comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. dicens. Nic hil mͥ prius. ẽ.: quã dñi prȩcepta complere.
Tũ illi cũ exultatione & cũ gaudio. ducentoꝵ solidoꝵ munꝰ qđ
transmissũ fuerat obtuler̃. Deinde conuersus addiaconẽ ait.
Accipe quȩ traduntur. & intellige te fraudẽ fecisse pauꝑib.¬
Contremuit diaconꝰ: secretũ reatꝰ sui in notuisse pontifici. i
NTEREA quo gradũ accelerant. ꝑuenit᷑. & tanquã mani¬
festa sanitas fuisset ingressa: ita animos om̃iũ scĩ releuauit.
aduentꝰ. Notas ꝓfert. & ex erit medicinas. xp̃m ꝓstratꝰ exo¬
rat. suisq lacrimis gaudia mereatur alioꝵ. Uisitantur dñi:
uisitantur & famuli. ac sine ulla discretione ꝑsone tuguria
circuit. cubilia uniuersa ꝑlustrat. Q interposito uniꝰ diei
spacio: ita cęlestes medicinas optinuit. ut egrediens die t̾¬
cia. domũ totã reliquerit incolumitate gaudentẽ. ꝓseqͣn¬

Expanded text:
tum, dicens: 'Nihil mihi prius est quam Domini praecepta complere'. tum, dicens: 'Nihil mihi prius est quam Domini praecepta complere'. Tum illi cum exultatione, cum gaudio ducentorum solidorum munus, quod transmissum fuerat, obtulerunt. Deinde conversus ad diaconem, ait: 'Accipe quae traduntur et intellege, te fraudem fecisse pauContremuit diaconus, secretum reatus sui innotuisse pontifici. 34. Interea gradum accelerant; pervenitur, et tamquam manifesta sanitas fuisset ingressa, ita omnium animos sancti relevavit adventus. Notas profert et exerit medicinas; Christum prostratus exorat suisque lacrimis gaudia mercatur aliorum. Visitantur domini, visitantur et famuli, acsine ulla discretione personae tuguria circuit, cubilia universa perlustrat et, interposito unii diei spatio, ita caelestis medicina obtinuit, ut, egrediens die tertia, domui totam reliquerit incolomitate gaudentem, prosequen
Abbreviated transcription (Latin):
sensim oris felicib carpit. occurrunt pauꝑes. elemosinã po¬
stulantes. Consuluit diaconẽ quantum esset in sũptib :
tres tantũ aureos esse respondit. Totosq statĩ prȩcepit ero¬
gari. Ad hec diaconꝰ Unde uicturi sumꝰ hodie : Respondes
cęptũ: intuent᷑ post se eqͥtes concitatos. Qui breui adiuncti
ñs nr̃ uir spectabilis leporiꝰ non longe ab hinc domicilio
fruitur. qͥcũ familia sua ita implicitꝰ diuerso tenet᷑ in cõmo¬
do: ut & ꝓpriȩ & suoꝵ infirmitati succũbat. Cuiꝰ aduos la¬
crimas deportamꝰ. infirmũ si dignũ ducitis uisitate. Si uero
prȩcẽ nr̃am occupationis ur̃ȩ necessitas uincit. orationẽ inter¬
cessionis ĩpendite. Mereatur benedictionẽ. si ñ meret᷑ aspectũ
Ad hȩc uir beatissimꝰ repletꝰ miscdia. & relicto itinere. ea uia
rectior iudicat᷑. quȩ mercedẽ boni oꝑis prȩparabat. Diuertit
reclamantib suis. & desideratũ petentib pręstat aduen¬

Expanded text:
sensim moris felicibus carpit, occurrunt pauperes, elemosinam postulantes. Consulit diaconem, quantum esset in sumptibus. Tres tantum aureos esse respondit, totosque statim praecepit erogari. Ad haec diaconucoeptum, intuentur post se equites concitatos. Qui brevi adiuncti, : 'Dominus noster vir spectabilis Leporius non longe abhinc domicilium fruit; qui cum familia sua ita inplicitus diverso tenetur incommodo, ut et propria et suorum infirmitate subcumbat. Cuius ad vos lacrimas deportamus: infirmum, si dignum ducitis, visitate! Si vero precem nostram occupationis vestrae necessitas vincit, orationem intercessionis inpendite; mereatur benedictionem, si non meretur aspectum'. Ad haec vir beatissimus repletus misericordia et, relicto itinere, ea via rectior iudicatur, quae mercedem boni operis praeparabat. Divertit, reclamantibus suis, et desideratum petentibus praestat adven
Abbreviated transcription (Latin):
iã nocte ꝑuenit. Qđ in ȩccła collocatũ. dũ uigiliis scẽ deuotionis
excolit᷑. matrona quȩdã loci illiꝰ paralysi dissoluta. ita ut nul¬
lũ mebrũ suo fungeret᷑ officio. prȩcario deposcit ut feretro
corporis subderetur. ibiq usq ad lucem ex tenta decubuit.
ature corpus attollitur surgit & mulier & uiuificata ꝑ mor¬
tuũ mirantib popłis ꝓpriis pedib debitũ reddit obsequiũ
Excipiunt galliȩ patronum ꝓpriũ maiore famulatu. qͥppe
ubireuerentiȩ ungebat᷑ affectꝰ. Om̃e hominũ genꝰ. diuerso oc¬
currit officio. Alii uias prȩruptis depositis molliunt: & pontiũ
innouatione continuant. Aii expensas in ger̾: alii psalmis
intonant. alii colla supponunt. Refulgebat reꝑcusso solis ra¬
dio splendorẽ sibi etiam ꝑdiẽ uindicans luminũ multitudo.
toto ministerio karitatis ꝓpriȩ redditꝰ ciuitati. ubi sepultꝰ cor¬

Expanded text:
iam nocte pervenit. Quod in ecclesia conlocatum dum vigiliis sanctae devotionis iam nocte pervenit. Quod in ecclesia conlocatum dum vigiliis sanctae devotionis excolitur, matrona quaedam loci eius paralisi dissoluta, ita ut nullum membrorum suo fungeretur officio, precaria depoposcit, ut feretro corporis subderetur, ibique usque ad lucem extenta decubuit. Mature corpus adtollitur, surgit et mulier et, vivificata per mortuum, mirantibus populis, propriis pedibus debitum reddit obsequium. 46. Excipiunt Gralliae patronum proprium maiore famulatu, quippe ubi reverentiae iungebatur affectus. Omne hominum genus diverso occurrit officio; alii | vias, praeruptis depositis, molliunt et pontium innovatione continuant, alii expensas ingerunt, alii psalmis intonant, alii colla subponunt. Refulgebat, repercusso solis radio, splendorem sibi per diem vindicans, luminum multitudo, tantoque ministerio caritatis propriae redditur civitati, ubi, sepultus cor
Abbreviated transcription (Latin):
ad cȩlos anima felix & beata trans fertur. Hȩreditas deincess
relicta diuiditur. Partẽ prȩsũpsit ĩꝑiũ : partẽ uindicant sa¬
cerdotes. & qđ fieri de opib solet: nascitur de ex iguitate con¬
tentio. dũ deest qđ capiant. Solius benedictionis hȩres: capsu¬
lã cũ sc̃is regina suscepit. Cuculla cũ interiori cilicio. petrus ep̃s
usurpauit. Sex uͦ antistites ut aliqͥd monim̃ti excͥessione sc̃ĩti¬
tis acciꝑent: dirũpere qđ suꝑ fuerat maluer̃. Unꝰ palliũ cin¬
gulũ alter accepit. Duo tunicã duo sagrlũ diuiser̃. Deinde
aromatũ constrictione solidauit. regina uestiuit. His om̃ib
rite ꝑfectis: ex pensis & euectionib iter instruit ĩꝑator. men¬
strosq eiꝰ copiosa largione ꝓsequitur. Sacerdotes religionis ob¬
sequiũ & in prȩsenti instruunt . & ordinatione prȩmittuns

Expanded text:
ad caelos anima fidelis et beata transfertur. 43. Hereditas deinceps ad caelos anima fidelis et beata transfertur. 43. Hereditas deinceps relicta dividitur; partem praesumit imperium, partem vindicant sacerdotes, et quod fieri de opibus solet, nascitur de exiguitate contentio, dum deest, quod capiant, – solius benedictionis heredes! Capsulam cum sanctis. regina suscepit; cucullam cum interiore cilicio Petrus episcopus usurpavit. Sex vero antestites, ut aliquid monumenti ex successione sanctitatis acciperent, disrumpere quod superfuerat maluerunt: unus pallium, cingulum alter accepit; duo tunicam, duo sagulum diviserunt. 44. Deinde aromatum constrictione solidavit, regina vestivit. Quibus omnibus rite perfectis, expensis et evectionibus iter instruit imperator ministrosque eius copiosa largitione prosequitur. Sacerdotes religionis obsequium et in praesenti instruunt et ordinatione praemittu
Abbreviated transcription (Latin):
do uobis fr̃s km̃i. transitũ meũ. Uidebar mͥ ꝑ nocturnũ soport̃
adño nr̃o uiaticũ ꝑegrinaturꝰ acciꝑe. & cũ causã ꝑegrinationis
inqͥrere. ne metuas inquit. ad patriã non ad ꝑegrinationẽ
tedirigo ubi habebis quietẽ & requiem sempiter̃nã. Diriuia¬
bant incellectu alio somniũ sacerdotes: sed ille studiosiꝰ cõm̃¬
dabat extrema dicens. Bene noui quã patriã ds̃ suis famulis re
ingrauescente. ciuitas tota turbatur. Accelȩrabat transitũ.
qͥuocabat᷑ adgłam. & fessũ alaborib dñs inuitat ad prx̧̃mu¬
ecina placidia deposito imꝑii suꝑcilio occurrit pauꝑi.r
quirit infirmũ. tribuens quicquid ab ea beneficii postulat
Peculiarit᷑ sane peciit. qđ illa inuita concessit: ut gleba corp¬
ris sui patriȩ redderetur. Uisitantiũ uͦ tanta fuit᷑ dieb ac nõ¬
ctib multitudo. quantã aut ad misit aditꝰ. aut domꝰ recepit.
ẽpus om̃e choris psallentib tenebat᷑. Septimo in cõmodidit

Expanded text:
 nocturnum soporem a Domino nostro viaticum peregrinaturus accipere, et cum causam profectionis inquirerem: „Ne metuas", inquit, „ad patriam, non ad peregrinationem te dirigo, ubi habebis quietem et requiem sempiternam"'. Dirivabant intellectu alio somnium sacerdotes; sed ille studiosius commendabat extrema, dicens: 'Bene novi, quam patriam Deus suis famulis repingravescente, civitas tota turbatur. Accelerabat transitum, qui vocabat ad gloriam, et fessum eroam laboribus Dominus invitat ad praemia. Regina, deposito imperii supercilio, occurrit pauperi, requirit infirmum, tribuens, quicquid ab ea beneficii postulat. Peculiariter sane petiit, quod illa invita concessit, ut gleba corporis sui patriae redderetur. Visitantum vero tanta fuit diebus ac noctibus multitudo, quantum aut admisit aditus aut domus recepit. Tempus omne choris psallentibus tenebatur. Septimo incommodi die
Abbreviated transcription (Latin):
tiandi sunt idẽ ciues. ut amore dulcedinis nominis ciuis sui auidius lectio
bibae᷑. hi uͦ id ÷ catecumini qͥ ñdũ cognouer̃ ciues ierłm: frustra eis ꝓfertur
auctor incognitꝰ. Quib firmissima auctoritas potest uilescere ꝑ ignorantiã.
De taniȩ quȩ fiunt circa baptisterii c̃secrationẽ. De ledanus ergafontes:¬
intercessiones scõꝵ designant ꝓ renascentib. Qđ possumꝰ discere ex lectione
libri apocalipsis. uidi ostiũ aꝑtũ in cęlo. in ipsa &p̃c demonstrat᷑. sedens suꝑ sedem.
ibi ȩccłia. supra qu̾a dñs sedet.Ibi iudiciũ aquȩ in colore iaspidis & ignis in sardinis:
ibi sp̃s dĩ in .xii. lampatłib ardentib ante thronũ qͥ sunt .uii. sp̃s dĩ. De bapti

Expanded text:
tiandi sunt iidem ut amore dulcedinis, nominis civis sui avidius lectio tiandi sunt iidem ut amore dulcedinis, nominis civis sui avidius lectio bibatur. Hi vero, id est catechumeni, qui nondum cognoverunt cives Hierusalem, frustra eis profertur auctor incognitus, quibus firmissima auctoritas vilescere potest per ignorantiam.Litaniae quae fiunt circa baptisterii consecrationem, intercessiones sanctorum designant pro renascentibus, quod possumus discere ex lectione libri Apocalypsis, Vidi ostium apertum in coelo. In ipsa Christus demonstratur sedens super sedem. Ibi Ecclesia, supra quam Dominus sedet, ibi indicium aquae, in colore jaspidis: et ignis, in sardinis. Ibi spiritus Dei in septem lampadibus ardentibus ante thronum, qui sunt septem dona Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Per instantiã cotidiana qũa uocat sollicitudinẽ om̃iũ ȩccłiarũ. illam doetrinã
monstrat qũa cõtidie faciebat ad eos qͥ secũ morabant᷑ Status noctis in qͦ legimꝰ
quas inspientib: Monstrat corda insipientiũ qͥb necesse ÷ ut extrinsecus
lumen habeant. Utrosq habemꝰ in ȩccłia nr̃a: & sapientes & insipientes. Meliꝰ
quare alit ꝓnuntiat᷑ in officio missȩ. & alit̾ in isto officio. ꝓpt̃ cecitatem¬
cordis catecuminoꝵ qͥ sunt insipientes. Cõꝑauimꝰ lectiones eorũ statui noctis. ut
in nocte ꝓnuntiae᷑ lectio. ita ꝓnuntiet᷑ in p̃sentia catecuminoꝵ. dicit libellus de
quo sepe memorauimꝰ qͥ c̃tinet romanũ ordinẽ: non ꝓnuntiat᷑ lectio libri gene¬
sis. ñ lectio libri exodi. Similit̃ & de cȩteris. Sixñi hoc obseruat᷑. hanc nob uidet᷑
posse habere rationẽ. eis qͥ cognoscunt ciues cȩlestis ierusalẽ: ut sapientes ꝓnun-¬

Expanded text:
instantia quotidiana, quae vocat sollicitudinem omnium Ecclesiarum, illam doctrinam monstrat quam quotidie faciebat ad eos qui secum morabantur. Status noctis, in quo legimus quasi insipientibus, monstrat corda insipientium, quibus necesse est ut extrinsecus lumen habeant. Utrosque habemus in ecclesia nostra, et sapientes et insipientes. Melius quare aliter pronuntietur in officio missae et aliter isto officio. Quae sicordis catechumenorum, qui sunt insipientes, comparavimus lectiones eorum statui noctis; ut in nocte pronuntiatur lectio, ita pronuntietur in praesentia catechumenorum. Dicit libellus de quo saepe memoravimus, qui continet Romanum Ordinem. Non pronuntiatur lectio libri Genesis, nec lectio libri Exodi, similiter et de caeteris. Si enim hoc observatur, hanc nobis videtur posse habere rationem: eis qui cognoscunt cives coelestis Hierusalem, ut sapientes, pronun
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ. Uos estis lux mundi. Sit cęreus consecratus in xp̃i ꝑsona: Sit alter
cȩreus in luminatꝰ a pͥmo cȩreo id ÷ chorus apłoꝵ. Utriq sint in ȩccłia: utriq
p̃cedant catecuminos nr̃os ad baptisinũ. Prȩcȩdant nos ad terrã ꝓmissionis
illuminat ȩccłiam: illuminat & ꝑ apłos. Unde augustinus ad ianuariũ qͦndo
expontt.Pe cõmuno ur nos ieiuni cõmunicemꝰ. cũ apłi ñ ieiuni cora¬
minicauerunt. Naq saluator quo uehementius cõmendaret tursterui illiꝰ
altitudine ultimã: hoc uoluit infigere cordib & memoriȩ discipłoꝵ aqͥbꝰ
ai passionẽ digressurus erat. & idõ ñ p̃cepit quo deinceps oredine sumereturo
nuuisset & post cibos alios seꝑ accipet᷑. eredo qd eũ morẽ nemo uariasset
Eridds generib de ꝓnunciatione lectionũ in uigiliis paschȩ o

Expanded text:
apostolorum: Vos estis lux mundi. Sit cereus consecratus in Christi persona; sit alter cereus, illuminatus a primo cereo, chorus apostolorum: utrique sint in ecclesia, utrique praecedant catechumenos nostros ad baptismum, praecedant nos ad terram promissioniilluminat Ecclesiam, illuminat et per apostolos. Unde Augustinus ad Januarium, quando ei exponit cur nos jejuni communicemus, cum apostoli non jejuni comiscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat; et ideo non praecepit, quo deinceps ordine sumeretur, nuisset, ut post cibos alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo uariassetXXI. De pronuntiatione lectionum in vigiliis Paschae et
Abbreviated transcription (Latin):
enire concede. ꝑ ALIA. Gregẽ tuũ pastor ȩterne p̃i¬
suffragatoris adeluuoldi patris nri defensione guberna
dulcedine pascimur. eiꝰ interueniente patrocinio. & a
tp̃alis uite ꝑturbationib eruamur. & mansuris suꝑnoꝵ

Expanded text:
enire concede. Per. Alia. Gregem tuum, Pastor suffragatoris Adelwoldi Patris nostri defensione guberna,dulcedine pascimur, ejus interveniente patrocinio, et a temporalis vitae perturbationibus eruamur, et mansuris superno
Abbreviated transcription (Latin):
& t̃ne os. Qͣm ad ÷ nobis iocunda &e uotiua prȩsentis
diei lȩticia. quã apłici culminis honore sublimem
oseoq martirii cruore sollempnẽ : glosi pontiticis
adeluuoldi moderna celebritate consecrasti: & spẽ nobis
tantȩ fiduciȩ contulisti. ut nos paternis eiꝰ suffragiis & a
peccatoꝵ nr̃or nexib soluas. & ad cȩlestia regnã ꝑducal¬

Expanded text:
 quoniam adest nobis jucunda et votiva praesentis diei laetitia, quam Apostolici culminis honore sublimem, roseoque martyrii cruore solemnem, gloriosi pontificis Adelwoldi moderna celebritate consecrasti, et spem nobis tantae fiduciae contulisti, ut nos paternis ejus suffragiis, et a peccatorum nostrorum nexibus solvas et ad coelestia regna perduca
Abbreviated transcription (Latin):
illud apłi. qͥ manducat & bibit indigne. uidiciũ sibi manducat &¬
bibit. Q uo multi sceler̃ suoꝵ conscientiã ꝑhorrentes. attentius
se longe facunt a sacram̃to uite ñ attendentes qͣm t̾ribilit̾ cõminat᷑¬

Expanded text:
illud Apostoli: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et illud Apostoli: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Quo multi, scelerum suorum conscientiam perhorrentes attentius, se longe faciunt a sacramento vitae, non attendentes quam terribiliter Domin
Abbreviated transcription (Latin):
istis imꝑiosũ uerbi oꝑantis opificiũ. cuiꝰ nutu rerũ elem̾ta de
nichilo inhanc mundi formã mirabili ordine cõpagitiata in ex¬
plicabilẽ eius potentiã. ipsa suę pulehritudinis specie testantur.
i ergo dm̃ omiã posse credis: & hoc consequitur ut credas. nec hu¬
mana disputatione discernere curiosus insistes: si creaturas qͦs de
nichilo facere potuit. has ipsas multomagis ualeat in excellentioris
naturȩ dignitatẽ conuertere. & insui corporis substantiã tranfundere
ul tomagis dico. ñ quod infimioris potentie in reb creandis qͥm in¬
mutandis fuisset. Sed ÷ humanę opinioni usuale. ñ duuine rationi
cõꝑabile. Ideo fides p̃om̃ib bonis sũmũ bonũ ÷. hȩc te inducat ad
credendũ. ut consecrantis potentia roboret ad sum̃dũ. ꝓmit aitdigne
sum̃tib beatȩ spẽ immortalitatis. uidiciũ uͦ minat᷑ indignis. ut est

Expanded text:
istis imperiosum Verbi operantis opificium, cujus nutu rerum elementa, de istis imperiosum Verbi operantis opificium, cujus nutu rerum elementa, de nihilo in hanc mundi formam mutabili ordine compaginata, inexplicabilem ejus potentiam ipsa suae pulchritudinis specie testantur. Si ergo Deum omnia posse credis, et hoc consequitur ut credas; nec humanis disputationibus discernere curiosus insistes, si creaturas quas de nihilo potuit creare, has ipsas multo magis valeat in excellentioris naturae dignitatem convertere, et in sui corporis substantiam transfundere. Multo magis dico, non quod infirmioris potentiae in rebus creandis quam immutandis fuisset. Sed humanae opinioni usuale, non divinae rationi comparabile. Ideo fides prae omnibus bonis summum meritum est; haec te inducat ad credendum, te consecrantis potentia roboret ad sumendum. Promittit digne sumentibus beatae spem immortalitatis; judicium minatur indignis, ut est
Abbreviated transcription (Latin):
hane diꝰ possibilitate estimatio himana non capit nisi te ipsũ quic̃q
es discutias : qͣlit̃ de massa ꝑditionis factus es inpopłm ad quisitionis.
& qe uasis i re ꝓdisti uas misecłiȩ. ut qui paulo ante fueras alierus
auitta peg rmus a uenia. subito iniciatus xp̃i legib se salietar ab
muister re innonatus : incorpꝰ eccłiȩ ñ natie pͥilegio sed fides ꝓeio
transsti. Nuillo molis corporee adlitam̃to. te ipso maior factus es
mansibilis qͣntitatis augm̃to. In ext̃iorib idẽ ipse es. iintiorib¬
longe alt̃ es. Sicq de seruo filius effectus p̃t̾ita uilitate deposita. no-¬
uã. subito indiusti dignitatẽ. ut ñ solũ heres sed corpꝰ x pĩ factꝰ. gñ
in corpore tuo portares. Q uęris tantȩ nouitatis. tante dignitttis
tã subitȩ mutationis p̃ciũ : Uide in om̃ib miscdię cęlestis artisi¬
ciũ. uide regenerantis gr̃ȩ mirabile sacram̃tũ. & aduerte in

Expanded text:
hanc Dei possibilitatem aestimatio humana non capit, nisi teipsum, quicunque hanc Dei possibilitatem aestimatio humana non capit, nisi teipsum, quicunque es, discutias, qualiter de massa perditionis factus es in populum acquisitionis, et de vase irae prodisti vas misericordiae: ut qui paulo ante fueras alienus a vita, peregrinus a venia, subito initiatus Christi legibus, et salutaribus mysteriis innovatus, in corpus Ecclesiae, non naturae privilegio, sed fidei pretio transisti, nullo molis corporeae additamento, te ipso major factus es: invisibilis quantitatis augmento, in exterioribus idem es, in interioriblonge alter es. Sicque de servo filius effectus, praeterita vilitate deposita, novam subito induisti dignitatem, ut non solum haeres, sed corpus Christi factus, Deum in corpore tuo portares. Quae res tantae novitatis, tantae dignitatis, tam subitae mutationis pretium? Vide in omnibus misericordiae coelestis artificium, vide regenerantis gratiae mirabile sacramentum, et adverte in
Abbreviated transcription (Latin):
facta. In qua dĩfica maiestas miserant᷑ nr̃e infirmitati condescendit:
ut quo alim̃ti genere corpora alũtur humana. idẽ in corpore sen¬
sualit̾ sapiat: sed ds̃ in pectore ꝓficiat. sic̃ ipse ait. Qui manducat
me. ipse uuet ꝓpt̾ me. hic÷ panis qui decęlo descendit. ñ sic̃ patres¬
ur̃ĩ manducauerunt manna in deserto: & mortui sunt. Qui man
ducat huno panẽ. uiuet in ȩt̾nũ. & panis quẽ ego dabo caro mea ⁊
ꝓmundi uita. Iam iã ꝓcul remouendus ÷ totiꝰ lubricȩ serupulus
dubietatis: cũ his qui auctor e muneris. testis: ueritatis. Dubitari
Q enĩ nefas:. ad cuiꝰ nutũ cuncta repente ex nichilo substiterunt.
si pari potentia inspũalib saeram̃tis t̾rena materies. nature &
Seneris sui meritũ transcendens: inxp̃i substantiã cõmutetur
cũ ipse dicat hoc ÷ corpꝰ meũ. & paulopost. hic ÷ sanguis m̃s ided

Expanded text:
facta; in quo deifica majestas miseranter nostrae infirmitati condescendit, facta; in quo deifica majestas miseranter nostrae infirmitati condescendit, ut, quo alimenti genere corpora aluntur humana, idem in corpore sensualiter sapiat, sed Deus in pectore perficiat, sicut ipse ait: Qui manducat me, ipse vivet propter me. Hic est panis qui de coelo descendit. Non sicut manducaverunn aeternum. Et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita . Jam jam procul removendus est totius lubricae scrupulus dubietatis: cum is qui est auctor muneris, testis est veritatis. Dubitari etenim nefas est ad cujus nutum cuncta subito ex nihilo substiterunt, si, pari potentia, in spiritualibus sacramentis terrena materies, naturae et generis sui meritum transcendens, in Christi substantiam commutetur, cum ipse dicat: Hoc est corpus meum; et paulo post: Hic est sanguis meus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diua mens castis peneclib in ea uidelicet forma fuscipit. qͦm sub
x pẽ gratũ cõmunicantis intrans habitacłm. tot ut ita dieã suauitatis
siporib mentẽ reficit: quot formis  ttime reuelationis ocłs meditantis
eũ meruerat intueri. Nec uanũ tͥ uideatur. qđ iuxea animȩ desidantis
intuitũ: dicimus xpm̃ formari intra p̃ cordia cõmunicantis. cũ ñ nescias
patres nrõs ueteris heremi solitudinẽ ꝑ agrantes angłicis pastib re-¬
fectos. quib mmber foe eundus cibũ unicolorẽ sed diuersi saporis intul
& iuxta singuloꝵ appecitũ infundebat᷑ saporis uarii oblectam̃tũ.
ut quicquid auiditas concupisset. ocrulta largitoris dispensatio sub¬
inferret. Q uib p̃bebat gustus. qđ ignorabat aspectus quia aliud erat
quod uidebatur. & aliud. qł sum ebat᷑. Desiste gͥ mirari. Qd legis
manna sub umbra signabat: hoc dnĩci corporis pandit ueritas pate¬

Expanded text:
quem diva mens castis penetralibus in ea videlicet forma suscipit, qua sub quem diva mens castis penetralibus in ea videlicet forma suscipit, qua sub Christus gratum communicantis intrans habitaculum, tot, ut ita dicam, suavitatis odoribus mentem reficit, quot formis intimae revelationis oculus meditantis eum meruerit intueri. Nec vanum tibi videatur quod juxta animae desiderantis intuitum dicimus Christum formari intra praecordia communicantis, cum non nescias patres nostros veteris eremi solitudinem peragrantes pastibus refectos; quibus imber fecundus cibum unicolorem, sed diversi saporis intulit, et juxta singulorum appetitum infundebat saporis varii oblectamenta: ut quidquid aviditas concupisceret, occulta largitoris dispensatio subinferret; quibus praebebat gustus, quod ignorabat aspectus, quia aliud erat quod videbatur, et aliud sumebatur. Desiste igitur mirari: quod legis manna sub umbra signabat, hoc Dominici corporis pandit veritas pate
Abbreviated transcription (Latin):
si uirginib creaturis infundit᷑. quę licet simplicis naturȩ paulo ante
p̾ferant imaginẽ. pꝰmodũ cęlestis uerbi scĩficatione inspiratis maiestas
uera diffundit᷑. & quȩ substantia panis & uni parebat exterius. iã
corpꝰ xp̃i & sanguis fit int̾us. Gusta ttaꝙ & uide quã suauis cib
& ꝓgusta quio sapit. Sapit nifallor cibũ ulũ angłieũ. habent tẽ iit
se mrfici saporis delectam̃tũ. ñ qđ ore discernas sed qđ affectu interiori
degustes. Exere palatũ fidei. dilata fauces sper uiscera carteatis ⁊ &
came ł dĩtatis uitale pulm̃tũ. Sume nichilominꝰ uinũ ñ sordido
cultore calcatũ. sed de torculari crucis expressũ. Gusta inqͣm cȩlestis
& enĩ interioris hominis ꝓcedit diuint gustus saporis. dũ certe
ꝑsalutaris eucharistie infusionẽ influit. xp̃c in uscera animȩ sum̃tis

Expanded text:
si virginibus creatis infunditur? quae licet simplicis naturae paulo ante si virginibus creatis infunditur? quae licet simplicis naturae paulo ante praeferant imaginem, postmodum coelestis, ubi sanctificatione inspirata majestas vera diffunditur, et quae substantia panis et vini apparebat exterius, jam corpus Christi et sanguis fit interius. Gusta igitur et vide quam suavis cibus, et pergusta quid sapit. Sapit, ni fallor, cibum illum angelicum habentem intra se mystici saporis delectamentum, non quod ore discernas, sed quod affectu interiori degustes. Exere palatum fidei, dilata fauces spei, viscera charitatis excarnatae deitatis vitale pulmentum. Sume nihilominus vinum non sordido cultore calcatum, sed de torculetenim interioris hominis procedit divini gustus saporis, dum certe per salutaris eucharistiae infusionem influit Christus in viscera animae sumentis,
Abbreviated transcription (Latin):
secreta insaeris solennib oꝑatur. De quo sub hora passi onis suȩ ipse fa¬
miliarib suis ait. hoc ÷ corpus meu& paulo post: hie ÷ sanguis m̃s noui
sanguinẽ. in me manet & ego in eo. Qua ueri magistri auctoritate
animati. dũ corpori & sanguini eiꝰ cõmunicamꝰ: audent̃ fatemꝰ nos in cor¬
pus illius tranfundi. & ipsũ in nob̾ manere. In nob̾ipsũ manere dico
ñ solũ ꝑ concordiã uoluntatis. sed ꝑnaturȩ unite ueritatẽ. Si enĩ uer
manere in nob existimandus ÷. qͥ & naturã carnis nr̃e iã inseꝑabilẽ si bi
homo natꝰ assũpsit. & natiira carnis suȩ ad naturã aet̾nitatis subsa-¬
diuicie dĩ. adeo ut maiestate abscondita corruptibile ꝓ nob̾ corpꝰ in¬
duerit. contumeliis & passionib se subdiderit. quo op̃e ferret assũpto
homini : quid indignũ deo iudicari potest qͥ uterũ uirginis subit.

Expanded text:
biliter virtus secreta in sacris solemnibus operatur. De quo sub hora passionis suae ipse fabiliter virtus secreta in sacris solemnibus operatur. De quo sub hora passionis suae ipse familiariabus suis ait: Hoc est corpus meum ; et paulo post: Hic est sanguis meus Novi sanguinem, in me manet, et ego in eo . Qua veri magistri auctoritate animati, dum corpori et sanguini ejus communicamus, audenter fatemur nos in corpus illius transfundi, et ipsum in nobis manere. In nobis ipsum manere dico, non solum per concordiam voluntatis, sed etiam per naturae unitae manere existimandus est: qui et naturam carnis nostrae, jam inseparabilem sibi homo natus assumpsit, et naturam carnis nostrae ad naturam aeternitatis, sub sacivitiae Dei, adeo ut majestate abscondita corruptibile pro nobis corpus induerit; contumeliis et passionibus subdiderit, quo opem ferret assumpto homini; quid indignum Deo judicari potest, qui uterum Virginis subiit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut nr̃is malis licet offensus ꝓnior sẽꝑ ad indulgentiã foret quã ad uindictã
nde ÷ qđ dãpnationis nr̃e ꝓscriptionẽ quã pͥmiparentis transgressio
miserabilit̾ inposteros transfuderat euacuare disponens: carnis nrs
morticiniũ suscepit. ꝑ quã immortalis moriendo captiuitatis ur̃e
causã soluisset. Inde ÷ qđ reꝑatã humane originis dignitatẽ sẽꝑ dia¬
bolũ inuidere. & nequitię sue arte quȩrere. qualit̾ homine̾ a sui
conditoris uoluntate auerteret. & antiquȩ ꝑditioni si fas ee̾t obno¬
xiũ redderet : defectũ nr̃ȩ fragilitatis miserat᷑ aduersus cotidianas
corꝑus suũ qd semel ꝓnob̾ offerebat in p̾ciũ. paulo post a nr̃is uisib
sullaturiis fuerat in cęlũ: ne sullati corporis fraudaremꝰ pͣsenti muni¬
non inanis misterii symbolũ. sed cõpaginante spũ scõ xp̃i corpꝰ uerũ.

Expanded text:
ut, nostris malis licet offensus, pronior semper ad indulgentiam foret quam ad vindictam. ut, nostris malis licet offensus, pronior semper ad indulgentiam foret quam ad vindictam. Inde est quod damnationis nostrae proscriptionem, quam primi parentis transgressio miserabiliter in posteros transfuderat, evacuare disponens, carnis nostrae morticinium suscepit, per quam immortalis moriendo captivitatis nostrae causam solvisset. Inde est quod, reparatam humanae originis dignitatem sciet nequitiae suae arte quaerere qualiter hominem a sui voluntate Conditoris averteret, et antiquae perditioni, si fas esset, obnoxium redderet: defectum nostrae fragilitatis miseratus, adversus quotidianas corpus suum, quod semel pro nobis offerebat in pretium, paulo post a nostris visibus sublaturus fuerat in coelum, ne sublati corporis fraudaremur praesenti muninon inanis mysterii symbolum, sed compaginante Spiritu sancto corpus Christ
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ. qđ quidẽ tanto formidabile ÷ ad loquendũ : quanto
ñ t̾renũ sed celeste: misteriũ. ñ human e aestimationi cõꝑabile
sed admirabile. ñ disputandũ sed metuendũ. De quo silere
potius estimauerã. quã temeraria disputatione indigne
aliquid definire. qr cȩlestis altitudo mystexii plene ñ ualec officio
lingnȩ corruptibilis exponi. Est enĩ mrsteriũ fide ñ specie estimandũ.
ñ iusu coͣporeo sed spũ intuendũ. Cui quidẽ ad usũ p̾fuit ñ suꝑsticiosa
mortaliũ cultura. sed celestis discipline magistra auctoritas. ñ doctͥna
humana. sed institutio diuina. Cuꝰ potentis misterii secretũ. qͦnd oqdẽ
ratio rerũ mole uicta cõp̃hendẽ ñualet: hoc fides tantũ teneat. qi qͥe qͥd
in t̾ homines ds̃ egit aut ꝑtulit. causa seruandi humani generis uł re¬
parandi grã fuit. in quo beneficia sua que abinicio dederat sic sẽꝑ dilȩp

Expanded text:
formidabile est ad loquendum: quantum non terrenum, sed coeleste est mysterium; non humanae aestimationi comparabile, sed admirabile; non disputandum, sed metuendum. De quo silere potius aestimaveram quam temeraria disputatione indigne aliquid definire; quia coelestis altitudo mysterii plane non valet officio linguae corruptibilis exponi. Est enim mysterium fide non specie aestimandum, non visu corporeo, sed spiritu intuendum. Cui quidem ad usum profuit, non superstitiosa mortalium cultura, sed coelestis disciplinae magistra auctoritas, non doctrina humana, sed institutio divina. Cujus potentis mysterii secretum quandoquidem ratio rerum mole victa comprehendere non valet, hoc tantum fides teneat, quia quidquid inter homines Deus egit aut pertulit, causa servandi humani generis vel reparandi gratia fuit: in quo beneficia sua, quae ab initio dederat, sic semper dilexit,
Abbreviated transcription (Latin):
tes specialit̃ ab homine baptitari. uł xp̃ianos pͥmũ a caticumino
baptizatos. qđ quidẽ heretici de baptista ioħe intelligi uolunt.
ed quis eũ caticuminũ dicere audeat. qui ad huc in ut̃o matris
rire anteꝙͣ lucẽ : Q ui ad baptismũ pelectꝰ a dño. ipso baptismi est¬

Expanded text:
tes, specialiter ab homine baptizari, vel Christianos primum aut catechumenos tes, specialiter ab homine baptizari, vel Christianos primum aut catechumenos baptizatos: quod quidem haeretici de Baptista Joanne intelligi volunt. Sed quis eum catechumenum dicere audeat? qui, adhuc in utero matrisrire antequam lucem? qui, ad baptismum praeelectus a Domino, ipso baptismi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iħe xp̃c trib dieb & trib noctib corporalit̾ subt̾rȩ sepulchro
conditus fuisse describit᷑: ita & homo sub cognato t̾re elem̃to tͥna
uice dem̃sus oꝑitur. ac sic uitalis imitatione misterii dũ dim̃grꝰ
uelut resurgentẽ ꝑducit ad celũ. Utrũ uͦ homo baptir et an ds̃:
racio ipsa declarat. Nã cũ peccatore baptiz ante peccata donent᷑.
dũ ñnunꝗͣ criminoso baptismi misterui celebrante crimina re-¬
mittuntur. hic homo qͥ uidetur conferre qđ ñ habet. utiq tanti
scĩssimꝰ ait. qui me misit baptirare. ipse mͥ dix̃. suꝑ quẽ uideris spm̃ des¬
cendentẽ suꝑse. hic ÷ qui baptizat in sp̃u scõ. Q d nimirũ ipsa bap-¬
tirantis ministri uerba patent̾ insinuant. cũ baptismi sacra muner
non ase arrogant᷑ dari. sed abipso deo auctore. ꝓfitet᷑ sub uerbis
huiꝰmodi. Ds qui te regenerauit exaqͣ & spũ scõ. ipse linit crismate
salitis. Non igitur audiendi sunt. qui dicunt ad fidẽ nram uenien¬

Expanded text:
ristus tribus diebus, et tribus noctibus corporaliter sub terrae sepulcro conditus fuisse describitur, et homo ita sub cognato terrae elemento trina vice demersus operitur, ac sic vitalis imitatione mysterii dum demergitur sanctus velut resurgentem perducit ad coelum. Utrum vero homo baptizet, an Deus; ratio ipsa declarat. Nam cum peccatore baptizante peccata donentur, dum nonnunquam criminoso, baptismi mysterium celebrante, crimina remittuntur, hic homo qui videtur conferre quod non habet, utique tanti pse sactissimus ait: Qui me misit baptizare ipse mihi dixit: Super quem videris Sper eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Quod nimirum ipsa baptizantis verba ministri patenter insinuant, cum baptismi sacra munera non a se arroganter dari, sed ab ipso Deo auctore profitetur, sub verbis hujusmodi: Deus qui te regeneravit ex aqua et spiritu, ipse te linit chrismate salutis. Non igitur audiendi sunt, qui dicunt ad fidem nostram venien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscrutari cupientes. & alia exaliis asserentes: in crassas & palpa¬
biles erroꝵ tenebras deuoluti sunt. Porro mundi sapientia ex¬
terus eloquentia nitet: intꝰ uacua auirtutis sapientia manet.
emꝑ enĩ quęrit. & nunquã inuenit: qͥa ꝓfunda mysterioꝵ
dĩ. non humane disputationi sed fidei ocłis reuelant᷑ sic̃ dñs
& reuelasti ea paruulis. Ergo mens humana cũ diuine dispo¬
sitionis causas argumentis ꝑse discittere ñ ualet: ad hoc qđ
cõp̾hendere ñ ualet. reuerent̃ erronee disputationis oclos
claudat: nec inuisibilia ex iusibilib. nec in corruptibilia ex cor¬
ruptibilib metiri pͣsumat. nedũ cȩca disputatione clausa pulsat.
& oꝑta ñ uidet: ꝓpriis diffinitionib captiuata. & cȩcũ sensũ seqns
in erroris p̃cipitiũ cadat. Tria siquidẽ nob̾ sunt adꝑfectũ. xp̃iane
religionis ꝓposita. sed ad consũmatã iusticiã ꝑinde necessaria:

Expanded text:
perscrutari incipientes, et alia ex aliis asserentes, in crassas et palpaperscrutari incipientes, et alia ex aliis asserentes, in crassas et palpabiles errorum tenebras devoluti sunt. Porro mundi sapientia exterius eloquentia nitens, intus vacua a virtutis sapientia manet, semper enim quaerit, et nunquam invenit, quia profunda mysteriorum Dei non humanae disputationi, sed fidei oculis revelantur, sicut Dominus  revelasti ea parvulis . Ergo mens humana cum divinae dispositionis causas argumentis per se discutere non valet, ad hoc quod comprehendere non valet, reverenter erroneae disputationis oculos claudat, nec invisibilia ex visibilibus, nec incorruptibilia ex corruptibilibus metiri praesumat, ne dum caeca disputatione clausa pulsat, et operta non videt, propriis definitionibus captivata, et caecum sensum sequens, in erroris praecipitium cadat. Tria si quidem nobis sunt ad profectum Christianae religionis proposita, sed ad consummatam justitiam perinde necessaria,
Abbreviated transcription (Latin):
enerabili patri & dño sibi sẽꝑ amando deo dato. fulbertus
exiguus. Unde hesterna int & secreta colloquia ꝓ edifican¬
dis fr̃ib adhue infirmis ato nouicus me adscribendũ tua im¬
piosa coartarat auctoyitas: ecce habes pauꝑis quidẽ ingenũ
opuscłm. sed non ignobile fidei monim᷑tũ. in quo queso non
uil escat materia. Alioquin detalib p̃stat siluisse. quã aliqͥi
inconditũ edidisse. In cõphensibilẽ enĩ duuni consilii altitu¬
sapientia humana puro cognitionis intuitu cõp̃hendere
non potest. quia dũ mens nr̃a ultra se pͣcipitant̃ erigere usq
ad in accessibilẽ secretoꝵ uisionẽ appetit: infirmitatis sue obstado
reuerberata. & int ignorantię sue angustias coartata. nec qđ
ultͣ se ẽ. ualet cõp̃hendere. nec qđ intͣ se est estimare. Unde scriptũs
altiora tene quȩsieris. & ꝓfunda consilioꝵ eius ne inuestugaiũs.
osuit inquit ꝓpħa tenebras latibulũ suũ. has tenebras multi

Expanded text:
enerabili Patri et domino sibi semper amando ADEODADO FULBERTUS exiguus. Inter hesterna et secreta colloquia, pro aedificandis fratribus adhuc infirmis, atque novitiis, me ad scribendum tua imperiosa coarctaverat auctoritas. Ecce habes pauperis quidem ingenii opusculum, sed non ignobile fidei monumentum. In quo quaeso non lo sacra vilescat materia; alioquin de talibus praestat siluisse, quam aliquid inconditum edidisse. Incomprehensibilem enim divini consilii altitusapientia humana puro cognitionis intuitu comprehendere non potest; quia dum mens nostra ultra se praecipitanter erigere usque ad inaccessibilem secretorum Dei visionem appetit, infirmitatis suae obstaculo reverberata, et intra ignorantiae suae angustias coarctata nec quod ultra se est valet comprehendere, nec quod intra se est aestimare: unde scriptum est: Altiora te ne quaesieris, et profunda consiliorum ejus ne investigaveris . Posuit inquit Propheta tenebras latibulum suum : has tenebras multi
Abbreviated transcription (Latin):
Prime natiuitatis uicio carnales: scđ̾e natiuitatis beneficio sp̃uales.
Pillã filios ire. ꝑ istã filios gr̃e. Pinde qͥcqͥd prauũ qͥsq concipit adusũ

Expanded text:
primae nativitatis vitio carnales, secundae nativitatis beneficio spirituales; primae nativitatis vitio carnales, secundae nativitatis beneficio spirituales; per illam filios irae, per istam filios gratiae. Proinde quidquid pravum
Abbreviated transcription (Latin):
homo xxp̾ct. qui mortẽ suã diuinitate mori ñ potuit carne mortuus.
quã mortalẽ ds̃ immortalis accepit. & idẽ. xp̃c dĩ filius carne
mortuus resurręxit. quia immortalitatẽ suę diuinitatis cane
mortuus ñ amisit. Sed dehoc dictũ satis ꝓ modulo nr̃o estimamꝰ.
non quib libet. sed quib inscripturis sacris uersari constat studi-¬
osa deuotio. N ob̃ plane ea instat. singularis intentio. ut qm̃ cõꝑi
riũ constat. tãquã in ania aut ociosa deputare: hos atã ꝑnitiose
opinionis uanitate reuocatos ꝓmoneremus. in reb sacranitoriis
non tantũ quȩ uidentur spectare. quantũ inusibilẽ mysteriorũ
potentiã fidelit̾ aestimare. Q uid enĩ ad fidẽ uenientes ꝓficere
arbitramur. si nichil ultra qđ uisibilib motib agitᷤ. regenerantis
gr̃e prestet effectus : Scimus & uere scimus nos pͥma natiuitate
pꝰollutos. scda nauitate mundatos. Prima natiuitate captiuos.

Expanded text:
m quippe Dei Filius, qui divinitate mori non potuit, carne mortuus est, quam mortalem Deus immortalis accepit; et idem Christus Dei Filius carne mortuus resurrexit, quia immortalitatem suae divinitatis carne mortuus non amisit. Sed de hoc dictum satis pro modulo nostro aestimamus, non quibuslibet, sed quibus in Scripturis versatur studiosa devotio. Nobis plane ea singularis instat intentio, ut, quoniam crium constat, tanquam inania aut otiosa deputare, hos a tam perniciosae opinionis vanitate revocatos permoneremus in rebus sacramentariis non tantum quae videntur spectare, quantum invisibilem mysteriorum potentiam fideliter aestimare. Quid enim ad fidem venientes proficere arbitramur, si nihil ultra quam quod visibilibus motibus agitur, regenerantis gratiae praestet effectus? Scimus et vere scimus, nos prima nativitate pollutos, secunda nativitate mundatos; prima nativitate captivos,
Abbreviated transcription (Latin):
inspecie columbȩ. filius affuisse ꝓbatur in corpore. ꝓfecto de cati¬
cumino baptista. ñ nos nob̾. sed ipsũ baptismatis calũnient᷑ aueto¬
rẽ. Nrm̃ uͦ baptisma conditor ac redẽptor insticuit dicens. ite bap
ministerio sp̃c sc̃s patri & filio inseꝑabili societate conectit᷑. & ꝓptea
in xp̃o renati merito eũ uite auctorẽ credunt. sine qͦ om̃imodis
celebrari uitȩ sacramenta ñ possunt. Ipse enĩ cęlestiũ carismatũ
auctor. ipse spũaliũ munerũ dispensator. ipse criminũ ab solutor
& peccatorũ remissor. Quẽ enĩ uides nature debita laxare. au-¬
ctorẽ cognosce nature. hic enĩ sp̃c sc̃s ita unius ÷ cũ patre potentię
ut in eius cõꝑatione nichil ãplius pat̾ne possit ascribi głe uł natur e.

Expanded text:
in specie columbae, Filius adfuisse probatur in corpore. Postremo de catechumeno Baptista non nos, sed ipsum baptismatis calumniantur auctorem. Nostrum vero baptismum conditor ac redemptor instituit dicens: Ite, bapmysterio, Spiritus sanctus Patri et Filio inseparabili societate connectitur, et propterea in Christo renati merito eum vitae auctorem credunt, sine quo omnino celebrari vitae sacramenta non possunt. Ipse enim coelestium charismatum auctor, ipse spiritualium munerum dispensator, ipse criminum absolutor et peccatorum remissor. Quem enim vides naturae debita laxare, auctorem cognosce naturae. Sic enim Spiritus sanctus ita unius est cum Patre potentiae, ut, in ejus comparatione, nihil amplius paternae p
Abbreviated transcription (Latin):
sensuĩ inp̃cipicia ducẽ sequentes. maluer̃ dicere minorẽ dnĩ. quã
hominẽ & dñ. Nob̾ uͦ hanc substantiarũ diuersitatẽ ex hoc ꝑpendẽ
apud dm̃. alia qua creatus ex maria humiliat᷑ in terra. alia qua sin
uisse. alia qua legia. paraliticos curasse. ꝑ quã gressũ nesciens iubetur
incedere. Solutus in muliere uenarũ sanguis dicto sistitur: cęcus
a natiuitate illuminat᷑. imꝑio tum̃tes fluctus solidant᷑. mortuus suscitat᷑.
uȩ cũ ita sint. xpm̃ induab substantiis consistentẽ. unũ eu̾ndẽq dm̃ ueri¬

Expanded text:
sensum in praecipitia ducem sequentes, maluerunt dicere minorem Deum, quam sensum in praecipitia ducem sequentes, maluerunt dicere minorem Deum, quam hominem et Deum. Nobis vero hanc substantiarum diversitatem ex hoc perpendeDeum, alia qua creatus ex virgine Maria, humiliatus in terra, alia qua sinevisse, alia qua dicitur paralyticos curasse, per quam nesciens gressum jubetur incedere, solutus in muliere sanguis venarum sistitur, caecus a nativitate illuminatur, imperio tumentes fluctus solidantur, mortui suscitantur. Quae cum ita sint, Christum in duabus substantiis consistentem unum eumdemque Deum ver
Abbreviated transcription (Latin):
quinq milia hominũ ꝓascit. O uasi hõ dicit. tristis ÷ anima mea
usq ad morcẽ. quasi ds confident̃ ait. nemo tollet ame animã meã.
Duasi ho incnce pendet. qͣsi dñator latronẽ alloquit᷑. hodie mȩcũ
eris inꝑadiso. Si quis gͦ m̃te captus unius. xpm & dm̃ dicit ẽẽ
substantię : cõpugnantib int̾ se reb aut solũ hominẽ cȩlo lapsũ.
aut solũ dm̃ cõpellitur dicere crucifixũ. Sed ñ÷ ita. Nã neꝙ sol
dr̃ mortẽ sentirȩ neq solus homo mortẽ suꝑare pot̾uisset. quã
euidentissima ratione & substantiarũ distinctione. homo suscepit
tẽ ds̃ uiuto. Sed aryiani utramq formã distinguere nescientes.
que erant hominis ad dm̃ impie retulerunt. Nullã itaq tenen¬
tes int celestia & terrestria rationẽ. dũ dare ꝓpͥetates suas par¬
tib neseiunt. qͥntũ in ipsis ÷ dei substantiã diuiserunt. & dũ ad sola
hominis uerba respiciunt. dm̃ sine intellectꝰ lumine ꝑdider̃. & cȩcũ

Expanded text:
quinque hominum millia pascit. Quasi homo dicit: Tristis est anima mea usque ad mortem , quasi Deus confidenter ait: Nemo tollet a me animam meam . Quasi homo in cruce pendet, quasi dominator latronem alloquitur: Hodie mecum eris in paradiso . Si quis ergo mente captus unius Christum et Deum dicit esse substantiae, compugnantibus inter se rebus, aut solum hominem coelo lapsum, aut solum Deum dicet crucifixum. Sed non est ita. Nam neque solus Deus mortem sentire, neque solus homo mortem superare potuisset, quam evidentissima ratione, substantiarum distinctione, homo suscepit, et Deus vicit. Sed Ariani, utramque formam distinguere nescientes, quae erant hominis ad Deum impie retulerunt. Nullam itaque tenentes inter coelestia et terrestria rationem, dum dare proprietates suas partibus nesciunt, quantum in ipsis est Dei substantiam diviserunt, et dum ad sola hominis verba respiciunt, Deum sine intellectus lumine perdiderunt, et caecum
Abbreviated transcription (Latin):
duo uite sacm̃ta. idr dnĩci corporis ⁊ sanguinis continentur.
n his trib multi nimis carnalit̾ intuentes: dũ ꝑlus carnalẽ
sensũ quã fidĩ archana my steria contẽplant᷑: in abru tũ
ꝑniciosi erroris p̃cipitiĩ deuoluti nec rerũ ueritatẽ. nec sa¬
cramentoꝵ uirtute̾ ꝑcipiunt. & ideo abunitate ȩccłie diuisi. dũ
nolunt fieri discipuli ueritatis. magistri fiunt error̾is .. Prec̾¬
missa itaq luce ueritatis tenebrosas ꝓponunt calũnias. & sacras seri¬
pturas uerbis sacrilegis nitunt᷑ ĩposturare: aut furtiuis erasionib
recidere. sic̃ hoc qđ dñs ait : ego & pat̾ unũ sumꝰ arrꝰ dictũ de
unitate substantiȩ unũ intelligere noluit. sabellus ad ꝑsonarũ
ꝓprietatẽ fumꝰ ñ retulit. & hocꝰ qđ ait. pat̾ maior ÷ arrius non

Expanded text:
d est, Dominici corporis et sanguinis continentur. In his tribus multi nimis carnaliter intuentes, dum plus carnalem sensum quam fidei arcana mysteria contemplantur, in abruptum perniciosi erroris praecipitium devoluti, nec rerum veritatem, nec sacramentorum virtutem percipiunt; et ideo ab unitate Ecclesiae divisi, dum fieri nolunt discipuli veritatis, magistri fiunt erroris. Praetermissa itaque luce veritatis, tenebrosas proponunt calumnias, et sacras Scripturas verbis sacrilegis nituntur adulterare, aut furtivis erasionibus recidere, sicut hoc quod Dominus ait: Ego et Pater unum sumus , Arius dictum de unitate substantiae intelligere noluit. Sabellius ad personarum proprietatem sumus non retulit; et in hoc quod ait, Pater major me est , Arius non
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cũ xp̃o & consepeliri ad hoc tendit. ut cũ illo resurgere possimus
& cũ illo uiuere. Sed dicis mͥ. qͦmͦ hoc qđ ad defunctos ꝑtinet. a ui¬
cõmendans. & sollicete sensib nr̃is memoriã sue mortis & sepulture
atq etiã resurrectionis in sculpens in effabilia contulit baptismi mũ-¬
nera. ꝑ quȩ suꝑueniente pͥme originis fine ei cõmortui. & int sacrũ
gurgitẽ consepulti dimersi resurgeremꝰ. uita emergente criminib.
ide quid agit artifex miscdiȩ. Tale tibi inuenit tumuli genus. quo
sciret peccata sepelire. & peccatorẽ nesciret obruere. ut homine des¬
cendente infontẽ tanqͦm in sepulchrũ. delictoꝵ reus ꝑexiret ad
ant᷑ causis. sed beneficiis separantur. Reqͥrit᷑: sane in baptisma¬
ue creatoris nomt. & ñ habet creatura quod p̾stet. Hȩc similitu¬
dinẽ mortis unitat᷑. ille ueritatẽ salutis oꝑatur. Sed fortasse adcre¬
dendũ ꝓpositis mens titubat. nͥ testimonioꝵ sequatur auctoritas.

Expanded text:
enim cum Christo, et sepeliri ad hoc tendit, ut cum illo resurgere possimus, et cum illo vivere. Sed dicis mihi: Quomodo hoc quod ad defunctos pertinet, in vicommendans, et sollicite sensibus nostris, memoriam suae mortis et sepulturae atque etiam resurrectionis insculpens, ineffabilia contulit baptismi munera, per quae superveniente primae originis fine, ei commortui et intra sacrum gurgitem consepulti, demersi resurgeremus, vita emergente criminibus. Vide quid agit artifex misericordiae. Tale tibi invenit tumuli genus, quo sciret peccata sepelire, et peccatorem nesciret obruere, ut descendente homine in fontem, tanquam in sepulcrum delictorum, reus exiret ad  sanctus sociantur causis, sed beneficiis separantur. Requiritur sane in baptismaeternam. Remove Creatoris nomen, et non habet creatura quod praestet. Haec similitudinem mortis imitatur, ille veritatem salutis operatur. Sed fortasse ad credendum propositis mens titubat, nisi testimoniorum sequatur auctoritas.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃s ds̃ quiincarnatione unigeniti sui mundi tenebras
effugauit. & eiꝰ gloriosa natiuitate hanc sacratissimam
noctem irnardiauitꝰ. effug& a uob̾ tenebrrs uitiorũ & ir¬
nxdi& corda ur̃a. luce uistutũ. am̃. Quiq eiꝰ sacnrtissimȩ
natiuitatis gaudñi magnũ pastorib abangelo uoluit
nuntiari. ip̃se suꝑ uos benedictionis suȩ grrtissimum
imbrẽ infundat̾.atq ipso pastore uos adȩt̃noꝵ gau¬
diorũ pascua et̃na ꝑducat. am̃. Et qͥꝑ eiꝰ in carnat̾ionẽ
terrena celestib sociauit. in ternȩ pacis & bonȩ uolun

Expanded text:
s Deus, qui incarnatione Unigeniti sui mundi tenebras effugavit, et ejus gloriosa Nativitate hanc sacratissimam noctem irradiavit, effuget a vobis tenebras vitiorum, et irradiet corda vestra luce virtutum. Amen. Quique ejus sacratissimae Nativitatis gaudium magnum pastoribus ab angelis voluit nuntiari, ipse super vos Benedictionis suae gratissimum imbrem infundat, atque ipso pastore vos ad aeternorum gaudiorum pascua aeterna perducat. Amen. Et qui per ejus Incarnationem terrena coelestibus so
Abbreviated transcription (Latin):
quos initinere suo illustratos reliquit. usq in hodiernũ diẽm ubi¬
cunq aut orauit. aut docuit: oratoriȩ cellulȩ. & signa crucis
DRRIIORIUM sane augustidunense dũ prȩterit. aduenienti
multitudo indiscretȩ e̾tatis & sexus occure rit. Qui dũ loca¬

Expanded text:
quos in itinere suo inlustratos reliquit, in hodiernum diem, ubiquos in itinere suo inlustratos reliquit, in hodiernum diem, ubicumque aut oravit aut docuit, oratoriae cellulae et signa crucis rritorium sane Augustudunense dum praeterit, advenienti multitudo indiscretae aetatis et sexus occurrit. Illic