comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas qũa iudȩoꝵ obçȩcatio ñ recepit:
om̃ib nationib suum lum̃ inuexit.
Honoretur itaq a nob̃ sacratissimus
dies: in quo salutis nr̃e auctor appa¬
ruit: & quẽ magi infantẽ uenerati
sunt in cunabulis : nos omĩpotentẽ
adoremus in cęlis. Ac sicut illi de thes¬
auris suis mysticas dño munerum
species obtulerunt: ita & nos de cor¬
dib nr̃is quȩ dõ sunt digna ꝓmamꝰ.
Quãuis enim omium donoꝵ sit ip¬
se largitor: etiã nr̃e tam̃ fructũ quȩ¬
rit industrie. Non eium dormienti¬
b ꝓuenit regnum cȩloꝵ. ⁊ s in man¬
datis dĩ laborantib atq uigilantibꝰ:
ut si dona ipsiꝰ ñ irrita fecerimꝰ: ꝑ ea
quȩ dedit meream᷑ acciꝑe qd ꝓmisit.
Unde cohortamur dilectionẽ ur̃am:
ut abstinentes uos ab om̃i oꝑe malo.
quȩ sunt casta & iusta sectemini.
filii enim lucis: abicere debent oꝑa¬
oꝑa tenebrarum. Itaq odium decli¬

Expanded text:
tas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, tas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia decli
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatis de scripturarum destimo¬
nio demonstratis: p̃sentiã temporis
cęli & t̃rȩ atcestatione cognoscitis:
& tam̃ ubi ad ꝑsequendum animꝰ
herodis exarsit: ibi ad ñ credendũ
ur sensus obduruit. Felicior gͦ igno¬
rantia infantium quos ꝑsecutor occi-¬
dit: qͣm ur̃a scientia. quos in sua ꝑ-¬
tur batione consuluit. Uos noluistis
regnum eiꝰ reciꝑe: cuiꝰ oppidum po¬
tiustis ostende. Illi potuerunt ꝓ eo
mori: quẽ ñdum poterant confite-¬
ri. Ita xp̃c ne ullum ei tempꝰ eẽt abs-¬
q miracło: ante usum lingue pote-¬
statẽ u̾bi tacitꝰ exerebat: & quasi ĩa
diceret. sinite paruulos uenire ad
gła coronabat infantes: & de initiis
suis. paruuloꝵ pͥmordia consecrabat:
ut disceret᷑ neminẽ hominum diui¬
ni incapacẽ eẽ sacram̃ti. qͣndo etiam
initia celebremus. Exinde enim in ec̃¬
nam hereditatẽ cȩpimus introire:
exinde nob̃ xp̃m loquentia scriptu¬
rarum archana patuerunt: & ueri¬

Expanded text:
estimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad m : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veri
Abbreviated transcription (Latin):
nm pͥncipẽ natum. & pastorib
angli: & nob̃ nunciauere pasto¬
res. Hunc pͥncipẽ natum longinquȩ
orientalium gentium nationes in¬
solito noui sideris splendore didice¬
runt: & ne de loco editi regis ambi-¬
gerent: ur̃a eruditio ꝓdidit qđ stel¬
la ñ docuit. Cur uob̃ uiã quã aliis
aꝑitis obstrintis: cur in ur̃a infideli¬
tate resedit dubium: qđ ex ur̃a fit

Expanded text:
nc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fi
Abbreviated transcription (Latin):
patrie cęlestis dño reuelante didice.¬
runt: passionis illiꝰ archana popłis
intimare ñ cessant: quo ꝑ hoc coni¬
ci possit qͣnta fidelib p̃mia sit da¬
turus in cęlis: qui ꝓ illoꝵ salute fi¬
lium suum ungenitũ passurum
misit ad terras.

Expanded text:
patriae coelestis Domino revelante didicepatriae coelestis Domino revelante didicerunt, iidem passionis illius arcanum populis intimare non cessant, quo per hoc conjici possit quanta fidelibus praemia sit daturus in coelis, qui pro illorum salute Filium suum unigenitum passurum misit ad terras.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde liquido patet quia una est
eccłia in om̃ib scĩs eius: eadẽ fides
electoꝵ omĩum p̃cedentium uide¬
licet et subsequentium carnalẽ eiꝰ
aduentum: quia nimirum sicut noᷤ
ꝑ fidẽ transacte incarnationis passi-¬
onis ac resurrectionis illiꝰ saluamur.
ita illi futurã ipsã incarnationẽ. pas
sionẽ ac resurrectionẽ certissime cre¬
dentes. ꝑ eundẽ uitȩ auccorẽ se sal-¬
uari sꝑabant. Qd bene duo uiri il¬
li qui botrum de t̾ra reꝓmissionis
ad popłm in deserto expectantẽ in
uecte portabant: insinuant. Lc .xi.
otrus uecti impositus. dñs ẽ. in
cruce exaltatus: qui dicit. Ego
sum uitis uera. Et alibi pocłm uini
discipłis porrigens. hic ẽ calix in qͥt
nouum testam̃tum in sanguine
meo: qui ꝓ uob̃ fundet᷑. De quo &
eccłia. Botrus inquit cipri: dilectus
m̃s mͥ. Portant autẽ botrum in ue¬
cte duo uiri: ꝑ quẽ popło ubertatẽ
t̃rȩ reꝓmissionis astruant: quia p̃¬
dicatores utriꝰq testam̃ti. qui głam

Expanded text:
unde liquido patet quia una est Ecclesia in omnibus sanctis ejus, eadem fides electorum omnium, praecedentium videlicet et subsequentium carnalem ejus adventum, quia nimirum sicut nos per fidem transactae incarnationis, passionis ac resurrectionis illius salvamur, ita et illi futuram c resurrectionem certissime credentes, per eumdem vitae auctorem salvari sperabant: quod bene duo viri illi qui botrum de terra repromissionis ad populum in deserto exspectantem in vecte portabant, insinuant . Botrus quippe vecti impositus Dominus est in cruce exaltatus, qui dicit: Ego sum vitis vera . Et alibi poculum vini discipulis porrigens: Hic est calix, inquit, novum testamentum in meo sanguine, quod pro vobis fundetur . De quo et Ecclesia: Botrus Cypri, inquit, dilectus meus mihi . Portant autem botrum in vecte duo viri, per quem populo ubertatem terrae repromissionis astruant, quia praedicatores utriusque testamenti, qui gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
otandum ẽ qđ helyas in curru
legit᷑ ascendisse: ut uidelicet
aꝑte monstraretur. quia homo pu¬
rus adiutorio indigebat alieno. Per
angłos quippe illa facta & ostensa
sunt adiumenta: quia nec ad cęlũ
quidẽ aerium ꝑ se ascende poterat.⁊
quẽ naturȩ suȩ infirmitas gͣuabat.
Redemptor autẽ nr̃. ñ currũ. ñ an
gelis subleuat᷑ legit᷑: quia is qui fe¬
cerat omĩa. nimirum suꝑ omĩa sua
uirtute ferebat᷑. Illo & enim reu̾teba¬
tur ubi erat: & inde redibat ubi re-¬
manebat: quia cum ꝑ humanita¬
tẽ ascendet in cęlum: ꝑ diuinitatẽ
sua. &e t̾ram parit̃ continebat & cȩ
lum. Sicut autẽ ioseph a fr̃ib uen¬
ditus: uenditionẽ nr̃i redẽptoris fi
gurauit: sic enoch translatꝰ atq ad
celum aerium . helyas suble¬
uatꝰ: ascensionẽ dñicam designauit.
scensionis suȩ dñs p̃nuncios

Expanded text:
oque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur quia purus homo adjutorio egebat alieno. Per angelos namque illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem gelis sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illo etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem suam et terram pariter continebat lum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus atque ad coelum aereum Elias sublus, ascensionem Dominicam designaverunt. Ascensionis suae Dominus praenuntios
Abbreviated transcription (Latin):
post quos dixerat rex ut introduce.¬
rent᷑: introduxit eos p̃pc sitꝰ eunu¬
choꝵ in conspectu nabuchodonosor.
Cumq locutus eis fuisset rex: ñ st̃
inuenti de uniu̾sis tales ut daniel.
ananias. misael. & azarias. Et stete¬
runt in conspectu regis: & om̃e uer-¬
bum sapientiȩ et intellectꝰ qd̵ scisci¬
tatus ẽ ab eis rex inuenit in eis decu¬
plum sup cunctos ariolos &e magoᷤ
qui erant in uniu̾so regno eiꝰ. fuit¬

Expanded text:
post quos dixerat rex ut introducerentur: introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor. Cumque eis locutus fuisset rex, non sunt inventi de universis tales, ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias: Et steterunt in conspectu regis: et ombum sapientię et intellectus, quod sciscitatus est ab eis rex, inuenit in eis decuplum, super cunctos ariolos et magos, qui erant in uniuerso regno eius. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
och quẽ constituerat rex ut ꝑderet
sapientes babilonis: sic ei locut᷑ est.
Sapientes babilonis ne ꝑdas: intro¬
duc me in conspectu regis: & solutio¬
nẽ regi narrabo. Tunc arioch festinꝰ
introduxit danielẽ ad regẽ: & dix̃
ei. Inuemi hominẽ de filiis transmni¬
grationis iudȩ: qui solutionẽ regi

Expanded text:
constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis, sic ei locutus est: Sapientes Babylonis ne perdas; introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, et dixit ei: Inveni hominem de filiis transmigrationis Juda, qui solutionem regi
Abbreviated transcription (Latin):
nieq misaeli & azarie sociis suis in¬
dicauit negocium: ut quererent
miscdiam a facie dĩ cęli suꝑ sacra¬
m̃to isto: & ñ ꝑirent daniel & socii¬
eius cum cȩteris sapientib babilo¬
nis. Tunc daneli ꝑ uisionẽ nocte
mysterium reuelatum ẽ. Et dani¬
el benecdixit dõ celi: & locutus ait.
Sit nor ĩ dñi benedictum ascło &¬

Expanded text:
niae, Misaeli, Azariae sociis suis indicavit negotium, ut quaererent misericordiam a facie Dei coeli super sacramento isto, et non perirent Daniel, eius cum ceteris sapientibus Babylonis tunc Daniheli per visionem nocte mysterium revelatum est et Danihel benedixit Deo caeli et locutus ait sit nomen Domini benedictum a
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ut ꝑ eã homo quẽ ds̃ fecerat a dõ
separaretur: nunc autẽ ad mariam
bonꝰ angłs uenit: ut in ea humane
nature ds̃ unigenitꝰ uniret᷑. Uenit
ad euã diabolus. ut uitã nob̃ malig¬
nus auferret: uenit ad mariam ga-¬
briel. ut uitã reddendã hominibus
nunciaret.

Expanded text:
sit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo sit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret.
Abbreviated transcription (Latin):
quid ampliꝰ dicã: quandoquidẽ ds̃
unigenitꝰ humanã naturã tantũ di-¬
lexit. ut eã ñ solum a potestate mali
angłi lib̾aret: uerũ etiã in seipso suꝑ
om̃s bonos angłos in patris dext̾a
collocaret: Natura enim quȩ in pri¬
mo homine a malo angło captiua¬
ta fuerat: ipsa nunc in scđo homine
suꝑ om̃s bonos angłos regnat. Le.uii.¬
atura quȩ in primo homine
mundum peccato polluit: ip¬
sa in scdo homine mundum a pec¬
cato mundauit. Primꝰ homo de t̃ra
t̃renus: scd̃s homo de cęlo cȩlestis.
Primum hominẽ mulier corrupta
m̃te decepit: scđm hominẽ uirgo in¬
corrupta uirginitate concepit. In
pͥmi hominis coniuge nequitia dia¬
boli seductã depͣuauit m̃tẽ: in scd̃i
contulit firmissimã fidẽ: carni abs-
ideo sine peccato mirabilit̃ natꝰ ẽ ds̃
homo. Attendite fr̃s medicinalis grẽ
lineas: diuina nob̃ benignitate mon¬
stratas. Tc̃ ad euã angłs malus acces¬

Expanded text:
quid amplius dicam? quandoquidem Deus quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia diaboli seductam depravavit mentem, in secundi contulit firmissimam fidem, carni abstuideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus acces
Abbreviated transcription (Latin):
t suã caritatẽ ds̃ commñdaret in
nob̃: filiꝰ eiꝰ naturã nr̃am suscepit
ex nobis. Et ds̃ unigenit᷑ qui panis ẽ
angłoꝵ: ut etiã homini seipsũ face¬
ret panẽ: simul hominis & animam
suscepit & carnẽ. Accepit utrãq uerã:
utrãq scãm: utrãq mundã. Accepit
animã nrãm sine iniquitate: accepit
carnẽ nram cum mortalitate. Accepit
animã iustam ꝑ quã nr̃is animab u¬
sticiã redderet: carnẽ uͦ ꝓpt̾ea dignat᷑
ẽ hab̾e mortalẽ: ut scdm ipsã morieis.
mortẽ uinceret: scdm ipsã etiã resurge¬
ret: ꝑ quã nr̃a quoq corpora suscitaret.
Magnum mysterium dilectissimi fr̃s:
magnum diuinȩ dilectionis indiciũ.
Homo dm̃ contemnens a dõ discessit:
ds̃ hominẽ diligens ad homines ue¬
nit. Dilexit impium ut faceret iustũ:
dilexit infirmum ut faceret sanum.
Dilexit ꝑu̾sum ut faceret rectum: dile¬
xit mortuum ut faceret uiuum. Et

Expanded text:
m suam caritatem Deus commendaret in m suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysterium, dilectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
de dõ uero: xp̃c in die temporis spon-¬
sus ꝓcedens de thalamo suo. Dies et̃-¬
nitatis xp̃c. angłos creans: dies in tẽ-¬
pore xp̃c homines saluans. Dies ȩt̃ni-¬
tatis xp̃c. in celo scõs anglos pascens: di¬
es temporis xp̃c. homines in tra refici-¬
ens. Ut enim panẽ angłoꝵ manduca-¬
ret homo: creator angłoꝵ factꝰ ẽ homo:
utrosq pascens &e integer ꝑmanens.
Qͣm bonus panis: qui ce angłos pascit
ꝑspeciẽ. ut de ipso satient᷑ in patria:
& nos pascit ꝑ fidẽ. ne deficiamꝰ in uia.
Iile panis qui seipsũ dat anglis ad gau¬
dium stabilitatis: seipsum dedit ho¬
minib ad remedium sanitatis: & qͥ ẽ
angłoꝵ ęsca: nob̃ factus ẽ medicina.
Ueruntam̃ hic dilectissimi fr̃s atten¬
dite magnitudinẽ grẽ: & agnoscite
quid ds̃ homini dignatus ẽ p̃rogare.
& unus cum patre naturalit̃ ds̃. sẽꝑ
ex seipso scõs angłos pascit: s tamen
anglicam naturã dĩ filiꝰ ñ accepit. Ec .ui.¬

Expanded text:
de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum manducaret homo, creator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut aute
Abbreviated transcription (Latin):
appareret: unde et uerba mea dolo-¬
re sunt plena: quia sagittȩ dñi in
me sunt: quarum indignatio ebibit.
sp̃m meum⁊ et terrores dñi militas
contra me. Nunquid riigiet onager
cum habuerit herbã: & mugiet bos
cum ante p̃sepe plenum stecerit: Aut
poterit comedi insulsũ: qđ ñ ẽ sale-
conditum : Aut potest aliquid gusta¬
ri. qđ gustatum affert mortẽ: Quȩ
pͥus tangere nolebat anima mea: nc̃
p̃angustia cibi mei sunt. Quis det
ut ueniat petitio mea: & qd expeto
tribuat mͥ ds̃: Et qui cepit. ipse me
conterat. Soluat manum suã & suc-¬
cidat me: & hec mͥ sit consolatio. ut
affligens me dolore ñ parcat: nec¬

Expanded text:
Unde et verba mea dolore sunt plena: quia sagittae Domini in me sunt; Quarum indignatio ebibit spiritum meum, et terrores Domini militant contra me. Numquid rugiet onager cum habuerit herbam? aut mugiet bos cum ante praesepe plenum steterit? Aut poterit comedi insulsum, quod non sale conditum? aut potest aliquis gustare, quod gustatum affert mortem? Quae prius tangere nolebat, anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt. Quis det ut veniat petitio mea, et quod expeto tribuat mihi Deus? Et qui cepit, ipse me conterat, solvat manum suam, et succidat me; et haec mihi sit consolatio, ut affligens me dolore non parcat
Abbreviated transcription (Latin):
tes plorauerunt. Scissisq uestib spar¬
serunt puluerẽ suꝑ caput suũ in celũ.
& sedunt cum eo in terra septẽ dieb
& septẽ noctibꝰ: oe nemo loquebatur
ei u̾bum. Uidebant enim dolorẽ ẽẽ
uehem̃tem. Post hȩc aꝑuit iob os su¬
um: & maledixit diei suo et dixit. Pe

Expanded text:
overunt, scissisque vestibus sparserunt pulverem super caput suum in coelum. Et sederunt cum eo in terra septem diebus et septem noctibus, et nemo loquebatur ei verbum: videbant enim dolorem esse vehementem. POST HAEC APERUIT JOB OS SUUM, ET MALEDIXIT DIEI SUO, ET LOCUTUS E
Abbreviated transcription (Latin):
nec abstulit mala ab ocłis meis. Ec .uiii.¬
uare ñ in uulua mortuus sum.
egressus ex utero ñ statĩ perii:
Quare exceptꝰ genibꝰ: cur lactatꝰ ub̃i¬
bus: nunc enim dormiens silerẽ: &
somno meo requiescerẽ cum regib
& consulib t̾re. qui edificant sibi so¬
litudines: aut cum principib qͥ pos¬
sident aurum. &e replent domos
suas argento: aut sicut abortiuum
absconditum ñ subsisterẽ: uł qͥ conce-

Expanded text:
c abstulit mala ab oculis meis. Quare non in vulva mortuus sum, egressus ex utero non statim perii? Quare exceptus genibus? cur lactatus uberibus? Nunc enim dormiens silerem; et somno meo requiescerem: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines: Aut cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento: Aut sicut abortivum absconditum non subs
Abbreviated transcription (Latin):
legis custodiat: ñne p̃putium
illius in circũcisionẽ reputabit᷑: &
uidicabit qđ ex natura ẽ p̃putium
legẽ consummans. te qui ꝑ litteram
& circũcisionẽ p̃uaricator legis es:
Non enim qui in manifesto iudȩus

Expanded text:
legis custodiat nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur et iudicabit quod ex natura est praeputium legem consummans te qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es non enim qui in manifesto Iudaeus
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid iniquus ds̃ qui infert irã:
Scđm hominẽ dico: absit. Alioquin
qͦmͦ iudicabit ds̃ hunc mundum:
Si enim ueritas dĩ in meo m̃dacio ab¬
undauit in głam ipsiꝰ: quid adhuc
& ego tanqͣm peccator iudicor: & ñ
sicut blasphemamꝰ: & sicut aiunt nos
quidã dicere: faciamꝰ mala ut ueni-¬
ant bona: Quoꝵ dampnatio iusta
est. Quid igit᷑: Precellimꝰ eos: Neqͣ¬

Expanded text:
numquid iniquus Deus qui infert iram secundum hominem dico absit alioquin quomodo iudicabit Deus mundum si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius quid adhuc et ego tamquam peccator iudicor et non sicut blasphemamur et sicut aiunt nos quidam dicere faciamus mala ut veniant bona quorum damnatio iusta est quid igitur praecellimus eos neq
Abbreviated transcription (Latin):
nos circa tempꝰ natiuitatis dnĩce pa¬
ce regnauit: ut tam forinseoᷤ qͣm ci¬
uilib bellis toto orbe sopitis. spũale
ꝓphȩ p̃sagium etiã ad litterã uideat᷑
implesse. Qui uidelicet ꝓpħa. cũ my¬
stica dispensatione xp̃i uoce p̃cine¬
ret dicens: & erit in nouissimis dieb
p̃paratus mons domꝰ dñi in uertice
montium. & eleuabit᷑ suꝑ colles. & flu¬
ent ad eum om̃s gentes: post pauca eti-¬
am temporis illiꝰ sacratissimi statum
describe curauit. Et conflabunt inqͥt
gladios suos in uomeres: & lanceas
suas in falces. Non leuabit gens contͣ
gentẽ gladium: nec exercebunt᷑ ultͣ

Expanded text:
nos circa tempus nativitatis dominicae panos circa tempus nativitatis dominicae pace regnavit, ut tam forinsecis quam civilibus bellis toto orbe sopitis, spiritale prophetae praesagium etiam ad litteram videatur implesse. Qui videlicet propheta cum mystica dispensationem Christi voce praecineret dicens: Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes . Post pauca etiam temporis illius sacratissimi statum describere curavit: Et conflabunt inquit gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens contra gentem gladium, nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
Hasciturus in carne dĩ filius. sicut
parentes sibi quos uoluit. et locum na-¬
tiuitatis quẽ uoluit elegit: eosq ad
ipsum locũ pͥus qͣm nasceret᷑ qͦmͦ uo
luit aduexit: ita etiã tempore quo uo¬
luit. immo quo ipse una cum patre
saluaret intrauit. Qͦmͦ enum de uir¬
gine matre natus. uirgiitatis sibi
głam. & angłicum castimoniȩ decꝰ.
ostendit eẽ gratissimum: sic quoq pa¬
catissimo scł̃i tempore ꝓcreatus. quia
pacẽ magnoꝑe quereret atq amaret
edocuit: quia pacis caritatisq sectato¬
res semꝑ inuisere dignaret᷑ indicauit:
iuxta qđ ipse fidelib ꝓmittens ait. Ubi
enim sunt duo uł tres congregati in
nomine meo: ibi sum in medio eoꝵ.
Qđ enim maiꝰ regni quietissimi et
pulcherrimȩ qͣntura ad homines po¬
tuit ẽẽ pacis indicium: qͣm una to¬
tum orbẽ descriptione concludi. eodẽ
cunctos longe lateq mundi fines.
census nummismate comp̃hendi:
Cuiꝰ auctor ac modator augustꝰ tanta
iuxta fidẽ historiarum duodecim an¬

Expanded text:
asciturus in carne Dei Filius sicut parentes sibi quos voluit, et locum nativitatis quem voluit, elegit, eosque ad ipsum locum priusquam nasceretur quomodo voluit advexit, ita etiam tempore quo voluit, imo quo ipse una cum Patre salvaret intravit. Quomodo enim de virgine matre natus, virginitatis sibi gloriam et angelicum castimoniae decus ostendit esse gratissimum, sic quoque pacatissimo saeculi tempore procreatus, quia pacem magnopere quaereret atque amaret edocuit, quia pacis charitatisque sectatores semper invisere dignaretur, indicavit. Juxta quod ipse fidelibus promittens ait: Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Quod enim majus regni quietissimi, et pulcherrimae, quantum ad homines, potuit esse pacis indicium, quam una totum orbem descriptione concludi, eodem cunctos longe lateque mundi fines census numismate comprehendi? Cujus auctor ac moderator Augustus, tanta, juxta fidem historiarum, duodecim an
Abbreviated transcription (Latin):
te. Angłs uocat᷑ ioħs. ñ naturȩ societa¬
te uixta heresim origenis: s officii di-¬
gnitate. Angłs enim grece: latine nun-¬
cius dicit᷑. Quo nomine recte appellari
potuit homo ille qui fuit missus a dõ.
ut testimonium ꝑhibet de lumine:
& uenientẽ in carne dñm mundo nũ-¬
ciaret. Nec mirandũ mystice angłm
nominari eum. quo int̾ natos mulie-¬
rum maior nemo surrexit: cũ constet
om̃s qui sacerdotii gradu rite fungun-¬
tur. ob euangłizandi gradũ angłos pos¬
se uocari. dicente ꝓpha. labia sac̾dotis
custodient scientiã: & legẽ requirent¬

Expanded text:
tc. Angelus vocatur Joannes, non naturae societate juxta haeresim Origenis, sed officii dignitate. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Quo nomine recte appellari potuit homo ille qui fuit missus a Deo ut testimonium perhiberet de lumine , et venientem in carne Dominum mundo nuntiaret. Nec mirandum mystice Angelum nominari eum quo inter natos mulierum major nemo surrexit , cum constet omnes qui sacerdotii gradu rite funguntur ob evangelizandi officium angelos posse vocari, dicente propheta: Labia sacerdotis custodient scientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ita dñs hoc scribi instituit. Cur autẽ
ita constituerit dñs. pͥma illa causa
utilissima debet facillime cogitari:⁊
etiã sic ẽẽ insinuatũ ita om̃s scõs ꝓpħas
uno sp̃u locutos. mirabili int̃ se consen¬
sione constare: ut hoc multo ampluis
sit qͣm si omĩum omĩa ꝓpħarũ. uno
uniꝰ hominis ore dicerent᷑. Et ideo in
omĩa singuloꝵ. Cũ gͥ & quȩ dicta st̃¬

Expanded text:
Dominus hoc scribi constituit. Cur autem Dominus hoc scribi constituit. Cur autem ita constituerit Dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari, etiam sic esse insinuatum, ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos, mirabili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sic, quam si omnium omnia prophetarum uno unius ore dicerentur. Et ideo indomnia singulorum. Cum igitur et quae dicta s
Abbreviated transcription (Latin):
angłm ante faciẽ dm̃i qui p̃pararet ui¬
am eiꝰ: hoc ẽ utiq qđ dixit ysaias uocẽ
clamantis audiendã in deserto. quȩ di
ceret parate uiã dñi. rectas facite semitas
eius: quia sicut ioħs recte angłs potuit
do p̃uenit: ita recte appellari & uox
potuit: quia u̾bum dĩ sonando p̃ibat:
sicut et supͣ dictum ẽ. In utraq autẽ
sententia. similit̃ paranda uia dñi p̃¬
dicat᷑: ideoq ñ fallit᷑ euangłista qͥ hoc
dictum ab ysaia scribit: qđ & si ñ eis¬
dẽ uerbis. eodẽ tam̃ sensu. ab ipso scri¬
ptum inuenit. Potuit autẽ fieri ut ani-¬
mo marci euangłium conscribentis.
ꝓ malachia ysaias occurrerit ut fieri
solet: qd̵ tam̃ sine ulla dubitatione em̃-¬
daret. saltim ab aliis admonitꝰ qͥ ipso
adhuc in carne uiuente hoc legere po¬
tuer̃t: nisi cogitaret. recordationi sue
quȩ spũ scõ regebat᷑ ñ frustra occurris-¬
se. aliud ꝓ alio nom̃ ꝓpħȩ: nisi quia

Expanded text:
angelum ante faciem Domini qui praepararet viangelum ante faciem Domini qui praepararet viam ejus, hoc est utique quod dixit Isaias, vocem clamantis audite semitas ejus. Quia sicut Joannes recte angelus potuit do praevenit, ita recte appellari et vox potuit, quia Verbum Dei sonando praeibat, sicut et supra dictum est. In utraque autem sententia similiter paranda via Domini praedicatur. Ideoque non fallitur evangelista, qui hoc dictum ab Isaia scribit: quod etsi non eisdem verbis, eodem tamen sensu ab ipso scriptum invenit. Potuit autem fieri ut animo Marci Evangelium conscribentis pro Malachia Isaias occurreret, ut fieri solet. Quod tamen sine ulla dubitatione emendaret, saltem ab aliis admonitus, adhuc in carne vivente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordationi suae, quae Spiritu sancto regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
tas eiꝰ. Om̃ĩs qui fidẽ rectã & bona oꝑa
p̃dicat: quid aliud qͣm uenienti dño
ad corda audientiũ uiã parat. ut hȩc
uis gr̃e penetret. et lum̃ ueritatis illu-¬
stret: ut rectas dõ semitas faciat. dũ
mundas in animo cogitationes ꝑ ser-¬
monẽ bonȩ p̃dicationis format: Lc¬
ane notandũ qd̃ & testimoniis ꝓpħi-¬
cis quȩ posuit marcꝰ: unũ solũmodo
in ysaia. alterum uͦ inuenit᷑ in mala¬
chia. Nec tam̃ falli aut fallere putan-¬
dus ẽ euangłista. qui hoc scriptũ dicat
in ysaia qđ ysaias ñ scripserit: s potiꝰ
intelligendũ quia & si ñ hec u̾ba quȩ
de malachia posuit inueniunt᷑ in ysa¬
ia: sensus tam̃ eoꝵ inuenit᷑ in ysaia.
et in ñnullis locis aliis: & manifestiꝰ
in eo qd̾ hic ipse subiunxit: uox cla¬
mantis in deserto parate uiã. dñi: rectaᷤᷤ
facite semitas eiꝰ. Quis enim ñ uideat
quanta sit in utraq sententia concor¬
dia : Nã qđ dixit malachias mittendũ

Expanded text:
tam et bona opera praedicat, quid aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat? Ut haec vis gratiae penetret, et lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat , dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format? Sane notandum quod ex testimoniis propheticis quae posuit Marcus, unum solummodo in Isaia, alterum vero invenitur in Malachia. Nec tamen falli aut fallere putandus est evangelista, qui hoc scriptum dicat in Isaia quod Isaias non scripserit, sed potius intelligendum quod etsi non haec verba quae de Malachia posuit inveniuntur in Isaia, sensus tamen eorum invenitur in Isaia, et in nonnullis locis aliis, et manifestius in eo quod hic ipse subjunxit: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus. Quis enim non videat quanta sit in utraque sententia concordia? Nam quod dixit Malachias, mittendum
Abbreviated transcription (Latin):
ysaiȩ qͣm malachiȩ: quid opꝰ erat ut
em̃daret marcꝰ. cum aliud ꝓ alio sibi
nom̃ occurrens a se scriptũ legisset: an
ñ potiꝰ sequens auctoritatẽ sp̃s scĩ. a qͣ
mentẽ suã regi plus nobis ille utiq sen¬
tiebat. ita hoc scriptũ relinqueret: sicut
eum ammonendo constituerat ei dñs
immo congruentissime eti ã ysaiȩ de¬
putaremꝰ. qđ ꝑ malachiã dictũ repꝑimꝰ:¬

Expanded text:
ae quam Zachariae, quid opus erat, ut emendaret Mattheus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset ac non potius sequens auctoritatem spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut eum admonendo constituerat ei dominus, immo congruentissime etiam Hieremiae deputaremus quod per Zachariam dictum rep
Abbreviated transcription (Latin):
longinquo: & filias meas ab extremis
terrę: & omnẽ qui inuocat nom̃ me¬
um. In głam meã creaui eũ: formaui
eũ: et fẽci eum. Educ foras popłm cę¬
cum: & ocłos habentẽ: surdũ. & aures
ei sunt. Om̃s gentes congregatȩ sunt
simul. & collectȩ sunt tribus. Quis in
uob̃ annunciet istud: & quȩ pͥma st̃
audire nos faciat: Dent testes eoꝵ &e
iustificentur: & audiant & dicant.
Nexe uos estis mei dicit dñs: & seruus
m̃s que elegi: ut sciatis & credatis mͥ.
& intelligatis quia ego ipse sũ. Ante
me ñ est formatꝰ ds̃: & post. me ñ erit.
Ego sum ego sum dñs: & ñ ẽ absq me
saluator. Ego annunciaui & saluaui:
auditum feci: & ñ fuit in uob alienus.
Nos testes mei dicit dĩis: & ego ds̃: & ab
initio ego ipse: & ñ ẽ qui de manu mea
eruat. Oꝑabor: & quis au̾tet illud: Hȩc
dicit dñs redemptor ũr: sc̃s isrł. Propt̃¬
Hec dicit dñs qui dedit in mari uiam:
et in aquis torrentib semitã: qͥ edux̃

Expanded text:
lias meas ab extremis terrae et omnem qui invocat nomen meum in gloriam meam creavi eum et formavi eum et feci eum educ foras populum caecum et oculos habentem surdum et aures ei sunt omnes gentes congregatae sunt simul et collectae sunt tribus quis in vobis adnuntiet istud et quae prima sunt audire nos faciat dent testes eorum et iustificentur et audiant et dicant vere vos testes mei dicit Dominus et servus meus quem elege sum. Ante me non est formatus Deus, et post me non erit. Ego sum, ego sum Dominus, et non est absque me salvator. Ego annuntiavi, et salvavi: auditum feci, et non fuit in vobis alienus: Vos testes mei, dicit Dominus, et ego Deus. Et ab initio ego ipse, et non est qui de manu mea eruat: Operabor, et quis avertet illud? Haec dicit Dominus redemptor vesHaec dicit Dominus, qui dedit in mari viam, et in aquis torrentibus semitam. Qui eduxit
Abbreviated transcription (Latin):
facti sunt in rapinã. nec ẽ qui eruat:
in direptionẽ. & ñ ẽ qui dicat redde.
Quis ẽ in uob̃ qui audiat hoc. atten¬
dat & auscultet futura: Quis dedit
in direptionẽ iacob. & isr ł uastantibꝰ:
Nonne dñs ipse cũi peccauimꝰ: Et no¬
luerunt in uiis eiꝰ ambulare: & ñ au¬
dierunt legẽ eiꝰ. Et effudit suꝑ eũ indi¬
gnationẽ furoris sui: & forte bellum.

Expanded text:
i sunt in rapinam, nec est qui eruat: in direptionem, et non est qui dicat: Redde. Quis est in vobis qui audiat hoc, attendat et auscultet futura? Quis dedit in direptionem Jacob, et Israel vastantibus? Nonne Dominus ipse, cui peccavimus? Et noluerunt in viis ejus ambulare, et non audierunt legem ejus. Et effudit super eum indignat
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s carissimi quanta nob sp̃ualis
uitȩ docum̃ta succrescunt: qͣmq ma¬
gnificis ad ꝓpositum scĩtatis ꝓuoca¬
mur exemplis: qđ quadragenis refe¬
runtur dieb beat᷑ moyses & dĩ filiꝰ
ieiunasse. Illud sane ꝑspicite: quod
qͣntum distat seruus a dño: tantũ
necesse ẽ eoꝵ distare ieiuniũ. Moyses
disciplinã: xp̃c ieuinat ut uniu̾sas¬
totiꝰ mundi redimat gentes. Ieuinat
unum se ẽẽ cum dõ dum diaholum
triumpharet ostendet. Moyses post
ieiunium scriptas digito dĩ tabulas
popło p̃uaricante confregit. xp̃c suo
ieunio mansurum ꝑ scła euangłiũ
consecrauit. Quid illud est autẽ qd̃
cum ut̾q quadragenos ieiun auerit
dies: ñ ut̾q esurisse post ieiunium¬
ꝑhibetur: Moyses itaq ñ esuriuit. ut
in homine fragili oꝑata diuinitas ꝓ
baretur: esuriuit dĩ filiꝰ. ut assumpti¬
one carnis nr̃e fragilẽ se suscepisse ho¬
minẽ reuelaret.

Expanded text:
res carissimi, quanta nobis spiritualis vitae documenta succrescunt, quamquam magnificis ad propositum sanctitatis provocamur exemplis, quod quadragenis referuntur diebus beatus Moyses, et Dei Filius jejunasse. Illud sane perspicite, quia quantum distat servus a domino, tantum necesse est eorum distare jejunium. Moyses disciplinam: Christus jejunat, ut universas redimat gentes. Jejunat unum se esse cum Deo, dum diabolum triumphat, ostenderet. Moyses post jejunium scriptas digito Dei tabulas, populo praevaricante confregit; Christus suo jejunio mansurum per saecula Evangelium conservavit. Quid illud est autem, quod cum uterque quadragenos jejunaverit dies, nhibetur? Moyses utique non esurivit, ut in homine fragili operata divinitas 134 probaretur; esurivit Dei Filius, ut assumptione carnis nostrae fragilem se suscepisse hominem revelaret.
Abbreviated transcription (Latin):
bat dicens: cuiꝰ uentilabrum in ma
ipsum ablui desidabat dicens. ego
a te debeo baptitari: & tu uenis ad
me. Quomodo gͦ dicit & ego nescie¬
bam eum: nisi quia eum quẽ ante
nouerat. ꝑfectiꝰ iam cum baptizare¬
tur agnouit: & quẽ mundi saluato¬
rẽ & udicẽ nouerat. huiꝰ potentiã
scendente cognouit: Neq enim du¬
bitandum ẽ. quia beatus ioħs cum
sp̃m sc̃m licet corporali specie uide.¬
& cum uocẽ patris licet corporaliter
sonantẽ meruissec audire. multũ
ex hoc uisu &e auditu ꝓfecerit: mul¬
tum de diuinȩ potestatis excellentia
reuelatis m̃tis ocłis scientiȩ cęlestis ac¬
ceꝑit: ad eo ut ad comparationẽ intel¬
ligentiȩ qua tunc illustrari cȩꝑat: ea¬
tenus illum qͣntus eẽt. omĩmodis si¬
bi uidetur ignorasse. Qui & testimo¬
num in quo missus ẽ. dño diligen¬
ter ꝑhibens: adiungit. S ut manife¬
staret᷑ in isrł: ꝓpt̃ea ueni ego in aqua¬

Expanded text:
ventilabrum in manipsum ablui desiderabat, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem antea noverat, perfectius jam cum baptizaretur agnovit? Quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam  Neque enim dubitandum est quia beatus Joannes cum Spiritum sanctum licet corporali specie videre, cum vocem Patris licet corporaliter sonantem meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia revelatis oculis mentis scientiae coelestis acceperit a Deo, ut ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperit, eatenus illum quantus esset omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimonium, in quod missus est, Domino diligenter perhibens, adjungit: Sed ut manifestaretur in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
ior est intellige. Qui ante me factꝰ
ẽ: pͥmatum regiȩ potestatis quo eti¬
am anglis p̃sidet intuere. Quia pͥ¬
or me erat: et̾nitatẽ diuinȩ maiesta¬
tis qua patri ẽ ȩqualis attende. Post
me uenit uir iui ante me factꝰ ẽ:
quia prior me erat. Post me uenit
humanitate: qui ideo me p̃cellit di¬
gnitate. quia pͥor me erat diuinita¬
te. Et ego inquit nesciebam eum.
Certum ẽ quia sciebat dñm ioħs:
cui testimonium ꝑhib̃e missus est:¬

Expanded text:
riorem Christum intellige; Qui ante me factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere; quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo me praecellit dignitate, quia prior me erat divinitate. Et ego nesciebam eum, inquit. Certum est quia sciebat Dominum Joannes, cui testimonium perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse mutari: intelligerent eum
ad nos uenisse. & a dõ patre ñ reces-¬
sisse: & id eum ꝑseuerasse qd ẽ. & no¬
bis apparuisse qđ sumꝰ: & corpore in¬
fantili potentiã ẽẽ indutã: & munda¬
nȩ moli ñ ẽẽ substratam. Cuiꝰ opus ẽ
apud patrẽ manentis mundus uniũ¬
sus: cuiꝰ opꝰ ẽ ad nos uenientis uirgi¬
nis partus. Dedit quippe indicium
maiestatis eiꝰ uirgo mat̾: quia uirgo
ante conceptum. uirgo post partum.
A uiro pregnans inuenta ñ facta:
grauida mascło sine mascło: felici¬
or atq mirabilior fecunditate ecdita:
integritate ñ ꝑdita. Hoc tam gͣnde
hoc illis abiectiꝰ. tanto sit gratiꝰ in hu¬
militate hominis corpꝰ. Quanto illis
ẽ impossibilior: tanto sit diuinior
in hominis natiuitate uirginis partꝰ.¬

Expanded text:
potuisse mutari: intelligerent eum potuisse mutari: intelligerent eum ad nos venisse, et a Patre non recessisse; et id eum perseverasse quod est, et nobis apparuisse quod sumfantili potentiam esse inditam, et mundanae moli non esse subtractam. Cujus opus est apud Patrem manentis mundus universus, hujus opus est ad nos venientis Virginis partus. Dedit quippe indicium majestatis ejus Virgo mater, quam virgo ante conceptum, tam virgo post partum; a viro praegnans inventa, non facta: gravida masculo, sine masculo: felicior atque mirabilior fecunditate addita, integritate non perdita. Hoc tam grande o illis abjectius, tanto sit gratius in humilitate Dei hominis corpus: et quanto illis est impossibilior, tanto sit divinior in hominis nativitate virginis part
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i quo ueritas de t̾ra orta ẽ. &
dies ex die in nr̃o natus ẽ die: anni¬
uersario reditu nob hodie celebran¬
dus illuxit: exultemus & iocundem᷑
in eo. Quid enim nob̃ p̃stiterit tantę
subł mitatis humilitas. fides habet
xp̃ĩanoꝵ: remotum ẽ a cordib im¬
pioꝵ.⁊ q̃m abscondit hȩc a sapientib
& prudentib. & reuelauit ea paruu¬
lis. Teneant gͦ humiles humilitatẽ
dĩ: & in hoc tanto adium̃to. tanqͣm
in infirmitatis suȩ ium̃to. ꝑueniant
ad altitiidinẽ dĩ. Sapientes autẽ il¬
li & prudentes dum alta dĩ quert̃.
& humilia ñ credunt: ista p̃termit¬
tentes. & ꝓpt̾ hoc nec ad illa ꝑueni¬
entes: inanes & leues. inflati & elati.
tanqͣm int̾ cęlum et t̾ram in uento¬
so medio pependunt. Sunt enim sa¬
pientes & prudentes: s huiꝰ mundi:
ñ illiꝰ a quo factus ẽ miindus. Le .ui.¬
huiꝰ mundi uera sapientia quȩ
dei ẽ. & ds̃ ẽ: intelligerent carnẽ a dõ
potuisse suscipi: nec eum in carne

Expanded text:
sti, quo Veritas de terra orta est, et dies ex die in nostrum natus est diem, anniversario reditu nobis hodie celebrandus illuxit: exsultemus et jucundemur in eo. Quid enim nobis praestiterit tantae sublimitatis humilitas, fides habet Christianorum, remotum est a cordibus impiorum; quoniam abscondit Deus haec a sapientibus et prudentibus, et revelavit ea parvulis . Teneant ergo humiles humilitatem Dei: ut in hoc tanto adjumento, tanquam in infirmitatis suae jumento, perveniant ad altitudinem Dei. Sapientes autem illi et prudentes, dum alta Dei quaerunt, et humilia non credunt, ista praetermittentes, et propter hoc nec ad illa pervenientes; inanes et leves, inflati et elati, et tanquam inter coelum et terram in ventoso medio pependerunt. Sunt enim sapientes et prudentes, sed hujus mundi, non illius a quo factus est mundus. Nam sin eis vera sapientia, quae Dei est et Deus est, intelligerent a Deo carnem potuisse suscipi, nec eum in carnem
Abbreviated transcription (Latin):
ci mͣ: de fructu uͦ ligni qđ ẽ in medio
paradisi p̃cepit nobis ds̃ ne comede-¬
remꝰ. & ne tangeremꝰ illud: ne forte
moriamur. Dixit autẽ serpens ad mu¬
lierẽ. Nequaquã morte moriemini.
Scit enim ds̃ qđ in quocũq die come¬
deritis ex eo. aꝑientur ocłi ur̃i: & eri-¬
tis sicut dii. scientes bonũ & malũ.

Expanded text:
 ligni, quod est in medio paradisi, praecepit nobis Deus ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. Dixit autem serpens ad mulierem: Nequaquam morte moriemini. Scit enim Deus quod in quocumque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii, scientes bon
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ sp̃s̃ sc̃i angłicus sermo ꝓte¬
xit: ne coniecturis carnalis disputatio¬
nis hebetatus: cȩleste tibi ipse mysteri¬
um t̾rena argum̃tatione confundas.
Aut ñ putas eum nouum puerũ in
aluo uirginis potiusse formare: qui cũ
pͥmum conderet hominẽ. nec sem̃ pa¬
itaq quicũq es suꝑnȩ dispensationis
arbit et discussor: quȩ tͥ uidet᷑ uirt̾ emi¬
nentior: partum dedisse uirgini. aut
ꝑfectum hominẽ creasse de terra: Pri¬
mus enim homo ut ait apłs de tr̃a ter¬
renus: scłs homo de cęlo cęlestis. Si con¬
tra naturã ẽẽ contendis. qd mysterio
redemptionis nr̃ȩ sine uiro puella as¬
seritur concepisse: cuiꝰ quȩso naturȩ ẽ.
qđ in parente generis nr̃i caro sine
carne formata est:¬

Expanded text:
irtute Spiritus sancti angelicus sermo protexit, ne conjecturis carnalis disputationis hebetatus coeleste tibi mysterium terrena argumentatione confingas. Aut non putas eum novum puerum in alvo virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen paitaque, quicunque es supernae dispensationis arbiter, et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apostolus, de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse: cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est
Abbreviated transcription (Latin):
cordis auditu ꝑciꝑe debemꝰ: sedula¬
q intentione ꝑsistere: quatinꝰ ad hȩc
contingere meream᷑. Quid est quod
merito lȩtiꝰ audiatur. qͣm ꝑuenire
posse ad gaudium qđ nunqͣm possit
auferri: Notandũ autẽ qđ tota le¬

Expanded text:
s auditu percipere debemus, sedulaque intentione persistere, quatenus ad haec contingere mereamur. Quid est enim quod merito laetius audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota le
Abbreviated transcription (Latin):
equamur iter humane
conu̾sationis dñi: si deitatis głam
delectamͣ intueri: si optamꝰ in habita¬
re in domo eiꝰ ȩt̃na in cęlis omĩb die¬
b uitȩ nr̃e: si uiuat uidere uolunta¬
tẽ dñi: & ꝓtegi a templo scõ eiꝰ. Et ne
ulla in ȩt̃num maloꝵ aura pulsemͣ:
meminerimus p̃sentẽ ecctiȩ donum.
necessariis p̃cum mundarũ freqͣn-¬
tare munerib. Qđ autẽ ipse duo¬
dennis in templo sedit in medio do¬
ctoꝵ audiens & int̾rogans illos: hu¬
mane ẽ fragilitatis indicium: immo
eximium discendȩ humilitatis exẽ-¬
plum. Dei quippe uirtus & dĩ sapien¬
tia: et̃naq diuinitas loquit᷑. Ego sa-¬
pientia habito in consilio: & eruditis
intersum cogitationib. Meum est
consilium & ȩquitas: mea pruden¬
tia. mea ẽ fortitudo. Per me reges re-¬
gnant: & conditores legum iusta de-¬
cernunt. Beatus homo qui me audit:
& qui uigilat ad fores meas cotidie:
& obseruat ad postes ostii mei. Ipsa
hominẽ induta. ad audiendos ho¬

Expanded text:
ur iter humanae conversationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aeterna quae divinitus loquitur: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo, per me reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Beatus homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos ho
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc uox clamoris magni in castris
hebreoꝵ: Et cognouerunt qd̃ archa
dñi uenisset in castra. Timuerunt¬
q philistiim dicentes. Uenit ds̃ in
castra. Et ingemuerunt dicentes.
Nȩ nobis. Non enim fuit tanta ex-¬
ultatio: Heri & nudiꝰ t̾cius. Ue nob̃.
Quis nos seruabit de manu deoꝵ
sublimium istoꝵ: Hi sunt dii qui¬
ꝑcusserunt egiptum om̃i plaga in
deserto. Confortamini et estote iu¬
ri philistiim: ne seruiatis hebreis
sicut et illi seruierunt nob. Confor¬
tami: & bellate. Pugnauer̃t. gͦ
philistiim & cęsus ẽ isrł: & fugit
unꝰ quisq in tabnacłm suum. Et
facta ẽ plaga nuis: & cecidunt de

Expanded text:
haec vox clamoris magni in castris Hebraeorum? Et cognoverunt quod arca Domini venisset in castra. Timueruntque Philisthim, dicentes: Venit Deus in castra. Et ingemuerunt, dicentes: Vae nobis: non enim fuit tanta exsultatio heri et nudiustertius; vae nobis, qui nos servabit de manu deorum sublimium istopercusserunt Aegyptum omni plaga, in deserto. Confortamini, et estote viri Philistiim: ne serviatis Hebraeis, sicut illi servierunt nobis: confortamini, bellate. Pugnaverunt ergo Philistiim et caesus est Israel, et fugit unusquisque in tabernacula sua, et facta est pla
Abbreviated transcription (Latin):
ram. Et cognouit uniu̾sus isrł a dan
usq bersabee: qđ fidelis samuhel
ꝓpħa eẽt dñi. Et addidit dñs ut ap¬
pareret in silo: qm̃ reuelatꝰ fuerat.
dñs samuheli in sylo iuxta u̾bum
dñi. Et euenit sermo samuhelis:

Expanded text:
rram et cognovit universus Israhel a Dan usque Bersabee quod fidelis Samuhel propheta esset Domini et addidit Dominus ut appareret in Silo quoniam revelatus fuerat Dominus Samuheli in Silo iuxta verbum Domini et evenit sermo Samuhelis
Abbreviated transcription (Latin):
cor eius pauens. ꝓ archa dñi. Hir au¬
tẽ ille postqͣm ingressus ẽ: nuncia¬
uit urbi: & ululauit om̃ĩs ciuitas.
Et audiuit heli sonitum clamoris:
dixitq. Quis ẽ hic sonitꝰ tumultus
huiꝰ : At ille festinauit et uenit: &
annunciauit heli. Heli autẽ erat
nonaginta & octo annoꝵ: & ocłi
eius caligauerant: & uidere ñ po-¬
terat. Et dixit ad heli. Ego sũ qui
ueni de p̃lio: & ego qui de acie fu¬
gi hodie. Cui ille ait. Quid est fili
mi: Respondens autẽ qui nunci¬
abat: fugit inquit isrł corã phili.¬
stiim: & ruia magna facta ẽ in
tui sunt ophnĩ et phinees: & archa
dĩ capta ẽ. Cumq ille nominasset
archam dĩ: cecidit de sella retrorsũ¬
iuxta ostium: & fractis ceruicibus
mortius ẽ. Senex enim erat uir ce
grandeuus: & ipse iudicauit isrł
quadraginta annis.

Expanded text:
ca Domini vir autem ille postquam ingressus est nuntiavit urbi et ululavit omnis civitas et audivit Heli sonitum clamoris dixitque quis est hic sonitus tumultus huius at ille festinavit et venit et adnuntiavit Heli Heli autem erat nonaginta et octo annorum et oculi eius caligaverant et videre non poterat et dixit ad Heli ego sum qui veni de proelio et ego qui de acie fugi hodie cui ille ait quid actum est fili mi respondens autem qui nuntiabat fugit inquit Israhel coram Philisthim et ruina magna facta est in tui sunt, Ophni et Phinees: et arca Dei capta est. Cumque ille nominasset arcam Dei, cecidit Heli de sella retrorsum, et fractis cervicibus mortuus est. Senex enim erat, et grandaevus vir: et ipse judicavit Israel quadraginta annis.