comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duob fontib. Ubi etiã philippus fr̃
herodis extruxit cesareã in honore
tiberii cesaris. imitatꝰ patrẽ suũ herodẽ
qͥ in honorẽ augusti cesaris cesaream
appellauit illã quȩ prius turris stra

Expanded text:
duobus fontibus. Ubi etiam Philippus frater Herodis exstruxit Caesaraeam in honorem Tiberii Caesaris, imitatus patrem suum Herodem, qui in honorem Augusti Caesaris, Caesaraeam appellavit illam, quae prius turris Stra
Abbreviated transcription (Latin):
hora sui exit᷑ &e poterat uideri nesciend
aliquib discipłoꝵ suore adhuc in terra
degentib ȩternȩ pmissionis gaudia p̾mon¬
strare. qͣtuiꝰ & ipsi quiuidissent. & õs qͥ audire
possent. leuius aduersa p̃sentia tolerarent:¬
retducto sepiꝰ admentẽ futurȩ retributionis
munere quod expectarent. Unde sequitur
men dico uobis. sunt qͥdã de hic stantib
qͥ ñ gustabunt mortẽ donec uideant
filiũ hõis uenient̾ẽ in regnosuo. Quod¬

Expanded text:
hora sui exitus, et poterat longa videri aliquibus discipulorum suorum adhuc in terra degentibus aeternae promissionis gaudia praemonstrare; quatenus et ipsi, qui vidissent, et omnes qui audire possent, levius adversa preducto saepius ad mentem futurae retributionis munere quod exspectarent. Unde sequitur: Amen dico vobis, sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium ho
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentes aliqui sumunt de supercilio pha
n faciunt leprosos s discerrunt: qͥ mundi
uel immundi st̃ ita & hic. Sequitur :¬
Sunc p̾cepit discipłis suis: ut nemini
dicerent qͥa ipse eet it̃s xp̃s. Hilarius.
Supra mittens discipłossuos ad prȩdicandũ
precepit: ut annunciarent aduentũ suũ:

Expanded text:
intelligentes, aliquid de supercilio Pharnon faciunt leprosos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt, ita et hic. VERS. Tunc praecepit discipulis suis ut nemini dicerent, quia ipse esset Jesus Christus. Supra mittens discipulos ad praedicandum, jusserat eis ut annuntiarent adventum suum:
Abbreviated transcription (Latin):
uolendo prgire. Multi putant quod
ñ petrus correptꝰ sit : sed aduersarius
ea quȩ tdei st̃. Meȩ uoluntatis ÷ & patris
cuꝰ ueni facere uoluntatẽ ut ꝓ hoiũ
salute moriar. tuu tuã considerans
uoluntatẽ. ñuis granũ tritici in terr̃a
cadere: ut multos fructꝰ possit afferre.

Expanded text:
lari. Multi putant quod non Petrus correptus sit, sed adversarius ed quae hominum. Meae voluntatis est, et Patris, cujus veni facere voluntatem, ut pro hominum salute moriar. Tu tuam tantum considerans voluntatem, non vis granum tritici in terram cadere, ut multos fructus afferat.
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ: ñ quo ipsi ꝑcusserint s qͦd tradide¬
rint occidendũ. & succlam antes dixerint. eru¬
cifige crucifige eũ. helehias aut̃ & uxor ei lau¬
dauer dm̃ profilia sua susanna cũ ioachi ma¬

Expanded text:
Salvatorem: non quo ipsi percusserint, sed quo tradideSalvatorem: non quo ipsi percusserint, sed quo tradiderint occidendum, et succlamantes dixerint: Crucifige, crucifige eum . Helcias autem et uxor ejus laudaverunt Deum pro filia sua Susanna, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
danihel. Recte m̃titꝰ es & tu in caput tuũi. Ma¬
n&e eni angłs dĩ gladiũ habens ut sec & te me¬
diũ. Quia hebreiꝰ reprobant hystoriã susanȩ.
dicentes eã in danihelis uolumine non habert.
si sint apud hebreos & qũa habeant ethymo¬
logiã ut a schino scissio. & a prino sectio siue
serratio dicat᷑ linguaeorũ. Qđ si ñ fuerit in¬
uentũ: necessitate cogem᷑ & nos eorũ ad quies¬
cere sententiȩ. qͥ greci tantũ sermonis hane
ethymologiã. &e hebraicã non habeat. Quoo
siquis ostenderit duarũ istarũ arborũ scisno¬
nis & sectionis & inhebreo stare ethiymologiã:
tunc pot̾imꝰ etiã hanc scripturã recipe. & fecer̃¬
Si int̃fecit eos om̃is synagoga. uidet᷑ illa opimo
refutari de qua supra diximꝰ scđ̾m ieremiam
quod ipsi eent prb̾ri achias & sedecbias. nͥ forte
hoc qđ scriptũs int̾fecer eossic int̾pretemur.
ꝓ eo quod ẽ. regi babilonis occidendos tradi¬
der̃. sicut & nos dicimꝰ quodiudei intfecerint

Expanded text:
titus et tu in caput tuum. Manet autem Angelus Dei gladium habens ut secet te medium. Quia Hebraei reprobant historiam Susannae, dicentes eam in Danielis volumine non haberi, si sint apud Hebraeos, et quam habeant etymologiam, ut a σχίνῳ, scissio, et a πρίνῳ, sectio, sive serratio dicatur lingua eorum. Quod si non fuerit inventum, necessitate cogemur et nos eorum acquiescere sententiae, qui Graeci tantum sermonis hanc etymologiam, et Hebraicam non habeat. Quod si quis ostenderit duarum istarum arborum scissionis et sectionis in Hebraeo stare etymologiam: tunc poterimus etiam hanc Scripturam recipere. ExcSi interfecit eos omnis synagoga, videtur illa opinio refutari, de qua supra diximus, secundum Jeremiam , quod ipsi essent presbyteri Abab et Sedecias: nisi forte hoc, quod scriptum est: Interfecerunt eos, sic interpretemur pro eo, quod est, regi Babylonis occidendos tradiderunt. 735 Sicut et nos dicimus, quod Judaei interfecerint
Abbreviated transcription (Latin):
tem gloriosum sc̃m. & ueniet usq ad finem
eius. Soli .Lxx. om̃i se nominis questione
liberantes: inter pretati sunt. Et statuet taber¬
naculum suum tunc inter maria ae montẽ
uoluptatis sc̃m. & ueniet hora consummati¬
onis eius. Quos apollinaris secutus. de nomi¬
ne tradnõ om̃ino contieuit. Hȩc idõ ꝓlixius
posui. ut &e porphyruiostendam calumniã
qui hec om̃ia ignorauit aut nescire se finxit.
mi uel maxime uindicant. Notandum auteni.
quod cum. p̃t. litteram hebreus sermo non
habeat. sed ꝓ ipsa utitur. Ẽt̃ cuius uimgritũ
Psonat: in isto tantum loco apud hebreos
scribatur quidem. pt. sed legatur. Et qo
llquit᷑ ꝓ recipitabit dñs in monte sc̃o faciem
dominatoris cenebrarũ. suꝑ om̃i gs. & eurm¬

Expanded text:
te glorioso et sancto, et veniet usque ad finem ejus. Soli Septuaginta omni se nominis quaestione liberantes interpretati sunt: Et statuet tabernaculum suum tunc inter maria, et montem voluntatis sanctum, et veniet hora consummationis ejus. Quos Apollinarius secutus, de nomine Apedno omnino conticuit. Hoc ideo prolixius posui, ut et Porphyrii ostendam calumniam qui haec omnia ignoravit, aut nescire se finxit, mi vel maxime vindicant. Notandum autem, quod P litteram Hebraeus sermo non habeat, sed pro ipsa utatur PHE, cujus vim Graecum φ sonat. In isto tantum loco apud Hebraeos scribatur quidem PHE, sed legatur P. Quodloquitur: Praecipitabit Dominus in monte sancto faciem dominatoris tenebrarum super omnes ge
Abbreviated transcription (Latin):
uit uoce magna. Magnꝰ es bel & non . ẽ. apud te
ullus dolus. Hoc quod script᷑a nẽ dic̃. clamauit
uoce magna quia de idolatra &x ignorante dm̃
dr̃ uidet᷑ obseruationẽ nram subuertere. qua
dudũ asseruimꝰ uocẽ magnã in scĩs tantũ re¬
periri. Quod soluoe facile. quihane hystoriã
in libro danihelis apuid hebreos dixerit ñ habi.
Si qͥs autꝰ eã potuerit approbare de canone essẽ¬

Expanded text:
vit voce magna: Magnus es, Bel, et non est apud te ullus dolus. Hoc quod Scriptura nunc dicit: Exclamavit voce magna, quia de idololatra et ignorante Deum, dicitur, videtur observationem nostram subvertere, qua dudum asseruimus vocem magnam in sanctis tantum reperiri. Quod solvet facile qui hanc historiam in libro Danielis apud Hebraeos dixerit non haberi. Si quis autem potuerit eam approbare
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis uenerit: nunqu̾a sibi dicit im¬
minere discrimen si ad ulteroꝵ manꝰ non
effugerit dicentiũ assentire nobis & cõmis¬
cere robiscũ. alioquin si nolueris. dicemus
testimoniũ c̃tra te quod fuerit tecũ iuue¬
nis. & hac causa dimiseris puellas ate. Hu¬
manȩ qͥpoe fragilitatis ẽ. mortẽ timere
maꝵ infertur pro iusticia nͥ forte angustiã
intei ptabimur ñ ĩmineras mortis sed
opi robrui & ignominiȩ qua ꝑfundenda
erat illis accusantib atq dicentib fuit
cu illa iuuenis. & iccirco dimisit prellas
S÷ enĩ hoc egero mors michi ÷: sin autem¬
ulteriũ mors: adulteriũ: sic om̃e peccatũ
qͥd duc̃ ad mortẽ mors appellandum. ẽ.
Et totiens mori credim᷑: quotiens percamꝰ
ad mortẽ. Vnde e contrario totiens resur¬
gimꝰ & uiuificam᷑. quotiens uita digna oꝑa
Sacimꝰ. Sed meliꝰ michi est absq oꝑe incide
in manꝰ urãs. qũa peccare in conspectu

Expanded text:
virtutis venerit, numquam dicit sibi imminere discrimen, si adulterorum manus non effugerit, dicentium: Assentire nobis, et commiscere nobiscum. Alioquin, et si nolueris, dicemus testimonium contra te, quod fuerit tecum juvenis, et hac de causa dimiseris puellas a te. Humanae quippe fragilitatis est, mortem timere, quae infertur pro justitia: nisi forte angustiam interpretabimur, non imminentis mortis, sed opprobrii et ignominiae, qua perfundenda erat illis accusantibus atque dicentibus: Fuit cum illa juvenis, et idcirco dimisit puellas. Si enim hoc egero, mors mihi est: si autemulterium, mors est adulterium: sic omne peccatum quod ducit ad mortem, mors appellandum est. Et toties mori credimur, quoties peccamus ad mortem. Unde econtrario toties resurgimus et vivificamur, quoties vitae digna opera facimus. Sed melius mihi est absque opere incidere in
Abbreviated transcription (Latin):
genes de susanne & belis fabulis dixerit. cu¬
& docuert̃ filiã suã iuxta lege̾m moẏsi. Hoc
utendũ .c̾. testimonio ad exhortationẽ pa¬
rentũ ut doceant iuxta legẽ dĩ sermonẽq.
diuinũ ñ solũ filios s ce filias suas. Et con
& sedechi ã. quos frixit rexbabilonis in igne
bant uxores cunũ suoꝵ. de quib locutꝰ:¬

Expanded text:
libro de Susannae et 731 Belis fabulis dixerit. Cuedocuerunt filiam suam juxta legem Moysi. Hoc utendum est testimonio ad exhortationem parentum, ut doceant juxta legem Dei, sermonemque divinum non solum filios, sed et filias suas. Et conset Sedeciam, quos frixit rex Babylonis in igne,bant uxores civium suorum . De quibus locut
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ suũ. & dedinauer̃ ocłos suos ut ñ uide¬
rentt celũ. neq meminissent iudicioꝵ iustoꝵ
Qđ greci uocant ratos. nos ꝑturbationẽ magis
quam passionẽ rectiꝰ interp̃tamur. Hȩc igit᷑
ptbatio & cupido libidinais. tcillauit inimo
percusit corda senorũ .s. uit in animis eorũ
lacer& fundam̃tũ: &e cogitarent desiderata
cõplere ipsi euerter̃ sensũ suũ. Quo sub¬
uprso ꝯculieorũ inclinati sunt ut cȩles
tan uiderent nec recordarent᷑ iustorum
iudicioꝵ. siue dĩ. siue honestatis. siue na¬
tumciqu omib adbonũ insita .ẽ. Et ecce
fusanna in ambulabat iuxta consuetudi
u dinuꝰ quȩ gerimꝰ de scripturis sc̃is quer̃
exempla huinc in ambulandilo cũ assume¬
ex quod recte quis ad uegetandũ corpus¬
eulã alcambulet quẽ locum inquit de
tes difseruisse. Ingemuitq susanna & ait.

Expanded text:
ut non viderent coelum, neque meminissent judiciorum justorum. Quod Graeci vocant πάθος, nos perturbationem magis quam passionem rectius interpretamur. Haec igitur perturbatio, et cupido libidinis titillavit, immo percussit corda seniorum. Sed ut in animis eorum jaceret fundamentum, et cogitarent desiderata complere, ipsi everterunt sensum suum: quo subverso, oculi eorum inclinati sunt, ut coelestia non viderent, nec recordarentur judiciorum justorum, sive Dei, sive honestatis, sive naturae: quae omnibus ad bonum insita est. Et ecce Susanna inambulabat, juxta consuetudin732 qui omnium quae gerimus de Scripturis sanctis quaerunt exempla, hunc inambulandi locum assumere: quod recte quis ad vegetandum corpusculum deambulet. Quem locum, inquit, de pretes disseruisse. Ingemuitque Susanna et ait:
Abbreviated transcription (Latin):
dochũ. Cuiꝰ caluniȩ ut diximꝰ pleniꝰ resoam¬
dert̃ eusebius cesariensir ta polem arsy cis¬
dicenꝰ & ex parte disercissimꝰ uio marit lac
methodius quȩ qui scire uolucrit inipsoꝵ¬
libris poterit inuenire: SxPLICIT EX¬

Expanded text:
ochum. Cujus calumniae ut diximus plenius responderunt Eusebius Caesariensis, et Apollinarius Laodicenus, et ex parte disertissimus vir martyr Methodius, quae qui scire voluerit, in ipsolibris poterit invenire. Hucusque
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ contra duces antiochi tẽpus signifis¬
cent. quando iudas machabeus fortiter
dimicauit. & emundauit tẽplũ idolũq con¬
triuit & uictimas obtulit inteplo diͦ. Quoon
recte dicer& si machabeors liber trib & se

Expanded text:
riae contra duces Antiochi tempus significent: quando Judas Machabaeus fortiter dimicavit, et emundavit templum, idolumque contrivit, et victimas obtulit in templo Dei. Quod recte di
Abbreviated transcription (Latin):
ablatũ fuerit itige sacrificiũ. & posita fuerit
abominatio in desolatione. dies mille ducenti
nonaginta. Hos mille ducentos non aginta dies
porphẏriꝰ in tẽpore uult antiochi &x in deso¬
latione tẽpli ee cõpletos. qũa & iosephus ae
machabeorũ ut diximꝰ liber trib tantũ annis
fuisse cõmemorant. Exquo ꝓspicuũ ẽ. tresus¬
tos &x semis annos de antixp̃i dici tẽporib. qui
trib & semis annis hoc ẽ. mille &e ducettis &¬
nonaginta dieb scõs ꝑsecuturꝰ ẽ: & postea rui¬
turꝰ inmonte inclito & scõ. Atẽpore ÷ͥ ende¬

Expanded text:
ablatum fuerit juge sacrificium, et posita fuerit abominatio in desolationem, dies mille ducenti nonaginta. Hos mille ducentos nonaginta dies Porphyrius in tempore Antiochi, et in desolatione templi dicit completos, quam et Josephus et Machabaeorum ut diximus liber, tribus tantum annis fuisse commemorant. Ex quo perspicuum est tres istos, et semis, annos de Antichristi dici temporibus, qui tribus et semis annis, hoc est mille ducentis nonaginta diebus, sanctos persecuturus est, et postea corruiturus in monte inclyto et s
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpus consũmationis. eligent᷑ & dealbabun¬
tur & quasi igni probabunt᷑ mult. & im
pie agent impii. neq intelligent om̃s ĩpu
porro docd intelligent. Uult propħa intel¬
ligere qđ uidat immo quod audierat.
& futuroꝵ cupit cognoscere ueritatem
Audierat enĩ regu bella diuersa & int᷑ se p̾lia
& multiplicẽ hystoriã sed nomina non audi¬
erat singłoꝵ. Si aut̃ propħa audiuit & non
intellexit. quid facient hi qui signatũ librũ
& usq ad tẽpꝰ consũmationis multis obscũ¬
ritatib inuolutũ p̃sũptione ñras edisserent :
Cũ autẽ in qͥt finis aduenerit ĩpi ñ intesti

Expanded text:
tempus consummationis. Eligentur et dealbabuntempus consummationis. Eligentur et dealbabuntur, et quasi ignis probabuntur mupie agent impii: neque intelligent omnes impii: porro docti intelligent. Vult propheta intelligere quod viderat, immo quod audierat, et futurorum cupit cognoscere veritatem. Audierat enim regum bella diversa, et inter se praelia, et multiplicem historiam: sed nomina non audierat singulorum. Si autem propheta audivit, et non intellexit, quid facient hi qui signatum librum, et usque ad tempus consummationis, multis obscuritatibus involutum, praesumptione mentis edisserunt? Cum autem, inquit, finis advenerit, impii non int
Abbreviated transcription (Latin):
tixp̃o scripta sunt refert porphyriꝰ ad antio¬
chũi. & ad tres & semis annos quiib tẽplum
regnũ eiꝰ sẽpit̾nũ & om̃s reges seruient ei de obe¬
dient. deb& probare suꝑ antiocho uel ut ipse
putat suꝑ popło iudeoꝵ quod nequaqua stare
manifestũ.ẽ. Legimꝰ in mach abeoꝵ libris. ⁊ osc¬
phus quoq in eandẽ consentit opinionẽ: qđͣ
trib annis tẽplũ pollutũ fuerit in ierłm. &
in eo iouis idolũsteterit sub antiocho epipha¬
ne. centesimo quad ragesimo qͥnto anno regni
macedonũ a selerico. mense eiusdẽ anninono
annos tres. Sub antixp̃o aut̃ non tres annĩ.
s tres & semis. hoc. ÷ mille drcenti xẽ. dies
desolationis tẽpli ce euersionis futuri et̃ di¬
cunt᷑. Ꝙ cũ cõpleta fuerit dispersio manꝰpo
inquit popłs dĩ disꝑsus fuerit uel antiocho
Et ego audiui & ñ intellexi. Et dixi. Dnemi
quid erit post hȩc: Et ait. Uade danihel
qi clausi signatiq sunt sermones. usq ad

Expanded text:
tichristo scripta sunt, refert Porphyrius ad Antiochum, et ad tres et semis annos, quibust emplum Regnum ejus sempiternum, et omnes reges servient ei, et obedient, debet probare super Antiocho, vel ut ipse putat, super populo Judaeorum: quod nequaquam stare manifestum est. Legimus in Machabaeorum libris, Josephus quoque in eamdem consentit opinionem , quod tribus annis templum pollutum fuerit in Jerusalem, et in eo Jovis idolum steterit sub Antiocho Epiphane, centesimo quadragesimo quinto anno regni Macedonum, a Casleu mense ejusdem anni nonoannos tres. Sub Antichristo autem non tres anni; sed tres et semis, hoc est, mille ducenti nonaginta dies, desolationis templi sancti et eversionis futurae esse dicuntur. Et cum completa fuerit dispersio manus 7inquit, populus Dei dispersus fuerit: vel Antiocho Et ego audivi, et non intellexi. Et dixi: Domine mi quid erit post haec? Et ait: Vade, Daniel, quia clausi signatique sunt sermones usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
tui int̾dixerit. usq ad interfectionẽ eiꝰ tres
& semis anni. id .ẽ. mille & ducent nonagin¬
ta dies cõplebunt᷑. Peatꝰ qui expettat &¬
qui int̾fecto antixp̃o dies supra numerũ p̃fi
tor in sua maiestate uenturꝰ. Quare aũt post

Expanded text:
tum interdixerit, usque ad internecionem ejus, tres et semis anni, id est, mille ducenti et nonaginta complebuntur. 730 Beatus qui exspectatqui, interfecto Antichristo, dies supra numerum praeftor in sua majestate venturus. Quare autem post
Abbreviated transcription (Latin):
annos intptit᷑ porphyriꝰ. qͦd nos iuxta scriptu¬
raru sc̃arũ idioma ñ negamꝰ. Nã &e supra les¬
mꝰ qđ septe tepora transierint suꝑ nabuchodo¬
nolor sit ẽ septe anni efferationis eiꝰ & in uili
quoa tres reges humiliet. & sermones contꝰ
excelsũ lo quat᷑. & seõs altissimi conterat᷑
E esetaul ant quod possit mutare tepora ele¬
ges detradent inman eiꝰ usq ad tempꝰ &e t̾eo¬
ra ce dimidiũ teporis. Et iudiciũ sedebit ut

Expanded text:
rphyrius, quod et nos juxta Scripturarum sanctarum idioma, non negamus. Nam et supra legimus, quod septem tempora transierint super Nabuchodonosor, id est, septem anni efferationis ejus, et in viisto, quod reges humiliet, et sermones contra Excelsum loquatur, et sanctos Altissimi conterat, et putabit, ait, quod possit mutare tempora et leges. Et tradentur in manu ejus usque ad tempus, et tempora, et di
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem suam rex. & eleuabitur & magni¬
ficabitur aduersus omẽm dm. & aduersus
dm̃dcoꝵ loquetur magnifica. &t dirigit donce
complatur ira. Perpetrata est quippe defini
aorsiut ut alius interp̃tatus est. in ipsoeñ
ert confũmatio. Ab hoc loco hebrei dici de
antrep̃o putant. quod post iuliami paruũ
auxilium surrecturus sit rex qui facut
uircal uo runtatem suã. & eleuetur contra om̃ȩ

Expanded text:
luntatem suam rex, et elevabitur, et magniluntatem suam rex, et elevabitur, et magnificabitur adversum omnem deum, et adversum Deum deorum loquetur magnifica: et dirigcundia, perpetrata quippe definitio est. Sive ut alius interpretatus est; in ipso enim erit consummatio. Ab hoc loco Judaei dici de Antichristo putant, quod post Juliani parvum auxilium surrecturus sit rex qui faciat juxta voluntatem suam, et elevetur contra omne
Abbreviated transcription (Latin):
lbros. hȩ autem om̃ia facta sunt iccireo. ut
ꝓbentur & eligantur scĩ & dealbentur usq
ad temꝑꝰ prȩfinitum. quia in aliud tempus
erit dulata uictoria. Sub antixp̃o nr̃i paritũ
auriliũ intelligiuolunt. quia congregati scĩ
resistent ei & utentur aurilio paruulo. & post¬
ade eruditis corruent plurimi. Et hoc fiet
quidam he de seuero & antonino principibus
intellig uolunt qui iudeos plurimum dilȩ¬
erunt: &ui uero de iuliano imꝑatore. qđ
quando oppressi fuerint a gallo cȩsare ce in
captiustatis adgustis multa ꝑpessi: ille con¬
surgat udeos amare se simulans & intemplo
cor immolaturum eẽ ꝓmittens. In quo par
buntur gentilium plurimi non in ueritate
sed in mendacio. Pro idoloꝵ enim cultu eis
sumulabunt᷑ amicicias. Et hec facient ut
quiꝗbati funit manifesti fiant. Tempus enim
uer⁊ salutis cor aꝰ auxiliũ futurtim esse xp̃m.
quem falso sꝑant &e uenturum. cum sint
recepturi antixp̃m. Et faciet scđm uo¬

Expanded text:
s. Haec, ait, omnia idcirco sunt facta, ut probentur et eligantur sancti, et dealbentur usque ad tempus praefinitum, quia in aliud tempus erat dilata victoria. Sub Antichristo parvum auxilium nostri intelligi volunt, quia congregati sancti resistent ei, et utentur auxilio parvulo, et postea de eruditis corruent plurimi. Et hoc fiet, quidam haec de Severo, et Antonino principibus intelligunt, qui Judaeos plurimum dilexerunt. Alii vero de Juliano imperatore: quod quando oppressi fuerint a Caio Caesare, et in captivitatis angustiis multa perpessi, ille consurgat, Judaeos amare se simulans, et in templo eorum immolaturum se esse promittens: in quo parvur illis 718 gentilium plurimi, non in veritate, sed in mendacio. Pro idolorum enim cultu, ejus simulabunt amicitias. Et hoc facient, ut qui probati sunt, manifesti fiant. Tempus enim verae salutis eorum, et auxilii futurum esse Christum, quem falso putant esse venturum: cum sint recepturi Antichristum . Et faciet juxta vo
Abbreviated transcription (Latin):
in libro di. hoc ẽ. qui legẽ fortissime defendea¬
tores extiter legis & antiochi fuer partuarte ait
malor ponde. & qͦsi in sepulchris miseriarũm
reconditi ad inspatã uictori ã de t̾re paluiere
surrexer̃. & dehumo eleuauer capuit custer¬
tores in opprobriũ sempitñũ. Magistri aut̃ eas
quasi cȩlũ. & qui inferiores popłos exhorat
bunt in ꝑpetuas et̾nitates. Ponit qͦq historiã
de machabeis. in qͦ dr̃ multos iudeoꝵ sub mã¬
thathia & iuda machabeo ad herentu confugissẽ.
quasi de resuirrectione mortuoꝵ eẽ predicta¬
I c̾pore aut̃ antixp̃i talc̃ tribuilationẽ fore. qual
nunqua fuit ex eo qͦ gs ẽẽ cȩper̃: ueriꝰ intelli

Expanded text:
 fortissime defendertores exstiterunt Legis, et Antiochi fuerunt partium. Tumalorum pondere, et quasi in sepulcris miseriarum reconditi, ad insperatam Victoriam de terrae pulvere surrexerunt, et de humo elevaverunt caput, custotores in opprobrium sempiternum. Magistri autem et quasi coelum, et qui inferiores populos exhortabunt in perpetuas aeternitates. Ponit quoque historiam de Machabaeis, in qua dicitur multos Judaeorum sub Mathathia et Juda Machabaeo ad eremum confugisse, φορικῶς 726 quasi de resurrectione mortuorum esse praedicta. Tempore autem Antichristi talem tribulationem fore, qualis numquam fuit
Abbreviated transcription (Latin):
admontem oliuei ierosolimoꝵ regionem ascen¬
det. Et hoc esse quod scriptura nunc dicit.
Et cum fixerit tabernaculum suum in montanę
ꝓuintiȩ radicibus inter duo maria. mare ui¬
delicet quod nunc appellat᷑ mortuum abori¬
ente & mare magnum in cuius litore. cȩsara
iope ascalon. & gata sitȩ sunt: tunc ueniet
usq adsummitatem eius montis hoc est mon¬
tane ꝓuintiȩ id est uerticẽ mortis oliueti
qui inclitus uocatur: quia ex eo dñs atꝙ saluator
ascendit ad patrem. Et nullus antixp̃o poterit
auxiliari. dño contrase seuiente. Et asserunt
ibi antixp̃m periturum: unde dñs ascendit
ad celos. A p̃ edño uerbum compositum est. Qꝗ
id est solu sui. Et est sensus. Et figet aberna¬
culum suum & thronum suum. suꝑmontem

Expanded text:
ad montem Oliveti, Jerosolymorum regio ascenad montem Oliveti, Jerosolymorum regio ascenditur; et hoc esse quod nunc Scriptura dicit: Et cum fixerit tabernaculum suum in montanae provinciae radicibus inter duo maria, mare videlicet quod nunc appellatur Mortuum ab Oriente, et mare Magnum in cujus littore Caesarea, Joppe, Ascalon, et Gazae sitae sunt. Tunc veniet usque ad summitatem montis ejus, hoc est, montanae provinciae, id est, verticem montis Oliveti, qui inclytus vocatur, quia ex eo Dominus atque Salvator ascendit ad Patrem, et nullus Antichristo poterit auxiliari, contra se Domino saeviente. Et asserunt ibi Antichristum esse periturum, unde Dominus ascendit ad coelos. Apedno verbum compositum est, quod id est, solii sui. Et est sensus: Et figet tabernaculum suum et thronum suum inter
Abbreviated transcription (Latin):
& staturus ante uetustum dicrum. & dan¬
dum sit ei regnum quod nullo fine claudat᷑.
&om̃s popłi tribus ac linguȩ ipsi seruiturȩ
sint᷑. H&c quȩ manifesta sunt preterit. & de
uideis asserit ꝓ phetari quos hodieq seruire
cognouimꝰ. & dicit eum qui sub nomine da¬
nibelis scripsit librum ad refoci landam
spem suoꝵ fuisse mentitum. non quod omẽm
hş storiam futuram nosse potuerit. sed qđ
im facta memorarit. Et in ultimȩ uisionis
calumnus immorat᷑. flumina ponens ꝓ
mari. & montem inclytũ or sc̃m art dNͭo.
quem ubi legerit nullam potest ꝓferre hy¬
contra egyptios lybiasq & ethiopas. & tria
cornua de decem cornib conterens. auditu
sum se bella consurgert. Quo uenienscum
magna multitudine ut conterat & pluri¬
mos interficiat: figet tabernaculum suũ
in aptono iuxta nicõpolim quȩ prius
emmaus uocabat᷑. ubi incipiunt iudeȩ mon¬
tana consurgere. Deniq inde se erigens. usꝙ

Expanded text:
 staturus ante vetustum dierum, et dan staturus ante vetustum dierum, et dandum ei regnum quod nullo fine claudatur: omnesque populi, tribus ac linguae, ipsi servituri sint. 723 Haec quae manifesta sunt praeterit, et de Judaeis asserit prophetari, quos usque hodie servire cognoscimus. Et dicit eum qui sub nomine Danielis scripsit librum, ad refocillandam spem suorum fuisse mentitum. Non quo omnem historiam futuram nosse potuerit, sed quo jam facta memoraret; et in ultimae visionis calumniis immoratur, flumina ponens pro mari, et montem inclytum et sanctum Apedno, quem ubi legerit, nullam potest proferre hicontra Aegyptios Libyasque, et Aethiopias, et tria cornua de decem cornibus conterens, auditursum se bella consurgere, quod veniens cum magna multitudine, ut conterat et interficiat plurimos, figat tabernaculum suum in Apedno juxta Nicopolim, quae prius Emmaus vocabatur: ubi incipiunt Judaeae provinciae montana consurgere. Denique inde se erigens usque
Abbreviated transcription (Latin):
puret: quare sc̃ssit dicere non potest. Ut hac
lcentia mentiendi possimꝰ nos addere qđ ille
conticuit. sc̃mi dici montem. qui uxta erro¬
rem armenioꝵ sit idolis consecratus. Et ue¬
met inquit usꝙ ad summitatem ipsius mon¬
tis in el maiden ꝓuintiam. quȩ ÷ ultima
ꝑsarum adorientem regio ibiq uolens tem¬
plumdiant spoliare qđ habet infinita dona
pian fugatus ab arbaris est qui mira uencra¬
tione phanum illud suspiciebant. & mor¬
tuus qͥst merore consumptus in thebesoppido
re nonde antixp̃o dicta selde antiocho: quid ad
nos qui non ex om̃ib scripturarum locis xp̃rꝓ
bamiꝰ̃ aduentum & antixp̃i mendaciume łone
etiam hec dici de antiocho. Quid noceb it religi
intiocho ꝓphetia consummata est. aliquid de
antixp̃o dictair : dimitiat itaq dubia & in
manifestis hȩreat . quis sit ille lapis qui ab
magnum. & orbem impleuerit. quis sit ille¬
fuius hominis qui cum milib uenturus sit¬

Expanded text:
putet, quare sit sanctus dicere non potest: etiam hac putet, quare sit sanctus dicere non potest: etiam hac licentia mentiendi, possumus nos addere quod ille conticuit: sanctum dici montem, quia juxta errorem Armeniorum sit idolis consecratus. Et veniet, inquit, usque ad summitatem ipsius montis, in Elimaide provincia, quae est ultima Persarum ad Orientem regio; ibique volens templum Dianae spoliare, quod infinita donaria habebat, fugatus a barbaris est, qui mira veneratione fanum illud suspiciebant, et mortuus est moerore consumptus in Tabes, oppido re, non de Antichristo dicta, sed de Antiocho, quid ad nos, qui non ex omnibus Scripturarum locis Christi probamus adventum, et Antichristi mendacium? Pone enim haec dici de Antiocho, quid nocet religioni Antiocho prophetia consummata est, aliquid de Antichristo dicitur? Dimittat itaque dubia, et in manifestis haereat: dicatque quis sit ille lapis, qui de magnum, et orbem impleverit, et filius hominis, qui cum nubibus venturus sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
maria suꝑ montem inelytum & sc̃m. & ueniet
usq ad summitatem eius. & nemo auxiliabit᷑
ei łt̃ in hoc loco porphyrius tale nescio quid
de antiocho sommauit. Puignans in quit con¬
tra egỹptios & lybias ehiopasq ꝑtransiens:
audiet sibi ab aquilone & ab oriente proelia
concitari. Unde egrediens capiet a radios re¬
sistentes & omnemin littore phoenicis ua¬
stauit ꝓuintiam. Confestimq ꝑget ad arta¬
sam reem armeniȩ. qui de orientis partibus
mouebatur. Et interfactis plurimis de eius
exerctu ponet taber naculum suũ in art dNo
monte in clyto sederit & sco dicere nom potest.
Quinquam inter duo maria eitm sedisse ꝓbare
non possit & stultum sit duo mesopotamiȩ
fiumina duo maria inter preari. Montem
auteminclis tum icc irco prȩteriit: quia secutꝰ
Et theo dotionisinter p̃tationem qui ait. Inter
malia arida suꝑmontem saba sc̃m. Cũꝙ satã
nomen montis uel armeniȩ uel mesopotamiȩ

Expanded text:
maria super montem inclytum et sanctum, et veniet usque ad summitatem ejus, et nemo auxiliabitur ei. Et in hoc loco Porphyrius tale nescio quid de Antiocho somniat: Pugnans, inquit, contra Aegyptios, et Libyas Aethiopiasque pertransiens, audiet sibi ab Aquilone et ab Oriente praelia concitari, unde et regrediens capiet Aradios resistentes, et omnem in littore Phoenicis vastabit provinciam. 722 Confestimque perget ad Artaxiam regem Armeniae, qui de Orientis partibus movebitur, et interfectis plurimis de ejus exercitu, ponet tabernaculum suum in loco Apedno,sserit, in quo monte inclyto sederit et sancto, dicere non potest: quamquam inter duo maria eum sedisse, probare non potest, et stultum sit duo Mesopotamiae flumina, duo maria interpretari. Montem autem inclytum idcirco praeteriit, quia secutus est Theodotionis interpretationem, qui ait: inter media maria super montem Saba sanctum. Cumque Saba nomen montis, vel Armeniae, vel Mesopotamiae
Abbreviated transcription (Latin):
ulores ece muieles de tribu tids mdie datid apire
ubr̃u &e soluere septẽ signacula ciꝰ. librũ atit istũ
pers soltere: qui scripturarũ sacram̃ta cognoutt
ro utelligit enigmata ce uerba tenebrosa propt᷑ my¬
semor magni tuadinẽ. &x intytat᷑ parabolas. g occi¬
derte lit tersa tra nsftert ad sp̃m uuiuficante. Et ui

Expanded text:
eo de tribu Juda radix David, aperire librum, et solvere signacula ejus . Librum autem illum potest solvere qui Scripturarum sacramenta cognovit, et intelligit aenigmata, et verba tenebrosa propter mysteriorum magnitudinem, et interpretatur parabolas, et occidentem litteram transfert in spiri
Abbreviated transcription (Latin):
n uleuurlauerat ueritatẽ ipse occulta ecͥ signi¬
fie ams q ac soeitt ie p̃cipit ut in uoluat sermo¬
nel & sigrde sibru ut legant plurimi &e qͥrant
hescorie ueritate. & prort̃ obscuritatis magni¬
lem qn dicere. ꝓ cucurri librũ &e transiuihy¬
storia quidẽ & isaias de obscuritate sui
uoluminis loqr &e erꝰ sermones libri istiꝰ. qua¬
siolera ouminis signati. Qdͥ si deđ̾int homi¬
Nes nos ionti iuteras di centes ei lege. responde¬
bit nescio litteras. Sin aũt dederint homini
uuemes sicteras & dixerit lege librũ. responde¬
bie n possũ legere qe signatꝰ c̃. Et in apocalipsi¬

Expanded text:
ritatem, ipsa occulta esse significans quae locutus est, praecepit ut involvat sermones, et signet librum, ut legant plurimi, et quaerant historiae veritatem, et propter obscuritatis magniSolemus enim dicere: percurri librum, pertransivi historiam. Quod quidem et Isaias de obscuritate sui voluminis loquitur: Et erunt sermones libri istius, quasi verba voluminis signati, quod si dederint homini nescienti litteras, dicentes ei, lege: respondebit, 727 nescio litteras. Sin autem dederint illud homini scienti litteras, et dixerint. Lege librum: Respondebit, non possum legere: signat
Abbreviated transcription (Latin):
oriũ. Magiftri habebt̃ similitudinẽ celi. & qui
olios erudierint stellarũ fulgori cõꝑarabunt᷑.
Nonern sie ficitscire sapientia. nͥ & alios eruidias.
eacet sermo doctrine aliũ ñ edificans. merce¬
de mutto ore reciꝑe ñ potest. Quẽ locũ theodo¬
dio nae. uulgata editio tta exp̃ssit. & intelligen

Expanded text:
ri autem habebunt similitudinem coeli, et qui alios erudierunt, stellarum fulgori comparabuntur. Non enim sufficit scire sapientiam, nisi et alios erudias: tacitusque sermo doctrinae, alium non aedificans, mercedem operis recipere non potest. Quem locum Theodotio et Vulgata editio ita expressit: Et intell
Abbreviated transcription (Latin):
& multi dehis qui dormiunt in t̾rȩ puluert
uigil abt̃: alii in uitã ętnã. & alii in opprobri¬
gebunt quasisplendor firmam̃ti : & qͥ ad iusti¬
ciã erudiunt multos. quasi stellȩ in ꝑpetuas
etñitates. Hactenꝰ porphyriꝰ uteumq se tenuit.
& tã nr̃oꝵ imꝑitis. quã suoꝵ male erudtas im¬
posuit. de hoc capło quid dicturꝰ ẽ. in qͦ mortu¬
orũ describit᷑ resurrectio. aliis suscitatis in ui¬
tã et̃ñã. & aliis in opprobriũ sẽpitnũ hec po¬
test dicere qͥ fuer̃ sub antiocho fulgentes quasi
splendor firmam̃t. & alii qͣsi stelle in ꝑpetuas et̃¬
nitates. Sed qͥd ñ facit ꝑtinacia: Quasi contrit᷑
coluber eleuat caput: & moriturꝰ in eos qͥ mori¬
turi st᷑ uenena diffundit. Et hoc inqͥt de antiocho
scriptũ ÷: qr uadens in ꝑsidẽ lisyȩ qͥ aniochie
& phoenicȩ p̾erat reliquit exercitũ. ut aduer¬

Expanded text:
 multi de his qui dormiunt in terrae pulvere, evigilabunt, alii in vitam aeternum, et alii in opprobrigebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. Hactenus Porphyrius utcumque se tenuit, et tam nostrorum imperitis, quam suorum male eruditis imposuit: de hoc capitulo quid dicturus est, in quo mortuorum describitur resurrectio: aliis suscitatis in vitam aeternam, et aliis in opprobrium sempiternum? Nec potest dicere qui fuerint sub Antiocho fulgentes quasi splendor firmamenti, et alii quasi stellae in perpetuas aeternitates. Sed quid non facit pertinacia? Quasi contritus coluber elevat caput, et moriturus in eos qui morituri sunt venena diffundit. Et hoc, inquit, de Antiocho scriptum est, qui vadens in Persidem, Lysiae qui Antiochiae, et Phoeniciae praeerat, reliquit exercitum, ut adver
Abbreviated transcription (Latin):
gentib fecerint. alii uero remanserint in reli¬
gione. Quod & in antixp̃i temporib futurum
arbitror. quando refrigescet caritas multoꝵ
de quib dñs loquit᷑ in euangłio. Putas. filius
hominis ueniens inueniet fidem suꝑ terram :
Et doctim popło docebunt plurimos. & ruent
ingladium & in flammã & in captiuitatem
& in rapinam dierum. Quanta iudei sub anti¬
& triumphi eoꝵ testimoniosunt. qui ꝓcusto
resistentib potentiȩ eius& in diuersã fugien¬
tibus. Quȩ hebrei inultima euersione tẽpli
quȩ sub uespasiano & tito accidit inderpre¬
tantur. quando de popło plurami qui scirens

Expanded text:
gentibus pactum fecerint: alii vero permanserint in religentibus pactum fecerint: alii vero permanserint in religione; quod et Antichristi temporibus futurum arbitror, quando refrigescet charitas multorum. De quibus Dominus loquitur in Evangelio: Putas, Filius hominis veniens inveniet fidem super terram ? Et docti in populo docebunt plurimos, et 717 ruent in gladio, et in flamma, et in captivitate, et in rapina dierum. Quanta Judaei ab Anti triumphi eorum testimonio sunt: qui pro custodresistentibus potentiae ejus, et in diversa fugientibus. Quae Hebraei in ultima eversione templi, quae sub Vespasiano et Tito accidit, interpretantur, fu
Abbreviated transcription (Latin):
ols. inpu simulacrum & antiochi statuam pone¬
rent. quas nunc ab ominationẽ & desolationem
uocat. quando ablatum est holocaustum& ige
dĩ & se facturus ut dm̃. Iudei autem hoc nonde
antiocho epiphane nec de antixp̃o. sed de roma¬
nis intelligi uolunt de quib: supra dictum est.
& uenient trieres siue italici atq romani & hu¬
miliabitur. Post multa inquit tempora de ipsis
romanis qui ꝑtholomeo uenere auxilio & anti¬
ocho comminati sunt. consurget rex uespasianꝰ
surgent brachia eiꝰ & semina titus filius eius¬
cun exercitu. & polluent sc̃ũ arium auferentq
solitudini. Sum̃. quippe &. checum. quos nos
trieres & romanos interp̃tati sumꝰ. hebrerita¬
los uolunt intelligi atq romanos. Et
impii in testamento simulabunt fraudulent᷑.
popłs autem sciens dm̃ suum obtinebit & faciet.
Et hȩc in machabeis legimꝰ. quod quidam simu¬
lauerint sẽ legis dĩ esse custodes & postta cum

Expanded text:
Olympii simulacrum et Antiochi statuas poneOlympii simulacrum et Antiochi statuas ponerent, quas nunc abominationem desolationis vocat, quando ablatum est holocaustum, et jDei, et se facturus ut Deum. Judaei autem noc nec de Antiocho Epiphane, nec de Antichristo, sed de Romanis intelligi volunt, de quibus supra dictum est: Et venient trieres, sive Itali atque Romani, et humiliabitur. Post multa, inquit, tempora de ipsis Romanis, qui Ptolemaeo venere auxilio, et Antiocho comminati sunt, consurget rex Vespasianus, surgent brachia ejus, et semina, Titus filius cum exercitu, et polluent sanctuarium, auferentque solitudini. SIIM  , quippe et CHETHIM   quos nos trieres et Romanos interpretati sumus, Hebraei Italos volunt intelligi atque Romanos. . Et impii in testamentum simulabunt fraudulenter. Populus autem sciens Deum suum, obtinebit et faciet. Et hoc in Machabaeis legimus, quod quidem simulaverint se Legis Dei esse custodes, et postea cum
Abbreviated transcription (Latin):
ronem antixp̃m fore. Et reuertet᷑ & in¬
dignabitur contra testamentũ scuarn. & faciet
acreuertetur & cogitabit de sis qui reliquerrg
beoꝵ gestis legimꝰ. quod postquam de egy pto¬
eum pepulerunt romani: indignans uenerit
contra testamentum sc̃uarii. & ab ns inuitat᷑
sit qui dereliquerant legem dĩ. & cerimonus¬
se miscuerant ethnicoꝵ. Quod plenius complen¬
dum est sub antixp̃õ. qui indignabit᷑ contra
testamentum dĩ. & cogitabit aduersum illos
quos uult legem dĩ relinquere. Unde signantꝰ
interp̃tatus est aquila. Et cogitabit ut deserit᷑
pactum scũarii. Et brachia ex costabua.
iuge sacrificium. & dabunt abominationem
& desolationem. Probrachiis aquila interp̃tat᷑
Et semina. ut significaret stirpem atq. ꝓgeniẽ.
olunt autem significari cos: qui ab antiocho
missi sunt post bienniũ quam templũ spolia¬
rat cultum dĩ. & in templo serłm iouis

Expanded text:
ronem Antichristum fore. Et revertetur, et inronem Antichristum fore. Et revertetur, et indignabitur contra Testamentum sanctuarii, et faciet ac revertetur, et cogitabit de his Vulg. adversumbaeorum gestis legimus : quod postquam eum de Aegypto pepulerunt Romani, indignans venerit contra Testamentum sanctuarii, et ab his invitatus sit qui dereliquerant Legem Dei et se caeremoniis miscuerant ethnicorum. Quod plenius complendum est sub Antichristo, qui indignabitur contra Testamentum Dei, et cogitabit adversum illos quos vult Legem Dei derelinquere. Unde significantius interpretatus est Aquila: 716 Et cogitabit, ut deseratur pactum sanctuarii. Et brachia ex eo stabuntjuge sacrificium, et dabunt abominationem in desolationem. Pro brachiis, alius interpretatus est semina, ut significaret stirpem atque progeniem. Volunt autem eos significari qui ab Antiocho missi sunt post biennium quam templum exspoliarent cultum Dei, et in templo Jerusalem, Jovis
Abbreviated transcription (Latin):
gasserae uenisse aas austrum: Cumꝙ auofidi
erat obsiderentur: alexandriam legatos uenisse
romanos. Quoꝵ unus marcus pompilius lenas
cum eum stantem in uenisset in lictore. & senatꝰ¬
orbem dicitur fecisse in arenis baculo quem
tenebat manu. & circum scripsisse regem atq
dixisse. Senatus & popłs romanꝰ precipiunt.
ut inistoloco respondeas quid consilii geras.
uib dictis ille ꝑterritus: ait. Si hoc placet sena¬
tui& popło romano: recedendum est. Atq ita
statim mouit castra. Percussus autem ẽe dicit᷑.
non quod interierit: sed quod omẽm arrogantiȩ
ꝑdiderit magnitudinem. de ant xp̃o nullus
ambigit quin pugnaturus sit contra testam̃tũ
sc̃m. & primũ contra regem egẏpti dimicans
romanoꝵ ꝓtinus aux ilio terreatur. hec autẽ
sub antiochi epiphanis imagine precesserunt
ut rex sceleratissimꝰ qui ꝑsecutus est popłm dĩ.
pitudinis magnitudinem domicianũ uel ne¬

Expanded text:
gasse, et venisse ad Austrum. Cugasse, et venisse ad Austrum. Cuerat, obsiderentur Alexandriae, legatos venisse Romanos: quorum unus Marcus Popilius Lenas, cum eum stantem invenisset in littore, et senatuorbem dicitur fecisse in arenis baculo quem tenebat in manu, et circumscripsisse regem atque dixisse: Senatus et populus Romanus praecipiunt, ut in isto loco respondeas, quid consilii geras. Quibus dictis ille perterritus ait: Si hoc placet senatui et populo Romano, recedendum est, atque ita statim movit exercitum. Percussus autem dicitur esse, non quod interierit, sed quod omnem arrogantiae perdiderit magnitudinem. De Antichristo nullus ambigit quin pugnaturus sit adversus Testamentum sanctum, et primum contra regem Aegypti dimicans, Romanorum protinus auxilio terreatur. Haec autem sub Antiocho Epiphane in imagine praecesserunt, ut rex sceleratissimus, qui persecutus est populum Dei, pitudinis magnitudinem, Domitium Ne
Abbreviated transcription (Latin):
& ad men samunam mendacium lo quenturu
⁊s Milli dubium est quin antiochus pacem
cum ꝑtholoin cofecerit &e inierit cum eo conui¬
uuun && dolos machinatus sit. & nichil ꝓfece¬
nt quia regnum eius non potuerit obtinere
sed amilitib ꝓtholomei eiectus sit. Uerum
e eo quod scriptura mnc dicit duos fuisse
regrs quor corfuerit fraudulentum ut sib
malum cogitare non potuit. Unde uolunt
egy pti quem primum suꝑaturest. Etcor
euis aduer sum testamentũ scm̃. & faciet& re
uer tetur in terram suam. Statuto tempore
reuertetur & ueniet ad austrũ. & nonerit
precatus est. & cõminabunt᷑ ei. Et greca & ro¬
mana narrat hystoria. postquamreuersus
est uatiochus expulsus ab egyptiis: uenisse cũ
iniudcam hoc ÷ aduersum testamentũscm
arrxpolusse demplũ & auritulisse quãpluri¬
mum bosieoqr in arce pͥfidio mnacedonumre¬
uersum in ter ram suam. & postbienium
nai sucontra ptholo meum exercitũ conqe¬

Expanded text:
et ad mensam unam mendacium loquentur, eet ad mensam unam mendacium loquentur, es. Nulli dubium est quin Antiochus pacem cum Ptolemaeo fecerit, et inierit cum eo convivium, et dolos machinatus sit, et nihil profecerit: quia regnum ejus non potuerit obtinere, sed a militibus Ptolemaei ejectus sit. Verum ex eo quia Scriptura nunc dicit duos fuisse reges, quorum cor fuerit fraudulentum, ut sibi malum cogitare quid potuit? Unde volunt Aegypti, quem primum superatus est. Et cor ejus adversum Testamentum sanctum, et faciet, et revertetur in terram suam. Statuto tempore revertetur, et venient ad Austrum: et non eritpretatus est: et comminabuntur ei. Et Graeca, et Romana narrat historia, postquam reversus est Antiochus expulsus ab Aegyptiis, venisse eum in Judaeam, hoc est, adversus Testamentum sanctum, et spoliasse templum, et auri tulisse quamplurimum, positoque in arce praesidio Macedonum, reversum in terram suam. Et post biennium rursum contra Ptolemaeum exercitum 715 congre
Abbreviated transcription (Latin):
ticum ulius. Nullus enim iudeoꝵ absq anti
xpomloss unquam orbe regnauit. Et
cont ra firmissimas cogitationes sc̃oꝵ inibit
consilium. facietq uniuersa usq ad tempꝰ.
& concitabit foratudo eĩ & cor cius aduersum
repienaustriiexer citumagno. & rex austri
puocabitutr a dbellum multis auxiliis & forai
illum exercitumq cius. & opprimetur &e
ilunscencter tetis plurimi. hc por plyrius
inter pretatur de antiocho. qui ad uersum ptho¬
lomeum sororis suȩ filium ꝓfectus est cum
oreccit magno. Sed & rex austri id est du¬
ces pthiolomei ꝓuocati adbellum multis au¬
cilus as fortib: nimis: non potuerunt resiste¬
ri antiochi consilius fraudulentis. qui simui.¬
lauit pacem cum sororis filio & comadit cũ
eo panem :o postea eccupauit egrptum. Nrã
autem srudm suꝑ iorem sensum interpretant᷑
supaturus est reguum egypti. qui est unus
uibus corib de quib ante iam diximus.
Aonbius quon ÷ egum sor erit ut malefacian.¬

Expanded text:
trum illius. Nullus enim Judaeorum absque Antitrum illius. Nullus enim Judaeorum absque Antioto umquam orbe regnavit. Et contra firmissimas cogitationes sanctorum inibit consilium, facietque universa usque ad tempus: Et concitabitur fortitudo ejus, et corregem austri in exercitu magno: Et rex austri provocabitur ad bellum multis auxiliis, et fortillum, exercitusque ejus opprimetur: et nt interfecti plurimi. Haec Porphyrius interpretatur de Antiocho, qui adversus Ptolemaeum sororis suae filium profectus est cum exercitu magno. Sed et rex Austri, id est, duces Ptolemaei provocati sunt ad bellum multis auxiliis, et fortibus nimis, et non potuerunt resistere Antiochi consiliis fraudulentis; qui simulavit pacem cum sororis filio, et comedit cum eo panem, et postea occupavit Aegyptum. Nostri autem secundum superiorem sensum interpretantursuperaturus est regem Aegypti, qui est unus de tribus cornibus, de quibus antea jam diximus. Duorum quoque regum cor erit ut male facian
Abbreviated transcription (Latin):
lus uiuitates fecit que non fecerunt patres aꝰ
a patres patrum cius Nullus enim regui
syrie ita uastauit egyptum. & om̃s eoꝵ diui¬
das dissipauit. Et tam callidus fuit: ut pru¬
dentas cogrtationes eos qui duces puerierañ
sua fraude sub uerceret. H ec porphyrius
sequens sutorium laciniosissimo ꝓ secutus est¬
ser monar quimos breui compendio diximꝰ
Ner auteri a meltus interp̃tantur & rectius
quod in fine mundi h& sit facturus antixp̃
qui onsur gere habet  de modica gente idest
popso uiator: & tam humilis erit atu despe¬
rus ut ainon detur honor regius. & ꝑ insi¬
dius & fraudulentiam obtineat principatũ
dbs achia pugnantis popli romani expugnert̃
ab eo ch coptirantur Et hoc faciet quia simu¬
aabet st̃ ducem foederis. hoc est legis oe testa¬
maenti di. Et ingredieur urbes ditissimas &
facut qu non fecerunt patres eiꝰ & patrespa¬

Expanded text:
est civitates. Fecitque quae non fecerunt patres ejus, est civitates. Fecitque quae non fecerunt patres ejus, et patres patrum illius. Nullus enim regnum Syriae ita vastavit Aegyptum; et omnes eorum divitias dissipavit; et callidus fuit, ut prudentes cogitationes eorum qui duces pueri erant, sua fraude subverteret. Haec Porphyrius sequens, Sutorium sermone laciniosissimo prosecutus est, quae nos brevi compendio diximus. Nostri autem et melius interpretantur, et rectius: quod in fine mundi haec sit facturus Antichristus, qui consurgere habet de modica gente, id est, de populo Judaeorum, et tam humilis erit atque despectus, ut ei non detur honor regius, et per insidias et fraudulentiam obtineat principatum, et brachia pugnantis populi Romani expugnentur ab eo, et conterantur: et hoc faciet quia simulabit se ducem esse foederis, hoc est, Legis et Testamenti Dei. Et ingredietur urbes ditissimas, et faciet quae non fecerunt patres ejus, et patres pa
Abbreviated transcription (Latin):
mei & unuersa uastantis. expugnata sunt
a facie antiochi atq contrita. B rachia autem
fortitudinem uocat. Unde & manꝰ appellat
exercitus multitudo. Et non solum ait ꝑtho¬
lomeum uincet in fraudulentia: sed dueemt
quoꝙ foederis hoc est iudam machabeuem
suꝑabit dolis. Siue quod dicit. hoc est
Cum ipse obtulisset pacem ptholomeo & fui¬
set dur foederis: postea est molitus infidias¬
ł tholomcum autem he non piplia neniuei dificat
qui quintus regnauit in gypto. sed ptholomcũ
phi lometor ern filium el copatrȩ sororis antio¬
chi enushic auunculus erat. Et cum post
mortem cdeopatrȩ eulaius eunuichus nutrici¬
usphelometoris & leneos egy ꝑtum fugerent
& peterent syriam quam antiochus fraude
ochus parcens puero & amicicias simulans.
ascendit memphim. Et ibi ex more gẏpti re¬
gnum a ccipiens ꝓueriq rebus ꝑuidere se di¬
cens. cum modico popło omẽm egẏptum sub¬
iugauit mabundantes atq uberrimas ingres

Expanded text:
aei, et universa vastantis, expugnata sunt aei, et universa vastantis, expugnata sunt a facie Antiochi atque contrita. Brachia autem fortitudinem vocat: unde et manus appellatur exercitus multitudo. Et non solum, ait, Ptolemaeum vicit fraudulentia, sed ducem quoque foederis, hoc est, Judam Machabaeum superavit dolis. Sive quod dicit hoc est: Cum ipse obtulisset pacem Ptolemaeo, et fuisset dux foederis, postea est ei molitus insidias. Ptolemaeum autem hic non Epiphanen significat, qui quintus regnavit in Aegypto, sed Ptolemaeum 713 Philometorem, filium Cleopatrae sororis Antiochi, cujus hic avunculus fuit. Et cum post mortem Cleopatrae Eulaius eunuchus nutritius Philometoris, et Leneus Aegyptum regerent, et repeterent Syriam quam Antiochus fraude ochus parcens puero, et amicitias simulans, ascendit Memphim, et ibi ex more Aegypti regnum accipiens, puerique rebus se providere dicens, cum modico populo omnem Aegyptum subjugavit sibi, et abundantes atque uberrimas ingressus