comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
du ssecmonis hiuus estas ꝓfrcto exencec
modestiã. ac mansue tudinẽ. & patieneũ
ut ñ erx uidignatiane & ita inser monẽ erũ¬
pat Non ali cuius passionis inditiũ dit ui
uerbis sius ñ ardorẽ libidinis flãmare
insermone suo indic&. et uiesse dictis suis
stinulo iracundiȩ. nesermo postremo qͥ co¬
mendare interiora deb&. uitiũ aliquodẽt.
immnorib aperiat & ꝓdat: Tunc enĩ malao¬
me insidia t᷑ ad uersarils quando uid&
nobis passiones aliquas generari. Tune
fomites mouee. laqueos parat. iide ñ ui¬
merito sicut audistis hodie legi. ꝓhetadi¬
cit quia ipse liberabut me delaqueo ur¬
nantiũ & a uerbo as pero: Simmachus
irritationis uerbũ dixxit alii ꝑtͣbationis.
laqueus aduer sari est sermo nr̃. sed &iã
ipse nominis ad uersarius nobis Lo qͥ mͣ
plerũq: qđ excipiat ininuoꝰ. & quasi
nr̃o gladinos uulneret: quauto tolera
cata sibi colligat: Sit res trietior. &
ripis sus coerceat᷑: Cito lutũ colligit

Expanded text:
cto exercet modestiam, ac mansuetudinem, et patientiam; ut non ex indignatione et ira in sermonem erumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interiora debet, vitium aliquod esse in moribus, aperiat et prodat. 15. Tunc enim maxime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non immerito, sicut audisti hodie legi, Propheta dicit: Quia ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symmachus irritationis verbum dixit, alii perturbationis. Laqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto toleracata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant qr uox hominis plerũq pet¬
cato ad iuncta ẽ. & iuiciũ er roris
humani sermo ũ: hominis. ama¬
bant tacere : Deniq sc̃s dñi ait Di¬
xt custodiã uias mitas. ut ñ delinꝗ

Expanded text:
scirent quia vox hominis plerumque peccati annuntiatio est, et initium erroris humani, sermo est hominis, amabant tacere. Denique sanctus Domini ait: Dixi custodiam vias meas, ut non delinquam
Abbreviated transcription (Latin):
quicomunis uidet om̃ib et. ex¬
entie sit & effector beatitudinis.
e sapientie edocentẽ. & demonstra¬
tore bratitudinis ad ipiscende pru¬
Et nos ergo adimitanda uere¬
cundiã seduli. ad conferen dã gram
ñustir patores: Quȩ ille sp̃s infu¬
dit sapientię. ei ꝑ illũ nob̾ manisesta

Expanded text:
communis videtur esse omnibus, exiae sit, et effector beatitudinis se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendEt nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
re uoscȩpi qđ ipse ñdidici. Itaq factũ ẽ
ut prius docere inciperẽ quã discere
prȩceteris debemꝰ discere quatacere
ut possimꝰ loqui ne prius meuax con¬
dẽpnet mea. quã ab sobuat aliena.
Scriptũ ẽ enũ: Eo uerbistius condẽs¬
naberis: Quid op est igit᷑ ut pperes
periculũ suscipere condẽpnationis
loquendo cũ tacendo possis.ẽe. tutior
quã plures uidi loquendo peccatũ in¬
cidis se. uix que quã tacendo. Ideoq
tacere nosse quã loqui. difficilius est
Scio loqui plerosq cũtacere nesciant
Rarũ ẽ. tacere quẽ quã cũ sibi lo qui
nihil ꝓsit: Sapiens ẽ. ergo qͥ nouit
tacere. Deniq sapientia dĩ dixit:
Dñs ledit mͥ linguã erudicionis quan¬
do oporteat ser monẽ dicere: Meri¬
to ergo sapiens est: qui ad ño accepit
quo tẽpore sibi loquendũ sit: Uunde
bene ait scriptura: Homo sapiens tace¬
bit usq ad tẽpus: Ideo scĩ domini qui
si uberis tradimꝰ co̾ iã effugere ñ pos¬

Expanded text:
re vos coepi, quod ipse non didici. Itaque factum est ut prius docere inciperem, quam discere.prae caeteris debemus discere, quam tacere, ut possimus loqui: ne prius me vox condemnet mea, quam absolvat aliena; scriptum est enim: Ex verbis tuis condemnaberis . Quid opus est igitur ut properes periculum suscipere condemnationis, loquendo; cum tacendo possis esse tutior? Quamplures vidi loquendo peccatum incidisse, vix quemquam tacendo: ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi loqui nihil prosit. Sapiens est ergo qui novit tacere. Denique Sapientia Dei dixit: Dominus dedit mihi linguam eruditionis, quando oporteat sermonem dicere . Merito ergo sapiens qui a Domino accipit, quo tempore sibi loquendum sit. Unde bene ait Scriptura: Homo sapiens tacebit usque ad tempus . 6. Ideo sancti Domini, qui si liberis tradimus; cum jam effugere non pos
Abbreviated transcription (Latin):
Siergo tat as. plus rũpit᷑. uictũ seputat
uiti um ñ ultionẽ querebat. Eo usq ut di¬
centi sibi saruie filio quod iundicare
ineũ uellet ñ ꝑ miserit: Ibat ergotã ꝗ
mitus & bumiliatꝰ. ibat tacens: nec mo¬
uustun ie cũuir appellaret᷑ sanguinis. qͥ
erat conscius ꝓprir mansuetudinis: Non
gͥ mouebat᷑ conuitiis. cui habundabat bonoꝵ
operũ consorentia: Itaq is qͥ cito in uriã
mouet᷑ facit sedignũ uideri contumelia.
dũ uult ea indignꝰ ꝓbari: Melior ẽ itaq
qͥ contẽpnit iniuriã. quã qͥ dolet Qui enĩ
contẽpnit. quasi ñ sentiat ita des picit:
Quiaut̃ dolet: quasi senserit: neq in ꝓuide

Expanded text:
Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putatSi ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putaticium, non ultionem quaerebat, eousque ut dicenti sibi Sarviae filio quod vindicare in eum vellet, non permiserit. Ibat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec movebatur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Non ergo movebatur conviciis, cui abundabat bonorum operum conscientia. 22. Itaque is qui cito injuria movetur, facit se dignum videri contumelia, dum vult ea indignus probari. Melior est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet; qui enim contemnit, quasi non sentiat, ita despicit: qui autem dolet, quasi senserit, torque
Abbreviated transcription (Latin):
mestificare possĩ hic ergo ut mihi
Ex plorit ergo aduersarius nr̃a arma.¬
laqueũ suũ stringit. int̾ dũmͥ quasi ercĩ
ꝓponit uindictȩ̨ possibilitatt̃: uindicari
cupio ipse me inserã laqo & ndũ mor¬
tis ad stringã mihi:. Siqͥs ergo hunc ad uer¬
sariũ sentit prȩsintẽ ẽẽ. tunc magis cus¬
todiã adhibere debet orisuo. uedit loc̃u
aduersario: Sed ñ multihunc uidint.
sed etiã ille cauendus.ẽ. qͥ uideri potest
Quicũq irritat. qͥoũq incitat. qͥcũq ex asperat.
qͥcuiq incentiua luxurie aut libidinis sug¬
gerit: Quando ergo aliqͥs nobis amuitiat᷑
lacessit. ad uiolentiã ꝓuocat. ad uir gium
uocat. tunc silentiũ exerceamus. tunc mu¬
ti fieri ñ erubes camꝰ: Peccator est enĩ qͥ nos
ꝓ uocat. q̃ iniuriã facit. & nossimiles suic
fieri idesiderat Deniq sitaceas sidisimi¬
les solet dicere. quid tace s loq resi au¬
des. sed ñ audes. mutus es ęlingue tefeci:

Expanded text:
moestificare possim? Hic ergo ut mihi moestificare possim? Hic ergo ut mihi 16. Explorat ergo adversarius nostralaqueum suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitatem; ut dum vindicari cupio, ipse me inseram laqueo, et nodum mortis astringam mihi. Si quis ergo hunc adversarium sentit praesentem esse, tunc magis custodiam adhibere debet ori suo, ne det locum adversario: sed non multi hunc vident. qui videri potest, quicumque irritat, quicumque incitat, quicumque exasperat, quicumque incentiva luxuriae aut libidinis suggerit. Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jurgium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator est enim qui nos provocat, qui injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules, solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es, elinguem te feci.
Abbreviated transcription (Latin):
mrisũ. post habitũ atꝙ inlusum. Sires¬
pondeas superiorẽ sefactũ arbitratur
qͥa parẽ inuenit: Sienĩ taceas dicetur
ile conuitiatꝰ ẽ: hunc contensit iste.
Sireferas contumeliã. dicet᷑. ambo co¬
uitiatist̃ ut̃q: condẽ nat᷑ nrmo absol¬
uitur. Ergo illius ẽ studiũ ut irri¬
tet. ut similia illi loquar. similia
agã: Iusti ẽ autẽ dissimulare. nihil
loqui tene e bonȩ fructũ consci¬
entiȩ Plus cõmittere bonoꝵ iuditio
quã criminantis insolentiȩ. cantrntũ
ẽe grauitate moꝵ suoꝵ: hocẽ enĩ
silere abonis. qͥa bene sibi conscius
falsis ñdeb& moueri. nec estimare
plus panderis in alieno ẽe conuitio
quã in suo testimonio: Itasit. ut itiã
humili tatẽ custodiat: Siaũt nolit
humil io. uideri. talia tractat. & di¬
ait ipse secũ: hic ergo ut me cõtĩtnat.
& inconspectu meo lo quat᷑ talia adũ¬
sũme : quasi ñ possĩ ego ei aperire
asmeus. cur ñ etiã egodicã in qͥb eũ

Expanded text:
risum, posthabitum atque illusum. Si respondeas, superiorem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam, dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, tenere bonae fructum conscientiae, plus committere bonorum judicio, quam criminantis insolentiae, 7 contentum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam humilitatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi non possim ego ei aperire os meum? Cur non etiam ergo dicam, in quibus eum
Abbreviated transcription (Latin):
solliti tudinib ne uirã inruant.
& captiuant ducant in rationabi les
cor poris passiones. ne incur sent mot̾
graues. nedis rũ pant uĩ demiã eiꝰ tran¬
seuntes uiã. Custo di inte riorẽ hominũ
tuũ nolieũ quasi uilẽ neglegere ac
fasti dire . qͥ a pry̧tiosa possessio ẽ.: Et
merito prȩtiosa. cuiuꝰ fructꝰ ñ caducꝰ
& tr̃poralis. sed stabilis adq ȩt̃ ne salu¬
tis est. Cole ergo possessionẽ tuã. ut sint
tiagri. Alliga sermonẽ tuũ ne luxu¬
ri&. & ne lasciuiat. & multi loqͥo pec

Expanded text:
sollicitudinibus; ne in eam irruant, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant irrationabiles corporis passiones, ne incursent motus graves, ne diripiant vindemiam ejus, transeuntes viam. Custodi interiorem hominem tuum. Noli eum quasi vilem negligere ac fastidire, quia pretiosa possessio est. Et merito pretiosa, cujus fructus non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis est. Cole ergo possessionem tuam, ut sint tibi agri. 12. Alliga sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, et multiloquio pec
Abbreviated transcription (Latin):
nis nr̃e op ꝓbrio & iuditio conscien¬
tiȩ: Uerlieram̃ &iã uocis nr̃ȩ uer¬
bere. cũ lo q̃m̃ ta quoꝵ sono ceditur
animꝰ nr̃. & mens consauciatur:
Quis enĩẽ. qͥ mundũ cor a peccatoꝵ
habeat conluuione. aut ñ delin¬
quat in lingua suas & ideo quiane¬
minẽ sciebat castũ os seruare possẽ
ab inmunditia sermonis. ipse sibi
silentio legẽ ĩ posuit innocentir
ut tacendo culpã delinaret quã uix
effugere poss& loquendo : Audiamꝰ
ergo cautionis magistrũ. Dixi custo¬
diã uias meas. hoc ẽ. mihi dixi tatieo
da habemus. Et cui nisi unicuiq nr̃m
scriptũ ẽ. sepi possessionẽtuã spinis. &
fac ostiũ. & uectẽ. & uerbistius iugũ
& sta teramꝰ. Possessio tua menstua
Aurũ tuũ. cortuũ ẽ. Argentũ tuũ.
argentũ tuũ igne ex amina tũ Ba¬
na & iã possessio mens bona: Deniq
possessio prȩtiosa homo mundus:
Sepiergo hant possessionẽ. & cir¬
cũ uallato cogitationib. munito pus

Expanded text:
conscientiae: verberamur etiam vocis nostrae verbere, cum loquimur ea quorum sono caeditur animus noster, et mens consauciatur. Quis autem est qui mundum cor a peccatorum habeat colluvione, aut non delinquat in lingua sua? Et ideo quia neminem videbat sanctum os servare posse ab immunditia sermonis, ipse sibi silentio legem imposuit innocentiae; 4 ut tacendo culpam declinaret, quam vix effugere posset loquendo. 7. Audiamus ergo cautionis magistrum: Dixi, custodiam vias meas, hoc est, dixi mihi, tacitoda habemus? 11. Et cui, nisi unicuique nostrum scriptum est: Sepi possessionem tuam spinis . fac ostium et vectem, et verbis tuis jugum et stateram ? Possessio tua mens tua est: aurum tuum cor tuum est: argentum tuum argentum igne examinatum . Bona etiam possessio mens bona. Denique possessio pretiosa homo mundus. Sepi ergo hanc possessionem, et circumvallato cogitationibus, munito spinis,
Abbreviated transcription (Latin):
homines. lacuta ẽ dõ. neo ullũ mai
indiciũ suȩ castitatis inuenit.quã silen¬
tiũ: Conscientia loq bat᷑: ubi uox non
audiebat᷑. Neo querebat ꝓse hominũ
iuditiũ: quȩ habebat dñi testimoni¬
um: Ab illo igit᷑ uolebat absolui: quẽ
sciebat posse nullo modo falli: Apse
dñs ine uuangelio. tacens operabatur
salutẽ om̃iũ: Recte ergo dauid ñ silen
mus: Alibitibi dicit᷑ Om̃i custodia. ser¬
ua cortuũ: Si custo diebat dauid tu
ñ custo dies: Si inmunda labia habebat
u saias. quidixit. omiser e go qm̃ can
in munda labra habrã si ꝓpheta dnĩ
inmunda habebat labia. qm̃o nos mun

Expanded text:
eo: nec ullum majus indicium suae castitatis invenit, quam silentium. Conscientia loquebatur, ubi vox non audiebatur: nec quaerebat pro se hominum judicium, quae habebat Domini testimonium. Ab illo igitur volebat absolvi, quem sciebat nullo modo posse falli. Ipse Dominus in Evangelio tacens operabatur salutem hominum. Recte ergo David non silenmus, alibi tibi dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Si custodiebat David, tu non custodies? Si immunda labia habebat Esaias, qui dixit: O miser ego, quoniam immunda labia habeam : si propheta Domini immunda habebat labia, quomodo nos mun
Abbreviated transcription (Latin):
primo constitui loco qđ greco PREΡΟ
loquere aut̃. quȩ decent sanã doctri¬
nã. Et alibi. decebat aut̃ rũ ꝑ qur̃
omã. & propt̾ quẽ omia multis filiis
ingłam ad ductis. ducẽ salutis eoꝵ
ꝑ passionẽ consu̾mari. Nũ quid pri¬
or ponetius : tũ qͥd aristotylis qui
et ipse diputauit deoffitio. quã l auid
cũ & ipse pita goras qui legitur socrate
antiquior ꝓphetã secutus dauid.
legẽ silentii dederit suis: Sed ille

Expanded text:
primo constitui loco quod Graece πρLoquere quae decent sanam doctrinam . Et alibi: Decebat autem eum per quem omnia, et propter quem omnia, multis filiis in gloriam adductis, ducem salutis eorum per passionem consummari . 31. Numquid prior Panaetius, numquid Aristoteles, qui et ipse disputavit de Officio, quam David; cum et ipse Pythagoras, qui legitur Socrate antiquior, prophetam secutus David , legem silentii dederit suis? Sed ille
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑pi flagitio. contaminari graue. peccatum
putabat. łalis gͥ deb& er̃ consiliarius qr nichil
nebulosum habeat. Nichil fallax. nichil simu¬
latũ qđ uitã eiꝰ ac mores refellat. Nichil imp¬
bũ ac maliuolũ qđ aũtat consulentes. alia
alios septẽ annos sterilis atq: fecundos. Quorũ
sterilitas assupturas for& uƀtatẽ saꝑiorũ. qua
gr̃a ꝓspiciendũ ãmonuit ut ub̾iorib annis con¬
gregar& subsidiũ frum̃tariũ qͦ sustentare poss&
inopiã futurȩ infecunditatis. Quid pͥmũ murer
ingeniũ quo in ipso ueritatis descendit cubile.
an consiliũ qͦ tã graui atq diut᷑nę ꝓspex̃ nec essi¬
tati. anuigilantiã atq iustitiã. Quoꝵ alt̾a ⁊ ĩ po¬
sito sibi tanto munere congregauit tãmulti
affacrib inseruitutẽ ñ retulit in uiriã. sed famẽ
depulit. quid desuauitate qđ dilecti fr̃s p̃sentiã
pia sraude quȩ siuit qua simulato ꝑelrgantiam

Expanded text:
turpi flagitio contaminari grave peccatum turpi flagitio contaminari grave peccatum putabat. 88. Talis igitur debet esse consiliarius, qui nihil nebulosum habeat, nihil fallax, nihil simulatum, quod vitam ejus ac mores refellat; nihil improbum ac malevolum, quod avertat consulentes. Alia alios septem annos steriles atque infecundos, quorum sterilitas absumptura foret ubertatem superiorum. Qua gratia prospiciendum admonuit, ut uberioribus annis congregaretur subsidium frumentarium, quod sustentare posset inopiam futurae infecunditatis. 84. Quid primum mirer? Ingenium quo in ipsum veritatis descendit cubile: an consilium quo tam gravi atque diuturnae prospexit necessitati: an vigilantiam atque justitiam; quarum altera, imposito sibi tanto munere, congregavit tam multipa fratribus in servitutem, non retulit injuriam, sed famem depulit? Quid de suavitate, qua dilecti fratris praesentiam pia fraude quaesivit, quem simulato per elegantiam
Abbreviated transcription (Latin):
itaq deb& rẽ qui auxiliũ alt̾id&. ut seipsum
formã aliis p̾beat ad exc̃plũ bonoꝵ oꝑum. indoc¬
trina in integritare in grauitate ut sit eiꝰ sermo
salubris. atq in rep̃hensibilis. consiliũ utile. uita
honesta sententia decora. Talis erat pauł qui¬
consiliũ dabat uirginib magisteriũ sacerdotib
ut pͥmũ seipsũ formã nob̾ p̃ber& adimitandũ. idõ
& humiliari sciebat sic̃ scuuit & ioseph. qͥ sũ moort
patriarcharũ genere ñ dedignatꝰ degenerem
seruitute. Exibebat eam obsequiis. illutrabat
uirtutib sciuit humiliari: qui & uenditorem
& ẽptorẽ passꝰ ẽ. & dñm appellabat eũ. audi hu¬
miliantẽ se. Si dñs m̃s ꝓpt̃̾ me. nichil indomo
sua & om̃a quecũq hab& dedit in manꝰ meas¬
es. Quo mͦ faciã ũbũ malũ hoc & peccabo corã
dño. plena uox humilitatis plena castimoniȩ
humilitatis. qr dño deferebat. honorificentia
qr deferebat grãm. Nena qͦq castimoniȩ. qr

Expanded text:
psum formam aliis praebeat ad exemplum bonorum operum, in doctrina, in integritate, in gravitate: ut sit ejus sermo salubris atque irreprehensibilis, consilium utile, vita honesta, sententia decora. Talis igitur dabat virginibus , magisterium sacerdotibus , ut primum se ipsum formam nobis praeberet ad imitandum. Ideo et humiliari sciebat, sicut scivit et Joseph, qui summo ortus patriarcharum genere, non dedignatus degenerem servitutem, exhibebat eam obsequiis, illustrabat virtutibus. Scivit humiliari, qui et venditorem et emptorem passus est, et dominum appellabat eum. Audi humiliantem se: Si Dominus meus propter me nihil scit in domo sua, et omnia quaecamque habet, dedit in manes; quomodo faciam verbum malum hoc, et peccabo coram Domino ? Plena vox humilitatis, plena castimoniae: humilitatis, quia domino deferebat; honorificentiae, quia referebat gratiam: plena quoque castimoniae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ quinniũ discipulis usũ inhiberet
loquendi dauid aut̃ ñ ut nature munꝰ
inminueret. sed ut custo diã ꝓferendi
ser monis docer&: Et pytagoras
quidẽ. ut ñ loquendo loqui doceret:
dauid ut loquendo magis dis ceremꝰ loqui
Quom enĩ sine exeertitio doct̾rina.
aut sine usu ꝓfectus: Qui disci plinã
bellicã uult asequi cotidie exerctat᷑
ar mis. & tãꝗ in ꝓcinetu positꝰ p̃ludit¬

Expanded text:
uinquennium discipulis usum inhiberet loquendi: David autem non ut naturae munus imminueret; sed ut custodiam proferendi sermonis doceret. Et Pythagoras quidem ut non loquendo loqui doceret, David ut loquendo magis disceremus loqui. Quomodo enim sine exercitio doctrina, aut sine usu profectus? 32. Qui disciplinam bellicam vult assequi, quotidie exercetur armis, et tamquam in procinctu posit
Abbreviated transcription (Latin):
copias. opes facultates. de his eligendis
sub ẽr uidiciũ. hȩc illi. Nos aut̃ nihil
omnino nisi qđ deceat . & hanes tum
fit futuroꝵ magis. quã p̃sentiũ me¬
tim᷑ for mulã. Nihilq utile nisi qđ
ad uite illius et̃ni ꝓsit grͣam defi¬
nimꝰ ñ quod ad delectationẽ pͥ sen¬
tis. uoq aliqua cõmoda infacul tatib
& copiis opũ constitiumꝰ sedĩ cõmoda
hȩo putamꝰ. si n reiciant᷑ ea quȩ honeri
magissint estimari quã dis pendio
cũ ero gantur. Non suꝑ fluũ igitur
scriptionis nr̃ȩ. ũ.opꝰ. qͥa officiũ diu̾sa
esti mationis rogula. ađq illi aestima¬
uert̃: Iuli sy̧ouli cõmoda in bonis du

Expanded text:
copias, opes, facultates: de iis eligendis subesse judicium. Haec illi. 28. Nos autem nihil omnino nisi quod deceat et honestum sit, futurorum magis quam praesentium metimur formula: nihilque utile nisi quod ad vitae illius aeternae prosit gratiam definimus, non quod ad delectationem praesentis. Neque aliqua commoda in facultatibus et copiis opum constituimus: sed incommoda haec putamus, si non rejiciantur; eaque oneri cum sint aestimari magis, quam dispendio cum erogantur. 29. Non superfluum igitur scriptionis nostrae est opus, quia Officium diversa aestimamus regula atque illi aestimaverunt. Illi saeculi commoda in bonis du
Abbreviated transcription (Latin):
sine liberis. infirmos corpore luctu
frequenti. Nec medqͥo cris ea questio.
Quando quide̾ tres illireges amici iob
ꝓpterea  eũ peocatorẽ ꝓ̃ nuntiabant
qͥa in ope factũ ex diuite. orbatũ libe¬
rqͥs ex fecundo parente ꝑ fusũ ulcerib.
inhorrentẽ uiuicib exaratũ uulne¬
rib acapite usq ad pedes uidebant.
ꝗͥb hanc sẽs iob ꝓponit ad sertione.

Expanded text:
sine liberis, infirmos corpore, luctu frequenti. 41. Nec mediocris ea quaestio, quando quidem tres illi reges amici Job, propterea eum peccatorem pronuntiabant, quia inopem factum ex divite, orbatum liberis ex fecundo parente, perfusum ulceribus, inhorrentemque vibicibus, exaratum vulneribus a capite usque ad pedes videbant . Quibus hanc sanctus Job proponit assertione
Abbreviated transcription (Latin):
tationis grã. illã sibi inpositã ꝑsonã di¬
cere. Quod eo tullius ꝓbauit. ut iꝑse
inlibris quos scripiit dere publica.
ineã sententiã dicendũ putauerit
quando antiqͥor illis iob qͥ haec primus
repperit: Nec eloquentiȩ falera dȩ
esti mauit. Statimq ipse questionem

Expanded text:
tationis gratia, illam sibi impositam personam ditationis gratia, illam sibi impositam personam dicere. Quod eousque Tullius probavit, ut ipse in libris quos scripsit de Republica, in eam sententiam dicendum putaverit. 44. Quanto antiquior illis Job, qui haec primus reperit, nec eloquentiae phalerandae aestimavit? Statimque ipse quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
nerat fructius t̾rarũ. Ut qđ habes
lar giaris pauperi. & consorte & con¬
for me tuũ ad iuues: Tu nu mũ largi¬
ris. ille uitã accipit. Tupetunã das, ille
substantiã suã estimat. Tuus denarius
census illius ẽ. Adhet . plus ille tibi con¬
fert cũ sit debitor salutis: Sinudũ
uestias. te ipsũ indues iustitia: Si pe
dignꝰ sũ. qr non exe uidenti culpa me
arguis: sed ex iniuriis astimatis meri¬
ta delictoꝵ. Sidens ergo infir mus
habundare in iustos susces sib pros¬
peris. se aut̃ ad tert dicit dnꝰ Disce¬
de ame. uias tuas. scire nolo. Quid ꝓ¬
dẽ qͥ a serui uimꝰ ipsi Aut quȩ utili¬
tas quia occurritnus ipsi lumanibus
ipsorũ om̃a bona. opera aũt inpioꝵ
ñ uidet: Laudat᷑ in platone qđ impo¬
litia sua posuit eũ. ꝗ contra iustitiam
dis putandi partes recepis set. postula¬
re ueniã dictoꝵ quȩ ñ ꝓbaret. & ue¬
ri inueni endi atq excaminande dispu¬

Expanded text:
nerat fructus terrarum; ut quod habes, nerat fructus terrarum; ut quod habes, largiaris pauperi, et consortem et conformem tuum adjuves. Tu nummum largiris, ille vitam accipit: tu pecuniam das, ille substantiam suam aestimat. Tuus denarius, census illius est. 39. Ad haec plus ille tibi confert, cum sit debitor salutis. Si nudum vestias, te ipsum induis justitiam. Si pedignus sum; quia non ex evidenti culpa me arguitis, sed ex injuriis aestimatis merita delictorum. Videns ergo infirmus abundare injustos successibus prosperis, se autem alteri, dicit Domino: Discede a me, vias tuas scire nolo . Quid prodest, quia servivimus ipsi: aut quae utilitas, quia occurrimus ipsi? In manibus ipsorum omnia bona, opera autem impiorum non videt. 43. Laudatur in Platone, quod in Politia sua 13 posuit eum qui contra justitiam disputandi partes recepisset, postulare veniam dictorum quae non probaret, et veri inveniendi atque examinandae dispu
Abbreviated transcription (Latin):
eũ qͥ đ in ocultis gerami. quid geneat
nr̃a conscientia. aut uiditiũ eiꝰ nequaꝗ
iustũ uidert quando peccato res di¬
uitiis ab iudare uident. gaudere
honorib: sanitate. liberis. E contra
aut̃ iustos in opes degere. in honores
bona tua. & da pauperibus. & habe¬
bis thes aurũ incelo & urni seq re
me Et supra ita t̾ scriptũ. ubi diligen¬
dos inimicos. & orandũ licit: ꝓcalun¬
miantib & ꝑsequentib nos. & bene¬
dicere male dicentib. hoc nos facere
debere siuo lumꝰ ꝑfectieẽ sicut pat̾
nr̃. qui incęlisest. qͥ super bonos &
malos ui ba radios suos sole funde¬
re. & pluui& rore t̃ras uniũ sorũ
sinulla discrecione pinguescere:
Hoc ẽ igitur ꝑfectũ officiũ qđ cator¬
thoma dixerrunt greci. quo cori gan¬
tur omĩa quȩ aliquos potuert lap
anã animã quã misericordia: Pri¬
mũ in pauperes. ut cõ munes iudices
partus naturȩ. quȩ omĩ b ad usũ ge¬

Expanded text:
eum quid in occultis geramus, quid teneat eum quid in occultis geramus, quid teneat nostra conscientia: aut judicium ejus nequaquam justum videri, quando peccatores divitiis abundare vident, gaudere honoribus, sanitate, liberis: contra autem, justos inopes degere, inhonorosbona tua, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me . Et supra ita est scriptum, ubi diligendos inimicos, et orandum dicit pro calumniantibus et persequentibus nos, et benedicere maledicentes; hoc nos facere debemus, si volumus perfecti esse, sicut Pater noster qui in coelo est, qui super bonos et malos solem jubet radios suos fundere, et pluvia et rore terras universorum sine ulla discretione pinguescere. Hoc est igitur perfectum officium, quod κατόρθωμα dixerunt Graeci, quo corriguntur omnia, quae aliquos potuerunt lapsstianam animam quam misericordia. Primum in pauperes, ut communes judices partus naturae, quae omnibus ad usum ge
Abbreviated transcription (Latin):
tantes dolũ ñ audirbat. quasĩ surdus
regrinũ subtectũ inducas tuũ. ñ sus cipi¬
as egentẽ ille t̾ adqͥret sc̃oꝵ amititias
& eterna taber nacula. Non ine dicris ista
grã. corpo ralia seminas. sedrecipis
spiritalia. Miraris iuditiũ dñi de sc̃o
iobinirare uirtutẽ eiꝰ ꝗ poterat dice¬
re. Oculus erãcecorũ & pes claudo rũ.
Ego erã infirmorũ pat̃. uelerib: agnoꝵ
mneoꝵ cale factist᷑ humerieoꝵ. Foris
ñ habitabat peregrinꝰ. hostiũ aut̃ meĩ
om̃i uenienti patrbat. Beatus plane de
ciuꝰ domo ñ ꝗ uacuo sinu pauꝑ exhi¬
ebat Neq: eñ quisꝗ magis beat
quã ꝗd intellegit suꝑ pauperis neces¬
sitatẽ. & infirmi atq in opis erũ¬
nã indie iudici habebit salutẽ a
dño quẽ habebit suȩ debitorẽ inisȩcłe.¬
Sed pleriq re uocant᷑ ab officio dis¬
pensatricis nuscđȩ . dũ putant ho¬
minis actꝰ ncurare dm̃. aut nescire

Expanded text:
tantes dolum, non audiebat quasi surdustantes dolum, non audiebat quasi surdusregrinum sub tectum inducas tuum, si suscipias egentem: ille tibi acquirit sanctorum amicitias et aeterna tabernacula. Non mediocris ista gratia. Corporalia seminas, et recipis spiritalia. Miraris judicium Domini de sancto Job? Mirare virtutem ejus, qui poterat dicere: 12 Oculus eram caecorum, pes claudorum. Ego eram infirmorum pater, velleribus agnorum meorum calefacti sunt humeri eorum. Foris non habitabat peregrinus: ostium autem meum omni venienti patebat . Beatus plane, de cujus domo numquam vacuo sinu pauper exivit; neque enim quisquam magis beatus, quam qui intelligit super pauperis necessitatem et infirmi atque inopis aerumnam. In die judicii habebit salutem a Domino, quem habebit suae debitorem miseSed plerique revocantur ab officio dispensatricis misericordiae, dum putant hominis actus non curare Dominum, aut nescire
Abbreviated transcription (Latin):
uel suos explorat lacertos. uel ex ad¬
uer sarioꝵ declinat ictꝰ. & ugilanti
exit obtutu. Quinauĩ in mari regere
guber naculisstudet. Premis ducere
prius influuio pludit. Quicanendi
su auitatr̃. & uocis affectant prestan¬
tiã. prius sinsi canendouocs̃ excitant
Et qui uirib corporis legiti mo quelue¬
tandi certamine coronã petuiit. cotidia¬
no usu palestry durantes mñbra. nutri¬
entes patientia. laborr̃ assuescunt:
Nre ip sanatura nos inpar uulis docet.
qđ prius sonos meditant loquendi. ut
lo qui discant: Itaq soti exer tatio
quȩ dã & palestra uocis .ẽ. Ita ergo
& qui uolunt dicere. cautionẽ loquin¬
di qđ nature ẽ: noune gent: Quod
custodiȩ est. exerceant: St qͥ inspecu¬
la st̃: speculando itendant ñdormu¬
endo: Oñis rnũ res ꝓpriis ac lomesticis
exercitisauertur. Ergodauid tacebat.
b sedirritanti aduersario. ꝓ uocan¬
ti peccatori ñ res pondebat Et sicut
alibi ait. loquentes suauitatr̃. & cogi¬

Expanded text:
el suos explorat lacertos, vel adversariorum declinat ictus, et vigilanti exit obtutu. Qui navim in mari regere gubernaculis studet, vel remis ducere, prius in fluvio praeludit. Qui canendi suavitatem et vocis affectant praestantiam, prius sensim canendo vocem excitant. Et qui viribus corporis, legitimoque luctandi certamine coronam petunt, quotidiano usu palaestrae durantes membra, nutrientes patientiam, laborem assuescunt. 33. Haec ipsa natura nos in parvulis docet, quod prius sonos meditantur loquendi, ut loqui discant. Itaque sonus exercitatio quaedam et palaestra vocis est. Ita ergo et qui volunt discere cautionem loquendi, quod naturae est, non negent: quod custodiae est, exerceant; ut qui in specula sunt, speculando intendant, non dormiendo. Omnis enim res propriis ac domesticis exercitiis augetur. 34. Ergo David tacebat bus; sed irritanti adversario, provocanti peccatori non respondebat. Et, sicut alibi ait , loquentes vanitatem, et cogi
Abbreviated transcription (Latin):
& quasimutus non aperirbat illis os suũ.
Quia & alibi habes. Noli res pondere
inprudenti ad in ꝓrudentiã tiꝰ nesimi¬
lis illius fias: Primũ igitur offitiũ est
loquendi modus. hoc sacrificiũ laudis
do deprndit᷑. hoc. reuerentia exibrtur
cũ scripture diuniȩ leguntur hoc ono¬
rantur parentes Sap̾iens ut loquat᷑.
multa prius considerat. quid dicat quo
in loco & tẽpore: Eet ergo & tacendi
& loquendi modus ẽ &tã factimodus
pulchrũ igitur tenere m̃sura officii.
ꝑfectũ ẽ qđ scripturarũ aucto¬
ritate ꝓbare þossumꝰ. Habemꝰ & enĩ
ineuuangelio dixise dnm. Suus inui¬
tã et̃ nã ueni rȩserua mandata.
dicit ille quȩͫ iħusaut dix̃ illi. Nonho¬
micidiũ facias. na dulte rabis. ñ faci¬
es furtũ. ñ falsũ testimoniuꝰ dices. ho¬
nora patrẽ & matre: & diliges ꝓxi

Expanded text:
 quasi mutus non aperiebat illis os suum; quia et alibi habes: Noli respondere imprudenti ad imprudentiam ejus, ne similis illi fias . 35. Primum igitur officium est loquendi modus. Hoc sacrificium laudis Deo dependitur, 11 hoc reverentia exhibetur, cum Scripturae divinae leguntur, hoc honorantur parentes. multa prius considerat, quid dicat, aut cui dicat, quo in loco, et tempore. Est ergo et tacendi et loquendi modus: est etiam facti modus. Pulchrum igitur tenere mensuram officii. aeque Scripturarum auctoritate probare possumus. Habemus etenim in Evangelio dixisse Dominum: Si vis in vitam aeternam venire, serva mandata. Dixit ille? Quae? Jesus autem dixit illi: Non homicidium facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices: honora patrem et mat
Abbreviated transcription (Latin):
cunt nos haec etiã inde trim̃tis. Qm̃
qͥhio recipit bona ut ille diues. illic
cruciat᷑. Et lazarus qͥ mala istic ꝑtu¬
lit illic consolatione inueuit: dein¬
de qui illa ñ legunt nr̃a legant siuo¬
lent ꝗ ñ ser monũ supel lectilȩ neqr
artẽ dicendi sed si plicẽ xxrũ exqͥrunt

Expanded text:
cunt, nos haec etiam in detrimentis; quoniam qui hic recipit bona, ut ille dives, illic cruciatur: et Lazarus qui mala hic pertulit, illic consolationem invenit . Deinde qui illa non legunt, nostra legent si volent: qui non sermonum supellectilem, neque artem dicendi; sed simplicem r
Abbreviated transcription (Latin):
impii ui unt Inue terauert̃ aut̃. & ĩ
diuiti is sem̃ raꝵ scđm uolunta tem
filueoꝵ in oculis dom ipsoꝵ habun dant:
Timor aut̃ nusꝙ flagellũ ante dĩ ñ est
in ipfis: hȩȩ uidens infirmꝰ corde exa¬
gitat᷑. & stu diũ auertit suũ: Cuius
dicturꝰ sermones ante sc̃s p̾misit iob

Expanded text:
i vivunt? Inveteraverunt autem, et in divitiis semen eorum secundum voluntatem, filii eorum in oculis, domus ipsorum abundant, timor autem nusquam: Flagellum autem a Domino non est in ipsis . 42. Haec videns infirmus corde exagitatur, et studium avertit suum. Cujus dicturus sermones, ante sanctus praemisit Job
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ inde tantꝰ hiesus nauȩ qđ eũ non solum
erudiuit ad legis scientiã moysi copulaur
rũ &iam scĩficauit ad gram. Deniq uum
in eius tab̾naculũ diuin̾a refulgere prȩsen¬
tia uider& marestas dñi. soł erat intabna¬
culũ hiesus nauȩ. Moyses cũ dnolo queba¬
t᷑ hiesus parit̾ nubes aera tegebat᷑. Erb̃ti &
popłs deorsũ stabant. hiesus cũ moyse ad ac¬
cipiendam legem ascendebat. Om̃ĩs popłs in¬
tra castra erat. htesus extra castra intabna¬

Expanded text:
98. Inde tantus Jesus Nave, quod eum non solum 98. Inde tantus Jesus Nave, quod eum non solum erudivit ad Legis scientiam Moysi copula, verum etiam sanctificavit ad gratiam . Denique cum in ejus tabernaculo divina refulgere praesentia videretur majestas Domini, solus erat in tabernaculo Jesus Nave. Moyses cum Deo 94 loquebatur, Jesus pariter nube sacra tegebatur. Presbyteri et populus deorsum stabant; Jesus cum Moyse ad accipiendam Legem ascendebat . Omnis populus intra castra erat, Jesus extra castra in tab
Abbreviated transcription (Latin):
gram indebite querebat sed debiti fine Certa¬
minis paciens laboriꝰ securꝰ meriti. p̃stolabat᷑.
scio inquit & huniliari. Nong in docta hu¬
militas sed quȩ habeat sui modestiã. & scren¬
tiã laudat᷑. Est enim humilitas for midinis
ẽ. imperitue atq: ignorantiȩ. & idõ script᷑aait.
talem aꝑiamꝰ. neq dicamꝰ incorde nr̃o ũbũ iniqũ.
qđ abscondi putemꝰ silentio. &ui audit oculta
dicta qui oculta ficit & agnoscit secr& a iusce¬
rũ qui sensũ uiscerib infudit. Ergo tãꝗ subocu¬
las constituti udicis. Quic ꝗd gerimꝰ inluce
positũ putemꝰ ut om̃ib manifest&. Plurintũ¬
itaq ꝓdest unicuiq bonis iungi ad olescentib
qͦq utile ut claros & sapientes uiroꝰ sequantꝰ᷑.
niũ hostendunt erum ad olescentes eq se imi¬
tatores esse. in qͥb adherent. & eaconualescit
opinio qđ abhis uiuendi acceꝑint similitudi¬
nẽ cũ quib conuersandi auserint cupidita

Expanded text:
gratiam indebite quaerebat: sed debiti finem certagratiam indebite quaerebat: sed debiti finem certaminis, patiens laboris, securus meriti praestolabatur: Scio, inquit, et humiliari . Non ergo indocta humilitas, sed quae habeat sui modestiam et scientiam, laudi datur. Est enim humilitas formidinis, est imperitiae atque ignorantiae; et ideo Scriptura ait: talem aperiamus. Neque dicamus in corde nostro verbum iniquum, quod abscondi putemus silentio; quia audit in occulto dicta, qui occulta fecit: et cognoscit secreta viscerum, qui sensum visceribus infudit. Ergo tamquam sub oculis constituti judicis, quidquid gerimus, in luce positum putemus, ut omnibus manifesteturitaque prodest unicuique bonis jungi. Adolescentibus quoque utile, ut claros et sapientes viros sequantur; nium. Ostendunt enim adolescentes eorum se imitatores esse, quibus adhaerent; et ea convalescit opinio, quod ab his vivendi acceperint similitudinem, cum quibus conversandi hauserint cupiditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
atq impugnat Exẽplo nob r̃ scriptura quȩ
dicit. Quia cũ płs israhel post mortẽ salomo¬
nis rogass& filiũ riꝰ roboam ut reue lar&¬
quȩ possuit nocere quȩ malitiose possunt in noxa
serꝑx. ut sihis qui consol& dubia sit fide & pccu¬
nix auid. ut. possit p̃cio mutari simiuriosus hic
fugit᷑ acdeclinat᷑. Qui uͦ uoluntariꝰ int̃p̃tans.
& si alienꝰ a fraude. tam̃ auarꝰ & cupidi& lucri
t᷑pis hic contẽpnit᷑. Qđ enim specim̃ industrix̧
quẽ fructũ laboris edere potest. quẽ recuꝑx
animo curã acsollititudint̃. qͥ se torpori deditatq
ignauiꝑ. idõ boniiuir consilii dicit᷑. Ego enĩ di¬
dici inqͥb sim. sufficiens e̾e̾. seuebat enĩ om̃iũ
maloꝵ radicẽ auaritiã. & idõ suo cotentꝰ erat.
A lienũ ñ requirebat. Satis mͥ ẽ inquit qđ habeo.
siuie parũ siur plurimũ habeã. mͥ plurimu mest
ubiora desidabat nongłȩ in modicȩ cupidaut

Expanded text:
atque impugnat. Exemplo nobis est Scriptura quae atque impugnat. Exemplo nobis est Scriptura quae dicit quia cum populus Israel post mortem Salomonis rogasset filium ejus Roboam, ut relevarquae possunt nocere, quae malitiose possunt in noxam serpere; ut si is qui consulitur, dubia sit fide, et pecuniae avidus, ut possit pretio mutari: si injuriosus, hic fugitur ac declinatur. Qui vero voluptuarius, intemperans, etsi alienus a fraude; tamen avarus et cupidior lucri turpis, hic contemnitur. Quod enim specimen industriae, quem fructum laboris edere potest, quam recipere animo curam ac sollicitudinem, qui se torpori dederit atque ignaviae? 89. Ideo boni vir consilii dicit: Ego enim didici, in quibus sum, sufficiens esse . Sciebat enim omnium malorum radicem esse avaritiam, et ideo suo contentus erat, alienum non requirebat . Satis mihi est, inquit, quod habeo; sive parum, sive plurimum habeam, mihi plurimum est. uberiora desiderabat; non gloriae immodicae cupidus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
& humilisspu saluabit. Preclareigͦ dix̃. scio &
humiliari. id÷ quo in loco qua mõderationi
qͦ fine in qͦ ossitio. In quo munere. Nesciute pha
animã habebat diuitẽ. & si tes aurũ diuitis
ñ habebat sciebat abundare. Qui ñ querebat
datũ inpecunia sed reqͥrebat fructũ in gr̃a.
ossumꝰ & sic intelligere qr screbat abunda¬
ri qui poterat dicere. Os nr̃m patoe ad uos
ocorinthi. cor nr̃m dilatatũ ẽ. in omibus
erat imbutꝰ & saturari & esurire. Pratus
qui sciebat saturari in xp̃o. Nlongͦilla corpo¬
ralis sed spirttalis ẽ sacretas quã oꝑat᷑ scientia.
łmerito screntie ẽ op qr non in pane solo uiuit
homo. sed in om̃i ubo dĩ. Ergo qui sicsciebat
saturari. & sic esurire screbat. ut sẽꝑ noua
bat esurire qui screbat qesurientes man¬
ducabt̃. Sciebatr& poterat ab undare qui
nichil habebat & possidebat omĩa. Egregie
itaq uiros alicui p̃sidentes muneri cõmen¬
dat iustitia. & contra iniquitas deftrcit.

Expanded text:
 humiles spiritu salvabit . Praeclare ergo dixit: Scio et humiliari, id est, quo in loco, qua moderatione, quo fine, in quo officio, in quo munere. Nescivit Pharanimum habebat divitem; etsi thesaurum divitis non habebat. Sciebat abundare, qui non quaerebat datum in pecunia, sed requirebat fructum in gratia. Possumus et sic intelligere, quia sciebat abundare, qui poterat dicere: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est . 92. In omnibus erat imbutus, et saturari et esurire. Beatus qui sciebat saturari in Christo. Non ergo illa corporalis, sed spiritualis est satietas, quam operatur scientia. Et merito scientia opus est; quia non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei . Ergo qui sic sciebat saturari et sic esurire, sciebat ut semper nova bat esurire, qui sciebat quia esurientes manducabunt : sciebat et poterat abundare, qui nihil habebat, et possidebat omnia itaque viros alicui praesidentes muneri commendat justitia: contra iniquitas destituit
Abbreviated transcription (Latin):
quasi unius patris filii coaliustis in affectu germa¬
nitatis. Quȩ bona sunt tenete. & ds̃ pacis & di¬
lectionis erit uobiscum in dño iħii. cuius est ho¬
nor gla magnificentia potestas cum spiritu

Expanded text:
quasi unius patris filii coaluistis in affectum germaquasi unius patris filii coaluistis in affectum germanitatis. 156. Quae bona sunt tenete, et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum in Domino Jesu: cui est honor, gloria, magnificentia, potes
Abbreviated transcription (Latin):
iectiq examicis heliodori quidam. rogabans
untam poscentes ei. quõ suppromum gere¬
bant sp̃m. Rogante itaq. sarcerdote sumo
Idem uiuenes. item heliodoro apparuerunt.
Isdem amicti uestibus & dixerunt adeum.
Oni x summo sacerdoti gratias age: p̃pterque̾
uita est tibi reddita. Tuautem expertus dĩ
flagella uade & nuntia tuis om̃ibus quan¬
tã cognoueris tompli religionẽ & dei potesta¬
temi his dictis non comparuerunt. Heliodor
itaq recapto spu. hostiam dño obtulit. Onix
sacerdoti grãs egit u & oum exercitu ad reg
reuertit dicens. Si quem habes hostem
aut insidiatorem rerum tuarum. Illuo
cum dirige & flagellatum recipies illum.
Seruanda est gͥ filii depositi fides adhibenda
diligentiȩ grae. Hinc ur̃m ȩnitescit mi¬
nisterium si suscepta imp̃essio potentis qui¬
ipsi scitis. quod prȩc&eris uossemꝑ dilexi & diligo.

Expanded text:
jectique ex amicis Heliodori quidam rogabant jectique ex amicis Heliodori quidam rogabant Oniam, vitam poscentes ei, quoniam supremum gerebat spiritum. 148. Rogante itaque sacerdote summo, iidem juvenes iterum Heliodoro apparuerunt, iisdem amicti vestibus, et dixerunt ad eum: Oniae summo sacerdoti gratias age, propter quem tibi vita est reddita. Tu autem expertus Dei flagella, vade, et nuntia tuis omnibus, quantam cognoveris templi religionem, et Dei potestatem. His dictis, non comparuerunt. Heliodorus itaque recepto spiritu, hostiam Domino obtulit, Oniae sacerdoti gratias egit, et cum exercitu ad regem revertitur dicens: Si quem habes hostem, aut aliquem insidiatorem rerum tuarum, illuc illum dirige, et flagellatum recipies eum. 149. Servanda est igitur, filii, depositis fides, adhibenda diligentia. Egregie hinc vestrum enitescit ministerium, si suscepta impressio potentis, quipsi scitis quod prae caeteris vos semper dilexi et diligo:
Abbreviated transcription (Latin):
preceptis imperatoris obuiari frrebant. Lege¬
batur rescripti farma directior magistri offi¬
cioꝵ statuta agens in rebus inminebat. Quid
plura: traditum erat tamen cõmunicato
rat. Quod ubi non potuit aufferri receptum
sub ciro grapho est postea iterum flagitabatur
exciro grapho. Preceptum imꝑator itera uerat
ut ipsum persem& ipsum nos conuenir&. Ilega¬
tum est ut exposita diuinȩ legis auctoritate
& sirix lectionis & heliodori periculo iuxtan¬
dem rationem imꝑator accepit. Post &iam
tempta fuerat obreptio. sed preuenit sc̃s ep̃s
spiendore głȩ speciosi amictu qui circumste¬
terunt eum & utraq exparte flagellabant
sacrilegum sire ulla in termissione continu¬
ato uerbere. Quid multa: circum fusus cali¬
gine in terram conculit & euidenti dii¬
nȩ operationis indicio examinatus iacebat.
nec ulla spes in eo residebat saluts abhorta
est l& itia mor uentibus m&us superbis. de¬

Expanded text:
praeceptis imperatoris obviari ferebant. Legepraeceptis imperatoris obviari ferebant. Legebatur rescripti forma directior, magistri officiorum statuta, agens in rebus imminebat. Quid plura? Traditum erat. 151. Tamen communicato rat. Quod ubi non potuit auferri, receptum sub chirographo est. Postea iterum flagitabatur ex chirographo: praeceptum imperator iteraverat, ut ipse per semetipsum nos conveniret. Negatum est: et exposita divinae legis auctoritate, et serie lectionis, et Heliodori periculo, vix tandem 107 rationem imperator accepit. Post etiam tentata fuerat obreptio; sed praevenit sanctus epissplendore gloriae, speciosi amictu, qui circumsteterunt eum, et utraque ex parte flagellabant sacrilegum, sine 106 ulla intermissione continuato verbere. Quid multa? Circumfusus caligine in terram concidit, et evidenti divinae operationis indicio exanimatus jacebat, nec ulla spes in eo residebat salutis. Oborta est laetitia metuentibus, metus superbis: de
Abbreviated transcription (Latin):
mitiata non essent. deinde comminuta postremo
conflata pormunucias erogationis dispensata egen¬
tibus captiuoꝵq. quȩ precus proeferunt. Quod si
disunt noua & quȩ nrquaquam mnitiata iuudran¬
tur. inhunus modi quossupra diximus. Om̃ia arbi
tror pie posse conuerti. Illud sane diligent᷑ tuen¬
dum est ut deposita uiduarum in temerata mane¬
ant siue ulla feruentur offensione. non solum u¬
duarum sed &tam om̃ium. fides enim exiben
in lidiris machabeoꝵ legutiꝰ cõmendatũ templo
uł uidua uł orfan tolerare non queant: excłȩ
subsidio cohibeatur. Si ostendatis plus apud uos
mandatum dñi quam diuit is ualere gratiã
mneministis ipsi. quoties aduersus regales im¬
p&us prouidirarum immo om̃ium dipositis
quȩ uiduȩ depositum quod susceperat amit¬
tere periditabatur Interpellente enim
eo qui sibi illud imperiali rescripto uidicare
cupiebat cberici contendebant auctoritate.
honorati quoq & intercessores dati non posse

Expanded text:
initiata non essent: deinde comminuta, postremo initiata non essent: deinde comminuta, postremo conflata, per minutias erogationis dispensata egentibus, captivorum quoque pretiis profecerunt. Quod si desunt nova, et quae nequaquam initiata videantur, intror pie posse converti. dum est, ut deposita viduarum intemerata maneant, sine ulla serventur offensione, non solum viduarum, sed etiam omnium; fides enim exhibenin libris Machabaeorum legimus , commendatum templo vidua vel orphani tolerare non queant, Ecclesiae subsidio cohibeatur: si ostendatis plus apud vos mandatum Domini, quam divitis valere gratiam. 150. Meministis ipsi quoties adversus regales impetus pro viduarum, immo omnium depositis quae viduae depositum, quod susceperat, amittere periclitabatur. Interpellante enim eo qui sibi illud imperiali rescripto vindicare cupiebat, clerici non tenebant auctoritatem: honorati quoque et intercessores dati non posse
Abbreviated transcription (Latin):
bat & satellitibussuis erarium sepserat. Cum
subito aparuit illi terribilis ȩques. armis preful¬
gens aureis. Arqu̾s autem rius erat insigne or¬
natus opertouo. Alii quoq: duo uiuenes appa¬
nuerunt inuirtute inclx̧ta. decore grato cũ
hoc impleat. Sane si insua aliquis deriuatemolu¬
menta : crimenist. Sinuiro pauperibus trogat
captiuum redemit misđa est . Nemo enimpotest
dicere cur pauꝑ iuiuit Nlemo potest queri quia
captiui redempti sunt Nemo potest acusare quia
templum dei est edificatum. Nemo porest indig¬
nari quia humandis fidelium reliquiis spatia laxa¬
ta sunt. Pemo potest doleri quia insepulturis xp̃i¬
anoꝵ requis defunctoꝵ. In his tribus generib
uasa ȩcłȩ &iam ininata sunt: confringere
conflane uendere lic&. Opus est ut deecda
nustici poculi forma non exeat. ne ad usus nefa¬
rios sacri calicis misterium transferatur. Ideo
intra ꝑcđam primum quesita sunt uasa qui̧

Expanded text:
bat, et satellitibus suis aerarium sepserat; cum bat, et satellitibus suis aerarium sepserat; cum subito apparuit illi terribilis eques armis praefulgens aureis: equus autem ejus erat insigni ornatus opertorio. Alii quoque duo juvenes apparuerunt in virtute inclyta, decore grato, cum hoc impleat. Sane si in sua aliquis derivat emolumenta, crimen est: sin vero pauperibus erogat, captivum redimit, misericordia est. Nemo enim potest dicere: Cur pauper vivit? Nemo potest queri, quia captivi redempti sunt: nemo potest accusare, quia templum Dei est aedificatum: nemo potest indignari, quia humandis fidelium reliquiis spatia laxata sunt: nemo potest dolere, quia in sepulturis Christianorum requies defunctorum est. In his tribus generibus vasa Ecclesiae etiam initiata confringere, conflare, vendere licet. 143. Opus est ut de Ecclesia mystici poculi forma non exeat, ne ad usus nefarios sacri calicis ministerium transferatur. Ideo intra Ecclesiam primum quaesita sunt vasa quae