comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
passi sum̃ ne ꝓ nob̾
alia q̃ suꝑius dixi et
ego amplius ñ fusti¬
nens nescire ql ag̃eo᷑
aꝑud uos misi timo¬
theum treatum ab

Expanded text:
passi sumus, ne pro nobis alia quae supra dixi, et ego amplius non sustinens nescire quid ageretur apud vos, misi Timotheum, creatum ab
Abbreviated transcription (Latin):
agit curat suĩ impe¬
dimento ad om̃i gs¬
ut multi uelociter
.⁊ clarut ⁊ int̾elligisu¬
lis fiat hominib tͣ

Expanded text:
agit, currat, sine impedimento ad omnesut multi velociter st clarus et intelligibilis fiat hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nr̃ qui ur deus poten¬
tĩa qͣcreator est unu̾
dando filiũ sim̃ꝑ nõ
bis contra miseriam
nam qͣm dedit spera¬
delit s̃ mento nost
s ĩ grã sua. ip̃e iiꝙͣ
qͥ iam tot fecit exhor.¬

Expanded text:
ter, qui dicitur Deus, potentia qua Creator est univedando filium suum pro nbis contra miseriam uam dedit, speradedit non merito nostro, sed in gratia sua. Ipse inquam qui jam tot fecit, exhor
Abbreviated transcription (Latin):
hiĩt synagoga legem ⁊ fecosa qͦndam fuit
qͣm accep̃ illa librũ repudii ⁊ oĩa omaniẽta¬
gło purrescente aliũ lũbis sins balteum ali
dñs exclamat. dilata locum rab̾nacłi tui
⁊ ꝓtende fumicłostuoł c̃. ⁊ item. si ẽ gens nata

Expanded text:
 scilicet legem, et fetosa quondam fuit quam accepit illa librum repudii, et omniagulo putrescente, alium lumbis suis balteum, aliDominus exclamat, Dilata locum tabernaculi tui, et protende funiculos tuos, etc. . Item, si est gens nata
Abbreviated transcription (Latin):
licebat gͦ hũs qͦs sides qͤ reuelata est eis ⁊am ĩbn¬
tos ĩuenciant illa teriere ne iudeant᷑ uriꝓbata
potius qͣm terminata gentib u̾o ñ sunt ĩpo¬
nenda ne uidedatur aut ñ cã ꝓmittend xͥ ĩ
stitita aut adħ ꝓmitt̾e s cessando ñ appareãt
signa fut᷑i fuusse q̃ ẽ honore panlatun deserc̃co
erant sepelienda ñ ut saculgia gentium fugi¬
enda. postea u̾o tamqͣmcum honore sepłta ft̃¬

Expanded text:
Licebat ergo his quos fides quae revelata est eis, jam imbutos invenerat, illa tenere, ne videantur improbata potius quam terminata. Gentibus vero non sunt imponenda, ne videantur aut non causa promittendi Christi instituta, aut adhuc promittere, sed cessando jam appareant signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda. Postea vero tanquam cum honore sepulta
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hũi oĩb usq ad qͦs diuaire debueruit. gen¬
tiles uͥo ex dinerio uelnti panete ad eunidem
lapidem anglarti uanetes ũ annt abta¬
lia cogendi. Sigui u̾ohin qui ex cutuncisiõe ne¬
uonitit talsb q sacramentis adh dediti erant nl¬
t᷑ uellent sicut tuotheꝰ ꝯferie congnuentiã non
enuit ꝓhiendi s in huis cõfidebant crant ꝑ diti

Expanded text:
is hominibus, usque ad quos durare debuerant. Gentiles vero ex diverso veluti pariete ad eumdem lapidem angularem venientes, non erant ad talia cogendi. Si qui vero his qui ex circumcisione venerant talibus sacramentis adhuc dediti erant ultro vellent sicut Timotheus conferre congruentiam, non erant prohibendi; sed si in his confideb
Abbreviated transcription (Latin):
filio libeE maliteent ysinael puero
ysaac qr ludebat cumillo: s illa lufio illusio erat
sua liuo deceptc̃em significabat. illum .s. lussĩ
lusus maioris ad minorem illusio est ⁊ decepr̃o
qr sciens se hr̃e alia negosia q̃ intendit simłat
cit sĩc ⁊ m plus ꝑsecuntur qui nos ulludendo se¬

Expanded text:
Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio illusio erat, illa lusio deceptionem significabat; illum lusum Sara Quia lusus majoris ad minorem illusio est et deceptio, quia sciens se habere alia negotia quae intendit, simulacit. Sic et modo plus persequuntur qui nos illudendo se
Abbreviated transcription (Latin):
hei deꝰ ñ precepisiet
ud̾orsĩ descẽdit
ostendens ⁊̃ eis ⁊ ĩ p̾on¬
b om̃em iꝰ ticiam ex
fide hũisse originẽ
⁊ pouit exemplum
de abrahã dicẽł ita.¬

Expanded text:
n praecepisset. Judaeorum descendit, ostendens in eis, et in prioribus omnem justitiam ex fide habuisse originem, et ponit exemplum de Abraham dicens ita
Abbreviated transcription (Latin):
xpectabat
enm funda¬
uitatẽ cuiꝰar.¬
tifex ⁊ cõclitor
deus. fide ip̃a
sara sterilis uͥ¬
tutem ĩ cõcep¬
tõem seminis

Expanded text:
xpectabat enim fundavitatem cuius artifex et conditor Deus fide et ipsa Sarra sterilis virtutem in conceptionem seminis
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ qͣnitũ ad semorẽ
femmnã. am̃to N. seni¬
oreserant suia ⁊̃ steri¬
lis erat ⁊ cruore men¬
stiuo iam destitita pp̃
qdͥ iamparereñ posset
⁊̃ si sterił ñ fuissec. Se

Expanded text:
dicit quantum ad seniorem feminam. Ambo enim seniores erant, sed illa etiam sterilis erat, et cruore menstrui jam destituta; propter quod jam parere non posset, etiam si sterilis non fuisset. Se
Abbreviated transcription (Latin):
nͣt facsliui suscipiat
qd̾ tiupe est semuori.
scinor tñ stultus ut
ait beatus gregornis
uehemant᷑ est ĩcrepã¬

Expanded text:
t facilius suscipiat quod turpe est seniori. Senior tamen stultus, ut ait beatus Gregorius, vehementer est increpa
Abbreviated transcription (Latin):
dereb illis disponat. s ⁊ ĩ auctoritate sium ma¬
uine cũ sit ꝯfrrmatũ. testib ⁊ morte testato¬
derenir facilis eẽc intelligentia ⁊̃ aptatoẽ simłi¬
tudinis. s ee eqͣli aliqͣmiulum obscurat᷑. qr ã¬
ut ex dantis⁊ accipientis diguitate uideat᷑ ĩ cõ¬

Expanded text:
de rebus illis disponat, sed est in auctoritate omnium, maxime cum sit confirmatum testibus et morte testatoderetur, facilis esset intelligentia in aptatione similitudinis, sed ex eo aliquantulum obscuratur, quia anut ex dantis et accipientis dignitate videatur inco
Abbreviated transcription (Latin):
hic significat qͣ sepe
fit ut ⁊ bonum sit ho¬
num molestum. sic̃¬
phanscis displicebat
derunt doctime xpĩ
⁊ saluti gentiumi. ded̾¬

Expanded text:
hic significat, qua saepe ut etiam bonum sit homini molestum, siPharisaeis displicebat derunt doctrinae Christi et saluti gentium. Ded
Abbreviated transcription (Latin):
cuso sunt quidam hoĩet imꝑfecti quicum
patiantia uinũt quiad ħ deliderant istiuis
uit̾am. cũ illi uene dies mortis parienter
eligit uoliuitas humana. ⁊ ex defidero unte
p̃sentis fit lucta cum morte ⁊ adhib⁊ patiẽ¬

Expanded text:
fecti, qui cum patientia vivunt. Qui adhuc desiderat vitam istam, cum illi venerit dies mortis, patienter elegit voluntas humana, et ex desiderio vitae praesentis fit lucta cum morte, et adhibet patie
Abbreviated transcription (Latin):
re illi cui daulũ ÷ ⁊ sĩdare illi cuidaaud̾ ñ ẽ ut eũ
nocet qiu sciat obedire. illũu̾o non: q̃insciat
si obedire. q ñ ĩ uolũtate petentis s ĩ arbrmo
dartisdebet ẽẽ qͦd dat᷑. au .xi. daudũ sit dautis
ĩiuistũ iucliciũ dñ qͦd ñ ĩiuste uiditat: reb potiꝰ

Expanded text:
re illi cui dandum est, et non dare illi cui dandum non est, ut eum vocet quem sciat obedire; illum vero non, quem sciat non obedire, quia non in voluntate petentis, sed in arbitrio dantis debet esse quod datur. An enim dandum sit, dantis injustum judicium Dei, quod non injuste judicat, rebus potius
Abbreviated transcription (Latin):
a d̾o acceptabłis si ĩ ĩcõtamĩatam seruemꝰ dis¬
simłec illis qui uoluptatib carnis seruiunt
¶Et nora qd̾ ait hostiam iuuẽtẽ olim qͥderr
apd̾ ueceres hostia oblata occidebatur ut ho¬
mĩet peccatic̃a et̾ne morti subrecti ostendet᷑¬

Expanded text:
acceptabilis, si ipsa incontaminata servemus, dissimiles illis qui voluptatibus carnis serviunt. Et nota quod ait hostiam viventem olim quod, apud veteres, oblata hostia occidebatur, ut homines causa peccati, aeternae morti subjecti ostende
Abbreviated transcription (Latin):
tractatũ legiet fid̾i¬
⁊ natiurm indaici po¬
płi ⁊ gentilis ad bonã¬
uitam agetdam hor¬
qͣmonet ut alt̾ de al¬
teruirutilitate labo

Expanded text:
tractatum legis et fideit naturam Judaici populi et gentilis ad bonvitam agendam hormonet ut alter de alrius utilitate labo
Abbreviated transcription (Latin):
aei l. uoluntati diĩ ꝯsentientes ⁊te¬
go cẽm pumius ĩ p̃dicatõe gentiũ sicut pecus ĩ
cutimicisione ⁊ sicut alii apłi obedirent pecibita¬
⁊ bartiabas paulo ñ gͦ ĩueniti sunt ĩ aliqͦ dissẽtire
ab illo ut cumille se ꝑsecutum esingłitim acce¬
pisse dĩet illi negarent ⁊ aliquid uellent tãꝙͣ

Expanded text:
sentientes ut ego essem primus in praedicatione gentium, sicut Petrus in circumcisione. Et sicut alii apostoli obedirent Petro, ita Barnabas Paulo. Non ergo inventi sunt in aliquo dissentire ab illo, ut cum ille perfectum Evangelium se accepisse diceret, illi negarent, et aliquid vellent tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃e ierosoltmitane ep̃o
edebat petrus cu gẽti.
ũ hñs discretõem in
cibis illi qͥ ab ⁊acoboue¬
nerane emłatores le

Expanded text:
esiae Hierosolymitanae episcopo, edebat Petrus cum gentibus, non habens discretionem in cibis. Illi qui a Jacobo venerant aemulatores le
Abbreviated transcription (Latin):
ost ad passionis tołanti¬
am siu exemplo ĩuit¬
tat pꝰtea ꝑsendo apłos
depͥmendo redarguit
decegen u̾sutial omui

Expanded text:
ost ad passionis tolerantiam sui exemplo invitat; postea pseudoapostolos deprimendo redarguit detegens versutias eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ysi q̃ u̾sa in serpentem deuorauit serpente ma¬
gorũ. ħ ÷ sũmuis sacerdos ĩ lege ⁊̃ cꝰ morte qͥ san¬
gissem ꝓxum ĩnderunt ignorant̃ ⁊ ob id me¬
tuentes ad auitatẽ resugli se ꝯtulerant ab¬
soluebant᷑ ⁊ secimi fiebant a metu. Ita mor
dex dampnato suꝑbo salus nr̃a ꝓciuuata est
qd̾ ĩsiniabat ĩeft abłe nom̃ hrũ scͥptũ ĩ la

Expanded text:
it serpentes magorum. Hic est summus sacerdos in lege, in cujus morte qui sanguinem proximi fuderant ignoranter, et ob id metuentes ad civitatem refugii se contulerant, absolvebantur, et securi fiebant a metu. Ita Christi morte damnato superbo salus nostra procurata est, quod insinuaba
Abbreviated transcription (Latin):
dilectõe se ꝓ nob tiã¬
stent ⁊ ĩ hñs instrusti¬
fiustis .O. dolendo diẽ
uos galãthe estis ĩsẽ.¬
qͣrnec se cucumuẽm
i cognoscunt. ⁊ cun
prius recte instructi fu¬
eritis qͥꝑ uos fascrid¬
sicut magicis lucdificatõib alr ãdam ocłisnoĩũ
ut huic pec̃o ĩsermant demones. sicułr ĩm¬
dia tamqͣm fascinꝰ urit. Inub̾ .N. ñ n sibr¬
nocet c̃ alieua felicitate tabescit. s ⁊̃ hiis ĩ qͥ¬
b aliꝗͣ bona ẽẽ incipiunt. uñ ĩ libro quisapi¬
entia salomionis inscubit᷑ fascinatõ malig¬
nitatis obscurat bona. sic fc̃m est ut ĩuidi
tamqͣm fascinantes uocuerint galathis
er hac fascinatõe enenerit ostendit subdetis. añ

Expanded text:
ectione se pro nobis trastent, et in his instruuistis. O, dolendo dicit, vos Galatae, estis insenec se circumventos esse cognoscunt. Et prius recte instructi fueritis, quis vos facinaaedam oculis hominum ut huic peccato inserviant daemones. Similiter invidia tanquam fascinus urit. Invidus eninocet, cum aliena felicitate tabescit, sed etiam his in quibus aliqua bona esse incipiunt. Unde in libro qui Sapientia Salomonis inscribitur: Fascinatio malignitatis obscurat bona . Sic factum est ut invidi tanquam fascinantes nocuerint Galatis n Quid autem ex hac fascinatione evenerit ostendit subdens: Ante
Abbreviated transcription (Latin):
intħ intelligant nͥ qͦd
a ꝓbitate remotum
quossũa cecitas aueri¬
taus lumine frnctitꝰ
gxecludit. trac lit di¬
co ut faciant oꝑe. ea
illos dico repletos oĩ
ituquitate qͣi ñ parũ
ħ abentes. deisi emĩat
unquitans partes ut
los reple mali. mali

Expanded text:
il intelligant, nisi quod a probitate remotum est, quos sua caecitas a veritatis lumine funditus excludit. Tradidit, dico, ut faciant opere ea, Illos dico repletos omni iniquitate, quasi non parum habentes. Deinde enumerat iniquitatis partes, ut los dico repletos mali
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Petractores qui aliorum bona negant uł i
bos in horiorib elatos elan sunt qui nolunt
patri priorem uł parem. inmieritores malorum. qͥ
int bonum ⁊ malum. incomposito hr̃tu ⁊ intassu.
ĩ compositõ corporii urclicat qualitatem r̃tis. sũ
affectione .⁊. sñ dilectõne ꝑximi. absq fed̾e i. sine

Expanded text:
e. Detractores: qui aliorum bona negant, vel bos in honoribus. Elatos. Elati sunt illi qui nolunt pati priorem vel parem. Inventores malorum, quiinter bonum et malum. Incompositos, habitu vel incessu. Incompositio corporis indicat qualitatem mentis. Sine affectione, id est si
Abbreviated transcription (Latin):
formeato: omĩs usus
carnalis sinietiouis
p̃ter legittiiũ cõcubi¬
tum. anari. anarici
a multa ad qurere
si suꝑflua pauperibut
erogare. neqͥtia neqͥ¬
tia est temerttas q̃no¬

Expanded text:
o est omnis usus carnalis commistionis praeter legitimum concubitum. Avaritia. Avaritia est multum acquirere nec superflua pauperibus erogare. Nequitia. Nequitia est temeritas, quan
Abbreviated transcription (Latin):
bulationes maxĩe
gchoitatus est eot de
cetert comim pseudõ¬
apłos monet ne lega¬
lia ab as recipiant
s fidem xͥ solam suf¬
ficere credant ⁊ uicip̃
ħ agere de sinceritate

Expanded text:
bulationes maxime exhortatus est eos, de caetero contra pseudoapostolos monet ne legalia ab eis recipiant, sed fidem Christi solam sufficere credant. Et incipit hic agere de sinceritate
Abbreviated transcription (Latin):
a trmplo aisi frã est seꝑarito ĩ seruos salomõĩs
min. ⁊ tũb leui q̃ erat sacereotalis remãse¬
runit simul ñ recederites a iecłm ⁊ a templo
gentem hebieorum est quidem ⁊ħ crectibile ut
hebrei uere abrahey dcĩ ẽẽ udeantur s ex illo
uertui intłłiguntur applłati qui uorabatur
heber tamqͣm hebi ⁊ fui. ¶ed¬

Expanded text:
in servo Salomonis. min, et tribus Levi quae erat sacerdotalis remanserunt simul non recedentes a Jerusalem et a templo;gentem Hebreorum. Est quidem et hoc credibile, ut Hebrei velut Abrahei dicti esse videantur. Sed ex illo verius intelliguntur appellati, qui vocatur Heber, tamquam Hebrei.
Abbreviated transcription (Latin):
nommno ꝯcisionem
⁊ ñ curuicisionem
uere citrumcisio cre¬
dentes etum curũcid̾t¬
onsi. cor suum ut ampurata er¬
⁊ roni nebula asꝑiciãt
⁊ agnoscant clum̃n cre¬
ature nos unqͣm qui
ualib sperat seplac̾e

Expanded text:
nomino concisionem et non circumcisionem, vere circumcisio. Credentes enim circumcidunt cor suum, ut amputata ers nebula aspiciant et cognoscant Deum creaturae. Nos, inquam, quinalibus sperat se placere
Abbreviated transcription (Latin):
uistiłicat impiũ ñ erederis deumoꝑari ĩ homĩe
ustificettu: ustificatõ aũ ex fide impetrat᷑
Uñ mͦ ꝯtigeit ut ñ cred̾ent supponit offen.¬
cur fidem ũ hũt iudei
respondet. qi offen. ĩ la.¬
enm ĩ lapidẽ

Expanded text:
ustificat impium, non credens Deum operari in homine quo justificetur, justificatio autem ex fide impetratur. Unde ergo contigerit, ut non crederent, supponit, offendcur fidem non habent Judaei? respondet, quia offenderunt in lapide
Abbreviated transcription (Latin):
uidã de tribu ad tͥbũ
tͣnslatsi est sac̃dotiũ de¬
sacerdotali ad rega¬
lẽ ut eadẽ sits acdotał¬
galis postea frã est sa
cerdotalis sic xͦ rexerat

Expanded text:
uda, de tribu ad tribum. Translatum est sacerdotium desacerdotali ad regalem, ut eadem sit sacerdotagalis; postea facta cerdotalis. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
fĩs quib adħ ñ ualeo loqui sapĩam qui ad¬
huc lacte potantur ũ solido cibo pascuntur s
cant solidum cibrim qr utcelłigunt eqͣuratem
l̾ibi cum pr̃e s ñ sicut uident adh quomͣ indẽd̾
sapiamus ut nomimꝰ tutiorem ẽe affectum ue¬
ra q̃rendi qͣm incognita ꝓ coguitis p̃sumẽdi

Expanded text:
is, quibus non valeo loqui sapientiam, qui adhuc lacte potantur, non solido cibo pascuntur; 185 sed  manducant solidum cibum, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: sed non sic vident adhuc, quomodo videndum sapiamus, ut noverimus tutiorem esse effectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmunia facite ⁊ recipi¬
te scõi ĩ hospitio qdꝰ ł
ait sitis sectantes hos¬
pitalitatem¬
tib uos ⁊ ꝑ ħ remouet eos a cõmĩ osuetudĩe
irato aĩo uncitata sĩ ut p̾us facile maledicatre

Expanded text:
communia facite, et recipite sanctos in hospitio, quod ita ait: sitis sectantes hospitalitatemntibus vos. Per hoc removet eos a communi consuetudine, ne irato animo incitati, ut prius facile maledicant,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm dei doctrinam cõ¬
mendari uolebant.
apłi aut̃ qui głamñ
ad psent s ĩ fimuro q̃¬
rebat se humilem fa¬
ciebat ut dei p̃dicatõ¬

Expanded text:
m Dei doctrinam commendare volebant.  autem qui gloriam non ad praesens, sed in futuro rebat, se humilem faciebat, ut Dei praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃sẽtatoe sui ex eanat᷑a qͣ pontifer est .i. hu¬
mana qͣm celis intulit interpellat pronob̾.

Expanded text:
esentatione sui. Ex ea natura qua pontifex est, in humana quam coelis intulit, interpellat pro nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
accidant ualde afflicti ⁊ contrti erant. pu¬
tarẽt ex ħ se ĩferiores cetens aemiseriores ex
qr antiquis quidẽ ꝓpħe missi sũt nob̾ añ
filius ⁊ ilł. serui ⁊ ꝯserm locutisunt nobis
aũ dñs ¶ Quidã tñ u̾itatis calũpiato¬
diorem atq faciusdiorem stilo qͣm alie
resplendeat s aut hamabe aut luce aut
clementis uł terqͣuiliam quib ĩ ꝓmꝑ¬

Expanded text:
acciderant valde afflicti et contriti erant, putarent ex hoc se inferiores caeteris ac miseriores exquia antiquis quidem prophetae missi sunt, nobis autem Filius, et illis servi et conservi locuti sunt, nobis autem Dominus. Quidam tamen veritatis calumniatodiore et facundiore stylo quam aliae resplendeat; sed aut Barnabae, aut Lucae, vel Clementis,
Abbreviated transcription (Latin):
.i. uisibłia ⁊ mutabłia. atͣcende qͣlit᷑ hie du¬
as rectat uas ingredit᷑. una quidẽ reuotãs
nos a nefando sermonerrore sabellii alia¬
uo ab arranice impietatis errore ne putet᷑
a parre subsistere. sunt eum quidã qm eũ
extraneum cẽ delimnt. qͦd male insum est

Expanded text:
 visibilia et mutabilia. Attende qualiter hic duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae impietatis errore, ne putetur a Patre subsistere. Sunt enim quidam qui eum extrane
Abbreviated transcription (Latin):
natuirm ⁊ legis mõ¬
sayce ĩutilitatẽ astru¬
ens mulus moĩs fidẽ
sufficere ad iusticiã
⁊ salutem. legaliauͦ
post paslionemxͥ nõ¬

Expanded text:
naturam, et legis Mosaicae inutilitate; astruens multis modis fidem sufficere ad justitiam et salutem. Legalia risti passionem no
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. tempꝰ .Ni. astituit dñs ꝓmississius
⁊ tempꝰ ei q̃ ꝓmifit implendis ꝓ missionũ
temꝑa hũerunt ꝓpħas afflatos ⁊ implecoᷤᷤ
u̾bo dei usq ad ioh̃m. ab illo autem usq
ĩ finem tempꝰ implendi q̃ ꝓmissa suc
uint᷑ dei flliꝰ uenturꝰ euit ad hoĩes assũpt᷑s

Expanded text:
sionis. Tempus enim constituit Dominus promissis suis, et tempus eis quae promisit implendis, promissionum tempora habuerunt prophetas afflatos et impletos Verbo Dei usque ad Joannem. Ab illo autem usque in finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Unicus Dei Filius venturus erat ad homines, assumpturus
Abbreviated transcription (Latin):
adducit. pagamis hodre uidaus. infĩdelis÷ ho¬
die heticus est hodie ꝯcismatitus hodie quid
sitras amplectatur cacholicam fidem uł pacem
⁊ saͣftur eatholicam uerctatem. Qidsiisti quos
⁊̃ quocumo geñe eecori notas ⁊ tataqͣm desperti¬
tssimos danpnasañ qͣm sim aristamurtam
tito: Nolite ergo anĩqͣm terpꝰ uemiat qtqͣmiu¬
dicare Itcm prebendo patientiam aũs dat lõt
penitentie noletis aliq̃mperipe .i. dignacuorte

Expanded text:
adducit: paganus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequam finiant istam vitam turo? Nolite ergo antequam tempus veniat quemquam judicare. Item, praebendo patientiam Dominus dat locum poenitentiae, nolens aliquem perire, id est digna morte
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ eam nicħ metur. alii uo clicunt illami
malan uoluntatẽ tsũ petiam eẽ ⁊ ñ culꝑam
cũ anctoritas dicat niltũ malũ impiuntum
⁊ ulłm bonũ ĩreniuiatũ. ad qͦd alii respõd̾ũt.
illud accipiendͥ fore de ꝯmissis uite p̃setis.
n tñ illud ĩprinitũ cõcedurt qr mala illauo

Expanded text:
sed per eam nihil merentur. Alii vero dicunt illam malam voluntatem tantum poenam esse et non culpam. cum auctoritas dicat nullum malum impunitum, et nullum bonum irremuneratum. Ad quod alii respondent illud accipiendum fore de commissis vitae praesentis, nec tamen illud impunitum concedunt, quia mala il
Abbreviated transcription (Latin):
pus uulicii applłat cliem ire ⁊ reuelationis
diem uocat ñ ꝑ temꝑe. s qi omĩa tunc exutit
aꝑta q̃ mͦ siuit occiłta. ire qͣnitũ ad põcores
qui tunc ꝓlinient᷑ reuelatõnis: qi tunt reue¬
labitur qͦd a nob̾ mͦ nescitur ut confiteantur
⁊̃ uati iustum iudiciũ dĩ. qͦd ⁊̃ mͦ futurum ne¬
gatur bñ tlixi iusti udicii qi ip̃e qui recdet
uinitiuq uirta oꝑa sua reddet .N. deustimc

Expanded text:
ationis. Diem vocat, non pro tempore, sed quia omnia tunc erunt aperta quae modo sunt occulta; irae, quantum ad peccatores qui tunc punientur; revelationis, quia tunc revelabitur quod a nobis modo nescitur, ut confiteantur etiam inviti justum judicium Dei, quod modo futurum negatur. Bene dixit, justi judicii, quia ipse est qui reddet unicuique juxta opera sua. Reddet enim Deus tunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmut uemiam mear⁊ hc̃ desꝑatẽe subrepit ais
ut quicqͥd libuĩt tãqͣm daraptiat̃õni destina¬
ti ss̃ penitẽtia faciant. illig uimiaspe deum ã
iustum auctorizant. isti uo desꝑatione deumi
ñ bomum existimant ex uͥtq gͥ pexcclitabut᷑
⁊ sperando ⁊ desperando contuanie reb ⁊ cõtra¬
ris affectionib laborantec penbunt. istã. ii.

Expanded text:
 Et hac desperatione subrepit eis, ut quidquid libuerit tanquam damnationi destinati sine poenitentia faciant. Illi ergo nimia spe Deum non justum autumant, isti vero desperatione Deum non bonum existimant. Ex utroque igitur periclitabuntur, et sperando et desperando. Contrariis rebus, et contrariis affectionibus laborantes p
Abbreviated transcription (Latin):
exire laborant de quib¬
citer ꝑn̾urant. in quo illius ostenunt patieaitiã
⁊ suam cumulant sarciiam. detuit pecrando. et
sunt aliiquib clisplicent qͥdem mala: s qm̃ ea
gͣuia ẽẽ uitelligunr: putants iam ñ posse ig

Expanded text:
exire laborant, de quibciter perdurant, in quo illius ostendunt patientiam, et suam cumulant sarcinam deterius peccando. Sunt et alii quibus displicent quidem mala, sed quoniam gravia esse intelligunt, p
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃e ⁊ ydolatria. ⁊ sciend qd̾ sub noĩe suo ⁊ apło¬
mm bonoꝵ norat psendo. slã illi qͦs noĩat sã
dubio boni erant. s tb̃ hoꝵ sp̃e falsos apłos
tangit. ne si dr̃et sb̾noĩeilliꝰ uł illiꝰ usd̾etur
eis mid̾e ⁊ sͥ uelle atrribuere. uł ĩo posuit no¬
nuĩa bonoꝵ apłoꝵ ut ostendat qd̾ si ĩ noĩe

Expanded text:
dololatria. Et sciendum quia sub nomine suo, et apostolorum bonorum notat pseudo. Nam illi quos nominat sine dubio boni erant, sed sub horum specie falsos apostolos tangit, ne si diceret in nomine illius vel illius, videretur eis invidere, et sibi velle attribuere. Vel ideo apposuit nomina bon
Abbreviated transcription (Latin):
ti antix taudẽ aꝑte
ĩudicentur qui iu¬
tui. uñ ait mittet
iniqͥsall. iłdeꝰ t̃. qͣr deus diabolum ista
facere ꝑtiuitet iusto ipẽ inlicio qͣmins faciat
ille inquo maligno ꝙ ꝯsilio ꝓude iudiatise

Expanded text:
isti tandem aperte, judicentur, qui intur. Unde ait, 207 mittet illis Deus, etc. Quia Deus diabolum ista facere permittit, justo ipse judicio, quamvis faciat ille iniquo et maligno consilio, proinde judicati se
Abbreviated transcription (Latin):
uio de hus qui erũt boues i oues
er: locat ei ꝓc̾ta amina pensione usira
ẽ ast ad minus p̾sũdum ẽ ĩ frandẽ
usuraꝵ fĩ. Idẽ c̾do de iss qui scient̾ euĩt
fiuctꝰ t̾raꝵ abiss qui eos nõ hñt. si ã
sũ fiuude: et bona fide fiat hi empco ñ
c̾do emptorem pectare ꝙ diudurat bõa
ul debitore mctis nũdinis emũt ĩqmͣ

Expanded text:
uid de illis qui emunt boves vel oves ei, locat ei pro certa annua pensione, usura est vel ad minus presumendum est in fraudem usurarum fieri. Idem credo de illis qui scienter emunt fructus terrarum ab illis qui eos non habent. Si autem sine fraude et bona fide fiat huiusmodi emptio, non credo emptorem peccare, quamdiu durat bona a venditore in certis nundinis, emunt
Abbreviated transcription (Latin):
ibiglo. Sicĩ credoꝙ uidex infi̾or qͥ scit
u̾itatem nõ d cõdempnare innocentẽ
ĩ si p̾cipiat᷑ ei asr̃iori iudice. Necẽ ꝯͣ ex̃¬
ex oqui suĩam latam a dełgato: ad mã¬
datum eius ꝙͣ ius idem ordĩarius sciat
illam ẽẽ iniustam. nͥ possit obtiu̾e ab
eod dełgato. ut ab hoc on̾e ab soluat᷑. qr

Expanded text:
. Item credo, quod iudex inferior qui scit veritatem, non debet condemnare innocentem, etiam si precipiatur ei a superiori iudice. Nec eexequi sententiam latam a delegato ad mandatum eius, quamvis idem ordinarius sciat illam causam esse iniustam, nisi non possit obtinere ab eodem delegato, ut ab hoc onere absolvatur
Abbreviated transcription (Latin):
tem post completã p̾scripcõm. tñ ꝯsilio
ꝑitoꝵ. deposuit oẽm scrupulositatem
conscĩe. Õune consułem eiut restituat
saltem pp̃ ambignũ duplicitatis. Glo.¬
potunt cõcurr̾e oĩa q̃ exigunt᷑ ad p̾scͥp

Expanded text:
e post completam prescriptionem, consilio peritorum deposuit omnem scrupulositatem conscientie, tunc consulerem ei ut restitueret, saltem propter ambiguum duplicitatis poterunt concur
Abbreviated transcription (Latin):
exiscebat. uł alias uͥ denũciacio ñ poni ͭ
ad eiꝰ nociciã ꝑuenire. ut puta si miie
ĩfuͥ catis ferore laborans: sane m̾etis
paciebat᷑ exiliũ. uł in aniris cam tems
cõstitut᷑ qd̾ ad comp̾hensõm taliũ eiꝰ
etas suffic̾e ñ ualebat. seu alia cã łimia
fu̾it impeditus: eius accusatio d audiri
dyoc̾. iniuime ignorau̾it tanꝙͣ suspec¬
tus: ẽ ꝓculoubio repellendꝰ uͥ ꝓprio fir¬
mau̾it uiramento. ꝙ postea uidit̾it ea
q̃ obicit. i ad ħ̃ ex malicia noͣ ꝓcedat. qr
tũe ĩ si didiciss ab ilł qͥ uenu̾ciatõis tp̃r
cõtracta: illos exflud̾et. iste tam̃ amou̾i
neqͥret. cũ culpabił nõ existat. ħ ĩ dcã dec̃.¬

Expanded text:
existebat, vel alias denuntiatio non potuit ad ejus notitiam pervenire, ut puta si nimiae infirmitatis fervore laborans, sanae mentis patiebatur exsilium, vel in annis erat tam teneris constitutus quod ad comprehensionem talium ejus aetas sufficere non calebat, seu alia causa legitima fuerat impeditus, ejus accusatio debet audiri.dioecesi minime ignorarit, tanquam suspectus est procul dubio repellendus, nisi proprio firmaverit juramene objicit, et ad hoc ex malitia non procedat; quia tunc, etiamsi didicisset ab illis qui denuntiationis tempore contracta illos excluderet, iste tamen amoveri nequiret cum culpabilis non existat. Utrum aute
Abbreviated transcription (Latin):
t ip̃m. sĩ aliud latꝰ. ut atiꝰ moreret
Si ex tali tũslacione. uł tusu̾sõne: ci¬
tius morit᷑. qr forte p̾cludit᷑ iuaanelitꝰ
u rumpͣr a postema ex uiolencia motus
⁊ suffocatur siecor: ał ex sangiũe ex san¬

Expanded text:
latus, ut citius moreretur, si ex tali translatione vel versione citius moritur, quia forte precluditur via anhelitus vel rumpitur apostema ex violentia motus et sic suffocatur cor ex sanie s
Abbreviated transcription (Latin):
dicte. uł ex delectacione fundenoibu¬
manũ sanguĩem. l ille iuste occidat᷑.
peccat q udex ip̃m cõdempuando ad mor¬
tem. ⁊ p̾cipiendo mĩstro ut occidat eũ
Nec nunst̾ si uissꝰ auidice occidat cõ¬
dempnatũ. peccat tũ ut̾q mõrłr. Si

Expanded text:
e vel delectatione fundendi humanum sanguinem, licet ille iuste occidatur,peccat iudex ipsum condemnando ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortali
Abbreviated transcription (Latin):
ueat᷑ ad restitucõm. Inculpa .n. fuit:
cũ sciuit. uł scire debuit se insufficiẽ¬
tem. ⁊ cũ indicare talem cãm p̾sũpsit
Et id̃ sierat sufficiens qͦ ad scĩam si
uoluss libros reuolu̾e et studẽ. Set
qz fuit negligens ⁊ uoluit stud̾e quẽ
debuit ꝯdempnare. absoluit uł eoͦ Et¬

Expanded text:
neatur ad restitutionem. In culpa enim fuit, cum scivit vel scire debuit se insufficientem et tamen iudicare talem causam presumpsit et idem si erat sufficiens quo ad scientiam, si voluisset libros revolvere et studere, sed quia fuit negligens et noluit studere quem debuit condemnare absolvit, vel e
Abbreviated transcription (Latin):
luc̃ .xui. ꝙ uillicꝰ ille qͥ diffamatꝰ erat.
apõ dñm suũ. qi dissipass bõa illiꝰ:
audunt ab illo. Quid hoc audio de te.
redde rõm uillicacionis tue. Iã .n. am
uidebo. uttum clamorem qͥ ueĩt adme.
opecõplem̾int. ex huc auͣctib maĩfeste
maiifestat. ut inuillico: d coram

Expanded text:
lio, quod villicus ille, qui diffamatus erat apud dominum suum, quasi dissipasset bona ipsius, audivit ab illo: Quid haec audio de te? redde rationem villicationis tuae, jam enim videbo, utrum clamorem qui venit ad me opere complmanifes
Abbreviated transcription (Latin):
dmam ex hibens i̾udit ꝙ qui utit᷑ fide
illiꝰ qui ꝑfłos dõs iurat n̾o admalũs
ad bonir. no peccat illius se sociat. quo
ꝑdemonia uirauit. s pactobono eius:
qͦ fidem ẜuauit. Sicũ induc̾et eũ adiu¬
rand̃ ꝑflos dõs peccaret. ¶ta ĩ ĩꝓpoĩto¬

Expanded text:
am adhibens, respondit quod qui utitur fide illius qui per falsos deos iurat non ad malum sed ad bonum, non peccato illius se sociat, quo per demonia iuravit, sed pacto bono eius quo fidem servavit. Si tamen inducit eum ad iurandum per falsos deos, peccaret. Ita etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
um acciꝑe sub usuris pp̃ aliqd̃ bonũ qd̾
est subuencio sue ncc̃itatis. uł alt̾ius.
Situt ĩ licet ei qui incroit in latrones.
ma infestate bona que ht q̃ latroues
diripiendo peccant ad hoc. ꝙ nõ occidat᷑
exemplo .x. iuroꝵ qui dix̾mit ad ista¬
el. soli octid̾e nos qr ħemus tħ̾sauũ ĩ
agro. ut d̾r se.xli. ¶ E and̃ suĩam ten uͦl.

Expanded text:
um accipere sub usuris, propter aliquod bonum quod est subventio sue necessitatis vel alterius. Sicut etiam licet ei qui incidit in latrones manifestare bona que habet, que latrones diripiendo peccant, ad hoc quod non occidatur, exemplo X virorum qui dixerunt ad Ysmael: Noli occidere nos, quia habemus thesaurum in a
Abbreviated transcription (Latin):
In sum. arcai. arm. Ꝙ illequi ꝯmittit
pecciũam suam m̾catori uł arcifici: ꝑ
mod̃ societatis cuiꝰdam: nõ transfert
dñũ peccũĩe sue in illum: sic̃ ĩmutuo¬
s remanet eius ita ꝙ cũ ꝑiculo ip̃ius:
exꝑec̾e. canqͣm de re sua.

Expanded text:
mittit pecuniam suam mercatori vel artifici per modum societatis non transfertur dominium pecunie sue in illum; sed remanet eius ita quod cum periculo ipsius expetere tanquam de re sua.
Abbreviated transcription (Latin):
torem grauct: licitus ẽ co̾tractus It pꝰ¬
sunt concurr̾e ꝯctus mutui. ⁊ societatis
ut cũ quis hũc .xx. capita tradit ea esti¬
cõtraxiss societatem cũ cͥditore hñte
x. alia capita: ita ꝙ sint coĩa ⁊ ip̃i socu
sint ĩpiculo i ꝓuentib. In quocãu: si
comodacione mutui. guet cͥditor debi¬
torem in cõtractu societatis usura ẽ

Expanded text:
torem, licitus est contractus. Item possunt concurrere contractus mutui et societatis ut cum qui habens decem capita, tradit ea esticontraxisset societatem cum creditore habente decem alia capita, ita quod sint communia et ipsi socii sint in periculo et proventibus. In quo casu si contemplatione mutui gravet creditor debitorem in contractu societatis, usura est.
Abbreviated transcription (Latin):
dum de melioracione bouis: ꝙͣcũ p̃c ha¬
be dampnũ de morte. Si tũ locatoruris
de ꝑiciuo hiꝰ pactum apponat. firmiter
ret. de illoꝑiculo nichil exig̾et ab eodẽ.
nõ credo ꝙ peccatet nͥ pp̃ scandalum eoꝵ

Expanded text:
um de melioratione bovis, quantum potest habere damnum de morte. Si tamen locator timens, huiusmodi pactum apponat firmiter riret, de illo periculo nihil exigeret ab eodem, non credo quod peccaret, nisi propter scandalum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cõ mͦ. quia si usurarius repetat ab a¬
li quo usuras: replłitur ꝑ excepcõm.do¬
nec ip̃e restitu̾it usuras: quas ab aliis
male accepitauł saltem fec̾it posse suu̾¬
pellunt᷑ he̾des usurauoꝵ sũ sint filii. sũ
nõ possunt plene restitu̾e et ꝓponant ĩ
aĩo resuu̾e si ꝑuen̾int ad pinguiorem
fortuuã. et semꝑ ꝓposse intant᷑ ad hoc.¬

Expanded text:
tem quia si usurarius repetat ab illo usuras, repellitur per exceptionem, donec ipse restituerit usuras quas ab aliis male acceperit vel saltem fecerit posse suupelluntur heredes usurnon possunt plene restituere et proponant in animo restituere, si pervenerint ad pinguiorem fortunam et semper pro posse nitantur. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis nullo modo nult retin̾e priui¬
sic̾ agit publice sie Shit. Sic cõuenit. et
cõuenit᷑ sicut laẜcus. si uadit ĩ excitum
et talliat᷑. et sustinet alia ou̾a laycalia.
de foro setulari. aut alias in uire cõfitet᷑
coram p̾lato: qd̃ nõ uult uiu̾e clericałr
aut retin̾e priuism csicale

Expanded text:
etinere privisic agit, publice contrahit; si convenit et convenitur sicut laicus, si vadat in exercitum et talliatur et sustinet alia onera laicalia. de foro seculari aut alias confitetur in iure coram prelato, quod non vult vivere clericaliter aut retinere privile
Abbreviated transcription (Latin):
iiĩ. pena. pena apostataꝵ ꝓcedit
iux uarietatem apostasiaꝵ. Nam ꝓ apͦ¬
tasia ꝑfidie: puĩtur apostata excõic̾a cõe
Est .ii. h̾eticus et infidelis. Ergo ꝑ cõse¬
quens excõicatus ip̃o iure. ut .s.e. ł.t.u.¬
faccõm testam̃ti. nec instatum pͥstiuũ
sunt iufames et repelluit᷑ a digͥcatibꝰ

Expanded text:
ie Pena apostatarum procedit iuxta varietatem apostasiarum. Nam pro apostasia perfidie punitur apostata excommunicatione. Est enim hereticus et infidelis, ergo et per consequens excommunicatus ipso iure. Item res eorurationem testamenti nec in statum pristinum sunt infames et repelluntur a dignitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
castro iulla seu loco quocũq ad h̃iã¬
dũ domos uł loca q̃cũz de nouo rea¬
ꝑe. seu hactenus recepta mutare uł ea
uendicionis. ꝑ nuitacionis donacõis
aut cꝰ nis alienacionis titulo quoc̃a
ĩ alioc transferre p̾sumant abs luĩa¬
ticam seu solitariam dux̾int eligẽdã
quin cellas ⁊mansiones sen h̾itacsa
de ꝓpinquo possint acquire aut mu

Expanded text:
Castro c , Villa, seu loco quocunque ad habitandum domos, vel loca quæcunque de novo recipere, seu hactenus recepta mutare, vel ea venditionis, permutationis, donationis, aut cujusvis alienationis titulo quocunque in alios transferre præsumant absquticam, seu solitariam eligendam quin cellas, mansiones, seu habitacula de propinquo, possint acquirere, ac mu
Abbreviated transcription (Latin):
lib. qr multa inutilia ⁊ supsticõsa.
sołet a dmisc̾e nͥ forte sit sacetdos reli¬
giosus ⁊ discretus. aut ⁊̃ laycus sũ iuir sũ
młr excellentis uite i ꝓbate disc̾cõnis
qui fusa or̃one licita suꝑ infirmũ. nõ¬

Expanded text:
libus, quia permulta inutilia et superstitiosa solent admiscere, nisi forte sit sacerdos religiosus et discretus, aut etiam laicus sive vir sive mulier excellentis vite et probate discretionis, qui fusa oratione licita non super
Abbreviated transcription (Latin):
cãin cõmunem: puca qr metu it conta¬
fidei. uł hostilitatem suffert. ui obsidi
⁊ tenet consuetudo ecc̾e. uñ sol canta¬
re d̃suenetunt gs. Et insignũ tristicie
indie ienetis scã altaria spoliare.xix.¬

Expanded text:
causam communem, puta quia metuit contafidei vel hostilitatem suffert vel obsidiotenet consuetudo ecclesie, unde solet cantare, deus venerunt gentes et in signum tristitie in die veneris sancta altaria spoliare.
Abbreviated transcription (Latin):
sit salariũ. uñ ñ debuit ex corq̃re. uł
si uit qm debuit hr̃e extorsit. Alias si
absq fraude et dolo ip̃ius aliq̃ eẽnt ei
sponce oblata a suo clientulo: si accipi¬
at. nõ dico eũ tem̾ ad restitucõ. Et idẽ

Expanded text:
sit salarium unde non debuit extorquere, vel si ultra quam debuit habere. Alias si absque fraude et dolo ipsius, aliqua essent sibi sponte oblata a suo clientulo, si accipiat, non dico eum teneri ad restitutionem et idem
Abbreviated transcription (Latin):
ui. It quid si res. utiq qr fuit in mora
restituendi st no lib̾atur reddẽdo rem¬
det̾iorem. It teͣ restitu̾e rem cũ õib fruc¬
tib. Et si meliorauit eam pascedo for¬
nõ p̃t pec̾e uł retin̾e expensas. It cũ red¬
Grauis. u̾ d̾r qͥ debeat reddi res cũfruc¬
tib ꝑceptis. ⁊ quos ꝑcepissent spoliati.

Expanded text:
n mora restituendi. Item non liberatur fur reddendo rendeteriorem. Item tenetur restituere rem cum omnibus fructibus et si melioravit eam, pascendo fornon potest petere vel retinere expensas. Item cum redgravis, ubi dicitur quod debet reddi res cum fructibus perceptis et quos percepissent spoliati,
Abbreviated transcription (Latin):
de pu̾o ĩ sano consilio. ꝙ qͥcqͥd inde ex
lucro hu̾nt siue totum si fuit sibi res
gratis data. sũ qd̃ sr̃ est: deducto p̾cio
dato ꝓeare. si fuitres empta d sũ cõ¬
silio ecc̃e erogari inusus paupũ. Et a¬
gat puĩam quilib tał de furco .xiiii.¬

Expanded text:
de sano et puro consilio, quod quicquid inde ex lucro habuerunt, sive totum, si fuerit sibi res gratis data sive quod superest deducto pretio dato pro ea re, si fuit res empta debet cum consilio ecclesie erogare in usus pauperum et agat penitentiam quilibet talis de furto. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
ħ consulo ꝙ quicquid res illa ual ułt
erogetur impias cãs: ꝓ amma illius
ciuꝰ res fuit. Et cõsulo᷑ ꝙ hoc publice¬
fiat. ut euitet᷑ omĩs suspicõ. Et sic c̾¬
do ꝙ erit lib̾atus. quia ł in hoc gessit

Expanded text:
 consulo quod quicquid illa valet ultra erogetur in pias causas, pro anima illius cuius res fuit et consulo quod hoc fiat publice, ut evitetur omnis suspicio. Et sic credo quod erit liberatus, quia etiam in ho
Abbreviated transcription (Latin):
illius rei. nͥ forte cũ re illa lucratꝰ eẽt¬
aliquid. uñ poss fac̾e dcãs expensas
Et b̾uit̾. quicꝙͥ sͥ adest. ex illare. ut
ꝙ ex ip̃a re sͥ aduenit. us ad cõcurrẽtẽ
cõpensare qͣntitatem. Nõ p̃dc̃oꝵ ẽ qr¬

Expanded text:
illius, nisi forte cum re illa aliqua lucrabatur, unde posset facere dictas expensas. Et breviter quicquid sibi adest ex re, ut quod ex ipsa re sibi advenit, usque ad concurrentem compensare quantitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ d̾edit p̃t repete̾ ab illo cuiꝰ res ẽ nec
expensas suas si quas ibifecit. Et cẽm
utilitatem qm ex illa rehũĩt te᷑ resti¬
tu̾e. Et si restitu et ĩ rem det̾iorem ꝙͣ
ad ip̃m ꝑuenit nõ lib̾atur. Et si aliqͦ

Expanded text:
 dedit poterit repetere ab illo cuius res est, nec expensas suas, si quas ibi fecit et omnem utilitatem quam ex illa re habuit, tenetur restituere. Si restituat etiam rem deteriorem quam ad ipsum pervenit, non liberatur et si ali
Abbreviated transcription (Latin):
to. In pͥmis duob cãib sub ditingue
Quia aut eunt quis mala fide .i. cu
piditate acquirendi sibi iut hr̃et. aut
bona fide .i. uoluntate restituẽdi q̃i
gcrens utssr negm̃ illuis qui fu̾at ab¬

Expanded text:
t. In primis duobus casibus subdistingue, quia aut emit quis mala fide, id est cupiditate acquirendi sibi, aut bona fide, id est voluntate restituendi, quasi gerens utiliter negotium illius, cui fuerat ab
Abbreviated transcription (Latin):
inch̾sr ħcogitabat. uł ignorabat ꝙ eet
illicitũ talia fac̾e uł uend̾e. i oĩbꝰ istis ca¬
sib distinguo. Quia aut ille rescales
surit que ad humanũ usũ possũt ẽc
utiles. sicut arma in bello iusto. cultel¬
lus ad incidenõ panẽ. uł aurifrigiũ:
ad ornaũta eccastica. uł ĩ q̃dam ue¬
uena que a meditis apponũt᷑. In qui¬
bdam confectionib ad sanand egͦ¬
tos aut tales q̃ ad nsłm usũ sũt utiles.
nisi ad peccand̃. sicut q̃dam uenenia
mortifa. Et ad nlłm bonũ usũ utilia
ut suture sr̃flue. aut sumptuose ca¬
misiaꝵ. q̃s p̾cipue faciunt hyspam¬
uł boemi dantes ꝓsutura uniꝰ camisie
nõ dico ip̃m peccare. dũ tñ si hẽat in¬
tencõm corruptani. ut dcm̃ ẽ nͥ forte
ex qualitate ꝑsone. ul temꝑis cogͦsce̾t
nõ q̃rit rem: uͥ ad malum ꝑpetrimd̾:¬

Expanded text:
hoc cogitabat vel ignorabat quod esset illicitum talia facere vel vendere. In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma in bello iusto, cultellus ad incidendum panem vel aurifrisium ad ornamenta ecclesiastica vel etiam quedam venena, que a medicis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum usum utiles sint, nisi ad peccandum, sicut quedam venena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia, ut future superflue ac sumptuose camisiarum, quas precipue faciunt Hispani, dantes pro sutura unius camisie non dico ipsum peccare, dum tamen non habeat intentionem corruptam, ut dictum est, nisi forte ex qualitate persone vel temporis cognosceret non quereret rem nisi ad malum per
Abbreviated transcription (Latin):
In hiis ⁊ sisib semꝑ ẽ intencõ requirenda
qr cormpta intencõ. puta si pp̃ ħ face¬
rent.ul uenõent.ut hoĩes ħrent talia ad
abusum. uł si scient̾ donent uł uẽdant
alicui ꝙ̃stiant uł credant talib ab u¬
surum. tał inqͣm intencõ ẽ mor le pec¬
occõne reꝵ illaꝵ ab alus ꝑpetrant᷑. sͥ mi

Expanded text:
ibus semper est intentio requirenda, quia corrupta intentio, puta si propter hoc facerent vel venderent, ut homines haberent talia ad abusum vel si scienter donent vel vendunt alicui, quem sciant vel credant talibus abusurum, talis iniqua intentio est mortale pecasione rerum illarum ab
Abbreviated transcription (Latin):
S intendit. uł scit ꝑmendaciũ illud
sibi ꝓdesse. et sic se seruet in dempnem.
⁊pximo suo: nõ obẽe. quia nõ decipit
eum iure: unamꝓ alia uendẽdo. nec
inualore rei. quia nõ uendit ei ult̃
debitum ualorem. tale mendaciũ: p̃t

Expanded text:
et scit per mendacium illud sibi prodesse, ut sic se servet indemne et proximo non obesse, quia non decipit eum in re, unam pro alia vendendo, nec in valore ei, quia non vendit ei ultra debitum valorem, tale mendacium potest
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dico cõsuetudine s corruptela. nec
em̃e sciũt necuende: absq mendaciis
nuramtis in cautis. Niec nõtuitdũ ꝑiu¬
riis. Et u̾uit̾ menaunt᷑ simplicib: rem
iilem uł cormuptam: p̾cõsam ẽẽ. Et in
hunc mod̾ excent ꝓ magna ꝑte: qͥcquid
doli uł fraudis excogitan põt. Rẜ raỹ.¬
scient i cã decipiendi ꝓximũ peierat. ł

Expanded text:
non dico consuetudine, sed corruptela, nec emere sciunt nec vendere absque mendaciis et iuramentis incautis, necnon et interdum periuriis et breviter mentiuntur simplicibus rem vilem vel corruptam pretiosam esse et in hunc modum exercent pro magna parte, quicquid doli et fraudis excogitari potescienter et causa decipiendi proximum peier
Abbreviated transcription (Latin):
tedire ad scłm ex quo fecit ibi ꝓfõm. s u¬
erat uirꝑitus aut ignarus. In pͥmo cãn
nõ p̃t reced̾e qr inteiligitur se obligasse
nõ ad id ꝙ fiebat. S ad illud ꝙ fĩ debebat
In scd̃o cãu subdistingne. aut fuit ei expla¬
nata asꝑitas regule. et tũc idem qd̃ in
iure ꝑito ant no. ⁊ tũc si credebat eos rła¬
rit̾ iuu̾e ᷑ io illam aspitatem se uoluit obli¬
gare nõ ad maiorem ⁊ ħ exp̾ssit nõ cogetꝰ
ibi man̾e. s transibit ad aliũ ordĩem ꝙ̃
ualeat sustiñe. si u̾onõ exp̾sset credo ꝙ de¬
beat reman̾e. nec p̃t allegare dolũ isec
decepcõmi. qr sic fit melior sua cõdicõ ⁊
p̃t mag̃ imputan fatiutaci sueqr nõ

Expanded text:
redire ad seculum, ex quo fecit ibi professionem. Sed uerat peritus iuris aut ignarus. In primo casu non potest recedere, quia intelligitur se obligasse, non ad id quod fiebat, sed ad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata asperitas regule, et tunc idem quod in iurisperito, aut non, et tunc si credebat eos regulariter vivere et ad illam asperitatem se voluit obligare, non ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valebit sustinere. Si vero non expressit, credo quod debeat manere nec potest allegare dolum nec deceptionem, quia fit melior sua conditio et potest magis imputare fatuitati sue, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
repeticõ. distingue. Quia si extat ad¬
huc res dacapenes illũ cui data ẽ. S ñ
aud aut trraz aut nõ p̃t impetͣre ꝙ fi¬
at restitucõ ꝓ p̾latum collegii. restitu
obediend̃ dõ qm̃ honũ. si ã nõ ex tat
qr iam cosumpta ẽ manis ẽ accõ qͣm

Expanded text:
repetitio, distingue quod si extat adhuc res data penes illum cui data est, si non audet aut timet aut non potest impetrare quod fiat restitutio per prelatum collegii, restituaobediendum deo quam homini. Sed si non extat, quia iam consumpta est, inanis est actio. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Si tñ tali nõ correcto fc̃a ẽ resti¬
tucõ. lib̾ata ẽ. q̃ accepit. si a̾ amotꝰ sit
ab ad mĩstracione illa. aut si claustł
est simpłx. qui dedit facienda ẽ restitu¬
ciomonactio p̾oratui uł admĩstracõi
Nec lib̾ abitur.si solu̾it illi qui deoit
il tũc demũ. cũ ꝯu̾sũ fu̾i̾tĩutilitatem
mõst̾ii. pͥoratus uł ad mĩstracionis¬

Expanded text:
Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si autem amotus sit ab administratione illa aut si claustralis est simplex qui dedit, facienda est restitutio monasterio, prioratui vel administratori nec liberabitur si solverit illi qui dedit, nisi tunc demum cum conversum fuerit in utilitatem monasterii, prioratus vel administra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ liceat sequi consuetudĩem regionit
qm̃i scit ep̃e loci. et nõ repbat. si ã du¬
bitet᷑ utrum ep̾ctalia scͨiat et sustineat.
fectum carnalem. aut speni renun̾̃a¬
ciouic t̾rene. sũ in pastu hoĩi laborãci¬
umi. aut aĩalium. Et ꝙ ncc̃itas paup

Expanded text:
quod liceat sequi consuetudinem regionis, quam scit episcopus loci et non reprobat. Si autem dubitetur utrum episcopus talia sciat et sustineat, propter affectum carnalem aut spem remunerationis terrene, sive in pastum hominum laborantium aut animalium et quod necessitas paup
Abbreviated transcription (Latin):
Ili a qui a dm̃s suis compellunt᷑ opa¬
ri in diebꝰ festis. si iusto metu in duc¬
ti hec faciunt. uid̾etur ꝑ ncc̾itatẽ posse
excusari. Qui u̾o cum debeant uecturã
bladoꝵ dnis suis afferunt eam diebꝰ
fi̾andis. ut reliquis dieb ꝓfestis pos¬
suit lib̾ius consuetis ⁊ pp̾is uacare la¬
borib nõ excusabiles in hoc nͥ forte ar¬
ta ncc̃tas ad hoc eos complłat. ¶Cre¬

Expanded text:
iam qui a dominis suis compelluntur operari in festis, si iusto metu inducti hoc faciunt, videntur per necessitatem posse excusari. Qui vero, cum debeant vecturam bladorum dominis suis, afferunt ea diebus feriandis, ut reliquis diebus profestis possint liberius consuetis et propriis vacare laboribus, non sunt excusabiles in hoc, nisi forte arcta necessitas ad hoc eos compellat. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
modo nõ possunt dieb festiuis uacare
abenudo. et quadrigando. ¶De barba¬
uehitulis suis aut ĩ. ium̃tis ⁊ deferrato¬
tibꝰ equoꝵ. credo ꝙ possit excusari. si iu
festis fi̾and̃ hec faciant pͥncipałr pp̃ ne
impbam lucranidi talia faciant nõ iu¬
deoᷤ qũo debeant excusciri. ¶lli ĩ qͥ faci¬
unt radi barbas suas aut equos fr̾ari

Expanded text:
modo, non possint diebus festis vacare ab eundo et quadrigando. De barbivehiculis suis aut iumentis et de ferratoribus equorum, credo quod possunt excusari, si in festis feriandis hoc faciant, principaliter propter improbam lucrandi talia faciant, non video quomodo debeant excusari. Illi etiam qui faciunt radi barbas suas aut equos ferrari
Abbreviated transcription (Latin):
mitand̾ est. ꝙͣ ꝑ aliqmͣ doctrinam gn̾a¬
lem. Credo ã ꝙ si iacentib segetib tagͥs.
aut fenis in pratis. si iumineat tẽpes¬
tac. aut pluuia que coriumpat auc de¬
tloret multum talia sic a sole sepata.
nõ sũt ꝓhibendi diũ reꝵ illaꝵ. caremo¬
u̾e ⁊ ndempnitati sue p̾cau̾e. Caiifi¬

Expanded text:
mitandum est quam ad aliquam doctrinam generalem. Credo autem quod si iacentibus segetibus in agris aut fenis in pratis, si immineat tempestas aut pluvia que corrumpat aut deterioret multum alia sic a solo separata, non sunt prohibendi domini rerum illarum ea removere et idemnitati sue precavere. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
mones quos stilo uł plunibo nocau̾¬
ut: scrib̾e credo ꝙ possunt ⁊ leccoes
libroꝵ quos audierunt corrig̾e. locare
a̾ aut conduc̾e oꝑas suas uł alienas
pp̃ corrigendos libros dieb hi non d̾.¬

Expanded text:
o aut plumbo notaverunt, scribere credo possunt et lectiones librorum quos audiunt corrigere. Locare etiam aut conducere operas suas vel alienas propter corrigendos libros diebus huiusmod