comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
per tribus scele¬
ribus damasci ⁊ super. iiii. nõ conu̾tam eũ. Iuxͣ
tropologiam hoc possumus dr̃e. De genere peccati.¬
Primũ pecm̃ est cogitasse que mala sunt. scd̃m
cegitationibus acquieuisse puersis. Tercium ꝙ
mente dec̾ueris opere compleuisse. Quartum pꝰ¬

Expanded text:
per tribus sceleribus Damasci, et super quatuor non convertam eam. Juxta tropologiam hoc possumus dicere. Primum peccatum est cogitasse quae mala sunt. Secundum, cogitationibus acquievisse perversis. Tertium, quod mente decreveris opere complevisse. Quartum, p
Abbreviated transcription (Latin):
bit eos ep̃c. si no¬
liit se corrigere:
ad hoc cdicas qd̵̃ si il¬
li recognoscunt se
peccare in hoc de qͦ

Expanded text:
bit eos episcopus, si nolunt se corrigere? Ad hoc dicas, quod si illi recognoscunt se peccare in hoc de quo
Abbreviated transcription (Latin):
dr qñz scandalum
ĩpropͥe. et per figu¬
ram que dicitur
emphasis. sicut il¬
lud. Darius ẽ ip̃m
scelus. et in hac sig¬
nifiatõe ait dñs pe¬
tro. scandalum mͥ¬

Expanded text:
doque scandalum improprie et per figuram que dicitur emphasis sicut illud, Darius est ipsum scelus et in hac significatione ait dominus Petro: Scandalum m
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum qued fa¬
ciunt auctoritate
defendunt qͣi nõ
sit poc̾m. tunc nõ¬
tales seueritas dis¬
cipline. nam tale ᷤ¬
⁊̃ heretici possunt

Expanded text:
peccatum quod faciunt, auctoritate defendunt, quasi non sit peccatum, tunc notales dormire severitas discipline. Nam tales etiam heretici possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝙ aliquis religi¬
osus uel al iustus
hẽat puram et iustã
consciãm apud dm̃.
multi tñ suspicant᷑
malum de ip̃o. et sic scandalizant᷑. Quid fiet : ur᷑¬
conscientie nr̃e. Iob
ecce in celo testis m̃s.
tentoẽm suam. ⁊ cam̃ remouendo ⁊ spẽm ma

Expanded text:
 aliquis religiosus vel alias iustus habeat puram et iustam conscientiam apud deum, multi tamen suspicantur malum de ipso et sic scandalizantur quid fiet? conscientie nostre. Iob: Ecce in celo testis meus. tentionem suam et causam, removendo etia
Abbreviated transcription (Latin):
quia prodest proximo ꝙ nõ facit iocosum.
In homine autẽ perfcõ .i. claustrali. qui ex
.s. qd̾ utrumq. tam offo̾sum qmͣ iocosum sit
in eo ueniale. s tñ grauius qmͣ in imꝑfc̃o. Alii
dñt qd̾ m̃dacium of¬
tale in hõie ꝑfc̃o. ioco¬
sum u̾o ueniale. S qͦr ẜ istos nõ est ei poꝰ mor¬

Expanded text:
quia prodest proximo, quod non facit iocosum. In homine autem perfecto, id est claustrali, qui ex d utrumque tam officiosum quam iocosum sit in eo veniale, sed tamen gravius quam in imperfecto. Alii dicunt quod mendacium ofle in homine perfecto, iocosum vero veniale,
Abbreviated transcription (Latin):
nionem illoꝵ qui clicunt qd̃ scã¬
dalum nõ est pcc̃m̃. s circũ stanti¬
a pct̃i. Non .ni. quia fornicatur
quis scandalizat: s quia maife¬
ste fornicatur. S nõ or hoc dici.
quia sic̃ luo ac̃tus qn sunt usi
peccatum forlr̾. ut mala uolun¬
tas et actus seq̃ns. ita eqͦ. unicus
actus formalr duo pcc̃a ut deflo¬
ratio uirginis de qua moritur.
quia ille actus ⁊ ẽ stupꝵ ⁊ ẽ ho¬
micidium. sic̃ er fornicatõ mãi¬
festa que nõ est nisi unicꝰ actus
est pet̾m libiclinis. ⁊ ẽ scãdalũ¬

Expanded text:
nionem illorum qui dicunt, scandalum non est peccatum, sed circumstantia peccati, non enim quia fornicatur quis scandalizat, sed quia manifeste fornicatur. Sed non oportet hoc dici, quia sicut duo actus quandoque sunt unum peccatum formaliter, ut mala voluntas et actus sequens, ita econverso unicus actus formaliter duo peccata, ut defloratio virginis de qua moritur, quia ille actus et est stuprum et est homicidium: ita et fornicatio manifesta, que non est nisi unicus actus est peccatum libidinis et est scandalu
Abbreviated transcription (Latin):
omittencdi. nõ d
dimttt̾e illud pp̃¬
aliꝙ scandalum.
iniuncto .u̾. licz
opera illa que si¬
ne mortali pcc̃o
dimitti nõ posft̃:
nõ sunt ꝓ uitan¬
do scandalo dimit¬
tenda. nec ea de¬
scandalo cõmitti.
tali cõmitti non

Expanded text:
ommittenti, non debet dimittere illud propter scandalum; iniuncto: Licet opera illa, que sine mortali peccato omitti non possunt, non sint pro vitando scandalo dimittenda nec ea devitando committi, cato committi non
Abbreviated transcription (Latin):
plures int̾ se rixati sunt. uł in conflictu fu¬
erunt. et aliquis est ĩ int̾fc̃s. nec apparet a
quo uel ex cuius nuln̾e. nũquid oẽs iudica¬
bunt᷑ homicide uel irregulares. uel nullus.
so. qͣntum ad pectatũ dñr homicide om̃es qͥ
percusserunt.⁊ ⁊̃ om̃s qui uoluntate occidẽ¬
di uen̾unt. l nõ percusserint. It̾. et illi qui

Expanded text:
plures inter se rixati sunt vel in conflictu fuerunt et aliquis est ibi interfectus, nec apparet a quo vel cuius vulnere; numquid omnes iudicabuntur homicide vel irregulares vel nullus? Respondeo: quantum ad peccatum dicuntur homicide omnes qui percusserunt et etiam qui ex voluntate occidendi venerunt, licet non percusserunt. Item et illi q
Abbreviated transcription (Latin):
suo teneant᷑ expan̾e. nõ tenet᷑ in qmͣ nisi fu̾it ĩ
culya. negligent̾ defendendo eos. ¶ Quid si com
ponant duo nobiles super guerra sua. nũquid poᷤ¬
sunt compon̾e uel tnͣsig̾e suꝑ dampnis datis hõib
standum est illi. ał nõ credo ꝙ ille qui fuit ĩ cul¬
pa iniuste mouendo bellum per suã compoẽm
possit p̾uidicare hõibus suis quin ip̃e de ꝓprio te¬
neatur eis sat̾fac̾e de dampnis suis nisi in culpa
parit̃ fu̾it cum eo ut dcm̃ est. in quo caũ credo.
ꝙ. ⁊ si no iuire fori contentiosi teneatꝰ eis in aliq̃
pro eo qd̾ participau̾unt ei in crimine scienter.
In foro tũ pñiali tenet᷑ si ad persuasionem suam
hoc fecerunt. ał nõ fcũri. Qui autẽ hũit ustum
bellum cõpoñe nõ d cum adu̾sario in p̾iud̾m hõi¬
num suoꝵ. s uel ip̃e d eis redd̾e dampna sͥ illata.

Expanded text:
suo teneantur exponere. Non tenentur, inquam, nisi fuerit in suo teneantur exponere. Non tenentur, inquam, nisi fuerit in culpaponant nobiles super guerra sua; numquid possunt componere vel transigere super damnis datis hominibus standum est illi. Alias non credo quod ille, qui fuit in culpa iniuste movendo bellum, per suam compositionem possit preiudicare hominibus suis, quin ipse de proprio teneatur eis satisfacere de damnis suis, nisi in culpa pariter fuerint cum eo, ut dictum est; in quo casu credo quod, etsi non iure fori contentiosi teneatur eis in aliquo, pro eo quod participaverunt ei in crimine scienter, in foro tamen penitentiali tenetur, si ad persuasionem suam hoc fecerint; alias non facturi. Qui autem habuit iustum bellum, componere non debet cum adversario in preiudicium hominum suorum. Sed vel ipse debet
Abbreviated transcription (Latin):
num eius. nũ quid pro
hiis teneb̾r in aliquo.
seo de illis dampnis nõ tenebr que bona fide intulit
aut a quibus cõmode abstinere nõ potuit ẜ indul
gͣssandi animo et maliciose ea intulit. cum ał
poss sibi cõmode consulere: tenebr. et compensa¬
buntur illa dampna cum dampnis sibi datis.
et hõibus suis. usq ad concurrentes qnͣtitates
et de eo qd̃ super excreu̾it tenebr̾ sat̾fac̾e illis qͦs
dampnificauit. Qui aũ in iuste mouet bellum.
tenetur de om̃ib dampnis que ip̃e uel sui intu¬
lerunt adu̾sario ⁊ hominib suis. Tenetur ⁊̃ ⁊
hominib ꝓpͥis de dampnis ab adu̾sario illatis
dum iuste rebellat ille adu̾̃sarius ubi et iẜ̃i ma¬
la fide iuuerunt eum. in quo caĩ nõ hñt cõtͣ
ip̃m actionem. tñ nullꝰ ex culpa sua cõsequi de¬
beat actionem. Nobilis autem ille qui iuste pug¬
nat. non tenetur hominib suis de dampnis que
passi sunt ab adũ sariis cñ ip̃i et se ⁊ sua ꝓ dño

Expanded text:
num eius; numquid pro his tenebitur in aliquo? Respondeo: De illis damnis non tenebitur, que bona fide intulit, aut a quibus commode abstinere non potuit, secundugrassandi animo et malitiose ea intulit, cum alias posset sibi commode consulere, tenebitur et compensabuntur illa damna cum damnis sibi datis et hominibus suis usque ad concurrentes quantitates et de eo quod super excreverit, tenebitur satisfacere illis quos damnificavit. Qui autem iniuste movet bellum, tenetur de omnibus damnis que ipse vel sui intulerunt adversario et hominibus suis. Tenetur etiam et hominibus propriis, de damnis ab adversario illatis, dum iuste bellat ille adversarius, nisi ipsi mala fide iuverint eum, in quo casu non habent contra ipsum actionem, cum nullus ex culpa sua consequi debeat actionem. Nobilis autem ille qui iuste pugnat, non tenetur hominibus suis de damnis que passi sunt ab adversariis, cum passi et se et sua pro domino
Abbreviated transcription (Latin):
de dampnis illis que passi sunt in incenliis ⁊ m¬
pinis reꝵ suaꝵ. de expensis autẽ quas fecerunt
ueniendo ad ex̾citum. uel morando ibi: satis cõsue¬
u̾unt principes compon̾̃e uel dissimulate aucte ꝓpͥa
ꝓbabili uiderint principes ea potius esse remis¬
sa qmͣ carere commodo pacis. et incurrere bello¬
rum pericula ut cum in hoc caũ principes gerãt
utilit᷑ neg̃m subditoꝵ tałr componendo. tenent᷑
subditi ratum hr̃e. S et si ab iuitio contͣdicãt
ne fiat comp̃o nisi refusis sibi dãpnis si ex iusta
causa uiderint expedire possunt a bellando desi¬
stere. qmͣuis forte non possint illata dampna qͥ
cipes est ⁊ ita auctãs desistendi et arma deponẽdi.
ubditos autem illos qui deum plusqmͣ m
homines timentes. nolunt dño in bello il¬
licito impend̾e consiliũ. auxilium uel fa-

Expanded text:
e damna illis que passi sunt in incendiis et rapinis rerum suarum. De expensis autem quas fecerunt veniendo ad exercitum vel morando ibi, satis consueverunt principes componere vel dissimulare auctoritateobabili viderint principes ea potius esse remittenda, quam carere commodo pacis et incurrere bellorum pericula. Et cum in hoc casu principes gerant utiliter negotium subditorum, taliter componendo, tenentur subditi ratum habere. Sed etsi ab initio contradicant, ne fiat compositio nisi refusis sibi damnis, si ex iusta causa viderint expedire, possunt a bellando desistere, quamvis forte non possint illata damna quitcipes est, ita et auctoritas desistendi et arma deponendi. Subditos autem illos, qui deum plus quam homines timentes, nolunt suo domino in bello illicito impendere consilium, auxilium vel fa
Abbreviated transcription (Latin):
cus meus daret fraudulent̾ pecuniã pro electõ¬
ne mea. ut post ea cassaretur electio. et ego re-¬
manerẽ infamis. aliꝰ sime inuito et exp̾sse con¬
tra dicente quislatent̾ dedit uł promisit pecu¬
niam ep̃o uiolenti confirmare electoẽm uł colla¬
um ẽẽ nisi post ea forte consenserim pecuniã
in illa sic̃. ¶ It querit᷑ utrum consuetudines
circa procurandos cõuentus post receptõem. uł
circa exactõnes ⁊ extorsiones quas pleriq faci¬
unt ĩ consecratõib ep̃orum. beneu̾ectõib abbat̃.
et ordinibus cłicorum dicentes. tm̃ est dandum¬

Expanded text:
cus meus daret fraudulenter pecuniam pro electione mea, ut postea cassaretur electio et ego remanerem infamis. Alius, si, me invito et expresse contradicente, aliquis latenter dedit vel promisit pecuniam episcopo nolenti confirmare electionem vel collarum esse, nisi postea forte consenserim, pecuniam io episcopi. Queritur utrum consuetudines circa procurandos conventus post receptionem vel circa exactiones vel extorsiones quas plerique faciunt in consecrationibus episcoporum, benedictionibus abbatum et ordinibus clericorum, dicentes t
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cauonicũ scłarem uł regularẽ si pp̃ deuotionem qmͣ ht̃ aclecc̃am ĩ qua receptus ẽ ⁊ ad fͤ¬
tres recipientes dat eis prandiũ uł capam seritam aut si quis ep̃o qui declit ei p̾badam. io-¬
gatus uł non rogatꝰ dat palefridum. uł aliud dat inqmͣ pp deuotionem
uł dilectoẽm exortam ex gr̃a sibi fca aut si quis p̃p nepotẽ uł filiũ receptũ
in monachũ ex deuotõe dat aliquid mon̾ast̾io uł fr̃ib nõ credo ẽẽ symoniã¬

Expanded text:
onicum secularem vel regularem, si propter devotionem quam habet ad ecclesiam in qua receptus est et ad fratres recipientes dat eis prandium vel cappam sericam, aut si quis episcopo, qui dedit ei prebendam, rogatus vel non rogatus, dat palefridum vel aliud propter devotionem vel dilectionem exortam ex gratia sibi facta, aut si quis propter nepotem aut filium receptum in monachum, ex devotione dat aliquid monast
Abbreviated transcription (Latin):
ant sibi ne publicent cri beati august̃¬
men nͥ probationes parataᷤ
hant. ał .n. non essent correctores s proditores

Expanded text:
ant sibi ne publicent crimen nisi probationes paratas habeant; alias enim non essent correctores, sed proditores
Abbreviated transcription (Latin):
cessione parentũ uel ali¬
unde sibi datas: possunt.
dum tñ in illo contractu
siue sit societas siue locationis ⁊ conductionis. caueant a
conditionib et pactis illicitis si ⁊̃ hsit multa pascua ut
pascant᷑ ihi et hoc faciant ad ncesam sustentationem
suam ⁊ suoꝵ ⁊ alimentũ pauperum: non credo qd̾ peccẽt.
Si aũ hiꝰ pecora emant ad ħ ut tradant ail crementum. ł
ut aͥd agant in fraudem negociatõis illicitum est.

Expanded text:
cessione parentum vel aunde sibi datas, possunt, dum tamen in illo contractu, sive sit societatis sive locationis et conductionis, caveant a conditionibus et pactis illicitis. Si etiam habeant multa pascua et emant pecora ut pascantur ibi, si hoc faciant ad necessariam sustentationem suam et suorum et alimentum pauperum, non credo quod peccent. Si autem huiusmodi pecora emant ad hoc ut tradant ad crementum, vel ut aliquid agant in fraudem negotiationis, illicitum est.
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m modum meretricis. ⁊ in mͦ suu operis. qualit̾ turpi¬
tudinem suam peregit. si in loco sacro. aut cui debuit ex¬
ellentiã fidei. ut sunt donus dñoꝵ ⁊ alioꝵ multoꝵ. si in
cempore orationi instituto. ut ĩ festiuitatib scõꝵ ⁊ in tem¬
pore ieiunii. cõsideret qnͣtum perseuerauit. et defleat qd̃
perseuerant᷑ peccauit. et quanta uirtas fuit in impug¬
natione. Sunt .ii. qui nõ solum nõ uincuit᷑. s ultro se
poc̃o offerunt. nec expectant temprationem s iueniũt
uoliuitatem. ⁊ pertractent qmͣ multiplici actione uici de¬
lc̃abilit̾ peccau̾int. Om̃is ista uarietas cõfitenda est ⁊ de¬
flenda. ut cum aguou̾it qd̃ pocm̃ multum est: cito inue¬
niat dm̃ propiciũ. In cognoscendo autem augm̃tum pc̃a.¬

Expanded text:
secundum modum meretricis, et in modo operis sui, et qualiter turpitudinem suam peregit. Si in loco sacro, aut cui debuit excellentiam fidei, ut sunt domus dominorum et aliorum multorum; si in tempore orationi constituto, aut in festivitate sanctorum, et in tempet quanta victus fuerit impugnatione. Sunt enim qui non solum non vincuntur, sed ultro se peccato offerunt; nec expectant tentationem, sed praeveniunt voluptatem. Et pertractet secum quam multiplici actione vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda, ut cum cognoverit quod peccatum est, cito inveniat Deum sibi propitium. In cognoscendo augmentum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Patet ex hiis qd̾ ħ duo. m̃tiri et flm dr̃e. se
hñt excedent̾ et excesse. qr nõ om̃is qui m̃ti

Expanded text:
Patet ex his quod hec duo, mentiri et falsum dicere, se habeant excedenter et excesse, quia non omnis qui menti
Abbreviated transcription (Latin):
phoram hoĩs crassi et¬
supini: qui non uidet¬
etiã ea que ad pedes st̃
scias plenius ha̾c diu̾sitatem discernere
distingue cum augꝰ. In radice .i. in ip̃o rap¬
tore a quo isti emerunt. quia aut ille
erat dñs aut subditus. In pͦ caũ tene qd̃

Expanded text:
phoram hominis crassi epini, qui non videetiam ea que ad pedes suntscias plenius hanc diversitatem, distingue cum Augustino in radice, id est in ipso raptore a quo isti emerunt: quia aut ille erat dominus aut subditus. In primo casu tene quod
Abbreviated transcription (Latin):
credo ẽẽ restituendũ
et illi a quo iniurio¬
se acceptꝰ est si sciri pot̾. Sin aũ cum consilio
r e ecc̃e in pias causas est expendend̾. Mercato¬
res u̾o et tnͣseuntes credo in disticte ꝙ debent
persolu̾e antiquũ et nouũ. d̾ mͥ recipiens fa¬
ciat illis pp̃ qd̃ fuit institutũ iuxta formã¬
pdictam in utroq ꝙ si nõ facet isti a quib
exigitur. uel debent adire suꝑ ħ iudicem. qd̾
tutius est. uel dicant qd̾ cessante in illo cã: ces¬
set in eis obligõ uel in illo nõ seruante fidem
et isti aͥd subtͣherent rapina uel furtũ esset.
Uñ p̾cise ten̾ent᷑ ad restitutoẽm. et ag̾e ĩ suꝑ¬

Expanded text:
credo esse restituendum et illi a quo iniuriose acceptum est, si sciri potest; sin autem, cum consilio ecclesie in piis causis est expendendum. Gratres vero et transeuntes, credo indistincte quod debent persolvere antiquum et novum, dummodo recipiens faciat ilud propter quod fuit institutum; quod si non faceret, isti, a quibus exigitur, vel debent adire super hoc iudicem, quod tutius est, vel dicant quod cessante in illo causa cessat in eis obligatio, vel non servanti fidem id subtraherent, rapina vel furtum esset, unde precise tenerentur ad restitutionem et agere insu
Abbreviated transcription (Latin):
non intelligentiũ neq quȩ loquuntur.
neq de quib affirmant: Ne tangas
immundũ: & qui tetigerit immundũ
inquinabitur. Separemus nos ne¬
commisceamur malis. & nos illis. Ama.¬
te pacem: diligite unitatẽ: nescitiꝰ a quã
multis bonis separemini. dũ quasi malis
calumniamini. Furiunt: seuiunt: ꝗdo
ista dicimus. Nã quęrunt & mortifi.¬
care nos: apparuerunt sepe ĩ petus eoꝵ.
apparuerunt insidiȩ. Cũ ergo int̾ insi¬
dias eoꝵ uiuimus. & quib dicimus ama
te pacẽ. aduersant᷑ nobis: nonne uox
ista est nr̃a. cũ eis qui oderunt pacẽ
erã pacificus: Cũ loquerer illis debel¬
ret. gratis. Quib dicimus. pacẽ ama.
te. ap̃m amate: numquid dicimus.
honorate nos: Ded honorate apm̃.
Nos nolumus honorari. sed illũ. Nã
tamen dicebat illis paruulis. quos
mali homines & mali suasores. precr¬
dere ab unitate inscismate uolebant:
quid eis dicebat ille: Num quid pau.¬

Expanded text:
non intelligentium neque quae loquuntur, non intelligentium neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant ? «Ne tangas immundum» ; et, «Qui tetigerit immundum, inquinabitur» : separemus nos,ommisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite unitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, et quibus dicimuste pacem, adversantur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Cum loquerer illis, debelret, «gratis.» Quibus dicimus, Amate pacem, Christum amate: numquid dicimus, Amate et honorate nos? Sed, Honorate Christum. Nos nolumus honorari, sed illum. Nam m? Qui tamen dicebat illis parvulis, quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Pau
Abbreviated transcription (Latin):
Ded quomͦ de palea multus fumus
exiit: sic cedar tenebrȩ. In habitaui cũ
tabernaculis cedar. Multũ peregrina.
est anima mea: frumentoꝵ uox est inter
paleas gementium. Hȩc loquim᷑ illis. qui
oderunt pacem & dicimus: cũ his qui
oderunt pacem. eram pacificus Qui
sunt qui oderunt pacem: Qui conscu¬
dunt unitatẽ. Di enim pacem non o¬¬
dissent: in unitate mansissent. Sed
uidelicet propterea se separauerunt. ut
iusti mansissent: tit non haberent mixtoᷤ
iniustos.Aut nr̃a est ista uox. aut illoꝵ:
elige cuius sit. Catholica dicit. non est
dimittenda unitas: non est precidenda
eccła dĩ. uidicabit ds̃ de malis & boniᷤ
postea.: Si nunc mali abonis separari
non possunt: ferendi sunt ad tẽpꝰ mali.
qui mali apparent. cras uani erunt. W
mali inueniuntur. Quisquis ergo hu-¬
militer malos ad tempus fert: ipse
ꝑuenier ad requiẽ sempiternã. Hȩc uox
catholica est: illoꝵ autẽ uox qualis ẽ

Expanded text:
Sed quomodo de palea multus fumus Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet propterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt ad tempus: mali qui mali apparent, cras boni erunt; et mali invenientur. Quisquis ergo humiliter malos ad tempus fert, ipse perveniet ad requiem sempiternam. Haec vox catholica est. Illorum autem vox qualis est,
Abbreviated transcription (Latin):
euis. in quo non est opus eius. Incipite
agere: & uidete quid loquam᷑. Lunc
ad singula uerba lacrimę ꝓfluunt:
tunc psalmus cantatur. & facit cor qđ
in psalmo cantatur. Quammulti enim
sonant uoce. & corde muti sunt: & qũã
multi tacent labiis. & clamant affectu:
quia ad cor hominis aures d̃ĩ. Sicut
aures corporis ad os hominis: sic cor
hominis ad aures d̃i. Multi clauso
ore exaudiuntur: & multi in magnis
clamorib non exaudiunt᷑. Orare de
bemus & dicere. multũ peregrinata
est anima mea: cũ his qui oderant
pacẽ. eram pacificus. Quid enĩ aliud
dicimus istis hereticis. nisi cognoscite
pacẽ. amate pacẽ: Iustos uol dicitis:
si iusti essetis. int̃ palcas grana gemeren᷑.
Nam quia sunt grana in catholica. et
uera grana sunt: idõ tolerant paleas do.¬
nec uentiletur area. qui inter paleas da-¬
mant. heu me quod incolatus longinqꝰ
factuis est: in habitaui cũ tabernaculis
cedar: inhabitaui inquit cum palea.

Expanded text:
ejus in quo non est opus ejus. Incipite ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affebemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis haeriticis, nisi, Cognoscite pacem, amate pacem? Justos vos dicitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis.
Abbreviated transcription (Latin):
a te recessi: peregrinatio mea facta est
longinqua: quia nondũ ueni in patriã
illam. ubi cum nullo malo uicturus sũ:
nondũ ueni ad illam societatẽ angłorũ.
ubi scandala non timebo. Quare autẽ
nondum ibi sum: Quia incolatus m̃s
longinquus factus est. Incolatus: pe-¬
regrinatio est. Incola dicitur qui ha-¬
hitat in terra aliena: ñ in ciuitate sua.
Longinquus inquit. factꝰẽ in colatꝰ m̃s.
tempus peregrinationis suȩ: dixit sc pe¬
regrinari cũ tabernaculis cedar. Quare:
Quia multũ peregrinata est anpna mea.
lbi peregrinatur: ubi ascendit. Non cor¬
pore peregrmatur: non corpore ascen¬¬
dit. Sed ubi ascendit:scensiones
nes cordis: nisi anma quȩ peregri¬
natur. Ded donec ꝑueniat: multum
peregrinata est anima mea. Ubi: In
audiatis fr̃s carissimi: non poteritis
ꝓbare quam uera cantetis. nisi cȩperitis
facere qđ cantatis. Quantũ libet illũ
dicã. quomodolibet exponã. qualibus¬
cũq uerbis uersem: non intrat in cor

Expanded text:
a te recessi, peregrinatio mea facta est longinqua. Nondum veni in patriam illam ubi cum nullo malo victurus sum. Nondum veni ad illam societatem angelorum ubi scandala non timebo. Quare autem nondum sum ibi? quia incolatus meus longinquus factus est. Incolatus peregrinatio est. Incola dicitur qui habitat in terra aliena, non in civitate sua. Longinquus factus est incolatus meus.tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia «multum peregrinata est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur, non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascensionnes cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrinata est anima mea.» Ubi? In audiatis, fratres charissimi, non poteritis probare quam vera cantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor
Abbreviated transcription (Latin):
Uide ergo quare dicti sunt carbonẽ:
quia qui se conuertunt ad dm̃. de mor¬
turs reuiuiscunt. Carbones autẽ quan.¬
do accendunt᷑ : ante quam accende.¬
rentur extincti erant. Nã extincti
carbones. mortui dicuntur: ardentes.
uiuii appellantur. Exempla ergo multo.¬
rum iniquorum qui conuersi sunt ad
dm̃: carbones dicti sunt. udi hominẽ
mirari & dicere. ego illum noui quam
ebriosus fuit. quam scelerarus. qualis
amator circi aut amphiteatri. qualis frau¬
dator: modo quomodo seruit. quam
innocens factus est. Noli mirari: carbo
est. Uiuũ gaudes: quem extinc tum
plangebas. Sed quando laudas uiuũ.
si nosti laudare. adhibe illum mortuo
ut accendatur: id est quicumq ad huo
piger est sequi dm̃. ad moue illi carbo.¬
nem qui erat extinctus. & habeto sagit.¬
tam uerbi dĩ. & carbonem uastatorẽ:¬

Expanded text:
Videte ergo quare dicti sunt carbones. Videte ergo quare dicti sunt carbones. Quia qui se convertunt ad Dominum, de mortuis reviviscunt. Carbones autem quando accenduntur, antequam accenderentur, exstincti erant. Nam exstincti carbones, mortui dicuntur; ardentes, vivi appellantur. Exempla ergo multorum iniquorum qui conversi sunt ad Dominum, carbones dicti sunt. Audis homines mirari, et dicere, Ego illum novi, quam ebriosus fuit, quam sceleratus, qualis amator circi aut amphitheatri, qualis fraudator: modo quomodo Deo servit, quam innocens factus est! Noli mirari; carbo est. Vivum gaudes, quem exstinctum plangebas. Sed quando laudas vivum, si nosti laudare, adhibe illum mortuo ut accendatur; id est, quicumque adhuc piger est sequi Deum, admove illi carbonem qui erat exstinctus, et habeto sagittam verbi Dei, et carbonem vastatore
Abbreviated transcription (Latin):
inquit multũ peccaui: et multũ peccator
sum. Numerantur etiam qui multa
peccauerunt. & eo plus amauerunt. qđ
plura illis dimissa sunt: Quomodo dictũ
est in euangłio. cui modicũ dimittitur:
modicũ diligit. Cum ergo fuerint ista
numerata. & nominatim dicti fuerint
homines qui potuerunt: ille accepta
sagirta in corde. accerlentib etiam car¬
bonib desolatoris: desolatur in illo ter¬
rena cogitatio. Quid est enĩ desolat᷑:
Ad desolationẽ ꝑducitur. Erant aurẽ in
illo multa quȩ male fronduerant᷑. car.¬
nales multȩ cogitationes. seculares mul¬
ti amores: ipsi uruntur carbonib uasta¬
toriis. ut fiat purus locus desolatus. In
cuius loci puritate. faciat ds̃ edificium
suum: quia facta ibi erat ruina diabo.¬
li. & edificatus est ibi ap̃c. Accedutit
carbones desolatorii. & deiciunt quod
male fuerat ȩdificatũ: et desolato lo.¬
co. accedat structura felicitatis ꝑpetuş

Expanded text:
inquit, multum peccavi, et multum peccator inquit, multum peccavi, et multum peccator sum. Numerantur etiam qui multum peccaverunt; et eo plus amaverunt, quo plura illis dimissa sunt: quomodo dictum est in Evangelio, «Cui modicum dimittitur, modicum diligit» . Cum ergo fuerint ista enumerata, et nominatim dicti fuerint homines qui potuerunt, ille accepta sagitta in corde, accedentibus etiam carbonibus desolatoriis, desolatur in illo terrena cogitatio. Quid est enim, desolatur? Ad desolationem perducitur. Erant autem in illo multa quae male fronduerant, multae carnales cogitationes, saeculares multi amores: ipsi uruntur carbonibustoriis, ut fiat purus locus desolatus, in cujus loci puritate faciat Deus aedificium suum; quia facta erat ibi ruina diaboli, et aedificatur ibi Chrtoriis, ut fiat purus locus desolatus, in carbones desolatorii, et dejiciunt quod male fuerat aedificatum, et desolato loco accedit structura felicitatis perpetuae.
Abbreviated transcription (Latin):
agimus uerbis. Carbones autẽ uastatorẽ
qui sunt: Parũ est uerbis agere contra
linguã subdolam. & labia iniqua. parũ
est uerbis agere : & exemplis agendu est.
Exempla sunt. carbones uastatores. &
quare uastatores dicantur: breuiter
accipiat caritas ur̃a. Primo quomo¬
do exemplis agendũ sit. indere. Lingua
subdola nihil sic nouit dicere. quo magis
subdola est: nisi. uide. ne non possis imple¬
re. Aaultũ est a te hoc aggredi. Accepisti
tu prȩceptũ euangłicũ: habes sagitam.
Sed carbones nondum habes: timendũ
ne sagita sola non ualeat aduersus
linguam subdolam. Sunt & carbones:
iit puta. Incipit tibi enĩ dicere dõ. Tu
non potes: quare ille potest: Quare
alter potiut: Numquid tu delicatior
es illo senatore: Numquid tu infirmi¬
or esillo aut illo inualitudine: Num qͥd
tu infirmior feminis : femmȩ potueruñ:
turi non possunt: Delicati potuerunt di¬
uites: pauperes non possunt: Sed ego

Expanded text:
agimus verbis. Carbones autem vastatores agimus verbis. Carbones autem vastatores qui sunt? Parum est verbis agere contra linguam subdolam et labia iniqua, parum est verbis agere; et exemplis agendum est. Exempla sunt carbones vastatores. Et quare vastatores dicuntur, breviter accipiat Charitas vestra. Primo, quomodo exemplis agendum sit, videte. Lingua subdola nihil sic novit dicere, quo magis subdola est, nisi, Vide ne non possis implere; multum est ad te hoc aggredi. Accepisti tu praeceptum evangelicum, habes sagittam; sed carbones nondum habes. Timendum ne sagitta sola non valeat adversus linguam dolosam: sunt et carbones. Utputa, incipit enim tibi dicere Deus, Tu non potes, quare ille potest? quare alter potuit? Numquid tu delicatior es illo senatore? numquid tu infirmior es illo, aut illo in valetudine? numquid tu infirmior es feminis? Feminae potuerunt, viri non possunt? delicati divites potuerunt, pauperes non possunt? Sed ego,
Abbreviated transcription (Latin):
quo te munias aduersus linguam dolosam:
Quid dabitur tibi & quid apponetur e
Interrogauit exercens: nam ipse dicturus
est quod interrogat. Respondit enĩ: subr¬
ciens sibi interroganti. Sagittę potentis
acutȩ. cum carbonib desolatorib uel uas¬
tatorib. Diue desolatoriis dicas. siue ua¬
statoribus dicas. nam in diuersis codicib
diuerse scriptum: idem significant. Vi.¬
dete: uastatores. carbones dicunt᷑: quia
uastando & desolando. ad desolationem
facile ꝑducunt. Qui sunt isti carbonẽs
Intelligat caritas ur̃a primo. quę̧ sunt sa-¬
giite p̾otenns acutȩ: uerba dĩ sunt. Ecce
iaciuntur. & transtigunt corda. sed cum
transfira fuerint corda sagitis uerbi dĩ:
amor excitatur. non interitus comꝑatur.
Nouit ds̃ sagittare ad amorẽ : & nemo
pulchrius sagittat ad amorẽ: quã qui
uerbo sagitat. Immo sagittat cor aman¬
tis. ut adiuuet amantẽ: sagutat ut faci¬
at amantẽ. Dagitte autẽ sunt. cum

Expanded text:
quo te munias adversus linguam dolosam, quo te munias adversus linguam dolosam, «quid tibi dabitur, aut quid apponetur tibi?» Interrogavit exercens; nam ipse dicturus est quod interrogat. Respondit enim, subjiciens sibi interroganti, «Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis;» vel, «vastatoribus.» Sive «desolatoriis» dicas, sive «vastatoribus» dicas nam in diversis codicibus diverse scriptum est, idem significat. Videte: vastatores carbones dicuntur, quia vastando et desolando ad desolationem facile perducunt. Qui sunt isti carbones? Intelligat Charitas vestra primo quae sunt sagittae potentis acutae,» verba Dei sunt. Ecce jaciuntur, et transfigunt corda: sed cum transfixa fuerint corda sagittis verbi Dei, amor excitatur, non interitus comparatur. Novit Dominus sagittare ad amorem; et nemo pulchrius sagittat ad amorem, quam qui verbo sagittat; imo sagittat cor amantis, ut adjuvet amantem; sagittat, ut faciat amantem. Sagittae autem sunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
altitudine. corde habitabat apłs cum
diceret: siue enĩ mente excedimus dõ.
Iam qđ mente excesserat: dõ excesserat.
Excedens enĩ mente omẽm humanã fragi¬
litatẽ. omẽm scłi temporalitatẽ. omia que-¬
cumq nascendo & occidendo uanescun.
dolose laudares. Quid enim diceres
uituperando: Absit. feda ista uuita est:
mala ista uita est. Sed quia nosti cum
hȩc dixeris premi te posse auctoritate
euangłica: conuertis te ad alud suaden-¬
di genus. ut laudando falso. a uera laude
as. dicens. Quid est hoc: Ecce illi fecerunt:
forte tu non poteris. Incipis ascendere: cadiꝰ.
Monere uidetur: serpens est. Dolosa lin¬
gua est: uenenũ habet. Roga contra illã
si uis ascendere: & dic dõ tuo. Dñe. erue
animã meã a labiis iniquis. & a lingua sub.¬
dola: & dicit tibi dñs tuus. Quid dabitur
tibi. et quid apponetur tibi ad linguam
dolosam. idest quod habeas aduersum lin.¬
gͣam dolosam. quod oppones linguȩ dolosȩ.

Expanded text:
altitudine cordis habitabat Apostolus, cum altitudine cordis habitabat Apostolus, cum diceret: «Sive enim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesserat, Deo excesserat. Excedens enim mente omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecumque nascendo dolose laudares. Quid enim diceres vituperando? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia nosti, cum haec dixeris, premi te posse auctoritate evangelica; convertis te ad aliud dissuadendi genus, ut laudando falso, me a vera laude as, dicens: Quid est hoc? Ecce illi fecerunt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, venenum habet. Roga contra illam, si vis ascendere, et dic Deo tuo: «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua  dicit tibi Dominus tuus, «Quid dabitur tibi, aut quid apponetur tibi ad linguam dolosam?» Id est, quod habeas adversus linguam dolosam, quod opponas linguae dolosae,
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent. Itaq fr̃es mei. hunc psalmum
ascensionis cantemus. ascensuri in corde :
quia ut ascendamus descensum ẽ ad noᷤ.
Nam scalas uidit iacob: & in ipsis scalis de-¬
monstrati sunt ei ascendentes & descenden.¬
tes: utrumq uidit. Possumus putare as-¬
cendent̾es uisos: ꝓficientes. Descendentes: deficier
Quia & reuera inuenimꝰ hoc in popło dĩ.
Alii ꝓficiunt: & alii deficiunt. Poterant
istos significare illȩ scalȩ. Sed forte meliꝰ
intelligunt᷑ om̃s boni. in illis scalis. et ascen¬
dentes & descendentes. Non enĩ frustra
non dictũ est cadentes: sed descendentes.
Multũ autẽ interest: int̾ descendere et
cadere. Nã quia cecidit adam: ideo
descendit. xp̃c. Ille cetidit: ille descen-¬
dit. Ille cecidit suꝑbia: ille descendit
miscđa. Non autẽ ipse solus descendit.
et quide de cȩlo solus ipse descendit: sed
multi imitantes eum sci. descendunt ad noᷤ.
& descenderunt adnos. Nã in quadam

Expanded text:
venirent. 2. Itaque, fratres mei, hunc psalmum venirent. 2. Itaque, fratres mei, hunc psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt ei ascendentes et descendentes : utrumque vidit. Possumus putare ascendentes visos, proficientes; descendentes, deficientes: quia et revera invenimus hoc in populo Dei; alii proficiunt, alii deficiunt. Poterant istos significare illae scalae, sed forte melius intelliguntur omnes boni in illis scalis, et ascendentes et descendentes. Non enim frustra non dictum est cadentes, sed descendentes. Multum autem interest inter descendere et cadere. Nam quia cecidit Adam, ideo descendit Christus: ille cecidit, ille descendit; ille cecidit superbia, ille descendit misericordia. Non autem ipse solus descendit: et quidem de coelo ipse solus descendit; sed multi imitantes eum sancti descendunt ad nos, et descenderunt ad nos. Nam in quadam
Abbreviated transcription (Latin):
factus est propt̃ te. Hinc ergo ascenden¬
dum. illuc ascendendum. Ab exemplo
ipsius. ad diuinitatẽ ipsius. Exemplum
enĩ tibi fecit humiliando se. Nam qui
nolebant a conualle plorationis ascende.¬
re: compressi sunt ab ipso. Prepropere
enĩ uolebant habere ascensũ: honores
altos cogitabant: uiã humilitatis nec co-¬
gitabant. Intelligat caritas ur̃a qđ dico:
duos discipłos uoluisse ad latera dñi. unũ
ad dexterã. alterũ ad sinistrã sedere.
Uidit eos dñs p̃propere. & p̃postere de ho.¬
norib cogitare: cũ prius discere humili.
ari deberent. ut exaltarent᷑: & ait eis dñs.
Potestis bibere calic̃e que ego bibiturus sũ:
Ip̃se enĩ in conualle plorationis bibiturus
erat calicẽ passionis: illi autẽ non adtenr¬
dentes humilitatẽ ꝑi. comprehendere
uolebant altitudinẽ aꝑi. Reuocauit illo ᷤᷤ
ad uiã tamquã oberrantes: non ut nega¬
ret illis qđ uellent. sed ut ostenderet qua

Expanded text:
factus est pro te. Hinc ergo ascendenfactus est pro te. Hinc ergo ascendendum est, illuc ascendendum; ab exemplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse ad latera Domini, unum ad dexteram, alterum ad sinistram sedere: vidit eos Dominus praepropere et praepostere de honoribus cogitare, cum prius discere deberent humiliari, ut exaltarentur; et ait eis Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Ipse enim in convalle plorationis bibiturus erat calicem passionis: illi autem non attendentes humilitatem Christi, comprehendere volebant altitudinem Christi. Revocavit illos ad viam, tanquam aberrantes; non ut negaret illis quod vellent, sed ut ostenderet qua
Abbreviated transcription (Latin):
Prebuit ꝑcutienti se maxillam: satura.¬
tus est obꝓbriis. Quid est uallis plora.¬
tionis: Colafizatus est: sputis inlitu̾s.
spinis coronatus. crucifixus est. Hȩc est
uallis plorationis: unde tibi asçender¬
dum est. Sed quo ascendendũ est:
In principio erat uerbum. & uerbũ erat
apud dm̃: & ds̃ erat uerbum. Ipsum
enĩ uerbũ caro factum est: & habitauit
in nobis. Sic descendit ad te: ut mane¬¬
ret inse. Descendit ad te. ut fieret tibi
conuallis plorationis: mansit in se. ut
esset tibi mons ascensionis. Erit inquit
isayas. in nouissimis dieb manifestus
mons dñi: paratus in cacumine montiũ.
Ecce quo ascendendũ est. Sed noli aliquid
terrenũ cogitare. nec quia montẽ au-¬
disti. alta quedam cogites terrȩ: nec
cũ saxũ aut petrã. duritia a te intelli¬
gatur. Nec cũ audis leonẽ: cogites
feritatem. Nec cũ audis agnum: cogiteᷤ
pecus. Nichil horum est inse: & omĩa

Expanded text:
Praebuit percutienti se maxillam; saturaPraebuit percutienti se maxillam; saturatus est opprobriis» . Quid est vallis plorationis? Colaphizatus est, sputis illinitus, spinis coronatus, crucifixus est. Haec est vallis plorationis unde tibi ascendendum est. Sed in quo ascendendum est? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Ipsum enim «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» . Ecce quo ascendendum est. Sed noli aliquid terrenum cogitare, nec quia montem audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audis aut petram, duritia a te intelligatur; nec cum audis leonem, cogites feritatem; nec cum audis agnum, cogites pecus. Nihil horum est in se, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo dici posset. quo ascendendũ ẽ:
Idõ cũ dici non posset: ait. in locũ quẽ
disposuit. Quid tibi plus dicturus sũ
locũ talem. aut locũ talem. Quicquid
dixero terrenũ cogitas: humo repleris.
carnẽ portas. Corpus quod corrũpit᷑
ad grauat animã: & deprimit terrena
inhabitatio sensũ multa cogitantem. Cũ
loquor: quis auditurus est. quis capiet:
Ubi erimus post hanc uita: si in corde as¬¬
cenderimꝰ: Quia ergo nemo sperat
aliquẽ inesfabilit̾ beatitudinis locum:
quẽ tibi disposuit. qui ascensionẽ etiã
in corde tuo disposuit. Sed ubi: In
conualle plorationis. Conuallis humi¬
litatẽ significat: mons celsitudinem
significat. Est mons quo ascendamus :
mons quo ascendimus: nisi dñs ilłẽ ap̃c
pse tibi fecit patiendo conuallẽ plorati.¬
onis: qui fecit manendo montẽ ascen.¬
sionis. Quid est uallis plorationis.
Uerbũ caro factũ est: & habitauit
in nobi daetualis plorations.¬

Expanded text:
quomodo dici posset quo ascendendum est? quomodo dici posset quo ascendendum est? Ideo cum dici non posset, ait, «In locum quem disposuit.» Quid tibi plus dicturus sum,locum talem, aut locum talem? Quidquid dixero, terrenum cogitas, humi repis, carnem portas: corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Cui loquar? quis auditurus est? quis capiet ubi erimus post hanc vitam, si in corde ascenderimus? Quia ergo nemo, spera aliquem ineffabilem beatitudinis locum, quem tibi disposuit qui ascensiones etiam in corde tuo disposuit. Sed ubi? «In convalle plorationis.» Convallis humilitatem significat; mons celsitudinem significat. Est mons quo ascendamus, smons quo ascendimus, nisi Dominus Jesus Christus? Ipse tibi fecit, patiendo, convallem plorationis, qui fecit, manendo, montem ascensionis. Quid est vallis plorationis? «Verbum caro factum est, et habitavit .» Quid est vallis plorationis
Abbreviated transcription (Latin):
& utilis ualde: que modo nobis cantatũ
audiuimus. & cantando respondimus.
Non diu laborabitis in audiendo: nec
infructuose laborabitis in operando. Est
enim sicut eius titulus prenuntiat: can-¬
cicũ graduum. Grece scriptum est:
anabatmon. Gradus. ł descendentiũ
sunt: ues ascendentium. Sed gradus
quomͦ in his psalmis positi sunt. ascen.¬
dentes significant. Intelligamus ergo
tamqũã ascensuri. net ascensiones pedib
corporalib queramus: sed sicut in alio
psalmo scriptum est. ascensiones in corde¬
in locũ quẽ disposuit. Dixit. ascensiones.
Ubi: Idest in corde. Unde: A conual¬
le plorationis. & iã quo ascendat᷑: tamꝗ
defecit sermo humanus. nec explican po-¬
test. forte nec cogitari. Audistis modo
cum apłs legeretur: quod oculus
non uidit. nec auris audiuit. nec incor
hominis ascendit. In cor hominis non
ascendit: cor hominis illuc ascendat.
Ergo quia oculus non uidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascendit :

Expanded text:
 utilis, quem modo nobis cantatum audivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotatur, «Canticum graduum.» Graece scriptum est, ἀναβαθμῶν. Gradus vel descendentium sunt vel ascendentium: sed gradus quomodo in his psalmis positi sunt, ascendentes significant. Intelligamus ergo tanquam ascensuri: nec ascensiones pedibus corporalibus quaeramus, sed sicut in alio psalmo scriptum est, «Ascensiones in cordquem disposuit» . Dixit «ascensiones;» ubi? Id est, «in corde.» Unde? A «convalle plorationis.» Et jam quo ascendatur, tanquam deficit sermo humanus, nec explicari potest, forte nec cogitari. Audistis modo, cum Apostolus legeretur, «Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . «In cor hominis non ascendit;» cor hominis illuc ascendat. Ergo quia «oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit;»
Abbreviated transcription (Latin):
ut ocurras labiis iniquis & linguę sub-¬
dolȩ. Quid sequitur: Accepit iste sa¬
gittas ardentes: accipiat carbones uasta.¬
tores. Ia repellit linguam subdolam.
& labia iniqua. Iam ascendit građii.
incipit ꝓficere. sed adhuc uiuit inter
malos: inter iniquos: nondũ est area
uentilata: putat quia triticum factũ ẽ.
Numquid iam in horreo est: Adhuc
necesse est multa palea premat᷑: & quan.¬
tũ ꝓficit. tantum uidet mala scandala
in popło. Ham si non ꝓficiat: non uid&
iniquitates. Si non sit uere xp̃ianus: ñ
uidet fictos. Etenĩ fr̃s & de illa similitu.¬
dine hoc nos docet dñs: de frumentis &
rizanis. Cũ autẽ creuisset herba & fru¬
tũ fecisset. tunc apparuerunt zizania:
idest quia nulli homini apparent mali.
nisi factus fuerit ipse bonus. Quia cũ
creiusset herba & fructũ fecisset: tunc ap-¬
paruerunt ⁊ itania. lam ergo iste cȩpit
ꝓficere. & cȩpit uidere malos. & multa

Expanded text:
ut occurras labiis iniquis et linguae subdolae. 6. Quid sequitur? Accepit iste sagittas ardentes, accipiat carbones vastatores. Jam repellit linguam subdolam et labia iniqua, jam ascendit gradum, incipit proficere: sed adhuc vivit inter malos, inter iniquos; nondum est area ventilata: puta quia triticum factum est, numquid jam in horreo est? Adhuc necesse est multa palea prematur; et quantum proficit, tantum videt majora scandala in populo. Nam si non proficiat, non videt iniquitates; si non sit verax christianus, non videt fictos. Etenim, fratres, et de illa similitudine hoc nos docet Dominus, de frumentis et zizaniis. «Cum autem crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania» : id est quia nulli homini apparent mali, nisi factus fuerit ipse bonus; quia «cum crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Jam ergo iste coepit proficere,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit utraq unũ: quare uos de uno
dicimus. cũ his qui oderunt pacem
sumus pacifici: et tamen illi quia
oderant pacem. cũ loquim᷑ eis. debel¬
labunt nos gratis.

Expanded text:
«fecit utraque unum,» quare vos de uno dicimus, cum his qui oderunt pacem sumus pacifici; et tamen illi qui oderunt pacem, cum loqueremur eis, debellabant nos gratis.
Abbreviated transcription (Latin):
culnea. ubi fructum non inuẽnit
esuriens dñs: & uidetis qͥd ei conti¬
gerit. Folia sola habebat: fructum
non habebat. Sic sunt qui uerba
habent: & facta non habent. Esuri
cet: quia fidem nr̃am & facta bona
esurit dñs. Pascamus autẽ illũ bene
uiuendo: & pascet in ȩternum nobis

Expanded text:
culnea ubi fructum non invenit culnea ubi fructum non invenit esuriens Dominus. Et videtis quid ei contigerit. Folia sola habebat, fructum non habebat : sic sunt qui verba habencet; quia fidem nostram et facta bona esurit Dominus. Pascamus illum bene vivendo, et pascet nos in aeternum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nes: infidam. instabilem. mutabilem.
incertam: Nec pax talis: qualem
secum habet ipse unus homo. Dixi¬
mus enĩ. quia & secum pugnat homo:
usq quo domet om̃s cupiditates. ad¬
huc pugnat. Qualis ergo pax: Quã
oculus non uidit. nec auris audiuit.
Qualis pax iherusalem: quia iheru¬
salem int̃pretatur uisio pacis. Sic gͦ
benedicat te dñs ex syon. & uideas
as om̃s dies uitȩ tuȩ : & uideas non
filios tuos tantũ: sed filios filioꝵ tu¬
orum. Quid ẽ filios tuos: Opera
tua quȩ hic agis. Qui sunt filii fili¬
orum: Fructus operum tuoꝵ. Facis
elemosinã. filii tui sunt. Accipis ui
Uideas filios filioꝵ tuorum: & erit
quod sequitur. quod concludit: pax
suꝑ israhel. Hec pax uobis p̃dicat᷑
a nobis: ĩpsa amatur a nobis: ipsa
ut a uobis ametur optamus. Ad
illam pacem ꝑueniunt. qui & hic
pacifici fuerint. Illi sunt & hic paci
quã nouellatio oliuarum. ut non
sit sterilis arbor: qualis fuit illa fi¬

Expanded text:
nes, infidam, instabilem, mutabilem, nes, infidam, instabilem, mutabilem, incertam; nec pax talis qualem secum habet ipse unus homo. Diximus enim quia et secum pugnat homo; usquequo domet omnes cupiditates, adhuc pugnat. Qualis ergo pax? Quam «oculus non vidit, nec auris audivit.» Qualis pax? De Jerusalem, quia Jerusalem interpretatur, Visio pacis. Sic ergo «benedicat te Dominus ex Sion; et videas as «omnes dies vitae tuae. Et videas,» non filios tuos tantum, sed «filios filiorum tuorum.» Quid est, filios tuos? Opera tua quae hic agis. Qui sunt filii filiorum? Fructus operum tuorum. Facis eleemosynas, filii tui sunt: propter ele«Videas filios filiorum tuorum;» et erit quod sequitur, quo concluditur, «Pax super Israel.» Haec pax vobis praedicatur a nobis, ipsa amatur a nobis, ipsa ut a vobis ametur, optamus. Ad illam pacem perveniunt qui et hic pacifici fuerint. Illi sunt et hic pacifquam novellatio olivarum, ut non sit sterilis arbor, qualis fuit illa fi