non
baptizatis relaxari originale peccatũ. atq indulgen¬
tiã dari om̃iũ peccatoꝵ. ut in paradisũ hoc est locũ
tantȩ felicitatis mittant᷑. & beatas mansiones in
domo patris habere mereant᷑. sed illud eũ potius
poenituerit. qͦd eisminor is beaticudinis extra
regnũ cęloꝵ concesserit sedes: ad iunx̾ atq ait

Expanded text:
a sacerdotibus, ait, inuenimus hoc initum fuisse consilium, ua sacerdotibus, ait, inuenimus hoc initum fuisse consilium, ut quorum animas ex uetito reatus obstrinxerat, sacrificiorum oblatio repararet. ita istuc dicit, quasi pro incircumcisis illa oblata legerit sacrificia, sicut haec nostra pro non baptizatis censuit offerenda. circumcisio quippe fuit illius temporis sacramentum, quod praefigurabat nostri temporis baptismum. Verum tamen iste in sui comparatione qualis posterius apparuit tolerabilius adhuc errat. nam uelut paenituerit eum — non quod debuit paenitere, id est quod ausus fuerit asserere non baptizatis relaxari originale peccatum atque indulgentiam dari omnium peccatorum, ut in paradisum, hoc est locum tantae felicidomo Patris habere mereantur; sed illud eum potius poenituerit, quod eis minoris beatitudinis extra regnum coelorum concesserit sedes; adjunxit, atque ait:
Abbreviated transcription (Latin):
si parũ fuerat habere doctorẽ. It sacrificiũ corpo¬
ris xp̃i. etiã ꝓ us offeras qͥ xp̃o ñ sunt in corporati
Rem quippe ta nouã. atq adisciplina ȩccł astica & a
regula ueritatis alienã. cũ libris suis auderet inse¬
rere: ñ ait puto. ñ ait existimo. ñ ait arbitror. ñ
ait saltẽ suggero uł dico. sedcenseo. Ut scilicet si offen¬
derem᷑ nouitate seu ꝑuersitate sententiȩ : terrerem᷑
auctoritate censurȩ. Uideris tu fr̃. quomͦ sustinere
possis istũ docentẽ: Catholici tam̃ qui sanũ sapiunt
sacerdotes. quib & te oportet adiungi : absit ut
adquiescant istũ audire censentẽ quẽ potiꝰ optant
resipiscentẽ ac dolentẽ. & qͦd ista senserit immo
uͦ etiã scripserit. correctione saluberrima poe¬
nitentẽ. Sed hoc inqͥt exemplo machabeorũ in proe¬
lio cadentiũ astruo faciendũ. Quicũ furtĩ de int̾¬
dictis auferrent. atq in ipso cercamine cecidissent:

Expanded text:
si parum fuerat habere doctorem, ut sacrificium corposi parum fuerat habere doctorem, ut sacrificium corporis Christi etiam pro his offeras, qui Christo non sunt incorporati. rem quippe tam nouam atque a disciplina ecclesiastica et a regula ueritatis alienam cum libris suis auderet inserere, non ait \'puto\', non ait \'existimo\', non ait \'arbitror\', non ait saltem \'suggero\' uel \'dico\', sed \'censeo\',ut scilicet, si offenderemur nouitate seu peruersitate sententiae, terreremur auctoritate censurae. uideris tu, frater, quomodo sustinere possis istum docentem; catholici tamen qui sanum sapiunt sacerdotes, quibus et te oportet adiungi, absit ut adquiescant istum audire censentem, quem potius optant resipiscentem ac dolentem et quod ista senserit, immo uero etiam scripserit correctione saluberrima paenitentem. sed hoc, inquit, exemplo Machabeorum in proelio cadentium astruo faciendum, qui cum furtim de interdictis auferrent atque in ipso certamine cecidissent,
Abbreviated transcription (Latin):
ant habĩtare: & quo pacto ipse regnũ cȩloꝵ
se intraturũ. ẽẽ. prȩsumit. de quo regno in
quanta uult parte domũ ipsuis regis excludit:
titatis dari possit indulgentia peccatorum
& sedes aliqua beatorũ. quasi quisquã cui non
credere nefas esset huic indicauerit qͦd ñ fue¬
rint baptizati. de quib tamen in eo libRo
quẽ scripsi ad frẽm nr̃m renatũ plenius
quid michi uideretur exposui. qͦd tua dilectio
poterit nosse si ñ spreueris legere. nã ille
petenti ñ poterit denegare : estuat tam̃ iste
atq horrendis suffocat᷑ angustiis Attentius
enim fortasse quamtii quid malidicat attendit.
prȩt̾ xpĩ scilicet baptismũ solui in par uulis originale
peccatũ. Deniq ut aliquatenꝰ in hac causa uł sero ad
eccłȩ sacram̃ta confugiat : ꝓ his sane inqͥt oblatio¬
nes assiduas. & offerenda uigit̾ scõrũ censeo sacri¬
ficia sacerdotũ. Habeto istũ si placet etiã censorẽ.

Expanded text:
ant habitare. et quo pacto ipse regnum caelorum ant habitare. et quo pacto ipse regnum caelorum se intraturum esse praesumit, de quo regno in quanta uult parte domum ipsius regis excludit? tizatis dari possit indulgentia peccatorum et sedes aliqua beatorum; quasi quisquam, cui non credere nefas esset, huic indicauerit quod non fuerint baptizati. de quibus tamen in eo libro, quem scripsi ad fratrem nostrum Renatum, plenius quid mihi uideretur exposui. quod tua dilectio poterit nosse, si non spreueris legere; nam ille petenti non poterit denegare. Aestuat tamen iste atque horrendis suffocatur angustiis; adtentius enim fortasse quam tu quid mali dicat adtendit praeter Christi scilicet baptismum solui in paruulis originale peccatum. denique, ut aliquatenus in hac causa uel sero ad ecclesiae sacramenta confugiat: pro his sane, inquit, oblationes assiduas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum. habeto istum, si placet, etiam censorem,
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cȩloꝵ. prȩcipue quia multas. ẽẽ. mansio¬
nes apud patrẽ suũ dñs ꝓfitetur. In quib desi¬
gnantur merita multa & diuersa mansorũ. ut hic
ñ baptizatꝰ ꝑducat᷑ adueniã baptizatꝰ ad palmã
quȩ sunt apud patiẽ a regno separare cȩlorũ. ut etiã
ñ baptit̾atis abundent loca sempit̾nȩ felicitatis:
Nec uidet cũ ista dicit. ita se nolle baptitati cuiꝰpiã
paruuli mansionẽ cȩloꝵ regno separare. ut ipsam
patris dĩ domũ uł aliquãs partes eiꝰ inde sepa¬
rare non timeat. Neq enĩ dñs in uniuersitate
Quomi gͦ erit in dĩ patris domo ñ baptiratus.
cũ dm̃ patrẽ habere ñ possit nisi renatus: Ñon
sit ingratꝰ dõ qui eũ dignatus est a donatistarũ
uł rogatistarũ diuisione liberare. ut ipsã domũ
dĩ patris quęrat diuidere. & aliquã eius partẽ
extra regnũ cȩloꝵ ponere. ubi ñ baptitati uale¬

Expanded text:
regnum caelorum, praecipue quia multas esse mansioregnum caelorum, praecipue quia multas esse mansiones apud patrem suum dominus profitetur, in quibus designantur merita multa et diuersa mansorum, ut hic non baptizatus perducatur ad ueniam, baptizatus ad palmam, uae sunt apud patrem, a regno separare caelorum, ut etiam non baptizatis abundent loca sempiternae felicitatis. nec uidet. cum ista dicit, ita se nolle baptizati cuiuspiam paruuli mansionem a caelorum regno separare, ut ipsam dci patris domum uel aliquas partes eius inde separare non timeat; neque enim dominus odo ergo erit in dei patris domo non baptizatus, cum deum patrem habere non possit nisi renatus ? non sit ingratus deo, qui eum dignatus est a Donatistarum uel Rogatistarum diuisione liberare, ut ipsam domum dei patris quaerat diuidere et aliquam eius partem extra regnum caelorum ponere, ubi non baptizati uale
Abbreviated transcription (Latin):
rapti fuerint. nec ad annos quos homines ꝓmagno
aiuino munere sibi exoptant. ꝑuenire potue̾rint
Quale ⁊ aut̃ dicere. in fantes prȩdestinatos baptis¬
mo uitȩ prȩsentis ante quã renascant᷑ in xp̃o occi¬
duo prȩueniri. uelut aliqua uis fortunȩ seu fati
siue cuiꝰ libet rei. ñ ꝑmittat dm̃ qͦd prȩdestinauit
implere: & qͦmͦ ipse illos rapit. qr placuerunt ei
An eos ipse prȩdestinat baptizari. & ipse qͦd prȩdesti¬
nauit non sinit fieri: Sed attende quid ad huc
audeat. cui displicet in tanta huiꝰ ꝓfunditate quȩ¬
stionis cautior quã scientior nr̃a cunctatio Au¬
sim dicere inquit. istos ꝑuenire posse adorigina¬
liũ indulgentiã peccatorũ. non tam̃ ut cęleste
inducantur in regnũ Sicut latroni confesso sed
ñ baptizato dũs non cȩloꝵ regnũ tribuit sed
paradisum. cũ utiq iam maneret. qui non
renatꝰ fuerit ex aqua & spũ scõ non intrabit in

Expanded text:
rapti fuerint nec ad annos, quos homines pro magno rapti fuerint nec ad annos, quos homines pro magno diuino munere sibi exoptant, peruenire potuerint. quale est autem dicere \'infantes pracdestinatos baptismo uitae praesentis, antequam renascantur in Christo, occiduo pracueniri\', uelut aliqua uis fortunae seu fati siue cuiuslibet rei non permittat deum quod praedestinauit inplere? et quomodo ipse illos rapit, quia placuerunt illi ? an eos et ipse praedestinat baptizari et ipse quod praedestinauit non sinit fieri ? Sed adtende quid adhuc audeat, cui displicet in tanta huius profunditate quaestionis cautior quam scientior nostra cunctatio: ausim dicere, inquit, istos peruenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum, non tamen ut caeleste inducantur in regnum, sicuti latroni confesso quidem sed non baptizato dominus non caelorum regnum tribuit, sed paradisum, cum utique iam maneret: qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in
Abbreviated transcription (Latin):
dio iniquitatis illũ educere. Placita enĩ erat dõ
anima eiꝰ. & consũmatꝰ in breui. repleuit tẽpora
longa. Quis istũ dedignet᷑ habere doctorẽ: Ergone
paruuili quos plerunq uolunt homines baptitari
& dũ currit᷑ ante moriuntur. si retardarentur
inista paululũ uita. ut baptirati continuo moreren¬
t᷑. malicia mutar& intelsectũ illorũ & fictio deci¬
peret animã eorũ. & ne hoc eis contingeret sub-¬
uentũ illis est. ut ante raperent᷑ quã baptitarent᷑:
In ipso gͦ baptismate mittarent᷑ in peius. & fictione deci¬
pent᷑ si post baptisima rapent᷑: Oadmiranda atꝙ sectan¬
dadioctrina Sed hoc de urã prudentia qͥ affuistus or̃
rcttaret iste prȩsũpsit & de tua maxime ad que seripsit¬
& cui recitatos libros tradidit. ut credituros uos esse
confider& de ñ baptizatis infantib ẽẽ. scriptũ. qͦd de
om̃ui scõꝵ immaturis ȩtatib scriptũ est: Cũ quib
male actũ stulti arbitrant᷑ si de hac uita celerit̃

Expanded text:
dio iniquitatis illum educere: placita enim Deo erat anima ejus; et, Consummatus in brevi, replevit tempora longa » . Quis istum dedignetur habere doctorem? Ergone parvuli, quos plerumque volunt homines baptizari, et dum curritur, ante moriuntur, si retardarentur in ista paululum vita, ut baptizati continuo morerentur, malitia mutaret intellectum illorum, et fictio deciperet animam eorum, et ne hoc eis contingeret, subventum illis est, ut ante raperentur quam baptizarentur? In ipso ergo Baptismate mutarentur in pejus, et fictione deciperentur, si post Baptisma raperentur. O admiranda atque sectanda doctrina! Sed hoc de vestra prudentia, qui adfuistis, cum recitaret, iste praesumpsit, et de tua maxime ad quem scripsit, et cui recitatos libros tradidit, ut credituros vos esse confideret, de non baptizatis infantibus esse scriptum, quod de omnium sanctorum inmaturis aetatibus scriptum est, cum quibus male actum stulti arbitrantur, si de hac uita celeriter
Abbreviated transcription (Latin):
ait. genꝰ dĩ eẽ. animas munere ñ natura. ac ꝑhoc
ñ om̃iũ sed fideliũ. Sed rursus ad id qͦd declinauerat
deuolutꝰ est. & dm̃ atq animã eiꝰdẽ dix̃. ẽẽ. natu re:
ñ quidẽ his uerbis. sed aꝑta manifestaq sententia
Cũ enĩ animã ita. ẽẽ. dicit exdõ. ut eã nec ex alia nat᷑a
nec exnichilo sed ex sem&e ipso creauerit: quid ꝑsuadere co¬
nat᷑ nͥ id qͦd aliis uerbis negat. animã seilicet eidẽ cuiꝰ ds̃
auctorẽ dm̃ ex quo est: aliqua facta ñ est. aliqua facta est
Por ro quȩ facta ñꝰ est & tam̃ exipso est: aue genttaest abilo
aut ꝓcedit ex illo. Quȩ genita est: filiꝰ est unicus: Que

Expanded text:
ait \'genus dei esse animas munere, non natura\' ac per hoc ait \'genus dei esse animas munere, non natura\' ac per hoc non omnium, sed fidelium; sed rursus ad id quod declinauerat deuolutus est et deum atque animam eiusdem dixit esse naturae, non quidem his uerbis, sed aperta manifestaque sententia. cum enim \'animam ita esse\' dicit \'ex deo, ut eam nec ex alia natura nec ex nihilo, sed ex semet ipso creauerit\', quid persuadere conatur nisi id quod aliis uerbis negat, animam scilicet eiusdem cuius deus auctorem deum, ex quo est, aliqua facta non est, aliqua facta est. porro quae facta non est et tamen ex ipso est, aut genita est ab illo aut procedit ex illo — quae genita est, filius est unicus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mo catholicus neq contẽptibilis prbr animȩ na¬
turã portionẽ dĩ seutiebas esse. Unde fateor dilȩ¬
ctioni tuȩ. Timeo ne forte hoc te iste docuerit. qͦd
potiꝰ sit contrariũ ei fidei quã tenebas Sic̃ enĩ ñ
arbitror te unquã in catholica animã credidisse
dĩ. ẽẽ. portionẽ. uł ullomͦ animȩ & dĩ eandẽ esse
naturã: ita metuo ne forte consenseris huic homi¬
ni. qͦd animã dĩ de nichilofecerit. sed ita ex ipso
sit ut abipso emanauerit. Hoc enĩ etiã uerbũ iste
posuit int̾ cȩtera. quib in hac quȩstione ad immane
precipitiũ exorbitauit. At uͦ hoc site docuit: nolo
me doceas Immo etiã uolo. ut qͦd didiceras ipse de-¬
discas. Parũ ÷ enĩ ñ credere neq dicere. qͦd pars tlĩ
sit anima Neq enĩ & filiũ uł sp̃m scm partẽ dĩ¬
eã & dm̃ uniꝰ eiꝰdẽq ẽẽ. naturȩ. Unde ille recte qͥdẽ

Expanded text:
mo catholicus neque contemptibilis presbyter animae namo catholicus neque contemptibilis presbyter animae naturam portionem dei sentiebas esse. unde, fateor dilectioni tuae, timeo, ne forte hoc te iste docuerit, quod potius sit contrarium ei fidei quam tenebas. Sicut enim non arbitror te umquam in catholica animam credidisse dei esse portionem uel ullo modo animae et dei eandem esse naturam, ita metuo, ne forte consenseris huic homini, \'quod animam deus non de nihilo fecerit, sed ita ex ipso sit, ut ab ipso emanauerit\'; hoc enim etiam uerbum iste posuit inter cetera, quibus in hac quaestione ad immane praecipitium exorbitauit. at uero hoc si te docuit, nolo me doceas; immo etiam uolo ut quod didiceras ipse dediscas. parum est enim non credere neque dicere quod pars dei sit anima — neque enim et filium uel spiritum sanctum eam et deum unius eiusdemque esse naturae. unde ille recte quidem