comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i iuire debebat sͥ ẽẽ. subiecta: dif¬
tͦcinia: semꝑ credibile ẽ. defensari.
Uerũ rege obsidionẽ ciuitatis diffe¬
rente sic. ec cũ grandi exercitu suo
reuerso: cancellariꝰ post illũ in t̾ra
illa rebelli relictus ẽ. qui a rege cap¬
tas in t̾ra munitiones conseruaret.
Uerũ qualit illas conseruauit. et ali¬
as strenue in manu militari ad qͥsi¬
erit: et hec ⁊alia multa ipsuis in
cancellaria oꝑa strenua que mundꝰ
nouit: hic ꝑtranseo. Ut gͥ omissis
his ad iplius ad huc reuertar mag¬
nificentiam: ipse certe supra suscepti
officii debitum. cuiꝰ sicut norunt exꝑti
onus grande: s ipse etiam supͣ debi-¬
tum: munificꝰ omnib dapsilis supra
om̃s. et pre om̃ib apparebat magnifi¬
cus. sicut magnus corde: magnus et
corꝑe. magnus et apparatu. Nich cir¬
ca eũ nisi magnũ: nicħ nisi magni¬
ficentia. Et si quando uacaret: nũc
in auib celi ludens. aucupium: nũc

Expanded text:
omni jure debebat sibi esse subjecta, difomni jure debebat sibi esse subjecta, difrocinia semper credibile est defensari. Verum rege obsidionem civitatis differente sic et cum grandi exercitu suo reverso, cancellarius post illum in terra illa rebelli relictus est qui a rege captas in terra munitiones conservaret. Verum qualiter illas conservaverit et alias strenue in manu militari acquisiverit, et haec et alia multa ipsius et cancellaria opera strenua quae mundus novit hic pertranseo. Ut ergo, omissis his, ad ipsius adhuc revertar magnificentiam, ipse certe supra suscepti officii debitum, cujus sicut norunt experti onus grande, sed ipse etiam supra debitum munificus, omnibus dapsilis supra omnes et prae omnibus apparebat magnificus sicut magnus corde, magnus et corpore, magnus et apparatu. Nihil circa eum nisi magnum, nihil nisi magnificentia. Et si quando vacaret, nunc in civibus coeli ludens aucupium, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ prudentia cancellarii sui cer-¬
nente magnificentiã: cancellarius
apud regẽ gr̃a ꝓficiebat indies. Et
ut breuit̾ dicã: inbreui sicut magni¬
ficentia añ om̃s: ita ⁊ gr̃a supͣ om̃s
apud regẽ eminuit. In tm̃ quod om¬
niũ iudicio etiã quotqͦt ante ipsum
uenert᷑ pͥmi: facti st̃ nouissimi. Et
merito quidẽ sic. Quotqͦt enĩ strenua
ipsuis in cancellaria oꝑa: hic enume¬
rare iuix sufficerẽ. Qualit̾ uidełc. et
qm industrie munitiones qͥnq mu-¬
nitissimas in francie ⁊ normannie
sitas confinio: dño suo regi ad cuiꝰ tñ
ius ab antiquo spectare dinoscebant᷑:
a rege francoꝵ ꝑ matͥmoniũ. sine fer¬
ro. sine gladio. absq lancea. absq
pugna: in om̃i regũ dilectione et pa-¬
ce reuocauerit. gizortiũ scił castrũ
munttissimũ: et alia quatuor. Et
qͦd maiꝰ adhuc: qmͣ audent̃. qmͣ stre-¬
nue. ultra guasconiã in partib tolo¬
dent̾ remanserit. dño suo rege ob cau¬
sas tolose obsidionẽ que ut asserebat

Expanded text:
cum prudentia cancellarii sui cernente magnificentiam, cancellarius apud regem gratia proficiebat in dies, et ut breviter dicam, in brevi, sicut magnificentia ante omnes, ita et gratia super omnes apud regem eminuit. In tantum quod omnium judicio etiam quotquot ante ipsum venerunt primi facti sunt novissimi. Et merito quidem sic: quotquot enim strenua ipsius in cancellaria opera hic enumerare vix sufficerem; qualiter videlicet et quam industrie munitiones quinque munitissimas, in Franciae et Normanniae sitas confinio, domino suo regi, ad cujus tamen jus ab antiquo spectare dignoscebantur, a rege Francorum per matrimonium sine ferro, sine gladio, absque lancea, absque pugna, in omni regum dilectione et pace revocaverit, Gizortium scilicet castrum munitissimum et alia quatuor. Et quod majus adhuc, quam audacter, quam strenue ultra Guasconiam in partibus Tolodenter remanserit, domino suo rege ob causas Tolosae obsidionem, quae ut asserebat
Abbreviated transcription (Latin):
transsisse maria nisi forte ad exteras
seu fidei inimicas nationes debellan¬
das: ipse tam̃ tam potens rex solo pi-¬
etatis amore tractus et euictus. exi¬
uit regnum: uentis se cõmisit et
undis: et insulam in corde maris
sitã intrauit. Ob id solum ut eum
quẽ exceꝑat ⁊ exhibuerat exulem:
adoraret uuln̾atũ in sepulchro dor¬
mientẽ adhuc. Et adorans: ea que
talem ⁊ tantũ regẽ decebant. obtu¬
lit munera: uinũ uidelc ⁊ aurum.¬
Aureũ sciłc calicẽ. et iuni centũ mo¬
dios: ꝑpetuo ad nataliciũ diem mar¬
tyris singłis annis celebrandũ in le¬
ticia. In hoc pius ille rex siue in uita
siue in morte sua. ꝓse ⁊ ꝓ regno suo:
beato martyri quasi anniĩ tributũ
talis oblatio decuit: uini dico. cum
calice aureo. Et reuera ni fallor. my¬
stica oblatio hec: et si rex ipse qui of¬
ferebat. forte ignoraret myst̾ium.
Reuera myst̾ium. illi offerre uinũ
et aurũ: qui ꝓpt̾ iusticie ueritatem.

Expanded text:
transisse maria, nisi forte ad exteras transisse maria, nisi forte ad exteras seu fidei inimicas nationes debellandas, ipse tamen tam potens rex, solo pietatis amore tractus et evictus, exivit regnum, ventis se commisit et undis et insulam in corde maris sitam intravit: ob id solum ut eum quem exceperat et exhibuerat exsulem adoraret vulneratum, in sepulcro dormientem adhuc: et adorans ea quae talem et tantum regem decebant obtulit munera, vinum videlicet et aurumaureum scilicet calicem et vini centum modios perpetuo ad natalitium diem martyris singulis annis celebrandum in laetitia; in hoc pius ille rex sive in vita sive in morte sua pro se et pro regno suo beato martyri quasi annuum tributum alis oblatio decuit, vini dico cum calice aureo. Et revera, ni fallor, mystica oblatio haec etsi rex ipse qui offerebat forte ignoraret mysterium. Revera mysterium illi offerre vinum et aurum qui propter justitiae veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is piissimus ille et xp̃ianissimꝰ
diue recordationis rex francoꝵ lodoui¬
cus. sepe et sepuis ut dignũ est in
hystoria noĩatus : ex cuiꝰ etiã et deo
et mundo tam scĩ tam clari et grati
crebra in sertione nominis. totã hysto¬
riam sacratiorem reputo: et eo ampliꝰ
illustratã. post fut᷑is etiam scłis gra¬
tiorem fut᷑am ñ dubito. Qui ut in
libello hystorico satis supra ostendi-¬
mꝰ. qͦd tam̃ ad tanti regis dementiã.
et głam ĩmortalem satis ostendere ñ
sufficimꝰ. int̾ reges rex ipse singłaris.
cũ nos iam exulantes. uagos et ꝓfu¬
gos. et quasi locũ in mundo ñ haben¬
tes mundus nos abiecisset: solus ipse
regia motꝰ clementia. in augustali
tã magnificentia qmͣ munificentia
nos excepit. Demũ uͦ post martyris
de mundo excessum. mundo cito pꝰ
ꝓpt̾ signa uirtutũ et ꝓdigia que fi¬
ebant. tropheum martyris p̃dican¬
te: rex ille piꝰ exinde motꝰ. mox qͦd
in auditũ est reges udełc francoꝵ

Expanded text:
eris piissimus ille et Christianissimus divae recordationis rex Francorum Ludovicus, saepe et saepius, ut dignum est, in historia nominatus, ex cujus etiam et Deo et mundo tam sancti, tam clari et grati crebra insertione nominis totam historiam sacratiorem reputo, et eo amplius illustratam post futuris etiam saeculis gratiorem futuram non dubito. Qui, ut in libello historico satis supra ostendimus, quod tamen ad tanti regis clementiam et gloriam immortalem satis ostendere non sufficimus, inter reges rex ipse singularis, cum nos jam exsulantes vagos et profugos et quasi locum in mundo non habentes mundus non abjecisset, solus ipse regia motus clementia in augustali tam magnificentia quam munificentia nos excepit. Demum vero post martyris de mundo excessum, mundo cito post propter signa virtutum et prodigia quae fiebant tropaeum martyris praedicante, rex ille pius exinde motus, mox quod inauditum est, reges videlicet Francorum
Abbreviated transcription (Latin):
cor suũ ñ ita nob̾cum: sicut heri
⁊ nudius terciꝰ. Nich̃ominꝰ tñ ar¬
chip̃sul hylarem ⁊ iocundum se
exhibuit. ut consueuit: nec dep¬
hendi pot̾at uultꝰ eiꝰ in diu̾sa mu¬
tatus obhoc. Inquo adu̾ti potest
magna uiri constantia. fortitudo
animi inuincibilis: qͥ mundo iã
sibi contrario: nec ullam uł etiã
modicã turbati ex hoc uł solliciti
ostendit spetiem̃. Et quid̾e si sui
solam curam haberet ⁊ ꝓuidentiã:
non ita spectabile. ñ ita ammirabi¬
le hoc. uerũ ut satis supͣ ostensum.
coexulũ suoꝵ multã habuit seque¬
lam: Int̾ quos multi. nescientes
qͥd int̾ dexterã ⁊ sinistram: Qui õs
tanqmͣ de matris sue uberib. de
ipsius pendebant cura ⁊ ꝓuidentia.
Et tñ mundo iam sibi aduersante:
in nullo turbatus. nicħ sollicitus
iudebat᷑. S reuera iuxta sapientis
elogium. iustus sicut leo confidit:
cui ⁊ simundꝰ totus contrariꝰ sit ⁊
adu̾setur: ipsi tñ etiã tunc totus

Expanded text:
cor suum non ita nobiscum sicut heri cor suum non ita nobiscum sicut heri et nudiustertius. Nihilominus tamen archipraesul hilarem et jucundum se exhibuit ut consuevit, nec deprehendi poterat vultus ejus in diversa mutatus ob hoc. In quo adverti potest magna viri constantia, fortitudo animi invincibilis, qui mundo jam sibi contrario nec ullam vel etiam modicam turbati ex hoc vel solliciti ostendit speciem. Et quidem si sui solam curam haberet et providentiam, non ita spectabile, non ita admirabile hoc: verum, ut satis supra ostensum, coexsulum suorum multam habuit sequelam. Inter quos multi nescientes quid inter dexteram et sinistram: qui omnes tanquam de matris suae uberibus de ipsius pendebant cura et providentia. Et tamen mundo jam sibi adversante in nullo turbatus nihil sollicitus videbatur. Sed revera juxta Sapientis elogium: Justus sicut leo confidit , cui etsi mundus totus contrarius sit et adversetur, ipsi tamen etiam tunc totus
Abbreviated transcription (Latin):
infrancia sicut pͥus in anglia apud
Norhamtune ut supͣ in hystorico
libello hoc satis ostendimꝰ: facti op¬
probrium abundantib.⁊ despe¬
ctio suꝑbis.
Et nos ita recedentes. dñm regẽ.
francoꝵ sequebamͣ⁊ Cuiꝰ erant p̾pa¬
rata hospitia in castro quod mons
mirabilis d̾r. situm in confinio car-¬
notusie et cenomanne: inqͦ con¬
finio ea die int̾ reges colloquium
fuerat. sicut ⁊ ibi int̾dum colloqui
solent. Pramus ⁊ nos in castro hoc
parit̾ hospitati cũ rege: ipso semꝑ
ꝑclientes aulicos nob̾ abundanter
ministrante uiaticũ. Nos gͦ priꝰ
qm rex. sero tñ iam sub noctis cre¬
pusculo ad hospitiũ uenimꝰ: collo¬
quii negotiis multis et magnis.
et maxime pacis nr̃e uerbo: sic ꝑ
totam diem usq ad noctẽ fere ꝓ¬
tractis. Rex autẽ qui posteriꝰ ue¬
nit ñ declinauit quẽadmodum
in aliis colloquiis consueuerat:
ut archip̾sulem in hospitio suo
uideret. Uñ ⁊ mox comiecuus

Expanded text:
in Francia, sicut prius in Anglia apud in Francia, sicut prius in Anglia apud Northamtune, ut supra in historico libello hoc satis ostendimus, facti opprobrium abundantibus et despectio superbis, Et nos ita recedentes dominum regem Francorum sequebamur: cujus erant praeparata hospitia in castro, quod Mons Mirabilis dicitur, situm in confinio Carnotusiae et Cenomanniae, in quo confinio ea die inter reges colloquium fuerat, sicut et ibi interdum colloqui solent. Eramus et nos in castro hoc pariter hospitati cum rege ipso semper per clientes aulicos nobis abundanter ministrante viaticum. Nos ergo prius quam rex, sero tamen jam sub noctis crepusculo, ad hospitium venimus, colloquii negotiis multis et magnis et maxime pacis nostrae verbo sic per totam diem usque ad noctem fere protractis, Rex autem, qui posterius venit, non declinavit, quemadmodum in aliis colloquiis consueverat, ut archipraesulem in hospitio suo videret; unde et mox conjecimus
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit hec. mox in recessu qmͣ
cito accessum hr̃e potuit ad dñm
sic rexit: ut ab ore tuo nec elata ꝓdi¬
rent. nec remissa: s in huiꝰ diei
tanto tumultu. tot et tantis in te
irruentib. tot et tantis contume¬
liis affectum. ⁊ in iuriis lacessitũ:
saluauit te ⁊ seruauit custos dñs
a pusillanimitate sp̃c ⁊ tempestate.
Linguam in udo positam ⁊ tam
facile labilem. quasi in quodam
uie regie medio regens. ita ut in
responso tuo nec dep̾hendi posset
pusillanimitas: nec notari elatio.
Et ꝓfecto oculo ad oculũ iudebit
mundꝰ adhuc. quod altissimꝰ hono¬
rificabit te in conspectu mundi:
qui in tam arcto. ꝓpt̾ mundũ. hono¬
rem altissimi nec etiã nunc uerbo¬
tenus suppresisti: s tam fortit᷑ tam
constant̾ es confessus. Et iuxta ꝓmis¬
sionem suam. ipse a te confessus.
te confitebit᷑ ⁊ honorificabit: quod
honorificantib ipsum. sic ꝓmittt.
Qui honorificau̾it me: honorifica¬
bo eum.
Dic gͥ recessimꝰ a colloquio. nunc

Expanded text:
scripsit haec, mox in recessu quam cito accessum habere potuit, ad dominum sic rexit ut ab ore tuo nec elata prodirent nec remissa: sed in hujus diei tanto tumultu tot et tantis in te irruentibus, tot et tantis contumeliis affectum et injuriis lacessitum, salvavit te et servavit custos Dominus a pusillanimitate spiritus et tempestate, linguam in udo positam, et tam facile labilem, quasi in quodam viae regiae medio regens ita ut in responso tuo nec deprehendi posset pusillanimitas nec notari elatio. Et profecto oculo ad oculum videbit mundus adhuc quod Altissimus honorificabit te in conspectu mundi, qui in tam arcto propter mundum honorem Altissimi nec etiam verbotenus suppressisti, sed tam fortiter, tam constanter es confessus. Et juxta promissionem suam ipse, a te confessus, te confitebitur et honorificabit, quod honorificantibus ipsum sic promittit: Qui honorificaverit me honorificabo eum . Sic igitur recessimus a colloquio nunc
Abbreviated transcription (Latin):
nã fabricat et̾nã. Uñ ⁊ iusto plu seruit
mundꝰ contrariꝰ ⁊ offensus: qmͣ placatꝰ.
Et meliꝰ obsequit᷑ si sic rebellet. qm¬
si pareat: cuiꝰ ut exꝑimur cotidie:
extrema gaudii luctus occupat. Uñ
uixta sapientis dictũ: ñ contristat
iustũ quicqͥd ei acciderit. Nam exal¬
tatus a terra: om̃ia trahit ad se.
Prosꝑa et aduersa mundr: eque mi¬
litant ei. Sicut tenebre eiꝰ. ita ⁊ lu¬
men eiꝰ: nisi quia ut hic ꝓ temꝑe
oociumꝰ breuit̾. iusto. mundi aduer¬
sa plus seruire.
Ghonias gͥ hic nr̃ exaltatꝰ a terra cui
⁊ t̾re iam nicħ: om̃ia traxit ad se.
Uñ ⁊ mundo iam sibi contrario. nec
tristior effectus est nec sollicitior:¬

Expanded text:
fabricat aeternam, unde et justo plus servit mundus contrarius et offensus quam placatus. Et melius obsequitur si sic rebellet, qsi pareat, cujus ut experimur quotidie extrema gaudii luctus occupat; unde juxta Sapientis dictum: Non constristat justum quidquid ei acciderit . Nam exaltatus a terra, omnia trahit ad se. Prospera et adversa mundi aeque militant ei. Sicut tenebrae ejus ita et lumen ejus, nisi quia ut hic pro tempore docuimus breviter justo mundi adversa plus servire. Thomas igitur hic noster, exaltatus a terra, cui et terrae jam nihil, omnia traxit ad se, unde et mundo jam sibi contrario nec tristior effectus est nec sollicitior
Abbreviated transcription (Latin):
li nr̃i notula qͦ concordus: eo dultiꝰ
resonet. Uexillũ imꝑatoris ñ in angu¬
lo. ñ subtecto: s palam mundo osten¬
ditur. Et a ierosolimipetis crucis sigg¬
nũ aut corã gestat᷑ ĩpectore: aut ĩ humo.
qͥs hñs quid pectoris: incessant̾ reco¬
lat memoriam dñice passionis. Sa¬
gatiter etiã attendat quatuor dimen-¬
siones hñtem imꝑatoris uitã cuius
crux est signum: parit̃ ⁊ tũphalis
mortis sue exitum: cuiꝰ ipsa eadem ẽ
uexillũ. Ut ita uite quatuor habenti
dimensiones. se conformet: et ex ipsa
post ipsam similit̾ mortẽ tͥumpha¬
pet. Quare crux affigatur hum̾o.

Expanded text:
li nostri notula quo concordius eo dulcius li nostri notula quo concordius eo dulcius resonet. Vexillum imperatoris, non in angulo, non sub tecto, sed palam mundo ostenditur. Et a Hierosolymipetis crucis signum aut coram gestatur in pectore aut in humero quis habens quid pectoris incessanter recolat memoriam Dominicae passionis. Sagaciter etiam attendat quatuor dimensiones habentem imperatoris vitam, cujus crux est signum pariter et triumphalis mortis suae exitum, cujus ipsa eadem est vexillum, ut ita vitae quatuor habenti dimensiones se conformet et ex ipsa post ipsam similiter mortem triumphaet. QUARE CRUX AFFIGATUR HUMERO.
Abbreviated transcription (Latin):
re iudet᷑ plurimũ. Siqͥdem pͥmus testi¬
um militis. plumbũ uidełc testificat᷑:
qͦd imꝑatoris miles hic fuerit uanitã.¬
cũ ẽ diũso imꝑatoris pͥmus testiũ. sp̃c¬
sciłc: testificet᷑ ꝓ imꝑatore qͦd ipse sit
ueritas. Longe diu̾sa imnmo penitꝰ ad¬
uersa: testimonia hec. Qnͣtum distat
oriens ab occidente. ueritas auanitate.
milite. ueruntñ ueritas excussit uani¬
tatem: et sic imꝑator siĩ lib̾auit mi¬
litem. Et lib̾atus sic. et aque mundan¬
tis se hñs testimoniũ: et pret̾ hoc ꝑ
certiꝰ adhuc ⁊ euidentiꝰ testimonium
sangumis: obtinuit ꝑ sententiam:
głam sui imꝑatoris. In ore qͥppe duoꝵ
ne dicã tͥum. cum tñ hic tres sint:
nisi qͥa ut ostendimꝰ int tres pͥmus
duob ñ consonat: in ore inqmͣ duo¬
rũ: stat om̃is sententie uerbũ.
Sed adiciamꝰ adhuc quo signũ signo.
uexillũ uexillo: adhuc monstret᷑ con¬
formiꝰ: ut de signis his ⁊ uexillis : me¬

Expanded text:
re videtur plurimum. Siquidem primus testire videtur plurimum. Siquidem primus testium militis plumbum videlicet testificatur quod imperatoris miles hic fuerit vanitacum e diverso imperatoris primus testium, spirscilicet testificetur pro imperatore quod ipse sit veritas. Longe diversa imo penitus adversa testimonia haec. Quantum distat Oriens ab Occidente, veritas a vanitate,milite. Verumtamen veritas excussit vanitatem et sic imperator suum liberavit militem. Et liberatus sic et aquae mundantis se habens testimonium et praeter hoc per certius adhuc et evidentius testimonium sanguinis obtinuit per sententiam gloriam sui imperatoris. In ore quippe duorum, ne dicam trium, cum tamen hic tres sint, nisi quia, ut ostendimus inter tres, primus duobus non consonat, in ore, inquam, duorum stat omnis sententiae verbum. Sed adjiciamus adhuc quo signum signo, vexillum vexillo, adhuc monstretur conformius, ut de signis his et vexillis me
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ dant in t̾ra. sp̃c. sanguis. et
aqua. Similit̾ et tres militi. plumbũ.
sanguis. et aqua. Et uere imꝑatoris tͤs
testes in t̾ra. In ipso etiã crucis signo
uexillari cũ adhuc incruce ip̃a pende¬
ret ipse: tres ipsiꝰ testes hii. Siqͥdem
de ipsius latere lanceato in cruce sua
pendentis adhuc: continuo exiuit san¬
guis ⁊ aqua. Qui pͥus sicut clamans
uote alta: sic ⁊ in potestate magna e¬
mittens sp̃m: ait̃. Pat̃ in manꝰ tuas cõ¬
mendo sp̃m meũ. Ecce t̾ra in et in ipso
etiã crucis patibulo. imꝑatore in ipso
pendente adhuc: ad mirandi tres testeᷤᷤ
hii. sp̃c. aqua. et sanguis. Et int̾ cet̾os
testes ⁊ p̾ cet̾is: quoꝵ tam̃ unũ fuit
consonum ⁊ concors testimoniũ: sed
p̃ cet̾is inqͣm sp̃c sicut clamose sic et
potestatiue emissus. sic traditꝰ. sic in
ge secus hic in milite: qmͣ in imꝑatore.
Unde et melus hic int̾ imꝑatorem et
militẽ hucusq tam consonans. tam con-¬
cordans: solum in hac notula discorda¬

Expanded text:
testimonium dant in terra: spiritus, sanguis et aqua. Similiter et tres militi: plumbum sanguis et aqua. Et vere imperatoris tres testes in terra. In ipso etiam crucis signo vexillari cum adhuc in cruce ipsa penderet ipse, tres ipsius testes hi. Siquidem de ipsius latere lanceato in cruce sua pendentis adhuc continuo exivit sanguis et aqua. Qui prius sicut clamans voce alta, sic et in potestate magna emittens spiritum, ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Ecce in terra et in ipso etiam crucis patibulo imperatore in ipso pendente adhuc admirandi tres testes hi, spiritus aqua et sanguis. Et inter caeteros testes et prae caeteris, quorum tamen unum fuit consonum et concors testimonium, sed prae caeteris, inquam, spiritus sicut clamose, sic et potestative emissus, sic traditus, sic in ge secus hic in milite quam in imperatore. Unde et melus hic inter imperatorem et militem hucusque tam consonans, tam concordans solum in hac notula discorda
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ fari possimus qͦd nullo modo effari
possumꝰ: ad uisibilia nr̃a et nob̃ usitata
returrere: intelligentie nr̃e nos cogit
infirmitas. Ut uł figuris ⁊ similitudi¬
nib nobis notis. ueritatis lux in accessi¬
bilis obumbrata: nos illuminet. Quem¬
admodum infirmi ocłi. solis lumen nu¬
be tectum lib̃us conspiciunt: qͦd cho¬
ruscum intueri ñ possent. Ds itaq mł¬
tiplicitꝰ᷑ dr. Unde ⁊ atheosophoꝵ uno
describit᷑ int̾ alia sp̃c sapientie multi¬
plex: et tñ idem ipse simplex. Quemad¬
modum ab eodem describit᷑ idem ipse
sapĩe sp̃c mobilis: et tñ idem ipse sta¬
bilis. quod nos supra exposuisse iam:
plex: tũ quia multiplicia sortit᷑ nõia: tũ
qͥa dona partit᷑ multiplitia. et pre¬
sertim qͥa multa in se habere dicit᷑.
Utputa. et̾nitatem. bonitatem. pocesta¬

Expanded text:
modo fari possimus quod nullo modo effari modo fari possimus quod nullo modo effari possumus, ad visibilia nostra et nobis usitata recurrere intelligentiae nostrae nos cogit infirmitas, ut vel figuris et similitudinibus nobis notis veritatis lux inacessibilis obumbrata nos illuminet; quemadmodum infirmi oculi solis lumen nube tectum liberius conspiciunt, quod coruscum intueri non possent. Deus itaque multipliciter dicitur. Unde et a theosophorum uno describitur inter alia spiritus sapientiae multiplex et tamen idem ipse simplex, quemadmodum ab eodem describitur idem ipse sapientiae spiritus mobilis et tamen idem ipse stabilis, quod nos supra exposuisse jam mplex, tum quia multiplicia sortitur nomina, tum quia dona partitur multiplicia, et praesertim quia multa in se habere dicitur, ut puta aet
Abbreviated transcription (Latin):
Aut si de ꝑsona una. Iste homo est sy¬
mon. iste petrus. iste est cephas. Uerun¬
tamen et̾na illa nat᷑a et om̃ips sic mul¬
tiplicit̾ dicit᷑: ꝓpt̾ uarios qͦs in reb uisi¬
biliter ostendit effectus: ⁊ uirtutes ef¬
fectuum. sicut cũ potens dicit᷑: ꝓpter su¬
orum que cernimꝰ magnitudinẽ oꝑm.
Similit̾ et misericors: ꝓpter ea que no¬
bis impendit misccłie oꝑa. Et in aliis:
similit̾ sic. Quẽ admodum dict᷑ sol in
estate calidior: et in hieme minꝰ calidus.
cum tñ in se sol in calore nec intensior sit
nec remissior. s ꝓpter uarios suos quos
scd̃m uarietatem temꝑis uidemꝰ et senti¬
mus effectus. Similit̾ et una ꝑsona ple¬
rumq seu res que ius binomia uł trino¬
mia: ex causis uariis. uariis sic nominib
censita: cum tñ non nisi una ꝑsona sit.
Uerum om̃is comparatio t̾renoꝵ ad dm:
impotens ualde et dissimilis. Attñ lo¬
quendi causa de in effabilib: ut aliquo

Expanded text:
Aut si de persona una: Iste homo est SiAut si de persona una: Iste homo est Simon, iste Petrus, iste est Cephas. Verumtamen aeterna illa natura et omnipotens sic multipliciter dicitur propter varios, quos in rebus visibiliter ostendit effectus, et virtutes effectuum: sicut cum potens dicitur propter suorum quae cernimus magnitudinem operum. Similiter et misericors propter ea quae nobis impendit misericordiae opera. Et in aliis similiter sic: quemadmodum dicitur sol in estate calidior et in hieme minus calidus, cum tamen in se sol in calore nec intensior sit nec remissior, sed propter varios suos quos secundum varietatem temporis videmus et sentimus effectus; similiter et una persona plerumque seu res quaevis binomia vel trinomia ex causis variis variis sic nominibus censita, cum tamen non nisi una persona sit. Verum omnis comparatio terrenorum ad Deum impotens valde et dissimilis. Attamen loquendi causa de ineffabilibus, ut aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicitas ulla. Uñ et uigilant᷑
magistroꝵ unus. Apud quẽ inqͥt ñ est
transmutatio: nec uicissitudinis obum¬
bratio. Non dixit inquo: s qͦd etiam
apud ip̃m ñ sit eo ipso aꝑtissime indi¬
cans: qͦd in ipso multo muiꝰ sit: cum
nec etiã apud ip̃m ẽẽ possit. unde et
in fine scłoꝵ om̃ib ad pͥmam hanc
nr̃am ⁊ pͥncipalem unitatem redactis:
et membris adhuc disꝑsis. quotqͦt
tunc unitis capiti et xp̃o integro: iã
nulla penitꝰ erit tunc apud ip̃m sicut
nec aduersitas nec diu̾sitas: s qm s: pͣ
tciam num̾auimꝰ: nature ⁊ gr̃e in et̾nũ
indiuisa et indissolubilis unitas. Quod
meluis ⁊ suo loco competentiꝰ: indicabũt
sequentia. Liquet gͥ exp̃missis quia cũ
dicit᷑ d̾s potens. d̾s sapiens. ds bonus et
similia sic: eiusdẽ qͥdem repeticio ẽ: ñ
num̾atio diu̾soꝵ. tanqm si de una eadẽ¬
q armatura dicat᷑ sic. Hec armatura ẽ
ensis. hec est gladius. hec est mucro.

Expanded text:
multiplicitas ulla. Unde et vigilanter multiplicitas ulla. Unde et vigilanter magistrorum unus: Apud quem, inquit, non est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio . Non dixit in quo, sed quod etiam apud ipsum non sit, eo ipso apertissime indicans, quod in ipso multo minus sit, cum nec etiam apud ipsum esse possit. Unde et in fine saeculorum omnibus ad primam hanc nostram et principalem unitatem redactis et membris adhuc dispersis quotquot tunc unitis capiti et Christo integro jam nulla penitus erit tunc apud ipsum sicut nec adversitas, nec diversitas, sed quam supra tertiam numeravimus, naturae et gratiae in aeternum indivisa et indissolubilis unitas. Quod melius et suo loco competentius indicabunt sequentia. Liquet igitur ex praemissis quia cum dicitur Deus potens, Deus sapiens, Deus bonus et similia; sic ejusdem quidem repetitio est, non numeratio diversorum tanquam si de una eademque armatura dicatur sic: Haec armatura est ensis, haec est gladius, haec est mucro.
Abbreviated transcription (Latin):
excellenti eẽntia omne qͦd ht̃ ipsa: in¬
est ipsi. nich adest. nich̃ abest. cuiꝰ om̃e
qͦd est: ipsa est. Unde ⁊ cum de ipsa par¬
ticipatiuiꝰ noib loqͥm᷑: substantiue potiꝰ
ficant. Ut iuxta illam logicoꝵ regłam
talia sint p̾dicata: qualia subiecta ẽẽ
ꝑmiserint. Unde ⁊ cum de hac tanta
mat̾ia loquim᷑: mox ꝓmat̾ie ꝓfundi¬
tate om̃ium dictionũ nr̃aꝵ absorbet᷑
ius: ⁊ ex haurit᷑ ꝓprietas. De qua etiã
semel qͥd dice: totum quod ipsa est
sub uno u̾bo dixisse est. Utpote cuiꝰ ue¬
ritas: ipsus est et̾nitas. et̾nitas: bonitas.
cuiꝰ et bonitas: ipsius ĩmutabilitas.
Et hec ipsuis sap̃ia: et hec eẽntia. Cuiꝰ
similit̾ qͦd uis numera: et ita uicissim
quodlibet suoꝵ erit alt̾um. ĩmo nec
unũ nec alt̾um: s simplicissima et in¬
diuuidua unitas: ⁊ ñ alt̾itas. Adeo etiã
qͦd sicut nec in ipsa: similit̾ nec cum
ipsa ulla sit pluralitas uł diu̾sitas seu

Expanded text:
erexcellenti essentia, omne quod habet ipsa inerexcellenti essentia, omne quod habet ipsa inest ipsi, nihil adest, nihil abest, cujus omne quod est ipsa est: unde et cum de ipsa participativis nominibus loquimur substantive potius ficant. Ut juxta illam logicorum regulam talia sint praedicata, qualia subjecta esse permiserint. Unde et cum de hac tanta materia loquimur, mox pro materiae profunditate omnium dictionum nostrarum absorbetur vis et exhauritur proprietas. De qua etiam semel quid dicere totum quod ipsa est, sub uno verbo dixisse est. Utpote cujus veritas, ipsius est aeternitas, aeternitas bonitas, cujus et bonitas, ipsius immutabilitas. Et haec ipsius sapientia et haec essentia. Cujus similiter quodvis numera, et ita vicissim quodlibet suorum erit alterum, imo nec unum nec alterum, sed simplicissima et individua unitas et non alteritas: adeo etiam quod sicut nec in ipsa similiter nec cum ipsa ulla sit pluralitas, vel diversitas, seu
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ. ⁊ in maiestate equalitatẽ: ita
et in ꝑsonis ꝓprietatem adorat. Iuxta qͦd
m illo speciali orationis gen̾e qͦd missa dr:
celebrit̾ canit. Ut in confessione uere sem¬
pit̾neq deitatis. et in ꝑsonis ꝓpͥetas. et
in ẽẽntia unitas. et in maiestate adore¬
tur equalitas. Propͥetas gͦ in ꝑsonis
adoratur. ñ aliqua tñ que sit tͥb ꝑso¬
nis cõmunis. tunc enĩ iam ñ eẽt ꝓprie¬
tas somunio: s singłarum ꝑsonarũ
sua ꝓprietas ⁊ diuidua. Et exit hoc qͦd
dicitur ut in confessione uere sempit̾¬
neq deitatis in ꝑsonis adoret᷑ ꝓpͥetas:
in qualibet uidełc ꝑsonarum ꝓpͥetas
sua. Licet orthodoxoꝵ ñ nulli totũ quod¬
dicit᷑ int̾pretent᷑ sic. in ꝑsonis ꝓprietas.
et in ẽẽntia unitas. et in maiestate ado¬
retur equalitas: id est ꝑsone distincte.
eẽntia una ⁊ maiestas equalis. uerum
ut reu̾tamur ad nr̃a: in hac tam suꝑ¬

Expanded text:
unitatem et in majestate aequalitatem, ita unitatem et in majestate aequalitatem, ita et in personis proprietatem adorat. Juxta quod in illo speciali orationis genere, quod missa dicitur, celebriter canit. Ut in confessione verae sempiternaeque deitatis et in personis proprietas et in essentia unitas et in majestate adoretur aequalitas. Proprietas ergo in personis adoratur, non aliqua tamen quae sit tribus personis communis: tunc enim jam non esset proprietas sed communio, sed singularum personarum sua proprietas et dividua. Et erit hoc quod dicitur, ut in confessione verae sempiternaeque deitatis in personis adoretur proprietas, in qualibet videlicet personarum proprietas sua. Licet orthodoxorum nonnulli totum quoddicitur interpretentur sic, in personis proprietas, et in essentia unitas, et in majestate adoretur aequalitas, id est personae distinctae essentia una et majestas aequalis: verum ut revertamur ad nostra, in hac tam sup
Abbreviated transcription (Latin):
in hunc modum. quib tñ ñ in est nu¬
merus. Ut gͥ ab infimis his ascendamꝰ
suꝑius: cũ de deo loquentes tres ꝑsonas
dicimꝰ ñ ternariꝰ s trinitas intelligit.
et solitudo remouet᷑. Et est hoc qͦd dicit᷑
tͥnitas: tanqm si diceret᷑ trium unitas.
Et dicit᷑ tres uł triũ ꝓpter distinctionem
solum: ñ ꝓpter numerũ. Unde ⁊ ortho¬
doxoꝵ unus. Hoc inqͥt uere est: qͦd unũ
est. in quo nullus numerꝰ. nullũ in eo
aliud p̾terqm id quod est. Neq enĩ sub¬
iectum fieri potest: forma enĩ est. for¬
me uͦ subiecte ẽẽ ñ possunt. De qua for¬
ma magister. Qui cũ inqͥt informa
dei ẽẽt. Nich̃ ergo in forma ista: quod
ñ sit ipsa. Cui nich assit. nich absit. qͥa
accidit nich. Unde et ꝑsonales ille ꝓprie¬
tates quib int̾ se distinguunt᷑ ꝑsone tres.
ñ uixta quoꝵda dogina fatuũ diuine
usie assunt: s magis in sunt. Propter
qͦd et mat̾ nr̃a catholica sicut in eẽntia

Expanded text:
in hunc modum, quibus tamen non inest nuin hunc modum, quibus tamen non inest numerus. Ut igitur ab infimis his ascendamus superius, cum de Deo loquentes tres personas dicimus, non ternarius sed trinitas intelligitur, et solitudo removetur. Et est hoc quod dicitur trinitas, tanquam si diceretur trium unitas. Et dicitur tres vel trium propter distinctionem solum, non propter numerum. Unde et orthodoxorum unus: « Hoc, inquit, vere est quod unum est in quo nullus numerus, nullum in eo aliud praeterquam id quod est. » Neque enim subjectum fieri potest, forma enim est, formae vero subjectae esse non possunt. De qua forma Magister: Qui cum, inquit, in forma Dei esset , nihil ergo in forma ista quod non sit ipsa. Cui nihil adsit, nihil absit, quia accidit nihil. Unde et personales illae proprietates, quibus inter se distinguuntur personae tres, non juxta quorumdam dogma fatuum divinae usiae adsunt, sed magis insunt. Propter quod et mater nostra catholica, sicut in essentia
Abbreviated transcription (Latin):
t gͥ ad istius manifestationis modũ
qui ꝑscͥpturas fit. a scͥpturis et ab
ipsis etiam mandatis dñi sumamꝰ ini¬
tium: a quib idẽ scĩarum dñs huiꝰ ma¬
nifestationis intellectum nob̃ det: audi
inquit scͥptura quia dñs d̾s tius: deus
unus est. Ecce qͥa celestium mandatoꝵ
initium: ab uno inchoat. unũ indicat.
⁊ unũ nob̃ omendat. Audi inqͥt dñs d̾s
tiuis: d̾s unus est. Et uere unꝰ. ⁊ ille unꝰ:
quẽ patriarcha om̃ium pat̾ credentiũ.
uidens tres: unũ adorauit. Et hic etiã
unus. est illud unũ: de quo a patre aliꝰ.
s unũ cum patre. Ego inquit ⁊ pater u¬
num sumꝰ. In quo uno ⁊ si sint tres: ñ
tam̃ t̾narius. quia nullus numerꝰ. Nec
enĩ quotiens nõib utim᷑ num̾abilib:
consequens statum ut ibi numerꝰ. Quẽ¬
admodum ipsas unitates num̾amꝰ et
formas. que tñ quia forme st̃: subieste
ẽẽ ñ possunt. Similit̾ et noĩa num̾amꝰ.
et uera uł falsa enuntiabilia. et multa

Expanded text:
tur ad istius manifestationis modum, qui per Scripturas fit, a Scripturis et ab ipsis etiam mandatis Domini sumamus initium, a quibus idem sanctuarium Dominus hujus manifestationis intellectum nobis det: Audi, inquit Scriptura, quia Dominus Deus tuus Deus unus est . Ecce quia coelestium mandatorum initium ab uno inchoat, unum indicat, et unum nobis commendat. Audi, inquit, Dominus Deus tuus Deus unus est. Et vere unus et ille unus, quem patriarcha omnium pater credentium, videns tres, unum adoravit. Et hic etiam unus est illud unum de quo a patre alius sed unum cum patre: Ego, inquit, et Pater unum sumus . In quo uno, etsi sint tres, non tantum ternarius quia nullus numerus, nec enim quoties nominibus utimur numerabilibus, consequens statim ut ibi numerus. Quemadmodum ipsas unitates numeramus et formas, quae tamen, quia formae sunt, subjectae esse non possunt. Similiter et nomina numeramus et vera vel falsa enuntiabilia et multa
Abbreviated transcription (Latin):
cii uiri clericos dico: huic certe ñ con¬
oolere ñ possunt aut ñ debent. qui
ñ ꝓse. s solũ ꝓ cleri libertate: tam
dura. tam dira. tam ꝓbrosa priꝰ in
exilio: nc uͦ in martyrio int̾ tam
scelestoꝵ. tam sceleratoꝵ. et sacrile¬
Qͦd discipłs finẽ
martyrii inuitus describat.

Expanded text:
cii viri, clericos dico, huic certe non concii viri, clericos dico, huic certe non condolere non possunt aut non debent, qui non pro se sed solum pro cleri libertate tam dura, tam dira, tam probrosa, prius in exsilio, nunc vero in martyrio, inter tam scelestorum, tam sceleratorum et sacrileQUOD DISCIPULUS FINEM MARTYRII INVITUS DESCRIBAT.
Abbreviated transcription (Latin):
auelli me oportet ⁊ credere regnan¬
tem: quẽ certantẽ oculata fide descͥp¬
si. Et faciam uł ego xp̃ianꝰ: quod fecit
quidam sacrificans ethnicus. Qui int̾
sacrificandũ cũ audisset filiũ in bel¬
lo occisum: mox corõnam deposuit.
uerũ cũ in continenti audisset qͦd in
bello uirilit̾ egisset: capiti eandem
reqͥsitam mox repofuit. Qͥd gͥ moror
qͥd hesito. qͥd athlete dñi tam głose.¬
tam głose. tam strenue. inacie stan¬
tis ⁊ dimicantis tam gloriosũ triũ¬
phum differo: Qͥdtam iocundũ tri¬
pudium ꝓthrao: Qd̃ inqm differo.
quid ꝓlixius traho spem popłi et sa¬
lutem. deri lib̾tatẽ ⁊ decus immo
et uniu̾se eccł̃e patrocini¬
um
et patrẽ. ⁊ deniq mun¬
di to¬
tiꝰ futurũ iudicem:
cat fides. triumphet᷑affectus.
affectus.
nec tã compatiam᷑ patienti: quam
congaudeamꝰ regnanti. Et tñ nos
illi ñ compati: ñ condolere ñ possu¬
mꝰ. Nos inqm ⁊ p̾sertim nostri offi-¬

Expanded text:
avelli me oportet et credere regnanavelli me oportet et credere regnantem, quem certantem oculata fide descripsi. Et faciam vel ego Christianus quod fecit quidam sacrificans ethnicus, qui inter sacrificandum, cum audisset filium in bello occisum, mox coronam deposuit, verum cum in continenti audisset quod in bello viriliter egisset, capiti eamdem requisitam mox reposuit. Quid igitur moror? quid haesito? quid athletae Domini tam gloriose, tam strenue in acie stantis et dimicantis, tam gloriosum triumphum differo? Quid tam jucundum tripudium protraho? Quid, inquam, differo? quid prolixius traho spem populi et salutem, cleri libertatem et decus, imo et universae Ecclesiae patrocinium, et patrem et denique mundi totius futurum judicem? cat fides, triumphet affectus, nec tam compatiamur patienti quam congaudeamus regnanti. Et tamen nos illi non compati, non condolere non possumus. Nos, inquam, et praesertim nostri offi
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ possum: inuitꝰ ad finẽ uenio. fi¬
nem inuitꝰ dolens ⁊ gemens recolo.
Iocundiꝰ qͥppe mͥ ⁊ fructuosus cerne¬
re chomam certantẽ: magisqmͣ refer¬
re regnantẽ. Thome quippe certa-¬
men ⁊ si ñ sit de mundo: tũ adhuc
inmundo ẽ. et mecũ est. ⁊ illud uideo.
uerũ thome uncentis regnũ sicut nͦ
oe mundo est. nͨ in mundo ẽ: nͨ mecũ ẽ.
s illud uideo. Uer̾incertamine stat tan-¬
qmͣ adhuc int̾ nos inuictus thomas.
⁊ manib exertis dimicans omnes
nos ad bellum ꝓuocat. ⁊ manꝰ nr̃as do¬
cet ad p̾lium. In regno uͦ manib iã
quietis sedens suꝑ soliũ: deinceps ad
bellũ ñ ꝓuocat. s bellantib potiꝰ pa-¬
tͦcinium p̃stat. Qualit̾ tamen aut
uidemꝰ. nec scimꝰ adhuc. nec puto nos
posse scire anteqmͣ uideamꝰ. S quid:
Uelim nolim ⁊ si plorans ⁊ eiulans. et¬
si ascendentẽ patr̃e oculis sursũ post
eum pendentib aspiciam: ꝓhdolor

Expanded text:
re non possum, invitus ad finem venio, fire non possum, invitus ad finem venio, finem invitus dolens et gemens recolo. Jucundis quippe mihi et fructuosius cernere Thomam certantem magis quam referre regnantem, Thomae quippe certamen etsi non sit de mundo, tamen adhuc in mundo est et mecum est et illud video, verum Thomae vincentis regnum, sicut nec de mundo est, nec in mundo est, nec mecum est, nec illud video. Verum in certamine stat tanquam adhuc inter nos invictus Thomas, et manibus exertis dimicans, omnes nos ad bellum provocat et manus nostras docet ad praelium. In regno vero manibus jam quietis sedens super solium deinceps ad bellum non provocat, sed bellantibus potius patrocinium praestat. Qualiter tamen aut videmus, nec scimus adhuc, nec puto nos posse scire antequam videamus. Sed quid? velim nolim, etsi plorans et ejulans, etsi ascendentem patrem oculis sursum post eum pendentibus aspiciam, proh dolor!
Abbreviated transcription (Latin):
tationib ꝑmansi. in fine tanqmͣ re-¬
pulsus ⁊ reꝓbratꝰ filiꝰ. patris consũ¬
mationi int̾esse ñ merui. Osi int̾¬
fuissem. de tam uirtuosa. de tam su-¬
aui.⁊ tam fructuosa certantis ple-¬
nitudine aliis plemꝰ eructuarẽ ⁊ fru¬
ctuosus: quod ñc exangui ⁊ tituban¬
te stilo. ꝑ uenam tenuem uix distil¬
lo. De tt̾ata discipłi excusatione.
ẽd iam forte iudeor contra ꝓmissũ
meũ in patris certantis descͥptio¬
ne ꝓlixior. uerum cui uideor sic: cogi¬
tet tantã incertamine hoc fuisse in
certando forticudinem. in resistendo
constantiam. in contradicendo aucto¬
ritatem. in compatiendo pietatẽ. et
tantã deniq in singłis totiꝰ xp̃iane
militie formam: ut ñ ꝑfunctorie. citũ
stili exarantis transitũ: s singła potiꝰ
studiose ⁊ cũ mora scribentis calami:
tractatũ ꝓlixiorem desiderent. Pre¬
terea sicut iam supͣdixi ⁊ hoc ñ itera-¬

Expanded text:
tationibus permansi, in fine tanquam retationibus permansi, in fine tanquam repulsus et reprobatus filius patris consummationi interesse non merui. O si interfuissem, de tam virtuosa, de tam suavi et tam fructuosa certantis plenitudine, aliis plenius eructarem et fructuosius quod nunc exsangui et titubante stylo per venam tenuem vix distillo! 6. DE ITERATA DISCIPULI EXCUSATIONE. Sed jam forte videor contra promissum meum in patris certantis descriptione prolixior. Verum cui videor sic, cogitet tantam in certamine hoc fuisse in certando fortitudinem, in resistendo constantiam, in contradicendo auctoritatem, in compatiendo pietatem, et tantam denique in singulis totius Christianae militiae formam, ut non perfunctorie citum styli exarantis transitum, sed singula potius studiose et cum mora scribentis calami tractatum prolixiorem desiderent. Praeterea, sicut jam supradixi, et hoc non itera
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑi ab aliis. Quom enĩ eructarẽ
qͦd ñ gustauie Siquid̾e ut supͣ me¬
moraui a dno meo ⁊ patre uolente
⁊ iubente sic pͣdie qmͣ certaret dimiꝰ¬
sus: ñ presens fui. ñ uidi. int̾esse ñ
merui. S miser ego defraudatus
sũ. ne uiderem patris mei ⁊ magi¬
stri dimicantis tantum incerta¬
mine robur. tantã constantie fir-¬
mitatẽ. tantã ⁊ tam suauem de pie-¬
tatis uiscerib affluentiam: qua seip¬
sum exponens. dimicauit ꝓsuis. O
si intesse michi desuꝑ datũ: fuissem
saltẽ a longe secutꝰ. ut uiderem finẽ.
Qui etiã postea in sompnis mͥ appareñ:
dixit mͥ in uisu uoluisse se ut inter¬
fuissem tc̃. Et ego ipsi. Dñe inqui¬
ens quia homo peccator sũ: ꝑissem
qͥdem si fuissem occisus. Et ille. Non
tus fuisses. Quotiens gͥ uisionis
huiꝰ recordor. confundor ⁊ compun¬
gor in erumpna mea. et exitus aqua¬
rum deducunt ocłi mer. qͦd qui in tẽp¬

Expanded text:
cepi ab aliis, quomodo enim eructarem cepi ab aliis, quomodo enim eructarem quod non gustavi? Si quidem, ut supra memoravi, a domino meo et patre volente et jubente sic, pridie quam certaret dimissus, non praesens fui, non vidi, interesse non merui. Sed miser ego defraudatus sum, ne viderem patris mei et magistri dimicantis tantum in certamine robur, tantam constantiae firmitatem, tantam et tam suavem de pietatis visceribus affluentiam, qua se ipsum exponens dimicavit pro suis. O si interesse mihi desuper datum, fuissem saltem a longe secutus ut viderem finem. Qui etiam postea in somnis mihi apparens dixit mihi in visu voluisse se ut interfuissem tunc. Et ego ipsi: « Domine, » inquiens, « quia homo peccator sum, perissem quidem si fuissem occisus. » Et ille: « Notus fuisses. » Quoties igitur visionis jus recordor, confundor et compungor in aerumna mea, et exitus aquarum deducunt oculi mei, quod qui in ten
Abbreviated transcription (Latin):
inagone corꝑis. s ut uidet᷑ in exces¬
su mentis: exitu suo de mundo iã
ĩminente. quasi sui ipsuis ĩmemor:
ꝑ suis punit. ꝓ se parcit: ⁊ gladiũ
suspendit. ut se solo exposito: sui
seruarent᷑ illesi. Sui inqm: qui in
tribulationib suis. in p̾ssuris. in
temptationib uariis. ꝑdura exilii
⁊ asꝑa tp̃m seciti fuerant uiriliter:
⁊ obsecuti fidelit̾. Oqm iocunda me¬
moria. qm dulcis recordatio: tante ⁊
tam suꝑabundantis suauitatis abun-¬
dantie. Memoriam inqͥt habundan-¬
tie suauitatis tue eructabunt. Sed
quis dabit capiti meo aqmͣ. ⁊ oculis
meis fontẽ lacrimarũ. ⁊ plorabo:
Non me quidem in mediis ignib
⁊ fluctib ꝑegrinantẽ ⁊ ꝑiclitantẽ
ad huc. ñ fr̃es meos oneris pastoralis
mecũ quondã cõportores ⁊ passionis
consocios iam de mundo sublatos: s
plorabo. qͦd ego tante suauitatis a-¬
bundantiam eructare ñ possum.
uix etiam tenuit᷑ ructans: quod ac¬

Expanded text:
in agone corporis, sed ut videtur in excesin agone corporis, sed ut videtur in excessu mentis, exitu suo de mundo jam imminente, quasi sui ipsius immemor, pro suis punit, pro se parcit, et gladium suspendit ut se solo exposito sui servarentur illaesi. Sui, inquam, qui in tribulationibus suis, in pressuris, in tentationibus variis per dura exsilii et aspera ipsum secuti fuerant viriliter et obsecuti fideliter. O quam jucunda memoria, quam dulcis recordatio tantae et tam superabundantis suavitatis abundantiae. Memoriam, inquit, abundantiae suavitatis suae eructabunt . Sed quis dabit capiti meo aquam et oculis meis fontem lacrymarum et plorabo? non me quidem in mediis ignibus et fluctibus peregrinantem et periclitantem adhuc, non fratres meos oneris pastoralis mecum quondam comportatores et passionis consocios, jam de mundo sublatos, sed plorabo quod ego tantae suavitatis abundantiam eructare non possum, vix etiam tenuiter ructans quod ac
Abbreviated transcription (Latin):
be ei ⁊ alteram. Tu uͦ ꝑcussus in capi-¬
te: mox totũ caput ⁊ corpꝰ ⁊ te expo¬
suisti totum. O qmͣ magna qmͣ in¬
audita suꝑ te thoma: diuine dispen-¬
satio pietatis. qua te talem tuis ⁊ te
tͥ talem ꝓtius exhibuisti. Iam usq
ad sanguinẽ ꝑcussus. ñ ꝓte gladio
tibi credito reꝑcutis: sdumtaxat
ꝓtius. Nesi ꝓte: minꝰ euangłicus
uidereris. quasi ꝓpriam uindicando
inuiriam. Aut si tuoꝵ dissimula¬
res: ñ pastor s potiꝰ mertennarius
iudereris. O ꝑfectionem euangłicã.
Ouirũ euangłice ꝑfectum. ⁊ si pluᷤ
qm ꝑfectum: nos uiderimꝰ. ubi in
tanta amaritudine tam suꝑ abun-¬
dans est tante suauitatis abundan-¬
tia: tam feruida. tam rigida. tam
districta: sacerdotali emulatione ad-¬
iuncta. Tanqm si suauissimo oleo:
uinũ feruentissimũ adiungatur.
Reuera misccłia ⁊ ueritas obuiaue¬
runt sibi: in palestra hac. incertami¬
ne hoc. Thomas siqͥdem hic nr̃ nc̃

Expanded text:
be ei et alteram . Tu vero percussus in capibe ei et alteram . Tu vero percussus in capite mox totum caput et corpus et te exposuisti totum. O quam magna, quam inaudita super te, Thoma, divinae dispensatio pietatis, qua te talem tuis et te tibi talem pro tuis exhibuisti. Jam usque ad sanguinem percussus non pro te gladio tibi credito repercutis, sed duntaxat tuis; ne si pro te minus evangelicus videreris quasi propriam vindicando injuriam, aut si tuorum dissimulares, non pastor, sed potius mercenarius videreris. O perfectionem evangelicam! O virum evangelice perfectum, etsi plus quam perfectos non viderimus ubi in tanta amaritudine tam superabundans est tantae suavitatis abundantia, tam fervida, tam rigida, tam districta sacerdotali aemulatione adjuncta, tanquam si suavissimo oleo vinum ferventissimum adjungatur! Revera misericordia et veritas obviaverunt sibi in palaestra hac, in certamine hoc. Thomas si quidem hic noster nunc
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑcutiens si ferirent se: sed solum
rum sic meminerit. Ofons sangui¬
nis ⁊ pietatis exumiꝰ in domo dauid
recenter iam ortus. qui int̾ lanistaꝵ
fontẽ erumpentiũ manꝰ: sicut flux¬
u sanguinis ita⁊ ꝓ fluiuo pietatis
emanare ñdestitit. ut sicut pastor
ouiuĩ: ita ⁊ pat̾ orphanoꝵ ꝓbaretur.
Omeffabilia pietatis uiscera. Opin¬
gue o holocaustũ medullatũ. suoᷤ defen¬
sanᷤ. seip̃m ñ defensas sĩdefensũ exponeũ.
idem sacerdos ⁊ uictima. intemplo
lans. Immolans inqm: nescio inquẽ
uiuificũ coram deo ⁊ mundo mire
suauitatis odorem. Tu itaq pat̾ sce.
pastor piissime. altissimi sacerdos
magne. xp̃i athleta audacissime:
in defensando tuos patrẽ te ꝓbasti
⁊ pastorem. In ĩmolando te ꝓtuis:
summi om̃ium sacerdotis secutus
formam. exp̃ssisti effigiem. In expo-¬
nendo te: euangłicam etiã suꝑ ad¬
implens ꝑfectionem. Siquis inqͥt
ꝑcusserit te in unã maxillam: pre¬

Expanded text:
repercutiens si ferirent se, sed solum repercutiens si ferirent se, sed solum rum sic meminerit. O fons sanguinis et pietatis eximius, in domo David recenter jam ortus, qui inter lanistarum fontem erumpentium manus sicut fluxu sanguinis, ita et profluvio pietatis emanare non destitit, ut sicut pastor ovium, ita et pater orphanorum probaretur. O ineffabilia pietatis viscera, o pingue, o holocaustum medullatum, suos defensans, se ipsum non defensans, sed indefensum exponens, idem sacerdos et victima, in templo is immolans; immolans, inquam, nescio in quem vivificum coram Deo et mundo mirae suavitatis odorem. Tu itaque, Pater sancte, pastor piissime, Altissimi sacerdos magne, Christi athleta audacissime, in defensando tuos patrem te probasti et pastorem. In immolando te pro tuis summi omnium sacerdotis secutus formam, expressisti effigiem; in exponendo te evangelicam etiam super adimplens perfectionem. Si quis, inquit, percusserit te in unam maxillam prae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ẽẽt ⁊ ipse u̾bum: uł glãdio uer¬
bi usus ẽ. eo ipso informans eccł̃am:
minime ab eccł̃a udicandos eos qui
foris st̃. Iuxta qͦd magist̾. huiꝰ magi¬
stri magistroꝵ discipłs. Quid enĩ in¬
quit mͥ de his qui foris sunt : Nonne
de his qui intꝰ sunt uos uidicatis. Uñ
⁊ hic thomas nr nc̃ magone hoc plus
qmͣ petrus tc̃ doctior. edoctus tam̃
ꝑpetrũ adño: a magistro etiã illo
gladiatore. tutore gentiũ appͥme ad¬
instructus. arma sacerdotũ ñ esse
carnalia s sp̃ualia deo.⁊ eos qui intꝰ
sunt a sacerdotib iudicandos ñ qui
foris: pͥmum gladiũ contẽpnit. Et
eũ solum qͥ petro ⁊ sibi tanqmͣ petͥ
successori competit: suꝑ ꝓphanam
illam cohortem que solo nomine s
ñ numine. solo numero ñ merito
intꝰ erat: audacter exerit. uiriliter
ꝑcutit. Miro mͦ ⁊ stupendo qͥdem:
gladio hoc ñ se s solũ suos defensãs:
⁊ se exponens ꝓsuis. nec gladis hoc

Expanded text:
cum esset et ipse verbum, vel gladio vercum esset et ipse verbum, vel gladio verbi usus est, eo ipso informans Ecclesiam minime ab Ecclesia judicandos eos qui foris sunt. Juxta quod Magister hujus magistri magistrorum discipulus: Quid enim, inquit, mihi de his qui foris sunt? Nonne de his qui intus sunt vos judicatis? Unde et hic Thomas noster nunc in agone hoc, plus quam Petrus tunc doctior, edoctus tamen per Petrum a Domino, a magistro etiam illo gladiatore, tutore gentium, apprime adinstructus arma sacerdotum non esse carnalia sed spiritualia, Deo et eos qui intus sunt a sacerdotibus judicandos non qui foris, primum gladium contemnit, et eum solum, qui Petro et sibi tanquam Petri successori competit super profanam illam cohortem, quae solo nomine, sed non numine; solo numero, non merito intus erat, audacter exerit, viriliter percutit: miro modo et stupendo quidem gladio hoc non se, sed solum suos defensans, et se exponens pro suis, nec gladio hoc