comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bit in tempore tribulationis. Est
⁊ amicus qui conu̾tit᷑ ad inimi-¬
ciciã: ⁊ est amicus qui odiũ ⁊ ri¬
xam. ⁊ cõnicia denudabit. Est
aũt amicus socius mense: ⁊ nõ
ꝑmanet in die necc̃itatis. Ami¬
cus si permanserit fixus. erit tͥ
qͣi coequalis: ⁊ in domesticis tu¬
is fiducialit̾ aget. Si humilia¬
uerit se contra te ⁊ a facie tua
absconderit se: unanimẽ habe¬
bis amiciciam bonam. Ab ini¬
micis tuis separare: ⁊ ab amici ᷤ
tuis attende. Amicus fidelis ꝓ¬
tectio fortis. Qui aũt inuenit
illum: inuenit thesaurũ. Ami¬
co fideli nulla est comparatio.
⁊nõ est digna ponderatio auri
⁊ argenti contra bonitatẽ fidei
illius. Amicus fidelis medicam̃¬
tũ uite. ⁊ imm ortalitatis: ⁊ qui
metiuint dñm. inueniũt illũ.
Qui timet dñm eque habebit a¬
miciciã bonã: qm̃ scd̃m illũ erit
amicus illius. fili aiuiuentute
tua excipe doctrinam: ⁊ usq ad
canos inuenies sapĩam. Quasi
is qui arat ⁊ qui seminat accel

Expanded text:
bit in die tribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et conuicia denudabit. est autem amicus socius mensae et non permanet in die necessitatis. amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis et in domesticis tuis fiducialiter aget. si humiliauerit se contra te absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illius. Amicus fidelis, medicamentum vitae et immortalitatis; et qui metuunt Dominum, inveniunt illum. Qui timet Deum, aeque habebit amicitiam bonam; quoniam secundum illum erit amicus illius. Fili, a juventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam. Quasi is qui arat et seminat, accede
Abbreviated transcription (Latin):
bitur maledc̃is: ⁊ subuercet eũ
infinẽ. Propt̾ea exornauit dñs
cõuentꝰ maloꝵ: ⁊ destruxit eos
usq in finem. Sedes ducũ suꝑbo¬
rũ destruxit deus: ⁊ fecit sede̾ mi¬
tes ꝓ eis. Radices gentium super¬
bax arefecit deus. ⁊ plantauit
humiles exip̃is gentib. Terras
gentiũ euercit dñs: ⁊ perdidit
eas usq ad fundamentũ. Are-¬
fecit ex ip̃is. ⁊ disꝑdidit eos. ⁊ ces¬
sare fecit memoriam eoꝵ a t̾ra.
perdidit deus icmoriã suꝑboꝵ:
⁊ reliquit memoriã humiliũ¬

Expanded text:
r maledictis, et subvertet eum in finem. Propterea exhonoravit Dominus conventus malorum, et destruxit eos usque in finem. Sedes ducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro eis: radices gentium superbarum arefecit Deus, et plantavit humiles ex ipsis gentibus. Terras gentium evertit Dominus, et perdidit eas usque ad fundamentum; arefecit ex ipsis, et disperdidit eos, et cessare fecit memoriam eorum a terra. Perdidit Deus memoriam superborum, et reliquit memoriam humiliu
Abbreviated transcription (Latin):
drach̾ misat. ⁊ abdenago. qͥ misit
angłm suũ ⁊ eruit seruos suos qui
crediderũt in eũ ⁊ ũbũ siũ regis im¬
mutauerũt ⁊ tradiderũt corpora sua:
ne seruirẽt ⁊ ne adorarẽt oẽm deum.
excepto deo suo. Ame gͦ positũ est ħ
tũq locuta fu̾it blasphemiã cõtra
dm̃ sydrach misac. ⁊ abdenago. dis¬
pereat. ⁊ domus eius uastet᷑. Neq̃ enĩ
est deus alius qͥ possit ita saluare. Tñt
rex ꝓmouit sydrac. misas. ⁊ ab dena¬
go. inꝓuincia babylonis. Nabuch̾¬
deus excelsus. Placuit gͦ mͥ predica¬

Expanded text:
ach et Abdenago, qui misit angelum suum: Et eruit servos suos, qui crediderunt in eum: Et verbum regis immutaverunt, Et tradiderunt corpora sua ne servirent, et ne adorarent omnem Deum, excepto Deo suo: A me ergo positum est hoc ue locuta fuerit blasphemiam contra Deum Sidrach, Misach, et Abdenago, dispereat, et domus ejus vastetur: Neque enim est Deus alius, qui possit ita salvare. Tunc rex promovit Sidrach, Misach, et Abdenago, in provincia Babylonis. NABUCHODeus excelsus. Placuit ergo mihi praedica
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ecce ego uideo uiros .iiii. solu¬
tos. ⁊ ambulantes ĩmedio ignis.
⁊ nichil corruptionis in eis est. Et
sp̃es quarti similis filio dei. Tunc
accessit nabuch rex ad hostiũ for¬
nacis ignis ardentis: ⁊ ait. Sydrac.
misach. ⁊ abdenago. serui dei excel

Expanded text:
ait: Ecce ego video viros quatuor solutos, et ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, et species quarti similis filio Dei. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Sidrach, Misach, et Abdenago, servi Dei
Abbreviated transcription (Latin):
diuimꝰ nec fecimꝰ sicut p̃ceperas no¬
bis ut bene nob̾ eẽt. Omĩa gͦ q̃ in¬
duxisti st̃ nos. ⁊ uniu̾sa q̃ frcisti nõ¬
bis. uero iudicio tuo fecisti. Et tra¬
didisti nos in manib inimicoꝵ¬

Expanded text:
us, nec fecimus sicut praeceperas nobis, ut bene nobis esset. Omnia ergo, quae induxisti super nos, et universa, quae fecisti nobis, vero judicio fecisti: Et tradidisti nos in manibus inimico
Abbreviated transcription (Latin):
hec dicit dñs qui dedit ĩmari ui¬
am:⁊ in aquis torrentib semitã.
Qui eduxit quadrigã ⁊ equũ: ag¬
men ⁊ robustũ. Simul obdormi¬
erunt nec resurgent: contriti st̃
qͣi linũ ⁊ extincti sũt. Nec memi
neritis prioꝵ. ⁊ antiqua ne intue¬
amini. Ecce ego facio noua. ⁊ nc̃
orientur: utiq cognoscetis ea. po¬
nam in deserto uiã. ⁊ minuio flu-¬
mina. Et głificabit me bestia a¬
gri: dracones ⁊structiones. quia
dedi indeseito aqͦs. ⁊ flumina in
inuio ut darem potã ppło meo
electo meo. p̃płm istũ mͥ forma
ui: laudẽ meã narrabit. Nõ me
inuocasti iacob: nes laborasti ĩ me

Expanded text:
ec dicit Dominus, qui dedit in mari viam, & in aquis torrentibus semitam: 17. Qui eduxit quadrigam, & equum: agmen & robustum, simul obdormierunt, nec resurgent: contriti sunt quasi linum, & extincti sunt. Voluineritis priorum: et antiqua ne intueamini. Ecce ego faciam nova: et nunc orientur: utique cognoscetis ea. Ponam in deserto viam: et in invio flumina. Glorificavit me bestia agri: dracones: et structiones: quia dedi in deserto aquas: flumina in invio: ut darem potum populo meo electo meo. Populum istum formavi mihi: laudem meam narravit. Non me invocasti Iacob:
Abbreviated transcription (Latin):
stro noli ꝓhibere. Affer filios me¬
os de longinqͤ: ⁊ filias meas ab
extremis terre. Et omnẽ qͥ in uo¬
cat nom̃ meũ ingłiam meam
creaui eũ: formaui eũ ⁊ feci eum.
Educ foras ppłm cecũ. ⁊ ocłos ha¬
bentẽ: surdũ ⁊ aures ei sũt. Om̃s
gentes cõgregate sũt simul: ⁊
collecte  st̃ trib. Qͥs in uobis

Expanded text:
fer filios meos de longinquo et filias meas ab extremis terrae et omnem qui invocat nomen meum in gloriam meam creavi eum et formavi eum et feci eum educ foras populum caecum et oculos habentem surdum et aures ei sunt omnes gentes congregatae sunt simul et coll
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs sapientia fundauit terrã.
stabiliuit celos prudentia. Sapi¬
entia illius eruperunt abyss: ⁊
nules tore cõcrescũt. fili mi ne ef¬
fluant hec ab ocłis cuis. Custidi
legem meam atq cõsiliũ. ⁊ erit
uita aĩc tue: ⁊ gr̃a faucib tuis.
Tunc ambulabis fiducialr̾ in
uia tua: ⁊ pes tuus nõ impinget.
Si dormieris nõ timebis: qpies¬
ces. ⁊ suauis erit sompnus tiuis.
Ne paueas repentino terrore. ⁊ ir¬
ruentes tͥ potentias impioꝵ. Do¬
minus enim erit in latere tuo: ⁊
custodiet pedem tuũ ne capiaris.
Noli prohibere benefac̾e eũ qui
potest: si uales ⁊ ip̃e bene fac. Ne
dicas amico tuo. uade ⁊ reuer¬
tere. ⁊ cras dabo tibi: cũ stacim
possis dare. Ne moliaris amico.
tuo malũ: cum ille inte habe

Expanded text:
davit terram, stabilivit coelos prudentia. Sapientia illius eruperunt abyssi, et nubes rore concrescunt. Fili mi, ne effluant haec ab oculis tuis: custodi legem meam, atque consilium meum: et erit vita animae tuae, et gratia faucibus tuis: tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget: si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capiaris. Noli prohibere benefacere eum, qui potest: si vales, et ipse benefac. Ne dicas amico tuo: Vade, et revertere: cras dabo tibi, cum statim possis dare. Ne moliaris amico tu
Abbreviated transcription (Latin):
ois. ⁊ petram scandali ⁊ omĩs qͥ cre¬
diderit in cum. nõ confundetur. ¶A¬
ratres uoluntas quidẽ cordis
mei. ⁊ obsecratio ad deũ ꝓilliᷤ
fit in salutem. Testimoniũ enĩ per-¬
hibeo illis qd̃ emulationẽ quidẽ dei¬
hñt.s nõ scd̾m scĩam. Ignorantes
enĩ dei iusticiam. ⁊ suã querentes sta

Expanded text:
candali et omnis qui credit in eum non confundetur fratres voluntas quidem cordis mei et obsecratio ad Deum fit pro illis in salutem testimonium enim perhibeo illis quod aemulationem Dei habent sed non secundum scientiam ignorantes enim Dei iustitiam et suam quaer
Abbreviated transcription (Latin):
neret. nõ ex operib s exuocante dic¬
tum est ei qr maior seruiet miuors.
sicut scriptum est. Ia cob dilgi esau
aũt odio habui. Quid gͦ dicmi. Nũ¬
quid iniquitas apud deum: Absit.
rentis. s miserentis dei est. Dicit .N.
scriptura pharaoni. Quia inlex ip

Expanded text:
sed ex vocante dictum est ei: « Quia major serviet minori , » sicut scriptum est: « Jacob dilexi; Esau autem odio habui . » Quid ergo dicemus? Nunquid iniquitas apud Deum? Absit! rentis, sed miserentis est Dei. Dicit enim Scriptura Pharaoni: « Quia in hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
secula amen. Nõ aũt quod exciderit
uerbrmn dei. Nõ erũ om̃s qͥ sũt exis¬
rael hii sunt isrłite. neq qui sem̃
sunt abrahe om̃s sunt filii: s m ysa¬
ac uorabitur tͥ semen. Id est nõ qui
filii carnis hii filii dey s qui filii st̃
ꝓmissionis estimant᷑ in semĩe. Pro¬
missionis enin u̾bũ hoc est. Scd̾mhrx

Expanded text:
in saecula amen non autem quod exciderit verbum Dei non enim omnes qui ex Israhel hii sunt Israhel neque quia semen sunt Abrahae omnes filii sed in Isaac vocabitur tibi semen id est non qui filii carnis hii filii Dei sed qui filii sunt promissionis aestimantur in semine promissionis e
Abbreviated transcription (Latin):
mei ⁊ ego ip̃e de uobis qm̃ ⁊ ip̃i ple¬
ui estis dilectione. repleti om̃i scĩa:
ita ut possitis alt̾utrũ mouere. Au¬
dacius aũt scripsi nobis frẽs expar¬
te tamqͣm in memoriã uos reducens
pp̃ grãni q̃ data ẽ m̾ͥ a deo: ut sim mi¬
nister ih̾u xp̃i ingentib sc̃ĩficans
eungłm dei. ut fiat oblatio gentiũ
accepta. ⁊ scĩficata in sp̃u sc̃õ. Habeo

Expanded text:
ipse de vobis quoniam et ipsi pleni estis dilectione repleti omni scientia ita ut possitis alterutrum monere audacius autem scripsi vobis fratres ex parte tamquam in memoriam vos reducens propter gratiam quae data est mihi a Deo ut sim minister Christi Iesu in gentibus sanctificans evangelium Dei ut fiat oblatio gentium accepta sanctificata
Abbreviated transcription (Latin):
Nũc gͥ ꝓficiscar ierłm ministrare
stĩs. Probauerũt enĩ macedonia ⁊
achaia collationem aliqͣm facere
in pauperes sc̃oꝵ qͥ sũt in iersm. Pla¬
cuit enim eis ⁊ debitores sũt corũ.
Nam si sp̃ualiũ eoꝵ partitipes fc̃ st̃
gentiles: debent ⁊ ĩ carnalib minis

Expanded text:
ur proficiscar Jerusalem ministrare sanctis. Probaverunt enim Macedonia et Achaia, collationem aliquam facere in pauperes sanctorum qui sunt Jerusalem. Placuit enim eis et debitores sunt eorum. Nam si spiritualium eorum participes facti sunt gentiles, debent et in carnalib
Abbreviated transcription (Latin):
cis. siuolente uiro foris dom¬
um manẜit̾ nec forsan ap̃ꝓpr¬
los pentes. si circensib aut th̾¬
atrigaut emphi̾ceattis inter¬
fuit ad srectanctum ignorante
autem. ⁊ ꝓbnte uiro. Si ergõ ꝯ¬

Expanded text:
tur. Si nolente viro foris domum manserit, nisi forsan apud proprios parentes. Si circensibus aut theatris aut amphitheatris interfuerit ad spectandum ignorante aut prohibente viro. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
max. Et scient qi ego dñs ds̃ eoꝵ: eo
qd transtulerim cos in nationes ⁊
ꝯgregauetim eos sr̃terrã suã. ⁊ nõ
dereliq̃rim quẽq̃m exeis ibi. Et ñ abs¬
cõndã ultra faciem meã ab eis eo ꝙ
effuderim sp̃m meũ sr̃ omnẽ domũ
istł ait dñs deus ¶A
luicesimo ⁊ qͥnto anno tͣnsinigra¬
tionis nr̃e in exordio anni. decima
mensis q̃ito detimo anno postqͣm ꝑ¬
cusia est ciuitas. in ip̃a hac die facta
est sr̃ me manꝰ dñi. ⁊ adduxit me il¬
luc ĩuisionib di. Et adduxit me in
t̾rã isił. ⁊ dimisit me sr̃ mõtẽ excel

Expanded text:
 eo quod transtulerim eos in nationes et ngregavero eos super terram suam et non dereliquerim quemquam ex eis ibi et non abscondam ultra faciem meam ab eis eo quod effuderim spiritum meum super omnem domum Israhel ait Dominus Deus in vicesimo et quinto anno transmigrationis nostrae in exormensis, quarto decimo anno, postquam percussa est civitas, in ipsa hac die facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc in visionibus Dei. Adduxit me in terram Israel, et dimisit m
Abbreviated transcription (Latin):
creauit de terra medicinã: ⁊ uir
prudẽs nõ abhorebit eã. Nõne a
ligno indulcata est aqͦ amara:
Ad agnitionẽ hoĩm nirtus illoꝵ.
⁊dedit hoĩb scĩam altissimꝰ hono¬
rari ĩnurabilib suis. In hiis cu¬

Expanded text:
creavit de terra medicinam, et vir prudens non abhorrebit illam. Nonne a ligno indulcata est aqua amara? Ad agnitionem hominum virtus illorum, et dedit hominibus scientiam Altissimus, honorari in mirabilibus suis. R\.
Abbreviated transcription (Latin):
t au diuit phassur filiꝰ em¬
mer sa cerdos qͥ cõstitutus
erat pͥnceps ĩ domũ dñi: ieremiã
pph̾antẽ sermones istos. Et ꝑcus¬
sit phassur ieremiã ꝓpħ̾am: ⁊ mi¬
sit eũ in neruũ qd̃ erat ĩ porta bẽ¬
iamin suꝑiori ĩ domo dñi. Cũq¬

Expanded text:
t audiuit Phassur, filius Emmer, sacerdos, qui constitutus erat princeps in domo domini, Hieremiam prophetantem sermones istos. et percussit Phassur Hieremiam prophetam et misit eum in neruum, quod erat in porta Beniamin superiore in domo domin
Abbreviated transcription (Latin):
mei nõ negaui eis: nec ꝓhibui
cor neũ quin omĩi uoluptate fru¬
eretur. ⁊ oblectaret se ui hiis que
paraueram. Et hanc ratus sum
ꝑtem meã: si uterer labore meo.
Cumq me conu̾tissem ad uniu̾¬
sa oꝑa que fecerãt manus mee.
⁊ ad labores ini quib frustra su¬
daueram: uidi in om̃ib uam᷑

Expanded text:
 negavi eis; nec prohibui cor meum, quin omni voluptate frueretur, et oblectaret se in iis quae praeparaveram; et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera quae fecerant manus meae, et ad labores in quibus frustra sudavera
Abbreviated transcription (Latin):
piscinas aquax ut itrigarem sil¬
uam lignoꝵ germinantiũ. Pos¬
sedi seruos. ⁊ ancillas. multãq
familiam habui. arm̃ta quo ⁊
magnos ouiũ greges: ultra om¬
nes qui fuerunt ante me ĩ ierłm.
Coaceruani mͥ argentũ ⁊ aurũ:¬

Expanded text:
piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium; possedi servos et ancillas, multamque familiam habui; armenta quoque et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem; coacervavi mihi argentum, et auru
Abbreviated transcription (Latin):
pari studio cõnderem. Fẽci qͣntũ po¬
tui. ⁊ prioris libri expositionẽ lodo¬
uico regi editam dedi. sequentis
uero tue sc̃itati tradendã rescruaui.
ut peticio tua nõ esset uaua. neq
haberes me suggillandũ. qͣi tibi ro¬
gauti nollem conferre qd̃ aliis gra¬
tis contulerim. Proinde qr iam con¬
fectum opus hẽs ut̾e eo sicut decet
seruum xp̃i cũ cõmunione multo¬
tũ. ⁊ qd̾ solus impetraueras ad płi¬
moꝵ utilitatẽ ꝑuenire facias. de
cet̾o quoq uolo scitatẽ tuã scirs ꝙ
ip̃m opus ideo ꝑtim de diuina lỹs¬
toria ꝑtim de iosephi uideoꝵ hys¬

Expanded text:
pari studio conderem. Feci quantum popari studio conderem. Feci quantum potui, et prioris libri expositionem, Ludovico regi editam, dedi; sequentis vero tuae sanctitati tradendum reservavi, ut petitio tua non esset vana, neque haberes me suggillandum quod tibi roganti nollem conferre quod aliis gratis contulerim. Proinde quia jam confectum opus habes, utere eo sicut decet servum Christi cum communione multorum; et quod solus impetraveras, ad plurimorum utilitatem pervenire facias. De caetero quoque volo sanctitatem tuam scire quod ipsum opus ideo partim de divina historia, partim de Josephi
Abbreviated transcription (Latin):
omnib inuocantib se inu̾itate. ⁊
nõ derelinq̃t om̃s qui sperant in se.
hic in cõlumes. ⁊ legis dei u̾itatem
amautes ad multoꝵ salute custo¬
diat. ⁊ post huius uite cursũ ad ue¬
ram ⁊ et̾nam beatitudinem ꝑueni
euerentissimo. ⁊ om¬
ni caritatis officio
dignissimo. geroldo
sacri palacii archidi¬
acono. rabanus uilis seruoꝵ dei ser¬
iuis in xp̃o salt̃. Memins me in pa-¬
latio uuangionũ ciuitatis cõstitu-¬
tũ tecũ hr̃e sermonẽ de eminẽtia sc̃a¬
rũ scripturaꝵ. ⁊ de difficultate diui¬
naꝵ historiaꝵ in qͥb nõ solũ ꝑ ali-¬
quanta loca p̃p̃ uatictatẽ rerũ ⁊ sitũ
ꝓuinciaꝵ obscurus est sensus: quin
⁊̃ ꝑtropos figurax occultus est intel¬
lectus. Et qr codem tpr̃e cõmentarioᷤ
in libros regum nuper a nobis edi¬
tos uencrabili abbati hilduino tra¬
dideram: tu quidem paruitatẽ me-¬
am exhortatus es quatinus in libs
cõmentarios iuxta uestigia maioꝵ

Expanded text:
omnibus invocantibus se in veritate, et omnibus invocantibus se in veritate, et non derelinquit omnes qui sperant in se. hic incolumes et legis Dei veritatem amantes ad multorum salutem custodiat, et post hujus vitae cursum ad veraeverendissimo, et omni charitatis officio dignissimo, GEROLDO, sacri palatii archidiacono, RABANUS, vilis servorum Dei servus, in Christo, salutem. Memini me in palatio Vangionum civitatis constitutum tecum habere sermonem de eminentia sanctarum Scripturarum, et de difficultate divinarum historiarum, in quibus non solum per aliquanta loca propter varietatem rerum et situm provinciarum obscurus est sensus, quin et per tropos figurarum occultus est intellectus; et quia eodem tempore commentarios in libros Regum nuper a nobis editos venerabili abbati, Hilduino tradideram, tu quidem parvitatem meam exhortatus es quatenus in libros commentarios juxta vestigia majorum
Abbreviated transcription (Latin):
tis maioꝵ quin etiã ex nr̃e paruitatiᷤ
sensu cõfeceram. Añc uero qr tempuᷤ
est illud quo tomana eccłia cõstitu¬
it libros machabeoꝵ legi in ecclia. eoꝵ¬
dem libroꝵ expositionẽ qͣm ante ã noᷤᷤ
aliquot rogantib amicis sensu hys¬
torico simul ⁊ allegorico dictauerã.
excellentie ur̃e defero ut si aliqũ sen¬
sum misticũ in eis dinoscere uos de¬
lectet. habeatis in promptu qd̃ illum
explicitũ inuenire ualeatis. Nõ dico
ualde diserte. ⁊ or̃one rethorica. s lu¬
cido sermone ⁊ catholica fide. Uos
quoq siqͥd inp̃dc̃o opere repperiatis
uobis gratũ ⁊ tite ꝓlatum. eiꝰ gr̃e
hoc deputetis aquo est omne bonũ.
Siquid aũt muniꝰ recte uł incõueni¬
enter ꝓpositũ nob̾ ibidẽ uideat᷑ im¬
pericie mee magis deputets quãm
malicie. qͥ qͣm diu in hoc corpusculo
uix̃o. in xp̃i seruicio ꝓ ut possibili¬
tas fu̾it laborare contendo. Ip̃ins enĩ
mare. De quo ꝓph̾a ait. p̃rope est doꝰ

Expanded text:
uin et ex nostrae parvitatis sensu feceram. Nunc vero quia tempus est illud quo Romana Ecclesia constituit libros Machabaeorum legi in Ecclesia, eorumdem librorum expositionem, quam ante annos aliquot, rogantibus amicis, sensu historico simul et allegorico dictaveram, Excellentiae Vestrae defero; ut si aliquando sensum mysticum meis vos dignoscere delectet, habeatis in promptu quo illum explicitum invenire valeatis: non dico valde diserte et oratione rhetorica, sed lucido sermone et catholica fide. Vos quoque si quid in praedicto opere reperiatis vobis gratum et rite prolatum, ejus gratiae hoc deputetis a quo est omne bonum; si quid autem minus recte vel inconvenienter positum vobis ibidem videatur, imperitiae meae magis deputetis quam malitiae, qui quandiu in hoc corpusculo vixero, in Christi servitio, prout possibilitas fuerit, laborare contendo. Ipsius enim mari, de quo Propheta ait: Prope est Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
religionis strenuissi¬
mo ludorico regi: tabanus uilissi¬
mus seruoꝵ dei in dño dñoꝵ perpe¬
tuã optat salutẽ. Cũ sim promptuᷤ
aĩoꝵ ad parendũ atq seruiendũ ur̃e
uoluitati. cotidie cogito qͥd honorifi¬
centie ur̃e gratum exibeam. ut mei
memoria sedulo apud uos maneat.
⁊ deuotio ñtis met erga obsequium
ut̃n appareat. Dnde gnͣdis mͥ questi¬
onis angustia in aniio u̾sat᷑ cogitã-¬
di quid potissimũ reuerentie ur̃e of¬
fcram qñ alii iuxda id qd̾ fibi cõdecet.
⁊opulentia rerũ uires illis ministrat.
multiplicia mun̾a uobis deferunt.
ego aũt ita per me nõ efficẽ hex pos¬
se sencio. s tam̃ uacuus a munere
penitus nõ ero: qi iuxta paupertatĩ
uinum meaꝵ ⁊ ingenii tenuitatem.
sa q̃ imeditatione sc̃ãꝵ scͥpturax
dlalbraui offetre deceruo: q̃ licet ñ

Expanded text:
religionis strenuissimo, LUDOVICO regi, RABANUS, vilissimus servorum Dei, in Domino dominorum perpetuam optat salutem Cum sim promptus animo ad parendum atque serviendum vestrae voluntati, quotidie cogito quid honorificentiae vestrae gratum exhibeam, ut mei memoria sedulo apud vos maneat, et devotio mentis meae erga obsequium vestrum appareat: unde grandis quaestionis mihi angustia in animo versatur, cogitanti quid potissimum reverentiae vestrae offeram, quando alii juxta id quod sibi condecet, et opulentia rerum vires illis ministrat, multiplicia munera vobis deferunt. Ego autem ita per me hoc non efficere posse sentio, sed tamen vacuus a munere penitus non ero, quia juxta paupertatem virium mearum et ingenui tenuitatem ea quae in meditatione sanctarum Scripturarum elaboravi, offerre decerno
Abbreviated transcription (Latin):
rum gentiũ historiis cõtexui: ut
qr nõ tm̃ gentis indee ac principũ
eius. s ⁊ aliaꝵ gentiũ similiter ĩ põ
libro mencio fit: ex multoꝵ libioꝵ
collatione u̾itas sacre hystorie pate
at. ⁊ sensus narrationis eiꝰ lectori
lucidior fiat. Tu uero siquid in ri¬
morato opere tͥ gratũ atq utile ĩ¬
ueneris: largitori oĩm bonoꝵ inde
gr̃as referas. Siquid aũt reprelen¬
sibile in eo ẽe ꝑspexeris. nr̃e intimn¬
mitaci ⁊ imꝑicie deputes: ⁊ aprd
clementem iudicẽ ueniam imꝑ¬
trare nobis ꝑ sacras or̃ones festins.
sicq optimo largitori dignũ ho¬
norem. ⁊ fragili opifici oportunũ
cõferes solaciũ. fr̃ateruitatẽ tuam
diuina maiestas prosperis successi¬
b pollentem ⁊ eterne beatitudins
gaudia ꝓmerentem. om̃i tp̃re nĩ
meniorem ae cõsernare dignit᷑¬

Expanded text:
texui, ut quia non tantum gentis Judaeae ac principum ejus, sed et aliarum gentium similiter in ipso libro mentio fit, ex multorum librorum collatione veritas sacrae historiae pateat, et sensus narrationis ejus lectori lucidior fiat. Tu vero, si quid in memorato opere tibi gratum atque utile inveneris, largitor omnium bonorum mihi gratias referat; si quid autem reprehensibile in eo esse prospexeris, nostrae infirmitati et imperitiae deputes et apud clementem judicem veniam impetrari nobis per sacras orationes festines, sicque optimo largitori dignum honorem et fragili opifici opportunum conferes solatium. Fraternitatem tuam divina majestas prosperis successibus pollentem et aeternae beatitudinis gaudia promerentem omni tempore nostri memorem conser
Abbreviated transcription (Latin):
est mͥ qͣi mendaciũ aqͣr in fideli¬
um. Propt̃ hoc: hec dicit dñs. Si
ꝯũteris cõuertã te: ⁊ añ faciem
meã stabis. Et si sepatau̾is pre¬
ciosũ auili: qͣi os meũ eris. Con¬
u̾tent᷑ ip̃i ad te: ⁊ in nõ cõuert̾is
ad eos. Et dabo te ppło huic ĩ mu¬
rũ ereũ ⁊ fortem. ⁊ bellabunt ad¬
u̾sũ te. ⁊ nõ preualebũt: qr ego
tecũ sũ ut saluẽ te. ⁊ eruã te di

Expanded text:
endacium aquarum infidelium. Propter hoc hec dicit Dominus si converteris convertam te: et ante faciem meam stabis. Etsi seperaberis pretiosum a vili: quasi hos meum eris. Convertentur ipsi ad te: et tu non converteris ad eos. Et dabo te populo huic in murum hereum fortem: et bellabunt adversum te: et non prevalebunt, quia ego tecum s
Abbreviated transcription (Latin):
si sũt agricole: operuerũt capita
sua. Nam ⁊ cerua inagro peperit.
⁊ reliqͥt: qr nõ erat herba. Et ona¬
gri steterũt ĩ rupib. ⁊ traxeĩt uen¬
tũ qͣi dracones: defecerũt ocłi eoꝵ
qr nõ erat herba. Si mniqͥtates nr̃e

Expanded text:
si sunt » agricolae, « operuerunt capita sua. Nam et cerva in agro peperit, et reliquit, quia non erat herba, et onagri steterunt in rupibus, traxerunt ventum quasi dracones, defecerunt oculi eorum, quia non erat herba. » Q
Abbreviated transcription (Latin):
enim homo qͥ comedit ⁊ bibit. ⁊
uidet bonum de labore suo: hoc do¬
num dei est. Didici qd̾ omĩa oꝑa
q̃ fecit deus perseuerent in eternũ.
Nõ posiumꝰ eis quicquã ad dere. nec
au ferre que fecit deus: ut timeat᷑.
Qd̾ fr̃m est. ip̃m permanet. Que fu¬
tura sunt iã fuerũt: ⁊ deus in stau¬
rat qd̃ abiit. Uidi sub sole in loco
iudicii impietatem ⁊̃ in loco iusti¬
cie iquitatem. Et dixi in corde
meo. Iustũ ⁊ impiũ iudicabit dñs:
⁊ tempꝰ omis rei tunc erit. Dixi ĩ
corde meo de filiis hoĩm: ut ꝓbaret
eos deus. ⁊ ostend̾et similes ẽẽ bes¬
tiis. Id circo unus inceritus est ho¬
minis ⁊ ium̃toꝵ: ⁊ equa utriusq
conditio. Sicut morit᷑ hõ: sic ⁊ il¬
la moriunt᷑. Simił̾r spirant oĩa:¬

Expanded text:
enim homo, qui comedit et bibit, et enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus instaurat quod abiit. Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem. Et dixi in corde meo: justum et impium judicabit Deus, et tempus omnis rei tunc erit. Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis. Idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio: Sicut moritur homo, sic et illa moriunt
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Tempus nascendi. ⁊ tp̃s mori¬
endi. Tempꝰ plantandi: ⁊ cp̃s euel¬
lendi qd̃ plantatũ est. Tempꝰ crci¬
dendi. ⁊ tp̃s sanandi. Tempꝰ des¬
truendi: ⁊ tp̃s edificandi. Tempꝰ
flendi. ⁊ tp̃s ridendi. Tempꝰ plan¬
gendi: ⁊ tp̃s saltandi. Tempꝰ sꝑ¬
gendi lapides. ⁊ tp̃s colligendi.
Tempꝰ amplerandi: ⁊ tp̃s longe
fieri ab amplexib. T̃empꝰ acqͥren
di.⁊ tp̃s perdendi. Cempꝰ custedien¬
di:. ⁊ tp̃s abiciendi. Tempꝰ scin¬
dendi. ⁊ tp̃s consuendi. Tempꝰ ta¬
cendi: ⁊ tp̃s loquendi. Tempus
dilectionis: ⁊ tp̃s odii. Tempꝰ belli:
⁊ tẽpus pacis. Quid ht̃ amplius
homo de labore suo: uidi afflicti¬
onem qͣm dedit deus filiis hoĩm:
ut distendant᷑ in ca. Cuncta fecit
bona in tp̃re suo. ⁊ mundũ tradi
dit disputationi eoꝵ: ut nõ ĩue¬
uiat homo opus qd̃ oꝑatus est ds̃
ab inicio usq in finem. Et cogno¬
ui qd̃ nõ eẽt melus: nisi letari
⁊ facere bona inuita sua. Omnis

Expanded text:
ndi, et tempus moriendi. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Tempus occidendi, et tempus sanandi. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Tempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus. Temdi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona dit disputationi eorum, ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
q̃si gentiũ apłs ⁊ nõ hebreoꝵ. Sciẽs
quac eoꝵ suꝑbiam suãq humili¬
tatem ip̃e demonstrans meritũ of¬
men suũ eadem rõne nõ pretulit.e
hanc gͦ epłam fertur apłs ad heb̾¬
os cõscriptam hebraica lingua misis¬
secunus sensũ ⁊ ordinẽ retinens lucaᷤ
eungłista: post excessum b̾i pauli gͥ¬

Expanded text:
quasi gentium apostolus et non Hebraeorum: sciens quoque eorum superbiam, suamque humilitatem ipse demonstrans, meritum ofmen suum eadem ratione non praetulit. Hanc ergo epistolam fertur Apostolus ad Hebraeos conscriptam Hebraica lingua misisse: cujus sensum et ordinem retinens Lucas evangelista, post excessum apostoli Pauli G
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ unũ moysi. ⁊ unũ helye: nesciens
quid dic̾e̾t. Het aũt illo loquente.
fcã est nubes ⁊ obumbrauit eos: et
timuerunt intsitib illis innubem.
Et uox frã est de nube dicẽs. Hic est
filius meus dilectus. ip̃m audite. Et
dum fieret uox: inuentus est ihx so¬
lus. Et ip̃i tacuerunt. ⁊ nemini dixe¬
runt in illis dieb quicqͣm exhis que

Expanded text:
 unum Moysi, et unum Eliae, nesciens quid diceret. Haec autem illo loquente, facta est nubes, et obumbravit eos: et timuerunt, intrantibus illis in nubem. Et vox facta est de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, ipsum audite. Et dum fieret vox, inventus est Jesus solus. Et ipsi tacuerunt, et nemini dixerunt in illis diebus quidquam ex
Abbreviated transcription (Latin):
pulos suos. ⁊ elegit .xii. exip̃is qͦs
⁊ apłos nominauit symonẽ quẽ
cognominauit petrũ ⁊ andreã fra¬
trem eius: ia cobũ ⁊ ioħem. philippũ
⁊ bartholomeũ: math̾m ⁊ thomã. ia¬
cobũ alphei.⁊ symonẽ qui uocatur
zelotes. iudam iacobi. ⁊ iudã scari¬
oth qͥ fuit ꝓditor. Et descendẽs iħx¬
de monte cum illis stecit in loco cã¬
pestri et turba discipłoꝵ cius ⁊ ml̾

Expanded text:
s suos et elegit duodecim ex ipsis, quos et apostolos nominauit, Simonem, quem cognominauit Petrum, et Andream fratrem eius, Iacobum et Iohannem, Philippum et Bartholomeum, Mattheum Mattheum, Iacobum Alphei et Simonem, qui uocatur Zelotes, Iudam Iacobi et ludam Scariotem, qui fuit proditor. et descendens cum illis stetit in loco campe
Abbreviated transcription (Latin):
pluris estis uos. Dico aũt nobis. oĩ
quicũq cõfessus fu̾it me corã hoĩb
⁊ filius hoĩs cõficebit᷑ illũ corã an¬
gelis dei. Qui aũt negauerit torã¬
ie hõĩb: denegabit᷑ coram anglis
dei. Et om̃is qui dicit uerbũ infili¬
um hoĩs: remittetur illi. Ei autm¬
qui in sp̃m sc̃m blasphemauerit

Expanded text:
autem vobis omnis quicumque confessus fuerit in me coram hominibus et Filius hominis confitebitur in illo coram angelis Dei qui autem negaverit me coram hominibus denegabitur coram angelis Dei et omnis qui dicit verbum in Filium hominis remittetur illi ei autqui in Spiritum Sanctum blasphemaver
Abbreviated transcription (Latin):
tirati baptismo iob̾is. Pharisci ã
⁊ legis ꝑiti cõsiliũ dei spreuerunt
in semet ip̃os: nõ baptizati ab eo.
miles sunt: Similes sũt pu̾is seden¬
tib in foro. ⁊ loq̃ntib ad inuicem
⁊ dicentib. Cantauimꝰ uobis tybi¬

Expanded text:
tizati baptismo Joannis. Pharisaei autem, et legis periti consilium Dei spreverunt in semetipsos, non baptizati ab eo. miles sunt? Similes sunt pueris sedentibus in foro, et loquentibus ad invicem, et dicentibus: Cantavim
Abbreviated transcription (Latin):
nauẽ ten̾sus est. Et rgabat illũ uir
a quo demonia exicrãt. ut cũ eo eẽt.
Dimisit aũt tũ ilx dicens. Redi in
domũ tuã: ⁊ narra qͣnta tͥ fec̾it ds.
Et abiit per uniu̾sã ciuitatẽ. predi¬

Expanded text:
eversus est. Et rogabat illum vir, a quo daemonia exierant, ut cum eo esset. Dimisit autem eum Jesus, dicens: Redi in domum tuam, et narra quanta tibi fecit Deus. Et abiit per universam civitatem, praedi
Abbreviated transcription (Latin):
dit iħm ꝓcidit ante illũ. ⁊ exclamã
uoce magna: dixit. Quid mͥ ⁊ tibi
ẽ iħu fili dei altissimi: Obsetro te ne
torq̃as me. Precipiebat enĩ sp̃ui in¬
mundo: ut exiret ab hõĩe. Multis .N.
tpũb arripibat illũ: ⁊ uintiebat᷑
cathenis. ⁊ cõpedib custoditꝰ. ⁊ ruptis
uinculis agebat᷑ a demoniis ĩ deser¬
to. Incerrogauit aũt illũ ih̾x dicẽs.
Quod tibi nomen est: At ille dixit.
Legio. Quia intrauerãt demonia
multa ineum. Et rogabãt illũ ne
imperaret illis: ut in abyssum irẽt.
Erat aũt ibi grex porcoꝵ multorũ
pascenciũ in monte. Et rogalũt eũ
ut ꝑmitceret eis millos ingredi. Et
ꝑmisit illis. Exierũt gͦ demoĩa ab
hoĩe. ⁊ intrauerũt in porcos. Et im¬

Expanded text:
cidit ante illum et exclamans voce magna dixit: Quid michi et tibi est Jhesu Fili David altissimi, obsecro te ne torqueas me. Precipiebat enim spiritui inmundo ut exiret de homine. Multis enim temporibus arripiebat illum et vinciebatur cathenis et compedibus custodvinculis agebatur a daemonio in deserta. Interrogavit autem illum Jesus, dicens: Quod tibi nomen est? At ille dixit: Legio: quia intraverant daemonia multa in eum. Et rogabant illum, ne imperaret illis, ut in abyssum irent. Erat autem ibi grex porcorum multorum pascentium in monte: et rogabant eum, ut permitteret eis in illos ingredi. Et permisit illis. Exierunt ergo daemonia ab homine, et intra
Abbreviated transcription (Latin):
a dire eum preturba. Et ninciatĩ
est ei. Mater tua ⁊ frẽs tui stant ho¬
tis: uolentes te uidere. Qui rendẽs
dixit ad eos. Mater mea ⁊ frẽs mei
hii sunt: qͥ uerbũ dei audiũt ⁊ faci¬
unt. Factum est aũt in una dierũ
⁊ ip̃e ascendit in nauiculã ⁊ discipu¬
lz eius. Et ait ad illos. Transfretemꝰ

Expanded text:
turba et nuntiatum est illi mater tua et fratres tui stant foris volentes te videre qui respondens dixit ad eos mater mea et fratres mei hii sunt qui verbum Dei audiunt et faciunt factum est autem in una dierum et ipse ascendit in naviculam et discipuli eius et ait ad illos transfre
Abbreviated transcription (Latin):
lilierem fortem quis
inueniet: Procul ⁊ de
ultimis finib p̾ciũ
eius. bech Confidit in ea cor ui¬
ri sui: ⁊spoliis nõ indigebit. gi¬
mel. Reddet ei bonũ ⁊ nõ malũ:
omnib dieb uite sue. delech.
Quesiuit lanam ⁊ liuũ: ⁊ oꝑata
est cõsilio manuũ suaꝵ. he fac

Expanded text:
lierem fortem quis inveniet? procul, et de ultimis finibus pretium ejus.  Beth.  Confidit in ea cor viri sui, et spoliis non indigebit.  Gimel.  Reddet ei bonum, et non malum, omnibus diebus vitae suae.  Daleth.  Quaesivit lanam et linum, et operata est consilio ma
Abbreviated transcription (Latin):
cius: nõ extinguetur in nocte lu¬
cerna eius. Ioch Manũ suã mi¬
sit ad forcia: ⁊ digiti eius appre¬
henderũt fusum. caph Manum
suã aperuit ĩopi: ⁊ palmas suas
excendit ad pauperem. la mech.
Nõ timebit domui sue a frigore
niuis. omnes enĩ domestici eius
uestiti dupplicib. Men. Stragu¬
latam uestem fecit sibi: bissus
⁊ purpura indumentũ eiꝰ. tuin.
Nobilis inportis uir eius: qñ se¬
derit cũ senacorib terre. samech.
Sindonem fecit ⁊ uendidit: ⁊
cingulũ tradidit chananeo. ayn.
fortitudo ⁊ decor indumentũ eiꝰ:
⁊ ridebit in die nouissimo. phe.
Os suũ aꝑuit sapĩe: ⁊ lex clem̃¬
cie in lingua euis. Considerauit
semnitas domus sue: ⁊ panẽ ccio¬

Expanded text:
 extinguetur in nocte lucerna illius ioth manum suam misit ad fortia et digiti eius adprehenderunt fusum caph manum suam aperuit inopi et palmas suas extendit ad pauperem lameth non timebit domui suae a frigoribus nivis omnes enim domestici eius vestiti duplicibus mem stragulam vestem fecit sibi byssus et purpura indumentum eius nun nobilis in portis vir eius quando sederit cum senatoribus terrae samech sindonem fecit et vendidit et cingulum tradidit Chananeo ain fortitudo et decor indumentum eius et ridebit in die novissimo phe os suum aperuit sapientiae et lex clemeae in lingua eius sade considerat semitas domus suae et panem
Abbreviated transcription (Latin):
ei. ⁊ aurũ q̃ fecerũt baal. Idcuto cõ¬
uertar ⁊ cõsumã frum̃tũ meũ intẽ¬
pore suo. ⁊ uinũ meũ intp̃re suo. ⁊
liberabo lanã meã ⁊ linũ meũ que
operiebãt ignominiã eiꝰ. Et nũc re¬
uelabo stulticiã eius in oculis ama¬
toꝵ eiꝰ ⁊ uir nõ eruet eã dematui c¬
mea. Et cessare faciã omne gaudi¬
um eius sollempnitatẽ ebꝰ neomẽ¬
niã eiꝰ. sabb̾m eiꝰ ⁊ oĩa festa ⁊ tp̃ra eiꝰ
Et corrũpã uineã eius ⁊ ficũ eiꝰ. de
quib dixit. Mercedes hec mee sunt
qͣs dederũt mͥ amatores mei. Et po¬
nam eã in saltũ. ⁊ comedet eam bes¬
tia agri. Et uisitabo sr̃ eam dies
baalim qͥb accendebat in cendesũ
⁊ ornabatur ĩ aure sua ⁊ momili su¬
o.⁊ ibat post amatores suos. ⁊ m̃i
obliuiscebat᷑ dicit dominꝰ. Propt̾
hoc ecce ego lactabo eã ⁊ ad ducã eã
ĩ solitudinẽ ⁊ loquar ad cor eiꝰ: ⁊ da¬
bo ei uinitores eius exeodem loco et
uallem achor ad aperiendã spem.

Expanded text:
erunt Baal idcirco convertar et sumam frumentum meum in tempore suo et vinum meum in tempore suo et liberabo lanam meam et linum meum quae operiebant ignominiam eius et nunc revelabo stultitiam eius in oculis amatorum eius et vir non eruet eam de manu mea et cessare faciam omne gaudium eius sollemnitatem eius neomeniam eius sabbatum eius et omnia festa tempora eius et corrumpam vineam eius et ficum eius de quibus dixit mercedes hae meae sunt quas dederunt mihi amatores mei et ponam eam in saltu et comedet illam bestia agri et visitabo super eam dies Baalim quibus accendebat incensum et ornabatur inaure sua et monili suo et ibat post amatores suospropter hoc ecce ego lactabo eam et ducam eam in solitudinem et loquar ad cor eius et dabo ei vinitores eius ex eodem loco et vallem Achor ad aperiendam spem
Abbreviated transcription (Latin):
Ddiuisũ est cor eoꝵ: Nũc inderibũt. Ip̃e
cõfringet simulacra coꝵ: deppłabitur
aras eoꝵ. Quia ñc dicẽt. Nõ est rex no¬
bis. Nõ enĩ timemꝰ dm̃. Et rex qͥd faci¬
et nobis: Leqͥmini u̾ba uisionis ĩ utił.
bit qͣi amaritudo iudiciũ suꝑ sultos

Expanded text:
cor eorum nunc interibunt ipse confringet simulacra eorum depopulabitur aras eorum quia nunc dicent non est rex nobis non enim timemus Dominum et rex quid faciet nobis loquimini verba visionis inutilis bit quasi amaritudo iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
daicis fabulis attenti ĩ solo legis desi¬
derio ten̾ent᷑: ne uł hereticis fabulis
⁊ stultis sollicitationib seducti exci¬
derent a u̾itare elaboraret. Dehinc ut
ĩpͥncipio euugłii ioh̃is natiuitate
presumpta cui enͣngłium scriberet.
⁊ ĩ quo electis scriberet in dicaret: ꝯtes¬
tans inise cõpleta ẽt q̃ ⁊ ab aliis eẽnt¬
inchoata. Cui ideo post bap̃m filii dei
aꝑfectione gn̾ationis inxp̃o implete.¬
⁊ repetende a principio natiuitatis hu¬
mane potestas permissa est. ut requi¬
rentib demonstraret. in quo apprchẽ¬
dens erat ꝑ nathan filiũ introitu re-¬
currentis indm̃ gn̾atiõis admisso in¬
disꝑabilis. deiut p̃dicãs hõib xp̃m

Expanded text:
s attenti in solo legis desiderio tenerentur, vel ne haereticis fabulis, et stultis sollicitationibus seducti exciderent a veritate, elaboraret. Dehinc ut in principio Evangelii Joannis nativitate praesumpta: cui Evangelium scriberet, et in quo electus scriberet, indicaret: contestans in se completa esse, quae m Filii Dei, a perfectione generationis in Christo impletae, repetendae a principio nativitatis humanae, potestas permissa est: ut requirentibus demonstraret, in quo apprehendens erat per Nathan filium David introitu, recurrentis in Deum generationis admisso, inseparabilis De
Abbreviated transcription (Latin):
manũ suã subabscella: nec ad os
suũ applicat eã. Pestilente flagel¬
lato stultus sapientior erit: si aũ
corripuieris sapientem. incelli¬
get sapĩam. Qui affligit pr̃em.
nam: nec ignores sermones scĩe.
Testis iniquus deridet iudicium:
⁊ os impioꝵ deuorat iniquitatẽ.
Parata sunt derisorib iudicia:

Expanded text:
manum suam sub ascella nec ad os manum suam sub ascella nec ad os suum adplicat ealato stultus sapientior erit: sin autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. Qui affligit patrem,nam, nec ignores sermones scientiae. Testis iniquus deridet judicium; et os impiorum devorat iniquitatem. Parata sunt deriso
Abbreviated transcription (Latin):
di. Sicut fremitus leonis. ita ⁊ re¬
gis ira. ⁊ sic̃ ros suꝑ herbã. ita ⁊ hy¬
laritas eius. Solor pr̃is filius stultꝰ.
⁊ tecta iugiter ꝑstillancia litigi¬
osa mulier. Somus ⁊ diuicie dan¬
tur a parentib a dño aũt ꝓprie c¬
uxor prudens. Pigredo immntit
soporem: ⁊ aĩa dissoluta esuriet.
Qui custodit mandatũ custodit a¬
nimã suam: qui aũt negligit ui¬
am suã mortificabit᷑. fenerat᷑ dño
qui miseret᷑ pauꝑis: ⁊ uicissitudi¬
nem suã reddet ei. Erudi filiũ tu¬
um ne desperes: ad interfectionẽ
aũt eius. ne ponas aĩam tuã. Qͥ¬
enim impaciens est sustinebit dãp¬
num:. ⁊ cũ rapu̾it aliud apponet.
Audi cõsiliũ ⁊ suscipe discipliuã:
ut sis sapiens in nonissimis tuis.
Multe cogitationes in corde uiri: uo¬
Homo indigens misericors est: ⁊¬
melior pauper iustus qͣm uir mẽ¬
dax. Timor dñi ad uitã: ⁊ ĩpleni¬
tudine commorabit᷑. absq uisita¬
tione pessimi. Abscondit piger

Expanded text:
onis ita et regis ira et sicut ros super herbam ita hilaritas eius dolor patris filius stultus et tecta iugiter perstillantia litigiosa mulier domus et divitiae dantur a patribus a Domino autem proprie uxor prudens pigredo inmittit soporem et anima dissoluta esuriet qui custodit mandatum custodit animam suam qui autem neglegit vias suas mortificabitur feneratur Domino qui miseretur pauperis et vicissitudinem suam reddet ei erudi filium tuum ne desperes ad interfectionem autem eius ne ponas animam tuam qui inpatiens est sustinebit damnum et cum rapuerit aliud adponet audi consilium et suscipe disciplinam ut sis sapiens in novissimis tuis multae cogitationes in corde viri vohomo indigens misericors est et melior pauper quam vir mendax timor Domini ad vitam et in plenitudine commorabitur absque visitatione pessimi abscondit piger
Abbreviated transcription (Latin):
elior est pauꝑ qui ambu-¬
lat insimplicitate sua:
⁊ insipiens. Ubi nõ est scĩa ani¬
me non est bonũ: ⁊ qui festinus
est pedibz offendit. Stulticia ho-¬
minis supplantat gressus eius:
⁊ contra deum feruet animo suo.
Siuicie addunt amicos płimos:
a paupere aũt ⁊ hii quos hũit. se¬
parantur. Testis falsus nõ erit im¬
punitꝰ. ⁊ qui mendacia loquitur
nõ effugiet. Multi colunt ꝑsonã
potentis: ⁊ amici sũt dona tribu¬
entis. fr̃atres hoĩs pauperis odeĩt
eũ: insuper ⁊ amici ꝓcul recesseĩt
ab eo. Qui tm̃ uerba sectatur. ni¬
chil habebit: qui aũt possessor ẽ
mentis diligit aĩam suã. ⁊ custoᷤ¬

Expanded text:
elior est pauper, qui ambulat in simplicitate sua,  insipiens. ubi non est scientia animae, non est bonum, et qui festinus est, pedibus offendit. stultitia hominis supplantat gressus eius, et contra deum feruet animo suo. diuitiae addunt amicos plurimos: a paupere autem et hi quos habuit separantur. testis falsus non erit inpunitus, et qui mendacia loquitur, non effugiet. multi colunt personam potentis et amici sunt dona tribuenti. fratres hominis pauperis oderunt eum, insuper et amici procul recesserunt ab eo. qui tantum uerba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor est mentis, diligit animam suam. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
senciũt. laudasti. Porro dm̃ qͥ ht
flatũ tuũ ĩmanu sua ⁊ om̃s uia ᷤᷤ
tuas nõ glificasti. Idcuro abeo mis¬
sus est articulus manꝰ: q̃ scͥpsit hoc
qd̾ exaratũ est. Hec ẽ aũt sccipt᷑a
q̃ digesta est mane techel. phares.
Et ħ int̾pretatio sermonis. Mane
nun̾auit d̾s regnũ tuũ: ⁊ cõpleuit
ilud. T̃ echel appensus es instatera.

Expanded text:
 laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem scriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THEC
Abbreviated transcription (Latin):
dẽtia ĩtelligẽtiaq ⁊ ĩterp̃tatio sõp¬
nioꝵ. ⁊ ostensio secretoꝵ ac solutio li¬
gatoꝵ ĩuente sũt ĩ eo. hoc ẽ in dani¬
ele. cui rex nom̃ imposuit balthasar.
Nũc itaq daniel uocet᷑. ⁊ ĩterp̾tati¬
onẽ narrabit. Igit᷑ daniel introduc¬
tus ẽ corã rege. Ad quẽ p̾fatꝰ rex ait.
Tues daniel de filiis captiuitatis
iude quẽ ad duxit rex p̃r m̃s de in¬

Expanded text:
tiaque, interpretatio somniorum, et ostensio secretorum, ac solutio ligatorum, inventae sunt in eo, hoc est in Daniele: cui rex posuit nomen Baltassar, Nunc itaque Daniel vocetur, et interpretationem narrabit. Igitur introductus est Daniel coram rege. Ad quem praefatus rex ait: Tu es Daniel de filiis captivitatis Judae, quem adduxit rex pater meus de Ju
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ituo. ⁊ pp̃ magnificentiã qͣm de¬
derat ei uniu̾si ppłi trib ⁊ lingue
tremebãt. ⁊ metuebãt eũ. Qͥͦs uole¬
bat ĩterficiebat. ⁊ qͦs uolebat ꝑ cu¬
ciebat: ⁊ qͦs uolebat exaltabat. ⁊ qͥs
uolebat humiliabat. Qñ aũt eleua

Expanded text:
propter magnificentiam, quam dederat ei, universi populi, Tribus, & linguae tremebant, & metuebant eum: quos volebat interficiebat: & quos volebat percutiebat, & quos volebat exaltabat, & quos volebat, humiliabat. v.20. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
isrł ĩ manus gladis ĩtp̃re a fflictiõis
eoꝵ: ⁊ ĩtp̃re iniqͥtatis extrenie. Prop¬
t̾ea uiuo ego dicit dñs deus: qm̃ san¬
guini tradã te ⁊ sãguis te ꝑsequetur.
⁊ cũ sanguine odoris sãguis ꝑseq̃tur
te. Et dabo mõtẽ seyr. desolatũ atq
descitũ. Et auferã de eo eũtẽ ⁊ redeũ¬
tem: ⁊ implebo mõtes eiꝰ ca dauerib¬

Expanded text:
 tempore afflictionis eorum in tempore iniquitatis extremae. Propterea vivo ego, dicit Dominus Deus, quoniam sanguini tradam te, et sanguis te persequetur. Et cum sanguinem oderis sanguis persequetur te. Et dabo montem Seir desolatum et desertum, et auferam de eo euntem et redeuntem, et implebo montes e
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pastorẽ. Ego aũt dñs cro eis ĩ dm̃̾ it
serius mers dauid p̾nceps ĩmedio eo¬
tũ. Ego aũt dñs locutꝰ sũ. Et faciam
cũ eis pactũ pacis. ⁊ cessare faciã besti¬
as pessimas de terta.i qui h̃ĩtant in
deserto securi dorment ĩ saltib. Et
ponam eos incirtuiti collis mei be¬
nedictionẽ ⁊ deducã ymbrẽ incẽpore
suo. plimuie henedictionis eĩt ⁊ dabit
lignũ agri fructũ suũ: ⁊ terra dabit
getiucu suũ. Et erũt in t̾ra sua: absq
timore. Et scient qr ego dñs. cũ cõtri¬
uero catheuas iugi eoꝵ: ⁊ cruero eos
de manu imperãtiũ sibi. Et nõ erũt
ultra ĩ rapinã ingentib. neq bestie
t̾re deuorabũt eos: s bĩtabũt cõfiden¬
ter absq ullo terrore. Et suscitabo eiᷤ
germen iustũ noĩatũ. Et nõ erunt
ultra ĩminuti fame ĩ terra: neq por¬
tabũt ampliꝰ obprobria gentium.
Et scient qi ego dñs deus coꝵ cũ eis:
⁊ ip̃i ppls meus domꝰ isrl ait domiuꝰ d̾s.

Expanded text:
go autem Dominus ero eis in Deum et servus meus David princeps in medio eorum ego Dominus locutus sum et faciam cum eis pactum pacis et cessare faciam bestias pessimas de terra et qui habitant in deserto securi dormient in saltibus et ponam eos in circuitu collis mei benedictionem et deducam imbrem in tempore suo pluviae benedictionis erunt et dabit lignum agri fructum germen suum, et erunt in terra sua absque timore: et scient quia ego Dominus, cum contrivero catenas jugi eorum, et eruero eos de manu imperantium sibi. Et non erunt ultra in rapinam gentibus, neque bestiae terrae devorabunt eos: sed habitabunt confidenter absque ullo terrore. Et suscitabo eis germen nominatum: et non erunt ultra imminuti fame in terra, neque portabunt amplius opprobria gentium. Et scient quia ego Dominus Deus eorum cum eis, et ipsi populus meus domus Israel: ait Dominus Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. Popłm tuũ gladio cedet: ⁊ sta¬
tue tue nobiles ĩ terrã corruẽt. Uas¬
tabũt opes tuas. ditpiẽt negociatões
tuas. Et destruẽt muros tuosa⁊ do¬
mos tuas p̾claras subũtent. Et la¬
pides tuos ⁊ ligna tua. ⁊ pulucrem
tuũ in medio aquax ponẽt. Et qͥesce
faciã multitudinẽ canticoꝵ tuoꝵ. ⁊

Expanded text:
gladio caedet, et statuae tuae nobiles in terram corruent. Vastabunt opes tuas, diripient negotiationes tuas: Et destruent muros tuos, et domos tuas praeclaras subvertent: Et lapides tuos, et ligna tua, et pulverem tuum in medio aquarum ponent. Et quiescere faciam multitudinem canti
Abbreviated transcription (Latin):
undecimo. pͥma m̃sis. fc̃s est
sermo dñi ad me. dicẽs. fili hõĩs ꝓ eo
qd̃ dixit tyrus de ierłm. euge. ꝯfrac¬
te sũt porte ppłoꝵ. cõuersa est adme.
implebor. deserca est: propt̾ea ħ dic̃
dñs deus. Ecce ego sr̃ ce tyre. ⁊ ascen¬
dere faciã ad te gẽtes multas. sic̃ as

Expanded text:
undecimo anno, prima mensis, factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, pro eo quod dixit Tyrus de Jerusalem, euge, confractae sunt portae populorum, conversa est ad me: implebor: deserta est, propterea haec dicit Dominus Deus: Ecce ego super te, Tyre, et ascendere faciam ad te gent