comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quendam lactis. & aliũ cibũ animȩ holerũ:
& aliũ carnis sicut ipse apłs dequibusdã dicit.
quia lacteuos potaui. non esca. Nondũ enĩ
poteratis: s nondũ adhuc potestis. Adhuc
emiestiscarnales. Et iterũ alibi dicit. Alius
quidem credit manducare om̃ia. Qui autẽ
infirmꝰ ẽ: holus manducet. Etrursũ alibi.
Perfectorũ autem ẽ. solidus cibus. & cȩcera
Hic gͦ carnes sacrificusalutaris qđ offertur ꝓ.
laudatione ipsius iubentur. ee sacerdotis. Ex.
simila uͦtriplicit oblata ut supradix imus:
unĩtantũ qđ placuerit sacerdoti deputat᷑
cȩtera offerentis sunt laici ita tam̃ut sub
die comecdantur: nec remaneat ex eis aliqͥd
inmane. Carnes eͦ inquib solidus cib et ae
ꝑfecta scientia sacerdotib deputant᷑: quia
debent inom̃ib esse ꝑfecti. indoctrina. in-
buerint. de sacrificiorũ carnib ñ edent.
Unumu illud qd separatur tanquã p̃cipuũ
extrib quȩ exsimila fieri p̾cepta funt. in

Expanded text:
quemdam lactis, et alium cibum animae olerum et aliam carnis, sicut ipse Apostolus de quibusdam dicit, Quia lacte vos potavi, non esca, nondum enim poteratis, sed nec adhuc potestis, adhuc enim estis carnales . Et iterum alibi dicit: Alius quidem credit manducare omnia, qui autem infirmus est, olera manducet . Et rursum alibi: Perfectorum autem est cibus solidus, etc. . Hic ergo carnes sacrificii salutaris quod offertur pro laudatione, ipsius jubetur esse sacerdotis. Ex simila vero tripliciter oblata, ut supra diximus: unum tantum quod placuerit sacerdoti deputatur, caetera offerentis sunt laici, ita tamen ut sub die comedantur, nec remaneat ex his aliquid in mane. Carnes ergo in quibus solidus cibus est et perfecta scientia, sacerdotibus deputantur, quia debent in omnibus esse perfecti, in doctrina, in habuerint, de sacrificiorum carnibus non edent.Unum vero illud quo separatur, tanquam praecipuum ex tribus quae ex simila praecepta sunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
idõ etiã in hoc loco quȩ quidẽ concessa
sunt hominib adedendum: ꝓut potu¬
imꝰ intra tab̾naculũ dñi consumpsimꝰ.
Si qua uͦ suꝑ sunt. & uł uos in audiendo
uł nos suꝑant indicendo: seruemꝰ igni
altaris. tanquam et̃ partem quȩ ꝓpec-¬
cato suꝑ altare dĩuibet᷑ offerri. Et hȩc

Expanded text:
ideo etiam in hoc loco, quae quidem concessa ideo etiam in hoc loco, quae quidem concessa sunt hominibus ad edendum, prout potuimus, intra tabernaculum Domini consumpsimus. Si qua vero supersunt, et vel nos in audiendo, vel nos superant in dicendo, servemus igni altaris, tanquam eam partem quae pro peccato super altare Domini jubetur offerri. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uenire etiam leuitȩ. Sed inferiora sunt
abhis quȩ sacerdotib adire concessũ est.
Scio & alia. e̾ẽ. adquȩ possunt accedere
etiã filii isrł. hoc. ẽ. laici. ñ tam̃alieni¬
genȩ. nisi ascripti iam fuerint in ȩcda
dñi. Aegyptius enĩ: tercia generatione
intrabit inȩccłam dñi. Credo fidem pa.¬
tris & filii & sp̃s scĩ. in quam credit
om̃is qui sociatur ȩccłȩ dĩ: terciam ge¬
nerationem in y stice dictam. Uerun¬
tam̃ sciendũ est: qͦd exhostiisquȩ of.¬
feruntur hic & conceduntur sacerdotib
adedendũ ñ tam̃ om̃ia conceduntur.
altaris ignib traditur. ut sciamꝰ etiã
nos qͦd & si conceditur nob̃ aliqua ex-
diuinis scripturis app̃hendere & ag̃.¬
noscere : sunt tam̃ aliqua quȩ dõser.¬
uanda sunt. Quȩ cũ intelligentiã nrãm
suꝑent. sensusq eorũ supra nos sit: ne.
forte alit̾ a nobis quã se habet ueritas
ꝓferantur. melius igni ista seruamꝰ. Et

Expanded text:
ervenire etiam Levitae, sed inferiora sunt ervenire etiam Levitae, sed inferiora sunt ab his quae sacerdotibus adire concessum est. Scio et alia esse ad quae possunt accedere etiam filii Israel, hoc est, laici, non tamen alienigenae, nisi si ascripti jam fuerint in Ecclesia Domini: Aegyptius enim tertia generatione intrabit in Ecclesia Domini . Credo fidem Patris et Filii et Spiritus sancti in quem credit omnis qui sociatur Ecclesiae Dei, tertiam generationem mystice dictam. Verumtamen sciendum est quod ex hostiis quae offeruntur, licet concedantur sacerdotibus ad edendum, non tamen omnia conceduntur, altaris ignibus traditur, ut sciamus etiam quod et si conceditur nobis aliqua ex divinis Scripturis apprehendere et cognoscere, sunt tamen aliqua quae Deo reservanda sunt, quae cum intelligentiam nostram superent, sensusque eorum supra nos sit, ne forte aliter a nobis quam se habet veritas proferantur, melius igni ista servamus; et
Abbreviated transcription (Latin):
płi peccata consumat: ut hostiam ui¬
gulans uerbi dĩ. & doctrinȩ sanȩ uicti¬
mas offerens purget apeccatis consci¬
nes sacrificii inatrio tab̾naculi testi¬
monii. cũ intelligere potuerit quȩ sit
ratio in his: uł que mysteria quȩ de¬
scribuntur de atriis tab̾naculi testi¬¬
monu. Adhȩc enimatria secreta & re¬
conchita: nullus accedit. Nulli hȩc nisi
sacerdotib patent: si tam̃ pateant.¬
Patent: si scientia sua & intellectu my¬
stico potuerint eorũ secreta penetrare.
Scio autem. eẽ. & alia quȩdã in ȩccła do¬
giata secretiora: quȩ adire necipsis
sacercdotib liceat. Illa dico ubi arca re¬
conditur. ubi uirga. manna & tabulȩ
testamenti. Illic nec ipsis quidem sacer.¬
dotib datur accessus: sed unitantum
pontifici & huic semel inanno: certis
quibusq & mysticis purificationib con¬
ceditur istud intrare secretũ. Sunt ꝙ
alia eccłe dogmata: adque possunt ꝑ¬

Expanded text:
puli peccata consumat, ut hostiam jupuli peccata consumat, ut hostiam jugulans verbi Dei, et doctrinae sanae victimas offerens, purget a peccatis conscines sacrificii in atrio tabernaculi testimonii, cum intelligere potuerit quae sit ratio in his, quaeve mysteria, quae describuntur de atriis tabernaculi testimonii: ad haec enim atria secreta et recondita nullus accedit, nulli haec nisi sacerdotibus patent, si tamen pateant, si scientia sua et intellectu mystico potuerint eorum secreta penetrare. Scio autem esse et alia quaedam in Ecclesia dogmata secretiora, quae adire nec ipsis sacerdotibus liceat; illa dico ubi arca reconditur, ubi urna mannae et tabulae testamenti. Illic ne ipsis quidem sacerdotibus datur accessus: sed uni tamen pontifici et huic semel in anno, certis quibusdam et mysticis purificationibus conceditur istud intrare secretum; sunt et alia Ecclesiae dogmata, ad quae possunt p
Abbreviated transcription (Latin):
lex. Sacerdos qiũ obtulerit: edet illud̃
inloco sco. inatrio tab̾naculi testimonii.
Consequens eniest ut scđm imaginem eiꝰ qͥ
sacerdotium eccłȩ dedit. etĩã ministri &
sacerdotes ȩccłȩ peccata popłi accipiant.:¬
& ipsi imitantes magistrum remissione
peccatorũ popło tribuant. Debent gͦ &
ipsi ȩccłȩ sacerdotes ita ꝑfecti. ẽẽ. & inof.¬
ficiis sacerdotalib eruditi: ut peccata
popłi in loco scõ. inatriis tab̾naculi testi¬
monu ipsi ñ peccando consumant. Quid
aut̾ẽ est in loco scõ manducare peccatũ:
Locus erat sc̃s inquem ꝑuenerat moy ses:
scđm qͦd dictum ẽ. adeũ. Locus enĩ iN
quostas: tra sca. ẽ. Similit gͦ  in ȩccła¬
hisstat ineccła: in loco scõ se stare cogno.¬
scat. Neq enimint̾raquȩrendus . ẽ. locus
sc̃s. inquã semel data sententia: ẽ. adõ di¬
cente. Maledicta t̾ra inoꝑib tuis. fĩdes
gͦ integra & scã conuersatio: locus. ẽ. sc̃s.
ñ hoc itaq loco positus sacerdos eccłȩ. po¬

Expanded text:
lex: Sacerdos qui obtulerit, edet illud in loco sancto, in atrio tabernaculi testimonii; consequens enim est ut secundum imaginem ejus qui sacerdotium Ecclesiae dedit, etiam ministri et sacerdotes Ecclesiae peccata populi accipiant, et ipsi imitantes magistrum, remissionem peccatorum populo tribuant. Debent ergo et ipsi Ecclesiae sacerdotes ita perfecti esse, et in officiis sacerdotalibus eruditi, ut peccata populi in loco sancto, in atriis tabernaculi testimonii, ipsi non peccando consumant. Quid autem est in loco sancto manducare peccatum? Locus erat sanctus in quem venerat Moyses, secundum quod dictum est ad eum: Locus enim in quo stas, terra sancta est . Similiter ergo et in Ecchis stat in Ecclesia, in loco se sancto stare cognoscat. Neque enim in terra quaerendus est locus sanctus, in quo semel data sententia est a Deo dicente: Maledicta terra in operibus tuis . Fides ergo integra, et sancta conversatio locus est sanctus. In hoc itaque loco positus sacerdos Ecclesiae, po
Abbreviated transcription (Latin):
admnisteriũ sacrificu ferm̃tat᷑ panisas.¬
sunnt᷑. Quid gͦ hoc sit agere uideamꝰ. Dñs
ineuangłus humanã doctrinã phariseorꝰ
quitradebant traditiones & pͣcepta homi¬
nũ ferm̃tũ appellat. cũ dicit discipłis. Ob¬¬
matica ars. uł rethorica. uł etiã dialecti.¬
ca. Exqua doctrina ad sacrificiũ quidẽ.
hoc .ẽ. in hisquȩ de dõ sentienda sunt.
nichil suscipiendũ. ẽ. Sermoulucidus
& eloquentiȩ splendor. ac disputandi ra-¬
tio: administeriũ uerbi dĩ decent iubet᷑
adinitti. Aut ñ suꝑ hoc ferm̃tũ habebat
uerbi dĩ sacrificiũ positũ ille qui dice¬
bat. corrumpunt mores bonos colloquia
mala. et. cretenses semꝑ mendaces. malȩ
bestiȩ uentres pigri. & alia his similia
exferm̃to sumpta grecorũ: Qđ autẽ

Expanded text:
tatus panis assumitur: quid ergo hoc sit, age videamus. Dominus in Evangeliis humanam doctrinam Pharisaeorum qui tradebant traditiones, praecepta hominum, fermentum appellat, cum dicit discipulis: Obmatica ars, vel rhetorica, vel etiam dialectica; ex qua doctrina, ad sacrificium quidem, hoc est, in his quae de Deo sentienda sunt, nihil suscipiendum est, sermo vero lucidus et eloquentiae splendor ac disputandi ratio ad ministerium verbi Dei decenter jubetur admitti, aut non super hoc fermentum habebat verbi Dei sacrificium positum ille qui dicebat: Corrumpunt mores bonos colloquia mala . Et: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri , et alia his similia ex fermento sumpta Graecorum? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
intrate solem. ee lunã. ẽẽ. eciam stellas.
Hoc enim si ita ñ esset: nunquã dixisset
dñs ad abraam. Aspice ad cȩlũ: & uide
stellas. si numerari possunt amultitu¬
dine. Sic erit sem̃ tuũ. Nec mireris iN¬
quã si dicitur ad abraam. quia sic erit
sem̃ tuũ: sicut stellȩ cęli. De illis scilicet
qui exfide eius geniti rationabilit̃ ui-¬
uant. ac diuinas leges & p̾cepta custodi¬
ant: audi amplius aliqͥd saluatorem
addiscipłos dicent̾e. Uos estis lux mun.¬
di. Dubitasne. ee. intra te solem & luña.
adquẽ dicit᷑ quia luxsis mundi: Uis
adhuc amplius aliquid de te ipso au.¬
dire. neforce parua de te & humilia
cogitans. tanquã uilem neglegas ui-¬
tam tuã : Habet hic mundus gub̾na¬¬
Itorem
suũ habet quieũ regat & habitet in ipso
ommipotentem dm̃. sicut & ipse ꝑ ꝓpħam di¬
ett. Nonne celum & t̾ram ego repleo dicit
hoc est quid de hominib dicat. Habitabo in¬

Expanded text:
intra te solem, esse lunam, esse etiam stellas: intra te solem, esse lunam, esse etiam stellas: hoc enim si ita non esset, nunquam dixisset Dominus ad Abraham: Aspice ad coelum et vide stellas si dinumerari possunt a multitudine: sic erit semen tuum . Nec mireris, inquam, si dicitur ad Abraham, quia sic erit semen tuum, sicut sunt stellae coeli: de illis scilicet qui ex fide ejus geniti rationabiliter vivant, ac divinas leges et praecepta custodiant. Audi amplius aliquid Salvatorem ad discipulos dicentem: Vos estis lux mundi : dubitas ne esse intra te solem et lunam, ad quem dicitur: Quia lux sis mundi. Vis adhuc amplius aliquid de teipso audire! ne forte parva de te et humilia cogitans tanquam vilem, negligas vitam tuam. Habet hic mundus gubernatorem suum, habet qui eum regat et habitet in ipso, omnipotentem Deum, sicut ipse per Prophetam dicit: Nonne coelum et terram ego repleo? dicithoc est, quid de hominibus dicat: Habitabo, in
Abbreviated transcription (Latin):
holocaustoma. Neq enĩ oportebat aliam
pͥmo hostiam nominari: nisi eam quȩ om¬
nipotenti dõ offerebatur. Scdã hostia: ẽ:
quȩ adedendum sacerdotib mancipatur.
Tercia. de qua etiã filios isrł contingere
uł edere ipsos scilicet qui offerunt fas
est: sed filios isrł ñ om̃s. nisi illos tantũ
qui mundi sunt. Soli eni qͥ mundi funt
de sacrificiis edere iubentur. Uerũ istas
om̃s hostias tu qui in occulto uideus es
nolo inanimalib requiras uisibilib nec
in mutis pecorib inueniri putes qͦd of.¬
ferridebeat dõ. Istas hostias intra ce ip¬
sum require. & inuenies eas intra animã
tuam Intellige te habere. intratemet ip¬
sum greges houm: illos qui benedicunt᷑
in abraham. Intellige te habere & greges
ouium & greges caprarũ. in quib bene¬
dicti & multiplicati sunt patriarchȩ. In¬
cellige. eẽ intra te etiam auescęli. Hec
mireris. qͦd hȩc intrate. ẽẽ. dicimꝰ. Intelli¬¬
ge te alium mundũ. ẽẽ. in paruo. & esse

Expanded text:
holocaustoma: neque enim oportebat aliam primo hostiam nominari, nisi eam quae omnipotenti Deo offerebatur; secunda hostia est, quae ad edendum sacerdotibus mancipatur; tertia, de qua etiam filios Israel contingere vel edere, ipsos scilicet qui offerunt, fas est; sed filios Israel, non omnes, nisi illos tantum qui mundi sunt: soli enim qui mundi sunt de sacrificiis edere jubentur. Verum istas omnes hostias tu qui in occulto Judaeus es, nolo in animalibus requiras visibilibus, nec in mutis pecoribus inveniri putes, quos offerri debeat Deo; istas hostias intra teipsum require, et invenies eas intra animam tuam. Intellige habere intra temetipsum greges boum, illos qui benedicuntur in Abraham; intellige habere te et greges ovium, et greges caprarum, in quibus benedicti et multiplicati sunt patriarchae; intellige esse intra te etiam aves coeli, nec mireris quod haec intra te esse dicimus; intellige te alium mundum esse in parvo, et esse
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur eodem mͦ atq eadem traditione
de sacrificio qđ ꝓdelicto offertur accipien¬
dũ. ẽ: qͦd & supra exposuumꝰ de eo qͦd ꝓ.
peccato est. Similiter enĩ iubent᷑ ad ipes ari.¬
etis hiqui circa renes sunt: & hi qͥ interi¬
ora oꝑiunt imponi suꝑ altare: ut & tu
qui hȩc audis sciasomne qͦd ĩntra te cras¬
sius. & oꝑit interiora tua: debere te of¬
ferre igni altaris. ut purgentur in te-¬
riora tua: & dicas & tu sicut & dauid
dicebat. Benedic anima mea dnm. &
om̃ia interiora mea nom̃ sc̃m̃eiꝰ. Nisi em̃
ablata fuerit crassitudo illa quȩ tegit in¬
teriora tua: ñ possunt subtilem & spualem
capere sensum. nec possunt intellectũ cape
sapientie: & idõ dnm̃ laudare ñ possuntꝰ.¬

Expanded text:
Igitur eodem modo atque eadem traditione de sacrificio quod pro delicto offertur accipiendum est, quod et supra exposuimus de eo quod pro peccato est. Similiter enim jubetur adipes arietis hi qui circa renes sunt, et ii qui interiora operiunt, imponi super altare, ut et tu qui haec audis scias omne quod est intra te crassius, et operit interiora tua, debere te offerri igni altaris, ut purgentur omnia interiora tua, et dicas et tu, sicut et David dicebat: Benedic, anima mea, Dominum, et omnia interiora mea nomen sanctum ejus . Nisi enim ablata fuerit crassitudo illa quae tegit interiora tua, non possunt subtilem et spiritalem capere sensum, nec possunt intellectum capere sapientiae, et ideo Dom
Abbreviated transcription (Latin):
to. Uide quam multa miscdia & benigni¬
tas dĩ est: ut ubi holocaustũ iugulatur
illud qͦd soli dõ offertur. ibi etiã hostia quȩ
ꝓpeccato . ẽ. immolari iubeatur. quo scili¬
cet intelligat se qui peccauit & penitet
conuersus ad dm̃ & contribulati sp̃s ho.¬
stiam iugulat in loco iam sc̃õ stare: & soci¬
arihis que ꝑtinent addm̃. Ibi gͦ immola¬
tur hostia ꝓpeccato ubi & holocaustũ.
inconspectu inquit dñi. Ꝙ cũ forcassis in
conspectu dñi offerre quis sacrificiũ pos
sit: & offerre inconspectu dñi. quis gͦ est
qui offert ñ inconspectu dñi: Ille opi¬
nor qui exiit aconspectu dñi sicut cain:
& effectus est timens & tremens. Siqui gͦ: ẽ.
qui habet fiduciã astare in conspectũ dnũi.
& ñ fugit afacie eiꝰ nec aspectũ eiꝰ peccati
conscientia declinat: iste in conspectu dnĩ of.¬
fert sacrificium. Hanc gͦ hostiam quȩ offer.¬
tur ꝓpeccatis: dicit. ẽe. sc̃a scorũ. Maius ali¬
quid audere sermo uult: si tam̃& ur se.

Expanded text:
. Vide quam multa misericordia et benignitas Dei est. Et ubi holocaustum jugulatur illud quod soli Deo offertur, ibi etiam hostia quae pro peccato est immolari jubeatur; quo scilicet intelligat se qui peccavit et poenitet, conversus ad Deum, et contribulati spiritus hostiam jugulat in loco jam sancto stare et sociari his quae pertinent ad Deum. Ibi ergo immolatur hostia pro peccato ubi et holocaustum, in conspectu, inquit, Domini. Est fortassis in conspectu Domini offerre sacrificium, et offerre non in conspectu Domini. Quis ergo est qui offert in conspectu Domini? Ille opinor qui non exiit a conspectu Domini, sicut Cain, et effectus est timens et tremens. Si quis ergo est qui habet fiduciam astare in conspectu Domini, et non fugit a facie ejus, nec aspectum ejus peccati conscientia declinat, iste in conspectu Dei offert sacrificium. Hanc ergo hostiam quae offertur pro peccatis, dicit esse Sancta sanctorum. Majus aliquid audere vult
Abbreviated transcription (Latin):
dem sunt dĩ solius. tta ut nullus homi.¬
nũ participet ex ipsis. Quȩdam sunt
aaron sacerdotis : & filiorũ & filiarũ¬
eiꝰ. Quȩdam ipsius. & filiorũ & filiarũ
eiꝰ. ita ut etiam uxorem sacerdotis edere
liceat ex iis. Quȩdam sunt sacerdotũ : &
filiorũ ac filiarũ eorũ. sed de quib ede¬
re liceat etiam filios isrł. Et in illis qui¬
dem hostiis de quib licet edere filios isrł.
sine dubio habent participiũ etiã sa¬
cerdotes & filii sacerdotũ. Non tam̃ ex
om̃i hostia quã edet sacerdos: etiã filios

Expanded text:
dem sunt Dei solius, ita ut nullus hominum participet ex ipsis, quaedam sunt Aaron sacerdotis et filiorum ejus, quaedam ipsius et filiorum et filiarum ejus, ita ut etiam uxori sacerdotis edere liceat ex his; quaedam sunt sacerdotum et filiorum ac filiarum earum; sed de quibus edere liceat etiam filios Israel, et in illis quidem hostiis de quibus licet edere filios Israel, sine dubio habent participium etiam sacerdotes et filii sacerdotum, non tamen ex omni hostia, quam edet sacerdos, etiam filios
Abbreviated transcription (Latin):
dos qui peccata popłi comedit & consumit.
de quo dictũ. ẽ. Tues sacerdos in etͣnũ scđm
ordinẽ melchisedech. Saluator gͦ & dñs
m̃s peccata popłiedit: Quomͦ edit peccata
popłi: Audi quid scriptũ. ẽ. Ds inquit ñr
ignis consumens est. Quid consumit ds̃
ignis: Nunqͥd tam ineptierimꝰ. ut putemꝰ
qđ ds̃ ignis ligna consumit. aut stipulam.
auc fe num : consumit. Sed consumit
ds̃ ignis humana peccata. Illa absumit. illa
deuorat. illa purgat: scđm qͦd & alibi dicit.
Et purgabote adpurũ. Hoc. ẽ. manducare pec¬
catũ eius qui offert sacrificium ꝓpeccato.
pse eñi peccata nr̃a suscepit.: & insemet ipso¬

Expanded text:
dos qui peccata populi comedit et consumit, de quo dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Salvator ergo et Dominus meus peccata populi edit. Quomodo edit peccata populi? Audi quid scriptum est: Deus, inquit, noster ignis consumens est. Quid consumit Deus ignis: nunquid tam inepti erimus ut putemus quod Dei ignis ligna consumat, aut stipulam, aut fenum? sed consumit Deus ignis humana peccata, illa absumit, illa devorat, illa purgat, secundum quod et alibi dicit: Et purgabo te igni ad purum . Hoc est manducare peccatum ejus, qui offert sacrificium pro peccato: ipse enim peccata n
Abbreviated transcription (Latin):
sti hostiam ꝓdelicto. & obtulisti sacrifi¬
cium dño inodorem suauitatis. Sacerdos
inquit qͥ offert illud. & reꝓpiciauit ꝓ
delicto: ipsiuserit. Discant sacerdotes dñi
qui eccłiis presunt. quia pars eis data est
cũ his quorũ delicta reꝓpiciauerint. Qđ
aut̾e: ẽ. reꝓpiciare delictũ Si assump¬
seris peccatorem & monendo eũ. hortan
errore correxeris. auitiis emendaueris. &
effeceris eũ talem ut ei conuerso ꝓpicius
fiat ds̃: ꝓ delicto reꝓpiciasse diceris. Sigͦ
talis fueris sacerdos. & talis fuerit doctri¬
na tua & sermotuus: pars tͥ dabitur eor
quos corrȩxeris. ut illorũ meritũ tua mer-¬
cessit: & illorũ salus tuagła. Aut ñ & apl̃s
hec ostendit ubidicit. qͥa si suꝑ edificaue.¬
in hoc uacent. atq iis oꝑamident: ñ se in-¬
anib & suꝑfluis actib implicent. & sci.¬
ant se innullo alio partem habituros apud
dm̃: nͥ ineo qd offerunt ꝓpeccatis. id est
qͦd auia peccati conuerterint peccatores.

Expanded text:
 obtulisti sacrificium Domino in odorem suavitatis, Sacerdotis, inquit, qui offert illud, et repropitiavit pro delicto ipsius erit. Discant sacerdotes Domini qui Ecclesiis praesunt, quia pars eis data est cum iis quorum delicta repropitiaverint. Quid autem est repropitiare delictum: si assumpseris peccatorem, et monendo, hortanderrore correxeris, a vitiis emendaveris, et effeceris eum talem ut ei converso propitius fiat Deus, pro delicto repropitiasse diceris; si ergo talis fueris sacerdos, et talis fuerit doctrina tua et sermo tuus, pars tibi datur eorum quos correxeris, ut illorum meritum tua merces sit, et illorum salus tua gloria. Aut non et Apostolus haec ostendit ubi dicit: Quia quod superaedificain hoc vacent, atque his operam dent; non se inanibus et superfluis actibus implicent, sed sciant se in nullo alio partem habituros apud Deum, nisi in eo quod offerunt pro peccatis; id est, quod a via peccati converterint peccatores.
Abbreviated transcription (Latin):
difficile est ꝑ omnes libros uigilantem cor-¬
dis oculum ducere. in hoc loco saltem dili¬¬
gentius quȩ referuntur aduerte. Prima
inqͥt exut sors chaath. & facta est filiis
aaron sacerdotib qui erant in leuitis. Cui
primã sortem decebat exire. cu oportebat
primatus dari. nisi a aron pͥmo pontifici.
primo inuitȩ meritis. pͥmo in honorib
& uirtute: Certum est apud nos nunc
saltem qͦd non sit sors ista fortutta. sed as¬
sit uirtus suꝑna. gub̾nans eam scđm diui¬
nȩ ꝓuidentiȩ udicium. Ubi tͦfiliis aaron

Expanded text:
difficile est per omnes libros vigilantem cordifficile est per omnes libros vigilantem cordis oculum ducere, in hoc saltem loco diligentius quae referuntur adverte. Prima, inquit, exit sors Caath, et facta est filiis Aaron sacerdotibus qui erant in Levitis. Cui prima sors debuit exire, cui oportebat primatum dari, nisi Aaron primo pontifici, primo in vitae meritis, primo in honoribus et virtute? Certum est apud nos nunc saltem quod non sit sors ita fortuita, sed adsit virtus superna, gubernans eam secundum divinae providentiae judicium. Ubi ergo fili
Abbreviated transcription (Latin):
& tertii uł quarti: quam pͥmo om̃ium
obseruauimꝰ innumeris. Post ea em̃ quã
ordinatȩ fuerant duodecim trib ꝑ qͣttuor
orbis terre partes circa archam testa.¬
mentidñi excubias agere. & statutȩ sunt
tres quidem tribus aboriente. & tres ab
africo uł ameridiano. tres autem ad mare
quod est ad occidentem. tres uͦ ad aquilon̾e
qui est septentrio: ibi etiam isti ꝑ qͣttuor
orbis t̾rȩ partes eodem ordine de putant᷑.
Et aboriente quidem ubi erat tribus uida¬
quȩ erat inter cȩteras pͥma: aaronatq eius
filii collocantur: Caath uͦ filii quierant re.¬
liqui archam testamenti dñi leuare in hu.¬
meros & tubis canere statuuntur: ita ut
cũ prima tuba cecinisset: mouerent castra
Iiquierant aboriente. Cum uͦ secunda ceci.¬
nisset: Ii qui erant ameridiano consurge¬¬
rent. Tercia aboccidente. qͣrta abaquilone.
ritur: Intuere diligentius: & in om̃i scri¬¬
ptura hȩc ita inuenies ordinata. Sed si tͥ

Expanded text:
et tertii, vel quarti, quam primo omnium et tertii, vel quarti, quam primo omnium observavimus in numeris: postea enim quam ordinatae fuerant duodecim tribus per quatuor orbis terrae partes circa arcam testamenti Domini excubias agere: et statutae sunt tres quidem tribus ab oriente, et tres quidem ab Africo, et meridiano, tres autem ad mare quod est ad occidentem, tres vero ad aquilonem, qui est septentrio: ubi etiam isti per quatuor orbis terrae partes eodem ordine deputantur, et ab oriente quidem, ubi erat tribus Judaquae erat inter caeteros prima; Aaron atque filii ejus collocantur: Caath vero et reliqui qui erant filii arcam testamenti Domini levare in humeros et tubis canere statuuntur; ita ut cum prima tuba cecinisset, moverent castra hi qui erant ab oriente; cum vero secunda cecinisset, hi qui erant a meridiano consurgerent; tertia ab occidente, quarta ab aquilone.ritur. Intuere diligentius, et in omni Scriptura haec ita invenies ordinata. Sed si tibi
Abbreviated transcription (Latin):
interra reꝓmissionis acceperunt ubi p.¬
ma sors cecidit inbeniamin. & postmo.¬
dũ ad cȩteros in quib fuit ultimus dan:
ita necesse est esse aliquam rationem etiã
in ordine sacerdotalis & leuiticȩ sortis.
ut alii prima. alii secunda. alii uͦ tercia
sors ducatur: ꝑquas illa uł illa loca uni¬
cuiq decernantur. Dicuntur autẽ filii esse
leui gerson & chaath& merari. Et osten.¬
ditur pͥma tenuisse in honore c̾aath: qͥa
quidem plebis effecta est sacerdotalis
quȩ est aaron & filii eiꝰ. Moy ses autem
insacerdotali ordine aut siquid etiã plus
insacerdotali. ẽẽ. potest: habendus est. Alia
uͦ est ratio defiliis eiꝰ. Cȩteri autẽ ex filiis
Ichaath sod̾m ordinem tenuerunt intribu
Ileui: qui sunt exisachar & chebron & ori.¬
Sel. Tum de inde post hoc accipiunt partẽ
Spost chaath ex filiis leui gerson tercio lo.¬
co. Nouissimus uͦom̃ium merari. Hȩc
autẽ est differentia pͥmi ordinis & secundi

Expanded text:
in terra repromissionis accipiunt, ubi priin terra repromissionis accipiunt, ubi prima sors cecidit in Benjamin, et postmodum inter caeteros in quibus fuit ultimus Dan: ita necesse est esse aliquam rationem etiam in ordine sacerdotalis et Leviticae sortis, ut alii prima, alii secunda, alii vero tertia sors ducatur, per quas illa vel illa loca unicuique decernuntur. Dicuntur autem filii esse Levi, Gerson, et Caath, et Merari, et ostenditur primatum tenuisse in honore Caath, hoc equidem quaedam plebis effecta est sacerdotalis, quae est Aaron et filii ejus. Moyses autem in sacerdotali ordine, aut si quid etiam amplius sacerdotali esse potest habendus est: alia vero est ratio de filiis ejus. Caeteri autem ex filiis Caath secundum tenuerunt in tribu Levi, si qui sunt ex Issachar, et Hebron, et Odiel. Tum deinde post hoc accipiunt partem propter Caath, e filiis Gerson tertio loco, novissimus vero omnium Merari. Haec est autem differentia primi ordinis, secundi,
Abbreviated transcription (Latin):
mułs filii isrł acceperunt
sortes suas interra. leuitis
autem inhȩreditate solus
sufficit deus. Uerum qm̃ acceperant
leuitȩ decimas & primitias de fructib
afiliis isrł ꝑ prȩceptũ dĩ: oportebat eos
etiam deterra ut ita dicam & de habita¬
culis decimas accipere. hoc est enim deci.
mas accepisse. Et idõ accedentes primarii
uiriqui erant infiliis leui adeleaz arum
sacerdotem. & ad iħm filiũ naue. & ad pͥn¬
cipes tribuum filiorũ isrł inselon int̾ra¬
chanaan: dixerunt. Dñs pręcepit inmanu
moysi dari nobis ciuitates ad inhabitan¬
dum. & suburbana earũ animalib nr̃is.
Oportebat gͦ etiam de suburbanis & de.
ciuitatib sortem fieri. ne forte indiscre.¬
te & fortuitu inter leuitas celebrata
diuisio uideretur. Sicut eͦ distributio
sortis quȩ facta est infiliis isrł habuit
rationem qua quis pͥma sorte dignꝰ habe¬
retur. & alius secunda. de qua ꝓut po¬¬
tuimꝰ iam ante tractauimꝰ. sed & de iis
qui ꝑ moy sen ultra iordanem & ab iħu

Expanded text:
mnes filii Israel acceperunt sortes suas in terra. Levitis autem haereditas solus sufficit Deus. Verum quoniam accipiebant Levitae decimas et primitias de fructibus a filiis Israel per praeceptum Dei, oportebat eos etiam de terra, ut ita dicam, et de habitaculis decimas accipere, hoc est enim, ab omnibus decimas accepisse. Et ideo accedentes primarii viri, qui erant de filiis Levi ad Eleazarum sacerdotem, et ad Jesum filium Nave, et ad principes tribuum filiorum IsrChanaan dixerunt: « Dominus praecepit in manu Moysi dari nobis civitates ad habitandum, et suburbana earum animalibus nostris. » Oportebat ergo etiam de suburbanis et de civitatibus sortem fieri, ne forte indiscrete et fortuito inter Levitas celebrata divisio videretur. Sicut ergo distributio sortis quae facta est in filiis Israel habuit rationem qua quis pretur, qua et alius secunda, de qua ut potuimus jam ante tractavimus; sed et hi qui per Moysen ultra Jordanen et ab Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
sis sacramentis quȩ ꝑ hȩc describunt᷑. &
inquib distributiones future hȩredita¬
mansueti hereditate suscipient: diuisio
celebrabitur: Quis castrorũ sedes diuer¬
sas explicet. qͦm hȩc in resurrectione ꝑsin¬
gulos quosq scõrũ sacerdotali uł leuiti.¬
co ordine habenda sit distributio. ut qu̾e.¬
ad modũ dicit apłs. in resurrectione non con.¬
fuse agantur om̃ia. sedueniat unꝰquisq in.
suo ordine. initium xp̃c. de inde ii qͥsunt
finis. cũ tradiderit regnũ̃do & patri. cũ
subiecerit ei omnẽ pͥncipatũ & potestat̾e:
Ibi sine dubio tales quȩdam castrorũ ob.¬
seruationes & sacerdotales distributiones
ac tubarum significationes erunt. Fortas.¬

Expanded text:
his sacramentis quae per hoc describuntur, et his sacramentis quae per hoc describuntur, et in quibus distributiones futurae haereditamansueti haereditate suscipient, divisio celebrabitur? Quis castrorum sedes diversas explicet? Quomodo haec in resurrectione per singulos quosque sanctorum sacerdotali vel Levitico ordine habenda sit distributio, ut, quemadmodum dicit Apostolus, in resurrectione non confuse agantur omnia, sed veniat unusquisque in suo ordine? Initium Christus, deinde hi qui sunt cum tradiderit regnum Deo et patri, et cum subjecerit ei omnem principatum et potestatem , » ubi sine dubio tales quaedam castrorum observationes et sacerdotales distributiones et ordines ac tubarum significationes erunt. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
gorias quas ab apło edoctus sum aꝑire &
ꝓdere iis quib c& auditio & lectio legis in
enĩ illud qͦd scriptũ. ẽ. Popłs m̃s. qui beati¬
ficant uos seducunt uos: & semitas pedũ
urorũ conturbant. Tanquã filios meos
carissimos moneo. Miror si ñ dũ uob̾ in¬
notuit uia xp̃i. sine hoc quidẽ audistis
qͦd ñ ẽ. lata & spatiosa sed arta &e angu¬
sta. ẽ. uia quȩ ducit aduitã. Ꝙ uos gͦ in¬
trate ꝑangustam portã. relinquite ꝑe.¬
untib latitudinẽ. Nox p̾cessit. dies aut̾e

Expanded text:
gorias, quas ab Apostolo edoctus sum, aperire et gorias, quas ab Apostolo edoctus sum, aperire et prodere iis, quibus et auditio et lectio Legis incenim id quod scriptum est: Populus meus, qui beatificant vos, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum conturbant . Tanquam filios meos charissimos moneo. Miror si nondum vobis innotuit via Christi, si nec hoc quidem audistis, quod non est lata et spatiosa, sed arcta et angusta via est, quae ducit ad vitam . Et vos ergo intrate per angustam portam, relinquite pereunt
Abbreviated transcription (Latin):
Alius agris. alius litib uacat. & ad audien¬
dũ dĩ uerbũ nemo aut pauci ad modũ ua¬
cant. Sed quid uos de occupationib culpo:¬
Quid de absentib conqueror: Prȩsentes etiã¬
& inȩccła positi ñ estis intenti. sed cõmunes
& exusu fabulas teritis. & uerbo dĩ uł le¬
ctionib diuinis terga conuertitis. Uereor
ctũ. ẽ. Conuerterunt ad me dorsa. & ñ facies
suas. Quid gͥ ego faciam. cui ministerium
uerbi creditũ est: Quȩ legunt᷑ mystica st̃:
in allegoricis exponenda sunt sacram̃tis.
Possumne surdis & auersis aurib ingerere
margaritas uerbi dĩ : Num ita ait apłs:
Uide enĩ qͥd dicit. Qui legem inqͥt legistis:
legem ñ audistis. Abraham enĩ duos filios
habuit. & cȩt̾a quib addit quȩ sunt alle.¬
gorica. Nunqͥd sacram̃ta legis eiꝰ aperuit.
qui neq legunt neq audiunt legem:
Sed legem legentib dicebat. legem ñ audi.¬
stis. Quomͦ gͦ potero mysteria legis & alle¬

Expanded text:
alius agris, alius litibus vacat: ad audienalius agris, alius litibus vacat: ad audiendum verbum Dei nemo, aut pauci admodum vacant. Sed quid vos de occupationibQuid de absentibus conquaeror? Praesentes etiam in ecclesia positi non estis intenti; sed communes et ex usu fabulas teritis, et verbo Dei vel lectionibus divinis terga convertitis. Vereor no: Converterunt ad me dorsa, et non fasuas . Quid igitur ego faciam, cui ministerium verbi creditum est? Quae leguntur mystica sunt, in allegoricis exponenda sunt sacramentis. Possumne surdis et aversis auribus ingerere margaritas verbi Dei? Non ita egit Apostolus; vide enim quid dicit: Qui Legem, inquit, legistis, Legem non audistis? Abraham enim duos filios habuit, etc, quibus addit, Quae sunt allegorica . Numquid sacramenta Legis eis aperuit, qui neque legunt, neque intelligunt? Sed Legem legentibus dicebat, Legem non audistis? Quomodo ergo potero mysteria Legis, et alle
Abbreviated transcription (Latin):
saac inquit scriptura crescebat & conforta¬
batur. idest gaudium crescebat abrahȩ respi.
de diuitiis mundi & actib scłi Siuis audire
sio qua uidebat. xp̃i diem: & spes quȩ in ipso
erat gaudia cumulabat. Atq utinã effice.¬
remini etiã uos isaac. & essetis gaudiũ ma¬
tri ur̃ȩ eccłȩ. Sed uereor ne adhuc intri-¬
sticia & gemitu eccła filios pariat. Anñ. ẽ.
ei tristicia & gemitus: cũ uos ñ conuenitis
ȩccłam ꝓceditis. & hoc ñ tam desiderio uerbi
quã studio solennitatis & publice quodam
modo remissionis obtentu: Qd gͥ ego faciã
cui dispensatio uerbi credita. ẽ: Qui licet
inutilis seruus sim: accepi tam̃ adño distri.¬
buendam familiȩ dominicȩ tritici insurã.
Sed uide quid addit sermo dni. Distribuen¬
dam inquit intempore tritici mensuram.
Quid gͦ faciam: Ubi uł qͣndo urm tempus
inueniam: Plurimũ ex hoc immo pȩne to¬
tũ mundanis cogitationib teritis. Inforo
aliuid: aliud in negotiatione consumitis.

Expanded text:
saac, inquit Scriptura, crescebat et confortabatur : id est, gaudium crescebat Abrahae respicide divitiis mundi et actibus saeculi. Sed vis audire sio qua videbat Christi diem, et spes quae in ipso erat, gaudia cumulabat. Atque utinam efficeremini et vos Isaac, et essetis gaudium matris vestrae Ecclesiae. Sed vereor ne adhuc in tristitia et gemitu filios Ecclesia pariat. Annon est ei tristitia et gemitus, cum vos non convenitis ecclesiam proceditis; et hoc non tam desiderio verbi Dei, quam studio solemnitatis, et publicae quodam modo remissionis obtentu? Quid igitur ego faciam, cui dispensatio verbi credita est? Qui licet inutilis servus sim, accepi tamen a Deo distribuendam familiae dominicae tritici mensuram? Sed vide quid addit: Distribuendam, inquit, in tempore tritici mensuram. Quid ergo faciam? Ubi, vel quando vestrum tempus inveniam? Plurimum ex hoc, imo pene totum mundanis occupationibus teritis: in foro aliud, aliud in negotiatione consumitis;
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus breue. ẽ. Suꝑ est ut & qui haberit.
tanquã ñ habentes sint. Et qͥutunt᷑ hoc
mundo: tanquã ñ utant᷑. Sine in t̃mis¬
sione orandũ ãpłs pcipit. Uos qͥ adoratio¬
nes ñ conuenitis. quomͦ cõpletis sine in¬
t̃missione. qͦd semꝑ omittitis: Sed &
dñs p̾cepit. Uigilate & orate. ne intre.¬
tis intemptationẽ. Qd si illi uigilantes
& orantes. & semꝑ uerbo dĩ adhȩrentes.

Expanded text:
t qui habent, tanquam non habentes sint; et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utantur . Sine intermissione orandum Apostolus praecipit . Vos qui ad orationes non convenitis, quomodo completis sine intermissione, quod semper omittitis? Sed et Christus praecepit, Vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Quod si illi vigilantes et orantes,
Abbreviated transcription (Latin):
es ñ sunt festi. ñ sunt dies dñi : Iudeorũ ẽ
dies certos & raros obseruare solennes. Et
idõ adeos dicit dñs: quia neomenias uras
& sabbata. ꝙ diem magnũ ñ sustineo. Ie¬
iuniũ & ferias & dies festos urõs: odit
anima mea. Odit gͦ ds eos qͥ una die pu-¬
carnes agni comedunt. id ẽ. carnes uerbi di
medatur. ꝓpt̾ea inuesꝑa mundi passus . ẽ.
dñs: ut tu semꝑ manduces de carnib uerbi.
Et si in hac uesꝑa sollicitus fueris. & in fletu
ac ieiuniis atq inomi labore iusticiȩ uitã
duxeris: poteris & tu dicere. aduesꝑam de¬
morabitur fletus. & ad matutinum lȩticia
Lȩxaberis enĩ mane id ẽ. in scło uenturo. si in
hoc scło fructũ iusticiȩ infletu & labore
collegeris. Uenite gͦ & uosdũ tempus. ẽ. bi¬
bamꝰ de puteo uisionis. ubi isaac de ambu

Expanded text:
es non sunt festi, aut non sunt dies Domini? Judaeorum est es non sunt festi, aut non sunt dies Domini? Judaeorum est dies certos ideo ad eos dicit Dominus: Quia neomenias vestras, et sabbata, et diem magnum non sustineo. Jejunium, et ferias, et dies festos vestros odit anima mea . Odit ergo Deus eos qcarnes Agni comedunt, id est, carnes Verbi Dei medatur, propterea in vespera mundi passus est Dominus, ut tu semper manduces de carnibus Verbi Et si in hac vespera sollicitus fueris, et in fletu ac jejuniis, vel in omni labore justitiae vitam duxeris; poteris et tu dicere, Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Laetaberis enim mane, id est, in saeculo venturo, si in hoc saeculo fructum justitiae in fletu et labore collegeris. Venite ergo vos dum tempus est; bibamus de puteo visionis, ubi deambulat Isaa
Abbreviated transcription (Latin):
alios potare ñ poteris: sed ipse qͦq sitim
Sed tu ut uideo ñ esuris: nec sitis iusticiã
& quomꝰ poteris dicere. sic̃ ceruus deside.¬
rat ad fontes aquarũ ita desiderat anima
mea ad te ds. sitiit anima mea ad dm̃ ui¬
uũ. qnͣdo ueniã & parebo ante conspectũ
lulum neglegentes & desides cõmoneamꝰ. Ha-¬
betote patientiã. quia de rebecca nob̃ idest
de patientia sermo est. & necesse. ẽ. nos eos
qͥ collectam neglegunt & audire declinant
uerbũ di paululũ ꝑpatientiã castigare.
qui ñ desiderant panem uitȩ. nec aquã ui¬
uã. qͥ ñ exeunt de castris. nec ꝓcedunt de
domib luteis ut colligant sibi manna. qͥ
nͥ ueniunt ad petram ut bibant de spũali
tote inquã uos paululũ patientiã. Sermo
enĩ nobis ad neglegentes. ẽ: & eos qͥ male
habent. Sani enim ñ indigent medico: sed
male habentes. Dicite mͥ uos qui tantũ mͦ
festis dieb ad eccłam conuenitis. o teri di¬

Expanded text:
alios potare non poteris, sed ipse quoque sitim alios potare non poteris, sed ipse quoque sitim Sed tu, ut video, non esuris, nec sitis justitiam. Et quomodo poteris dicere, Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus. Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo ante conspectum lulum negligentes ac desides commoneamus. Habetote patientiam: quia de Rebecca vobis, id est, de patientia sermo est: et necesse est nos eos qui collectam negligunt, et audire declinant verbum Dei, paululum per patientiam castigare: qui non desiderant panem vitae, nec aquam vivam, qui non exeunt de castris, nec procedunt de domibus luteis, ut colligant sibi manna, qui non veniunt ad petram, ut bibant de spirituali tote, inquam, vos paululum patientiam; sermo enim nobis ad negligentes est, et eos qui male habent: sani enim non indigent medico, sed male habentes. Dicite mihi vos, qui tantum festis diebus ad ecclesiam convenitis, caeteri di
Abbreviated transcription (Latin):
bo: ipsa erit sponsa dñi mei. Sic gͦ rebecca
quȩ int̾pretat᷑ patientia. ut uidit puerũ
& inspex̃ ꝓpheticũ uerbũ: deponit de hu.¬
mero hydriã. De ponit enĩ elatã grecȩ fa¬
cundiȩ arrogantiã: & adhumilem ac sim¬
plicem ꝓpħicũ se indinans sermonẽ dicit.
fortasse. Si puer ꝓpħici sermonis tenet fi.¬
gurã. quomͦ potat᷑ arebecca. quã ipse ma¬
cat animas esurientes. ipse rursũ esurire
se facet᷑ cũ dicit. esuriui & dedistis michi
manducare. & iterũ cũ ipse sit aqua uiua
& potũ det om̃ib sitientib. rursũ ipse
dicit ad samaritanã. da mͥ bibere: sic &
ꝓpħicus sermo cu ipse potũ det sitientib
studiosorũ exercitia & uigilantias susa¬
pit. Ista gͦ talis anima quȩ agit cuncta
patient̾. quȩ tam ꝓmpta. ẽ. & tanta eru-¬
ditione subnixa. quȩ de ꝓfundis haurire
scientiȩ fluenta consueuit. ipsa pocest
copulari nuptiis xp̃i. Hisi gͦ cotidie uenias
adputeos. nisi cotidie haurias aqͣs. ñ solũ

Expanded text:
sa domini mei . Sic ergo Rebecca, quae interpretatur Patientia, ut vidit puerum, et inspexit propheticum verbum, deponit de humero hydriam; deponit enim elatam graecae facundiae arrogantiam: et ad humilem et simplicem propheticum se inclinans sermonem dixit, fortasse: Si puer prophetici sermonis tenet figuram; quomodo potatur a Rebecca, quam ipse macat animas esurientes; ipse rursum esurire se fatetur, cum dicit, Esurivi, et dedistis mihi manducare : et iterum cum ipse sit aqua viva, et potum det omnibus sitientibus; rursum ipse dicit ad Samaritanam, Da mihi bibere : sic et propheticus sermo, cum ipse potum det sitientibus; studiosorum exercitia et vigilantiam suscipit. Talis ergo ista anima, quae agit cuncta patienter, quae tam prompta est, et tanta eruditione subnixa; quae de profundis haurire scientiae fluenta consuevit, ipsa potest copulari nuptiis Christi. Nisi ergo quotidie venias ad puteos, nisi quotidie haurias aquas; non solum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ abrahȩ. & ñ tantũ puerũ. sed & eousq
abui ret aquis quas hauriebat de puteis.
ut & camelos posset ad aquare. usq qͦ cessa-¬
rent inquit bibentes. My steria sunt cun¬
cta quȩ scripta sunt. Wlt & te sibi xp̾c des:¬
pondere. id ẽ. desponsare. Ad te enĩ loquit᷑
& desponsabo te mͥ infide & miscdia. ut
agnoscas qͥnm. Quia gͦ uult te sibi des.¬
ponsare. p̃mittit ad te istũ puerũ. Puer
iste sermo ꝓpħicus est. Quẽ nͥ priꝰ susceꝑis:
nubere ap̃õ ñ poteris. Scĩo tam̃ quia
nemo inexercitatꝰ & imꝑttꝰ sermonẽ ꝓ.¬
pħicũ suscepit: sed qui scit haurire aqu̾a
de ꝓfundo putei. & qui intantũ scit hau-¬
rire ut etiã iis sufficiat qui irrationa.¬
biles & ꝑuersi uident᷑. quorũ figuram te.¬
nent cameli. ut & ipse possit dicere. qͥa sapi¬
entib & insipientib debitor sũ. deniq sic

Expanded text:
rum Abrahae: et non tantum puerum, sed et eousque rum Abrahae: et non tantum puerum, sed et eousque abundaret aquis, quas hauriebat de puteis, ut et camelos posset adaquare, Usquequo cessarent, inquit, bibentes . Mysteria sunt cuncta, quae scripta sunt. Vult et te sibi Christus desponsare: ad te enim loquituret desponsabo te mihi in fide et misericordia, ut agnoscas Dominum . Quia ergo vult te sibi desponsare, praemittit ad te puerum istum. Puer iste sermo propheticus est, quem nisi prius susceperis, nubere Christo non poteris. Scito tamen, quia nemo inexercitatus et imperitus sermonem propheticum suscipit; sed qui scit haurire aquam de profundo putei: et qui in tantum scit haurire, ut etiam iis sufficiat qui irrationabiles et perversi videntur, quorum figuram cameli tenent; ut et ipse possit dicere, quia sapientibus et insipientibus debitor sum . Denique sic
Abbreviated transcription (Latin):
Piget me dicere aliqͥd ex his quȩ lecta sunt.
Nam &e apłs dicit ex hui cemodi sermonib. qͥa¬
in int̾pretabiles sunt addicendũ. Qm̃ uos
inquit imbecilles factiestis ad audiendũ.
Uideamꝰ tam̃ hoc: qͦd nob̾ modo recitatũ. ẽ. Re¬
haurire aquã de puteo. Rebecca cotidie
ueniebat adputeos. cotidie hauriebat aqͣm.
Et quia cotidie uacalat ad puteos: ic circo
inueniri potuit apuero abrãam & in ma-¬
trimonio sociari isaac. Hȩc fabulas puta¬¬
tis ẽẽ. & hystorias narrare inscripturis
sp̃m sc̃m: Animarũ ẽ. ista eruditio & spũ¬
alis doctrina. quȩ te instituit & docet coti¬¬
die uenire adputeos scripturarũ. ad aquas
sp̃s scĩ. & haurire semꝑ. ac plenũ uas dom̃u
referre. sicut faciebat etiã rebecca. quȩ ñ
alit̾ ungi potuisset tanto patriarchȩ isa.¬
ac qui ex reꝓmissione natꝰ. ẽ : nͥ haurien¬
do aquas. & intantũ hauriendo. ut ñ solũ
potare posset eos qͥ domi sunt: sed & pue¬

Expanded text:
Piget me aliquid dicere ex his quae lecta sunt. Nam et Apostolus dicit de hujuscemodi sermonibus, quod interpretabiles sunt ad dicendum; quoniam vos, inquit, imbecilles facti estis ad audiendum . Videamus tamen hoc quod nobis recitatum est. Rehaurire aquam de puteo . Rebecca quotidie veniebat ad puteos, quotidie hauriebat aquam: et quia quotidie vacabat ad puteos, idcirco inveniri potuit a puero Abrahae, et in matrimonio sociari Isaac. Haec fabulas putatis esse, et historias narrare in Scripturis Spiritum sanctum? Animarum est ista eruditio, et spiritualis doctrina, quae te docet quotidie venire ad puteos Scripturarum, ad aquas Spiritus sancti, et haurire semper, ac plenum vas domum reportare: sicut faciebat etiam sancta Rebecca; quae non aliter jungi potuisset tanto patriarchae Isaac, qui ex repromissione natus est, nisi hauriendo aquas: et in tantum hauriendo, ut non tantum posset potare eos qui domi sunt, sed et pue
Abbreviated transcription (Latin):
actuũ suorũ refert ad unũ. sciens
quia om̃s quidẽ currunt. sed unus
accipit palmã. scilicet qui cogitationũ
erit multiplex. Sed hanc bibliot̾ecã
ñ ex agrestib & impolitis : sed ex quad¬
ctorũ sed ex ꝓpheticis atq apłicis uo¬
tus & excisis. quadratam continent
uitam. & ex om̃i parte libratam. Nã
auctores scłariũ librorũ: possunt
quidẽ dici ligna excelsa & ligna um¬

Expanded text:
arcuum suorum refert ad unum. Scit enim quia omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium, scilicet qui cogitationum erit multiplex; sed hanc bibliothecam non ex agrestibus et impolitis, sed ex quadctorum, sed ex propheticis et apostolicis vovitiis et excisis, quadratam continent vitam, ex omnique parte libratam. Nam auctores saecularium voluminum possunt quidem dici ligna excelsa, non
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩccła sua. hunc quinquagenarium¬
locauit. Nisi eni remissionẽ peccatorũ
autẽ altitudinis numerus. simile ut
trecenti continet sacramentũ. Qͦd enĩ
ibi centeni: hoc hic deni tercio multi.¬
plicati faciunt. Adunũ autẽ totius
constructionis numerũ summa reuo-¬
catur: quia unus ds̃ pat̾ ex quo om̃ia.
& unus dñs. & una ȩccła. & una fides

Expanded text:
in Ecclesia sua, hunc quinquagenariulocavit. Nisi enim remissionem peccatorum autem altitudinis numerus simile ut CCC continet sacramentum. Quod autem ibi centeni, hoc hic deni tertio multiplicati faciunt. Ad unum autem totius constructionis numerum summa vocatur, quia unus Deus Pater, ex quo omnia, et unus Dominus, et una Ecclesiae fides,
Abbreviated transcription (Latin):
solũ munda sed etiã immunda. Sed
munda quidẽ animalia facile possu-¬
mus dicere : qđ memoriȩ eruditio. in¬
tellectus examinatio. & iudiciũ eorũ
quȩ legimus aliaq his similia intel.¬
ligi possunt. De immundis uͦ ꝓnun¬

Expanded text:
munda et immunda. Sed munda quidem animalia facile possimus dicere, quod memoria, eruditio, intellectus, examinatio, et judicium illorum quae legimus, aliaque his similia intelligunt. De immundis vero pronun
Abbreviated transcription (Latin):
quinquagesimũ diem festũ in nouo-¬
rũ fructuũ consecratione reperies.
Et de madianitarũ spoliis: dño qͥnqͣ¬
gesima pars de libatur. Cũ trecentis
domitas. & gedeon cũ trecentis lingua¬

Expanded text:
Quinquagesimum diem et festum in novarum frugum consecratione reperimus, et de Madianitarum spoliis Domino quinquagesima pars debebatur. Cum trecentis domitas, et Gedeon cum trecentis vi
Abbreviated transcription (Latin):
Trecentorũ cubitorũ longitudinẽ¬
arce: et quinquagnta cubitorũ
latitudinẽ: et trignita cubitoꝵ
altitudinẽ eius colligens facies
arcã: et in cubitũ conlũmabis

Expanded text:
trecentorum cubitorum longitudine et quinquaginta cubitorum latitudine et triginta cubitorum altitudine, addidit: colligens facies arcam et in cubitum consummabis
Abbreviated transcription (Latin):
tere se potest a reb fluxis ac ꝑeun¬
& caducis. & audire uerbũ dĩ ac pͣcepta
cȩlestia: hic intra cor suũ archam salutis
edificat. & bibliothecam ut ita dicam
intra se diuini consecrat uerhi. Lon¬
gitudinem in ea & alcitudinẽ & lati¬

Expanded text:
tere se potest a rebus fluxibus et caducis, et audire verbum Dei, et praecepta coelestia, hic intra cor suum arcam salutis aedificat, et bibliothecam intra se divini conferat verbi. Longitudinem in illa, et latitudinem, et alti
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ artcm geometricã: qua
precipue egyptis callent: cubitoꝵ
numerũ in hoc loco posuit. Apud
geoniebras enĩ secundũ eã ratiõe
que apud eos uixtus uocatur: ex
solido et quadrato uel in sex cubi¬
tos unus deputatur si gnãliter

Expanded text:
secundum autem geometriam, quam praecipue Aegyptii colunt, cubitorum numerum in hoc loco posuit. Apud geometras enim, secundum illam rationem quae apud illos virtus vocatur, ex solido et ex quadrato, vel in sex cubitos unum deputatur. Noe autem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierant. Hic gͦ centenariꝰ totius creaturȩ
rationabilis numerus qñ ñ exsemet ipso
subsistit: sed extrinitate descendit. &
longitudinẽ uitȩ. hoc ẽ. immortalitatis
pit. iccirco triplicatus ponit᷑: ut pote¬
trecentos. Latitudo quinquagenariũ
numerũ tenet. qͥ numerus remissione
& indulgentia consecratus . ẽ. Sed̾m lege
enĩ quinquagesimo anno remissio erat᷑.

Expanded text:
ierat. Hic vero centenarius totius creaturae rationabilis numerus, quando non ex semetipso subsistit, sed ex trinitate, descendit, et longitudinem vitae, hoc est immortalitatis pit. Idcirco ponitur triplicatus, ut trecentos. Latitudo quinquagenarium numerum tenet, qui numerus remissioni et indulgentiae consecratus est. Secundum legem enim quinquagesimo anno remissio fuit.