comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locutus sum. ut domus tua et
domus patris tui ministraret in con¬
spectu meo: usq in sempit̾nũ. Nunc
autem dicit dñs. Absit hoc a me.
Sed quicũq głificauerit me głifica¬
bo eum: qui autẽ contempnunt me
erunt ignobiles. Ecce dies uentent.¬
& precidam brachium tuũ. & brachi¬
um domus patris tui. ut ñ sit senex
in domo tua. & uidebis emulũ tuũ¬
in templo in uniuersis prosꝑis isrł:
a ñerit senex in domo tua om̃ibus
lebus. Herũptamen ñ auferam
penitus iurum ex te ab altari meo sed
ut deficiant oculi tui. & tabescat ani

Expanded text:
locutus sum, ut domus tua et domus patris tui ministraret in conspectu meo usque in sempiternum. Nunc autem, dicit Dominus, absit hoc a me, sed quicumque glorificaverit me, glorificabo eum; qui autem contempnunt me, erunt ignobiles. Regius advocatet praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui, ut non sit senex in domo tua, et videbis Christuniversis prosperis Israel, et non erit senex in domo tua omnibus diebus. Verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo, sed ut deficiant oculi tui, et tabescat ani
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ manserit in tab̾nacul ꝯtuoil¬
iustic.a tum leuare poteris facici
uam absq maeula: & ceris stab ll
ꝙ ĩ timebis. Miseriȩ quoq obliui¬
sccris: & quasi aquarũ quȩ preceri
eris ut luicifer. & habebis fiduciam
proposita tͥ spe: & defessus securus
sapientia: E mͥ est cor sicut & uobis
nec inferior ur̃i sum. Quis enĩ hȩc
quȩ nostis ignorat: Qui dericlecur
ab amico suosicui & ego: inuocabit

Expanded text:
et non manserit in tabernaculo tuo inet non manserit in tabernaculo tuo injustitia: Tunc levare poabsque macula, et eris stabilis, et non timebis. Miseriae quoque oblivisceris, et quasi aquarum quae praeterieeris ut lucifer. Et habebis fiduciam, proposita tibi spe, et defossus securus sapientia: Et mihi est cor, sicut et vobis, nec inferior vestri sum: quis enim haec, quae nostis, ignorat? Qui deridetur ab amico suo sicut ego, invocabit
Abbreviated transcription (Latin):
espondens autẽ sophar naa¬
mathites dixit. Numqͥd qui
multa loquit᷑ ñ audiet: clut uir uer¬
bosus iustificabitur. Tibi soli tace¬
bunt homines: & cum ceteros irrise¬
ris. a nullo confutaberis. Dixisti enĩ
sum in conspectu tuo. Atq rtinã ds̃
loqueretur tecũ. & aꝑiretl. ha sua
tibi: ut ostenderet tibi secreta sapien¬
tiȩ. & qd multiplex esset lexxꝰ. & iel¬
ligeres quod mulit minora exigaris
adeo. quam meretur iniquitas tia
Forsitan uestigia dei comp̃hendes.
& iisq ad ꝑfectum oñupotentemre¬
ꝑies. Excelsior celo est. & qd facies:
Profundior inferno: & unde cogno
sces Longior terra mensura etuł.
i suhuerterit om̃ia uel in unũ
coartauerit: quis contradict
ei: Ipse enim nouit hominũ uani¬
tacem: & uidens iniquitatem nonne
considerat: Uir uanus insuꝑbian
erigitur: & tanquã pullum ona¬
gri se liberum natum pirat. Tu
autẽ firmasti cor tuĩi: & expanciti
ad eũ manus tuas. Si iniquicas̃
que est in manu tua abstuler isa te

Expanded text:
utem Sophar Naamathites, dixit: Numquid qui multa loquitur, non exaudiet, aut vir verbosus justificabitur? Tibi soli tacebunt homines? et cum caeteros irriseris, a nullo confutaberis? Dixisti enim: sum in conspectu tuo. Atque utinam Deus loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex esset lex ejus! Et intelligeres quod multo minora exigaris a Deo, quam mereretur iniquitas tua. Forsitan vestigia Dei comprehendes, et usque ad perfectum omnipotentem reperies? Excelsior est coelo, et quid facies? Profundior infersces? Longior terra mensura ejus, i subverterit omnia, vel in unum coarctaverit. quis contradicet ei? Ipse enim novit hominum vanitatem; et videns iniquitatem, nonne considerat? Vir vanus in superbiam erigitur, et tamquam pullum onagri se liberum natum putat. Tu autem firmasti cor tuum, et expandisti ad eum manus tuas. Si iniquitatem, quae est in manu tua, abstuleris a te,
Abbreviated transcription (Latin):
medio: interrogabant. In qua uir¬
tute aut in quo nomine fecistis hoc
dixit ad eos. Principes popłi & senio¬
res istł. si nos hodie duudicamur
in bene facto horainis infirmi. in
quo iste saluus factus est. nocum sit
om̃ib uobis. & om̃i plebi isrł: quia¬
in nomine iħu xp̃i narareni. quem
uos crucifixistis. quem ds̃ suscitauit
a mortius. in hoc iste stat coram uob
est a uobis edificantib. qui factus est
in caput anguli: & ñ est in alio aliqͦ¬
salus. Nec enim nomen aliud est
sub celo datum hominib: inquo
oporteat uos saluos fieri. Le .ii.
& iohantus. comꝑto qͦd homi¬
nes essent sinc luteris & idiotȩ. ad¬
mirabantur: & cognoscebant eos
qm̃ cũ iłu fuerant. Hominẽ quoq
udentes stantem cum eis qͥ curatus
fuerat: nichil poterant contradice¬
re. Iusserunt aucẽ eos extra concili¬
um secedere foras: & conferebant¬
ad inuicem dicentes. Quid faciemꝰ
hominib istis: Q m̃qͥdem notũ sig¬
possumꝰ negare. Sed ne amplius di-¬

Expanded text:
m interrogarentur, in qua virtute aut in quo nomine hoc fecissentdixit ad eos: Principes populi et seniores, si nos hodie dijudicamur in benefacto hominis infirmi, in quo iste salvus factus est; notum sit omnibus vobis et omni plebi Isrin nomine Jesu Christi Nazareni: quem vos crucifixistis: quem Deus suscitavit a mortuis: in hoc iste stat coram vobiest a vobis edificantibus: qui factus est in caput anguli. Et non est in alio salus: nec enim nomen aliud est sub celo datum hominibus: in quo oporteat nos salvos fieri. R\. et Johannis: comperto quia homines essent sine litteris et idiote admirabantur: et cognoscebant eos: quoniam cum Jesu fuerant. Hominem autem videntes stantem cum eis qui curatus fuerat: nihil poterant contradicere. Jusserunt autem eos foras extra concilium sedere: et conferebant invicem dicentes. Quid faciemus hominibus istis? Quoniam possumus negare. Sed ne amplius div
Abbreviated transcription (Latin):
palatii uersabantur flectebant ge¬
nua. & a dorabant aman: sic enini
cis preceꝑat imꝑator. Solus mardo¬
cheus ñ flectebat genu: neq adora¬
hat eum. Cui dixerunt regis pueri:
qui ad fores palatii presidebant. Cur
preter ceteros ñ obseruas mancdata
regis: Cum q hoc crebrius dic̃ẽrent
&ille nollet audire: nuntiauerunt
aman. scire cupientes utrum ꝑseue¬
raret in sententia Dixerat enim eis
se esse udeum. Quod cum aucd sset
mardocheus ũ sibi fl teret gen nec
se adoiaret: iratus est ualde &
chilo duxit in unum marlocheu
mittere manus suas. Audierat enim
qͦd esset gentis uides: magisꝙ uo¬
luit omnem iudeorũ qui erant in

Expanded text:
palatii versabantur flectebant gepalatii versabantur flectebant genu et adorabant Aman sic enim eis praeceperat imperator solus Mardocheus non flectebat genu neque adorabat eum cui dixerunt regis pueri qui ad fores palatii praesidebant cur praeter ceteros non observas mandata regis cumque hoc crebrius dicerent et ille nollet audire nuntiaverunt Aman scire cupientes utrum perseveraret in sententia dixerat enim eis se esse Iudaeum quod cum audisset Mardochaeus sibi non flecteret genu, nec se adoraret, iratus est valde, et pro nihilo duxit, in unum Mardochaeum mittere manus suas. Audierat enim, quod esset gentis Judaeae, magisque voluit omnem Judaeorum q
Abbreviated transcription (Latin):
& congregarentur: mardocheus ma¬
nebat ad regis ianuam. Necdumꝙ
prodiderat hester patriam & popł̃m
suum: uixta mandatum eiꝰ. Qcͥqd
enim ille p̃cipiebat obseruabat he¬
ster. & ita cuncta faciebat: ut eo tesn¬
pore solita erat. quo eam paruulam
nutriebat. Eo gͥ temꝑe quo mardo¬
cheus ad regis ianuam morabatur
irati sunt bagathan & thares. duo
eunuchi regis qui ianitores erant ꝙ
in primo palatii limine presidebait.
uoluerunt q insurgere in regem. et
occidere eum. Qd̃ mardocheum ñ li¬
tuit: statun ꝙ: nuntiauit reginȩ helt
& illa regi ex nomine maidochei. qͥ
ad se rem detulerat. Quesitũ est &. ¶¬
uentũ. & appensus uter corũ np
pulo: mandatũ q historiis. & anna¬
libus est traditũ coram rege. Ec.uͦi.¬
ost hec rex assuerus exaltauit
aman filium amadathi. qui
erat de stirpe agad: & posuit soliũ
euis suꝑ om̃s pͥncipes quos habebat.
Cuncti q serui regis qui in foribus

Expanded text:
et congregarentur Mardocheus maet congregarentur Mardocheus manebat ad regis ianuam necdumque prodiderat Hester patriam et populum suum iuxta mandatum eius quicquid enim ille praecipiebat observabat Hester et ita cuncta faciebat ut eo tempore solita erat quo eam parvulam nutriebat eo igitur tempore quo Mardocheus ad regis ianuam morabatur irati sunt Bagathan et Thares duo eunuchi regis qui ianitores erant et in primo palatii limine praesidebant volueruntque insurgere in regem et occidere eum quod Mardocheum non latuit statimque nuntiavit reginae Hester et illa regi ex nomine Mardochei qui ad se rem detulerat quaesitum est et inventum et adpensus uterque eorum in patibulo mandatumque historiis et annalibus traditum coram rege post haec rex Asuerus exaltavit Aman filium Amadathi qui erat de stirpe Agag et posuit solium eius super omnes principes quos habebat cunctique servi regis qui in foribus
Abbreviated transcription (Latin):
suam: mardo ceusenim preceꝑat ut
de hac re omnino reticeret. Fr̃a .Ui.¬
es. quo hester filia abiahil fr̃is
mardochei quã sibi adoptauerat in
filiam: intrare deberet ad regem.
Quȩ ñ quesiunt muliebrem cultum:
s. quecũq uoluit. egeus eunuchus
custos uirginũ. hȩc ei ad ornacsi dedit.
Erat enim formosa ualde. & incredi¬
pilrpuleheicudine: om̃ui ocilis gra¬
tiosa & amabilis iudebatur. Ducta
est itaq ad cubiculum regis assucri.
mense decimo qui uocatur tebeth:
septimo anno regni eiꝰ: & amauit
eam rex plusquã om̃s mulieres. Ha¬
buit q gr̃am & miscđiam coram co
suꝑ om̃s mulieres: & posuit diaden.
regni in capite eiꝰ. fecit q eam regia¬
re in loco uasthi. D iussit conunnũ
preparari ꝑmagnificum. cunctis pͥ¬
cipib & seruis suis: ꝓ coniunctione
t dedit requiem in unuiersis
ꝓuinciis: ac dona largitus est
iuxta magnificentiam pͥucipalem.
Cumq & scđ̾o que rerentur uirgins

Expanded text:
suam: Mardochaeus enim praeceperat ei, ut suam: Mardochaeus enim praeceperat ei, ut de hac re omnino reticeret: quies quo Hester filia Abiahil fratris Mardochei quam sibi adoptaverat in filiam intrare deberet ad regem quae non quaesivit muliebrem cultum sed quaecumque voluit Aegaeus eunuchus custos virginum haec ei ad ornatum dedit erat enim formonsa valde et incredibili pulchritudine omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur ducta est itaque ad cubiculum regis Asueri mense decimo qui vocatur tebeth septimo anno regni eius et amavit eam rex plus quam omnes mulieres habuitque gratiam et misericordiam coram eo super omnes mulieres et posuit diadema regni in capite eius fecitque eam regnare in loco Vasthi et iussit convivium praeparari permagnificum cunctis principibus et servis suis pro coniunctione t dedit requiem in universis rovinciis ac dona largitus est iuxta magnificentiam principalem cumque et secundo quaererentur virgines
Abbreviated transcription (Latin):
sermo regi: & ita ut suggesserant iussit¬
insusis cuutate uocabulo mar¬
docheus filius iair filii sube fili cĩs
de stirpe iemini: qui translatus fu¬
erat de ihrłm. eo temꝑe quo iecho¬
niam regem uida nabugodonosor
rex babilonis transtulerat. Qui fu¬
it nutricus filiȩ fr̃is sui edesse. quȩ
altero nomine hester uocabatur. &
utrumq parentem amiserat: pulchra
nunis & decora facie. Mortuisq pa¬
tre eius ac matre: mardoceus sibi cã
adoptauit in filiam. Cumq ꝑcre¬
huisset regis imꝑium. & uixta man¬
data illius multȩ uirgines pulchrȩ
adducerentur susan. & egeo trade¬
rentur eunucho: hester quoq inter
ceteras puellas ei tradita est: ut ser¬
uaretur in numero feminarũ. Quȩ
placuit ei. & inuenit gr̃am in cons¬
pectu illꝰ. ut acceleraret mundũ mu¬
lebrem. & traderet ei partes suas.&.
septem puellas speciosissimas de do¬
mo regis: & tam ipsam quã pedisse¬
quas eiꝰ ornaret. atq excoberet. Quȩ
noluit indient popłm & patriam

Expanded text:
sermo regi et ita ut suggesserant iussiin Susis civitate vocabulo Mardocheus filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque parentem amiserat pulchra nimis et decora facie mortuisque patre eius ac matre Mardocheus sibi eam adoptavit in filiam cumque percrebuisset regis imperium et iuxta mandata illius multae virgines pulchrae adducerentur Susan et Aegaeo traderentur eunucho Hester quoque inter ceteras puellas ei tradita est ut servaretur in numero feminarum quae placuit ei et invenit gratiam in conspectu illius ut adceleraret mundum muliebrem et traderet ei partes suas et septem puellas speciosissimas de domo regis et tam ipsam quam pedisequas eius ornaret atque excoleret quae nolui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s maiores. om̃s q duces bellato¬
res suos: & habuit cũ eis mysterium
consilii sui. Dixit q cogitationem
suam in eo ẽẽ: ut ominem terrã suo
subiugaret imꝑio. Qđ cuictum cum
placuisset om̃ib. uocauit nabugo.¬
donosor rer olofernem pͥncipem
militiȩ suȩ: & dixit ei. E gredere ad

Expanded text:
iores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui dixitque cogitationem suam in eo esse ut omnem terram suo subiugaret imperio quod dictum cum placuisset omnibus vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et dixit egredere a
Abbreviated transcription (Latin):
ibi a torrente mambre. usq qͦ ꝑueni¬
atur ad mare. Ex occupauit terminos
euis a cilicia usq ad fines iafeth: qui
sunt ad austrũ. Abduxitq om̃s fili¬
os madian: ac predauit omnẽ locu¬
pletationem eorũ. Om̃sq resistentes
sibr: occidit in ore gl adii. De post hȩc
descenditin campos lamasci ui diebꝰ
messis: & succendit om̃ia sata. om̃sꝙ
arbores ac iuncas fecit incidi. E ce¬
cidit timor illuis: suꝑ om̃s in habi¬
tantes terram. Lectio sexta.
unc miserunt legatos suos uni¬
uersarũ urbium & ꝓuinciarũ
reges ac pͥncipes: sẏriȩ scilicet & mȩ
dixerunt. Desinat indignatio tua
circa nos: melius est enim ut uiuen¬
tes seruiamus nabugodonosor regi
magno. & subditi simus tͥ: quã mo¬
rientes cũ interitu nr̃o. ipsi seruitutiᷤ
nr̃e cdampna patiamur. Om̃is ciui¬
tas nr̃a. om̃isq possessio. om̃s colles
& montes. & campi: armenta boum.
greges ouium caprarsiq equoru m

Expanded text:
ibi a torrente Mambre usquequo perveniibi a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare et occupavit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haecdescendit in campos Damasci in diebus messis, et succendit omnia sata, omnesque arbores et vineas fecit incidi: et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram.  Cap. III. Tunc miserunt legatos suos, universarum urbium ac provinciarum reges ac principes, Syriae scilicet Mesopodixerunt: Desinat indignatio tua circa nos: melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno, et subditi simus tibi, quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamur. Omnis civitas nostra, omnisque possessio, omnes montes, et colles, et campi, et armenta boum, gregesque ovium, et caprarum, equorumque et
Abbreviated transcription (Latin):
peditione sicut p̃cepit ei iex. Centũ
iuginti milia peditum pugnatorũ:
& equites sagntarios duodecim milia.
Omnem q expeditionem suam fecit
preire in multitudine innumerabiliũ
camelorum: cum his quȩ exercitibꝰ suf¬
ficerent copiose. Boum quoq armen¬
ta greges q ouium. quorũ n erat nu¬
merus: frum̃tũ ex om̃i syria in transi¬
tu suo parari comtiti. Aurũ uero
& argentũ de domoassumpsit
multũ nunis: & ꝓfectu ei ipse & om̃is
exercitus cum quadoigis & equitib &
sagutariis. qui cooꝑuerunt faciem t̾rȩ
um̃q ꝑtransisset fines assiriorũ:
uenit ad magnos monces ange.
qui sunt a sinistro ciliciȩ. Ascendit q
om̃ia castella eorũ: & obcinuit omnẽ
inunitionem. Effregit aucẽ ciuitatem
opinacissimam melichi: predauitq
om̃s filios tharsis. & filios ismahel.
qui erant contra faciem deserti o ad
austrii terrȩ cheleon. & transiit eufra¬
ten. & i: euit ad mesopotamiam: et
fregit om̃s ciuitates excelsas quȩ erant

Expanded text:
peditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit aurum vero et argentum de domo regis adsumpsit multum nimis et profectus est ipse et omnis exercitus cumsagittariis qui cooperuerunt faciem terrae ue pertransisset fines Assyriorum venit ad magnos montes Angae qui sunt a sinistro Ciliciae ascenditque omnia castella eorum et obtinuit omnem munitionem effregit autem civitatem opinatissimam Meluthi praedavitque omnes filios Tharsis et filios Ismahel qui erant contra faciem deserti et ad austrum terrae Celeon et transiit Eufraten et venit ad Mesopotamiam et fregit omnes civitates excelsas quae erant
Abbreviated transcription (Latin):
tinuit eum in campo ma ⁊no qͥ appel¬
latur ragau: cuta eufraten. & tigi lil
& iadasan. in campo eriochregis eli¬
corum. Tunc exaltatũ est regnũ na¬
bugodonosor: & cor eius elatum est
Ꝙ misit ad om̃s qui habitaba itiħ
cilicia. & dãmasco. & libano. & acl
gentes quȩ sunt in carmelo & cedal
magno hesdrelon. & ad om̃s qui
erant in samaria. & trans flumen
iordanem. usq ihrłm: & omnẽ ter¬
ram iesse. quousq ꝑueniatur ad
mortes ethiopiȩ. Ad hos om̃s misit
nuntios nabugodonosor rex assiri¬
orum: qui om̃s uno anino contra¬
dixerunt. & remiserunt eos uacu¬
os. ac sine honore abiecerunt. lc .iiͦi.¬

Expanded text:
nuit eum in campo magno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis Elicorum tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano et ad gentes quae sunt in Carmelmagno Hesdraelon et ad omnes qui erant in Samaria et trans flumen Iordanem usque Hierusalem et omnem terram Iesse quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt tunc indi
Abbreviated transcription (Latin):
& in psalmo scdo scriptum est. Filuis
meus es tii: egohodie genui te. Te. ii.¬
uod autem suscitauerit eum
a mortius. amplius iam non
reuersurum in corruptionem ita di¬
xit: quia dabo uobis scã dauid fidelia.
Idcoq & alias dicit. Non dabis scm̃
tuũ uidere corruptionem. Quẽ uero

Expanded text:
et in psalmo secundo scriptum est Filius meus es tu ego hodie genui te quod autem suscitaverit eum a mortuis amplius iam non reversurum in corruptionem ita dixit quia dabo vobis sancta David fidelia ideoque et alias dicit non dabis Sanctum tuum videre corruptionem David e
Abbreviated transcription (Latin):
Notum gͥ sit uobis uiri fr̃s. quia
ꝑ hunc uobis remissio peccatorũ
annuntiatur ab om̃ib: quia ñ po¬
tuistis in lege moysi iustificari. In
hoc om̃is qui credit iustificat᷑. Uide¬
te ergo ne suꝑueniat uobis. qͦd clictũ
est in propħis. Uidete contemptores
&. aclmiramuini. & disꝑgimint. quia
operr ego in dieb ur̃is opus quod
ñ credidistis: stquis en arrauerit uob̾.
Exeuntib aucem illis: rogabant ut
sequenti sabbato loquerent᷑ eis uer-¬
bum hoc. Cũq dimissa esset sẏnagoga:
secuti sunt multi iudeorũ ꝙ colossen¬
sium aduenarũ. paulũ & barnabam.
Qui loquentes. suadebant eis ut ꝑma¬
nerent in gr̃a dei. Le .iii.
equenti iero sabbato. cũ uenis.¬

Expanded text:
tur sit vobis, viri fratres, quia per hunc vobis remissio peccatorum annuntiatur, et ab omnibus, quibus non potuistis in lege Moysi justificari, in hoc omnis, qui credit, justificatur. Videte ergo, ne superveniat vobis quod dictum est in prophetis: Videte contemptores, et admiramini, et disperdimini: quia opus operor ego in diebus vestris, opus quod non credetis, si quis enarraverit vobis. Exeuntibus autem illis, rogabant, ut sequenti sabbato loquerentur sibi verba haec. Cumque dimissa esset synagoga, secuti sunt multi Judaeorum, et colentium advenarum, Paulum et Barnabam, qui loquentes suadebant eis, ut permanerent in gratia Dei. equenti vero sabbato pene uni
Abbreviated transcription (Latin):
clegit patres nr̃os: & plebem exalta¬
uit cum essent incolȩ in terra egyp¬
ti. & in brachio excelso eduxit cos
exea. E ꝑ quadraginta annorũ
cempus: mores eorũ sustinuit in de¬
serto. W destruens gentes septem. in
terra chanaan. sorte distribuit eis
terram corũ: quasi post quadrin¬
gentos & quinquaginta annos. Ee
post hȩc dedit eis iudices usq ad sa-¬
muhel propħam: & exinde postula-¬
uerua regem. & dedit cis ds saul
filiũ ⁊ cis. uirum de tribu benia¬
min. annis quadraginta. & amoto
illo suscitauit dauid regem: cui &
testimonium ꝑhibens dixit. Inue¬
ni dauid filium iesse. uirũ scdm cor
meum: qui faciet om̃s uoluntates

Expanded text:
elegit patres nostros et plebem exaltavit cum essent incolae in terra Aegypti et in brachio excelso eduxit eos ex ea et per quadraginta annorum tempus mores eorum sustinuit in deserto et destruens gentes septem in terra Chanaan sorte distribuit eis terram eorum quasi post quadringentos et quinquaginta annos et post haec dedit iudices usque ad Samuhel prophetam et exinde postulaverunt regem et dedit illis Deus Saul filium Cis virum de tribu Beniamin annis quadraginta et amoto illo suscitavit illis David regem cui et testimonium perhibens dixit inveni David filium Iesse virum secundum cor meum qui faciet omnes voluntates
Abbreviated transcription (Latin):
esistebat autẽ illis helymas
magus. Sic enim interpre¬
tabatur nomen eiꝰ: querens auert¬
re ꝓconsulem a fide. Saulus aucẽ
qui paulus dicitur repletus sp̃u scõ
intuens in eum dixit. O plene om̃i
dolo & om̃i fallacia. fili diaboli.
inimice om̃is iusticiȩ : non desinis
subuertere uias dñi rectas: E nurx
ecce manus dñi suꝑ te: & eris cecus
ñ uidens solem. usq ad tempus. Et
confestim cecidit in eum caligoꝗ e
nebrȩ: & circuiens querebat qui ci
manium daret. T unc ꝓconsul cũ ui¬
disset factum: credidit admirans
suꝑ dectrina dñi. Ucum a papho
discedens ab eis reuersiis est iheros¬
limam. Illi uero ꝑtranseuntes ꝑ gen

Expanded text:
esistebat autem illis Elymas magus sic enim interpretatur nomen ejus, quaerens avertere proconsulem a fide. Saulus autem, qui et Paulus, repletus Spiritu sancto, intuens in eum, dixit: O plene omni dolo, et omni fallacia, fili diaboli, inimice omnis justitiae, non desinis subvertere vias Domini rectas. Et nunc ecce manus Domini super te, et eris caecus, non videns solem usque ad tempus. Et confestim cecidit in eum caligo, et tenebrae, et circuiens quaerebat qui ei manum daret. Tunc proconsul cum vidisset factum, credidit admirans super doctrina Domini. Et cum a Papho discedens ab eis, reversus est Jerosolymam. Illi vero pertranseuntes Pergen
Abbreviated transcription (Latin):
es. donec hodie cognominatur. ut
ñ obduretur quis ex uobis fallacia
peccati. P articipes enim. xp̃i effecti
sumus. si tamen initium substan¬
tiȩ eius usq ad finem firmum reti-¬
neamus. dũ dicitur. hodie si uocẽ
eus audieritis nolite obdurare
corla ur̃a: quemadmodũ urilla
exacerbatione. Quidam enim au.¬
dientes exacerbauerunt: sed non
uniuersi qui profecti sunt ab egyp¬
to ꝑ moysen. Quib aucẽ offensus
est quadraginta annis: Nonne
illis qui peccauerunt quorũ cacda¬
uera prostrata sunt in ddeserto:
Quib autẽ iurauit ñ introire in

Expanded text:
ognominatur, ut non obduretur quis ex vobis fallacia peccati. Participes enim Christi effecti sumus, si tamen initium substantiae ejus usque ad finem firmum retineamus, dum dicitur: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra, quemadmodum in illa exacerbatione. Quidam enim audientes exacerbaverunt, sed non universi, qui profecti sunt ex Aegypto per Moysen. Quibus autem infensus est quadraginta annis? Nonne illis, qui peccaverunt, quorum cadavera prostrata sunt in deserto? Quibus autem juravit non intr
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt introire ꝓpt incredulita
ne forte relicta pollicitatio¬
ne introeundi in requiem eius: exi¬
stimetur aliquis ex nobis dcesse.
ẜ cenim nob̾ nuntiatum est: quẽ¬
admodum & illis. Sed ñ profuit
illis sermo auditus: ñ admyxtus
fidei ex his quȩ audierunt. Ingre¬
diemur enim in requiem qui crẽ¬
didimus: quẽ admodum dixit.
Sicut iuiraui in ira mea: si introi¬
bunt in requiem meam. Se qͥdem
oꝑib ab institutione mundi ꝑfẽo¬
tis: dixit enim quodam loco de
die septima sia. E requieuit ds̃
die septima ab om̃ib oꝑib suis.
R in isto rursum. Si introibunt
in requiem meam. Qm̃ ergo suꝑ est
quosdam introire in illã ȩccłam.
& hi quib prioribus annuntiatũ
est. ñ introierunt propt̃ increduu¬
tatem. & iterũ terminat diem qͥn¬
dam hodie in dauia dicendo: post
tantum temꝑis si cut supra dictũ
est. Hodie si uocem eiꝰ audieritis: no¬
lite obdurare corda ur̃a. Namsi

Expanded text:
roire propter incredulitatem forte relicta pollicitatione introeundi in requiem eius existimetur aliqui ex vobis deesse etenim et nobis nuntiatum est quemadmodum et illis sed non profuit illis sermo auditus non admixtis fidei ex his quae audierunt ingrediemur enim in requiem qui credidimus quemadmodum dixit sicut iuravi in ira mea si introibunt in requiem meam et quidem operibus ab institutione mundi factis dixit enim quodam loco de die septima sic et requievit Deus die septima ab omnibus operibus suis et in isto rursum si introibunt in requiem meam quoniam ergo superest quosdam introire in illam et hii quibus prioribus adnuntiatum est non introierunt propter incredulitatem iterum terminat diem quendam hodie in David dicendo post tantum temporis sicut supra dictum est hodie si vocem eius audieritis nolite o
Abbreviated transcription (Latin):
si cuangłii lectio postulat. quã
ulosi possum sub breuitate per¬
ltasigere: neuos & oetensa ꝓcessio
& prolira expositio uideatur one¬
rare. Regnum celorũ patrifami¬
lias simile dicitur: qui ad excolen-¬
dam uineara suam oꝑarios condu-¬
cit. Quis uero patrisfamilias si¬
militudinem rectius tenet. quã
conditor nr̃ qui regit quos condi¬
dit: & electos suossic in niundo pos¬
sidet. quasi subiectos dñs in domo:¬

Expanded text:
ulat, quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur onerare. Regnum coelorum homini patrifamilias simile dicitur, qui ad excolendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam conditor noster, qui regit quos condidit, et electos suos sic in hoc mundo possidet, quasi sub
Abbreviated transcription (Latin):
terius esset: quia contem ꝑper he¬
mo digne ac merito unnerutt
Deniq quisq talis es qui i
contemptu consistis. qui creaurȩ
imperas. & creatori ñ seruis. qui
dñatum exerces. & dñm ñ agno¬
sais: time dñm patientem. ne se¬
uerum sentias iudicem. Corri¬
gac te dilatio differentis: ne cen¬
sura puniat undicantis. Facile
enm obsequio tuo facies deum
propitium: si conuersus iam mu¬
taueris uicium. Usuratum enim
reddicur: quicqͥd dilatione tem-¬
poris feneratur. Nec esse iam po¬
teric impunitum: cui mora tem¬
poris ñ potuit dare remedium.
Qa retribuam dño: Si humana
conditio genitori quid debeat
noscat. atq ut eius beneficiorum
innumeram multitucunem. mo¬
mentis om̃ib retractando intelli¬
gat: inueniet suȩ seruitutis obse¬
quia. continius laudib. iugi gra¬
tulatione. equare ñ posse. Seđm

Expanded text:
ulterius esset, quia contemptor houlterius esset, quia contemptor homo digne ac merito interiret. Denique quisquis talis es, qui in hoc contemptu consistis, qui creaturae imperas et Creatori non servis, qui dominatum exerces et Dominum non agnoscis, time Dominum patientem, ne severum sentias judicem. Corrigat te dilatio differentis, ne censura puniat judicantis. Facile enim obsequio tuo facies Deum propitium, si conversus jam mutaveris vitium. Usurarum enim redditur quidquid dilatione temporis feneratur: nec esse jam poterit impunitum, cui mora temporis non potuit dare remedium. Quid retribuam Domino? Si humana conditio genitori quid debeat, noscat, atque si ejus beneficiorum innumeram multitudinem momentis omnibus tractando intelligat, inveniet suae servitutis obsequia continuis laudibus jugi gratulatione aequare non posse
Abbreviated transcription (Latin):
Temꝑa alternis uicib ĩmutant᷑
frondescunt siluȩ. amenantur
campi. prata uirescunt: anima¬
tia cuncta diuersis usibus proct¬
ata. edunt fetus. parent imꝑio.
obsequia seruant. scatent fontil
amnes fluunt. institutis termris
maria coepcentur. Gaudet post
hẏemem uerna temperies. estaus
flagrantia decoquit messes. ali¬
tumpnitas temulenta suas exhi¬
Ret ubertates: hytme mat̾irꝗut
ymbrib terre. Suis institutis or¬
cta deseruiunt: solus homo da
uniuersa natura constaz
ediceret⁊ ego tibi a dño rerumꝵ
rere precepta. sum. ego cuta te ul¬
sa implere. instituta seruare. nas¬
centia cuncta tribuere. genitatis
imꝑio iussa sum: Deniꝙ pats
obcempero. seruio: & te muad
ñ mutor. Pareo inquam itbeli.
obcemꝑo procaci: deseruio cones¬
tori. Cecerum si mͥ instituta iuis¬
re. iussa ꝑuertere. necesatia as¬
gare. rerum dñs precepiset. M¬
tura cuncta uiduata homine a¬
maneret. nec qui contempncit.

Expanded text:
Tempora alternis vicibus immutantur, Tempora alternis vicibus immutantur, frondescunt silvae, amoenantur campi, prata virescunt, animantia cuncta diversis usibus procreata edunt fetus, parent imperio, obsequia servant, scatent fontes, omnes fluunt, institutis terminis maria coercentur. Gaudet post hiemem verna temperies, aestatis flagrantia decoquit messes, autumnitas temulenta suas exhibet ubertates: hieme macerantur imbribus terrae: suis institutis cuncta deserviunt, solus homo Deo universa natura constanter ediceret. Ego tibi a Domino rerum parere praecepta sum; ego circa te jussa implere, instituta servare, nascentia cuncta tribuere genitoris imperio jussa sum: denique pareo, obtempero, servio, et te mutato non mutor. Pareo, inquam, rebelli, obtempero procaci, deservio contemptori. Caeterum si mihi instituta mutare, jussa pervertere, necessaria denegare rerum Dominus praecepisset, creatura cuncta viduata homine remaneret, nec qui contemneret
Abbreviated transcription (Latin):
statem concessam dũ in contẽptũ
ꝓtulit: & uitȩ priuilegium ꝑdidit.
& mortis sͥ sententiam acquisiuit.
De tamen creatura adhuc eiꝰ seruat
imꝑium: licet ipse creatori suũ de¬
negarit obsequiũ. Unde apparet
qͥa suȩ felicitati detraxerit: cũ pec¬
catorũ merita eius statum muta¬
re non possint.le.¬
rauaris homoir. isto graua¬
ris: & in excusahili pena as¬
tringeris. Contempnis creatorem:
& euis imꝑas creature. Despicis do¬
uitium. Beneficiis dei ꝑfrueris.:
o eius potentiam ñ extimescis. t̃c
ris: adum nec pro conditione ut ser¬
uus obsequeris. nec pro pocesta te.
cdata dño famularis. T̃ ibi celum
in die lucis splendore uestitur: &
solis fulgoribus decoratur. In no¬
cte claro luns speculo. & astrorũ
fulgore uario. polus ipse lustratur.
ut diei noctis q uicissitudine &e nu¬
ieinsitas temporũ aioscatur.
& post diurnum laborem requi¬
es miseris mortalib prebeatur.

Expanded text:
statem concessam dum in contemptum statem concessam dum in contemptum protulit, et vitae privilegium perdidit, et mortis sibi sententiam acquisivit. Et tamen adhuc creatura ejus servat imperium, licet ipse Creatori suo denegaret obsequium. Unde apparet quid suae felicitati detraxerit, cum peccatorum merita ejus statum adhuc mutare non possunt. Gravaris, homo, juste gravaris, et inexcusabili poena astringeris. Contemnis Creatorem, et ejus imperas creaturae. Despicis Douium. Beneficiis Dei perfrueris, et ejus potentiam non extimescis. Et cris, dum nec pro conditione ut servus obsequeris, nec pro potestate data Domino famularis. Tibi coelum in die lucis splendore vestitur et solis fulgoribus decoratur, in nocte clarissimo lunae speculo et astrorum fulgore vario polus ipse illustratur, ut diei noctisque vicissitudine et numerositas temporum dignoscatur, et post diurnum laborem requies miseris mortalibus praebeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ignitas humanȩ originis
facile agnoscitur: conside¬
rata sublimitate auctoris. Nec enĩ
facile poterat esse ei leue. quod
manus sacra consinxit. & celestis
flatus in uitalem substantiam ani-¬
mauit: maxime cum idem artifex
ds̃. potestatem suam in omnẽ fa-¬
bricam. eidem homini fuerat tra¬
diturus: ut quem scdm presidem
post se facere disponebat: eundem
faceret plenum atq ꝑfectum. ha¬
bentem in sese & dignitatem aua
precelleret. & potestatem qua cun¬
ctis animantib imꝑaret. soli ser¬
uiens illi a quo ei cuncta fuerant
subiugata. ut imꝑaret mundo.
seruiret deo. creatorem susciꝑet.
creaturam sibi parere compelleret.
tantũ q ditionis sese dño debere
ꝑspiceret. quantũ ipse a creatira
ex igeret: habens in propͥa potesta¬
te & obedientiam & contemptsi.
oedientiam qua uiueret. contẽp¬
tum quo digne pro meritis inte¬
riret. Unde effectũ est ut contẽp¬
nendo mortem incideret: qͥ obedi¬
encio uiuere potusset. Unde pote¬

Expanded text:
Dignitas humanae originis facile agnoscitur, considerata sublimitate auctoris. Neque enim facile poterat esse vel leve quod manus sacra confinxit et coelestis manus in vitalem substantiam animavit, maxime cum idem artifex Deus potestatem suam in omnem fabricam eidem homini fuerat traditurus, ut quem secundum praesidem post se facere disponebat, eumdem faceret plenum atque perfectum, habentem in se et dignitatem qua praecelleret, et potestatem qua cunctis animantibus imperaret, soli serviens illi a quo ei cuncta fuerant subjugata, ut imperaret mundo, serviret Deo, Creatorem suspiceret, creaturam sibi parere compelleret, tantumque ditionis sese Domino debere prospiceret, quantum ipse a creatura exigeret, habens in propria potestate et obedientiam et contemptum, obedientiam qua viveret, contemptum quo digne pro meritis interiret. Unde effectum est ut contemnendo in mortem incideret, qui obediendo vivere posset. Unde pote
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ultimu electum. qui in fi¬
ne mundi nasciturus est. quot scõs
prõtulit: quasi tot palmites misit.
Hic itaq pater familias. ad excolen¬
dam uineam suam mane. hora
tercia. sexta. nona. & undecima.
oꝑarios conducit: quia a mundi
huiꝰ mnitio usq in finem. ad erudi¬
endam plebem fidelium. p̃dicato¬
res congregare ñ desistit. Mane
et enim fuit: ab adam usq ad noe.
Hora uero tercia: a noe usq ad a¬
braham. Sexta quoq ab abraham
usq ad moysen. Nona auiẽ. a mo¬
yse usq ad aduentũ dñi. Undeci

Expanded text:
usque ad ultimum electum, qui in fine mundi nasciturus est, sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias, ad excolendum vineam suam, mane hora tertia, sexta, nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undeci
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia. ut misericors fieret: & fide¬
lis pontifex ad deum. ut repropi¬
tiaret delicta popłi. In eo enim
quo passus est ipse & temptatus:
potens est & eis qui temptant᷑ au¬
riliari. Unde fr̃s scĩ uocationis
celestis participes. considerate

Expanded text:
e ut misericors fieret et fidelis pontifex ad Deum ut repropitiaret delicta populi in eo enim in quo passus est ipse temptatus potens est eis qui temptantur auxiliari unde fratres sancti vocationis caelestis participes
Abbreviated transcription (Latin):
ceret regi dauid. Egredere. egredere:
uir sanguinũ. & uir belial: reddidit
tibi dñs uniuersũ sangͥnem domus
saul: qm̃ inuasisti regnũ ꝓ eo. W de¬
dit dñs regnũ in manu absalon filii
tui: & ecce premunt te mala tua. qͣm
uir sanguinũ es. Le .uͥi.¬
ixit autẽ abisai filius sariuȩ re¬
gi. Quare maledicit hic canis¬

Expanded text:
eret regi: Egredere, egredere vir sanguinum, et vir Belial. Reddidit tibi Dominus universum sanguinem domus Saul: quoniam invasisti regnum pro eo, et dedit Dominus regnum in manu Absalom filii tui: et ecce premunt te mala tua, quoniam vir sanguinum es. Dixit autem Abisai filius Sarviae regi: Quare maledicit c
Abbreviated transcription (Latin):
ransq uenit ad domum mariȩ matis
oħis. qui cognominatꝰ est marchus.
ubi erant multi congregati ꝙ orantes.
Pulsante autẽ eo ostium ianuȩ.: ꝓces̃it
puella ad uidendum nomine rodde.
Eut cognouit uocem petri. pre gai¬
dio ñ aꝑuit ianuam: sed introcurniᷤᷤ
nuntiauit petrũ stare ante ianuam.
At illi dixerunt ad eam. Insanis.
Illa autem ⁊ qỹ affirmabat sic
se habere. Illi uero dicebant. Angl̃s
euis est. Petrus uero ꝑseuerabat pul

Expanded text:
ariae matris Iohannis qui cognominatus est Marcus ubi erant multi congregati et orantes pulsante autem eo ostium ianuae processit puella ad audiendum nomine Rhode et ut cognovit vocem Petri prae gaudio non aperuit ianuam sed intro currens nuntiavit stare Petrum ante ianuam at illi dixerunt ad eam insanis illa autem adfirmabat sic se habere illi autem dicebant angelus e
Abbreviated transcription (Latin):
sa fr̃s km̃i leto cordis auditu ꝑciꝑe
debemus. sedulaq intentione ꝑsis¬
tere: quatinus ad hȩc contingere
mereamur. Quid est enim qͦd meri¬
to letius audiatur: quã ꝑueniri pos¬
se ad gaudium qđ nunquã possit
auferri: Nocandum aucẽ quod to¬
ta lectionis huiꝰ euangłicȩ series illis
conuenit. qui eam presences audie¬
runt a dño: pars autẽ illius etiam
nobis. qui post passionem resurrec¬
tionem q dñicam ad fidem uenimꝰ
aptissime congruit. Quod autem
ait. modicum & iam non iudebicis
me. & icerum modicũ & udebitis
me. quia uado ad patrem: ad illos
specialiter ꝑtinet. qui eius discipu¬
latiu predicantis in carne adhererȩ.
&e post tristiciam passionis uisa resur

Expanded text:
arissimi, laeto cordis auditu percipere debemus, sedulaque intentione persistere, quatenus ad haec contingere mereamur. Quid est enim quod merito laetius audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptissime conait: Modicum, et non videbitis me, iterum modicum, et videbitis me, quia vado ad Patrem, ad illos specialiter pertinet, qui ejus discipulatui praedicantis in carne adhaerere, et post tristitiam pass
Abbreviated transcription (Latin):
querebat saulũ. Quem cũ in¬
uenisset ꝑduxit antiochiam: & an-¬
num totum conuersati sunt in eccła.
& docuerunt turbam multam. ita
ut cognominarentur pͥmũ antio¬
chiȩ discipuli xp̃iani. In his autẽ
dieb suꝑuenerunt ab iherosolimmiᷤ
propħȩ antiochiam. & surgens
unus ex eis nomine aga¬
bus significabat ꝑ sp̃m famem
magnã futuram. in uniuerso or¬
be terrarũ: que facta est sub clau¬
dio. Discipuli uero prout qͥs habe¬
bat. proposuerunt in ministerium
mutere habitantib in uidea fr̃ibus.
quod ꝙ fecerunt mittentes ad seni¬
ores ꝑ manus barnabe ꝙ sauli. Co

Expanded text:
quaereret Saulum; quem cum invenisset, perduxit Antiochiam. Et annum totum conversati sunt ibi in Ecclesia: et docuerunt turbam multam, ita ut cognominarentur primum Antiochiae discipuli, Christiani. In his autem diebus supervenerunt ab Jerosolymis prophetae Antiochiam: et surgens unus ex eis nomine Agabus, significabat per spiritum famem magnam futuram in universo orbe terrarum, quae facta est sub Claudio. Discipuli autem, prout quis habebat, proposuerunt singuli in ministerium mittere, habitantibus in Judaea fratribus: quod et fecerunt, mittentes ad seniores
Abbreviated transcription (Latin):
nicum daret. Notandum qͦd eaden
de filio dei unigenito replicat. quȩ a
filio hominis in cruce ex altato pressu¬
serat dicens: õis qͥ credit in eũ ñ ꝑe¬
reat. sed habeat uitam ȩcernã. Prost̃¬
cto idem redemptor & condicor nostir
filius dei ance scła existens. filius ha¬
minis factus est in fine scłorũ: ub qui

Expanded text:
nde notandum quod eadem de filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor noster Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cum adhuc tenebrx esseat. ue.¬
uero mysticum requirentis signatur
intelligentia. Maria enim auctorẽ
dit. Adhuc ergo erant tenebre: cum
uenit ad monumentũ. Cucurrit ci¬
tius: discipłis nuntiauit. Sed illi
pre ceteris cucurrerunt. qui pre ce¬
teris amauerunt: uidelicet ret us
& iohannes. Currebant autẽ c̾ i o si¬
mul: s iohannes precucurrit citius
petro. Uenit prior ad monum̃tũ:
sed ingredi ũ presumpsit. Llenit ue¬
ro posterior petrus: & introuut. Qͥa
fr̃s: quiꝗ cursus iste significat: Nũ¬
quid nam hȩc tam subtilis euangli¬
ste descriptio: a mysterio uacare cre¬
denda est: Alinune. Neq enim se
iohannes & preisse ꝙ ñ inttasse slice¬
ret: si in ipsa sua trepidatione myste¬
rium defuisse credidisset. Qͥa ergo
ꝑ iohannem. nisi synagoga: Quict
ꝑ petrũ: nisi eccła designatur: lec
mirum esse uideatur. qͦd ꝑ iuniorem
synagoga. ꝑ seniorem uero ȩccła signa¬
ri ꝑhibetur: quia & si ad dei cultum
prior est synagoga quã ȩccła genti-¬

Expanded text:
m adhuc tenebrae essent, vero mysticum, requirentis signatur intelligentia. Maria enim auctorem ratum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit: sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia genti
Abbreviated transcription (Latin):
ulieres eorũ insensatȩ Le .iii¬
sunt: & nequissimi filii eorũ.
Maledicta creatura eorũ. qm̃ felyx
sterilis & incoinquinata. quȩ ñ sciuit
thorum in delicto: habebit fructũ
in respectione animarũ scarũ. Re¬
spado qui ñ oꝑatus est ꝑ manus su-¬
as iniquitatẽ: nec cogitauit aduer¬
sus deũ nequissima. Dabitur enun
illi fidei donũ electum: & sors in
templo dñi acceptissima. Bonorũ
enim laborũ gloriosus est fructus:
& quȩ ñ concidat radix sapientiȩ.
Filii aucẽ adulterorũ in cousũ mati¬
one erunt: & ab iniquo tho. o semen
exterminabitur.& si qͥdem longe
uitȩ erunt. in nichilum computa¬
buntur: & sine honore erit nouis¬
ratio. cũ daritate. Immorta¬
litas est enim in memoria illius: qm̃
& apud deum nota est & apud homi¬
nes. Cum presens est unitant᷑ illam.
& desiderant eam cũ seduxerit: ꝙ in
ꝑpetuum coronata triumphat. uico¬
inquinatorũ certaminũ premuita
uincens. Multigena autẽ impiorũ

Expanded text:
ulieres eorum insensatae sunt et nequissimi filii eorum maledicta creatura illorum quoniam felix sterilis incoinquinata quae non scivit torum in delicto habebit fructum in respectione animarum et spado qui non operatus est per manus suas iniquitatem nec cogitavit adversus Deum nequissima dabitur enim illi fidei donum electum et sors in templo Domini acceptissima bonorum enim laborum gloriosus est fructus et quae non concidat radix sapientiae filii autem adulterorum inconsummati erunt et ab iniquo toro semen exterminabitur et si quidem longae vitae erunt in nihilum conputabuntur et sine honore erit novisratio cum claritate inmortalitas est enim in memoria illius quoniam et apud Deum nota est et apud homines cum praesens est imitantur illam et desiderant eam cum se duxerit et in perpetuum coronata triumphat incoinquinatorum certaminum praemium vincens multigena autem impiorum
Abbreviated transcription (Latin):
li qui ablactatus fuerit manũ suã
mittet. Non nocebunt & ñ occident
umuerso monte sc̃o meo: quia reple¬
ta est terra scientia dñi. sicut aquȩ
maris oꝑientes. In die illa radix
iesse qui stat in signũ popłorũ iu¬
sum gentes deprecabunt᷑: & erit se¬
pulchrum eiꝰ głosum. FR̃a .iiͦ.¬

Expanded text:
ctatus fuerit, manum suam mittet. Non nocebunt, et non occident in universo monte sancto meo: quia repleta est terra scientia Domini, sicut aquae maris operientes. In die illa, radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus g
Abbreviated transcription (Latin):
Et angło philadelfiȩ eccłȩ scribe. Hȩc
dicit sc̃s & uerus. qui habet clauem
dauid. qui aꝑit & nemo claudit: clau¬
dit ꝙ nemo aperit. Scio oꝑa tua.
Ecce dedi coram te ostium aꝑtum.
qͥd nemo pocest claudere. quia modicã
ce dabo t bi de sinagoga sa thanȩ. qͥ¬
se dicunt uideos esse & ñ sunt: sed

Expanded text:
e scribe: Haec dicit Sanctus et Verus, qui habet clavem David: qui aperit, et nemo claudit: claudit, et nemo aperit: Scio opera tua. Ecce dedi coram te ostium apertum, quod nemo potest claudere: quia modicam ce dabo  Ms. tibi de synagoga Satanae, qui dicunt se Judaeos esse, et non sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
thronum. librum scriptum in¬
cus & foris: signatum sigillis septem
& uidi angłm fortem predicantemuo¬
ce magna. Quis est dignus aperite
librũ: & soluere signacula euis: ¶
nemo poterat in celo. neq in terra.
neq subtus terram. aperire librum:
neq respicere. lum. Ego flebam mul¬
tum: qm̃ nemo dignus inuentus est
aperire librũ. neq uidere illum.
W unus de seniorib dixit michi ne
fleueris. Ecce uicit leo de tribu iuax¬

Expanded text:
scriptum intus et foris signatum sigillis septem et vidi angelum fortem praedicantem voce magna quis est dignus aperire librum et solvere signacula eius et nemo poterat in caelo neque in terra neque subtus terram aperire librum neque respicere illum et ego flebam multum quoniam nemo dignus inventus est aperire librum nec videre eum et unus de senioribus dicit mihi ne fleveris ecce vicit leo de tribu Iu
Abbreviated transcription (Latin):
de me. & uos cestimoniũ ꝑhibebitis:
quia quȩ sp̃u intus docente ꝑceperunt.
hec abiecto timore pristino. foris lo¬
quendo & aliis ministrabant. Ipse
nam̃q sp̃c corda eorũ & scientia ueri¬
tatis illustrauit: & ad docenda quȩ
nossent. culmine uirtutis erexit.
Unde recte apud ysaiam sp̃s idem for¬
titudinis & scientiȩ nuncupatura
Est etenim sp̃s scientiȩ: quia ꝑipͥsũ
que recte agere uel etiam cogitare
debeamus agnoscunus. Est & forti¬
tudinis: quia etiam ꝑ ꝓsũ ut quȩ
bene noiumus oꝑemur accipimus.
ne aduersitate aliqua abonis quȩ
cepimus repellamur. E uos inquit
qͥsiuit. qͦd ab initio erant cũ dño: idm.¬
q quȩ apud illum uiderunt. ꝙ andi¬
erunt. absq ulla ambiguitate pre-¬
dicare ualebant. Unde bene petrus
alium pro iuda ordinare uolensapo¬
stolum: non hunc neophitum. sed
probatum ex temꝑe curauit eligere.
dicens. Oportet ergo ex his uiris qui
nobiscum congregati sunt in omni

Expanded text:
de me, et vos testimonium perhibebitis, de me, et vos testimonium perhibebitis, quia quae Spiritu intus docente perceperunt, haec abjecto timore pristino foris loquendo et aliis ministrabant. Ipse namque Spiritus corda eorum et scientia veritatis illustravit, et ad docenda quae nossent cuimine virtutis erexit: unde recte apud Isaiam: Spiritus idem fortitudinis et scientiae nuncupatur . Est enim Spiritus scientiae, quia per ipsum quae recte agere, vel etiam cogitare debeamus, agnoscimus; est et fortitudinis, quia etiam per ipsum, ut quae bene novimus operemur, accipimus, ne adversitate aliqua a bonis quae cepimus repellamur. Et vos, inquium juvit quod ab initio erant cum Domino, ideoque quae apud illum viderunt et audierunt, absque ulla ambiguitate praedicare valebant. Unde bene Petrus alium pro Juda ordinare volens apostolum, non hunc neophytum, sed probatum ex tempore curavit eligere dicens: Oportet ergo ex his viris, qui nobiscum congregati sunt in omni