comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
princeps pacie ciuus princĩpatue ẽ super humcrũ eius. qt
in cruce omnia trahit ad seip̃m. et ideo illi curuatur omne
genu ⁊ confitebitur omnis lingua quia ip̃e maloria dei
patris uiuit ⁊ regnat in secula dequo principe ⁊ ta legitur
in ezechiele. Princeps sedebit in ea hoc est in porta clausa
et comedet panem suum. Dicuntur ⁊ apostoli princepes et
doctores ecclĩe dei. dequibz scriptum est in psalmo. Prinapes
populi conuenerunt cũ deo abraham. et ite̾. Constituas
inquit eos principes super omnem terram. quorum prĩci¬
patus minis confortatus est. quia hu suis monitis usq
ad finem mundi regunt ecclĩam et indie iudicu futuri st̃
iudices cum xp̃o. ad quos ip̃e ait. cum sederit filius homĩs
in sede maiestatis sue sedebitis et uos super sedes duodecim
iudicantes duodecim tribus israel. Rursum principes sũt
sancti. ut in salonone. Uidi seruos in equis. id est peccato¬

Expanded text:
princeps pacis, cujus principatus est super humerum ejus; quia princeps pacis, cujus principatus est super humerum ejus; quia in cruce omnia trahit ad seipsum ; et ideo illi curvatur omne genu, et confitebitur omnis lingua, quia ipse in gloria Dei Patris vivit et regnat in saecula ; de quo principe ita legitur in Ezechiele: Princeps sedebit in ea, hoc est, in porta clausa, et comedet panem suum . Dicuntur et apostoli principes et doctores Ecclesiae Dei, de quibus scriptum est in psalmo: Principes populi convenerunt cum Deo Abraham . Et item: Constituas, inquit, eos principes super omnem terram, quorum principatus nimis confortatus est ; quia hi suis monitis usque ad finem mundi regunt Ecclesiam, et in die judicii futuri sunt judices cum Christo, ad quos ipse ait: Cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Rursum principes sunt sancti, ut in Salomone: Vidi servos in equis, id est, peccato
Abbreviated transcription (Latin):
dignitati ut interiora et exteriora omnia agcint cum
consilio prudenter secundum illũd quod scriptum ẽ. Dĩa
faccum consilio ⁊ post factũ non penitebis. Nam cesaris
nomen aut augusti non aliter dommo nc̃o conuenre ar¬
bitror nsi sub significacõe monarchie quia solus regnat
in celis ⁊ intereis et quia sub eius imperio consistunt uni¬
uecsa. Monarche sunt qui singularem possident princi¬
patum qualis fuit alerander a pud̃ grecos. iulius apud
romanos. hine et monarchia dicitur. monos quippe sin¬
gularis greco nomme archia principatus est thethra¬
che sunt quartam partẽ regni tenentes. Nam thethra
quatuor sunt qualis fuit apud iudeam philippus. Prm¬
ceps: dignitatis nomen uel modum significat et or dinis
scut est illud uugiliamĩ princeps ardentẽ conterit sam¬
pida turmis pro primus. Dictus autẽ princeps acapien
nuinta accipiat. Legitur ergo in propheta de xp̃o ꝙ ip̃e sit

Expanded text:
dignitati, ut interiora et exteriora omnia agat cum dignitati, ut interiora et exteriora omnia agat cum consilio prudenter, secundum illud quod scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Nam Caesaris nomen aut Augusti non aliter Domino nostro convenire arbitror nisi sub significatione monarchiae, quia solus regnat in coelis et in terris, et quia sub ejus imperio consistunt universa. Monarchae sunt, qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, Julius apud Romanos: hinc et monarchia dicitur, monos quippe singularis Graeco nomine, arche principatus est. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenentes. Nam tetra quatuor sunt: qualis fuit apud Judaeam Philippus. Princeps et dignitatis nomen vel modo significatur, et ordinis; sicut est illud Virgilianum: Princeps ardentem conjecit lampada Turnus, pro, primus. Dictus autem princeps a capienmunia accipiat. Legitur ergo in Propheta de Christo , quod ipse sit
Abbreviated transcription (Latin):
prcesse. consules appellantur a consulendo sicut reges¬
aregendo siue a legando nam cũ romani regum superbã
mimationem non ferrent. anius imperia uiose
les sibi fecerunt. Nai fastus regius nõ beniuolentia
consulentis sed superbia dommnantis erat. Hi ergo consu¬
les appellati uel aconsulendo auibus uel aregendo cũc¬
ta consilio quos tamen ideo nuitandos per annos singu¬
los elegerunt ut nec in solens diu maneret ⁊ mõderatior
ato succurreret. Inde autem duo pares quia unus rem
auilem alter rem militarem mministrabat. regnauerũt
autem annis cecc. lxiui. Consules autem recte dici pos¬
sunt magistu ecclĩe hoc est episcopi atq prespiteri et ce¬
teri qui consilus secundum sanctarum scripturarũ tra¬
ditionem plebem sibi subiectam adiuant atq guber¬
nant. hoc autem nomen potestatis ex gentilium tradi¬
tione inuentum ideo pofuit quia conuenit ecclĩastice

Expanded text:
praeesse. Consules appellantur a consulendo, sicut regespraeesse. Consules appellantur a consulendo, sicut regesa regendo, sive a legendo, nam cum Romani regum superbam dominationem non ferrent, annua imperia, binosque consules sibi fecerunt. Nam fastus regius non benevolentia consulentis, sed superbia dominantis erat. Hi ergo consules appellati vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio, quos tamen ideo mutandos per annos singulos elegerunt, ut nec insolens diu maneret, et moderatior cito succurreret. Inde autem duo pares: quia unus rem civilem, alter rem militarem ministrabat; regnaverunt autem annis 464. Consules autem recte dici possunt magistri. Ecclesiae, hoc est, episcopi atque presbyteri et caeteri, qui consiliis secundum sanctarum Scripturarum traditionem plebem sibi subjectam adjuvant atque gubernant. Hoc autem nomen potestatis ex gentilium traditione inventum ideo posuit, quia convenit ecclesiasticae
Abbreviated transcription (Latin):
di ambitum quem uersus iste significat non preuale¬
bis aduertere. Reges ergo arabĩe sunt qui blandim̃ta
corporum regide subiciuĩt disciplme. similiter saba unde
sabet dicti sunt quamuis corporali delectione preualeat
et iocundis odoribus sit refecta suauiora tamen conuersi
eius populi offerunt dona urtutum. ꝙ autem ait. ct a
dorabunt eum oumes reges terre. per omnes reges nos bo¬
luit cunctas intelligere naciones. quia nulla gens est.
que in parte populi siu proprium non adoret auctoreme
Item reges praui doctores intelliguntur ut est illud peo¬
phete. Ip̃i regnabunt ⁊ non ex me. Tyranus autem uel
dyabolum tipice potest figurare uel anthixpm que con¬
traria seniper uñi mperio ag̾e̾ moliuntur. et hos secuñ¬
tur peruersi hommes qui cupiditatẽ terrenã sectanrtes
crudesiter magis preniere popusum xpĩanum eligune
quam modesta disposicõe regere et rite ac consultrale

Expanded text:
di ambitum, quem versus iste significat, non praevaledi ambitum, quem versus iste significat, non praevaleitantur. Reges ergo Arabiae sunt, qui blandimenta corporum rigidae subjiciunt disciplinae. Similiter Saba, unde Sabaei dicti sunt, quamvis corporali delectatione praevaleat, et jucundis odoribus sit referta, suaviora tamen conversi ejus populi offerunt dona virtutum. Quod autem dicit, adorabunt eum omnes reges terrae, per omnes reges nos voluit cunctas intelligere nationes; quia nulla gens est, quae in parte populi sui proprium non adoret auctorem. Item reges, pravi doctores intelliguntur, ut est illud Prophetae: Ipsi regnabunt, et non ex me . Tyrannus autem vel diabolum typice potest figurare, vel Antichristum, qui contraria semper Christi imperio agere moliuntur, et hos sequuntur perversi homines, qui cupiditatem terrenam sectantes, crudeliter magis premere populum Christianum eligunt, quam modesta dispositione regere, et rite ac consulte illi
Abbreviated transcription (Latin):
uindictas et in regnum potens est et dat urtutẽ regibus
nostris. Item regie sunt amime perfectorum que non sũt
analle pecrati ut in cantias canticorum diatur. seragĩ¬
ta sunt regnie. Reges enĩ recte sancti hominres dicuntur
qui spuitus auctoritate secundum uoluntatẽ dei ammas
suas regunt et regi regum domino iudelicet rp̃o obediẽdo
subiciunt qui uxta psalmiste uocem dominabitur ama¬
ri usq ad mare ⁊ aflumine usq ad termminos orbĩs terre
cui reges tharsis et in sule munera offerunt. reges ara-¬
bum ⁊ saba dona adducent et adorabunt eun omnes
reges terre. onmes gentes seruient ei. Domiabitur di¬
cit cultu religionis latius innotescit. utique dñs yp̃ode
quo superiora canunt ⁊ inferiora dictura sunt. Istud au¬
tem ad salomonem filium dauid omnimodis non potest
pertinere qui tantum ingente iudea rer fuisse cognosa¬
tur. Nam si maria ista nr̃a uelis intelligere. tocius mũ¬

Expanded text:
vindictas, et in regnum potens est et dat virtutem regibus vindictas, et in regnum potens est et dat virtutem regibus nostris . Item reginae sunt animae perfectorum, quae non sunt ancillae peccati, ut in Canticis canticorum dicitur: Sexaginta sunt reginae . Reges enim recte sancti homines dicuntur, qui spiritus auctoritate secundum voluntatem Dei animas suas regunt, et regi regum, Domino videlicet Christo obediendo subjiciunt: qui, juxta Psalmistae vocem: Dominabitur a mari usque mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae: cui reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent, et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei . Dominabitur dicit, cultu religionis latius innotescet, utique Dominus Christus, de quo superiora canunt, et inferiora dictura sunt. Istud autem ad Salomonem filium David omnimodis non potest pertinere, qui tantum in gente Judaea rex fuisse cognoscitur. Nam si maria ista nostra velis intelligere, totius mun
Abbreviated transcription (Latin):
Reaes autem ob hanc causam apud grecos basile uocant᷑.
quia tanquam bases populum sustinent. unde ⁊ bases
coronas habent. quanto enim quisqz magis preponitur
tanto anplius pondere laborum grauatur. Tirannn gre¬
te dicuitur id ẽ latine ⁊ reges. nam apud ueteres inter
regem et tiranium nulla discretio est. ut michi pars pa-¬
tis ent derteram tetigisse tuanni uel tirones uocaibãtur
nantiro fortis de qualibus domnus loquitur dicens. per
me reges regnant. et tiranni obtinent terram. Iam pos¬
tea in usum accedit tirannios uocari ressimos atq impro¬
bos reges lumiriose dominacoĩs cupiditatẽ et crudelissimã
dominacoem in populis exercentes. Rex mistice deus intes¬
ligitur. ut est illud in psal. Deus autẽ rer noster ante
secula. Regia est autem sancta ecclĩa ut est illud in
plal. astitit regma a dextrs tius. Item reges a postoli
siue sancti ceteri sunt ut legitur in psal. Deus qui das

Expanded text:
Reges autem ob hanc causam apud Graecos basileis vocantur, Reges autem ob hanc causam apud Graecos basileis vocantur, quia, tanquam bases populum sustinent, unde et bases coronas habent: quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni Graece dicuntur, iidem Latine et reges; nam apud veteres inter regem et tyrannum nulla discretio est, ut: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni. Vel tyrones vocabantur. Nam tiro fortis, de qualibus Dominus loquitur dicens: Per me reges regnant, et tyranni obtinent terram . Jam postea in usum accedit, tyrannos vocari pessimos atque improbos reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes. Rex mystice Deus intelligitur, ut est illud in psalmo: Deus autem rex noster ante saecula . Regina est autem sancta Ecclesia, ut est illud in psalmo: Astitit Regina a dextris tuis. Item reges apostoli, sive sancti caeteri sunt, ut legitur in psalmo: Deus qui dat
Abbreviated transcription (Latin):
que non habeant reges tamen hoc uerbo concluditur. qͥc¬
quid gentium ẽẽ sentitur. quod dicitur cantate ad aĩe
respicit puritatem. psallite ad oꝑa sanctissimo queqz
domino probantur accepta. qui ascendit fuper celos ce¬
lorum . Domnius utiqz qui de celo descendit ad liberãdũ
infurmitatis nr̃e naturã. ip̃e eciam super celorum celos.
ascendit. quia fedet ad dexteram patris. Ahoriente ueluõ
quod dixit iherosolimam euidenter ostendit que est in
orientis partibus collocata. unde dominus apostolis ui¬
dentib ascendit ad celos. Reges a regendo uocati sũt eñ
sacerdos sanctificando ita et rex aregendo. Non autẽ reqͭ
qui non corrigit. Recte igitur faciendo nomen tenetur.
peccando amittitur. unde ⁊ apud ueteres tale erat pro¬
uer bium. rex eris si recte facias. si non facias non ers.
Regie uirtutes precipue iusticia ⁊ pietas. plus autẽ in
regibus laudatur. pietas. nam iusticia per se seuera est.

Expanded text:
quae non habeant reges, tamen hoc verbo concluditur, quidquae non habeant reges, tamen hoc verbo concluditur, quidquid gentium esse sentitur; quod dicitur, cantate, ad animae respicit puritatem; psallite, ad opera sanctissima, quaeque Domino probantur accepta. Qui ascendit super coelos coelorum: Dominus utique, qui de coelo descendit ad liberandum infirmitatis nostrae naturam, ipse etiam super coelorum coelos ascendit: quia sedet ad dexteram Patris. Ab Oriente, velut quod dixit, Jerusalem evidenter ostendit, quae est in Orientis partibus collo cata. Unde Dominus apostolis videntibus ascendit ad coelos. Reges a regendo vocati; sicut enim sacerdos a sanctificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: Rex eris, si recte facias; si non facias, non eris. Regiae virtutes praecipuae, justitia et pietas; plus autem in regibus laudatur pietas; nam justitia per se severa est.
Abbreviated transcription (Latin):
sui. et regnabit in dono iacob ieternum ⁊ regni euis nõ
erit finis. Ad cuius regni possessionem ip̃e nõs quottidie
uocut per scripturas sacras et predicatores euangelu ut spe¬
remus ⁊ desideremus celestia illucqz peruenire per rectam
fidem et bona opera contendamus. ad quod in die iudicu
ip̃e rex regum cum sederit in sede maiestatis sue et congre-¬
gabuntur ante eum omnes gentes ⁊ electos suos qui adep¬
tris eius erunt inuitat dicens. Uenite benedicti prĩs mei
percipite regnum quod uobis paratũ est ab origine mũdi.
Ceterum in hoc mundo illa regna laudabilia sunt que
subiciuntur regi uero domino uidelicet xp̃o. qui in toto
orbe terrarum ingentibz et locis diuersis dilatans eccliãz
gubernat ac regit secundum uoluntatem suam. Ad que
regna loquitur propheta in psalmo dicens. Regna terte
xintate deo psallite dommo psallite deo qui ascendit suꝑ
telos celorum ad orientem. Dicens eñ regna tre omne qe¬
nus humanum significare uoluit. quia licee sint gẽtes

Expanded text:
ernum, et regni ejus non erit finis . Ad cujus regni possessionem ipse nos quotidie vocat per Scripturas sacras et praedicatores Evangelii, ut speremus et desideremus coelestia, illucque pervenire per rectam fidem et bona opera contendamus: ad quod in die judicii ipse Rex regum cum sederit in sede majestatis suae, et congregabuntur ante eum omnes gentes, et electos suos, qui a dextris epercipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Caeterum in hoc mundo illa regna laudabilia sunt, quae subjiciuntur regi vero, Domino videlicet Christo, qui in toto orbe terrarum in gentibus et locis diversis dilatans Ecclesiam gubernat ac regit secundum voluntatem suam. Ad quae regna loquitur Propheta in psalmo, dicens: Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino, psallite Deo, qui ascendit super coelos coelorum ad Orientem . Dicens enim, regna terrae, omne genus humanum significare voluit; quia licet sint gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
fullonum familiare. tercium liquorem usus eius ad la¬
nas fulfindas quo candorem molliciemqz prestat. Quar¬
cum ad licima marime conficienda aptum. Sulfuris tã¬
ta uis est ut morbos comiciales deprehendat nitore suo
ipositus ignibus ardescens incalice uini prunaqz sub¬
dicã arcunferens exardeus centibus reperasso pallorẽ
dirum uelut de functorum effundit. quid in sulphure
nisi fetor carnis: et quid per ignem insi ardor desideru
carnalis exptimitur: cum ergo habitantiũ sodomis uel
gomorra carnis celera punire dominus decreuisset: in ip̃a
qualitate ulcionis innotuit maculam criminis. sulphur
quippe fetorem habet ignis ardorem qui itaq ad peruersa
desideria ex carnis fetore acserant. dignum fuit ut finuil
suphure peurent et igne: quatenus ex iusta penai dii¬
cerent ex in iusto desiderio quid fecissent. De glebis¬

Expanded text:
fullonum familiare; tertium liquor est, usus ejus ad lafullonum familiare; tertium liquor est, usus ejus ad lanas suffindas, quia candorem mollitiemque praestat. Quartum ad elychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est, ut morbos comitiales deprehendat nidore suo impositus ignibus Anaxilaus calicem vini, prunaque subdita, circumferens exardescentis repercussu, pallorem dirum velut defunctorum convivis offundit. Quid in sulphure, nisi fetor carnis? et quid per ignem, nisi ardor desiderii carnalis, exprimitur? Cum ergo habitantium Sodomis vel Gomorrhae carnis scelera punire Dominus decrevisset, in ipsa qualitate ultionis innotuit maculam criminis; quippe fetorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis fetore arserant, dignum fuit ut simul cum sulphure et igne perirent: quatenus ex justa poena discerent ex injusto desiderio quid fecissent. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
conum inuinabiles per seuerarunt in omnib sequẽtia
premonstrat. Creta ab insula creta ubi melior ẽ nomer
traxit creta imolia candida est: Acunea italie in sula
dicta quarum altera uestimentorum preciosos colores
emolliet contristatus sulphure quodam intore exilarat
altera geninis utorem prestat. Creta argentaria et
a candida appellata eo quod nnitorem argento i
Terra sanna a samo insula dicta glutinosa et candida
et lingue lenis medicamentis ⁊ uasculis neccessaria. sul¬
phur uocatum quia igne accenditur ut emi ignis est
nam uis ex aquis feruentibz sentit. neqz alia res faciliꝰ
accenditur nasatur in insulis eolus inter siciliam et it¬
liam quas ardere dicunt. Inuenitur ⁊ in aliis locis effos¬
sum. huius genera quatuor: unum quod foditur trãs¬
lucetqz et iuret quo solo ex omnibus generib medici utũ¬
tur alterum quod appellant glebam: usibus tantum

Expanded text:
ionum invincibiles perseverarunt, in omnibus sequenda ionum invincibiles perseverarunt, in omnibus sequenda praemonstrat. Creta ab insula Creta, ubi melior est, nomen traxit. Creta Cimolia candida est: a Cimaea Italiae insula dicta, quarum altera vestimentorum pretiosos colores emolliens, contristatos sulphure, quodam nitore exhilarat; altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida appellata eo quod nitorem argento reddat. Terra Samia a Samo insula dicta, glutinosa et candida, et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Sulphur vocatum, quia igne accenditur: ut  Forte ur enim ignis est: nam vis ejus in ex aquis ferventibus sentitur; neque alia res facilius accenditur: nascitur in insulis Aeoliis, inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Hujus genera quatuor: unum, quod foditur translucetque et viret, quo solo ex omnibus generibus medici utuntur; alterum, quod appellant glebam, usibus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
s illud ueri prouecbumm canis reuersus ad suu
mitum. et suslota in uolutabro luti. Argilla abargis
uocata apud quos primum ex ea uala confecta sunt.
et significat sanctam scripturam. unde legitur in libro
regum quod omnia uasa que feat hiram salomoni indo¬
mo domini de auricaleo erant in regione iordanis uidit
ea rex margillos aterra. Apte in regione iordanis fusa
sunt uasa domius domini inquo uidelicet flumine dñs
noster baptiz ari dignatus est et tinctus aquarũ undis
nobis elententum aquarum in ablucionem pecca torũ
conuertit. Argillosa autem t̾ra de qua facte sunt for¬
me ad fundenda uasa domini que meluis quam scriptu¬
ra sacra de qua regulam bene uiuendi accipimus ualet
intelligi. quasi enim argilla ignibus durata formau
uasis domini quanta ⁊ qualia fieri debeant ex hibecẽ
nobis scripturam regulam iusticie quam sequamus ol¬
tendit. sanctorumq̃ nobis exempla qui in igne taibulai¬

Expanded text:
eis illud veri proverbium: canis reversus ad suum eis illud veri proverbium: canis reversus ad suum vomitum: et sus lota in volutabro luti . Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sunt: et significat sanctam Scripturam: unde legitur in libro Regum , quod omnia vasa quae fecit Hiram Salomoni in domo Domini, de aurichalco erant, in regione Jordanis vidit ea rex in argillosa terra: aperte in regione Jordanis fusa sunt vasa domus Domini, in quo videlicet flumine Dominus noster baptizari dignatus est, et tinctus aquarum undis, nobis elementum aquarum in ablutionem peccatorum convertit. Argillosa autem terra, de qua factae sunt formae ad fundenda vasa Domini, quae melius, quam Scriptura sacra, de qua regulam bene vivendi accipimus, valet intelligi: quasi enim argilla ignibus durata formam vasis Domini, quanta et qualia fieri debeant exhibet, cum nobis Scripturam regulam justitiae, quam sequamur, ostendit: sanctorumque nobis exempla, qui in igne tribulat
Abbreviated transcription (Latin):
soliditate terre uiuenciũ quasi pulius abicitur. quia
sua leuitate ad firmamentũ mandatorum se tenere nõ
uotuit. linius autem terrenam materiam humami corpis
gnificat ut ẽ illud: formauit ergo hominem dñe
spiritus in qua uiueret creauit. Aliter limus cenum ⁊ sot¬
des exprimit uiciorum in quibus polluitur homo: simili¬
ter ⁊ lutum duplicem significacoem habet. hoc est earnis
humane: et pollucionem iuciorum. Unde dominus legĩ¬
tur in euangelio lutum ex sputo fecisse et cecr̃nati ocułos
aperuisse expuit enĩ interram et fecit de saliua lutum
guia uerbum caro facctum fide incacnationis eius im¬
buit genus humanum quod ceciem erat anatiuitate
hoc est ab origine primi hominis: et sie ad piscinam silee
hoc ẽ ad baptisim sactumentum illud misit: econtracio
uero lutum ponitur quando sordes significat uiciorum.
unde est illud per quõd. de pecratoribus ait. contigit eni

Expanded text:
soliditate terrae viventium, quasi pulvis abjicitur: quia soliditate terrae viventium, quasi pulvis abjicitur: quia sua levitate ad firmamentum mandatorum se tenere non potuit. Limus autem terrenam materiam humani corporis significat, ut est illud: Formavit ergo hominem Dominspiritus, in qua viveret, creavit. Aliter limus coenum et sordes exprimit vitiorum, in quibus polluitur homo. Similiter et lutum duplicem significationem habet; hoc est, carnis humanae, et pollutionem vitiorum. Unde Dominus legitur in Evangelio lutum ex sputo fecisse, et caeci nati oculos aperuisse: Exspuit enim in terram, et fecit de saliva lutum , quia Verbum caro factum fide incarnationis ejus imbuit genus humanum, quod caecum erat a nativitate, hoc est, ab origine primi hominis: et sic ad piscinam Siloe, hoc est, ad baptismi sacramentum illud misit; econtrario vero lutum ponitur, quando sordes significat vitiorum. Unde est illud Petri, quod de peccatoribus ait - Contigit enim
Abbreviated transcription (Latin):
uere et glebis terre.¬
uliuis dictus quod uiuenti pellatur tollitur
emm eus flatu nec resistit neestare nouit
sicut ait propheta . tanquam pulus quem
proiat uentus afacie terre. Limus uocatus
quod leuis sit. Cenum est uorago luti. Cims ex incendio
dicitur. Ab eo enm fit fauilla quod per ignem effecta sit.
nam fos ignis ẽ. Gleba quõd sit globus pulueris eñ col¬
lectione compingitur et in uno glomere adunatur: tra
autem ligata gleba est. soluta pulius. lutiem uocatum
quidam per antifrasin putant quod non sit lotum hoc ẽ
mundum. Nam omne lutum immundum est. Uoluta¬
bra appellata quod ibi pore uolutentur. Uligo sordes
limi uel aque limose sunt. Pulius significat corrupcio¬
nem humane nature uel leuitatem humane mentis
ut est illud̃ in psalmis quod de peccatore scriptum est: et
erit tanquam pulius quem proict uentus a facie t̾re.
puluis enim ut supra diximus. est resolucio terre ⁊ homo
terremis quando inflatur seductorio uento superbie de

Expanded text:
vere et glebis terrae.vis dictus, quod vi venti pellatur: tollitur enim ejus flatu, nec resistit, nec stare novit, sicut ait Propheta: Tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Limus vocatus, quod lenis sit. Coenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur. Ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit: nam phos ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione compingitur, et in uno glomere adunatur: terra autem ligata, gleba est soluta, pulvis. Lutum vocatum quidam per antiphrasin putant, quod non sit lotum, hoc est mundum. Nam omne lutum immundum est. Volutabra appellata, quod ibi porci volutentur. Uligo sordes limi vel aquae limosae sunt. Pulvis significat corruptionem humanae naturae, vel levitatem humanae mentis; ut est illud in psalmis, quod de peccatore scriptum est: Et erit tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Pulvis enim ut supra diximus est resolutio terrae: et homo terrenus quando inflatur seductorio vento superbiae, de
Abbreviated transcription (Latin):
eluditur. Sie enim de ip̃o et iohannes baptista dicit me¬
dius autem uestrum stat quem uos non scitis. Addit et
deorum ut euidẽcius de hominibus dictum aduerteres
nter quos corporaliter habitasse cognoscitur u
est et cum hominibz conuersatus est. Nam hoc dictum
de hominibus sepius inueninius. unde et ad moysen di¬
at. Constitui te deum pharaoni. et inferius psalmus
pe dicturus est. ego dixi du estis ⁊ filii excelsi
Sic enim ⁊ filios dei homines uocamus. Q si ad naturã
deitatis referas unum est uerbum quod ueraciter ac pro-¬
prie sie debeat nuncupari. Dicimus nonniũqͣz abusiue
deos ⁊ suꝑas potestates sicut ait apls̃. Et si sint qui dicã¬
tur du siue incelo siue mntr̃a. Nobis autem unus est deꝰ
aplõs atqz iustos qui maiestatis eius monita fidemq
secuti sunt. Discernere enĩ ad prescienciam pertinet in¬
tellectũqz diuinum qui nos de massa peccati eripit et

Expanded text:
cluditur. Sic enim de ipso et Joannes Baptista dicit: Mecluditur. Sic enim de ipso et Joannes Baptista dicit: Medius autem vestrum stat, quem vos non scitis . Addit et, deorum, ut evidentius de hominibus dictum adverteres, inter quos corporaliter habitasse cognoscitur Chest et cum hominibus conversatus est . Nam hoc dictum de hominibus saepius invenimus. Unde et ad Moysen dicit: Constitui te Deum Pharaoni ; et inferius psalmus ipse dicturus est: Ego dixi: Dii estis et filii Excelsi omnes . Sic enim et filios Dei homines vocamus. Quod si ad naturam deitatis referas, unum est Verbum, quod veraciter ac proprie sic debeat nuncupari. Dicimus nonnunquam abusive deos et superas potestates, sicut ait Apostolus: Et si sint, qui dicantur dii, sive in coelo sive in terra. Nobis autem unus est Deusapostolos atque justos, qui majestatis ejus monita fidemque secuti sunt. Discernere enim ad praescientiam pertinet, intellectumque divinum, qui nos de massa peccati eripit et
Abbreviated transcription (Latin):
rito quõ in illis uera sciencia non est qui creatoris sui ne
secundant arbitrio. sic ⁊ sapientes philosophos dicinus.
Sed hos persequitur apłs diffinitiua sentencia dicens. sa¬
piencia huius mundi stulticia est apud deum. Unde nec¬
cesse est ut hoc scientes pro non intelligentibz eos habeantꝰ
Demon igitur est adeo quadam sicut ⁊ bonorum angelorũ
excellens hommes creata suba. que propria faciẽte suꝑbia
eousq peruenit ut naturali dignitate deposita malis oꝑi¬
bus semper insistit; Tamen alibi scriptum est. Deus stetit
in sinagoga deorum in medio autem deos discernit. Uno
uerbo i hẽ up̃s mirabili nobis breuitate declaratur. Ipse
eim deus stetit in sinagoga qui sedit ad derterã patris.
Situs emm isti corporales sunt. Nam si maiestatem eius ĩ¬
tendas ubiq totus ubiq plems est. Hec potest dici natiua
deicatis stare uel sedere qui nulla loci de terminacõe con-¬

Expanded text:
rito, quoniam in illis vera scientia non est, qui Creatoris sui non rito, quoniam in illis vera scientia non est, qui Creatoris sui non secundant arbitrio: sic et sapientes philosophos dicimus. Sed hos persequitur Apostolus definitiva sententia, dicens: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Unde necesse est ut hoc scientes pro non intelligentibus eos habeamus. Daemon igitur est a Deo quaedam, sicut et bonorum angelorum, excellens omnino creata substantia, quae propria faciente superbia eo usque pervenit, ut, naturali dignitate deposita, malis operibus semper insistat. Tamen alibi scriptum est: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Uno verbo Jesus Christus mirabili nobis brevitate declaratur. Ipse enim Deus stetit in synagoga, qui sedit ad dexteram Patris. Situs enim isti corporales sunt. Nam si majestatem ejus intendas, ubique totus, ubique plenus est. Nec potest dici natura deitatis stare vel sedere, quia nulla loci determinatione con
Abbreviated transcription (Latin):
Lamias quas fabule tradunt infantes corripere ac lamare
solitas a lamando specialiter dictas. Pilosi qui grece pa
latine ncubi appellantur siue in uu abineundo
sim cum ammalibus. unde et in cubi dicuntur ab ncũ¬
bendo host est stuprando sepe enim improbi existũt eciam
mulierib ⁊ earum paragunt concubitũ quos demones
gallidusios nuncupant. ꝙ assidue hanc mimundiciam
paragunt. Quem autẽ uulgo incubonem uocant hunc
romani faunum ficarium dicunt. Ad quem oracius dix ͭ
faune nimpharum fugienciũ amator per meos fines et
aprica rura lenis incẽdas. sed falsis dus et figmentis
homnium spretis de quibus psalmista ait. Dumes dii gẽ
demonia: domnius autẽ celos fecit. Differẽtiam
que nulli prestant sed in se credentes semper decipiunt sey
illudunt. Nam quãus demones latine scientes uocentur
ita dicimus quos execracõe dignos iudicamus. Non imme¬

Expanded text:
Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Invi ab ineundo passim cum animalibus, unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est, stuprando: saepe enim improbi existunt etiam mulieribus et earum peragunt concubitum, quos daemones Galli Dusios nuncupant, quod assidue hanc immunditiam peragunt. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicit: Faune, Nympharum fugientum amator, Per meos fines et aprica rura Lenis incedas Sed falsis diis et figmentis hominum spretis, de quibus Psalmista ait: Omnes dii gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit ; differentiam quae nulli praestant: sed in se credentes semper decipiunt, semper illudunt. Nam quamvis daemones Latine scientes vocentur,ita dicimus, quos exsecratione dignos judicamus: non imme
Abbreviated transcription (Latin):
ros fuit nuncupatus. Hoc uelud misticum signi
tare quo nomme appellant alicuius meriti ammas
defunctorũ quasi heroas. id est uiros aerios et celo dignos
propter sapientiã ⁊ fortitudinẽ. Penates gentiles dice¬
bant omnes deos quos domi colebant. et penates dicci
ꝙ essent in penetralibus. id̃ est in seccetis. hii dii quomo¬
do uocabantur uel que nomma habuerint ignoratur Ma¬
nes deos mortuorum dicũt. quorum potestatẽ inter lunã
et cerrã asserunt. aquibz et mane dictum existimant
quos putant habere qui manus id est rarus est. manae
dictos siue qui late manant per auras suie quia mittes
sunt inmambus contrauio nomine hoc appellantu
Apuleiꝰ autem ait eos cataantifrasim diai manes ha
est mites ac mõdestos cum sint terribiles et in maute
ut parcas ut cumemides. Laruas ex hominibus facte
demones auint qui meriti mali fuerint quarũ natura
diatur terrere paruulos et in angulis garuire tenebrosis.

Expanded text:
Eros fuit nuncupatus: hoc velut mysticum signifEros fuit nuncupatus: hoc velut mysticum signiftare, quo nomine appellant alicujus meriti animas defunctorum, quasi aeroas, id est, viros aerios et coelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. Penates gentiles dicebant omnes deos, quos domi colebant: et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est, in secretis. Hi dii quomodo vocabantur, vel quae nomina habuerint, ignoratur. Manes deos mortuorum dicunt, quorum potestatem inter lunam et terram asserunt: a quibus et mane dictum existimant, quos putant ab aere, qui manus, id est, rarus est: manes dictos, sive quia late manant per auras, sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos cata antiphrasin dici manes, hoc est, mites ac modestos, cum sint terribiles et immanes, ut Parcas, ut Eumenides. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, quod meriti mali fuerint, quarum natura dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis.
Abbreviated transcription (Latin):
ad bonoo et ad malos uenit. fatum autem afortuna sere¬
rant: portunam quasi sit inhis quo fortuatu ueniunt.
nuilla palam causci. fatũ uo appositũ snigullis. statatũ
auint. Auint et tres furias feminas criitas serpen-¬
tibus propter tres effectus que in aninis hominũ mul¬
tas per turbacões gignunt. et interdum cogunt delin¬
guere ut nec fame piculi ue respectum habere ꝑmittãt.
Ira que uindictam cupit. cupiditas que desiderat opes.
libido que appetit uoluptates. Que ideo furie appellã¬
tur ꝙ stimulis suis mentem feriant ⁊ quietam ẽẽ non
smãt. Nimphas deas aquarum putant dictas anbr¬
bus nam ex nubibz aque unde nomen diriuatũ min.¬
phas aquarum deas quasi numina limpharũ. Ipsas
autem dicunt et musas quas et limphas. nec in mea-¬
to. nam aq̃ motus musicẽ effecit. Nimphacum apud̃ gẽ¬
tiles uaria sunt uocabula. Nimphas quippe montium
et ideo nescio quis filius eius secundum grecorũ fabulã

Expanded text:
ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna sepaad bonos et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuito veniunt, nulla palam causa, Fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt delinquere, ut nec famae periculive respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit: cupiditas, quae desiderat opes: libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, et quietam esse non sinant. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus: nam ex nubibus aquae, unde nomen derivatum; nymphas aquarum deas, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas, quas et nymphas, Nec immerito: nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium et ideo nescio quis filius ejus secundum Graecorum fabulam
Abbreviated transcription (Latin):
audii etc̾. Q emin dictum est semel locutus est intel¬
ligitur immobiliter hoc est incõmutabiliter est locutus
sicut nouit incõmutabiliter omma que futura sunt et
ip̃e faturus est. Tria autem fata fingunt incolo ⁊ fuso
digitisq fila exlana torquentibz propter tria tempora
pretitum quod in fuso iam netũ atqz inuolutum est. p̾¬
sens quõd inter digitos nentis trahitur. futuram in la¬
na que colo implicata est et quõd ad huc per digitos nẽ¬
tis ad fusum tanq presens ad preteritum traiciendũ est
quas tres ẽe uoluerunt. unam que uitã hominis ordra¬
tur alteram que conterat. terciam que rumpat. inci¬
pinus enim cum nascimur sumus cũ uiuinus. desu¬
nus cum interimus. Fortunam a fortuitis nomẽ habẽ
diaint qsi deam quandam res humanas uarus casibus
et forburtis ⁊ssicdentem. Uuide: cecã appellant eaꝵ passim
n quollibet incurrens sine ullo eramine meritoriem et

Expanded text:
audivi, etc. . Quod enim dictum est, semel locutus est: intelaudivi, etc. . Quod enim dictum est, semel locutus est: intelligitur immobiliter, hoc est, incommutabiliter est locutus, sicut novit incommutabiliter omnia, quae futura sunt, et ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo et fuso digitisque fila ex lana torquentibus propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso jam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos nentis trahitur: futurum in lana, quae colo implicata est, et quod adhuc per digitos nentis ad fusum, tanquam praesens ad praeteritum, trajiciendum esquas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim, cum nascimur: sumus, cum vivimus: desumus, cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quamdam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem. Unde et caecam appellant eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo examine meritorum et
Abbreviated transcription (Latin):
uelut limphatia p̾cauebant. Huius capitis imaginem
sibi in heremo uidei fecerũt. fauni a fando uelut a potelfa¬
nis dicti quod uoce non signis ostendere uiderentir futura.
In lucis emi consulebantur a pagamis et responsa illis
non signis sed uocibus dabant. Tenium autem dicunt ꝙ
quast uim habeat oĩm recum gignendarum seu agignẽ¬
dis liberis. uñ ⁊ genitales lecti dicebantur ager
qui nouo marito sternebantur. Hec ⁊ alia sunt gentili¬
um fabulosa figmenta q̃ interpretata sic habentur ut
ea non intellecta dampnabiliter tamen adorent. Fatum
autem dicunt ẽẽ quicguit dii fantur. quicgiud iupiter
fatur. a fando igitur fatum dicunt id̃ est aloquendo qͥ
inisi hoc nomen iam in alia re soleret intelligi quo corda
hominũ nolumus inclinare. racionabilitet possemus a
fando fatum appellare. non enim abnuiere possumus ẽẽ
scriptum in litteris sanctus semel locutus est deus duo hec

Expanded text:
velut lymphatici praecanebant. Huius capitis imaginem velut lymphatici praecanebant. Huius capitis imaginem sibi in eremo Iudaei fecerunt. Fauni a fando, vel ἀπὸ τῆς φωνῆς dicti, quod voce, non signis ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorent. Fatum autem dicunt esse quidquid dii fantur, quidquid Iuppiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est a loquendo. Quod nisi hoc nomen iam in alia re soleret inthominum nolumus inclinare, rationabiliter possemus a fando fatum appellare: non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec
Abbreviated transcription (Latin):
deum. Unde pan. quasi ommia dicunt. Isis ligua egypao¬
um tr̃a appellatur. quam isim uolunt ẽẽ. Fuit autẽ isis
egypaios literas docuit. et t̾ras colere instituit propter qd
et terram eius nomine appellauerũt. Sarapis oĩm ma-¬
uimus egyciorum deus ip̃e est apis rex arginorũ. qui naui¬
hus trasuectus in egyptũ cũ ibidem mortuus fuisset se¬
rapis appellatus est. propterea quia arca inqua mortu
ponitur quam sarcofagum uocant. saros dicitur grece
et ibi eum uenerari sepultũ ceperunt priusꝙͣ̃ templum
ius esset instructum. sed apis. Sorapis primo den
lictera cõmutata serapis dictus est. Apis fuit apud e¬
gypaos taurus serapi consecratus et ab eo ita cognonniã¬
tus quem egyptus instar numĩs colebat eoꝙ de futuris
daret quedam manifesta signa. Apparebat enim in mẽ¬
phis quem centũ antistites prosequebantur et repente

Expanded text:
deum; unde Pan quasi omnia dicunt. Isis lingua Aegyptiodeum; unde Pan quasi omnia dicunt. Isis lingua Aegyptiorum terra appellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis a veniens Aegyptios litteras docuit, et terras colere instituit; propter quod et terram eius nomine appellaverunt. Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Ipse est Apis rex Argivorum, qui navibus transvectus in Aegyptum, cum ibidem mortuus fuisset, Serapis appellatus est; propterea quia arca, in qua mortuus ponitur, quam sarcophagum vocant, σορὸς dicitur Graece, et ibi eum venerari sepultum coeperunt, priusquam templum eius esset instructum. Velut σορὸς et Apis, Sorapis primo, deinde una littera commutata Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Menphis. Quem centum antistites prosequebantur et repente
Abbreviated transcription (Latin):
emm demon fornicacionis qui ideo alatus pingitur quia
nichil amantibz leuius nichil mutabilius iuenitur.
Puer pingitur quia stultus est ⁊ irracionabilis amor.
Sagutã ⁊ facem tenere fingitur. Sagittã quia amor cor
Culnerat facem quia in flaminat. Pan dicũt greci latim
siluanum deum rusticorum quem in nature similtudinẽ
formauerunt. unde ⁊ pan dictus est id est omne fingũt
emm eum ex uniuersali elementorium specie habet enĩ
cornua in similitudinem radiorum solis ⁊ lune. distinctã
maculis habet pellem propter celi sydera. Rubet enimi
facies ad similitudinem etheris. Fistulam .uii. calamor
gestat propter armoniã celi in qua uii sunt tront. et
septem discrimĩa uocũ. Uillosus est quia tellus conuesti¬
ta est. Agenbus pars eius inferior feda est propter ar¬
bores et feras ⁊ peaudes. Caprinas ungulas habet ut so-¬
liditatẽ terre ostendat. Quem uocant rerũ ⁊ tocius nature

Expanded text:
enim daemon fornicationis. Qui ideo alatus pingitur, quia enim daemon fornicationis. Qui ideo alatus pingitur, quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et inrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur. Sagittam, quia amor cor vulnerat; facem, quia inflammat. Pan dicunt Graeci, Latini Silvanum, deum rusticorum, quem in naturae similitudinem formaverunt; unde et Pan dictus est, id est omne. Fingunt enim eum ex universali elementorum specie. Habet enim cornua in similitudine radiorum solis et lune. Distinctam maculis habet pellem, propter caeli sidera. Rubet eius facies ad similitudinem aetheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam caeli, in qua septem sunt soni et septem discrimina vocum. Villosus est, quia tellus convestita est †agitventibus†. Pars eius inferior foeda est, propter arbores et feras ut pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terrae ostendat, quem volunt rerum et totius naturae
Abbreviated transcription (Latin):
ita est. quanto minus origo eius innotuit. Pallae
dicta uel ab insula pallene in tracia in qua nutrita est
pallantem gigantem occiderit. Uenerẽ exinde dicunt nũ-¬
cupatam. ꝙ sine ui femina iurgo ẽẽ non desinat hanc gre¬
c affrodin uocant. propter spumam sangiums generãtẽ.
affrõdin enim grece spuma uocatur. ꝙ autem fingũt sa¬
turnum celi patri genitalia abscidisse ⁊ sanguiẽ fudis¬
se in mare atqz eo spuma. maris concreta uenus nata ẽ¬
illud aiint ꝙ coitus salsi humoris substantia est ⁊ inde
suco uiscerum liquido salsoqz constat. ideo autẽ uenerem
uulcam dicunt. uxorem quia uenerium officium non
sine calore consistit. unde est frigidus in uenere semor
Nlam ꝙ saturnus diatur patri celo uirilia amputasse in
mare cadentia uenerem creauerũt. quod ideo fingitur.
quia insi humor de celo in terram descenderet nichil crea¬
tur. Cupidinem uocatum ferunt propter amorem. Et

Expanded text:
ita, quanto minus origo eius innotuit. Pallas autem ita, quanto minus origo eius innotuit. Pallas autem dicta vel ab insula Pallene in Thracia, in qua nutrita est;vel quod Pallantem gigantem occiderit. Venerem exinde dicunt nuncupatam, quod sine vi femina virgo esse non desinat. Hanc Graeci Ἀφροδίτην vocant propter spumam sanguinis generantem. Ἀφρὸς enim Graece spuma vocatur. Quod autem fingunt Saturnum Caelo patri genitalia abscidisse, et sanguinem fluxisse in mare, atqillud aiunt, quod coitus salsi humoris substantia est, et inde succo viscerum liquido salsoque constat. Ideo autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia venereum officium non sine calore consistit; unde est: Frigidus in Venerem senior. Nam quod Saturnus dicitur patri Coelo virimare cadentia Venerem creaverunt, quod ideo fingitur quia nisi humor de caelo in terram descenderit, nihil creatur. Cupidinem vocatum ferunt propter amorem. Est
Abbreviated transcription (Latin):
¶Minerua apud grecos athenas dicitur. iõ est femina. ap̃od
latinos autem mineruã uocatã qͣsi deã et munus artiũ
uariarum. Hanc enim inuentricẽ multorũ inccemorum
perhibent. inde eam artem ⁊ racionem interpretãtur. q.
sine racõe nichil potest. contineri quia racio q̃ ex solo uĩs
nasctur amiũ quoq putant ẽẽ incapite et cerebao. ideo
eam dicunt de capite ionis ẽẽ natã quia sensis sapientis
quo inuenit ommia in capite sunt. In cuius pectore ideo capͦ
gorgonis fingitur ꝙ illic est omnis prudẽtia que confun¬
dit alios et imꝑitos et saxeos comprobant quod et in anti¬
quis imꝑatorum statius cerminus in medio pectore locatã
propter in sinuandam sapientiam et uirtutẽ. Hec miner¬
ua et tritonia dicitur. Triton enm affrice palus ẽ. circa
quam fertur uirgiali apparuisse etate. propter quod
tritonia nuncupata est. unde et tanto procliuius dea cre-¬

Expanded text:
. Minerva apud Graecos Athene dicitur, id est, femina: apud . Minerva apud Graecos Athene dicitur, id est, femina: apud Latinos autem Minervam vocatam, quasi deam et munus artium variarum. Hanc enim inventricem multorum ingeniorum perhibent: inde eam artem et rationem interpretantur, quia sine ratione nihil potest contineri; quae ratio, quia ex solo animo nascitur, animumque putant esse in capite et cerebro, ideo eam dicunt de capite Jovis esse natam, quia sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. In cuius pectore ideo caput Gorgonis fingitur, quod illic est omnis prudentia, quae confundit alios, et inperitos ac saxeos conprobat: quod et in antiquis Imperatorum statuis cernimus in medio pectore loricae, propter insinuandam sapientiam et virtutem. Haec Minerva et Tritonia dicitur. Triton enim Africae palus est, circa quam fertur virginali apparuisse aetate, propter quod Tritonia nuncupata est. Unde et tanto proclivius dea cred
Abbreviated transcription (Latin):
habere non dubium est ut ex ethua uulcanoqz datur in¬
telligi et ideo uirginem pictant. quia ignis inuiolabile
sit elementũ nichilqz nasci. possit ex eo quippe quia oĩa
que arripuerit assumat. Ouidius in fascis. Nec tu aliud̃
uestãqͣz uiuam intellige flaminam. Nata de flamina cor-¬
pora nulla uides. Propterea ⁊ uirgines ei seruire dicunt
eoqz sicut ex uirgine ita nichil ex igne nascatur.
iunonem dicunt quasi ianonem. id est iamiã pro purga¬
cionibus feminarum eoꝙ quasi portas matrũ natorum
pandat et nubencium maritis. Ued hoc philosophi. poete
autem iunonis iouis asserunt sororem et coniugẽ. iqnẽ
et aerem iouem. aquã ⁊ terram iunonem interpretant
quorũ duorum per mixtione uniuersa gignuntur ⁊ sorotẽ
dicunt ꝙ mundi pars est coniugem ꝙ commixta coeat.
Unde ⁊ uirgilius. Tu pater ommpotens fecundis imbrib
ether coniugis ingrenium descendit .

Expanded text:
habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur inhabere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi; et ideo virginem dictant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque nasci possit ex eo, quippe qui omnia quae arripuerit assumat absumat. Ovidius in Fastis: Nec tu aliud Vestam quam vivam intellige flammam. Nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicunt, eo quod sicut ex virgine, ita nihil ex igne nascatur. Junonem dicunt, quasi Janonem, id est, januam pro purgationibus feminarum, eo quod quasi portas matrum natis, et naturas pandat nubentium maritis. Sed hoc philosophi. Poetae autem Junonem Jovis asserunt sororem et conjugem; ignem et aerem Jovem; aquam et terram Junonem interpretantur, quorum duorum permistione universa gignuntur; et sororem dicunt, quod mundi pars est; conjugem, quod commista coeat. Unde et Virgilius: Tum pater omnipotens fecundis imbribus aether Conjugis in gremium laetae descendit. . . .