comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
đ ifti dicunt nos non deb̾e p̃t̃ ea
sempit̃na maiestate. sed habe mpo¬
testate benedictiones fr̃s mei. benedica¬
ones mc̃es quas suꝑ uos facimꝰ euacuant. ex¬
inaniunt. elidunt Audistis me oredo fr̃s mei
qͣndo dico. conũsi addñm : benedicamus no¬
men eius. Det nob̵ ꝑseuerare in mandatis suis:
ambulare inuia recta eruditionis suȩ.
placere illiinom̃ni oꝑe bono. et coetera talia.
Porsus inquiunt. hoc totũ in potestate nr̃a ẽ
constitutum. Ergo nos in aniter talia uobis
optamus. Defendamus et nos et uos: ne et
nos sine causa benedicaimꝰ: & uos sine tausa
am̃ subscribatis F&̃s mei. am̃ ur̃m subscri¬
ptio ur̃ti. ẽ: c̃sensio urã ẽ ad stipulatio ur̃a ẽ
Ne forte aliqui ipsoꝵ & nos condemet &
uos: defendamꝰ nos de apło paulo. Uide¬
amꝰ sitalia optauit plebi suae. Audite qͥd
Quid dixis o̾ noue hereticȩ quiẽq audis si
p̃sens es quid dicis. qr non peccare in potes¬
tate sic habemꝰ. ut hoc sine adiutorio diui¬

Expanded text:
 isti dicunt, nos non debere rogare a sempiterna majestate, sed habere in potestate. Benedictiones, fratres mei, benedictiones nostras, quas super vos facimus, evacuant, exinaniunt, elidunt. Auditis me, credo, fratres mei, quando dico, Conversi ad Dominum benedicamus nomen ejus, det nobis perseverare in mandatis suis, ambulare in via recta eruditionis suae, placere illi in omni opere bono, et caetera talia. Prorsus, inquiunt, hoc totum in potestate nostra est constitutum. Ergo nos inaniter talia vobis optamus. Defendamus et nos, et vos; ne et nos sine causa benedicamus, et vos sine causa Amen subscribatis. Fratres mei, Amen vestrum, subscriptio vestra est, consensio vestra est, adstipulatio vestra est. Ne forvos: defendamus nos de apostolo Paulo, videamus si talia optavit plebi suae. Audite quidquod dicis, o nove haeretice, quicunque me audis, si praesens es, quid dicis? Quia non peccare in potestate sic habemus, ut hoc sine adjutorio divi
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat efficere : cui tam̃ dicit. uirtus iN in¬
firmitate ꝑficitur. Et ñ ei tutius orandi au¬
fert nescio quem stmulum carnis quem
sibi dicit datum Ne in magnitudine reue¬
lationũ extolleretur. Cȩterti enim uitia
tantum in male factis ualent: sola autem
suꝑbia etiam in recte factis cauenda. ẽ. Vn¬
de ammonentur illi ne dona dĩ suȩ potes¬
tati tribuendo seseq extollendo grauiꝰ
ꝑeant: quã si nichil oꝑarent᷑ boni: qͥb:
dr̃ Cum timore & tremore urãm ipsoꝵ
salutem oꝑamini. Ds̃ enim ẽ qͥ oꝑatur

Expanded text:
nolebat efficere, cui tamen dicit: uirtus in infirmitate perficitur et non ei totiens oranti aufert nescio quem stimulum carnis, quem sibi dicit datum, ne in magnitudine reuelationum extolleretur. cetera enim uitia tantum in male factis ualent, sola autem superbia etiam in recte factis cauenda est. unde ammonentur illi, ne dona dei suae potestati tribuendo seseque extollendo grauius pereant quam si nihil operarentur boni, quibus dicitur: cum timore et tremore nostram ipsorum salutem operamini; d
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmo positum. Auditui meo dab̵ exultati¬
onem et lȩtitiam : & exultabt̃ ossa humiliata
llud ẽ. uitiũ capitale: qđ cum quisq bene
ꝓfecerit suꝑbia temptat᷑ : ut ꝑdat totũ qđ
ꝓfecit. Deniq omnia uitia in malefactis
tim̃da st̃: suꝑbia in bene factis plus metuenda
.ẽ. Non itaq mirum. qr sic ẽ apłs humit¬
ut diccit. ꝗdo infirmor tñc potens sum. Nã
hoc uitio ne & ipse p̃cipitaretur : quale sibi
medicam̃tum dic̃ appositum c̃tra tum orem
a medico qui scine quiꝰ curane: Ne magni¬
tudine inquit reuelationum extollar :
datus. ẽ. mͥ samulus carnis meȩ. Anigłs

Expanded text:
in psalmo positum: Auditui meo dabis exultatiin psalmo positum: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam et exultabunt ossahumiliatatium capitale, quod cum quisque bene profecerit, superbia tentatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus metuenda est. Non itaque mirum quia sic est humiut dicat: Quando infirmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae,
Abbreviated transcription (Latin):
Uidesne quem ad modum ꝑiclitemur. a qͥb:
hoc expectatur ut ñ solum doctores simus.
uerum etiam cũ simꝰ hoẽs diuina doceamꝰ:¬
Isto aut̃ ꝑiculo ñ tantum nos. nam ad illum
de quo dicturus sum. quid sumꝰ nos: Nos
gͦ ñ tantum isto ꝑiculo. sed etiam ille doc¬
tor gentium ꝑiclitatum se eẽ. testatur cũ dicit.
Ne iũ magnitudine reuelationum mearum ex¬
tollar: datus ẽ micbi stimulus carnis meȩ:¬
& coet̃a. Unde et ipse dñs tumoris huius
Qđ retinens idem ipse doctor gentiũ. dicit
Neq qͥ plantat ẽ Aliquid neq qͥ rigat: sed
qui in crem̃tum dat ds̃. Hoc et ille meminit:
qͥ in natis mulierum qͣnto magnꝰ erat. tanto
se in omnib: humiliabat: indignum se af¬
firmans qͥ xẽi calciam̃ta portane. Quid enĩ
aliud ostendit ubi ait. qͥ habet sponsam spon¬
sus ẽ. amicus autem sponsi ftat et audit
eum. et gaudio gaudet ꝓpt̃ uocem sponsi :
hic ÷ ille auditus de qͦ paulo ante cõmemoraui

Expanded text:
Videsne. quem ad modum periclitemur, a quibus Videsne. quem ad modum periclitemur, a quibus hoc expectatur, ut non solum doctores simus, uerum etiam, cum simus homines, diuina doceamisto autem periculo non tantum nos — nam ad illum, de quo dicturus sum, quid sumus nos ? — non ergo nos tantum isto periculo sed etiam ille doctor gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne in magnitudine reuelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis et cetera. unde et ipse dominus, tumoris huius uester Christus, quod retinens idem ipse doctor gentium dicit: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. hoc et ille meminit, qui in natis mulierum, quanto magnus erat, tanto se in omnibus humiliabat indignum se adfirmans, qui Christi calciamenta portaret. quid enim aliud ostendit, ubi ait: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum et gaudio gaudet propter uocem sponsi? hic est ille auditus, de quo paulo ante commemoraui
Abbreviated transcription (Latin):
cce nec iusto parcebat ut eiꝰ uir¬
tutem in infirmitate ꝑficere:
qui ei dedat colafizantem angłm satanȩ.
nisi dicitis qđ eum diaibolus deđit. Di¬
abolus gͦ agebat ne magnitudine reue¬
lationum paulus extolleretur. et ut
uirtus eiꝰ ꝑficeretur : quis hoc dixerie
Ab illo gͥ traditus enit iustus colafizandꝰ
angło satanȩ : qui ꝑ eum tradebat et in¬
iustos ipsi satanȩ . de quib idem dicit.
Quos tradidi satanȩ : ut discañ ñ blasphe¬
mare
olliciassime cauendũ. ẽ indocen¬
do suꝑbiȩ uitiũ : qđ in discendo
ñ ita. ẽ Vnde & sẽa scriptura nos
ammonet dicens Sit omnis homo uelox
ad audiendum : tardus autem ad loqͥendũ
Et ille in psalmo ait. Auditui meo dabis
exultationem et lȩtitiam. Continuoq sub¬
iecit. Exultabt̃ ossa humiliata. Uidit enim
in audiendo facillime seruari humilitatẽ:
qđ difficile. ẽ in docendo. Qm necesse est
ut doctor habeat suꝑiorem locum. ubi la¬
boriosum. ẽ optinere ne subrepat elatio.

Expanded text:
cce nec iusto parcebat, ut eius uirtutem in infirmitate perficeret, qui ei dederat colaphizantem angelum satanae, nisi dicitis, quod eum diabolus dederit. diabolus ergo agebat, ne magnitudine reuelationum Paulus extolleretur, et ut uirtus eius perficeretur. quis hoc dixerit? ab illo igitur traditus erat iustus colaphizandus angelo satanae, qui per eum tradebat et iniustos ipsi satanae; de quibus idem dicit: quos tradidi satanae, ut discant non blasphemareollicitissime cauendum est in docendo superbiae uitium, quod in discendo non ita est. unde et sancta scriptura nos admonet dicens: Sit omnis homo uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et ille in psalmo ait: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam continuoque subiecit: Et exultab unt ossa humiliata. uidit enim in audiendo facillime seruari humilitatem, quae difficilis est in docendo, quoniam necesse est, ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere, ne subrepat elatio.
Abbreviated transcription (Latin):
uos: et lugeam multos ex his qui ante
i iam de sanitate desꝑans. addis peccata
pecccitis. sic̃ scriptum ẽ peccator cũm
uenerit in ꝓfundũ maloꝵ contemnit: noli
contemnere : noli desꝑare clama etiam de
tuȩ intendentes : in uocem obsecrtionis meȩ.

Expanded text:
e si jam de sanitate desperans addis peccata peccatis, sicut scriptum est, Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnit : noli contemnere, noli desperare; clama etiam de tuae intendentes in vocem obsecrationis meae.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. qua sola hões liberantur amalo.
et sine qua nullũ ꝓrsus. siue cogitando
siue uolendo & amando. siue agendo facius
bonum : ñ solũ ut monstrante ipsa quid fa¬
ciendũ sit sciuNs : uerum etiam ut p̃stante
ipsa facias cum dilectione qđ sciunt. Hanic
quippe inspirationem bonae uoluntatis
atq oꝑis poscebat apłs eis quib: dicebat. ora¬
ut nos ꝓbati appareamꝰ ÷ sed ut uos qͦd bo¬
num est faciatis. Quis hoc audiat et non
nemus amalo et faciamꝰ bonum. qͣndo qͥdem¬
ñ ait apłs monemꝰ. docemꝰ. ortam᷑ in crepamꝰ
sed ait. oramꝰ ad dm̃ ne qͥd faciatis mali :
sed qđ bonũ ẽ faciatis Et tam̃ eaam loque¬
batur eis : et faciebat illa om̃a quȩ cõme¬
moraui. Monebat : docebat ÷ ortabat᷑ incre¬
pabat. Sed sciebat hac omnia ñ ualere quȩ
plantando & rigando faciebat in aꝑto : nisi
eum pro illis exaudiret orantem. quidat in¬
crem̃tum in occulto. Qm̃ sic̃ idem doctor diec̃.¬

Expanded text:
rum, qua sola homines liberantur a malo, et sine qua nullum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum: non solum ut monstrante ipsa quid faciendum sit sciant, verum etiam ut praestante ipsa faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis atque operis poscebat Apostolus eis, quibus dicebat, Oraut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis . Qunemus a malo, et faciamus bonum? Non enimnon ait Apostolus, Monemus, docemus, hortamur, increpamus: sed ait, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali, sed quod bonum est faciatis. Et tamen etiam loquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi eum pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum in occulto. Quoniam sicut idem doctor Ge
Abbreviated transcription (Latin):
tis tristes fact ueluti fraudati desideriis ur̃is.
ie in indignationem contͣ dm̃. Et ñ expedit
c̃tra stimulũ calcitrare Recurrite ad scri¬
ptuites. Excuiditur dicibolus : et ñ exaudit᷑
apłs. Quid uob̃ uidetur qͦmͦ excudiuntur
daemones : Petier̃ se ire in porcos: et c̃cessũ
ẽ.eis. Quomꝰ excuiditꝰ. ẽ diabolus.: Peait iob tẽp¬
tandum: et accepit. Quomͦ ñ. ẽ. exauditus a-¬

Expanded text:
tis tristes facti, veluti fraudati desideriis vestris, tis tristes facti, veluti fraudati desideriis vestris, ire in indignationem contra Deum: etenim non expedit adversus stimulum calcitrare . Recurrite ad Scripturas. Exauditur diabolus, et non exauditur Apostolus: quid vobis videtur? Quomodo exaudiuntur daemones? Petierunt se ire in porcos, et concessum est eis . Quomodo exauditus est diabolus? Petiit Job tentandum, et accepit . Quomodo non exauditus
Abbreviated transcription (Latin):
ouit dñs quid nob̵ expediat. Id agamꝰ
tantum : ut cornr̃m sanum sit A
peccatis Et qͣndo forte flagellam᷑ inicor¬
pore: ipsum dep̃cemur. Rogauit eũ faulꝰ aets
ut auferret stimulum carnis: & noluit aufene
Nunqͥd ꝑt᷑batꝰ ẽ : Nunqͥd ẽtristatus dix̃ se deser¬
tũ : Magis dix̃ sẽ ñ desertũ : qr ñ ablatũ est
qđ uolebat auferri : ut illa infirmitas sana¬
retur. Hoc enim inuenit inuoce medici. Suf¬
ficit tͥ grã mea. Nam uirtus in infirmitate
ꝑficitur UNde gͦ scis quam putre. ẽ. qͦd secat
medicus. agens ferrum ꝑputria: Nonne
nouit modum qͥd faciat: qͦusq faciat : nunꝗͥd
ululatus eiꝰ qui secatur retrahit manꝰ medici
artificiose secantis : Ille clamat: ille secat.
Crudelis qui ñ uidit clamantem: an potius
misericors. qr uulnus ꝑsequitur ut sanet
iuere om̃ inuocasa: certꝰ esto qr io forte
qđ uolebas temporalit̃ idõ ñ dedit:
Sqr non tib ꝓderat. ł dificetur in hoc cor

Expanded text:
o Deus quid nobis expediat: id agamus tantum, ut cor nostrum sanum sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid contristatus dixit se desertum? Magis se dixit non desertum, quia non ablatum est quod volebat auferri, ut illa infirmitas sanaretur. Hoc enim invenit in voce medici: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Unde medicus, agens ferrum per putria? Nonne novit modum, quid faciat, quo usque faciat? Numquid ululatus ejus qui secatur, retrahit manus medici artificiose secantis? Ille clamat; ille secat. Crudelis qui non audit clamantem, an potius misericors qui vulnus persequitur ut sanet ere Deum invocasti, certus esto quia id forte quod volebas temporaliter, ideo non dedit, quia non tibi proderat. Aedificetur in hoc cor
Abbreviated transcription (Latin):
ut auferret eum ame: et dix̃ mͥ. Sufficit
tͥ gr̃ã mea. Nam uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑
Eso tuba inquit ille fabricator ꝑficere uolo.
dexterȩ de qua tenetur malleus ut ꝓducat
tubam. in ipsa dextera positus fac̃ et ipse
de ipso malleo. Dicit de quibusdam. Quos
tradida satanȩ : ut discant ñ blasphemare.
Iradidit malleo tundendos. male sonabaqs
anteꝗ prod ucerentur : forte ꝓducti et faca
tubȩ ductiles. amissa blasphemia laudes drũ

Expanded text:
ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur.» Ego tubam, inquit ille fabricator, perficere voldexterae de qua tenetur malleus ut producat tubam, in illa dextera positus facit et ipse de ipso malleo; dicit de quibusdam, «Quos tradidi satanae, ut discant non blasphemare» . Tradidit malleo tundendos. Male sonabant antequam producerentur; forte producti et facti tubae ductiles, amissa blasphemia, laudes Domini
Abbreviated transcription (Latin):
cutore factus p̃dicator. abundantiorem
grãm consecutus.ẽ. in omni labore apłico
quam coeteri apłi. ut magis ds̃ ostende¬
r& suum. eẽ qđ dat ñ hõminis. Quomͦ
solea medici potentiam artis sue in desꝑatis ostenđẽ:

Expanded text:
cutore factus praedicator, abundantiorem gratiam assecutus est in omni labore apostolico, quam caeteri apostoli, ut magis Deus ostenderet suum esse quod dat, non hominis, quomodo solent medici p
Abbreviated transcription (Latin):
gelium accepit stimulum carnis. aqo
colafitaretur. Quis nr̃m hoc dicere au¬
der& : nisi ille c̃fiteri non erubescene:
Si enim dixerimus hoc non fuisse paulũ
passum : cum ei quasi honorem deferimꝰ:
m̃dacem facimꝰ. Sed quia uerax. ẽ ue¬
rum dix̃. O portet ut credamꝰ datum illi eẽ
angłm satanȩ : ne magnitud one reuelationũ
extolleretur Ecce quam tim̃dus est ser¬
pens superbiae
xaliatio de abundantia gr̃ttrum
quam sit tim̃da ne quis de donodĩ
suꝑbiat. sed magis seruet bumilitatem
& faciat qͦd scriptũ. ẽ. qͣnto magnꝰ es. taño
humilia te in omnib et coram dõ in

Expanded text:
rnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; cum ei quasi honorem deferimus, mendacem facimus. Sed quia verax est, et verum dixit; oportet ut credamus datum illi esse angelum satanae, ne magnitudine revelationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens superbiaexaltatio de abundantia gratiarum quam sit timenda, ne quis de dono Dei superbiat, sed magis servet humilitatem, et faciat quod scriptum est, «Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
sogaui ut auferret eum ame : et dixit mͥ.
Sufficit tͥ gr̃a mea: Nam uirtus in infirmi¬
tate ꝑficitur. Excudiuit eũ quem dispo¬
nebat damnare : et ñ exciudiuit eũ quem
uolebat sanare. Nã et eger petit multa a
medico. Ñ dat medicus: non exaudit
ad uoluntatem : ut ex audiat̾ ad sanitatem.
Ergo medicum tuũ pone dm̃. Pete ab eo salutẽ:
& salus tua ipse erit : ñ quasi salutem extrin¬
secus. sed ut salus ipse sit. Ne rursus ames
aliam salutem p̃t̃ ipsum: sed qͦmͦ habes in
ꝓsalmo : dic animȩ meȩ. salꝰ tua ego sum.¬

Expanded text:
ret eum a me, et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Exaudivit eum quem disponebat damnare, et non exaudivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico, non dat medicus: non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad sanitatem. Ergo medicum tuum pone Deum; pete ab illo salutem, et salus tua ipse erit: non quasi salutem extrinsecus, sed ut salus ipse sit; ne rursus ames aliam salutem praeter ipsum, sed quomodo habes in psalmo, «Dic animae meae, Salus tua ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. aut sine quo male est illic. Iutior .ẽ.
enim in corpore digitus sanus: quam lip¬
piens oculus. Digitus exigua quȩdam res. ẽ
ođs magnifica. Multum potest : et tameN
melius est digitum. ẽẽ. & sanum eẽ quam ocłm
eẽ. et ꝑturbari. lippire. excecari Nori gͦ quȩ¬
rat quisq iN corpore xp̃i nisi sanitatem
Scđm sanitatem habeat fidem: ex fide muni¬
datur cor eius. Ex mundatione cordis uide¬
bit illam faciem. de qua dictũ. ẽ B eati mundo
EDIABOLI poena futurt ꝓpħa cõmemoraas
telligi. de ipso malleo in manu dñi posito.
id ẽ. in potestate dĩ: tunduntur ductiles
tubȩ. ut resoneN laudes dĩ. Uidete quem¬
admodum audeo dicere fr̃s mei Deisto
malleo etiam apts tundebatur. In magru¬
tudine inquit reuelationum ne extollar :
datus ẽ michi stimulus carnis meȩ angłs

Expanded text:
Christi, aut sine quo male est illic. Tutior est Christi, aut sine quo male est illic. Tutior est enim in corpore digitus sanus, quam lippiens oculus. Digitus exigua quaedam res est; oculus magnifica, multum potest: et tamen melius est digitum esse et sanum esse, quam oculum esse et perturbari, lippire, excaecari. Non ergo quaerat quisque in corpore Christi nisi sanitatem. Secundum sanitatem habeat fidem; ex fide mundatur cor ejus , ex mundatione cordis videbit illam faciem de qua dictum est, «Beati mundo diaboli poena futura propheta commemorans m voluit intelligi. De ipso malleo in manu Dei posito, id est in potestate Dei, tunduntur ductiles tubae, ut resonent laudes Dei. Videte quemadmodum audeo dicere, fratres mei, de isto malleo etiam Apostolus tundebatur: «In magnitudine,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis me
Abbreviated transcription (Latin):
firmo: rogauit medicum ut auferret.
Quomͦ cum medicus apponit uisceribus
aliquod forte eprthema molestũ et ar¬
dens. inde tam̃ curandus ẽ. ille cuius uis¬
cera tumebant: cum ille ardere coeꝑit et
cruciari medicam̃to rgat medicum ut
auferat: medicus autem consolatur. monet
posuit. Ita et apłs sequit᷑ et dicit. Propt̃¬
qđ ter dñm idgaui ait. ut auferret eum
a me: hoc ÷ dicere. Rogaui medicum ut
auferret a me molestum epythema qđ
mͥ apposuerat. Sed audi uocem medici.
Et dixit mͥ. Sufficit tͥ gr̃a mea. Nam uirtus
in infirmitate ꝑficitur. Ego noui qͦd appo¬
suerim : ego noui unde egrotes : ego noui
apłs extolli magnitudine reuelationum
nisi acciꝑ et angłm satanȩ qui se colafiza¬
ret: quis de se possit eẽ. securus: Tutius
uidetur ambulare : qui minus accepit.
Sed si non ꝑuerse quęrat qđ recte ñ acce¬
pit: quaerat sine qͦ non potest eẽ incorpore

Expanded text:
firmo; rogavit medicum ut auferret. firmo; rogavit medicum ut auferret. Quomodo cum medicus apponit visceribus aliquod forte epithema molestum et ardens, unde tamen curandus est ille cujus viscera tumebant; cum ille ardere coeperit et cruciari medicamento, rogat medicum ut auferat: medicus autem consolatur, monet eum posuit. Ita et Apostolus sequitur et dicit, quod ter Dominum rogavi,» ait, «ut auferret eum a me.» Hoc est dicere, Rogavi medicum, ut auferret a me molestum epithema quod mihi apposuerat. Sed audi vocem medici: «Et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quid apposuerim, ego novi unde aegrotes, ego novi tuit Paulus apostolus extolli magnitudine revelationum, nisi acciperet angelum satanae qui se colaphizaret; quis de se possit esse securus? Tutius videtur ambulare qui minus accepit, sed si non perverse quaerat quod recte non accepit: quaerat sine quo non potest esse in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
magis quam coapłoꝵ eius . Alii enim non scripser̃:
sed tantum locuti st̃ in eccła Nam quȩ ꝓferunt᷑
qui scripserunt: nec tantũ. nec tanta gr̃a scri¬
pserunt. Cũ gͦ e&̃ magnȩ gr̃ȩ. & magna dona
tenditis: Rem trem̃dam uob dico. Propt̃
magnitudinem inquit reuelationum ne
extollar datꝰ ÷ mͥ famulus carnis meȩ. an¬
gͥs satanae qui me colafiret. Quid ÷ hoc fr̃s:
Ne extolleretur tanꝗ uiuenis. colafizatur
tanꝗ puer. Et aquo : ab angło satanȩ
Quid ÷ hoc: dolori curdam corporis tradit᷑:
ex agitatus uehem̃ter. Dolores aut̃ corporũ
plerumq: immittuntur ab angłis satanȩ
Sed hoc non posst̃: nisi ꝑmissi. Nam & iob
ses sic probatus ẽ Permissus ẽ ad eum ꝓbandum
satanas : & ꝑcussit eum uulnere ut uermib
putrescer&. Immundus enim ꝑmittebatur
quasi libent̃ ꝑmissus. ẽ colafitare apłm:
sed tamen apłs curabatur. Et quia illud
qͦd medicus apposuerat molestũ erat iN¬

Expanded text:
magis quam coapostolorum ejus. Alii enim non scripserunt, sed tantum locuti sunt in Ecclesia: nam quae proferuntur qui scripserunt, nec tantum, nec tanta gratia scripserunt. Cum ergo esset magnae gratiae, et magna dona tendite, rem tremendam vobis dico: «Propter magnitudinem,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Quid est hoc, fratres? Ne extolleretur tanquam juvenis, colaphizabatur tanquam puer. Et a quo? Ab angelo satanae. Quid est hoc? Dolore quodam corporis traditur exagitatus vehementer: dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis satanae; sed hoc non possunt nisi permissi. Nam et Job sanctus sic probatus est. Permissus est ad eum probandum satanas, et percussit eum vulnere, ut vermibus putresceret. Immundus enim permittebatur, quasi libenter permissus est colaphizare Apostolum; sed tamen Apostolus curabatur. Et quia illud quod medicus apposuerat, molestum erat in
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃dicati atq laudati st̃ qui ista fecer̃
ImpleaNs haec hoes erga suos officia postremi
muneris. & sui humani lenim̃ta meroris.
abundantius impendaN qui suos carne non
sp̃ũ mortuos ñ solum carnalit̃ sed etiam spi¬
ritualit̾ amaN.¬
e dormieib inqͥt nolo uos ignorare fr̃s
ut ñ c̃tristemini sic̃ & gentes quȩ spec
spem ñ habent. Nitantũ ait ut ñ c̃tristemini :
sed ut ñ c̃tristemini quẽ ad modum gentes
quȩ spem ñ habent. Necesse ẽ enim ut con¬
tristemini : sed ubi contristeris consoletur te
spes. Quomꝰ enĩ ñ contristaris. ubi corpꝰ qđ
uiuit ex anima. fit ex animȩ .: Discedene
anima qui ambulabat iacet. qui loque
batur tacet. clausi ocłi lucem non capiuN.
aures nulla uoce patescunt. omnia mem¬
brorum officia conquieuer̃. N.ẽ qui mo¬
ueat gressus ad ambulandũ manus ad
oꝑandum. sensus ad p̃cipiendum. Nonne
ista ẽ domꝰ quã nescio quis inuisibilis habi¬

Expanded text:
re praedicati atque laudati sunt qui ista fecerunt. re praedicati atque laudati sunt qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lamenta mabundantius impendant, qui suos carne, non spiritu mortuos, non solum carnaliter, sed etiam spiritualiter amanignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et Gentes, quae spem non habent. Non tantum ait, ut non contristemini; sed, ut non sic contristemini, quemadmodum Gentes, quae spem non habent. Necesse est enim ut contristemini: sed ubi contristaris, consoletur te spes. Quomodo enim non contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime, discedente anima? Qui ambulabat jacet, qui loqbatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habi
Abbreviated transcription (Latin):
onem oꝑatur. eiusq sacram̃tis de cor¬
poribus exier̃ : frustra illis asius huiꝰ¬
modi pietatis impenduntur officia:
cuius dũ hic eẽñ pignore caruerun.
uł ñ suscipientes uł inuacuũ suscipien¬
tes dei grãm. & sibi non miscđiam thesau¬
rizantes sed iram. Non gͦ mortuis noua
merita comparantur cum seis boni aliqͥd
tia ista reddunt᷑. Hon enim actũũ. ẽ nisi¬
cũ hic uiuere destitissent. Et idõ istam fi¬
niens quisq uitam: nisi qđ meruerit
in ipsa ñ poterit habe post ipsam. Per¬
mittantur itaq: pia corda carorum de¬
suoꝵ mortib contristari dolore sana¬
bili. & c̃solabiles lacrimas funidans
conditione mortali. Quas tam̃ re¬
primat fidei gaudium qͣ credunt᷑
sepeliendi & sepulchra construendi: qr et
inscripturis scĩs int̾ bona oꝑa deputata st̃.
Nec solum in corporib patriarcharũ ali¬
iacentiũ : uerũ etiam in ipsius dñi corpo¬

Expanded text:
onem operatur, ejusque sacramentis de coronem operatur, ejusque sacramentis de corporibus exierunt, frustra illis a suis hujuscemodi pietatis impenduntur officia: cujus dum hic essent pignore caruerunt, vel non suscipientes, vel in vacuum suscipientes Dei gratiam, et sibi non misericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid tia ista redduntur. cum vivere hic destitissent: et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruerit in ipsa, non poterit habere post ipsam. Permittantur itaque pia corda de suorum charorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali, quas tamen reprimat fidei gaudium, qua creduntsepeliendi, et sepulcra construendi, quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt. Nec solum in corporibus patriarcharum, alijacentium, verum etiam in ipsius Domini corpo
Abbreviated transcription (Latin):
mortib necessicate amittendi. sed cum
sperecipiendi Inde angim᷑: hinc consolam.
inde infirmitas afficit: hinc fides reficit
Inde dolet humana conditio: hinc sanat
diuina ꝓmissio. Proinde pompa funeris
agmina exeqͥarũ sumptuosa diligentia. se¬
pulturȩ monum̃toꝵ opulenta constructio.
uiuoꝵ st̃ qualiacũq solatia. ñ adiutoria
sp̃itb erogant᷑ ñ ẽ dubitandũ mortuos ad¬
eoꝵ pecccta meruer̃. Hoc enĩ a patrib:
traditũ uniũsa obseruat eccła. ut ꝓeis qͥ
in corporis et sanguinis cõmunione defuncti
ft̃. cũ ad ipsũ sacrificiũ loco suo cõmemo-¬
rantur oretur. ac ꝓ illis qͦqͦ id offerri cõ¬
memoretur. Cũ uͦ eoꝵ cõme nd andoꝵ cauis.
oꝑa miscđiae celebrantur. quis eis dubitet
suffragari: ꝓ qͥb orationes dõ ñ in aniter
eligantur : Ñ omĩno ambigendũ ista
ꝓdesse defunictis: sed talib qͥ nta uixer̃
ante mortem. ut possin eis haec utilia eẽ.
pꝰmortem. Nã qui sine fide quae ꝑdilecti¬

Expanded text:
mortibus necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi. Inde angimur, hinc consolamur. Inde infirmitas afficit, hinc fides reficit. Inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria spiritibus erogantur non est dubitandum mortuos admeruerunt. Hoc enim a patribus traditum universa observat Ecclesia, ut pro eis qui in corporis et sanguinis Christi communione defuncti sunt, cum ad ipsum sacrificium loco suo commemorantur, oretur, ac pro illis quoque id offerri commemoretur. Cum vero eorum commendandorum causa opera misericordiae celebrantur, quis eis dubitet suffragari pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est ista prodesse defunctis. sed talibus qui ita vixerunt ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide, quae per dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o in aera. Nunquid & hoc ad tempus
Pereat c̃tristatio : ubi tanta ẽ c̃solatio. Det̃¬
gatur luctus ex animo: fides expellat dolo¬
rem. Intanta spe ñ decet eẽ. triste tẽplũ dĩ
Ibi habitat bonus consolator: ibi qͥñ fallit ꝓraissor
Quid mortuũ diuplangimus: qm mors amara ẽ
ꝑ illam transiuit & dñs. Consolemꝰ nos gͦ inucẽ
cor humanũ. quã ñ doleado fit in humainũ
Maria dñm quaerebat: & mortuũ frẽm dolebat
Sed ꝗͥd miraris qr maria dolebat tñc cũ ipse
dñs flebat: Mouere aut̃ quẽ uis potest qͦmͦ
flebat mortuũ se continuo iubeTe uicturum.
Non mortuũ flebat quẽ ipse suscitauit: sed
mortem qͣm sibi homo peccando cõparauit
Si enĩ peccatũ ñ p̃cessisset: sine dubio mors
secuta ñ fuisset. Secuta ͤ gͦ mors etiam corporis:
quã p̃cessit mors animẽ. Mors. animȩ p̃cesfit¬
deserendo dm̃: & mors corpous secuta ẽ dese¬
rente anima. Hac deseruit uolens: hac coacta
qđ dilexisti. Quis enim uult mori : Prorsus

Expanded text:
Christo in aera. » Numquid et hoc ad tempus? Pereat contristatio, ubi tanta est consolatio: detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei. Ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit, promissor. Quid mortuum per illam transivit et Dominus. Consolemur ergo nos. cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat. Sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse Dominus flebat? Movere autem quemvis potest, quomodo flebat mortuum, se continuo jubente victurum ? Non mortuum flebat, quem ipse suscitavit; sed mortem, quam sibi homo peccando comparavit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam pdeserendo Deum, et mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit Deum volens, hac coacta d dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
t̃mino uiuen& : H inc itaq necessẽ. ẽ. ut
tristes simꝰ ꝗdo nos morientes deser̃ qͦs
Amamꝰ : qr et si nouimꝰ eos ñ in ęt̃num re¬
lin qͦere nos mansuros. sed aliqͣntum p̃ceđẽ
secutuibs : tam̃ mors ipsa qͣm natura refu¬
git cũ occupat dilectũ. ẽtristat in nob̾ ip¬
sius dilectionis affectũ. Idõ ñ admonuit

Expanded text:
termino viveret? Hinc itaque necesse est ut termino viveret? Hinc itaque necesse est ut tristes simus, quando nos moriendo deserunt quos amamus: quia etsi novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos; tamen mors ipsa quam natura refugit, cum occupat dilectum, contristat in nobis ipsius dilectionis affectum. Ideo non admonuit
Abbreviated transcription (Latin):
Et alii int᷑ reqͥẽ iã diust̃ alii non tã diu.
alii annis pauciorib. alii in recenti tẽpore
Cũ uͦ de hoc somno eugilabt̃ : simul om̃s
qđ pinissũ ẽ accepturi st̃¬
nrĩs c̃tristem᷑ sic̃ & coet̃i qͥ spem ñ habeã.
spem scilicet resurrectionis et incorrup
tionis at̃nȩ Nã idõ & dormientes eos ap¬
pellat scripturȩ ueracissima c̃suetudo
ut cũ dormientes audimꝰ. euigilaturos mi¬
nime desꝑemꝰ. UNde etiam caritat᷑ iN
psalmo. Nũquid qui dormit ñ adiciet
ut resurgat: Est gͦ de mortuis eis qͣi
diligunt᷑. quȩdam tristitia qͦdammͦ na¬
turcilis. Mor̾tem qͥppe horret: ñ opi¬
Nio sed nat᷑a : nec mors homini accidẽt
nisi ex poena qͣm p̃cesserat culpa. Qua¬
ꝓpt̃si animalia quȩ ita creata st̃ ut̃ suo
qͦq tp̃r moriant᷑ mortem fugiunt. diligt̃
uitã : qͣnto magis homo qͥ sic fuerat creatꝰ.
ut sic uiuere sine peccato uoluisset. sine

Expanded text:
Et alii in ista requie jam diu sunt, alii non tam diu, Et alii in ista requie jam diu sunt, alii non tam diu, alii paucioribus annis, alii recenti tempore. Cum vero de hoc somno evigilabunt, simul omnes quod promissum est accepturi snon contristemur, sicut caeteri qui spem non habent . Spem scilicet resurrectiotionis aeternae. Nam ideo et dormientes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemus. Unde etiam cantatur in Psalmo: Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat ? Est ergo de mortuis eis qui diligunt, quaedam tristitia quodam modo naturalis. Mortem quippe horret, non opinio, sed natura. Nec mors homini accideret, nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia quae ita creata sunt, ut suo quaeque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam; quanto magis homo, qui sic fuerat creatus, ut si vivere sine peccato voluisset, sine
Abbreviated transcription (Latin):
stodiȩ agentiũ in officio: sic diũsȩ custodiȩ mor¬
tuoꝵ & diũsa merita resurgentiũ. Receptꝰ ẽ
pauꝑ: receptꝰ ẽ. diues: sed ille insinu abchȩ
ille ubi sitiret & guitam ñ inueniret. Habeqs
gͦ om̃s animȩ ut ex hac occasione instruam
cccritatem ur̃em. habeN om̃s Animae cũ de
scło exierint diũsas receptiones suas. habert
gaudiũ bonȩ: male torm̃ta Sed cũ facta fue¬
rit resurrectio. & bonoꝵ gaudiũ ãplius erit.¬
& maloꝵ torm̃ta grauiora. ꝗdo cũ corpore tor¬
qͥebunt᷑ Recepti st̃ in pace sc̃i patriarchȩ. pro¬
moitis consũptio. uita ȩc̃na cũ angłis. Hoc
om̃s simul accepturi sumꝰ Nã requĩem q̃e
continuo post mortem datur. si ea dignꝰ. Ẽ
tñc̃ accipit qsq cũ morit᷑ Priores acce¬
per̃ patriarchaȩ. Uidete ex qͦ reqͥescuã
Posteriores ꝓpħa recentius apłi multo re¬
centiores scĩ martyyes cotidie sc̃i fideles

Expanded text:
stodiae agentium in officio; sic diversae custodiae morstodiae agentium in officio; sic diversae custodiae mortuorum, et diversa merita resurgentium. Receptus est pauper, receptus est dives: sed ille in sinum Abrahae; ille ubi sitiret, et guttam non inveniret . 10. Habent ergo omnes animae, ut ex hac occasione instruam Charitatem vestram, habent omnes animae, cum de saeculo exierint, diversas receptiones suas. Habent gaudium bonae, malae tormenta. Sed cum facta fuerit resurrectio, et bonorum gaudium ata graviora, quando cum corpore torquebuntur. Recepti sunt in pacem sancti patriarchae, promortis consumptio, vita aeterna cum angelis. Hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae: videte ex quo requiescunt, posteriores prophetae, recentius apostoli, multo recentiores sancti martyres, quotidie boni fideles.
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis sepe dormientes. sic̃ apłsdic̃ De
dormientib aut̃ nolo uos ignorare fr̃s: ut ñ con¬
tristemini sic̃ &cȩã qͥ spem ñ habent. Idõ et
ipse dormientes appellauit : qr resurrectuios
p̃ñtiauit. Dormit gͦ om̃is mortuus : et bonꝰ et
malꝰ Sed qͦmꝰ int̃ ẽ. in ipsis qͥ cotidie dormiunT
et exurgt̃ qͥd qͥsq uideat in sõnis. alii sentiuss
lȩta somnia. Alii torqenitia. ita ut euigilans dor¬
mire timeat ne ad ipsa iterũ redeat: sic unus¬
qͥsq hominũ cũ eciusa sua dormit. cũ causa sua
surgit : et int̃ ẽ qͣli custodia qsq recipiat᷑. ad
iudicem pꝰ ea ꝓducend.Nam et receptiones
in custodiam ꝓmeritis calisarũ adbibentur.
Alios iubent᷑ custodire lictores. humanũ. et
mite officiũ atq ciuile : alii tradunt᷑ optio¬
nib: alii mittunt᷑ in carcerem. Et in ipsõ car¬
cere ñ om̃s sed piomeritis grauioꝵ ccuisarum
in ima carceris contrudunt᷑ Sic̃ gͦ dic̃sae cu¬

Expanded text:
 De dormientibus autem nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent . Ideo et ipse dormientes appellavit, quia resurrecturos praenuntiavit. Dormit ergo omnis mortuus, et bonus et malus. Sed quomodo interest in ipsis qui quotidie dormiunt et exsurgunt, quid quisque videat in somnis: alii sentiunt laeta somnia, alii torquentia, ita ut evigilans dormire timeat, ne ad ipsa iterum redeat: sic unusquisque hominum cum causa sua dormit, cum causa sua surgit. Et interest quali custodia quisque recipiatur, ad judicem postea producendus. Nam et receptiones in custodia pro meritis causarum adhibentur: alios jubentur custodire lictores, humanum et mite officium atque civile; alii traduntur optionibus; alii mittuntur in carcerem: et in ipso carcere non omnes, sed pro meritis graviorum causarum in ima carceris contruduntur. Sicut ergo diversae cu
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ idõ recte faciebat ut placere
hominib sed ut dõ: ad cuius amo¬
rem corda hominũ uolebat con¬
uertere & eo ipso qͦ placebat hominibus
bat :ͣ qr in eo ipso ut dõ placeret intue¬
bat᷑ & placendum eẽ hominib recte
p̃cipiebat : ñ ut hoc appeteretur tanqͣm
merces recte factoꝵ: sed qr dõ placere ñ
posset qui ñ se his quos saluos fieri uellet
pb̃et imitandũ. Imitari autem illũ qͣi
sibi ñ placuerit : nullo pacto qͥsquam po¬
test. Sic̃ gͦ ñ absurde loqeret᷑ qui diceret.
in hac õꝑa qͣ nauem quęro. ñ nauem
quero sed patriam : sic apłs conuenient̃
diceret. in hac oꝑa qͣ hominib placeo.
ñ hõinib sed dõ placeo. qm ñ hoc ap¬
peto : sed ad id refero ut me imitentur
quos saluos fieri uolo Quȩ aut̃ scribo¬

Expanded text:
quia non ideo recte faciebat, ut placeret quia non ideo recte faciebat, ut placeret hominibus, sed ut deo, ad cuius amorem corda hominum nolebat conuertere eo ipso, quod placebat hominibus.icebat, quia in eo ipso ut deo placeret intuebatur et placendum esse omnibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tamquam merces recte factorum, sed quia deo placere non posset qui non se his quos saluos fieri uellet praeberet imitandum. imitari autem illum qui sibi non placuerit nullo pacto quisquam potest. sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: "in hac opera, qua nauem quaero, non nauem quaero, sed patriam": sic apostolus conuenienter diceret: n in hac opera, qua hominibus placeo, non hominibus, sed deo placeo, quia non hoc appeto, sed ad id refero, ut me imitentur quos saluos fieri uolo." sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
nib coram quib uult eẽ. bona facta nr̃a:
sed ait. luceant oꝑa ur̃a coram hõibus.
ut uideant bona oꝑa ur̃a Non quieuit.
neq hic remansid sed duxit hinc te
sursum : & tulit te ate. Caderes enim si
esses in te: & ubi tutus eẽsi posuit te Uide¬
qr ille głificatur. Apđ illum esto : et in
illo głificabis ut ñ głietur ait apłs. o
mnis caro coram dõ. Ergo sine gła rema¬
nebimus :: Non. Ait enim ipse. Qui głatꝰ¬
et efficiam placentes nob̵: ualde
sed etiam coram hominib bene cori¬
ũsari Nec tantũ curare hab̾e bonam
conscientiam : sed qͣntum potest nr̃a
infirmitas. qͣntũ uigilantia fragilita¬
tis humanȩ. curemꝰ nichil etiam facere
qđ ueniat in malam suspitionem iN¬
firmo fr̃i.¬
placerem xẽi seruus ñ eẽm: cũ
alio loco dicat. placete omĩb ꝑ om̃a
sic̃ & ego omnib ꝑ om̃a placeo. Qđ
qui ñ intelligt contrariũ putant:
cũ ille se dixerit ñ placere hominib

Expanded text:
nibus, coram quibus vult esse bona facta nostra: nibus, coram quibus vult esse bona facta nostra: sed ait, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona opera vestra. Non quievit, neque hic remansit: sed duxit hinc te sursum, et tulit te a te caderes enim, si esses in te, et ubi tutus esses, posuit te. Videquia ille glorificatur: apud illum esto, et in illo glorificaberis. Ut non glorietur, ait Apostolus, omnis caro coram illo. Ergo sine gloria remanebimus? Non: ait enim ipse, Qui get efficiamur placentes nobis; valde sed etiam coram hominibus bene conversari; nec tantum habere bonam conscientiam, sed quantum potest nostra infirmitas, quantum vigilantia fragilitatis humanae, curemus nihil etiam facere quod veniat in malam suspicionem infirmo frplacerem, Christi servus non essem ; cum alio loco dicat, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo. quod qui non intellegunt, contrarium putant, cum ille se dixerit non placere hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo mali aliquid facis. dm̃ uelis uitu-¬
perari : utiq enim qͥ dix̃. luceant oꝑa
urã coram hõib : ipse dix̃ in eodem ser¬
mone Nolite facere iustitiam urãm corã
hõĩb. Sed sicut tibi in apło ista contra¬
ria uidebantur : sic & in euuanigłio.
Si autem non ꝑturbes aquã cordis tui.
et hic agnosces pacem scriptunerum. &
habebis cũ eis & tu pacem. Si aut̃ cum
eis hab̾e nolueris pacem. tu in te com¬
mittis litem tuam : ille ñ amiterit
pacem suã Pyopt̃ illos enim qui se hominib:
finem bonoꝵ oꝑm suoꝵ in laude homi¬
num ponaN: eandemq laudem hominũ
quasi ꝓmercede computent bonoꝵ oꝑm
sequit᷑: ut uideamini ab eis ultra ñ por¬
rexit intentionem: hic fec̃ finem. Nolite
hic facere coram hominib: quicquid bo¬
ni facitis ut uideamini ab eis: ut ipse
sit finis boni oꝑis ur̃i uideri ab eis. No¬
lite gͦ sic : ut uideamini ab eis. Hac aut̃
non ibi ponit finem ut uideam᷑ ab homi¬

Expanded text:
quando mali aliquid facis, Dominum velis vituquando mali aliquid facis, Dominum velis vituperari? Utique enim qui dixit, Luceant opera vestra coram hominibus; ipse dixit in eodem sermone, Nolite facere justitiam vestram coram hominibus. Sed sicut in Apostolo ista tibi contraria videbantur, sic et in Evangelio. Si autem non perturbes aquam cordis tui, et hic agnosces pacem Scripturarum, et habebis cum eis et tu pacem. Si autem tu cum eis habere nolueris pacem, tu in te committis litem tuam, illae non amittent pacem suam. Propter illos enim qui se hominibusfinem bonorum operum suorum in laude hominum ponant, eamdemque laudem hominum quasi pro mercede computent bonorum opsequitur, Ut videamini ab eis . Ultra non porrexit intentionem, hic fecit finem. Nolite sic facere coram hominibus, quidquid boni facitis, ut videamini ab eis, ut ipse sit finis operis vestri, videri ab eis. Nolite ergo sic, ut videamini ab eis. Hac autem non ibi ponit finem, ut videamur ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
imitatores nr̃i sint sinos xẽi. Si aut̃ nos
ñ xẽi : imitatores sint xẽi. Ipse enim pa¬
seit gregem suum. Et cũ omnib bene pa¬
scentĩb ipse solus. ẽ: quia om̃s in illo
st̃. Non gͦ utilitatem mrc̃m quȩrimus
qͣndo placere hominib uolumus: sed
gaudemus eis placere qđ bonum. ẽ ꝓpt̃
ipsoꝵ utilitatem : non propt̃ nr̃am di¬
gnitatem. Contra qͦs autem dixerit apłs
si hominib placere uellem xẽi seruus
ñ ẽẽm: manifestũ . ẽ Et ꝓpt̃ qͦs dixerit
trum apłoꝵ utiq audisti. Luceant oꝑa
urã coram hõinibus. ut uideant bona
facta ur̃a: & głificent patrem ur̃m: qui
in cęlis. ẽ: id ẽst qui uosfecit tales Nos
enim popłs & oues pascuȩ eiꝰ : et oues ma¬
nuum eius. Ille gͦ laudetur qͥ fecit bonũ
si bonꝰ es: non tũ qui ꝑte ipsũ ñ pote¬
ras eẽ nisi malus. Quid uis autem it
contrarium ducere ueritatem:ͣ ut qͣndo
boni aliquid facis. te uelis laudari:

Expanded text:
imitatores nostri sint, si nos Christi ; si autem nos imitatores nostri sint, si nos Christi ; si autem nos non Christi, imitatores sint Christi. Ipse enim pascit gregem suum, et cum omnibus bene pascentibus ipse solus est: quia omnes in illo sunt. Non ergo utilitatem nostram quaerimus, quando placere hominibus volumus: sed gaudemus eis placere quod bonum est, propter ipsorum utilitatem, non propter nostram dignitatem. Contra quos autem dixerit Apostolus, Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem, manifestum est; et propter quos dixerit,trum Apostolorum utique audisti, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est enim populus pascuae ejus, et oves manuum ejus . Ille ergo laudetur, qui te fecit bonum, si bonus es; non tu, qui per te ipsum non poteras esse nisi malus. Quid vis autem in contrarium ducere veritatem, ut quando boni aliquid facis, te velis laudari;
Abbreviated transcription (Latin):
disti. ꝓuidemꝰ enim bona ñ solũ coram dõ sed
etiam coram hominib: Ait gͦ ille Oxpone
itaq mͥ qͦmͦ intelligam diũsã atq contraria
hac dicentem apłm si hominib placere uellem
xp̃i seruus non eẽm. hac dicentem. placete om¬
nibus ꝑ omã sic̃ & ego omnib ꝑ om̃a placeo. Hac
dicentem. gła nr̃a hac: ẽ testimoniũ c̃scientiae
nr̃ae. hac dicentem: ꝓuidemꝰ bona ñ solũ coram
dõ. sed etiam coram hominib. Si tranquillus
audias si tibi ipsi aquam tuȩ m̃tis NoN
ꝑ turbas: qͣntum potero fortassis exponã
St̃ homines temerarii udices. de tracto¬
res. susurrones. murmuratores quae¬
rentes suspicari qđ ñ uident: quȩren¬
tes etiam iactare qđ nec suspicantur
Contra tales quid remanet: nisi testi¬
monium conscientiae ñe :: neq enim
fr̃s etiam in illo quib placere uolumus.
głiam nr̃am quȩrimus aut głam nr̃am
quȩrere debemꝰ: sed illoꝵ salutem: ut si
bene ambulemus nos sequendo ñ erreñ.

Expanded text:
idemus enim bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus ? Ait ergo ille, Expone itaque mihi, quomodo intelligam diversa atque contraria: hac dicentem Apostolum, Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem; hac dicentem, Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo: hac dicentem, Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae ; hac dicentem, Providemus bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus. Si tranquillus audias, si tibi ipsi aquam tuae mentis non perturbes, quantum potero, fortassis exponam. Sunt homines temerarii judices, detractores, susurrones, murmuratores, quaerentes suspicari quod non vident, quaerentes etiam jactare quod nec suspicantur: contra tales quid remanet, nisi testimonium conscientiae nostrae? Neque enim, fratres, etiam in illis quibus placere volumus, gloriam nostram quaerimus, aut gloriam nostram quaerere debemus, sed illorum salutem: ut si bene ambulamus, nos sequendo non errent;
Abbreviated transcription (Latin):
et galeam salutis. et gladium
sp̃s. qđ ẽ uerbum dĩ Armauit nos
talib armis qͣlib auditis. lauda¬
bilib et inuictis. in suꝑabilibus
et splendidis. Spiritualibus sane
et inuisibilibus: qr et hostes in¬
uisibiles expugnamus. Si uides
hostem tuum : uideantur arma tua :
Armamur earum rerum fide quas
nos uidemꝰ : et sternimus hostes
quos non uidemus. Uerum tam̃
Knĩ arma ista ne putetis sic. ẽẽ:
ut qͣsi qđ scutum. ẽ. semꝑ scutũ sit
aut qđ galea ẽ. semꝑ galea sit. aut
quȩ lorica. ẽ semp lorica sit In istis
enim armis corporalib ita ẽ. quã¬
quam et de ferro quaȩ fiunt
mutari possis ut exgladio fiat se-¬
curis : tam̃ ipsum apłm uidemus
dixisse quodam loco loricam fidei.
et repellit: lorica ẽ qr interiora
tua transfiginon sinit. Et galeã¬

Expanded text:
et galeam salutis, et gladium et galeam salutis, et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Armavit nos talibus armis, qualibus audistis, laudabilibus et invictis, insuperabilibus et splendidis; spiritualibus sane atque invisibilibus, quia et hostes invisibiles expugnamus. Si vides hostem tuum, videantur arma tua. Armamur earum rerum fide quas non videmus, et sternimus hostes quos non videmus. Verumtamen, carissimi, arma ista ne putetis sic esse, ut quasi quod scutum est, semper scutum sit; aut quod galea est, semper galea sit; aut quod lorica est, semper lorica sit. In istis enim armis corporalibus ita est, quanquam et de ferro quae fiunt mutari possint, ut ex gladio fiat securis: tamen ipsum Apostolum videmus dixisse quodam loco, loricam fidei , et repellit; lorica est, quia interiora tua transfigi non sinit. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
tola Prima.ẽ dignitas quam ꝑ¬
didit adam. Serũ qui eam ꝓfer̃:
reconciliationis p̃dicatores. Anulus
m̃ta in pedes: p̃paratio euangłizandi
ad non tangenida terreria
Frcus piceado calciari apłos san¬
daliis uł soleis. aliquid hoc cal¬
ciamentũ mysticȩ significationis habe
ammonet : ut pes neq tectus sit. neq
nudus ad t̾ram : id.ẽ nec occultetur
euangłium. nec t̃renis commodis in
quid dictũ.ẽ. dõ app̃hende arma
et scutũ et exurge in adiutorium mͥ
quam loco illo ubi legitur. scuto bo
tam̃ ita ut iam ubi cũq scutum pro
aliqͦ munim̃te positum legerimꝰ :
non accipiamꝰ nisi bonam uolun¬
tatem di. Dictũ. ẽ. enim: et scutũ
fidei in qͦ possitis in qͥt omnes sa¬
gitas maligni ignitas extinguere.
q ec rursus idõ debemus in armis
huiuscemodi spiritualibus scuto
tantũmͦ fidem tribuere : cũ alio loco
etiam lorica dicta sit fidei. Indutii
INquit loricam fidĩ et caritatis.
ic̃ arma nr̃a apłs. scutum fidĩ

Expanded text:
tola prima, est dignitas quam perdidit Adam. Servi qui eam proferunt, reconciliationis praedicatores. Annulus menta in pedes, praeparatio evangelizandi ad non tangenda terrenarcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis quod dictum est Deo: Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi, quam ex loco illo ubi legitur: Domine, utamen ita ut jam ubicunque scutum pro aliquo munimento positum legerimus, non accipiamus nisi bonam voluntatem Dei. Dictum est enim, Et scutum fidei, in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas exstinguere. Nec rursus ideo debemus in armis hujuscemodi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: Induti, inquit, loricam fidei et charitatis.co arma nostra Apostolus, scutum fidei,