comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã debint pietate sibi tamen consueto bengnnita¬
tis et clemencie more laicos quid̃ precepit locis op
portunis actondi clericos uero in conniemẽtibus
itidem monasterus custodiri. his ꝑactis imperator¬
ad hyemandum aquis gram se cessit habuit aũte
per idem tempus secum semper lothariũ filium
suũ arisit interea in aquitam̃ã cominge q reuo¬
cauit fratresqz illius chorandum rodulfum iam¬
dudum actonsos quã tamen comugis honore non
est dignatus donec se legali prescrĩpto modo ab ob¬
iectis purgaret quod postquam gestum est in pr¬
rificatione sancte marie cunctis duuidicatis ad mor¬
tem uitam concessit ac lothariũ in ytaliam pippi¬
nr̃i in aquitama et ludomicũ in baiarrĩa remifit¬

Expanded text:
quam debuit pietate, sibi tamen consueto benignitaquam debuit pietate, sibi tamen consueto benignitatis et clementiportunis attonderi; clericos vero in convenientibus itidem monasteriis custodiri. His perac Aquisgrani successit. Habuit autem per idem tempus secum semper Hlotharium filium suum. Misit interea in Aquitaniam, coniugemque revocavit fratresque illius Chonradum et Rodulfum iamdudum attonsos, quam tamen coniugis honore non est dignatus, donec se legali praescripto modo ab obiectis purgaret. Quod postquam gestum est, in purificatione sanctae Mariae cunctis diiudicatis ad mortem vitam concessit, ac Hlotharium in Italiam, Pippinum in Aquitaniam, Hludouuicum in Baioariam i
Abbreviated transcription (Latin):
ille auditis licet dehortantibus qui circa illum exãt
ad patre uenit a quo non est aspera iicrepatione in¬
uectus sed modesta leuitate correctus ingresso aũt
illo intra penita regie domus diaboli instiganiõe
uilgus̾ contra se cẽpit furere processisset qz furor
usq ad imitũã sedem insi imperatoria prospexisset
prudencia Dum em̃ illi inter se cum̃ltuantes pene
in insan ruerent furorem imperator ad cuͣctorũ
cum filio processit aspectum quo facto omnis illa
quieuit feralis cõmotio imperatoria eñ audita orõe
oĩs sacessit tumultus popularis post hec imperator
oñis illos huius impie conspirationis principes
sub priuata cuistodia precepit adscruari ꝙ postea
ad iudiciũ adductos cum om̃s iuris censores filũq
imperatoris udicio legali tanꝙͣ reos magestatis
decernerent capitali sentencia seriri nullũ mm exei
permisit occidi sed usus ut multis uisum est leuiori

Expanded text:
ille auditis, licet dehortantibus qui circa illum erant, ille auditis, licet dehortantibus qui circa illum erant, ad patrem venit; a quo non est aspera increpatione invectus, sed modesta lenitate correctus. Ingresso autem illo intra penita regie domus, diaboli instigatione vulgus contra se coepit furere, processissetque furor usque ad mutuam caedem, nisi imperatoria prospexisset prudentia: dum enim illi inter se tumultuantes pene in insanum ruerent furorem, imperator ad cunctorum cum filio processit aspectum. Quo facto, omnis illa conquievit feralis commotio; imperatoria enim audita oratione, omnis facessit popularis tumultus. Post hec imperator omnes illos huius impię conspirationis principes sub privata custodia praecepit adservari. Quos postea ad iuditium adductos, cum omnes iuris censores filiique imperatoris iuditio legali tamquam reos maiestatis decernerent capitali sententia feriri, nullum ex eis permisit occidi; sed usus, ut multis visum est, leniori
Abbreviated transcription (Latin):
ad idem ueniens placitum simplici uteretur comita¬
tu precepit autem comitẽ lambertum fimiũ sibi depu¬
tatorum custodiam habere helisachaxiten abbaten
magum uentum est om̃ĩsqz germania eo confluxit
imperatori auxilio futura imperator aũt uolens
rad huc uires aduersariorum tennare hildum̃ ab¬
batem culpas interr ogauit cur cum simpliciter iussit¬
hostilitex adueniret qui cum negare nequiret cõti¬
imo ex palacio exire iussus est et cum paucissimis
hom̃ibus iuxta patrie bruma hyemare in expedi
ꝑuiderent ad desperacionem ultim̃a infracti iuribu
sese uerterunt Deinde per totam noctem coeuntes
ataꝵ ad habitaculum lotharu filu imperatoꝵis.
cõuenientes hortabantur aut bello confligendum aut
aliquo se cedendum absq imperatoris uolinitate in
qua deliberatione cum totam expendissent noctem
manc imperator filio mandat ne iuritis cõmumbu
credat sed ad se tanꝙͣ ad patrem filius ueniat quibuꝰ

Expanded text:
ad idem veniens placitum simplici uteretur commeaad idem veniens placitum simplici uteretur commeatu. Precepit etiam comitem Lantbertum finium sibi deputatorum custmagum ventum est, omnisque Germania eo confluxit, imperatori auxilio futura. Imperator autem volens adhuc vires adversariorum attenuare, Hilduinum abbatem culpans, interrogahostiliter advenerit. Qui cum negare nequiret, continuo ex palatio exire iussus est et cum paucissimis hominibus iuxta Patrisbrunnam in expednvenerant, providerent, ad desperationem ultimam infracti viribus sese verterunt. Denique per totam noctem coeuntes, atque ad habitaculum Lotharii imperatoris filii convenientes, hortabantur aut bello confligendum, aut aliquo secedendum absque imperatoris voluntate. In qua deliberamane imperator filio mandat, ne inimicis communibus credat, sed ad se tamquam ad patrem filius veniat. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
teca maiũ porro mensem filiue̾ imperatori
lotharius ex ytalia uenit eũqz in compendio
reperit ad quẽ uementẽ tota se illa contulit factio impe¬
ratoris iuimica ip̃e tamen nichil tunc temporis patri
intulisse uisus est de decoriẽ probauit autẽ que gesta
erant Demq heribertus berhardi frater lumim̃
amissione multatus est contra uotum imperatoris.
Odo consobrimis illius armis ablatis ex ilio depor¬
tatus tanꝙͣ eorum q̃ berhardo et regnie acclania¬
bantur conscu et fautores in talibus ergo consi¬
stens solo nomĩe imperator estatem transegit Cum
aũt instaret autũnalis temperies hi qui imperatori
contraria senciebant alicubi in fraucia cõuentũ
fieri generalem uolebant imperator aut clauculo
obtinebatur diffidens̾ quidem fraucis magis ꝙ
se credens germanis obtinuit sautem sentencia
imperatoris ut nemnago populi connenirent uer¬
rens porro ne multitudo contrariorum superaret
paucitatem fideliũ suorum iussit ut uino quisq

Expanded text:
ca maium porro mensem filius imperatoris Hlotharius ex Italia venit eumque in Compendio repperit. Ad quem venientem tota se illa contulit factio imperatoris inimica; ipse tamen nichil tunc temporis patri intulisse visus est dedecoris, probavit autem que gesta erant. Denique Heribertus Berhardi frater luminum amissione multatus est contra votum imperatoris, Hodo consobrinus illius armis ablatis exilio deportatus, tamquam eorum, que Berhardo et reginę adclamabantur, conscii et fautores. In talibus ergo consistens, solo nomine imperator aestatem transegit. Cum autem instaret autumnalis temperies, hi qui imperatori contraria sentiebant, alicubi in Frantia conventum fieri generalem volebant. Imperator autem clanculo obnitebatur, diffidens quidem Francis magisque se credens Germanis. Obtinuit tamen sententia imperatoris, ut in Neumaga populi convenirent. Verens porro, ne multitudo contrariorum superaret paucitatem fidelium suorum, iussit ut unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
fardulfum longobardum dececta lrarolus ob merĩtu
fidei sibi seruatẽ eidem monasterium sancti diomsu do¬
nauit Auctores uero comurationis ut rei maiestatis¬
regie partim gladio cesi partim patibulis sufpensi
obmeditatum scelus eos tali nece multando sic a na¬

Expanded text:
 ob meritum fidei servatae monasterio sancti Dionysii donatus est, auctores vero coniurationis ut rei maiestatis partim gladio caesi, partim patibulis suspensi ob meditatum scelus tali morte multati sun
Abbreviated transcription (Latin):
tempore uite sue cum sũmo om̃ amore atq fauore¬
et donri et foris conuersatus est ut miqͣm ei uel uma
ininste crudelitatis nota a quoqͣm fuit obiecta Alia
bus̃ occisi sunt insi tres tantum Nam cum compre¬
henderentur strictis gladus̾ se fortiter deffenderut¬

Expanded text:
tempus ita cum summo omnium amore atque favore domi et foris conversatus est, ut nunquam ei vel minima injustae credulitatis nota a quoquam fuisset objecta. Amatus est, nisi tres tantum, qui cum se, ne comprehenderentur, strictis gladiis defendere
Abbreviated transcription (Latin):
tirentur finitoq placito et dimissis primoribus ⁊¬
cum imperator inde disgredi statiusset allatum est de
interitu lindementi ꝙ relictis sorabis̾ ut superius dic¬
lum borne ducis peruenisset et aliꝙͣtum temporis
cum eo moratus fuisset dolo ipmis est interfectus et
amplius rebellari / lunciatum est etiam cheodorum
saucte romane ecclesie pͣmiceriũ et leone nomen da¬
torem generum eius in patriarchio lateranense pͣmo
excecatõs ac deinde fuisse decollatos et hor eis ob hoc con¬
tigisse qr se in ombus fideliter lothario nono ĩpera

Expanded text:
dimissis primoribu iam inde digredi statuisset, adlatum est ei de interitu Liudewiti, quod relictis Sorabis, clum Bornae ducis pervenisset et aliquantum temporis cum eo moratus fuisset, dolo ipsius esset interfectus. interfectus. Nunciatum est etiam, Theodorum sanctae Romanae ecclesiae primicerium et Leonem nomenclatorem, generum eius, in patriarchio Lateranense primo excaecatos, ac deinde fuisse decollatos, et hoc eis ob hoc contigisse, quod se in omnibus fideliter erga pa
Abbreviated transcription (Latin):
gus abbas monasterui sancti uedasti et hinfridus comes
uenerũt rogantes imperatorem ludomicũ ut illam infa¬
mĩa ab pontifice auferret quã ille in memoratorum
hominũ consensisse credebatur Quibus cum ille
iusta ꝙ ratio postulabat respondisset eos q diisisset
predictos legatos suos ad iuestigandam rei ueritatem
sicut priu̾e̾ disposuit romã Ire precepit / sp̃e uero
reliquũ statis tempus in pago unarmacense atq
in ardenna transiens peracta autũpnali uenatiõe
uero rom̃a uenientes rei geste certitudm̃e assequi
non potuerũt qr paschalĩs pontifex et se ab huiuismo¬
di facti cõmumone cum magnorum ẽporum mimero
iureuirando purgãĩt et interfectores predictorum hoĩ
qr de familia sancti petri erant siopere deffendẽs
mortuos uelud maiescatis reos condempnabat uire
cesos prom̃iciauit atq ob hoc cum predictis qui ad
eum missi fuerant legatis tohem silue candide epm
et sergñi bibliothecariu quirim̃ quoꝵ subdiacoñ

Expanded text:
gus, abbas monasterii sancti Vedasti, et Hunfridus, comes cae, rogantes imperatorem, ut illam infamiam a pontifice auferret, qua ille in memoratorum hominum necem consensisse credebatur. Quibus cum ille, iuxta quod ratio postulabat, respondisset eosque dimisisset, praedictos legatos suos ad investigandam rei veritatem, sicut prius disposuit, Romam ire praecepit; ipse vero reliquum aestatis tempus in pago Wormacense ac deinde in Arduenna transigens peracta autumnali venatione a Romam venientes rei gestae certitudinem adsequi non potuerunt, quia Paschalis pontifex et se ab huius facti communione cum magno episcoporum numero iureiurando purificavit et interquia de familia sancti Petri erant, summopere defendens, mortuos velut maiestatis reos condemnavit, iure caesos pronuntiavit, atque ob hoc cum praedictis, qui ad eum missi fuerant, legatis Iohannem Silvae-candidae episcopum et Sergium bibliothecarium, Quirinum quoque subdiaconum
Abbreviated transcription (Latin):
et cauens ne aut aquitanorum populus propter lon
gum euis abcessum insolesceret aut filius in teneribu
anmns peregrinorum aliquid disceret morũ quibus.
diffic ulter expeditur etas̾ semel mibuta misit et acc̾siuit
filiũ tam bene eqicitantem cum oni populo militari
relictis tantũ marchionibus qui fines regni tuente
om̃s si forte ingruerent hostium arcerent mncurius
cui filus ludouicus pro sapere et posse obedienter pa¬
rens occurrit ad patris preceptum habitu rascoñ
cum coenis sibi ꝓueris indutus auũculo se rotundo
maiicis caiisie diffusis cruralibus discentis calcari¬
bus calligulis insertis missile man tenens hec em̃s
delectacio uoluntasq ordmauerat paterna mansit ergo
cum patre usquequo sol abalto declinans axe ardorẽ
estiuiĩ autĩmali condescere temperaret euius extremo
tempore licencia apatre accepta hyematũ aquitamẽ¬

Expanded text:
 cavens ne aut Aquitanorum populus propter ejus longum abscessum insolesceret, aut filius in tenerioribus annis peregrinorum aliquid disceret morum, quibus difficulter expeditur aetas semel imbuta, misit et accersivit filium jam bene equitantem, cum omni populo militari, relictis tantum marchionibus, qui fines regni tuentes, omnes, si forte ingruerent, hostium arcerent incursus. Cui filius Ludovicus, pro sapere et posse obedienter parens, occurrit ad Patrisbrunam 786 habitu Vasconum cum coaevis sibi pueris indutus, amiculo scilicet rotundo, manicis camisiae diffusis, cruralibus distentis, calcaribus caligulis insertis, missile manu ferens: haec enim delectatio voluntasque ordinaverat paterna. Mansit ergo  usquequo sol ab alto declinans axe ardorem aestivum autumnali condescensione temperaret. Cuius extremo tempore licentia a patre accepta, hiematum Aquita
Abbreviated transcription (Latin):
mam petere statuit eo uidelicet modo ut ip̃e
cum dimidia parte copiarum ab australi parte in¬
traret karolus uero filius eius cum alia parte rhem̃
apud colomiã traiceret et in eandem regionem ab
occidente ueniret quo facto licet sayones in campo qui
sineltfeldus uocatur quasi prelium cum rege cõmi¬
ssuri consedissent ibiqz aduentum eius expẽctarent
amissa uictorie spe quã sibi falso paulo ante pollicebã¬
tur ad dedicõm om̃s connersi sunt uictiq sine prelio¬
regi uictoris potestati se subdiderunt dederunt ĩgit᷑
obsides et iureiurando fidem se regi seruare prõmi¬
serunt sic omisso prelio et sayonẽs domñ reuersi sũt
et rex traiecto rheno, in galliam se recepit et cum
aquis graui uenisset ibidem tempus eregit hyemale¬

Expanded text:
niam petere statuit, eo videlicet modo, ut ipse cum dimidia parte copiarum ab australi parte intraret, Karlus vero filius eius cum alia medietate Rhenum apud Coloniam occidente veniret. Quo facto, licet Saxones in campo qui Sinotfeld vocatur, quasi proellum eum rege commissuri consedissent, ibique adventum eius opperirentur, amissa victoriae spe, quam sibi paulo ante falso pollicebantur, ad dediregis victoris potestati se subdiderunt. Dederunt igitur obsides et iureiurando fidem se regi servare velle promiserunt. Sic omisso proelio et Saxones domum reversi sunt et rex transmisso Rheno in Galliam se recepit; et cum Aquasgrani venisset, ibidem hibernis ha
Abbreviated transcription (Latin):
rimos spiritus uictum regem dagobertum in
lembo per spacium matris agitantẽs atq ad uulca¬
na loca inflictis insaper uerberibus trahentes lo¬
sumq dagobertum beatos dionisium et maux icũ
martires et sanctissimũ confessorem martinum
ad sui liberacionem contimus uocibus flagitantẽ
Ulec mora intonusse celum fulmiãq per procellaᷤᷤ
disiecta interqz ea repente apparuisse ꝑrecellenti¬
ssimos uiros ineis comptos uestibus seque treme¬
factum ex eis quesisse qui nam essent illos qz respon¬
disse quos dagobertus in aduitorium uocauerat
dionisium scilicet maurieium ac martinũ esse ut
eum ereptum in sunu abrahe collocarent. Itaq hoste
humam generis uelociter insequentes aĩam quã
uerberibus minis q uexabant exemptam ad ethera
sias dicasset tum precipue horum copiosissime locu¬
pletauit Unde et eorum post mortem flagitabat
auxilium quos preceteris sanctis se dilexisse meminne

Expanded text:
rimos spiritus vinctum regem Dagobertum in rimos spiritus vinctum regem Dagobertum in lembo per spatium maris agitantes, atque ad Vulcania loca, inflictis insuper verberibus, trahentes, ipsumque Dagobertum beatos Dionysium et Mauricium martyres, et sanctissimum confessorem Martinum ad sui liberationem continuis vocibus flagitantem. Nec mora intonuisse coelum, fulminaque per procellas disjecta, interque ea repente apparuisse praecellentissimos viros niveis comptos vestibus, seque tremefactum ex eis quaesisse quinam essent. Illosque respondisse, quos Dagobertus in adjutorium vocaverat, Dionysium scilicet et Mauricium ac Martinum esse, ut eum ereptum in sinu Abrahae collocarent. Itaque hostes humani generis velociter insequentes, animam quam verberibus minisque vexabant exemptam ad aethera sias ditasset, tum praecipue horum copiosissime locupletavit. Unde et eorum post mortem flagitabat auxilium, quos prae caeteris se dilexisse memine
Abbreviated transcription (Latin):
egacionem tuue forte illustris deffensor
pietanen ecelesie ansoaldus in partes
sulam ln qua reuerentissinus quidem senes cui
nomẽ erat lohannes solitariam ducebat uitam ad
quem mare cõmeancium ut oronis eius fulcirẽt᷑
solacio plurimi uencitabant. In hane ergo insulã
tanti iuri redimitam meritis appulsus diuino nu¬
tu ansoaldus dum celestibus gaudus cum eo ser¬
mocmaretur interrogat senex unde uel cur uẽisset
igitur cognito de gallis qua de causa missus fuisset
rogat senex ut dagoberti regis francorum sibi
mores scudiumq exponat Quod cum ille diligẽ¬
ter fecisset senex addidit ꝙ cum quadam die ut pote
lam fractus etate et facigatus iuigilus quieti pau¬
lulum indulsisset accessisse ad se uirum quendam
canicie uenerandum seque expergefactum ãmo¬
nuisse qtus propere surgeret et pr̃o dagoberti regi
francorum amina diuinã clemenciam exorarẽt
eo ꝙ ip̃o die spm exalasset Quod dum facere matu¬
raret appar iusse sibi hault procul in pelago teter¬

Expanded text:
egationem tum forte illustris defensor Piensis Ecclesiae Ansoaldus in partes sulam, in qua reverentissimus quidam senex, cui nomen erat Joannes, solitariam ducebat vitam; ad quem mare commeantium, ut orationis ejus fulcirentur solatio, plurimi ventitabant. In hanc ergo insulam tanti viri meritis redimitam appulsus divino nutu Ansoaldus, dum de coelestibus gaudiis cum eo sermocinaretur, interrogat senex unde vel cur venisset. Igitur cognito de Galliis qua de causa missus fuisset, rogat senex ut Dagoberti regis Francorum sibi mores studiumque exponat. Quod cum ille diligenter fecisset, senex addidit quod dum quadam die, ut pote jam fractus aetate et fatigatus vigiliis, quieti paululum indulsisset, accessisse ad se virum quemdam canitie venerandum, seque expergefactum admonuisse, quatenus propere surgeret, et pro Dagoberti regis Francorum anima divinam clementiam exoraret, eo quod ipso die spiritum exhalasset. Quod dum facere maturaret, apparuisse sibi haud procul in pelago teter
Abbreviated transcription (Latin):
iperator ludouicus duobus comietibus ha¬
bitis uno apud magonciam propter falsaᷤᷤ
hohrici filii godefridi regis danorum pollicitacione ᷤᷤ
quibus se ilło ad imperatoris penitenciam uenturum
promiserat altero apud compendium in quo aina¬
lia dona suscepit et his qui ad hyspanĩa mictendi
erant quid et qualiter agere deberent imperauit ĩp̃e
inter compendiũ et carisiacum ceteraqz his uicina
palacia usq ad hyberm temporis iniciũ cõuersat᷑
est interea reges danorum filu sl godefridi heri¬
oldum de consorcio regni eicientes nõrmanorum¬
uel danorum finbus excedere compulerũt qr se fece¬
rat baptizari Bulgari quoqz sclauos in pͣanoiia
manentes misso per dram̃i fluuium nauali exceratu
ferro et igni uastauerũt expulsis eorum ducibus
bulgarõs super eos rectores constituerũt

Expanded text:
perator autem, duobus conventibus habitis, uno apud Niumagum propter falsas Hohrici, filii Godofrini regis Danorum, pollicitationes, quibus se illo ad imperatoris praesentiam venturum promiserat, altero apud Compendium, in quo et annualia dona suscepit, et his qui ad marcam Hispanicam mittendi erant, quid vel qualiter agere deberent, imperavit, ipse inter Compendium et Carisiacum ceteraque his vicina palatia usque ad hiberni temporis initium conversatus est. Interea reges Danorum, filii videlicet Godofridi, Herioldum de consortio regni eicientes, Nordmannorum finibus excedere compulerunt. runt. Bulgari quoque Sclavos in Pannonia sedentes misso per Dravum navali exercitu ferro et igni vastaverunt et expulsis eorum ducibus Bulgaricos super eos rectores constituerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cum excercitu destinanit et Ip̃e more solito propter
contudendam ꝓfide gentis saxonice contumaciam
saxoña uastaturus intrauit nec prius destitit qͣm
onĩs terimos eorum hostiliter ꝑagrasset nam usq
ad ultimos fines corum qua inter albimi et uuasaram
occeano alluitur accessit inde regressus cum aquis¬
gram uenisset ibiq obdelan sarracemĩ filiũ ibumiã¬
ge regis de mauritama ad se uementem suscepissẽt
legãtum q incete patricu qui tunc siciliam procu¬
rabat nomine theotistum lrãs imper atricis deconstãt¬
nopoli missas deferentem audisset consiliũ iuit ut pro¬
pter conficiendum saronicum bellum in tp̃a regione
hyemaret humpto igitur secum comitatu suo saxom̃a
pecut castrisqz super unisaram positis consedit et lo¬
cum castrorum heriscalli notaru iussit qui locus ab
icolis usq in presens ita uocatur excercitum uero
quen secum adduxit per totam sarom̃a in hiberna
diuisit Illuc pippinͣu de ytalia et ludonieum de hy¬

Expanded text:
m misit, et ipse more solito propter contundendam perfidae gentis contumaciam Saxoniam vastaturus intravit. Nec prius destitit, quam omnes terminos eius peragrasset. Nam usque ad ultimos fines eius, qua inter Albim et Wisuram oceano alluitur, accessit. Inde regressus, cum Aquasgrani venisset, ibique Abdellam Sarracenum, filium Ibin-Mauge regis, de Mauritania ad se venientem suscepisset, legatumque Nicetae patricii qui tunc Siciliam procurabat, nomine Theoctistum, litteras imperatoris de Constanopoli missas deferentem audisset, consilium iniit, ut propter conficiendum Saxonicum bellum in ipsa regione hiemaret. Sumpto igitur secum comitatu suo, Saxoniam petiit, castrisque super Wisuram positis consedit, et locum castrorum Heristelli vocari iussit, qui locus ab incolis usque in praesens ita nominatur. Exercitum vero, quem secum adduxit, per totam Saxoniam in hiberna divisit. Illuc Pippinum de Italia et Hludewicum de Hi
Abbreviated transcription (Latin):
euentu mĩc francorum mĩc sarracenorum
ditioni subiacebat tandem ꝑ zacum sarraceñ qui
trmc eam inuaserat regi rescituta est karolo estatis¬
namqz inicio aquis gram ad regem ueniens seqz
cum memorata urbe spontane se reddidit qua recepta

Expanded text:
eventu nunc Francorum nunc Sarracenorum dicioni subiciebatur, tandem per Zatum Sarracenum, qui tunc eam invaserat, regi reddita est. Nam is aestatis initio Aquisgrani ad regem venit, seque cum memorata civitate spontan
Abbreviated transcription (Latin):
rant Suo tantum ex proceribus francorum eo hello
perierunt heuricut̾ dux forouiliam in liburma iuxta
charsaticam maritim̾a culitatem incidiit oppidanorũ
int̾ceptus et heroldus baioarie prefectus in pãnoma
cum contra hunos preliaturus aciem instrueret in¬
certum a quo cum duobus tantum qui eum obequitante
ac singulos ortantem conitabantur interfectus est Ce¬
terum incruẽtum pene francis hoc bellum fuit et pro¬
sperimũ exitũ habuit tam et si diueius sui magnitu¬
dine traheretur

Expanded text:
runt. Duo tantum ex proceribus Francorum eo bello runt. Duo tantum ex proceribus Francorum eo bello perierunt: Ericus dux Foroiulanus in Liburnia iuxta Tharsaticam maritimam civitatem insidiis oppidanorum interceptus, et Geroldus Baioariae praefectus in Pannonia, cum contra Hunos proeliaturus aciem strueret, incertum a quo, cum duobus tantum, qui eum obequitantem ac singulos hortantem comitabantur, interfectus est. Ceterum incruentum poene Francis hoc bellum fuit et prosperrimum exitum habuit, tametsi diutius sui magnitudine traheretur
Abbreviated transcription (Latin):
sius ꝙͣ cetera et longe maiori apparatu administra¬
uit unã tamen per se in panomã nam hanc prom̃¬
ciam ea gens tunc iucolebat expeditionem fecit
ceteras pippino filio suo ac prefectis prouinciaꝑ
bellum cum ab his strenissime fuisset admĩstratũ
octano tame anno completum est uidelicet anno Isto
sangius effusum sit testatur uacua õnin habitatore
pãnoma et locus in quo regia cagam erat ita desertꝰ¬
est ut ne uestigiuim quidem in eo humane habitatiõis
apꝑeat tota in hoc bello hinorum nobilitas ꝑut tota
gloria decidit omĩs peccuma congesti ex longo tp̃re
thesauri direpti sunt neque ullum bellum contra fr̃a¬
cos exortum humana potest memoria recordari quo
Illi magis ditati et opibus auiti sint quippe cum usque
in id temporis pene pauperes uiderentur tantum auri
et argenti ĩn regia repertum tot spolia preciosa in pre¬
lus sublata ut merito credi possit hoc francos huius iuste
eripuisse ꝙ hum prius alus gentibus ininste eripue¬

Expanded text:
sius quam cetera et longe maiori apparatu administravit. Unam tamen per se in Paimoniam--nam hanc provintiam ea gens tum incolebat--expeditionem fecit; cetera filio suo Pippino ac praefectis provinciarum, sit. Quod cum ab his strenuissime fuisset administratum, octavo tandem anno completum est. Quod proelia in sanguinis effusum sit, testatur vacua omni habitatore Pannonia et locus, in quo regia kagani erat, ita desertus, ut ne vestigium quidem in eo humanae habitationis appareat. Tota in hoc bello Hunorum nobilitas periit, tota gloria decidit. Omnis pecunia et congesti ex longo tempore thesauri direpti sunt. Neque ullum bellum contra Francos exortum humana potest memoria recordari, quo illi magis ditati et opibus aucti sint. Quippe cum usque in id temporis poene pauperes viderentur, tantum auri et argenti in regia repertum, tot spolia pretiosa in proeliis sublata, ut merito credi possit hoc Francos Hunis iuste eripuisse, quod Huni prius aliis gentibus iniuste eripue
Abbreviated transcription (Latin):
licorum atqz baioariorum copus in pannoniã ire
iussit et ip̃e quidem saxonia ex parte magna uostata
ad hyemandum aquis graui reuersus est pippinus
autem humis trans cĩzam fluiũ fugatis eorumq
regia ut dictum est que rhingus alombardis autem
campus uocatur destructa direptis pene onnibus
hunorum opibus ad patrem aquis graui hiberna
habentem uenit ac spolia regni que secum detulit

Expanded text:
niam ire iussit. Et ipse quidem, Saxonia ex magna parte vastata, ad hiemandum Aquasgrani revertitur; Pippinus autem, Hunis trans Tizam fluvium fugatis, eorumque regia, quae, ut dictum est, Hringus, a Langobardis autem Campus vocatur, ex toto destructa, direptis pene omnibus Hunorum opibus, ad patrem Aquisgrani hiberna habentem venit, ac spolia regni quae secum detulit,
Abbreviated transcription (Latin):
in soco qul uocatur supia excercĩtum traiecit cui cum
saxonee in quodam loco qui buholcot uocatur uana spe
ducti resistere temptarent pulsi atq fugati sunt et
rex uuestfalorum regionem ingressue binues eos in
dedicionem accepit᷑ hnde ad uñisaram ueniens castrie
positis in soco nom̃e nudifuli statina per aliquot dies
habiuit ibi angaru et ostfalay uenientes et obsides deder̃t
transactis rex trans rhem̃i uuarmacia ciuitate in hyber¬
na se recepit

Expanded text:
i Lippeham vocatur, cum exercitu traiecit. Cui cum Saxones in quodam loco, qui Buocholt vocatur, vana spe ducti resistere temptarent, pulsi fugatique sunt. Et rex Westfalaorum rdeditionem accepit. Inde ad Wisuram veniens, castris positis in loco nomine Midufulli, stativa per aliquot dies habuit. Ibi Angrarii et Ostfalai venientes, et obsides dederunt, peractis, rex trans Rhenum Wormaciam civitatem in hiberna se recepit
Abbreviated transcription (Latin):
euuangeliste qũe dñs suꝑra mare galilee ad predi¬
candos popusos sua ineffabili gracia esigere dignatꝰ
est quẽ herodes rex gladio peremt cuius corpus in
galeria que asarracenis ad huc tur piter opprmutux
nicognitum requiescit. Unde ultra modum miror cut
terram mẽa a sarracens liberasti qui tot urbes tanta¬
q terras acquisisti Sua propter tibi notiffico quia
sicut dñs potenciorem omnum regum terrenor u
te fecit sic ad preparandũ iter incũ et deliberandum
tellurem mẽa de mamibus moabitarum te inter om̃is
uttibi coroña eterne retribucionis exinde prepararet
elegit Camimis stellarum quẽ in celo uidisti hoc sig¬
inficat ꝙ tu cũ magno excercitu ad expugnandam
gentem paganorum perfidiam et liberandũ ĩter
meũ ab hisꝰ oris̃ usque ad galetiam iturus es et post

Expanded text:
evangelistae, quem Dominus supra mare Galilaeae, ad praedicandum populis, sua ineffabili gratia eligere dignatus est; quem Herodes rex gladio peremit; cujus corpus in Gallaecia, quae a Saracenis turpiter adhuc opprimitur, incognitum requiescit. Unde miror, cur terram meam nondum liberasti, qui tot et tantas urbes acquisisti. Quapropter tibi notifico quia, sicut Dominus potentiorem omnium regum terrenorum te fecit, sic ad praeparandum iter meum et liberandam terram de manibus Moabitarum, te inter omnes, ut tibi coronam aeternae retributionis exinde praeparet, elegit. Via stellarum, quam in coelo vidisti, significat quod tu, cum magno exercitu ad expugnandam gentem paganorum perfidam et liberandum iter meum, ab his oris usque ad Gallaeciam iturus es, et post
Abbreviated transcription (Latin):
proposunt Etatmq intuitus est in celo quendam
camũmĩ stellarũ incipientem amari frisie et tenden¬
tem inter thenthonicam et ytaliam inter galliam et
aquitamã rectissime transeuntem per gãsconiam
rasdam q nauarrͣa et hispam̃a usq ad galeciam qua
beati ĩ acobi corpus truc temporis latẽbat incogñtũ¬

Expanded text:
praeliis: statimque intuitus est coelo viam quamdam stellarum incipientem a mari Frisiae, et tendentem inter Teutonicam et Italiam. inter Galliam et Aquitaniam et recte transeuntem per Gasconiam et Basclam et Navarram, et Hispaniam, usque ad Gallaeciam, in qua beati Jacobi corpus tunc latebat incognitum
Abbreviated transcription (Latin):
Ar olus martellus arelato uebe galliarum
capta a sarracems et onmbus circũquaque
demolitis assumpto sibi ad auxiliandũ lucprandore¬
ge longobardorum cis iterum occurrit sed eos terrore
nom̃is sui fugere compulit bie sarracenis qui totã
pene asiam totam libiam magñaq partem euro¬

Expanded text:
 28. 11. Arelato urbe Galliarum capta a Saracenis, et omnibus circunquaque demolitis, Karolus ascito sibi ad auxilium Liuthprando rege Langobardorum eis occurrit, eosque terrore nominis sui in fugam vertit. Sic Saracenis, qui totam paene Asiam, totam Libiam multamque partem Euro
Abbreviated transcription (Latin):
acio quedam selauorum est in germana sedens
super lictus oeceam que patria lingua une¬
lacabi francisco uero ydiomate mulizi uocatur Ea
uel subiecti uel federati erant odus insectari belloqz pre¬
merere ac lacessire solebat Et ad euidenciorem noticĩa
huius geritis gniꝰ quid̃ ab occidentali occeano uersus
orientem porrigitur longitudimis quid̃ incompte la¬
titudinis uerõ nusquam̃ non ifi centum milia pa¬
ssuum excedit licet multis locis contractior inueĩat᷑
hunc multe circusedent nationes cam siquidem sue
ssones quos normãnos uel danos uoclimus et sep¬
tentrionale litus et oms in eo insulas tenent at litꝰ
australe selaui et aisti et alie diuerse incolunt natio¬

Expanded text:
atio quaedam Sclavenorum est in Germania, sedens super litus oceani, quae propria lingua Welatabi, francica autem Wiltzi vocatur. Ea vel subiecti vel foederati erant, odiis insectari, belloque premere ac lacessire solebat. Cujus insolentiai poterant. Sinus quidam ab occidentali oceano orientem versus porrigitur, longitudinis quidem inconpertae, latitudinis vero, quae nusquam centum milia passuum excedat, cum in multis locis contractior inveniatur. Hunc multae circum sedent nationes; Dani siquidem ac Sueones, quos Nortmannos vocamus, et septeAustrie Sclavi et Aisti et alie diverse incolunt natio
Abbreviated transcription (Latin):
traiecĩt inde per saxoma Iter agens cum ad albiam
peruenisset castris in rippa põsitis annem duobus
pontibus iũxit quorum uñi ex utroque capite uallo
mununt et imposito presidio firmauit ipse fluuio tr̃ã¬
sito quo constituerat excearcitum duxxit ingressuc̾ nult¬
zorum patuiam cumeta ferro et igni uastare lussit
sed gens illa quãuis bellicosa et in sua numerositate
confidens impetum excercitus regu dui sustinere ño
ualuit at pinde cum primũ eiuitatem dragamenti
uentum est rex qui ceteris uultzorum regulis et no¬
bilitate generis et anctoritate senatus longe preminebat
extimpło crm omnbus suis ad regem de ciuitate proce¬
ssit Obsides qui imperabantur dedit fidem se regi ac
iure iurdudo promisit/ quem ceteri sclauorum primores
ac reguli onĩs sequti se regis ditioni subdiderunt Tũc
ille subacto Illo populo et obsidibus quos dare iusserat
acceptis eadem uia qua uenebat ad albiam regressus est
et excercitu per pontem reducto rebus quoque ad saro¬

Expanded text:
traiecit. Inde per Saxoniam iter agens, cum ad Albiam pervenisset, castris in ripa positis, amnem duobus pontibus iunxit, quorum unum ex utroque capite vallo munivit, et imposito praesidio firmavit. Ipse fluvio transito, quo constituerat exercitum duxit, ingressusque Wiltzorum terram, cuncta ferro et igni vastari iussit. Sed gens illa, quamvis bellicosa et in sua numerositate confidens, impetum exercitus regii diu sustinere non valuit, ac proinde, cum primum civitatem Dragawiti ventum est--nam is ceteris Witzorum regulis et nobilitate generis et auctoritate senectutis longe praeminebat -- extemplo cum omnibus suis ad regem de civitate processit, obsides qui imperabantur dedit, fidem se regi ac iureiurando promisit. Quem ceteri Sclavorum primores ac reguli omnes secuti, se regis dicioni subdiderunt. Tum ille, subacto illo populo et obsidibus quos dare iusserat acceptis, eadem via qua venerat ad Albim regressus est, et exercitu per pontem reducto, rebus quoque ad Saxo
Abbreviated transcription (Latin):
n lp̃is etiam diebus in quibus purifica¬
tio beatissime sempex uirginis marie celebrat᷑
comiͣctus quid magnus sed precipue ep̃orum aqui¬
grani conuenit in quo cum de aluis utilitatibus
est quas pippinus et sui multis intulerant eccłũs
bquam rem imperialis auctoritas cõmonitoriũ
cõmunis ordinatur consilii quibus cõmouexetur pi¬
ppines et sui cum ꝙto sui periculo res eccliasticas¬
peruaserint, que res prosperum suscepit exitũ nam
pippinus monita sui patris sauctorum q uirorũ li¬
benter suscipiens obedieuter paruit et om̃ia muasa
restitui etiam per amili sui impressione huius modi ton¬
stiluit

Expanded text:
n ipsis etiam diebus, in quibus Purificatio beatissimae semper virginis Mariae celebratur, conventus quidem magnus, sed praecipue episcoporum, Aquisgrani convenit 836. In quo cum de aliis utilitatibus est, quas Pippinus et sui multis Ecclesiis absOb quam rem imperialis auctoritas et commonitorium communis ordinatur concilii, quibus commoneretur Pippinus et sui, cum quanto sui periculo res ecclesiasticapervaserint. Que res prosperum suscepit exitum; nam Pippinus monita pii patris sanctorumque virorum libenter suscipiens, obedienter paruit et omnia invasa restitui etiam per anuli sui impressionem constituit
Abbreviated transcription (Latin):
terre motum grauissimũ mense augusto per
populos riuius oppressos esse testati sunt in gallia
sancto ciuitas aquitame mense septembri dicitur tre¬
nuisse hremis fluius alpinis imbribus auctus ultra
solitum exmidauit

Expanded text:
terrae motum gravissi mum mense Augusto per populos ruinis obpressos esse testati sunt. Sed et in Gallia Santones, civitas Aquitaniae, mense Septembrio dicitur tremuisse. Rhenus fluvius alpinis imbribus auctus, ultra solitum exundavit
Abbreviated transcription (Latin):
batur euertit in cuus destructione cum in codẽ
loco per triduũ moraretur contigit ut propter
continuam celi sereuitatem exsiccatis illiuis loci
riuis ac fontibus aqua ad uidendum reperiri nõ
posset ued ne diueius siti confectus laboraret excer¬
uus diuinitus factum creditux ut quadam die
cum iuxta morem tempore meridiano cuncti quie¬
scerent iuxta montem qui castris erat contiguus
tanta uis aque in toncano cuiusdem torreñtis e¬
rupit ut cuncto excercitu sufficeret. Tunc rex y¬

Expanded text:
batur, evertit. In cujus destructione cum in eodem loco per triduum moraretur, contigit, ut propter continuam caeli serenitatem, exsiccatis omnibus illius loci rivis ac fontibus aqua ad bibendum inveniri non posset. Sed ne diutius siti confectus laboraret exercitus, divinitus factum creditur, ut quadam die, cum iuxta morem tempore meridiano cuncti quiescerent, iuxta montem, qui castris erat contiguus, tanta vis aquae in concavo cuiusdam torrentis eruperit, ut cuncto exercitui sufficeret. Tum rex i
Abbreviated transcription (Latin):
roximu huic placito iauidicto imperator
in pago lugdimesi habuit tempore stino ĩ
loco qui uocatur siranacus cum pippino et ludonico
filus nam ꝙ lotharins non asfunit mualencia egritu¬
dinis snprãdicte obscitit in quo carisam eccliarum lug¬
dimĩesis et uiemriẽsis uacantiũ uentilari fecit eo ꝙ
ep̃i dudum illarlm agohardus qui iussus ad dra¬
conem non uenerat reddendam bernardus uiennensis
affucrit quidem sed fugam rursus imerit sed hec
quidem res imperfectã remansit propter absencia
ut dictum est episcoporum sed et causa gotorum
ibidem uentilata est quorimi alui partibus bernar¬
di fauebant alii aũt fauore ducebantur beringa¬
ru huronici quondam comitis filu sed beringario in¬
matura morte p̃repto apud Berhardum potestas
septima me qũa maxime remansit legatis illuc
missis qui ea q̃ indigebant correctione in meliorem
componerent statum his peractis etiam filus filus
pop uloq dimissis imperator autũpnali uenãto

Expanded text:
roximo huic, placitum imperator in pago Lugdunensi habuit, tempore aestivo, in loco qui vocatur Stramiacus, cum Pippino et Hludouuico filiis; nam quod Hlotharius non adfuit, invalentia aegritudinis supradictae obstitit. In quo causam ecclesiarum Lugdunensis atque Uiennensis vacantium ventilari fecit, eo quod episcopi dudum illarum Agobardus quidem iussus ad rationem non venerit reddendam, Bernardus autem Uiennensis affuerit quidem, sed rursus fugam inierit; sed haec quidem res inperfecta remansit propter absentiam, ut dictum est, episcoporum. Sed et causa Gothorum ibidem ventilata est, quorum alii partibus Berhardi favebant, alii autem favore ducebantur Beringarii Hunroci quondam comitis filii; sed Beringario immatura morte praerepto, apud Berhardum potestas Septimanię quam maxima remansit, legatis illuc missis, qui ea que indigebant correctione, in meliorem componerent statum. His peractis, etiam filiis populoque dimissis, imperator autumnali venatione
Abbreviated transcription (Latin):
deuotionem regis approbantes preceptum ab ip̃o
rege modo suprascripto factum tam rex ꝙͣ ponti¬
fices et prineipes qui presentes aderant fir maue¬
runt Inter quos nõnulli pontifices extiterunt quos
hodie sancta ecclesia sanctissimos esse non dubitat
eo ꝙ ad eorum ueneranda sepulchra uirtutẽs non
modicas usq ad presens dñs operatur scilicet
beatus andoenus et sanctus rado srater eius neenon
bratus palladius sanctus claruo atq domĩ ligui
Uelsanctus sulpieuis beatus quoque ambertus et domis
castadius sanctusqz echerius aluqz quãplures et uene¬
rabilis landericus parisiorum epũs qui predictum
priuilegium sua sponte consenfit et confirmauit ad¬

Expanded text:
devotionem regis approbantes, praeceptum ab ipso devotionem regis approbantes, praeceptum ab ipso rege modo supra scripto factum, tam rex quam pontifices et principes qui praesentes aderant firmaverunt. Inter quos nonnulli pontifices exstiterunt, quos hodie sancta Ecclesia sanctissimos esse non dubitat, eo quod ad eorum venerabilia sepulcra virtutes non modicas usque in praesens Dominus operetur. Scilicet beatus Audoenus, et sanctus Rado frater ipsius, necnon beatus Palladius, et sanctus Clarus, atque domnus vel sanctus Sulpicius, beatus quoque Aubertus, et domnus Castadius, sanctusque Etherius, aliique quamplures, et venerabilis Landericus Parisiorum episcopus, qui praedictum privilegium sua sponte consensit et confirmavit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid ĩbi collatum fuit aut erit au ferre nec
ad ciuitatem de ferre presumat sed liceat Ip̃i sancte
congregaciom quod mibi per rectam delegationẽ
collatum est perpetim possidere quatimis eidem ꝑ
aminabus ꝑarentum nostrorum et pro scabilita¬
te regni nr̃i duͣm actentius iugiter delectet orare
Nos eñi propter dei amorem et ipsorum sanctoxũ
martirum ad adipiscendam uitam eternam hoc
beneficium ad Ipsum sanctum locum cum uestro
consilio gratissimo ammo et integrare uolutate
uolumus prestare eo scilicet oxdine ut sicut ibidẽ
tempore domui et genrtoris nr̃i ꝑsallencium ordo
per turmas fuit institutus uel sicut In monaste¬
rio sancti maurieu aganus et sancti maxtim
turomis die noctuqz tenetur Ita in loco lpso per
futura tempora celebretur. Itaq dum regem om̃s
principes hec concionantem actoiitis auribus dili¬
genter intenderent pontifices qui aderant optimã

Expanded text:
quidquid ibi collatum fuit aut erit, auferre, nec quidquid ibi collatum fuit aut erit, auferre, nec ad civitatem deferre praesumat. Sed liceat ipsi sanctae congregationi quod inibi per rectam delegationem collatum est perpetim possidere, quatenus eidem pro animabus parentum nostrorum, et pro stabilitate regni nostri Dominum attentius jugiter delectet Nos enim propter Dei amorem, et reverentiam ipsorum sanctorum martyrum, atque adipiscendam vitam aeternam, hoc beneficium ad ipsum sanctum locum cum vestro consilio gratissimo animo et integra voluntate volumus praestare: eo scilicet ordine ut sicut ibidem tempore domni et genitoris nostri psallentium ordo per turmas fuit institutus, vel sicut in monasterio sancti Mauricii Agaunis, et sancti Martini Turonis die noctuque tenetur, ita in loco ipso per omnia futura tempora celebretur. Itaque dum regem omnes regni principes haec concionantem attonitis auribus diligenter intenderent, pontifices qui aderant optimam
Abbreviated transcription (Latin):
Nos uero ꝑro reuerencia ipsorum martixum uel
nosera confirmanda mercede huuscemodi precep¬
tum presencialiter uobiscum confirmare uolumꝰ
ut si qua ad ipsum sanctum locum in uillis man¬
cipus uel quibuscumq rebus apriseis̃ regibus seu
genitoribus nr̃is uel deum timẽtibus homibus ꝓr¬
opter amorem dei Ibidem delegata aut demceps fue¬
rint addita dum ex miuficencia parentum n¬
strorum ut diomiuis lp̃e sanctus locus uidetur ese
ditatus millus episcoporum nec presens nec qui
futuri erunt successore aut corum ordinatores
uel qualibet persona possit quoquo ordine de loco
ipso aliquid auferre aut aliquam potestarem sibi
in ip̃o monasterio usurpare aut aliquid quasi per
cõmutacionis titulum absqz uoluntate Ipsuis con¬
gregacionis uel nostro permissa minuere aut cali¬
ces uel cruces seu iudumenta altarium sine sacros
codices argentum aux um ue uel qualencunqz spẽz

Expanded text:
Nos vero pro reverentia ipsorum martyrum, vel Nos vero pro reverentia ipsorum martyrum, vel nostra confirmanda mercede, hujuscemodi praeceptum praesentaliter una vobiscum confirmare volumus, ut si qua ad ipsum sanctum locum, in villabus, mancipiis vel quibuscunque rebus a priscis regibus seu genitoribus nostris, vel Deum timentibus hominibus, propter amorem Dei ibidem delegata aut deinceps fuerint addita, dum ex munificentia parentum nostrorum, ut diximus, ipse sanctus locus videtur esse ditatus, nullus episcoporum, nec qui praesens, nec qui futuri erunt successores, aut eorum ordinatores, vel qualibet persona possit quoquo ordine de loco ipso aliquid auferre, aut aliquam potestatem sibi in ipso monasterio usurpare, aut aliquid quasi per commutationis titulum absque voluntate ipsius congregationis vel nostro permissu minuere, aut calices, vel cruces, seu indumenta altarium, sive sacros codices, argentum, aurumve, vel qualemcunque speciem,
Abbreviated transcription (Latin):
basilica ubi requiescere iuiderẽtur per multa tempo¬
ra nen nimia miracula ad laudem sui nomĩs xp̃s
dignatus est operari In quo etiam loco genitores nr̃i
dominus dagobertus et dña naneildis uidentur
Requiescere ũt per intercessionem sanctorum illorũ
in celesti regno mereantur parcielpes esse Et iutã
eternam possidere Etq ab ipsis principibus et pri¬
scis ceteris regibus ne adeum tumentibus xpĩan
hom̃ĩbus ip̃e sanctus locus In rebus propter amo¬
rem dei et adipiscendam uitam eternam cernitur
esse ditatus nostra integra deuocio atque peticio
uel fratribus ibidem consistentibus facere et con¬
firmare si uobis ita uidetur pro quiete futura de¬
beat quo facilius congregaciom Ip̃i liceat pro
stabilitate regni nr̃i ad lunina martixũ ipsorũ
diuinã elemenciam iugiter exorare hoc auten
et ĩpse pontifex iuxta peticionem deuotionis nr̃e
prompta uoluntate prestare et confirmare dinoscr̃

Expanded text:
basilica, ubi requiescere videntur, per multa tempobasilica, ubi requiescere videntur, per multa tempora non minima miracula ad laudem sui nominis Christus dignatur operari. In quo etiam loco genitores nostri domnus Dagobertus et domna Nanthildis videntur requin coelesti regno mereantur participes esse, et vitam aeternam possidere. Et quia ab ipsis principibus, et a caeteris priscis regibus, vel a Deum timentibus Christianis hominibus ipse sanctus locus in rebus propter amorem Dei et adipiscendam vitam aeternam, cernitur esse ditatus, nostra integra devotio atque petitio vel fratribus ibidem consistentibus facere et confirmare, si vobis ita videtur, pro quiete futura debeat, quo facilius congregationi ipsi liceat pro stabilitate regni nostri ad limina martyrum ipsorum divinam clementiam jugiter exorare. Hoc autem et ipse pontifex juxta petitionem devotionis nostrae promptissima voluntate praestare et confirmare dignoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
lacio residens conuocatis pontificibus
necnon et regin primoribus regio scemate ex
more comptus Inter ceteras principalium rexũ
actiones obquas prosalute regni tractandas op¬
timates ut diximus congregauerat diuino im¬
pellente mitu ita dixit Opportet nos sedule se¬
cundum paternam institutionem locis uenera¬
bilibus sanctorum reuerenciam exhibere ut eos in
inuisibiles hostes possimus habere. Ideo qr consiliũ
inserere uos domi et sanctissimi sacerdotes necño
regni et palacu nr̃i principes intenta aure per¬
cipite et si probaueritis esse utile una mecum xp̃o
urotegente salubriter pertractare Si quidem omp̃s¬
pater qui dixit de tenebris lum̃e polendescere per iu
carnationis misterium uingeniti filu sui dñi nr̃i
sanctorum xpĩanorum pro ciuus amore et desiderio
inter gloriosos triimphos martirum beatissimus
dionisius rustieus et elentherius meruerunt palm̃a
uictorie et coronam percipere gloriosam. in quoxũ

Expanded text:
aco residens, convocatis pontificibus nec non et regni primoribus, regio stemmate ex more comptus, inter ceteras principalium rerum actiones, ob quas pro salute regni tractandas optimates, ut diximus, congregaverat, divino inpellente nutu, ita coepit: 'Oportet nos sedule secundum paternam institutionem locis venerabilibus sanctorum reverentiam exhibere, ut eos in ibiles et invisibiles hostes possimus habere. Ideoque consilium, inserere, vos, domni et sanctissimi sacerdotes nec non regni et palatii nostri principes, intenta aure percipite et, si probaveritis esse utile, una mecum, Christo protegente, salubriter pertractate. Siquidem omPater, qui dixit de tenebris lumen splendescere, per incarnationis misterium unigeniti filii sui, domini nsanctorum christianorum, pro cuius amore et desiderio inter gloriosos triumphos martyrum beatissimus Dyonisius, Rusticus et Eleutherius meruerunt palmam victoriae et coronam percipere gloriosam. In quorum
Abbreviated transcription (Latin):
nomĩe dagobertum totondit didoniqz pietanensis
urbis episcopo in escocia ad ꝑegrinandum direxit
filium suum in regno austrie itatuens unde franci¬
Captum ad condempnandum Regi francorum ludomo
uinculorum crueiatu constructus ut erat morte dig¬

Expanded text:
nomine Daygobertum totundit Didonemque Pectavensem urbis episcopum in Scocia peregrinandum eum direxit, filium suum in regno constituens. Francentes, ad condempnandum rege Francorum Chlodovipatus, vinculorum cruciatu constrictus, ut erat morte dig