comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
futura eẽt: quando coeptura id ÷ quia trina ante
gallicantũ. Quanquã in animo eiꝰ: & ante primũ
gallicantũ tota possit intelligi. Quãuis enĩ uerbis
negintis ante primũ coepta. ante scłm aut̃ gallicantũ
ꝑacta sit tota illa trina negatio: tam̃ affectione ani¬
mi & timore petri. ante pͥmũ tota concepta. ẽ. Nec int est
quantis morarũ int̾uallis trina uoce enunciata sit: cũ
cor eiꝰ etiã ante primũ gallicantũ coca possideret tam
magna scilicet formidine inbibita. ut posset dñm ñ
solũ semel. sed iterũ & t̾cio interrogatus negare: ut
rectius diligentiusq attendentibꝰ quomͦ moechatꝰ est
mulierẽ incorde suo. qͥ eã uiderit ad concupiscendũ.
sic petrus quandocunq uerbis ederet timorẽ quẽ tam
uehementẽ animo conceꝑat ut ꝑdurare posset usq ad
t̃ciã dñi negationẽ. tota trina negatio ei tẽpori depu¬

Expanded text:
futura esset, quandoque coeptura, id est, quae trina ante futura esset, quandoque coeptura, id est, quae trina ante galli cantum, quantum in animo ejus et ante primum galli cantum tota possit intelligi. Quamvis enim verbis negantis ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum peracta sit tota illa trina negatio, tamen affectatione animi et timore Petri ante primum tota concepta est. Nec interest quantis morarum intervallis trina voce nuntiata sit, cum cor ejus etiam ante primum galli cantum totam possideret, tam magna, scilicet, formidine imbibita, ut posset Dominum non solum semel, sed iterum et tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque attendentibus quomodo jam moechatus est mulierem in corde suo, qui eam viderit ad concupiscendum , sic Petrus quandocunque verbis ederet timorem, quem tam vehementem animo conceperat, ut perdurare posset usque ad tertiam Domini negationem, tota trina negatio ei tempori depu
Abbreviated transcription (Latin):
auaco dicente priusquã galus bis uocẽ dederit ter
me es negaturus. cȩteri euangłistȩ simplicit dixer.
prius quã gallus cantet ter me negabis toiaeni petri
negatio: ⁊rina negatio ẽ In eadẽ eni ꝑmansit negateo¬
ne animi ꝓpositõq mendacii: donec admonitꝰ quid ei
peuetuisit amaro fletu & cordis dolore sanaretur. Hȩc
aut̃ tota: id÷ trina negatio si post pͥmũ galli cantũ
incipet. falsũ dixisse uĩderentur tres. qͥ dixer dixisse
dnm qđ ante quã gallus cantaret ter eũ petrus esset
negaturus. Rursus si totã trinã negationẽ ante ꝑegis¬
setꝰ quã cantare gallus inciꝑet: suꝑfluo dixisse maR¬
cus dep̃henderetur ex ꝑsonadñĩ. amendicotͥ. quia
tu in nocte hac prius quã gallus bis uocẽ dederit.
ter me negaturus es. Sed quia ante primũ galli
cantũ coep̃ta. ẽ illa trina negatio: attender illi tres
ñ quando eã cõpleturus esset petrus. sed quanta

Expanded text:
Marco dicente: Priusquam gallus bis vocem dederit, ter Marco dicente: Priusquam gallus bis vocem dederit, ter me es negaturus, caeteri evangelistae simpliciter dixerunt: Priusquam gallus cantet, ter me negabis. Tota enim Petri negatio, trina negatio est. In eadem namque permansit negatione animi propositoque mendacii, donec admonitus quid ei praedictum sit, amaro fletu et cordis dolore sanaretur. Haec autem tota, id est, trina negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse viderentur tres, qui dixerunt dixisse Dominum quia antequam gallus cantaret, ter eum Petrus esset negaturus. Rursus, si totam trinam negationem ante peregisset, quam cantare gallus inciperet, superfluo dixisse Marcus deprehenderetur ex persona Domini: Amen dico tibi, quia tu in nocte hac, priusquam gallus bis vocem dederit, ter me negaturus es. Sed quia ante primum galli cantum coepta est illa trina negatio, attenderunt illi tres non quando eam completurus esset Petrus, sed quanta
Abbreviated transcription (Latin):
Percute pastorẽ: & disꝑgent᷑ oues. Sexagesimo quoq
octauo psalmo qͥ totus a dño canit᷑ huic sensui congru¬
ente. qm̃ quẽ tu ꝑcussisti: ipsi ꝑsecuti sunt. ꝑcititur
aut̃ pastor bonus: ut ponat animã suã ꝓouib suis.
& de multis gregib errorũ fiat unꝰ grex & unꝰ pastor
IETRUS aut̃ ait illi. Ꝙsi om̃s scandalizati fuerint:
sed ñ eggo. Non. ẽ temeritas nec m̃daciũ: fides est apłi
petri. & ardens affectꝰ erga dñm saluatorem.
ait illi iesos. Am̃ dicot: quia tu hodie in noete
hacprius quã bis galluis uocẽ dederit. terme es nega¬
curus a ipetuũ de ardore fidei ꝓmittebat. & sal̃¬
uator quasi ds futura nouerat. Et nota qđ pecrus uc
noct neget &e negat t̾cio: post quã aute gulius cest¬
not e detrescentib tenebris uicina lepe nũnciat aest¬
conuersus ficuit amare. negationis sordes lacrimis
lauans.: Non ẽ sanc arbitrandũ contrariũ ce. qđ

Expanded text:
Percute pastorem, et dispergentur oves . Sexagesimo quoque Percute pastorem, et dispergentur oves . Sexagesimo quoque octavo psalmo, qui totus a Domino canitur, huic sensui congruente: Quoniam tu percussisti, ipsi persecuti sunt. Percutitur autem pastor bonus, ut ponat animam suam pro ovibus suis, et de multis gregibus errorum fiat unus grex et unus pastor Petrus autem ait ei: Et si omnes scandalizati fuerint, sed non ego. Non est temeritas nec mendacium, sed fides est apostoli Petri, et ardens affectus erga Dominum Salvatorem. Et ait illi Jesus: Amen dico tibi quia tu hodie, in nocte hac, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus. Et Petrus de ardore fidei promittebat, et Salvator quasi Deus futura noverat. Et nota quod Petrus in nocte neget, et neget tertio. Postquam autem gallus cecinit, et decrescentibus tenebrisconversus, flevit amare, ternae negationis sordes lacrymis lavans. Non est sane arbitrandum esse contrarium quod,
Abbreviated transcription (Latin):
precabat᷑ & pulchre discipłos sacram̃tis sui corpo¬
ris ac sanguinis imbutos. & ymno piȩ int̾cessionis
patri cõmendatos. in montẽ educit oliuarũ: ut ty¬
pice designet nos ꝑacceptionẽ sacram̃torũ suorũ.
ꝑq opem suȩ int̾cessionis: ad altiora uirtutũ dona
& carismata scĩ sp̃s. quib incorde ꝑunguam᷑: ascen¬
dere debere. Et ait eis iesus. Om̃s scandaliza¬
bimini in nocte᷑ Prȩdicit qđ passuri sunt: ut cum
passi fuerint ñ desꝑent salutẽ. sed agentes poeniten¬
tiã liberent᷑. Et signant̃ addidit innocte ista scan¬
daliz abimini: qͥa quomͦꝰ qͥ inebriant᷑ nocte inebri¬
antur. sic & qͥ scandalũ patiunt᷑ in nocte & intenebris
sustinent. Nos uͦ dicamꝰ: nox p̃teri it . dies aut̃ appro¬
pinquauit. Quia scriptũ ẽ Percutiã pastorẽ. &
disꝑgent᷑ oues. Hoc aliis uerbis in ⁊acharia ꝓpħa scri¬
ptũ ẽ. Et nisi fallor. ex ꝑsona ꝓpħȩ ad dm̃ dicitur

Expanded text:
precabatur . Et pulchre discipulos sacramentis sui corporis ac sanguinis imbutos, et hymno piae intercessionis patri commendatos in montem educit olivarum, ut typice designet nos per acceptionem sacramentorum suorum, perque opem suae intercessionis ad altiora virtutum dona et charismata sancti Spiritus, quibus in corde perungamur, conscendere debere. Et ait eis Jesus: Omnes scandalizabimini in nocte ista. Praedicit quod passuri sunt, ut cum passi fuerint, non desperent salutem, sed agentes poenitentiam liberentur. Et signanter addidit: In nocte ista scandalizabimini, quia quomodo qui inebriatur, nocte inebriantur, sic et qui scandalum patiuntur, in nocte et in tenebris sustinent. Nos vero dicamus: Nox praeteriit, dies autem appropinquavit . Quia scriptum est: Percutiam pastorem, et dispergentur oves. Hoc aliis verbis in Zacharia propheta scriptum est, et nisi fallor, ex persona prophetae ad Deum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
aeulicria de supne delectationis intimo ciabopaseuimt
qusasi urgiori alumntopinguescunt hac eni pinguedie
uin ar psu linista concũpierat: cũ licebat ducut asa¬
pe apin guedine repleat᷑ anima mea. Quantũ ũ adipsã
Aiice pissidnus dispensationẽ ꝑtinet. apte apppuans
morti ans in uale pinguedinis orauit: quia ꝑualle hu¬
militatis & pinguedinẽ caritatis ꝓ nob̾ morte subiit
H umiliauit enĩ semet ipsũ factꝰ oboediens patriusq ad

Expanded text:
eria in supernis delectationibus intime pascuntur, quasi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari Psalmista concupierat, cum dicebat: « Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea . » Quantum vero ad ipsam Dominicae passionis dispensationem pertinet, apte appropians morti Dominus in valle pinguedinis oravit, quia per vallem humilitatis, et pinguedinem charitatis pro nobis mortem subiit. « Humiliavit enim semetipsum, factus obediens Patri usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ad patrẽ. quia abscondisti hȩc a sapientib &
prudentib: & reuelasti ea paruulis. Homines t̾rȩ
genesareth qui minꝰ docti uidebant᷑: ñ solũ ipsi
ueniunt. sed & suos infirmos adducunt: immo
gestant ad dñm: ut uł fimbriã eiꝰ quo saluari quȩ¬
ant mereant᷑ contingere: Ideoq confestim cupitȩ

Expanded text:
atrem: Quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis! Homines terrae Genezareth, qui minus docti videbantur, non solum ipsi veniunt, sed suos infirmos adducunt; imo gestant ad Dominum, ut vel fimbriam ejus, qua salvari queant, mereantur contingere. Ideoque confestim merit
Abbreviated transcription (Latin):
tes dormientesue ꝑtulerint: confitendo patent̃ ex¬
multi sumꝰ: significat popłm gentiũ ñ uni cuilibet.
sed innumeris ac diuersis idolatriȩ cultib ẽẽ. man-¬
cipatũ. Cui contra scriptũ. ẽ: qđ multitudinis cre¬
dentiũ. erat cor & anima una. Unde bene inbabilo

Expanded text:
tes dormientesve pertulerint, confitendo patenter extes dormientesve pertulerint, confitendo patenter extur, significat populum gentium non uni cuilibet, sed innumeris ac diversis idololatriae cultibus esse mancipatum. Cui contra scriptum est, quod multitudinis credentium erat cor et anima una . Unde bene in Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
Hostis humanȩ salutis. ñ exiguũ sibi ducit. eẽ. torm̃tũ:
abhominis lesione cessare. Quantoq hunc diutius
possidere solebat: tanto difficilius dimittere consen¬
tit. Unde studendũ sũmoꝑe. ẽ: ut & siquando ut ho-¬
mines adiabolo suꝑem᷑. mox eiꝰ laqueos euitare sat a-¬
gamus: ne si aliquanto tardius eiꝰ iuri resistit᷑. labo¬
riosius quandoq pellat᷑. Et int̾rogabat eũ.
Qđ tͥ nom̃ est: & dicit ei. Legio nom̃ michi. ẽ: quias
multi sumꝰ. Non ueluti inscius nom̃ inquirit: sed
ut confessa publice peste quã furens tolerabat. uirtꝰ
curantis gratior emicaret. Sed & nr̃ĩ tẽporis sacer-¬
dotes qui ꝑ exorcismi gr̃am demones eice-¬
re norunt. solent dicerẽ. patientes ñ alit̾
ualere curari. nisi quantũ sape possunt om̃e
qđ ab immundis spiritib uisu. auditu. gustu. tactu.
uł alio quolibet corporis aut animi sensu. uigilan¬

Expanded text:
Hostis humanae salutis non exiguum sibi ducit esse tormentum Hostis humanae salutis non exiguum sibi ducit esse tormentum ab hominis laesione cessare, quantoque hunc diutius possidere solebat, tanto difficilius dimittere consentit. Unde studendum summopere est ut et si quando, ut homines, a diabolo superemur, mox ejus laqueos evitare satagamus, ne si aliquanto tardius ejus viribus resistatur, laboriosius quandoque pellatur. Et interrogabat eum: Quod tibi nomen est? Et dicit ei: Legio nomen mihi est, quia multi sumus. Non velut inscius nomen inquirit, sed ut confessa publice peste quam furens tolerabat, virtus curantis gratior emicaret. Sed et nostri temporis sacerdotes, qui per exorcismi gratiam daemones ejicere norunt, solent valere curari nisi quantum sapere possunt omne quod ab immundis spiritibus visu, auditu, gustu, tactu, et alio quolibet corporis vel animi sensu, vigilan
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis excutere nouerat. sed ꝑ oꝑũ feditatẽ quasi in
monum̃tis iacebat. ꝑfastũ suꝑbiȩ in montiũ iugis
errabat: ꝑ uerba durissimȩ infidelitatis quasi arre-¬
ptis furibunda cautib se ipsã concidebat: Sed atte-¬
stante ioħe baptista. dñs de lapidib suscitauit fili¬
os abrahȩ. cũ dura infideliũ corda ad gr̃am pieta¬
uesania iesum creaturã & ñ dm̃ credere: quẽ filiũ
dĩ altissimi demones credunt. & contremiscunt
Quȩ impietas iudeoꝵ cũ dicere in principe demoniors
eiecisse demonia: quẽ ipsa demonia fatent᷑ nichil
secũ habere cõmune. qͥ hoc ipsũ qđ tunc demoniaci
clamauere furore. post modũ in delubris idolorũ
dicere & confiteri ñ cessarunt. ie sum uidelicet. eẽ
xp̃m filiũ dĩ altissimi. nec se aliqͥd cũ illo pacis aut
societatis habere. Abibrote ꝑdm̃: ne me tor¬
queas. Dicebat enĩ illi. Exi sp̃s immunde: abhomine

Expanded text:
mentis excutere noverat, sed per operum foeditatem quasi in mentis excutere noverat, sed per operum foeditatem quasi in monumentis jacebat. Per fastum superbiae in montium jugis errabat, per verba durissimae infidelitatis, quasi arreptis furibunda cautibus seipsam concidebat. Sed attestante Joanne Baptista, Dominus de lapidibus suscitavit filios Abrahae, cum dura infidelium corda ad gratiam pietavesania, Jesum creaturam et non Deum credere, quem Filium Dei altissimi daemones credunt et contremiscunt? Quae impietas Judaeorum, eum dicere in principe daemoniorum ejecisse daemonia, quem ipsa daemonia fatentur nihil secum habere commune! Qui hoc ipsum, quod tunc per daemoniaci clamare furorem, postmodum in delubris idolorum dicere et confiteri non cessarunt, Jesum videlicet esse Christum Filium Dei altissimi, nec sese aliquid cum illo pacis aut societatis habere. Adjuro te per Deum, ne me torqueas. Dicebat enim illi: Exi, spiritus immunde, ab homine.
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchra. in quib ñ dĩ habitat sermo sed anima
peccatis mortua reducatur.: E⁊ neq catenis
iã quisquã eũ poterat ligare : qm̃ sepe cõpedib &
catenis uinctus dirupisset catenas. & cõpedes cõmi¬
nuisset: & nemo poterat eũ domare. Catenis &
cõpedib. graues & durȩ leges significant᷑ gentiũ:
quib & in eorũ re publicã peccata cohibent᷑ Ru-¬
ptisq catenis ut lucas scribit: agebat᷑ a demonio
in deserto. qui etiã ipsis transgressis legib ad ea¬
scelera cupiditate ducebat᷑. quȩ iã uulgarẽ consue¬
tudinẽ excederent. Et semꝑ nocte ac die in mo¬
num̃tis & in montib erat. & clamans & concidens
se lapidib. Semꝑ nocte ac die furebat demoniosus.
quia gentilitas siue aduersis rerũ casib laboraret.
scu pax & ꝓsꝑitas aliqua mundiblandientis arride¬
ret: nequaquã a seruicio malignorũ sp̃uũ collũ

Expanded text:
sepulcra, in quibus non Dei habitat sermo, sed anima sepulcra, in quibus non Dei habitat sermo, sed anima peccatis mortua recluditur? Et neque catenis jam quisquam eum poterat ligare, quoniam saepe compedibus et catenis vinctus dirupisset catenas, et compedes comminuisset. Et nemo poterat eum domare. Catenis et compedibus graves et durae leges significantur gentium, quibus et in eorum republica peccata cohibentur. Ruptisque catenis ut Lucas scribit agebatur a daemonio in deserto, qui etiam ipsis transgressis legibscelera cupiditate ducebatur, quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Et semper nocte ac die in monumentis et in montibus erat, clamans et concidens se lapidibus. Semper nocte ac die furiebat daemoniosus: quia gentilitas sive adversis rerum casibus laboraret, seu pax et prosperitas aliqua mundi blandientis arrideret, nequaquam a servitio malignorum spirituum collum
Abbreviated transcription (Latin):
urbs insignis arabiȩ transiordanẽ iuncta monti
galaad: quã tenuit trib manasse. ñ longe a stagno
tberiadis in qđ porci pͣcipitati st̃. Significat autẽ
nationẽ gentiũ: quã post somnũ passionis resurre¬
ctionisq suȩ głam. missis p̃dicatorib saluator est
uisitare dignatꝰ. Unde bene gerasa siue gergesi ut
quidã legũnt. colonũ eiciens siue aduena apꝓpin:¬
quans int̾pretat᷑: uidelicet insinuans. quia gentiũ
popłs & eũ a quo nequit̾ incolebat᷑ hostẽ suo de corde
repulerit. & qui erat longe factꝰ. sit ꝓpe in sanguine
dño uesanꝰ sed mox curandus occurrit. figurã ha-¬
bet popłi gentilis. qͥusq ad tẽpora dñicȩ incarnatio¬
nis demonicis delisus doctrinis. sua idola ꝓdõ co-¬
lebat. Qui domiciliũ habebat in monum̃tis: qͥa
in mortuis oꝑib hoc ẽ. inpeccatis delectabatur
Quidenĩ sunt corpora ꝑfidorũ nisi quȩdã defunctoꝵ

Expanded text:
urbs insignis Arabiae trans Jordanem, juncta monti urbs insignis Arabiae trans Jordanem, juncta monti Galaad, quem tenuit tribus Manassae non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationem gentium, quam post somnum passionis, resurrectionisque suae gloriam missis praedicatoribus Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesii ut quidam legunt colonum ejiciens, sive, advena propinquans, interpretatur; videlicet insinuans quia gentium populus et eum a quo nequiter incolebatur hostem de suo corde repulerit, et qui erat longe, factus sit prope in sanguine Domino vesanus, sed mox curandus occurrit, figuram habet populi gentilis, qui usque ad tempora dominicae incarnationis, daemonicis delusus doctrinis idola pro Deo colebat. Qui domicilium habebat in monumentis, quia in mortuis operibus, hoc est in peccatis delectabatur. Quid enim sunt corpora perfidorum, nisi quaedam defunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩtera. Nongͦ discipłi. sed nautȩ & cȩteri qͥ in
naui erant mirabant᷑: & de eiꝰ cui uentꝰ & mare ohoe¬
diret ꝑsona dubitabant. Sin autẽ quis contentio¬
se uoluerit eos qͥ mirabant᷑ fuisse discipłos: respon¬
debimꝰ: recte homines appellatos. qͥa necdũ poten¬
tiã nouerant saluatoris. & nos qͦq singuli cũ signo
namur. Sed qui ñ dormitabit neq obdormiet isrł¬
int̾ equor is fremitꝰ obdormit: quando crebrescente
int̾ medios uirtutũ nisus. uł immundorũ spũum:
uł hominũ prauorũ: uł ipso nr̃arũ cogitationũ im¬
petu: fidei splendor obtenebrascit. spei celsitudo con¬
tabescit. amoris flãma refrigescit. Ucrũ int̾ huiꝰ¬
mundi ꝓcellas. ad illũ necesse. ẽ. gubernatorẽ cur¬
ramꝰ : illũ sedulo excitemꝰ. qui ñseruiat sedimpet
uentis. Mox tẽpestates cõpescet: refundet tranqͥl¬
litatẽ. portũ salutis indulgebit. Et uenerunt
transfretũ maris: in regionẽ gerasenoꝵ. Gerasa est

Expanded text:
go discipuli, sed nautae et caeteri qui in navi erant mirabantur, et de ejus, cui ventus et mare obediret, persona dubitabant. Sin autem quis contentiose voluerit eos qui mirabantur fuisse discipulos, respondebimus recte homines appellatos, quia necdum potentiam noverant Salvatoris. Et nos quoque singuli cum signo namur. Sed qui non dormitavit, neque obdormiet ntibus, quasi inter aequoris fremitus obdormit, quando crebrescente inter medios virtutum nisus, vel immundorum spirituum, vel hominum pravorum, vel ipso nostrarum cogitationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujusmodi procellas, ad illum necesse est gubernatorem curramus, illum seduli excitemus qui non serviat, sed imperet ventis. Mox tempestates compescet, refundet tranquillitatem, portum salutis indulgebit. Libet inttrans fretum maris in regionem Gerasenorum. Gerasa est
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogatio dñi tendebat: ut uidelicet conficente
palã muliere ueritatẽ suȩ diutinȩ infirmitatis.
subitȩ credulitatis. diuinȩ ꝓpiciationis. ac dona¬
te sibi sanationis: & ipsa certius confirmaret᷑ in
fide. & plurib salutis & uitȩ p̃beretur exemplũ
Deniq sequit᷑. Ille autẽ dixit. Filia fidestua tẽ
salua fecit: uade in pace. & estosana a plagatua.
deo filia: quia fides tua te saluã fecit. Nec dix̃. fides
tua te saluã factura ẽ. sed saluã fecit Incoenĩ qđ
credidisti: iã salua facta es. Aphuc eoloquente.
ueniunt ad archisynagogũ dicentes: qͥa filia tua
mortua ẽ: qͥd ultra uexas magistrũ: Saluata
a ꝓfluuio sanguinis muliere: mox filia archisy¬
nagogi mortua nunciat᷑: qͥa dũ ȩccła uitiorũ labe
mundata : & ob fidei meritũ filia ẽ. cognominata.
continuo synagoga ꝑfidiȩ simul & inuidiȩ lecto
soluta .ẽ. Perfidiẽ quide. qͥa in xp̃m credere noluit

Expanded text:
confitente palam muliere veritatem suae diutinae infirmitatis, subitae credulitatis, divinae propitiationis, ac donatae sibi sanationis, et ipsa certius confirmaretur in fide, et pluribus salutis et vitae praeberetur exemplum. Denique sequitur: Ille autem dixit: Filia, fides tua te salvam fecit, vade in pace, et esto sana a plaga tua. Ideo filia, quia fides tua te salvam fecit. Nec dixit Fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim quod credidisti, jam salva facta es: Adhuc eo loquente, veniunt ad archisynagogum dicentes: Quia filia tua mortua est, quid ultra vexas magistrum? Sanata a profluvio sanguinis muliere, mox filia archisynagogi mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo Synagoga perfidiae simul et invidiae luctu soluta est. Perfidiae quidem, quia in Christo credere noluit.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ turbas iudei: repleti st̃ telo & contradicebañs
hĩs quȩ apaulo dicebant᷑ maledicentes. & qđ aie¬
bant nuncii archisynagogo. qͥd ultra uȩxas magistrũ.:
peos hodieq dicit᷑ qui adeo destitutũ synagoge sta¬
tũ uident. ut restaurari posse ñ credant: ideoq ꝓ
resuscitatione illius supplicandũ eẽ. ñ estimant.
ed quȩ impossibilia sunt apud homines: possibilia
sunt apud dm̃ nde apte sequit᷑. esus autẽ uer-¬
bo qđ dicebat᷑ audito ait archisynagogo Noli time¬
re: tantũmꝰ crede. Archi synagogus. cõȩtus doctoꝵ
legis accipit᷑: de qͦdñs ait. Suꝑ cathedrã moysi: sede¬
runt scribȩ & pharisei. Qui si credere ipse uoluerit.
etiã subiecta ei synagoga saluaerit. Et ueniunt:
indomũ archi synagogi: & uidit tumultũ &
flentes & eiulantes multũ. Et lȩtent᷑ inqͥt om̃s
qͥ sꝑant inte: in ȩt̾nũ exult abunt & habitabis
in eis. Quia uͦ synagoga lȩticiã hanc dnĩcȩ inhabi¬

Expanded text:
utem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur, maledicentes . Et quod aiebant nuntii archisynagogo, Quid ultra vexas magistrum? per eos hodieque dicitur qui adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant; ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum ; unde apte sequitur: Jesus autem verbo quod dicebatur audito, ait archisynagogo: Noli timere, tantummodo crede. Archisynagogus, coetus doctorum legis accipitur, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei . Qui si credere ipse voluerit, etiam subjecta ei Synagoga salva erit. Et veniunt in domum archisynagogi, et vident tumultum, et flentes et ejulantes multum. Et laetentur, inquit, omnes qui sperant in te, in aeternum exsultabunt, et inhabitabis in eis. Quia vero Synagoga laetitiam hanc dominicae inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
quis dũ p̃dicantẽ audit. sequat᷑ errantẽ. Improb enĩ
magister .ẽ. diabolus. qͥ falsa ueris se pe ꝑmiscet
ut specie ueritatis testimoniũ fraudis obtȩxat. Cȩte
rũ ñ soli demones qui inuiti confitebant᷑ iubentur
silere de xp̃o: sed & illi qͥ abeo sanati sponte confiteri
uolebant: immo ipsi apłi qͥ eũ post resurrectionem
coto erant orbe p̾dicaturi. ante passionẽ eiꝰ p̃cipiunt᷑
omino reticere de illo: ne diuina uidelicet maiestate
p̃dicata passionis dispensatio differret᷑ & dilata passi¬
one salus mundi quȩ ꝑhanc futura erat negaretur

Expanded text:
quis dum praedicantem audit, sequatur errantem, improbus enim magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non sibi daemones, qui inviti confitebantur, jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant; imo ipsi Apostoli qui eum post resurrectionem oto erant orbe praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo; ne divina scilicet majestate praedicata passionis dispensatio differretur, et dilata passione, salus mundi, quae per hanc futura erat, negaretur
Abbreviated transcription (Latin):
pturbandos eis longe ante & eiusdẽ passionis poenã.
& resurrectionis suȩ głam p̾dicit: ut cũ morientẽ
sicut p̃dictũ esset cernerent. etiã resurrecturũ non
dubitarent. Ubi paganorũ qͦq dementiã qua eiꝰ crucẽ
deridere solent aꝑtissime confutat: cũ ꝓrimȩ suȩ
passionis & tẽpus quasi futurorũ p̾scius ostendit. &
locũ quasi mortis intrepidus adiit. Et accedunt
ad eũ iacob & ioħes filii ⁊ ebedei dicentes. Magister.
uolumꝰ ut qđcunq petierimꝰ facias nob̾. At ille dixit

Expanded text:
nte et ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem sicut praedictum esset cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Ubi paganorum quoque dementiam, qua ejus crucem deridere solent, apertissime confutat, cum proximae suae passionis et tempus quasi futurorum praescius ostendit, et locum mortis quasi intrepidus adiit. Et accedunt ad eum Jacobus et Joannes filii Zebedaei dicentes: Magister, volumus ut quodcunque petierimus, facias no
Abbreviated transcription (Latin):
RANT aut̃ in uia ascendentes inierosolimã. & p̾ce¬
debat illos iesus: & stupebant. & sequentes time¬
bant. Ideo ierosolimã tendentes discipłi cũ dño stupe¬
bant & timebant: qͥa meminerant sermonis eiꝰ quo se
rent᷑. uł saltẽ ille cuiꝰ uita & magisterio gaudebant:
inimicorũ manib occũberet. Et assumens iterũ
duodecĩ: coepit illis dicere quȩ essent ei uentura. qͥa ecce
ascendimꝰ ierosolimã. & filius hominis tradet᷑ princi-¬

Expanded text:
rant autem in via ascendentes Jerosolymam, et praecedebat illos Jesus, et stupebant, et sequentes timebant. Ideo Jerosolymam tendentes discipuli cum Domino, stupebant et timebant, quia meminerant sermonis ejus quo serentur, vel saltem ille cujus vita et magisterio gaudebant, inimicorum manibus occumberet. Et assumens iterum duodecim, coepit illis dicere quae essent ei ventura. Quia ecce ascendimus Jerosolymam,
Abbreviated transcription (Latin):
Iam & filius hominis ñ uenit ut ministraret᷑ ei: sed ut¬
ministraret. Nota qđ crebro diximꝰ eũ qͥ ministrat filiũ
appellari hominis. & dare animã suã redẽptionẽ ꝓmul-
tis: quando formã serui accepit. ut ꝓmundo sanguinem
funderet. Ꝙ ñ dixit dare animã suã redẽptionẽ ꝓom̃ĩb¬

Expanded text:
Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed minstraret filium appellari hominis et dare animam suam redemptionemtis; quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam suam redemptionem pro omnib
Abbreviated transcription (Latin):
gnant᷑ matri filioꝵ zebedei. nec ad mulierẽ audaciã
referunt postulationis: sed ad filios qđ ignorantes
mensurã suã immodica cupiditate exarserint. quib
& dñs dixerat: nescitis qͥd petatis. Iesus autẽ
uocans eos: ait illis. Scitis quia si qͥ uident᷑ principa¬
ri gentib dominant᷑ eis. & principes eorũ potestatẽ
habent ipsorũ.: Non ita. ẽ. aut̃ in uob̾. & cȩt̃a. Humi¬
lis magister & mitis. nec cupiditatis immodicȩ duos
arguit postulantes. nec decẽ reliqͦs indignationis incre-¬
pat᷑ & liuoris: sed tale ponit exẽplũ. quo doceat eũ ma¬
iorẽ esse qͥ minor fuerit: & illũ dñm fieri. qͥomiũ seruus
sit. Frustra gͥ aut illi immoderata quȩsierant. aut isti do-¬
lent suꝑ maiore desi derio: cũ ad sũmitatẽ uirtutũ ñ
potentia. sed humilitate ueniat᷑. Deniq ꝓponit exẽplũ.
ut si dicta parui penderent: erubescerent ad oꝑa & dicit

Expanded text:
gnantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulierem audaciam gnantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulierem audaciam referunt postulationis, sed ad filios, qui, ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserunt. Quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Jesus autem vocans eos, ait illis: Scitis quia hi qui videntur principari gentibus, dominantur eis, et principes eorum potestatem habent ipsorum. Non ita est autem in vobis, etc. Humilis Magister et mitis, nec cupiarguit postulantes; nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit 157 exemplum, quo doceat eum majorem esse, qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierint: aut isti dolent super majorum desiderio: cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique sui proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, erubescerent ad opera, et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
sedere aut̃ ad dexterã meã uł ad sinistrã ñ. ẽ. meũ
dare uob̾. sed quib paratũ. ẽ: sic intelligendũ est
Regnũ cȩlorũ ñ est dantis: sed accipientis. Non est enĩ
psonarũ acceptio apud dm̃: sed quicunq talẽ se prȩ¬
buerit ut regno cȩloꝵ dignꝰ sit. hic accipiet: qđ non
ꝑsonȩ sed uitȩ paratũ. ẽ Si itaq tales estis qͥ consequa¬
mini regnũ cȩloꝵ qđ pat̾ ms triũ phantib & uicto¬
rib p̾parauit: uos qͦq accipietis illud. Itẽ ñ est
meũ dare uob̾: sed quib paratũ. ẽ Non. ẽ. incũ dare
suꝑbis: hoc enĩ adhuc erant. sed si uultis illud acciꝑe
nolite esse qdđ estis Aliis enĩ paratũ ẽ. & uos ali i estote.
& uob̾ paratũ. ẽ. Quid ẽ. alii estote: Prius humilia¬
mini: qͥ iã uultis exaltari. Et audientes decẽ:
coeperꝰ indignari de iacoho & iohe. Decẽ apłi ñ indi¬

Expanded text:
Sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum Sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est, sic intelligenRegnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim personarum acceptio apud Deum , sed quicunque talem se praebuerit, ut regno coelorum dignus sit, hic accipiet quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Item: Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est. Non est meum dare superbis hoc enim adhuc erant. Sed si vultis accipere illud, nolite esse quod estis. Aliis paratum est, et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltari. Et audientes decem, coeperunt indignari de Jacobo et Joanne. Decem apostoli non indi
Abbreviated transcription (Latin):
passione loquit᷑. Baptisma aut̃ habeo baptizari. &
quomꝰ coartor usq dũ ꝑficiatur: Et eidẽ passioni
apꝓpians. orabat dicens. Pat̾. si uis transfer calicẽ
istũ ame.EsUs aut̃ ait eis. Calicẽ quidẽ quẽ
ego bibo bibẽtis. & baptisiti quo ego baptizor bapti
zabimini. Quȩrit᷑ quomͦ calicẽ martyrii ⁊ebedei
filii iacob uidelicet & iohes biberunt. aut quomͦ
baptismo dñi fuerint baptizati: cũ scriptura narret
iacobũ tantũ apłm abherode capite truncatũ. ioħes
aut̃ ꝓpria morte uitã finierit. Sed si legamꝰ ȩccła¬
sticas hẏstorias. in quib fertur qđ & ipse ꝓpt᷑ marty¬
riũ sit missus inferuentis olei doliũ. & inde. suscipi¬
endã coronã xp̃i athleta ꝓcesserit. statĩq lłgatꝰ iN
defuisse. & bibisse ioħem calicẽ confessionis quẽ &
tres pueri incamino ignis biberunt. licet ꝑsecutor
ñ fuderit eiꝰ sanguinẽ. Quod aut̃ subiunxit.

Expanded text:
passione loquitur: Baptismo autem habeo baptizari, et passione loquitur: Baptismo autem habeo baptizari, et quomodo coarctor usque dum perficiatur ? Et eidem passioni appropians, orabat dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me . Jesus autem ait eis: Calicem quidem quem ego bibo, bibur, quo modo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus videlicet et Joannes biberint, aut quomodo baptismo Domini fuerint baptizati, cum Scriptura narret, Jacobum tantum apostolum ab Herode capite truncatum; Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus fertur quia et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam cordefuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis, quem et tres pueri in camino ignis biberunt, licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod autem subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ad dexterã tuã. & alius ad sinistrã tuã sedeamꝰ
ingła tua. Matheus scribit hȩc matrẽ filioꝵ zebe¬
dei dñm postulasse ꝓ illis: sed marcos ipsorũ desideriũ
atq consiliũ uolens aꝑire legentib: tacet de int̾ueni-¬
ente matre. & ipsos potius dicit postulare. qđ ipsorũ
rogatu ꝑmatrẽ nouerat. ẽẽ. postulatũ. Deniq dñs scđm
utrunq euangłistã ñ matri: sed ipsis respondit:¬
escitis inqͥt quid petatis. Potestis bibere calicẽ quẽ
ego bibo. aut baptismo quo egobaptizor baptizari:
At illi dixer̃ : Possumꝰ. Nesciunt quid petunt: qͥ sedem
głȩ a dño quã nondũ merebant᷑ inquirunt. Iã enĩ de¬
lectabat eos culm̃ honoris : sed prius uia habebat exer-¬
cere laboris. Desiderabant regnare sullimit̾ cũ xp̃o :
sed prius erat pati humilit̾ ꝓ xp̃o. Nomine enĩ calicis
siue baptismi. passionẽ designauit martyrii: qua &
ipsũ & illos decebat consũmari. Unde & alibi de sua

Expanded text:
ad sinistram tuam sedeamus in gloria tua. Matthaeus scribit, haec matrem filiorum Zebedaei Dominum postulasse pro illis; sed Marcus ipsorum desiderium atque consilium volens aperire legentibus, tacet de interveniente matre, ipsos potius dicit postulare, quod ipsorum rogatu per matrem noverat esse postulatum. Denique Dominus secundum utrumque Evangelistabibere calicem quem ego bibo? aut baptismo quo ego baptizor, baptizari? At itti dixerunt ei: Possumus. Nesciunt quid petant, qui sedem gloriae a Domino quam nondum merebantur inquirunt. Jam enim delectabat eos culmen honoris, sed prius viam habebant exercere laboris; dessed prius erat pati humiliter pro Christo. Nomine enim calicis sive baptismi, passionem designat martyrii, qua et ipsum, et illos decebat consummari. Unde et alibi de sua
Abbreviated transcription (Latin):
est totũ hominis & uerũ bonũ: qđ ñ oculis. sed mente
conspicit᷑. Sigratũ aut̃ dixit in nob̾: tanquã denarius
signatur regis imagine. Homo enĩ factꝰ. ẽ ad imaginẽ
& similitudinẽ dĩ: quã peccando corrupit. Bonũ gͦ eiꝰ est
uerũ atq ȩt̾nũ: si renascendo signetur. Et mirabant᷑
suꝑ eo. Qui credere debuerant ad tantã sapientiã: mira¬
ti sunt qđ calliditas eoꝵ insidiandi ñ inuenisset locũ.
Et sicut matheus scribit: relicto eo abierunt. infidelitatẽ
parit̾ cũmiraculo reportantes. XXUIIII¬

Expanded text:
est totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente est totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum si renascendo signetur. Et mirabantur super eo. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt, quia calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, sicut Matthaeus scribit, relicto eo abierunt, infidelitatem pariter cum miraculo reportantes.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ ẽ imagohȩc & inscriptio: Qui putant int̾rogatio¬
nẽ saluatoris ignorantiã. eẽ & ñ dispensationẽ: discant
ex p̃senti loco qđ utiq potuerit scire iedus cuiꝰ imago
esset in nũmo: sed int̾rogat ut ad sermonẽ eoꝵ compe¬
tentꝰ respondeat. Dicuns illi. Cȩsaris. Respondens
ri: & quȩ sunt dĩdõ. Qd ait reddite quȩ sunt cęsaris
cȩsari. nũmũ tributũ. & pecuniã & quȩ sunt dĩ dõ
primicias: decimas. & oblationes. ac uictimas. sentiamꝰ.
quomͦ & ipse reddidit tributũ ꝓse & petro. & dõ red¬
didit quȩ dĩ sunt. patris faciens uoluntatẽ. AlixeR:
Red dite quȩ cȩsaris sunt cȩsari: & quȩ sunt di dõ. Quẽ ad¬
modĩ enĩ cȩsar a uob̾ exigit impressionẽ imaginis suȩ.
sic & ds̃: ut quẽ admodũ illi reddit᷑ nũmꝰ. sic dõ anima
lumine uultꝰ eiꝰ illustrata atq signata. Unde psalmista.
signatũ. ẽ. inqͥt in nob lum̃ uultꝰ tui dñẽ. Hoc qͦq lum̃

Expanded text:
interrogationem salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco, quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Dicunt ei Caesaris. Tunc ri, et quCaesari, nummum, tributum et pecuniam, et quae sunt Dei, Deo, decimas, primitias, oblationes ac victimas sentiamus. Quomodo ipse et reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem . Aliter: Reddite quae Caesaris sunt, Caesari; et quae Dei sunt, Deo. Quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultus ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ digna castigatione purgemꝰ. Quicqͥd de his quȩ
nos recte fecisse credebamꝰ. uitio nob̾ elationis perisse
cõperimꝰ: & hoc humili satisfactione castigemꝰ. Hȩ
eni nob̾ sepius fit causa flagellorũ. Cȩterũ innocentes
& iustos ob augm̃ta p̾miorũ flagellari. ꝑfectorũ est¬
& donũ speciale uirorũ. Uerberib aut̃ tẽporalib ad
ȩt̾na torm̃ta cõpelli: impoenitentiũ. ẽ. poena repro¬
borũ. U⁊ autẽ sciatis qͥa potestatẽ habet filius
hominis in t̾ra dimittendi peccata: ait paralytico.
Tibi dico. surge tolle grabatũ tuũ: & uade indomũ tuã.
Si & ds̃ est iuxta psalmistã qͥ quantũ distat oriens ab
occasu elongauit a nob̾ iniquitates nr̃as: & filius ho¬
minis potestatẽ habet in t̾ra dimittendi peccata. ergo
idem ipse & ds̃ & filius hominis. ẽ: ut & homo xp̃c ꝑ¬

Expanded text:
dimus, digna castigatione purgemus, quidquid de his quae dimus, digna castigatione purgemus, quidquid de his quae nos recte fecisse credebamus, vitio in nobis elationis perisse comperimus, et hoc humili satisfactione castigemus: haec enim nobis saepius fit causa flagellorum. Caeterum innocentes et justos ob augmenta praemiorum flagellari, perfectorum est donum speciale virorum; verberibus autem temporalibus ad aeterna tormenta compelli, impoenitentium est poena reproborum. Ut autem sciatis quia potestatem habet Filius hominis in terra dimittendi peccata, ait paralytico: Tibi dico surge, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Si et Deus est juxta Psalmistam qui quantum distat oriens ab occasu, elongavit a nobis iniquitates nostras, et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata: ergo idem et ipse Deus et Filius hominis est, ut et homo C
Abbreviated transcription (Latin):
sis peccatis potuit ab infirmitate curari: aut ad głam
dĩ saluantis. siue ꝑse ipsũ siue ꝑfamulos suos: sicut
cȩcus natꝰ in euangłio. qͥ neq ip̃se peccauit neq paren¬
tes eiꝰ sed ut manifestarent᷑ oꝑa dĩ in illo: sic̃ lazarus¬
cuiꝰ infirmitas ñ fuit ad mortẽ. sed ꝓgła dĩ ut glori-¬
ficaret᷑ filius dĩ ꝑeã: aut ad inchoationẽ dãnationis
qͥ uterq suo tẽpore aduersus dm̃ repugnantes. qđ tor¬
menta ingehenna ꝑpetuo passuri essent. p̃sentiũ af¬
flictionũ miseria cunctis ostendebant. Quib c̃gruit
illud ꝓpħȩ. & duplici contritione contere eos. Unde
necesse .ẽ. in om̃ib quȩ tẽporalit̾ aduersa patim᷑: cũ
humilitate dñõ gras agamꝰ. & infirmitatis nr̃ȩ con¬
scii de collatis nob remediis gratulem᷑. Necesse. ẽ. ut
ad conscientiã nr̃am reuersi: sollert̃ oꝑa nr̃a simul &
cogitationes exploremꝰ. & quicqͥd nos peccasse dep̃hen¬

Expanded text:
primo peccatis, potuit ab infirmitate curari; aut ad gloriam primo peccatis, potuit ab infirmitate curari; aut ad gloriam Dei salvantis sive per seipsum, sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio , qui neque ipse peccavit, neque parentes ejus, sed ut manifestarentur opera Dei in illo: sicut Lazaruscujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificaretur Filius Dei per eam . Aut ad inchoationem damnationis qui utrique suo tempore adversum Deum repugnantes , quod tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant. Quibus congruit illud prophetae: Et duplici contritione contere eos , unde necesse est in omnibus quae temporaliter adversa patimur, cum humilitate Domino gratias agamus, et infirmitatis nostrae conscii de collatis nobis remediis gratulemur. Necesse est ut ad conscientiam nostram reversi solerter opera nostra simul et cogitationes exploremus, et quidquid nos peccasse deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
tere. Et dat᷑ nob̾ intelligentia: ꝓpt̾ peccata plerasq
euenire corporũ debilitates. Et iccirco forsitan prius
dimittunt᷑ peccata: ut causis debilitatis ablatis. sa¬
nitas restituat᷑. Quinq siquidẽ sunt differentiȩ
causarũ: ꝓ quib in hac uita molestiis corporalib af
fligim᷑. Aut enĩ ad merita augenda ꝑ patientiã
iusti corporis infirmitate grauant᷑: ut beati patres
iob & tobias. & innumeri martyres in utroq testam̃to.
aut ad custodiã uirtutũ ꝑceptarũ ne suꝑbia tẽptante
disꝑeant. sicut apło paulo cui ne magnitudine reue¬
lationũ extolleret᷑ datus. ẽ. stimulus carnis suȩ angłs
sathanȩ qͥ eũ colaphizaret: aut ad intelligenda &
corrigenda peccata nr̃a. sic̃ maria soror aaron in
heremo obuerba temeritatis & suꝑbiȩ lepra ꝑcussa. ẽ.
sicut paralẏticus de qͦ tractamꝰ qui ñ nisi pͥmo dimis

Expanded text:
tere. Et datur nobis intelligentia, propter peccata plerasque tere. Et datur nobis intelligentia, propter peccata plerasque evenire corporum debilitates. Et idcirco forsan prius peccata dimittuntur, ut causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. Quinque siquidem sunt differentiae causarum pro quibus in hac vita molestiis corporalfligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam justi corporis infirmitate gravantur, ut beati Patres Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento; aut ad custodiam virtutum perceptarum, ne superbia tentante dispereant: sicut apostolo Paulo, cui, ne magnitudine revelationum extolleretur, datus est stimulus carnis suae angelus Satanae qui eum colaphizaret ; aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra, sicut Maria soror Aaron in eremo ob verba temeritatis et superbiae lepra percussa est : sicut paralyticus de quo tractamus qui, non nisi dimissis
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ xp̃m. eẽ ñ credunt: Sed multo dementius errant
dm̃ neare ñ timent. At ipse ꝑfidos saluare desiderans.
& occultorũ cognitione & uirtute oꝑũ dm̃ se eẽ manife¬
sic cogitarent int̾ se: dicit illis. Quidista cogitatis iN
cordib urĩs: Ostendit se dm̃ qͥ potest cordis occulta
cognoscere: & qͦdã modo tacens loquit᷑. Eadẽ maiestate
& potentia qua cogitationes urãs intueor: possũ & ho¬
minib peccata dimittere. Ex uob̃ intelligite: quid pa¬
raly ticus consequat᷑. Quidest facilius dicere paraly ticos
dimittunt᷑ tͥ peccata tua. andicere surge & tolle gra¬
batũ cuũ & ambula: Int̾ dicere & facere multa distan¬
tia .ẽ. Utrũ sint paralytico peccata dimissa. solus no¬
uerat qͥ dimittebat. Surge aut̃ & ambula: tã ille
qͥ surgebat quã si qui surgentẽ uidelant. approbare
poterant. Fit gͥ carnale signũ ut ꝓbet᷑ sp̃uale: quan¬
quã eiꝰdẽ uirtutis sit & corporis & animȩ uitia climit.¬

Expanded text:
tum esse non credunt. Sed multo dementius errant s tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans et occultorum cognitione, et virtute operum Deum se esse manifesic cogitarent inter se, dicit illis: Quid ista cogitatis in cordibus vestris? Ostendit se Deum, qui potest cordis occulta cognoscere. Et quodam modo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere paralytico: Dimittuntur tibi peccata, an dicere: Surge et tolle grabatum tuum et ambula? Inter dicere et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat quam ii qui surgentem videbant approbare poterant. Fit ergo carnale signum, ut probetur spirituale, quanquam ejusdem virtutis sit et corporis et animae vitia dimit
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur tͥ peccata. Omira humilitas. Despectũ & de¬
bile totisq mebrorũ cõpagib dissolutũ filiu uocat.
quẽ sacerdotes ñ dignabant᷑ attingere. Aut recte idõ
filũ qa climitcuntur ei peccata sua Intuendũ sane
quanti ꝓpria cuiꝰq fides apud dm̃ ualcat. ubi tanti ua¬
luit aliena ut totuis homo repente hoc ⁊ interius exte-¬
riusq saluatꝰ exurgeret. aliorũq merito aliis relaxa¬
rentur errata. ERant aut̃ illic quidã de scribis se¬
dentes & cogitantes in cordib suis. Quid hic sic loqͥt᷑
Uerũ dicunt scribȩ qͥa nemo dimittere peccata nͥ¬
solus ds̃ potest. qͥ ꝑ eos qͦq dimittit quib dimittendi tri-
tere peccata quasi ds̃ potest. Uerũ dõ testimoniũ reddunt.
sed ꝑsonã xp̃i negando fallunt᷑. Errant itaq iudei qͥ cũ¬

Expanded text:
debilem totisque membrorum compaginibus dissolutum filium vocat, quem sacerdotes non dignarentur attingere. Aut recte ideo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Intuendum sane quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis laxarentur errata. Erant autem illic quidam de scribis sedentes et cogitantes in cordibus suis, etc. Verum dicunt Verum dicunt scribae, quia nemo dimittere peccata nisi Deus esse potest, qui per eos quoque dimittit quibus dimittendi tribu dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt; sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui cu
Abbreviated transcription (Latin):
aptio ẽ. inuilitate litcerȩ sensus spũalis & archanoꝵ
celestiũ. Qđ aut̃ cũ grabato deponit᷑ infirmꝰ. signifi¬
cat ab homine in ista adhuc carne constituto xp̃m de¬
bere cognosci. Cum uidisset autẽ iesys fidẽ illorũ:
ait paralytico. Fili. dimitunt᷑ tͥ peccatatua. Cura¬
turus hominẽ a paralysi dñs pͥmo peccatorũ uincula
dissoluit: ut ostenderet eũ obnȩxus culparũ artuũ
dissolutione fuisse damnatũ. nec nisi his relgrauis
mebrorũ posse recuꝑatione sanari. Sic & illi paralỹ¬
tico qͥ uixta ꝓbaticã piscinã diumotũ aquȩ frustra

Expanded text:
apertio est in vilitate litterae sensus spiritalis, et arcanorum apertio est in vilitate litterae sensus spiritalis, et arcanorum coelestium. Quod autem cum grabato deponitur infirmus, significat ab homine in ista adhuc carne constituto Christum debere cognosci. Cum vidisset autem Jesus fidem illorum, ait paralytico: Fili, dimittuntur tibi peccata. Curaturus hominem a paralysi Dominus primo peccatorum vincula dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum artuum dissolutione fuisse damnatum, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari. Sic et illi paralytico qui juxta probaticam piscinam diu motum aquae frustra
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ipsas orationes secretȩ dulcedinis & quasi siraue cũ
dño colloquiũ. turba cogitationũ int̾ueniens aciẽ m̃tis
ne xp̃c uideat᷑ impedit. Et qͥd int̾ hȩc agenduĩ: Non
utiq in infimis exterius qua turbȩ tumultuant᷑ re-¬
manendũ. sed tectũ domꝰ in qua xp̃c docet ascenlendũ
id ÷ sacrȩ scripturȩ sullimitas. e. appetenda. lexꝗ qañ
cũ psalmista die noctuq meditanda Inqͥeni corriget
uiuenior uiã suã: Incustodiendo inqͥt sermones tuos
pate facientes. sũmiser̃ grilutũ in qͦ parab tc̃ Iace¬
bat. Pate facto tecto: eger ante ies ym sumittit᷑. qua
reseratis scripti iarũ mysteriis ad noticiã xp̃i puenit᷑
hoc ÷ ad eiꝰ humilitatẽ fidei pietate descenditip̃ fr
bene domꝰ iesi unta alterius euangłistȩ narrationẽ
tegulis. eẽ contecta repꝑit᷑: qͥa sub contẽptibili littera¬
rũ uelamine si assit qui reseret: diuina sp̃ualis grȩ
uirtꝰ inueniet᷑. Denudatio & enĩ tegularuĩ in domo ieso

Expanded text:
inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens aciem mentis ne Christus videatur impedit. Et quid inter haec agendum? Non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet ascendendum, id est sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos . Et patefacientes, submiserunt grabatum in quo paralyticus jacebat. Patefacto tecto aeger ante Jesum submittitur, quia, reseratis Scripturarum mysteriis, ad notitiam Christi pervenitur, hoc est ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur. Et bene domus Jesu juxta altertegulis esse contecta reperitur, quia sub contemptibili litterarum velamine si adsit, qui reseret divina, spiritalis gratiae virtus invenietur. Denudatio etenim tegularum in domo Jesu