comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bile demonstremꝰ. quomͦ
si potest ut gens langui¬
da olerib ⁊ leguminib
fere nulla uires corpori
dantib ĩmo ip̃am uitã
uix sustentantib enutͥ¬
ta ⁊ idcirro nõ parũ debi¬
litata. a sꝑrimũ ip̃is qͦ
rusticis ⁊ bubultis agri¬
culture laborẽ ferat. ⁊ tã
duram ruris eu̾sionem.
⁊ subũsionẽ aliqũ estus
ardore. aliqñ ymbriũ ni¬
uiũ ⁊ frigoris inportuni¬
taite sociata paciatur.
Et qui dͥ ip̃is ip̃m ⁊ iam
uilem ⁊ debilem cibum
abstinentie causa plerũ¬
q subtͥhunt. quõ tanti
laboris asꝑitatẽ ⁊ assiclu¬
itatem ferre pot̾unt:
Qui si hec om̃ia corporis
uirib ferre pꝰsent quomͦ
sũ alioꝵ adium̃to neces¬
saria uictus ⁊ uestium
sufficient̾ sͥ ꝑare suffi¬
cerẽt. Post impossibile
indecens quoq ostendam᷑ꝰ
An nõ usdecur indecens.
ĩmo indecentissimũ ut
fr̃es qui assidue in clau¬
stro morari silentio. orõ¬
ni. lc̃oni. ac meditatõi

Expanded text:
bile demonstremus quomodo bile demonstremus quomodo fieri potest, ut gens languida, oleribus et leguminibus fere nullas vires corpori dantibus, imo ipsam vitam vix sustentantibus enutrita, et idcirco non parum debilitata, asperrimum ipsis quoque rusticis et bubulcis agriculturae laborem ferat, et tam duram ruris eversionem et subversionem, aliquando aestus ardore, aliquando imbrium, nivium et frigoris importunitate sociata patiatur? Et qui sibi ipsis ipsum etiam vilem et debilem cibum abstinentiae causa plerumque subtrahunt, quomodo tanti laboris asperitatem et assiduitatem ferre poterunt? Qui si haec omnia corporis viribus ferre possent, quando sine aliorum adjumento necessaria victus et vestitus sufficienter sibi parare sufficerent? Post impossibile, indecens quoque ostendamus: Annon videtur indecens, imo indecentissimum ut fratres, qui assidue in claustro morari, silentio, orationi, lectioni ac meditationi
Abbreviated transcription (Latin):
hiis qͥspiam aliqͥd minu¬
ere uł in hiis dolos ĩmis¬
siones aliqͣs fac̾e p̾sumat
aꝑtissime oftñdit. reddi¬
tus.res. cellas uel uislas
monachos legutime pos¬
se possid̾e. Nam neqͣqͣm
molestari eos de talib
int̾dic̾et. si illa eos iniꝰte
retin̾e cognosõet. Et cum
t̾raꝵ młtiplices sint red¬
sa uarietas cõprobetur.
cũq uille sñ incolentib
uiris scilicet ac mulieri¬
ẽẽ nõ possũt nec aliqͣ in
istis b̾i gregorii dõis excep¬
tõnis det̾minatio inue¬
niat᷑. plaue sñ aliqͣ excep¬
tõne quoslib redditus.
qͣs libet res qͣslibet uillas¬
⁊ parit̃ diũsarũ conditõ¬
nũ. hoc est uł libere. uł
seruilis. incolas mona¬
chos. recte hr̃e ꝑosse ostñdi¬
tur. S forte opponitis. sñ
ãminicło harũ om̃im re¬
rum. ex ꝓpͥis laborib. ⁊
agricultura. mona chos
necessaria sͥ ꝓuid̾e debere.
Hoc uͦ qͣm indecens ⁊ ĩpos¬
sibłe sit neminẽ credimꝰ
latere. Et ut pͥmo ĩpossi¬

Expanded text:
is quispiam aliquid minuere, vel in his dolos aut immissiones aliquas facere praesumat, apertissime ostendit redditus, res, cellas, vel villas monachos legitime posse possidere. Nam nequaquam molestari eos de talibus interdiceret, si illa eos injuste retinere cognosceret. Et cum terrarum multiplices sint redrsa varietas comprobetur, cumque villae sine incolentibus, viris scilicet ac mulieriesse non possint, nec aliqua in istis beati Gregorii dictis exceptionis determinatio inveniatur, plane sine aliqua exceptione quoslibet redditus, quaslibet res, quaslibet villas pariterque diversarum conditionum, hoc est vel liberae vel servilis, incolas, monachos recte habere posse ostenditur. Sed forte opponitis, sine adminiculo harum omnium rerum, ex propriis laboribus et agricultura monachos necessaria sibi providere debere. Hoc vero quam indecens et impossibile sit neminem credimus latere. Et ut primo impossi
Abbreviated transcription (Latin):
Nos tñ contͣ hunc iueli¬
cioꝵ morẽ hic agemus.
⁊ uob̾ parcentes quos
sua nõ posse probare no¬
uimus. nr̃a talit̾ appro¬
babimꝰ. Scimꝰ quidem
dñi ẽẽ t̾ram ⁊ plenitu¬
dĩem eiꝰ orbem t̾raꝵ et
uniu̾sos qui habitant
in eo. s ⁊ alibi in eisdem
psalmis legimꝰ. Celũ
celi dño. t̾ram aũt declit
filiis hoĩm Constat gͥ¬

Expanded text:
Nos tamen contra hunc judiNos tamen contra hunc judiciorum morem hic agemus, et vobis parcentes, quos sua non posse probare novimus, nostra taliter approbabimus. Scimus quidem Domini esse terram et plenitudinem ejus, orbem terrarum et universos qui habitant in eo . Sed et alibi in eisdem psalmis legimus: Coelum coeli Domino: terram autem dedit filiis hominum . Constat
Abbreviated transcription (Latin):
tate collata. libere iuste.
canonice possidemus.
ost ista
clita nobis opponitis. ut
ad hec pͥus stupere quam
respond̾e cogamur. Cul¬
patis siquidem ⁊ in nu¬
lo a secłarib differre di¬
citis qm̃ castra. uillas ⁊
rusticos. seruos ⁊ ancil¬
las habemꝰ. ⁊ qd̃ det̾ius
est thelonearia lucra. ⁊
fere cunctai huiꝰmodi e¬
molum̃ta inlifferent̃
suscipimꝰ. ñ legitime te¬
nemus: contra infestan¬
tes modis om̃ib defen¬
dimꝰ. Aoditis qd̾ hac de
causa ꝓposito religionis
se posito officiũ causidi¬
coꝵ assumimꝰ. accusam᷑.
⁊ accusamꝰ. testes ex nob̾
ciis int̾sumus. ⁊ idciiro
regno celoꝵ apti ẽẽ nõ pos¬
sumꝰ. Congruum aũt
ẽẽt. ut ip̃i qui ꝓposiustis
ea q̃ ꝓposuistis uera ẽẽ
nõ tantĩt nudis u̾bis qͥb
parũ mouemur. s cui
ced̾e cogimur scͥpturaꝵ
auctoritate firmareris
Sic qͥppe ius postulat. ut
qui aliquem ĩpetit. qd̃
obicit ꝓbet. qm̃ auctori
probatio semꝑ incũbit.

Expanded text:
tate nobis collata, libere, juste, tate nobis collata, libere, juste, canonice possidemus. Post ista, dita nobis opponitis, ut ad haec prius stupere quam respondere cogamur. Culpatis siquidem, et in nullo a saecularibus differre dicitis, quoniam castra, villas et rusticos, servos et ancillas habemus, et quod deterius est telonearia lucra et fere cuncta hujusmodi emolumenta indifferenter suscipimus, non legitime tenemus, contra infestantes modis omnibus defendimus. Additis quod hac de causa proposito, religionis seposito, officium causidicorum assumimus, accusamur et accusamus, testes ex nobis judiciis intersumus: et idcirco regno coelorum apti esse non possumus. Congruum i qui proposuistis, ea quae proposuistis vera esse, non tantum nudis verbis, quibus parum movemur, sed, cui cedere cogimur, Scripturarum auctoritate firmaretis. Sic quippe jus postulat ut qui aliquem impetit, quod objicit probet, quoniam actori probatio semper incumbit.
Abbreviated transcription (Latin):
data ratõne. s magis
canonũ auctoritate ro¬
borata uideant᷑. eoꝵ dẽ
canonũ u̾ba in mecliũ
decluoant᷑. Si inqͥunt
ep̃o unam de parrochia¬
lib ecołiis suis monasfi¬
um dedicare uolu̾it. ut
in ea monachoꝵ regnlari¬
ter congregatio uiuat. hoc
de consensu concilii sui ha¬
beat licentiam faciendi.
It̾ cum p̾teritis sanctioni
b uotissimũ habeatur.
tune tñ cluximus decernẽ¬
dum. ut si ep̃o t̾ciam qͣm
de reb eidem sanctione ꝑ¬
tem sͥ debitam nouit. aut
ip̃i ecołie cuiꝰ res ẽẽ pate¬
bit. aut alt̾i eccłie cui ele¬
gerit conferre decreu̾it.¬
⁊ licitum maneat. ⁊ in¬
reuocabile robur eius
sententia ferat. In quo
ultimo capitulo. licet su¬
am ꝑtem ep̃m cuilibet
eccł̾ie dare posse dic̾it de
tota eum idẽ posse fac̾e
nõ negauit. Qd̾ plene
demonstrat suꝑius descͥp¬
ta auctoritas Ergo sid̾m
hec ⁊ similia q̃ ob ꝓlixita¬
tem hic ponere recusamꝰ
na ab ep̃is absq uenali¬

Expanded text:
tata ratione, sed magis tata ratione, sed magis canonum auctoritate roborata videantur, eorumdem canonum verba in medium deducantur: Si, inquiunt episcopus unam de parochialibus ecclesiis suis monasterium dedicare voluerit, ut in ea monachorum regulariter congregatio vivat, hoc de consensu concilii sui habeat licentiam faciendi. Item: Cum praeteritis sanctionibus notissimum habeatur, tune duximus decernendum, ut si episcopus tertiam, quam de rebus eisdem sanctione paterna sibi debitam novit, aut ipsi ecclesiae cujus res esse patescit aut alteri ecclesiae cui elegerit conferre decre licitum maneat, et irrevocabile robur ejus sententia ferat. In quo ultimo capitulo, licet suam partem episcopum cuilibet ecclesiae dare posse dixerit, de tota eum idem posse facere non negavit. Quod plene demonstrat superius scripta auctoritas. Ergo secundum haec et similia, quae ob prolixitatem hic ponere recusamus, na ab episcopis absque venali
Abbreviated transcription (Latin):
catum p̾buerit. amboĩ
foueam cadent. Hoc oi¬
cimꝰ saluo intellẽu illo qͦ
nouimus ꝑ officium cli̾¬
coꝵ diuinis quidem mi¬
sb̃iis eccłiam saluari: s
quoꝵdam taliũ parum
orõnib adiuuari. Quia
gͦ monachi ex maxima
ꝑte fidelium saluti in¬
nigilant. licet sacram̃ta
minime ministrẽt. esti¬
mamꝰ ip̃oꝵ pͥmitias deci¬
bñficia eos cligne posse
beri. Ista uͦ dicendo. neqͣ¬
qͣm cłicos ab eccłiaꝵ ⁊ ec
clesiasticaꝵ rerũ posses¬
sionib exclud̾e uolumꝰ.
s monachos hec om̃ia le¬
gitime posse obtin̾e. istis
ratõnib ⁊ auctoritatib
approbamus. Si enĩ ipsi
pro officio baptismatis pe¬
nitenrie. p̾dicatõnis ao
ibitoꝵ de reoditib eccłia¬
sticis uiu̾e uolunt: cur
monachi pro oratõnib ꝓ
psalmis pro lacrimis.
pro elemosinis ac multi¬
plicib bonis. ob salutẽ
reb eccłiasticis ⁊ deuoto¬
rũ oblatõnib ñ utant᷑:
Et ut hec ñ a nobis cõmẽ¬

Expanded text:
catum praebuerit, ambo in catum praebuerit, ambo in foveam cadent . Hoc dicimus, salvo intellectu illo, quo novimus per officium clericorum divinis quidem mysteriis Ecclesiam salvari; sed quorumdam talium parum orationibus adjuvari. Quia ergo monachi ex maxima parte fidelium saluti invigilant, licet sacramenta minime ministrent, aestimamus ipsorum primitias, decibeneficia eos digne posse beri. Ista vero dicendo, nequaquam clericos ab ecclesiarum et ecclesiasticarum rerum possessionibus excludere volumus, sed monachos haec omnia legitime posse obtinere istis rationibus et auctoritatibus approbamus. Si enim ipsi pro officio baptismatis, poenitentiae, praedicationis, ac hibitorum de redditibus ecclesiasticis vivere volunt, cur monachi pro orationibus, pro Psalmis, pro lacrymis, pro eleemosynis ac multiplicibus bonis, ob salutem rebus ecclesiasticis et devotorum oblationibus non utantur? Et ut haec non a nobis commen
Abbreviated transcription (Latin):
lice eccł̾ie auctoritatem
p̾tendimꝰ. atq ip̃ius sanc¬
tõnib nos parrochiales
ecolias ⁊ idcirco ip̃arum
pͥmitias ⁊ decimas legi¬
time possid̾e confirmamꝰ.
⁊sam si tͥbui leui here¬
ditas. int̾ fr̃es suos data
nõ est. ut expeclitiores ad¬
dei cultum ⁊ circa diui¬
na misf̾ia redderentur.
neꝙ ab eis secłarib impli¬
ideo pͥmitiis decimis ⁊ obla¬
tõnib alioꝵ alerent᷑: recte
eadem monachis conce¬
dunt᷑. qui sicut illa tͥb
rerum tpr̃alium heredi¬
tate pͥuati sunt. ac diui¬
nis seruitiis die noctuq
insistũt. Qui namq iusti¬
us fidelium oblata susci¬
piũt. monachi qui assidue
pro pec̃cis offerentiũ int̾¬
cecdunt. an cl̾ici. qui ut
nũc uidemꝰ sũmo studio
tpr̃alia appetentes. sp̃ua
Et qui de suis nõ curant.
quomͦ alioꝵ animas sal¬
uare contendent: Male
quippe medebitur alteri.
qui suo languore sub¬
uenire ñ p̾ualet ⁊ ut do¬
minus ait. cecus ceco si du¬

Expanded text:
licæ Ecclesiæ auctoritatem licæ Ecclesiæ auctoritatem prætendimus: atque ipsius sanctionibus nos parrochiales Ecclesias, & idcirco ipsarum primitias & decimas legitime possidere, confirmamus. Nam si tribui Leui hæreditas inter fratres suos data non est, vt expeDei cultum et circa divina mysteria redderentur, neque ab eis saecularibus impedideo primitiis, decimis et oblationibus aliorum alerentur, recte eadem monachis conceduntur, qui, sicut illa tribus, rerum temporalium haereditate privati sunt, ac divinis servitiis die noctuque insistunt. Qui namque justius fidelium oblata suscipiunt, monachi qui assidue pro peccatis offerentium intercedunt, an clerici, qui nunc, ut videmus, summo studio temporalia appetentes, spiritEt qui de suis non curant, quomodo aliorum animas salvare contendent? Male quippe medebitur alteri, qui suo languori subvenire non praevalet. Et ut Dominus ait: Caecus caeco si du
Abbreviated transcription (Latin):
uillis que ad ea ꝑtinent.
occatõne minuere. uł do¬
los ul immissiones aliqͣs
fac̾e. Si gͦ illis hac de cau¬
sa licuit qd̾ in anteriori¬
b canonib nõ inuenie¬
batur sancire. plane et
istis licitum fuit eadem
ratione. ea de quib nos
impetitis decernere ⁊ cõ¬
stituere. ut sient illi ex
ꝑte ita isti ex toto. qr sio
expedire uidebant mo¬
potestatis netustissimi
⁊ pͥmi obtinuerũt id to¬
tum in recentissimos et
nouissimos tnͣffuderũt.
oRd̃ gͥ eccł̃ia dei tantis
temporib sub tot ⁊ tan¬
tis patrib ratũ habuis¬
se cognoscitur. irritũ fieri
debere quis iuclicare au¬
deat nͥ qui se scĩs pr̃ib
meliorẽ tu mente suꝑ¬
bie sp̃u iudicat. De hiis
ita.
einde subiungitis
int̾rogando. q̃ rauo.
uł auctoritas possessio¬
nes eccłiaꝵ parrochialiũ
pͥmitiarũ ⁊ decimaꝵ nob̾
contulerit: cum hec nõ ad
monachos. s ad clericos
canonica sanctione ꝑtine¬
ant. Nos uͦ sicut in supͣ¬
dictis sio ⁊ in istis catho¬

Expanded text:
villis quæ ad ea pertinent, occasione minuere, vel dolos, vel immissiones aliquas facere. Si ergo illis hac de causa licuit, quod in anterioribus Canonibus non inueniebatur, sancire: plane & istis licitum fuit, eadem ratione ea de quibus nos impetitis decernere & constituere: vt sicut illi ex parte, ita isti ex toto, quia sic expedire videbant, mopotestatis vetustissimi & primi obtinuerunt, id totum in recentissimos & nouissimos transfuderunt. Quod igitur Ecclesia Dei tantis temporibus sub tot & tantis Patribus ratum habuisse cognoscitur: irritum fieri debere quis iudicare audeat, nisi qui se sanctis Patribus meliorem tumente superbiæ spiritu iudicat? De his ita. Deinde subiungitis interrogando, Quæ ratio vel auctoritas possessiones Ecclesiarum parrochialium, primitiarum, & decimarum nobis contulerit: cum hæc non ad monachos, sed ad Clericos Canonica sanctione pertineant. Nos vero, sicut in supradictis, sic & in istis Catho
Abbreviated transcription (Latin):
celsa uoce insonu̾it. suffic̾e
pot̾it ad salutem. Hoc uide¬
at ratio. uideat u̾itas. uide¬
ant u̾itatis amatores: ⁊ no¬
bis tacentib qd̃ inde senti¬
unt ꝓferant ⁊sos aũt ad
portam portariũ cur pon̾e¬
mus. qͥ nec portam habemꝰ
sine ꝑsone liscretõne intͦ¬
itum aduenientib p̾bent.
⁊sec necesse est aliquem
pulsare. nec necesse est ali¬
quẽ clamare. q nõ tm̃ mu¬
roꝵ aditum. s etiam hos¬
pitii introitũ aꝑtum inue¬
nit ⁊ ilico recombens uniũ¬
sa ꝑata repperit. ⁊ se cogan¬
tur uͦ fr̃es extra domos ꝓpͥas
quib ostia cuncta mona¬
st̾ii ex consuetudine clau¬
dunt᷑. pulsantib uł cla¬
mantib nõ tm̃ uocis cla¬
more. qͣntum obsequii exi¬
bicõne respondeat. Sic cer¬
te sic agendo ñ p̾uaricato¬
res. s ꝓ posse nr̃o regule cõ¬
seruatores existimus.

Expanded text:
celsa voce insonuerit, sufficere celsa voce insonuerit, sufficere poterit ad salutem. Hoc at ratio, videat veritas, videant veritatis amatores, et nobis tacentibus quod inde sentiunt proferant. Nos autem ad portam portarium cur poneremus, qui nec portam habemussine personae discretione introitum advenientibus praebent. Nec necesse est aliquem pulsare, nec necesse est aliquem clamare, quia non tantum murorum aditum, sed etiam hospitii introitum apertum invenit, et illico recumbens universa parata reperit. Ne cogantur vero fratres extra domos propriquibus ostia cuncta monasterii ex consuetudine clauduntur, pulsantibus vel clamantibus, non tantum vocis clamore, quantum obsequii exhibitione respondeat. Sic certe, sic agendo, non praevaricatores, sed, pro posse nostro, Regulae conservatores existimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝓ bñdc̃onib ꝓferren¬
tur. Hoc ne contingat
censura silentii ꝓhibemꝰ.
Uñde hiis seruatis ratõi-¬
b a regła nõ deuiamus
d portam
monasfii senem sapi¬
entem poni dicitis regn¬
lam p̾cepisse. nec nos hoo.
facere. Nos aũt dicimus
Si portariꝰ nr̃ sapiens fu¬
erit. senex aũt nõ fuĩt
p̾uaricate regule tei ⁊
obhoc inferno ligni iudi¬
cabimur Qd̾ si ⁊̃ senec¬
tutem ⁊ sapiam in ead̾
ꝑsona inuenire neqͥue¬
rimus.An hac de causa
nͥ et senex etate ⁊ sapiẽs
morib ad portam mona¬
st̾ii nõ ponet ᷑ Et qͥd est
sensus hoĩs ⁊ etas senectu¬
tis uita ĩmacłata. Suꝑ
hec nͥ pulsantib ⁊ clamã¬
tib idem portariꝰ deo gr̃as
respond̾it. aut bñdictõem
uociferatꝰ fu̾it. ⁊ iam si cũc¬
ta alia humanitetis officia
aduenientib exsbu̾it. tñ
scd̾m uos nichil ꝓderit. nec
etiam uniu̾sa regula op¬
time in aliis conseruatai. nͥ
iam dictꝰ ostiarius. gr̃as d̾o̾.

Expanded text:
nes pro benedictionibus proferrennes pro benedictionibus proferrentur. Hoc ne contingat, censura silentij prohibemus: vnde his seruatis rationibus, a regula non deuiamus. Ad portam Monasterij senem sapientem poni dicitis Regulam præcepisse, nec nos hoc facere. Nos autem dicimus. Si portarius noster sapiens fuerit, senex autem non fuerit: præuaricatæ Regulæ rei, & ob hoc inferno digni iudicabimur? Quid si & senectutem & sapientiam in eadem persona inuenire nequiuerimus? An hac de causa, nisi & senex ætate, & sapiens moribus, ad portam Monasterij non ponetur? Et quid est sensus hominis: & ætas senectutis vita immaculata? Super hæc nisi pulsantibus, & clamantibus idem portarius Deo gratias responderit, aut benedictionem vociferatus fuerit, etiam si cuncta alia humanitatis officia aduenientibus exhibuerit, tamen secundum vos nihil proderit: nec etiam vniuersa Regula optime in aliis conseruata, nisi iam dictus ostiarius Deo gratias
Abbreviated transcription (Latin):
deesse patiunt᷑. Hiis de
causis nos contͣ bĩ bñdõi
statura nil agere creclimꝰ.
qui pro tpr̃e ⁊ ꝑsonis ut
sepe iam diximus huius
congrua patet responsio
Ubicũq enim sͥ obuiant
fr̃es. iunior a pͥore bñdic¬
tõem petit. bñdicite dicẽ¬
do. si extͣ regularia loca
sũit ⁊ humilit̾ inclinã¬
do. s nichil ore ꝓferendo.
si infra officinas regu¬
lares fr̃ĩ occurrerit Qd̾
si semꝑ loqñdo hanc peti
debere dicitis uideant clis¬
creti utrũ suꝑflue locutõ¬
ni utile silentium ĩponi
an subponi debeait. Suꝑ¬
fluam uͦ idcirco dicimꝰ.
qr ad id qͦd eque bene si¬
lentio potest fi̾ linguam
ñ ẽẽ necessariam ⁊ ideo
suꝑfluam existimamus.
maxime cũ nullius ser¬
monis ꝓpt̾ hanc saluta¬
tionem proferentli in
regła facta fu̾it m̃tio.
Sed ⁊ si hoc ꝓut nultis
indifferent̾ concedetur.
forte ab aliquib nõ ple¬
ne maturitate fundatis
in ania pro utilitatib
ludicra ꝓseriis maledc̃o.¬

Expanded text:
deesse patiuntur. His de deesse patiuntur. His de causis nos contra beati Benedicti statuta nil agere credimus: qui pro tempore & personis, vt sæpe iam diximus, huiuscongrua patet responsio. Vbicumq; enim sibi obuiant fratres, iunior a priore benedictionem petit, Benedicite, dicendo, si extra regularia loca fuerit, & humiliter inclinando: sed nihil ore proferendo, si infra officinas regulares sibi occurrerit. Quod si semper loquendo hanc peti debere dicitis, videant discreti, vtrum superfluæ loquutioni vtile silentium imponi, an supponi debeat. Superfluam vero idcirco dicimus, quia ad id quod æque bene silentio potest fieri, linguam non esse necessariam, & ideo superfluum existimamus: maxime cum nullius sermonis propter hanc salutationem proferendi in regula facta fuerit mentio. Sed & si hoc, prout vultis, indifferenter concederetur: forte ab aliquibus non plene maturitate fundatis, inania pro vtilibus, ludicra pro seriis, maledictio
Abbreviated transcription (Latin):
hac occasione abb̃es a fr̃ib
olim se seq̃strare solere ⁊
sub p̃textu hospitum lau¬
tiorib sͥ ⁊ familiarib e¬
pulis inclulgere neq de
ouiũ suaꝵ pastu curare
qd̃ crassum uidebant as¬
sumebant.⁊ qd̃ debile erat
ꝓrciebant: et cum limpi¬
dissam aquam bib̾ent re¬
liquam peclib suis contur¬
babant: ⁊ gregem dni
turbida ⁊ cenosa aqua po¬
tabant: hoc est. optime sͥ¬
prouidentes. de cet̾is nõ cu¬
ulceri. nouũ emplastrũ
suꝑponencdũ fuit: ⁊ p̾cep¬
tum qd̾ aliqñ salubre fu¬
erat. salubriori consilio
cõmutantlũ. Ea ꝓpt̃ ut
uicium de uirtute ortum
rursum uirtute extin¬
gueret᷑. cum cõmuni m̃¬
sa ad singularem regula
tnͣsmisisset. it̾m de sin¬
gulari ad cõmunẽ regła
ratõnis ⁊ caritatis reclux̃.
tas obstiterit. nob̾cũ sem¬
les adsunt. aliqñ sñ eis:
a cõmuni tñ m̃sa nũqͣm
uel raro clisceclunt. hospi¬
tib aũo ⁊ ꝑegrinis nichil

Expanded text:
hac occasione Abbates a fratribus hac occasione Abbates a fratribus olim se sequestrare solere, & sub prætextu hospitum, lautioribus sibi & familiaribus epulis indulgere, neq. de ouium suarum pastu curare.quod crassum videbant, assumebant, & quod debile erat, proiiciebant. Et cum lympidissimam aquam biberent, reliquam pedibus suis conturbabant, & gregem domini turbida & cœnosa aqua potabant: hoc est, sibi optime prouidentes, de cæteris non cuvlceri nouum emplastrum superponendum fuit: & preceptum quod aliquādo salubre fuerat, salubriore cōsilio commutandum. Ea propter, vt vitium de virtute ortum, rursum virtute extingueretur, cum de communi mensa ad singularem Regula trāsmisisset, iterum de singulari ad communem Regula rationis & charitatis adduxit. tas obstiterit, nobiscū semles adsunt, aliquando sine illis: a communi tamen mensa nunquam vel raro discedunt, hospitibus autem & peregrinis nihil
Abbreviated transcription (Latin):
numius ymber. condensa
nix lutulenta tellus ⁊ tũc
locumetante psalmũ mi¬
ser̾e mei deus decantamus:
⁊ tali cõmutatõne p̃ceptũ
qd̃ implere ñ possumꝰ recom¬
pensamus .
ensam abb̃is nr̃i iuxͣ
b ⁊ ꝑegrinis nõ ẽẽ causa-¬
mini: sed iuste inde argui¬
mini. Est quippe cũ hospi
prie participes facit: Et
certe ꝑ dei grãm. om̃ib pau¬
ꝑib om̃ib hospitib suf-¬
ficiens apd̾ nos ꝓ posse ca¬
ritas exibetur: ⁊ uniciiq
congriuis honor defertur.
Qd̾ si isto mͦ impleri a nob̾
regła scd̃m uos minime
potest. ⁊ hoc ẽẽ mandatũ
ut cum abbe mauducent
affirmatur. fit ⁊ istud qñz
de honestis ꝑsonis. Nam
indecens credimꝰ ut p̾sente
conuentu. qͣrum libet ꝑso¬
narum ñ cunctis placitu¬
ra incongruentia incliscre¬
te introducat᷑ ⁊ ip̃is forte
bonis inde scandalũ oria¬
tur. Si uͦ opponitis ñ in
conuentu s extͣ conuen¬
tum m̃se abb̃is hespitis so¬
ciari debere. respondemꝰ.

Expanded text:
nimius imber, condensa nimius imber, condensa nix, lutulenta tellus: & tunc loco metanœæ, Psalmum, Miserere mei Deus, decantamus: & tali commutatione, præceptum quod implere non possumus, recompensamus. Mensam Abbatis nostri iuxta bus & peregrinis non esse causamini, sed iuste inde arguimini. Est quippe cum hospitropriæ participes facit? Et certe per Dei gratiam, omnibus pauperibus, omnibus hospitibus sufficiens apud nos pro posse critas exhibetur, & vnicuique congruus honor defertur. Quod si isto modo impleri a nobis Regula secūdum vos minime potest, & hoc esse mandatum, vt cum Abbate manducēt, affirmatur: fit & istud quandoque de honestis personis. Nam indecens credimus, vt præsente Conuentu, quarumlibet personarum non cunctis placitura incōgruentia indiscrete introducatur, & ipsis forte bonis inde scandalū oriatur. Si vero opponitis, non in Conuentu, sed extra Cōuentum mensæ Abbatis hospites sociari debere. Respondemus,
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinariũ custodem
hospitum. ⁊ pro cet̾is offi¬
cioꝵ ministͥs solum esse
oporteret. si suffic̾e ad om̃iã
tenẽda ualeret. S qr unũ
ad uniu̾sa disꝑtiri nego¬
cia. aut ĩpossibłe aut mł¬
tum difficile est. plures
expeclit fac̾e. qd̃ unꝰ nõ ua¬
let implere. Hinc iecro
culpans moysen de talib¬
meris Elige tͥ uiros quos
nosti ad hoc utiles ẽẽ: et esto
tu ppło in hiis que ad d̾m
sunt illisq leuiora ꝑmit¬
tens. grauiora q̃ ꝑ alios
diffiniri nõ pot̾unt tu dif¬
sini Crediclit moyses sa¬
pienti ⁊ sic fecit. Hoc imi¬
tari ⁊ nr̃os pr̃es conuenit.
⁊ ferram̃ta uł quas libet
res monast̾ii num̾andas
siue conseruandas fribus
cat cõmitt̾e. Poene gͥ sic in¬
tellecta regła seruatur.
e genu¬
flexionib regłariũ
horaꝵ. qͥaquid regula iu¬
bet om̃imodis custoclimꝰ:
⁊ añqͣm horam decantare
incipiamꝰ. uͥcũq simus. cum
tiore diuino genua flec¬
timꝰ. Prohibet hoc aliquãdo

Expanded text:
Eleemosynarium, custodem Eleemosynarium, custodem hospitum, & pro cæteris officiorum ministris solum esse oporteret, si sufficere ad omnia tenenda valeret. Sed quia vnum ad vniuersa dispartiri negotia, aut impossibile, aut multum difficile est: plures expedit facere, quod vnus non valet implere. Hinc Iethro culpans Moysen de talibt. Elige tibi viros, quos nosti ad hoc vtiles esse, & esto tu populo in his quæ ad Deum sunt: illisque leuiora permittens, grauiora, quæ per alios diffiniri non poterunt, tu diffini. Credidit Moyses sapienti, & sic fecit. Hoc imitari, & nostros Patres conuenit, & ferramēta vel quaslibet res Monasterij numerandas, siue conseruandas fratribus cat, committere. Bene ergo sic intellecta Regula seruatur. De genuflexionibus regularium horarū quicquid Regula iubet, omnimodis custodimus, & antequam Horam decantare incipiamus, vbicunque simus cū timore diuino genua flectimus. Prohibet hoc aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria deeẽnt. atq ho¬
nor ifice. caritatiue ⁊ dili¬
gentissime susciꝑentur
⁊ ꝓcurarent᷑ neq eccłia dei
ꝓpriis officiis defraudaret᷑.
aut regularis obseruan¬
tia uł ad modicũ iut̾mit¬
teretur
uia breuem ferra¬
m̃toꝵ. ⁊ rerũ mona¬
bum uł negligentẽ dictris.¬
loco legitur detam tales
eligantur. in quib securꝰ
ab̃b̃. partiat᷑ onera sua.
⁊Ion pͭ in quam abb̃s on̾a
sua aliis ĩpon̾e ⁊ qd̾ ꝑ se
multis ⁊ diu̾sis ĩplicatꝰ
negociis fac̾e ñ ualet per
uicarios implere. Et qͣre
illd̃ hic ei denegat᷑ qd̾ alibi
concedit᷑: De significãda
qͥppe. hora oꝑis dei loqũs
ait Significanda hora o¬
ꝑis dei die noctuq sit abb̃i
aut ip̃m nũtiare auit tali
sollicito fr̃i iniungat hnͣc
necessitate concedit᷑. cur
in iam dc̃o capitło. nega¬
esse. posse. si soli ad cuncra
dyocesis sue ntilia potuis¬
sent suffic̃e. Sic ⁊ abb̃em
celerarium. infirmariũ.

Expanded text:
necessaria deessent, atque honecessaria deessent, atque honorifice, charitatiue, & diligentissime susciperentur, & procurarentur, neque Ecclesia Dei propriis officiis defraudaretur, aut regularis obseruantia, vel ad modicum, intermitteretur. Quia breuem ferramentorum & rerū Monaerbum, vel negligentē dicitis.loco legitur, Decani tales eligantur, in quibus securus Abbas partiatur onera sua? Non potest, inquam, Abbas onera sua aliis imponere, & quod per se multis & diuersis implicatus negotiis facere non valet, per vicarios implere? Et quare illud hic ei denegatur, quod alibi conceditur? De significanda quippe hora operis Dei loquens, ait. Significanda hora operis Dei, die noctuque sit cura Abbati, aut ipse nunciare, aut tali sollicito fratri iniungat hanc necessitate conceditur: cur in iam dicto Capitulo negaiutoribus esse posse, si soli ad cuncta diœcesis suæ vtilia potuissent sufficere. Sic & Abbatem, Cellarariū, & Infirmarium, &
Abbreviated transcription (Latin):
ti detestarent᷑. Nonne
hec nõ debere fieri ipsa
bruta animalia uoctfera¬
sumꝰ ⁊ ꝑ totius anni spa¬
cium una quaq die tͥb
ꝑegrinis. hospitib manꝰ
⁊ pedes abluimꝰ. panẽ cum
uino offerimꝰ. abbate in
ordiue suo id faciente.
nullusq nͥ infirmis qͥ heo
implere nõ ualent excep¬
tis. Sic de regula qd̃ uale¬
mꝰ ĩplemꝰ. nec reliqua istoꝵ
causa dimittimꝰ. Oportet
enim ut dñs ait ⁊ ista fa¬
cere ⁊ illa nõ omitt̾e. et qm̃
ip̃a ratio etiam uob̾ tacẽ¬
tib clamat. ⁊ obiecta ue¬
stra longe ꝓroit oportet
ut ad illa q̃ suꝑius posuimꝰ
recurramꝰ. ⁊ inde a nobis
regłam integre conserua¬
ri ꝓbemus. Sic inqͥd beatꝰ
benedictꝰ abb̃as. om̃ĩa tem¬
peret atq disponat. ut aĩe
saluent᷑. Om̃ia dixit ni¬
chil excepit. Si gͥ ꝓ salu¬
te auimaꝵ licet abb̃i om̃ia
temꝑare atq dispon̾e.
licuit hec q̃ dẽa st̾ sic tera¬
ꝑare ut ⁊ hospitib nulla

Expanded text:
ti detestarentur? Nonne ti detestarentur? Nonne haec non debere fieri, ipsa bruta animalia vociferasumus, et per totius anni spatium unaquaque die tribus peregrinis hospitibus manus et pedes abluimus, panem cum vino offerimus, abbate in ordine suo id faciente, nullisque, nisi infirmis, qui haec implere non valet, exceptis. Sic de Regula quod valemus, implemus, ne reliqua istorum causa dimittimus. Oportet enim, ut Dominus ait, et ista facere, et illa non omittere . Et quoniam ipsa ratio, etiam nobis tacentibus, clamat et objecta vestra longe projicit, oportet ut ad illa quae superius posuimus, recurramus, et inde a nobis Regulam integre conservari probemus. Sic, inquit beatus Benedictus, abbas omnia temperet atque disponat, ut animae salventur. Omnia dixit, nihil excepit. Si igitur pro salute animarum, licet abbati omnia temperare, atque disponere: licuit hæc quæ dicta sunt sic temperare, vt & hospitibus nulla
Abbreviated transcription (Latin):
hauriri ꝑmittebatur cõ¬
muni hoĩm conũsatõni
qͣm relinq̃rant. it̾m com¬
miscebunt᷑. Tanta certe
est aduenientiũ fere sẽ¬
ꝑ frequentia. ut si om̃ib
inclinare. uel añ om̃s pro¬
sterni oporteat. si om̃ib
manꝰ ⁊ pedes abluere ex¬
pecliat. cum eis ab ortu
solis usq ad occasũ. ut dixi
mꝰ om̃s fr̃es ẽe necessari¬
um sit. ⁊ tam in metane¬
is. qͣm in ablutõne ma¬
uuũ ⁊ peclum totam di¬
em expend̾e. cum nͨ multo¬
tiens ad id oꝑis ꝑ omne
diei spacium ualeant
suffic̃e. Ceissent gͥ ab om¬
ni cliuino officio cessent
a seruanclis reliqͥs regu¬
le decretis. cessent ab ipsa
refectõne corporea ñ pͥmã.
nõ terciã. nõ sextam. non
nonam. nõ deniq uesꝑos.
ñ completoriũ. nõ missas
celebrare curent. Hec
om̃ia pro manuũ ⁊ pedũ
ablutione dimittant. ⁊
tur qui fr̃m in hiis om̃i¬
b suppleant uicem. Non¬
ne hec ridicula uidentur:
Nonne talia ip̃i insensa¬

Expanded text:
hauriri permittebatur, comhauriri permittebatur, communi hominum conversationi quam reliquerant, iterum commiscebuntur. Tanta certe est advenientium fere semper frequentia, ut si omnibus inclinare, vel ante omnes prosterni oporteat, si omnibus manus et pedes abluere, expediat, cum eis ab ortu solis usque ad occasum, ut diximus, fratres omnes esse necessarium sit, et tam in metanoeis quam in ablutione manuum et pedum totam diem expendere, cum nec multoties ad id operis per omne diei spatium valeant sufficere. Cessent igitur ab omni divino officio, cessent a servandis reliquis Regulae decretis, cessent ab ipsa refectione corporea non Primam, non Tertiam, non Sextam, non Nonam, non denique Vesperas, non Completorium, non Missas celebrare curent. Haec omnia pro manuum et pedum ablutione dimittant, et tur qui fratrum in his omnibus suppleant vicem. Nonne haec ridicula videntur? Nonne talia ipsi insensa
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it aut añ eos ꝓstrata ia
nus ⁊ pedes hospitib om̃ib
lau̾it. Oportebit gͥ aut
conuentũ iu domo hospi¬
tum assidue morari. aut
hospites in claustro ⁊ fra¬
trũ officinis hospitari.
⁊seq enim alit̾ iniuncca
pot̾unt implere. nͥ simul
det᷑ ⁊ man̾e. Assiduitas
enim aduenientiũ as
siduitatẽ expetet mini¬
strantiũ. Unde fiet ut
quos monachos ẽẽ uultis
iam monachi ẽẽ nõ pos¬
sint. ⁊ cum secłarib cõ¬
manẽtes nom̃ monachi
⁊ uitam amittant. ⁊dũ
hoc unũ regule manda¬
tum. in liscrete seruare
contend̾int. cet̾a deserãt.
nec istud etiam obtineãt.
Sic plane sic contiget
sic eueniet. Clericis mi¬
litib. rusticis clientib
munis. ⁊ diu̾sarum qͣlita¬
tum hominib. ip̃is qͦ q̃
ab hospitali caritate non
excludunt᷑ mulierib mo¬
nachi cohabitabũt: ⁊ ilsi
singłares. illi mũdo mor¬
tus. ilłli quib nec ip̃e com¬
munis aeris usus libere

Expanded text:
uerit, aut uerit, aut des & manus hospitibus omnibus lauerit? Oportebit igitur, aut Conuentum in domo hospitum assidue morari: aut hospites in claustro, & fratrū officinis hospitari. Neque enim aliter iniuncta poterunt implere, nisi simul detur & manere. Assiduitas quippe adueniensiduitatem expetet ministrantium. Unde fiet ut quos monachos esse vultis, jam monachi esse non possint, et cum saecularibus commanentes, nomen monachi et vitam amittant; et dum hoc unum Regulae mandatum indiscrete servare contenderint, caetera deserant, nec istud etiam obtineant. Sic plane, sic continget, sic eveniet clericis, militibus, rusticis, clientibus, mimis, et diversarum qualitatum hominibus, ipsis quoque, quae ab hospitali charitate non excluduntur, mulieribus monachi cohabitabunt: et illi singulares, illi mundo mortui, illi, quibus nec ipse communis aeris usus libere
Abbreviated transcription (Latin):
lia dic̃e posse. Nam si ludo¬
dicit᷑. frater a fratre delu¬
di nõ debuit. Si serio. in¬
suisa int̾rogatio deberet
magis silentio contemꝑ
ni nͥ putaret᷑ ei nõ posse
respond̾i Obicit᷑ cur om̃ib
b hospitib. tam abb̃as ꝙͣ
cuncta congregatio in t̾ra
in conspectu om̃ium hos¬
pitum capita ñ inclinã¬
tur: cur aquam ĩ mani¬
b abbas hospitib ñ dat:
cur pedes hospitib om̃ib
tam abb̃s qͣm cuncta con-¬
gregatio nõ lauat. Affir¬
matur ab obiectorib mo¬
nachos salute fraudatos.
nͥ hec ut soluerunt ser¬
uare uoluerunt Et o ho¬
mines. pueroꝵ more pa¬
pilliones sequentes pug¬
nantes. s nõ nos. s aerem
uerberãtes inania oppo¬
nentes cliscretõnis miris
uirtutũ semnitam ñ seꝙ̃¬
tes.⁊ ideo a rectitudine iti¬
neris. deuiantes clicite
circo et̾na salute defrauda¬
ta iudicabit᷑ clunicensis
seu alia q̃lib cong̾gatio
nͥom̃ib aluenientibus
uł discedentib hospitib
cum abb̃e suo iueluia¬

Expanded text:
 dicatis. Nam si ludo, frater a fratre deludi non debuit. Si serio, insulsa interrogatio deberet magis silentio contemni, nisi putaretur ei non posse responderi. Obiicitur nobis,  hospitibus, tam Abbas, quam cuncta Congregatio in terra in conspectu omnium hospitum capita non inclinantur: cur aquam in manibus Abbas hospitibus non dat, cur pedes hospitibus omnibus tam Abbas quam cuncta Cōgregatio non lauat. Affirmatur ab obiectoribus monachos salute fraudatos, nisi hæc vt sonuerunt, seruare voluerint. Et, o homines puerorum more papiliones sequentes! pugnantes, sed non nos, sed aerem verberantes: inania opponentes, discretionis matris virtutum semitam non sequentes, & ideo a rectitudine itineris deuiantes, dicite circo æterna salute defraudata iudicabitur Cluniacensis, seu alia quælibet Congregatio: nisi omnibus aduenientibus vel discedentibus hospitibus cum Abbate suo inclina
Abbreviated transcription (Latin):
talib egent. quiq nil ĩ
mũdo ꝓpͥum possident.
clericos uidelicer ⁊ mo¬
nachos siue pauꝑes. ul̾
qͦscũq necessitatem haꝵ
rerum pati oognoscit ca¬
ritatiue sustentat. Uñ
monachi nam de hiis tm̃
nũc sermo est. cuncta fi¬
delium oblata siue im
mobłib siue in ĩmobi¬
lib suscipiũt. atq oratõ¬

Expanded text:
talibus egent, quique nil in talibus egent, quique nil in mundo proprium possident, clericos videlicet et monachos, sive pauperes, vel quoscunque necessitatem harum rerum pati cognoscit, charitative sustentat. Unde monachi nam de his tantum nunc sermo est cuncta fidelium oblata, sive in mobilibus, sive in immobilibus suscipiunt, atque oratio
Abbreviated transcription (Latin):
sua ex potestate erant
hominũ fierẽt ex ip̃ius
benignitate. Qua mi¬
scd̾issima benignitate
⁊ benigni ssima pieta¬
te licet appendat tͥbus
digitis molem t̾re. ⁊ li¬
bret impond̾e montes
⁊colles in statera ean¬
dem tñ t̾ram ⁊ t̾rena
dona ab eisdem hoĩb
quib ea ded̾at suscipit:
⁊ ut ita loqͣmur suis sñp¬
tib celeste regnũ emi ꝑ-¬
mittit nec inde lucrum
suũ s hoĩm salutẽ reqͥ¬
rit. atq eam ut ꝓpͥum
q̃stum amplectit᷑. Hinc
est qd̃ cum cibũ esurien¬
tib. cum potum dari siti¬
frum̃tum in segetibus.
uinũ creat in uitib: fruc¬
tib arbores fetib anima¬
lia oñat. aquam ip̃am
qua replenti calicem at¬
q incligenti danti mer¬
cedem repositam ẽẽ con¬
firmat. ex fontib oriri
um remun̾at ip̃is lar-¬
gitorib p̾miũ ip̃e largi¬
tur. Inde dei eccl̾ia tam
ex uet̾i testam̃to qͣm ex
nouo sũpta auctoritate
cũcta ñ sibi s deo oblata.
eius uice suscipit: atq
inde quosdam suoꝵ qui

Expanded text:
 ex potestate, hominum fierent ex ipsius benignitate. Qua misericordissima benignitate et benignissima pietate, licet appendat tribus digitis molem terrae, et libret in pondere montes, et colles in statera , eamdem tamen terram et terrena dona ab eisdem hominibus, quibus ea dederat, suscipit, , ut ita loquamur, suis sumptibus coeleste regnum emi permittit, nec inde lucrum suum, sed hominum salutem requirit, atque eam, ut proprium quaestum, amplectitur. Hinc est quod cum cibum esurientibus, cum potum dari sitien panem in segetibus, vinum creat in vitibus, fructibus arbores, fetibus animalia onerat. Aquam ipsam, qua replenti calicem atque indigenti danti mercedem repositam esse confirmat , ex fontibus oriri, um remunerat, ipsis largitoribus primum ipse largitur. Inde Dei Ecclesia tam ex Veteri Testamento, quam ex Novo sumpta auctoritate, cuncta non sibi, sed Deo oblata, ejus vice suscipit, atque inde quosdam suorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
tas indiceret᷑. tam̃ honestas
uelandoꝵ inhonestoꝵ ñ ex¬
cludebatur ĩmo sollicite
dantiori honore circũda¬
mꝰ. Huiꝰ gͦ rei honestas
quid̃ intelligit᷑ necessitas
aũt aꝑtius expon̾etur. si
de talib sicut de cet̾is lib̾e
loqui ꝑmitt̾emur hone¬
stum tñ est. utile est. neces.¬
sariũ est. ⁊ idcirco contra
regłam q̃ nulla ut sepe
iam cliximꝰ necessaria in¬
t̾dicit. nec in hoc aliqͥd agi
m̃tis aũt lectoꝵ q̃ ob¬
iecistis miramur quomͦ
obic̾e potuistis. An enim
obliti estis u̾boꝵ regule q̃
dicit. lectisternia ꝓ modo
cõuersatõnis sod̾m dispo¬
sitõem abb̃is sui accipiãt
Unde qd̃ abb̾e ꝑmittente
nob̾ et subponimꝰ ⁊ suꝑ-¬
ponimꝰ. si suꝑflua desunt
iuste scd̃m regłam sñ ali¬
quo inobedientie ꝑicło
de p̾uaricatõne ñ possumꝰ
iniuste rep̾hendentes. de
nõ recta rep̾hentione rec¬
tius rep̾hend̾e possumꝰ.
ꝓulm̃taria duo q̃
intulistis ueniamꝰ ⁊ tã

Expanded text:
tas indiceretur, tamen honestas tas indiceretur, tamen honestas velandorum inhonestorum non excludebatur, imo sollicite , nostra abundantiori honore circumdamus . Hujus ergo rei honestas quidem intelligitur, necessitas autem apertius exponeretur, si de talibus, sicut de caeteris, libere loqui permitteremur. Honestum tamen est, utile est, necessarium est: et idcirco contra Regulam, quae nulla, ut saepe jam diximus, necessaria interdicit, nec in hoc aliquid agimus. entis autem lectorum quae objecistis, miramur quomodo objicere potuistis. An enim obliti estis verba Regulae, quae dicit: Lectisternia pro modo conversationis, secundum dispositionem abbatis sui accipiant? Unde quod abbate permittente, nobis et supponimus et superponimus, si superflua desunt, juste secundum Regulam sine aliquo inobedientiae periculo de praevaricatione non possumus, injuste reprehendentes de non recta reprehensione, rectius reprehendere possumus. pulmentaria quae intulistis veniamus, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis mũditie ⁊ honesta¬
tis nobis deffendimꝰ reco¬
lentes insuꝑ deũ p̾cipisse.
ne sũmꝰ fac̾dos sine femi¬
nalib lineis ad altare su¬
um acced̾e p̾sumeret. ne
si hoc fac̾et penã mortis ĩ¬
curreret. Et licet cũcta
illa sacdotalia nel leuiti¬
ca indum̃ta siue ornam̃¬
ta eccłia dei magis mori¬
b qͣm corporib coaptet.
⁊ nõ litt̾am mortifican¬
tem s ip̃m utuificantẽ
seqͣtur. sũt tñ q̃dam que
more illo antiquo adhuc
in eccłia decoris causa ob¬
seruant ᷑. ut q̃ erant fut᷑o¬
rũ significatuia. sint p̾te¬
ritoꝵ rep̾sentatina sicut
calib uestim̃tis morem
pͥstinũ imitari cernimꝰ
que nõ obsuꝑstitionis ob¬
seruantiã. s ob utͥusq le¬
gis sp̃ualem ut cliximus
consonantiam fieri intel¬
ligimꝰ. Nam licet scd̃m a¬
postolum om̃ia iłus in fi¬
gura contingerent. sacra¬
m̃to tam̃ honestas seu
utilitas aliqñ comũgebat᷑
lineis muustris dei casti¬

Expanded text:
sitatis, mundiciæ & honestasitatis, mundiciæ & honestatis nobis defendimus: recolentes insuper Deum præcepisse, ne summus sacerdos sine fœmoralibus lineis ad altare suum accedere præsumeret, ne si hoc faceret, pœnam mortis incurreret. Et licet cuncta illa sacerdotalia, vel Leuitica indumenta, siue ornamenta, Ecclesia Dei moribus magis quam corporibus coaptet, & non literam mortificantem, sed spiritum viuificantem sequatur: sunt tamen quædam, quæ more illo antiquo adhuc in Ecclesia decoris causa obseruantur, vt quæ erant futurorum significatiua, sint præteritorum repræsentatiua: sicut, calibus vestimentis morem pristinum imitari cernimus, quae non ob superstitionis observantiam, sed ob utriusque legis spiritualem, ut diximus, consonantiam fieri intelligimus. Nam licet, secundum Apostolum, omnia illis in figura contingerent , sacramento tamen honestas seu utilitas aliquando conjungebatur. lineis ministris Dei casti
Abbreviated transcription (Latin):
camͦ. p̾uaricamini nob̾cũ
et uos. qui simplici frocco
⁊ euculla contẽpti eẽ nõ
uultis. s ultͣ regłe metas
q̃ nichil de hiis loquit᷑ ml¬
tiplices ⁊ qͦtquotlib tuni¬
cas induitis ⁊ eas absq a¬
liqua discretõne fertis.
causa necessitatis agere
respondebimꝰ ⁊ nos similit̾
necessitate hoc est frigoris
importubili asꝑitate pel¬
lium munim̃ta portare.
Qd̾ si hac ratõne ĩmunes
uos a regule tnͣsgressio¬
ne uid̾i cupitis eadem rõ¬
ne nos regle tnͣsgressores
ñ esse nichilominꝰ dec lara¬
mus. Cum gͦ uestim̃ta
fr̃ib scdm locoꝵ qͣlitatem.
aut aeris temꝑiem dari
regula iubet. cum hanc
consid̾atõem penes abb̃em
ꝑut cuiq opus erat p̾cipi¬
at. cum carnis curã in
licet plane abb̃i licet Hiis
quos indig̾e uid̾it neces¬
saria subsiclia seu in ue¬
stib seu in quib eũq libue¬
xit reb pro uelle ministͣ¬
re. Nec tm̃ libet s etiã p̾ua¬
ricate regłe reus existeret.

Expanded text:
camur, praevaricamini nobiscum camur, praevaricamini nobiscum & vos, qui simplici floco & cuculla contenti esse non vultis, & vltra regulæ metas, quæ nihil de his loquitur, multiplices, & quotquotlibet tunicas induitis, & eas absque aliqua discretione fertis. causa necessitatis agere: respondebimus & nos similiter, necessitate, hoc est, frigoris importabili asperitate, pellium munimenta portare. Et si hac ratione immunes vos a regulæ transgressione videri cupitis: eadem ratione nos regulæ transgressores non esse, nihilominus declaramus. Cum ergo vestimenta fratribus secundum locorum qualitatem, aut aerum temperiem, dari regula iubeat, cum hanc considerationem penes Abbatem prout cuique opus est, præcipiat, cum carnis curam in licet plane Abbati, licet his, quos indigere viderit, necessaria subsidia, seu in vestibus, seu in quibuscumque libuerit rebus pro velle ministrare. Nec tantum licet, sed etiam præuaricatæ regulæ reus existeret,
Abbreviated transcription (Latin):
usu pesliũ pecc̃m ẽẽ crede¬
rẽt nequaqͣm tanti uiri
qui om̃ib imitandi ꝓpo¬
nũtur hiis uti uoluissẽt.
Sedqr int̾ suꝑflua ⁊ neces¬
saria listinguere noue¬
rant. suꝑfluis longe remo¬
tis. cum ⁊ ab ip̃is necessa¬
riis maioris uirtutis me¬
rito in multis abstinerẽt.
ista tñ indum̃ta quib
utentes. monachi ñ eẽ di¬
⁊ martyres. ⁊ seĩ ea ferentes
ꝑmanser̃t. Sed ⁊ itud qd̾
quit᷑. qͣm discrete. qͣm ꝑ¬
uide. qͣm caritatiue clix̾it.
in humanitate discorda¬
u̾it. si ñ dum ꝑpendistis
tandem animau̾tite. Me¬
losam. in estate puram
aut uetustam. Qd̾ q̃so hic
p̾ceptum e Que coactio:
Quid hio dicit᷑. qd̃ a nob̾
ñ serue̾t᷑  Suffic̾e credit:
ocrib in locis monacho cu
cislam ⁊ tunicam. Nũqͥd
cred̾e est p̾ciꝑe: Nũquid me¬
diocria loca sunt omĩa locaᷤ
Hoc mandatũ tnsgredim᷑:
hinc rei arguim᷑ hic uoti
p̾uaricatores dicim᷑. Deo
si nos pessiciis utendo qm̃
de eis regła reticet p̾uairi¬

Expanded text:
e crederent, nequaquam tanti viri, qui omnibus imitandi proponuntur, his vti voluissent. Sed quia inter superflua & necessaria distinguere nouerant, superfluis longe remotis, cum & ab ipsis necessariis maioris virtutis merito in multis abstinerent: ista tamen indumenta, quibus vtentes monachi non esse di& Martyres sancti ea ferentes permanserunt. Sed & illud, quod quitur, quam discrete, quam prouide, quam charitatiue dixerit, inhumanitate discordauerit, si nondum perpendistis, tandem animaduertite. Melosam, in æstate puram aut vetustam. Quod quæso hic præceptum? quæ coactio? Quid hic dicitur, quod a nobis non seruatur? Sufficere credit, omnibus in cullam et tunicam. Nunquid credere est praecipere? Nunquid mediocria loca sunt omnia loca? Hoc mandatum transgredimur, hinc rei arguimur, hinc voti praevaricatores dicimur. Sed si nos pelliciis utendo, quoniam de eis Regula reticet, praevari
Abbreviated transcription (Latin):
um susceptõne in p̾sen¬
tiarũ arguim᷑. de hiis
ad p̃sens respondeamꝰ
Regłam gͥ in pͥmis obtẽ¬
dimus.Tractans qͥ ppe
de nouiciis suscipiendis
ait. Res si quas hr̃ noui¬
cius. aut eroget pͥus pau¬
ꝑib aut factei sollẽpni¬
ter donatõne conferat.
monast̾io. Dicendo gͦ res
si quas ht̃ nullã rem ex¬
cepit. Qd̾ si nullã exce¬
pit. nec fundũ aliquem
nec uillam nec rusticos.
nec seruos nec ancillas.
nec aliqͥd huiꝰmodi exce¬
pit. S coustat nichil ex¬
ceptum ẽẽ. Patet gͥ hec
q̃ posuimꝰ excepta nõ ẽẽ.
Huic decreto regule cõ¬
sonãt bi gregorii. dc̃a su¬
ꝑuis descͥpta. quib int̃¬
dicit ut nullus ep̃oꝵ aut¬

Expanded text:
um susceptione in praesentiarum arguimur, de his ad praesens respondeamus. Regulam igitur in primis obtendimus. Tractans quippe de novitiis suscipiendis, ait: Res si quas habet, aut eroget prius pauperibus, aut facta solemniter donatione conferat monasterio. Dicendo ergo res si quas habet, nullam rem excepit. Quod si rem nullam excepit, nec fundum aliquem, nec villam, nec rusticos, nec servos, nec ancillas, nec aliquid hujusmodi excepit. Sed constat nihil exceptum esse. Patet igitur haec, quae posuimus, excepta non esse. Huic decreto Regulae consonant beati Gregorii dicta superius descripta quibus interdicit ut nullus ep
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is p̾esse nõ humana:
s cliuina auctoritas san¬
xite Nonne ille est. cui dic¬
tum est. tu conu̾sus cõfir¬
ma frẽs tuos: Nonne ille
est cui dcm̃ est tͥ dabo cla¬
ues regni celoꝵ ⁊ qd̃cũq
ligau̾is suꝑ t̾ram erit li¬
gatum ⁊ in celis ⁊ qd̾cũ¬
q solu̾is suꝑ t̾ram erit
solutũ ⁊ in celis. Hunc
soli specialit̾ obedimꝰ. ab
absit exigeret int̾dici. sus¬
pencli. atq excoĩcari posse¬
mus. Hoc ip̃ius sõe sedis
inrefrigabilis sauxit auo¬
decreta inde apd̾ nr̃am ma¬
tricem eccłiam ꝯseruãt᷑
Hec ip̃i ita conclid̾unt ñ
ut hanc de qͣ loquim᷑ clu¬
niacensẽ eccłiam ailtari
ep̃o pͥus eam possidenti au¬
ferrent. s a fundatorib
qui eam in ꝓpͥo alodio cõ¬
struerant rogati. ut ꝓpͥã
retinuer̃t̃ atq soli roma¬
no pontifici eam in ec̃nuĩ
subiac̾e decernẽtes płib
hoo pͥuilegiis confirmaue¬
rint. Precepto uͦ ip̃ius.

Expanded text:
cæteris præesse non humana, cæteris præesse non humana, sed diuina auctoritas sanxit? Nonne ille est, cui dictum est, Tu conuersus confirma fratres tuos? Nonne ille est, cui dictum est, Tibi dabo claues regni cœlorum? Et quodcumque ligaueris super terram, erit ligatum & in cque solveris super terram, erit solutum in coelis? Hunc soli specialiter obedimus: ab absit! exigeret, interdici, suspendi atque excommunicari possemus. Hoc ipsius sanctae sedis irrefragabilis sanxit aucmultorum decreta inde apud nostram matricem Ecclesiam conservantur. Haec ipsi ita condiderunt, non ut hanc, de qua loquimur, Cluniacensem ecclesiam alteri episcopo prius eam possidenti auferrent, sed a fundatoribus, qui eam in proprio alodio construxerant rogati, in propriam retinuerunt, atque soli Romano pontifici eam in aeternum subjacere decernentes, pluribus hoc privilegiis confirmaverunt. Praecepto vero ipsius,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̃ pͥus nõ pot̾at im¬
plere possit q̃rere. Si enĩ
oculus eruendꝰ. si manꝰ. uł
pedes. abscidendꝰ est. si pat̃.
mat̾. uxor. filii. fr̃es ⁊ so¬
rores sunt odiencli ne xp̃c
amittrit᷑. nichil plane
relictum est cui nõ debeat
salus animaꝵ p̾poni. Ne¬
q enim uoti uł ꝓfessio¬
nis tnͣsgressor monachus¬
dici potest. si loco qui uo¬
tum implere nõ sinebat
dimisso ad eũ in quo uo¬
ut cum ꝓph̾a dic̃e ualeat.
Reddam tͥ uota mea q̃
distinx̾unt labia mea.
Arguendus potius eẽt
⁊ dignus morte iulican¬
cdus. si tante rei dispendi¬
um ꝑuipendens mortem
suam stultai patientia su¬
stin̾et. Hinc eccłia clu¬
niacensi ab apłica sede
concessionẽ retinet: tali¬
ter ad se uenientes reci¬
aut singulare. s uelut
susciꝑe retin̾e atq fouere
debent.
iis adoitis ⁊ multa
inuen̾tõne excolłitis.
opposita fronte existere
or quis uerior qͥs digni¬
niri. Nonne ille est. quem

Expanded text:
hoc quod prius non poterat, imhoc quod prius non poterat, implere possit, quærere. Si enim oculus eruendus, si manus vel pes abscindendus est, si pater, mater, vxor, filij, fratres & sorores sunt odiendi ne Christus amittatur: nihil plane relictum est, cui non debeat salus animarum præponi. Neque enim voti, vel professionis transgressor dici monachus potest, si loco qui votum implere non sinebat dimisso, ad eum in quo vovt cum Propheta dicere valeat, Reddam tibi vota mea, quæ distinxerunt labia mea. Arguendus potius esset, & dignus morte iudicandus: si tantæ rei dispendium paruipendens, mortem suam stulta patientia sustineret. Hinc Ecclesia Cluniacensis ab Apostolica Sede concessionem retinet, taliter ad se venientes reciaut singulare, sed velut suscipere, retinere, atque fouere debent. His additis & multa inuectione extollitis, opposita fronte existere:or, quis verior, quis digniniri? Nonne ille est, quem