comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cdicit actiuos fuisse penitentiam
si fecisset ⁊ s ut om̃s hoĩes om̃e
genus hominum intelligamus
ꝑ quascumq differentias distri¬
butum: reges priuatos. nobiles ig¬
nobiles. sublimes. humiles. doctos.
indoctos. integri corporis. debiles
ingeniosos. tarcdicordes. fatuos.
diuites. pauꝑes. mediocres. ma¬
res. feminas infantes. pueros.
adololescentes. iuuenes. senes.
omĩb in uoluntatum ⁊ consciẽ¬
ciaꝵ uarietate innumerabili cõ¬
stitutos. ⁊ si quid aliud differen¬
tiaꝵ ẽ in hominib. Quid est
ꝓ regib ⁊ his qui in sublimita¬
te sũnt: qui putari poterant fa¬
stui ⁊ suꝑbia scl̃aria fidei xp̃iane
humilitate abhorreri. Proinde
clicens hoc enim bonum ẽ corã
saluatore nr̃o deo: id est ut
etiam pro talib oretur: stati
ut desperationem tolleret adli¬
dit. Qui om̃s hoĩes uult sal¬
uos fieri:⁊ ad agnitõnem u̾i¬
tatis uenire. Hoc quippe deus
bonũ iulicauit ut oronib hu¬

Expanded text:
dicit acturos fuisse poenitentiam dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est pro regibus et iis qui in sublimitate sunt : qui putari poterant fastu et superbia saeculari a fidei Christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens: Hoc enim bonum est coram Salvatore nostro Deo , id est ut etiam pro talibus oretur, statim ut desperationem tolleret, addidit: Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus hu
Abbreviated transcription (Latin):
eꝑ hoc cum audi¬
mus ⁊ in sacris litteris legimꝰ
qd uelit om̃s homines saluos fi̾.
qmuis certum sit nobis non om̃s
homines saluos fieri. nõ tam̃ ideo
debemus omĩpotentissime dei uo-¬
luntati aliquid derogare: s ita in¬
telligere qd̾ scriptum est. qui om̃s
hoĩes uult saluos fieri tanquam
dicerẽt᷑ nullũ hoĩem fieri saluũ
nisi quẽ fieri ip̃e uolu̾it: ñ ꝙ nulłꝰ
sit hoĩm nisi ꝙ̃ saluũ fieri uelit:
s qd̾ nullus fiat nsi ꝙ̃ uelit.
⁊ ido sit rogandus ut uelit: quia
nc̃ce est fieri si uolu̾it. De orando
quippe deo agebat apłs: ut hoc cli¬
ceret. Sic enim intelligimus. ⁊ ꝙ
ĩ euͣngelio scriptum est. qui illu¬
minat omnem hominẽ ⁊ nõ quia
nullus est hominũ qui nõ illuĩe¬
tur: s qr nisi ab ip̃o nullus illu¬
minatur. Aut certe sic dcm est
qui om̃s homines uult saluos
fi̾. nõ qd̃ nullus hominũ eẽt ꝙ̃
saluũ fieri nollet. qui uirtutes mi¬
raculoꝵ fac̾e noluit apud eos qͦs

Expanded text:
er hoc cum audimus, et in sacris litteris legimus, quod velit omnes homines salvos fieri, quamvis certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare, sed ita intelligere quod scriptum est: Qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam diceretur, nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hominum qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, Qui omnes homines vult salvos fieri; non quod nullus hominum esset quem salvum fieri nollet, qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
post illã ruinam maior est mĩa
liberandum ẽ a seruitute. cui dña¬
tur cum morte pcc̃m: nec omĩno
ꝑ se ipsum. s ꝑ solam dei gr̃am
q̃ in fide xp̃i posita est liberatur:
ut uoluntas ipsa. sicut scriptũ
ẽ a dño p̃paretur. qua cetera dei
munera capiantur: ꝑ q̃ ueniat᷑
ad minus et̾num

Expanded text:
post illam ruinam major est miserpost illam ruinam major est miserliberandum est a servitute, cui dominatur cum morte peccatum. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur; ut voluntas ipsa, sicut scriptum est, a Domino praeparetur , qua caetera Dei munera capiantur, per quae veniatur ad munus aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ ordo p̃termittendus non
fuit. in quo ds̃ uoluit osten¬
dere qm bonum sit aĩal rõnale
qd etiam non peccare possit. qm¬
uis sit melius qd̃ peccare nõ pos-¬
sit: sicut minor fuit immortali¬
tas s tam̃ fuit in qua posset etiã
nõ mori. qmius maior futura sit
tura humana ꝑdicdit ꝑ liberum
arbitrium: hanc acceptura est
ꝑ gr̃am. quam fuerat si nõ peccas¬
s acceptura ꝑ meritum. qͣmius
sine gr̃a nec tunc ullum m̾itum
rat libero arbitrio constitutum ñ
tamen iusticie retinende sufficie¬
bat liberum arbitrium. nisi par¬
ticipatõne immittabilis boni di¬
uinum acliutorium prebetur.
Sicut enim mori est in hoĩs po¬
testate cum uelit. nemo est enim
qui nõ seip̃m ut nichil aliud di¬
cam uel non uescendo posse occidere.
ad tenendam u̾o uitam. uolũtas
nõ satis ẽ si acdiutoria siue alim̃¬
toꝵ siue quoꝵcunq tutaminum
ut autem ab eo teneretur uita iu¬
sticie. parum erat uelle. nisi ille
qui eum fecerat adiuuaret. Sed

Expanded text:
ed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit, in qua posset etiam non mori, quamvis major futura sit tura humana perdidit per liberum arbitrium; hanc est acceptura per gratiam, quam fuerat, si non peccasset, acceptura per meritum: quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum rat libero arbitrio constitutum, tamen justitiae retinendae non sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum ut autem ab eo teneretur vita justitiae, parum erat velle, nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
d huius modi ergo contẽpla¬
tionis celsitudinem quelib
creaturaꝵ cognitio angusta est.
⁊ inmnio iacet: ⁊ terre more in celi
respectu uix puncti uicem tonit.
Ad cognitionem si quidem crea-¬
toris quantalibet cognitio creatu¬
raꝵ: quid aliud est qͣm qd̾ terra.
ad celum qd̃ centrum ad totius
circuli ambitum Habet tamen
ualles. Scdm differentiam crea-¬
tiuaꝵꝯ erit ⁊ differerentia scien¬
tiaꝵ. Ut enim ab imo incipiamꝰ.
magna est distantia inter corpꝰ
⁊ corpus. Si quidem sunt corꝑa
terrestria: sunt ⁊ corpora celestia.
Maior tamen est clistantia cuiꝰ¬
libet corporis ad sp̃m: quam qͦꝵ¬
libet ⁊ quamlibet lissimilium
sunt irrationales: alii autem st̃
rationales. Oculos ergo quasi
inimo defixos habere uidentur:
qui sola adhuc corporea mirant᷑.
S iam quasi ad alta ascendũt:
qu se ad spiritalium inuestiga-¬

Expanded text:
d hujusmodi ergo contemplationis celsitudinem quaelibet creaturarum cognitio angusta est, et in imo jacet, terrae morae in coeli respectu, et vix puncti vicem tenet. Ad cognitionem siquidem Creatoris, quantalibet cognitio creaturarum, quid aliud est quam quod terra ad coelum, quod centrum ad totius circuli ambitum? Habet tamen valles. Secundum differentiam creaturarum, erit et differentia scientiarum. Ut enim ab imo incipiamus, magna est distantia inter corpus et corpus. Siquidem sunt corpora coelestia, sunt et corpora terrestria. Major tamen est distantia cujuslibet corporis ad spiritum, quam quorumlibet, et quamlibet dissimilium sunt irrationales, alii sunt rationales. Oculos ergo quasi in imo defixos habere videntur, qui sola adhuc corporea mirantur. Sed jam quasi ad alta ascendunt, qui se ad spiritualium investiga
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe. a parte totũ significãte
locutione: sicut dcm̃ est. qm̃
ex oꝑib legis nõ iustificabitur
omius caro. id est om̃is homo.
Nam nichil nature humane in
illa susceptõne fas est dicere de¬
fuisse. s nature ab oĩ pc̃ci nexu
omĩmodo libere: nõ qualis de u¬
troq sexu nascitur ꝑ concupis¬
centiam carnis cum obligatõe
delicti. ouius reatus regenera¬
tione diluitur ⁊ s qualem de
uirgine nasci oꝑtebat: quem
fides mt̃is non libido conceꝑat
Quod si uel nascente corrũpe¬
retur eius integritas. nõ iam
ille deuirgine nasteretur ⁊ eũ¬
q falso qd̃ absit natũ de uirgi-¬
ne maria tota confiteretur ecc̃a:
que imitans eius matrem co¬
ticlie parit membra eius ⁊ uir¬
go est. Lege si placet de uirgi¬
nitate sc̃e marie meas litteras
ad illustrem uirum: que cum
honore ac dilectione nomino uo¬
lusianum.¬

Expanded text:
e, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianum
Abbreviated transcription (Latin):
uod ergo ꝑ mediatorẽ recõ¬
ciliamur deo ⁊ accipimus
sp̃m sc̃m ut ex inimicis efficia¬
mur filii. quotquot enĩ sp̃u
dei aguntur. hii filii sunt dei

Expanded text:
uod ergo per mediatorem reconciliamur Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii: Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei :
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ hoc solũ congruenti¬
b explicet uerbis. qd̃ u̾bum
caro fcm ẽ ⁊ habitauit ĩ nob̾.
ut crederemus in dei prĩs omĩ¬
potentis unicũ filium natũ
de spu scõ ⁊ uirgine maria
Ita quippe u̾bũ caro fc̃m est: a
diuinitate carne suscepta. ñ
ĩ carnẽ diuinitate mutata. Car¬

Expanded text:
tibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est ut habitaret in nobis: ut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium, natum de Spiritu sancto et Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata.
Abbreviated transcription (Latin):
erit ip̃a cõmunis. quidlibet hoĩes
de uarietate penaꝵ. de doloꝵ rele-¬
uatione uel int̾missione ꝓ suis
humanis motib susꝑitenͣtur.
sicut manebit cõmuniter õmi
uita et̾na scõꝵ. qualibet bonoꝵ di¬
stantia concorditer fulgente.

Expanded text:
erit ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis humanis moribus suspicentur; sicut manebit communiter omnium vita aeterna sanctorum, qualibet honorum distantia concorditer fulgeant.
Abbreviated transcription (Latin):
ter eẽt. De ip̃o autem xp̃o ioħes
euangłista cum dixiss ⁊ u̾bũ
głam quasi unigeniti a patre
plenum gr̃e ⁊ ueritatis. Qd̃ a¬
niti a patre: hoc est plenũ ueri¬
tatis. Ueritas quippe ip̃a ini¬
genitus dei filius: non gr̃a s
natura : grã suscepit hominẽ.
tanta unitate ꝑsone. ut idem
ip̃e eẽt etiam hominis filius.¬

Expanded text:
te. De ipso autem Domino Joannes evangelista cum dixisset: Verbumgloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Quod asi unigeniti a Patre, hoc est, plenum veritatis. Veritas quippe ipsa unigenitus est Dei Filius, non gratia, sed natura. Gratia suscepit hominem tanta unitate personae, ut idem ipse esset etiam filius
Abbreviated transcription (Latin):
natura hũana ĩ hoĩe xp̃o meru¬
it ⁊ ut in unitate ꝑsone unici fi¬
lii dei singulariter eẽt assũpta:
Que bona uoluntas cuius boni
ꝓpositi studium. que bona oꝑa
precesserunt ⁊ quib mereretur
iste homo una fieri persona cum
deo: Nũquid antea fuit horrio.
⁊ hoc ei singulare bñficium p̾sti¬
tum est ut singłariter promere¬
retur dm̃: Nempe ex quo ẽẽ hõ¬
cepit. nõ aliud cepit ẽẽ homo ꝙͣ¬
⁊ hoc unicus : ⁊ propter dei uer¬
bum. qd̃ illo suscepto caro fc̃m
est. utiq deus: ut quẽ ad modũ
est una ꝑsona quilz homo. aĩa
scilicet rõnalis ⁊ caro. ita sit xp̃c
una ꝑsona u̾bum ⁊ homo. Un¬
de nature humane tanta gła.
nullis p̾cedentib meritis sine
dubitatione gratuita ⁊ nisi qr
magna hic ⁊ sola dei gr̃a fidelit̾¬
⁊ sobrie considerantib euident̾
ostenditur. ut intelligant ho¬
mines ꝑ eandem grãm iustifica¬
ri se a pcc̃is. ꝑ quam fem̃ ẽ. ut
pccm: Sic ⁊ eius matrem ange¬

Expanded text:
natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Nunquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, ut singulariter promereretur Dcoepit, non aliud coepit esse homo et hoc unicus, propter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, itauna persona, Verbum et homo. Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis, sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia, fideliter et sobrie considerantibus evidenter ostenditur, ut intelligant homines per eamdem gratiam se justificari a peccatis, per quam factum est ut peccatum? Sic ejus matrem ange
Abbreviated transcription (Latin):
Anctaꝵ lectio scripturaꝵ
diuine est. cognitio bĩtu¬
dinis. In hus enim quasi in qͦ¬
dam speculo homo se ip̃m tonsi¬
derare p̃t. qualis sit: uel quo tẽ¬
dat. Lectio assidua purificat
aĩam. timorem incutit gehen¬
ne: ad gaudia suꝑna cor ĩstigat
legentĩs. Qui uult cum deo sẽ¬
P esse. frequenter debet orare et
legere. Nam cum oramus. ipsi
cum deo loquimur. Cum uero
legimus: ds nobistum loquit᷑
Geminum confert donum lectõ
sc̃aꝵ scripturaꝵ. siue quia intel¬
lectum mentis erudit. seu quod
a mundi uanitatib abstractũ
hominem ad amorem dei ꝑdu¬
cit. Labor honestus est lectionis
studium: ⁊ multum ad emen¬
dationem proficit. Sicut enim
a carnalib escis alitur caro. ita
ex diuinis eloquiis interior hõ
nutritur ac pascitur: sic̃ psal¬
mista ait. Quam dulcia fauci¬
b meis eloquia tua dñe super
mel ⁊ sauum ori meo. S ille
beatus est: qui diuinas scrip¬
turas legens. uerba uertit ĩ oꝑe.
Omnis plane scriptura scã ad

Expanded text:
anctarum lectio Scripturarum divinae est cognitio beatitudinis. In his enim quasi in quodam speculo homo seipsum considerare potest, qualis sit, vel quo tendat. Lectio assidua purificat animam, timorem incutit gehennae, ad gaudia superna cor instigat legentis. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare frequenter et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum, sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Labor honestus est lectionis studium, et multum ad emundationem animae proficit. Sicut enim ex carnalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloquiis interior homo nutritur et pascitur, sicut Psalmista ait: Quam dulcia faucicibus meis eloquia tua, Domine! super mel et favum ori meo . Sed ille beatissimus est, qui divinas Scripturas legens, verba vertit in opera. Omnis plane Scriptura sancta a
Abbreviated transcription (Latin):
homo in suis bonis oꝑib super¬
habuit ꝑ caritatem. Omnium
uicioꝵ nouissimum est suꝑbia
Dum aĩa p̾cepta contempnit cre¬
atoris: mox in cuiuslibet pecca¬
ti corruit foueam. Omnis suꝑ¬
bia tanto in imoiacet quantũ
fundius labitur: quanto excel¬
sius eleuatur. Qui enim prop¬
sticiam dampnabitur. Ante ru¬
inam hominis. exaltabitur sp̃c
eius. Nichil magis xp̃iano iu¬
tandum est qm suꝑbia: que irã
dei prouocat. Nam suꝑbia. ex an
gelis demones fecit: humilitas
autem homines scĩs angelis
similes reddit. Suꝑbi cupiunt
in se preclicare qd non faciunt:
humiles refugiunt quicquid
boni opantur agnosci. Non ele¬
uetur homo in bono suo. nec lau¬
dem sibi querat. qmius aliquid
boni faciat: s deum laudare cu¬
piat in bomis suis. qui nichil
boni facit. nisi qd̃ deus donauit
ei facere .¬

Expanded text:
omo in suis bonis operibus superhabuit per charitatem. Omnium vitiorum novissimum est superbia,dum anima praecepta contemnit Creatoris, mox in cujuslibet peccati corruit foveam. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto fundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propstitiam damnatur. Ante ruinam hominis exaltatur spiritus ejus. Nihil magis Christiano vitandum est quam superbia, quae iram Dei provocat. Nam gelis daemones fecit, humilitas autem homines sanctis angelis similes reddidit. Superbi cupiunt in se praedicari quod non faciunt, humiles refugiunt quidquid boni operantur, agnosci. Non elevetur ergo homo in bono suo, nec laudem sibi quaerat, quamvis aliquid boni faciat: sed Deum laudari cupiat in donis suis, qui nihil boni facit nisi quod Deus donavit ei facere
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nescire non possunt. Neq eĩ
quisqͣm sinitur nescire se uiu̾e.
qͣndo quid̃ si nõ uiuit. non pt̃
aliquid ul nescire: qm̃ nõ solũ
scire. uerum etiã nescire uiuẽtis
est. S uidelicz nõ assentiendo ꝙ
uiuant. cauere sibi uidentur
errorem. cum etiam errando con¬
uincantur uiuere: qm̃ non p̃t
qui non uiuit errare. Sicut er¬
go nos uiuere non solum uerũ
s etiam tertum est: ita uera e¬
tiam ⁊ certa sunt multa. quib
nõ assentiri absit ut sapientiã
potius qͣm dementia nominan¬
da sit.

Expanded text:
quod nescire non possunt. Neque enim quod nescire non possunt. Neque enim quisquam sinitur nescire se vivere: quandoquidem si non vivit, non potest aliquid vel nescire; quoniam non solum scire, verum etiam nescire viventis est. Sed videlicet non assentiendo quod vivant, cavere sibi videntur errorem: cum etiam errando convincantur vivere; quoniam non potest qui non vivit errare. Sicut ergo nos vivere non solum verum, sed etiam certum est; ita vera et certa sunt multa, quibus non assentiri, absit ut sapientia potius quam dementia nominanda sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Unde tria confeci uolumina
in micio conu̾sionis mee: ne im¬
peclimento nobis ẽẽnt. que tãꝙͣ
in hostio michi contraclicebat.
Et utiq fuerat remouenda in¬
ueniende desperatio u̾itatis: q̃
nib roborari. Apuã illos ergo
uitari non posse contendunt.
nisi omnis suspendatur assen¬
sio. Errare qiuppe dicunt eum
quisquis assentit incertis: nich¬
q certum ẽẽ in hominũ uisis ꝓpt̾
indiscretam similitudinem fai¬
si. etiam si qd̃ uidetur forte sit ue¬
rum: acutissimis quidẽ s impu¬
dentissimis conflictationib dis¬
putant. Apud nos autem iustꝰ
ex fide uiuit. At si tollatur assen¬
sio fides tollitur: qr sine assensio¬
ne nichil creditur. Et sunt uera
qͣmius non uideantur: que nisi
credantur. ad uitã beatam q̃ nõ
nisi eterna est. nõ p̃t ꝑueniri. Cũ
istis uero utrum loꝗui debeamꝰ
ignoro : qui non solum uicturoᷤ
in et̾num. s in p̃senti se uiuere
nesciunt: ĩmo nescire se licũt.

Expanded text:
ta. Unde tria confeci volumina ta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae nibus roborari. Apud illos ergo vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna est, non potest perveniri. Cum istis vero utrum loqui debeamus ignoro, qui, non victuros in aeternum, sed in praesentia se vivere nesciunt: imo nescire se dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam eiusmodi error est. cũ
homo de malo homine bene sẽ¬
tit qualis sit nesciens. aut pro
eis que ꝑ sensus corporis capimꝰ
occurrunt similia. que sp̃u tan¬
qmͣ corpore. aut corpore tanquã
spu sentiuntur qualem se puta-¬
bat ẽẽ apłs petrus qñ se existi¬
mabat iusum uidere. repente de
claustris ⁊ uiriculis per angłm
liberatus: aut in ip̃is reb corpo¬
reis lene putatur esse qd̃ asperũ
est. aut dulce qd̃ amaꝵ aut bene
olere qd̃ putidum. aut tonare
cum reda transit ÷ aut illum esse
hominem cum alius sit. quando
duo simillimi sibi sunt. qd̃ in
geminis sepe contingit: unde a¬
it ille. gratus q parentib error
⁊ cetera talia etiam pcc̃a clicenda
sint nescio. Hec questio nodosis-¬
sima que hoĩes acutissimos a¬
chademicos torsit. nũc michi e¬
nodanda suscepta est. utrũ aliꝙͥ
debeat sapiens approbare ne inci¬
dat in errorem. si pro ueris appro¬
bau̾it falsa: cum oĩa sicut affir¬
mant uel occulta sint uel incer¬

Expanded text:
etiam hujusmodi errores: cum homo de malo homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum alius sit, quando duo simillimi sibi sunt, quod in geminis saepe contingit; unde ait ille, Gratusque parentibus error: et caetera talia etiam peccata dicenda sint. Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incer
Abbreviated transcription (Latin):
orro si ꝑ errorem euadit qͥsz
ꝑniciem: sicut superius
dixi uobis in itinere contigisse:
etiam boni aliquid homini erro¬
re confertur. S cum cdito in qͥ¬
bdam reb nullo malo aliquẽ
uel nõnullo etiam bono falli ⁊ ñ
ip̃m errorem dico nullum ma¬
lum. uel ñ nullũ bonum: sed
malum qd̃ nõ uenitur. uel bo¬
num quo uenitur errando. iel
est ex ip̃o errore quid nõ ueniat.
uel quid proueniat.

Expanded text:
orro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
solator dicitur quia aĩam penĩe
lacrimis afflictam tam freq̃nter
qmͣ libenter consolatur. Illam nã¬
q freq̃nter iusitat illam libenter
confortat ⁊ ad uenie fiduciam ple¬
ne reformat: quam sua stelera
flendo dampnasa ⁊ dampnãdo
flere considerat.
Quomodo oriatur uł ordinetur

Expanded text:
solator dicitur, quia animam poenitentiae solator dicitur, quia animam poenitentiae lacrymis afflictam tam frequenter quam libenter consolatur. Illam namque frequenter visitat, illam libenter confortat, et ad veniae fiduciam plene reformat, quam sua scelera flendo damnare, et damnando flere considerat. Quando oriatur vel ordinetur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lugentib amare ⁊ nist una
spes uenie: Hic est ille qui ter¬
cius filioꝵ iacob: qui iccirco leui
hoc est additus uel additio uoca¬
tur. quia duob illis priorib pͥ¬
us datis hic suꝑadditur. Nõ da¬
tum s additum sermo diuinus
hunc filium nominat. ne aute
timorem ⁊ contlignum penĩe
dolorem. quis despe uenie pre¬
sumat. Qui enim post ꝓpetrata
scelera sine satisfactione sibi de¬
impunitate blanditur: non tã
spe erigitur. quam p̃sumptõe
eliditur. Ex tali itaq nomine
uoluit nos scriptura liuma cer¬
tos efficere: hunc nos uidelicet fi¬
lium. nec ante cluos illos prioreᷤ
posse hr̃e nec post illos preceden¬
tes. hunc tercium posse de esse.
Uere enim ⁊ absq dubio. quan¬
to quis frequentius. quantoq
uehementius de suo reatu. int̾¬
no dolore afficitur: Tanto certior.
tanto securior de inclulgentie ne¬
nia efficitur. Sccł̃m multitudi¬
nem inquit doloꝵ meoꝵ ĩ corde
meo: consolationes me letificaue¬

Expanded text:
 lugentibus amare, nisi una spes veniae? Hic est ille tertius filiorum Jacob, qui idcirco Levi, hoc est additus, vel additio vocatur, quia duobus illis prioribus prius datis hic superadditur. Non datum, sed additum sermo divinus hunc filium nominat, ne ante timorem et condignum poenitentiae dolorem quis de spe veniae praesumat. Qui enim post perpetrata scelera sine satisfactione sibi impunitate blanditur, non tam spe erigitur, quam praesumptione eliditur. Ex tali itaque nomine voluit nos Scriptura divina certos efficere, hunc nos videlicet filium, nec ante duos illos priores posse habere, nec post illos praecedentes hunc tertium posse deesse. Vere enim et absque dubio quanto quis frequentius, quantoque vehementius de suo reatu interno dolore afficitur, tanto certior, tanto securior per indulgentiae veniam efficitur: Secundum multitudinem, inquit, dolorum meorum in corde meo consolationes laetificave
Abbreviated transcription (Latin):
aser hosti suo facile illudit. clũ
partem quam tuetur alta patĩe
rupe munitam conspicit: ⁊ iccir¬
co de tuto stationis loco hostes su¬
os tam maniter quam ab uno re¬
luctantes deridet ac despicit. Uñ
fit ut eum hostes sui sua ĩpug¬
natione non tam uexent: quam
triumphandi assidue materiam
ministrent. Hme est qd̃ spretis
suis impugnatorib mundanis
uidelicet aduersitatib. in fiatris
sui ꝑsecutores. carnales scilicet de¬
lectationes totus effertur. ⁊ eos
magna animaduersione ꝑ seqi¬
tur. Tantus autẽ terror impug¬
natores gad subito inuadit. cum
ei se aser in p̃lii sui certamine ad¬
uingit: ut omnes absq mora
ad fugam se conutant: cum nec
ad horam quidem uicissim sibi tͣ¬
trib auxilium ferentib. resiste¬
re audeant. Ueri utiq aĩe hostes:
carnales sunt delectationes. S
quis queso locus praue delecta¬
tioni inter tormenta relinquit᷑ :
que iste nr̃ aser propter deum nõ

Expanded text:
Aser hosti suo facile illudit, dum Aser hosti suo facile illudit, dum partem tuetur, alta patientiae rupe munitam conspicit, et idcirco de tuto stationis loco hostes suos tam inaniter quam ab imo reluctantes deridet ac despicit. Unde fit ut eum hostes sui sua impugnatione non tam vexent quam ei triumphandi assidue materiam ministrent. Hinc est quod, spretis suis impugnatoribus mundanis videlicet adversitatibus, in fratris sui persecutores carnales scilicet delectationes totus effertur, et eos magna animadversione persequitur. Tantus autem terror impugnatores Gad subito invadit, cum ei se Aser in praelii sui certamine adjungit, ut omnes absque mora ad fugam se convertant, cum nec ad horam quidem, vicissim sibi fratribus auxilium ferentibus, resistere audeant. Veri utique animae hostes carnales sunt delectationes. Sed quis, quaeso, locus pravae delectationi inter tormenta relinquitur, quae iste noster Aser propter Deum non
Abbreviated transcription (Latin):
ssistunt autem ⁊ eis frẽs sui
non segnes quidem ad auxi¬
lia ferenda:. neptalim intus cum
dan in ciuium ꝑace componenda:
aser oxt̾ius cum gad in uolentia
hostium expugnanda. Bad ita¬
q ⁊ a ser uigilant contra hostese
dan ⁊ neptalim solliciti sunt cir¬
ca ciues. Hinc ergo dan minatur:
illinc neptalim blanditur. Dan
teiret minis: neptalim fouet ꝓ¬
millis. Ille punit malos. iste re¬
munerat bonos. Unus terrore ge¬
henne corda ꝑterret: alter spe fe¬
licitatis eterne aĩos demulcet:
Quantum ergo putas neptalim
iste dans eloquia pulcritudins.
fiẽm suum in tali negotio ad iu¬
uat: qui aĩas auditoꝵ dulcedine
eloquii sut. pene absq mora quo
uult inclinat Acduiuat ⁊ asex ex¬
terius nichilominus frẽm suum:
muniunt q ambo ciuitatem cõtra
hostium incursu: hic latus unũ
protegit: ille alterum defencdit.
Gad certat in dextro: a sey climicat
in sinistro. Gad insidiatur mũ¬
di huius prosperitas: aser uero ꝑ¬
sequitur mudana adu̾sitas. S

Expanded text:
ssistunt autem et eis fratres sui, non segnes quidem ad auxilia ferenda, Nephtalim intus cum Dan in civium pace componenda, Aser exterius cum Gad in violentia hostium expugnanda. Gad itaque et Aser vigilant contra hostes; Dan et Nephtalim solliciti sunt circa cives. Hinc ergo Dan minatur; illinc Nephtalim blanditur. Dan terret minis, Nephtalim fovet promissis. Ille punit malos, iste remunerat bonos. Unus gehennae terrore corda perterret, alter spe felicitatis aeternae animos demulcet. Quantum ergo putas Nephtalim iste, dans eloquia pulchritudinis, fratrem suum in tali negotio adjuvat, qui animos auditorum dulcedine eloquii sui, pene absque mora, quo vult inclinat? Adjuvat et Aser exterius nihilominus fratrem suum, muniuntque ambo civitatem contra hostium incursum. Hic latus unum protegit, ille alterum defendit. Gad certat in dextro, Aser dimicat in sinistro. Gad insidiatur, mundi hujus prosperitas; Aser vero persequitur, mundana adversitas. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
eius creditur iudicium. Quid
enim est iustius qͣm deum di¬
ligere. eiusq mandata custodi¬
re. ꝑ quem lum nundum fue¬
ramus creati sumꝰ. dũ ꝑditi fui¬
mꝰ. retitati sumꝰ ⁊ a seruitute diabo¬
lica liberati. qui nobis omĩa
que habemus ꝑdonauit. Et ꝙͥ
hac fortitudine melius qͣm di¬
abolum uintere ⁊ eius omnes
supare suggestiones.⁊ omĩa
adu̾sa mundi pro dei nomine
fortiter tolerare: Nobilis uir¬
tus est ualde ⁊ temperantia.
ꝑ quam omnis honor uite hꝰ
inter homines constat: ut oĩa
in quatũq causa homo tempe¬
ranter cogitet. loquatur ⁊ agat
cum consilio salutis sue. Hec
diligenti. qui ait. Discite a me
quia mitis sum ⁊ humilis tor-¬
de. ⁊ inuenietis requiem aĩab
ũris. Iugum enim meũ suaue
est: ⁊ onus meum leue. Nõne
melius est. ⁊ beatius cliligere.
dulcedo. et̾na suauitas. eterna¬
ꝓpetuus honor. indeficiens feli-
sonos suaues. odores flagran¬
tes. tactus iocundos. honores ⁊
felicitates seculi transitorias.

Expanded text:
icium. Nam quid est justius quam Deum diligere ejusque mandata custodire, per quem, dum non fuimus, creati sumus dum perditi fuimus, recreati sumus, et a servitute diabolica liberati, qui nobis omnia bona quae habemus, perdonavit? Et quid hac fortitudine melius est quam diabolum vincere, et ejus omnes superare suggestiones et omnia adversa mundi pro Dei nomine fortiter tolerare? Nobilis virtus est valde temperantia, per quam omnis honor vitae hujus inter homines constat; ut omnia in quacunque causa homo temperanter cogitet, loquatur, et agat cum consilio salutis suae. Haec diligenti, qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Nonne melius est et beatius Deum diligere, dulcedo, aeterna suavitas, pepetuus honor, indeficiens felicisonos suaves, odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi transitorias,
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitas unicuiq rei ꝓpriã tri¬
buẽs clignitatẽ. In hac diuinitatiᷤᷤ
cultus ⁊ hũanitatis iura. ⁊ iusta
uidicia ⁊ equitas totius iite
conseruatur. Fortitudo est mag¬
na animi patientia ⁊ longa
totius uite modus. ne quid ni-¬
mis homo uel amet uel odio ha¬
beat. s omnes iite huius ua¬
rietates considerata temꝑet cli¬
ligentia. Has uero in fide ⁊ ca¬
ritate obseruantib. et̾ne głe
ab ipsa ueritate in xp̃o p̃mia¬

Expanded text:
uique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus, et humanitatis jura, et justa judicia, et aequitas totius vitae conservatur. Fortitudo est magna animi patientia et longatotius vitae modus, ne quid nimis homo vel amet, vel odio habeat; sed omnes vitae hujus varietates considerata temperet diligentia. Haec vero in fide et charitate observantibus aeternae gloriae ab ipsa Veritate Christo
Abbreviated transcription (Latin):
Rumo sciendum est quid
sit uirtus. Tirtus est ani¬
mi h̃ĩtus nature detus. uite rõ
mortis pietas. cultus diuinita¬
tis. honor hominis. et̾ne bĩtu¬
dinis meritum. Cuius ꝑtes st̃
ut diximus quatuor principa¬
les prudentia. iusticia fortitu¬
do temꝑantia. Prudentia ẽ re-¬
rum diuinaꝵ humanaꝵq ꝓ
ut homini datum est scientia
in qua intelligendum est. quid
cauendum sĩt homini uel quid
faciendum: ⁊ hoc est qd̃ ĩ psal¬
mo legitur. Diuerte a malo ⁊¬

Expanded text:
rimo sciendum est quid sit virtus. Virtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum pietas, cultus divinitatis, honor hominis, aeternae beatitudinis meritum. Cujus partes sunt, ut diximus, quatuor principales: prudentia, justitia, fortitudo, temperantia. Prudentia est rerum divinarum humanarumque, prout homini datum est, scientia; in qua intelligendum est, quid cavendum sit homini, vel quid faciendum: et hoc est, quod in Psalmo legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bona sine admixtione malorũ.
⁊ mala nichilominus sine admix¬
tione bonoꝵ. Item hic sicut nec so¬
la: sic nec summa inuenimus.
bi ⁊ summa ⁊ imꝑmixta bona
⁊ mala ẽẽ non dubitamus. No¬
ciens igitur ex multis bonis ł
malis que in hac uita sensus cor¬
poreus exꝑitur. quale uel quan¬
tum ẽẽ possit illud future uite
summum bonum siue malũ
colligitur ⁊ ex hoꝵ ymagmatõ¬
ne quedam futuroꝵ ymago fi¬
guratur. Talis utiq ymaginatõ
rationalis ẽẽ facile conuincitur:
⁊ ad bale ⁊ ad rachel ꝑtinere ui¬
detur. ad bale ꝑtinet in quantũ
ymaginatio est. ad rachel autẽ
in quantum rõnalis est. Talis
utiq proles: ⁊ ymaginationis
est ꝑ natiuitatem: ⁊ rationis
ꝑ adoptionem. Huiusmodi enĩ
prolem. una generat: s altera
educat. Ex bale namq nascit᷑.
s ꝑ rachel moderatur.
Cap̃ .xuii.
Qd̾ cum ymaginationem rõ¬
nem uoluntatem dicimus diu̾¬
sis modis id accipimusi

Expanded text:
 bona sine admistione malorum,  bona sine admistione malorum, et mala nihilominus sine admistione bonorum. Item hic sicut nec sola, sic nec summa invenimus. Ibi, et summa et impermista bona, et mala esse non dubitamus. Quoties igitur ex multis bonis, vel malis quae in hac vita sensus corporeus experitur, quale, vel quantum esse possit illud futurae vitae summum bonum sive malum colligitur, et ex horum imaginatione, quaedam futurorum imago figuratur, talis utique imaginatio rationalis esse facile convincitur, et ad Balam, et ad Rachel pertinere videtur. Ad Balam pertinet, in quantum imaginatio est; ad Rachel autem, in quantum rationalis est. Talis itaque proles, et imaginationis est per nativitatem, et rationis per adoptionem. Hujusmodi enim prolem una generat, sed altera educit. Ex Bala namque nascitur, sed per Rachel moderatur. CAPUT XVII. Quod cum imaginationem, rationem, voluntatem dicimus, diversis modis id accipimus
Abbreviated transcription (Latin):
quale quantumue erit tribuere
bona promerentib mala: O qͣ¬
lis pietas: quam nulla nr̃a su¬
perare pt̃ impietas. Alia sunt
que miscdr ignoscit: alia que
affluenter tribuit. Ignoscit ma¬
la nr̃a. largitur bona sua. Sẽꝑ
presto ad ignoscendum: semper
paratus ad largiendum. Iic pi¬
us. illic largus: utrobiq benig¬
nus ubiq bonus. Confite amur
ẽẽ mala nr̃a ut pie ignoscat: cõ¬
fiteamur ab ip̃o ẽẽ bona nr̃a ut
conseruet ⁊ augeat. Hec iudas
incessanter actitat. ne ingratus
appareat: uel de inclulta nem¬
a. uel de concessa gr̃a. Recte er¬
go ut arbitror. hic filius iudas.
id est confitens nocatur: quia
uerus amor semꝑ confitetur.
pe utimur: cum que sint futu¬
re uite bona uel mala diligentiꝰ
rimamur. Nusquam hic solabo¬
na ⁊ nusquam hic sola mala: sed
ꝑmixta simul. ⁊ bona ⁊ mala.
Et qͣmuis in utroq genere sint
multa: nũquam tamen inueni¬
untur sola. Ibi inueniri possũt.¬

Expanded text:
quale quantumve erit tribuere quale quantumve erit tribuere bona promerentibus mala? O qualis pietas, quam nulla nostra superare potest impietas! Alia sunt quae misericorditer ignoscit, alia quae affluenter tribuit. Ignoscit mala nostra, largitur bona sua. Semper praesto ad ignoscendum, semper paratus ad largiendum. Hic pius, illic largus; utrobique benignus, ubique bonus. Confiteamur esse mala nostra; ut pie ignoscat, confiteamur ab ipso esse bona nostra, ut conservet, et augeat. Haec Judas incessanter actitat, ne ingratus appareat, vel de indulta venia, vel de concessa gratia. Recte ergo, ut arbitror, hic filius Judas, id est confitens, vocatur, quia verus amor semper confitetur. pe utimur, cum quae sint futurae vitae bona, vel mala diligentius rimamur. Nusquam hic sola bona, nusquam hic sola mala, sed permista simul et bona et mala. Et, quamvis in utroque genere sint multa, nunquam tamen inveniuntur sola. Ibi inveniri possunt et
Abbreviated transcription (Latin):
per laus eius inore meo. Semper
quidem laudas. si semper amas:
⁊ semꝑ desideras. Nam non ama¬
res: si non approbares. Quid ẽ
enim ut dc̃m est approbaie ÷ ni¬
si laudare: Et ip̃a laudatio: ip̃a
est confessio. Nec putes qd̾ suffi¬
ciat uide. confiteri tantum corde:
nisi etiam confiteatur ⁊ ore. Cupit
enim uidas ⁊ aliis commendare.
⁊ ad eius amorem accendere quẽ
omniũ amore dignum iudicat:
⁊ ab omnib amari desiderat. H
omnia dc̃a sunt: de confessione
lauclis. S quid dicemus de con¬
fessione criminis: An forte iu¬
das istam ignorat quamuis il¬
lam tam excellenter agnoscat.
Ego non sic existimo: quia ⁊ hãc
⁊ illam ad honorem dei multũ
ꝑtinere cognosco. Et scio quia qͥ
ueraciter diligit: libenter facit
quicquid honori dei militare cog¬
nou̾it. Multum commendat᷑
bonitatem dei non solum laigi¬
tas sua: s etiam iniquitas nr̃a.
Si enim magnum est nil ꝓme¬
rentib gratis impendere multa:

Expanded text:
per laus ejus in ore meo . Semper per laus ejus in ore meo . Semper quidem laudas, si semper amas et semper desideras. Nam non amares, si non approbares. Quid est enim, ut dictum est, approbare, nisi laudare? Et ipsa laudatio, ipsa est confessio. Nec putes quod sufficiat Judae confiteri tantum corde, nisi etiam confiteatur et ore. Cupit enim Judas et aliis commendare, et ad ejus amorem accendere, quem omnium amore dignum judicat, et ab omnibus amari desiderat. Haec omnia dicta sunt de confessione laudis. Sed quid dicemus de confessione criminis. An forte Judas istam ignorat, quamvis illam tam excellenter agnoscat? Ego non sic existimo, quia et hanc et illam ad honorem Dei multum pertinere cognosco. Et scio quia qui veraciter diligit, libenter facit quidquid honori Dei militare cognoverit? Multum commendat bonitatem Dei non solum largitas sua, sed etiam iniquitas nostra, Si enim magnum est nil promerentibus gratis impendere multa,
Abbreviated transcription (Latin):
itende nunt animum aliꝙ̃
nimium amantem: ⁊ numio
amore fernentem. Attende quid
sentiat quid secum loquatur de
eo quem multum amat quẽ
ualde miratur: Quid ergo. Q̾d¬
ergo dicit: Quid secum tatitus
loquitur: Oinquit quam bonꝰ
quam benignus: o quam suauis.
quam cdultis: oquam amardus.
quantum amplectendus: quam
totus ammirabilis. quam totus
desiderabilis. Obm̃ quem amat:
ofelitem quem suo amore dignũ
iudicat. Ie felicem si eo frui li¬
ceat: me beatum si eum possidere
contingat. Hec ni fallor est illa
uox exultatõnis ⁊ confessionis:
que semper ex ore uide resonat
in aurib diuine pietatis. Nuid
tu dicis lia: Quid tu proclamas.
ꝓuida: Quid tu reddis domino
quid retribuis pro tali puero
Nunc inquit confitebor dño. Cõ¬
fitebor inquit dño. nimis ĩ ore
meo.Uere utiq ⁊ absq dubio.
nõ solum frequent᷑ s etam in¬
desinent̾ clño confiteris: si tam̃
ꝑfc̃ẽ cliligis. Beñdicã inquit do¬
minum in omni tempore. sem¬

Expanded text:
tende nunc animum aliquem nimium amantem; et nimio amore ferventem. Attende quid sentiat, quid secum loquatur de eo quem multum amat, quem valde miratur. Quid ergo dicit? Quid secum tacitus loquitur? O, inquit, quam bonus, quam benignus, o quam suavis, quam dulcis, o quam amandus, quantum amplectendus, quam totus admirabilis, quam totus desiderabilis! O beatum quem amat! o felicem, quem suo amore dignum judicat! Me felicem, si eo frui liceat; me beatum, si eum possidere contingat! Haec, nisi fallor, est illa vox exsultationis et confessionis qui semper ex ore Judae resonat in auribus divinae pietatis. Quid tu dicis, Lia? Quid tu proclamas pro Juda? Quid tu reddis Domino? Quid retribuis pro tali puero? Nunc, inquit, confitebor Domino: Confitebor, inquit, Domino nimis in ore meo . Vere utique et absque dubio non solum frequenter, sed etiam indesinenter Domino confiteris, si tamen perfecte diligis: Benedicam, inquit, Dominum in omni tempore, sem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi quisq dum in corpore uiu̾et
comparauit ut ei possent ista ꝓ¬
desse. Non enĩ omĩb prosunt. ⁊
quare non omĩb prosunt ⁊ nisi
ꝓpter differentiam uite qͣm quisz
gessit in corpore: Cum ergo sacͥ¬
ficia sine altariᷤ sine qualiũcũq
elemosinaꝵ pro baptiratis defũc¬
tis omnib offeruntur. pro ualde
bonis gr̃aꝵ actõnes sunt. pro nõ
ualde malis propiciatones sunt:
autem prosunt. aut ad hoc prosũt
ut tolerabilior fiat ip̃a dampna.¬
tio.

Expanded text:
sibi quisque cum in corpore viveret sibi quisque cum in corpore viveret comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibus prosunt, nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sacrificia, sive altaris, sive quarumcumque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, probonis gratiarum actiones sunt; pro non valde malis propitiationes sunt; bus autem prosunt, aut ad hoc prosunt, ut tolerabilior fiat damnatio.
Abbreviated transcription (Latin):
eq negandum ẽ defunctoꝵ
aĩas pietate suoꝵ uiuentiũ
releuari. cum pro illis sacrificiũ
mecliatoris offertur: uel elemo¬
sine in ecc̃a funt. S hec eis pro¬
sunt: qui tũ inuenirẽt hec sibi ut¬
postea possent prodesse merueĩt.
Est enim quidã uiuendi modꝰ
nec tam bonus ut nõ requirati¬
sta post mortem: nec tam malus
ut non ei prosint ista post mortẽ.
Est uero talis ĩ borio. ut hec non
requirat: ⁊ est rursus talis ĩ ma¬
lo. ut nec his ualeat cum ex hac
uita transierit aliuuari. Quo¬
cura hic omne mitum cõparat᷑.
quo possit post hanc uitam rele¬
uari quispiam. uel grauari. Ne¬
mo autem se putet qd̃ hic ne-¬
glexit. cũ obierit apud dnm
promereri. Non igitur ista que
pro defunctis cõmendandis freq̃n¬
tat ecc̃a. illi apłice sunt adũsa
sententie qua tltm̃ est. om̃s enĩ
nos stabimus ante tribunal xp̃i
ut referat unusquisq scdm̃ ea q̃
ꝑ corpus gessit. suie bonũ siue
malum : quia etiam hoc m̾itum

Expanded text:
e negandum est, defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, quum pro illis sacrificium mediatoris offertur, vel eleemosynae in ecclesia fiunt. Sed haec eis prosunt, qui, quum viverent, ut haec sibi postea possent pEst enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista per mortem, nec tam malus, ut non ei pro sint ista post mortem. Est vero talis in bono, ut ista non requirat. Et est rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. itum comparatur, quo possit post hanc vitam relevari quispiam vel gravari. Nemo autem putet se quod hic neglexerit, cum obierit, a Domino promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia illi apostolicae sunt adversa sententiae qua dictum est: Omnes enim nim astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum sive malum; quia etiam hoc meritum
Abbreviated transcription (Latin):
de sua uiuit in et̾num. sicut
ĩp̃e dominus in eungelio ait.
Ego sum resurrectio ⁊ uita.
creclit in me non morietur in
eternum. De morte anime
dixit. que propter pcc̃oꝵ egri-¬
tudinem eueniet illi. Ds
in natura misericors est. ꝓa¬
ratus est saluare ꝑ miscdiam.¬
quos non inuenit saluare ꝑ
iusticiam: qui uult om̃s ho¬
mines saluos fieri. ⁊ nemi¬
nem ꝑire. qui ꝑ ꝓphetam ait.
In quacũq die comu̾sus fu̾it
pcc̃or. uita uiuet:⁊ non morie¬
tur. Quantum uis qͥs sit pec¬
cator ⁊ imꝑius. si ad peniten¬
tiam conuertatur: conseqͥ
tentia non proficit. s ratõem
tem uero nulla correctioni ẽ

Expanded text:
de sua vivit in aeternum, sicut de sua vivit in aeternum, sicut ipse Dominus in Evangelio ait: Ego sum resurrectio et vita. credit in me, non morietur in aeternum . De morte animae dixit, quae propter peccatorum aegritudinem eveniet illi. Deus in natura misericors est, paratus est salvare per misquos non venit salvare per justitiam, qui vult omnes homines salvos fieri et neminem perire, qui per Prophetam ait: « In quacunque die conversus fuerit cator, vita vivet, et non morietur . Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequitentia non proficit, sed rationetem vero nulla correctionis es
Abbreviated transcription (Latin):
sacta flere pcc̃a: ⁊ eadem iteꝵ
non agere. sicut scriptura ait.
Ne adicias pcc̃m suꝑ ꝑtẽm.
Lauat itaq ⁊ mundus est:
qui preterita plangit. ⁊ iteꝵ
flenda non comittit. Lauat᷑¬
⁊ non est mundus. qui plan¬
git qd̃ gessit nec deserit: ⁊ ptꝰ
lacrimas ea que fleuerat. re¬
petit. De hus qui post lacri¬
mas ad delicta reuertuntur
priora. b̾s petius terribiliter
ait. Canis reu̾sus ad uomi¬
s ⁊ de pristinis deprecare deũ.¬
ut remittantur tibi. Denitẽ¬
tia uera non annoꝵ numero
censetur: s amaritudine ani¬
mi. Unde beatus petrus mox
a domino indulgentiam rece¬
pit. qui a amarissime fleuit
trine negationis culpam. Pe.¬
nitentia qmius exigui sit tẽ¬
poris. si intima cordis amari¬
tudine agitur: non despicit᷑
qui cordis secreta considerat.
Non longitudinem temporiᷤᷤ
tantum requirit d̾s: quan¬
tum affectum sinceritatis pe¬
nitentis pensat. Qui enim ĩ
xp̃o tota mente confidit: etiã
si multis moriatur pcc̃is: ri¬

Expanded text:
sacta flere peccata, et eadem iterum non agere: sicut Scriptura ait, Ne adjicias peccatum super Lavatur itaque et mundus est qui et praeterita plangit, et iterum flenda non admittit; lavatur et non est mundus qui plangit quod gessit, nec deserit, et post lacrymas haec quae fleverat repetit. De his qui post lacrymas ad delicta revertuntur priora, beatus Petrus terribiliter ait: Canis revertitur ad vomised de pristinis deprecare, et remittentur tibi . Poenitentia vera non annorum numero censetur, sed amaritudine animi. Unde beatus Petrus mox a Domino indulgentiam recepit, quia amarissime flevit trinae negationis culpam. Poenitentia, quamvis sit exigui temporis; si intima cordis amaritudine agitur, non despicitur qui cordis secreta considerat. Non enim longitudinem temporis tantum requirit Deus, quantum affectum sinceritatis poenitentis pensat. Qui enim in Christum tota mente confidit, etiamsi in multis moriatur peccatis, fi
Abbreviated transcription (Latin):
ad ima. tantum proficit in ex¬
celso. Qui enim humilis erit
exaltabitur in gła. Primus hu¬
militatis gradus est ueritatis
sermonem humiliter audire.
memoriter retinere: uolunta¬
rie ꝑficere. Cam quippe qͣm
non inuenit humilem. ueri¬
tas fugit mentem. Quanto
quis humilior erit de se ip̃o:
tanto maior erit ĩ conspcũ dei.
Suꝑbus autem qnͣto gloriosi¬
or apparet int̾ homines: tanto
deiectior erit ante deum. Qui
enĩ sine humilitate bona oꝑa
agit: in uento puluerem por¬
tat. Quid suꝑbit terra ⁊ cim
dum uento suꝑbie disꝑgitur.
quicquid ieiumis uel elemo-¬
sinis congregare uidetur: Ilo.
quia alterum habiturus es
iuditem. non te ip̃m. In tiuius
conspectu te ip̃m in corde tuo
humiliare: quatinus ille te
exaltet in tempore retributõis
tue. Descende ut ascendas. hu¬
miliare ut exalteris: ne exal¬
tatus humilieris. Qui enim
sibi uilis est: ante deum pul¬
cher est. Et qui sibi displicẽt.
deo platent. Esto igitur par¬

Expanded text:
ad ima, tantum proficit in exad ima, tantum proficit in excelso: qui enim humilis erit, exaltabitur in gloria. Primus humilitatis gradus est, veritatis sermonem humiliter audire, memoriter retinere, voluntarie perficere; eam quippe quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Quantum quis humilior erit de seipso, tanto major erit in conspectu Dei. Superbus vero quanto gloriosior apparet inter homines, tanto dejectior erit ante Deum. Qui enim sine humilitate bona opera agit, in ventum 133 pulverem portat. Quid superbit terra et cinis, dum vento superbiae dispergitur, quod jejuniis vel eleemosynis congregari videtur? Noli, quia alterum habiturus eris judicem, non te ipsum: in cujus conspectu te ipsum in corde tuo studeas humiliare, quatenus ille te exaltet in tempore retributionis suae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris; ne exaltatus humilieris. Qui enim sibi vilis est, ante Deum pulcher est; et qui sibi displicent, Deo placent. Esto igitur par