comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr tũ humilit̾ flagella suscipiunt:
post flagella ad requiẽ sullimit̃ sus
triginta: trigintã referunt᷑ ad nup¬
tias Nã & ipsa digitors coniunctio qͣsi
molli osculo se cõplectens & foederans:
maritũ pingit & coniugẽ Sexagin¬
ta aduiduas eo qđ in angustia & tri¬
bulatione sint positȩ. unde & in suꝑi¬
ore digito depͥmunt᷑. Quantoq maior
ẽ difficultas exꝑtȩ quondã uolupta¬
tis illecebris abstinere. tanto maiꝰ &¬

Expanded text:
quia cum humiliter flagella suscipiunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter sustriginta ; triginta referuntur ad nuptias. Nam et ipsa digitorum conjunctio, quasi molli osculo se complexans et foederans, maritum pingit et conjugem. Sexaginta ad viduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et in superiore digito deprimuntur. Quantoque major est difficultas expertae quondam voluptatis illecebris abstinere, tanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
affligunt̃ atq alio ꝑ abundantiã ad uo¬
luptates emolliunt. Quod autt̃ in bo¬
nã terrã ii st̃ qͥ in corde bono & optimo
audientes uerbũ retinent. & fructum
afferunt in patientia. Bonat̾ra ut p̃¬
diximꝰ. oĩb trib terrȩ nequã uarietati¬
b contraria facit. & libent᷑ uidelicet sem̃
uerbi suscipiendo. & qđ suscipit inter
aduersa & ꝓsꝑa patienter ad fructꝰ usq
tẽpora seruando. Aliter. Bona t̾ra fructũ
ꝑ patientiã reddit. qr scilicet nulla st̃
bona quȩ agimꝰ. si ñ ȩqͣnimit̾ etiã ꝓxi¬
mors mala toleramꝰ. Quanto enĩ qͥsq
altiꝰ ꝓfecerit: tanto in hoc mundo inue¬
nit qđ duriꝰ portet. Quia cũ a p̃senti
scło m̃tis nr̃ȩ dilectio deficit: eiꝰdẽ scłi
aduersitas crescit hinc ÷ enĩ qđ pleros¬
q cernimꝰ & bona agere & tam̃ sub gra¬
ui tribulationũ fasce de sudare. Sediux¬
ta uocẽ dñi fructũ ꝑ patientiã reddunt

Expanded text:
affligunt, atque alio per abundantiam ad voaffligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Quod autem in bonam terram, hi sunt qui in corde bono et optimo audientes verbum retinent, et fructum afferunt in patientia. Bona terra, ut praediximus, omnibus tribus terrae nequam varietatibus contraria facit, et libenter videlicet semen verbi suscipiendo, et quod suscipit inter adversa et prospera patienter ad fructus usque tempora servando. Aliter, bona terra fructum per patientiam reddit, quia scilicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet; quia dum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare: sed juxta vocem Domini, fructum per patientiam reddunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ punctionib mentẽ lacerant. &
cũ usq ad peccatũ ꝑtrahunt: qͣsi inflicto
uulnere cruentant. Quas bene hoc in
loco alio euangłista testante neqͦquã
dñs diuitias sed fallaces diuitias appel¬
lat fallaces enĩ st̃: quȩ nob̾cũ diu ꝑma¬
nerȩ ñ possunt. fallaces sunt: quȩ m̃tis¬
nr̃ȩ in opiã ñ expellunt. Solȩ autẽ di¬
tutib faciunt. Notandũ uͦ est: qđ ex¬
ponens dñs dicit᷑. qr sollicitudines &
uoluptates & diuiciȩ suffocant Suf¬
focant enĩ qͥa importunis cogitationib
suis guttur m̃tis tͣn gulant & dũ
bonũ desideriũ intrare ad corñ sinunt.
aditũ flatꝰ uitalis necant. Notandũ
etiã qđ duo st̃ quȩ diuitus iungit.
sollicitudines uidelicet & uoluptãtes.
Quia ꝓfecto & ꝑ curã mentẽ oppͥmunt.
& p affluentiã resoluunt. Reenim
contraria possessores suos & afflictos
& lubricos faciunt. Sed qr uoluptas
conuenire cũ afflictione ñ potest :
alio quide tẽpore ꝑ custodiȩ sollicitudiunt¬

Expanded text:
um punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista attestante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat . Fallaces enim sunt quae nobiscum diu permanere non possunt, fallaces sunt quae mnostrae inopiam non expellunt. Solae autem divites faciunt. Notandum vero est, quod exponens Dominus dicit, quia sollicitudines, et voluptates, et divitiae suffocant. Suffocant enim, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates; Quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Re enim contraria possessores suos et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum afflictione non potest, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectione donatur. Hec dicens cla¬
mabat Qui habet aures audiendi:
audiat. Quotiens hȩc ad monitiuncula
uel in euangłio uel in apocalypsi ioħis
int̃ponit᷑ mỹsticũ ẽẽ. qͦd dicit᷑ querendũq
a nob̵ intentiꝰ ostendit᷑. n terrogabant
aut̃ eũ disc ipłi eiꝰ quȩ esset hȩc parabola
Nemo putet finita mox parabola discipłos
hȩc int̾rogasse saluatorẽ. sed ut marcus
ait cũ t̾ẽt singularis int̾rogauert̃ eũ.
ui qͥ cũ eo erant duodecĩ parabolas & dice¬
bat eis. U osis datũ est nosse mysteri

Expanded text:
perfectione donatur. Haec dicens claperfectione donatur. Haec dicens clamabat: Qui habet aures audiendi, audiat. Quoties haec admonitiuncula, vel in Evangelio , vel in Apocalypsi Joannis interponitur, mysticum esse quod dicitur, quaerendumque a nobis intentius ostenditur. Interrogabant autem eum discipuli ejus, quae esset haec parabola. Nemo putet finita mox parabola, discipulos haec interrogasse Salvatorem: sed, ut Marcus ait: Cum esset singularis, interrogaverunt eum ii qui cum eo erant duodecim, parabolam . Et dicebat eis: Vobis
Abbreviated transcription (Latin):
cor:a nullo uerȩ fidĩ uomere penetͣtũ
Hoc ẽ. aut̃ humorad radicẽ seminis qđ
uixta aliã parabolã oleũ ad lãpades uir¬
ginũ nutriendas. id ÷ amor& ꝑseue¬
rantia uirtutis. Et aliud cecidit
in t̾rã bonã. & ortũ fecit fructũ centu¬
plũ fructũ centuplũ. fructũ ꝑfectũ
dicit. Nã denariꝰ numerus ꝓ ꝑfectio¬
ne sẽꝑ accipit᷑ qr in decẽ preceptis le¬
gis custodia continet᷑. Actiua enĩ &
contẽplatiua uita simul in decalogi
mandatis coniuncta ẽ: qr in eo & amor
qͥppe dĩ ad contẽplatiuã amoru ꝓximi
ꝑtinet ad actiuã. Denariꝰ autẽ nume¬
rus ꝑ semet ipsũ multiplicatꝰ. incente¬
nariũ surgit. Unde recte ꝑcentenariũ
magna ꝑfẽctio de signat᷑. sic̃ de illo qͥ
sua ꝓ dño terrena reliqͥt dr̃ centuplũ
accipiet & uitã et̾nã possidebit. Quia
qͥsqͥs ꝓ dĩ nomine tẽporalia atq t̾rena
cont̾enit & hic ꝑfectionẽ m̃tis recipit
dat᷑ qͣndo cor docile uircutũ sp̃ualiũ

Expanded text:
cor, ac nullo verae fidei vomere penetratum. Hoc est autem humor ad radicem seminis, quod juxta aliam parabolam oleum ad lampades virginum nutriendas , id est, amor et perseverantia virtutis. Et aliud cecidit in terram bonam, et ortum fecit fructum centuplum. Fructum centuplum, fructum perfectum dicit: nam denarius numerus pro perfectione semper accipitur, quia in decem praeceptis legis custodia continetur. Activa enim et contemplativa vita simul in decalogi mandatis conjuncta est, quia in eo et amor quippe Dei ad contemplapertinet ad activam. Denarius enim numerus per semetipsum multiplicatus, in centenarium surgit. Unde recte per centenarium magna perfectio designatur, sicut de illo qui sua pro Domino terrena reliquit, dicitur: Centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit . Quia quisquis pro Dei nomine temporalia atque terrena contemnit, et hic perfectionem mentis recipit, datur, quando cor docile virtutum spiritalium
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ. sed qr eiꝰ ÷ fidẽ unitatꝰ. ut sic̃ abrahã
t̾rã cognationẽ domũq pat̾nã ob spẽ fu¬
turȩ hereditatis dño iubente deseruit.
ita & ille qͦ thesaurũ in cȩlis adqͥreret.
bona sua pauꝑib partienda relinqueret.
Et pulchre dr̃ & ipse. ut ñ solũ eos qͥ iusti ꝑ¬
seuerant: sed & eos qͥ ab iniusticia resipis¬
cunt. ad filios ꝓmissionis ꝑtinere declare¬
t᷑. Alit̃. Salus quȩ olĩ iudeors domũ im¬
plebat. hodie popło nationũ illuxit: eo
qđ &x ipse popłs nationũ filiꝰ sit abrahȩ
credendo in eũ de qͦ dicit apłs. Si aut̃ uos

Expanded text:
fidem imitatus. Ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit; ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt, ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus, quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo nationum illuxit, eo quod et ipse populus filius sit Abrahae, credendo in eum. De quo dicit Apostolus: Si autem vos
Abbreviated transcription (Latin):
one sp̃ualiũ carismatũ & scientiȩ pieta¬
tisq luce refouet. Unde cũ alibi diceret.
ñ potest ciuitas abscondi supra montẽ po¬
sita: continuo subiecit. neq accendunt
lucernã. & ponunt eã sub modio. Quia idẽ
mons oliueti. id ÷ sũmꝰ sp̃ualiũ distributor
gr̃arũ qͥ ciuitatẽ suã ut emineat ęxaltat.
hanc qͦq oleo ex ultationis ut lucere pos¬
sit inflãmat. Et qr idẽ lum̃ sub modio
poni noluit: misit discipłos in castellũ
qđ contͣ eos erat. id ÷ doctores qͥ indocta
ac barbara totiꝰ orb̾ loca. qͣsi contͣ positi
castelli moenia euangelizando penetra¬
rent. destinare curauit. Recte aut̃ duo
mittunt᷑ siue ꝓpt̾ scientiã ueritatis & mun¬
diciã oꝑis. seu ꝓpt̃ geminȩ dilectionis dĩ

Expanded text:
one spiritalium charismatum, et scientiae pietaone spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque luce refovet. Unde cum alibi diceret: Non potest civitas abscondi supra montem posita , continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio , quia idem mons Oliveti, id est, summus spiritalium distributor gratiarum, qui civitatem suam, ut emineat, exaltat, hanc quoque oleo exsultationis, ut lucere possit, inflammat. Et quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum, quod contra eos erat, id est, doctores, qui indocta ac barbara totius orbis littora, quasi contra positi castelli moenia Evangelizando penetrarent, destinare curavit. Recte autem duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis, et munditiam operis, seu propter gem
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis euentu parabolã fuisse p᷑missã.
quȩ ñ longo post tẽpore & ipsũ occisura.
& obodiũ regni eiꝰ hostili sit clade peritura.
It factũ est. cũ apꝓpinqsset ad bethfage
&e bethaniã ad montẽ qͥ uocat᷑ oliueti. misit
duos discipłos suos dicens. Ite in castellũ qđ
contra uos est. Bethfage erat uiculus sacer¬
dotũ in monte oliueti. Bethania qͦq uillu¬
la siue ciuitas in latere montis eiꝰdẽ quasi
manifestat. ubi lazarus est suscitatꝰ a mor¬
tuis. cuiꝰ & monum̃tũ ȩccła nc̃ ibidẽ cons¬
tructa demonstrat. Bethfage aut̃ domus
buccȩ. bechania domꝰ oboedientiȩ dicitur.
Quas ierosolimã uenturus saluator p̾sentiȩ
suȩ dignatione sullimauit. qr multos an¬
te passionẽ suã docendo donis piȩ confessi¬
onis & obȩdientiȩ sp̃ualis impleuit. Quȩ
pulchre ciuitates in monte oliueti positȩ
referunt᷑. hoc est in ipso dño qͥ nos uncti¬

Expanded text:
civitatis eventu parabolam fuisse praemissam, civitatis eventu parabolam fuisse praemissam, quae non longo post tempore et ipsum occisura, et ob odium regni ejus hostili sit clade peritura. Et factum est, cum appropinquasset ad Bethphage et Bethaniam, ad montem qui vocatur Oliveti, misit duos discipulos suos, dicens: Ite in castellum quod contra vos est. Bethphage erat viculus sacerdotum in monte Oliveti. Bethania quoque villula sive civitas in latere montis ejusdem, quasevangelista manifestat, ubi Lazarus est suscitatus a mortuis. Cujus et monumentum ecclesia nunc ibidem constructum demonstrat. Bethphage autem domus buccae, Bethania domus obedientiae dicitur. Quas Jerosolyma venturus Salvator praesentiae suae dignatione sublimavit, quia multos ante passionem suam docendo, donis piae confessionis et obedientiae spiritalis implevit. Quae pulchrae civitates in monte Oliveti positae referuntur, hoc est, in ipso Domino, qui nos uncti
Abbreviated transcription (Latin):
tores p̾mia sũma ꝑcipient. Qui enĩ reci¬
pit ꝓpħã in nomine ꝓpħȩ : mercedem
ꝓpħȩ accipiet. Ueruntam̃ inimicos
illos qͥ noluert᷑ me regnare suꝑse: addu¬
cite huc & int̾ficite ante me. Impietatẽ
iudeors uel om̃iũ reꝓborũ ad xp̃i conuer¬
ti nolentiũ significat in die iudicii pu¬
niendã: ut ꝑ duos seruos fideles utriꝰq
popłi doctores: ꝑ decẽ & qͥnq mnas idẽ
credentes popłi. ꝑ seruũ neqͣm mali catho¬
lici. ꝑ inimicos qͥ eũ suꝑ se regnare no¬
luert̃ impietas eors qͥ uerbũ fidĩ aut
nunꝗͣ audire aut male interp̃tando cor¬
seminati. eor etiã qͦs uerbũ dĩ nec audi¬
re contigit discussio signet᷑. Quib qͥnq
ꝑsonis om̃e genꝰ humanũ qđ in diȩ uidi¬
cu futurũ est exprimitur.
t his dictis. p̾cedebat ascendens iero¬
Ssolimã. Finita parabola ascendit ie¬
rosolimã. ut ostendat de eiꝰdẽ maxi me

Expanded text:
tores praemia summa percipient. Qui enim recitores praemia summa percipient. Qui enim recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet . Verumtamen inimicos meos, illos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. Impietatem Judaeorum vel omnium reproborum ad Christum converti nolentium significat, in die judicii puniendam, ut per duos servos fideles, utriusque populi doctores, per decem et quinque minas idem credentes populi, per servum nequam mali catholici, per inimicos qui eum super se regnare noluerunt impietas eorum qui verbum fidei aut nunquam audire, aut male interpretando corseminati eorum etiam quos verbum Dei nec audire contigit, discussio signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum quod in die judicii futurum est exprimitur. Et his dictis, praecedebat, ascendens Jerosolyma. Finita parabola, ascendit Jerosolyma, ut ostendat de ejusdem maxime
Abbreviated transcription (Latin):
geri qͥ habens habet. hoc est bene utit᷑. Quȩ
gr̃arũ immutatio qm̃ in hac uita geri solet.
notandũ qđ illud dñi redeuntis exam̃ etiã
nc̃ ex parte celebratũ. sed tẽ est uniuersalit᷑
implendũ. Cotidie nanq accepto a patre reg¬
no redit. qr ꝑegrinantis in t̾ra ȩccłȩ sẽꝑsta¬
tũ conspicit. cotidie in tanto fideliũ seruo¬
rũ numero huic pecuniã negotiaturo com¬
m̃dat: in altero modũ consũmati oꝑis exa-¬
minat. hc̃ fidelit̾ prudent̾q laborantem
ãplioris gr̃ȩ munere donat. illũ desidias
molles & marcida lux uotia sectantẽ ex eo qđ
dederat priuat. Uerũ uniuersali manifesto
iudicio. qđ dictu qͦq t̾ribile est: multi
qͥ ad docendũ uidebant᷑ idonei. ob negle¬
gentiȩ suȩ nerã int̾ in doctos reputabun¬
ẽ at alii simpliciores fr̃s & elem̃toꝵ pe-¬
nitꝰ ignari. ob conuersationis meritum¬
tam̃ eximiȩ deuotionẽ int̾ apłicos doc¬

Expanded text:
geri qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae geri qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae semper statum conspicit: quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinatur: hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat, privat. Verum universali manifestato judicio, quod dictu quoque terribile est, multi qui ad docendum videbantur idonei, ob negligentiae suae noxam inter indoctos reputabuntur. At alii simpliciores fratres, et elementorum penitus ignari ob conversationis tamen eximiae devotionem inter apostolicos doc
Abbreviated transcription (Latin):
It ego ueniens cũ usuris utiq exegissẽ illud.
li uerbi pecuniã a doctore ꝑcipit emitq cre¬
dendo: necesse ẽ. eã cũ usuris soluat oꝑando.
ut qdđ auditu didicit: exequat᷑ & actũ. In usura
quippe. pecunia etiã ñ data recipit᷑. Uel certe
de accepto uerbi foenore usuras soluit. qui
ex eo qđ audit. etiã alia studet intelligere
quȩ necdũ ex prȩdicatoris ore didicit.
Et astantib dixit. Auferce ab illo mnã: & da¬
te illi qͥ decẽ mnas habet. Et dixert̃ ei. Dñe
habet decẽ mnas. Recte amittit collatã gr̃am.
qͣm p̃dicando aliis cõmunicare neglexit. ut
chrisma qđ suꝑbiendo saul amisit dauid obȩ¬
ul & directꝰ ÷ in dauid a die illa & de inceps.
Q đ uͦ ablata a neqͣm seruo mna. ei qͥ decẽ mnas
habebat dari uissa ẽ: mysticȩ ut reor indicat
intrante plenitudine gentiũ omnẽ isrł sal¬
uũ futurũ. & tt̃ abundantiã gr̃e sp̃ualis
tentiã respicit. docens & illũ posse amittere

Expanded text:
t ego veniens, cum usuris utique exegissem illud? Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere quae necdum ex praedicatorio ore didicit. Et astantibus dixit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem minas. Recte amittit collatam gratiam, quam praedicando aliis communicare neglexit, ut chrisma, quod superbiendo Saul amisit, David obeul, et directus est in David a die illa , et deinceps. Quod vero ablata a nequam servo mina, ei qui decem minas habebat dari jussa est, mystice, ut reor, indicat, intrante plenitudine gentium omnem Israel salvum futurum, et tunc abundantiam gratiae spiritalis, iora sententia respicit, docens et illum posse amittere
Abbreviated transcription (Latin):
gister in crepa discipłos tuos. Alira inuido¬
rũ dem̃cia: Quẽ magistrũ appellandũ
ñ dubitant. qr uera docentẽ nouerant. huiꝰ
ipsi discipłos q̃si meliꝰ edocti redarguendos
autumant. cũq corrigere qͦs instituit
suadent quẽ signis apꝓbantib dm̃ clares.¬
cere uident. Quie ipse ait. Dico uobis.
qͥa si hi tacuerint lapides clamabunt.
Crucifixo dño stabant om̃s noti eiꝰ a longe.
dm̃ confiteri timebant. quẽ fixũ in lig¬
no uidebant. Sed his tacentib: lapides
& sara regẽ qͥ uenit in nomine dñi magno
lamore canebant. ẜ misit enĩ sp̃m. Et ecce
t̾ra mota est: & petrȩ scissȩ st̃: & monu¬
m̃ta aꝑta st̃. Quẽq homines uel timore
uel ꝑfidia confiteri trepidabant. hc̃ du¬
dñm aꝑto ore p̃dicant. Uerũ altiori
mysterio gentiũ nationes incredulas aliqͣn¬
do ac duri cordes lapidũ nomine demonstrat.
Quib ablato corde lapideo dedit cor carneum.
hoc est sensibile & humanũ. qͦ dm̃ creatorẽq

Expanded text:
ster, increpa discipulos tuos. Mira invidorum dementia, quem Magistrum appellandum non dubitant, quia vera docentem noverant, hujus ipsi discipulos, quasi melius edocti redarguendos autumant, eumque corrigere, quos instituit, suadent, quem signis approbantibus Deum clarescere vident. Quibus ipse ait: Dico vobis quia si hi tacuerint, lapides clamabunt. Crucifixo Domino stabant omnes noti ejus a longe, Deum confiteri timebant, quem fixum ligno videbant, sed, his tacentibus, lapides et saxa Regem qui venit in nomine Domini magno clamore canebant. Emisit enim spiritum, et ecce terra mota est, et petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt: quemque homines vel timore vel perfidia confiteri trepidant, hunc duDominum aperto ore praedicant. Verum altiori mysterio gentium nationes incredulas aliquando ac duricordes lapidum nomine demonstrat, quibus ablato corde lapideo dedit cor carneum , hoc est, sensibile et humanum, quo Deum Creatoremque
Abbreviated transcription (Latin):
ter est xp̃c. qͥ humiliauit semet ipsum
factus obȩdiens usq ad mortẽ. Non ita¬
q amittit diuinitatẽ. qͣndo nos docet hu¬
militatẽ. Non aut̃ rex isrł xp̃c ad exigen¬
dũ tributũ uel ferro exercitũ armandũ
hostesq uisibilit̃ debellandos: sed rex isrł
qđ m̃tes regat. qđ in ȩt̾̃nũ consulat. qđ in
regnũ cęlors credentes. sꝑantes. a mantesq
ꝑducat. Dĩ filiꝰ ȩqualis patri uerbũ ꝑ quod
facta st̃ om̃ia qdđ rex esse uoluit isrł: digna
to est ñ ꝓmotio. miserationis indiciũ est: ñ
potestatis augm̃tũ. Qui enĩ appellatꝰ: in
terra rex iudeorũ incelis ẽ dñs angłorũ.
Uerũ qr xp̃e in carne totiꝰ mundi ꝓpicia¬
tio & hominũ uidelicet & angłors illuxit.
pulchre sibi inuicẽ eiꝰ laude dispensatio¬
nis celestia simul & t̾rena concinunt. Quo
enĩ nascente cȩlestiũ uirtutũ agmina dm̃
laudantia decantant gła in excelsis dõ. &
in t̾ra pax hominib: idõ eodem mundi

Expanded text:
qui humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. Non autem Rex Israel Christus ad exigendum tributum, vel ferro exercitum armandum, hostesque visibiliter debellandos, sed Rex Israel, quod mentes regat, quod in aeternum consulat, quod in regnum coelorum credentes, sperantes, amantesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, verbum per quod facta sunt omnia, quod Rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio, miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra Rex Judaeorum, in coelis est Dominus angelorum. Verum quia Christus in carne totius mundi propitiatio, et hominum videlicet et angelorum, illuxit, pulchre sibi invicem in ejus laude dispensationis coelestia simul et terrena concinunt. Quo enim nascente coelestium virtutum agmina Deum laudantia decantant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus, eo de mundi
Abbreviated transcription (Latin):
crucis: humiliem᷑ & ipsi sub potenti
manu eiꝰ. ut exaltari meream᷑ in tem¬
pore uisitationis. Suꝑ omib quas
uiderant uirtutib dicentes: Benedictꝰ
qͥ uenit rex in nomine dñi. Multas
quidẽ dñi uirtutes uiderant. sed maxi¬
me lazari resurrectionẽ quȩ nuꝑ fac¬
ta erat stupebant. testimoniũ ꝑhibente
turba quȩ erat cũ eo qͣndo illũ uocauit
de monum̃to & suscitauit a mortuis.
Nã &e ꝓpterea obuiã uenit ei turba: qr
audiert̃ eũ fecisse hoc signũ. Notandũ ÷
adisse: sed anno p̃terito m̃se septimo
illic ad diẽ festũ scenophegiȩ uenisse.
sic̃ ioħs memorat. Et ex inde sex m̃sib
continuis hoc ẽ usq ad diẽ paschȩ qͦ pas¬
sus est mͦ ierosolimis signa fecisse & docu¬
isse. mͦ montẽ oliuarũ ascendisse. mͦ a u¬
dea expulsũ transiordanẽ abisse. mͦ in
ciuitate deserti quȩ dr̃ effrẽ mansisse cũ
discipłis. nunꝗͣ tam̃ id tẽporis galileã

Expanded text:
crucis, humiliemur et ipsi sub potenti crucis, humiliemur et ipsi sub potenti manu ejus, ut exaltari mereamur in tempore visitationis. Super omnibus quas viderant virtutibus dicentes: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini. Multas quidem virtutes Domini viderant, sed maxime Lazari resuscitationem, quae nuper facta erat, stupebant, testimonium perhibente turba, quae erat cum eo, quando illum vocavit de monumento, et suscitavit a mortuis. Nam et propheta obviam venit et turba, quia audierunt eum fecisse hoc signum. Notandum est adisse, sed anno praeterito, mense septimo, illic ad diem festum scenopegiae venisse, sicut Joannes memorat, et exinde sex mensibus continuis, hoc est, usque ad diem Paschae, quo passus est, modo Jerosolymis signa fecisse, et docuisse, modo montem Olivarum ascendisse, modo Judaea expulsum trans Jordanem abiisse, modo in civitate deserti, quae dicitur Ephrem, mansisse cum discipulis, nunquam tamen id temporis Galilaeam
Abbreviated transcription (Latin):
etiã cũ scȩ̃ eccłȩ uniuersalit̾ p̃sidet. eãq in
suꝑnȩ pacis desideriũ accendit. Quia uͦ iux¬
ta alios euangłistas ñ discipłi tantũ sed &
plurimi de turba sternebant uestim̃ta su¬
a in uia: possunt ꝑ eos etiã ii designari.
qͥ exẽpla martyrũ secuti: corpora sua
ꝑ abstinentiã edomant. ut dño iter ad m̃¬
tẽ parent. uel ex ẽpla bona sequentib prȩ¬
beant. E⁊ cũ apppinquarent iã ad
descensũ montis oliueti. coepert᷑ om̃s tur¬
bȩ descendentiũ gaudentes laudare dm̃
uoce magna. Descendente de monte oliuarũ
dño. gaudentes laudantesq turbȩ simul
& ipsi descendunt: qr humiliato sua spon¬
te miscđiȩ auctore. necesse est eos qͥ miscđi¬
a plurimũ indigent: humilitatis eiꝰ ues¬
tigia qͣntũ preualent imitari. Necesse est
inquã nos intuentes quomͦ iħs de mon¬
te oliueti descendit. id est cũ informa
dĩ esset humiliauit semet ipsũ factꝰ obȩ¬
diens patri usq ad mortẽ. mortẽ aut̃

Expanded text:
amque in supernae pacis desiderium accendit. Quia vero juxta alios evangelistas, non discipuli tantum, sed et plurimi de turba sternebant vestimenta sua in via, possunt per eos etiam hi designari, qui exempla martyrum secuti, corpora sua per abstinentiam edomant, ut Domino iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Et cum appropinquaret jam ad descensum montis Oliveti, coeperunt omnes turbae descendentium gaudentes laudare Deum voce magna. Descendente de monte Olivarum Domino, gaudentes laudantesque turbae simul et ipsae descendunt, quia humiliato sua sponte misericordiae auctore, necesse est eos qui misericordia plurimum indigent humilitatis ejus vestigia, quantum praevalent, imitari. Necesse est, inquam, nos intuentes quomodo Jesus de monte Oliveti descendit, id est, cum in forma Dei esset, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ greco sermone scripsert̃ pullũ tantũmͦ
cõmemorant: matheus uͦ solus qͥ hebreis he¬
breoq suũ euangłiũ de scripsit eloquio asi¬
nã quoq solutã & dño refert adductã: ut¬
eiꝰdẽ etiã gentis hebreȩ si poenituerit ñ des¬
ꝑandã monstret esse salutẽ. Soluite inqͥt¬
& adducite. Quȩcunq enĩ solueritis suꝑt̾
rã. erunt soluta & incȩlis. Abiert̾ autem
qͥ missi erant. & inuenert̃ sic̃ dixit illis stantẽ

Expanded text:
qui Graeco sermone scripsere, pullum tantummodo qui Graeco sermone scripsere, pullum tantummodo commemorant; Matthaeus vero solus, qui Hebraeis Hebraeoque suum Evangelium descripsit eloquio, asinam quoque solutam et Dejudem etiam gentis Hebraeae, si poenituerit, non desperandam monstret esse salutem. Solvite, inquit, et adducite . Quaecunque enim solveritis super terram, erunt soluta et in coelis . Abierunt autem qui missi erant, et invene
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ peccator suors unꝰqͥsq constrictꝰ erat.
Nec solũ nationũ: sed & uideoꝵ. Om̃s enĩ pec¬
cauert̃. & egent gła dĩ. Unde bene apud ma-¬
theũ asina qͦq cũ pullo alligata reperit᷑.
A sina quippe quȩ subiugalis & edomita iugũ
legis traxerat. sy nagogã significat. Pullus
asinȩ lasciuus &e liber. popłm nationum
demonstrat. Cui nemo unquã hominũ se-¬
dit id ÷ nemo rationabiliũ doctorũ frenũ
correptionis qͦ uel linguã a malo cohibere
uel in artã uitȩ uiã ire cogeret᷑: nemo
indum̃ta salutis quib sp̃ualit̃ cale fieret: uti¬
lia suadendo contulerat. Sederet nanq illi
homo siqͥs ratione utens eiꝰ stulta depͥm̃do cor¬
rigeret. Unde ñ immerito possunt duo disci¬
płi adexhibenda dño animalia destinati. iuix¬
ta parabolȩ suꝑioris exẽplũ duo p̾dicator or¬
dines. unꝰ ingentes. alt̾ incircuncisionẽ direc¬
tꝰ intelligi. Et notandũ qđ tres ȩuangelistȩ

Expanded text:
orum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, sed et Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit, et edomita jugum legis traxerat, synagogam significat: pullus asinae lascivus et liber, populum nationum demonstrat. Cui nemo unquam hominum sedit, id est, nemo rationabilium doctorum frenum correptionis, quo vel linguam a malo cohibere, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumenta salutis, quibus spiritaliter calefieret, utilia suadendo contulerat. Sederet namque illi homo, si qui ratione utens ejus stulta deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati, juxta parabolae superioris exemplum, duo praedicatorum ordines, unus in gentes, alter in circumcisionem directus intelligi. Et notandum quod tres evangelistae
Abbreviated transcription (Latin):
x iussit uocare seruos qͥb dedit pecu¬
niã ut sciret qͣntũ qͥsq negotiatus esset.
Ut sciret inqͥt. ñ qđ eũ qͥd lateat cui ueris¬
sime dictũ est dñe tuom̃ĩa scis. sed scire
dr̃ scire om̃s facere. Tc̃ enĩ om̃iũ oꝑa
& cogitationes palã om̃ib ostendunt᷑.
re uos faciat. Nemo sane arbitret᷑ eos so¬
lũmͦ quib grã p̾dicandi data est: ñ aut̃
& eos quib p̃dicatũ ẽ ad iuidiciũ tẽ esse uo¬
candos. Ipsi st̃ enĩ pecunia. qͣm boni ser¬
ui adquisiere mercando. Quin etiã sciat.
adesse dãnandos. de qͥb infra dicemꝰ.
enit aut̃ pͥmꝰ dicens. Dñe. mna tua. decẽ
mnas adquisiuit. Primꝰ seruꝰ. ordo doc¬
torũ est in circuncisionẽ missors. Qui
unã mnã negotiaturus accepit. qr unũ
dnm. unã fidẽ. unũ baptisma. unũ dm̃
p̃dicare ussus est. Sed hȩc eadẽ mna decẽ
mnas adqͥsiuit. qr popłm sub lege consti¬
tutũ sibimet docendo sociauit.

Expanded text:
Et jussit vocari servos, quibus dedit pecuEt jussit vocari servos, quibus dedit pecunUt sciret, inquit, non eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu omnia scis : sed sciret dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur,  hoc est, scire faciat. Nemo sane arbitretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est ad judicium, tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia quam boni servi acquisiere mercando; quin etiam sciat eadesse damnandos, de quibus infra dicemus. Venit autem primus, dicens: Domine, mina tua decem minas acquisivit. Primus servus ordo doctorum est in circumcisionem missorum, qui unam minam negotiaturus accepit, quia unum Dominum, unam fidem, unum baptisma, unum Deum praedicare jussus est. Sed haec eadem mina, decem minas acquisivit, quia populum sub lege constitutum, sibimet docendo sociavit.
Abbreviated transcription (Latin):
atq ab eissednfessionẽ morũq ꝓbitatẽ
recipite: iuxta qđ psalmista suis audito¬
rib p̃cipit dicens. Sumite psalmũ. & da¬
te tẏmpanũ. Hoc est laudẽ p̾dicationis
in cordis intentione ꝑcipite. & deuotionẽ
oꝑis in carnis castigatione redibete. Tym¬
panũ qͥppe ẽ: pellis in ligno extenta.
Uellis uͦ in ligno extenta. caro ẽ nr̃a ad exẽ¬
plũ dñicȩ crucis afflicta. Eiuies aut̃
eiꝰ oderant illũ. & misert̃ legationẽ post
illũ dicentes. Nolumꝰ hc̃ regnare suꝑ nos.
patrẽ meũ. Qui ñ solũ p̃sentẽ usq ad mor¬
tẽ crucis oderant. sed etiã post resurrec¬
tionẽ eiꝰ misert̃ ꝑsecutionẽ apłis. & p̾dica¬
tionẽ regni cȩlestis spreuerunt.
Et factũ est ut rediret accepto regno.
Significat tẽpꝰ quando in manifestissima
& eminentissima claritate uenturus est.
qͥ eis humilis apparuit cũ diceret. Reg¬
nũ meũ. non est de hoc mundo.

Expanded text:
atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant illum. Et miserunt legationem post illum, dicentes: Nolumus hunc regnarPatrem meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderant, sed etiam post resurrectionem ejus miserunt persecutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est ut rediret accepto regno. Significat tempus, quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo .
Abbreviated transcription (Latin):
longinqͣ uocat᷑. uel qr a finib t̾rȩ clamat
ad dñm: uel qͥa longe ẽ. a peccatorib salus.
Et cũ ds̃ ubiq sit p̃sens. longe tam̃ ab eoꝵ
sensu qͥ idola colunt ds̃ uerus abest. Sed
qͥ erant longe. facti st̃ ꝓpe insanguine xp̃i.
Iocatis aut̃ decẽ seruis suis. dedit illis
decẽ mnas. Denariꝰ numerus ad legẽ ꝑti¬
net ꝓpt̾ decalogũ. Uocat itaq pat̾ famili¬
as decẽ seruos. qr elegit discipłos ꝑ litte¬
rã legis imbutos. dat illis decẽ minas: qr
legis dicta sp̃ualit̾ intelligenda reuelat.
Post passionẽ quippe resurrectionẽq suã
aꝑuit illis sensũ. ut intelligerent scrip¬
turas. Mina nanq qͣm greci mnã uocant.
centũ draginis appendit᷑. Et omĩs scȩ̃ scrip¬
turȩ sermo qͥa uitȩ cȩlestis ꝑfectionẽ sug¬
gerit. qͣsi numeri centenarii pondere
fulgescit. Et ait illis. Negotiamini dũ
uenio. Uerba inquit legis & ꝓpħarũ my¬
stica int̾pͣtatione discussa popłis offerte.

Expanded text:
el quia a finibus terrae clamat ad Dominum, vel quia longe est a peccatoribus salus . Et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi . Vocatis autem decem servis suis, dedit illis decenet, propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem ser vos, quia eligit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci innam vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ enĩ quasi metere ubi ñ semĩnauit. id ẽ.
etiã eos impietatis reos tenere. quib legis
uerbũ aut euangłii ñ ministratũ est. Hoc
aut̃ ueluti periculũ iudicii deuitantes. pi¬
gro languore a uerbi ministratione conqͥ¬
escunt. Et hoc est qͣsi sudario ligare q acceꝑunt
Dicit ei. de ore tuo te iudico serue nequam.
Seruꝰ nequã uocat᷑. qr & piger ac deses ÷ ad
exercendũ negotiũ. & ꝓcax ac suꝑb ad accu¬
sandũ dñi iudiciũ. Q ciebas qđ ego aus¬
terus hõsũ: tollens qđ ñ posui. & metens

Expanded text:
Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, eos etiam impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia et piger ac deses est ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas ergo quod ego austerus
Abbreviated transcription (Latin):
cendo cõmutauerat. recte qͥnq ciuitati¬
b p̃fici memorat᷑. qr ñ de suis tantũ sed¬
& de auditors suors qͦs ad lucẽ uocauit
ꝑfectib honorat᷑. Et alt̾ uenit dic̃s.¬
Dñe mna tua. qͣm habui repositã insuda¬
rio. Timui enĩ te qr hõ austerus es: tollis
qđ ñ posuisti. & metis qđ ñ seminasti.
Seruꝰ qͥ negotiari uissus. acceptã dñi pe¬
cuniã in sud ario reposuit: ostendit eos
qͥ ad p̃dicandũ idonei. p̃dicationis
uel susceptũ digne gerere detrectant. Pecu¬
niã qͥppe in sudario ligare est. ꝑcepta dona
sub otiolenti torporis abscondere. St̃ enĩ
homines hac sibi ꝑuersitate blandientes
ut dicant. Sufficit. ut de se unꝰ qͥsq rationẽ
reddat. Quid opꝰ ÷ aliis p̃dicare ut etiã de
ipsis rationẽ reddere qͥsq cogat᷑ cũ apud
dñm etiã illi sint in excusabiles. qͥb lex da¬
ta ñ est. neq audito euangłio dormiert̃. qr
ꝑcreaturã poterant creatorẽ cognoscere:

Expanded text:
cendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit profectibus honoratur. Et alter venit dichabui repositam in sudario. Timui enim, quia homo austerus es, tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Servus qui, negotiari jussus, acceptam Domini pecuniam in sudario reposuit, ostendit eos qui, ad praedicandum idonei, praedicationis vel susceptum digne gerere detrectant. Pecuniam quippe in sudario ligare, est percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant Creatorem agnoscere ?
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra egypti. loquentes lingua chanaan.
Quinq enĩ ciuitates in t̾ra egẏpti. qͥnq
utim᷑. Uidelicet uisus auditꝰ. gustus. odora¬
tꝰ. & tactꝰ. Et qͥ uiderit mulierẽ ad concu¬
piscendã eã qͥ auertit aures suas ne au¬
diat pauꝑẽ. qͥ in ebriat᷑ uino in qͦ ẽ luxu¬
ria qͥ coronare se gaudet rosis anteqͣm
marcescant. cuiꝰ sanguine plenȩ manꝰ
& dextera repleta ÷ munerib: huius
qͥnq ciuitates loquunt᷑ lingua egy p¬
ti id ÷ uniuersi sensꝰ faciunt oꝑa tene¬
brarũ. ẜ gyptꝰ enĩ. tenebras sonat. At qͥ

Expanded text:
in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan . in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan . Quinque enim civitates in terra Aegypti quinque utimur, videlicet visus, auditus, gustus, olfactus, et tactus. Et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam ; qui avertit aures suas, ne audiat pauperem ; qui inebriatur vino, in quo est luxuria ; qui coronare se gaudet rosis antequam marcescant ; cujus sanguine plenae manus, et dextera est repleta muneribus , hujus quinque civitates loquuntur lingua Aegypti, id est, universi sensus faciunt opera tenebrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitates aut̃ decẽ st̃ animȩ ad legis uerbũ
& grãm euangelii uenientes: quib ui¬
re tc̃ glorificandꝰ ille p̃ponet᷑. qͥ eis pe¬
cuniã uerbi digne dõ comm̃dauerit.
Unde quidẽ negotiator egregiꝰ ciuitates
quib p̾erat hoc est animas quas regen¬
das acceꝑat alloquens. quȩ est ait nr̃a
spes aut gaudiũ. aut corona głȩ : Non¬
nit dicens. dñe. mna tua. fecit qͥnq
mnas. Seruꝰ iste coetꝰ est eorũ qͥ in
prȩputio euangelizare missi sunt: cui
dñs ad pͣdicandũ eunti unã mnã hoc
est unã eandẽq fidẽ quȩ circuncisioni
credita est prȩstiterat. Sed hec qͥnq
mnas fecit. qr g̾s curiosis sensib antea
mancipatis. ad fidĩ euangłicȩ gr̃ãm con-¬
uertit. Et huic ait. Et tu esto supra
qͥnq ciuitãtes. Hoc est ex earũ qͦs imbu¬
eras animarũ fide & conuersatione mag¬
nꝰ sullimisq fulgeto. De qͥb mysticȩ dicit
isaẏas. In die illa erunt qͥnq ciuitates

Expanded text:
s verbum ad gratiam Evangelii venientes. Quibus tunc jure glorificandus ille praeponitur, qui eis pecuniam verbi, digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates, quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, nostra spes aut gaudium, aut corona gloriae? nonnit, dicens: Domine, mina tua fecit quinque minas. Servus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates
Abbreviated transcription (Latin):
ne dixisse. inculpã ꝓpriã uertit᷑ Si inquit
durũ & crudelẽ esse me noueras & aliena
scires me mea diligentiꝰ quȩsiturũ. & dares
pecuniã meã siue argentũ ad mensam:
U trunq enĩ apt᷑ ypio grecus sermosignifi¬
cat. Eloquia dñi inqͥt eloqͥa casta. argen¬
tũ igne examinatũ. Pecuniã gͦ & argentũ
p̃dicatio euangłii est & sermodiuinꝰ qͥ dari
debuit ad m̃sã. hoc ẽ. ꝓmptis paratisq fideli¬
ũ cordib intimari. Ad qͣm uidelicet m̃sã
id ÷ m̃tẽ auditorũ. ñ alia quã dñica est defe¬
renda pecunia. ut om̃is sermo dicentis. scrip¬
turȩ sensũ sequat᷑. Nã qđ hic dñs ñ quãlibet
pecuniã sed suã dicit nũmulariis esse foe

Expanded text:
ne dixisse, in culpam propriam vertitur, si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena secta scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam, sive argentum ad mensam. Utrumque enim ἀργύριον Graecus sermo significat: Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, mentem auditorum, non alia quam dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur. Nam quod hic Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fe
Abbreviated transcription (Latin):
cia eiꝰ manet in scłm scłi. Et hȩc ÷ illa sapi-¬
ens illa stulticia. qͣm de sicomoro publica¬
nꝰ quasi fructũ uitȩ legerat. Rapta uide¬
licet reddere. ꝓpͥa relinquere. uisibilia con¬
tẽnere. ꝓ inuisibilib etiã mori desidera¬
re. se ipsũ abnegare : & eiꝰ qͥ necdũ uidet᷑
dñi uestigia sequi concupiscere. Eit
iħs ad eũ. Quia hodie salus domui huic
facta ẽ: eo qđ & ipse filiꝰ sit abrahȩ. Filiꝰ

Expanded text:
tia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomoro publicanus, quasi fructum vitae legerat, rapta videlicet reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit audire uerbũ dñi. Uidentes aut̃
turbas udĩ repleti st̃ zelo. & contͣdice¬
bant his quȩ a paulo dicebant᷑. Et alibi
disceptabant dicentes. Quare introis¬
ti ad uiros p̃pucĩ habentes. & mandu¬
casticũ illis: Etans aut̃ zacheus.
dix̃ ad dñm . Eecẽ dimidiũ bonorũ me¬
orũ dñe do pauꝑib. & siquid aliquẽ
defraudaui: reddo quadruplũ. Aliis calũnian¬
tib hominẽ peccatorẽ. ipse zacheus stans. id
ẽ in ea qͣm cȩꝑat fidĩ ueritate ꝑsistens: ñ solũ
se ex peccatore conuersũ. sed etiã int̾ ꝑfectos
ꝓbat esse conuersatũ. Dicente enĩ dñõ. si uis
ꝑfectꝰ esse. uade uende omĩa quȩ habes & da
pauperib: qͥsqͥs ante conuersionẽ innocen¬
t̃uix᷑. oĩa conuersꝰ potest dare pauꝑib. At
qͥ aliqͣ fraude sustulit. pͥmohȩc iuxta legẽ
reddere. deinde qđ sibi remanserit debet
dare pauꝑib. Ac sic & ipse qr nichil sibi re¬
tinet: omĩa sua disꝑgit. dat pauꝑib: iusti¬

Expanded text:
rbum Domini. Videntes autem turbas Judaei, repleti zelo. Et contradicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi: principem disceptabant, dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zacchaeus, dix. Et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zacchaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esspauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare pauperibus. Ac sic et ipse, quia sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justi
Abbreviated transcription (Latin):
Homo nobilis ille ẽ: cui cȩcꝰ supra clamabat.
Fili dauid: miserere mei. Et cui uenienti
ierosolimã concinebant. Osanna filio da¬
uid: benedictꝰ qͥ uenit in nomine dñi rex is¬
rael. Longinqua regio ȩccła ẽ ex gentib.
constitutꝰ sũ rex ab eo: dr̃ a patre. Postula
a me: & dabo tͥ gs hereditatẽ tuã. & posses¬
sionẽ tuã terminos t̾rȩ. Quȩ uidelicet hȩ

Expanded text:
Homo nobilis est ille, cui caecus supra clamabat: Fili David, miserere mei, et venienti Hierosolymam concinebant: Osanna filio David. Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Longiconstitutus sum rex ab eo, dicitur a Patre; Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae . Quae h
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. & excepit illũ gaudens. Ma-¬
nebat aliqͣndo dñs in domo pͥncipis phari¬
seors. hoc ẽ in udeoꝵ synagoga docebat.
Sed qr ñ baptizatũ ante prandiũ. sabbato
curantẽ. publicanos & peccatores recipi¬
entẽ. contra auariciã disputantẽ. & cȩt̾a
digna dõ gerentẽ lingua uenenata car-¬
pebant. ꝑtesus eorũ facinora discessit. &¬
aufugit dicens. Relinquet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a
deserta. hodie aut̃ in domo pusilli ⁊ achei
oportet illũ manere. hoc ẽ. nouȩ lucis
gr̃ã choruscante. in humili credentiũ na¬
tionũ corde quiescere. Qd aut̃ descende
de sicomoro ⁊acheus. & sic in domo su a
xp̃o mansionẽ p̃parare iubet᷑. hoc est
qđ apłs ait. Quia & si cognouimꝰ scđm car¬

Expanded text:
descendit, et excepit illum gaudens. Madescendit, et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium Sabbato curantem, publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zacchaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zacchaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est, quod Apostolus ait: Quia et si cognovimus secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
dũ missis sui uerbi p̾conib in qͥb ipse ni¬
mirũ & loquebat᷑ & ibat. uenit ad popłm
nationũ qͥ passionis eiꝰ fide iã sullimis
ardebat beari. Suspiciens uidit illũ. qr ꝑ
gr̃am fidĩ a terrenis cupiditatib eleua¬
tũ. turbisq infideliũ suꝑ eminentẽ ele¬
git . Uidere enĩ dĩ. eligere uel amare est.
Unde est illud. Ocłi dñi suꝑ iustos. Nã &
nos quȩ amamꝰ: uidere. ab his q̃ execram᷑.
amantẽ. Hc̃ sane ordinẽ ꝓficiendi. hoc ÷
ꝑ fidẽ dñicȩ incarnationis ad cognitionẽ
diuinitatis ꝑueniendi: quasi ꝑsicomorũ
iEcu faciẽ speculandi. doctor egregiꝰ osten¬
dit cũ ait. Non enĩ iudicaui scire me aliqͥd
aliis ex ꝓbrans. facti estis inqͥt quib lacte
opussit: ñ solido cibo. lac infirma tẽpora¬
riȩ dispensationis. solidũ cibũ ardua ꝑpetu¬
ȩ maiestatis appellans. Et dix̃ ad eum.
Tacheȩ festinans descende. qr hodie in do¬
mo tua oportet me manere. Et festinans

Expanded text:
nibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur, et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis e beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramamantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem dominicae incarnationis ad cognitionem Divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquid aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans
Abbreviated transcription (Latin):
tris nr̃i abrahȩ. U enit enĩ filiꝰ homi¬
nis quȩrere & saluare qđ perierat. hoc ẽ
qđ alibi dicit. Non ueni uocare iustos.
sed peccatores. Pius sane magister. qͥ murmu¬
rantib turbis sua mysteria ñ dedignat᷑
exponere. ad eo scilicet peccatorũ poenitenti¬
ã ñ esse respuendã: ut ipse dĩ filiꝰ obhanc ma¬
xime quȩrendã sit destinatꝰ ad t̾ras. Qui
ut pietatis suȩ nob̾ dispensationẽ inculcet:
sepissime se filiũ hominis appellat. com¬
m̃dans sollicite nob̾ qđ factꝰ ẽ benigne ꝓnob̾.
ec illis audientibus.
adiciens dixit parabolã. eo qđ esset ꝓpe¬

Expanded text:
tris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo scilicet peccatorum poenitentiam non esse respuendam, ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est benigne pro nobis. Haec illis audientibus, adjiciens dixit parabolam, eo quod esset p