comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orantib. omnipotentis potentia te¬
nebraꝵ cdensitate ita eos occuluit: ut
sibi nil quidem obesset. ꝑsecutorib
eoꝵ uero omnem facultatem eos in¬
ueniendi auferret:. sic q famuli dei
maloꝵ timore sublato ocius redi-¬
dam bonodium nomine situm in
pago aurelianensi diuerterunt las¬
dam sine oculis materno fusus u¬

Expanded text:
am omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore sublato ocius redidam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lasdam sine oculis materno fusus u
Abbreviated transcription (Latin):
autem petre superposite p̾fixa erãt
notamina quoꝵ interius busta iace
saurum inuentun unius sportelle
conclusit sinu: que sporta hactenus
Tunc q primum sibimet mutuo
patefecere sui itineris causam. qͥa
scilicet et ip̃i reuelatione diuina cõmo¬
niti: ad corpus beate scolastice ierant
deferendum. Mox retrograclum iter¬

Expanded text:
et superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebsaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum fe
Abbreviated transcription (Latin):
nomine aigulfum monachũ. Hic
namq sibi fuisse reuelatum dice-¬
bat. ut predictus uir illuc ꝑgens:
corpus sc̃i iam dicti transferret bene¬
dicti. Fuit namq ilem aigulfus¬
dispar int̾ea huic in cynomannica
urbe quibrdam apparuit uisio. ut
scilicet ꝑgentes ip̃i in eandem prouin-¬
tiam: corpus transferrent sororis sc̃i
benedicti scolastice nomine. Unde a cy
di gr̃a. comꝑerunt prefatum aigulfũ¬
apłi basilicam oraturi intrarunt. Et
cum in eadem urbe sub obtentu ui¬
sendoꝵ scõꝵ locoꝵ a se inuicem diui¬

Expanded text:
nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfusdispar interea huic visioni in Cenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos di gratia, compererunt praefatum i basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem divi
Abbreviated transcription (Latin):
Cum solitudinis huius locum ali¬
quem lumine clarissimo nocte cõ¬
spexeris. niuei montis ad instar: no¬
tato certissime locum. Ibi namq in
ueniendum est: unde tue cure finis

Expanded text:
ue solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis
Abbreviated transcription (Latin):
et cdistensis menbris crescit acl penam.
inter ip̃as candentis ferri acies liquo¬
uulnera uulnerib infliguntur. tor
mentis tormenta deseuiunt. Salis
ignib sparsi crepitantes minutie ꝑ
menbra dissiliunt. ⁊ iam ñ al artus
tantum. s ad ip̃a uiscerum abdita
supplitioꝵ tela iaciuntur. Et qm̃ in¬

Expanded text:
enam. er ipsas candentes ferri acies liquouulnera uulneribus imprimuntur et supra tormenta deseuiunt. Lateres ignibus sparsi crepitantibus minutiis per membra dissiliunt: et jam non ad artus tantum, sed ad ipsa viscera suppliciorum tela jaciuntur, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. s similitudinem induit car¬
nis peccati: in qua mortem crucis
patiendo credentes in se ab omni
peccato ⁊ ab ip̃a etiam morte libe¬
raret. Sicut ergo moyses exaltauit
serpentem in deserto. ita inquit o¬
portet exaltari filium hominis: qͥa
sicut illi qui exaltatum pro signo ser¬
pentem eneum. aspiciebant. Canaban-¬
tur acl tempus a corporali morte et
plaga quam serpentium morsus in¬
tulerat: ita ⁊ qui mysterium dñice
passionis credendo confitendo. sin-¬
ceriter imitando aspicium. saluantur
in perpetim ab omni morte: quam
pecrando in anima pariter et in carne
contraxerant. Unde recte subiungitur.
ut omnis qui credit in ip̃m ñ pereat.
s habeat uitam eternam. Cuius qui-¬
dem uerbi patet sensus. quia qui
credit in xp̃m: ñ solum ꝑditionẽ eua-¬

Expanded text:
ccati, sed similitudinem induit carccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant sanabantur ad tempus a temporaria morte, et a plaga quam serpentum morsus intulerat, ita et qui mysterium dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerunt. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quidem verbi patet sensus, quia qui credit in Jesum, non solum perditionem eva
Abbreviated transcription (Latin):
arte dñs magistrum legis mo sa¬
ice ad sp̃ualem legis eiusclem len¬
sum inclucit. recordans hystorie
et hanc figuram sue passionis atq
humane saluationis fc̃am edisserẽs.¬
Exaltatio autem serpentis enei quẽ
dũꝑcussi aspicerent sanabantur.
passio est nr̃i redemptoris in cruce:
in cuius solum fide regnum mortis
et pecrati superatur. Recte etenim
ꝑ serpentes peccata que animam
simul ⁊ corpus ad interitũ trahũt
exprimuntur. ñ solum quia igniti
quia uirulenti. quia ad ꝑimendũ
sunt astuti: uerum etiam quia ꝑ-
serpentem primi parentes nostri
ad peccandum ꝑsuasi. ac de immor¬
talib sunt peccando mortales effe¬
cti. Recte ꝑ serpentem eneum dñs
ostenditur. quia uenit in similitu¬
dinem carnis peccati: quia sicut
eneus serpens effigiem quidem
ignitis serpentib similem. sit nul¬
lum prorsus in suis menbris Ha¬
buit ardorem ueneni nocentis.
one sanabat. sic nimirum sic re¬
demptor humani generis ñ carnẽ

Expanded text:
arte Dominus magistrum legis Mosaarte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae  figuram suae passionis atque humanae salvationis fexaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi perspicerent sanabantur, passio est nostri redemptoris in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt statuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudinem carnis peccati , quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, one sanabat, sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem
Abbreviated transcription (Latin):
huit. Hinc etiam psalmista ait. ascen¬
dit ds̃ in iubilatione. Quomodo enĩ
deus nisi in homine ascencleret. qui
dit in celum nisi qui descendit de
celo. cum omnes electi se ueraciter
conficlant ascensuros in celum: pro¬
mittente sibi dño quia ubi sum
ego. illic ⁊ minister meus erit. Cu¬
ius tamen nodum questionis aper-¬
tissima ratio soluit. qͥ uidelicet me¬
diator dei ⁊ hominũ homo xp̃c
ihc electoꝵ omninũ caput ẽ. Item¬
q omnes electi eiusdem capitis
siam. Et rursum uos enim estis
corpus xp̃i. ⁊ menbra de menbro.
Nemo ergo ascendit in celum. iusi
xp̃c in corpore suo quod ẽ ecclesia.
Qui in se ip̃o quidem primũ cer-¬
nentib apłis eminentiorib nimi-¬
rum menbris suis ascendit. et ex¬
inde in menbris suis cotidie ascen¬
ascensio uł ingressus regni fieriñ
potest absq fide et sacramentis do¬
min passionis. rete subinfertur.
Et sicut moyses exaltauit serpen
eternam. Mira magisterii celestis

Expanded text:
uit. Hinc etiam Psalmista dicit: Ascenuit. Hinc etiam Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus, nisi in homine, ascenderet, qui dit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino: Quia ubi sum ego, illic et minister meus erit . Cujus tamen nondum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homo C electorum omnium caput est. Itemque omnes electi, ejusdem capitis siam  . Et rursum: Vos enim estis corpus Christi et membra de membro Nemo ergo ascendit in coelum, nisiChristus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit; et exinde in membris suis quotidie ascenascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis Dominicae passionis, recte infertur: Et sicut Moyses exaltavit serpenteternam. Mira magisterii coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
gistrum nouerat ueritatis¬
Inichoclemus studiose docendus
adiit. merito acl agnitionẽ diuini¬
tatis eius. ꝑfecte doctus subiit me¬
cepit. nec ñetiam modum secunde ge¬
adhuc dñs ⁊ cle celestib sacramentis
et de t̾renis instruere eum. quem ui¬
det sapienter ac liligenter hiis que
audit intendere. Celestis namq est
ascensio eius ad uitam sempiternam.
terrena u̾o exaltati eius acl mortẽ
temporalem. Nicit ergo cde celestib. Et
est in celo. Non caro xp̃i descendit
de celo. neq ante tempus ascensionis
erat in celo. Qua ergo ratione dici¬
tur. nisi qui descendit de celo filius
hominis qui est in celo: nisi quia
una xp̃i ꝑsona est in luab existẽs
naturis. atꝙ icleo filius hominis
recte dicitur ⁊ descendisse cle celo. et
ante passionem fuisse in celo: quia
quoel in sua natura habere ñ potuit.
hoc in filio dei a quo assumptus est
guine suo. Neq enĩ deus in sua sub¬
stantia s in homine assumpto san¬
guinem quẽ pro ecclesia fuileret ha-¬

Expanded text:
gistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito et agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, mecepit, nec non etiam modum secundae geadhuc Dominus et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ersse in coelo. Non enim caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo, et qua ratione dicitur, nisi qui descendit de coelo filius hominis qui est in coelo, nisi quia una Christi persona est in duabus existens naturis. Atque ideo filius homrecte dicitur et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei a quo assumptus est,uam acquisivit sanguine suo . Neque enim Deus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem quem pro Ecclesia funderet, hab
Abbreviated transcription (Latin):
petro quia paululum timuit di¬
citur. modice fidei quare dubitasti:
quid nobis dicendum est. qui hu¬
ius modice fidei nec minimã qui¬
dem habemus portiunculam: Qui
in nauicula erant. uenerunt ⁊ ado¬
rauerunt eum dicentes. uere filius
clei es. ad unum signum. tranquil¬
litate maris reddita. que post nimi¬
as procellas interclum ⁊ casu fieri
solet:naute atq: uectores uere dei

Expanded text:
 quia paululum timuit, dicitur: Modicae fidei, quare dubitasti? quid nobis dicendum est, qui hujus modicae fidei, nec minimam quidem habemus portiunculam? Qui autem in navicula erant, venerunt et adoraverunt eum, dicentes: Vere Filius Dei es. Ad unum signum tranquillitate maris reddita, quae post nimias procellas interdum et casu fieri solet, nautae atque vectores vere Fi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem qͣntũ fas est cum gaudio
laudib dignissime efferri: que ut
diximus ñ temere xp̃i ꝑ gr̃am su¬
ꝑ choros angeloꝵ exaltata deuo¬
tissime hocdie predicatur. quia p̾¬
cessit eam dñs ⁊ saluator nr̃ ex ea
uera fide genitus ad celestia: ut
pararet ei sicut ip̃e suis repromisit
olim gratulabundus. xp̃o canit.
A sũmo inquit celo egressio eius.
et occursus eius usq ad summũ
eius. Ascendit ergo eandem głam
resũpturus licet nõ amiserit quam
prius habuerat anteqͣm mundus
fieret: Ascendit ⁊ p̾parauit huic scis¬
sime ac głosissime uirgini locum
immortalitatis. ut cum eo regna¬
re possit in perrpetuum. S¬

Expanded text:
tatem, quantum fas est, cum gaudio tatem, quantum fas est, cum gaudio laudibus eam dignissimis efferre: quae, ut diximus, non temere per Chris choros angelorum exaltata, devotissime hodie praedicatur: quia praecessit eam Dominus et Salvator noster ex ea vera fide genitus ad coelestia: ut pararet ei, sicut ipse suis repromisit olim gratulabundus Christo canit: A summo, inquit, coelo egressio ejus: et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserit, quam prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit huic sanctissimae et gloriosissimae Virgini locum immortalitatis, ut cum eo regnare posset in perpetuum.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ip̃a eadem q lana cum infici¬
tur sanguine conchilii uel muricis
uertitur in purpuram: uersa est
et ip̃a sine coitu in matrem. ut nõ
sit iam ael modum quod fuerat:
s purpura uerissima ad indumen¬
tum ⁊ głam sumini regis diuini¬
tus aptissime dedicata. ut nulli
deinceps ea uti usu femineo licue¬
ria eo modo qͣmuis dudum incõ¬
parabilis eẽt uiniuersis que sub
celo sunt uirginib. ubi decenter
posset in se suscipere diuinitatis
admixtionem salua utraq natu¬
ra: tamen cum gr̃a repletur. cũ
sp̃u scõ ꝑfunditur. cum uirtute
altissimi obumbratur: fit p̾ciosior
meritis. celsis sublimior fastigiis:
pulcrior sc̃ĩtate. gloriosior suoꝵ pre¬
rogatiuis meritoꝵ: ita ut nullis
usib sit ip̃a eadem q mancipan¬
cda nisi diuinis. O scĩssime uirgines
et si imitari oportet tantam ac ta¬
lem uirginem. tam q preclaram
uenerari multum conuenit. ⁊ ul¬
tra angelicam quodam mͦ digni¬

Expanded text:
quasi ipsa eademque lana cum inficiquasi ipsa eademque lana cum inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licueria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum: ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divinis. Unde, o sanctissimae virgines, etsi imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari: multum tamen convenit, et ultra angelicam quodammodo digni
Abbreviated transcription (Latin):
est natura. Ubi ñ substantia tollitur
sgłe magnitudo demonstratur.
cum eleuatur in dexteram patris
ubi xp̃c pro nobis iritoiuit ponti¬
fex factus in eternum. ad celi pala¬
tium. Hec inqͣm dies in qua usq
ad throni celsitudinem intemera¬
ta mnater ⁊ uirgo processit. atq
in regni solio sublimata: post xp̃m
sc̃a dei canit ecclesia. quod de nul¬
lo alio scoꝵ fas est credere: ut ultra
repromittitur scĩs: ueritas ñ negat᷑.
Hoc quippe priuilegium ñ nature ẽ
s gr̃e beate uirginis marie. de qua
natus est ip̃e deus ⁊ homo. Idcuro ⁊
ip̃a plus est meritis ⁊ ñ natura. qmͣ
uirgo ⁊ homo. Unde ⁊ si cetere uirgines
imitantur illam usq ad conceptum
partus. et gabrielis noue salutatio¬
nis obsequium: deinceps totum diui¬
num est quod oꝑatur in ea teste an
nus a contagione peccati. qͣmius sc̃o:
tamen adhuc uilitate humanitatis
induitur. ut ita dicam ac si lana can
cdidissima siui q coloris dealbata. Ad
quam sane cum accessisset sp̃e sc̃s.

Expanded text:
est natura. Ubi non substantia tollitur, sed gloriae magnitudo monstratur, cum elevatur in dexteram Patris, ubi Christus pro nobis introivit pontifex factus in aeternum ad coeli palatium. Haec est, inquam, dies, in qua usque ad throni celsitudinem intemerata mater et virgo processit, atque in regni solio sublimata, post Christum confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra repromittitur sanctis, veritas tamen negatur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, dnatus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura, quam virgo et homo. Unde etsi caeterae virgines imitantur illam usque ad conceptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium, deinceps totum divinum est quod operatur in ea, teste angnus a contagione peccati, quamvis sanctus, tamen adhuc vilitate humanitatis induitur ut didissima, suoque colore dealbata: ad quam sane cum accessisset Spiritus sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum aliquandiu orationi in cu¬
buisset. sensisset q per spm̃ dñi
adesse uirtutem: erestus paululu
⁊ in defuncti ora defixus. orationis
sue. ac miscl̾ie domini intrepidus
expectabat euentum. Nixq dua¬
rum fere horarum spaciũ int̾ces¬
serat: uidet defunctum paulatim
membris omnib cõmoueri ⁊ laxa¬
tis in usum uidendi palpitare lu¬
minib. Tum uo̾ magno ad domi¬
num conuersus gratias agens cel¬
lulam clamore compleuerat. Quo
audito: qui pro forib astiterant
statim irruũt. Mirum spectatu¬
lum: quod uidebant uiuere quẽ
mortuũ reliquissent. Ita redditus
uite. statim baptisia consequui¬
tus: plures postea uixit annos.
p̾rimusq apud nos martim uir¬
tutum uł materia uel testimoni¬
um fuit. Idem tam̃ referre erat so¬
litus. se corpore exutum. ad tri¬
biinal iudicis ductum: deputatũ
obscuris locis et nulgarib turbis
tristem exrepisse sententiam. Tũ
per duos angelos iudici fuisse:

Expanded text:
et cum aliquamdiu orationi incuet cum aliquamdiu orationi incubuisset sen- . sissetque per spiritum Domini adesse uirtutem, erectus paululum et in defuncti ora defixus, orationis suae ac misericordiae Domini intrepidus expectabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuersus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. mirum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos, primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
se uidisse pronuntiauit: ⁊ deincepᷤ
nulli comparuit. In quo loco ex il¬
la die multe uirtutes fc̾e sunt: que
per negligentiam non sunt scrip¬
te. Nos uero de quanto nr̃o tempo
re aut fieri uidimꝰ. aut fc̾m certe
cognouimꝰ: silere nequiuimꝰ. lc̃o.¬
uodam tempore se ei qͥdã uii.¬
cathecuminꝰ iunxit: cupiẽs
scissimi uiri instrui disciplinis :
Pancis quippe interposins dieb.
langnore correptus: ui febriũ la¬
borabat. Ac tum martinꝰ forte di¬
scesserat. Et cum per triduum de¬
fuisset: regressus exanime corpus
inuenit. Ita subita mors fuerat:
ut absq baptismate humanis re¬
b excederet. Corpus in mecdio po¬
situm: tristi mentiũ fratrum fre¬
quentabatur officio: cum marti¬
nus flens ⁊ eiulans accurrit. Tũ
uo̾ tota scm̃ spiritum mente con¬
cipiens. egredi cellulam in qua
corpus iacebat cet̾os uibet: ac fo¬
rib obseratis suꝑ exanimata de¬
functi frĩs membra prosternit᷑.

Expanded text:
se vidisse pronuntiavit, et deinceps se vidisse pronuntiavit, et deinceps nulli comparuit. In quo loco ex illa die multae virtutes factae sunt, quae per negligentiam non sunt scriptae. Nos vero quantum tempore nostro aut fieri vidimus, aut factum certe cognovimus, silere nequivimus. Cuo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpus inuenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet. corpus in medio positum tristi maerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens et eiulans accurrit. tum uero tota sanctum spiritum mente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur.
Abbreviated transcription (Latin):
chium. P auore aũt omnes exter¬
riti iam in hoc stantes. ut terra
uasculum quod detexerant operi.¬
rent: apparuit eis ueneranda ca¬
nicie senex. ad instar nyuis cau¬
dorem efferens. dicens se esse abba
tem. Et ait eis. Usq quo conturba¬
mini et tardatis: Nun uidetis dom̃¬
num martinum stantẽ. uos uua¬
re paratum simanus apponttis:
Tunc iactans palliũ quo utebatur.
posuit manus ad sarcofagum. cũ
reliquis sacerdotib. crucib para¬
tis et cereis. Impositaq autipho¬
na: dederunt cuncti uoces psallẽ¬
tium in excelsum. Tunc ad senis co¬
natum protinus sarcofagum in
summa leuitate cõmotum: in lo¬
cum ubi nunc adoratur. domino
annuente perducit᷑. Quod ad uo¬
luitatem sacerdotis compositum.
dictis etiam missis. ut uentum est
ad conuiuiũ: requirentes sollicite
senem. neqͥqͣm reperiunt. S nec
homo quidem extitit: qui de basi¬
lica exire uidiss. Credo aliq̃ fuit
uirtus angłica. que ⁊ beatũ uirũ

Expanded text:
chrum. Pavore autem omnes exterchrum. Pavore autem omnes exterriti, iam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canities senis, ad instar nivis candorem efferens, dicetem, et ait eis: Usquequo conturbamini, et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vos juvare paratum, si manus apponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis, ac cereis, impositaque antiphona, dederunt cuncti 1009 voces psalletium in excelso. Tamen ad senis conatum protinus sarcofagum in summa levitate commotum, in loco ubi nunc adoratur, Domino annuente, perducitur. Quod ad voluntatem sacerdotis conpositum, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes solsenem, nequaquam reperiunt. Sed nec homo quidem exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum
Abbreviated transcription (Latin):
dueniente ergo optato tem¬
pore sacerdoti ut templum de¬
dicareturꝰ. ⁊ scm̃ corpusculum a lo¬
co ubi sepultum fuerat transferre¬
tur: conuocauit beatus perpetuus
ad diem festum uicinos pontifices
s ⁊ abbatum ac diuersoꝵ clericoꝵ
non iinimam multitudinẽ. Et qr
hoc in kalendis iuliis agere uole¬
bat: uigilata una uocte. fcõ mane.
accepto sarculo. terrai que super
sanctum erat tumulum: ceperũt
effodere. Quo detecto: manus ut
eum cõmouerent inicunt. Ibiq
multitudo tota laborans: nichil
prorsus per totã diem pofecit.
Nigilata demiq alia nocte mane
temptantes it̾um: nichil omnĩo
agere potuerunt. Tunc ꝯturba¬
ti atq exterriti: quid facerẽt nes¬
ciebant. Dicit eis unus ex clicis.
Scitis quia post triduũ natał ep̃a¬
hac die se tranfferre uos admonet.
ac iugi psallentio die noctu¬
q insistentes: triduũ illud conti¬
uuatione duxerunt. Quarta aũt
die accedentes. ponentesq manꝰ:
nõ ualebant penitus mou̾e sepul¬

Expanded text:
dveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Julii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, injiciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis epishac die se transferri vos admonet'. ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes ponentesque manus, non valebant penitus movere sepul
Abbreviated transcription (Latin):
leto sinu de prelio reuertentes ser¬
excipit. ⁊ de hoste prostrato tro¬
pheum ferentib occurrit cum
ite uirgines cum pueris ueni¬
int teneros annos uirtutib tͣn¬
euntes. S ⁊ cet̾a fi delium tur¬
ba aule perpetue regiam ĩtrant
qui sinceritatẽ fidei inconcussis
ẜceptorum celestium disciplinis
uerunt.

Expanded text:
laeto sinu de praelio revertenteexcipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cumiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes. Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis verunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ut autem preteream cetera que
eum uniuierso orbi mirabilem fa¬
ciunt. unum illud quod ad omnes
eius sufficit laudes: quis ualeat
estimare quante sit glorie quod cũ
inter homines ageret. speciali qua¬
dam liuinitatis gr̃a. ⁊ paraclysus
illi penetrabilis ⁊ celum peruium
fuit: Quid ergo fr̃es hoc doctore
ꝑfectius. qui in celo didicit quod
post modum promitteret creditu¬
tis: hec sunt igitur apłoꝵ petri et
pauli stupencla merita. ꝑhec ĩceden¬
tes mtracula apostolatũ suũ dño
ac deo nr̃o effusione cleuoti sãguinis
consecrarunt.

Expanded text:
tem. Ut autem praeteream caetera quae tem. Ut autem praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum pervium fuit? Quid ergo, fratres, hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt igitur apostolorum Petri et Pauli stupenda merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis consecrarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tamen ambigat hoc imitabilis
fuisse fidei. qd̃ eum descenclentem de
naui. tremula ⁊ inconcessa humanis
gressib maris unda sustinuit: Iam
ueniamus ad beatissimũ paulum.
cuius tanta est nichilominus fidei¬
plenitudo: ut peculiarem quodam¬
modo eum sibi ducem. ad illuminã¬
da gentium corcla cunctoꝵ prescius
saluator eligeret. Erat enĩ tam preci¬
puus in doctrina. animi uirtute tã
potens. in nocentia ⁊ integritate tam
sc̃s: ut uno eodemq tempore hinc
eum sacerdotes ac principes iudeoꝵ
ꝑ emulationẽ legis antiq̃ cdata in
xp̃ianos ꝑsequendi auctoritate diri-¬
gerent. hinc illum ad ecclesie solati¬
um. aq omnium credentium firma¬
mentum xp̃c uocaret e celo. Cuius
ob hoc sunt a dño cecati oculi. ut
suscepta gr̃a ueritatis. celesti acie
et lumine clariore fulgerent:pariter¬
q aduerteret xp̃iani nominis prin¬
ceps futurus. xp̃m quem ꝑsequebat᷑
cecandi illuminancli q habere uirtu¬

Expanded text:
quis tamen ambigat inimitabilis quis tamen ambigat inimitabilis fidei fuisse, quod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, dirigerent; hinc illum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum Christus vocaret e coelo; cujus ab hoc sunt a Domino caecati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; pariterque adverteret 224 Christiani nominis princeps futurus Christum, quem persequebatur, caecandi illuminandique habere virtu
Abbreviated transcription (Latin):
um se scoꝵ martyrio certa sit ador¬
uidet de hoc scło. ip̃os fidei patres
et magistros martyrũ triumphasse.
.ii. Quid insignius petro qui in carne
positus. mensuram carnis egressus
mortalium pectus latebat. prinia
petri lingua nouo est sermone con¬
fessa. Quid fr̃es mei magnificentius
petro. qui tante confessionis merito
cum corruptibili adhuc eẽt in cor¬
pore. ⁊ necdum ip̃e ascendifset in ce-¬
lum: regnum illi celeste ⁊ claulere.
⁊ aꝑire promissum est:Quid enam¬
eius subliiꝰ ficde. qui gradiente do¬
mino suꝑ aquas. humane conditi¬
onis oblitus. uiam sibi in flucti¬
b cdari ⁊ poposcit et meruit: Tanta¬
ꝙ mentis eius confidentia fuit. ut
crecleret se posse ꝑ fidem: quod scie¬
bat homini impossibile ꝑ naturam.
Nam quod postea mergebatur ut
michi iudetur necessarium fuit. ne
tanti sublimitate ꝑiculi in ꝑnitiem
forte sui equata. xp̃o carnis fragilitaᷤᷤ
superbiret: fuerit certe infirmitatis
corporee quod paulo post timuit.

Expanded text:
um se sanctorum martyrio certa sit adorvidet de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis egressus, adhuc mortalium pectus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Quid sublimius ejus fide qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem forte sui aequata Christo carnis fragilitas superbiret. Fuerit 223 certe infirmitatis corporeae, quod paulo post timuit;
Abbreviated transcription (Latin):
caput secdet angelus. cum per ange¬
los preclicatur quia in principio
erat uerbum: et uerbum erat apud
deum. et cleus erat uerbum. Et qͣsi
gelos duo testamenta cognoscere. u¬
num prius ⁊ aliud sequens. Qui ui¬
delicet angeli ꝑ locum dñici corpo-¬
ris sibimet sunt coniuncti. quia
nimirum utraq testamenta. dum
pari sensu incarnatum ⁊ mortuũ
ac resurrexisse dñm nuntiant: qua¬
si testamentum prius ad caput.
et testamentum posterius ad pe-¬
cles seclet. Requirunt mariam ange¬
li dicentes. Mulier quid ploras: Ip̃a¬
namq sacra eloquia que nos in la¬
crimas amoris excitant. easdem la-¬
crimas consolantur: dum nobis re¬
clemptoris nr̃i speciem promiitunt.
Notandum iuxta hystoriam est: qd̃
mulier ñ ait tulerunt corpus dñi
corpus in monumento iacuerat. et
maria ñ corpus dñi sed sublatum
partem. hec cum dixisset. conuersa ẽ¬
retrorsum: et uidit ih̾m stantem. Re

Expanded text:
caput sedet angelus, cum per Aposcaput sedet angelus, cum per Apostolum dicatur, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quasi gelos duo testamenta cognoscere, unum prius, et aliud sequens. Qui videlicet angeli per locum Dominici corporis sibimetipsis sunt conjuncti, quia nimirum utraque testamenta, dum pari sensu incarnatum et mortuum, ac resurrexisse Dominum nuntiant, quasi testamentum prius ad caput, et testamentum posterius ad pedes sedet. Requirunt Mariam angeli dicentes: Mulier, quid ploras? namque sacra eloquia, quae in nobis lacrymas amoris excitant, easdem lacrymas consolantur, dum nobis Redemptoris nostri speciem promittunt. Sed notandum juxta historiam est quod mulier non ait: Tulerunt corpus Domini corpus in monumento jacuerat, et Maria non corpus Domini, sed sublatum partem. Haec cum dixisset, conversa retrorsum, vidit Jesum stantem, e
Abbreviated transcription (Latin):
ria dilatione deficiunt. desideria
ñ fuerunt. hoc amore arsit. quisqͥs
ad ueritatem ꝑtingere potuit. hinc
namq clauid ait. Sitiuit anima
mea ad deum uiuum. quando ue¬
niam et apparebo ante faciem dei.
hinc nos admonet dicens. Querite
faciem eius semꝑ. Mens aũ homi
nis conclitoris sui speciem ñ que¬
rentis male dura est: quia in semet¬
ip̃a remanet frigida. at si arclere
iam ex desiderio ceperit ad sequen¬
dum quem diligit liquefc̃a ꝑ ignẽ
amoris currit. Fit desiderio anxia
uilescunt in seculo cuncta q̃ place¬
bant. nichil est quod extra condi¬
torem libeat. Et que prius delecta¬
bant animum. fiunt postmodum
uehementer onerosa. Tali q igne in
mente decoquitur rubigo culpe.
et succensus animus quasi auri
more quia ꝑ usum speciem ꝑdidit.
ꝑ incendium clarescit. Sequitur. ui¬
tina lingua angelus nuttius dici¬
tur. En ille ex passione sua nuntian¬
dus erat. qui et deus est ante scl̃a:
et homo in fine seculoꝵ. Quasi ad

Expanded text:
m dilatione deficiunt, desideria non fuerunt. Hoc amore arsit, quisquis ad veritatem pertingere potuit. Hinc namque David ait: Sitivit anima mea 1547 ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Hinc nos admonet, dicens: Quaerite faciem ejus semper . Hinis conditoris sui speciem non quaerentis male dura est, quia in semetipsa remanet frigida. At si ardere jam ex desiderio coeperit ad sequendum quem diligit, liquefacta per ignem amoris currit. Fit desiderio anxia, vilescunt in saeculo cuncta quae placebant, nihil est quod extra conditorem libeat, et quae prius delectabant animum, fiunt postmodum vehementer onerosa. Nihil mente decoquitur rubigo culpae, et succensus animus quasi auri more, quia per usum speciem perdidit, per incendium clarescit. 3. Ista tina lingua angelus nuntius dicitur, et ille ex passione sua nuntiandus erat, qui et Deus est ante saecula, et homo in fine saeculorum? Quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
Maria cum fleret inlinauit se et
prospexit in monumentum. Certe mo
numentũ uacuum uiderat. subla¬
tum dñm nuntiauerat. Quid est
quod se iterum indlinat. iterum
uidere desiderat: S amanti semel
asspexisse ñ sufficit. quia uis amo¬
ris intentionem multiplicat inqui¬

Expanded text:
Maria, cum fleret, inclinavit se, et Maria, cum fleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum. Certe jam monumentum vacuum viderat, jam sublatum Dominum nuntiaverat; quid est quod se iterum inclinat, iterum videre desiderat? Sed amanti semel aspexisse non sufficit, quia vis amoris intentionem multiplicat inqui
Abbreviated transcription (Latin):
maculas criminis: ⁊ uox ueritatis
impletur qua dicitur dimissa sũt
ei pecsata multa quia dilexit mul¬
tum. Que enim prius frigida pec¬
cando remanserat. postmodum a¬
mando fortiter arclebat. Nã postꝙͣ
uenit ad monumentum ibĩq cor¬
pus lñicum ñ inuenit sublatum
credidit. atq discipulis nuntiauit.
Qui uenientes uiclerunt: atq ita
ẽẽ ut mulier dixerat credicderũt. Et
de eis protinus scriptum est. abie¬
runt ergo discipuli ad semet ipsos.
ae deinde subiungitur. Maria aũ
stabat ad monumentum foris ꝑlo¬
rans. Qua in re pensandum est:
huius mulietis mentem quanta¬
uis accencderat amoris: que a mo¬
numento dñi etiam discipulis re¬
ceclentib ñ recedebat. Exquirebat¬
dñm quem ñ inuenerat: flebat
inquirende ⁊ amoris sui ignesuc¬
censa eius quem ablatum credi¬
dit ardebat desiderio. Unde conti¬
git ut eum sola tunc uicleret.
que remansit ut quereret: quia
nimirum uirtus boni opis per¬
dicitur. Qui autem ꝑseuerauerit

Expanded text:
minis: et vox Veritatis impletur, qua dicitur: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Quae enim prius frigida peccando remanserat, postmodum amando fortiter ardebat. Nam postquam venit ad monumentum, ibique corpus dominicum non invenit, sublatum credidit, atque discipulis nuntiavit. Qui venientes 1545 viderunt, atque ita esse ut mulier dixerat crediderunt. Et de eis protinus scriptum est: Abierunt ergo discipuli ad semetipsos. Ac deinde subjungitur: Maria autem stabat ad monumentum foris plorans . Qua in re pensandum est hujus mulieris mentem quanta vis amoris accenderat, quae a monumento Domini, etiam discipulis recedentibus, non recedebat. Exquirebat quem non invenerat, flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni operis perdicitur: Qui autem perseveraverit
Abbreviated transcription (Latin):
alias edidit. mortuis uitam. cecis ui¬
sum. paraliticis gressum: leprosis mũ¬
ditiam. surdis auditum. a demoni¬
b oppressis restituit sanitatẽ.Igrẽ
scĩssimus dñi amandus cursu fi¬
deli ꝑacto. repletus ꝙ omnium bo-¬
scĩssimi obitus sui die felicit̾ migra¬

Expanded text:
non ędidit, cum et mortuis vitam, caecis visum, paraliticis gressum, leprosis munditiam, surdis auditum, a daemonibus obpressis restituit sanitatem? Igitur sanctissimus Domini Amandus, cursu fideliter peracto, repletusque omnium bosanctissimi obitus die, feliciter migra
Abbreviated transcription (Latin):
Interea dagobertus rex amori mu¬
lierum plusqͣm oportebat deditus
iniuria de regno eius fuit expulsus.
Ille uero remotiora ꝑquirens loca. uer¬
bum dei gentib predicabat. Cumq
a ministris tandem fuisset reꝑtus. da¬
minum fecit. Cumꝙ finita oratione
nemo ex circumstante multitudine

Expanded text:
Interea Dagobertus rex, amore mulierum plus quam oportebat deditusiniuria de regno eius fuerat expulsus, atque remotiora perquirens loca, verbum Dei gentibus praedicabat. Cumque a ministris tandem fuisset repertus eminum fecit. Cumque, finitam orationem, nemo ex circumstante multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ei inobediens. ita omni corporis com¬
page paralisi lissolutus est: ut nec
manũ quidem uł pedem posset mo-¬
tres mittentes in nauim.ad mona¬
sterium cui uocabulum maiores in¬
diderunt helnonem:ad uirum dei
duxerunt amandum. Tunc sc̃s eidẽ¬

Expanded text:
 ita dicitur omni corporis conpage paralisi dissolutum, ut nec manum quidem vel pedem posset motres misso in navi ad monasterium, cui vocabulum maiores indidere Helnonem, ad virum Dei adduxerunt Amandum. Cumque, i
Abbreviated transcription (Latin):
uit extremum. Cum quidam cecus
mandi abluisset: statim uisum rece¬
pit. Quadam die dum uir dñi a¬
mandus in pago beluacensi u̾bũ
clñi predicaret. ꝑuenit ad quendam
locum eui uocabulum rossonto se¬
cus aronnam fluuium: erat q ibi
mulier quedam ceca. que auguria
dñi amandus eam ad se aduocans.
signum ꝙ crucis suꝑ oculos eius
imprimens: inuocato xp̃i nomine
pristine reddidit sanitati. instructã
qualiter se habere deberet relinquens.
Om̃ib dieb uite sue caste acsobrie

Expanded text:
utem'. Cumque hisdem caecus ua abluisset, statim, iubei. Quadam die, dum vir Domini Amandus in pago Belloacinse verbum Domini praedicaret, pervenit ad quendam locum, cui vocabulum est Rosonto, secus Oronnam fluvium, eratque ibi mulier quaedam caeca, quae longo iaDomini Amandus eam ad se advocans, signum crucis super oculos eius inprimens, invocatoque Christi nomine, pristinae reddidit sanitati; instructamque, qualiter se agere deberet, relinquens, omnibus diebus vitae suae caste atque sobrie
Abbreviated transcription (Latin):
aquitanie partib haut
procul a maris ocçeani litore.
ex xp̃ianis atꝙ inclitis parenti¬
b eclitus puer est. Pater eius se¬
renus nomine. genitrix uero a¬
mantia uocabatur. S cum iam
flagraret amore.patriam paren¬
tes q relinquensgiam insulam
que a littore occeani miaris qua-¬
draginta distat milib. felici na¬
uigans cursu. tantlem portum
monasterii petiit:ibiꝙ a fr̃ib
spiritalib cum magno receptus
est gau lio. Et quia sacras ab in¬
fantia lidicerat litteras. ex hoc
bat. Quaclam igitur die dum
ambularet. fit ei repente obuiã
mire magnitudinis seryens. Ter¬

Expanded text:
Aquitaniae partibus aut procul a maris Oceani litore ex christianis atque inclitis parentibus aeditus puer est. Pater eius Serenus nomine, genetrix vero Amantia vocabatur. Sed cum iam flagraret amore, patriam parentesque relinquens, Ogiam insulam, quae a litore Oceani maris quadraginta distat milibus, felici navigans cursu, tandem portum monasterii petiit, ibique a fratribus spiritalibus cum magno receptus est gaudio. Et quia sacras ab infantia didicerat litteras, ex hoc bat. 2. Quadam igitur die, dumambularet, fit ei repente obviam mirae magnitudinis serpens,
Abbreviated transcription (Latin):
quondam uariis tribulationib
cauit cor meum intra me:⁊in me
sctentia etiam uenerabili laurentio
xp̃i magnanimitate concaluit: ut
despectis ꝓprii corporis cruciatib.
insanissimo tortori suo triumphã¬
tis euis ignib letus illuderet. ue¬
re in meditatione eius insuꝑabili
exarsit ignis. qui odio ꝑfidie et
amore ueritatis accensus: apposi¬
tam sibi extrinsecus flãmam aut
ñ sensit aut uicit.

Expanded text:
quondam variis tribulationibusquondam variis tribulationibusaluit cor meum intra me, et in ntentiam etiam venerabili Laurentio Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non sensit, aut vicit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾paratur: ut ait patriarcha cdauid
uerbis martyrũ dicens. Transiuimꝰ
in refrigerium. Transibat ꝑ ignem
⁊ aquam beatus laurentius. cum
hinc eum mortifera mundi flam¬
ma torreret. hinc celestis irrigui ui¬
talis unda ꝑfunderet. Transibat
ꝑ ignem ⁊ aquam. cum uim fu¬
rentis incendii diuini fontis cle¬
mentia temꝑaret. Arclebat ergo lau¬
rentius. s uincebat ignis ille: de
quo ait saluator. Ignem ua mitt̾e
in terram. quem uolo ut ardeat. O
nius eiusdem q uiri ⁊ flammis
corpus urebat. ⁊ arclentis fidei calore
mens ignita feruebat: sicut loque¬
bantur ad inuicem euuangeliti¬
illi uiri licentes. Nonne cor nr̃m ar¬
dens erat in nobis in uia: ubi ergo
cor arder. flammã m̃bra ñ sentiũt.
ubi xp̃c ignis oꝑatur. diaboli ne-¬
cesse est uincatur incendium: ⁊ ubi
clei sp̃c feruet.frigida fit flamina
erudit. ñ ut nichil mali patiam᷑
in muncio:. s ut mundum multi¬
moda passione uincamus. Cecinit

Expanded text:
praeparatur, 242 ut ait patriarcha David praeparatur, 242 ut ait patriarcha David verbis martyrum dicens: Transivimus nos in refrigerium . Transibat per ignem et aquam beatus Laurentius, cum hinc eum mortifera mundi flamma torreret, hinc coelestis irrigui vitalis unda perfunderet. Transibat per ignem et aquam, cum vim furentis incendii divini fontis clementia temperaret. Ardebat ergo Laurentius, sed vincebat ignis ille de quo ait Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut ardeat . O nius ejusdemque viri et flammis corpus urebatur, et ardentis fidei calore mens ignita fervebat; sicut loquebantur ad invicem evangelici viri dicentes: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis in via ? Ubi ergo cor ardet, flammam membra non sentiunt; ubi Christi ignis operatur, diaboli necesse est vincatur incendium: et ubi Dei spiritus fervet, frigida fit flamma erudit, non ut nihil mali patiamur in mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit
Abbreviated transcription (Latin):
rib dedit. iusticie aũ quodut uir
prudentissimus. procurauit:ne
scõꝵ substantiam auaris mani¬
b sacrilegus occuparet. Iusticia eiꝰ .in.
ĩquit manet ĩ eternũ. Quomodo non
hec ei in eternum manebit iusticia.
quam ⁊ sco impleuit opere.⁊ glo¬
riosissimo martyrio consecrauit:
hoc itaq dolore furor gentilis ac¬
census. craticulã cõtinuo parat
ignitam: suꝑ quam cremandum
laurentium ꝑ m̃bra disscincderet.
ut indignationis sue flammas
impiis ignib uindicaret. Ardet
uritur. s regnum celi promissaq
dei fideli mente ꝑtractans: refrige¬
rio conscientie uictricis exultat. Nec
penali flexus incendio est:cuius
in pectore insuꝑabili scĩ sp̃c flam¬
ma feruebat.Nunquid cedere po¬
terat momentane corporis ustio¬
ni. cuius fides eternum gehenne
extinguebat ardorem: Uere incom¬
parabile salutaris huus fidei sacra¬
mentum. quo ꝑ tormenta beatitu¬
do queritur. et flaminis refrigeriũ

Expanded text:
ribus dedit: justitiae autem, quod ut vir ribus dedit: justitiae autem, quod ut vir prudentissimus procuravit ne sanctorum substantiam avaris manibus sacrilegus occuparet. Justitia, inquit, ejus manet in aeternum. Quomodo non haec in aeternum manebit justitia, quod et sancto complevit opere, et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor gentilis accensus craticulam continuo parat ignitam, super quam cremandum Laurentium per membra discinderet, ut indignationis suae flammas impiis ignibus vindicaret. 239 Ardet uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, cujus in pectore insuperabilis S. Spiritus flamma fervebat. At nunquid cedere poterat momentaneae corporis adustioni, cujus fides aeternum gehennae 240 exstinguebat ardorem? parabile salutaris fidei hujus sacramentum, quo per tormenta beatitudo quaeritur, et flammis refrigerium
Abbreviated transcription (Latin):
me sequeris: hoc est noli tristis eẽ
uelut apud seculum derelictus. nã
nec te ficles uita ꝙ tua tali morte
priuabit. Nulla te de meo transitu
quo ego gaudeo ꝑturbet anxietas.
quia et tu habiturus es de tua pas¬
sione leticiam. Uere beati laurentii
gła singularis. qui tantum de deo
suo consecutus est gr̃e: ut ei mar¬
tyr de martyrio ꝓphetaret.quem ꝓ
suoꝵ p̾rogatiua meritoꝵ ante ui¬
ctoria letificauit qͣm pugna terreret.
Ergo ut comꝑit ore sacerdotis ⁊ mar¬
tyris se quoq: omnimodis assumẽ¬
dum. congregatis inopum turbis
ecclesiasticum censum religiosa li¬
beralitate diuisit. Quam ꝓfundũ
sp̃ualis uiri ⁊ qͣm celeste consiliũ.
ut et egenis consuleret:⁊ multitu¬
dine consumente que dederat. in¬
ueniri ñ posset quod raꝑet ꝑsecu¬
tor. Illam nimirum secutus senten¬
tiam. disꝑsit ledit pauꝑib: iusticia
eius manet in eternum. Misericor¬
die fuit quod alimoniam paupe¬

Expanded text:
me sequeris: hoc est, noli tristis esse, me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio prophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dispersit, dedit pauperibus: justitia ejus manet in aeternum . Misericordiae fuit, quod alimoniam paupe
Abbreviated transcription (Latin):
anctum est fr̃es ac deo placi¬
tum. ut natale beatĩ laurentis
p̃cipua deuotione ueneremur. cuiu̾
radiantib flammis. uictrix in hunc
quoq diem toto orbe xp̃i choruis¬
car ecclesia. Qui cum in sede glori¬
osissimi patriarche diaconatus fun¬
geretur offitio: puritate innocen¬
tis uite. fortissime ꝙ mortis trium¬
phoi apłico se consortio copulauit.
Nec immerito eum apłoꝵ sũ paren
prelicamus. cui ⁊ castitas anĩmi
leuiticum ministẽrium dedit: et
plenitudo fidei martyrii contulit¬
.I. dignitãtem. Uenerabilis syxtus ro¬
mane urbis antistes. cum impie¬
tatem seuuientis mundi ꝑ tormen¬
ta suꝑaret. et regnis celestib iam¬
eẽt uicinus. uileret ꝙ eum pater¬
na de morte tristissimũ: ita illũ
sp̃n prescientie compellasse narrat᷑.
laurentium ñ de sacerdotis sui ui¬
ctoria habuisse tristiciam. s doluis¬
se quia ñ etiam ip̃e mundum cũ
suo pariter sacerdote uincebat. Noli
inquit fili mestus ẽẽ. post triduũ

Expanded text:
anctum est, fratres, ac Deo placitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse narratur:Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat. Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum