comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei hic appellantur. de quib dici
ñ potest. omĩs qui facit peccatũ ser
uus peccati ẽ: et iterum. a quo enĩ
quis uincitur. eius et seruus ẽ. Si¬
cut peccata filiorum ñ nocent pa¬
tribus: sic peccata patrum ad fi¬
lios ñ redundant: sed anima quę
peccauerit ipsa morietur. ñ aboli¬
tione substantiȩ. sed ex eius con¬
sortio qui dicit. ego sum uita: et
alibi loquitur. omĩs qui uiuit et
credit in me. ñ morietur in ȩt̃nũ:
et am̃ amen dico uob̃. qui sermo¬
nem meũ custodierit: mortem ñ
uidebit in sempit̃num. Uita enĩ
nr̃a abscondita ẽ cum xp̃o in deo:
implebitur illud quod seriptum
ẽ. A men am̃ dico uobis. qui sermo¬
nem meũ audit. et credit ei qui mi¬
sit me : habet uitam ęt̃nam: et in
iudicium ñ uenit. sed transibit de
morte in uitam. Illud aut̃ quod
ad balaam dicitur. moriat᷑ anima
mea in animab iustorum: hunc
habet sensum: ut cuprat mori
in regione uiuentium. Non ẽ. ds

Expanded text:
Dei hi appellantur, de quibus dici Dei hi appellantur, de quibus dici non potest: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Et iterum: A quo enim quis vincitur, ejus et servus est . Sicut peccata filiorum non nocent patribus, sic peccata patrum ad filios non redundant; sed anima quae peccaverit, ipsa morietur: non abolitione substantiae, sed ex ejus consortio, qui dicit: Ego sum vita . Et alibi loquitur: Omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . Et: Amen, amen dico vobis: qui sermonem meum custodierit, mortem non videbit in sempiternum. Vita enim nostra abscondita est cum Christo in Deo :implebitur illud quod scriptum est: Amen amen dico vobis: qui sermonem meum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam: et in judicium non venit, sed transibit de morte in vitam . Illud autem quod a Balam dicitur: Moriatur anima mea in animabus justorum : hunc habet sensum, ut cupiat mori in regione viventium . Non es
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Uiuo ego dicit dñs ds̃ : si erit
uobis ultra parabola hȩe in prouer¬
bium in isrł. Ecce om̃s animȩ meę¬
 sunt. Ut anima patris: ita et ani-¬
⁊ ma filii mea ẽ. Anima quȩ peceaue¬
rit: ipsa morietur. La x. Uiuo ego¬
⁊ dicit adonay dñs: si fuerit ultrã ut
dicatur hȩc parabola in isrł: quia¬
⁊ om̃s anime meȩ sunt. Quomodo¬
÷ anima patris: ita et anima filii
mea ẽ. Anima quȩ peccauerit: ip¬
÷ sa morietur. Quid significet uiuo
ego dicit dñs. et parabola et pro¬
uerbium: supra plenius diximus.
Quȩ nequaquam dicetur in isrł: sed
nec possunt ꝑspicere ueritatem.
Om̃s inquit animȩ meȩ sunt uxta
creaturam. ñ iuxta meritũ: ut mo¬
yses apellatur homo dei: de quo
scriptum ẽ. oratio moysi hominis
dei: et helias qui ad quinquagin¬
ginta milium principem loque¬
batur: et si homo dei ego sum. des
cati et filius iniquitatis. ñ uocatur
homo dei: sicut seruus et famulus

Expanded text:
est. Vivo ego, dicit Dominus, si erit est. Vivo ego, dicit Dominus, si erit vobis ultra parabola haec in proverbium in Israel. Ecce omnes animae meae sunt: ut anima patris, ita et anima filii mea est. Anima quae peccaverit, ipsa morietur. LXX: Vivo ego, dicit Adonai Dominus, si fuerit ultra, ut dicatur haec parabola in Israel: quia omnes animae meae sunt. Quomodo anima patris, ita anima filii 202 mea est. Anima quae peccaverit ipsa morietur. Quid significet, Vivo ego, dicit Dominus, et parabola, vel proverbium, supra plenius diximus: quae nequaquam dicetur in Israel, sed nec possunt perspicere veritatem. « Omnes, inquit, animae meae sunt, » juxta creaturam, non juxta meritum. Ut Moyses appellatur homo Dei, de quo scriptum est: « Oratio Moysi hominis Dei. » Et Elias, qui ad quinquaginta militum principem loquebatur: « Si homo Dei ego sum, desccati, et filius iniquitatis, non vocatur homo Dei; sicut servu
Abbreviated transcription (Latin):
eius suscepit chanaan. Maledictꝰ
ait chanaan: seruus erit fratrum
suorum. Quȩ enam iusticia ẽ. ut pa-¬
ter peccauerit et in filium senten¬
tia proferatur: Necnon quod m
contrariam partem ponit apłs.
saluam eẽ. mulierem si filii eius
ꝑmanserint. in fide. et scĩtate. et
pudicicia : uidetur sententiȩ iusti¬
ciam ñ habere: ut si filii boni fue¬
rint et nepotes. saluentur paren¬
tes. Quanti enim parentes scĩ sunt.
et malos habent filios: et e con¬
sensum. cuncta acc̃ipienda quȩ su¬
pra diximus: peccata parentum
atq generantium. in ramis ñ in
radice pimiri. Hoc interim de pro¬
uerbio siue parabola sufficiat: quod
lex et propħȩ. hoc ẽ exoduis et hie¬
zechiel. immo ipse ds̃ qui et hic et
ibi locutus ẽ. nequaquam in senten-¬
tiis discrepare uideatur: aut hic cor¬
rigere. quod ibi maledixerit. Si quis
aut̃ uel meliorem uel alterum sen¬
sum potuerit reperire. qui contra
magis ad quiescendum sententię

Expanded text:
ejus suscepit Chanaam: Maledictus, ejus suscepit Chanaam: Maledictus, ait, Chanaan; servus erit fratrum suorum . Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et in filium sententia proferatur? Necnon quod in contrariam partem ponit Apostolus , salvam esse mulierem, si filii ejus permanserint in fide, et sanctitate, et pudicitia, videtur sententia justitiam non habere, ut si filii boni fuerint et nepotes, salventur parentes. Quanti enim parentes sancti sunt, et malos habent filios: et e consensum cuncta accipienda quae supra diximus, peccata parentum atque generantium, in ramis, non in radice puniri. Hoc interim de proverbio sive parabola dixisse sufficiat: quod Lex et Prophetae, hoc est, Exodus et Ezechiel, immo ipse Deus qui et hic et ibi locutus est, nequaquam in sententiis discrepare videatur, aut hic corrigere, quod ibi male dixerit. Si quis autem vel meliorem, vel alterum sensum potuerit reperire, qui contrarmagis acquiescendum sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
numerabiles aut̃ anni uitȩ illius.
& in alio loco: quis glorrabitur
castum se hab̾e cor: Et rursum:
astra quoq ñ sunt munda in con¬
spectu eius: et aduersus angelos
suos. ꝑuersum quid excogitãuit. Sin
aut̃ sublimis illa natura. peccato ñ
caret : quid dicendum ẽ de homi-¬
nib qui fragili carne circundati.
debent loqui cum apło: miser ego
homo quis me lib̾abit de corporẽ
mortis huius: Et illud: ut cũ omĩa
fecerimus. debeamus dicere serui
inutiles stius: quod debuimus fa¬
rit domũ. in uanum laboraueruit
qui ȩdificant eam: nisi dñs. custo¬
dierit ciuitatem. frustra uigila¬
bit qui custodit eam. Ad probati
onem huius rei. quod nequaquã
primus pulsus cogitationis. ĩmo
paruus mentis instinctus puniat᷑
a deo: sed si quod mente concepe¬
ris. oꝑe consũmes: illud de genesi
proferendum ẽ. Cham peccauit
irridens nuditatem patris: et sen¬
tentiam ñ ipse qui risit. sed filius

Expanded text:
numerabiles autem anni vitae illius. numerabiles autem anni vitae illius. » Et in alio loco: « Quis gloriabitur castum se habere cor? » Et rursum: « Astra quoque non sunt munda in conspectu ejus. Et adversus angelos suos perversum quid excogitavit. » Sin autem sublimis illa natura peccato non caret, quid dicendum est de hominibus, qui fragili carne circumdati debent loqui cum Apostolo: « Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? » Et illud: « Ut cum omnia fecerimus debeamus dicere, Servi inutiles sumus, quod debuimus faanum laboraverunt qui aedificant eam: nisi Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui custodit eam . Ad probationem autem hujus rei, quod nequaquam primus pulsus cogitationis, immo parvus mentis instinctus puniatur a Deo, sed si quod mente conceperis, opere consumes, illud de Genesi proferendum est: Cham peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse qui risit, sed filius
Abbreviated transcription (Latin):
et dentes filiorum obstupuerunt. ri¬
diculum ẽ et nullam habens conse¬
quentiam : sic miquum ẽ. atq ꝑuer¬
sum. peccare patres. et filios nepo¬
tesq cruciari. Sunt qui hoc quod
in exodo seriptum ẽ. reddens miqui¬
tates patrum suꝑ filios in terciam
et quartam generationem. ita edis¬
serant: ut ad animã sententiam re-¬
ferant: patrem in nobis leuem pun-¬
ctum sensuum. et incentiua uitioꝵ
ẽẽ. dicentes: filium uero. si cogitatio
peccatum conceperit: nepotem. si
quartam generationem. si ñ solum
feceris quod malum ẽ et scelestum.
sed in tuis scelerib glorieris: scđm
illud quod seriptum̃ ẽ. impius cum
dos stimulos cogitationum. quas
greci teotas niãc uocant. sine quib
nullus hominum eẽ. potest. nequa-¬
quam punit: sed si cogitata quis fa¬
cere decreuerit. aut ip̃sa quȩ fecit.
noluerit corrigere pęnitentia: tunc¬
Nullus hominũ sine peccato: ne si
unius quidem diei fuerit uita eiꝰ:

Expanded text:
et dentes filiorum obstupuerunt, riet dentes filiorum obstupuerunt, ridiculum est, et nullam habens consequentiam: sic iniquum est atque perversum peccare patres, et filios nepotesque cruciari. Sunt qui hoc quod in Exodo scriptum est: Reddens iniquitates patrum super filios in tertiam et quartam generationem, ita edisserant, ut ad animam humanam sententiam referant, patrem in nobis levem  Al. lenem punctum sensuum et incentiva vitiorum esse dicentes; filium vero, si cogitatio peccatum conceperit; nepotes, si quartam generationem, si non solum feceris quod malum est et scelestum, sed in tuis sceleribus glorieris, secundum illud quod scriptum est : Impius cum dos stimulos cogitationum, quas Graeci προπαθείας vocant, sine quibus nullus hominum esse potest, nequaquam punit; sed si cogitata quis facere decreverit, aut ipsa quae fecerit, noluerit corrigere poenitentia. UndNullus hominum sine peccato, nec si unius
Abbreviated transcription (Latin):
ad t̾ciam et quartam generatio¬
nem: sed signum miscđię. pęnã
differre peccati. Quando enim di¬
cit. dñs ds̃ miserator et misericors.
patiens et multe miserationis :
et infert. reddens miquitatẽ pa¬
trum suꝑ filios. et filios filiorum:
hoc indicat. quod tante sit clem̃
tiȩ ut ñ statim puniat. sed senten¬
tiam differat puniendi. Sin aut̃
umdicta peccantium differtur
in t̾ciam et quartam generationẽ:
cum iustis scĩsq quid amplius fa¬
cit : Sequitur. & seruans iustici¬
am et miscđiam in multa milia:
his qui custodiunt mandata eiꝰ.
et faciunt p̃cepta illius. Scriptũ
ẽ. in prouerbiis. Sicut uua acer¬
ba dentib noria ẽ. et fumus ocu¬
lis: sic miquitas his qui utuntur
ea. Ex quo ꝑspicuum ẽ: ñ alioꝵ
dolere dentes. et obstupescere:
sed eoꝵ qui uuam acerbam co-¬
mederunt. Est autem loci istius. hie
sensus. Quomodo si quis uelit dicere.
patres uuam acerbam comederunt.

Expanded text:
ad tertiam et quartam generatioad tertiam et quartam generationem, sed signum misericordiae poenam differre peccati. Quando enim dicit: Domine Deus miserator, et misericors, patiens et multae miserationis; et infert: 200 reddens iniquitatem patrum super filios, et filios filiorum, hoc indicat, quod tantae misericordiae sit, ut non statim puniat, sed sententiam differat puniendi. Sin autem vindicta peccantium differtur in tertiam et in quartam generationem, cum justis sanctisque quid amplius facit. Sequitur: Et servans justitiam et misericordiam in multa millia, his qui custodiunt mandata ejus, et faciunt praecepta illius. Scriptum est in Proverbiis: Sicut uva acerba dentibus noxia est, et fumus oculis: sic iniquitas his qui utuntur ea . Ex quo perspicuum est, non aliorum dolere dentes et obstupescere, sed eorum qui uvam acerbam comederint. Est autem loci istius hic sensus: quomodo si quis velit dicere: Patres uvam acerbam comederunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cram et quartam generationẽ : in¬
iustum uidetur: ut alius peccet.
et alius puniatur. Sed ex eo quod
sequitur his qui me oder̃t: cõmi¬
nationis siue p̃cepti scandalũ sol¬
uitur. Non enim ideo puniuntur
in t̾eia et quarta generatione. quia
deliquerunt patres eorum: cũ pa¬
tres potius qui fuert̃ peccatores
puniri debuerint : sed quia patrũ
extiterunt ȩmulatores: et odert̃
dm̃ hereditario malo. et impieta¬
te in ramos quoq de radice crescen¬
te. Solent in hoc loco hęretiei qui
uetus ñ recipiunt instrumentum:
contra creatorem dicere. Quam bo
nus et iustus ds̃ legis et propħa¬
rum. qui quiescens et silens ad pec¬
cata patrum: reddit his qui ñ pec¬
cauer̃t: iimo quanta in eo crude¬
litas: ut iram suam usq ad terci¬
am et quartam extendat generati¬
onem. Quib nos respondemus : et
in hoc dei creatoris clem̃tiam de¬
monstrari. Non enim truculentię
ẽ. et seueritatis. iram tenere usq

Expanded text:
tiam et quartam generationem, et intiam et quartam generationem, et injustum videtur, ut alius peccet, et alius puniatur. Sed ex eo quod sequitur: « His qui me oderunt, » comminationis sive praecepti scandalum solvitur. Non enim ideo puniuntur in tertia et quarta generatione, quia deliquerunt patres eorum, cum patres potius qui fuerunt peccatores puniri debuerint: sed quia patrum exstiterunt aemulatores, et oderunt Deum haereditario malo et impietate, in ramos quoque de radice crescente. Solent quoque in hoc loco haeretici qui vetus non suscipiunt Instrumentum, contra Crnus et justus Deus Legis et Prophetarum, qui quiescens, et silens ad peccata patrum, reddit his qui non peccaverunt; immo quanta in eo crudelitas, ut iram suam usque ad tertiam et quartam extendat generationem! Quibus nos respondebimus, et in hoc Dei Creatoris clementiam demonstrari. Non enim truculentiae est, et severitatis, iram tenere usque
Abbreviated transcription (Latin):
reddens miquitates patrũ suꝑ
filios. et suꝑ filios filiorum m ter¬
ciam et quartam generationẽ.
sic accipi debere quasi parabolam et
prouerbium: ut aliud in uerbis so¬
net. aliud in sensu teneat. Quod
in parabola quoq duarum aqui¬
larum : supra diximus. Unde et dñs
aꝑiam in parabola os meũ. loquar
ꝓͥpositiones ab mitio: et in euaN¬
gelio parabolam sementis et lolii
et sinapis. quod cum sit minimum
omĩum seminũ in magnã consurgit
arborem: ita proponit. ut aliud p̃¬
sentet in uerbis: aliud in sensib te¬
neat. Et nos usq in p̃sentem diem.
putabamus duo testimonia exodi
quȩ supra posuimus. non eẽ. para-
bolam. sed simplicem explicare sen¬
tentiam : et quamquam ñ auderemꝰ
qͥpprãdicere. nec uas fictile loqui
contra figulum. quare ita uel ita¬
me fecisti: tamen scandalum pati¬
ebamur occultum. quod iniustiera
uideretur dei alium peccare. et ali¬
um luere peccata. Si enim recddit
peccata patrum suꝑ filios. in ter-¬

Expanded text:
ates patrum super filios et super filios filiorum, in tertiam et quartam generationem sic accipi debere, quasi parabolam et proverbium, ut aliud in verbis sonet, aliud in sensu teneat, quod in parabola quoque duarum aquilarum supra diximus. Unde et Domininquit, in parabola os meum, loquar propositiones ab initio. » Et in Evangelio parabolam sementis et lolii et sinapis, quod cum sit minimum omnium seminum, in magnam consurgit arborem, ita proponit, ut aliud praetendat in verbis, aliud in sensibus teneat. Et nos usque in praesentem diem putabamus duo testimonia Exodi, quae suprbolam, sed simplicem explicare sententiam: et quanquam non auderemus quippiam dicere nec « vas fictile loqui contra figulum, Quare ita vel ita fecisti me? » , tamen scandalum patiebamur occultum, quod injustitia videretur Dei, alium peccare, et alium luere peccata. Si enim reddit peccata patrum super filios in ter
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuerit iustus. qui fecerit iudi¬
cium et iusticiam. suꝑ montes ñ co¬
mederit. et oculos suos ñ leuauerit
ad cogitationes domꝰ isrł. et uxorẽ
proximi sui ñ contaminauerit: et
ad mulierẽ fluentem sangume ñ¬
⁊ accesserit. et hominẽ ñ opp̃sserit:
pignus debitori reddiderit. et ra-¬
pinam ñ rapuerit : panem suum
esurienti dederit. et nudũ oꝑuerit
uestim̃to: pecuniam suam ad usurã

Expanded text:
fuerit justus, qui facit judicium et justitiam; super montes non comederit, et oculos suos non levaverit ad cogitationes domus Israel; et uxorem proximi sui non contaminaverit, et ad mulierem fluentem sanguine non accesserit; et hominem non oppresserit; pignus debitori reddiderit; et rapinam non rapuerit, panem suum esurienti dederit; et nudum operuerit vestimento; et pecuniam suam ad u
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Fili hominis. quid parabola
hȩc int̾ filios isrł dicentium: pa-¬
tres comedert̃ uuam a cerbam. et
dentes filiorum obstupuerunt.
hoc quod septuaginta dixerunt fi¬
li hominis: in hebraico ñ habetur.
Monet aut̃ scriptura diuina il¬
lud quod in exodo dictum ẽ ego
sum dñs ds̃ tuus. ds̃ ęmulatoꝵ.
qui reddo peccata patrum suꝑ fili¬
os. usq ad t̾ciam et quartam ge¬
nerationem his qui oderunt me.
iterum descendit dñs in nube.
et astitit iuxta moysen. et inuo¬
cauit moyses nomen dñi. et tran¬
siit dñs ante faciem eius et in¬
uocauit dicens: dñe ds̃ miserator
et misericors. patiens et multę
miscđiȩ et uerax. et iusticiam ser

Expanded text:
 parabola haec in filios Israel, dicentium: Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt? Hoc quod Septuaginta dixerunt, fili hominis, in Hebraico non habetur. Monet autem divina Scriptura illud quod in Exodo dictum est: Ego sum Dominus Deus tuus. Deus aemulator, qui reddo peccata patrum super filios, usque ad tertiam et quartam generationem his qui oderunt me, iterum: Descendit Dominus in nube et astitit juxta Moysen, et invocavit Moyses nomen Domini, et transiit Dominus ante faciem ejus, et invocavit eum, dicens: Domine Deus miserator et misericors, patiens et multae mi
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: pignus debitori reddiderit:
ꝑ uim ñ rapuerit: panem suum
esurienti dederit: et nudum oꝑuerit
uestim̃to: ad usuram ñ cõmodaue-¬
rit. et amplius ñ acccꝑit: ab iniqͥ¬
: tate auerterit manũ suam: iudici¬
um uerũ fecerit int̾ uirum et ui-¬
rum: in p̃ceptis meis ambulauerit:
et iudicia mea custodierit. ut faci¬
at ueritatem: hic iustus ẽ. uita ui-

Expanded text:
derit, per uim nihil rapuerit, panem suum esurienti dederit et nudum operuerit uestimento, ad usuram non commodauerit et amplius non acceperit, ab iniquitate auerterit manum suam, iudicium uerum fecerit inter uirum et uirum, in praeceptis meis ambulauerit et iudicia mea custodierit, ut faciat ueritatem, hic iustus est:. uit
Abbreviated transcription (Latin):
utasam euod
medio serpente
confosso. ñ reui¬
uiscerent hydrȩ
nouella planta¬
ria: et uixta fa¬
bulas poetarum scilla mortua.
nequaquam in me scyllei seui¬
rent canes. qui latrare ñ cessart:
et hereticis dei ꝑcussis mariui.
ne temptarentur si fieri potest
etiam electi. Heresis ipsa non
moritur: hereditariis contra nos
odiorum suorum catulis derelictis:
qui nr̃a simulantes. genitricis an¬
tiquȩ et pellicei ulixis uenena ñ
deserunt. Labiaq tantum melle
circum liniunt: et iuxta eloquia
scripturarum mollier̃t uerba sua
suꝑ oleum. ipsa aut̃ sunt racula:
et iacula ignita quę scuto fidei
repellenda simul. et extinguen¬
da sunt. Hȩc dixi filia cusfochiũ:
ut laborantem me in oꝑe propħa-¬
li. et hereticis resistentem. oratio¬
nib iuues: et sextum uolumen
explanationum in hiezechies. meo
ore. suo sensu dñs explicet. Cius¬
demq sp̃c gratia. quo prophetis
reuelata sunt quȩ scripta legimus.
nobis quoq disserentib reuelent᷑:

Expanded text:
utabam quod, medio serpente confosso, non reviviscerent hydrae novella plantaria, et juxta fabulas poetarum, Scylla mortua, nequaquam in me Scyllaei saevirent canes, qui latrare non cessant: et haereticis Dei percussis manu, ne tentarentur, si fieri potest, etiam electi Dei , haeresis ipsa non moritur, haereditariis contra nos odiorum suorum catulis derelictis, qui nostra simulantes, genitricis antiquae, et pellacis Ulyssis venena non deserunt: labiaque tantum melle circumlinunt; et juxta eloquia Scripturarum , mollierunt verba sua super oleum: ipsi autem sunt jacula, et jacula ignita, quae scuto fidei repellenda simul et exstinguenda sunt. Haec dixi, filia Eustochium, ut laborantem me in opere prophetali, et haereticis resistentem, orationibus juves, et sextum volumen Explanationum in Ezechiel, meo ore, suo sensu Dominus explicet; ejusdemque Spiritus gratia, quo prophetis revelata sunt quae scripta legimus, nobis quoque disserentibus revelentur,
Abbreviated transcription (Latin):
na ad uulgus ignobile: ne scĩficetur
popłs in stolis eoꝵ. Braue ẽ. multitu¬
dim. onus ultra uires susciꝑe : dicente
salomone. Laquens ẽ uiri: cito quid
de siuis scĩficare Cum enim uotũ fece¬
rit: subripit pęnitentia. Deniq et
natarei sponte se offer̃t̃ : et quicũq
aliquid uouerit. et ñ impleueritꝰ uoti
reus erit. Unde et de uidius loquitur.

Expanded text:
na ad vulgus ignobile, ne sanctificetur na ad vulgus ignobile, ne sanctificetur populus in stolis eorum. Grave est multitudini onus ultra vires suscipere, dicente Salomone: Laqueus est viri, cito quid de suis sanctificare: cum enim votum fecerit, surrepit poenitentia . Denique et Nazaraei sponte se offerunt: et quicumque aliquid voverit, et non impleverit, voti reus est. Unde et de viduis di
Abbreviated transcription (Latin):
pectu dm̃i. capita nr̃a oꝑire debemꝰ:
quia ñ iustificabitur m conspectui
dm̃ omĩs uiuens: et ab infantra cor
hominis appositum ẽ. ad malitiam.
Demiq et feminalib intrinsecus uti¬
mur: ne ulla in conspectu dei pollu¬
tȩ conscientiȩ et oꝑe nuptiali appa¬
reat turpitudo. Quib feminalib ac¬
eigi uult et saluator apłos : dicens.
bos ur̃os in ueritate: et mutatores
xp̃i. audiant illud quod de eo scrip¬
tum ẽ Erit iustiera acemetꝰ lumbos:
et ueritate circundatꝰ latera. Et hac ip¬
sa zona qui sc̃s ẽ. et ad uirtutum culm̃
ascenderit. nequa qͣm uiolent̃ astrin¬
gitur: ne inuitꝰ bonum continentiȩ ob¬
seruare uideatur. et in sudore uultꝰ sui
comedere panẽ: sed p̃ceptum dm̃ face¬
re uoluntate. Deinde qͣndo foras egre¬
ditur et miscet se popło. sacerdotalia
uestim̃ta deponit in gazofilacio. iN
quo dm̃ diuitiȩ conseruant᷑: et aliis
utunt᷑ uestib sacerdotes. aliaq doctri¬

Expanded text:
pectu Domini, capita nostra operire debemus: pectu Domini, capita nostra operire debemus: Quia non justificabitur in conspectu Domini omnis vivens . Et: Ab infantia cor hominis appositum est ad malitiam. Denique et feminalibus intrinsecus utimur, ne ulla in conspectu Dei pollutae conscientiae et operis nuptialis appareat turpitudo. Quibus feminalibus accingi vult Salvator apostolos, dicens: bos vestros in veritate . Et imitatores Christi audiunt illud, quod de eo scriptum est: Erit justitia accinctus lumbos, et veritate circumdatus latera . Et hac ipsa zona, qui sanctus est et ad virtutum culmen ascenderit, nequaquam violenter astringitur: ne invitus bonum continentiae observare videatur, et in sudore vultus sui comedere panem, sed praeceptum Domini facere voluntate. Denique quando foras egredietur, et miscet se populo, sacerdotalia vestimenta deponit in gazophylacio, in quo dominicae divitiae conservantur: et aliis utuntur vestibus sacerdotes, aliaque doctri
Abbreviated transcription (Latin):
taꝰ de quib scriptum ẽ. Et iħs erat
indutꝰ uestib sordidis: quę postea de¬
ponit scriptura dicente. A uferte ab¬
eo uestim̃ta sordida: et induite eum po-¬
dere et reliqua. Quod aut̃ sequitur. uit¬
tȩ siue cidares lineȩ erunt in capitib
eoꝵ. puto coronam ostendere gr̃ãrum.
de qua scriptum ẽ. Coronam enim grã¬
rum: suscipiet tuus uertex. Nec illud
nob̾ de oꝑto et nudo capite fiat que¬
stio: quod apłs loquitur. Mulier de
deri aut radi: oꝑratur. Uir enim ñ
debet oꝑire caput. cum sit imago et
głra dei : mulier aut̃ głia ẽ. uirĩ. Si
enim uiroꝵ ẽ. ñ oꝑire caput : udet᷑
ẽẽ. contrarium. quomodo nẽ sacerdo
tes capita tenui uel cidare oꝑire ui¬
beantur. Sed si legamꝰ diligentiꝰ. ex su¬
ꝑiorib soluentur p̃sentia: sup᷑ enim
dicitur. qͦndo ministrant in portis
atrii interioris. et intrinsecus. Si enm
ingrediamur ad scã. et stemꝰ in cons¬

Expanded text:
nta, de quibus scriptum est: Et Jesus erat nta, de quibus scriptum est: Et Jesus erat indutus vestibus sordidis : quae postea deponit, Scriptura dicente: Auferte abeo vestimenta sordida, et induite eum podere, et reliqua. Quod autem sequitur: Vittae, sive cidares lineae erunt in capitibus eorum, puto coronam ostendere gratiarum, de qua scriptum est: Coronam enim gratiarum suscipiet tuus vertex . Nec illud nobis de operto et nudo capite faciet quaestionem, quod Apostolus loquitur: Mulier debderi aut radi, operiatur. Vir enim non debet operire caput, cum sit imago et gloria Dei: mulier autem gloria viri est . Si enim virorum est non operire caput, videtur esse contrarium, quomodo nunc sacetes capite tenus, vel cidare operti videntur. Sed si legamus diligentius, ex prioribus solventur praesentia: supra enim dicitur, quando ministrant in portis atrii interioribus et intrinsecus: si enim ingrediamur ad sancta, et stemus in cons
Abbreviated transcription (Latin):
mittendus ẽ. lector. Neq enim pos¬
sumus latam materrã. breui sermone
comp̃hendere. Hȩc uestim̃ta proprio
nob̾ labore conficimꝰ. quȩ texta sunt
desuꝑ. qualem et dñs habebat tumcã.
quȩ scindi ñ potest. Q uib induimur.
quando secreta dm̃i et archana cog¬
noscimꝰ : et habemꝰ sp̃m qui scrutatur
etiam alta et profunda dei. quȩ ñ sunt
monstranda uulgo. nec proferenda ad
tudim p̃paratus: ne si maiora se aci¬
dierint. maiestatẽ scientiȩ ferre non
possint: et quasi solido suffocent᷑ ci¬
bo. qui ad huc lacte infantiȩ nutrien¬
di st̃. Esse aut̃ e contrario pessima ue¬
stim̃ta. docet scriptura diuma: ut ẽ.
illud quod in psalmis de iuda prodi-¬
tore cantat᷑. In dutus ẽ. maledictione:
sicut uestim̃to. & post paululũ. Fi¬
at ei sicut uestim̃tum quo circunda¬
tur : et sicut zona qua semꝑ accin-¬
gitur. Unde et dñs qui pro nob̾ do¬
luit. et nr̃a peccata portauit : in za¬

Expanded text:
mittendus est lector. Neque enim posmittendus est lector. Neque enim possumus latam materiam brevi sermone comprehendere. Haec vestimenta proprio nobis labore conficimus, quae texta sunt desuper, qualem et Dominus habebat tunicam 549 quae scindi non potuit ; quibus induimur, quando secreta Domini et arcana cognoscimus, et habemus spiritum qui scrutatur etiam alta et profunda Dei, quae non sunt monstranda vulgo, nec proferenda ad tudini praeparatus: ne si majora se audierint, majestatem scientiae ferre non possint, et quasi solido suffocentur cibo, qui adhuc lacte infantiae nutriendi sunt. Esse autem econtrario pessima vestimenta, docet Scriptura divina, ut est illud quod in Psalmis de Juda proditore cantatur: Indutus est maledictione sicut vestimento . Et post paululum: Fiat ei sicut vestimentum, quo circumdatur, et sicut zona qua semper accingitur. Unde et Dominus qui pro nobis doluit, et nostra peccata portavit, in Za
Abbreviated transcription (Latin):
decorq seruetur : ne scilicet ascenden¬
tes altaris gradus et in ministerio
discurrentes. reuelent turpitudinẽ.
Rasa capita habet suꝑstitio genti
um. Quȩ umuersa. quid uixta sen¬
sum indicent sp̃ũalem : sequentia
uerba monstrabunt. Esse indum̃¬
ta scã et spĩralia docet apłs: diceNs.¬
loco: indinte uos uiscera miscđie. bo¬
nitatis. humilitatis. mansuetudinis :
et patientię. & iterum. E xpoliate ue¬
terem hominẽ cum oꝑib suis : et in¬
dinte nouum qui renouatur in sci-¬
entia. iuxta imaginem creatoris.
Quod et illud significare puto. Opor¬
tet enim corruptiuum hoc induere in¬
corruptionem: et mortale hoc indue¬
re ĩmortalitatem. Cum aut̃ corrupti¬
uum hoc indutum fuerit incorruptio¬
ne. et mortale hoc ĩmortalitate: tune
fiet sermo qui scriptus ẽ. et reliqua.
De sacerdotalib uestib. in exodo plemꝰ
scriptum ẽ: et nos olim edidimus li¬
brum. ad cuius int̃pretationẽ diligeis

Expanded text:
decorque servetur: ne scilicet ascendendecorque servetur: ne scilicet ascendentes altaris gradus, et in ministerio discurrentes, revelent turpitudinem. Rasa capita habet superstitio gentilum. Quae universa quid juxta sensum indicent spiritualem, sequentia verba monstrabunt. Esse indumenta sancta et spiritualia, docet et Aposloco: Induite vos viscera misericordiae, bonitatis, humilitatis, mansuetudinis, et patientiae . Et iterum: Exspoliati vetere homine cum operibus ejus, et induti novo qui renovatur in scientiam, juxta imaginem Creatoris ; quod et illud significare puto: Oportet enim corruptivum hoc indui incorruptionem, et mortale hoc indui immortalitatem. Cum autem corruptivum hoc indutum fuerit incorruptionem, et mortale hoc immortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est, et reliqua. De sacerdotalibus vestibus in Exodo plenius scriptum est : et nos olim edidimus librum , ad cujus interpretationem diligens
Abbreviated transcription (Latin):
dendum caput. ut rasoꝵ similes ẽẽ
indeamur: sed in tantum capillos
dimittendos. ut oꝑta sit cutis. Uel
certe. sẽꝑ discimꝰ sacerdotes oꝑire capita
sua: nixta illud uirgilianum: pur¬
pureo uelare comas adoꝑtus ami¬
ctu. Sed hȩc uiolenta interp̃tatio
ẽ. Uinum aut̃ ñ solum in ministerio
sacerdotes ñ bibent atq leuitȩ: sed
ne ingressuri quidem scã scõꝵ: ne op¬
primãtur mens. et sensus crassiorfiat.
Unde et apłs : bonum ẽ. inquit ui-¬
num ñ bibere: et carnem ñ mandu¬
care. Ꝙ in alio loco: et unnum in
quo ẽ luxtiria. Manducauit enim
popłs et bibit : et surrexert̃ ludere.
Quodq concedit timotheo ut umũ
cur hoc concesserit. Propter stoma¬
chum inquit: et frequentes infirmi-
sacerdotes: ñ solum intrinsecus. sed
et extrinsecus. P orro religio diuina
alterum habitũ habet in ministerio:
alterum in usu uitaq cõmuni. Femi¬
nalia recte assumuntur. ut honestas

Expanded text:
dendum caput, ut rasorum similes esse dendum caput, ut rasorum similes esse videamur: sed in tantum capillos dimittendos, ut operta sit cutis. Vel certe semper sacerdotes operire capita sua juxta illud Virgilianum: Purpureo velare comas, adopertus amictu. Sed haec violenta interpretatio est. Vinum autem non solum in ministerio sacerdotes non bibent atque Levitae: sed ne ingressuri quidem sancta sanctorum, ne opprimatur mens, et sensus crassior fiat. Unde et Apostolus: Bonum est, inquit, vinum non bibere, et carnem non manducare . Et in alio loco: Et vinum, in quo est luxuria . 548 Manducavit enim populus et bibit, et surrexerunt ludere. Quodque concedit Timotheo, ut vini cur hoc concesserit: propter stomachum, inquit, et frequentes infirmitasacerdotes non solum intrinsecus, sed et extrinsecus. Porro religio divina alterum habitum habet in ministerio, alterum in usu vitaque communi. Feminalia recte assumuntur, ut honestas
Abbreviated transcription (Latin):
qui necdum fuerat scĩficatus: nec
se p̃parauerat in scĩficationẽ tem¬
pli. ut sit dm̃ natareus. Per quȩ dis¬
cimiꝰ. ñ cotidianis et quib libet pro
usu uite cõmunis pollutis uestib.
nos ingredi debere in scã scõꝵ sed
munda conscientia et mundis ue
stib tenere dnĩ sacram̃ta. Qđ aut̃
sequitur. caput aut̃ suum non ra¬
dent. neq comã nutrient. sed ton¬
dentes atcondebunt capita sua:
ꝑspicue demonstratur. nõ rasis ca
pitib sicut sacerdotes cultoresq
ysidis atq serapidis nos eẽ. debere
nec rursum comã dimittere. quod
proprie luxuriosoꝵ ẽ barbaroꝵq
⁊ militantiũ : sed tit honestus ha¬
bitus sacerdotum. facie demonstre¬
tur. Pro quo dixere septuaginta.
capita sua ñ radent. et com̃as su¬
as ñ ad p̃ssum tondebunt : sed oꝑi¬
entes oꝑient capita sua. Iuxta quod̾
discimus. nec caluiciem nouacula
ẽẽ. faciendam: nec ita ad pressũ ton¬

Expanded text:
qui necdum fuerit, sanctificatus, nec qui necdum fuerit, sanctificatus, nec se praeparavit in sanctificatione templi, ut sit Domini Nazaraeus. Per quae discimus non quotidianis et quibuslibet pro usu vitae communis pollutis vestibus nos ingredi debere in sancta sanctorum: sed munda conscstibus tenere Domini sacramenta. Quod autem sequitur: Caput autem suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondebunt capita sua, perspicue demonstrapitibus, sicuti sacerdotes cultoresque Isidis atque Serapidis nos esse debere, nec rursum comam dimittere, quod proprie luxuriosorum est, barbarorumque et militantium. Sed ut honestus habitus sacerdotum facie demonstretur. Pro quo dixere Septuaginta: « Capita sua non radent, et comas suas ad pressum non tondebunt, sed operientes operient capita sua. » Juxta quod discimus nec calvitium novacula esse faciendum, nec ita ad pressum ton
Abbreviated transcription (Latin):
rius. Primũ. historie uerba panden¬
da sunt. Inter cetera quȩ sacerdoti¬
bus p̃cepit sermo dñicus: hoc qͦq
obseruandum iubet. ut in ipsis
portis interioris atrii. uestib id ÷
stolis lineis induantur: nec utan
terioris qͣm intrinsecus. hoc ẽ. it
sequitur iuxta septuaginta et ñ
acemgentur uiolenter. ꝓ quo aqͥ¬
la et simmachus transtulerẽ iN
sudore: theodotio ipsum uerbum
hebraicum exprimens posuit in
iete aquila et secunda editio bu
ter arcte atq constricte instar um¬
ctoꝵ ẽẽ cingendos: ne in ministe¬
riis sacerdotalib atq leuiticis in¬
habiles fiant: et tenere et cedere
uetimas. attrahere quoq neque¬
ant atq discurrere. Et quia simtil
p̃ceꝑat quib uestib uti debent
sacerdotes. quando intrinsecus in mi¬
nisteriis st̃: rursum iubet ut egredi
entes in gazofilacuis siue exedris scõꝵ
exuant sẽ pristinis uestib et indu¬
antur aliis: ne si scãs uestes habue¬
rint scĩficent popłm foris positũ.

Expanded text:
verba pandenda sunt. Inter caetera quae sacerdotibus praecipit sermo Dominicus, hoc quoque observandum jubet, ut in ipsis portis interioris atrii, vestibus, id est, stolis lineis induantur: nec utantterioris, quam intrinsecus, hoc est, insequitur juxta Septuaginta: Et non accingentur violenter, pro quo Aquila et Symmachus transtulerunt, in sudore: Theodotio ipsum verbum Hebraicum exprimens, posuit in JEZE  : Aquilae secunda editio, BUter, arcte atque constricte instar vinctorum esse cingendos, ne in ministeriis sacerdotalibus atque Leviticis inhabiles fiant, et tenere et caedere victimas, attrahere quoque nequeant atque discurrere. Et quia semel praeceperat quibus vestibus uti deberent sacerdotes, quando intrinsecus in ministeriis essent, rursus jubet ut egredentes in gazophylaciis sive in exedris sanctorum se exuant pristinis vestibus, et induantur aliis, ne si sanctas vestes habuerint, sanctificent populum foris positum,
Abbreviated transcription (Latin):
meũ: licet cum popło isrł eẽ. iidea¬
tur. Leuitȩ aut̃ hoc ẽ sacerdotalis
gradus. qui longe recessert̃ a me
in errore filioꝵ isrł. et secuti sunt
idola: portabunt iniquitatẽ suam:
eo quod fuerint in scũario meo. mi¬
nistrantes in officio portarũ domꝰ.
et ministri eiꝰ. Ipsi enim offerebant
holocaustum. et uictimas populi:
et isti stabant in conspectu eoꝵait
ministrarent pro eis. Quia ergo
ministrauert̃ pro illis in conspectu
idoloꝵ suoꝵ. et fuert̃ domui isrł
offendiculum miquitatis : propt̃ea
leuaui manũ meã suꝑ cos dicit dñs

Expanded text:
meum, licet cum populo Israel esse videameum, licet cum populo Israel esse videatur. Levitae autem, hoc est, sacerdotalis gradus, qui longe recesserunt a me in errore filiorum Israel, et secuti sunt idola, portabunt iniquitatem suam, eo quod fuerint in sanctuario meo ministrantes in officio portarum domus, et ministri ejus. Ipsi enim offerebant holocaustum, et victimas populi, et ipsi stabant in conspectu eorum, ut ministrarent pro eis. Quia ergo ministraverunt pro illis in conspectu idolorum suorum, et fuerunt domui Israel in offendiculum iniquitatis, propterea levavi manum meam su
Abbreviated transcription (Latin):
quitatis: et iccirco manũ leuasse se
dicit suꝑ eos dñs ds̃. ut ñ accedant
ad cum et sacerdotio fungantur
illi. neq offerant illi in sc̃ã scõrum:
portentq ignominiã suam in er-¬
rore quo intrauert̃. ut scilicet po-¬
nantur in obseruatione custodia¬
rum domꝰ in omĩa oꝑa eius et in
imiuersa quȩ funt in domo. Qđ
si ita ẽ: quomodo stare poterit ut
leuitȩ qui longe recesserant a deo
i errore filioꝵ isrł. et errauert̃ ab
eo post idola sua. ipsi ministrent
in domo. et mactent holocausta et
uictimas popłi: et ipsi stent it ⁊¬
conspectu eoꝵ ut ministrent eis: Quid
enim amplius facturi sunt sacerdotes
filii sadoch. qui custodiert̃ cerimonias
scũarii dei: de quib dicit. ipsi acce¬
dent ad me ut ministrent michi et
stabunt in conspectu meo ut offe¬
rant michi adipem et reliqua: He¬
braicum aut̃. hunc habet sensum.
O mĩs alienigena icircũcisus corde
et carne. ñ ingredietur in scũarium

Expanded text:
quitatis: et idcirco manum levasse se quitatis: et idcirco manum levasse se dicit super eos Dominus Deus: ut non accedant ad eum, et sacerdotio fungantur illi, neque offerant illi in sancta sanctorum, portentque ignominiam suam in errore quo erraverunt: ut scilicet ponantur in observatione custodiarum domus in omnia opera ejus, et in universa quae fiunt in domo. Quod si ita est, quomodo stare poterit, ut Levitae qui longe recesserunt a Deo in errore filiorum Israel, et erraverunt ab eo post idola sua, ipsi ministrent in domo et mactent holocausta et victimas populi, et ipsi stent in conspectu eorum, ut ministrent eis? Quid enim amplius facturi sunt sacerdotes filii Sadoc, qui custodierunt ceremonias sanctuarii Dei, de quibus dicit: Ipsi accedent ad me ut ministrent mihi, et stabunt in conspectu meo, ut offerant mihi adipem, et reliqua? Hebraicum autem hunc habet sensum: Omnis alienigena incircumcisus corde et carne, non ingredietur sanctuarium
Abbreviated transcription (Latin):
nistrent michi. et stabunt ante fa¬
ciem meã ut offerant michi hosti¬
arum adipem et sanguinem. dicit
dñs ds̃. lsti ingredientur in scã mea et
isti accedant ad m̃sam meã. ut mini¬
strent michi: et obseruent custodi¬
as meas. Iuxta utramq editionem
posui testimoniũ : ut ex cõparatione
quid hebraicum teneat. scire ualea¬
mus. S eptuaginta hoc significant:
quod alienigene incircũcisi corde et
carne. qui habitant in medio filioꝵ
ifrł. ingredi ñ debeant scũarium
dei. Leuitȩ aut̃ hoc ẽ. sacerdotalis
gradus. qui longe recessert̃ a dño iN
errore filioꝵ isrł. et errauert̃ post ido¬
la sua: postqͣm receꝑint iniquitatẽ
siram. stent in scũario dñi elitui et
ianitores ministriq domꝰ. et mac¬
tent holoeausta et uictimas populi.
et isti sint in conspectu eoꝵ ut mi¬
nistrent eis: eo quod ministrauerint
illis in conspectu idoloꝵ suoꝵ. et
facti st̃ domui isrł in torm̃tum ina¬

Expanded text:
nistrent mihi, et stabunt ante fanistrent mihi, et stabunt ante faciem meam ut offerant mihi hostiam, adipem et sanguinem, dicit Dominus Deus. Isti ingredientur in sancta mea, et isti accedent ad mensam meam, ut ministrent mihi, et observent custodias meas. Juxta utramque editionem posui testimonium, ut ex comparatione quid Hebraicum teneat, scire valeamus. Septuaginta hoc significant, quod alienigenae incircumcisi corde, et carne qui habitant in medio filiorum Israel, ingredi non debeant sanctuarium Dei: Levitae autem, hoc est, sacerdotalis gradus, qui longe recesserunt a Domino in errore filiorum Israel, et erraverunt post idola sua, postquam receperint iniquitatem suam, stent in sanctuario Domini aeditui et janitores, ministrique domus, et mactent holocausta 544 et victimas populi: et isti sint in conspectu eorum ut ministrent eis quod ministraverint illis in conspectu idolorum suorum, et facti sunt domui Israel in tormentum ini
Abbreviated transcription (Latin):
carne: ñ ingredietur in scã mea in
Iomib filus alienigenarũ qui sunt
in medio domꝰ isrł Sed et leuitȩ qui
recessert̃ a me cum erraret isrł a
me post cogitationes suas: et acci¬
pient imquitatem suam: et erunt
Im scĩs meis ministrantes ostiarii
in portis domꝰ. et ministri domꝰ. Ip¬
si ĩmolabunt holocausta et incti¬
mas popłi: et isti stabunt ante po¬
płm. ut ininistrent eis. Pro eo quod
mmistrauert̃ eis ante faciem ido¬
loꝵ suoꝵ et factum ẽ domui isrł i
torm̃tum iniquitatis. Propt̃ea le¬
uaui manũ meã suꝑ eos. dicit dñs
ds̃. Et accipient iniquitatẽ suã. et ñ
accedent ad me ut sacerdotio fun.¬
gantur michi. neq ut offerant ad
am in errore quo errauert̃: et po¬
nent cos ut seruent custodras do¬
mus in omĩa oꝑa eius. et in uni
uersa quȩ fecert̃ in eo. Sacerdotes
leuitȩ filis sadoch. qui custodiert̃ cu-¬
stodias scõꝵ meoꝵ. cum erraret domꝰ
isrł a me: isti accedent ad me ut mi¬

Expanded text:
ur in sancta mea in omnibus filiis alienigenarum qui sunt in medio domus Israel, sed et Levitae qui longe recesserunt a me cum erraret Israel a me post cogitationes suas, et accipient iniquitatem suam, et erunt in sanctis meis ministrantes, ostiarii in portis domus, et ministri domus. Isti immolabunt holocausta et victimas populo, et isti stabunt ante populum ut ministrent eis. Pro eo quod ministraverunt eis ante faciem idolorum suorum, et factum est domui Israel in tormentum iniquitatis: propterea levavi manum meam super eos, dicit Dominus Deus, et accipient iniquitatem suam: et non accedent ad me, ut sacerdotio fungantur mihi: neque ut offerant ad am in errore, quo erraverunt. Et ponent eos ut servent custodias domus in omnia opera ejus: ersa quae fecerunt in ea. Sacerdotes Levitae filii Sadduc, qui custodierunt custodias sanctorum meorum cum erraret domus Israel a me, isti accedent ad me ut mi
Abbreviated transcription (Latin):
Non sic erit int̾ uos: sed qui uoluerit
int̃ uos magnus ẽẽ. fiat minister: et
qui uoluerit eẽ primꝰ. sit omĩum ser¬
uus : sicut filius hominis ñ uerat mi¬
nistrari sed ministrare: et dare animã
suam redẽptionem pro plurimis. Mul¬
ta sunt si uoluero de sacris scripturis
reuoluere. ubi maioꝵ suꝑbra coherce¬
tur : et ad humilitatẽ om̃s. exemplo¬
dñi prouocant᷑ dicentis: discite a me.
quia mitis sum: et humilis corde.

Expanded text:
non sic erit inter vos. Sed qui voluerit non sic erit inter vos. Sed qui voluerit in vobis magnus esse, fiat minister . » Et qui voluerit esse primus, sit omnium servus. Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro plurimis. Multa sunt si voluero de sacris Scripturis revolvere, ubi majorum superbia coercetur, et ad humilitatem omnes domini provocantur, dicentis, Discite a me quia mitis sum, et humilis corde.
Abbreviated transcription (Latin):
dimitte malũ et fac bonũ: e contrario
iudiciũ facite atq iusticiã: iudicantes
pupillo. et iustificantes uiduã. S epa¬
rate ur̃a confinia a popło meo: ne ui¬
delicet t̃minos trans feratis: et quia
ipsa uicmia lȩdit humiliorẽ qui suꝑ¬
cilium maioris et potentioris ñ potef
suftinere. Hoc interim dictum sit: ad
tari : qui in morẽ pharaonis et ȩgip¬
tioꝵ opprimunt filios isrł ꝑ potenti¬
am: nec meminerint scriptum. Du.¬
cem te constituer̃t̃. ne eleueris: sed esto
int̾ eos. quasi unus ex ipsis. Et illud
loquitur. Sm aut̃ dixerit seruus ille
in corde suo. morat᷑ dñs m̃s uenire. et
ceꝑit ꝑcutere seruos et ancillas. come¬
dere et bibere et mebriari: ueniet dñs
seru illius in die qua ñ putat. et hora
qua nescit: et diuidet eum et partẽ
eius ponet cum infidelibꝰ. Discipulos
his p̃ceptis erudit. Scitis qm̃ principes
gentium dñantur eoꝵ : et qui maio¬
res sunt. potestatem exercent i eos.

Expanded text:
« Dimitte malum et fac bonum , » e contrario: « Dimitte malum et fac bonum , » e contrario: « Judicium facite atque justitiam, judicantes pupillos, et justificantes viduam. Separate vestra confinia a populo meo, » ne videlicet terminos transferatis, et quia ipsa vicinia laedit humiliorem, qui supercilium majoris et potentioris non potest sustinere. Hintari, qui in morem Pharaonis et Aegyptiorum opprimunt filios Israel per potentiam ; nec meminerunt scriptum: « Ducem te constituerunt, ne eleveris; sed esto inter eos quasi unus ex ipsis . » Et illud loquitur: « Sin autem dixerit servus ille in corde suo: Moratur dominus meus venire, et coeperit percutere servos et ancillas, comedere et bibere, et inebriari, veniet dominus servi illius in die qua non putat, et hora quam nescit: et dividet eum, et partem ejus ponet cum infidelibus . » Discipulos his praeceptis erudit: « Scitis quoniam principes gentium dominantur eorum, et qui majores sunt, potestatem exercent in eos:
Abbreviated transcription (Latin):
sio separatur : in scđo aut̃ sct̃iario ubi
sunt scã scõꝵ. latitudo templi et spa-¬
cium ñ describitur: sed incertus nu¬
merus ẽ. Quod quidem et in posses¬
sione principis iuenimꝰ: qui absq
ullo numero habet possessionem in
populo isrł: dum profectꝰ unitersoꝵ
redundat ad principem: et discipulorũ
salus. p̃mium magistroꝵ ẽ Hec dicit
cipes isrł miquitatẽ fecisse. et rapinas
int̾mittite : et iudicium et iusticiam fa¬
cite. Separate confinia ur̃a a popło meo¬
isrł: ait dñs ds̃. Pro rapmis. septuagin-¬
ta miseriã transtulert̃: pro confinuis.
oppressionem. Est aut̃ sensus. Qui ac-¬
cepistis partem ur̃am o principes. scri¬
ptura dicente. principi quoq hinc in¬
de in separationẽ scũarii. possessionem
ciuitatis subauditur dabitis: et tanta
neo. ut sufficrat huc usq iniquitatẽ
fecisse et rapmas. dum aliena inuadi¬
tis atq diripitis. & quia scriptum ẽ.

Expanded text:
sio separatur. In secundo autem sanctuario, ubi sio separatur. In secundo autem sanctuario, ubi sunt sancta sanctorum, latitudo templi et spatium non describitur, sed incertus numerus est. Quod quidem et in possessione principis invenimus, qui absque ullo numero habet possessionem in populo Israel, dum profectus universorum redundat in principem, et discipulorum salus praemium magistrorum est. « Haec dicit ncipes Israel; iniquitatem et rapinas intermittite, et judicium et justitiam facite. Separate confinia vestra a populo meo, ait Dominus Deus. » Pro rapinis Septuaginta miseriam transtulerunt; pro confiniis, oppressionem. Est autem sensus: Qui accepistis partem vestram, o principes, Scriptura dicente, principi quoque hinc inde in separationem sanctuarii possessionem civitatis, subauditur, dabitis. Et tanta neo ut sufficiat huc usque iniquitatem fecisse et rapinas, dum aliena invaditis atque diripitis. Et quia scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur historia: in altero etram
tetur: quia decemnarius ꝑfectus ẽ. nu¬
merus. Iilud quoq considerandũ. qđ
sacerdotes qui in maiori gradu st̃ cori¬
stituti uiginti quinq milia possideant
in longitudine. et decem milra in lati-¬
tudine : leuute aut̃ id ÷ inferior gradͦ.
eundẽ quidem numerũ habeat in lon¬
gitudine. hoc ẽ uigniti quinq milia:
sed latitudo ipsius. quinario numero
finatur. Unde et uiginti tantum te¬
nent gatofilacia: in quo numero of¬
feruntur munera esau. Princeps ue-¬
ro qui uere princeps in populo ẽ et
meretur ducis nom̃ acciꝑe. hinc inde
accipit possessionẽ scũarii: ex om̃ĩb
uidelicet qui ei uoluntate subiecti st̃.
et urbis habitator ẽ multoꝵq salu¬
tem. suam mercedẽ facit. In priori
templo quod dicitur scũarium. quin-¬
genti ꝑ singula latera calami descri-¬
buntur: et rursum quinquaginta
cubiti. quib omĩs sacerdotum posses¬

Expanded text:
teneatur historia: in altero etiam teneatur historia: in altero etiam tetur, quia decennarius perfectus est numerus. Illud quoque considerandum quod sacerdotes, qui in majori gradu sunt constituti, viginti quinque millia possideant in longitudine, et decem millia in latitudine. Levitae autem, id est, inferior gradus, eumdem quidem numerum habeat in longitudine, hoc est viginti quinque millia, sed latitudo ipsius quinario numero finiatur. Unde et viginti tantum tenent gazophylacia in quo numero offeruntur munera Esau. Princeps vero qui vere princeps in populo est, et meretur ducis nomen accipere, hinc inde accipit possessionem sanctuarii, ex omnibus videlicet qui ei voluntate subjecti sunt, et urbis habitator est, multorumque salutem suam mercedem facit. In priori templo quod dicitur sanctuarium, quingenti per singula latera calami describuntur, et rursum quinquaginta cubiti, quibus omnis sacerdotum posses
Abbreviated transcription (Latin):
nistrent. et ꝑ eos qui ad uirtutũ cul-¬
mina conscender̃t Et ad extremũ sit
dux siue princeps qui tantũ possit.
ut contra unam tribũ possessionẽ ac-¬
cipiat: uniꝰq meritũ compenset me-¬
rita plurimoꝵ. & primũ dũ uersat᷑
in scło. de mari usq ad mare latitudi¬
nẽ possideat: deinde ab occidente si¬
ue a mari usq ad orientẽ: ut p̃sentia
derelinquens. ad futura festinet: et
habeat certam possessionẽ suam. Et
nequaqͣm principes aliena desident:
et una queq trib suã partẽ teneat.
Quod proprie ad ep̃os et p̾sbiteros
referri potest: quib dicitur. ut ñ ura¬
stent atq populent᷑ ultra popłm
dei. nec t̾ram isrł hereditate posside¬
ant: sed unus quisq habeat possessi¬
onẽ suam. quȩ gradu illius constitu¬
ta ẽ. Uiginti quinq aut̃ milia refe-¬
runtur ad sensis : quȩ quat̃ posita
st̃. Porro decem milia ad ꝑfectam sci¬
entram: ut in altero simplex tantũ

Expanded text:
nistrent, et per eos qui ad virtutum culnistrent, et per eos qui ad virtutum culmina conscenderunt. Et ad extremum sit dux sive princeps qui tantum possit ut contra unam tribum possessionem accipiat, uniusque meritum compenset merita plurimorum. Et primum dum versatur in saeculo de mari usque ad mare, latitudinem possideat. Deinde ab occidente sive a mari usque ad orientem, ut praesentia derelinquens, ad futura festinet et habeat certam possessionem suam. Et nequaquam principes aliena desiderent, et unaquaeque tribus suam partem teneat. Quod proprie ad episcopos et presbyteros referri potest, quibus dicitur, « ut non vastent atque populentur ultra populum Dei, nec terram Israel haereditate possideant. » Sed unusquisque habeat possessionem suam, quae gradu illius constituta est. Viginti quinque autem millia referuntur ad sensus, quae quater posita sunt. Porro decem millia ad perfectam scientiam, ut in altero simplex tantum