comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deserui. ueni ñ recedens. ascendi ñ dese¬
rens.S qͥd ẽ. qđ ascendit ad patrẽ: Qnͣdo
nob innotescit ȩqualis patri. Nosenĩ as¬
cendimꝰ ꝓficiendo. ut hoc uidere. ut hoc
intelligere ut hoc ut cunq capere uale¬
amꝰ. Ideo gͦ distulit tactũ. ñ abstulit. ñ
reppulit. ñ negauit. Nondũ inqͥt ascendi
ad patrẽ. A sũmo cȩli egressio eiꝰ. dicit alius¬
psalmꝰ. & occursus eiꝰusq ad sũmũ cȩli.
Suminũ cęli idẽ. summũ in om̃ib sp̃ualib
pater ẽ. Inde excursus eiꝰ. & occursus eiꝰ usq
ad sũ mũ cęli. Occurrit usq ad summũ
ñ dicit᷑: nͥ de ȩquali. Deniq cũ aliqua in¬
ȩqualia cõparamꝰ. & aliqͥd breue ad ali¬
quid magnũ applicamꝰ uidere qͣntũ ad
qͣntũ sit: siinȩ quale inuenerimꝰ. ita sole¬
irus loqui. Nonoccurrit. Sig equale
sit: oecurrit. igo occursus eiꝰ: usq adsũ¬
mũ cȩli. qͥa equalis ẽ. patri. Talẽ se uole¬

Expanded text:
deserui. Venit non recedens, ascendit non desedeserui. Venit non recedens, ascendit non deserens. Sed quid est quod ascendit ad Patrem? Quando nobis innotescit aequalis Patri. Nos enim ascendimus proficiendo, ut hoc videre, ut hoc intelligere, ut hoc utcumque capere valeamus. Ideo ergo distulit tactum, non abstulit, non repulit, non negavit. Nondum enim, inquit, ascendi ad Patrem. A summo coelo egressio esalmus, et occursus ejus usque ad summum coeli . Summum coeli, id est, summum in omnibus spiritualibus Pater est: inde excursus ejus, et occursus usque ad summum coeli. Occurrit usque ad summum, non dicitur nisi de aequali. Denique cum aliqua inaequalia comparamus, et aliquid breve ad aliquid magnum applicamus, videre quantum ad quantum sit, si inaequale invenerimus, ita solemus loqui, Non occurrit: si autem aequale sit, Occurrit. Ergo occursus ejus usque ad summum coeli, quia aequalis est Patri. Talem se vole
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. qͥa tͥ dignitatẽ qͣm apud patrẽ haba
non demonstrauit. quia tibi mte
optulit infirmitatẽ. seruauit purgato post¬
ea claritatẽ. Ille gͦ patri ȩqualis. talis est
factus. &tam̃ impsa infirmitate agnoscẽ¬
dus ẽ. & si ñuisione. s fide. Ut qđ uidere
ñdũ possumꝰ. saldẽ credamꝰ. & credendo
qđ ñ uidemꝰ etiã uidere meream᷑. Merito
postea quã resurrexit. ait mariȩ magda¬
lenȩ. cui dignatꝰ ẽ. pͥmitus apparere: noli
me tangere. nondũ enĩ ascendi ad patrẽ.
Qͥd ẽ hoc : Paulo post mulieres eũ tetiger̃
Nam redeuntes amonum̃to obuiã sibi fac¬
tũ adorauerunt & pedes eiꝰ tenuerunt.
Discipłi etiã cicatrices palpauerunt. Qͥdẽ.
gͦ noli me tangere. ñdũ enĩ ascendi ad
patrẽ. nͥ noli qđ uides hoc solũ me credẽ.
ne hic remaneat aspectus tuus qͣsi tactꝰ
tuus: humilis enĩ tͥ uideor. nondũ ascẽ¬
di ad patrẽ unde ad uos descendi & inde
ñ recessi. ñdũ illuc ascendi. qͣndo uos ñ

Expanded text:
quia tibi dignitatem quam apud Patrem habet, non demonstravit; quia tibi nunc obtulit infirmitatem, servavit purgato postea claritatem. Ille ergo Patri aequalis, talis est factus: et tamen in ipsa infirmitate agnoscendus est, non visione, sed fide; ut quod videre nondum possumus, saltem credamus, et credendo quod non videmus, etiam videre mereamur. Merito posteaquam resurrexit, ait Mariae Magdalenae, cui dignatus est primitus apparere: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem . Quid est hoc? Paulo post eum mulieres tetigerunt. Nam redeuntes a monumento, obviam sibi factum adoraverunt, et pedes ejus tenuerunt : discipuli etiam cicatrices palpaverunt . Quid est ergo, Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem; nisi, noli quod vides hoc solum me credere, ne et hic remaneat aspectus tuus quasi tactus tuus? Humilis enim tibi videor, nondum ascendi ad Patrem, unde et ad vos descendi, et inde non recessi, nondum illuc ascendi, quando vos non
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. nec erubescaᷤᷤ qđ detestabił fueriᷤ. Sͣ qͥa insur¬
rexerunt suꝑ te fortes: ñ erubescaᷤ. Eͣndo contͣ
nomen xp̃ianũ leges ferebant᷑. qͣndo ignomina
& infamia erat. ee. xꝑianũ. nec erubescas
qđ detestabilis fueris. Confusionẽ enĩ
imꝑpetuũ obliuisceris. ignominiȩ ui¬
duitatis tuȩ ñ eris memor: qm̃ ego sũ
dñs qͥ facio te. Dñs nomen ẽ. ei . & qͥ eru¬
it te: ipse dñs ds̃ isrł. uniuerse t̾rȩ uo

Expanded text:
 detestabilis fueris. Ergo, quia insurrexerunt super me fortes, ne erubescas; quando contra nomen christianum leges ferebantur, quando ignominia et infamia erat esse christianum. Ne erubescas quod detestabilis fueris: confusionem enim in perpetuum oblivisceris; ignominiae viduitatis tuae non eris memor. Quoniam ego sum Dominus qui facio te: Dominus nomen est ei; et qui eruit te, ipse Dominus Deus Israel universae ter
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Magis quã gentis iudeȩ quȩ habet
uirũ. quȩ accepit legẽ. magis quã eius
gentis que habute euidente rege. Nam
tuus rex latet. & plures tͥ filu st̃ ex occulto
sponso. Ergo ei dr̃ multi filii desertȩ. magis
quã eiꝰ quȩ habet uirũ. Deinde adiun¬
git ꝓpħa. Dilata locũ tabernaculi tui. &
caulas tuas confige. Non ẽ. qđ parcas. Ex¬
tende longius fu niculos cuos. & palos
ualidos constitue etiã atq etiã in dexte¬
rã atq insinistrã. In dextra tene bonos.
insinistra tene malos. donec ueniat uen¬
tilabrũ. Posside tam̃ om̃s gentes. inuitẽ¬
t᷑ ad nuptias boni & mali.impleant᷑ nup¬
tiȩ recũbentiũ. Seruoꝵ ẽ inuitare. dnĩ
seꝑare. Etiã atq etiã indexterã. atq sinis¬
trã extendere. Semen enĩ tuũ hereditabit
gentes & ciuitates quȩ desertȩ erant inha¬
bitabis. Deserte adeo. desertȩ aꝓpłus. de¬
sertȩ abapłis. desertȩ abȩuangłio. plenȩ
demoniis.Ciuitates quȩ desertȩ erant in

Expanded text:
entis Judaeae quae habet virum, quae accepit Legem; magis quam ejus gentis quae habuit evidentem regem. Nam tuus rex latet, et plures tibi filii sunt ex occulto sponso. Ergo ei dicitur: Multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum. Deinde adjungit Propheta: Dilata locum tabernaculi tui, et aulas tuas confige; non est quod parcas: extende longius funiculos tuos, et palos validos constitue, etiam atque etiam in dexteram atque sinistram. In dextera tene bonos, in sinistra tene malos , donec veniat ventilabrum : posside tamen omnes gentes. Invitentur ad nuptias boni et mali, impleantur nuptiseparare. Etiam atque etiam in dexteram atque sinistram extende. Semen enim tuum haereditabit gentes, et civitates quae desertae erant, inhabitabis: desertae a Deo, desertae a Prophetis, desertae ab Apostolis, desertae ab Evangelio, plenae daemoniis. Civitates quae desertae eran
Abbreviated transcription (Latin):
sustinebit: Et tam̃ uerũ est nec frustra dic¬
tũ ẽ. nec uacare omino potest. aut pote¬
rat. ñ miserearis om̃ib oꝑantib iniqͥtatẽ.
S ecce misertꝰ ẽ pauli. qͣ pͥmo saulus oꝑaba¬
tur iniqͥtatẽ. Qͥd enĩ fecit bomi. uude ꝓme¬
reret᷑ deu: Nonne scõs eiꝰ ad mortẽ attra¬
hebat: Nonne ȩpłas apͥncipib sacerdotũ
ferebat. ut ubicunq xꝑianos inuenisset.
ad penã raꝑet: Nonne idagens eo tendeis.
cedens. spirans & anhelans. sic̃ de illo scrip¬
tura testat᷑. de cęlo uocatꝰ ẽ. uoce sullimi.¬

Expanded text:
tra dictum, nec vacare omnino potest aut poterit, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Sed ecce misertus est Pauli qui primo Saulus operabatur iniquitatem: quid enim fecit boni, unde promereretur Deum? Nonne sanctos ejus ad mortem attrahebat? nonne epistolas a principibus sacerdotum ferebat, ut ubicumque Christianos invenisset, ad poenam raperet? nonne id agens, eo tendens, caedem spirans et anhelans, sicut de illo Scriptura attestatur, de coelo vocatus est voce sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
& fortitudine sua qđ est grauiꝰ omnẽ
etiã turbã inse transduxerunt .&. me¬
dicũ omniũ occiderunt: S ille eo qđ
occisus ẽ: de sanguine suo medicam̃tũ
fecit egrotis. Irruerunt suꝑ me fortes.
hos maxime fortes q̃uertite. & uidete u¬
trũ de ulla re prȩsumendũ sit homini.
qͣndo nec de iusticia prȩsumendũ est.
Iam uidete uͥ iacent presum̃tes de diuitiis
de urib corꝑis. de nobilitate generis.
de dignitate scłi. si qͥ de ipsa iusticia. tan¬
quã de sua prȩsũpserit. cadit. Irruer̃
suꝑ me fortes. Ex illis fortib fuit ille.

Expanded text:
et fortitudine sua, quod est gravius, omnem et fortitudine sua, quod est gravius, omnem etiam turbam in se traduxerunt, et medicum omnium occiderunt. Sed et ille eo quod occisus est, de sanguine suo medicamentum fecit aegrotis. Irruerunt super me fortes. Hos maxime fortes advertite; et videte utrum de ulla re praesumendum sit homini, quando nec de justitia praesumendum est. Jam videte ubi jaceant praesumentes de divitiis, de viribus corporis, de nobilitate generis, de dignitate saeculi, si qui de ipsa justitia tanquam de sua praesumpserit, cadit. Irruerunt super me fortes. Ex illis fortibus fuit ille
Abbreviated transcription (Latin):
do infirmor. tc̃ potens sũ. Quomͦ gͦ no¬
luit eẽ. fortis. Isti autẽ qͥ fortes ẽẽ. uolu¬
erunt. idẽ. qͥ de sua uirtute prȩsume¬
re uoltierunt tanquã iusti: offender̃
in lapidẽ offensionis. & hedus eis uisus
ẽ. agnꝰ. Et qͥa uelut hedũ occiderunt.
abagno redimi ñ meruerunt. Isti sitĩs¬
gͦ fortes qͥ irruerunt suꝑ xꝑ̃m. cõmen¬
dantes iusticiã suã. Audite fortes istos.
Cũ quidã terusolimitȩ dicerent missi
ab eis ad apprehendendũ xꝑm. & ñ
audentes apprȩhendere. qͥa qͣndo uo¬
luit tunc apprehensus ẽ qͥ uere fortis
erat: quare inquiunt ñ eũ potuistis
apprȩhendere: Responderunt. Nemo
unquã hominũ sic locutus ẽ: sicut il¬
le. Et illi fortes. Nunqͥd aliqͥs pharise¬
oꝵ in illũ credidit. aut aliquis scriba¬
rũ nͥ popłs iste nesciens legẽ: Prepo¬
suerunt se turbȩ infirmȩ. ad medi¬
cũ currenti. Unde nͥ qͥa ipsi fortes erañ.

Expanded text:
do infirmor, tunc potens sum . Quomodo ergo nodo infirmor, tunc potens sum . Quomodo ergo noluit esse fortis. Isti autem qui fortes esse voluerunt, id est, qui de sua virtute praesumere voluerunt tanquam justi, offenderunt in lapidem offensionis : et haedus visus est eis Agnus, et quia veluti haedum occiderunt, ab Agno redimi non meruerunt. Ipsi sunt ergo fortes, qui irruerunt super Christum, commendantes justitiam suam. Audite fortes istos: Cum quidam Jerosolymitae dicerent, missi ab eis ad apprehendendum Christum, et non audentes apprehendere quia quando voluit, tunc apprehensus est, qui vere fortis erat: Quare ergo, inquiunt, non eum potuistis apprehendere? Et responderunt: Nemo unquam hominum sic locutus est, sicut ille. Et illi fortes: Numquid aliquis Pharisaeorum in illum credidit, aut aliquis Scribarum, nisi populus iste nesciens Legem . Praeposuerunt se turbae infirmae ad medicum currenti: unde, nisi quia ipsi fortes erant?
Abbreviated transcription (Latin):
uenit uocare qͥ dixit. Non ẽ opus sanis me¬
dicus. s malȩ habentib. Non ueni uocare
iustos. s peccatores in pęnitentiã. Istigͦ e¬
rant fortes. qͥ insultabant discipłis xp̃i.
qͥa magister eoꝵ ad infirmos intrabat
& coniuuabat᷑ cũ infirmis. Quare inqͥ
canis manducat: O fortes. quib opus
medicus non ẽ. Fortitudo ista. ñ sanita¬
tis ẽ: s insaniȩ. Nam & freneticis ni¬
chil fortius ẽ. & ualentiores st̃ sanis.
S quanto maiores iuires: tanto mors ui¬
cinior. Auertat gͦ ds̃ abimitatione
nr̃ã. fortes istos. Timendũ est enĩ. ne eos
qͥsq uelit imitari. Doctor autẽ humi-¬
litatis. particeps nr̃ȩ infirmitatis. donais
participationẽ suȩ diuinitatis. adhoc
descendens ut uiã doceret. uia fieret:
maxime suã humilitatẽ nob̃ cõmenda¬
re dignatus ẽ. & ideo a seruo baptirari
ñ dedignatꝰ ẽ: ut nos doceret confiteri
peccata nr̃a. & infirmari ut fortessimꝰ.
habere pocius apłi uocẽ dicentis. qͣn¬

Expanded text:
anis medicus, sed male habentibus. Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Isti erant fortes qui insultabant discipulis Christi, quia magister eorum ad infirmos intrabat, et convivabatur cum infirmis. Quare, inquccatoribus manducat ? O fortes quibus medicus opus non est! Fortitudo ista non sanitatis est, sed insaniae. Nam et phreneticis nihil fortius, valentiores sunt sanis: sed quanto majores vires, tanto mors vicinior. Avertat ergo Deus ab imitatione nostra fortes istos. Timendum est enim ne eos quisque velit imitari. Doctor autem humilitatis, particeps nostrae infirmitatis, donans participationem suae divinitatis, ad hoc descendens ut viam doceret et via fieret , maxime suam humilitatem nobis commendare dignatus est; et ideo a servo baptizari non dedignatus est , ut nos doceret confiteri peccata nostra, et infirmari ut fortes simus, habere potius Apostoli vocem dicentis, Quan
Abbreviated transcription (Latin):
dixerimꝰ ꝓphetias de xp̃o. quarũ ȩuidentia
obstupeseit. &t adinirans putauerit a nobis
eẽ conscriptas: de codicib iudeoꝵ ꝓbamus
qͥa hoc tanto ante prȩdictũ ẽ. Uidete quẽ¬
admodũ de inimicis nrĩs alios confundi¬
mus inimicos. Disꝑge eos inuirtute tua.
tolle illis uirtutẽ. tolle fortitudinẽ ipsoꝵ.
Et dediic eos ꝓtector m̃s dne. Delicta oris eo¬
rũ sermones labioꝵ eoꝵ: & cõprȩhendent᷑
insuꝑbia sua. & ex maledicto & m̃datio.
annuntiabunt᷑ consũ mationes inira con¬
sũmationis. & ñ erunt. Obscura sunt. et
timeo ne ñ bene insinuent᷑. Iam audien¬
do fatigati estis. Itaq si placet caritati
urẽ. quȩ restant incrastinũ differamꝰ. Ad¬
uiuabit enĩ dñs. ut uobis debitũ ꝑsolua¬
mus qͥa de illo magisquã de nob̃ ꝓmittimꝰ¬

Expanded text:
dixerimus prophetias de Christo, quarum evidentiam dixerimus prophetias de Christo, quarum evidentiam obstupescit, et admirans putaverit a nobis esse conscriptas; de codicibus Judaeorum probamus quia hoc tanto ante praedictum est. Videte quemadmodum de inimicis nostris alios confundimus inimicos. Disperge eos in virtute tua: tolle illis virtutem, tolle illis fortitudinem eorum. Et deduc eos, protector meus Domine. Delicta oris eorum, sin superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Obscura sunt, et timeo ne non insinuentur bene. Jam audiendo fatigati estis: itaque si placet Charitati Vestrae, quae restant in crastinum differamus. Adjuvabit Dominus, ut vobis debitum persolvamus; quia de illo magis quam de nob
Abbreviated transcription (Latin):
absoͣberent᷑. Non sine causa cain ille ẽ: qͥ
cũ fratrẽ occidisset posuit in eo ds̃ signũ
neqͥs eũ occideret. hoc ẽ. signũ qđ habent
iudei. Tenent omnino reliquias legis suȩ.
circuncidunt᷑. sabbata obseruant. pascha
immolant. arima cõmedunt. Sunt gͦ u¬
dei. ñ sunt occisi. necessarii st̃ credentibus
gentib. Quare hoc. Ut demonstraret nob̃ in
inimicis nr̃is miscdiam suã. Ds̃ m̃s demois¬
trauit mͣ imnimicis meis. In ramis suꝑbia prȩ¬
cisis inserto miscđ̃iam suã demonstrat ole¬
astro. Ecce uͥ iacent qͥ suꝑbi erant. ecce tu¬
ubi insertus es. qͥ iacebas. Et tu noli suꝑbi¬
re. ne prȩcidi merearis. Ds̃ m̃s ne occideris
eos. nẽ qͣndo obliuiscant᷑ legis tuȩ. Disꝑge
eos inuirtute tua. Iam factũ ẽ. ꝑ om̃s gs̃¬
disꝑsi st̃ iudei. testes iniquitatis suȩ.& ue¬
ritatis nr̃ę. Ipsi habent codices de quibus
do forte aliquis paganꝰ dubitauerit. cũ ei

Expanded text:
absorberentur. Non sine causa Cain ille est, qui absorberentur. Non sine causa Cain ille est, qui cum fratrem occidisset, posuit in eo Deus signum, ne quis eum occideret . Hoc est signum quod habent Judaei: tenent omnino reliquias legis suae; circumciduntur, sabbata observant, pascha immolant, azyma comedunt. Sunt ergo Judaei, non sunt occisi, necessarii sunt credentibus Gentibus. Quare hoc? Ut demonstret nobis in inimicis nostris misericordiam suam. Deus meus demonstravit mihi in inimicis meis. In ramis superbia praecisis inserto misericordiam suam demonstrat oleastro. Ecce ubi jacent qui superbi erant, ecce ubi insertus es qui jacebas: et tu noli superbire, ne praecidi merearis. Deus meus, ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. 22. Disperge eos in virtute tua. Jam factudispersi sunt Judaei, testes iniquitatis suae et veritatis nostrae. Ipsi habent codices, de quibusdo forte aliquis paganus dubitaverit, cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑. iniquitatẽ oꝑent᷑. Unde gͦ paulo
suꝑius. ñ miserearis omniũ qͥ oꝑantur
iniqͥtat̾e. &. nunc de inimicis suis. ne oc¬
cideris eos. ne quando obliuiscant᷑ legis
tuȩ. Nongͦ miserearis eoꝵ ut occidas
peccata eoꝵ: ne occidas eos quoꝵ peccata oc¬
cidas. Qͥd ẽ. autẽ occidi. nͥ obliuisci legis dñie
Ipsa ẽ. uera mors. in ꝓfundũ irȩ peccati. Po.¬
test qͥdẽ boc & de iudeis intelligi. Qd de
iudeis: Non occideris eos. neqͣndo obliuis¬
cant᷑ legis tuȩ. Istos inunicos meos. ipsos qͥ
me occiderunt. noli tu occidere. maneat
gens iudeoꝵ. Certe uicta ẽ. a romanis. certe
ciuitas eoꝵ deleta. Non ãmittunt᷑ a̾ciuita¬
tẽ suã iudei. & tam̃ iudei sunt. Nam om̃s
iste ꝓuinciȩ. a romanis sublate sc̃. Quisiã
cognoscit gs imimꝑio romano. quȩ quid
erant. qͣndo om̃s gentes romani facti suñ.
& om̃s romani dicunt᷑: Iudei tam̃ maneñ
cũ signo. nec sic uicti sunt ut auictoribus

Expanded text:
cantur, iniquitatem operentur. Unde ergo paulo superius, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem; et nunc de inimicis suis, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae? Non ergo miserearis eorum, ut occidas peccata eorum: non occidas eos, quorum peccata occidis. Quid est autem occidi? Oblivisci legis Domini. Ipsa est vera mors, in profundum ire peccati: potest quidem hoc et de Judaeis intelligi. Quid de Judaeis, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae? Istos inimicos meos, ipsos qui me occiderunt, noli tu occidere. Maneat gens Judaeorum: certe victa est a Romanis, certe deleta civitas eorum; non admittuntur ad civitatem suam Judaei, et tamen Judaei sunt. Nam omnes istae provinciae a Romanis subjugatae sunt. Quis jam cognoscit gentes in imperio Romano quae quid erant, quando omnes Romani facti sunt, et omnes Romani dicuntur? Judaei tamen manent cum signo; nec sic victi sunt, ut a victoribus
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtas mea. neq peccatũ meũ dñe. Irru¬
erunt qͥdẽ fortes. de iusticia sua p̾sum̃tes.
Irruerunt. s peccatũ in me ñ inuenerunt.
Namutiq illi fortes idẽ uelut iusti quare
manitate febris. ñ firmitate sanitatis.
U iderint illi quã fortes sint & quã iusti coi¬
tra iniquũ seuierint. Sed tam̃ neq iniqͥ¬
tas mea. neq peccatũ meũ dnẽ. Sine ini¬
qͥtate cucurri & dirigebã. Illi gͦ fortes
currentẽ me sequi ñ potuerunt. ideo
peccatorẽ putauerunt. qͥa uestigia mea
dirigebã. Exurge inoccursũ mͥ & uide.
Deo dr̃. Sine iniqͥtate cucurri & dirigebã.
exurge in occursũ mͥa. uide. Quid enim:
Si ñ occurrat uidere ñ potest᷑. Tanquã
si ambulares uiã. & de longinquo abaliqͦ
cognosci ñ posses. claiares ad eũ & dice¬
res. occurre mͥ. & uide quẽ ad modũ am¬
bulẽ. Nam qͣndo de longinquo me at¬
tendis. gressũ meũ uidere ñ potes. Ita¬
ne. & ds̃ nͥ occurreret ñ uderet. quam

Expanded text:
iniquitas mea, neque peccatum meum, Domine. Irruerunt quidem fortes de justitia sua praesumentes, irruerunt, sed peccatum in me non invenerunt. Nam utique illi fortes, id est velut justi quare  sint immanitate febris, non firmitate sanitatis: viderint illi quam fortes sint, et tanquam justi contra iniquum saevierunt. Sed tamen neque iniquitas mea, neque peccatum meum, Domine. Sine iniquitate cucurri, et dirigebar. Illi ergo fortes currentem me sequi non potuerunt: ideo peccatorem putaverunt, quia vestigia mea exsurge in occursum mihi, et vide. Deo dicitur, Sine iniquitate cucurri, et dirigebar: exsurge in occursum mihi, et vide. Quid enim? Si non occurrat, videre non potest? Tanquam si ambulares viam, et de longinquo ab aliquo cognosci non posses, clamares ad eum, et diceres: Occurre mihi, et vide quemadmodum ambulem; nam quando de longinquo me attendis, gressum meum videre non potes. Itane et Deus nisi occurreret, non videret quam
Abbreviated transcription (Latin):
loco capitis ipsius nr̃i sullimitas. qm̃ it
firmatꝰ est usq ad mortẽ. & assumpsit i¬
firmitatis carnẽ. ut pullos ierłm collige¬
ret subalas suas tanquã gallina infirma¬
ta cũ paruulis. Non enĩ in aliqua hoc
aue. aliqͣndo conspeximꝰ. earũ etiã quȩ
nidificant ante ocłos nrõs. sicut parietũ
passeres. sicut hirundines tanquã annuȩ
nr̃e hospites. sic̃ ciconiȩ. sic̃ aliȩ atq aliȩ
aues. quȩ ante ocłos nr̃os indificant &
ouis insidunt. pullos alunt. sic̃ ipse co¬
lũbȩ quas cotidie uidemꝰ. Aliquã auẽ
infirmari cũ paruulis ñ agnouimꝰ. non
aspeximꝰ ñ uidimꝰ. Gallina qͦmͦ hoc ha¬
bet: Certe notã rẽ dicã. quȩ inconspec¬
tu nr̃o cotidie uersat᷑. Quomͦ raucescit
uox. fit hispidũ totũ corpus. deponun¬
tur ale. laxant᷑ plumȩ. & uides circa
pullos nescio qͥd egrotũ & ea ẽ. mat̾na caritas.
quȩ inuenit᷑ infirmitas. Quare gͦ dñs nͥ ꝓpt̾¬

Expanded text:
i sublimitas; quoniam infirmatus est usque ad mortem, et assumpsit infirmitatis carnem, ut pullos Jerusalem colligeret sub alas suas tanquam gallina infirmata cum parvulis. Non enim in aliqua ave hoc aliquando conspeximus, earum etiam quae nidificant ante oculos nostros, sicut parietum passeres, sicut hirundines tanquam annuae nostrae hospites, sicut ciconiae, sicut aliae atque aliae aves quae ante oculos nostros nidificant, et ovis insidunt, pullos alunt, sicut ipsae columbae quas quotidie videmus; aliquam avem infirmari cum parvulis non cognovimus, non aspeximus, non vidimus. Gallina quomodo hoc habet? Certe notam rem dico, quae in conspectu nostro quotidie versatur: quomodo raucescit vox, quomodo fit hispidum totum corpus? deponuntur alae, laxantur plumae, et vides circa pullos nescio quid aegrotum, et ea est materna charitas quae invenitur infirmitas. Quare ergo Domin
Abbreviated transcription (Latin):
go. ex illa figura qua & illud dictũ
ẽ. ad abraham. nc̃ cognoui qͥa times
deũ. Ds̃ dicit nc̃ cognoui. Unde nͥqr
nunc te feci cognoscere: Ignotus enĩ
sibi qͥsq ẽ. ante interrogationẽ temp¬
tationis. sicut petrus prȩsum̃do ignora¬
bat. & negando didicit. quales uires ha¬
beret. In ipsa sua titubatione intellexit.
falso se prȩsũpsisse. fleuit. & flendo me¬
ruit fructuose nosse qđ fuit. & eẽ. qđ
ñ fuit. Ergo ꝓbatus abraham factus est
tudo qđ contristat gustantẽ: sic uidens
ds̃. uidere faciens. Exurge gͦ inqͥt. ioc¬

Expanded text:
dictum est Abraham: Nunc cognovi quod times Deum . Deus dicit, Nunc cognovi: unde, nisi quia nunc te feci cognoscere? Ignotus enim sibi quisque est ante interrogationem tentationis, sicut se Petrus praesumendo ignorabat, et negando didicit quales vires haberet; in sua ipsa titubatione intellexit falso sese praesumpsisse: flevit ; et flendo meruit fructuose nosse quod fuit, et esse quod non fuit. Ergo probatus Abraham, factus est tudo, quod contristat gustantem: sic videns Deus, videre faciens. Exsurge ergo, inquit, in oc
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando tenebrȩ. nẽ autẽ lux in dño.
qͥ notas facit diuitias suas. inuasa mise¬
ricordiȩ. Possunt gͦ isti fortes intelligi: sed
sunt & in hominib qͥdã fortes. repͣhensibi¬
li & dannabili fortitudine. qͥ presumunt
qͥdẽ. s de temporali felicitate. Non uobis
uidet᷑ fuisse fortis diues iste. qͥ nunc ex ȩ¬
uangłio recitatꝰ ẽ: Qm̃ successit ei regio
in opulentia fructuũ ꝑturbatꝰ consiliũ
reconditionis inuenit. ut destructis uete¬
rib apothecis nouas construeret amplio¬
res. eisq cõpletis anunȩ sue diceret. habes
multa bona anima. epulare. iocundare.

Expanded text:
tenebrae, nunc autem lux in Domino , tenebrae, nunc autem lux in Domino , qui notas facit divitias suas in vasa misericordiae . Possunt ergo isti fortes intelligi. Sed sunt in hominibus quidam fortes reprehensibili et damnabili fortitudine, qui praesumunt quidem, sed de temporali felicitate. Non vobis videtur fuisse fortis dives iste, qui nunc ex Evangelio recitatus est, quoniam successit ei regio in opulentia fructuum? Perturbatus consilium reconditionis invenit, ut destructis veteribus apothecis, novas construeret ampliores, eisque completis, animae suae diceret: Habes multa bona, anima; epulare, jucundare,
Abbreviated transcription (Latin):
mã meã. Potuerunt tenere. p̃otuerunt oc¬
cidere. Uenati st̃ animã meã. S ubi ẽ. diru¬
pisti uincula mea: TIbi ẽ. muscipula: Com¬
minuta ẽ: & nos eruti sumꝰ. Ubi ẽ. qđ be¬
nedicimꝰ deũ. qͥ ñ dedit. nos inuenationẽ
dentib eoꝵ: Illi qͥdẽ uenati st̾. s in ma¬
nib uenantiũ ñ dimittit qͥ custodit isrł.
Qͥa ecce uenati st̾ animã meã. irruerunt
suꝑ me fortes. Non ut cunq transeundũ
ẽ: ab his fortib. diligenter insinuandũ ẽ.
qͥ sint fortes insurgentes. Fortes suꝑ quos
nͥ suꝑ infirmos. suꝑ inualidos. suꝑ ñ for¬
tes: Et laudant᷑ infirmi tam̃ & dannant᷑
fordes. si intelligant᷑ qͥ sint fortes. Primum
ipsũ diabolũ dñs fortẽ dixit. Nemo inqͥt
potest in trare in domũ fortis & uasa eius
eripere: nͥ prius alligauerit fortẽ. Alligauit
gͥ fortẽ uinculis dominationis suȩ. & uasa
eiꝰ arripuit. ac uasa sua fecit. Erant enim
om̃s iniqui uasa diaboli:credentes facti

Expanded text:
m. Potuerunt tenere, potuerunt occidere, venati sunt animam meam. Sed ubi est, Disrupisti vincula mea ? Ubi est, Muscipula comminuta est, et nos eruti sumus? Ubi est quod benedicimus Deum, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum ? Illi quidem venati snibus venantium non dimittit qui custodit Israel. Quia ecce venati sunt animam meam: irruerunt super me fortes. Non utcumque transeundum est ab his fortibus: diligenter insinuandum est qui sint fortes insurgentes. Fortes, super quos, nisi super infirmos, super invalidos, super non fortes? Et laudantur tamen infirmi, et damnantur fortes. Si intelligantur qui sunt fortes, primo ipsum diabolum Dominus fortem dixit: Nemo, inquit, potest intrare in domum fortis, et vasa ejus eripere, nisi prius alligaverit fortem . Alligavit ergo fortem vinculis dominationis suae; et vasa ejus arripuit, ac vasa sua fecit. Erant enim omnes iniqui vasa diaboli, qui credentes facti
Abbreviated transcription (Latin):
illudere uelle infirmitati. & fragilita¬
ti nrȩ .& deceptionib suggestionib tẽp¬
tationib. & quib cunq laqueis irretire.
cũ int̾ra adhuc uiuimꝰ. S uox nr̃ã uigi¬
let ad deũ. & clamet inmenbris xp̃i. sub
capite in cęlo consticuto. Frue me de
nũ. qͥ iustũ occiderunt. in quo nullã
culpã inuenerunt. Erant illi uirisan¬
guinũ qͥa cũ uellet alienigena lotis
manib dimtitere xp̃m: clamauerunt.
crucifige. crucifige. Frant uiri sangtu¬
nũ. qͥb cũ iam obiceret᷑ et im̃ sangui

Expanded text:
infirmitati et fragilitati nostrae, deceptionibus, suggestionibus, tentationibus, et quibuscumque laqueis irretire, cum in terra adhuc vivimus. Sed vox nostra vigilet ad Deum, et clamet in membris Christi, sub capite in coelo constituto: Erue me de num, qui justum occiderunt, in quo nullam culpam invenerunt: erant illi viri sanguinum, quia cum vellet alienigena lotis manibus dimittere Christum, clamaverunt, Crucifige, crucifige: erant viri sanguinum, quibus cum jam objiceret
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore prȩcellenti potentia dignitatis. s p̃-¬
sumentes de iusticia sua. Genus fortium
ñ uideat temporalia. fluxa. caduca. uola¬
tica. s prȩsumentiũ de iusticia sua. Lalis
fortitudo impediuit iudeos. ne ꝑforamen¬

Expanded text:
tempore praecellenti potentia dignitatis, sed praesumentes de justitia sua. Hoc genus fortium non videat temporalia, fluxa, caduca, volatica? sed praesumentium de justitia sua. Talis fortitudo impedivit Judaeos ne
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ indicat. Nameũ dñs crucifigeret᷑:
titulus scriptꝰ ẽ. apilato & positꝰ. rex u¬
deoꝵ crib linguis. hebrea. greca & lati.¬
na. quȩ linguȩ toto orbe maxime excel¬
lunt. Igit᷑ si rex uideoꝵ crucifixus ẽ. & iu¬
dei regẽ suũ crucifixerunt: crucifigen¬
ao eũ etiã regẽ gentiũ fecerunt. magis
quã occider̃. Et quidẽ quantũ in illis
fuit ꝑdiderunt xp̃m. s sibi ñ nob. ꝙ mor¬
tiuus ẽ ille ꝓ nob̾. & sanguine suo rede¬
init nos. a ñ est corruptus titulus qͥ ille

Expanded text:
m indicat. Nam cum Dominus crucifigeretur, titulus inscriptus est a Pilato, et positus, Rex Judaeorum , tribus linguis Hebraea, Graeca, et Latina: quae linguae toto orbe maxime excellunt. Igitur si Rex Judaeorum crucifixus est, et Judaei regem suum crucifixerunt, crucifigendo eum etiam regem gentium fecerunt magis quam occiderunt. Et quidem quantum in illis fuit, perdiderunt Christum, sed sibi, non nobis. Et mortuus est ille pro nobis, et sanguine suo redemit nos, et non es
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i fuerunt. Ibi pͥmo stephanꝰ lapida¬
tus ẽ : & qđ uocabat᷑ accepit. Scephanus autẽ
corona dr̃. humiliter lapidatꝰ. s sublimiter
coronatꝰ. Deinde ingentib exurrexerunt
regna gentiũ antequã in eis impleret᷑
qđ predictũ erat. adorabunt eũ om̃s re
fusus ẽ. magnꝰ & multꝰ martirũ sanguis.
Quo effuso tanquã seminata seges ȩccłiȩ
fertilius pullulauit. & totũ mundũ sicut
nunc conspicimꝰ occupauit. Abhis gͦ ui¬
ris sanguinũ eruit᷑ xp̃c: ñ solũ caput. s
etiã corpus. Auiris sanguinũ eruit᷑ xp̃e.

Expanded text:
ri fuerunt. Ibi primo Stephanus lapidatus est , et quod vocabatur accepit. Stephanus enim Corona dicitur. Humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. Deinde in Gentibus exsurrexerunt regna Gentium, antequam in eis impleretur quod praedictum erat, Adorabunt eum omnes refusus est magnus et multus martyrum sanguis: quo effuso, tanquam seminata seges Ecclesiae fertilius pullulavit, et totum mundum, sicut nunc conspicimus, occupavit. Ab his ergo viris sanguinum eruitur Christus, non solum caput, sed etiam corpus. A viris sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
totus xp̃c caput & corpus. Aliqͣndo enĩ
inuenis uerba quȩ ñ congruunt capiti.
& nͥ ea coaptaueris corporr: nutabit in¬
tellectus tuus. Rursus inuenis uerba
quȩ ñ apta sint corpori. & xp̃c tamen
loquit᷑. Ibi ñ timendũ ẽ. ne erret quisq
cito eñi ꝑgit ut capiti aptet. qđ uidet
corpori ñ conuenire. Ipse deniq incru¬
ce pendens. aꝑsona corporis locutꝰ est.
ut illũ desereret. aut sic illũ misit.
ut abillo discederet: s qͥa homo deser¬
tus ẽ. adeo. adam ille peccans. qͥ cũ so¬
leret gaudere ad faciẽ dei. conscien¬
tia peccati de territꝰ fugit agaudio¬
ẜ suo.
Et uere dereliquit illũ dñs. qͥa ipse deseruit
deũ. Ex quo adam xp̃c cũ carnẽ accepisset:
hoc ex ꝑsona ipsius carnis ait. qͥa uetus
homo nr̃ simul confixus ẽ. cruci cũ illo.
Audiamꝰ gͦ qđ sequit᷑. Quando misit saul &
custodiuit domũ: ut eũ interficeret. Hoc
ñ adcrucẽ dñ. s tam̃ ad passionẽ dñi ꝑti¬

Expanded text:
caput et corpus. Aliquando enim invenis verba quae non congruant capiti, et nisi ea coaptaveris corpori, nutabit intellectus tuus: rursus invenis verba quae non apta sunt corpori, et Christus tamen loquitur. Ibi non timendum est ne erret quisque; cito enim pergit ut capiti aptet quod videt corpori non convenire. Ipse denique in cruce pendens, ex persona corporis locutus est:ut illum desereret; aut sic illum misit, ut ab illo discederet? Sed quia homo desertus est a Deo, Adam ille peccans, qui cum soleret gaudere ad faciem Dei, conscientia peccati deterritus fugit a gaudio suo ; et vere dereliquit illum Deus, quia ipse deseruit Deum: ex quo Adam Christus cum carnem accepisset, hoc ex persona ipsius carnis ait, quia tunc vetus homo noster simul confixus est cruci cum illo . 3. Audiamus ergo quod sequitur: Quando misit Saül, et custodivit domum ejus, ut eum intnon ad crucem Domini, sed tamen ad passionem ejus perti
Abbreviated transcription (Latin):
¶LT solet scriptura psal¬
moꝵ mysteria intitulis
ponere. & frontẽ psalmi
sullimitate sacramenti
decorare. ut sciamꝰ qͥ intra¬
turi sũmus. cũ tanquã suꝑ postem qͥd
intꝰ agat᷑ legerimꝰ. uł cuiꝰ domꝰ sit. uel
qͥ nã sit illiꝰ predii possessor: ita & in hoc
psalmo scriptus ẽ. ticulus de titulo.

Expanded text:
t solet Scriptura Psalmorum mysteria in titulis ponere, et frontem Psalmi sublimitate sacramenti decorare, ut sciamus qui intraturi sumus, cum tanquam super postem quid intus agatur legerimus, vel cujus domus sit, vel quisnam sit illius praedii possessor: ita et in hoc psalmo scriptus est titulus de titulo.
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ut dicerent. qͥa cũ dormiunt uenerunt
discipuli eiꝰ & abstulerunt eũ. Hoc ẽ ue¬
re xp̃m uelle int̾ficere. nom̃ resurrectio¬
nis eiꝰ extinguere: ut mendatiũ ȩuangłio
pͣferret᷑. Sed qͦmͦ illud ñ effecit sauil ut in¬
t̃ficeret dauid: sic nec hoc potuit regnũ
iudeoꝵ efficere. ut plus ualeret testimo¬
niũ custodũ dormientiũ. quã apłoꝵ ui
gilantiũ. Qd enĩ edocti st̃ custodes ut di¬
cerent: Iamus uobis inquiunt qͣntum
uultis pecuniȩ. & dicite quia cũ dormitis
uenerunt discipłi eiꝰ & abstulerunt eum.
Ecce quales testes mendatii. contra uerita.¬
tẽ & resurrectionẽ xp̃i. inunici eiꝰ ꝑ sauil
figurati ꝓduxerunt. Int̾roga infidelitas
testes dormientes. respondeant tͥ qͥd ac¬
tũ sit in sepulchro. Qui sidornuebant.
unde scierunt: Si uigilabant. fures qͣre
ñ tenuerunt: Ilicat gͦ qđ sequitur.

Expanded text:
nt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Hoc est vere Christum velle interficere, nomen resurrectionis ejus exstinguere, ut mendacium Evangelio praeferretur. Sed quomodo illud non effecit Saül, ut interficeret David; sic hoc nec potuit regnum Judaeorum efficere, ut plus valeret testimonium custodum dormientium, quam Apostolorum vigilantium. Quid enim edocti sunt custodes ut dicerent? Damus vobis, inquiunt, quantum vultis pecuniae; et dicite quia cum dormiretis, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum. Ecce quales testes mendacii contra veritatem et resurrectionem Christi inimici ejus per Saül figurati produxerunt. Interroga, infidelitas, testes dormientes; respondeant tibi quid actum sit in sepulcro. Qui si dormiebant, unde scierunt? Si vigilabant, fures quare non tenuerunt? Dicat ergo quod sequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rea. & tanquã uas figuli conteres eos.
Quos regit: Quos conterit: Regit obȩdi¬
entes. conterit resistentes. Ergo ne
corrũpas. optime & ꝓphetice. qͣndo¬
qͥdẽ & iudei illi suggesserunt tunc pi-¬
lato .& dixerunt. noli scribere rex iu¬
deoꝵ. s scribe qͥa ipse se dixit regẽ
iudeoꝵ. Nam iste titulus inquil.
confirmauit illũ regẽ nob̃. ft pilatꝰ.
Qđ scripsi scripsi. Et impletũ ẽ. ne cor¬
rũpas. Nec iste solus psalmꝰ habet
huiusmodi inscriptionẽ. ut titulus non
corrũpat᷑: aliquot psalmi sic prȩnotati st̃.
Ergo & hic intelligamꝰ dñi passionẽ. & lo¬
quat᷑ nob̾ xp̃c. caput & corpus. Sic semꝑ
aut ꝓpe semꝑ audiamꝰ uoces xp̃i de psal¬
mo: ut ñ solũ intueam᷑ caput illud. unũ
mediatorẽ dei & hominũ. hominẽ iħm

Expanded text:
rea, et tanquam vas figuli conteres eos . Quos reget? quos conteret? Reget obedientes, conteret resistentes. Ergo, Ne corrumpas, optime et prophetice: quandoquidem et illi Judaei suggesserunt tunc Pilato, et dixerunt, Noli scribere rex Judaeorum, sed scribe, quia ipse se dixit regem Judaeorum; nam iste titulus, inquiunt, confirmavit illum regem nobis. Et Pilatus: Quod scripsi, scripsi . Et impletum est, Ne corrumpas. 2. Nec iste solus psalmus habet hujusmodi inscriptionem, ut titulus non corrumpatur. Aliquot psalmi sic praenotati sunt , Ergo et hic intelligamus Domini passionem, et loquatur nobis Christus caput et corpus. Sic semper, aut prope semper audiamus voces Christi de Psalmo, ut non solum intueamur caput illud unum mediatorem Dei et hominum, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissum ẽ regnũ t̾renũ. ꝓmissa ẽ t̾ra illa
in qua etiã inducti sunt ab ȩgẏpto lib̾ati.
ꝑiħm naue introducti sunt in terrã ꝓmis¬
sionis. ubi etiã ierłm t̾rena ȩdificatã est:
ubi regnauit dauid̃. Aeceꝑunt t̾ram li¬
berati ab egẏpto. tͣnseuntes ꝑ rubrũ ma¬
re. finitis anfractib & errorib solitudi¬
num. Accepert̃ t̾ram. acceꝑunt regnum.
Deinde post regnũ acceptũ. quia t̾rena ac.¬
ceꝑant: ceperunt merito peccatorũ suoꝵ
oppugnari. & expugnari. captiuari. ad
ex tremũ euersa ẽ. & ipsa ciuitas. Tales erãt.
ille ꝓmissiones ñ ꝑseueraturȩ. ꝑ quas tam̃
figurarent᷑ futurȩ ꝓmissiones ꝑ seueraturȩ:

Expanded text:
Promissum est regnum terrenum; promissa est terra illa, Promissum est regnum terrenum; promissa est terra illa, in quam etiam inducti sunt ab Aegypto liberati: per Jesum Nave introducti sunt in terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terrena aedificata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post regnum acceptum, quia terrena acceperant, coeperunt merito peccatorum suorum oppugnari, expugnari, captivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illae promissiones non perseveraturae, per quas tamen figurar
Abbreviated transcription (Latin):
nipotentiã dĩ reuocans hoc apłs ait. Si
tii ex naturali incisus es oleastro. & contͣ
naturã insertus es inbonã oliuã: noli glo¬
riari inquit aduersus ramos. S dicis ait.
Fracti sunt rami. ut ego inserar. Bene. ꝓpt̾
incredulitatẽ fracti sunt: tu aut̃ fi desta.
Noli altũ sapere. s time. Quid enĩ ẽ. no¬
li altum sapere: Noli suꝑbire. quia inser¬
tus es: s cime ne frangaris ꝑ infidelitatẽ.
sicut illi fracti sunt̃. ꝓpter infidelitatẽ
inquit fracti sunt. tii aut̃ fide sta. noli
altum sapere. s time. Nam si ds̃ natura¬
lib ramis ñ peꝑcit: neq tͥ parcet. Ꝙ seq̃a
bonus locus. & necessarius. & totus audi¬
endus. Uides gͦ inquit bonitatem & seue¬
ritatẽ dĩ. in eos quidem qui fracti sunt se¬
ueritatẽ. in te aut̾ qui in sertus es bobita¬
tem. si ꝑmanseris inbonitate: Alioquin
popło illi carnali t̾rerȩ erant: & temporaleᷤᷤ.

Expanded text:
nipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si nipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam, noli gloriari, inquit, adversus ramos. Sed dicis, ait: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Et sequitur bonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, severitatem; in te autem qui insertus es bonitatem, si permanseris in bonitate; alioquin,populo illi carnali terrenae erant et temporales.
Abbreviated transcription (Latin):
bire cupientes: contra iudeos qui crucifi
paries occurrens in angulo. idẽ. in ipso xp̃o
de diuerso uenienti parieti p̃pitii id est
gentium. cũ gͦ erigerent se gentes: sic eas
reprimit. Si enim tii inquit ex naturali
incisus oleastro insertus es in illis: noli
głari aduersus ramos. Nam si glaris.
non tu radicem portas. s radix te. Ergo
de radice patriarcharũ dixit̾. fractos qͦs¬
dã ramos ꝓpt̾ infide litatẽ. & in sertum ibi¬
oleastrum. ut ẽẽt. particeps pinguedinis
oliuȩ. id est. eccłam ex gentib uenientẽ.
solet in oleastro. oleastrum moliua ñ¬
qͣm uidimus. Nam quisqͥs fecerit. ñ
inueniet baccas. nisi oleastri. Qd enĩ inserit᷑
hoc crescit. & eiꝰ rei fructus ibi inuenitur.
Inuenit᷑ ñ radicis fructus: s surculi. Hoc
ostendens apłs omĩpotentia sua dm̃ fecisse.
ut oleaster in radice oliuȩ insereretur. &
ñ bacas siluestres s oliuã daret: ad om¬

Expanded text:
bire cupientes contra Judaeos qui crucifixbire cupientes contra Judaeos qui crucifixparies, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic illas reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo De radice patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter incredulitatem, et insertum oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est Ecclesiam ex gentibus venientem. solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad om
Abbreviated transcription (Latin):
rus in radice erat occultus in semine
patriarcharum. & quodam tempore re¬
uelandus. tanqͣm fructu apparente. sic̃
scriptum ẽ. floruit uirga de radice iesse: sic
etiam ipsũ nouum cestamentũ: qđ in xp̃o
ẽ priorib illis temporib occultum erat:
solis ꝓpbis cognitum. & paucissimis piis.
ñ ex manifestatione p̃sentium: s ex reuela-¬
tione futuroꝵ. Nam quid sͥ uult fr̃s.
ut unũ quiddã cominemorẽ. qđ ab tabã
mittens seruum suũ fidelẽ ad desponsan¬
dam uxorẽ inico filio suõ. facit eũ iura¬
re sͥ. & in iuram̃to dicit ei. pone manũ
sub femore meo & iura: Quid erat infemo¬
Quid ibi erat nisi qđ & tunc ei ꝓmissum ẽ.
in semine tuo benedicent᷑ omnes gentes:
Femoris nomine: caro significatur. De
carne abrahȩ ꝑ ẏsaac & iacob. & nemul¬
ta commemoremꝰ. ꝑ mariam dñs nr̃ iħc¬
xp̃c. Quia gͦ radix erat in patriarchis.
unde ostendemis : Paulũ in t̾rogemus.
Gentes iam credentes in xpm̃. & quasi suꝑ-¬

Expanded text:
rus, in radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum Novum Testamentum, quod in Christo est prioribus illis temporibus occultum erat, solis Prophetis cognitum, et paucissimis piis, non ex manifestatione praesentium, sed ex revelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid erat in femoQuid ibi erat, nisi quod et tunc ei promissum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Femoris nomine caro significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, et ne multa commemoremus, per Mariam Dominus . Quia vero radix erat in Patriarchis, unde ostendemus? Paulum interrogemus. Gentes jam credentes in Christum, et quasi super
Abbreviated transcription (Latin):
etiam hẏ lariter laudat. Qui cantat lau¬
dẽ. ñ solũ cantat: s & amat eũ qͥm cantat.
In laude conficentis ẽ. p̃dicatio. in cant¬
co: amantis affectio. De fecerunt gͦ ym¬
ni dauid ait. & addidit filii iesse. Erat
enĩ dauid rex isrł filius iesse tempore qͦ-¬
dam ueteris testamenti. quo tempore no¬
uum testamentũ occultũ ibi erat tanꝗͣ
fructus in radice. Si enĩ quȩ ras fructum
fructum nisi qui de radice ꝓ cessit. Illo
gͦ tempore popło pͥmo uenienti ex semine
ꝑtinet. s iam spũalit̃. illi gͦ p opło pͥmo
adhuie carnali. ubi pauci ꝓpħe intelligibañ.
& qui d̃ desideraret᷑ a dõ. & quando habera
publice p̃dicari: p̃mintiauerunt futura

Expanded text:
etiam hilariter laudat: qui cantat lauetiam hilariter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo tempore, populo primo venienti ex semine pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntiaverun
Abbreviated transcription (Latin):
respicitis inuanitates. & in¬
unsanias mendaces. & qui
id hiic respicitis audite ne
respiciatis. Pf almus iste
inscriptionem habet. iqdͥ÷
itulum. defecerunt
si ẏmni dauid filii iesse: psalmus ipsi asapb.
ot habemus psalmos. in quoꝵ titulis scripũ
ẽ. nomen dauid. nusqͣm ẽ. additum filii es¬
se: nisi in hoc solo. Quod credendũ est. non
frustra factum: neq inanit̾. Ubiq enĩ nob̾
innuit ds̃. & ad intellectũ uocat pium stu¬
dium caritatis. Quid ẽ. defecerunt ymii
dauid filii iesse : Umni. laudes sunt dei.
cum cantico. Ymni. cantus sunt continai¬
tes laudem dĩ. Si sit laus & ñ sit dĩ: nẽ
ỹmnus. Si sit et laus & dĩ laus. & ñ canti¬
tur: non ẽ. ỹmnus. Oportet gͦ ut sit ẏmiꝰ
habeat hȩc tria. & laudẽ. & dĩ. & canticũ
Quid ẽ. gͦ defecert̃ ymni: Defecerunt lau¬
des quẽ cantant᷑ in dm̃ : Molestam rem
& quasi luctuosam: uidetur nuntiare.
Qui enĩ cantat laudem: ñ solũ laudat. s

Expanded text:
respicitis in vanitates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendum est non frustra factum, neque inaniter: ubique enim nobis innuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt hymni David, filii Jesse? Hymni laudes sunt Dei cum cantico: hymni cantus sunt continentes laudem Dei. Si sit laus, et non sit Dei, non est hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum laudat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
benedictum in scła. aute solem ꝑmanet
nomen eiꝰ. Ꝙ ꝑ solem tempora significa¬
ta sunt. Ergo inȩt̾num ꝑmanet nom̃
eius. E ternum enĩ antecedit tempora.
nec claudit᷑ tempore. Ꝙ bñdicent᷑ in ip¬
so omnes trib terrę. In ipso quippe im¬
pletur. qđ ꝓmissum ẽ. ab rahȩ. Non enĩ
dicit in seminib quasi in multis. s can¬
qͣm in uno. in semine tuo qđ ẽ. xp̃c. Abra
hȩ aut̃ dr̃. in semine tuo benedicentur
omnes trib cerrȩ̨. Heq enĩ qui filii car¬
nis. s qui filii ꝓmissionis deputant᷑ in se¬
mine. Omnes gentes magnificabunt eũ.
Tanqm exponendo repecitũ ẽ. qđ supͣ dic¬
tum est. Quia enim benedicent᷑ in eo:
magnificabunt eum. ñ ipsi faciendo ut
magnus sit. qui ꝑ se ipsũ magnus ẽ: sed
laudando & magnũ fatendo. Sic enĩ mag¬
infiramus dm̃. sic etiã qicimus sc̃ificetur
dictus dñs ds̃ isrł. qui facit mirabilias
solus. Consideratis omnib supͣdictis. e¬
ructatur ymnus. & benedicitur dñs ds̃

Expanded text:
benedictum in saecula: ante solem permanet nomen ejus. Per solem tempora significata sunt: ergo in aeternum permanet nomen ejus; aeternum enim antecedit tempora, nec clauditur tempore. Et benedicentur in ipso omnes tribus terrae. In ipso quippe impletur quod promissum est Abrahae. « Non » enim « dicit, In seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et seminuo benedicentur omnes tribus terrae » . « Neque filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine » . « Omnes gentes magnificabunt eum. » Tanquam exponendo repetitum est quod supra dictum est. Quia enim benedicentur in eo, magnificabunt eum: non ipsi faciendo ut magnus sit, qui per seipsum magnus est; sed laudando et magnum fatendo. Sic enim magnificamus Deum; sic etiam dicidictus Dominus, Deus Israel, qui facit mirabilia solus. Consideratis omnibus supra dictis eructatur hymnus, et benedicitur Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
manus eius dõ. Egẏpti uel ethiopiȩ no¬
mine. omniũ gentium fidem significauit
a parte totum. legatos appellans reconciliati¬
gimur. tanqͣm dõ exhortante ꝑ nos. obse¬
cramus ꝓ xp̃o. reconciliari dõ. Non gͦ de
solis israhelitis unde apłi electi sunt. sed
etiã de ceteris gentib futuros p̃dicatores
xp̃ianȩ pacis. hoc mͦ inystice ꝓphetatũ ẽ.
Q đ uͦ ait prȩueniet manus enis. hoc ait p̃¬
ueniet uinc dictam eiꝰ. conuersione scilioa

Expanded text:
manus ejus. Aegypti, vel Aethiopiae nomanus ejus. Aegypti, vel Aethiopiae nomine, omnium gentium fidem significavit, a parte totum; legatos appellans reconciliatingimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo reconciliari Deo . Non ergo de solis Israelitis, unde Apostoli electi sunt, sed etiam de caeteris gentibus futuros praedicatores christianae pacis, hoc modo mystice prophetatum est. Quod vero ait, Praeveniet manus ejus, hoc ait, praeveniet vindictam ejus; c