comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
motu eiꝰ in corpore uidet. ds̃ aut̃
in corde uidet. Qͥ a gͦ intꝰ uidet.
dictũ ẽ. intelligit om̃ia oꝑa eoꝵ.
Dant duo pauꝑib. unꝰ sibi mercedẽ
quęrit cęlestẽ. alius humanã lau¬
dẽ. Tu mn duob unã rẽ uides. as̃
duas intelligit. Intus em̃ intelligit.
intꝰ agnoscit. fines ipsos uidet. in¬
tentiones ipsas uidet. qͥ intelligit
ꝑ multicudinẽ uirtutis suȩ. Ad
dnm om̃s. in dõ om̃s. Spes tua ds̃ sit.
forticudo tua ds̃ sit. firmitas tua ds̃ sit.
Exoratio tua ipse sit: laus tua ipse sit.
Finis in quo requiescas ipse sit: adiuto¬
riũ cũ laboras ipse sit. Audi ueritatẽ.
Non saluus fiet rex ꝑ multitudinẽ uir¬
tutis suȩ. Nec gygas saluus erit in
multitudine uirtutis suȩ. Gygas.

Expanded text:
 corpore videt, Deus autem in corde videt. Quia ergo intus videt, dictum est, intelligit omnia opera eorum. Dant duo pauperibus; unus sibi mercedem quaerit coelestem, alius humanam laudem: tu in duobus unam rem vides, Deus duas intelligit; intus enim intelligit et intus agnoscit, fines ipsorum videt, intentiones ipsas videt. Qui intelligit per multitudinem virtutis suae. Ad Dominum omnes, in Deo omnes. Spes tua Deus sit, fortitudo tua Deus sit, firmitas tua Deus sit, exoratio tua ipse sit, laus tua ipse sit, finis in quo requiescas ipse sit, adjutorium cum laboras ipse sit. Audi veritatem: Non salvus fiet rex per multitudinem virtutis suae: nec gigas salvus erit in multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stat om̃ia. iste qͥ fecit ut eẽs. qͥ cũ his
qͥ tecũ st̃ etiã malis: p̃stat solẽ. p̾stat
lunã. p̾stat fructus. fontes uitã. sa¬
lutẽ. cantas consolationes: seruat
tͥ aliqͥd. qd̾ ñ det nisi tibi. Qͥd ẽ aut̃
qd̾ tibi seruat. nͥ se: Pete aliud. si me¬
lius inueneris. Se tibi seruat ds̃.
Auare. qͥd inhias cȩlo & t̾rȩ: Melior ẽ
sibi. finxit sigillatĩ corda eoꝵ. Nũqͥd

Expanded text:
omnia, iste qui fecit ut esses, qui cum his qui tecum sunt etiam malis praestat solem, praestat pluviam, praestat fructus, fontes, vitam, salutem, tantas consolationes, servat tibi aliquid quod non det nisi tibi. Quid est autem quod tibi servat, nisi se? Pete aliud, si melius inveneris: se tibi servat Deus. Avare, quid inhias coelo et terrae? Melior est sibi, finxit singillatim corda eorum. Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
utiliorẽ a dño. nͥ ut peccata nr̃a di¬
mutant᷑: Cũ gͦ ea sit magna insedia
sionẽ peccatoꝵ p̃dixit dñs p̃dicari
ꝑ om̃s gentes. miscdia dñi plena ẽ
t̾ra Unde plena ẽ tͣra: Miscđia dnĩ.
Quare: Qͥa ubiq peccata dimittit

Expanded text:
uberiorem a Domino, nisi ut peccata nostra dimittantur? Cum ergo ea sit magna misericosionem peccatorum praedixit Dominus praedicari per omnes gentes. Misericordia Domini plena est terra. Unde plena est terra? Misericordia Domini. Quare? Quia ubique dimittit
Abbreviated transcription (Latin):
ante p̾sciuit & p̃destinauit: Qͥs tol¬
lit p̃destinationẽ dĩ: Ante mundi cõ¬
stitutionẽ uidit nos. fecit nos. em̃da¬
uit nos. misit ad nos. redemit nos.
Hoc eiꝰ consiliũ. manet inȩt̾nũ. Hȩc eiꝰ
cogitatio. manet in scła scłoꝵ. Fremu¬
ert̃ gentes aꝑte fluctuantes & seui¬
entes. contabescunt ncͣ tãꝙͣ inclusȩ
& congregatȩ in utre. Habuert᷑ libe¬
ras audatias. habeant truces & ama¬
ras cogitationes. Quando possunt
ise qͥ ñ hoc audito erigat se: Amant
om̃s beatitudinẽ. & idõ ꝑu̾si sc̃ homi¬
nes: qͥa mali uolunt eẽ. miseri nolunt.
Et cũ sit maliciȩ indiuidua comes
miseria. isti ꝑu̾si ñ solũ mali ẽẽ uo¬
lunt & miseri nolunt. qd̾ fieri non po¬
test: s idõ uolunt mali eẽ. ne mise¬
ri sint. Qͥd ẽ hoc qd̾ dixi. idõ uolunt
mali eẽ. ne miseri sint: Considerate
paululũ hoc in om̃ib hominib. qͥ
mala faciunt. Beati eẽ semꝑ uolunt.
Furtũ facit. quęris quare. ꝓpt̃ fam̃.

Expanded text:
ante praescivit et praedestinavit ? Quis tollit praedestinationem Dei? Ante mundi constitutionem vidit nos, fecit nos, emendavit nos, misit ad nos, redemit nos: hoc ejus consilium manet in aeternum, haec ejus cogitatio manet in saecula saeculorum. Fremuerunt gentes tunc aperte fluctuantes et saevientes, contabescant nunc tanquam inclusae et congregatae in utrem: habuerunt liberas audacias, habeant truces et amaras cogitationes. Quando possunt Quis est qui non hoc audito erigat se? Amant enim omnes beatitudinem: et ideo perversi sunt homines quia mali volunt esse, miseri nolunt: et cum sit malitiae individua comes miseria, isti perversi non solum mali esse volunt, et miseri nolunt quod fieri non potest; sed ideo volunt mali esse, ne miseri sint. Quid est hoc quod dixi: Ideo volunt mali esse, ne miseri sint? Considerate hoc paululum in omnibus hominibus qui mala faciunt, beati semper esse volunt. Furtum facit: quaeris, quare? Propter famem,
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ. Qd̾ ait consiliũ. hoc ait postea.
cogitationes cordis. Et qd̃ supra ait.
manet inȩt̾nũ. hoc ait postea. in scła
scłoꝵ. Repecitio. confirmatioẽ. Ne au¬
tẽ putetis fr̃s qͥa dixit cogitationes cor¬
dis. quasi sedere dm̃ & cogitare quid
agat: & exquirere consiliũ faciendi
aliqͥd. uł ñ faciendi. Tuȩ st̃ iste o homo
tarditates. Usq in uelocitatẽ. currit
ũbũ eiꝰ. Quando potest ẽẽ mora cogi¬
tationis in illo u̾bo qd̃ unu e̾. ꝙ om̃ia
cõplectit᷑: S dicunt᷑ cogitationes dĩ.
ut tu intelligas: ut scd̾m te audeas
erigere cor uł ad u̾ba tuȩ infirmitati
similia. qͥa res ipsa multũ ẽ ad te. Co¬
gitationes cordis eiꝰ in scła scłoꝵ. Quȩ¬

Expanded text:
nte ait consilium, hoc ait postea cogitationes cordis: et quod supra ait manet in aeternum, hoc ait postea in saecula saeculorum. Repetitio, confirmatio est. Ne autem putetis, fratres, quia dixit cogitationes cordis, quasi sedere Deum, et cogitare quid agat, et exquirere consilium faciendi aliquid vel non faciendi. Tuae sunt istae, o homo, tarditates: usque in velocitatem currit verbum ejus. Quando potest mora esse cogitationis in illo verbo, quod unum est, et omnia complectitur? Sed dicuntur cogitationes Dei, ut tu intelligas, ut secundum te audeas erigere cor vel ad verba tuae infirmitati similia: quia res ipsa multum est ad te. Cogitationes cordis ejus in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
natione obliti sumꝰ. uox enĩ nr̃a e in
illo psalmo. heu me. qͥa ꝑegrinatio
mea longinqua facta ẽ. gͦ de illis
cęlis & mͥ difficile ẽ disputare. si tam̃
non ĩpossibile & uobis intelligere. cer¬
te qͥ me in his reb intellectu p̃uenit.
fruat᷑ quo p̃cessit. & oret ꝓme ut se¬
quarego: interim exceptis illis cȩlis.
habeo de quib hic utcũq disserã
catores ũbi ueritatis. ꝑ quos celos cõ¬
pluti sumꝰ: ut ꝑ totũ mundũ seges
eccłiȩ pullularet. & sicũ tiraniis
interim cõmunẽ bibens pluuiã. s
tam̃ horreũ ñ habitura cõmune.
Ergo cũ dictũ eẽt. miscdia dñi ple¬
na ẽ t̾ra. quasi quȩreres unde mi¬
pleta ẽ t̾ra miscdia dñi. pͥus missi
scͥ celi qͥ misccłiam dm̃i spargerent
suꝑ t̾rã.: & hoc suꝑ totã tͣram. Nam
uide qͥd de ipsis celis alibi dr̃. Cȩli
enarrant głam dĩ. & oꝑa manuũ
eiꝰ annuntiat firmam̃tũ. Qd̾̃ cȩli.

Expanded text:
natione obliti sumus. Vox enim nostra est in natione obliti sumus. Vox enim nostra est in illo psalmo: Heu me, quoniam peregrinatio mea longinqua facta est ! Ergo de illis coelis et mihi difficile est disputare, si tamen non impossibile, et vobis intelligere. Certe qui me in his rebus intellectu praevenit, fruatur quo praecessit, et oret pro me ut sequar ego. Interim exceptis illis coelis, habeo de quibus hic utcumque disseram, bi veritatis, per quos coelos compluti sumus, ut per totum mundum seges Ecclesiae pullularet; etsi cum zizaniis interim communem bibens pluviam, sed tamen horreum non habitura commune. 7. Ergo cum dictum esset, Misericordia Domini plena est terra: quasi quaereres, Unde impleta est terra misericordia Domini? Prius missi sunt coeli, qui misericordiam Domini spargerent super terram, et hoc super totam terram. Nam vide quid de ipsis coelis alibi dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Quod coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
turbulentos confusores. Utrũq enĩ
male fit. Confundunt illi male dis¬
cernendo creatorẽ cũ creatura. ꝙ cũ sit
creator sp̃s dĩ int̾ creaturas euͣ nu¬
merant. Illi discernunt & confundt᷑.
Confundant᷑ & conũtant᷑. Audi mͦ unũ
opus filii & sp̃s scĩ. Uerbũ eerte dei
datos eẽ. nͥ habere stabilẽ firmãq
Posset & sic dici. Spu oris eiꝰ solida
sunt. Hoc gͦ facit filius & sp̃s sc̃s.
Nunqͥd sine patre: Qͥs gͦ facit ꝑ u̾bũ
sp̃s: Trinitas gͦ hȩc unus ds̃. hunc
adorat qͥ nouit ad orare. Hunc ubiq
habet. qͥ se conũterit. Non enĩ quȩ¬
rit᷑ ab aũsis. s ipse uocat au̾sos. ut
impleat conu̾sos. Sane fr̃s exceptis
illis cęlis suꝑiorib. ignotis nobis
Ain tra laborantib & ꝑ humanas con¬
sione regant᷑. quomͦ ibi unus qͥdam
ymnus indeficiens concinens ab om̃i¬
b p̃dicet dm̃. multũ ẽ ad nos iueni¬
re. satagamꝰ tam̃ ꝑuenire: ibi ẽ eni
patria nr̃a. quã longa fortasse ꝑegri¬

Expanded text:
turbulentos confusores. Utrumque enim male fit. Confundunt illi, male discernendo, creaturam cum Creatore; et cum sit creator Spiritus Dei, inter creaturas eum numerant. Illi discernunt, et confundunt: confundantur, ut convertantur. Audi modo unum opus Filii et Spiritus sancti. Verbum certe Dedatos esse, nisi habere stabilem et firmam et sic dici, Spiritu oris ejus coeli sunt. Hoc ergo facit Filius et Spiritus sanctus. Numquid sine Patre? Quis ergo facit per Verbum s? Trinitas ergo haec unus Deus. Hunc adorat qui novit adorare, hunc ubique habet qui se converterit. Non enim quaeritur ab aversis; sed ipse vocat aversos, ut impleat conversos. 6. Sane, fratres, exceptis illis coelis superioribus ignotis nobis in terra laborantibus, et per humanas consitione regantur, quomodo ibi unus quidam hymnus indeficiens concinens ab omnibus praedicet Deum, multum est ad nos invenire, satagimus tamen pervenire. Ibi est enim patria nostra, quam longa fortasse peregri
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoueant᷑ om̃s qͥ habitant orbem
trȩ. Non timeant alterũ ꝓ illo. ab ip¬
so cõmoueant᷑ om̃s qͥ habitant or¬
bẽ t̾rȩ. Fera seuit. dm̃ time. Serpens
insidiat᷑. dm̃ cime. Homo te odit.
am̃ time. Siabolis obpugnat. dm̃
time. Tota enĩ creatura sub illo eͣ.
que iuberis timere. Qm̃ ipse dixit
& facta st̃: ipse mandauit && crea

Expanded text:
commoveantur omnes qui inhabitant orbem commoveantur omnes qui inhabitant orbem terrae. Non timeant alterum pro illo: ab ipso commoveantur omnes qui inhabitant orbem terrae. Fera saevit? Deum time. Serpens insidiatur? Deum time. Homo te odit? Deum time. Diabolus te impugnat? Deum time. Tota enim creatura sub illo est quem juberis timere. Quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et crea
Abbreviated transcription (Latin):
nobis opus ẽ. Idõ enĩ sequit᷑. Fonens
in thesauris abyssos. Chesauros
aĩ. dicit secretũ dĩ. Nouit ille
om̃iũ corda. qui ad tepus ꝓferat. un¬
de ꝓferat. quantũ potestatis tribuat
malis in bonos. ad iudicandos qͥdem
malos. erudiendos aut̃ bonos. Nouit
quomͦ hec agat. qͥ ponit in thesau¬
ris abyssos. F iat gͦ qd̾ sequit᷑. Cime¬
at dnm om̃is t̾ra. Non głet᷑ suꝑba
lȩtitia. temeraria ex ultatione dicens.
Iam congregata ẽ uelut in utrẽ aqͦ
maris. quis mͥ aliqͥd faciet. quis mͥ
abyssos. Nescis unde ꝓferat. qd̾ opꝰ
ẽ ad flagellandũ te pat᷑ tuus. qui
qͥdẽ ad disciplinã tuã habet abps¬
sos thesauros. quib erudiat ad the¬
sauros cȩloꝵ. Ergo redi ad timorẽ.
qm̃ ibas in securitatẽ. Exultet tra.
s & timeat. Exultet. Quare: Quia
misccłia dñĩ plena ẽ t̾ra. Cimeat.
Quare: Qa sic congraeuit in utr̃e
aquas maris. ut ponerat in thesau¬

Expanded text:
nobis opus est. Ideo enim sequitur. Ponens nobis opus est. Ideo enim sequitur. Ponens in thesauris abyssos. Thesauros Dei dicit secretum Dei. Novit ille omnium corda, quid ad tempus proferat, unde proferat, quantam potestatem tribuat malis in bonos, ad judicandos quidem malos, erudiendos autem bonos. Novit quomodo haec agat, qui ponit in thesauris abyssos. Fiat ergo quod sequitur: Timeat Dominum omnis terra. Non glorietur superba laetitia temeraria exsultatione, dicens: Jam congregata est velut in utrem aqua maris; quis mihi aliquid faciet? quis nocabyssos, nescis unde proferat quod opus est ad flagellandum te pater tuus? Qui quidem in disciplinam tuam habet abyssi thesauros, quibus te erudiat ad thesauros coelorum. Ergo redi ad timorem, qui jam ibas in securitatem. Exsultet terra, sed et timeat. Exsultet: quare? Quia misericordia Domini plena est terra. Timeat: quare? Quia sic congregavit in utrem aquas maris, ut poneret in thesau
Abbreviated transcription (Latin):
detestant᷑. S qd̾ tc̃ aꝑte seuiebat. nc̃
occulte: qͥd aliua dicã qua qd̃ di¬
ctũ ẽ. frendet & tabescet: Cat gͦ ȩccłia.
ambulet. facta ẽ uia. strata nr̃a ab
Timꝑatore munita ẽ. Ferueamꝰ in iti¬
nerib bonoꝵ oꝑum. hoc ẽ enĩ ambu¬
lare nr̃m. Et siquando existunt tẽp¬
tationes. p̃ssurȩ. unde ñ sꝑabat᷑. iam
congregata uelut in utrẽ aqua ma¬
ris. intelligamꝰ dñm facere hoc ad
disciplinã. ut excutiat a nobis ma¬
le p̃sidentẽ de tẽporalib securitatẽ:
& dirigat nos in regnũ suũ cõposi¬
to desiderio. Qd̃ desideriũ tribula¬
tionib hinc atq hinc contundenti¬
b ꝓducit᷑. ut simꝰ canore aurib
añi tanquã tubȩ ductiles. Dictũ
ẽ enĩ & hoc in psalmis. ut in tubis
ductilib laudes dñm. Tuba ducti¬
lis malleo ꝓducit᷑. ita xp̃ianũ cor
in dm̃. p̾ssurarũ plagis extendit᷑.
rat quo nos em̃det. cũ em̃datione

Expanded text:
detestantur. Sed quod tunc aperte saeviebat, nunc detestantur. Sed quod tunc aperte saeviebat, nunc occulte; quid aliud dicam quam quod dictum est, Frendet, et tabescet? Eat ergo Ecclesia, ambulet: facta est via, strata nostra ab imperatore munita est. Ferveamus in itineribus bonorum operum, hoc est enim ambulare nostrum. Et si quando existunt tentationum pressurae unde non sperabatur, jam congregatis velut in utrem aquis maris, intelligamus Dominum facere hoc ad disciplinam, ut excutiat a nobis male praefidentem de temporalibus securitatem, et dirigat nos in regnum suum composito desiderio. Quod desiderium tribulationibus hinc atque hinc contundentibus producitur, ut simus canori auribus Domini tanquam tubae ductiles. Dictum est enim et hoc in Psalmis, ut in labis ductilibus laudemus Deum . Tuba ductilis malleo producitur, ita christianum cor in Deum pressurarum plagis extenditur.rat quo nos emendet: cum emendatione
Abbreviated transcription (Latin):
nifestas & publicas dĩ nr̃i. putatis
eos ñ dolere. putatis ñ fremere: S
nc̃ implet᷑ qd̃ de illis dictũ ẽ. pecca¬
tor uidebit. & irascet᷑. Qͥ adgͦ. quia
irascaetur: Ne timeas ouis lupũ.
Modo minas eoꝵ & fremitus ñ timea-¬
tis. Irascet᷑. s qͥd sequit᷑. Dentib suis
ris aqua quȩ remansit. in xp̃ianos
seiure ñ audet. occultũ aut̃ murm᷑
rugit in se. & intra mortalẽ pellem
fremit conclusa salsugo: uidete qͥd
sequit᷑. Congregans sicut in utrem
aquas maris. Cũ gͦ antea mare libe¬
ris fluctib seuiebat. mͦ aut̃ intra
mortalia pectora inclusũ amarum
ẽ. ille fecit qui in illis cͥicit. Qͥ posu¬
it tẽ mari tlnmos. ut in se remean¬
tes cõminuerent᷑ fluctus eiꝰ: ipse cõ¬
gregauit uelut in utrẽ aquas maris.
Mortalis pellis contegit amarã cogi¬
tationẽ. Cim̃tes enĩ pelli suȩ. intus
tenent qd̾ nͣ audent emittere. Nam
eadẽ ẽ amaritudo. Sic oderunt. sic

Expanded text:
nifestas et publicas Dei nostri, putatis nifestas et publicas Dei nostri, putatis eos non dolere, putatis non fremere? Sed nunc impletur quod de illis dictum est: Peccator videbit, et irascetur. Quid ergo, quia irascetur? Ne timeas, ovis, lupum. Modo minas eorum et fremitus non timeatis. Irascitur: sed quid sequitur? Dentibus suis ris aqua, quae remansit, in Christianos saevire non audet, occultum autem murmur rodit in se, et intra mortalem pellem fremit conclusa salsugo; videte quid sequitur: Congregans sicut in utrem aquas maris. Cum ergo antea mare liberis fluctibus saeviebat, modo autem intra mortalia pectora inclusum amarum est, ille fecit qui in illis vicit, qui posuit tunc mari terminos, ut in se remeantes comminuerentur fluctus ejus. Ipse congregavit velut in utrem aquam maris: mortalis pellis contegit amaram cogitationem. Timentes enim pelli suae, intus tenent quod non audent emittere. Nam eadem est amaritudo: sic oderunt, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Facta sunt hec. missi sunt apłi. ꝑtule¬
rtͣ pͣssuras. Nunqͥd tantas mͦ ferimꝰ
ut audiamꝰ hȩc. quantas illi ut semi¬
narent hȩc: Non erit gͦ fr̃s. infructu¬
osus labor nr̃. Uidõ constipationem
ur̃am. s & uos uidetis sudorẽ nr̃m.
Si toleramꝰ. & conregnabimꝰ. Cece facta¬
sunt illa. & ex illis ouib missis in
mediũ lupoꝵ: memorias martyrũ
celebramꝰ. Locus iste quando marty.¬
ris beati corpus ꝑcussũ ẽ. lupis ple¬
nus erat. Uicit tot lupos una ouis
capta. & impleuit locũ ouib. ouis
occisa. Seuiebat tcͣ mare ingentib
ꝑsequentiũ fluctib ibat in aridã
sitientẽ cȩlũ dĩ. Modo aut̃ ꝑ illa
que illi passi sunt qui aciem ruꝑut᷑.
głificatũ ẽ nom̃ xp̃i. Occupauit e¬
tiam ipsas potestates. ambulans suꝑ
capita tum̃tiũ gurgitũ. Et qͥa ista
facta st̃. mͦ etiã qui uident ñdum
credentes conuenticula nr̃a. celebra¬
tionũ sollẽpnitates. laudes iã ma¬

Expanded text:
Facta sunt haec; missi sunt Apostoli, pertuleFacta sunt haec; missi sunt Apostoli, pertulerunt pressuras. Numquid modo tantas ferimus ut audiamus haec, quantas illi ut seminarent haec? Non. Erit ergo, fratres, infructuosus labor noster? Non. Video constipationem vestram, sed et vos videtis sudorem nostrum. Si toleramus, et conregnabimus . Ecce factasunt illa. Ex illis ovibus missis in medium luporum et memorias martyrum celebramus. Locus iste, quando martyris beati corpus percussum est, lupis plenus erat: vicit tot lupos una ovis capta, et implevit locum ovibus ovis occisa. Saeviebat tunc mare ingentibus persequentium fluctibus, ibat in aridam sitientem coelum Dei. Modo autem per illa quae illi passi sunt, qui aciem ruperunt, glorificatum est nomen Christi: occupavit etiam ipsas potestates ambulans super capita tumentium gurgitum. Et quia ista facta sunt, modo etiam qui vident, nondum credentes, conventicula nostra, celebrationes, solemnitates, laudes jam ma
Abbreviated transcription (Latin):
Et quomͦ ausi sunt ipsi cęli ire cũ fidu¬
cia. ex hominib infirmis cȩli fieri.
nͥ qͥa u̾bo dñi cęli solidati sunt: Un¬
de enĩ haberent tantã uirtutẽ oues
int̾ lupos. nͥ qͥa sp̃u oris eiꝰ om̃is uir¬
tus eorũ: Ecce inquit mitto uos. si
mi scdissime. certe hoc facis ut mise¬
ricordia tua plena sit t̾ra. Sigͦ mi
de quos mutis. uide quo mittis. Qͦ
in qu̾a mitis. & quos mutis: Ques
in medio lupoꝵ. Unus lupus simit¬
tat᷑ in mediũ innumerabiliũ oiri¬
ũ. quis ei resistat: Qͥa ñ turbat. nͥ
forte qua cito satiat᷑: Nam om̃ia
deuoraret. Mutis infirmos intͣ se¬
uos. Mitto inquit. qͥa cęli fiunt
ut tͣrã cõpluant. Unde cęli homines
infirmi s sp̃u oris eiꝰ om̃is uirtus
eoꝵ. Ecce lupi tenebunt uos. & tra¬
dent uos. & offerent pocestatib ꝓpt᷑
nom̃ meũ. Iam armate uos. Uirtu
te ur̃a: Absit. Nolite cogitare qͥd lo¬
quamini. ñ enͣi uos estis qͥ loquimi¬
ni: s sp̃s patris ur̃i qͥ loquit᷑ in uo¬

Expanded text:
Et quomodo ausi sunt ipsi coeli ire cum fiducia, ex hominibus infirmis coeli fieri, nisi quia Verbo Domini coeli solidati sunt? Unde enim haberent tantam virtutem oves inter lupos, nisi quia Spiritu oris ejus omnis virtus eorum? Ecce, inquit, mitto vos sicne misericordissime! Certe hoc facis, ut misericordia tua plena sit terra. Si ergode quos mittis, vide quo mittis. Quo, inquam, mittis, et quos mittis? Oves in medium luporum. Unus lupus si mittatur in medium innumerabilium ovium, quis ei resistit? Quid non conturbat, nisi forte quia cito satiatur? Nam omnia devoraret. Mittis infirmos inter saevos? Mitto, inquit, quia coeli fiunt, ut terram compluant. Unde coeli homines infirmi? Sed Spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Ecce lupi tenebunt vos, et tradent vos, et offerent potestatibus propter nomen meum. Jam vos armate vos. Virtute vestra? Absit. Nolite cogitare quid loquamini: non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vo
Abbreviated transcription (Latin):
Definitiua sententia apłi ẽ. Non dixit.
ñ ẽ cupiditas nͥ a dõ. Est enĩ mala cu¬
piditas. quȩ ñ ẽ a dõ. S qͥa ipsa ma¬
la cupiditas nulli nocet si ille ñ ꝑmit¬
tat: ñ eͣ inquit potestas nͥ a dõ. Unde
ds homo. stans ante hominẽ. ñ habe¬
res inquit in me potestatẽ. nisi da¬
ta tibi fuisset desuꝑ. Ille iudicabat.
ille docebat. Cũ iudicabat᷑ docebat.
ut iudicaret quos docuerat. Non
haberes in qͥt in me potestat᷑e. nisi
mo tantũ ñ habet potestatẽ. nͥ ͤ acce¬
ꝑit desuꝑ. Qlo ipse diabolus: Ausus
ẽ uł unã ouiculã tollere sc̃o uiro

Expanded text:
ntia Apostoli est. Non dixit, Non est cupiditas nisi a Deo. Est enim mala cupiditas, quae non est a Deo: sed quia ipsa mala cupiditas nulli nocet, si ille non permittat, Non est, inquit, potestas nisi a Deo. Unde Deus homo stans ante hominem, Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data fuisset tibi desuper . Ille judicabat, ille docebat: cum judicabatur, docebat, ut judicaret quos docuerat: Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi mo tantum non habet potestatem, nisi cum acceperit desuper? Quid ipse diabolus, ausus est vel unam oviculam tollere
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit. sicut dño placuit ita factũ
e nͣ sicut diabolo placuit. Uide¬
te gͦ fr̾s mei cũ tanto labore mandu¬
cantes salubrẽ & utilẽ panẽ. uidete
nequẽqua timeatis: nisi dñm. Pret̃
eũ ne timeas aliũ. scriptura dicittͥ.
Pinde timeat dnm̃ om̃is t̾ra. qͥ posuit
in thesauris abyssos: ab ipso aut̃ cõ¬
tant orbẽ tͣrȩ: qmͣ ipse dixit & facta
sunt: ipse mandauit & creata sunt.
S iã cessauert̃ reges mali. facti sunt
boni. Credidert᷑. & ipsi signu crucis
xp̃i infronte iam portant. p̾ciosi¬
us signũ qualibet gẽma diadematis.
Illi qͥ seuiert᷑ destructi sunt. S quis
fecit hoc: Forte tu. ut extollas te.
Dñs dissipat consilia gentiũ. reꝓbat
aut᷑ cogitationes popłoꝵ: & reꝓbat
consilia pͥncipũ. Quando dixerunt.

Expanded text:
abstulit: sicut Domino placuit, ita factum es. ; non, sicut diabolo placuit. Videte ergo, fratres mei, cum tanto labore manducantes salubrem et utilem panem, videte ne quemquam timeatis nisi Dominum. Praeter eum ne timeas alium, Scriptura tibi dicit. Proinde timeat Dominum omnis terra, qui posuit in thesauris suis abyssos. Ab ipso autem comtant orbem terrae. Quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse ma jam cessaverunt reges mali, facti sunt boni: crediderunt et ipsi, signum crucis Christi in fronte jam portant pretiosius signum qualibet gemma diadematis: illi qui saevierunt, destructi sunt. Sed quis fecit hoc? Forte tu, ut extollas te? Dominus dissipat consilia gentium, reprobat autem cogitationes populorum, et reprobat consilia principum. Quand
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ. Accipite gͦ miscłiam fr̃s. ac¬
cipiamꝰ om̃s. Nemo nr̃m in accipiendo
dormiat. ne ad reddendũ male exci¬
tet᷑. Accipite miscd̾iam sic ad nos cla¬
mat ds. tanqu̾a si tẽpore famis dice¬
ret᷑. accipite frum̃tũ. Qd̃ cũ audires
tẽpore famis. ꝓfecto ipso stimulo neces¬
sitatis concitus curreres. u̾sans te
nuc atq illuc. quȩrens unde accipes¬

Expanded text:
rnitatem. Accipite ergo misericordiarnitatem. Accipite ergo misericordiacipiamus omnes. Nemo nostrum in accipiendo dormiat, ne ad reddendum male excitetur. Accipite misericordiam: sic ad nos clamat Deus, tanquam si tempore famis diceretur, Accipite frumentum. Quod cum audires tempore famis, profecto ipso stimulo necessitatis concitus curreres, versans te hac atque illac, quaereres unde accipe
Abbreviated transcription (Latin):
diligit: miseret᷑. Qͥ aut̃ miseret᷑. potest
ꝓmittere x ñ dare: qͥ posset dare etiã¬
si ñ ꝓmitteret: Ergo qͥa diligit miscdiam.
oportet ut exhibeat qd ꝓmittit. Et qͥa
diligit uidiciũ: oportet ut exigat qd̾
dedit. Unde ipse dñs dicit ciuidã ser¬
monemꝰ. ut sciamꝰ qd̃ mͦ audiuimus.
Ipse enĩ dicit alio loco in euangelio.
Non enĩ iudico ego quẽqu̾a. sermo que
locutus sũ eis: ipse iudicabit eos in
nouissimo die. Nec se excuset qͥ audi¬
re ñ uult. quasi ñ sit qd̃ ab illo exigat᷑.
Idipsũ eñi exigit᷑. qͥa noluit acciꝑe cũ
daret᷑. Aliud ẽ em̃ ñ posse acciꝑe. aliuo
nolle. Illic excusatio necessitatis ẽ: hic
reatus uoluntatis. Ergo om̃ia oꝑa eiꝰ
in fide. diligit miscdiam & iudicium.
Accipite miscdiam & timete iudicium.
ne ille cũ uenerit ut exigat nos: sic nos
exigat ut manes dimittat. Exigit e¬
ñ rationẽ. reddita ratione donat ȩt̃¬

Expanded text:
diligit, miseretur. Qui autem miseretur, potest diligit, miseretur. Qui autem miseretur, potest promittere et non dare, qui posset dare etiamsi non promitteret? Ergo quia diligit misericordiam, oportet ut exhibeat quod promittit: et quia diligit judicium, oportet ut exigat quod dedit. Unde ipse Dominus dicit cuidam sermonemus, ut sciamus quod modo audivimus. Ipse enim dicit alio loco in Evangelio: Ego non judico quemquam: sermo quem locutus sum eis, ipse judicabit eos in novissimo die . Nec se excuset, qui audire non vult ne quasi sit quod ab illo exigatur. Idipsum enim exigitur, quia noluit accipere cum daretur. Aliud est enim non posse accipere, aliud nolle: illic excusatio necessitatis est, hic reatus voluntatis. Ergo, omnia opera ejus in fide: diligit misericordiam et judicium. Accipite misericordiam, et timete judicium; ne ille cum venerit ut exigat nos, sic nos exigat ut inanes dimittat. Exigit enim rationem; reddita ratione, donat aete
Abbreviated transcription (Latin):
t in annuntiando et
in audiendo u̾bo ue¬
ritatis. labor ẽ. Quẽ
laborẽ fr̃s ȩquo ani¬
mo toleramꝰ. si senten¬
tiȩ dominicȩ. & conditionis nr̃ȩ me¬
minerimꝰ. Ab ipso en̾i nr̃i generis ex¬
ordio audiuit homo nͣ ab homine
fallaci. nec a diabolo seductore. s
ab ipsa ueritate ex ore dĩ. in sudore
uultus cui edes panẽ tuũ. Fromde
si panis nr̃ ẽ u̾bũ dĩ. sudemꝰ in au¬
diendo. ne moriam᷑ in ieiunando.
Psalmi huiꝰ pͥmarũ partiũ pauci ũ¬
sus. uigiliarũ nuꝑ actarũ sollemp¬
nitate tractati sunt. Qd̃ restat au
restat. qu̾a mͦ cantauimꝰ. Miscđia
dm̃i plena ẽ t̾ra. Uerbo dm̃i cȩli fir¬
mati sunt. Id ipsũ ẽ enĩ. sermone
dñi cęli solidati sunt. Dixerat suꝑi¬
us bene cantate ei in iubilatione.
id ẽ meffabilit̾ cantate: qm̃ rectꝰ¬
sermo dñi. & om̃ia oꝑa eiꝰ in fide.
Nichil ꝓmittit. & ñ reddit. Fidelis il¬
exactor. Neinde cũ dixisset. & om̃ia
oꝑa eiꝰ in fide. adiunxit quare. Diligit

Expanded text:
t in annuntiando et in audiendo verbo veritatis, labor est. Quem laborem, fratres, aequo animo toleramus, si sententiae dominicae et conditionis nostrae meminerimus. Ab ipso enim nostri generis exordio audivit homo, non ab homine fallace, nec a diabolo seductore, sed ab ipsa veritate ex ore Dei, In sudore vultus tui edes panem tuum . Proinde si panis noster est verbum Dei, sudemus in audiendo, ne moriamur in jejunando. Psalmi hujus primarum partium pauci versus Vigiliarium nuper actarum solemnitate tractati sunt: quod restat audrestat, quod modo cantavimus. Misericordia Domini plena est terra. Verbo Domini coeli firmati sunt. Idipsum est enim, Sermone Domini coeli solidati sunt. Dixerat superius, Bene canite ei in jubilatione, id est, ineffabiliter canite: Quoniam rectsermo Domini, et omnia opera ejus in fide. Nihil promittit et non reddit: fidelis ilexactor. Deinde cum dixisset, Omnia opera ejus in fide; adjunxit quare: Diligit
Abbreviated transcription (Latin):
tingit om̃ib qd̾ om̃s eẽ uolunt. Om̃s em̃
iusti eẽ uoluerunt. Et ecce nescio
qͥs ut male faciat. beatus uult eẽ.
Unde. Ex pecunia. ex argento. & au¬
ro. ex p̃diis. fundis. domib. manci¬
piis. pompa scłi. honore uolu̾tico
Cũ enĩ beatus fueris. melior utiq eris
quã cũ miser es. Fieri aut̃ ñ potest.
ut res deterior faciat te meliorem.

Expanded text:
git omnibus quod omnes esse volunt. Omnes enim justi esse voluerint. Et ecce nescio quis ut male faciat beatus vult esse. Unde? Ex pecunia, ex argento et auro, ex praediis, fundis, domibus, mancipiis, pompa saeculi, honore volatico Cum enim beatus fueris, melior utique eris, quam cum miser es. Fieri autem non potest ut res deterior te faciat meliorem.
Abbreviated transcription (Latin):
nobis qͥ eos misit. indicet plane.
Fidelit̾ indicat. qͥa & antequã fierent
p̃dixit futura ille cuiꝰ om̃ia oꝑa in
fide. Resurrexit enĩ amortius. et
contrectatis m̃bris agnitꝰ discipłis
suis ait. Oportebat pati xp̃m & resur¬
gere a mortuis tͣrcia die. & p̃dicari in
nomine eiꝰ penitentiã. mͦ remissionẽ

Expanded text:
nobis qui illos misit. Indicat plane, fideliter indicat: quia et antequam fierent praedixit futura, ille cujus omnia opera in fide. Resurrexit enim a mortuis, et contrectatis membris suis agnitus a discipulis suis ait: Oportebat pati Christum, et resurgere a mortuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remiss
Abbreviated transcription (Latin):
miseria. nunqͥd quia ñ indigent
miscdia. ñ indigent dño: Om̃ia in¬
digent dño. & misera & felicia.
Sine illo miser nͣ subleuat᷑. sine illo
felix eget. Ergo ne forte de cęlis quȩ¬
reres cũ audires miscdia dñi ple¬
na ẽ t̾ra. audi qͥa dño & cȩli indiget᷑.
Sermone añi cęli solidati st̃. Nlona

Expanded text:
miseria, numquid quia non indigent miseria, numquid quia non indigent misericordia, non indigent Domino? Omnia indigent Domino, et misera et felicia. Sine illo miser non sublevatur, sine illo felix non regitur. Ergo, ne forte de coelis quaereres, cum audires, Misericordia Domini plena est terra, audi quia Domino et coeli indigent; Sermone Domini coeli solidati sunt. Na
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dictũ ẽ accipite. Et cũ uenires qͣn¬
do te teneres. quã morã int᷑poneres:
Sic & nc̃ dictũ ẽ accipite miscdĩam.
diligit enĩ miscdiam et iudiciũ. Cũ
acceꝑis. bene utere. ut bonã rationẽ
reddas. cũ iudiciũ ueuerit eiꝰ qͥ tͥ mͦ
cordare qd̃ cantasti. miscłia dñi ple¬
na eͣ tͣra. Ubi iam ñ ȩuangłium p̾di¬
cat᷑: Ubi sermo dni tacet: Ubi salꝰ
cessat: Opus ẽ uelis acciꝑe. plena st̃
horrea. Hȩc ipsa plenitudo & ab un¬
dantia ñ te uenientẽ expectauerunt.
s ad dormientẽ ipsa uenert᷑. Non
dictũ ẽ surgant gentes. & eant ad
unũ locũ: s annuntiata stͣ ista gen¬
tib ubi erant. ut impleret᷑. e in de
ꝓpħia dicens. Adorabit eũ unꝰqͥsq
t̾ra. Qͥd tͣra. cęli: Audi qͥd cęli. Non
enͣi indiget miscdia. ubi nulla eͣ mi¬
seria. In t̾ra abundat hominis mise¬
ria. suꝑabundat dm̃i miscłia. Mi¬
seria hominis plena ẽ t̾ra. ⁊ miscdia
dni plena ẽ t̾ra. Cęli gͦ ubi nulla ẽ

Expanded text:
d dictum est, Accipite. Et cum invenires, quando te teneres? quam moram interponeres? Sic et nunc dictum est, Accipite misericordiam. Diligit enim misericordiam et judicium. Cum acceperis, bene utere; ut bonam rationem reddas, cum judicium venerit ejus qui tibi cordare quod cantasti, Misericordia Domini plena est terra. Ubi jam non Evangelium praedicatur? ubi sermo Domini tacet? ubi salus cessat? Opus est ut velis accipere: plena sunt horrea. Haec ipsa plenitudo et abundantia non te venientem exspectaverunt, sed ad dormientem ipsa venerunt. Non dictum est, Surgant gentes, et eant ad unum locum: sed annuntiata sunt ista gentibus ubi erant, ut adimpleretur exinde prophetia dicens: Adorabit eum unusquisque terra. Quid coeli? Audi quid coeli. Non enim indigent misericordia, ubi nulla est miseria. In terra abundat hominis miseria, superabundat Domini misericordia: miseria hominis plena est terra, et misericordia Domini plena est terra. Coeli ergo, ubi nulla est
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. Hoc in psalmo sequit᷑. Cũ eni
dixisset ab ipso cõmoueant᷑ om̃s qui
habitant orbẽ t̾ͣrȩ. ne conu̾teret se ho¬
mo ad timendũ aliqͥd. & au̾sus atimo¬
re dĩ. timeret ꝓ illo aliqua creaturã.
& adoraret qd̃ factũ ẽ dimisso qͥ fecit:
cõfirmauit nos in timore dĩ. tanqu̾a
dicens nobis. & alloquens nos. Quid
formidaturus es aliqͥo de oelo. aliqͥd
de t̾ra. aliqͥd de mari: Ipse dixit et
facta sunt: ipse mandauit & creata st̃.
Qͥ dixit & facta sunt: mandauit & cre¬
ata st̃: cũ iubet mouent᷑. cũ iubet¬

Expanded text:
ta sunt. Hoc in Psalmo sequitur. Cum enim dixisset, Ab ipso commoveantur omnes qui inhabitant orbem terrae: ne converteret se homo ad timendum aliquid aliud, et aversus a timore Dei, timeret pro illo aliquam creaturam, et adoraret quod factum est, dimisso qui fecit; confirmavit nos in timore Dei tanquam dicens nobis, et alloquens nos: Quid formidaturus es aliquid de coelo, aliquid de terra, aliquid de mari? Ipse dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt. Qui dixit et facta sunt, mandavit et creata sunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Non separat. ñ discernit. Illi tam̃ ista
dict᷑. qͥ accolunt in circuitu. id eͣ
circũeunt & ñ intrant. Quare cir¬
cũeunt & ñ intrant: Qͥ a rota tẽpo¬
ris amant. Nlon intrant ad uerita¬
tẽ. qͥa nͣ amant ȩtͣnitatẽ. tẽporalib
dediti. tanquã rotȩ constricti: de
quib alibi drͣ. Pone pͥncipes eoꝵ ut
rotã. Et alibi. In circuitu impii am¬
bulant. Bũ congregarent᷑ ipsi simul
adu̾sũ me. ut acciꝑent animã meã cõ¬
siliati st̃. Qͥd ẽ ut acciꝑent animã me

Expanded text:
non separat, non discernit. Illi tamen ista non separat, non discernit. Illi tamen ista dicunt, qui accolunt in circuitu, id est, circumeunt, et non intrant. Quare circumeunt, et non intrant? Quia rotam temporis amant: non intrant ad veritatem, quia non amant aeternitatem; temporalibus dediti tanquam rotae constricti, de quibus alibi dicitur, Pone principes eorum ut rotam ; et alibi, In circuitu impii ambulant . Dum congregarentur ipsi simul adversum me, ut acciperent animam meam consiliati
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ a ꝓpħis. ȩccłia aꝑte ut uiderent
illã & qͥ futuri erant contra illam:
& impleret᷑ in eis ista nequitia qu̾a
p̃dixit psalmꝰ. qͥ uidert̃ me foras fu¬
gert̃ a me. Ex nobis exier̃t. s ñ erant
Oblitꝰ sũ. in obliuionẽ ueni: obliti st̃
me illi qui uidert᷑ me. obliti st̃ me.
& sic me stͣ obliti. tanqu̾a mortuus
fiẽrẽ a corde ipsoꝵ. Oblitꝰ sũ tanqu̾a
mortuus acorde. factus sũ tanqu̾a
uas ꝑditũ. Qͥd ẽ hoc. factus sũ tanꝙͣ
uas ꝑditũ. Laborabat iste. & nulli
ꝓderat. Uidit se uas eẽ. & nulli ꝓdes¬
se: & se tanqua uas ꝑditũ dicit.
Qm̃ audiui uituꝑationẽ multoꝵ ac
colentiũ in circuitu. Multi accolunt
in cireuitu meo. & rep̃hendunt me
cotidie. Quanta mala dicunt in ma¬
los xp̃ianos. que maledicta ꝑueni¬
unt ad om̃s xp̃ianos. Nũqͥd enĩ di¬
cit qͥ maledicit aut rep̾hendit xp̃i¬
anos. ecce quȩ faciunt ñ boni xp̃ia¬
ni: S ecce quȩ faciunt xp̃iani.

Expanded text:
etis, Ecclesia aperte: ut viderent illam et qui futuri erant contra illam, et impleretur in eis ista nequitia quam praedixit Psalmus, Qui videbant me, foras fugerunt a me. Ex nobis exierunt, sed non erant Oblitus sum, in oblivionem veni, obliti sunt me illi qui viderunt me: obliti sunt me, et sic me obliti sunt, tanquam mortuus fuerim a corde ipsorum. Oblitus sum, tanquam mortuus a corde: factus sum tanquam vas perditum. Quid est hoc, factus sum tanquam vas perditum? Laborabat iste, et nulli proderat: vidit se vas esse, et nulli prodesse, et se tanqum audivi vituperationem multorum in accolentium circuitu: multi accolunt in circuitu meo, et reprehendunt me quotidie. Quanta mala dicunt in malos christianos, quae maledicta perveniunt ad omnes Christianos! Numquid enim dicit, qui maledicit, aut qui reprehendit Christianos, Ecce quae faciunt non boni christiani? Sed, Ecce quae faciunt Christiani:
Abbreviated transcription (Latin):
locũ. erexit manu ut ꝑcuteret. eo ꝓhi¬
bente deposuit. quo iubente leuauerat.
Qͥ obtẽꝑauerat ut feriret. obtẽꝑauit ut
parceret. Ubiq obediens. nusqu̾a tu¬
midus. Ut tam̃ impleret᷑ sacrificium.
& sine sanguine ñ discederet᷑: inuen¬
tus ẽ aries herens in uepre cornib. ipse
ĩmolatus ẽ. Pactũ ẽ sacrificiũ. Quȩre
qͥd sit: figura ẽ xp̃i. inuoluta sacram̃¬
tis. Deniq ut uideat᷑ discutit᷑. ut uide¬
at᷑ ꝑtractat᷑: ut qd̃ inuolutũ ẽ euol¬
uat᷑. Isaac tanquã filius unicus dile-¬
ctus. figurã habens filii dĩ. portans
ligna sibi: quomͦ xp̃c crucẽ portauit.
Ille postremo ipse aries. xp̃m signifi¬
cauit. Qͥd ẽ enͣi herere cornib nisi
quodãmͦ crucifigi : Figura ẽ ista de
xp̃o. Continuo pdicanda erat ȩccłia.
rã. Ap̃m figurate p̾dicarat. eccłiam
aꝑte p̾dicauit. Ait enĩ ad abrahã.
Qm̃ obaudisti uocẽ meã. & ñ peꝑcisti
filio tuo dilecto ꝓpt me: benedicens

Expanded text:
locum, erexit dexteram ut percuteret, eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat ; qui obtemperaverat ut feriret, obtemperavit ut parceret; ubique obediens, nusquam timidus: ut tamen impleretur sacrificium, et sine sanguine non discederetur, inventus est aries haerens in vepre cornibus, ipse immolatus est, peractum est sacrificium. Quaere quid sit: figura est Christi involuta sacramentis. Denique ut videatur discutitur, ut videatur pertractatur, ut quod involutum est evolvatur. Isaac tanquam filius unicus dilectus figuram habens Filii Dei, portans ligna sibi, quomodo Christus crucem portavit . Ille postremo ipse aries Christum significavit. Quid est enim haerere cornibus, nisi quodam modo crucifigi? Figura est ista de Christo. Continuo praedicanda erat Ecclesia, ram. Christum figurate praedicabat, Ecclesiam aperte praedicavit; ait enim ad Abraham: Quoniam obaudisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me, benedicens
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c. partim facta
cognoscimꝰ partim futu¬
ra sꝑamus. Cuncta tam̃ complebunt᷑.
quia ueriras hȩc dicit. Et quã fidelit᷑
dicit. tam fideles inquirit. Qͥ credit.
uenientib lȩtabit᷑. Qui ñ credit. ue¬
nientib confundetur. Wenient tam̃¬

Expanded text:
istus, partim facta cognoscimus, partim futura speramus: cuncta tamen complebuntur, quia veritas haec dicit, et quam fideliter dicit, tam fideles requirit. Qui credit, venientibus laetabitur: qui non credit, venientibus confundetur. Venient tam
Abbreviated transcription (Latin):
uoce audio. qͥa ñ tu negas s ille negat:
Si habet culpã qui negat. qͥd qui docet
negare eũ qui negat: Itane uͦ tu extra
culpã es. qui facis docendo xp̃ianus.
qđ faciebat minando paganus. Et
qͥd agis. Nũquid tollis qđ habet. qui
negauit qd̾ habet: Non facis ut ñ ha¬
beat. s ut penã habeat. Quid em̃ ha¬
bet: Habet baptismũ. Ille tanquam
caracter infixus ẽ: ornat militem. con¬
uincit desertorẽ. QLd enĩ facis. Xp̃m
imponis suꝑ xp̃m. Si simplex esses. xp̃m
ñ duplicares. Deinde queso te. oblitus es
runt ȩdificantes. hic factus ẽ in caput
disti in euangłio. quia lapis suꝑ lapi¬
dẽ ñ stabit: Tantũ aut̃ ualet iunctura
caritatis: ut quauis multi lapides ui¬
ui in structurã templi di conueniant.
unus lapis ex om̃ib fiat. Tu aut̃ disci¬
disti te. Ab edificio reuocas. ad ruinã
uocas. Et habundant hȩ insidiȩ et
ñ quiescunt. & uidemus & toleramus.

Expanded text:
voce audio? quia non tu negas, sed ille negat? voce audio? quia non tu negas, sed ille negat? Si habet culpam qui negat, quid qui docet negare eum qui negat? Itane vero tu extra culpam es, quia facis docendo christianus, quod faciebat minando paganus? Et quid agis? Numquid tollis quod habet, quia negavit quod habet? Non facis ut non habeat, sed ut ad poenam habeat. Quod enim habet, habet. Baptismus ille tanquam character infixus est: ornabat militem, convincit desertorem. Quid enim facis? Christum imponis super Christum. Si simplex esses, Christum non duplicares. Deinde, quaeso te, oblitus es runt aedificantes, hic factus est in caput divisti in Evangelio, quia lapis super lapidem non stabit ? Tantum autem valet junctura charitatis, ut quamvis multi lapides vivi in structura templi Dei conveniant, unus lapis ex omnibus fiat. Tu autem discidisti te; ab aedificatione revocas, ad ruinam vocas; et abundant hae insidiae, et non quiescunt: et videmus, et toleramus,
Abbreviated transcription (Latin):
Na xp̃o. Modo enĩ qͥd dicit᷑ ab hereticis
homini xp̃iano catholico: Ueni. esto xp̃i¬
anus. Ad hoc drͣ esto. ut dicat ñ sũ. A
longe cauet᷑. Applicat se lubricus dra¬
co. occultis lapsib serpens. leni tactu
subrepens. astuto sibilo ĩmmurans. &
ñdicit. nega xp̃m. nam eũ coronatis
martyrib quis audiret. s dicit esto
xp̃ianus. Et ille miserabili uoce ꝑcus¬
sus. si ñdũ ueneno penetratus ẽ: res¬
pondet plane. xp̃ianus sum. Si aut
mouet᷑. & dente draconis adustus est.
respondet. quare mͥ dicis. esto xp̃ianus:
Qͥd enim: Nlon sũ xp̃ianus: Et ille. Non.
lis sum: s dic ñ te eẽ. ut possis eẽ. Cũ aut̃
audierit confessionẽ xp̃iani fidelis. re¬
baptizare ñ audet. Cũ enĩ audierit qd̃
nͣ sit. dat illi tanquã qđ ñ habebat. ut
quasi ipse sit extra culpã. quia scd̃m
uocẽ eiꝰ facit. Ubi quęro abste hereti¬
ce. curte extra culpã putes. Qͥd hac

Expanded text:
a Christo. Modo enim quid dicitur ab haereticis a Christo. Modo enim quid dicitur ab haereticis hominibus christiano catholico? Veni, esto christianus. Ad hoc dicitur, Esto, ut dicat, Non sum? a longe cavetur. Applicat se lubricus draco, occultis lapsibus serpens, leni tractu subrepens, astuto sibilo immurmurans, et non dicit, Nega Christum. Nam eum coronatis martyribus quis audiret? Sed dicit, Esto christianus. Et ille mirabili voce percussus, si nondum veneno penetratus est, respondet, Plane christianus sum. Si autem movetur, et dente draconis captus est, respondet, Quare mihi dicis, Esto christianus? quid enim, non sum christianus? Et ille, Non. lis sum, sed dic non te esse, ut possis esse. Cum enim audierit confessionem christiani fidelis, rebaptizare non audet: cum autem audierit quod non sit, dat illi tanquam quod non habebat; ut quasi ipse sit extra culpam, quia secundum vocem ejus facit. Ubi quaero abs te, haeretice, cur te extra culpam putas? Quid hac
Abbreviated transcription (Latin):
state quȩ ẽ in xp̃o iħu. Serpens gͦ iste
adulter antiquus. uirginitatẽ cor¬
rũpendam ñ carnis s cordis inqui¬
rit.Sicut aut̃ adulter homo lȩtat᷑
in nequitia sua cũ carnẽ corrũpit.
sic diabolus letat᷑ quando m̃tẽ corrũ¬
pit. Sicut aut̃ patrib nr̃is adu̾sus¬
leonẽ opus erat patientia. sic nobis aaũsꝰ
draconẽ iugilantia. ꝑ secutio tam̃ siue
a leone siue a dracone nũquã cessat
ȩccłiȩ. & magis metuendus ẽcũ fallit. ꝙͣ
cũ seuit. Illo tempore cogebat xp̃ianos
negare xp̃m. isto aut tempore docet xp̃ia¬
nos negare xp̃m. Cunc cogebat. nc̃ docet.
Lunc gͦ ingerebat uiolentias. nc̃ insidias.
Uidebat᷑ tunc fremens. nc̃ lubricꝰ ober¬
rans difficile uidet᷑. Quomͦ tc̃ cogebat
t᷑ enĩ ut negarent xp̃m. & confitentes
xp̃m coronabant᷑. Nunc aut̃ docet nega¬
re xp̃m. & ido fallit: quia qui docet᷑
negare xp̃m. quasi ñ sibi uidet᷑ recedẽ

Expanded text:
tate quae est in Christo Jesu . Serpens ergo iste tate quae est in Christo Jesu . Serpens ergo iste adulter antiquus, virginitatem corrumpendam, non carnis, sed cordis inquirit. Sicut aur nequitia sua cum carnem corrumpit, sic diabolus laetatur quando mentem corrupit. Sicut autem patribus nosleonem opus erat patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Persecutio tamen sive a leone, sive a dracone, nunquam cessat Ecclesiae: et magis metuendus est eum fallit, quam cum saevit. Illo tempore cogebat Christianos negare Christum; isto autem tempore docet Christianos negare Christum: tunc cogebat, nunc docet. Tunc ergo ingerebat violentias, nunc insidias: videbatur tunc fremens, lubricus nunc et oberrans difficile videtur. Quomodo autem ttur enim ut negarent Christum, et confitentes Christum coronabantur. Nunc autem docet negare Christum; et ideo fallit, quia qui docetur negare Christum, quasi non sibi videtur recedere
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in concilia. dixerunt causas apud
mnimicos quos diligebant. pͣstiterunt
eis a quantã potuerunt correptionẽ.
Aoe quantã ualuerunt dilectionẽ: & spar¬
sus ẽ sanguis iustus. & illo sanguine
tanqu̾a seminatione ꝑ totũ mundum
facta: seges surrexit ȩccłiȩ. Consequens
aut̃ tempus ẽ scandaloꝵ & simulatio¬
nis & temptationũ ꝑ eos qui dicunt.
ecce hic ẽ ap̃c. ecce illic. Hostis ille nr̃
tc leo fuit cũ aꝑte seiebat. mͦ draco est.
cũ occulte insidiat᷑. Ille aut̃ cu dictũ
ẽ conculcabis leonẽ & ldraconẽ qm̃ cor¬
pus eiꝰ & m̃bra eiꝰ sumꝰ: sicut calcauit
leonẽ pedib patrũ nr̃oꝵ aꝑte seuientẽ.
& ad passiones martyres attrahentẽ.
ita mͦ draconẽ conculeet. ne nob̾ insidi¬
etur. De quo dracone nos cautos faci¬
ens apłs ait. Aptaui uos uni uiro uir¬
ginẽ castã exhibere xp̃o. Limeo autẽ
ne sicut serpens euam seduxit astuti¬
a sua. sic & ur̃x m̃tes corrũpant᷑ a casti¬

Expanded text:
usas apud inimicos quos diligebant; praestiterunt eis et quantam potuerunt correptionem, et quantam valuerunt dilectionem: et sparsus est sanguis justus, et illo sanguine, tanquam seminatione per totum mundum facta, seges surrexit Ecclesiae. Consequens autem tempus est scandalorum et simulationis et tentationum, per eos qui dicunt: Ecce hic est Christus, ecce illic . Hostis ille noster, tunc leo fuit, cum aperte saeviebat: modo draco est, cum occulte insidiatur. Ille autem cui dictum est, Conculcabis leonem et draconem us et membra ejus sumus, sicut conculcavit leonem pedibus patrum nostrorum aperte saevientem, et ad passiones martyres attrahentem, ita modo draconem conculcet, ne nobis insidietur. De quo dracone nos cautos faciens Apostolus ait: Aptavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo: timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a casti
Abbreviated transcription (Latin):
quia iustus appellatus es. Uidebunt iu¬
sti & timebunt. dictũ ẽ de te. Noli gͦ numera¬
re turbas hominũ incedentes latas uias.
implentes crastinũ cireũciuitatis. natalẽ
clamando celebrantes. ciuitatẽ ipsa male
uiuendo turbantes. Noli gͦ illos attendere.
multi sunt. Et quis numerat: Pauei aut̃
ꝑ uiã angustã. Profer in quã stateram. ap¬
pende: uide contra pauea grana quantã
paleã leues. Hoc agant fideles iusti qui
sequunt᷑. qd̾ illi qui p̃cedunt. Nlon suꝑbiant.
ñ se exaltent. ñ decipiant sequentes. Quomͦ
possunt deciꝑe sequentes. ꝓmittendo illis
in se salutẽ. Quia gͦ debent illi qͥ sequunt᷑.
Uidebunt iusti & tunebunt. x sꝑabunt in
dñm: ñ in eos aquib p̾cedunt᷑. s attenden¬
do p̃cedentes se. sequunt᷑ qͥdem ꝙ imitant᷑.
SS qͥa cogitant a quo acceꝑunt illi ut p̃cedant.
& in eũ sꝑant. Quãuis gͦ istos imitentur.
spem suã tam̃ in illo ponunt. a quo & isti

Expanded text:
quia justus appellatus es: Videbunt juquia justus appellatus es: Videbunt justi, et timebunt, dictum est de te. Noli ergo numerare turbas hominum incedentes latas vias, implentes crastinum circum, civitatis Natalem clamando celebrantes, civitatem ipsam male vivendo turpantes. Noli ergo illos attendere; multi sunt, et quis numerat? Pauci autem per viam angustam. Profer, inquam, stateram, appende: vide contra pauca grana quantam paleam leves. Hoc agant fideles justi qui sequuntur. Quid illi qui praecedunt? Non superbiant, non se exaltent, non decipiant sequentes. Quomodo possunt decipere sequentes? Promittendo illis in se salutem. Quid ergo debent illi qui sequuntur? Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum: non in eos a quibus praeceduntur: sed attendendo praecedentes se, sequuntur quidem et imitantur, sed quia cogitant a quo acceperint illi ut praecedant, et in eum sperant. Quamvis ergo istos imitentur, spem suam tamen in illo ponunt, a quo et isti
Abbreviated transcription (Latin):
tores mei estote. sicut ce ego xp̃i. Ergo qui
iam directos gressus habent in petra. for¬
ma sint fidelib S forma esto inquit
fidelib. Ipsi fideles sunt iusti. qͥ attenden¬
tes eos qͥ se in bono p̾cedunt. imitando se¬
quunt᷑. Quomͦ sequunt᷑: Uidebunt x ti
mebunt. Uidebunt. et timebunt seqͥ iuas
malas. cũ uident quosq meliores iam ele¬
gisse uias bonas: & dicunt in animo suo.¬
quẽ adiodũ solent dicere uiatores. attenden¬
tes alios cũ p̃sũptione ambulantes in uia.
ipsi aahiuc incerti iue & quasi fluetuantes
qua eant: dicunt sibi. Non frustra illi hac
eunt. quando illuc eunt quo nos ire uolumꝰ.
Fõcur cũ magna fiducia hac eunt. insi qͥa
illac ire ꝑniciosũ ẽ: Uidebunt gͦ iusti &
timebunt. Angustã uiã uident hac: latã
uiã uident illac. Hac uident paucos. illae
multos. S si iustus es: noli numerare s
appende. Stateram affer equa ñ dolosã.

Expanded text:
tores mei estote, sicut et ego Christi . Ergo qui tores mei estote, sicut et ego Christi . Ergo qui jam directos gressus habent in petra, forma sint fidelibus: Sed forma, inquit, esto fidelibus . Ipsi fideles sunt justi, qui attendentes eos qui se in bono praecedunt, imitando sequuntur. Quomodo sequuntur? Videbunt justi, et timebunt. Videbunt, et timebunt sequi vias malas, cum vident quosque meliores jam elegisse vias bonas; et dicunt in animo suo,quemadmodum solent dicere viatores, attendentes alios cum praesumptione ambulantes in via, ipsi adhuc incerti viae, et quasi fluctuantes qua eant, dicunt sibi: Non frustra illi hac eunt, quando illo eunt quo nos ire volumus; et quare cum magna fiducia hac eunt, nisi quia illac ire perniciosum est? Videbunt ergo justi, et timebunt. Angustam viam vident hac, latam viam vident illac: hac vident paucos, illac multos . Sed si justus es, noli numerare, sed appende; stateram affer aequam, non dolosam,