comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lionem. eruditionẽ. exercitationẽ.
ꝓpt̃ humiliationem uͦ: ut dũ hõ
in sensibilib reb que nat᷑a infra
ip̃m sunt. ex p̃cepto creatoris se
reucrendo subiẽ ex hac humilita¬
te. & obedientia deo magis place¬
at. et apud eum mereatur cuiꝰ ĩꝑio
salutẽ querit in inferiorib se. ⁊ si ñ
ab ilł s ꝑ illa a dõ. Propt̃ eruditio¬
nem ꝙ̃ instituta st̃: ut ꝑ id qd̾ foris
sibilem uirtutẽ que intus ẽ ag¬
noscendam mens erudiat᷑. Homo
enim qͥ añ pecc̾m̃ sine medio dm̃¬
uidebat. ꝑ peccm̃ a deo hebuit. ut
exercitatus. Propt̾ exercitationem
similit̃ instituta sunt: qr cũ hõ
ociosꝰ ẽc ñ possit. ꝓponit᷑ ei util
et salubris ex̾citatio in sacram̃¬
tis. qua uanã & noxiã declinet
occupationẽ. Non enĩ facile ca¬
pitur a temptatore: qui bono
uacat excicio. Uñ ieronimꝰ monet.
Semꝑ aliquid oꝑis facito: ut
te occupatũ diabolꝰ inueniat.
De triplici genere exercitationis.
unt autẽ exercitationum

Expanded text:
onem. Propter humiliationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus imperio salutem quaerit in inferioribus se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta sunt, ut per id quod foris sibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Dvidebat, per peccatum adeo hebuit, ut exercitatus. Propter exercitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat exercitio. Unde Hieronymus monet: Semper aliquid operis facito, ut te occupatum diabolus inveniat. 4. De triplici genere exercitationis. Sunt autem exercitationum
Abbreviated transcription (Latin):
Dictũ ẽ nob̾. qd quidã legitima
seruoꝵ matͥmonia potestatiua
quadã p̾sumptione dirimant.
non attendentes illud. qd ds̃
nob̾ uisũ est. ut coniugia seruo¬
Et hoc in illis obseruandum ẽ:
uͥ legał comiunctio fuit. ⁊ ꝑ uo¬
luntatẽ dñoꝵ. Attende finem
huiꝰ capituli. uͥ uidet᷑ inniu
p̃ter uoluntatẽ dñoꝵ int̃ seruũ
eancillã ñ posse conchi ꝯfpgua:¬
uł si contrahitur non eẽ ratũ.
Quib dam tñ idetur inter
eos posse fieri comugiũ: dñis¬
etiã ignorantib. De uiro qui
se facit seruũ ut diuidat᷑ ab
et ille ut causam prestet disci¬
dii se alicuiꝰ seruũ fecerit: nec
uxorẽ dimiitere. nec illa ob
uincłm comugũ in seruitutẽ
redigi poterit. Unde illud. Pe̾r
quidam ingenuus ingenuam
acceꝑit uxorẽ. & pꝰ filioꝵ ꝓcrea¬
tionẽ occasione diuortii ciuꝰdã
se seruũ fecit. Utrũ mulierẽ
necessario tenere debeat: & si te¬
nuerit an &̃ illa seruituti sub¬
ici debeat quositũ ẽ. Iudicatũ

Expanded text:
Dictum est nobis quod quidam legitima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione dirimant, non attendentes illud Matth. 1nobis visum est ut conjugia servoEt hoc in illis observandum est ubi legalis conjunctio fuit, et per voluntatem dominorum. Attende finem hujus capituli, ubi videtur innui praeter voluntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi conju si contrahitur non esse ratum. Quibusdam tamen videtur inter eos posse fieri conjugium dominis ignorantibus. 3. De viro qui se facit servum ut dimittatur aet ille ut causam praestet dissidii se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem redigi poterit, unde illud, in Tiquidam ingenuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii, cujusdam servum se fecerit. Utrum et mulierem necessario tenere debeat; et si tenuerit, an illa etiam servituti subjici debeat quaesitum est. Judicatum
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum ẽ ẽ qd non solũ
pͥme uł scd̾e nuptie sunt
licite: s etiã t̾cie ⁊ qͣrte non sunt
nuptias omnino licitas apłs
concedit. De t̃ciis aũ ⁊ qͣrtis & de
uir eiꝰ: cui uult nubat. Non
quotꝰ ubet: nec nob̾ diffinen¬
dum ẽ qđ non diffinit apłs:
Uñ ut breuit̾ respondeam nͦ
illas nuptias debeo damnare.
nec eis ue̾cundiã numerosita¬
tis auferre: nec contͣ huma¬
ne uerecundie sensũ audeo
dice̾ ut qͦtiens uoluerint nu¬
bant. nec ex meo corde potest
scͥpture auctoritas qͦtas libet
nuptias dãnare. Idem testatur
mo. uec cdãuari in eccłia diga¬
nam. imino trigamã. ⁊ ita lic̾e̾
qͥnto uł sexto. quẽadinodũ scdo
marito nibere. Apłs tñ bigamos
a sacerdotali honore excludit.
S hoc non facit ꝓ uicio diga¬
mie. unmo ꝓ sacram̃ti uircite:
ut sit una uniꝰ. sic̃ unica unici.
Illud tam̃ cesariensis concilii: ui¬
detur innuere digamiã ẽẽ pec¬
cũ penitentia digamꝰ indigeat.
qͥserit prb̃r qui talib nuptris

Expanded text:
ciendum est etiam quod non solum primae vel secundae nuptiae sunt licitae, sed etiam tertiae et quartae non sunt nuptias omnino licitas, Apostolus concedit. De tertiis autem et quartis, et de vir ejus, cui vult nubat. Non quotuslibet; nec a nobis definiendum est quod non definit Apostolus. Unde, ut breviter respondeam, nec illas nuptias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre; nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere ut quoties voluerint nubant; nec ex meo corde, praeter Scripturae auctoritatem, quotaslibet nuptias damnare. Idem testatur mo, nec damnari in Ecclesia bigamam, imo nec trigamam; et ita licere quinto et sexto, quemadmodum secundo, marito nubere. Apostolus tamen bigamos a sacerdotali honore excludit; sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caesarien. concilii videtur innuere, bigamiam esse peccum poenitentia bigamus indigeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ꝓpħam. mͦ poetã significat.
Cantor uͦ dr̃: qui uocẽ modula¬
tur in cantu. Huiꝰ sunt duo
genera: precentor scił ꝙ succen¬
tor. Precentor ẽ: qui uocẽ p̾mit¬
tit incantu. Succentor: qͥ subse¬
quent̃ cauendo respondet. Con
ꝯcentor ñ erit. His breuit̃ trac¬
tatis: admonendi sunt xp̃i mi
nistri. qͣt inꝰ sic̃ excellunt ordti¬
nis dignitate. ita p̃cellant in¬
te scĩtate. ut plebs eis cõmissa
eoꝵq cdisciplinis edocta gͣtant᷑
eis obediat. ⁊ eoꝵ imitatione de
die in diẽ ꝓficiat. a qͥb auuna
sacram̃ta ꝑcipiunt ⁊ missarũ
sollẽtua audiunt. Missa autẽ
memoratio fit in illo officio.
hostiã que missa ẽ.ad celestia
tendentes pꝰ eam: uł qr missus
celestis uenit ad ꝯsecͣndũ dlcũ

Expanded text:
m, modo poetam significat. Cantor vero vocatur, qui vocem modulatur in cantu. Hujus sunt duo genera: praecentor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. Concconcentor non erit. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt. Missa autem  cujus commemoratio fit in illo officio: hostiam quae missa est ad coelestia, tendentes post eam; vel quia missus coelestis venit ad consecrandum dominicum
Abbreviated transcription (Latin):
ritati et doctrine cet̾i sac̾do¬
tes subiecti sunt. Sollicitudo
nes: ep̃i nuncupant᷑. Nota qd
nificasse uidetur suꝑiꝰ: ⁊ me¬
tropolitarũ quos nunc archi
gentilib introducta uidetur:
qui suos flamines. alios simpli¬
cit̃ flamines. alios archifla¬
mines. alios ꝓthoflamines ap¬
pellabant. Sacerdotes enim
gentiliũ flamines dicebant᷑:
qui habebant in capite pilleũ.
in quo erat breuis uirga. de
tĩn in capite ligare ceperunt. Nu¬
dis enim capitib uicede eis fas ñ¬
erat. Uñ &. a filo quo utebantur
flamines dicti sunt. qͦͣsi filami¬
nes: s festis dieb filo deposito
pilleũ imponebant ꝓ sacdlotũ

Expanded text:
ritati et doctrinae caeteri sacerdotes subjecti sunt. Sollicitudo nes episcopi nuncupantur. Nota quod nificasse videtur, et metropolitanorum, quos nunc archiegentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, destum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, qnes. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii
Abbreviated transcription (Latin):
dum qd̃ intellectus & sci¬
eutia que dicuntur dona sp̃sscĩ.
alia sunt ab intellectu & scienti¬
a que naturaliter sunt in aĩa
hominis. He enim uirtutes suN
que ꝑ gr̃am infunduntur ani¬
mis fidelium. ut ꝑ eas recte uiuãt.
Illa uͦ naturalit̃ lit homo ex be¬
neficio creationis: a deo tameN
mantur atq adiuuantur: ut
uerbi gr̃a. intellectus naturał
peccato obtenebratus. ꝑ uirtu
atq iuuatur ad intelligendum.
gitur mentis ratio ad contem¬
plationem et delectationem¬
eterne ueritatis. Quod sapien¬
tia ista dei est. nec est illa q̃ d̃s c̃.
llud etiam sciendum ẽ qđ̵ sapien¬
tia de qua munc disserimus ñ
est illa dei sapientia rit ait au
sapientia. uera tamen q̃ sedm
dm̃ est. acuerus et precipuis
cius cultus ẽ. Si gͦ colat mens
hominis dm̃ cuius ab eo capax
ce. sed summe illius lucis par¬
ticipatione sapiens fit. Ista gͦ
hominis sapientia: dei etiam ẽ.
Uerum non ita dei ẽ: ut ea sa¬
piens sit ds̃. Non enim partici¬

Expanded text:
dum quod intellectus et scientia quae dicuntur dona Spiritus sancti, alia sunt ab intellectu et scientia quae naturaliter sunt in anima hominis; hae enim virtutes sunt quae per gratiam infunduntur animis fidelium ut per eas recte vivant. Illa vero naturaliter habet homo ex beneficio creationis; a Deo tamen.mantur atque adjuvantur, ut, verbi gratia, intellectus naturalis peccato obtenebratus, per virtatque adjuvatur ad intelligendum. gitur mentis ratio ad contemplationem et delectationem veritatis. 4. Quod sapientia ista Dei est, nec est illa quae Deus est. Illud etiam sciendum est, quod sapientia de qua nunc disserimus, non est illa sapientiasapientia, verumtamen quae secundum Deum est, ac verus et praecipuus cultus ejus est. Si ergo colat mens hominis Deum cujus ab eo capax ce, sed summae illius lucis participatione sapiens fit. Ista ergo hominis sapientia etiam Dei est; verum non ita Dei est, ut ea sapiens sit Deus. Non enim partici
Abbreviated transcription (Latin):
sus. ut cũ uidit̃. ego accipio
te in meam. si cdsiam. ñ ancil¬
lam. s coningẽ. Quia enĩ non
ancilla uł dña datur. ideo nec de
summo nec de uno a pͥncipio for¬
mata ẽ. s de latere uiri. ob ꝯuiga¬
lem societatẽ. Si de summo fieret
ut de capite: uidet᷑ ad dũatio¬
nem creata. Si uͭ de ino ut de
pedib: uidetur ad seruitutem
subicienda. S qr nec in dñam
nec in ancillam assumit᷑: facta
ẽ de necdio .i. de latere. qr ad con.¬
iugalẽ focietatẽ assumit᷑. Cũ gͥ
ficconuemunt. ut dicat uir.
accipio te in meã coniugẽ. ⁊ dicat
mulicr. accipio te in nicũ uirũ:
his u̾b uł aliis idem significanti¬
bus expͥmit᷑ consensus. ñ copule
carnał uł cohabitationis corꝑał.
s coniugał socictatis. Ex qua opor¬
tet cos cohabitare. nͥ forte causare

Expanded text:
sus: ut cum vir dicit: Ego accipio te in meam, non dominam, non ancillam, sed conjugem. Quia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assumitur, facta est de medio, id est, de latere, quia ad conjugalem societatem assumitur. Cum ergo sic conveniunt ut dicat vir: Accipio te in meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis vel cohabitationis corporalis, sed conjugalis societatis; ex qua oportet eos cohabitare, nisi forte causa re
Abbreviated transcription (Latin):
De qua resit consensꝰ ille. an de
carnali copula ande cohabita¬
ic quert̃tione. an de alio.
matrimoniũ faciat. cuiꝰ rei con¬
sensus ille sit an carnał copłe.
an cohabitationis. an utriͦq.
Si cohabitationis consensus
matͥmoniũ fac̃: tc̃ fr̃ cũ sorore.
pat̾ cũ filia pot̾ ꝯtͣhere matri¬

Expanded text:
De qua re sit consensus ille: An de carnali copula, an de cohabitatione, an de alio. matrimonium faciat, cujus rei consensus sit ille, an carnalis copulae, an cohabitationis, an utriusque. Si cohabitationis consensus matrimonium facit, tunc frater cum sorore, pater cum filia pote
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ds alit̃ fac̾e tub̾et. Scd̾m q:
uidet᷑ angło dipisse. Quom fi¬
et istud. qm uirũ ñ cognosco:
.i. me non cogniturã ꝓposu.
posset habt filium: s qr ñ quã¬
se rognitutã ꝓposuerat. dicit

Expanded text:
s aliter facere juberet: secundum quod videtur angelo dixisse: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco, id est, me non cognituram proposuposset habere filium; sed quia se nunquam cognituram proposuerat. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq si uiri post longã cap¬
tiuitatẽ reuersi ita indelectati¬
one suarũ coniugũ ꝑseuerant.
ut eas cupiant in suũ redire
consortiũ: dimiitendũ ẽ ꝙ ĩcul¬
pabile iudicandũ qđ̃ necessitas
intulit. ⁊ restituendũ qd̃ fides

Expanded text:
ideo si viri post longam captivitatem reversi ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiant in suum redire consortium, omittendum est et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituend
Abbreviated transcription (Latin):
te sunt. ut maluit his coherere
ꝗͣ ad legitimũ tͣnsut consorti¬
um: merito sunt notande. ita
ut eccłiastica cõmunione pͥuẽt᷑.
que de re excusabili ꝯtam ina¬
tionẽ cͥminis elegerunt. Rede
stnt laudande. Ex his ostendi¬
tur illos qui talit̃ uinguntur
ut credant utrũ int̾emptum
ꝑ ignorantiã aliꝗͣ habere excu¬
sationẽ de peccatis: ⁊ tñ pͥmã¬
copulã ẽẽ legitimã ñ secłam.
ueniã tñ hab̾e si carent obꝓbrio
male uoluntatis. S siqͥs relicta¬
in patria sua uxore in longui¬
quã abiens regionẽ aliã ducat.
deinde penicentia duetꝰ eã di¬
mittere uelit. asserens se aliam
habuisse que iriuut. nec eccłia ꝑ¬
mittat que qd ille asserit igno¬
rat: querit᷑ an in hac scła copu¬
la sit comugiũ. Sane dici pot̃
non ẽẽ comugiũ: ⁊ mulierẽ de
cͥmine excusari ꝑ ignorantiã.
uirũ aũ adult̾ium cõmisisse.
S ex quo ad pͥmã redire uolẽs
nec ualens cogit᷑ eccłie discipli

Expanded text:
t captae, ut malint his cohaerere quam ad legitimum redire consortium, merito sunt notandae, ita ut ecclesiastica communione priventur, quae de re excusabili contaminationem criminis elegerunt. Redeasunt laudandae. Ex his ostenditur illos qui taliter junguntur, ut credant virum interemptum, per ignorantiam, aliquam excusationem habere de peccato, et taitimam, non secundam; veniam tamen habere, si careat opprobrio malae voluntatis. Sed si quis relictain patria sua uxore in longinquam abiens regionem aliam ducat uxorem, deinde poenitentia ductus eam dimittere velit, asserens se aliam habuisse quae vivit, nec Ecclesia permittat, quae quod ille asserit ignorat, quaeritur an in hac secunda copula sit conjugium. Sane dici potest non esse conjugium, et mulierem de crimine excusari per ignorantiam, virum autem adulterium admisisse. Sed ex quo ad primam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae discipli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurandumq ẽ ut recipiat
quisq qđ ꝓpͥum ẽ. nec tñ culpa¬
bilis iudicetur. ⁊ qͣsi alienuiu¬
ris ꝑuasor habeatur. qui ꝑso
tur assumpsit. S ic enĩ multa q̃
ad eos qui in captiuitate ducti
sunt ꝑtinebant in ius alienũ
tͣnsire potuert: et tñ plene uis¬

Expanded text:
curandumque est ut recipiat quisque quod proprium est. Nec tamen culpabilis judicetur, et quasi alieni juris pervasor habeatur, qui perstur, assumpsit. Sic enim multa quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt, pertinebant, in jus alienum transire potuerunt; et t
Abbreviated transcription (Latin):
minis q̃ putantes uiros
suos int̾emptos in captiuitate.
uł ab iniqua dñatione nunꝗͣ
liberandos in alioꝵ comugia
transiert. si illi qͥ putabantur
ꝑisse remear̾t utr̃ eis redli de¬
beant. ⁊ an sccłi fornicati sint.
⁊ ipse ree adulterii. De hoc sic
ait leo papa. Necesse ẽ ut legi¬
timarũ federa nuptiarũ rein¬
tegͣnda credamꝰ: ⁊ remotis his

Expanded text:
minis quae putantes viros suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunquam liberandos, in aliorum conjugia transierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis hi
Abbreviated transcription (Latin):
non est spes. Quod enim uidet qͥs
quis sꝑat. Qd̃ attinet ad ñ uidẽ
uel que creduntur uel que sꝑansͣ.
fidei speiq cominune est. Distin¬
guitur tamenfides aspe: sicut
uocabulo. ita rationabili differẽ¬
tia. Est enim fides malarũ rerũ
et bonarum: quia et bona cre¬
duntur et mala. & hoc fide bo¬
na non mala. Est etiam fides
et preteritarum rerum. et pre¬
sentium & futurarũ. Credimꝰ
enim mortem xp̃i que iam pre¬
teriit. credimus sessionem que
nme est. credimus uenturum
ad iudicandum qd̃ futurumẽ.
lta fides et suarum rerum est
et alienarum. Nam et se qͥsq
credit eẽ. cepisse. nec fuisse utiq
sempit̃num. et alia atq alia. ñ
mͦ de aluis hominib multa que
ad religionem ꝑtinent. uerum
etiam de angłis credimꝰ. Spes au¬
tem non nͥ bonarum rerum. uec
nisi futurarum: et ad eum ꝑti¬
nentium qui earum spẽ gerere
ꝑhibetur. Redit ad primã ques¬
tionem. an scilieet fides & spes

Expanded text:
im videt quis, quid sperat? Quod attinet ad non videre vel quae creduntur, vel quae sperantur, fidei speique commune est. Distinguitur tamen fides a spe, sicut vocabulo, ita etiam rationabili differentia. Est enim fides malarum rerum et bonarum; quia et bona creduntur et mala, et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Credimus enim mortem Christi, quae jam praeteriit; credimus sessionem, quae nunc est; credimus venturum ad judicandum, quod futurum est. Item fides et futurarum rerum est, et alienarum. Nam et se quisque credit esse, coepisse, nec fuisse utique sempiternum: et alia atque alia non modo de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium qui earum spem gerere perhibetur. 3. Redit ad praemissam quaestionem, scilicet an fides et spes
Abbreviated transcription (Latin):
adipisci uelle qd̾ ñ oportet. Quiss
ita sit cecꝰ ut dicat aliquẽ iad eõ
beatũ quia uiuit ut uult. cum
ꝓfecto et si miser ẽẽt. minus t̃n
isset hab̾e pottusset: Mala enim
uoluntate uł sola miser quisq
efficitur: s miserior. cũ desideri¬
c̃e beati uelinit. id q ardentissimo
amore appetant. ⁊ ꝓpt̾ hoc cetera
quec̃ꝙ appetunt. nec quisꝗͣ pot̃
amare qd̃ oio quid uł quale sio
nescit. nec pot̾ nescire quid sit qd̾
se uelle scit: sequit᷑ ut õs beatã
uitã sciant. Om̃s aũ beati hñt

Expanded text:
i velle quod non oporteat. Quis ita caecus sit, ut dicat aliquem ideo beatum, quia vivit ut vult? cum profecto etsi miser esset, minus tamen isset, habere potuisset. Mala enim voluntate sed sola miser quisque efficitur; sed miserior, cum desideriesse beati velint, idque unum ardentissimo amore appetant, et propter hoc caetera quaecumque appetunt; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit quod velle se scit; sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati habent
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ. quom beate uiu̾e̾ uult
qui hoc non uult: Nonne ue¬
rius diximus. homo iste ñ uult
titẽ uiu̾e. quod solũ ẽ beate ui¬
uolunt: inmo pauci hoc uolt̃.
nolunt. ita ne falsũ erit. unde
nec ipst cicero dubitauit: Ait
Absit ut hoc falsũ ẽẽ dicamꝰ. Qd¬
beate uii̾e quã scãm uirtutem
beate uiue̾ uult. Nimis quidẽ
hoc uidet᷑ absurdũ. Tale ẽ enĩ.
ac si dicamꝰ. Quiñ uult beate
repugnantiã qͥs audiat: Quis
ferat: Et tñ ad hanc ꝯtrudit
necessitas. Si ⁊ om̃s beate uiue̾

Expanded text:
re; quomodo beate vivere vult, qui hoc non vult? Nonne verius dixerimus: Homo iste non vult tutem vivere, quod solum est beate vivolunt, imo pauci hoc volunt,nolunt. Itane falsum erit, unde nec ipse Cicero dubitavit? Ait Absit ut hoc falsum esse dicamus. Qsit beate vivere quam secundum virtutem beate vivere vult? Nimis quidem hoc videtur absurdum. Tale enim est ac si dicamus: Qui non vult beate repugnantiam quis audiat? quis ferat? et tamen ad hanc contrudit necessitas, si et omnes beate vivere
Abbreviated transcription (Latin):
cũ capescende retinende q beati¬
tudinis uoluntas una sit oĩũ.
ũn existat tanta de ipsa beatitu¬
dme rursus diu̾sitas uolunta¬
tum: non qd̃ eã aliqͥs nolit. s qd̃¬
eã non om̃s norint. Si enĩ om̃s¬
eã nossent: non ab aliis putaret᷑
ẽẽ in uirtute anum. ab aliis in
uoluptate corꝑis. ab aliis atq
aliis alibi atq alibi. Quomͦ g̾
om̃s ament qd ñ õs sciunt : oes
pot̃ amare qđ nescit. sicut supͣ
disputaui: Cur gͦ beatitudo

Expanded text:
cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim eam omnes noscerent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi, ab aliis in voluptate corporis, ab aliis atque aliis alibi atque alibi. Quomodo ergo omnes amant quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit, sicut supra disputavi? Cu
Abbreviated transcription (Latin):
fieri utrũ uera sit. & si uera frac¬
tio ẽ. cuiꝰ rei sit. uł in qua refi¬
at: cũ q ñ sit ibi alia sub̾a quã
ĩmortale ꝙ impassibile: in ipso
redarguit carnalẽ sensũ discipu¬
loꝵ. qui putabant xͥ carnẽ sicut
aliã in partes diuidendã. & mor¬
sib lacerandã. Ideo qͥb dã pla¬
cit qd̃ ñ sit ibi fractio sic̃ uidet᷑.
si putandũ ẽ in sacrificio u̾ita¬
tis. uł sicut fit in magoꝵ p̃stigi¬
is. uͥ delusione quadã fallunt᷑
qd̾ hoc illi dicunt. Non fallit
nos uisus nec fallitur: qd eẽt u
crederetur ita frangi nt uidet᷑.
nec illusio ẽ. qr ad utilitatẽ fidĩ
non ad deceptionẽ ita fit. sicut
&. xp̃c se ostendit duob discipłis
inuia in specie ꝑegͥni: nec in eo
ẽ. & non ẽ ibi res cuiꝰ uł in qua
sit illa sp̃es: ita ẽ ibi fractio que
non fit in aliqua re. qr nich il
ibi frangit᷑. Qd̃ mirabilit̃ dei

Expanded text:
fieri, utrum vera sit; et si ibi vera fractio est, cujus rei sit, vel in qua re fiat. Cumque non sit ibi alia substantia immortale et impassibile, in ipso redarguit carnalem sensum discipulorum, qui putabant carnem Christi sicut aliam in partes dividendam, et morsibus dilacerandam. Ideo quibusdam placet quod non sit ibi fractio sicut videtursi putandum est in sacrificio veritatis; vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur Ad hoc illi dicunt: Non fallit nos visus, nec fallitur; quod esset, si crederetur ita frangi, ut videtur. Nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem. ita fit; sicut et Christus se ostendit duobus discipulis in via in specie peregrini; nec in eo est, et non est ibi res cujus vel in qua sit illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei
Abbreviated transcription (Latin):
an baptismꝰ sit. De hoc zachariaᷤᷤ
mͥ nuntii. qd̾ fuit sacerdos in illa
ꝓuintia qͥ latinam lingnã pe¬
nitus ignorabat. & dũ baptiza¬
ret nesciꝰ latim eloqͥi infringens

Expanded text:
an baptismus sit? De hoc Zacharias papa Bot, nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat: et dum baptizaret, nescius Latini eloquii infringens
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis. quo nemo uult mori. qr
ad eo est naturalis ut eum petro
nec senectus abstulerit. Unde etiã
dñs ait. transeat a me calir iste.
sed uicit eum uis amoris. Ergo et
in xp̃o sed̾m humanitatem. & in
membris enis geminus ẽ affectꝰ.
Unus rationis caritar informa¬
tus: quo ꝓpter dm̃ quis nõ uult¬
inuere. Alter sensualitatis. carnis
infirmitati propinquus et ei
coniunctus: quo mors refugit᷑.
ratione cupit dissolui ꝙ cẽ cum
.xp̃o. Sensu autem carnis refugit
t recusat. Hoc habet humanus af¬
fectus qm̃ diligit uitam et odit

Expanded text:
mitatis, quo nemo vult mori, qui mitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit. Unde etiam Dominus ait: Transeat a me calix iste, sed vicit eum vis amoris. Ergo et in Christo secundum humanitatem, et in membris ejus geminus est affectus: unus rationis charitate informatus, quo propter Deum quis mori vult; alter sensualitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo mors refugitur. ratione cupit dissolvi et esse cum Christo, sensus autem carnis refugit et recusat. Hoc habet humanus affectus, quoniam qui diligit vitam, odit
Abbreviated transcription (Latin):
tia sp̃ui reluctatur. habens car¬
nalem delectationem de carne
et a carne. aduersus delectatio¬
nem quam sp̃s habet. Ipsius
autem carnalis concupiscentie
causa non est in anima sola.
nec in carne sola. Ex utroꝙ enĩ
fit: qͥa sine utͦq delcctatio talis
non sentitur. Talis gͥ rixa. talisq
concertatio in anima xp̃i nullã¬
tenus ẽe potuit: quia carnalis
concupiscentia ibi ẽẽ ueqͥt. Dei eti¬
am uoluntas erat. et ratiom p
placebat. ut id scłm carnalei
uellet. quatinus ueritas huma¬
nitatis in eo ꝓbaretur. Nam qͥ
hominis naturam suscepit. que
ipsius funt subire debuit. Ideo¬
q sicut in nobis duplex est affectꝰ.
mentis scilicet & sensualitatis:
ita et in eo debuit ẽẽ geminus
affectus. ut mentis affectu uellet
mori. ⁊ sensualitatis affectu nol¬
cinget te. et ducet te quo tu ñ uis.
illam molestiam nolens est ductꝰ.
nolens ad eam uenit. s uolens eã
uicit. et reliquit affectum infir¬

Expanded text:
tia spiritui reluctatur, habens cartia spiritui reluctatur, habens carnalem delectationem de carne et a carne, adversus delectationem quam spiritus habet. Ipsius autem carnalis, concupiscentiae causa non est in anima sola nec in carne sola; ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio talis non sentitur. Talis ergo rixa talisque concertatio in anima Christi nullatenus esse potuit, quia carnalis concupiscentia ibi esse nequivit. Dei etiam voluntas erat, et rationi placebat, ut illud secundum carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est affectus, mentis, scilicet, et sensualitatis ita et in eo debuit esse geminus affectus, ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nolcinget te, et ducet te quo tu non vis, illam molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infir
Abbreviated transcription (Latin):
ost predicta considerari o¬
portet. utrum xp̃c aliqͥd
uoluerit uel orauerit qd̾ factũ
non sit. Hocenim estimari po¬
test ꝑ id qd̃ ipse ait. Pater. si
possibile est. transeat a me ca¬
lix iste. Ueruntamen non quod
ego uolo. sed quod tu uis. Hic nãq
uoluntatem suam a patris uolũ
est diuersas in xp̃o fuisse uo¬
luntates uirta diias naturas. di¬
uinam scilicet uoluntatem et
mana est affectus rationis uel
affectus sensualitatis: & alius ẽ
affectus anime scđ̾n rationem.
alius sedm sensualitatem. uterq
tamen dicitur humana uolun¬
tas. Affectus autem rationis id
uolebat quod uoluntate diuina.
scilicet pati et mori: sed affectu
sensualitatis non uolebat. numo
refugiebat. nec tamen in eo caro
cum caro concupiscit aduersus
sp̃m. Caro autem dicta est con¬
cupiscere. quia hoc scđm ipsam
agit animam: sicut anima per
aurem audit. ꝑ ocłm uidet. Caro
enĩ nichil nisi ꝑ animam concu¬
piscit. Sed concupiscere dicitur.
cum anmia carnali concupiscẽ¬

Expanded text:
ost praedicta considerare oportet utrum Christus aliquid voluerit vel oraverit quod factum non sit. Hoc enim existimari potest per hoc quod ipse ait: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste; verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis. Hic namque voluntatem suam a Patris voluntest diversas in Christo fuisse voluntates juxta duas naturas, divinam, scilicet, voluntatem et luntas est affectus rationis vel affectus sensualitatis; et alius est affectus animae secundum rationem, alius secundum sensualitatem, uterque tamen dicitur humana voluntas. Affectu autem rationis id volebat, quod voluntate divina, scilicet, pati et mori; sed affectu sensualitatis non volebat, imo refugiebat; nec tamen in eo caro cum caro concupiscit adversus spiritum. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum ipsam agit animam, sicut anima per aurem audit, et per oculum videt. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit. Sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
ges s forncarii sunt. Uñ augꝰ.
et si nicħ ualuerint. conceptos
fetus int̾ uiscera aliqͦmͦ extin¬
gat uł fundat. uolendo ꝓlem
suam priꝰ interrre quã uiuere.
aut si in ut̾o uiuebat occiti ãn¬
ꝗͣ nasci. Prorsus si ambotales si.
coniuges non sunt : & si ab uucio

Expanded text:
juges, sed fornicarii sunt; unde Aug. et si nihil valuerint, conceptos foetus inter viscera aliquo modo extinguat vel fundat, volendo prolem suam prius interire quam vivere, aut si in utero vivebat, occidi antequam nasci. Prorsus si ambo tales sint, conjuges non sunt; et si ab i
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad huc agit qd̾ penitet: nec
uidet᷑ dm̃ posc̾e subditꝰ. s subsan¬
nare suꝑb. Canis reuersus ad
uomitum: ꝙ penitens ad peccm̃.
Multi lacͥmas indesinent̃ fundũt:
et peccare si desinunt. Quosdam
acciꝑe lacͥmas ad penitentiam
ceruo. & affectũ penitentie non
hab̾e. qr inconstantia m̃tis nunc
recordatione peccati lacͥmas fun¬
dunt. ñc reunuscente usu ea que
as de peccatorib dicit. Lauammi.
mundi estote. Lauat᷑ ꝙ mundus
ẽ: qͥ & p̃terita plangit. ⁊ flencda
iterũ ñ admittit. Lauat᷑ & ñ ẽ
mundꝰ: qui plangit q̃ gessit. nec
deserit. ⁊ pꝰ lacͥmas ea que defleuãt

Expanded text:
d poenitet; nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. Canis reversus ad vomitum, et poenitens ad peccatum. Multi lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrymas ad poenitentiam cerno, et affectum poenitentiae non habere; quia inconstantia mentis nunc recordatione peccati lacrymas fundunt, nunc reviviscente usu, ea quae as de peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote. Lavatur et mundus est qui et praeterita plangit, et flenda iterum non committit. Lavatur, et non est mundus qui plangit quae gessit, nec deserit, et post lac
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m salutis.Est aũ penitentia ut
ait ambr mala preterita plan¬
gere. & plangenda iterũ ñ com¬
mittere. Itẽ gͥg̾. Penitere ẽ añ acta
peccã deflere: & flenda ñ cõmit¬
tere. Nam qͥsic alia deplorat ut
alia tñ cõmittat: adhuc peniten¬
tiã agere aut ignorat aut dissi¬
mulat. Quid enĩ ꝓdẽ si peccata
luxurie qͥs defleat. & adhuc aua¬
ricie estib anhelet: His u̾b qui¬
dam uehem̃tiꝰ inherentes. ꝯtendt̃¬

Expanded text:
itum salutis. Est autem poenitentia, ut ait Amb., mala praeterita plangere, et plangenda iterum non committere. Item Gregor.: Poenitere est anteacta peccata deflere, et flenda non committere. Nam qui sic alia deplorat, ut alia tamen committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata luxuriae quis defleat, et adhuc avaritiae aestibus anhelat? His verbis quidam vehementius inhaerentes, contend
Abbreviated transcription (Latin):
et rem: ex qͦ ꝯfirmat᷑ qd supͣ dixi¬
mus. Deinde addit qd magis lec¬
torem mouet. Cãro inqͥt eius ẽ.¬
qͣ forma panis oꝑtã in sacͣm̃to
accipimus. & sanguis eiꝰ quẽ sub
uini specie ac sapore potamꝰ. Caro
uidelicet cartus. & sanguis sacͣm̃¬
tũ ẽ sanguinis. Carne & sangui¬
ne utroq inuisibili. intelligibili.

Expanded text:
et rem; ex quo confirmatur quod supra diximus. Deinde addit quod magis movet lectorem: Caro, inquit, ejus equam forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis eius quem sub uini specie ac sapore potamus. Caro uidelicet 424 carnis, et sanguis sacramentum est sanguinis. Carne et sanguine, utroque inuisibili, intelligibili,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sẽꝑ habebitis. His aliisq utunt᷑
p̃fati ħetici in assertione sui er¬
roris. Det̾minatio premissorum.
ue ex eadẽ rõne oĩa accipien¬
dasunt. Nonenĩ his negatur¬

Expanded text:
n semper habebitis. His aliisque utuntur praefati haeretici, in assertionem sui erroris. 2. Determinatio praemissorum. uae ex eadem ratione omnia accipienda sunt, non enim
Abbreviated transcription (Latin):
& uita sunt. Intellexisti carnalit̃.
Non hoc corpꝰ qd̾ indetis manduca¬
turi estis. ꝙ bibituri illũ sangui¬
nem quẽ fusuri sunt qͥ me cru¬
cifigent. Sacram̃tũ aliqd̃ uobis
comm̃daui. sp̃ualtẽ intellectum
ininficabit uos: caro aũ ñ ꝓdest

Expanded text:
t vita sunt: intellexisti carnaliter?Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi, spiritualiter intellectum vivificabit vos, caro autem non prodest
Abbreviated transcription (Latin):
sub specie panis & uini sumit᷑. ma¬
nifesta uisione sic̃ in ẽentia diui¬
nitatis ẽ qͣndoq capiat᷑. Constat gͥ
abonis & amalis sumi corpꝰ. xp̃i: s
transcendentes. qui dei uirtutẽ
iuxta modũ naturaliũ rerim
metientes audaciꝰ ac ꝑicłosiꝰ u̾itati
ꝯtͣdicunt. asserentes in altari nõ
ẽẽ corpꝰ xp̃i. nec sanguinẽ nec sub¬
stantiã panis uł rum in sub̾am car¬
nis & sanguinis conu̾̃ti.s ita xp̃m

Expanded text:
ni sumitur, manifesta visione, sicut in essentia divinitatis est, quandoque accipiatur. Constat ergo a bonis et a malis sumi corpus Christi; sed transcendentes, qui Dei virtutem juxta modum naturalium rerum metientes, audacius ac periculosius veritati contradicunt, asserentes in altari non esse corpus Christi vel sanguinem, nec substantiam panis vel vini in substantiam carnis et sanguinis c
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ que ꝑtinet ad aĩam non ad
corpꝰ. Corpus enĩ non sentit ui¬
tam sap̃ie: s aĩa que illumi¬
natur a lumine et̃no. Licet
cet aĩas ⁊ suscitet corꝑa ⁊ iudicet:
non ociose tñ ⁊ p̃ter rationem
ei scđm formã dĩ tribuit᷑ uiui

Expanded text:
est, quae pertinet ad animam, non ad corpus. Corpus enim non sentit vitam sapientiae, sed anima quae illuminatur a lumine aeterno. Licet cet animas, et suscitet corpora, et judicet, non otiose tamen et praeter rationem ei secundum formam Dei tribuitur vivi
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ hoĩs uidex. Ecce scd̾m formã
humanitatis dr̃ suscitaturus
corꝑa: ⁊ iudicaturꝰ. Iudicaturꝰ
aũ. qr illa forma cunctis in u¬
dicio apparebit: et suscitatitruᷤ.
qr in eadẽ forma meritũ ⁊ cau¬
sam nr̃e resurrectionis suscep̃.¬

Expanded text:
is, judex. Ecce secundum formam humanitatis dicitur suscitaturus corpora, et judicaturus. Judicaturus autem, quia illa forma cunctis in judicio apparebit; et suscitaturus, quia in eadem forma meritum et causam resurrectionis nos
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ augꝰ. P u̾bũ filiũ dei fit aĩaꝵ
resurrectio: ꝑ u̾bũ factũ in car¬
ne filiũ hoĩs fit corpoꝵ refur¬
rectio. Itẽ. Iudicat ⁊ suscitat cor¬
pora ñ pat̃ s filiꝰ: scdm dispensa¬
tionẽ humanitatis in qͣ ẽ minor

Expanded text:
us: Per Verbum Filium Dei fit animarum resurrectio. Per Verbum factum in carne filium hominis, fit corporum resurrectio. Item: Judicat et suscitat corpora non Pater, sed Filius secundum dispensationem humanitatis, in qua minor
Abbreviated transcription (Latin):
dici quod oꝑati sunt bonum.
quia ex actib corum bonum
ꝓuenit idest passio xp̃i. & item
quod oꝑati non sint bonum
sed malum. quia actio eorum

Expanded text:
dici quod operati sunt bonum, quia ex actibus eorum bonum provenit, id est, passio Christi; et item quod operati non sunt bonum, sed malum, quia actio eorum
Abbreviated transcription (Latin):
animos amore inflãmatos se¬
pe impellte inire ꝯugiũ. ut
ualeant suũ explert desid̾rũ.
Questus qͦ & diuitiarũ possessio
multa. que cuiq diligentiã
adhibenti facile ẽ discernere.
Nec ẽ assentiendũ ilł. qui dict
non ẽẽ conuigiũ qd̾ ꝓpt̃ has cau¬
sas minus honestas contͣhitur.
Constat enĩ ex p̃missis ꝯnigiũ
fieri ex cominuni ꝯsensu uerb
de p̃senti expresso: quãuis amor
attraxerit. Cuiꝰ rei docum̃tum
prestat iacob: qͥ rachel decoram
facie & uenusto aspectu ama¬
uit. eamq diligens ait. Ser¬
uiam tͥ ꝑ rachel .uii.annis. In
deutͥonomio ꝙ̃ legit᷑. Si uid̃is
in medio captiuoꝵ mulicrem
pulcrã & adamaueris eã. uolu¬
eris q uxorẽ habere: introdu
t licet fine non hono nõ

Expanded text:
flammatos saepe impellit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum possessio multa quae cuique diligentiam adhibenti facile est discernere. Nec est assentiendum illis qui dicunt non esse conjugium quod propter has causas minus honestas contrahitur. Constat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venusto aspectu amavit, eamque multum diligens ait: Serviam tibi pro Rachel septem annis. In Deuteronomio etiam legitur: Si videris in medio captivorum mulierem pulchram, et adamaveris eam voluerisque uxorem habere, introducEt licet fine non bono co
Abbreviated transcription (Latin):
qr nullum adcalteriũ. Sacm̃tũ:
sensus. nuptiał ꝯcubitꝰ ñ fuit:
qr incarne peccatifieri ñ pote¬
ratsine pudenda ꝯcupiscentia
carnis. que accedit ex peccato.
sine qͣ ꝯcipi uoluit qui sine
peccato futurus erat. Et licet

Expanded text:
lterium; sacramentum,  nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui sine peccato futurus erat. Et licet
Abbreviated transcription (Latin):
sit efficiens causa mat̾mo¬
nii. consequens ẽ ostende ob qͣ
causam soleat uł debeat ꝯtͣhi
matͥmoniũ. Est gͥ finał causa
matͥmonii. contrahendi .i. pͥn¬
cipał. ꝓcreatio ꝓlis. Propt̃ hoo

Expanded text:
sit efficiens causa matrimonii, consequens est ostendere ob quam causam soleat vel debeat contrahi matrimonium. Est igitur finalis causa matrimonii contrahendi principalis procreatio prolis
Abbreviated transcription (Latin):
extiterunt incentores in culpa.
dicabit: que oĩb in iudicio ap¬
parebit. ut uideant mali inquẽ
pupuger̃t. Diuinitatẽ uͦ eiꝰ ma¬
li non uidebt̃. Uñ ysaias. T ollat᷑¬
impiꝰ: ne uideat głam dei. Hu
uinitatẽ: ñ ut gaudeant. Diui¬
nitas enĩ sine gaudio uid̃i ñ pot̃.

Expanded text:
extiterunt incentores in culpa. dicabit; quae omnibus in judicio apparebit, ut videant mali in quem pupugerunt. Divinitatem vero ejus mali non videbunt. Unimpius ne videat gloriam Dei . Huvinitatem vero non, ne gaudeant. Divinitas quippe sine gaudio videri non pot
Abbreviated transcription (Latin):
hominis erusdemq dei saluber¬
rima fide etiam illi iusti saꝑii fa¬
cti sunt. qui priusquam uemi¬
ret in carnem crediderunt in car¬
c̃ẽ aliud nomen sub celo in quo
oporteat saluari nos. ex illo tẽꝑe
ualet ad saluandum genꝰ huma¬
num ex quo in adam uiciatum.
uistos faciebat antiquos. pusilloᷤ
cum maiorib: quia sicut credimꝰ
xp̃m in carne uenisse. ita illi uen¬
turũ. ⁊ sic̃ nos mortuũ. ita illi morit᷑ũ.
⁊ sic̃ nos resurrexisse. ita illi resurre¬
cturũ. ⁊ noꝰ ⁊ illi ad iudiciũ inuoꝵ ⁊
Et qui preibant & qui sequebant᷑
clamabant dicentes. osanna filio
dauid & cetera: quia om̃s electi
qui in udea ẽẽ potuerunt. suie
qui nunc in eccłia sunt. in me¬
diatorem dei & hominũ credide¬

Expanded text:
hominis, ejusdemque Dei saluberrima fide, etiam illi justi salvi facti sunt, qui priusquam veniret in carnem, crediderunt in caresse aliud nomen sub coelo, in quo oporteat salvari nos, ex illo tempore valet ad salvandum genus humanum, ex quo in Adam vitiatum ejustos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, quia sicut credimus Christum in carne venisse, ita illi venturum; et sicut nos mortuum, ita illi moriturum; et sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; et nos et illi ad judicium vivorum et inquit, et qui sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David , et caetera. Quia omnes electi, qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia sunt, in mediatorem Dei et hominum credide
Abbreviated transcription (Latin):
Nam tempore gr̃e constat cer¬
tissime hoc non sufficere. Opor¬
tet enum uniuersa credi que in
symbolo continentur. S nec
ante aduentum nec ante legem
uidetur hoc suffecisse: qͥa sine
fide mediatoris nullum hoĩem
uel ante uel post fuisse saluũ
sc̃oꝵ auctoritates contestantur.
Illa fides sana est. qua credimus
nullum hominem siue maioris
siue parnule etatis libari a cor¬
tagio mortis & obligatione
peccati qd̃ pͥma natiuitate con

Expanded text:
Nam tempore gratiae constat cerNam tempore gratiae constat certissime hoc non sufficere; oportet enim universa credi quae in symbolis continentur. Sed nec ante adventum, nec ante legem videtur hoc suffecisse, quia sine fide Mediatoris nullum hominem, vel ante, vel post, fuisse salvum sanctorum auctoritates contestantur. Illa fides sana est, qua credimus nullum hominem, sive majoris sive minoris aetatis, liberari a contagione mortis et obligatione pe
Abbreviated transcription (Latin):
ditu. Ignorantur tam̃ ex parte:
quia non sciuntur. Creditur gͦ
quod ignoratur. s non penitus:
sicut etiam amatur qđ ignorat᷑.
& non diligi potest. Diligi uͦ qd̾
nescitur: quero utrum possit.
Si non potest: nemo diligit dm̃
ante quam seiat. Ubi autẽ suns
illa tria. fides. spes. caritas. nͥ in
anumo credente quod nondũ
seit. et sꝑante & amante quod
credit: Amatur gͦ & qd ignora¬
tur: sed tamen creditur. De fid̾
fidei ad salutem. Illis qui p̃ces¬
serunt. aduentum xp̃i et qui
secuntur uidetur ꝓfecisse fides
scdm temporis ꝓcessu: sicut ꝓ¬
fecit cognitio. fides quippe mag¬
na dicitur cognitione. & articu¬
lorum quantitate. uel constan¬
tia et deuotione. Est autẽ que¬
dam fidei mensura: sine qͣ nun¬
quam potuit ẽẽ salus. uñ apłs.
O portet accedentem credere qͥa
est: & qd̃ remunerator ẽ sꝑantiũ
in se. S queritur utrum ħ cre¬
diere ante aduentum uel ante
legem ad salutem suffecerit.

Expanded text:
ditu. Ignorantur tamen ex parte, ditu. Ignorantur tamen ex parte, quia non sciuntur. Creditur ergo quod ignoratur, sed non penitus, sicut etiam amatur quod ignoratur. et non diligi potest. Diligi vero quod nescitur, quaero utrum possit. Si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Ubi autem sunt illa tria, fides, spes, charitas, nisi in animo credente quod nondum scit, et sperante et amante quod credit? Amatur ergo et quod ignoratur, sed tamen creditur. DISTINCTfidei ad salutem. Illis enim qui praecesserunt adventum Christi, et qui sequuntur, videtur profecisse fides secundum temporis processum, sicut profecit cognitio. Fides quippe magna dicitur, cognitione, et articulorum quantitate, vel constantia, et devotione. Est autem quaedam fidei mensura, sine qua nunquam potuit dere quia est, et quod remunerator est sperantium in se. Sed quaeritur utrum hoc credere ante adventum et ante legem, ad salutem suffecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
fides sit ex auditu predicationis.
Idem in libro de trinitate. Cẽrta
fides uttuq inchoat cognitio¬
nem: cognitio ui certa non ꝑfi¬
citur nͥ post hanc uitã. Ambro¬
sius quoq ait. Ubi fides. ñ statim
cognitio: uͥ cognitio. ñ statim fides
precedit. Ex his apparet aliqua
credi que non intelligunt᷑ uel
quam credantur. nec tam̃ sic
intelliguntur mͦ ut in futirro
scientur. et nunc etiam ꝑ fidẽ
qua mundantur corda ãpliꝰ
intelliguntur: quia nͥ ꝑ fidem
diligatur ds̃. non mundatur
cor ad cum sciendum. Unde au
ꝑciꝑe: S et priꝰquam ualeamꝰ
tur a mundis cordib. nͥ ꝑ fidem
dictum est. quod nemo potest
credere in dm̃ nͥ aliquid intelli¬
gatur. Unde colligitur ñ posse
sciri & intelligi credenda quedã
nͥ prius credantur. & quedam
non credi nͥ prius intelligant᷑.
& ipsa ꝑ fidem amplnus intelli¬
gi: nec ea que prius creduntur
quam intelligantur penitus
ignorantur. cum fides sit ex au¬

Expanded text:
fides sit ex auditu praedicationis. fides sit ex auditu praedicationis. Idem in libro de Trinit.: Certa fides utcumque inchoat cognitionem. Cognitio vero certa non perficitur nisi post hanc vitam. Ambros. quoque ait: Ubi fides, non statim cognitio; ubi cognitio est, fides prae cedit. Ex his apparet aliqua credi quae non intelliguntur vel  etiam antequam credantur. Nec tamen sic intelliguntur modo, ut in futuro sciantur; et nunc etiam per fidem qua mundantur corda, amplius intelliguntur: quia nisi per fidem diligatur Deus, non mundatur cor ad sciendum eum. Unde Augpercipere? Sed et priusquam valeamus tur a mundis cordibus, nisi per fidem dictum est quod nemo potest credere in Deum, nisi aliquid intelligatur. Unde colligitur non posse sciri et intelligi credenda quaedam, nisi prius credantur; et quaedam non credi, nisi prius intelligantur, et ipsa per fidem amplius intelligi. Nec ea quae prius creduntur quam intelligantur, penitus ignorantur, cum fides sit ex au
Abbreviated transcription (Latin):
solet. cum fides sit de nõ
Sed sciendum est quod cũ ui¬
sio alia sit interior. alia exterior:
non est fides de subiectis exteri¬
ori uisiom. est tamen de his que
uisu interiori utcunq capiunt᷑.
et quedam utiq sic capiuntur
ut intelligantur. et si non ut in
ficturo. quedam autem non: qr
cum fides sit ex auditu non mͦ ex¬
teriori sed interiori. non potest eẽ
de co quod omnino ignoratuR
que ipsa ad sensum corporis non
cens. Quamins ex auditu fides ĩ
nob̾ sit. non tamen ad eumsen¬
sum corporis ꝑtinet qui dicitur
auditus. quia non ẽ sonus. nec ad
ullum sensum corporis. qm̃ cor¬
dis est res ista non corpis. Que¬
dam gͦ fide creduntur que intel¬
liguntur naturali ratione. que¬
dam uͭ que non intelligunt᷑. Un
de ꝓpħa. Nisi credicłis non intel¬
lige̾s. Quod augustinus aꝑte
distinguit. Alia sunt inqͥtꝰ que
nisi intelligamꝰ non credimꝰ. alia
que nͥ credamus non inꝑasligemꝰ:
nemo tamen poisti crulere in
dm̃ nͥ aliquid intelligat. cum

Expanded text:
solet, cum fides sit de non ndum est quod cum visio alia sit interior, alia exterior, non est fides de subjectis exteriori visioni: est tamen de his quae visu interiori utcumque capiuntur. Et quaedam sic capiuntur, ut intelligantur, etsi non in futuro, quaedam autem non: quia cum fides sit ex auditu non modo exteriori, sed etiam interiori, non potest esse de eo quod omnino ignoratur; quae ipsa ad sensum corporis non cens: Quamvis ex auditu fides in nobis sit, non tamen ad eum sensum corporis pertinet, qui dicitur auditus, quia non est sonus; nec ad ullum sensum corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis. Quaedam ergo fide creduntur, quae intelliguntur naturali ratione; quaedam vero quae non intelliguntur. Unes: Nisi credideritis, non intelligetis. Quod August. aperte distinguit. Alia sunt, inquit, quae nisi intelligamus, non credimus; alia, quae nisi credamus, non intelligemus. Nemo tamen potest credere in Deum, nisi aliquid intelligat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tet gͦ accedentem credere que
supra dix̃ apłs: s non sufficit.¬
uid ergo De fide simpliciũ.
dicetur de illis simplieib
quib non erat reuelatum my¬
sterium incarnationis. qui pie
credebant quod eis traditũ fuit:
ta. ut abrahe ⁊ moysi aliis ꝙ maio¬
rib qͥ distinctionẽ articłoꝵ fidei ha¬
bebant. Uclata: ut ĩ sĩplicib qui¬
bus quib reuelatum erat ea
ẽẽ credenda que credebant illi
maiores & docebant. s eoꝵ distiti¬
ctionem aꝑtam non habebañ.
sicut et in eccłia aliqui minus
capaces sunt. qui articulos sim¬
boli distinguere & assignare ñ
ualent. Omma tamen creduÑ:
que in sẏmbolo continentur.
Credunt enim qđ ignoiant:
habentes fidem uelatã in my¬
sterio. Ita et tunc minus capa¬
ces ex reuelatione sibi facta ma¬
iorib credendo in herebant: qͥb
fidem suam quasi committebãt.
unde iob. Boues arabant. ⁊ asi¬
ne pascebantur iuxta eos. Sim¬
plices & minores sunt asine
pascentes iuxta boues: quia

Expanded text:
ccedentem credere, quae supra dixit Apostolus; sed non sufficit. De fide simplicium. Quid ergo dicetur de illis simplicibus quibus non erat revelatum mysterium Incarnationis, qui pie credebant quod eis traditum fuit? ta, ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia