comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& lucifero solis dieiq exortũ ꝓmittente: uenit dñs.
& suꝑ ãbulans tumida freti terga cõprimit: qͥa cũ
pressuris obsita fragilitas humana pusillitatẽ ui¬
riũ suarũ considerat. nil erga se aliud quã tenebras
angustiarũ & estus cernit hostiũ confligentiũ. Cũ
uͦ mentẽ ad suꝑni lum̃ prȩsidii & ꝑpetuȩ dona retribu¬
tionis crexerit : quasi int̾ ũbras noctis repente ex¬
ortũ luciferi conspicit. qͥ diem ꝓximũ nunciet
Lucifer nanq cõplurimũ tres horas noctis id÷ totã
uigiliã matutinã illuminare ꝑhibet᷑. Aderitq
dñs. qͥ sopitis tẽptationũ ꝑiculis. plenã liberatis fidu¬
ciã suȩ ꝓtectionis attribuat. Sequitur¬
ambulantẽ. putauer̾ phantasma: ẽẽ. & exclamauer̃
Om̃s enĩ eũ uider̃. & turbati sunt. Adhuc heretici
putant fantasma fuisse dñm: nec uerã assũpsisse
carnẽ de uirgine. Deniq theodorus pharanitanus

Expanded text:
t lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, t lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiat. Lucifer namque cum plurimum tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur; aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, plenam liberatis fiduciam suae protectionis attribuat. Sequiturambulantem, putaverunt phantasma esse, et exclamaverunt. Omnes enim eum viderunt, et conturbati sunt. Adhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de virgine. Denique Theodorus Pharanitanus
Abbreviated transcription (Latin):
uincant adiuuat. & uictores in ȩternũ coronat. Unde
hic qͦq apte dicit᷑: qͥa uidit eos laborantes in remi¬
gando Videt quippe dñs suos laborantes in mari.
quãuis ipse positus in t̾ra: quia & si ad horã differ¬
re uidetur auxiliũ tribulatis impendere. nichilo¬
minꝰ eos ne intribulationib deficiant: suȩ respectu
pietatis corroborat: & aliquando etiã manifesto adiu-¬
torio uictis aduersitatib quasi calcatis sedatisq flu
ctuũ uoluminib liberat. sicut hic qͦq subsequent᷑ in¬
sinuatur cũ dicit᷑. Et circa quartã uigiliã no¬
ctis uenit ad eos: ambulans supra mare. Stationes
& uigiliȩ militares: interna horarũ spacia di uidunt᷑.
Quando gͦ dicit: quarta uigilia noctis uenisse ad eos
dñm: ostendit tota nocte piclitatos. & extremo tẽ
pore noctis auxiliũ eis prȩbitũ. Laborabant gͦ toto
noctis opacȩ tẽpore: sed diluculo apꝓpinquante :¬

Expanded text:
vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Unde vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Unde hic quoque aperte dicitur: Quia vidit eos laborantes in remigando. Videt quippe Dominus laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra: quia etsi ad horam differre videatur auxilium tribulatis impendere, nihilominus eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victuum voluminibus liberat. Sicut hic quoque subsequenter insinuatur, cum dicitur: Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, e
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uũ ad quietẽ patriȩ cȩlestis. quasi ad fidã litoris
stationẽ ꝑuenire conat᷑. Ui bene dicit᷑: quia nauis
erat in medio mari. & ipse solus in t̾ra: quia ñnun¬
quã ȩccła tantis gentiliũ pressuris ñ solũ afflicta.
sed & foedata. ẽ: ut si fieri posset: redẽptor ipsius
eã ꝓrsus deseruisse ad tẽpus uideret᷑. Unde . ẽ. illa
uox eiꝰ int̾ undas ꝓcellasq tẽptationũ terrentiũ
dep̃hensȩ. atq auxiliũ ꝓtectionis illius gemibun
do clamore quȩrentis. Ut quid dñe recessisti longe:
Despicis inopportunitatib in tribulatione: Quȩ
parit̃ uocẽ inimici ꝑsequentis exponit in sequentib
psalmi: subiciens. Dixit enĩ in corde suo. oblitꝰ ẽ. ds̃.
auercit faciẽ suã ne uideat infinẽ. Uerũ ille non
obliuiscit᷑ orationẽ pauꝑum. neq auertit faciẽ suã
aspantib in se: quinpotius & certantes cũ hostib ut

Expanded text:
spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pervenire conatur. Ubi bene dicitur, quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra. Quia nonnunquam Ecclesia tantis gentilium pressuris, non solum afflicta, sed et foedata est, ut si fieri posset redemptor ipsius eam prorsus deseruisse ad tempus videretur. Unde est illa vox ejus inter undas procellasque tentationum verrentium deprehensae, atdo clamore quaerentis: Ut quid, Domine, recessisti longe? Despicis in opportunitatibus, in tribulatione . Quae pariter vocem inimici persequentis exponit, in sequentibus psalmi subjiciens: Dixit enim in corde suo, Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usque in finem. Verum ille non obliviscitur orationem pauperum, neque avertit faciem suam a sperantibus in se: quin potius et certantes cum hostibus ut
Abbreviated transcription (Latin):
orando quęrit. hic a terrenis ad suꝑiora ꝓgrediens.
uerticẽ curȩ sullimioris ascendit. Qui uͦ de diui¬
tiis. aut de honore scłi. aut certe de inimici morce
sollicitus obsecrat: ipse in infimis iacens. uiles ad
dm̃ p̃ces mittit. Orat autẽ dñs ñ ut ꝓse obsecret:
sed ut ꝓme impetret. Nã & si omia posuerit pat̾ in
potestate filii. filius tam̃ ut formã hominis un¬
pleret obsecrandũ patrẽ putat. ẽẽ ꝓ nob̾ quia ad¬
trẽ iesum xp̃m. Si aduocatꝰ. ẽ: debet ꝓmeis int̾ue¬
nire peccatis. Nongͦ quasi infirmꝰ. sed quasi pius ob¬
secrat. Uis scire quia om̃ia quȩ uelit possit: Et ad¬
uocatꝰ. & iudex est. In altero pietatis officiũ: in alte¬
dens eos laborantes in remigando: erat enĩ uentus
contrarius eis. Lahor discipłorũ in remigando &
contrarius eis uentꝰ. labores scẽ ȩccłȩ uarios designat.
quȩ int̾ undas scłi aduersantis & immundorũ flatꝰ

Expanded text:
orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curae sublimioris ascendit. Qui vero de divitiis, aut de honore saeculi, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus, non ut pro se obsecret, sed ut pro me impetret. Nam etsi omnia posuerit in potestate filii; filius tamen, ut formam hominis impleret, obsecrandum patrem putat pro nobis, quia adtrem. si aduocatus est, debet pro meis interuenire peccatis. non ergo quasi infirmus, sed quasi pius obsecrat. uis scire quam omnia quae uelit possit? et aduocatus et iudex est. in altero pietatis officium, in altedcontrarius eis. Labor discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores sanctae Ecclesiae varios designat, quae inter undas saeculi adversantis, et immundorum flatus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ est bethsaida. Qđ cũ cognouissent turbȩ secute¬
sunt ulĩ. & excepit illos & cȩtera quȩ sequunt᷑ usq
ad cõpletã illa sacrȩ refectionis hystoriã. nisi forte
intelligamꝰ in co qđ lucas ait: in locũ desertũ qui. ẽ.
bethsaida. ñ ipsius uicinia ciuitatis sed loca deserti
ad eã ptinentis. ẽẽ. designata. Marces enĩ dic̃ aꝑte
tis constat. ẽẽ. notatas. Lucas uͦ qui ñ dicit in locũ de-¬
sertũ quȩ .ẽ. hethsaida. sed qui . ẽ. bechsaida: potest¬
manducasse panẽ turbas iuxta tyberiadẽ. & ascen¬
dentes nauẽ discipłos uenisse transmare in capharnaũ.
quȩ ambȩ ciuitates ingalilea sunt iuxta stagnũ ge¬
nesareth: qđ eciã tyberiadis a ciuitate tyberiade
uocat᷑. Et cũ dimisisset eos: abiit in montẽ ora¬
re. Non om̃is qui orat ascendit in montẽ: est enĩ ora¬
tio quȩ peccatũ facit. Sed qui bene orat. qui dñ

Expanded text:
qui est Bethsaida. Quod cum cognovissent turbqui est Bethsaida. Quod cum cognovissent turbquae sequuntur, usque ad completam sacrae refectionis historiam. Nisi forte intelligamus eo, quod Lucas ait in locum desertum, qui est Bethsaida, non ipsius viciniam civitatis, sed loca deserti ad eam pertinentis esse designata. Marcus enim dicit apertis constat esse notatos. Lucas vero, qui non dicit in locum desertum quae est Bethsaida, sed qui est Bemanducasse panem turbas juxta Tyberiadem et ascendentes navim discipulos venisse trans mare in Capharnaum, quae ambae sint civitates in Galilaea juxta stagnum Genezareth, quod etiam Tiberiadis a civitate Tiberiade vocatur. Et cum dimisisset eos, abiit in montem orre. Non omnis qui orat, ascendit in montem; est enim oratio quae peccatum facit. Sed qui bene orat, qui Deum
Abbreviated transcription (Latin):
inicians: cũ ii qui uirtutes admirabant᷑ regẽ cũ face¬
re uellent. fugit in montẽ orare. Cũ uͦ illi qͥuirtu¬
tib eiꝰ inuidebant eũ morti tradere disponerent.
occurrit ꝓmptus. & uinciendũ se crucifigendũq
furentib obtulit: euidenti nos informans exẽplo:
ut parati simꝰ ad aduersa scłi toleranda. cauti ad
blandim̃ta cũ forte arriserint declinanda. Et ne nos
ꝓsꝑa mundi si affluant emolliendo decipiant: cre-¬
bris adñõ p̾cib imploremꝰ. Prȩcedebant autẽ dñm
discipłi transfretũ ad bethsaidã quȩ ẽ ingalilea
ciuitas andreȩ & petri & phylippi apłorũ. prope
stagnũ genesareth: ut in locorũ libris inuenimꝰ
U bi merito mouet. quomꝰ dicat marcus ꝑacto disciplos
miraculo panũ uenisse transfretũ ad bechsaidã.: cũ
udeat᷑ dicere lucas. qđ in locis bethsaidȩ factũ fue¬
rit miraculũ illud memorabile & refectio cȩlestis
Ait enĩ. Assũptis illis secessit seorsũ in locũ desertũ.

Expanded text:
initians, cum ii qui virtutes ejus admirabantur, regem eum facere vellent, fugit in montem orare. Cum vero illi qui virtutibus ejus invidebant, eum morti tradere disponerent, occurrit promptus, et vinciendum se crucifigendumque furentibus obtulit, evidenti nos informans exemplo, ut parati simus ad adversa saeculi toleranda, cauti ad blandimenta cum forte arriserint, declinanda: et ne nos prospera mundi affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus imploremus. Praecedebant autem Dominum discipuli trans fretum ad Bethsaidam, quae est in Galilaea civitas Andreae et Petri et Philippi apstagnum Genesareth, ut in locorum libris invenimus. Ubi merito movet quomodo dicat Marcus peracto discipulos miraculo panum venisse trans fretum Bethsaidam, cum videatur dicere Lucas, quod in locis Bethsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile et refectio coelestis. Ait enim: Assumptis illis secessit seorsum in locum desertum,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s etiã si inuicẽ nesciant. ꝑ quẽ sit utriꝰq gr̃a coni¬
munis. ñ autẽ pocest sp̃s hominis. ẽe & huiꝰ & illiꝰ
ꝑ quẽ peccante altero & altero ñ peccante sit tamꝰ
culpa comunis. Ac ꝑ hoc potest paruulꝰ semel ex
parentũ carne generat᷑ : dĩ spũ regenerari. ut ex illis
obligatio contracta soluat᷑. ñ potest autẽ semel dĩ sp̃u
regeneratꝰ: ex parentũ carne. generari. ut obligatio
quȩ soluta est iterũ contrahat᷑. Et idõ semel ꝑceptã

Expanded text:
sciant. per quem sit utriusque gratia communis; non autem potest spiritus hominis esse et huius et illius, per quem peccante altero et altero non peccante sit tamen culpa communis. ac per hoc potest paruulus semel ex parentum carne generatus dei spiritu regenerari, ut ex illis obligatio contracta soluatur; non potest autem semel dei spiritu regeneratus ex parentum carne regenerari, ut obligatio, quae soluta est, iterum contrahatur. et ideo semel perceptam
Abbreviated transcription (Latin):
de sierar tũ c̃ter terese ad dm̃ ꝓpt̾iconu̾sionis
sacranĩtũ. qͥa & ipsa tesponsio ad celebrationẽ ꝑtinet
s̾ante rei. ñ a eidẽ rei uocabulo nuncupauit Itaq
ruulũ & si noncie si de illa quȩ incredentiũ uo¬
iuntate t̃sifait. iã toñ ipsi us fidei sacram̃tũ fidelẽ
fac̃. Hã sic̃ crede respondet᷑. ita etiã fideł uocat᷑. ñ rem
⁊ sã mente arinuendo. s ipsiũ reisacra iñtũ ꝑcipien¬
d cu autꝰ saꝑe hõ ceꝑit. ñ illud sacram̃tũ repetet sed in¬
telliget. eꝰq uerirati :i sona etiã uoluntate coaptabit᷑.
oc quã du n potest: ualebit sacram̃tũ ad eiꝰ tutelã adlis
corrariaᷤ potestates. & tantũ ualebit. ut si ante maĩoris
usũ ex hac uita emigrauerit. ꝑ ipsũ sacram̃tũ. cõmendan¬
te eccłȩ caritate. abilla condẽnatione que ꝑ unũ hõinẽ
intrauit inmundũ. xp̃ianoad iutorio li̾et᷑. Hoc qͥñcre.¬
Et & fieri ñ posse arbitrat᷑: ꝓfecto infideł. ẽ. & si habeat

Expanded text:
m, et convertere se ad Deum, propter conversionis sacramentum, quia et ipsa responsio ad celebrationem pertineantae rei non nisi eiusdem rei uocabulo nuncupauit. Itaque paruulum etsi nondum fides illa, quae in credentium uoluntate consistit, iam tamen ipsius fidei sacramentum fidelem facit. nam sicut credere respondentur, ita etiam fideles uocantur non rem ipsam mente adnuendo sed ipsius rei sacramentum percipiendo. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetet, sed intelleget eiusque ueritati consona etiam uoluntate coaptabitur. hoc quam diu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maioris usum ex hac uita emigrauerit, per ipsum sacramentum commendante ecclesiae caritate ab illa condemnatione, quae per unum hominem intrauit in mundum, Christiano adiutorio liberetur. hoc qui non credit et fieri non posse arbitratur, profecto infidelis est, etsi habeat
Abbreviated transcription (Latin):
dat indm̃ & qđ se conu̾tat addm̃. De inde tuascrip.¬
ia concludens: adiungis & dicis. Adistas gͦ questiones
peto hreuit᷑ responde digneris. ita ut ñ mͥ de c̃suetudine
pͣscribas s ratione reddas. His litteris tuis lectis & re.¬
ledis & qͣntũ sinebant tẽporis angustiȩ c̃sid̾atis recor.¬
dat sũ nebridiũ amicũ meũ. qͥ cũ. e̾e̾t rerũ obscNarũ
ad doctͥnã pietatis maxime ꝑtinentiũ diligentissimꝰ
& acerrimꝰ inqͥsitor: ualde oderat de quęstione magna
responsioñe breuẽ. & qͥsqͥs id poposcisset ȩgerrime fere.¬
bat. eũq si eiꝰ ꝑsona pateret᷑ uultu indignabundꝰ &

Expanded text:
dat in deum et quod se conuertat ad deum.\' deinde tua scripdat in deum et quod se conuertat ad deum.\' deinde tua scripta concludens adiungis et dicis: Ad istas ergo quaestiones peto breuiter respondere digneris, ita ut non. mihi de consuetudine praescribas, sed rationem reddas.\' His litteris tuis lectis et relectis et, quantum sinebant temporis angustiae, consideratis recordatus sum Nebridium amicum meum, qui cum esset rerum obscurarum ad doctrinam pietatis maxime pertinentium diligentissimus et acerrimus inquisitor, ualde oderat de quaestione magna responsionem breuem. et quisquis id poposcisset, aegerrime ferebat eumque, si eius persona pateretur, uultu indignabundus e
Abbreviated transcription (Latin):
II futurꝰ sit castꝰ uł sur nͣ sit futurꝰ. sine dubio res¬
indeo escio. &utrũ in eadẽ paruula ȩtate c̃stautꝰ
gicet aliqͥd boni uł mali. es. nescio. Si itaq de moribꝰ
ełsuturis nichil audes certi ꝓ mittere. & de ei p̾senti
pret diie. qͥa ẽ. illud qđ qñdo adbaptismũ offerunt᷑.
ei parentes tanquã fideductores respondent. & di-¬
iuI: illos facere qͦd illa etas cogitare ñ porest. aut si po-
ocultũ.ẽ: Int̾rogamꝰ enĩ eos a qͥbꝰ offerunt᷑. &
dicimꝰ. credit indm̃. de illa etate quȩ utrũ sit ds̃ ig¬
norat. Respondent credit. & ad cȩt̾a sic respondet᷑ sin-¬
gła que gerunt᷑. Unde miror parentes inistis rebꝰdã
sident᷑ ꝓ paruulo responde. ut dicant eũ face tanta
una. que ahora qua baptizat᷑ baptiratotꝰ ut̃rogat.
erit fir hescio ut rũ audeat aliqͥs dicere aliqͦd horũ.
erit aut ñ erit. sic̃ m̃ sine dubitatione respondet qͦđ cre¬

Expanded text:
rit, futurus sit castus uel fur non sit futurus, sine dubio resrit, futurus sit castus uel fur non sit futurus, sine dubio respondebis: Nescio, et utrum in eadem paruula aetate constitutus cogitet aliquid boni uel mali, dices: Nescio. si itaque de moribus eius futuris nihil audes certi promittere et de eius praesenti cogitatione, quid est illud, quod, quando ad baptismum offeruntur, pro eis parentes tamquam fidedictores respondent et dicunt illos facere, quod illa aetas cogitare non potest aut, si potest, occultum est? interrogamus enim eos, a quibus offeruntur, et dicimus: Credit in deum? de illa aetate, quae, utrum sit deus, ignorat; respondent: Credit; et ad cetera sic respondetur singula, quae geruntur. unde miror parentes in istis rebus tam fidenter pro paruulo respondere, ut dicant eum facere tanta bona, quae ad horam, qua baptizatur, baptizator interrogat; d horum erit aut non erit, sicut mihi sine dubitatione respondet, quod cre
Abbreviated transcription (Latin):
na ñ iterũ sunilit᷑ c̃secrandũ: qͥnͣt o poti incacholi t ex¬
cłia eciã ꝑstipule ministeriũ frum̃ta purganda pre¬
tant᷑ ut ad iasse societatẽ mediante area ediana uor
lllud autẽ nolo te fallat ut existimes reatꝰ uancuiaei
tibꝰ. e etiã aqͥb libet extͣ neis sic̃ adñis seriuili aliqͥn¬
do offerunt᷑. Et ñ nunꝙͣ mortuis parentibꝰ suis pat¬
ert᷑. nutriendi a qͥb libet: ñnunꝙͣ asacͥs uirginibꝰ
colligunt᷑. & ab eis offerunt᷑ adbaptismũ. quȩ certe
pͥos filios nec habeiert᷑ ullos. nec hab̾e disponunt. Ac
ꝑ hoc nichil aliud hic fieri uides. nͥ qͦd in euangłio scri¬
ptũ.ẽ. cũ dñs int̾rogasset qͥs illi alatronibꝰ sauciato &
seniuiuo incua de relicto ꝓximꝰ fuisset. Responsũ ẽ.
ꝓposuisse uisꝰ es in extremo inqͥsitionis tue. ea uide¬
licet intentione qͦ soles uehem̃t̾ cauere m̃daciũ. Si
c̃stituã inqͥs ante te paruulũ. & int̾rogẽ utrũ cũ creue¬

Expanded text:
n iterum similiter consecrandum: quanto potius in catholica Ecclesia etiam per stipulae ministerium frumenta purganda portantur, ut ad massae societatem mediante area perducantur? 6. Illud autem nolo te fallat, ut existimes reatus vinculum tibus, sed etiam a quibuslibet extraneis, sicut a dominis servuli aliquando offeruntur. Et nonnunquam mortuis parentibus suis parerunt nutriendos a quibuslibet, nonnunquam a sacris virginibus colliguntur, et ab eis offeruntur ad Baptismum; quae certe proprios filios nec habuerunt ullos, nec habere disponunt: ac per hoc nihil aliud hic fieri vides, nisi quod in Evangelio scriptum est, cum Dominus interrogasset quis illi a latronibus sauciato, et semivivo in via derelicto proximus fuisset; responsum est  quaestionem tibi proposuisse uisus es in extremo inquisitionis tuae ea uidelicet intentione, qua soles uehementer cauere mendacium. si constituam\', inquis, ante te paruulum et interrogem, utrum, cum creue
Abbreviated transcription (Latin):
namꝰ crastinã ł er dinã dñ passionẽ. cũ ille ante tam
multos anmos pasius sit nec õino n sent lulla urse cam¬
ta st Ddẽpe ipso die dm̃co dicimꝰ hodie dñs rae fusso¬
ut nos ita loqͤntes arguat eẽ mencitos nͥ qͥa istos dies sc.a
ea tͦ ipse dies qͥ ñ ẽ ipse sed reuolutione teporis simit e

Expanded text:
amus crastinam vel perendinam Domini passionem, cum ille ante tam multos annos passus sit, nec omnino nisi semel illa passio facta sit. Nempe ipso die Dominico dicimus: Hodie Dominusut nos ita loquentes arguat esse mentitos, nisi quia istos dies secundum dicatur ipse dies, qui non est ipse, sed revo
Abbreviated transcription (Latin):
rabilit̾  ad moneri. quid ipsi facere deb̾ent qͥ pꝰ
tantũ illud uefas sacram̃tis salutarib irruebant.
unde se utiq pęnitendo abstincre deb̾ent. Nec cũ
tale aliquid diuina ꝓuidentia ꝑ infantulos agit: ipsos
Slagere scienti ut ratione credendũ est. Neq enim
quia cuiꝰdã ꝓphe demenciã as̃ uoluit etiam asinam
loquente cohibere: idõ iã miranda est asinoꝵ sapi¬
entia. Porro si per animal irracionale sonuit aliaos
homini simillumũ qd intracło diuino non corsi as¬

Expanded text:
rabiliter admoneri, quid ipsi facere deberent, qui post rabiliter admoneri, quid ipsi facere deberent, qui post tantum illud nefas sacramentis salutaribus inruebant, unde se utique paenitendo abstinere deberent. nec cum tale aliquid diuina prouidentia per infantulos agit, ipsos id agere scientia uel ratione credendum est. neque enim, quia cuiusdam prophetae dementiam deus uoluit etiam asina loquente cohercere, ideo iam miranda est asinorum sapientia. porro si per animal inrationale sonuit aliquid homini simillimum, quod miraculo diuino, non cordi as
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidia. parentes sensimꝰ parricid.s Illi nob̾ eccła
matrẽ illi patrẽ dñm negauer̃: tit dũ partu & in¬
ꝓuidi & tanti facinoris ignari. ꝑ alios ad consor¬
d eriminis cungim aliena fraude caꝑeĩn hanc
defensionẽ ñ subnecteret ñ tustissima credet. &in
dĩ rudicto paruulis ꝓfuturã. Si eñi uere dẽ no
nichil fecimꝰ: anima quȩ peccauerit ipsa norietꝰ
nec illi ꝑibunt sub dĩ iusto iudicio. qͦ parendes suo
selere qͣntũ ad se ipsos attinet ꝑdidert. llud uero
qđ ineade cõmemorat᷑ epła. quandã paruulã
turbatis in fugã parentibꝰ nutrici derelictã.
atꝙ ab eadẽ nutrice demonũ sacrilegiis ĩpactã. pos¬
tea in ẽccła illatã sibi eucharistiã miris motibus
resptusse: i dõ m uidet᷑ diuinitꝰ factũ ne maiore
putarent nichil se in paraulos in illa tuiqͥtate pecea¬
re.ẜ potiꝰ intelligerent ꝑillũ significantẽ quiodã
modo gestũ corporis eoꝵ q̃ͥ loqui ñ poterant. se mu¬

Expanded text:
simus parricidas: illi nobis Ecclesiam matrem, illi patrem Dominum negaverunt, ut dum parvi et improvidi, et tanti facinoris ignari per alios ad consortium criminis jungimur, aliena fraude caperemur? Hanc defensionem non subnecteret, nisi justissimam crederet et in Dei judicio parvulis profuturam. Si enim vere dicitur, Nos nihil lecimus; Anima quae peccaverit, ipsa morietur, nec illi peribunt sub Dei justo judicio, quos parentes suo scelere quantum ad seipsos attinet, perdiderunt. 4. Illud vero quod in eadem commemoratur epistola, quamdam parvulam turbatis in fugam parentibus, nutrici derelictam, atque ab eadem nutrice daemonum sacrilegiis impactam, postea in ecclesia illatam sibi Eucharistiam miris motibus respuisse, ideo mihi videtur divinitus factum, ne majores putarent nihil se in parvulos in illa iniquitate peccare, sed potius intellegerent per illum significantem quodam modo gestum corporis eorum, qui loqui non poterant, se mi
Abbreviated transcription (Latin):
mi que ecciuerit. ipsi moriet᷑. Ut autẽ posic¬
regenerari ꝑ officiũ uoluntatis alienȩ: cũ offert᷑ c̃sẽ.¬
crandus: facit hoc unꝰ sp̃s. ex qͦ regenerat᷑ oblatus.
Non enĩ scriptũ. ẽ. nͥ quis renatꝰ fuerit ex parentũ
uoluntate: aut exofferentiũ uł ministrantium
fide sed nͥ qͥs renatꝰ fuerit ex aqua ce sp̃u sc̃o. Aqua
intrinsecus beneficiũ gr̃ȩ soluens uinculũ culpe
reconcilians bonũ nature: regenerant hominẽ
inuno xp̃o. ex uno adã generatũ Regenerans
gͦ sp̃s in maiorib offerentib & paruulo oblato rena
paruulũ mnaiores peccant. offerentes eũ atq obliga¬
re conantes demonũ sacrilegis uindis: ñ est anima
utrorunq cõmunis. ut etiã culpã possint habe.
cõmunẽ. Non enĩ sic cõmunicat᷑ culpa ꝑ alt̾iꝰ uolun¬
catẽ. quẽ ad modũ comunicat᷑ gr̃a ꝑscĩ sp̃s unita

Expanded text:
eccauerit, ipsa morietur. Ut autem possregenerari per officium uoluntatis alienae, cum offertur consecrandus, facit hoc unus spiritus, ex quo regeneratur oblatus. non enim scriptum est: <Nisi quis renatus fuerit ex parentum uoluntate\' aut \'ex offerentium uel ministrantium fide sed: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu. aqua intrinsecus beneficium gratiae, soluens uinculum culpae, reconcilians bonum naturae regenerant hominem in uno Christo ex uno Adam generatum. regenerans ergo spiritus in maioribus offerentibus et paruulo oblato renatparuulum maiores peccant offerentes eum atque obligare conantes daemonum sacrilegis uinculis, non est anima utrorumque communis, ut etiam culpam possint habere communem. non enim sic communicatur culpa per alterius uoluntatem, quem ad mod
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ ingressus ciuitatẽ primo tẽplũ adiit. formã
nob̾ religionis quã sequam᷑ p̃monstrat: ut cũ forte uillã
aut oppidũ aut aliũ quelibet locũ in quo sit domꝰ oratio¬
nis dõ consetrata intramꝰ. primo ad hanc diuertamꝰ:
& post quã nos dño ꝑ orationũ studia cõmendauerimꝰ.
sic deniꝙ adagenda ea ꝓpt̃ quȩ uenimꝰ tẽporalia negotia secedamꝰ.
Apppinquante aut̃ tẽpore passionis. apꝓpinquare uoluit
dñs loco passionis. ibiq ꝓximꝰ manere. ubi constituto
ac p̃finito ante scła tẽpore inueniri posset abeis ꝑ quos¬
sua sponte subiret. cuiꝰ hora ꝓximante intrepidus locũ
ora longe ante p̃dixerat. Notandũ uͦ quia hic introitꝰ
eiꝰ in ierłm ante quinq dies paschȩ. in qͦ mysteriũ sacrosc̃e
passionis suȩ implere decreuerat factus. e. Harrat emi
ioħes qd ante sex dies paschȩ uenerit bechaniã ubi cena ei

Expanded text:
 ingressus civitatem primo templum adiit, formam nobis religionis quam sequamur, praemonstrat, ut cum forte villam aut oppidum, aut alium quemlibet locum, in quo sit locus orationis, Deo consecrata intramus, primo ad hanc divertamus, et postquam nos Domino per orationum studia commendaverimus, sic deinde ad agenda ea propter quae venimus, temporalia negotia secedamus. Appropinquante autem tempore passionis, appropinquare voluit Dominus loco passionis, ibique proximus manere, ubi constituto ac praefinito ante saecula tempore inveniri posset ab eis per quossua sponte subiret: cujus hora proximante intrepidus locum rum suorum ora longe ante praedixerat. Notandum vero quod hic introitus ejus in Hierusalem ante quinque dies Paschae, in quo mysterium sacrosanctae passionis suae implere decreverat, factus est. Narrat enim Joannes, quod ante sex dies Paschae venerit Bethaniam, ubi coena ei
Abbreviated transcription (Latin):
dotes & scribȩ & seniores. & dicunt illi. Inqua pote-¬
state hȩc facis. & quistͥ dedit hanc potestatẽ ut ista
facias. Diuersis modis eandẽ quã supra calũniam
instruunt : qm̃ dixer̃ in beelt ebub principe demonio¬
rũ eicit hic demonia. Quando enĩ dicunt in qua pote¬
state hȩc facis: de dĩ dubitant potestate. & sub intelli
uolunt duboli esse qđ faciat. Addentes qͦq quis tͥ dedit
hane potestatẽ: manifestissime dĩ filiũ negant. quẽ pu¬
tant ñ suis sed alienis uirib signa facere. esus autẽ
respondens: ait Int̾rogabo uos & ego unũ uerbũ. & re¬
spondete mͥ: & dicã uob inqua potestate hȩc facia: Ba

Expanded text:
scribae, et seniores, et dicunt illi: In qua potestate haec facis? Et quis tibi dedit hanc potestatem ut ista facias? Diversis modis eamdem quam supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Quando enim dicunt, In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quae faciat. Addentes quoque: Quis tibi dedit hanc potestatem? manifestissime Dei Filium negant, quem putant non suis, sed alienis viribus signa facere. Jesus autem respondens ait: Interrogabo vos et ega unum verbum, et respondet
Abbreviated transcription (Latin):
dũ quȩ quȩrit. aut odio uł contẽptu ipsius ueritatis¬
indignꝰ. ẽ. cui debeant aꝑiri quȩ quęrit. Quorũ ꝓpt̾
unũ: dñs ait Adhuc multa habeo uob̾ dicere: sed ñ pote¬
stis illa portare modo. Propt̃ aliud uͦ: discipłis prȩcipit
Nolite sc̃m̃ dare canib: neq mittatis margaritas urãs an¬
past inauit homo & circiindedit sepẽ. & fodit lacũ. & ȩdi¬
ficauit turrẽ. & cȩtera. Homo iste qͥ pastinauit uineã:
ipse. ẽ. qͥ in alia parabola conduxit oꝑarios in uineã suã.
Qui plantauit uineã. de qua isaias plenissime ꝑcanticũ
loquit᷑ ad extremũ inferens. Uinea enĩ dñi sabaoth.
domꝰ isrł est & in psalmo. Vincã in qͥt de ȩgypto tran-¬
stulisti: eiecisti gentes & plantasti eã. Et sepẽ circunde¬
dit ei. uł murũ urbis. uł angłorũ auxilia. Et fodit
inea lacũ siue torcular. aut altare. aut illa torcula¬

Expanded text:
dum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatisdum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatisindignus est cui debeat aperiri quod quaerit. Quorum propter unustis illa portare modo . Propter aliud vero discipulis praecipit: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras an fodit lacum, et aedificavit turrim. Homo iste qui pastinavit vineam ipse est qui in aliqua parabola conduxit operarios in vineam suam. Qui plantavit vineam de qua Isaias plenissime per canticum loquitur, ad extremum inferens: Vinea Domini Sabaoth, domus est Israel. Et in psalmo, Vineam inquit de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes et plantasti eam. Et sepem circumdedit ei, vel murum urbis, vel angelorum auxilia. Et fodit in ea lacum, sive torcular, aut altare, aut illa torcula
Abbreviated transcription (Latin):
tia condẽnent᷑ At illi cogitabant secũ dicentes.
Si dixerimꝰ de cęlo: dicet nob. Quare gͦ ñ credidistis ei
quẽ confitemini de cȩlo habuisse ꝓphetiã: Michi testi¬
moniũ phibuit: & ab illo audistis in qua ista faciã po-¬
testate. Si dixerimꝰ ex hominib: timebant popłm.
om̃s enĩ habebant ioħem qͥa uere ꝓpħa esset. Uider̃¬
gͦ qđ libet horũ respondissent. in laqueũ sẽ casuros.
tim̃tes lapidationẽ. sed magis timentes ueritatis con¬
fessionẽ. Et respondentes: dicunt iesu. Nescimꝰ
Respondens iesus: ait illis. Neq ego dico uob. inqua
potestate hȩc faciã. Non uob̾ dico qđ scio qͥa ñ uultis
fateri qđ scitis Iustissime repulsi utiq confusi absces¬
serunt: & impletũ. ẽ. qđ in psalmo ꝑ ꝓpħam dic̃ ds̃ pat̃.
induã confusionẽ. Notandũ aut̃ quia duas ob causas
maxime scientia ueritatis. ẽ. occultanda quȩrentib.
cũ uidelicet is qͥ quęxit aut minꝰ capax. ẽ ad intelligen¬

Expanded text:
tia condemnentur. At illi cogitabant secum dicentes: Si dixerimus, de coelo, dicet nobis: Quare ergo non credidistis ei? Quem enim confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ista faciam potestate. Si dixerimus ex hominibus, Timemus populum. Omnes enim habebant Joannem, quia vere propheta esset. Viderlibet horum respondissent, in laqueum se casuros, timentes lapidationem, sed magis timentes veritatis confessionem. Et respondentes dicunt Jesu: Nescimus. Et respondens Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec faciam. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi, utique confusi abscesserunt. Et impletum est quod in psalmo per prophetam dicit Deus Pater: ejus induam confusione . Notandum autem quia duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus, cum videlicet is qui quaerit aut minus capax est ad intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
castra metabant᷑: ut ex om̃i parte ꝑ quadrũ ternȩ
trib manerent. qͥa primitiua nimirũ ȩccła quȩ
erat in iudea: undiq ꝑ circũ itũ sui credentib toto
orbe nationib spũalia dõ castra erat infide & con¬
fessione sc̃ȩ trinitatis fixura. Et ut mitteret
dicarent. Quib etiã cȩteras infirmitates curandi.
necnon & mortuos suscitandi: ut matheus euanglista
scribit contulit facultatẽ. ut ꝓmissorũ cȩlestiũ magni¬
tudini attestaret᷑ etiã magnitudo factorũ. Fidẽq uerbis
daret uircꝰ ostensa. & noua facerent qͥ noua p̾dicarent
U nde nunc qͦq cũ fideliũ numerositas excreuit intra
scãm ȩccłam: multi sunt qͥ uitã uirtutũ tenent. & si

Expanded text:
uadrum ternae tribus manerent . Quia primitiva nimirum Ecclesia quae erat in Judaea, undique per circuitum sui credentibus toto orbe nationibus, spiritalia Deo castra erat in fide et confessione sanctae Trinitatis fixura. Et ut mitteret aedicarent. Quibus etiam caeteras infirmitates curandi, nec non et mortuos suscitandi ut Matthaeus evangelista scribit contulit facultatem, ut promissorum coelestium magnitudini, attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui viam virtutum tenent
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑: si deest qđ intus oꝑet᷑ Nã iuxta magistri
gentiũ uocẽ: linguȩ insignũ st̃ ñ fidelib sed infide¬
lib Et imposuit sẏmoni nom̃ petrus. Non nunc
primũ sẏmoni petri cognom̃ indidit: uerũ longȩ
ante cũ a frẽ andrea ad se adductũ intuitꝰ dixit.
Tues symonfilius iohanna: tu uocaberis cephas qđ int̾¬
pretat᷑ petrus. Sed cũ uolens euangłista nomina. xiͦiͦ

Expanded text:
a magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Et imposuit Simoni nomen Petrus. Non nunc primum Simoni Petri nomen indidit, verum longe ante cum a fratre Andrea ad se adductum intuitus, dixit: Tu es Simon filius Joanna; tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus . Sed cum volens Evangelista nomina
Abbreviated transcription (Latin):
& clarescente futurȩ uitȩ gła. cũ fuerit cȩlũ nouũ &
t̾ra noua: tunc fiet qđ idem ꝓpħa dic̃ alibi. Et erit lux
lunȩ sic̃ lux solis. & lux soliserit septẽplicit̾ sicut lux
septẽ dierũ. Eł uirtutes quȩ st̃ incȩlis morebint᷑.
Quid mirũ homines qͥ & natura st̃ & sensu terrestres ad hoc
iudiciũ ꝑturbari. cuiꝰ aspectũ & ipsȩ geloꝵ uirtutes
hoc: anglicȩ trement potestates: Beato qͦq iob attestan¬
te qͥdic̃. Colũnȩ cȩli contremi scunt: & pauent ad nutũ
eiꝰ. Quid gͦ facient tabulȩ. quando trement colũnȩ : Quid
uirgula patit᷑ deserti. cũ cedrus parad ysi concutitur.:
ł tunc mittet angłos suos & congregabit electos suos a
quattuor uentis. a sũmo t̾rȩ usq ad sũmũ cȩli Aquattu

Expanded text:
 clarescente futurae gloria vitae, cum fuerit coelum novum et terra nova, tunc fiet quod idem propheta dicit alibi: Et erit lux luna sicut lux solis, et lux solis erit septempliciter sicut lux septem dierum. Et virtutes quae sunt in coelis movebuntur. Quid mirum homines, qui et natura sunt et sensu terrestres, ad hoc judicium perturbari, cujus aspectum et ipsae coelorum virtutes, hoc est angelicae trement potestates? Beato quoque Job attestante, qui ait: Columnae coeli contremiscunt, et pavent ad nutum ejus . Quid ergo facient tabulae, quando trement columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus paradisi concutitur? Et tunc mittet angelos suos, et congregabit electos suos a quatuor ventis, a summo terrae, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Unde imꝑfecta restat usq hodie ꝓphetia illa iohel.
qͥ cũ dixisset. sol conuertet᷑ in tenebras. addidit & luna
in sanguinẽ. ante quã ueniat dies dñi magnꝰ & manife-¬
stus: & qđ de die iudicii loquens isaias. & erubescet
inqͥt luna & confundet᷑ sol. cũ regnauerit dñs exerci-¬
tuũ in monte syon & in ierłm: & in conspectu senum

Expanded text:
. Unde imperfecta restat usque hodie prophetia illa Joel, qui cum dixisset: Sol convertetur in tenebras, addidit: Et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et manifestus . Et quod de die judicii loquens Isaias: Et erubescet inquit luna et confundetur sol, cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion et in Hierusalem, et in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
rant: quasi alieno eũ sensu locutũ esse credebant.
iuxta exemplũ eorũ qͥ sacram̃tũ carnis eiꝰ manducandȩ
& bibendi sanguinis ñ ferentes: aiebant. Durus ẽ. hic
sermo. Et quis eũ potest audire: & ꝓpterea retro abi-¬
erunt. & iã ñ cũ illo ãbulabant. Allegorice aut̃ in eo
qđ turba ad illũ conueniente frequenti ut furiosus
a suis contemnit᷑: salus credentiũ de gentib appbat᷑.
& inuidia iudeorũ ꝑfidiaq notat᷑. De quib ait ioħes.
n ꝓpria uenit. & sui eũ ñ receper̃. Multũ sane distat
int̾ eos qͥ uerbũ dĩ ꝓmentis tarditate ñ intelligunt.
& eos qui hoc qđ intelligunt de industria blasphemant
ac ꝑsequunt᷑. His & enĩ spes salutis adhuc si forte intel¬
lexerint restat. Illis autẽ qͥ nolentes intelligere ut bene
agant & iniquitatẽ meditant᷑ in cubili suo. quȩ spes
saluandi ultra remanet. cũ & hoc qđ ꝓ salute animȩ suȩ

Expanded text:
rant, quasi alieno eum sensu locutum esse credebant: rant, quasi alieno eum sensu locutum esse credebant: juxta exemplum eorum qui sacramentum carnis ejus manducandae et bibendi sanguinis non ferentes aiebant: Durus est hic sermo. Quis eum potest audire? Et propterea retro abierunt, et jam cum illo non ambulabant. Allegorice autem in eo quod turba ad illum conveniente frequenti, ut furiosus a suis contemnitur, salus credentium de gentibus approbatur, et invidia Judaeorum perfidiaque notatur. De quibus ait Joannes: In propria venit, et sui eum non receperunt . Multum sane distat inter eos qui verbum Dei pro mentis tarditate non intelligunt, et eos qui hoc quod intelligunt de industria blasphemant ac persequuntur. His etenim spes salutis adhuc, si forte intellexerint, restat; illis autem qui nolentes intelligere ut bene agant, et iniquitatem meditantur in cubili suo, quae spes salvandi ultra remanet, cum et hoc quod pro salute animae suae
Abbreviated transcription (Latin):
lutis cũ eis qͥ setũ erant ne uescendi quidẽ hora a so¬
latio uitȩ miseris impendendo libera maneret. Utinã
dñẽ ieSU & in nr̃i tẽporib ȩui tantũ gr̃ẽ tuis fidelib
largiaris: qͥ doctores suos assiduitatẽ discendi ñso¬
lũ ab appetitu carnaliũ uoluptatũ. uerũ etiã ñnun¬
quã abipsa qͦq panis cotidiani ꝑceptione p̃pediant
Sed quẽ turba frequentat externa: uideamꝰ quanti
hunc ꝓpinquorũ estimatio pend at. Sequitur.
⁊ cũ audissent sui: exierunt tenere eũ. Dicebant enĩ
qm̃ infurorẽ uersus. ẽ. Uere sic̃ ipse dicit alibi ñ ÷
ꝓ pha sine honore. nisi in patria sua & indomo sua
Quẽ enĩ exteri quasi auctorẽ uitȩ & sapientiã dĩ ad¬
ire. uidere & audire desiderant: hunc ꝓpinqui qua¬
si mĩtis impotẽ. ẽẽ. ligandũ decernunt. Quia enĩ
altitudinẽ sapientiȩ quã audiebant cape ñ pote¬

Expanded text:
lutis cum eis qui secum erant, ne vescendi quidem hora a solutis cum eis qui secum erant, ne vescendi quidem hora a solatio vitae miseris impendendo, libera maneret! Utinam, Domine Jesu, et in nostri temporibus aevi tantum gratiae tuis fidelibus largiaris, qui doctores suos assiduitate discendi, non solum ab appetitu carnalium voluptatum, verum etiam nonnunquam ab ipsa quoque panis quotidiani perceptione praepediant. Sed quem turba frequentat externa, videamus quanti hunc propinquorum aestimatio pendat. Sequitur, Et cum audissent sui, exierunt tenere eum, dicebant enim, quoniam in furorem versus est. Vere sicut ipse dicit alibi, Non est propheta sine honore, nisi in patria sua et in domo sua. Quem enim caeteri quasi auctorem vitae, et sapientiam Dei adire, videre, et audire desiderant, hunc propinqui, quasi mentis impotem, esse ligandum decernunt. Quia enim altitudinem sapientiae quam audiebant capere non pote
Abbreviated transcription (Latin):
Ordinatis autẽ inmonte apłis qui ad pͣdicandũ euangłiũ
mitterent᷑: apte subditur. Et ueniunt ad dõ¬
mũ. Electos nanq inmonte apłos. ad domũ redu¬
cit: quasi tacite eos admonens. ut post acceptũ apo¬
stolatus gradũ ad conscientiã suã redeant: & quo
ampliorẽ docendorũ curã susceper̃ popłorũ. eo sol-¬
lertius ipsi habitacula m̃tiũ suarũ considerando
penetrent: & nequid ibi forte qđ occulti inspectoris
oculos offendat inueniat᷑ sedula examinatione ꝑqui¬
rant. Sic aenĩ quisq sic ꝓrimũ rite regit si a suo pri¬
us corde studiosa exploratione quicqͥd inerat praui¬
tatis expurgat. Et conuenit iterũ turba: ita
ut ñ possent neq panẽ manducare. Oquã felix oc¬
cupatio saluatoris. quã beata frequentia turbȩ con¬
fluentis: cui tantũ studii ad audiendũ uerbũ dĩ.
tantũ fuit curȩ ad obtinendã salutẽ: ut auctori sa¬

Expanded text:
angelium angelium mitterentur, apte subditur: Et veniunt ad domum. Electos namque in monte apostolos ad domum reducit, quasi tacite eos admonens ut post acceptum apostolatus gradum ad conscientiam suam redeant, et quo ampliorem docendorum curam susceperunt populorum, eo solertius ipsi habitacula mentium suarum considerando penetrent, et ne quid ibi forte quod occulti inspectoris oculos offendat inveniatur, sedula examinatione perquirant. Sic etenim quisque, sic proximum rite regit, si a suo prius corde studiosa exploratione quidquid inerat pravitatis expurgat. Et convenit iterum turba, ita ut non possent neque panem manducare. O quam felix occupatio Salvatoris, quam beata frequentia turbae confluentis, cui tantum studii ad audiendum verbum Dei, tantum fuit curae ad obtinendam salutem, ut auctori sa
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretatione posuit. symon zelotes Chana qͥppe
zelus: chanancus dr̃ zelotes. id÷ emulator Iudas
aut̃ scarioth: aut a uico in qͦ ortus. ẽ. aut extribu
isachar p̃sagũ suȩ dãnationis uocabulũ sũpsit Isa¬
char quippe qđ dicit᷑ merces p̃ciũ ꝓditionis insinuat
S carioth aut̃ qđ memoria mortis int̾pretat᷑ arguit
cũ ñ repente ꝑsuasũ. sed meditatũ diutius dnĩcȩ
traditionis patrasse flagitiũ. Qui ñ ꝑ imprudentiã.
sed ꝑ ꝓuidentiã int̾ apłos eligit᷑. Quanta enĩ est ue-¬
ritas quã nec aduersarius minister infirmat.
Quanta moralitas dñĩ. qͥ periclitari apud nos iudiciũ
suũ quã affectũ maluit: Susceꝑat enĩ hominis
fragilitatẽ: & ideo nec has partes recusauit infirmi¬
tat̾is humanȩ. Uoluit deseri. uoluit prodi. uoluit
ab apło suo tradi: ut tu a sotio desertꝰ. a sotio ꝓditus.
modeste feras: tuũ errasse iudiciũ. ꝑdidisse beneficiũ.

Expanded text:
interpretatione posuit, Simon Zelotes. Chana quippe, interpretatione posuit, Simon Zelotes. Chana quippe, zelus. Chananaeus dicitur Zelotes, id est aemulator. Judas autem Scarioth, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Issachar, praesagium suae damnationis, vocabulum sumpsit. Issachar quippe, quod dicitur merces, pretium proditionis insinuat. Scarioth, autem quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius dominicae traditionis patrasse flagitium. Qui non per imprudentiam, sed per providentiam inter apostolos eligitur. Quanta enim est veritas, quam necQuanta moralitas Domini, qui periclitari apud nos judicium suum quam affectum maluit? Susceperat enim hominis fragilitatem et ideo nec has partes recusavit fragilitatis humanae. Voluit deseri, voluit prodi, voluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus, modeste feras tuum errasse judicium, perisse beneficium.
Abbreviated transcription (Latin):
in epła ad galathas: qͥa maria uxor alphei. soror
fuit mariȩ matris dñi. quã & mariã cleophe ioħes
euangłista cognominat. fortasse qͥa idẽ alpheus
etiã deophas est dictꝰ. uł ipsa maria defuncto post
natũ iacobũ alpheo. deophȩ nupsit. Quia uͦ iacob
merito filius alphei id÷ docti sit cognominatꝰ:
ipsi testant᷑ apłi qui eũ post dni passionẽ statĩ ieroso¬
limorũ ordinauer̃ ȩccłȩ. Iaddeus aut̃ ipse. ẽ: quẽ
lucas & in euangłio suo & in actib apłorũ iudã ia¬
cobi  nominãt: Erat enĩ fr̃ ia cobi frĩs dñi. ut ipse
in epła sua scribit. Unde etiã ipse fr̃ dñi uocabat᷑ at¬
testantib ciuib ipsius. qͥ de uircutib eiꝰ stupentes
aiebant. Nonne iste . ẽ. faber filius marie fr̃ iacobi.
& ioseph. & iudȩ & symonis: Et symonẽ chana¬
cũ additam̃to posuit: ad distinctionẽ symonis pe-¬
tri. & iudȩ iacobi. Symon autẽ chananeis a chana
uico galilex cognom̃ accepit. qđ euangłista lucas cũ

Expanded text:
istola ad Galatas: quia Maria uxor Alphaei soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, fortasse quia vel idem Alphaeus etiam Cleophas est dictus vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Quia vero Jacobus merito filius Alphaei, id est docti, sit cognominatus, ipsi testantur apostoli, qui eum post Domini passionem statim rordinaverunt Ecclesiae. Thaddaeus autem ipse est quem Lucas et in Evangelio suo, et in Actibus apostolorum Judam Jacobi nominat. Erat enim frater Jacobi fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit. Unde etiam ipse frater Domini vocabatur, attestantibus civibus ipsius, qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste est fabri filius et Mariae, frater Jacobi et Joseph, et Judae, et Simonis ? Et Simonem Chanamonis Petri et Judae Jacobi. Simon autem Chananaeus a Chana vico Galilaeae cognomen accepit, quod evangelista Lucas cum
Abbreviated transcription (Latin):
dici: cũ altitudinẽ dnĩcȩ uirtutis in resurrectione
celebrata. certa fide penetrauit. Notandũ sane
qđ apłorũ nomina describens euangłista matheus.
ita ponit Phylippus & bartholomeus. thomas &
matheus publicanꝰ. Cȩteri gͦ euangłistȩ in coniun¬
Ctione nominũ primũ ponunt matheũ. & postea

Expanded text:
dici, cum altitudinem dominicae virtutis in resurrectione dici, cum altitudinem dominicae virtutis in resurrectione celebratam certa fide penetravit. Notandum sane quod apostolorum nomine describens evangelista Matthaeus, ita ponit: Philippus et Bartholomaeus, Thomas, et Matthaeum publicanum. Caeteri evangelistae in conjunctione nominum, primum ponunt Matthaeum; et postea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tardauit. Pylippus os lãpadis suie lãpadarũ
int̾pretat᷑. Et recte. qͥa uocatꝰ a dño lum̃ gr̃ȩ quo
ipse incorde accensus atq illustratꝰ ẽ: confestĩ in¬
uento fr̃i ꝑ oris officiũ ꝓpinare studuit dicens
Quẽ scripsit moyses in lege & ꝓphȩ: inuenimꝰ iesom
filiũ ioseph a pazareth. Bartholomeus syrũ. ẽ. ñ
hebreũ: & int̾pretat᷑ filius suspendentis aquas
Qđ euident̾ filiũ dĩ sonat. qͥ pͣdicatorũ suorũ m̃tes
ad cȩlestia contẽplanda suspendit: ut quo celsa li¬
berius ꝑuolant. eo terrenorũ corda feracius dicto¬
rũ suorũ guttis inebrient. Matheus donatꝰ dr̃. ui
delicet quia magno dñi munere de theloneario ac
publicano. in apłi ẽ. & euangłistȩ delegatꝰ officiũ.
Thomas abyssus uł geminꝰ qđ est grece didimꝰ. Quȩ
utraq int̾pretatio. eiꝰ statui congruit. Didimꝰ & enĩ
recte uocari potuit. ꝓpt̾ dubiũ cor incredendo effe¬
ctu dnicȩ resurrectionis. Abyssus idẽ potuit iure

Expanded text:
n tardavit. Philippus os lampadis sive lampadarum interpretatur. Et recte, quia vocatus a Domino lumen gratiae, quo ipse in corde accensus atque illustratus est, confestim invento fratri per oris officium propinare studuit, dicens: Quem scripsit Moyses in lege et prophetae, invenimus, Jesum filium Joseph a Nazareth . Bartholomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur, filius suspendentis aquas, quod evidenter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum mentes ad coelestio contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Matthaeus donatus dicitur, videlicet quia magno Domini munere de teloneario ac publicano, in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus, quod est Graece Δίδυμος quae utraque interpretatio ejus statui congruit. Didymus etenim recte vocari potuit, propter dubium cor in credendo effectu dominicae resurrectionis. Abyssus idem potuit jure
Abbreviated transcription (Latin):
de trucidante gauisus . ẽ. contemnere. Iste ob amo¬
ris p̾cipui gr̃am quã uirginali gła ꝓmeruerat: suꝑ
redẽptoris sui pectꝰ incena recubuit. Et andreã.
& phẏlippũ. & barcholomeũ. & matheũ. & ihomã.
Andreas grecũ nom̃ ẽ & int̾pretat᷑ uirilis: ab eo qđ
grece uir appellat᷑ aner. Quo aptissime uocabulo
decorat᷑ ille : qͥ ad pͣdicationẽ ioħis mox agnũ dĩ seqͥ
uidere & audire curauit: & postmodũ ipsũ se uo

Expanded text:
de trucidante, gavisus est contemnere; iste ob amode trucidante, gavisus est contemnere; iste ob amoris praecipui gratiam quam virginali gloria meruerat, super Redemptoris sui pectus in coena recubuit. Et Andream et Philippum et Bartholomaeum, et Matthaeum, et Thomam. Andreas Graecum nomen est, et interpretatur virilis, ab eo quod Graece vir appellatur Ἀνήρ. Quo aptissime vocabulo decoratur ille qui ad praedicationem Joannis mox Agnum Dei sequi, videre et audire curavit,