comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luce. & notandũ qͦd dicit. sexta hora
hoc ÷ recessuro sole acentro mundi¬
dñs crucifixus ẽ: diluculo autẽ id ÷
oriente ĩa sole celebrant᷑ misteria
resurrectionis suȩ. Statu enĩ tẽporis
signauit. qͦͥd effectu oꝑis exhibuit : qͥd
mortuus : ꝓpt̃ peccata nr̃a cẽ resurre¬
ricppt᷑ iustificationẽ nr̃am Ideo qͥdẽ
circa illã horã peccator factus est.
Unde scriptũẽ. quod audierit uocẽ dñi¬
des deambulantis in paradiso ad aurã
post meridiẽ Post meridiẽ nanq incli¬
nata ia fidei luce: ad aurã uͦ refriges¬
cente haritatis feruore deambulans
añs audiebat᷑ qͥa ab hoĩe peccante iã¬
receserat. Ratio gͥ immo diuinȩ pie¬
tatis orlo exigebat. ut eodẽ teporis
articulo qͦ tunc ade pͣuaricanti ianuã
paradisi obcluserat: nc̃ latroni peni¬
tenti reseraret. & qua hora pͥmꝰ adam
peccando mortẽ inuexit mundo: eadẽ
scci adam mortẽ destrueret moriendo.

Expanded text:
luce. Et notandum quod dicit sexta hora, luce. Et notandum quod dicit sexta hora, hoc est recessuro sole a centro mundi, crucifixus est. Diluculo autem, id est oriente jam sole, celebrabantur mysteria resurrectionis suae. Statu enim temporis designavit, quod effectu operis exhibuit, quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Ideo quidem horam illam Adam peccator factus est. Unde scriptum est, quod audierit vocem Dei ambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem namque, inclinata jam fidei luce. Ad auram vero, refrigescente charitatis fervore, deambulans autem audiebatur, quia ab homine jam peccante recesserat. Ratio igitur, imo divinae pietatis ordo exigebat, ut eodem temporis articulo, quo tunc Adae praevaricanti januam paradisi occluserat, nunc latroni poenitenti reseraret, et qua hora primus Adam peccando mortem invexit mundo, eadem secundus Adam mortem destrueret moriendo.
Abbreviated transcription (Latin):
mauit i qͣnc ⁊ parit᷑ udei ce gentes in morte
dri consensert᷑. Postea uͦ signore magnitũ¬
dine alter excerritꝰ egit pęnitentiã & uscꝙ
hodie iudeos increpat bl asphemantes.
sexta aute hora tenebrȩ factȩ sunt suꝑ
discipłm xp̃i ob imꝑitiam dixisse hoc pre
eclipi solis: quȩ certis statutisq tẽporib
solet accidere. Defectus enũ solis nunquam
nis̃ ortu lunȩ solet fieri. Nulli autẽ dubiũ
ẽ paschȩ tẽpore lunã fuisse plenissimã.
soli oppositꝰ breues & qͣsi ferrugineas fecisse
tenebras: triũ horarũ spaciũ ponit᷑. ut
om̃is causantiũ occasio tolleret᷑. & hoc
factũ ÷ ut cõpleret᷑ ꝓpħia dicens. Oc cũbet
sol in meridie & contenebrabit᷑ suꝑ t̃rã
in chie lux. & alio loco. Occubuit sol cũ
adhuc ẽet meridies. Uidet᷑ etiã mͥ
sol radios suos retraxisse: ne uiderent
dñm suũ pendentẽ in cruce. aut ne
imꝑii blasphemantes fruerent᷑ sua

Expanded text:
mavit, quando pariter Judaei et gentes in mortem mavit, quando pariter Judaei et gentes in mortem Domini consenserunt. Postea vero signorum magnitudine alter exterritus egit poenitentiam, et usque hodie Judaeos increpat blasphemantes. V. A sexta autem hora tenebrae factae sunt super discipulum Christi ob imperitiam dixisse hoc pro eclipsi solis, quae certis statutisque temporibus solet accidere; defectus enim solis nunquam nisi ortu lunae solet fieri. Nulli autem dubium est Paschae tempore lunam fuisse plenissimam. soli oppositus, breves et ferrugineas fecisse tenebras, trium horarum spatium ponitur, ut omnis causantium ocfactum est ut compleretur prophetia dicens: Occumbet sol in merrdie et tenebrabitur in die lux . Et alio loco: Occubuit sol cum adhuc esset merides. Videtur etiam mihi sol radios suos retraxisse, ne videret suum Dominum pendentem in cruce, aut ne impii blasphemantes fruerentur sua
Abbreviated transcription (Latin):
Quã frauidulenta ꝓmissio. Maius fecit re¬
surgens de sepulchro & tñ ñ credidert᷑.
sed dȩmones hoc eis inmisert̃ qͥ uellent ut
descenderet. Statim enĩ uirtutẽ crucis sense¬
r̃t & uires suas confractas Permanet gͥ dñs:
ut diabolũ prorsus destruat &e spolia ua ei
sauferat.
crucitiierant conuiciabant᷑ ei cũ unꝰ eore¬
conuiciarte copescuerit : Sed ꝓbreuitate
ediuraius numerus ꝓ singulari ponit᷑ sicut
oraleorũ cu de solo danihele intelligat᷑. &e
precat᷑ dicens memto mei dñe dũ uenerisin
pregnũ tuu usq hodiȩ geri in ȩcła uidemꝰ
Quueri simul &e falsi xpiani mundanis afflicti¬
onib tactulli qͥdẽ qͥ ficta m̃te dñcȩ passio¬
oms sacrarita gestant. ad p̃sentis iutȩ gaudia
cupuint uberari a dño. At qui simplici inten
cõmpso deiderent ẽe participes regnicȩlestis
babitus Aru preces illius qui abeo salutem
querebat ȩternã: pia exauditione dñs dig¬
naeussuscipere entariꝰ. Potest & in duob

Expanded text:
Quam fraudulenta promissio. Majus fecit resurgendo de sepulcro, et tamen non crediderunt. Sed daemones hoc eis immiserunt, qui vellent ut descenderet; statim enim crucis virtutem senserunt, et vires suas confractas. Permanet ergo Dominus ut diabolum prorsus destruat, et spolia sua ei auferat. crucificonviciantem compescuerit? sed pro brevitate numerus pluralis pro singulari ponitur, sicut ora leonum, cum de solo Daniele intelligatur; secti precatur, dicens: Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . Usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum veri simul et falsi Christiani, mundanis afflictionibus tacti, illi quidem qui ficta mente Dominicae passionis sacramenta gustarint, ad praesentis vitae gaudicupiunt a Domino. At qui simplici intentcum ipso desiderent esse participes regni coelestishabitus. At vero preces illius, qui ab eo salutem quaerebat aeternam, pia exauditione Dominus dignatus est suscipere. HILARIUS. Potest et in duobus
Abbreviated transcription (Latin):
Filiꝰ m̃s primogenitꝰ isrł Quẽ ab infantia¬
om̃i peccato. credendo & confitendo quia
peccatũ ñ faceret. nec inueniret᷑ dolus
inore eius. sed impleret eum timor dñi.
Nobias gabelo contribuli suo egenti. de¬
ait subcyrographo decẽ calenta argenti.
Et popłs dĩ gentib ꝑseptuaginta int̃pretes
diuinȩ legis q̃ indecalogo continet᷑ scientiã
cõmisit. ut ꝑhoc eas ab infidel itatis egestate
liberaret. Sub cyrographo autẽ dedit id ÷
sub conditione restituendi postquã ipse di¬
tesceret. uł qͥ dederat repeteret. Accepunt
autẽ g̃s uerba dĩ apopło isrł ꝑint̃pretatio¬
nẽ. quȩ post incarnationẽ dñicã etiã spr̃ia¬
liter nc̃ intelligunt. & ad conquirendas
uirtutũ diuitĩas exercent. Reddunt uͦ
foeneratori. cũ credentes infine scłi iudeos
in unitatẽ ȩccłȩ recipiunt. eisq saluandis
xp̃i sacramt̾ta committunt. & scriptura¬
rum quoq reserant archana.
Iubebat᷑ tobias a rege occidi & tolli omnẽ

Expanded text:
mogenitus Israel . Quem ab infantitc. Credendo et confitendo, quia peccatum non faceret, nec inveniretur dolus in ore ejus, sed impleret eum spiritus timoris Domini. Tobias Gabelo contribuli suo egenti dedit sub chirographo decem talenta argenti. Et populus Dei gentibus per LXX Interpretes divinae legis, quae in Decalogo continetur, scientiam commisit, ut per hoc eas ab infidelitatis egestate liberaret. Sub chirographo autem dedit, id est sub conditione restituendi, postquam ipse ditesceret, vel qui dederat repeteret. Acceperunt autem gentes verbum Dei a populo Israel per interpretationem, quod post incarnationem dominicam etiam spiritualiter nunc intelligunt, et ad conquirendas virtutum divitias exercent; reddunt vero feneratori, cum credentes in fine saeculi Judaeos in unitatem Ecclesiae recipiunt, eisque salvandis Christi sacramenta committunt, et Scripturarum quoque reserant arcana. Jubetur Tobias a rege occidi, et tolli omne
Abbreviated transcription (Latin):
Ieroboã qͥppe qͥ ad deceptionẽ sub ditoꝵ sibi uitulos
fabricauit aureos. idolatriȩ auctores exprimit.
tatis ñ deseruit. Hȩc captiuitas a rege assy¬
rioꝵ facta. illã generis humani captiuitatẽ desig¬
nat. qua ꝑ regẽ om̃iũ prauoꝵ hoc. ẽ diabolũ

Expanded text:
eroboam quippe, qui ad deceptionem subditorum sibi vitulos fabricavit aureos, idololatriae auctorem exprimit. tatis non deseruit. Haec captivitas a rege Assyriorum facta illam generis humani captivitatem designat, qua per regem omnium pravorum, hoc est diabo
Abbreviated transcription (Latin):
mente ꝑmaneo Bene autẽ sequitur
t immolauert᷑ indie illa uictias
magnas & łȩcati st̃ In die nanq
ula ꝑpetuȩ lucis de qua dix̃ zacha¬
rias & erit dies una quȩ nota est dño
ñ dies neq nox. hoc ÷ alabentiũ tẽpoꝵ
consuetudine remota. magnas dño uic¬
cimas electi immolant. illas uidelicet
quas inspe fucurorũ degustans psalmista
dicebat᷑. Di rupisti uincula mea tibi
sacrificabo hostiã laudis. Qui bene etiã
ubi hano se hostiã sacrificaturũ sꝑaret
ostendit cũ ꝑtinꝰ ad iungit. Uota mea

Expanded text:
mente permaneo. Bene autem sequitur: mente permaneo. Bene autem sequitur: Et immolaverunt in die illa victimas magnas, etc. In die namque illa perpetuae lucis de qua dixit Zacharias: Et erit dies una, quae nota est Domino non dies, neque nox: hoc est a labentium temporum consuetudine remota magnas Domino victimas electi immolant, illas videlicet quas in spe futurorum degustans Psalmista dicebat: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Qui bene etiam, ubi hanc se hostiam sacrificaturum speraret, ostendit, cum protinus adjungit: Vota mea
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰq laudes in scłm scłi uoce indefessa con¬
celebrant. Ubi duo erunt chori laudan¬
tiũ. uł de utroq uidelicet popło ut
supra interpretati sumꝰ conexi. atq in
unã diuinȩ laudis modulationẽ copu
iusti cũ ymnis dedicationis: quando
in memoriã futurȩ remunerationi
toto corde in hiantes. inbonis cotidie
oꝑib magis magisq ꝓficiunt: iuxta
iliud psalmiste. Ascensus in corde eius
disposut in conualle lacrimarũ. Et iterũ
Beati immaculati inuia qͥ ambulant in
lege anĩ. Ecce enĩ & immaculatos dic̃
in uia: & ambulantes in lege dñi : quia
sic nimirũ sic acceptã cordis & oꝑis in¬
nocentiã tenent. ut sẽꝑ ad altiora cresce¬
re uirtutũ merita contendant. Stant
autẽ in domo dnĩ cũ laudib: qͥa in ip¬
so bonoruĩ oꝑum ꝓfectu in defessi ꝑse¬
uerant iuxta illud beati helyȩ. Uiuit
dns incuiꝰ conspectu stõ id: incuius
implenda uoluntate infatigabili

Expanded text:
ejusque laudes in saeculum Dei voce indivisa conejusque laudes in saeculum Dei voce indivisa concelebrant. Ubi duo erunt chori laudantium, vel de utroque videlicet populo, ut supra interpretati sumus, connexi, atque in unam divinae laudis modulationem copuljusti cum hymnis dedicationis, quando in memoriam futurae remunerationis toto corde inhiantes, in bonis quotidie operibus magis magisque proficiunt, juxta illud Psalmistae: Ascensus in corde suo disBeati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . Ecce enim et immaculatos dicit in via ambulantes in lege Domini, quia sic nimirum acceptam cordis et operis innocentiam tenent, ut super ad altiora crescere virtutum merita contendant. Stant autem in domo Domini cum laudibus, quia in ipso bonorum operum profectu indefessi perseverant, juxta illud beati Eliae: Vivit Dominus, in cujus conspectu sto , id est, in cujus complenda voluntate indefatigabili
Abbreviated transcription (Latin):
& portis ciuitatis in carmine lȩticiȩ
& organis musicorũ. redeunt adtẽ¬
plũ dñi. ut ibi quoq stantes laudẽ
d nõ consonantib tubis referant ibi
oblatis uictimis uota dedicationis
impleant. Ipsã autẽ unã eandẽq
futurȩ uitȩ patriã mystice domꝰ
dñĩ. quã &̃ ciuitas dñi designat. sic̃
& presens ȩccła consuete inscriptu¬
ris ee domꝰ xp̃i appellatur
& ciuitas. Uerũ distat qđ ȩdificia
ciuitatis in carminib grarũ & organis
ascendisse laudantes. indomo autem
diꝰ stantes laudasse & clare cecinisse
phibent᷑. Ascendunt nanq electi moe¬
na ciuitatis qͤ fecert᷑ : cũ gaudia suꝑ¬
nȩ patrie quȩ ipsi instantia bonorũ
oꝑum sua fecert᷑ introeunt. Cernunt
patris. multarũ inibi manstonum
differentiã. ꝓdiuersis hominũ me¬
ritis contẽplant᷑. Stant autẽ in do mo
dñi &̃ elariꝰ canunt: cũ in suas singuli
mansiones recepti. in ꝑpetua sui condito¬
ris uisione stabili habitatione ꝑseuerant.

Expanded text:
et hortis civitatis, in carmine laetitiae, et organis musicorum, redeunt ad templum Domini; ut ibi quoque stantes, laudem Domino consonantibus tubis referant, ibi oblatis victimis vota dedicationis impleant. Ipsam autem unam eamdemque futurae vitae patriam mystice domus Domini, quam et civitas Domini designat, sicut et praesens Ecclesia consuete in Scripturis et domus Christi appellatur, et civitas. Verum distat, quod aedificia civitatis in carminibus gratiarum et organis ascendisse laudantes; in domo autem Dei stantes laudasse, et clare cecinisse perhibentur. Ascendunt namque electi moenia civitatis, quae fecerunt cum gaudia supernae patriae, quae ipsi instantia bonorum operum sua fecerunt, introeunt. Cernunt Patris, multarum inibi mansionum differentiam pro diversis hominum meritis contemplantur. Stant autem in domo Dei, et clarius canunt, cum in suas singuli mansiones recepti, in perpetua sui Conditoris visione stabili habitatione perseverant,
Abbreviated transcription (Latin):
dedicatio etiã in hacuita typice in qͥbusã
esl ectis coepta intelligi qͥ purificato cordis
oculo ea qͦ infuturo cuncta ꝑceptura est
ecca nonnulla ex parte gauoia contepla
paulus. qͥ in paradysũ atq in terciũ rap
celũ meruit ut in apocalypsi sui ioħs
Qu uniuersi. qͦ altꝰ edita suꝑnȩ ciutatis
ingrediebantur: eo clariꝰlaudes dñi ca¬
nere: aet tuctimas ills bonorum maxima
semꝑ iminołare curabant.
Setensuerunt quoq in die illa ui

Expanded text:
dedicatio etiam in hac vita typice, in quibusdam dedicatio etiam in hac vita typice, in quibusdam electis apte intelligi, qui, purificato cordis oculo, ea quae in futuro cuncta perceptura est Ecclesia, nonnulla ex parte gaudia contemplaPaulus , qui in paradisum atque in tertium rapi coelum meruit; ut in Apocalypsi sua Joannes, qui universi quo altius edita supernae civitatis ingrediebantur, eo clarius laudes Domini canere, ac victimas illi bonorum operum maximas semper immolare curabant. Recensuerunt quoq
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ad dedicationẽ scȩ̃ ci uitatis illã
quȩ est infuturo ueracit᷑ ꝑtinent inqui
quia ds̃ est rexille qͥsua presentia suos cius
letificat: magna utiq lȩticia gerit᷑. Unde e
eodẽ nato in carne rege pastorib apparens
angłs aiebat. Ecce enĩ euangłizo uob̾ gaudi¬
ũ magnũ qđ erit om̃i popło. Ad distinctionꝰ
nimirũ humani gaudii. qđ & paruũ & cran¬
sitoriũ .ẽ. & ideo sapientib nichilipendendũ.
Bene autẽ in illa quã ds̃ suȩ ciuitati tribu
leticia uxores quoq cunũ simul & liberi
gauisi. ẽẽ. referunt᷑: qͥa tẽpore resurrections
ñ solũ illi qͥuł euangłizando uerbd̾m uel
fortit̾ in oꝑib fidei ꝑsistendo ȩccłam eifi¬
cauerant. Fructũ sui magni laboris accipunt
magnũ s & infirmiores quiq eiusdẽ fidni
consortes. una eadẽq cũ eis uitȩ eternȩ ꝑ¬
ceptione letant᷑. Benedix̃ enĩ om̃s aimentos
seranꝰs pusillos cũ maiorib. Potest hȩc

Expanded text:
ec ad aedificationem sanctae civitatis illius quae est in futuro, veraciter pertinent, in qua Deus est rex ille qui sua praesentia suos cives laetificat, magna utique laetitia; unde et eodem nato in carne Rege, pastoribus apparens angelus aiebat: Ecce enim evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo . Ad distinctionem nimirum humani gaudii, quod et parvum et transitorium est; et ideo sapientibus nihili pendendum. Bene autem in illa quam Deus suae civitati tribuit laetitia, uxores quoque civium, simul et liberi gavisi esse referuntur; quia tempore resurrectionis non solum illi qui vel evangelizando verbum, vel fortiter in operibus fidei persistendo Ecclesiam aedificaverant, fructum sui magni laboris accipiunt magnum; sed et infirmiores quique ejusdem fidei consortes, una eademque cum eis vitae aeternae perceptione laetantur. Benedixit enim omnibus timentibus se Dominus, pusillis cum majoribus . Potest haec
Abbreviated transcription (Latin):
cione eiuitatis: ꝓcuratũ est om̃i institia
it cuteꝰ in ea religions qͥ ꝑ cerimonas e
maxime ꝑ doctrinã & officia sacerdotũ. leui¬
turum. cantorũ & ianitorũ erat exequendꝰ.
seruares & cresceret i deoq statutisunt uiri
strenui. qͥ collatã apopło pecuniã diligent᷑
merariũ tẽpli colligerent & custodirent.
pi usũ eorundẽ ministroꝵ tẽpli &e altaris.
pmmicias quoq frugũ ac decimas & in nũ
aciubamina quȩ ad tẽplũ deferebant᷑. sedu¬
la cura conseruarent. Quatinꝰ abundante
copia eorum quȩ uel dño essent offerenda
uł ex qͥb ipsi ministri dnĩ uiuere possent.
inierłm sibi mansionẽ facere consentiret.
a qͥb conflua turba popłi doceri simul
& scĩficari deberet.
uia letatꝰ est uida in sacerdotib & le

Expanded text:
instantia, ut cultus in ea religionis, qui per caeremonias, maxime doctrinam et officia sacerdotum, Levitarum, cantorum et janitorum erat institutus, servaretur et cresceret. Ideoque statuti sunt viri strenui, qui collatam a populo pecuniam diligenter in aerarium templi colligerent et custodirent, propter usum eorumdem ministrorum templi et altaris; primitias quoque frugum, ac decimas, et vinum et libamina, quae ad templum deferebantur, sedula cura conservarent; quatenus abundante copia eorum quae vel Domino essent offerenda, vel ex quibus ipsi ministri Domini vivere possent, o in Hierusalem sibi mansionem facere consentiret, a quibus conflua turba populi doceri, simul et sanctificari deberet. Quia laetatus est Juda in sacerdotibus e
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ atq hominẽ esse cognoscunt. &¬
post agnitionẽ rectȩ fideĩ quasi uiso
angło & filio suo qͦs diu non uiderant
multũ gaudentes: sic tandẽ scȩ eccłȩ ꝗͦ
mysteriorum cȩlestium iungunt.
ꝑpropinquantib domui: prȩcucur

Expanded text:
eum atque hominem esse cognoscunt, et post agnitionem rectae fidei, quasi viso angelo et filio suo, quos diu non viderant, multum gaudentes; sic tandem se sanctae Ecclmysteriorum coelestium jungunt. Appropinquantibus domui praecucur
Abbreviated transcription (Latin):
Ulus sc̃s & iustus: caret peccato hec
fectu teneat sc̃ĩtatẽ. Non eñ naturi¬
humanȩ uirib sed ꝓpositi ad iumento
scĩ pnuntiant peccatores. qͥa inueritate habent
qd plangant. & si non reprehensione conscien¬
tiȩ: certe mobilitate & mut abilitate preua¬
ricatricis nature. :¬

Expanded text:
lus sanctus et justus caret peccato, nec affectu teneat sanctitatem. Non enim naturae viribus, sed propositi adjumento sancti pronuntiant peccatores, quia in veritate habent quod plangant, et si non reprehensione conscientiae, certe mobilitate et mutabilitate praevaricatricis naturae.
Abbreviated transcription (Latin):
preripere iudei dũ fide eiꝰ extincta iusticiã
que exlege ÷ gentib ꝑsuadere conabant᷑.
At apprehensũ eũ eiȩcert̃ extͣ uineam:
& occidert᷑. Marcus mutãt hc̃ ordinem:
dicens occidert̃ & eiecert̃ extͣ umeã qͣsi
uile cadauer. in quo notat eor ꝑtinaciã: qͥa
portã passus. Uel prius a cordib increduloꝵ
repulsus : deinde crucifigitur.

Expanded text:
stitiam, quae ex lege est, gentibus persuadere conabantur. Et apprehensum eum ejecerunt extra vineam, et occiderunt. Marcus mutat hunc ordinem, dicens: Occiderunt et ejecerunt extra vineam , quasi vile cadaver. In quo notat eorum pertinaciam, quia, portam passus, vel prius a cordibus incredulorum expulsus, deinde crucifigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
runt qͦd de ipsis diceret. & queren-¬
tes eũ tenere tuuert̃ turbas.¬
uãuis duro corde ẽent & infideles:
Vntelligebant tam̃ om̃s sententias
dñi c̃tͣ se cdirigi. Intelligebant enĩ
eũ ee heredẽ: se uero eẽ prauos colo¬
nos & solo humano terrebant᷑ timore:
qͦd ñ audebant eũ interficere donec
ueniret hora eiꝰ. Mistice qͥdem hoc
cotidie gerit᷑ in ȩccłia. cũ qͥlibet solo
noĩe fr̃ fidei & pacis unitatẽ quã ñ
diligit: ꝓpt᷑ bonos cohabitantes uel
erubescit uel timet impugnare.
tñ sic̃ de stultissima auiũ strucionẽ
dñs ait. cũ tẽpꝰ fuerit. in altũ alas
erigit : qͥa ꝑseqͣndo eccłam qͣsi dñm

Expanded text:
e ipsis diceret. Et quaerentes eum tenere, timuerunt turbas,uamvis duro corde essent et infideles, intelligebant tamen omnes sententias Domini contra se dirigi. Intelligebant enim eum esse haeredem, se vero pravos colonos, et solo humano terrebantur timore, quod non audebant eum interficere, donec veniret hora ejus. Mystice quidem hoc quotidie geritur in Ecclesia, cum quilibet solo nomine frater, fidei et pacis unitatem quam non diligit, propter bonos cohabitantes, vel erubescit vel timet impugnare, qui tamen sicut destultissima avium struthione Dominus ait: Cum tempus fuerit, in altum alas erigit
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. Tapis ille xp̃m significat: quem
udei edificantes suas traditiones &
quasi domũ ꝓpriam de subdita sibi plebe
struere uolentes. reꝓbauert᷑: &e sicut ante
uinitores mali. sic ce iã facti cementarii
pessimi: auditorib suis conabant᷑ eripe
in edificio dei condens in se duos populos.
Hic ÷ eñĩ lapis ille: de qͦ isaias ait. Ecce¬
ego mittã in fundam̃tis sy onlapidẽ

Expanded text:
c. Lapis iste Christum significabat, quem Judaei aedificantes suas traditiones, et quasi domum propriam de subdita sibi plebe statuere volentes reprobaverunt, et, sicut ante inventores mali, sic etiam facti cementarii pessimi, auditoribus suis conabantur eripein aedificio Dei, jungens in se duos parietes, id est populos. Hic est enim lapis ille de quo Isaias: Immittam in fundamentis Sion lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ misteriũ baptit andi datur quod
quor monitu bene oꝑet᷑. Sed missus
cedit᷑ eicit᷑ cũ sermo contẽpnit᷑. uel qͦd
peius ÷ blasphemat᷑. Hȩredẽ qͣntũ ad
se occidit. qui filiũ dei conculcauerit.
& sp̃ui gr̃ȩ contumeliã fecerit. Perdito
malo cultore alii uinea dat᷑: cũ donũ
gr̃ȩ qͥd suꝑb perdit. humilis accipit.
Quod autẽ umea aliis locabit᷑ ꝓpħico
confirmat exemplo. dicens eis.
nquã legistis in scripturis. lapidẽ

Expanded text:
cum mysterium baptizandi datur, quia quorum monitu bene operetur. Sed missus caeditur vel ejicitur, cum sermo contemnitur, vel quod pejus est, blasphematur. Haeredem, quantum ad se, occidit, qui Filium Dei conculcaverit, et spiritui gratiae contumeliam fecerit. Perdito malo, alii vinea datur, cum donum gratiae, quod superbus perdidit, humilis accipit. Quod autem vinea aliis locabitur, prophetico confirmat exemplo, dicens eis: Nunquam legistis in Scripturis : Lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
cogerent᷑ ad bene uiuendũ. Aut torcularia
torqueri ꝑ nõie xp̃i: ut ꝑ eos efflueret qeã
ubertas feruentis sp̃s sc̃i. Q ȩdificauit turrm
id ÷ templũ: de quo dr ꝑ mricheã. & tu turris¬
nebulosa filia syon. Q locauit eã agricoli
qͦs alibi oꝑarios uineȩ appellauit uł pergl
pfectꝰ ẽ. ñ mutatione loci: sed relnquers
coplent᷑ oĩa. unde abesse potest :

Expanded text:
cogerentur ad bene vivendum. Aut torcularia torqueri pro nomine Christi, ut per eos efflueret quaedam ubertas Spiritus sancti. Et aedificavit turrim, id est templum de quo dicitur per Michaeam: Et tufilia Sion . Et locavit eam agricolis. Quos alibi operarios vineae appellavit. Et peregre profectus est. Non mutatione loci, sed relinquens complentur omnia, unde abesse potest?
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dñm in t̾rogauerant in qua potestate hesi
ceret & uoluert᷑ eũ in uerbo capere. qͥeratpis
totius sapientiȩ: suꝑant᷑ ipsi modo arte suas
audiunt in parabolis qͦd aꝑte ñ merebantir
audire. Pat̾ familias ds̃ intelligit᷑. qͥ plantar
uineam de qͣ isaias ait. Uinea dñi sabaothaos

Expanded text:
qui Dominum interrogaverant in qua potestate haec faceret, et voluerunt eum in verbo capere qui erat fons totius sapientiae, superantur ipsi modo sua arte, et audiunt in parabolis quod aperte non merebantur audire. Paterfamilias Deus intelligitur, qui plantavit vineam, de qua Isaias: Vinea Domini Sabaoth
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ eiꝰ. Quasi diceret. Ecce ex ur̃a
concessione e ꝓphica etiã auctoritatȩ:
&e dabitur genti scilicet poplilo gentili
facienti fruct᷑ ei. Diximꝰ qͥdẽ aligtiens
regnũ dei scripturas sc̃as intelligi:
qͣs abstulit dñs aiudeis & nobis tradi¬
dit ut faciamꝰ fructũ earũ. Mista
ẽ. uinea quȩ tradit᷑ agricolis & uineȩ¬
cultorib in qua qui oꝑati ñ fuerint:
nom̃ tantũ habentes scripturarũ.
fructũ uineȩ perdituri sunt
It qͥ ceciderit suꝑlapidem istum:¬
I confringet᷑. duꝑ quẽ uͦ ceciderit:
conteret eũ. Aliud ÷ offendere
suꝑ lapidẽ & confringit᷑.s ñ omnino
conterit᷑ Reseruat᷑ enĩ ad salutẽ per
patientiã uel penitentiã Suꝑ quẽ uero
ceciderit. hoc ÷ cui lapis ille irruerit :¬

Expanded text:
r, etc. Quasi dicat: Ecce ex vestra concessione et prophetica etiam auctoritate coEt dabitur genti, scilicet populo gentili, facienti fructus ejus. Diximus aliquoties regnum Dei Scripturas sanctas intelligi, quas abstulit a Judaeis, et nobis tradidit, ut faciamus fructus earum. Ista est vinea quae traditur agricolis et vineatoribus, in qua, qui operati non fuerint nomen tantum habentes Scripturarum fructum vineae perdituri sunt. Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur. Super quem vero ceciderit, conteret eum. Aliud est offr lapidem, et confringitur, sed non omnino conteritur. Reservatur enim ad salutem per patientiam, vel poenitentiam. Super quem vero ceciderit, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
derat in petra. Ecce qͣnti meriti erat¬
apud dm̃. Ꝙ nota ex simplici
sepultura dñi: ambitionẽ diuitũ
dãpnari qͥ nec in tumulis possunt
carere diuitus. Non enĩ fuit ibi aurũ:
ñ gẽma. ñ sericũ: sed linteam purũꝙ
sacrificiũ altaris si inserico. neq in
panno tincto s in lino treno cele
abeato papa sil uestro legimus esse
et̃r & posuit illud in monuiñto suo
nouo Nouo ideo qͥa simn monumto
ubi alius positꝰ eet poneret᷑: alius
fortasse resurrexisse fingeret᷑ ldeo
in petra: ne si ex multis lapidibus
ȩdificatũ eet suffossis tumuli funda¬
m̃tis ablatꝰ furto diceret᷑. Becta ł uert᷑
qͥ monum̃tũ ipsũ corporeis uidert᷑ ocłis:¬
rocunda de subiacente rupe excisa
tantȩ alticudinis ut intro consstens hons
ux manu extenta culm̃ poset dett̃ nano
quȩ ht̃ introitũ aboriente cues aptui
corporis de eadẽ petra factꝰ ẽ. septc habens
pedes longitudinis triũ uͦ palmarit n alins
cetero pauim̃to altius eminens quisdilr

Expanded text:
Ecce quanti meriti apud Dominum. Et nota in simplici sepultura Domini, ambitionem divitum damnari, qui nec in tumulis carere possunt divitiis. Non enim fuit ibi aurum, nec gemma, nec sericum, sed linteamen purum et sacrificium altaris non in serico, neque in panno tincto, sed in lino terreno celeba beato papa Sylvestro legimus esse Sequitur: Et posuit illud in monumento suo novo, etc. Novo ideo, quia si in monumento, ubi alius esset positus, poneretur, alius fortassis surrexisse fingeretur. Ideo in petra, ne si ex multis lapidibus esset aedificatum, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. BEDA. Fuerunt qui monumentum ipsum corporeis viderunt ocrotunda de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo vix manu extenta culmen possit attingere, quae habet introitum ab Oriente, cui lapis ille ominici corporis de eadem petra factus est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmorum mensura caetero pavimento altius eminens. Qui videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
Frater qͥ adiuuat᷑ afrẽ. quasi ciuitas
firma: & uidicia quasi uectes ur¬
biũ. Cũ enĩ popłs uterq udeorum
scilicet & gentiũ fraterna sibi in
xp̃o caritate consentit: unã iam
eccłam. ciuitatẽ uidelicet sui con¬
ditoris edificant. Et sic̃ uectes ur¬
biũ portas muniunt : ita dogmata
ueritatis eccłas ꝑ orbẽ quȩ unam
catholicam faciunt ab infideli tm
incursione defendunt. Itẽ seras
uectesq nr̃e portȩ statuimue.
cũ sed ulo prȩcauemꝰ ne uel archana
fidei nrę porcis & canib. hoc est inmun
dis pdamꝰ mentib. uł humani gr̃ã fauo¬
ris nram faciamꝰ iusticiã eosq ad uiden¬
da nra oꝑa bona intromittamꝰ qͥ plus
piculi nob laudando afferant. quã saluta¬
pis adminiculi a nob uidendo referant.
Im porta ueterẽ edificauert᷑ iolada¬

Expanded text:
Frater qui adjuvatur a fratre, quasi civitas Frater qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma, et judicia quasi vectes urbium . Cum enim populus uterque, Judaeorum scilicet et gentium, fraterna sibi in Christo charitate consentit, unam Ecclesiam, civitatem videlicet sui Conditoris aedificant. Et sicut vectes urbium portas muniunt, ita dogmata veritatis Ecclesias per orbem, quae unam catholicam faciunt, ab infidelium incursione defendunt. Item seras vectesque nostrae portae statuimus, cum sedulo praecavemus, ne vel arcana fidei nostrae porcis dis prodamus mentibus, vel humani gratia favoris nostram faciamus justitiam, eosque ad videnda nostra opera bona intromittamus, qui plus periculi nobis laudando afferant, quam salutaris adminiculi a nobis videndo referant. Et portam veterem aedificaver
Abbreviated transcription (Latin):
repeti. Quia nimirũ necesse est ut
qencunq structurã bonȩ actionis in¬
choauerint hanc ad tectũ usq ꝑfectio¬
nis coeptis insistendo ꝑdicant & ei
munimina custo diȩ sollertis quasi
ualuas seras & uectes statuant. Ualuȩ
qͥppe adhoc inportis statuunt᷑ ut eis
tepore congruo patefactis ciues intran¬
diuł exeundi facultatẽ habeant. Serȩ
& uectes ad hoc statuunt᷑ ut oppila¬
dis atq obseratis ianuis. hostis intrare
ñ possit. Sic gͦ & inbonis nr̃is oꝑibus
ualue sunt benignȩ prouisionis ap¬
ponende ut conciues hoc est ꝓximi
nr̃i hec uidentes głificent patrẽ nr̃m
qͥ incelis est: &e ipsi quoq ꝑ exẽpla nr̃a
incedere ac menia uirtutũ nobiscũ
discant ingredi. Sunt & serę uectesq
contra insidias atq irruptionẽ hosti¬
um opponende ut uidelicet diligen¬
ti nos undiq cõmuniamꝰ industrĩa:
ne forte arcẽ nr̃ẽ uirtutis incauite
intromissus hostis antiquus expug¬
net. Unde bene dicitur in ꝓuerbus

Expanded text:
quia nimirum necesse est, ut quicunque structuram bonae actionis inchoaverint, hanc in tectum usque perfectionis coeptis insistendo perducant, et a minima custodia solertes quasi valvas, seras et vectes statuant. Valvae quippe ad hoc in portis statuuntur, ut eis tempore congruo patefactis, cives intrandi vel exeundi facultatem habeant. Serae et vectes ad hoc statuuntur, ut oppilatis atque obseratis januis, hostis intrare non possit. Sic ergo et in bonis nostris operibus valvae sunt benignae provisionis opponendae, ut concives, hoc est proximi nostri, haec videntes, glorificent Patrem nostrum qui in coelis est, et ipsi quoque per exempla nostra incedere, ac moenia virtutum nobiscum discant ingredi. Sunt et serae vectesque contra insidias atque irruptionem hostium opponendae, ut videlicet diligenti nos undique communiamur industria, ne forte arcem nostrae virtutis incaute intromissus hostis antiquus expugnet. Unde bene dicitur in Proverbiis:
Abbreviated transcription (Latin):
nis aduisionẽ conditoris nr̃i ꝑuenire conten¬
dimꝰ. cũ etiã inhac uita retenti crebro
uisionis eiꝰ desiderio suspiramꝰ. Sequunt᷑
hine plurimi structorũ ordines qͥ m̃sur̃a
scd̾am ȩdificasse narrant᷑. Quia maxima
scẽ eccłȩ structura in interioris est mũ
ꝓcedit. De quib sinꝰ ulatim disserere
& ad spũalem cuncta intelligentiam
trahere: nimis ꝑ longum est

Expanded text:
nis ad visionem Conditoris nostri pervenire contennis ad visionem Conditoris nostri pervenire contendimus; cum etiam in hac vita retenti, crebro visionis ejus desiderio suspiramus. Sequuntur hinc plurimi structorum ordines, qui mensuram secundam aedificasse narrantur, quia maxima sanctae Ecclesiae structura in interioris est munio vita procedit. De quibus sigillatim disserere, et ad spiritualem cuncta intelligentiam trahere, nimis perlongum est
Abbreviated transcription (Latin):
rã scd̾am: contra ascensum firinissimi an¬
Hinc mensura scđa hoc ẽ muri interioris de
quo supra diximꝰ incipit. Unde in hac de¬
scriptione dicit᷑. quia structorũ plurimi contꝰ
domũ suã edificauerint. Muronanq inte¬
riori : domꝰ ciuitatis plurimȩ uł uicine
erant uel iunctȩ Post constructionẽ  mu¬
ri exterioris sequit᷑ & in nr̃a ciuitate men¬
sura muri scđi. cũ post oꝑum ac lingue per¬
fectionẽ quȩ & hominib apparere potest:
magis in interiorib: nr̃e mentis dõ pl acere
contendimꝰ nequid uidelicet ut animocon¬
ci pere de his quȩ incerni arbitri ocislaas
offendant prȩsumamꝰ. Pe bene dicit᷑ qͥa
mensura scđa contra ascenst̃ sit firmissi¬
deorũ popłm adunauit & gentiũ. Und̃e
& inpsalmo ut isaia: lapis angularis. ẽ.
dictus. Contra cuiꝰ ascensiĩ anguli mensu¬
ra scd̾a eđificat᷑. cũ ꝑ mundiciã piȩ cogitatio¬

Expanded text:
ram secundam, contra ascensum firmissimi anram secundam, contra ascensum firmissimi anhinc mensura secunda, hoc est muri interioris, de quo supra diximus, incipit. Unde in hac descriptione dicitur quia structorum plurimi contra domum suam aedificaverint; muro namque interiori domus civitatis plurimae, vel vicinae erant, vel junctae. Post constructionem ergo muri exterioris, sequitur et in nostra civitate mensura muri secundi, cum post operum ac linguae perfectionem, quae et hominibus apparere potest, magis in interioribus nostrae mentis Deo placere contendimus, ne quid videlicet velamine concipere de his quae interni arbitri oculos offendant praesumamus. Et bene dicitur quia mensura secunda contra ascensum sit firmissidaeorum populum adunavit et gentium; unde et in Psalmo , vel Esaia , lapis angularis est dictus. Contra cujus ascensum anguli mensura secunda aedificatur, cum per munditiam piae cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
lauaerũ nobꝰ ad expianda peccata c& po¬
cuuluem simui salutaris guistꝰ in inistre
Quȩ si adño nob̾ inuinũ conuersa. hoc ÷ in
spualẽ sensũ fuerit translata: gratiore
nos suauitate sũ mȩ ueritatis in ebriat. Ubi
& domꝰ est fortiũ quia quicunq crebris
eloquiorũ diuinorũ fluentis audiendo &
opando refici consuert᷑: contra om̃s antiqͥ
hostis insidias fortes reddunt᷑ &̾ inuicti.
Post sepulchrũ gͦ dauid in scã ciuitate pisci¬
na grandi oꝑe constructa locat᷑. cui domꝰ
est fortiũ contigua: qͥa ꝑ passionẽ dñi scrip¬
turariĩ nob est ab yssus patefacta ꝑqua¬
rum affluentiã corda corroborata fide¬
lium. & ciuitas xp̃i est cunctis hostib
in expugnabilis reddita. Deficientib nanq
uł obtentis ab hoste aquis: facile capitur
ciuitas. & si hostis antiquus fontẽ a nobꝰ
abstulerit uerbi dĩ: nil obstat quin conti¬
nuo arcẽ nr̃ȩ m̃tis seutis impugnator atq
eũ azer filiꝰ iosue princeps maspha mensu¬

Expanded text:
lavacrum nobis ad expianda peccata, simul et poculum salutaris gustus ministrat. Quae si a Domino nobis in vinum conversa, hoc est in spiritualem sensum fuerit translata, gratiore nos suavitate veritatis inebriat. Ubi et domus est fortium; quia quicunque crebris eloquiorum divinorum fluentis audiendo et operando refici consuerunt, contra omnes antiqui hostis insidias fortes redduntur et invicti. Post sepulcrum ergo David in sancta civitate piscina grandi opere constructa locatur, cui domus est fortium contigua; quia per passionem Domini Scripturarum nobis est abyssus patefacta, per quarum affluentiam corda corroborata fidelium, et civitas Christi est cunctis hostibus inexpugnabilis reddita. Deficientibus namque, vel obtentis ab hoste aquis, facile capitur civitas. Et si hostis antiquus fontem a nobis abstulerit verbi Dei, nil obstat quin continuo arcem nostrae mentis saevus impugnator atque eum Azer filius Josue, princeps Maspha, mensu
Abbreviated transcription (Latin):
tatis a porta uallis usq ad portam
sterquilinui mille cubitis ȩdificando
pueniunt : qui ꝑcepta humilitatis
grã tantȩ se industria ꝑfectionis
bonis oꝑib mancipant. ut om̃e ru-¬
dus a se ñ solũ noxiȩ actionis siue
inutilis locutionis. uerũ etiã suꝑua¬
cuȩ cogitationis eiciant. Ht portã
cine uici sigificat. Marrant autem
scriptores qđ ab ea fronte montis
syon quȩ prȩrupta rupe orienta¬
lẽ plagã spectat intra muros atq
in radicib collis fons syloe prorum¬
pat. Qui alternante quidẽ aqua
rũ accessu in meridiem fluit id ÷
nꝰ iugib aqͥs. s incertis horis diebusq
ebullit & ꝑterrarũ concaua &e an¬
tra saxi durissimi cũ magno sonitu
uenire consueuit. Quo scilicet uno
fonte & hoc ñ ꝓpetuo. uti ciuitas
phibet᷑. Huꝰ gͦ porta fontis hoclo¬
co designatã intellige: maxime
cũ apte subiungat᷑. Et muros
piscinȩ syloȩ inortum regis: &¬

Expanded text:
tatis a porta vallis usque ad portam tatis a porta vallis usque ad portam sterquilinii, mille cubitis aedificando perveniunt, qui percepta humilitatis gratia, tanta se industria perfectionis bonis operibus mancipant, ut omne rudus a se non solum noxiae actionis sive inutilis locutionis, verum etiam supervacuae cogitationis ejiciant. Et portam tine vicum significat. Narrant autem scriptores, quod ab ea fronte montis Sion, quae praerupta rupe orientalem plagam spectat, intra muros, atque in radicibus collis, fons Siloe prorumpat; rum accessu in meridiem fluit, in est, non jugibus aquis, sed incertis horis diebusque ebullit, et per terrarum concava, et antra saxi durissimi, cum magno sonitu venire consuevit, quo scilicet uno fonte, et hoc non perpetuo, uti civitas perhibetur. Hujus ergo portam fontis hoc loco designatam intellige, maxime cum aperte subjungatur: Et muros piscinae Siloe in hortum regis,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩq de ciuitate d nĩ efferri: qͣm inillã
ea quȩ munda st̃ aggegari. Portã gͦ ster¬
quilinu in ierłm ȩdĩficant: qͥ illos in scẽ
eccłe ministeriũ ordinant. ꝑ quos uitio¬
rũ sordes abelectorũ mentłb expurgen¬
tur: sed & corruptȩ mentis homines
ab ȩccłȩ finib arceant᷑. iuuante eos atq
eneruante omnẽ impuritatẽ ymbre
grȩ cȩlestis. iuxta psalmistã disꝑdant᷑
de ciuitate dñi om̃s qͥ oꝑant᷑ iniquitat᷑ẽ.
Y qͥa magnȩ ꝑfectionis est cũ quis ꝑ meritũ
humilitatis adeo ꝓficit. ut erratus suos
uiuacit᷑ inspicere: & efficacit᷑ dep̃hensos
ualeat expurgare. recte dicit᷑: qͥa qui
portã uallis ȩdificauert᷑. ipsi etiam
mille cubitos in muro usq ad portã
sterquilinu cõstruxerint. Mulena¬
rius nanq numerus ꝑfectionẽ: cubi¬
tus uͦ oꝑationẽ quȩ ꝑmanꝰ & brachia
fte insinuat. Bt illi in muro scę eiui¬

Expanded text:
quaeque de civitate Domini efferri, quam in illa quaeque de civitate Domini efferri, quam in illa ea quae munda sunt aggregari. Portam ergo sterquilinii in Hierusalem aedificant, qui illos in sanctae Ecclesiae ministerium ordinant, per quos vitiorum sordes ab electorum mentibus expurgentur. Sed et corruptae mentis homines ab Ecclesiae finibus arceantur, juvante eos atque enervante omnem impuritatem imbre gratiae coelestis; ut juxta Psalmistam, Disperdantur de civitate DomEt quia magnae perfectionis est, cum quis per meritum humilitatis adeo proficit, ut erratus suos vivaciter inspicere, et efficaciter deprehensos valeat expurgare; recte dicitur, quia qui portam vallis aedificaverunt, ipsi etiam mille cubitos in muro usque ad portam sterquilinii construxerint. Millenarius namque numerus perfectionem, cubitus vero operationem, quae per manus et brachia fit, insinuat. Et illi in muro sanctae civi
Abbreviated transcription (Latin):
conualles abundabunt frum̃to: Id ÷ humi¬
les abundabunt donis suꝑnȩ refectionis
& bene post portã ueterẽ & murũ plateȩ
latioris porta uallis ȩdificat᷑: qͥa nimirũ
post rudimenta catholicȩ fidei quȩ ꝑdilec¬
cionẽ oꝑatur. necesse est humilitas nob̾
quȩ est custos uirtutũ tenenda insinue¬
cur: ut iuxta p̃ceptũ uiri sapientis. quan¬
temagni sumꝰ humiliem᷑ in omnibus.
Et mille cubitos in muro. usq ad por¬
qͥd situs urbis ierusolimorũ ita molli
diuo depositꝰ contra aquilonẽ simul &
orientẽ uergat: ut pluuia ibi decidens
nullatenꝰ consistat s instar fluuiorũ
porientales de fluens portas cunctis se¬
cum platearũ sordib raptis. inualle
iosaphath torrentẽ cedron augeat.
Unde ueri simile uidet᷑. qͥa porta sterqui¬
lini uocet᷑ illa. ꝑ quã sordes & immun¬
diciȩ consuessent ẽgeri. Nec minoris om̃ino
uirtutis atq utilitatis est. immunda

Expanded text:
convalles abundabunt frumento , id est, humiconvalles abundabunt frumento , id est, humiles abundabunt donis supernae refectionis. Et bene post portam veterem, et murum plateae latioris, porta vallis aedificatur; quia nimirum post rudimenta catholicae fidei, quae per dilectionem operatur, necesse est humilitas nobis, quae est custos virtutum, tenenda insinuetur; ut juxta praeceptum viri sapientis, quanto magni sumus, humiliemur in omnibus . Et mille cubitos in muro usque ad por situs urbis Hierosolymorum ita molli clivo dispositus, contra aquilonem simul et orientem vergat, ut pluvia ibi decidens nullatenus consistat, sed instar fluviorum per orientales defluens portas, cunctis secum platearum sordibus raptis, in valle Josaphat torrentem Cedronem augeat. Unde verisimile videtur, quia porta sterquilinii vocetur illa, per quam sordes et immunditiae consuescunt egeri. Nec minoris omnino virtutis atque utilitatis est, immunda
Abbreviated transcription (Latin):
cauit anum & habitatores ⁊ a noȩ Scimꝰ
uallẽ iosa phath quȩ & gehennon hoc tͥ
uallis ennon dicebat᷑. ad orientẽ plagã
isse ciuitatis urłm : ꝑ quã torrens cedron
cuiꝰ in euangłio fit mentio. si quando plu¬
uiarũ uł niuiũ aquas recipit. a septen¬
& in occidentali parte eiusdẽ ciuitatis
uallem gron legimꝰ dicente libro para¬
Iy pomenon de manasse rege iuda. qd¬
murũ extra ciuitatẽ dauid. ad occiden¬
tẽ gron inconualle uayon autẽ est
nomen fontis ubi est salomon unctus
inregẽ foris ciuitatẽ. Siue gͦ hanc siue
le etras hoc loco significet: patet sacra
m̃tũ qͥa porta nallis ȩdificat᷑ in ierłm
cũ uł imbutis nuꝑ noticia fidei electis. uł
reparatis in castitate fideihis qͥ aberraue¬
rant: a doctorib ueritatis inter alia uir¬
rus humilitatis obseruanda prȩcipitur.
ꝑquã maiore dĩ gr̃a sublimari mereant᷑.
Secente sca scriptura. Os suꝑbis resisti. hu¬
milib autẽ dat grãm. Et inpsalmo Ec

Expanded text:
cavit Hanun, et habitatores Zanoe . Scimus vallem Josaphat, quae et Gehennon, hoc est vallis Ennon, dicebatur, ad Orientalem plagam esse civitatis Jerusalem, per quam torrens Cedron, cujus in Evangelio fit mentio, si quando pluviarum vel nimium aquas recipit, a septenet in Occidentali parte ejus civitatis, vallem Gihon legimus, dicente libro Paralipomenon de Manasse rege Judamurum extra civitatem David ad occidentem in convalle . Gihon autem est nomen fontis ubi est Salomon unctus in regem foras civitatem. Sive ergo hanc, sive lem Esdras hoc loco simentum, quia porta vallis aedificatur in Jerusalem, cum vel imbutis nuper per notitiam fidei electis, vel reparatis in castitate fidei his qui aberraverant a doctoribus veritatis, inter alia virtus humilitatis observanda praecipitur, per quam majore Dei gratia sublimari mereantur, dicente sancta Scriptura: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Et in Psalmo: Et
Abbreviated transcription (Latin):
utranq ab hostib deiciendã prȩcog¬
nouit. Quia & fidẽ & oꝑa doctorum
ꝑquẽ abundis uite corruptibilis coe¬
teros erui. atq inscãm ȩccłam opor¬
tuerat induci: uidit añqui hostis in¬
sidiis esse sternenda t̃rȩ. hoc ÷ ꝑ appeti¬
tũ terrenarũ uoluptatũ cȩlestib gau.¬
diis esse priuanda. Bene autẽ ab utraq
porta &e prima uidelicet &e scđa. &
exteriore & interiore uocẽ damories
atq ululatꝰ audiuit: qͥa & oꝑa exteriꝰ.
& intus corda neglegentiũ uidit diabo¬
do impugnante sub uertenda. Uerũ
quia dñs erigit allisos: neemias eandẽ
portã piscrũ post longã ruinam nar¬
rat instauratã. Quia &̾ si aliqui prę¬
di cantis̃ aliquando peccando cõruerint:
ñ deert̃ camen usq adfinẽ scłi qui
inlocũ succedentes prȩcedentiũ portas
iltecie onõ adiuuante fidelib prȩ¬
dicando ac bene iuuendo aꝑiant.
Bene autẽ destructorib eiꝰdẽ porte

Expanded text:
ab hostibus dejiciendam praecogab hostibus dejiciendam praecognovit: quia et fidem et opera doctorum, per quae ab undis vitae corruptibilis caeteros erui, atque in Ecclesiam sanctam oportuerat induci, vidit antiqui hostis insidiis esse terrae sternendam, hoc est per appetitum terrenarum voluptatum coelestibus gaudiis esse privandam. Bene enim ab utraque porta, et prima videlicet et secunda, et exteriore et interiore, vocem clamoris atque ululatus audivit; quia et opera exterius, et intus corda negligentium vidit diabolo impugnante subvertenda; verum quia Dominus erigit allisos , Nehemias eamdem portam piscium post longam ruinam narrat instauratam; quia etsi aliqui praedicantium aliquando peccando corruerint, non deerunt tamen usque ad finem saeculi, qui in locum succedentes praecedentium, portas justitiae Domino adjuvante fidelibus praedicando, ac bene vivendo aperiant. Bene autem de destructoribus ejus portae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illi gradus ordinantur in ȩccła. per
qͦs electi a reꝓbis quasi boni pisces ama¬
lis secreti. ad consortiũ ꝑpetuȩ pacis in¬
ferant᷑. Porta pisciũ ȩdificatur: cũ ulus
uirtutũ oꝑib fideles seruiunt. quibus
intuentes se ꝓximos afluctib ꝑturbatio¬
nis & concupiscentiȩ mundialis ereptos:
ad tranquillitatẽ ac pacẽ uitȩ spũalis in¬
troducant. Meminit huꝰ portȩ & sopho¬
nias ꝓpħa dicens Vox clamoris a por¬
ta pisciũ : & ululatus a scđa. Qui hoc
qđ adiungit a scđa scdi muri in eodem
climate portã significat. Na̾ tẽporibus
er echiȩ duplicatũ fuisse murũ ciuitatis
uerba dierũ narrant: ubi scriptũ est. ẜ di¬
ficauit quoq agens industriȩ omnẽ
murũ qͥ fuerat dissipatꝰ. & extruxit cur¬
res desuꝑ. & forinsecus alterũ murum
Hȩc de sensu litterȩ. Uerũ iuxta leges alle¬
goriȩ sophonias uocẽ clamoris a porta
piscuĩ &̃ ululatũ audiuit a scda: quia

Expanded text:
cum illi gradus ordinantur in Ecclesia, per quos electi a reprobis, quasi boni pisces a malis segregati, ad consortium perpetuae pacis inferantur. Porta piscium aedificatur, cum illis virtutum operibus fideles serviunt, quibus intuentes se proximos, a fluctibus perturbationis et concupiscentiae mundialis ereptos, ad tranquillitatem ac pacem vitae spiritualis introducant. Meminit hujus portae Sophonias propheta, dicens: Vox clamoris a porta piscium, et ululatus a secunda . Quia hoc quod adjunxit, a secunda, secundi muri in eodem climate portam significat. Nam temporibus Ezechiae duplicatum fuisse murum civitatis, Verba Dierum narrant, ubi scriptum est: Aedificavit quoque, agens industrie, omnem murum qui fuerat dissipatus, et exstruxit turres desuper, et forinsecus alterum murum . Haec de sensu litterae. Verum juxta legis allegoriam, Sophonias vocem clamoris a porta piscium et ululatum audivit
Abbreviated transcription (Latin):
Suetꝰ edificat᷑ inierłm. cũ uerbũ fidei
ac dilectionis qđ abinitio scȩ̃ eccłȩ tra¬
ditũ est uł recuꝑari inerrantib uł in
nuꝑ creddentib coeꝑit institui. Et di¬
ris alurus plateȩ latioris est inierłm :
firmitas & munimentũ ꝑfecte dilectio

Expanded text:
edificatur in Jerusalem, cum verbum fidei ac dilectionis, quod ab initio sanctae Ecclesiae traditum est, vel recuperari in errantibus, vel in nuper credentibus coeperit institui. Et dic. Murus plateae latioris est in Hierusalem, firmitas et munim
Abbreviated transcription (Latin):
ecctȩ xp̃o adherentis. de qua dicit ipse
ortus conclusus soror mea sponsa. fideli¬
b declarat auditorib ñ eis tantũ modo
g̾radꝰ bonorũ oꝑum qͥb: ad ȩternã patriã
ascendant debet intimare. s & sacramen¬
tũ dñicȩ passionis seꝑ eoꝵ necesse habet
insinuare memoriȩ. ut ꝑeũ qui ꝓ ipsis
mortuus est ac resurrexit. se quoq de
de regione & umbra mortis erigendos
aduitã atq ad regniĩ cęleste ascen suros
e̾e cognoscant. Bene autem sequitur.

Expanded text:
Ecclesiae Christo adhaerentis; de qua dicit ipse: Hortus conclusus soror mea sponsa ; fidelibus declarat auditoribus, non eos tantummodo gradus bonorum operum, quibus ad aeternam patriam ascendant, debet imitari; sed et sacramentum dominicae passionis semper eorum necesse habet insinuare memoriae, ut per eum qui pro ipsis mortuus est ac resurrexit, se quoque de regione et umbra mortis erigendos ad vitam, atque ad regnum coeleste ascensuros esse cognoscant. Bene autem sequitur: