comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑdita conuersatione sanatũ. Sedere nanq
ad pe des dñĩ . ẽ. eũ a quo demonia exierant: eos
qui apec catis correcti fuerant: fixa m̃tis intenti¬
one uestigia sui saluatoris quȩ sequant᷑ intueri¬
U estitũ resũmere . ẽ: uirtutũ studia quȩ uesani
ꝑdiderant. iã sana m̃te reciꝑe. Cui figurȩ apte
congruit illa dñi parabola: in qua rediens ad pa¬
trẽ filius luxuriosus & ꝓdigus. mox stola prima
cũ anulo induit᷑: mani festẽ insinuans. qͥa quisqͥs
uero corde de amissis poenituerit. potest donante
xp̃i gr̃a prima iusticiȩ oꝑa de quib ceciderat cum
anulo inuiolatȩ fidei recupare. Eł rogare eũ
coeper̃: ut discederet afinib eorũ. Consciĩ fragi¬
litatis suȩ geraseni. p̾sentia se dñi iudicabant in¬
dignos: ñ capientes uerbũ dĩ. nec infirma adhuc
m̃te pondus sapientiȩ sustinere ualentes. Qđ &
petro ipsi uiso pisciũ miraculo contigisse legit᷑ &

Expanded text:
na perdita conversatione sanatum. Sedere namque na perdita conversatione sanatum. Sedere namque ad pedes Domini equi a peccatis correcti fuerint, fixa mentis intentione vestigia sui Salvatoris quae sequantur intueri. Vestitum resumere, est virtutum studia quae vesani perdiderant, jam sana mente recipere. Cui figurae apte congruit illa Domini parabola, in qua rediens ad patrem filius luxuriosus et prodigus, mox stola prima cum annulo induitur, manifeste insinuans quod quisquis vero corde de amissis poenituerit, potest donante Christi gratia, prima justitiae opera de quibus ceciderat, cum annulo inviolatae fidei recuperare. Et rogare eum coeperunt, ut discederet a finibus eorum. Conscii fragilitatis suae Geraseni, praesentia Domini judicant se indignos, non capientes verbum Dei, nec infirma adhuc mente pondus sapientiae sustinere valentes. Quod et Petro ipsi viso piscium miraculo contigisse legitur: Et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc illis benignꝰ ipse saluator petentib: quos certe
in abyssũ posset relegare concederet: rẽ necessariã
docere nos uolens. ut scilicet nouerimꝰ eos multo
minꝰ posse sua potestate nocere hominib. qͥ nec
pecorib qualib cunq potuer̃. Hanc autẽ potesta¬
tẽ dĩ bonꝰ occulta iusticia nob dare potest: iniusta
ñ potest. Qui aut̃ pascebant eos: fuger̃ &
nunciauer̾ inciuitatẽ & in agros. Qđ pastores
porcorũ fugientes ista nunciant: significat qͦsdã
etiã primates impioꝵs: quanquã xp̃ianã legem
fugiant. potentiã tam̃ eiꝰ ꝑ gentes stupendo & ad
mirando p̃dicare. Et egressi sunt uidere quid
esset facti. & ueniunt ad it sum: & uident illũ qͥ
a demonio uexabat᷑ sedentẽ uestitũ & sanȩ mentis.
uetusta suauitate delectatã. honorare quidẽ:
sed nolle pati xp̃ianã legẽ: dũ dicunt qđ eã implere
ñ possint : ad mirantes tam̃ fidelẽ popłm a pristi¬

Expanded text:
hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relegare, concederet. Rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos multo minus posse sua potestate nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibuscunque potuerunt. Hanc autem potestatem Deus bonus occulta justitia nobis dare potest, injusta non potest. Qui autem pascebant eos, fugerunt, et nuntiaverunt in civitatem et in agros. Quod pastores porcorum fugientes ista nuntiant, significat quosdam etiam primates impiorum, quanquam Christianam legem fugiant, potestatem tamen ejus per gentes stupendo et mirando praedicare. Et egressi sunt videre quid esset factum. Et veniunt ad Jesum, et vident illum qui a daemonio vexabatur sedevetusta suavitate delectatam honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possint, admirantes tamen fidelem populum a pristi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ int̾ fectionẽ porcorũ. hominib salutis occasio
pͣberet᷑. Pastores tũ i stacernentes: statĩ nunciant
ciuitati. Frubescat manicheus. Si de eadẽ substan¬
tia & ex eodẽ auctore: hominũ bestiarũq sunt
animȩ. quomꝰ ob unius hominis salutẽ duo milia
porcorũ suffocant᷑ .: in quorũ tam̃ interitu figura¬
lit̾ homines immundi : uocis & rationis exp̃tes
indicant᷑ : qͥ in monte suꝑbiȩ pascentes. lutulentis
oblectant᷑ inactib Talib enĩ ꝑcultꝰ idolorũ
possunt demonia dominari. Nã nisi quis porci mo-¬
re uixerit: ñ in eũ diabolus accipiet potestatẽ. aut¬
cipiet. E⁊ exeuntes sp̃s immundi. introier̃
inporcos: & magno impetu grex p̾cipitatꝰ est
inmare ad duo milia. & suffocati sunt in mari.
popłogentiũ adomi natione demor uoriĩ. in ab¬¬
ditis agunt sacrilegos ritus suos qui xp̃o credere
noluerunt: cȩca & ꝓfunda curiositate sũmersi.
& notandũ qđ sp̃s immundi nec in porcos irent. nisi

Expanded text:
ut per interfectionem porcorum hominibus salutis occasio praeberetur, pastores enim ista cernentes statim nuntiant civitati. Erubescat Manichaeus si quippe de eadem substantia, et ex eodem auctore hominum bestiarumque sunt animae, quomodo ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantur? In quorum tamen interitu figuraliter homines immundi, vocis et orationis expertes indicantur, qui in monte superbiae pascentes lutulentis oblectantur in actibus, talibus enim per cultus idolorum possunt daemonia dominari. Nam nisi quis porci more vixerit, non in eum diabolus accipiet potestatem aaccipiet. Et exeuntes spiritus immundi introierunt in porcos: et magno impetu grex praecipitatus est in mare ad duo millia, et suffocati sunt in mari. populo gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere noluerunt caeca et profunda curiositate submersi. Et notandum quod spiritus immundi nec in porcos irent, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier sanguine fluens sed a dño curata. ȩccła . ẽ. con¬
gregata de gentib: quȩ ingenito carnaliũ delectã¬
tionũ polluta fluxu. atq a coetu iã fuerat segregata
fideliũ. Sed cũ uerbũ dĩ iudeã saluare decerneret:
er hȩc abannis duodecĩ sanguine fluxerat: hoc est
eodẽ quohȩc nata sit tẽpore. illa coepit infirmari.
Una enĩ pene eadẽq scłi huiꝰ ȩtate . & sẏnagoga iN
patriarchis nasci: & gentiũ exterarũ natĩo ꝑ orbẽ
coepit idolatriȩ sanie foedari. Nã & fluxus sangui¬
nis. bifariã hoc . ẽ. & suꝑ idolatriȩ pollutione. & sup
his quȩ carnis ac sanguinis delectatione gerunt᷑. pot̾ est
recte intelligi. E

Expanded text:
Mulier sanguine fluens, sed a Domino curata, Ecclesia est conMulier sanguine fluens, sed a Domino curata, Ecclesia est congregata de gentibus; quae ingenito carnalium delectationum polluta fluxu, atque a coetu jam fuerat segregata fidelium: sed dum verbum Dei Judaeam salvare cerneret, er haec ab annis duodecim sanguine fluxerit, hoc est, eodem, quo haec nata sit tempore, illa coeperit inUna enim pene eademque saeculi hujus aetate, et Synagoga in patriarchis nasci, et gentium exterarum natio per orbem coepit idololatriae sanie foedari. Nam et fluxus sanguinis bifariam, hoc est, et super idololatriae pollutione, et super iis quae carnis ac sanguinis delectatione geruntur, potest recte intelligi. E
Abbreviated transcription (Latin):
uat In euangłio lucȩ ita scriptũ. ẽ: qͥa filia unica
erat illi fere annorũ duodecĩ: & hec moriebat᷑ Filia
gͦ archi synagogi. ipsa ẽ. synagoga: quȩ solalegili
institutione cõposita: quasi unica moysi nata erat:
& hȩc uelut duodecimo ȩtatis anno. hoc ÷ tẽpore pu¬
bertatis apꝓpinquante moriebat᷑. Quia nobilit̾ a ꝓphis
educata postquã ad intelligibiles annos ꝑuenerat.
post quã spũalẽ dõ sobolẽ generare debebat: subito
errorũ languore consternata: spuales uitȩ uias in¬
gredi despabilit̾ omisit. & si ñ axp̃o succurreret᷑.
horrendã pomĩa corruisset in mortẽ. Et abiit
cũ illo & sequebat᷑ eũ turba multa: & cõpramebant
illũ. Ad puellã ꝑgens sanandã dñs. a turba cõpri¬
mitur. quia genti iudeȩ salutaria monita p̾bens
quib egram uitiis eiꝰ conscientiã erigeret: noxia car¬
naliũ popłorũ . ẽ. consuetudine grauatꝰ. Et muli¬
er quȩ in ꝓfluuio sanguinis erat duodecĩ annis. & cȩt̾a.

Expanded text:
 ita scriptum est quia filia unica erat illi fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Filia ergo archisynagogi ipsa est Synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata erat. Et haec velut duodecimo aetatis anno, hoc est tempore pubertatis appropinquante, moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, postquam spiritalem Deo sobolem generare debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit, et si non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem. Et abiit cum illo, et sequebatur eum turba multa: et comprimebant illum. Ad puellam pergens sanandam Dominus a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens, quibus aegram vitiis ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quae erat in profluvio sanguinis duodecim annis.
Abbreviated transcription (Latin):
clariusq flagrauerat. Sed & allegoriȩ sũma concor-¬
dat: quia sicut unꝰ a demonio possesfus. ita & duo. gen-¬
tilis popłi typũ ñ in conuenient᷑ exprimunt. Nã cũ
tres filios noe generauerit. unius solũ familia in posses¬
sionẽ ascita. ẽ. dĩ: ex duob reliqͥs. diuersarũ nationũ
qͥ idolis manciparent᷑ ꝓcreati sunt popłi. IIII.

Expanded text:
clariusque flagraverat. Sed et allegoriae summa concorclariusque flagraverat. Sed et allegoriae summa concordat, quia sicut unus a daemonio possessus Judaeorum, sic et duo gentilis populi typum non inconvenienter exprimunt. Nam cum tres filios Noe generaverit, unius solum familia in possessionem ascita est Dei: ex duobus reliquis diversarum nationum, quae idolis manciparentur, procreati sunt populi.
Abbreviated transcription (Latin):
meũ: Cũq ascenderet nauẽ: coepit illũ dep̃¬
cari qͥ demonio uexatꝰ fuerat ut esset cũ illo: & ñ
admisit eũ. sed ait illi. Uade indomũ tuã ad tuos.
cupio dissolui & eẽ. cũ xp̃o multo magis optimũ. ma¬
nere incarne necessariũ ꝓpt̾ uos: ut sic quisq intelli¬
gat post remissionẽ peccatorũ redeundũ esse sibi in
conscientiã bonã: & seruiendũ euangłio ꝓpt̃ aliorũ
eciã salutẽ. ut deinde cũ xp̃o requiescat: necũ p̾prope
iã uult esse cũ xp̃o. neglegat ministeriũ p̃dicationis.
fratnȩ redẽptioni accõmodatũ. Qđ uͦ matheus du-¬
os dicit a demonũ legione curatos. marcus autẽ &
lucas unũ cõmemorant: intelligas unũ eoꝵ fuisse
ꝑsonȩ alicuius clarioris & famosioris. quẽ regio illa
maxime dolebat. & ꝓcuiꝰ salute plurimũ satagebat
Hoc uolentes significare duo euangłistȩ: solu cõmemo-¬
randũ iudicauerunt de quo facti huiꝰ fama latius prȩ¬

Expanded text:
eorum. Cumque ascenderet in navem coepit eum deprecari. quia a daemonio vexatus fuerat ut esset cum illo. et non dimisit eum sed ait illi. Vade in domum tuam. ad tuos. : Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum: manere in carne, necessarium propter vos . Ut sic quisque intelligat post remissionem peccatorum redeundum esse sibi in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio, propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat, ne cum praepropere jam vult esse cum Christo, negligat ministerium praedicationis fraternae redemptioni accommodatum. Quod vero Matthaeus duos dicit a daemonum legione curatos, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intelligas unum eorum fuisse personae alicujus clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat, et pro cujus salute plurimum satagebat. Hoc volentes significare duo evangelistae solum commemorandum judicaverunt, de quo facti hujus fama latius prae
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓcidere archisynagogũ ad pedes iesy. ẽ: legis latorẽ
cũ tota ꝓgenie patrũ. mediatorẽ dĩ & hominũ longe
sibi dignitatis gła p̾ferendũ. eẽ. cognoscere: & confite¬
ri cũ apło. quia qđ infirmũ. ẽ dĩ. fortius ẽ hominib

Expanded text:
Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem cum tota progenie patrum Mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognoscere, et confiteri cum Apostolo, quia quod infirmum est Dei, fortius e
Abbreviated transcription (Latin):
ctione ubi archi synagogus saluare filiã petit suã.
gogi ad optatã ꝑuenit sanitatẽ. immo de morte re-¬
uocata . ẽ. ad uitã. salus ostendit᷑ generis humani
quȩ dño in carne ueniente ita dispensata. ẽ: ut primo
aliqui ex isrł ad fidẽ uenirent. deinde plenitudo gen¬
tiũ intraret: ac sic om̃is isrł saluus fieret. Quis gͦ
archi synagogus iste qͥ ad dñm ꝓfilia rogaturus ad¬
uenit. melius quã ipse moyses intelligitur: Unde be
luminat: & ipse aspu scõ quo uitalia monita scribere
uel docere posset illuminatꝰ. ẽ. Qui uidens iesum ꝓci
dit ad pedes eiꝰ: quia p̃uidens in sp̃u uenturũ in carne
dñm humili corde se eiꝰ potentiȩ subdidit. quẽ ita circa
finẽ scłi hominẽ incarnandũ. ẽẽ. cognouit: ut ȩt̃nũ
ante om̃e scłm dm̃ existere ñ dubitaret. Si enĩ caput
xp̃i ds̃. pedes eiꝰ quid aptius quã assũpta humanitas
qua terrã nr̃ȩ mortalitatis tetigit accipiendi sunt:

Expanded text:
ctione ubi archisynagogus salvare filiam petit suam, gogi ad optatam pervenit sanitatem, imo de morte revocata est ad vitam, salus ostenditur generis humani, quae Domino in carne veniente ita dispensata est, ut primo aliqui ex Israel ad fidem venirent, deinde plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Quis ergo archisynagogus iste, qui ad Dominum pro filia rogaturus advenit, melius quam ipse Moyses intelliluminat, et ipse a spiritu sancto, quo vitalia monita scribere vel docere possit, illuminatur. Cui, sdit ad pedes ejus, quia praevidens in spiritu venturum in carne Dominum, humili corde se ejus potentiae subdidit: quem ita circa finem saeculi hominem incarnandum esse cognovit, ut aeternum ante omne saeculum Deum existere non dubitaret. Si enim caput Christi Deus, pedes ejus, quid aptius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
rietas adunata. Et illa confusio. hȩc uisio pacis int̾¬
pretat᷑: quia uidelicet electos in plurib linguis
& gentib una fides ac pietas toto orbe pacificando
confirmat. reprobos aut̃ plures sectȩ quã linguȩ dis¬
sociando confundunt. Et p̃cabatur eũ multũ:
ne se expelleret extra regionẽ. In euangłio lucȩ ita
scriptũ. ẽ. & rogabant eũ : ne imꝑaret illis ut in
abyssũ irent. Stiebant gͦ demones aliquando futurũ
ut ꝑaduentũ dñi mitterent᷑ in abyssũ: ñ ipsi futu¬
ra prȩdiuinantes. sed ꝓpħarũ de se dicta recolentes.
deoq głam dnĩci aduentꝰ quã mirabant᷑: ad suã ꝑ-¬
timescebant tendere dãnationẽ

Expanded text:
rietas adunata. Et illa confusio, haec visio pacis interpretatur, quia videlicet electos in pluribus linguis et gentibus una fides ac pietas toto orbe pacificando confirmat; reprobos autem plures sectae quam linguae dissociando confundunt. Et deprecabatur eum multum, ne se expelleret extra regionem. In Evangelio Lucae ita scriptum eabyssum irent. Sciebant ergo daemones aliquando futurum ut per adventum Domini mitterentur in abyssum, non ipsi futura praedivinantes, sed prophetarum de se dicta recolentes. Ideoque gloriam dominici adventus, quam mirabantur, ad suam pertimescebant tendere damnationem.
Abbreviated transcription (Latin):
pihuio Diliges qrtimũ tuũ. tanquã te ipsũ. rimũ
omiu mͣaximũ om̃iũ mandatũ dicit᷑. hoc ẽ. qdł ante
om̃ia debeamꝰ intimo in corde singuli quasi unicũ pre¬
titis fundiam̃tũ locare. qđ aꝑtius in conclusione demo¬
Primu gͥ om̃iũ & maximũ mandatũ ẽ. cognatio adq eon¬

Expanded text:
tuum tanquam teipsum. Primum omnium et maximum mandatum dicit, hoc est, quod ante omnia debeamus intimo in corde singuli, quasi unicum pietatis fundamentum locare. Quod apertius in conclusione demoPrimum ergo omnium et maximum mandatum e
Abbreviated transcription (Latin):
insidiis. qͥa in sermonib confutati st̃ ultra ñ int̾rogant:
sed aptissime cõprehensũ romanȩ tradunt potestati.
ex qͦ intelligimꝰ uenena inuidię. posseiquidẽ suꝑari:¬
sed difficilẽ conquiescere. E⁊ respondens iESos
dicebat docens intẽplo. Quomꝰ dicunt scribȩ. xp̃m
filiũ dauid esse: Ipse enĩ dicit inspu scõ. Dixit dñs

Expanded text:
insidiis: quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, insidiis: quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus, venena invidiae posse quidem sused difficile conquiescere. Et respondens Jesus dicebat, docens in templo: Quomodo dicunt scribae Christum Filium David esse? Ipse enim dicit in Spiritu sancto: Dixit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
entiã querant hanc inuenire ñ posse. idõq nec regni cȩ¬
lestis qđ sapientib solũ panditur apꝓpinquare ianue
Dieit enĩscriptura. Ꝙ in simplicitate cordis quȩrite illũ.
qm̃ inuenit᷑ abiis qui ñ tẽptant illũ: nisi forte dicamꝰ
qul demptaturus quidẽ dñm adi erit. sed audito eiꝰ respon¬
so correst mox ad pietatis grãm redierit: & quẽ prius
decipiendũ tẽptando putabat. post modũ amplectenddo
sequendũ esse cognouerit. Aut certe ipsã tẽptatione ñ
accipiamꝰ malã tanquã deciꝑe uolentis inimicũ: sed cau¬
ta potius tanquã expiri amplius uolentis ignotũ. Neq
eni frustra scriptũ est. Qui facile credit. leuis corde mi
norabitur. Et nemo iã audebat eũ interrogare.
harisci & saduceĩ. & ceteri principes iudeoꝵ. quȩrentes
occasionẽ caluiniȩ & uerbũ aliqdđ inuenire qđ pateret

Expanded text:
entiam quaerunt, hanc invenire non posse: ideoque nec regni coeentiam quaerunt, hanc invenire non posse: ideoque nec regni coelestis, quae sapientibus solum panditur, appropinquare januae. Dicit enim Scriptura: Et in simplicitate cordis quaerite illum; quoniam invenitur ab iis qui non tentant illum . Nisi forte dicamus quod tentaturus quidem Dominum adierit, sed audito ejus responso correptus, mox ad pietatis gratiam redierit; et quem prius tentando decipiendum putabat, postmodum amplectendo sequendum esse cognoverit. Aut certe ipsam tentationem non accipiamus malam, tanquam decipere volentis inimicum; sed cautam potius, tanquam experiri amplius volentis ignotum. Neque enim frustra scriptum est, Qui facile credit, levis est corde, et minorabitur . Et nemo jam audebat eum interrogare. Pharisaei et Sadducaei, et caeteri principes Judaeorum, quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet hostias & sacrificia laudantib aliis uͦ ma-¬
iore auctoritate fidei & dilectionis oꝑa p̃ferentib.
eoqđ plurimi patrũ ante legẽ absq om̃i uictimarũ
&. sacrificiorũ consuetudinẽ. ex fide tantũ quȩ ꝑ dile¬
Etionẽ opatur placerent dõ. sũmiq apud ipsũ loci habe¬
rentur: nemo autẽ unquã absq fide ac dilectione ꝑholo¬
causta solũ & sacrificia dõ placuisse inueniret᷑. inqua
sententia scriba iste etiã se fuisse declarauit. Irses
aut̃ uidens qđ sapient᷑ respondisset: dix̃ illi. Nones lon¬
ge aregnodĩ Non longe fuit a regnodi: qͥa sententiȩ
Alluis que nouitestam̃ti & euangłicȩ ꝑfectionis ẽ. ꝓpria
factor eicitisse ꝓbatꝰ ẽ. Unde sollertius in quirend̃r.
quom dicat matheus qđ scriba hic siue legis doctor ut
ipse appellat. cẽptans dñm de mandato primo siue maxi¬
mo intro gauerit. quc̃ scđm hunc euangłistã dñs n longe
este a regnodi asseuerat. cũ constet cos qͥteptando sapi

Expanded text:
ias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi Patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur, placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur: nemo autem unquam absque fide et dilectione per holocausta solum, et sacrificia Deo placuisse inveniretur. In qua sententia scriba iste etiam se fuisse declaravit. Jesus autem videns quod sapienter respondisset, dixit illi: Non es longe a regnillius quae Novi Testamenti et evangelicae perfectionis est propria, fautor exstitisse probatus est. Unde solertius inquirendum quomodo dicat Matthaeus quod scriba hic sive legis doctor ut ipse appellat tentans Dominum, de mandato primo sive maximo interrogaverit, quem secundum hunc evangelistam Dominus non longe esse a regno Dei asseverat, cum co
Abbreviated transcription (Latin):
ie sus contra gazophilaciũ: aspiciebat quomͦ turba ia¬
ctaret es ingatophilaciũ. Quia sermone greco ply¬
laxe seruarẽ dicit᷑ & gaza lingua ꝑsi ca diuitiȩ uocan¬
tur: garophilaciũ locus appellari solet quodiuitiȩ
seruant᷑. Quo nomine & archa in qua donaria popłi
congregabant᷑ ad usus tẽpli necessarios. & porticus
in quib seruabant᷑ appellabant᷑. Habes exẽplũ de
porticib in euangłio. Hȩc inqͥt uerba locutꝰ ẽ ingazo¬
philacio. docens intẽplo Habes de archa in libro regũ.
& tulit ioiada pontifex gaz ophilaciũ unũ. aꝑuitq

Expanded text:
Jesus contra gazophylacium, aspiciebat quomodo turba jaJesus contra gazophylacium, aspiciebat quomodo turba jactaret aes in gazophylacium. Quia sermone Graeco φυλάττειν servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet quo divitiae servantur. Quo nomine et arcam in qua donaria populi congregabantur, ad usus templi necessarios, et porticus in quibus servabantur appellabant. Habes exemplum de porticibus in Evangelio. Haec, inquit, verba locutus phylacio, docens in templo . Habes de arca in libro Regum: Et tulit Joiada pontifex gazophylacium unum, aperuitque
Abbreviated transcription (Latin):
hominib uerũ etiã pecunias quęrunt: grauiori ẽẽ
iudicio plectendos. Sunt enĩ qui se iustos & magni
apud dm̃ meriti simulantes. ab infirmis quib libet
& peccatorũ suoꝵ conscientia turbatis quasi patroni
ꝓeis in iudicio futuri. petunias acciꝑe ñ dubitant:
& cũ porrectaẽ manꝰ pauꝑi p̃ces iuuare solent. illi ob
hoc maxime in p̾cib ut pauꝑi numũ tollant ꝑnoctant.
Quib illa uidȩ maledictio ñ immerito congruit. Cũ
uidicat᷑ exeat condenatꝰ: & oratio eiꝰ fiat in peccatum:
Condemnatꝰ quippe cũ iudicat᷑ exit. & orationẽ suã in
peccatũ recipit: qͥ magnȩ nunc estimationis apud ho¬
mines habet᷑ indiuino tunc examine ñ solũ se ꝓalus
intuenire ñ posse. sed nec sua sibi merita sufficere pos¬
se dephendit: immo ipsarũ quib humanũ iudicium
fefellerat precũ int̾ crimina poenas luit. Et sedens

Expanded text:
hominibus, verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse hominibus, verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse judicio plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infimis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri, pecunias accipere non dubitant: et cum porrectae manus pauperi preces juvare soleant, illi ob hoc maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Judae maledictio non immerito congruit: Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur, exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit, immo ipsarum quibus humanum judicium fefellerat precum, inter crimina poenas luit. Et sedens
Abbreviated transcription (Latin):
officii ordine. cõpetit. sed eos nimirũ qͥhȩc siue habi¬
ta. seu certe ñ habita indebite amant. a fidelib qui¬
busq quasi improbos docet. ẽẽ cauendos: animũ ui¬
delicet ñ gradũ iusta districtione redarguens. Quãuis
& hoc culpa ñ careat: si idẽ inforo litib int̾esse qͥ cͥathe¬
dra moysi synagogȩ magistri cupiunt appellari.
Duplici sane ratione a uanȩ głȩ cupidis attendere iu-¬
bemur : ne scilicet eoꝵ sola simulatione seducam᷑. esti¬
memur. frustra gaudentes in bonis laudari quȩ si¬
mulant. Qui deuorant domos uiduarũ sub ob¬
tentu ꝓlixȩ orationis. hi accipient ꝓlixius iudiciũ.
on tantũ ait accipient iudiciũ: sed adiunxit ꝓlixius.
ut insinuet ñsolũ illos qͥ in angulis stantes orant ut
uideant᷑ ab hominib dãnationẽ mereri: sed & eos qͥ
hȩc ꝓlixius quasi religiosiores agendo. ñ solũ laudes ab

Expanded text:
officii ordine coofficii ordine cota, seu certe non habita indebite amant, a fidelibus quibusque, quasi improbos docet esse cavendos, animum videlicet non gradum justa distinctione redarguens. Quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi synagogae magistri cupiunt appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne scilicet eorum vel simulatione seducamatione inflammemur, frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devorant domos viduarum sub obtentu prolixae orationis, hi accipient prolixius judicium. Non tantum ait, Accipient judicium, sed adjunxit prolixiu, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant ut videantur ab hominibus damnationem mereri, sed eos qui haec prolixius quasi religiosiores agendo non solum laudes ab
Abbreviated transcription (Latin):
hodie: contra iudeos. & n enĩ qͥ confitent᷑ xp̃m esse
uenturũ: hominẽ simplicẽ & scm̃ uirũ asserunt de
genere dauid. Int̾rogemꝰ gͦ eos docti a dño si simplex
sed sp̃u sc̃o. Non aut̃ reprehenduntur qđ dauid filiũ
dicunt: sed qđ dĩ filiũ eũ esse ñ credunt. Siquidẽ ipse
& dñs dauid . ẽ. ds̃ ante tẽpora manendo: & filius da-¬
uid apparuit homo intẽporis fine nascendo. Qđ aut̃
a patre subiciunt᷑ ei inimici: ñ infirmitatẽ filii sed
unitatẽ naturȩ qua in altero alter oꝑatur significat:
Nã & filius subicit inimicos patri: qͥa patrẽ clarificat
& in primis cathedris sedere in synagogis. & primos¬
amant discubitꝰ in cenis. Ambulare in stolis. cultio¬
rib uestim̃tis indutos ad publicũ ꝓcedere significat:
in quo int̾ cȩtera diues ille qͥ epulabat᷑ cotidie splendide
peccasse describit᷑. Notandũ autẽ qđ ñ salutari inforo.¬
ñ primos sedere: uł discũbere uerat eos quib hoc

Expanded text:
hodie contra Judaeos. Et hi enim, qui confitentur Christum esse venturum hominem simplicem ac sanctum, verum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex sed in Spiritu sancto. Non autem reprehenduntur quia David filium dicunt, sed quia Filium Dei eum esse non credunt. Siquidem ipse et Dominus David est, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, qua in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat et in primis cathedris sedere in synagogis, et primos discubitus in coenis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat, in quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide peccasse describitur. Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ticinia respuentes. Stultũ gͦ erat inde ꝓferre testimo¬
nia: quorũ auctoritatẽ ñ sequebantur. Porro ad ȩter¬
nitatẽ animarũ ꝓbandã : de moyse ponit exemplũ.¬
Go enĩ sũ ds̃ abrahã & ds̃ isaac & ds̃ iacob: statĩq infert.
ꝑmanere post mortẽ. neq enĩ poterat ficri ut eorũ. ẽẽt.
ds̃ qͥ nequaquã subsisterent: consequent̾ introduceret᷑

Expanded text:
ticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimoticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam de Moyse ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . statimque infert:  animas permanere post mortem neque enim poterat fieri, ut eorum esset Deus, qui nequaquam subsisterent, consequenter introdu
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis ȩqualitatẽ quisquis ascendere desiderat. nunc
minimis frĩb pie agendo condescendat. De mortuis
aut̃ qđ resurgant. ñ legistis in libro moysi suꝑrubum
quomꝰ dixerit illids̃ inquiens. ego sũ ds̃ abrabã & ds̃
isaac. & ds̃ iacob: Ad ꝓbandã resurrectionis uerita¬
tẽ: multo aliis manifestiorib exẽplis uti potuit. e qͥb
est & illud. Suscitabunt᷑ mortui. & resurgent qͥ in
monum̃tis sunt. & in alioloco. Multi dormientiũ
de t̾rȩ puluere consurgent. alii in uitã. alii in oppro¬
briũ & confusionẽ ȩt̾nã. Quęrit᷑ itaq quid sibi uolu¬
erit dñs hoc ꝓferre testimoniũ: qđ uidetꝰ ambiguũ.¬
uł ñ satis ad resurrectionis ꝑtinet ueritatẽ. Supra
diximꝰ saduceos nec angłos nec sp̃m nec resurrectionẽ
corporũ confitentes. animarũ qͦq interitũ p̃dicasse
Hi quinq tantũ libros moysi recipiebant: ꝓpħarũ ua¬

Expanded text:
dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desiderat, nunc dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desiderat, nunc minimis fratribus pie agendo condescendat. De mortuis autem quod resurgant non legistis in libro Moysi super rubum, quomodo dixerit illi Deus inquiens: Ego sum s. Ad comprobandam resurrectionis veritatem, multo aliis manifestioribus 181 exemplis uti potuit, e quibus est illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt . Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent: alii in vitam, et alii in opprobrium et confusionem aeternam . Quaeritur itaque, quid sibi voluerit Dominus hoc praeferre testimonium, quvel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Supra diximus Sadducaeos, nec angelos, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum va
Abbreviated transcription (Latin):
neq nubent᷑. sed sunt sicut angłi incęlis. Latina consu-¬
etudo greco idiomati ñ respondet Nubere enĩ ꝓprie di¬
cunt᷑ mulieres. & uiri uxores ducere: sed nos simplicit᷑
dictũ intelligamꝰ qđ nubere de uiris & nubi de uxorib¬
scriptũ sit. id ÷ in resurrectione ñ nubent neq nubent᷑
Resurgent gͦ corpora: quȩ possunt nubere & nubi. Nemo
qͥppe dicte de lapide & arbore & his reb quȩ ñ habent
mẽbra genitalia. qđ ñ nubant neq nubant᷑. sed de his
quȩ cũ possi nt nubere. tam̃ alia ratione ñ nubunt.
Qđ aut̃ infertur. sed sunt sic̃ angłi in cęlis: spũ alis reꝓ¬
mittit᷑ conuersatio. Sunt enĩ sicut angłi incęlis. qui
gła resurrectionis innouati. absq ullo mortis metu
absq ulla labe corruptionis. absq ullo terreni statꝰ
actu ꝑpetua dĩ uisione fruunt᷑: ad qua necesse. ẽ anglicȩ

Expanded text:
neque nubentur, sed sunt sicut angeli in coelis. Latina consuneque nubentur, sed sunt sicut angeli in coelis. Latina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus dictum sit. Si in resurrectione non nubent neque nubentur, resurgent ergo corpora quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus quae non habent membra genitalia, quia non nubant neque nubantur, sed de iis qui cum possint nubere, tamen aliqua ratione non nubant. Quod autem infertur: Sed sunt sicut angeli in coelis, spiritalis repromittitur conversatio. Sunt enim sicut angeli in coelis, qui gloria resurrectionis innovati, absque ullo mortis metu, absque ulla labe corruptionis, absque ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam necesse est angelicae
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ corporũ ñ credebant: animas iudicantes inte-¬
rire cũ corporib: recte istiusmodi fingunt fabulam
quȩ deliram̃ti arguat eos qͥ resurrestiõnẽ asserunt
corporũ Potest aut̃ fieri. ut uere ingente eoꝵ aliqͣndo
hoc contigerit. Nresurrectione gͦ cũ resurrexe¬
Turpitudinẽ fabulȩ opponunt. ut resurrectionis denegent
ueritatẽ. Uerũ mystice septẽ hi fr̃s sine filiis defuncti.
reꝓbis quibusq congruunt: ꝑtotã huiꝰ scłi uitã¬
quȩ septẽ dieb uoluit᷑. a bonis oꝑib steriles existunt.
Quib uiritim misera morte p̾reptis. ad ultimũ & ipsa
mundana conuersatio quã illi absq fructu uitalis oꝑis
ex egerant. quasi uxor in foccunda transibit¬
⁊ respondens iesus: ait illis. Nonneidõ erratis ñ scientes.
scripturas. neq uirtutẽ dĩ Propterea errant. qͥa scri¬
pturas nesciunt. & qͥa scripturas ignorant. consequent
entia. Emenĩ a mortuis resurrexerint: neq nubent¬

Expanded text:
rectionem corporum non credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum eTurpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totaquae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transibit. Respondens autem Jesus, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Propterea errant, quia Scripturas nesciunt, et quia Scripturas ignorant consequenter entia . Cum enim a mortuis resurrexerint, neque nub
Abbreviated transcription (Latin):
constituerit dñs: prima illa causa utillimꝰa debet
facillime cogitari: etia sic ẽe̾. insinuatũ: ita om̃s scõs
ꝓpłas uno sp̃u locutos mirabili int̾ se consensione con¬
stare: ut hoc multo aplius sit quã si om̃iũ omĩa ꝓpħa¬
rĩ uno unius hominis ore dicerent᷑: & ideo indubitan¬
pisaiã tam sint malachiȩ quã uaiȩ: & quȩ dicta st̃
pͥmalachiã tam sint isaiȩ quã malachiȩ. quid opis erat
ut em̃daret marcos cũ aliud ꝓalio sibi nom̃ occur¬
rens a se scriptui legisset. ac ñ potius sequens auctorita
tẽ sp̃s scĩ a quo mentẽ sua regi plus nob̾ ille utiꝙ sen¬
tiebat: ita hoc scriptũ relinqueret: sicut eũ admo¬
nendo constituerat ei dñs ad informandos nos tan¬
tã uerborũ suorũ int̾ ꝓpħas. eẽ. concordiã. ut ñ
absurde immo congruentissime etiã isaiȩ deputa¬
remus. qđ ꝑ malachiã dictũ repperimꝰ Fbit¬

Expanded text:
constituerit dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari etiam sic esse insinuatum ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos mirabili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sit. quam si omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur, et ideo indubi. tanper Isaiam tam sint Malachiae quam Isaiae, et quae dicta sunt per Malachiam tam sint Isaiae quam Malachiae, quid opus erat ut emendaret Marcus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum legisset? ac tem spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut eum admonendo constituerat ei dominus, ad informandos nos tantam uerborum suorum inter prophetas esse concordiam, ut non absurde, immo congruentissime etiam Hieremiae deputaremus quod per Zachariam dictum repperi
Abbreviated transcription (Latin):
mo xp̃i tribuit᷑ Notandũ itaq qđ dicitꝰ. p̃dicans
baptismũ poenitentiȩ in remissionẽ peccatorũ:
qm̃ baptismũ qđ peccata solueret quia dare ñ pote¬
rat p̾dicabat. ut sic̃ incarnatũ uerbũ patris p̾curre¬
bat uerbo p̾dicationis. ita baptismũ poenitentiȩ quo
peccata soluunt᷑ p̾curreret suobaptismate quo pecca

Expanded text:
dicitur: Praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum: quoniam baptismum quod peccata solveret, quia dare non poterat, praedicabat. Ut sicut incarnatum Verbum Patris praecurrebat verbo praedicationis, ita baptismum poenitentiae, quo peccata solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ quintẽplũ de qͦ ꝑpmicheã. Et cu turris nebulosa
filiȩ syon. E⁊ locauit eã agricolis. Quos alibi
uineȩ oꝑarios appellauit qͥ conducti fuerant hora
prima. t̾cia. sexta. & nona. E⁊ peregre ꝓfectꝰ. ẽ
Non locimutatione. Nã ds̃ unde abesse potest: quo cõ¬
plentur omĩa. & qͥdicit ꝑieremiã. ego ds̃ apꝓpinquans
& ñ de longe dicit dñs Sed abire uidet᷑ a uinea: ut
uinitorib liberũ oꝑandi arbitriũ derelinquat.
ł misit ad agricolas in tẽpore seruũ: ut ab agrico

Expanded text:
dicitur per Michaeam: Et tu turris nebulosa filiae Sion. Et locavit eam agricolis. Quos alibi vineae operarios appellavit, qui conducti fuerant hora prima, tertia, sexta et nona. Et peregre profectus est, non loci mutatione. Nam Deus unde abesse potest, quo complentur omnia? Et qui dicit per Jeremiam: Ego Deus appropinquans, et non de longe dicit Dominus? Sed abire videtur a vinea, ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Et misit ad agric
Abbreviated transcription (Latin):
bile dõ qͥcquid bono animo obtulerimꝰ : qͥ ñ substantiã
offerentiũ sed conscientiã pensat. nec ꝑpendit quantũ
in eiꝰ sacrificio. sed ex quanto ꝓferat᷑. suxta uͦ legẽ alle¬
goriȩ. diuites qͥ ingazophilaciũ munera mittebant.
uideos de iusticia legis elatos: porro uidua pauꝑ.
eccłȩ simplicitatẽ designat. Quȩ recte pauꝑ appel¬

Expanded text:
bile Deo quidquid bono animo obtulerimus, qui non substantiam bile Deo quidquid bono animo obtulerimus, qui non substantiam offerentium, sed conscientiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Juxta vero leges allegoriae, divites qui in gazophylacium munera mittebant, Judaeos de justitiae legis elatos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem designat. Quae recte pauper appel
Abbreviated transcription (Latin):
ingazophilacio: ascendebat scriba regis & pontifex.
effundebantq & numerabant pecuniã quȩ inue¬
niebat᷑ in domo dnĩ. Itaq dñs qͥ appetitores primi¬
simulatis orationib ꝓlixius iudiciũ p̃dixerat. ẽe. re¬
pendendũ: etiã dona ferentes in domũ dñi excepto
examine discernit. ut retribuat singulis scđm cor
& oꝑa eoꝵ: quȩ eodẽ modo semꝑ in ȩccła idem internꝰ
arbiter agere ñ cessat. Et multi diuites iactabant
multa. Cũ uenisset aut̃ una uidua pauꝑ. misit duo
minuta. qđ est quadrans. Quadrantẽ uocat calcu¬
latores quartã partẽ cuiꝰcunq rei. uidelicet aut loci
aut tẽporis aut pecuniȩ: Forsitangͦ hoc loco quartã
partẽ sẏcli. id ÷ quinq obolos significat. E⁊ conuo¬
cans discipłos suos: ait illis. Am̃ dico uob̾: qm̃ uidua
hȩc pauꝑ. plus om̃ib misit: qͥ miser̃ in gazophilaciũ.
Hic nob locus moralit̃ quidẽ intimat quã sit accepta¬

Expanded text:
is et pontifex, effundebant, et numerabant pecuniam quae imveniebatur in domo Domini . Itaque Dominus qui appetitores primasimulatis orationibus prolixius judicium praedixerat esse rependendum, etiam dona ferentes in domum Domini certo examine discernit, ut retribuat singulis secundum cor et opera eorum, quia eodem modo semper in Ecclesia idem internus arbiter agere non cessat. Et multi divites jactabant multa. Cum venisset autem una vidua pauper, misit duo minuta, quod est quadrans. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujuscunque rei, videlicet aut loci, aut temporis, aut pecuniae. Forsitan ergo hoc loco quartam partem sicli, id est, quinque obolos significat. Et convocans discipulos ait illis: Amen dico vobis quoniam vidua haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazophylacium. Hic nobis locus moraliter quidem intimat quod sit accepta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa eiꝰ sponsus ꝓea mortẽ ꝑtulit. & nunc in cęli pene¬
tralib ab eiꝰ oculis occultꝰ quasi in parte alterius re¬
gionis uiuit. Hȩc ingaz ophilaciũ minita duo mit¬
tit. quȩ in conspectu diuinȩ maiestatis oblationes
deuotȩ nr̃e oꝑationis quasi certo numero conscri
& consignatas seruat: siue dilectionẽ dĩ & ꝓximi. seu
fider orationisq suȩ munera defert. Quȩ considerat u
ꝓpric fragilitatis minuta. sed merito piȩ intentionis
qccepta: cunctis suꝑbientiũ iudeorũ oꝑib pręstant
lueni ex eo qđ abundabat illis miser̃: hȩc uͦ de penui¬
ria sua omia quȩ habuit misit totũ uictũ suũ. Ex

Expanded text:
tulit, et nunc in coeli penetralibus, ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua oblationes devotae nostrae operationis quasi certo numero conscriptae et consignatae servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert. Quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae intentionis accepta, cunctis superbientium Judaeorum operibus praestant. Omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt. Haec vero de penur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ñ sũ sicut cȩteri hominũ. raptores. iniusti. & cȩtera.
Ominẽ aut̃ uictũ suũ indĩ munera mittit ȩccła: quȩ ome
qđ uiuit ñ sui esse meriti. sed diuini muneris intelligit
dicens. Ds̃ ꝓpicius esto mͥpeccatori. &iterũ. fortitũ¬
dinẽ meã ad tẽ custodiã. quia tu ds̃ susceptor ms es:

Expanded text:
n sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, etc. . Omnem autem victum suum in Dei munera mittit Ecclesia, quia omne quod vivit, non sui esse meriti, sed divini muneris intelligit, dicens: Deus propitius esto mihi peccatori . Et iterum: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu
Abbreviated transcription (Latin):
Duscepit qͦ uoluntatẽ meã suscepit tristicia mca. Confi¬
dent̾ tristiciã nomino: qͥa crucẽ p̃lico Mea ẽ uoluntas
quã suã dixit. qͥa ut homo suscepit tristicia mea ut hõ
locutꝰ e & ideoait. Non sicut ego uolo. sed sicut tu uis
Mea ẽ. tristicia. quã meo suscepit affectu. Ergo ꝓme do¬
luit. qui ꝓse nchil habuit qđ doleret. Ꝙ sequestrata
delectatione diuinitatis ȩtnȩ: tedio meȩ infirmitatis
afficit᷑ Iristis inqͥt. ẽ anima meausq ad mortẽ. Non
ꝓpt̾ mortẽ tristis.ẽ. dñs: quia eũ conditio corporalis
affectꝰ ñ formido mortis offendit. Nã qͥ corpus susce¬
pit: omĩa debuit subire quȩ corporis sunt. ut esuriret
sitiret. angeret᷑. contristaret᷑. Diuinitas aut̃ cõmuta¬
ri ꝑhos nescit affectꝰ Sustinit it hic & uigllate.
Ꝙ cũ ꝓcesisset paululũ. ꝓcidit suꝑ trã. Q prȩcipit
sustinete hic & uigilate. ñ a somnoꝰ infidelitatis & tor
rentq secũ. paululũ ꝓcedens ruit in faciem suam.¬

Expanded text:
tristitiam meam. Confidenter tristitiam nomino, quia crucem praedico. Mea est voluntas, quam suam dixit. Quia ut homo suscepit tristitiam meam, ut homo locutus Et ideo ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis . Mea est tristitia, quam meo suscepit affectu. Ergo pro me doluit, qui pro se nihil habuit quod dolere Et sequestrata delectatione divinitatis aeternae, taedio meae infirmitatis afficitur. Tristis est, inquit, anima mea usque ad mortem. Non propter mortem tristis est Dominus, quia eum conditio corporalis affectus, non formido mortis offendit. Nam qui corpus suscepit, omnia debuit subire quae corporis sunt, ut esuriret, sitiret, angeretur, contristaretur. Divinitas autem commutari per hos nescit affectus. Sustinete hic, et vigilate. Et cum processisset paululum, procidit super terram. Quod praecipit, sustinete hic, et vigilate, non a somno prohibet, cujus rentque secum, paululum procedens ruit in faciem suam
Abbreviated transcription (Latin):
& in oratione dñica dicimꝰ. Ne nos inducas intẽptatio¬
nẽ: quã ferre ñ possumꝰ. ñ tẽptationẽ penitꝰ refutan¬
tes: sed uires sustinendi in tẽptationib dep̃cantes.
Ergo & in p̾sentiarũ ñ ait. uigilate & orate ne tẽptemini
sed ne intretis intẽptationẽ: hoc. ẽ. ne tẽptatio uos
suꝑet ultima. & intra suos cͤasiuis teneat. Uerbigr̃a

Expanded text:
tione Dominica dicimus: Et ne nos inducas in tentationem ; quam ferre non possumus: non tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus deprecantes. Ergo in praesentiarum non ait: Vigilate et orate, ne tentemini, sed, ne intretis in tentationem. Hoc est, ne tentatio vos superet ultima, et intra suos casses teneat. Verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
moritut mors: me ñ moriente scđ̾m carne uidelicet
transeat ait calix. Uerũ quia ñ alit hoc fiet.ait. hon
ql ego uolo sed qđ tui. Qd aut̃ patrẽ inuocans duplici
nanq abba qđ &e pat̾ significat: sed abba hebreũ. pat
reci est & latinũ. Ut gͦꝰ utrunq popłm in eũ creditu¬
rui ab utroq eũ inuocandũ esse doceret: utraq lingua
eũ primꝰ ipse inuocat. Ipse.ẽ. enĩ bonꝰ pastor: qui
animã dando ꝓouib suis. unũ de duob gregib ouile
ꝑfecit. Ideoq utriusq uoce gregis auxiliũ patris fla¬
gitat: ut nos utriq exẽplo illius informati. ubi aduer¬
sa imminere senserimꝰ nos patrẽ dm̃. hebrei abba inuo¬
cantes. una fidei & caritatis deuotione p̾sidiũ cȩleste
quęramꝰ Unde doctor egregus formã docendi a dño
sumens. ita suos alloquit᷑ auditores. Accepistis sp̃m
adoptionis filiorũ: in quo clamamꝰ abba pat̾ Abba
nimirũ illi qͥ de israhelitico popło: nos pat̾ qͥde gentib

Expanded text:
moritur mors me non moriente, secundum carnem videlicet, transeat, ait, calix. Verum quia non aliter hoc fiet, ait: « Non quod ego volo, sed quod tu. » Quod autem Patrem invocans, duplici namque abba, quod et pater significat, sed abba Hebraeum, pater Graecum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum ab utroque eum invocandum esseinvocat. Ipse est bonus pastor qui animam dando pro ovibus suis unum de duobus gregibus ovile perfecit . Ideoque utriusque voce gregis auxilium Patris flagitat, ut nos utrique exemplo illius informati, ubi adversa imminere senserimus nos patrem Deum, Hebraei abba invocantes, una fidei et charitatis devotione praesidium coeleste quaeramus. Unde doctor egregius formam docendi a Domino sumens ita suos alloquitur auditores: Accepistis spiritum adoptionis filiorum in quo clamamus, abba pater . Abba nimirum illi qui de Israelitico populo, nobis Pater qui de gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ponã ptẽ : xpc dicit. anima mea turbat᷑. Utrunq uerũ
e &e plenũ utrunꝙ ratione. qđ & ille qͥ est inferior ñ
timet & ille qͥ est suꝑior gerit tim̃tis affectũ Iuc enĩ
quasi homo uimmortis ignorat: iste aut̃ quasi ds in cor¬
pore constitutꝰ fragilitatẽ carnis exponit. ut eoꝵ qui
sacrimtũ incirnationis abiurant excluderet᷑ impietas
D eniq e hec dixit & manicheus ñ credidit. ua lentio
ne giuit. marcion fantasma iudicauit. Eo usq aut̃ homi

Expanded text:
atur. Utrumque verum est, et plenum utrumque ratione, quia et ille qui est inferior non timet, et ille qui est superior gerit timentis affectum. Ille enim quasi homo vim mortis ignorat. Iste autem, quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum Incarnationis abjurant excluderetur impietas. Denique et hoc dixit, et Manichaeus non credidit, Valentinus negavit, Marcion phantasma judicavit. Eo aut
Abbreviated transcription (Latin):
astor is pectus labens. teporalia que l abet exotius iu
orations qua eiꝰ uisionẽ requirat. annumet andurs in
eis do quibrit ipse qͥa recepet mercede sua qn imo
qrde coutrtationt pomere. quid e alud qu u me cta

Expanded text:
ditoris pectus habens, temporalia quaelibet potius in ditoris pectus habens, temporalia quaelibet potius in oratione quam ejus visionem requirat, annumerandus in eis de quibus ait ipse: Quia receperunt mercedem suam . In imo quippe cogitationem ponere, quid e
Abbreviated transcription (Latin):
tanda.ẽ: quando eũ trinȩ negationi sufficiens timor
inuasit. Et uener̃ in prȩdiũ cui nom̃ gethsemaniꝰ
Monstrat᷑ usq hodie locus gechsemani inquo dñs orauit
ad radices montis oliueti: nunc ȩccła de suꝑ ȩdificata.
nt̾pretat᷑ aut̃ gethsemani: uallis pinguis siue pingue¬
etiã loca & tẽpora in quib oꝑatur & loquit᷑ mysticis
ut sepe dictũ. ẽ. sunt plena figuris: cũ in monte orat
dñs quasi tacite nos admonet sullimia tantũ orando
inquiri. & ꝓcȩlestib bonis supplicare debere. At cũ
in ualle orat & hoc inualle pinguiũ siue pinguedinis.
ipsius ȩque insinuat nob̾ humilitatẽ: semꝑ in oratio¬
nib & internȩ pinguedinẽ dilectionis ẽẽ. seruandã.
ne qui indelicet orans dm̃ iactare si a maerita mereplũ
sbi srbait dimittere nolens. dece alia talenta sibri
Aol o frustra pͥcabat᷑ renitti: ne ieuiũ abamos con¬

Expanded text:
tanda est, quando eum trinae negationi sufficiens timor tanda est, quando eum trinae negationi sufficiens timor invasit. Et veniunt in praedium cui nomen Gethsemani. Monstratur usque hodie locus Gethsemani, in quo Dominus oravit ad radices montis Oliveti, nunc Ecclesia desuper aedificata. Interpretatur autem Gethsemani vallis pinguium, sive pingueetiam loca et tempora in quibus operatur et loquitur, mysticis ut saepe dictum est sint plena figuris, cum in monte orat Dominus, quasi tacite nos admonet sublimia tantum orando inquiri, et pro coelestibus bonis supplicari debere. At cum in valle orat, et hoc in valle pinguium sive pinguedinis, ipsius aeque insinuat nobis humilitatem semper in orationibus, et internae pinguedine dilectionis esse servandam, ne quis videlicet orans Deum, jactare sua merita in exemplum sibi debebat, dimittere nolens, decem millia talenta sibi a domino frustra precabatur remitti. Ne jejunum ab amore con